recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Henri Matisse** (talaffuzi: *Anri Matiss*; 31-dekabr, 1869 – 3-noyabr, 1954) – oʻzining ajoyib ranglar va koʻrinishlar orqali hissiyotlarini uzata olishi bilan mashhur fransuz rassomi. Rassom va haykaltarosh sifatida Matisse yigirmanchi asrning eng buyuk kishilaridan biri.

MATISS (Matisse) Anri Emil Be-nua (1869.31.12, Lekato, Pikardiya — 1954.3.11, Simyez, Nitssa yaqinida) — fransuz rassomi va haykaltaroshi; fovizmnmng yirik namoyandasi. Parijdagi Jyulian akademiyasida (1891-yildan), Bezak sanʼati maktabi (1893-yildan) va Nafis sanʼat maktabi (1895—99)da taʼlim olgan. Sharqsanʼ-atidan ilhomlangan; ayniqsa, Kamoliddin Behzod miniatyura maktabita mansub miniatyura asarlari uning ijodiga katta taʼsir koʻrsatgan. M. ijodida hayot shavqi, quvonch baxsh etadigan narsalar anik, kompozitsiya va sof ranglarda tasvirlanadi: "Qizilxona" (1908), "Raqs", "Musiqa" (1910), "Rassomning ustaxonasi", "Qizil baliqchalar" (1911), "Musiqa darsi" (1916—17), "Chigʻanoqli natyurmort" (1940) va boshqa M. 1900-yillardan haykaltaroshlik bilan shugʻullandi; grafik rassom sifatida gravyura, litografiya, ofort asarlari yaratdi ("Mavzu va variatsiyalar", 1941 va boshqalar), 1940-yillarda koʻproq rangli qogʻoz bilan applikatsiya usulida asarlar ishladi ("Jaz" turkumi, 1944—47 va boshqalar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Neofashizm** — hozirgi oʻng, tajovuzkor harakatlarni anglatuvchi tushuncha. Ikkinchi jahon urushidan keyin tarqatib yuborilgan fashist tashkilotlari (qarang Fashizm)nnng siyosiy va gʻoyaviy izdoshlari faoliyatini ifodalaydi. Neofashist guruhlari va partiyalari terro-ristik diktaturaga intiladi. Bu yoʻlda ular siyosiy manfaatlari mos tushgan hukmron doiralar bilan yaqin aloqada boʻladi. N. ashaddiy shovinizm, irqchilik va jaholatparastlik gʻoyalariga suyanadi. Hozirgi davrda bunday kayfiyatdagi guruhlar turli mamlakatlarda paydo boʻlmoqda. Ular har xil qoʻporuvchilik ishlari bilan demokratik jarayonlarga xalaqit bermoqda. Masalan, Ang-liyada "Milliy front", Gollandiya, Belgiya, Skandinaviya mamlakatlari, AQSH, Rossiya va boshqa davlatlarda neofashist guruhlari va tashkilotlari fao-liyati namoyon boʻlib turibdi. Ular turli shiorlar va maqsadlar ostida goh oshkora, goh yashirin tusda harakat olib bormoqda. N. xalqaro keskinlik, militarizm va qurollanish poygasi ta-rafdoridir. Chunki bunday sharoit ular koʻzlayotgan maqsadlariga erishish uchun qulay vaziyatni yuzaga keltiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ford Fusion** — bu Ford Motor Company tomonidan ishlab chiqarilgan va uning Evropa boʻlimi tomonidan ishlab chiqarilgan kichik ixcham furgon. Germaniyada, Köln shahridagi zavodda ishlab chiqarilgan.

MDHda avtomobillar orasida Ford sotuvlar boʻyicha ikkinchi oʻrinni egalladi, Ford Focusdan keyin ikkinchi oʻrinni egalladi. Ford Fusion Calero modifikatsiyasi MDHda yetkazib berilmagan, bamperlari va yon plitalari kuzov rangiga boʻyalmagan modifikatsiyasi mavjud edi.

Koʻrib chiqish
--------------

Beshinchi avlod Ford Fiesta bilan bir platformada qurilgan, ammo Fusion Fiestaga qaraganda ancha kengroq, uzunroq va balandroq. Fusion korpusining konstruksiyasi juda qattiq pastdan kesilgan chiziqlarga, shuningdek, qisqa osma chiziqlarga va keng oraliqda joylashgan deyarli kvadrat faralarga ega.

Funktsional nuqtai nazardan Ford Fusion xetchbek va stansiya vagonining xususiyatlariga ega. „Fusion" nomi (jild. e. *sintez*) marketologlar avtomobil golf sinfidagi xetchbek va „parket" SUV xususiyatlarini „oʻzlashtirganini" taʼkidlashga harakat qilishdi. Ishlab chiqaruvchi hatto ushbu model uchun UAV atamasini kiritdi (ingliz *tilidan* *.* *Urban Activity Vehicle -* faol shahar avtomobili).

Restyling 2005-yil
------------------

2005-yilda Ford Fusion yangi qoliplar va bamperlar, biroz boʻrtib chiqqan gʻildirak arkalari va yangi fara dizaynini oʻz ichiga olgan koʻrinishga ega boʻldi.

Dvigatellar faqat 1,6 litrli versiyalarda sotuvga chiqarildi. Qayta tiklangan Ford Fusion erni tozalashni 140 dan 160 mm gacha oshirdi va ichki bezak uchun yumshoq teginish materiallari ishlatila boshlandi. Old panel asboblar paneli bilan birga butunlay yangilandi. Ovozli boshqaruvga ega bort kompyuteri varianti sifatida taqdim etildi.

* Restylingdan oldingi koʻrinishRestylingdan oldingi koʻrinish
* OrqadaOrqada
* Restylingdan keyin tashqi koʻrinishRestylingdan keyin tashqi koʻrinish
* OrqadaOrqada

Avtomobil dvigateli va transmissiya sozlamalari doimiy ravishda haydovchining ish sharoitlari va haydash uslubiga mos keladigan tarzda sozlanadi.[*manba?*]. Avtomobil uch turdagi uskunada ishlab chiqarilgan — Core (asosiy uskunalar), Trend va Elegance.

Model dvigatelga qarab uch turdagi vites qutilari bilan jihozlangan:

* 1,4 Duratec va 1,6 Duratec benzinli dvigatellarida va 1,4 TDCi va 1,6 TDCi dizel dvigatellarida 5 pogʻonali mexanik uzatmalar qutisi oʻrnatilgan;
* 1,4 Duratec benzinli dvigatellari va 1,4 TDCi va 1,6 TDCi dizel dvigatellarida 5 pogʻonali robot vites qutisi oʻrnatilgan;
* 1,6 litrli benzinli dvigatellarda 4 pogʻonali avtomat uzatma oʻrnatilgan.

Dvigatel imkoniyatlari
----------------------

* 80 ot kuchiga ega 1,4 litrli Duratec. Bilan.;
* 101 ot kuchiga ega 1,6 litrli Duratec. Bilan.

* 68 ot kuchiga ega 1,4 litrli Duratorq Bilan. (MDHga etkazib berilmagan);
* 90 ot kuchiga ega 1,6 litrli Duratorq Bilan. (MDHda mavjud emas).

Manbalar
--------

1. ↑   *Петербург дал проехать Краснодарскому краю*.
2. ↑ . .
3. ↑  *Павел Леонов.* „Ford Fusion: Сплав высокой пробы". *За рулём* (1-fevral 2009-yil).
**Neofreydizm** — hozirgi zamondagi, ayniqsa, amerika falsafasi va psixologiyasidagi oqim. 1930-yillar oxirida psixoanalizni amerika sotsiologik va etnografik nazariyalari bilan birlashtirish jarayonida paydo boʻldi. Asosiy vakillari: K. Xorni, X. S. Sallivan, E. Fromm. Shaxslararo munosabatlardagi ichki psixologik jara-yonlarning muhim tomonini chetlab, N. psixologik normalarni shaxsning ijtimoiy muhitga moslashuvi sifatida izoxlaydi. 3. Freydning libido va sublimatsiya haqidagi taʼlimotini N. chetga surib qoʻyadi va yo umuman gʻayri-shuuriylik rolini inkor etadi yoki unda ijtimoiy va psixik strukturalar oʻrtasidagi bogʻlovchi halqani koʻradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Messier 2** yoki **M2** (boshqa nomi **NGC 7089**) Dalv yulduzlar turkumidagi sharsimon yulduzlar toʻdasi. Messier 2 ning diametri taxminan 175 yorugʻlik yili boʻlib, qariyb 150 000 yulduzni oʻz ichiga oladi. Eng zich va ixcham sharsimon toʻdalardan biri hisoblanadi.

Kashfiyot tarixi
----------------

Yulduzlar toʻdasi fransuz astronomi 1746-yil 11-sentabrda Jean-Dominique Maraldi tomonidan kashf etilgan. Charles Messier oradan 14 yil oʻtib, 1760-yil 11-sentabrda, Maraldidan mustaqil ravishda qayta kashf etadi va „yulduzsiz tumanlik" sifatida katalogga kiritadi. William Herschel esa toʻdada yulduzlarni aniqlagan birinchi olim boʻldi.

Kuzatishlar
-----------

Messier 2 Dalv yulduzlar turkumida joylashgandir.
Ushbu sharsimon toʻda yozda yoki kuz mavsumining boshida yaxshi koʻriladi. Uni aniqlash uchun (yorqinlikning aylana markazi tomon yoʻnaluvchi yumaloq nuqta shaklida) dala durbini ham yetarli. Obyektdagi yulduzlar 150 mm diafragmali teleskop yordamida 100 karra kattalashtirishda aniq koʻrinadi. Bu eng quyuq joylashgan yulduzlarning sharsimon toʻdalardan biri boʻlib, yorqin va zich yadroga ega.

### Messier katalogidan osmon qoʻshnilari

* M 15 — (Pegasusda shimolda) kattaroq va yorqinroq globulyar klaster;
* M 72 va M 73 — (Aquariusda SW) kichik globular klaster va asterizm;
* M 30 — (janubiy, Capricornʼda) globulyar klaster;
* M 55 — (janubiy gʻarbda, Sagittariusda) katta va boʻshashgan globulyar klaster;

„Messier marafoni"dagi ketma-ketlik
-----------------------------------

… M 75 → M 73 → **Messier 2** → M 55 → M 30 …

Manbalar
--------

1. ↑  Stephen James O'Meara*. Deep-Sky Companions: The Messier Objects*. Cambridge University Press, 7 April 2014 — 47– bet. ISBN 978-1-107-01837-2.
2. ↑  „Шаровое скопление М 2" (ru) (deadlink). 5-iyul 2004-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-sentabr 2009-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2004-07-05).

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Messier 2*** haqida turkum mavjud |

* Messier 2 (ingl.)

  

Portal: Astronomiya
**Selirong oroli** (Malay tilida ***Pulau Selirong***), shuningdek, **Iskabtopar** nomi bilan ham mashhur boʻlgan bu orol Bruney hududidagi Bruney koʻrfazi, Mukim Labu vaTemburong tumani oraligʻida joylashgan. Orolning joylashishi, shuningdek , Temburong daryosining deltasiga ham toʻgʻri keladi.

Tarix
-----

1948-yilda maydoni 2,499 gektar boʻlgan Labu-Selirong yovvoyi tabiat qoʻriqxonasi tashkil etildi. Dastlab, 1950- yilda Andulau va Selirong oʻrmon qoʻriqxonasi uchun oʻylangan rejalar oʻsha yildanoq boshlanishi kutilgan edi, biroq keyinchalik amalga oshmadi. 1954-yilda Labu-Selirong yovvoyi tabiat qoʻriqxonasi maydoni 8,984 gektarga kengaytirildi.

Turizm
------

Bu yerda Selirong oroli mangrov bogʻi va Selirong oʻrmon qoʻriqxonasi joylashgan. Orol eng katta mangrov botqoqlari va maydoni 2566 gektar boʻlgan yovvoyi tabiat qoʻriqxonasidan tashkil topgan. Selirong tadqiqot,ekoturizm va taʼlim maqsadlarida foydalaniladigan oʻnta oroldan biridir. Oroldagi yovvoyi tabiatni kuzatish va tadqiq qilish uchun, xususan, 2kilometrlik yo‘lak va kuzatuv minorasi qurilgan.

### Hayvonot

Uzun burunli maymunlar, makakalar, koʻktoʻrgʻaylar va burgutlar Hayvonot olamini tashkil etadi.

### Oʻsimlik olami

Pulau Selirong oʻrmon istirohat bogʻidan qoziq ildizlari, nipah palmalari, bakau daraxtlari kabi oʻsimliklarni topish mumkin.

Transport
---------

Orolga faqat Bandar Seri Begavandan tezyurar qayiqlar orqali borish mumkin. Muara oroliga taxminiy 45 daqiqa ichida Bruney daryosi va Bruney koʻrfazi orqali yetib borish mumkin.

Yana qarang
-----------

* Bruneyning qo'riqlanadigan hududlari

Manbalar
--------

1. ↑  *Borneo Bulletin Brunei Yearbook* (en). Brunei Press Sdn. Bhd. in collaboration with Integrated Information Pte. Limited, 2007.
2. ↑  *The Asian Wetlands: Bringing Partnerships Into Good Wetland Practices : Proceedings of the Asian Wetland Symposium 2001 "bringing Partnerships Into Good Wetland Practices", 27-30 August 2001, Penang, Malaysia* (en). Penerbit Universiti Sains Malaysia, 2002 — 293 bet.
3. 1 2  Nature, World Wide Fund for*. A Directory of Asian Wetlands* (en). IUCN, The World Conservation Union, 1989 — 915 bet. ISBN 978-2-88032-984-6.
4. ↑  *The Report: Brunei Darussalam 2009* (en). Oxford Business Group, 2009 — 136 bet. ISBN 978-1-907065-09-5.
5. ↑  „Department of Fisheries - Pulau Selirong Forest Recreation Park". *www.fisheries.gov.bn*. Qaraldi: 8-iyul 2022-yil.
**M 12 sharsimon toʻplam** (shuningdek, **M 12** yoki **NGC 6218** nomi bilan ham tanilgan) Ilontashuvchi yulduz turkumidagi sharsimon toʻplam.

Kashf etish tarixi
------------------

U 1764-yil 30-mayda Charlz Messier tomonidan kashf etilgan.

Qiziqarli xususiyatlar
----------------------

M 10 dan 3 ° uzoqlikda, M 12 16000 masofada joylashgan Yerdan yorugʻlik yili uzoqlikda va diametri 75 yorugʻlik yili. Eng yorqin yulduzlar M 12 koʻrinadigan kattaligiga ega 12 m Sharsimon toʻplam uchun M 12 yulduzlarining kontsentratsiyasi past hisoblanadi, shuning uchun bir vaqtlar M 12 zich ochiq yulduz turkumi hisoblangan. Unda 13 nafar oʻzgaruvchan yulduzlar topilgan.

Kuzatishlar
-----------

 Ilontashuvchi yulduz turkumidagi M 12
Ushbu toʻplam yozgi Ilontashuvchi yulduz turkumi markazining gʻarbiy tomonida joylashgan. Durbina yordamida uni xaritadan topish oson. Ammo qoʻshni sharsimon toʻplam M 10 bilan batafsil kuzatish va taqqoslash uchun 150 mm yoki undan ortiq diafragmali bilan teleskopdan foydalanish yaxshiroqdir. M 12 koʻproq „boʻshashgan" toʻplam boʻlib, tarqalgan koʻrinishga ega. Toʻplamjuda yorqin fon yulduzlari bilan oʻralgan.

Messiye katalogidagi osmon qoʻshnilari
--------------------------------------

* M 10 — eng yaqin qoʻshni — sharsimon toʻplam 7 daraja janubi-sharqda:
* M 107 — (janubga) kamroq konsentrlangan sharsimon toʻplam;
* M 14 — (sharqda) ikki baravar uzoqroq va shunga mos ravishda kamroq yorqin sharsimon toʻplam;
* M 5 — (uzoq gʻarbda, Serpenlarda) shimoliy osmondagi eng yorqin sharsimon toʻplamlardan biri.

"Messiye Marafoni" dagi kuzatishlar ketma-ketligi
-------------------------------------------------

… M 5 → M 57 → **M 12** → M 10 → M 107 …

Yana qarang
-----------

* Messiye obʼektlari ro'yxati
* Yangi umumiy katalog

Manbalar
--------

1. ↑  Harris W. E. A catalog of parameters for globular clusters in the Milky Way (англ.) // Astron. J. / J. G. III, E. Vishniac — IOP Publishing, American Astronomical Society, University of Chicago Press, AIP, 1996. — Vol. 112, Iss. 4. — P. 1487. — ISSN 0004-6256; 1538-3881 — doi:10.1086/118116

Havolalar
---------

* Messier 12, SEDS Messier pages(ingl.)
* The Case of the Stolen Stars(ingl.)
**Messier 3** (**M3**; boshqa nomi **NGC 5272**) Canes Venatici yulduz turkumidagi sharsimon yulduzlar toʻdasidir. Ushbu yulduzlar toʻdasi eng yirik yorqin yulduzlar toʻdalaridan biri hisoblanadi. 500 mingdan ortiq yulduzlardan iborat toʻda Yerdan 33 900 yorugʻlik yili masofada joylashgan.

Kashfiyot tarixi
----------------

1764-yilda astronom Charles Messier tomonidan kashf etilgan.

Kuzatilishi
-----------

Messier 3 Canes Venatici yulduz turkumida joylashgandir.
Messier 3 sharsimon yulduzlar toʻdasini Shimoliy yarimsharning oʻrta kengliklarida kuzatish uchun eng qulay fursat bahor va yoz fasllaridir. Uning oddiy koʻzga koʻrinadigan yulduz kattaligi 6,4mni tashkil etadi. Bu shaharlardan uzoqda, oy chiqmagan tunda, tiniq, begʻubor osmon sharoitida yaxshi koʻrish qobiliyatiga ega kuzatuvchilar uni oddiy koʻz bilan koʻra olishini anglatadi. Durbindan foydalanilganda, juda yorqin shahar atrofi osmonida ham toʻdani topish oson α Canes Venatici yulduzlar turkumidan yorqin zargʻaldoq tusda tovlanib turuvchi Arcturus — α Bootes tomonga yoʻnalganda). 100 mm+ diafragmali teleskop yordamida toʻdadagi yulduzlar ham koʻzga tashlana boshlaydi hamda toʻdaning shakli mukammal yumaloq emasligi seziladi. 150 mm.lik teleskopda yuzlab yulduzdan iborat toʻpga oʻxshaydi. 200 mm teleskop orqali kuzatilganda periferik mintaqalarda yulduzlar orasidagi uzilishlar yaqqol seziladi. 275 mm.lik teleskop vositasida toʻda ulkan va tukli yulduzlar toʻdasiga oʻxshab ketadi.

### Messier toʻplamidagi osmon boʻylab qoʻshnilari

* M 53 — (janubiy gʻarbda, Veronika sochlarida);
* M 64 — (janubi-gʻarbda, Veronika sochlarida) Qora Koʻz galaktikasi;
* M 63 va M 94 — (shimoli-gʻarbda, Canes Venatici yulduzlar turkumi) juda yorqin galaktikalar ;
* M 51 — (shimolda, Canes Venatici yulduzlar turkumi) „Whirlpool" qoʻsh galaktikasi;

„Messier marafoni"dagi kuzatishlar ketma-ketligi
------------------------------------------------

… M 94 → M 106 → **M 3** → M 53 → M 64 …

Yana qarang
-----------

* Yangi umumiy katalog

Manbalar
--------

1. ↑  Harris W. E. A catalog of parameters for globular clusters in the Milky Way (англ.) // Astron. J. / J. G. III, E. Vishniac — IOP Publishing, American Astronomical Society, University of Chicago Press, AIP, 1996. — Vol. 112, Iss. 4. — P. 1487. — ISSN 0004-6256; 1538-3881 — doi:10.1086/118116

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Messier 3*** haqida turkum mavjud |

* Messier 3 (ingl.)
* *Merrifield, Michael* „M3 – Globular Cluster". *Deep Sky Videos*.  Brady Haran.



Portal: Astronomiya
**M 34** **tarqoq toʻdasi** (Messier 34 yoki NGC 1039 nomi bilan ham tanilgan) Persey yulduz turkumidagi ochiq yulduz klasteridir.

Kashfiyot tarixi
----------------

Jamoat Jovanni Battistoy Godiyerno tomonidan 1654-yildan oldin ochilgan. Sharlem Messie tomonidan 1764-yilda kometaga oʻxshash ob’ektlar katalogiga kiritilgan.

Qiziqarli xususiyatlar
----------------------

M 34 Yerdan 1400 yorugʻlik yili masofada joylashgan. Taxminan 100 ta  yulduzni oʻz ichiga oladi. M 34 osmonda 35-ni egallaydi, bu 7 yorugʻlik yili radiusiga mos keladi.

Kuzatishlar
-----------

Ushbu Klaster Perseus yulduz turkumining gʻarbiy qismida joylashgan va deyarli butun yil davomida kuzatilishi mumkin. Yerning Shimoliy yarim sharida kuzatish uchun eng yaxshi vaqt kuz-qishdir. Agar  γ-Andromeda-dan β Perseus (Algol) ga yarim yoʻlda, osonlik bilan tumanli „yulduz" ni koʻrishingiz mumkin, keyin osmon uzoq kosmosning tarqoq ob’ektlarini kuzatish uchun yomon emas. Dala durbinida, bu Klaster oson topiladi va keng tarqalgan komponentdan tashqari, 7-8 yulduzlarni koʻrish mumkin. Oʻrtacha diafragma (120 mm dan) havaskor teleskopida taxminan ellikka yaqin yulduzlar koʻrinadi, ulardan oʻntasi yorqin, mavimsi-oq —epada juft yulduz bilan yoy shaklida joylashgan.

Messiye katalogidagi osmon qoʻshnilari
--------------------------------------

* M 31 — (gʻarbda) M 32 va M 110 yaqin sunʼiy yoʻldoshlari bilan mashhur Andromeda tumanligi;
* M 76 — (shimoli-sharqda, a Cassiopeia tomon) Kichik dumbbell, sayyora tumanligi;
* M 33 — (janubiy gʻarbda) Triangulum galaktikasi;
* M 45 — (Janubiy-sharqiy) Pleiades, ular atrofida ajoyib yorqin klaster va aks ettiruvchi tumanlik.

Yana qarang
-----------

* Messier ob’ektlari roʻyxati
* Yangi umumiy katalog

Havolalar
---------

* Messier 34, SEDS Messier sahifalari
* Messier 34 havaskor tasviri *Waid rasadxonasi* tomonidan
* Yulduzlarning NGC 1039 (M 34)dagi aʼzoligi
* Yulduzli klaster M34 *AKD astronet.ru saytida*
Fayl:Mazepa9.jpg **Getman Mazepa yodgorligi** **Davlat:** Ruminiya

**Shahar:** Galats
**Galatsdagi getman Mazepa yodgorligi** (ukraincha: *Пам'ятник гетьману Мазепі*) — Ivan Stepanovich Mazepa haykali, 2004-yil 8-mayda Ruminiya Madaniyat va sanʼat vazirligi buyrugʻi bilan Ruminiyaning Galats shahrida oʻrnatilgan. Getman Mazepa yodgorligi shaharning Svoboda bogʻida, Bessarabskaya koʻchasida, Ruminiya-Moldova-Ukraina chegarasidan 5 kilometr uzoqlikda joylashgan. Haykaltarosh — Jorj Tenase.

Yodgorlikning tavsifi
---------------------

Mazepintsax qishlogʻidagi va Kergonksondagi (AQSh) Ivan Mazepa yodgorliklaridan farqli oʻlaroq, bu yerda getman figurasi yarim balandlikda tasvirlangan. Qolaversa, haykaltarosh tomonidan Mazepa obrazi shunday yaratilganki, u goʻyo tosh poydevordan koʻtarilganga oʻxshaydi. Poydevorda ikki tilda soʻzlar oʻyib yozilgan: „Ivan Mazepa — Ukraina getmani 20.03.1639 — 10.10.1709". Yodgorlikning ochilishida Avliyo imperatorlar Konstantin va Yelena cherkovida Ivan Mazepa xotirasiga bagʻishlangan marosim boʻlib oʻtdi.

Getman haykali Galatsda oʻrnatilganiga sabab, Ivan Mazepa 1709-yilda shu yerda, Avliyo Yuriy cherkovida dafn etilganligidir.

Mazepa dafn etilgan cherkov 1962-yilda Ruminiya hukumati tomonidan buzib tashlangan.

2004-yil 26-noyabrda yodgorlik oʻrnatilgan joy yaqinida Ozodlik bogʻi deb nomlangan shahar bogʻi ochildi.

Yana qarang
-----------

* Hetman Mazepa haykali (Chernigov)
* Hetman Mazepa haykali (Mazepintsy)
* Hetman Mazepa va Charlz XII haykali (Degtyarevka)
* Hetman Mazepa haykali (Kiyev)

Adabiyotlar
-----------

* Ковалевська О. Іван Мазепа. - Київ:"Темпора". — 2008.

Havolalar
---------

* В Румынии открыт памятник гетману Мазепе
* В румынском Галаце открыли памятник гетману Мазепе
* В Румынии продолжаются дискуссии вокруг установки памятника гетману Мазепе[*sayt ishlamaydi*]
* Это право принадлежит нам. Кто решит судьбу памятника гетману Ивану Мазепе?
**Messiya** (qad. yahudiycha mashiax — Xudo tomonidan tanlab olingan mumtoz shaxs, paygʻambar, maxdiy) - Yahudiy dini, Hinduiy dini, Zardusht dini, Buddaviy dini, Xristian dini, Islom dini, Bobiy dini, Bahoiy dini va boshqa din va e'tiqodlarda kelajakda kelishi kerak bo'lgan, Xudo tarafidan ilohiy xabar yetkazilib, Elchi qilinadigan odam. 

Yahudiy dinida - Mashiax

Hinduiy dinida - Kalki

Zardusht dinida - Saoshyant

Buddaviy dinida - Maytreya

Xristian dinida - Xristos

Islom dinida - Mahdiy

Bobiy dinida - Mahdiy

Bahoiy dinida - navbatdagi Ilohiy Mazhar ayni shu status(Navbatdagi payg'ambar)ni bildiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jonibeki** **Murod** (Tojik tili. Муродов Ҷонибек Ҷӯрабекович; jins. 29.05.1986, Leninobod, Tojikiston SSR) — tojikistonlik qoʻshiqchi, musiqachi, produser va pedagog. Tojikistonning eng mashhur xonandalaridan biri.

2017-yildan boshlab "JONIBEK" taxallusi bilan Ukrainada musiqiy faoliyatini davom ettirdi. Uning repertuarida tojik, ukrain va rus tillaridagi qoʻshiqlar mavjud. Mashhur tojik xonandasi Joʻrabek Murodovning oʻgʻli.

Biografiya
----------

Jonibeki Murod 1986 -yil 29-mayda Xoʻjand shahrida tugʻilgan. Jonibek Sovet Ittifoqi xalq artisti Joʻrabek Murodovning oʻgʻli. 2003-yilda Xoʻjand shahridagi oʻrta maktabni tamomlagan va Xoʻjanddagi Zamonaviy Tojikiston-Rossiya gumanitar universitetining arab tilshunosligi yoʻnalishi talabasi boʻlgan.

Musiqiy martaba
---------------

Jonibeki Murod ijodiy faoliyatini 1995-yilda boshlagan va 2005-yilgacha Xoʻjanddagi "Bolo" guruhining yakkaxon ijrochisi boʻlgan. 2006-2007-yillarda "Vazir" guruhi bilan chiqish qilgan, 2007-yildan esa yakkaxon qoʻshiq kuylagan.

Tojikistonlik yetakchi xonandalar: Nigina Omonqulova, Shabnam Surayo, Farzona Hurshed, Mehrnigori Rustam, Damirbek Olimov, Jonibeki Murod ("Zamonaviy kelin" qoʻshigʻi bilan) bilan birgalikda YouTubeʼdagi "Tamoshow Music Awards – 2017" mukofotini qoʻlga kiritdi. Tojik musiqasining ushbu nufuzli mukofoti uchun 9 nominatsiya boʻyicha 45 nafar daʼvogar bellashdi.

Mukofotlar va yutuqlar
----------------------

* 2005, 2006, 2007-yillarda "Yil qo'shig'i" mukofoti.
* Yil yulduzi mukofoti 2008
* Tamoshow musiqa mukofoti - 2017

Bo'ydoqlar
----------

\* *Xlus*, 2010-yil
* *Kahanag chalavek uchun qo'shiq*
* *Men yo'lga qadam qo'yaman*
* *Zabariy*
* *Hazon Res*
* *Jonimning og'rig'i tirjaydi*
* *Meni toshbo'ron qildim*
* Zikry Alahamdan *Dilbar*, Madzina, Sítara, 2010-yil
* *Yuraksiz*
* *Alohu taolo* z Shabnam Suraya
* *Mahinabonu*
* Shabnam Surayadan *Yuqorida* marta
* *Ab sirtsy*
* *Men p'yany*
* Shabnam Suray va Xolidam Kaenamdan *Sabza o' zv* marta
* Shabnam Surayadan *Ajoyib tikish* marta
* *Kel, priyatsel*
* *gullar uyi*
* Shabnam Surayadan *Xindzi* vaqtlari
* *Dona, Dona*
* *Sanamo* razam z Shabnam Suraya
* *Dajjli shaharlar*
* *Siz tiriksiz*
* *Xudo sodiqdir*
* *Sizning soatingiz*
* *Zulayho* Joʻrabekam Murodavim bilan
* *Ní i, ni i* Jurabek Murodavymdan
* *Xazanrez* Joʻrabekam Murodavym bilan

Albomlar
--------

* Xudoga shukur
* salomat boʻling
* yuragim haqida
* Men qariman, yoshman

Bilim
-----

Jonibekning qoʻshiqlaridan biri tojikistonlik xonanda Maniza Davlatova tomonidan yozilgan.

Eslatmalar
----------

1. ↑  Барандагони ҷоизаи имсолаи Tamoshow

Havolalar
---------

* Jonibek Murodov arxivining rasmiy veb-sayti Wayback Machine saytida arxivlandi (2010-05-12). Boygon shudaast 2010-yil may chap.
**Shturm** — Yashil shon-sharaf kamariga kiritilgan yodgorlik. Yodgorlik majmuasiga Yam-Izhora qishlogʻidagi stela (1944-yilda oʻrnatilgan, meʼmor Ya. M. Zelyoniy) va Moskva shossesining 29-km.dagi obelisk (1957, arxitektor M. TO. Melikov).

Stela 1942-yil iyun oyida Kolpin va Yam-Izhora oʻrtasidagi Leningrad frontida jang qilgan 55-armiya (diviziya qoʻmondoni — polkovnik S. I. Donskov) tarkibiga kirgan 268-oʻqchilar diviziyasi askarlarining jasorati xotirasiga oʻrnatilgan.

Obelisk burilishda ham oʻrnatildi, u yerda 1941-yil sentabr oyida Germaniyaning Leningradga hujumi toʻxtatilgan.

Adabiyotlar
-----------

* Гусаров А. Ю. Памятники воинской славы Петербурга. — СПб.: Паритет, 2010. — 400 с. — ISBN 978-5-93437-363-5.
* Ю. А. Лукьянов. Зелёный пояс Славы. — Л.: Лениздат, 1972. — 278 с. — (Ленинградцы — защитникам города). — 30 000 экз.

Havolalar
---------

* мемориал «Штурм»
Franchesko Rutelli
**Franchesko Ruttelli** (1954- yil 14 -iyunda tug'ilgan, Rim ) - italiyalik jurnalist va siyosatchi.

U Rimdagi Sapienza universitetining arxitektura fakultetiga o‘qishga kirdi, biroq o‘qishni tugatmay, siyosatga kirdi. Radikal partiyaga a’zo bo‘lib, 1989- yilgacha shu partiyada xizmat qilgan. U 1989-1990- yillarda "Kamalak Yashillar"ida, 1993-1997- yillarda Yashillar federatsiyasida, 1993-1994 -yillarda Demokratik Alyansda, 1998-2002- yillarda Demokratlar partiyasida, Demokratiya va Erkinlik-Daisy Harakatida (2002-yil) prezidentlik) 2007-2009- yillarda Demokratik partiyada, 2009-2016 -yillarda esa Italiya uchun Alyansda ishlagan va o'sha yillarda ushbu partiya prezidentligini egallagan. 2016- yildan boshlab u Evropa Demokratik partiyasi-Italiyada siyosat bilan shug'ullanadi. 2004- yilda u Fransua Bayru bilan Yevropa Demokratik partiyasiga asos solgan. 1993- yilda u Karlo Azeglio Ciampi boshchiligidagi hukumatda juda qisqa muddat atrof-muhitni muhofaza qilish vaziri bo'lib ishlagan va 1993-2001- yillarda Rim meri bo'lgan. 2006-2008- yillarda u Romano Prodining ikkinchi hukumatida Madaniy meros vaziri va Bosh vazir o'rinbosari bo'lgan.

Vazifalar
---------

**Hukumat**

* 1993- yil 29- aprel - 1993 -yil 4 -may: Shahar hududi masalalari uchun mas'ul, Atrof-muhit vaziri
* 2006- yil 17- may - 2008 -yil 8 may: Bosh vazirning turizm masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Madaniy ishlar va mulklar vaziri

**Mahalliy hokimiyat organlari**

* 1993- yil 8- dekabr - 2001- yil 8 -yanvar : Rim meri

**Partiya boshqaruvi**

* 2002- yil 24- mart 2007- yil 14- oktyabr : Demokratiya va erkinlik-Daisy harakati prezidenti
* 2009- yil 11 -noyabr 2016- yil dekabr : Italiya uchun alyans prezidenti

**Vakillar palatasi**

* 1983- yil 12 iyul - 1990 -yil 5- iyul : Rim uchun deputat (1983-1987), Neapol (1987-1990)
	+ 1984- yil 26 -noyabr - 1987 yil 1- iyul : Radikal partiya guruhi prezidenti
	+ 1987- yil 9- iyul - 1988- yil 13- may : Yevropa federalistlar guruhi raisi va aralash guruh raisi
* 1992 -yil 23- aprel - 1994- yil 14- yanvar : Rim deputatlari
	+ 1992- yil 6- may - 1993- yil 22- iyul : Yashillar guruhi prezidenti
* 2001- yil 30- may - 2008 -yil 28- aprel : Rim deputatlari

**Respublikachilar Senati**

* 2008- yil 29- aprel - 2013- yil 14 -mart : Umbria senatori
	+ 2008 -yil 22- may - 2010 -yil 20- yanvar : Respublika xavfsizlik boʻyicha parlament komissiyasi (COPASIR) raisi

**Yevropa parlamenti** 

* 1999- yil 20- iyul - 2004 -yil 19- iyul : Yevropa parlamenti a'zosi

Manba
-----

1. ↑  „Avrupa Parlamentosu internet sitesindeki sayfası". 8 ocak 2022da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8 ocak 2022.
**Shudring**, shabnam — kechqurun, kechasi va saharda yuz beradigan yerdagi nurlanish hisobiga havoning sovishi va suv bugʻining kondensatlanishi tufayli yer sirtida, turli narsalar va oʻsimlik yaproklari ustida hosil boʻladigan mayda suv tomchilari. Havo temperaturasi muayyan nuqta (shudring nuqtasi)ga tushganda hosil boʻladi. Havo ochiq va kuchsiz shamolli tunlarda Shudring koʻproq paydo boʻladi. Shudringlar bir kechada oʻrtacha 0,1—0,3 mm, moʻʼtadil kengliklarda esa 1—0,5 mm qalinlikda tushadi. shahrining yillik miqdori oʻrtacha 10–30 mm ni tashkil qiladi. Ertalab quyosh nurlari tushgach (yoki havo temperaturasi shudring nuqtasidan oshgach), Shudring bugʻlanib ketadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Saratongul** (Hemerocallis fulva) -piyozdoshlar oilasiga mansub koʻp yillik oʻt. Yevropaning oʻrta qismi, Osiyoning gʻarbida oʻsadi. Ildiz boʻgʻizi toʻpbargli yashil, tarnovsimon, tuksiz. Poyadagilari esa mayda boʻlib, gulyonbargchalarga oʻxshaydi. Gullari yirik, qizgʻishsariq, hidsiz. Toʻpguli siyrak, chochoq. Iyunning boshidan gullaydi. S. sovuqqa chidamli, manzarali oʻsimlik. Asosan, yoz oxirida ildizini boʻlish yoʻli bilan koʻpaytiriladi. Soyaroq yerlarda, ariq va hovuzlar boʻyida yaxshi usadi. Ildizpoyasi xalq tabobatida ishlatiladi. Ziravor sifatida ovqatga solinadi. Oʻrta Osiyoda ayni saratonda gullay boshlagani tufayli S. deb ataladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
ikkita neyron
Sinaps
**Sinaps** (qadimgi yunoncha: *synapsis* — ulanish, tutashish) — nerv hujayralari (neyronlar)ning oʻzaro va ijrochi organlar hujayralari bilan tutashgan joyi. Sinaps signallarni impulslarga aylantiradi va uzatadi. „Sinaps" terminini birinchi boʻlib ingliz fiziologi Charlz Sherrington neyronlararo aloqani tushuntirish uchun qoʻllagan (1897). Sinaps yordamida neyronlar bir-biri bilan bogʻlanadi. Natijada nerv sistemasining aktivligi va bosh miyaning integrativ faoliyati kuchayadi. Sinaps sinaptik uchlar, ikki hujayra oraligʻidagi sinaptik tirqish (bu 200 Å, baʼzi sinapslarda 1000 Å va undan ortiq)? va sinaptik uchlarga tegib turuvchi hujayra qismi kiradi. Neyronlararo sinaps, odatda, bir nerv xujayrasi aksonining tarmoqlari va tana, dendritlar yoki boshqa neyron aksoni vujudga keltiradi; hujayralar oraligʻida sinaps tirqishi boʻlib, bu tirqish orqali qoʻzgʻalish mediatorlar (kimyoviy sinaps), ionlar (elektr sinaps) yoki ikkalasi (aralash sinaps) yordamida uzatiladi. Sinaps funksional ahamiyatiga koʻra, hujayra faoliyatini aktivlashtiradi yoki tormozlaydi. Elektrotonik Sinapsda quyi molekulyar birikmalar bir hujayra sitoplazmasidan ikkinchisiga toʻgʻridan-toʻgʻri oʻtish imkoniyatiga ega. Elektrotonik sinaps signallarning tez va oʻzgarmasdan, kimyoviy sinaps esa faqat bir tomonga uzatilishini taʼminlaydi. Hujayrani tormoz holatiga olib keladigan sinaps ham bor. Bular tormozlovchi sinaps deb ataladi va shular yordamida qoʻzgʻalgan holat goʻyo „yoʻqotiladi". Bu bilan nerv hujayralari oʻta qoʻzgʻalishdan saqlanadi. Hujayralar oʻrtasidagi sinaptik aloqa nerv hujayralarining funksional birlashishida, qoʻzgʻalish va tormozlanish jarayonlarining yoʻnalishini, shuningdek, organizmning taʼsirlovchiga nisbatan boʻlgan reaksiyasini taʼminlashda muhim rol oʻynaydi.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Julia Francis Newbern-Langford** (talaffuzi: „Julia Frensis Nyubern-Langford", 1913-yil 4-aprel — 2005-yil 11-iyul) radioning Oltin Asrida mashhur boʻlgan va yigirma yildan ortiq kino va televideniyeda chiqish qilgan amerikalik qoʻshiqchi va aktrisa edi.

Erta kunlari
------------

Langford Floridaning Hernando shahrida, Sitrus okrugidagi kichik shaharchada, Vasko Klivlend Langford va Anna Rhea (Newbern) oilasida tugʻilgan. Keyinchalik oila Leyklendning janubidagi kichik bir jamoa boʻlgan Mulberry hududiga koʻchib oʻtdi va Francis oʻsha yerda oʻsdi. Lakeland oʻrta maktabini tamomlagan va Florida janubiy kollejida, shuningdek, Lakelandda musiqadan tahsil olgan. Uning boʻyi 5 fut-bir dyuymli edi (155 sm).

Radiodagi ijodi
---------------

1931-yilda Brodveydagi „Here Goes the Bride" musiqiy filmida qisqa filmida oʻynaganidan soʻng, u Gollivudga koʻchib oʻtdi va kino karerasini boshladi. Biroz vaqt oʻtgacha Louella Parsonsning *Hollywood Hotel* radio koʻrsatuvida ishtirok etdi. 1930-yillarning boshlarida radio uchun qoʻshiq kuylayotganini Rudy Vallee eshitdi va uni radio shousining doimiy ishtirokchisi boʻlishga taklif qildi. 1935-yildan 1938-yilgacha u Dick Powellning radio shousida doimiy ijrochi boʻlgan. 1946-yildan

Merosi
------

Lengford Gollivud shon-shuhrat xiyobonida ikkita yulduzga ega boʻlib, ulardan biri Vine Street 1500 da oʻzining kinofilmlarga qoʻshgan hissasini eʼtirof etadi, ikkinchisi esa radiodagi ishi uchun Vine Street 1525 da. Har ikkisi ham 1960-yil 8-fevralga bag‘ishlandi.

Langford Jensen Beach (Florida) jamoasining qoʻllab-quvvatlovchi aʼzo boʻlgan va unga doimiy ravishda pul xayriya qilgan. U xayriyachi edi va Xatchinson orolida joylashgan Florida Okeanografiya Jamiyatiga uning saxiyligi hammaga maʼlum edi.  Mehmonlar markazi uning nomi bilan atalgan va shuningdek, uning baʼzi artefaktlari joylashgan.

2006-yilda Florida shtatining Stuart shahridagi Martin Memorial kasalxonasida uning mulkidan vasiyat qilgan Francis Langford yurak markazi ochildi.

Manbalar
--------

1. ↑  Hemming, Roy*. Discovering Great Singers of Classic Pop*. Newmarket Press, 1999 — 108–109 bet. ISBN 978-1557041487.
2. ↑  „Frances Langford". *Hollywood Walk of Fame*. Qaraldi: 9-iyul 2016-yil.
3. ↑  „Martin Memorial Health Systems – Frances Langford Heart Center Celebrates One Year!". 13-oktabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi.
**Saratoniy** — ertapishar yozgi olma navi. Bogʻdorchilik, uzumchilik, vinochilik institutining Samarqand filialida Landsberg reneti navini Samarqand ertagisi navi bilan chatishtirib chikarilgan (V. V. Kuznetsov, A. A. Leplinskaya). Daraxti oʻrta boʻyli, shoxshabbasi baquvvat, koʻchati oʻtqazilgandan soʻng, 4-yili hosil beradi. Barglari yumaloqchoʻziq, toʻq yashil, chetlari mayda qirrali. Gullari yirik. Mevasi oʻrtacha kattalikda, vazni 100—150 g, baʼzan 200 g, yassi yumaloq. Poʻsti yupqa, pishganda sariq rangga kiradi, sirti pushti, taramtaram qizil. Eti oq, muloyim, sersuv, nordonshirin, xushtaʼm. Tarki j bida 11,5 qand, 0,7%; kislota mavjud. Mevasi iyun oyining oʻrtalarida uziladi, 7 yoshida tupidan 50—60 kg hosil olinadi. Hosildorligi 34,5— 122,1 s/ga. Sifatli qoqi tayyorlanadi. Oʻzbekistonning koʻpgina viloyatlarida ekiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Saratonlar**, jizildoqlar, sikadalar (Cicadinea) — tengqanotlilar turkumiga mansub hasharotlar kenja turkumi. 17 ming turi maʼlum. Oʻzbekistonning Fargʻona vodiysida 342 turi aniklangan (G. K. Dubovskiy, 1966). Gʻoʻza, beda, mevali daraxtlar, oʻrmon daraxtlari va boshqalarga zarar keltiradigan oʻnlab turlari bor. S. juda serharakat. Tanasi uz. 25–50 mm, boshi koʻkrak qismiga harakatsiz birikkan. Murakkab koʻzlaridan boshqa yana 2—3 ta oddiy koʻzi ham bor. Qanotlari birbiriga taxlanib yopiladi; oldingi juft qanotlari orqa qanotlarga nisbatan qalinroq. Moʻylovli va panjasi uch boʻgʻimli. Lichinkalik davri 5 yoshdan iborat, tuprokda yashab, oʻsimlik ildizlari bilan ovqatlanadi, koʻpchilik turlari bir yilda 1—2 avlod beradi. Rivojlanish sikli 4 yil [gʻoʻza saratoni (S. ochreata Mel.)], baʼzilariniki 17 yil (kuylovchi saraton) davom etadi. Daraxt, buta, oʻsimliklarning barg shirasini soʻrib zarar keltiradi. Ayrim turlari oʻsimlik poyasiga tuxum qoʻyish (100—200 dona) davrida uning oʻtkazuvchi naylarini tilib shikastlaydi. Natijada oʻsimlikning ayrim qismlari nobud boʻladi. S.ning koʻp turlari har xil virusli kasalliklarni tarqatishi mumkin. 10 dan ortiq turi gʻoʻzaga zarar yetkazadi. Ayniqsa, sariq jizildoq xavfli. Kurash choralari: zararkunanda lichinkalari ulgʻayadigan makon (yantoqzor, qizilmiya chakalaklari)ni yoʻq qilish, ekinlarga zaharli dustlar, insektitsidlar bilan ishlov berish.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Koʻk kapalak | *Biologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Pierre-Simon Laplace** (1749.23.3, Normandiya, Bomon-an-Oj — 1827.5.3, Parij) — fransuz astronomi, matematigi va fizigi. Parij Fanlar akademiyasi akademik (1785). Fransiya akademiyasi aʼzosi (1816). Parij harbiy maktabi professor (1766-yildan). Fransiyada oliy taʼlim tizimini qayta tashkil etishda, Normal va Politexnik maktablar yaratishda qatnashgan. Oʻlchovlarning metrik sistemasini kiritishga rahbarlik qilgan (1790). Laplasning ilmiy faoliyati astronomiya boʻyicha osmon mexanikasi, kosmogoniyaga; mat. boʻyicha differensial tenglamalarta; fizika boʻyicha issiqlik, molekulyar fizika va akustikaga bagʻishlangan. Uning "Osmon mexanikasi haqida traktat" asari (1798—1825) shu sohalarga bagishlangan. 1796-yilda Laplas Quyosh sistemasining paydo boʻlishi haqida kosmogonik gipotezani ishlab chikdi. Algebra, ehtimollar nazariyasi, matematik fizika, termodinamika sohasidagi ishlari ham muhim. Laplas falsafiy qarashlari bilan fransuz materialistlariga yaqin turgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  *(unspecified title)*
2. ↑  *(unspecified title)*
3. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Voqelik** — tabiiy va ijtimoiy-tarixiy hodisalarni ifodalovchi obʼektiv reallik. Keng maʼnoda mavjud olamni, dunyoni, borliq mazmunini ifodalasa, tor maʼnoda tayin predmet, hodisa, jarayonlarni anglatadi. Falsafa tarixida V. turlicha talqin etilgan. Xususan oʻrta asr falsafasida ilohiyot bilan bogʻlab tushuntirilgan: 16—17-asr faylasuflari (T. Gobbs, R. Dekart) V.ni fazo va vaqtda" mavjud moddiylik sifatida talqin etdilar. V.ni mantiqiy bilishning muhim bosqichi deb hisoblagan Gegel, V. — oʻz-oʻzini anglashga intilgan mutlaq gʻoyaning muayyan holati, mohiyat va mavjudlikning birligidir, deb tushuntiradi. V.ka dialektik yondashish, uni bir butunlikda, umumiy va oʻzaro aloqadorlikda tekshirish undagi muhim yoʻnalish, bogʻlanishlarni anglashga imkon beradi. V.ni haqiqiy baholash, undan toʻgʻri xulosalar chiqarish V.ni oʻzgartirishning garovi sanaladi. Hayot jarayonlarini sinchkovlik bilan kuzatish va oʻrganish orqali V. mohiyatini toʻgʻri tushunish, uning rivojlanish tendensiyasini aniqlash, kelajakni oldindan koʻra olish mumkin.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Ildar Xafizov** — oʻzbekistonlik va amerikalik yunon-rum kurashchisi, millati tatar,Osiyo chempionati gʻolibi, 2008-yil Xitoy Xalq Respublikasida va 2020-yil Tokioda oʻtkazilgan Yozgi Olimpiada oʻyinlari qatnashchisi.

Biografiya
----------

Ildar Xafizov 1988-yilda Toshkent shahrida tugʻilgan. 2007-yilda Osiyo chempionatining bronza medali sovrindori boʻlgan va shu yili oʻtkazilgan Jahon chempionatida 5-oʻrinni egallagan. 2008-yilda u Pekindagi Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etdi, ammo u yerda u atigi 10-oʻrinni egalladi. 2009-yilgi jahon chempionatida esa 30-oʻrinni egallagan. 2011-yilda Ildar Osiyo chempionatining kumush medali sovrindori boʻldi, Jahon chempionatida yana 30-oʻrinni egalladi. 2017-yilda 59 kg vazn toifasida AQSh chempionligiga erishgan. 2017, 2019, 2022-yilgi Jahon chempionatlarida AQSH terma jamoasi sharafini himoya qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „27 татар-олимпийцев в Токио: от правнука Галимджана Ибрагимова до сержанта армии США" (rus).  «Бизнес Online». (23 июля 2021). Qaraldi: 10-avgust 2021-yil.
2. ↑  Chempion SShA Ildar Xafizov: „Makgregor pafosniy. Ya xotel, chtobi Xabib zatknul emu rot".
**Ilariya Alekseyevna Raykova** (1896.17.9, Samarqand viloyati — 1981.25.10, Toshkent) — botanik. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1956). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1945), biol. fanlari doktori (1944), professor (1945). Samarqanddagi xotinqizlar gimnaziyasini tugatib (1913), Petrograddagi Oliy kurslardaoʻqigan (191419), 1920-yildan Turkiston universitetida oʻqituvchi, dotsent (193033), professor (193345), tuban oʻsimliklar (1938—40), 1945-yildan darvinizm, genetika va eksperimental morfologiya kafedrasi mudiri. R. Oʻrta Osiyo boʻylab koʻp ekspeditsiyalar uyushtirgan va ularga boshchilik qilgan. Asosiy ilmiy ishlari Pomirdan qishloq xoʻjaligi maqsadlarida foydalanishga, gʻoʻzaning tuzilishi va rivojlanishiga hamda Oʻrta Osiyo uzumlariga bagishlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

* Sornie rasteniya, vrediteli i bolezni rasteniy na polyax Vostochnogo Pamira i ix proisxojdeniye, T. 1953.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Sarapul** — Rossiya Federatsiyasining Udmurtiya Respublikasidagi shahar (1780-yildan). Kama daryosining oʻng sohilidagi yirik port. Temir yoʻl stansiyasi. Aholisi 107,4 ming kishi (1998). Iqtisodiy ahamiyati jihatidan Respublikaning Ijevskdan keyingi 2shahri. Koʻn va poyabzal sanoatining qad. markazi. Mashinasozlik (mudofaa mahsuloti, radiostansiyalar, avtomobil radiopriyomniklari, uyroʻzgʻor elektr asboblari, neft sanoati jihozlari va boshqa ishlab chiqarish) rivojlangan. Yogʻochsozlik, yengil va oziq-ovqat sanoatlari korxonalari bor. Ijevsk mexanika institutining filiali, bir necha oʻrta maxsus bilim yurti, drama teatri, oʻlkashunoslik muzeyi ishlab turibdi. 19—20-asr boshlari meʼmoriy yodgorliklari saqlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sadriddin Muhiddinovich Ziyomuhamedov** (1940.12. 2, Toshkent) — teatr va kino rassomi. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1990). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1966). 1966-yildan "Oʻzbekfilm" kinostudiyasida rassom. "Sevishganlar" (1969), "Olovli sohil" (1975), "Chinor ostidagi duel" (1979), "Ehtiyot boʻling, ilon!" (1980), "Sevgi afsonasi" (1983), "Vodillik kelin" (1984), "Ajdaxr ovi" (1985), "Tangalik bolalar" (1991), "Bomba" (1994), "Kichkina tabib" (1998) kabi badiiy filmlar, "Sertashvish yoshlik" (1971), "Qoʻqon voqeasi" (1977), "Daxlsiz tepalik" (1989), "Gʻalabaning achchiq taʼmi" (1990), "Boychechak" (1998) kabi televizion badiiy filmlarga rassomlik qilgan. Shuningdek, 3. Yosh tomoshabinlar teatri ("Iqbol", 1968), A.Hidoyatov nomidagi drama teatri ("Besh kunlik kuyov", 1970; "Oʻlimlarni qoldirib dogʻda", 1970) kabi teatrlarning spektakllarini ham badiiy bezadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Makondo** (ispancha: *Macondo*) — Kolumbiyadagi xayoliy shahar, Gabriel García Márquezning „Yolgʻizlikning yuz yili" romanida tasvirlangan. Makondoda kitobning bosh qahramonlari boʻlgan Buendia oilasining vakillari yashaydi. 2022-yilda ish boshlagan „Yolgʻizlikning yuz yili" serialining namoyishi ham shu yerda boʻlib oʻtadi.

Madaniyatda
-----------

Makondo birinchi marta Gabriel Garsia Markesning „La hojarasca" hikoyasida, keyin esa „La mala hora" romanida tilga olingan. „Yolgʻizlikning yuz yili" romanida tasvirlangan asosiy voqealar Makondoda sodir boʻladi. U Buendia oilasining birinchi vakili tomonidan asos solingan va roman davomida Makondo kichik, deyarli butunlay izolyatsiya qilingan aholi punktidan katta va boy shaharga aylanadi va keyin butunlay yoʻq boʻlib ketadi. Bu shahar 2022-yil oktyabr oyida ishlab chiqarila boshlangan „Yolgʻizlikning yuz yili" serialida namoyon boʻladi. Birinchi treylerida siz Makondo manzarasidagi dekorativlar, buyurtmachilar va rekvizitlarning ishini koʻrishingiz mumkin.

Markes oʻz taʼbiri bilan aytganda, banan plantatsiyasiga kiraverishdagi belgidan Makondo ismini olgan. Yozuvchining taʼkidlashicha, Makondo Kolumbiyada oʻsadigan „Cavanillesia platanifolia" daraxtining mahalliy nomi. Xayoliy shahar, Markesning kichik vatani Arakatakaning koʻplab xususiyatlari bilan taʼminlangan deb ishoniladi. 2006-yil iyun oyida Arakatakada shahar nomini Makondoga oʻzgartirish masalasi boʻyicha referendum boʻlib oʻtdi, ammo saylovchilarning ovozi bunga yetmadi.

*Makondo* nomi Markes asarlariga ishora sifatida zamonaviy madaniyatning koʻplab asarlarida uchraydi. Shunday qilib, 1974-yilgi „Chinatown" filmida „El-Makondo xonalari" paydo boʻladi (rejissyor haqiqatan ham Markesning ishi bilan bogʻliqligini tan oldi). „Makondo" qoʻshigʻi Rossiyaning „Bi-2" rok guruhining „Milk" (2006) albomiga kiritilgan. Yalqov yaguarlar yashaydigan Makondo qishlogʻi Kim Stanley Robinsonning „2312" fantastik romanida eslatib oʻtilgan va u Kolumbiyada joylashgan. Bundan tashqari, bu Vena chekkasidagi Lotin Amerikasi qochqinlari turar joyining nomi ham hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Netflix obʼyavil o nachale raboti nad serialnoy adaptatsiey romana „Sto let odinochestva" — perviy tizer
2. ↑  Netflix pokazal rojdenie goroda Makondo dlya sʼemok pervoy ekranizatsii „Sta let odinochestva"
3. ↑  *Enciclopédia Agrícola Brasileira: I-M Vol. 4*. EdUSP, 1995 — 346– bet. ISBN 978-85-314-0719-2. 23-mart 2013-yilda qaraldi.
4. ↑  „Marquez town rebuffs Macondo name". *BBC* (26-iyun 2006-yil). Qaraldi: 16-avgust 2016-yil.
5. ↑  *Iorio, Paul* „A Guide to Movie's Many Location Sites". *LA Times* (8-iyul 1999-yil). — „P. 2, location #8, El Macondo Apartments".