**Buxoro huquq va qonunchilik tarixi muzeyi** — Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasi tarkibidagi muzey. Muzey Buxoro zindonida joylashgan.

Muzey tarixi
------------

Buxoroda huquq va qonunchilik tarixi muzeyi XVIII asrning ikkinchi yarmida mangʻitlar sulolasi davrida bunyod etilgan Buxoro zindonida joylashgan. Mazkur muzey huquqiy tizim va qonunchilik organlarining ajralmas qismlari sifatida 5 ta boʻlimdan iborat. Buxoro amirligida sud jarayonlari Qozikalon tomonidan olib borilgan. Mazkur muzey zindonda joylashgan boʻlib, Ark qalʼasining shimoliy-gʻarbiy qismida joylashgan boʻlgan. Zindon soʻzi fors tilidan olingan boʻlib, zinda tirik, don esa joy maʼnosini anglatadi. Buxoro zindoni soʻngi sulola mangʻitlar sulolasi hukmroliga qadar, 1920-yilgacha faoliyat olib borgan. Buxoro zindonining kirish qismi janubiy tomondan boʻlib, kirish joyi miyonsaroy yoki darvozaxona deb nomlangan. Zindonga kirgandan keyin oʻng tomonga birinchi xona hisoblanib u Amir Abdulahadxon davrida pishiq gʻishtdan qurilgan. Bu xonada 8-10 ta mahbuslar boʻlib, jinoiy ish bilan yoki siyosiy maxbuslardan hisoblanmagan, shuning uchun ham boshqa xonalardagi mahbuslardan farqli oʻlaroq, ularning qoʻl oyoqlarida kishanlar taqilmagan. Ikkinchi xona eng katta xona boʻlib 2 gumbazli, pishiq gʻishtdan qurilgan. Bu xonada 50-60 yaqin maxbusni sigʻdirishgan. 3 xona ham mahbuslar uchun hisolanib 20-25 kishiga moʻljallangan. Chap tomondagi xona „Xonai Mirshabxo" hisoblanib mirshablar qish kunlari navbatma-navbat kirib isinishgan. Bir kecha kunduzda 32 ta mirshab qoʻriqlashgan. Soʻngi xona kanaxona hisoblanib chuqurligi 4.5 metr boʻlib asosan siyosiy jinoyatchilar saqlangan. Mazkur muzeyda asosan huquq va qonunchilik tarixiga oid Buxoro amirligida faoliyat yuritgan qozilar, amirlik davri qurol-aslahalari va boshqa eksponatlar joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Ernazarov E*. Buxoro davlat meʼmoriy-badiiy muzey-qoʻriqxonasi (ўзбек, рус ва инглиз тилларида)*. SM Print: Toshkent, 2004 — 223 bet.
2. ↑  Арсланова Ф, Алиев Р*. Музеи древней Бухары (ўзбек, рус ва инглиз тилларида)*. Бухоро нашриёти: Бухоро, 2015 — 96 bet.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Buxorodagi diqqatga sazovor joylar |
| --- |
|  |
| 
Minorai KalonMinorai Kalon | Qal’alar | 
Ark • Buxoro qalʼasi • Buxoro darvozalari | 
Chor minorChor minor |
|  |
| Ansambllar va komplekslar | 
Bahouddin majmuasi • Chor Bakr • Govkushon majmuasi • Xoʻja Zaynuddin majmuasi • Labihovuz ansambli (*Koʻkaldosh madrasasi*, *Nodir devonbegi madrasasi*, *Nodir devonbegi xonaqohi*) • Poyi kalon ansambli (*Minorai kalon*, *Masjidi kalon*, *Mir Arab madrasasi* • ) • Xalfa Xudoydod majmuasi |
|  |
| Maqbaralar | 
Sayfiddin Boharziy maqbarasi • Bayonqulixon maqbarasi • Somoniylar maqbarasi • Chashmai Ayyub |
|  |
| Madrasalar | 
Abdulazizxon madrasasi • Volidayi Abdulazizxon madrasasi • Gʻoziyon madrasasi • Koʻkaldosh madrasasi • Domullo Tursunjon madrasasi • Ulugʻbek madrasasi • Nodir devonbegi madrasasi • Qoʻshmadrasa (*Modarixon madrasasi*, *Abdullaxon madrasasi*) • Jubbori Kalon madrasasi • Chor minor |
|  |
| Masjidlar | 
Baland masjid • Magʻoki koʻrpa masjidi • Bolohovuz masjidi • Magʻoki Attori masjidi • Buxoro namozgohi • Fayzobod xonaqohi • Nodir devonbegi xonaqohi |
|  |
| Boshqa diqqatgasazovor joylar | 
Buxoro zindoni • Buxoro davlat meʼmoriy-badiiy muzey qoʻriqxonasi • Sitorai mohi xosa • 
**Timlar**: *Toqi sarrofon* • *Toqi zargaron* • *Toqi telpakfurushon* • *Abdullaxon timi* |

 |