recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Zevarsoy** — Surxondaryo viloyati Sariosiyo tumanidagi soy, yuqori oqimida Divlonsoy, oʻrta oqimida Divloqsoy deb ham ataladi. Kishtut soyining oxirgi chap irmogʻi. Hisor tizmasining jan. tarmogʻi — Qoldirgʻa togʻining shim.gʻarbiy yon bagʻirlaridan oqib tushadigan 20 ta irmoqning qoʻshilishidan hosil boʻlib, gʻarbiy yoʻnalishda oqadi. Uzunligi 18 km, havzasining mayd. 95 km2. Qor, yomgʻir va buloklardan suv oladi. Oʻrtacha yillik suv sarfi 1,8—2,0 m3/ sek. Zevarsoyda fevral oxiridan suvi koʻpaya boshlaydi, may—iyunda eng sersuv boʻlib, kuz va qishda suvi kamayadi. Zevarsoydan Zevar qishlogʻi suv ichadi va uning atrofidagi yerlar sugʻoriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mushak sabzi**, Mushak 195 - ertapishar sabzi navi. Oʻzbekiston sabzavot, poliz ekinlari va kartoshkachilik ilmiy tadqiqot institutida yaxshilangan mahalliy nav. 1947-yildan rayonlashtirilgan. Barglari boʻzrang, baʼzan sargʻish-yashil, qalin, mayin tukli. Sabzisi shakli kalta, uchi toʻmtoq, barglarga yaqin kismi yashil, yerga qadalib turgan qismi, eti va oʻzagining rangi sariq. Uz. 8—13 sm, diametri 3,5—4,0 sm, oʻzagi kichik, ingichka sersuv. Oʻzbekistonda yetishtiriladigan sariq sabzilar orasida eng shirini. Vazni 30—43 g, quruq modda miqdori 14%, qand 11,9%. Hosildorligi 190—200 s/ga. Urugʻi unib chiqqandan soʻng 85—95 kunda pishib yetiladi. Noqulay obqavo sharoitida erkaklab ketishga moyil. Oʻzbekistonning barcha viloyatlarida rayonlashtirilgan. Toshkent viloyatida koʻp ekiladi. Oziq-ovqat va konserva sanoatida ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muzbel tizmasi** — Chatqol togʻlari tarkibi (Toshkent viloyati)dagi tizma. Teraklisoy qavzasida joylashgan. Janubi-gʻarbdan shimoli-sharqqa yoʻnalgan. Uz. 20 km. Eng baland joyi 2510 m. Oʻrta karbon davrining granodiorit, granit, ohaktosh, slanets, qumtoshlaridan tuzilgan. Unchalik parchalanmagan, simmetrik joylashgan, yon bagʻirlardagi soylar (Qorabuzuqsoy, Revashte) buloqlardan toʻyinadi. Jigarrang tuproqlarda siIrak archazorlar tarqalgan. Quyi yarusda butalar, bugʻdoyiq va boshqa turli oʻtlar oʻsadi. Yozgi yaylov si-fatida foydalaniladi, mahsuldorligi gektariga 3—5 s.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Parabola (maʼnolari).

**Parabola** (yun. parabole) — 2-tartibli yassi egri chiziq; har bir nuqtasidan fokus deb ataladigan nuqta va direktrisa deb ataladigan toʻgʻri chiziqqacha masofalari teng boʻladi (rasm, a). Fokusdan oʻtib, direktrisaga tik boʻlgan FN toʻgʻri chiziq Parabolaning oʻqi, oʻq bilan Parabolaning kesishish nuqtasi uchi deyiladi. Parabola oʻz oʻqiga nisbatan simmetrik chiziq. Havo qarshiligi hisobga olinmasa, boshlangʻich tezligi vertikal boʻlmagan, erkin harakatlanayotgan jiyemning trayektoriyasi Parabola chizadi. Parabolani oʻz oʻqi atrofida aylantirib hosil qilingan sirt (aylanma paraboloid) parallel nurlarni bir nuqtaga yigʻadi va, aksincha, fokusidan tarqalayotgan nurlar paraboloiddan qaytib, parallel dasta hosil qiladi. Parabolaning bu xossasidan projektor va avtomobil faralari yasashda, quyosh energiyasini qoʻllash (konsentratorlar)da foydalaniladi.

Yana q.
-------

* Giperbola
* Geometriya
* Konus kesimlari

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qozogʻiston respublikasi milliy fanlar akademiyasi** — Qozogʻistonning oliy ilmiy muassasasi. 1946-yil 31 mayda SSSR Fanlar akademiyasining Qozogʻiston filiali negizida tashkil etilgan. Olmaota shahrida joylashgan. Faoliyatining asosiy yoʻnalishlari i.t,larni amalga oshirish va muvofiqlashtirish, fanning muhim tarmoqlarini rivojlantirish va uning samaradorligini oshirish, ilmiy kadrlar tayyorlash, xalqaro ilmiy hamkorlikni rivojlantirish va fan tarmoqlari taraqqiyotiga xorijiy investitsiyalarni jalb etish va boshqalardan iborat. 56 akad. 143 muxbir aʼzosi bor (2003). Fan tarmoqlari boʻyicha 6 boʻlim (jum-ladan, 1 mintaqaviy) va 300 dan ortiq ilmiy tadqiqot institut va muassasasi, botanika bogʻi, kutubxonasi (4 mln.dan ortiq asar) bor. Akademiya "Xabarlar" (1944-yildan) va boshqa ilmiy jur. hamda asarlar nashr etadi. Prezidenti — Murat Jurinov (2003-yildan).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mixail Konstantinovich Anikushin** [1917.19.9 (2.10), Moskva — 1997.18.5, Sankt-Peterburg] — haykaltarosh, Rossiya Federatsiyasi Badiiyot akadimyasi haqiqiy aʼzosi (1962). Sankt-Peterburgdagi I. Repin nomidagi rassomlik, haykaltaroshlik va 525meʼmorlik institutida taʼlim olgan (1937-41 va 1945-47). Sankt-Peterburgdagi A. S. Pushkin haykali (bronza, 1957), „Leningradning qahramon himoyachilariga" memoriali (1975) va boshqa asarlarida muallif obrazning ruhiy holatini ochib be-rishga va tabiiyligiga, mutanosiblikka, meʼmoriy muhit bilan uygunligiga erish-gan. Toshkent shahridagi Pushkin haykalini ham A. yaratgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "ANIKUSHIN Mixail Konstantinovich" *OʻzME*. A-harfi[*sayt ishlamaydi*] Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ibrohimov Gʻalimjon Girfanovich** — [1887.28.2.(12.3), Boshqirdistonning hozirgi Aurgazin tumani — 1938.21.1] — tatar yozuvchisi, olim, jamoat arbobi. Zamonaviy tatar adabiyoti asoschilaridan. Orenburg (1898—1905) va Ufa (1906—09) madrasalarida oʻqigan. "Bizning yoʻl", "Maorif" jur. larida muharrir. I. ning dastlabki realistik hikoya va qissalari ("Zakiy talabaning madrasadan haydalishi", 1907; "Tatar ayoli taqdiri", 1910; "Tabiat bolalari", 1914 va b.) da tatar yoshlarining hayoti va kurashi aks etgan. Uning "Yosh yuraklar" asari (1912) — tatar adabiyotidagi birinchi psixologik roman. "Bizning kunlar" (1920) kitobi 1905— 07 yil dagi inqilobiy voqealarga bagʻishlangan. "Teran tomirlar" (1926—28) romanida fuqarolar urushi davri aks etgan. I. tatar tilshunosligi va tarixiga oid ilmiy asarlar, darsliklar muallifi ("Tatar grammatikasi", 1911; "Adabiyot nazariyasi", 1916; "Ona tilini oʻqitish metodikasi", 1918 va b.).

As.:Teran tomirlar, T. 1961; Qozoqqizi, T. 1964.

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑   // *(unspecified title)*
3. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xelitseralilar** (Chelicerata) -boʻgʻimoyoqlilar tipiga mansub umurtqasiz hayvonlar kenja tipi. Uz. 0,05 mm dan (ayrim kanalar) 1,8 m gacha (kazilma evriptidlar). X.ning boshi va 6 ta, koʻkrak boʻgʻimi qoʻshilib, boshkoʻkrakni hosil qiladi. Qorin qismi 12 boʻgʻimdan, sodda X.da oldingi qorin (7 boʻgʻim) va keyingi qorin (5 boʻgʻim)dan iborat (chayonlar). Boshkoʻkraqda 6 juft oʻsimta bor, ulardan oldingi 2 juft ogʻiz teshigi oldida (xelitseralar) va orqasida (pediapalpalar), keyingi 4 jufti yurish oyoqlari hisoblanadi. Qorin oyoqlari qoldigʻi oʻzgarib jabralar, oʻpka, taroqsimon oʻsimtalar, oʻrgimchak soʻgallarini hosil qiladi. 2 sinf: merostomalar va oʻrgimchaksimonlarga boʻlinadi. Merostomalar, asosan, dengizlarda yashaydi; koʻpchiligi qirilib ketgan. X. ning 54000 ga yaqin turi mavjud.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qizil qalam** — adabiy jamiyat. 1926-yil avgustda Samarqandda Shokir Sulaymon raisligida tashkil etilgan. Jamiyat faoliyatida Otajon Hoshim, Botu, Ziyo Said, Sotti Husayn, Oltoy, Anqaboy, shuningdek, Uygʻun, Hamyd Olimjon, Mirtemir, Oydin ishtirok etishgan. Oʻsha yilning oxirida jamiyatning Fargʻona va Namangan viloyat boʻlimlari ochilgan. Jamiyatning asosiy maqsadi Fitrat, Choʻlpon, Abdulla Qodiriy singari "keksa" avlod vakillaridan farqli oʻlaroq, Oʻzbekistonda barpo etilayotgan yangi tuzumga xayrixoh ijodkor yoshlarni oʻz atrofiga toʻplash va ularni tarbiyalash boʻlgan. "Qizil qalam" majmuasining 1-kitobi (1928) nashr etilgandan soʻng jamiyatining katta va yosh aʼzolari oʻrtasida ixtilof paydo boʻlgan. Natijada 1929-yilda jamiyatning boshqaruv organi qayta koʻrilib, Ziyo Said unga rahbar etib tayinlangan va shu vaqtdan eʼtiboran "Alanga" jurnali "Q.q" jamiyatining organi sifatida nashr etilgan. Shu yili mazkur majmuaning 2-kitobi ham bosilgan, Majmuaning har ikkala kitobida A. Samoylovichning "Navoiy toʻgʻrisida Yevropa olimlari", Choʻlponning tarjima, O. Hoshimning adabiy meros va jadid adabiyoti, Sh. Sulaymonning Hamzaning soʻnggi kunlari toʻgʻrisidagi va boshqalar maqolalar chop etilgan. Jamiyat Ozarbayjon va Tataristondagi "Qizil qalam" jamiyatlari hamda VAPP (Butun Rossiya proletar yozuvchilari uyushmasi) bilan ijodiy aloqada boʻlgan. 1930-yilda Botu, Ramziy (Mannon Romiz) va Oltoyning qamoqqa olinishi bilan jamiyat tarqalib ketgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nemertinalar** (Nemertini) - deyarli barcha turlari dengizlarda yashay-digan umurtqasiz hayvonlar tipi. Gav-dasi bilaterial simmetriyali, chuvalchangsimon, kiprikli epiteliy bilan qoplangan. Tana boʻshligʻi boʻlmaydi; ichki organlari oraligʻi parenximadan iborat. Tanasi yassi. Qon aylanish sistemasi yaxshi rivojlangan, tutash. Nafas sistemasi yoʻq. Nerv sistemasi bosh miya va 3 ta boʻylama nerv poyasidan iborat. Boshining oldingi uchida hartumchasi bor. Hartumcha ogʻiz yonidagi maxsus chuqurchaga tortib olinishi mumkin. Ovqat hazm qilish sistemasi ogʻiz teshigidan boshlanib, anal teshigi bilan tugaydi. Ayrim jinsli, tuxum qoʻyib koʻpayadi. Tuxumdan pilidiy lichinkasi chiqadi. Jinssiz fragmentatsiya yoʻli bilan ham koʻpayishi mumkin. Deyarli barcha N. yirtqich; boʻgʻimoyoklilar, mollyuskalar va baliqlar bilan oziqlanadi. Ayrim vakillari parazit yoki kommensal. Bu tipga bitta — ne-mertinalar sinfi kiradi. 800 ga yaqin turi maʼlum. 30 turi chuchuk suvlarda va 10 turi quruk/shkda tarqalgan. Uz. 0,5 mm dan 30 metrgacha va undan ham koʻproq (60 m gacha). Kengligi 9 mm gacha.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fan va turmush** — Oʻzbekiston Fanlar akademiyasining ilmiy-maʼrifiy, ommabop jurnali. Toshkent shahrida 1 yilda 6-marta nashr qilinadi. Dastlab „Sotsialistik ilm va texnika" (1933—1935), „Sotsialistik fan va turmush" (1939—1941) nomlari bilan chop etilgan. Muayyan sabablar tufayli 1941-yil iyulidan 1957-yil fevralgacha nashr etilmagan. 1957-yildan hozirgi nomda. Jur.ning qayta tiklanishida Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akad.lari H. Abdullayev, T. QoriNiyoziy, jurnalist A. Yoqubovning xizmati katta. Jur.ga taniqli olimlar Otajon Hoshim (193337), T. QoriNiyoziy (1937, 194041, 195870), I. Islomov (193839), I. Muminov (1957), M. Urozboyev (1970—1971), M. Homidxonov (1972), Yo. Toʻraqulov (197488), K. Zufarov (1988—1992), M. Sharifxoʻjayev (1992—2001)lar muharrirlik qilishgan.

Oʻtgan davrlarda jur. sahifalarida ilmfanning barcha sohalari, ularning ayrim tarmoklari rivoji, jahondagi turli elelatlar haqida muntazam ravishda makrlalar chop etildi. Uzbekistonda fantast yozuvchilarning shakllanishida jur. muharririyati huzuridagi „Fantast yozuvchilar maktabi"ning xissasi katta boʻldi (H. Shayxov, M. Mahmudov, S. Abdullayeva, Gʻ. Jahongirov, X. Dustmuhamedov, O. Muminov, R. Obidov va boshqalar).

Oʻzbekiston mustaqilligi yillarida jur. mamlakat xalqi, ayniqsa, yosh avlod qalbi va tafakkurida milliy gʻoya, milliy mafkura va umumbashariy qadriyatlarga, demokratik tamoyillarga hamda fanning sunggi yutuqlariga asoslangan zamonaviy dunyoqarashni shakllantirishga, xalqimizni yuksak maʼnaviyatli, maʼrifatli etish yoʻlida jahon kashfiyotlarini, oʻzbek olimlarining xorijiy mamlakatlar ilmiy tadqiqot markazlari bilan hamkorligi natijalarini keng targʻib qilishga, buyuk mutafakkirlarimiz hayoti va faoliyati xamda ilmiy merosidan xalqimizning bahramand boʻlishiga alohida eʼtibor berib kelmoqda.

2003-yildan jur.da maqolalar oʻzbek va rus tillarida chop etilmoqda. Muharriri Shuhrat Egamberdiyev (2002-yildan).

Havolalar
---------

* Jurnal rasmiy internet-sahifasi

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Matbuot nashri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Demografik statistika**, aholi statistikasi —statistika fani tarmogʻi, aholi yoki uning alo-hida guruhlarining miqdori, tarki-bi, joylashishi va takror barpo boʻli-shi haqida statistik uslub asosida maʼlumotlar toʻplash, uni qayta ishlash va taxlil qilishni oʻrganadi. D. s aholi va demografik jarayonlar (tugʻilish, oʻlish, nikoh va ajralish, aholining takror barpo boʻlishi) haqidagi raqam koʻrsatkichlar yigʻindisidan iborat. D. s. maʼlumotlaridan sotsial-demografik tadqiqotlarda foydalaniladi.

D. s aholi va demografik jarayonlar haqida maʼlumotlar toʻplashda ularning maʼlum ijtimoiytarixiy ta-raqqiyot davomida miqdor va sifat jihatdan muntazam oʻzgarib borishini nazarda tutadi. D. s.ning aholi roʻyxati oʻtkazish, demografik jarayonlar va migratsiyani doimiy roʻyxatga olib borish kabi ilmiy tadqiqot uslublari mavjud aholi haqidagi maʼlumotlarni umumlashtirish, guruhlash, ularni qiyoslash va demografik omillarni oʻrganish qoidalarini ham ishlab chiqadi.

D. s. statistikaning boshqa tarmoqlariga nisbatan ancha oldin paydo boʻlgan (qarang Aholi roʻyxati). Oʻzbekistonda D. s, asosan, 20-asrning 1-yarmidan shakllana boshlagan. 1927-yil Respubli-kada fuqarolik holatini qayd etish (ZAGS) byurolarining tarkib topishi D. s. rivojlanishiga olib keldi.

D. s. maʼlumotlari dunyoning juda koʻp mamlakatlarida maxsus byulletenlarda, statistik toʻplam, jurnal va demografik yilnomalarda nashr etiladi. Dunyo aholisi va uning miqsor, sifat oʻzgarishlari BMT demografik yilnomalarida, Oʻzbekiston aholisi va demografik jarayonlari haqidagi maʼlumotlar esa Oʻzbekistan Respublikasi Makroiqtisodiyot va statistika vazirligi Statistika departamentining demografik yilnomalarida muntazam chop etiladi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Farrux Abdullayevich Kagarov** (1937.23.11 — Toshkent — 2001.21.1) — grafik rassom, plakatchi; Oʻzbekiston xalq rassomi (1989). Toshkent pedagogika institutining badiiy grafika fakultetini tugatgan (1959). Asosan, siyosiy plakat, kitob bezagi va hajviy janrlarda ijod qildi. Ijodida tinchlik mavzui yetakchi oʻrin tutadi; hajviy asarlari "Mushtum" jur.da bosilgan.

80-yillar oxiridan manzarali rangtasvir bilan shugʻullandi. "Mushtum" jurnali tahrir hayʼati aʼzosi (1986-yildan). Oʻzbekiston rassomlar uyushmasi Plakatchilar seksiyasi raisi (1965—77 va 1982—86). Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1981).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |





  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xalil mardambek** (MARDAMBEY) (1895 — Damashq — 1959.21.7) — arab shoiri, adabiyotshunos, davlat arbobi (Suriya). London universitetini tugatgan (1929). Damashkdagi Arab Fanlar akademiyasi aʼzosi (1925) va prezidenti (1953—59), Qoxiradagi Arab tili akademiyasi aʼzosi (1948-yildan), Iroq Fanlar akademiyasi aʼzosi (1949-yildan), Suriya hukumatida Maorif (1948) va Tashki ishlar (1953) vaziri. X.M. Suriya adabiyotshunosligi rivojiga katta xissa qoʻshgan, Damashkda "ArRobita valadabiiya" ("Adabiy aloqalar") adabiy jamiyati (1921) va shu nomdagi adabiy jurnal (1929), shuningdek, "AsSaqofa" ("Madaniyat") adabiy jurnal asoschilaridan. "Suriya shoirlari" (1—3-j.lar, 1954), "Arab adabiyoti tarixi" (1—5j.lar, 1955) monografiyalarining muallifi. Oʻrta asr arab shoirlari Ibn Xayyus, Ibn Unayn, Ali ibn alJaxma asSomiy va boshqalarning devonlarini izohlar bilan nashr ettirgan. X.M.ning arablar birligiga daʼvat etuvchi sheʼrlari va sheʼriy dramalarida millatparvarlik ohanglari kuchli. Sheʼrlar devoni shoirning vafotidan soʻng nashr etilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Vikipediyada shunday familiyali boshqa shaxslar haqida ham maqolalar mavjud, qarang: Mavlonov.

**Shavkat Mavlonov**(1952-yil 30-mart, Andijon viloyati Andijon shahri) – uzoq yillar davlat organlarida xizmat qilgan ichki ishlar organlari faxriysi, iste'fodagi polkovnik.

Hayoti va faoliyati
-------------------

Shavkat Mavlonov Andijon shahrida dunyoga keldi. Maktabni a'lo baholar bilan tamomlab, Lomonosov nomidagi Moskva davlat universitetiga o'qishga kiradi. 1978-yilda Lomonosov nomidagi Moskva davlat universitetini tamomlab harbiy xizmatni o'taydi.

### Ichki ishlar organlaridagi xizmat faoliyati

Shavkat Mavlonov ichki ishlar organlaridagi ilk xizmat faoliyatini 1982-yil Toshkentda, Ichki ishlar vazirligi inspeksiyasi inspektori lavozimida boshlaydi. 1984-yilda shu yerda katta inspektor lavozimiga ko'tariladi. 1985-yil Qoraqalpog'iston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi 2-maxsus bo'limi bo'linma boshlig'i lavozimida xizmatni davom ettiradi. Shavkat Mavlonov 1989-yilda Ichki ishlar vazirligi Akademiyasini tamomlab, Ichki ishar vaziri yordamchisi sifatida xizmat qiladi.
1995-yil Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vaziri oʻrinbosari – Shaxsiy tarkib bilan ishlash xizmati boshligʻi lavozimiga tayinlanadi. Bu lavozimda Shavkat Mavlonov 2001-yilga qadar faoliyat olib bordi.

### Oilasi

Shavkat Mavlonov oilali.

### Manbalar


1. ↑
2. ↑
3. ↑  Ichki ishlar vazirligi Birlashgan tahririyati Kadrlar xizmati fidoyilari. Toshkent. 2022-yil. 16–19-betlar
**Jemil Yenverovich Karikov** (Джеміль Енверович Каріков, 1960-yil 28-iyul, Begobod, SSSR) — qrim-tatar folklorshunos musiqachisi va bastakori. Xor va simfonik orkestr uchun Qrim-tatar milliy madhiyasining aranjirovkasi muallifi. Ukrainada xizmat ko'rsatgan artist (2015).

Biografiyasi
------------

Jemil Yenverovich 1960-yil 28-iyulda O‘zbekistonning Begobod shahrida tavallud topgan. Suxum davlat musiqa bilim yurtini (xalq cholg‘ulari fakulteti), so‘ngra Toshkent davlat konservatoriyasining nazariy-kompozitsiya bo‘limini imtiyozli diplom bilan tugatgan.

Xaytarma ansamblining musiqiy direktori va Qrim-tatar drama teatrining bosh dirijyori bo'lib ishlagan. U "Qrim" telekanalining musiqa muharriri lavozimida faoliyat yuritgan. 2004-yilda "Maqom" an'anaviy musiqa ansamblini yaratish tashabbusi bilan chiqqan va buning natijasida deyarli unutilgan ko'plab xalq qo'shiqlari yodga olingan. Karikov qator milliy cholgʻu asboblari (saz, bog'lama, kaval, santir, kemenche, zurna, nay)ning tiklanishiga hissa qoʻshgan. "Maqom" spektaklida uzoq yillardan buyon ilk bor xonlik davri qo‘shiqlari yangragan. Jemil Karikov xor va simfonik orkestr uchun Qrim-tatar milliy madhiyasining aranjirovkasi muallifidir. U P. I. Chaykovskiy nomidagi Simferopol musiqa maktabida dars bergan.

Karikov bir necha bor Ukraina, Turkiya, Germaniya, Polsha va Rossiyada Qrim-tatar musiqa san'atini namoyish etgan. "Alim", "Evlenyuv", "Antikvar tukani", "Aynenni" (Qrim-tatar akademik musiqa va drama teatri) spektakllariga musiqa bastalagan. "Kadimiy chalgi aletleri" teleloyihalarining hammuallifi (Старовинні музичні інструменти) va ATR telekanalida "Yirla, sazim", "Xaytarma" badiiy filmining bastakori bo'lgan.

Jemili Karikov 2015-yil noyabr oyida "Ukrainada xizmat ko'rsatgan artist" faxriy unvoni bilan taqdirlangan.

2016-yil sentyabr oyida "Qrim uyi" davlat korxonasi direktori o'rinbosari lavozimini faoliyat olib borgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Каріков Джеміль Енверович". Qaraldi: 30-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Джемиль Кариков: Мы должны возродить в Крыму традиционный саунд". Qaraldi: 30-noyabr 2023-yil.
**Jigar qurti** (Fasciola hepatica) - soʻrgʻichlilar sinfiga mansub parazit chuvalchang turi. Tanasining rangi oqish yoki jigarrang , shakli yaproqsimon. Uzunligi 20–30 mm, eni 8–13 mm; oldingi uchki qismi konussimon toraygan. Soʻrgʻichlari ikkita. Oldingi ogʻiz soʻrgʻichi oʻrtasida ogʻiz teshigi boʻladi. Ogʻiz soʻrgʻichidan orqaroqda ikkinchi qoʻshimcha qorin soʻrgʻichi joylashgan. 1- va 2-soʻrgʻichlar oʻrtasida jinsiy teshigi, tanasining orqa uchida ayirish organi teshigi bor. J. q. asosan, tuyoqli sut emizuvchilar (qoramol, qoʻy, echki, tuya, ot, choʻchqa va b.) hamda odam jigari oʻt suyuqligi yoʻllarida parazitlik qiladi; oʻt va oʻt yoʻlidagi yemirilgan hujayralarning parchalanish mahsulotlari bilan oziqlanadi, J. q. bilan zararlanish fassiolyoz deyiladi. J. q. 2 xoʻjayinda rivojlanadi. Tuxumlari axlat bilan suvga tushganida ulardan kiprikli miratsidiy lichinkasi chiqadi. Lichinka suvda suzib yurib, oʻzining oraliq xoʻjayini — kichik suv shilligʻi (Galba truncatula)HH topib, uning ichiga kirib oladi. Miratsidiydan spo-rotsistalar; rediyalar va serkariyalar rivojlanadi. Serkariyalar shilliq qurt tanasidan tashqariga chiqadi va navbatdagi lichinkalik davri — adoleskariyaga aylanadi. J. q.ning asosiy xoʻjayinlari — chorva mollari suv ichganda yoki suv ichida oʻsgan oʻtlarni yeganda sistaga oʻralgan adoleskariyani ham yutib yuboradi. Chorva mollari ichagida sista yorilib, yosh jigar qurti chiqadi. Qurt ichak devorini teshib qonga oʻtadi; qon orqali jigarning oʻt suyuqligi yoʻliga oʻtib, bu yerda voyaga yetadi. Odamlar ham koʻlmak suv havzalaridan suv ichganida J. q. bilan zararlanishi mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Al-Avja (arabcha: ) Iroqning Tikrit shahridan 13 km janubda, Dajla daryosining gʻarbiy qirgʻogʻida joylashgan qishloq. Asosan sunniy arablar yashaydi.

Qishloq Iroqning sobiq prezidenti Saddam Husaynning ona shahri va dafn etilgan joyi sifatida mashhur. 

Saddam Qizil tong operatsiyasi davomida JSOC 121-ishchi guruhi va 4-piyoda diviziyasi oʻzining tugʻilgan shahri Ad-Davrdan atigi bir necha mil uzoqlikdagi yashiringan joyidan qoʻlga olgan. Saddam Husayn 2006-yil 31-dekabr kuni tong otguncha, qatl qilinganidan 24 soat o‘tmay, shu qishloqda dafn etilgan.

Ikkinchi Tikrit jangidagi toʻqnashuvlar paytida IShID Saddam Husaynning qabrini tekislab yuborgan. Iroq kuchlari qishloqni nazorat ostiga olganidan so‘ng, Xalq safarbarlik qo‘mitasining shia jangarilari qishloq atrofiga o‘z nishonlarini hamda general-mayor Qosim Sulaymoniyning nishonlarini joylashtirishdi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Freeman, Colin*. „Saddam Hussein's tomb destroyed as Isil plants bombs in Iraq" (16-mart 2015-yil). Qaraldi: 20-may 2021-yil.



|  |  |
| --- | --- |
| Iroq geografiyasi | *Iroq geografiyasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Temuriylar tarixi davlat muzeyi
**Temuriylar tarixi davlat muzeyi** — Toshkentdagi Amir Temur xiyoboni yaqinida bunyod etilgan tarix muzeyi (1996). Muzey binosi oʻrta asr meʼmorligi anʼanalari asosida aylana tarxli, tomi gumbazli qilib, maxsus temirbetondan yaxlit supa ustiga qurilgan. Bino 3 qavatli bo'lib, balandligi 31 m (diametri — tashqi tomoni 70 m, ichkisi 50 m), uni qurishda temir ustun, gʻisht, turli beton blok va yengil tayyorlangan sunʼiy qurilish uskunalari qoʻllanilgan. Devor yuzasini pardozlashda ganch, marmar va sopol koshinlar ishlatilgan. Qurilishda Toshkent sh. hokimiyati, "Turon" firmasi, Toshkent aviatsiya ishlab chiqarish. birlashmasi, "Oniks" korxonasi (30 dan ortiq kattakichik hajmdagi billur qandillar, 500 ta yoritgichli, ogʻirligi 2 t, bal. 8 m "Zumrad" qandil ishlab bergan), "Us to" birlashmasi qatnashgan.

Muzeyga marmar zinalar orqali bosh tarzi (Amir Temur xiyobonidan)dagi 3 eshikdan kiriladi. 14 ta yogʻoch oʻymakorligidagi eshik oʻziga xos. Atrofi peshayvonli, qator ustunli (20 ta, bal. 10 m, muqarnas boshali, poyustuni kulrang marmardan ishlangan), turunjlari sirkori sopol bilan bezatilgan, binoning tashqi devori yuzasida "suls" uslubida insonni yaxshilikka undovchi soʻzlar bitilgan. Bino asosida foye, magazinlar, maʼmuriyat, vestibyul, kassa, axborotmaʼruza zali va boshqa texnik xizmat xonalari joylashgan. 1qavatda koʻrgazma va kinoleksiya zali (200 oʻrindiqli) bor. 2qavatdagi koʻrgazma zali 8 boʻlimdan iborat. Koʻrgazma zalidagi Temuriylar tarixiga oid noyob eksponatlar Oʻzbekiston viloyatlaridagi yirik muzeylardan keltirilgan, shuningdek, 1996-yilda Parijda Amir Temur tavalludining 660 yilligiga bagʻishlab oʻtkazilgan koʻrgazmadagi eksponatlar ham muzeyga oʻtkazilgan. Muzeyda arxeologiya, etn. numizmatika yodgorliklari, qoʻlyozmalar, tasviriy sanʼat namunalari bor. Shuningdek, I. Karimovning Amir Temurga boʻlgan hurmatini ifodalovchi dil soʻzlari va "Temur tuzuklari"dan keltirilgan iboralar eksponatlarni mazmunan boyitgan.

Koʻrgazma zalining markazidagi devoriy tasvirdan "Buyuk Sohibqiron — buyuk bunyodkor" nomli 3 qismdan iborat asar oʻrin olgan. Birinchisi — "Tugʻilish" qismida Sohibqironning tugʻilishi bilan bogʻliq urfodatlar ramziy tasvirlarda ifodalangan. Ikkinchisi — "Yuksalish"da "Rosti—rasti" ("Toʻgʻrilik najotdir") degan shior oltin harflar bilan bitilgan. Bu qismning markazida taxtda oʻtirgan Sohibqironning vazir, ulamo, harbiy aʼyonlar davrasidagi mashvaratlari aks ettirilgan. Pastroqda esa Sohibqironning nabira va abiralari (Muhammad Sulton, Ulugʻbek, Husayn Boyqaro, Zahiriddin Muhammad Bobur) bobolaridan meros qolgan tuzuklarni mutolaa qilayotganlari va Amir Temur yaratgan meʼmoriy obidalar tasvirlangan. Uchinchisi — "Faxrlanish" boʻlimida merosning avloddanavlodga oʻtib kelayotganlik gʻoyasi oʻz aksini topgan. Muzeyga har yili 100 mingdan ziyod tomoshabin kiradi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Issiqlik oʻtkazuvchanlik** - biror muhitda uning turli qismlaridagi temperaturaning muvozanat qiymatidan chetlashishi natijasida issiqlik oqimining vujudga kelishi hodisasi. I. oʻ. issiqlik oqimi zichligi bilan uni vujudga keltirgan moddadagi temperatura gradiyenti orasidagi proporsionallik koeffitsiyenti — I. oʻ. koeffitsiyenti % bilan ifodalanadi. Har xil jism is-siqlikni turlicha oʻtkazadi. Masalan, qat-tiq yoki suyuq jismlarning I. oʻ. xossasi gaznikidan yuqori. Kumush eng katta I.oʻ.gaega: x=428J/m-strad). Qat-tiqjismning I. oʻ. i uning tuzilishiga bogʻliq. Gʻovak jismlarniki kichik (chunki gʻovaklarni toʻldiruvchi gazning I. oʻ. i kichik). Issiqlikni jismning zarralari (zarralar tebranishi tufayli issiqlikni biridan ikkinchisiga uzatadi), shu sababli metallarning I. oʻ. koʻrsatkichi katta boʻladi. 

Ji

smning ixtiyoriy kesimi orqali, tanlangan oʻqqa normal holda Fure qonuni (1820 y) bilan ifodalanuvchi issiqlik uzatishlari sodir boʻladi:

∆Q=-Ň (dT/dX)F∆t.

Bu yerda: ∆Q - ∆t vaqt ichida F kesimli yuza orqali oʻtuvchi issiqlik miqdori, Ň - modda xossalariga bogʻliq boʻlgan issiqlik oʻtkazuvchanlik koeffitsiyenti.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Langardaryo** yoki **Langar** — Qashqadaryoning chap irmogʻi (Qashqadaryo viloyati). Hisor tizmasining jan.-gʻarbiy tarmogʻi — Yakkabogʻ tizmasidan (2200–2300 m) boshlanib gʻarbga oqadi. Uz. 76 km, havzasining maydoni 258 km². Yuqori qismi chuqur va tor vodiyda oqadi. Langar qishlogʻi yaqinida vodiysi kengayadi. Oʻrtacha koʻp yillik suv sarfi 0,9 m³/ sek; maksimal suv sarfi aprel—mayda. Qor va yomgirlardan suv oladi. Yoz oylarida suvi sugʻorishga sarflanib, Qashqadaryoga yetib bormaydi. Bahor oylarida daryodan kuchli sel kelish hollari kuzatiladi. Langardaryoda gidrometrik post tashkil etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Eng uzun daryo - Amazonka | *Daryo haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Kamol Turobov** (1921.1.7, Toshkent) – kulol, Oʻzbekiston xalq rassomi (1974). Hunarni otasi usta Turob Miraliyevdan oʻrgangan. Toshkent badiiy oʻquvishlab chiqarish kombinatining kulollik boʻlimida oʻqigan (1935—38). Toshkentdagi „Qizil kulol" artelida usta (1939—41, 1946—49), Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi (1941—45), Oʻzbekiston Mahalliy sanoat ministrligi Davlat maxsus konstruktorlik texnologiya byurosi kulolchilik boʻlimining mudiri (1968—95). Turobov yaratgan badiiy idishlar sifatli va nafis, pargari, islimiy naqshlar bilan chizma usulda bezatilgan. Turobov tayyorlagan idish va buyumlar xalqaro koʻrgazmalarda namoyish etilgan. „Jasorat" medali bilan mukofotlangan (1995).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Karim Rahimov** (1917.6.11, Xiva 1991.15.10, Urganch) — raqqos, aktyor, rejissyor Oʻzbekiston xalq artisti (1964). Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. Hamza teatri qoshidagi drama studiyasini tugatgan (1937). 1937—90 yillar Ogahiy nomidagi Xorazm teatrida ishladi. U teatrda raqqoslik qilish bilan birga bir qancha spektakllarda esda qolarli obrazlar ham yaratdi: Domla, Hidoyatxon (Hamza, "Boy ila xizmatchi", "Maysaraning ishi"), Mansur (I. Sulton, Uygʻun, "Alisher Navoiy"), Vurm (V. Shiller, "Makr va muhabbat"), Niyoz (Abdulmoʻminov, "Shikoyatga oʻrin yoʻq"), Mulla Bashir (S. Jamol, "Guli siyoh"), Qirol (U. Shekspir, "Hamlet"), Imom (H. Gʻulom, "Toshbolta oshiq") va boshqa shular jumlasidan. "Chin muhabbat" (O. Yoqubov), "Togʻajiyanlar" (R. Bobojon), "Paranji sirlari" (Hamza), "Oshiq Gʻarib va Shohsanam" (A. Bobojon) kabi spektakllarni sahnalashtirgan. Xorazmning Qoʻshkoʻpir, Yangiariq tumanlarida ansambllar tuzgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Jon E. Makintayr** amerikalik jurnalist va nusxa muharriri. Makintayr Amerika nusxasi muharrirlari jamiyatining ustav a'zosi va ikki muddat prezidenti.

Hayot va martaba
----------------

Makintayr Kentukki shtatida tug'ilgan. Kentukki shtatining Fleming okrugidagi Elizavil shahrida o'sgan. 1969-yilda Kentukki shtatining Flemingsburg shahridagi Fleming okrugi o'rta maktabini tamomlagan. So`ng 1973-yilda Michigan shtati universitetida ingliz tili bo'yicha bakalavr darajasini oldi. 1973-yildan 1979-yilgacha u Syracuse universitetida o'qigan, ingliz tili bo'yicha magistrlik darajasini olgan, ammo doktorlik dissertatsiyasini tugatmagan.

1980-yildan 1986-yilgacha Makintayr *The Cincinnati Enquirer* gazetasida nusxa ko'chirish muharriri bo'lib ishlagan. U 1986-yilda *The Baltimore Sun* gazetasida nusxa muharriri bo'ldi. 2009-yil 29-aprelda McIntyre *The Sun* tomonidan ishdan bo'shatildi. U 2010-yilda gazetaning tungi tarkibni ishlab chiqarish bo‘yicha menejeri lavozimiga qayta ishga olingan.

McIntyre, shuningdek, Merilend shtatidagi Loyola kollejida filial (ad'yunkt) o'qituvchisi. U *Sun* veb-saytida grammatikadan foydalanish, jurnalistika va nusxa ko'chirish kabi turli mavzularni muhokama qiladigan "Siz aytmaysiz" deb nomlangan blogni yuritadi.

U Merilend shtatining Loyola universitetida Apprentice House Press tomonidan nashr etilgan ikkita kitobning muallifi: "Eski muharrir aytadi: yozish va tahrirlash uchun maksimal qoidalar" (2013) va "Yomon maslahatchi: grammatika, foydalanish va yozish bo'yicha eng ishonchsiz maslahat" (2020).

Manbalar
--------

1. ↑  „Amazon.com: John E. McIntyre". *Amazon.com*. Qaraldi: 1-iyun 2016-yil.
2. ↑  „Everything in the known universe about McIntyre".  Technorati. 28-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-yanvar 2008-yil.
3. ↑  „Home". *dcrtv.com*. 28-fevral 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-noyabr 2022-yil.
4. ↑  McIntyre, John E. (April 30, 2010). Q and A. via McIntyre's blog

Havolalar
---------

* *Siz Blogspot.com oldingi blogida aytmaysiz*
* *Baltimore Sun orqali "*Siz aytmaysiz" rukni (Wayback Machine saytida 2016-05-20 sanasida arxivlangan), 2012-yil yanvarigacha arxiv
* *Baltimore Sun orqali "*Siz aytmaysiz" rukni, arxiv 2012-yil fevralidan hozirgacha
**Ixtiro** — xalq xoʻjaligining turli sohalarida, ijtimoiymadaniy qurilish va mudofaa sohalarida ijobiy samara beradigan, oʻziga xos texnikaviy yechimga ega boʻlgan yangilik. Tor maʼnoda — davlat tomonidan tan olinadigan va tegishli qonun bilan muhofaza qilinadigan yangi texnikaviy yechim. Har qanday yangilik ham I. boʻlavermaydi. Masalan, quruq ilmiy qoidalar, xususan, kashfiyotlar, amalga oshirib boʻlmaydigan va xato takliflar (mas. abadiy dvigatel yaratish haqidagi takliflar) I. hisoblanmaydi. Hal qilinadigan masala faqat nazariy emas, balki amaliy ehtiyojlarni qondiradigan boʻlishi lozim. I. qonun bilan muhofazalangan davlatlarda har bir taklifning I. boʻlish shartlari belgilanadi. Bu shartlardan asosiysi masalaning eng yangi hisoblangan texnik yechimidir. Muayyan taklifni I. deb hisoblash uchun undan bir necha marta foydalanish imkoni ham boʻlishi kerak. I.ning yangiligi, yaʼni birinchi ekanligi (koʻpincha, ixtirochilikka oid tashkilotlarga berilgan hujjat — ariza sanasi) oldin berilgan mualliflik guvohnomalari va patentlar, I.lar eʼlon qilinadigan tegishli adabiyotlar, koʻrgazmalarda namoyish qilingan eksponatlar va b.ga muvofiq, aniqlanadi. Oʻzbekiston Respublikasida ixtirochi boʻla olish shartlari va uni tasniflash tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashi tomonidan 1994-yilda tasdiqlangan "Ixtirolar, foydali modellar va sanoat namunalari haqida"gi qonunda belgilangan. I. boʻyicha talabnomalarni ekspertiza qilish, mualliflik guvohnomasi va patent berish ishlari Oʻzbekiston Respublikasi Davlat patent idorasi tomonidan amalga oshiriladi (yana q. Ixtirochilik huquqi).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

1 yangiligi
2 Sanoatda qolanishi
3 Foydaliyligi
**Anatoliy Ivanovich Avtonomov** (1898.24.2, Ivanovo-Voznesensk — 1968. 27.4, Toshkent) — seleksiyachi olim, Oʻzbekiston fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1952), professor (1955), Oʻzbekistoda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1944). Ivanovo politexnika instituti tugatgan (1925). Turkiston seleksiya stansiyasi filiali mudiri (Bayramali shahri, 1925 — 30). Butunittifoq paxtachilik institutining Markaziy selek-siya stansiyasida sektor mudiri (1930 — 55), Toshkent Qishloq xoʻjaligi instituti paxtachilik kafedrasi mudiri (1946 — 68). A. 35-1, 35-2 ingichka tolali gʻoʻza navlari, Si-Aylend tipidagi navlar muallifi, yovvoyi peru gʻoʻzasidan foydalanib, fu-zarioz viltga chidamli, koʻsaklari yirik ingichka tolali gʻoʻza navlari seleksiyasi usuliyatini ishlab chiqqan va shu asosda bir qancha gʻoʻza navlarini yaratgan. As: Seleksiya tonkovoloknistix so-rtov xlopchatnika v Oʻzbekistane, T. 1973.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ajal ilon** (Acanthophis antarcticus) — aspidlar oilasiga mansub ilonlarning bir turi, yoʻgʻon va kalta gavdasining koʻrinishi qora ilonlarga oʻxshab ketadi. Uzunligi 75 sm gacha, keng va yapaloq uchburchak shakldagi boshi siqiq boʻyni orqali tanasidan aniq ajralib turadi. Koʻzusti qalqoni yon tomonga tur-tib chiqqan, tanasi ustidagi tangachalarida qovurgʻachalar boʻladi. Baqa va mayda qushlar bilan oziqlanadi. Avstraliya, Yangi Gvineya, Malakka va ularga qoʻshni orollarda tarqalgan. Ajal ilon koʻpincha soʻqmoq yoʻllarda va quyosh tushadigan boshqa ochiq joylarda kulcha boʻlib isinib yotadi. Xavf tugʻilganida boshqa ilonlarga oʻxshab qochishga yoki yaqinlashayotgan dush-manini qoʻrqitishga harakat qilmaydi. Himoya rangiga ega boʻlganidan piyoda yoʻlovchi uni sezmasdan juda yaqin kelib qolganida chaqadi. Ajal ilon zahari boshqa aspid ilonlar zahariga nisbatan kuchsiz boʻlsada, u chaqqan odamlarning aksariya-ti oʻladi. Shu sababdan bu ilon Ajal ilon deb ataladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shinshillasimonlar** — kemiruvchilar oilasi. Uz. 22—66 sm, dumi 7,5 — 32 sm, vazni 0,5–7 kg. Koʻzi va quloqlari katta, dumi qalin yung bilan qoplangan. Janubiy Amerika pasttekisligi va togʻlarida tarqalgan. 3 urugʻi: viskashlar, togʻ viskashlari va shinshillalar bor. Shinshillalar urugʻi gavdasining uzunligi 22— 38 sm, dumi 7,5—15 sm, vazni 0,5–1 kg. Moʻynasi qalin va yumshoq, orqasi moviy yoki malla kulrang, qorni sargʻish oq. Chili va Boliviyaning togʻli choʻl mintaqasida uchraydi. Koyalar yorigʻida toshli joylarda katta koloniya boʻlib yashaydi. Ertalab va kechqurun faol. Kisqa sakrab harakatlanadi. Oʻsimlikning yer ustki qismlari bilan oziqlanadi. Yilda 1—3 marta 1—6 tadan bola tugʻadi. 18-asrdan boshlab qimmatbaho moʻynasi uchun koʻplab ovlanishi tufayli deyarli qirib yuborilgan. Hozirgi muhofaza qilish tadbirlarini amalga oshirish bilan soni birmuncha ortgan. Moʻynachilik fermalarida boqiladi. 2 turi Xalqaro Kizil kitobga kiritilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abram Isaakovich Alixanov** (1904-1970) — fizik olim, akademik (1943). Nazariy va eksperimental fizika instituti asoschisi va direktori (1945-yildan). Ilmiy ishlari atom yadrosi va kosmik nurlar fizikasiga doir. Ukasi A. I. Alixanyan bilan uygʻotilgan yadrolardan elektron-pozitron juftligi chiqish hodisasini kashf qildi va bu juftlikning paydo boʻlish jarayoni krnuniyatlarini oʻrganib chiqdi. Alixanov radioaktiv yadrolarning beta-yemirilishini tadqiq qilish uchun beta-spektrometr, kosmik nurlar zarrasi massasi va energiyasini analiz qilish uchun mass-spektrometrlarni ixtiro qildi. U ix-tiro qilgan gomogen atom reaktori atom energiyasidan tinchlik maqsadlarida foydalanishda tatbiq etilmoqda. A. rahbarligida sobiq Ittifoqda birinchi marta ogir suvli yadro reaktori (1949), quvvati 7 Gevgacha boʻlgan qattiq fokus-lanuvchi tezlatkich (1961) yaratilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Duobasoy** — Surxondaryo viloyati Sariosiyo va Uzun tumanlaridagi soy. Yuqori oqimida Chormogolsoy, quyi oqimida Choshsoy deb nomlanadi. Toʻpolon suv omboriga quyiladi. Boysuntogʻ tizmasining Xoʻjapiryon va Xursand-togʻ tarmoklari sharqiy yon bagʻirlaridan oqib tushadigan 50 dan ortiq irmogʻi bor. Uzunligi 33 km, suv toʻplash mayd. 244 km2. D. yuqori va oʻrta oqimida nishabi katta, chuqur va tor vodiyda tez oqadi. Havzasi nisbatan baland va nam havo oqimlariga roʻpara joylashganli-gidan yogʻin koʻproq yogʻadi. Shu sababli D.da suv ancha koʻp, oʻrtacha suv sarfi 5 m3/sek chamasida. D. qor-muzliklardan toʻyinadi. Toʻlinsuv davri may—iyunda boʻladi, dekabr—yanvarda suvi kamayadi. D.dan Chosh qishlogʻi suv ichadi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Suvburgutlar** (Haliaeetus) -qarchigʻaylar oilasiga mansub yirtqich qushlar urugʻi. 8 turi bor. Uzunligi 60—110 sm, vazni 2—3 kg dan 6—9 kg gacha. Oʻzbekistonda oq dumli suvburgut va uzun dumli suvburgut (bahor, kuz va qishda) uchraydi. Pati, asosan, jigarrang tusda. S. yer yuzida keng tarqalgan. Daryo, dengiz va koʻl qirgʻokdarida yashaydi. Qoya va daraxtlarga uya quradi. Uyadan 30—50 va undan koʻp yil foydalanadi. 1—3 ta tuxum qoʻyadi. Uni 35—40 kun bosadi. Bolalari 65—75 kunligida uyasidan uchib chiqadi. Asosan, baliqlar, suv va suv boʻyida yashovchi kushlar bilan oziqlanadi. Uzun dumli S. va oq dumli S. Tabiatni muhofaza qilish xalqaro itti I foki roʻyxati I ga, "Yoʻq boʻlib I ketish xavfi ostidagi yovvoyi fauna va flora turlarining xalqaro savdosi toʻgʻrisida"gi Konvensiyaning (CITES) II Ilovasiga hamda Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |