recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kinkakuji**—Yaponiyaning Oltin pavilioni hisoblanadi. Oltin bilan qoplangan saroy goʻzallik va hashamat bilan ajralib turadi. Yaponiyadagi boshqa diqqatga sazovor joylarni u bilan taqqoslab boʻlmaydi. Chiroyli saroy 1397-yilda qurilgan. Uning devorlari quyoshda aqlbovar qilmaydigan goʻzallik bilan porlaydi.
Kinkakuji maʼbad majmuasining bir qismidir. Rokuonji milliy madaniyatning eng yaxshi namunasi hisoblanadi.

Tarixi
------

XIV-asrgacha zamonaviy Kinkakuji yerlari aristokratik Fudzivaralar oilasiga tegishli edi. Ular Yaponiya poytaxti Kiotodan shimolda joylashgan edi, shuning uchun ular Kitayama — „Shimoliy togʻlar" nomini oldilar. 1224-yilda aristokrat Fujivara Kuntsune bu togʻlarda Sayonji monastiri va qishloq mulkini qurdi. Uning avlodlari bir asr davomida ularga egalik qilib, familiyalarini Sayonjiga oʻzgartirdilar. 1335-yilda qabila boshligʻi — Sayonji Kimmmune imperatorga suiqasd uyushtirishda gumon qilinib, qatl etilgan. Shu sababli, ajdodlar mulki musodara qilingan, Kitayama togʻlari qarovsiz qolgan va mulki boʻlgan monastir vayronaga aylangan.1397-yil Muromachi syogunatining uchinchi syoguni Ashikaga Yoshimitsu, viloyatdagi chekka mulklar evaziga imperator sudidan Kitayama yerlarini oldi. U darhol tashlandiq monastir va mulk hududida oʻz qarorgohini qurishga kirishdi. 1394-yilda Yoshimitsu bu lavozimni oʻgʻli Shogun Yoshimochiga topshirdi, ammo davlat ishlarini boshqarishda davom etdi. U Kitayamskiy qarorgohini oʻsha paytdagi hukumat markaziga aylantirdi. Bu qarorgoh oltin pavilion deb atalgan.

Meʼmorchiligi
-------------

Saroy meʼmorchiligi turli xil uslublarni uygʻun ravishda birlashtiradi: Heyyan davri aristokratiyasi, samuraylarning soddaligi va monastirning asketizmi. Bir-biriga bogʻliq boʻlmagan meʼmorchilik yoʻnalishlari saroyning umumiy dizayni bilan eng nozik oltin barglari bilan bogʻlangan. Oltin pavilionning tepasida sof oltindan yasalgan feniks haykalchalari oʻralgan. U qayta tugʻilishni anglatadi. Uch qavatli saroy egri chiziqlar simmetriyasi bilan hayratda qoldiradi va Cara E meʼmoriy uslubiga toʻliq mos keladi. Oltin pavilionning atrofdagi tabiat bilan qanchalik uyg‘unligi, ayniqsa, hayratlanarli. Pastki tayanchlar qoʻshni daraxtlarning tanasi fonida ajoyib koʻrinadi va binoning oʻzi sunʼiy koʻl qirgʻogʻida joylashgan. Vaznsiz va yengil Oltin Saroy Yaponiyaning meʼmoriy diqqatga sazovor joylariga kiritilgan.

Havolalar
---------

Kinkakuji // Yaponiya A dan Z gacha. Ommabop tasvirlangan ensiklopediya. (CD-ROM). — M .: Directmedia nashriyoti, „Bugun Yaponiya", 2008. — ISBN 978-5-94865-190-3.

Manbalar
--------
**Kinorinxlar** (Kinorhyncha) -birlamchi tana boʻshliqli chuvalchanglar sinfi. Oʻz. 0,1 — 1mm. Tanasi yassi, kalin kutikula bilan qoplangan. 13 ta segment (bosh, boʻyin va 11 ta boʻgʻim)ga boʻlingan. Tanasida pixlar va ilmoqlar boʻladi. Tanasining old qismi buralib chiqadigan hartumni hosil qiladi. Koʻndalang-targʻil muskullari dasta boʻlib joylashgan, ichagi naysimon. Nerv sistemasi halqum atrofi nerv halqasi va qorin nerv stvolidan iborat. Sezgi organlari hartumidagi qillar va 1—2 juft pigment koʻzchalardan tashkil topgan. Ayirish sistemasi — 1 juft protonefridiydir. Ayrim jinsli. Metamorfoz orqali rivojlanadi. Bir hujayrali suv oʻtlari va mikroorganizmlar bilan oziqlanadi. Hartumini oldinga otib, soʻngra tanasini tortib olib harakatlanadi. 2 turkumi, 100 ga yaqin turi maʼlum, koʻpchilik dengizlar tubida uchraydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tenontozavr** (lotincha: *Tenontosaurus*; harflar. „Qattiq payli kaltakesak") Shimoliy Amerikaning gʻarbiy qismida Quyi boʻr davrida yashagan oʻtxoʻr ornitopod infratartibli dinozavrlar jinsi boʻlib, 115-108 million yil oldin yashagan. Ilgari, bu dinozavrlar gipsilofodontlar tegishli deb xato hisoblashgan. Tenontozavrlar hozirgi kunda koʻpchilik olimlar tomonidan iguanodontlar sifatida tasniflandi.

Taʼrif
------

 *T. telletti* (qizil) boshqa iguanodontlar va odamlarga nisbatan
Uning uzunligi 6,5-8 metr, balandligi taxminan 2-3 metr va ogʻirligi 1-2 tonnaga yetgan. U ikki yoki toʻrt oyoqda harakat qildi, orqa oyoqlari oldingi oyoqlardan kattaroq. Uning juda uzun va kuchli dumi bor edi, u tana uzunligidan kattaroq va orqa va dum suyaklari boʻylab joylashgan koʻplab tendonlar bilan joylashgan. Yetarlicha uzun boʻlgan old oyoqlari beshta barmoqdan iborat. Koʻpincha tenontozavr qoldiqlari orasida deinonixning tishlari topiladi, ular uni ovlagan yoki hech boʻlmaganda oʻlik tana goʻshtini kemirgan. Tenontosaurus uchun boshqa potentsial yirtqichlar akrokantosaurus edi.

Turlari
-------

Jins ikkita turni oʻz ichiga oladi, 1970-yilda Jon Ostrom tomonidantasvirlangan *Tenontosaurus tilletti* va 1997-yilda (*Winkler)*, (*Myurrey)* va (*Jacobs)* tomonidan tasvirlangan *Tenontosaurus dossi*. *T. tillettining* koʻplab namunalari Shimoliy Amerikaning gʻarbiy qismidagi bir qancha geologik tuzilmalardan toʻplangan. *T. dossi* faqat (Twin *Mountains)*, Texasda toʻplangan bir nechta namunalardan maʼlum.

*Tenontosaurus tilletti* Vladimir Serebryakov va Andrey Ulanovning „Topilgan dunyo" romanida mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  Курочкин Е. Н. Лопатин А. В.*. Ископаемые позвоночные России и сопредельных стран. Ископаемые рептилии и птицы. Часть 2*. M.: Geos, 2012 — 208 bet. ISBN 978-5-89118-594-4.
2. ↑  *R. J. Butler, P. Upchurch, and D. B. Norman*. 2008. „The phylogeny of ornithischian dinosaurs." *Journal of Systematic Palaeontology* 6(1):1-40.
3. ↑  J. H. Ostrom. 1970. Stratigraphy and paleontology of the Cloverly Formation (Lower Cretaceous) of the Bighorn Basin area, Wyoming and Montana. Peabody Museum Bulletin 35:1-234.
4. ↑  D. A. Winkler, P. A. Murry, and L. L. Jacobs. 1997. A new species of Tenontosaurus (Dinosauria: Ornithopoda) from the Early Cretaceous of Texas. Journal of Vertebrate Paleontology 17(2):330-348.

Havolalar
---------

* Qazilma sayti *Paleobiologiya maʼlumotlar bazasi* *www.paleodb.org*(ingl.)
**Mutlaq huquq** — intellektual mulk obʼyektiga nisbatan uning egasiga tegishli boʻlgan mulkiy huquqlar majmui. Mutlaq huquq egasi intellektual mulk obʼyektidan oʻz xohishiga koʻra har qanday shaklda va har qanday usulda mutlaq qonuniy foydalanishga haqli. Ushbu obʼyektdan boshqa shaxslarning foydalanishiga huquq egasining roziligi bilan yoʻl qoʻyiladi. Mutlaq huquq egasi bu huquqni boshqa shaxsga toʻliq yoki qisman oʻtkazishga, intellektual mulk obʼyektidan boshqa shaxsning foydalanishiga ruxsat berishga va qonun doirasida uni boshqacha tarzda tasarruf etishga haqli. Mutlaq huquq sanoat mulki obʼyektlari, seleksiya yutuqlari boʻyicha patent orqali tovar belgilariga, xizmat koʻrsatish belgilari boʻyicha guvoh-noma orqali, firma nomiga nisbatan dalolatnoma orqali rasmiylashtiriladi. Mualliflik va turdosh huquq obʼyektlari, kompyuter dasturlariga nisbatan esa Mutlaq huquqlar muallifga (ish beruvchiga yoxud buyurtmachiga) asar yaratilishi fakti asosida tegishli boʻladi. Mutlaq huquqlarning amal qilish muddati qonunlarda belgilab qoʻyiladi (mas, ixtiroga nisbatan patent 20 yil, badiiy asarga nisbatan muallifning butun hayoti va uning vafotidan keyin 50 yil davomida amal qiladi va h.k.). Mutlaq huquq universal vorislik (mas, meros tartibida) yoki shartnoma asosida boshqa shaxslarga oʻtkazilishi mumkin. Mutlaq huquq bilan bogʻliq masalalar Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 1034—1040moddalarida belgilab qoʻyilgan.

Omon Oqyulov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Plovdiv** — Bolgariyaning janubiy qismida, Maritsa daryosining boʻyida joylashgan shahar. Plovdiv viloyatining maʼmuriy markazi hisoblanadi. Aholisi 340,6 ming kishi (2001). Transport yoʻllarining muhim tuguni. Mamlakatning Sofiyadan keyin 2-oʻrindagi muhim iqtisodiy va madaniy markazi. Oziq-ovqat, yengil, rangli metallurgiya, mashinasozlik (jumladan, dastgohsozlik, elektrotexnika, elektronika) sanoati korxonalari mavjud. Muzeylar, opera teatri, ilmiy tadqiqot institutlari, galereyalar mavjud. Plovdiv. — qadimiy shahar boʻlib, Mil. avv. IV asrda Qadimgi Makedoniya podshosi Filipp II tomonidan asos solingan va dastlab Fillippopol, keyin Pulpudeva, Trionsium, turklar davrida (XV—XVIII asrlar) Filebe, soʻngra Plovdiv deb atalgan. Meʼmoriy yodgorliklardan Jome masjidi (XV—XVIasrlar) va minora, cherkov (1832-yil) yaxshi holda saqlangan. Plovdivda har yili xalqaro yarmarka oʻtkaziladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dan Alexe** (1961-yilda tugʻilgan) — ruminiyalik jurnalist va kinorejissyor, bir qancha oʻzi ishlagan hujjatli filmlari bilan tanilgan. 1990-yildan beri Ozod Yevropa/Ozodlik radiosining Bryusseldagi muxbiri.

1998-yilda Amsterdamda boʻlib oʻtgan Xalqaro hujjatli filmlar festivalida *Alexe* eng yaxshi birinchi koʻrinish uchun IDFA mukofotiga sazovor boʻldi, hakamlar hayʼati unga "Zamonaviy Makedoniyadagi diniy raqobatga mohirona va oshkora yondashuvi, uning insoniy va siyosiy jihatlarini ochib bergani uchun" mukofotini taqdim etdi.

Alexening 2006-yilda Afgʻonistonning Kobul shahrida suratga olingan "*Kabal in Kobul* "filmi shahardagi soʻnggi ikki yahudiyni (rejissyorning soʻzlariga koʻra) koʻrsatadi, ular hozir sobiq sinagogada yashaydilar. Ikki yahudiy bir-biridan qattiq nafratlanadi, bu esa „komediya hujjatli filmi" ning asosini yaratadi. Ular bir-birini toliblarga yordam berganlikda ayblaydi va ikkalasi ham musulmon qoʻshnilari bilan savdo qilib tirikchilik qiladi: keksa Is'hoq tumor sotadi, oʻrta yoshli Zebulon esa ularga noqonuniy ishlab chiqarilgan vino sotadi.

Manbalar
--------

1. ↑  IMDB: Awards for Howling for God
2. 1 2  *Jacques Mandelbaum*. „"Cabale à Kaboul" : un jeu dangereux avec la réalité". *Le Monde* (16-oktabr 2007-yil). Qaraldi: 7-aprel 2013-yil.
3. ↑  "Cabale à Kaboul", *The New York Times* Movies

Havolalar
---------
**Bizon** — juft tuyoqlilar turkumining quvushshoxlilar oilasi zubrlar urugʻiga mansub yovvoyi qoramol zoti. Bizonning vatani — Shim. Amerika (keyinchalik Yevropaga tarqalgan). Amerika va Yevropa Bizonlariga bulinadi. Bizon yirik hayvon boʻlib, buqalarining tanasi uz. 3 m, boʻii 1,8 m, ogʻirligi 720 kg ga yetadi. Gavdasi yoʻgʻon, yelkasida kichikroq oʻrkachi bor. Boshi va tanasining oldingi qismi qoʻngʻir tusli. Urgʻochilari nisbatan kichikroq. Hidlov va eshituv organlari yaxshi rivojlangan. Yevropaliklar kelgunicha butun Amerika qitasida, Kanadaning shim.gʻarbiy va markaziy qismidan jan.ga — Meksikaning markaziy qismigacha boʻlgan maydonlarda tarqalgan, choʻl va oʻrmonchoʻl mintaqasida hayot kechirgan edi. Kup ovlanishi natijasida 19-asrga kelib deyarli qirilib ketgan. Muhofaza tadbirlari natijasida AQSH va Kanada qoʻriqxonalaridagi Bizon soni bir necha oʻn mingga yetdi. Bizonni zubrlar bilan chatishtirib zubrbizon olingan, yaxshi goʻsht va teri beradigan duragaylar yetishtirilgan. Bizon AQSH, Kanada (VudBaffalo) va Yevropa (AskaniyaNova) qoʻriqxonalarida saqlangan.

Yana q.
-------

* Qoramol
* Buyvollar
* Sigir

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Biznes-vestnik vostoka**, "BVV" ("Sharq biznes xabarlari") — ishbilarmon va tadbirkorlarning haftalik gazetasi. Toshkentda 1991-yil avgustdan rus tilida nashr etiladi. Oʻzbekiston Respublikasining iqtisodiyoti, savdo, moliya tizimi, korxonalar, tashkilotlar, firmalar, shuningdek tijorat sohasida ish yurituvchilar faoliyatini yoritadi. Asosan, ishbilarmonlik, tijorat xabarlari va koʻplab reklamalar, maslahatlar, jumladan, Oʻrta Osiyo tovar bozori haqida maʼlumotlar, Oʻrta Osiyo davlatlaridagi iqtisodiy islohotlar, xususan, iqtisodiyotga oid meʼyoriy qonun hujjatlariga sharhlar beradi. Birja byulletenlari, maʼlumotlarini chop etadi. Sharq va Gʻarb, uzoq va yaqin xorij mamlakatlari iqtisodiyotining muhim qirralari, mamlakatlararo hamkorlik munosabatlari, Oʻzbekistonning eng yaxshi firmalari va ishbilarmonlari haqida materiallar beradi. "BVV" Internet aloqa tizimidan foydalanadi. Adadi 10 mingdan ortiq nusxa (2001). MDH va Boltiqboʻyi mamlakatlarida ham oʻz obunachilariga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  "Biznes-vestnik vostoka" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Daniel Patrick Neil** (1973-yil 21-oktabrda tug'ilgan) - sobiq amerikalik kollej va professional futbolchi, sakkiz mavsum davomida Milliy Futbol Ligasida (NFL) hujumkor chiziqchi bo'lgan. U Texas universitetida kollej futboli o'ynagan va butun Amerika unvoniga sazovor bo'lgan. U 1997-yilgi NFL loyihasining uchinchi bosqichida Denver Bronkos tomonidan tuzilgan va butun professional futbolchilik faoliyati davomida Broncos uchun o'ynagan. Nil 2010-yilgi umumiy saylovlarda Texas Vakillar palatasiga nomzod bo'lgan.

Yoshligi
--------

Neil Texas shtatining Xyuston shahrida tug'ilgan. U Xyuston chekkasidagi Cypress Creek o'rta maktabida o'qigan va u erda Cypress Creek Cougars uchun o'rta maktab futboli o'ynagan.

Kollejdagi karyerasi
--------------------

U Ostindagi Texas universitetida o'qish uchun sport stipendiyasini qabul qildi va 1993-yildan 1996-yilgacha Texas Longhorns futbol jamoasida o'ynadi. 1996-yilda u butun Amerikaning birinchi jamoasining kattasi sifatida bir ovozdan tan olingan.

Professional karyera
--------------------

Denver Broncos 1997 NFL loyihasining uchinchi bosqichida (umumiy 67-chi tanlov) Neilni tanladi va u 1997-yildan 2004-yilgacha Broncos uchun o'ynadi. 1997-yilda yangi o'yinchi sifatida cheklangan o'yin vaqtini ko'rganidan so'ng, u keyingi yetti mavsumda 108 ta o'yindan 104 tasidan boshlab, Bronkosning hujum chizig'ida ishonchli boshlovchisiga aylandi. U Super Bowl XXXII va XXXIIIda Bronkosning NFL chempionlik jamoalarida o'ynadi.

Futboldan keyingi hayoti
------------------------

2010-yilda Neil Texas Vakillar Palatasining 48-okrugiga respublikachilardan nomzod bo'lgan. Uning raqiblari amaldagi demokrat Donna Xovard va libertarist Ben Iston edi. Saylov natijalariga ko'ra, Xovard 16 ovoz bilan g'alaba qozongan. Neil Texas uyida natijalarga qarshi chiqdi. Tanlangan tergov qo'mitasi Xovard haqiqatda atigi to'rtta ovoz bilan g'alaba qozongan bo'lsa-da, Neil saylovni bekor qilish uchun talab qilinadigan isbot yukini bajarmaganligini aniqladi. Neil 2011-yil 18-martda, qonunchilik sessiyasining deyarli yarmida bu chaqiruvdan voz kechdi.

Siyosiy intilishlarni amalga oshirishdan oldin, Neil Ostin hududida ESPN Radio filiali 104.9 The Hornda Erin Hogan bilan birga *The Morning Rush* dasturini olib bordi.

Neilning o'g'li David 2015-yildan 2018–2019-yilgi mavsumgacha Texasning West Leyk-Xillz shahridagi Vestleyk o'rta maktabida universitet futboli o'ynagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Pro Football Hall of Fame, Draft History, 1997 National Football League Draft Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-11-29).. Retrieved February 2, 2012.
2. ↑  „arxiv nusxasi". 12-oktabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-may 2022-yil.

Havolalar
---------

* Klub biosi Wayback Machine saytida arxivlandi (2005-04-10).

Andoza:1996 NCAA Division I-A College Football Consensus All-AmericansAndoza:Broncos1997DraftPicksAndoza:Super Bowl XXXIIAndoza:Super Bowl XXXIII
**Biznes konsultant** (lotinchadan *consultare*, „muhokama qilish") biror sohada professional yoki ekspert darajasida maslahat bera oluvchi mutaxassisdir. U Xavfsizlik (Elektron yoki jismoniy), Boshqaruv, Buxgalteriya, Huquq, Kadrlarni boshqarish (HR), Marketing, Moliyaviy nazorat, Muhandislik, Raqamli transformatsiya, Krizisdan chiqish kabi ixtisoslashgan yoʻnalishlar boʻyicha alohida konsultatsiyalovchi shaxsdir.

Konsultant odatda biror sohaning yetuk mutaxassisi oʻlaroq oʻsha sohada keng bilim va tajribaga ega boʻladi. Konsultantlat oʻz mijozlarining vaqtini tejaydi, daromadi ortishiga koʻmaklashadi va resurslari tejalishi hamda samarali foydalanilishini koʻzda tutadi. Konsultantlar odatda ikkiga boʻlinadi (tibbiyot sohasdi konsultantlaridan tashqari):

* **Ichki konsultant** — korxona tomonidan maosh evaziga ishga olingan va kompaniya ichidagina faoliyat olib boruvchi va ayni paytda boshqa xodimlar va/yoki kompaniya boʻlimlari tomonidan oʻzi ham konsultatsiya qilinishi (mijoz sifatida) mumkin boʻlgan kishi.
* **Tashqi konsultant** — biror shaxs yoki korxona tomonidan tashqaridan yollangan, bilimlari maxsus bir soha boʻyicha cheklangan va vaqtinchalik, toʻlov evaziga maʼlum muddat faoliyat olib boruvchi shaxs. Tashqi konsultantlar odatda bir nechta mijozlarga xizmat koʻrsatishi mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  Pieter, Tordoir*. The professional knowledge economy: the management and integration services in business organizations*, 1995 — 140 bet.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4187039-6

 |
**PLUG** — yer haydashda ishlatiladigan q.h. quroli. Misr, Xitoy, Oʻrta Osiyoda qadimdan maʼlum boʻlgan. Dastlab yogʻochdan yasalgan, uchiga tigʻ qoplangan. Ot, xoʻkiz qoʻshib ishlatilgan (qarang Omoch). Miloddan avvalgi 1-ming yillikda temir lemexli P.lar paydo boʻla boshlagan. Metall P.lar 18-asr yarmida paydo boʻlgan. Traktorlar P.lari 1marta 20-asr 20-yillarida ishlab chikarilgan. P. asta-sekin takomillashtirib borilgan.

Ish organlarining tuzilishiga qarab lemehli va diskli; tortish kuchi turiga qarab, traktorga oʻrnatiladigan (oʻrnatma, yarim oʻrnatma, tirkama), otga qoʻshiladigan va kanatli; ish organlari soniga qarab, 1—2 va koʻp korpusli; vazifasiga qarab, umumiy va maxsus; yer haydash usuliga qarab, tuproqni ichkariga va tashqariga agʻdarib egat ochadigan hamda tekis haydaydigan P.lar boʻladi.

Traktorga oʻrnatiladigan lemexli P.lar (tirkama, yarim oʻrnatma) keng qoʻllaniladi. Asosiy uzellari: ish organlari, haydash chuqurligini rostlovchi mexanizm, avtomat, silindr, tayanch gʻildiraklar, oʻrnatish yoki osish moslamasi. Lemexli P.larning ish organlari — korpus, chimqirqar, disk-pichoq. Haydalma qatlam ostini yuqoriga chiqarmasdan 5—12sm chuqur haydashda korpusga qoʻshimcha chuqurlatkichlar mahkamlanadi. Chim-qirqarlar P. korpusidan 30—35 sm oldinga oʻrnatiladi, 10 sm gacha tuproq qatlamini olib, korpus hosil qilgan egat tagiga tashlaydi. Diskli P.lar, asosan, yangi yerlarni haydashda ishlatiladi. Umumiy ishlarga moʻljallangan P.lar har qanday yerni 18— 45 sm chuqurlikda haydashda qoʻllaniladi. Mokisimon P.larning korpusi oʻngga va chapga aylanadigan 2 seksiyadan iborat. Seksiyalar navbat bilan ishlaydi. Maxsus P.lar changalzor-botqoqliklarni, bogʻ, tokzor, oʻrmon, toshloq yerlarni haydashda ishlatiladi. Yerni shudgor qilish uchun 1 korpusli (PO-1-30 markali) va 2 korpusli (PO-2-30) agʻdarma-osma P.lar, dehqon va fermer xoʻjaliklari uchun 2 korpusli (PN-2-30) va 3 korpusli (PN3-30) agʻdarma-osma P.lar, texnik ekinlar uchun moʻljallangan yer haydaladigan 3 korpusli (PDN-3-30) va toʻrt korpusli (PDN-4-45) agʻdarma-osma P.lar, yerni chuqur haydashga moʻljallangan yarusli tirkama (PYA-3-35) P.lar (hammasi "Chirchiqqishmash" AJ); paxta, gʻalla va boshqa ekinlar ekiladigan yerlarni xaydash uchun moʻljallangan osma P. (PN-3-35) ("Urganchozuqamash" AJ), yerni bir tekis agʻdarib haydash uchun moʻl-jallangan agʻdarma-osma P. (EurOpal 9 (4+1) N 100) ("Agregat" zavodi va "Lemken" firmasi) va boshqa ishlab chiqarilmoqda. Bu P.lar yerni 18—45 sm chuqurlikda haydaydi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mass-spektroskopiya**, mass spektrometriya — modda tarkibidagi atom va molekulalar spektri boʻyicha ularning massasini tekshirish usullari. Atom va molekulalari ionlashgan har bir modda t/ye nisbat bilan bir-biridan farq qiladi, bu nisbat (bunda t – massa, ye – ion zaryadi) mass-spektrometrlar bilan oʻlchanadi. Olingan spektrga koʻra, modda massasi va jism tarkibidagi boshqa moddalar miqdori topiladi. Mass-spektroskopiya tatbikiy fizika, kimyo, biol. tibbiyot, geol. va texnikada asosiy analitik usullardan biri hisoblanadi. Jism (yoki suyuk,lik) tarkibidagi modda massasini aniqlashning har xil usullari bor. Mas, dublet usuli bilan dispersion chiziqlar orasidagi masofa anikdanadi va shu masofa boʻyicha massalar farqi topiladi. Ionlar tokini oʻlchash usuli bilan moddalar massasi aniqlanadi.

Gaz tarkibini aniqlash uchun ham Mass-spektroskopiyadan foydalaniladi. Gazlar toʻliq bugʻlatish, izotopga ajratish, vakuumda uchqunlatish va ionlar bilan bombardimon qilish usullari orqali tekshiriladi. Maʼlum miqdordagi moddani Mass-spektroskopiya bilan tekshirib, undagi elementlar miqdori – gaz aralashmalaridagi komponentlari miqdori nazorat kilinadi va aniqlanadi, izotoplar olinadi. Kimyo sanoatida Mass-spektroskopiya bilan texnologik jarayonlar boshqariladi, atom yuqori qatlamining tarkibi oʻrganiladi, zaryadli zarralarning toʻqnashishidagi jarayonlar kuzatiladi, kimyoviy reak-siyalar kinetikasi tekshiriladi. Mass-spektroskopiya koʻp sohalarda yagona usul hisoblanadi. Mass-spektroskopiya yordamida Yer yuqori atmosferasining neytral va ion tarkibi oʻlchangan (boshqa sayyoralarning atmosfera tarkibini ham shu usulda oʻlchash mumkin).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Massa soni** — atom yadrosidagi nuklonlar, yaʼni proton va neytronlarning yigʻindi soni. Yadrolarni belgilash uchun x belgidan foydalaniladi, bunda X — elementlarning kimyoviy belgisi, A — yadroning M.s,— yadrodagi protonlar soni. Masalan, nU belgisi tabiiy uran izotopini ifodalab, yadrodagi nuklonlar soni A=235 va neytronlar soni A—Z=235—92=143 ekanligini koʻrsatadi. Yadroning Massa soni kimyoviy element izotopi atomining butun songacha yaxlitlangan nisbiy massasidan farq qilmaydi. Yadro reaksiyalari va radioaktiv yemirilish jara-yonlarida Massa sonining miqdori oʻzgarmas kattalikdan iborat boʻlib qoladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mutlaq**, **Absolyut** (lot. absolutus — shak-shubhasiz, cheklanmagan, mutlaq) — shak-shubhasiz, shartsiz, hech qanday shart-sharoitlarga bogʻliq bulmagan, cheklanmagan, poyoniga yetgan, mukammal degan maʼ-nolarni bildiruvchi tushuncha (mas, M. haqiqat, M. monarxiya, M. chempion va boshqalar). Nisbiy tushunchasining teskarisi. M. tushunchasi koʻproq falsafada qullanadi. F. Shelling M. borliq deb cheklangan vokelikni, Gegel M. ruh deganda olamning abadiy oʻzgarmas birlamchi asosini, yaʼni oliy dunyoviy aqlni tushungan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
{{Bilgiquti aholi punkti
| nomi = Mason
| mavqe = Shahar
| mamlakat = AQSh
| mintaqa turi = AQSh maʼmuriy boʻlinishi|Shtat
| mintaqa = Ohio
| jadvalda mintaqa = Ohio
| tuman turi = Okrug (AQSh)|Okrug
| tuman = Warren County, Ohio|Warren
| jadvalda tuman = Warren County, Ohio|Warren
| jamoat turi =
| jamoat = 
| jadvalda jamoat = 
| qaram = shahar
| gerb = 
| bayroq = 

```
| lat_dir = N | lat_deg = 39 | lat_min = 21 | lat_sec = 29
| lon_dir = W | lon_deg = 84 | lon_min = 18 | lon_sec = 43
```

| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 300
| mintaqa xaritasi oʻlchami = 
| tuman xaritasi oʻlchami = 
| mamlakat xaritasi = 
| mintaqa xaritasi = 
| tuman xaritasi = 
| ichki bolinishi = 
| rahbar turi = Mer
| rahbar = Don Prince (R)
| asos solingan = 
| ilk eslatilishi = 
| avvalgi nomlari = 
| qachondan beri = 
| maydon = 45,7
| balandlik turi = Dengiz sathidan balandligi
| AP markazi balandligi = 247
| iqlim = 
| rasmiy til = 
| aholi = 31,039
| sanalgan yil = [[July2011-USBureau
| zichlik = 482,6
| aglomeratsiya = 
| milliy tarkib = 
| konfessiyaviy tarkib = 
| etnoxronim = 
| vaqt mintaqasi = -4
| DST = bor
| telefon kodi = 513
| pochta indeksi = 45040
| pochta indekslari = 
| avtomobil kodi = 
| identifikator turi = Federal Information Processing Standard|FIPS kodi
| raqamli identifikator = 39-48188
| Commons turkumi = 
| sayt = imaginemason.org
| sayt tili = 
}}
**Mason** AQShning Ohio shtatida joylashgan shahardir. Warren okrugi tarkibiga kiradi.

Aholisi
-------

31,039 nafar aholi istiqomat qiladi ([[July2011-USBureau). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 482,6 nafar kishi.

Geografiyasi
------------

Maydoni — 45,7 km2. Shundan 45,6 km2 quruqlik, 0,1 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 247 m balandlikda joylashgan. 

Mason manzarasi.

Manbalar
--------

1. ↑  „American FactFinder".  United States Census Bureau. Qaraldi: 31-yanvar 2008-yil.

Havolalar
---------

* imaginemason.org

  


|  |  |
| --- | --- |
| AQSh geografiyasi | *AQSh geografiyasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* LCCN: n78016807
* MusicBrainz: 41e132dd-c7ba-42b7-831e-8e8af0f44c21
* VIAF: 158585218
* en:WorldCat Identities: lccn-n78016807

 |
**Esmeralda** Kubaning Kamaguey mintaqasida joylashgan munisipalitetdir .

Geografik joylashuvi
--------------------

Munitsipalitet Braziliya (Yaronu nomi bilan ham tanilgan), Kaonao, Guanaja, Kemado va Tabor barrioslariga boʻlingan.

Kayo Romano, Jardines del Rey arxipelagining koʻchalaridan biri Esmeralda shimolida, La Jiguey koʻrfazi (*Bahia de Jiguey*) boʻylab joylashgan.

Demografiyasi
-------------

2004-yilda Esmeralda munitsipalitetida 29 953 kishi istiqomat qilgan. Umumiy maydoni 1480 km2 , aholi zichligi 1,230/km2 (3,200/sq mi).

Iqtisodiyoti
------------

Iqtisodiyot shakarqamish, kokos, ananas, apelsin va tamaki ekinlariga asoslangan.

Yana qarang
-----------

* Esmeralda shahar muzeyi
* Kuba shaharlari ro'yxati
* Kuba munitsipalitetlari

Manbalar
--------

1. ↑  *Guije.com.* „Esmeralda" (es). Qaraldi: 5-oktabr 2007-yil.
2. ↑  *Atenas.cu.* „2004 Population trends, by Province and Municipality" (es) (2004). 14-iyul 2006-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-oktabr 2007-yil.
3. ↑  *Statoids.* „Municipios of Cuba". Qaraldi: 5-oktabr 2007-yil.

Havolalar
---------

* Media related to Esmeralda, Cuba at Wikimedia Commons
**Mass-spektrometrlar** - moddaning ionlashgan zarralari (molekula, atomlari)ni massalari boʻyicha aniqlaydigan (ajratadigan) asboblar. Ishi magnit va elektr maydonlarining boʻshliq (vakuum) dagi ionlar dastasiga koʻrsatadigan taʼsiriga asoslangan. Statik va dinamik M.-s.lar boʻladi. Statik M.-s.ning ishi oʻzgarmas magnit va elektr maydonlardagi ionlarning temperaturayektoriyasi nisbati t/ye ga bogʻliq, bunda t—ion massasi, ye— elektr zaryad. Dinamik M.-s.ning ishi esa, asosan, ionlarning manbadan kollektorgacha boʻlgan masofani oʻtish vaqtiga yoki oʻzgaruvchan elektr va magnit maydonlardagi tebranish davriga asoslanadi. Qayd qilish uslubiga koʻra, M.-s. ionlar dastasini fotografik qayd qiluvchi va ion tokini elektr asboblar bilan qayd qiluvchi xillarga boʻlinadi.

M.-s.ning asosiy qismlari: ion manbalari (tekshirilayotgan modda ionlashib, maʼlum yoʻnalishda ion dasta hosil qilinadi); analizator (asosan, ion manbaidan chiqayotgan ion dastasini ionlarning massasi, zaryadiga qarab bir necha ion dastaga ajratadi); qabul qilish qurilma-s i (bir yoki bir necha maxsus elektrodlar — ion kollektor). Ion kollektorlari ion toki kuchaytirgichlari va hisoblash asboblariga ulanadi. M.-s.da, shuningdek, tekshirilayotgan gazsimon moddani ion manbaiga oʻtkazuvchi qurilma, vakuum manometrlar sistemasi, ion tutqichlar, ion manbai va 10~7 — 10~5 mm sim. ust. bosimini vujudga keltiruvchi vakuum nasoslar boʻladi. M.-s.ning ion manbai, analizator va ion toki kuchaytirgichlari turgʻun tok manbaiga ulanadi. Atom yadrosi spektroskopiyasida maxsus spektrometrlar — alfa- va beta-spektrometrlari mavjud. M.-s. fizika va texnikada, biologiya va tibbiyot, sanoat va boshqa sohalarda ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aqcha svitasi** (Aqcha soyi nomi-dan) — oʻrta toshkoʻmir davriga mansub svita. 1939-yilda Chatqol tizmasining gʻarbiy qismida mustaqil svita sifatida ajratilgan. Aqcha svitasi nordon va oʻrta asos-li vulkan jinslardan tashkil topgan. Umumiy qalinligi 2500 m. Aqcha svitasida oʻrta toshkoʻmir davriga mansub toshqotgan oʻsimlik qoldiqlari topilgan. Aqcha svitasi Chatqol va Qurama tizmalarida keng tarqalgan va bu togʻlardagi Aqcha svitasida nodir metall konlari uchraydi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Massa** — asosiy fizik kattaliklardan biri boʻlib, materiyaning inersion va gravitatsion xossalarini aniqlovchi skalyar kattalik.
SIda massa kgda oʻlchanadi.

**Massa** (lotincha: *massa* — katta tosh; boʻlak) (fizikada) — jismning inertlik va gravitatsion xususiyatlarini ifodalovchi fizik kattalik. M. tushunchasini fanga birinchi boʻlib I. Nyuton 1687-yilda "Natural falsafaning matematik asoslari" nomli asarida olib kirgan. Har qanday jism unga boshqa jismlar taʼsir etmaguncha tinch yoki toʻgʻri chiziqli tekis harakatini saqlaydi. Jismlarning bu xususiyati inertlilik deb ataladi. Jism inertliligining oʻlchovi — inersion M. Berk sistemani tashkil etuvchi ikki jism faqat oʻzaro taʼsirlashadi. At vaqt mobaynida birinchi jism tezligi Di va ikkinchi jism tezligi Di, ga oʻzgargan bulsin. Nyuton qonunlariga asosan mt&v=—t2Di, boʻladi, bunda t va t2 — koeffitsiyentlar. At oʻzgarsa, unga mos ravishda Di va Di2 lar ham oʻzgaradi, lekin /i va t2 oʻzgarmas kattalik boʻlib qolaveradi, /i va t2 lar faqat birinchi va ikkinchi jismlarning oʻziga bogʻliq boʻlganligi uchun ular inersion M.lar deb ataladi. Ammo jism faqat inersion xususiyatlarga ega boʻlibgina qolmay, atrofidagi fazoda gravitatsiya maydonini vujudga keltiradi. Bu maydon oʻz xususiyatlari boʻyicha zaryadlangan jism hosil qilgan elektrostatik maydonga oʻxshaydi. Gravitatsiya maydonini vujudga keltiruvchi zaryad gravitatsion zaryad yoki gravitatsion M. deb ataladi. Nyutonning butun olam tortishish qonunita asosan, Yerning gravitatsiya maydoniga emas, Yer sirti yaqinida joylashgan jismga Yerning tortishish kuchi taʼsir etadi.

Tinch holatdagi M.si nolga teng boʻlgan zarralar ham bor. Masalan, fotonlar.Bunday zarralar tinch holatda mavjud boʻlmaydi.Paydo boʻlgan ondayoq c(yorugʻlik tezligi) tezlik bilan harakatlana boshlaydi.

Belgilanishi
------------

* Belgisi: *m* (ingl. *m* — *mass*)
* SI da: kilogramm, *kg*
* Boshqa kattaliklari: tonna *t*, gramm *g*, karat *Kt* va boshq.
* Oʻlchov asboblari: tarozilar

Xossalari
---------

{\displaystyle E=mc^{2}}

*E* — energiya,
*m* — massa,
*c* — yorugʻlik tezligi

Havolalar
---------

* Успехи физических наук (ruscha)

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Qanos** (koʻkrak) — meʼmoriy qism; peshtoq ravogʻining tepasidagi tumorsimon juft shakl. Q. yuqoridan gorizontal, yonlaridan vertikal va pastdan ravoqning egri (linga) chiziqlari bilan chegaralanadi. Ravoq lingasini chiqarishda gʻishtlar radial yoʻnalishda, Q. qismida gorizontal qoʻyib teriladi. Q. bino tarzlariga diqqatni tortish, meʼmoriy mujassamotga urgʻu berishga xizmat qiladi.

9— 12-asrlarda Q.ning tepa burchaklari aksari boʻrtiq doira shakl bilan, ravoqning uch (choʻqqi)larini oʻziga xos tugun bilan ajratish usuli qaror topgan (Raboti Malik karvonsaroyi, Oʻzgan maqbaralarining peshtoqlarida), dinamik kvadratlar (katta kvadrat ichiga 45° da burib kirgizilgan kichik kvadratlar) va ravoqlarning choʻqqilarida uchburchaklar (Ismoil Somoniy maqbarasida) qoʻllangan. Q. sirti uning shakliga mos nabotiy (mas, Koʻhna Urganchdagi Faxriddin Roziy maqbarasish) va sirkor (Tillakori madrasa bosh peshtogʻida) naqshlar bilan toʻldiriladi; sirkor, nabotiy naqshlarda ham band (gul band) lari 9—12-asrlardagi doiralarni eslatuvchi (gajaksimon) tarzda bajarilgan. Baʼzan Q.larda ohu, sher, quyosh (Sherdor madrasa bosh peshtogʻida), qushsemurgʻ (Buxorodagi Nodir Devonbegi madrasasi Q.da) tasvirlari ham qoʻllangan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Elbek Musayev** (1935.15.8, Toshkent) — telejurnalist, kichik hajmdagi hikoyalar (miniatyura) ustasi. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1990). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1972). Urta Osiyo universitetni tugatgan (1958). Oʻzbekiston televideniyesi Bolalar va oʻsmirlar tahririyatida kichik muharrir, katta muharrir (1957—62), "Yoshlik" bosh tahririyatining bosh muharriri (1962-67, 1969-86), dasturlar bosh direktori (1986—88), Oʻzbekiston televideniyesi va radioeshittirish qoʻmitasi raisiningoʻrinbosari (1988—92). M.ning televideniyedagi ijodiy faoliyati "Istiqbol egalari", "Gʻazalxon yoshligim", "Romantika" televizion teatri, "Talabalik — oltin davrim", "Ona shaxrim — Toshkentim", "Zehn" turkum koʻrsatuvlari bilan bogʻliq. U Navroʻzga bagʻishlanib oʻtkaziladigan uzluksiz telekoʻrsatuv tashkilotchilaridan. U ayniqsa, oʻzi asos solgan "Teleminia-tyuralar teatri", "Otalar soʻzi — akdning koʻzi" dasturlari bilan elga tanildi. 1962-yildan beri koʻrsatib kelinadigan "Otalar soʻzi — aqlning koʻzi" koʻrsatuvi oʻzbek xalqining eng yaxshi urf-odatlari, anʼanalari, odamiylik, mehr-shafqat, adolat, sadoqat kabi hislatlarni tarannum etib oʻzbek televideniyesi tarixida muayyan iz qoldirdi.

Manbalar
--------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Yuan Hongdao** (xitoycha 袁宏道, pinyin Yuan Hongdao , 1568—1610) — Min imperiyasi davridagi xitoy shoiri. „Uch Yuan birodarlar" dan biri. Uning umri Xitoy tarixida Chju Yitzyun hukmronligi davriga toʻgʻri keladi (1573-1620).

Tarjimai hol
------------

Yuan oilasi harbiy xizmatchilarning avlodlaridan iborat edi. Yoshligida bolada adabiyotga qiziqish paydo boʻldi va oʻn besh yoshida u oʻzining adabiy klubini tashkil etdi.

Yigirma toʻrt yoshida, 1592 yilda u rasmiy lavozim uchun imtihonlarni muvaffaqiyatli topshiradi, ammo uni uch yildan keyin oladi. Ammo bu ish koʻp oʻtmay, bir yildan keyin uni zeriktirdi. Shundan soʻng u koʻp sayohat qiladi va faylasuf Li Chji bilan aloqada boʻladi. Sayohatlarda uning ukalari ham ishtirok etishadi, ularning eng kattasi konfutsiylik-buddist edi. Sayohatlar „Zhidao ji" sheʼriy toʻplamining nashr etilishiga olib keladi 志道集.

Uch aka-uka sheʼriyati ravshanlik va samimiylikka eʼtibor qaratib, oʻz izdoshlarini topadi va oxir-oqibat „Gongʻan [tuman] maktabi" nomi bilan mashhur boʻlib qoladi, bu maktabning oʻzagi „yaxshi yozish" haqiqiy his-tuygʻular va shaxsiy tajribadan kelib chiqadi degan tushunchadir. Sheʼriyatda siz xilma-xillikka erishishingiz, lekin izchil ham boʻlish kerak. „Tajribalar bizga chuqur kiradi va biz kitoblardan oʻrgangan narsalarimiz sirtda yotib turadi".

Yuan Hongdao davrida sheʼr yozish va oʻqish eng sevimli dam olish tadbirlaridan biri edi.

1600 yilda aka-ukalardan biri vafot etdi, shundan soʻng Yuan Xongdao oʻzini oʻylash va sheʼr yozish uchun koʻldagi kichik orolga koʻchib oʻtadi. Shunday qilib, „Siaobi Tanji" ning yana bir toʻplami dunyoga keldi.

Yuan Hongdao Syu Vey ijodining muxlisi edi, u mashhur rassomning sheʼrlar toʻplamini saqlanib turgan edi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Swartz A.* „Hung-tao Yüan //" (Inglizcha). *Open Library* (2007-yil). Qaraldi: 6-dekabr 2022-yil.
2. ↑  „Hongdao Yuan" (Inglizcha). *OCLC Research*.  OCLC Research Library. Qaraldi: 6-dekabr 2022-yil.
3. ↑  „Hongdao Yuan" (fransuzcha). *Babelio* (2007-yil). Qaraldi: 6-dekabr 2022-yil.
4. ↑  „Xitoy bibliografik bazasi" (Inglizcha). *Harvard Univercity*.  The Faculty of Arts and Sciences. Qaraldi: 6-dekabr 2022-yil.

Havolalar
---------

* Xitoyda mo'g'ullar hukmronligi. Yuan imperiyasi
* Cultural China saytida Yuan Hongdaoning poemasi
**Elchi** — 1) bir davlatning boshqa bir davlatdagi elchixonasiga rahbarlik qiluvchi diplomatik vakil. Tarixiy manbalarda bir davlat hukumati tomonidan ikkinchi davlat hukumatiga diplomatik vazifa bilan yuboriladigan doimiy yoki muvaqqat vakil E.gina emas, balki yalavoch, yalafar, rasul atamalari bilan ham ifodalangan. Muxtor vakil hisoblanmish E. zimmasiga diplomatik aloqalar oʻrnatish, davlatlar yoxud dushman tomonlar oʻrtasida tinchlik oʻrnatish, hamkorlikdagi harakatlarga oid bitimlar tuzish, davlat boshligʻi yoki hukmdor sulola aʼzolarining vafoti munosabati bilan taʼziyalar bildirish, biron bir shodiyona bois muborakbodlar qilish kabi masʼuliyatlar yuklatilgan. Oltin Oʻrda xonligida E.ning bosh vazifalari sirasiga hukumat xazinasiga tobe yurtlardan yigʻilgan oʻlponni oʻz muddatida yetkazish ham kirgan.

11-asr yozma obidasi "Qutadgʻu bilig"da E. etib tayinlanadigan shaxsning bir qator talablarga javob berishi taʼkiddangan. Xususan, uning bilimli, zakovatli, sadoqatli, koʻzi toʻq, bosiq, uyatandishali, keng qamrovli, zehnli, dono, ziyrak, ichimlik ichmaydigan, koʻrkli, mard, shirin soʻzli boʻlishi talab etilgan. "E." atamasi ilk bor Uyuq daryosi vodiysidan topilgan qadimiy turkiy Enasoy runik bitikida qayd etilgan boʻlsa, "yalavoch" atamasi birinchi marta Oltinkoʻl yaqinidan topilgan Enasoy yodnomasida koʻzga tashlanadi. Mazkur qadimiy turkiy bitigda 711 yilning avgust—sentabrda Tibetga Turk xoqonligidan kelgan diplomatik vakilning tashrifi xususida gap boradi.

Chingiziylar davrida E.lar darajasiga qarab oltin, kumush, choʻyan, jez va yogʻoch payza bilan taʼminlangan.

E. oʻz vataniga qaytishdan oldin diplomatik vakolati tugayotgan davlat boshligʻidan maxsus yorliq — ijozat qogʻozi olishi lozim hisoblangan.

E.ning oʻldirilishi yoki hibs qilinishi aksariyat diplomatik munosabatlarning keskinlashuviga, baʼzan uzilishiga olib kelgan. Jumladan, Oʻtrorda moʻgʻul E.larining Xorazmshoh tomonidan qatl qilinishi Movarounnahrning Chingizxon boshliq istilochilar tomonidan zabt etilishini tezlashtirdi.

Amir Temur va Temuriylar davrida Sharq bilan Gʻarb oʻrtasida savdosotiq va E.lik aloqalarini har tomonlama rivojlantirishga gʻoyat katta eʼtibor berilgan. Amir Temur Yevropaning Fransiya, Angliya va Kastiliya kabi yirik qirolliklari bilan bevosita savdo va E.lik aloqalari oʻrnatgan. Tashqi savdoni kengaytirishda temuriylarning turli mamlakatlar (Xitoy, Tibet va Hindiston va boshqalar) bilan olib borgan E.lik aloqalari muhim ahamiyatga ega boʻlgan;2) oliy diplomatiya darajasi — favqulodda va muxtor elchi (qarang Diplomatiya daraja va martabalari).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Elberta** — oʻrtapishar xoʻraki shaftoli navi. AQShda yaratilgan. Xitoy Chaynez King shaftoli navi urugʻkoʻchatini sariq etli shaftoli (Krauford chillakisi) navi bilan changlantirib chiqarilgan, deb taxmin qilinadi. Dogʻiston, Ukraina, Qozogʻiston, Gruziya, Ozarbayjon, Qirgʻiziston, Turkmaniston, Tojikistonda ekiladi. Tupi kuchli oʻsadi, daraxtining boʻyi baland, shoxshabbasi oʻrtacha, sharsimon. Gullari mayda, ikki jinsli, qizgʻishpushti rang. Mevasi vazni oʻrtacha 140— 150 g (350—400 g gacha), dumaloq ovalsimon, poʻsti qalin, tuki kam, etidan oson archiladi, eti sariq, mazasi nordon-shirin, sersuv, tarkibidagi qand miqdori 12—13%, nordonligi 0,75%. Mevasi yangiligida yeyiladi, qoqi va konserva qilinadi. Tashishga chidamli. 1959-yilda Oʻzbekistonning hamma viloyatlari uchun rayonlashtirilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Elbrus** (kabardincha — Oshxomaxo, bolqorcha — Mingitov) — Katta Kavkazning Yon tizma sistemasidagi eng baland togʻ massivi. Granit va kristalli slanetslardan tuzilgan baland sokolda joylashgan va, asosan, andezitdan tashkil topgan soʻngan vulkanning qoʻsh choʻqqili konusi. Gʻarbiy choʻqqining bal. — 5642 m, sharqiysi — 5621 m. Ular balandligi 5325 m boʻlgan togʻ beli bilan ajralgan. E.ning ustki qismi firn va muzliklar bilan qoplangan. Undan hamma tomonga muz parraklari radial yoʻnalishda tarqalgan. Muzliklarning (umumiy soni 50 dan ziyod) maydoni 134,5 km². Ulardan eng yiriklari Katta Azav, Irik, Terskoʻl. E. yonida, Baksan daryosining yuqori oqimida koʻchki va sellar lab.i joylashgan. E.ning sharqiy choʻqqisi ilk bor (1829-yilda) rus ekspeditsiyasining yoʻl boshlovchisi K. Xashirov (kabardin) tomonidan zabt etilgan, gʻarbiy choʻqqisiga esa F. Grove boshchiligidagi ingliz alpinistlari (yoʻl boshlovchisi bolqor A. Sottayev) chiqishgan (1874-yilda). Togʻ massivi yon bagʻrilaridan Shimoliy Kavkazning yirik daryolari (Kuban va Terek) boshlanadi. E.ga yondashgan hudud alpinizm va togʻ changʻi sporti, turizm markazlaridan biri.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kyle Snyder** (tugʻ. 1995-yil 20-noyabr, Woodbine, Maryland, AQSh) — amerikalik erkin kurashchi, 97 kg gacha vazn toifasida, AQSh terma jamoasi aʼzosi. Ikki karra Jahon chempioni, besh karra Panamerika chempioni, Yozgi Olimpiada oʻyinlari chempioni, Jahon kubogi gʻolibi.

Faoliyati
---------

1995-yil 20-noyabrda Kyle Snyder Meryland shtatida (AQSh) tugʻilgan.

2013-yilda birinchi muvaffaqiyat Snyderga, Sofiyada (Bolgariya) boʻlib oʻtgan yoshlar oʻrtasidagi Jahon chempionati finalida armanistonlik kurashchi Viktor Kazishvilini magʻlub etganida keldi. 2015-yilda u Panamerika oʻyinlarida ham, Jahon kubogida ham gʻalaba qozonib muvaffaqiyatga erishdi. Shu bilan birga, u kurash boʻyicha eng yosh amerikalik Jahon chempioniga aylandi. 2016-yilda Rio-de-Janeyroda (Braziliya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida u finalida Ozarbayjon terma jamoasi sharafini himoya qilgan ozarbayjonlik kurashchi Xetaq Qazyumovni magʻlub etib, erkin kurash boʻyicha Amerikaning eng yosh Olimpiada chempioni boʻldi.

2017-yilda u Karmanshohdagi (Eron) Jahon kubogida kumush medalni qoʻlga kiritdi, Lauro de Freitasdagi (Braziliya) Panamerika chempionatida gʻolib chiqdi. Jahon chempionatida u yana oltin medalni qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili Amerika Qoʻshma Shtatlarida taniqli havaskor sportchi sifatida nufuzli „James Sullivan Award"ni olgan toʻrtinchi kurashchi boʻldi.

2018-yilda Iowa shahrida (AQSh) boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida Rossiya va Eronning kuchli jamoalari ishtirok etmagan holda gʻolib chiqdi. 2018-yilgi Jahon chempionatida u kumush medalni qoʻlga kiritdi. 2019-yilda Buenos Ayresdagi (Argentina) Panamerika chempionati va Limadagi (Peru) Panamerika oʻyinlarida gʻolib chiqdi. 2019-yilgi Jahon chempionatida u bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2020-yilda Ottavadagi (Kanada) Panamerika chempionatida gʻolib chiqdi.

2021-yilda u Gvatemaladagi Panamerika chempionatida gʻolib chiqdi. Oʻsha yili oktyabr oyida Osloda (Norvegiya) boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida 97 kilogrammgacha boʻlgan vazn toifasida kumush medal sohibiga aylandi. Finalda u rossiyalik sportchi Abdulrashid Sadulaevga yutqazib qoʻydi.

2015-2017-yillarda u uch marta AQShda yilning eng yaxshi erkin kurashchisiga beriladigan „John Smith Award" sohibi boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Kyle Snyder wins gold, becomes youngest U.S. Olympic wrestling champion ever". 27-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-oktabr 2017-yil.
2. ↑  *Abbott, Gary* „UPDATED: Snyder wins gold, Dieringer takes silver in freestyle at Junior Worlds in Bulgaria | TheMat.com - USA Wrestling".  TheMat.com (17-avgust 2013-yil). 22-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-sentabr 2013-yil.
3. ↑  „Ohio State wrestling champion Kyle Snyder wins Sullivan Award". *ESPN* (19-aprel 2018-yil). 19-iyun 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyul 2018-yil.
4. ↑  „Дэвид Тейлор удостоен приза имени Джона Смита". 29-noyabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-aprel 2019-yil.