recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Annaka, Gunma shahridagi Yachounomori bog'ida gilos daraxti ostidagi manzarali ko'chatlarda *phlox subulata*
***Phlox subulata*****sudraluvchi phlox**, **mox phlox**, **mox pushti** yoki **tog 'phlox**,Polemoniaceae oilasiga kiruvchi gulli oʻsimlik turi boʻlib, vatani AQShning sharqiy va markazida joylashgan va keng tarqalgan.

Oʻsimliklar tomonidan chiqarilgan hid, marixuana hidi bilan yanglishishi mumkin.

Tavsif
------

Taxminan 13 cmdan (5 in)gacha oʻsadi eng yuqori va 50 cm (20 in)ni qamrab oladi keng maydon, bu doimiy yashil koʻp yillik oʻsimlik boʻlib, tukli, chiziqli barglarning toʻshaklari yoki yostiqlari. Kichkina, besh bargli gullar atirgul, binafsha, koʻk, oq yoki pushti rangda bahorning oxiridan yozning boshiga qadar gullaydi.

Taksonomiya
-----------

Lotincha oʻziga xos epithet *subulata-*ov yoki igna shaklidagi degan maʼnoni anglatadi.

Kultivatsiya
------------

Oʻsimlik chegara oldi yoki tuproqli oʻsimlik sifatida oʻstiriladi.Toʻliq quyosh va yaxshi quritilgan tuproqni talab qiladi, u juda chidamli−20 °C (−4 °F) gacha boʻlgan haroratga toqat qiladi va USDA 3 dan 9 gacha chidamlilik zonalari uchun javob beradi.

### Turlari

Quyidagi navlar Qirollik bogʻdorchilik jamiyatining bogʻdagi xizmatlari uchun mukofotiga sazovor boʻldi

* "Kelly's Eye" (pushti)
* "McDaniel's Cushion" (chuqur pushti)
* "Qizil qanotlar" (karmin qizil)

Foydalanadi
-----------

Mahalliy amerikalik Mahuna xalqi oʻsimlikni revmatizm uchun ichkarida ishlatadi.

Yana qarang
-----------

*Phlox stolonifera*

Manbalar
--------

* 
* Bay Books. P. 2005. The A-Z of Garden Flowers.

Havolalar
---------

Media related to Phlox subulata at Wikimedia Commons

1. ↑  „*Phlox subulata*". *Germplasm Resources Information Network (GRIN)*. Agricultural Research Service (ARS), United States Department of Agriculture (USDA). Qaraldi: 8–yanvar 2018–yil.`{{citation}}`: CS1 maint: date format ()
2. ↑  „Police sorry for drug raid mix-up". *BBC News*. BBC (6-dekabr 2008-yil). Qaraldi: 20-iyul 2013-yil.
3. ↑  *RHS A-Z encyclopedia of garden plants*. United Kingdom: Dorling Kindersley, 2008 — 1136 bet. ISBN 978-1405332965.
4. ↑  Harrison, Lorraine*. RHS Latin for gardeners*. United Kingdom: Mitchell Beazley, 2012 — 224 bet. ISBN 9781845337315.
5. ↑  „AGM Plants - Ornamental".  Royal Horticultural Society (2017-yil iyul). Qaraldi: 25-aprel 2018-yil.
6. ↑  „*Phlox* 'Kelly's Eye'".  RHS. Qaraldi: 5-mart 2021-yil.
7. ↑  „RHS Plant Selector - *Phlox subulata* 'McDaniel's Cushion'". Qaraldi: 20-iyul 2013-yil.
8. ↑  „*Phlox subulata* 'Red Winga'".  RHS. Qaraldi: 5-mart 2021-yil.
9. ↑  Romero, John Bruno, 1954, The Botanical Lore of the California Indians, New York. Vantage Press, Inc. page 59
**Qurama** — oʻzbek xalqi tarkibiga kirgan etnik guruhlardan biri.

Qurama soʻzi „aralashganlar" maʼnosini bildirgan. Qurama qabilaviy ittifoqi taxminan XVII asrda shakllangan. XIX asr oxiri — XX asr boshlarida oʻzbeklar tarkibiga kirgan quramaliklar Toshkent, Namangan va Andijon viloyatlarida yashab kelganlar. Quramaliklarning urugʻchilik tizimiga urugʻ, toʻp va ata boʻlimlari kirgan.

Quramaliklar tarkibida qadimiy va oʻrta asr turkiy qabilalarining quyidagi urugʻ vakillari boʻlgan:
jaloyir, kerait, uyshun, qanjigʻali, oʻngut, yetti urugʻ, telov, moʻgʻul, qangʻli, olchin, chigʻatoy, doʻrmon, qalmoq, tama va boshqalar. Quramaliklar, asosan, dehqonchilik va chorvachilik bilan shugʻullanib kelishgan. 1926-yil maʼlumotlariga qaraganda, Oʻzbekistonda 50 mingdan ortiq quramalik roʻyxatga olingan.

Quramaliklarning ayrim guruxlari qozoq, qirgʻiz, qoraqalpoq va turkman xalqlari tarkibiga kirgan.

Adabiyot
--------

* Fayziyev T. Qurama, T. 1963.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Oʻzbek urugʻlari |
| --- |
|  |
| 
Ming · Qirq · Jaloyirlar · Saroy · Qoʻngʻirot (qabila) · Nayman · Qiyot · Xitoy (urugʻ) · Qangʻli · Arlot · Ungut · Tomalar · Uyshun · Baday · Batash · Qavchin · Yobu · Sulduz · Mitan · Yuz |

 |
Категория:Населённые пункты по алфавиту
Категория:Википедия:Статьи без изображений (страна: Бангладеш)
Категория:Википедия:Статьи без изображений (тип: населённый пункт)
Категория:Населённые пункты без почтового индекса
Категория:Статьи о населённых пунктах без категории на Викискладе
Категория:ПРО:Города:Последняя правка: более трёх лет
**Jaldhaka** ( bengalcha: *জলঢাকা*inglizcha: *Jaldhaka* — Bangladesh shimolidagi shahar, xuddi shu nomdagi kichik tumanning maʼmuriy markazi. Shaharning maydoni - 11,66km². 2001-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, ular 14 976 kishi, shundan erkaklar 52,56%, ayollar - mos ravishda 47,44%. Aholi zichligi – 1284 nafar kishi uchun 1km². Aholining savodxonlik darajasi 27% ni tashkil qiladi (Bangladesh uchun oʻrtacha 43,1%).

Manbalar
--------

* Jaldhaka va Banglapedia )
**Jalaytlar** (moʻgʻ.: *жалайд*) — janubiy moʻgʻul etnik guruhlaridan biri. Ular oʻrta asr jalairlarining avlodlari. Ular Ichki Moʻgʻulistonda yashaydilar.

Tarixi
------

Jalaytlar — oʻrta asrlardagi jalayirlar avlodi. „Solnomalar toʻplami" maʼlumotlariga koʻra jalairlar darlekin-moʻgʻullar qatorida boʻlgan. Rashid ad-Dinning yozishicha Jaloir qabilasi oʻnta yirik tarmoqdan iborat boʻlgan: Jat, Tukaraun, Kunksaut, Kumsaut, Uyat, Nilkan, Kurkin, Tulangit, Turi, Shankut.

Moʻgʻul istilolari davrida jaloirlarning bir qismi Chagʻatoy, Ilxonov va Oltin Oʻrda davlatlarida qolgan. XVI asr oʻrtalarida Chingiziylarning oltin oilasiga mansub jalairlarning aksariyati Geresenze oʻgʻillarining kattasi Ashixayning oldiga bordi. XVI asrning ikkinchi yarmida Xalxaning yetti shimoliy oqimining bir qismi sifatida Ashixay taqdirini ifodalovchi Jalairlar Xongay togʻlarida yashagan, u yerdan XVII asr boshlarida Oltoy togʻlariga koʻchib oʻtgan. Hozirda Moʻgʻuliston jalairlarining salmoqli qismi Govi-Oltoy viloyati hududida istiqomat qiladi.

XII asr oxiri — XIII asr boshlarida Jalairlar Chingizxonning kurenlaridan biri boʻlib, Moʻgʻullar imperiyasining tashkil topishida ishtirok etganlar. Jaloirlar yettita mingan tuzdilar, ulardan ikkitasi gʻarbiy qanotda, toʻrttasi sharqiy qanotda edi. Bir qismi Chingizxonning uchinchi oʻgʻli Ogedeyga berilgan.

Darhaqiqat, jalaytlar Habutu Hasar urugʻi avlodlari qoʻl ostida boʻlgan jaloirlarning avlodlaridir. Ular Ichki Moʻgʻuliston hududiga joylashdilar.

Tili
----

Jalaytlar va durbetlar moʻgʻul tilining xorchi shevasining jalayt-durbet shevasida soʻzlashadi.

Zamonaviylik
------------

Moʻgʻulistondagi Jalaid qabila familiyasini tashuvchilar Ulan- Bator va Darxon-Uul viloyatida yashaydilar. Moʻgʻulistondagi Jalairlarning avlodlarining aksariyati Jalair familiyasining tashuvchilaridir. Ularning katta qismi Ulan-Batorda va Gov-Oltoy viloyati hududida istiqomat qiladi.

Jalaytlar Xingan viloyatining Jalayd-Tsi nomli bir xoshun aholisini tashkil qiladi. Xoshun shimolda Xulunbuyr tuzlari bilan, sharqda Durbetlar bilan, janubda Xeylunszyan provinsiyasining tomoqlari bilan, gʻarbda Xorchinlar bilan chegaradosh. Jalaytlar koʻp asrlar davomida gʻarbiy qanotdagi xorchinlar (Tushe-gun, Jasagtu-van) yaqinida yashagan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Очир А.*. Монгольские этнонимы: вопросы происхождения и этнического состава монгольских народов*. Элиста: КИГИ РАН, 2016 — 190—191 bet. ISBN 978-5-903833-93-1.
2. ↑  *Рашид ад-Дин.* „Сборник летописей. Том I. Книга 1. Раздел 1. Часть 1 / Л. А. Хетагуров, А. А. Семенов".  www.vostlit.info. Qaraldi: 6-aprel 2020-yil.
3. ↑  *Рашид ад-Дин.* „Сборник летописей. Том I. Книга 1. Раздел 2 / Л. А. Хетагуров, А. А. Семенов".  www.vostlit.info. Qaraldi: 6-aprel 2020-yil.
4. 1 2  „Үндэсний Статистикийн Хороо. Жалайр".  Үндэсний Статистикийн Хороо. Qaraldi: 12-yanvar 2019-yil.
5. ↑  Тодаева Б. Х.*. Язык монголов Внутренней Монголии. Очерк диалектов*. Москва: Наука, 1985 — 23 bet.
6. ↑  „Үндэсний Статистикийн Хороо. Жалайд".  Үндэсний Статистикийн Хороо. Qaraldi: 12-yanvar 2019-yil.
7. ↑  Тодаева Б. Х.*. Язык монголов Внутренней Монголии. Очерк диалектов*. Москва: Наука, 1985 — 63 bet.
**Basman qal’asi** (shuningdek, basman Isar) — IX-XIII asr oʻrta asrlarga oid mustahkam qaʼla va oʻsha davrdagi monastir xarobalari. Basman tizmasining Sharqiy qoyalarida joylashgan, aholi punkti monastir joylashgan gʻorlar guruhidan yuqorida. Devorlari (qalinligi 1,6—2,1 m, balandligi 1,8 m gacha saqlanib qolgan) buta nasuho, 0,35 gektarni mustahkamlash maydoni, 80 m dan 50 m gacha boʻlgan himoyalangan maydonning oʻlchamlari bilan qurilgan.

„Qadimgi odamlarning fikriga koʻra" Bazmadagi Isar haqida birinchi boʻlib 1837-yilda Piter Koppen xabar bergan tarixchilar. Aholi punktining asosiy tadqiqotlari 1962-yilda Oleg Dombrovskiy boshchiligidagi ekspeditsiya tomonidan amalga oshirildi. Aniqlanishicha, taqa shaklidagi ikki qavatli g‘isht devorining uchlari devorga qarama-qarshi joylashgan bo‘lib, u yerda darvozalar (shimoliy va janubiy) qolgan, istehkom ichida madaniy qatlam topilmagan, uning iqtisodiy (qoramol) maqsadi haqida shu asosda xulosa qilingan. Asosiy hayot gʻorlarda (10 ta) boʻlib oʻtdi, unda madaniy qatlamning qalinligi 5 metrga yetdi. Arxeologik qazishmalar natijalariga koʻra, odamlar VI-asrdan X-asrgacha ularda yashagan va sopol idishlar aksariyat uylarda boʻlgan, bu savdo aloqalarining amaliy yetishmasligidan dalolat beradi. Gʻorlardan birida ichki oʻlchamlari 3,2 m dan 1,6 m gacha (apsidning diametri 1,3 m) boʻlgan miniatyurali bitta oksidli Maʼbad qazilgan va butadan ohak ohakiga oʻralgan va quti bilan qoplangan. Cherkov bilan gʻor, qolganlari kabi, x asrga qadar turar-joy boʻlgan, x asrdan XV-asrga qadar diniy maqsadlarda ishlatilgan, boshqalari tashlab ketilgan-ehtimol X-asrdan keyin basmanda doimiy aholi yoʻq edi.

Manbalar
--------

1. ↑  Мыц В.Л. „Укрепления Таврики X - XV вв",*.*. Киев: Наукова думка, **Lua xatosi: bad argument #2 to 'formatDate': invalid timestamp 'Yanvar'.** — 130 bet. ISBN 5-12-002114-X.
2. ↑  Иванов Б. Н. Дублянский В. Н. Домбровский О. И. „Басманские пещеры в горном Крыму",*. Крымское государственное заповедно-охотничье хозяйство*, 1000 экз, Симферополь: Крымиздат, **Lua xatosi: bad argument #2 to 'formatDate': invalid timestamp 'Yanvar'.** — 25—32 bet.
**Tere Liye**

Darvis (1979-yil 21-mayda tugʻilgan), Tere Liye taxallusi bilan mashhur, indoneziyalik yozuvchi va hisobchi. Yozuvchi ilk qadamini 2005-yilda "Delisa namozini yodlash" romanini yozish orqali boshlagan, u yozuvchi faoliyati davomida 50 dan ortiq kitoblarni nashr etgan.‌‌

Oilasi
------

Darvis 1979-yil 21-mayda Janubiy Sumatraning Lahat Regency shahrida tug‘ilgan. U Pasay va Nursam oilasidagi yetti farzandning oltinchi farzandi. Uning ota-onasi dehqon bo'lib ishlagan.

Shaxsiy hayoti
--------------

Tere Liye Riski Ameliya bilan turmush qurgan. Bu nikohdan Abdulloh Pasai va Fayza Azkiya ismli ikki farzandi bor edi.
Tere Liye bir marta Republika nashriyotidan Syahrudinga taniqli shaxs bo'lishni va ijtimoiy tarmoqlarda shaxsiy hayotini oshkor qilishni istamasligi haqida bayonot berdi. Tere Liye o'z asarlari orqali taniqli bo'lishni afzal ko'radi. Tere Liye ko'pchilik uning kimligini bilishini xohlamagan.

Qiziqishi
---------

O'qishni tugatgandan so'ng, Tere Liye kompaniyada hisobchi bo'lib ishladi.
Tere Liye yozishdagi sevimli mashg'uloti sabab roman yozish qobiliyatiga ega edi. U yozuvchi debyutini 2005-yilda "Delisa namozini yodlash" romani orqali qilgan.
Uning sahnalashtirilgan asarlaridan ba’zilari "Delisa namozini yodlash", "Osmon farishtalari", "Sevgili onasi bo‘lsin", "Yuzingda cho‘kayotgan oy" kabilar edi.
Tere Liye 2017-yilning 1-iyulidan 31-dekabriga qadar kitob solig‘i va mualliflar uchun royaltining yuqoriligi sababli o‘z kitobini jismoniy shaklda nashr etishni to‘xtatishga qaror qildi. U Indoneziyadagi soliq tizimidan hafsalasi pir bo'lganini tan oldi va u yozuvchi foydasiga emas deb hisoblar edi. Biroq, qariyb yetti oy kitob nashr etmaganidan so'ng, 2018-yil 31-yanvar holatiga ko'ra, Tere Liye yana kitob nashr etdi.‌‌

Taxallusi
---------

Darvish o'zining Tere Liye taxallusini hind qo'shiqchilari, ya'ni Lata Mangeshkar va Roop Kumar Rathod dueti tomonidan kuylangan hind qo'shig'idan olgan. Darvesh bu qo‘shiqni Shohruhxon ishtirokidagi "Vir-Zara" filmidan olgan edi.‌‌

Manbalar
--------

Havolalar
---------
**Teratoma** (Qadimgi yun.- tetras → gen .τέρατος — yirtqich hayvon + -ομα — oʻsimta) — genotsitlaridan hosil boʻlgan oʻsimta. Teratoma ayollarda tuxumdonlarda, erkaklarda moyaklar, bolalarda sakrokoksigeal mintaqada, miyada ham uchraydi. Bu oʻsimtaning lokalizatsiyasiga xos boʻlmagan toʻqima yoki hatto organ: teratomada sochlar, mushak toʻqimalari, suyak toʻqimalari boʻlishi mumkin. Murakkabroq organlarda — koʻz, torso, oyoq-qoʻllarda kamroq uchraydi .

Homiladagi homila klinik hodisasiga asoslangan gipotezaga koʻra, baʼzi holatlarda teratoma paydo boʻlishining sababi juda kam rivojlangan parazit siam egizaklari natijasida hosil boʻladi. Ildiz hujayralari va uning mikro-muhiti oʻrtasidagi munosabatlar muvofiqlashtirishning buzilishi (gʻayritabiiy induksiya) — embriogenez bosqichlaridan biridagi joy deb ataladi.

Tasniflash
----------

**Teratomalar bir necha toifalariga boʻlinadi:**

Gistologik tuzilishga koʻra, **yetuk** va **yetuk boʻlmagan** teratoma farqlanadi.

**Yetuk teratomalar**- yaxshi tabaqalangan oʻsmalar. Gistologik jihatdan etuk neyrogliya, suyaklar, sochlar, xaftaga, gepatotsitlar, silliq va chiziqli mushaklar, ichak bezlari, nafas olish yoʻllari kabi tuzilmalar boʻlishi mumkin.

**Yetuk boʻlmagan teratomalar**- toʻliq differensiallanmagan somatik tuzilmalarga ega. Ular metastaz berishga moyil boʻlib, metastazlar turli darajada farqlangan toʻqimalarni, shu jumladan birlamchi oʻsmada boʻlmaganlarni ham oʻz ichiga olishi mumkin.

* Jinsiy hujayrali oʻsimta hujayralarining oʻchoqlari bilan:
	+ Germinoma;
	+ Embrion saraton;
	+ Sarigʻi qop oʻsmasi;
	+ Xoriokarsinoma;
* Jinsiy hujayra boʻlmagan komponentlar bilan:
	+ Sakroma;
	+ Malign embrion oʻsmalar;
	+ Aralashgan;

Teratomaning lokalizatsiyasiga qarab quyidagilar mavjud:

* sakral-koksikulyar;
* mediastinal teratomalar;
* bosh va boʻyin teratomalari;
* qorin boʻshligʻi ekstragonadal teratomalari;
* tuxumdon teratomalari;
* moyak teratomasi;
* noyob lokalizatsiya teratomalari;

Diagnostika
-----------

Teratomalarni tashxislashda qoʻllaniladigan instrumental tadqiqot usullari:

* ultratovush;
* MRI;
* vena ichiga urografiya .

Manbalar
--------

1. ↑  „Tumor in baby’s brain contained tiny foot". msnbc.msn.com (18-dekabr 2008-yil). Qaraldi: 19-dekabr 2008-yil.
2. ↑  „Рак яичников: диагностика и лечение в Минске".  omr.by. Qaraldi: 25-mart 2019-yil.
**Tereksoy surma koni** - Qirgʻiziston Respublikasi Oʻsh viloyatining Chatqol tumanidagi kon. 1946-yildan Qadamjoy surma kti tomonidan qazib olinadi. Minerallashish zonasi Sarasoy antiklinalining yadro qismida uni murakkablashtiruvchi va kenglik yoʻnalishi boʻyicha choʻziluvchi Suxar braxiburmasida joylashgan. Kondagi togʻ jinslarining aksari qismi oxakli slanetslar bilan qoplangan proterozoy marmarlaridan iborat. Asosan, proterozoy davriga oid slanets va marmarlar chegarasidagi gidrotermal oʻzgargan kvarsli brekchiyalar tarkibida 10% antimonit, oʻrtacha 7,6% gacha oltingugurt ruda tanalari joylashgan. Brekchiyalar tarkibi oʻzgaruvchan boʻlib, kvarsohaktoshli, kvarsslanetsli va kvarsli boʻladi. Rudalashish zonasi turli darajada sulfidlashgan (pirit, arsenopirit) kulrang, och kulrang tusdagi brekchiyalashgan, kvarslashgan karbonatslaneili jinslardan iborat. Rudalashish zonasining chegaralari yetarlicha aniq. Konda qatlamlinzasimon 4 ruda tanasi aniklangan boʻlib, 1ruda tanasi eng yirik va sifatli xamda qazib olishga yarokli. Ruda tanasi 250 m chuqurlikkacha davom etib, yoʻnalishi boʻylab qariyb 300 m, oʻrtacha qalinligi 3,5 m. Kondan qoʻshimcha kumush ham olinadi. Konning genezisi gidrotermalmetasomatik. Asosiy minerallari — pirit, antimonit, tugʻma oltin. Ikkilamchilari — markazit, sfalerit, sinkelit, tetraedrit, xira rudalar va xalkopirit.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mors** yoki **Letus** (lotincha: *Mors, Letus*) — yunon xudosi Tanatosu va hindu maʼbudasi Marega mos keladigan oʻlim timsoli. Lotin tilidagi *mors* ot, *mortis genitativ* holatida, „oʻlim" va ayollik maʼnosini anglatadi, ammo hozirgi Rim sanʼati Oʻlimni ayol sifatida tasvirlamaydi. Biroq, lotin shoirlari soʻzning grammatik jinsi bilan bogʻlangan. Goratsiy kambagʻallarning kulbalariga va qirollar minoralariga oʻz yoʻlini topadigan *pallida Mors* haqida yozadi, „rangsiz oʻlim". Mors ham oqarib ketgan Seneka oʻzining „sabrsiz tishlarini" tasvirlaydi. Tibull Morsni qora rangda tasvirlaydi.

Mors koʻpincha kechikkan Gʻarb adabiyoti va sanʼatida, ayniqsa oʻrta asrlarda allegorik tarzda tasvirlangan. Masihning xochga mixlanishi tasvirlari baʼzan Morsning xochning tagida turganini koʻrsatadi. Morsning teskarisi Vita (lotincha: *Vita*, „hayot").

Genealogiya
-----------

Mors Noxaning (Tungi) avlodi va ushalgan tush Somnusning ukasi.

Rim mifologiyasi
----------------

Mors koʻpincha Mars bilan bogʻliq, Rim urush xudosi; Pluton, yer osti xudosi; hamva oʻlim va yolgʻon guvohlarni jazolovchi Orkus xudosi. U ham aldanishi yoki unga qarshilik qilishi mumkin.

Bir hikoyada Gerkules doʻstining xotinini qutqarish uchun Mors bilan kurashdi. Boshqa hikoyalarda Mors Plutonning xizmatkori sifatida koʻrsatilgan, u parklar tomonidan uning hayotining ipi kesilganidan keyin insonning hayotini tugatgan, shuningdek, xudolarning xabarchisi Merkuriy, oʻlgan odamning ruhiga hamroh yoki soya boʻlib, yer osti dunyosining darvozalarigacha kuzatib boradi.

Yana qarang
-----------

* Maʼbuda Morta — Paroklardan biri
* Pluton — yer osti dunyosining xudosi
* Ayoz (mifologiya)

Manbalar
--------

1. ↑  *Handbook of Latin Synonymes* by Ludwig von Doderlein, 1858, pg. 142
2. ↑  Karl Siegfried Guthke, *The Gender of Death: A Cultural History in Art and Literature* (Cambridge University Press, 1999), p. 24 *et passim*.
3. ↑  Diana Burton, "The Gender of Death, "in *Personification in the Greek World* (Ashgate, 2005), pp. 57-58.
4. ↑  Horace, *Carmina* 1.4.14-15.
5. ↑  *Avidis … dentibus*: Seneca, *Hercules Furens* 555.
6. ↑  Tibullus 1.3.3.
7. ↑  Guthke, *The Gender of Death*, pp. 24, 41, *et passim*.
8. ↑  Guthke, *The Gender of Death*, pp. 45-46.
9. ↑  Remigius of Auxerre, *In Martianum* 36.7: "Mars is called so as if *mors* (death), "as cited by Jane Chance, *Medieval Mythography: From Roman North Africa to the School of Chartres, A.D. 433-1177* (University Press of Florida, 1994), p. 578, note 70. The etymology-by-association of Remigius should be distinguished from scientific linguistics.
**Akino (Ayashpo) Korason** (1933.25.1, Tarlak viloyati) — Filippin tarixida birinchi ayol-prezident (1986—92). Obroʻli Koxuangko oilasidan. Mamlakatda F. Markosning avtoritar tuzumiga qarshi kurashgan B. Akinoning bevasi. 1986-yil fevralda Maniladagi ommaviy namoyishlar natijasida F. Markos diktaturasi tugatilgach, hokimiyat tepasiga kelgan. 1987-yil hozirda ham amalda boʻlgan demokratik konstitutsiya qabul qilingan. Akino hokimiyatni boshqargan dastlabki davrda "diktatura qurboni va demokratiya xaloskori" sifatida juda mashhur boʻlgan. Iqtisodiyotni modernizatsiyalashga harakat qilgan. Qashshoqlik va korrupsiyaga qarshi kurashgan. Hukmron doiralar orasidagi ichki ziddiyatlar va muxolifatning faollashuvi natijasida Akino siyosati samarasiz boʻlgan. Biroq Akino hokimiyatni konstitutsiyada belgilab qoʻyilgan muddat tugaguncha idora etib hokimiyatni yangi prezidentga demokratik asosda topshirishga erishgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Davlat yetakchisi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Filippin Filippin Prezidentlari |
| --- |
|  |
| 
* Emilio Aguinaldo
* Manuel L. Quezon
* Sergio Osmeña
* Manuel Roxas
* José P. Laurel
* Manuel Roxas
* Elpidio Quirino
* Ramon Magsaysay
* Carlos P. Garcia
* Diosdado Macapagal
* Ferdinand Marcos
* Corazon Aquino
* Fidel Ramos
* Joseph Estrada
* Gloria Macapagal-Arroyo
* Benigno Aquino
* Rodrigo Duterte
* Bongbong Marcos
 | 
 |

 |
**Terabayt** (qisqartma: **Tbayt** , **TB**; xalqaro qisqartma: **TB**, **TByte**) — axborot miqdorini oʻlchash birligi; 1012 (trillion) yoki 240 baytni anglatishi mumkin.

Xalqaro birliklar tizimining asosiy hujjati „SI Broshyurasi" „tera-" prefiksidan foydalanishni faqat 1012ni belgilash uchun va 240 uchun esa, Xalqaro elektrotexnika komissiyasi tomonidan kiritilgan tebibayt nomidan foydalanishni tavsiya qiladi. Ikkilik boʻlmagan manzilli xotira qurilmalari (masalan, qattiq disklar) ishlab chiqaruvchilari trillion baytni terabayt deb ham atashadi.

Tarixiy jihatdan va bugungi kungacha bir qator sohalarda (asosan, operativ xotira va flesh xotira kabi ikkilik manzilli xotira hajmini koʻrsatish uchun; Windows oilasining operatsion tizimlarida; JEDEC memory standards va Rossiyaning 2009-yildagi „Miqdor birliklari toʻgʻrisidagi Nizom" ga muvofiq) 240 (1 099 511 627 776) bayt qiymatida ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Prefixes for Binary Multiples — The NIST Reference on Constants, Units, and Uncertainty
2. ↑  „Decimal multiples and submultiples of SI units. SI prefixes" (en). *SI Brochure: The International System of Units (SI)*.  Bureau International des Poids et Mesures. Qaraldi: 25-iyul 2015-yil.
3. ↑  JEDEC Standards & Documents: 100b01
4. ↑  „Положение о единицах величин, допускаемых к применению в Российской Федерации" (deadlink). 2-noyabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-mart 2013-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2013-11-02).
5. ↑  Storage capacity measurement standards

Havolalar
---------

* *Копиев Г.* „Терабайт — это много или мало?". *nplus1.ru*.  N+1 (25-yanvar 2019-yil). Qaraldi: 19-yanvar 2022-yil.
**Teraklisoy rasmlari** - Chatqol togʻ tizmasi (Teraklisoy qirgʻoqlari)dagi qoyatoshlarga ishlangan tasvirlar. Toshkent viloyati Parkent tumani hududida. 1963-yilda geolog A.Agaponov va Chatqol togʻoʻrmon qoʻriqxonasi direktoriT. Yesipovlartopgan. 1966-yilda A.Kabirov tomonidan oʻrganilgan. Teraklisoy rasmlari oddiy chiziklar, shakl koʻrinishi, soya uslubida urib—choʻkichlab ishlangan: odam, arxar, togʻ echkisi, boʻri. ilon, gʻildirak shaklidagi quyosh, oʻqyoy va boshqa buyumlar tasviri bor; alohida yakka hamda koʻp shaklli — ov, raqs va liniy marosimlar ijrosi bilan bogʻliq manzaralar tasvirlangan. Teraklisoy rasmlarining asosiy qismi mil. av. 1ming yillikning 2yarmida yaratilgan, aksariyati nafis hamda odam va hayvonlar aʼzolari bir-biriga mutanosib qilib ishlangan. Teraklisoy rasmlari sanʼat obidasi sifatida qad. togʻliklar hayoti, madaniyati, eʼtiqodi, urfodatlari va boshqalarni oʻrganishda qimmatli manbadir.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
„**Tarixi anbiyo va hukamo**" — Alisher Navoiy qalamiga mansub asar. Anbiyolar, avliyolar, ilm egalari va donishmandlar tarixini o‘rganishga bag‘ishlangan. Asar ikki bo‘limdan iborat bo‘lib, dastlab „Tarixi anbiyo" — payg‘ambarlar tarixi, so‘ng „hukamo" — hakimlar va donishmandlar haqidagi ma‘lumotlar keltiriladi. Kitobda ilk payg‘ambar Odam atodan boshlab, 59 ta payg‘ambarlar va valiylar, 4 ta obid va 13 ta olim haqida to‘xtalib o‘tilgan. Asarda dastlabki paydo bo‘lgan iudaviylik, nasroniylik va islom dinining payg‘ambarlari va ularga xos qimmatli maʼlumotlar keltirib o‘tilgan. Payg‘ambarlar bilan bog‘liq qissalarda Qur‘oni karim oyatlariga murojaat qilingan Alisher Navoiy asarda anbiyolarni to‘rtta guruhga ajratadi. Dastlabki guruh mursal payg‘ambarlar bo‘lib, ularga farishta Jabroil vositasida vahiy kelgan. Navoiy bu guruhga Idris, Yofas, Som, Ismoil, Is‘hoq, Ya‘qub, Xizr, Yunus kabi payg‘ambarlarni misol qilib keltiradi. G‘ayri mursal payg‘ambarlar ilhom yoki tushdagi bildirilgan vahiy orqali yo‘l ko‘rsatgan payg‘ambarlardir. Muqaddas kitoblar nozil bo‘lgan ulul-azm payg‘ambarlari Muso, Iso binni Maryam, Ibrohim kabilardir. Eng so‘nggi payg‘ambar xotam payg‘ambar bo‘ib, bu Muhammaddir.

Filologiya fanlari doktori, professor Hamidulla Boltaboyev Nosiriddin Rabg‘uziyning „Qissasi Rabg‘uziy" asariga yozgan taqrizida shunday fikrlarni keltirib o‘tgan: "Ushbu asar 72 qissadan iborat bo‘lgani uchun „Qisas", ya‘ni qissalar nomi bilan yuritiladi. Asarning dastlabki qissasi kosmogoniya, ya‘ni Yer, suv, borliq va mavjudotlarning yaratilishiga oid bo‘lib, ularning Yagona Yaratuvchisi haqida so‘z yuritiladi, uning qodir qudratini ulug‘laydi. So‘ngra esa nabilar tarixi beriladiki, bu tarix ma‘lum ma‘noda Alisher Navoiyning „Tarixi anbiyo va hukamo" asarining yaratilishiga sabab bo‘lgan". Navoiy bu asarni yozishda oʻzidan ilgari paygʻambarlar haqida asarlar yozgan yozuvchilar ishlarini oʻrgangan.

Asarning ikkinchi qismida mashhur obidlar, hakimlar, olimlar zikri keltirilgan. Luqmoni hakim, Suqrot, Aflotun, Aristotolis, Jolinus, Batlimus, Noshiravoni va uning vaziri Buzurjmehr haqida ma‘lumotlar keltirilib, ularning hayotlik vaqtlarida aytgan o‘gitlari-yu hikmatlaridan misollar keltirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Alisher Navoiy*. Mukammal asarlar to`plami*. Toshkent: "Fan" nashriyoti, 2000.
2. ↑  Nosiruddin Rabg`uziy*. "Qisasi Rabg`uziy"*. Toshkent: "Yozuvchi" nashriyoti, 1991.
**Finikiya** — Oʻrta dengizning sharqiy sohilidagi qad. viloyat. Rivoyatlarga koʻra, F.ning aholisi Eritreya dengizi sohillaridan kelgan; ayrim finikiyalik tarixchilarning fikricha, finikiyaliklar F.ning tub aholisidir. Miloddan avvalgi 5—4 ming yillikda F. oʻzining qulay geografik joylashuviga koʻra, Mesopotamiya va Nil vodiysi aholisi bilan faol savdo-sotiq olib borgan. Miloddan avvalgi 2-ming yillik boshlarida quldorlik shahardavlatlari: Ugarit (RasShamra), Sidon (Sayda), Beruta (Bayrut), Arvad(Arad), Tir (Sur) va boshqa vujudga kelib, ular miloddan avvalgi 12-asrgacha Misr firʼavnlari qoʻl ostida boʻlgan. Miloddan avvalgi 13-asr oxiri — 12-asrning boshida F. nihoyat Misr mustamlakasidan xalos boʻlgan. Miloddan avvalgi 1ming yillikda F. Oʻrta dengiz sohil boʻyining Markaziy va Gʻarbiy qismini egallab, bu yerlarga kuplab finikiyalik savdogarlar va qaroqchilar kelishi avj olgan. Tasos o.da temir rudasi konlari ochilgan, Melkart xudosi ibodatxonasi va kichik qishloq bunyod etilgan. Atlantika okeaniga tutashgan Shimoliy Afrika soxillarida, Like, Ispaniyaning jan. kismida, Gades, Malaka, Seksi, Abdera, Sitsiliyada Motiya, Panorm va Sardiyada Nora shaharlari qad. koʻtargan.

F.da hunarmandchilik, savdo-sotiq, kemasozlik juda taraqqiy qilgan; dengiz yoʻllaridan keng foydalanilgan. Shaharlar oʻrtasida hukmronlik uchun kurashlar natijasida kucheizlangan F. miloddan avvalgi 8—7-asrlarda Ossuriyaga, miloddan avvalgi 6-asrda Bobilga, miloddan avvalgi 539 yildan 332 yilgacha axomaniylar davlatiga boʻysungan. F. miloddan avvalgi 332 yildan makedoniyalik Aleksandr davlati, miloddan avvalgi 3-asr oʻrtalaridan Salavkiylar davlati qoʻl ostida boʻlgan. Shu vaqtdan boshlab F.da ellinlashtirish jarayoni kuchaygan. Oʻrta dengiz boʻyidagi Delos, Afina va boshqa shaharlarda finikiyalik savdogarlarning faktoriyalari va uyushmalari paydo boʻlgan. Miloddan avvalgi 2— 1-asrlarda Kiprda YunonFinikiya podsholigi vujudga kelgan. Miloddan avvalgi 63 yildan boshlab F. Rimning Suriya provinsiyasi tarkibiga kirgan. Astasekin finikiyaliklar Suriyaning boshqa aholisi tarkibiga singib ketgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Livon urushi** (1558-83) - Rossiyaning Boltiq dengiziga chiqish uchun Livon ordeni, Shvetsiya, Polsha va Buyuk Litva knyazligi (1569-yildan — Rech Pospolita)ga qarshi urushi. Livon urushi 3 bosqichda boʻlgan: 1-bosqich (1561-yilgacha) — Livon ordenining tor-mor etilishi bilan tugagan; 2-bosqich (1578-yilgacha) — rus qoʻshinlari vaqt-vaqti bilan muvaffaqiyatli janglar olib borganlar va 1577-yil yozida Boltiq boʻyidagi bir qancha qalʼalarni egallaganlar; 3-bosqich (1579-yildan) — rus qoʻshinlari Stefan Batoriyning armiyasi va shved qoʻshinlariga qarshi mudofaa janglari (Pskov mudofaasi, 1581—82 va boshqalar) olib borganlar. Rossiya uchun noqulay boʻlgan Yam-Zapolskiy (1582) va Plyus-sa bitimlari (1583)ni imzolash bilan tugagan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Mikrofotografiya. Gematoksilin
**Gematoksilin** - organik birikma, Haematoxylon campechianum asosiy ekstraktidan olingan tabiiy bo'yoq. Gematoksilin bilan bo'yalganida , hujayra yadrolari quyuq ko'k rangga ega bo'ladi.

Tarix
-----

1865-yildan mikroskopiyada foydalaniladi .

Xususiyatlari
-------------

Yorug'lik va havo ta'sirida sarg'ayib ketadigan rangsiz kristallar. Shirin ta'mi bor. Odatda trigidrat shaklida bo'ladi va 120 ° S da suvsizlanadi. Erish nuqtasi 140 ° C. Issiq suvda eriydi, natriy tetraborat mavjudligi suvli eritmalarda eruvchanlikni yaxshilaydi. Shuningdek, spirt, glitserinda eriydi, sovuq suvda va efirda yomon eriydi .

Ishqoriy eritmalarda u binafsha rangga aylanadi, u qisqa vaqtdan keyin ko'k rangga aylanadi, keyin jigarrang bo'ladi. Suyultirilgan kislotalar bilan o'zaro ta'sir qilmaydi, lekin kislota-ishqor indikatori  xususiyatlariga ega.

Gematoksilinning o'zi biologik preparatlarni bo'yashga qodir emas. Oksidlanish jarayoni ikki vodorod atomining yo'qolishidan iborat bo'lib, bir necha hafta davom etadi va "pishish" deb ataladi. Oksidlanish jarayonini tezlashtirish uchun rang berish eritmalariga kuchli oksidlovchi moddalar kiritiladi, ular vodorod peroksid, kaliy permanganat va boshqa birikmalar bo'lishi mumkin .

Ilova
-----

Mikroskopda turli bo'yash eritmalarida qo'llaniladi. Eritmalarning tarkibi xilma-xil bo'lib, quyidagi guruhlar eng ko'p qo'llaniladi  :

* volfram gematoksilinlari;
* Temir gematoksilinlari;
* alum gematoksilinlar;
* litiyli gematoksilin;
* molibden gematoksilinlari;
* xrom gematoksilin.

Kimyoda alyuminiy va boshqa ionlarni fotometrik aniqlashda analitik reagent sifatida ham qoʻllaniladi .

Shuningdek
----------

* Gematoksilin va eozin bilan bo'yalgan
* Eozin

Adabiyotlar
-----------

* Фрайштат Д. М.*. Реактивы и препараты для микроскопии*. М.: Химия, 1980.

1. 1 2 3 4 5 6  Фрайштат 1980. sfn error: no target: CITEREFФрайштат1980 (help)
**Gemel Mixaylovich Stankevich** ((belaruscha Gemel Mіxaylavіch Stankevіch; 1925-1962) — Ulug‘ vatan urushi qatnashchisi, 111-tank brigadasi vzvod komandiri (25-tank korpusi, 1-Ukraina fronti), kichik leytenant. SSSR qahramoni.

Biografiyasi
------------

Gemel Mixaylovich Stankevich 1925-yil 8-martda Belarus Respublikasi Mogilev viloyatining Bixov tumani Vyunovskaya Seliba qishlog‘ida dehqon oilasida dunyoga kelgan.

Stankevich o‘rta maktabda 8-sinfgacha o‘qigan. Leningrad shahrida yashab „Elektr" zavodida ishlagan. Urushning dastlabki haftalarida Gemel sharqiy qismga yaʼni Toshkent shahriga evakuatsiya qilingan.

Gemel Stankevich 1943-yilda Qizil Armiya safiga chaqirilgan. U yerdan Xarkov tank bilim yurtiga jo‘natilgan va Toshkent yaqinidagi Chirchiq shahriga evakuatsiya qilingan.

Stankevich 1944-yilda o‘qishni muvaffaqiyatli tamomlab, kichik leytenant unvoni bilan frontga jo‘natilgan. U yerda Gemel 25-tank korpusi tarkibida 111-tank brigadasining tank vzvodiga qo‘mondonlik qilgan. Polshani ozod qilish maqsadidagi janglarda qatnashgan, Germaniyaning Guben shahri (hozirgi Gubin, Polsha) uchun boʻlgan janglarda jonbozlik ko‘rsatgan.

Gemel Stankevich o‘z brigadasi bilan Berlingacha bo‘lgan hududda jangler olib borib, Berlin-Praga tank yurishida qatnashgan. Urushdan keyin Gemel Stankevich yana armiyadagi xizmatini davom ettirgan.
1948-yildan KPSS (Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi)aʼzosi hisoblangan.

1951-yilda leytenant unvoni bilan zahiraga chiqarilgan va shu vaqt oralig‘ida Toshkentda yashagan.

1955-yilda Toshkent yuridik institutini tamomlab, tergovchi sifatida ishlay boshlagan.

Gemel Stankevich 1962-yil 5-yanvarda Toshkent shahrida vafot etgan.

### Jasorat

1945-yil 24-fevralda tank otryadi dushmanning mudofaasini yorib o‘tgan va birinchilardan bo‘lib Guben shahriga bostirib kirgan. G.M.Stankevichning tanki dushmanning qarshi hujumlaridan birini qaytarishda faustpatron tomonidan yoqib yuborilgan. Ammo Guben va uning brigadasi jangni tark etmasdan ekipaj nosozlikni bartaraf etgan va xizmatni davom ettirgan. 4 kunlik janglar davomida tankerlar 3 ta o‘ziyurar qurol, 2 ta tank, 4 ta og‘ir qurol va 3 ta minomyot yordamida 180 ga yaqin fashistlarni yo‘q qilishgan.

Mukofotlari
-----------

* SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1945-yil 27-iyundagi (№ 7865-sonli) farmoni bilan fashist bosqinchilariga qarshi kurash frontida qo‘mondonlikning jangovar topshiriqlarini namunali bajarganligi hamda bir vaqtning o‘zida ko‘rsatgan jasorati va qahramonligi uchun kichik leytenant Stankevich Gemel Mixaylovich ,,Lenin" ordeni va ,,Oltin yulduz" medali hamda Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

* Shuningdek, I-darajali Ulug‘ vatan urushi ordeni va Qizil Yulduz medaliga munosib deb topilgan.

Xotira
------

* Toshkent va Bixov shaharlaridagi ko‘chalarga Qahramon nomi berilgan.

Havolalar
---------

* Станкевич Гемел Михайлович.
* Список Героев Советского Союза из Узбекистана.
**Gemagtlyutinatsiya** (gemo... va agglyutinatsiya) — serologik reaksiya; quyilayotgan qon resipiyent (qon oluvchi bemor)ning qon guruhiga moye kelmaganda, qon shaklli elementlaridan eritrotsitlarning bir-biriga yopishib, gʻuj boʻlib choʻkishi. Bevosita va bilvosita gemaglitinatsiya farq qilinadi. Bevosita G.da eritrotsitlarning yopishib qolishi unga antitelo — gemagglyutininlarning toʻgʻridan toʻgʻri taʼsiri tufayli roʻy beradi. Agar gemagglyutinin va eritrotsitlar bir turdagi organizmga xos boʻlsa, izogemagglyutinatsiya sodir boʻladi. Bu qon guruhini aniqlash va donorni toʻgʻri tanlashda qoʻl keladi. Agar yuqoridagi holat har xil turdagi organizmga xos boʻlsa, geteroagglyutinatsiya roʻy beradi, bu asosan ayrim infeksion kasalliklar (masalan, infeksion mononukleoz)da kuzatiladi. Bilvosita G.da tegishli antigen yoki gapten bilan ishlangan eritrotsitlar yopishib qoladi. Bu reaksiya ayrim infeksion va allergik kasalliklarda qoʻllaniladi. Eritrotsitlarning gʻuj boʻlib yopishib qolishi viruslar taʼsirida (masalan, grippda) ham roʻy berishi mumkin. Virusli kasalliklarni aniqlashda bu reaksiyalarning oʻziga xos tomonlaridan foydalaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oʻrta Osiyo daryo qunduzi** [ *manbasi koʻrsatilmagan 829 kun* ] (lotincha: *Lutra lutra seistanica*) — daryo qunduzining Markaziy Osiyo kenja turi.

Tavsif
------

Tana uzunligi 70 mm gacha. Dum uzunligi 440 mm gacha. Tashqi koʻrinishi Afrika qunduzini eslatadi. Juni juda zich va mayin. Tanasining orqa qismi och jigarrang, toʻlqinli, yon tomonlari biroz ochroq, qorin qismi oq-sargʻish yoki oq-kulrang. Boshi old tomonga biroz egilgan. Dum qismi ikki xil rangda: ust tomoni tanasining orqa qismi bilan bir xil rangda, osti esa toʻq sargʻish-oq rangda.

Tarqalishi
----------

Qozogʻistonda — daryo irmoqlari boʻylab. Shuningdek Jungʻariya Olatovi (Koʻksu, Kora, Tentek daryolarining yuqori oqimi); Oʻzbekiston — Toʻpolangdaryo va Qoratogʻdaryo boʻylab, Zarafshondan Qoradaryogacha boʻlgan Zarafshon havzasi; Tojikiston — Zarafshonning yuqori oqimida va Panj, Vaxsh, Kofarnihon daryolari boʻyida; Turkmaniston — Atrek, Tejen va Kushka daryolarining yuqori oqimida, Qirgʻiziston daryosida.

Ular tekisliklar va togʻ daryolarida keng tarqalgan. Dengiz sathidan 2200 m gacha baladlikdagi togʻ daryolarda, suv omborlarida. Qattiq sovuqlarda, suv omborlari qattiq muz bilan qoplanganida, ular yangi joylarga koʻchib oʻtishlari mumkin. Ular hatto kuchli oqimli togʻ daryolarida ham yashaydilar. Erta tongda faol.
**Habibulla Tillayev** –Sharqshunos-filolog-hindshunos, siyosiy fanlar nomzodi, dotsent. 1923-yil Andijon shahrida tugʻilgan. SAGU (hozirgi OʻzMU) sharq fakultetining 1950-yil bitiruvchisi. Sharqshunos-filolog-hindshunos, siyosiy fanlar nomzodi, dotsent.

1950 – 1956 – Andijondagi oʻrta maktabda tarix oʻqituvchisi va direktori; 1956 – 2001-yillar AndDPI da oʻqituvchi, dotsent (1970) va falsafa kafedrasi mudiri. 

**Ilmiy yoʻnalishi –** siyosatshunoslik, Oʻzbekiston qishloq xoʻjaligi tarixi. 10 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi. Bir qancha Xalqaro ilmiy konferensiyalar ishtirokchisi.

**Asosiy ilmiy ishlari:**

Nomz. diss. mavzusi: "O putyax stiraniya klassovыx razlichiy v period perexoda ot sotsializma k kommunizmu". – T. 1967.

  

1. Nekotorыe voprosы stiraniya klassovыx razlichiy // Trudы AndGPI. – Andijan, 1963. – №3.

2. Prevraщeniye selskoxozyaystvennogo truda v raznovidnost industrialnogo – odin iz putey

stiraniya klassovыx razlichiy // Trudы AndGPI. – Andijan, 1964. – №11. 

3. Zakonomernosti v razvitii obщestvennыx otnosheniy v derevne // Istoriya kolxozov i sovxozov Uzbekistana. – Tashkent, 1972. – №3.

4. Razvitiye selskogo bыta // Istoriya kolxozov i sovxozov Uzbekistana. – Tashkent, 1974. – №4.

5. Selo v usloviyax razvitogo sotsializma // Istoriya kolxozov i sovxozov Uzbekistana. – Tashkent, 1980. – №7.
Ibn Xazm (994-1063) Kordova xalifaligining so'nggi yilaridagi yozuvchilar qatoriga shoir va olim sifatida kiradi. Aslida arab-ispan «yangilanishi» aynan undan boshlanadi. Ibn Xazm kordovalik ummaviylarning faol tarafdorlariga kirgan va sulola taxtdan ag'darilgach, O'rta dengiz qirg'og'idagi kichikroq shahar bo'lmish Almeriyaga ketadi. Bu yerda u do'stining iltimosiga ko'ra «Kaptar bo'ynidagi marjon» («Tauq al-Xamama») nomli muhabbat haqidagi risolani yozadi. Bu asar axloq haqidagi risola va badiiy asar ortasidagi oraliq o'rinni egallaydi. «Kaptar boynidagi marjon»  arab adabiyotida faqat bir marta uchraydigan o'ziga xos asar. Uning har bir bobi qandaydir muhabbat qissasiga yoki muhabbat hislarining rivojlanishidagi bosqichlarga: muhabbat belgilari, sadoqat, xiyonat, ajralish kabilarga bag'ishlangan. Muallif odatda umumiy axloqiy-psixologik mulohazalardan keyin o'z xulosalarini tasdiqlash uchun adabiyotdan yoki voqelikdan olingan misollarni keltiradi. Aksariyat hollarda bu misollar muallif zamonidagi Ispaniya hayotidan olingan maishiy latifalar sifatida namoyon bo'ladi. Shunday qilib, «Kaptar bo'ynidagi marjon» o'z tuzilishiga ko'ra al-Jaxizning «Baxillar haqidagi kitob»ini eslatadi, yani janrdagi hikoyalar majmuini tashkil qiladi. Bunday kitob Ibn Xazmgacha Andaluziya adabiyotiga noma'lum bo'lgan. Barcha arab hikoyachilarining odati bo'yicha Ibn Xazm o'z asarini kitobning asosiy mazmunini ifodalovchi she'riy kiritmalar bilan ta'minlagan.

Ayrim tadqiqotchilar Ibn Xazmning muhabbatga bo'lgan munosabatini shoirlarining asarlari  Allohga bo'lgan ilohiy muhabbatning inikosi xolos deb hisoblovchi Bag'dod mistiklarining qarashlari bilan bog'laydilar.

1. ↑  Ziyavuddinova M*. Mumtoz arab adabiyoti*, 2011.
== Ibn as-Saffar ==

Hayoti va Ijodi
===============

Abu al-Qosim Ahmad ibn Abdulloh ibn Umar al-G‘ofiqiy ibn as-Saffor al-Andalusiy (Kordovada tug‘ilgan, 1035 yilda Deniyada vafot etgan), Ibn as-Saffor nomi bilan ham tanilgan, Alda ispan-arab astronomi bo‘lgan. — Andalus. U Kordovadagi hamkasbi Al-Majritiy tomonidan asos solingan maktabda ishlagan. Uning eng mashhur asari 15-asrgacha faol qoʻllanilgan va Kepler ijodiga taʼsir koʻrsatgan astrolabiya haqidagi risola edi. „Zij as-sindhind"ga ham sharh yozgan, Makka koordinatalarini o‘lchagan.

Ibn as-Saffor keyinchalik Abu as-Salt asarlariga taʼsir ko‘rsatgan.

Pol Kunitshning taʼkidlashicha, astrolabiya haqidagi lotin risolasi uzoq vaqtdan beri Mashallahga tegishli boʻlib, Choser tomonidan „Astrolabe haqida risola" yozishda foydalanilgan, aslida Ibn as-Saffor tomonidan yozilgan.

Upsilon Andromedae b nomi bilan ham tanilgan Saffar ekzosayyorasi uning sharafiga nomlangan.

Antarktidadagi Saffar oroli Ibn as-Saffar nomi bilan atalgan.

Adabiyotlar=
============

1. ↑  *Ibn Bakkār, Al-Zubayr, al-ʻĀnī, Sāmī Makkī (ed.), Al-Akhbār al-muwaffaqīyāt (2nd ed.)*. « Dār ʻĀlam al-Kutub » [1996] — 14-18 bet.
**German Rorshax** (olm: **Hermann Rorschach** 8-noyabr 1884 - 1-aprel 1922) Shveysariyalik Freudcha psixiatr va psixoanalitik, "Rorschach testi" shaxsiy tadqiqotlar testining muallifidir.

Hayoti va ijodi
---------------

Rorshax Shveysariyaning Syurix shahrida tugʻilgan, oilada uch farzandning toʻngʻichi, otasi Ulrich Rorshax. Singlisining ismi Anna va ukasining ismi Paul boʻlgan. U bolalik va oʻsmirlik davrini Shveysariya shimolida joylashgan Shaffhauzen shahrida oʻtkazgan. U kleksografiyadan (siyoh dogʻlaridan ajoyib «surʼatlar» tayyorlash) rohatlanardi va uni maktabdosh doʻstlari *Klecks* yaʼni «siyoh dogʻi» deb atar edi.

Rorshaxning otasi sanʼat oʻqituvchisi boʻlgan, otasining ijodi, yaratuvchanligi va oddiy surʼatlarni chizishi, tasvirlashi uni ilhomlantirgan. Maktabni bitirish arafasida, u kelajakda sanʼat yoki fanda ish faoliyatini yurgizish uchun aniq bir qarorga kelolmagan. Keyin mashxur olmon biologi Ernst Haeckelga maslahat soʻrash maqsadida xat yuboradi. Olim Rorshaxga fanni tavsiya qiladi va u Syurix universiteti qoshidagi tibbiyot maktabiga aʼzo boʻladi. Rorshax 1906-yilda Berlinda oʻqib yurgan chogʻida, Rossiyada boʻladigan bayramga borish uchun rus tilini oʻrgana boshlaydi.

U, Carl Jungni oʻqitgan mashxur psixiatr Eugen Bleuler qoʻl ostida oʻqiy boshlaydi. Psixoanaliz uzra intellektual doirada ilhomi joʻshayotgan Rorshax hayoliga doimiy ravishda bolalik davridagi siyoh dogʻlari keladi. Talabalik davrida, u turli xil insonlarga bir xil siyoh dogʻlari bilan tasvirlangan har xil detallarni koʻrsatmoqchi boʻladi va siyoh dogʻlari bilan tasvirlangan surʼatlarni maktab bolalariga koʻrsatadi va ularning javoblarini analiz qiladi.

1857-yilda olmon doktori Justinus Kerner ommabop sheʼriy kitobni nashr ettiradi,

Manbalar
--------

1. ↑  „German Rorshax tarjimai holi (ingliz tilida)". *Brography.com*.  Biography.com. 14-noyabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-noyabr 2013-yil.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Oʻrta miya** (tezepserpakt) — bosh miyaning oraliq miya bilan Varoliy koʻprigi oʻrtasida joylashgan boʻlagi. Miya oyoqchalari, toʻrt tepalik plastinkasi va oyoqchalar orasida joylashgan miya suv yoʻlidan iborat.

Oʻrta miyaning koʻndalang kesimida 3 qism tafovut qilinadi. 1) tom plastinkasi — toʻrt tepalikni oʻz ichiga olgan miya suv yoʻligacha boʻlgan qism; 2) tomcha — miya suv yoʻli bilan qoramtir moddagacha boʻlgan qism, bu yerda dumaloq shaklli qizil yadro joylashgan; 3) miya oyoqchalarining asosi, u asosan, oq moddadan iborat boʻlib, bosh miyaning poʻstlogʻidan boshlanuvchi efferent oʻtkazuvchi yoʻllardan tashkil topgan. Oyoqchalarining miya suv yoʻli atrofida III va IV juft bosh miya nervlarining somatik va parasimpatik yadrolari joylashgan. Oʻrta miya muskullar tonusini tartibga solib, odam muvozanatini saqlash va yurishda faol qatnashadi. Oʻrta miya jarohatlanganida yoki kasallanganda muskullar kuchli qisqarib, oyoqqoʻllar bukilmay qoladi.

Toʻrt tepalikning ustki doʻmboqcha yadrolari koʻzning toʻr pardasidan impulslar qabul qilib, kerakli javob yuboradi, yaʼni yorugʻlik tomonga boshni burishda qatnashadi. Koʻzga kelayotgan nur yoʻnalishiga qarab koʻz qorachigʻining kengayishi yoki torayishini, koʻz gavharining holatini atrofmuhitni aniq koʻrishga (akkomodatsiya) moslashtiradi. Toʻrt tepalikning pastki doʻmboqchalarida joylashgan yadrolar quloqni tovushga nisbatan moslash, boshni tovush tomonga burish kabi holatlarni idora etadi (yana qarang Bosh miya).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Potensiometrik analiz usullari elektrod potensialini ochishga 
asoslangan bo‘lib, elektrod potensiali bilan eritmaning 
konsentratsiyasi orasidagi bog‘lanishni o‘rganadi. Elektrolit 
eritmasiga elektrodlar tushirilganda, elektrod bilan eritma orasidagi 
sirt chegarasida potensial yuzaga keladi. Bu potensial Nernst 
tenglamasi yordamida ifodalanadi:

{\displaystyle E=E^{0}+{\frac {RT}{nF}}\ln {\frac {a\_{\rm {Ox}}}{a\_{\rm {Red}}}}},
Bu yerda:

* {\displaystyle E} — elektrod potentsiali, {\displaystyle E^{0}} — volt bilan o'lchangan standart elektrod potentsiali ;
* {\displaystyle R} — universal gaz doimisi, 8,314 Дж/(mol·K) teng;
* {\displaystyle T} — mutloq harorat;
* {\displaystyle F} — Faradiy doimiysi, равная 96485,33 Kl•mol−1 teng;
* {\displaystyle n} — jarayonda qatnashgan elektronlar soni;
* {\displaystyle a\_{\rm {Ox}}} va {\displaystyle a\_{\rm {Red}}} — yarimreksiyada qatnashgan oksidlovchi va qaytaruvchilarning mos ravishdagi aktivligi.

Agar Nernst formulasiga F va R kiritib, natural logarifimdan  o'nli lagarifimga o'tsak, T= 298K da quydagi formulani olamiz.

{\displaystyle E=E^{0}+{\frac {0,0591~{\rm {V}}}{n}}\lg {\frac {a\_{\rm {Ox}}}{a\_{\rm {Red}}}}}
Potensiometrik analiz usullari bevosita va bilvosita usullarga 
boiinadi. Bevosita usullarda. moddalarning konsentratsiyalari va aktivliklari (pH, pM, рА), dissotsiatsiya konstantalari (рКа, pKb), 
muvozanat va barqarorlik konstantalari, eruvchanlik ko‘paytmalari 
va boshqa fizik-kimyoviy kattaliklar aniqlanadi. Bilvosita usullar 
yordamida titrlash (protolitom etriya, oksredmetriya, 
kompleksimetriya va shu kabilar) davomida titrlashning oxirgi 
nuqtasi topiladi. Potensiometriyada potensialni o‘lchash uchun 
indikator (vodorod selektiv shisha, natriy yoki boshqa ionga selektiv 
shisha yoki membrana, metall, metall oksid va boshqa) va taqqoslash 
(normal vodorod, kumush xloridli, talliy xloridli, to‘yingan kalomel 
va boshqa) elektrodlar ishlatiladi. Potensiometriyaning ayrim ionlarni 
aniqlashga mo‘ljallangan indikator elektrodlari ishlatiladigan 
sohasiga *ionometriya* deyiladi. Taqqoslash elektrodlari o‘lchash 
davomida doimiy haroratda o‘z potensialini o‘zgartirmaydi. 
Potensiometrik titrlashning oxirgi nuqtasini topish uchun hisoblash, 
chizma (integral, differensial, ikkinchi darajali hosila, egri chiziqlarni 
to‘g‘rilash — Gran) va muayyan potensial (pH) gacha titrlash usullari 
mavjud.

Adabiyotlar
-----------

* Корыта И. Дворжак И. Богачкова В.*. Электрохимия*, пер. с чеш. М. 1977.
* Дамаскин Б. Б. Петрий О.А.*. Основы теоретической электрохимии*, М. 1978.