recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Magnezit** — karbonatlar sinfiga mansub mineral. Kimyoviy tarkibi — MgCO3. Trigonal singoniyada kristallanadi. Ditrigonal-skalenoedr kristallar, koʻpincha, yaxlit donador agregatlar hosil qiladi. Rangi oq, kulrang, sargish, pushti rang. Shishasimon yaltiroq, sof kristallari rangeiz. Qattiqligi 4—7; zichligi 3000 kg/m3. Moʻrt. Oʻta asosli togʻ jinslarining nurashidan va metamorfizm jarayonida talk bilan birga hosil boʻladi. Breynerit — listvenitlarning tipik minerali. Choʻkindi M. koʻl va lagunalarda dolomit va dolomitlashgan ohaktoshlar bilan birgalikda yotadi. Kristallangan M.ning katta uyumlari Avstriya, Janubiy Ural, Uzoq, Sharq, Braziliya, Xitoy, Koreya va boshqa joylardan topilgan. M.ni sunʼiy ravishda ham oladilar. Oʻtga chidamli materiallar (gʻisht va boshqalar) tayyorlashda, oʻgʻit sifatida, magnezial sement olishda, sellyuloza, oyna-shisha, keramika sanoatida, lok-boʻyoq, sintetik kauchuk, qand ishlab chiqarishda va boshqa sohalarda ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Maly Šariš
**Maly Šariš** — Slovakiyaning sharqiy qismidagi Presov viloyatidagi qishloq va munisipalitet .

Tarixi
------

Tarixiy ma'lumotlarda qishloq birinchi marta 1248-yilda tilga olingan.Biroq, u rivojlangan qishloq sifatida tasvirlangani uchun, ehtimol , 13-asrdan oldin tashkil etilgan. Qishloq 1430-yillargacha(XIV asrdagi qisqa davr bundan mustasno)qirolga tegishli edi. 1439-yilda u Perinlik zodagonlarga berildi.

Maly Saris Saros (Sariš) okrugidagi eng yirik qishloqlarga mansub edi, lekin uning kattaligi asta-sekin kamayib bordi va 16-asr oxirigacha o'rtacha qishloqqa aylandi.

Geografiyasi
------------

Munitsipalitet 300 m balandlikda joylashgan (1000 fut) va 8.63 km2 (3.33 mi²)maydonni egallaydi (2020-06-30/-07-01).

Aholisi
-------

1764 nafarga yaqin aholi istiqomat qiladi (31-12-2020). Vratane Jakuba Majirskeho.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Uličný 1990. sfn error: no target: CITEREFUličný1990 (help)
2. ↑  „Statistic of Slovak places by Dušan Kreheľ – Export". 27-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-iyul 2021-yil.
3. ↑  „Statistic of Slovak places by Dušan Kreheľ – Export". 9-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-iyul 2021-yil.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Mayskiy tumanining aholi yashash punktlari |
| --- |
|  |
| 
* Abay
* Baskoʻl
* Belogorskiy NQP
* Bozsha
* Ulken Aqjar
* Yenbekshi
* Jana Akshiman
* Janatlek
* Jumisker
* Qaraterek
* Kentubek
* Koʻktoʻbe
* Qizilenbek
* Mayskoye
* Maytubek
* Malaysari
* 8 mart boʻlimshesi
* Sati
* Xasena Seytkazina
* 1-Ferma
* 2-Ferma
* 3-Ferma
 |

 |
**Chirchiq elektrkimyosanoat aksiyadorlik jamiyati** — Oʻzbekistondagi yirik kimyo sanoati korxonasi. Ammiak selitrasi, karbamid, ammiak, suyuq ammiak, ammoniy sulfat va boshqa oʻgʻitlar; kaprolaktam, nitrat kislota, ammiak va metall sintezi katalizatorlari, quruq muz va boshqa kimyoviy mahsulotlar ishlab chikaradi. "Oʻzkimyosanoat" davlataksiyadorlik kompaniyasi tarkibiga kiradi. Korxona Oʻzbekistonda qishloq xoʻjaligini, shu jumladan, paxtachilikni rivojlantirish bosh rejasiga muvofiq, Chirchiq daryosi boʻyida 1934-yildan "Chirchiqazot" nomi bilan kurila boshlagan. 1941-yil noyabrida dastlabki mahsulot — ammiak selitrasi ishlab chikarilgan. 1944-yilda kumirni gazga aylantirish negizida ammiak ishlab chiqaruvchi 2navbati, 1949-yilda katalizator fabrikasi, 1964-yilda karbamid sexi ishga tushirildi. 1961-yildan tabiiy gazdan ammiak ishlab chiqarish oʻzlashtirildi. 1975-yildan Chirchiq "Elektrkimyosanoat" ishlab chiqarish birlashmasi deb nomlandi.

1994-yildan ustav kapitali 29 mlrd. 996 mln. sum (66,5 mln. AQSH dollari) boʻlgan ochiq aksiyadorlik jamiyati (davlat ulushi 51%, xorijiy investorlar ulushi 49%) va hozirgi nomda.

2000-yilda bir sutkada ishlab chiqarish unumdorligi 1000 t gacha yetadigan yangi ammiak agregatini qurish boshlangan va 2003-yildan toʻliq quvvat bilan ishlamoqda. Mahsulotlari ichki bozorda sotiladi va chet ellarga eksport qilinadi (Xitoy, Turkiya, Eron).

Manbalar
--------

1. ↑  "Chirchiq Elektrkimyosanoat aksiyadorlik jamiyati" *OʻzME*. Ch-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bakr al-Mojrmiy** (arabcha: بكر الماجرمي— Abu Saad Bakr ibn Rizvon ibn Tagʻril al-Mojrmiy) — Muhaddis.
Bakr al-Mojrmiy IX asr oxirida Samarqandga qarashli Mojram qishlogʻida tugʻilgan.

Ustozi
------

Bakr al-Mojrmiy hadis ilmining sir-asrorlarini Abulhasan Muhammad ibn Abdulloh ibn Muhammad ibn Jaʼfar al-Kogʻaziydan oʻrgangan va undan hadislar rivoyat qilgan.

Ilmiy safari
------------

Manbalarda Bakr al-Mojrmiy amakisining oʻgʻli muhaddis Asad ibn Ali ibn Tigʻril al-Mojarmiy, Nuh ibn Janoh al-Mojarmiy, Nasr ibn Yasor ad-Dovadiy, Umar al-Mojarmiy, Sobir ibn Mutavakkil al-Mojarmiy, Shuayb ibn Kunjal al-Mojarmiy kabi olimlari bilan ilmiy safarga chiqqani va 321/933 yilda Abu Ali at-Tamoriyning xonadonida mehmon boʻlgani hamda shu erda ilmiy suhbat boʻlgani taʼkidlangan.

Vafoti
------

Bakr al-Mojrmiy 321/933 yildan keyin vafot etgan.

Adabiyotlar
-----------

* Abdulloh Abdulhamid Saad. Oʻrta Osiyo olimlari qomusi. —T.: Imom Buxoriy respublika ilmiy-maʼrifiy markazi nashriyoti, 2007.

Manbalar
--------

1. ↑  Abdulkarim Samʼoniy. Ansob. J. 5. — Bayrut, 1998. 155.

|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Chiqish va botish tugunlari** — osmon jismlari orbitalarining 6 elementi jumlasiga kiruvchi nuqtalar. Elliptik orbitalar boʻylab harakatlanayotgan osmon jismlarining vaziyatini aniqlash uchun katta yarim oʻq, ekssentrisitet, ogʻmalik, perigeliygacha masofa va oʻrtacha anomaliyayaan tashqari, yana Ch. va boshqa t. kattaligi maʼlum boʻlishi kerak. Har bir sayyora orbitasi ekliptikani 2 nuqtada kesib oʻtadi. Ana shu nuqtalardan birini chiqish, ikkinchisini botish tugunlari deyiladi. Sayyora osmonning Janubiy yarim sharidan Shimoliy yarim shariga oʻtish nuqtasi chiqish tuguni va Shimoliy yarim shardan Janubiy yarim shargaoʻtish nuqtasi botish tuguni deb qabul qilingan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Magnetokimyo** — fizik kimyoning boʻlimi. Moddalarning kimyoviy tuzilishi va magnit xossalari orasidagi oʻzaro munosabatni, shuningdek, magnit maydonining kimyoviy birikmalarning reaksiyaga kirishish qobiliyatiga taʼsirini oʻrganadi. M. moddalarning tuzilishi, kimyoviy bogʻlanish harakteri, birikma, assotsiatsiya va polimerlangan molekulalarda elementlarning valent holatlari, jismning magnit singdiruvchanligi yoki magnitlanishi, buning temperatura va maydonning kuchlanganligiga qarab oʻzgarishi va boshqalarni tekshiradi. Atomlar, ionlar va molekulalarning magnit momentini M. yordami bilan bilish mumkin. Atomlarning magnit momenti atom xossalarining davriyligini koʻrsatadi. Maʼlum birikmaning kimyoviy toʻyinganligi qancha yuqori boʻlsa, magnit momenti (bir xil sharoitda) shuncha kam boʻladi. Erkin radikallar va erkin valentliklarni magnit momenti asosida aniqlash mumkin. Kimyoviy birikmalarning tuzilishini aniqlashda, moddalarning tuzilishi va tarkibini, kimyoviy reaksiyalar borishini hamda hosil boʻlgan modda sifatini tekshirishda M. usullari muhim ahamiyatga ega. Kimyoviy muvozanat, kimyoviy reaksiyalar kinetikasi va mexanizmiga magnit maydonining taʼsiriga oid tadqiqotlar M.ning istiqbolli yoʻnalishlaridan hisoblanadi. Molekulalarning kimyoviy tuzilishi va magnit xossalari orasidagi bogʻlanishni aniqlashga yoʻnaltirilgan magnit rezonans (EPR, YAMR va boshqalar) tadqiqotlari M.ga suyanadi.

Adabiyot
--------

* Karlin R. Magnetoximiya, per. s angl. M. 1989.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qizilqum fosforit majmuasi** — fosforit konsentratlari ishlab chiqaradigan zamonaviy yirik konboyitish korxonasi. Boyitilmagan fosforit uni, kuydirilgan fosforit konsentrati va boshqalar mahsulotlar ishlab chiqaradi. Majmuaga Oʻzbekiston Respublikasi hukumatining 1997-yilda Markaziy Qizilqumdagi JeroySardara fosforit koni (mineral zaxirasi 223,9 mln. t, 100% li R205miqdori 45,5 mln. t) negizida Qizilqum fosforit majmuasini barpo etish toʻgʻrisidagi qaroriga koʻra asos solindi, korxona qurilishi va fosforit konini oʻzlashtirish NKMKga topshirildi. Shu yilning oʻzida majmuaning 1navbatini qurish va Toshkura konida fosforit rudalari qazib olish boshlandi.

1998-yil aprelda majmuaning yillik loyiha quvvati 300 ming t 16— 18% R205(boyitilmagan fosforit uni) boʻlgan 1navbati mahsulot ishlab chiqara boshladi. 2 yildan kamroq muddatda majmua 1 navbatining 1bosqichi qurilishi tugallandi. Natijada respublika korxonalarida oddiy ammoniylashgan superfosfat va ammofos ishlab chiqarish uchun chetdan fosorit xom ashyosini sotib olish toʻxtatildi.

Majmuada 1998—2001-yillarda "quruq" va "hoʻllangan" usullarda fosforitni boyitishning kombinatsiyalashgan texnologiyasi ishlab chiqildi, tarkibida 26—28% R205boʻlgan kuydirilgan fosforit konsentratini ishlab chiqarish, oʻzlashtirildi. NKMK mutaxassislari va Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi olimlari bilan hamkorliqda tarkibida fosfori kam boʻlgan fosforitlardan fosforli kompleks va organikmineral oʻgʻitlar ishlab chiqarish dala sharoitlarida agrokimyoviy sinovdan oʻtkazish texnologiyasini yaratish, ularni sanoat miqyosida joriy etishgacha boʻlgan ishlar amalga oshirildi. 2002—2003-yillarda tarkibida 12— 15% R205boʻlgan kambagʻal fosforitlardan organikmineral oʻgʻitlar (superfosfat va azosuperfosfat) ishlab chiqarish ning soddalashtirilgan texnologiyasi yaratildi va respublika kimyo sanoati korxonalarida joriy etildi ("Navoiy elektrokimyo zavodi" aksiyadorlik jamiyati, Samarqand kimyo zavodi va boshqalar).

2004-yil noyabrda Respublika hukumatining maxsus qaroriga koʻra, 2004—06 yillarda Qizilqum fosforit majmuasim.ning 1navbatini kengaytirish va rekonstruksiya qilish loyihasining 2bosqichini amalga oshirish va yuvilgan kuydirilgan (28% R205) hamda yuvilgan quritilgan (20% gacha R205) konsentratlari ishlab chiqarish ga oʻtish, majmuaning yillik quvvatini 800 ming t fosforit mahsulotiga yetkazish ishlari boshlandi...

2018-yil 14-dekabrda Olmaliq konmetallurgiya kombinati (OKMK) tarkibida boʻlgan. 2022-yil 4-martdan OʻzKimyoSanoat AJ tasarrufiga oʻtgan. Amaldagi rahbari(29.06.2022): **Samadov Farrux Xamzayevich.**

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Balasote shahridagi Bicha** (ispancha: *Bicha de Balazote*) — miloddan avvalgi VI asrga oid iberiya haykali, Ispaniyaning Balasote shahrida (Albasete provinsiyasi) topilgan, yuzi soqolli odamni, tanasi esa yotgan buqani ifodalaydi (umumiy boʻyi 73 sm, asosining uzunligi 92 sm, asosining kengligi 37 sm).

„Bicha" nomi — xato tushunish natijasi boʻlib, fransuz tadqiqotchilari tasvirni bugʻu (fransuzcha: *biche*) deb notoʻgʻri tushunishgan, bu soʻz ispanlar tomonidan oʻzlashtirilib, qayta ishlangan va haykalning umumiy nomiga aylangan.

U faqat Pireney yarim orolining janubi-sharqida uchraydigan yirik iberiya madaniyati obidalari guruhiga kiradi — miloddan avvalgi V-IV asrlardagi zoomorf haykallarning katta guruhi: sherlar, ayiqlar, boʻrilar, buqalar, shuningdek, sfinkslar va inson boshli hayvonlar. Albasete provinsiyasidagi ayol yuzli sfinks bilan birga, bicha ushbu guruhning eng qadimiy haykallariga kiradi (miloddan avvalgi 550-450-yillar). Bu tasvirlarning koʻp detallarida sharqona taʼsir seziladi, baʼzilarida esa hatto suriya va xet sanʼati bevosita prototiplari mavjud.

U Balasote shahri markazi yaqinidagi Maxuelos kvartalida topilgan. Yaqinda olib borilgan qazilma ishlari tufayli bu yerda eski qabrlar topilgan, haykal shulardan biriga tegishli boʻlishi mumkin. Yaqin atrofda mozaikali Rim villasi ham topilgan. 1910-yildan beri Madriddagi Milliy arxeologiya muzeyida saqlanadi. Albasete muzeyida nusxasi bor.

Yana qarang
-----------

* Elchelik xonim

Manbalar
--------

1. 1 2  „Археология России || Biblioteka".  www.archeologia.ru. 1-noyabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyun 2022-yil.
2. ↑  „Иберы. Великие оружейники железного века".  Электронная библиотека книг itexts.net. Qaraldi: 21-iyul 2019-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Benoit, F. (1962). La Biche d’Albacete. Cernunnos et le substrat indigene. Albacete tarixi va arxeologiya seminari.
* Almagro Gorbea (1982) Pozo Moro va Pireney yarim orolining sharqlashtirish davrida Finikiyaliklarning taʼsiri, Magazin Studi di Phoenecians.
* Blazquez, JM (1974) Animalist figuralar Turdetanas, CSIC
**Maks (Maqsud) Karimovich Qurbonov** (1900-yil, Buxoro, Buxoro amirligi, Rossiya imperiyasi -?) — sovet partiya va davlat arbobi, Oʻzbekiston KP MK Tojikiston viloyat qoʻmitasi partiya byurosi masʼul kotibi b) Koʻlob (1925—1926). 1934-1936 yillar — Tojikiston SSR Sogʻliqni saqlash xalq komissari;

Biografiya
----------

Mehnat faoliyatini 1923 yilda boshlagan. Buxoroda o‘qituvchi, keyin Moskvadagi Buxinprosda o‘qituvchi bo‘lgan.1920 yildan RCP(b) aʼzosi, maʼlumoti oʻrta.

  

Mehnat faoliyatini 1923 yilda boshlagan. Buxoroda o‘qituvchi, keyin Moskvadagi Buxinprosda o‘qituvchi bo‘lgan.

1925-1926 yillar Koʻlobdagi Oʻzbekiston KP (b) Tojikiston viloyat qoʻmitasi partiya byurosi masʼul kotibi,

1926-1927 yillar — Stalinoboddagi Xalq Maorif Komissarligi partiya maktabining mudiri,

1927-1928 yillar — Oʻzbekiston KP (b) Tojikiston viloyat qoʻmitasi tashviqot va tashviqot boʻlimi mudiri,

1928 yil — Oʻzbekiston KP (b) Tojikiston viloyat qoʻmitasi Stalinobod shahar qoʻmitasi masʼul kotibi,

1929-1932 yillar — Moskva shahar Butunittifoq Bolsheviklar Kommunistik partiyasi Moskvoretskiy tuman qoʻmitasi instruktori,

1933-1934 yillar — Tojikistondagi Baumanobod MTS siyosiy boʻlimi boshligʻi,

1934-1936 yillar — Tojikiston SSR Sogʻliqni saqlash xalq komissari;

1937 yil may-oktyabr — Tojikiston SSR Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi Prezidiumi kotibi.

Manbalar
--------
Peloterapik kukun, tarkibi: qum, gil va balchiq.
**Balchiq bilan davolash** yoki **peloterapiya** — torfli, sulfidli, sapropel va boshqa turdagi balchiqlar (peloidlar)ni davo maqsadida ishlatish. Torfli balchiq asosan chirigan organik moddalar va oʻsimlik qoldiqlaridan iborat. Sulfidli balchiq — anchagina miqdorda sulfidlar, xususan temir sulfid saqlagan shoʻr suv havzalarining organik mineral balchiq qatlamlaridir. Sapropellar esa chuchuk suvli havzalarda hosil boʻladigan oz-moz mineral moddalar aralashgan organik tarkibli balchiq qatlamidan iborat boʻladi.

Istalgan shifobaxsh balchiq issiqni uzoq vaqt saqlab turadi va asta-sekin uni badanga beradi. Bunda issiqlik olishdan tashqari, terining kimyoviy taʼsirlanishi va teri orqali organizmga bevosita kiradigan balchikdagi vodorod sulfid, ammiak va gazsimon moddalar taʼsiri ham muhim ahamiyatga ega. Shifobaxsh balchiq terining nerv oxirlariga, oliy nerv markazlari orqali nerv sistemasi faoliyatiga, qon aylanishiga, ichki sekresiya bezlariga, moddalar almashinuviga reflektor taʼsir koʻrsatadi. Balchiq bilan davolash tananing zararlangan sohasida yoki aʼzoda qon aylanishining kuchayishiga, yalligʻlanish oʻchoqlarining soʻrilib ketishiga, moddalar almashinuvining yaxshilanishiga, tiklanish jarayonlarining tezlashuviga, ichki sekreksiya bezlari faoliyatining barqarorlashuviga imkon beradi. Balchiq bilan davolashda asosan applikatsiya usuli — bemor badaniga (umumiy applikatsiya), boshi va yurak sohasidan tashqari, tanasining ayrim qismi yoki sohasiga (mahalliy applikatsiya) shifobaxsh balchiq qoʻyiladi, oradan maʼlum vaqt (10—15 min.) oʻtgach, iliq suvda yuvinib, bir oz dam olinadi. Ayrim kasalliklarda, mas, ginekologik kasalliklarda balchiqli tamponlar qinga, erkaklarda urologik kasalliklarda toʻgʻri ichakka kiritiladi.

Balchiq bilan davolash surunkali kasalliklarda, suyak, muskul va boʻgʻim shikastlarida, periferik nerv sistemasi kasalliklarida, ayol va erkaklar jinsiy aʼzolari yalligʻlanganda, qorin boʻshligʻidagi ayrim kasalliklar va yalligʻlanish asoratlarini tugatishda qoʻllaniladi.

Balchiq bilan davolash butun organizmga taʼsir qiladigan kuchli vosita boʻlib, undan shifokor koʻrsatmasi va nazorati ostida foydalanish lozim. Balchiq muolajalari qabul qilishda belgilangan qoidalarga qatʼiy rioya qilish zarur.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tibbiyotga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Balchiqchilar** (Charadriiformes) - qushlar sinfining turkumi. Tashqi koʻrinishi va kattaligi har xil. Eng kichigi — chumchuq balchiqchining boʻyi 14 sm, ogʻirligi 20 g , yirigi — chinchoʻldoqning boʻyi 62 sm, ogʻirligi 1100 g cha. B.ning oyogʻi uzun, oldingi barmoqlari rivojlangan, orqa barmogʻi boʻlmaydi yoki juda qisqa boʻlib, yerga tegmaydi. Oldingi barmoqlari teri-parda bilan oʻzaro tutashgan yoki oʻralgan. Koʻpchilik turlarining tumshugʻi uzun, ingichka va toʻgʻri, baʼzilariniki yuqoriga yoki pastga qaytarilgan. B. tumshugʻining kattakichikligi va shakli oziqlanish xususiyatlari bilan bogʻliq. Qanotlari ensiz, uchi nayzaga oʻxshash, baʼzilariniki toʻmtoq. Koʻp B.ning dumi qisqa, baʼzilariniki uzun yoki ayrisimon. Patlari zich, rangi koʻpincha bir xil — xira-balchiq tusda. B.ning B. (Charadrii), baliqchilar (Laridae) va chistiklar (Alcae) degan 3 kenja turkumi bor. B. kenja turkumi yakanlar (lacanidae), rangdor loyxoʻraklar (Rostratulidae), choʻldoqlar (Ghara-dviidae), bigiztumshuqlar (Recurvi-rostidae), qiziloyoqlar (Heamato-podidae), loyxoʻraklar (Scolopacidae), plavunchiklar (Phalarepodidae), qisqich choʻldoqlar (Dromadidae), jiqtoqlar (Clareolidae), oq choʻldoqlar (Chioni-didae), yilqichilar (Burhinidae) kabi 12 oilaga boʻlinadi. Baliqchilar kenja turkumi pomorniklar (Stercorariidae), baliqchilar (Laridae), chagalalar yoki dengiz qaldirgʻochlari (Sternidae), suzgirlar (Rynchopidae)ni oʻz ichiga oladi. Chistiklar kenja turkumi 1 oila — chistiklardan (Alcidae) iborat. B. turkumining 300 ga yaqin turi mavjud. Yer yuzida keng tarqalgan. Antarktikada faqat 2 turi bor. Asl B.ning koʻpi quruqlik qushlari boʻlib, dengiz, daryo, koʻl kabi suv havzalarining sohillarida, choʻl, sahro va tundra kabi ochiq yerlarda yashaydi, yerda yaxshi yuguradi. Baʼzi turlari oʻrmon va butazorlarda yashaydi. Suv va quruqlikdagi umurtqasiz hayvonlar bilan oziqlanadi. Koʻpincha yerga, baʼzi turlari (qora balchiqchi) daraxtga uya quradi. Yiliga bir marta 2 — 5 dona tuxum qoʻyadi. Asosan, urgʻochilari nasl uchun gʻamxoʻrlik qiladi, lekin rangdor loyxoʻrak va suzgir B.ning erkaklari tuxum bosadi hamda joʻjalarini boqadi. B.ning goʻshti mazali. Yilqichi, qizqush, katta qiziloyoq, loyxoʻrak, chinchoʻldoq, jiktoq, torgʻoq, kurakburun B.ning tipik vakilidir.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Kemane** (makedoncha kemane; talaffuzi [ 'kjɛmanɛ ]) — Makedoniya Respublikasida anʼanaviy ravishda ishlatiladigan kamonli torli cholgʻu asbobi.

Kemanchaning makedoncha versiyasi yoki oʻxshaydi. Musiqa asbobi koʻpincha xalq musiqasi yoki ashulalariga joʻr boʻlib ishlatiladi. Yakkaxon cholgʻu sifatida kam qoʻllaniladi.

Kemane turli shakllarda yogʻochdan yasaladi. Sozning uzunligi 48 dan 54 sm gacha oʻzgarib turadi. Sozning shakli tekis yoki egik boʻlishi mumkin. Qadimgi kemane cholgʻu asboblari zagotovkada teshik ochib, unga tor sifatida ot dumi qilini tortish yoʻli bilan yasalgan. Zamonaviy kemane torlari skripkadagiga oʻxshab, yogʻoch boshchaga biriktirililadi.

Makedoniyaning eng qadimgi torli asboblaridan biri hisoblanishiga qaramay, kemane faqat XIX-asr oxiri va XX-asr boshlarida Makedoniya musiqasida (*čalgija*) paydo boʻlgan. Ilgari bir joydan boshqa joyga koʻchib yuruvchi koʻr sozandalar ehson evaziga kemaneda xalq doston qoʻshiqlarini ijro etib yurgan.

Cholgʻuning nomi kemane, ehtimol, turkcha *kemenche* soʻzidan olingan boʻlib, xalq skripkasi degan maʼnoni anglatadi. Kemane uchta torga ega, baʼzida toʻrt torli nusxalari ham uchraydi.

Ushbu asbob Sharqiy Makedoniya va Osogovo viloyatida keng tarqalgan. Mamlakatning baʼzi qismlarida asbob kyemene (*kjemene*), Makedoniyaning shimoliy hududlarida esa gusle deb ataladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Thammy Evans*. Macedonia, 4th*, 2012.
2. ↑  Aleksandar Linin*. Narodnite muzički instrumenti vo Makedonija*. Skopje, Macedonia: Makedonska Kniga, 1986.
3. ↑  Ellen Koskoff*. The Concise Garland Encyclopedia of World Music: The Middle East, South Asia, East Asia, Southeast Asia, Volume 2*. [], 2008. ISBN 0415994047.
4. ↑  Dimitrije Bužarovski, Rumena Bužarovska*. Contemporary Trends in Musicology and Ethnomusicology*. [[Университет Святых Кирилла и Мефодия в Скопье|]], 2004 — 6—7 bet.
5. ↑  „Македонски народни инструменти — Ќемане (гусла)" (mk) (deadlink).   2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-mart 2014-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-03-16).
**Degeres qoʻyi** — yarim mayin, uzun junli goʻshtdor-jundor qoʻy zoti. Olmaota viloyati (Qozogʻiston)dagi "Degeres" ot zdida shropshir, perekos zotlari qoʻchqorlarini dumbali jaydari sovliklar bilan chatishtirib yetishtirilgan (akad. V. A. Balmont, T. B. Bokenbayev, M. A. Aletov, A. V. Chelodnov). 1980 yildan zot tariqasida tasdiqlangan. D.q. yirik, mutanosib jussa tuzilishiga ega zot. Dumbasi va bir xil yarim mayin juni bilan ajralib turadi. Choʻl va chala choʻl ikdimiga yaxshi moslashgan. Serpushtligi 92 — 120%. Koʻchqorlarining vazni 90—110 (ayrimlari 135 kg), sovliklariniki 58— 65 kg. Sovliklaridan 3—3,5 kg, qoʻchqorlaridan 6,5—7 kg jun qirqib olinadi. Bulardan 58—65% toza jun chiqadi. Juni oq, uzun (qoʻchqorlariniki 14— 16 sm, sovliklariniki 9—11 sm), si-fati va yigirilish xususiyati aʼlo darajada. 1959 yildan D.q. Oʻzbekistonga keltirilgan. Goʻsht-yogʻ yoʻnalishidagi dumbali mahalliy jaydari qoʻylar bilan chatishtirilgan, lekin tajribalar kutilgan natijalarni bermadi. D.q. qoʻchqorlaridan dumbali qoʻy zotlarini yaxshilashda foydalanilgan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Kalibr** (arab, kalibr — shakl) — 1) mashinasozlikda shkalasiz oʻlchov asbobi; uning yordamida buyumlarning oʻlchamlari, shakli yoki oʻzaro joylashishi oʻlchanadi. Bikr va kerakli oʻlchamga oʻrnatilgan normal (nominal oʻlchamlar tekshiriladigan); chegaraviy (eng katta va eng kichik oʻlchamlar tekshiriladigan), bir va ikki tomonli xillarga boʻlinadi. Ikki tomonlama chegaraviy teshiklarni tekshiradigan probkalar va silindrik detallarni tekshiradigan K.-asboblar eng keng tarqalgan; 2) prokat ishlab chiqarishda — tutashuvchi ikki prokat valik orasida kesib olib hosil qilingan tirqish; undan kerakli oʻlcham va shakl berish uchun qisiladigan metall oʻtkaziladi. Har bir profil uchun valiklarda bir necha K. qilinadi. Toʻgʻri toʻrtburchak yoki dumaloq zagotovkalar shu K.lardan birin-ketin oʻtkazilganda zarur shaklni oladi. Plastikligi kam boʻlgan poʻlatlarni kalibrlash uchun ular qizdirib choʻziladi; 3)oʻq otuvchi qurollarda stvoli hamda snaryad (mina, oʻq)ning diametri; qurolning kuchini aniqlovchi asosiy qiymatlardan biri. Oʻq otuvchi kurollarning K.i chiziqli birliklarda: dyuymlar, liniyalar (0,1 dyuym), millimetrlarda oʻlchanadi. Artilleriyada K. stvol uzunligining kanal diametriga nisbati bilan oʻlchashda ham qoʻllaniladi. K. silliq stvolli qurollarda ichki diametri, oʻyilgan stvolli qurollarda qarama-qarshi oʻyiqlarning oraligʻi boʻyicha, snaryadda koʻndalang kesim boʻyicha aniqlanadi. Silliq stvolli ov miltiqlarida esa K. stvol kanaliga qator joylashtirilgan, ogʻirligi 400 g boʻlgan yumaloq qoʻrgʻoshin oʻqlar soniga qarab aniqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
MAZARINI (ital. Mazarini, frans. Mazarin) Julio (1602.14.7, Peshina — 1661.9.3) — Fransiya davlat arbobi. M. Keraskoda (1631) tinchlik sulhini tuzishda va Parijda papa elchisi boʻlgan vaqtda (1634—36) Rishelyenit eʼtiborini tortgan va uning ishonchli kishisiga aylangan. 1640-yil M. fransuz diplomatik xizmatiga oʻtgan. 1641-yildan — kardinal. 1643-yilda qirolicha Anna Avstriyskaya (M. bilan yashirin nikohsan oʻtgan) tomonidan 1-vazir etib tayinlangan. M. ogʻir vaziyatda fransuz absolyutizmi (mutlaq hokimiyati)ni mustahkamlash siyosatini davom ettirgan; xalq qoʻzgʻolonlarini shafqatsizlarcha bostirgan; Fronda bilan boʻlgan kurashni boshqargan (1648). M. 1651—52 yillarda Fransiyadan ketishga majbur boʻlgan. Fronda yengilganidan keyin 1653-yilda qaytib kelgan va umrining oxirigacha hokimiyatni boshqargan. Tashqi siyosatda koʻp yutukdarga erishgan [Vestfaliya sushi, 1648); Angliya bilan tinchlik va savdo shart-nomalari (1655) hamda harbiy ittifoq, 1657; Pirenei sulhi, 1659 va b]. M.ning bu yutuklari Fransiyaning Yevropadagi siyosiy obroʻyini mustahkamlashda muhim oʻrin tutgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kalidasa** (taxminan, 5-asr) — hind shoiri va dramaturgi. K.dan "Raghu nasli", "Kumariyning tugʻilishi", "Darakchi budut", "Yil fasllari" lirik dostonlari hamda "Malavika va Agnimitra", "Uzugidan tanilgan Shakuntala" (yoki "Shakuntola"), "Matonat bilan olingan Urvashi" dramalari qolgan. Hind adabiyotining qad. yodgorliklari sanalgan vedalar, "Mahabhorat" va "Ramayana" epik dostonlari K. asarlariga manba boʻlib xizmat qilgan. K. xalq manfaatlarini nazar-pisand qilmaydigan hukmdorlarning bosqinchilik urushlarini qoralagan, insonning ijodiy salohiyatini ulugʻlagan. K. "Raghu nasli" dostonida afsonaviy Raghu naslining hayoti, shuningdek, Hindistondagi turli xalklarning turmush tarzini aks ettirgan. K. — nozik ruhshunos hamdir. Uning dramaturgiyasi qad. Hindistonda teatr sanʼatining yuksak darajada rivoj topganligini koʻrsatadi

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qosimxoja madrasasi** Shahriston dahasiga qarashli Alamnarason (Mavlona Sharif) guzarida joylashgan.

Tarixi
------

Qosimxoja ibn Muhammad Shafi'xoja hijriy 1231-yili (1815 – 1816) mazkur madrasa uchun Xutfar va Poyirud tumanidagi Qo‘rg‘ontepa, Shirgaron mavzelarida 50 tanob yer; Xoja Alamnarason guzarida 2 ta hovli vaqf qilgan. Hujjat qozi ul-quzzot Abul Hasanxoja ibn Asomiddinxoja muhri bilan tasdiqlangan. Yana bir hujjatda mazkur madrasa haqida gap boradi: "Qosimxoja madrasasi mudarrisi mulla Mavlon kambag‘alligi tufayli Fathulloh qushbegi madrasasidagi mulla Umarning bo‘sh qolgan bir hissa dars o‘rnini olishdan umidvor bo‘lib janobi oliyni duo qilgan. Maoshi 25 tilla. Mulla Miyon Fazl Malik go‘rxonasi hujralarida dars beruvchi mulla Zaynulbashar kambag‘alligi tufayli Qosimxoja madrasasi mudarrisi mulla Mavlonning bo‘sh qolgan darsi o‘rniga o‘tishdan umidvor bo‘lib janobi oliyni duo qiladi. Maoshi 12 tilla".

Manbalar
--------

1. ↑  Buxoro ta'lim tizimi tarixi. Abdusattor Jumanazar. Toshkent: Akademnashr, 2017. – B. 486.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Madrasa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Qosimjon Oxunov** (1904— Andijon — 1989.17.5) — Oʻzbekiston xalq artisti (1967). Shoira Eʼtibor Oxunovaning ota-si. Andijon shahri maorifi qoshidagi mu-siqa dastasida (1922—24) M.Jabborov, T.Jalilov, Us t a Roʻzimatxon kabi sanʼ-atkorlardan tanbur, dutor boʻyicha taʼlim olgan. 1924-yildan Andijon teatri aktyori. Tabiiylik, samimiyat, mayin yumor O. ijodiga xos. U, ayniqsa, oddiy mehnatkash xalq vakillari obrazini mahorat bilan ijro etgan. Tabib (V.Yan, Choʻlpon, "Hujum"), Raxim yamoqchi, tabib (Gʻ.Zafariy, "Halima"), Vali (U.Hojibekov, "Arshin mol-olon"), Mulladoʻst (Hamza, "Maysaraning ishi"), Zayd (Xurshid, "Farhod va Shirin") kabi rollari bilan tanilgan. Xonanda sifatida "Dugoh", "Bayot-5", "Ushshoq" kabi qoʻshiklarni ijro etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abdulinskiy tumani** (ruscha: *Абду́линский райо́н*) — Rossiyaning Orenburg viloyatidagi maʼmuriy tuman. Maʼmuriy markazi — Abdulino shahri (maʼmuriy jihatdan tuman tarkibiga kirmaydi). 2010-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, tumanning umumiy aholisi 10 373.

Ma'muriy va munitsipal maqomi
-----------------------------

Maʼmuriy boʻlinish boʻyicha Abdulinskiy tumani viloyatdagi oʻttiz beshta tumandan biridir. Abdulino shahri maqomi tumanlar bilan teng bo'lgan ma'muriy birlik sifatida alohida kiritilgan bo'lishiga qaramay ma'muriy markaz bo'lib xizmat qiladi.

Tuman hududi va Abdulino shaharchasi hududi munitsipal bo'linma sifatida Abdulinskiy shahar okrugi sifatida birlashtirilgan. 2015-yil 10-oktyabrda tuman Abdulinskiy munitsipal okrugi sifatida, Abdulino shahri esa Abdulino shahar posyolkasi sifatida birlashtirilgan.

1. ↑  „General Information" (russian).  Abdulinsky District. 15-noyabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-avgust 2016-yil.
2. ↑  Resolution #4-p
3. ↑  *ru Federal State Statistics Service.* „ru:Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1" [2010 All-ru Population Census, vol. 1] (ru).  Federal State Statistics Service (2011).
4. 1 2  Law #1370/276-IV-OZ
5. ↑  Law #2367/495-IV-OZ
6. ↑  Law #3240/876-V-OZ
**Komandor orollari** - Tinch okean bilan Bering dengizi oraligʻidagi orollar. RF Kamchatka viloyati tarkibida. Umumiy maydoni 1848 km². Bazalt va andezitlardan tuzilgan. Relyefi togʻli. Bal 751 m gacha. Zilzila boʻlib turadi. Iqlimi okean iqlimi. Yozi salqin. Avgustning oʻrtacha temperaturasi 10°, fevral niki — 4°. Oʻrtacha yillik yogʻin 500 mm. Okean oʻtloqlari va togʻ tundrasi bilan qoplangan. "Qushlar bozori" boʻlib turadi, dengiz mushugi, sivuch va kalan (Kamchatka qundoʻzi) bor. Aholi, asosan, baliq va dengiz hayvonlarini ovlash, darrandachilik (koʻk shimol tulkisini urchitish) bilan shugʻullanadi. 1741-yilda shu orollarni ochgan va komandor unvoniga ega boʻlgan V.Bering nomiga qoʻyilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Rossiya geografiyasi | *Rossiya oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Drakon togʻlari** — Afrikaning jan.-sharqidagi togʻlar. Shim.da Sabi daryosidan jan.da Greyt-Key daryosigacha 900 km masofaga choʻzilgan. D. t.ning oʻrta qismiga Lesoto togʻligining sharqiy chekkasi ham kiradi. Jan. Afrikaning eng baland choʻqqilari (Tabana-Ntlenyana togʻi, 3482 m va b.) shu yerda. Hind okeaniga qaragan yon bagʻri zinapoyasimon pasayib tushgan. D. t. Hind okeani havzasiga oquvchi qisqa daryolar bilan Oranj daryosi yuqori oqimi oʻrtasidagi suvayirgʻichdir. Asosan, qumtosh va bazaltlardan tuzilgan. Sharqiy yon bagʻriga yiliga 2000 mm gacha yogʻin yogʻadi, tropik oʻrmon, butazor va togʻ oʻtloqlari bilan qoplangan. Gʻarbiy yon bagʻrida iqlim keskin kontinental, savanna va butazorlar bor. Milliy parklar tashkil etilgan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4261373-5
* LCCN: sh85039313
* NKC: ge477557

 |
**Komanchi** (yuta indeyslari tilida — dushmanlar; oʻzlarini pemena — haqiqiy odamlar deb ataydilar) — AQShdagi shoshonlar guruhiga mansub indeys xalqi. Oklaxoma shtatining jan.gʻarbidagi rezervatsiyalarda yashaydilar. 6 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Dindorlari — protestantlar.

17-asr oxiri — 18-asr boshlarida Qoyali togʻlarning sharqiy yon bagʻirlaridan Nort-Platt daryosi boʻylariga koʻchib oʻtishgan. Ular yuta qabilasidan otni xonakilashtirishni oʻzlashtirib, otda bizon ovlash bilan mashgʻul boʻlganlar. 18-asr oʻrtalarida dakotalar tomonidan Arkanzas daryosining jan. ga siqib chiqarilgan. Uichita va kayova qabilalari bilan ittifoq boʻlib yerlarini tortib olayotgan mustamlakachilarga qarshi kurash olib borganlar. K.lar jan. tekisliklardagi eng qudratli qabilaga aylangan. 19-asr boshida K.larning soni 10—12 ming kishini tashkil etgan. 1875-yil K.larning qarshiligi bostirilgan, tirik krlganlari (1400 ga yaqin kishi) soqchilar (konvoy) nazorati ostida Oklaxoma shtatidagi rezervatsiyalarga joʻnatilgan. Asosan, qoramol yetishtirish, qishloq xoʻjaligi ishlarida yollanma ishchi boʻlib ishlash va oʻz yerlarini amerikaliklarga ijaraga berish bilan shugʻullanadilar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ziddiyat qonuni** (mantiqda) — ikki qaramaqarshi fikr ayni bir vaqtda va ayni bir nisbatda toʻgʻri boʻlishi mumkin emasligini koʻrsatuvchi qonun. Predmetlar va hodisalar oʻrtasidagi obyektiv munosabat toʻgʻri fikrlash jarayonida inson miyasida bir fikr bir vaqtning oʻzida ikki maʼnoda ishlatilmasligini taqozo qiladi. Bu toʻgʻri fikrlash va chin muhokamalarning ajralmas xossalaridan biridir. 3. q. tafakkur rivojida qaramaqarshi fikrlar toʻqnashuvini inkor etmasdan, bir vaqtning oʻzida bir predmet xaqida ikki zid fikrga yoʻl qoʻymaslikni talab qiladi, yaʼni vaqt, predmet, nisbat jihatdan birlikni nazarda tutadi. Maye, yomgʻirni umuman zararli yoki foydali deb boʻlmaydi, u maʼlum davrda maʼlum oʻsimliklar uchun zararli, boshqa bir davrda foydali boʻlishi mumkin. 3. q. ning buzilishi tafakkurda chalkashliklarga va notoʻgʻri xulosalarga olib keladi.

Yana q.
-------

* Mantiq
* Aksioma

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Aroqli yalpizli „Buravchik" 
**Buravchik**, baʼzan **Gimlet** yoki **Jimlet** (inglizcha: *Gimlet*) — bu laym sharbati qoʻshilgan jinga asoslangan kokteyl. Baʼzida jin aroq bilan almashtiriladi.

Tarkibi
-------

Klassik „buravchik" tarkibiga quyidagilar kiradi:

* Jin — 3 qism;
* Laym sharbati — 1 qism;
* Shakar (agar sharbat shirin boʻlmasa).

Kokteyl muz bilan shakerda chayqatiladi va laym yoki limon boʻlagi bilan bezatilgan stakanda tortiladi.

Etimologiya
-----------

Ismning eng oddiy kelib chiqishi buravchikka — yogʻochda, shu jumladan alkogolli bochkalarda ham, teshik ochish uchun ishlatiladigan kesish asbobi; Kokteyl goʻyo „kirish" taʼsiriga ega, goʻyo „buravchik" ichuvchining xotirasini tom maʼnoda teshib qoʻyadi, keyin ertalab katta boʻshliqlar paydo boʻladi. Boshqa bir nazariyaga koʻra, „buravchik" Britaniya Qirollik dengiz flotida xizmat qilgan harbiy jarroh Tomas Gimlett (inglizcha: *Thomas D. Gimlette*) sharafiga nomlangan, u bu ichimlikni matroslarga zangilaning oldini olish sifatida tavsiya qilgan, chunki laym sharbatida koʻp miqdorda S vitamini mavjud.

Adabiyotda
----------

> 
> Terri Lennoks, Reymond Chandlerning „Uzoq vidolashish" romanining qahramoni unga tortilgan „buravchik" haqida shunday deydi:
> 
> 
> – Bu yerda bu kokteylni aralashtira olishmaydi, – deydi u. –Shunchaki jinni olib, limon sharbati, shakar va bitter qoʻshiladi. Haqiqiy «buravchik» – yarmi jin va yarmi laym sharbati, boshqa hech narsa qoʻshilmaydi. Martini unga bas kelolmaydi.
> 
> 
>

Manbalar
--------

1. ↑  „Коктейль Буравчик (Gimlet)" (ru).  cocktails-world.ru. 26-yanvar 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. ↑  Dolya laymovogo soka po otnosheniyu k djinu/vodke mojet varirovatsya ot 1/5 do polovini.
3. ↑  Чандлер Р. Глава 3 // Долгое прощание = The Long Goodbye. — 1954.
4. ↑  „Буравчик в этимологическом словаре" (en).  etymonline.com. 26-yanvar 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi.
5. ↑  *Алпатов, Георгий.* „6 знаменитых коктейлей, которые пьют литературные персонажи" (ru).  Forbes (20-dekabr 2011-yil). 26-yanvar 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi.
6. ↑  „Navy Slang" (en).  royalnavy.mod.uk. 1-fevral 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi.

Havolalar
---------

* Заметка о «буравчике» в газете Нью-Йорк Таймс.
**melonpan** (yaponcha: *メロンパン* *meronpan*?) (shuningdek, **qovun tovasi**, **qovunli bulochka** yoki **qovun noni** sifatida ham tanilgan) Yaponiyada, shuningdek, Tayvan va Xitoyda ham birdek mashhur bo'lgan shirin bulochka turidir. Ular tiniq pechenye xamirining yupqa qatlami bilan qoplangan boyitilgan xamirdan tayyorlanadi. Ularning tashqi ko'rinishi qovunga o'xshaydi, masalan, tosh qovun ( qovun ). Ular an'anaviy qovundek xushbo'y emas,  , lekin oxirhi vaqtlarda ishlab chiqaruvchilar tomonidan qovunli nonga qovun ta'mini qo'shish ommamiy usul bo'lib qoldi. Turlari ham mavjud, jumladan, pechene qatlami va boyitilgan xamir qatlami o'rtasida bir nechta shokolad chiplari va karamel, chinor siropi, shokolad yoki boshqa lazzatlar, ba'zan sirop, ko'pirtirilgan yoki xushbo'y krem yoki muhallabi ta'mi bilan boyitilgan qovun bo'lmagan turlari mavjud. Bu kabi o'zgarishlar bo'lsa, ism "qovun" so'zini olib tashlashi mumkin, uning o'rniga uni tarkibi nomi bilan almashtirishi mumkin (masalan, zarang siropi ta'mli non uchun "zarang pan") yoki qovun ta'mi yo'qligiga qaramay, uni saqlab qolishi mumkin. (masalan, "shokoladli qovun pan").

Bu atab qo'ilgan nom ikki tilli etimologiyaga ega, chunki "qovun" ingliz tilidan olingan so'z bo'lib, "pan" esa portugalcha non so'zidan olingan va shu sifatlari bilan ikki tilli etimologiyaga ega.

Kansai, Xitoy va Shikoku mintaqalarining bir qismida quyosh botish chizig'i naqshiga ega o'zgarish "quyosh chiqishi" deb nomlanadi va bu mintaqaning ko'plab aholisi hattoki qovui nonni ham "quyosh chiqishi" deb atashadi. 

Gonkonglik qovun va ananasli bulochka juda o'xshash. Taqqoslash uchun, yapon uslubi og'irligi va ta'mi jihatidan yengilroq, bir oz quruqroq va qattiqroq tashqi qatlamga ega (shu jumladan pechenye qobig'ining yuqori qismi), gonkonglik turdoshidan farqli o'laroq, qobiqqa chidamli. Gonkong versiyasi ham namroq va odatda tashqi va ichki tomondan yumshoqroq, kuchliroq sariyog 'mazasi bilan maza qoldiradi.

Tarix
-----

Birinchi jahon urushidan ancha vaqt o'tibOkura Kixachiro Tokioga Ivan Sagoyan nomi bilan ham tanilgan arman novvoyi Ovannes Gevenyanni Yaponiyaga olib keldi. Sagoyan Tokiodagi Imperial mehmonxonasida ishlagan va qovunli nonni ixtiro qilgan.

Galereya
--------

* Uy qurilishi qovun bulochkalariUy qurilishi qovun bulochkalari
* Shokolad chiplarini o'z ichiga olgan qovun pan naviShokolad chiplarini o'z ichiga olgan qovun pan navi
* Asakusada sotiladigan jumbo qovunAsakusada sotiladigan jumbo qovun

Yana qarang
-----------

* Conchas
* Ananasli bulochka
* Soboro noni
* Bulochkalar ro'yxati

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  Kazuko, Emi: Japanese Food and Cooking
2. ↑  „'Melon Pan'/'Sunrise' Dialect Survey Map from Nikkei". 12-oktabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-aprel 2007-yil.
3. ↑  *Bakhchinyan.* „The Armenian Who Invented the Japanese Sweet Bun". *The Armenian Mirror-Spectator* (3-oktabr 2019-yil). Qaraldi: 10-iyun 2021-yil.

Havolalar
---------

Andoza:Japanese food and drinkAndoza:Japanese breadAndoza:Bread
bolgarka yordamida tosh plitada profil kesish jarayoni
**Burchakli pardozlash mashinasi (BPM),** *so'zl.* **bolgarka** — tosh, temirdan va boshqa materiallardan tayyorlangan buyumlarni kesish, pardozlash va tozalash uchun mo'ljallangan, elektrasbob, turli xil pardozlovchi mashinalarning bir turi. Qurilish va metalga ishlov berishda foydalanadi.

Moslama
-------

 Korpus formasi tslindrni eslatadi. Ko'pincha nasatkani maxkamlash qismiga yaqin joyda yonlamacha ushlagichi bo'ladi. BPM ichki qismi universal kollektorli dvigatel (UKD), yoqish tugmachasi yoki tortish o'zgartiruvchisi (zamonaviy BPM larda), burchakli tishli uzatma va elektrodvigateldan tashkil topgan. Ba'zi modellar burchak tezligi moslashtiruvchisi bilan jihozlangan.

Nasatka sifatida BPM shpindeliga rezbali qotiruvchilar bilan maxkamlanuvchi maxsus disklar (*aylana*) va sho'tkalar ishlatiladi. Odatda shpindel tashqi M14 rezbali bo'ladi. Shyotka ichki rezbaga ega bo'lib, bevosita shpindelga qotiriladi. Aylanalar teshik orqali siquvchi gayka yordamida qotiriladi.

Anjomlar
--------

Burchakli pardozlash mashinasida ishlash uchun foydalaniladigan disklar
Turli materiallar, xususan, po'lat, alyumin qotishmalar, tosh, keramik plita va h.k. larga ishlov berish uchun *aylanalar* mavjud. Odatda aylana tarkibi uni faqat bitta materialda qo'llash imkoniyatini beradi.

Sho'tkalar yuzalarni kirlar masalan, chirk va bo'yoqdan tozalash uchun ishlatiladi. Sho'tka tishlari po'lat va latundan tayyorlanadi. Latun sho'tkalar yumshoq va tez yediriladi, lekin ular uchqun chiqarmaydi va po'lat yuzalarda iz qoldirmaydi.

«Bolgarka»ning nomlanish tarixi
-------------------------------

Ushbu asbobning so'zlashuv nomi — «bolgarka» — SSSRda 1970-chi yillarda, uning birinchi namunalari paydo bo'lganda yuzaga kelgan. Aynan Bolgariyaning Plovdiv shahridagi «Eltos-Bolgarka» zavodida ishlab chiqarilishi uning nomlanishiga sabab bo'lgan.

Havolalar
---------

* VikiOmbor logotipi VikiOmborda **Burchakli pardozlash mashinasi** mavzusi boʻyicha mediafayllar bor
**Duragay urugʻ** — irsiyati har xil navlar, turlar va turkumlarni chatish-tirishdan olingan urugʻ. D. u. ota-onalari genlarining kayta juftlanishi va transgressiya (qoʻshilib taʼsir etishi) asosida yangi belgi va xususiyatlarni oʻzida mujassam etadi. Genlar nazoratidagi belgi va xususiyatlar duragaylarning har bir boʻgʻinida yangidan ri-vojlanadi. D. u. olish usuli va tartibi sunʼiy duragaylashgan, yaʼni bir navning gulini (onaligini) ikkinchi navning changi (otaligi) bilan changlashdan iborat. D. u. genetik tadqiqotlar, shuningdek, seleksiyada yangi navlar yaratishda ota-ona organizmlarining biron-bir muhim belgilarini yangi navlarga oʻtkazishda qoʻllaniladi. Birinchi boʻgʻindagi D. u. geterozis belgilariga ega boʻladi.

Dehqonchilikda D. u.lardan gʻoʻza, makkajoʻxori, oq joʻxori, qand lavlagi, bodring, sabzavot ekinlari hamda koʻpchilik yem-xashak ekinlari hosildorligini oshirishda keng foydalaniladi. Ayniqsa makkajoʻxorining D. u.ni yetishtirish boʻyicha maxsus urugʻchilik xoʻjaliklari tarmogʻi tashkil etilgan. Shuningdek, bugʻdoy va moyli ekinlarning D. u.laridan foydalanish imkoniyatlari ham oʻrganilmoqda. Asosan, birinchi boʻgʻin D. u.lar ekiladi. Ikkinchi va undan keyingi boʻgʻinlarda ularning hosili pasayadi. D. u.larni koʻplab olish usullari topilgan holdagina ulardan unumli foydalanish imkoniyati tugʻiladi.

D. u.larni yetishtirish usullari oʻsimlikning biologik xususiyatlariga, chu-nonchi, gullash tipiga qarab belgilanadi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Abdulkarim Andoqiy** (arabcha: عبد الكريم الأنداقي) — faqih, roviy va soʻfiy.

  

Abdulkarim Andoqiy 400/1009 yili Samarqandga qarashli Andoq qishlogʻida tavallud topgan.

Faoliyati
---------

Abdulkarim Andoqiy hadis va fiqh boʻlish bilan birga, komil insoniylik fazilatlarini oʻzida mujassam etgan. U nafaqat faqih sifatida, balki tasavvufning yirik namoyandasi va yirik olimi sifatida tanilgan. U katta-kichchik yoshdagi ilmu toliblarga turlicha taʼlim-tarbiya berish usulini qoʻllagan. Bu usul tariqatda katta maʼno-mazmunga ega hisoblangan.

Ustozi va ilmiy safarlari
-------------------------

Abdulkarim Andoqiy yirik tasavvuf olimi Imom Yusuf Hamadoniyning izdoshi boʻlgan. U Yusuf Hamadoniyning Xorazm va Bagʻdod safarlarida unga hamrohlik qilgan. Abdulkarim Andoqiyning nabirasi Hasan Andoqiy (460/1068-552/1157) ham tasavvuf olimi boʻlgan.

Vafoti
------

Abdulkarim Andoqiy 481/1088-yilda vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Abu Abdulloh Yoqut Hamaviy. Muʼjam al-buldon. J. 1. — Bayrut, 1979. 214.
2. ↑  Abdulkarim Samʼoniy. Ansob. J. 1. — Qohira, 1998. 215.

Adabiyotlar
-----------

* Isaev Y. Abbosov A. Ishtixoniy allomalar. Imom Buxoriy xalqaro markazi. 2016. 73.