recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kirgil azizlar ziyoratgohi (Maqbara, chillaxona, hovuz, choyxonalar, bino-inshootlar, oromgoh)** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti, diqqatga sazovor joy. Obyekt davri: XIX asr. Fargʻona viloyatining Margʻilon shahrida joylashgan. Obyekt manzili: "Nadirmat" MFY, Bobodexqon koʻchasi, 12-uy. Davlat mulki (Fargʻona viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida)
"Vaqf" xayriya jamoat fondiga tekin foydalanish shartnomasi asosida biriktirilgan. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktyabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktyabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktyabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Alliteratsiya** (Tavze) — sheʼrda, jumlada, bandda va qisman nasriy asarlarda ham bir xil undosh larning takrorlanishi. Tovushlar ohangdorligi, asosan bir xil tovushlarning takrorlanishidan hosil boʻlgan ohangdorlik **alliteratsiya** deb yuritiladi.

**Alliteratsiya** (lot. ad ga, da, littera — harf) — qarang Saj. 

  

Misol:                                                                                                                                                                                                                                                            
                        Qaro qoshing, qalam qoshing,   

                        Qayiq qayrilma qoshing, qiz,   

                        Qilur qatlimga qasd, qayrab   

                        Qilich qotil qaroshing, qiz…   

                                                                 *(Erkin Vohidov)*

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Kishnogʻich ota ziyoratgohi (Maqbaralar, binolar)** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti, diqqatga sazovor joy. Obyekt davri: XXI asr. Fargʻona viloyatining Dangʻara tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Katta Amirobod" MFY, Guliston qishlogʻi. Davlat mulki (Fargʻona viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida). Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktyabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktyabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktyabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Nosir Toʻra Sultoniy** (XIX asrning oxiri- Xiva, 1944-yil, Krivoy Rog, Ukraina) – Muhammad Rahimxon II Feruzning saroy shoirlaridan. Shoir, xattot va rassom boʻlgan.

Oilasi
------

Otasi Muhammadyor To’ra Muhammad Rahimxon II ning ikkinchi oʻgʻli. Nosir Toʻraning taxallusi Sultoniy boʻlgan. U Xiva shahrining tashqarisidagi Nurillaboy saroyida tugʻilgan.

Taʼlimi
-------

Nosir Toʻra eski usuldagi maktabni tamomlagan, lekin madrasada taʼlim olmagan. Nosir Toʻra devon tartib bergan boʻlishi mumkin. Yozgan sheʼrlarini bobosi Muhammad Rahimxon Feruzga oʻzi kiritib bergan.  Bobosi unga Yusuf Bayoniy ismli kishini ustoz qilib tayinlagan. 17 yoshidan boshlab ustozi unga sheʼr yozishni mashq qildirgan.

Faoliyati
---------

Muhammad Rahimxon avlodlarini ruslar surgun qilgan paytda barcha devon va sheʼrlari Toshkentga olib ketilgan. Ehtimol Sharqshunoslik institutida oʻz tadqiqotchisini kutib yotgandir. Nosir Toʻra hech qanday davlat ishlarida ishtirok etmagan.

Surgundagi yillar
-----------------

Xorazmni Bolsheviklar bosib olgandan soʻng, 1920 yil 12 iyundan boshlab, boshqa toʻralar qatorida Rossiyaning chet oʻlkalariga 3 yildan 5 yilgacha surgun qilingan. Surgun qilinganlar avval Toshkent undan Samara orqali Moskvada: 2 hafta Ordinck kontslagerida, 10 oyni esa Andraykovck lagerida oʻtkazdilar. Shundan soʻng Ivanovck lagerida boʻldilar. 1922 yil 12 fevralida Sovet hukumati quvgʻindagilarni ozod qildi va oʻz kunlarini oʻzlari koʻrishlariga hukm qildi. Markaziy GPU Yekaterinoslavga joʻnashni „maslahat" berdi. Xivaning soʻngi xoni Said Abdullaxon avlodlariga u yoqda hech qanday ish topilmadi. Oilaning barcha aʼzolari Verxovtsevo shahriga kelib oʻrnashadilar va u yerdagi sovxozda 15 oy ishlaydilar. 1924 yil 15 iyuldan Abdurasul To’radan tashqari Krivoy Rogdagi „Dubovaya Balka" (keyinchalik „Bolshevik deb nom olgan") koniga joʻnatiladi. 1925 yil 30 iyuldan xon avlodlari mahalliy hokimiyat boʻlimlariga va siyosiy boshqarmalariga oʻz vatanlariga qaytishga ruxsat soʻrab iltimosnomalar yozadilar. Ammo Ukraina hukumatining soʻrovi  Sovet Hokimiyati tomonidan nomaʼqul deb topiladi. 1933 yildan koʻchmanchilarga oʻz uylariga qaytish yoki boshqa joyga cheklovsiz oʻrnashib olishga ruxsat beriladi.

 Vafoti
-------

Xorazmning soʻnggi hukmdori  Said Abdullaxon 1933 yil vafot etgandan soʻng, Krivoy Rogda Nosir toʻra va akasi Abdurasul toʻra qoladilar. Nosir Toʻra koʻp marta uylansa-da, hamma xotinlari kambagʻalligidan uni tashlab ketgan. Nosir toʻra  – 1944 yilda yolgʻizlikda vafot etgan.

Manbalar
--------



1. ↑  Bobojon Tarroh -Xodim.*. "Xorazm navozandalari"* (o'zbek). G'afur G'ulom nomidagi adabiyot va san'at nashriyoti. 1994 yil — 96 bet bet. ISBN 5-635-01428-3.
2. ↑  *Aleksey Melnikov.* [www.mytashkent.uz „istoriya"] (rus). Qaraldi: 29-oktyabr 2023-yil.
3. ↑  Muhammad Yusuf Bayoniy*. "Shajarayi Xorazmshohiy"* (o'zbek). G'afur G'ulom nomidagi adabiyot va san'at nashriyoti, 1994 yil — 104 bet bet. ISBN 635-01449-6.
**Koʻktoʻnlik ota ziyoratgohi** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti, diqqatga sazovor joy. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Andijon viloyatining Paxtaobod tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Koʻktunlik aholi punkti, "Qumshaydo" MFY, Koʻktoʻnli ota koʻchasi. Davlat mulki (Andijon viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida). Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktyabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktyabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktyabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Koʻkyoʻtal mozor ziyoratgohi**  — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Diqqatga sazovor joy. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Andijon viloyatining Ulugʻnor tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Oʻzbekiston aholi punkti, "Oʻzbekiston" MFY, Mirzaahmedov massivi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Andijon viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Avaz Oʻtar** – Avaz Polvonniyoz (Oʻtar) oʻgʻli (1884.25.8, Gadikbo'yi- Xiva-1919) – oʻzbek ma’rifatparvar shoiri. Sartarosh, tabib.

