recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Abadia dos Dourados Braziliyadagi Minas Gerais shtatini shimoliy tarafida joylashgan kommunadir. Uning aholisi 2020 yilga kelib 7006 kishini tashkil qilib, umumiy maydoni 894 km2 ni tashkil etdi. Shahar Tri Rakkulo Mineiro e Alto Paranaiba mesoregionga va Patroc Rokkiot Mikroregionga ktegishli. 1948 yilda munitsipalitetga aylangan.

Manzili
-------

Qo'shni munitsipalitetlar: Cataloracco (N), Monte Carmelo (S), Coromandel (E) va Douradoquara (V).

Masofalar
---------

* Koromandel : 23 km
* Monte Karmelo : 33 km
* Patrocinio : 71 km
* Uberlandia : 135 km
* Belo Horizonte : 547 km

**Tarixi**
Birinchi evropalik ko'chmanchilar o'n to'qqizinchi asrda olmos izlashga kelishgan. Birinchi cherkov 1886 yilda qurilgan. Birinchi ismi Arraial do Garimpo (Konchilik da'vosi qishlog'i) edi. Cherkov nomi Nossa Senhora da Abadia va Dourados daryosiga yaqinligi yangi nom "Abadia dos Dourados"ni keltirib chiqardi. 1882 yilda u Patroccotcinio tumaniga aylandi. 1923 yilda u munitsipalitetga kiritilgan Coromandel va 1948[4] yilda ajratilgan.

*

Manbalar
--------

1. ↑  IBGE 2020
2. ↑  DER MG
3. ↑  „Aonde fica". 7-iyul 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-iyun 2008-yil.
**Grigoriy Yakovlevich Perelman** (ruscha: *Григорий Яковлевич Перельман*) (1966-yil 13-iyunda tugʻilgan) – rossiyalik matematik. Perelman Riemann geometriyasi hamda Geometrik topologiya sohalariga hissa qoʻshgan. 1994-yil Qalb gipotezasini isbotlagan. 2003-yilda Thurston gipotezasini isbotlab berdi, uning isboti 2006-yilda tasdiqlandi. Bu esa Poincaré gipotezasi (talaffuzi: *Puankare*) toʻgʻri ekanligi isbotlanishiga olib keldi.

2006-yilda Perelmanga Fields medali taklif qilingan, ammo olim „Meni pul yoki shuhrat qiziqtirmaydi; hayvonot bogʻidagi hayvon kabi koʻrgazma boʻlishni istamayman", deb, uni qabul qilishdan bosh tortgan. 2006-yilda *Science* ilmiy jurnali Perelman Poincaré gipotezasini isbotlab berganini „Yilning ilmiy yutugʻi" deb topdi. Bundan oldin ushbu mukofot matematika sohasida ishlagan shaxsga berilmagan edi.

2010-yilning martida Perelman Poincaré gipotezasini hal qilgani uchun Clay matematika instituti taklif qilgan Ming yillik masalalari mukofotiga loyiq deb topildi. Oʻsha yilning iyulida olim 1 million dollar mukofotni olishdan bosh tortdi. Perelman Clay matematika instituti Ming yillik masalalari kengashi qarori odil emasligini, chunki Poincaré gipotezasini yechishga qoʻshgan hissasi unga hujum qilish maqsadida Ricci oqimi ustida ishlagan matematik Richard Hamilton hissasidan koʻproq emasligini aytdi. Perelman 1996-yilda Yevropa matematika jamiyati mukofotini ham rad etgan. Hozirgi kunda Poincaré gipotezasi Ming yillik masalalarga kiritilgan yetti masala orasida oʻz yechimini topgan yagona masaladir.


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Fields medali sovrindorlari |
| --- |
|  |
| 

* + 1936  Ahlfors
	+ Douglas
* + 1950  Schwartz
	+ Selberg
* + 1954  Kodaira
	+ Serre
* + 1958  Roth
	+ Thom
* + 1962  Hörmander
	+ Milnor
* + 1966  Atiyah
	+ Cohen
	+ Grothendieck
	+ Smale
* + 1970  Baker
	+ Hironaka
	+ Novikov
	+ Thompson
* + 1974  Bombieri
	+ Mumford
* + 1978  Deligne
	+ Fefferman
	+ Margulis
	+ Quillen
* + 1982  Connes
	+ Thurston
	+ Yau
* + 1986  Donaldson
	+ Faltings
	+ Freedman
* + 1990  Drinfeld
	+ Jones
	+ Mori
	+ Witten
* + 1994  Bourgain
	+ Lions
	+ Yoccoz
	+ Zelmanov
* + 1998  Borcherds
	+ Gowers
	+ Kontsevich
	+ McMullen
* + 2002  Lafforgue
	+ Voyevodskiy
* + 2006  Okunkov
	+ Perelman
	+ Tao
	+ Werner
* + 2010  Lindenstrauss
	+ Ngô
	+ Smirnov
	+ Villani
* + 2014  Avila
	+ Bhargava
	+ Hairer
	+ Mirzaxoniy
* + 2018  Birkar
	+ Figalli
	+ Scholze
	+ Venkatesh
* + 2022  Duminil-Copin
	+ Huh
	+ Maynard
	+ Vyazovskaya

 |
|  |
| 
* Turkum
* Portal Matemaika portali
 |

 |



  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Cédric Vitu** (1985-yil 18-avgustda tugʻilgan) — fransuz professional bokschisi. U 2015 va 2017-yillar orasida yengil oʻrta vazn toifasida Yevropa chempioni boʻlgan, 2011 va 2012-yillarda Yevropa Ittifoqining yengil oʻrta vazn toifasi chempioni boʻlish bilan birga, 2018-yilda WBA yoʻnalishi boʻyicha yengil oʻrta vazn toifasida chempionlik uchun kurash olib borgan bokschidir.

Professional faoliyati
----------------------

Vitu ilk bor 2012-yilda EBU chempionligi uchun kurash olib boradi, u Manchesterda magʻlub boʻlmagan Sergey Rabchenko bilan Ricki Hattonning Vyacheslav Senchenkoga qarshi kambek jangining ankerkartida toʻqnash kelib ular ringga tushadi. Hatton tomonidan ilgari surilgan Rabchenko boʻlingan qarorda ustun kelib gʻolinlikni qoʻlga kiritadi.

EBU chempionligi uchun kurash
-----------------------------

2015-yil iyun oyida Vitu Breshiyada Orlando Fiordijiglioga qarshi EBU chempionligi uchun kurashda u yana bir zarbani qoʻlga kiritib oladi. U 11-raundda Fiordijiglioni texnik nokautga uchratib, chempionlikni qo‘lga kiritadi. Fransiyaga qaytgan Vitu 2015-yilning dekabrida Roberto Santosga qarshi, 2016-yilning martida esa Ruben Varonga qarshi kurash olib borib, u oʻz kamarini saqlab qolgan edi. U 2016-yil iyun oyida EBU tomonidan „Yevropaning yilning eng yaxshi bokschisi" deb topilgan holda eʼtirofga sazovor boʻldi.

Muvaffaqiyat himoyasi
---------------------

Vitu 2017-yilning yanvarida Isaak Realga qarshi yana bir muvaffaqiyatli himoyani amalga oshiradi. May oyida u Marcello Matanoga qarshi IBF chempionligi uchun kurash olib borib ringga tushdi. Vitu Matanoni 10 raundda texnik nokaut bilan magʻlub etadi va IBF chempioni Jarret Herdga majburiy raqib boʻlib qoladi. Oʻzining gʻalabasidan soʻng Vitu EBU unvonini boʻshatishga majbur boʻldi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Euro News: Murat-Boesel Rematch, Rabii With SES, Vitu Vacates". *Boxingscene.com*. Qaraldi: 2-noyabr 2017-yil.
2. ↑  „Cédric Vitu très déçu ! - Boxe professionnelle Dimanche 25 novembre 2012 - Fédération Française de Boxe". *Ffboxe.com*. 1-yanvar 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-noyabr 2017-yil.
3. ↑  *Hernandez.* „Le parcours du combattant du boxeur français". *Lemonde.fr* (13-iyun 2015-yil). Qaraldi: 2-noyabr 2017-yil.
4. ↑  „Cédric Vitu récompensé". *Leparisien.fr* (12-iyun 2016-yil). Qaraldi: 2-noyabr 2017-yil.
5. ↑  „Cedric Vitu-Marcello Matano IBF Eliminator For Jarett Hurd Shot - Boxing News". *Boxingscene.com*. Qaraldi: 2-noyabr 2017-yil.
6. ↑  „BOXE : Cédric Vitu se rapproche de son rêve". *Leparisien.fr* (19-may 2017-yil). Qaraldi: 2-noyabr 2017-yil.
BUGʻUCHALAR, kanchillar (Tragulidae) — juft tuyoqlilar turkumiga mansub sut emizuvchilar oilasi. Afrika B. i (Hyemoschus) va Osiyo B. i yoki kanchillari (Tragulus) degan ikkita uruqqa boʻlinadi. Afrika B.ining faqat bitta turi (N. aquaticus) bor. U Afrikaning tropik oʻrmonlarida yashaydi. Osiyo B.i yoki kanchillarning Janubiy va Jan.Sharqiy Osiyoda tarqalgan 3 turi bor. B.ning tuzilishi bugʻuga oʻxshaydi, lekin undan kichik boʻladi. Kattaligi quyondek keladi. Shoxi boʻlmaydi, oyoqlarida toʻrttadan barmoqlar bor. B.ning eng mashhuri Yava bugʻuchasi yoki kanchilidir (T. javanicus). Uning boʻyi 40 sm, dumi 4 sm cha. Oʻzi juda chiroyli. Bosh tomoni och jigarrang, bikini sariq, yelkasi qoramtir. Erkagining tishi 3 sm tashqariga chiqib turadi. Oʻrmon va butazorlarda yashaydi. U tungi hayvon. Oʻsimlik va mevalar bilan oziqlanadi, 2 ta bola tugʻadi. Goʻshti yumshoq va mazali.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Pireney togʻlari** - Yevropaning jan.-gʻarbidagi togʻ sistemasi. Ispaniya, Fransiya va Andorra hududlarida. Tabiiy sharoitlariga qarab Pireney togʻlari Gʻarbiy, Markaziy va Sharqiy qismlarga boʻlinadi. Biskay qoʻltigʻidan Oʻrta dengizgacha 450 km ga choʻzilgan, eni 20–110 km, aksari qismining balandligi 2500–3200 m, eng baland joyi 3404 m (Aneto choʻqkisi). Pireney togʻlari orqali Fransiya va Is-paniyaning davlat chegaralari oʻtgan.

Alp burmalanishi davrida Pireney togʻlarining gersin davrida vujudga kelgan negizi ancha koʻtarilgan. Oʻq zonasi yaxlit boʻlib, suvayirgʻich qismi ham boshdan oxirigacha uzluksiz davom etgan. Dovonlari 1500–2000 m balandlikda. Shimoliy yon bagʻri tik, jan. esa qiya. Pireney togʻlarining pleystotsen davrida muzlanishga uchragan eng baland oʻrta qismi, asosan, kristalli va metamorfik jinslardan tuzilgan boʻlib, alp relyef shakllariga ega. Togʻ tepalaridagi muzliklarning umumiy maydoni 40 km². Foydali qazilmalardan temir va marganets ru-dalari, qoʻngʻir kumir, boksit, kobalt, rux, vismut konlari, mineral suvli buloklar bor. Kurort kup. Ikli-mi Pireney togʻlarining koʻp qismida moʻʼtadil sernam, jan.-sharqida subtropik iqlim. Yanv.ning oʻrtacha temperaturasi togʻ etaklarida 4—8°, togʻ tepalarida —8°dan —10° gacha, iyulniki shu joylarda 18—24° va 5—6°. Yillik yogʻin shim. yon bagʻirlarida 500– 750 mm. Pireney togʻlarining koʻp kismida yogʻin yil davomida yogʻadi. Yirik daryolari: Ebro, Adur va Garonna. Daryolari yil davomida sersuv, chuqur vodiylar orqali oqadi va gidroenergiya resurelariga boy. Karst relyefli yerlarda yer osti koʻllari va ayrim qismlari yer ostida oquvchi daryolar uchraydi. Togʻ yon bagʻirlarida keng bargli va igna bargli urmonlar bor. 1800–2100 m dan yukrrisi subalp va alp oʻtloklari. Janubiy va sharkiy yon bagʻrida oʻrmon bilan birga makvis va gariga chakalakzorlari ham uchraydi. Tuprogʻi koʻp joylarda jigar-rang va qoʻngʻir oʻrmon tuproklar. Tabiiy landshaft va noyob hayvonlarni saqlash maqsadida milliy bogʻ va qoʻriqxonalar tashkil qilingan. Alpinizm, turizm rivoj topgan, qishki sport oʻyinlari oʻtkaziladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mira prospektidagi, 25-uy** — Shimoliy Osetiyaning Vladikavkaz shahridagi arxitektura, shaharsozlik va tarix yodgorligi. Rossiyaning madaniy merosining aniqlangan obʻekti va Shimoliy Osetiyaning madaniy merosi. U shaharning tarixiy qismida, Mira prospekti, 25 va Stanislavskiy koʻchasi, 16 burchaklarida joylashgan. Bu binoda, Shimoliy Osetiya tarixidagi, birinchi televizion markaz joylashgan.

Toʻrt qavatli gʻishtli „G" shaklidagi bino 1937-yilda qurilgan. Binoning koʻp qismi Stanislavskiy koʻchasiga qaraydi. Sovet davrida Lenin maydonining tomida balandligi 1,3 metr boʻlgan *"Yashasin qahramon ishchilar sinfi" shiori bor edi.*

Ushbu binoda 1957-yilda joʻshqin radiohavaskorlar, Orjonikidze kon-metallurgiya kolleji laboranti M. Vlasov va shahar radio markazining texnik xodimi P. Maninin Shimoliy Osetiyada birinchi havaskor televidenie markazini yaratdilar. Birinchi telekoʻrsatuvlar oʻsha yilning noyabr bayramlari oldidan chiqdi. Havaskor televizion markaz 1962-yilgacha, Osetiya tepaligidagi ishlay boshlagunga qadar faoliyat yuritdi.

ArxitekturaEslatmalar
Binoning burchagi yumaloq. Tomida, perimetr atrofiga gʻisht panjarasi oʻrnatilgan. Fasadning tekisligi chiqadigan qismlarga boʻlinadi. 2-4-qavatlardagi binoning jabhasida metall panjarali balkonlar mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  „Перечень выявленных объектов культурного наследия Республики Северная Осетия-Алания". 26-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-fevral 2020-yil.
2. 1 2  Pasport obʼekta „Zdanie, v kotorom razmeщalsya perviy v Severnoy Osetii telesentr" Ministerstva kulturi SSSR[*sayt ishlamaydi*]
3. ↑  *Torchinov V. A.*, Vladikavkaz. Kratkiy istoriko-kraevedcheskiy spravochnik, Vladikavkaz, Severo-Osetinskiy nauchniy sentr, 1999, str. 153, ISBN 978-5-93000-005-0
**Mirakoni nav madrasasi** Mirakon guzarida joylashgan. Uning nomi dastlab faqat „Tarixi nofeiy"da uchragan.

Tarixi
------

Mirakoni nav madrasasiga oid vaqf hujjati bizgacha yetib kelgan. Unda hijriy 1077-yili muharram oyida (1666-yil iyul' — avgust) Nadr devonbegi ibn marhum Sadrbiy yabu, hoji Rahimbek ibn Arabbiy mirzaboshi vakilligida Poyirud tumanidagi Safedmo‘y mavzesida 160 tanob ekinli va qirliklardan iborat yerlar Mirakon ko‘chasidagi Mirakon madrasasiga vaqf qilingani yozilgan. Ushbu madrasa Amir Sadriddin xonaqohi nomi bilan ham yuritilgan. G‘arb tarafidan qozi Amir Fayz hovlisi bilan qo‘shni bo‘lgan. Vaqf mulkiga Amir Bahovuddin Umar ibn hazrati Xoja Mirak al Husayniy Azizon mutavalli etib tayinlagan. Bu vazifani undan keyin avlodlari davom ettirgan. Ulardan hech kim qolmasa, qozikalon unga munosib odamni tayinlagan. Madrasada mudarris va talabalardan tashqari 1 imom, har juma uchun 1 xatib xizmat qilgan. Juma namozidan oldin 3 nafar hofiz Qur’on tilovat qilgan. 1 farrosh masjid va madrasani har kuni tozalab turgan. Ushbu vaqf hujjati ko‘chirma nusxa va Amir Maʼsum muhri bilan tasdiqlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Buxoro taʼlim tizimi tarixi. Abdusattor Jumanazar. Toshkent: Akademnashr, 2017. — B. 338.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Madrasa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Gunafshadoshlar** (Violaceae) -ikki urugʻ pallali oʻsimliklar oilasi. Tropik va subtropik mintaqalarda keng tarqalgan. 16 turkum va 850 tur kiradi. G. bir yillik va koʻp yillik oʻt, buta, chala buta va past boʻyli daraxtlar. Barglari, asosan, butun, navbat bilan joylashgan. Gullari bittadan yoki ikkitadan boʻlib, barg qoʻltigʻidan chiqadi, aktinomorf yoki zigomorf. Kosacha va tojbarglari 5 tadan, pastki tojbarglarining ostki qismi pixga aylangan, changchisi 5 ta, urugʻchisi 2 — 5 ta, tugunchasi ustki, bir uyali. Oʻzbekistonda binafsha turkumiga mansub turlari oʻsadi. Ayrim turlari bahorda ochiladigan xushmanzara oʻsimlik sifatida ekiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Tuzlar (maʼnolari).

**Tuzlar**, tabiiy tuzlar — choʻkindi tuz konlarini hosil qiluvchi, suvda tez erish hususiyatiga ega boʻlgan, shoʻr va achchiqshoʻr taʼmli minerallar guruhi. Kimyoviy tarkibi — xloritlar va natriy, kaliy, magniyning sulfatlari. Tout tuzi (galit), silvin, karnallit, kainit, poligalit, longbeynit, mirabilit, tenarditlar muhim tuzlar sirasiga kiradi. Hosil boʻlish vaqti va sharoitiga qarab T. konlari 3 tipga boʻlinadi. Yer yuzasidan ozmikoʻpmi chuqurlikda joylashgan qattiqT.ning yirik qatlamlari yoki shtok va gumbazeimon yotqiziqlari boʻlib, ilgarigi geologik davrlar mobaynida hosil boʻlgan choʻkindi qazilma konlari. Dunyo boʻyicha T. kazilmalarining 30% shu tipdagi konlarga toʻgʻri keladi. Chuqurlikdagi tabiiy T.ning yer osti suvlari taʼsirida erib chiqib ketishi natijasida hosil boʻladigan tuzli manbalar vanamakoblar. Bu konlardan choʻktirish yoʻli bilan tosh tuzining 50% dan ortigʻi qazib olinadi. Zamonaviy tuz konlari (shoʻr koʻl, qoʻltiq va lagunalar) Yer yuzida keng tarqalgan boʻlib, bu tipga xoz. zamon dengiz va okeanlari ham kiradi. T. ning 20% shu tipdagi konlardan qazib olinadi.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Ovoz** — 1) ovoz aʼzolari yordamida chiqariladigan, balandligi, kuchi va tembri har xil boʻlgan tovush (odam va oʻpkadan nafas oluvchi hayvonlarda). Ovoz hiqildoqda hosil boʻladi: oʻpkadan chiqayotgan havo oqimi, bir-biriga tegib turgan Ovoz boylamlari oraligʻidan oʻtib uni tebratadi, natijada nozikkina Ovoz hosil boʻladi, soʻngra buni yuqori rezonatorlar (ogʻiz boʻshligʻi, halqum, burun va yondosh boʻshliqlari) kuchay-tirib berib, Ovoz oʻziga xos ohang (tembr) oladi. Oʻpkadan chiqayotgan havo oqimining kuchiga, jips turgan Ovoz boylamlarining koʻrsatayotgan qarshiligi va ularning tebranish amplitudasiga qarab, Ovoz kuchli yoki kuchsiz, shuningdek, tebranishining uzunligi va chas-totasiga qarab baland yoki past boʻlishi mumkin. Ovoz paydo boʻlishida ishtirok etadigan aʼzolarning hammasi sogʻlom boʻlsa, Ovoz yengil va bemalol eshitiladi. Turli kasalliklar, xususan, hiqildoq, bu-runhalqum yoki burun kasalliklarida Ovoz oʻzgaradi, baʼzan manqacha boʻlib qoladi. Yurak, bronxlar, markaziy nerv sistemasi kasalliklari va yuqumli kasalliklarda ham Ovoz oʻzgarishi mumkin. Ovoz koʻpincha, sovqotish, angina, yuqori nafas yoʻllari yalligʻlanishi, laringit, traxeit va bronxitdan ke-yin oʻzgaradi. Hadeb baqirib gapira-verish ham Ovoz buzilishiga sabab boʻladi. Chekish va ichkilikka ruju qilish, shuningdek, tish yoʻqligi yoki yasama tishning notoʻgʻri koʻyilganligi va boshqa ham Ovoz "sifati"ga taʼsir etadi. Odatda, yoshlarda oʻtish davrida boʻladigan ovoz oʻzgarishida alohida ehtiyot choralariga rioya qilish zarur. Ovozni asrashda eng muhimi organizmni chiniqtirishdir. Ovoz oʻzgarganda, albatta, mutaxassis vrachga murojaat etish lozim; 

2) musiqada — odamning aniq balandlik va uzoq sadolanishga ega tovushi (qarang Xonanda ovozi); koʻp ovozli musiqa asarining muayyan kuy yoʻli; partituradan alohida koʻchirib yoziladigan xor yoki orkestr guruqi ijro yoʻli.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Fizika | *Fizikaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ariam Abreu Delgado** (ispancha: *Aryam Abreu Delgado*; 1978-yil 9-iyul, Gvineya)—kubalik shaxmatchi va shaxmat boʻyicha murabbiy, grossmeyster (2008).

Musobaqadagi yutuqlari
----------------------

Uning birinchi muhim xalqaro muvaffaqiyati 1997-yilda, Matanzasdagi turnirda birinchi oʻrinni (Alvaro Blanko Fernandes bilan) boʻlishib olganida keldi. Ikki marta 1999 va 2000-yillarda Kuba chempionatlari finalida 4-oʻrinni boʻlishib, 2000-yilda Varadero shahridagi Xose Raul Kabanka memorial Premier I da birinchi oʻrinni (Alonso Sapata va Feliks Gomes bilan) boʻlishib oldi. 2001-yilda u Yerevan jamoasi bilan jahon chempionatida milliy terma jamoa safida oʻynadi. 2002-yilda Santa Klara shahridagi Gilermo Garsiya Gonsales yodgorligida ikkinchi oʻrinni egalladi (Xesus Nogueiras Santyago va Yuri Gonsales Vidal bilan Kiril Marzolo ortida), 2004-yilda San-Pauluda gʻolib boʻldi.Mislatdagi turnir gʻolibi va Kambadosdagi turnir vice-chempioni (ikkalasi — Ispaniya, 2005-yil). Kapablanka memorialida 1-oʻrinni boʻlishdi (2008, Kuba). Medina-de-Pomar shahrida boʻlib oʻtgan II xalqaro turnir gʻolibi (Ispaniya, 2011-yil). Karlos Torre yodgorligi gʻolibi (2012,Meksika). Shuningdek, Bilbaoda boʻlib oʻtgan tezkor shaxmat musobaqasida (Ispaniya, 2008) gʻolib chiqdi.

U Kuba terma jamoasi bilan 2001-yilgi jahon terma jamoasi chempionatida ishtirok etib, 4 uchrashuvda 1 ochko toʻplagan.

Reyting oʻzgarishi
------------------

**Elo oʻzgarishi**| 
 |

Abreu 2014-yilgi shaxmat olimpiadasida va 2015-yilgi jamoalar oʻrtasidagi jahon chempionatida Kuba terma jamoasi murabbiyi sifatida ishlagan. Ushbu ikki musobaqada Kuba jamoasi oʻz tarixidagi eng yaxshi natijalarni koʻrsatib, ettinchi oʻrinni egalladi.

2004-yildan beri Abreu rasman kubalik boshqa shaxmatchi — Leynier Domingesning murabbiyi hisoblanadi. Uning yordami bilan Dominges Elo reytingida 2500 dan 2700 ballgacha koʻtarildi va Kuba terma jamoasi bilan 2014-yilgi Olimpiada va 2015-yilgi jahon jamoaviy chempionatlarida shaxsiy medallarni qoʻlga kiritdi.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Raúl Ocampo.* „El GM Aryam Abreu Delgado, Campeón de la XXIV edición del Carlos Torre Repetto in Memoriam" (ispancha). *CHESS COACH, ajedrez a la orden* (19-dekabr 2012-yil). 28-sentabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-sentabr 2019-yil.
2. ↑  Numbers according to FIDE Elo lists. Data sources: FIDE (period since 2001), OlimpBase (period 1971 to 2001)
3. 1 2  „Coaches: Grandmaster Aryam Abreu" (inglizcha). *Capablanca Chess Academy*. 28-sentabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-sentabr 2019-yil.
4. ↑  *Michel Contreras.* „Aryam Abreu: "Los ajedrecistas extranjeros trabajan más"" (ispancha). *Cubadebate* (12-avgust 2015-yil). 28-sentabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-sentabr 2019-yil.
**Abdiy Mirabdullaxoʻja** (1870 — Bu-xoro — 1922) — shoir va tazkira-navis. A.ning ayrim zamondoshlariga bagʻishlangan qasida va gʻazallaridan namunalar Afzal Primastiyning ("Af-zal ut-tazkor" (1904) va Ne’matulla Muhtaram ("Tazkirat ush-shuaro", 1910) tazkiralarida uchraydi. "Tazkirai Ab-diy" (yoki "Tazkirat ush-shuaroi mutaax-xirini Buxoro", "Tazkirat ush-shuaro", 1904) tazkirasida Amir Abdulahad dav-rida yashab ijod etgan 118 shoir haqida biografik ma’lumot va asarlaridan na-munalar berilgan. Tazkira muqaddima va 28 maqsad (bob) dan iborat. Muqaddimada she’r va shoirlik haqida fikr yuritila-di. Muallif shoirlarni oddiy, kamtar boʻlishga, yengil obroʻ va boylik izidan quvmaslikka undaydi. Boblarda shoir-lar ijodiga baho berilgan. Asar 19- a. oxiri — 20- a. boshi Turkiston adabiy harakatchiligini, xususan, oʻzbek-to-jik adabiy aloqalarini oʻrganishda muhim manbalardandir. Jumladan, tazkirada Ahmad Donish, Vozeh, Shohin, Sadrid-din Ayniy, Toshxoʻja Asiriy kabilar haqida qimmatli ma’lumotlar bor.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Mirabel saroyi** (nemischa:) ― Salzburg shahrining meʼmoriy yodgorligi boʻlib, bogʻi tufayli u shaharning eng mashhur diqqatga sazovor joylaridandir.

Saroy, saroy bogʻi va uning atrofidagi binolar YUNESKO himoyasi ostidagi meʼmoriy yodgorlik sifatida tasniflanadi.

Tarixi
------

Saroy 1606-yilda yepiskop Wolf Ditrix fon Ratenau tomonidan sevimli Solomiya Alt uchun qurilgan va dastlab Altenau saroyi deb nomlangan. 1612-yilda yepiskop hibsga olinganidan keyin uning jiyani va saroyning yangi egasi Markus Sittikus fon Xohenems amakisining maʼshuqasi va 15 nafar bolasini saroydan haydab yuboradi. Markus Sittikus oʻzidan oldingi sharmandalikni eslatmaslik uchun saroyning nomini oʻzgartirib, uni Mirabel deb nomlaydi, bu italyancha „juda chiroyli" degan maʼnoni anglatadi (- chiroyli).

U koʻp marta qayta qurilgan va 1727-yilda oʻzining yakuniy shakliga ega boʻlgan. Dastlabki binodan podvalli binodagi janubi-sharqiy qanotning faqat bir qismi qolgan.

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* Istoriya Dvorsa Mirabel na ofitsialnoy stranitse goroda Zalsburga(olm.)
**4chan** inglizcha imageboardlardan tarkib topgan saytdir. Yaponcha Futaba Channel degan saytg asoslanib yaratilgan. 2003-yili 1-oktabrda ishga tushirilgan bu sayt avvalboshda asosan anime va mangaga oid bahslashuvlar uchun moʻljallangan edi. Hozirda esa saytning mashhurligi keskin koʻtarilib (bir vaqtning oʻzida 20 mingdan ortiq odam kiradi), muloqot mavzulari turli-tuman boʻlib ketgan. Saytda roʻyxatdan oʻtish talab etilmaydi, xabarlar anonimlarcha yoziladi.

Tarixi
------

4chan Nyu-Yorklik "moot" (mut) laqabli 15-yashar talaba tomonidan 2003-yil oktabrida ishga tushirilgan. Mootning asl ismi noaniq, baʼzi manbalarda Christopher Poole (Kristofer Pul), deb koʻrsatiladi.

Tuzilishi
---------

4chan 35 ta imageboard (tasvir taxtasi), 19 ta textboard (matn taxtasi), bitta oekaki va bitta flash taxtalaridan iborat. Har bir taxtaning qisqa nomi bor, masalan /a/ — anime, /mu/ — musiqa uchun va hk. Ulardan eng mashhuri /b/ (random; tasodifiy, aralash-quralash) taxtasidir. Qatʼiy qoidalardan xoli /b/ taxtasida koʻplab internet-memlar tugʻilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Welcome, *4chan.org*
2. ↑  Modest Web Site Is Behind a Bevy of Memes, *The Wall Street Journal*
3. ↑  Taking the Rick, *The Guardian*
4. ↑  Cute felines with captions become an Internet fad Wayback Machine saytida arxivlandi (2015-05-31). *The Advertiser*

Havolalar
---------

* 4chan
* 4chan arxivi
**Amerika Qoʻshma Shtatlari va Buyuk Britaniya oʻrtasidagi oʻzaro mudofaa toʻgʻrisidagi shartnoma** (ing. *UK* *-* *US* *Mutual* *Defence* *Agreement*) — AQSh va Buyuk Britaniya oʻrtasida 1958-yilda AQSh va Buyuk Britaniya oʻrtasidagi yadro qurollari harbiy hamkorlikni kengaytirish va chuqurlashtirish maqsadida imzolangan shartnoma. Bitim yadroviy qurollarni, ularni yetkazib berish vositalarini, harbiy maqsadlardagi yadro reaktorlarini yaratish va modernizatsiya qilish, raketa texnologiyalarini oʻzaro taʼminlash va uzatish boʻyicha birgalikdagi ishlarni nazarda tutadi. Bitim razvedka xodimlari va ilmiy mutaxassislarni tayyorlashni nazarda tutadi.

1959-yilda kelishuvga qoʻshimcha imzolandi, unda Buyuk Britaniya yadro quroli uchun komponentlarni AQShga topshirishi kerak edi.

Shartnoma bir necha bor 5 va 10-yillik muddatlarga uzaytirilgan. 2014-yilda shartnoma 2024-yilgacha uzaytirildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „СОГЛАШЕНИЕ О ВЗАИМНОЙ ОБОРОНЕ 1958Г.". 19-aprel 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyun 2022-yil.
2. ↑  „UK/US: Amendment to the agreement for cooperation on the uses of atomic energy for mutual defense purposes". 22-mart 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi.

Havolalar
---------

* Zarubejnoe voennoe obozrenie

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Lev Nikolayevich Lapin** (1895.7.10, Rude shahri Varshava gubernyasi — 1985.8.5, Samarqand) — biokimyogar. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1954). Professor (1946), biologiya fanlari doktori (1948). Tomsk universitetini tugatgan (1922). Samarqand tibbiyot instituti professor (1931—61), Samarqand universiteti odam va hayvonlar fiziologiyasi va biokimyosi kafedrasi professor (1962-yildan). Ilmiy ishlari mikroanaliz usullariga bagishlangan. Osh tuzidagi kaliy yodid miqdorini, shuningdek, pestitsidlardagi simobni aniklash usullarini topgan (1969).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Lev Dominikovich Vasilenko** (11899.30.10 (12.11), Kaluga Sh.-1979, Toshkent) — onkolog-jarroh; Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1947). Tibbiyot fanlari doktori (1937), professor (1940). Oʻrta Osiyo davlat universitetining tibbiyot fakultetini tugatgan (1923). ToshMI onkologiya klinikasining boshligʻi (1923—41). Urush qatnashchisi. 1945-yildan ToshMI gospital jarrohlik kafedrasi mudiri, ayni chogʻda institut rektorining ilmiy ishlar boʻyicha oʻrinbosari (1951—55). 1970-yildan pediatriya fakulteti jarrohlik kasalliklari kafedrasida professor maslahatchi, Ilmiy ishlari jarrohlik va onkologiya masalalariga bagishlangan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Metrika (maʼnolari).

**Metrika** (... metro) — oʻlchov va vaznlar haqida taʼlimot, yunon musiqa nazariyasining sheʼriy va musiqiy vaznlar, boʻgʻin va choʻzimlar tizimini oʻrganuvchi boʻlimi. Ushbu maʼnoda qad. va oʻrta ayerlarda M. musiqa nazariyasiga qaraganda grammatika faniga koʻproq taalluqli hisoblangan. M. maxsus musiqiy oʻlchov (takt)ni belgilaydigan ritmik urgʻularning oʻzaro munosabatlari haqidagi taʼlimot sifatida nemis musiqashunosi M. Gauptman tomonidan ilk bor 1853-yilda Yevropa musiqa nazariyasiga tatbik, etilgan. M. taʼlimoti, asosan, takt tushunchasiga asoslangan, baʼzi yirik musikashunoslar (X. Riman, K. Zaks va boshqalar) unga ritmiksintaksis tuzilmalarni (mas, davr, jumla. ohang , ibora va boshqalar) ham kiritib, M.ga yanada kengroq, universal maʼno berganlar. Oʻrta va Yaqin Sharq musiqashunosligida (Forobiy, Ibn Sino, Urmaviy, Jomiy, Navoiy, Darvishali Changiy va boshqalar) M. — ilmi iyqoning tarkibiy qismi boʻlib, musiqiy sheʼriy tushuncha va atamalar (usul, iyqo, bahr, vazn va boshqalar) vositasida keng sharhlangan (qarang Iiqo).

Abdumannop Nazarov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bevalik** — bu turmush oʻrtogʻi vafot etganidan keyin odamning holati. Bu holatdagi erkakni beva erkak, ayolni beva ayol deb atashadi.

Tarixi
------

Bevalik, shubhasiz, nikoh instituti tashkil etilganidan keyin koʻp oʻtmay paydo boʻldi. Er va xotinning bir vaqtning oʻzida vafot etishi kamdan-kam uchraydi, odatda, turmush oʻrtoqlardan biri boshqasidan koʻproq yashaydi.

Beva ayollar
------------

Bir qator xalqlarning urf-odatlariga koʻra, eri vafotidan keyin beva ayol oʻz joniga qasd qilgan. Hindistonda bu marosim „Sati" deb nomlangan va XIX asrgacha davom etgan. Xitoyda beva ayollarni oʻz joniga qasd qilishi V asrdan XX asrgacha amalda boʻlgan. Bu anʼana beva ayollarni begonalarning tajovuzlaridan himoya qilish uchun moʻljallangan edi va oʻlgan turmush oʻrtogʻiga sodiqlik ramzi edi. Koʻchmanchi xalqlarda oʻz joniga qasd qilish oʻz-oʻzini jarohatlash bilan almashtirildi.

Boshqa mamlakatlarda beva ayol nafaqat erining oʻlimida oʻz joniga qasd qilmagan, balki qayta turmush qurishi ham mumkin edi. Qadimgi yunon miflarida Gorgofona (Perseyning qizi) buni birinchi marta amalga oshirgan. Tavrotda toʻgʻridan-toʻgʻri beva ayollarga vafot etgan erlarning qarindoshlari bilan turmush qurishni buyurilgan (Levirat ga qarang).

Patriarxal jamiyat beva ayollarning huquqlarini qonuniy himoya qilgan. Bu Timofeyga birinchi maktubda muhokama qilinadi, unda beva ayollarni qoʻllab-quvvatlash mas’uliyati ularning qarindoshlari va cherkov jamoasiga yuklangan. Osiyo mamlakatlarida jamiyat va qarindoshlar beva ayollarni qoʻllab-quvvatlashlari kerak edi (Qozoqcha Xon Taukening „Yetti qonuni").

Beva erkaklar
-------------

Beva erkaklarning yurish-turishi, qoida tariqasida, tartibga solinmagan, ammo keyingi davrda beva ayollarning muddatidan ikki baravar kam boʻlgan motam tutish shartlari bundan mustasno edi.

Zamonaviylik
------------

Hozirgi vaqtda qonunlar asosan beva ayol va beva erkaklarning meros, nafaqa va kompensatsiya olish huquqlarini tartibga solib, ularning shaxsiy hayotini eʼtiborsiz qoldiradi. Ikkinchi nikohni cheklash bilan bogʻliq anʼanalar ham oʻtmishda qoldi.

Yana qarang
-----------

* Quvnoq beva ayol
* „Qora bevalar" xudkush-terrorchilar
* Beva dengizchilar

Manbalar
--------

1. ↑  О самоубийстве вдов
2. ↑  Миф о Горгофоне

Adabiyotlar
-----------

* Марков Н. Ф. „Вдовы и вдовство в духовенстве",*. Православная богословская энциклопедия*. СПб.: Издание Петроград. Приложение к духовному журналу «Странник», 1902.
* Injil entsiklopedik lugʻati. M, 1995-yil.
* Odob maktabi. Ekaterinburg, 1998-yil.
**Doviy** (taxallusi; asl ismi Abdulhodi Abdulahad oʻgʻli) (1893 — Kobul — 1982.19.8) — afgʻon maʼrifatparvar shoiri, davlat va jamoat arbobi. Ilk sheʼriy kitobi ("Toshqin", 1945) pushtu tilida yozilgan. Sadriddin Ayniyning "Moziy va hol" ("Oʻtmish va bugun") nomli sheʼriga tatabbu sifatida "Jaridalar taʼrifi va foydalari haqida" ("Dar taʼrif va favoyide jaroyid", 1914) sarlavhali muhammas yozib, uning birinchi misrasida Mahmudxoʻja Behbudiy (1875—1919) tomonidan Samarqandda nashr etilgan "Oyina" jurnali (1913—15) haqida ijobiy fikr bildiradi. Maʼrifatparvarlik mavzuidagi "Bad nabud" ("Yomon boʻlmasdi", 1917), "To ba kay?" ("Qachongacha?", 1918) hamda erkparvarlik ruxida yozilgan "Bulbule gereftor" ("Tutqun bulbul", 1917) nomli sheʼriy asarlari shuhrat qozongan. D. 1920— 21 yillar Afgʻonistonning Buxoro Respublikasidagi Favqulodda va Muxtor elchisi vazifasida ishlagan, 1923-yilda esa u Afgʻoniston hukumatining favqulodda hayʼati rahbari sifatida ikkinchi bor Buxoroga kelib, rasmiy kishilar bilan muzokaralar olib borgan. Bu safarlari chogʻida D. Buxoro jadidlari bilan muloqotda boʻlgan. Abdurauf Fitrat (1886—1938) u haqda yaxshi fikrda boʻlgan. D. siyosiy, ijtimoiy, adabiy mavzularda yozilgan 20 dan ortiq kitob, risola va tarjimalar muallifi hisoblanadi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
* Inomxoʻjayev R. Afgʻoniston maʼrifatparvarlik adabiyoti ocherklari, T. 1999.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sarayberu** - Hindistondagi qishloq, Uttar-Pradesh shtatidagi Jaunpur tumanidagi Kerakat yaqinida joylashgan. Qishloq Jaunpurdan 39 km uzoqlikda joylashgan.

Hindistonning 2011 yilgi aholini ro'yxatga olishdagi ma'lumotlarga ko'ra, Sarayberu 452 oiladan iborat bo`lgan. Jami aholi soni 2963 kishi boʻlib, shundan 1540 nafari erkaklar, 1423 nafari ayollardir. 0-6 yoshdagi 419 bola bor edi va o'rtacha jinsiy nisbat 924 ni tashkil etdi, bu Uttar-Pradesh shtatidagi o'rtacha 912 nafardan yuqori edi. Bolalar jinsi nisbati 887 ni tashkil etdi, bu Uttar Pradeshdagi o'rtacha 902 dan past.

Sarayberu 2011 yilda Uttar-Pradeshdagi o'rtacha savodxonlik darajasidan yuqori bo'lib, 67,68% ga nisbatan 80,90% ni tashkil etdi. Erkaklar savodxonligi 87,41%, ayollarning savodxonlik darajasi 73,90% ni tashkil etdi.

Manbalar
--------



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yukka** — piyozgullilarga mansub koʻp yillik daraxtsimon oʻsimliklar turkumi. Yu.ning 50 turi maʼlum. Markaziy Amerika va Shimoliy Amerikaning jan. qismida yovvoyi holda oʻsadi. Ipsimon Yu. (V. §1opo8a) turi ekiladi. Ayrim turlari 800 yilgacha yashaydi. Poyasi yogʻochsimon, bal. 6–12 m. Ingichka, dagʻal barglar yigʻindisi (rozetka)dan iborat. Gulbandi 2 m, gacha, toʻpguli roʻvaksimon, gullari yirik, oq, mevasi 6 uyali chanoq, chetdan changlanadi. Tuproq tanlamaydi. Asosan, manzarali oʻsimlik sifatida parklarda, botanika bogʻlarida ekiladi. Bargidan arqon, dagʻal matolar tayyorlashda ishlatiladigan tola olinadi, ayrim turlarining gullaridan salat tayyorlanadi. Yu. bahorda ildizini boʻlish orqali yoki koʻchatidan koʻpaytiriladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yuksak qisqichbaqasimonlar** — qisqichbaqasimonlar kenja sinfi. Asosiy belgilari — boshi 5, koʻkragi 8, qorin boʻlimi 6 boʻgʻimdan iborat; faqat yupqa sovutli qisqichbaqalar qorin boʻlimi 7 boʻgʻimli; qorin oyoqlari rivojlangan. Boshi — sinsefalon yoki prototsefalon. Prototsefalonda jagʻ boʻgʻimlari koʻkrak bilan qoʻshilib, jagʻkoʻkrakni hosil qiladi. Jagʻkoʻkrak (gnatotoraks) koʻpincha boshkoʻkrak ham deyiladi. Boshida bir juft fasetkali koʻz va 5 juft boshoyoq (bir juftdan yuqori va pastki jagʻ, 3 juft oyoqjagʻ) boʻladi. Qorin boʻgʻimlari baʼzan oʻzaro yoki telson bilan qoʻshilib, pleotelson hosil qiladi. Nafas olish va qon aylanish sistemasi yaxshi rivojlangan. Oshqozon chaynovchi va filtrlovchi boʻlimlardan iborat. Koʻpincha jigar deb ataladigan murakkab hazm qilish bezi bor. Chuch"uk suv va quruqlikda yashaydigan Yuksak qisqichbaqasimonlar oʻzgarishsiz, dengiz Yuksak qisqichbaqasimonlar metamorfoz orqali rivojlanadi. "YU.q." nomi koʻp toʻgʻri kelmaydi; chunki ularda yuksak belgilar bilan birga tuban tuzilish xususiyatlar (mas, 2 shoxli qorinoyokdar) ham bor. 13 turkumga mansub 19,5 mingga yaqin turi mavjud. Keng tarqalgan; koʻllar va dengizlarda bentosda yoki pelagik hayot kechiradi. Bir qancha turlari chuchuk suvlarda va quruqlikda yashaydi; ayrim turlari (sakkulina) parazit. Urta Osiyo suv havzalarida yonlab suzarlar, oʻnoyoqlilar, tengoyoqlilar turkumlari, quruqlikda tengoyoqlilar (zahkashlar) turkumi vakillari uchraydi. Bir qancha Yuksak qisqichbaqasimonlar ovlanadi va koʻpaytiriladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Hozirgi zamon Eron bolalar adabiyotining taniqli vakillaridan biri Faridun Amuzoda Xaliliy 1959 - yili Semnon viloyatida tug‘ilgan. 1979 - yili Tehron universitetining Matematika va texnalogiyalari yo‘nalishida o‘qishga kiradi. Faridun Amuzoda Xaliliyning hikoyalari « Tog‘ faryodi » nomli birinchi kitobi 1981 - yili dunyo yuzini ko‘rdi. Bolalarga atab yozgan « O‘tin » , « Imtihon kunlari » , « Uch oy kanikul » , « Buvim biznikida mehmon bo‘lgan kecha  » , « Dadamning velosipedi » , « Buloqchaning safari » , « Sulaymon shahriga safar » va katta yoshdagilar uchun yozilgan « Eski qilich » to‘plamlari yosh hikoyanavisga shuhrat keltirdi.

**Mukofotlari.**

« Buloqchaning safari » nomli hikoyalar to‘plami « Surushi javonon » hamda « Kayhoni bachagon » jurnallari tomonidan « Yil kitobi » hamda « Inqilobdan keyingi birinchi o‘n yillikning eng yaxshi o‘n kitobi » sifatida tan olingan.

« O‘tin » hikoyalar to‘plami uchun YuNISEF tashkilotining maxsus sovriniga ega bo‘ldi.

Turli tashkilotlarning « oltin oy » , « Inqilobdan keyingi yigirma yilning eng yaxshi yigirmatta yozuvchisi » , « oltin lavha » mukofotlariga sazovor bo‘lgan.

Eron Islom Respublikasi Madaniyat vazirligi tomonidan « Birinchi darajali san ' at ordeni » bilan mukofotlanadi.

1. ↑  Bayot, Mitra*. Faridun Amuzoda Xaliliy*. Eron: Al huda xalqaro nashiryoti, 1954 — 15 bet.
**Farmakoterapiya** (yun. Pharmakon — dori va terapiya), dori terapiyasi — doridarmon bilan davolash. Etiotrop F.da doridarmonlar kasallik qoʻzgʻatuvchilarga taʼsir etadi (mas, infeksion kasalliklarni antibiotiklar bn, zaharlanishni esa antidotlar bilan davolashda). Oʻrin bosuvchi F.da organizmga yuborilgan dorilar fiziologik faol moddalar oʻrnini bosadi (mas, ichki sekretsiya bezlari yetishmovchiligida gormonal preparatlar qoʻllanadi). Patogenetik F.da doridarmon kasallikning patogeneziga taʼsir etadi (mas, adrenalin bronxial astmaga, nitroglitserin stenokardiyaga, glyukozidlar yurak yetishmovchiligida qoʻllaniladi). Agar preparatlar kasallikning faqat ayrim belgilari (simptomi)ga taʼsir etea (mas, ogʻriq yoki yoʻtal krldiruvchi dorilar), bunday F. simptomatik terapiya deyiladi. F. da turli xil doridarmonlardan foydalaniladi.

Infeksion kasalliklar va oʻsmalar kimyo terapiyasi — F.ning asosiy yoʻnalishidir. Kimyoterapevtik moddalar kasallik qoʻzgʻatuvchilar turi — mikroblar, viruslarga karab spetsifik taʼsir etadi. Bunday taʼsir etish infeksion agent yoki oʻsma hujayrasining fiziologik, biokimyoviy va boshqa xossalari bilan bogʻliq. Preparatlar taʼsiri ularning organizmga qanday usulda yuborilishiga, toʻqimalarda soʻrilishiga va boshqalarga bogʻliq. Ayrim hollarda organizmda doridarmonlarga chidamli mikroorganizmlar yoki oʻsma hujayralari paydo boʻlishi va koʻpayishi mumkin. Shuning uchun koʻpincha organizmga antimikrob va oʻsmalarga taʼsir etadigan bir qancha dorilarni qoʻshib yuboriladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jermuk sharsharasi** (armancha: *Ջերմուկի ջրվեժ*) Armanistondagi balandlik boʻyocha ikkinchi sharshara, eng baland sharshara Kasax sharsharasi. Sharsharaning balandligi 68 metr, Vayots Dzor mintaqasida joylashgan.

Arman togʻlari hududida, ayniqsa uning Kavkaz qismida bir necha yuzlab suv manbalari mavjud. Ulardan eng kattasi **Jermuk**, 1700-2200 metr balandlikda joylashgan.

Jermuk sharsharasining turli manbalaridan yuqori sifatli Jermuk mineral suvi ishlab chiqariladi.

Nomi
----

Kavkaz chuqurligidan yuz minglab yillar mobaynida issiq buloqlar chiqadi. Ba'zi hollarda, bu geyzerlar kabi kuchli favvoralar bilan birga keladi, ammo mineral suvlar faol vulqonizmning namoyon boʻlishi emas, balki soʻnib boruvchi. Qadim zamonlardan beri bunday buloqlar ***jermuklar*** deb ham ataladi. Qadim zamonlardan beri odamlar ularning shifobaxsh xususiyatlarini bilishgan, bu nafaqat folklor, balki tashlab ketilgan *hovuzlar-hammomlarning* mavjudligi bilan tasdiqlangan.

Tavsifi
-------

**Jermuk sharsharasi** joylashgan eng xushmanzara hududi Vardenis tizmasining janubiy yonbagʻirlarida joylashgan boʻlib, u erda Kal va Sim (ikkinchisining nomi *Sesame* darvozalari afsonasi bilan bog'liq) togʻlari orasida joylashgan. 

Taxminan 60 metr balandlikdan tushib, suvning lava bilan toʻqnashuvi soniga koʻra, sharshara uchta gumbazli teraslarni hosil qiladi. U Jermuk kurort shahrida, Yerevandan 200 kilometr uzoqlikda joylashgan va Arpa daryosiga quyiladi.

Galereya
--------

* Jermuk sharsharasiJermuk sharsharasi
* Jermuk sharsharasiJermuk sharsharasi
* Jermuk sharsharasiJermuk sharsharasi
* Jermukdagi ko'prikJermukdagi ko'prik

Adabiyotlar
-----------

* "Armanistonning 100 siri", "Buyuk Armaniston" almanaxi
***Rhaita*** yoki ***ghaita*** ( arabcha:  ) Shimoliy Afrikaning qoʻsh qamishli musiqa asbobidir. Uning ko'rinishi arabcha *mizmar* va turkcha *zurna* bilan deyarli bir xildir. O'ziga xos nomi o'rta asr gotika-iber ta'sirida yuzaga kelgan. Janubiy Iberiyada turli xil puflama cholg'u asboblari, shu jumladan tegishli shavm *gaitas deb nomlanadi,* ammo shimoliy Iberiyada *gaita* faqat qoplarga tegishli.

Rhaita Govard Shor tomonidan *"Uzuklar hukmdori"* filmida, xususan, Mordor mavzusida namoyish etilgan. Amerikalik bastakor Jon Korigliano o'zining 1975 yilgi goboy va orkestr uchun kontsertining harakatlaridan birini "Rhaita raqsi" deb atadi va musiqachidan qamishni og'ziga ko'proq surib, raytaga taqlid qilishni so'radi. 1981 yilda "O'zgartirilgan davlatlar" filmiga musiqa yozayotganda, Korigliano yana musiqachilarni musiqa ijro etayotgan paytida rhaita tovushiga taqlid qilishga chaqirdi.

The rhaita was famously used by Howard Shore for the Lord of the Rings' score

Yana qarang
-----------

* Mizmar (asbob)
* Sopila
* Sorna
* Suona
* Zurna

Manbalar
--------

1. ↑  Dictionnaire des musiques et danses traditionnelles de la Mediterranée, Paris, Fayard, 2005 (articles on gaita and ghayta).
2. ↑  Pierre Bec, Les instruments de musique d'origine arabe, sens et histoire de leurs désignations, Toulouse, Isatis, Conservatoire Occitan, 2005
Andoza:Arabic musical instrumentsAndoza:Double reed
**Abdujalil al-Ishtixoniy** (arabcha: عبد الجليل اشتيخاني — Abdujalil ibn Abdulkarim al-Ishtixoniy) — roviy.

Abdujalil al-Ishtixoniy oʻrta asrlarda Ishtixonda tavallud topgan. Najmiddin Umar Nasafiyning „Al-qand fiy zikri ulamoi Samarqand" kitobida keltirilishicha, u Abu Hafs Umar ibn Muhammad Kushoniy Samarqand shahrida Abulhasan Ali ibn Muhammaddan qilgan rivoyatni eshitgan.
Abulhasan Ali ibn Muhammad: Bizga Abdulloh ibn Zohir ibn Hubayb alloma Muhammad ibn Hammoddan, u esa Ali ibn Ishoqdan, u esa Muhammad ibn Marvondan, u esa Aʼmashdan, u esa Abu Solihdan, u esa Abu Hurayra roziyallohu anhudan hadis aytdi, — dedi. Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: "Kimki juma kuni kechasi „Kahf" surasini oʻqisa, uning ikki juma orasidagi narsalari (gunohlari) kechiriladi", — dedilar.
Manbalarda Abdujalil al-Ishtixoniyning tavallud topgan va vafot etgan yili haqidagi maʼlumotlar uchramadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Najmiddin Umar ibn Muhammad ibn Ahmad Nasafiy. Al-qand fiy zikri ulamoi Samarqand. — Tehron, 1999. — B. 396, 397.
2. ↑  Isaev Y. Abbosov A. Ishtixoniy allomalar. Imom Buxoriy xalqaro markazi. 2016. — B. 31.

|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Amerika Qoʻshma Shtatlari va Yaponiya oʻrtasidagi oʻzaro hamkorlik va xavfsizlik shartnomasi (ingliz. *Treaty of Mutual Cooperation and Security between the United States and Japan*, (yap. 日本国とアメリカ合衆国との間の相互協力及び安全保障条約 Nippon-koku to America-gasshu:koku to no Aida no So:go Kyo:ryoku oyobi Anzen Xosho: Jo:yaku)) — Amerika Qoʻshma Shtatlari va Yaponiya oʻrtasidagi kelishuv, qonun chiqaruvchi organ hisoblanadi hamda ikki davlat ittifoqining asosi va Yaponiyada Amerika harbiy kontingentining mavjudligini nazarda tutadi; 1960-yil 19-yanvarda Vashingtonda imzolangan San-Fransisko tinchlik sulhini yangilaydi.

Yangi shartnoma Qoʻshma Shtatlarga Yaponiya hududida harbiy bazalar yaratish va ulardan foydalanish, shuningdek, ularga istalgan miqdordagi qurolli kuchlarni joylashtirish imkoniyatini berdi. Yaponiya, oʻz navbatida, hujum sodir boʻlgan taqdirda Amerika bazalarini himoya qilishga vaʼda berdi.

San-Fransisko shartnomasi bilan solishtirganda, 1960-yilgi shartnomada tengroq shartlar mavjud edi. Xususan, unda Qoʻshma Shtatlar armiyasining Yaponiya ichki ishlariga aralashuviga ruxsat beruvchi, shuningdek, Tokioga AQShning roziligisiz uchinchi davlatlar bilan harbiy shartnomalar tuzishni taqiqlovchi qoidalar kiritilmagan.

  

Shartnoma, shuningdek, har ikki tomon xalqaro nizolarni tinch yoʻl bilan hal qilish, har qanday davlatga qarshi „kuch qoʻllash tahdidi yoki qoʻllash" dan voz kechish va BMT Nizomi qoidalariga qatʼiy rioya qilish majburiyatini olgan qoidalarni oʻz ichiga olgan. Shartnoma Yaponiyaga Qoʻshma Shtatlar uchinchi davlatlar bilan urushga kirgan taqdirda AQShga yordam koʻrsatish majburiyatini yuklamadi.

Shartnoma 10 yilga moʻljallangan, shundan soʻng tomonlardan biri uni denonsatsiya qilish huquqiga ega edi.

Shartnomaning imzolanishiga va xususan, ratifikatsiya qilinishiga qarshi norozilik harakati urushdan keyingi yillarda Yaponiyadagi eng yirik ijtimoiy-siyosiy harakatiga aylandi. Unda sotsialistlar, kommunistlar va "yangi chaplar "faol ishtirok etdilar.

Yana qarang
-----------

* Yaponiya-AQSh xavfsizlik shartnomasi
* Kishi, Nobusuke

Manbalar
--------

1. ↑   ЯПОНО-АМЕРИКАНСКИЙ ДОГОВОР (О ВЗАИМНОМ СОТРУДНИЧЕСТВЕ И ГАРАНТИИ) БЕЗОПАСНОСТИ 1960 г. // Япония от А до Я. Популярная иллюстрированная энциклопедия. (CD-ROM). — М.: Directmedia Publishing, «Япония сегодня», 2008. — ISBN 978-5-94865-190-3.
2. ↑  *История Японии 1868-1998*. Институт Востоковедения РАН, 1998 — 569 bet. ISBN 5-89282-073-4.

Havolalar
---------

* 1967-yilda Tokio, Yaponiyadagi Racy Comic Books and Birdseed Highs Wayback Machine saytida arxivlandi (2009-09-03). Arxivnaya kopiya (Inglizcha) )