recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
„**Tanets pod dojdyom**" (ruscha: *Танец под дождем*, yaʼni „Yomgʻir ostidagi raqs") — qozogʻistonlik qoʻshiqnavis Eduard Bergaliyev yozgan qoʻshiq. Taronani ilk bor „Multik" guruhi aʼzosi Bolat Boranov ijro etgan, ammo 2005-yilda[] qozoq xonandasi Yerlan Kokeyev ijrosidagi versiya keng shuhrat qozongan. Kokeyev ijrosidagi versiya nafaqat Qozogʻistonda, balki qoʻshni respublikalarda xitga aylangan. Qoʻshiqni bugunga qadar bir necha xonanda, jumladan, qirgʻiz qoʻshiqchilari Erkin Mukashev va Zamir Mirza kaver qilgan.

Dastlab bir necha xonanda qoʻshiq muallifi ekanligini daʼvo qilgan. Ayni damda Kokeyev qoʻshiq uchun mualliflik huquqiga egalik qiladi. Xonandaning soʻzlariga koʻra, Bergaliyev uni mualliflik huquqini xarid qilishga „yuridik jihatdan majburlagan". Bunga qaramay, xonanda qoʻshiqni yoqtirishini hamda tarona aynan uning ijrosi orqali yaxshi tanilganidan mamnun ekanligini aytgan. Kokeyev ijrosidagi versiya uchun klip suratga olingan. 2017-yil Kokeyev „Tanets pod dojdyom" nomli konsert dasturini eʼlon qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „«Танец под дождем»: История самой романтичной песни" (ruscha). *Limon* (14-sentyabr 2015-yil). Qaraldi: 20-oktabr 2022-yil.
2. ↑  *Колушбаев, Халас* „«Танец Под Дождем»: Ерлан Кокеев подводит итоги 25-летия на сцене" (ruscha). *1Show* (14-aprel 2017-yil). Qaraldi: 20-oktabr 2022-yil.

Havolalar
---------

* „Tanets pod dojdyom" YouTubeda
**Ideler** krateri (lat. Ideler) — oyning koʻrinadigan tomonining Janubiy materikidagi katta zarba krateri. Bu nom nemis astronomi Kristian Lyudvig Ideler (1766 — 1846) sharafiga berilgan va 1935 yilda xalqaro astronomiya Ittifoqi tomonidan tasdiqlangan.

Kraterning tavsifi
------------------

 Ideler krateri atrofi. Oyning janubiy qutbi xaritasining parchasi  .
Kraterning eng yaqin qoʻshnilari-gʻarbiy-shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan Breislak krateri; shimoli-gʻarbda Barozzi krateri; shimoli-Sharqda Spallanzani krateri; Sharqda-janubi-Sharqda Pitisk krateri va Janubi-gʻarbda Bekon krateri. Krater markazining selenografik koordinatalari 49°19 's 22°14' e 49,32° s 22,24° e g, diametri 37,8 km, chuqurligi 2,33 km.

Krater koʻpburchak shaklga ega boʻlib, janubi-gʻarbiy qismida kichik proektsiyaga ega. Mil tekislanib, Shimoliy qismida kichik kraterlar toʻplanishi bilan ajralib turadi. Kraterning Sharqiy qismi sunʼiy yoʻldosh krateri Ideler L bilan qoplangan (pastga qarang), er-xotin juftlik hosil qiladi. Milning ichki qiyaligi keng va silliqdir. Atrofdagi milning balandligi 10 m ga etadi, krater hajmi 1061 km 3 ni tashkil qiladi. Idishning pastki qismi tekis, sezilarli tuzilmalarsiz.

sunʼiy yoʻldosh kraterlari
--------------------------

 Devid Kempbell surati.

| Ideler | Koordinatalar | Diametri, km |
| --- | --- | --- |
| A | 50°13′S 21°56′E﻿ / ﻿50.21°S 21.93°E﻿ / -50.21; 21.93﻿ (Иделер A)GO | 10.7 |
| B | 50°47′S 22°21′E﻿ / ﻿50.78°S 22.35°E﻿ / -50.78; 22.35﻿ (Иделер B)GO | 9.7 |
| C | 51°20′S 23°14′E﻿ / ﻿51.34°S 23.23°E﻿ / -51.34; 23.23﻿ (Иделер C)GO | 6.4 |
| L | 49°20′S 23°39′E﻿ / ﻿49.33°S 23.65°E﻿ / -49.33; 23.65﻿ (Иделер L)GO | 36.5 |
| M | 49°00′S 25°34′E﻿ / ﻿49°S 25.57°E﻿ / -49; 25.57﻿ (Иделер M)GO | 18.2 |

shuningdek qarang
-----------------

* Oydagi kraterlar roʻyxati
* oy krateri
* Oy kraterlarining morfologik katalogi
* Sayyora nomenklaturasi
* Selenografiya
* Oyning mineralogiyasi
* Oyning geologiyasi
* Kechiktirilgan kuchli bombardimon

Eslatmalar
----------

Havolalar
---------

* Oyning raqamli foto atlasi.
* LAC-127 xaritasida Ideler krateri.
* Krater yaqinining selenologik xaritasi.
* „Описание кратера на сайте The Moon-Wiki" (en). 2018-yil 30-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 5-iyul.



* Lunar Picture Of the Day veb-saytidagi eslatma.
* Andersson, LE va EA Whitaker, NASA Oy nomenklaturasi katalogi, NASA maʼlumotnoma nashri 1097, 1982 yil oktyabr.

1. ↑  Karta okrestnostey yujnogo polyusa Luni.
**Binar qidirish** — (eng: Binary search — ikkilik qidirish)- saralangan elementlar roʻyxatidan elementni topish uchun samarali algoritm. Ikkilik qidirish algoritmi ishlash gʻoyasiga koʻra „boʻlib tashla va hukmronlik qil" paradigmasi asosida ishlaydi.
Ikkilik qidiruvdan foydalanishning eng keng tarqalgan usullaridan biri bu massivdagi elementni topishdir. Misol uchun, Tycho-2 yulduzlar katalogida bizning galaktikamizdagi eng yorqin 2 539 913 ta yulduz haqida maʼlumot mavjud. Aytaylik, siz yulduz nomidan kelib chiqib, katalogdan maʼlum bir yulduzni qidirmoqchisiz. Agar dastur yulduzlar katalogidagi har bir yulduzni birinchisidan boshlab, chiziqli qidiruv algoritmida tekshirgan boʻlsa, eng yomon holatda kompyuter siz izlayotgan yulduzni topish uchun barcha 2 539 913 ta yulduzni tekshirishi kerak boʻlishi mumkin. Agar katalog yulduz nomlari boʻyicha alifbo tartibida tartiblangan boʻlsa, ikkilik qidiruv, hatto eng yomon holatda ham 22 dan ortiq yulduzni tekshirishi shart emas edi.

Binary Search

Binar qidirish algoritmi ishlash prinsipi
-----------------------------------------

*Ikkilik qidirish algoritmining ishlashini tushunish uchun kompyuter bilan oʻyin oʻynab koʻramiz.*

Oʻyin sharti
* Kompyuter 1 va 100 oraligʻida ixtiyoriy natural son tanlaydi.
* Oldimizda turgan vazifa shu sonni iloji boricha kam taxmin ishlatgan holda topish.
* Har bir taxmindan keyin kompyuter sizga sizning taxminingiz kompyuter tanlagan sondan katta yoki kichikligini aytadi.
* Agar sizning taxminingiz kompyuter tanlagan son bilan bir xil boʻlsa, oʻyin tugaydi.

Buning uchun eng kam qadamda topish algoritmi qaysi?
Birinchi navbatda oʻrtadagi sonni taxmin qilib koʻramiz, yaʼni 50 ni.
Aytaylik kompyuter bizga taxminimiz kompyuter tanlagan sondan kichikroq ekanligini aytdi. Endi biz kompyuter tanlagan son 51 va 100 orasidagi son ekanligini bilamiz. Shunday qilib, bizning qidirish sohamiz ikki baravarga qisqaradi (50 ta son). Huddi shu tarzda davom etamiz. Endi 51 dan 100 gacha sonlar oʻrtasidagi sonni olamiz, yaʼni 75 ni.
Kompyuter bizga 75 tanlangan sondan katta ekanligini aytdi. Demak, 75 dan katta barcha sonlar ham tanlangan sondan katta ekan. Shunday qilib, bizdagi qidirish sohasi yana ikki baravarga qisqardi (25 ta son). Huddi shunday davom etib, biz oʻylangan sonni topishimiz mumkin.
Sonlar 100 ta boʻlgan holatda, biz har qanday tahminni koʻpi bilan 7 ta qadamda topishimiz mumkin boʻladi.

Binary search tree example

Dasturi
-------

```
#include <bits/stdc++.h>
using namespace std;
int binarySearch(int arr[], int l, int r, int x)
{
    if (r >= l) {
        int mid = l + (r - l) / 2;
        if (arr[mid] == x)
            return mid;
        if (arr[mid] > x)
            return binarySearch(arr, l, mid - 1, x);

        return binarySearch(arr, mid + 1, r, x);
    }
    return -1;
}
 
int main(void)
{
    int arr[] = { 2, 3, 4, 10, 40 };
    int x = 10;
    int n = sizeof(arr) / sizeof(arr[0]);
    int result = binarySearch(arr, 0, n - 1, x);
    (result == -1)
        ? cout << "Element massivda mavjud emas"
        : cout << "Element indeksda mavjud "<< result;
    return 0;
}

```
.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
**Idris al-Vosiq** (arab. أبو العلا أبو الدبوس الواثق بالله إدريس بن محمد بن أبي عبد الله محمد بن أبي حفص بن عبد المؤمن), **Abu Dabbus** nomi bilan tanilgan, 1266-yildan boshlab oʻlimigacha Marrakeshda hukmronlik qilgan oxirgi muvahhid xalifasi boʻlgan.

### Hayoti

Marrakosh 1266-yilgacha Mariniy sultoni Abu Yusuf Yoqub ibn Abdulhaq tomonidan qamal qilingan, ammo muvaffaqiyatsiz boʻlgan. Idris chalkash vaziyatdan foydalanib, amakivachchasi Abu Hafs Umar al-Murtazoni Abu Yusufning yordami bilan quvib chiqargan va oʻzini Almohod xalifasi deb e’lon qilgan. Biroq, Mariniy hukmdori oxir-oqibat oʻz fikrini oʻzgartirib, Zayyoniy Yagʻmurasin ibn Zyanni Marrakeshga hujum qilishga undagan. Qamal 1268-yildan 1269-yil sentyabrgacha, shahar qulagangacha davom etgan. Idris al-Vosiq Mariniy-Zayyoniylar birlashgan qoʻshinlari tomonidan qoʻlga olingan va qatl etilgan.
Idrisning oʻlimi Muvahhidlar xalifaligining tugashini belgiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Julien, Charles-André. Histoire de l'Afrique du Nord, des origines à 1830, Payot, Paris, 1994.
**Bingʻozi universiteti** Liviyadagi davlat oliy taʼlim muassasasidir. Ushbu universitet 1955-yilda tashkil etilgan. Universitet kampusi Bingʻozi shahrida joylashgan. Bingʻozi universiteti Liviya milliy reytingida 2-oʻrinda joylashgan.

Qabul va oʻqish toʻlovlari
--------------------------

Qabul komissiyasi oldingi oʻquv natijalari va imtihon natijalariga koʻra roʻyxatga olish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. O‘quv yili anʼanaviy tarzda ikki semestrga bo‘linadi. UoBda bakalavriatda oʻqishni arzon deb hisoblash mumkin, chunki oʻquv toʻlovi yiliga 1000 AQSh dollaridan kam. Ushbu taʼlim muassasasida magistr darajasini olish uchun yiliga taxminan 1000 AQSh dollari sarflashingiz kerak boʻladi. Universitetda oʻqishni rejalashtirayotganda, siz  manzilidagi universitet veb-saytida taʼlim narxi haqida maʼlumotga aniqlik kiritishingiz mumkin.

Universitet tarkibi
-------------------

Bingʻozi universitetini 79,000 dan ortiq talabalari bor yirik taʼlim muassasasi deb hisoblash mumkin. Universitetga mahalliy fuqarolardan tashqari chet el fuqarolari ham kirishlari mumkin. UoBda xalqaro talabalar ulushi jami talabalar sonining 2% ni tashkil qiladi. Taʼlim muassasasida 4 mingdan ortiq o‘qituvchi mehnat qiladi. Taʼlim muassasasi boshqa universitetlar bilan talabalar almashinuvi bo‘yicha hamkorlik qiladi.

Universitet infratuzilmasi
--------------------------

Taʼlim muassasasining o‘z kutubxonasi mavjud. Universitet oʻz talabalarini talabalar turar joyi hududida turar joy bilan taʼminlaydi.

Manbalar
--------

1. ↑
**IJTIMOIY TABAQA** — tub maqsad-manfaatlari turlicha boʻlgan odamlar guruhlarining ijtimoiy sinf, tabaqa qatlamlarga boʻlinib ketganligi u yoki bu jamiyat ijtimoiy tizimini keltirib chiqaradi. Ijtimoiy tabaqa ijtimoiy sinf tarkibida yoki oʻzi mustaqil maqomga ega boʻlgan holda amal qiladigan ijtimoiy tizimidagi oʻrni, maqomi, salmogʻi bilan ijtimoiy nodirlikni tashkil etadi. Jamiyat moddiy va maʼnaviy boyliklarini yaratishga koʻshgan hissalari, ular taqsimotidagi ulushlari mezon-oʻlchovla- riga koʻra ijtimoiy tabaqa jamiyat tizimidagi oʻz oʻrniga va maqomiga ega boʻla oladi. Ijtimoiy tabaqalar qatorida ziyolilar, tadbirkorlar, siyosiy elita, xizmatchi xodimlar va sh.k. tabaqalar har birining alohidalik, nodirlik, oʻziga xos xususiyatlarini eʼtirof etib, mazkur belgi-xususiyatlar bashariyat taraqqiyotining hozirgi bosqichida, umuminsoniy manfaatlar va qadriyatlar ustuvorligiga amal qilinayotgan sharoitda tobora oʻsib borayotganligini eʼtibordan koʻchirmaslik maqsadga muvofiqdir.

Adabiyotlar
-----------

Falsafa qomusiy lugʻat"OʻZBEKISTON FAYLASUFLARI MILLIY JAMIYaTI NAShRIYoTI"
„ShARQ" NAShRIYoT-MATBAA AKSIYaDORLIK KOMPANIYaSI BOSh TAHRIRIYaTI
TOShKENT — 2004
Grammatikada **birgalik kelishigi** gapdagi ish-harakatni bajarishda shaxs bilan birga qatnashgan ot yo otlarga qo’shiladigan qo’shimchadir, shu jihatidan bu kelishik bosh kelishikka juda õxshab ketadi, ammo birgalik kelishigining farqi shundaki, bosh kelishik ish-harakatning *bajaruvchisini* bildirsa, birgalik kelishigi bajaruvchining *hamrohini* bildiradi. Bu kelishik hozirgi Turkiy tillarda, Yoqut va Do’lgan tillaridan tashqari, saqlanib qolmagan. Birgalik kelishigi hozirgi Turkiy tillarda vosita kelishigi bilan bir xil bo’lib qolgan (ya’ni vosita kelishigi ham vositani va ham birgalikni anglatuvchi kelishikka aylanib qolgan). Bu holatga yaqqol misol sifatida quyidagi gapni olsak bo’ladi: O’zmish o’rtog’ila (ya’ni o’rtog’i bilan) tog’da nonni pichoqla (ya’ni pichoq bilan) kesib oldi. *O’zmish* so’zi ish-harakatning bajaruvchisi *o’rtog’ila* so’zi esa bajaruvchining hamrohidir, *pichoqla* so’zi esa vositadir. Bu oxirgi ikki so’zga *bilan* ma’nosini anglatuvchi *-la* qo’shimchasi qo’shilgan bo’lsada, har ikkala so’zning grammatik vazifasi boshqa-boshqadir.
**One Columbia Place**, dastlab **Columbia Center** deb nomlangan. San-Diegodagi ofis binosi, Kaliforniya. Bu San-Diegodagi 18-eng baland bino va shahar siluetidagi eng mashhur inshootdir. Osmono'par bino tepasida San-Diego siluetida AQShning eng katta bayrog'i hilpirab turgan bayroq ustuni joylashgan.

Bu 116 m baland va San-Diego markazining Core tumanida joylashgan. U West A Street, West B Street, Columbia Street va State Street o'rtasidagi to'liq blokni egallaydi. U yerdan 27 qavat va yer ostida uchta qavat bor.

Po'lat va shishadan yasalgan bino zamonaviy me'moriy uslubdan foydalanadi va olti qavatli atriumga ega.1982-yilda ishlab chiquvchi Dag Manchester tomonidan qurilgan, u 1993 va 1997-yillarda ta'mirlangan. 2004-yilda u Energy Star binosi sifatida belgilangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Johnson, Greg. „Namewise, It's What's Up Top That Counts In Marketing Office Towers". *Los Angeles Times* (1988-yil 6-noyabr). Qaraldi: 2013-yil 26-dekabr.
2. 1 2 3  „First National Bank Center". *Emporis*. 2012-yil 15-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 27-dekabr.
3. ↑  „First National Bank San Diego". *Richard Keating Architecture*. 2013-yil 27-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 27-dekabr.
**Tyuring testi -** ilk bor Alan Tyuring tomonidan „Mind" jurnalida 1950 -yilda „Hisoblash mashinalari va oʻy" nomli maqolada ilk bor tilga olingan emperik test. Tyuring mashina ham oʻylashini isbotlashga harakat qiladi.

Ushbu testning odatiy talqini quyidagicha: „*Inson bir kishi va bir inson bilan muloqot qila oladi. Savollarga berilgan javoblarga asoslanib, u kim bilan gaplashayotganini aniqlashi kerak: odam yoki kompyuter dasturi. Kompyuter dasturining maqsadi esa odamni notoʻgʻri tanlov qilishga undash"*

Qoidalari
---------

Test qatnashchilari bir-birlarini koʻrmaydilar. Agar qatnashchi suhbatdoshlarning qaysi biri inson ekanini aniq ayta olmasa, dastur sinovdan oʻtgan hisoblanadi. Dasturni aynan intellekt tomonidan sinash uchun undagi gapirish qobiliyati bilan emas, klaviatura va ekran orqali test qilinadi. Qatnashchi javobning qanchalik tez yoki sekin kelishidan dasturni sezib qolmasligi uchun suhbat nazorat qilinadigan vaqt oraligʻida oʻtkaziladi. Tyuring davrida kompyuterlar insonga nisbatan sekin reaksiya bildirgan. Ammo bu qoida hozir ham aktual, chunki hozir kompyuterlarning reaksiyasi insonlarnikiga nisbatan tezroq.

Qo'shimcha ma'lumotlar
----------------------

1.Turing testi sun'iy intellekt tomonidan olib boriladigan hozirgi eng mashhur va bahsli sinovlaridan biridir.
2.Bugungi kunda Turing sinovdan bir necha kompyuter dasturlari o‘tdi, ammo hali hech bir dastur ishonchli tarzda sinovdan o‘tmagan.
3.Tyuring testi hali ham mashina intellektining haqiqiy sinovi hisoblanadi lekin testning cheklovlari borligi ham tan olinadi.
4.Tyuring testi mashina intellektining qiyin va muhim sinovidir. Bu hali to'liq sinovdan o'tmagan, ammo bu sun'iy intellekt sohasidagi tadqiqotchilarni yanada o'zlarining ustida ishlashga majbur qilayotgan sinovlardan biridir.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

Manbalar
--------

1. ↑  „Turing test", *Wikipedia* (inglizcha), 2024-04-05, qaraldi: 2024-04-11
2. ↑  von Neumann, John (1988-04-07), „(1958) John von Neumann, The Computer and the Brain, New Haven: Yale University Press, pp. 66-82", *Neurocomputing, Volume 1*, The MIT Press, 83–88-bet, ISBN 978-0-262-26713-7, qaraldi: 2024-04-11
**Butanlar** — toʻyingan uglevodorodlar, umumiy formulasi C4H10. Mol. m. 58,123, rangsiz va hidsiz gaz. Ikki izomeri maʼlum: normal butan CH3— CH2CH2CH3 va izobutan —CH—CH3. Suvda erimaydi, organik erituvchilarda yaxshi eriydi. B. toʻyingan alifatik uglevodorodlardir. Ular neftni qayta ishlash vaqtida chiqadigan gazlar tarkibida uchraydi. Normal butanni katalizator ishtirokida izomerlab izobutan, degidrogenlab divinil (kauchuk monomeri) va boshqa toʻyinmagan uglevodorodlar olish mumkin. Izobutanni alkillab, neogeksan va izooktan olinadi. B. motor yonilgʻilarining yuqori oktanli komponenti, buten, sirka kislota, malein angidrid olishda xom ashyo, uning propan va boshqa uglevodorodlar bilan aralashmasi gaz yonilgi sifatida ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Birkin S3 Roadster**-Britaniyaning Birkin Cars hamda Ltd kompaniyasining sport avtomobili, mashhur Lotus Sevenning nusxasi.

Hikoya
------

Ishlab chiqaruvchi kompaniya asoschisi. DJon Uotson klassik Lotus Sevenning katta muxlisi edi, ammo oʻsha paytga kelib ishlab chiqaruvchi Lotus Sevenni ishlab chiqarishni toʻxtatdi. 1980-yillarning boshida u oʻzining „Seven" versiyasini ishlab chiqdi va yaratdi. Mashina birinchi marta 1983 yilda Janubiy Afrikadagi Formula 1 Gran-prisida taqdim etilgan. Oʻsha yili S3 ning birinchi partiyasi avtomobil sotuv salonlarida taqdim etildi.

Birkin S3 Roadster hamda Kit-karlar uchun ehtiyot qismlar ishlab chiqarish korxonasi Janubiy Afrikaning Pinetown shahrida ishga tushurilgan, keyinchalik avtomobil boshqa Shtatlarda, shu jumladan Buyuk Biritaniyada hamda Avstraliyada ham yigʻilgan.

Tavsif
------

Texnik jihatdan, Birkin S3 Roadster Lotus Sevenni uchinchi seriyasining deyarli aniq nusxasi, yaʼni 1968-yildagi sport avtomobilidir. Avtamabil qoʻllab-quvvatlovchi tuzilishi poʻlat quvurlardan yasalgan kosmik ramka hamda tashqi korpus panellari alyuminiydan tashkil topgan Prototip singari, **Birkin S3 Roadster** koʻpi bilan 2 kishiga moʻljallangan, oʻrindiqlarda faqat uzunlamasini sozlash mavjud, tomi esa yigʻiladi.

Mator hajmi 1,6 litrli dvigatel maksimal 115 ta ot kuchiga ega hamda 5 ta pogʻonali mexanik uzatmalar qutisi bilan jamlangan. **Birkin S3 Roadsterning** quvvat hamda vazn nisbati 0,15 litrni tashkil qiladi. Ford Zetec hamda Toyota 4AG opsiyali toʻrt silindrli dvigatellari mavjud.

Birkin kompaniyasi 80-yillardan beri oʻz faoliyatini bir necha bor kengaydi. Lekin ayni paytda Janubiy Afrikada asosiy ishlab chiqarishni saqlab qoldi. Hozirgi vaqtda avtomobillar dilerlik tarmogʻi orqali AQSH, Yaponiya va Yevropada sotiladi.

Tayyor avtomobil sifatida, ham komplekt avtomobil sifatida yoki havaskorlar poygasi uchun ham Birkin S3 Roadster ishlab chiqariladi.

Manbalar
--------

Havolalar
---------

(ingl.) Ofitsialniy sayt
 (rus.) Obzor Birkin S3 Roadster
**Inqilob Tursunovna Yusupova** — (1941-yil, 2-avgust, Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — O’zbekiston Respublikasida xizmat ko’rsatgan madaniyat xodimi. Bolalar va oilalarni qo'llab-quvvatlash assotsiatsiyasi raisi.

Tarjimayi holi
--------------

Inqilob Yusupova 1941-yil 2-avgustda Toshkent shahrida tavallud topgan. Oliy maʼlumotli. U 1963-yil Toshkent politexnika instituti Mexanika fakultetini tamomlagan. Ilk mehnat faoliyatini 1961-yil Toshkent politexnika institutida Yoshlar tashkiloti boshligʻi sifatida boshlagan. U Yoshlar tashkilotlarida koʻp yillar davomida rahbar sifatida faoliyat yuritgan. Inqilob Yusupova 1983—1988-yillarda Oʻzbekiston SSR davlat teleradiokompaniyasi raisi, 1988-yildan Respublika Bolalar jamgʻarmasi raisi lavozimida ishlagan.

Faoliyati
---------

Inqilob Yusupova koʻp yillar davomida bolalar va ayollar huquqlarini himoya qilishga eʼtibor qaratdi. U BMT tomonidan qabul qilingan „Bolalar konversiyasi"ni oʻzbek tiliga tarjima qilishda faol ishtirok etgan. U konvensiya tizimida oilada bolalarni tinglash, ular bilan hayotda oʻz hayotiga mas’ul inson sifatida muomalada boʻlish, oilaparvarlik va ayollar mehnati masalalari yuzasidan qator treninglar oʻtkazib kelmoqda. Inqilob Yusupova oilaning rolini oshirish, oilaviy masalalarni oʻrganish maqsadida „Oila markazi"ni tuzishga oʻz hissasini qoʻshdi. Koʻp yillar davomida ruhiy aziyat chekkan, yetim qolgan va nogiron bolalar bilan ishlab kelmoqda. Shuningdek Inqilob Yusupova oilada ham farzand tarbiyasi, ham mehnat bilan shugʻullanishni istagan ayollar uchun „Bolalar 2000" dasturini yoʻlga qoʻygan. Dastur doirasida koʻplab ayollar farzand tarbiyasi va mehnat faoliyatini birga olib borishmoqda. Inqilob Yusupova bolalar huquqlarni muhofaza qiluvchi „Yosh avlod kengashi" bolalar parlamenti tashkilotchilaridan biridir.

Mukofotlari
-----------

Inqilob Yusupovaning ayollar va bolalar huqularini muhofaza qilishdagi koʻp yillik faoliyati inobatga olinib, „Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi" unvoni va „Shuhrat" medali hamda 2021-yil „Inson huquqlari himoyasi uchun" ko‘krak nishoni bilan mukofotlangan.

Manbalar
========

1. ↑  Jovliyev I, Yaxshiboyeva U, Arzikulova D, Hasanova L*. Oʼzbekiston ayollari*. Toshkent: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi, 2019 — 224 bet. ISBN 978-9943-07-694-5.
2. ↑  „Inson huquqlari himoyasi uchun" ko‘krak nishoni sovrindorlari eʼlon qilindi
**Kosmik kema** — kishilarning kosmosga parvoz qilishi uchun moʻljallangan aparat bo‘lib 1961-yil 12-aprelda Yer sunʼiy yoʻldoshlari orbitasiga chiqarilgan "Vostok" kemasi birinchi Kosmik kema hisoblanadi. Uning ichida kosmonavt-uchuvchi Yuriy Gagarin boʻlgan. Bundan tashqari, "Vosxod", "Soyuz", "Merkuriy", "Jemini", "Apollon", "Chellenjer" va boshqa Kosmik kemalar uchirilgan. Geotsentrik orbita boʻyicha uchadigan Kosmik kema yoʻldosh kema, odam va yuklarni orbital stansiyaga eltib beradigan Kosmik kema transport kema, sayyora yoki tabiiy yoʻldoshlarga eltuvchi Kosmik kema qoʻndiruvchi, sayyora yoki uning yoʻldoshidan uchadiganiga uchib chiqish kemasi deyiladi. Kosmik kemaning asosiy tizimlari: xayotni taʼminlash, meteoritlar, radiatsiya va boshqalardan qimoya qilish, dvigatel qurilmasi (uchish trayektoriyasiga tuzatish kiritish, oriyentirlash va uchishni barqarorlash uchun raketa yoqilgʻisi bilan), kosmik st-yalarni izlash, ularga Kosmik kemani yaqinlashtirish va tutashtirish, ekipajni Kosmik kemadan kosmik st-yaga oʻtishini taʼminlash, Quyosh batareyasidan foydalanish, Yerga qoʻndiriladigan boshqarish tizimi va boshqa Kosmik kemaning bir va koʻp marta foydalaniladigan xillari bor. Bir marta foy-dalaniladigan Kosmik kemada tushiruvchi apparatning sirti issiqsan izolyasiyalaydigan qoplama bilan qoplanadi, koʻp marta foydalaniladigan Kosmik kemada Yerga qaytib tushayotganda atmosferada tormoz berish ishi murakkab boʻlgani uchun uning barcha boʻlmalari issiqliqdan himoya qilinadigan qoplamalar bilan qoplanadi.

Yana q.
-------

* Kosmik apparat

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qora Caesar** (Black Caesar) — XVIII asrda yashagan afrikalik qaroqchi. Qirolicha Annaning qasosi kemasida kapitan Qora soqolning ishongan odami sifatida xizmat qilgan.

Bolaligi
--------

Henry Caesar Gaiti orolida qul boʻlib tugʻilgan. Oilasi bilan doimiy ogʻir mehnatni boshidan kechiradi. Xoʻjayini uni yoqtirmasdi va shu sababdan bolaligidanoq qiyinchilik bilan ulgʻayishiga toʻgri keladi. Xoʻrliklar joniga tekkan Henry qoʻzgʻalonchilar safiga qoʻshiladi va bir nafar nazoratchini oʻldiradi. Keyinchalik dengizda boylik orttirishga harakat qiladi va qaroqchilik faoliyati shu tarzda boshlanadi.

Hayot yoʻli
-----------

Hisob-kitoblarga koʻra Oltin davridagi qaroqchilarning 10000 dan oshiq boʻlgan va shularning 1/3 qismini qullar tashkil etgan. Ular orasida Henry Caesar ham boʻlgan. Dastlab kemada qullarga xos ishlar bilan shugʻullangan: pol yuvgan va hokazo qora ishlarni bajargan. Qaroqchi sifatida faoliyati Florida sohillaridagi talonchiliklar bilan boshlangan. Florida qirgʻoqlari yaqinida toʻsatdan boʻron koʻtarilib , Florida rifida kema halokatga uchrashi mumkin edi. Muqarrar halokatni hisobga olgan holda, bir dengizchi pastki palubaga tushib, Caesarni ozod qildi. Shundan soʻng boʻron ularni sohilga surib tashladi va ular boʻron tinishini kutishga majbur boʻlishdi. Koʻp oʻtmay oʻtayotgan kemalardan biriga, oʻzlarini kemasi halokatga uchragan insonlardek koʻrsatib chiqib olishadi. SHundan soʻng, kemadagilarning qurollarini tortib olishadi, ulardan pullarini talab qilishadi. Shu tarzda koʻplab kemalarni egallagandan keyin, ular yaxshigina boylik toʻplashadi. Biroq oradan biroz vaqt oʻtib, ayol sababli oʻrtada nizo kelib chiqadi va Qora Caesar doʻstini duelda oʻldiradi. Vaqt oʻtishi bilan u oʻziga koʻproq qaroqchilar yollaydi va kengaytirib oladi.

Qora soqol xizmatida
--------------------

XVIII asr boshlarida Caesar Amerika kemalarini talon-toroj qilishda **Qora Soqol**ga qoʻshilish uchun Biskeyn koʻrfazini tark etdi va oʻzining flagmani Qirolicha Anna qasosida leytenant boʻlib xizmat qildi. Qora soqol qoʻlga tushishni xohlamagan va shu uchun Qora Caesarga mabodo qoʻlga tushgudek boʻlsa kemani portlatishni buyuradi. 1718-yilda Qora soqol Okrakok orolida leytenant Robert Maynard bilan jangda vafot etganidan soʻng, u bilan kelishuvga koʻra porox doʻkoniga oʻt qoʻyishga harakat qildi. Biroq urinish vaqtida uni toʻxtatishadi va asirga olinadi. Shundan soʻng esa osib oʻldiriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Claudia Mendes* „The Legend of Black Caesar: The Pirate who Buried $6 Million Worth of Gold". *War History Online*.
2. ↑  *Melissa Petruzzello* „Black Pirates and the Tale of Black Caesar". *Britannica*. Qaraldi: 2022-yil 27-iyun.
3. ↑  „The Black Caesar". *pirates*. Qaraldi: 2022-yil 27-iyun.
Bojutsu
Kobudo turi **Bojutsu** [boːdʑɯtsɯ ] (yaponcha: *棒術*) — Okinavada „Kon" yoki „Kun" deb ham ataladigan Bō (uzunligi 1,82 m tayoq) bilan jang qilish sanʼati. Bular Rokushakubo („6 futlik tayoq", uzunligi 182 sm), Hanbo (yarim bo) yoki Jo (uzunligi 121 sm) kabi tayoqlarning barcha variantlarini oʻz ichiga oladi. Bo koʻplab Osiyo jang sanʼatlarida qoʻllaniladi, masalan, *Kobujutsu*, Karate-Dō, Aikido, Iaidō, Jiu-Jitsu yoki Ninjutsuda ikkilamchi qurol sifatida, yaʼni boshlangʻich darajadagi qurol sifatida yoki mashgʻulotlarga qoʻshimcha sifatida foydalaniladi.

Tarix
-----

Tayoqdan qurol yoki ish quroli sifatida foydalanish, ehtimol, insoniyat tarixi kabi qadim zamonga borib taqaladi va har bir qitʼada va yer yuzining har bir madaniyatida uchraydi. Uzun tayoq bilan birinchi mashhur jangovar tizim Xitoyda ishlab chiqilgan va u yerdan Okinavaga choʻzilgan. Aynan oʻsha yerda birinchi Bojutsu „kata" lari yaratilgan va Vetnam jang sanʼatlarida „Con" atamasi qoʻllaniladi. Xitoy Wushusida „Gun" deb nomlangan variant ishlatiladi. Biroq, bu tayoqning bir uchi boshqasiga qaraganda nozikroq.

Oyakei Akahachi, Higa Matsu, Aburaya va Sakugava 18-asrning birinchi yapon bojutsu grossmeysterlari edi.19-asr oxirida Masakatsu Bōjutsu Aikido asoschisi Ueshiba Morihei tomonidan ishlab chiqilgan. Ryukyu Kobujutsu 20-asrda Taira Shinken tomonidan tizimlashtirilgan.

Hozir
-----

Bojutsu
Bugungi kunda bojutsu Kobudoda sport turi sifatida olib boriladi. Bo Ryukyu Kobujutsudagi birinchi, eng muhim va asosiy quroldir. 42 ta Kobujutsu katasidan 19 tasi faqat Bo da bajariladi.

Bōjutsu *Ryūkyū Kobujutsu Xozon Shinkōkayning* bir qismi sifatida Taira Shinken tomonidan asos solingan. U 1897 yil 12-iyunda Kumejima orolidagi Nakazato qishlogʻida tugʻilgan. U rasman Maezato Shinken nomi bilan roʻyxatdan oʻtgan, uni hali ham baʼzi kata nomlari eslatib turadi. Biroq, u asosan onasining qizlik familiyasi Tairani ishlatgan. 1940 yilda, Yakibu Moden vafotidan soʻng, u Okinavaga qaytib keldi va Yakibu Modenning *Ryukyu Kobujutsu Kenkyu Kayining* dovomchisi sifatida Naha shahrida *Ryukyu Kobujutsu Xozon Shinkokayga* asos soldi. 1960-yillarning boshida u kobujutsu ommalashtirish uchun birinchi kitobini nashr etdi va uning sarlavhasi „*Ryukyu Kobudo Taiken"* edi. Keyingi yillarda u Motokatsu „Gansho" Inoue asosiy rol oʻynagan oʻquv va imtihon oʻtkazish qoidalarini tuzdi. Kisho Inoue 1954 yil 30-oktyabrda Yaponiyaning Shidzuoka shahrida tugʻilgan, u mashgʻulotlarini bolaligida otasi Motokatsu Inoue qoʻl ostisida boshlagan. Bugungi kungacha Kisho Inoue eski qurol sanʼatlarini saqlaydi, ularni oʻz burchi bilan himoya qiladi va oʻquv kurslari orqali butun dunyo boʻylab yoyilishini tashkil qiladi.

Adabiyotlar


1. ↑  F.Dreger, Don*. Jang san'ati va Yaponiyaning jangovar yo'li*. Sofiya, 2000. ISBN 5-220-00404-2.
2. ↑  Auki, Hiroyuki*. Total Stick Fighting: Shintaido Bojutsu (Bushido--The Way of the Warrior)*. Kodansha International, 1999. ISBN 978-4770023834.
3. ↑  Hoban, Jack*. Ninja Warrior: Bojutsu Defense Techniques*. Contemporary Books, 1987. ISBN 978-0809247264.
4. ↑  Hatsumi, Masaaki*. Bojutsu*. 滋慶出版土屋書店出版事業部, 1986. ISBN 978-4806902492.
**Qora ituzum *- ituzum turkumiga*** *oid bir yillik oʻt – oʻsimlik.*

Tasnif
------

* Dunyo: Oʻsimlikalr dunyosi (flora)
* Boʻlim: Yopiq urugʻlilar
* Sinf (ajdod): Ikki urugʻpallalilar
* Oila: Ituzumdoshlar
* Turkum: Ituzum
* Tur: Qora ituzum

Tuzilishi va Tarqalishi
-----------------------

Uni paxtazorlarda, polizlarda va boshqa ekinzorlarda, yoʻl yoqalarida ham uchratish mumkin. Qora ituzumning boʻyi **25-50 sm** (oʻtloq sebargasiga oʻxshash). Poyasi sershox. Barglari oddiy, uzunchoq tuxumsimon. Gullari oqish, shoxlari uchidagi gajak toʻpgullarda 3 tadan 10 tagacha gul joylashgan. Gulkosachasi va gultoji 5 boʻlakli. Changchilari 5 ta boʻlib, urugʻchisi 1 ta.

Koʻpayishi
----------

Qora ituzum iyun oyi oxiridan to tupini sovuq urguncha gullayveradi. Sharsimon rezavor mevalari avgustning oxirida qorayib pishadi. Bu oʻsimlik 40 mingtagacha urugʻ beradi. Urugʻlari qattiq qobiqli, tuproqda uzoq vaqtgacha unuvchanlik qobiliyatini saqlaydi. Mevalari qorayib pishganidan keyin isteʼmol qilinadi. Ular dorivorlik xususiyatiga ega.

Xususiyatlari
-------------

Mevalari „C" darmon doriga boy, undan xalq tabobatida foydalaniladi. „C" darmondoriga ega ekanligi sababli u arteriyal bosimni tushiradi, moddalar almashinuvini yaxshilaydi, organizmdan mikroblarni chiqarib yuborishga yordam beradi. Bundan tashqari, mevalari yana ogʻriq qoldiruvchi, isitma tushiruvchi, yalligʻlanishga qarshi va antiseptik sifatida ishlatiladi. Ular nerv tizimiga taʼsir etadi va uni yaxshilaydi. Barglari ham yalligʻlanishga qarshi va ogʻriq qoldiruvchi xususiyatlarga ega. Maʼlumotlarga qaraganda, qora ituzum mevasi yurak-qon tomir kasalliklari va qandli diabetdan eng yaxshi profilaktika ekan.
Semirib ketishdan qoʻrquvchi kishilar bir kunda 100 gr qora ituzum isteʼmol qilsa, tanada yogʻ mahsulotlari yigʻilishidan oʻzini himoyalagan boʻladi.

Manbalar
--------



1. ↑  *Qora ituzum* (o'zbek tilida) — 125 bet.
"Mahalliy rahbar universitetning ochilish marosimida Bamyan universiteti yotoqxonasiga tamal toshini qo'ydi, Bomiyan, Afg'oniston, 2008-yil avgust." Kent Morris surati (NAS Kobul) 
**Bamyan universiteti** ( forscha: پوهنتون بامیان , pushtucha: *دبامیان پوهنتون* , taxminan 1994 yoki 1997  ) tashkil etilgan boʻlib, Afgʻonistonning markaziy qismidagi Bamyan shahridagi davlat universitetidir.

Tarixi
------

### Tolibondan oldingi

Bamyan universiteti taxminan 1994-yilda (boshqa manbada 1997-yilda ko'rsatilgan) Hazoraning Hizb-i-Vahdat siyosiy partiyasi ko'magida tashkil etilgan. Tolibon hududni egallab olishidan oldin Bamyan universitetida 40-500 nafar erkak va qiz talaba, 40 nafardan kam professor bo‘lgan. 1990-yillarning o'rtalarida uning inshootlari oddiy bo'lib, bir nechta loy kulbalardan iborat edi.

### Tolibon davri

Universitet 1998-yil sentabrida Tolibon tomonidan Bamyan shahrini egallab olganidan keyin yopilgan. Ikkita bino parchalanib ketgan, uchinchisi esa Tolibon kazarmalari va aloqa markazi sifatida ishlatilgan. Bu uchinchi bino 2001 -yilda Afgʻonistondagi urush boshlanishida AQSh havo hujumlari natijasida vayron qilingan.

### Afg'oniston Islom Respublikasi

Amerika va Yangi Zelandiya provintsiyalarini qayta qurish guruhlari ostida universitet 2004-yilda ta'mirlandi va qayta ochildi. 97 nafar erkak va qiz talabalar qabul qilindi; ilmiy xodimlar 40 nafar bo'lib, ko'pchilik magistr darajasiga ega. Qurilish bir paytlar minalardan tozalash zarurati tufayli kechiktirildi, bu esa talabalarning noroziligiga sabab bo'ldi. Erondan boshpana topgan bir qancha afg'onlar Bamyonga qaytdi; bu guruhdan bir qancha ziyoli ayollar universitetda o'qituvchi bo'lishdi.

Qo'shimcha havolalar
--------------------

* Afg'onistondagi universitetlar ro'yxati

Manbalar
--------

1. ↑  *The INL Beat* (newsletter), November 2008, U.S. State Department Bureau of International Narcotics and Law Enforcement Affairs, Washington, DC
2. ↑  Rosemarie Skaine*. The Women of Afghanistan Under the Taliban*. McFarland, 2002 — 83– bet. ISBN 978-0-7864-8174-3. 2013-yil 24-avgustda qaraldi.
3. 1 2  *Recknagel.* „Afghanistan: Dream Of Hazara University Destroyed By War (Part 2) - Radio Free Europe / Radio Liberty © 2011".  Rferl.org (2001-yil 31-dekabr). Qaraldi: 2011-yil 13-fevral.

Recknagel, Charles (2001-12-31). "Afghanistan: Dream Of Hazara University Destroyed By War (Part 2) - Radio Free Europe / Radio Liberty © 2011". Rferl.org. Retrieved 2011-02-13.
4. ↑  Ahmed Rashid*. Descent Into Chaos: The U.S. and the Disaster in Pakistan, Afghanistan, and Central Asia*. Penguin Books, 2009 — 199– bet. ISBN 978-0-670-01970-0. 2013-yil 24-avgustda qaraldi.
5. ↑  *John Pike.* „Bamian".  Globalsecurity.org (2003-yil 22-sentyabr). Qaraldi: 2011-yil 13-fevral.
6. ↑  *Dust in the Wind: Retracing Dharma Master Xuanzang's Western Pilgrimage*. Rhythms Monthly, 2006 — 189– bet. ISBN 978-986-81419-8-8. 2013-yil 24-avgustda qaraldi.
7. ↑  *Ghafour.* „Bamiyan heals wounds left by the Taliban with a march for democracy".  Telegraph (2004-yil 22-iyul). Qaraldi: 2011-yil 13-fevral.
**Quddusdagi Xolokost qurbonlari** yodgorligi Rossiya va Gruziya xalq rassomi, Rossiya Badiiy akademiyasi prezidenti Zurab Tsereteli tomonidan yaratilgan yodgorlik majmuasidir.

Tarixi
------

Konslagerlarning yahudiy mahbuslariga bagʻishlangan yodgorlik Rossiya prezidenti Vladimir Putin tomonidan Quddusga rasmiy tashrifi chogʻida Isroilga sovgʻa qilingan. 2005-yil 28-aprelda ochilgan.

Dastlab, yodgorlik Moskvada Poklonnaya tepaligida oʻrnatilishi rejalashtirilgan edi. Keyin Putinning Quddusga tashrifi kelishib olinib, uni Isroilga hadya qilishga qaror qilindi. Isroilda u dastlab Yad Vashem muzeyiga oʻrnatilishi kerak edi, ammo yodgorlikdagi yalangʻoch odamlar tasviri sababli u Isroil prezidenti qarorgohidagi bogʻga oʻrnatildi.

Yodgorlik oʻrnatilgandan soʻng, „Maariv" gazetasi va undan keyin bir qator boshqa nashrlar, raqamlarda dastlab yahudiylar uchun majburiy sunnat belgilari yoʻqligi haqida yozdi va bu kamchilik oʻrnatishdan oldin shoshilinch ravishda tuzatildi, ammo Tsereteli matbuot xizmati bu maʼlumotni rad etdi.

Tavsifi
-------

Kompozitsiya bronzadan qilingan. U 6 ta haqiqiy oʻlchamdagi inson figuralarini ifodalaydi: 5 katta odam va bitta bola. Uch nafar voyaga yetgan mahbus oilasini — ota, ona va bolani toʻsib turibdi. Ona qoʻrqmasligi uchun bolaning koʻzlarini qoʻli bilan yopib olgan.

Poydevorli yodgorlikning balandligi 2 metr 70 santimetr, figuralarning balandligi 1 metr 80 santimetr.

Poydevorda uchta tilda — rus, ingliz va ibroniy tillarida „Rossiya Federatsiyasi Prezidenti Vladimir Putin va butun rus xalqidan" yozuvi oʻyib yozilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Президент России".  archive.kremlin.ru. 2012-yil 18-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 15-may.
2. ↑  „Президент России".  archive.kremlin.ru. 2012-yil 20-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 15-may.
3. ↑  „Памятнику, подаренному Путиным Израилю, сделали обрезание".  MIGnews. 2010-yil 10-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 15-may.
4. ↑  „Сделал ли Церетели памятнику обрезание?". 2009-yil 26-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 28-may.
5. ↑  „Путин увязал борьбу с терроризмом с торжествами в День Победы" (ru). *Известия* (2005-yil 28-aprel). 2021-yil 9-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 30-iyun.

Yana qarang
-----------

* Isroil-Rossiya munosabatlari

Havolalar
---------

* „Памятник жертвам Холокоста работы Зураба Церетели в Израиле".  Российская академия художеств (2005-yil 28-aprel). 2012-yil 18-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 15-may.
**Quduqlarda geofizik tadqiqotlar** (QGT) – quduqlarga yaqin va quduqlararo boʻshliqlarda jinslarning xususiyatlarini oʻrganish uchun foydalaniladigan qidiruv geofizikasi usullari toʻplami. Shuningdek, quduqlarning texnik holatini kuzatish uchun. QGT uchastkaning geologik tuzilishini oʻrganish, mahsuldor qatlamlarni (birinchi navbatda neft va gaz) aniqlash va qatlamlarning kollektor xususiyatlarini aniqlash uchun amalga oshiriladi  .Ayniqsa, qazib olish neft va gaz quduqlarida quduqning debitini, kolonnaning texnik holatini, oqim profilini yoki inyektivlik profilini, qatlamlarning gidrodinamik parametrlarini aniqlash uchun foydalaniladigan geofizik tadqiqotlarni oʻtkazish maqsadga muvofiqdir. Bunday holda, termometriya qoʻllaniladi, oqimni oʻlchash, barometriya, STI, LM – biriktiruvchi lokator, akustik shovqin metri, elektromagnit nuqsonlarni aniqlash va qalinligini oʻlchash SNGK – spektrometrik neytron gamma nurlari jurnali, INNK-pulse neytron-neytron logging, va baʼzi boshqa turlari va logging usullari.

Gamma nurlari jurnali
1. ↑  . Коллектив авторов*. Справочник бурового мастера*. Litres, 2017-09-05. ISBN 9785457649392.
**Raqos** yoki **chengi** - raqqosa ayol. U fransuzcha *danseuse* (raqqosa ayol) so'zidan olingan[] Qorin raqsi bilan shug'ullanuvchi erkaklar **raqqosalar**, **ko'chek** yoki **zenne** deb ataladi.

Sharq raqsi vatani bo‘lgan arab dunyosida bu raqs "Raks Şarkî" *sharq raqsi* ) yoki "Raks Baladî" (xalq raqsi) deb ataladi. Shunday qilib, turkiy tilda *bel raqsi* va **raqqosa** deyish to'g'ri bo'ladi.

Tarixi
------

Arab Fors madaniyatiga mansub raqqoslar saljuqiylar va Usmonlilar davridagi saroy davralarini va saroy egalarini birinchi bo'lib ko'ngilxushlik qilgan. Usmoniylarda chengi va koʻchekning munitsipalitet ruxsati bilan tashkilotlari boʻlgan. Kolbashi ismli kishi yordamchisi bilan birga *Kol* nomli raqqosalar guruhlarini boshqarib, 12 nafar raqqosaga rahbarlik qilgan. Ulardan tashqari, har bir *qo'lda* *eshkak eshishchi* deb nomlangan to'rt kishidan iborat asboblar guruhi mavjud edi. Kolbashining vazifasi bugungi menejerlarnikiga o'xshardi. Kolbashining uyi *meshkhane* deb atalgan. Bu yerda guruhning raqqosalari ishlab, raqqosa bo‘lishni xohlovchilar tayyorlanar edi. To‘y, xina kechasi yoki boshqa o‘yin-kulgilarni uyushtirmoqchi bo‘lgan kolbasi bilan muzokaralar olib borardi.

Havolalar
---------

* Usmonli chengi an'anasi haqida maqola/Radikal gazetasi 25 Mart 2016 tarihinde
**Borujerd**  ‎ — Eronning gʻarbiy qismidagi shahar, Loriston viloyati. Shahristonning maʼmuriy markazi — Borujerd. Viloyatda Xurramoboddan keyin ikkinchi eng zich shahar .

Borujerd yirik viloyat qishloq xoʻjaligi markazi. Atrofdagi dalalarda boshoqli don, paxta, poliz, uzum, mevali daraxtlar (ayniqsa, bodom) oʻsadi. Ayniqsa qoʻychilik va jun ishlab chiqarish rivojlangan soha hisoblanadi.

Geografiya va iqlim
-------------------

Shahar Loristonning shimoliy qismida, *Silaxor* tekisligida , Markaziy Zagros togʻ tizmalari bilan chegaradosh, dengiz sathidan 1563 metr balandlikda joylashgan. Borujerd viloyat markazi Xurramoboddan taxminan 120 kilometr shimoli-sharqda va mamlakat poytaxti Tehrondan 300 kilometr janubi-gʻarbda joylashgan. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 500 mm.

Aholi
-----

2006 yilda aholi soni 227 547 kishi  ; Milliy tarkibda lurlar, konfessional tarkibda shia musulmonlari yashaydi. Borujerdada turli diniy va milliy etnik xalqlar koʻp ifodalangan: bahoiylar, soʻfiylar, nasroniylar ; Yahudiylar, kurdlar, armanlar. Eronliklar shaharni koʻpincha Kichik Parij deb atashadi.

Diqqatga sazovor joylar
-----------------------

Shaharda Sosoniylar sulolasi davriga oid bir qancha qadimiy meʼmorchilik yodgorliklari saqlanib qolgan. Shuningdek, shaharda Islom davriga oid bir qancha meʼmoriy yodgorliklar mavjud. Bularga quyidagilar kiradi:

* Soltani masjidi
* Jom masjidi
* Imomzoda Jafar

Borujerdning eng muhim tarixiy binolaridan biri shaharning sharqiy qismida joylashgan XIV asrdagi Sobor masjididir. Mehrob ustidagi bo‘shliq islom dinining muqaddas kitoblaridan parchalar bo‘lgan kufiy naqshlar bilan bezatilgan. Kirish joyida yodgorlik lavhasi joylashgan boʻlib, unda 1613 yilda chiqarilgan Shoh Abbos I farmonining matni oʻyilgan. Masjid Safaviylar va Qojarlar davrida qayta tiklangan va qurib bitkazilgan. Borujerdning yana bir muhim diniy yodgorligi Qojarlar davrida qadimiy masjid xarobalari ustiga qurilgan Imom masjididir. Bu masjid qajar uslubida ishlangan shlyapa va mozaikalar, shuningdek, suls qoʻlyozmasi yordamida yozilgan Qur’onning koʻplab oyatlari bilan bezatilgan. „Imom" masjidida mahalliy madrasa talabalari yashashi va dars berish uchun moʻljallangan bir qancha xonalar mavjud .

Galereya
--------

* BorujerdBorujerd
* BorujerdBorujerd
* Soltani masjidiSoltani masjidi
* Jom masjidiJom masjidi
* Imomzoda JafarImomzoda Jafar
* BozorBozor

Manba
-----

1. ↑  *Географический энциклопедический словарь: географические названия*, 2-е изд. доп. М.: Советская энциклопедия, 1989 — 79 bet. ISBN 5-85270-057-6.
2. 1 2  World Gazetteer (ingl.)
**"Quyosh tafti ostidagi uy"** – 1977-yilda "Oʻzbekfilm" kinostudiyasida suratga olingan sovet filmi, rejissorlar Zinoviy Royzman va Georgiy Bzarovlarning debyut ishi, Ravil Botirov rejissorligi ostida suratga olingan. Mazkur filmni 2,6 million tomoshabin koʻrgan, soʻng Butunittifoq kinofestivalining laureati boʻlgan.

Mazmuni
-------

Katta hayot ostonasiga qadam bosayotgan navqiron Erkin qurilishda ishlaydi va u oʻz kasbiga mehr qoʻygan, beparvolikni xush koʻrmas, jiddiy yigit — brigadada hamma hurmat qiladi, u 20 yil mobaynida butun qurilishning sir-asrorini ipidan-ignasigacha biladi. U oʻzidan sal kattaroq qizga koʻngil qoʻyadi. Qiz ham unga befarq emasdi. Ammo Nazira turmushga chiqqan, bir qizchasi bor edi. Erkin bunga qanday munosabatda boʻlishidan juda xavotirda. 

Erkin bundan xabar topgach, ikkilanib qoladi: bu urf-odatlarga ham, ota-onasiga ham (uylanishga qarshi boʻlmagan) emas, balki qaysarligi va oʻjarligi sabab boʻladi. Sevishganlar oʻrtasida jar paydo boʻlib, Nazira u bilan ajrashishga qaror qiladi.

Erkin bularning hammasini oʻziga ogʻir oladi. Bu ham yetmagandek qurilishdagi muammolar — yomon materiallar tufayli yomon materiallar tufayli jamoa ishlashdan bosh tortadi, bu Erkin va uning rahbarlari oʻrtasida nizo kelib chiqishiga olib keladi... Shu kunlarda sodir boʻlgan voqealar Erkinni butkul hayotini izdan chiqarib yuboradi, jiddiy savollar uni oʻylantirib qoʻyadi, shunda u barcha mas’uliyatni oʻz zimmasiga olib, ishga jiddiy yondoshish kerakligini tushunadi.

Rollarda
--------

* Nozim Tulyaxoʻjaev — *Erkin*
* Dilorom Qambarova — *Nazira*
* Anvara Alimova — *Erkinning onasi*
* Sayram Isaeva — *Zaynab*
* Tamara Gʻanieva — *Oydin*
* Badri Usenatashvili — *Temur*
* Fotima Redjametova — *Ra’no*
* Shavkat Gaziev — *Saidov, uchastka boshligʻi*
* Sergey Plotnikov — *Kuzmich*
* Otabek Gʻaniyev — *Sali*
* Rustam Urazaev — *Ulugʻbek*
* Tatyana Mitrushina — *Lyusya*

Epizodlarda: Xabib Narimanov, Soib Xodjaev, Ulmas Alixoʻjaev, Lola Badalova, Tattibyubyu Tursunboeva, Lutfulla Sagdullaev, Tamara Masheeva, Abdujalil Boʻriboev, Aleksandr Gorelik va boshqalar.

Kinodagi qoʻshiq va musiqalar
-----------------------------

• "Tavvalud kun" — qoʻshigʻi; musiqasi — Rumil Vildanov, she’ri — Aleksandr Faynberg, Farrux Zokirov — ijrosi.

• "Minora" – musiqa; bastakor Rumil Vildanov.

1979-yilda filmning qoʻshiq va musiqasi "Kinofilmdagi musiqa va qoʻshiqlar" "Melodiya" firmasi (G62-07245-46) tomonidan "quyosh tafti ostidagi uy" / "Yil beshinchi fasli" gramofon plastinkasida chiqarildi).

Mukofotlar
----------

* Dilorom Qambarovaning eng yaxshi ayol roli uchun birinchi mukofot, Rumil Vildanovning eng yaxshi musiqasi uchun mukofot. XXI Butunittifoq kinofestivali, Yerevan, 1978-yil.

Manbalar
--------

1. ↑  Искусство кино, 1979
2. ↑  Федор Раззаков — Коррупция в Политбюро: Дело «красного узбека»
3. ↑  Большая советская энтсиклопедия: Ежегодник, Том 23. — Изд-во Советская энциклопедия, 1979. — стр. 167

Adabiyotlar
-----------

* Дом под жарким солнцем (Об одном. узб. худож. фильме). // Савайтес экранас, 29 октября 1978. — на литов. яз.; то же в парал. изд. «Экран недели» на рус. яз.
**Raffleziya arnoldi** – ikki urug’pallalilar sinfi, raffleziyadoshlar oilasi, raffleziya turkumiga mansub yagona o’simlik. Parazit o’simlik sifatida o’sadi. U Indoneziyaning uchta milliy gulidan biri hisoblanadi.

Ushbu o’simlikning tarqalish areali juda ham tor bo’lib, Sumatra va Kalimantan orollarining seryomg’ir o’rmonlarida o’sadi, ayrim manbalarga ko’ra Barneo orolida ham uchraydi. Raffleziya arnoldining tanasi asosan bitta yirik guldan tashkil topgan bo’lib, uning poyasi, ildizi va barglari mavjud emas. Gullarning diametri 60-100 sm gacha, vazni 8 kg gacha yetadi.

Ushbu endemik parazit o’simlik to’g’ri kelgan daraxtlarda ham parazitlik qilavermaydi. U asosan ko’p yomg’ir yog’adigan o’rmonlardagi tokdoshlar oilasiga mansub tetrastigma turkumiga mansub lianalarning tanasida parazitlik qiladi.

Gullari ikki jinsli, tojibarglari qizil-jigarrang tusda, yetarlicha og’ir va hasharotlarni jalb etish uchun o’ziga xos hid taratadi (chirayotgan go’sht hidi). Asosiy changlatuvchilari o’rmon pashshalari hisoblanadi. G’unchalari bir necha oy davomida rivojlanadi, gullash davri ham bir necha kundan iborat.

Mevalari zeravor meva ko’rinishida bo’lib, ichi mayda urug’larga mo’l, asosan fillar orqali, ayrim holatda esa chumolilar orqali tarqaladi. Fillar liana tanasida raffleziya mevasini ezib o’tib ketganda uning oyog’i ostiga meva ichidagi urug’lar chiqib sanchilib qoladi, fil qachonki tetrastigmalar poyasini ezib o’tib ketayotganda mana shu oyoqqa sanjilgan urug’lar xo’jayin poyasiga sanchilib o’zining parazitlik faoliyatini boshlaydi.

Ayni vaqtda o’rmonzorlarni o’zlashtirish natijasida raffleziya arnoldining areali borgan sari qisqarib bormoqda.

Qo’shimcha ma’lumot!

Bizning darsliklarimizda faqatgina raffleziya arnoldi haqida ma’lumot berilgani uchun uning boshqa oiladoshlari haqida bilmaymiz. Uning o’ziga o’xshagan parazitlik bilan hayot kechiruvchi 30 ga yaqin oiladoshlari bo’lib, ular ham janubi-sharqiy Osiyoda tarqalgan. Raffleziyadan ayrim belgilari bilan farqlanadi.

1. ↑  „Eng katta gul". Qaraldi: 2022-yil 22-iyul.
„**Doʻst**" — oʻzbek teleboshlovchisi hamda xonandasi Sardor Rahimxon ijro etgan qoʻshiq. 2014-yil eʼlon qilingan. Xonanda qoʻshiqni rus tilida „**Drug**" (ruscha: *Друг*) nomi bilan ijro etgan. 2017-yilda dogʻistonlik bokschi Rasul Albasxanov „Drug" qoʻshigʻi ostida ringga chiqqan. Shuningdek, Rahimxon qoʻshiqni tojik tilida ham ijro qilgan.

„Doʻst" qoʻshigʻi fa-diyez minor tonalligida kuylangan. Tarona akustik gitaralar bilan ijro etilgan.

2018-yilda Rahimxon litsenziyasidan mahrum boʻlib, sanʼatni tark etganini eʼlon qilganidan keyin „Doʻst" qoʻshigʻi ijrolari uning YouTube kanalidan oʻchirilgan[].

Oʻzbekcha tabloidlarda Rahimxon „Doʻst" qoʻshigʻini xonanda Ulugʻbek Rahmatullayevga atab yozgani haqidagi mish-mishlar tarqatilgan. Rahimxonning oʻzi bergan intervyularidan birida buni rad etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Таниқли боксчи Сардор Раҳимхоннинг "Дўст" қўшиғи остида рингга чиқди". *Popcorn* (25-aprel 2017-yil). Qaraldi: 12-oktabr 2022-yil.
2. ↑  *Atayev, Nodir* „Akkord zinalari". *Gitara chalishni oʻrganamiz*. Qaraldi: 12-okyabr 2022-yil.
3. ↑  *Шайхов, Қамариддин* „Сардор РАҲИМХОН: "Юлдузлик касалига чалинганим рост!"". *Darakchi* (7-iyul 2014-yil). Qaraldi: 12-oktabr 2022-yil.

Havolalar
---------

* Jonli ijro YouTubeda
* „Drug" YouTubeda
* „Doʻst" qoʻshigʻinining toʻliq tabulaturasi Songsterr saytida
* „Doʻst" qoʻshigʻinining toʻliq tabulaturasi UltimateGuitar saytida