XVI asrda qurilgan. Xonchorbog‘ harobasi rejasi
**Xonchorbog‘** — Samarqand viloyati Pastdarg‘om tumanlidagi qadimiy qishloqdir. Tumaning janubiy qismida, Zarafshon tog‘ tizmasining shimoliy etagida, Eski Anhor kanali bo‘yida joylashgan. Aholisi 6 ming kishi. Bog‘dorchilik, sabzavotchilik va chorvachilik bilan shug‘ullanadi. Dehqonchilikda Eski Anhor kanali suvidan foydalaniladi.

Tarixi
------

### Tashkil topishi

Anaxita haykalchasi. miloddan avvalgi II-I asrlar. Xonchorbog‘
Xonchorbog‘ toponimi **Xon** va **Chorbog‘** so‘zlari birlashmasidan hosil bo‘lgan. Xon turkiy va mo‘g‘ul xalqlari unvoni. **Chorbog‘** shahardan tashqaridagi hovli joyli qo‘rg‘onli bog‘. Buxoro xoni Abdullaxon II tomonidan chorbog‘ qurdirgan. Xalq og‘izda aytilishida **Xonchorbog‘** yerida juda katta bog‘ barpo qilingan. Undagi mevalar shig‘il pishib mo‘l-kul hosil bergan. Bog‘ yonidan katta savdo yo‘li o‘tar, karvon yo‘l yurib **Xonchorbog‘**ga kelganda tuyalar mevali daraxtlarga osilib shoxlarini, hosilini yeb qo‘ymasin deb ularning og‘izini to‘rva xaltalar bilan bog‘lab o‘tilgan. Abdullahon II ning saroy tarixchisi **Hofiz Tanish Buxoriy** asarida Abdullaxon II ni **Xonchorbog‘** yaqinidagi Qo‘riqi Qoqlik mavzesiga qo‘nib o‘tganligi yozilgan. Abdullaxon II qurdirgan **Chorbog‘** yo‘nalishidan miyonkol shamoli esib turgan va hozir ham shunday. **Chorbog‘**ning maydoni **19 gektar**ni tashkil qilgan. 

### Abdullaxoja Ibn Darvesh qabri

Abdullaxoja ibn Darvesh qabriga qo‘yilgan qabrtosh. 962-1554-yil. Xonchorbog‘.
**Chorbog‘**dan janubda 1554-yilda vafot etgan Abdulla Ibn Darvesh va **Xitoy** podshohi qizining qabri mavjud. **Chorbog‘** atrofi aholisi 10 ming kishilik katta mahalla bo‘lgan. Kasallik tarqalishi natijasida aholining ko‘pchilik qismi vafot etgan, qolgan qismi atrofdagi qishloqlarga ko‘chib o‘tgan.

### Arxeologik tatqiqotlar

Arxeolog [A. Suxarev], muzey direktori Shukurov, ilmiy xodim Mullaqandov. (1934-yil.)
Arxeolog Ivan Aleksandrovich Suxarev (1909-1941) 1936-yilda **Chorbogʻ** xarobalarini oʻrganadi. **Chorbogʻ** maydoni 19 gektar ekkanligini hisobotida yozib qoldirgan.

### XX asr

1937-1938-yillarda Qozog‘istondan ziyolilar, ruhoniylar, boylar qatag‘on qilingan. Ular **Xonchorbog‘** yerlariga ko‘chirib keltirilgan. 1942-yilda Mesxetiy turklar, 1943-yilda polyaklar, 1944-yilda qirim-tatarlarni Juma temir yo‘l stansiyasidan **Xonchorbog‘**ga ko‘chirib keltirilgan. Birinchilardan bo‘lib 1938-yilda Chiroqchi tumanidan **Jumayev Qo‘shoq** (1906-1986) va **Boyirov Qurbon** (1909-1991) ko‘chib kelgan. **Xonchorbog‘** OSHP yonida shamol quduq bo‘lgan. Uni mahalliy aholi **metrogen quduq** deyishgan.

Mahalla
-------

Mahalla faollari.1980
1991-yil mart oyida Turg‘un Normurodov mahalla raisi etib saylangan. Dastlab mahalla raisi shtat birligi bo‘lsada, oylik ish haqqi ajratilmagan, keyinchalik bir necha yildan keyin oylik ish haqqi ajratilgan. Xonchorbog‘ mahallasi raislari(oqsoqollari):

1. 1940-1965-yillar **Boyirov Qurbon** (1909-1991)
2. 1965-1980-yillar **Mayinov Qurbon** (1934-1983)
3. 1980-1991-yillar **Jumayev Rahmat** (1930-2015)
4. 1991-1992-yillar **Normurodov Turg‘un** (1957-yil tug‘ilgan.)
5. 1992-1995-yillar **Qiyamov Erka**  (1941-2020)
6. 1995-1996-yillar **Mayinov Qo‘chqor**  (1950-yil tug‘ilgan.)
7. 1998-1999-yillar **Aymatov Eshmamat**  (1967-yil tug‘ilgan)
8. 1999-2000-yillar **Normurodov Turg‘un**  (1957-yil tug‘ilgan.)
9. 2000-2002-yillar **Xushvaqtov Boybo‘ri**  (1959-yil tug‘ilgan.)
10. 2002-2007-yillar **Aznarova Nodira** (1970-2010.)
11. 2007-2013-yillar **Sulaymanov Zarif** (1969-yil tug‘ilgan.)
12. 2013-2016-yillar **Eshonqulov Xurram** (1961-yil tug‘ilgan.)
13. 2016-2019-yillar **Ochilov Jahongir** (1982-yil tug‘ilgan.)
14. 2019-2021-yillar **Ahmedov Jo‘rabek** (1985-yil tug‘ilgan.)
15. 2021-2022 **Ochilov Jahongir** (1982-yil tug‘ilgan.)
16. 2022- hozirgacha **Zarif Sulaymonov** (1969-yil tugʻilgan)

Maktab
------

9-maktabning yangi binosi.(2022)
Mahallada 1947-0yilda Holbekov Dunyo (1912-1984) uyida boshlang‘ich maktab ochilgan. Bu maktab to‘rt yillik, darslar rus tilida o‘qitiladigan 35-sonli maktab bo‘lgan.4-sinfni bitirgan o‘quvchilar tumandagi 11-maktabga kunlik qatnab, 21,31-maktablarga yotoq bilan borib o‘qishni davom ettirgan. O‘quvchilarni Sanchiquldagi 11-maktabga Arziyev Xudoynazar (1916-2010), Aliyev Saʼdin (1934-2003)lar ot-aravada kunlik olib borib, olib kelishgan. Aravani qora va qizil rangli otlarga qo‘shgan. Qora rangli otning laqabi „karik", qizil rangli otning laqabi „qovoq" bo‘lgan. Bu ot-arava mahalliy xalq tilida „Furgon" deyilgan. 1956-yilda maktab o‘zbek tilida o‘qitiladigan maktabga aylantirilgan. 1964-yilda Hamid Olimjon nomli sakkiz yillik 70-son maktab, 1970-yil Yuriy Gagarin nomli 70-o‘rta maktab, 1986-yil Abdulla Qodiriy nomli 9-o‘rta maktab, 2004-yildan 9-umumiy o‘rta taʼlim maktabi maqomida faoliyat yuritib kelyapti. Maktab direktorlari:

1. 1947-1956-yillar **Gonanenko**
2. 1956-1964-yillar **Hayitov Abruy**
3. 1964-1965-yillar **Abdunazarov Baxtiyor**
4. 1966-1967-yillar **E.Rajabov**
5. 1967-1969-yillar **Abdunazarov Baxtiyor**
6. 1969-1973-yillar **Haqberdiyev Nurmamat** (1944-yil tug‘ilgan)
7. 1973-1974-yillar **Nafasov Ko‘char** (1941-yil tug‘ilgan)
8. 1974-1977-yillar **Mamatov Rahmon** (1926-2012)
9. 1977-1999-yillar **Sulaymonov Ergash** (1942-yil tug‘ilgan)
10. 1999-2000-yillar **Eshonqulov Xurram** (1961-yil tug‘ilgan)
11. 2000-2003-yillar **Saxatov Xasan** (1961-yil tug‘ilgan)
12. 2003-2009-yillar **Usmonov Asliddin** (1972-yil tug‘ilgan)
13. 2009-2012-yillar **Mamatov Baxriddin** (1967-yil tug‘ilgan)
14. 2012-2014-yillar **Saxatov Sharifjon** (1987-yil tug‘ilgan)
15. 2014-2015-yillar **Mamatov Absalim** (1962-yil tug‘ilgan)
16. 2015-2019-yillar **Barotova Zulfiya** (1972-yil tug‘ilgan)
17. 2019-yil hozirgacha **Raximov Mamarasul** (1961-yil tug‘ilgan)

Fermir Xo‘jalik o‘yushmasi
--------------------------

Gulposhsha Saʼdullayeva mahalladagi birinchi mexanizator ayol
Xonchorbogʻ yerlarida Belarus millatiga mansub Petrushkevichning oʻgʻli Fyodor XX-asrning 30-yillarida Zarafshon vohasiga Amerikadan keltirilgan ilk(Markiz Osiyoda) temir gʻildirakli **"Fordzon"** traktorlarini haydaganlardan biri boʻlgan. Qishloqda yashovchi otaxonlar oʻsha traktorlarni yaxshi eslashadi.**Xonchorbog‘** Fermerlar uyushmasi xo‘jaligi faoliyat yuritib kelmoqda. Xo‘jalik raislari:

1. 1930-yillar **Rozen**
2. 1964-1969-yillar **Akbar Rahimov**
3. 1969-1973-yillar  **Nassrullo Latipov**
4. 1973-1977-yillar  **Norbek Xasanov**
5. 1977-1978-yillar **Sattor Xamidov**
6. 1978-1984-yillar **Halim Xakimov**
7. 1984-1987-yillar **Razzoq Jabbarov**
8. 1987-1988-yillar **Ismoil Rahimov**
9. 1988-1990-yillar **Narziqul Eshonqulov**
10. 1990-1993-yillar **Baxtiyor Sulaymanov**
11. 1993-1996-yillar **Xolmamat Bo‘riyev**
12. 1996-1997-yillar **Nurmamat Raxmatov**
13. 1997-2000-yillar **Yo‘ldosh Nahangov**
14. 2000-2001-yillar **Ilhom Mavlonov**
15. 2001-2003-yillar **Meyli Mustayev**
16. 2003-2003-yillar **Turg‘un Normurodov**
17. 2003-2007-yillar **Bahodir Nurmuhammedov**
18. 2007-2013-yillar **Abdunosir Ashurov**
19. 2013-2014-yillar **Alisher Tojiyev**
20. 2014-2015-yillar **Umar Rayimov**
21. 2015-2017-yillar **Zarif Sulaymanov**
22. 2017-2017-yillar **Bahodir Nurmuhammedov**
23. 2017-2019-yillar **Abdunosir Ashurov**
24. 2019-2021-yillar **Xurshid Jovbo‘riyev**
25. 2021-yildan hozirgacha **Saydalim Kalonov**

Urush qatnashchilari
--------------------

Maxmudov Haqberdi , Saxatov Sattor , Ataullayev Sayidxon ,Mirzayev Qoraxon , Arziyev Xudoynazar , Nazarov Mirzan , Is’hoqov Ibrohim va boshqalar. 1985 yil.
1985-yil
1938-yilda Xonchorbog‘ga ko‘chib kelgan Jumayev Qushoq (1906-1986) Pastdarg‘om tuman harbiy bo‘limidan harbiy xizmatga safarbar etiladi.1942-yilda dushman qurshovida qolib og‘ir tan jarohati oladi. Bu haqdagi xabar o‘sha yili Jumayev Qushoqning oilasiga yetib keladi. Biroz harbiy shifoxonada davolanib chiqib yana urushga qaytgan. 1943-yil 14-sentyabrda ko‘zidan jarohat oladi va yana harbiy shifoxonaga yotqiziladi. Sog‘ayib harbiy xizmatni davom ettirib, yurtga yorug‘-nurli yuz bilan, zafar quchib qaytadi.
Mahallada yashab oʻtgan ikkinchi jahon urushi qatnashchilari:

1. **Arziyev Xudoynazar (1916-2010)**
2. **Valiyev Mirxoz (1911-1998)**
3. **Yoqubov Mo‘min**
4. **Jumayev Qushoq (1906-1986)**
5. **Isxoqov Ibrohim (1922-2012)**
6. **Mirzayev Qoraxon (1922-1993)**
7. **Nazarov Mirzan (1918-2002)**
8. **Nazarov Bekmurod (1909-1991)**
9. **Po‘latov Rabbim (1924-2003)**
10. **Rasulov Tilov (1921-1977)**
11. **Rahimov Haydar (1917-1994)**
12. **Saidov Umarxo‘ja kapitan**
13. **Saidov Xolmurod (1925-1944)**
14. **Sattarov Farrux (1913-1988)**
15. **Saxatov Sattor (1912-1987)**
16. **Saʼdinov Ko‘chak (1924-2010)**
17. **Xoldarov Xolmirza (1916-1997)**
18. **Shamsiddinov Mirza (1920-1990)**
19. **Elmanov Boymurod (1921-2000)**
20. **Yusupov Xolxo‘ja (1918-1994)**
21. **G‘afforov Hamra (1921-1998)**
22. **Hamroyev Jo‘ra (1917-1994)**

Adabiyotlar
-----------

* "Hofiz Tanish Buxoriy"*. „Abdullanoma"* (oʻzbek tilida). Buxoro: „Sharq" nashriyoti, 2000 — 288 bet.  Wayback Machine saytida arxivlangan (2023-07-08).
* "И.А.Сухарев"*. „АРХЕОЛОГИЯ ЦЕНТРАЛЬНОЙ АЗИИ: АРХИВНЫЕ МАТЕРИАЛЫ"* (rus tili). Samarqand: „Самарканд" nashriyoti, 2016 — 310 bet.
* "Baxtiyor O'rdashev"*. „Xotiram Lavxalari"* (o'zbek tili). Khancharvak: „Ma'naviyat" nashriyoti, 2020 — 448 bet.
* "Dilsora Suyunova"*. „Terrakota xaykalchalarida milliylik"* (o'zbek tili). Khancharvak: „Sharq Yulduzi" nashriyoti, 2007 — 3 bet.

Manbalar
--------

1. ↑  Manba1
2. ↑  Manba2