Oilasi
------

Xorazmda podshoning sochini oladigan sartaroshga "O'tar" degan amal berilgan. Shoir Avaz O'tarning otasi ana shunday sartarosh edi. U hunarmand oilada tavallud topgan.

Ta'limi
-------

Dastlab maktabda, soʻng Xivadagi Inoqiy madrasasida oʻqidi. Avaz O'tar sartaroshlikni otasidan, tabiblik va folbinlikni Muhammad Yusuf Bayoniyning akasi Yaxshimurodbekdan o'rgangan. 18 yoshlarida shoir sifatida xalq oʻrtasida tanildi.

Faoliyati
---------

Muhammad Rahim Soniy (Feruz) A.Oʻ. iste’dodiga katta e’tibor bergan, uni saroyga taklif qilib Tabibiyni unga ustoz tayin etgan. Ammo, A.Oʻ. saroy hayoti bilan chiqisholmasdi. Muhammad Rahimhonga mish-mishlar yetkazishadi va Avaz O'tarni 200 qamchin urishadi va u yerdan ketadi ota kasbi sartaroshlikka qaytadi. 20-asr boshlarida koʻzga tashlanayotgan milliy uygʻonish, istiqlol gʻoyalari A.Oʻ. ijodiga kuchli ta’sir koʻrsatadi. A.Oʻ. ijodida erkparvarlik, ozodlik, ma’rifatparvarlik gʻoyalari, turmush illatlariga qarshi qaratilgan hajvlar paydo boʻla boshlaydi, bu davrda shoir yuksak insoniy fazilatlarni, chinakam insoniy muhabbatni tarannum etuvchi lirik she’rlar, qit'alar, ruboiylar yozdi. A.Oʻ. ijodida alohida oʻrin tutgan hajviy she’rlar turkumi – "Faloniy" ham shu davr mahsuli. A.Oʻ. "Millat", "Hurriyat"; "Topar erkan, qachon", "Xalq", "Zamon" va boshqa she’rlarida millat taqdiri va kelajagini yangicha talqin etadi. Ayrim she’rlari oʻsha davr vaqtli matbuoti ("Oyina", "Vaqt", "Mulla Nasriddin" va boshqalar)da bosilgan. 2 devoni ("Saodat ul-iqbol", "Devoni Avaz") va qator bayozlarga kiritilgan gʻazallari yetib kelgan. Devonlarining qoʻlyozma nusxalari Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Sharqshunoslik institutida **(inv. № 942, 7102, 3451**) saqlanadi.

Vafoti
------

Muhammad Rahimxon II o'lganidan so'ng uning o'gli Isfandiyorxon uni chaqirtiradi. 50 darra urishadi. Avazni sog'lig'i bo'lmay 35 yoshida vafot etadi. Respublikada maktablar, koʻcha va xiyobonlarga A.Oʻ. nomi berilgan. Xivada uy-muzeyi tashkil etilgan, haykali oʻrnatilgan. U haqda badiiy asarlar yaratilgan (E. Samandar "Erk sadosi" dostoni, A. Bobojon "Fazal fojiasi" dramasi, S. Siyoev "Bir chora zamon istab" qissasi va boshqalar). As: Tanlangan asarlar, T. 1956; De-von, T. 1976; Saylanma, T. 1984.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mavlono Zohid ziyoratgohi**  — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Diqqatga sazovor joy. Obyekt davri: XVIII asr. Surxondaryo viloyatining Oltinsoy tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Katta Vahshivor" MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Surxondaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida
"Vaqf" xayriya jamoat fondiga tekin foydalanish shartnomasi asosida biriktirilgan. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Muhammad Jalil Podshohpirim ziyoratgohi (Maqbara, bino-inshootlar, darvozaxona)** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Diqqatga sazovor joy. Obyekt davri: XVI asr. Fargʻona viloyatining Buvayda tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Begabod" MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Fargʻona viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida
"Vaqf" xayriya jamoat fondiga tekin foydalanish shartnomasi asosida biriktirilgan. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Maiwand tumani**  Afgʻonistonning Qandahor viloyatining gʻarbiy qismida joylashgan. Gʻarbda Hilmand viloyati, shimolda Gʻoʻrak tumani, shimoli-sharqda Xakrez, sharqda Jari va janubda Panjvayi tumanlari bilan chegaradosh. Aholisi 51900 nafar (2006). Tuman markazi — Hutal, tumanning markaziy qismida joylashgan. 1-magistral tuman markazidan oʻtadi va Afgʻoniston janubidagi ikkita yirik shahar Qandahor va Lashkargʻoni bogʻlaydi.

Mayvand jangi
-------------

 1878-yilgi Britaniya harbiy amaliyoti paytida Mayvandning tasviri
Mayvand jangi 1880-yil 27-iyulda Ikkinchi Angliya-Afgʻon urushi paytida Mayvand qishlogʻida boʻlib oʻtgan. Bugungi kunga qadar inglizlar tomonidan kichik bir qal’a saqlanib qolgan.

Barqaror erkinlik operatsiyasi
------------------------------

Jabrlanganlardan biri "Human Terrain System "guruhi aʼzosi Paula Loyd boʻlib, u 2008-yil 4-noyabrda yonuvchi suyuqlik bilan boyitilgan va oʻt qoʻyilgan, keyinroq 2009-yil 7-yanvarda Bruk armiyasi tibbiyot markazida vafot etgan

* Mayvand tumanidagi qotilliklar

Maʼlumotnomalar
---------------

1. ↑  Robinson, Linda*. One hundred victories special ops and the future of American warfare*, First, New York: PublicAffairs, 2013. ISBN 9781610391504. 13-fevral 2015-yilda qaraldi.
2. ↑  *Shukla.* „Battlefield Update: Task Force Dreadnaught in Maiwand District, Kandahar". *Understandingwar.org*.  Institute for the Study of War. 14-fevral 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-fevral 2015-yil.
3. ↑  *Simonsen.* „PRT Assesses Progress in Maiwand District". *RS News*.  NATO. 15-fevral 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-fevral 2015-yil.
4. ↑  *Stewart.* „Maiwand district officials capitalize on security, governance gains during "Maiwand Media Day"". *DVIDSHub*.  DVIDS. Qaraldi: 13-fevral 2015-yil.
**Mulla toʻychi ziyoratgohi** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti, diqqatga sazovor joy. Obyekt davri: XVIII—XIX asrlar. Andijon viloyatining Marhamat tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Qorabogʻish shaharchasi, "Yoʻlamatol" MFY. Davlat mulki (Andijon viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida). Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktyabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktyabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktyabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
1904 yilgi rasmda Osiyoning turli xalqlari
**Irqlar** — Homo Sapiens turi ichidagi sistematik guruhlar. Har bir irq oʻziga xos irsiy belgilar, masalan, koʻz, soch va teri rangi, yuz va bosh qutisi shakliga binoan boshqa irqlardan farq qiladi. Hozirda odamlar 4 ta: negroid, avstraloid, yevropeoid, mongoloid yirik irqlarga boʻlinadi. Har bir irq ichida yana kichikroq, yaʼni kenja irq boʻladi. Masalan, ekvatorial irq negr, negrill, bushmen, avstraliya va b. irklarga; yevropoid irq esa atlantika-boltiq, Hind-Oʻrta dengizi, oʻrta yevropa va boshqalarga; mongoloid irq shim. osiyo, arktika, jan. osiyo va b. ga ajraladi.

Irqlar paleolitning soʻnggi davrlarida bundan 40—30 ming yil avval odam Yer yuzini egallashi bilan shakllana boshladi. Oʻsha davrda koʻpchilik irqiy belgilar moslanish xususiyatiga ega boʻlganligidan muayyan muhit sharoitida tabiiy tanlanish tufayli mustahkamlanib borgan. Masalan, ekvatorial irqda terining qora rangi ultrabinafsha nurlar taʼsiridan himoyalovchi, burun katagining keng boʻlishi nam tropik iqlim sharoitida suv bugʻlanishini kuchaytiruvchi, tananing uzun boʻlishi tana yuzasini tana hajmiga nisbatan kengaytirish orqali termoregulyasiyani amalga oshiruvchi vosita sifatida vujudga kelgan.

Barcha irqlar Homo Sapiensga xos boʻlgan umumiy xususiyatlarga ega: ularning barchasi biologik va psixik jihatdan teng boʻlib, evolutsion rivojlanishning bir xil pogʻonasida turadi. Barcha irqlar madaniyat va sivilizatsiya eng yuqori darajada rivojlanishida bir xil imkoniyatga ega. Hoz. zamon fani mavjud irqlar bir xil qobiliyatga ega emasligi, ular evolyusiyaning turli bosqichlarida turganligi toʻgʻrisidagi irqchilik gʻoyalarini inkor etadi. Odam irqni "millat", "til guruxi" tushunchalari bilan aralashtirib yubormaslik lo-zim. Bitta millat tarkibida har xil irqlar va, aksincha, bitta irqning oʻzi turli millatlar tarkibiga kirishi mumkin.

Adabiyot
--------

* Nesturx M. F. Chelovecheskiye rasi, M. 1965; Alekseyev V. P. Geograficheskiye ochagi formirovaniya chelovecheskix ras, M. 1985; Problemi evolyusionnoy morfologii cheloveka i yego ras, M. 1986.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Susaki shahar hokimiyati
 Susaki shahri markazining havodan koʻrinishi
 Yokonami-Kuroshio qirgʻogʻi
**Susaki** (yaponcha: *須崎市* *Susaki-shi*?) – Yaponiyaning Kochi prefekturasida joylashgan shahar.

Geografiyasi
------------

Susaki markaziy Kōchi prefekturasida joylashgan boʻlib, janubda Tinch okeanining Tosa koʻrfaziga shimolda togʻlarga chegaradosh. Shahar hududining katta qismi oʻrmonlardan iborat.

### Qoʻshni munitsipalitetlar

Kōchi prefekturasi

* Tosa
* Nakatosa
* Sakava
* Tsuno

### Iqlimi

Susaki nam subtropik iqlimga ega (Köppen iqlim tasnifi *Cfa*). Yozi nam issiq, qishi salqin. Yil davomida, ayniqsa iyun va iyul oylarida sezilarli darajada yogʻingarchilik boʻladi.

### Demografiyasi

2020-yilda Susaki aholisi 20,590 kishini tashkil qiladi. Susaki 1920-yildan beri aholini roʻyxatga olish ishlarini olib bormoqda.

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1920 | 24 557 | —     |
| 1925 | 25 347 | +3.2% |
| 1930 | 25 898 | +2.2% |
| 1935 | 25 998 | +0.4% |
| 1940 | 25 786 | −0.8% |
| 1945 | 33 412 | +29.6% |
| 1950 | 34 113 | +2.1% |
| 1955 | 34 192 | +0.2% |
| 1960 | 32 976 | −3.6% |
| 1965 | 32 020 | −2.9% |
| 1970 | 31 050 | −3.0% |
| 1975 | 31 019 | −0.1% |
| 1980 | 31 852 | +2.7% |
| 1985 | 31 378 | −1.5% |
| 1990 | 30 295 | −3.5% |
| 1995 | 28 742 | −5.1% |
| 2000 | 27 569 | −4.1% |
| 2005 | 26 039 | −5.5% |
| 2010 | 24 714 | −5.1% |
| 2015 | 22 606 | −8.5% |
| 2020 | 20 590 | −8.9% |

Tarixi
------

Barcha Kōchi prefekturasida boʻlgani kabi, Susaki hududi ham qadimgi Tosa provinsiyasining bir qismi edi..Meiji restavratsiyasidan soʻng, 1889-yil 1-oktyabrda zamonaviy munitsipalitetlar tizimini yaratish bilan Kōchi Takaoka tumanida Susaki shahri tashkil etilgan. 1954-yil 1-oktyabrda u shahar maqomiga koʻtarilgan.

Hukumati
--------

Susaki toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 15 aʼzodan iborat bir palatali mer-kengash boshqaruv shakliga ega.

Iqtisodiyoti
------------

Iqtisodiyotning asosiy tarmogʻi qishloq xoʻjaligi, baliq yetishtirish, koʻmir va sement ishlab chiqarish boʻlib hisoblanadi.

Taʼlim tizimi
-------------

Susakida 8 ta davlat boshlangʻich maktabi va shahar hukumati tomonidan boshqariladigan 5 ta davlat oʻrta maktabi va Kōchi prefekturasi taʼlim boshqarmasi tomonidan boshqariladigan 1 ta davlat oʻrta maktabi mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  „Susaki city official statistics" (ja).
2. ↑  „Nothing Hotter than an … otter?". *Hyper Japan Festival*.
**Xoking indeksi** (**XI**) kitobxonlarning qiziqishi soʻnib, oʻqishni toʻxtatishdan oldin kitobni oʻrtacha qanchalik uzoq oʻqishlari haqidagi soxta matematik oʻlchovdir. Birlikni amerikalik matematik **Jordan Ellenberg** oʻylab topgan boʻlib, birinchi marta uni **2014-yilda** *Wall Street Journal* blogida yozib oʻtgan. Indeks ingliz fizigi *Stiven Xoking* sharafiga nomlangan boʻlib, Ellenberg uning *„Barcha davrlarning eng oʻqilmagan kitobi"* deb topilgan *„A Brief History of Time"* risolasidan ilhomlangan.

Hisoblash
---------

Ellenbergning indeksni hisoblash usuli Amazon Kindle oʻquvchilari tomonidan har bir sarlavhada belgilangan beshta eng koʻp taʼkidlangan *„mashhur diqqatga sazovor joylar"* ga asoslanadi. Asar davomida diqqatga sazovor joylarning keng tarqalishi koʻpchilik oʻquvchilar kitobni toʻliq oʻqib chiqishlarini anglatadi, natijada indeks yuqori boʻladi. Agar diqqatga sazovor joylarning tarqalishi faqat kitobning boshida sodir boʻlsa, demak, bu kitobni kamroq odamlar toʻliq oʻqigan boʻladi va bu indeksda past ball oladi. Indeks yaratilganda, *„mashhur diqqatga sazovor joylar"* hamma uchun mavjud boʻlganligi sababli bu maʼlumotlarga kirish osonroq edi. Ammo, shundan beri bu maʼlumot faqatgina Kindleʼda kitoblarni sotib olgan odamlargagina mavjud boʻlib kelmoqda.

Xoking indeksi reytingi
-----------------------

Ellenberg indeksni birinchi marta qoʻllaganida, u quyidagi kitoblarni misol sifatida ishlatgan.

| Kitob nomi | Muallif | Xoking indeksi |
| --- | --- | --- |
| *Qiyin tanlovlar* | Hillari Klinton | 1,9% |
| *Yigirma birinchi asrdagi kapital* | Tomas Piketti | 2,4% |
| *Cheksiz hazil* | Devid Foster Uolles | 6,4% |
| *Vaqtning qisqacha tarixi* | Stiven Xoking | 6,6% |
| *Tez va sekin fikrlash* | Daniel Kahneman | 6,8% |
| Sabr qil | Sheril Sandberg | 12,3% |
| *Flash Boys* | Maykl Lyuis | 21,7% |
| *Kulrangning ellik soyasi* | EL Jeyms | 25,9% |
| *Buyuk Getsbi* | F. Skott Fitsjerald | 28,3% |
| *Olovni olish* | Suzanna Kollinz | 43,4% |
| Saʼva | Donna Tartt | 98,5% |

Manbalar
--------

1. ↑  *Sorokanich.* „The Books Everyone Starts and No One Finishes, According to Amazon".  Gizmodo (6-iyul 2014-yil). Qaraldi: 1-yanvar 2020-yil.
2. ↑  *Ellenberg, Jordan*. „The Summer's Most Unread Book Is…". The Wall Street Journal (3-iyul 2014-yil). Qaraldi: 1-yanvar 2020-yil.
3. ↑  *Dearden, Lizzie*. „The books many start but few finish: Top 'unread' bestsellers revealed". The Independent (8-iyul 2014-yil). Qaraldi: 1-yanvar 2020-yil.
4. ↑  „Top ten most famous books we never finish". Daily Telegraph. Qaraldi: 1-yanvar 2020-yil.
**Ozarbayjon Respublikasining Konstitutsiyasi** (ozarbayjoncha: *Azerbaycan Cumhuriyeti Anayasası*) — Ozarbayjon Respublikasining asosiy qonuni, oliy yuridik kuchga ega boʻlgan siyosiy-huquqiy hujjat. Yangi konstitutsiya 1995-yil 12-noyabrda referendum yoʻli bilan qabul qilingan va 27-noyabrda kuchga kirgan.

Tarixi
------

Ozarbayjonning birinchi Konstitutsiyasi (Ozarbayjon SSR) 1921-yil 19-mayda I Butun Ozarbayjon Sovetlari Kongressida qabul qilindi. 1921-yil Konstitutsiyasi shahar va qishloq proletariatining diktaturasini mustahkamladi. RSFSR Konstitutsiyasining namunasi asosida tuzilgan ushbu konstitutsiya ishchilar sinfining davlat boshqaruvidagi yetakchi rolini taʼminladi. Ozarbayjon Konstitutsiyasining yangi tahriri 1925-yil 14-martda IV Umumittifoq Sovetlarining qurultoyida qabul qilindi.

1937-yil 10-martda boʻlib oʻtgan IX Butunjahon Ozarbayjon Sovetlari Kongressi, Ozarbayjon SSR yangi Konstitutsiyasi loyihasini muhokama qildilar va 14-martda respublikaning yangi konstitutsiyasini tasdiqladilar. Yangi konstitutsiya respublikaning milliy, iqtisodiy, siyosiy va tarixiy xususiyatlarini aks ettirdi. 1978-yil 21-aprelda toʻqqizinchi chaqiriq Ozarbayjon SSR Oliy Kengashining navbatdan tashqari VII sessiyasi Ozarbayjon SSRning soʻnggi Konstitutsiyasini qabul qildi.

Ozarbayjon mustaqillikka erishgach, yangi Konstitutsiya tayyorlash zarurati paydo boʻldi. 1995-yil 12-noyabrda boʻlib oʻtgan umumxalq referendumi bilan mustaqil Ozarbayjonning birinchi Konstitutsiyasi qabul qilindi.

2002-yil 24-avgustda umumxalq ovozi bilan (referendum) Ozarbayjon Konstitutsiyasiga birinchi tuzatish kiritildi.

2009-yil 18-martda referendumda Konstitutsiyaning 29-moddasiga oʻzgartishlar qabul qilindi.

2016-yil 26-sentabrda 2009-yil Konstitutsiyasiga tuzatishlar ommaviy ovoz berish orqali qabul qilindi. Shunday qilib, Ozarbayjonda mamlakat Vitse-prezidenti lavozimi oʻrnatildi, prezidentlik muddati 5 yildan 7 yilgacha uzaytirildi, Prezident shuningdek, Milliy Majlisni tarqatib yuborish huquqiga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  „История Конституции Азербайджана. Материалы, подготовленные Президентской библиотекой Управления делами Президента Азербайджанской Республики" (ru). Qaraldi: 27-aprel 2017-yil.
2. 1 2  „В Азербайджане отмечается День Конституции" (ru). «Новости-Азербайджан» (12/ 11/ 2009). 11-mart 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-noyabr 2010-yil.
3. ↑  *Хрестоматия по истории отечественного государства и права: форма государственного единства в отечественной истории XX века*. Юрайт, Высшее образование, 2009 — 93-94 bet.
4. 1 2  „История Азербайджана" (ru). Академия наук Азербайджанской ССР (1963). 25-fevral 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-noyabr 2010-yil.
5. ↑  No 722, 22 июня 2002 - Законодательство Азербайджанской Республики
6. ↑  Все дополнения и изменения к 29 статьям Конституции Азербайджана были поддержаны избирателями — предварительные результаты ЦИК
7. ↑  Акт референдума Азербайджанской Республики «О внесении дополнений и изменений в Конституцию Азербайджанской Республики»
**Sulaymon qal’a** (yoki *Hazorasp qalʼasi*, *Hazorasp shahri qalʼa devori*) — Oʻzbekiston Respublikasining Xorazm viloyati Hazorasp tumanidagi eng qadimiy qal’alardan biri. Miloddan avvalgi IV–II asrlarga oid boʻlgan qalʼa bugungi kunda „Sulaymon qalʼa" mahallasida joylashgan.

Sulaymon qalʼa Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktyabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan. Hozirda Xorazm viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida davlat mulki hisoblanadi.

Tarixi
------

Qalʼa Hazorasp tumanida joylashgan boʻlib, milodiy V asrda yashab hukmronlik qilgan shaxsning qarorgohi boʻlganligi ham aytiladi. Qal’a devorlari hozirgi kungacha saqlanib qolgan boʻlib, uning xavfsizligini taʼminlash maqsadida qalʼa devorlarining osti koʻl bilan oʻrab olingan. Mahalliy xalq bu koʻlga „Oydin koʻli" deb nom bergan. Koʻlning oʻziga xos jihati uning doimiy ravishda chuchuk suv bilan taʼminlanib turilganidadir. Tarixiy manbalarga keltirilishicha, bir vaqtlar koʻl ostida yer osti yoʻli mavjud boʻlgan. Qal’aning eng yuqori qismida joylashgan tepalikdan astronomik kuzatuvlar olib borish maqsadida foydalanilgan.

„Tarixi Jahongoʻsha" asarining muallifi boʻlgan Juvayniy: „Gʻaznaviylar davlati hukmdori Sulton Mahmud oʻzining Xorazmga qilgan uchinchi yurishi vaqtida mustahkam Hazorasp qalʼasini ikki oylik ogʻir qamaldan keyingina boʻysundirgan",— deb yozadi.

### Qaysi davrga oidligi va nomlanishi bilan bogʻliq bahslar

Olimlar tomonidan olib borilgan arxeologik tadqiqotlarning birortasida qalʼaning yoshi boʻyicha aniq xulosaga kelinishi uchun asos boʻla oladigan dalil yoʻq. Shunday boʻlsa-da, zardushtiylik dinining ilk muqaddas olovi boʻlgan „Aturaspend" yoqilgan qalʼaning taxminiy yoshi ― 3000 yilga yaqin degan qarashlar mavjud. Hazorasp qalʼasining qurilishi borasida bir qator afsona va rivoyatlar ham bizgacha yetib kelgan boʻlib, ulardan biriga koʻra qalʼaning dastlabki tarixi yahudiylar davlatining toʻrtinchi hukmdori ― Solomon (Sulaymon) nomi bilan aloqador.

Manbalar
--------

1. ↑  „Тарихий, бадиий ёки ўзга маданий қимматлилиги туфайли гаров ва ипотека қўлланилиши мумкин бўлмаган объектлар рўйхати (ЎзР ВМ 05.12.2014 й. 335-сон қарорига илова) | Majburiyatlar va shartnomalar toʻgʻrisidagi umumiy qoidalar | Oʻz kuchini yoʻqotgan hujjatlar | Fuqarolik va oila qonunchiligi | OʻzR KonunchiligiMaʼlumotlar tizimi „Tarixiy, badiiy yoki oʻzga madaniy qimmatliligi tufayli garov va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obʼektlar roʻyxati (OʻzR VM 05.12.2014 y. 335-son qaroriga ilova)" | NRM.uz". *nrm.uz*. Qaraldi: 26-oktyabr 2023-yil.
2. ↑  „MODDIY MADANIY MEROSNING KO‘CHMAS MULK OBYEKTLARI MILLIY RO‘YXATINI TASDIQLASH TO‘G‘RISIDA". 13-oktyabr 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-oktyabr 2023-yil.
3. ↑  „Xorazmga borish uchun 10 sabab". *xorazmiy.uz*. Qaraldi: 26-oktyabr 2023-yil.
4. ↑  „Ҳазорасп ― Хоразмнинг жанубий қалқони". *xorazmiy.uz*. Qaraldi: 26-oktyabr 2023-yil.
Ikkilik logarifm grafigilogarifim a asosga koʻra b yani aning darajasini b ifodalaydi

Umumiy ma'lumot
---------------

**Logarifm** (qadimgi yunoncha,  λόγος (logos) — munosabat va ἀριθμός (a.rious)— son) — musbat sonlar toʻplamida aniqlanadigan funksiya. ''*b'' sonning "a" asosga koʻra logarifmi* deb, "b" sonni topish uchun "a" asosni ko’tarish kerak boʻlgan daraja ko’rsatkichiga aytiladi. **log a b** ko’rinishida belgilanadi va "b ning a asosga logarifmi" deb o’qiladi. Ta’rifdan kelib chiqadiki, *x = logab* ni topish *ax = b* tenglamani yechishga tengdir. Masalan, log28 = 3. Chunki, 23 = 8.

Logarifmik funksiya y=logax bo’lib, bu yerda *a>0 va a~~=~~b*. Funksiyaning aniqlanish sohasidagi barcha sonlar musbatdir. 

*D(y) = ( 0; +♾).*

Logarifmlarni hisoblash **logarifmologiya** deyiladi. a,b qiymatlar ko’p hollarda haqiqiy bo’ladi, lekin kompleks logorifmlar ham mavjud.

Logarifmlar o'ziga xos xususiyatlarga ega bo'lib, ular vaqt talab qiladigan hisob-kitoblarni sezilarli darajada soddalashtirish uchun keng qo'llaniladi. "Logarifmlar olamiga" o'tishda Sonlarni koʻpaytirish amali qoʻshish bilan almashtiriladi, ayirish amali bilan esa boʻlish bajariladi va darajaga ko'tarilish va ildiz chiqarish mos ravishda darajaga ko'paytirish va bo'linishga aylanadi. Laplas logarifmlarning ixtiro qilinishi haqida "Logarifmlar matematikning mehnatini qisqartirib, uning hayotini ikki baravar oshirdi", degan.

Logarifmlarning ta'rifi va ularning qiymatlari jadvali (trigonometrik funksiyalar uchun) birinchi marta 1614 yilda Shotlandiya matematigi Jon Nepier tomonidan nashr qilingan. Boshqa matematiklar tomonidan kengaytirilgan va takomillashtirilgan. Logarifmik jadvallar tuzilib, logarifmik lineykalardan foydalanilgan. Logarifmik jadvallar elektron hisob mashinalari va Kompyuterlar paydo bo'lgunga qadar uch asrdan ko'proq vaqt davomida ilmiy va muhandislik hisob-kitoblari uchun keng qo'llanilgan.

Foydalanilishi
--------------

Logarifmlar inson faoliyatining boshqa ko'plab sohalarida ham ajralmas hisoblanadi: differensial tenglamalarni echish, miqdorlar qiymatlarini tasniflash (masalan, tovush chastotasi va intensivligi), turli bog'liqliklarni taxmin qilish, axborot nazariyasi, ehtimollar nazariyasi va hokazo. Bu funksiya elementar sonni bildiradi, u ko'rsatkichli funksiyaga nisbatan teskari. Eng ko'p ishlatiladigan lagarifm turi bu haqiqiy logarifmlardir.

2 (ikkilik),

*e* (natural) va

10 (o'nlik logarifm)  

Qo'shish, ko'paytirish va darajaga ko'tarish uchta eng asosiy arifmetik amallardir. Qo'shishning teskarisi ayirish, ko'paytirishning teskarisi bo'linishdir. Xuddi shunday, logarifm ko'rsatkichning teskari amalidir. Ko'rsatkichlar - b sonining asosi ma'lum darajali y darajaga ko'tarilib, x qiymatini berish; bu belgilanadi.

Manbalar
--------

A. Abduhamidov — Algebra va analiz asoslari

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Ueyn Va Kvay Au** (1972 yilda tugʻilgan) - amerikalik tadqiqotchi va Vashington Botel universitetining Ta‘lim tadqiqotlari maktabi professori. 2022-yil 1-avgustdan 2024-yil 20-iyungacha Ta‘lim fanlari maktabining vaqtinchalik dekani bo‘lib ishlaydi. Uning tadqiqotlari tanqidiy nazariya va ta'limda ijtimoiy adolatni qo‘llashga qaratilgan.

Ish faoliyati
-------------

Uning onasi oq tanli, otasi esa xitoylik bo'lgan.Vashingtonning Sietl shahridagi Garfild o'rta maktabini tamomlagan. Undan keyin Olimpiyadagi Evergreen Davlat kollejida o‘qidi, u erdan 1994-yilda bakalavr darajasini, 1996-yilda magistr darajasini oldi. Ikkalasida ham o'qituvchilik sohasida o‘qigan. 2007-yilda Viskonsin-Madison universitetidan fan nomzodi ilmiy darajasini oldi. U 2010-yilda Fullerton shtatidagi Kaliforniya shtat universitetida uch yil dars berganidan keyin Vashington Bothell universiteti (UWB) fakultetiga qo‘shildi. 2018-yildan 2020-yilgacha u UWBda xilma-xillik va tenglik bo'yicha muvaqqat dekani bo‘lgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Wayne Au, Ph.D." (en-US). *University of Washington Bothell*. Qaraldi: 30-avgust 2022-yil.
2. ↑  „Wayne Au named interim dean of UW Bothell's School of Educational Studies" (en-US). *University of Washington Bothell* (24-iyun 2022-yil). Qaraldi: 30-avgust 2022-yil.
3. ↑  *Reeve-Parker.* „Fight the power: Meet social justice activist Wayne Au" (en-US). *The Whole U* (16-avgust 2022-yil). Qaraldi: 30-avgust 2022-yil.
4. ↑  *Shea.* „Teaching to Change the World" (en-US). *The Evergreen Magazine* (2014). Qaraldi: 30-avgust 2022-yil.

Tashqi havolalar
----------------

* Fakultet sahifasi
* Wayne Au nashrlari
**Munosabat** (falsafada) — muayyan tizimdagi elementlarning joylanish xarakteri va ularning oʻzaro bogʻliqligini ifodalovchi falsafiy tushuncha; biror narsa yoki hodisaga nisbatan shaxs mavqeyining ifodasi; turli obyektlarni yoki biror obyektning turli tomonlarini fikran taqqoslash.

M.lar tegishli elementlardan turli darajadagi murakkab tizimlarni keltirib chiqaradi. Masalan, har qanday qonun narsalar, hodisalar oʻrtasidagi muhim M. hisoblanadi va aksincha, ayni bir narsa boshqa narsalar bilan turli M.da boʻlishi mumkin. Bu esa u yoki bu narsaning koʻp xossaga ega ekanligini bildiradi. Har qanday narsani uni tashkil etuvchi elementlarning oʻzaro nisbati deb qarash mumkin. Bu nisbatning oʻzgarishi bilan narsalar ham oʻzgaradi. Jamiyatda kishilarning faoliyati jarayonida yuzaga kelgan oʻzaro M.lar ijtimoiy M.lar sanaladi.

Mantiqda M. tabiiy tillardagi birdan ortiq egasi (yoxud bir ega yoki bir necha toʻldiruvchisi) boʻlgan gaplar kesimi bilan ifoda qilinadi. Gap egalari (ega va toʻldiruvchilar)ning soniga qarab binar (2 oʻrinli, 2 boʻlakli), ternar (3 oʻrinli, 3 boʻlakli) va umuman, p—ar (p — oʻrinli, p — boʻlakli) M.lar boʻladi. Bu turdagi M.larni munosabatlar mantiqi oʻrganadi. Matematik mantiqning formallashtirilgan tillarida M. tushunchasi oʻrnida predikat tushunchasi qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yuriy Grigoryevich Voylov** (1945-yil 6-iyun, Toshkent, OʻzSSR, SSSR – 2006-yil 13-may) sovet va ukrainalik olim, muhandis, texnika fanlari doktori (2000), professor (2003), SSSR Vazirlar Kengashi mukofoti laureati, Ukrainada xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (2003), Ukraina Texnologiyalar akademiyasining akademigi, Taʼlim vazirligi ilmiy ekspertlar kengashi raisining oʻrinbosari va Ukraina fani, maxfiylik va axborotni himoya qilish masalalari bo'yicha davlat eksperti.

Tarjimai holi
-------------

Yuriy Voylov 1945-yil 6-iyunda Oʻzbekistonning Toshkent shahrida harbiy xizmatchi oilasida tavallud topgan.

Yuriy 1963-yilda Lugansk viloyati Shastya shahridagi o'rta maktabni tugatdi. So'ngra Lugansk mashinasozlik institutiga yarimo'tkazgich va elektr vakum muhandisligi mutaxassisligi bo'yicha o'qishga kirdi. Birinchi kursni imtiyozli diplom bilan tugatgandan so'ng, Yuriy Voylov Kiyev politexnika institutining "Avtomatlashtirish va masofadan boshqarish" mutaxassisligiga o'tkazdi.

1968-yilda Kiyevda o'qishni imtiyozli diplom bilan tugatib, Lugansk muhandislik institutiga qaytib keldi va u yerda aspiranturaga o'qishga kirdi.

Yuriy Voylov 1969-yildan beri akademik Vladimir Barmin boshchiligida maqsadli davlat kosmik dasturini ishlab chiqish bo'yicha ilmiy faoliyat bilan shug'ullanadi.

Manbalar
--------
Makedon koʻprigi — Surxondaryo viloyati Qumqoʻrgʻon tumanida joylashgan tarixiy koʻprik. XVI asrda Abdullaxon II davrida bunyod etilgan.
Yo‘lovchi, transport va suv o‘tishi uchun mo‘ljallangan bu inshoot o‘tmishdagi ajdodlar meʼmorchilik sanʼatining noyob durdonasi sifatida nafaqat mahalliy, balki xorijlik sayyohlarda ham katta qiziqish uyg‘otib keladi. Keng va baland ko‘prik pishiq g‘ishtdan yuksak mahorat va did bilan barpo etilgan.

Tarixi
------

Tarixiy manbalarda qayd etilishicha, Iskandar (Aleksandr Makedonskiy) eramizdan avvalgi 327-yilda Termiz shahrini bosib oladi va unga Aleksandriya nomini beradi. Xullas, yodgorlikning qisqacha tarixi bitilgan lavhaga yozib qo‘yilganidek, uni Aleksandr Makedonskiy nomi bilan atasalar-da, lekin ko‘prikning Iskandar Zulqarnaynga hech qanday aloqasi yo‘q. Aniqrog‘i, noyob va mustahkam ushbu inshoot XVI asrda Abdullaxon II davrida barpo etilgan. Katta suv oqimiga ega bo‘lgan Bandixonsoyda qad rostlagan bu inshoot bir paytlar qo‘shni davlatlar bilan savdo-sotiq aloqalarini keng yo‘lga qo‘yishda muhim ahamiyat kasb etgan. Uni bunyod etishda pishgan g‘isht, alebastr, ohak, qum kabi qurilish materiallaridan foydalanilgan.
Ushbu koʻprik qurilishida 26x26x45 sm oʻlchamdagi pishgan gʻishtlardan foydalanilgan. G"ishtlar oʻziga xos sharqona usulda sinch usulda terilgan boʻlib, bu koʻprikning asrlar davomida korroziyaga chidamli boʻlishiga sabab boʻlgan. Uzoq yillar davomida qarovsiz qolgan tarixiy yodgorlik bugungi kunda qayta rekonstruksiya qilingan boʻlib, atrofida obodonlashtirish ishlari amalga oshirilgan.

Fayl:Koprik.jpgEski holati

Manbalar
--------

1. ↑  „Surxondaryoning Qumqo‘rg‘onidagi Makedon ko‘prigini Iskandar Zulqarnayn qurdirganmi?".  Daryo.uz (5-fevral 2018-yil). 22-may 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-may 2022-yil.

Havolalar
---------

* Makedon koʻprigi haqida Daryo.uz maqolasi **Lua xatosi in package.lua at line 80: module 'Module:Webarchive/data' not found.**
**Xojixon Boltayev uy-muzeyi** – Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. 2003-yilda qurilgan. Bino Xorazm viloyatining Xonqa tumani markazida joylashgan. Bino davlat mulki hisoblanib, Xorazm viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida boshqariladi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2014-yil 5-dekabrdagi 335-sonli "Tarixiy, baadiy yoki oʻzga madaniy qimmatligi tufayli garov va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obyektlar roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisidagi qaroriga muvofiq Xojixon Boltayev uy-muzeyi garov va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obyektlar sirasiga kiritildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Tarixiy, baadiy yoki oʻzga madaniy qimmatligi tufayli garov va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obyektlar roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 5-dekabrdagi 335-sonli qarori". 25-iyun 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2023-yil 19-oktabr.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vyetnamlik qahramon ona unvoni** (vyetnamcha: *Bà mẹ Việt Nam anh hùng* unvoni) milliy ozodlik, milliy qurilish va mudofaa, xalqaro majburiyatlarni bajarish yoʻlida koʻp hissa va fidoyilik koʻrsatgan onalar uchun beriladigan yoki vafotidan keyin beriladigan Vyetnam fahriy unvonidir.

U Vyetnam Sotsialistik Respublikasi Milliy Assambleyasining Doimiy qoʻmitasireglamentiga muvofiq berilgan.

Mezon
-----

Quyidagi mezonlardan biriga yoki bir nechtasiga mos keladigan ona **Vyetnamlik Qahramon ona** unvonini olish yoki vafotidan keyin berish huquqiga ega boʻlishgan.

1. Ikki yoki undan ortiq farzandi shahid boʻlgan (vatan uchun jangda halok boʻlgan askarlar)
2. Ikki farzandi bor, ulardan biri shahid, ikkinchisi mehnat qobiliyatini 81% yoʻqotgan yarador faxriy.
3. Yagona farzandi bor shahid
4. Farzandi shahid va er yoki onaning oʻzi shahid boʻlsin
5. Farzandlari shahid boʻlsin va onalar oʻzlari mehnat qobiliyatini 81% yoʻqotgan yarador faxriylar.

Biologik va asrab olingan bolalar, agar onalari qonuniy vasiy boʻlsalar hisobga olingan.

Foyda
-----

Unvonlarga sazovor boʻlganlar gina shuningdek sertifikat, koʻkrak nishoni va hukumat tomonidan toʻlanadigan taqdirlash marosimi (yoki vafotidan keyin taqdirlanadigan, boʻlsa, dafn marosimidan keyn) ham mavjud boʻlgan.

 Vetnamlik qahramon ona guvohnomasi shabloni

Yana qarang
-----------

* Vetnam mukofotlari va bezaklari

Manbalar
--------

1. ↑  „Cổng thông tin điện tử Bộ Tư pháp".
2. ↑  „Legal Order No. 05/2012/UBTVQH13: To amend and supplement a number of articles of the Legal Order stipulating the title of State honor "Vietnamese Heroic Mother". *Online Portal of the Government of the Socialist Republic of Vietnam* (11-noyabr 2012-yil). Qaraldi: 7-mart 2020-yil.
**Zuhra Qoraboyevna Ismoilova** (1961-yil 20-aprel, Sirdaryo tumani, Sirdaryo viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olima, pedagogika fanlari doktori (2007), professor.

Biografiyasi
------------

Zuhra Ismoilova 1961-yil 20-aprel Sirdaryo viloyati, Sirdaryo tumanida tugʻilgan. 1984-yilda Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muhandislari institutining muhandis-pedagog mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. 1985—2020-yillarda Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muhandislari institutida laborant, assistent, katta o‘qituvchi, dotsent, professor, kafedra mudiri, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari bo‘yicha prorektor lavozimida ishlagan. 2020-yildan „Toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti" Milliy tadqiqot universitetining „Professional ta’lim va jismoniy madaniyat" kafedrasi mudiri. „Ma’rifat" targ‘ibotchilar jamiyati aʼzosi.

### Ilmiy faoliyati

Zuhra Ismoilova 2000-yil „Texnika oliy ta’lim muassasalarida talabalarning kasbiy malakalarini shakllantirish" mavzusida nomzodlik, 2007-yilda „Ma’naviy-axloqiy tarbiyaning nazariy va eksperimental metodik asoslari: (Milliy istiqlol g‘oyasi: asosiy tushuncha va tamoyillar asosida)" mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qiligan. 5 ta darslik, 12 ta o‘quv qo‘llanma, 5 ta monografiya, 50 ga yaqin uslubiy ishlanma va risolalar, 300 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi.

Mukofotlari
-----------

* „Oʻzbekiston mustaqilligiga 25 yil" esdalik nishoni (2016);
* „Moʻtabar ayol" koʻkrak nishoni (2020);
* „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligining 30 yilligi" esdalik nishoni (2021);
* „Oʻzbekiston Konstitutsiyasining 30 yilligi" esdalik nishoni (2022).

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 1-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2022 — 342 bet.
2. ↑  „PROFESSIONAL TA’LIM". 23-iyul 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-iyul 2023-yil.
3. ↑  „Respublika Ma’naviyat va ma’rifat markazi huzuridagi "Ma’rifat" targ‘ibotchilar jamiyati a’zolari 2023-yil uchun RO‘YXATI".

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Yozuv mashinasi tugmalariga betartib ketma-ket bosayotgan shimpanze qachondir Shakespeare asarlarini deyarli albatta teradi.
**Cheksiz maymun teoremasi** - cheksiz yozuv mashinalarida oʻtirgan cheksiz maymunlardan kamida bittasi qachondir deyarli albatta tayinli bir matn terishini isbotlaydigan falsafiy-matematik teorema.

Nazariyaning kelib chiqishi
---------------------------

Nazariyaning asosi cheksiz maymun teoremasida yotadi. Bunda shimpanzega yozuv mashinasi hamda cheksiz vaqt mobaynidagi cheksiz urinishlar berilganda u qachondir Shekspirning asarlaridan birini nuqt-verguliga qadar bir xil qilib yaratib qo'yishi mumkinligi aytiladi. Bu cheksiz imkoniyatlar tushunchasining timsolidir.

Nazariyaning tub ma'nosi
------------------------

Amalda, Cheksiz Shimpanze nazariyasi koinotning kengligini va vaqt o'tishi bilan yuzaga kelishi mumkin bo'lgan kutilmagan natijalarni namoyish etadi. Ya'ni chaksiz vaqt mobaynida hamma narsa sodir bo'lishi mumkin degan fikr olg'a suriladi.

Hayotga tadbiq
--------------

*Evolyutsion biologiya:* Bu nazariya genetik mutatsiyalarda tasodifiylikning rolini va noyob moslashuvlarning paydo bo'lishini ko'rsatib beradi. Ya'ni evolutsiya cheksiz davom etsa cheksiz kombinatsiyadagi organizm turlari paydo bo'lishi mumkin.

*Ijodkorlik va innovatsiya:* Bu ijodiy fikrlovchilarni ijodiy jarayonda oldindan aytib bo'lmaydigan narsalarni qabul qilishga ilhomlantiradi, yangi g'oyalarni rag'batlantiradi va inson yaratuvchanligi chegaralanmagan deya taxmin qiladi.

Cheklovlar
----------

Nazariyani real hayotda qo'llashni ilojsiz qiluvchi bir qancha sabablar bor. Jumladan, cheksiz vaqt va resurslarning amaliy emasligi kabi nazariyaning cheklovlarini tan olish juda muhimdir. Ammo, undan nazariy holatda foydalanish mumkin. Negaki, cheksiz Shimpanze nazariyasi ehtimollik va tasodifiylik cheklanmagan degan fikrni o'z ichiga oladi.

Manbalar
--------

Maike Elisa, "Understanding the Infinite Monkey Theorem" ("Cheksiz maymun teoremasini tushinish"), "Toward data science" jurnali, 2019

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Matematikaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Respublikasi davlat mukofoti** — Oʻzbekiston Respublikasining badiiy ijod sohasidagi eng oliy mukofoti. Oʻzbekiston Respublikasining birinchi Prezidenti Islom Karimov tashabbusi bilan 1989-yil 13-sentabr da taʼsis etilgan. Oʻzbekistonning madaniy hayotida katta voqea boʻlgan, milliy qadriyatlar xazinasini boyitgan adabiyot, sanʼat va meʼmorlik sohasidagi eng yorqin va ser-mazmun asarlar uchun beriladi. Bu muko-fotga respublikada hamda chet ellarda eʼlon kilingan, alohida kitob shaklida nashr qilingan, ommaviy ravishda ijro etilgan, koʻrsatilgan va namoyish qilingan hamda keng jamoatchilik to-monidan yuqori baholangan badiiy asarlar, sanʼat namunalari taqdim etiladi. Taqdim etilgan ishlar vazirliklar, davlat qoʻmitalari, ijodiy uyushmalarning respublika miqyosidagi idoralari va xalqaro jamoat tashkilotlarining qarorlari asosida Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat mukofotlari qoʻmitasi tomonidan qabul qilinadi. Taqdim etilgan bir asar uchun mukofot olishga talabgorlar soni 3 kishidan oshmasligi kerak. Mukofot Oʻzbekiston adabiyoti, sanʼati va meʼmorchiligi bilan bogʻliq boʻlgan eng yaxshi ishlar uchun boshqa mamlakatlarning madaniyat arbo-blariga ham berilishi mumkin. Muko-fotlarni 1996-yildan, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni bilan, har 3 yilda bir marta Mustaqillik bayrami arafasida berish tartibi joriy qilingan. Mukofotning har biri 200 ta eng kam oylik ish haqi miqdorida belgilangan. Mukofotlanganlarga tantanali vaziyatda sovrindorlik yorligʻi va faxriy nishon topshiriladi. Mukofot sovrindorining nishoni koʻkrakning oʻng tomoniga taqiladi. Mu-kofot takroran berilmaydi. 1991-yilda 9 kishi, 1994-yilda 12 kishi (1 kishi xorijdan) 1996-yilda 4 kishi mukofotga sazovor boʻlgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |