recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Chjan Yining** 1981-yil 5-oktyabrda tug'ilgan  xitoylik stol tennischisi, 2009-yilda nafaqaga chiqqan. U sport tarixidagi eng buyuk ayol tennischilarand biri sanaladi. Yutuqlari nuqtai nazaridan u stol tennisi bo'yicha Jahon kubogi, stol tennisi bo'yicha jahon chempionatining oltin medalni qo'lga kiritgan.

Tarix
-----

```
</ref> 2008-yilgi Pekin Olimpiadasi paytida uni sharhlovchilar ko'pincha "sariq yirtqich hayvon" deb atashgan, bu uning sportdagi ustunligini bildirgan. U kapalakdan yasalgan pichog'i uchun maxsus ishlab chiqarilgan Chjan Yining ZLC dan, old qo'l uchun 05 quvvat va orqa qo'l uchun tenergy 64 dan foydalanadi.
```

Chjan Singapurlik Li Jiavey ham tahsil olgan Pekin Shichaxay sport maktabining bitiruvchisi.

Chjan 2009-yil oktyabr oyida turmushga chiqdi va o'shandan beri stol tennisi turnirlarida qatnashmadi.  U 2011-yilda xalqaro oʻyindagi faoliyatini yakunlaganini eʼlon qildi va Viskonsin-Madison universitetida oʻqish va ingliz tilida yaxshiroq gapirishni oʻrganish uchun Qoʻshma Shtatlarga ketdi.</ref> Bu uni stol tennisi bo'yicha yakkalik va jamoaviy bahslarda Jahon va Olimpiya chempionligini qo'lga kiritib, nafaqaga chiqqan kam sonli futbolchilardan biriga aylantiradi. Chjan shuningdek, amerikaliklarga stol tennisi sport turi bilan tanishtirmoqchi ekanligini aytdi.

Olimpiya rekordi
----------------

### 2008 yilgi yozgi Olimpiya o'yinlarining ayollar o'rtasidagi stol tennisi yakkalik natijalari

Chjan 2008 yilda Pekinda bo'lib o'tgan yozgi Olimpiada o'yinlarida ishtirok etib, ayollar o'rtasidagi yakkalik bahslarida ham, jamoaviy bahslarda ham oltin medalni qo'lga kiritdi. Chjan finalda hamyurti Van Nanni 8-11, 13-11, 11-8, 11-8, 11-3 hisobida magʻlub etib, yakkalik bahslarida Olimpiya oltin medalini muvaffaqiyatli himoya qildi.

U, shuningdek , 2004-yilgi Yozgi Olimpiya o'yinlarida ayollar o'rtasidagi juftlik bahslarida oltin medal sohibi bo'lgan.

*

Havolalar
---------

  

* Chjan Yining uchun ITTF statistikasi Wayback Machine saytida arxivlandi (2008-12-31).


1. 1 2 3 4  "Zhang Yining". *en.olympic.cn*. Chinese Olympic Committee. Retrieved 3 July 2014.
Chizmali qoyatosh suratlari manzili Jizzax shahridan 2 km chamasi gʻarbda, Nurota tizmasida joylashgan. Mazkur tarixiy yodgorlikda 500 dan ziyod qadimiy petroglif lar aniqlangan. Ular eramizdan oldingi II mingyillikkacha boʻlgan davr, temir asriga tegishli va milodiy I mingyillikda chizilgan suratlar guruhiga boʻlinadi. Qoyatosh suratlari tasviriy sanʻatning ilk koʻrinishlaridan biri boʻlib, qadimiy odamlar hayotidan, oʻy-xayollari-yu dunyoqarashini, shuningdek, oʻlkaning hayvonot olami oʻtmish manzaralarini tadqiq etishda, xalqlarning urf-odatlari tarixini oʻrganishda qimmatli manba hisoblanadi. Chizmali qoyatosh suratlari manzili ilm olamiga hali unchalik maʻlum emas. Yodgorlik havaskor oʻlkashunoslar — Oʻktam Mutalov va Farruh Jabborov tomonidan oʻrganilgan. Mahalliy xalq orasida yodgorlik Sizmoyil ota nomi bilan ataladi. Shu nomdagi avliyo bilan bogʻliq ziyoratgoh ham mavjud boʻlib, aholi, ayniqsa, Navroʻz atrofida turli marosimlar oʻtkazadi. Bosh choʻqqida qadimiy oʻchoq saqlangan. Geograf Oʻktam Mutalov bu taponimning etimologiyasini oʻrganib, aslida Chizmali boʻlganligi va keyinchalik fonetik oʻzgarishga uchraganini aniqlagan. Farruh Jabborov manzil haqida «Jizzax haqiqati» va «Hurriyat» gazetalarida maqola eʻlon qilgan.
**Chiziqli algebra** — mat.ning chiziqli fazolar va ularning chizikli akslantirishlarini oʻrganuvchi boʻlimi. Chiziqli algebraning rivojlanishi 19-asrda chiziqli tenglamalarning umumiy nazariyasi vujudga kelishi bilan boshlandi. Chizikli tenglamalarni oʻrganish jarayonida qoʻllana boshlagan aniqlovchi (determinant) vektorlar, matritsalar kabi tushunchalar mat.da oʻzaro qoʻshish va skalyarga koʻpaytirish mumkin boʻlgan obʼyektlar alohida oʻrin tutishini anglashga, ularni boshqa konkret xossalaridan ajralgan hodda oʻrganishga olib keldi. 19-asr oxirida ikkinchi tartibli sirtlarning tenglamalarini kanonik (eng sodda) koʻrinishga keltirish masalasi Chiziqli algebra masalasidan iborat ekanligi aniklangach, Chiziqli algebra koʻp oʻlchovli fazo analitik geometriyasi bilan qoʻshilib ketdi va chizikli, bichizikli, kvadratik formalar, chizikli almashtirish va akslantirish, Yevklid fazosi, proyektiv fazo tushunchalari bilan boyidi.

Differensial geom. va mexanika ehtiyoji bilan Chiziqli algebra da vektorlarni umumlashtiruvchi tenzorlar, chiziqli va bichizikli formalarni umumlashtiruvchi yarimchizikli forma tushunchalari kiritildi. Chiziqli algebraning tenzorlar algebrasi, yarimchiziqli algebra kabi boʻlimlari vujudga keldi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Matematikaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BNE: XX527736
* BnF: cb11937509n (maʼlumot)
* GND: 4035811-2
* LCCN: sh85003441
* LNB: 000082525
* NDL: 00570681
* NKC: ph122353

 |
Turli xildagi chizg'ichlar
 A2 m (6 ft 7 in) duradgorlik chizg'ichi
 Qaytariladigan moslashuvchan chizg'ich yoki o'lchov tasmasi
 Po'lat chizg'ichining yaqindan ko'rinishi
 Harflar shkalasi bilan kombinatsiyalangan o'lchagich
**Chizg'ichlar** yoki bazan **o'lchagich** **deb ham** ataladigan asboblar geometriya va texnik chizmalarda, shuningdek, muhandislik va qurilish sanoatida masofalarni o'lchash yoki to'g'ri chiziqlar chizish uchun ishlatiladigan qurilma.

Variantlar
----------

 Tilla suvi yuritilgan bronza o'lchagich. 1 chi = 23.1 cm (9.1 in). Gʻarbiy Xan (206 Miloddan avvalgi - 8 Idoralar). Xanchzhong shahri, Xitoy
 Bronza o'lchagich. Xan sulolasi, 206-yil Miloddan avvalgi - 220-yillar. Xitoyning Zichang okrugida qazilgan
Ko'p yillar davomida o'lchagichlar odamlar tomoidan turli-xil uzunlikda va turli-xil xom-ashyolardan tayorlanib kelinadi. Ba'zilari yog'och, plastmassaari ham plastmassa ixtiro qilinganidan beri ishlatilgan. Ular uzunligi standard bo'lgan qoliplarda tayyorlanadi, yog'ochliklari kabi yo'nish o'rniga. Metalliklari esa ko'proq bardoshiligi uchun ustaxonalarda foydalaniladi. Ba'zida esa yog'och chizg'ichlarning burchaklariga ham metall himoyalovchi o'rnatilganlarini ko'rishimiz mumkin. 12 dan 30 cm gacha bo'lgan o'lchagichlar yuzalarda ishlatish uchun qulay. Kichik hajmdagi o'lchagichlari cho'ntakda olib yurish mumkin. Uzunroq o'lchagichlar esa, masalan, 18 dan 46 cm, faqatgina zarur paytlarda foydalaniladi. Qattiq yogochli yoki plastik mezonlar odatda kattaroq yuzalarda, hovli maydoni, yer va shu kabi maydonlarni o'lchash uchun foydalanilgan. Ularning zamonaviy ko'rinishlari esa o'lchov tasmasi, geodezik g'ildirak yoki lazerli masofa o'lchagichlar ishlatilinmoqda.


1. ↑  „ruler noun - Definition, pictures, pronunciation and usage notes - Oxford Advanced Learner's Dictionary at OxfordLearnersDictionaries.com". *www.oxfordlearnersdictionaries.com*. 25-oktabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-aprel 2018-yil.
2. ↑  "Steel Rule Has Pocket Clip For Use As A Depth Gauge", *Popular Science*, December 1935, p. 887 bottom right.
**"Chernobil tavallosi" (Kelajak solnomasi)-** asari Belorussiya jurnalisti va yozuvchisi Svetlana Aleksiyevich tomonidan 1986-2005-yillar oralig'ida yozilgan asar. Chernobil tavallosi asari birinchi martta 1997-yilda Xalqlar do‘stligi jurnalida rus tilida chop etilgan.

Asar haqida
-----------

Asarda 1986-yil 26-aprelda Chernobil AES da sodir bo'lgan tarixdagi eng katta texnogen falokat hamda uning oqibatida insoniyat boshidan o'tkazgan misli ko'rinmas azob-uqubatlar aks ettirilgan.

Chernobil tavallaosi "Asaxiy books" doirasida 2022-yil o‘zbek tiliga tarjima qilindi va chop etildi. 

Tarjimon: Karim Bahriyev.

Tarixi
------

Adiba asarni yozish jarayonida falokatning ko'plab guvohlari: shifokorlar, muallimlar, olimlar, harbiylar, vafot etgan o‘t o‘chiruvchilarining yaqin qarindoshlari hamda Chernobil yaqinida yashagan aholi bilan suhbatlashgan, ularning hikoyalari asosida ushbu asar yuzaga kelgan.

Mukofoti
--------

Uzoq muddatda yozilgan roman butun dunyo o'quvchilari tomonidan iliq qarshi olingan. Buning isboti o'laroq 2015-yilda Chernobil tavallosi "ko'p ovozli ijodi-davrimizning azob-uqubati va jasoratiga qo'ygan yodgorligi uchun" degan ta'rif bilan adabiyot bo'yicha Nobel mukofotini qo'lga kiritgan.

Manbalar
--------

1. 

2. 

3. 

4.
**Oʻnboshi** — harbiy unvon, 10 kishidan iborat eng kichik harbiy boʻlinma boshligʻi. Turkiy xalklar tuzgan eng qadimiy davlatlar (mas, Hunlar va Turk xoqonligi)da ilk marta joriy qilingan. Oʻ. bevosita yuzboshita boʻysungan. Amir Temur davrida Oʻ. oddiy askarga nisbatan 10 barobar ortiq maosh olgan (bu paytda oddiy askarning oyligi mingan otining narxiga teng boʻlgan). Oʻrta Osiyo xonliklari davrida ham Oʻ.ning harbiy mavqei oʻzgarmagan. Turkiyeton mintaqasida qizil armiyaga qarshi kurash yillarida koʻplab qoʻrboshi guruhlarida (Ibrohimbek va boshqalar) Oʻ. lavozimi mavjud boʻlgan. Soʻnggi oʻrta asrlarda Oʻ. Rossiyada "desyatnik" deb atalgan. 20-asrda sovet armiyasi safida 10 kishidan iborat harbiy boʻlinma boʻlib, uni boʻlim komandiri (yefreytor yoxud kichik serjant) boshqargan. Ad.: Temur tuzuklari, T. 1996. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
19-asrda Daulat Xon Lodi (chapda) Guru Nanak bilan do'konida sikx tasviri (o'rtada)
**Daulat Xon Lodi** — Lodilar sulolasining oxirgi hukmdori Ibrohim Lodi hukmronligi davrida Lahorning hokimi. Ibrohimga nisbatan norozilik tufayli Daulat Boburni saltanatga bostirib kirishga taklif qiladi. U butun Panjob gubernatori lavozimiga ko'tarilgunga qadar dastlab Jalandhar Doab gubernatori bo'lgan. U Sikander Lodining (shuningdek, Nizom Xon Lodi nomi bilan ham tanilgan) otasi Behlol Lodi davridagi Lodi sulolasidan mustaqilligini tasdiqlagan Panjobning oldingi Nizomi Tatar Xonining o'g'li edi. Daulatxon sulolaga sodiq edi, lekin qattiqqo‘l, mag‘rur va shubhali tabiati tufayli Ibrohimga xiyonat qildi .

Boburning yordami
-----------------

1523 yilda Daulatxonning hukmdori Ibrohim Lodi o'z qarindoshlari va vaziri bilan hokimiyat uchun kurashga kirishdi. Daulat Xon Ibrohimning asosiy raqiblaridan biri bo'lib, hukmdorning amakisi Alamxon (shuningdek, Ala-ud-din nomi bilan ham tanilgan), u o'sha paytda Gujarat sultoni Muzaffar himoyasida yashagan. Imperiya bo'ylab qo'zg'olon ko'tarildi. Daulat Xon o'zining qaltis mavqeidan xabardor bo'lib, o'g'li G'ozi Xon Lodini hukumatdagi vaziyat bilan tanishish uchun Dehliga yubordi. Qaytib kelgach, G‘ozixon otasini Ibrohim Lodi o‘z hokimligini olib tashlashni rejalashtirayotgani haqida ogohlantirdi. Bunga javoban Daulatxon Boburga imperatorga qarshi yordam berish evaziga bay’at taklif qilib, Kobulga elchilar yuboradi. Bobur rozi bo‘ldi.

Bobur qoʻshini tezda Lahor va Dipalpurni egallab oldi. Daulatxon va uning o‘g‘illari G‘ozi va Dilavarxon Lodiy Boburga Lahor o‘rniga Jalandhor va Sultonpurni sovg‘a qilganda, faqat hafsalasi pir bo‘lganidan keyin Dipalpurda Boburga qo‘shilishdi. Bu topshiriqlarni qabul qilish o'rniga, Daulatxon va G'ozi yashirinib ketishdi, Dilavarxon esa otasiga xiyonat qilib, Sultonpurni va Xonxon unvonini qabul qildi.

Oxir-oqibat, bir oz vaqt o'tgach, Bobur Balxda o'zbeklarga qarshi jang qilish uchun Hindistonni tark etganda, Alamxonga Dehlini qamal qilishda yordam berish uchun Lahorda ba'zi qo'shinlarni qoldirganida Daulatxon paydo bo'ldi. Daulat Lahorni tiklash umidida Alamxonga yordam taklif qildi. Ammo u Bobur bilan do‘stona munosabatda bo‘lmagani uchun Daulatxonning yordami rad etildi. Buning o'rniga u o'g'li G'ozi bilan Panjobga mas'ul bo'lib qoldi, boshqa o'g'illari Dilavar va Hoji esa Alamxon bilan Dehliga ketishdi. Har ikki tomonning xiyonati tufayli bu hujum muvaffaqiyatsiz tugadi.

Yana qarang
-----------

* Mehrauli Baolisi

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  *The encyclopaedia of Sikhism*, Harbans Singh, Patiala: Punjabi University, 1992-1998 — 535–536 bet. ISBN 0-8364-2883-8. OCLC 29703420.
2. ↑  *Social Studies Part II*. Punjab School Education Board (PSEB) — 8–9 bet.

Manbalar
--------

* Xaig, Wolseley va boshqalar, *Hindistonning Kembrij tarixi jild.* *III: Turklar va afg'onlar*, Kembrij: Kembrij universiteti nashriyoti, 1928, 10-12

Qo'shimcha o'qish
-----------------

*
**Bengal tili** (bengal, bangla, banga, bxasha) — bengallar tili. Hindyevropa tillari oilasiga mansub, hind yoki hindoriy tillaridan iborat. Bangladesh Xalq Respublikasining va Hindistondagi Gʻarbiy Bengaliya shtatining rasmiy tili. 150 mln.dan optik, kishi gaplashadi. Bengal tili ikki — gʻarbiy va sharqiy lahjalar guruhiga boʻlinadi. Tuzilishi jihatidan analitik, biroq keyingi davrlarda fleksiya shakllari koʻpayib bormoqda. Bu asosan analitik shakldagi ot va feʼllarni tutashtirish va shu asosda agglyutinativ qoʻshimchalar yasalishi orqali amalga oshadi. Bengal tili da choʻziq unlilar yoʻq, soʻz oʻzagidagi unlilar almashinuvi soʻz yasalishi bilan bogʻliq unlilar uygʻunlashuvi tarzida kuzatiladi. Otlarda jins kategoriyasi, feʼllarda koʻplik shakli deyarli yoʻq. Adabiy til gʻarbiy lahjalarga va arxaik tizimga tayangan. Alifbosi brahmi yozuvidan kelib chiqqan, oʻziga xos koʻrinishga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  "Bengal tili" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Don juan**, Don Xuan (Don Juan) -oʻrta asrlarda Yevropada yaratilgan koʻpgina adabiyot va sanʼat asarlarining qahramoni; maishatboz, axloqiy va diniy meʼyorlarni buzuvchi, hayotini aysh-ishratga bagʻishlagan ritsar obrazi. Uning birinchi badiiy talqinini ispan dramaturgi Tirso de Molinaning "Seviliyalik shoʻx bola yoki Tosh mehmon" (1630) pyesasida kuzatish mumkin. Undagi D. J. ayollarni yoʻldan urishga ustasifarang , shahvatparast shaxs. Bu obraz ijtimoiy jihatdan gʻoyat tipik boʻlganidan koʻpgina yozuvchilar, musiqachilar, rassomlarning eʼtiborini tortgan. Fransuz dramaturgi Molyer ham D. J. xaqidagi xalq afsonalarini qayta ishlab, "Don Juan" realistik komediyasini (1665) yaratdi. D. J. obraziga 19-asrdagi romantik yozuvchilar E.T.A. Gofman, A. Myusse, ingliz shoiri J. Bayron, rus shoiri A. S. Pushkin va b. ham murojaat qilishgan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Onore Viktoryen Domye** (1808.26.2, Marsel- 1879.11.2, Vilmondua, Parij yaqinida) — fransuz rangtasviri ustasi, grafik rassomi va haykaltaroshi; tanqidiy realizmning yirik vakili. 1814-yildan Parijda; 20-y.larda rasm, rangtasvirdan taʼlim olgan, litografiya sanʼati asoslarini oʻrgangan. 1830-yil inqilobidan keyin siyosiy karikaturalar, hajviy rasmlar yaratgan, ular alohida varaqlarda yoki bezakli nashrlarda bosilgan. Siyosiy arboblarning oʻtkir syujetli byustlari (1830—36, 36 ta byust saqlangan) keyinchalik portret-sharjlar yaratish uchun asos boʻlgan ("Oltin kesimning mashxur kishilari", 1832—33). D. litografiya asarlarida ("Qonun chiqaruvchilar uyasi", "Biz hammamiz halol odamlarmiz, keling quchoqlashaylik", "Bunisini ozodlikka chiqarsa boʻladi", 1934; "Transnonen koʻchasi" va b. turkumlar) bagʻritosh, manman, ikkiyuzlamachi hukmdorlarni qattiq tanqid ostiga olgan. 1834-yildan keyin D. asosan maishiy hajviy rasmlar ishlash bilan chegaralana boshlaydi ("Rober Maker", 1836—38; "Marhamatli burjua", 1846—49 va b.). D. rangtasviri romantizm bilan bogʻliq, obrazlarning oʻtkir tavsifi, erkin va mohirona jamlangan lirik va joʻshqin harakatli rang tizimi, nursoya oʻyinidagi keskinlik asarlariga alohida joziba baxsh etgan ("Qoʻzgʻolon", 1848; "Barrikadadagi oila" va b.). Oddiy xalqning ichki qudrati va maʼnaviy goʻzalligini ifoda etgan "Kir yuvuvchi" (1859), "Uchinchi klass vagoni" (1862— 63) va b. diniy mifologik mavzuda kompozitsiyalar, portretlar, Don Kixotga bagʻishlangan qator asarlar yaratgan ("Don Kixot", 1868 va b.).

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**ARDI** (inglizcha: *Access to Research for Development and Innovation*) — Jahon intellektual mulk tashkiloti va yirik ilmiy va texnik nashriyotlar oʻrtasidagi hamkorlik boʻlgan "Taraqqiyot va innovatsiyalar uchun tadqiqotlarga kirish" dasturi. ARDI 2013 yil dekabr holatiga ko'ra 107 ta rivojlanayotgan va kam rivojlangan mamlakatlarda patent idoralari, ilmiy va ilmiy muassasalar uchun 10 000 ga yaqin onlayn jurnallar, kitoblar va ma'lumotnomalardan foydalanish imkoniyatini beradi.  ARDIning belgilangan maqsadi "rivojlanayotgan mamlakatlarning global bilimlar iqtisodiyotiga integratsiyalashuviga ko‘maklashish, ularga o‘z ijodiy salohiyatini yanada to‘liqroq amalga oshirish imkonini berish"dir.

ARDI Research4Life ning bir qismi boʻlib, toʻrtta dasturning umumiy nomi - HINARI (sogʻliqni saqlashga qaratilgan), AGORA (qishloq xoʻjaligiga eʼtibor), OARE (atrof-muhitga eʼtibor) va ARDI (amaliy fan va texnologiyaga yoʻnaltirilgan).  Research4Life rivojlanayotgan mamlakatlarga akademik va professional ko'rib chiqiladigan onlayn kontentdan bepul yoki arzon narxlarda foydalanish imkonini beradi.

Tarix
-----

ARDI 2009 yil iyul oyida Jahon intellektual mulk tashkiloti tomonidan 12 ta yirik nashriyot - Amerika fan taraqqiyoti assotsiatsiyasi bilan hamkorlikda ishga tushirilgan; Amerika fizika instituti; Elsevier; Fizika instituti; Jon Wiley & Sons; Oksford universiteti matbuoti; Milliy fanlar akademiyasi; Nature Publishing Group; Qirollik kimyo jamiyati; Sage nashrlari; Springer Science+Business Media; va Teylor va Frensis.

Aʼzolar
-------

ARDIda ishtirok etish huquqiga ega boʻlgan muassasalar — patent idoralari, ilmiy muassasalar va ilmiy-tadqiqot institutlari. Roʻyxatdan oʻtgan tashkilotning barcha aʼzolari (olimlar, oʻqituvchilar va maʼmuriy xodimlar, talabalar) ARDI orqali kirilgan axborot resurslaridan foydalanishlari mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  „ARDI – Research for Innovation". *WIPO*. Qaraldi: 10-dekabr 2013-yil.
2. ↑  „ARDI – Research for Innovation". *WIPO*. Qaraldi: 10-dekabr 2013-yil.
3. ↑  „Partners' Statement of Intent".
4. ↑  „Programmes". *Research4Life*. 3-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-dekabr 2013-yil.
5. ↑  „About". *Research4Life*. Qaraldi: 10-dekabr 2013-yil.
6. ↑  „WIPO Launches On-line Tool to Facilitate Access to Targeted Scientific Information". *WIPO* (23-iyul 2009-yil). Qaraldi: 10-dekabr 2013-yil.
7. ↑  Eligibility
8. ↑  „Frequently Asked Questions (FAQs)". 14-fevral 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-aprel 2022-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti
* Research4Life Partnership
**Kloaka** (lot. cloaka — axlat chiqarish nayi) — umurtqali hayvonlar toʻgʻri ichagining tashqariga ochiladigan kengaygan qismi. Toʻgarakogʻizlilar (miksinlar, minogalar lichinkasi), baliqlar (akulalar, skatlar, ikki xil nafas oluvchilar), barcha suvda va quruqlikda yashovchilar, sudralib yuruvchilar, qushlar va kloakali sut emizuvchilarda K. boʻladi. Koʻpchilik sut emizuvchi xayvonlarda K. boʻlinib, siydik — jinsiy sinusni va toʻgʻri ichakning oxirgi qismini hosil qiladi. K.ga siydik yoʻli, jinsiy yoʻl, baʼzan siydik pufagi ochiladi. K. bir qancha umurtqasizlar (hasharotlar, toʻgarak chuvalchanglarning erkagi, ogʻiz aylangichlilar)da boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kloson Jerard** (1891, Malta oroli — 1971, London) — ingliz turkiyshunosi. Qutb Xorazmiyning Britaniya muzeyida sakdanayotgan "Muhabbatnoma" asariga tafsir yozgan (1928). Turkiyshunoslikka oid ellikka yaqin ilmiy ish eʼlon qilgan. Lugʻatshunoslik uning faoliyatida alohida oʻrin tutadi. Navoiy asarlari uchun tuzilgan "Sangloh" lugʻatini (keng izoq, batafsil sharh va ilovalar bilan; 1960), "13-asrgacha boʻlgan turkiy tillarning etimologik lugʻati"ni (1970) nashr qildirgan. K. "Sangloh"ni nashr qildirib, eski oʻzbek lugʻatchilik maktabini oʻrganish ishiga katta hissa qoʻshgan. Mazkur lugʻat Navoiy asarlari tili, shuningdek, b. turkiy tillarni oʻrganishda muhim manba ekanligini taʼkidlagan. Oltoyshunoslik ishlari uchun Indiana (AQSH) universitetining (1969), sharqshunoslik faoliyati uchun esa London Osiyo qirollik jamiyatining (1973) oltin medallari bilan mukofotlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ruhobod madrasasi**  — Samarqand madrasasi. Ruhobod madrasasi 47 hujrali boʻlib, 1 nafar mudarris tomonidan dars oʻtilgan. Ruhobod madrasasi 1871-yilda Samarqand0dagi uchinchi yirik madrasa hisoblangan. Madrasada 1 nafar sartarosh, 1 nafar farrosh, 1 nafar meshkobchi xizmat qilgan. Ushbu dargoh mutavvali tomonidan boshqarilgan. Mazkur madrasada 94 nafar talaba taʼlim olgan. Madrasa joylashgan hudud Ruhobod guzari deb nomlangan. Guzarning masjidi ham boʻlgan. Unga mulla Burhon, mulla Mir Sayyid imom muazzinlik qilgan. Guzarning oqsoqoli Sayyidxon ismli kishi boʻlgan. Masjidga 580 tanob yer vaqf qilingan. Tadqiqotchi olim Abdusattor Jumanazar ushbu madrasaga oid bir qator vaqf hujjatlari va manbalarni oʻrgangan boʻlib, madrasa bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirgan. Madrasa hujralarida ikki nafar talaba istiqomat qilgan. Uzurli sabasiz 2 oyi 10 kun darsga qatnashmagan talabalar oʻqishdan chetlashtirilgan. Ruhobod majmuasining xonaqohi va maqbarasi ham mavjud boʻlgan. 1868-yildan soʻng majmua xarobaga aylanib borgan. 1920-yil iyun oyida V. L. Vyatkin tomonidan Ruhobod hududiga arxeologik qazishmalar oʻtkazilib, majmua vayrona holga kelib qolgan. Sovet yillarida madrasa hujralarida dastlab aholi istiqomat qilgan, keyinchalik esa qurilish tashkiloti binosi sifatida faoliyat olib borilgan. 1960-yillarda madrasa buzib tashlangan. Qadimiy madrasa oʻrniga aholi yashashi uchun uy joy qurishga berildi. Oʻzbekiston mustaqillikka erishganidan soʻng Ruhobod majmuasi taʼmirlanib, qayta tiklandi. Majmua atrofi obodonlashtirildi.

Meʼmorchiligi
-------------

Ruhobod madrasasi 47 ta hujradan iborat boʻlgan. Ushbu madrasa Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Tursunova M*. Samarqand madrasalari (monografiya)*. Toshkent: Fan nashriyoti, 2019 — 208 bet.
2. ↑  Abdusattor Jumanazar*. Samarqand taʼlim tizimi va madrasalari tarixi*. Toshkent: Fan, 2021 — 520 bet.
**Frigga Karlberg** (shved.. Frigga Karlberg) 1851 yil 10-avgust, Falkenberg - 1925-yil 3-oktyabr, Stokgolm) — shved yozuvchisi, ijtimoiy xodim va feminist. U 1903-1921 yillarda Ayollarning saylov huquqi milliy assotsiatsiyasi markaziy qoʻmitasi aʼzosi, 1902—1921 yillarda esa Shvetsiya ayollarning saylov huquqi jamiyati Gyoteburg boʻlimi raisi.

Hayoti
------

Frigga Karlberg badavlat oilada tugʻilgan, lekin katta qiyinchilik bilan otasini oʻqishga ruxsat berishga koʻndirgan. U 1876-yilda pochta xodimi Andreas Karlbergga turmushga chiqqanidan keyin Goteborgga koʻchib oʻtdi.

Karlberg Goteborgga kelganidan boshlab ayollar masalalari va ijtimoiy ishlar bilan shugʻullanadi va shaharning birinchi ayollar tashkiloti - Goteborg ayollar uyushmasining (швед. Göteborgs Kvinnoförening), aʼzosiga aylanadi. U, shuningdek, ota-onalari sil kasalligiga chalingan sogʻlom bolalarni uylar bilan taʼminlaydigan *Sällskapet Myrornas barnhem* tashkilotiga asos solgan. Karlserg ayollar ijtimoiy ishchilari tashkilotiga rahbarlik qilgan va Shvetsiya kambagʻallarga yordam berish uyushmasining aʼzosi boʻlgan.

 Frigga Karlberg va ayollarning saylov huquqi uchun kurashgan boshqa namoyishchilar, Gothenburg, 1918 yil iyun.
Frigga Karlberg Goteborgdagi ijtimoiy va siyosiy faol ayollar doiralarida markaziy shaxsga aylandi va 1902-yilda Shvetsiya ayollarning saylov huquqi jamiyati tashkil etilganida, u Gyotborg boʻlimini tashkil etish tashabbusi bilan chiqdi va doimiy ravishda uning raisi etib saylanaverdi. Karlberg, xususan, Britaniya va Amerika ayollarining saylov huquqi harakatidan yaxshi xabardor edi va bir marta Silviya Pankhurstni maʼruza oʻqishga taklif qiladi. U, shuningdek, ayollarning saylov huquqi masalasi boʻyicha bir qancha xalqaro konferensiyalarda Shvetsiya nomidan ishtirok etadi. Avval ayollarning saylov huquqi boʻyicha Shvetsiya jamiyati a’zosi sifatida, oxirgi marta 1923-yilda Rimda Shvetsiya hukumati vakilasi sifatida qatnashgan.

Frigga Karlberg yozuvchi sifatida oʻz romanlarida ayollar muammolarini, shuningdek, siyosatga taʼsir koʻrsatadigan kambagʻallarning ahvolini tasvirlab berrgan. Uning "För rättfärdighets skull" romani va Elin Vagnerning "Pennskaftet" romani Shvetsiyadagi suffragetlar harakatining eng mashhur adabiy asarlari hisoblanadi.

Eslatmalar
----------

1. 1 2   — С. 344.
2. ↑  *(unspecified title)* — С. 114.
3. ↑  *(unspecified title)* — С. 33.
4. ↑  *(unspecified title)*
5. ↑  *(unspecified title)*
6. ↑  *(unspecified title)*
7. ↑  *(unspecified title)*
8. ↑  *(unspecified title)*
9. ↑  „Anna Fredrika (Frigga) Carlberg". *Swedish Women's Biographical Dictionary*. 21-aprel 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17 апреля 2020.
Ozodlik haykali
**Ozodlik haykali** (fransuzcha: *La Liberté éclairant le monde*) jahonning eng tanilgan obidalaridan biri boʻlib, 1886-yil AQShning New York shahrida qurilgan. Ozodlik haykali AQShning eng katta timsollaridan biridir. Misdan yasalgan Ozodlik haykali, Fransiya tarafidan qurulishining 100-yili sababli AQShga sovgʻa qilingan. Haykal, 1884—1886-yillari orasida Frederic Bartholdi tarafidan qurilgan. Haykalning poʻlat skeletini yasovchisi Gustave Eiffel, poydevorini quruvchisi esa Richard Morris edi.

Haykalning oʻng qoʻlida mashʼal, chap qoʻlida esa bir jadval bor. Jadvalning ustida 4-iyul 1776-yil deb yozilgan (Mustaqillikni bildiruvchi sana). Mashʼalning esa 7 dengizni ifodalovchi 7 uchi bor. Haykalning uzunligi 46 m boʻlib, poydevori bilan birga 93 m dir. Turistlar haykalning ichidan mashʼalgacha 168 zinapoyadan iborat boʻlgan zinadan chiqishlari mumkin. Haykalning mashʼal ushlab turgan oʻng qoʻlining uzunligi 23 metrdir. Mashʼalning atrofidagi boʻshliqda tahminan 15 kishi bemalol yon-mayon yursa boʻladi. Haykalning boshining kengligi 2 metr, boshidagi tojining uzunligi esa 5 metrdan iborat.

Ozodlik haykali, uni koʻrishni hohlagan barcha turistlar uchun ochiq. Uni koʻrish, zinasidan eng tepasigacha chiqib New York manzaralarini tamosha qilish uchun, haykal joylashgan, New Yorkdagi Ozodlik oroliga borish yetarli.

Haykalga, Singer tikuv mashinalarining quruvchisi Isaac Singerning xotini Isabelle Eufenie Boyer modellik qilgan. Ozodlik haykali 1884-yilda Fransiyada qurib boʻlingandan 1 yil sonʼgra 350 parchaga boʻlinib 214 sandiq ichida New Yorkga keltirildi. Boʻlaklar, 4 oy ichida poydevorning ustiga birlashtirilib yangidan qurildi va 28-oktabr 1886-yilda minglarcha tamoshabinlarning qarshisida ochilishi eʼlon qilindi.

Ozodlik haykali, 1984-yil UNESCOning Dunyo madaniyat meʼrosi jadvalida oʻz oʻrnini egalladi.

Bu Haykalning nusʼhalari boshqa shaharlarda ham mavjuddir. Misol uchun Parijda Ozodlik haykalining nusʼhalaridan biri mavjud. U nuska Atlantika okeaniga qaratilgan holda qurilgan. Ulardan biri Parijda, Atlantika okeaniga qaratilib qurilgan. Haykalning qolgan nusʼhalari Nevada, Pekin, Osaka, Bordeaux kabi shaharlarda ham mavjud.

Manbalar
--------

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsda ***Statue of Liberty*** mavzusiga oid fayllar bor. |

* Ozodlik haykali milliy monumenti (ingl.)

Koordinatalari: 40°41′21″N 74°2′40″W﻿ / ﻿40.68917°N 74.04444°W﻿ / 40.68917; -74.04444GO
**Chiziqli geometriya** - fazoning asosiy elementi sifatida toʻgʻri chiziq qaraluvchi geometriya boʻlimi. Fazoda z oʻqiga parallel boʻlmagan toʻgʻri chiziklar x=az+p, y=bz+q tenglamalardagi toʻrtta a, b, r, q sonlarni toʻgʻri chiziqning koordinatalari deb qarash mumkin. Agar bu koordinatalar bir, ikki va uch parametrning funksiyalari boʻlsa, u holda bu toʻgʻri chiziklar toʻplami moye hodda toʻgʻri chizikli sirtlar, kongruensiyalar va toʻgʻri chiziklar kompleksini hosil qiladi va bu obʼyektlar Ch. g.da oʻrganiladi. CHIZIQLI YOZUV 1) Krit o.ining eng qad. yozuvlari tizimi; A va B turlari farqlanadi. Chiziqli geometriyaning B turi (kritmiken boʻgʻin yozuvi)da bitilgan matnlar yunon tili lahjalaridan birini namoyon qiladi. Miloddan avvalgi 15—14-asrlarga mansub ushbu matnlar 19-asr oxirlarida Krit o.ida, miloddan avvalgi 13-asrga mansub matnlar esa 1939-yilda Peloponnesning jan. qismida topilgan. Bu yozuvdagi matnlar birinchi marta ingliz olimi A. Evans tomonidan 1909-yilda eʼlon qilingan. Chiziqli geometriyani oʻqishga ingliz olimlari M. Ventris va J. Chedviklar muvaffaq boʻlishgan (1953). Baʼzi olimlarning fikricha, kritmiken yozuvining ayrim unlilarga yoki undosh va unlidan iborat tovush guruxdariga muvofiq keladigan belgilari keyinchalik yunon tiliga oʻzlashtirilgan va moslashtirilgan. Boʻgʻinli kipr yozuvi ham shu yozuv asosida paydo boʻlgan. Chiziqli geometriyaning A turi hali oʻqilmagan va uning xindevropa tillari (xalklari)ga aloqadorligi isbotlanmagan; 2) imoishora tili belgilari, "buyum yozuvi" va qisman piktografik yozuvdan keyingi yozuv turlari [ideografik — iyeroglifik, sillabik (boʻgʻinli), fonografik (harftovush) yozuvlar]ning umumiy nomi (yana qarang Yozuv).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Chizma geometriya** - geometriyaning fazoviy figuralarni tekislikda tasvirlash va ular yordamida fazoviy masalalarni yechish usullarini oʻrganadigan boʻlimi. Ch.g. insoniyatning amaliy faoliyatida astasekin vujudga kelgan; u inshootlar va mashinalarni loyixalashda, tasviriy sanʼat va boshqa sohalarda qoʻllangan. Urta Osiyo meʼmorlari xam gumbazli binolar, koʻpriklarni loyihalashda geometrik shakllardan foydalanishgan. Hozir xam xar xil geometrik shaklli bino va inshootlarni qurishda Ch.g. usullari keng qoʻllaniladi.

Fazoviy figuralarni tekislikda tasvirlashning 2 usuli bor: markaziy proyeksiyalash va parallel proyeksiyalash. Masalan, narsalarning fotosuratlari va yorugʻlik nurlaridan jismlarning tekislikda hosil boʻlgan soyalari markaziy proyeksiyalashdir. Markaziy proyeksiyalash usuli bilan yasalgan tasvir perspektiva deb ataladi. Perspektivadagi tasvirda figuraning qaqiqiy shakli va oʻlchamlarini aniqlab boʻlmaydi (1rasm). Parallel proyeksi ya l ashda markaziy proyeksiyalashdagi proyeksiya markazi 5 cheksiz uzokda deb faraz qilinadi. Parallel proyeksiyalashda proyeksiyalovchi toʻgʻri chiziqlarning aniq yoʻnalishi berilishi kerak. Quyosh yoki Oy nuridan jismlar soyasining paydo boʻlishi parallel proyeksiyalashga misol boʻladi.

Figuralarni oʻzaro perpendikulyar ikki tekislikka toʻgʻri burchakli proyeksiyalash ortogonal proyeksiyalash deb ataladi. Baʼzan, chizmani mukammallashtirish maqsadida gorizontal va frontal tekisliklarning ikkalasiga ham perpendikulyar boʻlgan tekislik (profil tekisligi) dan foydalaniladi. Ortogonal proyeksiyalar vositasida chizmalar oson yasaladi, ortogonal proyeksiyada (izometriyada) tasvirlangan narsa oʻlchamlari (boʻyi, eni, balandligi)ni bevosita aniklash mumkin (2rasm). Lekin bunday chizma buyum toʻgʻrisida yaqqol tasavvur bermaydi. Undan, ayniqsa, murakkab figuralarning fazoviy shakllarini koʻz oldiga keltirish qiyin. Shuning uchun narsaning ortogonal proyeksiyalash asosida yasalgan tasviri uning aksonometrik proyeksiyasi bilanMuhandislik qurilish ishlarida koʻpincha sonlar bilan belgilangan proyeksiyalar deb ataluvchi usuldan foydalaniladi. Bunda nuqtalar proyeksiyalar tekisligiga ortogonal proyeksiyalanib, proyeksiya yoniga nuqtaning tekislikdagi vaziyatini ifodalovchi sonlar — balandliklar koʻyiladi. Bu chizma ayoniy boʻlishi uchun bir xil balandlikdagi nuqtalar orqali balandliklar chiziti oʻtkaziladi. Agar yer sirtini (relyefini) chizmada tasvirlash lozim boʻlsa, gorizontal proyeksiyalash tekisligidan foydalaniladi. Bunda sathchiziklari gorizontallar deb ataladi. Gorizontallarning shakli va joylashishiga qarab yer sirtining tasvirlanayotgan qismi toʻgʻrisida tasavvur hosil qilish mumkin. Gorizontallar tizimi yordamida sirtni bunday tasvirlash usuli topografik usul deb ataladi (3rasm). Ch.g. usullari meʼmorlik, tasviriy sanʼat, texnika va boshqa sohalarda keng qoʻllanadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Chizma** — qogʻoz, kalka (qora qogʻoz), taxta, yer sirti va boshqa ga chizilgan loyiha; maxsus chizmachilik asboblari (reysfeder, sirkul, reysmus, reysshina, chizgʻich va boshqalar) yordamida qalam, tush bilan maʼlum qoidalar asosida chizilgan grafik tasvir. Mashinalar, mexanizmlar, bino va inshootlar, vertolyot va samolyotlar, raketa va kosmik kemalar, radio va televizorlar, xullas korxonalarda tayyorlanadigan, qurilish maydonlarida quriladigan narsalar va obʼyektlarning qismlarini tayyorlash, buzilganda taʼmirlash (tuzatish), tekshirish uchun Ch.dan foydalaniladi. Mashinasozlikda qoʻllanadigan Ch. 3 turga boʻlinadi: turkumlab va koʻplab ishlab chiqarish Ch.lari, yakka tartibda ishlab chiqarish Ch.lari va taʼmirlash Chlari. Ch.larda tayyorlanadigan, taʼmirlanadigan va tekshiriladigan narsalarning oʻlchamlari, materiali, vazifasi, aniqlik, tozalik sinflari va boshqa maʼlumotlar koʻrsatiladi. Qurilishdagi Ch. umumiy qoʻrinish Chlari va ishchi (qurish) Ch.lariga boʻlinadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Cherkov va jamiyat oʻrtasidagi aloqalar boʻyicha Moskva Patriarxat Sinodal boʻlimi** (qisqartirilgan ovzo) —  rus pravoslav cherkovining muassasalaridan biri, Muqaddas Sinodning 2009-yil 31-martdagi qarori bilan yaratilgan va  2015-yil 24-dekabrdagi qarori bilan bekor qilingan.

Tarix
-----

2009-yil 31-mart kuni „jamoat va jamiyat oʻrtasidagi muloqotni rivojlantirish, takomillashtirish va tizimlashtirish zarurligi munosabati bilan "Muqaddas Sinod qarori bilan„ jamoat va jamiyat oʻrtasidagi munosabatlar Sinodal boʻlimi" tashkil etildi. Ilgari ushbu faoliyat tashqi cherkov aloqalari boʻlimi tomonidan koʻrib chiqilgan boʻlib, unda bir xil kotibiyat mavjud edi. 2009-yil 31-martda protoyerey Vsevolod Chaplin kafedra raisi etib tayinlandi.

Boʻlim Moskva Patriarxatining kanonik hududida Qonunchilik organlari, siyosiy partiyalar, professional va ijodiy uyushmalar, fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari bilan aloqalarni amalga oshirdi.

Maxsus koʻrsatmalarga koʻra, maxsus masalalarni hal qilish uchun boʻlim MDH va Boltiqboʻyi davlatlarida ijro etuvchi hokimiyat organlari bilan aloqa oʻrnatishi mumkin edi.

2010-yil 5-martda, boʻlimdagi Muqaddas Sinodning qarori, pravoslav jamoat tashkilotlari va birlashmalar Kengashi tomonidan cherkov muassasalari bilan oʻzaro munosabatlarini muvofiqlashtirish uchun tashkil etilgan.

2010-yil aprel oyidan boshlab kafedra qoshida Dinlar geografiyasi markazi (Roman Silantiev rahbari) faoliyat yuritmoqda.

2015-yil 24-dekabr kuni „Sinod muassasalari faoliyatida ishlarni optimallashtirish va samaradorligini oshirish, shuningdek, parallel jarayonlarni bartaraf etish maqsadida" Muqaddas Sinod qarori bilan boʻlim tugatildi. Jamoat tashkilotlari bilan oʻzaro hamkorlik funksiyalari yangi tuzilmaga — cherkovning jamiyat va ommaviy axborot vositalari bilan aloqalari boʻyicha sinodal boʻlimga oʻtkazildi; dinlararo muloqot tashqi cherkov aloqalari boʻlimiga topshirildi va baʼzi vazifalar Moskva va butun Rossiya Patriarxining matbuot xizmatiga oʻtkazildi. Yangilangan boʻlimning raisi Vladimir Legoyda edi.

Manbalar
--------

1. ↑  Sinodalniy otdel po vzaimootnosheniyam Tserkvi i obщestva (uprazdnyon).
2. ↑  Jurnali zasedaniya Svyaщennogo Sinoda Russkoy Pravoslavnoy Tserkvi ot 31 marta 2009 goda / Ofitsialnie dokumenti / Patriarxiya.ru
3. ↑  JURNALI zasedaniya Svyaщennogo Sinoda ot 5 marta 2010 goda / Ofitsialnie dokumenti / Patriarxiya.ru
4. ↑  Jurnali zasedaniya Svyaщennogo Sinoda ot 24-dekabrya 2015 goda. Jurnal № 98. // Патриархия.Ru

Havolalar
---------

* Синодальный отдел по взаимоотношениям Церкви и общества на сайте patriarchia.ru
**Cherkes yunonlari** (shuningdek, **togʻ yunonlari** , oʻz nomi — **Urim**) — Adigey va Krasnodar oʻlkasida zich yashaydigan xalq. Pontik yunonlari bilan bir qatorda, Kavkaz mintaqasida keng tarqalgan yunonlarning sub-etnik guruhlaridan biri.

Pravoslav xristianlar cherkes va rus tillarida gaplashadilar.

Cherkes yunonlarining etnogenezi aniqlanmagan. Bir versiyaga koʻra, togʻli yunonlar Kavkazning Qora dengiz sohilidagi tarixiy yunon aholisining qoldiqlari hisoblanadi. Yana bir versiyaga koʻra, togʻli yunonlar aslida Islomni qabul qilmagan xristian cherkeslarning qoldiqlari boʻlib, umumiy diniy mansublikka asoslangan holda oʻzlarini „greklar" deb atashadi. Qanday boʻlmasin, yunonlar va mahalliy armanlar — cherkeslar — musulmon adigey aholisining asosiy diniy tafovutlari etnik chegarani mustahkamladi va alohida oʻziga xoslikni saqlab qoldi.

1930-yillarda mahalliylashtirish siyosatining bir qismi sifatida mahalliylashtirish (birinchi navbatda maktab taʼlimi) Ukrainada boʻlgani kabi togʻli yunonlarga ham taʼsir koʻrsatdi. Mahalliylashtirishning qisqarishi va pontik yunonlarining deportatsiyasidan soʻng, rus va adigey oʻziga xosligi togʻli yunonlar orasida (ona tiliga qarab) koʻproq tarqala boshladi. SSSR parchalanganidan keyin bu jarayonlar davom etdi, garchi yunon oʻziga xosligiga qiziqish biroz tiklangan boʻlsa-da, shu jumladan, mintaqada yashovchi yunonlarning boshqa sub-etnosi va Pontiyaliklar bilan identifikatsiya qilish tarqalgan.

V. I. Kolesovning fikricha, cherkes yunonlarining haqiqiy soni 100 kishidan oshmaydi. 2000-yillarning boshlarida qolgan togʻli yunonlar koʻp millatli, ammo hozirda asosan ruslarning Bjedugxabl qishlogʻida zich yashaydilar.

Adigey tilida ijod qiluvchi mashhur yozuvchi Dmitriy Kostanov cherkes-yunon aholisining avlodlariga mansub.

Yana qarang
-----------

* Urumlar

Adabiyotlar
-----------

* *Этнокультурные аспекты взаимовлияния народов Северо-Западного Кавказа в XIX в.*.
* *Черкесские (горские) греки*.
* *Трансформация идентичности горских греков Северо-Западного Кавказа (XIX-XX вв.)*.
* *«Греческий проект» в контексте включения Крымского ханства в состав российской империи*.
Категория:Населённые пункты по алфавиту
Категория:Википедия:Статьи без изображений (страна: Бангладеш)
Категория:Википедия:Статьи без изображений (тип: населённый пункт)
Категория:Населённые пункты без почтового индекса
Категория:Статьи о населённых пунктах без категории на Викискладе
Категория:ПРО:Города:Последняя правка: более трёх лет
**Daulatan** ( ,inglizcha: *Daulatkhan* ) — Bangladesh janubidagi shahar va munitsipalitet, xuddi shu nomdagi tumanning maʼmuriy markazidir. Shaharning maydoni 2.34km². 2001-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, shaharda 14570 kishi yashagan, ulardan erkaklar 52,27%, ayollar - mos ravishda 47,73%. Aholining savodxonlik darajasi 36,3% ni tashkil etadi (Bangladesh uchun o'rtacha 43,1%).

Manbalar
--------

* Banglapediyada Daulatan )
**Don komsomollariga stela** — Rostov-na-Donu shahridagi Komsomolskaya maydonining markazida Ulugʻ Vatan urushi davrida shahar komsomollarining jasoratiga bagʻishlangan yodgorlik.

Yuqoriga qarab kengayuvchi stella 1967-yilda Rostov-na-Donuning Oktabr tumani yoshlari tashabbusi bilan oʻsha yili Komsomolskaya nomi bilan mashhur boʻlgan maydonning, 50-yilligi arafasida qurilgan. Butunittifoq Leninchi Kommunistik Yoshlar Ittifoqi. Yodgorlik mualliflari rostovlik haykaltarosh V. P. Dubovik va arxitektor J. S. Zanis. Yodgorlik Rostov-na-Donu shahrining kommunal mulk obʻektlari reestriga kiritilgan. 15 metrli qora marmar stela granit asosli plita ustiga oʻrnatilgan. Uning old qismida ogʻir yaralangan, osilgan qoʻlida avtomat tutgan yosh askarning surati oʻyilgan. Yodgorlikning orqa tomonida: *"Sizning jasoratingiz kelajak avlodlar qalbida abadiydir. 1941-1943"*.

Komsomolskaya maydoni, Budyonnovskiy prospekti shaharning oxiri, uning orqasida xuddi shu nomdagi maydon bor.

Yana qarang
-----------

* Komsomol aʻzolari haykali

Manbalar
--------

1. ↑  Комсомольская площадь (Ростов-на-Дону)
2. ↑  Перечень gамятников монументального искусства и воинской славы, мемориальных комплексов, скульптурных композиций, памятных знаков и памятных мест города Ростова-на-Дону, включенных и подлежащих включению в реестр объектов муниципальной собственности города Ростова-на-Дону
3. ↑  „Стела комсомольцам Дона". 26-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-iyun 2022-yil.

Havolalar
---------

* "Don komsomoliga stela" memorialiga ekskursiya
* Rostov-Dondagi vatan uchun janglarda halok boʻlgan "Komsomol qahramonlariga" Stela.
* Don komsomol aʻzolariga bagʻishlanadi!
**Klivlend moliya guruhi** -AQShdagi yirik kapital ittifoklaridan biri. 20-asr oxirlarida guruhning umumiy aktivi 25 mlrd. dollardan ortiq. Bosh idorasi — Klivlend shahrida (Ogayo shtati). Klivlend moliya guruhig. qora metallurgiya, togʻ-kon sanoati, temir yoʻl transporti asosida shaqllanib, AQShning Detroyt shahridagi avtomobil markazi buyurtmalari bilan chambarchas bogʻlangan. Guruh 19-asr oxirida 3 oilaviy guruh — Iton, Materov va Xanna guruhlari ittifoqi sifatida shaqllanadi. Endilikda Klivlend moliya guruhig. uchta yirik monopolistik guruh: Iton, XemfriXanna va Klivlend va Oʻrta Gʻarbdagi korporatsiyalarning birlashmasidan iborat. Klivlend moliya guruhig.ning xorijda, ayniqsa, Kanadada yirik kapital mablagʻlari bor. Hozirgi davrda Klivlend moliya guruhig. AQShning 38 ta shtatida faoliyat yuritib, xizmat soxasi, ayniqsa, sugʻurta ishida faol qatnashadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qozog'istondagi Amerika burchaklari** ( *ruscha "Amerikanskie Ugolki v Казахстанe"* ) mahalliy hamkor tashkilot tarkibida joylashgan kichik, Amerika uslubidagi kutubxonalar, odatda kutubxona. Amerika burchaklari mahalliy tashkilot bilan haqiqiy hamkorlikdir, chunki burchaklarni qabul qiluvchi muassasa xodimlari ishlaydi. Amerika burchaklari va ularning to'plamlariga kirish bepul va Qozog'istonning barcha manfaatdor fuqarolari uchun mutlaqo ochiq. 

Har bir Amerika burchagida AQSh hukumati, tarixi va madaniyatiga oid amerikalik fantastika va ma'lumotnomalarning ingliz tilidagi to'plami mavjud. Burchaklar, shuningdek, nazorat ostida Internetga kirish, Amerika filmlari va hujjatli filmlarining audio va video yozuvlari orqali Qo'shma Shtatlar haqidagi ma'lumotlarga kirishni bepul ta'minlaydi.

Amerika burchaklari mahalliy talabalar, o'qituvchilar va AQSh Tinchlik Korpusi ko'ngillilari tomonidan tez-tez foydalaniladigan ingliz tili o'quv materiallarining keng to'plami bilan mahalliy ingliz tilini o'qitishni qo'llab-quvvatlash uchum yunaltirilgandir.

Amerika burchaklari, shuningdek, turli mavzularda AQSh ma'ruzachilarni taklif qiladi va bir qator darslar, klublar va tadbirlarga mezbonlik qilmoqda

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  „The American Corner".  Central Scientific Library of the Ministry of Education and Science of the Republic of Kazakhstan. 29-mart 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-dekabr 2008-yil.
2. ↑  „В Усть-Каменогорске проходит международный семинар "Американские уголки"" (Russian). *Yk.Kz* (30-may 2007-yil). Qaraldi: 27-fevral 2022-yil.

Havolalar
---------

* Amerika burchaklari Qozog'iston Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-11-25).
**Nemanja Janičić** 1987-yili Serbiyada tugʻilgan. Toshkentning Lokomotiv futbol klubi va Bosniya va Gersegovina milliy terma jamoasi yarimhimoyachisi.

Futbolchilik faoliyati
----------------------

Banya Luka shahrida tugʻilgan, Yugoslaviya SFR, hozirgi Bosniya va Gersegovina.  Janichich Serbiya va Chernogoriya Ikkinchi ligasi 2004-05 mavsumida Mogren bilan kattalar safida oʻynay boshlagan. U Mogren klubi bilan 2011-yilgacha jami 7 mavsum oʻynagan, soʻnggi beshtasini esa Chernogoriya birinchi ligasida Mogren klubi safida ishtirok etgan.

Chernogoriya chempionligini ikkinchi marta qoʻlga kiritgach, 2011-yilning yozida Janichich Serbiyaga koʻchib oʻtdi va Birinchi liga vakili „Bezaniya" ga qoʻshildi, ammo atigi 6 oydan soʻng, 2011-12-yilgi qishki tanaffusda u Napredak Krushevachga oʻtdi. Serbiya Birinchi Ligasining 2012-13-yilgi mavsumida Napredak birinchi oʻrinni egalladi va shu tariqa Serbiya Superligasiga yoʻl oldi. 

Napredakdan keyin Janichich 2015-2017-yillarda O‘zbekistonning „Lokomotiv" klubida to‘p surgan va bir marta O‘zbekiston Superligasi, bir marta O‘zbekiston kubogi va bir marta O‘zbekiston Superkubogi sohibi bo‘lgan. U Toshkentning „Lokomotiv" klubini tark etib, Borak Chachakga oʻtgan, soʻngra oʻz shahrining „Borac Banja Luka" va „Lyuftëtari" klublarida oʻynagan.

2019-yilning yanvarida Janichich Borakga qaytdi. RS 2018-19 mavsumining birinchi ligasida Borak bilan u liga chempionligini qoʻlga kiritdi va yana Bosniya Premer-ligasiga koʻtarildi. U 2020-yil sentabrida murabbiy Vlado Yagodich bilan janjallashib qolgan va klub tomonidan ikki o‘yinga diskvalifikatsiya qilingan.

Yutuqalar
---------

**Mogren**

* Chernogoriya Birinchi ligasi : 2008-09 , 2010-11
* Chernogoriya kubogi : 2008 yil

**Napredak Krushevac**

* Serbiya Birinchi Ligasi : 2012-13

**Lokomotiv Tashkent**

* Oʻzbekiston Superligasi : 2016 yil
* Uzbekistan Cup: 2016
* Uzbekistan Super Cup: 2015

**Jangchi Banja Luka**

* RS Birinchi ligasi : 2018-19

Manbalar
--------

1. ↑  Nemanja Janičić at Srbijafudbal
2. ↑  „N. Janičić" (English). *Soccerway*.  Perform Group. Qaraldi: 11-avgust 2020-yil.
3. ↑  *E. Dindić.* „Nemanja Janičić vratio se u FK Borac" (Bosnian).  sportsport.ba (25-yanvar 2019-yil). Qaraldi: 25-yanvar 2019-yil.
4. ↑  *S. Mlaćo.* „Borac i zvanično osigurao povratak u Premijer ligu!" (Bosnian).  sportsport.ba (11-may 2019-yil). Qaraldi: 11-may 2019-yil.
5. ↑  Problemi u FK Borac: Jagodić suspendovao Janičića — SportSport (bosniyacha)

Havolalar
---------

* Nemanja Janičić at Soccerway