**Fayzobod xonaqohi** — Buxorodagi meʼmoriy yodgorlik (1598—1599). Buxoro xoni shayboniy Abdullaxon II davrida Doʻstum Devonbegi tomonidan qurdirilgan. Xonaqoh Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.

Tarixi
------

Fayzobod xonaqohi Buxoro xonligida hukmronlik qilgan shayboniy Abdullaxon II davrida 1598—1599-yillar davomida Doʻstum devonbegi tomonidan bunyod etilgan. Buxoro meʼmorchiligida xonaqohlar qurilishi XVI asr ikkinchi yarmida keng tarqalgan. Xonaqoh bu darveshxona vazifasini bajargan boʻlib, soʻfiylar maskani boʻlgan. Ayniqsa xonaqohlar qurilishi shayboniylar sulolasi davrida keng tarqalgan. Fayzobod mavzesida qabriston boʻlgan boʻlib, unda naqshbandiya tariqati vakillaridan biri Poyanda Muhammad Axsh Fayzobodiy va uning avlodlarining qabri mavjud boʻlgan. Poyanda Muhammad Axsh Fayzobodiy 1601-yilda vafot etgan. Fayzobod xonaqohi boshqa meʼmoriy obidalardan ochiq ravoqli qilib qurilganligi bilan ajralib turadi. Shoyaxsi xonaqoh-masjidi sufiy Shohi Axsi tomonidan bunyod etiladi. Xonaqohda islimiy nashqlar va kitoblardan keng foydalanilgan.
Muhammad Axsi Fayzobodiy oʻz tashabbusi bilan bu yerda xonaqoh, hujralar, gumbazli taxoratxonadan iborat majmua qurdiradi. XVI—XVII asrlardagi vaqf hujjatlari maʼlumotlariga qaraganda oʻnlab doʻkon, tegirmon, hammom xonaqoh mulki boʻlgan. 1970—1971-yillarda xonaqohda taʼmirlash ishlari olib boriladi. Mavzedagi qabriston buzib tashlanib, gulzorga aylantiriladi. 2008—2012-yillarda xonaqohda maxsus ilmiy taʼmir ishlab chiqish ustaxonasi xodimlari tomonidan qayta tiklangan. Xonaqoh ichki qismi naqshli gumbazli qilib bezatilgan. Xonaqoh oʻsimlik bezagining nafis uygʻunligidagi naqsh surati „qirma" va „oq-kulrang" uslubida bajarilgan. Xonaqoh hozirgi kunda masjid sifatida foydalanib kelinmoqda. Xonaqoh oldida yangi yangi maqbara qayta qurildi va taʼmirlandi.

Meʼmorchiligi
-------------

Fayzobod xonaqohi Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Masjid pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan.
Fayzobod xonaqohi koʻp xonali, peshtoq gumbazli, tarhi 35\*28,8 m. Markazida gumbazli katta xonaqoh (12,7x12,7 m), 3 tomondan ravoqli bostirma (galereya) oʻrab turadi. Old tomonida ulkan peshtoq, 2 yon tomonida 2 qavatli hujralar xamda ravokli yoʻlak joylashgan. Peshtoq va hujrapar tobadoniga ganchkori panjaralar ishlangan, xonaqoh gumbazi 8 qirrali poygumbazga oʻrnatilgan. Xonaga yorugʻlik poygumbazdagi darchalardan tushadi. Xonaqoh ichi, gumbaz osti qirma pardozi naqsh bilan nafis bezatilgan. Kulrang va sariq ganchdan oʻyib islimiy naqsh ishlangan. Bagʻallari muqarnas bilan, hoshiyasi sodda naqshlar bilan ziynatlangan. Fayzobod xonaqohi ochiqravoqli galereya shaklida qurilganligi bilan ajralib turadi. Vayronaga aylangan Fayzobod xonaqohi XX asrning 70—80-yillarida Buxoro maxsus ilmiy taʼmirlash ishlab chiqarish ustaxonasi (ustalar A. Haitov, R. Qurbonov va boshqalar) tomonidan qayta tiklangan. Bu obida chor uslubida qurilgan. 2000-yil 30-avgustda qabul qilingan qonun,YUNESKO tomonidan jahon yodgorliklari roʻyxatiga kiritilgan

Manbalar
--------

1. ↑  Ражабов 2016, s. 174. sfn error: no target: CITEREFРажабов2016 (help)
2. ↑  Ражабов 2016, s. 175. sfn error: no target: CITEREFРажабов2016 (help)
3. ↑  Бухоро шарқ дурдонаси 1997, s. 103. sfn error: no target: CITEREFБухоро\_шарқ\_дурдонаси1997 (help)
4. ↑  "Fayzobod xonaqohi" *OʻzME*. F-harfi[*sayt ishlamaydi*] Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Adabiyotlar
-----------

### Ilmiy adabiyotlar

* Ражабов Қ, Иноятов С*. Бухоро тарихи*. Tошкент: Тафаккур нашриёти, 2016 — 460 bet. ISBN 978-9943-24-119-0.
* Азизхўжаев А Масъул муҳаррир*. Бухоро шарқ дурдонаси*. Tошкент: Шарқ нашриёти, 1997 — 232 bet.

  



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Buxorodagi diqqatga sazovor joylar |
| --- |
|  |
| 
Minorai KalonMinorai Kalon | Qal’alar | 
Ark • Buxoro qalʼasi • Buxoro darvozalari | 
Chor minorChor minor |
|  |
| Ansambllar va komplekslar | 
Bahouddin majmuasi • Chor Bakr • Govkushon majmuasi • Xoʻja Zaynuddin majmuasi • Labihovuz ansambli (*Koʻkaldosh madrasasi*, *Nodir devonbegi madrasasi*, *Nodir devonbegi xonaqohi*) • Poyi kalon ansambli (*Minorai kalon*, *Masjidi kalon*, *Mir Arab madrasasi* • ) • Xalfa Xudoydod majmuasi |
|  |
| Maqbaralar | 
Sayfiddin Boharziy maqbarasi • Bayonqulixon maqbarasi • Somoniylar maqbarasi • Chashmai Ayyub |
|  |
| Madrasalar | 
Abdulazizxon madrasasi • Volidayi Abdulazizxon madrasasi • Gʻoziyon madrasasi • Koʻkaldosh madrasasi • Domullo Tursunjon madrasasi • Ulugʻbek madrasasi • Nodir devonbegi madrasasi • Qoʻshmadrasa (*Modarixon madrasasi*, *Abdullaxon madrasasi*) • Jubbori Kalon madrasasi • Chor minor |
|  |
| Masjidlar | 
Baland masjid • Magʻoki koʻrpa masjidi • Bolohovuz masjidi • Magʻoki Attori masjidi • Buxoro namozgohi • Fayzobod xonaqohi • Nodir devonbegi xonaqohi |
|  |
| Boshqa diqqatgasazovor joylar | 
Buxoro zindoni • Buxoro davlat meʼmoriy-badiiy muzey qoʻriqxonasi • Sitorai mohi xosa • 
**Timlar**: *Toqi sarrofon* • *Toqi zargaron* • *Toqi telpakfurushon* • *Abdullaxon timi* |

 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |