recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Armour** (talaffuzi: *Armor*) — AQShning Janubiy Dakota shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda 698 kishini tashkil qilgan.

Geografiyasi
------------

Armor shahri43°19′10″N 98°20′50″W﻿ / ﻿43.31944°N 98.34722°W﻿ / 43.31944; -98.34722GO (43,319410, −98,347342) koordinatalarda joylashgan.

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 0.95 kvadrat mil (2.46 km2) tashkil qiladi, shundan 0.94 kvadrat mil (2.43 km2) quruqlik va 0.01 kvadrat mil (0.03 km2) suvdan iborat.

Demografiyasi
-------------

| Aholi o‘sish tarixi |
| --- |
| Yil | Aholi |  | %± |
| **1890** | 482 |  | — |
| **1900** | 912 |  | 892% |
| **1910** | 968 |  | 61% |
| **1920** | 1 045 |  | 80% |
| **1930** | 1 009 |  | −34% |
| **1940** | 1 013 |  | 04% |
| **1950** | 900 |  | −112% |
| **1960** | 875 |  | −28% |
| **1970** | 925 |  | 57% |
| **1980** | 819 |  | −115% |
| **1990** | 854 |  | 43% |
| **2000** | 782 |  | −84% |
| **2010** | 699 |  | −106% |
| **2020** | 698 |  | −01% |
| AQSh aholisini ro'yxatga olish |

2010-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 699 kishi, 325 ta xonadon va 181 ta oila istiqomat qilgan. Shaharning irqiy tarkibi 95,7% oq tanli, 2,7% tubjoy amerikaliklar, 0,3% osiyoliklar va 1,3% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 0,6 foizini tashkil etadi.

Shaharda 325 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 20,6 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 49,5 foizi er-xotinlar birga yashagan, 3,7 foizida eri boʻlmagan ayollar, 2,5 foizida xotini boʻlmagan erkaklar va 44,3% oilasizlar edi.

Shahar aholisi oʻrtacha yoshi 52,4 yoshni tashkil etadi. Aholining 18,5 foizi 18 yoshgacha boʻlgan; 4% 18 yoshdan 24 yoshgacha boʻlganlar; 15,5% 25 dan 44 gacha; 28,2% 45 dan 64 gacha; va 33,8% 65 yosh va undan kattadir. Shaharning gender tarkibi 46,1% erkaklar va 53,9% ayollarni tashkil qiladi.

Shahardagi bir xonadonning o‘rtacha daromadi 28 438 dollarni, oilaning o‘rtacha daromadi esa 41 797 dollarni tashkil qildi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 27 500 dollarni, ayollarniki 18 897 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 15 829 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 8,8 foizi va aholining 12,6 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlar 18,4 foizi va 65 va undan katta yoshdagilarning 12,4 foizi qashshoq hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Find a County".  National Association of Counties. 31-may 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyun 2011-yil.
2. ↑  „U.S. Census Bureau: Armour city, South Dakota" (en). *www.census.gov*.  United States Census Bureau. Qaraldi: 23-dekabr 2021-yil.
3. ↑  „US Gazetteer files: 2010, 2000, and 1990".  United States Census Bureau (12-fevral 2011-yil). Qaraldi: 23-aprel 2011-yil.
4. ↑  „US Gazetteer files 2010".  United States Census Bureau. 25-yanvar 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-iyun 2012-yil.
5. ↑  „Census Population API".  United States Census Bureau. Qaraldi: 15-oktabr 2022-yil.
6. ↑  „U.S. Census website".  United States Census Bureau. Qaraldi: 21-iyun 2012-yil.
**Mavlono Riyoziy II** (15–16-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan xurosonlik shoir. Nomi "Majolis un-nafois"ning uchinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning Zova viloyati qozisi ekani, feʼl-atvori murakkabligi, qozilik mansabiga noloyiq ishlar qilgani uchun vazifasidan ozod qilingani, keyinchalik qancha harakat qilmasin mansabiga qayta tiklana olmaganligi haqida yozadi. "Navodir ush-shabob"ning 27-qitʼasida ushbu voqeaga yana munosabat bildirib, qozi boʻladigan kishi fiqh ilmini mukammal bilishi kerakligi, Mavlono Riyoziy riyozat ilmiga yaqin boʻlib, fiqhdan bexabarligi sababli qozilik lavozimiga noloyiq degan xulosaga keladi:

> Riyoziy boʻlsa qoziy, bas ajabdur,
> 
> 
> Kerakkim fiqh ilmin bilsa qoziy.
> 
> 
> Anga chun fiqhdin aslo xabar yoʻq,
> 
> 
> 
> Ne yangligʻ bas boʻlur qozi Riyoziy.
> 
> 

Mavlono Riyoziy minbarda vaʼz aytganda oʻz sheʼrlarini oʻqib, yigʻlab behush boʻlar ekan. Navoiyning yozishicha, bir kuni shogirdlari bilan togʻ sayliga borishganida, tosh yumalatishgan va u toshning biri bir bechoraga tegib, vafot etgan. Shunda Mavlono Riyoziy qochib ketgan va uni topa olishmagan. "Majolis un-nafois"da Mavlono Riyoziyning quyidagi bayti keltirilgan:

> Malak shusta ba obi Xizr agar domoni man budi,
> 
> 
> Hanoʻzam, dasti dur az domani jononi man budi.
> 
> 
> 
> (Mazmuni: Agar malak mening etagimni tiriklik (Xizr) suvi bilan yuvganda edi, mening jononim boʻlsang ham etagimni tutolmasding).
> 
>

Manbalar
--------

1. ↑  *Alisher Navoiy: Qomusiy lug'at*.
2. ↑  *Navodir ush-shabob*.
3. ↑  *Majolis un-nafois*.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Lof (maʼnolari).

**Lof** — xalq ogzaki poetik ijodining hajviy-yumoristik janrlaridan. Lofbozlik, lofchilik, lof (urish) aytish deb ham yuritiladi. Mubolagʻaga asoslanadi, maqsadi — kishilarda kulgi uygʻotish, shuningdek, u yoki bu hodisaga diqqatni jalb etish, tanqidiy munosabat bildirish. L. askiya, qiziqchilik, masharabozlik kabilarga yaqin turadi. Unda tabiat va jamiyat hodisalari boʻrttirib muqoyasa qilish yoʻli bilan aks ettiriladi. L.lar tarafkashlar, baʼzan bir kishi tomonidan ham ijro etilishi mumkin. L.chidan hozirjavoblik, sinchkovlik, oʻtkir zehn, katta tajriba hamda soʻzda chechanlik talab etiladi. L. ayniqsa, oʻzbek xalq dostonlari, ogʻzaki drama, ertak va latifalarda koʻp uchraydi (mas, "Uch yolgʻonda qirq yolgʻon" ertagi va boshqalarda). Xalq sayillari, tomosha va yigʻinlarida soʻz ustalari, askiyachilar va h. k. L.ning yangi-yangi shakl va maʼnolarini namoyish qiladilar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mavlono Sogʻariy** (15-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan sogʻarlik shoir. Nomi "Majolis un-nafois"ning ikkinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning mol-u davlati yetarli, lekin nihoyatda xasis ekanligini aytib, Abdurahmon Jomiyning Makkaga safari bilan bogʻliq bir voqeani keltiradi: Jomiy Makka safariga yoʻl olganida, Mavlono Vaysiy bilan Mavlono Sogʻariy ham unga hamrohlik qilish istagini bildiradilar, lekin keyinroq Vaysiy eshagi yoʻqligini, Mavlono Sogʻariy esa yana bir boshqa bahona bilan safardan qoladilar.

Amir Shayxim Suhayliy ushbu munosabat bilan quyidagi qitʼani aytadi va u xalq orasida mashhur boʻlib ketadi:

> Vaysi-yu Sogʻariy ba azmi haram,
> 
> 
> Gashta budand har dushon safari,
> 
> 
> Lek az on roh har du vo mondand,
> 
> 
> On yak az be xari-yu in zi xari.
> 
> 
> 
> (Mazmuni: Vaysiy bilan Sogʻariy Haram (Makka)ga safar qil­moq­­chi boʻldilar. Lekin ularning biri eshagi yoʻqligidan, ikkinchisi eshakligidan yoʻldan qoldilar).
> 
> 

Alisher Navoiy "Xamsatul mutahayyirin" asarida ham Jomiyning Mavlono Sogʻariy bilan qilgan hazil-mutoyibalaridan baʼzilarini keltirib oʻtadi. "Majolis un-nafois"da uning quyi­dagi bayti keltirilgan:

> Chashmi durbori man-u abri bahor ast yake,
> 
> 
> Nolayi zori man-u savti hazor ast yake.
> 
> 
> 
> (Mazmuni: Mening koʻzim inju­lari­ ­(yosh­lari) bilan bahor buluti oʻxshash. Mening nola-yu zorim bilan bulbul navosi oʻxshash).
> 
>

Manbalar
--------

1. ↑  *Alisher Navoiy: Qomusiy lug'at*.
2. ↑  *Majolis un-nafois*.
**Dalvarzin kanali** — Sirdaryoning oʻng sohilidagi sugʻorish kanali. Asosiy shoxobchalari bilan (Sul, Oʻng, Xasyoz) birgalikdagi uz. 67,5 km, shundan magistral kanal uz. 11,5 km. Suv oʻtkazish imkoniyati 45 m3/s. 1930 yilda qurilgan. Sugʻorish mayd. 53,2 ming ga, shundan 33,2 ming ga Oʻzbekistonda (Toshkent viloyati), 20 ming ga Tojikistonda. Kanalga suv Farhod GESning yuqori bʼyefidan oʻzi oqib chiqadi. D.k. asosan pastham joylar buylab qazilgan. D.k.ning oʻng shoxobchasi Oʻzbekiston va Tojikiston chegarasi boʻylab, janubidan shim.ga qarab oqadi. 1929—30 yillarda qurilgan. Oʻz. 35 km. Suv oʻtkazish imkoniyati 18 m3/s. Sul shoxobchaning uz. 21 km. Boshlanish qismida (2 km) suv oʻtkazish imkoniyati 26 m3/s, undan quyida 16 m3/s.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Sobiq zavod binosidagi uyning ichki qismi
**Loft** (daninglizcha: *loft* — „chordoq") — uy-joy, ustaxonalar, ofis maydoni yoki kovorking markazlariga aylantirilgan sobiq chodirlar va texnik qavatlarni oʻz ichiga olgan sanoat binosining (zavod, fabrika, ombor) yuqori qismi.

„Loft" sifatida „stillashtirilgan" kvartiralar baʼzan **neo-loft** deb ataladi.

21-asrning boshlarida loft baland shiftlar, xom gʻisht devorlari, alohida sanʼat ob’ekti boʻlishi mumkin boʻlgan mebel bilan birlashtirilgan ochiq kommunikatsiyalar, zamonaviy devor rasmlari va zamonaviy raqamli texnologiyalar bilan ajralib turadigan oʻziga xos interyer uslubiga aylandi. Loft uslubi katta boʻshliqlar va yaxshi yoritishni talab qiladi. Binolarni rayonlashtirish zarurati shisha boʻlaklar yordamida amalga oshiriladi. Sanoat tonlarining rangli echimlari: oq, kulrang, qora va jigarrang. Biroq, alohida elementlar yorqin kontrastli soyaga ega boʻlishi mumkin, masalan, eshik panellari. Ular odatda tabiiy yogʻochdan yasalgan va qarishning dekorativ effektini yaratish uchun patina yordamida yorqin emallar bilan qoplangan. Shiftlarni tugatishda koʻpincha ogʻir nurlar ishlatiladi, ularga koʻplab lampalar biriktiriladi. Zamin uchun laminat, yogʻoch, chinni tosh buyumlar va beton ishlatiladi.

Loft uslubida bir nechta maydonlar mavjud :

* Bogemiya
* jozibali
* Sanoat

Eslatmalar
----------

1. ↑  „Loft | architecture" (inglizcha).  Encyclopedia Britannica. 9-fevral 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-fevral 2019-yil.
2. ↑  „loft | Definition of loft in English by Oxford Dictionaries".  Oxford Dictionaries | English. 9-fevral 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-fevral 2019-yil.
3. ↑  „Двери в стиле лофт: материалы, цвет, декор". 11-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-avgust 2021-yil.
4. ↑  „Что такое стиль лофт? Дизайн, особенности, фото". 16-sentabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-yanvar 2020-yil.
5. ↑  „Лофт — разбираем в деталях самый популярный интерьерный стиль". 21-yanvar 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-yanvar 2021-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Sharon Zukin*. Loft Living: Culture and Capital in Urban Change*. Rutgers University Press, 1989. ISBN 0813513898.
* C. N. Mindham*. Roof Construction and Loft Conversion*, 4, John Wiley & Sons, 2008. ISBN 1405173262.
* Katherine Stone*. Loft Design: Solutions For Creating A Livable Space*. Quarry Books, 2005. ISBN 1592531377.
* Bridget Vranckx*. 150 Best Loft Ideas*. HarperCollins, 2008. ISBN 0061348279.
* Obzor rinka loft-apartamentov, Ricci, 2011

Manbalar
--------

* VikiOmbor logotipi VikiOmborda **Loft** mavzusi boʻyicha mediafayllar bor

Категория:Жилища
Категория:Урбанизм
Категория:Дизайн

* VikiOmbor logotipi VikiOmborda **Loft** mavzusi boʻyicha mediafayllar bor

Категория:Жилища
Категория:Урбанизм
Категория:Дизайн
**Pektin moddalari**, pektinlar (yun. pektos — birikkan, qovushgan, muzlagan) — barcha quruqlik oʻsimliklari va bir qator suvoʻtlar tarkibidagi eriydigan (eriydigan pektin) va erimaydigan (protopektin) yuqori mo-lekulali polisaharidlar. Pektin moddalari mevalar va rezavor-mevalar, kanop poyasi, qand lavlagi tarkibida ayniqsa koʻp boʻladi. Kimyoviy tabiatiga koʻra tarmoqlanmagan poligalakturanidlar — galakturan kislota polimerlaridan iborat. Pektin moddalarining tarkibiga neytral monosaharidlar — galaktoza, ramnoza, arabino-za, ksiloza ham kiradi. Pektin moddalari 4 guruhga: pektokislotalar, pektin kislotalar, pektinlar va propektinlarga boʻlinadi. Shulardan pektinlarning ahamiyati mu-him. Pektinlar sitrus mevalari, olma va tarvuzdan olinadi. Pektin moddalari oziq-ovqat sanoatida jem, jele, meva konservantlari va boshqa tayyorlashda ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Parpi qoʻrboshi**, Parpi [taxminan 1882, Andijon atrofidagi Qoʻqonqishloq (hozirgi Paxtaobod shahri) — 1921.9.4] — Fargʻona vodiysida sovet rejimiga qarshi harakat rahbarlaridan biri. 1918-yil boshlarida Fargʻona vodiysida qizil armiyaga qarshi harakat boshlagan 9 harbiy qoʻmondonning oltinchisi. Koʻqonqishloqdagi Kiziloyoq qishlogʻida qarorgohi joylashgan. Oʻz nomidan pul bosib, muomalaga chiqargan (1919-yil boshidan). Madaminbek va keyinchalik Shermuhammadbekning asosiy oʻrinbosarlaridan biri sifa-tida 3600 yigitga rahbarlik qilib, sovet rejimiga qarshi murosasiz ku-rash olib borgan. 1918—20 yillarda Andijon uyezdi Parpi qoʻrboshi yigitlari nazorati ostida boʻlgan. Jangda jasurligi va dushmanga nisbatan shafqatsizligi bois Parpi botir nomini olgan. Parpi qoʻrboshi qarorgohida koʻplab rus ofitserlari, jumladan, K. Osipov ham boʻlib, qizil armiyaga qarshi kurashganlar (yana qarang Osipov isyoni). Qoʻqonqishloq bilan Boʻtaqora oʻrtasidagi Xayrobod qishlogʻida qizil askarlar bilan boʻlgan jangda ularni magʻlubiyatga uchratgan (1920). 1920-yil 24-noyabrda Qoʻqonqishloqda qizil askarlar bilan boʻlgan jangda ham gʻolib chiqqan va dushmanning 2 ta zambarak, 4 ta pulemyot va koʻplab qurol-aslahalarini oʻlja olgan.

Qizil askarlarning 8-otliq brigadasi 1921-yil boshlarida shiddatli janglardan soʻng Parpi qoʻrboshi yigitlarini magʻlubiyatga uch-ratib, Qoʻqonqishloq va Omonchoʻrani egallashgan. Parpi qoʻrboshining 1000 kishilik guruhiga Isroil qoʻrboshi oʻz odamlari bilan koʻmakka kelsa ham, miqdor jihatdan ustun qizil askarlar Jalolobod va Uchqoʻrgʻonda boʻlgan janglarda ham gʻolib chiqishgan. 1921-yil aprel da boʻlgan ana shunday toʻqnashuvlarning birida Parpi qoʻrboshi ogʻir yarador boʻlib, vafot etgan.

Yana q.
-------

* Turkistonda sovet rejimiga qarshi qurolli harakat

Adabiyot
--------

* Uzbekistanning yangi tarixi, 2ki-tob [Oʻzbekiston sovet mustamlakachiligi davrida], T. 2000; Rajabov Q. Haydarov M. Turkiston tarixi (1917—1924), T. 2002.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mavlono Shamsiddin al-Mahbubiy al-Buxoriy** — (?—1240) — alloma va faqih.
Mavlono Shamsiddin al-Mahbubiy al-Buxoriy ulkan faqih, valiyulloh, tarbiyachi, sarkarda, vatanparvar zot bo‘lgan. Mavlono Buxoro shahrining Samarqand darvozasi tashqarisidagi Nov qishlog‘ida tavallud topgan. Abulhay Laknaviyning yozishicha, Mavlono Shamsiddin ilmni otasi Mavlono Jaloliddin Ubaydullohdan o‘rgangan va o‘z davrining ulug‘ allomasi darajasiga yetgan. Mavlono Shamsiddin usul ilmining bilimdoni edi. Mavlono Shamsiddin qalamlariga mansub bo‘lgan „Tahqiqul furuq" kitobi mashhurdir. Mavlono Shamsiddinning otasi Mavlono Ubaydulloh ibn Ibrohim ibn Ahmad Jaloliddin Mahbubiy 1146-yilda tug‘ilgan. „Jome us sag‘ir", „Kitobul furuq" kabi asarlarni yozgan.
„Tarixi Mullozoda" kitobida keltirilishicha, Mavlono Shamsiddin al-Mahbubiyning bobosi ulug‘ Sadr Burhon al millat vad din Abdalaziz bin Umar al-Moziy edi. Maʼlumki, Chingizxon 1220-yilda katta qo‘shin bilan kelib Buxoroni bosib oldi. Yuzminglab buxoroliklar o‘ldirildi, obidalar vayron etildi. Chingiziylar zulmiga qarshi 1238-yilda Buxoroda Mahmud Torobiy rahbarligida isyon ko‘tarildi. Ushbu jangda Mavlono Shamsiddin al-Mahbubiy ham ishtirok qiladi. Hazrat Mahbubiyning el orasida obro‘lari g‘oyat baland boʻlgan. Shu bois Mahmud Torobiy Mahbubiy hazratlarini o‘ziga pir bilib shu kishining ko‘maklarida butun aholini mo‘g‘ul-tatar g‘alalariga qarshi quzg‘atadi. Xo‘janddan Mahmud Yalavoch katta qo‘shin bilan keladi va o‘rtada qattiq jang boshlanadi, ushbu jangda Mahmud Torobiy ham, Mavlono Shamsiddin Mahbubiy ham shahid bo‘lgan Bu voqea 1240-yilda sodir bo‘lgan.
Mavlono Shamsiddin Chashmayi Ayub yonidagi Sharʼobod mozorida, yaʼni o‘z ota-bobolari qabri biqinida dafn qilgan. N.Yo‘ldoshev, P.Rajabovlarning „Mavlono Shamsiddin al Mahbubiy al Buxoriy" nomli risolalari „Buxoro" nashriyotida 2001-yil chop etilgan. Buxoro shahridagi Yangi Yer ko‘chasida Hazrat Shamsiddin Mahbubiy nomlarida masjid bino etildi.

Manbalar
--------

1. ↑  Yoʻldoshev N*. Buxorodagi ayrim avliyolar tarixi*. Buxoro: Buxoro nashriyoti, 1993 — 143 bet.
2. ↑  Sadriddin Salim Buxoriy*. Buxoroning tabarruk ziyoratgohlari*. Buxoro: Durdona nashriyoti, 2012 — 291 bet.
**Pelagial** (yun. pelagos — dengiz) — dengiz, okean va koʻllarda suvning tirik organizmlar yashaydigan qatlami (suv tubidan boshlab suv yuzasigacha); bental (suv tubi) tushunchasining aksi. P.da yashovchi organizmlar plankton, nekton (faol suzadigan organizmlar), neyston (suv yuzasida yashaydigan organizmlar) guruhlarga boʻlinadi. Dengiz va okeanlarda P. qatlamni ham yashash sharoiti va organizm tarkibi boʻyicha bir necha zonaga boʻlish mumkin. Tari-xiy rivojlanish davomida P. organizmlarda yashash sharoitiga nisbatan turlicha moslanishlar paydo boʻlgan. Masalan, suvoʻtlar va sifonoforalarning gaz toʻldirilgan pufaklari, meduzalarning suvga boy liqildoq gavdasi, koʻpchilik mikroskopik organizmlarning gavda yuzasini kengaytirishga imkon beradigan oʻsimtalari neyston, baliklar va boshoyokli mollyuskalarning suzgichlari va gavdasining suyri shakli nekton organizmlar uchun xos. P. oʻsimliklar (fitoplankton) okeanda organik moddaning asosiy qismini hosil qiladi. Halok boʻladigan diatom suvoʻtlar, bir hujayrali qayvonlar (nurlilar, foraminiferalar va boshqalar) dengiz tubida choʻkma jinslar hosil boʻlishida katta ahamiyatga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Harbiy va fuqarolik** **uchun Gohenzollern Qirollik uyining ordeni**(nemischa:) — Prussiya mukofoti va Prussiya davlatining ordenidir.

Tarix
-----

Orden 1851-yil 16-yanvarda Prussiya qiroli Fridrix Vilgelm IV tomonidan taʼsis etilgan. Birinchi jahon urushi davrida Ghenzollern Qirollik ordenining qilichlari bilan ritsar xochi kichik ofitserlar uchun Prussiyaning eng yuqori jasorat ordeni edi. U Pour le Mérite ordenining peshvosi hisoblanadi.

1841-yil 5-dekabrda oilaning kichik sulolasi aʼzolari, Prussiya knyazlari Fridrix Konstantin Xohenzollern-Göchingen va Karl Anton Gohenzollern-Sigmaringen tomonidan Gohenzollern xonadonining Qirollik ordeni taʼsis etildi. Shahzoda ordeni shiori — „*Sodiqlik va xizmat uchun*" (*Für Treue und Verdienst*).

1851-yilda qirol Fridrix Vilgelm IV bu ordenning mavjudligini toʻxtatmasdan, Gohenzollern Qirollik uyi ordeni taʼsis etilganligini eʼlon qildi. 1851-yil 18-yanvar, Fridrix I Prussiya qiroli sifatida toj kiyganining 150 yilligi Qirollik ordeni taʼsis etilgan kun sifatida tanlandi. Qirollik ordenining shiori — „*Samodan dengizgacha*" (*Vom Fels zum Meer*). Bu Hohenzollern qal’asining tepasidan Boltiq dengizigacha boʻlgan hududiy miqyosga ishora qiladi.

1-darajali xoch yelka lentasida, 2-darajali — boʻyin lentasida, 3-, 4- va 5-chi darajalar — chap koʻkrak lentasida bogʻlanadi. Qirollik buyrugʻi buyruqlar zanjiriga bogʻlangan. Ordenning 1 va 2-darajalarida orden yulduzlari bor.

Orden darajalari
----------------

* Gohenzollern uyining knyazlik — fuqarolik xizmatlari uchun mukofotlar
* Gohenzollern uyining qirollik Prussiya ordeni (qilichli va qilichsiz) — mos ravishda harbiy va fuqarolik xizmatlari uchun beriladi.

Orden sinflari
--------------

Gohenzollern qirollik uyining ordeni dastlab toʻrt sinfga boʻlingan: Buyuk qoʻmondon, qoʻmondon, ritsar va ordenning „egasi" va ikkita boʻlinma: harbiy va fuqarolik. Ikki boʻlinmadagi II, III va IV sinflar uchun belgilar butunlay boshqacha edi: harbiylarda — xoch shaklida, fuqarolikda — qora sulola burguti shaklida.

* Hohenzollern uyining knyazlik ordeni. Qilich bilan ritsar xochiHohenzollern uyining knyazlik ordeni. Qilich bilan ritsar xochi
* Gohenzollern Qirollik uyining ordeni. Ritsar nishoni (harbiy diviziya)Gohenzollern Qirollik uyining ordeni. Ritsar nishoni (harbiy diviziya)
* Gohenzollern Qirollik uyining ordeni. Ritsar nishoni (fuqarolik boʻlimi)Gohenzollern Qirollik uyining ordeni. Ritsar nishoni (fuqarolik boʻlimi)
* Gohenzollern qirollik uyi ordeni zanjiri nishonliGohenzollern qirollik uyi ordeni zanjiri nishonli

Manbalar
--------

1. 1 2  Хазин 2017. sfn error: no target: CITEREFХазин2017 (help)
2. ↑  V angloyazichnoy traditsii odnoznachno assotsiiruetsya s nazvaniem stepeni „Velikiy Komandor".

Adabiyotlar
-----------

* А. Л. Хазин*. Календарь 2018. Высшие ордена Пруссии (из коллекции Андрея Хазина)*, Москва, 2017 — 6 bet.

Havolalar
---------

* Ikkinchi jahon urushidan oldin aviatsiya va aeronavtika
* Buyurtma
* Prussiya mukofotlari
**Emma Beckwith** (1849-yil 4-dekabr — 1919-yil 25-noyabr) amerikalik sufrajet, buxgalter, optikachi va ixtirochi edi.

Beckwith turli lavozimlarda ishlagan. U 1878-yil bahorida Manxettenning Maiden Lane mahallasida biznes bilan shugʻullanadigan birinchi ayol edi. Keyingi yili u Manxettenning Nassau koʻchasida buxgalter boʻldi. Beckwith, shuningdek, ulgurji va chakana optika boʻyicha ishlagan va u Excelsior linzali matkap yoki optik ishning ixtirochisi edi. 1886 yoki 1889-yillarda u Teng huquqlar partiyasidan Bruklin meri lavozimiga nomzod boʻlgan.

Yoshlik davrlari va taʼlim olishi
---------------------------------

 Emma Beckwith
Emma Knight 1849-yil 4-dekabrda Ogayo shtatining Cincinnati shahrida tugʻilgan. Uning ota-onasi Michael va Laura M. Knight edi. Uning otasi Merilend shtati Baltimor yaqinida tugʻilib oʻsgan. Uning onasi Shermanlar oilasining bevosita avlodi edi.

Beckwith Ogayo shtatining Toledo shahrida erkin fikrlash dinlari (spiritualist va unitar) ostida tahsil olgan. U oʻn yetti yoshida Toledodagi (Ogayo shtati) oʻrta maktabni tugatib, toʻliq umumiy maktab taʼlimini oldi, ota-onasi uni toʻrt yoshida olib ketgan. Uning ambitsiyalari musiqiy ambitsiyalarini rivojlantirish uchun yetarli pul topish edi. Ochiq boʻlgan yagona yoʻl doʻkon sotuvchisi edi, lekin sinfdoshlari va doʻstlarining qarshiliklari uni urinishdan qaytardi. Oʻsha paytda, yosh xonimning peshtaxta ortida turib, ayollar va ehtimol erkaklar mijozlari uchun quruq mahsulotlar va lentalarni oʻlchash hurmatga sazovor emas edi.

Faoliyati
---------

1868-yil 30-yanvarda u Ogayo shtatining Mentor shahridan Edwin Beckwithga turmushga chiqdi. Ayova shtatidagi Pleasantville shahrida bir necha yil yashaganidan soʻng, u ayollar uchun koʻproq erkinlik zarurligini kuzatish uchun keng imkoniyatga ega boʻldi, ular Bruklinga, Nyu-Yorkka koʻchib ketishdi. Sharqda joylashganidan soʻng, u Manxettenning Nassau koʻchasidagi bino egasining ruxsatini olgandan soʻng, binodagi bir nechta idoralarda ishlaydigan odamlarni ruhiy tushkunlikka solmaslikka vaʼda berib, buxgalteriya hisobi boʻyicha bilimlarini amalda qoʻllay boshladi. U 1879-yil aprel oyida ish boshladi. Tez orada boshqa ayollar ham uning izidan borishiga amin boʻlib, u oʻz harakatlari bilan hukm qilinishini toʻliq angladi. U shaharning oʻsha qismida kashshof ayol buxgalter boʻlgan va kamtarlik va toʻgʻrilik bilan obroʻ qozongan va bu boshqa koʻplab ayollarga xuddi shunday mavqega ega boʻlishga yordam bergan. Uning besh yillik biznes taʼlimi unga ayollar orasida umumiy boʻlmagan koʻplab masalalarni tushunish imkonini berdi. Tadbirkorlik hayotini tark etgach, u oʻz eʼtiborini boshqalarni olgan bilimlari bilan tanishtirishga qaratdi va saylovchilarni oʻzini oʻzi taʼminlashga undadi. U shu yoʻnalishda ishlash orqali nikoh masalasi oxir-oqibat hal boʻlishiga ishondi.

Manbalar
--------

1. ↑  „A CHANCE FOR BROOKLYN.; MRS. EMMA BECKWITH IS READY TO GO TO WORK AS MAYOR OF THAT CITY.". *The New York Times* (29-oktabr 1889-yil). Qaraldi: 14-noyabr 2017-yil.
2. 1 2 3  Leonard 1914. sfn error: no target: CITEREFLeonard1914 (help)
3. 1 2  Willard & Livermore 1893. sfn error: no target: CITEREFWillardLivermore1893 (help)
**Parpasha**, paripasha (fors.) — nafis yoʻlli nimshoyi mato; koʻkimtir kulrang tusga ega. Tanda iplari ok, ipakdan, arqogʻi toʻq koʻk rangli ipdan qoʻl dastgohida toʻqilgan. Toʻqish jarayonida tanda iplari orasida maxsus qoldirilgan joylarda hosil boʻladigan teshikchalar orqali arqoq ipini koʻrinishi ingichka yoʻllar hosil kiladi. P. Buxoro, Samarqand, Qoʻqon, Margʻilon, Namangan va boshqa shoyi toʻkish markazlarida ishlab chiqarilgan. Buxorolik ustalar ip va ipak iplarini teng miqdorda ishlatganlar. Ipak koʻp ishlatilgan P. qimmat boʻlib, nihoyatda qadrlangan. P.dan, asosan, paranji tikilgan, shuningdek, erkaklar uchun toʻn ham tayyorlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Toshdaraxt**, qatrangʻi, tugʻdona (*Celtis* L.) — qayragʻochdoshlar oilasiga mansub barg toʻkadigan, doim yashil daraxtlar turkumi. Boʻyi 10 m dan oshadi. Shoxlari qoʻngʻir yoki qizgʻishqoʻngʻir. Barg plastinkasi tuxumsimon, tishli, yuzasida 3 ta tomiri bor, uz. 3—7 sm, eni 2—4 sm. Gullari koʻrimsiz, poligam, gulkosasi oddiy, 5 boʻlakli. Mevasi — danakcha, qoʻngʻir yoki tillarang. Aprelda gullab, sentabrda urugʻlaydi. Shimoliy va Janubiy yarim sharlarning tropik va qurgʻoqchil mintaqalarida 50 ga yaqin turi maʼlum. 2 turi — Kavkaz T.i (*C. caucasica* Wild.), boʻyi 20 m cha, bargi kulrangyashil, momiqli, Kavkaz va Oʻrta Osiyoda usadi; silliq T. (*C. glabrata*) — boʻyi 4–6 m, Qrim va Kavkazning toshli quruq qoyalarida tarqalgan. Asosan, togʻlardagi yirik va chagʻir toshli yonbagʻirlarda oʻsadi. T. koʻkalamzorlashtirish uchun ekiladi. Mevasi yeyiladi, yosh bargi mollarga beriladi, poʻstlogʻidan oshlovchi moddalar olinadi. Yogʻochi qattiq, mustahkam, duradgorlik va uskunasozlikda ishlatiladi.

*Celtis caucasica*
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Emitent** (inglizcha: *issuer*) — oʻz faoliyatini rivojlantirish va moliyalashtirish uchun qimmatli qogʻozlarni chiqaradigan (emissiya qiluvchi) tashkilot.

Asosiy maʼlumotlar
------------------

Emitent yuridik shaxs, ijro etuvchi hokimiyat yoki mahalliy davlat hokimiyati organlari boʻlishi mumkin, ular oʻz nomidan qimmatli qogʻozlar egalari oldida ushbu qimmatli qogʻozlarga berilgan huquqlarni amalga oshirish majburiyatini oladi.

Emitent — ijro etuvchi hokimiyat organi, mahalliy davlat hokimiyati organi yoki belgilangan tartibda maʼlum shartlarda pul, obligatsiyalar, aktsiyalar va boshqa qimmatli qogʻozlarni chiqarish (muomalaga chiqarish) huquqi berilgan yuridik shaxs boʻlishi mumkin. va hujjatlar, shu jumladan kredit, (plastik) kartalar, sayohat cheklari. Emitent oʻz nomidan pul va qimmatli qogʻozlar egalari oldida ular bilan taʼminlangan huquqlarni amalga oshirish majburiyatini oladi.

Emissiya ikkita funktsiyani — qimmatli qogʻozlarni chiqarish huquqini va chiqarilgan qimmatli qogʻozlar bilan taʼminlangan huquqlarni berish majburiyatini oʻz ichiga oladi. Baʼzi hollarda emitent qimmatli qogʻozlarni chiqarish huquqini uchinchi shaxslarga beradi, lekin qimmatli qogʻozlar boʻyicha majburiyatlarni oʻzida saqlab qoladi, bunda de-fakto uchinchi shaxs chiqarilgan qimmatli qogʻozlarni mukofot sifatida oladi. Shunga oʻxshash sxemalar eurocents va bitcoinlarni chiqarishda mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  „SEC.gov | Guide to Definitions of Terms Used in Form D". *www.sec.gov*. Qaraldi: 22-fevral 2022-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Emitent / / Brockhaus va Efron entsiklopedik lugʻati: в 86 т. — SPB. 1890—1907.



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tajamul Islom** (2008-yilda tugʻilgan, Tarkpora, Bandipora tumani) — Hindiston kikbokschisi hisoblanadi, Jammu va Kashmirning Bandipora tumanida joylashgan Kaloosa shahridan. Misr poytaxti Qohira shahrida kikboksing bo‘yicha tashkil etilgan 14 yoshgacha bo‘lgan futbolchilar o‘rtasidagi jahon chempionatida oltin medalni yutishga muvaffaq boʻldi. Maʼlumot oʻrnida, u Kashmir Youth Web & Foundation for Drug-free Kashmir asoschisi boʻlgan Irfan Attari Kashmiri tashkil etgan „Young Achiever Award 2021" sovrinini yutdi. U 2-marta kikboksing bo‘yicha jahon chempioni boʻlishga erishdi, yana oltin medalni qo‘lga kiritdi. Tajamul Islom 2016-yilda sakkiz yoshliligida kikboksing bo‘yicha jahon chempionatida yuqori oʻrinni egallagan va endi shu musobaqada ikkinchi marta g‘olib bo‘ldi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Pandit, M Saleem*. „Kashmiri girl Tajamul Islam wins world kickboxing gold &#124". *The Times of India* (30-oktabr 2021-yil). „She was born in Tarkpora, a remote village in north Kashmir's Bandipora district, 56km from Srinagar.".
2. ↑  „Srinagar's Tajamul Islam wins gold medal in U-14 World Kickboxing Championship in Egypt's Cairo". *www.timesnownews.com*.
**Emma Arkadiyevna Babayeva** (1920-yil 22-aprel, Andijon — 2014-yil 20-avgust, Kiyev) — sovet va ukrain muzey xodimi, sanʼatshunos. Ukrainada xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1998).

Biografiyasi
------------

1932-yil N. K. Krupskoy nomidagi Kommunistik siyosiy-maʼrifiy institutning muzeyshunoslik fakulteti bitiruvchisi. Leningraddagi Rossiya muzeyida, Tretyakov galereyasida amaliyot oʻtagan.

1942-1943-yillarda qamal qilingan Leningraddagi evakuatsiya kasalxonasida ishlagan.

1943-1948-yillarda — Toshkentda komsomolda, 1950-1952-yillarda — Kiyevda partiya ishlarida.

Ukrainadagi eng qadimgi muzey xodimlaridan biri. 50 yildan ortiq vaqt davomida uning hayoti Kiyev milliy rus sanʼati muzeyi bilan chambarchas bogʻliq edi. Oʻz vaqtida u fond bosh saqlovchisi va ilmiy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari lavozimlarida ishlagan, koʻplab katalog va maqolalar muallifi.

1953-1969-yillarda — fondlarning bosh saqlovchisi, 1969-1991-yillarda — direktorning ilmiy ishlar boʻyicha oʻrinbosari, 1991-2001-yillarda — boʻlim boshligʻi, 2001-yildan — Kiyev milliy rus sanʼati muzeyi fondlarining etakchi saqlovchisi.

Tasviriy sanʼatga oid koʻplab nashrlar, xususan, „Sayyorlar manzarasi" (1972), „Bizning kolleksionerlarimiz" (2000), koʻplab katalog va maqolalarning muallifi va hammuallifi hisoblanadi.

Kiyevdagi Rossiya muzeyi kollektsiyasini toʻldirish, tadqiq qilish, oʻrganish va ommalashtirishga katta hissa qoʻshdi.

Mukofotlar
----------

* „Jasorat uchun" ordeni (2003)

Manbalar
--------

1. ↑  „Бабаева, Эмма Аркадьевна" (ruscha). Qaraldi: 12-iyun 2023-yil.
2. ↑  „Бабаева Эмма Аркадьевна" (ruscha) (13-noyabr 2016-yil). 13-noyabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-iyun 2023-yil.

Havolalar
---------

* Babaeva Emma Arkadievna
**Butan pasporti** Butan yoki Butan fuqarolari tomonidan sayohat va boshqa faoliyatni amalga oshirishga ruxsat beruvchi va osonlashtiradigan hujjatdir. Xorijiy sayohat pasportlari Butan fuqarolariga xalqaro sayohat qilish uchun Tashqi ishlar vazirligi tomonidan beriladi. Agar boshqacha tasdiqlanmagan boʻlsa, u barcha mamlakatlar uchun amal qiladi.

Tarix
-----

 Butan pasportini ushlab turgan Lxotshampalik erkak
Zamonaviy Butanning bir qismini tashkil etuvchi Bumthang Qirolligida shohlikdan shohlikka sayohat qilish uchun saroy xabarchilariga feodal daftarchalari yoki *dzeng (Dzongxa: līn)* berilgan. Diplomatiya va vositachilik zamonaviygacha Butan boshliqlarida hal qiluvchi ahamiyatga ega choralar edi.

Xorijiy sayohat pasportlari Butan fuqarolariga xalqaro sayohat uchun beriladi. Butanning yangi pasportlari tashqi ishlar idoralari tomonidan beriladi.

1988-yilda xorijdagi butanlik pasport egalari Butanga qaytib kelganlarida pasportlarini topshirishlari kerak edi.

Taxminan 2006-yilda Butan pasportlarining joriy versiyasi birinchi marta chiqarilgan.

Tillar
------

Pasportda ingliz va dzonxa (Tibet yozuvi) tillarida matn mavjud.

Pasport turlari
---------------

| Pasport turi | Rang | Rasm |
| --- | --- | --- |
| Oddiy pasport (Dzongkha) | koʻk | Fayl:Bhutanese passport.jpg Moviy oddiy pasport (Shinthron) |
| Rasmiy pasport (Dzongkha romiylashtirilgan) | yashil |  |
| Diplomatik pasport (Dzongkha romiylashtirilgan) | qizil |  Qizil diplomatik pasport (Denchjen) |

Yana qarang
-----------

* Pasportlar roʻyxati
* Butanning viza siyosati
* Butan fuqarolari uchun viza talablari
* Butan fuqaroligi toʻgʻrisidagi qonun 1985 yil

Manbalar
--------

1. ↑  „Archived copy". 23-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-may 2013-yil.
2. ↑  „Circular MFA/PD/14.19" (15-yanvar 1988-yil).
3. ↑  James Minahan*. The complete guide to national symbols and emblems*. Greenwood Press, 1 December 2009. ISBN 978-0-313-34498-5.

Havolalar
---------

* Butan Tashqi ishlar vazirligi
Joʻja kabob. Zaʼfaron solingani uchun sariq boʻladi.**Joʻja kabob (forscha: جوجه‌ کباب — *juje kabāb*)** Eron oshxonasining eng mashhur taomlaridan biri boʻlib, anʼanaviy eron kaboblaridandir**.**

Tayyorlanishi
-------------

Joʻja kabobni pishirish uchun avval tovuq go‘shti mayda boʻlaklarga boʻlinadi va uni limon suvi, to‘g‘ralgan piyoz, zaʼfaron va ziravorlar bilan bir idishga uzoq vaqt (taxminan uch soat) solib qoʻyiladi. Go‘sht bo‘laklari marinadlangandan so‘ng, uzun sixga tiqib chiqiladi. Sixlar choʻgʻlangan qoʻra yoki mangal ustiga terilib, yaxshilab pishiriladi.

Joʻja kabob yumshoq va suvli bo‘lishi uchun yangi va muzlatilmagan go‘shtni ishlatgan maʼqul. Bunda, avval zaʼfaron, keyin ziravor va mayonez qoʻshiladi. Soʻng ozgina yog‘ va to‘g‘ralgan piyoz solinib, uch soatcha marinadlanadi. Eng oxirida tabiiy limon suvi qoʻshilib, yana yarim soatcha marinadlanadi. Agar limon suvi erta qoʻshilsa, goʻsht boʻlaklari quruq boʻlib pishishi mumkin.

Manbalar
--------

*

Adabiyotlar
-----------

* Nasrin Bojari. Oltmish xil kabob. -Hamadon, „Tala" nashriyoti, 2006.
Bahmaniylar davlati xarobalari orasidan vujudga kelgan davlatlarning eng muhimi Bijapur edi.Bijapur asoschisi Yusuf Odilshoh qobiliyatli hukmdor edi.U hindularga rahmdil edi. Yusuf Odil maratxalik ayolga uylanib, hindularni yuqori lavozimlarga qabul qildi.Qo‘g‘irchoq Bahmaniy sultonning qudratli vaziri Qosim Barid tashabbusi bilan urush e’lon qilgan Vijayanagara hukmdori Saluva Narasimha Odilshohdan yengiladi.Ismoil Odilshoh (1510-1534) Vijayanagar va Ahmadnagar, Bidar va Golkondaga qarshi kurashdi. Ali Odil Shoh (1557-1579) Ahmadnagarga hujum qilish uchun Ramrajaning yordamidan foydalangan, ammo keyinchalik Vijayanagar kuchini tor-mor qilish uchun Talikot jangida Ahmadnagar va Golkonda sultonlari bilan birlashgan.Ibrohim Odilshoh II (1579-1626) qobiliyatli va obro‘li hukmdor edi.Uning hukmronligi davrida Ahmadnagar sultoni magʻlubiyatga uchradi va oʻldirildi va Bidor davlati Bijapurga qoʻshildi (1618-1619).Uning vorisi Muhammad Odilshoh (1626-1657) davrida Bijapurni Shoh Jahonkurashga kirishdi.Avrangez 1686lda Bijapurni bosib oldi.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
**Xaraxoto** (moʻgʻulcha — Qora shahar) — Edzina (yoxud Xeyjunchen) shaharqalʼa xarobasi, Gʻarbiy Sya davlatining EdzinGol daryosi quyi oqimi boʻyidagi harbiy okruglaridan birining markazi. Dastlab 11-asr boshidagi yozma manbalarda qayd etilgan. 1226 yil Chingizxon tomonidan vayron qilingan. P.K.Kozlov boshchiligidagi rus arxeologik ekspeditsiyasi tomonidan (1908, 1909, 1926-yillarda) tadqiq etilgan. Toʻgʻri toʻrtburchak tarxli (440x360 m) shahar — burj, minoralari, istehkomlari, suburganlari (buddaviy diniy inshootlar) boʻlgan paxsa devor bilan oʻralgan. Doʻkon, ustaxona, turar joy, omborxonalar xarobalari saqlangan. Shahar atrofida ekinzorlar, sugʻorish kanallari, chorbogʻlar joylashgan. Koʻplab mehnat qurollari, hunarmandchilik buyumlari, turli hujjatlar, xitoy tangalari, Yuan sulolasi tomonidan jahonda ilk marotaba chiqarilgan qogʻoz pullar topilgan. Suburganlardan birida Budda diniga oid buyumlar (gravyura, haykallar), tangut, tibet, xitoy tillarida bitilgan 2000 jilddan ziyod kitoblar va qoʻlyozmalar, tangut yozuvini oʻqishda asos boʻlgan tangutxitoy lugʻati va boshqa chiqqan. X.X. topilmalari Sankt-Peterburgdagi Davlat Ermitajida sakdanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xarasimon suvoʻtlar** (Charophyta, charophyceae) — yuksak tuzilgan suvoʻtlar guruhi. Tuzilishi qirqboʻgʻimlarga oʻxshaydi. Boʻyi 1 m gacha. Tanasi boʻgʻimlarga boʻlingan; "poya" va "barg"lardan, har bir boʻgʻimda halqa boʻlib joylashgan kalta silindrsimon shoxchalardan iborat. Har bir halqadagi barglardan birining barg qoʻltigʻidan asosiy poyaga oʻxshagan yon "poya" oʻsib chiqadi. Tanasining pastki qismi balchiqqa yoki qumga botib turadi. Vegetativ koʻpayadi. Xarasimon suvoʻtlar paleozoy erasining oʻrtalarida keng tarqalgan, toʻrt qabilasi qolgan. 3 oila va 7 turkumga birlashgan 300 turi maʼlum. Oʻzbekistonda nitella, nitellopsis, lamprotamnium va boshqa turlari tarqalgan.

X.s, koʻpincha chuchuk va shoʻr suvli havzalarda uchraydi. Oʻzbekistonda, asosan, koʻl, zovur, sholipoya va qisman daryo, ariq va buloqlarda xarazorlarni hosil qiladi. Bir gektar maydondan 30—330 t toʻyimli va ozuqabop biomassa olinadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fon togʻlari** - PomirOlay sistemasidagi baland togʻlar. Zarafshon va Turkiston tizmalari oraligʻida. Shimoliy dan Zarafshon vodiysi, gʻarbdan Kishtut daryosi vodiysi va sharqdan Fondaryoning chuqur darasimon vodiysi bilan chegaradosh. Eng baland joyi Chimtargʻa togʻi (5489 m). Fon togʻlarida Iskandarkoʻl bor. Urtacha balandlikdagi qismlarida oʻrmon, oʻtloqi dasht landshaftlari asosiy oʻrin tutadi. Baland togʻlar alp va subalp oʻtloklari, choʻqqilari doimiy qor va muzliklar bilan qoplangan. Yon bagʻrilarida qoya va qurum koʻp. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi —10°,—15°; iyulniki 10—15°. Yozgi yaylov sifatida foydalaniladi. Fon togʻlaridan Toshkent— Dushanba avtomobil yoʻli oʻtgan. Turistlar koʻp keladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Fomoz** — sabzavot ekinlarining yuqumli kasalligi. Phoma turkumiga mansub zamburugʻlar qoʻzgʻatadi. Karam (qoʻzgʻatoʻvchisi — P. lingam), sabzi (qoʻzgʻatuvchisi — P.rostrupii), kartoshka (qoʻzgʻatuvchisi — P. solanicola), lavlagi (qoʻzgʻatuvchisi — R. ye1aye)ning poyasi, bargi, ildizmevalarini zararlaydi. Oʻsimlik poya va barglarida botiq qora dogʻlar paydo boʻladi, kasallik yuqqan iddizmevalar va tuganaklar (sabzi va kartoshka) sakdash paytida chiriydi, toʻqimalarida qoʻngʻir halqalar paydo boʻladi, isteʼmolga yaroqsiz holga keladi. Kasallik kasallangan urugʻlik, oʻsimlik qoldiklari, tuproqdan yuqadi.

Kurash choralari: urugʻlikni dorilash; dalada kasallangan oʻsimliklarni yulib tashlash; mineral oʻgʻitlarni toʻgʻri nisbatlarda qoʻllash, dalani oʻsimlik qoldiklaridan tozalash; kartoshka, sabzi, karam va boshqalarni saqlash qoidalariga amal qilish.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Xarare
**Xarare** (1982-yilgacha Solsberi) — Zimbabve poytaxti. Matabele platosida 1400 m balandlikda joylashgan. Ikdimi subtropik, yanvarning oʻrtacha tempaturasi 21°, iyulniki 16°, yillik yogin 800 mm dan ziyod. Aholisi 1,4 mln. kishi (1990-yillar oʻrtalari), asosan, afrikaliklar, qisman yevropaliklar. Transport yoʻli orqali Hind okeani sohilidagi Maputu va Beyra portlari bilan bogʻlangan. Avtomobil yoʻllari chorrahasi. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega.

Xarare — mamlakatning muhim savdosanoat va moliya markazi. Metallsozlik, mashinasozlik, kimyo, toʻqimachilik, oziq-ovqat (tamaki, shakarqand, yogʻmoy, un tortish, pivo va boshqalar) sanoati korxonalari mavjud. Qurilish materiallari va mebel ishlab chiqariladi. Tamaki mahsulotlarining yirik bozori. Shahar oltin va xrom qazib olinadigan rn markazi. universitet, ilmiy muassasalar, yirik oʻquv markazi, Milliy sanʼat galereyasi, muzeylar, kutubxona, Milliy bogʻ bor. Shaharga 1890-yilda asos solingan.

Manbalar
--------

1. 1 2  "Xarare" *OʻzME*. X-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Afrika geografiyasi | *Afrika geografiyasi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Afrika poytaxtlari |
| --- |
|  |
| 
BMTga aʼzo mamlakatlar: Abuja **·**  Addis-Abeba **·**  Akkra **·**  Jazoir **·**  Antananarivu **·**  Asmera **·**  Bamako **·**  Bangi **·**  Banjul **·**  Bisau **·**  Brazzavil **·**  Bujumbura **·**  Viktoriya **·**  Vindxuk **·**  Gaborone **·**  Dakar **·**  Jibuti **·**  Juba **·**  Dodoma **·**  Qohira **·**  Kampala **·**  Kigali **·**  Kinshasa **·**  Konakri **·**  Librevil **·**  Lilongve **·**  Lome **·**  Luanda **·**  Lusaka **·**  Maseru **·**  Malabo **·**  Maputu **·**  Mbabane **·**  Mogadisho **·**  Monroviya **·**  Moroni **·**  Nayrobi **·**  Njamena **·**  Niamey **·**  Nuakshot **·**  Port-lui **·**  Porto-Novo **·**  Praya **·**  Pretoriya **·**  Rabot **·**  San-Tome **·**  Tarobulus al-Gʻarb **·**  Tunis **·**  Uagadugu **·**  Fritaun **·**  Xarare **·**  Xartum **·**  Yamusukro **·**  Yaunde

Boshqa hududlar: Jeymstaun **·**  Sen-DeniTan olinmagan davlatlar: Bir-Lelu **·**  Garoue **·**  Tombuktu **·**  Xargeysa **·**  Al-Ayun
 |

 |
**Maymoqlik** — oyoq panjasining qiyshiq boʻlishi (deformatsiyasi). M.ning tugma va hayotda orttirilgan xillari farq qilinadi. M. koʻpincha, tugma boʻlib, aksari oʻgʻil bolalarda uchraydi, bunga bolaning ona krrnidaligidayoq boldir muskullarining rivojlanmay qolishi sabab boʻladi. Turmushda orttirilgan M. oyoq panjasi va boldir yeuyaklarining sinib, notoʻgri bitishi, shoʻningdek, falaj, muskul va nerv tolalarining har xil kasalliklari oqibatida paylo boʻlishi mumkin. M.la bir yoki ikkala oyoqning toʻpikdan pastki qismi bir-biriga qaragan, tovon yumaloq boʻladi. Maymoq bola yoshiga toʻlib, yura boshlaganda avval teri va muskullar, soʻng toʻpiqdan pastki qismdagi mayda su-yaklar shakli oʻzgaradi. Oqibatda bemor oyoq panjasining tashqi chekkasi, baʼzan ichki yuzasi bilan yuradi. M.da pay va parlalar tortilishi natijasida choʻzilib kuchsizlanadi; bollir x.am oʻsmay qoladi. Maymoqodam silkinibsilkitib yuradi, olatdagi poyabzalni kiya olmaydi. Ikkala oyogi maymoqodam tik tura olmaydi, koʻpincha, ganliraklab, faqat xassa bilan yuradi.

Davosi. Tugʻma M.ni lavolashni bola hayotining lastlabki kunlarilanoq boshlash lozim. Buning uchun qiyshiqoyoqni toʻgrilayligan maxsus harakatlar va boglov (iaqti-vaqti bilan almashtirib turadigan doka yoki gipsli, gipsshinali) tavsiya etiladi, oyoq muyekullarini mustahkamlash uchun massaj buyurilali. Bular yordam bermasa, operatsiya qilinali. Bemor yoshlikda davolansa, hech qanday asorat qolmaydi, tuzalib ketishi mumkin. Orttirilgan M.da faqat jarrohlik usuli qoʻllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |