recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Erigona** (qadimgi yunoncha: *Ἠριγόνη*) — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj.

Ikariyaning qizi, Stafilning onasi.

 Usta Penelopa. Satir qizni argʻimchoqda uchirmoqda. Miloddan avvalgi V-asrning uchinchi choragidagi skifos rasmi. Berlin antik kolleksiyasi
Dionis uni yoʻldan urgan. Dionis Erigonaning sevgilisiga tok, otasiga esa meshda sharob berdi. Uning otasi birinchi marta sharobni tatib koʻrib, Ikariy ularga zahar berdi deb oʻylagan mast afinalik choʻponlar tomonidan oʻldirilganda, Erigone oʻzini daraxtga osib qoʻygan va oʻlim toʻshagida yotganida otasining qotillari topilmaguncha Afinaning barcha qizlari ham shunday oʻlim topishini tilagan. Tilak ijobat boʻlib, maʼbudlar aqlini olgan afinalik qizlar oʻz joniga qasd qilgan, Erigonani esa oʻlimidan soʻng Zevs Sunbula yulduz turkumiga aylantirgan. Eratosfenning elegiyasi unga bagʻishlangan (parchalari saqlanib qolgan).

Har yili Afinada Anfesteriya vino festivali boʻlib oʻtadi, unda Ikariya va Erigona qahramonlardek sharaflanadi. Bayramning ikkinchi kuni, Xoes («Χόες», „koʻzalar kuni") kunining oxirida qizlar argʻimchoq uchishadi, balandga osilgan argʻimchoqqa gullardan falloslar ham ilishadi. Argʻimchoq uchish Aletida („daydi") yoki Ayora (qadimgi yunoncha: *Ἐώρα* „arqon", Αἰώρα „belanchak") deyilgan.

1876-yilda kashf etilgan asteroid (163) Erigona nomi bilan atalgan.

Manbalar
--------

1. ↑   „Эригона",*Мифы народов мира : В 2 т*, 2-е изд. М.: Издательство малого предприятия «Останкино», 1992 — 666 bet. ISBN 5-85270-072-X.
2. ↑  *Псевдо-Аполлодор*. Mifologicheskaya biblioteka III 14, 7
3. ↑  *Овидий*. Metamorfozi. VI 125
4. ↑  *Nonn*. Deyaniya Dionisa. XLVII, 222
5. ↑  *Gigin*. Mifi 130; *Gigin*. Astronomiya. II 25, 2
6. ↑  *Serviy*. Kommentariy k „Georgikam" Vergiliya II 389 // Kommentariy D. O. Torshilova v kn. Гигин*. Мифы*, 2-е изд. испр. Античная библиотека, Алетейя, 2000 — 162 bet. ISBN 5-89329-198-0. ; Perviy Vatikanskiy mifograf I 19
7. ↑  *ΜΟΥΣΕΙΟΝ : Профессору Александру Иосифовичу Зайцеву ко дню семидесятилетия. Сборник статей*. Издательство Санкт-Петербургского Университета, 1997 — 49 bet. ISBN 5-288-01652-6.
8. ↑  Кереньи, Карл*. Дионис : прообраз неиссякаемой жизни*. М.: Научно-исследовательский центр «Ладомир», 2007 — 108 bet. ISBN 978-5-94451-044-0.

Havolalar
---------
**Gipostaz** (gipo... va yun. stasis — toʻxtash, turgʻunlik) — genlarning oʻzaro taʼsiri tiplaridan biri; bir gen taʼsirini xromosomaning boshqa qismida yoki boshqa xromosomalarda joylashadi, yaʼni allel boʻlmagan gen yoki genlar tomonidan fenotipda soʻndirilishi (qarang Allellar). Taʼsiri soʻndirilgan gen gipostatik gen, gipostatik genlar taʼsirini soʻndiruvchi genlar esa epistatik genlar deyiladi (qarang Epistaz). Genetik jihatdan oʻzaro oʻxshash boʻlmagan organizmlar chatishtirilganida G. belgilar nisbatini 2-avlodda oʻzgarishiga olib kelishi mumkin; bunday qollarda oʻzgarishning xususiyati epistatik genning gipostatik genga nisbatan dominantligi yoki resessivligiga bogʻliq. Ikki gen dominant boʻlganida 2-avlod fenotipida belgilarning ajralishi Mendel qonunlari boʻyicha 9:3:3:1 nisbatda emas, balki 12:3:1 nisbatda sodir boʻladi. Mas, donining rangi boʻyicha dominant qora (A) va kulrang (V) genlarga ega boʻlgan suli navlari chatishtirilganida A va V genga ega boʻlgan avlodlarda faqat A gen fenotipda yuzaga chiqishi mumkin. Bunday holdaajralish 12 ta qora, 3 ta kulrang va 1 ta oq nisbatda sodir boʻladi. Epistatik va gipostatik genlar resessiv boʻlganida esa 9:3:4 nisbatda ajralish roʻy beradi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jeleznovodsk** - RF Stavropol oʻlkasidagi shahar (1917 y.dan), Kavkaz Mineral suvlari guruhiga kiruvchi balneo balchiq kurort. J. 600—630 m balandlikda joylashgan. Temir yoʻl shoxobchasi (6 km) orqali Beshtov stansiyasi bilan bogʻlangan. Aholisi 29,4 ming kishi (1992). 19-asr boshlaridan kurort sifatida tanila boshlagan. Yozi iliq, (iyulning oʻrtacha temperaturasi 2G), quruq, qishi moʻʼtadil yumshoq (yanv.ning oʻrtacha temperaturasi — 4°); yiliga oʻrtacha 605 mm yogʻin yogʻadi. Slavyanovsk va Smirnovsk karbonatli mineral buloqlari suvi ichiladi, qadoqlab joʻnatiladi, boshqa buloqlarning suvi vannaga beriladi. Ovqat hazm organlari, urologik va modda almashinuvi buzilishi kabi kasalliklar bilan ogʻrigan bemorlar davolanadi. Tambukan koʻlidan shifobaxsh balchiq olinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Reaktiv artilleriya** — reaktiv snaryad (mina)larni otish uchun moʻljallangan artilleriya turi. Reaktiv dvigatelnpnt tortish kuchi hisobiga snaryadlar moʻljalga yetkaziladi. Dushmanning jonli kuchlari, jangovar texnikasi, yadro hujumi vositalarini shikastlash va mudofaa inshootlarini buzish maqsadida snaryadlarni zalp bilan otish (birdaniga 6, 8, 10, 12, 16, 32 va h.k snaryadni otish) uchun moʻljallangan. Reaktiv snaryadlar va ularni otuvchi qurilmalardan iborat. Snaryad (mina)larning nishonga toʻgʻri borishini stabilizatorlar taʼminlaydi. Har qaysi snaryadda reaktiv dvigatel boʻlgani uchun uni otishda murakkab va katta artilleriya tizimi talab qilinmaydi. Reaktiv artilleriyaning otuvchi qurilmalari tank, bronetransportyor va avtomashinalarga oʻrnatiladi. Reaktiv artilleriya birinchi marta 20-asr 30-yillarida SSSRda yaratilgan, Ikkinchi jahon urushida keng qoʻllanilgan.

Reaktiv artilleriyada stvolli va stvolsiz artilleriya tizimlari ishlatiladi. Stvolli tizimda stvollar soni 10—45 ta, snaryad (mina)larni otish uzoqligi 15– 25 km ni tashkil qiladi. Stvolsiz tizimda tutunsiz poroxli snaryadlar qoʻllanadi. Ana shunday dala Reaktiv artilleriyasining stvolsiz tizimi Ikkinchi jahon urushi paytida norasmiy ravishda "Katyusha" deb ataldi (bu quroddan birinchi jangovar zalp 1941-yil 14 iyulda amalga oshirildi). "Katyusha" Ikkinchi jahon urushida juda muhim rol oʻynadi. 2jaxrn urushida Reaktiv artilleriya Germaniya armiyasida ham (5, 6 va 10 stvolli minomyotlar), AQSH armiyasida ham (114,3 mm va 182 mm li reaktiv tizimlar) qoʻllanildi. Urugsdan keyin koʻp mamlakatlarning armiyalarida ham Reaktiv artilleriya keng tarqaldi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gippodamiyaning qalliqlari** ― yunon mifologiyasining qahramonlari, gippodamiya qoʻliga daʼvogarlar. Pelop Enomayani jang aravasida magʻlub qilgunga qadar, ular kelinning otasi Enomayaning qoʻlida vafot etdilar.

Mifologiyada
------------

Gippodamiya Elidadagi Pisaning qiroli Enomayning qizi edi. U oʻzining goʻzalligi bilan mashhur edi, lekin otasi har qanday tarzda nikohiga toʻsqinlik qildi: afsonaning bir versiyasiga koʻra, Enomayu kiyovining aybi bilan oʻlishini taxmin qildi, ikkinchisida u qiziga nisbatan shafqatsiz ehtirosni boshdan kechirdi va u rad etdi yoki javob berdi. Gippodamiyaga uylanishni oldini olish uchun Enomay uni aravalar poygasida gʻolib chiqqan kishiga berishga vaʼda berdi. Tez oyoqli otlar tufayli u har bir daʼvogarni quvib oʻtib, nayza bilan urdi va oʻldirilganlarning boshi saroyining eshiklariga mixlandi. Gesiod „ayollar katalogi" da Gippodamiya qalliqlari roʻyxatini tuzdi, keyinchalik Pavsaniya tomonidan keltirildi:

Qaliqlar Pelop Pisuga sovchilik bilan kelgunga qadar vafot etgan. U aravakash Enomay Mirtil bilan kelisha oldi va raqobat arafasida shoh aravasida metall yengini mum bilan almashtirdi yoki shunchaki bu yengni olib tashladi. Barcha tezlikda arava agʻdarilib, parchalanib ketdi va Enomay vafot etdi. Shundan keyin Pelop gippodamiyaga uylandi. Enomay tomonidan bir-biriga yaqin dafn etilgan oldingi jasadlarini, u  qaytadan dafn qilindi.

Adabiyotda
----------

Gippodamiyaga qarshi kurash Sofokl, Yevrepid va Lutsiya fojialarida „Enomai" deb nomlangan aksiya, Antifan, Evbul va Timoxarning „Enomai yoki Pelop" deb nomlangan komediyalarida tasvirlangan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Гигин 2000. sfn error: no target: CITEREFГигин2000 (help)
2. ↑  Ярхо 1988. sfn error: no target: CITEREFЯрхо1988 (help)
3. ↑  Павсаний 2002. sfn error: no target: CITEREFПавсаний2002 (help)
4. ↑  Fiehn 1937. sfn error: no target: CITEREFFiehn1937 (help)

Adabiyotlar
-----------

1. Аполлодор Афинский*. Мифологическая библиотека*. Л.: Наука, 1972.
2. Гигин*. Мифы*. СПб.: Алетейя, 2000. ISBN 5-89329-198-О.
3. „Николай Дамасский. История".  Сайт «История Древнего Рима». Qaraldi: 7-sentabr 2019-yil.



1. Павсаний*. Описание Эллады*. М.: Ладомир, 2002. ISBN 5-86218-298-5.
2. Yarxo V. Pelop // Mifi narodov mira. — 1988. — T. 2. — S. 298.
3. Fiehn. Oinomaos 1 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1937. — Bd. XVII. — Kol. 2245—2249.
**Gipostil** (yun. hypostylos — ustunlar yordamida koʻtarilgan) — usti yopiq hashamatli xona (ibodatxona yoki saroy zali) shiftining kolonnalar qatori ustiga tayantirib joylashtirilishi. G. yoki G.li zallar Qad. Sharq meʼmorligida (Misr, Eron) keng qoʻllanilgan. Karnakaat Amon ibodatxonasi (mil. av. 13-asr oxiri) G. zalining eni 103 m, ichkarisi 52 m, maydoni 5000 m2 ga yaqin boʻlgan. Tomi 16 qatorli har bir qatori 10 ta kolonnadaga tayangan. Markaziy nefida 6 qatorli, (qar birida 2 tadan) kolonnalar boʻlgan. Markaziy kolonnalar bal. 20,4 m, diametri 3,4 m. Kapiteli ochilgan papirus guliga oʻxshash. Yon tomonidagi kolonnalar bal. 16 m, gʻunchasimon kapiteli tosh bloklarni berkitib turibdi. Har bir kolonnaga muqaddas Amon xudosini ulugʻlovchi tasvirlar ishlangan. Maydoni kengdek, shifti esa goʻyo havoda parvoz qilayotgandek tuyuladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Genetik fond**, genofond (gen va frans. fond — asos) — individlarda mavjud boʻlgan va mazkur populyatsiyann tashkil qiluvchi genlar yigʻindisi. G. f. irq va turlarning paydo boʻlish jarayoni asosidir. "G. f." terminini fanga rus olimi A. S. Serebrovskiy kiritgan (1928). Populyatsiyadagi genlarning nisbiy takrorlanishi yetarli darajada katta populyatsiyalar miqyosida va tanlash roʻy bermaydigan sharoitlarda avloddan-avlodga oʻzgarishsiz oʻtadi. Populyatsiyalar G. f. mutatsiyalarmusht vujudga kelishi, duragaylash (biron-bir boshqa populyatsiyadan genlarning oʻtishi) va tabiiy tanlanish natijasida oʻzgaradi. Krossingover yoki meyozda xromosomalarning qayta taqsimlanishidan yuzaga keluvchi rekombinatsiya genning yangi birikmalarini hosil qiladi. Natijada vujudga kelgan yangi fenotiplar muayyan darajada yashovchanlikka qulay yoki, aksincha, noqulay boʻlishi mumkin. N. I. Vavilovbirlamchi va ikkilamchi gen markazlari haqidagi tushunchani ifodalab berdi (qarang Madaniy oʻsimliklarning kelib chiqish markazlari). Tur populyatsiyalari G. f. tarkibi tarixan gen markazlarida shakllangan. Botanik olim P. M. Jukovskiy madaniy oʻsimliklarning kelib chiqish va shakl hosil qilishining 12 ta megamarkazini aniqladi. Biroq taksonomik tarkibining keng koʻlamda roʻy berayotgan qashshoqlanishi va koʻpgina ekosistemalar strukturasining soddalashib borishi ularning optimal darajada faoliyat koʻrsatishini hamda barqarorligini cheklab qoʻimoqda. Koʻp populyatsiyalargina emas, balki koʻpgina turlar va hatto turkumlar yoʻqolib ketmoqda, natijada insoniyat qimmatli genetik materialdan mahrum boʻlmoqsa. G. f.ni saqlab qolishda oʻsimliklar (flora) geog .si va dunyo kolleksiyalari (genlar banki)ning ahamiyati katta. Dunyo kolleksiyasi — juda turli-tuman genotiplar, agroekologik belgi va xususiyatlar yigʻindisi boʻlib, ulardan ijodiy ilmiy ishlarda foydalaniladi. Mas, 30-y.larda Meksikadan N. I. Vavilov keltirgan akala gʻoʻza populyatsiyasi Oʻzbekistan, Tojikiston, Turkmanistonda yangi seleksion navlarni yaratish uchun asos boʻldi. Gʻoʻza turkumiga oid 50 ga yaqin yovvoyi turlarning va 4 madaniylashtirilgan turlarga oid 6 mingdan ortiq kolleksion nusxalar, yuzlab koʻp genomlik sintetik shakllar Oʻzbekiston FA Genetika va oʻsimliklar eksperimenta! biologiyasi institutining jahonga mashhur G.f.da saqlanib kelmoqsa va manba boʻlib ishlatilmoqaa.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Genetta** (Genetta) — yirtqich darrandalar turkumining viverrasimonlar oilasiga mansub avlod. Bir necha turi bor. Asosan, Afrika savannalarida va tropik oʻrmonlarda yashaydi. Yevropa genettasi (Genetta genetta) Ispaniya va Fransiya oʻrmonlarida uchraydi. Tanasining uz. 55 sm, dumi 40 sm cha. Anal bezlari hidli modda ajratadi. Terisi kalta va mayin och kulrang jun bilan qoplangan, tanasining ikki yonida har xil shakldagi qora dogʻlari bor. Dumi qora, 7—8 tacha oq halqasi bor. Tungi hayvon; mayda kemiruvchilar, qushlar va turli hasharotlar bilan oziqlanadi. Baʼzan uy parrandalariga ham hujum qiladi. Qoʻlga tez oʻrganadi. Mayda kemiruvchilarni yoʻqotish maqsadida uyda asraladi. Moʻynasidan foydalaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Serussit
**Serussit**, oq qoʻrgʻoshin rudasi — karbonatlar sinfiga mansub mineral, qoʻrgʻoshin karbonati. Kimyoviy tarkibi RSO3; oz miqdorda Sa, Zn, Sr, Mg aralashgan boʻladi. Romb singoniyada kristallanadi. Aragonitning strukturaviy analogi. Kristallari psevdogeksagonal-dipiramidal, ustunsimon va boshqa shakllarda. Donador, kukunsimon, tolasimon agregatlar hosil qiladi. Rangsiz, oq, kulrang , qora, kamdan-kam qoʻngʻir, koʻk, yashil tusda. Olmosdek, baʼzan shishasimon yaltiraydi, shaffof. Qattiqligi 3—3,5, zichligi 6,4—6,6 g/sm3. Juda moʻrt. Qoʻrgʻoshinli tomirlarning yer sathiga yaqin zonalarida karbonatli suvlarning galenitga taʼsiri natijasida hosil boʻladi. Sinonimi: akruzit, qoʻrgʻoshin shpati. Qoʻrgʻoshin olinadigan ruda hisoblanadi. S. 10—11-asrlardan maʼlum boʻlib, qoʻrgʻoshinning oson ishlov beriladigan rudasi sifatida foydalanilgan. RF (Oltoy), Qozogʻiston, AQSH va Avstraliyada konlari bor. Oʻzbekistonda Qoʻrgʻoshinkon, Lochinkon, Jan. Darboza konlarida topilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sertifikat** (lot. sertum — aniq va facere — qilmoq) — 1) davlat organlarining moliyaviy majburiyati, zayomi; 2) sugʻurta S.i — sugʻurta shartnomasi shartlarini ifodalaydigan hujjat; sugʻurta polisi oʻrniga oʻtadi; 3) omonat (depozit) S.i — bankka qoʻyilgan omonat summasini tasdiqlovchi qimmatdor qogʻoz va belgilangan muddat oʻtgach, omonatchi (S. saqlovchi)ning omonat summasini va Sdan shartlashilgan foizlarni S. bergan bankda yoki uning boshqa istalgan shoxobchasida olish huquqi; 4) mahsulot sifatiga guvohlik beruvchi hujjat, unda mahsulotning sifati, xuyeusiyatlari, foydalanishta oid baʼzi koʻrsatmalar, mahsulot ishlab chikarilgan joy yoki firma nomi, shuningdek, mahsulotning xavfeizligi va yarokliligiga oid maʼlumotlar aks etgan boʻladi. Shuning uchun ham koʻp hollarda sifat S.i deb ham ataladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

**Sertifikat** (lot. sertum — aniq va facere — qilmoq) — 1) davlat organlarining moliyaviy majburiyati, zayomi; 2) Maxsus qisqa muddatli o'quv kurslarini tamomlaganligini va ta'lim (taxsil) olganligini tasdiqlovchi xujjat; 3) Biror narsa, voqea xaqidagi rasmiy yozma guvoxnoma; diplom; 4) sugʻurta S.i — sugʻurta shartnomasi shartlarini ifodalaydigan hujjat; sugʻurta polisi oʻrniga oʻtadi; 5) omonat (depozit) S.i — bankka qoʻyilgan omonat summasini tasdiqlovchi, belgilangan muddat oʻtgunga qadar qimmatbaho qogʻoz, omonatchi (S.i saqlovchi)ning omonat summasini va S.i dan shartlashilgan foizlarni S.i bergan bankda yoki uning boshqa istalgan shoxobchasida olish huquqi; 6) mahsulot sifatiga guvohlik beruvchi hujjat, unda mahsulotning sifati, xususiyatlari, foydalanishga oid baʼzi koʻrsatmalar, mahsulot ishlab chiqarilgan joy yoki firma nomi, shuningdek, mahsulotning xavfsizligi va yarokliligiga oid maʼlumotlar aks etgan boʻladi. Shuning uchun ham koʻp hollarda sifat S.i deb ham ataladi.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. ↑
**Al-Badiyah**(arabcha: ) yoki **Al-Bidya** (ٱلْبِدْيَة)—Birlashgan Arab Amirliklarining Fujayra amirligidagi aholi punkti hisoblanadi. Bu xuddi shu nomdagi tarixiy masjidning joylashgan joyi bo'lib, u XV asrga oid mamlakatdagi eng qadimgi funktsional masjid bo'lgan.

Portugal qal'asi
----------------

Avstraliyalik arxeologlar guruhi qishloqda Portugaliya davri qal'asi qoldiqlarini topishgan. Dastlab "Libidiya" deb nomlangan qal'a XVI asr xaritasidan aniqlangan. Uning devorlari miloddan avvalgi 3-ming yillikka oid yaqin atrofdagi minoradan topilgan tosh yordamida qurilgan. Uzunligi taxminan 60 metr (200 feet) bu devorlar har bir burchagida minoralar bilan kvadrat shaklida birlashtirilgan va bugungi kunda bir metr balandlikda joylashgan. Qal'aning o'rnida topilgan topilmalar orasida XVII-XVIII asrlarga oid mahalliy ishlab chiqarilgan sopol idishlar va topilgan ko'mir namunalari ko'rfazda portugallarning mavjudligi kontekstida 1450-1600-yillarda topilgan. Bu arxeologikni biz o'rganishimiz kerak.

 Portugal qal'asi Al Badiyah (Libediya). *Livro das plantas de todas as fortalezas, cidades e povoaçoens do Estado da India Oriental* / António Bocarro [1635].

Manbalar
--------

1. ↑  „Designs on the past". *Gulf News* (10-dekabr 2001-yil). Qaraldi: 1-avgust 2011-yil.
2. ↑  *Lee.* „Al-Bidyah Mosque". *12 Top-Rated Tourist Attractions in Fujairah*.  Planetware. Qaraldi: 7-avgust 2018-yil.
3. ↑  „The oldest mosque in the country". *The National* (4-dekabr 2010-yil). Qaraldi: 18-aprel 2011-yil.
4. ↑  Abed, Ibrahim*. United Arab Emirates : a new perspective*. London: Trident Press, 2001 — 92 bet. ISBN 1-9007-2447-2. OCLC 47140175.
5. ↑  Ziolkowski, Michelle (Winter 1999). "Excavations at al-Bidiyya: new light on the Portuguese presence in the Emirates". *Tribulus*: 19–20.
**Luanda** — Angola poytaxti. Mamlakatning siyosiy, iqtisodiy va madaniy markazi. Luanda provinsiyasining maʼmuriy markazi. Atlantika okeani sohilida, Kvanza daryosi quyilishi yaqinida joylashgan. Aholisi 2 mln. kishidan ziyod (1990-yillar oxirlari). Iqlimi tropik, sernam iqlim, aprel oyidagi eng yuqori temperatura 33°, iyuldagi eng past temperatura 16,5°; yiliga 250–500 mm yogʻin yogʻadi, Transport yoʻllari tuguni. Yirik port (chetga neft va neft mahsulotlari chikariladi; yillik yuk ortib-tushirish qariyb 3 mln. t). Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega.

Mamlakatdagi ishlab beruvchi sanoat mahsulotining 50% dan ortigʻi Luandada ishlab chiqariladi. Neftni qayta ishlash, kimyo, rezina-texnika, toʻqimachilik, oziq-ovqat, tayyor qismlardan avtomobil yigʻish asosiy sanoat tar-moqlari hisoblanadi. Luanda yaqinidan neft olinadi. Universitet, kutubxonalar, Angola va Dundu muzeylari bor. Shaharga 1575-yilda portugallar tomonidan asos solingan. 16-asr oxirlaridan Luanda Portugaliyaning Angoladagi mustamlakasining maʼmuriy markazi va muhim bazasi boʻlgan. 18—19-asrlarda qul savdosining yirik markazi hisoblangan. Mustamlakachilik davri (17 — 18-asrlar)da qurilgan meʼmoriy yodgorliklar salangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Afrika geografiyasi | *Afrika geografiyasi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Afrika poytaxtlari |
| --- |
|  |
| 
BMTga aʼzo mamlakatlar: Abuja **·**  Addis-Abeba **·**  Akkra **·**  Jazoir **·**  Antananarivu **·**  Asmera **·**  Bamako **·**  Bangi **·**  Banjul **·**  Bisau **·**  Brazzavil **·**  Bujumbura **·**  Viktoriya **·**  Vindxuk **·**  Gaborone **·**  Dakar **·**  Jibuti **·**  Juba **·**  Dodoma **·**  Qohira **·**  Kampala **·**  Kigali **·**  Kinshasa **·**  Konakri **·**  Librevil **·**  Lilongve **·**  Lome **·**  Luanda **·**  Lusaka **·**  Maseru **·**  Malabo **·**  Maputu **·**  Mbabane **·**  Mogadisho **·**  Monroviya **·**  Moroni **·**  Nayrobi **·**  Njamena **·**  Niamey **·**  Nuakshot **·**  Port-lui **·**  Porto-Novo **·**  Praya **·**  Pretoriya **·**  Rabot **·**  San-Tome **·**  Tarobulus al-Gʻarb **·**  Tunis **·**  Uagadugu **·**  Fritaun **·**  Xarare **·**  Xartum **·**  Yamusukro **·**  Yaunde

Boshqa hududlar: Jeymstaun **·**  Sen-DeniTan olinmagan davlatlar: Bir-Lelu **·**  Garoue **·**  Tombuktu **·**  Xargeysa **·**  Al-Ayun
 |

 |
**Luangprabang**, Luangpxabang — Laosning shim. qismidagi shahar. Aholisi 70 ming kishidan ziyod. Mekong daryosi boʻyidagi port. Aeroport bor. Mamlakatning shim. qismidagi iqtisodiy va madaniy markaz. Hunarmandchilik rivojlangan. Laosning qad. shaharlaridan biri. Qirol qarorgohi boʻlgan. Diniy markaz. 16—19-asrlarda qurilgan budda haykallari, 30 dan ortiq ibodatxona, Qirol saroyi, qad. qoʻlyozmalar kutubxonasi bor. Shaharga 14-asrda asos solingan. 1946-yilgacha L. Laosdagi turli feodal davlat va knyazliklarning poytaxti boʻlib keldi. 1947-yilda Laos davlati tuzilgach, mamlakat poytaxti Vyentyan shahriga koʻchirildi.

* MekongMekong
* RohiblarningRohiblarning
* Wat AhamWat Aham
* Wat Ho Pha BangWat Ho Pha Bang
* Wat SeneWat Sene
* Wat That LuangWat That Luang
* Wat Xieng ThongWat Xieng Thong
* BozorBozor

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Marguerite Churchill** (talaffuzi: „Marguerit Cherchill", 1910-yil 26-dekabr — 2000-yil 9-yanvar) — amerikalik sahna va kino aktrisasi boʻlib, uning faoliyati 1922-yildan 1952-yilgacha 30-yil davom etgan. U „*The Big Trail"* (1930) filmida Jojn Waynening birinchi yetakchi xonimi rolini ijro etgan.

Dastlabki yillar
----------------

 
U teatrlar tarmogʻiga egalik qiluvchi prodyuser Edward Paycen Churchill va Marguerit N. Gremning qizi boʻlib tugʻilgan. Otasi Churchillning o‘n yoshida vafot etdi. U Nyu-York shahridagi Professional bolalar maktabida va Teatr gildiyasi dramatik maktabida tahsil olgan.

Karyera
-------

 John Wayne bilan *The Big Trail filmida*
Churchill birinchi marta 1922-yil Rojdestvo kunida Brodvey filmida paydo boʻlgan va oʻn olti yoshida Brodveyda yetakchi xonim sifatida ulkan muvaffaqiyatga erishgan. Fox Film rasmiysi uning iqtidorli aktyor ekanini koʻrgan va unga shartnoma bergan. Bu esa koʻp oʻtmay *„The Diplomats"* filmida ekranga chiqishiga sabab boʻldi.

Churchill 25 dan ortiq filmlarda suratga tushgan. U Raoul Walshning *„The Big Trail"* (1930) filmida John Waynening bosh xonimi rolini o‘ynagan. U keyingi yili Wayne bilan *Girls Demand Excitement* (1931), Spencer bilan Tracy va George Raft bilan *Quick Millions* filmida(1931), Will Rogers bilan *Ambassador Bill* (1931), Warner Oland bilan *Charlie Chan Carries On* (1931), George OʻBrien bilan *Riders of the Purple Sage* (1931), Charles Farrell bilan *Girl Without a Room* (1933), Ralph Bellamy bilan *The Final Hour* (1936), Boris Karloff bilan *The Walking Dead* (1936) va Edward Van Sloan bilan *Draculaʼs Daughter* (1936) filmlarida suratga tushgan.

Keyingi yillar
--------------

1960-yilda u Rimga va 1970-yilda Portugaliyaning Lissabon shahriga koʻchib oʻtdi. 1990-yillarda oʻgʻli Darcy yonida yashash uchun Amerika Qoʻshma Shtatlariga qaytib keldi va u ikki yildan uzoqroq muddat oʻgʻli bilan birga istiqomat qildi.

Oʻlim
-----

U 2000-yil 9-yanvarda 89 yoshida Oklaxoma shtatidagi Broken Arrow shahrida tabiiy sabablar tufayli vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  Profile, ibdb.com. Accessed August 2, 2022.
2. ↑  „Archived copy". 19-may 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-oktabr 2020-yil.
3. ↑  „Ancestry Library Edition". *Search.ancestrylibrary.com*. Qaraldi: 31-oktabr 2016-yil.
**Sariband** (fors. — toʻgʻon boshi) — oʻrta asrlarga oid toʻgʻon (16-asr). Surxondaryo viloyatidagi Bandixon qishlogʻidan 7 km shim.sharqdagi Oʻrgʻulsoy oʻzaniga qurilgan. Uning pishiq gʻishtdan (25x25x5 sm) ishlangan ayrim qismlari saqlanib qolgan. Toʻgʻondan bir oz balandlikda Oʻrgʻulsoyning chap qirgʻogʻida S. nomli tepa bor; u baland hisor (30x30 m) va atrofi devor bilan oʻralmagan qishloq harobasi boʻlib milodning boshlariga oid. Shu yerda daryo oʻzanidan qadimda turli taraflarga kanallar chiqarilgan. Kushonlar davrida ham bu yerda toʻgʻon boʻlganligi ehtimoddan xoli emas.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Palak (maʼnolari).

**Palak** — qoʻlda yoki mashinada kashta tikib tayyorlanadigan badiiy buyum. Xonani bezatish uchun devorga osiladi. Ip-gazlama (oʻtmishda oq yoki malla boʻz)ga bosma va boshqa chokda kashta tikiladi. Toʻlin oyli osmon aks ettiriladigan naqsh mujassamoti osmon, oy va yulduzlarni ifodalovchi ramziy shakllar (doyra va yulduzlar)dan iborat. Gullarning yirikligi va zamini ham kashta bilan quyuq qoplab tikilishiga koʻra soʻzanadan farq qiladi. Tasvirdagi oy soniga qarab 6 oyli, 12 oyli va boshqa P. xillari mavjud. P.ning rangi, jilosi, mujassamoti, badiiyligi chevarning mahorati va didiga bogʻliq.

20-asr 60-yillardan mashina kashtadoʻzligi keng tarqalishi bilan kashtasi mashinada tikib tayyorlangan P.lar ishlab chiqarish yoʻlga qoʻyildi (qarang Popopchilik). Turli xil rangdor matolar ishlab chiqarishning yoʻlga qoʻyilishi kashta zaminida mato rangini saqlab qolishni taqozo etdi. Shuning uchun P. oʻrnini soʻzana egallay boshladi. Toshkent, Fargʻona, Surxondaryo va boshqa joylarda yaratilgan P.ning ajoyib namunalari Oʻzbekiston va xorij muzeylarida saqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Talʼat posho**, Mehmet Talʼat (1874, Turkiya — 1921.16.3, Berlin) — Yosh turklar inqilobining faol ishtirokchisi, "Ittigʻod va taraqqiy" partiyasi rahbarlaridan biri, Turkiyaning bosh vaziri (1917-yil fevral — 1918-yil oktabr). 1890-yildan ittihodchilar safida faollik koʻrsatgan. 1896-yilda Salonikiga surgun qilingan. Usmonli hurriyat jamiyatining asoschisi (1906). Bektoshiya sufiylik tariqatida ham qatnashgan. Yosh turklar inqilobidan keyin turli hukumatlarda ichki ishlar vaziri, pochta va telegraf vaziri (1913—17) lavozimlarini egallagan. Usmonli turk sultonligi parlamenti deputati. "Ittihod va taraqqiy" partiyasi MK raisi. Birinchi jahon urushi arafasi va urush paytida T.P. Anvar Posho va Jamol Poshodan iborat triumvirat (uchlik) amalda Turkiya sultonligini boshkargan. T.P. xukumati turkchilik va islomchilik yoʻlini izchil davom ettirib, tashqi siyosatda Germaniyani qoʻllabquvvatlagan. Turkiyaning podsho Rossiyasiga karshi kurashida Turkiston xalqlari quvvatlashini umid qilgan. Turkiya va uning ittifokchisi Germaniya urushda yengilgach, T.P. oʻz safdoshlari bilan isteʼfoga chiqqan (1918.8.10). Ular Istanbulni tark etib (1918.2.11), Odessa orkali Germaniyaga ketishgan. T.P. Berlinda Dashnaksutyun aʼzosi tomonidan otib oʻldirilgan.

Adabiyot
--------

* Gʻaniyev G.Z. Turkiya v period pravleniya mladoturok, M. 1972; Rajabov K,. Buxoroga kizil armiya bosqini va unga qarshi kurash, T. 2002.

Qahramon Rajabov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Uchinchisi istisno qonuni** — formal mantiqning asosiy qonunlaridan biri. Dastlab Aristotel ifodalab bergan. Bu qonunga koʻra, birbiriga zid boʻlgan ikki fikrdan biri chin, ikkinchisi xato, uchinchi fikrga oʻrin boʻlishi mumkin emas. Bu qonun qaysi fikrning chinligini koʻrsatib bera olmaydi, lekin qaysi fikrdan biri toʻgʻri boʻlsa, keyingisi albatta notoʻgʻriligini bildiradi. Uchinchisi istisno qonuniq. "A yoki V yoki V emas" formulasi orqali ifodalanadi. Uchinchisi istisno qonuniq. bilish va muhokama yuritish jarayonida toʻgʻri xulosa chiqarish uchun muhim boʻlib, oʻzaro zid qarashlarni aralashtirib yuborishga yoʻl qoʻymaydi.

Yarimi yoʻq
-----------

* Mantiq
* Aksioma
* Ayniyat qonuni


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Uchburchak** (italyancha: *triangolo*, inglizcha: va fransuzcha: *triangle*, nemischa:) — metall tayoqchadan (odatda, poʻlat yoki alyuminiydan) *uchburchak* shaklida egib ishlangan zarbli musiqa asbobi. Burchaklaridan biri ochiq qoldiriladi (tayoqning uchlari deyarli tegadi).

Uchburchak nomaʼlum balandlikdagi sozlarga tegishli, yorqin va tiniq tembrga ega, hatto kuchli orkestr tuttisini ham bezashga qodir. Odatda, unga yengilroq ritmik figuralar va tremolo topshiriladi. Qoʻlda tutib turish yoki taglikka biriktirish uchun uchburchak burchaklardan biriga ingichka sim yoki tasmacha osilgan boʻladi. Uchburchak metall (kamdan-kam hollarda yogʻoch) tayoqcha bilan uriladi (musiqachilar jargonida bu tayoq „mixchoʻp" deb ataladi).

Cholgʻuning kelib chiqishi aniqlanmagan, ammo Brockhaus va Efron ensiklopedik lugʻatida uchburchak birinchi marta Sharqda paydo boʻlganligi aytiladi.

XVIII-asr oxiridan boshlab uchburchak simfonik orkestrning asosiy zarbli cholgʻu asboblaridan biri boʻlib kelgan. Gaydn, Motsart va Betxovenning kompozitsiyalarida u „Yanichar musiqasi" deb nomlangan musiqaga taqlid qilish uchun ishlatilgan. Uchburchakka juda masʼuliyatli mustaqil qism ishonib topshirilgan birinchi asarlardan biri List orkestri bilan 1-sonli fortepiano konsertidir. Musiqachilar orasida bu asar baʼzan hazilomuz „uchburchak uchun konsert" deb ataladi.

Rossinining „Vilgelm Tell" operasi, Grigning „Pier Gyunt" dramasi uchun musiqasi (Anitra raqsi, arab raqsi) va boshqa kompozitsiyalarning oʻrta qismida uchburchakning oʻziga xos ovozi eshitiladi. Uchburchak Braziliya shimoli-sharqidagi forro, samba va boshqa mashhur musiqa turlarida keng qoʻllaniladi. Shuningdek, jaz va rok musiqalarida ham uning ovozi yangraydi.

Adabiyotlar
-----------

* Treugolniki orkestrovie // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1960. — T. VIII. — Stb. 974

Havolalar
---------

 

* Ivanov V. D. Slovar muzikanta-duxovika: — M.; Muzika,2007. — 128 s. (nedostupnaya ssilka) (nedostupnaya ssilka s 14-06-2016 [2143 dnya])
* Solovyov N. F. Treugolnik, muzikalniy instrument // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb. 1890—1907.
* Treugolnik // Muzikalniy slovar : v 3 t. / sost. X. Riman; dop. russkim otdelom pri sotrud. P. Veymarna i dr.; per. i vse dop. pod red. Yu. D. Engelya. — per. s 5-go nem. izd. — Moskva—Leypsig : izd. B. P. Yurgensona, 1904.
**Suhravardiylik**, suhravardiya — tasavvuf tariqati. Asosiy gʻoyasi — odamlarning qalbi va ruhini poklashga undash. Asoschisi — Shahobiddin Abu Hafs Umar Suhravardiy (1144—1234). 12-asr oxiri — 13-asr boshida Iroqda, Ikki daryo oraligʻi hududida zohidlik maktabi doirasida tarkib topgan. S. shaharliklar tariqati boʻlib, aʼzolari soni savdohunarmand ahli va jamiyatning oʻqimishli qatlamlari hisobiga koʻpayib borgan. Umar Suhravardiy sunniylik aqoidchisi boʻlib, moʻʼtadil sufiylik qarashlarini targʻib qilgan va Bagʻdodning siyosiy hayotida faol qatnashgan. Uning asarlari Abu Homid Gʻazoliy asarlari bilan birga S.ning gʻoyaviy asosi boʻlgan. Umar Suhravardiy 2 ta asar yozgan. Birinchisi, "Kashf alfidoyix alyoʻnaniyna va rashf annasaix animoniya" boʻlib, yunon falsafasini, jumladan, Aristotel peripatetizmini tanqid qilishga bagʻishlangan. Ikkinchisi, bizgacha yetib kelgan asari "Avorif ulmaorif" boʻlib, u 63 bobdan iborat, asosan, tasavvuf gnoseologiyasi, odobaxloqi, psixologiya amaliyotiga bagʻishlangan. Unda dunyoviy ilm bilan iloxiy ilmning uzviy bogʻlanishi tan olingan. Asarda "dunyoviy ilm — goʻyoki sut, iloqiy ilm esa — uning qaymogʻi" deb hisoblangan. Bu bilan muallif materiyaga qaraganda ruh yuqoriroq mavqega ega demoqchi. Bu kitob keyingi davrlarda yashagan barcha sufiylarning avlodlari uchun tasavvuf axloqi va amaliyoti masalalari boʻyicha qoʻllanma vazifasini oʻtagan. Asar arab, fors, nemis, ingliz tillarida ilgarilari ham, 20-asrda ham koʻp marta nashr etilgan. S. keyinchalik Hindiston (Sind, Panjob, Moʻlton, Gujarot)da tarkalgan va chishtiylik tariqati bilan bir qatorda eng taʼsirli tariqat sanalgan, dastlabki davrda bu mamlakatga kelib qolgan kamsonli musulmonlarni birlashtirishda muhim rol oʻynagan. S. Sharq mamlakatlarida keng tarqalib, har xil davrdagi allomalar unga oʻz hurmatlarini bildirishgan. Mas, Alisher Navoiy uni eʼzozlab tilga oladi. Shayx Saʼdiy Umar Suhravardiyni oʻzining ustozi deb bilgan. Amir Temurning piri Shayx Shamsiddin Kulol ham S. tariqatiga mansub edi.

S. 16—17-asrlarga kelib bir necha mustaqil oqimlar (shattariya, bahoiya, jaloliya, jamoliya, mahmudiya, davlatshohiya va boshqa oqimlar)ga bulinib ketdi.

Omonulla Fayzullayev.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Suhravardiylar** - mashhur mutasavviflar, Eronning Suhravard shahrida tugʻilgan (12-asr) 3 qarindosh: Najib Suhravardiy (1097—1168), Shayx Shahobiddin Abu Hafs Yahyo Suhravardiy (1155—1191) va Shayx Shahobiddin Abu Hafs Umar Suhravardiy (1144—1234). Najib Suhravardiy keyingi ikkalasining ustozi boʻlgan. Yahyo Suhravardiy tasavvufda "ishroq" (nur) falsafasini yaratgan. Umar Suhravardiy suhravardiylik tariqatiga asos solgan. S, asosan, Bagʻdod madrasalarida taʼlim olib, shu yerda ijod qilganlar.

S. asarlari jahonda koʻp marta nashr etilgan, ammo ularning taʼlimoti ilohiy ilmga mansub boʻlganidan sobiq sovet davrida eʼtibor topmadi. Mustaqillikka erishilgach, axloqodob, qalbilani poklash haqidagi allomalar tafakkuri, nasihatlari oʻrganila boshlandi. Umar Suhravardiy 35 yoshida Bagʻdodda "shayxlar shayxi" darajasiga koʻtarilgan din arbobi boʻlgan. U Iroq mamlakatining elchisi sifatida Iroq, Xorazm, Eron, Saljuqiya orasidagi urushlarni toʻxtatgan. Umar Suhravardiy Iroqning Xorazmdagi elchisi boʻlgan. Umar Suhravardiyning oʻgʻli Shayx Zayniddin (qarang Zayniddinbobo) diniy va jamoat arbobi sifatida Toshkentga keladi.

Omonulla Fayzullayev.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Voqealar turizmi-bu turizmning bir turi bo'lib, unda sayohatlar har qanday voqealarga to'g'ri keladi. Tadbirlar madaniyat, sport, biznes va boshqalarga tegishli bo'lishi mumkin.

 Buryatiyada "Ko'chmanchilar ovozi "etnik musiqa festivali
Voqealar turizmining o'sishiga sabab bo'lgan voqealarga misollar: Olimpiya o'yinlari, Jahon kuboklari, rok festivallari, kinofestivallar, karnavallar, iqtisodiy forumlar, aviashoular.

Voqealar turizmining o'sishiga olib keladigan voqealarga misollar: olimpiadalar, jahon chempionatlari, rok festivallari, kinofestivallar, karnavallar, iqtisodiy forumlar, havo ko'rgazmalari.

Babkin A. V. "turizmning maxsus turlari"kitobining muallifi[1] tadbir turizmida quyidagi tematik turlarni ajratib turadi:

* milliy festivallar va bayramlar,
* teatr tomoshalari,
* kino va teatr festivallari,
* oziq-ovqat festivallari,
* gullar festivallari va ko'rgazmalari,
* moda namoyishlari,
* kim oshdi savdosi,
* musiqa festivallari va musiqa tanlovlari,
* sport tadbirlari

  

Bir qator ekspertlarning fikriga ko'ra, yaqin kelajakda tadbir turlarining ishtirokchilari soni ekskursiya turlarining ishtirokchilari sonidan oshib ketadi.

Manbalar
--------

1. 1 2  Бабкин А. В. Специальные виды туризма. Ростов-на-Дону: Феникс, 2008. — 252 с.

Havolalar
---------

* Federal turizm agentligi (Rosturizm) Wayback Machine saytida arxivlandi (2017-11-13).
* Rossiya sayohat sanoati ittifoqi
* "Hammasi turizm haqida", turistik kutubxona
Raqamli viuela tabulaturasi. Miguel de Fuenllananing „Orphenica Lyra" (1554) kitobidan. Qizil raqamlar bilan qoʻshiqchi ijro etadigan qism berilgan.
**Tabulatura** (lotincha: *tabula* — taxta, jadval) — nota yozuvining ilk shakllaridan. Tabulatura muayyan musiqa asbobiga moʻljallangan boʻlib, unda musiqa asari jadval shaklida, musiqiy tovushlar esa harflar, raqamlar va boshqa maxsus belgilar yordamida ifodalanadi. Bu yozuv odatda pardali torli asboblar uchun qoʻllaniladi.

Tarixi
------

Musulmon Sharqi musiqa ilmida tabulatura 10-asrdan maʼlum. Forobiy, Safiuddin al-Urmaviy, ash-Sheroziylar ud uchun, Komil Xorazmiy tanbur pardalariga moslashtirilgan tabulaturalarni yaratgan. Yevropada 14—18-asrlarda qoʻllanilib, organ, lyutnya, klavir kabi cholgʻular uchun moʻljallangan.

Yana qarang
-----------

* Tanbur chizigʻi

Manbalar
--------

1. ↑  "Tabulatura". *Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi*. Toshkent: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi. 2000-2005.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Valtorna | *Musiqa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Torkvato Tasso** (1544.11.3, Sorrento — 1595.25.4, Rim) — italyan shoiri. Shoir Bernardo Tassoning ugli. Bolonya universitetini tugatgan (1565). Diniy maʼrifat taʼsirida falsafiy skeptitsizmdan voz kechgan, sufiyona yoʻldan borgan. Asarlari klassitsizm va barokko uslublarida yaratilgan. Turklar bilan Yevropa xalqlari orasida toʻqnashuvlar sodir boʻlib turgan bir paytda T.ning "Goffredo" tarixiy dostoni (1574—75; 1580) "Ozod qilingan Quddus" nomida toʻla nashr etilishi oʻsha davr ijtimoiy hayotiga javob boʻlgan. Asarda Uygʻonish davri uchun xos boʻlgan gumanizm prinsiplari bilan individualizm va kontrreformatsiya davri axloqi oʻrtasidagi kurash oʻzining yorqin ifodasini topgan (qayta ishlangan varianti "Istilo qilingan Quddus", 1593). T.ning "Aminta" pastoral dramasi (1573) bu janrning choʻqqisi boʻldi. Asarda choʻpon Aminta va Silviya sevgisi orqali muhabbatning qudratli kuchi, Uygʻonish davri panteizmn haqidagi kurashlar ifodalangan. Bizga qadar T.ning 28 falsafiy dialogi va sheʼriyat nazariyasiga oid ilmiy risolalari ham yetib kelgan. T. ijodi 17—18-asr Gʻarbiy Yevropa adabiyoti taraqqiyotida muhim rol oʻynagan. Volter, E.Spenser, J.Milton, Lope de Vega va boshqa bevosita T. ijodi taʼsirida boʻlganlar.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Moʻgʻul yozuvi
**Moʻgʻul yozuvi** — uygʻur alifbosi asosida yaratilgan yozuv (qarang Uygʻur yozuvi). Moʻgʻul yozuvining dastlabki yodgorliklari 13-asrga mansub: Chingizxon toshidagi yozuv (1225), elxon Argʻunning maktubi (1289). Yozuvning yoʻnalishi yuqoridan pastga, qatorlar chapdan oʻngga qarab oʻqilgan. Belgilari polifonik xususi-yatga ega, yaʼni bir belgi bir necha to-vushni ifodalagan. Baʼzi belgilar, soʻzdagi oʻrniga qarab, 2 yoki 3 xil shaklga ega boʻlgan. Alifbo 20 ta asosiy va 8 ta qoʻshimcha harflardan iborat. Ularning hammasi uygʻur alifbosidagi 14 ta asosiy belgining hosilalari hisoblanadi. Moʻgʻul yozuvi oʻzining paydo boʻlgan davridan boshlab, undagi belgilarning polifonik xususiyati tufayli, barcha moʻgʻul qabilalari uchun umumiy yozuvga aylanib, 16— 17-asrlar oraligʻida unga ayrim oʻzgarishlar kiritilgan. Moʻgʻul yozuvi Buryatiya (Rossiya Federatsiyasi)da 1931-yilgʻacha, Mongoliyada 1945-yilgacha (rus alifbosiga oʻtilguncha) qoʻllangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tademait** - Jazoirning markazi Sahroi Kabirdagi tabiiy hudud hisoblanadi. Tandemai hududit In Salah shimolida va Adrar viloyatining Adrar tumanidagi Grand Erg Occidental janubida, jumladan, Ghardaia viloyatining El Meniya tumanida va Tamanrasset viloyatining shimoliy chekkasida joylashgan hisoblanadi. Tandemait hududidagi Sahroi Kabir cho'lining yozgi jazirama eng qattiq bo'lgan joylaridan biridir.

Geografiya
----------

Tademait - shimoli-sharqqa umumiy qiyaligi bo'r relyefidan tashkil topgan qoyali platodan iborat hisoblanadi. Bu issiq cho'l iqlimi ( Köppen iqlim tasnifi *BWh* )ga ega bo'lgan o'ta quruq va qurg'oqchil hudud hisoblanadi, chunki mintaqa yil davomida deyarli yomg'irsiz bo'lib, yozi uzoq, juda issiq va qishi esa qisqa, juda issiq bo'ladi.

2002-yil noyabr oyida Tademaitda meteorit topilgan

Yana qarang
-----------

* Jazoir geografiyasi
* Tuat

Manbaalar
---------

1. ↑  „Tademaït.". *www.cosmovisions.com*. Qaraldi: 7-sentabr 2019-yil.
2. ↑  „Meteoritical Bulletin: Entry for Plateau du Tademait 005". *www.lpi.usra.edu*. Qaraldi: 7-sentabr 2019-yil.

Havolalar
---------

* Tademait platosi:[*sayt ishlamaydi*] Jazoir Sahroi markazidagi er osti suvlarini to'ldirish mintaqasi
**Tadas Gražiūnas** (talaffuzi: *Tadas Grajyunas*, 1978-yil 18-aprelda tugʻilgan) — litvalik nafaqadagi professional futbolchi. U oʻzining professional debyutini A Ligada 1995-yilda JR Alsa Vilnyus uchun qilgan. 2000-yilgi UEFA Intertoto kubogida Rostselmash Rostov-na-Donu uchun 2 oʻyin oʻtkazdi.

Klub karyerasi
--------------

"Alsa Paneris" klubi tarbiyalanuvchisi. 1996-1999-yillarda Paneris va Kareda jamoalarida oʻynagan. 2000-yilda oʻsha paytda Rossiya chempionati "Rostelmash" klubiga oʻtdi. 25-mart kuni oliy divizionda debyut qildi, Voronejning „Fakel" jamoasiga qarshi oʻyinda butun oʻyinni oʻtkazdi. Oʻsha yilning 1-oktyabrida Premyer-ligadagi ilk golini kiritdi. „Uralan"ga qarshi oʻyinda birinchi boʻlim oʻrtalarida gol urdi. Keyingi yili "Torpedo-ZIL"da oʻynadi, ammo 4ta oʻyindan soʻng Minskning „Dinamo"siga oʻtdi. 2002-2010-yillarda asosan Litva klublarida oʻynagan. 2011-2012-yillarda Oʻzbekistonning "Buxoro" va "Andijon" klublarida faoliyatini yakunlagan.

Yutuqlar
--------

1998-yilda Litva A-ligasi chempioni, 1999-yilda shu liga toʻpurari.

Manbalar
--------

1. ↑  „«Факел» Воронеж 1-1 «Ростсельмаш» Ростов-на-Дону". 27-may 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-dekabr 2015-yil.
2. ↑  „«Ростсельмаш» Ростов-на-Дону 3-0 «Уралан» Элиста". 9-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-dekabr 2015-yil.