**"Papalik madhiyasi va marshi"** (ital. Inno e Marcia Pontificale), shuningdek, „Papa madhiyasi" nomi bilan ham tanilgan. Papa madhiyasi Rim papasi yoki uning vakillaridan birining, masalan, nuncio, shuningdek, boshqa tantanali marosimlarda ishtirok etishni nishonlash uchun ijro etiladigan madhiyadir. Vatikan bayrogʻi tantanali ravishda koʻtarilganda, faqat birinchi sakkizta qator ijro etiladi.

Papa madhiyasi Muqaddas taxt va Vatikan davlatining milliy madhiyasi sifatida ham xizmat qilsa-da, Vatikan davlati buni „milliy madhiya sifatida tushunish mumkin emasligini" taʼkidlaydi. Aksincha, uning soʻzlari va musiqasi „Rimda Peterning koʻrinishini koʻrgan, butun dunyo boʻylab koʻpchilikning qalbiga taʼsir qiluvchi" kompozitsiya sifatida qaraladi.

Tarix
-----

Madhiya musiqasi 1869-yilda Charles Gounod tomonidan 1869-yil 11-aprelda Papa Piy IXning ruhoniylikka tayinlanganligining oltin yubileyini nishonlash uchun yaratilgan. Dastlab „Marche pontificale" (fransuzcha „Pontifical march") deb nomlangan uch qismli sof cholgʻu namoyishi birinchi spektaklidanoq juda mashhur boʻldi. U birinchi marta oʻsha kuni tushdan keyin soat toʻrtda yetti pontifik guruh va mingdan ortiq askardan iborat xor bilan ijro etilgan.

1949-yil 16-oktyabrda Papa Piy XII uni Viktorin Hallmayerning „Marsiya trionfale" (1857) oʻrniga Papa madhiyasi deb eʼlon qildi, bu 1929-yilda Vatikan davlati tashkil etilganda ham papa madhiyasi boʻlib, yangi davlatning madhiyasi sifatida ham koʻrib chiqilgan. Gounodning „Marche Pontificale" asari bu yangi rolda birinchi marta 1949-yil Rojdestvo arafasida, Muqaddas 1950-yil ochilishidan bir kun oldin oʻtkazilgan marosimda ijro etilgan. Eski davlat madhiyasi ham deyarli hurmat belgisi sifatida oxirgi marta yangradi.

Oʻsha paytda Avliyo Pyotr sobori organistlaridan biri boʻlgan Antonio Allegra (1905-1969) Guno musiqasi uchun italyancha qoʻshiqlar yozgan. Musiqa uchun boshqa matnlar turli tillarda va turli mualliflar tomonidan yaratilgan. 1991-yilda Savonalik Raffaello Lavagna (1918-2015) Alberiko Vitalinining aranjirovkasi boʻyicha toʻrt ovozli xor uchun lotincha qoʻshiqlar yozgan.

Matn
----

| Italyan tilida | Inglizcha tarjima |
| --- | --- |
| Roma immortale di Martiri e di Santi,
Roma immortale accogli i nostri canti:
Gloria nei cieli a Dio nostro Signore,
Pace ai Fedeli, di Cristo nell'amore.

A Te veniamo, Angelico Pastore,
In Te vediamo il mite Redentore,
Erede Santo di vera e santa Fede;
Conforto e vanto a chi combatte e crede,

Non prevarranno la forza ed il terrore,
Ma regneranno la Verità, l'Amore.

Salve Salve Roma, patria eterna di memorie
Cantano le tue glorie, mille palme e mille altari
Roma degli Apostoli, Madre guida dei redenti
Roma luce delle genti, il mondo spera te!

Salve Salve Roma la tue luce non tramonta
Vince l'odio e l'onta lo splendor di tua beltà
Roma degli Apostoli, madre guida dei redenti
Roma luce delle genti, il mondo spera te! | O Rome immortal of Martyrs and Saints,
O immortal Rome, accept our praises:
Glory in the heavens to God our Lord,
And peace to men who love Christ!

To You we come, Angelic Pastor,
In You we see the gentle Redeemer,
The Holy Heir of true and holy Faith;
Comfort and refuge of those who believe and fight.

Force and terror will not prevail,
But Truth and Love will reign.

Hail, Hail Rome, eternal homeland of memories
Your glories sing, a thousand palms and a thousand altars
Rome of the Apostles, Mother guide of the redeemed
Rome, the light of the people, the world hopes for you!

Hail, Hail Rome! your light does not go down
Hatred and shame overcomes the splendor of your beauty
Rome of the Apostles, guiding mother of the redeemed
Rome light of the people, the world hopes for you! |

Manbalar
--------

1. ↑  Pontifical Anthem and its History. From the official site of Vatican City State. Accessed on 2009-06-21.
2. ↑  Pontifical Anthem and its History (in Italian). From the official site of the Holy See. Accessed on 2009-06-21.
3. ↑  Inno Pontificio lyrics, with brief historical notes and MIDI file. From the official site of the Holy See. Accessed on 2009-06-21.

Havolalar
---------

* Official site of Vatican City State
* Streaming audio, lyrics and information about the Pontifical Anthem (archive link)