recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Arab tilining afgʻon lahjasi** (inglizcha: *Afghan/Afghanistan Arabic*), **Balx lahjasi** (inglizcha: *Balkh/Bactrian Arabic*) — Afgʻonistonning bir necha arab tilida soʻzlashuvchi arablari orasida keng tarqalgan arab tilining Markaziy Osiyo turlaridan biri.

Tarixi
------

### Oʻrta asrlar va keyingi davrlar

Afgʻonistonda arab tilida soʻzlashuvchi aholi haqida XVI asrda Moʻgʻullar imperiyasining asoschisi Bobur "Bobur-noma "da tilga olgan. U taʼriflagan Kobul viloyati arablari endi butunlay fors tiliga oʻtgan.

18-asrning ikkinchi yarmida tarixchi Abdul-Karim Buxoriy Afgʻonistonning shimolidagi Andxoy shahrini taʼriflar ekan, bu hududda yashovchi arab qabilalarini eslatib oʻtgan. Unga koʻra, ular Xurosondan Umaviylar va Abbosiylar xalifalari davrida kelganlar. Oʻsha paytda ularning soni 60 mingdan ortiq oila edi.

### XX asr

1926 yilda Mozori Sharif gubernatori Georg Morgenstierne bilan suhbatda baʼzi koʻchmanchi qabilalar shahar gʻarbida arab tilida gaplashishda davom etayotganini aytdi. 1957-yilda Abdul-Gʻofur Farhodiy sharqshunoslarning 24-xalqaro kongressida bu arabzabonlarning yashash joylari haqida maʼruza qildi. 1960-yillarda Abdul-Sattor Sirat va Boyazid Otsek Xoshxalobod aholisining tiliga, Sanaolla Sana esa Yahdon aholisining tiliga oid tadqiqotlarini nashr etdilar. 1975 yilda arab tilida soʻzlashuvchi barcha toʻrt qishloqning *(Ch. M. Kieffer, R. Kieffer-Vonmoos)* lahjalarini oʻrganish uchun ekspeditsiya amalga oshirildi. Nihoyat, 1994 yilda ingliz tilshunosi Bryus Ingham oʻz tadqiqotini nashr etdi.

### Zamonaviy Afgʻoniston

Zamonaviy Afgʻonistonda koʻpchiligi koʻchmanchi va yarim koʻchmanchi turmush tarzini olib boradigan arablar soni 40-45 ming kishini tashkil qiladi (2000). Ular mamlakat shimolida, Balx viloyatining Akcha va Mozori Sharif shaharlari yaqinida yashaydilar. Ularning ozgina qismi haligacha arab tilida soʻzlashadi, koʻpchilik dari (afgʻon-fors) tiliga oʻtgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  Owens J. 2000. sfn error: no target: CITEREFOwens\_J.2000 (help)
2. ↑  *Афганистан. Справочник* ред. А. Д. Давыдов, В. Г. Коргун, Р. Р. Сикоев:. Издательская фирма «Восточная литература» РАН, 2000 — 256 bet.
**Van Changlin** (xitoycha 王昌龄, pinyin Wang Changling; 698—756) — Tan sulolasi davridagi xitoylik shoiri. Ikkinchi ism - Shao Bo (xitoycha 少伯). Shansi provinsiyasi Tayyuan shahrida tug‘ilgan. Boshqa manbalarga ko'ra - Tsyankanda, zamonaviy Nankin yaqinida. Tsinshi imtihonlarini muvaffaqiyatli topshirib, u muhim lavozimlarga, jumladan, Xishui (xitoycha 汜水, Xenan provinsiyasidagi zamonaviy Sinyang)ga tayinlandi. Umrining oxirlarida u Tsyannin okrugining gubernatori edi. An Lushan qo'zg'oloni paytida o'ldirilgan.

U chegara she’riyatining vakili edi. G'arbiy Xitoydagi janglar va janglar tasvirlangan. Mashhur traktir tanlovining (Vang Chjixuan va Gao Shi bilan birga) uchta ishtirokchisidan biri bo'lgan.

Ijodiyot
--------

XXI asrga kelib asarlaridan faqat 180ga yaqini saqlanib qoligan, ularni ikki guruhga boʻlish mumkin: chegara sheʼriyati ("Harbiy yurish toʻgʻrisida") va fuqarolik (lirik va kundalik) sheʼriyat ("Chjeszyanlik ayol").
Uning asarlari "Uch yuz Tan she’rlari" bayosiga kiritilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Xitoy bibliografik bazasi" (Inglizcha). *Harvard Univercity*.  The Faculty of Arts and Sciences. Qaraldi: 3-dekabr 2022-yil.

Adabiyot
--------

* Tang davri she'riyati. - M.: Badiiy adabiyoti, 1987-yil. – 63-65 bet.
**Dimitriy Rostovskiy Haykali** — 1999-yilda Rostov-na-donu sobori maydonida oʻrnatilgan yodgorlik.

Tarix
-----

Rostov va Novocherkassk Eparxiyasining sobori — Rossiya pravoslav cherkovining episkopi va Rostov va Yaroslavl Eparxiyasining metropoliteni, Rostov Dimitriy haykali Bibi Maryamning tugʻilgan sobori oldida oʻrnatildi. Uning 1999-yil 15-dekabrdagi Rostov-na-don sobori maydonidagi tantanali ochilishi shaharning 250 yilligiga bagʻishlandi. Yodgorlik shahar aholisi va haykaltaroshlar tomonidan noaniq baholarga sabab boʻldi, u past sanʼat darajasi, muvaffaqiyatsiz joylashuvi, undagi yozuvlar, avliyoning kiyimi uchun tanqid qilindi.

Yodgorlikning asl gʻoyasi va bir nechta loyihalari muallifi don haykaltaroshi Anatoliy Sknarin edi. 1989 yilda u Madaniyat vazirligining roziligini oldi va yodgorlikning bir nechta variantlarini yaratdi. Biroq, keyinchalik shahar hokimiyati ochiq ish tanlovini oʻtkazdi, natijada haykaltarosh Vladimir Belyakovning versiyasi gʻolib boʻldi. 1996-yilda shahar rahbarining buyrugʻi bilan boʻlajak yodgorlik poydevoriga birinchi tosh qoʻyildi.

2013-yilda soborga qaragan haykalni tiklash gʻoyasi, shuningdek, maydonda rejalashtirilgan maydonda chap tomonga siljish faol muhokama qilindi.

Manbalar
--------

1. ↑  Malaxovskiy Ye. I. Xrami i kultovie soorujeniya Rostova-na-Donu, utrachennie i suщestvuyuщie. — Rostov-n/D.: NV, 2006. — 240 s.
2. ↑  „«Нехороший» памятник" (ru).  Независимая газета. 3-fevral 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-yanvar 2017-yil.
3. ↑  „«Нехороший» памятник" (ru).  Независимая газета. 3-fevral 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-yanvar 2017-yil.
4. ↑  „Памятник Димитрию Ростовскому собираются развернуть" (ru).  Комсомольская правда. 4-fevral 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-yanvar 2017-yil.
5. ↑  „Памятник Димитрию Ростовскому собираются развернуть" (ru).  Комсомольская правда. 4-fevral 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-yanvar 2017-yil.

Havolalar
---------

* Страница памятника на Викимапии
**Vana-Antsla** —Estoniya janubi-sharqidagi "Estoniya: Alevik", "Estoniya" ning janubi-sharqidagi janubi-sharqda joylashgan bo'lib, Anttsla shahrining shimolida joylashgan.2011 yildagi aholini ro'yxatga olish, aholi punkti 181 edi.

Birinchi bo'lib 1404 yilda aytib o'tilgan bo'lib, birinchi bo'lib 1404 yilda aytib o'tilgan Vana-Antsla Anzen Manorn Manor (Shloron Anzen) atrofida joylashgan. Avvaliga u Vassalning tayanch sifatida qurilgan va Uekskul oilasiga tegishli edi.XAVFSIZLIK XV asrda Polsha-Shved va Russo Shvetsiya urushlarida vayron qilingan.Shvetsiya qiroli Gustav Ii Ajropi Manorni 1625 yilda berdi. 17-asr oxirida Uue-Antsla (Neu-Anzen) Manordan (Neu-Anzen) Manordan ajratilgan, shuning uchun eskisi va eskiChustlasla (eski chust).Buyuk Shimoliy urushdan so'ng Manor Livensencen oilasi va 1883 yildan 1883 yilgacha bobn-sterberger tomonidan egalik qilgan.1919 yilda Estoniya mustaqilligidan keyin Manor mamlakat atrofidagi barcha odamlar kabi yo'q qilindi.Ushbu majmua qishloq xo'jaligi kasb-hunar ta'limi 2012 yilda yopilgunga qadar ishlatilgan edi. Tarixiy binolarning aksariyati tirik qoldi, shu jumladan 18-asrning asosiy binosi saqlanib qolgan.

1977 yilgacha aholi punkti "Kobela" deb nomlandi, ammo "Yangi kichik" Southdan tashqari yangi kichik Borovchining 4 km janubi-g'arbiy qismida "Kobela" deb nomlandi.

 Manor bog'bonining uyi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Population by place of residence (settlement), sex and age".  Statistics Estonia (31-dekabr 2011-yil). Qaraldi: 31-may 2013-yil.
2. ↑  „Vana-Antsla mõis" (et).  Estonian Manors Portal. Qaraldi: 18-aprel 2013-yil.
3. ↑  „Vana-Antsla alevik" (et).  eestigiid.ee. Qaraldi: 18-aprel 2013-yil.

* Vana-Antsla Manor Estonian Manors portalida
**Abdulloh ibn Hammod** (arabcha: عبد الله ابن حماد — Abu Abdurrahmon Abdulloh ibn Hammod ibn Ayyub ibn Muso
ibn Tufayl al-Omuliy,? — 273/886,?) — hadis hofizi.

Imom-peshvo, so‘z va rivoyatlari ishonch­li hofizlardan sanalgan Abdulloh ibn Hammod Marvga qarashli Omul shaharchasidan. U yerni, shuningdek, Amav deb ham atashgan. Shuning uchun olimga *al-Amaviy* degan nisbat ham beriladi. Abdulloh ibn Hammodning tavallud sanasi nomaʼlum, uning vafot yili sifatida esa ikki xil sana — 269/882 hamda 273/886-yillar ko‘rsatilgan.

Hadislari
---------

Abdulloh ibn Hammod hadis ilmida bilimdonlardan bo‘lgan. Abdulloh ibn Maslama al-Qa’nabiy, Abu-l-Yamon, Sulaymon ibn Harb, Sa’id ibn Abu Maryam, Yahyo al-Vuhoziy, Yahyo ibn Ma’iyn, Sa’id ibn Mansur, Sulaymon ibn Abdurrahmon, Abu Solih Kotib al-Laysiy, Muhammad ibn Imron ibn Abu Laylo, Na’im ibn Hammod al-Marvaziy, Abu-l-Jumohir al-Kafrasusiylarning suhbatidan bahramand bo‘lgan, ulardan hadis eshitgan.

Bag‘dodga borib, Abdulg‘affor ibn Dovud al-Harroniy va Abu-l-Jamohir Muhammad ibn Usmon ad-Dimashqiylardan hadis tinglagan.

O‘z navbatida, Abdulloh ibn Hammoddan Ahmad ibn Nasr ibn Mansur al-Marvaziy, Abu Nasr Muhammad ibn Hamdavayh, Muhammad ibn al-Munzir Shakkar, Umar ibn Bujayr, Ibrohim ibn Huzaym ash-Shoshiy, Haysam ibn Kulayb, Abdulloh ibn Muhammad ibn Ya’qub al-Horisiy va qozi Abu Abdulloh al-Mahomiliylar hadis rivoyat qilganlar.

Taʼriflar
---------

Ibn Hibbon Abdulloh ibn Hammod haqida o‘zining *„As-Siqāt"* asarida zikr qilgan. Xatib al-Bag‘dodiy *„Tarӣx Bag‘dād"* („Bag‘dod tarixi") asarining roviylar zanjirida Abdulloh ibn Hammod ham ishtirok etgan hadisni keltirgan.

Imom al-Buxoriyning rivoyatida „Bizga Abdulloh, unga Yahyo ibn Maʼiyn… hadis aytdi", deb boshlangan hamda „Bizga Abdulloh, unga Sulaymon ibn Abdurrahmon, unga Muso ibn Horun al-Bardiy… hadis aytdi", deb zikr qilingan hadislardagi Abdullohdan murod Abdulloh ibn Ubay al-Xorazmiy yoki mazkur Abdulloh ibn Hammod ekani xususida ulamolar orasida ixtilof mavjud. Al-Hokim, Abu Ishoq al-Habbol va Abu Nasr al-Kaloboziylar bu roviy Abdulloh ibn Hammod ekaniga ishonch hosil qilganlar.

Adabiyotlar
-----------

1. Az-Zahabiy. Siyar. „Muassasa ar-risola", 1985. XII, 611;
2. Ibn Hajar. Tahzӣb at-tahzӣb. „Doira al-maʼorif an-nizomiyya", 1910. V, 191. Al-Xatib. Tarӣx Bag‘dād. — Bayrut: „Dor al-g‘arb al-islomiy", 2002. I, 108;
3. Imom Shamsiddin Zahabiy. Mashhur daholar siyrati.- T.: „Hilol-nashr", 2017. 47.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Lyuterchilik** — protestantizmning yirik yoʻnalishlaridan biri. Asoschisi — Martin Lyuter. Germaniyada paydo boʻlgan. L. protestantizmning asosiy qoidalarini bayon qilib bergan. L. tarafdorlari katolik ruhoniylari va cherkovning xudo bilan dindorlar oʻrtasidagi vositachilik rolini tan olmaydi. Xristianlik marosimlaridan faqat ikkitasi — choʻqintirish va prichashcheniye (eʼtikod qiluvchilarning goʻyo Isoning haqiqiy tanasi va qoniga qoʻshilish uchun non va vino isteʼmol qilib oʻtkaziladigan marosimi)ni eʼtirof qiladi. L.da diniy aqida, ichki diniy eʼtiqod birinchi darajali ahamiyatga ega, diniy taʼlimot Injilga asoslanishi lozim. "Augsburg diniy eʼtiqodi" va "Apologiya"ni oʻz ichiga olgan "Totuvlik kitobi", Bibliya hamda "Katta" va "Kichik" katexi-zislar L.ning asosiy diniy hujjatlari sanaladi. L. Skandinaviya mamlakatlarida, Germaniya, AQSH, Boltiqboʻyi mamlakatlarida tarqalgan. 1947-yilda Jahon lyuterchilik ittifoqi tuzilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sherobod dostonchilik maktabi** — Oʻzbekiston Surxondaryo, Qashqadaryo viloyatlarining bir necha tumanlari, Tojikiston va Turkmanistonning janubiy sarhadlarida yetishib chiqqan yuzlab baxshilarni birlashtirgan oʻzbek dostonchilik maktabi.

Surxondaryo va Qashqadaryoda dostonchilik anʼanalarining izchil rivojlanishi bugungi kunlarda ham davom etmoqda. Shuning uchun ham bu maktab vakillaridan 1940-yillarda yozib olingan dostonlarda dostonchilikning nisbatan quyi bosqich unsurlari, badiiy tafakkurning uncha rivojlanmagan shakllari uchraydi. 1960-yillardan boshlab esa anʼanalarning muayyanlasha borishi, maʼlum maʼnoda kitobiylikka intilish kuchayadi. Bunda isteʼdodli xalq baxshisi Qodir Rahim oʻgʻlining (1936—1985) xizmatlari katta boʻldi. Sherobod dostonchilik maktabidan Qosimkoʻr, Shernazar Beknazar oʻgʻli, Mardonaqul Avliyoqul oʻgʻli, Umir Safar oʻgʻli, Normurod baxshi, Ahmad baxshi, Nurali Boymat oʻgʻli, Mamadrayim baxshi, Yusuf Oʻtagan oʻgʻli, Eshqobil baxshi, Boʻriboy Ahmad oʻgʻli, Qodir Rahim oʻgʻli kabi oʻnlab dostonchilar yetishib chiqdi. Bugungi kunda Xushboq Mardonaqulov, Shoberdi Boltayev, Boborahim Mamatmurodov, Qora va Chori Umirovlar, Qahhor Qodir oʻgʻli, Abdunazar Poyonov kabi bir qancha baxshilar dostonchilik anʼanalarini davom ettirmoqdalar. Bu maktab vakillaridan yozib olingan "Oltin qovoq", "Malla savdogar", "Zayidqul", "Ollonazar Olchinbek", "Oychinor", "Sherali", "Kelinoy" kabi qator dostonlar Oʻzbekistonning boshqa joylarida yashab oʻtgan baxshilar repertuarida uchramaydi.

Adabiyotlar
-----------

* Qahhorov A. Yangi dostonlar, T. 1988;
* Ergashev A. Xalilov D. "Yozi va Zebo" — ishqdostoni, Qarshi, 2000;
* Murodov M. Alpomishnoma, 1—2-kitoblar, T. 1999, 2000.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Димлама
**Dimlama** — dimlab tayyorlanadigan taom. Goʻsht yoki baliq, turli sabzavot va baʼzi mevalardan pishiriladi. D. xushxoʻr, yengil hazm boʻladi, chunki dimlash usuli bilan tayyorlangan taom tarkibidagi foydali moddalar (vitaminlar, mineral va qand moddalari, xushboʻy hid va maza beruvchi ekstrak-tiv moddalar) saqlanib qoladi. D.ning bir necha turlari bor: goʻsht D. baliq D. oshqovoq D. behi D. sabzavot D. va b. Goʻsht D. — goʻshti va dumba loʻnda-loʻnda qilib toʻgʻraladi, suyaklar ham 2— 3 sm uzunlikda chopiladi, soʻngra mayda toʻgʻralgan piyoz, tuz va ziravor bilan qorishtiriladi. Qizdirilgan qozonga avval yogʻ, keyin suyak, soʻngra toʻgʻralgan goʻsht qavatqavat qilib solinadi. Har qavatiga dafna yaprogʻi, tuyilgan murch, ukrop solinadi, bugʻ hosil boʻli-shi uchun ozroq suv quyiladi va qopqogʻi jips yopilib, atrofiga sochiq oʻrab qoʻ-yiladi. 40 min. davomida pishiriladi. Goʻshti likoplarda, sardagi piyolalarda dasturxonga tortiladi. Oshqovoq D. — oshqovoq poʻchoq va urugʻdan tozalanadi, katta-kichikligi gugurt qutisidek qilib toʻgʻraladi, soʻngra yuziga tuz sepib sariyogʻda bir oz qovuriladida, ustidan suyuqroq qaymoq quyib, dimlab qoʻyiladi, sust olovda 30 min. davomida pishiriladi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
* Mahmudov K. Mehmonnoma, T. 1989.



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abdulloh ibn Munozil** (arabcha: عبد الله بن محمد بن منازل — Abu Muhammad Abdulloh ibn Munozil an-Naysoburiy,? — 330/941-42,Nishopur) — malomiylar namoyandasi.

Hayoti
------

Hijriy IV asrda yashagan ahli sunna val-jamoa ulamolaridan hamda tasavvuf namoyandalaridan biri. Ilk diniy bilimlarini o‘spirinlik davrida olgan. Xususan, hadis ilmini o‘rgangan. Keyinroq tasavvufga o‘tgan. Manbalar uning malomatiylarning piri Hamdun al-Qassorning eng mashhur muridi bo‘lganini tasdiqlaydi. Sha’roniy va Munoviylar o‘z shayxlaridan keyin Xuroson-Nishopur mintaqasining eng nufuzli so‘fiysi bo‘lgan Abdulloh ibn Muhammad ibn Munozilni malomatiy shayxi sifatida eʼtirof etganlar.

Vafoti
------

Nishopurda vafot etgan. Qabri Anbordagi „Birodarlik qabristoni"da.

Faoliyati
---------

Abdulloh ibn Muhammad ibn Munozil tasavvufiy tushunchasi­ning eng asosiy xususiyati malomiy-­mashrab ekanidir. Hamdun al-Qassor boshlab bergan bu tushuncha uning g‘oyalari, qarashlari va qarorlari bilan yanada ravnaq topgan. Al-Qushayriy *„Ar-Risāla"* asarida malomatiyya atamasiga joy ajratmagan bo‘lsa-da, ismlari zikr qilingan bu ikki shaxsning malomatiy bo‘lganini maʼlum qiladi. Abdulloh ibn Muhammad ibn Munozil „Kasb va g‘ayrat bilan birga Allohga tavakkul, kasbsiz xilvatdan afzaldir", deb ichki dunyosi va darvesh­ligini maxfiy tutish uchun tirikchilik ishlariga sho‘ng‘ib ketuvchi hamda ja­miyat bilan aralashib yuruvchi malomiylarning bu boradagi asosiy qarashlariga eʼtiborini qaratadi. Uning fik­richa, o‘zini kuchsiz hisob­lab, tasavvuf yo‘liga kirgan shaxs quvvatlanadi, o‘zini kuchli hisoblagan esa, zaiflashadi. Abdulloh ibn Muhammad ibn Munozil nafsning istak­larini jilovlash uchun hatto tilanchilik qilishni ham tavsiya qilib, har bir voqeaga ilohiy qonun nuqtai nazaridan yondashadi va orif kishining hyech bir ishi g‘arib sanalmasligi kerakligini aytgan. Duo qilmagani va hech kimdan o‘zining haqqiga duo qilishini so‘ramaganini aytib, bu ishi bilan rozilik va taslimiyat namunasini ko‘rsatishga harakat qilgan.

Adabiyotlar
-----------

1. Al-Qushayriy. Ar-Risāla. — Qohira: 1972-74. 163;
2. Attor. Tazkirat ul-avliyo. — Leyden: 1905-1907. II, 107;
3. Ash-Shaʼroniy. At-Tabaqāt al-kubrā. — Qohira: 1954. I, 107;
4. Ibn al-Imod. Shazarāt az-zahab. — Bayrut: „Dor ihyo at-turos". II, 330. Mustafa Kara. „Abdullah b. Muhammed b. Münâzil". TDV İA. — İstanbul: 1988. I, 120-121.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Sherobod (maʼnolari).

**Sherobod** — Surxondaryo viloyati Sherobod tumanidagi shahar (1973-yildan), tuman markazi. Sheroboddaryoning oʻng sohilida joylashgan. Katta Oʻzbekiston trakti yoqasida. Termizdan 59 km, yaqin temir yoʻl stansiyasi — Navshahar (42 km). Aholisi 24,2 ming kishi (2000). Sh. ikki ming yildan ziyod tarixga ega. U Shahri Xaybar deb atalib, makedoniyalik Aleksandr davrida ham mavjud boʻlgan. Arxeologik maʼlumotlarga koʻra, Sh. yonidagi Jondavlattepa mil. av. 6—5-asrlarga, shahrining shim. chekkasidagi Kofirqalʼa shahar xarobasi (maydoni 14 ga) mil. 1-asrga oid, uning arkida oʻrta asrlarda ham hayot davom etgan. shahridan 1 km shim.da, Nondahana darasi yonida mustahkam mudofaa devori bilan oʻralgan manzilgoh joylashgan, u muhim savdo yoʻlini qoʻriqlash maqsadida bunyod etilgan. V. V. Bartoldning taxminicha, Sh. hozirgi nomini 18-asr boshlarida olgan boʻlib, Sheroboddaryoning oʻng sohilida qalʼa qurgan oʻzbeklarning qoʻngʻirot qabilasi hukmdori Sher Ali nomi bilan atalgan. Mahalliy rivoyatga koʻra, „SH." atamasi „Shorabot" — bosh rabot, bosh bekat maʼnosini bildiradi. Sh. yonida Termiz yoʻlidagi soʻnggi bekat — Roziq raboti (10-asr) bino boʻlgan. Sheroboddaryo oqib keladigan togʻ darasi yoqalab oʻrta asrlarda Turkistonni Afgʻoniston va Hindiston bilan bogʻlovchi muhim savdo yoʻli oʻtgan. 19—20-asr boshlarida Sh. Buxoro amirligiga qarashli beklik markazi boʻlgan.

Shaharda bir qancha aksiyadorlik jamiyati, paxta tozalash, gʻisht, sut, un mahsulotlari, keramika zdlari, kichik korxona va xususiy firmalar, qurilish va transport korxonalari, dehqon bozori, savdo, madaniy va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari ishlab turibdi. Umumiy taʼlim, bolalar musiqa maktablari, akademik litsey, kasb-hunar kollejlari, madaniyat va istirohat bogʻi mavjud. Sport majmuasi, stadion, sport zallari va maydonchalari, markaziy kasalxona va uning boʻlimlari, tugʻruqxona, poliklinika, dorixonalar, ayollar va bolalar konsultatsiyasi faoliyat koʻrsatadi. shahridan Qumqoʻrgʻon, Angor, Termiz va boshqalar shahar va aholi punktlariga avtobuslar qatnaydi.

Sayfullo Tursunov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Iskart** — 1) biror narsaning anik, belgilangan meʼyori, oʻlchovi, qolati; mas, temirchilikda oʻtda qizdirilgan pichoq, bolta, tesha va b. asboblarning qizish meʼyori; 2) tikuvchilik, temirchilik va b. kasblarda biron buyumning qogʻoz (karton) yoki tunukadan tayyorlangan andazasi (mas, koʻylak yengi, ketmon, bel va b. andazasi); 3) atlas tanda ipi yuziga gul solish uchun naxlarni livitlarga ajratib, kalava singari qatlab qoʻyilgan joyi. Atlas yuziga tushirilgan gul nusxalari ("yaxudo nusxa", "guli namozshom", "margʻilon mashʼali", "xosiyatxon"va b.) I.da toʻliq bir shakl kasb etadi. Shu jihatdan tushgan naqshlar ham I. deyiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Toʻgʻrulbek**, Sulton Toʻgʻrulbek, Muhammad Toʻgʻrulbek Ruknuddin Abu Tolib (993 — 1063.4.9) — Saljuqiylar davlatining asoschisi va 1sultoni (1038 —63). Saljuqbekning nevarasi.

Ibn alAsirning yozishicha, 11-asrning boshlarida birodari Chagʻribek Dovud (990 —1060) bn birgalikda koʻchmanchi oʻgʻuzlar — saljuqiylarnint harbiy birlashmalariga boshchilik qilgan. 1025 —30 yillarda T. boshchiligidagi saljuqiylar Alitegin va Sirdaryo yabgʻusi qoʻshinlariga qarshi muvaffaqiyatli harbiy harakatlar olib borishgan.

1035-yil may oyining boshlarida 10 ming kishilik saljuqiylarning otliq qoʻshini T. va Chagʻribek qoʻmondonligida Amudaryoni kechib oʻtib, Amul (hozirgi Turkmanobod)ni egallagan va Marvdan Nisoga yoʻl olgan. Gʻaznaviylar sultoni Masʼud Gʻaznaviy ularga qarshi qoʻshin joʻnatgan. Bu jangda saljuqiylar gʻalaba qozonib, Xurosonda oʻz mavqelarini tobora mustahkamlab borishgan, xususan, Tus va Nishopurni egallab, T.ni Nishopurda sulton deb eʼlon qilganlar (1038-yil iyun).

Dandanakon jangi gʻaznaviylar ustidan qozonilgan gʻalabadan soʻng T. Xuroson hukmdori deb eʼlon qilingan. 1040 —1055-yillarda T. Xorazm, Eron, Iroq, Ozarbayjon, Armanistonga harbiy yurishlar uyushtirib, bu hududlarning katta qismini saljuqiylar davlati tarkibiga qoʻshib oldi. Qoraxoniylar ham Movarounnahrda T. hukmronligini tan olishga majbur boʻlgan. T. arab xalifaligi poytaxti Bagʻdodni egallab (1058-yil 23 aprel), oʻz nomiga xutba oʻqittirgan va abbosiylar sulolasining xalifasi al Qoim (hukmronlik davri: 1031 —75) uning "sulton" unvonini tan olib, T.ka "al Mashriq va al Magʻrib sultoni" degan yuksak unvonni ham bergan. T. xalifani buvayhiylar (ular shialardan boʻlgan)ning tazyiqidan xalos qilib, islom dinining sunniy mazhabini mustahkamlagan. Keyinchalik T. xalifa al Qoimning qizi Sayyida Nisoga uylangan (1063.17.2).

T. 1038-yildayoq harbiy xizmatlari evaziga yirik lashkarboshilar va qarindoshurugʻlariga mamlakat hududini iqto sifatida taqsimlab bergan. T. Rayni, Chagʻribek Marvni oʻzlariga poytaxt qilganlar. Keyinchalik T. poytaxtni Raydan Isfahonga koʻchirgan (1050). Forslardan boʻlgan vaziri Abdulmalik Kunduriy (1064-yil qatl etilgan) yordamida ulkan Saljuqiylar saltanatini boshqargan.

Manba:Sayar addin Ali alXusayn i, Axbor addaulat asseldjukiyya (Zubdat attavorix), M. 1980; AbulFazl Bayxaki, Istoriya Masʼuda (1030—1041), M. 1969.

Adabiyot
--------

* Agadjanov S. G. Ocherki istorii oguzov i turkmen Sredney Azii IX — XIII vv. Ashxabad, 1969.

Qahramon Rajabov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Toʻgʻaloq mulda** (taxallusi; asl ismsharifi Boyimbet Abdurahmonov) (1860.10.6 — hozirgi Qirgʻizistonning Oqtol tumani — 1942.4.1) — qirgʻiz shoiri, oqin. Qirgʻiz folklori bilimdoni, "Manas" eposini aytuvchilardan. Madrasada oʻqigan. 14 yoshida sheʼr yoza boshlagan. U "Dehqon ayolining yigʻisi", "Temirchi ayoli yigʻisi", "Yosh erga berilgan qiz xasrati", "Cholga erga berilgan qiz hasrati" kabi shikoyatqoʻshiqlar, "Hojining kirdikorlari", "Salla oʻragan qoʻy" kabi hajviy sheʼrlar, "Turna va tulki", "Bulbul va eshak" kabi masallar yozgan. "Kemchontoy", "Bobirxonlar" (1900), "Qushlar hangomasi" (1908), "Ozodlik" (1919 — 23), "Nasihat" (1925) kabi dostonlar, "Ertaklar" (1939) toʻplamini nashr ettirgan. "Sheʼrlar va dostonlar" (1947), "Tanlangan sheʼrlar" (1951), "Yer va uning bolalari" (1952) va 2 jildli "Tanlangan asarlar" (1954 —56) muallifi. Navoiy, Furqat, Muqimiy, Zavqiy ijodi T.M. ijodiga katta taʼsir etgan. Ayrim asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Toʻgarak ogʻizlilar (hovuz minogasi)Toʻgarak ogʻizlilar (hovuz minogasi)
**Toʻgarak ogʻizlilar** (Cyclostomata) — jagʻsizlar katta sinfi ga mansub suvda yashovchi tuban umurtqali hayvonlar sinfi. Ilonbaliqqa oʻxshash tanasi shilimshiq ajratuvchi hujayralarga boy qalin teri bilan qoplangan. Skeleti togʻaydan iborat. Juft suzgich qanotlari yoʻq. Jabra orqali nafas oladi. Voronkasimon ogʻzini (nomi shundan) halqa togʻay tutib turadi; tishi muguzdan iborat; tili parmalovchi. Hid bilish organi xaltasimon. Bosh miyasi barcha umurtqalilarga oʻxshash boʻlimlardan iborat. Ayirish organlari — mezonefros buyraklar. Jinsiy bezlari toq, maxsus yoʻli boʻlmaydi. Tuxumlari suvda urugʻlanadi. Toʻgarak ogʻizlilar — baliqlar yirtqichi yoki ektoparaziti. 2016-yil holatiga koʻra Yer yuzida 118 xil turdagi toʻgarak ogʻizlilar sinfi aniqalngan, ulardan:40 tasi - Minogalar, 78 tasi - Miksinlar turlari.

Farqli jihatlari
----------------

Toʻgarak ogʻizlilar baliqlar va ularndan yaralgan toʻrtoyoqlilardan farqi:

* koʻlami yoʻq;
* juft oyoqlarga ega emas;
* soʻrgʻich strukturasi va epidermal tishlarga ega, ovalsimon yoki aylana ogʻiz

Manbalar
--------

Havolalar
---------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. ↑  M.D Nature jurnali (ingl.)
**Papalik** — katolik cherkovi rahbariyati; Rim papasi tomonidan boshqariladigan diniy markaz. Papalik Rim yepiskopligi asosida vujudga kelgan. V asrda Rim yepiskoplari oʻzlariga "papa" nomini qoʻyib olib, Rim imperatorlaridan boshqa yepiskoplarning oʻzlariga boʻysunishi toʻgʻrisida farmon olishga muvaffaq boʻldilar. VIII asrda Papa viloyatining tuzilishi papalar dunyoviy hokimiyatiga asos soldi. Ikkinchi jahon urushidan keyin, ayniqsa, 60-yillardan boshlab papalik cherkovni aqidalar, marosimlar, tashkilotlar va siyosat sohasida hozirgi davrga moslashtirish yoʻliga oʻtdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Raqamli inqilob** (inglizcha: Digital Revolution) analog texnologiyalardan raqamli texnologiyalarga, 1980-yilarda boshlangan va XXI asrning dastlabki oʻn yilliklarida davom etadigan keng tarqalgan oʻtish; XX asrning ikkinchi yarmida boshlangan axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining keng tarqalishi bilan bogʻliq tub oʻzgarishlar va axborot inqilobining asosiy sharti boʻlib, bu oʻz navbatida globallashuv va post-sanoat iqtisodiyotining paydo boʻlishi jarayonlarini oldindan belgilab berdi. Asosiy harakatlantiruvchi kuchlar, birinchi navbatda, shaxsiy kompyuterlarning keng tarqalishi, Internetning keng qamrovli kirib borishi, shaxsiy koʻchma aloqa qurilmalarining ommaviy qoʻllanilishi hisoblanadi.

Transformatsion miqyosda u baʼzan neolit ​​davridagi agrar inqilob va XVIII—XIX-asrlardagi sanoat inqilobi bilan taqqoslanadi; XIX asrning ikkinchi yarmida — XX asrning boshlarida ikkinchi sanoat inqilobi haqidagi gʻoyalar nuqtai nazaridan baʼzan uchinchi sanoat inqilobi (keyin toʻrtinchi) deb ataladi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Алексей Комиссаров.* „Четвёртая промышленная революция". *Ведомости, № 3938* (14-oktabr 2015-yil). Qaraldi: 4-noyabr 2015-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Рифкин дж.*.* , 3.500 экз, M.: Альпина нон-фикшн, 2014. ISBN 978-5-91671-332-9.

Havolalar
---------

* The Digital Revolution (timeline), Steven E. Schoenherr, 2004 (ingl.)
* Digital Revolution / Technopedia(ingl.)

Yana qarang
-----------

* Kompyuter inqilobi
**Dehqon va fermer xoʻjaliklari uyushmasi**, Oʻzbekiston Respublikasi dehqon va fermer xoʻjaliklari uyushmasi — OʻzRdagi dehqon va fermer xoʻjaliklarining ixtiyoriy uyushmasi. Oʻzbekistan Respublikasi Prezidentining 1998 yil 9 aprel

dagi "Xususiy tadbirkorlikni, kichik va oʻrta biznesni rivojlantirishni yanada ragʻbatlantirish choratadbirlari toʻgʻrisida"gi farmoni va Vazirlar Mahkamasining 1998 yil 22 apreldagi qaroriga koʻra tashkil etilgan. Uyushma boshqaruvi Toshkent sh.da joylashgan. Uyushmaning asosiy vazifalari: dehqon va fermer xoʻjaliklarining huquq va manfaatlarini himoya qilish; xoʻjaliklarni shartnoma asosida urugʻlik, oʻgʻitlar, koʻchatlar, nasldor mollar va b. resurelar bilan taʼminlash; xoʻjaliklarga i.ch. texnologiya, transport, yuridik, axborot, marketing xizmatlari va b. xizmatlar koʻrsatish; yetishtirilgan mahsulotlarni ichki va tashqi bozorlarda sotishga koʻmaklashish; deh-qon va fermer xoʻjaliklarini mineral oʻgʻit va yoqilgʻi-moylash materiallari bilan taʼminlash, lizing asosida qishloq xoʻjaligi texnikasi sotib olish, banklar va turli jamgʻarmalardan imtiyozli asosda kreditlar va mikrokreditlar olishda yordam koʻrsatish va b. Uyushmaning Qoraqalpogʻiston Respublikasi uyushmasi, viloyat (12) hamda tuman (116) vakilliklari mavjud. Uyushma safida respublikada faoliyat koʻrsatayotgan 43,8 ming fermer xoʻjaligi, 1,8 mln. dehqon xoʻjaligi (ularning 8266 tasi yuridik shaxs makrmida) bor (2001). Uyushmaning tavsiyasi bilan joylardagi hududiy vakilliklar qoshida 25 ta mukrbil mashina-traktor parklari (MTP) tashkil qilinib, fermer xoʻjaliklariga xizmat koʻrsatmoqda. Mahsulot sotish va eksportga chiqarish boʻyicha 98 kooperativ korxona tashkil qilingan.

Abdurashid Bobomirzayev.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hezirlar oilasi daxmasi** (Ibron. קבר בני חזיר, Hezir oʻgʻillari/avlodlari) — Quddusdagi Kedron vodiysidagi toʻrtta maʼlum qoya daxmalarining eng qadimgilaridan biri. Hirod maʼbadi davrida paydo boʻlgan.

Daxma bir necha dafn xonalaridan iborat. Dastlab qabrga shimol tomondan qoyaga oʻyilgan zinapoyalar orqali kirish mumkin edi. Keyinchalik, Zakariyo qabridan tunnel orqali dafn xonalariga boshqa yoʻl qoʻyildi, u hali ham mavjud.

Daxma miloddan avvalgi II-asrga oid boʻlib, Kedron vodiysidagi toʻrtta toshga oʻyilgan qabrlarning eng qadimiysi hisoblanadi. U ellinistik uslubda qurilgan. Ustun kapitel va frizlarida Dorik va Ionik naqshlari koʻrinadi. Arxitravda qabrni Hezir ismli kohin oilasiga yodgorlik sifatida belgilovchi qadimgi yahudiycha yozuv bor. Yozuvda shunday deyilgan:

„זה הקבר והנפש שלאלעזר חניה יועזר יהודה שמעון יוחנן בני יוסף בן עובד יוסף ואלעזר בני חניה כהנים מבני חזיר"

„Bu qabr va yodgorlik-"nefesh" *Eliezer Hania Joazar Jehuda Shimon Jochanan Bnei-Josef Ben-Oved Josef* va *Elazar Bnei-Hania*, Hezir oilasi ruhoniysi"

Qabr ustidagi yozuvdan koʻrinib turibdiki, dafn etilgan inshootdan ruhoniy Hezir oilasining bir necha avlodlari foydalangan. Bu oila juda badavlat boʻlgan boʻlsa kerak, chunki ularda Kidron vodiysida dafn etish imkoni bor edi.

Ibroniy Injilda Hezir nomli erkaklar tilga olingan ikkita joy bor. Ulardan biri XVII-chi ruhoniylar kastasining asoschisi (1Par, 24:15), ikkinchisi Neximiyo bilan ahd tuzgan rahbarlardan biri edi (Neh 10:21). Ular bilan qabrdagi oila oʻrtasida bogʻliqlik bor-yoʻqligi nomaʼlum.

Yozuvda „nefesh" (ibroniycha נפש, soʻzma-soʻz „jon") atamasi mavjud. Bu atama, shuningdek, qabr ustiga yoki uning yonida qurilgan „ajoyib inshoot" uchun ham ishlatiladi. Bir nazariyaga koʻra, bu bevosita qabrning yonidagi Zakariyo qabrini anglatishi mumkin. Boshqa bir nazariyaga koʻra, ustunlar ustida qoʻshimcha fasad bor edi. Petrada uchrovchiNabatiy qabr toshlari shaklini olgan boʻlishi mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  Rachel Hachlili: *Jewish funerary customs, practices and rites in the Second Temple period.* Brill, Leiden 2005, ISBN 978-90-041-2373-1, S. 30.
2. ↑  Samuel Rocca: *Herod’s Judaea. A Mediterranean state in the classical world* (= *Texte und Studien zum Antiken Judentum.* Band 122). Wipf & Stock, Eugene (OR) 2008, ISBN 978-1-498-22454-3, S. 365.
**Afg'oniston-Vetnam munosabatlari** ( vyetnamcha: *Quan hệ Việt Nam – Afghanistan* ) Afg'oniston va Vetnam o'rtasidagi diplomatik munosabatlarga ishora qiladi.

Tarix
-----

Hozirda ikki Osiyo davlati oʻrtasida diplomatik aloqalar yoʻq, lekin avvallari mavjud edi. O'zaro munosabatlar 1974-yil 

16- sentyabrda Dovud Xonning Afg'oniston Respublikasi va Vetnam urushi davridagi Vetnam Sotsialistik Respublikasi davrida shakllangan. 

1978-yilda Savr inqilobidan keyin Afg'oniston rejimi davrida Kobulda Vetnam elchixonasi ochilgan.  Vetnam va Afg'oniston respublikalari ham Sovet Ittifoqining kommunistik davlatlari va ittifoqchilari edi.

1980 yil yanvar oyida Birlashgan Millatlar Tashkilotining muhokamasida Vetnam Sovet Ittifoqining Afg'onistonga aralashuvini qo'llab-quvvatlagan to'rtta davlatdan biri edi. 

Ikki davlat 1987-yilda diplomatik vizadan ozod qilish toʻgʻrisidagi bitimni imzolagan edi  .

1992-yilda Afgʻonistonda sotsialistik hukumat qulaganidan keyin Vyetnam bu mamlakatdagi elchixonasini yopdi. Afg'onistonning Vetnamdagi elchixonasi 1993 yil iyun oyida yopildi  Kobuldagi elchixona Vyetnamning Pokistondagi elchixonasi huzurida, Xanoydagi elchixonasi esa Afg‘onistonning Xitoydagi elchixonasi huzurida akkreditatsiya qilingan. 

Vetnam 2001-yil dekabrida Hamid Karzayning Afg‘oniston hukumatini tan oldi va shundan so‘ng yuk ko‘rinishida gumanitar yordam ko‘rsatdi. 

2018-yil yanvar oyida Janan Mosazay Afg‘onistonning Vetnamdagi Favqulodda va Muxtor elchisi bo‘ldi va Vyetnam vaziri o‘rinbosari Dang Din Quy bilan uchrashdi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  „Vietnam–Afghanistan Relations: Ambassador Pham Calls on Ambassador Haidari - Embassy of the Islamic Republic of Afghanistan | Colombo - Sri Lanka". *colombo.mfa.af*. Qaraldi: 10-sentabr 2021-yil.
2. ↑  *Berlin, Michael J.*. „India Supports Soviets' Afghan Position in U.N. Debate". *The Washington Post* (12-yanvar 1980-yil). Qaraldi: 4-noyabr 2019-yil.
3. ↑  „Afghanistan - Châu Á - Thái Bình Dương - Sở Ngoại vụ Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu". *songoaivu.baria-vungtau.gov.vn*. Qaraldi: 10-sentabr 2021-yil.
4. 1 2  „- Vietnam - Afghanistan Relations". *mofa.gov.vn*. Qaraldi: 10-sentabr 2021-yil.
5. ↑  „Afghanistan muốn học kinh nghiệm phát triển kinh tế của Việt Nam". *baoquocte.vn* (16-yanvar 2018-yil). Qaraldi: 10-sentabr 2021-yil.
**Pantua** ( bengalcha: *পান্তুয়া* ) G'arbiy Bengaliya, Sharqiy Hindiston va Bangladeshda e'tiborga molik hind yarimorolidagi mahalliy qandolatdir.  Bu irmik, chhena, sut, sariyog ' va shakar siropidan chuqur qovurilgan sharlardan tayyorlangan an'anaviy bengal shirinligi. Pantualar qancha vaqt qovurilganiga qarab rangi och jigarrangdan deyarli qora ranggacha bo'ladi. Ba'zan shirinlikka atirgul suvi, kardamon yoki boshqa xushbo'y moddalar qo'shilishi mumkin.

Pantua pishloqga asoslangan qovurilgan shirin ledikeniga juda o'xshaydi. Ledikenining o'ziga xos xususiyati engil ta'mli kardamom kukunining eritilgan shakar siropidir.  *Ledikeni* nomi "Lady Canning" ning tarjimasi bo'lib, birinchi bo'lib qandolatchi Bhim Chandra Nag tomonidan general-gubernator Charlz Kanningning rafiqasi grafinya Sharlotta Kanningning tug'ilgan kuni munosabati bilan maxsus tayyorlangan *pantuas* nomini o'zgartirganda ishlatilgan.  Zamonaviy pantua va ledikeniga juda o'xshash, ammo guruch unidan tayyorlangan shirinlik 12-asr sanskrit tilidagi *Manasollasa* matnida aytib o'tilgan. 

Pantua gulab jamunga o'xshaydi  va uni bu taomning bengalcha turi deb atash mumkin.

Yana qarang
-----------

* Gulab jamun
* Ledikeni
* Lyangcha

Manbalar
--------

1. 1 2  *Madhushree Basu Roy.* „Pantua- The Bengali Gulab Jamun but it’s Different". *pikturenama.com*. Qaraldi: 10-oktabr 2021-yil.
2. ↑  Ishita Dey*. The Oxford Companion to Sugar and Sweets* Darra Goldstein:. Oxford University Press, 2015 — 743 bet.
3. ↑  Krondl, Michael*. Sweet invention: A history of dessert*. USA: Chicago Review Press, 2011 — 67–69 bet. ISBN 978-1-55652-954-2.
4. ↑  Michael Krondl*. Sweet Invention: A History of Dessert*. Chicago Review Press, 2011 — 41–42 bet. ISBN 978-1-55652-954-2.
5. ↑  Charmaine O'Brien*. Flavours Of Delhi: A Food Lover's Guide*. Penguin Books Limited, 3 February 2003 — 145– bet. ISBN 978-93-5118-237-5.
**Affin geometriya** — mat.ning bir sohasi. Unda l oʻlchovli fazoda chekli sondagi vektorlar, shuning-dek algebraik chiziq va sirtlarning affin almashtirishlar (mas, toʻgʻri chiziqlar toʻgʻri chiziqlarga, nuqtalar nuqtalarga oʻtadigan almashtirishlar)da saqlanadigan (invariant) xossalari oʻrganiladi. Affin almashtirishlarning muhim xossalaridan biri — tekislikga berilgan uchburchakni berilgan ikkinchi uch-burchakka oʻtkazuvchi yago-na affin almashtirish mavjud; shunga oʻxshash tasdiq l oʻlchovli fazo uchun ham oʻrinli. Vektorlar, chiziq va sirtlarning affin almashtirishda saqlanadigan xos-salari affin invariantlar deyiladi. Masalan, uchburchakning toʻgʻri burchakliligi affin almashtirishda saqlanmaydi, binobarin, bu xossa affin invariant emas, shuningdek kesma uchburchakning bissektrisasi boʻlishi ham affin invariant emas, ammo uchburchak medianalarining kesishish nuqtasida 1:2 nisbatda boʻlinishi invariantdir. Affin almash-tirish natijasida ellips yana ellipega, giperbola yana giperbolaga, parabola yana parabolaga almashinadi. Shuning uchun hamma ellipslar (shuningdek, giperbola va parabola ham) bitta affin sinfni tashkil qiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hindistoniy**, **hindaviy** -oʻrta asrlarda Dehli, Agra, Marathi hududlarida mavjud boʻlgan khari boʻli ("sof", toza sheva") lahjalari asosida shakllangan xalq-soʻzlashuv tili. Butun Shimoliy va qisman Markaziy va Janubiy Hindistonda millatlararo aloqa tili sifatida rivojlangan. H.da soʻzlashuvchilar 250 mln. kishiga yaqin (oʻtgan asrning oxiri). Janubiy Hindistonda bu til "dakhiniy" yoki "jan. H." deb ataladi. H. oʻzi adabiy til sifatida shakllanmagan boʻlsa-da, 2 yozma adabiy tilga — urdu va hindiy (adabiy hind)ga asos boʻlgan.

H.ning fonetik va grammatik qurilishi urdu va hindiy tillariniki bilan oʻxshash; lugʻat tarkibi urdudan eroniy va arabiy oʻzlashmalarning kamligi, hindiydan esa sanskritcha oʻzlashmalarning yoʻqligi bilan farqlanib, asl hindiycha soʻzlar (yoki "tadb-hava"), shuningdek, ilk eroniy oʻzlashmalardan tashkil topgan.

Adabiyot
--------

* Zograf G.A. Xindustani na rubeje XUP1-X1X vv. M. 1961; Shamatov A.N. Klassicheskiy dakxini (Yujnny xin-dustani XVIII v.), M. 1974.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dehqon xoʻjaligi** - oilaviy mayda tovar xoʻjaligi. Oʻzbekistonda umuman D.x.ning shakllari juda koʻhna tarixga ega boʻlsada, xoʻjalik yuritishning bozor iqtisodiyoti sharoitlarida uning hozirgi tashkiliy tuzilmasi 90-yillarning oxirida paydo boʻldi.

D.x. oilaviy mayda tovar xoʻjaligi boʻlib, oila boshligʻiga meros qilib qoldiriladigan umrbod egalik qilish huquqida berilgan tomorqa yer uchast-kasida oila aʼzolarining shaxsiy mehnati asosida qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtiradi va sotadi. D.x. faoliyati tadbirkorlik faoliyati jumlasiga kiradi va xoʻjalik aʼzolarining istagiga koʻra yuridik shaxs tashkil etgan holda va yuridik shaxs tashkil etmasdan amalga oshirilishi mumkin. D.x. belgilangan tartibda davlat roʻyxatidan oʻtgan kundan eʼtiboran tashkil etilgan deb hisoblanadi.

Qishloq xoʻjaligi kooperativlari (shirkat xoʻjaliklari) aʼzolarining, boshqa qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi, korxona, muassasa va tashkilotlari xodimlarining oilalariga, shuningdek, qishloq joylarida yashovchi oʻqituvchilar, shifokorlar va b. mutaxassislarning oilalariga D.x. yuritish uchun tomorqa yer uchastkasi, imorat va hovli egallagan maydonni ham qoʻshganda, sugʻoriladigan yerlarda 0,35 gektargacha va sugʻorilmaydigan (lalmikor) yerlarda 0,5 gektargacha, dasht va choʻl mintaqasida esa sugʻorilmaydigan (lalmikor) yerlarda 1 gektargacha oʻlchamda beriladi.

Oʻzbekistonda D.x. tashkil qilish, ularning faoliyati va tugatilishining huquqiy asoslari, huquq va majburiyatlari, boshqa yuridik va jismoniy shaxslar bilan boʻladigan munosabatlari masalalari Oʻzbekistan Respublikasining 1998 yil 30 aprelda qabul qilingan "Dehqon xoʻjaligi toʻgʻrisida" qonuniga muvofiq tartibga solinadi.

Oʻzbekistonda 1,8 mln. D.x. bor (ularning 8,3 mingtasi yuridik shaxs maqomiga ega). Ularga ajratilgan yer maydoni 287,3 ming ga boʻlib, har bir D.x.ga oʻrtacha 0,16 ga yer maydoni toʻgʻri keladi. Respublika qishloq xoʻjaligi yalpi mahsuloti haj-mining 66% D. x. hissasiga toʻgʻri keladi (2001).

Qurbon Choriyev.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Belopol krateri (lat. Belopolʹskiy) — oyning narigi tomonidagi krater. Bu nom rus va sovet astronomi va astrofizigi Aristarx Apollonovich Belopolskiy (1854-1934) sharafiga berilgan va 1970 yilda xalqaro astronomiya Ittifoqi tomonidan tasdiqlangan.krater shakllanishi nektar davriga toʻgʻri keladi.

Kraterning tavsifi
------------------

 LAC-107 xaritasining fragmenti.
Krater uzon kraterining gʻarbiy qismida, Strömgren kraterining shimoli-sharqida joylashgan. Kraterning shimoli-gʻarbiy qismida Joffe krateri joylashgan.. Krater markazining selenografik koordinatalari 17°15 's 128°14' s 17,25° s 128,23° s g, diametri 62 km, chuqurligi 2,71 km.

Krater bir nechta mayda kraterlar bilan oʻralgan, janubda bu uning milining qisman yoʻq qilinishiga olib keldi. Baza Ioffe krateri tomonidan urilgan shimoli-gʻarbiy devorda buzilish mavjud. Kraterning butun diametri taxminan bir xil darajada yotadi. Atrofdagi milning balandligi 1200 m, krater hajmi taxminan 3000 kubometrni tashkil qiladi. km. Krater kosasining Markaziy qismi biroz koʻtarilgan;ehtimol, bu koʻtarilish Markaziy choʻqqining qoldiqlari.

Belopol krateri Sharqiy dengizning tashqi chetidan 400 km va Hertzsprung krateridan 250 km masofada joylashgan. Ushbu ikkala shakllanish, shubhasiz, taʼsir paytida chiqarilgan jinslar va ikkilamchi bombardimon tufayli Belopolʹskiy krateri turlarining oʻzgarishiga hissa qoʻshdi.

sunʼiy yoʻldosh kraterlari
--------------------------

Yoʻq.

Yana qarang
-----------

* Oydagi kraterlar roʻyxati
* oy krateri
* Oy kraterlarining morfologik katalogi
* Sayyora nomenklaturasi
* Selenografiya
* Oyning mineralogiyasi
* Oyning geologiyasi
* Kechiktirilgan kuchli bombardimon

Eslatmalar
----------

Manbalar
--------

* Oyning raqamli foto atlasi. -da Arxivnaya kopiya
* „Описание кратера на сайте The Moon-Wiki" (en). 31-may 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-dekabr 2022-yil.



* Andersson, LE va EA Whitaker, NASA Oy nomenklaturasi katalogi, NASA maʼlumotnoma nashri 1097, 1982 yil. Arxivnaya kopiya
**Trinidad va Tobago pasportlari Trinidad va Tobago** fuqarolariga xalqaro sayohat va shaxsini tasdiqlash beriladi; pasport egasiga belgilangan viza talablariga muvofiq xorijiy davlatlarga borishga ruxsat berish. Barcha Trinidad va Tobago pasportlari Milliy xavfsizlik vazirligi, Immigratsiya boʻlimi orqali beriladi va kattalar uchun oʻn yil, 16 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun esa besh yil muddatga amal qiladi.

Tarixi
------

 Britaniya Trinidad va Tobago pasporti
1962-yilda mustaqillikka erishgunga qadar Trinidad va Tobago Britaniya pasportlaridan foydalanilgan.

2007-yilda Trinidad va Tobago hukumati mavjud pasportni almashtirish uchun mashinada oʻqiladigan yangi pasportni ishga tushirdi. Yangi pasportda Karib dengizi hamjamiyatining logotipi va undagi tasvirlarga koʻplab oʻzgarishlar kiritilgan.

Ilova
-----

Trinidad va Tobago fuqarosi pasport olish uchun quyidagi yoʻllar bilan murojaat qilishi mumkin:

* Tugʻilgan va siz 1988-yil 29-iyulgacha fuqaroligingizdan voz kechmagansiz.
* Roʻyxatga olish yoki fuqarolikka qabul qilish
* Nasl
* Farzand asrab olish.

Trinidad va Tobago pasportining mazmuni
---------------------------------------

 Joriy pasportning xavfsizlik xususiyatlari
### Old sahifa

Trinidad va Tobago pasportining birinchi sahifasida quyidagi maʼlumotlar mavjud: **TRINIDAD VA TOBAGO RESPUBLIKASI**

  

Quyidagi bosma materiallar: Ushbu pasport Trinidad va Tobago Respublikasi hukumatining mulki hisoblanadi. Yozuvlarni oʻzgartirish, qoʻshish yoki buzish qonun bilan taqiqlanadi. Har qanday norasmiy oʻzgartirish pasportni haqiqiy emas deb hisoblaydi.

### Oxirgi sahifa

Trinidad va Tobago pasportining oxirgi sahifasida quyidagi bayonot bosilgan:

> **TRINIDAD VA TOBAGO RESPUBLIKASI**
> 
>  Trinidad va Tobago Respublikasi Tashqi ishlar vaziri shu bilan oʻziga tegishli boʻlgan barcha shaxslardan ushbu hujjatda koʻrsatilgan Trinidad va Tobago Respublikasi fuqarosiga hech qanday toʻsiqsiz yoki toʻsiqlarsiz erkin oʻtishiga ruxsat berishni hamda ushbu fuqaroga qonuniy yordam koʻrsatishni soʻraydi. kerak bo'lganda himoya qilish.
> 
> 

Trinidad va Tobago fuqarolari uchun viza talablari boshqa davlatlar hokimiyati tomonidan Trinidad va Tobago fuqarolariga qo'yilgan ma'muriy kirish cheklovlaridir. 2015-yil 28-maydan boshlab Trinidad va Tobago fuqarolari Shengen hududiga vizasiz kirish huquqiga ega bo‘ldilar.

Manbalar
--------

1. ↑  „British Passport - Colony Of Trinidad & Tobago 1960". *Passport-collector.com* (6-fevral 2019-yil). Qaraldi: 17-may 2021-yil.
2. ↑  2008 source (!
3. ↑  Schengen

Havolalar
---------

* Yangilangan pasportlar sababi (2009)
* Pasportlar olinmayapti Wayback Machine saytida arxivlandi (5-avgust 2012-yil). (2009)
* Pasportlarni uzaytirish bilan bogʻliq muammo (2013)
* Yangi pasport ilovalaridagi kechikish (2013)