recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Avstraliya tillari** – Avstraliya tub aholisining tillari. Papua tili, miriam va tasman tillari bundan mustasno, toʻla oʻrganilmagan. Tillarning umumiy soni (dialektlar oʻrtasidagi 1 farqning kattaligidan) 200 dan 600 gacha deb hisoblanadi. Avstraliya tillari hududiy belgiga koʻra quyidagicha tasnif qilinadi: Shimoliy Kimberlin tillari (varoro, kokoyimidir va boshqalar); Janubi-Sharqiy Avstraliya tillari (buandiq, kulin, kurpai va boshqalar); Markaziy Avstraliya tillari (parnkala, diyeri, aranta va boshqalar); Gʻarbiy Avstraliya tillari (yungar, loritya va boshqalar) hamda Kvinslend va Yangi Uels tillari. Ularning lugʻat tarkibi boy, koʻp ma’noli soʻzlar koʻp. Hozirgi kunga kelib koʻpgina tillar barham topgan yoki yoʻqolib bormoqda.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Misr bozorining binosi
**Misr bozori**, Istanbulning eski qismida, Eminonu tumanida joylashgan. Katta bozordan keyin ikkinchi yirik bozor hisoblanadi. Uning hududida 80 ga yaqin doʻkonlar mavjud boʻlib, ularning asosiy assortiment turlari shirinliklar, ziravorlar va dorivor oʻsimliklar, quritilgan mevalar, goʻsht hamda sut mahsulotlaridan iborat.

Bozor qurilishi 1597-yilda Safiye Sulton tomonidan boshlangan boʻlib, 1664-yilda Xadije Turxon Sulton tomonidan yakunlangan. Qurilish 67 yil davom etgan va meʼmor Mustafo ogʻa tomonidan qurib bitkazilgan. Dastlab, u Yangi masjid majmuasining bir qismi boʻlib, uning qurilishini moliyalashtirish funksiyasini bajargan. Oyna teskari L harfi shaklida qurilgan bino 6 ta kirish darvozasidan iborat. Majmua gumbazlari qoʻrgʻoshin bilan qoplangan.

U dastlab „yangi" va „onalik" bozori deb atalgan. Keyinchalik u „Misr" deb nom berilgan, sababi, oʻsha davrdagi ziravorlarning asosiy qismi Hindistondan Yevropaga Misr orqali yetkazib berilgan.

Misr bozori 1691-yil va 1940-yilda ikki marta yongʻin natijasida vayron boʻlgan. 1940-1943-yillardagi restavratsiya ishlari davomida, majmua oʻzining koʻplab asl detallarini yoʻqotgan. 1941-yilda u yangi masjiddan qurilgan yoʻl bilan ajratilgan.

Galereya
--------

* Misr binosi bozorMisr binosi bozor
* Majmuadagi galereyalardan biriMajmuadagi galereyalardan biri
* Ziravorlarni hisoblagichiZiravorlarni hisoblagichi
* Quritilgan mevalarni sotishQuritilgan mevalarni sotish
* Ziravorlarni  hisoblagichiZiravorlarni hisoblagichi

Manbalar
--------

|  |
| --- |
| **Misr bozori** haqida Vikipediyaning qardosh loyihalarida koʻproq bilib oling |
|  | Maʼno va tarjimalari Vikilugʻatda |
|  | Media fayllar Vikiomborda |
|  | Taʼlim resurslari Vikiversitetda |
|  | Xabarlar Vikiyangiliklarda |
|  | Iqtibos, maqol va matallar Vikiiqtibosda |
|  | Asarlar matnlari Vikimanbada |
|  | Kitob va darsliklar Vikikitobda |
|
|
|

* WikiMAPIA-dagi bozor
**Misqol** — qad. ogʻirlik oʻlchov birligi; Sharq (arab) mamlakatlarida qimmatbaho buyumlarning ogʻirligi M. bilan oʻlchangan. 1 M.ning ogʻirligi 100 dona arpa (yoki bugʻdoy) doni ogʻirligiga tenglashtirilgan. Agar bir dona arpa donini qadimda oʻrtacha 0,0409512 g ga teng qilib olingani hisobga olinsa, u holda 1 M= 100 arpa doni = 1000,04095122 = 4,09512 g boʻladi. Samarqand (6—8-asr) da 4,46 g ga, Buxoro (16—19-asr) da 4,8—5 g ga, Xorazm (14-asr) va Fargʻona vodiysida 4,55 g ga teng boʻlgan. Misr va Sudanda 1 M. 4,68 g, Suri-yada 4,45 g, Iroqda 4,46 g. Eron (14-asr)da 4,3 g ga, 19-asr oxiridan esa 4,639 g ga, Hindistonda 4,583 g ga teng boʻlgan. M. Yaqin Sharkda hozir ham ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**1700-yilgi Konstantinopol shartnomasi** — 1700-yil 3-(14-)iyulda Konstantinopol (Istanbul) shahrida Rossiya imperiyasi va Turkiya (Usmoniylar xalifaligi) oʻrtasida imzolangan tinchlik shartnomasi. Ushbu tinchlik shartnomasiga Pyotr birinchining Azov dengizi hududlariga harbiy yurishi sabab boʻlgan.

Rossiya harbiy urush davomida Azov qal’asini uning qoʻshni hududi va yangi qurilgan qal’alari (Taganrog, Pavlovsk, Mius) bilan egallab oldi. Shu bilan bu hududlar Qrim xoniga yillik oʻlpon toʻlashdan ozod qilindi. Dnepr mintaqasining rus qoʻshinlari tomonidan bosib olingan hamda buzilishi kerak boʻlgan mayda turk qal’alari Turkiyaga qaytarilishi lozim edi. Tomonlar chegara chizigʻida yangi istehkomlar qurmaslik, qurolli xurujlarga yoʻl qoʻymaslik majburiyatini oldi. Turkiya rus mahbuslarini ozod qilishi, shuningdek, Rossiyaga Konstantinopolda boshqa kuchlar bilan teng ravishda diplomatik vakolatxona qurish huquqini berishi kerak edi. Shartnoma Turkiyaning betarafligini taʼminladi va Pyotr I ga Buyuk Shimoliy urush uchun imkoniyat taqdim etadi.

30-yilga tuzilgan shartnoma 1710-yil noyabrigacha amal qilgan. Oʻshanda, Usmoniylar xalifaligi hukmdori Sulton Ahmad III Rossiya qirolligiga urush eʼlon qilgan.

Adabiyotlar
-----------

* Naumenko V. G. Konstantinopolskaya istoriya: iz diplomaticheskix snosheniy Moskovskogo gosudarstva s Krimskim xanstvom i Tursiey // Informatsionniy gumanitarniy portal „Znanie. Ponimanie. Umenie". — 2015. — № 4 (iyul — avgust) (arxivirovano v WebCite).
* Voenniy ensiklopedicheskiy slovar. Moskva, „ONIKS 21 vek", 2002.


[Turkum:1700-yil]]
[Turkum: tadbirlar iyul 14|1700]]
[Turkum:Pax Ottomana]]
**Olivier Monterrubio** (talaffuzi: *Oliver Monterubi*; 1976-yil 8-avgustda Fransiyada tugʻilgan) — fransuz futbolchisi, „Nantes" va „Rennes" jamoalaridagi oʻyinlari bilan tanilgan. Ushbu klublarda hujumchi vazifasini bajargan.

Klublardagi faoliyati
---------------------

Olivier Monterrubio oʻz faoliyatini 1996-yilda „Nantes" futbol klubida boshlagan. 1998—1999-yilgi mavsumda Olivier Monterrubio klubga Fransiya kubogini yutishda yordam bergan va oʻzi Fransiyada yilning eng yaxshi yosh futbolchisi deb topilgan. Keyingi mavsumda Olivier Monterrubio klubga yana kubokni yutishda yordam bergan va bir yildan soʻng Fransiya chempioni boʻlgan.

2001-yilning yozida Olivier Monterrubio „Nantes" futbol klubining asosiy raqibi, „Rennes" futbol klubiga oʻtgan. 2004—2005-yilgi mavsumda Olivier Monterrubio jamoa sardoriga aylangan. Monterrubio 2004—2005 va 2005—2006-yilgi mavsumlarda Fransiya chempionatidagi eng koʻp gollarga assistentlik qilgan va 2006—2007-yilgi mavsum oxirida assistentlik bo‘yicha ikkinchi o‘rinni egallagan. „Rennes" futbol klubida u besh mavsum oʻynab, 215 oʻyinda qatnashgan va 41 ta gol urgan.

2008-yilning yozida Olivier Monterrubio Shvetsariyaning „Sion" jamoasi bilan shartnoma imzolagan. 19-iyul kuni Olivier Monterrubio Shvetsariya Superligasida „Aarau" futbol klubiga qarshi debyut qilgan. 24-iyul kuni „Young Boys" futbol klubiga qarshi o‘yinda Olivier Monterrubio o‘zining yangi jamoasidagi ilk golini penaltini aniq amalga oshirgan. Mavsum oxirida u Fransiyaga qaytib kelgan va u yerda ikki mavsum „Lorient" futbol klubida oʻynadi.

Xalqaro faoliyati
-----------------

Olivier Monterrubio Fransiyada oʻz avlodining eng iqtidorli futbolchilaridan biri boʻlishiga qaramay, terma jamoada birorta ham oʻyin oʻtkazmagan. Uch marta Olivier Monterrubio Fransiya terma jamoasiga o‘yinlarga tayyorgarlik ko‘rish uchun chaqirilgan, biroq Olivier Monterrubio hech qachon maydonga tushmagan.

Statistikasi
------------

| Jamoa | Mamlakat | Mavsum |
| --- | --- | --- |
| FC Nantes | Fransiya | 1996—2001 |
| Stade Rennes | Fransiya | 2001—2006 |
| RC Lens | Fransiya | 2007—2008 |
| FC Sion | Fransiya | 2008—2009 |
| FC Lorient | Fransiya | 2009 |

Manbalar
--------

1. ↑  „Арау VS. Сьон 3:1" (ru).  soccerway.com (19-iyul 2008-yil). 2-may 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-sentabr 2013-yil.
2. ↑  „Сьон VS. Янг Бойз 2:1" (ru).  soccerway.com (24-iyul 2008-yil). 7-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-sentabr 2013-yil.
**Oliy maktab** — xalq xoʻjaligining turli tarmoqlarida amaliy, pedagogik yoki ilmiy faoliyat koʻrsatish uchun umu-miy oʻrta yoxud oʻrta maxsus maʼlumot asosida oliy malakali mutaxassislar tay-yorlaydigan oliy oʻquv yurti. YUNESKOning belgilashiga koʻra, "Oliy maktab" tushunchasi oʻz ichiga universitetlar, oʻquv institutlari, akademiyalar, oliy bilim yurtlarini kamrab olganidek, litsey va kollejlar taʼlimini ham oladi. Bunda Oliy maktabning oʻz talabalariga kay darajada bilim beri-shi va ularda qanday malakalar shakllantirishi emas, balki uning urta maʼlumot negizida mutaxassis tayyorlashi asos qilib olinadi. Shuning uchun ham bir qator mamlakatlarda umumiy urta taʼlimdan keyin mutaxassis tayyorlay-digan har qanday oʻquv yurti Oliy maktab hisoblanadi. OʻzRda Kadrlar tayyorlash milliy dasturini roʻyobga chiqarishning uchinchi bosqichidan soʻng Oliy maktab urta maxsus maʼlumot negizidagina mutaxassis tayyorlaydigan boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Ispaniya ilmiy tadqiqotlar oliy kengashi (Ispaniya Consejo Superior De Investigaciones Científicas, CSIC) — Ispaniya davlat agentligi.

CSIC ispan tadqiqot muassasasi boʻlib, amaliy va fundamental tadqiqotlar sohasida ixtisoslashgan Ispaniya Davlat tashkilotlarini birlashtiradi va ularning faoliyatini milliy darajada muvofiqlashtiradi.Ispaniya iqtisodiyoti va raqobatbardoshliik vazirligining maʼmuriy nazorati ostida. Asosan Ispaniya davlat byudjeti mablagʻlari hisobidan moliyalashtiriladi.

Hikoya
------

1907-1938-yillarda faoliyat yuritgan, ammo Ispaniyada fuqarolar urushi paytida yopilgan. Ushbu shaklda 24-noyabr 1939-yil tashkil etilgan.

Tashkilotning roli 1977-yilda frankoistik rejim tugaganidan keyin ortdi.

Tuzilishi va faoliyati
----------------------

Kengash tarkibida 130 ga yaqin ilmiy institut va markazlar mavjud boʻlib, ularning faoliyati barcha sohalarni qamrab oladi. Evropa loyihalarida ishtirok etadi, Italiyada boʻlimiga ega.

2012-yilga koʻra, ilmiy faoliyat boʻyicha dunyoda 9-oʻrinni egallaydi.

Mukofotlar
----------

1989-yildan ilmiy tadqiqot ishlari boʻyicha Oliy kengashning oltin medaliga sazovor boʻldi.

2008-yildan BBVA Foundation BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Awards  bilan birgalikda mukofotlanadi.

Yana qarang
-----------

* Ispaniyada fan
* Rossiya fundamental tadqiqotlar fondi
* Milliy ilmiy tadqiqot markazi (Fransiya)

Manbalar
--------

1. ↑  „Мюсвмше Х Реумхвеяйхе Ахакхнрейх<". 1-dekabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-oktabr 2016-yil.
2. ↑  *Razvitiya nauchno-texnicheskoy sferi / Ispaniya — ekonomicheskie obzori / Internatsionalizatsiya Mirovaya ekonomika Gruppa20 G20 Sodeystvie mejdunarodnomu razvitiyu Ofitsialnaya pomoщ r…*, 2016-06-19da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2022-05-24 `{{citation}}`: no-break space character in `|title=` at position 48 (yordam)
3. ↑  „Опубликован рейтинг научных учреждений SCimago". 11-iyun 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-oktabr 2016-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-06-11).

Havolalar
---------

* Rasmiy veb-sayt Arxivnaya kopiya
2017-yilgi Australian Open logosi
**Avstraliya ochiq chempionati** (**Australian Open**) bu har yili yanvar oyining soʻnggi ikki haftasida Avstraliyaning Melburn shahridagi Melburn parkida oʻtkaziladigan tennis turniridir. Bu musobaqa har yili oʻtkaziladigan „Katta dubulgʻa" turkumidagi toʻrtta tennis musobaqasining birinchisi boʻlib, u Fransiya ochiq chempionati, Wimbledon ochiq chempionati va Amerika ochiq chempionati musobaqalaridan oldin oʻtkaziladi. Turnirda erkaklar va ayollar oʻrtasida yakkalik va juftlik bahslari boʻlib oʻtadi.

Reyting ochkolari
-----------------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Tadbir** | **W** | F | SF | QF | 4R | 3R | 2R | 1R | Q | Q3 | Q2 | Q1 |
| **Yakkaliklar** | Erkaklar | 2000 | 1200 | 720 | 360 | 180 | 90 | 45 | 10 | 25 | 16 | 8 | 0 |
| Ayollar | 2000 | 1300 | 780 | 430 | 240 | 130 | 70 | 10 | 40 | 30 | 20 | 2 |
| **Juftliklar** | Erkaklar | 2000 | 1200 | 720 | 360 | 180 | 90 | 0 | – | – | – | – | – |
| Ayollar | 2000 | 1300 | 780 | 430 | 240 | 130 | 10 | – | – | – | – | – |

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti
* Rasmiy sayti (2017)

Koordinatalari: 37°49′18″S 144°58′42″E﻿ / ﻿37.82167°S 144.97833°E﻿ / -37.82167; 144.97833GO

|  |  |
| --- | --- |
| toʻplar va nard toshi | *Sportga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Istalif tumani** Afgʻonistonning Kobul viloyatining shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan. Uning aholisi 8500 kishini tashkil qiladi (2002-yilda BMTning Qochqinlar bo'yicha Oliy komissarligining rasmiy ma'lumotlariga ko'ra), axoli tojiklar, pushtunlar va hazoralar aralashmasidan iborat.

Istalif tumani shimol va gʻarbda Parvon viloyati, sharqda Qorabogʻ va janubda Guldara tumanlari bilan chegaradosh. Tuman markazi — Istalif qishlogʻi, tumanning janubi-sharqiy qismida joylashgan.

Tuman qishloqlari ilgari 36 mingga yaqin aholi istiqomat qilgan, mevali daraxtlar, tokzorlar, sabzavotzorlar bilan toʻlgan edi. Ammo qishloqlar vayron bo'lgach, minglab odamlar davom etayotgan urushlarda turar-joylarini qoldirib, o'z hayotlarini saqlab qolish uchun qochib ketishdi. Barcha qishloq xoʻjaligi, sogʻliqni saqlash va taʼlim infratuzilmalari vayron boʻlgan. Soʻnggi bir necha yil ichida yangi maktablar, sogʻlomlashtirish punkti qurildi. Ko'p uylar qayta qurilgan va bozorlar tiklandi.

Manbalar
--------

1. ↑  UNHCR profile for Istalif District

Havolalar
---------
**Issiqlik reaktori** - yadro yoqilgʻisining boʻlinish reaksiyasi koʻpincha issiklik yoki sekin neytronlar bilan vujudga keladigan yadro reaktori. I. r. ning tez reaktorlardan farqi I. r. ning faol (aktiv) zonasida neytronlarni samarali sekinlashtirgich (suv, ogʻir suv, grafit va b.) borligidir. Bu muhitda yadro yoqilgisi tabiiy uran yoki 235U, 239U, yohud 233U ham boʻladi. Oʻzaklarida yadro yoqilgʻisi boʻlgan issiklik ajratuvchi elementlardan tashqari bu zonada yutuvchi elementlari boʻlgan boshqarish sterjenlari joylashtiriladi. Aktiv zonali neytronlar qaytargich (berilliyli, grafitli va b.) bilan oʻraladi. Yadro yoqil-gʻisini sovituvchi issiklik eltgichlar sifatida, asosan, suv (ogʻir suv), geliy, karbonat angidrid, organik suyukliklar ishlatiladi. Atom yadrolarining boʻlinishi, asosan, tez neytronlar hisobiga yuz beradigan tez reaktorlarga nisbatan issiklik (sekin) neytronli reaktorlarda yadro yoqilgʻi-sining kritik massasi kichik, konst-ruksiyasi sodda boʻlib, dunyoning barcha mamlakatlarida qoʻllaniladi. I. r. ning energetik va tadqiqot xillari bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Issiqlik almashinish**, issiqlik uzatish—issiqroq jismdan sovuqroq jismga issiqlik uzatilishi bilan bogʻliq boʻlgan oʻz-oʻzidan yuz beruvchi qaytmas jarayon; mikrozarralarning tartibsiz harakati bilan boglik boʻlgan, energiyasining bir jismdan ikkinchi jismga mikroskopik ish bajarmasdan uzatilishiga olib keluvchi jarayonlar majmui. I. a. issiklik oʻtkazuvchanlik, konveksiya va radiatsiya yoʻli bilan sodir boʻladi. Isituvchi sirt issiklik uzatuvchi sirt deb ataladi. I. a. da suyuqlik yoki gaz (bugʻ) ish muhiti hisoblanadi. I. a. nazariyasi energiyani uzatish haqidagi taʼlimotning bir qismi boʻlib, texnik termodinamika bilan birga issiklik texnikasining nazariy asosini tashkil qiladi. Bugʻ qozonlarida, bugʻ va gaz turbinalarida, pechlarda I. a. hodisasi roʻy beradi. Tabiatda uzluksiz I. a. yuz berib turadi. I. a. ning nazariy va amaliy masalalari issiqlik texnikasida oʻrganiladi. 

Issiqlik asosan 3 xil usulda tarqaladi:

1) Issiqlik oʻtkazuvchanlik

2) Konveksiya

3) Issiqlik nurlanish

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Detsis** — piretroidlar guruhiga man-sub boʻlgan insektitsid. D. tarkibida 1 litrida 25 g taʼsir etuvchi dekametrin moddaga ega emulsiyalanuvchi konsentrat shaklida ishlab chiqariladi. D. Oʻzbekistonda ekinlarni zararkunandalardan himoya qilish maqsadida gektariga 0,3—0,7 l (5—15 g/ga taʼsir etuvchi modda hisobida) sarflanadi. Bundan tashqari yaylovlarni chigirtkalardan himoya qilishda ham ishlatiladi (0,3—0,5 l/ga). Bogʻlarda D.ni ishlatishda oʻrgimchakkana koʻpayib ketmasligi uchun koʻpincha birorta akaritsid qoʻshiladi. Shu maqsadda tarkibiga omayt qoʻshilgan akaridetsis (1,25—1,5 l/ga) yaratilgan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**"Ostona Opera" Davlat opera va balet teatri** yoki **Ostona Opera** — Qozogʻistonning Ostona shahrida joylashgan opera va balet teatri.

Tarixi
------

„Ostona Opera" bevosita Prezidentning tashabbusi bilan qurilgan teatr. Uning qurilishini toʻgʻrisida ham Qozogʻiston Respublikasi Prezidenti N.Nazarboyev shaxsan nazoratida ushladi.

Aynan shu hafta teatr sahnasida 2012-yili 14-dekabrda eʼlon qilingan „Qozogʻiston — 2050" strategiyasida Davlat boshligʻi:

„Biz davlat taraqqiyoti bosqichiga qadam qoʻydik, unda maʼnaviyat masalasi iqtisodiy va moddiy masalalardan kam emas. ." Birinchi marta teatr pardasini ochish sharafi Mukan Toʻlebayevning „Birjon — Sara" spektakliga nasib etdi. Bu yil bu buyuk qozoq bastakori tavalludining 100 yilligi nishonlanadi. „Ostona Opera" rejissyori Toʻlegen Muhamedjanov qozoq xalqining madaniy merosiga aylangan ushbu ajoyib opera bilan ochilishi teatr uchun alohida sharaf ekanini tasdiqladi.

Teatr haqida maʼlumot
---------------------

„Ostona Operaning" bosh sahnasining maydoni 935 kvadrat metr. Bosh sahnaning eni 21 metrni, chuqurligi 59 metr tashkil qiladi. „Oslodagi opera teatrining katta sahnasining kengligi bor-yoʻgʻi 16 metr, chuqurligi esa 40 metrni" — deydi Muxtor Abrarovich.

Ostonadagi yangi teatrning qoʻshimcha ikki yonida sahna bor. Teatr jargonida „choʻntak" deb ataladigan bu sahnalar kerak boʻlganda tayyor dekoratsiyalar bilan koʻchiriladi. Shunday qilib, u spektakllar tsiklining uzluksizligini taʼminlaydi. Shu tufayli „Ostona Opera" eng murakkab spektakllarni sahnalashtirish imkoniyatiga ega boʻldi.

Sahna ostida, 12 metr chuqurlikda „pastki daraja", yaʼni avtomatik boshqaruv tizimi bor mashinalar zali joylashgan.

"Bularning barchasi „Ostona Opera" sahnasin dunyodagi eng bir texnik jihatdan jihozlangan sahnalarning qatoriga qoʻshadi", — dedi Madaniyat va axborot vaziri. Orkestr chuquri uchta stendda turadi. Ular turli darajalarda tartibga solingan va 120 ta musiqachini sigʻdira oladi.

„Ostona Opera" zaliga 1 ming 250 tomoshabin sigʻadi. Uning parteri 450 tomoshabinga moʻljallangan. Asosiy zal ot taqasiga oʻxshash shaklga ega, „La Skala"sida dunyoning eng yaxshi opera teatrlari zaliga oʻxshash, bir necha qavatdan iborat, lekin milliy uslubda bezatilgan. Bunning tashqarisida, binoda 8 qoʻshimcha zal, 11 ta mashq zali, 250 oʻrinli kamera musiqa zali, matbuot zali va yana boshqa vazifalar uchun xonalar mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  „Астана Опера. Начало пути с высокого полета". 7-fevral 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-fevral 2016-yil.
**Jalilov Oston** (1937.17.9, Narpay tumani) — seleksioner genetik olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (2000). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1989), Qishloq xoʻjaligi fanlari doktori (1981), professor (1991). Toshkent Davlat Universiteti biol.-tuproqshunoslik fakultetini tamomlagan (1961). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi institutida katta laborant (1962-63), Oʻsimliklar eksperimental biol.si institutida kichik ilmiy xodim (1963— 71), katta ilmiy xodim (1971—75), gʻoʻza geterozisi va amaliy seleksiyasi laboratoriyasi mudiri (1975-yildan), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi "Biolog" IIB bosh direktori (1991—97). 1997-yildan Genetika va oʻsimliklar eksperimental biologiyasi institutida seleksiya va urugʻchilikning genetik asoslari boʻlimi boshligʻi.

Ilmiy ishlari radiatsion nurlanishning gʻoʻza genetik apparatiga taʼsirini va shu yoʻl bilan olinadigan foydali yoʻnalishdagi mutatsiyalarning nasldan naslga oʻtishini oʻrganishga bagʻishlangan. J. seleksiya ishlarida nurlanishdan foydalanish usulini taklif etdi. Bu usul keyingi avlodlardagi ayrim belgilarni barqarorlashtirish, mutantlarning qimmatli xususiyatlarini sanoat navlarining xoʻjalik potensiali bilan chatishtirish, seleksiya muddatini 2—3 yilga qisqartirish imkonini berdi. J. 15 dan ortiq gʻoʻza navlarini yaratdi, ulardan 5 tasirlashtirilgan va katta maydonlarda ekiladi (AN-Samarqand-2, Samarqand-3, Farhod, Oqoltin, Yulduz va b.).

Manbalar
--------

* Ispolzovaniye radiomutantov v seleksii xlopchatnika, T. 1979; Geneticheskiye aspekti fotosinteza i adaptivnosti xlopchatnika, T. 1996 (S. M. Gaziyans bilan hamkorlikda).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Liviu Dragnea (2014 yil noyabr)
**Liviu Dragnea** (1962-yil 28-oktyabrda tugʻilgan, Gratia, Teleorman, Ruminiya ) — ruminiyalik sotsial-demokrat siyosatchi.

U Buxarest politexnika institutini tamomlagan, siyosiy faoliyatini 1996-yilda shahar kengashi deputati etib saylanganidan so‘ng boshlagan, 2000-yilda Demokratik partiyadan chiqib, Sotsial-demokratik partiyaga (PSD) qo‘shilgan.2008-yilgi parlament saylovlaridan so'ng u Emil Boc boshchiligidagi koalitsion hukumatda PSD vazirlari koordinatori bo'ldi, 2009-yil yanvar oyida Ichki ishlar vaziri bo'ldi, biroq 3 hafta o'tgach, o'z loyihalarini moliyalashtirish uchun moliyaviy resurslar yo'qligi sababli iste'foga chiqdi.Mintaqaviy rivojlanish va davlat boshqaruvi vaziri va Viktor Ponta hukumatlarida Bosh vazir o‘rinbosari bo‘lgan.Ponta PSD prezidentligidan iste'foga chiqqanidan so'ng saylangan prezident, u 2016-yilda Oliy sud tomonidan 2012-yilgi referendumda saylovlarni soxtalashtirishda ayblangan.2016-yilgi parlament saylovlarida uning partiyasi g‘alaba qozongan bo‘lsa ham, u bosh vazirlikka nomzod bo‘lgan, biroq prezident Klaus Iohannisga sudlanganligi sababli hukumatni shakllantirish topshirilmagan va u parlament spikeri etib saylangan.

Vazifalar
---------

**Hukumat**

* 2009 yil 20 yanvar - 2009 yil 11 fevral : Ichki ishlar va ma'muriyat vaziri
* 2012 yil 21 dekabr - 2014 yil 17 dekabr : Bosh vazir oʻrinbosari
* 2012 yil 21 dekabr - 2015 yil 15 may : Hududiy rivojlanish va davlat boshqaruvi vaziri

**Partiya boshqaruvi**

* 2015 yil 22 iyul - 2019 yil 27 may : Sotsial-demokratik partiyasi raisi

**Kengash**

* 2012 yil dekabr - 2019 yil 27 may : Deputat
	+ 2016 yil 21 dekabr - 2019 yil 27 may : Assambleya spikeri
**Livenskiy tumani** (ruscha: *Ли́венский райо́н*) — Rossiyaning Orel viloyatidagi maʼmuriy va munitsipal tuman, Orel viloyatidagi yigirma toʻrttadan biri. Viloyatning janubi-g'arbiy qismida joylashgan. Tumanning maydoni 1,806.3 square kilometer (697.4 mi²). Maʼmuriy markazi — Livniy shahri (maʼmuriy jihatdan tuman tarkibiga kirmaydi). Aholisi: 32 791 ( 2010 yilgi aholi ro'yxati ); 34 200 (2002-yil aholini ro'yxatga olish)

Ma'muriy va munitsipal maqomi
-----------------------------

Ma'muriy bo'linishlar doirasida Livenskiy tumani viloyatdagi yigirma to'rttadan biridir. Livniy shahri viloyat ahamiyatiga ega bo'lgan shahar sifatida alohida birlashtirilgan bo'lishiga qaramay, uning ma'muriy markazi bo'lib xizmat qiladi - maqomiga ega bo'lgan ma'muriy birlik - tumanlar bilan teng. 

Munitsipal bo'linma sifatida tuman **Livenskiy shahar okrugi** sifatida kiritilgan. Viloyat ahamiyatiga ega Livniy shahri tumandan alohida Livniy shahar okrugi sifatida kiritilgan. 

1. 1 2 3 4  Law #522-OZ
2. 1 2  Law #442-OZ
3. ↑  *ru Federal State Statistics Service.* „ru:Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1" [2010 All-ru Population Census, vol. 1] (ru).  Federal State Statistics Service (2011).
4. ↑  Law #449-OZ
**Kolorado qoʻngʻizi** (Leptinotarsa decemlineata Say.) — bargxoʻrlar turkumining qoʻngizlar oilasiga mansub hasharot, ashaddiy xavfli oʻsimlik zararkunandasi. Tanasi oʻz. 9 – 12 mm, yelka va ust qanoti sargʻish yoki sargʻishqizil, oldingi yelkasida 12—14 ta qora dogʻlari bor, qanoti ustidan 5 ta qora chiziq oʻtgan. Tuxumining kattaligi 1,2—1,8 mm, qurti uz. 15–16 mm, pushtiqizil, gʻumbagi 10–12 mm. Kolorado qoʻngʻizi tuproqda (20—50 sm chuqurlikda) qoʻngʻizlik davrida qishlab, aprel oyida qishlovdan chiqadi va oʻsimliklar bilan oziqlanadi. Urgʻochi qoʻngʻizlari oʻsimliklar bargi orqasiga, oʻsimlik qoldiqlariga 12—80 tadan toʻp-toʻp qilib tuxum qoʻyadi. Bitta urgʻochi qoʻngʻiz 500— 800, baʼzida 2400 gacha tuxum qoʻyadi. Tuxumlarining rivojlanishi 3—5, gʻumbaginiki 6—9 kun. Tuxumdan chiqqan qurtlar 20 kun atrofida oʻsimliklar bargi bilan ovqatlanadi va tuproqda gʻumbakka aylanadi. 1—2 havftadan soʻng yosh qoʻngʻizlar paydo boʻladi, barg bilan ovqatlanib, yana tuxum qoʻyadi. Kolorado qoʻngʻizi kartoshka, pomidor, baqlajon, tamaki, qalampir, yosh terak va turli ituzumsimon oʻsimliklarga zarar yetkazadi. Bir tup kartoshkada oʻrtacha 20—40 qurt va qoʻngʻiz toʻgʻri kelganda oʻsimlik bargining yarmisini yeb, hosilni 2—3-marta kamaytiradi. Bargi toʻliq yeb bitirilgan oʻsimliklar hosili esa 10-martagacha kamayishi mumkin. Kolorado qoʻngʻizi Oʻzbekistonda obhavo sharoitiga qarab 2— 4-marta nasl beradi.

Kolorado qoʻngʻizi vatani — AQSH Kolorado shtati. Shimoliy Amerika, 20-asr boshlaridan Yevropa mamlakatlarida (1922-yilda Fransiyada topilgan), keyinchalik Sharqiy Yevropa, Ukraina, Belorussiyada tarqaldi.

Oʻzbekistonga Belorussiyadan urugʻlik kartoshka bilan dastlab Boʻstonliq va Soʻx tumanlariga (1972-yil) kelib qolgan.

Hozir Xorazm, Buxoro viloyatlari va Qoraqalpogʻistondan tashqari barcha viloyatlarda tarqalgan, kartoshka, baqlajon ekinzorlariga katta zarar yetkazmoqda.

Kurash choralari. Kolorado qoʻngʻiziga qarshi samarali kurash vositalari yoʻq. Muhimi karantin tadbirlari. Kimyoviy preparatlardan fozalon, buldok, detsis, konfidor, maspilan, xostation, regent, sumialfa va boshqalardan foydalanish tavsiya etiladi.

Sultan Ashmuhamedov, Norqoʻzi Ergashev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shtok** (nem. tayoq) — nisbatan kichik (maydoni 200 km²dan katta boʻlmagan) intruziv jism shakli. Togʻ jinslari yoki foydali qazilmalarning silindr, tomchisimon yoki izometrik shakllardagi yirik massasi. Koʻndalang oʻlchami bir necha m dan bir necha km gacha, uzun oʻqi boʻyicha bir necha km ga yetadi. Paydo boʻlish sharoitlariga koʻra tektonik, magmatik va metasomatik Sh.lar farklanadi. Te kto nik Sh. tektonik deformatsiya vaqtida togʻ jinslari plastik moddalarining siqilishi natijasida hosil boʻladi. Magmatik Sh. magmatikeritmaning boshqa jinslar oʻrniga kirib qolishidan paydo boʻladi. Metasomatik Sh. togʻ jinslarining Yer poʻstida aylanib yurgan yssiq gidrotermal eritmalardan ajralib chiqadigan mineral moddalar bilan oʻrin almashishidan vujudga keladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Futszyan** — Xitoyning jan.sharqiy qismidagi provinsiya. Tayvan boʻgʻozi sohili va Mintszyan daryosi havzasida. Maydoni 123 ming km². Aholisi 32,9 mln. kishi (1998). Maʼmuriy markazi — Fuchjou shahri Hududining aksari qismi togʻlik. Dengiz sohili kambar pasttekislik. Iklimi tropik mussonli, sernam iqlim. Xoʻjaligida dehqonchilik yetakchi tarmoq. Asosiy ekini sholi, shuningdek, batat, shakarqamish, yer yongʻoq, tamaki ham ekiladi. Tropik mevachilik va choy oʻstirish rivojlangan. Chorvachilikda, asosan, choʻchqa boqiladi. Baliq ovlanadi. Yogʻoch, kamfara daraxtining poʻstlogʻi, lok daraxti mevasi, bambuk yarim mahsulotlari tayyorlanadi. Foydali qazilmalardan temir va marganets rudalari, toshkoʻmir konlari bor. Oziqovqat, yogʻochsozlik, toʻqimachilik, qogʻoz, qora va rangli metallurgiya, kemasozlik, mashinasozlik sanoati korxonalari mavjud. Hunarmadchilikda chinni idishlar, bambukdan ishlangan buyumlar tayyorlanadi. Yirik sanoat markazlari: Fuchjou, Syamin, Nanpin va boshqa Muhim dengiz porti — Syamin.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ak bugday tumani** — Turkmanistonning Ahal viloyatidagi tuman. Bu tuman 1977-yil aprel oyida **Gävers tumani** sifatida tashkil etilgan bo'lib, uning markazi shahar tipidagi Anau posyolkasida joylashgan. 1988-yil avgustda tugatilgandan so'ng, 1992-yilda Ahalning bir qismi sifatida qayta tiklangan va keyinchalik u Oq bugday ("oq bugʻdoy") deb oʻzgartirilgan. Bu tumanda o'zgarishlar juda ham katta bo'lgan.

Etimologiya
-----------

*Oq bugday bu* turkiy tillarda "oq bug'doy" degan ma'noni anglatadi. O‘lkashunoslik ma’lumotlariga ko‘ra, oq bug‘doy birinchi marta shu hududda yetishtirilgan va bu tuman va uning viloyatining poytaxti Anau shahrida oq bug‘doyga bag‘ishlangan muzey hamda mahalliy arxeologiyaga oid muzeylar juda ham ko'p bo'lgan. Bu muzeylarga juda ham ko'p sayyohlar ham tashrif buyurishgan.

Sanoati
-------

Ahal davlat elektr stansiyasi (turkmancha: *Ahal Döwlet Elektrik Stansiýasy*), Anaudan 9 kilometr shimolda joylashgan bo'lib, loyiha quvvati 650 megavattga teng bo'lgan. Ashxobod shahrini elektr energiyasi bilan ta'minlash uchun qurilgan. U 2010-yilda 254,2 MVt quvvatga ega ikkita gaz turbinasi bilan ishlay boshlagan. 2013-yilda uchta kichik gaz turbinasi va 2014-yilda yana ikkita gaz turbinasi qo‘shilib, quvvati 648,1 MVt ga yetkazilgan. Qo'shimcha quvvat, xususan, Ashxoboddagi Olimpiya qishlog'ini quvvatlantirish uchun zarur edi.

Manbalar
--------

1. ↑  Turkmenistan Districts
2. ↑  „Turkmenistan has increased its electricity exports by 1.5 times". Orient (1-oktabr 2020-yil). Qaraldi: 26-noyabr 2022-yil.
3. ↑  „Ambassador Allan Mustard visits the largest GE-supplied gas turbine power plant in Turkmenistan".  U.S. Embassy Ashgabat (29-may 2015-yil).
4. ↑  *Hasanov, Huseyn*. „Turkmen power stations using GE technology". Trend (17-sentabr 2019-yil).
5. ↑  „"Türkmenenergo" döwlet elektroenergetika korporasiýasy" (Turkmen).  Ministry of Energy (Turkmenistan) (14-fevral 2016-yil). 11-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-aprel 2021-yil.

Andoza:Districts of Turkmenistan
**Amazonka pasttekisligi** -Janubiy Amerikada, yer sharidagi eng katta payettekislik. Maydoni 5 mln. km² dan ziyod. Gviana togʻligi bilan Braziliya togʻligi oraligʻida, And togʻlaridan Atlantika okeanigacha choʻzilgan. Janubiy Amerika platformasining sineklizasi (botigʻi) uchlamchi davrning dengiz, koʻldaryo yotqiziqlari bilan toʻlishi natija-sida paydo boʻlgan. Amazonka pasttekisligining katta qismi ekvatorial iqlimli, 1500-3000 mm yogʻin tushadi. Amazonka pasttekisligi doim yashil oʻrmonlar bilan qoplangan. Sharqiy qismida yil qurgʻoqchil va namgarchil fasllarga boʻlinadi. Aholi siyrak. Neft, marga-nes, gematit konlari bor.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qon ivishi** — suyuq qonning yumshoq quyqum (laxta)ga aylanishi; odam va hayvon organizmining qon yoʻqotishga qarshi fiziologik himoya reaksiyasi. Qon tomir zararlanib, qon oqqanda qon plazmasida erigan fibrinogen oqsilning erimaydigan fibrin holiga aylanishi va bu tolalar qonning shaklli elementlari (trom-botsitlar) bilan oʻralashib quyqum hosil boʻlishi natijasida vujudga keladi va u tomirning shikastlangan joyini toʻsib qoʻyadi.

Qon ivishi murakkab fermentativ jarayon boʻlib, u bosqichma-bosqich (3 fazada) kechadi. Qon ivishi qon ivishi fak-torlari (qarangI.F.) — qon plazmasining qator oqsillari va Sa2+ionlari ishtirokida amalga oshadi. Asosiy Q.I.F. 13 ta boʻlib, ular rim raqamlari bilan belgilanadi. Bu faktorlarning bir nechtasi qonning shaklli elementlari tarkibida boʻladi.

Qon ivishining asosiy reaksiyalari quyidagilar: faol tromboplastin hosil boʻlishi; protrombin trombinga aylanishi; fibrinogen fibringa aylanishi; fibrinning stabilizatsiyasi.

Normada odam qoni tomirdan chiqqach, 5—12 min.da iviydi. Ayrim patologik holatlarda Qon ivishi sekinlashishi yoki tezlashishi mumkin, bu trombozlarga olib keladi.

Tibbiyotda qon ivishini susaytiruvchi (antikoagulyantlar), kuchaytiruvchi va barqarorlashtiruvchi vositalardan keng foydalaniladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oddiy Grinda**, yoki **shimoliy Grinda**, yoki **qora delfin**, yoki **dumaloq boshli delfin** (lotincha: *Globicephala melas*) — delfinlar oilasining (Delphinidae) Grind (*Globicephala*) jinsiga mansub dengiz sutemizuvchisi.

Tashqi koʻrinish
----------------

 Oddiy Grinda skeleti
Umumiy Oddiy Grindalarning eng xarakterli xususiyati ularning katta, qovun shaklidagi boshidir. Bu shakl tugʻilgandan keyin darhol paydo boʻlmaydi, faqat balogʻat yoshidan keyin paydo boʻladi. Rangi asosan qora, dorsal fin orqasida egar shaklidagi kulrang nuqta bor. Erkak delfinlarning tana uzunligi 8,5 m ga yetishi mumkin, oʻrtacha 6 m; vazni 3800 kg gacha. Urgʻochilarning oʻlchami kichikroq: maksimal tana uzunligi 6 m, oʻrtacha 4,8 m, vazni esa 1800 kg gacha boʻladi.

Xulq-atvor
----------

Oddiy Grindalar guruhlarda yashaydigan ijtimoiy hayvonlardir. Bunday suruvlarga 10 dan 50 tagacha, baʼzan 1000 dan ortiq hayvonlar kiradi. Urgʻochilar koʻproq boʻladi, chunki erkak delfinlarda oʻlim darajasi yuqori va ular jinsiy yetuklikka erishgandan soʻng guruhni tark etadilar.

Bir-biri bilan muloqot qilish uchun oddiy grindlar tovushlar tilidan foydalanadilar.

Ovqatlanish
-----------

Oddiy Grindalar yirtqich hayvonlardir. Ular asosan qisqichbaqasimonlar va baliqlar bilan oziqlanadilar va kuniga taxminan 34 kg ovqat isteʼmol qiladilar. Sevimli taom — kalmarlar, shuningdek, har xil turdagi baliqlar — treska va skumbriya.

Tarqatish
---------

Oddiy Grindalar moʻtadil va subpolyar zonalarda keng tarqalgan. Ular Shimoliy Atlantika okeanining chuqur suvlarida yoki qirgʻoq suvlarida, shu jumladan Oʻrta dengizi va Shimoliy dengizlarda joylashgan. Ilgari Tinch okeanining shimoli-gʻarbiy qismida topilgan, hozir ular yoʻqolgan.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  „arxiv nusxasi". 13-oktabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-oktabr 2022-yil.
4. ↑  „arxiv nusxasi". 13-oktabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-oktabr 2022-yil.
5. ↑  „arxiv nusxasi". 13-oktabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-oktabr 2022-yil.
6. ↑  „arxiv nusxasi". 13-oktabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-oktabr 2022-yil.
7. ↑
8. ↑
9. ↑  „arxiv nusxasi". 13-oktabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-oktabr 2022-yil.
**Sud-tibbiyot ekspertizasi** - sud ekspertizasi turlaridan biri; jinoiy yoki fuqaroviy ishlarni olib borayotganda tibbiy masalalarni mutaxassislar tomonidan oʻrganilishidan iborat. Sud-tibbiyot ekspertizasie.ni tayinlash va bajarish tartibi protsessual kodekslar bilan belgilanadi. Qonunlar oʻlim sabablarini; tanaga yetkazilgan jarohatlarning qay tarzdaligi yoki ogʻirengilligini; ayblanuvchi yoki gumon qilinuvchi, jabrlanuvchining yoshini aniqlash, shuningdek, jabrlanuvchining jinsiy balogʻat yoshini bilish uchun, albatta, Sud-tibbiyot ekspertizasie. oʻtkazilishi kerakligini nazarda tutadi. Sud-tibbiyot ekspertizasie.ni sud ekspertiza muassasalari amalga oshiradi. Kerakli tekshirishlar oʻtkazib boʻlingach, ekspert xulosa yozadi, uni hujjat sifatida rasmiylashtiradi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Daman tumani Afgʻonistonning Qandahor viloyatining markaziy qismida joylashgan. Gʻarbda Panjvay va Qandahor tumanlari, shimolda Shah Wali Kot tumani, shimoli-sharqda Zobul viloyati, sharqda Argʻiston va Spin Boldak tumanlari va janubda Regtumani bilan chegaradosh. Aholisi 30700 nafar (2006). Markazi — Damanqishlogʻi, tumanning markaziy qismida joylashgan. Hudud Hilmand va Argʻandab vodiysi maʼmuriyati tomonidan sugʻoriladi.

Qandahor xalqaro aeroporti tumanning markaziy qismida, Daman shahridan janubi-g'arbiy tomonda joylashgan. Aytish joizki, ayni paytda tuman USAID va CIDA tomonidan diqqat markazida bo'lib, yuzlab loyihalar amalga oshirilmoqda.

Qishloqlar
----------

1. Dayi

2. Landay Kalli

3. Naway Deh

4. Byaban Dara

5. Bashar Kalli

6. Saidano Kalacha

Manbalar
--------

* Afg‘oniston: takomillashtirilgan yo‘llar xizmatlar va imkoniyatlardan foydalanish imkoniyatini ochadi (Jahon banki, 2017-yil 14-noyabr)
* AIMS tuman xaritasi

1. ↑  „(pdf) The Helmand Valley Project in Afghanistan: A.I.D. Evaluation Special Study No. 18 C Clapp-Wicek & E Baldwin, U.S. Agency for International Development, published December 1983".
Категория:Карточка на Геокаре: исправить
Категория:Кратеры по алфавиту
Категория:Природные географические объекты по алфавиту
Категория:ПРО:ГЕО:Последняя правка: в текущем году
Vant Goff krateri (lat. Van't Hoff) - oyning narigi tomonidagi Shimoliy yarim sharda katta zarba krateri. Bu nom gollandiyalik kimyogar, kimyo bo'yicha birinchi Nobel mukofoti sovrindori Yakob Xendrik Vant-Goff (1852-1911) sharafiga berilgan va 1970 yilda xalqaro astronomiya Ittifoqi tomonidan tasdiqlangan. Krater hosil bo'lishi mazhabgacha bo'lgan davrga tegishli.

Kraterning tavsifi
------------------

Kraterning eng yaqin qo'shnilari shimoli-g'arbda Stebbins krateri; Sharqda Dyson krateri va Janubi-g'arbda Birxof krateri. Krater markazining selenografik koordinatalari 61°45' n 132°41 ' n 61,75° n 132,68° N g, diametri 107,3 km, chuqurligi 2,8 km. 

Krater o'qi sezilarli darajada vayron qilingan, krater shakli keyingi ta'sirlar bilan buzilgan. G'arbiy qismdagi ichki qiyalikning kengligi g'ayrioddiy darajada katta, ehtimol bu qism qo'shni kraterlar hosil bo'lishi paytida tashlangan jinslar bilan qoplangan. Kraterning Sharqiy qismi bir nechta kichik kraterlar bilan birlashib, sezilarli proektsiyani hosil qiladi. Milning janubi-Sharqiy qismi bir juft krater bilan qoplangan. Kraterning Sharqiy qismida Vant Xof vodiysi deb nomlangan norasmiy vodiy joylashgan. Atrofdagi milning balandligi 1430 m, krater hajmi taxminan 8200 km 3 ni tashkil qiladi. Krater kosasining pastki qismi nisbatan tekis bo'lib, turli o'lchamdagi ko'plab kraterlar bilan belgilanadi, kosaning janubi-Sharqiy qismida krater markaziga yo'naltirilgan erning pasayishi mavjud.

sun'iy yo'ldosh kraterlari
--------------------------

 LAC-20 xaritasining fragmenti

| Van't Xoff  | Koordinatalar | Diametri, km |
| --- | --- | --- |
| F | 61°11′N 126°47′W﻿ / ﻿61.18°N 126.78°W﻿ / 61.18; -126.78﻿ (Вант-Гофф F)GO | 45.2 |
| M | 56°25′N 132°31′W﻿ / ﻿56.41°N 132.51°W﻿ / 56.41; -132.51﻿ (Вант-Гофф M)GO | 40,0 |
| N | 57°37′N 132°53′W﻿ / ﻿57.62°N 132.88°W﻿ / 57.62; -132.88﻿ (Вант-Гофф N)GO | 47,0 |

* Van't Xoff F sun'iy yo'ldosh krateri kech Imbrian davrida shakllangan .
* Van't Xoff M sun'iy yo'ldosh kraterining shakllanishi nektar davriga tegishli  .
* Van't-Xoff N sun'iy yo'ldosh kraterining shakllanishi erta Imbriya davriga to'g'ri keladi  .

shuningdek qarang
-----------------

* Oydagi kraterlar ro'yxati
* oy krateri
* Oy kraterlarining morfologik katalogi
* Sayyora nomenklaturasi
* Selenografiya
* Oyning mineralogiyasi
* Oyning geologiyasi
* Kechiktirilgan kuchli bombardimon

Eslatmalar
----------

1. ↑  „Справочник Международного Астрономического Союза". 27-noyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-iyul 2020-yil.
2. 1 2

Havolalar
---------

* Oyning raqamli foto atlasi Архивная копия
* Andersson, LE va EA Whitaker, NASA Oy nomenklaturasi katalogi, NASA ma'lumotnoma nashri 1097, 1982 yil. Архивная копия
**Odamtosh gaz-kondensat koni** — Qashqadaryo viloyati Gʻuzor tumanidagi Odamtosh antiklinal burmasida joylashgan kon. Odamtosh antiklinali jan. -gʻarbdan shim.-sharqqa yoʻnalgan. Qanotlari asimmetrik tuzilgan, shim.-gʻarbiy qanoti tikroq. Yura davri ohaktoshlari boʻyicha antiklinalning uz. 14 km, eni 5,2 km, qalinligi 600 m. 1962-yilda konda qidiruv quduqlari burgʻilangan. Yura, boʻr va paleogen davrlariga mansub jinslar mavjud. Yura davri jinslari kontinental va dengiz sharoitida hosil boʻlgan terrigen jinslar, ohaktosh, tuz va angidritdan iborat, umumiy kalinligi 2000 m dan ziyod. Boʻr davri jinslari ham kontinental va dengiz sharoitida hosil boʻlgan shagʻaltosh, qumtosh alevrolit, gil, ohaktoshdan tuzilgan. Paleogen davri jinslari kam tarqalgan, qalinligi 100 m.

O.g.-k.k.da sanoat ahamiyatiga ega boʻlgan gaz uyumlari yuqori yura ohaktoshlarining 15- va 15-a gorizontlarida topilgan. 15-gorizontdagi gaz uyumlari ohaktoshlarning yuqori gʻovakli qismida joylashgan. Gorizontning umumiy qalinligi 174–270 m, gʻovakligi 3,15%, oʻtkazuvchanligi 245 millidarsigacha, gaz uyumi 1397–1468 m chuqurlikda joylashgan boʻlib, uz. 12,2 km, eni 4,4 km. Qatlam bosimi 17,4 at. Gazning zichligi 0,691—0,782, tarkibi 0,10—0,30% vodorod sulfid, 0,4— 7,5% karbonat angidrid, 33,4—87,4% metan va 1,9—11,4% azotdan iborat. Kondensat quyuklashgan suyuq uglevo-dorodlar boʻlib, 1 m3 gaz tarkibida 12—700 sm3 ni tashkil etadi. Kondensatning zichligi 6,9—7,3 g/sm3. 15-a gorizont oʻrtasi mayda, darz ketgan toʻq kulrang ohaktoshlardan iborat boʻlib, 1287– 1210 m chuqurlikda joylashgan. Gorizontning umumiy kalinligi 129 – 173 m. Gʻovakligi 11,6%. Gaz uyumining uz. 8,7 km, eni 2,4 km, bosimi 174,4 at.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Odamtosh seriyasi** - Janubiy Oʻzbekistondagi yuqori boʻr davriga mansub qatlamlardagi stratigrafik birlik. O.M. Akramxoʻjayev, M. Egamberdiyev va H. H. Mirkamolovlar tomonidan 1971-yilda ajratilgan. Odamtosh seriyasi turon va konyak yaruslarining paleontologik qoldiqlariga boy boʻlgan giltosh, mergel hamda oz miqdorda gips, ohaktosh va qumtosh qatlamlaridan tashkil topgan. O.s, oʻz navbatida, Gʻozdahana, Chashmaobozon (quyi turon), Dehqonobod, Pachkamar (yuqori turon) va Oqrabot (konyak) mahalliy svitalariga boʻlinadi. Umumiy qalinligi 230–600 m boʻlib, ostki neft-gazli mahsuldor qatlamlari uchun flyuidlarni toʻsib turuvchi ekran vazifasini bajaradi. Stratigrafik ahamiyatga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Damashq birjasi** (*Damashq qimmatli qogʻozlar birjasi (DSE)*, arab. سوق دمشق للأوراق المالية) — Suriya poytaxti boʻlmishDamashq shahrida joylashgan fond birjasi. U 2009-yilda tashkil etilgan va Suriyadagi yagona fond birjasi hisoblanadi. Damashq fond birjasi Yevroosiyo fond birjalari federatsiyasi va arab birjalar federatsiyasining aʼzosi hamdir.

Tarixi
------

Birjani ochishga tayyorgarlik jarayoni 2008-yilda boshlangan, shuningdek birja sayti ham yaratilgan. Birinchi rasmiy savdo 2009-yil 10-mart, seshanba kuni boshlangan. Oʻsha paytda birjada 6 ta aksiya sotilgan, yana 4 tasi joylashtirishga tayyorlangan. 2009-yil aprel oyida Damashq birjasi Arab birjalari federatsiyasiga aʼzo boʻlgan.

Xalqaro valyuta jamgʻarmasi maʼlumotlariga koʻra, fuqarolar urushi boshlangan sana — 2011-yilning mart oyidan 2012-yilning mayigacha Suriya funtining qiymati 45 %, Damashq fond birjasi indeksi esa deyarli 40 ga% ga tushib ketgan.

Ayni paytda Damashq birjasida yigirmadan ortiq kompaniyalarning qimmatli qogʻozlari sotiladi, bu asosan banklar, moliya va sugʻurta tashkilotlaridir, shuningdek ular orasida sanoat va qishloq xoʻjaligi, xizmat koʻrsatish va telekommunikatsiya kompaniyalari ham mavjud.

2021-yil fevral oyida Damashq fond birjasi indeksi (DWX) birja ochilganidan keyingi davr ichida eng yuqori darajaga — 10,035.91 punktni qayd etdi.

Savdo-sotiq vaqti
-----------------

Damashq birjasi yakshanbadan payshanbagacha ishlaydi, juma va shanba — dam olish kunlari hisoblanadi. Savdo-sotiq mahalliy vaqt bilan 11:00 dan 13:00 gacha (UTC+3) oʻtkaziladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Сирия открыла свою первую биржу" (ru). *Агентство нефтегазовой информации* (10-mart 2009-yil). Qaraldi: 10-iyul 2021-yil.
2. ↑  „Damascus Securities Exchange…. Becomes a member in Arab Bourse Union". ru:Дамасская фондовая биржа становится членом Арабского биржевого союза (en). *DSE.sy* (20-aprel 2009-yil). Qaraldi: 10-iyul 2021-yil.
3. ↑  „Listed Securities". ru:Перечисление компаний на бирже (en). *DSE.sy*. Qaraldi: 10-iyul 2021-yil.
4. ↑  „Damascus Securities Exchange Index continues to achieve new records". ru:Индекс Дамасской фондовой биржи достигает новых рекордов (en) (24-fevral 2021-yil). Qaraldi: 10-iyul 2021-yil.