recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Qozoq-qoraqalpoq munosabatlari** (XV—XVIII asrlar) – ikki xalq oʻrtasidagi iqtisodiy, iqtisodiy va siyosiy aloqalar. XV-XVI asrlarda Qoraqalpoqlar Noʻgʻay Oʻrdasi tarkibiga kirgan. XVI asr oxiridagi tarixiy maʼlumotlar qoraqalpoqlarning Sirdaryodagi Sigʻanoq shahri atrofida qozoqlar qoʻshnisi sifatida yashab, iqtisodiy aloqada boʻlganligini koʻrsatilgan. Buxoro xoni Imomqul (1611—1642) Sirdaryo sohillariga yurishga otlanadi, qozoqlar va qoraqalpoqlar birlashib, unga qarshi kurash boshlaydilar. Maʼlumki, qoraqalpoqlar qozoq xonlari qoʻshinlari tarkibida jungʻorlarga qarshi urushlarda qatnashgan. Tauke xon davrida qoraqalpoqlar Qozoq xonligiga tobe edi. „Katta falokat yillarida" („Oqtaban shubirindi") qoraqalpoqlar qozoqlar bilan birgalikda Buxoro va Xiva xonliklari chegarasiga koʻchib oʻtdilar. Keyin qoraqalpoqlar ikki qismga boʻlingan – „pastki" va „yuqori". Yuqori qoraqalpoqlar Sirdaryodan yuqoriga koʻtarilib, Toshkentga qarab harakatlanishdi. Pastkilar Abulxayrxonga boʻysunib, Sirdaryoning quyi oqimiga joylashdilar. Kichik Juz qozoqlari bilan birgalikda 1731-yilda ular Rossiya imperiyasiga boʻysundilar. 1743-yilda qoraqalpoqlar Abulxayrxonga soliq va oʻlpon toʻlashdan bosh tortdilar. Xon kutilmaganda ularga bostirib kirib, koʻp odamlarni va 40 ming bosh chorva mollarini asirga oladi. Shundan soʻng ularning bir qismi „yuqori" qoraqalpoqlarga koʻchib oʻtdi, qolganlari Xiva xonligi chegarasida joylashdilar. 19-asrning ikkinchi yarmida ular Xiva xoniga boʻysunib, nihoyat Sirdaryoning quyi qismiga joylashdilar.

SSSRda va hozir
---------------

1925—1930-yillarda Qoraqalpoq Muxtor viloyati Qozoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi tarkibiga kirdi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi bilan Qozogʻiston Respublikasi oʻrtasida mintaqaviy, savdo-iqtisodiy va madaniy aloqalar izchil rivojlanmoqda.

Tekshirish punktlari
--------------------

Oʻzbekiston-Qozogʻiston chegarasidagi nazorat-oʻtkazish punktlarining faoliyati 2001-yil 16-noyabrdagi kelishuv va unga muvofiqlashtirilgan bayonnomalar bilan tartibga solinadi.

| Manzil | Tekshirish punktlarining nomi | Manzil | Holat | Ish tartibi | Chegarani oʻtkazish punkti |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Oʻzbekiston bayrogʻi Oʻzbekiston  | Qozogʻiston bayrogʻi Qozogʻiston  |
| Temir yoʻl |
| Qoraqalpogʻiston Respublikasi | Qoraqalpogʻiston | Oazis | Mangʻistau viloyati | Koʻp tomonlama | 24/7 | 44°52′52″N 55°59′56″E﻿ / ﻿44.88110°N 55.99891°E﻿ / 44.88110; 55.99891GO |
| Avtomobilsozlik |
| Qoraqalpogʻiston Respublikasi | Daut-Ata | Tazhen | Mangʻistau viloyati | Koʻp tomonlama | 24/7 | 44°53′42″N 55°59′56″E﻿ / ﻿44.89490°N 55.99889°E﻿ / 44.89490; 55.99889GO |

Manbalar
--------

1. ↑  Соглашение между Правительством Республики Узбекистан и Правительством Республики Казахстан от 16 noyabr 2001 года  «О пунктах пропуска через узбекско-казахстанскую Государственную границу
2. ↑  Do 2017 goda pogranichniy kontrol osuщestvlyalsya na stansii Бейнеу.
**Neyrogliya**, gliya (qadimgi yunoncha: *νεῦρον* - nerv va γλοιός - elim) — nerv toʻqimasining hujayra elementlari; nerv hujayrasi (neyron), oʻsimtalari va miya kapillyarlari oraligʻini toʻldirib turadi. Neyrogliyada makrogliya va mikrogliya hujayralari tafovut qilinadi. Makrogliya ektodermadan rivojlanadi; ependima gliyasi, astrotsitlar va -gogliyadan iborat. Ependima hujayralari birbiriga zich taqalib turadigan yumaloq shaklga ega; ular bosh miya qorinchasi va orqa miyaning markaziy kanali oraliq qismini toʻldirib, mexanik, tayanch va trofik vazifasini oʻtaydi. Astrogliya — yulduzsimon qujayralar oʻz oʻsimtalari bilan chigallashib, miya poyasini hosil qiladi. Uning asosiy elementi gematoense-falik baryer boʻlib, suv-tuz almashi-nuvini nazorat qiladi. Oligogliya hujayralari mayda, kalta oʻsiqchalari bor, neyron va aksonlar tanasini oʻrab turadi, akson miyelin qobigʻining hosil boʻlishida ishtirok etadi, neyronlarga moddalar tashilishini taʼminlaydi. Mikrogliya hujayralari oʻsiqchalari ham mayda hujayralar boʻlib, mezenximadan rivojlanadi; fagotsitoz, shuningdek, nerv sistemasida himoya vazifasini bajaradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

Andoza:Gliya
**Vladimir Vasilyevich Bikov** (1953-yil 22-iyun, Fogelyevo, Qazigʻurt tumani Chimkent, Qozogʻiston Sovet Sotsialistik Respublikasi, SSSR) – Kirov viloyati Qonunchilik majlisi raisi (2016-2019), „Yagona Rossiya" ning Kirov viloyati boʻlimi kotibi. Kirov shahri rahbari va toʻrtinchi va beshinchi chaqiriq Kirov shahar dumasi rais. „Yagona Rossiya" partiyasining aʼzosi. General-mayor.

Hayoti
------

Vladimir Vasilyevich Bikov harbiy oilada tugʻilgan. 1974-yilda Toshkent Oliy tank qoʻmondonlik bilim yurtining „Tank va transport vositalarini qoʻmondonlik-tank ekspluatatsiyasi" mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan.

1974-yildan 1988-yilgacha Vladimir Bikov vzvod komandiridan zirhli batalon komandirigacha boʻlgan lavozimlarni egallagan. 1988-yildan 1991-yilgacha Sovet Ittifoqi marshali R. Ya. Malinovskiy nomidagi Zirhli Kuchlar Harbiy Akademiyasida tahsil olgan. 1991-yildan 1992-yilgacha ermaniyadagi Sovet qoʻshinlari guruhida tank polki komandirining oʻrinbosari lavozimida ishlagan. 1992-yildan 1995-yilgacha Volga harbiy okrugida joylashgan tank polkiga komandirlik qilgan. 1995-yilda Birinchi Chechen urushida qatnashgan.

2001-yildan 2007-yilgacha Kirov viloyati harbiy komissari boʻlgan. 2002-yilda unga „ general-mayor" harbiy unvoni berilgan. 2005 yildan – „Yagona Rossiya" partiyasining aʼzosi.

2007-yilda „Yagona Rossiya"dan u bir mandatli 13-saylov okrugida 4-chaqiriq Kirov shahar dumasi deputati etib saylangan. Keyin deputatlar orasidan u Kirov shahrining rahbari etib saylandi. 2012-yilda bu lavozimga 5 yil muddatga qayta saylandi. 28-oktyabrda u shahar rahbari va Kirov shahar dumasi raisi lavozimini muddatidan oldin tark etdi va oʻsha yilning 5-oktyabrida Kirov viloyati Qonunchilik assambleyasi raisi lavozimini egalladi.

2014-yil 13-dekabrda u „Yagona Rossiya" partiyasining Kirov viloyati boʻlimi kotibi etib tayinlandi. 2016-yil dekabr oyida xuddi shu lavozimga qayta saylangan.

2016-yil 6-oktyabrda oltinchi chaqiriq Kirov viloyati Qonunchilik assambleyasi raisi etib saylangan. 2019-yil 25-oktabrda u shaxsiy arizasiga koʻra muddatidan oldin isteʼfoga chiqdi.

2019-yilning 29-noyabr kuni u 7,8 million rubl miqdorida pora olayotganlikda ayblanib, qoʻlga olingan. 2022-yil mart oyida sud Vladimir Bikovni 8 yilga ozodlikdan mahrum qilish va 15,6 million rubl miqdorida jarimaga tortdi. Tergov shuni koʻrsatdiki, Bikov arzonroq neft mahsulotlarini yetkazib berish orqali shahar ATPdan dizel yoqilgʻisi yetkazib berish uchun ajratilgan mablagʻlarni oʻgʻirlashda ishtirok etgan. Oʻgʻirlikning umumiy summasi 22 million rublni tashkil etgan va Bykov harakatsizlik uchun 9 million rubl pora olgan.

Uylangan. Ikki nafar farzandi va 2ta nabirasi bor

Mukofotlar
----------

* Harbiy xizmatlari uchun ordeni.
* III darajali „SSSR Qurolli Kuchlarida Vatanga qilgan xizmati uchun" ordeni.
* „Umumrossiya aholi roʻyxatini oʻtkazishdagi xizmatlari uchun" medali.

Manbalar
--------

1. ↑  „Бывшего мэра Кирова приговорили к восьми годам колонии".

Havolalar
---------

* Владимир Быков уходит с поста главы города
* Быков ушел с поста главы города
* Глава Кирова Владимир Быков ушел в отставку
* Экс-главу Кирова задержали по делу о взятке
**Muhiddin Aminzoda** (1904—1966) – tojik sovet shoiri, yozuvchi, dramaturg, tarjimon, sozanda, SSSRda xizmat koʻrsatgan artist.

Hayoti
------

Muhammad Aminzoda 1904-yil 22-martda o'qituvchi oilasida tug'ilgan. Samarqand pedagogika bilim yurtini 1925-yilda tamomlab, muallimlik qila boshlagan. 1928—1929-yillarda Toshkent milliy raqs va xoreografiya oliy maktabida pedagogik va musiqiy taʼlim olgan. Musiqa maktabida dars bergan. 1932-yildan Xoʻjand musiqali drama teatrida adabiy direktor boʻlib ishlagan. 1937-yildan Dushanbe musiqali teatrida (1940-yildan Tojikiston opera va balet teatri) ishlagan. Ikki marta (1954, 1957) „Hurmat Belgisi" ordeni bilan mukofotlangan.

Ijodi
-----

Muhiddin Aminzoda oʻzining ijodiy faoliyatini 1924-yilda boshlagan. Uning ijodi tojik sovet sheʼriyatida alohida oʻrin tutadi. 1920—1930-yillardagi sheʼrlarida u Oktyabr inqilobini ulugʻlagan, eski turmush tarzi, feodal dunyosi qoldiqlari va oʻtmish anʼanalariga qarshi gapirgan, ayollar ozodligi uchun kurashgan, baxtli hayot haqida yozgan. Sovet yoshlari, tojik xalqining yangi hayot qurishdagi yutuqlari, Vatan, fan va bilim yutuqlarini ulug'lagan. Teshaboy", „Suxani komsomol", „Ba Modaram-Vatanam" va boshqalarda tojik xalqining fashizmga qarshi qahramonligini tasvirlagan.

1935-yildan Tojikiston SSR Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi.

Tojik sovet adabiyotida satirik sheʼriyat asoschilaridan biri.

Aminzoda sheʼrlari ixcham, tili sodda. Qoʻshiqlar muallifi sifatida ham tanilgan. Aminzoda ellikdan ortiq qoʻshiqlar muallifi hisoblanadi.

Tanlangan asarlari
------------------

Sheʼriy toʻplamlari
* „Nur" (1935),
* „Yaylov" (1937),
* „Bahori Vatan" (1939),
* „Sadoizafar" (1944),
* „Majmuai sheʼrho" (1952),
* „Sheʼrhoi Muntaxab" („Tanlangan sheʼrlar", 1949),
* „Paxtakorlarga" (1954),
* „Sheʼrho" (1956),
* „Bahoridil" (1964) va boshqalar

Nasr
* „Leninobod" (hikoya)

Pyesalari
* „Sharaf" (musiqiy pyesa)

Tarjima faoliyatida Aleksandr Pushkin, Mixail Lermontov, Ivan Krilov, Taras Shevchenko, Alisher Navoiy, Maksim Gorkiy, Xamza , Gʻafur Gʻulom ijodlaridan tarjima qilgan

Oilasi
------

* Xotini – Oydin Yaxyayevna Usmonova, Tojikiston SSR xalq artisti
* Qizi – Ozod Aminzoda, shoira
* Qizi – Zebo Aminzoda Muxiddinovna, sovet tojik aktrisasi, raqqosa, xoreograf, xoreograf, oʻqituvchi. SSSR xalq artisti (1986).
* Oʻgʻli – Muhsin Aminzoda, shoir, Tojikistonda matbuot va televideniyeda ishlagan

Mukofotlari
-----------

* Ikki karra „Hurmat Belgisi" ordeni (1954-yil 23-oktabr va 1957-yil 24-aprel)
* SSSR medallari
* Tojikiston SSRda xizmat koʻrsatgan artist

Xotira
------

Xo'jandda Muhiddin Aminzoda uy-muzeyi ochilgan va Dushanbedagi maktablardan biri uning nomi berilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Katalog
2. ↑  Katalog

Adabiyotlar
-----------

* Таджикская национальная энциклопедия  : [25 томов ] / Главный редактор А. Курбонов  ; 2011—2017, том 1). - ISBN 978-99947-33-45-3 .
Tomisatodagi Chiba Gas LNG saqlash tanki
**Tomisato** (yaponcha: *富里市* *Tomisato-shi*?) – Yaponiyaning Chiba prefekturasida joylashgan shahardir.

Geografiyasi
------------

Tomisato Chiba prefekturasining shimoliy markazida, prefektura poytaxti Chibadan taxminan 25 kilometr va Tokiomarkazidan 50-60 kilometr uzoqlikda joylashgan. Bundan tashqari, Narita xalqaro aeroportidan 5 kilometr uzoqlikdadir.

### Qoʻshni munitsipalitetlar

Chiba prefekturasi

* Narita
* Yachimata
* Shisui
* Shibayama
* Sanmu

### Iqlimi

Tomisato nam subtropik iqlimga ega (Köppen *Cfa*), yozi issiq, qishi salqin va qor yogʻmaydi. Tomisatoda oʻrtacha yillik harorat 14,7 °C. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1475 mm, sentyabr esa eng nam oy hisoblanadi. Avgustda eng yuqori harorat 26,0 atrofida °C, eng pasti esa yanvarda, 4,4 atrofida °C boʻladi.

Demografiyasi
-------------

Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Tomisato aholisi bir necha oʻn yil kuchli oʻsgan.

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1920 | 7,803 | —     |
| 1930 | 8,37 | +7.3% |
| 1940 | 8,944 | +6.9% |
| 1950 | 12,891 | +44.1% |
| 1960 | 12,307 | −4.5% |
| 1970 | 12,116 | −1.6% |
| 1980 | 23,315 | +92.4% |
| 1990 | 42,852 | +83.8% |
| 2000 | 50,176 | +17.1% |
| 2010 | 51,087 | +1.8% |
| 2020 | 47,935 | −6.2% |

Hukumati
--------

Tomisato toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 18 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. U Chiba prefekturasi assambleyasiga bitta aʼzosini qoʻshadi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Chiba 13-okrugiga kiradi.

Iqtisodiyoti
------------

Tomisato mintaqaviy savdo markazi boʻlib, iqtisodiyoti asosan qishloq xoʻjaligiga tegishli. Hududning taxminan 68% yoki undan koʻprogʻi oʻrmon va qishloq xoʻjaligi yerlari, taxminan 14% esa turar-joy maydonidir.

Taʼlim
------

Tomisato shahar hukumati tomonidan boshqariladigan sakkiz davlat boshlangʻich maktabi va Chiba prefekturasi taʼlim kengashi tomonidan boshqariladigan bitta davlat oʻrta maktabiga ega. Prefekturada nogironlar uchun bitta maxsus taʼlim maktabi ham mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  „Tomisato city official statistics" (Japanese).
2. ↑  Tomisato climate data
3. ↑  Tomisato population statistics
**Bogʻot tumani timsoli** – Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. 2004-yilda qurilgan. Bino Xorazm viloyati Bog'ot tumanining Mustaqillik koʻchasida joylashgan. Bino davlat mulki hisoblanib, Xorazm viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida boshqariladi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2014-yil 5-dekabrdagi 335-sonli "Tarixiy, baadiy yoki oʻzga madaniy qimmatligi tufayli garov va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obyektlar roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisidagi qaroriga muvofiq Bogot tumani timsoli haykali garov va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obyektlar sirasiga kiritildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Tarixiy, baadiy yoki oʻzga madaniy qimmatligi tufayli garov va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obyektlar roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 5-dekabrdagi 335-sonli qarori". 25-iyun 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2023-yil 19-oktabr.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Namoz Berdiyev Berdiyevich** (1939-yil 23-yanvar −2021-yil 20-iyul) – tojik olimi, biologiya fanlari doktori, professor, Tojikistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika xodimi.

Hayoti
------

Namoz Berdiyev 1939-yil 23 yanvarda Samarqand viloyati Ishtixon tumani Mitan qishlogʻida kolxozchi oilasida tugʻilgan.

Oʻrta maktabni tugatgach, Samarqand qishloq xoʻjaligi institutining veterinariya fakultetiga oʻqishga kirdi. 1962-yilda oʻqishni muvaffaqiyatli tamomlab, Tojikiston SSRning Sovet (hozirgi Temurmalik) tumanidagi „Qangurt" sovxoziga bosh veterinar lavozimiga ishga yuboriladi.

Namoz Berdiyev 1964-1967-yillarda Qishloq xoʻjaligi vazirligi Veterinariya meditsina ilmiy-tadqiqot instituti aspiranti sifatida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi. Dissertatsiya mavzusi "Tojikiston janubidagi hududlarida endemik buqoq choʻchqalarda yod tanqisligi".

Qishloq xoʻjaligi vazirligi Veterinariya meditsina ilmiy-tadqiqot institutida dastlab kichik, keyinroq katta ilmiy xodim boʻlib ishlagan.

1969-yildan katta ilmiy xodim, 1976-yildan Tojikiston tibbiyot instituti markaziy ilmiy-tadqiqot laboratoriyasi mudiri boʻlgan.

1982-yilda biologiya fanlari doktori ilmiy darajasi, 1990-yilda professor unvoni berilgan. „Hayvonlarning yuqori balandlik sharoitida moslashishi va tabiiy qarshiligi" mavzusida dissertatsiya yoqlagan.

* 

U Tojikiston davlat tibbiyot universitetida „Genetika asoslari" kafedrasi mudiri, bir vaqtning oʻzida universitet xalqaro aloqalar boʻyicha prorektori lavozimlarida ishlagan.

Uning rahbarligida 12 nafar fan nomzodi va 2 nafar fan doktori tayyorlandi.

7 ta darslik va oʻquv qoʻllanma, 4 ta monografiya muallifi (hammuallif).

Tojikistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika xodimi.

2021-yil 20-iyulda koronavirus tufayli vafot etdi.

Oilasi
------

Rafiqasi Munavvara Berdiyeva oʻqituvchi boʻlib ishlaydi. Namoz Berdiyevning 7 nafar farzandi bor.

Manbalar
--------


1. ↑  „Воспоминания о пройденном". *www.narodnaya.tj*. Qaraldi: 12-sentabr 2023-yil.
2. ↑  „В Душанбе скончался видный ученый Намоз Бердиев". *www.tj.sputniknews.ru*. Qaraldi: 12-sentabr 2023-yil.
**Metyu Genri Kross** (1992-yil 15-oktyabrda tugʻilgan) — shotlandiyalik kriketchi, Shotlandiya terma jamoasida oʻynaydi. Kross 2014-yil 23-yanvarda Shotlandiya terma jamoasi safida Kanadaga qarshi „Bir kunlik xalqaro" debyutini oʻtkazdi.

Faoliyati
---------

Metyu Kross 2011-yil U19 Jahon chempionatida Shotlandiya U19 vitse-sardori sifatida ishlagan. Hozirda Loughborough universitetida muhandislik fakultetida tahsil oladi.

Metyu toʻqqiz yoshida Aberdeenshire CC aʼzosi boʻldi. Uning Loughbourgh MCCU va Shotland U19s bilan oʻyinlari ajoyib deb topildi. Faoliyatida u Nottingemshire 2nd XI va Akademiyasini ham himoya qilgan. U 2013 YB40da Ageas Bowlda Xempshirga qarshi oʻyinda Shotlandiya Saltries jamoasida debyut qildi.

Metyu 2013-yilda Shotlandiya terma jamoasida tanaffusga erishgandan soʻng oʻz karerasidagi koʻrsatkichlarini yanada yaxshiladi, shundan soʻng BAAda boʻlib oʻtadigan JCh-2013 saralashida ishtirok etish uchun T20 terma jamoasini tanladi.

2019-yil iyun oyida u Monreal Tigers franchayzing jamoasida 2019 Global T20 Canada turnirida oʻynash uchun tanlangan. 2019-yil iyul oyida u Evro T20 Slam kriket turnirining ilk nashrida Glazgo Gigantlari uchun oʻynash uchun tanlangan. Biroq keyingi oy turnir bekor qilindi.

2019-yil sentyabr oyida u Shotlandiya terma jamoasining Birlashgan Arab Amirliklarida boʻlib oʻtadigan 2019-yilgi ICC T20 jahon chempionati saralash turnirida ishtirok etadigan tarkibiga kiritildi. 2021-yil sentyabr oyida Kross Shotlandiyaning 2021-yilgi ICC T20 erkaklar oʻrtasidagi jahon chempionati uchun vaqtinchalik tarkibiga kiritildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Player Profile: Matty Cross".  ESPNcricinfo. Qaraldi: 1-fevral 2014-yil.
2. ↑  „Full Scorecard of Scotland vs Canada 18th Match, Group A 2013/14 - Score Report". *ESPNcricinfo.com*. Qaraldi: 19-noyabr 2021-yil.
3. 1 2 3  „MATTHEW CROSS". *Cricketscotland.com*. Qaraldi: 2-fevral 2014-yil.
4. ↑  „Global T20 draft streamed live". *Canada Cricket Online*. 8-iyul 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-avgust 2022-yil.
5. ↑  „Eoin Morgan to represent Dublin franchise in inaugural Euro T20 Slam". *ESPN Cricinfo*. Qaraldi: 19-iyul 2019-yil.
6. ↑  „Euro T20 Slam Player Draft completed". *Cricket Europe*. 19-iyul 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-avgust 2022-yil.
7. ↑  „Inaugural Euro T20 Slam cancelled at two weeks' notice". *ESPN Cricinfo*. Qaraldi: 14-avgust 2019-yil.
8. ↑  „Squads announced for T20I Tri-Series in Ireland and ICC Men's T20 World Cup Qualifier". *Cricket Scotland*. Qaraldi: 12-sentyabr 2019-yil.
9. ↑  „Captain Coetzer leads Scotland squad to ICC Men's T20 World Cup". *Cricket Scotland*. Qaraldi: 9-sentyabr 2021-yil.
**Shihobiddin Abu Hafs Umar Suhravardiy** (taxminan 1145 – 1234) fors so‘fiy va Abu Najib Suhravardiyning jiyani edi. U amakisi Abu Najib Suhravardiy tomonidan asos solingan so‘fiylik tariqatini kengaytirgan va uni rasmiylashtirishga erishgan shaxs hisoblanadi. Suhravardiy tasavvufda durdona asar sifatida e’tirof etiladigan "Avorif al-maorif"ning muallifidir .

Hayot
-----

Suhravardiyning nasabi xalifa Abu Bakrga borib taqaladi. Suhravardiy yoshligidan fiqh, mantiq, ilohiyot, Qur’on va hadis ilmlarini o‘rgangan. U yoshligida shofeiy va hanbaliy mazhablarini puxta o‘zlashtirgan. **Suhravardiy** abbosiy xalifa **Nosir** tomonidan shayxulislom etib tayinlangan.

"Avorif al-Maorif"
------------------

Suhravardiy "Avorif al-maorif" asarini yozgan. "Avorif al-maorif" tezda butun musulmon olamida tasavvufga oid eng mashhur kitoblardan biriga aylangan. Ushbu kitob Genri Uilberfors-Klark tomonidan ingliz tiliga tarjima qilingan va 1891 yilda "Darvesh darsligi" (A Dervish Textbook) nomi bilan nashr etilgan, ammo bu tarjima uchun asos bo‘lgan forscha matn noto‘g‘ri berilgan bo‘lishi mumkin. Tarjima 1980-yilda Octagon Press tomonidan qayta nashr etilgan.

Galereya
--------

maqbara

Manbalar:
---------

1. 1 2  Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia (2006), p. 775
2. ↑  Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia (2006), p. 776
3. ↑  Kars, Aydogan (2020-11-17). "An Earlier Copy of al-Suhrawardī's ʿAwārif al-Maʿārif and Its Scribe, Abū Ṭāhir al-Ḥanafī" (en). *Religions* **11** (11): 613. doi:10.3390/rel11110613. ISSN 2077-1444.
Пример почтового письма
 Qayin po'stlog'idagi harflar - qadimgi yozuv
**Xat** ( *yo'naltirilgan xabar* ma'nosida) - bu yozma matndan foydalanib, ma'lumotni masofadan uzatish va uni o'z vaqtida birlashtirish imkonini beruvchi belgilar bilan so'zlarni yozib olish usuli .

Odatda, xat qog'ozga (yoki boshqa materiallarga) matn sifatida yoziladi va pochta yoki yetkazib beruvchi (shaxs) orqali yuboriladi.

Maktublar ikki yoki undan ortiq yozishmachilar o'rtasidagi yozishmalar uchun ishlatiladi.

Tarix
-----

Dastlab, xat qog'ozga yoki boshqa vositaga (loy parchasi, hayvonlarning maxsus ishlov berilgan terisi yoki qayin po'stlog'i ) qo'lda yozilgan matnli xabar edi.

18—19-asrlar asosan yozishma asr boʻlgan. O‘qimishli kishilar muntazam ravishda xatlar olib, jo‘natib turishardi. Tarixan harflarda qo‘llaniladigan so‘zlashuv iboralari, odob-axloq qoidalari, so‘roq va undov formulalari tizimi rivojlangan. 20-asrda dastlab telegraflarning, keyin esa telefonlarning tarqalishi pochta yozishmalarining ahamiyatini pasaytirdi  .

1. ↑  *Горбачева Е. Ю. Мигулина А. В.* Эпистолярный жанр в историческом контексте // Молодой учёный. 2016. № 28.1 (132.1). С. 6-8.
**Nagareyama** (yaponcha: *流山市* *Nagareyama-shi*?) – Yaponiyaning Chiba prefekturasida joylashgan shahardir.

Geografiyasi
------------

Nagareyama Chiba prefekturasining uzoq shimoli-gʻarbiy burchagida joylashgan boʻlib, gʻarbda Edogawa daryosi bilan chegaradosh. U prefektura poytaxti Chibadan 30 kilometr uzoqlikda va Tokio markazidan 20-30 kilometr uzoqlikda joylashgan. Edo daryosi shaharning gʻarbiy chegarasi boʻylab shimoldan janubga oqib oʻtadi, uning qarshisida Saitama prefekturasi joylashgan. Bundan tashqari, Tone kanali shaharning shimoliy qismidan oʻtadi.

### Qoʻshni munitsipalitetlar

Chiba prefekturasi

* Matsudo
* Kashiwa
* Noda

Sayama prefekturasi

* Misato
* Yoshikawa

### Iqlimi

Nagareyama nam subtropik iqlimga ega (Köppen *Cfa*), yozi issiq va qishi salqin, qor yogʻmaydi. Nagareyamada oʻrtacha yillik harorat 14,8 °C. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1370 mm, sentyabr esa eng nam oy hisoblanadi. Avgustda eng yuqori harorat 26,6 atrofida °C, eng pasti esa yanvarda, 4,0 atrofida °C boʻladi.

Demografiyasi
-------------

Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Nagareyama aholisi 1950-yillardan hozirgi kungacha kuchli oʻsishni kuzatgan.

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1920 | 11,115 | —     |
| 1930 | 11,947 | +7.5% |
| 1940 | 13,178 | +10.3% |
| 1950 | 18,337 | +39.1% |
| 1960 | 25,672 | +40.0% |
| 1970 | 56,485 | +120.0% |
| 1980 | 106,635 | +88.8% |
| 1990 | 140,059 | +31.3% |
| 2000 | 150,527 | +7.5% |
| 2010 | 163,984 | +8.9% |
| 2020 | 199,849 | +21.9% |

Hukumat
-------

Nagareyama toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 28 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash shakliga ega. Nagareyama Chiba prefekturasi assambleyasiga ikki aʼzosini qoʻshadi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Chiba 7-okrugiga kiradi.

Iqtisodiyoti
------------

Nagareyama mintaqaviy savdo markazi va yaqin atrofdagi Chiba va Tokio uchun shaharchadir.

Manbalar
--------

1. ↑  „Isumi city official statistics" (ja). 8-sentyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-sentyabr 2023-yil.
2. ↑  Nagareyama climate data
3. ↑  Nagareyama population statistics
4. ↑  Archived at Ghostarchive and the „Japan Baby Boom: City's policies turn around population decline".  TRT World (14-sentyabr 2019-yil). 25-sentyabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-dekabr 2019-yil.

: „Japan Baby Boom: City's policies turn around population decline".  TRT World (14-sentyabr 2019-yil). Qaraldi: 28-dekabr 2019-yil.
**Amnon Koen** (1960-yil 1-iyun, Samarqand, Oʻzbekiston SSR, SSSR) – isroillik siyosatchi, Shas partiyasidan Knesset (15–19 – chaqiriqlar) deputati.

Hayoti
------

Amnon Koen 1960-yil 1-iyunda Oʻzbekiston SSR, Sovet Ittifoqi (hozirgi Oʻzbekiston Respublikasi) Samarqand shahrida tugʻilgan. 1973-yilda ona vatani Isroilga qaytdi. Kiryat Ono akademik kollejida menejment boʻyicha bakalavr darajasini oldi.

Ramle munitsipalitetida turli lavozimlarda ishlagan. 1999-yilda u birinchi marta Knessetga (15-chaqiriq) saylangan. U favqulodda iqtisodiy dastur boʻyicha qonun boʻyicha maxsus komissiyada, Knesset komissiyasida, moliya komissiyasida, shuningdek, absorbsiya va diaspora masalalari boʻyicha komissiyada ishlagan. Fuqarolar murojaatlari boʻyicha komissiya raisi boʻlgan.

Amnon 16-Knessetda Davlat nazorati qoʻmitasi va Aliya, absorbsiya va diaspora qoʻmitasida ishlagan. Davlat nazorati komissiyasi va iqtisod boʻyicha komissiya raisi boʻlgan.

Koen 2006-yilda Knessetga qayta saylangan, Moliya qoʻmitasi, Fuqarolar murojaatlari qoʻmitasi va Bolalar huquqlari boʻyicha komissiya aʼzosi boʻlgan. Bundan tashqari, u bir qator quyi qoʻmitalarda ishlagan. 17-Knessetda Koen Knesset spikeri oʻrinbosari etib tayinlandi.

18-Knessetga saylovlar oldidan Koen Shas partiyasi roʻyxatida toʻrtinchi oʻrinni egalladi va Knessetga saylandi. Ichki ishlar va atrof-muhitni muhofaza qilish komissiyasini boshqargan. Davlat nazorati, moliya-xoʻjalik komissiyalari aʼzosi boʻldi.

2015-yilgi saylovlar oldidan Koen saylovlarda qatnashmasligini va Knessetni tark etishini eʼlon qildi. 2016-yilda u Isroil 2-kanalidagi tergov hisobotidan soʻng korrupsiyada gumon qilinib, tergov qilingan. Ish 2021-yil iyun oyida dalillar toʻplashdagi qiyinchiliklar tufayli yopilgan.

Koen oila qurgan, toʻrt farzandi bor, ibroniy, rus va oʻzbek tillarini biladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „אוטוביוגרפיה" (he) (13-yanvar 2012-yil). 13-yanvar 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-may 2021-yil.
2. ↑  „ШАС рассчитывает получить 3 "русских" мандата" (10-fevral 2009-yil). 15-noyabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-fevral 2012-yil.
3. ↑  These are the candidates vying for public’s vote in upcoming elections Ynetnews, 30 January 2015
4. ↑  „Former Shas MK 'was on payroll of top broker'". *The Times of Israel* (11-mart 2016-yil). Qaraldi: 15-dekabr 2016-yil.
5. ↑  „Sexual bribery case against former MK Cohen closed". *The Jerusalem Post* (27-iyun 2021-yil).
**Xoʻjaniyozov Sapar** (1913-yil 15-aprel, Kegeyli tumani, Qoraqalpog'iston — 1983-yil, Nukus, Qoraqalpog'iston) — qoraqalpoq adibi, aktyor va rejissyor Oʻzbekiston xalq artisti (1973-yil). Qoraqalpogʻistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1957-yil).

Hayoti
------

Sapar Xo'janiyozov 1910-yilda Xalqobod viloyati Kegeyli tumanida tug‘ilgan. O'n ikki yoshida ota-onasi ajrashib ketishgan. Shundan so‘ng u cho'pon bo'lib ishlagan 1928-yilgacha. Yoshligidan u xalq folkloriga qiziqqanligi tufayli, Alpomish, Shahriyor dostonlari yodlab olgan.

1928—29-yillarda qisqa muddatli kurslarda oʻqigan. Miynet kolxozida turli sohalarida xususan, paxta tozalash zavodi ishchisi, do‘kondor, oshxona mudiri, usta va shunga o'xshash turli ishlarda ishlagan, uzoq yillar o‘qishni davom ettirmadi. 1936-yilda Moskva davlat teatr san’ati institutiga o‘qishga kirgan. Shundan so‘ng Sapar Xo‘janiyozovning hayoti teatr san’ati bilan chambarchas bog‘lanib ketgan. Moskvada oʻqish davrida rus xalqining taniqli sanʼatkorlari V.Vishnevskiy, O.I.Pijova, N.A.Baskakovlar bilan yaqindan tanishish imkoniga ega boʻlgan. Ularning yordami ta’sirida *Oysha* nomli spektakl yaratilgan. 1939-yilda Moskva davlat teatr san’ati institutini tamomlagan Sapar Xo‘janiyozov teatr, musiqa, aktyorlik, rejissyorlik, dramaturgiya sohasida faol ravishda ishlagan. 1939—1953-yillarda Stanislavskiy nomidagi Qoraqalpoq davlat teatrida rejissyor, keyinchalik 1953—1962-yillarda shu teatr rejissyori bo'lib ishlagan. 1944-yildan dramaturg va yozuvchi sifatida Qoraqalpog'istonda tan olina boshlagan.

"Guliston" sheʼriy toʻplami (1948), "Oysha", "Ziyoda", "Baxt", "Goʻzallar", "Oyquloq", "Taluas" pyesalari, "Oq oltin dalalarining kishilari" qissasi nashr qilingan. "Suymaganga suykanma" komediyasi keng shuxrat qozongan. "Qizlar" musiqali komediyasi, "Ahmoq podsho" (Berdaq dostoni asosida), "Mamanbiy" (T. Qayipbergenov romani asosida) musiqali dramalarini yaratdi. Aktyor sifatida Mitya ("Kambagʻallik ayb emas"), Boysari ("Alpomish"), Maqdonald ("Amerika ovozi") kabi obrazlari unga katta shuhrat keltirgan. "Oltin koʻl" (Uygʻun), "Boy ila xizmatchi" (Hamza), "Ogʻriq tishlar" (Abdulla Qahhor), "Qiz Jibek" (G. Musrepov) singari spektakllarni sahnalashtirgan. shu yerda "Do‘slik" shirkatiga asos solgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Muhammad Amin inoq** ( 1730—1790. 14.4) — Xiva xonligini idora qilgan oʻzbek qoʻngʻirot sulolasi asoschisi. Inoqlardan. M.Muhammad amin inoq 1761 yil inoklik lavozimiga koʻtarilgan. Turkmanlarning yovmut va chovdur kabilalariga qarshi kurash olib borgan, lekin mu-vaffaqiyatsizlikka uchrab Buxoroga, Doniyolbiy otaliq yoniga ketgan. Xorazmni butunlay egallab olgan yovmutlar Xiva taxtiga Gʻoyibxonning oʻgʻli Jahongirxonni koʻtarganlar. Uning davrida (1769—70) besh qalʼa (Hazorasp, Xonqa, Urganch, Kat va Shohobod)da ocharchilik va vabo tarqalib oʻzbeklar Orol va Buxoroga ketganlar. 1770-yil M. Muhammad amin inoq Buxorodan qaytib kelib yovmutlarni Xorazmdan quvgʻin qilgan, Taxtga Abulxayrxonning oʻgʻli Boʻlakayxonni oʻtqazgan. M.Muhammad amin inoq xon avlodidan boʻlmagani uchun taxtga qoʻgʻirchoq xonlarni oʻtqazib, hokimiyatni ular nomidan boshqara boshlagan. M.Muhammad amin inoq 20 yil mobaynida 13-marta Xiva xonini almashtirgan. Xorazmlik tarixchilar (Munis, Ogahiy, Bayoniy va boshqalar) M.Muhammad amin inoq xususida ancha iliq fikr biddirganlar. M.Muhammad amin inoq davrida Xiva shahrida Muhammad Amin inoq madrasasi qurildi (1765), shaharning Nodirshoh bosqinida vayron boʻlgan devori va darvozalari qayta tiklandi (1785), Xivaning Jome masjidi qayta qurilib, uning yonida chiroyli minora qad koʻtargan (1789).

Adabiyot
--------

* Kamolov S. K. Karakalpaki v XVIII-XIX vv. T. 1968; Yoʻldoshev M. I. Xiva xonligida feodal yer egaligi va davlat tuzilishi, T. 1959; Xudoyberganov K. Xiva xonlari shajarasi, Xiva, 1996.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Xorazm hukmdorlari |
| --- |
|  |
| 
* Elbarsxon
* Sulton Hojixon
* Xasanqulixon
* So‘fiyonxon (Sufiyonxon)
* Bujaqaxon (Bujugaxon)
* Avaneshxon
* Kalxon
* Aqatoyxon
* Doʻstxon
* Hoji Muhammadxon (Hojimxon)
* Arab Muhammadxon
* Habash sulton va Elbars sulton
* Asfandiyorxon
* Abulgʻoziy Bahodirxon
* Anushaxon
* Xudoydodxon
* Erengxon
* Jo‘ji sulton
* Valixon
* Shohniyozxon
* Shohbaxtxon
* Sayid Alixon
* Musoxon
* Yodgorxon
* Shergʻozixon
* Elbarsxon II
* Tohirxon
* Abulxayrxon
* Nuralixon
* Jahongirxon
* Bulakayxon
* Muhammad Amin inoq
* Avaz Muhammad inoq
* Eltuzarxon
* Muhammad Rahimxon I
* Olloqulixon
* Rahimqulixon
* Muhammad Aminxon
* Abdullaxon
* Qutlugʻmurodxon
* Said Muhammadxon
* Muhammad Rahimxon II
* Asfandiyorxon
* Said Abdullaxon
 | 
nothumb |

 |



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Safo Qilichev** (1900-yil, Keneges qishlogʻi, Xiva xonligi – vafot etgan yili nomaʼlum, Toshoʻgʻuz viloyati, Turkmaniston SSR) – Turkmaniston SSR Ilyalin tumani Telman nomidagi kolxoz brigadiri. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1950-yil).

Hayoti
------

1900-yilda Xiva xonligining Keneges qishlogʻida (hozirgi Toshoʻgʻuz viloyati) dehqon oilasida tugʻilgan.

U mahalliy boshlangʻich maktabni tugatib, xususiy qishloq xoʻjaligida ishlagan. Kollektivlashtirish boshlanganidan keyin u Ilyalin tumanidagi Telman nomidagi kolxozda oddiy kolxozchi boʻlib ishlagan, 1944-yildan boshlab bu kolxozga Japar Suxanov raislik qilgan. Urushdan keyingi yillarda shu kolxozda paxtachilik brigadasi brigadiri boʻlgan.

1949-yilda u rahbarlik qilgan brigada 28 gektar maydonning har bir gektaridan oʻrtacha 44,7 sentnerdan paxta xomashyosi yigʻib olgan. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1950-yil 30-iyundagi № 5338 sonli farmoni bilan „Sugʻoriladigan yerlarda paxtadan yuqori hosil olgani uchun" Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni va Lenin ordeni bilan birgalikda Oʻroq va Bolgʻa oltin medali bilan taqdirlangan.

Xuddi shu Farmon bilan kolxoz raisi Jappar Suxanov, Telman nomidagi kolxoz ishchilari, kengash raisi Allabergen Jumanazarov, brigadir Qoʻzibay Jumaniyozov, Xayit Otajonov va Oguljon Matchanovalar ham taqdirlanishgan.

1950-yilda Safo Qilichev brigadasi 35 gektar maydonning har bir gektaridan oʻrtacha 46,8 sentnerdan paxta xom ashyosi olgan. Ushbu ajoyib mehnat natijalari uchun u ikkinchi Lenin ordeni bilan taqdirlangan.

Oʻzining tugʻilgan qishlogʻi Kenegesda yashagan va 1969 yildan – kasaba uyushmasining eʼtiborga molik nafaqaxoʻri sifatida roʻyxatga olingan. Oʻlim sanasi aniqlanmagan.

Manbalar
--------

Sotsialistik Mehnat Qahramoni

1. 1 2 3  Turkmenskaya Sovetskaya Ensiklopediya. – 1974—1989.
2. 1 2  „Клычев Сапа. Сайт «Герои страны».".
**Toyjon Tillayev** (1901-yil, Xiva xonligi – vafot etgan sanasi nomaʼlum, Ilyalin tumani, Turkmaniston SSR) – Turkmaniston SSR Ilyalin tumanidagi Kommunizm kolxozining brigadiri. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1950-yil).

Hayoti
------

1901-yilda Xiva xonligining qishloq aholi punktlaridan birida dehqon oilasida tugʻilgan (sovet davrida – Ilyalin tumani hududida).

Toyjon Tillayev mahalliy boshlangʻich maktabni tugatgan va oʻsha joydagi xususiy qishloq xoʻjaligida ishlagan. 1930-yillarning oʻrtalaridan oddiy kolxozchi, Kommunizm kolxozining paxta dalalarida brigadir boʻlib ishlagan. Betchi Boboyev esa bu kolxozda rais boʻlib ishlagan.

U rahbarlik qilgan brigada 1949-yilda 28-gektar maydonning har bir gektaridan oʻrtacha 41,3 sentnerdan paxta xomashyosi yigʻib olgan. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1950-yil 30-iyundagi № 5364 sonli *1947-yilda yuqori paxta hosili olgani uchun* farmoni bilan unga Lenin ordeni va O‘roq va Bolg‘a oltin medali bilan birgalikda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan.

Xuddi shu Farmon bilan kolxoz raisi Boboyev Betchi va Ilyalin tumanidagi *Kommunizm* kolxozining besh nafar paxtakoriga yuqori natijalarga erishganligi uchun(shu jumladan Meti Boboyev) Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan.

1950-yilda Toyjon Tillayev brigadasi 28 gektar maydonning har bir gektaridan oʻrtacha 61,3 sentnerdan paxta xomashyosi olgan. Ushbu ajoyib mehnat natijalari uchun u ikkinchi Lenin ordeni bilan taqdirlangan.

Toyjon Boboyev umri davomida oʻzi tugʻilib oʻsgan Ilyanin tumanida yashagan va shu yerda kasaba uyushmasi ahamiyatiga ega boʻlgan nafaqaxoʻrlardan biri boʻlgan. Vafot etgan sanasi aniq emas.

Manbalar
--------



1. 1 2 3  *Turkmenskaya Sovetskaya Ensiklopediya.* – T. 3. – S. 403.
2. ↑  „Тиллиев Тайджан. Сайт «Герои страны».".
**Quatboy Abdreimov** (1937.24.5, Qoraqalpogʻiston, Taxtakoʻpir tumani) — qoraqalpoq aktyori va rejissor Oʻzbekiston xalq artisti (1974). Toshkent davlat sanʼat institutini tugatgan (1963). Qoraqalpoq televideniyesida rejissor (1963-68), bosh rejissor (1968-71), Qoraqalpoq teatrida direktor va bosh rejissor (1973-79), 1979-yildan rejissor Sahnalashtirgan asarlari: „Otello" (U.Shekspir, Otello rolini oʻzi ijro etgan), „Momo yer" (Ch. Aytmatov), „Abu Rayhon Beruniy" (T.Seytjanov), „Berdaq" (J.Oymurzayev), „Bilmayin bosdim tikonni" (I.Sulton), "Temir xotin (Sh. Boshbekov), „Ernazar olakoʻz" (A.Oʻtaliyev) va boshqa A. birinchi qoraqalpoq kino aktyori. "Oʻzbekfilm va „Qozoqfilm" kinostudiyalarida ishlangan 20 dan ortiq filmlarda suratga tushgan : Alijon („Hamza"), Ergash („Otalar vasiyati"), Valijon („Afsonadagi qiz"), Zaripboy („Boʻysunmas") va boshqa Berdaq nomidagi Qoraqalpogʻiston Davlat mukofotining laureati (1973). "El-yurt hurmati" ordeni bilan mukofotlangan (1999).

Manbalar
--------

1. ↑  "Abdreimov Quatboy" *OʻzME*. A-harfi[*sayt ishlamaydi*] Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Aktyor | *Aktyor yoki aktrisa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
DNK

kimyoviy tuzilishi
**Dezoksiribonuklein kislota** (DNK) — nuklein kislotalarining bir turi. Tarkibida dezoksiriboza, azot asoslaridan adenin (**A**), guanin (**G**), sitozin (cytosine) (**C**) va timin (**T**) hamda fosfat kislota boʻladi. Barcha tirik organizmlar hujayrasida uchraydi va koʻpchilik viruslar tarkibiga kiradi. Tirik organizmlarda irsiy belgilarni saqlash va nasldan-naslga oʻtkazish vazifasini bajaradi. DNK ning nukleotidli tarkibi, yaʼni uning birlamchi strukturasi har bir organizm uchun oʻziga xos va qatʼiy individual boʻlib, biologik informatsiyaning kod shaklda (qarang Genetik kod) yozilishidir. DNK ning genetik ahamiyatini dastlab O. Everi shogirdlari bilan birga aniqlagan (1944, AQSH). DNK tarkibidagi nukleotidlarning oʻzaro munosabati maʼlum qonuniyatlarga boʻysunadi. Bu qonuniyatlar E. Chargaff (AQSH) tomonidan aniqlangan (1950). Bu qoidaga asosan DNK dagi purin asoslarining yigʻindisi pirimidin asoslarining yigʻindisiga teng boʻlib, bunda A ning miqdori T miqdoriga va G ning miqdori C miqdoriga teng. Mazkur qoidalarga asoslanib D. Uotson va F. Krik DNK ning strukturaviy modelini kashf etishdi (1953). Bu modelga koʻra, DNK molekulasi qoʻsh spiral hosil qiluvchi ikkita polinukleotid zanjirdan tashkil topgan va har ikkala zanjir bir umumiy oʻqqa ega. Zanjirning bir oʻrami orasidagi masofa 34 A ga teng va 10 ta nukleotid qoldigʻidan tashkil topgan (V-shakl). Polinukleotid zanjirlarning pentozafosfat guruhlari spiralning tashqi tomonida, azot asoslari esa ichki tomonida joylashgan. Polinukleotid zanjirlar bir-biriga nisbatan teskari yoʻnalgandir. DNK ning bir zanjiridagi nukleotidlarning ketma-ketligi, ikkinchi zanjirdagi nukleotidlarning ketma-ketligini taʼminlaydi yoki ular komplementar (toʻldiruvchi) hisoblanadi. Komshtementarlik nuklein kislotalarning strukturaviy va funksional tuzilishida universal prinsip hisoblanadi. Koʻpchilik tabiiy DNK molekulalari qoʻsh zanjirli va toʻgʻri chiziqli holda uchrasada, biroq, ular juda katta mol. m.ga ega boʻlgan molekulani kichik hajmda joylash uchun buklangan, halqa, superspiral va boshqa shakllarni olishi mumkin. Ayrim viruslar DNK si bir zanjirli boʻladi. Prokariotlar hujayrasida DNK bitta xromosomada mujassamlashgan boʻlib, mol. m.si 10’ dan ortiq va uz. taxminan 1 mm ga teng. Eukariotlar hujayrasidagi DNK asosan yadroda de-zoksinukleoprotein (DNP) shaklda boʻlib, xromosoma yoki xromatinning asosiy tarkibiy qismi hisoblanadi. Yadrodan tashqari DNK mitoxondriy va xloroplast tarkibida ham uchraydi. Abdukarim Zikiryoyev.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Toʻrabekxonim maqbarasi**, Soʻfilar sulolasi maqbarasi — Koʻhna Urganchdagi meʼmoriy yodgorlik (1333). Urganch hokimi Qutlugʻ Temur xotini, Oltin Oʻrda xoni Oʻzbekxonning qizi Toʻrabekxonim nomi bn bogʻlangan. Maqbara bizgacha ancha vayrona holda yetib kelgan. Peshtoq orqali moʻʼjaz miyonsaroyga, undan olti qirrali katta xonaqohga oʻtiladi. Xona ichiga chuqur ravoqli tokchalar ishlangan. Tashqarisi 12 qirrali, har tomoniga chuqur ravoqlar ishlangan. Poygumbazi 24 qirrali, kulohiy gumbazli (sharqiy qismi saqlangan), bezaklarida nafis koshinkori naqshlar, muqarnaslar qoʻllanilgan. Toʻrabekxonim maqbarasi 14-asr Xorazm meʼmorligining yuksak badiiy mahorati aks ettirilgan noyob yodgorlik namunasidir.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Boyniyoz Qayipnazarov** (1916. 25.8, Chimboy tumani) — qoraqalpoq xalq shoiri. Moskvadagi M. Gorkiy nomidagi Adabiyot institutini tugatgan (1956). Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi (1941—45). 1946—66 yillarda maktabda oʻqituvchi, jurnal va nashriyotda muharrir, „Qoraqalpogʻiston" nashriyoti badiiy adabiyot boʻlimida katta muharrir (1967-yildan). „Oltin kuz" (1952), „Qizil gul" (1959), „Mening baxtim" (1966), „Vatanim" (1970), „Guldasta" (1974) kabi toʻplamlarida qoraqalpoq xalqining hayoti aks etgan. „Orol ovozi" sheʼriy toʻplami oʻzbek tilida nashr etilgan (1959). Sh. Rashidovning „Kashmir qoʻshigʻi" asarini qoraqalpoq tiliga tarjima qilgan..

Urush yillarida
---------------

Yuragida dushmanga qarshi gʻazabi qaynagan millionlagan jangovarlarning bittasi ryadovoy soldat Boyniyaz Qayipnazarov edilar. Bayniyaz **1941-yilning urush boshlangan vagidan-oq urushga otlandı**. Urushning ogʻir kunlarida Stalingrad urush maydonidagi **Kolyuchkin tumanini ozod qilish uchun boʻlgan jangda ogʻir yarador boʻlib**, gospitalda yotib davolanib, yarasi yozilib chiqadi va yana urushga kiradi. Bu safar Boyniyaz millionla­gan qahramonlarning qatorida yurib, koʻp bilan birgalikda, xalqning dushmani boʻlgan fashist tajovuzkorlarini Vatanimizdan quvib chiqib, yer bilan yakson etadi. **Berlinga qaray boʻlgan janglarding bittasinde yana ogʻir yarador boʻladı**. Oʻgʻir yaradan soʻng urushga yaramaydigan boʻlgani sababli, komissiyaning yakuniy qarori boʻyicha **1944-yili urushtan qaytadi**.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Geopolitika** — ushbu soʻz uzoq tarixda ishlatilmagan boʻlsada, u amalda doim mavjud boʻlib kelgan. Davlat tizimi hosil boʻlishi geopolitikani tugʻilishi desak mubolagʻa boʻlmaydi. Qadim-qadim zamonlardanoq insonlar uchun makon masalasi vaqt masalasidan koʻra muhimroq boʻlgan. Chunki kishilar vaqtni boshqara olmasligini juda erta tushunib yetishgan. Makon esa ularning kundalik hayoti uchun zarur boʻlgan. Tarixchilar qadimgi odamlarning sayohatlari haqida koʻp izlanishlar olib borishgan. Shu kunga qadar maʼlum boʻlishicha, qadimgi odamlar oʻzlari bilmagan holatda geografik ekspeditsiyalar uyushtirishgan, dunyoda aholini tarqalishiga sabab boʻlishgan. Insondagi begona hududga boʻlgan qiziqish uni dunyo boʻylab tarqalishiga olib kelgan, oʻz navbatida har bir odam borgan hududining iqlimi, geografiyasi va landshaftini yashab ketish uchun oʻrgana borgan. Aynan geografik xilma-xillik dunyoda turlicha jamiyatlar, davlatlar va dunyoqarashlarni keltirib chiqargan.
Dastlabki geopolitik nazariyalardan biri qadimgi Yunoniston va Rimda vujudga kelgan. Uni zamonaviy olimlar „Iqlimlar Nazariyasi", deb ataydilar. Bu nazariyada insonlar va davlatlarning shakllanishi, ularning hatti- hararakatlari geografiya hamda iqlim bilan uzviy bogʻliq, deya taʼkidlanadi. Unga koʻra shimoliy kengliklarda yashovchi kishilar sovuq iqlim va qiyin yashash sharoitlariga moslashgan jismonan baquvvat lekin aqlan zaifroq, janubiy issiq kengliklarda yashovchi kishilar esa aqlli, uddaburon, makkor, lekin issiq taʼsirida jisomnan zaifroq deb hisoblangan. Iqlimlar nazariyasining eng asosiy xulosasi shundan iboratki: na janubda va na shimolda yashamaydigan, balki ikki kenglikni orasidagi kishilar ham aqlan, ham jismonan baquvvatligi bilan ikki kenglik kishilarga nisbatan kuchliroqdir. Albatta bu nazariya zamonaviy davrda oʻzini oqlamadi. Lekin ushbu fikrlar orqali kishilarning geografiyaga qanchalik eʼtibor berishini va eng asosiysi, maʼlum kuchaygan imperiya yoki davlatlarning kuchliligini geografiya bilan bogʻlashga moyillik doim boʻlganligini koʻrsatib beradi.

Manbalar
--------

1. ↑  Axmed Rahmanov. Global geopolitika rukni. 7-Oktabr 2013-yil.  Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-07-25).\
**Martinika** (fr.*Martinique*) — Kichik Antil orollari arxipelagining markaziy qismidagi orol, Atlantika okeanining Karib dengizida joylashgan. Maʼmuriy jihatdan Fransiyaning bu mintaqasi va ayni paytda dengiortidagi departamentdir (*département d’outre-mer*, yoki *DOM*). Prefekt tomonidan boshqariladigan Bosh kengash mavjud. Martinika Fransiya Milliy Majlisining 4 aʼzosini va 2 ta fransuz senatorini saylaydi. Orolning poytaxti – Fort-de-Frans. Hududi – 1128 km². 2011-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, aholi 392 291 kishi (asosan qora tanlilar va mulatlar yashaydi).

Geografik joylashuvi va tabiati
-------------------------------

Martinika – Karib dengizidagi Kichik Antil orollari arxipelagida, Shimoliy va Janubiy Amerika oraligʻida joylashgan. Pasttekisliklardan iborat vodiyda vulqonlar koʻp. Faol Montan-Pele vulqoni 1851, 1902, 1930-yillari harakatga kelgan.

Iqlimi - tropik, passatli. Tez-tez dovullar boʻlib turadi. Palma, qizil daraxt, mango, paparotniklar oʻsadi. Turli-tuman qushlar (toʻtiqush, kolibri), xasharotlar koʻp.

Davlat tuzilishi, siyosiy partiyalari
-------------------------------------

Fransiyaning Dengizorti departamenti. Davlat boshligʻi – Fransiya prezidenti nomidan prefekt. Hukumat boshligʻi - Bosh kengash prezidenti. Martinika 2 ta okrugga boʻlinadi. Siyosiy partiyalari: Fransiya partiyalarining mahalliy boʻlinmalari - Respublikani qoʻllab-quvvatlash birlashmasi, Fransiya sotsialistik partiyasi, Martinika sotsialistik federatsiyasi, Martinika kommunistik partiyasi, Martinika kuchi, Martinika progressiv partiyasi va boshqalar.

Iqtisodi, transport kommunikatsiyalari
--------------------------------------

Iqtisodining negizini qishloq xoʻjaligi va turizm tashkil etadi. Rom, shakar, poligrafiya, toʻkimachilik, sement, neftni qayta ishlash korxonalari mavjud. Shakarqamish, ananas, banan yetishtiriladi. Chorvachilik va baliqchilik rivojlangan. 2010-yilda YAIM mikdori 6153 mln (aholi jon boshiga — 14500) dollarni tashkil etgan. Asosiy savdo hamkorlari: Fransiya, Germaniya, Italiya, Buyuk Britaniya, Gvadelupa, Yaponiya. Martinikada Lamanten xalqaro aeroporti mavjud.

Tarixi
------

1493-yili X.Kolumb kariblar yashayotgan bu orolni kashf qildi. 1635-yildan fransuzlar bosqini boshlandi. Ular mahalliy hindu qabilalarini kirib tashlab, orolga afrikalik qullarni olib kirishdi. 1762 va 1794—1815-yillar ingliz mustamlakachiligi davri. 1848-yili qullik bekor qilingan. 1946-yili Martinika Fransiyaning dengizorti departamenti maqomini oldi.

Manba
-----

* Prefect vebsayti (fransuzcha)
* Departament vebsayti Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-05-31). (fransuzcha)