**Gianluigi Buffon** (1978-yil 28-yanvarda tugʻilgan) italiyalik professional futbolchi, darvozabon sifatida oʻynagan. U barcha davrlarning eng zoʻr darvozabonlaridan biri sifatida eʼtirof etilgan. U professional martabada 1100 dan ortiq oʻyin oʻtkazgan bir necha qayd etilgan futbolchilardan biridir.

Klub miqyosida Buffonning professional faoliyati 1995-yilda „Parma" da boshlangan va u yerda u A Seriyada debyut qilgan. Tez orada u asosiy tarkibga kirdi va Italiyaning eng istiqbolli yosh darvozabonlaridan biri sifatida tanildi va Parmaga 1999-yilda Italiya kubogi, UEFA kubogi va Italiya Superkubogini yutishda yordam berdi. Oʻsha paytdagi darvozabon uchun jahon rekordi — 52 million evro evaziga Juventus jamoasi safiga transfer qilindi. Buffon klubdagi dastlabki ikki mavsumida ham A Seriya chempionligini qoʻlga kiritdi va oʻz pozitsiyasida oʻzini dunyoning eng yaxshi futbolchilaridan biri sifatida koʻrsatdi. „Juventus" jamoasidagi ilk faoliyatida u toʻqqizta A Seriya chempionligini qoʻlga kiritdi, toʻrtta Italiya kubogi va beshta Italiya Superkubogi. U Serie A da yilning eng yaxshi futbolchisi sovrinini qoʻlga kiritgan birinchi darvozabon boʻldi va oʻn ikki marta A Seriyada yilning eng yaxshi darvozaboni deb topildi.

2015 va 2017-yillardagi UEFA Chempionlar Ligasi finaliga chiqqandan soʻng, u har ikki marta ham Chempionlar Ligasining mavsumning eng yaxshi tarkibiga sazovor boʻldi va soʻnggi yilda FIFAning „Eng yaxshi darvozaboni" sovrinini qoʻlga kiritdi. „Yuventus" bilan 17 yillik faoliyatidan soʻng, Buffon 2018-yilda 40 yoshida Frantsiyaning „Paris Saint-Germain FC" klubi bilan shartnoma imzoladi va u yerda Alphonse Areola bilan rotatsiya rolida foydalanildi. Buffon jamoadagi yagona mavsumida Trophée des Champions va Liga 1 chempionligini qoʻlga kiritdi va keyingi yili Yuventusga qaytdi. 2019-20-yilgi mavsumda Buffon asosan Voytsex Shesnining oʻrinbosar sifatida faoliyat olib borgan, ammo baribir Paolo Maldinining Serie A da 647 ta oʻyin oʻtkazgan rekordini yangilashga muvaffaq boʻldi, chunki u klub bilan A Seriyaning oʻninchi chempionligini qoʻlga kiritdi. Keyingi mavsumda u zaxira darvozaboni sifatida xizmat qilishda davom etdi, lekin Italiya Kubogida oʻzining rekord darajadagi oltinchi chempionligini qoʻlga kiritdi. 2021-yil iyun oyida u oʻzining bolaligidagi „Parma" klubiga qaytdi, u oʻsha mavsumda B seriyaga tushib ketdi.

176 ta xalqaro oʻyin bilan Buffon barcha davrlarning eng koʻp oʻyin oʻtkazgan darvozaboni, Italiya terma jamoasi tarixidagi eng koʻp oʻyin oʻtkazgan futbolchi va Yevropa terma jamoasida eng koʻp oʻynagan uchinchi oʻyinchi, Buffon 2010-yilda sardor sifatida Italiya terma jamoasi safida eng koʻp oʻyin oʻtkazish boʻyicha rekordchi hisoblanadi. Buffon Jahon chempionatlaridagi debyutidan soʻng beshta FIFA Jahon kubogi turnirlarida (1998, 2002, 2006, 2010 va 2014-yillarda) rekord oʻrnatgan. 1997-yil 1998-yilgi jahon chempionati musoboqasi saralash bosqichida ishtirok etmagan va asosan zahira darvozabon sifatida joʻrilgan. U 2006-yilgi turnirda gʻolib chiqqan jamoaning asosiy darvozaboni boʻlib, musobaqaning eng yaxshi darvozaboni sifatida Oltin qoʻlqop mukofoti bilan taqdirlangan. Shuningdek, u Italiyani toʻrtta Yvropa chempionatida, 1996-yilgi Olimpiya oʻyinlarida va ikkita FIFA Konfederatsiyalar kubogida himoya qildi va 2013-yilgi turnirda bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2006-yilgi Jahon chempionatidagi oʻyinlaridan soʻng, beshta oʻyinda oʻz darvozasi daxlsizligini saqlab qolib, rekord oʻrnatdi. Buffon Lev Yashin mukofotini qoʻlga kiritdi va turnirning eng yaxshi jamoasiga saylandi. 2012-yilgi Yevropa chempionati finalida Ispaniya terma jamoasidan 4 ta gol oʻtkazib yuborib Yevropa chempionati kumush medaliga sohib boʻldi. Buffon 2017-yilda Italiya terma jamoasi 2018-yilgi Jahon chempionatiga chiqa olmaganidan soʻng, terma jamoadagi faoliyatini yakunladi. 2018-yil jamoaning oʻrtoqlik oʻyinlarida terma jamoa tarkibiga jalb etlgan boʻlsa-da, 2018-yil may oyida u xalqaro faoliyatini yakunlaganini rasman tasdiqladi.

Buffon 2004-yilda FIFA 100 tomonidan dunyoning eng zoʻr futbolchilari roʻyxatiga kiritilgan. U oʻsha yili UEFAning eng yaxshi darvozabon mukofotini qoʻlga kiritdi va qoʻshimcha ravishda besh marta UEFAning yilning eng yaxshi jamoasiga kiritildi. Buffon 2006-yilda „Oltin toʻp" uchun ikkinchi oʻrin sohibi boʻlgan va uch marta FIFPro World 11 aʼzosi etib saylangan. U „Oltin oyoq" mukofotini qoʻlga kiritgan birinchi darvozabon boʻldi, shuningdek, IFFHS talqiniga koʻra besh marta (Iker Casillas va Manuel Neuer bilan birga) dunyoning eng yaxshi darvozaboni deb topildi. Shu tashkilot tomonidan u 21-asrning, soʻnggi 25 yildagi va oʻn yillikning eng yaxshi darvozaboni deb topiladi.

Futbolchilik faoliyati
----------------------

2021-yilning 17-iyunida, uning „Juventus FC"dan ketganidan keyin bir necha kunlik mish-mishlardan soʻng, quyi ligaga tushib qolgan „Parma" Buffonning qaytishini klubning rasmiy tvitterida eʼlon qilingan qisqa video orqali eʼlon qildi. „Juventus"dagi soʻnggi mavsumida Italiya kubogini qoʻlga kiritgach, koʻpchilik bu uning faoliyatini yakunlashini kutgan edi. Buning oʻrniga u oʻzining bolaligidagi klubiga oʻtishini eʼlon qildi va bu 2001-yilda „Parma"dan „Yuventus"ga oʻtganiga 20 yil toʻlgan edi. 2021-yilning 20-avgustida Buffon oʻzining ilk uchrashuvini oʻtkazdi va 2:2 hisobidagi durang bilan yakunlagan oʻyinda golini oʻtkazib yubordi. „Frozinone" bilan safarda durang oʻynadi.

2022-yilning 5-fevralida B Seriya doirasida „Benevento" bilan mehmonda 0:0 hisobida durang oʻynaganidan soʻng, Buffon erkaklar assotsiatsiyasi tarixida 500 marta oʻz darvozasi dahlsizligini saqlab qolgan birinchi darvozabonga aylandi (322 ta „Yuventus"da, 92 ta „Parma"da, 9 ta PSJ da va 77 ta Italiya jamoasida). 28-fevralda Parma Buffon bilan shartnomasini 2024-yilgacha uzaytirishini eʼlon qildi, bu esa uni 46 yoshga qadar oʻynashni davom ettirardi. 2023-yil 2-avgustda, 45 yoshda va 28 yillik faoliyati davomida Buffon assotsiatsiya futbolidagi faoliyatini yakunlaganini eʼlon qildi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „2014 FIFA World Cup Brazil: List of Players: Italy".  FIFA (14-iyul 2014-yil). 4-sentyabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. ↑  „Gianluigi Buffon" (it).  Juventus F.C.. 24-oktyabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-mart 2022-yil.
3. ↑  „Расман! Буффон футболдаги фаолиятини якунлади (видео)". 3-avgust 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-avgust 2023-yil.
4. ↑  „Рассом асаридан илҳомланиб "ҳаётга қайтган" Жанлуижжи Буффоннинг сиз билмаган тақдири". 6-avgust 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-avgust 2023-yil.
5. ↑  „Жанлуижи Буффондан ўзининг ёшлигига мактуб (мутолаа учун)". 2-avgust 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-avgust 2023-yil.
6. ↑  „Buffon torna a Parma. L'annuncio dei ducali: "Superman Returns"" (Italian).  TuttoMercatoWeb (17-iyun 2021-yil). Qaraldi: 17-iyun 2021-yil.
7. ↑  „Serie B Frosinone 2-2 Parma late equaliser ruins debut for Buffon".  Football Italia (20-avgust 2021-yil).
8. ↑  „Buffon continues to make history: 500 clean sheets". *MARCA* (6-fevral 2022-yil). Qaraldi: 16-fevral 2022-yil.
9. ↑  „Kyle Krause Announces Buffon's Contract Renewal: "He's One of the Top Three Italian Goalkeepers"". *Parma Calcio 1913.* (28-fevral 2022-yil). 28-fevral 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-fevral 2022-yil.
10. ↑  „Buffon non smette più, rinnovo col Parma: giocherà fino a 46 anni" (it). *Sportmediaset.it*. Qaraldi: 28-fevral 2022-yil.
11. ↑  „Gianluigi Buffon: Italy legend retires aged 45". *bbc.com* (2-avgust 2023-yil). Qaraldi: 2-avgust 2023-yil.
12. ↑  „"Ўйнашда давом этишдан маъно йўқ эди" — Буффон". 10-oktyabr 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-oktyabr 2023-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Gianluigi Buffon, Roberto Perrone, *Numero 1*, Milan, Rizzoli, 2007, ISBN 978-88-17-02438-9 (Number 1). (italyancha)

Havolalar
---------


|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Gianluigi Buffon*** haqida turkum mavjud |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiiqtibosda ***Gianluigi Buffon***ga tegishli iqtiboslar mavjud. |

* Rasmiy sayti
* PSG official profile
* Gianluigi Buffon Soccerway saytida
* Profile at legaseriea.it (italyancha)
* Profile at aic.football.it (italyancha)
* FIGC official profile (italyancha)
* Profile at Italia1910.com (italyancha)
* Gianluigi Buffon – FIFA competition record (archived) Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash
* Gianluigi Buffon – UEFA competition record (archive) Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash