**Mariyenburg shartnomasi** (nemischa:, shved. Fördraget i Marienburg) — Brandenburg elektoratining Shvetsiya Qirolligiga vassal qaramligini tasdiqlovchi huquqiy hujjat. Shartnoma 1656-yil 29-iyunda Mariyenburg qasrida imzolangan.

Tarixi
------

### Yaratish uchun zarur shartlar

1655-yilda Shvetsiyaning Boltiqboʻyi ustidan hukmronligini oʻrnatishga intilib, qirol Charlz X Gustav Polsha bilan urush boshladi, u turli muvaffaqiyatlar bilan rivojlandi. Kampaniyaning boshida Shvetsiya armiyasining kutilmagan kuchli hujumi Polsha qoʻshinlarini sarosimaga va qal’alarning keng taslim boʻlishiga olib keldi. Bu davr Shvetsiya toshqini deb ataladi. Brandenburg elektori Fridrix Vilgelm I nominal ravishda Hamdoʻstlikning vassali boʻlib, oʻz qoʻshinini yigʻib, Polsha askarlari otryadlari bilan birlashib, Hamdoʻstlik va Prussiyaning chegara zonasida shved qoʻshinlari bilan jangga kirdi. Ushbu jangda u magʻlubiyatga uchradi va darhol Shvetsiya qirolligi bilan tinchlik shartnomasini imzolash imkoniyatini qidira boshladi, chunki uchta shved armiyasi allaqachon Prussiyaga bostirib kirgan va Kenigsberg shahrining chekkasiga yaqinlashgan edi.

Tinchlik imzolanishi 1656-yil 17-yanvarda Königsberg qal’asida boʻlib oʻtdi. Biroq Charlz X Gustav koʻproq narsani talab qildi, yaʼni Fridrix Vilgelm I tomonidan Shvetsiya qirolligidan vassallikni tan olish, shuningdek, Hamdoʻstlikka qarshi urushda qatnashish majburiyati. 1656-yil aprel oyining oxirida Litva polklari Varshavani qamal qilishdi (1655-yil 8-sentabrda Shvetsiya qoʻshinlari tomonidan olingan), bu yerda dala marshali Arvid Vittenberg qoʻmondonligi ostida kichik shved garnizoni mavjud edi. May oyining oʻrtalarida qirol Yan II Kazimir shahar devorlari ostiga keldi va Polsha-Litva qoʻshinlari qamal qilishni boshladilar. Vittenberg darhol sulh boʻyicha muzokaralarni boshladi, shuning uchun Charlz X Gustavdan yordam kutib, vaqt oʻynashga harakat qildi.

### Imzolanish

1656-yil 25-iyunda Mariyenburgda Shvetsiya qiroli Karl X Gustav va Fridrix Vilgelm I oʻrtasida Brandenburg elektorining Shvetsiya Qirolligiga vassal qaramligini tasdiqlovchi shartnoma imzolandi. Bundan tashqari kelajakdagi istilolardan soʻng Brandenburg-Prussiya chekinishga majbur boʻldi: Varmian yepiskopligi, Buyuk Polsha, Poznan voivodligi. Bu harakati bilan Charlz X Gustav Fridrix Vilgelm I ustidan vassallikni kuchaytirishga harakat qildi, shuningdek, ikkinchisini Yan Kazimirga qarshi qoʻshinlar bilan ochiq harakat qilishga majbur qildi. Ushbu kelishuvni amalga oshirish uchun saylovchi toʻrt ming askar yubordi.

Manbalar
--------

1. ↑  А. Н. Попов*. Берлин. Земля Бранденбург*. Издательство "Вече", 2015-04-23. ISBN 9785444477151.
2. ↑  Frost, Robert I*. After the Deluge. Poland-Lithuania and the Second Northern War, 1655-1660*, Cambridge Studies in Early Modern History, Cambridge University Press, 2004 — 2 bet. ISBN 0-521-54402-5.
3. ↑  Павлищев Н. И.*. Польская анархия при Яне Казимире и война за Украину.*, Т. 2, СПб, 1887 — 171 bet.
4. ↑  Spencer C. Tucker*. A Global Chronology of Conflict: From the Ancient World to the Modern Middle East [6 volumes: From the Ancient World to the Modern Middle East]*. ABC-CLIO, 2009-12-23. ISBN 9781851096725.
5. ↑  *the cambridge modern history*. CUP Archive, 1902.
6. ↑  Cathal J. Nolan*. Wars of the Age of Louis XIV, 1650-1715: An Encyclopedia of Global Warfare and Civilization: An Encyclopedia of Global Warfare and Civilization*. ABC-CLIO, 2008-07-30. ISBN 9780313359200.
7. ↑  Micheal Clodfelter*. Warfare and Armed Conflicts: A Statistical Encyclopedia of Casualty and Other Figures, 1492-2015, 4th ed.*. McFarland, 2017-05-09. ISBN 9780786474707.
8. ↑  William Young*. International Politics and Warfare in the Age of Louis XIV and Peter the Great: A Guide to the Historical Literature*. iUniverse, 2004-09. ISBN 9780595329922.
9. ↑  Павлищев Н. И.*. Польская анархия при Яне Казимире и война за Украину*. СПб, 1887 — 171 bet.
10. ↑  *Scandinavia A Political History of Denmark, Norway and Sweden from 1512 to 1900*. CUP Archive.

[Turkum:1656-yil]]
[Turkum: iyun 1656-yil]]