recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ollie Imogene** „**Jan**" **Shepard** (taalaffuzi: "Olli Imogen Yan Shepard", 1933-yil 21-noyabr — 2016-yil 25-sentabr) kantri musiqasida ayollar uchun kashshof boʻlgan amerikalik qoʻshiqchi, qoʻshiq muallifi edi. Shepard Hot Country Songs chartiga jami 73 ta singl chiqardi, ulardan biri birinchi oʻrinni egalladi. U 1956-yildan 1981-yilgacha jami 24 ta studiya albomini yozdi va 1955-yilda Grand Ole Opry aʼzosi boʻldi.

Hayoti
------

Ollie Imogene Shepard 1933-yil 21-noyabrda Oklaxoma shtatidagi Pauls vodiysida 10 nafar farzanddan biri boʻlib tugʻilgan. U Beykersfild yaqinidagi Kaliforniya shtatining Vizaliya shahrida katta boʻlgan.

Oʻsmirlik chogʻida u 1948-yilda tashkil etilgan barcha ayollardan iborat „Melody Ranch Girls" guruhida bass ijro etgan. Hank Thompson Shepardni bir necha yil oʻtgach kashf etdi. Thompsonning yordami bilan Shepard 1952-yilda Capitol Records bilan shartnoma imzoladi, Kitty Wellsning „Bu Honky Tonk farishtalarini yaratgan Xudo emas edi" Shepard mashhur Jimmi Bryant, Speedy West, Cliffie guruhi oʻyinchilari bilan birinchi sessiyasida toʻrtta qoʻshiq kuyladi. Stoun va Billy Strange. 1952-yilda u oʻzining birinchi singlini „Crying Steel Guitar Waltz" yorligʻi uchun yozgan, ammo u jadvalga kira olmadi.

### 1964-78: Savdoning tiklanishi

 Jean Shepard 1971-yil
2005-yilda Shepard Opry aʼzosi sifatida 50-yilligini nishonladi va oʻlimi paytida u Opryning eng uzoq yashagan aʼzosi edi. 2011-yilda Shepard qoʻshiq muallifi Bobby Braddock va hamkasbi Oklaxoma qoʻshiqchisi Reba McEntire bilan birga Country Music Hall of Fame- ga kiritildi. 2014-yilda Shepardning „yill*ar boʻylab pastga*" avtobiografiyasi nashr etildi. 2015-yil 21-noyabrda Shepard 60-yil ketma-ket Grand Ole Opry aʼzosi boʻlgan birinchi ayol boʻldi. Bu muvaffaqiyatga faqat bir kishi erishgan. Oʻsha kechasi u sahnani tark etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Country singer Jean Shepard dies; was Grand Ole Opry staple". *The Washington Post* (25-sentabr 2016-yil). Qaraldi: 26-sentabr 2016-yil.
2. ↑  Dan Cooper & Stephen Thomas Erlewine *Jean Shepard biography & profile* *Allmusic.com*; retrieved June 19, 2008.
3. ↑  Wolff, Kurt (2000). *Country Music: The Rough Guide*. Orla Duane, Editor. London: Rough Guides Ltd. p. 195.
4. ↑  „Great Ladies of the Opry/Grand Ole Opry Live Classics". *Countrymusic.about.com*. 20-yanvar 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-sentabr 2016-yil.
5. ↑  „Opry's oldest member is now Ralph Stanley". *WIXY.com* (11-mart 2011-yil). Qaraldi: 25-sentabr 2016-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
6. ↑  „Reba McEntire among Country Hall of Fame inductees".  Reuters. Qaraldi: 1-mart 2011-yil.
7. ↑  „Jean Shepard Reflects on Her Life 'Down Through The Years'". Qaraldi: 29-sentabr 2016-yil.
8. ↑  „Grand Ole Opry Icon Jean Shepard Dead at 82". 29-yanvar 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-sentabr 2016-yil.
**Beyli Frederik** (? — 1967) — ingliz josusi, polkovnik. 1918-yil avgustda Hindiston va Qashqar orqali Toshkentga kelgan diplomatik missiyaning rah-bari. Diplomatlar safida kapitan Blekker va Angliyaning Qashqardagi konsuli Makkartney ham bor edi. Ular Toshkentdagi AQSH konsuli R. Tredu-ell bilan hamkorlikda Oktabr toʻntari-shiga qarshi ishlar olib borgan. B. Toshkentda Junkovskiy boshchilik qilgan maxfiy "Turkiston harbiy tashkiloti" bilan yaqin aloqada boʻlib, Toshkent, Samarqand, Fargʻonada sovetlarga qarshi qoʻzgʻolonlar uyushtirish, Fargʻona va Xorazmda milliy istiqpolchilik harakatini kuchaytirish rejalarini tuzishda qatnashdi, istiqlolchilarga Angliyaning Qashqardagi konsulxonasi orqali qurol-yarogʻ va boshqa yordam yetkazib berishda katta rol oʻynadi. "Turkiston harbiy tashkiloti" fosh qilingach (1918-yil oktabr), Turkistondagi ingliz-amerika josuslari qamoqqa olindi. B. esa Buxoro orqali chet elga oʻtib ketdi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Asati** — qovun navlari (asad oy-ida pishadi). Dehqonchilikda A.-VIR 3806 (K. I. Pangalo, M. K. Goldgauzen) va Toshkent asatisi (populyatsiya) navlari ekiladi. Shakli tuxumsimon, oʻrtacha 689kattalikda, uz. 25-27 sm, ogʻirligi 4-7 kg. Poʻsti yupqa, sirti ingichka va tutash toʻrlar bilan qoplangan. Rangi och sariq, zargʻaldoq, yoʻl-yoʻl tilimli dogʻlari bor. Eti oq, qalinligi 5 — 5,5 sm, ser-shira, shirin, tarkibida 10% gacha qand bor. Urugʻi yirik, och sariq. Eqilganda unib chiqqanidan keyin 83 — 98 kunda (Toshkent vohasida ekiladigan Toshkent asatisi navi 65 — 70 kunda) birinchi hosili pishadi. Hosiddorligi 250 — 300 s/ga. Toshkent, Fargʻona, Andijon vi-loyatlarida A. 3806 ekiladi. Yangiligida isteʼmol qilinadi, qovun qoqi tayyorla-nadi (yana qarang Qovun).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Astragal** (*Astragalus*) – burchoqdoshlar oilasiga mansub oʻsimliklar turkumi. Oʻt, chala buta va ba’zan butalardan iborat. 1600 turi bor. Barglari odatda murakkab, toq patsimon. Gullari kallak yoki boshoqsimon toʻpgulda joylashgan. Mevasi – dukkak. Oʻrta Osiyoda 592 va Oʻzbekistonda 250 turi oʻsadi. Talayginasi (noʻxatak, singren) yaxshi yem-xashak hisoblanadi. Kopetdogʻ va Turkmanistonda oʻsadigan A.dan (*A. piletocladus*, *A. turcmenorum*) tibbiyotda, qandolat sanoatida va texnikada qoʻllaniladigan, suvda erimay, faqat boʻkadigan tragakant yelimi olinadi. Ayrim turlarining yer ustki qismi tarkibida glitserizin moddasi, flavonoidlar va mikroelementlar bor. Damlamasi gipertoniya kasalligini davolashda qoʻllaniladi.

*Astragalus alpinus*

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Astrafobiya** bu (shuningdek, *astrapofobiya, brontofobiya, keraunofobiya* yoki *tonitrofobiya*) momaqaldiroq va chaqmoqdan gʻayritabiiy qoʻrquvdir. Bu fobiyaning oʻziga xos turi hisoblanib, u odamlarda va hayvonlarda paydo boʻlishi mumkin, ammo bu davolash mumkin boʻlgan fobiya. „Astrafobiya" atamasi yunoncha „ἀsτráή" (astrape: chaqmoq) va „phosbos" (fobiya: qoʻrquv) soʻzlaridan olingan.

Belgilar
--------

Astrofobiya bilan ogʻrigan insonlar momaqaldiroq paytida xavotirga tushishadi, hatto, xavf minimal ekanligini bilishsa ham qoʻrqishda davom etadilar. Baʼzi alomatlar boshqa fobiyalarda topilganlarga oʻxshaydi. Misol uchun: chayqalish, qichqiriq, terlash, vahima, maqtanish, vahima va yurak tezligini oshirish. Ammo faqat astrofobiyada kuzatiladigan belgilar ham mavjud. Misol uchun, boshqa odamlar atrofida boʻlish zarurati va yuqorida sanab oʻtilgan alomatlar yolgʻiz qolganingizda kuchayadi. Astrafobiya bilan ogʻrigan koʻpchilik odamlar boʻron paytida boshpana izlaydilar. Ular toʻshak ostida, gilam ostida, shkafda, podvalda va xavfsiz deb hisoblagan joylarda yashirinishlari mumkin. Ularning maqsadi momaqaldiroq tovushini eshitmaslikdir, buning uchun ular quloqlarini yuvishlari mumkin. Bundan tashqari, ular pardani chizishlari mumkin.

Natija
------

Astrofobiya bilan ogʻrigan odamlar ob-havo maʼlumotiga katta qiziqish bildiradilar. Dovul haqidagi xabarni olgan astrofob odam xavotirlana boshlaydi. Ular yomgʻirli mavsumda ob-havo maʼlumotlarini doimiy ravishda kuzatib borishlari mumkin. Bu hatto koʻpchilikning ob-havoni tekshirmasdan tashqariga chiqa olmasligiga olib kelishi mumkin. Eng yomon holatlarda astrofobiya agorafobiyaga (uydan chiqish qoʻrquvi) olib kelishi mumkin.

Davolash
--------

Astrofobiyadan xalos boʻlishning eng samarali usuli — momaqaldiroqlarni kuzatish va ularga immunitetni rivojlantirish. Kognitiv xulq-atvor terapiyasi ham tez-tez ishlatiladigan usullardan biridir. Bemorga boʻron paytida xotirjamlikni saqlash uchun iboralarni takrorlash oʻrgatiladi. Chuqur nafas olish mashqlari ham bu harakatni samaraliroq qilishi mumkin.

Yana qarang
-----------

* Fobiyalar roʻyxati
Arab tili kuni emblemasi
**BMTda arab tili kuni** (arab. اليوم العالمي للغة العربية‎) – bayram sifatida har yili 18-dekabrda nishonlanadi. Mazkur sana 2010-yilda Birlashgan Millatlar Tashkilotining Jamoatchilik axboroti departamenti tomonidan ,,koʻp tillilik va madaniy xilma-xillikni nishonlash hamda tashkilotdagi barcha oltita rasmiy tildan teng foydalanishni targʻib qilish maqsadida" tashkil etilgan .

1973-yilda BMT Bosh Assambleyasi va uning asosiy qoʻmitalarining rasmiy va doimiy foydalaniladigan tillari qatoriga arab tilini kiritish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilingan kun 18-dekabr sanasi sifatida tanlangan. 2012-yilda Marokash, Saudiya Arabistoni va Liviya taklifi bilan YUNESKO Ijroiya kengashining 190-sessiyasida bu kun Jahon arab tili kuni sifatida tasdiqlangan  .

Yana qarang
-----------

* Xalqaro ona tili kuni
* BMTning rasmiy tillari

Manbalar
--------

1. ↑  „Официальный сайт ООН". 26-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-aprel 2017-yil.
2. ↑  „Journées internationales". 1-may 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-aprel 2017-yil.

Havolalar
---------

* BMT rasmiy sayti
**Burgansoy rasmlari** — Nurota togʻ tizmasining jan. yon bagʻridagi Tasmachisoyning chap irmogʻi qoyatoshlariga ishlangan tasvirlar. Navoiy viloyati Xatirchi tumani hududida. 1980- yillarda arxeolog M. Xoʻjanazarov tomonidan topilgan, oʻrganilmoqda. Tadqiqotchilarning fikricha, Burgansoy rasmlari ning eng kad.lari miloddan avvalgi 2-ming yillikka mansub, miloddan avvalgi 6—1-asrlarga oidlari ham uchraydi. Rasmlar qattiq buyumlar bilan uriboʻyib, asosan soya, shakl koʻrinishi va oddiy chiziqlar usulida ishlangan; ularda odamlar, buqa, ot, tuya, toʻngʻiz, qoplon, boʻri va boshqa hayvonlar tasvirlangan (ayniqsa, sherlar tasviri diqqatni oʻziga tortadi); ovchilik, chorvachilik, qad. ajdodlarning turmushi bilan bogʻliq ayrim lavhalar mohirona ifodalangan. Burgansoy rasmlari shu yerdagi xalqning qad. madaniyati, tarixini oʻrganishda qimmatli manba hisoblanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Amplituda-chastota harakteristikasi** – elektr zanjiri orqali signallar uzatish jarayonida si-nusoidal tebranish amplitudasining uning chastotasiga bogʻlanishi. Aloqa kanali, kuchaytirgich va elektr zanjirlarning ish sifatini koʻrsatuvchi muhim koʻrsatkich hisoblanadi. Amplituda-chastota harakteristikasi. koʻpincha qisqacha qilibchastota harakteristi kas i deyiladi. Amplituda-chastota harakteristikasi grafik koʻrinishida quyidagicha boʻladi: ordinata oʻqiga am-plituda, abssissa oʻqiga chastota joy-lashtiriladi. Elektrotexnika, radio-elektronika va texnikaning boshqa sohalarida Amplituda-chastota harakteristikasi boʻyicha turli para-metrlar aniqlanadi. Bu parametrlarga qarab asbob, quril-malarning ishlashi toʻgʻrisida xulosa chiqarish mumkin.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Amplitudaviy diskriminator** – amplitudasi ma’lum (boʻsagʻa) qiymatdan oshgan elektr signallarni avtomatik tarzda ajratib oluvchi qurilma. Amplitudaviy diskriminatordan teleboshqarishda foydali sig-nalni shovqindan ajratib olishda, amplitudaviy analizatorax yordamida tasodifiy jarayonlarni tekshirishda keng foydalaniladi. Mas, Amplitudaviy diskriminator yadro nurlani-shining integral energetik spektrini olishda foydali signalni xalal beruvchi shovqinlardan ajratishda qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Choymomo** — oʻzbek folklorida shamol homiysi sifatida tasavvur qilingan mifologik obrazlardan biri. Surunkali esgan shamolni toʻxtatish uchun Ch.ga murojaat qilish bilan boglik turli xil ishoncheʼtiqodlarni oʻz ichiga olgan marosim Chimkent viloyatida yashovchi oʻzbeklar tomonidan oʻtkazib kelingan.

Qadimda odamlar kuchli yel, quyun yoki dovul sifatida namoyon boʻladigan hamda ekintikinlarni payhon qilib, daraxtlarning mevasini toʻkib, katta ziyon yetkazadigan shamolni yovuz kuch alomati deb bilishgan. Bevaqt esgan shamolni toʻxtatish va hosil nobudgarchiligining oldini olish maqsadida bu tabiiy hodisaga turli magik amallar bilan taʼsir kursatishga harakat kilishgan. Ana shu mifologik karashlar asosida shamol homiysi sifatida tasavvur qilingan Ch. obrazi hamda u bilan bogʻliq shamol tuxtatish marosimi yuzaga kelgan.

CH. marosimining qad. kurinishi ayollar tomonidan oʻtkazilishi hamda ijro etiladigan "CH." qoʻshigʻining matnida epiklik va emotsionallik aks etib turishi bilan xarakterlansa, maʼlum oʻzgarishlarga uchragan koʻrinishi shamol tuxtatish amallarining faqat erkaklar tomonidan bajarilishi va "Chuychuy momo" qoʻshigʻi ijro etilishi bilan farkdanib turadi.

CH. marosimining utkazilish tartibi va unda aytiladigan qoʻshiqlarning bir necha xil tiplari mavjud. Masalan, uning bir kurinishida keksa ayollar bilan 5—7 ta buy yetgan qizlar ishtirok etea, boshqa bir variantida chodrali kampir bilan 7 yetim qiz qatnashgan. Marosimning uchinchi lokal variantida esa barcha udumlar 3 nafar kampir tomonidan bajarilgan: ulardan biri oʻqlogʻini minib olsa, ikkinchisi supurgi ushlab olgan, uchinchi kampir xonadonlardan yigiladigan masalliklarni (un, bugʻdoy va shahrik.ni) toʻrvaga solib koʻtarib yurgan. Uch kampir ana shu holatda qishloqsagi har bir uy oldiga borib, "CH." qoʻshigʻini aytishgan:Choymomo, choy, choy, choy, Chayilib qolsin quv shamol, Bosabosa beringlar, Bosilib qolsin quv shamol! Ugauga beringlar, Ugilib qolsin bu shamol. Choymomolar oʻlibdi, Oʻgʻli yetim qolibdi, Choymomoning onasi Amakimga boribdi, Choymomo, choy, choy, Chayilib qolsin quv shamol...

Adabiyot
--------

* Divayev A. Zaklinaniye i priziv vetra, v kn.: Etnograficheskoye obozreniye, vip. 12, 1910; Sarimsoqov B. Oʻzbek marosim folklori, T. 1986; Taydjanov K. Ismailov X. Osobennosti doislamskix verovaniy u uzbekovkaramurtov, v kn.: Drevniye obryadi, verovaniya i kulti narodov Sredney Azii, M. 1986.

Toʻra Mirzayev, Mamatsul Joʻrayev.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Chov-yorgʻoq churrasi** — moyak xaltasiga ichak va charvi sohasininig maʼlum bir qisimini tugʻma patologiya oqibatida tushib qolishi.

Etiologiya
----------

Chov-yorgʻoq churrasi qorin churralari qatoriga kiradi. Qorin churralari anatomik, etiologik va klinik belgilar boʻyicha farqlanadi:

* Anatomik tasniflanish: chov, chov-yorgʻoq, son va kindik churralari
* Etiologik tasniflanish: tugʻma va orttirilgan
* Klinik koʻrinish boʻyicha: toʻgʻirlanadigan va toʻgʻirlanmaydigan.

Patogenezi
----------

Bolalarda chov-yorgʻoq churralari tugʻma boʻlib, sababi qorin parda qin oʻsimtasini oblitiratsiyasi bilan bogʻliq. Xomilaning 7- oyidan boshlab moyak qorin parda qin oʻsimtasi bilan yorgʻoqqa tusha boshlaydi. Bu jarayon tugʻilgandan soʻng tugaydi va qin oʻsimta oblitiratsiyaga uchraydi.

Chov churrasi ultratovush tekshiruvida
Bu jarayonni buzilishi turli patologiyalarga sabab boʻladi. Qin oʻsimta butunlay bitmay qolishi chov churralarini xosil qiladi. Chov-yorgʻoq churralarini chaqaloqni dastlabki 1-2 oyligida koʻrina boshlaydi. Bola yigʻlaganda va bezovta boʻlganda bilinadi.

Churra tarkibiy qismlari
------------------------

— Churra darvozasi

— Churra qopi

— Churra aʼzosi

Klinik manzarasi
----------------

Chov sohasida yorgʻoq yoki jinsiy lablarda yumaloq yoki shishsimon hosila, uning qorin boʻshligʻiga bosim ortganda (yigʻlasa, kulsa, ogʻir yuk koʻtarsa) paydo boʻlishi. Odatda qorin boʻshligʻida bosim pasayganda yoʻqoladi lekin yana osonlikcha paydo boʻladi.
Asosan erkaklarda uchraydi. Churran 27 % erkaklarda uchrasa 3 % ayollarda uchrashi kuzatilgan.

Davolash
--------

Churralar jarrohlik amaliyoti yordamida davolanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Manbalar
--------

1. ↑  *А.А. Матюшенко, В.В. Андрияшкин, А.И. Кириенко.* „Ущемлённые грыжи. Этиология, патогенез, классификация". *MedBe.ru* (31-yanvar 2017-yil). 11-iyun 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-iyun 2017-yil.
2. ↑  „Способ временной транслокации паховых нервов при радикальных операциях паховых грыж". 10-aprel 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-may 2017-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tibbiyotga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Yapon kumush choynak filtrli
**Choy sitasi** — choyni piyolalarga quyishda choy barglarini elakdan oʻtkazuvchi kichik sita.

Choynakda anʼanaviy usulda qaynatganda, choy barglari toʻgʻridan-toʻgʻri qaynoq suv bilan toʻldirilgan choynakka tashaladi va barglar ichida suzib yuradi. Choy barglari piyolaga tushmasligi uchun ular sitada ushlab qolinadi.

Tarixi
------

Dastlab, choy sitalari chashka ustiga qoʻyilgan va tegishli shakli va oʻlchamiga ega boʻlgan, bu dizayn bugungi kunda ham mashhur. XX asrning 2-yarmida choynakning burniga suzgichlar osilgan boʻladi.

Baʼzida choyni toʻgʻridan-toʻgʻri chashkada tayyorlash uchun yopiq idish shaklida amalga oshiriladi[*971 kundan beri manba koʻrsatilmadi*] sitada tayyorlanadi: bu holda choyni bir vaqtning oʻzida bir nechta stakanlarda tayyorlash mumkin, ularning ichiga choy barglari va sitalar navbatma-navbat tushiradi.

XX asrda choy paketining keng qoʻllanilishi tufayli choyni qaynatishda choy sitasindan foydalanish hollari kamaydi.

Sitani tayyorlash uchun turli xil materiallardan foydalanish mumkin: kumush, zanglamaydigan poʻlat, chinni.

* Matodan tayyorlangan choy filtriMatodan tayyorlangan choy filtri
* Gibiskusni shishaga quyish uchun ishlatiladigan dekorativ choy filtriGibiskusni shishaga quyish uchun ishlatiladigan dekorativ choy filtri
* Choy filtridan foydalanish choyni filtrlash uchun emas, balki krujkada choy tayyorlash uchunChoy filtridan foydalanish choyni filtrlash uchun emas, balki krujkada choy tayyorlash uchun
* Zamonaviy shisha choynaklar choy barglari uchun oʻrnatilgan filtrli boʻlinma bilan jihozlangan (metall toʻr, shisha yoki plastmassadan tayyorlangan)Zamonaviy shisha choynaklar choy barglari uchun oʻrnatilgan filtrli boʻlinma bilan jihozlangan (metall toʻr, shisha yoki plastmassadan tayyorlangan)
* Choyni toʻgʻridan-toʻgʻri stakanda pishirish uchun чайный инфузер[en] [uz]Choyni toʻgʻridan-toʻgʻri stakanda pishirish uchun чайный инфузер[en] [uz]

Madaniyatda
-----------

"Oʻn ikki oʻrindiq stuli" kitobining qahramoni Ostap Bender stulni olish uchun sitadan foydalanadi, unda qimmatbaho toshlar yashirish mumkin boʻladi.

Yana qarang
-----------

* French-matbuoti
* Absent qoshigʻi
* Chovli

Manbalar
--------

1. ↑  William Harrison Ukers. All about tea, Volume 2. The Tea and coffee trade journal company, 1935. S. 445.(ingl.)

Adabiyotlar
-----------

* „Ситечки для чая",*Товарный словарь. Том 8*. М.: Госторгиздат, 1960.
**Burganli madaniyati** — soʻnggi jez va ilk temir davrlari (miloddan avvalgi 1 min g yillik boshi —6—4-asrlar)ga oid arxeologik madaniyat. Toshkent yaqinidagi Burgashshsoy sohilidan topilgan manzilgoh nomi bilan atalgan. Toshkent viloyatidagi Ohangaron daryosining irmoqlari hamda Joʻn va Salor kanallarining shoxobchalari havzalarida tarqalgan. Burganli madaniyati ga oid dastlabki yodgorliklar 1934-yil arxeolog G. V. Grigoryev tomonidan Qovunchitepaning ostki qatlamlaridan topilgan. 1940-yil A. I. Terenojkin Burganlisoyda olib borgan qazish ishlaridan soʻng Burganli madaniyati alohida mustaqil madaniyat ekanligini aniqlagan. Burganli madaniyati qadimda Toshkent regionida yashab, koʻchmanchi chorvachilikdan oʻtroq dehqonchilikka oʻtgan aholi madaniyati hisoblanadi. Bu madaniyatga oid eng yirik manzilgoh Ohangaron daryosi boʻyida boʻlib, u xom gʻishtdan qurilgan mustahkam mudofaa devori va xandaq bilan oʻralgan. Undagi yarim yertoʻlalar kvadrat, toʻgʻri toʻrtburchak va tuxumsimon shaklda boʻlib, eshigi daryo tomon qaragan. Ular ichidan oʻchoqlar, turli sopol idish boʻlaklari va hayvonlar suyagi bilan toʻla oʻralar topilgan. Bu davr aholisi xoʻjaligida chorvachilik bilan bir qatorda, dehqonchilik ham muhim rol oʻynagan (manzilgohlardan koʻplab jez oʻroq, tosh omoch va yorgʻuchoqlar chiqqan), ov va baliqchilik esa ikkinchi darajali ahamiyatga ega boʻlgan. Bu davr hunarmandchnligi (kulolchilik, temirchilik, toʻquvchilik va boshqalar) ancha sodda. Sopol idishlar, asosan qoʻlda yasalib, sirtiga qizil rang berilgan va baʼzi geometrik shakllar ham chizilgan. Ayrim idishlar ichki qismida dagʻal jun mato izi saqlanib qolganligi ularning mato qoliplarda tayyorlanganligini koʻrsatadi. Paykon, xanjar, pichoq, taqinchoq, ustara, bigiz, qoshiq, bel kabi jang va mehnat qurollari, uyroʻzgʻor, zebziynat buyumlari ham jezdan yasalgan. Burganli madaniyati yodgorliklari Fargʻona vodiysidagi Chust madaniyati, Surxondaryodagi Kuchuktepa, Mirshodi, Bandixon, Jarqoʻton, Jan. Turkmanistondagi Yoztepa va Shim. Afgʻonistondagi Tilyaatepa yodgorliklariga koʻp jihatdan oʻxshashdir. A. A. Asqarov va M. Filanovich Shosh moddiy madaniyat tarixini Shoshtepa materiallari asosida 2 bosqich — Burganli madaniyati ning tugallanish bosqichi (miloddan avvalgi 6—4-asrlar) va Burganli madaniyati ningQovunchi madaniyatiga oʻtish bosqichi (miloddan avvalgi Z— 2-asrlar) ga ajratadi.

Ad..Buryakov Yu. F. Qosimov M. R. Rostovsev O. M. Toshkent oblastining arxeologik yodgorliklari, T. 1975; Buryakov Yu. F. Genezis i etapi razvitiya gorodskoy kulturi Tashkentskogo oazisa, T. 1982; Duke X. I. Tuyabuguzskiye poseleniya Burgulyukskoy kulturi, T. 1982.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Maʼrifat (maʼnolari).

**"MAʼRIFAT"** — Toshkentda haftasiga 2 marta chiqadigan maʼrifiy va ijtimoiy-siyosiy yoʻnalishdagi xalq ziyolilari gazetasi. Muassislari — Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirliklari, Oʻzbekiston taʼlim va fan xodimlari kasaba uyushmalari markaziy qoʻmitasi. Dastlab 1931-yil 4-iyulda "Madaniy inqilob" nomi bilan chiqqan. 1938-yil 25-yanvardan "Oʻqituvchilar gazetasi" nomi bilan, 1991-yil iyuldan hozirgi nomda chiqadi. 1941-yil 1-iyuldan 1946-yil 9-martgacha gazeta vaqtincha oʻz faoliyatini toʻxtatgan. Gazeta taʼlim sohasida olib borilayotgan islohotlarni, "Taʼlim toʻgʻrisida"gi qonun va "Kadrlar tayyorlash milliy dasturi"da koʻzda tutilgan masalalarni muntazam yoritib boradi. Gazeta turli rukn va sahifalarda mamlakatimizning bugungi taʼlim tizimi hayotidan hikoya qiladigan mavzularda har xil materiallar eʼlon qiladi. Gazetada yosh avlod ongida milliy istiqlol gʻoyasini shakllantirish va ularni vatanparvarlik ruhida tarbiyalash mavzusi boʻyicha "Milliy istiqlol gʻoyasi" rukni tashkil etilgan. Ushbu ruknda berib borilayotgan maqolalar taʼlim xodimlari uchun eng zarur uslubiy manba boʻlib xizmat qilmoqda. Gaz. ga turli davrlarda A. Xoʻjaxonov, B. Xalilov, I. Oʻktamov, H. Koʻrikboyev, R. Usmonov, Sh. Maqsudov, A. Dolimov, S. Hakimov va boshqa bosh muharrirlik qilishgan. 1996-yildan bosh muharrir — H. Saidov. Adadi 28 mingga yaqin (2003).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Yongsangu (Seul markazi) dagi barda bir shisha Tedongan pivosi
**Tedongan** (koreyscha: *대동강맥주*, *Tedongan mekchu*; inglizcha: *Taedonggang Beer*) ― Shimoliy Koreyadagi eng keng tarqalgan va sevimli pivolardan biri.

Pivoning nomi Pxenyanning asosiy daryosi Tedongan nomidan olingan.

Pxenyanning Sadong tumanida, 2002-yil 29-noyabrdan beri xuddi shu nomdagi pivo zavodida ishlab chiqariladi. Yillik ishlab chiqarish quvvati 70 ml.

Tedongan — yarim orolning janubiy qismida sotib olinadigan yagona Shimoliy Koreya pivosi. Sotuvga uchta nav taklif etiladi: Och, Kuchli va Toʻq.

Asosiy savdo bozori — Pxenyan (KXDR). Pxenyanda 300 dan ortiq pivo barlari mavjud. 2005-yildan beri Janubiy Koreyaga ham cheklangan miqdorda yetkazib berilmoqda.

> Shimoliy koreyaliklar quritilgan mintayni achchiq soya sousiga botirib pivo ichishni afzal koʻradilar.
> 
>

Manbalar
--------

1. 1 2  Voini Koreyskoy narodnoy armii stroyat pivnoy zavod v Pxenyane, kotoriy budet davat jitelyam KNDR do 70 mln litrov piva v god, koreana.ru (perepechatka s rian.ru), 4-oktabrya 2001 g

Havolalar
---------

* «Корея сегодня» — На пивоваренном заводе «Тэдонган»[*sayt ishlamaydi*]
* Koreana.ru
* BBC-News — North Korea launches beer advert
* „Pyongyang Watch: Beer leader" (en).  Asia Times (30-iyul 2002-yil). 4-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-iyul 2009-yil.
**Burgansoy** — Navoiy viloyati Xatirchi tumanilagi soy, Tasmachisoyning chap irmogʻi. Oqtogʻning janubiy yon bagʻridan 1600 m balandlikdai Qoragʻachsoy nomi bilan boshlanadi, quyi oqimida Olmasavan deb ataladi. Uz. 23 km, havzasining maydoni 34,7 km². Soyga 50 dan ortiq irmoq qoʻshiladi. Burgansoyning yuqori oqimida vodiysi tor, daryo koʻp joylarida chuqur daralar orqali oʻtadi. Quyi oqimida vodiy 500-800 m gacha kengayadi. Burgansoy erigan qor, yomgʻir va bulok suvlaridan toʻyinadi. Mavlon qishlogʻi yaqinida oʻrtacha yillik suv capfi 275 l/sek. Bahor (mart — may) oylarida oʻrtacha suv sarfi 1 m’/sek gacha yetadi, yillik oqimning 60—75% shu davrda oqib oʻtadi. Boshqa fasllarda 50—100 l/sek gacha kamayadi. Baʼzan sel oqimlari kuzatilib, suv sarfi sekundiga 16,2 m³ gacha koʻpayadi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Burgansoy" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Gidrologiya | *Gidrologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Kundal** — 1) amaliy bezak sanʼatida boʻrtma bezak yaratish usuli; shu usulda yaratilgan bezak (vaqsh) ham K. deb ataladi. Meʼmorlikda bezatilayotgan sath (devor)ga qizil kesak loy bir necha marta surtilib, boʻrtma shakl hosil qilinadi, soʻng moʻyqalam bilan bezak shakl boʻyoq va zarhal qoplab boʻyaladi; shuningdek, oltin plastinka (yap-rokcha)lar qoplab ishlangan boʻrtma vaqshlar ham K. deb ataladi. 14—15-asrlarda binolarni bezashda K. usulidan foydalanilgan. Mas, Samarqand (Bogʻi Dilkusho, Amir Temur maqbarasi va boshqalar), Buxoro (Baland masjid va boshqalar)dagi binolarda K.ning jozibador namunalari saqlangan. Hozirgi meʼmorlikdagi sharqova bezaklarda ham K. keng qoʻllanadi. K. kashtadoʻzlik (jumladan, zardoʻzlik)da bezatilayotgan buyum sirtiga toʻshama (mato, karton va boshqalar) qoʻ-yib, ustidan ip, ipak, zar iplar bilan kashta tikib hosil qilinadi; 2) zar ip qoʻshib toʻqilgan qimmatbaho shoyi mato; gullari xilma-xil va rang-barang; ushbu matodan tayyorlangan liboslar ham K. deb atalgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Abu Said Abdu-L-Malik ibn Qurayb Al-Bahili
------------------------------------------

Abu Said Abdu-l-Malik ibn Qurayb Al-bahili, al-Asmai nomi bilan mashhur Basra, taxminan 740 — Basra, taxminan 828) — Arab grammatikasi, filolog-folklorshunos , antologist, Basriya grammatika maktabining uchta etakchi vakillaridan biri.

### Biografiya

Al-Asmai Basrada 738, 739 yoki 740-yillarda tug'ilgan. U o'sha yerda 828, 829 yoki 831-yillarda vafot etdi. Abbosiylar xalifasi Harun ar-Rashid saroyida xizmat qilgan. O'zining taqvodorligi va kamtarona hayoti bilan tanilgan al-Asmai, keyinchalik xalifaga aylangan Harun — Al-Amin va Al-Ma'mun o'g'illarini tarbiyalashga topshirildi. Shuningdek, u Barmakidlar sulolasidan bo'lgan vazirlarning joylashuvidan foydalangan. Juda tor yashash sharoitlariga qaramay, Al-Asmai Xalil, Abu Amr va boshqa o'qituvchilar bilan mukammal xotirasi va tirishqoqligi tufayli juda obro'li olimga aylandi va o'sha davrda ma'lum bo'lgan barcha fan sohalarini qamrab oldi. U Arab she'riyati va turli Arab qabilalarining lahjalarini yaxshi bilgan. Ushbu bilimlarga asoslanib, u mavzu asosida joylashgan boy leksik materialni o'z ichiga olgan ko'plab monografiyalar yozgan. Al-Asmai otlar, qo'ylar, tuyalar va boshqa hayvonlarning tana qismlari, shuningdek, turli Arab lahjalaridagi ba'zi narsalarning nomlariga bag'ishlangan asarlar muallifi.

Ajoyib obro'-e'tibor al-Asmayni eng ko'p keltirilgan mualliflardan biriga aylantirdi. Ushbu iqtiboslar tufayli ba'zan uning ba'zi asarlarini to'liq tiklash mumkin.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  ВТ-ЭСБЕ+|Асмаи
2. 1 2 3 4
3. ↑  „Al-Asmai".

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ismoil Toʻlak** (1947-yil, Andijon) — filologiya fanlari doktori, shoir, adabiyotshunos olim sifatida hozirgi oʻzbek adabiyoti rivojiga yoʻlida munosib hissasini qoʻshgan filolog olim.

Tarajimai hol
-------------

Ismoil Toʻlak 1947-yilda Andijon viloyatining Xonabek qishlogʻida tavallud topgan. Oʻrta taʼlimni Boʻtaqora qishlogʻidagi maktab-internatida olgan. Maktabni muvofaqqiyatli tamomlab, Andijon Davlat pedagogika institutida tahsil olgan.

1971-1995 yillarda oʻzi tahsil olgan oliy oʻquv yurtida hamda Andijon Davlat Tillar institutida dars bergan hamda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qoshidagi Davlat test markazida mas’ul vazifada faoliyat yuritgan.

I.Toʻlak mumtoz adabiyot yoʻnalishida ham tarixiy siymolarini gavdalantirdi. Uning „Sogʻinch" turkumi Bobur shaxsini, uning milliy tariximiz va madaniyatimizdagi oʻrnini xolis idroklash maqsad qilingan. Sarlavha ostida „Bobir ruhiyatiga ayrim chizgilar" deya qayd etilgani, turkumdagi sheʼrlarning Bobur tilidan („ijroviy lirika") ekanligi shu maqsad bilan izohlanadi.

Ismoil Toʻlakdan yaxshi nom, yaxshi shogirdlar va ma'naviy va ma'rifiy ilmiy nashrlar, risolalar qoldi. Ismoil Toʻlak 2003-yilda ogʻir xastalikdan soʻng 56 yoshida vafot etdi.

Ilmiy unvoni
------------

Ismoil Toʻlak nafaqat shoir balki adabiyotshunos olim hamdir. Ilmiy faoliyatida u koʻplab izlanishlar olib borib, 1981-yilda nomzodlik dessertatsiyasi, 1994-yili esa „Hozirgi oʻzbek lirikasida davr va lirik qahramon talqini" mavzuida doktorlik dissertatsiyasini yoqlab, filologiya fanlari doktori degan ilmiy darajaga ega boʻlgan.

Ijodi
-----

* „Seni o‘ylab" (1977);
* „To‘rg‘ay" (1983);
* „Kengliklar" (1984);
* „Yashil sabo" (1989);
* „Muhabbat shevasih" (1995);
* „Sog‘inch dovoni" (1997);
* „Saraton" (1991) kabi bir necha sheʼriy majmualari yaratildi.

Mazkur toʻplamlar bir-birining davomi boʻlib, shoir aytmoqchi fikrlarni toʻldirib, boyitib keladi. Ularda shoir inson qalbi goʻzalliklari-yu, fojialarigacha chizishga intiladi. U chizgan ruhiyat manzaralarida inson maʼnaviyatidagi iymon, diyonat, burch, eʼtiqod masalalari yaqqol koʻzga tashlanadi.

Risolalari
----------

U bundan tashqari:

* „Nurli manzillar" (1992);
* „XX asr o‘zbek adabiyoti" (1993);
* „Sheʼr—qalb yolqini" (1994) kabi ilmiy risolalari nashrdan chiqqan.

Manbalar
--------

1. ↑  Ismoil To‘lak (1947-2003)
2. ↑    Toʻlak Ismoil]
3. ↑  Ismoil Toʻlak sheʼriyati haqida qaydlar

Havolalar
---------

* Ismoil Toʻlak haqida maʼlumot
* Ismoil To‘lak


|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abdon ibn Muhammad ibn Iso al-Junuvjirdiy** (hijriy 220-yil — hijriy 293-yil) — hofiz va zohid imomlardan biri bo‘lgan. Uning ismi sharifi — Abdulloh, lekin Abdon nomi bilan tanilgan. Marvda Ahmad ibn Sayyordan keyin shofiʼiylik mazhabini davom ettirgan. Misrga borgan va u yerda boshqalardan bilib bo‘lmaydigan narsalarni faqihlar va mashoyixlardan o‘rganib olgan. Ulardan olish mumkin bo‘lgan bilimlarni o‘zlashtirib, so‘ngra Shom va Iroqqa borgan. Misr ahli haqida (kitob) yozgandan keyin, Marvga qaytib borgan. Bir kitob tasnif qilib, uni „al-Muvatto" („Soddalashtirilgan to‘plam") deb nomlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Z. Munavvarov va boshqalar*. Ренессанс олимлари қомуси* (oʻzbekcha, inglizcha va arabcha), 2021. ISBN 978-9943-7557-7-2.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Renessans olimlari qomusi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abduali Gʻaniyev** (1931.21.12 - Toshkent — 1999.8.10) — kimyogar olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1995), kimyo fanlari doktori (1974), professor (1977). Oʻrta Osiyo universitetini tugatgan (1953). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi institutida laboratoriya mudiri (1958-yildan). Ilmiy ishlari neytron aktivatsiyasi va ekstraksiyasi usullarini qoʻllab nodir metallarning mikrokonsentratsiyasini aniqlashga oid. Gʻ. Rahbarligida aktivatsion analizning radiokimyoviy uslublari, platinoidlar, oltin va kumushni jelatina hosil. qiluvchi, jumladan tio va ditiofosfat kislotalar hamda mahalliy xom ashyodan tayyorlangan reagentlar yordamida ekstratsion konsentrlash va ajratish usullari ishlab chiqilgan. Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1982).

Manbalar
--------

* Metodm aktivatsionnogo analiza blagorodnnx i redkix metallov, T. 1977; Zako-nomernost transvliyaniya v kompleksnnx soyedineniyax kobalta, T. 1998.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Abdiqodir eshon madrasasi** (mahalliy xalq orasida **Muhammad Sharif oxun madrasasi** yoki **Mambetsherip axun madrasasi** nomi bilan mashhur) (qoraqalpoqcha: *Abdiqadir iyshan medresesi*, qoraqalpoqcha: *Muxammed Sherip axun medresesi*, qoraqalpoqcha: *Mambetsherip axun medresesi*) — Qoraqalpogʻiston madrasalaridan biri. Qoʻngʻirot sulolasi davrida Xiva xonligida (hozirgi Qoraoʻzak tumanida) Turkistondan koʻchib kelishgan Erkaboy va Mirzaboylarning mablagʻlari evaziga XIX asrning I choragida bunyod etilgan.

Madrasaning soʻnggi mutavallisi Abdusattor oxunning nabirasi Muhammad Sharif oxun (Mambetsherip axun) boʻlgan. Muhammad Sharif oxun 18 yil davomida Xorazm xonlarining oʻgʻillari bilan birga Xiva madrasalaridan birida tahsil olgan. Madrasani bitirganidan soʻng oʻzining ajdodlari madrasasida ilm oʻrgatgan.

Ushbu madrasa 3 ta binoning majmuidan tashkil topgan: *Doʻngdagi masjid*, *Oydagi masjid* va oshxona. Madrasa binolari bir-biriga nisbatan 50—60 metr uzoqlikda va oshxona ularning orasida joylashgan. Doʻngdagi masjid Oydagi masjidning shimoliy tomonida keyinroq qurilgan. Madrasalarning qurilishi bilan bogʻliq bir nechta afsonalar bizgacha yetib kelgan.

Oydagi masjid
-------------

Oydagi masjid toʻrtburchak shaklida (15x16 metr). Binoning oʻrtasidan janubdan shimolga qarab koridor oʻtgan. Koridorning sharqiy tomonida talabalar yashashi uchun 5 ta hujra joylashgan. Koridorning gʻarbiy tomonida 4 ta xona: darsxona, kutubxona va oxunning yashashi uchun qurilgan xonalar joylashgan. Madrasaning janubiy tomoniga qadab yana bir xona — tavojixona (muridlar tayinlangan xona) qurilgan.

Doʻngdagi masjid
----------------

Doʻngdagi masjid ham toʻrtburchak shaklida boʻlib (19x20 metr), hovli atrofini oʻrab qurilgan 20 ta xonadan tashkil topgan. Darsxona va kutubxona madrasaning janubiy tomonida joylashgan. Informatorlarning soʻslariga koʻra, madrasaning qurilishi paytida bu yerda odamlar yashashgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5  Карлыбаев 2002, s. 44—46. sfn error: no target: CITEREFКарлыбаев2002 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Карлыбаев М.*. Медресе в Каракалпакии XIX — начала XX вв.*. Нукус: Билим, 2002 — 84 bet.


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sukimi Namiki** (yaponcha: *並木 月海*; tugʻ. 1998-yil 17-sentyabr, Narita, Chiba Prefecture, Yaponiya) — yaponiyalik bokschi, 51 kg gacha bo'lgan vazn toifasida ishtirok etadi, Yaponiya terma jamoasi aʼzosi. 2018-yilgi Jahon chempionati gʻolibi, 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarining bronza medali sovrindori.

Faoliyati
---------

U 2018-yilda Hindistonda ayollar o'rtasida bo'lib o'tgan boks Jahon chempionatida 1/2 final jangida qozogʻistonlik bokschi Jayna Shekerbekova bilan ringga tushadi va g'olib bo'ladi, Jahon chempionatidagi oʻyinini yakunlab, bronza medalini qoʻlga kiritdi. Bu yapon qizining boks boʻyicha xalqaro turnirlardagi birinchi ahamiyatga molik g'alabasi edi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 51 kg vazn toifasida yaponiyalik sportchi yarim finalgacha yetib borgan edi. Musobaqa davomida Uganda, Braziliya va Kolumbiya sportchilari nokautga uchradi. Yarim finalda u Stoyka Krastevaga imkoniyatni boy berib, oʻyinlarning bronza medalini qoʻlga kiritdi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
**Velyavsk-Bidgosh shartnomasi** — 1655-1660-yillardagi Polsha-Shved urushi paytida Polsha va Brandenburg oʻrtasidagi kelishuv. Ikkita alohida akt shaklida,19-sentabrda Velauda va 1657-yil 6-noyabrda Bidgoshda, tuzilgan. Ular imzolangan paytda Polsha-Litva Hamdoʻstligi bilan Shvetsiya oʻrtasida urush kechgan va ittifoqchiga ega boʻlish uchun Sharqiy Prussiyaga boʻlgan huquqlaridan Brandenburg kurfyust Fridrix Vilgelm foydasiga voz kechgan (Brandenburg kurfyustlari Prussiya gersogligiga egalik qilishgan, lekin 1618-yildan — Polsha tojining vassallari sifatida). Shartnomaning qoʻshimcha sharti, tashqi tahdid boʻlgan taqdirda oʻzaro harbiy yordam berish boʻlgan. Polsha-Litva Hamdoʻstligiga hujum qilinganda, Brandenburg olti ming yordamchi armiyani va xuddi shunday jihozlangan yordamchi otryadlarni Polsha-Litva Hamdoʻstligi — Brandenburgga tahdid boʻlganda, toʻplashi kerak edi.

Manbalar
--------

1. ↑   Velyavsko-Bidgoщskiy traktat // Sovetskaya istoricheskaya ensiklopediya : v 16 t. / pod red. Ye. M. Jukova. — M. : Sovetskaya ensiklopediya, 1961—1976.

Adabiyotlar
-----------

* *Velyavsk-Bidgosh shartnomasi* in the *Great Soviet Encyclopedia*, 1969–1978 (Russian)

Havolalar
---------

* Arxengolts IV (1741-1812) Yetti yillik urush tarixi, rus. boshiga. 1901-yil
Vengriyadagi Baks-Kiskun okrugining joylashuvi
**Kunbaracs** — Vengriya janubi Buyuk tekislik mintaqasi Kecskemet tumani hududidagi Baksh-Kiskun okrugidagi qishloq. 2015-yil holatiga koʻra, uning aholisi 618 kishi edi, bu uni ushbu hududdagi eng kichik aholi punkti qiladi.

Geografiya
----------

U 55.12 km2 (21 mi²) maydonni egallaydi. Qishloq Kecskemet shahridan 25 km uzoqlikda. Eng yaqin shaharlar — Lajosmizse va Kerekegyhaza. Aholi asosan Kiskunság milliy bogʻiga tegishli boʻlgan oʻrmonlar bilan oʻralgan.

Qishloqning diqqatga sazovor joylari
------------------------------------

Qishloqning shimoli-gʻarbiy qismida „Qizil" manor-uy joylashgan boʻlib, u badiiy yodgorlik sifatida himoyalangan. U qizil plitka bilan qoplangan tomi sharafiga nomlangan. Binoning eng qadimiy qismi birinchi qavatdagi kemerli zal boʻlib, taxminan 1780-yilda qurilgan. Uning asl vazifasi, ehtimol, qoramol yoki qoʻy ombori edi.

Uning birinchi egasi Teleki oilasi, keyinroq Zeyk oilasi edi.

1990-yillarda bino butunlay vayron boʻlgan. Qayta tiklash 2000-yilda yakunlandi. Biroq, uslub asl nusxadan farq qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Gazetteer of Hungary, 1 January 2015*. Hungarian Central Statistical Office. 3 September 2015
**Bahor katari** – konʼyunktivitning oʻziga xos bir turi; bot-bot qoʻziydi va yillab davom etadi. Bahorda qoʻziganligi uchun "bahor katari" deb ataladi. Asosan 6 – 20 yoshdagi oʻgʻil bolalarda uchraydi. Bunda erta bahorda kuyesh nuri, koʻkat va gullar hidi taʼsirida ikkala koʻz qizaradi, achishib qichishadi, qovoqlar qirrasi shishib, yuqori qovoq bir oz salqib turadi. Surunkali kechadi. Koʻproq allergiyaga sabab boʻladi. Bahor katari ni oldini olishda koʻzni kuchli yorugʻlik va changdan ehtiyot qilish; koʻzning kichishishini yoʻqotish uchun vrach buyurgan dorilarni qoʻllash tavsiya etiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bahodir-shoh II
**Bahodir Shoh II** (1775 – 1862) – Boburiylar sulolasidan hukmdor (1837 – 1858).

U 1837 – 58 n.lari ram-ziy jihatdan toj va taxt vorisi boʻlsa ham uning na siyosiy, na ijtimoiy va na iqgisodiy mustaqilligi qolgan edi. Oʻsha paytdaga ingliz general-gubernatori Baxodirshohga ogohnoma yuborib, unda Dehlidagi Qizil qalʼada yashayotgan oxirgi podshohsan deb xabar beradi. Bu esa Boburiylar saltanatining nihoyaga yetganini bildirardi. 1857-yilda mamlakatda in-glizlar hukmronligiga qarshi sipohiylar qoʻzgʻoloni koʻtarilishi bilan xalq B.ni qoʻzgolon rahbari va Hindistonningoliy hukmroni deb eʼlon qiladi va undan om-mani ingliz mustamlakachilariga qarshi muqaddas kurashga daʼvat etmshni talab qiladi. Mustamlakachilardan qoʻrqib qolgan va ular ustidan galaba qozonishga koʻzi stmagan shoh xalq talabini rad etadi. Ammo qoʻzgʻolonchilar oʻxtari yozgan muro-jaatnomaga B.ni imzo chskishga majbur qiladilar. B.ning nomiga boʻlsa ham qoʻzgʻolonga boshchilik qilishi mamlakatda ingliz hukmronligiga katta xnvf tugʻdirdi. Inglizlar B.ni asir olib, umrbod Myanma (Birma)ga surgun qildilar. B. urdu tilida Zafar taxallusi bilan ijod etgan mashhur shonr ham edi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
* Hoshimov I. Hindistondya Boburiylar sulolasi saltanati, T. 1996.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Boburiy imperatorlar |
| --- |
|  |
| 
* Bobur
* Humoyun
* Akbar Jaloliddin Muhammad
* Jahongir
* Shoh Jahon
* Avrangzeb
* Bahodir-shoh I
* Jahondar-shoh
* Farruh Siyyor
* Rafi-ul Darjat
* Shah Jahan II
* Muhammad-shoh
* Ahmad-shoh
* Alamgir II
* Shah Jahan III
* Shah Alam II
* Akbar-shoh II
* Bahodir-shoh II
 |

 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Bahor (maʼnolari).

**Bahor** – ertapishar gilos navi. R. R. Shreder nomidagi bogdorchilik, uzumchilik va vinochilik ilmiy tadqiqot institutining Samarqand filialida Fransis va Savri Surxon navlarini chatishtirish yoʻli bilan chiqarilgan (1952). Daraxti kuchli oʻsadi, keng shox-shabbali, shakli piramidasimon, bir yillik novdalari yoʻgʻon, toʻgʻri, jigarrang. Bargi yirik, qizgʻish-yashil, choʻzinchoq, uchiga tomon ingichkalashib boradi. Guli oq, hushboʻy, kattaligi bilan boshqa navlardan farqlanadi. Mevasi yirik (8 g), dumaloq, yaltiroq, toʻq-qizil yoki qoramtir-qizil rangda, seret, sersuv, shirin (13,8% qand). Koʻchati eqilgandan keyin 3 – 4-yili hosilga kiradi. Aprelning birinchi yarmida gullaydi, mayning oʻrtalarida pishadi. Mevasi 30 kungacha sifati buzilmay daraxtda turishi mumkin. Kompot, murabbo tayyorlanadi. Oʻzbekistonning barcha zonalarida ekiladi (qarang Gilos).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |