recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Korxalli** - Hindistonning Karnataka shtatining Bijapur tumanidagi Almel Taluk shahrida joylashgan katta qishloq.

Geografiyasi
------------

**Korxalli** yoki **Koralli** manzilida joylashgan17°01′N 76°13′E﻿ / ﻿17.02°N 76.21°E﻿ / 17.02; 76.21GO, o'rtacha balandligi 516 metr (1693 fut) taxminan 74 kilometr (46 mi) okrug shtab-kvartirasidan sharqqa tomon Bijapur, 13 kilometr (8.1 mi) Sindagidan va 554 kilometr (344 mi) Shtat poytaxti Bengaluru shahridan. U Korxalli Panchayath ostida keladi. Belgaum bo'limiga tegishli. Karnatakada jami 494 oila istiqomat qiladi. Korxalli qishlog‘ida 2803 nafar aholi yashaydi, shundan 1470 nafari erkaklar, 1333 nafari ayollardir.

Aholisi
-------

Korhalli aholisi 2803 kishidan iborat bo'lib, 1470 erkak va 1333 urg'ochi bo'lgan. Korxalli qishlog'ida 0-6 yoshdagi bolalar aholisi 391 kishini tashkil etadi, bu qishloq aholisining 13,95 foizini tashkil qiladi. Korhalli qishlog'ining o'rtacha jinsiy nisbati 907 ni tashkil etadi, bu Karnataka shtatidagi o'rtacha 973 dan past. Aholini ro'yxatga olish bo'yicha Korhalli uchun bolalar Jinsi nisbati 917, Karnataka o'rtacha 948 dan past. Korhalli qishlog'ida Karnataka bilan taqqoslaganda savodxonlik darajasi past. 2011 yilda korhalli qishlog'ining savodxonlik darajasi Karnatakaning 62,35% ga nisbatan 75,36% ni tashkil etdi. Korhalli shahrida erkaklar savodxonligi 73,38%, ayollarning savodxonligi 50,17% ni tashkil etdi.

Hindiston konstitutsiyasi va Panchyati Raaj qonuniga ko'ra, Korxalli qishlog'i qishloq oqsoqoli etib saylangan Sarpanch qisloq boshlig'i tomonidan boshqariladi.

Yana qarang
-----------

* Bijapur
* Districts of Karnataka
* Sindagi
* Bengaluru
* Muddebihal
* Almel

Manbalar
--------

1. ↑  *Registrar General & Census Commissioner, India.* „Census of India: Villages with population 2000 & above". Qaraldi: 4-iyul 2011-yil.
2. ↑  „Yahoomaps India:". 18-dekabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-dekabr 2008-yil.

 Korhalli, Bijapur, Karnataka
3. ↑  Falling Rain Genomics, Inc - Sindagi

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kopperfild Devid** (asli Dodik Kotkin) (1959.16.1, Nyu Jersi shtati, Metchen shahri) — amerika fokuschisi, afsungar, dunyoning eng mashhur koʻzbogʻlovchisi. Ota-onasi asli odessalik. K.ning yoshligidan xotirasi juda kuchli boʻlgan. 4 yoshida bobosi koʻrsatgan fokuslarni tezda oʻzlashtirib, izidan qaytargan. 7 yoshidan mustaqil, oʻzi oʻylab topgan fokuslarini odamlar oldida namoyish eta boshlagan. 12 yoshidan turli shaharlar boʻylab tomoshalar koʻrsatgan. 15 yoshida AQSH "afsungarlar jamiyati"ga qabul qilingan. 16 yoshidan Nyu-York universitetida afsungarlikdan dars bergan. 1974-yildan Chikagoning "Sehrgar" myuziklida ishlagan va uzun musiqali loyihalari uchun "Kopperfild" taxallusini olgan. 1978-yil "Ey-bi-si" telekompaniyasida dunyoga mashhur koʻrsatuvlarini olib borgan.

80-yillardan butun Amerika va dunyoni aylanib, oʻz tomoshalari bilan jahonni lol qoldirmoqda. Eng mashhur tomoshalari: Buyuk Xitoy devorini "teshib oʻtish", "Grand-Kanon" ustidan uchib oʻtish, Ozodlik Haykalini "yoʻq qilish", moʻz tagida oʻtirib, keyin uni yorib chiqish, olov ichidan ham oʻzini, ham yonidagi ayolni sogʻ-omon "olib chiqish" va boshqa Nufuzli "Emi" mukofotiga 12-marta sazovor boʻlganMohina Ashirova.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Attraktantlar** (lot. attraho – oʻzimga jalb qilaman) – hasharotlarni oʻziga jalb etuvchi tabiiy va sintetik kimyoviy moddalar. Bir hujayrali or-ganizmlarning A. odatda, ijobiy xemo-toksisni (qarang Xemotoksis) vujudga kel-tiruvchi moddalar hisoblanadi. Masalan, saharoza va aminokislotalar turli xil harakatchan bakteriyalarni oʻziga jalb qiladi. Siklik ATF esa zam-burugʻlar (miksomitsetlar)ning tabiiy A. hisoblanadi. A. taʼsir qilish doirasi bir necha mm dan bir necha km gacha boradi. Hozirgi kunda hasharotlarning A. juda yaxshi oʻrganilgan. Bular 3 asosiy guruhga boʻlinadi: hasharotlarning muayyan jin-siga; ozuqa moddaga va tuxum qoʻyish muhitiga jalb qiluvchilar. Birinchi guruh moddalari – jinsiy A. yoki fero-monlardir. Turli xil hasharotlarning 300 dan ortiq feromonlari yaxshi oʻrganilgan. Bular asosida juda koʻp sintetik feromonlar ham yaratilgan. Jinsiy feromonlar haddan tashqari kam miqdorda ham ta’sir koʻrsatish xu-susiyatiga ega. Erkak ipak qurti jinsiy A. 1 sm3 havoda konsentratsiyasi ZLO"19 g miqdorida ham oʻziga jalb qilish xu-susiyatini saqlaydi. Hasharotlarning ozuqa manbaiga jalb kiluvchi A. (ozuqa A.) organizmlar oziqlanadigan ovqat hidiga ega boʻladi. Ipak qurtining tut barglari bilan oziqlanishga jalb qiluvchi A. asosini bir qator kimyoviy moddalar bilan bir qatorda boshqa oʻsimliklarda de-yarli uchramaydigan morin moddasi tash-kil qiladi. Koʻpchilik hollarda ozuqa A. sifatida bitta emas, balki bir ne-776chta moddalar birgalikda ishtirok etadi. Hasharotlarni tuxum qoʻyish joyiga jalb qiluvchi A. guruhi, mas, daraxtlarning poʻstlogʻidan ajraladigan uchuv-chan moddalar poʻstlokxoʻr qoʻngʻizlarni, issiqqonli hayvonlar ajratadigan karbonat angidrid gazi qon soʻruvchi hasharotlarni oʻziga jalb qilishi aniqlangan.Oʻsimliklarni himoya qilishda fe-romonlardan foydalaniladi. A.ni in-sektitsidlar bilan birgalikda ishlatish juda samarali. Zararkunandalar har bir avlodining rivojlanishini, en-tomofaglarnm dalaga qoʻyish muddatlarini belgilash va kimyoviy kurash choralarini qoʻllashga zaruratni aniqlashda A. katta ahamiyatga ega.Abdukarim Zikiryoev.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sara Bustad** (1994-yil 20-noyabrda tugʻilgan) — amerikalik xokkeychi, hozirda Premer Xokkey Federatsiyasining (PHF) Minnesota Whitecaps jamoasida oʻynaydi. Oʻzining zarbalarni toʻsib qoʻyish qobiliyati va aniq oʻyini bilan tanilgan himoyachi mutaxassis, u butun faoliyati davomida ham hujumchi, ham himoyachi sifatida oʻynadi.

U Minnesota shtatidagi Woodbury shahridagi Woodbury oʻrta maktabida xokkey boʻyicha ayollar jamoasining bosh murabbiyi.

Faoliyati
---------

Minnesota shtatining Stillwater shahrida oʻsgan, u oʻrta maktabgacha oʻgʻil bolalar xokkeyini oʻynagan, u eyrda Stillwater hududi oʻrta maktabining qizlar jamoasida oʻynagan va 2010-yildan 2013-yilgacha har bir oʻyinda oʻrtacha 3 ochko olgan.

2013-yildan 2018-yilgacha u Minnesota shtat universitetida oʻynagan va NCAAning 138 oʻyinida 16 ochko toʻplagan. U oʻzining birinchi universitet mavsumida qizil forma kiydi. U 2014-15-yilgi mavsumda oʻynashga qaytdi va oʻzining NCAAdagi birinchi golini 2015-yilning 16-yanvarida urdi. U oʻzining birinchi ikki universitet mavsumida himoyachi sifatida oʻynadi, ammo kollejdagi faoliyatining qolgan qismida hujumga oʻtdi.

Oʻqishni tugatgandan soʻng, u NWHLning Buffalo Beauts bilan birinchi professional shartnomasini imzoladi. U oʻzining yangi NWHL mavsumida 23 oʻyinda 11 ochko toʻpladi. U mavsum oxirida oʻyinchini tepgani uchun penalti olganidan soʻng diskvalifikatsiya qilindi, shuningdek, „Metropolitan Riveters" aʼzosi Medison Paker bilan jang uchun diskvalifikatsiya qilindi.

2020-21-yilgi NWHL mavsumi oldidan u Minnesota Whitecaps bilan shartnoma imzolash uchun oʻz davlatiga qaytdi.

Xalqaro karyera
---------------

Bustad AQShning Xokkey milliy rivojlanish lageriga ikki marta tashrif buyurdi, bir marta U16 oʻyinchisi va bir marta U17 boʻldi.

Shaxsiy hayot
-------------

Bustad Stillwater hududi oʻrta maktabida oʻqidi, u yerda maktab xori aʼzosi edi. U ilgari NHLning Tampa Bay Lightning jamoasi xokkey boʻyicha koordinatori boʻlib ishlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Bustad is Stillwater's leading edge". *Star Tribune*.
2. ↑  *Gazette.* „Rutscher and Bustad finalize their collegiate plans". *hometownsource.com*.
3. ↑  „Buffalo Beauts Add More Versatility With Sara Bustad" (18-sentabr 2019-yil).
4. ↑  *Lippa.* „Buffalo Beauts enter 2019-20 season with focus on 'growing the game'". *news.wbfo.org*.
5. ↑  *Rodriguez.* „NWHL Mid-Season Report Card: Buffalo Beauts". *The Ice Garden* (4-yanvar 2020-yil).
6. ↑  „NWHL: Third Place Up For Grabs". *The Victory Press* (20-fevral 2020-yil).
7. ↑  *Bryant.* „The three best rivalries in the NWHL". *The Ice Garden* (1-iyul 2020-yil).
8. ↑  *Podelski.* „Minnesota Whitecaps Continue to make big moves for 2021 Season" (28-oktabr 2020-yil).
9. ↑  „Sara Bustad - Women's Hockey". *Minnesota State University - Mankato Athletics*.
10. ↑  „Buffalo Beauts: Sara Bustad, My Game Day Routine" (5-mart 2020-yil).
11. ↑  „6: Sara Bustad by The Culture Icon Podcast • A podcast on Anchor". *Anchor*.
**Sekkim** — Hindiston tarkibidagi shtat. Sharqiy Himolay togʻlarida. Nepal, Butan va Xitoy bilan chegaradosh. Maydoni 7,3 ming km². Aholisi 576 ming kishi (2001), asosan, bxotiya, lepcha, nepali, ingliz tilida soʻzlashadi. Lepcha va bxotiyalar (30,8%) buddizm (lamaizm) diniga, kalgan xalqlarning koʻpchiligi (66,7%) induizm diniga eʼtiqod qiladi. Maʼmuriy markazi — Gangtok sh.

S. hududi Katta Himolay togʻlarining jan. yon bagrida, 1500 m dan balandda joylashgan. Eng baland joyi 8585 m. Chukur dare vodiysi koʻp. Eng yirik daryosi — Tista. Iqlimi subekvatorial, sernam, togʻ iqlimi. Yillik yogʻin 3000–4000 mm, shimolida 500 mm gacha. Gangktokda yanvarning oʻrtacha temperaturasi G, iyulniki 19°.Balandlik mintaqalari yaqqol koʻzga tashlanadi. 4000 m balandlikkacha barg toʻkuvchi va igna bargli oʻrmonlar, undan yuqorisi alp oʻtloqlari.

16-asroxiridan S. hududiga tibetliklar kirib kelgan. 18-asr oxirigacha S. Tibetga tobe boʻlgan. 19-asr 2-yarmidan 1946-yilgacha Angliya mustamlakasi. 1949-yildan Hindiston protektorati. 1950-yilda Sekkim—Hindiston shartnomasiga muvofiq, Hindiston hukumati S.ning mudofaasi va hudud butunligini taʼminlashni oʻz zimmasiga oldi. 1973-yildan barcha maʼmuriy faoliyatlar Hindiston hukumati ixtiyoriga berildi. 1974-yil aprelda 1umumiy saylov oʻtkazildi. 3 iyulda konstitutsiya qabul qilindi. 1974-yil sentabrda S.ga Hindistonning uyushgan shtati maqomi berildi. 1975-yil maydan S. — Hindistonning 22shtati.

S. — agrar shtat. Aholi dehqonchilik, chorvachilik va qisman yogʻoch tayyorlash bilan shugʻullanadi. Togʻ oraligʻidagi vodiylar va dare qayirlarida sholi, makkajoʻxori, batat, soya, ziravorlar ekiladi. Bogʻdorchilikda apelsin, olma, ananas, banan oʻstiriladi. Choy plantatsiyalari bor. S. jahon bozoriga kardamon yetkazib berish boʻyicha 1-oʻrinni egallaydi. Chorvachilikda qoramol, qoʻy boqiladi. Hunarmandchilikda uyroʻzgʻor buyumlari, qogʻoz tayyorlanadi, gilam toʻqiladi. Yogʻoch oʻymakorligi rivojlangan, kumush buyumlar yasaladi. Foydali qazilmalardan qoʻrgʻoshin, rux, mis rudalar kezib olinadi. Rangpodagi ktda polimetall rudalar qayta ishlanadi. Qimmatbaho toshlarga ishlov beruvchi, oziq-ovqat korxonalari mavjud. Davlat kustar sanoat institutida anʼanaviy sanoat tarmoklarini rivojlantirish sohasida tadqiqotlar olib boriladi. GESlar qurilgan. Turizm rivojlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fallon** (talaffuzi: *Fallon*) — AQShning Nevada shtati, Churchill okrugida joylashgan shahardir. 2020-yilgi aholini roʻyxatga olish vaqtida aholi soni 9 327 kishini tashkil qilgan. Fallon Churchill okrugining okrug markazi hisoblanadi va Laxontan vodiysida joylashgan.

Geografiyasi
------------

Fallon gʻarbiy Churchill okrugida 39°28′22″N 118°46′44″W﻿ / ﻿39.47278°N 118.77889°W﻿ / 39.47278; -118.77889GO (39,472792, −118,778826) geografik koordinatalarda joylashgan.

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, Fallon umumiy maydoni 3.65 kvadrat mil (9.45 km2) tashkil qiladi, shundan 3.63 kvadrat mil (9.41 km2) quruqlik va 0.02 kvadrat mil (0.05 km2) yoki 0,49% suvdan iborat.

Demografiyasi
-------------

2000-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 7 536 kishi, 3004 xonadon va 1 877 oila istiqomat qilgan. Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 2474,1 nafar kishi. Shaharning irqiy tarkibi 76,5% oq tanli, 2,0% afro-amerikalik, 3,0% tubjoy amerikaliklar, 4,7% osiyoliklar, 0,3% Tinch okeani orollari, 0,3% boshqa irqlardan va 3,3% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 9,9 foizini tashkil etadi.

Shaharda 3 004 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 35,4 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 42,7 foizi er-xotinlar, 15,3 foizi eri boʻlmagan ayollar, 37,5 foizi oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 30,7 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 11,4 foizi 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor.

Shahar aholisi yosh taqsimotiga koʻra, 28,4% 18 yoshgacha, 10,3% 18 yoshdan 24 yoshgacha, 29,7% 25 yoshdan 44 yoshgacha, 19,4% 45 yoshdan 64 yoshgacha, 12,2% 65 yosh yoki yoshi kattaroqdir. Aholining oʻrtacha yoshi 32 yoshni tashkil qiladi. Har 100 ayolga 95,7 erkak toʻgʻri keladi. 18 va undan katta yoshdagi har 100 ayolga 91,5 erkak toʻgʻri keladi.

Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 35 935 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 41 433 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 35 356 dollarni, ayollarniki esa 22 818 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 16 919 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 9,5 foizi va aholining 12,6 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlarning 15,6 foizi va 65 va undan katta yoshdagilarning 10,3 foizi qashshoq hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „U.S. Census Bureau Quickfacts". Qaraldi: 14-may 2022-yil.
2. ↑  „Find a County".  National Association of Counties. 31-may 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyun 2011-yil.
3. ↑  „US Gazetteer files: 2010, 2000, and 1990".  United States Census Bureau (12-fevral 2011-yil). Qaraldi: 23-aprel 2011-yil.
4. ↑  „Geographic Identifiers: 2010 Demographic Profile Data (G001): Fallon city, Nevada".  U.S. Census Bureau, American actfinder. 12-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-oktabr 2014-yil.
5. ↑  „U.S. Census website".  United States Census Bureau. Qaraldi: 31-yanvar 2008-yil.
**Tutu** (boshqa Tithoes) — qadimgi Misr mifologiyasidagi Xudo, kech davrda butun Misrda oddiy odamlar sigʻingan.

Mifologiya
----------

Bugungi kunda Xudo Tutuga bagʻishlangan yagona mashhur ibodatxona Kellisning qadimiy turar-joyida joylashgan. Tutu tasviriga ega boʻlgan relyeflar Kalabsha kabi boshqa ibodatxonalarning devorlarida ham uchraydi. Shenxur ibodatxonasi devorlarida Tutu unvoni yozilgan boʻlib, u shunday yangraydi: „uni chaqirganning oldiga kelgan". Tutu shuningdek, „Neytning oʻgʻli", „Arslon", „buyuk kuch" va „Sehmet jinlarini boshqarish va yovuz shaytonlar Bast" kabi boshqa nomlarga ega.

U qanotli sherning tanasi, inson boshi, falak yoki timsoh va ilon shaklidagi quyruqli gibrid jonzot sifatida tasvirlangan. Tutu urush va ovchilik maʼbudasi Neytening oʻgʻli edi. Tatuning boshqa onalari maʼbuda Mut, Sehmet, Nehbet va Basta edi. Mut, Sexmet, Nexbet va Bast maʼbudalari Tutuning boshqa onalari hisoblangan. Bu Tutu jinlar ustidan kuchga ega edi, degan maʼnoni anglatadi.Uning roli „urush xudosi" tomonidan yuborilgan jinlarni yoʻq qilish edi; maʼbudalarning boshqa oʻgʻillari Tutu kabi bir xil vazifani bajarishar edi. Ular Maahes, Honsu, Shezmu va Nefertum edi.

Dastlab, Tutu qabrlarning himoyachisi hisoblanardi va keyinchalik u uyqudagilarni yomon tushlar va xavf-xatarlardan himoya qiluvchi rolini oʻynadi. Oddiy odamlar Tutuni hurmat qilar va sigʻinar edi, unga qurbonlik qildilar va koʻchma qurbongohlarda turli marosimlarni bajardilar. Qurbonlik gʻozva nonni oʻz ichiga oladi. Marosimlar oʻzlarini xavf-xatarlardan va yomon tushlardan himoya qilish uchun qilingan. Tutu jinlarga qarshi himoya qilish, hayotni uzaytirish va odamlarni oʻliklarning dunyosidan himoya qilgan deb takidlangan.

Yana qarang
-----------

* Shezmu
* Maahes
* Xonsu
* Nefertum

Manbalar
--------

1. ↑  www.globalegyptianmuseum.org retrieved March 18, 2009

Adabiyotlar
-----------

* *Kaper, Olaf E.* Misr xudosi Tutu: sfenks xudosi va yodgorliklar korpusi bilan jinlar ustasini oʻrganish. — Peeters Publishers, 2003-yil.
* Sauneron, JNES 19.-1960. — 285-bet.
* *Xart, Jorj*. Misr xudolari va maʼbudalarining Routledge lugʻati, ikkinchi nashr. — Routledge, 2005-yil.

Havolalar
---------

* Misr xudosi Tutu Wayback Machine saytida arxivlandi (2013-06-23).)
* Tutu xudosi ilonlarni bosgan sfenks sifatida)
**Hakqi Behich Bayich** (1886, Istanbul — 1943-yil 12-oktabr, Anqara) — turk siyosatchisi. Turkiya Buyuk Millat Majlisining 1-davrida Denizli deputatlari va bu davrda tuzilgan I. Ijroiya deputatlari qo'mitasining ilk oylarida deputatlik qildi. U 1920-yil oxirida taktik fikrlar bilan Mustafo Kamol posho tomonidan asos solingan Turkiya Kommunistik partiyasining bosh kotibi (bosh kotibi) boʻlganida tarixga kirdi.

Hayotiy
-------

U 1886-yili Istanbulda asli cherkes oilasida tugʻilgan. 1905-yilda davlat xizmati maktabini tamomlab, Moliya vazirligining buxgalteriya bo'limiga o'qishga kiradi. 1909-1917-yillarda Bilejikda tahririyat mudiri, viloyat muxbiri, so'ngra gubernator bo'lib ishlagan. U 1917-yilda gubernator bo'lgan Akkaning inglizlar tomonidan bosib olinishidan keyin Istanbulga qaytib keldi. 1919-yili Anadoluga borib, Sivas kongressida Denizli vakili sifatida qatnashdi.

Oxirgi Usmonli parlamentiga va 1920-yili Turkiya Buyuk Millat Majlisiga Denizlidan deputat sifatida kirdi. 1920-yil 25-aprelda Moliya vazirligining oʻrinbosari, 1920-yil 17-iyulda esa Ijroiya qoʻmitasining birinchi oʻrinbosarlari tarkibiga ichki ishlar boʻlimi muovini etib saylangan. U 1920-yil 4-sentabrda soʻlparast ekanligi ma’lum boʻlganligi sababli qisqa vaqt ichida sakkizta ogʻzaki savol va toʻrtta ishonchsizlik taklifi berilganidan soʻng oʻz lavozimidan iste’foga chiqdi. Xuddi shu yili Yashil armiya jamiyati tarqatib yuborilgach, 1920-yil 18-oktabrda Mustafo Kamol Posho tomonidan asos solingan Turkiya Kommunistik partiyasining bosh kotibi etib tayinlandi. Shuningdek, u partiyaning matbuot organiga aylangan Yeni Gün gazetasining bosh muharriri edi. Turkiya Kommunistik partiyasi tashkil etilganining uchinchi oyidayoq tarqab ketdi. 1923-yilgacha davom etgan deputatlik vazifasini bajarib, siyosatdan nafaqaga chiqib, nafaqada hayot kechirdi.

1943-yil 12-oktabrda Anqarada vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Hakkı Behiç Bayiç".  Kim Kimdir. 12 kasım 2016da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26 haziran 2017.

* Turkiya Respublikasi Bosh Vazirligi
**Aziza Y. al-Hibri** (arabcha: ) — amerikalik faylasuf, islom va huquq boʻyicha ixtisoslashgan huquqshunos olima.

Tarjima holi
------------

Aziza al-Hibri Richmond universitetining TC Williams yuridik maktabining faxriy professori. U sobiq falsafa professori, „Hypatia: A Journal of Feminist Philosophy" jurnalining muharriri va „KARAMAH: Inson huquqlari boʻyicha musulmon ayollar advokatlari" (inglizcha: KARAMAH : Muslim Women Lawyers for Human Rights) asoschisi va prezidenti. Al-Hibri Fulbright olimi boʻlib, Islom va demokratiya, musulmon ayollar huquqlari va Islomdagi inson huquqlari haqida koʻp yozgan. U Unity Productions Foundation tomonidan ishlab chiqarilgan PBS hujjatli „Muhammad: Legacy of a Prophet" (tarjimasi: Muhammad: Paygʻambar merosi) (2002) ning maslahatchisi boʻlgan.

Aziza al-Hibri jamoat hayotida din boʻyicha Pyu Forum, Harvard universitetining Pluralizm loyihasi va Religion & Ethics Newsweekly (PBS televideniye tarmogʻi) kabi turli tashkilotlarning maslahat kengashi aʼzosi. U, shuningdek, „Konstitutsiya loyihasi" notijorat tashkilotining ozodlik va xavfsizlik qoʻmitasining aʼzosi. 2011-yil iyun oyida al-Hibri Prezident Barak Obama tomonidan AQShning Xalqaro diniy erkinlik boʻyicha komissiyasida komissar etib tayinlangan.

U, shuningdek, Enn Braude tomonidan tahrirlangan „Transforming the Faiths of our Fathers: Women who Changed American Religion" (2004) kitobining uchinchi bobini yozgan.

Al-Hibri arab dunyosida birinchi skaut harakatiga asos solgan shayx Toufik al-Hibrining nevarasi.

Manbalar
--------

1. ↑  „President Obama Appoints Professor al-Hibri to U.S. Commission on International Religious Freedom", *USCIRF*, June 8, 2011. Retrieved on January 16, 2015.
2. ↑  „Table of Contents: Transforming the faiths of our fathers".  Catalog.lib.uchicago.edu. Qaraldi: 14-aprel 2015-yil.

Havolalar
---------

* Aziza Y. al-Hibriyning bosh sahifasi
* KARAMAH: Musulmon ayollar inson huquqlari boʻyicha yuristlar
* Op-Ed: Obamaning Islomga koʻprigi
**Tutkovul** — Janubiy Tojikistondagi (Nurek shahridan jan.da) qad. manzilgoh xaro-basi. Maydoni taxminan 1 ga. 1963—69 yillarda qazish ishlari olib borilgan. Mezolit (mil. av. 10—9-ming yillik) va neolit (mil. av. 7 — 5-ming yillik) davrlariga oid qatlamlar aniqlangan. Topshan yasalgan yarim aylana oʻchoqlar, tosh parchalaridan terib ishlangan "turar joy maydonchalari" chiqqan. Sopol buyumlar uchramagan. Neolit davri qatlamlari uchun butun, yaxlit tosh va tosh parchalaridan yasalgan qoʻpol qurollar, mikrolit koʻrinishidagi kremniydan ishlangan asboblar xos. mezolit davri qatlamidan esa koʻplab geometrik shakldagi (trapetsiyasimon) qurollar chiqqan. Neolit qatlami os-tidan ayol va 3 goʻdakning bosh suyaklari topilgan, ularning barchasi yev-ropeoid irqqa xos. T. aholisi neolit davrida ibtidoiy chorvachilik bilan shugʻullangan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Azizlar masjidi** (**Azizlarxon eshon masjidi**; Shayxontohur tumani, Yalangqor koʻchasi, 2-uy) - meʼmoriy yodgorlik (18-asr 2-yarmi). Mir Qurbonshayx eshon qurdirgan. Nomi uning avlodlaridan-Xodixon azizlar yoki Zayniddinxon eshon nomi bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. Sababi ularning har ikkisi ham xalq orasida «Azizlarxon» nomi bilan mashhur boʻlgan. Masjid meʼmor I.F.Borodina tomonidan tarixiy yodgorlik sifatida qayd etilgan (1953) boʻlib, xonaqoh va ayvondan iborat. Ayvoni janubiy-sharq tomonda, ikki qatorda beshtadan ustunlar qoʻyilgan. Kvadrat tarhga ega xonaqoh gumbazi oʻtmishda shikastlanib, koʻchib tushgan. Xonaqohning ichki devorlariga ishlangan tokchalar keyinchalik suvab tashlangan. Gʻarbiy devorda mehrob, qolgan uch tomoniga esa eshiklar oʻrnatilgan (keyinchalik yopib tashlangan). Hovlida 300 yillik chinor saqpangan. Masjid 20-asr boshlarida ham Yalangqor mahalla ahli uchun jome masjidi vazifasini bajarib kelgan. 20-asrning 20-yillarida Toshkentdagi boshqa koʻplab masjidlar qatori yopilgan va uzoq vaqt qarovsiz qolgan. Mahalla aholisi 1946 yilda masjidni qayta ochishni soʻrab hukumat idoralariga murojaat qilishgan. Biroq, undan 3 km masofada (oʻsha vaqtda rasmiy ochilgan masjidlar orasida 2–4 km masofa boʻlishi belgilangan edi) Olmazor masjidi faoliyat yuritayotgani uchun uni ochishga ruxsat berilmagan. Natijada boshqa masjidlar kabi Azizlar masjidi ham turli muassasalar ixtiyorida boʻlgan va shu davr oraligida bir necha bor yongindan zarar koʻrgan. Hozirda ziyoratgoh maskanlardan biri.

Adabiyotlar
-----------

* Toshkent. Ensiklopediya. "O'zbekiston milliy ensiklopediyasi" Davlat milliy nashriyoti. Toshkent. 2009. - s. 784 Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-02-23).

Havolalar
---------

* *Azizlarxon eshon masjidi.* shosh.uz
**Tutsindan** (serbcha: *Туциндан, Тучиндан, Стражњи дан, Здражњи дан*) — serb xalq-pravoslav bayrami. Serbiya, Chernogoriya va Serbiya Respublikasida 23-dekabr (5-yanvar) kuni nishonlanadi. Uch kunlik Rojdestvo (Božiča) bayramining birinchi kuni.

Anʼanalar
---------

Bayram Serbiya Respublikasi, Serbiya hamda Chernogoriya Respublikasida — har yili Iso Masih mavlididan (Rojdestvo Xristovo) ikki kun oldin va Mavlid (Rojdestvo) arafasida nishonlanadi.

Tutsindan serb tilidan soʻzma-soʻz tarjima qilinganda „Rojdestvo choʻchqachasini soʻyish kuni" degan maʼnoni anglatadi. Sharqiy Gertsegovinadagi Popov maydoni hududida bu kun Strajniy Dan yoki *Zdrazhy Dan* deb ataladi. Bu esa „oldingi kun" deb tarjima qilinishi mumkin.

Bayram kuni choʻchqa bolasi soʻyiladi va u ertasi kuni pishiriladi. Rojdestvo kuni bayram dasturxoniga tortiladi. Soʻyiladigan choʻchqacha *Bojichnyar* deb ataladi (serb tilida „Rojdestvo" — *Bojich*). Bozhichnyarni pichoqni tiqib emas, balki boʻgʻizlash kerak. Soʻngra, tuzlangandan keyin u*tutsat, yaʼni* boltaning toʻmtoq tomoni yoki bolgʻa bilan peshonasiga uriladi. Bunday choʻchqachaning qoni shifobaxsh xususiyatlarga ega, deb ishoniladi. Uy bekasi, shuningdek, bayram pirogi uchun xamir qoradi va Sochelnik kunida pishiriladi. Ommaviy eʼtiqodga koʻra, shu kuni uydan hech narsa berilmasligi kerak.

Ilgari, Tutsindan kunida Badnyak uchun hovlidagi daraxt kesilgan. Uni faqat ertasi kuni, yaʼni Sochelnik kuni (Rojdestvo arafasi)da uyga olib kelishgan.

Bayram anʼanalariga koʻra, Tutsindan kuni bolalarning biror qilmishi uchun taʼzirini berib boʻlmaydi: ushbu bayramni nishonlaydigan Bolqon yarim oroli aholisi orasida, agar bola shu kuni jazolansa, yil davomida bezori boʻlib qoladi, degan ishonch bor.

Yana qarang
-----------

* Serbiyadagi bayramlar
* Chernogoriyadagi bayramlar

Manbalar
--------

1. ↑  Tutsindan (serb)
2. ↑  Prazdnichnie i pamyatnie dati, svyazannie s turizmom i puteshestviyami
3. ↑  Zagadochnoe serbskoe Rojdestvo
4. ↑  Danas je Tucindan (serb)
5. ↑  „Архивированная копия" (deadlink). 21-aprel 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-aprel 2014-yil.
6. ↑  „iaen.ru" (deadlink). 28-noyabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-yanvar 2010-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Mingtepa (maʼnolari).

**Mingtepa** — dafn inshooti qoddigʻi. Toshkent viloyati Ohangaron voyaiysida joylashgan. 2-3 km² maydonni egallagan 1000 ga yaqin doʻnglik (diametri 2,5 m dan 30 m gacha, balandligi 0,5—3,5 m) dan iborat. M.ning 7 guruhi mavjud: Toʻytepa qishlogʻi jan.dagi Toʻytepa, Pskent qishlogʻining jan.-sharqidagi Pskent, jan.-sharqiy Alimkent, Boʻka qishlogʻidan 4,5 km uzoklikdagi Boʻka, Olmaliqsoy va Noqpoy oʻrtasidagi Noqpoy, Qoraxitoy qishlogʻining shim.gʻarbidagi Qoraxitoy, Oqcha qishlogʻining sharqidagi Okcha M.ning asosini gumbazli hujralar va pastbaland yertoʻlalar tashkil etadi. Qabrlardan har xil qurol, ziynat buyumlari, dastasi hayvon shaklida ishlangan idishlar topilgan. Topilmalar miloddan avvalgi 1-asrdan milodiy 5—7-asrlargacha boʻlgan davrlarda yashagan koʻchmanchi va yarim koʻchmanchi xalqlarga mansub.

Adabiyot
--------

* Masson M. Ye. Axangeran. Arxeolo-gotopograficheskiy ocherk, T. 1953.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gaye Turgut Evin** (1987-yilning 1-iyunida tugʻilgan, Istanbul, Turkiya ) — turk teatr, kino va serial aktrisasi. Beykent universiteti tasviriy san'at fakulteti aktyorlik fakulteti bitiruvchisi.  Shu bilan birga, u ikki tomonlama mutaxassislik va kino-televideniye bo'limi diplomini oldi.

U yoshligidan bolalar bog‘chasida ijodiy drama va raqs mashg‘ulotlariga qatnashib, aktyorlikka qiziqa boshlagan. Maktabning teatr jamoasida qatnashib, respublikaning 75 yilligi munosabati bilan "Bayrog‘imiz soyasida" spektakli bilan MEB muvaffaqiyat mukofotiga sazovor bo‘ldi.

Gaye Turgut, ijtimoiy sezgirlik ko'rsatib, Ümraniye tipidagi jazo muassasasi tomonidan sahnalashtirilgan "*Devorlar tili"* teatr spektaklida ishtirok etdi. U "peri" rolini o'ynagan ushbu spektaklda qolgan barcha aktyorlar qamoqxona aholisi edi. Xuddi shu joyda teatrdan dars beradi.

Shaxsiy hayot
-------------

U 2013-yilda *"Meni kechir"* serialidagi hamkasbi Deniz Evin bilan turmush qurgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Beni Affet’ten nikâh masasına".  Milliyet (20 nisan 2013). 8 aralık 2015da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5 eylül 2014.
2. ↑  „Gaye Turgut ile Deniz Evin evlendi".  Sabah (18 haziran 2013). 5 eylül 2014da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5 eylül 2014.

Havolalar
---------

* Gaye Turgut CinemaTürkda  Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-02-28). 28 Şubat 2012 tarihinde
Miloddan avvalgi I-IV asrlarda bronzadan yasalgan qadimgi Axalteka oti.
**Axaltaka ot zoti** – salt miniladigan qadimiy ot zotlaridan biri. Xalq seleksiyasida Janubiy Turkmanistondagi Axaltaka vohasida yashagan turkmanlarning taka qabilasi yetishtirgan. Axaltaka ot zoti quruq issiq iqlimga moslashgani, nihoyatda chopqirligi bilan ajralib turadi (poygada 1000 m masofani 1 minut 05 sekundda bosib oʻtadi).

Axaltaka ot zotining toʻshi tor, sagʻrisi ixcham va choʻzinchoq, oyoqlari nozik, chiroyli, terisi yupqa va taqir. Tusi aksariyat hollarda toʻriq, koʻk va saman tusda boʻladi. Sof zot otlar ichida oʻzining koʻrkamligi va harakatchanligi bilan ajralib turadi. 

Aygʻirlarining qarchigʻayigacha balandligi 157 sm (ayrim hollarda 160– 165 sm), koʻkrak qafasi aylanasi 167 sm, toʻpigʻi aylanasi 19 sm. Asosan Turkmaniston va Qozogʻistonda, Rossiya, AQSHda boqiladi. Axaltaka ot zoti ishtirokida koʻpgina chopqir ot zotlari chiqarilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Axaltaka ot zoti". *Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi*. Toshkent: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi. 2000–2005.

Havolalar
---------

* 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Axaltaka ot zoti*** haqida turkum mavjud |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Axal viloyati** (sobiq Ashxobod viloyati) – Turkmaniston tarkibidagi viloyat. 1973-yil 27-dekabrda tashkil etilgan. Maydoni 95,4 ming km². Aholisi 875 ming kishidan ziyod (1997; Ashxobod shahri aholisisiz), asosan turkmanlar, shuningdek ruslar, oʻzbeklar, ukrainlar, ba-lujlar va boshqa yashaydi. Shaharliklar 62%. Axal viloyatida 9 tuman, 3 shahar va 13 shaharcha bor. Markazi – Ashxobod shahri Viloyatning kattagina qismini Qoraqum (hududining 90%dan ziyodi) egallagan, janubida Kopetdogʻ togʻlari joylashgan. Foydali qazilmalari: tabiiy gaz (Markaziy Qoraqum gazli rayoni) va mineral qurilish materiallari (sement xom ashyosi, ohaktosh, qumoq, dolomit, qurilish qumi va tosh). Iqdimi keskin kontinental. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi – 0,2°, iyulniki 30,9°. Yiliga 140 mm dan (Qoraqumda) 250 mm gacha (Kopetdogʻ togʻlarida) yogʻin yogʻadi. Asosiy daryosi – Tajan, shuningdek sugʻorishda foydalaniladigan kichik soylar bor. Viloyat hududidan Qoraqum kanaloʻ oʻtadi. 6 suv ombori qurilgan; eng yiriklari: 1-Tajan, 2-Tajan, Xor-Xor va Kopetdogʻ. Sur tuproq, taqirsimon, oʻtloq va choʻl qumloq tuproqlar tarqalgan. Bu-ta-efemer oʻsimliklari oʻsadi. Oʻrmonlar viloyat hududining 0,04% ni egallaydi (asosan Kopetdogʻ togʻlarida va Tajan daryosi vodiysida).Axal viloyatida ishlov beruvchi sanoat, sabza-votchilik, polizchilik va tokchilik yetakchi oʻrinda. Energetikasi Mari GRES va Buzmayin GRESdan keladigan energiya va tabiiy gazda ishlaydi. Sanoatining asosiy tarmogʻi – yengil sanoat (paxta tozalash va ip gazlama). Poyabzal, tikuvchilik, gilam toʻqish, ipak yigiruv va trikotaj fabrikalari bor. Oziq-ovqat va qurilish materiallari sanoati (gʻisht, sement, temir-beton buyumlar, shisha va boshqa ishlab chiqarish), mashinasozlik (shu jumladan neft va elektrotexnika) va metall-sozlik rivojlangan. Asosiy sanoat markazlari – Ashxobod, Tajan, Buzmayin.Axal viloyati paxta, sabzavot, poliz ekinlari, uzum yetishtirish va bogʻdorchilikka ixtisoslashgan. Chorvachilikda sut-goʻsht yetishtiriladi. Qoramol, qoʻy, echki, tuya, yilqi boqiladi. Axal viloyati hududidan Oʻrta 811Osiyo temir yoʻl oʻtgan, avtomobil yoʻllari bor. Ashxobodda aeroport mavjud.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  



|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Turkmaniston viloyatlari | Turkmaniston  Davlat Bayrog`i |
| Ahal viloyati | Bolqon viloyati | Toshoʻgʻuz viloyati | Lebap viloyati | Mari viloyati |  |
| Viloyatlarni boshqaruvchi shahar - Ashxabod |
**Gaymor boʻshligʻi** - burunning qoʻshimcha boʻshligʻi; yuqori jagʻ suyagining tanasida joylashgan. Ingliz anatomi N. Gaymor aniqlagan (1651). Hozir bu boʻshliq tepa jagʻ kovagi nomi bilan ataladi. G. b. turli shakl va hajmda boʻlib, tepadan yonoq suyagi, tashqaridan tepa jagʻ suyak tanasining yuz plastinkasi, pastdan qattiq (suyak) tanglay bilan chegaralangan. Ichki qismida joylashgan turli shakldagi teshik burun boʻshligʻiga ochiladi. G. b.ning devorlari qon tomirlarga boy shilliq qavat bilan qoplangan boʻlib, burun boʻshligʻiga kirgan havoni ilitib, namlab, chang tozalashda qatnashadi. Chaqaloq va yosh bolalarda G. b. va uning shilliq qavati unchalik rivojlanmagan, hajmi kichik boʻlgani uchun sovuq havoda tez shamollab, yalligʻlanishi mumkin (qarang Gaymorit).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Minguloq Tabiat yodgorligi** — Namangan viloyati Mingbuloq tumani (sobiq Zadaryo) hududida joylashgan.

Yer maydoni
-----------

Mingbuloq tabiat yodgorligi jami 2 ta uchatkadan iborat. Shimolda Achchiqkoʻl kollektori, janubda Damkul kollektori oqib oʻtadi.

### Birinchi uchastka

Birinchi uchastkaning umumiy yer maydoni 531.1 ha (5.311 km2; 2.051 mi²)ni tashkil etib, „Istiqbol" va „Gigant" massivlari bilan chegaralanadi. Hududning janubiy qismi dengiz sathidan 330 metr, shimoliy qismi 330 metr, sharqiy qismi 329 metr, gʻarbiy qismi esa dengiz sathidan 329 metr balandlikda joylashgan.

### Ikkinchi uchastka

Ikkinchi uchastka umumiy yer maydoni 341.5 ha (3.415 km2; 1.319 mi²) ni tashkil etib, „Gigant", „Istiqbol" va „Fargʻona" massivlari bilan chegaralanadi. Hududning shimoliy qismi dengiz sathidan 329 metr, sharqiy qismi 329 metr, gʻarbiy qismi 327 metr balandlikda joylashgan.

Tashkil etilishi
----------------

Mingbuloq tabiat yodgorligi Xalq deputatlari Namangan viloyati soveti ijroiy kometetining 1991-yil 28-dekabrdagi 164/14-sonli qarori bilan tashkil etilgan. Namangan oʻrmon xoʻjaligiga qum tepaliklarini yodgorlik sifatida saqlab turish va undagi hayvonot olamini rivojlantirib kelgusi avlodga qoldirish maqsadida Zadaryo rayon soveti prizidumining 1991-yil 12-dekabrdagi 127/15 son qarorida aniqlangan shartlar asosida (Mingbuloq tumani) Ilʼich nomli sovxozida (hozirgi Fargʻona) 1,000 ha (10 km2; 3.9 mi²) qum tepaliklaridan iborat yaylov yerlar ajratilgan boʻlib, bugungi kundagi yer maydoni 8,726 ha (87.26 km2; 33.69 mi²) ni tashkil etadi.

Tabiat yodgorligini tashkil etishdan maqsad choʻl majmualarini va Namangan viloyati hududidagi Aqqum qumlari qoldiqlarini saqlab qolishdan iborat.

Tabiati
-------

Tabiat yodgorligining tavsifi — bu qumli choʻlning bir qismi hisoblanadi. Qumlar tepalikli boʻlib, buta va choʻl oʻsimliklari bilan qoplangan. Bu hududdagi qumlar asosan kulrang va toʻq kulrang tusda boʻladi. Yer osti suvlari toza boʻlib, odatda 3-20 m chuqurlikda uchraydi. Tabiat yodgorligidagi eng baland joy dengiz sathidan 400 m balandlikda joylashgan. Flora olami yarim choʻl oʻsimliklaridan tashkil topgan boʻlib boʻlib, asosan yarim butalar (shuvoq, hodgepodge, tuya tikanagi) va dasht oʻtlari (patlar maysasi, fescuye, bug‘doyiq) koʻproq uchraydi.

Yana qarang
-----------

Oʻzbekistondagi qoʻriqxonalar

Manbalar
--------

1. ↑  „O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI TABIAT RESURSLARI VAZIRLIGI" (oʻzbek). Qaraldi: 14-may 2023-yil.
2. ↑  „"Mingbuloq" tabiat yodgorligi". Qaraldi: 14-may 2023-yil.
3. ↑  „Namangan viloyati ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish boshqarmasi" (oʻzbek). Qaraldi: 14-may 2023-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Chimyon** — Fargʻona viloyati Fargʻona tumanidagi shaharcha (1943-yildan). Fargʻona shahridan 28 km, yaqin temir yoʻl stansiyasi — Oltiariq (24 km). Aholisi 3,4 ming kishi (2004). Chimyonda 2 umumiy taʼlim maktabi, kutubxona, madaniyat saroyi, savdo, madaniy va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari, stadion, poliklinika, dorixona mavjud. Chimyon hududida eski neft koni, balneologik kurort bor. Kurort mineral suvi tarkibida vodorodsulfid (300–500 mg/l) va natriy xlorid asosiy oʻrin tutadi. Tarkibi jihatdan Kavkazdagi SochiMatsesta mineral suvlariga tenglashadi. Chimyonda yuraktomir, periferiya nerv sistemasi, tayanchharakat apparatlari, ovqat hazm qilish organlari, teri, radikulit, spondilyoz, revmatizm va boshqa kasalliklar davolanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Chimyon" *OʻzME*. Ch-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Virunga** — Sharqiy Afrikadagi hozirgi zamon vulkanizmi oblasti, Kivu koʻlidan shim.ga tomon yoʻnalgan tektonik botikda joylashgan. 8 ta yirik va koʻplab (400 dan ortiq) mayda harakatdagi va soʻngan vulkanlar guruhi. V. vulkanik maydoni bazalt va leysitli lavalardan tuzilgan boʻlib, 1800 m va undan ortiq balandlikda. Eng baland joyi — Karisimbi soʻngan vulkani (4507 m); Gʻarbdagi Niragongo (3470 m) va Nyamlagira (3056 m) vulkanlari faol harakatda. 2300—2500 m balandlikkacha doim yashil sernam ekvatorial oʻrmonlar, butazorlardan iborat; undan yuqorisi lavali maydonlar. Virunga milliy parki: fauna rezervati bor. Faunasi tarkibida — togʻ gorillalari, shimpanze, fil, qoplonlar, begemot, shuningdek boshqa tuyoqli hayvonlar uchraydi. Togʻ gorillalari qoʻriqxonasi bor.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Chin** — qad. turkiy xalklar yashagan joy nomi. "Ulugʻ", "mustahkam" degan maʼnoni bildiradi. Koshgʻariyning "Devonu lugotit turk" asarida Ch. aslida uchga boʻlinadi. Birinchisi Yuqori Ch. boʻlib — buni Tabgʻach (Tavgʻach) deydilar, ikkinchisi oʻrta Ch. boʻlib — buni Xitoy deydilar, uchinchisi Quyi Ch. boʻlib buni Barxan deydilar. Lekin hozir Tabgʻach — Mochin, Xitoy — Chin, Barxan — Qashqar deb yuritiladi deb yozadi. Yana shu kitobda Ch.dan Mochingacha boʻlgan hududda 20 turkiy qabilaning biri xitoylar (qitonlar, kidanlar) yashaganligi aytilgan. Koshgʻariy Ch. deb nomlagan Kidon (Qiton) davlati (916—1125) Xitoyning shim.da, sharqda Ulugʻ okeangacha, shim.da Baykalgacha, gʻarbda Oltoy togʻlarigacha boʻlgan hududni egallagan. Mazkur joyda, xitoy manbalaridagi turkiy xalqlarning ajdodlari — Llar istiqomat qilganlar.

Xitoyda Min(Ming) sulolasi (1368—1644) davrida Xitoyning jan. da istiqomat qilib kelgan aholi (xanzular), Xitoyning shimolidagi kidonlar (xitoylar) hududini egallashgan. Ular son jihatdan koʻp boʻlgan, shu tufayli kidonlar xanzularga singib ketadi. Ularning Markaziy Osiyoga surilgan bir qismi (qoraxitoylar) koʻchmanchi turkiy qabilalarning tarkibiga singib ketadi.

1644-yil Ch. hududidan chiqqan Manjur imperiyasi Janubiy Xitoyni (Jungguoni) bosib olgandan soʻng, imperiya nomini "Ching" deb atadi. Soʻngra mazkur imperiya oʻrta va Quyi Ch. ni ham egalladi. Yevropaliklar Manjur imperiyasini Shin, China, Chayna, Xina deb talaffuz qilgan. Keyinchalik bu nom Xitoyga taalluqli boʻlib qolgan. Arab, forsiy, turkiy manba va adabiyotlarda 20-asrning boshlari ga qadar turkiy xalklarning qad. maskanlari Ch. va Mochin (Ulugʻchin) deb tilga olinadi.

Abduxoliq Aytboyev.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Senoi** — Malayziyadagi *asli* qabilalari guruhi. Ovchilar va terimchilar. Senoilar Malakka yarim orolining shimoli va markazidagi ichki hududlarda (Perak, Kelantan, Paxang shtatlari), alohida guruhlari — Malakka yarim orolining gʻarbiy qismida (Selangor va Negeri Sembilan shtatlari) yashaydi. Aholi soni 40 mingga yaqin. Irqiy turi boʻyicha — veddoidlarga kiradi. Semanglar (Negritos) Jakunlar (Malakka janubidagi mongoloidlarning ajlodlaridan biriga aylangan avstraloidlarning („protoavstralomongoloidlar" yoki „differentsiatsiyalanmagan avstralomongoloidlar") maxsus qadimiy malay shoxlari) bilan birga Malayziyaning tub xalqlarini ozchiligini tashkil qiladi. Ular uchtasi ichida eng koʻpi hisoblanadi.

Quyidagi guruhlarni oʻz ichiga oladi:

* semay (mak serak);
* yah xut;
* mak darat;
* semok beri (bisik);
* besisiq;
* che vong (si vong);
* temiar.

Senoy **tillari** Avstriya- osiyo til oilasining mon-kxmer tillarining Asli (Semang-Malakka) guruhiga kiradi. Ular ikki guruhga boʻlingan:

* **oʻrta Asliy** (= Senoi) lanoh, temiar, semay (sakay, semnam, sabum) va jahut (yah hut) tillari bilan;
* **Janubiy Asliy** (= senoy va proto-malaylarning bir qismi) semok-beri, semelay (jumladan, temok lahjasi), Besisi (= Bisik) tillari bilan.

Ezoterik amaliyotlar
--------------------

Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, Senoylar baxt va ruhiy salomatlikka erishish uchun ongli tush koʻrishdan keng foydalanadilar.

Ikkinchi jahon urushidan oldin, Kayleton Styuart 1950-yillarning boshlarida chop etilgan sayyor tadqiqot bilan shugʻullangan. Keyinchalik parapsixolog Charlz Tart va oʻqituvchi Jorj Leonard Styuartning mulki va Esalen institutini markazini oshkor qilishdi.

Keyingi tadqiqotchilar Styuartning xulosalarini tasdiqlashga qodir boʻlmaganlar. 1985-yilda Uilyam Domxof „The Mystique of Dreams" asarida Senoidagi Temmiya xalqi bilan ishlagan antropologlar ongli tush bilan tanish ekanliklarini, ammo bu ular uchun unchalik muhim emasligini taʼkidlagan.

Havolalar
---------

* 
* 
* „Senoy orzulari nazariyasi: afsona, ilmiy usul va orzular harakati"(Inglizcha) ) Uilyam Domxof.
* „Senoyning sotilishi" Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-02-13).(Inglizcha) ) Anna Faraday va Jon Wren-Lyuis
* „Maqolalar, kitoblar, eslatmalar va Senoi haqida qisqacha maʼlumot" va „Kilton Styuart va ajoyib Senoi orzulari bahsi"(Inglizcha) ) Richard Uilkerson
* Seno bibliografiyasi(Inglizcha) )
**Narimon Abdullayev** (1952 Urganch)—Sharqshunos-filolog-eronshunos, filologiya fanlari nomzodi, dotsent.

Faoliyati
---------

ToshDU sharq fakultetining 1974-yil bitiruvchisi. 1974 — 1976-yillar davomida Afgʻonistonda tarjimon boʻlib ishladi. 1976 — 1992-yillarda TDPI umumiy tilshunoslik kafedrasida fors tilidan dars berdi. Shu orada u yana bir necha bor (1979 — 1981, 1987 — 1989) Afgʻonistonda xizmat safarida boʻldi. 1992 — 1995-yillar OʻzFA QI doktoranti. 1996-yildan Afgʻoniston bilan iqtisodiy, madaniy, savdo sohalarida hamkorlik ishlari tashkilotchilaridan. Hozir Kobul shahridagi Toshkent yogʻ-moy kombinatiga tegishli  Savdo uyining direktori.

Ilmiy yoʻnalishi
----------------

fonetika, turkologiya, dialektologiya.

Asosiy ilmiy ishlari:
---------------------

Nomzodlik dissertatsiyasi mavzusi: 

# „Afgʻoniston shevalarining fonetik xususiyatlari". — Toshkent, 1982.

# Afgʻoniston o‘zbek shevalari haqida // Sovet turkologiyasi. — Baku, 1979. — № 5.

# Afgʻonistondagi oʻzbek lahjalari haqida // Irfon. — 1980. — № 5. — S. 123 — 140.

# Afgʻoniston oʻzbek lahjalarining leksikasi // Oʻzbek tili va adabiyoti. — Toshkent, 1980. — № 1.

# Afgʻonistonda oʻzbek adabiy tilining shakllanishi // Melliyathoi barodari. — Kobul, 1987. — № 23. — B.84 — 89 — afgʻon tilida.

# Afgʻoniston oʻzbeklari // Fan va turmush. — Toshkent, 1987. — № 5. — B.24 — 25.

# „Yulduz" roʻznomasi tilining fonetik xususiyatlari haqida // Melliyathoi barodari. — Kobul, 1988. — № 32. — B.27 — 31.

Manbalar
--------
**Fundamentalizm** — keng maʼnoda — muayyan taʼlimot aqidalarining oʻzgarmasligini eʼlon qiladigan, eʼtiqodni aql dalillaridan ustun qoʻyadigan, ilohiy kitoblardagi vahiy qaysi maʼnoda bayon etilgan boʻlsa, shu maʼnoda qabul qilinishini talab etadigan, ayni vaqtda ularni majoziy maʼnoda talqin etishga har qanday urinishlarni rad etadigan, din asoslarini ogʻishmay bajarishni qattiq talab qiladigan ijtimoiy, mafkuraviy, diniy yoʻnalishlar. Tor maʼnoda — protestantizmdagi ortodoksal oqimlar. 1910-yillarda AQShning jan. shtatlarida paydo boʻlgan. Ular xristianlikning anʼanaviy aqidalariga, ayniqsa, Bibliyaning mutlaqo mukammalligiga ishonchni mustahkamlashni, uni soʻzmasoʻz sharhdashga qatiy rioya qilishni talab qiladilar. 1919-yil Filadelfiyada Jahon xristian fundamentalistlari assotsiatsiyasiga asos solindi.

20-asrning 70-yillaridan F. soʻzi islomga nisbatan qoʻllanila boshlandi. Islom F.i Qurʼon va hadislarni soʻzmasoʻz talqin etish va ilk islomga qaytishni targʻib qiladi.

Abulhasan Nuriymon.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hub** (urdu: دریائے حب ) Hub tumanida, Balujiston, Pokistonda joylashgan. U janubi-sharqiy Balujistondagi Pab tizmasidan boshlanadi va Sind chegarasi bo'ylab davom etadi va Hubga etib boradi va keyin Arab dengiziga tushadi. "Xab daryosi Jalavanning Zaxri qishlog'i yaqinidagi tog'lardan chiqadi va u Sind va Lasbela chegarasi bo'ylab 60 milyagacha oqadi va Ras Monzi yaqinidagi Arab dengizida tugaydi. Yunon tarixchilari uni *Aarabes*, sharqiy tomoni *Arabti* va qirg'og'ining g'arbiy tomoni *Orieti* deb atalganlar. Sentyabr oyidan keyin daryoning suv sathi 8 dyuymgacha saqlanib qoladi. Uning qirg'oqlari oʼsimliklar bilan qoplangan sezilarli balandlikda joylashgan. Yomg'irli novdalar Sarona, Samutri va Veera ichiga yomg'irli suv olib boradi. Hubning baliqlari mazali. Daryoning umumiy uzunligi 134 kmdir.

Tarix
-----

Iskandar Zulqarnayn Hindistonning shimoli-g'arbiy qismini zabt etib, Bobilga qaytishda Lasbela orqali Hub daryosidan o'tdi. Iskandar daryo nomini Arabius ( qadimgi yunoncha: *Ἀράβιος* deb zikr qiladi. ) va mahalliy odamlar Oreitans sifatida. Milodiy 711-yilda arab sarkardasi Muhammad bin Qosim Sindga ketayotganda Lasbela orqali o'tayotganda Hub daryosini kesib o'tadi.

Yana qarang
-----------

* Oreytantlar
* Hub tumani
* Hub Tehsil
* Hub daryosi
* Hub to'g'oni
* Hub, Balujiston
* Hub Industrial &amp; Trading Estate

Manbalar
--------

1. ↑  *Correspondent.* „Lasbela bifurcated, Hub made new district" (en). *DAWN.COM* (3-fevral 2022-yil). Qaraldi: 5-fevral 2022-yil.
2. ↑  Rivers of Sindh
3. ↑  Rahimdad Khan Molai Shedai; Janat ul Sindh;3rd edition 1993; Sindhi Adbi Board, Jamshoro
4. ↑  The Macedonian Empire: The Era of Warfare Under Philip II and Alexander