recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Istisqo** (arab.) — organizm boʻshliqlari, toʻqimalari, xususan, teri osti yogʻ qavati (kletchatka)da suyuqlik (transsudat) toʻplanishi. Suyuqlik qaysi aʼzoda yigʻilganligiga qarab bosh miya, koʻkrak, moyak, perikard, qorin va boshqa aʼzolar istisqosi farq qilinadi. Yurak, buyrak kasalliklari, homiladorlik toksikozlari va boshqa kasalliklarda kuzatiladi. Koʻz istisqosi gidroftalm, bosh miya istisqosi gidrotsefaliya, plevra istisqosi gidrotoraks, qorin istisqosi assit, bachadon nayi istisqosi gidrosalpinks, moyak pardalari istisqosi gidrotsele, perikard istisqosi gidroperikard, boʻgʻim istisqosi gidroartrit deb ataladi. Homiladorlar istisqosi, urugʻ tizimchasi istisqosi, koʻz yoshi xaltachasi istisqosi ajratiladi. Abu Ali ibn Sino nogʻorasimon istisqo (yel istisqosi)ni ham ajratadi. Istisqoning umumiy va mahalliy xillari bor. Umumiy istisqo yurak-tomir sistemasi (yurak shishlari, bunda shish koʻproq tananing pastki qismlarida boʻladi), buyrak kasalliklari, holdan toyish va oqsil yetishmovchiligi holatlarida yuzaga keladi. Mahalliy istisqo koʻpincha tananing maʼlum bir qismidagi venalar (darvoza, son venalari va b.)ning qisilishi natijasida paydo boʻladi. Istisqoda organizmda moddalar almashinuvining barcha turi izdan chiqadi, bu distrofiya, hatto toʻqimalarning irishiga olib keladi.

Davosi
------

Asosiy kasallik bartaraf qilinadi. Suyuqlik koʻp yigʻilganda xirurgik davo qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tibbiyotga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Gercegszánto** (xorvatcha: *Santovo* , serbcha: *Сантово*) Vengriyaning Baks-Kiskun okrugidagi qishloq boʻlib, futbolchi Florian Albertning tugʻilgan joyi sifatida mashhur. Aholisi magyarlar, ozchilikni serblar va xorvatlar tashkil qiladi. Ikkinchi jahon urushi tugagunga qadar bu qishloqda Dunay shvabiylari yashagan, u Baks-Kiskun okrugidagi yagona *Stifulder* qishlogʻi edi. Stifulder — bu Dunay Svabiyaliklarining Rim-katolik kichik guruhi boʻlib, ularning ajdodlari bir vaqtlar XVII-XVIII asrlarda Fulda (tuman) dan kelgan. Dunay Svabiyalarining koʻpchiligi Potsdam kelishuvi boʻyicha 1945-1948-yillarda Ittifoqchilar tomonidan bosib olingan Germaniya va Ittifoqchilar tomonidan bosib olingan Avstriyaga surgun qilingan.

Serbiya chegarasi Hercegszánto yaqinida joylashgan. Serbiyaning Bački Breg shahri chegarada joylashgan. Bundan tashqari, Xorvatiyadan faqat bir necha kilometr uzoqlikda joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Volkstracht der Fuldaer Siedlung Mutsching/Mucsi".
2. ↑  „Die Stiffoller und der Stiffolder" (de). *feked.hu*. Qaraldi: 11-aprel 2023-yil.
3. ↑  „Die Vertreibung – Landsmannschaft der Deutschen aus Ungarn".
**Resife** yoki **Pernambuku** — Braziliyadagi shahar, Janubiy Amerikaning eng sharqiy chekkasida. Pernambuku shtatining maʼmuriy markazi. Aholisi 1,4 million kishi (2000). Braziliyaning Atlantika okeani sohilidagi muhim porti (chetga shakar, tropik mevalar, paxta, teri xom ashyosi, yogʻoch chiqariladi). Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Mamlakatning shimoli-sharqidagi muhim iqtisodiy markaz. Oziq-ovqat (asosan, shakarqand, tamaki), toʻqimachilik, mashinasozlik, sement, kimyo, koʻnpoyabzal sanoati korxonalari mavjud. Untlar, Filologiya akademiyasi, shtat muzeyi bor. Shaharga 1548-yilda balikchilar qishlogʻi oʻrnida asos solingan. Mustamlakachilik davriga oid koʻplab meʼmoriy yodgorliklar (monastir, qalʼa, cherkovlar) saqlangan. Turizm markazlaridan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Istiqbol koʻchasi** — Yashnobod va Mirobod tumanlarida. Toshkentning markaziy koʻchalaridan. XIX asrning 2-yarmida tashkil topgan. Uzunligi 2 km.

Tarixi
------

Amir Temur xiyoboni va Nukus, Abdulla Qodiriy, Fargʻona yoʻli koʻchalari tutash chorraha oraligʻida. 1865-yil mayda Toshkentni mudofaa qilish uchun Qoʻqon xonligining lashkarbegi Alimqul oʻz sarbozlari bilan shu yoʻl orqali Toshkentga kirib kelgan. Koʻcha avval „Kuybishev koʻchasi" deb nomlangan. 1989-yil sentabr oyida koʻcha nomi „Yoʻldosh Oxunboboyev koʻchasi" deb oʻzgartirildi. 2007-yil avgustida esa „Qoʻqon yoʻli" deb nomlandi. 2008-yil 9-iyunda koʻcha yana bir bor qayta nomlanib unga „Istiqbol koʻchasi" nomi berildi.

Yopiq koʻcha
------------

Koʻchaning Nukus va Abdulla Qodiriy koʻchalari bilan kesishgan qismi birinchi prezident havfsizligini taʼminlash maqsadida 2008-yilda yopib qoʻyilgan va koʻchaning bu qismi berk koʻchaga aylantirilgan. Koʻchaning ushbu qismi bir necha yil davomida yopiq turgach 2017-yilda qayta ochildi.

Kesishgan koʻchalar
-------------------

Shahrisabz, Yahyo Gʻulomov, Sodiq Azimov koʻchalarini kesib oʻtadi.

Binolar
-------

Koʻcha boshida 2009-yilda muhtasham "Oʻzbekiston" anjumanlar saroyi bunyod etildi. Yoʻnalishida „Sogʻlom avlod uchun" xalqaro xayriya jamgʻarmasi (binosi 1887-yil qurilgan va Turkiston davlat palatasi, keyinchalik Oʻzbekiston tarixi davlat muzeyi joylashgan), Xalqaro Vestminster universiteti, "Oʻzbekneftgaz" milliy korporatsiyam, Fransiyaning Oʻzbekiston Respublikasidagi elchixonasi binosi (1912-yilda qurilgan va Mariya xotin-qizlar bilim yurti, keyinchalik kasb tanlash markazi joylashgan), poliklinika, „Bahor" restorani, foto uyi, Oʻzbekiston sogʻliqni saqlash muzeyi, savdo majmualari, koʻp qavatli maʼmuriy va turar joy binolari, turli servis xizmat koʻrsatish maskanlari mavjud. Yaqinida "Amir Temur xiyoboni" metro bekati joylashgan.

Yana qarang
-----------

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  „Переименование названий улиц в Ташкенте" (ru). Qaraldi: 18 iyul.
2. ↑  *Toshkent. Ensiklopediya*, 2009-yil.
3. ↑  „Старый Новый мост в центре Ташкента" (ru). *myday.uz* (7-avgust 2017-yil). Qaraldi: 18 iyul.
**Quyosh halqasi** - Quyoshning mos balandliklarini kuzatish usuli boʻyicha vaqt tuzatmasi aniqlanadigan as-bob; ichi shkalali metall halqa. Nayza uchiga oʻrnatilgan (rasmga q.). Nayzadan taxminan 45° masofada teshikcha ochilgan. Tushdan 2 soat oldin Quyosh teshik orqali hosil qiladigan yorugʻ nuqtaning shkala boʻlaklaridan oʻtish momenti tekshiriladigan soatda belgilab qoʻyiladi. Kuzatish tushdan keyin takrorlanadi. Bu momentlar yigʻindisining yarmi (yarim minut aniqligida) haqiqiy tush vaqti soatini koʻrsatadi. Vaqt tenglamasiga qoʻshib, oʻrtacha quyosh tush soati hosil qilinadi; — mintaqalarning geografik uzunligi va soat mintaqasi raqami aniqlanib, mahalliy mintaqa vaqti, soʻngra soat tuzatmasi hisoblanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
|  |  |
| --- | --- |
|  | **Ushbu sahifani yoki Quyosh issiqlik nasosiga qayta nomlash taklif etiladi.**

---

*Biror maqolani qayta nomlashga taklif qilishda, iltimos, ``{{koʻchirishga}}`` andozasidan foydalaning.* *Havolalar:* koʻchirish qaydlari • taklif etilgan nomga koʻchirish |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



"Quyosh issiqlik nasos stansiyalari" atamasi quyosh nurlarini birinchi navbatda issiqlikka aylantiradigan stansiyalarini o’z ichiga oladi. Olingan issiqlik energiyasi keyinchalik nasos porshenlariga yuborilib suv chiqaziladi. Termodinamik sabablarga ko’ra, maksimal samaraga erishish uchun yuqori harorat talab qilinadi.  Bunday yuqori haroratga kollektorga tushayotgan quyosh radiatsiyasining energiya oqimining zichligini oshirish orqali erishiladi. Shu sabab konsentrlangan nurlanish yoki konsentratsion kollektrolarni ishlatamiz. Shu bilan bir qatorda, umumiy tizimni texnik-iqtisodiy  optimallashtirish kerak.
**Ogʻiz boʻshligʻi sanatsiyasi** -ogʻiz kasalliklarining oldini olish va ularni yoʻqotishga qaratilgan choratadbirlar. Bular tishlarni davolash va plombalash (bu keyinchalik tish chiri-shi va asorati — pulpit hamda peri-odontitning oldini oladi), tishning mexanik shikastlanishiga yoʻl qoʻymaslik; tish-jagʻ sohasi va tish nuqsonlarini oʻz vaqtida bartaraf etishdan iborat.

Maktabgacha va maktab yoshidagi bolalarda (yiliga 2-marta), kasbga alo-qador zarari bor sanoat korxonalari xizmatchilari, shuningdek, homiladorlar, turli xastaligi boʻlgan bemorlarda Ogʻiz boʻshligʻi sanatsiyasis. majburiy tarzda olib boriladi.

Ogʻiz boʻshligʻi sanatsiyasis. atrofidagi toʻqimalar, ogʻiz shilliq qavati kasalliklari koʻpgina umumiy oʻtkir va surunkali kasalliklarning oldini olishda nihoyatda mu-him, chunki chirigan yoki kasal tishlar surunkali infeksiya oʻchogʻi boʻlib, organizmga zararli taʼsir koʻrsatadi. Shu bois, har bir kishi oʻzi mustaqil ravishda ogʻiz boʻshligʻi va tishlarni toʻgʻri parvarish qilib borishi, ularni tish choʻtkasi, pasta yoki tish poro-shogi bilan yuvib, ogʻizni suv va zarar-siz dezinfeksiyalovchi eritmalar (2% li soda eritmasidan 1 stakan suvga 1 choy qoshiq yoki borat kislota va boshqalar) bilan ogʻizni chayishi, ovqatdan soʻng tish oralarini maxsus tish kovlagich bilan tozalashi lozim. [[Tish, milk, til kasalliklariga xos ilk alomatlar paydo boʻlsa, darhol stomatologga murojat qilish kerak (yana qarang [[Tish).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bir tigʻli messaluna
**Messaluna** (italyancha: *mezzaluna*, TIV(ital.) : [ˌmɛddzaˈluːna]) ikki uchi tutqichli bir yoki bir nechta egik tigʻlardan yasalgan pichoq, mahsulotlarni maydalash pichoqni ikki tomonga galma-gal bosish bilan amalga oshiriladi. Odatda bu turdagi pichoqlar bir tigʻli boʻladi, ammo ikki va uch tigʻlilari ham bor.

Nomlanishi
----------

Italyancha *Messaluna* soʻzi tigʻ shaklidan kelib chiqqan holda „Oy yarmi" yoki „yarim oy" degan maʼnolarni anglatadi. Italiyadan tashqarida u asl nomi bilan ham, „maydalash pichogʻi", „silkigich", „koʻkatlar pichogʻi", „maydalgich", „chopper" deb ham ataladi.

Qoʻllanilishi
-------------

Messaluna odatda koʻkatlar yoki sarimsoqpiyozni maydalash uchun ishlatiladi, lekin pishloq va goʻsht kabi boshqa mahsulotlarni maydalash uchun ham ishlatilishi mumkin. Pichoqning juda katta, bir tigʻli turlaridan pitssani kesishda foydalaniladi. Italiyada soffito, pesto va boshqa mahsulotlarni tayyorlashda uchbu pichoq qoʻllaniladi.

### Kesish taxtasi

Messaluna chuqurchaga ega boʻlgan maxsus kesish taxtasi bilan birga sotilishi mumkin.

* Bitta pichoqli Mezzaluna miniBitta pichoqli Mezzaluna mini
* Ikki pichoqli MezzalunaIkki pichoqli Mezzaluna
* Mezzaluna uchta pichoqliMezzaluna uchta pichoqli
* Mezzaluna beshta pichoq bilanMezzaluna beshta pichoq bilan
* Mexaniklashtirilgan mezzalunaMexaniklashtirilgan mezzaluna

Manbalar
--------

1. ↑   „The blade boutiue: Mezzaluna",*The Cook's store: how to buy and use gourmet gadgets*, Fireside book. New York: Simon and Schuster, 1978 — 47 bet. ISBN 9780671245894.
2. 1 2  *Вероника Горохова.* „Нож-меццалуна". *Вокруг Света* (июнь 2011).
3. ↑  Hesser, Amanda (2002). *TEST KITCHEN; A Half Moon That Brightens Kitchen Labors* (The New York Times nashri). ISSN 0362-4331. .
4. 1 2 3   „Меццалуна",*Кулинарная энциклопедия*. Комсомольская правда, 2016. ISBN 9785040537105.
**Ogʻuzhan Ugʻur** (1984-yil 29-yanvarda tugʻilgan; Anqara) — turk musiqachisi, rejissyor, ssenariy muallifi, karikaturachi va YouTuber .

Hayoti va karyerasi
-------------------

Oʻgʻuzhan Ugʻur Anqarada Hasan Atilla Ugʻur va Pakize Ugʻur oilasida tugʻilgan. Oʻrta maktab taʼlimini dastlab Anqara Otaturk Anadolu Litseyida, keyin esa Anqara Bahchelievler Trial Litseyida davom ettirdi va shu erda tugatdi. O‘g‘uzhan Ug‘ur Akdeniz universiteti Tasviriy sanʼat fakulteti fotografiya bo‘limini tamomlagan va universitet talabasi bo‘lganida Mustafo Shevki Do‘g‘an va Usmon Sinavga yordamchi bo‘lib ishlagan.

U 2011-yilda chiqqan *"Ag‘ir Abi"* filmiga rejissyorlik qilgan.  2012-yilda uning "Very Thankful "debyut albomi chiqdi.  Shundan soʻng qoʻshiqlari uchun turli xil yakka albom va videokliplar bilan keng auditoriyaga yetib bora olgan Og**ʻ**uzhan Ug**ʻ**ur, Murat Dalkılıchning „Leyla" qoʻshigʻiga rejissyorlik qildi.  Keyinchalik duet birgalikda „Magʻlubiyat" deb nomlangan duet qoʻshigʻini chiqardilar.

Filmografiya
------------

| Yil | Film | Izohlar |
| --- | --- | --- |
| 2011 yil | *Ağır Abi* | Rejissyor va ssenariy muallifi |
| 2015 yil | *Pişt* | Batuhan sifatida |
| 2016 yil | *Bizans Oyunları* | Taciroglu sifatida |
| 2019 | *Kırk Yalan* | Tahsin rolida |
| 2019 | *Borç Harç* | Murat rolida |
| 2020 | *Exatlon Challenge Türkiye* | Server (Netflix) |
| 2021 yil | *Oğuzhan Uğur’la Dün Dündür* | Taqdimotchi (BluTV) |
|

Manbalar
--------

1. ↑  „Ağır Abi düeti - Hürriyet". 21 aralık 2016da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20 aralık 2016.
2. ↑  „Annesi istedi albüm yaptı - Akşam". 12 ocak 2018da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20 aralık 2016.
3. ↑  „Murat Dalkılıç Barmen Oldu! - Kral Müzik". 20 aralık 2016da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20 aralık 2016.
4. ↑  „Oğuzhan Uğur: 'Murat'la kopmayacak bir bağ kurduk' - Haber Türk". 6 eylül 2016da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20 aralık 2016.

Havolalar
---------

* Ogʻuzhan Ugʻur Twitter sahifasi
* Ogʻuzhan Ugʻurning Instagram sahifasi
* Ogʻuzhan Ugʻur IMDbda Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash
**Quyonquyruq** — sigirquyruqdoshlarga mansub ikki yillik begona oʻt. Oʻrta Osiyoda keng tarqalgan. Poyasi tik oʻsadi, boʻyi 30— 120 sm, kam shoxlaydi, ildiz oldi barglari choʻzinchoq, patsimon shapaloqli, yuqoridagilari nashtarsimon, arra tishli. Gullari sariq, shingil toʻpgulga yigʻilgan. Ildizi oʻqildiz. May — oktabrda gullab mevalaydi. mevasi sharsimon koʻsakcha. Urugidan koʻpayadi. Urugʻlari past va yuqori temperaturada ham qoʻkarib chiqaveradi. Alr. — mayda urugʻidan maysa, ildiz boʻgʻizidan nov-dalar paydo boʻladi. Beda, don ekinlari, gʻoʻza va boshqa chopiqtalab ekinlar orasida uchraydi. Bogʻlarda, uzumzorlarda, yoʻl yoqalarida va tashlan-diq yerlarda ham oʻsadi.

Kurash choralari: yerni chuqur haydash.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vladikavkaz okrug sudi binosi ―** Shimoliy Osetiyaning Vladikavkaz shahridagi meʼmoriy va shaharsozlik yodgorligi. Rossiyaning tasdiqlangan madaniy meros obyekti va Shimoliy Osetiya madaniy merosi. U shaharning tarixiy markazida, Mira prospekti, 4 va Butirina koʻchasi, 1 kesishmasining burchagida joylashgan.

Bino XIX asr oxirgi choragida qurilgan. Uy shaharning taniqli tadbirkori Sergey Markovich Kirakozovga tegishli boʻlib, Vladikavkaz tuman sudi binosi uchun taqdim etgan. Binoda tuman prokurori, tuman sudi bosh notariusi va advokatlar kabinetlari ham joylashgani. Viloyat yer tuzish boshqarmasi chizmachilik idorasi ham ayni binoda joylashgan edi.

Sovet davrida binoda sobiq ittifoq NKVD va Ichki ishlar vazirligining Shimoliy Osetiyadagi turli muassasalari joylashgan. Bugungi kunda binoda Iriston tumani politsiya boʻlimi, Ichki ishlar vazirligining Shimoliy Osetiya boʻyicha tarix muzeyi va Rossiya Ichki ishlar vazirligi Shimoliy Osetiya boʻyicha boshqa idoralarini oʻz ichiga oladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Перечень выявленных объектов культурного наследия Республики Северная Осетия-Алания". 26-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-fevral 2020-yil.
2. ↑  Киреев 2014. sfn error: no target: CITEREFКиреев2014 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Киреев Ф. С. „Проспект Мира — Александровский проспект",*. По улицам Владикавказа*, 2-е изд. доп. и перераб, Владикавказ: Респект, 2014. ISBN 978-5-905066-18-4.
**Ross 248** (inglizcha: *Ross 248*, lotincha: *HH Andromedae*) — Andromeda yulduz turkumidagi yagona yulduz. Taxminan 10,3 St quyoshdan masofasida joylashgan.

Xususiyatlari
-------------

Yulduzni 1925-yilda amerikalik astronom Frenk Ross kashf etgan. U bu haqdagi maʼlumotni Astronomical Journal da „Yangi toʻgʻri harakatlanuvchi yulduzlarning ikkinchi roʻyxati"da eʼlon qildi. Ross 248 xira qizil mittilar sinfiga kiradi va oddiy koʻz bilan koʻrinmaydi. Uning massasi va radiusi mos ravishda Quyoshnikining 12 % va 16 % ni tashkil qiladi. Yulduz yonmoqda, yaʼni oʻz-oʻzidan yorqinligini oshiradi, shuning uchun u koʻpincha kataloglarda HH Andromeda deb yoziladi. Tadqiqotchilar mash’allarning davriyligi 4,2 yil, shuningdek, 120 (yoki 121) kunni tashkil etishini taklif qilmoqdalar. Shuningdek, 60 dan 291 kungacha boʻlgan davriylik mavjud, bu Ross 248 tizimida katta ob’ekt mavjudligi bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. Taxminan 33 000 yil ichida Ross 248 yoki Proksima Andromeda bir necha ming yillar davomida Quyoshga eng yaqin yulduzga aylanishi mumkin, minimal masofasi 0,927 parsek (3,02 yorugʻlik yili). 42 ming yildan keyin Proksima Sentavr yana Quyoshga eng yaqin yulduzga aylanadi.

Yulduzning eng yaqin muhiti
---------------------------

Quyidagi yulduz tizimlari 10 yorug'lik yili Ross 248 dan:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Yulduz | Spektral sinf | Masofa, St. yillar |
| Groombridge 34 AB | M1,5V/M3,5V | 1.8 |
| Kruger 60 AB | M3V/M4V | 4.5 |
| 61 oqqushlar AB | M5 Ve/K7 Ve | 5.6 |
| EV kaltakesaklari | M3.5 Ve | 6.6 |
| Struve 2398 AB | M3.0V/M3.5V | 8.5 |
| van Maanen yulduzi | DF-G/VII | 9.5 |
| Teegarden yulduzi | M6.5V | 9.7 |
| L 1159-16 | M4.5 Ve | 9.9 |

Taxminan 40 ming yildan keyin Voyager 2 zondi 1,7 yorugʻlik yilida boʻlishi kutilmoqda.

Ilmiy fantastika
----------------

Alaster Reynoldsning „Vahiy fazosi" koinot turkumidagi koinot haqidagi asarlardan „Glasial" romanida Diadema sayyorasi bu yulduz atrofida aylanadi — urush paytida vayron boʻlgan Birinchi tizimdan qochib ketganidan keyin „Conjoiners" guruhi tomonidan kashf etilgan birinchi sayyora.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑   *New proper-motion stars, (second list)*. pp. 124—128.
5. ↑
6. ↑  1994AJ 107.1135W Page 1135
7. ↑
8. ↑  Alastair Reynolds.*.*  — 47—94 bet. ISBN 0-575-07911-8, ISBN 978-0-575-07911-3.
9. ↑  „Voyager FAQ" (en) (deadlink). *Voyager: The Interstellar Mission*.  Jet Propulsion Laboratory. 3-dekabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-noyabr 2012-yil.
10. ↑
**Victoria „Vikki" Quirino-Gonzales** (1931-yil 18-may — 2006-yil 29-noyabr; **Victoriya Syquia Quirino**) Filippin prezidenti Elpidio Quirinoning ikkinchi qizi. Onasi erta vafot etib, otasi beva boʻlganligi sababli, u safarlarda otasiga Filippinning birinchi xonimi boʻlib xizmat qildi va 16 yoshida unvonning eng yosh egasiga aylanadi.

Uning onasi Alisiya Syquia, shuningdek, uchta ukasi, Ikkinchi Jahon urushi paytida mamlakatni bosib olgan yapon qoʻshinlari tomonidan qirgʻin qilingan.

Muddati
-------

U 1948-yilda prezident Manuel Roxas vafot etganida va uning oʻrniga Filippin vitse-prezidenti boʻlgan va mamlakatning birinchi xonimi unvonini egallagan. 1953-yilda otasining vakolati tugagach, uning oʻrnini Luz Magsaysay egalladi.

Anʼanaga koʻra, Quirino-Gonsales ijtimoiy-fuqarolik faoliyati bilan shugʻullana boshlagan. U Prezidentning ikkinchi qizi boʻlganligi uchun Malacañan saroyida yashagan va shu saroyda birinchi eri Luis Gonsales bilan oila qurib, saroyda turmushga chiqqan birinchi Prezident qizi sifatida tarixga kirdi. Ikkinchi marta esa Francisco Delgadoga turmushga chiqqan.

Keyingi yillar va vafoti
------------------------

U dastlab tinch hayot kechirgan, lekin oxirgi yillarida ijtimoiy sabablarni qoʻllab-quvvatlashda faol ishtirok etdi. U 2006-yil 29-noyabrda 75 yoshida vafot etdi.

Uning Victoriya Alvares de Toledo y Gonzales, Mariya Alvares de Toledo y Gonzales va Lusiya Alvares de Toledo y Gonzales nevaralari, Mariya Viktoriya Gonsales Quirino va Manuel de Menekos (Manuel de Menekos) ismli qizlari bor.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  „VICTORIA QUIRINO MARRIED; Luis Gonzales Weds Daughter of President of Philippines". *The New York Times* (5-iyul 1950-yil). Qaraldi: 31-yanvar 2022-yil.
**Toshtaroshlik** (sangtaroshlik) — hunarmandlik turi; toshni kesish, yoʻnish bilan uni maʼlum shaklga keltirish kasbi. Inson juda qadim zamonlardan beri oʻz ehtiyojlari uchun turlituman tabiiy toshlardan foydalanadi. Tabiiy toshlar keng tarqalgan oʻlkalarda tosh asosiy qurilish materialidir; uning turli navlari uyroʻzgʻor buyumlari, qurol va asboblar, bezak ashyolari tayyorlashda keng qoʻllanilgan. Qimmatbaho toshlar jahondagi deyarli hamma xalk,larda bezak buyumlari tayyorlashda ishlatiladi. Oʻrta Osiyo, jumladan, Oʻzbekiston tabiati turlituman toshlarga boy, shuningdek, toshga nisbatan foydalanishga bir muncha qulay va oson boʻlgan yogʻoch, ganchga ham boy. Geografik sharoit takrzosi bilan qurilish materiali sifatida meʼmorlikda toshdan kam foydalanilgan, jonli mavjudotlarning shakllarini ishlash — haykaltaroshlik ham rivojlanmagan. Kimmatbaho toshlardan badiiy va bezak buyumlari tayyorlash, nodir toshlardan zargarlikda foydalanish juda qadimdan rivojlangan. Neolit davriga mansub Lavlakon — 59 makoni (Qizilqum)da zargarlik ustaxonasining qoldiklaridan feruza taqinchoklar tayyorlashda foydalanilgan chaqmoqtosh, kvarsit egovlar topilgan (mil. av. 3ming yillik). Neolit va jez davrlarida tosh badiiy ishlanganligini Zamonbobo madaniyati va Chustdan topilgan arxeologik topilmalardan ham koʻrish mumkin; Fargʻona viloyatidagi Soʻx qishlogʻidan topilgan qora toshdan ishlangan tumor diqqatga sazovor. 1—3-asrlarda Oʻzbekistonning jan.da binolarning poydevori, ustunlarida, bino qismlarini bezashda marmar va xarsang toshlardan, binolarni bezash uchun relyef va haykallar tayyorlashda (buddizm tarqalishi munosabati bilan) ohaktoshdan foydalanilgan. Ayritom, Fayoztepa, Qoratepa va boshqa binolarning qoldiklari binolarni bezashda toshdan foydalanilganini koʻrsatadi. T. Oʻrta Osiyoda 15-asrda yanada rivojlandi va takomillashdi, Madrasa, maqbara va boshqa yirik binolar qurilishida toshdan keng foydalanildi: Amir Temur maqbarasi, Bibixonim jome masjidi, Ahmad Yassaviy majmui kabilar jozibali bezatilgan. 19-asrda — 20-asr boshlarida Samarqand, Buxoro, Xiva, Shaxrisabz, Qoʻqon va boshqa shaharlarda yirik binolar, hovuzlar (Labi Hovuz ansambli, Sitorai Mohi Xosa va boshqalar), tegirmonlarda xarsang tosh va marmardan koʻp foydalanilgan, Nurota, Gʻozgʻon qishloqlarida marmardan lagan, piyola kabi idishlar tayyorlash rivojlangan. 20-asr — 21-asr boshlarida (ayniqsa, Oʻzbekiston mustaqilligidan soʻng) maʼmuriy va jamoat binolarini qurish va ularni bezashda ohaktosh, marmar, granit va boshqa toshlardan, togʻ jinslaridan foydalanishga katta eʼtibor berildi: Navoiy teatri, Muqimiy teatri, Toshkent metropoliteni bekatlari, Xalqlar doʻstligi saroyi, Oliy Majlis, Temuriylar tarixi davlat muzeyi, Oqsaroy va boshqa Hozir T. mexanizatsiyalashtirilgan, tosh kesuvchi, toshni silliklovchi va boshqa mexanizmlar keng qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Toshtaroshlik" *OʻzME*. T-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Mona Lisa | *Sanʼatga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Toshpoʻlat Shirinqulov** (1937, Qoʻshrabot tumani) — mexanik olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1994), texnika fanlari doktori (1970), professor (1974). SamDU ni tugatgan (1960). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Mexanika va inshootlarning seysmik mustahkamligi intida ilmiy xodim (1960—70), ToshPI da kafedra mudiri (1973—75), qishloq qurilishi fti dekani (1974—75), Samarqand meʼmorchilik va qurilish iiti rektori (1975—86), shu intda kafedra mudiri (1980-yildan), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Prezidiumi aʼzosi (1993—2001).

Ilmiy ishlari, asosan, gruntlar mexanikasi, deformatsiyalanuvchi zamindagi muhandislik konstruksiyalarini hisoblash, inshootlar mustahkamligi va poydevorsozlik masalalarining ilmiy asoslarini yaratishga bagʻishlangan. Sh. qurilish konstruksiyalari materialining yoyiluvchanligini va deformatsiyalanuvchi asosning reologik xususiyatlarini hisobga olgan holda balkalar va ramali konstruksiyalarning hisobi nazariyasiga katta hissa qoʻshgan.

Manbalar
--------

* Metodm raschyota konstruksii na sploshnom osnovanii s uchyotom polzuchesti, T. 1969; Raschyot injensrnmx konstruksiy na uprugom neodnorodnom osnovanii, T. 1986.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Toshquduq gaz koni** - Buxoro viloyati Romitan tumanida, Buxoro shahridan 100–110 km shim.garbda joylashgan. Kon 1972-yilda ochilgan va 1975-yilda ishga tushirilgan. Toshquduq strukturasi Gazli koʻtarilmasining jan.gʻarbiy qismida boʻlib, kenglik boʻyicha choʻzilgan yirik braxiantiklinal burmadan iborat. Yuqori boʻr davrining senon yarusi yotqiziqlari shipi boʻyicha Toshquduq braxiantiklinali uchta yer yoriklari bilan murakkablashgan. Paleozoy, mezozoy va kaynozoy yotqiziqlarida jaʼmi 11 razvedka qudugʻi ochilgan. Gaz, asosan, boʻr davrining yotqiziklarida uchraydi. Sanoat miqyosidagi gaz 7 va 9gorizontlar bilan bogʻliq. 7gorizont senon yarusi yotqiziqlarida ajratilgan boʻlib alevrolit va gil bilan qavatlangan mayda zarrali qumtoshlardan iborat. Uyum qatlami gumbazli tipga mansub, gaz suvga tiralib turadi. Uyum oʻlchami 7,5x1,5 km, bal. 30 m, gazlilik maydoni 13,9 km². 9gorizont senoman yarusining yuqori qismidagi mayda zarrali qumtoshlarda, 530–703 m chuqurliqda ochilgan. Gorizontning umumiy qalinligi 122–153 m, uyum katlamli, gumbazli tipga mansub boʻlib burmaning eng koʻtarilgan qismida namoyonlanadi, gaz suvga tiralib turadi. Uyum oʻlchami 11,5x3,5 km, bal. 45. Gazlilik maydoni 30 km² ga yaqin. Kondan foydalanilmoqda.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sharora** (Sharora shaharchasi, tojikcha: *Шаҳраки Шарора*) Hisor tumanida joylashgan.

1993-yil 2-mayda Tojikiston Respublikasi Oliy Kengashi qarori bilan Hisor tumani Durbat jamiyati tarkibidan ajratilgan. Aholisi 13116 nafar. Hisor tumani markazidan 12 km uzoqlikda joylashgan. Shahar jamoasi gʻarbdan Hisor mahallasi bilan, shimoldan Durbat mahallasi bilan, sharqdan Rudakiy tumani bilan chegaradosh. Hozir Sharora shaharchasi joylashgan mahalla o‘tmishda "Miri ko‘li" deb atalgan. 1938-yilda shaharchaning hozirgi binolari joylashgan joyda xachir yetishtirish zavodi qurildi. Oʻsha yillardan bu yer "Mulzavod" deb atalgan. 20-asrning 60-80-yillarida bu sohada bir qancha ilmiy-tadqiqot institutlari faoliyat yuritgan. 1926-yilda "Mir ko‘li" yonidagi joyga Rossiya, Ukraina, Tatariston, Belorussiya, O‘zbekistonning paxtachilik rayonlari, Qozog‘iston, Turkmanistondan ko‘chmanchilar olib kelindi va ko‘plab imtiyozlar berildi. Xoyt zilzilasidan keyin (1949) qirgʻizlar shaharga koʻchirildi. Ular shaharga sobiq Ittifoqning Rasht vodiysi, Xatlon, Badaxshon, Yag‘nob, Fozimalik, Obigarm va boshqa hududlaridan kelgan. Shahar jamoatchiligi tasarrufida 272 gektar suv, 85 gektar lalmi, 349 gektar chorva yaylovlari mavjud. Hududda "Ziroatkari" oʻquv-ishlab chiqarish xoʻjaligi, Tojikiston Qishloq xoʻjaligi fanlari akademiyasi "Ziroatkari" ilmiy-tadqiqot instituti, Tojikiston Fanlar akademiyasi Astrofizika instituti va 6 ta fermer xoʻjaligi faoliyat yuritadi. Zilzila markazi (1989 yil 23-yanvar) Sharora shahri hududida bo'lib, 226 kishi halok bo'lgan. Aholi punkti hududida 2420 ta xonadon, 12521 nafar aholi istiqomat qiladi, bitta qishloq — Safobaxsh (Jarak), 18 ta mahalla, 62 ta koʻcha bor. Shaharda oʻrta maktab, 3 ta asosiy maktab, maktabgacha taʼlim muassasasi, 16 ta masjid, viloyat kasalxonasi, sogʻlomlashtirish punkti, 3 ta kutubxona, tarix-geografiya muzeyi, 3 ta bozor, bank, yoʻlovchi terminali, 14 ta tashkilot va boshqa muassasalar mavjud. muassasalar, 2 telefon aloqa shoxobchalari, 4 texnik xizmat ko'rsatish shoxobchalari, 21 savdo shoxobchalari, 3 ta restoran mavjud.

Ulanishlar
----------

1. ↑  Донишномаи Ҳисор. - Душанбе: "Ирфон", 2015, - с. 660 - 661
**Toshquduq qumligi** — Qizilqumning shim.gʻarbiy qismidagi qumlik. Gʻarb va shim.gʻarbdan Amudaryo deltasi bilan chegaradosh, jan.gʻarbda Tabaqum kumligi, sharq va janubida Kizilqumning b. qumliklari bilan tutashgan. Toshquduq qumligi gʻarbdan sharqqa 38–40 km, shim.dan jan.ga 15– 17 km ga choʻzilgan. Balandligi gʻarbiy qismida 70–75 m, sharqida 138 m gacha. Shimoliy va shim.gʻarb tomon pasayadi. Toshquduq qumligida eol relyef shakllaridan qum marzalari, doʻng qumlar, barxanlar, koʻzanak qumlar tarqalgan, kum marzalari va doʻng qumlar oʻsimliklar bilan mustahkamlangan. Barxanlar koʻpincha quduqpar atrofida uchraydi. Shimoliy qismida taqirlar, jan.sharqiy qismida shoʻrxoklar (Ulkan Qorashoʻr) tarqalgan. Iklimi keskin kontinental, qishi sovuq, yozi issiq (tra 44° gacha koʻtariladi). Yogʻingarchilik kam (70–100 mm). Surqoʻngʻir qumli taqir tuproqlar hosil boʻlgan. Qumlikda choʻlga xos kserofit, psammofit va efemer oʻsimliklar (oq saksovul, juzgʻun, quyonsuyak, qum akatsiyasi, qandim, selin, shuvoq va boshqalar) oʻsadi. Quduqlar (Toshquduq, Oltinqum, Qoʻngʻirtepa, Qoshquduq, Saksovulquduq va boshqalar) bor. Hududi yaylov sifatida foydalaniladi. Murod Mamatqulov.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Avtoradiografiya**, autoradio-grafiya, radioavtografiya– biror ob’yektda radioaktiv moddalarning qanday taqsimlanishini oʻrganish usuli. A.da tekshiriladigan ob’ekt yuziga radio-aktiv moddalarning nurlarini seza-digan fotoemulsiya beriladi; ob’ek-tdagi radioaktiv moddalar doim nur chiqarib turgani uchun fotoemulsiyani qoraytiradi, goʻyo oʻzini-oʻzi suratga tu-shiradi (usulning nomi ham shundan). Ob’ektga fotoemulsiya berishning bir necha yoʻli bor: foto-emulsiyani suyul-tirib, namuna yuziga quyish yoki namuna sirtini silliqlab, unga fotoplastinka bostirib qoʻyish mumkin. Radioaktiv moddalarning qanday taqsimlangani toʻgʻrisida bir fikrga kelish uchun foto-emulsiyaning qanchalik qoraygani eta-longa solishtirib koʻriladi yoki foto-emulsiyaga tushgan nur izlari optik, elektron mikroskoplarda sanaladi. Radioaktiv moddalarning namunada taqsimlanishini koʻrsatadigan foto-grafik tasvir avtoradiogramma yoki radioavtogramma deb ataladi. A. fizi-ka va texnikada, biol. va tibbiyotda keng qoʻllaniladi. A. usuli har xil rudalarda radioaktiv elementlar bor-yoʻqligini, togʻ jinslari, metall qotishmalarida bu elementlar qanday taqsimlanishini, tabiiy radioaktiv elementlarning tana toʻqimalarida qanday tarqalishini bi-lib olishga yordam beradi. Radioaktiv izotoplar bilan nishonlangan birikmalarni organizmga yuborish va toʻqima hamda hujayralarni keyin A. usuli bilan tek-shirish tegishli jarayonlarning qaysi hujayralar yoki hujayra tuzilmalarida boʻlib oʻtishini, biror xil moddalarning qanday tuzilmalarga jo boʻlishini aniqlashga imkon beradi va hokazo (qarang Radi-ografiya).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Doʻstmatov Doʻnan** (1905 - Namangan viloyati Norin Tumani Toshloq qishlogʻi — 1979) — xalq hashari bilan amalga oshirilgan irrigatsiya qurilishlari novatori. 1929 yildan jamoa xoʻjaligi (hoz. "Boʻston" shirkat xoʻjaligi) aʼzosi, hosilot (1936—39), jamoa xoʻjaligi raisi (1947—48), zveno boshligʻi (1949—63). 1965 yildan shaxsiy pensioner. D. Katta Fargʻona kapali (1939) qurilishida kundalik mehnat normasini koʻp marta ortigʻi bilan bajarishni boshlab bergan doʻstmatovchilik harakatining tashabbuskori. Kosonsoy suv ombori, Farhod GES kabi qurilishlarda qatnashgan. Andijon viloyati Kuyganyor qishlogʻida haykali qoʻyilgan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Avtotipiya** (avto ... va yun. tupos -nusxa, qolip) – 1) rangli tasvirlarning hamma tusini asliday chop etish uchun fotomexanik yoʻl bilan maxsus bosma qolip (klishe) tayyorlash usuli. A.da ori-ginal rastr deb ataluvchi tur (shisha pla-stikalarga tushirilgan qora kataklar) orqali suratga olinadi. Originalning eng ochiq rangli yeridan aks etgan nurlar rastr kataklaridan oʻtib, negativda eng katta nuqtalar, qora (toʻq) yeridan aks etgan nurlar esa eng kichik nuqtalar hosil qiladi. Boshqa yerlardan qaytgan nurlar och-toʻqligiga qarab negativda turli kat-talikdagi nuqtalar shaklida aks etadi. Bunday negativdan tayyorlangan klisheda ham, undan foydalanib bosilgan nusxada ham tasvir son-sanoqsiz nuqtalardan iborat boʻladi. Ammo koʻz nuqtalar ora-sidagi boʻshliqni ilgʻamaydi, nuqtalar yaxlit boʻlib tuyuladi. Nuqtalarning zichroq joylari toʻqroq, siyrakroq joylari ochroq boʻlib koʻrinadi. A.dan foto-surat, qalam yoki boʻyoqda chizilgan rasm va hokazoni chop etishda foydalaniladi; 2) rastrli klishedan olingan nusxa.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Toshpoʻlat Arslonqulov** (1882 — Toshkent — 1962.9.5) — ganchkoru-sta. Oʻzbekiston xalq rassomi (1944). Oʻymakorlikni otasidan oʻrgangan. A. choka pardoz usulida naqshlar oʻyishda va bezaklarga handasiy „zanjira" shakllarini berishdagi mahorati bilan shuhrat qozongan. 1952-yildan P. Benkov nomida-gi Respublika rassomlik bilim yurtida daryo bergan. Buxoro va Toshkent oʻymakor ustalari bilan birga yevropa uslubida ku-rilgan Polovsev uyi (hozirgi Oʻzbekiston amaliy sanʼat muzeyi binosi)ni mil-liy oʻyma naqshlar bilan bezashda ishtirok etdi. A. hozirgi A. Hidoyatov nomidagi teatr (1929), Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Navoiy muzeyi (1939), Navoiy kutubxonasi binolarini, Navoiy teatri binosini (1946) bezashda qatnashdi. Navoiy teatrining tomosha zali, foye va boshqalardagi u ishlagan „maj-nuntol", palak usulidagi bezaklar, rang-barang mujassamotlar binoning ichki koʻrinishiga alohida joziba baxsh etadi. U yaratgan goʻzal naqshlar, sharafalar, har xil bezaklar turli koʻrgazmalarda namoyish qilindi. Koʻp asarlari Oʻzbekiston davlat sanʼat muzeyida, shuningdek Moskva, Sankt-Peterburg va boshqa shaharlardagi muzeylarda saqlanmoqda.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  




|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Toshpoʻlat Tursunov** (1932.7.5, Toshkent) — teatrshunos olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1992). Sanʼatshunoslik fanlari doktori (1985), professor (1986). Qirgʻizistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat arbobi (1995). Toshkent davlat teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1954). Shu institut qoshidagi metodika boʻlimining mudiri (1954 — 55), 1955 58, 1961 64, 1969 73y.larda Sanʼatshunoslik institutida turli ilmiy lavozimlarda ishlagan. Oʻzbekiston Madaniyat ishlari vazirligi repertuarredaksion kollegiyasining bosh muharriri (1964 — 69), Teatr va rassomlik sanʼati institutining sirtqi oʻquv boʻlimining dekani (1973 — 74), ilmiyijodiy ishlar boʻyicha prorektori (1974 — 77), rektori (1987 — 96). Ayni vaqtda teatrshunoslik kafedrasi mudiri (1974 — 98), 1999-yildan kafedra professor T.ning ilmiy faoliyati Oʻzbekiston teatrlari tarixi, teatr va dramaturgiya, sahna sanʼati, aktyor mahorati masalalarini oʻrganishga bagʻishlangan. "Darbadar", "Alpomish" pyesalarini yozgan. "Bandai gumroh" (B. Brext), "Konsul oʻgʻirlandi" (G. Mdivani), "Yaralangan yuraklar" (I. Afandiyev), "Dunyoga ruju qilsang" (D. Valeyev), "Sud oldidan" (K. Amirov), "Chet ellik kuyov" (A. Papayan), "Metrodagi hodisa" (N. Baer), "Oq ertak, oppoq ertak" (V. Petrosyan) kabi asarlarni tarjima qilgan.

Manbalar
--------

* Karim qiziq Zaripov, T. 1960; Turgʻun Azizov, T. 2004.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Toshqalʼa** — Koʻhna Urganchning qad. qismida joylashgan oʻrta asr shahar qalʼasi xarobasi. S. P. Tolstoye tomonidan 1952 yilda oʻrganilgan. Qazishmalar natijasida shaharning baʼzi joylarida saqlanib qolgan T. devorlari (bal. 5,5 m) aniklangan. T. hududida qulagan qad. minora (Pa.)ning poydevori va uning yonidagi oʻrta asr masjidining pishiq gʻishtdan ishlangan sahni xamda ustunlarining piramida shaklidagi ostki qismi; karvonsaroy (14-asr), shuningdek, mahallaning bir nechta koʻchasi va hunarmandlarning gʻishtdan qurilgan uy qoldiqlari ochilgan. Baʼzi uylarda xitoy usulida isitish tizimi borligi aniklangan.

Minora atrofidan qirgʻinlardan guvohlik beruvchi qurolyarogʻ parchalari va odam suyaklari, xonalardan Xitoydan keltirilgan chinni idish parchalari va mahalliy hunarmandlar tomonidan ishlangan chinni buyumlar topilgan. T. uz. 1 km, eni undan kamroq boʻlgan notoʻgʻri koʻpburchak shaklidagi shahar sifatida baland qalʼa devorlari bilan oʻralgan. Qalʼa oldidagi chuqur xandaqlar unga toʻsatdan bosib kirish yoʻlini toʻsib turgan.

T. Chingizxon yurishidan keyin qayta tiklangan va 17-asrda Abulgʻoziyxon Koʻhna Urganch aholisini Yangi Urganchga koʻchirguncha gavjum shahar boʻlgan.institutlardan maʼlum boʻlishicha, T.ning tashqi davlatlar, asosan, Xitoy bilan savdo aloqasi keng yoʻlga qoʻyilgan. T. Xorazm poytaxtining oʻrta asrlarga oid tarixini yoritishda muhim ahamiyatga ega.

Adabiyot
--------

* Tolstov S. P. Qadimgi Xorazm madaniyatini izlab, T. 1964; Tolstoye S. P. Po drevnim deltam Oksa i Yaksarta, M. 1962;Xalimov N. Pamyatniki Urgencha, Ashxabad, 1991.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Sun Myung Moon and Hak Ja Han, founders of the Unification Church Sun Myung Mun va Xak Ja Xan, Birlashish cherkovining asoschilari
**Butun dunyo tinchligi va birlashuvi uchun Oila federatsiyasi**, keng tarqalgan birlashma cherkovi sifatida ommaga keng tanilgan, a’zolari Unificationists yoki "Mooniyes "deb atalgan yangi diniy harakat bo‘lib, u 1954-yil 1-mayda Janubiy Koreyaning Seul shahrida Sun Myung Mun (1920-2012) tomonidan Jahon Xristianligini Birlashtirish uchun Muqaddas Ruh Assotsiatsiyasi (HSA-UWC) nomi ostida rasman tashkil etildi. Mun va uning rafiqasi Xak Ja Xan cherkovning yetakchilari bo‘lgan va tashkilot a’zolari tomonidan "Haqiqiy ota-onalar" sifatida sharaflangan.

Birlashtirish cherkovining e’tiqodlari Oyning "Ilohiy prinsip" kitobiga asoslanadi. Harakat o‘zining "Baraka "yoki ommaviy to‘y marosimlari bilan mashhur hisoblanadi.  Birlashtirish cherkovi o‘zining ta’limoti va ijtimoiy ta’siri uchun tanqid qilingan, ba’zi tanqidchilar uni "xavfli kult "deb ham atashgan. Uning siyosatdagi ishtiroki kommunizmga qarshi kurash va Koreyaning birlashishini qo‘llab-quvvatlashni o‘z ichiga oladi. Uning a’zolari boshqa tegishli tashkilotlar, jumladan, biznes,  ta’lim,  siyosiy,  va boshqa turdagi tashkilotlarni tashkil qilgan, egalik qilgan va ularni qo‘llab-quvvatlagan.

Ommabop terminologiyalar
------------------------

Oy dastlab alohida tashkilot yoki konfessiya tashkil etish niyatida emas edi  va o‘z izdoshlariga o‘zining rasmiy nomini, Jahon xristianligini birlashtirish bo‘yicha Muqaddas Ruh assotsiatsiyasini bermadi (Koreyscha: 세계 기독교 통일 성령 협회 *Segye Gidoggyo Tong-il Seonglyeong Hyeobhoe*) Seongleong Heobhoe), 1954 yilgacha. Norasmiy nomi "Birlashtiruvchi cherkov" (a’zolar, jamoatchilik va axborot vositalari tomonidan keng tarqalgan.

**Moonie** so‘zlashuv atamasi  bo‘lib, birinchi marta 1974 yilda ba’zi Amerika ommaviy axborot vositalari tomonidan ishlatilgan. Birlashish cherkovi a’zolari bu so‘zni ishlatgan, jumladan, Munning o‘zi, Birlashish diniy seminariyasi prezidenti Devid Kim va Oyning yordamchisi va Koreyaning "Kichik farishtalar" bolalar xalq baleti prezidenti Bo Hi Pak .  1980 va 1990 yillarda Amerika Qo‘shma Shtatlarining Birlashtirish cherkovi ommaviy axborot vositalarida bu so‘zdan foydalanishga qarshi keng qamrovli jamoatchilik bilan aloqalar kampaniyasini o‘tkazdi. Boshqa kontekstlarda u hali ham ba’zan ishlatiladi va har doim ham kamsituvchi hisoblanmaydi. 2018 yilga kelib "Birlashish harakati" atamasi keng qo‘llanila boshlandi.

### Orqa fon va kelib chiqishi

1920-yil 25-fevralda Mun Yong-myong hozirgi Sangsa-rida, Deogun-myon, Chonju-gun, Shimoliy Pyong‘an viloyati, Koreya Yaponiya hukmronligi ostida bo‘lgan davrda. Uning tug‘ilgan kuni an’anaviy qamariy taqvim bo‘yicha 6 yanvar (Grigorian kalendariga ko‘ra 1920 yil 25 fevral) sifatida qayd etilgan. Taxminan 1930 yilda uning an’anaviy konfutsiylik e’tiqodlariga ergashgan oilasi nasroniylikni qabul qilgan va Presviterian cherkoviga qo‘shildi, keyinchalik u yakshanba maktabida dars bergan.
**Avtotomiya**, autotomiya (avto... va yun. tome – kesib tashlash) – bir qancha hayvonlarda kupli qoʻzgʻalish ta’sirida, mas, yirtqich hayvon changaliga tushib qolganida oyoqpari, dumi yoki ta-nasining boshqa qismlarning beixtiyor uzib tashlashi. A. koʻpchilik umurtqasiz hayvonlar uchun xos: ayrim gidroid po-liplar va aktiniyalar – paypaslagichlarini, nemertinlar va halqali chuvalchan-142glar – tanasining keyingi qismini, ni-naterililar – nurlarini, mollyuskalar – sifonlarini, qisqichbaqasimonlar – qisqichlari va oyoqlarini uzib tashlaydi. Umurtqalilar orasida A. himoya reak-siyasi boʻlib, nerv sistemasining ref-lektorlik jarayoni hisoblanadi. Mas, kaltakesaklarda A. dumining koʻndalang togʻay plastinka joylashgan qismidagi muskullarning kuchli va tez qisqarishi tufayli uzib tashlanishidan iborat. A.da odatda tananing uzib tashlangan qismi qayta tiklanadi (qarang Regeneratsiya).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Toshqin**, daryolarning toshishi — daryoda suv sathining nisbatan qisqa vaqt ichida tez nomuntazam koʻtarilishi va deyarli shunday tezlikda pasayishi. T. qor va muzliklarning shiddatli erishi, yogʻin koʻp yogʻishi, suv omborlaridan suv tashlash, togʻlardagi koʻllar, toʻgʻonlarni, toʻsiq dambalarni suv vayron qilishi va h.k. natijasida sodir boʻladi. Bahorgi sersuvlikdan farkli oʻlaroq, Temir yoʻlning turli davrlarida roʻy beradi. Oʻrta Osiyo togʻlarida qor tez yoki sekin erishi, shuningdek, yomgʻirlar natijasida tog daryolarida ketma-ket (baʼzida 4—7 martagacha) T. sodir boʻladi, togʻ daryolari shu bilan tekis yerlardagi daryolardan farq qiladi. T. oddiy va murakkab turlarga boʻlinadi. Oddiy T. butun havzaga bir tekis tushadigan bir yoʻla yoqqan yomgʻir (soatlab yoki sutkalab) yoki vaqt birligida erigan qor natijasida sodir boʻladi. Murakkab T. daryoning yuqori qismida ketma-ket yuz beradigan T. natijasida roʻy beradi.

Oʻrta Osiyoning katta daryolari (Amudaryo, Sirdaryo)da qishda havoning isib ketishi tufayli daryodagi qalin muz qatlamlari jadal erib, T. yuz beradi. Bunday T. da suv muz qatlami ostida dare oqimi boʻylab quyiga harakat qiladi, muz yorilishi natijasida suv sathi keskin koʻtariladi va baʼzan maksimal darajada ortib ketadi.

Katta T. yerlarni suv bosishiga olib kelishi mumkin. Suv omborlari T. davrida suvning bir qismini yigʻib olishga, undan kamchil davrlarda sugʻorish va boshqa maqsadlarda foydalanishga imkon beradi (qarang Daryo oqimini tartibga solish). T. boʻyicha prognoz gidrometeorologiya tarmoklari stya va postlari maʼlumotlari asosida tuziladi.

Ziyomiddin Artukmetov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Avtoyuklagich** – avtomobil va vagonlarga yuk ortish va tushirish, omborlarda yukni taxlash, sanoat korxo-nalarida bir sexdan ikkinchi sexga yuk tashish uchun ishlatiladigan mashina. Yukni tashish va uni koʻtarish uchun A. larda ochilib-yopiluvchi qamragich boʻladi, A.ning qamragichi xaskashga oʻxshatib ish-langan, gidravlik yoki mexanik moslama yordamida koʻtarib-tushiriladi. Sochi-luvchan yoki boʻlak-boʻlak yuklarni tashish uchun universal A.larning kamragichi strela va kovsh (choʻmich) bilan almashtiri-ladi. A. yordamida 3 – 5 t yukni ortish, tushirish yoki taxlash mumkin.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |