1266-yilgi sayyohlik Grossi
**Sayyohlik grossi** ( fransuzcha: *gros tournois* - fransuz o'rta asr kumush tangasi ). Shuningdek, "**gros tournois** " va "**turnosa** " nomlari bilan uchraydi. Fransiyada 1266-1352-yillarda zarb qilingan. Sayyohlik grossi keng qo'llanilgan va o'rta asrlar Yevropasining pul muomalasiga kuchli ta'sir ko'rsatgan. Angliyada sayyohlik grossiga taqlidan 1279-yilda grout, 1300-yilda Chexiyada - Praga grossi, 1302-yilda Gollandiyada - grot paydo bo'ldi. Quyi Veser mintaqasida (xususan, Bremenda) groten dastlab "gro turnua"ga teng bo'lgan hisoblash birligi edi. Grotenda nominal qiymatli tanga birinchi marta 1423-yilda zarb qilingan.

Ko`rinishi va tarqalish tarixi
------------------------------

 XIII asrning ikkinchi yarmidagi sayyohlik grossi
Birinchi marta 1266-yil, 15-avgust kuni Tur shahrida qirol Lyudovik IX  hukmronligi payti zarb qilingan. Sayyohlik grossining prototipi yettinchi salib yurishi paytida fransuz qiroli duch kelgan Akra shahrining tangalaridir . Tanganing old tomonida shahar ramzi (ya'ni cherkov yoki shahar darvozasi) hamda doira shaklida "TURONUS CIVIS" yozuvi va tanga gardishi bo`ylab 12 ta nilufar tasvirlangan. Orqa tomonning qoq markazida aylanasimon yozuvi (ustozning ismi) bilan xoch bor edi va eng chekkasida: "Benedictum sit nomen domini nostri Jesu Christi". Bir fransuz markali (244,752 g) 23 karat kumushdan 58 sayyohlik grossi ishlab chiqarilishi kerak edi. Shunday qilib, bu tanga umumiy og'irligi 4,22 g  bo'lgan 4,04 g sof kumushdan iborat edi.

Sayyohlik grossi 12 Sayyohlik denye   yoki 1/20 livr  ga teng edi. Filipp IV (1285-1314) davrida 1/2 va 1/3 sayyohlik grossida tangalar zarb qilingan. ½ va 1⁄3 turistik gross nominal tangalari mos ravishda maille demie[fr] ( May yoki Tour parvus ) va maille tierce  deb atalar edi. O`sha vaqtda turk grossining qiymati 15 denyega ko'tarildi. Filipp IV merosxo'rlari davrida tangadagi kumush miqdori kamaydi. Filipp V (1316-1322) davrida kumush markadan 59 1/6 pul birliklari (og'irligi 4,137 g), Filipp VI (1328-1350) davrida - 60 (og'irligi 4,08 g), Karl V (1364-1380) davrida - 96 (vazni 2,55 g)  zarb qilingan. Filipp VI davrida Parij zarbxonasi Parij sayyohlik grossiekvivalentlarini chiqarishni boshladi. 1352-yildan boshlab inglizlar bilan urush xarajatlarini qoplash uchun ular blan   deb nomlangan past qiymatli tangalarni chiqarishni boshladilar. 

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  СН 1993. sfn error: no target: CITEREFСН1993 (help)
2. 1 2 3  НС 1980. sfn error: no target: CITEREFНС1980 (help)
3. 1 2  Munzkunde 1970. sfn error: no target: CITEREFMunzkunde1970 (help)
4. ↑  Jungk 1875. sfn error: no target: CITEREFJungk1875 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Зварич В.В.*. Нумизматический словарь*, 4-е изд. Львов: Высшая школа, 1980.
* Махун С. Г. Пядышев Д. А. „Талер: от Сигизмунда Тирольского до эпохи Наполеоновских войн",*. Монета талер. История, стиль, легенды, искусство гравёров, портреты великих ...*. К.: Украинская академия геральдики, товарного знака и логотипов, 2014. ISBN 978-966-8153-84-6.
* Фенглер Х. Гироу Г. Унгер В.*. Словарь нумизмата*, 2-е изд. перераб. и доп. М.: Радио и связь, 1993. ISBN 5-256-00317-8.
* *Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона*. СПб.: Семеновская типолитография (И. А. Ефрона), 1890—1907.
* Jungk Hermann*. Die Bremischen Münzen. Münzen und Medaillen des Erzbisthums und der Stadt Bremen mit geschichtlicher Einleitung*. Bremen: Verlag von C. Ed. Müller, 1875.
* „Gros tournois",*Wörterbuch der Münzkunde*. Berlin: J. Guttenberg Verlagsbuchhandlung, 1970 — 242 bet.