**Olma pirogi** (inglizcha : *Apple pie*) dunyodagi eng mashhur piroglardan biridir. Olma pirogining asosiy elementi olma va xamirdir. Buning ustiga, vaqti-vaqti bilan qaymoq yoki muzqaymoq qo'shiladi yoki cheddar pishloq bilan xizmat qiladi. Olma pirogi odatda "à la Mode "uslubida (muzqaymoq solingan) beriladi. Asosan pirogda ishlatiladigan Bramley, Imperial, Northern Spy yoki Granny Smit kabi olmalarning asosiy turlari (oshxona olmalari) oddiy olmalarga qaraganda oddiyroq va kislotaliroqdir. Pirog mevasi yangi, konservalangan yoki quritilgan olma bo'lishi mumkin.

 Olma pirogi uchun retsept 1381-yil.
Gollandiyada olma pirogi tarixi o'rta asrlarga borib taqaladi. Birinchi marta 1514- yilda Gollandiyalik oshxona kitobida tasvirlanganligi hujjatlashtirilgan. Ibtidoiy retseptda bir marta pishirilgan olma tozalangan va tashlab yuborilgan, birinchi navbatda yog'och qoshiq bilan aralashtiriladi, shundan so'ng olma bo'laklari qozonga elakdan o'tgandan keyin tortga solinadi. Bu vaqtda kitob tortga bir nechta ziravorlar qo'shishni taklif qiladi: kardamom, zanjabil, doljin, muskat yong'og'i, chinnigullar va shakar kukuni. Nihoyat, pirogdagi ingredientlarni qaymoq bilan aralashtirgandan so'ng, yana bir marta pishirish uchun pechga qo'yiladi. An'anaviy golland olma pirogi ikki xil ta'mga ega: qarsillab (appelkruimeltaart) va panjara (Appeltaart).

 Tarte Tatin Fransuz olma pirogi
 Amerika madaniyatida olma pirogi.
Ingliz olma pirogi retseptlari Geoffrey Chaucer davriga qaytadi. 1381-yil retsepti olma, ziravorlar, anjir, mayiz va nok kabi mahsulotlarni sanab o'tadi. Kekni to'ldirish uchun za'faron ishlatilgan. Ingliz tilida so'zlashadigan mamlakatlarda olma pirogi issiq yoki sovuq, yakka o'zi yoki muzqaymoq, qo'sh qaymoq yoki qaymoq bilan iste'mol qilinadigan mashhur desertdir. Fransiyada pirogning mahalliy versiyasi Tarte Tatinga afzallik beriladi. Shvetsiya uslubidagi olma pirogi asosan an'anaviy pirojnoe o'rniga olma parchalanadi. Ko'pincha un va ba'zan jo'xori o'rniga (to'liq yoki qisman) non bo'laklari ishlatiladi. Odatda doljinli lazzat va vanil kremi yoki muzqaymoq bilan xizmat qiladi.

Olma pirogi Amerika koloniyalariga 17-18-asrlarda Inglizlar, Gollandlar va Shvedlar tomonidan olib kelingan. Lekin olma pirogi ekilgan Yevropaning olma navlarini Atlantika bo'ylab olib kelinganini kutishga to'g'ri keldi. Olma pirogi 18-asrda Delaverda keng tarqalgan taom edi. Krakerdan tayyorlangan soxta olma pirogi Amerika fuqarolar urushi davrida oziq-ovqat tanqisligidan aziyat chekkan janubiy mamlakatlardagi harakat rahbarlari tomonidan ixtiro qilingan. 1930-yillarda va ko'p yillar o'tgach, Ritz Crackers (Mondelēz International kompaniyasining qo'li) shakar va turli ziravorlar bilan birga o'z mahsulotidan foydalangan holda soxta olma pirogi retseptini taqdim etdi. Olma pirogi Amerika koloniyalaridan ancha oldin iste'mol qilingan bo'lsa-da, "Amerika olma pirogi kabi" so'zi Qo'shma Shtatlarda "odatda amerikalik" degan ma'noni anglatadi. O'n to'qqizinchi va yigirmanchi asrlarda olma pirogi Amerika farovonligi va milliy g'ururining ramziga aylandi. 1902- yilda nashr etilgan gazeta maqolasida "tort iste'mol qiladigan odamlar doimo ovqatlanmaydi" deb ta'kidlangan belgilangan. Bugungi kunda olma pirogi dunyoning turli burchaklarida turli xil ta'm va ko'rinishlarda mavjud. Eng keng tarqalgan turlardan biri Fransuz shirinliklari Tarte Tatin va Charlotte .

1. ↑  „Dutch Apple Pie".  Brown Eyed Baker. 7 temmuz 2014da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5 kasım 2013.
2. ↑  „Product Highlight: Apple Pie, Sharp Cheddar, and A Nice Cup of Coffee".  Hunger Mountain Coop. 1 aralık 2016da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7 nisan 2012.
3. ↑  „Arşivlenmiş kopya". 9 martda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1 haziran 2016.