recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Eron Islom Respublikasinig maʼmuriy-hududiy boʻlinishi** boshqa davlatlarning hududiy boʻlinishiga oʻxshash. Maʼmuriy-hududiy jihatdan Eron hududi 31 ustonga (provinsiya yoki mintaqa deb tarjima qilish mumkin) boʻlinadi. Har bir uston rahbari ustondor (ustonboshi, hokim yoki gubernator deb tarjima qilish mumkin) maqomiga ega. Eronda monarxiya mavjud paytda ustondorlar shoh tomonidan, hozirgi paytda esa ustondorlar Eron Islom Respublikasi Ichki Ishlar Vazirligi tomonidan tayinlanadi va Eron Prezidenti tomonidan tasdiqlanadi.

Ustonlar Eron maʼmuriy-hududiy boʻlinishida eng yuqori darajali boʻlinma hisoblanadi va oʻz oʻrnida har bir uston shahristonlarga (shaharlar jamlanmasi yoki viloyat deb tarjima qilish mumkin) boʻlingan. Shahristonlarning umumiy soni — 402 ta. Har bir shahriston baxshlarga (tuman deb tarjima qilish mumkin) boʻlinadi. Baxshlarning umumiy soni — 999 ta.

| Oʻzbek tilidagi nomlanishi | Fors tilidagi nomlanishi | Soni |
| --- | --- | --- |
| Uston (provinsiya) | *استان ostān* | 31 |
| Shahriston (viloyat) | *شهرستان shahrestān* | 402 |
| Baxsh (tuman) | *بخش bakhsh* | 999 |
| Shahr (shahar) | *شهر shahr* | 1,167 |
| Dehiston (qishloq) | *دهستان dehestān* | 2,512 |

Eron ustonlari
--------------


Alborz
Ardabil
Bushahr
Chahormahol  
va Baxtiyoriy
Isfahon
Fors
Gilon
Guliston
Hamadon
Hurmozgon
Ilom
Kirmon
Kirmonshoh
Xuziston
Koʻhgiluya va  
Buyir-Ahmad
Qurdiston
Luriston
Markaziy
Mozandaron
Qazvin
Qum
Razaviy  
Xuroson
Simnon
Siston va  
Balujiston
Tehron
Yazd
Zanjon
Shimoliy  
Xuroson
Janubiy  
Xuroson
Gʻarbiy  
Ozarbayjon
Sharqiy  
Ozarbayjon
**Kaspiy dengizi**
**Fors koʻrfazi**
*Turkmaniston*
*Afgʻoniston*
*Pokiston*
*Ozarbayjon*
*Armaniya*
*T  
u  
r  
k  
i  
y  
a*
*Iroq*
*Quvayt*
*Saudiya Arabistoni*

Manbalar
--------

* Maʼlumot


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Eron Islom Respublikasining maʼmuriy-hududiy boʻlinishi |
| --- |
|  |
| Ustonlar | 
* Alborz
* Ardabil
* Bushahr
* Fors
* Gilon
* Guliston
* Hamadon
* Hurmuzgon
* Ilom
* Isfahon
* Janubiy Xuroson
* Kirmon
* Kirmonshoh
* Koʻhgiluya va Buyir-Ahmad
* Luriston
* Markaziy
* Mozandaron
* Qazvin
* Qum
* Qurdiston
* Razaviy Xuroson
* Simnon
* Siston va Balujiston
* Tehron
* Xuziston
* Yazd
* Zanjon
* Gʻarbiy Ozarbayjon
* Sharqiy Ozarbayjon
* Shimoliy Xuroson
* Chahormahol va Baxtiyoriy
 |

 |
Farallon orollari, Farallon orollari milliy yovvoyi tabiat qo'riqxonasi bilan chegaradosh
 Janubi-Sharqiy Farallon orollari (1957-yil dengiz xaritasidan )
**Farallon orollari** yoki **Farallonlar** - (ispancha *farallón* dan "ustun" yoki "dengiz qoyasi" degan ma'noni anglatadi), San-Fransisko, Kaliforniya, Amerika Qo'shma Shtatlari qirg'oqlari yaqinida, Farallon ko'rfazidagi orollar va dengiz to'plamlari guruhidir. Orollarni dengizchilar ba'zan **Iblis tishlari orollari** deb ham atashadi, bu ularning atrofidagi ko'plab xiyonatkor suv osti shollariga ishora qiladi. Orollar 30 milya (48 km) Oltin darvozadan tashqarida va 20 milya (32 km) Point Reyes janubida joylashgan va ochiq kunlarda materikdan ko'rinadi. Orollar San-Fransisko shahri va okrugi tarkibiga kiradi. Orollarning yagona aholi yashaydigan qismi Janubi-Sharqiy Farallon orolida (SEFI) joylashgan bo'lib, u yerda Point Blue Conservation Science va AQSh Baliq va yovvoyi tabiat xizmati tadqiqotchilari istiqomat qilishadi. Orollar jamoatchilik uchun yopiq.

1. ↑  Devils Teeth, Mysterious Sharks Shark Stewards.
2. ↑  „Point Blue | Conservation Science, PRBO".  Prbo.org. 28-aprel 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-iyun 2015-yil.
3. ↑  „Farallon Islands National Wildlife Refuge".  Fws.gov. 1-avgust 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-iyun 2015-yil.
**Gazni quritish** - gazlar tarkibidagi suv bugʻlarini ajratib olish. Fizik-kimyoviy hamda fizik usullar yordamida bajariladi. Fizik-kimyoviy usul absorbsiya va adsorbsiya usullarini oʻz ichiga oladi.Absorbsiya usullari gazlardagi suv bugʻlarini suyuq moddalarga yuttirishga asoslangan. Bu usulda kuritiladigan gaz avval sovitiladi, keyin absorbsion apparatning pastki qismiga kiritiladi. Apparatning yuqori qismidan gaz yunalishiga qarama-qarshi absorbent eritmasi (maye, dietilenglikol) beriladi. Absorbent sifatida kalsiy xlorid (35—40%), glitserin (85%), dietilenglikol (85—97%), uchetilenglikol, sulfat kislota (94—96%) va b. moddalarning eritmalari ishlatiladi. Gaz tarkibidagi namlik absorbentga oʻtadi. Bunday usulda quritilgan gaz tarkibida kupi bilan 0,2 g/m3 nam qoladi. Adsorbsiya usullari qoʻllanilganda gazlardan nam qattiq moddalar — adsorbentlarga yutiladi. Adsorbent sifatida qattiq holdagi CaCI2, NaOH, KON, MgO, P2O5, boksitlar, silikagel, alyumogel va b. ishlatiladi. Bu moddalar oʻz ogʻirligiga nisbatan 2% dan 10% gacha namni yuta oladi. Adsorbentlar gazlarni absorbentlarga nisbatan yaxshiroq quritadi. Fizik usullar nam gazni issiqdik almashish apparatlarida suv yoki boshqa issiqlik yutuvchi suyuqpiklar bilan sovitish, gazni siqishdan soʻng sovitish va siqilgan gazni birdaniga kengaytirishga asoslanadi. Gazlarni oʻta quritish uchun odatda, ikki pogʻonali sxema tatbiq etiladi. Bunda nam gaz dastlab absorbsion va soʻngra adsorbsion qurilmalarda quritiladi. G.qdan maqsad koʻp komponentli gazlarni fraksiyalarga ajratish, yonuvchi gazlarni quvurlar orqali joʻnatish va b. Sanoat uchun G.q.ning ahamiyati katta.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Erotofobiya** (qadimgi yunoncha: *ἔρως* qadimgi yunoncha: *ἔρως* — jinsiy sevgi va φόβος — qoʻrquv) — obsesif qoʻrquv, jinsiy aloqadan qoʻrqish hisoblanadi.

Bu erkaklarda psixogen jinsiy zaiflik shaklida uchraydi, lekin koʻpincha ayollarda va anorgazmiya va vaginizm kabi kasalliklarga hamroh boʻladi.

Erotofobiya nafaqat jinsiy aloqadan qoʻrqish, balki jinsiy aloqa sahnalaridan qoʻrqish va jinsiy mavzularni muhokama qilishni ham oʻz ichiga oladi. Natijada, jinsiy aloqada nafrat va yoqtirmaslik paydo boʻladi.

Sanʼatda
--------

* Xarlan Ellison, „Erotofobiya". „Pentxaus", 1971-yil avgust.

Manbalar
--------

1. ↑  „Страхи. Энциклопедия человеческих фобий - Андрей Кананин - Google Книги".  books.google.com.ua. Qaraldi: 15-sentabr 2017-yil.
2. ↑  „История мозга. 1640 фактов - Джуан С. - Google Книги".  books.google.com.ua. Qaraldi: 15-sentabr 2017-yil.
3. ↑  annotatsiya k povesti Xarlana Ellisona
GAZSIZLANTIRUVCHI (DEGAZATSIYALOVCHI) MODDALAR — zaharlovchi moddalarni kimyoviy usudda zararsizlantirish uchun qoʻllaniladigan moddalar. G.m. zaharlovchi moddalar bilan kimyoviy reaksiyaga kirishib, ularning taʼsirini kamaytiradi yoki butunlay yoʻqotadi. G.m. sifatida geksaxlormelamin (C3N6C16), dixloramin (C6H5SO2NC12 yoki CH3C6H4SO2NC12), xloramin (C6H5SO2NNaCl), kaliy permanganat (KMp4O4), vodorod peroksid (N2O2), ammiak suvi, kaustik soda, kalsinatsiyalangan soda, xlorli ohak kabi kimyoviy birikmalar ishlatiladi. Zaharlovchi moddalar va bakteriyalar bilan zararlangan suvni tozalash uchun Sa(SYU)2 ni qoʻllash mumkin.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Gdinya
**Gdinya** — Polsha shim.dagi shahar. Gdansk voyevodaligida; Boltiq dengizi boʻyidagi port. Sopot va Gdansk shaharlari bilan Truymyasto sh. aglomeratsiyasini tashkil qiladi. Aholisi 252 ming kishi (1990-yillar oʻrtasi). 1924-36 yillarda xalqaro ahamiyatga ega boʻlgan yirik port qurilishi munosabati bilan shahar tez oʻsdi. Yillik yuk ortib-tushirish 10 mln. t. G. orqali chetga koʻmir chiqariladi; chetdan rudalar, neft mahsulotlari keltiriladi. Sanoat tarmoqlaridan mashinasozlik, asosan kemasozlik va oziq-ovqat sanoati (baliq, yogʻ, goʻsht va b.) rivojlangan. Baliq ovlash bazasi. Oliy dengiz va harbiy dengiz oʻquv yurtlari, dengizdan baliq ovlash ilmiy tadqiqot instituti, okeanografiya, harbiy dengiz muzeylari va dengiz akvariumi bor.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Milliy o'tloqlar festivali** (inglizcha: *The National Highland Festival* ) — 2019- yilda ilk bor mamlakat va mintaqaning ijtimoiy, iqtisodiy va madaniy rivojlanishini qoʻllab-quvvatlash maqsadida tarixiy urf-odatlar va milliy qadriyatlarga asoslangan yirik etnografik-madaniy-sport tadbirlaridan birini oʻtkazish orqali 26 iyul kuni Gadabay tumanida Ozarbayjonda urf-odatlar, togʻlik va xalq anʼanalarini saqlash va targʻib qilish festivali boʻlib oʻtdi.

Festival haqida
---------------

Milliy yaylovlar festivali – ildizlari ming yilliklarga borib taqalgan xalqimizning dashtlarining boy anʼanalari va xalq madaniyatini asrab-avaylash va targʻib etish maqsadida keng koʻlamli festival formatida ishlab chiqilgan va ishlab chiqilgan oʻziga xos loyihadir. 

Ozarbayjon xalqi juda boy va rang-barang madaniyatga ega xalqdir. Boy shaharsozlik anʼanalari bilan bir qatorda uning turmush tarzi va yuzlab, minglab yillar davomida shakllangan noyob madaniyat namunalari qatoriga choʻl madaniyati va elat anʼanalarini dadil kiritish mumkin. Aholimizning chorvachilik bilan shug‘ullanuvchi qismiga azaldan xos bo‘lgan ushbu qiziqarli mavsumiy ko‘chmanchi an’ana Ozarbayjonning tarixiy zaminida keng tarqalgan. Ushbu an'analarga ko'ra, har bir hududning o'ziga xos an'anaviy o'tloq joylari mavjud.

Manbalar
--------

Rauf Hacıyev. „Gədəbəydə ilk dəfə Milli Yaylaq Festivalı keçirilir". azertag.az (26 iyul 2019)
**Vavel ajdahosi** (polyakcha: *smok wawelski*) ― afsonaviy ajdaho boʻlib, u Krakovdagi Vavel tepaligi etagidagi gʻorda (*Ajdaho* chuquri deb ataladi) yashagan ekan.

Afsona
------

Vinsenti Kadlubek tomonidan bayon etilgan ushbu afsonaning eng qadimiy (XII asr) versiyasiga koʻra, qirol Krak (Krakovning afsonaviy asoschisi, shahar nomini olgan) davrida Krakovda tirikyutar (polyakcha: *całożerca*, lotincha: *holophagus* — yaʼni qurbonlarini butunicha yutib yuboradigan jonzot) degan mavjudot — ajdaho paydo boʻlgan. Ajdahoga haftada bir marta sigir keltirish kerak edi; Agar unga yemish keltirishmasa, evaziga u odamlarni yutib yuborardi. Shaharni yovuz hayvondan qutqarish uchun Krak ikki oʻgʻli Krak va Lexni ajdahoni oʻldirishga yubordi. Oʻgʻillari jangda ajdahoni yenga olmay, hiyla-nayrangga oʻtishadi. Ular sigirning terisini oltingugurt bilan toʻldirishadi va ajdaho bu tulumni yutib, boʻgʻilib oʻladi. Yovuz maxluqning oʻlimidan soʻng, aka-uka gʻalaba qaysi biriga tegishli ekanligi haqida tortishib qoladi. Inisi Lex ogʻasini oʻldiradi va qalʼaga qaytib, Krak ajdaho bilan jangda halok boʻlganini aytadi. Biroq, birodarkushning siri oshkor boʻladi va Lex mamlakatdan chiqarib yuborilib, shahar aybsiz oʻldirilgan Krak sharafiga nomlanadi.

Yan Dlugosh yilnomasida ajdaho ustidan qozonilgan gʻalabani qirolning oʻziga bogʻlagan va birodarkushlik voqeasini Krak allaqachon vafot etgan vaqtga koʻchirgan.

Afsonaning yana bir versiyasi (XVI-asr), Yoaxim Belskiyga tegishli boʻlib, unda etikdoʻz Skuba ajdahoni magʻlub etgani aytiladi. U yirtqich hayvonga oltingugurt toʻldirilgan buzoqni tashlaydi. Buzoqni yegan ajdahoning tomogʻi shunchalik kuya boshlaydiki, Vislaning yarmini ichib, yorilib ketadi.

Obrazlashtirilishi
------------------

1972-yilda Krakovdagi Chervenskiy bulvaridagi Vavel tepaligi yaqinida ajdaho haykali oʻrnatildi, uning muallifi polshalik haykaltarosh Bronislav Xromiydir. Ajdaho har 5 daqiqada yoki 7168 raqamiga „smok" matnini yuborganda olov chiqaradi.

2015-yilda «Allegro»(ingl.)o'zb. Legendy Polskiye seriyasidan (hisobda birinchi) qisqa metrajli film suratga oldi, unda ajdaho devqomat va tatuirovkali kishi (daniyalik bodibilder Ким Колд(ingl.)o'zb.oʻynagan) boʻlib, uning ulkan uchuvchi mashinasi boʻladi. Ajdaho goʻzal qizlarning ashaddiy muxlisi boʻlib, ularni oʻgʻirlab ketadi va qishloq villalaridan birida yashirib saqlaydi.

Galereya
--------

* 
* 
* 
* Fayl:Vavelskiy drakon.jpg

Manbalar
--------

1. ↑  Mistrz Wincenty tzw. Kadłubek: Kronika Polska. Wrocław: Ossolineum, 2008. ISBN 83-04-04613-X.
2. ↑  Pracowity smok wawelski(pol.)

Yana qarang
-----------

* Zilant
* Varshava suv parisi
* Ajdaho
* Olovli ilon
* Pan Tvardovskiy

Havolalar
---------
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Eroziya (maʼnolari).

Shamol eroziyasi.
Kapadokiyadagi bu pari ustunlari eroziya natijasidir.
Toshkent viloyati Bo‘stonliq tumanidagi tuproq eroziyasi natijasida hosil bo‘lgan jarlik

**Eroziya** (lotincha: yego8yu — yemirilish) — togʻ jinslari va tuproqning oqar suvlar taʼsirida yemirilish jarayoni. E. relyef hosil qiluvchi asosiy omillardan biridir. Yer yuzasidagi E. (notekis relyefning tekislanishi) va chiziqli E. (relyef boʻlaklarga boʻlinib, vodiy va jarliklarni hosil boʻlishi), yonlama E. (daryo sohillarining yuvilishi) va chuqurlikdagi E. (daryo oʻzanining chuqur oʻyilishi)lar farq qilinadi. Tuproqning eng yuqori qatlamlarida sodir boʻladigan E. tuprok eroziyasi deyiladi. 

**Eroziya** (lot. *erosio* — "yemirilish", "nurash") yer qobigʻini tashkil etadigan qoyalarning oqar suv, shamol va boshqa tashqi taʼsirlardan yemirilib, joyidan qoʻporilishi yoki bir yerdan boshqa bir yerga tashilishi hodisasidir.

Ziroatda foydalaniladigan maydonlarning 70 %'i xususiyatlarini yoʻqotib, dunyo miqyosida jami yer maydonining 30 %'i atrofida choʻllashishiga sabab boʻlgan. Jahonda eroziya tufayli choʻllashuv tahlikasi mavjud 110 oʻlka bordir. Birlashgan Millatlar Atrof-muhit Dasturi doirasida qilingan hisob-kitoblarga koʻra butunjahon boʻylab choʻllashuv va eroziyaning oldini olish uchun yiliga 42 milliard AQSh dollari sarflanishi kerak.

Tabiiy sharoitda sodir boʻlsa yoʻqoladigan samarali tuproqlar tabiiy almashinuv doirasida qayta tiklanadi. Eroziya bilimsizlik va antropogen sabablar orqali qayta tiklanmas darajalarga yetmoqda. Samarali tuproqlarning eroziya tufayli yoʻqolishi ziroat hajmi pasayishiga olib kelmoqda. Eroziyaning sodir boʻlishi tabiiy faktorlar bilan boʻlmoqda, ammo eroziyaning tovon etilmaz zararlarga sabab boʻlishi odamlarning bu faktorlarni tezlatishi tufaylidir.

Eroziya turlaridan biri boʻlgan suv eroziyasi eng katta taʼsirlisidir. Bu eroziya yomgʻir tomchilarining zaminni yemirishi yoki yerusti suv havzalarining paydo boʻlishi ortidan yuzaga keladi. Boshqa bir eroziya turi boʻlgan shamol eroziyasi esa shamol taʼsiridan yemirilish va koʻchish hodisasidir.

Eroziyaning samarali tuproqlarning yoʻqolishidan tashqari pari ustunlari(tosh qo'ziqorinlar) kabi tabiiy goʻzallik yaratib, turizm mintaqalarining paydo boʻlishiga ham yoʻl ochadi.

Havolalar
---------

* Tabiat moʻjizalari Wayback Machine saytida arxivlandi (2013-02-01).
* Chaqiq choʻkindilar[*sayt ishlamaydi*]
* Oqar suvlarning geologik ishi[*sayt ishlamaydi*]

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qurilish mashinalari** - qurilish va taʼmirlash ishlarini bajarish uchun moʻljallangan mexani-zatsiya vositalari. Quriladigan bino va inshootlar oʻrnini tayyorlash, yer tekislash va qazish ishlarini bajarish, yoʻl qurilishi, yigʻma konst-ruksiyalarni montaj qilish, burgʻilash, ustun-qoziq qoqish, armaturalar tayyorlash va ularni payvandlash, beton qorishmasini quyish,pardozlash va boshqa ishlarni bajarish uchun moʻljallangan texnologik guruhlar.

Bino va inshootlar oʻrnini tayyorlash ishlari (gruntni yumshatish, qurilish maydonchasini butalar, daraxtlar, toshlardan tozalash) almashinadigan ish jihozlari oʻrnatilgan zanjirli traktorlar negizidagi mashinalar b~n; yer tekislash va qazish ishlari bir va koʻp choʻmichli ekskava-torlar, zovur qazigichlar, buldozerlar, skreperlar, avtogreyderlar, bir choʻmichli yuklagichlar va boshqa bilan; yoʻl qurilishi ishlari yer qazish mashinalari, maxsus yoʻl qurilishi mashinalari bilan; temir yoʻl qurilishidagi ishlar rels-shpal yotqizish, ballast yoyish, izlarni toʻgʻrilash mashinalari bilan bajariladi. Qoya gruntlari tayyorlashdagi burgʻilash, ruda boʻlmagan qurilish ashyolarini qazib olish, ustunqoziq oʻrnatish uchun quduq qazish va boshqa ishlar turli burgʻilash mashinalari yordamida qilinadi. Zamin tayyorlash ishlari ustun-qoziq qoqish jihozlari, dizel-bolgʻa, bugʻ-havo bol-gʻalari, vibrobotirgich bilan bajariladi. Beton va temir-beton ishlari domkratlar, armatura-payvandlash qurilmalari, beton qorgichlar, avto-betontashigichlar, avtobetonnasoslar, zichlagich (vibrator)lar, beton yotqiz-gichlar; tom qoplama yopish ishlari tom yopish mashinalari, mastika tashish va uzatish mashinalari; pardozlash ishlari qorishma qorgich, qorishma uza-tish nasosi, suvash-silliqlash, koshinlash-silliqlash, parketlash-silliqlash mashinalari, mexanizatsiyalashgan koʻchma boʻyoqchilik st-yalari, shpaklyovka qurilmalari bilan qilinadi.

