recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Abu Komil al-Anbarduvoniy** (arabcha:  — Abu Komil Ahmad ibn Muhammad ibn Ali ibn Muhammad ibn Basir ibn Ahmad ibn al-Husayn al-Basiriy al-Anbarduvoniy al-Buxoriy) — hanafiy faqihi.

Abu Komil al-Anbarduvoniy „*al-Basiriy*" nomi bilan tanilgan bo‘lib, tarixchilardan Abdulqodir al-Qurashiy va Umar Rizo Kahhola uning ajdodlari qatorida zikr qilingan Basirni Nasir, mazkur nisbasini esa, *al-Nasiriy* tarzida o‘qiganlar.

Iqtibos
-------

Abu Komil al-Anbarduvoniy Abu-l-Hasan al-Buzjoniyning nabirasi bo‘lgan. As-Sam’oniyning zikr qilishicha, shofe’iy mazhabida faoliyat olib borgan. 

Yoqut al-Hamaviyga ko‘ra: 

> faqih (hadislarni) jamlagan va asarlar (ham) yozgan, (unda) gumon va xatolar ko‘p bo‘lgan.
> 
>

Taʼlimi
-------

Abu Komil al-Anbarduvoniy ilm talabida Samarqandga safar qilib, Abu-l-Fazl al-Kog‘oziydan hadis tinglagan. Shuningdek, Abu Bakr Muhammad ibn Idris ibn al-Hasan al-Jarjaroiy al-Hofiz, Abu Mas’­ud al-Bajliy, Abu-l-Husayn Ahmad ibn Muhammad ibn Qosim al-Forisiy, Abu Tohir Muhammad ibn Yaʼqub ad-Daymasiylardan taʼlim olgan. O‘z asarida Abu-l-Hasan Ali ad-Doraqutniy va Abdulg‘aniy ibn Saʼidlardan naql qilgan.

Asari
-----

* „Al-Muzāhāt va-l-muzāfāt"

Vafoti
------

Abu Muhammad Abdulaziz an-Naxshabiy al-Hofizning aytishicha, olim vabo kasalligidan 1057-1058-yillar (hijriy 449-yil)da vafot etgan.

Adabiyotlar
-----------

1. Yoqut. Mu’jam. — Misr: „As-Saʼoda", 1906. I, 342;
2. As-Sam’oniy. Al-Ansāb. — Bayrut: „Dor al-jinon", 1988. I, 213-214, 364-365;
3. Al-Qurashiy. Al-Javāhir al-muziyya. — Karotash: „Maktaba Mir Muhammad", I, 112-113;
4. Hoji Xalifa. Kashf az-zunӯn. — Misr: „Dor as-Saʼoda", 1893-1894. II, 451;
5. Ibn al-­Asir. Al-Lubāb. — Bayrut: „Dor Sodir", I, 68;
6. Kahhola. Mu’jam al-muallifӣn. — Damashq: 1957. II, 631;
7. A. Babadjanov. „Anbarduvoniy". Islomshunoslik qomusiy lug‘ati. — T.: „Movarounnahr", 2013. 89.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Farziddin Zayniddinovich Fayozov** (1941.1.3, Toshkent viloyati Nanay qishlogʻi) — Oʻzbekiston xalq artisti (2001). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1967). 1966— 91 yillar Muqimiy teatrida ishlagan. Teatr sahnasida Mamat, Hoji ("Nurxon"), Faxriddin ("Oʻjarlar"), Turumbet ("Jumagul"), Knyaz ("Xonuma xonim"), Andro ("Koʻngli yosh qariyalar"), Kazbek ("Xotinimning eri"), Amir ("Layli va Majnun"), Zoir ("Halima"), Shayton ("Shayton va muridlar"), Roja ("Roja") kabi obrazlar yaratib keng diapazonli, serqirra aktyor sifatida tanildi. Kino (tergovchi, "Jasur bolalar"; Oʻzbek zobiti, "Komanda"; Sudya, "Ayol zoti"; Ota, "Muzaffar" va boshqalar), televizion filmlar (Geolog, "Baland togʻlar ostida", 8 qismli "Imon"da Boybusinov va boshqalar)da ham suratga tushgan. Radiopostanovkalardagi rollari ham diqqatga sazovor. Dublyaj sanʼati ustasi sifatida ham tanilgan. Televizion hujjatli filmlarga diktorlik qilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Chjan Go-li** (xitoycha: 張國立, inglizcha: Chang Kuo-li ; 1955-yil 26 mayda Taypeyda tugʻilgan) — tayvanlik detektiv romanlar muallifi. U 1978 yilda Fujen katolik universitetining Sharq tillari va adabiyoti fakultetini tamomlagan, ko‘p tillarni biladi, harbiy ishlar, sport tarixini o‘rganadi, zamonaviy qurol turlarini yaratish bilan qiziqadi. Yaponiya, Italiya va Fransiyada mualliflik qo‘llanmalarini nashr etadi (xotini bilan hammualliflikda).

Tayvanda turli adabiy mukofotlarga sazovor boʻlgan. Tayvanning Huangguan nashriyot uyi mashhur adabiyot mukofoti (Crown mashhur fantastika mukofoti) Gran-prisini oldi.

Taypeyda joylashgan The Times Weekly (xitoycha: 時報周刊) (1996-yil 29-maydan 2009-yil 31-maygacha) bosh direktori va bosh muharriri lavozimlarida ishlagan. U sobiq teleboshlovchi va kitoblarining hammuallifi Chjao Veyga uylangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „About Chang Kuo-li: Writer (1955-): Biography, Facts, Career, Life" (Inglizcha,xitoycha). *peoplepill*. Qaraldi: 4-dekabr 2022-yil.
**Koksidlar** (Cocciniea yoki Coccoidea) — teng qanotlilarga mansub hasharotlar turkumi. Mayda (0,6– 1 mm), baʼzan oʻrtacha (1,5 sm) kattalikda. Jinsiy dimorfizm yaqqol rivojlangan. Urgʻochilarining tuzilishi juda soddalashgan; tanasi bosh, koʻkrak va qorin qismiga ajralmagan; sirti mumsimon modda bilan qoplangan, qanotlari boʻlmaydi. Erkaqlari bir juft qanotli, oyoqlari rivojlangan, ogʻiz organlari reduksiyaga uchragan. K. keng tarqalgan, ayniqsa, tropiklarda juda koʻp va xilmaxil boʻladi. Yer yuzida K.ning 4000 turi, Oʻrta Osiyoda esa 120 turi qayd etilgan. Unsimon chervetslar (Pseudosoccidae), kermeslar (Kertococcidae), juft bezli chervetslar (Asterolecaniidae), soxta qalqonli K. (Coccoidae), aqlerdlar (Aclerdidae), qalqondorlar (Diaspididae) va boshqa keng tarqalgan. K.ning lichinka va urgʻochilari mevali hamda manzarali daraxtlarga jiddiy zarar yetkazadi. Koʻpchilik turlari partenogenetik koʻpayadi. Urugʻlanmagan tuxumlardan chiqqan ser-harakat "daydi" lichinkalar oziqlanish va rivojlanish uchun daraxt tanasi boʻylab joy izlaydi; qulay joy topgach, tanaga yopishib olib uzun sanchibsoʻruvchi ogʻiz apparatini oʻsimlik tanasiga sanchib harakatsiz holatga oʻtadi va ustiga qalqoncha hosil qilib, 3— 4-marta pust tashlaydi va shu qalqoncha ostida voyaga yetgan hasharotga aylanadi. Odatda, yiliga 1—2, hatto 3—4-martagacha nasl beradi. K.ning koʻpchilik turlari (mas, kaliforniya qalqondori) karantin obyekt hisoblanadi. K. orasida foydali turlari ham uchraydi; boʻyoq beruvchi qurtlar tomonidan ajralib chikddigan yelimsimon moddadan koshenil boʻyogʻi olish uchun foydalaniladi. Kurash choralari: yangi barpo etilayotgan va qurigan koʻchatlar oʻrniga yangisi ekib toʻldirilayotgan bogʻlarga K.ning tushishiga yoʻl qoʻymaslik va mavjud bogʻlarda tarqalgan qalqondorlarni yoʻqotishdan iborat. Kimyoviy kurash choralaridan ekiladigan koʻchat va qalamchalarni maxsus kameralarda brommetil bilan fumigatsiya qilish, zararlangan daraxtlarga erta bahorda nugor, malfos, 30-preparat purkash qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Koksidioz**, eymerioz — sut emizuvchilar, qushlar, baliqlar, shuningdek, odamda koksidiyalar qoʻzgʻatadigan invazion kasallik.

Bu kasallikni qoramol, qoʻy, echki, quyon va uy parrandalari (tovuq, kurka, oʻrdak, gʻoz)da bir xoʻjayinda rivojlanadigan Eimeria avlodiga mansub koksidiyalar qoʻzgʻatadi. Parrandachilikda va quyonchilikda kasallik oqibatida yosh hayvonlarning yoppasiga oʻlib ketishi katta iqtisodiy zarar yetkazadi. K. bilan, asosan, yosh hayvonlar ootsistalar bilan ifloslangan yem-xashak, suv, sut mahsulotlarining alimentar yoʻl orqali zararlanishidan kasallaniladi. Hayvonlarni gʻuj joylashtirish, binolarning zax boʻlishi koksidiyalar uchun qulay sharoitni vujudga keltiradi. Hayvon K.i odamga yukmaydi. Kasallik Oʻzbekistonning barcha hududlarida uchraydi.

Kasallik, odatda, oʻtkir turda kechadi, kuchsiz, takroriy zararlanishda surunkali kechishi mumkin. Yashirin davri 3—4 kundan 2-haftagacha choʻziladi. hayvon holsizlanadi, ishtahasi yoʻqoladi, tez oriqlaydi, shilimshiq va tez-tez qon aralash ichi ketadi, ogʻir hollarda tezda oʻladi. Kasallangan hayvonni sogʻayishi choʻziladi, ichakda paydo boʻlgan ootsistalar axlat bilan tashqariga chiqib, tashqi muhitni ifloslantiradi. Tashhis xoʻjalikdagi epizootik holatga, klinik belgilar, patologoanatomik oʻzgarishlar, axlat va ichki organlarni mikroskopik tekshirish natijasiga qarab qoʻyiladi.

Davolash: kasal hayvon alohida ajratiladi. Parrandalar, buzoq va qoʻzilarga koksidiostatik preparatlar (dekoks, xoyden, amprolium va boshqalar), tetratsiklin qatori antibiotiklar, quyonlarga monomitsin bilan sulfanilamidlar, levomitsitin, osarsol beriladi.

Oldini olish: tashqi muhitdagi ootsistalarni dezinfeksiya qilish, hayvonlarni toʻgʻri asrash va toʻlaqonli ozuqa bilan boqish, ozuqaga antikoksidli preparatlar qoʻshib berish. Veterinariyasanitariya hamda zoogigiyena qoidalariga rioya qilish.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abu al-Valid Muslim ibn al-Valid al-Ansoriy** (tax. hijriy 30/milodiy 748 – hijriy 207/milodiy 820),  **Sari al-G‘avoniy** nomi bilan ham tanilgan ( arabcha:  ), ilk Abbosiylar davrining eng yaxshi shoirlaridan biri va ansoriylarning mavlolaridan edi.  Hilari Kilpatrik so'zlariga ko'ra, Muslim ibn al-Validga abbosiylar aslzodalari homiylik qilgan, u "yangilanish" davri adabiyotining ilk namoyandalaridan biri boʻlib,  sharob va muhabbat haqida she'rlari mashhur bo'lgan, shuningdek, qasidalar ham yozgan. 

*Arab adabiyoti ensiklopediyasining taʼkidlashicha*, Muslim ibn al-Valid Kufada tugʻilib oʻsgan. U Horun ar-Rashid hukmronligi davrida 794-yili Barmakiylar parchalanishidan oldin Bag'dodga ko'chib o'tgan. 

U yettinchi abbosiy xalifasi al-Maʼmun davrida vazir boʻlgan Al-Fazl ibn Sahlning e'tirofiga sazovor boʻldi va Jurjon (hozirgi Eron davlatidagi Goʻrgan shahri), keyinroq esa Isfahonda xalifa al-Ma'munning muhrdori etib tayinlandi. Al-Fazl o'ldirilganidan keyin Muslim ibn al-Valid she'riyatni tark etdi va vafotiga qadar yolg'iz hayot kechirdi.  U Goʻrgan shahrida dafn etilgan.

Nashr va tarjima
----------------

* MJ de Goeje nashri (1875)
* Muslim ibn al-Validning Artur Vormxudt tomonidan tarjima qilingan va sharhlangan "Sari' al Gavoniy" deb nomlangan devoni. Uilyam Penn kolleji. 1981 yil.

Eslatmalar
----------

* Poetsgate.com: dywạn ṣryʿ ạlgwạny (arabcha)

1. ↑  Quoting S. A. Bonebakker,
> According to Ibn al-Muʿtazz, *badīʿ* devices do not appear for the first time in the work of the early Abbasid poets such as Bashshār, Muslim b. al-Walīd and Abū Nuwās; still they are more frequently found in their work than in the poems of the ancients."

Ma'lumotnomalar
---------------

1. 1 2  Kilpatrick, Hilary*. Making the Great Book of Songs: Compilation and the Author's Craft in Abû l-Faraj al-Isbahânî's Kitâb al-aghânî*. Routledge, 2003 — 337 bet.
2. ↑  Goldziher, Ignác*. A Short History of Arabic Literature*, 1959 — 57 bet.
3. 1 2  *Encyclopedia of Arabic Literature*, 1998 — 557 bet.
4. ↑  Bonebakker, S. A. „Ibn al-Muʿtazz and *Kitāb al-Badīʿ*",*. Abbasid Belles Lettres*, 1990 — 396 bet.
5. ↑  Brockelmann, Carl*. History of the Arabic Written Tradition: Supplement Volume 1*, 2017 — 118 bet.
**Kokslash** — qazib olinadigan yoqil-gʻilar (toshkoʻmir va neftni qayta ishlashdan qolgan ogʻir mahsulotlar)ni havosiz muhitda pechda 950—1050° temperaturagacha qizdirib koks va kimyoviy xom ashyo hisoblangan qoʻshimcha suyuq mahsulotlar olish uchun kimyoviy qayta ishlash. Davriy va uzluksiz turlari bor. Davriy K. keng tarqalgan. Toshkoʻmirdan koks olish uchun dastlabki xom ashyo sifatida boyitilgan, maydalangan va bir-biriga aralashtirilgan koʻmirdan foydalaniladi. Koʻmir 250° temperaturagacha qizdirilganda undagi nam bugʻlanadi, gazsimon mahsulotlar (uglerod oksidlari) ajralib chiqadi, 300—450° temperaturagacha qizdirilganda qatronsimon modda ajralib chiqadi, koʻmir yumshoq massa holiga keladi. Bu massa 500—550° temperaturada qattiqlashadi va gʻovak mahsulot — chala koks hosil boʻladi, 750° temperaturagacha qizdirilganda chala koks zichlashadi (undan, asosan, vodorod ajralib chiqadi) va yoriladi, 750° dan yuqori temperaturada chala koks koksga aylanadi. K. jarayoni 13-18 soat davom etadi. K. jarayonida koksdan tashkari koks gazi va sintetik materiallar, lok-boʻyoq va boshqa materiallar, kimyoviy mahsulotlar (toshkoʻmir qatroni, benzol va boshqalar) olinadi (qarang Koks kimyo’si). Neftni qayta ishlashdan hosil boʻlgan ogʻir mahsulotlarni K.da metall kublar yoki maxsus pechlarda kokslab neft kokslari olinadi. Elektrodli kuydirilgan koks kuydirilgan toshkoʻmirni (toshkoʻmir qatronini haydashdan krlgan qoldiqni) ichiga dinas gʻishti terilgan pechlarda K. yoʻli bilan olinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kol Lafiragogusi** (lat. *Laphyragogus kohlii*) — Yerkovlov (*Crabronidae*) arilar oilasiga mansub qum arining kam uchraydigan turi. Oʻzbekiston Qizil kitobiga kiritilgan.

Tarqalishi
----------

Markaziy Osiyo: Tojikiston, Oʻzbekiston va Pokiston. Choʻllarning qumli joylarida, ayniqsa, suv bosadigan joylarda yashaydi. Oʻzbekistonda Buxoro, Qashqadaryo, Surxondaryo viloyatlarida qayd etilgan.

Tavsif
------

Bunday arilarning oʻrtacha kattaligi (taxminan 1 sm)ni tashkil etadi, sargʻish rang boʻladi.

Yuqori old jagʻlarida  tashqi ventral chetida tirqish yoki toʻsiq bor. Ayollarning moʻylovlarii 12 segmentli, erkaklariniki 13 segmentli boʻladi. Pastki jagʻlarida 6 boʻlakli, pastki lab qismi esa 4 boʻlakdan iborat (ogʻiz boʻlaklari kalta). Koʻzlari katta. Oldingi qanotlari uchta yopiq kubital hujayradan iborat. Oʻrtadagi oyoq qismi 1 ta apikal nayzali. Qorin boʻshligʻi turgʻun.

Kam oʻrganilgan. Yiliga bir marta nasl beradi. Ilk uchishi va tuxum qoʻyishi iyun-avgust oylarida. Urgʻochilari tangaqanotlilarni (*Lepidoptera*) ovlaydi, ularni vaqtincha falaj qilib, uyalari tomon sudrab, bir nechtasini bitta inga yigʻadi. Inlarini yumshoq qumloq tuproqqa qoʻyadi.

Cheklovchi omillar
------------------

Xoʻjalik maqsadlarida choʻl zonasidagi qoʻriqlarning oʻzlashtirilishi, xususan, haydash, chorvachilikda yaylovdan haddan tashqari koʻp foydalanish ufayli soni kamayib bormoqda.

Adabiyotlar
-----------

* *Красная книга Республики Узбекистан. — Т. II — Животные*. Ташкент: Chinor ENK, 2009.
* Beaumont J. de, 1959. Le genre Laphyragogus Kohl (Hym. Sphecid.). — Rev. Suisse zool. 66 (4):723-734.
* Казенас В. Л. Роющие осы Казахстана и Средней Азии (Hymenoptera, Sphecidae). Определитель. — Алма-Ата: Наука, 1978. — 172 с. (с.138)

Havolalar
---------

* Laphyragogus eol.org(ingl.) )
* Kaliforniya Fanlar Akademiyasida Laphyragogus turlarining izohli katalogi.
**Muhammad ibn Usmon Samarqandiy Aliobodiy** (arabcha: محمد بن عثمان سمرقندي علي ابادي — Muhammad ibn Usmon Samarqandiy Aliobodiy — Toʻliq ismi: Imomu-l-Jalil Husomu-l-milla va-d-din Muhammad ibn (vafoti. 642/1245 yil.)) — Hofiz va mufassir.

Faoliyati
---------

Muhammad Ibn Usmon Samarqandiy Qur'on qiroati boʻyicha oliy darajaga yetgan hofiz. Alloma 20 yil davomida Samarqanddagi jome masjidlarda Qur’oni karimni juma namozida xatm tushirib, shuhrat qozongan edi.

Asarlari
--------

Toʻrt jildlik „*Mutoala fi-t-tafsir*" („*Tafsirni qanday mutolaa qilish kerakligi haqida*") nomli mashhur asarini yozib qoldirgan.

Vafoti
------

Alloma hij. 642-yili zulhijja oyining 18-kuni (milodiy. 1245-yil. 7-may) juma kuni vafot etgan. Qabri hozir Samarqand viloyatining Chelak tumaniga qarashli Aliobod qishlogʻi qabristonidadir.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻrta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. — B. 526.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Muhammad ibn Salom Paykandiy** (Boykandiy) — (?—841) — buxorolik olim va muhaddis.
Muhammad ibn Salom Paykandiy Buxoro viloyati Qorako‘l tumanining Paykent (Boykent) shahrida tavallud topgan. U zohid, olim, muhaddis, faqih bo‘lib Imom al-Buxoriyga saboq bergan. Muhammad ibn Salom shunday degan ekan: *"Yosh Muhammad ibn Ismoil (yaʼni Imom al-Buxoriy) yonimda bo‘lsa, har gal xatoga yo‘l qo‘ymay deb yuragimni hovuchlab o‘tiraman"*. Narshaxiy oʻzining „Buxoro tarixi" kitobida shunday yozgan: *„Zohid olim Muhammad ibn Salom Baykandiy deydilarki, men tushimda payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v)ni ko‘rdim. U kishi Buxoroning Xarqon bozorida edilar. Xabarda keltirilgach o‘sha tuyaga mingan va boshlarida oq kuloh kiygan edilar. Juda ko‘p odamlar Muhammad (s.a.v)ni ko‘rib, xursandchilik bilan peshvoz olar va u zoti sharifni qayerga tushiramiz, der edilar. Shunda Hazrat Muhammad (s.a.v)ni marhum Abu Hafs Kabir uylariga tushirdilar. Men Xoja Abu Hafsni ko‘rdim, u kishi Muhammad (s.a.v) yonlarida o‘tirib kitob o‘qirdi. Payg‘ambar (s.a.v) uch kun u kishining uyida bo‘ldilar. Abu Hafs kitob o‘qir, shu uch kun ichida Muhammad (s.a.v) unga hech bir eʼtiroz bildirmadilar va o‘qiganlarining hammasini to‘g‘ri topdilar"*. „Nasabnoma" asarida keltirilishicha, Muhammad ibn Salomning ustozi Abu Abdulloh ibn Muhammad al Azg‘uniy (?—816) bo‘lgan. Shuningdek, Iso ibn Muso al G‘unjoriy (?—803) ham Muhammad ibn Salomga hadisdan saboq bergan. Muhammad ibn Salomning shogirdlari ham boʻlgan. Jumladan Ahmad Volis ibn Abdushukur ibn Zayniy Buxoriy, Abu Zahhol al Fazl ibn Xasson Sutikatiy va boshqalar bir qator shogirtlari boʻlgan. Muhammad ibn Salom Paykandiy 841-yilda vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Abu Bakr Muhammad ibn Ja’far Narshaxiy*. Buxoro tarixi*, Toshkent, 1966 — 119 bet.
2. ↑  Sadriddin Salim Buxoriy*. Buxoroning tabarruk ziyoratgohlari*. Buxoro: Durdona nashriyoti, 2012 — 291 bet.
**Muhammad ibn Sulaymon Oʻshiy**(arabcha:محمد بن سليمان العشي — Muhammad ibn Sulaymon Oʻshiy — Toʻliq ismi:Muhammad ibn Sulaymon Abu Abdulloh Oʻshiy) — faqih.

Tarixi
------

Muhammad ibn Sulaymon Oʻshiy Shayxulislom, Nosiruddin nomlariga sazovor boʻlgan. Manbalarda keltirilishicha, nihoyatda zohid insonlardan biri boʻlgan. Burhoniddin Margʻinoniyning ustozlaridan biri. Alloma „*Kitobu-l-mashoyix*" („Shayx-lar haqidagi kitob")da bu zotni zikr qilar ekan, u zot barcha oʻzi eshitgan narsalarni Burhoniddin Margʻinoniy ham rivoyat qilishiga ijozatnoma berganliklarini aytgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻrta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. — B. 904.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Xabibulla Abdumajitovich Shahzotov** — Sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi.

Biografiyasi
------------

1931-yilda tugʻilgan. KPSS aʼzosi.

1956-yildan — iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda faol ishtirok etgan. 1956-1986-yillarda — Sredagidroenergoqurilish muhandisi, Oktabr raykomi, Toshkent shahar komiteti instruktori, Chilonzor tuman partiya komitetining ikkinchi kotibi, Qashqadaryo viloyat ijroiya qoʻmitasi raisining oʻrinbosari, Qarshiqurilish boshqarmasi boshligʻi, Oʻzbekiston SSR montaj va maxsus qurilish ishlari vaziri, Oʻzbekiston Kompartiyasi Jizzax viloyat qoʻmitasining birinchi kotibi.

Xabibulla Abdumajitovich Shahzotov 7, 8, 9, 10-chaqiriq Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti, 11-chaqiriq SSSR Oliy Soveti deputati etib saylangan.

1986-yildan keyin vafot etgan.

Havolalar
---------

* Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti deputatlari: Oʻninchi chaqiriq. (Qisqacha biografik maʼlumot). — T.: Oʻzbekiston, 1981. — S. 158.
* GA RF R7523 105 152 "SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1971-yil 26-avgustdan 27-avgustgacha qabul qilingan qarorlari va ularga materiallar / 14-sonli bayonnomaga / No 2075-VIII dan 2078-VIII gacha.. 7-jild
**Xabibullo Nazarov**(1907-yil 15-avgust, Buxoro viloyati Buxoro amirligi — 1978-yil 25-yanvar, Dushanbe) — tojik sovet yozuvchisi, shoiri va ssenariynavisi. Davlat va jamoat arbobi. Tojikiston SSR adliya vaziri (1952—1959-yillar), Tojikiston SSR Oliy sudi raisi (1959—1962-yillar).

Biografiyasi
------------

Xabibullo Nazarov Hisor tumani, Toʻda qishlogʻida tavallud topgan. Xabibullo Nazarov Kambagʻal dehqon oilaning oʻgʻli boʻlgan. Bolaligida mehnatkash boʻlib, cho‘ponlik qilgan. Inqilobdan soʻng Xabibullo Nazarov qoʻmita raisi etib saylangan, qishloq kengashi kotibi va rais oʻrinbosari, komsomol tashkiloti kotibi, qishloq xoʻjaligi kollektivi raisi boʻlib ishlagan.

Savodxonlik kurslarida va tungi maktabda qatnashgan. 1938—1941-yillarda Butun ittifoq sirtqi yuridik institutida tahsil olgan, 1950-yilda Moskva yuridik institutini tamomlagan.1933-yildan adliya va sud organlarida ish boshlagan.1935-yildan — adliya organlarida xalq sudyasi, tuman prokurori, Tojikiston otliq diviziyasi harbiy tribunalining aʼzosi boʻlgan.1941—1945-yillarda Tojikiston SSR Oliy sudi aʼzosi boʻlgan. 1945—1952-yillarda — Tojikiston SSR adliya vazirining oʻrinbosari boʻlgan. 1952—1959-yillarda Tojikiston SSR adliya vaziri lavozimida ishlagan. 1959—1962-yillarda — Tojikiston SSR Oliy sudi raisi boʻlgan.

Tojikiston SSR Oliy Soveti deputati etib saylangan.1978-yil 25-yanvarda vafot etdi, Dushanbe markaziy qabristoniga dafn qilinadi. Tojikiston Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi boʻlgan (1958-yil).

„Tinchlik uchun" (1956-yil), „Ozod qalam" (rus tilida, 1960-yil), „Abadiy baxt" (1962-yil va b.) sheʼriy toʻplamlar muallifi boʻlgan.
1958-yilda „Sharqiy surx" jurnalida Xabibullo Nazarovning „Karim-devonni izlab" qissasi bosilib, keyinchalik rus, nemis va o‘zbek tillariga tarjima qilinib nashr etilib, adibga shuhrat keltirgan.1965-yilda uning Yo‘ldosh Sohibnazarov haqidagi „Yo‘ldosh-komandir", „Aʼlo va Targel" hikoyalari nashr etilgan. X.Nazarovning „Mirzo Rizo", „144-post" romanlari uning yuksak ijodiy salohiyatidan dalolat beradi. 1971-yilda (Ikromiy bilan hammualliflikda) „Safarmahsumning sarguzashtlari" hajviy romanini yozgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Хабибулло Назаров" (Ru).  Filmpro.ru. Qaraldi: 2-iyul 2023-yil.
2. ↑  Zamok nad mogiloy
**Xabertioz** — chorva mollarining invazion kasalligi. Koʻproq qoʻylarda uchraydi, ularning yoʻgʻon ichagida parazitlik qiluvchi Chabertia ovina nematodalari qoʻzgʻatadi. Hayvonlar invazion lichinkalarni suv yoki oʻt bilan yutganda zararlanadi. Kuchli oriqlash, junning hurpayishi va toʻkilishi, kamqonlik va ich ketish bilan kuzatiladi. Yosh mollar oʻsish va rivojlanishdan orqada qoladi.

Davosi: 1 kg vazniga 0,5 g fenotiazin yoki 0,5 g diterezinni hoʻllangan kepakka yoki boshqa yemga qoʻshib berish; nilverm preparatini teri ostiga yuborish yoki ichirish; 1 % li formalin aralashmasi bilan chuqur klizma qoʻyish.

Oldini olish: hayvonlar yaylovga chiqarishdan oldin gelmintsizlantiriladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xabier Alonso Olano** (talaffuzi: *Xabyer Alonso Olano*); 25-noyabr 1981, Tolosa, Basklar mamlakati) — ispaniyalik professional futbolchi, Ispaniya terma jamoasi va „Real Madrid" klubi yarim himoyachisi. Yevro 2004, 2006-yilgi Jahon chempionati, Yevro-2008, 2010-yilgi Jahon chempionati va Yevro 2012 musobaqalari ishtirokchisi hisoblanadi.

Alonso oʻzining uzoq masofalardan gol urish isteʼdodi bilan ajralib turadi. Angliya kubogi doirasidagi „Luton Taun" jamoasiga qarshi kechgan uchrashuvda u ikkita golini uzoq masofadan kiritgan, uning birini esa 60 metrdan kiritgan. 2006-yilning sentabrida Premyer liga musobaqasida „Newcastle United" bilan kechgan oʻyinda u maydonning yarmidan tepgan toʻpi gol bilan yakunlangan.

Faoliyati
---------

Xabi Alonsoning oilasi professional futbolchilar oilasi sirasiga kiradi. Uning otasi Periko Alonso bir vaqtlar „Real Sosedad" jamoasida toʻp surgan va jamoa bilan ikki karra Ispaniya chempioni boʻlishga erishgan. Hamda "Barselona" jamoasi safida ham toʻp surgan. Akasi Mikel Alonso esa „Charlton Atletik" jamoasida yarim himoyachi sifatida faoliyat yuritadi. Yana bir akasi Yon esa futbol hakami.

Alonso „Real Sosedad" futbol maktabi tarbiyalanuvchisi hisoblanadi. U „Real Sosedad" tarkibida 1999/2000 mavsumda oʻz debyutini oʻtkazgan. Uning birinchi marta maydonga chiqishi 1999-yil 1-dekabrda Ispaniya kubogi doirasida „Logrones" jamoasiga qarshi boʻlgan.

### "Real Sosedad"

2000/01 mavsumning yarmida Alonso „Eybar" jamoasida ijara asosida oʻynadi, soʻng oʻz jamoasiga qaytib asosiy tarkibda oʻynash uchun kurashishni boshladi. 2002/03 mavsumdagi jamoaning kutilmagan muvaffaqiyati, yaʼni Ispaniya chempionatida ikkinchi oʻrinni egallashida Alonsoning hissasi katta boʻldi. Xabi Alonso oʻsha mavsumda 33 ta oʻyinda maydonga tushdi va bitta urishga muvaffaq boʻldi. U jamoaning muhim oʻyinchisiga aylandi va u ispaniya futbolida porlayotgan yangi yulduz degan taʼriflarga sazovor boʻldi.

Ispaniya termasida u birinchi marta 2003-yil 30-aprelda Ekvador terma jamoasi bilan oʻrtoqlik uchrashuvida maydonga tushdi.

### "Liverpul"

2004-yilning avgustida Alonso angliyaning „Liverpul" jamoasi safiga oʻtdi. U Angliya Premyer-ligasida 29-avgust kuni „Bolton Uonderers" jamoasiga qarshi 0:1 „Liverpul"ning zarariga hal boʻlgan oʻyinda debyutini oʻtkazdi. Angliyadagi oʻzining birinchi golini 16-oktabrda „Fulxem"ga qarshi oʻyinda jarima zarbasidan kiritdi. Oʻsha oʻyinda Liverpul 0:2 hisobida magʻlubiyatga uchrayotgandi, Alonso zahiradan maydonga tushganidan soʻng, natija 4:2 hisobida „Liverpul" gʻalaba qozondi.   

Toʻpni nazorat qilish va paslarni yaxshi berish isteʼdodi Alonsoning „Liverpul" jamoasida asosiy tarkibda muqim oʻrnashishiga sabab boʻldi. Uning uzoq masofaga aniq toʻp uzatishlari va tomoshabop qattiq zarbalari „**qizillar**"ning muxlislarini eng sevimli oʻyinchisi boʻlishiga turtki boʻldi.
**Yoʻldosh Rahimovich Qurbonov** (1929.20.4, Toʻrtkoʻl shahri - 1981.31.1, Toshkent) — Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1979), qishloq xoʻjaligi fanlari nomzodi (1959). Oʻzbekiston qishloq xoʻjaligi instituti zootexnika fakultetini tugatgan (1953). 1953—55 yillarda shu intda oʻqituvchi, Oʻzbekiston chorvachilik institutida boʻlim mudiri, ilmiy ishlar boʻyicha direktor oʻrin-bosari (1958—61), Qoraqalpogʻiston qishloq xoʻjaligi vaziri (1961—62), Qoraqalpogʻiston dehqonchilik ilmiy tadqiqot instituti direktori (1962—65), Toʻrtkoʻl tumani partiya komiteti 1-kotibi (1965—70), Oʻzbekiston KP MK kotibi (1970, sentabr - 1981). Toʻrtkoʻl tumanida jamoa xoʻjaligiga, oʻrta maktabga, Toshkent shahridagi koʻchalardan biriga Q. nomi berilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Yoʻl mashinalari** — yoʻl qurilish ishlarish ishlatiladigan mashinalar. Y.m. ning oʻziyurar, oʻrnatma va tirkama (avtomobil, traktor va tyagachlarga tirkaladigan); tayyorlov ishlarida ishlatiladigan (daraxt qulatkich, tosh yigʻgich, yumshatkichlar) va tuproq ishlarida ishlatiladigan (buldozer, greyder, greyder-elevator, ekskavator, ariq qazigich, yoʻl gʻaltagi, titrama zichlagich, zichlagichlar) xillari bor. Gruntni qatlam-qatlam qilib zichlashda oʻzi agʻdargichlar, skreper va b. bilan keltirilgan material galtaklar, titrama galtak, shibbalagichlar bilan zichlanadi. Zaminni tayyorlashda, takomillashgan, yengil yoʻl qoplamalarini qurishda chaqiq tosh, shagʻal, lagich, yuvgich, beton qorgich va asfalt-beton qorgichlar; yoʻl zaminini va qop-lamasini hosil qiladigan mashinalar: betonni pardozlagichlar, gudronatorlar; yoʻlni taʼmirlovchi va uni yaxshi holatda saklovchi maxsus mashinalar: taʼmirlovchi avtogreyder va tekislagichlar, taʼmirlovchi gudronatorlar hamda bitum krzonlari, avtotaʼmirlovchilar, qum otgichlar, supirib-yigʻgichlar, suv sepish mashinalari, qor tozalash va b. mashinalar bor. Y.m.da avtomatik nazorat qilish qurilmalari va gidravlik yuritmalar qoʻllaniladi. Y.m. yoʻl qurilish ishlarida, gidrotexnik, aerodrom, sanoat, fuqaro va qishloq xoʻjaligi qurilishida, kon sanoatida va b. da ham qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yoʻlbarsli qurbaqasi**, yoki **hind yoʻlbarsli qurbaqasi** (lotincha: *Hoplobatrachus tigerinus*) - amfibiyalar turkumining *Dicroglossidae* turkumiga mansub turi. Umumiy uzunligi 15 santimetrdan 17 santimetrgacha boʻladi. Tanasi massiv, boshi esa ortacha kattalikda boʻladi. Yoʻlbarsli qurbaqasini oʻz jinsining boshqa vakilaridan orqa tarafidagi oʻtrir burchakli, yaxshirivojlangan uzunchoq ter burmalari bilan ajralib turadi. Ustki rangi zaytun-yashildan tortib kul ranggacha boʻlib kuyuq dogʻlar bilan qoplangan. Kamdan-kam hollarda orqa tomonida och-sariq chiqlarni uchratsa boʻladi. Oyoq-qoʻllarida engil qirrali qora-sariq dogʻlar mavjud. Qorni oq. Erkaklarning tomogʻida sariq baqbaqasi bor, ular juftlashish davrida koʻk rangga aylanadi.

Suvli erlarni, oʻtloqlarni, plantatsiyalarni hush koʻradi. Dengiz sathidan 23 – 800 m balandlikda joylashgan boʻlib kechasi faolashadi. Kichik kemiruvchilar, mayda ilonlar, yosh amfibiyalar, umurtqasizlar bilan oziqlanadi.

Nasilchilik mavsumi musson davriga (jalla mavsumi) toʻgʻri keladi. Juftlanish ampleksus (amfibiyalarga hos bolgan juftlanish uslubi - oldi qollari bilan ayollini ortqasidan ushlab urugʻlatirish uslubi) yordamida sodir boʻladi. Urgʻochisi diametri 2,5-2,8 mm boʻlgan 1000 tagacha tuxum qoʻyadi. Tuxumlar suvga botgan oʻsimliklarga yopishadi. Iybaliqlar 2-3 kun ichida paydo boʻladi.

Mahalliy aholi bu qurbaqani istemol qiladigan joylarda maxsus fermalar mavjud.

Bu tur Afg'onistondan Hindiston va Bangladeshgacha tarqalgan, janubiy Xitoyda ham uchraydi.

Adabiyotlar
-----------

* Xan, MS (1996). Yo'lbarsli qurbaqasi Rana yo'lbars Daudinning orofarngeal morfologiyasi va ovqatlanish odatlari. Rossiya Herpetologiya jurnali, 2, 163-171.

Manbalar
--------

1. ↑  Andoza:Книга:Пятиязычный словарь названий животных. Амфибии и рептилии
**Qurtlar** — toʻliq oʻzgarish bilan rivojlanadigan hasharotlar (kapalaklar, qoʻngʻizlar, ikki qanotlilar, pardaqanotlilar va boshqalar)ning tuxumdan chiqqan lichinkalari. Q. tanasi boʻgʻimlarga boʻlingan, choʻziq, chuvalchangsimon (nomi shundan). Q.ning tuzilishi va hayot kechirishi voyaga yetgan hasharotlardan keskin farqqiladi. Mas, kapalaklar Q.i bir xildagi koʻp sonli boʻgʻimlardan ibo-rat; 3 juft koʻkrak oyoqlari bilan birga boʻgʻimlarga boʻlinmagan 5 juft kalta soxta qorinoyoqlari bor. Qorin-oyoqlar yurish, koʻkrak oyoqlar hara-katlanish vazifasini bajaradi. Q. ichagining kuchli rivojlanganligi, qorin nerv zanjirida koʻp sonli nerv gangliylarining boʻlishi bilan voyaga yetgan hasharotlardan farq qiladi. Q.ning ogʻiz organlari kemiruvchi tipda. Q. voyaga yetgan hasharotlarga nisbatan birmuncha sodda tuzilgan: murakkab koʻzlari, qanotlari boʻlmaydi.

Hasharotlarning Q.i tuzilishiga binoan bir necha guruhga boʻlinadi: koʻkrak oyoqlari bilan birga qorin boʻlimida ham soxta oyoqpari boʻladigan q. (kapa-laklar, arrakash arilar, yaydoqchilar); koʻkrak boʻgʻimlarida 3 juft oyoqlari boʻlgan chuvalchangsimon qurtlar (qoʻngʻizlar); tana boʻgʻimlari aniq koʻrinmaydigan, koʻkrak oyoqlari boʻlmaydigan, lekin bosh qismi yaxshi rivojlangan kam harakat Q. (koʻpchilik pardaqanotlilar, qoʻngʻizlar); ogʻiz organi reduksiyaga uchragan, substratning oʻzida (mas, xoʻjayin tanasida) rivojlanadigan (parazit pardaqanotlilar) yoki voyaga yetgan hasharotlar oziqlantiradigan Q. (arilar, termitlar, chumolilar); boshsiz va oyoqsiz Q. (pashshalar, soʻnalar, soʻqirlar) ham ajratiladi.

Q. 4—5 marta tullash orqali oʻsadi; oxirgi tullashdan soʻng gʻumbakka aylanadi. Gʻumbak davrida Q.ning organlari yemirilib, voyaga yetgan hasharotlar uchun xos organlar hosil boʻladi. Bir qancha hasharotlarning Qurtlar qishloq xoʻjaligi ekinlarining xavfli zararkunandasi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muskul toʻqimasi** - muskullarning asosiy qismini tashkil etib, ularning qisqarishini taʼminlaydigan maxsus ingichka tolalar. Uning asosiy qisqaruvchi elementi miofibrillarshr. Muskul toʻqimasi oraliq pardalar bilan oʻzaro birlashib alohida muskulni hosil qiladi, ularning sirti ham alohida parda bilan oʻralgan boʻladi.

Organizmdagi barcha Muskul toʻqimasi tuzilishiga qarab silliq Muskul toʻqimasi, koʻndalang targʻil Muskul toʻqimasi va yurak Muskul toʻqimasiga ajratiladi. Silliq Muskul toʻqimasi bir yadroli duksimon tuzilishga ega; mezenximadan (teri, meʼda-ichak devorlari, siydiktanosil aʼzolari, kon tomirlar Muskul toʻqimasi) va ektodermadan (soʻlak, ter va sut bezlari Muskul toʻqimasi) rivojlanadi. Koʻndalangtargʻil Muskul toʻqimasi koʻp yadroli muskul tolasidan tuzilgan boʻlib, skelet va yurak muskulidan iborat; ontogenezda mezodermadan rivojlanadi. Yurak Muskul toʻqimasi (miokard) koʻndalangtargʻil muskul tolalaridan tuzilgan boʻlsa ham gʻayriixtiyoriy qisqaradi. Muskul toʻqimasining vazifasi harakat elementlarining qisqarishidan iborat. Muskul toʻqimasida qisqaruvchi tuzilma (miofibrillar), trofik tuzilma (hujayra yadrosi va organellalari), muskul elementlarining qobigʻi hamda telofragmalardan iborat tayanch tuzilma farq qilinadi. Barcha muskul toʻqimalarida maxsus nerv oxirlari boʻlib, ular toʻqimaga nerv sistemasidan harakat impulslarini olib keladi va unda boʻlayotgan oʻzgarishlar haqida markaziy nerv sistemasiga maʼlumot berib turadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Alex Vigo Gamaliel** (talaffuzi: *Aleks Vigo Gamaliyel*) — 1999-yil 28-aprelda Parana shahrida tugʻilgan. „Independiente" klubi himoyachisi.

Biografiyasi
------------

Alex Vigo „Colón" klubining tarbiyalanuvchisi hisoblanadi. 2018-yilda Alex Vigo asosiy jamoaning arizasiga kiritilgan. 2019-yilning 28-yanvarida „Argentinos Juniors"ga qarshi oʻyinda Alex Vigo Argentina Primerasida debyut qildi.

2021-yilda Alex Vigo „River Plate"ga oʻtdi va „millionerlar" bilan birgalikda Argentina chempionligini qoʻlga kiritdi. Biroq himoyachi asosiy tarkibda mustahkam oʻyinchiga aylana olmadi va mavsum oraligʻida jamoani kuchaytirgach, Marselo Gallardo Alex Vigoga yangi klub izlashga imkon berdi. 2022-yilning fevralida Alex Vigo „Independiente"ga ijara asosida oʻtdi.

Faoliyati
---------

2021-yil 19-fevralda Alex Vigo Primera Diviziyasining boshqa jamoasi „River Plate"ga oʻtdi. Shaxsiy muammolar tufayli koʻchishni rad etganidan oʻn ikki oy oʻtgach taxminan 1,75 million yevro evaziga sotib olindi.

2022-yilning 7-fevralida Alex Vigo 2022-yil oxirigacha „Independiente"ga ijaraga berildi va 2,5 million dollarga sotib olish opsiyasiga ega boʻldi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Vigo onasining familiyasi boʻlgan Aleks Gomes nomi bilan tugʻilgan. Biroq, 10 yoshida, sudya u va uning singlisi Aixa, Aleks tugʻilishidan bir necha hafta oldin onalarini tashlab ketganiga qaramay, biologik otasining familiyasini Vigo olishga majbur qildi. Vigoning onasi Veronika, otasining ketishining oqibatlari tufayli sud ishini qoʻzgʻatgan edi, bu esa kam daromad tufayli oziq-ovqat tanqisligiga olib keldi.

Statistikasi
------------

| Jamoa   | Mavsum | Liga | Milliy kubok | Xalqaro kubok | Jami |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Oʻyin | Gol | Oʻyin | Gol | Oʻyin | Gol | Oʻyin | Gol |
| **Colón**Argentina bayrogʻi Argentina  | 2018-2019 | 6 | 0 | 1 | 0 | 1 | 0 | **14** | **1** |
| 2019-2020 | 13 | 0 | 12 | 0 | 9 | 0 | **34** | **0** |
| Jami | 19 | 0 | 13 | 0 | 10 | 0 | **48** | **1** |
| **River Plate**Argentina bayrogʻi Argentina  | 2021 | 10 | 0 | 7 | 0 | 2 | 0 | **19** | **0** |
| Jami | 10 | 0 | 7 | 0 | 2 | 0 | **19** | **0** |
| **Independiente**Argentina bayrogʻi Argentina  | 2022 | 14 | 1 | 11 | 0 | 3 | 0 | 28 | 1 |
| Jami | 14 | 1 | 11 | 0 | 3 | 0 | 28 | 1 |
| Umumiy karyerasida | 44 | 1 | 31 | 0 | 15 | 0 | 96 | 2 |

Manbalar
--------

1. ↑  „«Колон» vs. «Архентинос Хуниорс» 2:0" (inglizcha). *soccerway.com* (28-yanvar 2019-yil). Qaraldi: 19-sentabr 2021-yil.
2. ↑  „https://es.wikipedia.org/wiki/%C3%81lex\_Vigo#cite\_note-3".
3. ↑  „https://es.wikipedia.org/wiki/%C3%81lex\_Vigo#cite\_note-4".
**Endometrit** (endo... va yun. bachadon) — bachadon shilliq qavati — endometriyning yalligʻlanishi. E.ni septik infeksiya (streptokokk, stafilokokk, gonokokk, ichak tayoqchasi) va boshqalar mikroorganizmlar qoʻzgʻatadi. E. soʻzak, sil kasalliklari oqibatida ham yuzaga keladi. Bachadonga infeksiya qon va limfa yoʻllari orqali oʻtadi. E. oʻtkir va surunkali kechadi. Kasallik belgilari abort yoki tugʻruqdan keyin 3—4kuni yuzaga chiqadi. Bachadonda qon va yoʻldosh qoldiqlarining qolib ketishi kasallik avj olishiga sabab boʻladi. E.da bemor isitmalaydi, eti uvushadi, ishtahasi pasayadi, bosh va qorinning pastki qismi ogʻriydi. Oʻtkir E.da bachadon yumshoq, shishgan, palpatsiyada ogʻriqli, ajraladigan chiqindi hidli boʻladi. Surunkali E.da hayz koʻrish buziladi. Bachadon qattiqlashgan, kattalashgan, ogriqsiz, undan ajraladigan chiqindi yiringli boʻladi.

Oldini olish. Chilla davrida ayolni infekpiyadan saqlash va toʻgʻri parvarish qilishdan iborat. Davo bemorning ahvoliga, kasallik belgilariga qarab tayinlanadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Zamcha** — qovunning ertapishar navi. Xalq seleksiyasida yaratilgan. Z.ning sariq va ola turlari bor. Sariq ertapishar nav. Zamcha qovun navi. Shakli sal yassi, xar xil kattalikda. Eng kattasining diametri 15—18 sm. Ogʻirligi 0,8—2 kg. Sirti sal tilim-tilim, dum va uch tomoni toʻr bilan qoplangan. Tilimlarni ajratadigan yoʻllari mavjud. Poʻsti yumshoq, eti qalin (4—4,5 sm), xushboʻy, tigʻiz, oʻrtacha shirin, rangi oq yoki och yashil. Tarkibida 6—7,5% qand, 4—6% saharoza, 8,5—10% quruq modda bor. Urugʻi yirik, uzunchoq, oq. Urugʻidan unib chiqqandan keyin hosili 65—70 kunda pishadi. Asosan, Xorazm viloyati va Qoraqalpogʻistonda ekiladi. Uzoq joylarga yuborishga chidamaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Tzinfu** (xitoycha 张栻, pinyin Zhang Shi), laqabli **Chjan Shi** (xitoycha 敬甫)), odamlar uni **Nansyuan** (xitoycha 南軒), (1133—1180) — neokonfutsiy olimi. Faylasuf Chjan Tzyunning o'g'lidir.

Tarjimai hol
------------

Chjan Shi Hu Hong qo'l ostida tahsil oldi, ikkinchi saroy tarixshunosi lavozimiga ko'tarildi. Chju Si va Lu Zutsyan bilan birgalikda u "Janubiy-sharqiy uch donishmand" qatoriga kirdi. U Chjou Dunyi ta'limotini targ'ib qildi, Chjan Shining bilimdonligini yuqori baholagan Chju Si bilan faol polemik yozishmalar olib bordi. U Yuelu akademiyasida dars bergan.

Ijod
----

Asosiy asarlari: "Nansyuan yi sho" ("Nansyuanning o'zgarish haqidagi ta'limoti"), "Gui-si Lunyu tze" ("Konfutsiyning "Suhbatlar va hukmlar" Gui-si yilining izohi"), "Nansyuan tzi" ( "Nansyuanning to'plangan asarlari"), "Tsun Chjai tzi" ("Le Chjayning umrbod yozuvlari").

Adabiyotlar
-----------

* "Xitoy falsafasi. Entsiklopedik lug'at" - Moskva: "Fikr", 1994-yil. ISBN 5-244-00757-2

Manbalar
--------

1. 1 2  „Zhang Shi" (xitoycha). *Baike*. Qaraldi: 13-dekabr 2022-yil.
**Zamindoʻzi** — zardoʻzlikda tikish usuli. Bezatiladigan buyum yuzasi (guli va zamini) kashta bilan sidirgʻa qoplab tikiladi. Bunda kashta toʻgʻridantoʻgʻri matoga yoki mato ustidagi toʻshama (siddiy) ustidan zar, kumush yoki ipak iplar bilan tikiladi. Z.da mayda handasiy shakllar ("chashmi bulbul", "chordarchor", "shashxol", "sambusa" va b.), diagonal va zigzag yoʻllar ("mavji yakroʻya", "mavji duroʻya", "mavji chashmi bulbul" va b.) hosil qiladigan bezak choklardan foydalaniladi. Z.da badiiy anʼanalar, zardoʻz ustaning mahorati namoyon boʻladi. 3. 19-asrda saroy amaldorlarining kiyimlarini tayyorlashda keng qoʻllanilgan. Hozir 3. asosan, guldoʻzi usulida bezatiladigan buyumlarning ayrim boʻlaklarini tikishda ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qurolsizlanish** - urush olib borish vositalarini butunlay yoʻqo-tish yoki ularni qisman kamaytirish hamda urush xavfini bartaraf etish uchun shartsharoitlar yaratish maqsa-dida amalga oshiriladigan chora-tad-birlar tizimi. Q. xalqaro huquqning tamoyillaridan biri boʻlib, uning yuridik mohiyatini 3 meʼyoriy belgi: umumiy xarakterdagi majburiyatlar (qarang borasida amaliy choralarni ishlab chiqish); dasturiy xarakterdagi nor-malar (qurollar va qurolli kuchlarni toʻliq yoʻq qilish yoʻli bilan Q.ga eri-shish); kafolat xarakteriga ega boʻlgan majburiyatlar (amaldagi shartnomalar qoidalarini toʻliq bajarish) tashkil etadi.

Q. xalqaro doirada BMTning 2 asosiy organi — Bosh Assambleya va Xavfsizlik Kengashiga topshirilgan. BMT huzurida barcha tashkilot aʼzolaridan iborat Q. komissiyasi tashkil etilgan. Q.ning 2 turi: yalpi va qisman Q.ni ajratib koʻrsatish mumkin. Yalpi Q. deganda: 1dan, qurolli kuchlarni yoʻq qilish, harbiy tashkilotlarni bartaraf etish, qurol ishlab chiqarishni toʻxtatish, shuningdek, ularni yoʻq qilish hamda tinchlik davrida qurollardan foydalanishni man etish; 2dan, yadroviy, kimyoviy, bakteriologik va boshqa ommaviy qirgʻin qurollarining barcha zaxiralarini yoʻq qilish hamda shu turkumdagi qurollarni ishlab chiqarishni toʻxtatish; 3dan, ommaviy qirgʻin qurollarini eltib berish vositalarining barcha turlarini yoʻq qilish; 4dan, mamla-kat harbiy faoliyatini uyushtiruvchi muassasalar hamda tashkilotlarni bar-taraf etish, harbiy taʼlim berishni toʻxtatish, harbiy oʻquv yurtlarini yopish; 5dan, mablagʻlarni harbiy maqsadlarda ishlatishni toʻxtatish tushuniladi. Davlatlar faqat yadroviy boʻlmagan qurolli kuchlar, vositalar va tashkilotlarni saqlab qolishi mumkin. Ular kelishuvga binoan ichki tartib-qoida va fuqarolarning shaxsiy xavfsizligini taʼminlash uchun zarurdir. Qisman Q. yadroviy qurolsizlanish, yadroviy qurollardan foydalanishni, yadroviy qurollar sinovlarini man etish, yadroviy qurollarni tarqatmaslikni oʻz ichiga oladi (qarang Yadro quroli sinovlarini taqiqlash toʻgʻrisidagi shartnoma, Yadro qurolini tarqatmaslik toʻgʻrisidagi shartnoma). Shuningdek, yadro qurollaridan xoli zonalar (qarang Yadro-siz zona) tashkil qilish, strategik qurol-yarogʻlarni cheklash va kamaytirish, kimyoviy va bakteriologik qurollarni man etish va nihoyat, oddiy qurollarni va qurolli kuchlarni qisqartirish ham qisman q. yoʻlida amalga oshiriladigan choralar hisoblanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**UCell** Oʻzbekistonning yirik uyali aloqa operatorlaridan biri „COSCOM" MChJ savdo belgisidir. 2008-yil may oyigacha shirkat nomi bilan, **COSCOM** deb atalgan. Brend nomi *Yusell* deb talaffuz etiladi, bunda **U** harfi „Uzbekistan"ni bildiradi, **Cell** soʻzi „cellular" (uyali) atamasining qisqartmasidir. Shirkatning general rahbari - Ali Agan.

Tarixi
------

COSCOMning ofisi Toshkentda.
COSCOM MChJ 1996-yil aprel oyida MCT Telecom Corp hamda mahalliy hamkor orasidagi qoʻshma korxona tarzida tashkil etilgan. 1997-yildan boshlab COSCOM Xalqaro GSM Assotsiatsiyasi aʼzosi hamda 1998-yildan esa Rossiya GSM Assotsiatsiyasi aʼzosidir. 2007-yil iyul oyida TeliaSonera & Turkcell shved-fin shirkati COSCOM MChJning asosiy hissadoriga aylandi (TeliaSonera COSCOMning katta qismini sotib oldi). 2009-yil iyul oyida Ucell 4 million abonentga ega boʻlib, Oʻzbekistondagi ikkinchi aloqa operatoriga aylandi. Hozirgi kunda ushu aloqa operatorining abonentlari 8 milliondan oshdi. 
2018-yil 5-dekabr kuni Oʻzbekiston Respublikasining Xususiylashtirilgan korxonalarni qoʻllab-quvvatlash va raqobatni rivojlantirish qoʻmitasi Shvesiya hukumatiga tegishli Telia guruhidan COSCOM ustav kapitalidagi 100% ulushi $215 millionga va Telia guruhining COSCOM kompaniyasiga $485 million miqdorida qarz majburiyatlarini toʻlab sotib olgan. Bitim bir nechta davlatlarning vakolatli organlari tomonidan amalga oshirilganda, Gulnora Karimova kompaniyaning aksiyalariga aloqasi yoʻqligi aniqlangan.

COSCOM MCHJ 2021-yilning 29-sentabr kuni USM Telecom hamda MegaFon bilan birgalikda Digital Holding qoʻshma korxonasini tuzish bosqichini yakunlashdi.

Hozirda Ucell Oʻzbekistonda eng koʻp abonientga ega aloqa operatori sanaladi.[*manba kerak*]

Manbalar
--------

1. ↑  UCell — FAQ
2. ↑  Ali AGAN, CEO at UCELL Wayback Machine saytida arxivlandi (2010-05-31). *LinkedIn*
3. ↑  Kompaniya haqida, UCell rasmiy sayti
4. ↑

Havolalar
---------

* Rasmiy sahifasi

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |