recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Franklin Mars.** Yirik oilaviy biznes, Mars Inc. asoschisi. Mars Inc. kompaniyasi barchamizga ma'lum bo'lgan eng ko'p savdo markalariga egalik qiladi. Mars, Snickers, Bounty, Twix va Milky Way shokoladlari, Wrigley, Orbit va Juicy Fruit meva sharbatlari, M&M’s konfetlari, Skittles va Rondo, Whisks, Pedigree, Kitekat va Royal Canin chorva mahsulotlari va boshqalar aynan ushbu kompaniya mahsulotlari sanaladi.

**Hayoti**
----------

Franklin Clarence Mars 1883 yil 24 sentyabrda Minnesota shtatining Newport shahrida tug'ilgan. Uning oilasi boy emas edi, shuning uchun u erta ishlashni boshlashi kerak edi. Bolaligida Franklin poliomielit kasalligiga chalinganligi bois u qo'lqopsiz yura olmagan va maktabga ham bormagan.Franklin Mars 19 yoshga savdo sotiq bo’yicha, aniqrog’I qandolat mahsulotlari savdosi bo’yicha ish topdi. Uning xotini Ethel hayotidagi ilk hamkori bo’ldi. 28 yoshida Mars ishni tark etishga va o'z biznesini boshlashga qaror qildi. Xotini bilan birgalikda ular o'z uyida shirinliklarni tayyorlashni va sotishni boshlaydilar. Bu ish foyda keltirdi va 1911 yilda juftlik Mar-O-Bar kompaniyasini tuzdi, ko’p o’tmay ular kompaniya nomini Mars Candy Factory deb atashga qaror qilishdi. Uning oddiy va sodda assortimenti, asosan, turli xil nachinkalik konfetlardan iborat edi. Ish jadali oshib, kichik uy do’konidan 125 kishidan iborat Chikago shahrida joylashgan qandolat fabrikasi tashkil topdi. 1920 yil Frenk Minneapolis shahriga ko’chib o’tishga qaror qilgani behihikmat bo’lmagan ko’rinadi, chunki u yerda u o’zining ilk bestsellerini yaratdi. Bu Milky Way batonchiklari edi. Jahon iqtisodiy depressiyasi tufayli ko’plab korxonalar yopilib inqirozga uchrab turgan vaqtda Franklin o’z batonchiklarini xatto 5 sentdan ham sotishga majbur bo’lgan. Qiyin paytlarga qaramay, mehnat va matonat o’z samarasini beradi va 1925 yil ushbu batonchik Amerika bozorida mutlaq liderlikga erishadi va kunma-kun kompaniya uchun yangi bozorlar ochilaveradi. U 1934-yil 8-aprelda Meriland da vafot etadi

**Kampaniya boyligi**
---------------------

Vaqt mobaynida Frenk o’z mahsulotlar liniyasini kengaytirib, Mars Almond(mindal batonchik), Musketeers va barchamizga tanish Snickersni ham savdoga chiqaradi. 1924 yilga kelib kompaniya savdo aylanmasi 700 000 dollardan oshib ketadi. 2016 yilda Mars Inc. kompaniyasi yagona oilaga tegishli bo’lga eng yirik kompaniya deb e’tirof etildi. Hozirgi kunda kompaniyada jami 100.000ga yaqin ishchilar faoliyat yuritadi va kompaniya kapitalizatsiyasi 35 milliard dollarga teng. Boshqaruvda esa Frenkning nabiralari Jaklin, kichik Frenk va Jon faoliyat yuritib kelmoqda.

**Manbalar**
------------

* 
* 
*
**Xrebinki** ( ukraincha: *Гребінки*) — Ukraina shimolidagi Kiev viloyati ( viloyati ) Bila Tserkva tumanidagi shahar tipidagi aholi punkti. Unda Ukrainaning hromadalaridan biri bo'lgan Xrebinky posyolkasi ma'muriyati joylashgan. Aholisi 2001 yilgi Ukraina aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra 6993 kishi. Hozirgi aholi soni 5,713 kishini tashkil etadi .

Xrebinkiy 1612-yilda qishloq sifatida tashkil etilgan va 1958-yilda shahar tipidagi aholi punkti darajasiga koʻtarilgunga qadar u oʻzining qishloq maqomini saqlab qolgan

2020-yil 18-iyulgacha Xrebinkiy Vasilkov tumaniga tegishli edi. O'sha kuni Ukrainaning ma'muriy islohoti doirasida tuman tugatildi, buning natijasida Kiyev viloyatining 7 ta tumanlari soni kamaytirildi. Vasilkov tumani hududi Bila Tserkva, Fastiv va Obuxiv tumanlari o'rtasida bo'linib, Xrebinkiy Bila Tserkva tumaniga ko'chirildi.

Mamlakat poytaxti Kiev va janubdagi Odessa shaharlarini bog'laydigan M05 avtomobil yo'li shaharchadan o'tadi.

1. ↑  „Гребенковская громада" (ru). *Gromada.info*. Qaraldi: 2022-yil 2-iyun.
2. ↑  „Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ." (uk). *Голос України* (2020-yil 18-iyul). Qaraldi: 2020-yil 3-oktyabr.
3. ↑  „Нові райони: карти + склад" (Ukrainian).  Міністерство розвитку громад та територій України.
**Xudo assambleyalari** - 1914-yilda AQSHning Arkanzas shtatida asos solingan. Markazi Missuri shtatining Springfild shahrida joylashgan. Bu cherkov a’zolarining soni 2 milliondan ortiqni tashkil etadi. Ushbu cherkov pyatidesyatniklikning muqaddas uchlik, Muqaddas Ruh bilan cho‘qintirish, "xudo bilan notanish tilda gaplashish"(glossaliya) kabi g‘oyalari qatoriga, e’tiqod orqali shifo topish, Isoning ikkinchi qaytishi, o‘liklarning ikki marta qayta tirilishi, Isoning 1000 yillik podshoqligi va balog‘atga yetganlarni suvga butunlay botirish orqali cho‘qintirishdek aqidalarni ham qo‘shgan. Assambleya boshida 2 yilda bir yig‘iladigan Markaziy kengash turadi. Ular 16 nashr, jumladan, ayollar va bolalar uchun jurnallarga, bir necha kollej va Bibliya maktablariga egalar. Xudo Assambleyalari cherkovi 98 mamlakatda o‘z jamoalariga ega, 71 mamlakatda missionerlik faoliyatini olib boradi.

Manbalar
--------

1. ↑  Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 407-408. sfn error: no target: CITEREFNajmiddinov,\_Karimov,\_Turdiyeva2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Najmiddinov J. Karimov J. Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480 bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.
**Soviq istilosi** (arabcha: ) Qurayshning Badr jangida mag'lubiyatga uchraganidan keyin sodir bo'lgan. Quraysh boshlig'i Abu Sufyon ibn Harb Badr jangida sharmandali mag'lubiyatga uchragach, qasos olmasdan turib tinchimasligini aytadi. Abu Sufyon 200 otliq kishini to‘plab, Najd orqali sharqiy yo‘lni bosib o‘tadi va tunda yashirincha yahudiy qabilasidan bo‘lgan Banu Nodir qishlog‘iga yetib keladi. Biroq yahudiylar boshlig'i bo'lgan Huvay ismli kishi uni o'z qarorgohiga qabul qilishni rad etadi (ayrim manbalarga ko'ra, qo'rquv tufayli uni qabul qilmaydi). Keyin esa Abu Sufyon Banu Nodir qabilasining boshqa bir rahnamosi Sallom ibn Mishkam bilan Madinaga hujum qilish uchun til biriktiradi, ammo ularning rejasi muvaffaqiyatsizlikka uchraydi. Abu Sufyon Sallom ibn Mishkamdan panoh topsdi. Sallom uni mehmondo'stlik bilan kutib oladi va Madina shahri, uning tuzilishi va himoyasi haqida kerakli ma'lumotlarni beradi. Kechasi Abu Sufyon o‘z odamlarini Madinadan ikki-uch chaqirim shimoli-sharqiy tomonda joylashgan Urayd makkajo‘xori dalalariga olib boradi, u yerda joylashgan xo‘jaliklarni yoqib yuboradi va 2 nafar musulmonni o‘ldiradi. Keyin esa Abu Sufyon va uning odamlari qochib ketishadi. Payg'ambar Muhammad ushbu voqeadan xabar topgach, o'ldirilgan musulmonlar uchun adolatli hukm chiqarish maqsadida odamlarini to'plab, ular tomon ta'qib uyushtiradi, ammo Abu Sufyon va uning odamlari allaqachon qochishga muvaffaq bo'lishadi. Musulmonlar Quraysh erkaklari tomonidan yuklarini yengillatish maqsadida tashlab ketilgan *saviqning* (unning bir turi) bir qismini o'zlariga olishadi.

Yana qarang
-----------

* Muhammadning yurishlari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  Afzalur Rahman (1993), *Muhammad As a Military Leader*, Kazi Publications, 121, 122-bet, ISBN 9781567441468
2. ↑  Mohammed A Rauf, The Life and Teachings of the Prophet Muhammad, p. 74, University of California (2006).
3. ↑  Hawarey, Mosab*. The Journey of Prophecy; Days of Peace and War (Arabic)*. Islamic Book Trust, 2010. 2011-yil 6-iyulda qaraldi.

Adabiyotlar
-----------
**Fransuz inqilobiy urushlari** (fransuzcha: *Guerres de la Révolution française*) 1792-yildan 1802-yilgacha davom etgan va Fransiya inqilobidan kelib chiqqan bir qator keng qamrovli harbiy to'qnashuvlar edi. Bu urushlar Fransiyani Angliya, Avstriya, Prussiya, Rossiya va boshqa bir qancha monarxiyalarga qarshi qo'ydi. Ular ikki davrga bo'lingan: Birinchi Koalitsiya urushi (1792-97) va Ikkinchi Koalitsiya urushi (1798-1802). Dastlab Yevropa bilan chegaralangan janglar asta-sekin global miqyosni egalladi. O'n yillik doimiy urush va tajovuzkor diplomatiyadan so'ng, Fransiya Italiya yarim orolidagi, Yevropadagi Quyi mamlakatlar va Reynlanddagi hududlarni bosib oldi va Shimoliy Amerikadagi Luizianani tark etdi. Fransiyaning bu to'qnashuvlardagi muvaffaqiyati Yevropaning katta qismida inqilobiy tamoyillarning tarqalishini ta'minlab berdi.

1791-yildayoq Yevropaning boshqa monarxiyalari inqilob va uning qo'zg'olonlariga g'azab bilan qarashdi. Ular qirol Louis XVIni qo'llab-quvvatlash va inqilob tarqalishining oldini olish yoki Fransiyadagi tartibsizliklardan foydalanish uchun aralashish kerak yoki yo'qligi haqida bosh qotirishardi. Avstriya, Fransiya chegarasida o'zining ko'p sonli qo'shinlarini joylashtirdi va Prussiya bilan birgalikda Pillnitz deklaratsiyasini e'lon qildi. Unda qirol Louis XVI va qirolicha Mari-Antuanetta bilan bog'liq biror hodisa ro'y bersa, bu og'ir oqibatlarga olib kelishi belgilandi. Avstriya Fransiya chegarasidan o'z qo'shinlarini chaqirib olishdan va kuch ishlatish tahdididan voz kechishdan bosh tortganidan so'ng, Fransiya 1792-yilning bahorida Avstriya va Prussiyaga urush e'lon qildi. Har ikkala davlat ham muvofiqlashtirilgan bosqinchilik bilan javob berishdi va oxir-oqibat sentabr oyida Valmi jangida orqaga qaytarildi. Fransiyaning ushbu g'alabasi monarxiyani bekor qilish to'g'risidagi Milliy konventsiyani qabul qilishga dalda berdi va sababchi bo'ldi. Yangi fransuz qo'shinlarining bir qator g'alabalari 1793-yil bahorida Neervindenda to'satdan uchralgan mag'lubiyat bilan yakunlandi. Yilning qolgan qismida fransuzlar qo'shimcha bir qator mag'lubiyatlarga uchradilar va bu og'ir davr Yakobinlarga hokimiyat tepasiga ko'tarilib, xalqni birlashtirish uchun Terror hukmronligini o'rnatishga imkon berdi.

Qo'shimcha o'qish
-----------------

* Napoleon Bonapartning harbiy faoliyati
* Napoleon urushlari
* Fransiyaning harbiy tarixi

1. ↑  TCW Blanning, *The French Revolutionary Wars*. pp. 78–79.
Hupa hududi
 Hupa qabilasi bug 'hammomi
 Shakar to'pidagi tumanli tong. Fotosuratchi Edvard Kertis
**Xupa** yoki **natinixve**, (*Hupa*, *Hoopa*, *Natinixwe*) — Kaliforniyaning shimoli-gʻarbiy qismidagi hind qabilasi hisoblanadi. Qabilaning rasmiy ro'yxatdan o'tgan nomi - Xupa vodiysi qabilasi (inglizcha: *). 2000-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, xupalar soni taxminan 2500 kishini tashkil etgan.*

Xupa tili atabask tillari oilasiga mansub. Ba'zi xupalar ikkinchi til sifatida yurok tilini yaxshi bilishadi.

XIX asrda xupaliklar Kaliforniyadagi Triniti daryosidan Klamat daryosigacha bo'lgan yerlarni egallashgan. Xupa qabilasining afsonalariga ko'ra, ularning ajdodlari Xupa vodiysida 4000-yildan ortiq vaqtdan buyon yashab kelishgan. Boshqa tomondan, ularning o'xiga xos qizil kedrdan yasalgan uylari, buralangan kanolar, to'qilgan shlyapalari va og'zaki an'ananing ko'plab elementlari ularni AQShning shimoli-g'arbiy (Tinch okeani) qirg'oqlari madaniyatlari bilan bog'laydi, bu ularning janubiy vakillari hisoblanadi. Biroq, ba'zi urf-odatlar endi Tinch okeanidan kelib chiqmaydi - masalan, marosimlarda bug' hammomidan foydalanish, boshoqlardan non tayyorlash va boshqalar.

1849-yilda Xupah hududiga oltin konchilar kelishidan oldin, ularning yevropaliklar bilan aloqalari ancha cheklangan edi. 1864-yilda AQSh hukumati Xupa qabilasining o'z yerlari ustidan suverenitetini tan olishi to'g'risidagi shartnomani imzolagan. Xupa vodiysida hind qo'riqxonasi yaratilib, u yerda hozirgacha istiqomat qilishadi. Xupa qo'riqxonasi Kaliforniyaning shimoli-sharqidagi Gumboldt okrugidagi Klamat va Triniti daryolarining qo'shilishida yurok bilan chegaradoshdir. Rezervatsiya maydoni 365,413 km² ni tashkil etadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Pritzker 126

Adabiyotlar
-----------

* Kuk, Sherburn F. 1956-yil. "Kaliforniya shimoliy sohilidagi aborigenlar". *Antropologik yozuvlar* 16:81-130. Kaliforniya universiteti, Berkli.
* Kuk, Sherburn F. 1976-yil. *Kaliforniya hindu va oq tsivilizatsiya o'rtasidagi ziddiyat*. Kaliforniya universiteti matbuoti, Berkli.
* Goddard, Pliniy E. 1903-yil. Hupaning hayoti va madaniyati. *Kaliforniya universiteti Amerika arxeologiyasi va etnologiyasi nashrlari* 1:1-88.
* Kroeber, AL 1925. *Kaliforniya hindularining qo'llanmasi*. Amerika etnologiya byurosi byulleteni №. 78. Vashington DC
* Uolles, Uilyam J. 1978-yil. Hupa, Chilula va Uilkut. *Kaliforniyada*, Robert F. Heizer tomonidan tahrirlangan, pp. 91–98. Shimoliy Amerika hindularining qo'llanmasi, Uilyam C. Sturtevant, bosh muharrir, jild. sakkiz. Smitson instituti, Vashington, DC
* AQSh aholini ro'yxatga olish byurosi, Hoopa vodiysi rezervatsiyasi

Havolalar
---------

|  |
| --- |
| **Xupa xalqi** haqida Vikipediyaning qardosh loyihalarida koʻproq bilib oling |
|  | Maʼno va tarjimalari Vikilugʻatda |
|  | Media fayllar Vikiomborda |
|  | Taʼlim resurslari Vikiversitetda |
|  | Xabarlar Vikiyangiliklarda |
|  | Iqtibos, maqol va matallar Vikiiqtibosda |
|  | Asarlar matnlari Vikimanbada |
|  | Kitob va darsliklar Vikikitobda |
|
|
|

* Hoopa vodiysi qabilasi(Inglizcha) )
* Hoopa qabila muzeyi(Inglizcha) )
**Fransuz Marokashi** ( arabcha:  ạlmgẖrb ‎ *Protektorat français du Maroc* — Shimoliy Afrikadagi fransuz protektorati. U 1912- yildan, Fes shartnomasi bilan Marokash ustidan protektorat rasman oʻrnatilgan  dan boshlab, Marokash mustaqillikka erishgunga qadar (1956-yil 2-mart) mavjud boʻlgan. Fransiya Marokashi Ispaniya protektoratiga aylangan mamlakatning shimoliy va janubiy hududlarining kichik qismini o'z ichiga oladi.

Tarixi
------

 Marokashning Atlantika sohillari (1830).
Mavqelarining zaifligiga qaramay, Alauiylar sulolasi 18—19-asrlarda Marokash mustaqilligini saqlab qolishga muvaffaq boʻldi. Shu bilan birga mintaqadagi boshqa davlatlar (avval yoki keyinroq) turk, fransuz yoki inglizlar hukmronligi ostida bo'lgan. Biroq, 19-asrning oxirida Marokashning zaifligi va beqarorligi Evropaning sarmoyalarni himoya qilish, iqtisodiy imtiyozlarni talab qilish va Yevropa aralashuvi uchun zarur shartlarga aylandi. 20-asrning birinchi yillari diplomatik manevrlarning cho'qqisi bo'ldi, ular orqali Evropa davlatlari, xususan, Fransiya Shimoliy Afrikada o'z manfaatlarini ta'minlashga intildi  .

Marokashdagi fransuz "faoliyati" 19-asr oxirida boshlangan. 1904-yilda Fransiya hukumati Marokash ustidan protektorat o'rnatishga urinib ko'rdi, shuningdek, ikkita ikki tomonlama maxfiy bitimni imzoladi: Angliya (1904 yil 8 aprel) va Ispaniya (1904 yil 7 oktyabr). Bu ikki davlatning unga yordam berishini kafolatladi. Fransiya va Ispaniya sultonlik hududini yashirincha bo'lishdi, Ispaniya mamlakatning uzoq shimoli va janubidagi hududlarni oldi.

### Tanjer inqirozi

Tanjer inqirozi buyuk kuchlar imperatorlik raqobati tufayli yuzaga keldi. Bu Germaniya va boshqa tomondan Fransiyani qo'llab-quvvatlagan Angliya o'rtasida vujudga kelgan inqirozdir. Germaniya zudlik bilan yangi kelishuvni, shu jumladan 1905-yil 31-martda Vilgelm II ning Tanjyerga muvaffaqiyatsiz tashrifini bloklash uchun diplomatik choralar ko'rdi. Kaiser Vilgelm, agar davlat Fransiya yoki Angliya bilan urushga kirsa, Marokashda qo'llab-quvvatlashga harakat qiladi. Bu Marokashdagi fratsuz ta'siriga provokatsion chaqiriq edi.

Shuningdek
----------

* Maxzen

Eslatmalar
----------

1. ↑  Рыбаков Р. Б.*. История Востока: Восток в Новое время*. M.: Восточная литература, 2005 — 210 bet.
2. ↑  *Andoza:Нп3.* The French Conquest Of Morocco: The Real Meaning Of The International Trouble(ingl.) // Andoza:Нп3 : magazine. — 1911. — September (Andoza:Бсокр). — Andoza:Бсокр. Архивировано 6 yanvar 2017 года.

Adabiyot
--------

* Рыбаков Р. Б.*. История Востока: Восток в новейшее время*. M.: Восточная литература, 2006. ISBN 5-02-018500-0.
* Рыбаков Р. Б.*. История Востока: Восток в новейший период*. M.: Восточная литература, 2008. ISBN 978-5-02-036371-7.
**Bahrom Jalolovich Boboyev** – oʻzbekistonlik olim, Oʻzbekiston Respublikasining Polsha Respublikasidagi sobiq elchisi.

Hayoti
------

1956-yil 9-iyunda Toshkentda tugʻilgan.

1980-yilda Toshkent davlat universitetining falsafa fakultetini tamomlagan.

1998-yilda Parijdagi Xalqaro diplomatik akademiyani tamomlagan.

Falsafa fanlari doktori, professor.

1980—1982 – Toshkent davlat pedagogika instituti aspiranti.

1983—1990 – Toshkent davlat pedagogika instituti falsafa kafedrasi oʻqituvchisi, soʻng dotsenti.

1990—1992 – Lomonosov nomidagi Moskva davlat universitetining doktoranti.

1993—1997 – Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi Yevropa mamlakatlari bilan hamkorlik boshqarmasi boshligʻi.

1997—1999 – Oʻzbekiston Respublikasining Fransiyadagi elchixonasi birinchi kotibi.

1999—2003 – Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi Yevropa mamlakatlari bilan hamkorlik boshqarmasi boshligʻi.

2003—2007 – Oʻzbekiston Respublikasining Fransiyadagi elchixonasining siyosiy maslahatchisi;

2008—2010 – Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi BMT va xalqaro tashkilotlar bilan ishlash boshqarmasi boshligʻi oʻrinbosari.

2011—2013 – Oʻzbekiston Respublikasi elchixonasining Yevropa Ittifoqi bilan hamkorlik boʻyicha maslahatchisi.

2013—2015 – Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining MDH mamlakatlari bilan hamkorlik boshqarmasi boshligʻi.

2015—2018 – Oʻzbekiston Respublikasining Polsha Respublikasidagi muvaqqat ishlar vakili.

2019-yildan 2023-yilgacha – Oʻzbekiston Respublikasining Polsha Respublikasidagi favqulodda va muxtor elchisi.

Falsafa, ijtimoiy soha va diplomatiyaga oid 2 ta monografiya va 80 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi.

Fransuz va rus tillarida gapiradi.

Uylangan, uch farzandi bor.

Manbalar
--------

1. ↑  „Amirsaid A’zamxo‘jayev O‘zbekistonning Polshadagi elchisi etib tayinlandi".
2. ↑  BABAYeV Baxrom | TsentrAziya
**Xushvaqtov Nabi Olimovich** — Shaxrisabz davlat muzey - qo'riqxonasi bosh direktori, muzey asoschisi.
Nabi Olimovich 1964-yilda Shahrisabz tumanining Yangi qishlogʻida tavallud topgan. Nabi olimovich oilali, 3 farzandning otasi. 1991-yilda Oʻzbekiston Milliy Universitetining tarix fakultetini tamomlagan. 1992—1995-yillarda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi aspiranturasining arxeologiya boʻlimini tamomlagan. „Toshkent vohasining ilk paleolit ​​davri madaniyati" mavzusida nomzodlik dissertatsiyasi ustida ishlagan. 1996-yilda Amir Temur nomidagi moddiy madaniyat tarixi muzeyini tashkil etishni boshlagan, bugungi kunda ushbu muzey direktori lavozimida faoliyat yuritib kelmoqda. Qashqadaryo viloyati Shahrisabz va oʻlkashunoslik muzeylarining ilmiy konsepsiyalarini ishlab chiqish hammuallifi hisoblanadi. Nabi Xushvaktov „Shahrisabz Avesto bilan tengdosh", „Amir Temur oʻrta asr Shahrisabzning bosh meʼmori", „Shahrisabz badiiy meʼmorlik muzeyi qoʻriqxonasi", „Muzeylarda axborot texnologiyalari" nomli konsepsiyalar muallifi. „Oʻrta Osiyoda qadimgi odamlarning paydo boʻlishi va ularning muzeylarda koʻrgazmasini tashkil etish" konsepsiyasining muallifi. Uning 15 dan ortiq ilmiy maqolalari Oʻzbekistonda va xorijda, 1 ta maqolasi Sankt-Peterburgda (hammualliflik ishi), 1 ta ilmiy-ommabop kitob (hammualliflik ishi) nashr etilgan. Xushvaqtov Nabi Olimovich bir qator xalqaro simpozium va anjumanlar ishtirokchisi. Fransiyaning Bordo universiteti bilan birgalikda ikkita grant loyihasida ishtirok etgan.
Xushvaqtov Nabi Olimovich Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligining oʻttiz ikki yilligi munosabati bilan fan, taʼlim, sogʻliqni saqlash, adabiyot, madaniyat, sanʼat sohalari va ommaviy axborot vositalari xodimlaridan bir guruhini mukofotlash toʻgʻrisidagi prezidentning qaroriga muvofiq „Doʼstlik ordeni" bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
**Kuika** (portugalcha: *Cuíca - опоссум, реже Quíca*) — brazilyancha zarbli musiqa asbobi boʻlib, u friktsion barabanlar guruhiga kiradi va asosan sambada koʻp qoʻllaniladi. U yuqori registrning gʻijirlagan, oʻtkir tembriga ega

Uning nomi oʻzi uchun gapiradi: asbobning tembri kulrang toʻrt koʻzli opossumining chiyillashiga oʻxshaydi.

Uning diametri 6-10 dyuym boʻlib, silindrsimon metall (dastlab yogʻoch) qobiqqa ega. Uning bir tomoniga teri tortiladi, boshqa tomoni esa ochiq qoladi. Uning ichki markaziga va charm membranasiga perpendikulyar tarzda qamish tayoq biriktiriladi. Asbob koʻkrak qismiga kamar bilan yon tomoniga osiladi. Musiqachi ijro paytida uni bir qoʻlida ushlab turib, nam latta bilan tayoqni yuqoriga va pastga ishqalaydi, ikkinchi qoʻlining bosh barmogʻi bilan esa tashqi tomondagi charm qoplamaning tayoq biriktirilgan joyini bosib turadi. Ishqalanish harakatlari tovushni hosil qiladi, ohang esa membranadagi bosim darajasiga qarab oʻzgaradi.

Kuika samba musiqasining barcha yoʻnalishlarida muhim ritmik rolni oʻynaydi. Rio-de-Janeyrodagi karnavalida oʻyinchilarning kuikedan ritm boʻlimlarida ishtirok etgan guruhlarining ijrosi diqqatga sazovor boʻlgan. Bunday musiqachilar yoʻq boʻlgan paytda, braziliyalik qoʻshiqchilar kuika ovoziga taqlid qilishlari mumkin.

Cuica — Primer zvuchaniya 1
Cuica — Primer zvuchaniya 2
Kuika tovushlariga qoʻshimcha misollar.

Kuikeadagi oʻyinning video-lavhalari

Kuikada oʻynash misollarini quyidagi ijrochilar namunasida topish mumkin:

* „Me and Julio Down by the Schoolyard" Pol Saymon (Tinglash)
* „To Claudia On Thursday", The Millennium (Tinglash)
* *Mutations* albomidan *"Tropicalia"*, Beka (Tinglash)
* „Enid", Barenaked Ladies (Tinglash)
* „Could You Be Loved" Bob Marli (Tinglash)
* „The Warmth of Your Breath" albomidan *Give a Monkey a Brain and Heʼll Swear Heʼs the Center of the Universe* albomidagi Fishbone (Tinglash)
* „Walkabout" guruhi Red Hot Chili Peppers (Tinglash)
* „Capitan Bacardi", Antonio Karlos Jobim (Tinglash)
* „Capoeira Do Brasil", Serjio Mendes (Tinglash)
* „Deixa Eu Dizer", Cláudya [Cláudya] ) (Tinglash)

Manbalar
--------

1. ↑  Статья «Бразильская музыка» в Музыкальной энциклопедии в 6 тт. 1973—1982
2. ↑  Freesound
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  YouTube

Yana qarang
-----------

* Perkussiya asboblari lugʻati
* Braziliya zarbli asboblari haqida maʼlumot
**Xushkat** — hozirgi Sirdaryo viloyatining Sayxunobod tumani Nurota qishlogʻida joylashgan shahar. Shaharda hayot IX asr oxirlarida boshlangan va XVI asrning 1-yarmigacha davom etgan.

Markaziy Osiyoda somoniy va qoraxoniylar davriga kelib markazlashgan davlatning paydo boʻlishi, savdo-sotiqning rivojlanishiga sabab bo‘ladi. Somoniylar davlati markazining yerosti qazilma boyliklariga boy Shosh (Toshkent) bilan savdo aloqalari hozirgi Sirdaryo viloyati hududi orqali o‘tgan. X asr oxiri — XI asrning 1-yarmida Ustrushonadan Chochga 2 ta yoʻl Sirdaryo bo‘ylab Xovos orqali Samarkand-Zomin-Xovos-Binokat yo‘nalishida faoliyat yuritgan. Bu yo‘l IX-X asrlarda „Eski Binokat yo‘li" deb nomlangan. Ushbu yoʻlda Xovosdan chiqqan karvon Sirdaryoning chap qirgʻogʻi boʻylab borib, Binokat (Shohruhiya) shahri kechuv orqali Shoshga o‘tgan. Kechuv muhim ahamiyatga ega bo‘lgan. Shu sababli uning chap qirgʻogʻida Binokatning qarama-qarshi tomonida (hozirgi Sirdaryo viloyatining Sayxunobod tumani Nurota qishlogʻida) Xushkat shahri qad koʻtargan.

Shahar uch qismdan Ark (7,5 gektar), shahriston (40-45 gektar) va raboddan iborat boʻlgan. Ark va rabod qismlari buzib yuborilgan, faqatgina shahriston qismidan 7,5 gektar joy qabriston bʼlganligi sababli saqlanib qolgan.

X asrga oid madaniy qatlamlar ark hududida uchraydi. Ushbu davrda Xushket kulollari Shosh uchun xos boʻlgan ilk sirlangan sopol ishlab chiqarishni oʻzlashtirishgan. Bu narsa dastlabki xushketliklar bu yerga Shoshdan, aniqrogʻi, daryoning narigi qirgʻogʻidagi Binoketdan kelishgan boʻlishi mumkinligi toʻgʻrisida fikr bildirishimizga asos boʻladi. „Buyuk ipak yoʻli" boʻyida joylashganligi, shuningdek, Shoshga oʻtuvchi kechuvda joylashganligi sabab shahar tez rivojlanadi. Shahar aholisining bir qismi qayiqchilik bilan shugʻullangan.

XI asr Xushket qoraxoniylar davlati tarkibida boʻlgan. Yodgorlikdan ushbu davrga oid pishiq gʻishtlar qoraxoniylarning Shoshdagi iloqxoni tomonidan 1003-1004-yillari Binokatda zarb etgan mis tangalar, sopol buyumlar topilgan. Ushbu davrga oid sopol buyumlar bugunda ham qabr kavlash jarayonida koʻplab uchraydi.
Xushkat 1219-yili Chingizxon lashkarboshilarining 5 ming kishilik qoʻshini tomonidan vayron etilgan. Shahar 1391-1392-yillari Amir Temur tomonidan qayta tiklangan. Ulugʻbek davrida Xushkat karvon yoʻlidagi muhim shahar hisoblangan. 1503-yili shahar Shayboniyxon tomonidan bosib olinadi.

Hozir Xushkat shahristoni arxeologik tadqiqotlar oʻtkazish obyekti sanaladi. XX asrning 70-yillarida Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasi arxeologiya institutining (akademik Yu. Buryakov boshchiligidagi) Choch-Iloq otryadi tomonidan, 1984-yilda esa shu institutning (tarix fanlari nomzodi A. Gritsina boshchiligidagi) Sirdaryo otryadi tomonidan oʻrganilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston ziyoratgohlari va qadamjolari, B.Eraliyev, I.Ostonaqulov, F.Aqchayev, T.:2017
2. ↑
**Fraungofer  difraksiyasi**
----------------------------

Yorug‘lik difraksiyasi amaliyotda juda qiziq, agar to‘siq Frenelning 1-chi zonasini kam qismini ochiq qoldirsa quyidagi shart bo‘yicha

*{\displaystyle m={\frac {R^{2}}{L\lambda }}\ll 1} yoki {\displaystyle R^{2}\ll L\lambda }*

difraksion manzara uzoq masofada kuzatiladi. Misol uchun, agar   {\displaystyle R=1mm,\lambda =550nm} (yashil nur), L kuzatish tekisligigacha bo‘lgan masofa 2 metrdan sezilarli darajada ortiq bo‘ladi (minimum 10 metr yoki katta). To‘lqin fronti elementidan kuzatish nuqtasiga nisbatan juda uzoqdan o‘tkazilgan nurlarni parallel nurlar deb hisoblash mumkin. Bunday nurlar difraksiyasiga **parallel nurlar difraksiyasi** deb yuritiladi yoki Frenel zamondoshi nemis fizigi I.Fraungofer sharafiga **Fraungofer difraksiyasi** deyiladi.

Agar nur yo‘liga to‘siq o‘rniga yig‘uvchi linza qo‘yilsa, {\displaystyle \theta } burchak ostida difraksiyalangan parallel nurlar fokal tekislikning biror nuqtasida yig‘iladi (1-rasm). Shuni aytish kerakki, linzalar fokal tekisligidagi har qanday nuqta, linzalar yo‘q holda cheksiz uzoqlikdagi nuqtaga ekvivalentdir.

1-rasm. Parallel nurlar difraksiyasi yashil egri chiziq fokal tekislikda intensivlikning taqsimlanishi (x-o‘qi bo‘yicha masshtab juda kattalashtirilgan).
Fraungoferning difraksion manzarasi linzalarning fokal tekisligida kuzatiladi. Geometrik optikada asosan, uzoqdagi nuqtaviy jismning nuqtaviy tasviri linzalarning fokusida joylashishi kerak. Haqiqatdan ham nuqtaviy jism tasviri difraksiya tufayli aniq emas. Bunda yorug‘likning to‘lqin tabiati namoyon bo‘ladi. Hech bir optik sistema nuqtaviy tasvirni beraolmaydi.

D diametrli dumaloq tirqishdagi Fraungofer difraksiyasi markazida yorug‘ dog‘ bo‘lgan difraksion manzarani beradi. (Eyri diski), uning atrofida yorug‘ va qorong‘i halqalar navbatlanib keladi (2-rasm). Bu difraksion dog‘ nuqtaviy manbaning tasviri hisoblanadi. Linzaning fokal tekisligidagi bu markaziy dog‘ning radiusi quyidagiga teng:

{\displaystyle r=1,22{\frac {\lambda }{D}}F}

2-rasm. Nuqtaviy manba difraksiyasi(dumaloq tirqishdagi difraksiya). Markaziy yorug` dog`ga yorug`likning qariyb 85% energiyasi tushmoqda
Agar olisdagi manbadan yorug‘lik nuri to‘g‘ridan-to‘g‘ri linzaga tushirilsa, difraksiyalangan nur uchun ekran vazifasini linza tutgichi bajaradi. Bu vaqtda D deb linza diametrini tushunish kerak.

Difraksion tasvirning o‘lchami juda kichik, masalan, to‘lqin uzunligi {\displaystyle \lambda =500nm}  bo‘lgan monoxromatik yorug‘lik diametri D=5sm, fokus masofasi F=50 cm bo‘lgan linzaning fokal tekisligidagi markaziy yorug‘ dog‘ning radiusi taxminan 0,006 mm ga teng.

**ADABIYOTLAR**

1. G.S.Landsberg. Optika. Toshkent – "O`qituvchi" – 1981.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Xon (maʼnolari).

**Xon** — turkiy va moʻgʻul xalqlarida hukmdorlar unvoni. Dastlab qabila sardori, keyinchalik oliy hukmdorni anglatgan. Saljuqiylar va xorazmshohlar davrida X. viloyat, shahar hokimi yoxud darajasiga koʻra amir yoki malik lavozimlariga nisbatan yuqori hisoblangan, ayni paytda, mamlakat boshligʻi sultonga tobe boʻlgan turkiy boshliqni bildirgan. X. arelon, bugʻra singari soʻzlar bilan birikib qoraxoniylar davlati hukmdorlarini anglatgan. Moʻgʻul imperiyasiga asos solgan Temuchin „Chingizxon" unvonini qabul qilgan. Imperiya hududida tashkil topgan ulus hukmdorlari ham X. deb nomlangan. Chingizxon vafotidan soʻng, saltanat taxtiga oʻtirgan chingiziylarga qoon unvoni berilgan. Moʻgʻul hukmronligi davrida Eronda nomusulmon hukmdorlar X. musulmon hukmdorlar esa, sulton deb atalgan. Temuriylarda Chingizxon sulolasiga daxldor shaxslar X. unvoni bilan yuritilgan. Shayboniylarsa X. hukmdor yoki taxt vorisini, sulton esa shahzodani ifodalagan. Safaviylar davrida X. unvoni viloyat boshliqlari — amirlarga berilgan va ular oʻz rutbalariga koʻra, 3tabaqali zodagonlar sifatida eʼtirof etilgan.

Ayni vaqtda X. Eron va Afgʻonistonning turli koʻchmanchi va yarim koʻchmanchi qabilalari orasida kabila yoki urugʻ sardori unvoni tarzida shuhrat topgan. Qoʻqon va Xiva xonligi hukmdorlari ham oʻzlarini X. deb atashgan. Bu nom ularning chingiziylar bilan qarindoshlik rishtalari mavjudligiga ham ishora hisoblangan. Qojarlar davlatida (19-asr) turli darajadagi harbiy va maʼmuriy amaldorlar, Hindistondagi musulmon davlatlarida turli martabadagi mansabdorlar ham X. deb yuritilgan.

Adabiyotlar
-----------

Bartold V. V. Sochineniya, t.2. ch. 1, M. 1963; Dadabayev X. Obshestvennopoliticheskaya i sotsialnoekonomicheskaya terminologiya v tyurkoyazichnix pamyatnikax XIXIV vv. T. 1991.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kulrang Xonim** (ing. – The Grey Lady) – Ravenclaw fakultetining arvohi, Rowena Ravenclawning qizi, hayotligida ismi Helena Ravenclaw boʻlgan. Mantiya kiygan, oq sochli, goʻzal ayol. Mantiyasini yechganida koʻkragidagi pichoqdan qolgan chuqur iz koʻrinadi.

Rowena Ravenclaw fakultetga X asrda asos solganiga qaraganda, Helena X-XI asrda yashab oʻtgan. Aniq sanalar maʼlum emas. Hayotligida Helena onasidan bilimliroq boʻlish maqsadida, uning tillaqoshini oʻgʻirlaydi. Ammo bu Helenaning umidlarini oqlamaydi, faqatgina ikki tomonga zararga ishlaydi holos: onasi bu isnoddan uyalib, buni barchadan sir salab, diadema undaligini aytsa, Helena Albaniya oʻrmonlariga qochib ketishga majbur boʻladi. U uyga qaytishdan bosh tortadi, shunda Rowena Qonli Baronda uni olib kelishni soʻraydi. Baron bu iltimosni bajaradi, lekin Helena qaytishni xohlamaydi. Oʻsha vaqtda Baron Helenani qatti sevardi va sehrgarlar orasida gʻazabdorligi bilan mashhur edi. Bu holatdan Baronni jaxli chiqadi va Helenani xanjari bilan oʻldiradi. Oʻziga kelganidan soʻng esa qilgan ishini tushunnib yetib, oʻz joniga qasd qiladi. Arbohga aylanganidan soʻng, tavba sifatida tez-tez oʻzini kishanlaydi.

Oʻgʻirlangan diadema shundoqligicha Helena yashirgan yerda, yaʼni Albaniya oʻrmonlaridagi daraxtlardan birining kavagida qolgan. Uzoq yillar davomida u manzilni hech kimga aytmay keladi. Lekin XX asrning 40-yillarida arvohni gapirtira oladigan inson topiladi. Helena oʻz sirini yosh Tom Marvolo Reddlega ochib qoʻyadi. Bir necha yildan soʻng, Hogwartsni bitirib, Tom diademani qidirish uchun yoʻlga otlanadi va topishga muvaffaq boʻladi.
**Dushi tumani** Afgʻonistonning Bagʻlon viloyatining markaziy qismida joylashgan. U yirik Kobul - Qunduz magistralida joylashgan. Tuman aholisi 2004 yilda taxminan 57160 kishini tashkil etgani taxmin qilingan  Hazoralar aholining 60% atrofida boʻlib, tumanda koʻpchilikni tashkil qiladi, ikkinchi oʻrinda tojiklar (39%). Tuman markazi — Dushi shahri. Dushi 2018 yil oxirida Afg‘oniston hukumati va Tolibon o‘rtasida bahsli deb hisoblangan

Geografiya
----------

Dushi 1942,5 kvadrat kilometr maydonga ega, bu deyarli Manus orolining maydoniga teng. Tuman hududidan Qunduz daryosi ham, Andarab daryosi ham oʻtadi. Ular Dushi shahri yaqinida uchrashadilar. Tuman Kobul-Qunduz avtomagistrali boʻyida joylashgan boʻlib, Tolibonga boj yigʻish imkonini beradi.

Dushi shimolda Puli Xumri, shimoli-sharqda Nahrin, sharqda Andarab va Xinjon, janubda Tala va Barfak, gʻarbda Ruyi Du Ab, shimolda Dahana i Gʻuri tumanlari bilan chegaradosh.. Ruyi Du Ab Samangan viloyatida, boshqa barcha tumanlar bilan Bagʻlon viloyatida joylashgan.

Elektr uzatish tizimi
---------------------

Dushida Turkmaniston, Oʻzbekiston va Oʻzbekistondan import qilinadigan elektr energiyasini olib oʻtuvchi havo elektr uzatish liniyasi mavjud. 300 megavatt quvvat manbai 2013 yilda Osiyo taraqqiyot bankining kengaytirish uchun granti boʻlgan. Ushbu liniya bir nechta viloyatlar va poytaxt Kobulni taʼminlaydi. 2018-yilning 13-aprelida Tolibon isyonchilari mintaqaga elektr taʼminotini toʻxtatib, ustunni yoʻq qilish uchun portlovchi moddalardan foydalangan.

Shuningdek
----------

* Afg'oniston tumanlari

Manbalar
--------

1. ↑  „Baghlan Provincial profile - MRRD".
2. ↑  „Dushi District Profile". *Afghanistan Information Management Services* (2002-yil 10-aprel). 2005-yil 27-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 22-sentyabr.
3. ↑  „Taliban Accused of Extortion on Major Highways" (en). *TOLOnews*. Qaraldi: 2020-yil 22-sentyabr.
4. ↑  „Afg: Baghlan Province - Reference Map | HumanitarianResponse". *www.humanitarianresponse.info* (2014-yil 9-fevral). Qaraldi: 2020-yil 22-sentyabr.
5. 1 2  „Taliban Destroy Pylon, Leaving Kabul In The Dark - TOLOnews".
6. ↑  „Afghan officials sign contract of 300 mega watt electricity with ADB - Ariana News".

Qoʻshimcha havolalar
--------------------

* Birlashgan Millatlar Tashkilotining aholi punktlari xaritasi, AIMS, 2002 yil may
**Alisher Joʻraqulovich Xoʻjayev** (1963-yili Toshkent viloyatida tugʻilgan) – oʻzbek davlat arbobi. 2005—2024-yillarda Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasi raisi.

Biografiyasi
------------

1963-yil 26-yanvarda Toshkent viloyatida tugʻilgan.

1985-yili Samarqand davlat universitetini tamomlagan. Fizika-matematika fanlari nomzodi.

1985—1993-yillarda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi tizimidagi ilmiy-tekshirish institutlari, ishlab chiqarish birlashmalarida faoliyat olib borgan.

1993—1996-yillarda „NKK" firmasida tizim muhandisi boʻlib ishlagan.

1996-yildan 1998-yilga qadar „KomUzAziya" kompaniyasi bosh direktori.

1998—2001-yillarda „UzPAK" kompaniyasi bosh direktori lavozimida mehnat qilgan.

2001—2002-yillarda Oʻzbekiston prezidenti huzuridagi Milliy xavfsizlik kengashi kotibining oʻrinbosari.

2002—2005-yillarda Oʻzbekiston Aloqa va axborotlashtirish agentligi rahbari oʻrinbosari.

2005—2017 – Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasi raisi.

2017—2017 – Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi millatlararo munosabatlar va xorijiy mamlakatlar bilan doʻstona munosabatlar boʻyicha qoʻmita raisi oʻrinbosari.

2017-yil 30-avgustda Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasi raisi vazifasini bajaruvchi lavozimiga qaytgan.

2020-yil 19-martda Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasi raisi etib tayinlandi.

2024-yil 2-fevralda Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasi raisi lavozimidan ozod etilgan va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi millatlararo munosabatlar va xorijiy mamlakatlar bilan doʻstona munosabatlar boʻyicha qoʻmita raisi oʻrinbosari etib tayinlangan. Shu yil 28-mart kuni Kinematografiya agentligi direktori o‘rinbosari lavozimiga tayinlandi.

Oilasi
------

Qudasi – Abdulla Aripov, 2016-yildan buyon Oʻzbekiston Bosh vaziri.

Manbalar
--------

1. ↑  „ХОДЖАЕВ Алишер Джураевич".
2. ↑  „MTRK raisi ishdan olindi".
3. ↑  „Давлатнинг гигант медиакомпанияси раҳбари Алишер Ходжаев журналистлардан қўрқадими?".
4. ↑  „Алишер Хўжаев ЎзМТРК раҳбарлигига қайтмоқда".
5. ↑  „Глава НТРК Алишер Хаджаев раскритиковал журналистов за высказывания о ситуации в Сардобе".
6. ↑  „МТРК собиқ раиси Алишер Ходжаев янги лавозимга тайинланди".
7. ↑  „МТРКга салкам 20 йил раҳбарлик қилган Алишер Ходжаев лавозимидан озод этилди".
8. ↑  „Шокир Саъдуллаев: Бош вазирнинг қудоси ЎзТВнинг "Худо"сими?".
9. ↑  „Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси (МТРК) раиси Алишер Хўжаев".
**Rojiy gʻazoti** (arabcha: ) islom taqvimi boʻyicha hijriy 4-yilda Uhud jangidan keyin sodir boʻlgan.

Tarixi
------

Uhud jangidan soʻng darhol Adal va al-Qaradan bir guruh odamlar Muhammadning huzurlariga kelishadi. Ular Islomni qabul qilgan qavmlariga bu dinni oʻrgatish uchun bir necha ustoz joʻnatishni iltimos qilishadi. Muhammad bunga rozi boʻladi va zudlik bilan 6 kishini (Ibn Saʼd rivoyatiga koʻra 10 kishi) u yerga yuboradi. Biroq bu elchilar Abdulloh ibn Unays gʻazotida Xolid ibn Sufyon al-Hazhaliyning oʻlimi uchun qasos olish niyatida boʻlgan Banu Lahyon qabilasi tomonidan yuborilgan edi. Yuborilgan 6 nafar kishilar orasida Osim ibn Sobit ularga bosh etib tayinlangan edi.

Musulmonlarga hujum
-------------------

Musulmonlar guruhi ar-Rojiyga yetib kelgach, kechasi dam olishadi. Shu paytda pul undirish maqsadida 6 nafar musulmonlarga qarshi qilich bilan kutilmaganda hujum qilishadi. Dushmanlar ularni oʻldirmaslikka, aksincha, ularni qoʻyib pul evaziga ularni qoʻyib yuborishga vaʼda berishadi.

Biroq musulmonlar mushriklarning vaʼdasiga ishonmay, ularga qarshi jang qiladilar. Zayd ibn al-Datinna, Xubyob ibn Adiy va Abdulloh ibn Toriqdan boshqa barcha musulmonlar oʻldiriladi. Ularning uchalasi ham taslim etilib, Makkada sotish uchun asirga olinadi. Zayd ibn al-Datina Safvon ibn Umayyaga sotiladi, Abu Sufyon Muhammadning hayoti evaziga uning jonini omon qoldirishni koʻzlaydi. Ammo Zaydning Muhammadga boʻlgan muhabbati shu qadar kuchli ediki, u Muhammadning hatto tikan sanchishidan ham ozor chekishini xohlamasdi. Shunday qilib, qurayshliklar bu uchala musulmonni ham oʻldiradi.

Musulmon olimi Safiur Rahmon Muborakpuriyning yozishicha, Quraysh Xubayb ibn Adiyni Uqba ibn al-Horisning otasini oʻldirgani uchun xochga mixlashni buyurgan. Shuningdek, u Zayd ibn al-Datinnani Safvon ibn Umayya tomonidan sotib olingani va jang maydonida otasini oʻldirgani uchun qatl ettirilganini ham taʼkidlaydi.

Osim ibn Sobit oʻldirilganidan keyin Huzayl uning boshini sotmoqchi boʻlgan.

Yana qarang
-----------

* Muhammadning harbiy faoliyati
* Muhammadning yurishlari roʻyxati

Manbalar
--------

1. 1 2  Mubarakpuri, The sealed nectar: biography of the Noble Prophet, pp. 350-351.
2. ↑  Ibn Saʼd Tabaqat, vol. ii, p. 66.
3. ↑  Mubarakpuri, The sealed nectar: biography of the Noble Prophet, pp. 350-351.

Adabiyotlar
-----------

* Mubarakpuri, Saifur Rahman Al (2005), *The sealed nectar: biography of the Noble Prophet*, Darussalam Publications, ISBN 978-9960-899-55-8
* Mubarakpuri, Safiur Rahman Al (2005), *The Sealed Nectar (Free Version)*, Darussalam Publications, ISBN 9798694145923[*sayt ishlamaydi*]. Note: This is the free version available on Google Books
Furniturаlаr kiyimgа bezаk sifаtidа hаmdа kiyimning tаqilmаlаridа ishlаtilаdi. Ulаrgа tugmаlаr, ilgаklаr, hаlqаlаr, pistоnlаr, turli mоlniya tаsmаlаr 160 kirаdi. Tugmаlаr fаqаt tаqish uchunginа emаs, bаlki kiyimni bezаsh uchun hаm ishlаtilаdi. Tugmаlаr tаyyorlаnаdigаn хоmаshyolаr turli-tumаn bo‘lаdi. Bulаr plаstmаssаlаr, yog‘och, shishа, metаll, suyak vа hokаzolаr.

Tugmаlаrgа qo‘yilаdigаn аsosiy tаlаblаr: pishiqlik, suv tа‘sirigа chidаmlilik, sovunli eritmаdа qаynаtilgаndа аynimаslik. Tugmаlаr 1,5 m bаlаndlikdаn tаshlаb yuborilgаndа shikаstlаnmаsligi lozim. Tugmаlаr sovunli eritmаdа qаynаtilgаndа tаshqi ko‘rinishi, shаkli, rаngi o‘zgаrmаsligi, dаrz ketmаsligi kerаk. Rаngi yorug‘lik vа ob-hаvo tа‘sirigа chidаmli bo‘lishi kerаk. Tugmalar ishlatilishiga ko‘ra quyidagicha tavsiflanadi Ishlаtilishigа ko‘rа: tugmаlаr pаlto, kostum, ko‘ylаk, shim, ich kiyim, formа vа bolаlаr kiyimlаri uchun mo‘ljаllаngаn хillаrgа bo‘linаdi. Mаteriаlgа qаrаb: tugmаlаrning metаll, shishа, shoх yoki suyak, sаdаf, yog‘och, press kukundаn qilingаn vа boshqа хillаri bo‘lаdi. Tаshqi ko‘rinishigа: ya‘ni shаkligа ko‘rа dumаloq, shаrsimon, ovаl, yarimshаrsimon tugmаlаr; sirtining hаrаkаtigа ko‘rа silliq vа relyefli; rаngigа ko‘rа qorа, oq, guldor, yoqut, kаhrаbo vа boshqа rаngli tugmаlаr bo‘lаdi.
**Avliyo Nikolay harbiy sobori** (), Kiyevda 1696-yili meʼmor Osip Startsev boshchiligida getman Mazepa-Koledinskiy tashabbusi va mablagʻlari hisobidan ukrain barokko uslubida qurilgan Avliyo Nikolay monastirining pravoslav cherkovi[2].

Tarixi
------

Sobor Avliyo Nikolay monastirining katolikoni boʻlgan. Katolikon Dneprdan yuqorida, Salut mehmonxonasi roʻparasida, hozirgi Ivan Mazepa koʻchasida joylashgan. XVIII asrning oʻrtalarida sobordan uzoqroqda qoʻngʻiroq minorasi oʻrnatilgan. Maʼbadning ichki qismi boʻyalmagan, ammo barokko uslubidagi 7 darajali qilib oʻyilgan ikonostaz bilan mashhur boʻlgan.

1831-yilda baland, yaxshi joylashgan, koʻzni qamashtiradigan ibodatxona harbiy soborga aylantiriladi, bu yerda harbiy yodgorliklar saqlanadi va gʻalabalar munosabati bilan ibodatlar oʻtkaziladi. Toʻplar sobor yaqinida baland joylarga oʻrnatiladi.

1919-yil 9-mayda ruhoniy V. Lipkovskiy soborda ukrain tilida birinchi marosimini oʻtkazgan.

1934-yilda maʼbad bolsheviklar tomonidan vayron qilingan: dastlab soborning gumbazlari vayron qilingan, keyin esa portlatilgan va qolgan xarobalar demontaj qilingan. 1962–1965-yillarda sobor oʻrnida N. Ostrovskiy nomidagi pionerlar va maktab oʻquvchilari saroyi qurilgan (hozirgi Kiyev bolalar va yoshlar saroyi).

2009-yil iyun oyida Prezident V. Yushchenko soborni asl holiga keltirish tarafdori boʻlib, hukumatga bu masala ustida ishlashni topshirgan[3].

Ibodat marosimlari ayni paytda ilgari qoʻngʻiroq minorasi turgan joyda – maʼbad joylashgan yerdan unchalik uzoq boʻlmagan hududda ochiq havoda oʻtkazilmoqda.

Manbalar
--------
Kyuri (Ci belgisi) dastlab 1910-yilda aniqlangan SI boʻlmagan radioaktivlik birligidir. Oʻsha paytda "Nature" jurnalida eʼlon qilingan xabarga koʻra, u Per Kyuri sharafiga nomlanishi kerak edi, lekin hech boʻlmaganda baʼzilar tomonidan koʻrib chiqilgan. Mari Skłodowska-Kyuri sharafiga, va keyingi adabiyotlarda ikkalasi uchun ham nomlangan.

U dastlab "bir gramm radiy (element) bilan muvozanatdagi radiy emanatsiyasining miqdori yoki massasi" deb ta'riflangan, ammo hozirda aniqroq o'lchovlardan so'ng 1 Ci sekundiga 3.7×1010 parchalanish sifatida aniqlanadi. 226Ra faolligi (uning o'ziga xos faolligi 3.66×1010 Bq/g ). 1975 yilda Og'irliklar va o'lchovlar bo'yicha Bosh konferentsiya soniyada bitta yadroviy parchalanish sifatida belgilangan bekkerelga (Bq) SI faoliyat birligi sifatida rasmiy maqom berdi. Shuning uchun:1 Ci = 3.7×1010 Bq = 37 GBq

Milliy Standartlar va Texnologiyalar Instituti (NIST) va boshqa organlar uni doimiy ravishda qo'llashni ma'qul ko'rmagan bo'lsa-da, kuri hali ham Amerika Qo'shma Shtatlarida va boshqa mamlakatlarda hukumat, sanoat va tibbiyotda keng qo'llaniladi. Kyurini dastlab belgilab bergan 1910 yilgi yig'ilishda uni 10 nanogramm radiyga (amaliy miqdor) tenglashtirish taklif qilindi. Ammo Mari Kyuri dastlab buni qabul qilgach, fikrini o'zgartirdi va bir gramm radiyni talab qildi. Bertram Boltvudning so'zlariga ko'ra, Mari Kyuri "har qanday narsaning cheksiz darajada kichik [a] miqdori uchun "kyuri" nomidan foydalanish mutlaqo nomaqbuldir" deb o'ylagan.

Bir kyuriyga mos keladigan radioaktiv parchalanishda chiqarilgan quvvatni parchalanish energiyasini taxminan 5,93 mVt/MeV ga ko'paytirish yo'li bilan hisoblash mumkin. Radioterapiya apparatida seziy-137 yoki kobalt-60 kabi taxminan 1000 Ci radioizotop bo'lishi mumkin. Radioaktivlikning bu miqdori bir necha daqiqaga yaqin masofada, himoyalanmagan ta'sir qilish bilan sog'liq uchun jiddiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. Radioaktiv parchalanish zarrachali nurlanish yoki elektromagnit nurlanishning tarqalishiga olib kelishi mumkin. Ba'zi zarrachalar chiqaradigan radionuklidlarning oz miqdorini ham iste'mol qilish o'limga olib kelishi mumkin. Masalan, yutilgan poloniy-210 uchun o'rtacha o'lim dozasi (LD-50) 240 mCi; taxminan 53,5 nanogramm. Garchi, yadroviy tibbiyotda elektromagnit chiqaradigan radionuklidlarning millikuriy miqdori muntazam ravishda qo'llaniladi. Odatiy inson tanasida taxminan 0,1 mCi (14 mg) tabiiy ravishda uchraydigan kaliy-40 mavjud. 16 kg uglerodni o'z ichiga olgan inson tanasida taxminan 24 nanogram yoki 0,1 mCi uglerod-14 bo'ladi. Bular birgalikda inson tanasida jami taxminan 0,2 mCi yoki sekundiga 7400 yemirilishga olib keladi (asosan beta-parchalanishdan, ba'zilari esa gamma-parchalanishdan).

Adabiyotlar
-----------

1. Rutherford, Ernest (6 October 1910). "Radium Standards and Nomenclature". *Nature*. **84**
2. Frame, Paul (1996). "How the Curie Came to Be". *Health Physics Society Newsletter*. Archived from the original on 20 March 2012. Retrieved 3 July 2015.
3. Delacroix, D. (2002). *Radionuclide and Radiation Protection Data Handbook 2002*. Radiation Protection Dosimetry, Vol. 98 No. 1: Nuclear Technology Publishing. p. 147.
**Yangi masjid** - Nikosiyaning shimoliy qismida joylashgan masjiddir. U o'z nomini o'zi joylashgan Yenijami tumaniga beradi. Hozirgi masjid 1898-1899 yillarda qurib bitkazildi , uning yonida joylashgan va uning xarobalari bugungi kungacha saqlanib qolgan eski masjid cherkovdan aylantirildi .

Bugungi kunda masjid joylashgan hududdagi birinchi ibodat joyi 14-asrda gotika meʼmoriy uslubida qurilgan cherkov boʻlgan. Ushbu cherkov 1350 - 1360 yillarda qurilgan deb taxmin qilinadi.U Eleusaga (Mehribon ona ) bag'ishlanganligi haqida ma'lumotlar mavjud. Shahar 1570- yili Usmonlilar hukmronligi ostiga olgach, masjidga aylantirilgan bu cherkov Jami-i Jadid" yoki "Yangi masjid" deb atala boshlandi. 1740-1741- yillargacha saqlanib qolgan bu inshoot shu kunga qadar minorasi va janubi-g'arbiy burchagi saqlanib qoladigan tarzda buzib tashlangan va Menteshzade Xoji Ismoil og'a tomonidan 20 metr uzunlikdagu yangi masjid qurilgan. Mish-mishlarga ko'ra, Menteshzade Xoji Ismoil og'a xazina topish uchun masjidning tubini qazibgan va uning vayron bo'lishiga sababchi bo'lgan ,shu tufayli qatl etilgan. Bu masjid oʻrnida 1898-1899 -yillarda masjid qurilgan boʻlib, u hozirgi kungacha saqlanib qolgan. Eski masjidning minorasi 1974-yilda Kipr yurishi paytida minomyot zarbasi natijasida shikastlanganligi tufayli 1

i 1977-yilda buzib tashlangan va 1979-yilda yangi minora qurilgan.

14-asrda qurilgan gotika uslubidagi bino, avval qurilgan Ketrin cherkovi (hozirgi Haydarpasha masjidi ) bilan oʻxshash xususiyatlarga ega boʻlib, Kipr meʼmorchiligida ushbu cherkovning keyingi bosqichini ifodalovchi bino sifatida qaraladi. Bezaklar va arxitektura rejasi. Boshqa tarafdan, bugungi kunda foydalanilayotgan masjid binosi, 19-asrda orolda qurilgan boshqa Usmonli masjidlari, to'rtburchaklar harim atrofida qurilgan L shaklidagi narteks bilan o'xshash me'moriy rejani ochib beradi. Usmonlilar podsholigi davrida masjid atrofida barpo etilgan qabriston 1950-yillarda vayron qilingan. Xuddi shunday 1959-yilda vayron bo‘lgan masjid favvorasi ham 2003-yilda o‘zining asl qiyofasini qaytarish uchun qayta qurilgan. Masjid yonida Menteshzoda Xoji Ismoil og'a va shoir Hasan Hilmi afandi kabi to'rtta go'r bugungi kunga qadar saqlanib qolgan.
**Kyurilar oilasi**
Parij universitetining talabasi Mariya Skladovskaya Pyer Kyuri bilan tanishganida Pyer mashhur fizik edi. Fanga fidokorlik ularni yaqinlashtirdi va ular turmush qurdilar.

Yashash tarzi
-------------

Pyer va Mariya kamatorona yashadilar. Labaratoriya sotib olishga ham yetarli mablag`lari yo`q edi. Ular yarim xaroba yog`och hujrani o`z ilmiy tadqiqotlari uchun moslab oldilar va birgalikda ulkan kashfiyotlar qildilar.

Mariyaning kashfiyoti
---------------------

O'sha yillari fransuz fizigi Antuan Anri Bek - kerel g'alati nurlarni topdi, nurlarni uran tuzi boʻlagi taratardi. Bu nurlarni odam ko'zi ilg'amasdi, lekin uran tuzini qora qog'ozga o'ralgan fotoplastinka ustiga qo'yilsa, foto- plastinka nurlanib qorayib qolardi.

Bunday nurlar faqat urandan emas, boshqa elementlardan ham tarqalishi ma'lum bo'ldi. «Nur» so'zi lotincha- da "radius" ma'nosini bildiradi. Shuning uchun Mariya ko'rinmaydigan nurlar tarqatadigan barcha modda larni radioaktiv moddalar deb atashni taklif qildi.

Nobel mukofoti
--------------

Tahminan 1898-yillarda radiy ni kash qildilar va kichina sof radiy bolagini ham todilar. Radioaktivlikni kash qilganliklari uchun er-otin Kyurilar va Bekkerel Nobel mukofoti bilan taqdirlandilar. Bir necha yillardan so`ng Mariya sof radiy metalini hosil qilib olgani uchun ikkinchi martta Nobel mukofotiga sazovor bo`ldi.

Atom fizikasi kashfiyoti
------------------------

Pyer va Mariya ishlari atom fizikasi ni asosini tashkil etdi. Radioaktivlik hodisasi kashf qilingunga qadar atom bo`linmas deb hisoblanardi. Endilikda ma`lum bo`ldki u ko`p zarralardan iborat ekan.

Manbalar
--------

O`zbekiston Milliy Ensiklopediyasi

1. ↑  „Fanga bo‘ron kabi kirib, ancha-muncha erkaklarning popugini pasaytirib qo‘ygan olima. Mariya Skladovskaya-Kyuri hayoti davomida amal qilgan 10 saboq". *Daryo* (11-oktabr 2021yil). Qaraldi: 3-dekabr 2022-yil.
2. ↑  „Dunyodagi eng kamyob element. 21-dekabr – radiy kashf etilgan kun" (21-dekabr 2020-yil). 2022-yil 3-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 3-dekabr 2022-yil.