recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sud tergovi** (OʻzRda) - jinoyat ishlari boʻyicha sud muhokamasining asosiy, masʼuliyatli qismi. Sud tergovi ayblov xulosasini oʻqib eshittirish bilan boshlanadi. Dastlab sudlanuvchidan eʼlon qilingan aybiga iqrorligi yoki iqror emasligi soʻraladi. Soʻngra taraflarning takliflarini inobatga olib dalillarni tekshirish tartibi belgilanadi. Basharti Sud tergovi sudlanuvchini soʻroq qilishdan boshlansa, undan keyin jabrlanuvchi soʻroq qilinadi. Guvohlarni soʻroq qilish, dalillarni koʻzdan kechirish, guvohlantirish, yozma dalillarni oʻqib eshittirish, ekspertiza oʻtkazish va boshqa sud harakatlarini bajarish navbati toʻgʻrisidagi masalani sud ishning muayyan holatlarini va taraflarning takliflarini inobatga olib hal kidali. Barcha dalillar tekshirib chiqilgandan soʻng Sud tergovini toʻldirish masalasi hal qilinadi va Sud tergovi tamomlanadi. (JPK, 439—448moddalar).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Rahmonali Rahmatullayev** (1878—1938) — davlat va jamoat arbobi.
Rahmonali Rahmatullayev 1878-yil Qoʻqon shahriga uzoq boʻlmagan Oltinqoʻsh qishlogʻida tavallud topgan. Otasi Rahmatullo hoji oʻziga toʻq, ziyoli inson boʻlgan. Rahmonali oilada ukasi Hayitali, Ergash buvi va Hurmat buvining toʻngʻichi edi. Oltiqoʻsh qishlogʻi savdo va hunarmandchilik uchun juda qulay nuqtada joylashgan. Rahmonali Rahmatullayev ulgʻayib, halol mehnati bilan boyidi, bir soʻzli chopagʻon polvon sifatida el nazariga tushadi. U Kosonsaroyda bosh mirob etib saylanadi. 1916-yilgi mardikorlikka qarshi kurash davrida Rahmonali Rahmatullayev xalqqa suvni odillik bilan taqsimlagani uchun Aravon dahasiga ming boshi qilib koʻtariladi. 1917-yilda u „Shoʻroyi Islom" jamiyatiga aʼzo boʻlib, Turkiston Muxtoriyati hukumatining targʻibotchilaridan biriga aylanadi. Muxtoriyat tugatilgach, milliy istiqlolchilik harakati aʼzolari qoʻrboshilarni qoʻllab quvvatlaydi. U 1930-yil aksinqilobiy targʻibotda ayblanib 5 yil koʻchma qilinadi. U koʻchmani Stalinobod (Dushanbe) va Oʻratepa hududlarida tashkil etilgan quloq xoʻjaliklarida oʻtaydi. 1937-yil u oʻz qishlogʻiga qaytib kelib, „Madaniy inqilob" kolxoziga aʼzo boʻladi. Rahmonali Rahmatullayev 1937-yil 23-noyabr kuni OʻzSSR JKning 66-moddasi 1-qismi bilan „aksinqilobiy targʻibot"da ayblanib, yana qamoqa olinadi. 1937-yil 27-noyabr kuni OʻzSSR NKVD huzuridagi sud Rahmonali Rahmatullayevni 10 yil mehnat tuzatish lageriga hukm qiladi. 1938-yil 10-aprel kuni shifokorlar tomonidan Rahmonali Rahmatullayev Toshkentdagi tarqatish nuqtasida kasallik tufayli vafot etdi deb qayd qilingan maʼlumotnoma mavjud. Biroq uning oilasi va farzandlari toʻgʻrisida hech qanday maʼlumot keltirilmagan. 1990-yil 3-aprel kuni OʻzSSR prokuraturasi tomonidan oqlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Irzayev B*. Qoʻqon tarixidan lavhalar*. Toshkent: „Akademnashr", 2020 — 240 bet.
2. ↑  Hasanov B*. Tarixning nomaʼlum sahifalari VIII kitob*. Toshkent: „Akademnashr", 2018 — 304 bet.
**Hofopaxoha** (naqqoraxona) - oʻrta asrlarda hukmdor saroyida musiqa cholgʻu asboblari (nay, karnay, surnay, nogʻora va h.k.) saqlanadigan va shu as-boblar ijrochilariga moʻljallangan maxsus joy. Xorazmshohlar davrida N. oʻrnida talbxona istilohi qoʻllanishda boʻlgan.

Harbiy harakatlar chogʻida N. oliy bosh qoʻmondonning baland yerga oʻrnatilgan hirgohi oldidan joy olgan, jangchilarni ruhlantiruvchi kuylarni tinmay ijro etib turgan. N.dan eshitiluvchi musiqa ovozining tinishi muayyan darajada magʻlubiyatdan darak bergan.

Saroylarda N. darvoza ustidagi xonaga joylashgan. N.da mavjud cholgʻu asboblaridan saroyda oʻtadigan turli tantanalar, bayramlar, xalq tomoshalarida foydalanilgan. N.dagi cholgʻuchilarga mehtar boshchilik qilgan. Bu chol-gʻuchilar repertuarida xalq ogʻzaki ijo-di anʼanalaridagi professional musiqa asarlari, shuningdek, surnay, (nafir), nogʻora (naqora, koʻs, tabl, ko-vurga) va naylarda chalinadigan turfa janrlardagi ommabop kuylar alohida oʻrin egallagan. Hukmdor N. sozandalari xizmatidan teztez uyushtirilib tu-radigan ov (chorga) paytida ham foydalangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sudaklar** (*Lucioperca*) — olabugʻasimonlar oilasiga mansub baliqlarning bir urugʻi. 5 turi maʼlum. Gavdasining uzunligi 130 sm.gacha, vazni 20 kg gacha. Oddiy Sla xoʻjalik ahamiyatiga ega. Orqasi yashil-kulrang, ikki yonida 8—12 ta qoʻngʻir-qora yoʻllari bor. Yelka va dum suzgichlarida qora dogʻlari boʻladi; boshqa suzgichlari sargʻish tusda. Erkagi suv tubida uya yasab, shu uyada urgʻochisi tashlagan uvildiriqni qoʻriqlaydi. Baliq va boshqa hayvonlar bilan oziqlanadi. Yevropa, Shim. Amerika va Osiyo suv havzalarida, jumladan, Boltiq, Qora, Azov, Kaspiy, Orol dengizi va baʼzi daryolarda tarqalgan. Issiqkoʻl, Balxash va boshqa suv havzalarida iqlimlashtirilgan. Orol dengizida urchish uchun mart—aprel oylarida qirgʻoqqa keladi. Sirdaryo va Amudaryoga ham oʻtadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Hofiz Ibrohim** — Misr yangi mumtoz sheʼriya­tining namoyandalaridan biri. U Ahmad Shavqiyning zamondoshi va doʻsti edi. Ahmad Shavqiydan uch yil keyin 1871 yilda tugʻilgan Hofiz Ibrohim bilan bir yilda (1932) vafot etgan. Ijodda maslakdosh boʻlgan ikki shoirning hayot yoʻli bir-biridan katta farq qiladi. Agar Shavqiy Qohirada zodagon oilasida tugʻilib, yoshligidan hayotning barcha neʼmatlaridan bahramand boʻlib, tahsil olish uchun Yevropaga yuborilgan boʻlsa, Hofiz Yuqori Misrning Deyrut nomli kichkina shaharchasida kambagʻal oilasida tugʻildi va yoshligida otadan etim qolib, hayotning ogʻir tashvishlarini boshidan kechirdi.1888 yilda Qohiradagi harbiy bilim yurtiga kirdi va 1891 yili kichik zobit unvonida uni bitirib chiqdi. 1896 yilda ingliz generali Kitchener boshchiligidagi ingliz va misrliklardan tashkil topgan armiya safida Sudanga yuborildi. Hofizning harbiy xizmati ogʻir oʻtdi. Armiyada hukm surgan qoʻpol munosabatlar, ayniqsa, ingliz qoʻmondonining misrliklarga nisbatan oʻzlarini takabburona tutishlari va mensimasdan muomalada boʻlishlari Hofizning nozik tabiatiga qattiq botardi va nafrat tuygʻusini uygʻotardi. Harbiy bilim yurtida sheʼrlar yoza boshlagan Hofiz, Sudandan Qohiradagi doʻstlariga askar hayotidan shikoyat qiluvchi koʻp hazin sheʼrlar yoʻllardi. Shoir inglizlarning Sudanga qilgan harbiy yurishining haqiqiy maqsadi Sudanni ozodlikdan mahrum qilish va yangi mustamlakaga ega boʻlish ekanini yaxshi anglagan edi. Hofiz Ibrohim shoir sifatida mumtoz sheʼriyat namunalari taʼsirida shakllandi. U, ayniqsa, abbosiylar xalifaligi davridagi shoirlarga alohida mehr qoʻygan edi. Abu Nuvos, Abu Tammom, al-Buxturiy, Ibn ar-Rumiy, Abu-l-Alo al-Maarriy kabi IX-XI asrlarda ijod qilgan shoirlarning sheʼrlarini yod olib, ifodali oʻqishdan charchamas edi. Qadimgi shoirlardan u sheʼr shakllarini, jarangdor qofiyalar tanlashni, vaznlarda muvozanat saqlashni va boshqa sheʼriy texnika fazilatlarini oʻrgandi. Hofiz Ibrohim Misrdagi joʻshqin vatanparvar siyosiy doiralarga yaqinlashdi. Bu doiralarda Mustafo Komil, Saʼd Zagʻlul, Qosim Amin, Hasan Osin, Mahmud Sulaymon kabi milliy-ozodlik harakatining sarkardalari qatnashar edilar. Ularning fao­liyati taʼsirida shoirning dunyoqarashi shakllandi. Koʻp oʻtmay yosh shoir oʻzining vatan­parvarlik ruhi bilan sugʻorilgan sheʼrlari bilan keng jamoatchilik ichida tanila boshladi. Shuning uchun koʻp oʻtmasdan u muxlislar tomonidan „shoir al- Nil" — „Nil shoiri" unvoniga sazovor boʻldi, bu ibora haqiqiy Misr shoiri maʼnosida ishlatilardi.

Krimskiy A.Ye. Istoriya novoy arabskoy literaturi. S.675.

1. ↑  شوقى احمد، الشوقيات. ص 34
**Dagʻalkanop**, gʻoʻzor (Abutilon theophrasti Medic.) — gulxayridoshlarga mansub bir yillik begona oʻt. Poyasi tik usadi, sershox, tukli, boʻyi 40— 250 sm. Barglari yirik, uzun bandli, keng tuxumsimon, sertuk, navbatma-navbat joylashgan. Gullari bandi uzun, sariq yoki toʻq sariq, yirik, besh boʻlakli. Mevasi qobirgʻali qoʻngʻirsariq koʻsakcha. Oʻq ildizi 1 m dan koʻproq chu-qurlikka yetadi, yon ildizlari bor. Iyul—sentabrda gullab, avgust—okt.da me-valaydi. Bir tupi 1800 gacha urugʻ beradi. Issiqsevar, yorugʻsevar oʻsimlik. Maysalari aprel

da paydo boʻladi. Oʻrta Osiyoda sugʻorma dehqonchilik yerlarida tarqalgan. Gʻoʻza va boshqa chopiq qilinadigan ekinzorlar, bedapoyalar, shuningdek, yoʻl yoqalari, bogʻlarda oʻsadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dahana va qayroqqum mozorlari** — soʻnggi jez davri (mil. av. 2-ming yillikning oxirgi choragi — 1-ming yillikning boshlari) qabilalarining yodgorligi. Arxeologlar A. P. Okladnikov (1954) va B. A. Litvinskiy (1955—56) tomonidan oʻrganilgan. Fargʻona vodiysining shim.-gʻarb tomonidagi Qayroqqum choʻli va Asht tumani (Tojikiston)ning Dahana qishlogʻidan topilgani uchun shu nom bilan yuritiladi. D. va Q.m.da olib borilgan arxeologik qazishlar vaqtida 10 qabr ochib tekshirilgan. Qabrlar taxta toshlardan yasalgan tobut (sarkofag)lardan iborat. Mayyitlar bukchaytirilgan holda yonbosh bilan qoʻyilgan. Har bir qabrdan sirti naqshlangan sopol parchalari, jez bilaguzuklar, qoʻngʻiroqsimon isirgʻalar, koʻplab munchoqlar topilgan. D. va Q. m.ga oid yodgorliklar oʻzining naqshi, shakli, ishlanish usuli bilan Jan. Sibir, Qozogʻiston va Oʻrta Osiyo choʻllarida keng tarqalgan Andronovo madaniyatiga oʻxshash ekanligini koʻrsatadi. D. va Q.m.da dafn etilgan ajdodlarimiz qabrlaridan topilgan ashyolardan maʼlum boʻlishicha, ularning hayotida chorvachilik muhim rol oʻynagan. Ular Fargʻona vodiysiningChust madaniyati qabilalari bilan yaqin aloqada boʻlganlar.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sammy Reeson** (1963-yil 5-yanvarda tugʻilgan) — britaniyalik sobiq bokschi, u birinchi boʻlib Britaniya va Yevropaning „cruiser vazn" toifasida chempionlik unvonini qoʻlga kiritgan bo'lib, bundan tashqari WBC jahon chempioni unvoni uchun ham kurashgan bokschi edi.

Faoliyati
---------

Londonning Battersea shahridan Reeson oʻzining professional faoliyatini 1983-yilda boshlagan va oʻzining birinchi unvonini qoʻlga kiritishdan oldin oʻzining birinchi boʻlib, oʻn ikkita jangida gʻalaba qozonib kelgan, u 1985-yilning yanvarida Trevor Cattousening 6-raundiga kelib toʻxtab qolgani bilan gʻalaba qozongan janubiy mintaqaning yengil vazn toifasidagi unvonini qoʻlga kiritgan. 1985-yilning oktyabr oyida u yangi kiritilgan britaniyalik craiser vazn toifasi unvonini olish uchun Stewart Lithgo bilan jang qiladi va 12 raunddan ortiq ringda kurashgan, ochkolar evaziga gʻalaba qozondi. U oʻzining 100 foizlik gʻalaba rekordini 1986-yil mayiga qadar saqlab qola oldi, u 4-raundda Lui Pergaud tomonidan toʻxtatilgandan keyin yutqazib qoʻydi.

Nokaunt
-------

1987-yil aprel oyida u birinchi EBU „cruiser vazn" toifasi chempioni boʻlish imkoniyati uchun Manfred Jassmann bilan uchrashdi va unga ringga chiqadi, Reeson bir ovozdan Yevropa chempioni boʻladi. U oʻsha yilning noyabr oyida Luigi Riccini 7-raundda nokautga uchratib, chempionlikni muvaffaqiyatli himoya qila oldi.

1989-yil may oyida u Evander Holyfielddan boʻshatilgan WBC creiser vazn toifasi unvoni uchun Puerto-Rican Carlos de Leon bilan uchrashdiva ringga tushadi De Leon Reesonni 9-raundda ikki marta nokautga uchratganidan soʻng toʻxtatdi. Bu holat Reesonning 26 ta oʻtkazgan jang faoliyatidagi ikkinchi magʻlubiyat boʻlgan edi xolos. Bu esa Reesonning soʻnggi jangi boʻlib qoldi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Magri Regains European Crown", *Glasgow Herald*, 31 October 1985, p. 23. Retrieved 24 February 2015
2. ↑  *Boxing News*, Vol. 43, No. 18, 1 May 1987
3. ↑  "Results Plus", *The New York Times*, 18 May 1989. Retrieved 24 February 2015
4. ↑  "Exhausted Reeson Stopped In the Ninth", *Glasgow Herald*, 18 May 1989, p. 32. Retrieved 24 February 2015
5. ↑  "De Leon Stops Reeson in 9 Wayback Machine saytida arxivlandi (2015-02-25).", *Sun-Sentinel*, 18 May 1989. Retrieved 24 February 2015

Havolalar
---------

* Boxrec.com saytida martaba rekordi
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Sun (maʼnolari).

**Sun**, Sung xonligi — Xitoy tarixida mavjud boʻlgan 2 sulola va davlat. Ilk S (420—479). Poytaxti — Szyankang (hozirgi Nankin). Asoschisi — Sharqiy Szin xonligi (317—420), harbiy qoʻmondoni Lyu Yuy (363—422). Lyu Yuy mamlakatda yuz bergan qoʻzgolonlarni bostirishda va bir qator mayda xonliklarga qarshi kurashda gʻolib chiqqanligi tufayli Sungvan (Sung viloyati hokimi) unvoni bilan taqsirlangan. 420-yil u fursatdan foydalanib Sharqiy Szin sulolasidan taxtni tortib olgan. Lyu Yuy sulolaga S. (xalq orasida Lyu Sung deb ham nomlanadi), oʻziga esa Ud i (Jangovar xoqon) deb nom bergan. U davlatni mustahkamlashga qaratilgan bir qancha siyosiyiqtisodiy islohotlar oʻtkazgan. Ushbu xonliqda jami 8 hukmdor oʻtgan. Saroydagi fitnalar, dehqonlar qoʻzgʻolonlari natijasida 479-yil xonlik barham topgan. Soʻnggi S. (960—1279). Poytaxti — Kayfin (Kayfen). Asoschisi — Soʻnggi Chjou xonligi (951—960) sarkardasi Chjao Kuanin (Kuangying) (927—976). Soʻnggi Chjou xonligida hokimiyat almashinishi tufayli yuzaga kelgan siyosiy vaziyatdan foydalangan Chjao Kuanin harbiy toʻntarish uyushtirib, poytaxt Kayfinni egallab, taxtni oʻz qoʻliga olgan. U yangi davlat tashkil qilib, unga S. (Sung), oʻziga esa Sung Tayszu (S. sulolasi asoschisi) deb nom bergan. Tarixda uning davri Szyanlung deb ham ataladi. Chjao Kuanin davlat hududini kengaytirish, markaziy hokimiyatni mustahkamlash, xazinani boyitishga qaratilgan bir qator siyosiy, harbiy va iktisodiy choratadbirlarni amalga oshirgan. S. hududi Markaziy va Janubiy Xitoy bilan cheklangan. Tashqi siyosatda S. asosiy eʼtiborini Shimoliy Xitoyda kidanlar tomonidan barpo etilgan Lyao davlati (916—1124)dan himoyalanishga qaratgan. S. xonligi 979-yil hozirgi Pekinni egallab, kidanlarga kuchli zarba berishni rejalashtirgan. Ammo jangda magʻlubiyatga uchragan, kidanlar xonlik poytaxti Kayfinni bosib olishgan. S. xoni Tayszun saroy amaldorlari bilan poytaxtni tashlab jan.ga qochgan. S. Lyao davlati bilan sulh tuzishga, unga oʻlpon toʻlab turishga va qoʻshin sonini keskin qisqartirishga rozi boʻlgan. Keyingi davrlarda S. sulolasi Lyao davlati taʼsiridan chiqishga koʻp harakat qilsada, uddasidan chiqa olmagan. 1127-yil poytaxt Linʼan (hozirgi Xangchjou) shahriga koʻchirilgan. Shundan keyin S. xonligi Janubiy S. deb ataldi. 1279-yil u moʻgʻullar tomonidan tugatilgan.

Abdulahad Xoʻjayev.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qumtosh** — choʻkindi togʻ jinsi, gilli, karbonatli, kremniyli va boshqa materiallar bilan iyementlashgan qum donalaridan tashkil topgan. Qum kabi Qumtosh aksari qismini tashkil etuvchi donachalarning oʻlchamiga qarab mayda donali (0,1 dan 0,25 mm), oʻrta donali (0,25—0,5 mm), yirik donali (0,5 mm) larga, mineral tarkibi boʻyicha kvars-li, arkozli Qumtosh va grauvakkalarga boʻlinadi. Zichligi 2,2 — 2,7 g/sm3, gʻovak-liligi 0,69—6,70%, suv shimishi 0,63—6,0% ni tashkil etadi. Kremniy va karbonat moddalar yordamida se-mentlashgan Qumtoshlarning fizik-mexanik xossalari yuqori, gil yordamida birikkan Qumtosh esa sifatsiz boʻladi. Qumtoshning oʻtga chidamliligi har xil; kremniyli modda yordamida jipslashgan toza kvarsli Qumtosh eng yuqori (1700°gacha) olovbardoshlikka ega. Qurilishda Qumtoshdan devoriy va qoplama materiallar, xarsangtosh, shagʻal (yoʻl qurilishi va betonda toʻldirgich sifatida foydalaniladi. Tarkibida 95% dan ortiq kremnezyom (5YU2) boʻlgan kvarsli Qumtoshlar dinas ishlab chiqarishda, mis va nikel quyishda flyus sifatida hamda shisha tayyorlashda ishlatiladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Samoa (maʼnolari).

**Samoa**, Dengizchilar orollari — Tinch okeandagi vulkan orollari, Polineziyada, 13—14° j.k.da. Eng yirik orollari — Savayi, Upolu, Tutuila. Mustaqil davlat — Samoa va AQSH mulki boʻlgan Sharqiy Samoaga boʻlingan. Kadimda S.ga polinezlar kelib oʻrnashgan. Yevropaliklardan orolga ilk bor (1722-yilda) gollandiyalik Ya. Roggeven borgan. 1768-yilda fransuz dengizchi sayyohi A. Bugenvil orolga kelib, unga Dengizchilar orollari deb nom bergan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb119500090 (maʼlumot)
* GND: 4051505-9
* NARA: 10044691
* NDL: 00570086
* NKC: ge118139
* VIAF: 260550606
* en:WorldCat Identities: viaf-260550606

 |


  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Sammit** — davlat yoki hukumat rahbarlarining biror bir mavzu muhokamasi uchun tashkillashtirilgan, ommaviy axborot vositalarining keng taʼsiri, yuqori xavfsizlik va oldindan kelishilgan kun tartibi asosida kechuvchi xalqaro uchrashuv. Franklin D. Roosevelt, Winston Churchill va Iosif Stalinlarning Ikkinchi Jahon urushi davridagi yigʻilishlari muhim sammitlar tarkibiga kiradi. Biroq, sammit atamasi Geneva sammiti (1955) gacha bunday uchrashuvlar uchun keng qoʻllanilmagan. Sovuq urush davrida Amerika prezidentlari sovet yoki xitoylik hamkasblari bilan yakkama-yakka uchrashuvlar oʻtkazishganida, ommaviy axborot vositalari bu voqeani „sammit" deb atashgan. Sovuq urushdan keyingi davr „sammit" tadbirlari sonining koʻpayishiga olib keldi. Hozirgi kunda xalqaro sammitlar global boshqaruvning eng keng tarqalgan ifodasidir.

Manbalar
--------

1. ↑  Grenville, John Ashley Soames*. Major International Treaties of the Twentieth Century: A History and Guide with Texts*, 2001. ISBN 9780415141253.
2. ↑  „Global Governance Breakthrough: The G20 Summit and the Future Agenda" (30-noyabr 2001-yil).

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* NARA: 10641804
* NKC: ph126274

 |
*Lamalar* ta bola tugʻadi.
**Lamalar** (Lama) — tuyasimonlar oilasiga mansub oʻrkachsiz hayvonlar urugʻi. Balandligi yagʻrinidan 90—100 sm, ogʻirligi 48—PO kg. Oyoqlari in-gichka, boʻyni uzun. Koʻzlari katta. Guanako va vikunya turlari yovvoyi holda yashaydi, lama va alpaka turlari xonakilashtirilgan. Oʻsimliklar bilan oziqlanadi. Peru, Boliviya, Chili, Argentina va And togʻlarida tarqalgan. L. 2,5—3 yoshda voyaga yetadi. Boʻgʻozlik davri 11 oy. 1—2 ta bola tugʻadi. Ulov sifatida, goʻshti, juni uchun boqiladi.LAMALAR (Lama) — tuyasimonlar oilasiga mansub oʻrkachsiz hayvonlar urugʻi. Balandligi yagʻrinidan 90—100 sm, ogʻirligi 48—PO kg. Oyoqlari in-gichka, boʻyni uzun. Koʻzlari katta. Guanako va vikunya turlari yovvoyi holda yashaydi, lama va alpaka turlari xonakilashtirilgan. Oʻsimliklar bilan oziqlanadi. Peru, Boliviya, Chili, Argentina va And togʻlarida tarqalgan. L. 2,5—3 yoshda voyaga yetadi. Boʻgʻozlik davri 11 oy. 1—2 ta bola tugʻadi. Ulov sifatida, goʻshti, juni uchun boqiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nikolay Vitalyevich Lisenko** [1842.10(22). 3, Poltava viloyati —1912. 24.10 (6.11), Kiyev] — ukrain kompozitori, pianinochi, dirijyor, folklorshunos, jamoat arbobi. Milliy kompozitorlik maktabi asoschisi. Kiyev universitetini tugatgan (1865), Leypsig konservatoriyasida taʼlim olgan (1867— 69). "Poltavalik Natalka" (1889), "Taras Bulba" (1890), "Eneida" (1910) asarlari Ukraina milliy operasining mumtoz namunalariga aylangan. Qoʻshiq, xor va kamer asarlari, ayniqsa, T.Shevchenkoning "Kobzar"iga musiqalari mashhur. L. bir necha folklor ekspeditsiyalarni uyushtirib ukrain, serb, xorvat, makedon va boshqa xalq qoʻshiqlarini toʻplagan, chex, bolgar, turk xalq qoʻshiqlarini qayta ishlagan, ukrain xalq musiqasi (shu jumladan, milliy musiqa cholgʻulari) haqida ilmiy asarlar yozgan. Xor dirijyori sifatida ukrain va boshqa slavyan xalq qoʻshiqlarini, xor ijrochiligini targʻib qilgan. Kiyevda musiqiy-dramatik maktabi (1904; 1918-yildan Lisenko nomidagi Musiqiydramatik institut) ni tashkil qilgan. Urush yillari Muqimiy teatri Ukrain akademik teatri bilan hamkorlikda L.ning "Polta-valik Natalka" operasini sahnalashtirdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nikolay Petrovich Malinkin** (1895.9.5, Tver gubernyasi, Rossiya — 1968.1.7, Toshkent) — agronom olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1966), qishloq xoʻjaligi fanlari doktori (1959), professor (1961). Oʻrta Osiyo universitetni tugatgan (1925). SoyuzNIXIning Oʻgʻitlar va agrotuproqshunoslik markaziy stansiyasida agronom (1925—26), katta ilmiy xodim (1926—52; 1941—45 yillarda ilmiy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari). Toshkent Davlat Universitetida dotsent, kafedra mudiri (1955—66). Ilmiy ishlari paxtachilikni kimyolashtirish, oʻgʻitlarning gʻoʻza va bedaga taʼsiri masalalariga bagʻishlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
***Glamour*** — oylik ayollar jurnali boʻlib, 1939-yilda Qoʻshma Shtatlarda tashkil etilgan va turli mamlakatlardagi versiyalari mavjud.

Tarix
-----

Birinchi soni 1939-yilda AQShda nashr etilgan va dastlab **"Glamour of Gollivud"** deb nomlangan. 2019-yildan boshlab qog'ozda chiqarish to'xtatildi, ammo elektron shaklda mavjud.

Rossiyada "Glamour" ning birinchi soni 2004-yil sentabr oyida chiqgan.

2022-yil 8-mart kuni Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi ortidan Glamour, Vogue, GQ va Tatler jurnallarini nashr etuvchi Condé Nast nashriyoti Rossiyada faoliyatini toʻxtatganini eʼlon qildi.

1998-yilda Italiyada Glamourning cho'ntak o'lchamdagi jurnali paydo bo'ldi.

Tavsif
------

Buyuk Britaniya, AQSh, Fransiya, Italiya, Germaniya, Ispaniya, Rossiya, Gretsiya, Gollandiya, Polsha, Vengriya, Ruminiya va Janubiy Afrikada chop etilgan. Lotin Amerikasi mamlakatlari uchun nashr etilgan ispan tilidagi versiyasi ham mavjud.

Jurnal auditoriyasi 19-43 yoshdagi ayollar, o'rtacha yoshi 33 yosh. AQShda kitobxonlar soni 2,4 million kishini tashkil qiladi. "Glamur" ning global auditoriyasi oyiga 12 million kishini tashkil qiladi.

Britaniyaning "Glamour" kompaniyasi har yili "Milliy Glamur haftaligini" o'tkazadi.

Yil ayoli
---------

1990-yildan beri Qo'shma Shtatlarda har yili "Glamur ayol" mukofotini topshirish marosimi o'tkaziladi. Keyinchalik taqdirlash marosimiga qoʻshimcha nominatsiyalar kiritildi. Rossiyada 2005-yildan beri o'tkazib kelinmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  *Katie Heimer.* „The Early Years of Glamour Magazine: Changing Constructions of Glamour, Fame and Femininity" (en). *Katie Heimer Academic Works* (14-aprel 2009-yil). 28-fevral 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-fevral 2021-yil.
2. ↑  „Cosmopolitan, Esquire, «Домашний очаг» и Menʼs Health будут выходить в России под новыми названиями". *Meduza*.
3. ↑  „Women of the Year Turns 20: A Look Back at the Honorees" (en). *Glamour* (2-oktabr 2010-yil). 27-dekabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-fevral 2021-yil.
**Nikolay Vladimirovich Ladigin** (1905.25.11, Yaroslavl - 1976.13.8, Moskva) — rejissyor Oʻzbekiston xalq artisti (1944). 1931—70-yillar Toshkentda yashagan. Oʻzbekistonda Harbiy okrug qoshida teatr tashkil etishda faol qatnashgan va 1947-yildan shu teatrning badiiy rahbari va bosh rejissyor boʻlgan. 1958—65 yillar Oxunboboyev nomidagi yosh tomoshabinlar teatrining bosh rejissyor Sahnalashtirgan spektakllarida koʻtarilgan ijtimoiy masalalarning keskinligi va hayotiyligi, zamonaviyligi bilan eʼtiborga molikdir. Eng yaxshi spektakllari: "Hamlet", "Qirol Lir", "Romeo va Julyetta", "Otello" (Shekspir), "Makr va muhabbat" (Shiller), "Tartyuf" (Molyer), "Ikki boyga bir malay" (Goldoni), "Bukri toychoq" (Yershov), "Oltin kalitcha" (Tolstoy), "Kechki ovqat oldidan" (Rozov) va boshqa

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Glafcos Clerides
**Glafcos Clerides** (1919.24.4, Nikosiya - 2013) — Kipr prezidenti. London universitetining falsafa va yuridik fakultetlarini tugatgan. Angliya harbiy-havo kuchlarida xizmat qilgan (1939—45), Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. 1951 yildan advokatlik bilan shugʻullangan. 1959 yildan Kipr muvaqqat hukumatida adliya vaziri, Vakillar palatasi (parlament) raisi (1961—76),1974 yil tashqi ishlar, mudofaa, ichki ishlar vaziri. 1981, 1985, 1991 yillarda parlament aʼzosi etib saylangan. 1993 yildan Kipr Respublikasi prezidenta. "Demokratik yigʻin" partiyasi rahbari.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Davlat yetakchisi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |



|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Kipr Kipr prezidentlari |
| --- |
|  |
| 
* Makarios III
* Glafcos Clerides
* Makarios III
* Spyros Kyprianou
* George Vasiliou
* Glafcos Clerides
* Tassos Papadopoulos
* Demetris Christofias
* Nicos Anastasiades
 | 
Flag of Cyprus |

 |
**Nikolay Aleksandrovich Mayev** (1835.21.2, Peterburg - 1896.2.1) - etnograf, geograf. Oʻzbekistonda ilmiy oʻlkashunoslik ishlarining tashkilotchisi. 1870—92 yillarda "Turkestanskiye vedomosti" gaz.siga muharrirlik qilgan. 1870-yildan Turkiston statistika komitetining kotibi. Oʻrta Osiyo ilmiy jamiyati tashkil etilgan (1871-yil 28-yanvar)dan boshlab uning faol ishtirokchisi va "Turkiston oʻlkasining statistikasi uchun materiallar" toʻplamining (1—5) muharriri. Turli koʻrgazmalar tashkilotchisi. Oʻlkashunoslik muzeyi (1876) tashkilotchilaridan. M. tarix, arxeologiya, etn. numizmatika sohasida koʻp tadqiqotlar olib borgan, ekspeditsiyalar (Shahrisabz 1874; Hisor 1875, 1878)ga boshchilik qilgan. Asarlarida Toshkentning eski shahar qismi tarixi, etn.si, aholisi va uning mashgʻulotlari, Buxoro xonligi shahar va qishloqlari, karvon yoʻllari, moddiy madaniyat yodgorliklari, aholining turmushi, urf-odatlari va anʼanalari, mahalliy boshqaruv tizimi, hunarmandlik, savdo, geografik, tabiiytarixiy, arxeologiya va etn.ga oid maʼlumotlar keltiriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Mayev Nikolay Aleksandrovich" *OʻzME*. M-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Adabiyot
--------

As.: Ocherki Buharskogo xanstva, T. 1875; Aziatskiy Tashkent [Materiali dlya statistiki Turkestanskogo kraya], SPb. 1876.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Mirzabek Doʻstmurodov** (1925.25. 12, Toshkent viloyati) — peyroxirurg, ortoped-travmatolog, Oʻzbskisgonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1988). Tibbiyot faplari lri (1971), professor (1971). Urush qatnashchisi (194145). Dushanba tibbiyot institutiii tugat-|ach (1952), shu ip-tda klinik orli-nator (1952—55), N.N.Vurdenko nomidagi neyroxirurgiya institutida asni-rant (1955 — 59). Amdijon tibbiyot ip-tida assisteng (1960-63), dotsent (1964—69), kafedra mudiri (1969—80). Oʻzbekiston travmatodogiya va ortope-dpya ilmiy tadqiqot instituti direktori (1980 — 86). Oʻzbekistop milliy reabilitatsiya markazi direktori (1986—96), 1996-yildan professor-kopsultant. Ilmiy ishlari koʻkrak osteoxopdrozi diagnosti-kasi va lavosi, shuningdek, travma-gologiya va ortopediya, neyroxirurgiya hamla nogiroplarni tibbii reabili-tapiyasi masalalariga oid.

Manbalar
--------

* Vrojdsnnai spiino-molonaya grmja, I.. 14X1; Ortopedin anomalii rashitiya iij-nix konschiostsy, T.. 2000.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nikolay Petrovich Sokolov** (1899, Tula gubernyasi — 1971, Andijon) — genetik olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1969), professor (1958). Oʻrta Osiyo universitetini tugatgach (1924), biol. kafedrasida assistent (1924—28), dotsent (1928—32), Oʻzbekiston eksperimental tibbiyot ilmiy tadqiqot instituti biol. boʻlimi mudiri (1932—56), Andijon tibbiyot instituti umumiy biol. kafedrasi mudiri (1956—58), oʻquv ishlari boʻyicha prorektor (1958—69). Ilmiy ishlari exinokokk biol.si va Oʻzbekistonda bezgak kasalligiga qarshi biologik kurash usullariga oid.

Manbalar
--------

* Gambuzii i ix rol v borbe s malyariyey, T. 1939; Exinkokkovie zabolevaniya i ix profilaktika na novix zemlyax osvoyeniya, T. 1959; Nasledstvennie bolezni cheloveka. T. 1965.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Nikolay Yakovlevich Marr** [1864.12 (1865.6.1), Kutaisi - 1934.20.12, Leningrad] — sharqshunos, tilshunos olim.

Rossiya Fanlar Akademiyasi akademik (1912). Peterburg universitetining sharqshunoslik fakultetini tugatgan (1890). Tadqiqotlarini armangruzin tilining genetik aloqalarini oʻrganishdan boshlagan ("Arman va gruzin filol. boʻyicha matnlar va izlanishlar", l-13-asrlarboʻyicha; 1900-13). M. shuningdek, Kavkaz tillari (kartvel, abxaz va boshqalar), tarixi, arxeologiyasi va etnografiyasi sohalarida asarlar yozgan. Kartvel tillari grammatikasini oʻrganish jarayonida bu tillarning jahondagi boshqa tillar bilan qarindoshligini aniqlashga uringan va bir qator faraziyalar (kartvel tillarining semit, bask va boshqa tillar bilan qarindoshligi)ni bayon etgan. Ammo bu faraziyalari ilmiy tilshunoslik faktlari bilan mos kelmagach, mutlaqo yangi lingvistik nazariyani — "yafetik nazariya" ni ilgari surgan (lekin bu nazariya ham umum tomonidan qabul qilinmagan). Marr til va jamiyat, til va tafakkur munosabati muammolarini oʻrganish tilshunoslik taraqqiyoti uchun muhim ahamiyatga ega ekanligini taʼkidlagan. Marr bir qator tillarni oʻrganish va yozuvi boʻlmagan tillarning yozuvlarini yaratish sohasida koʻp ishlar qilgan.

Adabiyotlar
-----------

* Izbrannie raboti, t. 1—5, M. — L. 1933-37.

Manbalar
--------

1. ↑  "Marr Nikolay Yakovlevich" *OʻzME*. M-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Mirzagul Sapayeva** (1962.13.2, Qoraqalpogʻiston, Chimboy tumani) — aktrisa, xonanda. Oʻzbekiston xalq artisti (2002). Qoraqalpogʻiston xalq artisti (1994), Turkmanistonda xizmat koʻrsatgan artist (1998). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1985). 1985-yildan Berdaq nomidagi Qoraqalpoq davlat musiqali teatrida ishlaydi. Ona ("Ona"), Maysara ("Maysaraning ishi" operasida), birinchi qorakalpoq operasi "Ajiniyaz"da Ayborek, Oysanam ("Suymaganga suykanma"), Shohsanam ("Oshiq Gʻarib va Shohsanam"), Xonuma ("Xonuma xonim"), Gulshara ("Sharʼyar") kabi rollari bilan shuhrat qozondi. S. ijodi betakror, yoqimli va jarangdor ovozi, vokal imkoniyatlarini boyitib borishi, yangilikka intilishi, milliyligi bilan ajralib turadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Rahmonqul Mahmaroziqov** — (1885—1922) — Namanganlik qoʻrboshi. Rahmonqul qoʻrboshi Turkistondagi milliy ozodlik harakatining faol ishtirokchisi va rahbarlaridan biri. Namangan uyezdida oʻz faoliyatini olib borgan.

Tarjimayi holi
--------------

Rahmonqul Mahmaroziqov 1885-yilda Asht tumanining Ashoba qishlogʻida (Hozirgi Tojikistonning Soʻgʻd viloyatida) Katta Oʻrda mahallasida mulla Mahmaroziq (Muhammad Roziq) xonadonida tavallud topgan.

Qoʻrboshilik faoliyati
----------------------

U faoliyati davomida Ashoba volostining sobiq otliqlar qorovuli va miroblar oqsoqoli yordamchisi kabi lavozimlarda ishlagan. Adabiyotlarda Rahmonqul tojik millatiga mansubligi koʻrsatilgan. Qahramon Rajabov soʻzlariga koʻra Rahmonqul qoʻrboshi oʻzbeklarning turk urugʻiga mansub boʻlgan. Ashoba hududidagi Asht tumanida azaldan oʻzbeklar istiqomat qilib kelgan. Rahmonqul qo’rboshi Ashobadagi oʻzing togʻli qishlogʻida mustahkam istehkom qurgan va shu yerdan turib sovet hokimiyati rejimiga qarshi kurash olib borgan. U 1916—1922-yillar Ashobani boshqargan. Rahmonqul qoʻrboshi bilan birgalikda Mamasodiq, Mamasodiq xalfa, Omonboy, Tursonboy, Karimqul kabi birodari, Abdusattor, Abdujabbor, Abdusamat nomli 3 nafar oʻgay ukasi, katta oʻgʻli Xudoyqul, Abdumutallib, Kichkina Ergash, Abdutolib, Mamajon, Abdugʻafur, Yoʻldoshboy, Boboxoʻja, Omon oqsoqol, Ermuhammad singari qoʻrboshi va ponsotlar, bir necha minglab yigitlar Turkiston uchun kurashlar olib borgan. 1922-yil 3-noyabrda 22 nafar yigiti va 4 yordamchisi bilan sovet hokimiyatiga taslim boʻlgan. Uning Ashobadagi istehkomi aviatsiya yordamida bombardimon qilingan. 1922-yil noyabr-dekabr oylarida boʻlib oʻtgan sudda Rahmonqul qoʻrboshi va uning oʻn nafar safdoshi otuvga hukm qilingan. Bu paytda Rahmonqul qoʻrboshi 40 yoshlarda boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Rajabov Q (2022). *Turkiston qoʻrboshilari "Oʻzbekiston tarixi" jurnali*.
2. ↑  Rajabov Q*. Turkiston qoʻrboshilari*. Toshkent: „Fan", 2022 — 400 bet.
**Aka buxor** (taxallusi; asl ismi Buxorjon Zokirov) (1894 — Qoʻqon — 1962) — oʻzbek xalq qiziqchisi. 1916-yildan malakali qiziqchi sifatida taniladi. Qoʻqonlik Mahkam Hofiz truppasi bilan Toshkentga kelib, „Non garovi", „Yurak ogʻrigʻi", „Roʻmolcha oʻynatish" kabi to-moshalar koʻrsatadi. Xalq sozandalari va qiziqchilariga ishboshilik qiladi. Shoʻrolar hokimiyatining dastlabki yillarida A. B. eski qiziqchiliklarni davr va tomoshabinlar talabiga moslaydi: „Hasan-Husan", „Olti bola", „Novvoylik", „Mirobboshi", „Boy bilan xizmat-kor", „Chaqqon bola" va boshqa 40- yillarda u Shokirjon Toshkanboyev, Usmonjon Nishonboyev, Haqimjon Parpiyev kabi dorbozlar bilan Turkistonning shahar va qishloqlarida tomoshalar koʻrsatadi. A. B. anʼanaviy teatrning barcha janrlarida ijod qilgan. Ijrochi sifatida yuz va koʻz ifodalari, tovush ohanglaridan juda ustalik bilan foydalangan. U kul-gili oʻyinlarni ijro etishda, hajviy hikoyalar aytishda, askiyada ham mohir boʻlgan. Tesha qiziq Komilov, Toʻychiqori Rahimov, Gʻofurjon Mamayunusov kabi qiziqchilar A. B. ga ergashib ijod qilganlar.

Manbalar
--------

1. ↑  "Aka buxor" *OʻzME*. A-harfi[*sayt ishlamaydi*] Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Adabiyotlar
-----------

* Qodirov M. Masharaboz va qiziqchilar sanʼati, T. 1968.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Rahmon Omonovich Muhammadiyev** (1946.14.5, Denov tumani, Chagʻon qishlogʻi) – koʻz kasalliklari mutaxassisi, Oʻzbekiston Qahramoni (2001). Tibbiyot fanlari nomzodi (1974). SamTIni tugatgan (1969), shu institut koʻz kasalliklari klinikasida ordinator (1969–71), Burdenko nomidagi neyroxirurgiya institutida aspirant (1971–74). Samarqand shahri, keyinchalik Surxondaryo viloyat koʻz kasalliklari klinikasida turli lavozimlarda ishlagan (1974–81). Afgʻonistonda xizmat qilgan (1981–83). 1984-85 yillar Denov tumani, 1986-yildan Surxondaryo viloyati koʻz kasalliklari kasalxonasi bosh vrachi. Ilmiy ishlari koʻz kasalliklari xirurgiyasiga oid. 2-chaqiriq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy majlisi deputati.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Rahmon Olloberganovich Olloberganov** (1910.1.1 - Xiva - 1986.15.11) — bastakor. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1968). Toshkent konservatoriyasini tugatgan (1965). Xorazm teatrlarida sozanda, musiqa rahbari va dirijyor (1930—40), Urganch musiqa maktabi oʻqituvchisi (1940—42) va direktori (1944—62 va 1964-yildan). Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi (1942—44). O. "Adolat" (I. Akramov), "Maʼrifat qurbonlari" (E. Rahim), "Oshiq Gʻarib" (Yu. Yusupov; A. Otajonov bilan hamkorlikda) va boshqa pyesalarga, bir qancha inssenirovkalarga musiqa yozgan. "Yoshligim", "Bir kelib keting qishlogʻimizga" va boshqa qoʻshiklari ommaviylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Rahmatullo yusuf oʻgʻli** (1917.10.3, Samarqand viloyati Nurota tumani — 1987) — oʻzbek xalq dostonchisi.

Kurgʻon dostonchilik maktabi vakili. Ergash Jumanbulbul oʻgli va Poʻlkan Muhammadqul Jomurod oʻgʻlining shogirdi. Undan "Tohir va Zuxra", "Sumanbar", "Zevarxon", "Varqa va Gulshoh", "Rustamxon", "Alpomish" va boshqa 20 dan ortiq dostonlar, termalar, oʻzi ijod etgan sheʼrlar yozib olingan, baʼzilarini oʻzi xatga tushirgan. Ular Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Til va adabiyot instituti folklor arxivida saqlanadi. Dostonlari "Oʻzbek xalq ijodi" turkumida nashr etilgan (1974).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
***Alter Ego*** — Piter Favaro tomonidan ishlab chiqilgan va 1986-yilda Activision tomonidan nashr etilgan videooʻyin. Oʻyin dastlab Commodore 64, Apple II va Apple Macintosh kompyuterlari, shuningdek, DOS uchun chiqarilgan.

Tavsif
------

Oʻyin foydalanuvchiga xayoliy shaxsning (oʻyinchining oʻzgaruvchan egosi) hayotini belgilovchi qarorlar qabul qilish imkonini beradi va bu qarorlarning mumkin boʻlgan oqibatlarini koʻrsatadi. *Alter Ego* turli xil yechimlar toʻplami bilan erkaklar va ayollar uchun versiyada chiqarilgan.

Qahramon hayotni chaqaloq sifatida boshlaydi. Oʻyin oʻyinchiga daraxt diagrammasini taqdim etadi, har bir tugun oʻyinchi hal qila oladigan baʼzi vaziyat yoki „tajriba" ni ifodalovchi belgi bilan belgilanadi. Ramzdagi belgi vaziyat turini bildiradi (masalan, yurak hissiy hodisani anglatadi). Tugunda tanlov qilgandan soʻng, oʻyinchi daraxtga qaytadi va tugun tugallangan deb belgilanadi. Oʻyinchi keyingi vaziyatga oʻtadi, oxir-oqibat oʻzining boshqa hayotini „yashaydi" va qarorlarining taʼsirini oʻrganadi. Baʼzi holatlar yoqimsiz va hatto bevaqt oʻlimga olib kelishi mumkin, garchi ularning aksariyati kulgili.

Oʻyinning rollilik jihati personajni statistik koʻrsatkichlari („jismoniy kuch", „oʻziga ishonch", „aql") oʻzgarishida namoyon boʻladi, bu muayyan vaziyatlarda muvaffaqiyatga erishish imkoniyatini belgilaydi.

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* Oʻyinning onlayn versiyasi
* Oʻyin haqida Peter Favaro bilan suhbat

  


|  |  |
| --- | --- |
| Videooʻyinlar | *Videooʻyinga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Rahmonquli madrasasi** Do‘st chuhra og‘asi guzarida joylashgan bo‘lib, 24 hujrali, hijriy 1206-yili (1791 — 1792) G‘ulom Muhammad Aminxoja naqib tomonidan qurilgan. Yillik vaqf mablag‘i 30 ming tangadan iborat bo‘lgan. Ushbu madrasada maʼrifatparvar va ajoyib ijodkor Ahmad Kalla laqabi bilan mashhur Ahmad Donish (1826 — 1897) taʼlim olgan. Professor Oxunjon Safarov Rahmonquli madrasasi o‘rni Ko‘chai sangin guzarida ekanini ko‘rsatilgan. Bu ko‘cha qadimda Mir Qoracha guzari tarkibida bo‘lgan. U Do‘st chuhra og‘asi guzari bilan qo‘shni bo‘lgan.

Tarixi
------

Mazkur madrasa haqida tadqiqotchi Oxunjon Safarov quyidagi qiziqarli fikrlarini bildirgan: „Ko‘chai sangin hozir ham shu nom bilan yuritiladi. Unda o‘tmishda kitobatchilik va sanʼat bilan shug‘ullanuvchilarni tayyorlashga ixtisoslashgan Rahmonquli madrasasi mavjud. Ahmad Donishning ona tarafdan bo‘lgan katta bobosi mulla Abdurahimbek shu madrasada mudarrislik qilgan, onasi Sakinaning otasi, yaʼni ikkinchi bobosi Abdurahmon ham shu madrasada o‘qib, kitob ko‘chirish va lavvohlik bilan shug‘ullangan. Keyinchalik ular tarbiyasi va taʼsirida Ahmad Donish ham xattotlik, lavvohlik, naqqoshlik va rassomlik hunarlarini o‘rganishga qunt qilgan. Ahmad Donishning otasi mulla Nosir Sug‘diy ham shu madrasada tahsil ko‘rgan va masjidiga imomlik qilgan. Biroq bu masjid hozir vayrona holatida, uni qayta taʼmirlamoqchi bo‘lishgan-u, chala tashlab qo‘yishgan, kiraverishda birov nonvoyxona qurib olgan. Hozir Ko‘chai sanginda eski imoratlar deyarli qolmagan".

Manbalar
--------

1. ↑  Buxoro taʼlim tizimi tarixi. Abdusattor Jumanazar. Toshkent: Akademnashr, 2017. — B. 400.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Madrasa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Navmetan**— Buxoro viloyati, Buxoro tumani Kunjiqal’a va Navmetan fuqarolar yigʻini hududidagi aholi pukti nomi. Ushbu nom asosida Buxoro tumanining Yuqori Navmetan, Oʻrta Navmetan, Quyi Navmetan toponimlari vujudga kelgan.
Navmetan toponimi ikki qismdan tashkil topgan: nav+metan. Nav — „yangi", metan esa „yoʻl oldidagi, yaqinidagi aholi maskani", "yoʻlga yaqin qal’a, qishloq, qoʻrgʻon. Metan soʻzi respublikamizning koʻplab hududlarida uchraydi. S.Qoriyev fikriga koʻra, V. Y. Vyatkin "Farmitan toponimi tarkibidagi mitan soʻzi „istehkom", „qal’a" degan maʼnolarni angladi" degan fikrni keltirgan. Buxoro viloyatida Navmetan, Romitan, Armetan kabi nomli toponimlar ham mavjud. Navmetan "yangi qal’a, „yangi qoʻrgʻon" kabi nomlarni anglatadi. Vengriyalik sharqshunos va sayyoh Arminiy Vamberi 1865-yil yozilgan „Buxoro yoxud Movarounnahr tarixi" asarida Xiva xonligi boʻyicha toʻplagan 32 urugʻ va qabila qatorida 20-raqam ostida metan yoki miton etnonimini qayt qilgan. Buxorolik tarixchi Narshaxiy oʻzining Buxoro tarixi asarida Romitan (Romtin) „Buxorodan qadimiyroq" degan. „Novmetan" toponimi kelib chiqishi toʻgʻrisida xalq orasida koʻplab rivoyatlar mavjud. Tadqiqotchi Nodira Azizova oʻsha yerda istiqomat qilayotgan aholi bilan soʻzlashib, Qoʻrgʻon shahar boʻlib, yoshi qadimiy Buxoro bilan teng. Buxoro chuqurlikda joylashganligi sababli doʻllar, sellar, suv toshqinlari koʻp boʻlgan. Qadimda dushmanlarning bostirib kirishi ham niyohatda koʻp boʻlib, qahatchilikdan 9 nafar kishi jon saqlashga ulgurgan. Omon qolgan 9 kishi „Noʻmitan" yaʼni fors-tojik tilida no- toʻqqiz hamda metin, chidamli, irodasi mustahkam degan maʼnoni anglatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Rajabov Q, Hayitov Sh, Sodiqov F*. Buxoro tuman tarixi (qisqacha ma’lumotnoma)*. Toshkent: Tafakkur, 2015 — 52 bet.
2. ↑  Adizova N*. Buxoro tumani toponimlari*. Toshkent: Navro’z, 2020 — 126 bet.