recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ergash Yoʻldoshev** (1924.1.5, Chust tumani — 1991.8.1, Toshkent) — xonanda (dramatik tenor), Oʻzbekiston xalq artisti (1974). Toshkent konservatoriyasini tugatgan (1958). Oʻzbek anʼanaviy ijrochilik uslublarini M. Uzoqovdan oʻrgangan. Ijodiy faoliyatini Chust tumani kolxoz — sovxoz teatrida boshlagan (1939—41). Yangiyoʻl teatri (1942-45), Toshsovet teatri (1945—47) artisti, Oʻzbek davlat filarmoniyasi (1948—58), Navoiy nomidagi opera va balet teatri (1958—82)da yakkaxon xonanda. Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutida dars bergan (1982—88). Ijrochilik sanʼatida opera vokal texnikasi, oʻzbek anʼanaviy xonandalik uslublari uzviy bogʻlanib ketgan. Na-fasi keng, baland pardalarni ravon va mohirona egallagan. Musiqali dramalarda Qodir, Norboʻta (S. Abdulla; T. Jalilov, „Tohir va Zuhra", „Oftobxon"), Gʻirdak (H. Olimjon; Yu. Rajabiy, „Muqanna") va b. obrazlarni yaratgan; operalarda Omon (T. Sodiqov, Yu. Rajabiy, D. Zokirov, B. Zeydman, „Zaynab va Omon"), Choʻpon (S. Yudakov, „Maysaraning ishi"), Niyoz (M. Yusupov, „Xorazm qoʻshigʻi"), Moniy (M. Ashrafiy, „Dilorom"), Qodir (T. Sodiqov, R. Glier, „Gulsara") kabi bosh partiyalarni ijro etgan. Repertuaridan maqom yoʻllari („Dugoh", „Bayot" va boshqa), katta ashula, xalq („Tanavor", „Zor etding") va oʻzbek bastakorlarining („Ey, sarvi ravon", „Dutorim", „Oʻynab oʻting, shabbodalar", „Oʻzbekistondan" va boshqa) ashula, yalla va qoʻshiqlari oʻrin olgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Anizotropiya** (yun. anisos — bir xil boʻlmagan va tropos — yoʻnalish) — modda fizik xossalarining har xil yoʻnalish va kesimlarda har xil boʻlishi. A. mas, kristallarning qattiqdik, issiqlik, optik, magnit, elektr va boshqa xossalari uchun xos. Disten, andaluzit, grafit kabi minerallarning qattiqligi boʻylamasiga bir xil boʻlsa, koʻndalangiga boshqacha boʻladi. Bir yoqlama bosim taʼsi-rida dastlabki tuzilishini oʻzgartirib, har xil kesimda turlicha tuzilishni hosil qilgan, tarkibidagi minerallar maʼlum qonuniyatga boʻysoʻngan togʻ jin-slariga anizotropik togʻ jinslari deyi-ladi. A. hodisasi minerallarning optik xususiyatini oʻrganishda katta ahamiyatga ega.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Galilei nisbiylik prinsipi** — Nyutonning klassik mexanikasida barcha inersial sanoq tizimlarining fizikaviy teng huquqlilik prinsipi. Bu holat mexanika qonunlari birday boʻlganida namoyon boʻladi. Biror inersial sanoq tizimida oʻtkaziladigan har qanday mexanik tajribalar asosida muayyan tizim tinch holatda yoki tugʻri chiziqli tekis harakatda ekanligini aniqlab boʻlmaydi. Bu holatni birinchi boʻlib 1636-yilda Galileo Galilei aniqlagan.

Moddiy nuqtaning harakati nisbiydir: uning holati, tezligi, trayektoriyasining shakli ushbu harakat qaysi inersial sanoq tizimi (sanoq jismi)ga nisbatan qaralishiga bogʻliq. Shuning bilan birga, klassik mexanika qonunlari barcha inersial sanoq tizimlarida birday boʻladi. Mexanik harakatning nisbiyligi va mexanika qonunlarining turli inersial sanoq tizimlarida birday bulishi Galilei nisbiylik prinsipi mazmunini tashkil qiladi. Matematik jihatdan Galilei nisbiylik prinsipi mexanika tenglamalarining harakatlanayotgan nuqtalar koordinatalarini (vaqtning ham inersial sanoq tizimidan boshqasiga oʻtishdagi almashtirishlarga — Galilei almashtirishlariga nisbatan invariantligini ifodalaydi (qarang Nisbiylik nazariyasi).

Shu sababli Galilei almashtirishlarida yuqoridagi tenglama oʻzgarmaydi. Bu tenglama Galilei nisbiylik prinsipining matematik ifodalanishidir. Galilei nisbiylik prinsipi jismlar yoruglik tezligiga nisbatan ancha kichik tezliklar bilan harakatlangan hol uchungina oʻrinli. ~ s boʻlgan hollarda Galilei almashtirishlari Lorens almashtirishlari bilan almashtirilishi lozim.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ibn Yamin** , **Ibn-i Yamin** ham yoziladi; forscha: ابن یمین 1286/87-1368) - fors shoiri, Ilxonlik, Sarbadorlar va Kartidlar hukmronligida xizmat qilgan.

Biografiya
----------

Ibn Yamin 1286/87- yillarda Xuroson g'arbidagi Faryumod shahrida tug'ilgan  .U mahalliy yer egalari oilasiga mansub bo'lib, ular qadim zamonlardan beri shunday maqomga ega edilar. Uning otasi Xuroson hokimi Xoja Alaiddin Muhammadning *mustavfisi* (moliya mudiri) edi. Ibn Yamin o‘sha paytda madaniyat markazi bo‘lgan ona shahrida ta’lim olgan. U asosan tibbiyot va adabiyot bilan bog'liq bo'lgan odatiy ma'lumotga ega edi. Ibn Yamin yoshligida otasi ham shoir bo‘lganligi sababli she’riyatga qiziqadi. Ibn Yamin 1323/24- yillarda otasining vafotidan keyin saroy shoiri, moliya xodimi, keyinroq Xoja Alaiddin Muhammadning *mustavfisi* etib tayinlandi. U ham oxir-oqibat *amir* unvonini oldi  .Ibn Yamin saroy hayotini yoqtirmasdi va 1327–1329 yillarda oʻzining Xoja Alaiddin Muhammad bilan toʻqnash keldi, uning oʻrniga Tari Tagʻiy keldi. Yangi hokim zolim bo‘lib, dastlab Ibn Yaminning ko‘p mol-mulkini musodara qilgan, keyin esa qolganini tortib olgan. 1337-yilda Ibn Yamin Gurgan shahriga borib, u yerda Ilxonlik taxtiga daʼvogar Togʻa Temurning (1353-yilda vafot etgan) saroy shoiri boʻlib xizmat qiladi. 1341- yilda Ibn Yamin sarbadorlar xizmatiga kirdi. .

Musulmon shia Ibn Yamin o'n ikki imom va Karbalo jangi haqida yozgan birinchi shoirlardan biridir .

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. 1 2 3 4 5  Rypka 1971. sfn error: no target: CITEREFRypka1971 (help)
3. ↑  Karimi-Hakkak 1997. sfn error: no target: CITEREFKarimi-Hakkak1997 (help)
Vikipediyada shunday familiyali boshqa shaxslar haqida ham maqolalar mavjud, qarang: Rahimov.

**Vahob Rahimov** (1934.26.12, Samarqand - 2014.10.29) — konchi olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (2000), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1980), texnika fanlari doktori va professor (1972). Oʻrta Osiyo politexnika institutining konchilik fakultetini tugatgan (1957). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi konchilik boʻlimida ilmiy xodim, Toshkent politexnika institutida (hozirgi ToshTU) dotsent (1963-yildan), kafedra mudiri (1968-yildan), fakultet dekani (1969-yildan). 1984—90 yillarda prorektor, kafedra mudiri (1990-yildan). Asosiy ilmiy ishlari konlarni qazib olish natijasida togʻ jinslari massivida geomexanik jarayonlarning oʻzgarish qonuniyatlarini aniqlash, tabiiy va texnogen konlarning mineralxom ashyo potensialidan toʻla va kompleks foydalanishni taʼminlaydigan ekologik toza texnologiyalarni yaratish va qoʻllash hamda konchilik ishlarida elektronoptik asboblar va sunʼiy yoʻldoshlar orqali zamonaviy marksheyderlik texnologiyalarni qoʻllashning ilmiy asoslarini ishlab chiqish muammolariga bagʻishlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  
	* Osnovi razrabotki melkomasshtabnix zolotorudnix mestorojdeniy Kizilkumov, T. 2000.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Interferensiya**— toʻlqinlarning fazoda ustma-ust tushib qoʻshilgan holda bir-birini kuchaytirishi yoki susaytirishi. Tabiatidan qatʼi nazar hamma toʻlqinlar (akustik, yorugʻlik, elektr va b.)ga xos holat. Shuning uchun ham umumiy holda toʻlqinlar Interferensiyasi, xususiy holda yorugʻlik I.si oʻrganiladi. Toʻlqin kogerent va bir xil qutblangan boʻlsa, toʻlqin Interferensiya hodisasi hosil boʻladi. Bir xil chastotali bir xil qutblangan ikki garmonik toʻlqinlarning qoʻshilishi oddiy holatdagi toʻlqin Interferensiyasigasiga misol boʻla oladi.

Issiqlik manbalaridan chiqqan kogerent boʻlmagan toʻlqinlar ham Interferensiyani hosil qiladi. Masalan, astronomik katta teleskoplarda yulduzlardan kelgan yorugʻliklar Interferensiyasini kuzatish mumkin. Bunga sabab, yulduzlardan tarqalayotgan yorugʻliq toʻlqinlari oʻz manbaidan uzoqlashgan sari, uning fazaviy kogerentlik darajasi R/r ga proporsional ravishda oshadi (R — yorugʻlik manbaigacha boʻlgan masofa, g — manba oʻlchami). Issiqlik manbalaridan chiqqan toʻlqinlar manbadan qancha uzoklashsa, ular shuncha yassi toʻlqinlarga yaqin boʻladi. 

 **Interferensiyaning texnikada qoʻllanilishi** 

Yorugʻlik interferensiyasi amalda juda koʻp joylarda qoʻllaniladi. Fizika tadqiqot va texnik tadbiqlar uchun turli xil interferension asboblar- interfrometrlar ishlab chiqilgan. Ularning barchasi bitta prinsipga asoslangan boʻlib, faqat tuzilish jihatdan farq qiladi. 

Interfrometrlar yordamida yorugʻlik toʻlqinlari uzunligini juda katta aniqlikda aniqlash, kichik uzunlik va burchaklarni oʻlchash, shaffof muhitlarning sindirish koʻrsatkichini aniqlash, sirtlarning silliqlash va sayqallash sifatini baholash mumkin.

```
Interfrometrlar bilan bir qatorda eng kuchli spektral asbob - interferension spektraskop (spektograf) yaratilgan. 
```

Interfrometrlarning koʻp sohalarda turlarini yaratishda amerikalik olim A. A. Maykelson tomonidan yaratilgan  Maykelson interfrometri  asos qilib olinadi.

Maykelson interfrometri tuzilishi bilan tanishamiz: sirtlarning ishlanish sifatini tekshirishni koʻramiz. Buning uchun tekshirilayotgan namunaning sirti bilan juda silliq etalon plastinka orasida pona shaklidagi yupqa havo qatlami hosil qilamiz. Sirtning notekisliklari tekshirilayotgan a sirtdan va etalon plastinka pastki b yogʻidan yorugʻlik qaytishida hosil boʻladigan interferension yoʻllarning sezilarli darajada oʻzgarishiga sabab boʻladi.

Tekshirilayotgan sirt silliq boʻlganda interferension yoʻllar toʻgʻri chiziqli boʻladi. Agar sirtda biron notekislik, masalan, chuqurlik boʻlsa, bu chuqurlikdan qaytgan nurlar uchun yoʻl ayirmasi oʻzgaradi, buning natijasida notekisliklar sohasida interferension yoʻllar egrilanadi. 

Agar notekislik chuqurlik emas balandlik - do'nglik koʻrinishida boʻlsa, u holda interferension yoʻllarning egilishi qarama qarshi tomonga yoʻnalgan boʻladi.

Manbalar
--------
**Filammon** (qadimgi yunoncha: *Φιλάμμων* qadimgi yunoncha: *Φιλάμμων*) — qadimgi yunon mifologiyasida buyuk musiqachi, Apollon va Xionaning (Filonida; yoki Apollona va Levkonoya) oʻgʻli.

Argiopaning eri, Famiridning otasi. Ferekidning soʻzlariga koʻra, argonavt.

Delfida oʻtkazilgan tanlovlarda qoʻshiq kuylash boʻyicha gʻolib boʻlgan. Lerna shahrida Demetra uchun muqaddas marosim oʻtkazgan, orixalkdan yasalgan yurakka doriy lahjasida yozilgan shu haqidagi hikoyada unga nisbat beriladi.

Filammon Flegiyga qarshi urushda argivlar otryadi bilan birga Delfiga yordam uchun ketayotgan vaqtida halok boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑   Lyubker F. Realniy slovar klassicheskix drevnostey. M. 2001. V 3 t. T.3. S.68
2. ↑   Gesiod. Perechen jenщin, fr.64 M.-U.
3. ↑   Gigin. Mifi 161
4. ↑   Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka I 3, 3
5. ↑   Sxolii k Apolloniyu Rodosskomu. Argonavtika I 23 // Kommentariy D. O. Torshilova v kn. Gigin. Mifi. SPb, 2000. S.23; Ferekid, fr.26 Yakobi // Kommentariy O. P. Tsibenko v kn. Diodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka. Kn.4-7. SPb, 2005. S.318
6. ↑   Pavsaniy. Opisanie Elladi X 7, 2
7. ↑   Pavsaniy. Opisanie Elladi II 37, 2-3
8. ↑   Pavsaniy. Opisanie Elladi IX 36, 2
**Fiksizm** (lot. ﬁ xus — qattiq, oʻzgarmas) — Yer yuzasida kontinetlarning qoʻzgʻalmas boʻlib joylashuvi haqidagi va Yer pusti rivojlanishida vertikal yoʻnalgan tektonik harakatlarning hal qiluvchi roli toʻgʻrisidagi tasavvurdan kelib chiqadigan tektonikayaagn 2 yoʻnalishning biri. 20-asrning 60-yillari oʻrtalarigacha, yaʼni mobilizm gʻoyasi yuzaga kelguncha F. geol.ning asosiy yoʻnalishi boʻlib kelgan. F. tushunchasi asosida, plita, platforma, antiklinoriy va boshqa terrigen materiallarning siljishi manbalari, chuqur yoriqlarning mavjudligi, bir rnning oʻzida bir tipli magmatizmning uzoq vaqt paydo boʻlishi tushuniladi. Yer yuzasidagi tektonik sharoitdagi asosiy farqlar, F. gʻoyasiga binoan, Yerning ichki qismi endogen rejimining farqlari bilan aniqlanadi. F. gʻoyasi mobilizmga teskari tushuncha hisoblanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Levitatsiya** (lotincha: *levitas* — „engillik, yengillik") — tortishish kuchini engish, bunda sub’yekt yoki ob’yekt qattiq yoki suyuq tayanch yuzasiga tegmasdan fazoda koʻtariladi (*levitatsiya*). Levitatsiya hasharotlar, qushlar yoki qoʻlqanotlilatlar kabi havoga surish orqali uchishni yoki uchib yuruvchi sincaplar, jun qanotlari, uchuvchi baliqlar yoki bezatilgan daraxt uchurmalari kabi sirpanishni oʻz ichiga olmaydi.

Levitatsiya illyuzionizmdagi hiylalardan biri deb ham ataladi.

Okkultizmda levitatsiya
-----------------------

Okkultizmda levitatsiya — tortishish kuchini engish uchun gʻayritabiiy qobiliyat (paranormal).

Fizikada levitatsiya
--------------------

Levitasyon, tortishish kuchini kompensatsiya qiluvchi kuch mavjudligini talab qiladi. Bunday kuchlarning manbalari gaz oqimlari, kuchli tovush tebranishlari, lazer nurlari va boshqalar boʻlishi mumkin Diamagnit levitatsiya va Meysner effekti tufayli levitatsiya ehtimoli ham ilmiy jihatdan kashf etilgan va tajribada isbotlangan.

Yana qarang
-----------

* Levitatsiya (fizika)
* antigravitatsiya
* Aeronavtika
* Meissner effekti
* Azizlar va levitatsiya
* Hind arqoni
* jetpack

Manbalar
--------

1. ↑  „Разоблачение фокусов: левитация, прогулки по воде и превращение рублей в доллары".  Рустория. 7-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-avgust 2016-yil.
2. ↑  „Новости науки. 18.05.03. Магнитная левитация в кислороде при низких температурах". 11-mart 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-oktabr 2009-yil.
**Silvia Alexandra Stroescu** (1985-yil 8-mayda tugʻilgan, Buxarest, Ruminiya) — ruminiyalik badiiy gimnastikachi. **Stroescu** Ruminiya terma jamoasi bilan Olimpiyada, jahon va Yevropa chempionatlari oltin medali sovrindori hisoblanadi.

Dastlabi hayoti va faoliyati
----------------------------

**Stroescu** oʻz avlodining eng muvaffaqiyatli oʻsmir gimnastikachilaridan biri edi. Uning yoshlik davridagi asosiy yutuqlari nufuzli Top Gym Trophy (1998) va gimnastika boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasidagi 2000-yilgi Yevropa chempionatida toʻrtta medal (ikkita oltin va ikkita kumush) qoʻlga kiritilishi edi. Ushbu chempionatlarda u polda mashq qilish bo'yicha oltin medalni qoʻlga kiritdi (9,725), Sabina Cojocar bilan muvozanat nurida oltin medalni qoʻlga kiritdi (9,6).Ruminiya terma jamoasining kumush medali qoʻlga kiritilishida katta roʻl oʻynadi.**Stroescu** chempionatda jamoadoshi Sabina Cojocardan keyin koʻpkurashda ikkinchi (37,973) oʻrinni egalladi.

Keyingi faoliyati
-----------------

Uning yirik xalqaro tadbirdagi debyuti 2001-yilgi Jahon chempionatida boʻlgan. Bu yerda **Stroescu** toʻsin va notekis barlarda bellashish orqali Ruminiya terma jamoasi chempionligiga hissa qoʻshdi.Oʻsha yili u Marian Drǎgulesku bilan birgalikda Shveysariya kubogi musobaqasida gʻolib chiqdi. 2002-2003-yillarda u yirik xalqaro musobaqalarda qatnasha olmadi, lekin u milliy chempionatlarda va baʼzi xalqaro oʻrtoqlik musobaqalarida qatnashdi. Ikki yilga safdan chiqqanidan soʻng, **Stroescu** 2004- yilgi Yevropa chempionati uchun jamoaga qoʻshildi va u yerda jamoa chempionligiga hissa qoʻshdi. 2004-yilgi Olimpiada oʻyinlaridan bir necha hafta oldin u Olimpiya terma jamoasiga kiritilmagani uchun hafsalasi pir boʻlib, gimnastikadan voz kechishga qaror qildi. Biroq, uning umidsizliklari qisqa umr koʻrdi va u jarohat olgan Aura Muntyanu oʻrniga jamoaga kiritildi. Stroescu Afinaga joʻnab ketdi va gimnastika boʻyicha Ruminiya ayollar jamoasining (oltita musobaqada toʻrtta oltin, bitta kumush va bitta bronza) aʼzosi edi, ular orasida Oana Ban, Monika Rosu, Katalina Ponor, Daniela Sofroni va Aleksandra Eremiya ham bor edi. Jamoa aʼzolari koʻpchilik raqiblariga qaraganda kamroq tajribaga ega boʻlishsa-da, ruminiyaliklar jamoa oltinini qoʻlga kiritish uchun har bir tartib(chiqishni)ni amalga oshirishdi. Jahon chempioni AQSh ikkinchi, Svetlana Xorkina boshchiligidagi rossiyaliklar esa bronza medalini qoʻlga kiritdi.

Manbalar
--------

1. ↑  Sports Reference Silvia Stroescu
2. 1 2  Gymn Forum Results Junior European Championships 2000 — Paris
3. ↑  Gymn Forum Results Swiss Cup 2001
4. ↑  „Bio and List of competitive results GeoCities Gymnastics Biographies". 12-dekabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-yanvar 2010-yil.

 Silvia Stroescu
5. ↑  Gymnastics Results Wayback Machine saytida arxivlandi (2009-08-31). 2004 European Artistic Gymnastics Championships
6. ↑  2004 Olympic Games Womenʼs Artistic Gymnastics Finals. GymnasticsResults.com. Retrieved March 10, 2007.
**Nurota qalʼasi** — Nurotadagi qalʼa harobasi (taxminan 5—6-asrlar); togʻning etak qismida joylashgan. Asli nomi Nur, xalq uni hurmatlab, "ota" soʻzini qoʻshib ataydi. Qalʼada katta buloq bor, atrofda undan boshqa oqar suv yoʻq. Suv boshiga egalik qilib, dushman qamaliga bardosh berish maksadida qadimda buloq, ustiga paxsadan qalʼa qurilgan. U bir necha marta Nurota qalʼasi taʼmirlangan. Qalʼaning ichida bulok, boshiga tushib suv olinadigan maxsus yoʻl boʻlgan. Qalʼaning tepasi baland qirlik boʻlgani uchun dushmanni kuzatish maqsadida qirning tepasiga moʻla (burj) qurilgan. Moʻla bilan qalʼa orasida yoʻlak boʻlib, uning uzunligi 60 m. Nur qalʼasi kadimdan muhim strategik qalʼa va savdo manzili boʻlgan. Nur qalʼasida, keyinchalik Buxoro amirligining Nurota begi turgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vitebsk** (belaruscha: *Віцебск*) — Belarus Respublikasidagi shahar. Vitebsk vidoyatining markazi. Daugava daryosining baland sohilida joylashgan. Daugava daryosidagi pristan. Yirik temir yoʻl tuguni. Aholisi 361,8 ming kishi (1999). Vitebsk birinchi marta 1021-yilgi solnomalarda tilga olingan. Belarusning Minsk va Gomel shahrilaridan keyingi yirik sanoat markazi. Yengil sanoat yetakchi oʻrinda turadi. Toʻqimachilik sanoati korxonalari (paypoq-trikotaj fabrikasi, gilam kombinati), tikuvchilik, poyabzal, zigʻir tola fabrikalari bor. Boshqa muhim tarmoq mashinasozlikdir (stanoksozlik, elektr asboblari, radio va soat detallari, motor remonti, traktorlar uchun ehtiyot qismlar chiqaradigan zavod, metall buyumlari, asbobsozlik, televizion zavod va boshqa zavodlar mavjud). Oziq-ovqat sanoati (goʻsht, un va parranda kombinatlari, yogʻ-ekstraksiya zavodi va boshqalar) rivojlangan. Vitebskda Belarusda eng yirik yogʻochsozlik kombinatlaridan biri, uysozlik kombinati, qurilish materiallari kombinati, ohak materiallari va boshqa kombinatlar ishlab turibdi. 4 oliy oʻquv yurti, 2 teatr, 2 muzey, Blagoveshchensk cherkovi (12-asr) bor.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Elena Mixaylovna Borisova** (tugʻ. 1955, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbek shifokor va davlat arbobi, 2020-yildan beri Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlis Qonunchilik palatasining toʻrtinchi chaqiriq deputati.

Biografiya
----------

Elena Borisova 1955-yil 14-aprelda Toshkent shahrida tugʻilgan. 1978-yilda Toshkent davlat tibbiyot institutini terapevt mutaxassisligi boʻyicha tugatgan.

1978-yildan 1985-yilgacha uchinchi terapevtik boʻlimda umumiy amaliyot shifokori, keyin esa birinchi nevrologiya boshligʻi boʻlib ishlagan. Shuningdek, Respublika shoshilinch tibbiy yordam ilmiy markazida vaqtincha davolanish boʻyicha direktor oʻrinbosari boʻlib ishlagan.

2019-yildan 2020-yilgacha Oliy Majlisning qonunchilik palatasi deputatligiga nomzod edi. 2020-yildan buyon Oliy Majlisning qonunchilik palatasi aʼzosi. Oʻzbekiston „Adolat" sotsial- demokratik partiyasi fraktsiyasi aʼzosi, Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining sogʻligʻini muhofaza qilish qoʻmitasining aʼzosi .

Mukofotlar
----------

2020-yil 27-avgustda "Soglom avlod uchun" ordeni bilan mukofotlandi, shuningdek, „Oʻzbekiston Respublikasida xizmat kursatgan soliklikni saqlash xadimi" faxriy unvoni bilan taqdirlandi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Русская дочь Узбекистана" (ru-RU). *Новости Узбекистана сегодня: nuz.uz* (30-noyabr 0001-yil). Qaraldi: 30-mart 2021-yil.
2. ↑  „БОРИСОВА Елена Михайловна | TsentrAziya". *centrasia.org*. Qaraldi: 30-mart 2021-yil.
3. ↑  „Депутаты". *parliament.gov.uz*. 23-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-mart 2021-yil.
4. ↑  „Президент наградил группы работников медицинской сферы за самоотверженность в борьбе с пандемией коронавируса". *news.myseldon.com*. 23-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-mart 2021-yil.
**Surxondaryo tarixi** kitobi bir qator surxondaryolik tarixchi olimlari tomonidan Surxondaryo vohasi tarixi haqida yozilgan kitob. Kitob mundarija, 8 bob, xulosa qismi va foydalanilgan ababiyotlar va manbalar roʻyxatidan iborat. Kitobda asosan Surxon vohasi sivilizatsiyaning qadim beshiklaridan biri ekanligini isbotlovchi dalillar, manbalar, tarixiy qazilmalar, tarixiy yodgorliklari, haqida maʼlumotlar keltiriladi.
Birinchi bobda Surxondaryo viloyati tarixining eng qadimgi davri yaʼni tosh asridan Yunon-Baqtriya va Kushon podsholiklari davrigacha boʼlgan davr olingan. Unda Surxondaryo vohasida tasvriy sanʼatning paydo boʼlishi, Zarautsoy tasviri sirlari, jez davri yutuqlari, ilk temir davrida dastlabki davlatchilik birlashmalarining shakllanishi, Baqtriya yerlari Eron ahamoniylari, Iskandar Zulqarnayn saltanati, Yunon-Baqtriya va Kushon podsholiklari tarkibida boʼlgan davrlariga oid maʼlumotlar mavjud.
Ikkinchi bobda oʼrta asrlarda Surhon vohasining ijtimoiy-iqtisodiy, madaniy hayoti, ilm-fan rivoji, X-XI asrlarda Chagʼoniyon adabiyoti va Termiz sayyidlari haqida maʼlumotlar bor.
Uchinchi bob Surxon vohasini Shayboniylar va ashtarxoniylar hukmdorligi davrida va Buxoro amirligi tarkibida boʼlgan davr ichida hudud joylashuvi, aholisi, hunarmandchiligi, adabiy hayotini XIX-asr oxiri XX-asr boshlariga qadar tasvirlaydi.
Toʼrtinchi bob Surxon vohasining 1917-1941-yillar orasida boʼlgan davrni oʼz ichiga oladi. Surxon vohasidagi milliy-ozodlik harakatlari, qatagʼon yillari va mustabid tuzum davrida vohadagi ijtimoiy-siyosiy ahvol, Surxondaryo qishloq xoʼjaligi, maorif va madaniyat, sogʼliqni saqlash tizimi ushbu bobda tahlil qilinadi.
Beshinchi bobda Ikkinchi jahon urushi yillarida surxondaryoliklarning frontdagi qahramonliklari va Surxon vohasi aholisining urush yillarida mudofaani tashkil qilishdagi moddiy yordamlariga oid maʼlumotlar bor.
Oltinchi bobda urushdan keyin mustaqillikka boʼlgan davr sanoati, voha adabiy harakatchiligi, tibbiyot xizmatlari, qishloq xoʼjaligi, maorif va madaniyat koʼrsatilgan boʼlsa, yettinchi bob Surxondaryoning mustaqillik davri yillarini izohlaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  , SURXONDARYo VILOYaTI
2. ↑  , SURXONDARYo VILOYaTI
3. ↑  , Paygʻambar alayhissalom avlodlari Termizga qanday kelib qolganlar?
4. ↑  , SURXON VOHASI 1917-1941 — YILLARDA BXSRNING TASHKIL TOPISHI VA SURXON VOHASIDAGI MILLIY — OZODLIK HARAKATLARI
5. ↑  , Shoʻrchi tarixidan lavhalar
**Ergash Isaboyevich Otaxohov** (1914.11.9, Namangan - 1967.18.11, Toshkent) — terapevt olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1960), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1964). Tibbiyot fanlari doktori (1947), professor (1947). Toshkent tibbiyot akademiyasini tugatgach (1936), Harbiy-Dengiz flotida xizmat qilgan (1937—39). Toshkent tibbiyot akademiyasi gospital terapiya kafedrasida aspirant, assistent, dotsent, mudir (1939—49), Oʻzbekiston Gematologiya va qon quyish ilmiy tadqiqot institutining direktori (1942—44), Toshkent tibbiyot akademiyasida ilmiy ishlar boʻyicha prorektor (1949—51), pediatriya va sanitariya-gigiyena fakultetlari ichki kasalliklar pro-pedevtikasi kafedrasi mudiri (1951 — 1967). Ilmiy ishlari oʻlka patologiya-si, ovqat hazm qilish aʼzolari va qon kasalliklariga oid. Namangan tibbiyot bilim yurtiga O. nomi berilgan.

Manbalar
--------

* Xronicheskiye zabolevaniya kishechnika, T. 1965; Serdechno-sosudistie zabolevaniya i ix preduprejdeniya, T. 1970.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Yuan** — Xitoy Xalq Respublikasining pul birligi. 1 Yu. =10 szyao=100 finyam. Xalqaro ifodasi OGU. Yu. 1835-yildan kumush tangalar koʻrinishida zarb qilina boshlagan. 1933-yil mart oyiga qadar Xitoyda lyan (14—19-asrlarda muomalada boʻlgan kumush valyuta) pul birligi sifatida ishlatilgan. Bojxona bojlari va soliqlari Yu.da hisobkitob qilingan. 1948-yilda Xitoy xalq banki tashkil topganidan keyin ggul islohotlari oʻtkazildi. 1955-yilga. kelib eski pullar yangi pullarga 10000:1 nisbatda almashtirildi. Xalqaro valyutalar kursi boʻyicha 1 AQSH dollari=8,28 Yu.; Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki belgilagan kurs boʻyicha 1 Yu.= 132 soʻm 87 tiyin (2005, may).

Manbalar
--------

1. ↑  "Xitoy yuani" *OʻzME*. Yu-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Havolalar
---------

* Heiko Otto: „Yuan Renminbi - Xitoyning tarixiy va joriy banknotalari (CNY / RMB) 1953-2019" (en,de,fr). Qaraldi: 18-noyabr 2019-yil.

```
(Inglizcha) (Olmoncha) (Fransuzcha)
```

* Heiko Otto: „Yuan FEC - 1980-1994-yillarda Xitoy Xalq Respublikasining valyuta sertifikatlari (FEC)" (en,de,fr).

```
(Inglizcha) (Olmoncha) (Fransuzcha)
```

  

Andoza:Currency-stub


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Osiyo mamlakatlari milliy valyutalari |
| --- |
|  |
| Markaziy Osiyo | 
* Tenge
* So'm (Qirg'iziston)
* Somoniy
* Manat
* Soʻm
 |
|  |
| Sharqiy Osiyo | 
* Yuan (pul birligi)
* Yena
* Vona
* Iyena
 |
|  |
| Shimoliy Osiyo | 
* Rubl
 |
|  |
| Janubiy Osiyo | 
* Afgʻoni
* Rupiya
 |
|  |
| Janubi-Sharqiy Osiyo | 
* Ringgit
 |
|  |
| Gʻarbiy Osiyo | 
* Dinor
* Dirham
* Dram
* Eron riali
* Funt
* Riyol
* Shekel
 |

 |
**Adham Yunusovich Yunusov** (1910.1.7 — Toshkent — 1971.16.10) — fiziolog olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1952), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1960), biol. fanlari doktori (1949), professor (1950). Oʻrta Osiyo Paxtachilik va ipakchilik institutini (1932) hamda Toshkent tibbiyot akademiyasi ni (1943) tugatgan. Toshkent tibbiyot akademiyasi, Nizomiy nomidagi Toshkent pedagogika instituti, Toshkent qishloq xoʻjaligi instituti fiziologiya kafedralarida assistent (1932—38), Farmatsevtika instituti fiziologiya kafedrasida dotsent, keyinchalik mudir (1938—49), Toshkent tibbiyot akademiyasi fiziologiya kafedrasi mudiri (1948—52). Oʻzbekiston maorif vaziri (1952—53). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akad.kotibi (1953—56), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Zoologiya va parazitologiya instituti (hoz. Fiiyulogiya instituti) fiziologiya boʻlimi mudiri (1956—71). Ilmiy ishlari odam va hayvon organizmidagi suvtuz almashinuvi regulyatsiya sidagi ovqat hazm qilish aʼzolarining ahamiyatini tekshirish, kimyoviy termoregulyatsiya, yuqori temperaturali sharoitda fiziologik funksiyalar mexanizmining oʻzgarishini oʻrganish va boshqalar ga oid. Yu. tadqiqotlari asosida issiq sharoitda ishlaydiganlarning tuz isteʼmol qilish meʼyori, qoramoldan meʼda shirasi olish usuli ishlab chiqilgan.

Manbalar
--------

* Fiziologiya krovi cheloveka i jivotnnx v jarkom klimate, T.. 1961; Adaptatsiya cheloveka i jivotnnx k vnsokoy temperature, T, 1971; Odam fiziologiyasi [Darslik], T, 1957.

Havolalar
---------

* 

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Klipey
 Oval qisqichli shimoliy viloyatlardan Rim yordamchisi. Zamonaviy rekonstruksiya.
 Florensiya yaqinidagi Villa la Pietrodagi *imago clipeata* relyefli sarkofagi
**Clypeus**, *clypeus* (lotincha: *clipeus*, kamdan-kam hollarda *clipeum* ; arxaik versiya — *clupeus*) — Qadimgi Rim armiyasida ishlatiladigan dumaloq qalqon. Keyinchalik, u ham oval shaklga ega boʻlgan.

Qalqon nomining kelib chiqishi, qadimgi yunoncha: *καλύπτω*Lotin tilida "*clypeus* "nomining varianti paydo boʻlishiga sabab boʻlgan - „qoplash", zamonaviy tilshunoslik nuqtai nazaridan nomaʼlum deb hisoblanadi. Ilk Rim armiyasida clypeus katta dumaloq qalqonga berilgan nom (yunonlarga hoplon nomi bilan maʼlum boʻlgan bronza dumaloq qalqon), garchi bu maʼnoda "parma "atamasi ishlatilgan degan daʼvo mavjud. Keyinchalik, oyoq legionerlari orasida egri toʻrtburchaklar skutum keng tarqaldi, dumaloq parmalar otliqlarda, shuningdek, baytarlar va buglerlar orasida qoldi.

Scutum III asrda foydalanishdan chiqqandan keyin Rim armiyasi ilgari yordamchi qoʻshinlar tomonidan ishlatilgan oval (kamdan-kam dumaloq) qalqondan foydalanishga oʻtdi (Auxilia), Rimliklar orasida u „clipey" nomini oldi. Dura- Evropos va Nidamdagi topilmalar asosida Muso uning dizaynini yaratishga muvaffaq boʻldi. Qalqon bir-biriga yopishtirilgan vertikal chiziqlardan iborat boʻlib, tashqi va ichki tomondan boʻyalgan teri bilan qoplangan. Qalqonning chetining atrofi xom teri bilan qoplangan : quritilganida, u taxtalarni mahkam tortdi va ishonchli ulanishni taʼminladi. Xom teridan foydalanish qalqonning ogʻirligini ilgari chekka qilish uchun ishlatilgan mis asosidagi qotishmalarga nisbatan kamaytirdi.

Hastatilarning qurollanishi
---------------------------

Hastati uzunligi 1,2 m gacha boʻlgan ikkita oʻq (pilums) va gladius / gladius teshuvchi kalta qilich bilan qurollangan edi. Hastati balandligi 1,2 m va kengligi taxminan 75 sm boʻlgan katta oval skutumni himoya qilish uchun ishlatilgan. Polibiyning soʻzlariga koʻra, gazlama va buzoq terisi bilan qoplangan ikkita yopishtirilgan yogʻoch plastinkadan scutumlar yasalgan va ular temir qirrasi bilan ham mustahkamlangan. Rimliklar miloddan avvalgi 4-asr boshlarida dumaloq qisqichlar oʻrniga bunday katta qalqonlardan foydalanishni boshladilar. e. .

Boshqalar
---------

* Imperator Avgust Senatdan mukofot sifatida *clipeus virtutis* („jasorat qalqoni") oldi — „jasorat, rahm-shafqat, adolat va taqvodorlik" uchun. Qalqon Curia Juliaʼda namoyish etildi.
* Oqsoqol Pliniyning soʻzlariga koʻra, dumaloq qalqon (*imago clipeata* deb nomlanuvchi maxsus relyef turi) tasviri ichiga ajdodlarning relyefli portretlarini joylashtirish odati bor edi.
* Clypeusdan *clypeus* — hasharotlar boshining qismlari, clypeusning lotincha nomi keladi.

Shuningdek
----------

* Umbon

Manbalar
--------

1. ↑  de Vaan, Michiel*. Etymological dictionary of Latin and the other Italic languages*. Leiden — Boston: Brill, 2008. ISBN 9789004167971.
2. ↑  Коннолли 2000. sfn error: no target: CITEREFКоннолли2000 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Коннолли П.*.*. ISBN 5-04-005183-2.
***Sima Chengzhen*** ( xitoylik trad.chàngíngíngín , s. chīīīīyēn , pinyin Sīmǎ Chéngzhēn , *647* - 735) - Shanqing maktabining o'n ikkinchi daoist patriarxi , shuningdek, mashhur shoir, rassom va qo'shiqchi.

Asli Jin qirolligidagi Sima imperator sulolasining yon shoxidan (265-420)  . Xenan provinsiyasida tug'ilgan , ammo u daoizmni afzal ko'rgan va Sonshan tog'idagi monastirda taoizm amaliyotida o'qitilgan , uning o'qituvchisi Pan Shizhen edi. U sanʼatda muvaffaqiyat qozongan, sheʼr yozgan, rasmlar chizgan, xattotlik bilan shugʻullangan. U shoirlar Li Po va Van Vey bilan do'st edi. U Taoistik kosmologiya, tibbiyot, boqiylikka erishish amaliyoti, meditatsiya va ichki alkimyo sohasida 15 ta insho qoldirdi  .

Ko'pgina daochilardan farqli o'laroq, u sud va siyosatdan qochmadi, u imperator Vu Tsetyan , imperator Ruizong va Syuantszun saroyida xizmat qildi, daoizmning davlatning rasmiy dini sifatidagi mavqeini mustahkamlashga g'amxo'rlik qildi. Imperator Ruizongning qizlaridan biri uning shogirdi bo'ldi va uning uchun imperator Tiantayshan tog'ida monastir qurdi  .

Uning eng mashhur asari "Tsovanlun "risolasidir ( V.V. Malyavinning "Unutilishda bo'lish to'g'risida" tarjimasiga qarang), unda "Tao sari yetti qadam" meditatsiya bo'yicha amaliy ko'rsatma sifatida tuzilgan.

Sima Chengzhenga ko'plab adabiyotlar bag'ishlangan - biografiyalar, she'riy bag'ishlanishlar, shu jumladan Buddist kanonining bo'limlari  .

Adabiyot [ tahrir | kodni tahrirlash ]
--------------------------------------

* *Fabritsio Pregadio.* Taoizm entsiklopediyasi. - Nyu-York: Routledge, 2008. - T. 1. - S. 911-913. - ISBN 978-0-7007-1200-7 .
* Sima Chengzhen. Unutilish haqida. Malyavin tarjimasi. - kitobda Malyavin V.V. Yurakdagi chaqmoq. Xitoy an'analari seriyasida ruhiy uyg'onish De vita spiriti M. Natalis 1997 yil. 367 b.
* Tomas Julch. Der Orden des Sima Chengzhen va des Wang Ziqiao. Untersuchungen zur Geschichte des Shangqing-Daoismus in Den Tiantai-Bergen. Gerbert Utz Verlag Myunchen 20011 ISBN 978-3-8316-4083-6
* Sima Chengzheng , *Guqin* Silk String Zither

Eslatmalar [ tahrir | kodni tahrirlash ]
----------------------------------------

1. ↑Orqaga o'tish:***1 2 3*** Pregadio, p. 911
2. ↑ Xose Ignasio Kabezon. Sxolastika: madaniyatlararo va qiyosiy nuqtai nazar. - Albany, 1998, Nyu-York Davlat Universiteti Press, isbn = 0-7914-3777-9, p. 124
3. ↑ Livia Kohn. Daoizm qo'llanma. - Leiden, 2000, Brill, isbn=90-04-112081, p. 347
4. ↑ Lui Komjati. Barkamollikni tarbiyalash: erta Quanchjen daoizmida tasavvuf va o'z-o'zini o'zgartirish - Leiden, 2007, Brill, isbn = 978-90-04-16038-5, p.20
5. ↑ Livia Kohn. Xitoy shifo mashqlari: Daoyin an'anasi - Gonolulu, 2008, Gavayi universiteti matbuoti, isbn = 978-0-8248-3269-8, p. 147
**Irtish-qaragʻanda kanali** - Qozogʻiston Respublikasidagi yirik kanal. I. -Q. k. Irtish daryosidan (Pavlodar viloyati Yermek sh. dan 5 km uzoqlikda) boshlanib, Markaziy Qozogʻiston hududini shim.sharqdan janu-bi-gʻarbga kesib oʻtadi va Jezqazgʻan shahri yaqinida tugaydi. Kanal qurilishi 1974-yilda tugallangan, uning 1navbati (uz. 458 km) 1962-1967-yillarda qurilgan. Suv 22 bosqichda nasoslar orqali 420 m gacha balandlikka koʻtarib beriladi. Suv oʻtkazish imkoniyati 72 m³/sek. Kanalning eni 40 m, chuq. 7— 10 m. Kanalda 11 gidrouzel, 22 nasos st-yasi, 2 suv ombori, 14 toʻgʻon va b. qurilgan. Kanalning 2navbati uz. 520 km (Jezqazgʻan sh. gacha). Karagʻanda, Jezqazgʻan, Ostona va qisman Pavlodar viloyatlarining sanoat va qishloq xoʻjaligi korxonalarini, Ekibastuz, Karagʻanda, Temirtau shaharlarini suv bilan taʼminlaydi. 50 ming ga dan koʻproq yer sugoriladi, choʻl yaylovlarga suv chikarilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Gidrologiya | *Gidrologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Sahroi Respublikasi pasportlari** Sahroi Respublikasi fuqarolariga beriladigan rasmiy hujjat hisoblanadi. Ular tashqi ishlar yoki ichki ishlar vazirligi tomonidan chiqariladi va hujjatlar ishlab chiqarish milliy markazi tomonidan ishga tushiriladi. 

Sahroi Respublikasi pasportlari Sahroi fuqarolarining Sahroi Respublikasini tan olgan mamlakatlarga sayohat qilishlari uchun amal qilad.

Pasport turlari
---------------

Sahroi Respublikasi pasportlari oddiy va diplomatikdir. Ular qizil, koʻk va yashil muqovaga ega.

Biometrik pasport
-----------------

2011-yil dekabriga qadar yangi Sahroi Respublikasi pasportini tayyorlash va berish rejalari qabul qilingan edi  Birinchi Saharoi biometrik pasportini ishlab chiqarish Prezidentning 2012-yil 11-sentabr qaroriga binoan 2012-yil 8-sentyabrda boshlangan. Yangi biometrik pasportda egasi haqidagi maʼlumotlar, raqamlashtirilgan fotosurat, barmoq izlari va imzosi boʻlgan elektron chip mavjud. Ichki ishlar vaziri janob Hamada Salmaning aytishicha, yuqori raqamli texnologiyaga ega yangi pasport "ikkita xavfsizlik kodiga ega: birida pasport egasining maʼlumotlari, ikkinchisi esa ikki oʻlchovli tizimdir. „SADR" prezidenti Muhammad Abdulazizga birinchi Saharoi diplomatik pasporti berildi.

Sahroi pasportlari koʻrinishi
-----------------------------

* Sahroi diplomatik pasportiSahroi diplomatik pasporti
* Sahroi diplomatik pasporti, birinchi sahifaSahroi diplomatik pasporti, birinchi sahifa

Maʼlumotnomalar
---------------

1. 1 2  „Launch of first Saharawi biometric passport". *Sahara Press Service* (9-avgust 2012-yil). Qaraldi: 9-dekabr 2013-yil.
2. ↑  „Launch of first Saharawi biometric passport". *Sahara Press Service* (9-avgust 2012-yil). Qaraldi: 9-dekabr 2013-yil.„Launch of first Saharawi biometric passport". *Sahara Press Service*. 2012-08-09. Archived from the original on 2013-12-13. Retrieved 2013-12-09.
3. ↑  „Moral report of the National Secretariat submitted to the XIII Congress by Mr Mohamed Abdelaziz". *Sahara Press Service* (dekabr 2011). Qaraldi: 9-dekabr 2013-yil.
**Said Abulhasan Poband** — (?—1004) — buxorolik alloma va avliyo.
Said Abulhasan Poband hijriy 395-yil (milodiy 1004)da vafot qilganlar. Nasabi to‘qqiz halqa orqali Hazrat Imom Hasan raziyallohu anhuga borib taqaladi. „Tuhfat az-zoirin" kitobida quyidagi shajara berilgan: „Shayx Sayidul Imom Abulhasan Muhammad ibn Ali bin al Husayn bin al Hasan bin al Qosim bin Muhammad bin al Qosim bin al Hasan bin Zayd bin al Hasan bin Ali bin Abu Tolib r.a. ulamoi shariat, mashoyixi tariqat va haqiqatdurlar". Said Abulhasan olim, orif, shariat ulamosi tariqatu haqiqat shayxi bo‘lgan. Said Abulhasanning tariqatdagi ustozi Hazrat Jaʼfar Xildiy bo‘lib, Jaʼfar Xildiy Hazrat Junayd Bag‘dodiyning (?—910) shogirtidir. Hazrat Said Abulhasan mashhur zot Abu Bakr Ishoq Gulobodiyning ustozi hisoblanadi.
Tarixchi olim Narzulla Yo‘ldoshev „Buxoro avliyolarining tarixi" kitobida quyidagi voqeani keltirgan: *„Said Abulhasan rivoyat qiladilarki, bir kun pirim Shayx Jaʼfar meni iftor qilmoq uchun uylariga taklif qildilar. Ittifoqo, o‘sha kun uyda qovurilgan tovuq, shu bilan birga palov uchun masalliq ham tayyor edi. Men nafsim xohishiga kirib, pirga uzr aytib, uylariga bormadim. Iftor payti xizmatchi palovni tavoqqa solib olib kelayotgan payt yiqilib, oshni tuproqqa yakson qildi. Men, nima voqea ro‘y berdi, deb tashqariga chiqdim. Shu zahot daydi bir it uyga kirib, dasturxondagi qovurilgan tovuqni olib ketdi… Bomdod nimozida Hazrat Jaʼfar meni ko‘rib: „Kimeki o‘z piri taklifini qabul etmasa, Alloh taolo uni it bilan hamtovoq etgay!" — dedilar, iftor paytidagi voqea ul zotga ayon bo‘lgan edi. Men zud tavba qildim, tavbamni qabul etdilar va gunohimni kechirdilar"*. Said Abulhasan Poband Samarqand darvozasi yonidagi mozorga dafn qilgan. Lekin yigirma yildan so‘ng u kishining jasadi u mozoristondan olinib, Buxoro shahri ichidagi Said Pobandikusho guzaridagi hovli ichida qayta ko‘milgan. Bunday etilishiga sabab shundaki, u kishining shogirtlarining biri tushiga kirib, meni shahar ichidagi hovliga etib ko‘ming, degan ekanlar. Samarqand Darvozasi yonidagi mozoriston sobiq Ittifoq zamonida yer bilan yakson qilindi, yo‘qotildi. Hovli ichida bo‘lgani bois Hazrat Said Poband qabrlari talafotdan shikast ko‘rmagan. Hazrat Said Pobandikusho ziyoratgohi hozirgi kunda Xoja Nurobod shoh ko‘chasida joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Насир ад-Дин ал-Ханафи ал-Хасани ал-Бухари*. Тухфат аз-заирин («Подарок паломникам») Автор перевода с таджикско-персидского, предисловия и комментариев: Халим Тураев*. Toshkent: Splendid Idea, 2021 — 204 bet.
2. ↑  Sadriddin Salim Buxoriy*. Buxoroning tabarruk ziyoratgohlari*. Buxoro: Durdona nashriyoti, 2012 — 291 bet.
**Kromvel oqimi** - Tinch okean ning sharqiy qismidagi yuza oqim ostidagi ekvatorial ters oqim. Sharqqa tomon Janubiy Passat oqimi ostidan 154— 150° gʻ.u.dan Galapagos orollari tomon taxminan 2° shahrik. va 2° j.k. oraligʻida harakatlanadi. Kromvel oqimi 6500 km dan ortiq masofaga choʻzilgan, kengligi 300 km chamasida, 100 va 400 m chuqurlik oraligʻida joylashgan boʻlib, shim. va jan. chekkalarida va sharqda yuqoriga koʻtarilib boradi va qalinligi ham kamayadi. Tezligi 70—150 sm/sek. Suv sarfi 30 mln. m³/sek.dan ortiq. Kromvel oqimi Tinch okeanning ekvator kengliklaridagi suv oqimi sirkulyasiyasining muhim tarkibiy qismi hisoblanadi. AQSH ekspeditsiyasiga qarashli "X.M.Smit" kemasida okeanolog T.Kromvel tomonidan ochilgan va uning nomi bilan atalgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sharofiddin Hakimovich Nazarov** (tugʻ. 12-mart 1960-yil, Qashqadaryo viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbek siyosatchisi, makroiqtisodiyot va mintaqaviy iqtisodiyot boʻyicha mutaxassis. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati. Iqtisodiyot fanlari doktori, dotsent. Byudjet va iqtisodiy islohotlar qoʻmitasi raisi. Oʻzbekiston Xalq demokratik partiyasi aʼzosi. Oʻzbekiston Milliy universiteti professori.

Biografiya
----------

Sharofiddin Nazarov 12-mart 1960-yil Qashqadaryo viloyatida tugʻilgan. 1985-yilda Toshkent xalq xoʻjaligi instituti (Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti) xalq xoʻjaligini rejalashtirish fakultetini iqtisodchi mutaxassisligi boʻyicha oliy maʼlumotga ega boʻlgan. 1977-yilda Chiroqchi tumani mexanizatsiyalashgan qurilish boshqarmasida oddiy ishchi boʻlib ishlay boshladi. 1986-yildan Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Kibernetika institutiga katta muhandis, ilmiy xodim, soʻngra katta ilmiy xodim etib tayinlangan. 1992-1993-yillarda Iqtisodiyot va statistika ilmiy-tadqiqot instituti boʻlim mudiri lavozimida ishlagan. 1993-1996-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat prognoz qoʻmitasining birlashtirilgan boshqarmasi boshligʻi lavozimida ishlagan. 1996-yildan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti devonining ijtimoiy-iqtisodiy masalalar boʻyicha bosh maslahatchisi lavozimida ishlagan. 1998—2010-yillarda Qashqadaryo viloyati hokimining iqtisodiyot va rivojlanish masalalari boʻyicha oʻrinbosari boʻlgan. 2010-yildan Sharofiddin Hakimovich Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Prognozlashtirish va mikroiqtisodiy tadqiqotlar institutida loyiha rahbari. 2016-yildan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti devoni huzuridagi Iqtisodiy tadqiqotlar markazi direktori lavozimida ish boshladi.

Sharofiddin Nazarov 2019-yildan Oʻzbekiston Milliy universiteti professori lavozimida ishlab kelmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  „Кандидаты" (ru). *elections.uz*. Qaraldi: 30-aprel 2021-yil.
2. ↑  „Депутаты". *parliament.gov.uz*. 1-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-noyabr 2021-yil.
3. ↑  „311-IV-сон 03.06.2020. О создании Межпарламентской группы Законодательной палаты Олий Мажлиса Республики Узбекистан по сотрудничеству с Палатой представителей Парламента Малайзии". *lex.uz*. Qaraldi: 30-aprel 2021-yil.
4. ↑  „327-IV-сон 10.06.2020. О создании межпарламентской группы Олий Мажлиса Республики Узбекистан по сотрудничеству с Национальной Ассамблеей Республики Корея". *lex.uz*. Qaraldi: 30-aprel 2021-yil.
**SOGʻONIY** — (to‘liq ismi Roziyyuddin Hasan ibn Muhammad as-Sog‘oniy (577, Lahor -
650) — lug‘atshunos olim, faqih va muhaddis.

Hayoti
------

Gʻaznada voyaga yetgan. 615-yil Bag‘dodga kelgan, bu yerda bir muddat yashagach, Hindistonga ketgan. Haj ziyoratini o‘tash uchun Makkaga, u yerdan esa Yamanga borgan, so‘ng tag‘in Bag‘dodga qaytib kelgan. Bag‘dodda vafot etgan, vasiyati bo‘yicha Makkaga dafn etilgan.

Asarlari
--------

"Ash-Shavorid", „An-Navodir fil-lug‘a", „Sharhi abyotil-mufassal", „Durrus-sahoba fi mavozii vafoyotissahoba", „Sharhi sahihi Buxoriy" (muxtasar).

Lugʻatshunoslikka doir asarlari
-------------------------------

Lugʻat ilmiga doir 2 jildli „Majmaʼul-bahrayn" va „Sihohi Javhariy"ni
mukammallashtirib, olti jildli bir asar yozgan.

Hadisshunoslikka doir asarlari
------------------------------

Hadisga doir „Misbohud-dujo", „Mashorikul-anvorin-Nabaviyya min sihohil-axboril-Mustafaviyya" kabi asarlar yaratgan. 2246 hadisdan iborat bo‘lgan bu kitobni Buxoriy va Muslimdan tanlab tuzgan, abbosiy xalifalaridan Muntasirning kutubxonasiga tuhfa etgan.
Sogʻoniy uydirma hadislarga doir ikki risola yozgan, bu xususda juda talabchanlik bilan bahs
yuritgan.

Havolalar
---------

 Islom ensiklopediyasi

Manbalar
--------

1. ↑  Husniddinov, Zuhriddin*. Sog'oniy*, "O'zbekiston milliy ensiklopediyasi"Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2004 — 267 bet.
**Leyli Poʻlatovna Seitova** (1970-yil 23-iyulda tugʻilgan, Nukus, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, OʻzSSR, SSSR) — oʻzbek siyosatchisi, iqtisodchisi. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining byudjet va iqtisodiyot masalalari boʻyicha deputati. Byudjet va iqtisodiy islohotlar qo‘mitasi aʼzosi. Oʻzbekiston Ekologik partiyasi aʼzosi. Iqtisodiyot fanlari nomzodi. Nukus viloyati moliya boshqarmasi boshligʻi.

Biografiyasi
------------

Seitova Leyli Po‘latovna 1970-yil 23-iyunda Qoraqalpog‘iston Respublikasining Nukus shahrida tug‘ilgan. 1992-yilda — Lomonosov nomidagi Moskva davlat universitetini iqtisodchi mutaxassisligi bo‘yicha tamomlagan. Biroz vaqt o‘tgach, o‘sha yili Qoraqalpog‘iston Respublikasi Tashqi iqtisodiy ishlar vazirligining bosh mutaxassisi lavozimida ish boshlagan. 1993-1994-yillarda — O‘zbekiston Respublikasi Milliy banki Qoraqalpog‘iston filialida yetakchi mutaxassis lavozimida ishlagan. 1994- 1998-yillarda — Lomonosov nomidagi Moskva davlat universitetining aspiranti. 1998-1999-yillarda — Qoraqalpog‘iston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligida bosh mutaxassis lavozimida ishlagan. 1999-2005-yillarda — Nukus qishloq xo‘jalik kolleji direktor o‘rinbosari lavozimida ishlagan. 2006-2007-yillarda — Berdaq nomidagi Qoraqalpoq davlat universiteti „Biznesni boshqarish" kafedrasi dotsenti. 2007-yilda —Qoraqalpog‘iston Respublikasi G‘aznachilik boshqarmasi katta inspektori, keyinroq boshlig‘i lavozimiga tayinlanib, 2015-yilgacha shu yerda ishlagan.2015-2017-yillarda —Xo‘jayli tumani G‘aznachilik boshqarmasi boshlig‘i lavozimlarida ishlagan. 2017-yildan beri Leyli Po‘latovna Nukus viloyati moliya boshqarmasi boshlig‘i lavozimida ishlaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Кандидаты" (ru). *elections.uz*. 14-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-aprel 2021-yil.
2. ↑  „Депутаты". *parliament.gov.uz*. 5-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-aprel 2021-yil.