recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Parallaks** (yun. parallaxis — ogʻish) — fazoning biror nuqtasi (mas, yoritqich — sayyora, yulduz markazidan) Yer orbitasining radiusi koʻrinadigan burchak. Parallaks yoritqich bilan Yer orasidagi masofani aniklashga imkon beradi. Agar yoritqichning Parallaksi maʼlum boʻlsa, trigonometrik formulalar yordamida uning Yerdan uzoqligini aniklash mumkin. Sutkalik Parallaks — Yer radiusi bilan osmon yoritqichi koʻri-nadigan chiziq orasidagi burchak (mas, Oy uchun sutkalik Parallaks 57’2"70, Quyosh uchun 8"80). Yillik Parallaks — Yer orbitasining katta yarim oʻqi bilan osmon yoritqichi koʻri-nadigan chiziq orasidagi burchak.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Alla grich pastasi** (ital. Pasta alla gricia) — Latsio viloyati uchun xos boʻlgan va shuningdek, „amatrichanning oq spagettilari" nomi ostida mashhur boʻlgan makaronlardan tayyorlanadigan Italiya taomi.

Tarix
-----

Tarixchilar taomning birinchi retseptining paydo boʻlishini bizning davrimizning beshinchi asriga bogʻlaydilar. Turli manbalarga koʻra, uni pishirishni birinchi boʻlib boshlagan, shuningdek, uning nomi Grizon kantonidan kelib chiqqanligi va hatto yunon ildizlari haqidagi versiyalari ham mavjud.

Amatrichana va karbonara kabi Rim (va kengroq maʼnoda, Italiya) oshxonasining eng mashhur taomlari aynan alla grich pastasidan kelib chiqqan.

18-asrda chiqa boshlagan amatrichana pomidor (aynan shunda ular italyan oshxonasida ishlatila boshlangan), karbonara esa (20-asrning oʻrtasidan) tuxum qoʻshilishi bilan farq qiladi.

Ingredientlar
-------------

Makaron mahsulotlari sifatida anʼanaviy ravishda kalta turlari, birinchi navbatda, rigatoni ishlatilgan. Hozir koʻpincha spagetti ishlatiladi (masalan, bukatini). Taomning qolgan asosiy elementlari — guanciale (pancetta bilan almashtirilishi mumkin); baʼzi retseptlarda biroz eritilgan choʻchqa yogʻi), pekorino Romano qattiq qoʻy pishlogʻ (baʼzi retseptlarda echki pishlogʻ), shuningdek, qora murch va tuz qoʻshish tavsiya etiladi.

Tayyorlash
----------

Spagetti tuzli suvda Al dente holatigacha qaynatiladi. Bu vaqt ichida guanchiale tasmalarga kesiladi (kamdan-kam hollarda — kubiklarga) va yon devorlari baland boʻlgan tovada yengil qovurish darajasigacha pishiriladi (bunda yogʻning katta qismi eriydi). Tovaga spagetti va (porsiyalarda) ular qaynatilgan oz miqdordagi suv qoʻshiladi. Emulsiya hosil qilish uchun hamma narsa doimiy tarzda aralashtirib turiladi, pishirish jarayonida qora murch va qirgʻichdan chiqarilgan pishloq qoʻshiladi.

Tortilayotganda, taomga qoʻshimcha ravishda qora murch va pishloq sepiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Четыре гастрономические ошибки туристов в Италии и восемь секретов" (ru). *www.atorus.ru*. Qaraldi: 7-avgust 2020-yil.
2. ↑  „Пастой алла Грича ресторан «Мома» в центре Рима привлекает посетителей со всего мира". *www.pronline.ru*. Qaraldi: 9-avgust 2020-yil.
3. 1 2  „итальянский рецепт — Паста алла Грича (pasta alla Gricia)" (ru). *Ciao Italia Russia* (4-fevral 2017-yil). Qaraldi: 7-avgust 2020-yil.
4. ↑  „Спагетти Аматричана — вкуснейшая томатная паста прямиком из Аматричи" (ru). *2spaghetti.ru* (25-mart 2018-yil). Qaraldi: 9-avgust 2020-yil.
5. ↑  „История блюда "паста карбонара". Происхождение рецепта, мифы и факты" (ru). *Макарономания* (29-aprel 2018-yil). Qaraldi: 9-avgust 2020-yil.
**Nyu** (frans. pi — yalangʻoch) — tasviriy sanʼatning yalangʻoch, koʻproq ayol tanasini tasvirlovchi janri. Uygʻonish davrida mifologiya, allegoriya (majoz), tarixiy va maishiy janrlar sohasida yuzaga kelgan. Jorjone, Titsian, Korrejo va boshqalarning asarlarida yalangoch ayol tanasi tasviri orkali italyan insonparvarlarining ayol goʻzalligi haqidagi tasavvurlari ifoda etilgan. Janr sifatida 17-asrda shakllangan.

P.P.Rubens asarlarida barokkoga xos hashamdor shakllar, yosh goʻzalning hayotiy nafosati aks etgan. Velaskesning "Venera koʻzgu bilan" (1651) asarida ayol tanasi asosiy mavzuga aylansa, Rembrandtning "Suvga tushayotgan ayol" (1655) asarida ayol nozik maishiy holatda tasvirlanadi. G. Kurbe asarlarida mifologik asosdan voz kechadi, O. Renuar asarlarida yalangʻoch ayol manzara bilan uygʻunlikda (nur va havoga choʻmilayotganday) tasvirlanadi. N. namunalaridan biri — A.S. Belolli (1820—1881 )ning "Choʻmilayotgan ayol" asari (1870) Oʻzbekiston sanʼat muzeyida saqlanadi. 20-asr tasviriy sanʼatida N. rivoji yangi ifoda vositalari izlash bilan bogʻliq boʻlib (P. Pikasso, A. Modilyani va boshqalar), bu obrazlar taʼsirchanligini oshirdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Magnit maydon yo'qligida paramagnetiklar.
Magnit maydon mavjudligida paramagnetiklar.
**Paramagnetizm** (para... va magnetizm) — tashqi magnit maydoniga kiritilgan jismlarning shu maydon yoʻnalishiga moyil yoʻnalishda magnitlanish xossasi. Magnit qutbi yaqiniga joylashtirilgan har qanday paramagnit jism shu qutbga tortiladi. Tashqi magnit maydoni boʻlmagan (N=0) da paramagnetiklar magnitlanmaydi.

„Paramagnetizm" terminini fanga M. Faradey kiritgan (1845). U ferromagnitdan boshqa barcha moddalarni magnit xossalari boʻyicha diamagnit va paramagnit moddalarga ajratgan. Paramagnetizm zarralari (atom, molekula, ion, atom yadrosi) xususiy magnit momentiga ega boʻlgan jismlar uchungina xos boʻlib, bu momentlar tashqi maydon boʻlmaganda tartibsiz, yaʼni j=0 boʻladi. Tashqi maydon boʻlganda maydon yoʻnalishida moslanadi.

Metallda xususiy magnit (spin) momentiga va elektr oʻtkazuvchanlik xossasiga ega boʻlgan elektronlarning mavjudligi shu metallning paramag-nit xossasini ifodalaydi. Tashqi magnit maydoni taʼsirida bu elektronlar magnit momentining yoʻnalishi maydon yoʻnalishi bilan bir xil boʻladi.

Atom yadrosi ham xususiy magnit momentiga ega. Yadro magnit momenti elektron magnit momentidan taxminan 1000-marta kichik. Atom yadrosining paramagnit qabulchanligi elektron qabulchanligidan taxminan 106-marta kichik. Paramagnit modda kuchsiz tashqi magnit maydoni taʼsirida juda kucheiz, lekin juda past (mutlaq nol gradusga yaqin) temperaturalarda, shuningdek, oʻta yuqori tashqi magnit maydoni (>105 E) taʼsirida kuchli magnitlanadi. Kucheiz maydonga paramagnit moddaning mag-nitlanganligi j maydon kuchlanganligi oʻsishi bilan quyidagi qonun boʻyicha oʻsadi: j=%ff, bunda paramagnit qabulchanligi x~ Yu~5 dan 10~3 gacha qiymatlarni oladi. Agar maydon kuchli boʻlsa, paramagnit zarrachalari magnit mo-mentlarining yoʻnalishi tashqi magnit maydoni yoʻnalishidek boʻladi (magnit toʻyinishi roʻy beradi). Oʻzgarmas kuchlanishli maydonda temperatura T ortishi bilan magnit qabulchanlik Kyuri qonuni boʻyicha kamayadi.

Turli moddalarning Paramagnetizmini oʻrganish atom, ion, molekula, yadrolarning magnit momentini, murakkab molekulalarning tuzilishini oʻrganishda, materiallarning strukturasini taxlil qilishda juda muhim.

Yana qarang
-----------

* Ferromagnetizm
* Magnit maydon

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Avval neft konlari** – Fargʻona viloyatidagi konlar, Fargʻona shahridan 15 km janubida. Avval neft konlari k. gʻarbdan sharqqa choʻzilgan antiklinal bukil-mada boʻlib, 1953–54 yillarda elektro-razvedka usuli bilan ochilgan. 1955-yilda 3boshlangan qidiruv ishlari natijasida iyun oyida 5- gorizontdan bir kecha-kunduzda 40 t.ga yaqin neft olinadigan quduq kavlangan. 1954-yilda asosiy Avval bukilmasining sharqida yangi bukilma – Sharqiy Avval bukilmasi aniqlandi. Bu bukilmalarning tuzilishida paleo-gen (qalinligi 250 m) va neogen (700 m) yotqiziqlari mavjud. Avval neft konlari k.da neft asosan 5- gorizontda boʻlib, 6- va 7- go-rizontlarda juda ham oz uchraydi. 5- go-rizont paleogenning Turkiston yarusi yotqiziqlaridagi darzli ohaktosh hamda qumtosh qatlamlaridan iborat. Neft bukilmaning sharqiy qismida toʻplangan boʻlib, gʻarbda uzilma bilan chegaralanadi. Neft bilan birga gaz ham olinadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Marganet birikmalari** - Marganetsning umumiy formulasi MpX2 boʻlgan (ftor bilan MpGʻ3 va MpGʻ4 ham) digallogenidlari maʼlum. Ular kristall moddalar boʻlib, suvda yaxshi eriydi (MpGʻ2 bundan mustasno). MpVg2 ning suyuqlanish temperaturasi 698°, Mnl2 niki 638°. Merganets(P)-ftorid, MnF2 — och pushti rangli, tetragonal panjarali kristall modda. Suyuqlanish temperaturasi 900°, zichligi 3,92 g/sm3.

Marganets(P)-xlorid, MpS12 — pushti rangli, trigonal panjarali kristall modda. Suyuqlanish temperaturasi 650°, zichligi 2,977 g/sm3. Organik sintezda katalizator sifatida, analitikkimyoda S2O ^" va 10 4 ionlarini ochishda, tetragidrati MpS19-4N2O esa pushti rangli boʻyagichlar olishda qoʻllanadi. Marganets (II) - nitrat, Mn(NO3)2— och pushti rangli, kubik panjarali kristall modda. 180°dan yuqorida marganets oksidlarigacha parchalanadi. Suvli eritmalaridan mo-no-, di-, tetra- va geksagidratlar holida kristallanadi. Mn(NO3)2-6H2O— pushti rangli kristall modda. Oʻta sof MpO2 olishda, oksid katalizator sifatida, pushti rangli boʻyagichlar tayyorlashda va sikkativ oʻrnida qoʻllanadi.

Marganets (II) - sulfat, MnSO4 — rangsiz rombik panjarali kristall modda. Suyuqlanish temperaturasi 700°, zichligi 3,25 g/sm3. 850° atrofida Mn3O4, SO3 va SO2 ga ajraladi. Uning 1, 2, 4, 5 va 7 molekulali kristallogidratlari maʼlum. Toʻqimachilik sanoatida boʻyagichlar komponenti, organik sintezda katalizator, qishloq xoʻjaligida mikrooʻgʻit sifatida ishlatiladi.

Marganets (III) — sulfat Mn2(SO4)3 — yashil rangli amorf yoki kristall modda; beqaror, 160° da parchal anadi. Marganetsning 2 ta sulfidi bor: Marganets disulfid, MnS2 — jigarrang, kubik panjarali kristall modda, zichligi 3,463 g/sm3. Odatdagi sharo-itda barqaror, qizdirilganda MnS bilan oltingugurtga ajraladi. Marganets sulfid, MnS — kulrang yoki yashil, kubik panjarali kristall modda, zichligi 4,0 g/sm3.

Marganets birikmalari oʻta sof MpO2 olishda, analitik kimyoda, organik sintezda, matolarni boʻyashda, keramik boʻyagichlar olishda va qishloq xoʻjaligida mikrooʻgʻit sifatida qoʻllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Egat** — plug, kultivator va boshqalar tuproqqa ishlov berish qurollari vositasida ochilgan toʻgʻri, uzun ariqcha; joʻyakning bir turi. E. ekinlarni bir tekisda va qondirib sugʻorish uchun ochiladi. Sugʻoriladigan dehqonchilik rayonlarida ayrim ekinlarni (mas, gʻoʻza) ekish E. ochish bilan bir vaqtda olib boriladi. E. haddan tashqari nam joylarda ortiqcha suvni dalalardan chiqarib yuborish uchun ham xizmat qiladi. Pushtasi turli kenglikdagi E.lar, asosan, tekis yerlarda gʻoʻza, kartoshka, makkajoʻxori, kanop, sabzavotlar va boshqalar qatorlab ekiladigan ekinlar uchun chuq. 20—25 sm, uzunligi paykal nishabiga qarab olinadi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Borgidridlar**, boranatlar, gidr i d oboratl ar — borning kompleks birikmalaridan bir turi, umumiy formulasi Me(VN4)p, bu yerda Me — metall, Ishqoriy metallarning boranatlari yetarlicha barqaror kristall moddalar, kuchli qaytaruvchilardir; B. organik kimyoda dorilar, vitamin l ar, steroid preparatlar, yuqori dispers katalizatorlar, metall va sopol yuzasi uchun metall qoplamalar tayyorlashda, yarimutkazgich ishlab chiqarish da qoʻllaniladigan germaniy, qalay, margimush, surma gidridlari olishda ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Parallelizm** **(adabiyotshunoslikda)** (qadimgi yunoncha: *παραλληλισμος*)— poetik nutq usullaridan va tasvir vositalaridan biri hisoblanadi. P. badiiy matnning oʻzaro bogʻliq qismlaridan nutq unsurlarining oʻxshash yoki aynan bir xilda joylashuvini taqozo etadi. Unda, odatda,ikki hodisa yonma-yon (parallel) qoʻyib tasvirlanadi. Bu, tabiatdan olingan biror obraz bilan inson hayotidan olingan obrazning oʻzaro oʻxshashligini koʻrsatish misolida, shuningdek, bir-biriga oʻxshash ikki obrazning oʻzaro zid tomonlarini qiyoslash shaklida namoyon boʻlishi mumkin. Mavzusi yoki mantig'iga koʻra bir-birini takrorlamaydigan yoki toʻldiradigan ikki hodisa yonma-yon qo'yilgan hollar ham bo'ladi. P. dastlab xalq ogʻzaki ijodida keng tarqalib, so'ng badiiy adabiyotda o'zlashtirilgan. Forsiy va turkiy adabiyotshunoslikda P. mutobiqa deyilgan. O'zbek mumtoz nasrida mutobiqaning yetuk namunalari ko'p.

Yana qarang
-----------

* Parallel

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Marganetsli oʻgʻitlar** - tarkibida marganets boʻlgan oʻgʻitlar. M.oʻ.ga maxsus tayyorlangan oʻgʻitlar va preparatlar, marganets bilan boyitilgan mineral oʻgʻitlar va baʼzi sanoat chiqindilari kiradi. M.oʻ. sifatida marganetsli superfosfat (2-3% MpO, 17-18% R2O5), marganets sulfat (MnSO4), tarkibida marganets boʻlgan preparat (3,5— 4,5% MpO); tarkibida fosfor va marganets boʻlgan preparat (18% MnSO4); marganetsli shlam (12—22% MpO) ishlatiladi. Marganetsli superfosfat (tarkibida 17—18% R2O5 va 2—3% chamasida marganets boʻladi) fos-formarganetsli oʻgʻit hisoblanadi. Kukunsimon superfosfatga marganets shlami qoʻshib donadorlashtiriladi. Marganets sulfat oq yoki och kulrang kristall kukun, suvda yaxshi eriydi. Tuproqqa ekishdan oldin solinadi, vegetatsiya davrida usimliklarni oziqlantirishga hamda ekish oldidan urugʻlarni ishlashda qullaniladi.

Marganetsli oʻgʻitlar tuproqning usimliklar uzlashtira oladigan shakldagi marganets bilan taʼminlanganligiga qarab qoʻllaniladi. Oʻsish davrida Marganetsli oʻgʻitlar gektariga 4–6 kg miqdorda asosiy oʻgʻitlar bilan birga beriladi. Marganetsning muhim manbalaridan biri goʻng hisoblanadi. Yerga gektariga 10—20 t miqdorda goʻng solinganda oʻsimliklarning marganetsga bulgan ehtiyoji tuda qondiriladi (yana q. Mikrooʻgʻitlar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ikki juft oyoqlilar** (Diplopoda) — koʻpoyoqlilar kenja sinfi (ayrim maʼlumotlarga qaraganda sinfi). Har bir tana boʻgʻimida 2 juftdan oyokdari boʻladi (nomi shundan kelib chiqqan). Oyoklar soni 12 juftdan 375 juftgacha (tropik kivsyak). Tanasining 2—4-boʻgʻimlarida bir juftdan, boshqa boʻgʻimlarida 2 juftdan oyoqlari boʻladi. Koʻpchilik I.ning deyarli har bir tana boʻgimida bir juftdan himoya bezlari bor. Bu bezlar suyuqligi oʻtkir hidli; koʻpincha zaharli suyuklik ajratadi. Anamorfoz yoki gimeanamorfoz orqali rivojlanadi. 13 turkumi, 50 mingga yaqin turi maʼlum. Antarkti-dadan boshqa hamma qitalarda tarqalgan. Nisbiy namligi 100% ga yaqin boʻlgan pana joylarda yashaydi. Oʻsimlik qoldiklari va detrit bilan oziqlanadi, organik qoldiqlarni minerallashtirish va tuproq hosil boʻlishi jarayonida katta ahamiyatga ega. Ayrim I. oʻsimliklarga ziyon keltiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Naomi Melissa Graham** (tugʻ. 1989-yil 15-may, Fayetteville, Shimoliy Karolina, AQSH) — amerikalik bokschisi, 75 kg gacha toifasida ishtirok etadi, AQSH terma jamoasi aʼzosi. 2018-yilgi Jahon chempionati gʻolibi, 2019-yilgi Panamerika oʻyinlarida chempioni, 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchisi.

Faoliyati
---------

2014-yildan buyon boks boʻyicha xalqaro musobaqalarda qatnashib keladi. Naomi 75 kg gacha vazn toifasida AQSH milliy chempionatining ikki karra gʻolibi (2015, 2017).

2018-yilda Hindistonda ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida 1/2 final bahsida amerikalik sportchi xitoylik sportchi Li Syanni bilan uchrashib, unga 0:5 hisobida imkoniyatni boy berib, Jahon chempionatidagi chiqishlarini yakunladi, bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2019-yilda Limada (Peru) boʻlib oʻtgan Panamerika oʻyinlarida 75 kg gacha boʻlgan vazn toifasida amerikalik sportchi finalga chiqishga muvaffaq boʻldi. Finalda u Kolumbiyalik sportchi Jessica Caicedoga yutqazib, oʻyinlarning kumush medalini qoʻlga kiritdi. Biroq kolumbiyalik sportchi Jessica Caicedoni diskvalifikatsiya qilindi va u oltin medal oldi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan. 1/8 finalda u Rossiya sportchisi Zenfira Magomedaliyevaga yutqazdi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
**Ikkilamchi xom ashyo**, ikkilamchi resurelar— dastlabki toʻliq foydalanish (eskirish)dan soʻng i.ch.da asosiy xom ashyo tarzida qayta ishlatilishi mumkin boʻlgan materi -allar va buyumlar, i.ch. va maishiy is-teʼmol chiqindilari. Ularning eng muhimlari: temir-tersaklar, qora, rangli va kimmatbaho metallar chiqindilari; ishlatilgan surkov moylari, yaroqsiz detallar, qogʻoz qiyqimlari va makulatura, toʻqimachilik buyumlari, laxtaklar, toʻzigan avtomobil shinalari va b. Chiqindilarning bir qismidan qayta ishlovsiz, ikkinchi qismidan qayta ishlovdan soʻng foydalaniladi. I.x.a.dan foydalanish katta iqtisodiy samara beradi. Mas, temirtersak qoldigʻini toʻplash va qay-ta ishlash metallni rudadan ishlab chiqarishga qaraganda 25 marta arzonga tushadi. 

  

Resurelar cheklangan sharoitlarda qoʻshimcha resurelar manbai boʻlgan I.x.a.dan foydalanish i.ch. samadorligini oshirishda gʻoyat zarur va iqtisodiy maqsadga muvofiq hisoblanadi. Oʻzbekistonda I.x.a.ni yigish, tayyorlash, saralash, dastlabki ishlov berish bilan shugʻullanadigan ixtisoslashtirilgan tashkilotlar tashkil qilingan. Bekobod sh.dagi metallurgiya zavodi toʻplangan chiqindi temir-tersaklar bazasida ishlaydi.

Qodirjon Yusupov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Ikkilamchi jinsiy belgilar** — odam va hayvonlarda bir jinsni ikkinchisidan farq qilishga imkon beradigan xususiyatlar majmuasi (birlamchi jinsiy belgilar bundan mustasno). Bu belgilar jinsiy gormonlar taʼsirida voyaga yetgan davrda rivojlanadi va hayot davomida saqlanadi (mas, tana oʻlchami va proporsiyasi, rangidagi farq; pavianlar va sherlar erkagining yoli; tuyoqli hayvonlar erkagining shoxi) yoki faqat kuyikish mavsumida paydo boʻladi (ayrim baliqlar va qushlarning rangi va tana shakli). Odamning I.j.b.— tana oʻlchami va proporsiyasi, jun qoplami, yogʻ toʻplanishi, tovush tembridagi farq hamda xotin-qizlarda sut bezlarining , er-kaklarda esa boʻgʻizdagi togʻayning rivojlanganligida koʻzga tashlanadi (yana q. Jinsiy dimorfizm). Mavsumiy I.j,-b.ga hayvonlarning kuyikish davridagi xattiharakatlari (kurash tushish, urgʻochisiga xushomad qilish, in yoki uyaqurish va h.k.) kiradi. I.j.b. har xil jinslarni bir-birini topish va bilib olishga imkon beradi, jinsiy bezlarning yetilishini tezlashtiradi, jinsiy tanlanishga olib keladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Andoza:Группа таксонов
**Kitlar** ( grekcha: kῆtos - "dengiz yirtqich hayvoni") - delfinlar yoki cho‘chqalar bilan bog‘liq bo‘lmagan dengiz sutemizuvchilaridir. Qotil kitlar va uchuvchi kitlarning norasmiy nomlarida ("qotil kit") so‘zi bor, garchi ular qat’iy taksonomiya bo‘yicha delfinlar bo‘lsa ham. Eskirgan tasnifda kitlar silliq kitlarni anglatardi (lotincha: Andoza:Bez kursiva Balayenidaye). Qadimgi kunlarda "kit" so‘zi ba’zan leviafani anglatadi

Kelib chiqishi va turlari
-------------------------

Ketatsianlar, xususan kitlar, hayvonlar orasida eng kattasi: ko‘k kit, balog‘at yoshida o‘rtacha tana uzunligi 25 m (eng kattasi - 33 m gacha) va massasi 90-120 tonnaga etadi. Barcha kitsimonlar, kitlar, delfinlar va dengiz cho‘chqalari, jumladan, artiodaktil tuzilmasi quruqlikdagi sutemizuvchilarning avlodlaridir. Molekular genetik ma’lumotlarga ko‘ra, kitsimonlar artiodaktillarning infraorderi hisoblanadi. Bundan tashqari, ushbu ma’lumotlarga ko‘ra, begemotlar kitlarning eng yaqin qarindoshlaridan biri hisoblanadi; ular taxminan 54 million yil avval yashagan umumiy ajdoddan kelib chiqqan. Kitlar taxminan 50 million yil oldin suvda yashashga o‘tgan.

Anatomiya
---------

 yosh kit va odamlar
Barcha sutemizuvchilar kabi, kitlar o‘pkalari bilan havodan nafas oladilar, issiq qonli, bolalarini sut bezlari suti bilan oziqlantiradilar va sochlari bor (xattoki juda qisqargan bo‘lsa ham).

Tana baliqning oqimli tanasi kabi silliqdir. Qavatlar, ba’zan qanotlar deb ham ataladi, tashqi ko‘rinishida lobli. Quyruqning oxirida dvigatel va stabilizator rolini o‘ynaydigan ikkita gorizontal pichoqli qanot mavjud bo‘lib, vertikal tekislikdagi to‘lqinsimon harakatlar tufayli oldinga siljishni ta’minlaydi (masalan, baliq va suvda yashovchi sudralib yuruvchilardan farqli o‘laroq). Unda eshkak eshish quyruq harakati tekisligi gorizontaldir.

kit baliq ovlash
----------------

Milodiy birinchi ming yillik oxiridan boshlab kit ovlash davom etmoqda. Kit ovlashning maqsadi, birinchi navbatda, yoqilg‘i va qimmatbaho sanoat xom ashyosi bo‘lgan yog' olishdir. Go‘sht uchun kitlarni qazib olish (kitina) faqat 20-asrning ikkinchi yarmidan boshlab muhim rol o‘ynay boshladi (kitina, xususan, kolbasa tayyorlashda ishlatilgan). Kit suyagi ham qadrli edi, A vitamini kitlarning jigaridan, gormonal preparatlardan, asosan, insulin, bezlar va miyadan olingan.

Kitlarning qiymati
------------------

Tadqiqotga ko‘ra, daraxt yiliga o‘rtacha 24 kg yoki 100 yilda 2,4 tonna karbonat angidriddan foydalanadi. Bir kit umri davomida 33 tonna karbonat angidriddan foydalana olish imkoniyatiga ega.
Zao tog'i. Ogavaradan ko'rinishi.
**Ogavara** (yaponcha: *大河原町* *Ogavara-machi*?) Yaponiyaniyaning Miyagi prefekturasida joylashgan shahardir. 31-mart, 2020-yil(2020-03-31) holatiga koʻra, shahar aholisi 23,618 va aholi zichligi har kilometr kvadrat hududga 950 kishi toʻgʻri keladi. Shahar hududi - 24.99 kilometr kvadrat.

Geografiyasi
------------

Ogavara — Yaponiya shimolidagi Tohoku mintaqasida, Miyagi prefekturasining janubi-markazida joylashgan. Shahardan Shiroishi daryosi oqib oʻtadi.

### Qoʻshni munitsipalitetlar

Miyagi prefekturasi

* Kakuda
* Shiroishi
* Shibata
* Murata
* Zao

### Iqlimi

Ogavarada nam iqlim ( Köppen iqlim tasnifida *Cfa* ) yumshoq yoz va sovuq qish bilan tavsiflanadi. Ogavarada oʻrtacha yillik harorat 12,5 °C. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1272 mm, sentyabr esa eng koʻp yogʻingarchilik boʻladigan oy hisoblanadi. Avgustda eng yuqori harorat 24,9 atrofida °C, eng pasti esa yanvarda, 1,4 atrofida °C.

Aholisi
-------

Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʻlumotlariga koʻra,  Ogavara aholisi soʻnggi 60 yil ichida barqaror ravishda ko'paygan.

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1920 | 8,536 | —     |
| 1930 | 9,957 | +16.6% |
| 1940 | 10,642 | +6.9% |
| 1950 | 15,656 | +47.1% |
| 1960 | 15,279 | −2.4% |
| 1970 | 16,033 | +4.9% |
| 1980 | 19,332 | +20.6% |
| 1990 | 20,901 | +8.1% |
| 2000 | 22,767 | +8.9% |
| 2010 | 23,53 | +3.4% |
| 2020 | 23,571 | +0.2% |

Tarixi
------

Hozirgi Ogavara hududi qadimgi Mutsu provinsiyasining bir qismi boʻlgan va Edo davridagi Tokugava syogunati davrida Sendai tarkibiga kirgan. Ogavara shahri 1889-yil 1-aprelda Meidzi islohotidan keyingi zamonaviy munitsipalitetlar tizimining tashkil etilishi bilan tashkil etilgan. Shahar 1955-yil 30-sentyabrda qoʻshni Kanegase qishlog'ini qoʻshib oldi. 2002-yilda Ogavarani qoʻshni Shibata va Murata shaharlari bilan birlashtirishga urinish 2004-yilda shahar assambleyasi tomonidan rad etildi.

Hokimiyati
----------

Ogavarada toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 15 aʻzodan iborat bir palatali shahar kengashi bo'lgan mer-kengash boshqaruv shakli mavjud. Ogavara Shibata tumanidagi boshqa munitsipalitetlar bilan birgalikda Miyagi prefekturasi qonun chiqaruvchi organida ikkita oʻrinni egallaydi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya quyi palatasining Miyagi 3-okrugiga kiradi.

Iqtisodiyoti
------------

Ogavara iqtisodiyoti asosan qishloq xoʻjaligiga asoslangan.

Ta'limi
-------

Ogavarada uchta davlat boshlangʻich maktabi va shahar hukumati tomonidan boshqariladigan ikkita davlat oʻrta maktabi va Miyagi prefekturasi taʻlim kengashi tomonidan boshqariladigan ikkita davlat oʻrta maktabi mavjud. Prefekturada nogironlar uchun bitta maxsus taʻlim maktabi ham mavjud.

Transporti
----------

### Temir yoʻl

</img> Sharqiy Yaponiya temir yo'l kompaniyasi (JR Sharq) - Tohoku magistral liniyasi

* Ogavara

### Magistral yo'l

* Tohoku Expressway
* National Route 4

Manbalar
--------

1. ↑  Ōgawara town official statistics(yaponcha)
2. ↑  Ōgawara climate data
3. ↑  Ōgawara population statistics

Havolalar
---------

Media related to Ogavara, Miyagi at Wikimedia Commons

* Rasmiy veb -sayt (yaponcha)
**„Ikki okean siri"** (ruscha: *Тайна двух океанов*) — rus yozuvchisi Grigoriy Adamov qalamiga mansub ilmiy-fantastik roman. Ilk bor 1938-yil chop etilgan. „Ikki okean siri"ni oʻzbek tiliga Lutfulla Alimov tarjima qilgan.

Romanda „Pioner" sovet suv osti kemasining Leningraddan Vladivostokka Atlantika hamda Tinch okeanlari orqali qilgan sayohati haqida hikoya qilinadi.

Syujet
------

Sovet diplomatining 14 yoshli oʻgʻli Pavlik Atlantika okeani shimolida minib olgan kemasi choʻkib ketishi ortidan „Pioner" suv osti kemasi bortiga tushadi. „Pioner" oʻzgacha kema boʻlib, u sovet ilm-fanining eng yaxshi yutuqlarini oʻzida mujassam etgan boʻladi.

Kema Yaponiyaning kuchayib borayotgan dengiz flotiga qarshi chiqish uchun Leningraddan Tinch okeani floti tomon yoʻl oladi. Romanda „Pioner" kemasi ekipaji ushbu sayohat davomida boshidan kechirganlari haqida hikoya qilinadi.

Qahramonlar
-----------

* Pavlik – sovet diplomatining 14 yoshli oʻgʻli

Oʻzbekcha tarjima
-----------------

Asarni oʻzbek tiliga 1954-yil „Detgiz" nashriyoti chop etgan nashirdan Lutfulla Alimov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1964-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya" nashriyotida chop etilgan. Oʻzbekcha nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Surayyo Saydaliyeva – muharrir, A. Vasin va B. Markevich – rassomlar, K. Nazarov – rasmlar muharriri, T. Rahimov – texnik muharrir, M. Rustamov – musahhih. Kitob adadi – 20 000 nusxa.

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ikki pallalilar**, plastinkajabralilar (Bivalvia, Lamel-libranchiat) — mollyuskalar tipining sinfi. Tanasining uz. bir necha mm dan 1,5 m gacha, vazni 30 kg , baʼzan 200 kg gacha (tridakna), bilaterial simmet-riyali, yon tomondan yassilangan gavda va oyoqdan iborat. Boshi boʻlmaydi. Koʻpchiligining oyogʻi bitta, ponasimon; tuban tuzilgan turlarida yassi; harakatsiz yopishib yashaydigan turlarining oyogʻi reduksiyaga uchragan (mi-diyalar, dreyssenalar) yoki yoʻqolib ketgan (ustritsalar). Koʻpchilik I.p. oyogʻidagi bissus bezlari ishlab chiqaradigan bissus iplari yordamida sub-stratga mahkam yopishib olib yashaydi. Tanasi mantiya bilan qoplangan. Chigʻanogʻi tanasini yon tomondan yopib turuvchi ikkita palladan iborat. Chigʻanogʻining ichki tomoni koʻpincha sadaf bilan qoplangan. Pallalar chetida chigʻanoqni yopuvchi qulf (tish) hosil qiladigan oʻsimtasi boʻladi. Chigʻanoq pallalarining oldingi va keyingi ichki yuzasida yopuvchi muskullar bor. Ayrim I.p. (marvariddorlar, midiyalar) mantiya-siga tushgan yot zarralar (qum)ni sadaf bilan oʻrab olib, marvarid hosil qiladi. Jigari 3 boʻlakdan iborat. Jabralari koʻpchiligida plastinkaga oʻxshash (sinfning ikkinchi nomi ana shundan kelib chiqqan). Nerv sistemasi 3 juft gangliydan iborat. Sezgi organlari kuchsiz rivojlangan. Qon aylanish sistemasi ochiq; ayirish sistemasi uzun tasmasimon buyrakdan iborat. Koʻpchilik I.p. ayrim jinsli; ayrim turlarida jinsiy dimorfizm yaxshi rivojlangan. Oʻrugʻlanishi tashqi, lichinkasi erkin suzib yuradigan veligir yoki gloxidiy. Ayrim turlari tuxumlari va lichinkalarini jabralarida olib yuradi. 20000 ga yaqin turi bor, asosan, dengizlarda tarqalgan. Chuchuk suvlarda sadafdorlar, marvariddorlar va baqachanoqlar tarqalgan. Suv tubida yashaydi. Suvni filtrlovchi detritofaglar, plantofaglar, baʼzi turlari yirtqich. Baliqlar va b. dengiz hayvonlariga oziq boʻladi. Ayrim turlari tosh yoki yogʻochni teshish xususiyatiga ega. Bir qancha turlari kemalar korpusi va gidrotexnik qurilmalarga katta ziyon keltiradi. Goʻshti uchun ovlanadi (midiyalar, ustritsalar). Ayrim turlari (marvariddorlar) marvarid olish va goʻsht uchun boqiladi. Baʼzi I.p. suv qushlari parazitlarining oraliq xoʻjayini hisoblanadi. Baqachanoqning lichinkasi chuchuk suv baliklari terisida parazitlik qiladi. Oʻzbekiston suv hav-zalarida I.p. mollyuskalarning 52 turi tarqalgan, jumladan, 5 turi endemik boʻlib, Oʻzbekiston Qizil kitobiga kiritilgan.

Adabiyot
--------

* Mavlonov O. Hurramov Sh. Umurtqasizlar zoologiyasi, T. 1998.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Kit moʻylovi** - moʻylovli (tishsiz) kitlar yuqori jagʻidagi shox plastinkalar; soni 130 tadan (kulrang kit) 400 tagacha (yoʻl-yoʻl kitlar), ogʻiz cheti boʻylab joylashgan. Har bir plastinka uchburchak shaklda; uning keng tomoni ogʻiz boʻshligʻiga oʻgirilgan; kichik tomoni milkka chuqur botib kirgan. Plastinkalarning ogʻiz boʻshligʻiga oʻgirilgan qirralari oʻzun va ingichka shox naychalardan iborat. Naychalar bir-biri bilan tutashib, gʻalvirga oʻxshash apparatni hosil qiladi. Kit suv bilan ogʻziga kirgan hayvonlardan suvni shu naychalar orqali sizdirib oʻtkazib keyin oziqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Maxsus maktablar** — jismoniy yoki ruhiy rivojlanishida nuqsoni boʻlgan bolalar va oʻsmirlarning umumiy oʻrta taʼlim muassasalari. Vazi-fasi — rivojlanishida nuqsoni boʻlgan bolalar va oʻsmirlardagi nuqsonlarni tuzatish, bartaraf etib, ularning shaxsiyatini har jihatdan rivojlantirish va amaliy faoliyatga tayyorlash.

OʻzRda Maxsus maktablar xalq taʼlimi tizimida boʻlib, asosan, Xalq taʼlimi vazirligi ixtiyorida. Ular maktablarning umumiy tamoyillari asosida tashkil qilinadi, lekin tuzilishi, taʼlimtarbiya metodlari jihatidan oʻziga xos xususiyatlarga ega. Bunday maktablar maxsus oʻquv reja va dasturlari asosida ishlaydi. Eshitish, koʻrish qobiliyati va akli zaif bolalar uchun alo-hida darsliklar tuziladi.

Maxsus maktablarda taʼlim oliy maʼlumotli bakalavrdefektolog, defektologiya yoʻnalishi boʻyicha magistr (surdopedagog, tiflopedagog, oligofrenopedagog, logoped) tomonidan amalga oshiriladi. Maxsus maktablarda oʻquvchilar umumiy maʼlumot olish bilan birga hunar ham oʻrganadilar. Maxsus maktablar bolalar va oʻsmirlardagi nuqsonlarga qarab har xil turlarga boʻlinadi va oʻziga xos taʼlim metodlaridan foydalanadi.

**Maxsus maktablar:**

* Yordamchi maktab
* Karlar maktabi
* Koʻrlar maktabi

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bardan Pranab** 1937 - yil 11-sentabr, Kalkutta, tug'ilgan. Asli hindistonlik iqtisodchi, 1979-yildan beri Qoʻshma Shtatlarda dars berib, ishlaydi. U Berklidagi Kaliforniya universitetida taniqli iqtisod professori .

Biografiya
----------

Bardan 1959-yilda Kalkutta Prezidentlik kollejida bakalavr darajasini, 1961-yilda Kalkutta universitetida magistrlik darajasini va 1966-yilda Kembrij universitetida PhD darajasini oldi. 1966-1969-yillarda Massachusets texnologiya institutida, 1969-1972-yillarda Hindiston statistika institutida, 1972-1977-yillarda Dehli universiteti qoshidagi Dehli iqtisodiyot maktabida dars bergan va 1977-yilda iqtisodiyot bo‘limida ish boshlagan. Kaliforniya universiteti. U London Iqtisodiyot maktabi, Triniti kolleji, St. Ketrin va Siena universiteti .

Professor o‘zining ilmiy nazariy va empirik ishlarida qashshoq mamlakatlardagi qishloq muassasalari, iqtisodiy taraqqiyotning siyosiy iqtisodi, xalqaro savdo va globallashuv masalalarini o‘rgandi. Ishlarning bir qismi iqtisodiyot, siyosat va ijtimoiy antropologiya chorrahasida amalga oshirildi  .

  

U Guggenxaym stipendiyasi (1981) va 1980-yilda Mahalanobis esdalik medalini olgan.

Ish faoliyati
-------------

* *The political economy of development in India*, 2nd, Oxford, UK New York, New York, USA: Oxford University Press, 1998. ISBN 9780195647709.

Adabiyotlar
-----------

1. ↑  „Pranab Bardhan, Berkley". 31-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-mart 2016-yil.

Havolalar
---------

* *Pranab Bardan* Xitoyda kommunistik kapitalizmning qarama -qarshiliklari
**Missoni** (italyancha: *Missoni*) — erkaklar, ayollar va bolalar kiyimlari, poyabzal va aksessuarlar ishlab chiqarishga ixtisoslashgan italyan yuqori moda uyi.

Tarix
-----

Kompaniya 1953-yilda Ottavio va Rozita Missoni Italiyaning Gallaate shahrida kichik trikotaj ustaxonasini ochganda tashkil etilgan. Ular 1958-yilda Milanda Missoni brendi ostida oʻzlarining birinchi kolleksiyasini taqdim etishdi. Brend moda muharriri Anna Piaggi koʻmagida va keyinchalik *Arianna* jurnalida gullab-yashnadi.

Rozita 1965-yilda Nyu-Yorkda fransuz stilisti Emmanuel Xon bilan uchrashdi, bu hamkorlik va keyingi yili yangi kolleksiyaga olib keldi.

1967-yil aprel oyida ular Florensiyadagi Pitti saroyida kolleksiyani namoyish qilish uchun taklif qilindi. Rozita modellarga, goʻyoki rangi notoʻgʻri boʻlgani uchun sutyenlarini yechishni buyurdi va yupqa oqsoqlangan bluzkalarni koʻrsatdi. Material yorugʻlik ostida shaffof boʻlib, sensatsiyani keltirib chiqardi. Kelgusi yil Missoni taklif qilinmadi, lekin biznes rivojlandi. Missoni dizaynerlarini AQShda Amerika Vogue muharriri Diana Vriland himoya qildi va uning ishtirokida brend Nyu-Yorkda namoyish etildi. Toʻplamlar 1968-yilda Bloomingdales doʻkonida paydo boʻlgan. Birinchi trikotaj fabrikasi 1969-yilda Sumiragoda ochilgan.

1976-yilda Milanda birinchi mono-brend „Missoni" butigi ochildi.

1979-yilda brendning erkaklar liniyasi ishga tushirildi.

Missoni 1970-yillarning boshlarida moda olamidagi oʻz taʼsirining choʻqqisiga chiqdi. Keyin Tay Missoni La Skala uchun kostyumlar, gilamlar va gobelenlar loyihalashtirib, boshqa loyihalarga koʻproq qiziqib qoldi. 1990-yillarda Rozita Missoni modaga qiziqishni yoʻqotdi va 1998-yilda uning oʻrniga qizi Angela keldi, Rozita esa „Missoni uyi" kampaniyasini boshqargan.

2017-yilda Jennifer Lopez va Missoni saraton kasalligini tahlil qilish uchun mablagʻ yigʻish uchun Ayollar saraton tadqiqot jamgʻarmasi va Saks Fifth Avenue bilan hamkorlik qilishdi. Lopez 35 dollarlik cheklangan nashrdagi Missoni futbolkalarini reklama qilishga yordam beradi, daromad esa 12 xil kasalliklarga qarshi xayriya tashkilotlariga yoʻnaltiriladi.

Brendlar
--------

Missoni brendlari orasida „Missoni Sport" mavjud boʻlib, u dastlab litsenziyalangan va 2002-yil yanvar oyida xizmatga kirgan va hozirda toʻxtatilgan. 1998- yilda „Marzotto" tomonidan ishlab chiqarilgan va tarqatiladigan „M Missoni" yangi liniyasi ishga tushirildi.

„Missoni Home" 1981-yilda Rozita oilaviy firmasi bilan hamkorlikda ishlab chiqarilgan qoplamali matolarga asoslangan.

Brend oʻzining birinchi parfyumini 1982-yilda chiqargan. Hozirda litsenziya Estee Lauderga tegishli.

2005-yil noyabr oyida Missoni va *"Rezidor Hotel Group"* oʻrtasida Missoni mehmonxonasini tashkil etish toʻgʻrisida shartnoma imzolandi.

2009-yilning yozida brend Shotlandiyaning Edinburg shahridagi 1 Jorj IV koʻprigida oʻzining birinchi besh yulduzli mehmonxonasi „Missoni Edinburgh" mehmonxonasini ochdi. Mehmonxona shartnomasi 2014-yilda bekor qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑
11. ↑
12. ↑
13. ↑
14. ↑
**Konvergensiya** (lot. convergo -yaqinlashaman, oʻxshayman) (biologi ya da) — turli ajdodlardan kelib chiqqan organizmlarda bir xil tashqi muhit taʼsirida oʻxshash belgilarning paydo boʻlishi. K. natijasida vujudga keladigan belgilarning oʻxshashligi analogiya deyiladi. "K." terminini Ch.Darvin fanga kiritgan. K. har qanday organlar tuzilishiga tegishli boʻlishi mumkin. Tez soʻzuvchi togʻayli va suyakli baliqlarga dengiz sut emizuvchi hayvonlari — delfinlar tanasining oʻxshashligi; qushlar qanoti bilan sut emizuvchilar — koʻrshapalaqlar qanotining oʻxshashligi; barcha sakrovchi sut emizuvchilar gavda shaklining oʻzaro oʻxshashligi bunga misol boʻladi. Geografik jihatdan bir-biridan uzoqda joylashgan hududlarning oʻxshash yashash joylarida qator konvergent turlarni oʻz ichiga oluvchi butun biotsenozlar konvergent tarzda rivojlanishi mumkin. Mas, Avstraliyada xaltali sut emizuvchilarnknt evolyusiyasi dunyoning boshqa materiklarida yashovchi yoʻldoshli sut emizuvchilarga konvergent boʻlgan koʻpgina turlarning shakllanishiga olib kelgan (boʻri — xaltali boʻri, ayiq — xaltali ayiq, sichqon — xaltali sichqon va boshqalar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Konverter**, konvertor (ing. converto — oʻzgartiraman, aylantiraman) — suyuq choʻyanga kislorod yoki havo yuborib poʻlat olinadigan yoki shteynlarga havo yoki kislorod yuborib qora metall yoxud rangli metall sulfidlari olinadigan metallurgiya agregati; konverter ishlab chiqarishi qurilmasi. Poʻlat olishda, asosan, kislorodli K. ishlatiladi. Ilgari bu maqsadda bessemer va tomas K.lari ishlatilgan.

K. nok yoki silind-rik koʻrinishda boʻladi. K.ni tubidan, yonidan va ustidan kislorod (havo) beriladi. K.ni maxsus mexanizm bilan ogʻdirib boʻgʻzidan choʻyan quyiladi, unga flyus, temir-tersaklar solinadi. Tayyor mahsulotlar (poʻlat, shlak, gazlar) ham shu boʻgʻzidan olinadi. Bunday K.larning sigʻimi 400 t gacha boradi. Shteynlardan mahsulotlar olinadigan K.ning ichiga magnezit gʻishti teriladi. K.ning boʻgʻzidan shteynlar, flyuslar va boshqa materiallar solinadi. Bunda havo yoki kislorod K.ning pastki qismida joylashgan furma orqali beriladi. Hosil boʻlgan mahsulot (shlak va metall) boʻgʻzidan quyib olinadi (yana qarang Bessemer jarayoni, Tomas jarayoni).== Manbalar ==

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yegor Ivanovich Ivanin** (1918.18.1, Tyumen viloyati, Sladkovorni, 1979.8.6, Jizzax) — Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. 1939-yildan Samarqand viloyatining Zomin tumanida yashagan, traktorchi boʻlib ishlagan. 1938—40-yillar armiyada. 1941-yildan frontda. 1-Boltiqboʻyi frontining 14tankka qarshi qi-ruvchi artilleriya brigadasining batareya komandiri. Ivanin 1944-yil 21-avgust da Litvaning Shaulyay shahri uchun boʻlgan janglarda jasorat koʻrsatgan. 1945-yil 24-martda Kahramon unvoniga sazovor boʻlgan. Urushdan keyin Jizzax viloyatidagi jamoa xoʻjaliklarida, keyin Jizzax shahri zavodlaridan birida shofyor boʻlib ishlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Koordinatalari: 41°21′55″N 48°31′35″E﻿ / ﻿41.36528°N 48.52639°E﻿ / 41.36528; 48.52639GO
**Qubadagi Juma masjid** (ozarbayjoncha: *Quba Cümə məscidi*) — Ozarbayjonning Quba viloyati hududidagi XIX asrga oid tarixiy masjid.

Tarixi
------

 Masjidning ichki qismi
Juma masjidi 1802-yilda qurilgan. Mehrob ustidagi bitikda aytilishicha, masjid hoji Ismoilning o‘g‘li Hoji Nosirulla tomonidan hijriy 1217-yilda qurilgan. Binoning qurilishi 1792-yilda boshlangan va 10 yil ichida yakunlangan. Bu masjid nafaqat Qubada, balki mamlakatning shimoli-sharqiy qismida ham qadimiy diniy markazlardan biri hisoblanadi.

1920-yilda Ozarbayjonda sovet hokimiyati oʻrnatilgach, bolsheviklarning dinga qarshi kurashi boshlandi. Boshqa diniy muassasalar singari Juma masjidi ham o‘z faoliyatini to‘xtatdi. Masjid va masjidga qoʻshilgan madrasa 1924-yilgacha faoliyat koʻrsatgan. 1933-yilda madrasa, minoralar va boshqa binolar vayron qilingan. Masjidning qisman buzib tashlanganidan xabar topgan Quba viloyati aholisi masjid vayron boʻlmasligi uchun u yerga tegirmon toshlari va qoplarda un olib kelishgan. Biroz vaqt oʻtgach, bino ombor sifatida ishlatila boshlandi. Keyinchalik masjid binosi gilam muzeyi vazifasini bajargan.

90-yillarda, Ozarbayjon mustaqillikka erishgach, masjid yana dindorlarga qaytarildi. Turkiya Din ishlari vazirligi masjid uchun minbar sovg‘a qildi. 41 metr balandlikdagi minora ham qurildi.

Arxitektura xususiyatlari
-------------------------

Tarixiy Juma masjidi arxitekturasi Quba viloyatiga xosdir. Tarixiy binoning rejasi qirrali silindrni esga soladi va diametri 16 metr boʻlgan ulkan gumbaz bilan qoplangan oddiy sakkizburchak shakliga ega. Ichkarida bitta katta xona bor. Masjidning markaziy qismida tayanch ustunlar yo‘qligi meʼmorning yuksak mahoratidan dalolat beradi.

Qurilish uchun gʻishtlar Qubadan oʻn kilometr uzoqlikda joylashgan Igrig qishlogʻida tayyorlangan. Masjid qurilishida asosiy materiallar: un, tuxum temperasi va ohaktosh ishlatilgan. Masjidning mehrobi Madinadagi Al Quba masjidiga oʻxshaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  Мехмандарова Г. К.*. Джума Мечеть в Кубе*. Элм, 1986.
2. ↑  „Quba əhalisindən misilsiz qəhrəmanlıq. 28.04.2017".
3. ↑  Azərbaycan — Tolerantlıq Məkanı. — Bakı: 2011. −399 səh.
4. ↑  „Quba şəhər Cümə məscidi".