recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Bayan shirey**, Banans, Ag shirey — kechpishar vinobop uzum navi. Vatani — Ozarbayjon. Sharqiy ekologik-geografik navlar guruhiga kiradi. Tupi kuchli usadi. Bargi katta (diametri 19 — 22 sm), toʻgarak, besh, boʻlakchali, bargining usti silliq, orqasida tuklar deyarli yoʻq, cheti oʻtkir arra tishli. Guli ikki jinsli. Uzum boshi oʻrtacha kattalikda, silindr-konussimon, tigʻizligi oʻrtacha, ogʻirligi 200—250 g. Gʻujumi oʻrtacha (10 – 18 mm), yumaloq, sargʻish-yashil, sershira, poʻsti oʻrtacha qalinlikda. Mevasi faol harorat yigʻindisi 3500° boʻlganda (kurtak yozganidan boshlab 165 kunda) yetiladi. Tarkibida 18—20% qand bor. Hosildorligi 120—200 (yaxshi qaralganda 350) u/ga, kasalliklarga chidami oʻrtacha. Bu nav Zakavkazye, Oʻrta Osiyo, Shim. Kavkaz, Ukrainada rayon-lashtirilgan. Oʻzbekistonning hamma hududlarida yaxshi oʻsadi. Sovuqqa chidamsiz. Koʻproq novda qoldirib, uzunroq qoʻyib kesiladi. Asosan vino mah-sulotlari va sharbat olish uchun yetishtiriladi (qarang Tok).

Havolalar
---------

* „Аг ширей". *Vinograd.info*. Qaraldi: 27-sentabr 2020-yil.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kaolin** (Xitoyning Szyansi provinsiyasidagi joy nomidan) — oq rangli gil, asosan, kaolinitsan tashkil topgan. Vulkanizm bilan bogʻliq boʻlgan granit, gneys, slanets va b. tarkibida dala shpatlari boʻlgan togʻ jinslarining nurashidan yoki gidrotermal oʻzgarishidan hosil boʻladi (birlamchi Kaolin). Kvars va b. oʻzgarmagan minerallar bilan aralashgan holda uchraydi. Birlamchi Kaolin yuvilib, turgʻun suv qavzalarida qum orasida mayin dispers gil choʻkindilaridan iborat qatlam, linza shakllarini hosil qilsa, undagi Kaolin ikkilamchi Kaolin deyiladi. Yer yuzasiga yaqin yotuvchi Kaolin ochiq usulda qazib olinadi, keyin boyitiladi. Kaolin qogʻoz, chinni, fayans, kimyo, rezina sanoatida, oʻtga chidamli buyumlar va izolyatorlar tayyorlashda ishlatiladi. Kaolinning jahondagi resurslari 20 mlrd. t chamasida, shuning yarmiga yaqini AQShda. Kaolin konlari Ukraina, Kavkaz, Uralda, Oʻzbekistonda Ohangaron, Suvqaytdi, Qarnob, Quvasoy, Ovminzatogʻ, Oltintogʻda bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tropik havo massalari** -yil davomida tropik va subtropik kengliklarda uyushib, quyi kengliklardan yuqori kengliklarga harakatlanadigan havo massalari. Harorati yozda yuqori, materiklar ustidagi havosi quruq, yuqori bosimli 30° shu kabi va 30° j. k. atrofida kuzatiladi. Yozda Oʻrta Osiyoda, Qozogʻistonning janubida uyushadigan havo Tropik havo massalari m. hisoblanadi. Tropik havo massalari m. egallagan joylarda atmosfera bosimi yuqori havoning pastlama harakati ustun boʻladi, yil boʻyi havo juda issiq va yogʻin kam yogʻadi.

Dengiz va quruqlikdagi Tropik havo massalari m. farqlanadi. Dengizdagi Tropik havo massalari m. nisbatan yuqori temperaturasi va nisbiy namligi, beqaror stratifikatsiyasi va maydalab yogʻin yogʻishi bilan izohlansa, quruqlikdagi Tropik havo massalari m. yozda oʻzining yuqori temperaturasi, nisbiy namligining pastligi va barqaror stratifikatsiyasi, nihoyat changning koʻpligi bilan ajralib turadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Adrenokortikotrop gormon** (AK.TG), kortikotropin — gipo-mezning old boʻlagida ishlanib chiqadigan gormon. U 39 aminokislota krldigʻidan tashkil topgan bitta polipeptid zanji-ridan iborat. Adrenokortikotrop gormon buyrak usti bezining poʻst qavatini stimullaydi, turli korti-kosteroid gormonlar (mineralokortikoidlar, glyukokortikoidlar, androgenlar) ishlanib chiqishini kuchaytirib, moddalar almashinuvining deyarli hamma turlariga taʼsir koʻrsatadi. Organizmning turli qoʻzgʻatuvchilarga nisbatan moslanish (adaptatsiya) va qarshilik koʻrsatish (reaktivlik) qobiliyatini belgilashda rol oʻynaydi. Adrenokortikotrop gormon revmatizm, podagra, bronxiol astma, leykemiya, neyrodermit, psoriaz, ekzema kabi kasalliklarni shuningdek allergik kasalliklarni davo-lashda ishlatiladi. Soʻnggi vaqtda Adrenokortikotrop gormonni sintetik yoʻl bilan olishga muvaffaq boʻlindi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Chimyon sanatoriysi** - balneologik kurort. Fargʻona shahridan 32 km masofada, Katran tizmasi yon bagʻrida, dengiz sathidan 450 m balandlikda, Oltinsoy daryosi vodiysida joylashgan. 1979-yil 17-aprelda tashkil etilgan. Maydoni 28 ga. Sanatoriyda ovqat xazm qilish, qon aylanish, nerv, tayanchharakat sistemasi, ginekologik va urologik kasalliklar bilan ogʻrigan bemorlar davolanadi. Sanatoriy 1000 oʻringa moʻljallangan, birikki kishili palatalari boʻlgan yotoq korpuslariga ega; u yaxshi koʻkalamzorlashtirilgan, gulzor va manzarali daraxtlari bor. Iqlimi kontinental; yozi issiq, quruq, qishi yumshoq, yanvarning oʻrtacha temperaturasi —1,5°, iyulniki 26°, havoning nisbiy namligi 48%.

Davolash omili — vodorodsulfidli matsesta tipidagi mineral suvlar va Baliqli koʻlining balchigʻi. Bundan tashqari, ichish uchun sulfatgidrokarbonatnatriyli kuchsiz (1 g/l gacha) mineral suv ishlatiladi.

Mineral suvdan, asosan, vannalar uchun, meʼdani yuvish, ichaklarni chayish, tyubaj, dush, suv osti massaji qilishida foydalaniladi. Bundan tashqari, fizioterapiya, davo fizkulturasi, shifobaxsh balchikli applikatsiya bilan davolash usullari ham qoʻllaniladi. Sulfidli suvlar odam organizmiga teri shilliq qavatlari va nafas yoʻllari orqali tushganda shifobaxsh taʼsir qiladi, erkin vodorodsulfidi borligi tufayli odamni sogʻlomlashtiradi. Ular energiya almashinuviga taʼsir qilib, tomirlar oʻtkazuvchanligini oshiradi, regenerativ jarayonlarni faollashtiradi, yurak faoliyatini kuchaytiradi, arterial bosimni pasaytiradi, ogʻriqqa hamda yalligʻlanishga qarshi taʼsir koʻrsatadi va h.k. Sanatoriy zamonaviy tibbiy asbobuskunalar bilan jihozlangan; unda yotoq korpuslaridan tashqari madaniyat saroyi, kutubxona, sport maydonchalari, madaniymaʼrifiy binolar mavjud (2004). Bolalar va otaonalari uchun yil boʻyi ishlaydigan boʻlim ham bor (200 oʻrinli).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Rivyera** — Oʻrta dengizning Kann shahridan (Fransiya) Spetsiya sh. (Italiya) gacha boʻlgan kambar soxili. Fransiya R.si — Moviy qirgʻox; va Italiya R.siga boʻlinadi. Qishi yumshoq (oʻrtacha temperatura 9—12°), yozi issiq (oʻrtacha temperatura 24°). Yillik yogʻin 500–700 mm. Doim yashil subtropik oʻsimliklar usadi. Tokchilik, gulchilik rivojlangan. R. — Gʻarbiy Yevropaning eng yirik kurort rnlaridan. Mehmonxona, pansionat, kemping, "dam olish qishloqlari" koʻp. Yirik kurortlari: Kann, Antib, Nitssa, Mentona, Monako, MonteKarlo, SanRemo, Imperiya, Rapallo va boshqa

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
BEKKARIA (Beccaria) Chezare (1738.15.3, Milan - 1794.28.11) -italyan maʼrifatparvar adibi, huquq doktori (1758). Sudlarning qonunga asoslanmay turib, aybdorga jazo tayin etilishiga, ayblanuvchilarni qiynoqqa solib, iqror qildirish usuliga qarshi chiqqan. Oʻlim jazosini umrbod qamoq bilan almashtirishni, tan jazosini umu-man qoʻllanmaslikni yoqlagan. Qonun hamma narsadan ustuvorligini, fuqa-rolar esa qonun va sud oldida tengligini taʼminlash zarur, deb hisoblagan. Har qanday jinoyat uchun tegishli ja-zoni muqarrar ravishda zudlik bilan ijro etish, odil sudlovni chek tashlash yoʻli bilan saylanadigan maslahatchilar tomo-.nidan olib borish tarafdori boʻlgan. B.ning "Jinoyat va jazo toʻgʻrisida" asarida olgʻa surilgan gʻoyalar Yevropadagi koʻpchilik davlatlarning qonunlarida oʻz aksini topgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fuqarolar urushi** — bir mamlakat ichidagi ijtimoiy guruhlar oʻrtasida davlat hokimiyati uchun olib boriladigan qurolli kurash. Fuqarolar urushi ijtimoiy keskinliklar zaminida vujudga keladi. Tarixda Fuqarolar urushi turli shakl va koʻrinishda namoyon boʻlgan:

* qullar qoʻzgʻoloni,
* dehqonlar urushi,
* partizanlar urushi,
* xalqning hukumatga qarshi qurolli kurashi va h.k.

Fuqarolar urushi davlatlar oʻrtasidagi urushlar, chet el bosqinchilariga qarshi kurash va milliy ozodlik harakati bilan qoʻshilib ketishi mumkin. Hokimiyatdagi hukmron guruhdar bir-biriga qarshi turgan Fuqarolar urushi ham boʻladi (Rim respublikasining agʻdarilishi davridagi Fuqarolar urushi, Angliyadagi Qizil gul va Oq gul urushlari).

Fuqarolar urushi etnik (2000—2003-yillarda Ruandada), separatistik (2000—2002-yillarda Serbiyada), konfessional (bir necha bor Shimoliy Irlandiyada) sabablarga koʻra kelib chiqishi mumkin. Fuqarolar urushida ishtirok etayotgan tomonlarning biri diniy, ikkinchisi dunyoviy shiorlar ostida (1992—95 yillarda Tojikistonda) harakat qilishi mumkin. Fuqarolar urushi iqtisodiy boʻhronlar, koʻplab odamlarning qurbon boʻlishiga olib keladi.

Yana qarang
-----------

* Tojikiston fuqarolar urushi
* Afgʻon urushi (1979—1989)

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kavshar** — kavsharlash jarayonida biriktiriladigan detallar orasini (tirqishni) toʻldiruvchi metall yoki qotishma; erish temperaturasi biriktiriladigan materiallarning erish temperaturasidan past boʻladi. K.ning eng keng tarqalgan asosiy komponentlari qalay, rux, mis, qoʻrgʻoshin, titan, kumush. K. erish temperaturasi boʻyicha alohida yengil eruvchan (t sh< 145°), yengil eruvchan (145<1erish<450°), oʻrtacha eruvchan (450<t sh< 1 850°), yuqori eruvchan (1100 <^"r„sh< 1100°), qiyin eruvchan (1erish< 1850°) turlarga boʻlinadi. Juda yengil va yengil eruvchan K. asosan, qalay va qoʻrgʻoshin qotishmalaridan, oʻrtacha va yuqori eruvchan K. mis — pyx va kumush qotishmalardan tayyorlanadi. Eritiladigan metall zarralar va kavsharlash vaqtida erimaydigan toʻldirgichlardan iborat boʻlgan K.ga metallokeramik K. flyus hosil qiluvchi elementlar bilan legirlanadiganini oʻzi flyuslanadigan K. deyiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mansur Mahmudovich Nosirov** (1936.12.6, Samarqand viloyati, Oxunboboyev qishlogʻi) — kulol. Oʻzbekiston Respublikasi sanyutarbobi (1998). Samarqand universitetida taʼlim olgan (1957—58). Ish faoliyatini (usta Umarqul Joʻra-qulov rahbarligida) shahar sanoat kombinatida boshlagan (1944—50). "Qizil Sharq" artelidagi sandiqsozlik sexida bezatuvchi rassom (1951—53), Samarqand badiiy fondining kulolchilik sexida (1963—93), Umarqul Joʻraqulov nomidagi "Us to" birlashmasida (1993-yildan) kulol-usta. "Bibixonim", "Goʻri Amir", "Shohizinda" kabi suvenirlar, "Ajdarho", "Koʻra va shamdon" kabi bezakli buyumlar, "Afrosiyob" naqshli shokosa va chash-kalar, milliy uslubda bezalgan oʻyinchoqlar, koʻzalar, of-toba, bezakdor relyef, gul tuvaklar, laganlar va boshqa yaratgan. "Samarqand" restorani inter-yerini bezashda qatnashgan. Asarlari bilan respublika va xalqaro koʻrgazmalarda ishtirok etgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abulvose** (15-asr) — shoir. Insho sanʼatida mohir, hazil-mutoyibaga moyil, hozirjavob boʻlgan. A. haqida Vosifiy („Badoye’ ul-vaqoye’"), Jomiy („Bahoriston"), Navoik („Majolis un-nafois") asarlarida maʼlumotlar be-rilgan. Vosifiy A.ning hozirjavobligi bilan Navoiy tahsiniga sazovor boʻlgani, Sulton Mahmudga bagʻishlangan „Chor dar chor" qasidasining yaratilishi tarixi va 24 baytli shu qasida matnini ham keltiradi. Jomiy ushbu qasidaga yuksak baho berib, unga hech kim javob yoza ol-maganini aytadi. Navoiy A.ning Majdiddin Muhammad haqida 500 baytdan ortiq, boshqalar haqida 1000 baytdan ziyod hajvlar yozganini maʼlum qiladi. Jomiy vafotidan soʻng Navoiy tavsiyasi bilan A. uning tarjimai holini yozgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Abulvose" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
*Mansur Maqsudiy Abdurouf oʻgʻli* — yirik ishbilarmon, Oʻzbekistonning birinchi prezidentining qizi Gulnora Karimovaning turmush oʻrtogʻi (sobiq).

Biografiyasi
------------

Mansur Maqsudiy Afgʻonistonning Oʻzbeklar zich yashaydigan Andxoʻy shahrida 1966-yili ishbilarmonlar oilasida tugʻilgan. Millati Oʻzbek. Mansur Harvard universitetini bitirgan. 1991-yili Toshkentda Gulnora Karimova bilan tanishgan va turmush qurishgan. 2003-yilda ajrashgan. Ikkita farzandi bor. Mansur Maqsudiy hozirda AQShda yashaydi.

Ish faoliyati
-------------

Mansur Maqsudiy 1994-yilda ilk bor Oʻzbekistonda Coca-Cola ichimliklarini ishlab chiqarishni boshlagan, Iroqda neft ishlab chiqaruvchi ishxonalarning ham bir nechasining egasi.

Manbalar
--------

1. ↑  Каримова Гульнара Исламовна

Havolalar
---------

* Бывший зять Ислама Каримова может поссорить США и Узбекистан
* В США умер бывший свекор Каримовой, изгнанный из Узбекистана
* MAQSUDI v. KARIMOVA MAQSUDI
**Akkök Holding**, Raif Dinchkök tomonidan Istanbulda tashkil etilgan xolding. Bugungi kunda u ko'chmas mulk sektori, elektr energiyasi ishlab chiqarish, kimyo sanoati, to'qimachilik sanoati kabi sohalarda faoliyat yuritadi.

Uning poydevori 1952 yilda holdingning birinchi faoliyati bo'lgan *Aksu* kompaniyasining tashkil etilishi bilan qo'yilgan. U kimyo, energetika va ko'chmas mulk sohalarida ishlaydi. 2014 yil holatiga ko'ra, Turkiyada 16 va xorijda 17 ta kompaniya va 4350 dan ortiq xodimlar mavjud. 

Istanbulning Beshiktosh tumanida joylashgan Akmerkez va Turkiyaning eng yirik kompaniyalaridan biri *Aksa Akrilik A.Ş.* holdingning sho'ba korxonalari qatoriga kiradi. Aksa Arilik Turkiyaning yagona mahalliy akril tola ishlab chiqaruvchisi boʻlib, jahon akril tolasi bozorining 16 foizini taʼminlaydi.

Manba
-----

1. ↑  „Akkök Kurumsal".  akkok.com. 8 nisan 2015da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1 ağustos 2014.
2. ↑  „Aksa çözülemeyen formülün sırrını buldu dünya 9’uncusu oldu".  milliyet.com.tr. 10 kasım 2014da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1 ağustos 2014.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Mansur (maʼnolari).

**Mansur** (arab. — sochilgan, tarqoq yaʼni nasr holida boʻlgan), chertim puli — Xorazm maqomlari cholgʻu boʻlimining nomi. Asosiy qismlari Tarje, Peshrav, Muhammas, Saqil, Ufar va boshqa oʻziga xos tomonlarni oʻz ichiga oladi. M.ning oxirida ufar qismlari boʻlishi bilan Buxoro Shashmaqomidan farq qiladi. Atoqli xonanda, sozanda va bastakorlaridan Niyozjonxoʻja (Saqili Niyoz-jonxoʻja), Muhammad Rahimxon soniy (Muhammasi jadidi Feruzi Rost va boshqalar), Komil Xorazmiy (Murabbai Komili Rost), Muhammad Rasul Mirzo (Murabbai Rosti Mirzo) va boshqa Xorazm maqomlarining M. qismlarini boyitishgan, Saqili Muxrkoni Rost, Musabbaʼi Rosti Mirzo kabi qismlarni ham kiritishgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Mol (maʼnolari).

**Mol**, chorva — sut emizuvchilar oilasiga mansub asosiy guruh uy xayvonlari. Kelib chiqishi, taraqqiyoti va hayotining biologik xususiyatlariga koʻra, xonaki—uy hayvonlari, turlari boʻyicha — qoramol, mayda mol (qoʻy-echki, choʻchqa), yilqi, tuya va hokazo bulinadi. Nayel sifatiga nisbatan "zotli Mol", "nayeldor Mol", "xashaki Mol" guruxlariga boʻlinadi. Foydali xujalik belgilari, asosan, mahsuldor Mollar (qoramol, qoʻy, echki, chuchqa va h.k.) va yuk hayvonlari (tuya, ot, eshak, xachir) guruhini tashkil etadi. Yemishini xazm qilish xususiyatlariga binoan, Mollar kavsh kaytaruvchi (qoramol, kuy, echki, tuya) va kavsh qaytarmaydigan hayvonlar (ot, eshak, choʻchqa) guruhini hosil qiladi. Xonaki Mollar tuyoq tuzilishiga koʻra, tuyoqli (toq) hayvonlar (ot, eshak, xachir) va ayri (juft) tuyokli hayvonlar (qoramol, kuy, echki, choʻchqa)ga boʻlinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Cheneso** tropik sikloni 2023-yil yanvar oyida Madagaskarga ta'sir qilgan kuchli tropik siklon edi. To‘rtinchi tropik bo‘ron va 2022–2023-yilgi janubi-g‘arbiy Hind okeani siklon mavsumining beshinchi tropik sikloni bo'lgan Cheneso buzilgan ob-havo zonasidan chiqib, 17-yanvarda birinchi marta RSMC La Reunionda kuzatilgan. Konveksiyaning egri chiziqli holatda o'ralganiga qaramay, 18-yanvarda tizim tropik depressiyaga aylandi. Ertasi kuni depressiya kuchli Cheneso tropik bo'ronga aylandi. Cheneso shimoliy Madagaskar ustidan quruqlikka o'tdi va Mozambik kanaliga chiqish jarayonida ichki depressiyaga aylandi. Cheneso 25-yanvarda tropik siklonga aylandi. Tizim 29-yanvarda post-tropik depressiyaga o'tish barobarida janubi-sharqqa harakat qilishda davom etdi.

Xavf va tabiiy ofatlarni boshqarish bo‘yicha milliy byuro (BNGRC) 25 kishi halok bo‘lgani va 21 kishi bedarak yo‘qolganini ma’lum qildi. Agentlik jami 83,181 kishi jabrlangani, ulardan 38,000 nafari uy-joyini tashlab ketgani, 23 600ga yaqin uy va 164 maktab zarar ko'rganini ma'lum qildi.
**Mansur Muhammadjonovich Saʼdullayev** (1931.14.1, Kogon shahri) — rejissyor, pedagog. Qoraqalpogʻiston (1981) va Oʻzbekiston xalq artisti (1985). Toshkent konservatoriyasida taʼlim olgan (1953—58), Moskva teatr institutini tugatgan (1967). Oʻzbek davlat estradasi uyushmasida sozanda (195455), Navoiy teatrida xonanda (1951—61), postanovkachirej. (1967—72).Toshkent konservatoriyasida oʻqituvchi (1964-yildan), opera tayyorgarligi kafedrasi mudiri (1972—85), professor (1985—96). Navoiy teatrida B. Zeydman ("Oʻn ikkinchi kecha", 1968), I. Hamroyev ("Oyjamol", 1969), S. Boboyev ("Yoriltosh", 1971), R. Hamroyev ("Tong oldidan", 1972) va boshqa Oʻzbekiston kompozitorlari operalarini sahnalashtirgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Mixail Nikolayevich Semyonov** (1901.2.12, Lojma sh. Polsha — ?, Leningrad) — kompozitor, xor dirijyori, pedagog. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1949). Moskva konservatoriyasini tugatgan (1930). Toshkent konservatoriyasida oʻqituvchi (1936—38), kafedra mudiri (1944—55), professor (1952-yildan), Buxoro musiqa bilim yurtida oʻqituvchi (1938—39), Sanʼatshunoslik ilmiy tadqiqot institutida ilmiy xodim (1939—40). 1955-yildan Leningradda yashab konservatoriya va Madaniyat institutida (1964-yildan) dars bergan. Asarlari orasida "150 oʻzbek xalq qoʻshiqlari" toʻplami, "Oʻzbek xalq sheʼrlari asosida bolalar uchun 4 qoʻshiq" va boshqa mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Mansurbek Baxtiyorovich Qilichev** — oʻzbek diplomati. 2021-yildan Oʻzbekistonning Misrdagi elchisi.

Biografiyasi
------------

### Taʼlim

2000-yilda Toshkent davlat sharqshunoslik instituti Sharq filologiyasi fakulteti bakalavriatini, 2002-yilda shu institut Xalqaro munosabatlar magistraturasini tugatgan.

### Mehnat faoliyati

2002-2005 — O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi Xorazm viloyati hududiy boshqarmasi referenti, 2-kotibi, 3-kotibi.

2005-2007 — Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti Xalqaro bo‘limi yetakchi mutaxassisi.

2008-2010 — Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Sharqshunoslik instituti aspiranti.

2010-2011 — O‘zbekiston xorijdagi vatandoshlar bilan do‘stlik va madaniy aloqalar jamiyati bo‘lim bosh mutaxassisi.

2012-2013-yillarda — O‘zbekiston Respublikasining Saudiya Arabistoni Podshohligidagi elchixonasi 1-kotibi.

2013-2019-yillarda — O‘zbekiston Respublikasining Dubay shahridagi Bosh konsuli.

2019-2020-yillarda — O‘zbekiston Respublikasi Xalqaro munosabatlar bo‘yicha axborot tahliliy markazi direktori o‘rinbosari — yig‘ma tahliliy bo‘lim boshlig‘i.

2020-2021-yillarda — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi Konsullik-huquqiy departamenti direktori o‘rinbosari.

O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlis Senatining 2021-yil 8-oktyabrdagi tegishli qaroriga muvofiq O‘zbekiston Respublikasining Misr Arab Respublikasidagi Favqulodda va Muxtor Elchisi etib tayinlandi.

2022-yil 31-mart kuni Misr Prezidenti Abdulfattoh as-Sisiyga ishonch yorliqlarini topshirdi.

Ingliz va arab tillarini biladi.

Oilali. Uch nafar farzandi bor.

Manbalar
--------

1. ↑  „Министерство иностранных дел Республики Узбекистан". 22-noyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-yanvar 2023-yil.
2. ↑  „O‘zbekiston Elchisi Misr Prezidentiga ishonch yorliqlarini topshirdi". Qaraldi: 22-aprel 2023-yil.
**Mixail Yevgrafovich Saltikov-Shchedrin** **haykali** — Tverdagi yodgorliklardan biri; yozuvchi va Tver vitse-gubernatori Saltikov-Shchedringa bagʻishlangan bronzadan yasalgan haykal.

Yodgorlik 1976-yil 26-yanvarda Saltikov-Shchedrin tavalludining 150-yilligi munosabati bilan ochilgan. Bu Saltikov-Shchedrinning Rossiyadagi birinchi yodgorligi. Yodgorlik mualliflari: haykaltarosh O.K.Komov, meʼmor N.A.Kovalchuk.

Tverskaya maydonida joylashgan. Yodgorlik 3,2 metr balandlikdagi haykali bronzadan yasalgan va yozuvchining oʻtirgan holati tasvirlangan. U 2,8 metr balandlikdagi kulrang sayqallangan grafitdan yasalgan postamentga oʻrnatilgan. Yodgorlikning old tomonida bronza taxta oʻrnatilgan va quyidagi yozuvlar bitilgan: „Mixail Yevgrafovich Saltikov-Shchedrin. 1826-1889".

Yodgorlik atrofida istirohat bogʻi mavjud. Bu yerda kichik granit skameykalar va dekorativ choʻyan lampalar oʻrnatilgan.

Yana qarang
-----------

* Saltikov-Shchedrin muzeyi

Eslatmalar
----------

1. 1 2 3  „Литературная карта Тверского края". 24-sentabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-sentabr 2021-yil.
2. 1 2  „Памятник Салтыкову-Щедрину". *Информационный портал Твери*. 24-sentabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-sentabr 2021-yil.

Havolalar
---------

* Perviy v Rossii pamyatnik Saltikovu-Щedrinu // tver.holme.ru.

* Pamyatnik Saltikovu-Щedrinu v Tveri // welcometver.ru.
**Moldavan tili** — roman tillaridan biri, Moldova Respublikasida va unga qoʻshni davlatlarda tarqalgan; 3 mln. ga yaqin kishi soʻzlashadi. Shevalari shim.-gʻarbiy, shim.-sharqiy, markaziy va jan.-gʻarbiy guruxdarga ajratiladi. Rumin va moldova tillari bir xil til deb hisoblanadi. Sovet davrida rumin tili kirill alifbosida yozilib, "moldova tili" deb atalgan va sovet olimlari uni mustaqil til deb bilishgan. Hozirda u rumin yoki moldova deb ataladi. Faqat adabiy meʼyor sohasida, xususan, fonetikada (talaffuz jonli tilga yaqin) va leksikada (rus tilidan oʻzlashgan soʻzlar koʻp) baʼzi tafovutlar kuzatiladi. Moldavan tilida 4 artikl, lablanmagan unlilardan I, E, diftonglar, 2 ta grammatik jins kategoriyasi mavjud.

1989-yilda lotin alifbosi asosidagi yozuvga oʻtish haqida qaror qabul qilingan.

Yana qarang
-----------

* Rumin tili

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Mixail Petrovich Shibayev** (1916-yil 14-noyabr — 1985-yil 23-oktabr) — sovet askari, Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi, Markaziy frontning 65-armiyasining 69-Qizil bayroqli Sevskaya otishma diviziyasining 120-piyoda polkining piyoda razvedka vzvodining komandiri, katta serjant, Sovet Ittifoqi Qahramoni.

Biografiyasi
------------

1916-yil 1-noyabrda Penza viloyatining hozirgi Mokshanskiy tumani Chernozerye qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. 3 sinfni tamomlagan. Oʻzbekiston poytaxti — Toshkent shahrida rassom boʻlib ishlagan.

1942-yil yanvar oyida Oʻzbekiston SSR Toshkent shahar Frunze tuman harbiy komissarligi tomonidan Qizil Armiya safiga chaqirilgan. 1942-yil apreldan armiyada xizmat qilgan.

1943-yil 15-oktabrda 120-piyoda polkining piyoda razvedka vzvodining komandiri katta serjant Mixail Shibayev birinchilardan boʻlib Ukraina SSR Chernigov viloyatining Repkinskiy tumani Radul shahar tipidagi aholi punkti yaqinida Dneprni kesib oʻtgan. Yarador holida, koʻp qon yoʻqotib, yaralarini bogʻlamay, xandaq toʻliq tozalanmaguncha jangni davom ettirgan. Katta serjant Shibayev oʻzining dadil harakatlari bilan desant guruhini yetib borgan chiziqda birlashtirishga, shuningdek, polkning qolgan qismlarini kesib oʻtishga hissa qoʻshgan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1943-yil 30-oktabrdagi farmoni bilan qoʻmondonlikning jangovar topshiriqlarini namunali bajargani, bir vaqtning oʻzida koʻrsatgan jasorati va qahramonligi uchun katta serjant Mixail Petrovich Shibayev Lenin ordeni va „Oltin yulduz" medali bilan Sovet Ittifoqining Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

Urushdan keyin bir muddat SSSR Qurolli Kuchlarida xizmat qilishni davom ettirgan. 1946-yilda V. I. Lenin nomidagi Qizil yulduz maktabining Toshkent Qizil Bayroq ordenli piyoda askarlari maktabini tamomlagan. M. P. Shibayev armiyadan demobilizatsiya qilinganidan keyin Oʻzbekiston SSR Qashqadaryo viloyati Qarshi shahridagi novvoyxonada tsex mudiri boʻlib ishlagan. 1950-yildan KPSS(b) / KPSS aʼzosi boʻlgan. 1985-yil 23-oktabrda vafot etgan. Toshkentdagi Harbiy qabristonning Qahramonlar xiyoboniga dafn etilgan.

Lenin, Qizil Bayroq, 1 va 2-darajali Vatan urushi ordenlari, „Jasorat uchun", „Harbiy xizmatlari uchun" medallari va boshqalar bilan taqdirlangan.

Adabiyot
--------

* Sovet Ittifoqi Qahramonlari — oʻzbeklar. — Toshkent, 1984 yil.
* Geroi Sovetskogo Soyuza: Kratkiy biograficheskiy slovar / Oldingi ed. kollegiyasi I. N. Shkadov . — M . : Harbiy nashriyot, 1988 yil. — T. 2 / Sevgi — Yashchuk /. — 863 Bilan. — 100 000 nusxa. — ISBN 5-203-00536-2 .
* *Joʻraev T. D.* Vatanning sodiq farzandlari. — Toshkent, 1964 yil.
* *Kazakova A. S.* Vatan ular bilan faxrlanadi. — Toshkent, 1961 yil.
* Leninchi kursantlar Vatanning sodiq farzandlaridir. — Toshkent: TVOKU, 1968 yil.

Havolalar
---------

* Mixail Petrovich Shibaev (rus.). Sayt „Geroi strani". Data obraщeniya: 4 iyulya 2014.
**Variatsion statistika** — matematik statistikaning amaliy tarmogi; statistik tuplam (majmua)larda belgilarning taqsimlanishini oʻrganadi. Statistik toʻplam biron bir jihatdan uxshash juda koʻp obʼektlar yoki yalpi hodisalardan tashkil topadi. V.s. barcha biologik obʼektlarga xos boʻlgan oʻzgaruvchanlik koʻp uchraydigan biol. genetika va qishloq xoʻjaligi ekinlari seleksiyasida keng qoʻllaniladi. V.s. matematik statistikaning nazariy xulosalariga asoslanadi va asosan kuzatilayotgan obʼektdagi miqdoriy belgilarning oʻzgarishini oʻrganishda qoʻllaniladi. Bir guruhga mansub belgilarning u yoki bu darajada variatsiyalanishm tashqi muhit omillarining ayrim kuzatish obʼektlariga turlicha taʼsiri hamda ularning oʻziga xos xususiyatlariga bogʻlik. Belgilarning turli sharoitda oʻzgarishini oʻrganib, mazkur belgining qanchalik tashqi omillar taʼsiriga uchraganligini aniqlash mumkin. Ayniqsa miqdoriy belgilar juda oʻzgaruvchan. Seleksion-genetik materialni miqdoriy belgilar boʻyicha baholashda zaruriy ulchash, hisoblash, tarozida tortish, biokimyoviy tahlil ishlari amalga oshiriladi. Natijada hali tartibga kelmagan, „xom" maʼlumot toʻplanadi. Toʻgʻri maʼlumot olish va real mavjud boʻlgan qonuniyatlarni topish uchun toʻplangan faktik maʼlumotlar V.s. usullari bilan ishlanadi. Bu usullarda sifat va miqdor oʻzgaruvchanlikning asosiy koʻrsatkichlari: oʻrtacha arifmetik (x), dispersiya (st2), oʻzgaruvchanlik koeffitsiyenti (v,%) va oʻrtacha arifmetik xato (Sx) kabilar aniqlanadi. Dispersion analiz eng mukammal usul boʻlib, populyatsiyaning umumiy yoki fenotipik oʻzgaruvchanligini asosiy omil yoki asosiy omillar hamda muhit sharoiti taʼsiri bilan bogʻliq komponentlarga ajratish imkonini beradi. Bundan tashqari tadqiqotlarda belgilarning irsiylanishi va populyatsiyaning tanlashga koʻrsatadigan reaksiyasini baholashda genetik-statistik usullar ham qoʻllaniladi. Shuningdek, organizm belgi va xususiyatlarining korrelyativ bogʻlanish (qarang Korrelyatsiya) yoʻnalishi hamda kuchini, belgining muhit sharoitiga bogʻliq holda korrelyatsion oʻzgaruvchanligini aniqlashga imkon beruvchi korrelyatsion, regression va kovariatsion tahlillardan ham foydalaniladi.

Natalya Simongulyan. Tolibjon Turgʻunov.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pogonoforalar** (Pogonophora) — umurtqasiz hayvonlar tipi. Dastlab 1914-yilda topilgan. Shakli ipsimon, uzunligi bir necha sm dan 1,5 m gacha, xitin nay ichida joylashgan. Gavda boʻshligʻi selom, ichagi boʻlmaydi. Asosan, gavda boʻshligʻida uchraydigan ol-tingugurt bakteriyalari sintezlaydigan organik moddalar hisobidan oziqlanadi. Ayirish organlari — selomoduktlar 1 ta segmenti boʻshligʻiga ochiladi. Paypaslagichlari orqali na-fas oladi. Qon aylanish sistemasi yopiq, yuragi qorin tomonda. Nerv sistemasi nerv tugunlari toʻplami — miyadan va qorin terisi epiteliysida joylashgan boʻylama nerv stvolidan iborat. Ayrim jinsli. Tuxumdan 2 ta kiprik belbogʻli va ichakli lichinka chiqadi, keyinchalik ichak soʻrilib ketadi. 2 sinf: frenulyatlar, yaʼni suvliklilar (150 tur) va afrenulyatlar, yaʼni suvsizlilar (2 tur) sinflariga ajratiladi. Dengiz tubida, odatda, 3 dan 10 km gacha chuqurlikda oʻtroq yashaydi. Tuzilishi birlamchi hamda ikkilamchi ogʻizlilarga oʻxshab ketadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dengizkul platosi** — Qashqadaryo viloyatining gʻarbiy qismidagi plato. Qarshi choʻlinknt janubi-gʻarbida joylashgan. Platoning relyef tuzilishi murakkab. Uning janubiy va gʻarbiy chekkalari atrofdagi tekislikdan keskin koʻtarilgan. Shimoliy va sharqiy chekkalari Qashqadaryo deltasi tekisligiga asta-sekin qoʻshilib ketadi. Eng baland qismi (340-354 m) janubida. Dengizkul platosida qum relyef shakllari rivojlangan boʻlib, asosan doʻng, marzali va barxan shakllaridagi qumliklar mavjud. Ushbu qumliklarni koʻpincha Devxona choʻli deb ham ataydilar. Dengizkul platosida botiqlar ham bor, ularning tubi ku-pincha taqirli tuproklar yoki shoʻrxoklar bilan band. Dengizkul platosining janubiy yon bagʻri Dengizkul botigʻiga tik tushgan. Yon bagʻirda neogen (oqchagʻil yarusi) jinslari — qumtosh, qum, gil, baʼzan konglomerat qatlamlari koʻrinib turadi. Platoda asosan choʻl qum tuproklar, baʼzan pastqamliklarda shoʻrxoklar mavjud. Qumliklarda koʻproq singren, oq saksovul, cherkez, shuvoq, juzgʻun, iloq, rang keng tarqalgan. Shoʻrxoklarda bir yillik shoʻralar oʻsadi. Dengizkul platosida qorakoʻl qoʻylari boqiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Dengizkoʻl platosi" *OʻzME*. D-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 


|  |  |
| --- | --- |
| Oʻzbekiston geografiyasi | *Oʻzbekiston geografiyasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Xitoyda kulolchilik
-------------------

Xitoyliklar kulolchilik va kulolchilik ustalari edi. Ular sopol idishlardagi og'ir va funktsional idishlardan tortib, eng nozik chinni bilan bezatilgan kosalargacha, vazalardan bog 'taburelarigacha, choynaklardan yostiqlargacha hamma narsani ishlab chiqardilar. Ular birinchi sirlangan idishlarni, birinchi yashil seladonlar va kobalt ko'k bilan bo'yalgan birinchi sirlangan idishlarni ishlab chiqardilar. Texnikalar va o'choqlarning dastlabki o'zgarishlari Xan davridagi pishirish haroratining yuqori bo'lishiga va birinchi sirlangan kulolchilikka olib keldi. Kulolchilik, ayniqsa, Xan qabrlarida uchraydigan kulrang slip bilan bo'yalgan idishlar ko'pincha bronza idishlarning shakli va bezaklariga taqlid qilgan va bu keyingi davrlardagi ko'plab kulollarning maqsadi bo'lgan. Loydan o'liklarga hamrohlik qilish uchun qabrlarga o'rnatilgan oddiy uylarning sirlanmagan kichik modellarini ishlab chiqarish uchun foydalanilgan va, ehtimol, ramziy ma'noda ularning yangi uyga bo'lgan ehtiyojlarini qondirish. Ko'pgina bunday modellar qo'shni hayvonlar qalami va ularning aholisi va hayvonlarining haykalchalari bilan to'la.
Tang kulollari o'zlarining avvalgilariga qaraganda texnik mahorat darajasiga erishdilar. Bu davrda ishlab chiqilgan yangi rangli sirlarga kobalt, temir va misdan olingan ko'k, yashil, sariq va jigarrang ranglar kiradi. Ranglar ham aralashib, Tang davri mashhur bo'lgan uch rangli buyumlar ishlab chiqarildi. Tang kulollarini bezash uchun ba'zan oltin va kumushning boy inleyslari ham ishlatilgan. Yuan (milodiy 1271-1368) va Ming (1368-1644) davrlarida o'ziga xos va ko'p ko'chirilgan ko'k rangli oq bezak bilan yanada mashhur kulolchilik ishlab chiqarilar edi, bu o'zi dizayn g'oyalari uchun oldingi Xitoy rasmlarini ko'chirgan.

Manbalar
--------

* Clunas, C. Xitoyda san'at. Oksford universiteti nashriyoti, 2009 yil.
* Douson, R. Xitoy tajribasi. Feniks Press - Orion, 2017 yil.
* Feng, L. Erta Xitoy. Kembrij universiteti nashriyoti, 2013 yil.
* Rossabi, M. Xitoy tarixi. Wiley-Blackwell, 2013 yil.
* Tregear, M. Xitoy san'ati. Temza va Gudson, 1997 yil.
* Uotson, V. Xitoy san'atidan eramizning 900 yilgacha. Yel universiteti nashriyoti, 2000 yil.

1. ↑  Clunas, C. Xitoyda san'at. Oksford universiteti nashriyoti, 2009 yil.
2. ↑  Douson, R. Xitoy tajribasi. Feniks Press - Orion, 2017 yil.
3. ↑  Feng, L. Erta Xitoy. Kembrij universiteti nashriyoti, 2013 yil
**PRINCE2** — **PR**ojects **IN** **C**ontrolled **E**nvironment — soʻzma-soʻz „Nazorat qilinadigan muhitda proektlar", Project Management — Proekt Menejmenti sohasidagi standartlardan boʻlib, dunyoda keng qoʻllaniladigan standartlardan biriga kiradi. Buyuk Britaniyada davlat strukturalarida Project Managementni tartibga keltirish, hammaga barobar, aniq, tushunarli, effektiv usul oʻlaroq ishlab chiqilgan. Hozirda samarali boshqaruv tizimi oʻrnida minglab kompaniyalarda qoʻllanib kelinmoqda.

Boshqa standartlardan farqli jihati — Project Managementga Customer/Supplier (Mijoz/Taʼminotchi) nuqtai-nazaridan qarab, boshqaruvdagi vazifalarga va jarayonlarga asosiy eʼtiborni qaratishi, deyish mumkin.

Yana bir jihati, Project Managerlik vazifalariga hujjat topshirayotgan mutaxassisdan bilish talab qilinadigan mahoratlar sirasiga kiradi.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Efiopiya zoogeografiya oblasti** — quruqlik zoogeografiya oblastlaridan biri. Afrikaning Sahroi Kabirdan janubidagi qismi, Arabiston ya. o. janubi, Madagaskar, Maskaren, Kamar, Seyshel va boshqalar bir qancha orollarni oʻz ichiga oladi. Efiopiya zoogeografiya oblastio. maydonining asosiy qismi savannadan iborat; tropik oʻrmonlar, butazorlar, choʻl hamda togʻ oʻsimliklari ham koʻp uchraydi. Sut emizuvchilar va qushlardan naytishlilar, sichqonqushlar, tuyaqushlar turkumlari, tillakrotlar, qunduzsimon yerqazarlar, tenreklar, tikandumli koʻrshapalaklar, uzunoyoqlilar, jiraflar, begemotlar, sesarkalar, mirzaqushlar, kitboshlar, oqqoʻtonlar, bananxoʻrlar va boshqalar oilalar endemik hisoblanadi. Efiopiya zoogeografiya oblastio.da hammasi boʻlib sut emizuvchilarning 38 oilasiga mansub turlar uchraydi; ulardan 6 oila: odamsimon maymunlar, lemurlar, bugʻuchalar, karkidonlar, fillar, pangolinlar Efiopiya va HindMalay zoogeografiya oblasti uchun umumiy. Efiopiya zoogeografiya oblastio.ga, ayniqsa, antilopalar, har xil toʻngʻizlar (ayniqsa, soʻgalli choʻchqa) xos; krotlar, bugʻular, ayiqlar uchramaydi.

Efiopiya zoogeografiya oblastio.da qushlarning 89 oilasi uchraydi; ulardan 12 oila, jumladan, tropik va ekvatorial oʻrmonlarda tarqalgan drongolar, asal koʻrsatuvchilar, pittalar, karkidonqushlar HindMalay zoogeografiya oblastida ham uchraydi. Chumchuqsimonlar turkumidan Efiopiya zoogeografiya oblastio. uchun toʻqimachilar va nektarxoʻrlar xos. Toʻtiqushlar kam uchraydi.

Sudralib yuruvchilardan kaltakesaklar — xameleonlar, agamalar, gekkonlar, echkemarlar koʻp va xilmaxil; kobralar, qora ilonlar, pitonlar, yonboshboʻyin toshbaqalar, timsohlar Efiopiya zoogeografiya oblastio. uchun xos. Suvda va quruqlikda yashovchilardan qurbaqalar, pixli baqalar, haqiqiy baqalar, chegravalar, baliqlardan chuchuk suv havzalarida karpsimonlar keng tarqalgan; protopterus, koʻpsuzgichlilar va uzuntumshuqlilar shu zoogeografiya oblasti uchun xos. Hasharotlardan termitlar koʻp uchraydi; ularning konussimon inlarida savannalar yashaydi. Moviy kapalaklar va chigirtkalar ham keng tarkalgan. Efiopiya zoogeografiya oblastio. Gʻarbiy Afrika, Sharqiy Afrika, Kap va Madagaskar kichik zoogeografiya oblastlariga boʻlinadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xitoy — Ummon munosabatlari** Xitoy Xalq Respublikasi (XXR) va Ummon oʻrtasidagi ikki tomonlama diplomatik munosabatlar hisoblanadi.

Tarix
-----

1978-yilda mamlakatlar oʻrtasida rasmiy diplomatik munosabatlar oʻrnatildi va 1983-yilda Ummon Xitoyga neft yetkazib berishni boshlagan birinchi arab davlati boʻldi. 1970-yillarning oxirida Xitoy Xalq Respublikasi Ummondan katta miqdorda xom neft import qila boshladi, keyinchalik 1990-yillarda Ummon neftini sotib olishni keskin oshirdi. 2013-yilga kelib, Ummonning jami neft va tabiiy gaz eksportining uchdan ikki qismi XXRga to‘g‘ri keldi, keyingi yillarda esa Ummon yetkazib berishning bundan ham yuqori foizi Xitoy bozoriga to‘g‘ri keldi. 2008-yil oxirida Xitoy Xalq Respublikasi dengiz kuchlarining harbiy kemalari qaroqchilikka chek qoʻyish boʻyicha xalqaro kampaniya doirasida Adan koʻrfaziga joylashtirildi va Ummonning Salalah porti ularning asosiy bazasiga aylandi.

2016-yilda Xitoy va Ummon o‘rtasida strategik hamkorlikni mustahkamlash istiqbollari mavjud boʻlgan, ammo Saudiya Arabistonining Yamandagi fuqarolar urushiga aralashuvi Qizil dengiz va Adan koʻrfazida yuk tashishni qiyinlashtirishi natijasida Ummon va Xitoy oʻrtasida ham ayrim savdo munosabatlariga putur yetkaza boshladi.

2018-yil fevral oyida Hindiston Bosh vaziri Narendra Modi rasmiy tashrif bilan Ummon poytaxti Maskatga keldi. Tashrifdan ko‘zlangan asosiy maqsad Ummon bilan savdo va harbiy sohada hamkorlik qilish yo‘llarini izlash hamda bu davlatda Xitoy taʼsirining kuchayishiga yo‘l qo‘ymaslik edi.

Savdo
-----

2013-yilda mamlakatlar o‘rtasidagi tovar ayirboshlash hajmi 23 milliard AQSH dollarini tashkil etdi va bu Ummonni Xitoyning Yaqin Sharqdagi to‘rtinchi yirik savdo sherigiga aylantirdi. Ummon Xitoyga neft, metanol, paraksilen va polipropilen (ular umumiy eksportning deyarli 30% ni tashkil qiladi) kabi mahsulotlarni eksport qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Why China's investment in Oman matters". 31-may 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-may 2018-yil.
2. ↑  „China-Oman relations: the Indian Ocean dilemma – Asia Dialogue". 8-iyun 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-may 2018-yil.
3. ↑  „Oman". 26-may 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-may 2018-yil.
**Polifosfatlar** — superfosfat kislota (ortofosfat va polifosfat kislotalar aralashmasi) asosida olinadigan murakkab, konsentrlangan oʻgʻitlar, umumiy formulasi Mep+2 Rp O3p+1. P. tuzilishiga koʻra, chiziqli yoki halqasiz va halqali P.ga, olinishiga koʻra, sunʼiy va tabiiy P.ga bulinadi. Sunʼiy P. (ammoniyli va kaliyli P.) superfosfat kislota asosida olinadi. Sunʼiy P. tarkibida 10 va undan ortiq fosfat kislota qoldigʻi buladi. Ammoniy polifosfat (tarkibida 16— 18% N va 58—61% suvda eruvchan R2O5) va kaliy polifosfat (48% R2O5, 26% K2O, 4% S1) ishlatiladi. Keyingi yillarda Oʻzbekistonning kimyogar olimlari sunʼiy P. asosida murakkab va kompleks ugʻitlarni ishlab chiqarishni yoʻlga quydilar.

Barcha tirik organizmlar tarkibida tabiiy P. mavjud. Adenozintrifosfat kislota ham tabiiy P.ning vakili hisoblanadi. Halqali tabiiy polifosfatlarga inozit fosfat kislotaning Sa—Mg li tuzi — fitin moddasini misol qilib koʻrsatish mumkin. Fitin sanoat mikyosida chigit tarkibidan ajratib olinadi. Tuban usimliklar, zamburugʻlar tarkibida koʻp miqdorda P. uchrashi aniklangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Beshiktebratar gʻumbagi
**Beshiktebratar** (lotincha: *Mantis religiosa* — haqiqiy beshiktebratarlar oilasiga mansub boʻlgan hasharot. Old oyoqlari ovqatni qabul qilish uchun moslashgan katta yirtqich hasharot. Uzunligi 42-52 mm (erkak) yoki 48-75 mm (urgʻochi). Eng katta va Yevropada eng keng tarqalgan turi.

Taʼrif
------

Oʻz tusini juda oʻzgaruvchan boʻlib, yashildan sariqqa yoki jigarrang-kulrangdan toʻq jigarranggacha oʻzgarishi mumkin. Oldi kuraklaridan oziqlanishdan tashqari, harakat uchun ham ishlatadi. Orqa oyoqlari yuguruvchan xisoblanadi. Qanotlari erkaklarida ham, urgʻochilarida ham yaxshi rivojlangan (urgʻochilari oʻzining katta hajmi tufayli juda yomon uchadi va uchishni istamaydi). Qorin qismi tuxumsimon va yaxshigina katta boʻladi.

Biologik oʻziga xosligi
-----------------------

Beshiktebratar oyoqlari: oyoq va son paychalari koʻrinishi
1. ↑  Opredelitel nasekomix evropeyskoy chasti SSSR. Tom 1. Nizshie, drevnekrilie, s nepolnim prevraщeniem / pod obщ. red. G. Ya. Bey-Bienko. — (V serii: Opredeliteli po faune SSSR, izdavaemie Zoologicheskim institutom AN SSSR. Vip. 84). — M.-L.: Nauka, 1964. — S. 173. — 936 s.
2. ↑  Jizn jivotnix. Tom 3. Chlenistonogie: trilobiti, xelitserovie, traxeynodishaщie. Onixofori / pod red. M. S. Gilyarova, F. N. Pravdina, gl. red. V. Ye. Sokolov. — 2-e izd. — M.: Proseщenie, 1984. — S. 164—165. — 463 s.
**Efiotsiya togʻligi** — Afrikaning shim.sharqiy qismidagi togʻlik, asosan, Efiopiya hududida. Balandligi 2000–3000 m, eng baland joyi 4623 m (RasDashan togʻi). Efiotsiya togʻligining sharqiy yon bagʻri unga tutash tekislikka tik tushgan, gʻarbiy yon bagʻri esa zinapoyasimon pasayib boradi. Efiotsiya togʻligining asosini yuzasi qumtosh, bazaltli lava va ohaktoshlarning qalin qatlamlari bilan qoplangan tokembriy kristalli zamini tashkil etadi. Shimoliy kismi peneplenlashgan kristalli jinslardan tuzilgan, 15° shahrik.dan janubi zinapoyasimon bazaltli platodan iborat. Gʻarbiy va jan.gʻarbiy yon bagʻri sernam (yillik yogʻin 1500 mm gacha), sharqida yogʻin 500 mm gacha. E.tdan Koʻk Nil, Atbara, Sobat, Jubba daryolari boshlanadi. Landshaftida balandlik mintakalari mavjud. 1700 m gacha kolla mintaqasida — shamolga roʻpara yon bagʻirlar tropik oʻrmonlar va kofe plantatsiyalari, shamolga teskari yon bagʻirlar esa savannalardan, 2400 m gacha boʻlgan voynadega mintaqasida savannalar, undan balanddagi dega mintaqasida (4000 m gacha) igna bargli oʻrmonlar, eng yuqorisi baland togʻ dasht oʻsimliklaridan iborat. Milliy bogʻlar tashkil etilgan. Efiotsiya togʻligida qadimdan dehqonchilik qilinadi, koʻpgina donli ekinlar (qattiq bugʻdoy, javdar, arpa)ning vatani.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |