recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kernunn** (lat. *Cernunnos,* odatda „Shoxli" deb tarjima qilingan; „Ts*ernunn*" imlosi ham uchraydi), shuningdek, **Karnon** (*Karnonos*) ― kelt maʼbudi boʻlib, „Kema quruvchilar ustuni" (I-asr boshi, Lutetsiya; Kluni muzeyi) releflaridan birida oʻz nomi bilan birga tasvirlangan). Rim Silvani (kelt Silvani) bilan bogʻlangan.

Ikonografiya
------------

Rim davrining u yoki bu tarzda Kernunn bilan bogʻliq boʻlgan ellikdan ortiq tasvirlari maʼlum. Ularning aksariyati Fransiyaning shimoli-sharqidan kelib chiqqan. Uning ikonografiyasining eng xarakterli xususiyatlari quyidagilar edi: oyoqlari kesishgan „Buddist pozasi", kiyik shoxlari, ilon va grivna (ehtimol, erkak va ayol tamoyillariga mos keladi). Koʻpincha ayrim hayvonlar bilan tasvirlangan.

Ismi
----

Pariziyaliklar qabilasining kema quruvchilari hamkorligi tomonidan Lutetsiyada oʻrnatilgan „Kema quruvchilar ustuni"ning barelyeflaridan birida ikki shoxli maʼbud oʻyilgan, ularga grivnalar va *(C)ernunnos* — „Kernunn" yozuvi oʻyilgan. Quyidagi lotincha: *torquēs/torquis* — „Grivna, tork" va Galliar tilida *karnon*, qadimgi irland tilida *corn*, lotincha: *cornū(m)* — „shox" soʻzlarining fonetik-semantik xususiyatlarini eʼtiborga olinsa, uning boshqa barelyeflarida mavjud *Trigaranus* („Ilohiy tanlangan") yozuvi oʻziga xos tarzda boʻlsa ham, bu yerda takrorlangan deb taxmin qilish mumkin.

F. Vudxuyzen Kernunning nomi va tasvirini luviylar shoxli maʼbudi *Kuruntas* bilan solishtiradi va ularni eng qadimgi hind-yevropa antikligiga koʻtaradi.

Neo-majusiylik
--------------

Vikka kabi neo-majusiy kultlarida Kernunn folklor qahramoni Hern Ovchi va Oʻrta asrlar soborlari devorlarida tasvirlangan yashil odam bilan bir qatorda, shoxli maʼbudga sigʻinishning koʻrinishi sifatida talqin qilinadi. Bunday mulohazalar antropolog M. Murreyning kulturologik tuzilmalariga borib taqaladi. Ular ilmiy hamjamiyat tomonidan qoʻllab-quvvatlanmadi.

 Gundestrup qozonidan shoxli maʼbud

Manbalar
--------

1. 1 2  Kondratev, A. (Alexei Kondratiev), Basic Celtic Deity Types, 1997.
2. ↑  *Green M.J.* Celtic Art: Reading the Messages. — L.: The Everyman Art Library, Weidenfeld & Nicolson, 1996. — P. 147.
3. ↑  *Bernardeau S.* Le pilier des Nautes (f) Panorama de l’art. — 17.3.2015.
4. ↑  *Bernardeau S.* Le pilier des Nautes (j) Panorama de l’art. — 17.3.2015.
5. ↑  Luwian Kuruntas and Celtic Cernunnos: Two Closely Related Manifestations of the Same Indo-European God | Fred Woudhuizen — Academia.edu
**Naomi Osaka** (yaponcha: *大坂 なおみ*, *Ōsaka Naomi*; 1997-yil 16-oktabrda tugʻilgan) yaponiyalik professional tennischidir. Osaka Ayollar Tennis Assotsiatsiyasi (inglizcha: *Women's Tennis Association*, WTA) tomonidan 1-oʻrinni egalladi hamda yakkalik bahslarida top oʻrinlarni egallagan ilk osiyoliy tennischi sifatida qayd etildi. U „Katta dubulgʻa" turkumining toʻrt karra chempioni, shuningdek, amaldagi US Open va Australian Open chempionidir. Osaka hozirda AQShning Kaliforniya shtatidagi Beverly Hills shahrida istiqomat qiladi.

Manbalar
--------

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Naomi Osaka*** haqida turkum mavjud |

* Rasmiy sayti (ingl.)

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 117642582X
* LCCN: n2019036466
* VIAF: 213154923728963780001
* en:WorldCat Identities: lccn-n2019036466

 |
**Kırmızı minora masjidi** (turkcha: *Kırmızı Minare Camii; Kiremitçi Ahmet Camii*) – Turkiyaning Istanbul shahri, Beyoğlu (talaffuzi: *Beyoʻgʻlu*) tumani, Hasköy (talaffuzi: *Haskoʻy*) mahallasida joylashgan masjid. 1591-yilda Kiremitçi (talaffuzi: *Kirimetchi*) Ahmet ogʻa tomonidan qurilgan boʻlishi, shu sababli ham Kiremitçi Ahmet ogʻa masjidi sifatida ham tanilgan boʻlishi mumkin. Masjid qizil gʻishtdan qurilgan minorasi tufayli ham *"Kırmızı minora"* yaʼni „qizil minora" nomini olgan. Bino 1889 va 1994-yillarda qayta tiklangan.

Manbalar
--------

1. ↑  [ „Мечеть Красного минарета в Стамбуле: как кафельщик Ахмет сотворил историю
- Читайте подробнее на: ]. 2023-yil 21-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 6-dekabr.

Adabiyotlar
-----------

* Beyogʻlu muftiyligi (Beyogʻlu muftiyligi). *Kiremitchi Ahmet Aga Camii*. URL:  Olingan. 2009-yil 14-oktabr.

Koordinatalari: 41°02′31″N 28°57′03″E﻿ / ﻿41.04194°N 28.95083°E﻿ / 41.04194; 28.95083GO
**Halol turizm va dam olish** – bu musulmonlarga islom normalariga muvofiq dam olish imkoniyatini beruvchi turizm turi. Halol turizm uchun turar joyga faqat alkogolsiz ichimliklar taklif qiladigan mehmonxonalar taqdim etiladi, hamda barcha taomlar halol standartiga javob beradi. Erkaklar va ayollar uchun alohida infratuzilma bilan jihozlangan: basseynlar, kurortlar, plyajlar va boshqalar. Ixtisoslashgan mehmonxonalar va Musulmonlar uchun kurortlar asosan Turkiyada joylashgan. Malayziya, BAA, Misr va boshqa baʼzi mamlakatlarda turizmning ushbu turi boʻyicha alohida takliflar mavjud.

Sanab oʻtilgan xususiyatlarga qoʻshimcha ravishda, halol dam olish maskanlarida namoz vaqtlari eʼlon qilinadi, hamda namozxonalar, hatto baʼzilarida masjidlar ham mavjud. Mehmonlarga islom tarixiga oid joylarga maxsus ekskursiya dasturlari ham taklif etiladi. Kechki vaqtni maroqli oʻtkazish uchun islom normalariga mos keluvchi koʻngilochar tadbirlar tashkil etiladi.

Koʻpgina xalqaro mehmonxonalarda shariat qonunlari asosida soʻyilgan hayvonlardan tayyorlanadigan va tarkibida islom dini taqiqlagan hech qanday qoʻshimchalar, masalan, spirt boʻlmagan halol taomlar taqdim etiladi. Ammo hamma mehmonxonalarda ham erkaklar va ayollar uchun alohida joylar mavjud emas.

2007-yilda World Travel Marketda Euromonitor International marketing tashkiloti halol turizmning ulkan salohiyatini, ayniqsa Yaqin Sharqqa eʼlon qildi. Hisobotda, shuningdek, yoʻlovchilarga halol taomlar bilan taʼminlash, namoz vaqtlarini bildirish, oʻrindiq choʻntaklarida Qur’on boʻlishi, erkak va ayollarni alohida boʻlimlarga joylashtirish mumkin boʻlgan halol havo sayohati bozori uchun katta imkoniyatlar mavjudligi aytiladi.

Mashhurlik ortib borayotganligi sababli, halol mehmonxonalar turli mamlakatlardan musulmon mijozlarga tarjima va xizmat koʻrsatishi mumkin boʻlgan tegishli mutaxassislarni yollashmoqda.

Dunyoga mashhur The Economist jurnalida 2013-yil may oyida chop etilgan halol biznes haqidagi maqolada shunday deyiladi: „Halol sanoatining rivojlanishi nafaqat halol mahsulotlar ishlab chiqarish, balki halol xizmatlar koʻrsatishda ham… kompaniya sayyohlarni erkaklar va ayollar uchun alohida basseyn va plyajlari boʻlgan, faqat halol oziq-ovqat va alkogolsiz ichimliklar bilan xizmat qiluvchi turk kurortlariga joylashtiradi. Sayyohlar, shuningdek, shaxsiy basseyn va quyoshda choʻmilish zonasi boʻlgan hashamatli villalarni ijaraga olishlari mumkin".

Manbalar
--------

1. ↑  „Нетронутый халяль туризм: Ислам Онлайн". 2008-yil 18-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 27-iyun.
2. ↑  „Халяль туризм на подъеме во всем мире: Аль Ватан ежедневник". 2018-yil 2-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 25-iyun.
3. ↑  „Халяль бизнес — взрыв потребительских чувств: The Economist (Экономист)". 2018-yil 11-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 29-oktyabr.
4. ↑  „Халяль отдых - солнце, волны и песок". *Журнал «Мусульманка»*. 2013-yil 16-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 10-oktyabr.
**Konsentratsiya** [lot. con (cum) — birga va centrum — markaz] — biror narsaning muayyan joyda toʻplanishi. K i m yo d a — eritma yoki erituvchining maʼlum ogʻirlik miqdori yoki hajmida erigan modda miqdori. K. bir necha xil ifodalanadi: ogʻirlik K. atom K. hajmiy K. protsentli K. normal K. molyar K. mol nisbat, mol protsent. Ogʻirlik K. — eritmadagi modda ogʻirlik miqdorining eritma umumiy ogʻirlik miqdoriga nisbatini, atom K. eritmadagi moddalar gramm-atomlar sonining eritmadagi umumiy gramm-atomlar soniga nisbatini, hajmiy K. eritmadagi modda hajmining eritma umumiy hajmiga nisbatini koʻrsatadi. Protsentli K. 100 g eritmada erigan moddaning g hisobidagi miqdorini, normal K. 1 l eritmada erigan moddaning gramm-ekvivalentlar sonini, molyar K. 1 l eritmada erigan moddaning gramm-molyar sonini, molyal K. 1000 g erituvchida erigan moddaning molyar sonini koʻrsatadi. Mol nisbatlar — agar eritmada birinchi moddadan p, mol, ikkinchi moddadan p2 mol boʻlsa, birinchi moddaning mol nisbati (konsentratsiyasi) N =■ moddaning mol nisbati ikkinchi V = "’ 2 n +"2 boʻladi. Doimo N,+N2=l. Agar mol nisbat 100 ga koʻpaytirilsa, mol protsent olinadi. Eritmaning zichligi maʼlum boʻlsa, ogʻirlik ifodalanadigan konsentratsiya (% li K.) hajm bilan ifodalangan K.ga — normal, molyar K.ga oʻtishi mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vadim Afonin** (1987-yil 29-sentyabrda tugʻilgan) — oʻzbek — rus futbolchisi, yarim himoyachi sifatida oʻynaydi.

Futbolchilik faoliyati
----------------------

### Klub

Toshkentdagi „Traktor" klubi maktabi tarbiyalanuvchisi. U yoshlar jamoasida oʻynagan va professional faoliyatini 2005-yilda aynan shu klubda boshlagan. „Traktor"ning asosiy jamoasida u bir mavsum oʻynadi, 25 oʻyin oʻtkazdi.

2006-yilda Qozonning „**Rubin**" klubiga oʻtdi. U zaxira jamoasida oʻynagan, 2-yilida yili u yoshlar jamoa sardori boʻlgan. Asosiy jamoa tarkibida u Rossiya kubogining 1/16 finalida „Smena"ga qarshi oʻyinda maydonga tushdi, butun oʻyinni oʻtkazdi. 2010-yilda „Rubin" bilan Hamdoʻstlik kubogini qoʻlga kiritdi. Barcha oʻyinlarda qatnashib, 1 ta gol urdi.

2009-yilda Gʻuzorning „Shoʻrtan" klubi bilan shartnoma imzolab, Oʻzbekistonga qaytib keldi. U bu klubda 2012-yil oxirigacha oʻynadi. 2011-yilda „Shoʻrtan" tarkibida OFK kubogida ishtirok etib, 1/8 finalgacha yetib bordi. U „Shoʻrtan" safida jami 69ta oʻyin oʻtkazib, 4ta gol urgan.

2013-yilda u Rossiyaga qaytib, Belgorod Salyutiga koʻchib oʻtdi, u 2013-yil davomida oʻynadi va 35 ta oʻyin oʻtkazib, 2 ta gol urdi. 2014-yil fevral oyida Afonin Orenburgning Gazovik klubi bilan shartnoma imzoladi. 2017-yilning 21-iyun kuni „Anji" klubi Afonin bilan ikkinchi yil varianti bilan bir yillik shartnoma imzolaganini eʼlon qildi. U 2018-yilning 11-yanvarida „Orenburg" ga qaytdi. 2020-yilning 19-fevralida „Orenburg" uni ligada roʻyxatdan oʻtgan tarkibidan chiqarib tashladi.

2020-yil 2-mart kuni u Oʻzbekistonga qaytib keldi va Toshkentning „Lokomotiv" klubi bilan shartnoma imzoladi

### Terma jamoada

16 yoshidan boshlab yoshlar terma jamoasiga, keyin esa Oʻzbekiston yoshlar terma jamoasiga chaqirila boshlandi. U 2012-yili Oʻzbekiston milliy terma jamoasi safida Quvayt terma jamoasiga qarshi oʻrtoqlik uchrashuvida (3:0) bitta oʻyin oʻtkazgan.

2016-yilning noyabr oyida Vadim Afonin Oʻzbekiston milliy terma jamoasiga Iordaniya va Janubiy Koreya terma jamoalariga qarshi oʻyinlarga chaqirilgan edi.

Yutuqlar
--------

### Shaxsiy

* Rossiya FNL 2015/16 mavsumining eng yaxshi yarim himoyachisi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Afonin" (ruscha).  FC Gazovik Orenburg (8-fevral 2014-yil). 2016-yil 13-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 20-fevral 2017-yil.
2. ↑  „Афонин - новичок Анжи" (ruscha). *fc-anji.ru*.  FC Anzhi Makhachkala (21-iyun 2017-yil). 10-oktabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 21-iyun 2017-yil.
3. ↑  „Orenburg - Afonin" (ruscha).  FC Orenburg (11-yanvar 2018-yil). 2-sentabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 21-sentabr 2022-yil.
4. ↑  Vadim Afonin Rossiya Premyer-ligasi saytida
5. ↑  „Добро пожаловать, Вадим Афонин! В стан "Локомотива" прибыл новый футболист" (ruscha).  PFC Lokomotiv Tashkent (2-mart 2020-yil).
6. ↑  „Вадим Афонин лучший полузащитник прошедшего сезона ФНЛ" (deadlink). 2016-yil 11-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 11-iyul 2016-yil.

Havolalar
---------

* Vadim Afonin Soccerwayda
* Vadim Afonin
**Miqot Zu al-Hulayfah** (arabcha: ), shuningdek, **Masjid ash-Shajaroh** (arabcha: ) yoki **Zu al-Hulayfah** (arabcha: ), Madinaning Abyar Ali shahridagi *miqot* va masjid. Bu As Sayl al Kabirdagi Miqot Qorn al-Manazildan keyin ikkinchi eng katta miqot masjididir.

Tarixi
------

Ibn Abbos rivoyat qilgan "Sahih Buxoriy", 25-kitob, 14-hadisda Muhammad tomonidan Zu al-Hulayfa Madina ahlining miqoti deb taʼriflangan:

> "Allohning elchisi (ﷺ) Zu al-Hulayfani Madina ahli uchun miqot qilib belgilagan edilar..."
> 
> 

Masjid 706–712-yillarda (hijriy 87-93) Madinada umaviylar hokimi boʻlgan Umar ibn Abdulaziz davrida qurilgan boʻlib, shundan soʻng bir necha marta taʼmirlangan.

Arxitekturasi
-------------

 Zu al-hulayfaning bu minorasi meʼmoriy jihatdan ham, balandligi ham boshqalarnikidan ikki baravar balandroq ekanligi bilan boshqalardan ajralib turadi.
Hozirgi masjid binosi qirol Fahd davrida qurilgan. U 36 000 kvadrat metr shaklidagi korpus ichida taxminan 6 000 kvadrat metr maydondagi kvadrat shaklida. U taxminan 1000 kvadrat metr (11 000) keng hovli bilan ajratilgan ikkita galereya to'plamidan iborat. Galereyalar uzun gumbazlar bilan tugaydigan ark shaklida tuzilgan.

Yana qarang
-----------

* Saudiya Arabistonidagi masjidlar ro'yxati
* Bayda

Manbalar
--------

1. 1 2  Sheikh, *Manaasik-ul-Hajj wal 'Umrah fil Kitaab wa Sunnah wa Athar as-Salaf*
2. 1 2  „Hadith - Book of Hajj (Pilgrimage) - Sahih al-Bukhari - Sunnah.com - Sayings and Teachings of Prophet Muhammad (صلى الله عليه و سلم)". *sunnah.com*. Qaraldi: 2020-yil 9-avgust.
3. ↑  Bolat, Dorris, M. „Ramadan Umrah Packages". Qaraldi: 2022-yil 16-fevral.
4. 1 2  „Dhul Hulayfah Masjid - 3D Virtual Tour". *www.3dmekanlar.com*. Qaraldi: 2020-yil 9-avgust.

Havolalar
---------

* Bu yerda masjidning bir nechta suratlari bilan galereyani topish mumkin
* Masjidning xususiyatlari haqida qisqacha maʼlumotni shu yerda topishi mumkin
* 3D virtual sayohatni bu yerda topish mumkin
|  |
| --- |
| Turkum maqolalarning bir qismi |
| Islom va Imon |
| IslomImonEhson |
| 
Shaxs |
| * **Moʻmin** – *Ishonuvchi*
* **Muslim** – Boʻysunuvchi (Xudoga)
* **Fosiq** – *Ochiq gunohkor, buzuq*
* **Fojir** – *Gunohkor (harakat bilan)*
* **Kofir** – *Ishonmaydigan*
* **Munofiq** – *Ikkiyuzlamachilik*
 |
| 
Guruhlar |
| * **Ahli kitob** – *Kitob ahli*
* **Ahl al-Fatrah** – *Oʻrtadagi insonlar*
 |
| 
Atamalar |
| * Din – *Din*
 |
| * k
* m
* t
 |

**Moʻmin** - (arab. - eʻtiqod qiluvchi, dinga ishonuvchi) - ilk islom davrida Madina jamoasi (Umma) aʻzosi. Sharʻiy amallarni toʻkis bajaruvchi shaxs esa, muslim deb atalgan. Moʻmin va muslim lugʻaviy jihatdan bir-biridan tafovut qilngan. Keyinchalik ular bir mazmunda tushuniladigan boʻlgan. Qurʼonda Moʻmin soʻzi Allohning sifati va dindor eʻtiqodining ichki, axloqiy tomonini aks ettiruvchi alohida tushuncha sifatida besh joyda qoʻllanilgan. 

Ulamolar kimni Moʻmin qatoriga kiritish haqida turli fikrlarni bildirganlar. Chunonchi, axli 

**Moʻmin** (arab. — eʼtiqod qiluvchi, dinga ishonuvchi) — ilk islom davrida Madina jamosi (qarang Umma) aʼzosi. Sharʼiy amallarni toʻkis bajaruvchi shaxs esa muslim deb atalgan. M. va muslim lugʻaviy jihatdan bir-biridan tafovut qilingan. Keyinchalik ular bir mazmunda tushuniladigan boʻlgan. Qurʼ-onda M. soʻzi Allohning sifati va dindor eʼtiqodining ichki, axloqiy tomonini aks ettiruvchi alohida tushuncha sifatida qoʻllanilgan. M. — oddiy xalq tilida yuvosh, muloyim odam degan maʼnoni ham bildiradi. 

sunna va jamoa "qalban ishongan" (akd bi-l-qalb), oʻz imonini ochiq, barchaga eʻlon qilib 
(iqror), chin niyat bilan yaxshi, solih amallarni qiluvchini Moʻmin deb hisoblaydi. Murjiʻiylar 
boʻlsa, qalban ishongan va oʻz imonini ochiq, barchaga eʻlon qilgan kishi (solih amal 
qilmasa ham) Moʻmindir, deydilar. Moʻminning mana shu ikki asosiy mohiyati haqidagi fikr boshqa 
tariqat va oqimlar tomonidan eʻtirof qilingan. Moʻmin -oddiy xalq tilida yuvosh, muloyim 
odam degan maʻnoni ham bildiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* TDVİA: mumin

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Alloh | *Islom diniga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Flyuorit** (lot. ﬂuor — oqim), plavik shpati — ftoridlar sinfiga mansub mineral. Kimyoviy tarkibi SaGʻ2;, baʼzan Sa, oz miqdorda Y ( i t troflyuorit), noyob yer elementlari (TR), Sr, Mn, Na, U bilan almashadi. F. kub singoniyada kristallanib, F.li struktura hosil qiladi. Kristallari kub va oktaedr shaklida, agregatlari yaxlit, yirik kristalli, donador, tuproqsimon (ratovkit). Rangsiz, pushti, yashil, sariq, havo rang, gunafsha rang xillari bor. F. qizdirilganda rangi yoʻqoladi va rentgen nurlari taʼsirida yana boʻyalib qoladi. Shishadek yaltiraydi, moʻrt. Qattikligi 4; zichligi 3,1 — 3,2 g/sm3, ittiroflyuoritniki 3,3 g/sm3 gacha; erish trasi 1360°. F. har xil sharoitda keng tarqalgan magmatik aksessor mineral boʻlib, pegmatit, greyzen, skarn, ikkilamchi kvarsitlar va choʻkindi jinslarda hosil boʻladi. Uning asosiy qismi gidrotermal jarayonda boʻshliklar va tomirlarni toʻldirgan holda metall rudasi hisoblangan minerallarga yoʻldosh sifatida uchraydi. Genetik mineralogiyaning muhim tipomorf minerali. F. metallurgiyada flyus sifatida ishlatiladi; kimyo sanoatida undan plavik kislota, kriolit olinadi; keramikada emal, glazur (sir) tayyorlanadi. F. sintetik kristallarni oʻstirish uchun xom ashyo hisoblanadi. Tiniq, shaffof, rangsiz yoki nim rang kristallaridan linza, obyektiv, teleskoplar, vakuum va rentgen spektrograflari uchun prizmalar tayyorlanadi. TR va U bilan faollashtirilgan F. lazer materialidir. Konlari RF (Primorye oʻlkasi, Baykalorti), Qozogʻiston, AQSH, Meksika, Fransiyada mavjud. F. konlari Oʻzbekistonda ChatqrlQurama regionida joylashgan: AgataChibargata, Navgiskon, Obirahmat, Kengutan, Qizilbaur va Navgarzonda qazib olingan; Suppatosh va Shabrez oʻzlashtirishga tayyorlangan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aeroblar**, aerob organizmlar — erkin kislorod boʻlgan muhitda yashaydigan va rivojlanadigan organizmlar. A. kislorodlan oksidlovchi sifatida foydalanadi. A.ga barcha oʻsimliklar, koʻpchilik hayvonlar, zamburugʻlar kiradi. Hayvonlarning kislorodsiz muhitda hayot kechirishi ikkilamchi xususiyatga ega. Aeroblar biologik oksidlanishni hujayra nafas olish sistemasi orqali amalga oshiradi. Oksidlanish jarayonida kis-lorod toʻla kaytarilmasdan zaharli mahsulotlar hosil boʻlishi tufayli A. bu mahsulotlarni parchalaydigan fermentlar (ka-talaza, superoksidsismut-gaza)ga ega. Anaerob orgaiizmlarda bun-day fermentlar boʻlmasligi tufayli O2 ular uchun zaharli taʼsir etadi. Nafas olish zanjiri ayniqsa bakteriyalarda xilma-xil boʻlib, sitoxromoksidaza bilan birga boshqa terminal oksidazalar ham ishtirok etadi. A. orasida fotosintez qiluvchi sianobak-terlar, suv oʻtlari, yuksak oʻsimliklar asosiy ahamiyatga ega. Bu organizmlar faoliyati tufayli ajra-lib chiqadigan O2 boshqa xdmma A.ning rivojlanishini taʼminlaydi (yana qarang Anaeroblar).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mal geografik xaritalar** — tabiatda sodir boʻladigan voqea va hodisalar (tabiat komponentlari)ni alohida yoki ularning qonuniy uygʻunligini (geografik joylashish holatini hamda ular orasidagi oʻzaro bogʻlanishni) tasvirlovchi mavzuli xaritalar. Tabiiy hodisalar xaritalari deb ham yuritiladi. Geologik, geofizik, geokimyo, geomorfologik, meteorologik va iqlim, gidrologik (quruqlik suvlari), okeanologik (okean va dengiz suvlari), tuprok, geobotanik, zoogeografik va boshqa maxsus mavzuli xaritalar (mas. dengiz va dare navigatsiya xaritalari), shuningdek, landshaft xaritalari T.g.x.ning asosiy tiplari hisoblanadi. Tasvirlanayotgan hodisalarni ilmiy tadqiq etish usuli va mavzuini umumlashtirish darajasiga qarab analitik (mas. iqlimning alohida elementlari), kompleks (sinoptik, topografik xaritalar) va sintetik (iqlimni rayonlashtirish xaritalari) T.g.x.ga boʻlinadi. Foydalanish maqsadlariga koʻra, oʻquv xaritalari, ilmiymaʼlumotnoma, targʻibot va tashviqot, operativ xoʻjaliklar, navigatsiya, kadastr, yoʻllar, turistik va boshqa xaritalarga, tasvirlanayotgan maydoniga koʻra dunyo, yarim sharlar, materiklar, okeanlar, aloxida davlatlar, respublikalar, viloyatlar va boshqa maʼmuriy birliklar xaritalariga boʻlinadi. Aniq maqsadlar uchun ixtisoslashtirilgan xaritalar, tabiiy resurelardan oqilona foydalanish, tabiatni muhofaza qilish, tabiiy geografik bashorat va h.k. xaritalar ham ishlanmoqda. T.g.x. tuzishda dala kuzatishlari va maxsus sʼyomka (landshaft va boshqalar) materiallaridan, shuningdek, aero va kosmik suratlardan keng foydalaniladi. Tabiiy obʼyektlarning shakli, oʻlchamlari, sifat va miqdor tavsiyalari hamda dinamikasini har taraflama aks ettirishda mavjud barcha xaritagrafik usullardan foydalaniladi.

1963-yilda Oʻzbekistonning birinchi „Tabiiy geografik atlasi", 1982—85 yillarda 2 kiyemdan iborat „Oʻzbekiston atlasi" ilmiymaʼlumotnoma nashr etilgan. 1994—2004-yillarda Oʻzbekistonning 1:1000000 va 1:1500000 masshtabli devoriy tabiiy, ekologik, iklim va tabiatni muhofaza kilish xaritalari, 1:2000000 masshtabli Oʻrta Osiyo va Qozogʻistonning tabiiy oʻquv xaritasi nashr etildi. Mayda masshtabli atlas xaritalari yangilandi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

Inson haritalardan qadimdan foydalanib kelingan hozirda ham keng

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Girkaniya** (Avestoda — Vrakana, oʻrta asrlardagi nomi — Jurjon) — qad. tarixiy-madaniy viloyat. Kaspiy dengizining jan.-sharqiy sohilida, Eronning shim.da, Turkmanistonning jan.-gʻarbiy qismidajoylashgan. G. atamasi eroniycha wrk — boʻridan olingan boʻlishi ehtimol. Poytaxti — Gekatompil sh. Yunonrim yozma manbalarida Aleksandr yurishlaridan eʼtiboran bir necha bor qayd etilib, yovvoyi hayvonlar toʻlib toshgan mamlakat sifatida tavsiflanadi. Ammian Marsellin (4-asr)ga koʻra, "Kitʼa ichkarisida... Girkanlar yashaydi. Ular ovchilik bilan tirikchilik qilishadi, ov qilinadigan jonzodlar ularda juda turli-tumandir. Bu yerda minglab yoʻlbars va koʻplab yovvoyi hayvonlar bor". Mil.av. 235-yil Parfiya davlati tarkibiga kirgan, lekin mil. 1—2-asrlarda katta muxtoriyatga ega boʻlib, mustaqil siyosat yurgizgan va oʻz elchilarini Rimga joʻnatgan. Bu yerda arshakiylarnnng bir tarmogʻiga mansub sulola vakillari hukmronlik qilgan.

15 Senyabr 2008, 12:04:57

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ijor muzeyi** (**Ijor madaniyati muzeyi**; ijorcha: , ruscha: *Ижорский музей*) — Rossiyaning Leningrad viloyati Kingisepp tumani Vistinsk qishloq punktiga qarashli Ruchyi qishlogʻida joylashgan muzey. Ushbu muzey Rossiyadagi kam sonli xalqlardan hisoblangan ijorlar tarixi va madaniyatiga bagʻishlangan. Muzey qoshida ijor madaniyat markazi yoʻlga qoʻyilgan boʻlib, istovchilar u yerda xalq hunarlari yoki ijor tilini oʻrganishlari mumkin. 

Muzey kolleksiyasi 1990-yilda toʻplana boshlangan, 1993-yilda Ruchyi qishlogʻidagi sobiq boshlangʻich maktab binosida namoyishga qoʻyilgan. Muzey eksponatlari soni asosan atrofdagi qoshloqlar aholisi qiladigan sovgʻa va xayriyalar hisobiga doimiy toʻldirib boriladi. Muzeyda maishiy buyumlardan tashqari arxeologik ekspozitsiya va ijorlar tarixini yaxshiroq tushunishga yordam beruvchi XX asr boshlarida olingan suratlarning asl nusxasi koʻrgazmaga qoʻyilgan.

Tarixi
------

Ijorlar tarixi va madaniyatiga oid muzey ekspozitsiyasiga 1990-yil 1-aprelda asos solingan. Ushbu ekspozitsiya asosida 1993-yil 1-oktyabrda „Baltika" baliqchilik kolxozi yordami bilan Ruchyi qishlogʻidagi sobiq boshlangʻich maktab binosida muzey tashkil qilingan. Avvaliga muzey ancha kichik boʻlib, kolxoz muzeyi maqomida turgan, ekspozitsiyasi ham uncha katta boʻlmagan. Bir necha yildan soʻng u etnografik muzey maqomini olgan, muzey kolleksiyasi ham atrof qishloqlarda yashovchi ijorlar tomonidan sovgʻa qilingan buyumlar hisobiga koʻpaya borgan.

2014-yil muzeyda ijor anʼanaviy kulolchilik hunarini oʻrganish va qayta tiklash boʻyisha izlanishlar boshlangan, shu maqsadda muzey qoshida „Soyka" nomli kulolchilik markazi ochilgan. 2015-yilda muzey xodimlari jamoasi toʻliq yangilangan. 2019-yilda „Nord Stream" kompaniyasi muzeyni yangilash ishlari uchun moliyaviy yordam taklif qilgan. Oʻsha yilning boshida asosiy yoʻnalishi aynan kulolchilikka bagʻishlanishi rejalangan boʻlajak ijor tili va hunarmandchiligi markazining tamal toshi qoʻyilgan. 

Markaz 2019-yilning iyulidan dekabrigacha qurib bitkazilgan va 2020-yil 13-martda Leningrad viloyati gubernatori Aleksandr Drozdenko ishtirokida ochilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Ижорский музей" (ru).  Финно-угорский культурный центр Российской Федерации. Qaraldi: 14-yanvar 2023-yil.
2. ↑  *Чистяков А. Ю.* „Ижорский народный музей" (ru).  Энциклопедия культуры Ленинградской области. 13-yanvar 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-yanvar 2023-yil.
3. 1 2  „Ижорский этнографический музей в Вистино" (ru).  Ленинградская область для жителей и туристов. Qaraldi: 14-yanvar 2023-yil.
4. 1 2 3  *Лысанюк Ю.* Центр ижорской культуры в Вистино: от варежек до гончарного промысла(rus.) // Гатчинская правда : газета. — 2022. — 14 апреля (Andoza:Бсокр). Архивировано 13 yanvar 2023 года.
5. 1 2 3  „Губернатор Ленинградской области принял участие в открытии Центра ижорского языка и мастерства" (ru). *НИАР*. Вистино: Информационный портал Кингисеппского района (13-mart 2020-yil). Qaraldi: 14-yanvar 2023-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Zinat-un-Nissa Begum** (1643-yil 5-oktabr — 1721-yil 7-may) Boburiylar davlati malikasi imperator Aurangzeb va uning bosh turmush oʻrtogʻi Dilras Banu Begumning ikkinchi qizi edi. Otasi unga *Padshoh Begim* unvonini bergan edi :14,318.

Hayot
-----

Zinat-un-Nissa Begum („Ayollar orasida javohir") 1643-yil 5-oktabrda, ehtimol Aurangobodda, Aurangzebning birinchi xotini va bosh turmush oʻrtogʻi Dilras Banu Begum oilasida tugʻilgan. Uning onasi Forsning taniqli Safaviylar sulolasining malikasi boʻlib, Gujarat noibi Mirzo Badi-uz-Zamon Safaviyning qizi edi. Uning otasi tomonidan bobosi beshinchi boburiy imperatori Shoh Jahon edi. Zinat-un-Niso ham xuddi katta singlisi malika Zeb-un-Niso va uning singlisi malika Zubdat-un-Nissa Begim kabi Islom taʼlimotlari haqida chuqur bilimga ega edi. U xususiy oʻqituvchilar va olimlar qoʻlida taʼlim oldi va turmush qurishdan bosh tortdi va butun umri davomida yolgʻiz qolishni tanladi.

Zinat oʻzining eng kichik oʻgay ukasi Muhammad Kam Baxshning himoyachisi boʻlib, uning uchun bir necha bor otasidan afv olgan. Garchi bu holat akasi Aʼzamshoh uni qattiq yoqmasa ham. U otasining hukmronligining keyingi davrida kanizagi Udaipuri Mahal uning yagona hamrohi edi. U 1707-yilda vafotigacha chorak asr davomida Dekandagi otasining uy xoʻjaligining boshligʻi boʻlgan. U koʻp yillar yashadi barcha uka singillaridan undan omon qoldi, vorislarining buyuk asrning tirik yodgorligi sifatida hurmat qildilar. :282

Arxitekturaga qoʻshgan hissasi
------------------------------

Zinat-un-Nissa oʻn toʻrtta karvonsaroy qurganligi maʼlum. Oʻttiz yetti yoshida u Avadni Bengaliya bilan bogʻlaydigan avtomagistralning bir qancha mehmonxonalarini qurish loyihasini amalga oshirdi. Uning bu harakati otasining olqishiga sazovor boʻldi. U, shuningdek, oʻzi dafn etilgan Dehlidagi Qizil qal’aning daryo boʻyidagi devori yonida taxminan 1700-yilda oʻz mablagʻiga "Zinat-ul-masajid "(„Masjidlar bezagi")ni qurdirdi. Anʼanaga koʻra, u otasidan sep pulini talab qilgan va uni masjid qurishga sarflagan.

 Zeenat-un-Nissa Begim nomidagi Zinat-ul-masjid

Oʻlim
-----

Zinat-un-Nissa Begum 1721-yil 18-mayda Dehlida sakson yoshida vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  Sir Jadunath Sarkar*. Volumes 1-2 of History of Aurangzib: Mainly Based on Original Sources*. Orient Longman, 1973 — 38 bet.
2. 1 2  Sir Jadunath Sarkar*. A short history of Aurangzib, 1618-1707*, 1979.
3. ↑  Annie Krieger-Krynicki*. Captive princess: Zebunissa, daughter of Emperor Aurangzeb*. Oxford University Press, 2005 — 1 bet.
4. ↑  Schimmel, Annemarie*. Islam in the Indian Subcontinent, Volume 2, Issue 4, Part 3*. Leiden: Brill, 1980. ISBN 9789004061170.
5. ↑  Richards, J.F.*. Mughal empire*, Transferred to digital print. Cambridge, Eng.: Cambridge University Press, 1995. ISBN 9780521566032.
6. 1 2  Soma Mukherjee*. Royal Mughal Ladies and Their Contributions*. Gyan Books, 2001 — 203–4 bet. ISBN 9788121207607.
7. ↑  Annemarie Schimmel, Burzine K. Waghmar*. The Empire of the Great Mughals: History, Art and Culture*. Reaktion Books, 2004 — 154 bet.
8. ↑  William Irvine*. Later Mughal*. Atlantic Publishers & Distri, 1971 — 2– bet.
ANDIJON QISHLOQ XO’JALIGI VA
AGROTEXNOLOGIYALAR INSTITUTI
Qishloq xo’jaligi ekinlari seleksiyasi, urug’chilik va dorivor o’simliklarni yetishtirish kaferdasi assistenti G’oipova Parizod Muxtor qiz

```
      "AYIQTOVONLAR" 
```

**Ayiqtovonlar** (Ranunculus) – ayiqtovondoshlar oilasiga mansub koʻp yillik (ba’zi turlari bir yillik)o't oʻsimliklar turkumi. Yer yuzida 600 ga yaqin turi, shu jumladan Oʻrta Osiyoda 65 turi bor; koʻproq sernam yerlarda, Oʻrta Osiyoda esa choʻl va adirlarda ham oʻsadi. A. poyasining uz. 15-45 sm, ba’zan 80 sm ga boradi; gullari sariq, toʻgʻri (ak-tinomorf), qoʻsh gulqoʻrgʻonli. Gulkosa va gultojisi 5 bargli, har bir tojbar-gning tagida qipiqsimon oʻsimta bilan yopilib turadigan shira bezi bor, changchi va urugʻchilari koʻp. Guloʻrni ba’zi turlarida tuksiz, boshqalarida sertuk. Barglari panjasimon oʻyma, poyaning pa-stidan yuqorisiga tomon maydalashib bo-radi. Mevasi apokarp va quruq (qarang Meed). A.ning Oʻzbekistonda 32 turi (koʻproq R. pinnatisectus, R. linerilobus, R. Severtzovii 238va b.) oʻsadi. Tarkibida zaharli modda – anemonol boʻlgani uchun A. li oʻtloqlarda mol boqish xavfli. 

```
                                  A. oʻrib quritilganda zaharsizlanadi. Ba’zi turlari xushman-zara oʻsimlik sifatida ekiladi.Gullari yumaloq sariq rangda,bargi zaharli. asosan koʻp yillik (ba’zilari bir yillik) oʻt. Buta yoki chala buta turlari ham uchraydi. Bar-glari ketma-ket (ba’zi turlarida qarama-qarshi) oʻrnashgan, koʻpincha yon bargchasiz, panjasimon – oʻyma yoki qirqma, oddiy (ba’zilarida murakkab). Gullari ikki jinsli, koʻpchilik turlarida toʻgʻri (akti-nomorf), ayrim turlarida qiyshiq (zigo-morf). Gulqoʻrgʻoni oddiy yoki qoʻshqavat. Sallagul (Paeonia), suvyigʻar (Aquilegia), parpi (Aconitum), isfarak (Delphinium), ayiktovon (Ranunculus) kabi turkumlarga mansub oʻsimliklarning gulkosasi, koʻpchilik turlarida esa gultojlari ham besh bargli. Aksariyat turlarida changchi va urugʻchilar koʻp. Mevalari – bargak yoki yongʻoqcha, kamdan-kam hollarda koʻsakcha shaklida. A.ning 1500 ga yaqin turi bor. Tropik zonadan boshlab shimolidagi barcha mintaqalarda uchraydi. Markaziy Osi-yoda 200 dan ziyod turi (25 turkumi) bor. Oʻzbekistonda A.ning ayiktovon, isfa-rak, pufanak (Anemone), adonis (Adonis), suvyigʻar kabi turkumlariga mansub juda koʻp turlari oʻsadi. Ba’zilari, mas, sal-lagul, isfarak, suvyigʻar xushmanzara oʻsimlik, ayrimlari esa, mas, adonis, ayiqtovon, parpilar dorivor oʻsimlik. A.ning ayiqtovon, parpi singari tur-kumlariga mansub turlarning tarkibida zaharli moddalar (alkaloid va glikozidlar) bor. Shu sababli bundam oʻsimliklar oʻsgan oʻtloqlarda mol boqish xavfli.
```

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Troyalik Yelena** — 2003-yilda Britaniya-Amerika televideniyesi tomonidan suratga olingan serial. Gomerning Troya urushi haqidagi "*Iliada*" dostonida aytilgan hikoyaga asoslangan. Ushbu serial nomi Stenli Beyker ishtirokidagi 1956-yilda suratga olingan film bilan bir xil. Unda Yelena rolida Sienna Gilori, Paris rolida Metyu Marsden, Agamemnon rolida Rufus Syuell, Menelaus rolida Jeyms Kallis, Priam rolida Jon Ris-Davis, Xekuba rolida Maryam d'Abo, shuningdek, Tesey rolida esa Stellan Skarsgard suratga tushgan. Serial toʻliq Malta orolida suratga olingan. Bu voqeadagi Axilles qaxramoni oʻylab topilgan.

Syujeti
-------

Film Parisning tug'ilishi va uning Troya urushiga sabab bo'lishi haqidagi bashorati bilan boshlannadi. Parisning otasi qirol Priam uni Ida tog'ida qoldiradi va u yerda cho'pn Agelaus tomonidan tarbiyalanadi. U ulg'ayganida (Parisning hukmi deb nomlangan kunda) Gera, Afina va Afrodita ma'budalariga duch keladi va undan qaysi biri go'zalligi haqida hukm qilishini so'raydi. Gera unga qudratni, Afina esa g'alabani taklif qiladi, lekin u dunyodagi eng go'zal ayolni sevgisini va'da qiladi. Spartada Troyalik Yelena Agamemnon bilan uchrashadi, u o'zi aslida Yelenaning singlisi Klitemnestrani kelin deb da'vo qilish uchun kelgan, ammo Yelenani yoqtirib qoladi. Yelena Tesey ishtirokida ikki afinalik tomonidan o'g'irlab ketiladi. Uning akasi Polluks uni qutqarish uchun Afinaga bostirib kiradi, lekin Tesey Polluksni o'ldiradi. G'azablangan Yelenaning otasi Tindareus uni qo'lini so'rayotganlarga bu masalani qoldiradi. Ko'p erkaklar raqobatlashadi, lekin u Menelausga turmushga chiqadi. Qolgan da'vogarlar uning erini da'vosiga hurmatsizlik qilganlarga qarshi urush ochishga qasamyod qiladilar. Paris Agamemnonni jahlini chiqargan Menelaus bilan tinchlik shartnomasini tuzish uchun Spartaga yuboriladi. Shartnoma rad etiladi va Agamemnon uni o'ldirish uchun fitna uyushtiradi. Paris Yelenani uchratadi va uning sevgisiga erishadi, ikkalasi Troyaga qochadi. Menelaus ukasidan Troyaga qarshi urush olib borishni talab qiladi va sobiq da'vogarlar qasamyodni bajarish uchun yig'iladi. Yunonlar Yelenani qaytarishni talab qilish uchun kelganlarida, Priam rad etadi. Yunonlar Troyaga hujum qilib, egallab olishdi. Urush avjiga chiqadi. Agar bitta duelda Menelaus Parij ustidan g'alaba qozonsa, Agamemnon urushni tugatishga rozi bo'ladi. Agamemnon Menelausning nayzasini zaharlaydi.

Aktyorlar
---------

1. Sienna Guillory as Yelena
2. Matthew Marsden as Paris

Manbalar
--------

1. Helen of Troy
2. Елена Троянская [IMDb]

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Marina** (frans. marine, ital. marina — dengiz) — dengiz koʻrinishini aks ettiradigan manzara turi. Mustaqil rangtasvir turi sifatida 17-asr Yevropa sanʼatida ajralib turadi. Dengiz, dengiz hayotidagi muhim tarixiy voqealar, harbiy kemalar tafsilotini aynan tasvirlashda dengiz bezak sifatidaxizmat qiladi. Golland marinachilari M. imkoniyatlarini kengaytirib, dengiz tabiati va u bilan bogʻliq baliqchilar hayotini haqqoniy aks ettirdilar (Ya. Porsellis, S. de Vliger, X. Segers va boshqalar), dabdabali M. turini yaratdilar. 18—19-asrlarning yirik marinachilari K. Berne (Fransiya), U. Terner (Buyuk Britaniya), X. Mesdag (Gollandiya), I. Ayvazovskiy, A. Bogolyubov (Rossiya) va boshqa Oʻzbekistonda M. janriga oid dastlabki asarlar 20-asrning 30-yillarida paydo boʻlgan; bir qator rassomlar (F. Madgazin, R. Matevo-syan, R. Choriyev, Gʻ, Abdurahmonov va boshqalar)ning Orol dengiziga bagishlangan asarlari bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muhammad Hasan Movlazada** (ozarbayjoncha: Mövlazadə Muhammad Həsən İsmayıl oğlu Shakuvi, Fors *. sẖḵwy̰*) – din arbobi, ulamo va Kavkaz Shayx ul-islomining 6-shayxi hamda Qur’onni ozarbayjon tiliga tarjima qilib, batafsil sharh yozib bergan birinchi olim.

Biografiyasi
------------

Muhammad Hasan 1854-yilda Shaki shahrida tugʻilgan. Ilk diniy taʼlimni Shaki madrasasida olgan, soʻngra uni Ganja madrasasida davom ettirgan. Soʻngra bir necha yil Ganjadagi Juma masjidida mulla boʻlib xizmat qilgan. Keyinchalik u oʻqishni davom ettirishga qaror qildi va shu maqsadda Iroqqa yoʻl oldi. U yerda diniy fanlar boʻyicha ilmiy daraja oldi.

1891-yilda Kavkazga qaytib keldi va Grigoriy va Hijriy kalendarlarini fors tilida chop etdi. 1893-yilda Tbilisida joylashgan „musulmon diniy maktabi"da shariatdan dars bera boshladi. Keyinchalik Jabrail, Ganja, Tbilisi va Kutaisi shaharlarida qozilik qilgan.

Oxun unvonini olgan Hoji Muhammad Hasan bir muddat qozi, 1907-yildan shayxul-islomning noibi boʻlgan. 1917-yilgi Oktyabr inqilobidan keyin tuzilgan Sovet Ittifoqi hukumati Muhammad Hasanni diniy ishlardan chetlashtirdi, uning bir qancha qoʻlyozmalari yoqib yuborildi.

Muhammad Hasan 1932-yilda Tbilisida vafot etgan.

Bibliografiyasi
---------------

1908-yilda Muhammad Hasan Movlazadaning ikki jilddan iborat „Kitob al-bayan fi tafsir al-Quron" kitobi nashr etildi: birinchisi – 492 bet, ikkinchisi – 538 bet, unda u Qur’on tarjimasi va tafsirini bergan. Kitob 1990-yilda Bokuda qayta nashr etilgan .

Manbalar
--------

1. 1 2  *Ülfət Cavad.* „Yazar.in | Ülfət Cavad | Məhəmməd Həsən Şəkuvi" (az). *yazar.in* (11-yanvar 2016-yil). 17-yanvar 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-yanvar 2023-yil.
2. ↑  *Rizvan Bunturk.* „Мовлазаде Мухаммед Хасан Шакави" (ru-RU). *Rizvan Bunturk* (10-dekabr 2014-yil). 17-yanvar 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-yanvar 2023-yil.
3. 1 2  *Dadaş Mammedov.* „Məhəmməd Mövlazadə" (az-AZ). *www.wiki-data.az-az.nina.az* (8-avgust 2021-yil). 17-yanvar 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-yanvar 2023-yil.
4. ↑  „Yazar.in | Ülfət Cavad | Məhəmməd Həsən Şəkuvi". *yazar.in*. 17-yanvar 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-yanvar 2023-yil.
**Fuyou yoʻli masjidi** (xitoycha: 福佑路清真寺; pinyin: *Fúyòu Lù Qīngzhēnsì*), **Shimoliy masjid** sifatida ham tanilgan, Xitoyning Shanxay shahri Huangpu tumanidagi masjiddir.

Tarixi
------

Masjid qurilishidan oldin Nankinlik musulmonlar namoz oʻqish uchun ikkita uy ijaraga olgan. 1870-yilda 31 musulmondan iborat guruh pul yigʻib, 400 m2 yer sotib olishdi va Tongji imperatori Sin sulolasi hukmronligining 9-yilida Fuyou yoʻli masjidini qurishdi. Keyinchalik masjid 1897-, 1905-, 1936- va 1979-yillarda bir necha marta taʼmirlanib, kengaytirildi.

Arxitekturasi
-------------

 Fuyou yoʻli masjidi namozxonasi
Masjid 1520 m2 maydonni egallaydi. Binoda namozxonlar, auditoriyalar zali, dekanlar xonasi, kutubxonalar, konferensiya zallari, hammom va boshqa inshootlar joylashgan. Binoning kiraverishidan soʻng toʻrtburchak shakldagi hovli bor. Hovlining shimolida tahoratxona, janubida namozxona joylashgan

Vangyue pavilioni uyning tepasida qurilgan. Shuningdek, masjid ichkarisida turli xil naqshli bezaklar va tom toʻsinlariga boʻyalgan teshik pol oʻymakorligi tasvirlangan.

Faoliyatlar
-----------

Masjid avval Shanxaydagi musulmonlar uchun siyosiy, diniy va madaniy markaz boʻlgan. Shuningdek, Shanxayning zamonaviy tarixidagi birinchi islom maktabi boʻlgan Vu Ben boshlangʻich maktabining asos solingan joyi edi. Biroq hozirda masjid shahardagi namoz va boshqa musulmonlar faoliyatiga xizmat koʻrsatish markazi boʻlib xizmat qilmoqda. Unda 1909-yilda tashkil etilgan Shanxay islom boshqaruv kengashining uyi joylashgan edi.

Transporti
----------

Masjidga Shanxay metrosining Yuyuan bogʻ stantsiyasidan sharqqa piyoda borish mumkin.

Yana qarang
-----------

* Xitoyda Islom
* Xitoydagi masjidlar roʻyxati

Manbbalar
---------

1. ↑  „Top Muslim Mosques in Shanghai". *Top China Travel*. Qaraldi: 2021-yil 3-noyabr.
2. ↑  „Traveling ke Shanghai? Yuk Mampir Sholat ke 5 Masjid Megah Ini" (id). *Dream Muslim Lifestyle*. Qaraldi: 2021-yil 10-avgust.
3. ↑  „Shanghai Fuyou Road Mosque". 2015-yil 16-yanvarda asl nusxadan arxivlangan.
4. ↑  „A window on city's Islamic heritage - iDEALShanghai". 2015-yil 16-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 15-yanvar.
5. ↑  „Shanghai Fuyou Road Mosque". *Muslim2China*. Qaraldi: 2021-yil 3-avgust.
**Banu Mustaliq** (arab. بنو المصطلق) – arab qabilasi. Bu qabila Banu Xuzoa qabilasining bir tarmogʻi boʻlib, Azdi Qahtoniy naslidan boʻlgan. Ular Qizil dengiz sohilidagi Jidda va Rabig oraligʻidagi Qadid hududida yashashgan.

Tarix
-----

Leone Ketaniyning yozishicha, Makkadagi Quraysh qabilalariga ittifoqchi Banu mustaliq milodiy 626-yilning Shaʼbon oyida musulmonlar hujumiga uchragan. Musulmon qoʻshinlari va Banu Mustaliq qabilasi al-Muraysiy nomli buloq yonida toʻqnash keldi, Mustaliq qabilasi magʻlubiyatga uchradi, qabila boshligʻi al-Horis va boshqalar asirga olindi. Musulmonlar tomonidan olingan asirlar orasida al-Horisning qizi Juvayriya ham bor edi. U dastlab Muhammadning hamrohi Sobit ibn Qays ibn ash-Shammasning oʻljalari orasiga tushib qoldi. Qiynalgan Juvayriya Muhammaddan qutulish uchun yordam soʻradi. Muhammad unga turmushga chiqishni taklif qiladi. Shu bilan U va uning asirga tushgan qabiladoshlari qutulib qolishdi.

Hujum
-----

Banu Mustaliq qavmiga hujum hijriy 6-yilning 8-(shaʼbon) oyi, 627-yil dekabrda boʻlib oʻtdi. 200 oila asirga olindi, 200 tuya va 5000 qoʻy-echki, shuningdek, katta miqdordagi xoʻjalik mollari oʻlja sifatida olindi. Uy-roʻzgʻor buyumlari kim oshdi savdosida eng yuqori baholarda sotildi.

Manbalar
--------

1. ↑   Alfred Guillaume, The Life of Muhammad: A Translation of Ibn Ishaq’s Sirat Rasul Allah, p. 490-493.
2. ↑  William Muir, The Life of Mahomet, vol. 3, chapter 16
3. ↑  Mubārakfūrī, Ṣafī al-Raḥmān (January 31, 2002). „The Sealed Nectar: Biography of the Noble Prophet". Darussalam – via Google Books.
4. ↑  "الرئيسية | موقع نصرة محمد رسول الله". www.rasoulallah.net.

Muhammad bilan muloqot qilgan arab qabilalari
**Herpes** (lotincha: *herpo* —oʻrmalab yurmoq), viruslar qoʻzgʻatadigan kasallik, bunda badanning turli qismida teri qizarib, gʻuj-gʻuj mayda pufakchalar hosil boʻladi. Kasallik manbai bemor yoki virus tashuvchi hisoblanib, sogʻlom kishiga ular bilan muloqotda boʻlganda yuqadi. Sovuqqotish, shamollash, intoksikatsiya, infeksion kasalliklar (gripp, zotiljam va boshqalar) oqibatida paydo boʻlishi mumkin. Oddiy va oʻrab oluvchi herpes farq qilinadi. Oddiy herpes bilan bir yoshgacha boʻlgan bolalar deyarli ogʻrimaydi (onadan oʻtgan immunitet hisobiga); keyinchalik immunitet kuchi susayib, qulay sharoit tugʻilsa, kasallik roʻy berishi mumkin (yangq.Uchuq).Oʻr a b oluvchi yoki belbogʻsimon herpes (herpes zoster)HH filtrlanuvchi neyrotrop virus qoʻzgʻatadi (varicella zoster); u oʻzining juda koʻp xususiyatlari bilan suvchechak virusiga oʻxshab ketadi, shu bois adabiyotlarda herpesning bu xilini suvchechak virusi qoʻzgʻatadi deyiladi. Kasallikning inkubatsion davri 7-8 kun, mustaqil yoki biror boshqa kasallik (zotiljam, plevrit va boshqalar) asorati sifatida namoyon boʻlishi mumkin. G.ning bu turi faqat katta yoshli kishilarda uchraydi. Bunda badanning muayyan nervi yoki nerv tarmoklari boʻylab giperemiyalangan sohaga, aksariyat tananing bir tomoniga pufakchalar toshadi. Toshmalar toshishidan oldin bemorning koʻngli behuzur boʻlib, boshi ogʻriydi, biror nerv poyasi boʻylab tutib-tutib turadigan ogʻriq hamda xuddi shu joylarning achishib turishi kuzatiladi. Pufakchalar poʻsti qattiq, ichi tiniq suyuqlikka toʻla boʻladi, bora-bora suyuqlik loyqalana boshlaydi. Pufakchalar bir-biriga qoʻshilib, qator joylashadi, ular atrofi qizarib turadi. Pufakchalar koʻz, quloq, qovurgʻalararo nervlar, shuningdek boʻyin, bel nervlari va nerv tarmoklari boʻylab toshadi. herpes toshgan soha qattiq tortishib ogʻriydi, pufakchalar yorilib qoʻngʻir qora qoʻtir poʻstlar hosil boʻladi. 2—3 haftada kasallik alomatlari yoʻqolib, bemor tuzaladi, baʼzan pufakchalar davriy ravishda yangidan toshib turishi mumkin. Toshmalar yoʻqolib ketgach, shu joylarda muskullar parez" va nevralgiya seziladi. Pufakchalar oʻrnida ikkilamchi giperpigmentli dogʻlar, ogʻir shakllarida esa chandiqli yoki atrofiyali oʻzgarishlar qoladi. Kasallik yengil kechganda oʻz-oʻzidan tuzalib ketishi ham mumkin. Oʻrab oluvchi herpes ogʻirroq kechganida bemor iloji boricha oʻrinda yotib vrach nazorati ostida davolaiishi lozim. Bemorning yoshiga qarab autogemoterapiya, gammaglobulin, antibiotiklar, vitaminlar, fizioterapiya (ultratovush, diatermiya va hokazo) va mahalliy muolajalar (malhamlar) buyuriladi. Herpesning oldini olish uchun organizmni chiniqtirish, mavsumga qarab kiyinish (sovqotmaslik yoki juda isib ketmaslik), shaxsiy gigiyena qoidalariga rioya qilish kerak.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
*Shohrux Mirzoning oʻgʻli Muhammad Joʻgiy Mirzo bilan adashtirib yubormang.*

**Muhammad Joʻqiy Mirzo** (? – 1464, Hirot, Temuriylar imperiyasi) – temuriy shahzoda, Mirzo Ulugʻbekning nevarasi va Shohrux Mirzoning chevarasi.

Hayoti
------

Mirzo Abdullatifning beshta oʻgʻlidan toʻrtinchisi. Onasi Shoh Sulton ogʻo, Abdullatifning yagona xotini. 1457-yilda Muhammad Joʻqiy va akasi Mirzo Ahmad hokimyatni qoʻlga olgan Abu Said Mirzoga qarshi bosh koʻtaradi. Aka-uka magʻlub boʻladi, Abu Said qoʻshini ular yashiringan Balx qal’asini egallaydi.

Muhammad Joʻqiy oʻzbek xoni va ammasi Robiya Sulton begimning eri Abulxayrxon huzuriga qochib ketadi va Abu Saidga qarshi kurashish uchun undan yordam soʻraydi. 1461-yilda oʻzbek qoʻshini bilan qaytgan Muhammad Joʻqiy Mirzo bir qator shaharlarni (Yassi, Toshkent, Sayram va boshqalar) egallaydi va Abu Saidning koʻplab amirlari uning tarafiga oʻtadi. Joʻqiy Mirzo Samarqand, Buxoro va boshqa bir nechta shaharlardan tashqari deyarli butun Movarounnahrni oʻz nazoratiga oladi.

Muhammad Joʻqiy Shohruxiyada qoʻnib topadi, oʻzbek qoʻshini uni tark etadi, Shohruxiya esa Abu Said tomonidan qamal qilinadi, biroq Xurosondagi ichki nizolar tufayli qamal bekor qilinadi. 1462-yil bahorida Abu Said yana Shohruxiyani qamal qilish uchun qaytadi va qamal 1462-yilning 14-oktyabriga qadar davom etadi. Qal’ada oziq-ovqat zaxiralari tugay boshlaydi va Muhammad Joʻqiy sharafli shartlar asosida taslim boʻladi. Avvaliga shartlar bajariladi, biroq Hirotga kelgach, qamoqqa olinadi va 1464-yilda oʻsha yerda vafot etadi.

Manbalar
--------

1. ↑  В.В. Бартольд Улугбек и его время