Asosiy fasad
 Ball zalida
**Larnach qal’asi** (shuningdek, „Larnachning qal’asi" deb ham ataladi) — Yangi Zelandiyaning Dunedin shahri chegarasidagi Otago yarim orolining tizmasidagi soxta qal’a, Pukexiki kichik aholi punkti yaqinida joylashgan. Bu Yangi Zelandiyadagi bunday turdagi bir nechta uylardan biridir. Uy taniqli tadbirkor va siyosatchi Uilyam Larnach tomonidan qurilgan. 1967-yildan beri qal’a Barkerlar oilasiga tegishli boʻlib, „Yangi Zelandiyaning yagona qal’asi" sifatida sayyohlik markazi sifatida ochilgan.

Qal’a va maydonlar har kuni jamoat aʼzolari uchun ochiq. Larnach qal’asi bogʻlari Yangi Zelandiya Gardens Trust tomonidan „Xalqaro ahamiyatga ega bogʻ" reytingiga ega boʻlgan butun mamlakat boʻylab beshta bogʻdan biridir. Bu unvonni olgan Janubiy oroldagi birinchi bogʻlardan edi. 2018-yilda Larnach qal’asi Heritage New Zealand tomonidan Yangi Zelandiyaning diqqatga sazovor joyi sifatida belgilandi.

Zamonaviy tarix
---------------

Larnach qal’asi Uilyam Jeyms Mudi Larnachning shaxsiy qarorgohi sifatida qurilgan. Larnach qal’asini qurish uchun er 1870-yilda sotib olingan va taniqli Dunedin meʼmori RA Lawson Gothic Revival saroyini loyihalash uchun tanlangan. Joylashgan yer aniq kesilgan va tekislangan boʻlib, qurilishni 1871-yilda boshlashga imkon berdi. Qurilish maydonini tekislash uchun ishchilar vulqon tosh qatlamlariga qoziqlarni tiqilib, sirtni boʻlish uchun sovuq shoʻr suv quyishdi.Taxminan 200 ishchi butun dunyodan olin kelingan materiallardan foydalangan holda asosiy tuzilmani tugatish uchun ishlatilgan. Qal’a uchun ishlatiladigan toshning katta qismi yaqin atrofdagi bazalt kareridan olingan. Boshqa materiallarga sariq gʻisht, Glazgo gʻishtlari, Oamaru toshi, Port Chalmers bazalt, Kornuoll qoratoshi, italyan marmarlari, Marsel toshlari, Catlins yogʻochlari, Shimoliy orol Kauri va ball zali uchun mahalliy Kaversham qumtoshi kiradi.Godfrey oilasi binoning koʻplab murakkab shiftlarini oʻyib yasagan; asosiy foyeda bitta shiftni qurish olti yarim yil davom etgan. 1875-yilda Dunedin qishi uchun mos boʻlmagan ochiq ayvonlarni yopish uchun Venetsiyadan yigirma tonna shisha olib kelingan. 3000 kvadrat futlik ball zalini qoʻshish 1887-yilda yakunlandi; Larnachning katta qizi Keyt uchun 21 yoshga toʻlgan tugʻilgan kun sovgʻasi. Natijada paydo boʻlgan majmua 43 ta xonani va 46 xizmatchidan iborat boʻlgan xodimlarni oʻz ichiga oldi. Kompleks tarkibiga 35 gektar maydon, shu jumladan uzumzor va 300 gektar maydondagi uy fermasi, oʻz tomorqasi, shu jumladan 300 sigirga moʻljallangan sigir, otxona va fermer xoʻjaliklari uchun turar joy mavjud edi.

Larnachning oʻzi oddiygina „Lager" deb atagan bino 1874-yil 8-dekabrda, Uilyam va rafiqasi Eliza koʻchib kelganidan bir necha kun oʻtgach, mahalliy matbuot tomonidan „qal’a" deb atalgan. Bir qator shaxsiy va moliyaviy qiyinchiliklardan soʻng u 1898-yil oktabr oyida Yangi Zelandiya parlamenti binolarida oʻz joniga qasd qilish natijasida vafot etdi. Larnachning irodasi uchun qattiq sud kurashlari ortidan, Larnachlar oilasi 1906-yilda uyni sotib yubordi.

Larnach qal’asi Viktoriyalik soqolli janobning sharpasi (ehtimol Larnachning oʻzi), sigaret tutuni va boʻsh xonalardagi portning tushunarsiz hidlari, shuningdek, qasrga tashrif buyuruvchilar va ishchilar tomonidan koʻrilgani haqidagi maʼlumotlar bilan Yangi Zelandiyaning eng hayajonli binolaridan biri sifatida shuhrat qozongan. ular toʻsatdan orqaga surilgandek tuyuladi. Bu ertaklar Yangi Zelandiyadan ham, chet eldan ham paranormal tadqiqotchilarni oʻziga jalb qildi, ularning joylashuvi Yangi Zelandiya va Qoʻshma Shtatlardagi turli xil „arvoh ovchi" teledasturlarida paydo boʻldi .

XX asr davomida Larnach qal’asida doimiy egalik va foydalanish oʻzgarishlari yuz berdi. Bino yaroqsiz holga kelib qolgan va 1967-yilda Barri va Margaret Barkerlar tomonidan sotib olingan. Norkomb Barker 1990-yilda Larnach qal’asining ijrochi direktori boʻldi. Oʻshandan beri Barkerlar oilasi tomonidan uyni qayta tiklash uchun asl mebellarni olish bilan birga muhim restavratsiya ishlari olib borildi. Bogʻlar Uilyam Larnach uyining oʻziga xos xususiyati boʻlmagan va Yangi Zelandiya bogʻlari Trust tomonidan „Xalqaro ahamiyatga ega bogʻ" maqomi berilgan. Turistik faoliyat tomonidan moliyalashtiriladigan binoni saqlash uzluksiz ishlaydi — 2015-yilda musiqa xonasi 100 000 dollarga taʼmirlandi.

Larnach qal’asi Dunedindagi muhim turistik joy boʻlib, yiliga taxminan 120 000 mehmonni qabul qiladi. Qal’a yiliga 365 kun jamoatchilikka ochiq; boshqariladigan va oʻz-oʻzidan boshqariladigan turlar, tadbirlar va turar joylarni taklif qiladi. Qal’a muntazam ravishda uy ichidagi tadbirlarni oʻtkazadi; ayniqsa, ularning yillik qishki bali. Larnach Castle Ltd uchta turar joy turini boshqaradi; Larnach qal’asi stables, Larnach Castle Lodge va yaqin atrofdagi hashamatli turar joy Camp Estate. Turar joyda qolgan mehmonlarga Qal’aning ichida ovqatlanish imkoniyati taklif etiladi.

1985-yilda u TVNZ Dunedin kinostudiyasi *Hanlonni* suratga olish joyi sifatida ishlatilgan. Oʻsha yili u AQSh-Yangi Zelandiya hamkorlikdagi *"Shaker Run"* filmining kirish sahnalarida ishlatilgan.

1994-yilda Dunedinning Fortune teatri tomonidan qasrning ball zalida 100 nafar taklif etilgan mehmonlar oldida Larnach oilasi fojialari haqidagi *"Yolgʻon qal’asi"* spektakli namoyish etildi.

Larnach qal’asi va Kamp mulki 2022-yilda Netflix filmi *"Qirollik muolajasi"* uchun joy sifatida ishlatilgan. Ular xayoliy mamlakat Lavaniya qirollik oilasining qarorgohi edi.

Binoga paranormal tadqiqotchilar va Yangi Zelandiyaning mahalliy telekoʻrsatuvlaridan, masalan, *Ghost Hunt* va *Spookers*, shuningdek, American *Ghost Hunters International* kabi xalqaro telekoʻrsatuvlardan tashrif buyurishadi.

* Uilyam Larnach
* RA Lawson
* Dunedin tarixi

1. ↑  „The Modern History of Larnach Castle".
2. ↑  „Home - Tourism New Zealand Media".
3. ↑  David Loughrey (15 July 2010) *Botanic Garden earns quite a laurel.* Otago Daily Times, p. 5.
4. ↑  „Larnach Castle | Ministry for Culture and Heritage" (en). *mch.govt.nz*. 21-may 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-may 2018-yil.
5. ↑  „Castle".  Otago Cycle Hire. Qaraldi: 11-noyabr 2019-yil.
6. 1 2 3 4  „Early History of Larnach Castle". *larnachcastle.co.nz*. Qaraldi: 11-noyabr 2019-yil.
7. 1 2  „Larnach Castle".  Heritage New Zealand. Qaraldi: 10-mart 2021-yil.
8. ↑   (Wayback Machine saytida 2017-04-28 sanasida arxivlangan) Larnach Castle Construction Timeline
9. ↑  „'The Camp' and 'The Cliffs'".  Ministry for Culture and Heritage (8-oktyabr 2014-yil). Qaraldi: 4-noyabr 2021-yil.
10. ↑  NcNeilly, H. "Ghost pushed us, Larnach Castle tourist claims, "*Otago Daily Times*, 28 December 2012. Retrieved 28 June 2022.
11. ↑  Lang, S. "Otago: Eerie episodes haunt Kiwi castle, "*New Zealand Herald*, 30 November 2008. Retrieved 28 June 2022.
12. ↑  „The Intervening Years at Larnach Castle". 8-aprel 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-aprel 2023-yil.
13. ↑  „Visit the Castle". *Larnach Castle Ltd*. Qaraldi: 12-noyabr 2015-yil.
14. 1 2  „Restoration Work on a Major Scale". *Otago Daily Times* (4-sentyabr 2015-yil). Qaraldi: 12-noyabr 2015-yil.
15. ↑  „Accommodation - Larnach Castle & Gardens - New Zealand's only castle, visit us in Dunedin".
16. ↑  „Shaker Run (1985)". *IMDb*.
17. ↑  *Neubauer, Ian*. „Haunted castle high on a hill". *Stuff.co.nz* (8-oktyabr 2014-yil). Qaraldi: 18-sentyabr 2017-yil.
18. ↑  *Ward, Tara*. „All the Dunedin locations in Netflix's new rom-com The Royal Treatment". *The Spinoff* (21-yanvar 2022-yil). Qaraldi: 12-mart 2022-yil.
19. ↑  Ruickbie, Leo*. A Brief Guide to Ghost Hunting: How to Investigate Paranormal Activity from Spirits and Hauntings to Poltergeists* (en). Little, Brown Book Group, 2013 — 11 bet. ISBN 9781780338279.

* Barker, Margaret*. The Garden at Larnach Castle: A New Zealand Story*. Auckland, NZ: David Bateman, 2006. ISBN 978-1-988-53809-9.
* Ledgerwood, Norman*. R.A. Lawson: Victorian Architect of Dunedin*. Dunedin: historic Cemeteries Commission Trust of New Zealand, 2013 — 160–162 bet. ISBN 978-0-473-24403-3.
* Reed, A.H.*. Larnach and his Castle*. Dunedin: Reed, 1957.

* Larnach qal’asi
* Ghost Hunters Internationalning Larnach qal’asi epizodi