**Sinan posho masjidi** (arabcha:  , transliteratsiyasi: *Jāmiʼ as-Sinānīyah*, turkcha: *Sinan Paşa Camii*) Suriyaning Damashq shahridagi ilk Usmonli davridagi masjid boʻlib, Suq Sinaniya koʻchasida joylashgan.

Tarixi
------

Masjid 1589-yildan 1593-yilgacha Usmonlilar tomonidan Damashq hokimi etib tayinlangan Sinan Posho tomonidan 1590-yilda bunyod etilgan. U devor bilan oʻralgan shaharning janubi-gʻarbiy qismida Bazal masjidi deb nomlangan eski masjid oʻrnida joylashtirilgan. Sinan Posho, shuningdek, Qohira hokimi va sultonning bosh vaziri boʻlib xizmat qilgan va Usmonlilarning Yamanni bosib olishidagi roli bilan ham mashhur.

Arxitekturasi
-------------

Sinan posho masjidi oq va qora toshning navbatma-navbat qoʻyilishi orali qurilgan. Masjiddan tashqari bu hududda *madrasa*, tahorat favvorasi ham mavjud.

Gʻarbiy masjid portalining arkli kirish eshigi ikki tomonida kvadrat mozaik panellar bilan mustahkamlangan arab yozuvlari boʻlgan marmar panel ustidagi gul naqshlaridan tashkil topgan sirlangan koshin paneli bilan qoplangan. Doira shaklidagi yashil sirlangan gʻishtli minora portalning janubiy ustunidan yuqoriga koʻtarilib, qora va oq toshdan yasalgan dumaloq tosh asosda koʻtarilgan. Uning bitta balkoni uch qator muqarnaslar bilan mustahkamlangan va yogʻoch karniz ostidagi oʻymakor tosh panjara bilan himoyalangan. Minora uchli konussimon toj bilan yakunlangan.

### Ichki qismi

Masjid hovlining janubiy tomonida joylashgan katta gumbaz bilan qoplangan namozxonadan iborat boʻlib, ikki zinapoya orqali koʻtarilgan ayvon yordamida kiriladi va marmar ustunlar ustiga qoʻyilgan yettita kichik gumbaz bilan qoplangan. Markaziy koʻrfazning ustunlari spiral shaklga ega. Kamarli kirish yoʻlagi marmar mozaik panellar va portiko fasadining ikki qatorlik derazasi bilan oʻralgan, shuningdek, ikkita yon kirish eshigi tepasidagi timpanda Damashq plitkalari tasvirlangan arkalar joylashtirilgan.

Kirish eshigining oʻng tomonidagi *mehrob* yarim gumbaz bilan qoplangan boʻlib, u marmar kolonetlar yordamida mustahkamlangan. Portikoning butun sathi sariq, oq va kulrang toshlarning oʻzgaruvchan chiziqlari bilan qurilgan. *Mehrab* janubiy devorda, kirish eshigiga qaragan holatda joylashgan. Uning joylashgan qismi tosh mozaika bilan qoplangan va yarim gumbazi qora va oq toshlardan iborat murakkab zigzag qatlamlarini oʻzida namoyish etgan. Uning koshin va toshdan yasalgan ramkasi tepasida Qur’on yozuvi bitilgan. Ansamblning tepasida ikkita oynakli deraza va vitrajdan yasalgan rozet joylashtirilgan. *Mehrobning* chap tomonidagi *minbar* marmardan oʻyib ishlangan, u gulli naqshlar va yozuvlar bilan bzatilgan boʻlib, tomi konussimon gumbaz bilan qoplangan.

### Hovlisi

Namozxona oldida hovli boʻlib, gʻarbiy devordagi baland muqarnas peshtoi orqali bu yerga kirilgan, bir vaqtlar uning yon tomonida hammom, novvoyxona va doʻkonlar joylashgan. Hovliga ham Suq as-Sakkaniya koʻchasining shimoliy tomonidan kirilgan. Hovli taxminan toʻrtburchak shaklda boʻlib, markazida sakkiz burchakli tahorat havzasi bor. Uning zamini geometrik tartibda joylashtirilgan rangli toshlar bilan qoplangan.

Hovlining shimoli-gʻarbiy burchagida ikki qavatli ayvon joylashgan boʻlib, uning koʻchaga qaragan ikkita oynakli derazasi bor. Hovlining shimoliy devorida Suq as-Sukkariyaga olib boruvchi ark yoʻli va uning oʻng tomonida suv favvorasi oldida yonboshlab turgan baland panno bor. Favvora oʻyilgan marmar panellar va sirlangan koshinlar bilan bezatilgan oynakli tokcha shaklida boʻlib, ark ustidagi yozuvga koʻra, u 1893-yilda taʼmirlangan. Hovlining gʻarbiy va janubiy tomonlarini oʻyib ishlangan tosh qavslarda koʻtarilgan yogʻochli osilgan soyabonlar mavjud. Hovlining sharqiy va shimoliy devorlarining tepasi qirrali parapet bilan qoplangan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „Jami' al-Sinaniyya, Damascus, Syria".  Archnet Digital Library. Qaraldi: 20-mart 2007-yil.
2. ↑  Al Snanieh Mosque (Wayback Machine saytida 2016-03-03 sanasida arxivlangan) Ministry of Tourism – Syria.

Adabiyotlar
-----------

* Mannheim, Ivan*. Syria & Lebanon Handbook: The Travel Guide*. Footprint Travel Guides, 2001.