recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Seysmik hududlashtirish** - seysmik jihatdan faol joylarni seysmik xavflilik darajasi boʻyicha hududlar (zonalar)ga ajratish (qarang Zilzila). Ilgari boʻlib oʻtgan zilzilalar, joyning geologik, tektonik, seysmik va geofizik xususiyatlarini asboblar yordamida tekshirish natijalari hamda makroseysmik maʼlumotlarga asoslanib amalga oshiriladi. Zilzilalarning inshootlarga taʼsiri kuchini seysmik xavfli hududlarning muayyan uchastkasini mahalliy muhandislik geologiyasi, gidrogeologik sharoitlariga koʻra baxrlash seysmik mikrohududlashtirish deb ataladi. Ularda har qanday geografik punkt uchun oʻrtacha gruntli sharoitlarda tebranishlar intensivligi haqidagi maʼlumotlar ball hisobida aks ettiriladi. Qurilish meʼyorlari va qoidalariga binoan, oʻrtacha gruntli sharoitlarga gil, qumoq tuproq, qum, yirik chaqiq tosh gruntli sharoitlar kiradi. Seysmik hududlashtirish haritasi rasmiy hujjat hisoblanadi (qarang Seysmik haritalar). Oʻzbekistonda 9 balli zona Chatqol togʻ tizmasining markaziy qismini egallab, Fargʻona vodiysining sharqiy qismigacha davom etadi. Bu zonaning gʻarbiy chegarasi Namangan va Fargʻona shaharlari yaqinidan oʻtadi. Zona janubiy va jan.gʻarbiy yoʻnalishlarda Tojikistonga oʻtadi va Surxondaryo viloyatining shimolida Shargʻun shahri atroflaridagi kichikroq hududni oʻz ichiga oladi. Bu zonada 9 balli zilzilalarning epitsentri joylashgan (Chatqol zilzilasi, 1946 y; Andijon zilzilasi, 1902; Qoratogʻ zilzilasi, 1907), 8 balli zona shimolida Qorjontov, Ugom va Piskom togʻ tizmalarini qamragan. Janubrokda bu zona Toshkent (Toshkent zilzilasi, 1966), Namangan va Fargʻona sh.lari orasidan tor polosa shaklida oʻtadi, soʻngra Tojikistonga, u yerdan Surxondaryo viloyatiga oʻtib, gʻarbdan Boysuntogʻ tizmasining shim. qismida 9 balli zona bilan tutashadi. Buxoro viloyatining Gazli sh. atrofi ham 8 balli zonaga kiradi (1976 va 1984-yilgi Gazli zilzilalari), 7 balli zona Chimkent sh. (Qozogʻiston) yaqinidan jan.ga tomon yoʻnalib, Sirdaryo va Jizzax viloyatlari hududini, Qashqadaryo viloyatining gʻarbiy qismini va Surxondaryoning asosiy hududini hamda Navoiy viloyatining sharqiy qismini, Buxoro viloyatini, Xorazm viloyatining jan. qismini oʻz ichiga oladi.

Ad. Rixter Ch. Elementarnaya seysmologiya, M. 1962; Abdullabekov Q. Zilziladan saqlanish mumkinmi?, T. 1992. Qahhorbek Abdullabekov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gu Xun** (tugʻ. 1988-yil 6-noyabr) — xitoylik bokschisi, 69 kg gacha toifasida ishtirok etadi, Xitoy terma jamoasi aʼzosi. 2016 va 2018-yillardagi Jahon chempionatlari gʻolibi. 2015, 2017 va 2019-yillardagi Osiyo chempioni. 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarining kumush medali sovrindori.

Faoliyati
---------

Gu Xun 69 kg vazn toifasida ikki karra mamlakat chempionati gʻolibi (2015 va 2018). Osiyo chempionatida 69 kg boʻlgan vazn toifasida oltin medalni qoʻlga kiritgan (2015 va 2017).

2016-yilda Qozogʻistonda boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida u finalgacha yetib borib, musobaqa mezboni Valentina Xalʻzovaga yutqazib qoʻydi. Ushbu turnirda u kumush medalni qoʻlga kiritdi.

2018-yilda u 69 kg boʻlgan toifaga oʻtdi. 2018-yilda Hindistonda ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida xitoylik sportchi finalda tayvanlik sportchi Chen Nien-chin bilan uchrashib, unga 2:3 hisobida imkoniyatni boy berib, ikkinchi oʻrinni egallab, kumush medalni qoʻlga kiritdi.

2019-yilda u yana Bangkokda (Tailand) boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida gʻolib chiqdi. 2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 69 kg dan ortiq vazn toifasida u finalda turkiyalik ayol Busenaz Sürmeneliga yutqazib, kumush medalni qoʻlga kiritdi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
**Zoya Kosmodemyanskaya** haykali — Ruza shahrida mashhur Sovet partizani, Sovet Ittifoqi Qahramoni Zoya Anatolyevna Kosmodemyanskaya xotirasiga bagʻishlangan yodgorlik. Yodgorlik muallifi Sotsialistik Mehnat Qahramoni, SSSR xalq artisti, akademik Zurab Tsereteli.

Yodgorlik haqida
----------------

Председатель РВИО Владимир Мединский  
на церемонии открытии памятника
Yodgorlikni oʻrnatish tashabbuskori haykalni shaharga sovgʻa qilgan Rossiya Harbiy-Tarix Jamiyati edi. Ruza 1941-yil 29-noyabrda Kosmodemyanskaya qatl qilingan Petrishchevo qishlogʻi Ruza tumanida joylashganligi sababli yodgorlik oʻrnatilishi uchun tanlangan. Yodgorlik muallifi haykaltarosh Zurab Tsereteli boʻlib, uning soʻzlariga koʻra, yodgorlik „Zoyaning tinch, urushgacha boʻlgan hayotini va shu bilan birga uning jasoratga tayyorligining ramzidir".

Yodgorlikning tantanali ochilishi 2013-yil 30-avgustda Zoya Kosmodemyanskaya tavalludining 90-yilligi arafasida boʻlib oʻtdi. Ochilish marosimida Rossiya Federatsiyasi Madaniyat vaziri, Rossiya harbiy-tarixiy jamiyati raisi Vladimir Medinskiy va Moskva viloyati gubernatori Andrey Vorobyov ishtirok etdi. Yodgorlik Ruza madaniyat uyi oldida oʻrnatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „В Рузе открыли памятник Зое Космодемьянской работы Церетели." (ru).  Лента.Ру. (30-avgust 2013-yil). 30-may 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-oktabr 2014-yil.
2. 1 2  „Памятник Зое Космодемьянской появился в подмосковной Рузе." (ru).  Первый канал. (30-avgust 2013-yil). 12-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-oktabr 2014-yil.
3. ↑  „Память о подвиге Зои увековечена в г. Руза." (ru).  Российское военно-историческое общество. (31-avgust 2013-yil). 22-oktabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-oktabr 2014-yil.
**Dozimetrik asboblar** (dozimetrlar) — ionlovchi nurlanish dozalarini yoki doza bilan bogʻliq kattaliklarni oʻlchashda ishlatiladigan asboblar. Bir turdagi nurlanishlar yoki aralash nurlanishlar miqdorini oʻlchaydigan xillarga boʻlinadi. Radiatsiya xavfi darajasini belgilaydigan ekvivalent dozasini oʻlchash uchun berlarda darajalarga boʻlingan asbob bermetr deb ataladi. Gazda hosil boʻlgan ionlar tokini oʻlchashga moʻljallangan as-boblar ionizatsiya dozimetrlari deyiladi. Nurlanish tufayli ionlash kamerasida hosil boʻlgan tok kuchi rentgen birligida darajalangan asboblarda oʻlchanadi va ular rentgenometrlar deyiladi. Organizmga taʼsir etuvchi nurlanish dozasini aniqlash uchun ishlatiladigan asbob devori pleksiglas, polistiroldan yasaladi. Radiometrlarda u, R-nurlanish oqimini oʻlchash uchun zaryadli zarralar hisoblagichlari va ssintillyasiya qisoblagichlari ishlatiladi. D. a. lyuminessensiya, foto, ssintillyasiya, yarimoʻtkazgich va b. xillarga ham boʻlinadi. Qoʻzgʻalmas, koʻchma, qoʻl va choʻntak dozimetrlari ham bor. Katta dozalarni oʻlchash uchun fotografik, kimyoviy va ekzoelektron emissiyaga asoslangan dozimetrlar ishlatiladi. Dozani aniqlashda esa strelkali apparatlar, sezgir fotoplyonkalar qoʻllaniladi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Leykobirikmalar** - indigoid, xinoimin, antraxinon, oltingugurtli va boshqa boʻyagichlarning qaytaruvchi muhitda olingan shakllari. Boʻyagichlarning L.ga aylanish jarayonida ulardagi qoʻsh bogʻlar (S=O, C=NR, C=C) yoki oltingugurtli boʻyagichlarda disulfid S—S bogʻlarning qaytarilishi natijasida aromatik qoldiqlardagi bogʻlar tavsifi oʻzgaradi. Mas, xinoid halqalar benzoid koʻrinishiga oʻtadi. Bu jarayon pirovardida boʻyagichlarning rangi ham oʻzgaradi. L.ning aksariyati suvda yaxshi eriydi, odatda, rangsiz yoki och rangli boʻladi. Havodagi kislorod, RO2, S12, N2O2 taʼsirida L. oson oksidlanib boshlangʻich boʻyagichlarga aylanadi. Baʼzi L. mas, leykoxinizarin, leyko-1,4 diaminoantraxinon boshlangʻich boʻyagichlarga nisbatan reaksiyaga shiddatliroq kirishadi. Shu sababli kislotali va dispers boʻyagichlar ishlab chiqarishda oraliq mahsulot sifatida foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gidrofizika** -geofizika boʻlimi. Suvning fizik xossalari va gidrosferavya yuz beradigan fizik jarayonlarni oʻrganadi. Bundan tashqari, suvning molekulyar tuzilishi, suv, qor va muzning fizik-mexanik xossalari, radiatsion, elektr, radioaktivlik va akustik xususiyatlari; suv havzasidagi jarayonlar —oqimlar, toʻlqinlarning hosil boʻlishi va rivojlanishi; suv loyqalarining harakati; suv havzalarining isishi, sovishi va bugʻlanishi; qor erishi; quyosh nurining suv sirtiga tushishi va tarqalishini tekshirish bilan shugʻullanadi. G. dengiz fizikasi va quruqlik suvlari fizikasi sohalariga boʻlinadi. Oʻzbekistonda Gidrometeorologiya Bosh boshqarmasida atrof muhitni muhofaza qilish borasida quruqlik suvlarida inson sogʻligʻi uchun zararli boʻlgan elementlarni va ularning miqdorini aniqlash va tahlil qilish ishlari bilan shugʻullanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gidroksidlar** — metallarning umumiy formulasi Me(OH)p boʻlgan (bu yerda p —metallning oksidlanish darajasi) anorganik birikmalari. Asoslik va amfoterlik xossalariga ega boʻlishi mumkin. Ishqoriy, ishqoriy-yer metallar va Te(1) Gidroksidlari ishqorlar deyiladi. Eritmaning muhitiga qarab ham kislota, ham asos xossasiga ega boʻlgan. Gidroksidlar: Zn(OH)2, Be(OH)2, Ga(OH)3, Al(OH)3, Sn(OH)2, Pb(OH)2 va b. amfoter Gidroksidlar deyiladi. Ular kislotalar taʼsirida tuzlar, kuchli asoslar taʼsirida esa gidroksokomplekslar hosil qiladi. Masalan, rux gidroksidi kislota bilan ham, asos bilan ham reaksiyaga kirishadi.

Gidroksidlari (LiOH dan tashqari) qizdirilganda suyuqlanadi, boshqa Gidroksidlar esa, jumladan LiOH ham parchalanadi, masalan, Cu(OH)2 -" CuO+H2O.

Gidroksidlar metall oksidlarini suv bilan biriktirib olinadi. Baʼzi element oksidlari suvda erimaganligi sababli ularning Gidroksidlarini olish uchun tualariga ishqor taʼsir ettiriladi. Deyarli hamma elementlarning Gidroksidlari aniqlangan. Ularning baʼzilari tabiatda minerallar (masalan, gidrargillit Al(OH)3, brusit Mg(OH)2) holida uchraydi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Indeks fondi** — bu indeksli investitsiya strategiyasiga amal qiluvchi oʻzaro investitsiya fondining bir turidir. Indeks fondini yaratish qoidalari fondga tegishli kompaniyalar turini belgilaydi. Indeks fondlarining eng mashhuri Vanguard 500 Index Fund S&P 500 indeksi asosida ishlaydi.

Tarix
-----

1967-yil 24-may Richard Allen Beach „Qualidex, Fund, Inc." kampaniyasiga asos soldi. 1970-yil oktabr oyida kompaniya Dow Jones 30 (DJI 30) indeksiga asoslangan fond sifatida eʼlon qilindi. Tegishli roʻyxatga olish 1972-yil 31-iyulda boʻlgan. Bu tarixdagi birinchi indeks fondi edi.

Afzalliklari
------------

Investor nuqtai nazaridan, indeks fondlarining asosiy afzalligi strategiyaning maksimal darajada oddiyligi boʻlib, uning natijalaridan biri boshqaruvning minimal xarajatlaridir. Odatda toʻlovlar AQShning yirik kompaniyalari uchun 0,1 % dan boshlanib, rivojlanayotgan bozorlar uchun 0,7 % gacha tashkil qiladi. Oʻrtacha, faol boshqariladigan investitsiya fondi 1,15 % toʻlov oladi. Aksariyat sarmoyadorlar uchun ham S&P 500 dan oshib ketishni qiyindir.
Bunday investitsiya strategiyasi avtomatik ravishda portfelni diversifikatsiya qilishni nazarda tutadi, chunki investor indeksni sotib olib, indeksga kiritilgan barcha kompaniyalarda kichik ulushga ega boʻladi.

Kamchiliklari
-------------

Indeks fondlarining asosiy kamchiligi shundaki, ular bozorni koʻr-koʻrona avtomatik tarzda kuzatib boradi, bu esa investorni bozor „pufaklari" oldida juda zaif qoldiradi.
Agar indeksni hisoblash qoidalari notoʻgʻri oʻrnatilgan boʻlsa, indeksga kiritilgan kompaniyalar umuman olganda qisqarayotgan boʻlsa-da, indeks oʻsishi mumkin. Bunday holda, indeksga sarmoya kiritgan odamlar zarar koʻrishi mumkin. Oʻrtacha barcha indeks fondlari uchun indeksni hisoblashdagi xatolik 38 bazis punktni tashkil qiladi.
Indeks fondiga talabning ortishi sababli, mashhur indeksga qoʻshilgan kompaniya talab shokiga ega boʻlishi mumkin va shunga oʻxshash indeksdan chiqarilgan kompaniya esa taklif shokiga ega boʻlishi mumkin va bu narxni oʻzgartiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  „What Is an Index Fund?". *investopedia.com*. Qaraldi: 28-mart 2022-yil.
2. ↑  „Do-It-Yourself Index Funds: A Smarter Way to Own the Index?". *kiplinger.com*. Qaraldi: 28-mart 2022-yil.
3. ↑  „Vanguard 500 Index Fund Admiral Shares (VFIAX)". *investor.vanguard.com*. Qaraldi: 28-mart 2022-yil.
4. ↑  „Brokers for Trading Indices Guide". *comparebrokers.co*. Qaraldi: 28-mart 2022-yil.
5. ↑  „Introduction to Fees". *ifa.com*. Qaraldi: 28-mart 2022-yil.
6. ↑  „Stock Pickers Have Tough Time in 2014". *wsj.com*. Qaraldi: 28-mart 2022-yil.
7. ↑  „What’s an index fund?". *theconversation.com*. Qaraldi: 28-mart 2022-yil.
8. ↑  „Tracking Errors of Exchange Traded Funds and Index Funds". *digitalcommons.sacredheart.edu*. Qaraldi: 28-mart 2022-yil.
**Indalur** Hindistonning Tamilnadu shtati, Tanjavur tumanidagi Thanjavur talukidagi qishloqdir.

Manzarali joylari
-----------------

Indalurda ikkita daryo "Kallanai Kaalvaai" va "Vennar" joylashgan. Juda mashhur Karuppu Swamy Kovil bor. Uning atrofida 10 ga yaqin ibodatxonalar mavjud.

Aholisi
-------

2011- yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, Indalurda 1862 nafar aholi istiqomat qiladi, ular 474 oilaga bo'lingan.Erkaklar 912, ayollar 950. Indalurda oʻrtacha savodxonlik darajasi 75,59 foizni, bu shtatdagi oʻrtacha 80.09 foizdan past, erkaklar savodxonligi 82.20 foiz va ayollarning savodxonligi 69.33 foizni tashkil qiladi. Indalurda jami 178 nafar aholi 6 yoshgacha. Jami aholining 935 nafari mehnat yoki tadbirkorlik faoliyati bilan shug'ullanadi. Jami aholining 94,87 foizi o'z ishini asosiy ish, 79 nafari dehqonchilik, 588 nafari qishloq xo'jaligi ishchilari sifatida ta'riflaydi. Qishloqni sarpanch boshqaradi. 

1. ↑  „Indalur Population - Thanjavur, Tamil Nadu".  2011 Census of India.
**Inbriding** (ing. inbreeding, in -ichida va breeding — koʻpaytirish), insuxt — bir populyasiya doirasida yaqin qarindoshlar yoki umumiy ajdodga ega boʻlgan organizmlarni oʻzaro chatishtirish. Organizmda qarindoshlik darajasining ortib borishi bilan gomo-zigotali organizmlarning vujudga kelishi ehtimolligi ham orta boradi. I.ning eng yuqori darajasiga oʻsimliklarni oʻzoʻzidan changlantirish, hayvonlarni qon boʻyicha yaqin yoki uzoqroq qarindoshlari bilan (ona x oʻgʻil), (qiz x ota), (buvi x nabira) va h.k. shakllarda urugʻlantirish (qochirish) orqali erishiladi (qarang Gomozigo-talik). Masalan, oʻsimliklarni oʻz changi bilan majburiy (bir yillik, guli ikki jinsli oʻsimliklarda) va qarindosh individlar changi bilan qaytadan (ayrim jinsli, ikki pallali oʻsimliklarda) changlanadi. I. natijasida inbrid (oʻz-oʻzidan changlangan) liniya (insuxt li-niya)lar olinadi. I. organizm belgi va xususiyatlarining avlodlarda rivojlanish va barqarorlashuvining ortib borishiga (konstantlikka) olib keladi. Tabiatda oʻz-oʻzidan changlanuvchi oʻsimliklarda I. koʻpincha chetdan changlanish bilan almashib keladi. Oʻz-oʻzidan changlanish irsiy turgʻunlikni, chetdan changlanish esa geterozis va irsiy farqpanishni taʼminlaydi. I.dan retsessiv allellarni aniqlashda, organizmlarning koʻp allellari boʻyicha gomozigota (sof liniyalar) olishda, zot va navlardagi biror belgini rivojlantiruvchi allellarni saqlab qolishda foydalaniladi. I.ni qoʻllab koʻplab ekinlar navlari va hayvonlar zotlari yaratilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tibbiyotga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**"Al-izoh"** — haftalik diniy, adabiy, ilmiy, siyosiy jurnal. Toshkentda "Ulamo" jamiyati tomonidan chop etilgan. Birinchi soni 1917-yil 19-iyunda chiqqan. Mudarris Abdumalikhoji Abdunabi oʻgʻli muharrirlik qilgan. Maqolalar koʻproq diniy masalalar boʻyicha savol-javoblar shaklida berilgan. Islomda bidʼat va xurofotga qarshi turishga intilgan. „Al-izoh"da mulla Muhammadazim Roʻzimuhammad oʻgʻli, mulla Hamidxoʻja, Said Maqsudxon, mulla Toshpoʻlat qori, mulla Pirmuhammad oʻgʻli, Saidahmad Vasliy, mulla Mirzo Oxunjon maxsum, mulla Tursunmuhammad aʼlam Turkistoniy va boshqa qatnashgan. 1918-yil martidan chiqishdan toʻxtagan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Al-humro saroyi** (arab, qizil; qizil saroy) — Ispaniyada arablar hukmronligi davridan qolgan meʼmoriy yodgorlik (Granada viloyati, 13- 14-asrlar). Algamra nomi bilan mashhur. Al-humro saroyi da turar joy, mehmonxona, masjid, haram, hammom va hokazo bor. Saroy Granada sh. chetidagi baland tepaga qurilgan. Uning devorlari qizil toshlardan ishlangan. Al-humro saroyi ning 2 hovlisi boʻlib, biri (Mir-ta)da hashamatli xonalar, katta hovuz va kalta ustunli ravoqlar bor. Saroyning yana bir qismida tojxona qad koʻtargan. Ikkinchisi „sherlar hovlisi" boʻlib, unda uy-joy binolari, oʻrtada oʻn ikki sher haykalli favvora bor. Saroy meʼ-morligida amaliy bezak sanʼati katta oʻrin olgan. Al-humro saroyi suv oʻtkazgich quvur bilan taʼminlangan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pushti kishmish**, Qizil kishmish, Pushti Yerevani, Vardagubi kishmish, Karshir kishmishi — oʻrtapishar xoʻraki uzum navi. Gʻarbiy Osiyoda yaratilgan. Oʻzbekistonga Armanistondan keltirilgan. Sharkay ekologik-geografik navlar guruhiga kiradi. Tupi kuchli oʻsadi. Bargi oʻrtacha kattalikda yoki yirik, yumaloq, 3—5 boʻlmali, och yashil tusda, silliq. Guli ikki jinsli. Uzum boshi yirik, vazni 230—250 g, ayrimlari 1,0—1,5 kgkeladi, bandi qattiq, shakli silindrsimon (boʻyi 25, eni 15 sm), oʻrtachazich. Gʻujumi mayda (13x8 mm), yumaloq-oval, rangi pushti, baʼzan, toʻla pishganda qizil. Etdor, sershira, poʻsti yupqa. Tarkibida 24—27% qand, 5,2—6,4 g/l kombinata bor. Faol haro-rat yigʻindisi 3300° da 135—140 kunda pishadi. Hosildorligi 100—150 s/ga. Novdasi yaxshi yetiladi. Oidiumdan kam zararlanadi, sovuqqa chidami past. Asosan, yangiligida yeyiladi va mayiz qili-nadi. 1959-yildan Oʻzbekistonning barcha viloyatlari uchun rayonlashtirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Titiy** (qadimgi yunoncha: *Τιτίος* yoki Τιτίας) — yunon mifologiyasining personaji, Shimoliy Anadoludagi Mariandin qabilasining podshosi, idalik daktil.

Mifologiya
----------

Afsonalarda aytilishicha, Titiy va uning ukasi Killen Frigiyada hurmatga sazovor boʻlgan. Ular Kibela maʼbudasining hamrohlari, „shaharlar taqdirining boshlovchilari" va ularning himoyachilari deb hisoblangan. Ular, Kritdan kelgan boshqa idalik daktillari singari, Anxiala nimfasining oʻgʻillari edi. Otasiga kelsak, bir manbaga koʻra, Titiy Zevsning oʻgʻli edi. Boshqa maʼlumotlarga koʻra, u Shimoliy Anadoluda yashagan Mariandin qabilasining qahramoni Mariandin oʻgʻillarining toʻngʻichi edi. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, Titiyning oʻzi bu qabilaning mahalliy qahramoni boʻlib, uning qoʻl ostida mintaqa aholisi koʻpaygan va xalq farovonlikka erishgan. Shuningdek, Titiy oxir-oqibat shoh etib saylangani va shahar uning nomi bilan atalganligi aytiladi.

Titiyning oʻgʻillari Priolay, Lik va Mariandin edi. Baʼzi mualliflar Bormani Priolay oʻrniga uning oʻgʻli deb atashadi, chunki ikkalasi haqida ham motam qoʻshiqlari yozilib, oʻlimidan keyin xotirasiga ijro etilgan. Priolay Bebriklar bilan jangda halok boʻldi, uning hududini Mariandinlar Geraklning yordami bilan bosib oldi. Priolay xotirasiga, anʼanaga koʻra, dafn marosimi oʻtkazildi, unda Gerakl ham ishtirok etdi, u Mariandin qabilasidan boʻlgan mahalliy aholi bilan bellashuvda gʻolib chiqdi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Аполлоний Родосский*. Аргонавтика. 1. 1126—1131.
2. ↑  Sxoliy k *Apollonu Rodosskomu*. Argonavtika. 1. 1126.
3. 1 2 3  Sxoliy k *Apollonu Rodosskomu*. Argonavtika. 2. 780.
4. ↑  *Евстафий Солунский*. Kommentariy k Dionisiyu Periegetu. 787.
5. ↑  Sxoliy k *Esxilu*. Persi. 917.

Havolalar
---------

* + *Apollonius Rhodius*. Argonautica / translated by *Robert Cooper Seaton* (1853—1915), R. C. Loeb Classical Library, Vol. 001. — London: William Heinemann Ltd, 1912. (onlayn-versiya).
	+ *Apollonius Rhodius*. Argonautica / *George W. Mooney*. — London: Longmans, Green, 1912. (tekst na grecheskom, dostupniy v sifrovoy biblioteke Perseus).
**Hojimurod Isroilovich Ibrohimov** (1935.9.4, Toshkent) — kinorejissyor Oʻzbekistonda xizmat kursatgan sanʼat arbobi (1983). "Oʻzbektelefilm" tashkilotchilaridan. Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1957). Oʻzbekiston televideniyesida rejissyor yordamchisi, rejissyor (1957—64), bosh rejissyor (1974—79). 1979-yildan Oʻzbekiston ilmiy-ommabop va hujjatli filmlar kinostudiyasida rejissyor Eng yaxshi filmlari: "Jamila", "Yodgor", "Hyp qidirib" (ham spektakl, ham film rejissyor), "Tugʻilish" (3 qismli telepostanovka) va boshqalar Shuningdek, "Oybek", "Choʻl, qoʻlingni ber!", "Toshkent, 26-aprel 1966-yil", "Kuyla, Sanobar", "Yagona oilada", "Inson uchun", "Davr mening taqdirimda" (D. Salimov bilan hamkorlikda), "Mening Oʻzbekistonim" kabi hujjatli filmlar yaratgan. Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1976).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Pushkin haykali** — Tbilisida joylashgan haykal. Haykaltarosh — F. Xodorovich.

Tarix
-----

1892-yilda, buyuk rus shoiri A. S. Pushkin vafotining 55 yilligi munosabati bilan, Pushkin Tiflisga (1829-yil) kelgan joydan uzoq boʻlmagan joyda (Pushkin uyi saqlanmagan, Pushkin koʻchasidagi 5-sonli fasadda yodgorlik lavhasi) shahardagi „Yangi bogʻ"da (bir oz oldin — 1885-yilda tashkil etilgan) ochilgan. Yodgorlikni yaratish tashabbuskori Tiflis politsiyasi boshligʻi Rossinskiy edi. Mablagʻ yigʻish tashkil etildi.

Byust Sankt-Peterburgdagi Verfel zavodida bronzadan quyildi, Rossiya imperiyasining badiiy bronza ishlab chiqarish boʻyicha yetakchi korxonalaridan biri, Algetning qizil va kulrang tosh poydevori, Vinchenzo Pilaggi Tiflis ustaxonasida yasalgan. Zamondoshlar shoir byustining badiiy saviyasini tanqid qilganlar.

2007-yilda parlamentdagi koʻpchilik yetakchilaridan biri Nugzar Tsiklauri Gruziya poytaxti maʼmuriyatiga Pushkin maydonini Varshava maydoni deb oʻzgartirish taklifi bilan murojaat qilish niyatini bildirdi.

Adabiyotlar
-----------

Tiflis shahar hokimiyatining 1-maʼmuriy boʻlimi, 1890-yil, 31-sonli inventarizatsiya boʻyicha „Tiflisda Pushkin haykali qurilishi toʻgʻrisida" gi ish materiallari.

Manbalar
--------

1. ↑  „Улицы Бараташвили и Пушкина". 21-iyun 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-may 2018-yil.
2. ↑  „Пушкин в Тифлисе: «Я не помню дня, в который бы я был веселее нынешнего»". 23-aprel 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-may 2018-yil.
3. ↑  „Фабрика бронзовых изделий К. Ф. Верфеля и Гессериха". 25-iyun 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-iyun 2018-yil.
4. ↑  *Grigorіy Moskvichʼ* Illyustrirovanniy prakticheskіy putevoditel po Kavkazu. Odessa, 1899
5. ↑  „В Тбилиси требуют переименовать «российские» улицы и проспекты". 28-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyul 2018-yil.

Havolalar
---------

Qoʻlda yasalmagan yodgorlik: Pushkin va Tbilisi arxivi Andoza:Wayback 2
**A.** **S.** **Pushkin yodgorligi** — Permda, u shaharning Leninskiy tumanidagi Sibirskaya koʻchasidagi parkda oʻrnatildi.

Tarix
-----

Yodgorlikning tarixi murakkab edi. Perm maʼmuriyati 1980-yil boshida Pushkin haykali ishlab chiqarishni buyurdi. U 1983-yilda shoirning haykali, shuningdek, bitta ansamblni tashkil etuvchi bronza figurali panjaralar quyilganida yaratilgan. Yodgorlik mualliflari haykaltarosh V. M. Klikov va meʼmor M. I. Futlik edi. Haykaltaroshlik ansambli Moskvadan Permga samolyotda yetkazilgan, ammo negadir yodgorlikni oʻrnatish uchun byudjetda mablagʻ yoʻq edi va yodgorlik Perm Motorostroitel zavodining hovlisida qoldirilgan, u yerda axlat va chiqindilar bilan qolib ketgan. Bu yerda, Aleksandr Sergeyevich Pushkin tavalludining 185-yilligi arafasida uni V. A. Turovich topib oldi. Ammo yodgorlik oʻrnatilmadi va yana koʻp yillar davomida tashlab ketilgani.

1990-yil 15-noyabrda Pushkin ijodi muxlislari va adabiy toʻgarak aʼzolaridan Perm shahar ijroiya qoʻmitasining madaniyat boʻyicha deputatlik komissiyasiga murojaat kelib tushdi, unda shaharda yodgorlik oʻrnatish toʻgʻrisida iltimosnoma berildi. Ish N. A. Zyuzin rahbarligida amalga oshirildi. Ammo faqat 1992-yilda beton poydevor va poydevor, Pushkin ertaklari asosida bronza barelyefli dekorativ devor qurish ishlari boshlandi. Yodgorlikning tantanali ochilishi, shoirning tugʻilgan kunida 1993-yil 6-iyunda boʻlib oʻtdi. Ertasi kuni ibodat marosimi va poydevorni muqaddaslash marosimi boʻlib oʻtdi.

Yodgorlik, misdan yasalgan. Pushkin, shlyapa va yomgʻir paltosida sekin yurayotga holda tasvirlangan. Haykal baland poydevorga oʻrnatilgan, yodgorlik oʻrnatilgan platforma shimoliy tomondan yarim doira devor bilan ajratilgan. Devor ustunlari orasiga, Pushkin ertaklari sahnalarini aks ettiruvchi oltita badiiy panjara oʻrnatilgan. Bir vaqtlar panjaralar vandallar tomonidan buzilgan edi, ammo 2013-yilda shoirning bevosita avlodlari Permga kelishi munosabati bilan ular yana tiklandi.

Haykal mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan, monumental sanʼat yodgorligidir. Har yili 6-iyun kuni, shoir isteʼdodining muxlislari uning atrofiga toʻplananishadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Праправнук великого поэта посадил дерево возле памятника Пушкину".  perm.aif.ru (31-may 2013-yil). 12-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-noyabr 2019-yil.

Havolalar
---------

* „Памятник Пушкину А.С." (ru).  Инфомир59. 19-yanvar 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-noyabr 2012-yil.



* *Мария Мальцева.* „6 июня 1993 в Перми был открыт памятник А.С. Пушкину" (ru).  Пермский краевой научно-производственный центр по охране памятников (объектов культурного наследия) (6-iyun 2011-yil). 29-oktabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-noyabr 2012-yil.



* „Памятник Пушкину. «Святой» доктор." (ru).  Эхо Москвы. Пермь (6-iyun 2011-yil). 17-aprel 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-noyabr 2012-yil.
**Yanjidagi birinchi sonli oʻrta maktab,**odatda **Yanji Shi Yizhong** (xitoycha: 延吉市一中), Xitoyning Jilin, Yanbian Yanji shahridagi Key oʻrta maktabidir.1915-yilda tashkil etilgan.

Tarixi
------

 Maktab tarixi yodgorligi (xitoycha: 学脉碑)
**Yanji Daoli oʻrta maktab.**Yanji 1-sonli oʻrta maktabining binosi 1906-yilda tashkil etilgan. Oʻsha paytdagi maktab 60 ta *Siheyuan* binolaridan iborat edi. 1920-yilda Yanji Daoli № 2-oʻrta maktabi Yanji Daoli Oddiy maktabi bilan birlashdi va **Jilin viloyati 4-sonli Oddiy maktabni** tashkil etdi (xitoycha: 吉林省第四师范学校).

1934-yilda maktab **Yanji Oddiy maktabi** (xitoycha: 延吉师范学校) deb oʻzgartirildi, keyinchalik Jiandao provintsiyasi milliy kollejjiga boʻlingan,Jiandao maktabi va Jiandao provintsiyasi ayollar milliy kollejidir.

Yanji qayta tiklanganidan keyin Vey Jinchen 2-sonli milliy kollejjini Yanji ikki bosqichli oʻrta maktabga aylantirishga raislik qildi.1949-yilda mamlakat uchun tizimli qurilish va xoʻjalik qurilishida zudlik bilan zarur boʻlgan isteʼdodlarni yetishtirish uchun maktab va Yanji 2-sonli oʻrta maktabda oʻzlarining ishchi-dehqon kadrlari madaniyatli sinflari ochildi. 1963-yilda maktab **Yanji birinchi sonli oʻrta maktabi** deb oʻzgartirildi (xitoycha: 延吉市第一中学) va qayta qurish tufayli oʻrta maktab bosqichida oʻquvchilarni ishga qabul qila boshladi.

Manbalar
--------

1. ↑  *延吉新闻网*. „延吉市第二批"文化景址"公布啦！你知道有哪些吗？" (zh-hans). 一点资讯 (22-sentabr 2018-yil). Qaraldi: 22-yanvar 2019-yil.
2. ↑  金信后主编, 吉林省延吉市地方志编纂委员会编*. 延吉市志* (zh-hans). 新华出版社, 1994 — 13 bet. ISBN 7-5011-2723-9.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Andoza:Infobox Korean name

 Ficell 006 tomonidan Pusan Natl Univ
**Pusan Milliy Universiteti** ( **PNU** ), shuningdek**, Pusan Milliy Universiteti** deb ham ataladi, Janubiy Koreyadagi o'nta Koreya milliy universitetlaridan biridir. Asosan Pusanda (yoki Pusanda) joylashgan universitetning ingliz tilidagi nomi uning sobiq koreyscha nomi "Gungnip Pusan Daehakgyo" (ggmbagbau daehakgyo) ning tarjimasidir.

Universitetning to'rtta kampusi mavjud: Jangjon kampusi, armiya kampusi, Miryang kampusi va Yangsan kampusi. Ular Pusan va Janubiy Gyeongsang provinsiyasida joylashgan. 

Pusan Milliy universiteti muhandislik bo'limlari, shu jumladan Mashina muhandisligi bilan mashhur.

Taniqli bitiruvchilar va talabalar
----------------------------------

* Aram Xur, o'qituvchi
* Cho Kyoung-Tae, siyosatchi

### Ko'ngilochar

* Heo Sung-Tae, aktyor
* Im Si-van, aktyor va qo'shiqchi ( ZE:A )
* Kiggen, qo'shiqchi ( Phantom )
* Li Chje Yong, aktyor
* Kang Xyon Xo, qo'shiqchi ( Forestella )

* Koreys milliy universitetlari yetakchisi
* Janubiy Koreyadagi milliy universitetlar ro'yxati
* Janubiy Koreyadagi universitetlar va kollejlar ro'yxati
* Koreyada ta'lim

1. ↑  *Lee.* „부산대 양산캠퍼스 유휴부지, 애물단지에서 '힐링 공간'으로 재탄생" (ko). *아시아경제* (25-may 2021-yil). Qaraldi: 6-iyun 2021-yil.

Havolalar
---------

* Pusan milliy universiteti
* Pusan milliy universiteti (ingliz tili)

Koordinatalari: 35°14′02″N 129°04′46″E﻿ / ﻿35.23398°N 129.07931°E﻿ / 35.23398; 129.07931GOKoordinatalari: 35°14′02″N 129°04′46″E﻿ / ﻿35.23398°N 129.07931°E﻿ / 35.23398; 129.07931GOAndoza:Association of Pacific Rim Universities

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb16663832t (maʼlumot)
* ISNI: 0000 0001 0719 8572
* LCCN: n80119859
* MusicBrainz: 42e3aeb1-d110-4298-b486-e98b40474730
* VIAF: 265528010
* en:WorldCat Identities: lccn-n80119859

 |
**Yangon**, Rangun — Myanma davlati poytaxti. Mamlakatning eng muhim iqtisodiy va madaniy markazi, eng katta shahri. Yangon viloyatining maʼmuriy markazi. Aholisi 2,5 mln. kishi (1990-yillar boshi). Yangon daryosi boʻyida, Andaman dengizining Moutama qoʻltigʻi yaqinida joylashgan. Iqlimi tropik, mussonli, yanvarning oʻrtacha temperaturasi 27°, aprelniki 29°, yiliga 2000 mm dan ziyod yogʻin yogʻadi. Transport yoʻllarining muhim chorrahasi. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Ya. portiga okean kemalari ham kira oladi. Mamlakatning asosiy sanoat korxonalari Ya. va uning atrofida joylashgan. Sholi oqlash, taxta tilish, yogʻmoy, toʻqimachilik, farmatsevtika, jut, neftni qayta ishlash, poʻlatprokat, tayyor qismlardan avtomobil yigʻish, kemasozlik va kema taʼmirlash korxonalari mavjud. Hunarmandchilikda anʼanaviy badiiy buyumlar va turli matolar, poyabzallar tayyorlanadi. Ya.da mamlakatning savdotransport va bankmoliya ishlari amalga oshiriladi. Universitet, muzeylar, milliy kutubxona, nafis sanʼat maktabi va boshqalar bor. Shahar ilk bor buddaviylarning muqaddas joyi — Shuedagoun stupasi (ibodatxonasi) atrofida qishloq sifatida (avval Okkala, keyinroq Dagon deb atalgan) vujudga kelgan. 1852-yilda inglizlar bosib olgan. 1862-yildan inglizlarning Myanma mustamlakasining maʼmuriy markazi. 1948-yilda shaharda mamlakat mustaqilligi eʼlon qilingan. Meʼmoriy yodgorliklardan Shuedagoun pagodasi majmuasi (mil. av. 5-asr) saqlangan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Qoʻriq yer** — asrlar davomida ekin ekilmagan, tabiiy oʻsimliklar bilan qoplangan yer. Haydalma yerlarga nisbatan Qoʻriq yer tuprogʻining ildiz oʻsadigan qavati koʻp miqdorda gumus, azot va oʻsimliklar oziqlanishi uchun muhim boʻlgan boshqa elementlarga boy boʻladi. Begona oʻtlar urugʻi bilan kam ifloslangan, biologik faolligi past va oʻziga xos suv rejimiga (qur-gʻogchil rayonlarda ular kuchli quruq, nam yerlarda koʻproq namchil) ega. Qoʻriq yerning bu xususiyatlari har xil tipdagi Qoʻriq yerlarda turli darajada namoyon boʻladi.

Qoʻriq yerlar: choʻl, dasht va yarim choʻl, daryoboʻyi, botqoq, suvsiz vodiy yaylovlari va oʻtloqlari kabi asosiy tiplarga boʻlinadi. Qoʻriq yer dehqonchilikda haydalma yer resurslarini koʻpaytirishning asosiy manbai (qarang Qoʻriq va boʻz yerlarni oʻzlashtirish).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bitim** — 1) huquqda shartnoma, kontrakt, xalqaro shartnoma, konvensiya tushunchalarining sinonimi. 2) Oʻzbekiston Respublikasining FK boʻyicha fuqarolar va yuridik shaxslarning fuqarolik huquq va burchlarini belgilash, oʻzgartirish yoki bekor qilishga qaratilgan harakati. Bitim bir taraflama, ikki taraflama yoki koʻp taraflama boʻlishi mumkin (qarang Shartnomalar). Bitim tuzish uchun qonun hujjatlariga yoki taraflarning kelishuviga muvofiq bir tarafning xohishi zarur va yetarli bulsa, bunday bitim bir taraflama bitim hisoblanadi. Bitimlar ogʻzaki yoki yozma (oddiy yoki notarial tasdiqlangan) shaklda tuziladi. Yer uchastkalari va boshqa koʻchmas molmulk bilan bogʻliq Bitimlar (boshqa shaxsga berish, ipoteka, uzok, muddatli ijara, merosni qabul qilib olish va boshqalar) davlat roʻyxatidan oʻtkazilishi kerak. Qonun talablariga muvofiq kelmaydigan, shuningdek huquqtartibot yoki axloq asoslariga atayin qarshi maqsadda tuzilgan bitim; 14 yoshga toʻlmagan shaxslar; ruhiy kasalligi va aqli zaifligi sababli muomalaga layoqatsiz deb topilgan fuqaro tomonidan tuzilgan Bitim; qalbaki va koʻzboʻyamachilik uchun tuzilgan Bitim oʻz-oʻzidan haqiqiy emas. 14 yoshdan 18 yoshgachaboʻlgan voyaga yetmagan shaxslar; muomala layoqati cheklangan fuqarolar; harakatlarining ahamiyatini tushuna olmaydigan yoki boshqara olmaydigan fuqarolar tomonidan; shuningdek yanglishish taʼsirida tuzilgan bitim; aldash, zoʻrlik, qoʻrqitish, bir taraf vakilining 2-taraf bilan yomon niyatda kelishishi yoki ogir holatlar yuz berishi taʼsirida tuzilgan bitim; yuridik shaxs huquqiy layoqatidan tashqariga chiqadigan bitim sud tomonidan haqiqiy emas, deb topilishi mumkin

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bitik Höyük-** Anqaraning 42-mavzesida joylashgan. Qahramanqozon tumanining Bitik qishlogʻi yaqinida, shahardan km shimoli-gʻarbda joylashgan tepalikdir. Tepalikning oʻlchami 250x240 metr, balandligi 18 metr.

Qazishmalar
-----------

1942-yilda professor Remzi Oğuz Arik rahbarligida qisqa muddatli qazish ishlari olib borildi.

Tabakalanish
------------

Klassik davr, frigiy, xet, xalkolit va ilk bronza davri II. fazali qatlamlar aniqlandi. Bu qazilmalarda tekislikning yer osti suvlari uchraganligi uchun asosiy tuproqqa tushishning imkoni bo'lmagan. Keyinchalik, 1994-yilda Yaponiya Anadolu arxeologiyasi institutidan Sachixiro Omura tomonidan tadqiqot o'tkazildi.

Topilmalar
----------

Qazishmalar chogʻida Qoraoʻgʻlan Höyuk topilmalariga oʻxshash, ichi qora boʻyoqli, tashqi tomoni yorqin yuza rangdagi parchalar topildi. 

Bitik Höyuk haqidagi eng muhim topilma bu *Bitik vaza* bo‘lib, u qazish paytida emas, balki loy g‘isht yasash uchun qazilgan chuqurdan tasodifan topilgan. To'rt bo'lakdan topilgan vaza silindrsimon bo'yinli, keng og'izli, tuxum tanasi va to'rtta bandli tutqichga ega. Bezaklar bir-birining ustiga qo'yilgan uchta frizdan iborat bo'lib, muqaddas nikoh (hieros gamos ) marosimi haqida.

Vayronagarchilik holati
-----------------------

Turk arxeologik maskanlari - TAY loyihasi tomonidan tayyorlangan 2002-yil vayronagarchilik hisobotida "höyük" butunlay vayron bo'lganligi aytilgan.

Eslatmalar
----------

Havolalar
---------

* Fotosuratlar 2016-yil 4-mart.

Manba
-----

1. ↑  „TAY – Yerleşme Ayrıntıları". 5 martda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2 haziran 2012.
2. 1 2 3 4 5  „TAY – Yerleşme Dönem Ayrıntıları". 5 martda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2 haziran 2012.
3. ↑  „*Türkiye Arkeolojik Tahribat Raporu 2002!!"*. 26 haziran 2010da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2 haziran 2012.
*Vigna radiata*

**Mosh** (Phaseolus aureus) — dukkakdoshlar oilasiga mansub bir yillik dukkakli ekin; loviya turlaridan biri. Hindiston, xitoy va eron kenja turlariga boʻlinadi. M.ning vatani — Jan.gʻarbiy Osiyo, miloddan avvalgi 4—3ming yillikda ekila boshlagan. Hozir M. Oʻrta Osiyoda, Hindiston, Pokiston, Afgʻoniston, Eron, Xitoy, Yaponiya va boshqa mamlakatlarda ekiladi. Oʻq ildizi tuproqqa 1,5 metrgacha kirib boradi, azot toʻplaydigan tuganaklar hosil qiladi. Sershox poyasi 20—100 sm yoyilib, tik yoki chirmashgan holda oʻsadi, barglari keng, yirik. Guli ikki jinsli, kapalaksimon, barg qoʻltiklarida 3—12 ta boʻlib joylashadi, rangi sariq yoki sargʻish-yashil. Mevasi dukkak, ingichka, silindrsimon, uz. 6— 18 sm, ichida 6—15 ta urugʻ boʻladi. Urugʻi sariq, yashil va qora; 1000 dona urugʻi vazni 40—80 g. M. issiqsevar, urugʻi 12—15° haroratda 5—7 kunda unib chikali. Maysalari —1°, —2° da nobud boʻladi. M. namsevar oʻsimlik. Urugʻining koʻkarib chiqishi uchun vazni barobarida suv berish kerak. Ayniqsa, shonalash davrida suvni koʻp talab qiladi. Soya joylarda yaxshi rivojlanmaydi. Unumdor oʻtloqi tuprokda yaxshi oʻsadi. Asosan, oʻzidan changlanadi. Oʻzbekistonda doni bahorda ekilgani 85—95, yoz oxirida ekilgani 60—65 kunda yetiladi. Hosil dukkaklarining 75—80% pishganda yigʻiladi. Doni tarkibida 24— 28% oqsil, 46—50% kraxmal, 2—4% moy va vitaminlar bor. M. oziq-ovqatda qoʻllaniladi, oson hazm boʻladi, unidan makaron tayyorlashda foydalaniladi. Koʻkati chorvachiliqsa toʻyimli ozuqa, poyasidan silos bostirish mumkin.

Oʻzbekistonda Pobeda 104 (1948-yildan) va Radost (1984-yildan) navlari ekiladi. Sugʻoriladigan yerlarda gektaridan 10—16, angʻizga ekilganida 8—12 s hosil olinadi.

Kasall iklari : fuzarioz, bakterioz, askoxitoz, sariq mozaika; zararkunandalari: chertmakchi qoʻngʻizlar, yalangʻoch shilliq qurt, dala qandalasi.

Halima Otaboyeva.

**Mosh** *Vigna radiata* oʻsimligining urugʻidir. Vatani — Hindiston yarimoroli. Moshguruch, moshxoʻrda kabi taomlarning asosiy masalligʻidir.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
"MOSFILM" — Rossiyadagi badiiy filmlar ishlab chiqaruvchi eng yirik kinostudiyalardan. 1924-yil Moskvada tashkil topgan. Turli nomlar bilan atalgan. 1935-yildan hozirgi nomida. S. Eyzenshteyn, V. Pudovkin, A. Dovjenko, M. Romm, A. Tarkovskiy va boshqa mashhur rej.lar faoliyat koʻrsatgan. Shuningdek, M. Kalatozov, A. Ptushko, V. Shukshin, G. Aleksandrov, S. Bondarchuk, G. Daneliya, A. Zarxi, Yu. Ozerov, G. Chuxray kabilarning ijodi "M." faoliyati bilan chambarchas bogʻliqdir. "Quvnoqbolalar" (G. Aleksandrov), "Aerograd" (A. Dovjenko), "Ivan Grozniy" (S. Eyzenshteyn), "Inson takdiri" (S. Bondarchuk), "Haloskorlik" (Yu. Ozerov) singari filmlari bilan shuxrat krzongan. 1945-yildan kinostudiya qoshida "Kinoaktyor teatr-studiyasi" ishlab turibdi. 1991-yildan boshqa kinostudiyalarni suratga olish pavi-lonlari bilan taʼminlovchi kinokonsern vazifasini ham oʻtamoqda. MOT (fors. — oʻldi) — 1) shaxmat (shohmot) atamasi; oʻyinda shohning raqib donasi (donalari) kisht(lar)idan himoya topolmay qolgan xrlati. "Bolalarcha M." (1. ye4 ye5 2. Fs 4 Fs5 3. FrgZ Osb 4. Frx7X), "telba M." (1. f4 yeb 2. g4 Fr4X), "Legal M.i" (1.ye4 ye5 2. Fs4 d6. 3 Of3 Osb 4. OsZ Fg4 5. Oye5 FSH 6. Of7 She7 7. Od5X), "ziq M." (bunda oʻz donalari qurshovida qolgan shoh raqib oti tomonidan M. qilinadi) koʻrinishlari ham bor; 2) koʻchma maʼnoda — yengmoq, mulzam qilmoq shakllari ham qoʻllanadi (mas, ran bilan mot qilmoq).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shveysariya — Turkmaniston munosabatlari** — Turkmaniston va Shveysariya oʻrtasidagi diplomatik munosabatlar. Ikkala mamlakat ham Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti va BMTning toʻla-toʻkis aʼzolari, shuningdek, betaraflik siyosatiga rioya qilishadi.

Tarix
-----

Turkmaniston Shveysariya bilan 1992-yil 8-mayda diplomatik aloqalarni oʻrnatgan.

2008-yilda investitsiyalarni ragʻbatlantirish va oʻzaro himoya qilish toʻgʻrisida hukumatlararo bitim imzolangan. 

2011-yil 11-apreldan boshlab Turkmanistonning Shveysariyadagi elchixonasi, shuningdek, Jenevada BMT huzuridagi doimiy vakolatxonasi oʻz faoliyatlarini amalga oshirib kelishmoqda.

Shveysariyaning Ozarbayjonda Turkmaniston uchun ham qoʻllaniladigan elchixonasi bor.

Turkmaniston Prezidenti Gurbanguli Berdimuhamedov ikki tomonlama munosabatlar tarixida birinchi marta Shveysariyaga 2012-yil 8-oktabrda tashrif buyurgan. Turkmaniston va Shveysariya Konfederatsiyasi oʻrtasida daromad va kapital soliqlariga nisbatan ikki tomonlama soliqqa tortilmaslik toʻgʻrisidagi konvensiya, Turkmaniston Tashqi ishlar vazirligi va Shveysariya Federal tashqi ishlar vazirligi oʻrtasida oʻzaro anglashuv memorandumi, Turkmaniston Tashqi ishlar vazirligi IMO va Jeneva xavfsizlik siyosati markazi oʻrtasida, Turkmaniston Savdo-sanoat palatasi va Shveysariya-Rossiya/MDH qoʻshma savdo palatasi oʻrtasida oʻzaro anglashuv memorandumi imzolangan.

2014-yil 20-noyabrda Shveysariya Konfederatsiyasi Prezidenti Dide Burkxalter amaliy tashrif bilan Turkmanistonga kelgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Bilateral relations between Switzerland and Turkmenistan
2. ↑  Туркменистан открывает посольство в Швейцарии
3. ↑  Embassy of Switzerland to the Republic of Azerbaijan and Turkmenistan
4. ↑  *Туркменистан-Швейцария: на пороге нового этапа сотрудничества*, 2016-03-05da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2021-04-02
5. ↑  Official visit by Turkmen President to Switzerland
6. ↑  *Открыта новая глава в истории туркмено-швейцарских отношений*, 2015-07-16da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2021-04-02
7. ↑  В Берне прошли туркмено-швейцарские переговоры на высшем уровне
8. ↑  *Переговоры Президента Туркменистана и Президента Швейцарской Конфедерации*, 2016-03-05da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2021-04-02

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Turkmaniston Turkmanistonning xalqaro aloqalari |
| --- |
|  |
| Amerika | 
* AQSH
* Meksika
 | 
Coat of arms of Turkmenistan |
|  |
| Osiyo | 
* Afgʻoniston
* Armaniston
* Hindiston
* Eron
* Qirgʻiziston
* Ozarbayjon
* Pokiston
* Turkiya
* Oʻzbekiston
* BAA
* Gruziya
* Isroil
* Malayziya
* Xitoy
* Yaponiya
* Qozogʻiston
* Tojikiston
 |
|  |
| Yevropa | 
* Avstriya
* Belarus
* Belgiya
* Buyuk Britaniya
* Germaniya
* Xorvatiya
* Fransiya
* Rossiya
* Ispaninya
* Shveysariya
 |

 |