**Rukn ad-Din G'ursanchti** (forscha: رکن الدین گرسانجی oʻzbekcha: *Rukniddin Gursanjti* ; KELISHDIKMI. 1206 - 1222) - Xorazmshoh shahzodasi, Xorazmshoh Muhammadning o'g'li va Xorazmshoh Jaloliddinning ukasi.

Biografiyasi
------------

Xorazmshoh Muhammadning ikkinchi to‘ng‘ich o‘g‘li, onasi Xorazmshohning sevimli xotinlaridan biri edi. *Gursanjti* bu taxallusni G'o'r fath qilingan kuni tug'ilgani uchun olgan. 1217-yilda u otasidan Iroq yerlariga egalik qiladi. Otasi unga Iroq viloyatini boshqarishni topshirgan. Xorazmshoh Muhammad Gʻur viloyati bosib olinganligi sharafiga unga "Gʻursanchti" nomini bergan. Nasaviyning taʼkidlashicha*, u oʻgʻillarining tashqi koʻrinishidan eng jozibalisi, qoʻl yozuvi zoʻr boʻlgan va hali yoshligida Qurʼonni oʻz qoʻlida koʻchirgan.* *U saxiy, adolatli va yaxshi xulq-atvorga ega edi.* U husnixat sohibi boʻlib, oʻsmirlik chogʻidayoq Qurʼoni karimni oʻz qoʻli bilan qayta koʻchirgan.

Janglari
--------

Reyga tayinlanganidan keyin mahalliy amirlar unga qarshi isyon koʻtardilar. Otasi bilan birgalikda qo'zg'olonni bostirgandan so'ng, u fitnachilarni kechirdi va ularga yer uchastkalarini berib, tarafdorlari sonini ko'paytirdi.

1220-yilda moʻgʻullar istilosi paytida u otasi bilan 30 minglik qoʻshin bilan Farrazin qalʼasida (Arok yaqinida) boʻlgan, otasi qochib, oʻgʻillari bilan Hamadonda yashiringan. Ruk-ad-Din mag'lubiyatga uchradi va Kirmonga qochib ketdi va u yerda 9 oy qolib, soliq yig'ib, yerlarni boshqargan.

1221-yilda Isfahonda Jamoliddin al-Farraziy oʻz yerlarini tortib olmoqchiligi va buning uchun qoʻshin yigʻayotgani haqida xabar oladi. Qo'shin yig'ib, u shaharni egallab oldi va uni talon-taroj qilish uchun askarlarga berdi, bu esa qo'zg'olonga sabab bo'ldi. Ko‘p o‘tmay u Qarshibek boshchiligida dushmanga qarshi jang qilish uchun qo‘shin yubordi, ammo lashkarboshilardan biri o‘zgarib, dushman tomoniga o‘tib, qo‘shin orqaga chekindi.

Rukniddin Gʻursanchti oliyhimmat, adolatli boʻlgan. Moʻgʻullar istilosi davrida Subutoy bahodir va Jebe noʻyon qoʻshinlaridan qochayotgan otasiga yordam berish uchun 30 minglik qoʻshin bilan Farrozin qalʼasi yaqinida peshvoz chiqqan, soʻngra uni Qorun, Sarjahon qalʼalarigacha kuzatib borgan. Rukniddin Gʻursanchti Isfahon noibi Jamoliddin Muhammad ibn OyOba isyonini bostirish bilan band boʻlib turganida unga qarshi moʻgʻullar qoʻshini kelayotganidan xabar topgan. Rukniddin Gʻursanchti Ustunavand qalʼasiga oʻrnashib olgan. Moʻgʻullar qalʼani qamal qilib egallashgan.

Mo'g'ullarning yaqinlashayotganini bilib, u askarlari bilan 6 oy davomida o'zini himoya qilgan Ustanavidni qamab qo'ydi. Qal’ani mo‘g‘ullar qo‘lga kiritgach, Rukn ad-Din va qolgan himoyachilar mo‘g‘ullar qarorgohiga keltirilib, tiz cho‘kishdan bosh tortgani uchun o‘ldirilgan.

Adabiyot
--------

* Shixabad-Din Muhammad anNasavi, Jizneopisaniye Sultana Djalal adDina Mankburni, Baku, 1973; Anushtagin xorazmshohlar davlati (1097— 1131), T. 1998.

Manbalar
--------

1. ↑  Джувейни История завоевателя мира
2. ↑  Насави Жизнеописание султана Джалал-ад-дина Манкбурны
3. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |