**Ongning verbalizatsiyasi** — psixikaning ongsiz tarkibiy qismini, shuningdek, ongning hissiy, shakllanmagan mazmunini ogʻzaki va mantiqiy shakllarga aylantirish jarayoni. Insonga kelsak, shuni aytishimiz mumkinki, zamonaviy psixologiya aloqa yoki mavhum bilimlarni ifodalashda ogʻzaki va noverballashtirilgan ruhiy hodisalar kabi tushunchalarga tayanadi. Maxsus psixologik terminologiyada ongni soʻz bilan ifodalash, birinchi navbatda, psixoterapevt tomonidan bemorning empatik tarzda tushunishga qodir boʻlgan ushbu hissiy tajribasini aniq ogʻzaki tavsiflash demakdir.

Verbalizatsiya va empatiya
--------------------------

Psixologik nuqtai nazardan, verbalizatsiya empatiyadan farq qiladi, chunki psixoterapevt bemorlarning soʻzlariga koʻproq farqlay oladi, mijozlarning oʻzlari tomonidan tan olinmaydigan his-tuygʻularning soyalarini, motivatsiya asoslarini his qila oladi.. Shuni ham hisobga olish kerakki, bu holatda emotsional tajriba bemorning oʻziga terapevt orqali uzatiladi. Bu shubhasiz davolashni osonlashtiradi.

Shuni taʼkidlash kerakki, ong va empatiyaning verbalizatsiyasi bir-biri bilan bogʻliq. Yuqori darajadagi ogʻzaki nutq bilan terapevt past darajadagi ogʻzaki nutqdan koʻra koʻproq empatik boʻlishga qodir. U bemorlarning bayonotlarida eksternal (tashqi) va internal (ichki) tarkibni yaxshiroq ajratib turadi, muhim tajriba harakatlarini ochib beradi, bemorga ularni aniqlashtirishga yordam beradi. Natijada, nevrotik belgilarning kamayishi kuzatiladi.

Bemorning bir xil bayonotiga psixoterapevtlarning quyidagi ikkita javobi ongning past va yuqori darajadagi soʻzlashuviga misol boʻla oladi. Bemor: „Men qiynalyapman, xotinimni tashlab ketmoqchiman; lekin men unga achinib bu ishni qilolmayman". Ogʻzaki nutqning past darajasi bilan, terapevt vaziyatni murakkablashtirmaslik uchun ushbu muammoni hal qilish kerakligini aytadi. Yuqori darajadagi soʻzlashuvga ega terapevt mijozning ichki dunyosiga kirishga harakat qiladi, oʻzini uning oʻrniga qoʻyadi, achinish hissi paydo boʻlishining sabablarini his qiladi.

Soʻzlashuv jarayoni, shubhasiz, shifobaxsh xususiyatga ega, chunki bemorda yangi tushunchaning shakllanishi oʻz-oʻzidan oʻzi va konfliktli vaziyat haqidagi sobiq notoʻgʻri gʻoyalar tizimining oʻzgarishiga olib keladi. Empatik muloqot kuchsiz boʻlgan terapiya kontekstida ogʻzaki nutq bemorning ichki tajribasi va tajribasini ifodalashning samarali vositasi boʻlib, notoʻgʻri psixologik himoyani zaiflashtiradi.

Shunday qilib, psixoterapevt bu sifatni nafaqat terapevtik vaziyatda, balki hayotda ham oʻzida rivojlantirishga majbur.

Verbalizatsiya usullari
-----------------------

Faol tinglash usullari orasida quyidagi verbalizatsiya usullarini ajratib koʻrsatish mumkin:

1. A turi — takrorlash, mijoz aytgan soʻzlarni soʻzma-soʻz takrorlash, iqtibos keltirish;
2. B tipi — bu parafraza, sherik bayonotining mohiyatini qisqacha koʻchirish;
3. B tipi — bu talqin, aytilgan narsaning haqiqiy maʼnosi yoki aloqa hamkorining bayonotining sabablari va maqsadlari haqidagi taxmin.

Birinchi texnikada asosiy eʼtibor bemorning aytganlarini eslab qolish qobiliyatiga, ikkinchisida — toʻgʻri va keng qamrovli ifodalashga, uchinchisida — maʼlum gipotezalarni yaratishga va ularni aloqa sherigining ichki dunyosi haqida sinab koʻrishga qaratilgan.

Verbalizatsiya tadqiqoti
------------------------

Afsuski, bizning zamonamizda ongni verbalizatsiya qilish boʻyicha tadqiqotlar kam, ammo olingan maʼlumotlar (Tashlikov V. A. Froburg I. 1985-yilgi tadqiqotida) uning rivojlanishi psixologik sezuvchanlik koʻlamini kengaytirishga yordam berishini koʻrsatadi. mijozning ongini rivojlantiradi va psixoterapevtik moslashuvchanlikni rivojlantirishga yordam beradi.

Manbalar
--------

1. ↑  R. Kociunas*. Psixologik maslahat asoslari M.: "Akademik loyiha", 1999 y.*.
2. ↑  Shabanov S. Aleshina A.*. Hissiy intellekt. Rus amaliyoti. Moskva: Mann, Ivanov va Ferber, 2013 yil.*.