**Colon** Kubaning Matanzas provinsiyasida joylashgan munisipalitet va shahardir. Munitsipalitetning maydoni 547 km2 (211 mi²) tashkil qiladi va taxminan 71 000 kishi hisoblanadi aholisi. Taxminan 44,000 aholisi boʻlgan shahar oʻz viloyatining uchinchi eng katta shahri.

Tarixi
------

Shahar 1836-yilda ***Nueva Bermeja*** nomi bilan tashkil etilgan. Shahar yaqiniga hali 1843-yilda kelgan temir yoʻl unga 1851-yilda etib kelgan. 1852-yilda Ponina shakar zavodining egasi Fernando Diago shahardagi birinchi davlat maktabini ochdi. 1859-yilda u villa maqomiga ega boʻldi („shahar") Kristofer Kolumb sharafiga Kolon nomi bilan (Cristóbal Colón) ispan tilida). Taʼsischining ismi Don Martin Xose Zozaya boʻlib, u shaharni *La Bermeja* nomli sobiq haciendada asos solgan. Shaharni tashkil etish toʻgʻrisidagi hujjat 1836-yilda Matanzas shahrida imzolangan. Oʻsha paytda don Martin qabriston va cherkov uchun yer ajratgan.

1977-yilgi maʼmuriy islohotgacha munitsipalitet Aguika, Este, Guareyras, Yakan, Laguna Grande, Oeste va Palmilyas kamposlariga boʻlingan.

Geografiyasi
------------

Kolon Korralillo (Villa Klara provinsiyasida), Los Arabos, Kalimete, Yaguey Grande, Periko va Marti munitsipalitetlari bilan chegaradosh. Uning hududiga Aguica, Banaguises, Guareiras, La Panchita, Mexico, Rene Fraga, Rio Piedras, San-Xose de los Ramos, Santa Gertrudis, Segio Gonsales va boshqa kichik qishloq joylari kiradi.

Demografiyasi
-------------

2004-yilda Kolon munitsipalitetida 71 579 kishi istiqomat qilgan. Umumiy maydoni 597 km2 (231 mi²), aholi zichligi 119.9/km2 (311/sq mi).

Arxitekturalari
---------------

Kolon shahri tashkil topganidan beri turli meʼmoriy uslublarni bosib oʻtdi, ularning baʼzilari oʻziga xos binolarda, boshqalari esa turli bosqichlarda timsol boʻlgan, ammo villani aniqlaydigan juda kuchli iz qoldirgan. Uslublar neoklassitsizmdan balonli ramka qurilishi, eklektizm, art nouveau, art deco va ratsionalizmgacha. Koʻchalar boʻylab turli uslubdagi binolarni koʻrish mumkin. Neoklassitsizmning choʻqqisiga 1872-yil 8-dekabrda asos solingan katolik cherkovi va shahar hokimiyatida hayratlanish mumkin. 1880-yillarning oxirida atipik Quinta de Tirso Mesa qurilgan boʻlib, bu shahar meʼmorchiligida sharli konstruktsiya va turli xil madaniy taʼsirlarni joriy etishning inkor etib boʻlmaydigan namunasidir. Bino endi mavjud emas, balki aholida iz qoldirgan va hozirgacha o‘zining go‘zalligi bilan yodda qolgan.

Eklektizmning shahar meʼmorchiligiga kiritilishi 1911-yil 16-oktyabrdan 1912-yil 28-noyabrgacha qurilgan Sanʼat va hunarmandchilik maktabining qurilishi bilan sodir boʻldi, garchi u baʼzi neoklassik jihatlarni rad etmasa ham. Xuddi shu uslubda boshqa binolar, masalan, Ferrolana va viloyat qishloq xoʻjaligi kolleji (hozirgi Mario Muñoz Sogʻliqni saqlash politexnika instituti). 1930-1959-yillar shahar uchun ikkita asosiy sababga koʻra muhim edi: 1930-yilda Gavana va Santa Klara oʻrtasidagi Karretera markaziy avtomagistrali qismining ochilishi va Xose Manuel Gutierrez Planes meri lavozimiga koʻtarilishi (1927-1933), Nuevo Continental mehmonxonasi (1937) kabi bir qancha eʼtiborga molik binolar paydo boʻlgan, buning natijasida shaharda yangi meʼmoriy uslub — Art Deco paydo boʻldi, uning eng yaxshi namunasi Teatro kanali. 1948-1959-yillarda Ratsionalizm shaharga kirib keldi va eng yaxshi misollarni Santyago-Gavana va Gran Karidad mehmonxonalarida koʻrish mumkin.

Iqtisodiyoti
------------

Kolon iqtisodiyoti qishloq xoʻjaligi (shakarqamish, tamaki, sitrus mevalari, asal), sanoat (spagetti zavodi) va chorvachilikka asoslangan. Shuningdek, u muhim temir yoʻl markazidir.

Galereyasi
----------

* Colon Liberty Park, 1892 yilda tashkil etilganColon Liberty Park, 1892 yilda tashkil etilgan
* Iglesia Bautista de ColonIglesia Bautista de Colon
* Ozodlik bogʻi, taxminan 1940 yilOzodlik bogʻi, taxminan 1940 yil
* Santyago-Gavana mehmonxonasiSantyago-Gavana mehmonxonasi
* Hotel Nuevo Continental, Yevropa uslubidagi binoHotel Nuevo Continental, Yevropa uslubidagi bino
* Caridad mehmonxonasiCaridad mehmonxonasi
* Rikardo Trujillo koʻchasidagi Kuba litseyi. 1926 yilda tashkil etilgan.Rikardo Trujillo koʻchasidagi Kuba litseyi. 1926 yilda tashkil etilgan.
* Escuela Luz va Kabalero Kalixto GarsiyadaEscuela Luz va Kabalero Kalixto Garsiyada
* Gonsalo de Quesada koʻchasidagi Colon poezdining namoyishi modeliGonsalo de Quesada koʻchasidagi Colon poezdining namoyishi modeli
* Docente mintaqaviy Mario Muñoz kasalxonasiDocente mintaqaviy Mario Muñoz kasalxonasi
* Gonsalo de Quesada koʻchasidagi Sanʼat va savdo maktabiGonsalo de Quesada koʻchasidagi Sanʼat va savdo maktabi
* Real va Camilo Cienfuegos koʻchasidagi Areces banki — Art Nouveau balkoniReal va Camilo Cienfuegos koʻchasidagi Areces banki — Art Nouveau balkoni
* Kanal teatriKanal teatri
* Munitsipal hokimiyat binosiMunitsipal hokimiyat binosi
* Bronza sher haykaliBronza sher haykali
* Bronza sher haykali va Kristofer Kolumb yodgorligining bir qismiBronza sher haykali va Kristofer Kolumb yodgorligining bir qismi
* Diago koʻchasiDiago koʻchasi
* Kolondagi klassik avtomobillarKolondagi klassik avtomobillar
* Xose Marti koʻchasiXose Marti koʻchasi

Taniqli odamlari
----------------

* Pol Kazanova (1941-2017), beysbolchi
* Xose Migel Fernandes (1988 yilda tugʻilgan), beysbolchi
* Oskar Nunes (1958 yilda tugʻilgan), kubalik amerikalik aktyor va komediyachi
* Mario Quintero (1924-2017), basketbolchi
* Feliks Ramos y Duarte (1848-1924), pedagog va yozuvchi

Yana qarang
-----------

* Kuba munitsipalitetlari
* Kuba shaharlari roʻyxati

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *Guije.com.* „Colón" (es). Qaraldi: 7-oktyabr 2007-yil.
2. ↑  *Atenas.cu.* „2004 Population trends, by Province and Municipality" (es) (2004). 14-iyul 2006-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-oktyabr 2007-yil.
3. ↑  *Statoids.* „Municipios of Cuba" (iyul 2003). Qaraldi: 7-oktyabr 2007-yil.

Havolalar
---------

* (ispancha) Colón webpage on Guije
* (ispancha and English) Colón webpage on Facebook
* (ispancha and English) Colón webpage (Wayback Machine saytida 2022-11-24 sanasida arxivlangan) on Yucayo.com