Qurilishda yuk koʻtarish kranlari, koʻtarish-tashish, ortish-tushirish mashinalari, uzluksiz tashish va boshqa mashinalardan ham foydalaniladi. Qurilish mashinalaridan foydalanish ishlarini kom-pyuterlashgan robotlar yordamida boshqarish asta-sekin rasm boʻlmoqda.

Adabiyot
--------

* Bozorboyev N. Xushnazarov B. Qurilish mashinalari, T. 2001.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Ichiga Teamgeist II mikrochipi oʻrnatilgan Adidas koptogi, golni avtomatik aniqlash usuli uchun taqdim etilgan Cairos-Adidas sistemasi
**Golni avtomatik aniqlash usuli** (ing: *Goal-line technology — GLT*) texnologiya yordamida golni aniqlashda hakamga yordam beradi. Futbol oʻyinlarida baʼzida toʻp darvoza chizigʻini toʻla kesib oʻtadi, ammo, hakam noaniq nuqtada turgan vaziyatda hamda ushbu golni aniqlay olmasa, texnologiyaga murojaat qiladi va kompyuter orqali kuzatib turgan yordamchi assistentlar gol boʻlganligi yoki boʻlmaganligi haqida hakamga zudlik bilan ushbu texnologiya yordamida aniqlab yetkazadi va hakam soʻnggi yakuniy qarorni chiqaradi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Goal-line technology systems set for green light" (05 июля 2012).
2. ↑  Футбол будущего/ ФИФА одобрила систему автоматического определения взятия ворот. Lenta.ru
3. ↑  „IFAB makes three unanimous historic decisions" (5 июля 2012). 2-iyul 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-iyul 2012-yil.

Havolalar
---------

* example.com

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Laura R. Smit** (1988-yilda tugʻilgan), avvalgi ismi **Laura R. Ross**, — amerikalik ayol shaxmatchi. Lekin bugungi kunda oʻz shaxmat faoliyatini yakunlagan, maktab oʻqituvchisi sifatida dars beradi.

Shaxmatdagi faoliyati
---------------------

Laura ayol FIDE ustasi unvoniga ega. 2011-yil sentabr holatiga koʻra, uning FIDE reytingi 2142 edi Laura Smitt endilikda faol oʻyinchilar qatoriga kirmaydi, lekin u shaxmat oʻynashdan hamisha zavq oladi. Shu tufayli ham, Laura mustaqil ravishda shaxmat oʻynashdan maktab oʻquvchilari va kichik yoshdagi bolalarga dars beradi.

1998-yilda Laura Ross 10 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasidagi jahon chempionatida sakkizinchi oʻrinni zabt etdi.

Ross Amerika Qoʻshma Shtatlari shaxmat federatsiyasi tomonidan eʼlon qilingan erkak va ayol shaxmat oʻyinchilarning „Eng yaxshi 100 oʻyinchi" roʻyxatini boshlab bergan birinchi amerikalik ayol boʻldi. 2002-yil aprel oyida u AQShda eng yuqori natijalar bilan baholangan 13 yoshli erkak va ayol shaxmatchi sifatida etirof etildi.

Laura Binghamton universitetini muvaffaqiyatli tamomlagan. Bakalavr darajasiga erishgach, magistr diplomini ham olgan.

Kollejni tugatgandan soʻng, Laura "Maktablarda shaxmat "notijorat tashkilotida dars bera boshladi. U dars berishni shunchalik yaxshi koʻrardiki, hatto, bolalar taʼlimi boʻyicha magistrlik darajasini oldi. U hozir Bruklindagi 3-sinf oʻqituvchisi va maktabda shaxmat jamoasini tashkillashtirish hamda boshqarish bilan shugʻullanadi. Shuningdek, mazkur maktab shaxmat jamoasi aʼzolariga oʻzi ustozlik qiladi.

Professional aloqalar
---------------------

* FIDE Butunjahon shaxmat federatsiyasi
* AQSh shaxmat federatsiyasi
* Maktablarda shaxmat darslari

Professional yutuqlar
---------------------

* Ayollar FIDE ustasi
* FIDE 2142 ball (2011-yil sentabr oyi).
* AQShning eng yaxshi ayol shaxmatchisi roʻyhatida 11-oʻrinda

Mukofotlar
----------

* Ayollar oʻrtasidagi AQSh chempionati (San-Diego CA): USCF Chess-Scholar mukofotini qoʻlga kiritdi; u tanlovda 2-oʻrinni egalladi;
* Pan-Amerika chempionati (Kordoba, Argentina): 14 yoshgacha boʻlgan qizlar toifasida kumush medalni qoʻlga kiritdi;
* Ketma-ket 8 yil davomida AQSH yoshlar shaxmat jamoasidan joy oldi. 3 marta eng yaxshi oʻntalikka kirgan, *WFM Laura Ross* (2011-yil 7-sentabrdan)

Manbalar
--------

1. ↑  „LAURA R SMITH". *uschess.org*.  United States Chess Federation. Qaraldi: 7-dekabr 2021-yil.
2. 1 2  „Ross, Laura R". *ratings.fide.com*.  FIDE. 10-iyun 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-dekabr 2004-yil.
3. 1 2  „Top 100 13 Year olds, April 2002". *uschess.org*.  United States Chess Federation. — „Ross, Laura R". 25-avgust 2002-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-sentabr 2005-yil.
4. 1 2  „Rating Progress Chart: Ross, Laura". *ratings.fide.com*.  FIDE. Qaraldi: 7-dekabr 2021-yil.
**Nasturan** (yun. nastos — zichlashgan va lot. uranium — uran), uran smolali ruda — sodda oksidlar sinfiga mansub mineral. Uranitning kri-stallokimyoviy analogi. Massiv va kollomorf agregatlar. Tarkibida oʻzgaruvchan miqdorda UO3 (20—55%) va UO2 (25—60%) boʻladi. Qushimcha sifatida radiogen qurgʻoshin, Sa, baʼzan nodir-yer elementlari, shuningdek, suv uchraydi. N.ning kristallik strukturasi, odatda, uraninitga mos keladi. Rangi qora, smolasimon yaltiroq, shaffof emas. Qattiqligi mineralogik shkala buyicha 4—6; zichligi UO2 va UO3 nisbatiga qarab, 4500 dan 9000 kg/m3 gacha oʻzgarib turadi. Elektromagnit xossasiga ega. Nihoyatda kuchli radioaktiv. U ning eng kup tarqalgan minerali. Murakkab gdirotermal tipli konlarda Sn va W minerallari, shuningdek, kobalt, nikel, temir arsenidlari bilan, mis, qoʻrgʻoshin, vismut, kumush va boshqalarning sulfidlari bilan birga hosil boʻladi. Urantemir rudali konlarda gematit, magnetit va boshqa bilan birga uchraydi. Chukindi tipli konlarda, konglomeratlarda esa kora uran deb ataluvchi ku-kunsimon, tuproqli agregatlarda ham maʼlum. Uran va radiyning asosiy sanoat minerallaridan biri.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Umida Erkinovna Rahmonova** (1990-yil 2-yanvar, Romitan tumani, Buxoro viloyati, OʻzSSR, SSSR) — oʻzbek siyosatchisi, jurnalist. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining demokratik institutlar, nodavlat tashkilotlar va fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari boʻyicha deputati. Oʻzbekiston Demokratik partiyasining „Milliy tiklanish" fraktsiyasi aʼzosi.

Biografiya
----------

Umida Erkinovna 1990-yil 2-yanvarda Buxoro viloyatining Romitan tumanida tugʻilgan. 2012-yilda Oʻzbekiston davlat jahon tillari universitetining jurnalistika fakultetini tamomlagan. 2012-yilda u Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasining Buxoro mintaqaviy teleradiokompaniyasi guruhining yetakchi birinchi toifasida ishlagan. 2013-yildan 2017-yilgacha u televizion guruhda muharrir boʻlib ishlagan. Keyinchalik, 2007-yilda u Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasining Buxoro viloyat teleradiokompaniyasi radiosining bosh muharriri etib tayinlandi. Keyin, 2014-yilda u Buxoro viloyati xalq deputatlari Kengashining Deputat lavozimiga tayinlandi.

Mukofotlar
----------

2008-yilda Umida Erkinovna Zulfiya nomidagi davlat mukofoti laureati unvoniga sazovor boʻldi.

Manbalar
--------

1. ↑  „ 301-IV-сон 03.06.2020. О создании Межпарламентской группы Законодательной палаты Олий Мажлиса Республики Узбекистан по сотрудничеству с Национальным советом Парламента Австрии". *www.lex.uz*. Qaraldi: 17-aprel 2021-yil.
2. ↑  „Депутаты". *parliament.gov.uz*. 17-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-aprel 2021-yil.
3. ↑  „Кандидаты" (ru). *elections.uz*. Qaraldi: 17-aprel 2021-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Umma (maʼnolari).

**Umma** (shumercha Ubme) — Janubiy Mesopotamiyadagi qad. shahardavlat (hozirgi Iroqdagi Joxa sh. xarobasi). Mil. av. 3-ming yillikda Mesopotamiyada hukmron boʻlish daʼvogarlaridan biri. Mil. av. 24-asr oxirida U. Akkad podshosi Sargon tomonidan bosib olinib, Akkad davlati tarkibiga kiritilgan. Mil. av. taxminan 2200-yil gutiylar (kutiylar) bosqiniga uchragan. Mil. av. 21-asrda Shumer va Akkad podsholigi barpo etilgach (Urning III sulolasi), viloyat (okrug) markazi. Urning III sulolasi qulagach (mil. av. taxminan 2000-yil), ahamiyatini yoʻqotgan. Mil. 20-asr boshlarida Joxa sh. xarobasida mahalliy aholi tomonidan kuplab mixxat jadvallari (mil. av. 23— 21-asrlarga oid podshoning ibodatxona xoʻjaligi arxivi) topilgan. Bu yozuvlarg qad. Shumer jamiyatini oʻrganishda muhim rol oʻynaydi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Henrik Ibsen** (1828.20.3, Shiyen — 1906.23.5, Kristianiya) — norveg dramaturgi. Bergendagi birinchi milliy norveg teatriga (1852—57), Kristianiyadagi norveg teatriga (1857—62) rahbarlik qilgan. Ilk sheʼrlari va "Katlina" (1850) dramasi Yevropadagi 1848-yil inqilobi taʼsirida yaratilgan. Rim, Drezden, Myunxenda yashagan (1864—91). "Estrotlik Inger xonim" (1855), "Gelgelandagi urushlar" (1858), "Taxt uchun kurash" (1863) tarixiy dramalarida Yevropa romantizmining taʼsiri seziladi. "Brand" (1866) va "Per Gyunt" (1867) falsafiy-ramziy poetik dramalarida norveg kiborlari hayoti tasvir etilgan. I.ning "Jamiyat peshvolari" (1877), "Uya" (1879), "Sharpalar" (1881), "Xalq dushmani" (1882) pyesalari mashhur. "Yovvoyi oʻrdak" (1884), "Rosmersxolm" (1886), "Dengizdan kelayotgan ayol" (1888), "Gedda Gabler" (1890) kabi dramalarida soʻnggi davrga xos ramziy unsurlar aks etgan. "Quruvchi Solnes" (1892), "Kichkina Ey-olf" (1894) va b. asarlari Yevropa realistik dramaturgiyasining yutuklaridan hisoblanadi. I. jahon dramaturgiyasi va teatriga katta taʼsir oʻtkazdi. "Sharpalar" pyesasidan parchalar oʻzbek tiliga tarjima qilingan (1974).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ummat buva ziyoratgohi (Maqbara, binolar, oromgoh)** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Diqqatga sazovor joy. Obyekt davri: XX asr. Fargʻona viloyatining Beshariq tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Shaytonkoʻl" MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Fargʻona viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida "Vaqf" xayriya jamoat fondiga tekin foydalanish shartnomasi asosida biriktirilgan. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Al-Imom** **Al-Hadi** (arabcha: ) yoki **Al-Hadi masjidi** (arabcha: ) — Yamanda joylashgan qadimiy Sado shahrida qad rostlagan tarixiy islomiy obidlardan biri. Ushbu bino shaharning gʻarbiy qismida joylashgan boʻlib, taxminan milodiy 897-yillar atrofida qurilgan. Yaman imomlari uni saltanat asoschisi Imom Yahyo Bin Al-Husayn sharafiga nomlashgan. Masjid Arabiston yarim orolida istiqomat qiluvchi Zaydiylar mazhabi taʼlimoti uchun eng qadimiy joylardan biri hisoblanadi.

Tarixi
------

Al-Hadi masjidi tuzilish jihatdan oʻziga oʻxshash boʻlgan Farvo ibn Masik va Sano masjidlaridan keyingi minora bilan birga qurilgan Yamandagi uchinchi masjiddir. U, shuningdek, *muhojirunlarning* uylariga tutashgan eng qadimgi masjid sifatida tavsiflanadi. 2015-yilning 9-may sanasida masjidga Saudiya Arabistoni boshchiligidagi koalitsiya tomonidan hujum uyushtirilib, jiddiy zarar yetkazilgan.

Arxitekturasi
-------------

Masjid markazda joylashgan, atrofi toʻrtta yo‘lak bilan oʻralgan keng hovliga ega boʻlib, uning pastga qarab tushiluvchi qismi qibla yoʻlagi hisoblanadi. Namozxonlar binoga oʻn uchta eshik orqali kirishlari mumkin. Ulardan ikkitasi asosiy darvoza tavsiflangan holda minora hovlisida qad rostlagan. Ushbu eshiklardan biri Yamandagi eng baland darvozalardan hisoblalib, balandligi 52 metrni tashkil etadi. Ikkinchi baland darvoza esa hovlining janubiy qismida boʻy choʻzgan. Majmuaning fasad qismi turli meʼmoriy uslublar taʼsirida mohirona uslubda bezalgan. Shuningdek, koʻplab qabr toshlariga oʻyib yozilgan yozuvlar Yamanning islom davridagi xattotlari ijodi, qobiliyati va mahoratini aks ettiradi. Masjid devorlarining geometrik, gulli va yozuvli bezaklari xattotlar tomonidan beqiyos mukammallik asosida tasvirlangan.

Yana qarang
-----------

* Yamanda Islom
* Yamandagi masjidlar roʻyxati

Manbalar
--------

1. 1 2  *Noah, Browning*. „التاريخ.. ضحية من ضحايا حرب اليمن" (arabcha). Reuters Arabic (14-may 2015-yil). Qaraldi: 30-iyul 2017-yil.
2. ↑  Yemen NIC
Henri de Toulouse-Lautrec, 1894
**Henri de Toulouse-Lautrec** (1864.24.11, Albi 1901.9.9, Malrome, Bordo yaqinida) — fransuz rassomi, postimpressionizmning yirik namoyandasi. 1881-yildan asosan Parijda yashagan, L. Bonn va 1884-yildan F. Kormondan taʼlim olgan. E. Dega, yapon gravyurasidan taʼsirlangan. Ilk asarlaridayoq oʻta individual obrazlar yaratdi (E. Bernar portreta, 1885, Teyt galereyasi, London). 1880-yillarning 2yarmidan ziyolilar, oddiy kishilarning hayoti va ermaklarini, Parij teatrlari, raqs zallari, kabare, sirk lavhalarini yaratdi, portret va kompozitsiyalarida kinoyali, oʻta fosh etuvchanlik ruhi namoyon boʻldi: "MulendelaGalettdagi bal", 1889; "MulenRujdagi raqs", 1890; "MulenRujda", 1892; "Xonanda Ivett Gilber", 1894; "DeMulen koʻchasidagi salonda", 1894—95 va boshqa Uning kalamtasvirining oʻtkirligi teatr afishalarida oʻz ifodasini topgan. Shuningdek, qalamtasvirining yengil va oʻynoqiligi, tanlangan ranglar yorqinligi bilan eʼtiborni tortadi ("Aristad Bryuan oʻz kabaresida", 1892; "Janna Avril", 1893 va boshqalar). Uslubiy izlanishlar T.L.ni modernizmga yaqinlashtirdi, bu grafika asarlari (ayniqsa, rangli litografiyalar)da koʻzga tashlanadi. Koʻplab rasmlari va litografiya turkumlari jonli, taʼsirchanligi, mubolagʻali sharjlari bilan diqqatga sazovor. Albi shahrida T.L. muzeyi tashkil qilingan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kuraxove** ( ukraincha: *Кура́хове* , pronounced [kʊˈrɑxowe] ; ruscha: *Курахово* ) — Ukraina Respublikasining Donetsk viloyatidagi Pokrovsk tumaniga qarashli shahar. Aholisi:18,220 (2022 est.) kishini tashkil etadi.Kuraxoveda ''Kuraxove'' elektr stantsiyasi bor.

2014-yilning 11-may kunida Donetsk viloyatining mustaqillikka oid referendumi Kuraxove shahrida bo‘lib o'tgan.Ammo shahar Donetsk Xalq Respublikasi (referendum o‘tkazgan) tomonidan nazorat qilinadigan hududga kirmagan.  Shahar Rossiya-Ukraina urushi frontlaridan 10 mil g'arbda joylashgan.

Rasmlar
-------

Kurakhuvening diqqqatga sazovor joylari

* Shahar kengashiShahar kengashi
* Kuraxovdagi cherkovKuraxovdagi cherkov
* Sport markaziSport markazi
* Kuraxovdagi Lermontov ko'chasiKuraxovdagi Lermontov ko'chasi
* Kuraxov suv omboriKuraxov suv ombori

Manbalar
--------

1. 1 2  *Marson, James*. „In Ukraine's East, Low Voter Turnout in Election Signals Kiev's Challenges". *Wall Street Journal* (26-oktabr 2014-yil).
2. ↑  „Kurakhove, a Ukrainian-controlled city 10 kilometers from the war front, is on edge with residents divided - Jun. 30, 2015" (30-iyun 2015-yil).
Andoza:Donetsk Oblast
**Neokantchilik** — falsafiy oqim. 19-asrning 2-yarmi —20-asr boshida, aso-san Germaniyada vujudga kelgan. Kant falsafasini tiklashga, uni qayta ishlashga urinadi. N. vakillari Kantning "narsa oʻzida" degan tushunchasini rad etib, bilishning aprior (tajribadan xoli) ekanligini isbotlamoqchi boʻlishgan. Ular dunyoni bilish faqat aniq fanlarning vazifasi, falsafaning vazifasi esa ilmiy bilishning uslubiy va mantiqiy asoslarini ishlab chiqishdan iborat deb hisoblaydi. Neokantchilar tushunchani voqelikdan ajratib qoʻyadi va uni oʻz-oʻzidan rivojlanuvchi tafakkur mahsuli deb tushuntiradi. Neokantchilarning ijtimoiy-siyosiy qarashlari xilma-xil boʻlib, ular, asosan, islohotlar vasiyosiy yonbosishlarni targʻib qiluvchi siyosiy guruhlar mavqeini ifodalar edi. Keyinchalik N. fiziologik (G. Gelm-gols, F.A.Lange), psixologik (L. Nelson), tanqidiy realizm (A. Ril), Marburg maktabi, Baden maktabi, fiksionalizm (X. Fayxinger), fransuz neokrititsizmi (Sh. Renuvye) kabi bir qancha yoʻnalishlarni birlashtirdi. N. etikasi asosida borliq va uning zaruriyatini qarama-qarshi qoʻyish yotadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Al-Horis ibn Hilliza al-Yashkuriy** ( arabcha:  ) islomdan avvalgi arab shoiri bo'lib, 5-asrda yashagan, Bakr qabilasiga mansub. Al-Horis islomgacha yozilgan, "Muallaqot" nomi bilan mashhur bo'lgan 7 ta she'rlardan birining muallifi edi. Uning hayoti to'g'risida ma'lumotlar kam. 

Al-Horis tuzgan muallaqotning hikoyasi quyidagicha:  Bir qancha Tag‘lib qabilasiga mansub yosh yigitlar sahroda jon taslim qilganlaridan keyin Tag‘lib va Bakr qabilasi a'zolari o‘rtasida nizo kelib chiqdi. Tag'lib aholisi Iroq janubidagi al-Hiro shohi Amr ibn Hind (vaf. 569) huzurida o'z da'volarini bayon qilish uchun shahzodalari Amr ibn Kulsumni tanladilar. Ibn Kulsum oltinchi muallaqani o'qib, Tag'lib qabilasining da'vosini bayon qildi. Shundan so‘ng Ibn Kulsum va Bakr voizi an-Nu’mon o‘rtasida janjal kelib chiqdi, natijada podshoh ikkalasini ham o'z qabilalarining vakillari bo'lishdan chetlatdi va al-Horisdan an-No‘mon o‘rniga Bakr qabilasining vakili bo‘lishini so‘radi. Shunda al-Horis yettinchi muallaqani o'qidi. Aytishlaricha, al-Horis bu vaqtga kelib keksayib qolgan va moxov kasalligiga chalingan edi, shuning uchun u she'rini parda ortidan o'qishni talab qildi. Aytishlaricha, al-Horis zodagon va jangchi bo‘lgan.

Muallaqa asosan o'tinch she'ri bo'lib, shoh Amrga xushomadgo'ylik bilan o'ralgan bo'lsa-da, u an'anaviy qasida uslubiga ko'ra shoirning mahbubasidan ajralganidan pushaymonligi va tuyada uchish tasviri bilan boshlanadi. 

Al-Horisning boshqa she'rlaridan faqat bir nechta parchalari qolgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Harith Ibn Hilliza Ul-Yashkuri". *Encyclopædia Britannica* (11th ed.). Cambridge University Press
2. ↑  Blunt, A. & Blunt, W. (1903) *The Seven Golden Odes of Pagan Arabia*, pp. 37, 44.
3. ↑  Arberry, A.J. (1957). *The Seven Odes*, pp. 213-216.
4. ↑  Arberry, A.J. (1957) *The Seven Odes*, p. 211.

Havolalar
---------

* Ann va Uilfred Blant tomonidan yozilgan Al-Horis muallaqasining tarjimasi, kirish qismi va qaydlar bilan.
* Al-Horis muallaqasining arabcha matni Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-10-24).
* Odil ibn Hazmon tomonidan muallaqaning ovozli shakli
**Birlamchi traxeyalilar** (Рrotrаcheatа) — onixoforalar (onychophora) tipining, asosan, tropik va moʻʼtadil mintaqalarda tarqalgan sinfi. Tuzilishi halqali chuvalchanglarga oʻxshash. Qurtsimon tanasi boʻgʻimlarga (13 dan 43 gacha) boʻlingan, boʻgʻimlarining ikki yonida bir juftdan boʻgʻimlarga boʻlinmagan oddiy oyoqlari va oyoqlarining uchida bir juftdan xitinlashgan tirnoqchalari bor. Tana uz. 4—15 sm, yupka xitinli kutikula bilan qoplangan. Boshida bir juft uzun moʻylovi, ular asosida bir juft oddiy koʻzi bor. Boshining pastki tomonida soʻrgʻichlar bilan oʻralgan ogʻzi va ikkita ogʻiz oldi soʻrgʻichlari joylashgan. Ogʻzida bir juft xitin plastinkadan iborat jagʻi boʻladi. Tana boʻshligi aralash (miksotsel). Bosh miyasi 3 ta boʻlimdan iborat. Nafas organi vazifasini sodda tuzilgan, oʻzaro tutashmagan bir tutam traxeya naychalari bajaradi. Qon aylanish sistemasi ochiq. Ichagi naysimon, ayirish organi har bir oyogʻining ostki tomonida joylashgan metanefriydan iborat. Ayrim jinsli, asosan tirik tugʻadi. 70 ta turi bor. Janubiy va Gʻarbiy Afrikada, Markaziy va Janubiy Amerikada, Indoneziyada, Avstraliyaning jan. sohillarida, Yangi Zelandiya va Shim. Hindistonda tarqalgan. Toshlar, chirigan yogochlarning ostida yashaydi. Yirtqich, oʻljasini ogʻizoldi soʻrgʻichlaridan chiqaradigan yopishqoq suyuq modda yordamida tutadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Neofobiya** (qadimgi yunoncha: *νέος* qadimgi yunoncha: *νέος* — „yangi" + qadimgi yunoncha: *φόβος* qadimgi yunoncha: *φόβος* — „qoʻrquv") — yangi narsadan qoʻrqish, xususan, doimiy va asossiz qoʻrquv hisoblanadi. Yumshoq shaklda u yangi narsalarni sinab koʻrishni istamaslik yoki odatdagidan voz kechish sifatida namoyon boʻlishi mumkin. Bolalar kontekstida bu atama odatda nomaʼlum yoki yangi ovqatlardan qochish tendentsiyasiga ishora qilish uchun ishlatiladi. Oziq-ovqat neofobiyasi, deb atash ham mumkin, bu bolalar psixologiyasining muhim muammosi deb hisoblanadi.

Biotibbiyot tadqiqotlarida neofobiya koʻpincha taʼmni oʻrganish bilan bogʻliq qoʻrquv deb qaraladi.

Misollar
--------

Norvegiyalik kalamushlar va uy sichqonlari neofobiya darajasini oshirgan deb qaraladi, chunki ular maʼlum maʼnoda odamnikiga aylandi, chunki odamlar ularni oʻldirish uchun muntazam ravishda yangi usullarni (masalan, sichqonchani qopqonlari) ixtiro qiladilar.

Neofobiya qarigan hayvonlarda ham tez-tez uchraydi, ammo apatiya qarishda muntazam ravishda kuzatilgan tadqiqotchi harakatning yetishmasligini tushuntirishi yoki tushuntirishga yordam berishi mumkin. Tadqiqotchilarning taʼkidlashicha, kashfiyot haydovchisining yetishmasligi, ehtimol, neyrofiziologik jihatdan qarish paytida koʻrinadigan prefrontal korteks bilan bogʻliq neyron yoʻllarning disfunktsiyasi bilan bogʻliq.

Uilson, Anton Robert oʻzining „Prometheus Rising" kitobida) neofobiya odamlarda bolalarni tarbiyalashni boshlagandan keyin instinktiv ravishda paydo boʻladi, degan nazariyani ilgari surgan. Uilsonning neofobiya haqidagi qarashlari asosan salbiy, uning fikricha, insoniyat madaniyati va g‘oyalari bizning texnologiyalarimiz kabi tez rivojlanmayotganining sababi shu deb hisoblaydi. Uning modeli Tomas Kuhning "Ilmiy inqiloblar tuzilishi "g‘oyasini o‘zida mujassam etgan, yangi g‘oyalar, qanchalik isbotlangan va ravshan bo‘lsa-da, ularni „yangi" deb hisoblaydigan avlodlar o‘lib, ularning o‘rniga g‘oyalarni anʼanaviy va eski deb hisoblaydigan avlodlar almashgandagina amalga oshadi.

Yana qarang
-----------

* Fobiya
* Fobiyalar roʻyxati
* Qoʻrquv
* Kuhn, Tomas
**Al-Xansa binti Amr** (arab. الخنساء بنت عمر) — klassik arab adabiyotining mashhur shoiralaridan biri. U oʻz qardoshlariga atab yozgan marsiyasi bilan taniqlidir.

Hayoti
------

U Najd viloyatida, taxminan 575-yilda tug‘ilib, o‘sgan. *"Xansa"* so'zi aslida "burni puchuq" degan ma'noni anglatadi va chiroyli burunli qizlarni tasvirlash uchun ishlatiladigan ismdir. Yosh qizga goʻzalligi uchun bu taxallus berilgan. Uning haqiqiy ismi Tumadir binti Amr. 629-yilda Muhammad payg‘ambar bilan uchrashib, musulmon bo‘ldi va she’rlari bilan Muhammad ibn Abdullohni ham hayratga sola oldi. Rivoyat qilinishicha, Payg‘ambarimiz (s.a.v.) she’rlarini yaxshi ko‘rardilar va undan she’r aytishini so‘rardilar. Shoira asosan, oʻlganlarga marsiya yozar edi. Al-Xansa vafot etgan akalari Sahr va Muoviyaga atab she’rlar yozgan. Arab adabiyotining eng mashhur shoiralaridan biri boʻlgan al-Xansaning toʻrt farzandi Islomni qabul qildilar. Qizi Amro ham oʻzi kabi gʻazal shoirasi boʻlgan. Qolgan barcha oʻgʻillari esa Qodisiya jangida halok boʻlishgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Andoza:Akademik dergi kaynağıAndoza:Ölü bağlantı
**Kurd qahvasi** (kurd. Q*ehweya Kurdî* yoki *Qehweya Kezwanan*) — Kurdistonning etnogeografik mintaqasidagi kurdlar hududida keng tarqalgan anʼanaviy issiq ichimlik. Ichimlik terpentin daraxtining qovurilgan maydalangan mevalaridan tayyorlanadi. Terpentin daraxti (lotincha: *Pistácia terebínthus*; *turpentin pistasi*) — pista daraxtining eng yaqin qarindoshi, u bilan birga pista oilasiga mansub. Kurd qahvasi kofeinsiz hisoblanadi.

Kurd qahvasini tayyorlash va uni tortish anʼanalari oddiy qahvanikiga oʻxshaydi. Terpentin daraxtining yigʻilgan mevalari qovuriladi, maydalanadi va qaynatib pishiriladi. Kurd qahvasi odatda Turkiya va Armanistondagi oddiy qahvaga oʻxshash, bir stakan suv bilan birga kichik qahva stakanlarida beriladi.

XX-asrning boshidan kurd qahvasi Yevropada qiziqish uygʻotdi va Yevropa mamlakatlariga eksport qilina boshladi. Fransiyada u „Chicorée au Kurde" ("kurdcha „sikoriy") nomi bilan sotilgan va ekzotik qahva oʻrnini bosuvchi sifatida oʻz oʻrniga ega boʻldi.

Bugungi kunda kurd qahvasi ayniqsa Turkiyaning janubi-sharqidagi viloyat va shaharlarda mashhur boʻlib, bu yerda aholining muhim qismi kurdlardir. Bular, xususan, Mardin, Batman, Diyorbakir va Gaziantep shaharlaridir.

Manbalar
--------

1. ↑  Li zozanan kezwan şewazê dawî digire. Jinha.
2. ↑  Lukach, Adam (August 31, 2019). Craving: Middle Eastern food, from savory kebabs to aromatic spices, perfectly puffed pitas and more. Chicago Tribune
3. ↑  Qehweya Kizwanê, berhemek resen a Kurdî ye. Kurdistan 24.

Adabiyotlar
-----------

* Ilkay Erdogʻan Oʻrxon, F. Sezer Şenol, A. Rifat Gulpinar, Nozim Sekerogʻlu, Murat Kartal, Bilge Şener. Baʼzi terebinth qahva brendlarining neyroprotektiv salohiyati va Pistacia terebinthus L. ning qayta ishlanmagan mevalari va ularning yogʻli va efir moylari tahlillari. oziq-ovqat kimyosi. 130-jild, 4-son, 2012-yil, 15-fevral, 882-888-betlar
* Pelin Yilmaz. Menengiçten Şuruba: Gaziantep’te İçecek Kultur
**Al-Hasahisa-**markaziy Sudandagi Gezira shtatida, Moviy Nil daryosining g'arbiy qirg'og'ida,dengiz sathidan 401 metr(1316 fut )balandlikda joylashgan shahar va u Xartumdan taxminan 121 kilometr (75 milya ) uzoqlikda joylashgan. Sudan poytaxti,shimoli-g'arbiy yo'nalishda va Vad Medani shahridan shtatning poytaxti 46 kilometr(28 milya),taxminan va uning qarshisida daryoning sharqiy qirg'og'ida Rifaa shahri joylashgan.Al-Hasahisa o'zining yirik shahar, qishloq xo'jaligi va sanoat hududida joylashganligi bilan ajralib turadi, chunki u Sharqiy Sudan va Xartumni bog'laydigan yo'lda mashhur Gezira loyihasiga vositachilik qiladi.

### Fond

Al-Hasahisa Sudandagi Turk-Misr davrida Dabasin qabilasi tomonidan aholi turar joyi sifatida tashkil etilgan va uning birinchi yadrosi eski(hozirgi)qabrlar hududidan boshlangan,keyin esa bugungi kunda sharq mahallasi o'rniga kengaygan.

### Manzil

Al-Hasahisa posyolkasi Gezira shtatining shimoliy qismida joylashgan.Shimolda Al-Kamlin,janubda Al-Jazira mahallasi bilan chegaradosh.Sharqda Moviy Nil daryosi bilan chegaradosh,gʻarbda esa Al- Manaqil va Al-Qatina manzilgohlari joylashgan.

Al-Hasahisaga tegishli yirik qishloqlar orasida: Al-Vali qishlog'i, Vad Bahai, Tayba Al-Shayx Al-Qurashi, Manaqza, Sheraft, Al-Tamid, Dalqa, Qarshi, Abu Sir, Safiya,Tayba. Al-Qizon,Abu Juvayli,Mustafo qishlog'i,Kandva, Nil Arbaji, Amara Obid, Umm Dag'ina va Vad Al-Fadni Al-Aikura, Al-Sadaqa Abu Faro .

Al-Hasahisa,Gezira shtatining boshqa shaharlari va hududlari singari,Sudanning turli qabila va elatlariga mansub aholi guruhlarini o'z ichiga oladi,ammo Xalavinlar va Dabasinlar Al-Halavin qishloqlari sifatida mintaqaning asl aholisi hisoblanadilar.Birgina qishloqlar soni 35 tadan oshadi. Aholisi taxminan 606 389 kishini tashkil qiladi. 

Al-Hasahisa hududining maydoni 3825 kvadrat kilometrni tashkil etadi,bu Gezira loyihasi maydonining 40,2 foizini tashkil qiladi .

### Sport

Futbol Hasahisa shahrida eng ommabop o'yin hisoblanadi.Shuning uchun futbol federatsiyasi,Xasahisa futbol assotsiatsiyasi,3000 ga yaqin tomoshabinga mo'ljallangan sport stadioni mavjud.Jamoalar va klublar ro'yxatiga quyidagilar kiradi:

.

Andoza:عمو-5* الحي الشرقي
* الحي الأوسط
* أركويت
* حي الضقالة
* حي الصفاء

Andoza:عمو-5

* المنصورة
* أركويت
* الكرمك
* حي العمدة
* حي الزهور
* حي العمدة

Andoza:عمو-5

* حي كريمة
* حي الموظفين
* المزاد
* الحلة الجديدة

Andoza:عمو-5

* الامتداد
* حي فور
* الكومبو
* الجملونات

Andoza:عمو-5

* الطائف
* ود الكامل
* حي الفيحاء
* حي الصداقة
* حي المايقوما

Manbalar
--------

1. ↑  „الحصاحيصا". 6-oktabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-dekabr 2022-yil.
2. 1 2  „خصائص الولاية". 18-iyul 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-yanvar 2020-yil.
Ta'lim va biznes hayoti
-----------------------

Boshlang'ich, o'rta maxsus va o'rta talimni Sivasda tugatgan. Istanbul universiteti – Istanbul tibbiyot fakultetini tamomlagan. O‘qishni tamomlagach, bir muddat Davlat shifoxonalarida shifokor bo‘lib ishladi. U talabalik yillaridan ilik ruhda ish boshlagan.

1991-yilda Avchilar Anadolu kasalxonasi, 1998-yilda Silivri Millet kasalxonasi, 2003-yilda Chorlu Millet kasalxonasi, 2005-yilda Chanoqqal'a Anadolu kasalxonasi va Arkazlar fermasi, 2007 yilda Karadeniz Ereğli Anadolu kasalxonasi, Silivri Anadolu kasalxonasi va Livestock1202, Livestock Hospital, H0BA90. 2015-yilda Clean&Clean, 2016-yilda Z-Catering va 2020-yilda Karkas restorani.

IYI partiyasidan chiqish
------------------------

Hayati Arkaz , IYI partiyasi a'zosi bo'lib, Turkiya Buyuk Millat Majlisi Bosh Assambleyasida MHP raisi Devlet Baxchelining qo'lini olib, kun tartibida edi. Buning ortidan Devlet Bahchelining taklifini qabul qildi va 14-avgust 2018-yil oralig'ida IYI partiyasidan iste'foga chiqdi va MHPga qo'shildi.

Twitter'da Hayati Arkaz Andoza:WebarşivManba
--------------------------------------------

1. ↑  „Hayati Arkaz İYİ Parti'den İstifa Etti".  NTV. 15 ağustos 2018da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13 ağustos 2020.

Havolalar
---------

* Twitterda Hayati Arkaz Andoza:Webarşiv