**Yonex Co. Ltd.** (yaponcha: ヨネックス株式会社, *Yonekkusu Kabushiki-gaisha;* TYO: 7906) — Yaponiyaning sport anjomlari ishlab chiqaruvchi kompaniyasi. Yonex tennis, badminton, golf va yugurish uchun jihozlar hamda kiyimlar ishlab chiqaradi.

Uning ishlab chiqarilgan va tijoratlashtirilgan mahsulotlari qatoriga badminton, tennis (raketkalar, volanlar, toʻplar, sumkalar) va golf (klublar, sumkalar) uchun uskunalar kiradi. Yonex shuningdek, futbolkalar, kurtkalar, yubkalar, shortilar, taytalar va bosh kiyimlarni oʻz ichiga olgan sport poyabzali hamda kiyimlarini ishlab chiqaradi.

Tarixi
------

Kompaniya 1946-yilda Minoru Yoneyama tomonidan baliq ovlash toʻrlari uchun yogʻoch tutqich ishlab chiqaruvchisi sifatida tashkil etilgan. Keyinchalik kompaniya plastik tutqichlar ixtirosi tufayli ushbu bozorni tark etishga majbur boʻldi. Bu Yoneyamaning texnologik taraqqiyotdan boshqa hech qachon ortda qolmaslik majburiyatiga olib keldi.

1957-yilda Yoneyama boshqa brendlar uchun badminton raketkalarini yasashni boshladi. 1961-yilga kelib, birinchi Yoneyama markali raketka ishlab chiqarildi va yana ikki yil ichida butun dunyo boʻylab tarqatish uchun eksport kompaniyasi yaratildi. 1969-yilda kompaniya alyuminiydan badminton raketkalarini ishlab chiqarishni boshlaganidan soʻng, xuddi shu texnologiyani 1971-yilda taqdim etgan tennis raketkasiga qoʻllash mumkinligini aniqladi. Kompaniya ikkala turdagi raketalar uchun grafit shaftalari bilan tajriba oʻtkazishni boshladi va ular golf klublari uchun ham foydali boʻlishi mumkinligini oʻylab topdi.

1982-yilda Yonex REX-seriyasida R-7 va R-10 raketalari bilan yangi katta oʻlchamli tennis raketkasi bilan chiqdi. Oʻsha paytda Martina Navratilova R-7 bilan oʻynagan va katta muvaffaqiyatga erishgan. Bir yil oʻtgach, R-22 bilan yangi Rexking seriyasi ishlab chiqildi. Navratilova keyinchalik 1990-yillarning boshlariga qadar oq RQ 180 keng korpusli raketkadan foydalangan.

 Yonex reklama bannerlari 2013-yilgi badminton Fransiya ochiq chempionatida
Oʻsib borayotgan bozorni topib, Yonex korporatsiyasi (toʻliq shoʻba korxona) 1983-yil iyul oyida Kaliforniya, AQShning Torrance shahrida tashkil etilgan. 1992-yilda Yonex keng korpusli badminton raketkasi „Isometric 500" ni taqdim etdi, bu raketa avvalgilariga qaraganda „koʻz yoshi tomchisi" shaklidan biroz kaltaroq edi. Koʻproq „kvadrat" bosh unga juda katta ajoyib sirtni berdi, bu esa toʻpni urish uchun kattaroq joy taqdim etadi. Raketka boshqa ishlab chiqaruvchilarni „kvadrat bosh" yoki izometrik dizayndagi koʻrinishga ergashishga olib keldi.

Bosh kompaniya 1994-yilda Tokio fond birjasiga kiritilgan. Yonex oʻzini *golf, tennis va badminton uskunalari boʻyicha jahon yetakchisi* sifatida taʼriflaydi. Yonex butun dunyodagi milliy badminton assotsiatsiyalari uchun kiyim-kechak taqdim etadi, masalan, Malayziya Badminton Assotsiatsiyasi, Badminton Shotlandiya, Badminton Angliya, Badminton Irlandiya va Badminton Uels. Yonex shuningdek, 2007-yildan beri OCBC (Orange County Badminton Club) bilan hamkorlik qilib, yillik AQSh ochiq Grand Pri badminton chempionatiga mezbonlik qilmoqda.

Yonex badmintonda dominant korporativ oʻyinchiga aylandi. Yonex Badminton boʻyicha Butun Angliya ochiq chempionatiga homiylik qiladi va jahon chempionatini tashkil etuvchi Badminton boʻyicha Butunjahon Federatsiyasining hamkori hisoblanadi. Raqobatbardosh oʻyinchilarning 80 % dan ortigʻi ushbu kompaniyaning raketkalaridan foydalanadi, chunki bu professionallar fikricha afzalroq tanlovdir. Yonex tennis va golf sanoatida ham muhim ahamiyatga ega va har uchala sport turi boʻyicha professional sportchilarning asosiy homiysi hisoblanadi.

Homiylik
--------

Yonex quyidagi ligalar, sportchilar, jamoalar yoki assotsiatsiyalar uchun rasmiy materiallarni yetkazib beradi:

### Olimpiada qoʻmitalari

* 

Malayziya Malayziya

* Singapur Singapur
* Janubiy Koreya Koreya
* Indoneziya Indoneziya
* Tailand Tailand

### Futbol

#### Klub jamoalari

* Yaponiya Avispa Fukuoka
* Yaponiya Kashiwa Reysol
* Yaponiya Tokyo Musashino United (2019–2020-yilgi mavsumdan beri).

### Tennis

#### Erkak oʻyinchilar (faol)

 

* Argentina Pedro Cachín
* Argentina Sebastián Báez
* Avstraliya Nick Kyrgios
* Avstraliya Thanasi Kokkinakis
* Avstriya Jurij Rodionov
* Kanada Denis Shapovalov
* Chili Alejandro Tabilo
* Ispaniya Jaume Munar
* Finlandiya Henri Kontinen
* Fransiya Pierre-Hugues Herbert
* Germaniya Daniel Altmaier
* Vengriya Márton Fucsovics
* Yaponiya Yoshihito Nishioka
* Qozogʻiston Alexander Bublik
* Janubiy Koreya Chung Hyeon
* Litva Ričardas Berankis
* Moldova Radu Albot
* Niderlandiya Tim van Rijthoven
* Norvegiya Casper Ruud
* Polsha Hubert Hurkacz
* Polsha Kamil Majchrzak
* Janubiy Afrika Lloyd Harris
* Shveysariya Stan Wawrinka
* Qoʻshma Shtatlar Denis Kudla
* Qoʻshma Shtatlar Frances Tiafoe
* Qoʻshma Shtatlar Marcos Giron
* Qoʻshma Shtatlar Steve Johnson

#### Ayol oʻyinchilar (faol)

 

* Avstraliya Daria Saville
* Avstraliya Storm Sanders
* Kanada Eugenie Bouchard
* Xitoy Wang Yafan
* Xitoy Wang Xiyu
* Xitoy Zhu Lin
* Xorvatiya Donna Vekić
* Chexiya Linda Nosková
* Chexiya Marie Bouzková
* Chexiya Markéta Vondroušová
* Daniya Clara Tauson
* Ispaniya Aliona Bolsova
* Fransiya Caroline Garcia
* Fransiya Fiona Ferro
* Germaniya Angelique Kerber
* Germaniya Laura Siegemund
* Germaniya Sabine Lisicki
* Germaniya Tamara Korpatsch
* Germaniya Tatjana Maria
* Birlashgan Qirollik Harriet Dart
* Birlashgan Qirollik Katie Swan
* Vengriya Anna Bondár
* Vengriya Panna Udvardy
* Vengriya Tímea Babos
* Hindiston Ankita Raina
* Italiya Camila Giorgi
* Italiya Jasmine Paolini
* Yaponiya Ena Shibahara
* Yaponiya Nao Hibino
* Yaponiya Naomi Osaka
* Qozogʻiston Elena Rybakina
* Latviya Anastasija Sevastova
* Ruminiya Ana Bogdan
* Ruminiya Elena-Gabriela Ruse
* Ruminiya Irina Bara
* Ruminiya Sorana Cîrstea
* Rossiya Kamilla Rakhimova
* Rossiya Varvara Gracheva
* Rossiya Vitalia Diatchenko
* Serbiya Olga Danilović
* Slovakiya Viktória Kužmová
* Sloveniya Kaja Juvan
* Sloveniya Tamara Zidanšek
* Shvetsiya Mirjam Björklund
* Shveysariya Belinda Bencic
* Shveysariya Stefanie Vögele
* Shveysariya Viktorija Golubic
* Xitoy Taypeyi Hsieh Su-wei
* Ukraina Anhelina Kalinina
* Ukraina Dayana Yastremska
* Qoʻshma Shtatlar Asia Muhammad
* Qoʻshma Shtatlar CoCo Vandeweghe
* Qoʻshma Shtatlar Jessica Pegula

#### Sobiq oʻyinchilar

 

* Argentina David Nalbandian
* Avstraliya Lleyton Hewitt
* Belarus Natasha Zvereva
* Chili Marcelo Ríos
* Xitoy Zheng Jie
* Xorvatiya Iva Majoli
* Chexiya Nicole Vaidišová
* Daniya Caroline Wozniacki
* Ekvador Andres Gomez
* Ispaniya Sergi Bruguera
* Ispaniya María José Martínez Sánchez
* Ispaniya Arantxa Sánchez Vicario
* Fransiya Mary Pierce
* Germaniya Annika Beck
* Germaniya Anke Huber
* Niderlandiya Richard Krajicek
* Rossiya Elena Dementieva
* Rossiya Maria Kirilenko
* Rossiya Anna Kournikova
* Serbiya Ana Ivanovic
* Shveysariya Martina Hingis
* Slovakiya Daniela Hantuchová
* Slovakiya Magdaléna Rybáriková
* Tailand Paradorn Srichaphan
* Birlashgan Qirollik Elena Baltacha
* Qoʻshma Shtatlar Martina Navratilova
* Qoʻshma Shtatlar Monica Seles

### Badminton boʻyicha maslahat xodimlari

#### Erkak oʻyinchilar

 

* Xitoy Lin Dan
* Xitoy Taypeyi Chou Tien-chen
* Xitoy Taypeyi Lee Yang
* Xitoy Taypeyi Wang Chi-lin
* Daniya Viktor Axelsen
* Daniya Peter Gade
* Angliya Chris Adcock
* Angliya Marcus Ellis
* Fransiya Thom Gicquel
* Germaniya Mark Lamsfuß
* Gonkong Lee Cheuk Yiu
* Gonkong Tang Chun Man
* Hindiston B. Sai Praneeth
* Hindiston Satwiksairaj Rankireddy
* Hindiston Chirag Shetty
* Indoneziya Fajar Alfian
* Indoneziya Muhammad Rian Ardianto
* Indoneziya Marcus Fernaldi Gideon
* Indoneziya Taufik Hidayat
* Indoneziya Kevin Sanjaya Sukamuljo
* Yaponiya Hiroyuki Endo
* Yaponiya Takeshi Kamura
* Yaponiya Kento Momota
* Yaponiya Keigo Sonoda
* Yaponiya Kanta Tsuneyama

Malayziya Lee Chong Wei

* Janubiy Koreya Choi Sol-gyu
* Janubiy Koreya Lee Yong-dae
* Janubiy Koreya Seo Seung-jae
* Janubiy Koreya Yoo Yeon-seong
* Tailand Dechapol Puavaranukroh
* Tailand Kantaphon Wangcharoen

#### Ayol oʻyinchilar

 

* Kanada Michelle Li
* Angliya Gabby Adcock
* Angliya Lauren Smith
* Gonkong Tse Ying Suet
* Hindiston Saina Nehwal
* Yaponiya Yuki Fukushima
* Yaponiya Arisa Higashino
* Yaponiya Sayaka Hirota
* Yaponiya Mayu Matsumoto
* Yaponiya Nami Matsuyama
* Yaponiya Wakana Nagahara
* Yaponiya Aya Ohori
* Yaponiya Chiharu Shida
* Yaponiya Sayaka Takahashi
* Yaponiya Akane Yamaguchi
* Janubiy Koreya An Se-young
* Janubiy Koreya Chae Yoo-jung
* Janubiy Koreya Chang Ye-na
* Janubiy Koreya Kim Ga-eun
* Janubiy Koreya Kim So-yeong
* Janubiy Koreya Kim Hye-rin
* Janubiy Koreya Kong Hee-yong
* Janubiy Koreya Lee So-hee
* Janubiy Koreya Shin Seung-chan
* Janubiy Koreya Sung Ji-hyun
* Tailand Ratchanok Intanon
* Tailand Busanan Ongbamrungphan
* Tailand Sapsiree Taerattanachai
* Qoʻshma Shtatlar Beiwen Zhang

Munozara
--------

Yonex 2014-yilda Xitoy Taypeyi Badminton Assotsiatsiyasi bilan milliy terma jamoa formasiga homiylik qilish bo‘yicha shartnoma imzolagan. Biroq, Yonex koʻpincha asosiy turnirlardan bir necha kun oldin oʻyinchilarga kiyim-kechak va oyoq kiyimlarini kiyish uchun yuborar edi, shuning uchun, oʻyinchilarda oʻynash vaqtida pufakchalar va koʻkarishlar paydo boʻlar edi.

2016-yilning may oyida Yonex kiyim-kechak qoidalarini buzgan Tayvan terma jamoasi oʻyinchilarini tanqid qilish uchun kuchli bahs olib bordi. Yonex Xitoy Taypeyi Badminton Assotsiatsiyasiga rasmiy hujjatlarni yuborib, agar Assotsiatsiya asosli javob bera olmasa, milliy terma jamoa bosh murabbiylarini sudga berish bilan tahdid qilgan.

2016-yilgi yozgi Olimpiada oʻyinlari paytida Yonex badmintonchi Tai Tszu-yingga yaroqsiz poyabzallar berdi. Bu Taini shaxsiy homiysi Victor tomonidan ishlab chiqarilgan, logotipsiz boshqa poyabzal kiyishga majbur qildi. Ushbu voqea Tai Yonexni OAV asosida jazolamoqchiligi sababli Xitoy Taypeyi Badminton Assotsiatsiyasi bilan Yonex oʻrtasidagi bahsga sabab boʻldi.

Tai bilan sodir boʻlgan voqeadan soʻng, xuddi shunday vaziyatga tushib qolgan besh nafar badmintonchi ham jazolandi. Misol uchun, Yonex badmintonchi Liao Kuan-Hao shaxsiy homiysi mahsulotidan foydalangani uchun norozi boʻlgan va keyin Yonex Xitoy Taypeyi Badminton Assotsiatsiyasidan Liaoni jarimaga tortish hamda olti oyga diskvalifikatsiya qilishni soʻragan.

2016-yil avgust oyida Xitoy Taypeyi Badminton Assotsiatsiyasi vaziyatni hal qilish uchun boshqaruv kengashi yigʻilishini oʻtkazdi. Yig‘ilishda 3 ta asosiy qaror qabul qilindi: „badmintonchi"ga nisbatan jazo qo‘llamaslik; munozaralar uchun rais Tsai Hung-pengning isteʼfosini qabul qilish; Yonex bilan tuzilgan shartnomadan „Poyafzal" va „Raketkalar" so‘zlarini olib tashlash.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Yonex Official Website".  Yonex group. Qaraldi: 11-avgust 2020-yil.
2. ↑  Company profile
3. ↑  tournamentsoftware.com: Tournaments of the BWF
4. ↑  World championships on tournamentsoftware.com
5. ↑  „Badminton Star becomes UNICEF Ambassador".  badminton information.com. 27-sentyabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-mart 2013-yil.
6. ↑  yonex.com: Featured players
7. ↑  „戴資穎4聲明談球鞋 為符規定打到腳底流血". *台灣蘋果日報* (17-avgust 2016-yil).
8. ↑  „YONEX施壓羽協公文曝光 「對選手教練最懲厲處份」 | 即時新聞 | 20160818 | 蘋果日報" (zh-TW). Qaraldi: 18-avgust 2016-yil.
9. ↑  RIO 2016: Badminton quarrel prompts outrage
10. ↑  „Top badminton player Tai Tzu-ying stands by her actions in shoe row". 28-sentyabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-sentyabr 2022-yil.
11. ↑  Worse than Tai, Liao had been fined NT$300,000, and suspended for six months
12. ↑  „羽協理事長鞠躬道歉 戴資穎不懲處、不禁賽 | 即時新聞 | 20160823 | 蘋果日報" (zh-TW). *蘋果日報*. Qaraldi: 3-avgust 2017-yil.