Ikkinchi jahon urushi davrida Yevropada Holokost xaritasi. Xaritada barcha qirgʻin lagerlari (oʻlim lagerlari), aksariyat asosiy konslagerlar va mehnat lagerlari, qamoq lagerlari, gettolar, asosiy deportatsiya yoʻllari va yirik qirgʻin joylari koʻrsatilgan.
**Mechelen tranzit lageri** — Ikkinchi jahon urushi davrida barpo etilgan Dossindagi hibs va deportatsiya lageri, Mechelendagi eng qadimgi kazarma o‘rnida bunyod etilgan, natsistlar tomonidan bosib olingan Belgiya davlati hududida joylashgan.

Tranzit lager *xavfsizlik politsiyasi* nazorati ostida bo‘lgan (nemischa:). Mahkama Belgiyadan yahudiylar, siganlar va boshqa ozchiliklarni Germaniya tomonidan bosib olingan Polshadagi Xaydebrek- Kozel mehnat lageri va Osvensim-Birkenau konslagerlariga toʻplash va deportatsiya qilish bilan shug‘ullangan. 

Ikkinchi Jahon urushi paytida, 1942-yil 4-avgustdan 1944-yil 31-iyulgacha boʻlgan davrda 28 ta poyezd 25 000 dan ortiq yahudiy va siganlarni Mechelendan deportatsiya qilindi, ularning aksariyati Osvensim-Birkenau oʻlim lagerlariga yuborilgan. Mahbuslardan faqat 1240 tasi tirik qolgan.

1996-yildan beri kazarmadagi Xolokost muzeyi Deportatsiya va qarshilik muzeyi nomi bilan urush davrining qaygʻuli voqealarini eslatib turadi.

Manzil
------

1942-yilning yozida natsistlar ishgʻol qilingan Belgiyadan yahudiylarni deportatsiya qilishga tayyorgarlik koʻrayotgan edi, yahudiylarning qariyb 90 foizi mamlakat shimolida, Antverpen yaqinida yoki Bryusselda yashagan. Ushbu shaharlarning orasida Mechelen joylashgan boʻlib, u oson transportni taʼminlovchi yirik temir yoʻl kesishmasiga ega, shuningdek, sharqqa borishga qulay edi. Mahalliy yuk punktini bogʻlaydigan temir yoʻl Dijle daryosining aylanma kanali boʻylab shaharning markaziy qismidagi halqa yoʻliga olib borgan, u yerdan temiryo‘l general-leytenant Baron Dossin-de harbiy kazarmalari bo‘ylab o‘tgan. Bu esa mahbuslarni tashish uchun qulaylik tug'dirgan.

Harakatlar
----------

Lager xodimlari asosan nemislardan iborat boʻlgan, lekin unga Algemeene-SS Vlaanderen („General SS Flanders") dan belgiyalik hamkorlikdagi harbiy kuchlar yordam berishdi. Lager rasmiy ravishda Fort Breendonk komendanti Filipp Shmitt qoʻmondonligi ostida edi. Mechelendagi komendant vazifasini bajaruvchi SS zobiti Rudolf Stekman edi.

Birinchi guruh odamlar lagerga 1942-yil 27-iyulda Antverpendan yetib kelishdi. 1942-yil avgust-dekabr oylari orasida har haftada har birida 1000 ga yaqin yahudiy boʻlgan ikkita transport lagerdan Osvensim konslageriga joʻnab ketdi. 1942-yil 4-avgustdan 1944-yil 31-iyulgacha Mechelendan Polshaga jami 28 ta poyezd joʻnab ketdi, ularda 24916 yahudiy va 351 siganlar bor edi; ularning aksariyati Osvensimga yoʻl olgan. Bu raqam Holokost paytida oʻldirilgan Belgiya yahudiylarining yarmidan koʻpini tashkil etadi. Natsistlarning irqiy siyosatiga koʻra, keyinchalik sigan genotsidi deb nomlandi, 1944-yil boshida 351 belgiyalik siganlar Osvensimga yuborilgan.

Mechelen lageridagi sharoitlar shafqatsiz boʻlgan. Koʻpgina siganlar bir necha hafta yoki oylar davomida oziq-ovqat va sanitariya-texnik vositalarsiz yertoʻlalarda qamalib qolishgan, ularning omon qolish darajasi ayniqsa past edi.

Mechelendan Osvensim-Birkenauga transportlar  
Deportatsiya qilingan odamlarning yoshi (15 yoshdan katta va kichik) va jinsi boʻyicha.  
Deportatsiya qilinganlarning hammasi yahudiy boʻlgan, bundan Transport Z mustasno| Transport | Sana | Erkaklar | Oʻgʻil bolalar | Ayollar | Qizlar | Jami |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Transport 1 | 1942-yil 4-avgust | 544 | 28 | 403 | 23 | 998 |
| Transport 2 | 1942-yil 11-avgust | 459 | 25 | 489 | 26 | 999 |
| Transport 3 | 1942-yil 15-iyun | 380 | 48 | 522 | 50 | 1000 |
| Transport 4 | 1942-yil 18-avgust | 339 | 133 | 415 | 112 | 999 |
| Transport 5 | 1942-yil 25-avgust | 397 | 88 | 429 | 81 | 995 |
| Transport 6 | 1942-yil 29-avgust | 355 | 60 | 531 | 54 | 1000 |
| Transport 7 | 1942-yil 1-sentyabr | 282 | 163 | 401 | 154 | 1000 |
| Transport 8 | 1942-yil 10-sentyabr | 388 | 111 | 403 | 98 | 1000 |
| Transport 9 | 1942-yil 12-sentyabr | 408 | 91 | 401 | 100 | 1000 |
| Transport 10 | 1942-yil 15-sentyabr | 405 | 132 | 414 | 97 | 1048 |
| Transport 11 | 1942-yil 26-sentyabr | 562 | 231 | 713 | 236 | 1742 yil |
| Transport 12 | 1942-yil 10-oktyabr | 310 | 135 | 423 | 131 | 999 |
| Transport 13 | 1942-yil 10-oktyabr | 228 | 89 | 259 | 99 | 675 |
| Transport 14 | 1942-yil 24-oktyabr | 324 | 112 | 438 | 121 | 995 |
| Transport 15 | 1942-yil 24-oktyabr | 314 | 30 | 93 | 39 | 476 |
| Transport 16 | 1942-yil 31-oktyabr | 686 | 16 | 94 | 27 | 823 |
| Transport 17 | 1942 yil 31-oktyabr | 629 | 45 | 169 | 32 | 875 |
| Transport 18 | 1943-yil 15-yanvar | 353 | 105 | 424 | 65 | 947 |
| Transport 19 | 1943-yil 15-yanvar | 239 | 51 | 270 | 52 | 612 |
| Transport 20 | 1943-yil 19-aprel | 463 | 115 | 699 | 127 | 1404 |
| Transport 21 | 1943-yil 31-iyul | 672 | 103 | 707 | 71 | 1553 |
| Transport 22a | 1943-yil 20-sentyabr | 291 | 39 | 265 | 36 | 631 |
| Transport 22b | 1943 yil 20-sentyabr | 305 | 74 | 351 | 64 | 794 |
| Transport 23 | 1944-yil 15-yanvar | 307 | 33 | 293 | 22 | 655 |
| Transport Z | 1944-yil 15-yanvar | 85 | 91 | 101 | 74 | 351 |
| Transport 24 | 1944-yil 4-aprel | 303 | 29 | 275 | 18 | 625 |
| Transport 25 | 1944-yil 19-may | 237 | 20 | 230 | 21 | 508 |
| Transport 26 | 1944-yil 31-iyul | 280 | 15 | 251 | 17 | 563 |
| Jami | **1942-yil avgust — 1944-yil iyul** | **10,545** | **2,212** | **10,463** | '*2,047* | **25,267** |

Manbalar
--------

1. ↑  Schram 2006, De tewerkstelling van degenen die aan de onmiddellijke uitroeiing ontsnappen harvnb error: no target: CITEREFSchram2006 (help)
2. ↑  „Heydebreck-Cosel | vv-travel.ru". 10-dekabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-dekabr 2022-yil.
3. ↑  „Dossinkazerne (voormalige) (ID: 3617)". *De Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed*.  Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed (VIOE). Qaraldi: 1-avgust 2011-yil.
4. ↑  Schram 2006, De raciale deportatie van België naar Auschwitz vanuit Mechelen harvnb error: no target: CITEREFSchram2006 (help)