| Turkiy xalqlar tarixi XIV asrga qadar |
| --- |
| History of the Turkic peoplesHistory of the Turkic peoples |
| **Turk xoqonligi** 552-744 |
| * G'arbiy Turk xoqonligi
* Sharqiy Turk xoqonligi
 |
| **Xazar xoqonligi** 618-1048 |
| **Sirtor** 628-646 |
| **Kangar birlashmasi** 659-750 |
| **Turk Shahi** 665-850 |
| **Turkash xoqonligi** 699-766 |
| **Kimaklar xoqonligi** 743-1035 |
| **Uygʻur hoqonligi** 744-840 |
| **Og'uz Yabg'u davlati** 750-1055 |
| **Qarluk Yabg'u davlati** 756-940 |
| **Qoraxoniylar davlati** 840-1212 |
| **Kansa Uyg'ur davlati** 848-1036 |
| **Qocho** 856-1335 |
| **Bijanak xoqonligi** 860-1091 |
| **Gʻaznaviylar imperiyasi** 963-1186 |
| **Saljuqiylar davlati** 1037-1194 |
| * **Konya sultonligi**
 |
| **Dashti qipchoq** 1067-1239 |
| **Xorazmshohlar imperiyasi** 1077-1231 |
| **Keraitlar** 11th century-13th century |
| **Dehli sultonligi** 1206-1526 |
| * **Mamluk sulolasi**
* **Halji sulolasi**
* **Tugʻloqiy sulolasi**
 |
| **Qarluqidlar** 1224-1266 |
| **Oltin Oʻrda** 1240s-1502 |
| **Mamluklar davlati** 1250-1517 |
| * **Bahriy sulolasi**
 |

**Anushteginiylar** - kelib chiqishi turkiy xalqlardan boʻlgan Anushtegin asos solgan Xorazmni, Eronni va Kavkazorti davlatlarni boshqargan sulola (1097-1231).

Dastlab Saljuqiylar davlatiga qaram bir viloyat sifatida boʻlgan. Saljuqiylar davlati hukmdori Malikshoh oʻz noiblaridan biri Anushteginni Xorazmga hokim qilib tayinlaydi. Keyinchalik Saljuqiylar davlati zaiflashganidan soʻng Xorazm mustaqillikni qoʻlga kiritadi. Davlatga 1077-yilda asos solingan va moʻgullar bosqini tufayli oʻz mustaqilligini yoʻqotib, tarix sahnasidan oʻchirilgan. Taxminlarga koʻra, sulola 2,3 milliondan 3,6 million kvadrat kilometrgacha boʻlgan maydonni egallagan.

Tarixi
------

Anushteginiylar sulolasining vakili, Anushteginnnng oʻgʻli Qutbiddin Muhammad (? -1127) 1097—1127-yillarda Xorazmni boshqardi. Otasi vafotidan keyin saljuqiylarning Xurosondagi isyonkor noibi amir Dodbek Habashiy tomonidan Xorazm noibi etib tayinlangan va xorazmshoh unvonini olgan (1097). Anushteginiylar-xorazmshohlar sulolasining tarixi aslida utbiddin Muhammaddan boshlanadi. 1100-yil saljuqiylar sultoni Barqiyoruq va ukasi Sanjar Dodbek Habashiy isyonini bostirganlar. Sanjar Xurosonni qoʻlga kiritgach, Qutbiddin Muhammadni Xorazm hokimligi mansabida qoldirib tasdiqlagan.
Qutbiddin Muhammad sulton Sanjarga sadoqat bilan xizmat qilgan, har yili ikki marotaba shaxsan sulton saroyiga borib turgan, Sanjar olib borgan janglarda oʻz qoʻshini bilan qatnashib, xiroj, oʻlponlarni oʻz vaqtida toʻlab turgan. Qutbiddin Muhammad oli-mu fuzalolarga homiylik qilgan adolatli hukmdor boʻlgan. Jurjoniyning tabobatiga oid "Zahirayi xorazmsho-hiy" asari Qutbiddin Muhammadga bagʻishlangan.

Mo'g'ullarning istilosi va Xorazmning qulashi
---------------------------------------------

Mo'g'ullar Xorazmni bosib olishga juda qiynalishadi, lekin Xorazmshohning urushdagi noto'gri tadbiri, sulton Alouddinni o'z vaqtida taxtga o'tirgizmagani natijasida Mo'g'ullar taxtni egallaydi.

Adabiyot
--------

* Bartold V.V. Sochineniya, t. 2 (chast 2), M. 1964 58-bet; Buniyodov 3. Anushtagin Xorazmshohlar davlati (1097—1231), T, 1998. 10-bet

| * k
* m
* t
Xorazmshohlar |
| --- |
| 
* Anushtegin (?—1097)
* Qutbiddin Muhammad (?—1127)
* Alovuddin Otsiz (1097 yoki 1105—1156)
* Tojiddin El Arslon (?—1172)
* Alovuddin Takash (?—1200)
* Sultonshoh Mahmud (?—1193)
* Alovuddin Muhammad (1169—1220)
* Jaloliddin Manguberdi (1198—1231)

 |



Turkmaniston tarixi





|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |