**Jari** (pushtucha: *ژړۍ* , forscha: ولسوالی ژری) — Afgʻonistonning Qandahor viloyatidagi tuman. Muqobil imlolarga **Zheley** (pushtu tilidan transliteratsiya tufayli), **Zharey**, **Jaray**, **Zheri** yoki **Zheray** kiradi. Tuman 2004-yilda avval Mayvand va Panjvay tumanlari tarkibiga kirgan yerlardan tashkil topgan. Aholisi 80700 nafar (2010).

Geografiyasi
------------

Jari Argʻandab daryosining shimoliy qirgʻogʻida joylashgan boʻlib, u Qandahor viloyati orqali sharqdan gʻarbga oʻtadi. Umumiy hudud baʼzan Argʻandab vodiysi deb ataladi. Jarining qurilgan va dehqonchilik maydoni taxminan 30 ga teng km sharqdan gʻarbga 8 km shimoldan janubga, daryo va 1-magistral oʻrtasida joylashgan.

Koʻpchilik binolar bir qavatli loydan qurilgan boʻlib, tor, burilishli yoʻllar va oʻtish joylari mavjud. Istisno uzum quritadigan kulbalar boʻlib, ular butun qishloq boʻylab tarqalgan, balandligi 20 m gacha boʻlgan kattaroq binolardir. Uzum, koʻknori va nasha (gashish uchun) eng keng tarqalgan ekinlardir. Qishloq yerlari Argʻandab daryosi bilan parallel ravishda oʻtuvchi murakkab vadilar tizimi orqali sugʻoriladi. 1-magistralning shimolidagi hudud choʻlga oʻxshaydi, balandligi taxminan 200–400 m boʻlgan keskin togʻ tizmalari bor.

Tarixi
------

Tuman 2004-yilda Mayvand va Panjvay tumanlarining bir qismi boʻlgan yerdan yaratilgan. Prezident Hamid Karzay tomonidan Qandahorda Tolibonni yengishda yordam bergan Alizay sardori Habibulla Jan uchun mukofot sifatida yaratilgan.

Siyosati
--------

Shura jarida boshqaruvning asosiy mexanizmi hisoblanadi. Tumanning qabilaviy boshqaruv tabiati siyosatdan ajralmas boʻlib, qaror qabul qilish jarayonini qiyin va koʻp vaqt talab etadi.

Jari tumani markazi, tumanning hukumat qarorgohi, Pasabdagi Pasab bozori yaqinida joylashgan. Tuman markazi, shuningdek, Afgʻoniston Milliy Xavfsizlik Kuchlari tomonidan boshqariladigan sobiq koalitsiya kuchlarining bazasi boʻlgan Pasab (FOB Pasab) Oldinga Operatsion Bazasi bilan ham tutashgan.

Jamol ogʻa 2015-yil 28-martdan boshlab tuman hokimi Muhammad Naez Sarhadiy va Karim Jan avvalgi gubernatorlar edi. Muhammad Maʼsum Xon 2015-yil 26-yanvar holatiga koʻra Afgʻoniston milliy politsiya kuchlarini boshqaradi

qabilalari
----------

Jari aholisining aksariyati etnik pushtunlardir. Kamida oʻnlab qabilalar mavjud boʻlib, ularning eng koʻplari Alizay, Achakzay, Nurzay va Gilzaydir. Mayvand va Argʻandab tumanlari orasidagi Jarining shimoliy hududlari orqali koʻplab koʻchmanchi qabilalar oʻtadi.

Kichik tumanlar
---------------

Zharining siyosiy geografiyasi vaqt oʻtishi bilan oʻzgaradi. Koʻpgina kichik qishloqlar mahalliy oqsoqolning nomi bilan atalgan. Ushbu kichikroq qishloqlar toʻplamini kichik tuman deb taʼriflash mumkin. Hozirda Jarida quyidagi kichik tumanlar mavjud:

* Nar Kariz
* Nalgham
* Sangsar
* Kolk
* Gariban
* Siah Choy
* Sablaghay
* Pashmul
* Asequeh
* Sanzari

Mojaro, 2001—2021-yilgi
-----------------------

NATO va ISAF Karzay hukumatini qoʻllab-quvvatlash va isyonni bostirish uchun saʼy-harakatlarini davom ettirmoqda. Tolibon Jari tarixida chuqur ildiz otgan va mullalar va oqsoqollar tizimi orqali taʼsir oʻtkazishga harakat qiladi (qarang: Tolibonning qayta tiklanishi). Vaziyat oʻz maqsadlarini amalga oshirish uchun mintaqadagi hukumat kuchini minimallashtirishga urinayotgan jangarilar va jinoyatchilar tomonidan murakkablashdi.

A 2 2006-yil 18-oktabrda NATO vertolyotlari tomonidan Tolibon jangarilarini ovlayotgan reyd 2001 yilda Tolibon rejimi agʻdarilganidan beri Gʻarb kuchlari va isyonchilar oʻrtasidagi eng shiddatli janglardan biri boʻlgan 2006-yil sentabr oyida Meduza operatsiyasi sodir boʻlgan joydan atigi yarim mil uzoqlikda boʻlgan.

Yana qarang
-----------

* Xosrov Sofla
* Tarok Kolache

Manbalar
--------

1. ↑  "Estimated population of Afghanistan 2010/2011. Kabul: Central Statistics Organization, 2010. p. 32
2. 1 2  Chandrasekaran, Rajiv*. Little America: The War Within the War for Afghanistan*. London: Bloomsbury, 2013 — 281 bet. ISBN 1408831201.
3. ↑  „General visits 3rd BCT Soldiers during Pasab Day". *The Mountaineer Online*.  Fort Drum - United States Army. 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-fevral 2015-yil.
4. ↑  „US troops in Afghanistan: Packing up and moving out". *Global Post*. Qaraldi: 5-fevral 2015-yil.
5. 1 2  "Afghanistan launches poppy eradication campaign in former Taliban stronghold" 27 January 2015[*sayt ishlamaydi*] Retrieved 27 July 2016.
6. ↑  "Poppies destroyed on 400 hectares of land in Kandahar" 28 March 2015 Retrieved 27 July 2016.
7. ↑  "DVIDS: Cleaning House" 29 May 2012 Wayback Machine saytida arxivlandi (22-avgust 2016-yil). Retrieved 5 February 2015.
8. ↑  "Western Zhari: the people, leaders, tribes and the economy." [Kandahar?]: Human Terrain Team AF8, 2010.

Havolalar
---------

* Tumanning aholi punktlari va chegaralari xaritasi, Urushni oʻrganish instituti

Andoza:Districts of Kandahar

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Qandahor viloyati |
| --- |
|  |
| 
Ma'muriy markaz: **Qandahor** |
|  |
| Tumanlar | 
* Arghandab
* Arghistan
* Daman
* Ghorak
* Qandahor
* Khakrez
* Maruf
* Mayanishin
* Maiwand
* Nesh
* Panjwayi
* Reg
* Shah Wali Kot
* Shorabak
* Spin Boldak
* Zhari
 | 
 |
|  |
| Aholi manzilgohlari | 
* Alkozai, en
* Arghandab, en
* Arghistan, en
* Atel Mohammed, en
* Baladay, en
* Balandi, en
* Bazar-i-Panjwayi, en
* Daman, en
* Ghorak, en
* Golzar, en
* Ilbak, en
* Kar-Mulla, en
* Karz, en
* Khakrez, en
* Khosrow Sofla, en
* Lower Babur, en
* Maiwand, en
* Mulla Wali Waleh, en
* Maruf, en
* Nagahan, en
* Najeeban, en
* Nesh, en
* Reg Alaqadari, en
* Regay, en
* Singesar, en
* Spin Boldak, en
* Tarok Kolache, en
* Tizak, en
* Walakan, en
* Wali, en
* Yakh Karez, en
* Zangabad, en
 |
|  |
| Landshaft | 
* Arghandab daryosi
* Arghistan daryosi, en
* Dori daryosi, en
 |
|  |
| Boshqalar | 
* Gubernatorlar, en
* Dahla Dam, en
* Qandahor xalqaro kriket stadioni, en
* Kandahar stadioni, en
* Kirka Sharif, en
 |

 |