Val Kamonikadan topilgan qoya tasviri (Naskal tasvir)) (Italiya, miloddan avvalgi 10 000 yillar). Ilmiy g'oyalarga ko'ra xudolar yoki afsonaviy mavjudotlarning marosim tasviri. Paleokontakt gipotezasi tarafdorlarining fikriga ko'ra, bu yerdan tashqari sivilizatsiya vakillari tasvirlangan ibtidoiy chizmadir ("kosmik kiyimdagi astronavtlar")
**Paleokontakt** (**qadimgi astronavtlar gipotezasi**, **paleokosmonavtika**) — psevdoilmiy gipoteza boʻlib, unga koʻra oʻtmishda yerdan tashqaridagi aqlli mavjudotlar Yerga tashrif buyurib, odamlar bilan aloqada boʻlgan, bu gipoteza tarafdorlarining fikricha, yer madaniyatining baʼzi qadimiy yodgorliklarida oʻz aksini topgan. Koʻpincha, paleokontakt gipotezasi baʼzi (yoki barcha) yer usti sivilizatsiyalari uchun yerdan tashqarida kelib chiqishini nazarda tutadi. Tarafdorlarning fikriga koʻra, bu aloqa zamonaviy madaniyatlar, texnologiyalar, din va hatto inson biologiyasi rivojlanishiga taʼsir koʻrsatgan va koʻpchilik, hatto barcha dinlarning xudolari yerdan tashqarida kelib chiqqan va ilgʻor texnologiyalar Yerga olib kelingan, oʻzga sayyoraliklar qadimgi odamlarni ilohiy maqomining dalili sifatida talqin qilishdi.

Zamonaviy ilmiy adabiyotlarda paleokontakt gipotezasi jiddiy eʼtiborga olinmaydi, u psevdoilmiy, jumladan, psevdoarxeologik hisoblanadi. Gʻoya tarafdorlari oʻz eʼtiqodlarini himoya qilib, koʻpincha maʼlumotlarni buzib koʻrsatadilar yoki hatto dalillarni toʻqib chiqaradilar.

Paleokontakt gʻoyasi psevdoilmiy adabiyotda (folk-xistori, psevdoarxeologiya) mashhur. Ushbu gʻoyani Charlz Fort, Konstantin Siolkovskiy, Immanuil Velikovskiy, Matest Agreste, Robert Sharru, Erix fon Deniken, Aleksandr Kazantsev, Zaxariya Sitchin, Jorjio Sukalos, Andrey Sklyarov va boshqa koʻplab mualliflar ishlab chiqdi va rivojlantirmoqda. Paleokontakt gʻoyalari koʻpincha zamonaviy madaniyatning ilmiy-fantastik asarlarida oʻynaladi.

Umumiy maʼlumot
---------------

 Abidos ierogliflari vertolyot, suv osti kemasi, dirijabl va planer deb hisoblanadi. Zamonaviy odamga mashinalar tasviri bo'lib ko'rinadigan figuralar bir yozuvning ikkinchisining ustiga qo'llanilishi va keyinchalik gipsning qisman yo'qolishi natijasida tasodifan paydo bo'lgan.
 Qadimgi Mesopotamiya silindrli muhridagi rasm
Serbiya Vysokie Decany monastirining freskasi, farishtalarning maxsus toifasi - yoritgichlar haydovchilari ufologlar tomonidan bu samolyot ichidagi uchuvchilar deb qaraladi.
Paleokontakt nazariyasining baʼzi tarafdorlari ham panspermiya nazariyasi bilan oʻrtoqlashadilar va odamlar ming yillar oldin Yerga kelgan yerdan tashqari aqlli mavjudotlarning avlodlari yoki ijodlari ekanligini taʼkidlaydilar. Barcha xalqlar mustaqil ravishda rivojlangan, ammo antik davrda insoniyat bilimi, dini va madaniyatining koʻp qismi „ona madaniyati" rolini oʻynagan oʻzga sayyoralardan olingan, degan gʻoya shu bilan bogʻliq. Bir qator paleokontakt tarafdorlari, shuningdek, „qadimgi astronavtlar" (yoki „qadimgi kosmonavtlar") deb ataladigan koinotdan kelgan musofirlar Yerda koʻplab qadimiy megalit inshootlarni, masalan, Misr piramidalari va Pasxa orolida moai haykallarini qurgan yoki qurilishda odamlarga yordam bergan deb hisoblashadi.

Gipoteza tarixi
---------------

Chet elliklarning Yer tarixiga mumkin boʻlgan taʼsiri haqida birinchi maʼlum boʻlgan maʼlumot Charlz Fortga tegishli boʻlib, u 1919-yilda „Laʼnatlanganlar kitobi"ni nashr etgan boʻlib, u rasmiy fan tomonidan koʻrib chiqilmaydigan faktlarni koʻrib chiqishga bagʻishlangan (masalan, Zalsburg parallelepipedining kelib chiqishi).

Paleokontakt gipotezasining asoschisi va uning zamonaviy shaklining yaratuvchisi Konstantin Siolkovskiy hisoblanadi. U birinchi marta 1928—1929-yillarda oʻtmishda oʻzga sayyoralik kelgindilarning Yerga tashrif buyurishi mumkinligi gʻoyasi bilan chiqqan edi.

1950-yilda Immanuil Velikovskiy halokatlar nazariyasiga (global muzlik, suv ostidagi quruqlik qismlarining yoʻq boʻlib ketishi, sunami) bagʻishlangan „Jang qilayotgan dunyolar" kitobini nashr etdi, buning sababi, muallifning fikriga koʻra Mars va Venera taʼsirida Yerning aylanish orbitasidagi oʻzgarish edi. Muallifning Eski Ahd matnlari va geologiya, astronomiya, arxeologiya, tarix va mifologiyaning baʼzi maʼlumotlariga asoslanib, „transdistsiplinarlik" daʼvosi bilan qarashlari bir necha bor tanqid qilingan.

1950—1960-yillarda sovet matematigi Matest Agrest oʻzining „Izlar koinotga olib boradi" va „Qadimgi kosmonavtlar" rezonansli maqolalarida Yerdan tashqari sivilizatsiyalar vakillari tomonidan Yerga tashrif buyurilganligi haqidagi paleokontakt gipotezasini ommalashtirdi. Keyingi yigirma yil ichida SSSRda turli ilmiy-ommabop jurnallar va gazetalarda ikki yuzdan ortiq asarlar nashr etildi, ularning mavzusi paleokontaktlar muammosi edi.

 Mayya hukmdori Pakal sarkofagining qopqog'i, Erix fon Deniken ning so'zlariga ko'ra, kosmik kemada yulduzlarga ko'tarilgan qadimgi astronavt tasvirlangan.
1970-yillarda shveysariyalik ufolog yozuvchi Erix fon Danikenning „Xudolar aravalari" (1968) kitobi, shuningdek, Gʻarbiy Germaniya hujjatli filmi dilogiyasi taʼsiri ostida paleokontakt gʻoyasiga butun dunyo boʻylab qiziqish choʻqqisiga chiqdi. Uning asosida „Kelajak xotiralari" (1970) va „Xudolar habari" (Sovet kassasida - „Xudolar sirlari", 1976). Fon Daniken xalqaro bestsellerga aylangan kitobida qadimiy folklor yodgorliklari, afsonalar, muqaddas matnlar, meʼmoriy tuzilmalar va arxeologik topilmalarni (xususan, "bu yerlik boʻlmagan artefaktlar") "dalil" sifatida oʻzining talqiniga asoslanadi. Yerdan tashqari sivilizatsiyalarning Yerga tashrifi toʻgʻrisida ilmiy nazariya darajasiga paleokontakt gipotezasini oʻrnatishga harakat qiladi.

Qadimgi astronavtikani oʻrganish jamiyati 1973-yilda Chikagoda Gen Fillips tomonidan tashkil etilgan „Qadimgi astronavtikani oʻrganish jamiyati"ga asos solindi inglizcha: *), uning maqsadi oʻzga sayyoraliklarning insoniyat taraqqiyotiga taʼsirini oʻrganish va tarixdan oldingi davrda mavjud boʻlgan yuqori texnik jihatdan rivojlangan sivilizatsiyalarni izlash edi. AAS rahbarligida konferensiyalar oʻtkazildi, „Qadimgi gorizont" jurnali (nemis va ingliz tillarida), „Qadimgi astronavtlar kitobi" va „Qadimgi astronavtika mavjudligining yangi dalillari" kitoblari nashr etildi.*

Zakariya Sitchin (AQSh) oʻzining „Sivilizatsiya beshiklari" va „Oʻn ikkinchi sayyora" kitoblarida ogʻirligi 1000 tonnagacha boʻlgan yirik tosh bloklardan Anunnaki oʻzga sayyoralik kelgindilari oʻzlarining kosmik kemalari uchun boshlangʻich joylar („kosmik portlar") sifatida baʼzi megalitik binolar (masalan, Baalbek yoki Maʼbad togʻidagi binolar) qurishi mumkinligini daʼvo qiladi.

Tanqid
------

Paleokontaktlar tarafdorlarining koʻplab tushunchalari ilmiy-texnik nuqtai nazardan eskirgan va bizning davrimizda sodda (masalan, kelgindilar tomonidan raketa dvigatellaridan foydalanish; oʻzga sayyoraliklar va tarixdan oldingi odamlarning notoʻgʻri shakllanishi) hisoblanadi.

Bundan tashqari, zamonaviy ilmiy metodologiyada qabul qilingan mantiqiy reduksionizm tamoyiliga koʻra ("Okkam ustarasi"), agar tarixiy artefaktning yerdan tashqaridagi kelib chiqishi bilan bogʻliq boʻlmagan ayrim xususiyatlarini tushuntirish imkoniyati mavjud boʻlsa, ularni bunday deb tan olish mumkin emas.

### Tashrifdan maqsadlar

Foydali qazilmalarni gʻamlash
Ushbu pozitsiya 1960—1970-yillarda ilmiy asoslarga ega boʻlgan va ekzosayyoralar toʻgʻrisida maʼlumotlarning toʻliq yoʻqligi (birinchi ekzosayyora faqat 1989-yilda kashf etilgan), yulduzlararo muhitning kimyoviy tarkibi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning kamligi (yetarlicha batafsil maʼlumotlar faqat 1960-yillarda olinganidan keyin olingan) edi. 1980-yillarning oxirida kosmik observatoriyalarning ishga tushirilishi) va oʻsha paytdagi yuqori texnologiya gʻoyasi oltindan (elektronika sanoati), tabiiy olmosdan (asbobsozlik, asbobsozlik sanoati), yoqut va sapfirlar (optik va soat sanoati) va boshqa qimmatbaho minerallardan foydalanishga majbur boʻldi.. Biroq, astronomiyadagi yangi kashfiyotlar nuqtai nazaridan, koinotda bir necha barobar koʻp oltin, olmos, temir va boshqa resurslar mavjudligi va bir qator yulduzlar yaqinida tom maʼnoda „olmos bulutlari" mavjudligi aniq. Buning uchun Yerga uchish tavsiya etilmaydi. Bundan tashqari, 20-asrning ikkinchi yarmi - 21-asr boshlarida yer usti texnologiyalarining rivojlanish tendentsiyalari nuqtai nazaridan, tabiiy mineral „qimmatbaho" resurslarga tobora kamroq bogʻliqlik va sintetik materiallarga oʻtish, ayniqsa, yuqori texnologik sohalar, misol uchun, agar 1970-yillarda oltin va kumush elektrotexnika va elektronikada faol ishlatilgan boʻlsa (rele kontaktlaridan mikrosxemalarning ichki oʻtkazgichlari va oltin bilan qoplangan simlargacha), keyin 21-asrda ular ushbu sohalarda deyarli qoʻllanilmaydi. 1980-yillardan boshlab sintetik olmoslar, yoqutlar va sapfirlar sanoat tomonidan ommaviy ishlab chiqarilmoqda, ular kerakli xususiyatlarga ega va optika, nozik mexanika va asboblar ishlab chiqarishda tabiiy analoglardan foydalanishni keraksiz qiladi. Texnologiyaning boshqa sohalarida oltin va boshqa tabiiy qimmatbaho materiallar undan ham oldin foydalanilmay qolgan.

Organik xom ashyo (uglevodorodlar), shuningdek, temir va yengil rangli metallar ham Koinotda (sayyoralarda va yulduzlararo muhitda) yaxshi tarqalgan. Bu 1960-yillarda allaqachon maʼlum boʻlgan va 1972-yilgi neft inqirozi paytida, 2000-yillarga kelib, neft narxining vahima prognozlari fonida, quyosh tizimining sayyoralarida uglevodorodlarni, birinchi navbatda metanni qazib olish boʻyicha futuristik loyihalar amalga oshirildi.. Ammo hatto eng optimistik hisob-kitoblarga koʻra, ularni sayyoralararo tashish uchun energiya xarajatlari yetkazib beriladigan partiyaning energiya zichligidan sezilarli darajada yuqori boʻladi. Uglevodorodlarni yulduzlararo va undan ham koʻproq galaktikalararo tashish mutlaqo nomaqbuldir. Bu gipoteza, oʻz mohiyatiga koʻra, 1970-yillardagi vahima haqidagi taxminlarning aks-sadosi edi va hech qachon ilmiy asosga ega boʻlmagan.

Yerda juda koʻp miqdorda boʻlgan ogʻir metallarga (masalan, uran) qiziqish boʻlishi mumkin, ammo koʻpchilik sayyoralarda uran umuman mavjud boʻlmasligi ham mumkin. Ammo Yerda ham uran tugʻma koʻrinishda emas, balki kambagʻal ruda koʻrinishida taqdim etiladi, bu esa, shubhasiz, kelgindilar oʻsha yerda uni boyitib, zamonaviy atom elektr stantsiyalari va radiokimyoviy zavodlar kabi sanoat obyektlarini yaratishi kerak edi. Biroq, bunday zavodlar Yerda oʻtmishda, hatto ming yillar oʻtib ham mavjud boʻlgan deb hisoblasak, ular hech boʻlmaganda aniqlanmagan radioaktiv anomaliyalar koʻrinishida izlarini qoldirishlari kerak edi. Yerdagi ibtidoiy jamiyat va yulduzlararo (ehtimol, galaktikalararo) ehtiyojni hisobga olmaganda, hatto 19-asr boshlari sharoitida mahalliy texnologiyalardan foydalangan holda mahalliy materiallardan bunday yuqori texnologiyali obyektlarni qurish mumkin emas Bu eng murakkab va ogʻir uskunalarni tashish, begona sayyorada metallarni qazib olish va boyitish gʻoyasini shubha ostiga qoʻyadi. Yerda sunʼiy kimyoviy elementlarni sanoatda ishlab chiqarish muvaffaqiyati yuqori darajada rivojlangan sivilizatsiya uchun ularni sintetik ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻyish osonroq ekanligini koʻrsatadi.; Mehnat resurslari

Paleokontakt gipotezasini qoʻllab-quvvatlovchilar (masalan, Zakariya Sitchin) oʻzga sayyoraliklar arzon yoki erkin ishchi kuchi sifatida odamlarga muhtojligini taʼkidlaydilar. Bunday gipoteza har qanday ilmiy maʼlumotlardan koʻra koʻproq inson qoʻrquvi va illatlarini umumlashtiruvchi folklordan kelib chiqadi. Skeptiklarning taʼkidlashicha, yulduzlararo sayohatga qodir boʻlgan sivilizatsiya sanoatni avtomatlashtirish darajasiga erishgan boʻlishi kerak, bu esa erkin mehnatga boʻlgan ehtiyojni yoʻq qiladi. Bundan tashqari, bunday ishchi kuchi mutlaqo malakasiz boʻladi (masalan, hatto qadimgi Misrning eng yaxshi ustalarining koʻnikmalari va bilimlari hatto 19-asrning yer yuzida ham talabga ega boʻlishi dargumon, kosmonavtika davri haqida esa gapirmasa ham boʻladi). Bunga misol tariqasida skeptiklar Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi mehnat bozorini keltirib oʻtishadi, bu yerda yarim asr davomida Osiyo, Afrika va Okeaniyadagi nosanoat davlatlaridan arzon va malakasiz ishchi kuchiga ehtiyoj boʻlmagan. SSSRni misol qilib keltirish mumkin, bu yerda sanoatlashtirishning boshida Gulag mahbuslarining bepul malakasiz mehnati keng qoʻllanilgan, ammo texnologiya rivojlanishi bilan atom va kosmik loyihalarni amalga oshirish, mahbuslar mehnatidan foydalanish yordamchi operatsiyalarda ham barbod boʻldi.; Oraliq baza

Chet elliklar tomonidan Yerdan odatdagi sharoitlariga eng yaqin sharoitga ega boʻlgan sayyora sifatida kosmik kemalarga yonilgʻi quyish va texnik xizmat koʻrsatish, uzoq olamlarga yoʻlda ekipajlarning zaxiralarini toʻldirish va dam olish uchun oraliq baza (" sakrash aerodromi ") sifatida foydalanish varianti ham mavjud. koʻrib chiqilmoqda. Bu mavzu asosan ilmiy-fantastik fantaziyalarda uchraydi. Biroq, Yerdagi erkin tushish tezlashuvining yuqori qiymati bu vazifani juda murakkablashtiradi. Bundan tashqari, galaktikalararo tezlikdan birinchi kosmik tezlikka sekinlashish va undan keyingi tezlashtirish zarurati bunday manevrdan foydalanishni energiya nuqtai nazaridan mutlaqo maʼnosiz qiladi, hatto biz tranzit transport vositasi qoʻnmaydi, lekin unga xizmat koʻrsatadi deb taxmin qilsak ham. Yer orbitasida yoki kosmik kemalar orqali Oyda (shunga oʻxshash xususiyat zamonaviy aviatsiyaga ham xosdir: uzoq masofali laynerlar bortga oraliq qoʻnmasdan belgilangan aeroportga uchish uchun etarli miqdorda yoqilgʻi oladi, chunki qoʻnish va undan keyingi yonilgʻi uchun yoqilgʻi xarajatlari Katta samolyot uchun oraliq aerodromdan uchish taxminan 3-4 soatlik kruiz parvozi narxiga teng). Bundan tashqari, agar biz oʻzga sayyoraliklar kimyoviy tuzilish va biologiya nuqtai nazaridan er yuzidagi hayotga yaqin deb hisoblasak ham, biologik ob'ektlarning xiral tozaligi tufayli, „oyna dunyosi" ehtimoli yuqori (50%). Yerning bioresurslari begonalar uchun yaroqsiz.; Tajriba

„Qadimgi kosmonavtlar"ning Yerga tashrif buyurishiga sabab, ularga maʼlum boʻlgan yagona maqsad bilan oʻtkazilgan tajriba boʻlishi mumkin. Mantiqiy fikr yuritadigan boʻlsak, bu deyarli hamma narsa boʻlishi mumkin. Misol uchun, ular bizni xuddi hayvonot bogʻidagi hayvonlar kabi koʻpaytiradilar, qiziqish uchun ular tanlanganlarini tanlab oladilar va ularni qul sifatida yoki galaktik sirklarga oʻxshash tarzda olib ketishadi, vaqti-vaqti bilan ular hayvonot bogʻiga oʻzgartirishlar kiritadilar. bizning DNK kodimiz va keyin vaqti-vaqti bilan natijalarni tekshirishadi yoki ular bizning rivojlanish tezligimiz boʻyicha statistik qiyosiy tadqiqotlar olib boradilar - boshqa sayyoralardagi boshqa turlar bilan solishtirganda.

Biz oʻzimizdan sezilarli darajada farq qiladigan turlarning maqsadlarini intuitiv ravishda tushuna olmaymiz, hatto Yerda yashaydiganlardan ham, begonalar haqida esa nima deya olishimiz mumkin. Ehtimol, biz beixtiyor eksperimentning bir qismiga aylanganmiz, chunki halokatga uchragan begona kemalarning birinchisi uchib keta olmadi. Oʻzlarining sayyoralari bilan hech qanday aloqasi yoʻqligi sababli ular halokatga uchraganliklarini tushunib, qidiruvchilar va qutqaruvchilar uchun bizni odamlarni tark etishdi. Aslida - neandertallarning kelgindilar bilan duragaylari.

Agar biz ushbu gipotezaga amal qilsak, ular bizni oʻzlarining irqlarining tashqi koʻrinadigan belgilari va ijodiy qobiliyatlarining bir qismi bilan yaratdilar, bu bizning turlarimiz va sayyoramizdagi har qanday hayvonlar oʻrtasidagi farqni tushuntiradi. Bu ikkala fiziologiyadagi farqlar - mutlaqo himoyalanmagan teri, tik turish, zaif bolalar va tugʻilishga yomon moslashish, shuningdek, aqliy farqlar - insonning mavhum fikrlash uchun ajoyib qobiliyatlari, konstruktiv murakkab ijodkorlik va koʻp qirrali murakkab his-tuygʻular, ulkan rivojlangan fanning mavjudligi va muhandislik, nasr va sheʼrlar, yaʼni semantika va universal konseptual-majoziy til bilan bevosita ishlash va bevosita kontseptual-majoziy til bilan ishlaydigan tasviriy sanʼat mavjudligi (izoh: qizil bolgʻa va sigir nima ichadi? haqidagi topishmoqlar mohiyatini oʻrganib chiqing).

Baʼzi hollarda biz tajribaning salbiy koʻrinishiga ham duch kelishimiz mumkin. Misol tariqasida, agar oʻzga sayyoraliklar irqi rivojlangan parazit irq boʻlsa, bu xostlar (parazit tashuvchilari) yetishtirish boʻyicha tajriba boʻlishi mumkin.; Tadqiqot missiyasi

Oʻzga sayyoraliklarning Yerga mahalliy hayot shakllari bilan aloqa qilmasdan, tadqiqot maqsadida tashrif buyurishi ehtimoli ham mavjud.

### Megalitik qurilishlar va geogliflar

 Gizadagi Xeops piramidasi ( Misr). Miloddan avvalgi 2540-yillar
Paleokontakt gipotezasi yordamida antik davrning turli arxitektura yodgorliklari ham tushuntiriladi. Biroq, ularning qurilishi juda qiyin boʻlsa-da, ishlatilgan texnologiyalar, masalan, Misr piramidalarini qurishda juda ibtidoiy boʻlganligi hisobga olinmaydi - masalan, tosh bloklarni oddiy yotqizish. Yulduzlar orasida ucha oladigan yuqori darajada rivojlangan sivilizatsiya bunday qurilish texnologiyalaridan foydalanishi va bu inshootlarni, masalan, 20-asr boshidan beri boʻlgani kabi, monolit temir-betondan qurmasligini juda gʻalati deb hisoblash mumkin. Boshqa tomondan, baʼzi qurilish texnologiyalari (granit bloklarini nozik oʻrnatish, quvurli burgʻulash izlari boʻlgan toshdagi silindrsimon teshiklar, koʻpburchakli toshlar va boshqalar).) ushbu texnologiyalar bilan tanish boʻlmagan odamlar nuqtai nazaridan oddiy tushuntirishni topa olmaydi, bu esa turli xil ilmiy taxminlar uchun imkoniyat ochadi.

Baʼzi inshootlarni „zamonaviy texnologiyalarsiz" yaratishning „imkonsizligi" qadimgi muhandislar tomonidan ixtiro qilingan aqlli oddiy yechimlar toʻgʻrisida bilim yetishmasligidan kelib chiqqaniga misollar mavjud. Misol uchun, Pasxa orolidagi koʻp tonnalik moai haykallarini zamonaviy texnologiyalardan foydalanmasdan koʻchirish va koʻtarish mumkinligi koʻrsatildi. Granitni mis parma va qum bilan burgʻulash imkoniyati ham koʻrsatildi. Qanchalik paradoksal koʻrinmasin, ammo bunday „oʻtmishdagi yerdan tashqari texnologiyalar" XX asr boshlarida ham bir qator mamlakatlarda, jumladan SSSRda ham „chetda" keng qoʻllanilgan. Masalan, 1920—1930-yillarda GOELRO rejasiga muvofiq qurilgan 110 kV kuchlanishli birinchi havo elektr uzatish liniyalarining 28 metrli sakkiz tonnalik minoralari 10-15 kishidan iborat ishchilar jamoalari tomonidan hech qanday maxsus jihozlardan foydalanmasdan (oʻsha yillarda koʻchma kranlar yoʻq edi) arqonlar va yogʻoch yiqiladigan oʻqlar yordamida muvaffaqiyatli yigʻildi va koʻtarildi. Shu bilan birga, elektr uzatish minoralarini koʻtarish va harakatlantirish texnologiyasi Pasxa orolida moai koʻchirish texnologiyasini deyarli takrorladi, garchi uning mualliflari bu qadimiy artefaktlar haqida hech qachon eshitmagan boʻlishlari dargumon. Maʼlumki, texnologik taraqqiyot jarayonida ilgari koʻpchilikka maʼlum boʻlgan va koʻp yillik amaliyot natijasida takomillashtirilgan sodda, ammo samarali dizayn va keyinchalik keraksiz boʻlib qolgan koʻplab texnologiyalar unutiladi. Bunda ular tezda unutiladi. Misol tariqasida. Amalda, hatto chekka hududlarda ham, qurilish qavslaridan foydalanmasdan, dumaloq loglardan yogʻoch koʻpriklarni qurish uchun dizayn va texnologiyalar unutilgan. Perchinli korpusli kemalar, fanera-perkal samolyotlar, trubkali radiotexnika va radio trubkalarni qurishning sanoat texnologiyalari yoʻqolgan. Qanchalik paradoksal boʻlmasin, XXI asrning boshlarida oʻtmishdagi koʻplab texnologik yutuqlarni takrorlashning iloji yoʻq: Saturn-5 raketasini va Apollon kosmik kemasini, Tu-144 va Konkord tovushdan tez yoʻlovchi laynerlarini, "Titanik paroxodi ", „Missuri" linkori yoki „Akula" oilasining suv osti kemalarini qayta qurish mumkin emas.

Baʼzi geogliflar (Naska geogliflari, And qandillari va boshqalar).) paleokontakt gipotezasi tarafdorlari tomonidan yo yerdan tashqari sivilizatsiya vakillarini jalb qilish uchun yoki yerdan tashqari texnologiyalardan foydalangan holda yaratilgani bilan izohlanadi. Biroq, bir qator olimlarning tadqiqotlari (Mariya Reyche va boshq.) bunday yodgorliklarni yaratish eng ibtidoiy texnologiyalar yordamida mumkinligini isbotladi, garchi ularning maqsadining umumiy qabul qilingan talqini yoʻq.

Paleokontakt versiyasi tarafdorlarining yana bir bayonotiga koʻra, qadimda Yerga tashrif buyurgan musofirlar ataylab u yerda tub aholi jamiyatining rivojlanish darajasiga mos keladigan artefaktlar yaratgan. Shunga qaramay, Denikenning oʻzi ham, uning izdoshlari ham boshqa sivilizatsiyalar Yerga tashrif buyurganligi toʻgʻrisida toʻgʻridan-toʻgʻri dalillar keltirmagan, bu umuman ilmiy jamoatchilik tomonidan tan olingan. Gipoteza tarafdorlari umumiy qabul qilingan ilmiy nazariyalar doirasida izoh topadigan artefaktlar. [ aniqlash ] yoki mustaqil laboratoriyalarda keng qamrovli tahlildan oʻtmagan yoki soxta boʻlib chiqqan yoki umuman olimlar qoʻliga tushmagan.

### Yerdan tashqarida hayotning mavjudligi

1960-yillardan beri OZMA va SETI loyihalari doirasida qoʻllaniladigan texnik vositalarni doimiy ravishda takomillashtirish bilan bir necha bor izlanishlar olib borilgan yerdan tashqari sivilizatsiyalarning mavjudligi toʻgʻrisida toʻgʻridan-toʻgʻri dalillar yoʻq. Boshqa tomondan, ularning mavjudligini tubdan imkonsiz qiladigan biron bir jiddiy dalil yoʻq. Bu sohaga qiziqish 2000—2010-yillardagi ekzosayyoralar ni kashf etishdagi muvaffaqiyat tufayli ortib bormoqda, ularning baʼzilari Yerdagi kabi yashash sharoitlariga ega boʻlishi mumkin (Kepler-22 b, Gliese 581 d, HD 85512 b). Hozirda Yerdan tashqarida hayot mavjudligini tasdiqlovchi dalillar yoʻq (masalan, yer yuzidagi ekstremofillarga oʻxshash bakteriyalar shaklida), ammo bu yoʻnalishda qidiruvlar faol davom etmoqda. Panspermiya gipotezasi eng oddiy organizmlarning paydo boʻlishi va ularning sayyoralar oʻrtasida kosmik jismlar (masalan, Yefremovka yoki Murchison kabi meteoritlar) tomonidan tashilishi mumkinligi haqidagi savollarga aniq javob bermaydi va shuning uchun bilvosita dalil boʻla olmaydi, boshqa sayyoralarda hayotning mavjudligi ehtimoli haqida - garchi bunday tashishning nazariy imkoniyati istisno qilinmasa ham. Vaqt fizikasi, kvant biologiyasi va kvant informatika sohasidagi soʻnggi tadqiqotlar [ *<span style="" title="Википедия:Избегайте неопределённых выражений">nima?</span>* ] oʻzga sayyoraliklar parallel koinotlardan yoki kelajakdan kelishi mumkinligini taxmin qiladi[]. Agar bu nazariy jihatdan mumkin boʻlgan hodisalar sifatida qabul qilinsa, unda hamma narsa ancha murakkablashadi va barcha mumkin boʻlgan variantlarni tahlil qilish juda qiyin boʻladi, lekin hech boʻlmaganda yerdan tashqari rivojlangan sivilizatsiyaning biron bir shakli mavjudligi ehtimoli koʻp marta ortadi.

### Yulduzlararo parvozlarning texnik imkoniyati

Hatto eng yaqin yulduzlar ham sayyoramiz tizimidan ancha uzoqda joylashgan (masalan, Quyoshga eng yaqin Alpha Centauri - 4,36 yorugʻlik yili, Barnard yulduzi - 5,96 yorugʻlik yili, Boʻri 359 - 7,80 yorugʻlik yili). yillar va boshqalar. d.). Oʻrtacha vaqt ichida yulduzlararo parvozlarni amalga oshirish uchun kosmik kemalar yorugʻlik tezligi bilan taqqoslanadigan juda yuqori tezlikka erishishi kerak. Ilmiy-texnika taraqqiyotining hozirgi yutuqlari bilan kosmik kemalar bir necha oʻnlab km / s tezlikni ololadi, bu esa bunday parvoz uchun bir necha ming yilni talab qiladi. Baʼzi optimizm ionli dvigatellarning potentsial rivojlanishiga yoki termoyadroviy dvigatellarning yaratilishiga ilhom beradi, ammo ular hozirda yulduzlararo masofalarni yengib oʻtish muammosini toʻliq hal qila olmaydi.

Qolaversa, bunday yuqori tezlikni oqilona vaqt ichida qoʻlga kiritish, shuningdek, bunday tezliklarda manevr qilish tirik mavjudotlar uchun juda zararli va hatto halokatli boʻlishi mumkin boʻlgan uzoq vaqt davomida sezilarli tezlanishlarni boshdan kechirish zarurati bilan bogʻliq. Bularning barchasi faqat inertsiyani yoʻq qiladigan gipotetik massa kompensator-nollashtirgichdan foydalanganda mumkin; bu holda, ortiqcha yuklanishlar paytida, tortishish maydonining intensivligi faqat vaznsizlik pufakchasi chegarasida, uning ichidagi mavjudotlarga hech qanday taʼsir qilmasdan ortadi.[]. Biroq, hatto bunday tizimni yaratishning fundamental imkoniyati ham juda shubhali, chunki u umumiy nisbiylik nazariyasi tenglamalarining baʼzi bir aniq yechimlaridan kelib chiqadi, chunki chegara sharoitlarini hosil qilish juda qiyin.

Kosmosda qisqaroq oʻtishlarning mavjudligi haqida nazariy gʻoyalar ham mavjud (krot uyalari yoki chuvalchang teshiklari), ammo bu farazlar bir qator shubhali postulatlarga asoslangan va amaliy tasdiqga ega emas. Bundan tashqari, bunday oʻtish chegaralaridagi shartlar, xususan, tortishish maydonining potentsiali ikkinchi turdagi uzilishlarni oʻz ichiga olgan funksiyalar bilan tavsiflanadi, bu esa materiyaning har qanday makroskopik shakli bunday fazo-vaqt hududini yengib oʻtishga qodirligini shubha ostida qoldiradi. [].

### NUJ

Paleokontakt tarafdorlarining bayonotlaridan biri shundaki, Yerga bugungi kunda ham boshqa yuqori rivojlangan sivilizatsiya vakillari tashrif buyurishadi va bu haqda maʼlumotlar ataylab toʻxtatiladi. Dalil sifatida ekin doiralari, odamlar va chorva mollarini oʻgʻirlash va hokazolar keltiriladi. Shu bilan birga, NUJlar mavjudligi va yerdan tashqari tsivilizatsiyalar vakillari bilan aloqalar toʻgʻrisida toʻgʻridan-toʻgʻri umumiy qabul qilingan dalillar yoʻq, bu bunday bayonotlarga shubha tugʻdiradi va rasmiy fan tomonidan jiddiy koʻrib chiqilmaydi.

### Sunʼiy falokatlar va havo janglari

M. Agrest, E. fon Deniken, L. Souchek va boshqalar Sodom va Gamora ning oʻlimi haqidagi Injil afsonasiga asoslanib, shaharlarning vayron boʻlishiga kuchli yadro portlashi sabab boʻlgan deb taxmin qilishadi. Biroq, bu gipoteza boshqa yozma manbalarda oʻz tasdigʻini topa olmaydi va Bibliyadagi Sodom va Gomorraning aniq joylashuvi nomaʼlum, bu Eski Ahd anʼanalarining tarixiy haqiqatga mos kelishini shubha ostiga qoʻyadi. Muqobil nuqtai nazardan, bu shaharlar haqiqatan ham Oʻlik dengiz yaqinida mavjud boʻlgan, ammo yer osti gazlarining portlashi bilan birga boʻlgan zilzila natijasida vayron qilingan. Oʻlik dengiz atrofidagi choʻl yaqinidagi qoyalarda yuqori darajadagi radioaktiv moddalarning izlari yoʻq.

Xuddi shunday farazlar boshqa shaharlar (Moxenjo-Daro, Xarappa, Borsippa va boshqalar) uchun ham ilgari surilgan, bu yerda qazish ishlari davomida eritilgan gʻishtlar va qal'a devorlarining parchalari topilgan. Biroq, bunday topilmalar kuchli yongʻin natijasi boʻlishi mumkin va hech qanday tarzda yadroviy portlashlar natijasi boʻlmasligi mumkin, bu bir qator zamonaviy tajribalarda isbotlangan.

Sayyoramizning turli joylarida (shu jumladan okean tubida) joylashgan yumaloq tektitlarning shakllanishi tabiiy jarayonlarning taʼsiri yoki meteorit taʼsirining natijasi bilan izohlanadi (garchi bu borada aniq fikr yoʻq), bunda hech qanday holatda yadro portlashi yoki oʻzga sayyoraliklarning kosmik kema dvigateli taʼsiri izlari ham emas. Bunday taʼsir natijasida hosil boʻlishi kerak boʻlgan qobiq eroziyaga chidamli va allaqachon topilgan boʻlishi kerak edi, bu hujjatlashtirilmagan.

Paleokontakt tarafdorlari tomonidan tez-tez foydalaniladigan „Maxabxarata" va „Ramayana" matnlari qadimda yuz bergan raketa va yadro qurollari qoʻllanilgan havo janglariga isbot qilib koʻrsatiladi. Ulardagi koʻplab epizodlar qora porox qoʻllanilgan turli xildagi oʻqotar qurol qoʻllash bilan tushuntirilishi mumkin (raketalar, portlovchi snaryadlar), bundan keyin qoladigan kuchli hayajon esa eposadagi voqealarni boʻrttirib koʻrsatilishiga olib kelgan boʻlishi mumkin.

Haqiqiy asosga ega boʻlmagan suv qurollari yoki koʻrinmas halqalarning tavsiflari bu nuqtai nazarni tasdiqlaydi.

### Naskal rasmlari

Paleokontakt gipotezasi tarafdorlari tomonidan antik davrda oʻzga sayyoraliklar bilan aloqa qilishning dalili sifatida berilgan bir qator qoyatosh rasmlari mavjud. Biroq, koʻplab zamonaviy qabilalar maʼlum qoidalarga ega, ularga koʻra bunday tosh sanʼatini yaratish odatiy holdir. Shunday qilib, „chaqmoq chaqayotgan aka-uka" (Avstraliyaning Delamir qishlogʻi yaqinidagi gʻor) tasvirlangan rasm aslida Emu Yak ismli qabila boshligʻi tomonidan 1940-yillarda chizilgan va ikki erkakning nikoh raqobatini aks ettiradi, ulardan biri. chap qoʻlida marosim tosh boltasi ushlab turibdi[].

Ovchilar va choʻponlar qabilasida Sanave (Tanzaniya) ovdan oldin antilopalarning stilize qilingan tasvirlarini chizish odat tusiga kiradi; agar rasmda qabilada qabul qilingan bir qator konvensiyalar boʻlmasa, ov muvaffaqiyatsiz boʻladi, deb ishoniladi. Qabila eʼtiqodiga mos keladigan shunga oʻxshash konvensiyalar eski chizmalar bilan belgilanishi mumkin edi. Shunga qaramay, koʻplab chizmalar va haykallar zamonaviy kosmik kostyumlarni, kamar va gofrirovka qilingan naychalar tasviri, shuningdek, dubulgʻa chetidagi shisha chegaralarni aniq takrorlaydi.[].

### Piri Rais xaritasi

 Piri Rais xaritasining saqlanib qolgan qismi. 1513
Paleokontakt gipotezasi tarafdorlari 1513-yilda turk admirali Piri Rais tomonidan Konstantinopolda tuzilgan xarita XVI asr uchun juda aniq va faqat kosmik sun’iy yoʻldoshlar yoki aerofotosurat yordamida yaratilishi mumkinligini ta’kidlamoqda. Biroq, unda sezilarli xatolar topilgan (Ispaniya markazidagi koʻl, undan oqib chiqadigan daryolar , Sahroi Kabirdagi koʻllar va daryolar, Magellan va Dreyk boʻgʻozlarining yoʻqligi, Kuba qirgʻoqlarining shakli va Korsika va boshqalar.), zamonaviy texnologiyalarga oʻxshash texnologiyalardan foydalanishga yoʻl qoʻyib boʻlmaydi, aksincha 16-asr kartograflarining bilimlariga mos keladi. Biroq, masalan, xaritada muzsiz Antarktidaning taxminiy mavjudligi bilan bogʻliq baʼzi savollarga aniq javob yoʻq.

Skeptiklarning taʼkidlashicha, Piri Rais xaritasi va Antarktidaning haqiqiy muz ostidagi relyefi oʻrtasidagi taxminiy yozishmalar hali ham oʻzboshimchalik bilan: xaritaning masshtabi shundayki, nozik detallarni ishonchli taqqoslash mumkin emas va xarita oʻrtasidagi oʻxshashlik darajasi. va „koʻz bilan" aniqlangan haqiqiy relyef solishtirgichning apriori sozlamalariga qarab juda katta farq qilishi mumkin. Bundan tashqari, bu „yozuvlar" ning oʻzi qoʻshimcha savollar tugʻdiradi. Birinchidan, muzlik doimiy ravishda okeanga tushadi va oʻz harakati bilan muqarrar ravishda materikning rel'efini oʻzgartiradi, uni tekislaydi va okeanga zararli moddalarni olib boradi. Shuning uchun zamonaviy muz osti relyefi materikning muzlashdan oldingi haqiqiy qadimiy relefidan juda farq qilishi kerak. Ikkinchidan, maʼlumki, muz qatlamining massasi „yengil" kontinental qobiqqa qoʻshimcha yuk hosil qiladi, buning natijasida u mantiya moddasida bu yuk boʻlmaganda kerak boʻlganidan koʻra chuqurroq „choʻkadi". Zamonaviy hisob-kitoblarga koʻra, Antarktidaning kontinental plitasi yarim kilometr chuqurlikka „choʻkib ketgan". Shunday qilib, Antarktidada muz boʻlmagan davrda qirgʻoq chizigʻi boshqa joyga oʻtdi va zamonaviy shelfning bir qismi quruqlik edi. Bu holda qirgʻoq chizigʻi zamonaviy muz osti relyefiga toʻgʻri kelishi juda shubhali.

Ilmiy fantastikada
------------------

Soxta Yulduzlar darvozasi fonida "Yulduzli darvoza" filmi va teleserialidagi o'zga sayyoraliklar libosidagi kospleerlar
Paleokontakt koʻplab ilmiy-fantastik asarlarning anʼanaviy mavzusidir, masalan, Artur C. Klarkning "Kosmik Odissey "tetralogiyasi. Qadimgilarning oʻzga sayyoraliklar bilan aloqalari Aleksandr Kazantsevning "Faetes ", Aleksey Tolstoyning "Aelita ", Georgiy Martinovning "Yulduzli kemalar ", Ivan Yefremovning „Yulduzli kemalar" romanlarida qayd etilgan.

Paleokontaktlar „Yulduzli darvoza" siklida keng namoyon boʻladi, bu yerda deyarli barcha yer yuzidagi mifologiya - Qadimgi Misrdan tortib qirol Artur afsonalarigacha - begona sivilizatsiyalar bilan aloqalar bilan izohlanadi. Paleokontakt 2001-yilda taqdim etilgan yoki havola qilingan: Kosmik Odissey, Beshinchi element, Prometey va Transformerlar: Oxirgi ritsar filmlarida, Bobil 5, Doktor Kim va „Galactica yulduz kreyseri" seriallarida koʻrsatib oʻtilgan. Shuningdek, u Ayreon va Iced Earth guruhlarining kontseptual albomlari uchun mavzu qoʻshigʻi boʻlib xizmat qiladi.

Filmografiyasi
--------------

* "Kelajak xotiralari "(nemischa:, 1970) — avstriyalik rejissor Xarald Reynl tomonidan Erich fon Denikenning "Xudolar aravalari" kitobi asosida suratga olingan badiiy boʻlmagan film. Kinodilogiyaning birinchi qismi.
* „Xudolarning sirlari. Yulduzlarga qaytish" (nemischa:, 1976) — rejissor H. Reynlem E. kitobi asosida. fon Denikenning „Yulduzlarga qaytishi". Kinodilogiyaning ikkinchi qismi.
* „Barcha narsaga qodirning izidan" (nemischa:, 1994) — E. asarlari asosidagi ilmiy-ommabop filmlar turkumi. fon Deniken.
* "Haqiqatmi yoki fantaziyami? Antik davr kosmonavtlari" (inglizcha:  *Qadimgi astronavtlar , 2006) — National Geographic Channel tomonidan ishlab chiqarilgan badiiy boʻlmagan film.*
* „Tarix sirlari"inglizcha: *, 2010) — bu paleokontakt mavzusiga bagʻishlangan ilmiy-ommabop filmlar seriyasidir. Seriya:*
	+ „Javoblarni izlayapman"inglizcha: *);*
	+ „Qadimgi qaʼrdan" (inglizcha: *);*
	+ „Vaqt havolasi" (inglizcha: *).*
* "Qadimgi musofirlar "(inglizcha: *, 2010-2016) — ilmiy-ommabop filmlar seriyasi. 11 fasldan iborat va 119 qismdan iborat.*
* *Revelations of the Mayans 2012 and Beyond* (ishlab chiqarishda) — Mayya tsivilizatsiyasi haqidagi badiiy boʻlmagan film. Kino produseri Raul Julia-Levi soʻzlariga koʻra, film birinchi marta Meksika hukumati tomonidan 80 yildan ortiq sir tutilgan va oʻzga sayyoraliklar bilan aloqalarni isbotlovchi maxfiy maʼlumotlarni oshkor qiladi.

Yana qarang
-----------

* Астрономия догонов
* Вайманика-шастра
* Гипотеза зоопарка
* Гриоль, Марсель
* Карго-культ
* Панспермия
* Уфология

Eslatmalar
----------

1. 1 2 3 4  Lieb, Michael (1998), „The Psycho-pathology of the Bizarre", *Children of Ezekiel: Aliens, UFOs, the Crisis of Race, and the Advent of End Time*, Durham, North Carolina and London: Duke University Press, 51–54, 249–251-bet, doi:10.2307/j.ctv11sn0vx.6, ISBN 978-0-8223-2137-8, OCLC 9354231
2. 1 2 3 4  Hammer, Olav; Swartz, Karen (2021), „Ancient Aliens", in Zeller, Ben (muh.), *Handbook of UFO Religions*, Brill Handbooks on Contemporary Religion, 20-jild, Leiden and Boston: Brill Publishers, 151–177-bet, doi:10.1163/9789004435537\_008, ISBN 978-90-04-43437-0, ISSN 1874-6691
3. ↑  May, Andrew (2016), *Pseudoscience and Science Fiction* (illustrated-nashr), Heidelberg: Springer Verlag, 133-bet, ISBN 978-3-319-42605-1
4. 1 2  Grim, Patrick, muh. (1983), „The Ancient Astronaut Hypothesis: Science or Pseudoscience?", *Philosophy of Science and the Occult* (1st-nashr), Albany, New York: State University of New York Press, 278–288-bet, ISBN 978-0-87395-572-0
5. ↑  *Cithara*, 1-jild, Literary Licensing, LLC, 1961-yil noyabr, 12-bet, ISBN 1258674610 `{{citation}}`: sana kiritilishi kerak boʻlgan parametrga berilgan qiymatni tekshirish lozim: `|date=` (yordam)
6. ↑  *Harrold*. Noah’s ark and ancient astronauts: Pseudoscientific beliefs about the past among a sample of college students. The Skeptical inquirer 11.1 1986: 61. Committee for the Scientific Investigation of Claims of the Paranormal. 13 Dec 2010.
7. ↑  Schiffer, Michael B. muh. (1980), „Cult Archaeology and Unscientific Method and Theory", *Advances in Archaeological Method and Theory*, 3-jild, Cambridge, Massachusetts: Academic Press, 1–33-bet, doi:10.1016/B978-0-12-003103-0.50006-X, ISBN 978-0-12-003103-0, JSTOR 20170153
8. ↑  „The Ancient Astronaut Myth", *Archaeology*, New York: Archaeological Institute of America, **31** (1): 4–7, January–February 1978, ISSN 0003-8113, JSTOR 41726852
9. ↑  Hines. T. *Pseudoscience and the Paranormal*. Prometheus Books, 2003. p. 304
10. ↑  Olien, Michael D. (1978), „Did Ancient Astronauts Bring Civilization?", *The Human Myth: An Introduction to Anthropology*, USA: Harper & Row, 236–241, 245, 255-bet, ISBN 0-06-044918-7
11. ↑  „arxiv nusxasi". 1-fevral 2013-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 3-iyun 2022-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
12. 1 2 3 4 5 6  Малина, Малинова 1993. sfn error: no target: CITEREFМалина,\_Малинова1993 (help)
13. 1 2  **{{Veb manbasi}} andozasidan foydalanishda `sarlavha=` parametrini belgilashingiz kerak.** „{{{title}}}".
14. ↑  „arxiv nusxasi". 31-may 2012-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 20-may 2022-yil.
15. ↑  „arxiv nusxasi". 31-may 2012-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 20-may 2022-yil.