recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Mamazakirov, Mirza Yoqub**
Andoza:Bir kishi
 **Mirza Yoqub Mamazakirov** [1921]. tug'ilgan, Turkiston Avtonom Sotsialistik Sovet Respublikasi — noma'lum, Dalverzin 2-son paxtachilik sovxozining 1-bo'limi, Bekobod tumani, Toshkent sh. viloyati , Oʻzbekiston SSR) — Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyati, Bekobod tumani, SSSR Sovxozlar vazirligining Dalverzin 2-son paxtachilik sovxozi zvenosi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1950).

Biografiya
----------

1921 yilda Turkiston viloyati qishloq aholi punktlaridan birida dehqon oilasida tug‘ilgan (sovet davrida — Toshkent viloyati Begovot tumani 2-son Dalverzin paxtachilik sovxozining 1-bo‘limi). Mahalliy qishloq maktabini tugatgach, 1942 yilda Qizil Armiya safiga chaqirilgunga qadar Begovatskiy tumanidagi 2-Dalverzin sovxozida oddiy kolxozchi boʻlib ishlagan. 1942 yil may oyidan Ulug 'Vatan urushida qatnashgan. U 51-armiyaning 279-oʻqotar diviziyasining 1003-oʻq polkining sapyor vzvodida jang qilgan.

Demobilizatsiyadan so‘ng vataniga qaytib, 2-sonli Dalverzin sovxozida oddiy kolxozchi bo‘lib ishladi.Keyingi yillarda 1-sovxoz bo‘limi paxtachilik zvenosiga zveno etib tayinlandi.

1949-yilda u rahbarlik qilgan zveno 6 gektar maydonning har gektaridan o‘rtacha 61,8 sentnerdan paxta xomashyosi yig‘ib oldi.  SSSR Oliy Soveti Prezidiumi 1950-yil 13-iyuldagi farmoni bilan 1949-yilda paxtadan yuqori hosil olgani uchun "*Sotsialistik Mehnat Qahramoni" unvoni berilgan.*  Lenin ordeni va "O'roq va bolg'a" oltin medali bilan (№ 5453) .

Xuddi shu Farmon bilan 2-sonli Dalverzin sovxoz ishchilariga Abduvait Abduqodirov va Komiljon Mirzaraximov Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berildi.

Nafaqaga chiqqanidan keyin Bekobod tumanidagi 2-sonli "Dalverzin" paxtachilik fermer xo‘jaligining 1-bo‘limida istiqomat qilgan. Uning vafot etgan sanasi aniqlanmagan.

Mukofotlar
* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin ordeni
* Shon-sharaf ordeni (27.05.1944)
* Mehnat Qizil Bayroq ordeni (27.05.1951)
* "Jasorat uchun" medali (10.06.1943)
* "1941-1945 yillardagi Ulug' Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan g'alaba uchun" medali

Eslatmalar
----------

<>

1. ↑
**Quronboy Nurimov** (1949.1.10, Urganch tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1999). Toshkent davlat universitetini tugatgan (1974). 1974-yildan Urganch tumanidagi 5-maktabda mat. fani oʻqituvchisi, 1977-yildan viloyat oʻqituvchilar malakasini oshirish institutida kabinet mudiri, direktor. 1995— 97 yillarda Xorazm viloyat xalq taʼli-mi boshkarmasida ishlagan. 1997-yildan Urganch tumanidagi 45-internat-li-seyi direktori, 2000-yildan Urganch shahri xalq taʼlimi boʻlimi mudiri. Ish fa-oliyati davomida aniq fanlar boʻyicha ixtisoslashgan maktab va sinflar tashkil etgan, taʼlim jarayoniga yangi pe-dagogik texnologiyalar, ilgʻor ish us-lublarini joriy qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Non sindirish** - nikoh toʻyi marosimlaridan. Oʻrta Osiyo xalqlari, jumladan, oʻzbeklar oʻrtasida keng tarqalgan. Non sindirish otaning sovchi yuborgan oilaga qizini uzatishga rozi ekanligi, vaʼdaning qatʼiy va muqaddasligini, shuningdek, kuyov-kelin, quda oilalar ahil boʻlishiga bildirilgan istakni ifodalaydi. Non sindirish odati ayrim mahalliy tafovutlarga ega. Chunonchi, Fargʻona vodiysidagi oʻzbeklarda Non sindirish qizning otasi rozi boʻlgach, bajarila-di: sovchilar keltirgan dasturxon ochilib, noni sindiriladi, soʻng toʻy ma-salalari aniklanadi. Ilgari Surxon-daryo vodiysida Non sindirish qalin miqdorini belgilashdan soʻng oʻtkazilgan — non teng ikkiga boʻlinib, kelin va kuyovning qarindoshlariga taqsimlangan.

Non sindirishning qay darajada oʻtkazilishi kuyov va kelin tomonning iqtisodiy ahvoliga bogʻliq boʻlgan. Ilgari Non sindirish bilan fotiha toʻyi alohida marosim tarzida uyushtirilgan boʻlsa, keyingi yillarda Non sindirish ixchamlashtirilib, qoʻshilib ham oʻtkazilmoqda. Non sindirishda unashtirilgan qiz yigit tomoniga va yigit esa qizning yaqin qarindosh-urugʻlariga hurmat yuzasidan koʻrinmaslikka harakat qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Burchaktishlar**, burchak tishli tritonlar (Hynobius) — dumli amfibiyalar urugʻi. Tanglay tishlari burchak shaklida qayrilgan. 18 ta turi bor. Sharqiy Osiyo va Sibirda tarqalgan. Sibir burchaktishi yoki toʻrt barmoqli triton (Hynobius Keyserlingii) ning uz. 13 sm gacha, dumi 6 sm ga yaqin, tanasining orqa va yon tomonlari boʻz rangda, ustida mayda xollari va och rang yoʻllari bor. Oʻrta Osiyo (Pomir va Samarqand)da Turkiston B.i (N. turcestanicus) tarqalgani toʻgʻrisida maʼlumot bor. Turkiston B.i barmogining 5 ta boʻlishi bilan boshqa turlardan farq qiladi. B. quruqlikda yashaydi, urchish davrida suvga tushadi. Erkagi spermatozoidlar bilan toʻla spermatoforini, urgʻochisi esa 7—50 uvuldiriqli uzunchoq diriddoq xaltachasini suvga tashlaydi. Tuxumlari suvda urugʻlanadi. B. turli umurtqasiz hayvonlar bilan oziqlanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Dumli Suvda va quruqlikda yashovchilar |
| --- |
|  |
| Cryptobranchoidea | 
Yashirin jabralilar • Burchaktishlar |
|  |
| Salamandroidea | 
Ambistomasimonlar • Amfiumalar • Oʻpkasiz salamandralar • Ulkan Ambistomalar • Chinakam salmandrlar • Proteylar |
|  |
| Sirenoidea | 
Nastarin rangli |

 |
**Burchak oʻlchovlari** 1) geodezik ishlarni bajarishda B.oʻ. teodolit yordamida amalga oshiriladi. Gorizontal burchaklar yuqori aniqlikda (oʻrta kvadratik nuqsoni — 0.5"—1,0"), aniq (2"—1") va texnikaviy aniqlikda (10"—30") oʻlchanadi. Teodolit yordamida vertikal burchaklarni ham oʻlchash mumkin; 2) kon ishlarida uncha aniklikni talab qilmaydigan marksheiderlik sʼyomkalarida gorizontal va vertikal burchaklar hamda masofalar kon burchak oʻlchagichi — taxeometr yordamida oʻlchanadi; 3) mashinasozlikda burchaklar prizmatik burchak oʻlchovlari, burchakliklar, konussimon kalibrlar, andazalar, tangens va sinus chizgʻichlari (lineykalari), noniusli burchak oʻlchagichlar, optik burchak oʻlchagichlar, boʻlish kallagi, teodolitlar, kvadrantlar, goniometrlar va boshqa asbob hamda moslamalar yordamida oʻlchanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qaragʻan** — dukkaqdoshlar oilasiga mansub barg toʻkuvchi butalar yoki past boʻyli daraxtlar turkumi. Sharqiy Yevropa va Osiyoda 70 turi maʼlum. Rossiyaning Yevropa qismi, Oʻrta Osiyo, Xitoy va Sayanda 37 turi tarqalgan. Choʻl, dasht, daryo qirgʻoqlari, togʻ yon bagʻirlari va siyrak oʻrmonlarda oʻsadi. Koʻpgina turlari ekiladi. Qadimdan ekiladigan va eng koʻp tarqalgan daraxtsimon Q. yoki sariq akatsiya (С. агъоге$сеп$) turi (buta)ning (kam hollarda daraxt koʻrinishida uchraydi) boʻyi 0,5–2 m. Barglari ketmaket yoki toʻptoʻp boʻlib joylashgan, gullari sariq, ikki jinsli, toʻpgulga yigʻilgan. Ildiz tizimida azot toʻplovchi tuganaklari bor. Sovuq va qurgʻoqchilikka chidamli. Q.ning barcha turlari bogʻlarda, xiyobonlarda manzarali oʻsimlik hamda yashil devorlar hosil qilish, ihota mintaqalari yaratish, jar boʻylarini mustahkamlash uchun ekiladi. Urugʻidan koʻpayadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nomuntazam qoʻshinlar**, lashkarlar — barqaror uyushmaga ega boʻlmagan askariy qismlar. Nomuntazam qoʻshinlar tuzilishi, xizmatni oʻtashi, kiyim-kechagi (uniformasi) jihatdan muntazam qoʻshinlardan farqlanadi. Oʻrta asrlarda Nomuntazam qoʻshinlar harbiy yurishga chiqqan armiyaning asosini tashkil qilgan. Muntazam qoʻshin mavjud boʻlsada, uning miq-dori Nomuntazam qoʻshinlarga nisbatan ozchilikni tashkil etgan. Harbiy yurishlar boshlanishidan avval hukmdor oʻz qoʻl ostidagi hududlarga qoʻshin toʻplash uchun harbiy nozirlar (tavochilar)ni joʻnatgan. Qoʻshin toʻplash haqidagi maxsus buyruq (tunqal)ga binoan viloyat hokimlari, tuman va shahar beklari, qalʼa, qoʻrgʻon dorugʻalari, oliy bosh qoʻmondon tomonidan tuzilgan roʻyxatga muvofiq oʻz askarlari, zarur ot-ulovi, qurol-yarogʻi, oziq-ovqati, yemxashagi bilan oldindan belgilab qoʻyilgan toʻplanish oʻrniga oʻz vaqtida kechikmasdan yetib kelishi shart hisoblangan.

Buxoro amirligida harbiy kuchlar muntazam qoʻshin (navkariya) hamda Nomuntazam qoʻshinlar (qora cherik)dan iborat boʻlgan. Nomuntazam qoʻshinlar amir farmonining jarchi tomonidan bozorlarda eʼlon qilinishidan soʻng yigʻilgan. Xizmatga chaqirilgan Nomuntazam qoʻshinlar jangchilari qurol-yaroq oʻrnida baʼzan bel, ketmon, panjshaxa bilan qurollangan. Ehtiyoj boʻlmagan paytlarda Nomuntazam qoʻshinlarga uylariga qaytishga ruxsat berilgan.

Rossiyada (17—20-asrlar) Nomuntazam qoʻshinlar aksariyat kazaklardan tashkil etilgan. 20-asrning boshlarida Turkistondagi otliq divizion, Dogʻistondagi otliq polk ham Rossiyanine Nomuntazam qoʻshinlari tarkibiga kirgan. 17—20-asrlarda Avstraliya, Afgʻoniston va Eronda ham Nomuntazam qoʻshinlar mavjud edi. Birinchi jahon urushidan keyin Nomuntazam qoʻshinlar barcha davlatlarda tugatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Burchak oʻlchovi θ *s* ning *r* ga nisbatiga teng.
**Burchak** deb bir nuqtadan chiqqan ikki nur orasida hosil boʻlgan geometrik shaklga aytiladi.

**Burchak** — bir nuqtadan chiqqan ikki nur (yarim toʻgʻri chiziq)dan tashkil topgan shakl. Nurlar B. tomonlari, ular chiqadigan nuqta B. uchi deb ataladi. Uchidagi harf yordamida B. /LA shaklida, uchi va tomonlarida yotgan nuqtalar yordamida.VAS shaklida belgilanadi. B. tomonlari orqali tekislik oʻtkazilsa, u tekislikni ikki qismga ajratadi. Agar B. tomonlaridan nurlarni B. uchidan qarshi tomonga davom ettirganda u tekislikning qaysi qismini kesmasa, shu qism B.ning ichki tomoni deb ataladi. Tomonlari bir toʻgʻri chiziqni tashkil qilgan B. yoyiq, uning yarmi esa toʻgʻri B. deb ataladi. Toʻgʻri B.dan kichik B.lar oʻtkir. kattalari oʻtmas B. deyiladi. Bir tomoni umumiy, qolgan ikki tomoni bir toʻgʻri chiziqni tashkil qiluvchi B. qoʻshni B.lar, ikki toʻgʻri chiziqning kesishishidan hosil boʻlgan B.lar vertikal B.lar deb ataladi. Tekislikdagi B.ning ichki qismi gradus yoki radian (=57°)larda oʻlchanadi. Maye, yoyiq B. 180° yoki p, toʻgʻri B. 90° yoki p/2 ga teng boʻladi.

B.ni teng ikkiga boʻluvchi nur uning bissektris a s i deyiladi. Ikki toʻgʻri chiziqni uchinchi toʻgʻri chiziq kesib oʻtganda hosil boʻlgan B.lar quyidagicha ataladi (rasm): / bilan 5; 2 bilan b; J6H 7; 4 bilan 8 B.lar moye B.lar; 3 bilan 6; 4 bilan 5 B.lar ichki almashinuvchi; / bilan 8; 2 bilan 7 B.lar tashki almashinuvchi B.lar; 3 bilan 5; 4 bilan 6 B.lar ichki bir tomonli; 1 bilan 7; 2 bilan 8 tashqi bir tomonli B.lar.

Shuningdek tekislikning ushbu nurlar orasidagi barcha nuqtalaridan hosil boʻlgan shaklga ham burchak deyiladi. Umuman aytganda, bu ikki nur ikkita burchak hosil qiladi, chunki ular tekislikni ikkiga boʻladi. Shu burchaklardan biri *ichki*, boshqasi esa *tashqi* deyiladi.

Burchak {\displaystyle \angle } belgisi bilan ifodalanadi, bu belgini 1634-yili fransuz matematigi Pierre Hérigone taklif qilgan.

Matematik ifodalarda α, β, γ, θ, φ va hk yunon harflari bilan belgilanadi. Pi bilan adashtirmaslik uchun π belgisi bilan burchak belgilanmaydi.

Yana q.
-------

* Trigonometriya
* Geometriya
* Figura
* Radian

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Matematikaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Derya Baykal** (1957-yil 1-fevral, Anqara) — turk aktrisasi. 

Konservatoriya talabasi boʻlganida TRT Anqara radiosi, bolalar soati va radio teatrida koʻrsatuvlar qilgan. 1975-yilda Anqara radio va televideniyesida oʻqishni tamomlagan, soʻngra Anqara davlat teatriga oʻqishga kirgan. Keyingi yili Levent Baykalga uylandi va bu nikohdan Mert Baykal oʻgʻli tugʻildi. Derya Baykal Davlat teatrida 10 yilga yaqin ishlagan. U teatr rassomi Oya Injining ukasi. Derya Baykal "*Rita* "spektaklidagi roli uchun „Yilning sanʼat muassasasi aktrisasi" deb tanlandi. Adile Nashitdan keyin televideniyeda „Hikoyachi opa" sifatida ishladi. U teleboshlovchi sifatida ishlagan. U teleseriallarda suratga tushgan. Ushbu asarlari tufayli u yilning eng yaxshi ovoz aktyori, yil boshlovchisi, yilning eng yaxshi dublyaj ijrochisi kabi turli mukofotlarga sazovor boʻldi. Diktor Orxan Ertanxon bilan ikkinchi turmush qurgan Derya Baykal davlat teatrini tashlab, xususiy teatrlarda ishlagan; 1983-yilda Anqara sanʼat teatrida *"Bir Shehnaz Oyun"* nomli spektaklda ishtirok etdi.

1986-yilda „Ortaoyuncular" ga *"Muzır Müzikal"* spektakli bilan qo‘shildi. Ortaoyuncular bilan uzoq yillar ishlagan. U 1988-yilda Ferhan Shensoyga turmushga chiqdi. Ularning bu nikohdan Mujgan Ferhan va Neriman Derya ismli ikki qizi bor edi. 1994-yilda Ferhan Shensoy tomonidan yozilgan *Shu Gogol Delisi* yakkaxon pyesasidagi roli uchun „Avni Dilligil Eng yaxshi ayol roli" mukofotini oldi. 1995 yilda u fransuz televideniyesida *Ester va Sara* nomli filmda rol oʻynadi. 1997- yili Ortaoyuncularda *"Xaldun Taner Kabare"* spektaklini sahnalashtirgan. U turmush oʻrtogʻi Ferhan Shensoy bilan ketishga qaror qilganida, u ham Oʻrtaoyuncularni tark etdi. Keyinchalik televideniyega murojaat qilgan Baykal hunarmandchilik haqidagi televizion dasturi bilan tanildi.

Manbalar
--------

1. ↑
**Qurtana** — karamguldoshlarga mansub bir yillik begona oʻt. Oʻrta Osiyoning sugʻorma dehqonchilik mintaqalarida tarqalgan. Poyasi tik, sershox, boʻyi 40—150 sm. Barglari uzun bandli, patsimon kesikli, tukli, navbatlashib joylashgan. Gullari yarqiroq sariq, roʻvak toʻpgulga yigʻilgan. Mevasi koʻp urugʻli qoʻzoq. Ildizi oʻqildiz. May — oktabrda gullaydi va mevalaydi. Urugʻidan koʻpayadi. Urugʻlari 16—24° da koʻkarib chiqadi. Maysasi mart — mayda, avgust— sentabrda paydo boʻladi va qishlaydi. Kuzgi don ekinlarini zararlaydi. Sabzavot-poliz ekinlari orasida, paxta dalalarida, bedazorlarda, shuningdek, ariq, yoʻl yoqalarida, uy-hovlilar atrofida, mevazor, tokzorlarda uchraydi.

Kurash choralari: kuzgi ekinlar bahorda boronalanadi, qishlaydigan begona oʻtlarning maysalari yoʻqotiladi, cho-piq qilinadigan ekinlar orasi vaqtida yumshatiladi, gerbitsidlar purkaladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
"**At-Tarix al-kabir**" (arab. التاريخ الكبير – "Katta tarix") – IX asr islom olimi Muhammad ibn Ismoil Buxoriyning ilmi rijol yoʻnalishidagi kitobi.

Umumiy tavsif
-------------

Buxoriy bu asarini 18 yoshida yozgan. U sahobalar davridan to o‘z davrigacha hadis rivoyat qilgan ko‘plab kishilarning ismlarini, tarjimai hollarini jamlagan. Tarjimai hollarning umumiy soni 40 mingga yaqin, shu jumladan erkaklar ham, ayollar ham, ishonchli va ishonchsiz roviylar ham kiritilgan. Hokim Naysoburiy asardagi zaif roviylarni sanab o‘tgan va ular 126 kishidan oshmagan.

Buxoriy yana "*at-Tarix al-avsat*" ("O‘rta tarix") va "*at-Tarix as-sag‘ir*" ("Kichik tarix") kitoblarini ham yozgan.

E’tirof
-------

Tojiddin Subkiy "at-Tarix al-kabir"ni maqtab, uni misli ko‘rilmagan kitob sifatida ta’riflagan va keyingi davr olimlari Buxoriyning oldida qarzdor ekanliklarini ta’kidlagan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Al-Kattani, Muhammad ibn Ja‘far; *Al-Risalah al-Mustatrafah*, pg. 128–9, (Beirut: Dar al-Basha'ir al-Islamiyyah); seventh edition, 2007.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Naqsh (maʼnolari).

**Naqsh** — 1) Sharq xalqlari musiqaga xos bezak nomlaridan biri; 2) Oʻn ikki maqom tizimi tarkibida uchraydigan musiqiy shakllardan biri. Xoʻja Abdulqodir Marogʻiy (14-asr)ning Safiuddin al-Urmaviy (13-asr) asariga yozgan sharhida N. 14 xil musiqiy janr va shakllar qatorida keltirilgan. Najmiddin Kavkabiynmt yozishicha, N. murakkab shakldagi ikki baytni qamrab oladigan kichik hajmdagi asar sifatida taʼriflagan. N.lar farʼ, turk-zarb, foxtazarb kabi qad. doyra usullari asosida bastalagan. "Gʻiyos ul-lu-gʻat" (19-asr)ga koʻra N. shakli xurosonlik badihagoʻy baxshilar ijodi bilan bogʻliq qolda yuzaga kelgan. Oʻtmishda Us tod Shodiy, Abdurahmon Jomiy, Alisher Navoiy, Kavkabiy, Feruz va boshqalarning N.lari mashhur boʻlgan. Shashmaqom tarkibidan oʻrin olgan N.lar bizgacha umumiy (tarona) nomi yetib kelgan. Shu jumladan, Nasri Bayot Taronasi, Nasri Ushshoq Taronasi, Segoh Taronasi kabi ashula yoʻllarida N. xususiyatlari namoyon boʻladi. Xorazm maqomlari aytim yoʻllaridagi N. esa oʻz nomi bilan yuritiladi.

Ravshan Yunusov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dharampura** (urdu: دھرم پُورہ), muqobil ravishda yozilgan **Dharmapura**, Lahorda joylashgan mahalla. Mugʻal imperatori Akbar 1583-yilda hindular uchun sadaqa uyi sifatida bu mustamlaka poydevorini qoʻygan.1947-yildan keyin boʻlinish nomi **Mustafobad** deb oʻzgartirildi, ammo mahalliy aholi hali ham Dharampura nomi bilan tanilgan.

Dharampura Lahor kanalining gʻarbiy qirgʻogʻida, devorli Lahor shahri va Lahor kantonmenti oʻrtasida joylashgan. Bu asosan ishchilar sinfi mahallasi.Britaniya Hindistonining boʻlinishidan oldin bu hududda asosan hindular va sikxlar yashagan.Bu joy, shuningdek,Hindiston Oliy sudida advokat va Hindiston tashqi ishlar vaziri boʻlgan Sushma Svarajning ota-bobolarining uyidir.

Baba Sain Mir Muhammad Sohib, xalq orasida Mian Mir yoki Miyan Mir nomi bilan tanilgan,Lahorda, xususan Dharampura shahrida (hozirgi Pokistonda) istiqomat qilgan mashhur soʻfiy musulmon avliyo edi.

Mustafo Abad Bozor koʻproq Bozor hisoblanadi, chunki Dharampura Bozor Panjob shtatining Lahor shahridagi asosiy bozordir. Pokiston. Bu Gavalmandi kabi Lahordagi mashhur oziq-ovqat bozori. Shuningdek, u oziq-ovqat va mato bilan mashhur. 500 ga yaqin doʻkonlar mavjud

Manbalar
--------

1. ↑  Latif, Syad Muhammad*. Agra historical and descriptive with an account of Akbar and his court and of the modern city of Agra*. Asian Educational Services, 2003. ISBN 8120617096. 27-dekabr 2017-yilda qaraldi.
2. ↑  „This is Mustafabad, Lahore". *www.labournet.net*. Qaraldi: 20-yanvar 2018-yil.
3. ↑  Tikekar, Maneesha*. Across the Wagah: An Indian's Sojourn in Pakistan* (en). Bibliophile South Asia, 2004. ISBN 9788185002347.
4. ↑  „Indian FM Sushma Swaraj's parents hailed from Lahore – Pakistan – Dunya News". *dunyanews.tv*. Dunya News. Qaraldi: 18-dekabr 2015-yil.
Kichik odam maxsus effekti (1952-yilda suratga olingan *The Seven Deadly Sins* filmidan).
**Maxsus effektlar** (inglizcha: *Special effects*; qisqartma shakllari: **SFX**, **F/X** yoki shunchaki **FX**) teatr, film, televideniye, videooʻyin va simulator sanoatlarida suratga tushirish ancha qiyin yoki imkonsiz boʻlgan narsalar sahnalarini yaratishda ishlatiladigan illyuziyalardir.

Maxsus effektlar asosan ikki turkumga boʻlinadi: **mexanik effektlar** va **optik effektlar**. Maxsus effektlar va vizual effektlar oʻrtasida farq boʻlib, birinchisi raqamli post-production (*post-pradakshn*) va optik effektlarga tegishli boʻlsa, ikkinchisi odatda mexanik effektlarga shama qiladi.

Mexanik effektlarga animatronik, pirotexnik va atmosferik effektlarni misol qilsa boʻladi: shamol, yomgʻir, tuman, qor, bulutlar hosil qilish yoki binoning portlashi, oʻq tegishi va hokazolar.

Optik effektlarga esa kamera yordamida yaratilgan effektlar kiradi. Optik effektlar baʼzan *fotografik effektlar*, deb ham ataladi.

1990-yillardan beri kompyuterda yaratilgan tasvirlar (CGI) maxsus effektlar texnologiyalari orasida yetakchiga aylandi. Bu kinoijodkorlarga maxsus effektlarni xavfsiz va ishonarliroq hamda texnologiya taraqqiy etgan sari arzonroq yaratishda qoʻl kelyapti. Natijada, optik va mexanik effektlar texnikalari CGIga oʻrinlarini boʻshatishmoqda.

Manbalar
--------

* *Cinefex* jurnali
* *American Cinematographer* jurnali
* Richard Rickitt: *Special Effects: The History and Technique*, Billboard Books; 2-nashr, 2007; ISBN 0-8230-8408-6
* *Movie Magic: The History of Special Effects in the Cinema* (John Brosnan, 1974)
* *Techniques of Special Effects Cinematography* (Raymond Fielding, 1985)
* Special Effects: Titanic and Beyond
* T. Porter and T. Duff, "Compositing Digital Images", Proceedings of SIGGRAPH '84, 18 (1984).
* The Art and Science of Digital Compositing (ISBN 0-12-133960-2)

Havolalar
---------

* Video (03:04) — Maxsus Effektlar evolutsiyasi (1878).
Dyusseldorf violasining standart stakani
**Altbir** (nemischa:, nemischa: — „eski, sobiq" va *Bier* — „pivo"), qisqartirilgan (jargon) **alt** (nemischa:) yoki past nemis tilidan *dat aale Bier* dan **al** dialekti — Dyusseldorf va Reynning quyi qismida anʼanaviy (eski) yuqori fermentlangan usulda tayyorlangan quyuq nemis pivosi.

Tarixi
------

Altbirning vatani — Poreini (hozirgi Shimoliy Reyn-Vestfaliyaning bir qismi). XVI-asr boshlariga qadar Germaniya shimolida ishlab chiqarilgan yagona pivo turi edi.

„Altbier" pivosi nomi faqat 1800-yillarda, boshqa pivo paydo boʻlganda olingan — lager, oxir-oqibat dunyodagi eng mashhur pivo boʻldi. Bundan oldin Vestfaliyada altbier oddiygina „pivo" deb atalgan.

Sovutgich qurilmalarining ixtiro qilinishi bilan yil davomida past haroratda (4—9 °C) pastdan fermentlangan pivo (lager) tayyorlash mumkin boʻldi, yuqori fermentatsiyaga (15—20 °C) nisbatan texnologik jihatdan ilgʻor (yaroqlilik muddati uzaytirildi). (15—20 °C), Vestfaliyada anʼanaviy usul boʻlib qolmoqda.

Yuzlab yillar davomida Dyusseldorf altbier ishlab chiqaruvchilari boshqa mashhur Reyn pivosi — Kölsch (Kyolndan) ishlab chiqaruvchilari bilan raqobatlashmoqda.

Zamonaviy altbir
----------------

Germaniyada ishlab chiqarilgan pivo turlari orasida altbir ulushi 2-3% dan oshmaydi. Dyusseldorf barlarida katta krujkalar yoki bokallardan altbier ichish odatiy hol emas: standart qism 200 ml ni tashkil qiladi.

Altbir aniq hop taʼmi, tiniq mis-qizil tusli, barqaror bosh va taxminan 4,8% spirtni oʻz ichiga oladi.

Hopli altbirning mashhur brendlari orasida Schlösser, Uerige, Shumaxer, Füchschen va Schlüssel mavjud.

Manbalar
--------

1. 1 2  К. Нарцисс*. Краткий курс пивоварения*. Профессия, 2007 — 549 bet.
2. 1 2 3 4  „Altbier (Альтбир)". 4-iyul 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-iyul 2015-yil.
**Maxsar ildiz filchasi** (Mesogriocus petraeus Faust.) — qattiqqanotlilar yoki qoʻngʻizlar turkumining filchalar yoki uzunburunlilar (Cur-culionidae) oilasiga mansub hasharot. Oʻzbekiston, Tojikiston, Turkmaniston va Jan. Qozogʻistonda uchraydi. Qoʻngʻizi maxsar ekinining ildiz boʻgʻimini, yosh maysalarning pastki qismini kemirib zararlaydi. Natijada yosh nihollar qurib qoladi va ekinlar siyraklashadi. Qoʻngʻizining uz. 4,0—4,5 mm, rangi qora, tanasi ustida kulrang tangachalar, qornining ostki tomonida oqimtir tukchalari bor. Boshi kalta hartumchadan iborat. Qoʻngʻizlik davrida qishlaydi. Mart—apr. oʻrtalarida qishlab chiqqan qoʻngʻizlari maxsar maysalarini kemirib zararlaydi. Oʻsimliklar soʻliy boshlaydi yoki zararlangan joyidan sinib ketadi. Yiliga bir marta avlod beradi.

Kurash choralari : ekin maydonlarga fozalon (2,0—2,3 l/ga) yoki de-sis (2,5% emulgirlanuvchi konsentrata; 0,3—0,5 l/ga) purkaladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Liu Xonji
**Liu Xonji** ( 582年 ), Yonchjouda joylahgan Chiyang shahridan.

Uning otasi Lyu Sheng Suy sulolasida Xechjou (hozirgi Linxia, Gansu) gubernatori bo'lgan Xonji otasining soyasini xizmatkori qilib oldi . Daye'ning so'nggi yillarida u Sui sulolasi imperatori Yangni Goguryeo'nun zabt etilishiga to'sqinlik qilish maqsadida qishloq xo'jaligidagi qoramollaini keraksiz so'yishni oldini olib tuman hokimi tomonidan qamoqqa olingan. Tayyuan voqeasidan so'ng u Li Yuan hamda uning o'g'lini kuzatuv ostiga oldi, Li Shimin bilan do'stona munosabat o'rnatdi.U Chang'anga hujum qilganda avangard bo'lib, Sui generali Qu Tutongni qo'lga oldi. Tang imperatori Gaozzu bir vaqtlar Taiyuan Yuanmou xizmatida bo'lishni buyurgan: Liu Xonji, general Zuo Syaowey Sun Shunde, Youtunvey generali Dou Kong, Zuoyivey generali Chay Shao, ichki tarix vaziri Tang Jian, amaldorlar vaziri Yin Kayshanourteen, jumladan, Luqing Liu Shilong o'limini oldini oldi. Xuanwu darvozasining o'zgarishi munosib xizmatga ega. Chjenguan davrida u ko'p korruptsiya uchun impichmentga uchragan.Li Shimin uni jazolashga dosh berolmadi shunchaki lavozimini pasaytirdi. Taizong Goguryeoni oldi, Liu Xongji jangda katta yutuqlarga erishdi. Tan sulolasi imperatori Gaozong Yungxuyning birinchi yilida (650) xastalidan o'ladi. Liu Xonji o'limidan oldin u har bir knyazga 15 xizmatkor va 5 gektar unumdor yer qoldirgan. Farzandlar va nabiralar "agar ular yaxshi bo'lsalar, ko'p qarz olmaydilar, agar ular yaxshi bo'lmasalar, agar ular buni saqlasalar, ular ochlik va sovuqdan saqlaydilar" deb ishoniladi.

nasl
----

* O'g'li: Liu Renshi, Kui Guogong unvoniga sazovor bo'lgan, Zuo Dian Rongwei (shahzoda Zuowey boshchiligidagi) Lang Jiangning amaldori.
* Congzi: Liu Renjing, Shenlongning dastlabki yillarida, rasmiydan Sinongqinggacha.

Eslatma
-------

1. ↑  隋煬帝將勳衛改為勳侍

qo'shimcha o'qish
-----------------

Andoza:Wikisource further reading

维基文库中的相关文本： 《舊唐書·卷58》，出自刘昫《舊唐書》
维基文库中的相关文本： 《新唐書·卷090》，出自《新唐書》
 在维基共享资源**阅览影像**

bibliografiya
-------------

* "Tangning eski kitobi "ning sakkizinchi tarjimai holi
***Power Rangers*** - bu yaponiyalik *Super Sentai* tokusatsu franchayzasiga asoslangan jonli super qahramon teleseriali asosida suratga olinga Amerika ko'ngilochar va savdo franchayz(sotish, foydalanish huquqi)idir. Avval Saban Entertainment tomonidan, ikkinchisi BVS Entertainment tomonidan, keyinroq Saban Brands tomonidan va bugungi kunda SCG Power Rangers MChJ va uning bosh kompaniyasi Hasbro tomonidan ishlab chiqarilgan *Power Rangers* teleseriali o'zining ko'p qismini Toei tomonidan ishlab chiqarilgan *Super Sentai* teleserialidan oladi. Kompaniya.  *Power Rangersning* birinchi qo'shig'i *Mighty Morphin Power Rangers* 1993-yil 28-avgustda debyut qildi va 1990-yillardagi Fox Kids dasturlash blokini ishga tushirishga yordam berdi, shu vaqt ichida u Bandai tomonidan yaratilgan harakat figuralari va boshqa o'yinchoqlar qatori mashhur madaniyatga aylandi.  2001-yilga kelib, media franshizasi 6 dollardan ortiq daromad keltirdi milliardlab o'yinchoqlar savdosi. 

1. ↑  „Toei Company Profile| Toei". Qaraldi: 27-avgust 2012-yil.
2. ↑  „BANDAI Co. Ltd | Global Development". 1-aprel 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-fevral 2010-yil.
3. ↑  *Kerry.* „Beyond Power Rangers". *Forbes* (26-noyabr 2001-yil). Qaraldi: 14-mart 2017-yil.
**Bugʻ gʻilofi** — bugʻ mashinasi silindrini oʻrab turuvchi halqasimon kamera. Bugʻ quvuridan chiqqan bugʻ shu gʻilofdan oʻtkaziladi. Vazifasi — silindr devori temperaturasini ish bajaruvchi bugʻ temperaturasiga yaqinlashtirish va uni bir meʼyorda tutib turish. Bugʻ gʻilofi toʻyingan bugʻ bilan ishlovchi mashinalarning koʻpida qoʻllaniladi. Bugʻ gʻilofi oziq-ovqat sanoati korxonalarida masalliqparni pishirish uchun ham ishlatiladi. Masalan, yogʻ zavodlarida yanchilgan magʻiz bugʻ gʻilofli qozondan oʻtayotgan bugʻ taʼsirida pishiriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Bugʻ gʻilofi" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mister Vong** — bu 2006-yilda ishga tushirilgan va 2007-yilning mart oyidan beri Rossiya internetida mavjud boʻlgan ijtimoiy xatchoʻplar xizmati. U Germaniyaning konstruktiv kompaniyasi tomonidan boshqariladi, uning vakolatxonalari Bremen va Berlinda joylashgan.

Koʻrib chiqish
--------------

Roʻyxatdan oʻtgan foydalanuvchilar Mister Vong xatchoʻplarni har qanday mavzudagi saytlarga saqlashi mumkin, ularni teglar va tavsiflar bilan belgilaydi. Brauzer orqali toʻgʻridan-toʻgʻri xatchoʻplarni qoʻshishingiz mumkin boʻlgan maxsus asboblar paneli, shuningdek brauzer yoki boshqa xatchoʻp xizmatlaridan xatchoʻplarni import qilish qobiliyati mavjud.Koʻplab bloglar oʻz oʻquvchilariga oʻz maqolalarini avtomatik ravishda maxsus tugma bilan saqlash imkoniyatini beradi.

Bundan tashqari, Mister Vong „doʻstlar" ga foydalanuvchilarni qoʻshish, xatchoʻplarni kuzatib borish va jtimoiy tarmoqlarda shaxsiy xabarlarni yuborish  xususiyatiga ega. Tematik xatchoʻplar guruhlarini yaratish, saytlarga izoh berish va boshqa foydalanuvchilarga xatchoʻplarni tavsiya etish imkoniyati mavjud.

Xalqaro versiyalari
-------------------

Mister Vong nemis tadbirkor Kay Tityan tomonidan asos solingan va 2006-yil bahorida Germaniyada ishga tushirilgan boʻlib, u yerda hozirgi kunda eng koʻp tashrif buyurilgan ijtimoiy Bookmarking xizmati hisoblanadi. 2007-yil davomida rus, nemis, ingliz, fransuz va xitoy tillarida mahalliylashtirilgan versiyalar ochildi. Ayni paytda rossiyalik Mister Vongda 15 mingdan ortiq foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan.

Yangi logotip
-------------

2007-yil may oyida amerikalik portal foydalanuvchilari janob Vong egalarini irqchilikda ayblashdi. Osiyodan chiqqan amerikalik blogger Erni Syungni, saytning asl logotipi gʻazablantirdi, unda keng tabassum va kichkina koʻz, kal boshli xitoylik erkak tasvirlangan. unda keng tabassum va kichkina koʻzlari kal boshli xitoylik erkak tasvirlangan.

Kay Tityen Amerika portalining rasmiy blogida kechirim soʻradi. 2007-yil oktyabr oyida yangi veb-sayt logotipi uchun xalqaro kraudsorsing tanlovi boʻlib oʻtdi, uning gʻolibi xitoylik dizayner Xu Nan boʻldi. Finalchilar orasida rus dizayneri Ivan Pashenko ham bor edi.

Manbalar
--------

1. ↑  Mister Wong: Von der einst meistverlinkten Seite Deutschlands zum absurden Insolvenz-Schnäppchen — T3n.
2. ↑   Alexa Internet (англ.) — 19
3. ↑  Кай Тьетьен: A message from the founder Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-12-16). Официальные извинения в блоге

Yana qarang
-----------

* del.icio.us

Havolalar
---------

* Mister Wong — официальный сайт Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-04-18).
* Mister Wong — немецкий портал
**Bugʻdoyiq duragaylari** — bugʻdoyni bugʻdoyiq bilan duragaylashdan hosil boʻlgan bugʻdoyning yangi turlari, formalari va navlari. Birinchi marta akademik N. V. Sitsin tomonidan 20-asrning 30—50- yillarida yumshoq bugʻdoyni bugʻdoyiq bilan duragaylab, soʻngra duragaylararo chatishtirish va tanlash yoʻli bilan bugʻdoyning koʻp yillik bugʻdoy (Bugʻdoyiq duragaylari ssp. perenne) va bir yillik don —emxashak bugʻdoyi (Bugʻdoyiq duragaylari ssp. submittans) kenjaturlari boʻlgan yangi turi (Triticum agropyrotriticum) yaratildi. 70- yillarda koʻp yillik bugʻdoyning kalta poyali (yotib qolmaydi), ekilganidan keyin 2 va 3yili ham 70 va 50% gacha oʻsimliklari oʻsib hosil beradigan, sovuqqa va kasalliklarga chidamli, hosildor navlari (M706, M63, M78) yaratildi. Bir yillik don — yemxashak bugʻdoyi doni oʻribyigʻib olinganidan keyin yana oʻsib, yangi poyalar chikaradi, 1 ga maydondan 15—17 s don, qoʻshimcha 200 s koʻk massa (yoki uch oʻrimda qoʻshimcha 400—450 s koʻk massa) hosil beradi. Bugʻdoyiq duragaylari d. navlari hosildorligini oshirish boʻyicha ishlar davom ettirilmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  "Bugʻdoyiq duragaylari" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Mitan (maʼnolari).

**Mitan (Moʻyton)** — oʻzbek va qoraqalpoq xalqlari tarkibiga singib ketgan qabila.

Mitanning koʻpchiligi hozirgi Qoraqalpogʻistonning Taxtakoʻpir va Moʻynoq tumanlarida yashagan (Qoʻngʻirot tumanidagi oʻzbeklar tarkibida ham uchrar edi). Mitanlarning ayrim guruhlari Afgʻonistonda (Balx viloyatida) yashaydi. Qoraqalpoq mitanlari oʻtmishda bir qancha katta va kichik qabila-urugʻlarga boʻlingan. Oʻzbek mitanlarining koʻpchiligi XIX asrning oxiri va XX asrning boshlarida Zarafshonning oʻrta oqimida yashagan. 1920-yilda Samarqand viloyati mitanlardan 7 mingga yaqin kishi roʻyxatga olingan. Ishtixon, Nurota, Bulungʻur tumanlarida ozroq qismi Karmana atroflarida hamda Qashqadaryoning quyi oqimlarida yashagan. Zarafshon vodiysida yashovchi mitanlarning bir qismi oʻtroq oʻzbeklarga aralashib, oʻz urugʻ nomlarini unutganlar.

Mitan etnogenezi toʻliq oʻrganilmagan. Ayrim olimlar miloddan avvalgi VI asr va milodiy I asr oʻrtalarida Shimoliy Mesopotamiyada, Eronda, Ozarbayjonda (Urmiya koʻli atrofida), Armanistonning togʻli hududlarida yashagan, Gerodot, Gekatey, Strabon, Polibiy kabi antik tarixchilar matiyenlar deb nomlagan xalqlarni mitanlarning ilk ajdodlari deb taxmin qiladilar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Adabiyot
--------

* Materiali Vserossiyskoy perepisi, vip. 5, ch. T. 1923;
* Materiali po rayonirovaniyu Sredney Azii, kn.1,ch,1, Buhara — T. 1926.


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Oʻzbek urugʻlari |
| --- |
|  |
| 
Ming · Qirq · Jaloyirlar · Saroy · Qoʻngʻirot (qabila) · Nayman · Qiyot · Xitoy (urugʻ) · Qangʻli · Arlot · Ungut · Tomalar · Uyshun · Baday · Batash · Qavchin · Yobu · Sulduz · Mitan · Yuz |

 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Mitan (maʼnolari).

**Mitan** — Samarqand viloyati Ishtixon tumanidagi shaharcha (1986-yildan). Tuman markazi (Ishtixon)dan 8 km, Samarqand shahridan 68 km. Yaqin temir yoʻl stansiyasi — Kattaqoʻrgʻon (30 km). Aholisi 5,7 ming kishi (2000). M. Nurota togʻ tizmasining Oqtov adirlari adogʻida, oʻrtacha 250 m balandlikda joylashgan. 1926—58 yillarda Mitan tumanining markazi boʻlgan. 1958-yilda Mitan tumani tugatilgach, Ishtixon tumani tarkibiga kirgan. "Mitan" soʻzi shaharcha hududida yashovchi oʻzbeklarning qad. "mitan" (muytan) urugʻi nomidan kelib chiqqan. M.da paxta tozalash zavodi, MTP, dehqon bozori, 2 umumiy taʼlim maktabi, iktidorli oʻquvchilar uyi, kutubxona, madaniyat uyi, madaniyat va istirohat bogʻi, savdo va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari mavjud. Bolalar kasalxonasi, tuman kasalxonasining terapiya boʻlimi, dorixonalar faoliyat koʻrsatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bugʻ-gaz turbinali qurilma** — bugʻ va gaz turbinalarining ish sikllari birlashtirilgan energetik qurilma. Unda ish jismi sifatida yoqilgʻining yonish mahsulotlari, qizdirilgan havo (gaz turbinasida), bugʻ (bugʻ turbinasida) yoki bir turbinaning oʻzida bugʻgaz aralashmasidan foydalaniladi. Afzalligi ish jismining boshlangʻich temperaturasi bugʻ turbinali qurilmalardagiga qaraganda ancha yuqori, tarmoqqa boradigan issiqlik temperaturasi esa gaz turbinali qurilmalardagidan ancha past boʻladi. Bugʻ-gaz turbinali qurilmaning bir necha sxemasi bor. Aralash sxemali qurilmalar eng koʻp tatbiq etiladi. Bularda yoqiladigan barcha yoqilgʻi (tabiiy gaz, mazut) ning faqat 20 foizi gaz turbinasining yonish kamerasiga beriladi. Tarkibida foydalanilmagan kislorod boʻlgan yonish mahsulotlari gaz turbinasidan oʻtib, bugʻ qozoni oʻchogʻiga keladi va u boshqa har xil sifatli yoqilgʻi bilan qoʻshilib yonadi. Bugʻ-gaz turbinali qurilma f.i.k. 32 % gacha boʻlgani holda nisbatan kam kapital mablagʻ talab etadi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Bugʻ-gaz turbinali qurilma" *OʻzME*. B-harfi[*sayt ishlamaydi*] Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Gadji Axmedovich Abashilov 1950-yilda Gunib tumanida tugʻilgan. Uning kasbi jurnalist boʻlgan.

**Gadjini „Hoji Abashilov" deb ham atashardi. Rus jurnalisti va Dogʻiston Respublikasining VGTRK davlat media kompaniyasining boshligʻi boʻlib ishlagan. U 2008-yil 21-mart kuni soat 19:45 da Dogʻistonning Makhchaqaʼla shahrida oʻldorilgan. Mashhur jurnalist 58 yoshida vafot etgan.**

Dogʻiston davlat universitetining chet tillar fakultetini tamomlagan.

Faoliyati davomida
------------------

1975-yildan 1991-yilgacha Abashilov mahalliy Butun ittifoq leninchi kommunistik yoshlar soyuzi va komsomol tuzilmalarida ishlagan. 1980-yillarning oxirida u Dogʻiston Butun ittifoq leninchi kommunistik yoshlar soyuzi yaʼni VLKSM qoʻmitasini boshqargan. 1991-yildan 2006-yilgacha Abashilov „Molodej Dagestana" *Dogʻiston yoshlari* gazetasining bosh muharriri boʻlib ishlagan. 1999-yilda mahalliy qonunchilik palatasi deputati etib saylangan, soʻngra respublika Axborot, milliy siyosat va tashqi ishlar vazirligi boshligʻining oʻrinbosari etib tayinlangan.  Abashilov 2007-yilgacha oʻzining teledasturini ham ommaga taqdim etgan. 2007-yilning yanvaridan Dogʻiston davlat teleradiokompaniyasining boshligʻi boʻldi. 

  

Gadji Abashilov 2008-yil 21-mart kuni kechqurun oʻldirilgan. Maxachqal’aning markaziy qismida uning mashinasiga oʻq uzilgan. Abashilov voqea joyida halok boʻlgan. Rossiyaning Birinchi kanalida necha yillar davomida respublikada muxbir boʻlib ishlagan.

Manbalar
--------

Havolalar
---------
***Naruto*** (yap. ***ナルト***) Masashi Kishimoto yaratgan yapon mangasidir. Mazmuni oʻz qishlogʻida eng kuchli (*Hokage*) deb tan olinishini istovchi ninza Naruto Uzumaki va uning doʻstlari bilan sodir boʻluvchi voqealar hikoyasidadir. Mangani Kisрimoto 1997-yili tayyorlagan *Akamaru Jump*ga asoslangan.

Manga 21-sentabr 1999-yildan 10-noyabr 2014-yilgacha *Shueisha* yapon nashriyoti tomonidan *Weekly Shonen Jump* jurnalida chop etildi.

Manga asosida *Aniplex* va *Studio Pierrot* kompaniyalari tomonidan anime-teleserial suratga olindi. Birinchi *Naruto* nomli teleserial 3-oktabr 2002-yildan boshlab 8-fevral 2007-yilgacha Yaponiyada *TV Tokyo* telekanalida va *Animax* sunʼiy yoʻldosh kanalida koʻrsatildi. Ikkinchi *Naruto Shippuden* (yap. NARUTO -ナルト- 疾風伝) nomli teleserial 15-fevral 2007-yildan 23-mart 2017-yilgacha translyatsiya qilindi va 500-chi qism bilan tugadi.

*Naruto* Yaponiyada 205 million nusxada sotilib, bestseller mangalar qatoriga kirdi.



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Televideniyega oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abu-l-­Vafo al-Xorazmiy** (arabcha: ) — tasavvuf olimi, mutasavvif shoir.

Ijodi
-----

Manbalarda uning „Lavoyihi asror" („Ravshanlik sirlari") va „Nasr ul-javohir" („Nasr durdonalari") nomli ilmiy-tasavvufiy ruhda risolalar yozgani to‘g‘risida maʼlumot berilgan. Lekin u asosan ruboiylari bilan mashhur bo‘lgan. Taniqli afg‘on adabiyotshunos olimi Najib Moyil al-Hiraviy Tehronda nashr etilgan „*Dar shabistoni irfon*" („Irfon xilvatxonasida") asarida Abu-l-­Vafo al-Xorazmiy haqida ham muxtasar gapirib, uning 146 ta ruboiysini ilova tariqasida keltiradi. Bu ruboiylar Tehron Milliy kutubxonasida 306-raqam ostida saqlanayotgan „*Jungi asrori irfon*" („Irfon sirlari daftari") to‘plamidan olingan. Tehronda 1993-yil chop etilgan „Ruboiynoma" to‘p­lamiga esa shayx-shoirning 98 ta ruboiysi kiritilgan.

### Ruboiylari

Abu-l-­Vafo al-Xorazmiy ruboiylari vahdat al-vujud taʼlimotining sheʼriy ifodasi hisoblanadi. U tasavvuf nazariyasi talab-qoidalarini sheʼriy usulda bayon qilib bergan. Bu dunyoning o‘tkinchiligi, nafs va jismning Haq yo‘lida to‘siqligi, haqiqiy hayot Alloh huzurida ekanligi, buning uchun kamolot kasb etib, xulqni poklash, komillik martabasiga erishish zarurligi, Alloh haqiqatlar haqiqati ekani, uni aql bilan anglab bo‘lmaslik, faqat yuksak maqomga ko‘tarilgan ko‘ngil holi bilan uni tanish mumkinligi, Alloh ehtiyojsiz Zot ekani, bu dunyoni oshkor qilib, o‘zini pinhon tutgani, banda ko‘ng­liga ilohiy ishq Allohning o‘zi tomonidan solinishi, o‘zini bilgan hoyu havasga qul bo‘lmasligi, darveshlik, zavqu talab, dardmandlik, faqru fano, Haq yo‘lida o‘zni unutish, nomu nishonsizlik va boshqalar Abu-l-­Vafo al-Xorazmiy ruboiylarining asosiy mavzusi hisoblanadi.

Abu-l-­Vafo al-Xorazmiyning nomi „Majolis un-nafois"ning birinchi majlisi va „Naso­yim ul-muhabbat"da tilga olinadi. Na­voiy uning avliyo zot ekanini, Xorazm xalqi orasida „*yer farishtasi*" nomi bilan shuhrat qozonganini, zohiriy va botiniy ilmlarni yaxshi o‘zlashtirganini aytib, tasavvuf va musiqa ilmiga doir risola bitgani haqida maʼlumot beradi va quyidagi ruboiysini keltiradi:

Bad kardamu eʼtizor badtar zi gunoh,

Zero, ki dar in hast se daʼviyi taboh:

Daʼviyi vujudu daʼviyi quvvatu feʼl,

La havla va la quvvata illa billah.

*Mazmuni*: Uch nohaq daʼvo sabab yomon ish qildimki, uzri gunohdan battar: ular vujud, quvvat va feʼl daʼvosi bo‘lib, barcha kuch va qudrat sohibi Allohdir.

Havolalar
---------

1. .

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abu Abdulloh Abdulvohid al-Agʻzuniy** (arabcha:  — Abu Abdulloh Abdulvohid ibn Muhammad ibn Abdulloh ibn Ayman ibn Abdulloh ibn Murra ibn Ahnaf ibn Qays at-Tamimiy al-Ag‘zuniy) — hadis roviysi.

Hayoti va faoliyati
-------------------

Tabaʼa tobe’inlardan biri bo‘lib, o‘z davrining peshqadam roviylaridan biri sifatida tanilgan. Abu Abdulloh Abdulvohid al-Ag‘zuniy Hoshid ibn Abdulloh al-Ag‘zuniy al-Buxoriyning bobosidir.

Abu Abdulloh Abdulvohid al-Ag‘zuniy Sufyon ibn Uyayna, Sharik ibn Abdulloh an-Naxaʼiy, Yazid ibn Ato, Muhammad ibn Muslim at-Toifiy, Hammod ibn Salama, Ibrohim ibn Saʼd az-Zuhriy, Qays ibn Robi’ va b.larning suhbatida ishtirok etib, ulardan hadis eshitgan va o‘z navbatida, yetuk muhaddis shogirdlar ham yetishtirib chiqargan. Undan Muhammad ibn Salom al-Boykandiy, Kaʼb ibn Saʼid al-Qoziy va boshqalar hadis rivoyat qilganlar.

Adabiyotlar
-----------

1. As-Sam’oniy. Ansāb. — Haydarobod: „Doira al-maʼorif al-Usmoniyya", 1962. I, 79;
2. Yoqut. Mu’jam. — Bayrut: „Dor Sodir", 1995. I, 54, 285;
3. Ibn al-Asir. Al-Lubāb fӣ tahzӣb al-ansāb. — Bayrut: „Dor Sodir". I, 20;
4. Abdulkarim as-Sam’oniy. Nasabnoma. — T.: „Hilol-nashr", 2017. 9.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Bugʻ bilan isitish** — issiklik eltuvchi sifatida suv bugʻidan foydalaniladigan isitish tizimi. Suv bugʻi binolarga oʻrnatilgan isitish asboblariga quvurlarda keltiriladi. Bugʻ bilan isitish i. tizimlarida bugʻ isitish asboblarida kondensatsiyalanayotganda uning issiqlik ajratish xossasidan foydalaniladi; hosil boʻlgan kondensat quvurlarda markazlashgan issiklik bilan taʼminlash tarmogʻiga yoki isitiladigan binodagi bugʻ qozoniga qaytadi. Bugʻ bilan isitish i.da ishlatilgan (mas, bugʻ mashinalari, turbinalari va boshqalardan chiqqan) bugʻdan ham foydalanish mumkin. Bunday tizim xonadonlarni isitishda deyarli qoʻllanilmaydi, u asosan sanoat binolarini isitish uchun moʻljallangan (yana qarang Isitish).

Manbalar
--------

1. ↑  "Bugʻ bilan isitish" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |