recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tovlamachilik** — mulkiy jinoyatlardan biri. Oʻzbekiston jinoyat huquqiga koʻra, T. jabrlanuvchi yoki uning yaqin kishilariga zoʻrlik ishlatish, mulkka shikast yetkazish yoki uni nobud qilish, yoxud jabrlanuvchi uchun sir saqlanishi lozim boʻlgan maʼlumotlarni oshkor qilish bilan qoʻrqitib oʻzgadan mulkni yoki mulkiy huquqni topshirishni, mulkiy manfaatlar berishni yoxud mulkiy yoʻsindagi harakatlar sodir etishni talab qilish yoxud jabrlanuvchini oʻz mulki yoki mulkka boʻlgan huquqini berishga majbur qiladigan sharoitga solib qoʻyish demakdir. T.da faqat moddiy boyliklargina emas, balki mulkiy maqomdagi hujjatlar, qarz (tilxat), merosdan voz kechish toʻgʻrisidagi hujjat, moddiy boyliklarni olish uchun ishonch qogʻozi, sanatoriylarga yoʻllanma va h.k. ham tajovuz buyumi boʻlishi mumkin. T. jinoyati tamagirlik motivi bilan sodir qilinadi. T.da mulk zoʻrlik ishlatilib tortib olinmaydi, balki uning egasi tomonidan oʻz ixtiyori bilan beriladi. Shuningdek, T.da jabrlanuvchiga nisbatan qoʻllaniladigan doʻqpoʻpisa, agar jabrlanuvchi tovlamachining talabini bajarmasa, keyinchalik amalga oshirilishi nazarda tutiladi. Koʻpgina hollarda T. shantaj, reket nomi bilan ham ataladi. Lekin shantaj ham, reket ham T.dan farq qiladi. Shantaj—shaxsiy sharmanda qiladigan maʼlumotlarni oshkor etish bilan qoʻrqitib, biron bir harakatni sodir ettirish boʻlsa, reket bir necha shaxslar tomonidan doʻq qilish, zoʻrlik ishlatish va qoʻrqitish orqali amalga oshiriladigan qilmishdir. T. uchun Oʻzbekiston Respublikasi JKning 165-moddasida jinoiy javobgarlik belgilangan.

Manbalar
--------

Mirzayusuf Rustamboyev. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Borsakelmas koʻli** (yoki *Borsa Kelmas koʻli*, *Borsa kelmas chuqur koʻli*) — Ustyurt platosida joylashgan boʻlib, bundan taxminan 30 million yil muqaddam Tetis nomli qadimiy dengizning bir qismi boʻlgan. Bugungi kunga kelib dengiz oʻrnida Qizilqum, Qoraqum, Ustryurt platosi va bu koʻl qolgan.

Koʻlning vujudga kelishi va nomlanishi
--------------------------------------

Ustyurt platosining asosini yerning geologik tarixida roʻy bergan mezozoy hamda paleozoy davrlaridagi oʻzgarishlardan hosil boʻlgan qoldiqlar tashkil etadi. Tektonik harakatlar, shamol va suvning taʼsiri tufayli Ustyurt platosi hosil boʻlgan. Koʻp million yillar mobaynida gips va loydan chuqur balchiq qatlami paydo boʻlgan. Tabiiy devorlarning balandligi 50—60 metr, ayrim joylarda esa 100 metrgacha yetadi.

Rivoyatlarga koʻra, shoʻrxoklik ichida mavjud boʻlgan qadimiy qalʼaga miloddan avvalgi IV asrda yashagan Farasman ismli Xorazm hukmdoriga tegishli ekanligi aytilgan koʻp miqdorda oltin koʻmilgan. Koʻp asrlar davomida bu oltinni izlab kelgan odamlar izsiz gʻoyib boʻlib, bu yerdan qaytib kelmagan. Shu sababli ham „borsang, qaytib kelmaysan" degan gap tarqalib, bu joylarga shunday nom berilgan. Koʻlning nomlanishi haqiqatga toʻgʻri kelishi aytiladi. Chunki koʻlga yaqinlashish juda xavfli boʻlib, koʻl hududi koʻplab jarliklar va ingicha tuz qatlami bilan qoplangan. Shuningdek, koʻlning tuz bilan qoplanmay qolgan qismlariga ham duch kelish mumkin. Ammo, mahalliy aholining soʻzlariga koʻra, agar rezina etiklar kiyib olinsa, botqoqlikdan eson-omon oʻtish va koʻlning ustki qismigacha chiqib olish mumkin, u yerda esa xuddi tosh kabi qattiq boʻlgan tuzli koʻl boʻylab sayr qilish imkoni mavjud.

2023-yil sentyabr oyida mashhur amerikalik ultramarafonchi Dean Karnazes va Kulikov jahon hamjamiyatining eʼtiborini Orol dengizi ekologik fojiasiga jalb etish maqsadida, „Borsa Kelmas" koʻli hududi boʻylab 42 km masofani bosib oʻtishni rejalashtirgan edi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Albatta borish kerak boʻlgan Oʻzbekistonning 20 ta ajoyib joylari | Odam.uz – Odamlar uchun veb-sayti" (ru). *Odam.uz-Odamlaruchunveb-sayti*. Qaraldi: 30-oktyabr 2023-yil.
2. ↑  *uz, Kun* „O‘zbekistondagi albatta borish kerak bo‘lgan 20 ta ajoyib joy" (uz). *Kun.uz*. Qaraldi: 30-oktyabr 2023-yil.
3. ↑  „«Borsa kelmas», Sariqamish, Sudoche, Qoplonqir... Sarguzashtlarga toʻla to‘rt kun". 31-oktyabr 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-oktyabr 2023-yil.
4. ↑  *Aniq.uz* „O‘zbekistonning Borsa kelmas ko‘li" (uz). *Aniq.uz* (2-avgust 2020-yil). Qaraldi: 30-oktyabr 2023-yil.
5. ↑  „Din Karnazes "Borsa-Kelmas" quruq koʻlining tubi boʻylab 42 km masofani bosib oʻtadi". 31-oktyabr 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-oktyabr 2023-yil.
***Missis Dallovey*** – Virjinia Vulfning 1925-yil 14-mayda nashr etilgan romani. Asar Birinchi jahon urushidan keyingi Angliyadagi yuqori sinf ayoli – Klarissa Dallovey hayotidagi bir kun haqida hikoya qiladi. Bu Vulfning eng mashhur romanlaridan biridir. 

„Mrs. Dalloway" romanining dastlabki nomi „The Hours" edi. Keyinchalik Vulf romanni 1925-yilda nashr etilishidan oldin „Mrs. Dalloway" deb oʻzgartirdi. „The Hours" nomi esa oxir-oqibat Maykl Kanningem tomonidan 1998-yilda nashr etilgan romani uchun ishlatilgan. Roman „Bond-stritdagi Dallovey xonim" va tugallanmagan „Bosh vazir" nomli ikkita qissa bilan boshlanadi. Kitobda Klarissaning kechqurun oʻtkazadigan bazm va undan keyingi ziyofatga tayyorgarligi tasvirlangan. Zohiriy nuqtai nazardan hikoya Klarissa hayoti va urushlararo ijtimoiy tuzilmaning tasvirini yaratish uchun vaqt aro oldinga va orqaga harakat qiladi. Roman bir nechta oʻzaro bogʻlangan hikoyalar orqali shaxsiy tajribadagi vaqtning tabiatiga murojaat qiladi.

2005-yilning oktabr oyida "Mrs. Dalloway" romani "TIME" jurnalining "1923-yilning birinchi sonidan beri ingliz tilidagi eng yaxshi 100 ta roman" roʻyxatiga kiritildi.

Asar syujeti
------------

Klarissa Dallouey ertalab Londonni aylanib, kechqurun ziyofat oʻtkazishga tayyorlanmoqda. Yaxshi kun unga Burtonda qishloqda oʻtkazgan yoshligini eslatadi va uni er tanlashi haqida hayratda qoldiradi; u sirli va talabchan Piter Uolsh oʻrniga ishonchli Richard Dalloveyga uylangan edi va u ayolning romantik qiziqishi Salli Seton bilan boʻlishning „ixtiyori yoʻq edi". Butrus ertalab tashrif buyurib, bu mojarolarni qaytadan kiritadi.

Septimus Uorren Smit, birinchi jahon urushi faxriysi, kechiktirilgan travmatik stressdan aziyat chekmoqda, italiyalik rafiqasi Lukresiya bilan bogʻda kunini oʻtkazmoqda, u erda Piter Uolsh ularni kuzatmoqda. Septimusga tez-tez va tushunarsiz gallyutsinatsiyalar tashrif buyuradi, asosan urushda halok boʻlgan aziz doʻsti Evans bilan bogʻliq. Oʻsha kunning oʻzida unga ruhiy kasalliklar shifoxonasiga yotqizilganidan keyin u derazadan sakrab oʻz joniga qasd qiladi .

Kechqurun Klarissaning ziyofati sekin muvaffaqiyatli oʻtadi. Unda u butun kitob davomida uchrashgan qahramonlarning koʻpchiligi, shu jumladan uning oʻtmishidagi odamlar ham ishtirok etadi. U Septimusning ziyofatda oʻz joniga qasd qilgani haqida eshitadi va asta-sekin bu notanishning xatti-harakatiga qoyil qoladi va bu uning baxtining pokligini saqlashga qaratilgan harakat deb biladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Whitworth, Michael H.*. Virginia Woolf (Authors in Context)*, Authors in Context. Oxford University Press, 2005 — xv bet. ISBN 9780191516566.
2. ↑  Lev Grossman (8 January 2010). „All-Time 100 Novels: Mrs. Dalloway". *Time*. Qaraldi: 19 May 2022.
**Sandava** (vasandava) — Bubu va Mpandeoraligʻidagi hududning markaziy Tanzani tumanlarida istiqomat qiluvchi xalq (Kondoa tumani).

Ular koysan gipotezasi (Sharqiy Afrika gottentots va bushmenlarning ajdodlari) doirasida koʻrib chiqilgan sandavaning izolyatsiya qilingan tilida gapirishadi. Koʻpchilik Nyatura va Suahili (Bantu guruhi) tilida ham gaplashadi.

Arxaik Y-xromosoma gaplogrupi A va eng qadimgi mitoxondrial gaplogruppalarning tashuvchilari. Sandav populyatsiyasida Y-xromosoma gaplogroup E1b1a va E1b1b keng tarqalgan boʻlib, Y-xromosoma gaplogroup B2 va A3b2 past chastotalarda uchraydi. Sandavalarning ajdodlari 87 800-yil oldin Hadza ajdodlaridan (u atigi 150 km uzoqlikda yashagan) ajralib chiqqan. Bu xalqlar mitoxondriyal gaplogrouplarning eng koʻp turlarini namoyish etadilar va Tanzaniyaning qadimgi avtoxtoni hisoblanadi.

Anʼanaviy ijtimoiy tashkilotning markazida bir nechta kichik oilalarning kichik guruhlari mavjud. AAnʼanaviy mashgʻulotlar-ovchilik, yigʻish, baliq ovlash; XX asrning boshidan — qishloq xoʻjaligi (asosan qoʻlda), chorvachilik (echki), parrandachilikdir (tovuq).

Sandavening muhim qismi qoʻshni Nyatura (Gʻarbiy Sandave) va Gogo (Janubiy Sandave) madaniyatining elementlarini qabul qildi. Eʼtiqodlarda oʻrmon ruhlarining kultlari, hayvonlar va oʻsimliklarning hayoti va zararli kuchlari, toshlar va boshqalar, sehr-jodu keng tarqalgan.

Manbalar
--------

1. ↑  BBC NEWS | Science/Nature | Tanzania, Ethiopia origin for humans
2. ↑  BBC NEWS | Science/Nature | Tanzania, Ethiopia origin for humans
3. ↑  *Daniel Shriner* et al. Genetic Ancestry of Hadza and Sandawe Peoples Reveals Ancient Population Structure in Africa, Genome Biology and Evolution, Volume 10, Issue 3, 1 March 2018, Pages 875-882, 14 March 2018
4. ↑  „africana.ru — narodnosti Tanzanii". 12-dekabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-may 2022-yil.

Adabiyotlar
-----------

* *Girenko N. M.* Sandave Wayback Machine saytida arxivlandi (2011-12-12). // Dunyo xalqlari va dinlari / Bob. ed. V. A. Tishkov. M.: Buyuk rus entsiklopediyasi, 1998. S. 468.
* Sandave, vasandave, odamlar // Kamar — Safi. — M. : Sovet Entsiklopediyasi, 1975-yil. — BILAN. 557. — (Buyuk Sovet Entsiklopediyasi : [30 tonnada] / Ch. ed. A. M. Proxorov ; 1969-1978, jild. 22).
* Greenberg JH, Afrika tillari, 2-nashr, Gaaga, 1966-yil.
* Vestfal E. Janubiy Afrikaning Bantu boʻlmagan tillari, Tucherda A. Bryan M. Shimoliy-Sharqiy Afrikaning Bantu boʻlmagan tillari. L. — Nyu-York, 1956-yil.
**Amerika yadro jamiyati** (inglizcha: *American Nuclear Society, ANS*) - AQSh dagi yadro muhandisligi va tegishli fanlar boʻyicha olimlar, muhandislar va mutaxassislarni birlashtirgan xalqaro professional notijorat tashkilot. ANS Xalqaro Yadro Jamiyatlari Kengashi (INSC) aʼzosi.

ANS uchta jamoadan tashkil topgan: professional boʻlinmalar, mahalliy boʻlimlar/boʻlimlar va talabalar boʻlimlari. Ham individual, ham jamoaviy aʼzolik nazarda tutilgan. Jamiyat turli tashkilotlardan, jumladan korporatsiyalar, davlat idoralari, taʼlim muassasalari va uyushmalardan iborat.

2020-yil avgust holatiga koʻra, ANS 50 dan ortiq mamlakatdan 10 000 dan ortiq aʼzoga ega.

Tarixi
------

Amerika Yadro Jamiyati 1954-yilda oʻsib borayotgan yadro sanoatini rivojlantirish uchun notijorat uyushma sifatida tashkil etilgan. Bundan koʻp oʻtmay, 1955-yilda ANS oʻzining birinchi yillik yigʻilishini oʻtkazdi va Uolter Zinni birinchi prezident etib sayladi. Dastlab, Jamiyatning shtab-kvartirasi Ok-Ridj yadro tadqiqotlari instituti (ORINS) tomonidan taqdim etilgan binoda joylashgan edi, keyin Jamiyat shtab-kvartirasi, 1977-yilda u Illinoys shtatidagi La-Greynj-Park oʻz binosiga joylashgunicha bir necha marta koʻchirildi.

1984-yildan 2001-yilgacha Amerika yadro jamiyati *Fusion technology: a journal of the American Nuclear Society and the European Nuclear Society* jurnalini nashr etgan.

Boshqaruv
---------

2022-yil 29-mart holatiga koʻra Ijroiya qoʻmitasi aʼzolari quyida sanab oʻtilgan:

* Prezident — Stiv Nesbit;
* Vitse-prezident/saylangan prezident — Stiven Arndt;
* Gʻaznachi — U.A."Art" Uorton-III;
* Sobiq prezident — Meri Lu Danzik-Gugar;
* Ijrochi direktor/CEO — Kreyg Pirsi.

Manbalar
--------

1. ↑  „INSC Information" (en). *International Nuclear Societies Council*. 15-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-mart 2022-yil.
2. ↑  „Communities" (en). *American Nuclear Society*. Qaraldi: 29-mart 2022-yil.
3. 1 2  „A Brief History of the American Nuclear Society" (en). *American Nuclear Society* (14-avgust 2020-yil). Qaraldi: 29-mart 2022-yil.
4. ↑  „Fusion technology : a journal of the American Nuclear Society and the European Nuclear Society" (en). *The University of Tulsa*. Qaraldi: 29-mart 2022-yil.
5. ↑  „Executive Committee" (en). *American Nuclear Society*. Qaraldi: 29-mart 2022-yil.

Havolalar
---------

*
Boshqa nomlar uchun qarang: the village in the Shirak Province of Armenia   Sarnaghbyur.

**Sarnaghbyur** (armancha: *Սառնաղբյուր*) yoki **Aghbulag** (ozarbayjoncha: *Ağbulaq*) qishloq *de facto* in the Askeran Province of the breakaway Republic of Artsakh, Ozarbayjonning Khojaly tumanidagi Tog'li Qorabog'. The village has an ethnic Armenian-majority population, and also had an Armenian majority in 1989.

Tarixi
------

Soviet period, the village was part of the Askeran District of the Nagorno-Karabakh Autonomous Oblast.

Historical heritage sites
-------------------------

Historical heritage sites in and around the village include an 18th/19th-century cemetery, the cave-shrine of *Htsut* (armancha: *Հցուտ*), and St. George's Church (armancha: *Սուրբ Գևորգ եկեղեցի*) built in 1875.

Iqtisodi va madaniyati
----------------------

The population is mainly engaged in agriculture va animal husbandry. As of 2015, the village has a municipal building, a secondary school, and a medical centre. The community of Sarnaghbyur includes the village of Dahraz.

Demografiyasi
-------------

The village had 97 inhabitants in 2005, and 107 inhabitants in 2015.

Gallery
-------

* Scenery around the villageScenery around the village

Manbalar
--------

1. ↑  *Андрей Зубов.* „Андрей Зубов. Карабах: Мир и Война". *drugoivzgliad.com*. 20-oktyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. 1 2 3
3. ↑  „The Results of the 2005 Census of the Nagorno-Karabakh Republic". *National Statistic Service of the Republic of Artsakh*.
**Mirza Azizov** (1963-yil 22-dekabr, Namangan — 2021-yil 16-aprel, Toshkent) — sovet va oʻzbek aktyori va rejissori, Oʻzbekiston xalq artisti.

Tarjimai hol
------------

Mirza Azizov 1963-yil 22-dekabrda Oʻzbekistonning Namangan viloyati boʻlmish Chust shahrida dunyoga keladi. Oʻrta maktabni aʼlo baholarga tugatgach, Ostrovskiy nomidagi Toshkent davlat teatr va rassomchilik institutiga oʻqishga kirdi. Institutni tugatgach, 1989-yilda Muqimiy nomidagi Oʻzbekiston Davlat musiqali teatriga aktyor sifatida ishga qabul qilinadi.

Mirza Azizov 2016-yildan to 2021-yillargacha Muqimiy nomidagi Oʻzbek musiqali drama va komediya teatrining direktori boʻlib ishlab keldi.

Ijodiy faoliyati
----------------

Mirza Azizov aktyorlik faoliyati davomida „Yusuf va Zulayxo"da Fir’avn, „Farhod va Shirin"da Baxrom, „Nodirabegim" musiqali dramada Madalixon, „Alpomishning qaytishi" spektaklida Alpomish, „Na malakman na farishta"da Mashrab, „Toʻptalgan tuygʻu"da Boysoat „Medeya"da Kreon kabi timsollarni mahorat bilan ijro etishi bilan tomoshabinlar qalbida muhim oʻrin egalladi.

Shuningdek aktyor Azizov oʻzini rejissor sifatida ham gʻoyaviy-badiiy jihatdan yetuk spektakllarni sahnalashtirishda ham isteʼdodini sinab koʻrdi. Uning „Toʻda" spektakli 2005-yilda Qohirada boʻlib oʻtgan XVII Xalqaro eksperimental teatrlar festivalida 94 ta davlat ichida laureat boʻlgan. Mirza Azizov „Sinfdosh", „Samolarga sigʻmaydigan qush", „Baxil boy va xizmatkor", „Toshkent malikasi", „Uygʻonish", „Layli va Majnun", „Qalb dogʻiʻ" kabi spektakllarda oʻzbek musiqali teatri rivojiga munosib hissa qoʻshdi.

Isteʼdodli aktyor koʻpgina filmlarda, jumladan, „Koʻngil koʻchalari" serialida Sanjar, „Ostona"da mayor Moʻminov, „Imom Buxoriy"da habash, milliy serialimizdagi „Gulxan atrofida"da Hazrat Qorayevich va „Muhabbat sinovlari" filmida Aziz Mirzayevich, „Tubanlik"da Turgʻun hoji, „Margʻiyona"da temirchi, „Muruvvat"da Qodir, „Muxabbatimsan"da Shuhratxoʻja, „Gumrohlar"da Mirza Mahmudov, „Novda"da bosh shifokor bosh rollarini oʻynagan.

### Rejissorlik ishi

* Banda
* Sinfdosh
* Samolarga boʻylagan qush
* Ochkoʻz boy va xizmatkor
* Toshkent malikasi
* Uygʻonish
* Layli va Majnun
* Koʻngil dogʻi

Mukofot va unvonlar
-------------------

* 1999-yilda — "Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist" faxriy unvoni berilgan
* 2015-yilda — "Oʻzbekiston Respublikasi xalq artisti"
* 2014-yilda — Mirza Azizov „Yilning eng yaxshi aktyori" Milliy kinomukofotiga nomzod boʻlgan
* 2019-yil boshida — Oʻzbekiston xalq artisti Mirza Azizov Qirgʻiziston Respublikasida taʼsis etilgan adabiyot va sanʼat sohasidagi Chingiz Aytmatov nomidagi xalqaro mukofot sovrindori

Vafoti
------

Oʻzbekiston xalq artisti Mirza Azizov 2021-yil 15-aprel kuni koronavirus xastaligidan soʻng 58 yoshida vafot etdi.

Oʻzbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev el ardoqlagan aktyor vafoti munosabati bilan uning oila aʼzolariga chuqur hamdardlik bildirdi

Manbalar
--------

1. ↑  Azizov haqida, oilasi, instagram, rasmlari
2. ↑  Opredeleni laureati natsionalnoy premii „Eʼtirof-2014"uzdaily.uz
3. ↑  Shavkat Mirziyoyev Mirza Azizov vafoti munosabati bilan taʼziya bildirdi Qalampir.uz

Havolalar
---------

* Мирза Азизов IMDbda
**Karbidlar** (lot. carbo — koʻmir) — uglevodorodning, asosan, metallar va baʼzi metallmaslar bilan hosil qilgan birikmalari. Kimyoviy bogʻi turiga koʻra, Karbidlar. 3 ta asosiy guruhga boʻlinadi: ion (yoki tuzsimon), kovalent va metallsimon Karbidlar.

Ion K. tarkibida metall kationlari va uglerod anionlari boʻladi. Ion K.ga atsetilenidlar (atsetilen C2H2 dagi vodorod oʻrnini metall atomlari egallashidan xosil boʻlgan mahsulotlar) va metanidlar (metan CH4 dagi vodorod oʻrnida metall atomlari boʻlgan mahsulotlar) kiradi. Ishqoriy metallar karbidlari (Li2C2, Na2C2 va b.), ishqoriy-yer metallar karbidlari (SaS2, VaS2, MgC2 va b.), siyrak-yer metallarning yuqori karbidlari (YC2, LaC2 va b.), aktinoidlar karbidlari (ThC2 va h.k.) atsetilenidlardir. Kalsiy karbidga oʻxshagan atsetilenidlar suv yoki suyultirilgan kislotalarda parchalanib, atsetilen (yoki atsetilenning boshqa uglevodorodlar, baʼzan vodorod bilan aralashmasi)ni ajratib chiqaradi. Oson gidrolizlanib, metan ajratib chikaradigan berilliy karbid BeC, alyuminiy karbid Al4C, metanidlarga mansub.

Kovalent K.ga kremniy karbid SiC va bor karbid B4C (toʻgʻrirogʻi B2C3) misol boʻla oladi. Bularda atomlararo bogʻ juda mustahkam. Kovalent K. nihoyatda qattiq, issiqqa chidamli, kimyoviy jihatdan inert moddalar — yarimoʻtkazgichlar hisoblanadi.

Metallsimon K.ga qiyin eriydigan metallar K. i kiradi. Bu K. elektrni yaxshi oʻtkazgani uchun "metallsimon" deb atalgan. Ularning qattiqligi juda yuqori, ishqalanishga yaxshi chidaydi. Titan karbid TiC, pyx karbid ZnC, niobiy karbid NbC, gafniy karbid HfC va tantal karbid TaS larning bir-biri bilan hosil qilgan qotishmalari muhim. Masalan, 25% HfC va 75% TaS dan iborat qotishmaning suyuqlanish temperaturasi juda yuqori (4000° ga yaqin). Metallsimon K. ishqorlar taʼsiriga chidamsiz, lekin kislotalar taʼsiriga juda chidamli. Metall va koʻmir kukunini inert gaz yoki qaytaruvchi muhitda qizdirib, shuningdek, metallni 1500—2000° da suyuqlantirib (ayni vaqtda karbidlab) K. olish usullari koʻproq qoʻllaniladi. K. elektr pechlar uchun isitkichlar tayyorlashda, qattiq metall keramik qotishmalar, issiqqa va olovga bardoshli qotishmalar, abraziv materiallar olishda, uzatma quvurlar, reaktorlar i.ch.da kaytaruvchi va katalizator sifatida, shuningdek, elektronikada koʻp ishlatiladi.

Adabiyot
--------

* Visokotemperaturnie karbidi, pod red. G.V. Samsonova, Kiyev, 1975, Svoystva, polucheniye i primeneniye tugoplavkix soyedineniy. Spravochnik pod red. T.Ya. Kosolapovoy, M. 1986.

Nusrat Rahmonbekov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Boshqorongʻilik** — boʻyida boʻlgan (homilador) ayol organizmida roʻy beradigan oʻzgarishlar ifodasi; ishtaha yoʻqolishi yoki zoʻrayishi, shuningdek nordon, achchiq, shoʻr narsalarni qoʻmsash, gilvata, shama va odatdan tash qari boshqa narsalarni koʻngil tusashi; oʻqtinoʻqtin koʻngil aynishi, qusish, soʻlak oqishi; piyozdogʻ, atir, tamaki va h.k. hidini yoqtirmaslik, ran koʻtara olmaslik, jizzakilik, salga toliqish, bosh aylanishi, uyquchanlik, kayfiyatning oʻzgarib turishi. Bunday hollarda ayol (ayniqsa, qusayotgan) akusherginekolog vrachdan tegishli maslahat olishi kerak (qarang Homiladorlik).

Manbalar
--------

1. ↑  "Boshqorongʻilik" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Egar** – 1) otulov (ot, eshak, xachir, bugʻu va boshqalar) ustiga uriladigan va minib oʻtirish hamda yuk tashish uchun moslashtirilgan qulay abzal. Odamlar hayvonlarni qoʻlga oʻrgatib, minib yuradigan davr (miloddan avvalgi 1-ming yillikning 2-yarmi) dan maʼlum. E.ning kundalik minib yurish, sport, harbiy (safda yurish), mashq yoki poyga uchun moʻljallangan turlari farqlanadi. Bundan tashqari, har bir xalq oʻz yashash shartsharoitidan kelib chiqib oʻziga xos E. turlarini yaratgan, mas, oʻzbek, qirgʻiz, qozoq, turkman, rus va boshqalar xalqlar ishlatadigan E.lar, asosan, tuzilishi va bezagi bilan bir-biridan bir oz farq qiladi, lekin umumiy tuzilishi bir-biriga oʻxshaydi. Oʻzbekistonda ham egarchilik qadimdan rivojlangan. Shuning uchun E.ning tuzilishiga xos atamalar paydo boʻlgan: suyanchiq, oʻrindiq, doʻgʻa, qopqoq, qanot, terlik, ayl, uzangi va uzangibogʻ va boshqalar Yuk tashishga moʻljallangan E.larda yukni mahkam bogʻlash moslamalari ham boʻladi. E. pishiq yogʻoch (tol, oʻrik, behi, yongʻoq, chinor, archa va boshqalar) dan yasaladi, sadaf, suyak, temir va tasmalar bilan bezatiladi. Otulovni minganda E. ustiga yumshoq toʻshama (mas, gilamcha) tashlab olinadi. E.ningoʻrindigʻi taglik va charm qoplangan yostiqdan iborat. E.ning ikki tomoniga osiltirib yopiladigan qismi „tebengi" deb ataladi va uzangi bandining oyoqni sidirishidan saqlab turadi. E. qoʻshimcha moslamalari (ayl, uzangi, uzangibogʻ va boshqalar) bilan birga E.jabduq deb ataladi.

E.-jabduq bilan shugʻullanish kasbi egarchilik deb ataladi. Egarchilik hunarmandchilikning qadimiy turlaridan biri. U asosan yirik shaharlarda rivojlangan. Milodiy 5-asrdan boshlab E. hunar darajasiga koʻtarilgan va asta-sekin takomillashtirib borilgan. Oʻzbekistonda ham egarchilik qadimiy hunarmandchilik kasbi hisoblanadi. Egarjabduq oddiy kustar usulda maxsus doʻkonlarda yasalgan. Ustalar, asosan, tesha, bolta, randa, arra, iskana va b;asbobqurollardan foydalanishgan. Oʻzbekistonda otulovning ahamiyati hozir ham kattaligi tufayli egarchilik hunarmandchilikning bir sohasi hisoblanadi. Egarchilik bilan Oʻzbekistonning barcha viloyatlarida shugʻullaniladi, lekin Buxoro, Samarqand viloyatlari va Fargona vodiysida kengroq tarqalgan. Ayrim ustalar egarchilikni sanʼat darajasiga koʻtargan. E. ustiga charm qoplash, bezaklariga suyaklar qadash rasm boʻlgan. E. ustiga tashlab olinadigan xaltaxurjun charmdan tikilib, mis sim va xalqalar bilan bezatiladi; 2) turli mashinalar (velosiped, mototsikl, traktor va boshqalar) ning haydovchi oʻtiradigan joyi (oʻrindiq).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Esmée Denters** (talaffuzi: „Esme Denters", 1988-yil 28-sentyabrda tugʻilgan) — gollandiyalik qoʻshiqchi va YouTube mashhur. Denters 2006-yilda oʻzini musiqachi sifatida targʻib qila boshladi, jumladan Justin Timberlake va Natasha Bedingfield qoʻshiqlarini ijro etdi. 2008-yil oʻrtalariga kelib u YouTubeʼda 100 milliondan ortiq koʻrilgan birinchi musiqa sanʼatkorlaridan biriga aylandi. Denters Timberleyk tomonidan Tennman Records yorligʻining birinchi xonandasi sifatida imzolangan. 2009-yil may oyida u *Outta Here* debyut studiyaviy albomini chiqardi va Timberleyk bilan Qoʻshma Shtatlar boʻylab gastrol safari qildi. Yorliq uni tashlab ketganidan soʻng, Denters Londonga koʻchib oʻtdi va u yerda BBC One ning *The Voice UK* koʻrsatuvida ishtirok etdi.

Yoshligi
--------

Denters Niderlandiyaning Gelderlanddagi Arnhem shahrida tugʻilgan. Denters oʻn besh yoshga toʻlgunga qadar, oilasi Gelderlandning Oosterbek shahriga koʻchib oʻtgunga qadar Arnxemning yonidagi Vestervortda yashagan. U 2006-yilda Arnhemdagi oʻrta maktabni tamomlagan va keyinchalik HAN amaliy fanlar universitetida oʻqigan va u yerda 2007-yilning fevral oyida Tennman Records kompaniyasiga qoʻshilish uchun birinchi kursini tashlab ketgunga qadar ijtimoiy ish bakalavri darajasida ishlagan.

Faoliyati
---------

2006-yil 25-avgustda Denters YouTube kanalini ochdi. U boshqa estrada yulduzlarining qoʻshiqlariga cover kuylayotgani haqidagi bir nechta videolarni joylashtirdi. Denters qoʻshiq yozish va studiyada yozish uchun AQShga borishdi. Amerika Qoʻshma Shtatlarida Denters atrofida realiti-shou oʻtkazish rejalari bor edi, bu uning debyut albomini chiqarishdan keyin. U, shuningdek, Destiny's Child of Kelly Rowland tomonidan yozilgan qoʻshiqni kuyladi. Keyin u qoʻshiq yozish va yozish uchun bir necha kun Shvetsiyaga uchib ketdi.

 2009-yil oktyabr oyida jonli ijroda boʻlgan stomatologlar
2009-yil kuzida Denters Honor Society bilan gastrol safariga chiqdi. Albomning uchinchi „Sevgi sotuvchisi" singli Niderlandiya va Buyuk Britaniyada mos ravishda 12 va 68 ga yetdi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Veenendaal.* „Esmée Denters Hits 100 Million YouTube Views". *viralblog.com*.
2. ↑  *M. Silverman.* „Justin Timberlake Signs YouTube Singer to His Label". *People* (5-iyun 2007-yil). 7-iyun 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi.
3. ↑  „Carrière gaat voor studie" (niderlandcha). *De Gelderlander* (7-iyun 2007-yil). 16-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi.
4. 1 2  „Booking Stars Ltd. Booking & Touring Agency. - Esmee Denters" (inglizcha). *bstars.eu*.
5. ↑  *Hiser.* „Esmee Denters to Open For Honor Society" (inglizcha). *shineon-media.com* (18-sentabr 2009-yil).
6. ↑  „Esmée Denters" (niderlandcha). *Nederlandse Top 40*.
7. ↑  „love dealer | full Official Chart History" (inglizcha). *Official Charts Company*.
**Farrux Berdiyev** (ruscha: *Фаррух Бердиев*; 14-may 1991-yil, Xoʻjand) – 2007-yil 20-avgustda Janubiy Koreyada boʻlib oʻtgan FIFA U-17 Jahon chempionati 2007 musoboqasi guruh bosqichida AQSh termasiga qarshi oʻyinda gʻalaba qozongan tojikistonlik futbolchilardan biri.

Faoliyati
---------

Farrux faoliyatini dastlab Toshkentda, Chigatoydagi futbol akademiyasida boshlagan. Birinchi murabbiyi Ahmad Ubaydullayev. Futbolchilik faoliyatida Regar-TadAZ va Xoʻjand jamoalarida oʻynagan. 2007-yil Tojikiston U-17 terma jamoasi tarkibida FIFA U-17 Jahon chempionati 2007 musoboqasida ishtirok etgan va 1/8 final bosqichiga yetib borishida katta hissa qoʻshgan.

### Murabbiylik faoliyati

2015-yil futbolchilik faoliyatini yakunlaganidan soʻng Xoʻjandning „Xoʻjand" jamoasida darvozabonlar murabbiyi sifatida faoliyatini boshlagan. Xoʻjand klubida bosh murabbiy boʻlib ishlagan Noʻmonjon Yusupov va Vitaliy Levchenkolarga 2015-yildan 2020-yilgacha darvozabonlar oʻyingga tayyorlash boʻyicha yordamchilik qildi. 2020-yilgi mavsumdan Dushanbening „Istiqlol" jamoasida ishladi va 2022-yilgi mavsumgacha darvozabonlar murabbiyi boʻlib ishlagan. 2022-yil yoz oyida Vitaliy Levchenkoning yordamchi murabbiyi sifatida „Neftchi" jamoasi murabbiylar shtabidan joy oldi.

Manbalar
--------

1. ↑  „"CHig'atoy"da tahsil olgan, Eden Azarga qarshi o'ynagan tojikistonlik yosh murabbiy bilan suhbat" (8-noyabr 2018-yil).
2. ↑  „"Nasaf" OFK kubogida guruhdan chiqa oladi". "CHig'atoy"da tahsil olgan, Azarga qarshi o'ynagan "Istiqlol" murabbiyi bilan intervyu" (6-may 2021-yil).
3. ↑  „Vitaliy Levchenkoga "Neftchi"da kimlar ko'maklashishi malum" (4-iyul 2022-yil).

Havolalar
---------

* Maʼlumotlar FIFA rasmiy veb-saytida
* Tojikistonning jahon chempionatidagi ilk gʻalabasi 2007-yil
* Farrux Berdiyev Transfermarktda murabbiy profili
* Farrux Berdiyev Soccerwayda murabbiy profili
* Farrux Berdiyev Footballfacts
**Boris Nikolayevich Yeltsin** (ruscha: *Борис Николаевич Ельцинⓘ*; 1-fevral, 1931 — 23-aprel, 2007) Rossiya Federatsiyasining birinchi prezidenti boʻlgan (1991—1999-yillar mobaynida).

Dehqon oilasida tugʻilgan. Ural (Sverdlovsk) politexnika institutini tugatgan (1955). 1955-yildan qurilish tashkilotlarida ishlagan. 1963-yildan Sverdlovsk uysozlik kombinatida bosh muhandis, direktor. 1968-yildan KPSS Sverdlovsk viloyat qoʻmitasi qurilish boʻlimi mudiri, kotibi. 1976-yildan Sverdlovsk viloyat qoʻmitasining birinchi kotibi, 1985-yildan KPSS MK kotibi, KPSS Moskva shahar qoʻmitasi birinchi kotibi. 1986-yildan KPSS MK Siyosiy byurosi aʼzoligiga nomzod. MKning 1987-yil oktabr Plenumidagi tanqidiy chiqishidan soʻng Moskva shahar qoʻmitasi birinchi kotibligidan olib tashlandi, soʻng KPSS MK Siyosiy byurosidan chiqarildi; SSSR Davlat qurilish qoʻmitasi raisining birinchi oʻrinbosari — SSSR vaziri etib tayinlandi. 1989-yili demokratik kuchlar koʻmagida SSSR xalq deputati etib saylandi. 1990-yil KPSS safidan chiqdi. 1990—91 ylarda RSFSR Oliy Kengashi raisi. 1991-yil iyundan 2000-yilgacha Rossiya Federatsiyasi prezidenti. 1991-yil avgustda Favqulodda holat boʻyicha davlat qoʻmitasi faoliyatiga qarshilik koʻrsatishga boshchilik qildi. 1991-yil dekabrda Ukraina va Belarus rahbarlari bilan birgalikda SSSRning tugatilganligi va MDHning tuzilganligi toʻgʻrisidagi Belaya Veja pushchasi bitimini imzoladi. 1999-yil 31-dekabrida Rossiya Federatsiyasi prezidenti lavozimidan muddatidan ilgari isteʼfoga chiqdi. „Mavjud masala yuzasidan dil izhori" (1990), „Prezident xotiralari" (1994) kitoblari muallifi.

Yeltsin hukumat tepasiga SSSR boʻlinganda keldi. 1991-yil 12-iyunida u 57% ovoz bilan RSFSR prezidenti qilib saylandi. Biroq bundan keyin boʻlgan iqtisodiy va siyosiy boʻhronlar tufayli Yeltsin avvalboshdagi shuhratini yoʻqotdi. Yeltsin davri korrupsiya, iqtisodiy inqiroz va jiddiy siyosiy hamda ijtimoiy muammolar davri boʻldi. Muhlati oxiriga kelib Yeltsinning reytingi 2% atrofida edi.

Yeltsin mamlakat iqtisodiyotini erkin bozor shakliga keltirish uchun narxlar liberalizatsiyasi va xususiylashtirish dasturlarini boshlab yubordi. Korrupsiya va boshqa faktorlar tufayli milliy boylikning katta qismi kichik doiradagi odamlar qoʻliga tushib qoldi.

2000-yil boʻsagʻasida Yeltsin isteʼfoga chiqayotganini eʼlon qilib, prezidentlikni Vladimir Putinga topshirdi.

Boris Yeltsin 2007-yilning 23-aprelida yurak yetishmovchiligidan vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑  Transcripts of 'Insightʼ on CNN (Wayback Machine saytida 2017-11-07 sanasida arxivlangan)(ingl.)
3. ↑  Russiaʼs Collapse (Wayback Machine saytida 2007-09-27 sanasida arxivlangan)(ingl.)
4. ↑  Yelsin umer ot ostanovki serdsa(rus.)

Havolalar
---------

* Boris Yeltsin memuarlari (rus.)


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Rossiya prezidentlari roʻyxati |
| --- |
|  |
| Prezident | 
* Boris Yeltsin
* Vladimir Putin
* Dmitriy Medvedev
* Vladimir Putin
 |
|  |
| Vaqtincha Prezident | 
* Aleksandr Rutskoy
* Viktor Chernomirdin
* Vladimir Putin
 |

 |
**Venesuela** (ispancha talaffuzi: [beneˈswela]) Kubaning Ciego-de-Avila provinsiyasida joylasjgan munisipalitet va shaharcha hisoblanadi. U viloyat poytaxti Siego de Aviladan janubda joylashgan.

Tarixi
------

Venesuelaning mustamlaka davridagi hududi Resurrección va La Soledad tegirmonlari boshchiligidagi shakar ishlab chiqarish, Kubaning mustaqillik urushi, Trochaning mudofaa tizimini masxara qilish orqali oʻzlarining jangovar jasoratlarini namoyish etgan Mambislarning kurashiga guvoh boʻlgan. Jucarodan Morongacha, uning qahramonlari orasida 1875-yil 6-yanvarda uni kesib oʻtgan Maximo Gomesni topdilar. Mustaqillik uchun kurashlar qayta boshlanganida, bu La Trocha burguti sifatida tanilgan Simon Reyes kabi Mambi boshliqlarining turli harakatlariga va Generalissimo Gomes tomonidan qabul qilingan Palo Alto hududi orqali ekspeditsiyaning kelishiga sahna boʻldi. Neokolonial bosqichda shakar ishlab chiqarish, port faoliyati, chorvachilik va mayda mevalar etishtirish asosiy iqtisodiy yoʻnalishlarni tashkil etdi, shakar ishlab chiqarish Styuart va Yagueyal elektr stantsiyalarining qurilishi (hozirda mavjud emas), bu davrda bu safar port va shakar sektorlari boshchiligidagi zulm va buzuq hukumatlarga qarshi kurashlarga qaytadi, Che Gevara qoʻmondonligi ostidagi 8-sonli „Ciro Redondo" bosqinchi ustunining kesishishi ham ajralib turadi. Ushbu 50 yillik hokimiyatdagi inqilob davomida uning geografiyasi va Venesuela aholisining hayot sifati ajoyib oʻzgarishlarga duch keldi, bunga misol tariqasida maktablar, oilaviy shifokorlar, kasalxonalar, maktablarga aylantirilgan kazarmalar, Palasios de Pioneros, goʻdaklar oʻlimini sezilarli darajada kamaytirish mumkin edi va 1959-yilgacha mavjud boʻlganlarga nisbatan hech narsa qarshilik koʻrsatmaydi.

Demografiyasi
-------------

2004-yilda Venesuela munitsipalitetida 27 333 kishi istiqomat qilgan. Umumiy maydoni 716 km2 (276 mi²) ni, aholi zichligi esa 38.2/km2 (99/sq mi) ni tashkil etadi.

Yana qarang
-----------

* Venesuela shahar muzeyi
* Kuba munitsipalitetlari
* Kuba shaharlari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  *Atenas.cu.* „2004 Population trends, by Province and Municipality" (es) (2004). 27-sentyabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-oktyabr 2007-yil.
2. ↑  *Statoids.* „Municipios of Cuba" (iyul 2003). Qaraldi: 6-oktyabr 2007-yil.
**Rayavaram** - Hindistonning Tamil Nadu shtatining Pudukkottai tumanidagi Panchayat qishlog'i.

Geografiya
----------

Rayavaram Tiruchirappallidan 72 kilometr (45 mi) janubda va Maduraydan 90 kilometr (56 mi) shimolda joylashgan. Eng yaqin shahar Pudukkottai. Eng yaqin aeroport Tiruchirappalli shahrida joylashgan. Shahar yo'l bilan yaxshi bog'langan va atrofdagi hududlarni qamrab oladigan kamida 75 ta avtobusga qatnaydi.

Qishloq iqtisodiyoti qishloq xoʻjaligiga asoslangan.

Demografiya
-----------

 Vena Moona uyi oldidagi eski bino
 Vena Moona uyi joylashgan ko'cha
-Missing required parameter 1=*month*!, 2001-yil(2001-Missing required parameter 1=*month*!-00) holatiga koʻra, Rayavaram aholisi14,643. Males constituted 49% of the population and females 51%. Rayavaram had an average literacy rate of 75%, higher than the national average of 59.5%; with 54% of the males and 46% of females literate. 12% of the population was under 6 years of age.

Rayavaram yo'l bilan yaxshi bog'langan edi. Avtovokzaldan Thirumayam, Pudukkottai, Karaikudi, Sivaganga, Aranthangi, Arimalam, Devakottai, Dindigal, Thiruchirapalli, Coimbatore, Madurai va Chennaiga sayohat qilish mumkin .

Eng yaqin temir yo'l stantsiyalari - Thirumayam va Pudukkottai temir yo'l stantsiyalari. Eng yaqin aeroport Tiruchirappalli xalqaro aeroporti va Madurai xalqaro aeroportidir .

Ibodatxonalar
-------------

Fayl:Rayavaram4.jpg Rayavaramdagi Shivan ibodatxonasi
1. Rok Cut Shiva ibodatxonasi Kottaiyur Rayavaram
2. Muthumari Amman ibodatxonasi
3. Itthimaratthu Vinayakar ibodatxonasi
4. Shivan ibodatxonasi
5. Perumal ibodatxonasi
6. Malaykuluthu Rok Cut Shiva ibodatxonasi
7. Anjinear ibodatxonasi
8. Ayyanar ibodatxonasi
9. Lingaththu Urani Shivan ibodatxonasi
10. Maha Ganapati ibodatxonasi (Kayilay)
11. Senkeerai Munnodi Karuppar ibodatxonasi
12. Senkeerai Ayyanaar ibodatxonasi
13. Senkeerai Chelli Amman ibodatxonasi
14. Senkeerai Pattan Kovil
15. Senkeerai Adaikkalam Kattatar Kovil
16. Senkeerai Ulagikalli Kovil
17. Senkeerai Shri Sivan Kovil
18. Sengeerai Meenachi Amman Koil
19. Muni Kovil
20. Maavadi Karuppar Aalayam
21. Sonaiyakaruppar Kovil
22. Uyyavanthamman kovil
23. Velathudai Ayyanar ibodatxonasi
24. Senkidai Karuppar Koyil
25. Pattavan Kovil
26. Kalliyanaachi Amman Kovil
27. Arulmigu Kaada Moorthi Ayyanar, Arulmigu Kulavaai Karuppar Aalayam
28. Ponni Kali Amman Kovil
29. Ulagamkaathan Vinayagar Kovil
30. Umaiyambigai Kovil
31. Kalutthharuppan Kaali Kovil
32. Ayingudi Ayyanaar Kovil

Manbalar
--------

1. ↑  „Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)".  Census Commission of India. 16-iyun 2004-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-noyabr 2008-yil.
2. ↑  Tamilnadu Census

Andoza:Chettinad Villages
**Tan olish**, xalqaro huquqiy tan olish — yangi davlatlar yoki hukumatlar yoxud boshqa organlarni mavjud davlatlar tomonidan xalqaro huquqqa muvofiq tan olish; bu hol ana shu davlatlar yoki hukumatlar yoxud boshqa organlar bilan rasmiy yoki norasmiy, toʻla yoki qisman, doimiy yoki vaqtinchalik munosabatlar oʻrnatish imkonini beradi. Xalqaro huquqiy Tan olishning turli koʻrinishlari bor: davlatni Tan olish, hukumatni Tan olish, qoʻzgʻolon koʻtargan tomonni Tan olish, milliy ozodlik organlarini Tan olish, qarshilik koʻrsatish organlarini Tan olish va boshqa Xoz. diplomatiya amaliyotida u yo bu mamlakat hukumatlari bilan mavjud davlatning yangi hukumati yoxud yangi paydo boʻlgan davlat hukumati bilan diplomatik munosabatlar oʻrnatish yoki diplomatik munosabat oʻrnatishga rozilik berish bunday Tan olishning keng tarkalgan shakli hisoblanadi. Xalqaro huquqiy Tan olishning asosiy shakllari deyure va defaktoinr. Bironbir shartlarsiz rasman Tan olish toʻgʻrisida, deyure va defakto Tan olish toʻgʻrisida, diplomatik munosabatlar oʻrnatish yoki bunday munosabatlar oʻrnatishga rozi boʻlish toʻgʻrisida bayonot berish rasmiy tan olish hisoblanadi. Muayyan mamlakat hukumatining boshqa mamlakatning rasmiy tan olinmagan hukumati bilan aloqa oʻrnatishi, bir-birini tan olmaydigan davlatlarning xalqaro anjumanlar yoki xalqaro tashkilotlar doirasida hamkorlik qilishi norasmiy Tan olishni bildiradi. Mustaqillikni qoʻlga kiritgan Oʻzbekiston Respublikasini jahonning 160 dan ortiq davlati tan oldi. Mamlakatimiz bilan 120 dan ortiq davlat diplomatik aloqa oʻrnatgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Grigoriy (Georgiy) Nikolayevich Postnikov** (1914-yil 14-oktyabr – 1978) – sovet davri haykaltaroshi, kosmik mavzulardagi asarlari bilan mashhur. RSFSRda xizmat koʻrsatgan artist (1965). Birinchi darajali Stalin mukofoti laureati (1950), SSSR Rassomlar uyushmasi aʼzosi (1952).

Hayoti
------

Grigoriy Nikolayevich Postnikov 1914-yil 14-oktyabrda Rakitnaya posyolkasida (hozir Belgorod viloyatining viloyat markazi) dehqon oilasida tugʻilgan va bolalar uyida tarbiyalangan. U FZU maktabini tamomlagan va Kiev Red Engine zavodida metall tokar boʻlib ishlagan. Keyinchalik Leningrad fuqaro havo floti muhandislari instituti „Aviatsiya ishchilari" fakultetida oʻqigan, uni 1941-yilda tugatib, muhandislik bilan shugʻullana boshlagan. Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi hisoblanadi. 1943-yilda Mstera sanʼat maktabini tugatgan. Urush tugaganidan keyin u haykaltaroshlik bilan shugʻullana boshladi. 1949-yildan rassomlar studiyasi aʼzosi. 1952-yildan SSSR Rassomlar uyushmasi aʼzosi. Ijodkorning asosiy mavzusi kosmos edi. G.N.Postnikov 1978-yilda vafot etgan. U Moskvada Kunsevo qabristoniga dafn qilindi.

Mashhur ishlari
---------------

"Yulduzlarga" (Moskva, Sovet Armiyasi Markaziy uyi bogʻida, Pyatigorsk, Budenovsk).

„Kosmosga" (Kosmonavtlarni tayyorlash markazi, Moskva).

„Kosmosga" (Monino, Garnizon ofitserlar uyi. Arxitektor L. N. Lavrenov bilan birgalikda. 1962).

„Kosmik asr".

Gagarinning portret byusti.

Toshkentdagi Yuriy Gagarin haykali.

Sovet Ittifoqi Qahramoni general N.P.Kamaninning byusti 1964-yilda haykaltarosh tomonidan Kosmonavtlarni tayyorlash markazi muzeyiga topshirilgan.

Ikkinchi jahon urushining eng yosh uchuvchisi Arkadiy Kamaninning ikkita byusti 1966-yilda olingan fotosuratdan qilingan.

Moskvadagi Kosmonavtlar xiyobonidagi kosmonavt Valentina Tereshkovaning byusti (1967).

1941—1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida halok boʻlgan fuqaro aviatsiyasi uchuvchilari haykali. (Vnukovo).

Sovet Ittifoqi Qahramoni T.T.Romashkin haykali (Minsk, Minsk-1 aeroporti yaqinidagi park).

Yenakievodagi Sovet Ittifoqi Qahramoni uchuvchi-kosmonavt G.T.Beregovoy byusti.

Galereya
--------

* 1962-yilgi SSSR pochta markasidagi "Kosmosga" haykaltaroshlik kompozitsiyasi № 2765)1962-yilgi SSSR pochta markasidagi "Kosmosga" haykaltaroshlik kompozitsiyasi № 2765)
* Moskvadagi Novodevichy qabristonida G.E.Kotelnikovning qabriMoskvadagi Novodevichy qabristonida G.E.Kotelnikovning qabri

Manbalar
--------

1. ↑  „Скульптор Постников Григорий Николаевич". *www.yavarda.ru*. Qaraldi: 3-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Скульптура «Эра космоса»". 25-fevral 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-oktyabr 2009-yil.
3. ↑  У стелы во Внуково есть «космические братья и сёстры».Автор этих произведений и один из авторов внуковской стелы Григорий Николаевич Постников
4. ↑  „Экскурсия по гарнизону Монино". 19-iyun 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-oktyabr 2011-yil.
5. ↑  Ю. А. Гагарин у Королевых в Останкине
6. ↑  „У стелы во Внуково есть «космические братья и сёстры»." (deadlink). 12-may 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-oktyabr 2009-yil.
*Davlat tasarrufidan chiqarish'* — davlat korxonalarini jamoa, ijara korxonalariga, aksiyali jamiyatlarga, masʼuliyati cheklangan jamiyatlarga, davlatga qarashli mulk boʻlmagan boshqa korxonalarga aylantirish. Mulkni D.t.ch. (yoki xususiylashtirish) davlat korxonasi asosida xususiy va aralash mulk shakllarini vujudga keltirishda namoyon boʻladi..

SSSR parchalanganidan keyin Sharqiy Yevropa va M D H davlatlarida bozor iqtisodiyotiga oʻtishda D.t.ch. iqtisodiy islohotlarni amalga oshirishda bosh yoʻnalish sifatida tanlandi. Oʻzbekistonda mulkni D.t.ch. iqtisodiy islohotlar borasidagi dastlabki qadamlardan biri boʻldi. Samarali, ijtimoiy yoʻnalishga ega boʻlgan bozor iqtisodiyotini vujudga keltirish maqsadida davlat mulkini D.t.ch.ning tashkiliy-huquqiy asoslari belgilab berildi va ular OʻzRning "Davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish toʻgʻrisida" (1991-yil 19 noyabr.), "Oʻzbekiston Respublikasidagi korxonalar toʻgʻrisida"gi (1991-yil 15 fevral) qonunlarida va ular asosida chiqarilgan boshqa qonun hujjatlarida oʻz aksini topdi. Mamlakatdagi mavjud davlat mulki obʼyektlari toʻliq yoki qisman davlat tasarrufidan chiqarilishi (yoki xususiylashtirilishi) mumkin. Oʻzbekistonda yer, yer osti boyliklari, suv, oʻsimlik va hayvonot dunyosi, boshqa tabiiy resurslar, madaniyat boyliklari, tarixiy yodgorliklar davlat tasarrufidan chiqarilmaydi. Davlat oʻz tasarrufidan chiqargan xoʻjalik subʼyektlari faoliyatiga aralashmaydi va mulkchilik shakllaridan qatʼi nazar ularga xoʻjalikda faoliyati olib borish uchun teng ququqiy va iqtisodiy shart-sharoitlar yaratib beradi (qarang Davlat mulkini xususiylashtirish). Korxonalar oʻz faoliyatini va istiqbol rejalarini mustaqil rejalashtiradi, davlat ehtiyojlari uchun shartnoma asosida mahsulot yetkazib beradi.

Abdulla Abduqodirov.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Paxtaqand** yoki „**shakarli paxta**" – yumshoq asosga ega qandolatchilik mahsuloti, koʻrinishidan paxta momigʻiga oʻxshaydi. Tez aylanadigan metall baraban yoki konus ustiga elak orqali eritilgan shakarni quyish orqali tayyorlanadi. Tayyorlash jarayonida yupqa iplar hosil boʻlib, bir oʻramga yigʻiladi. Agar shakar siropiga oziq-ovqat boʻyoqlari qoʻshilsa, rangli tusga kiradi.

Tarixi
------

Paxtaqand 1897-yilda stomatolog William Morrison va qandolatchi Jon C. Wharton tomonidan ixtiro qilingan. Birinchi marta 1904-yilgi Butunjahon yarmarkasida „Fairy Floss" nomi bilan keng jamoatchilikka taqdim etilib, har bir qutisi 25 ¢ dan boʻlgan. Shunday qilib jami 68 655 quti paxtaqand sotilgan.

Isteʼmoli va xillari
--------------------

Paxtaqand tayyorlanadigan mashina
Paxtaqand ommaviy tadbirlar, turli festivallar va attraksionlarning odatiy atributi boʻlib, shakarli iplarni tayoqchalarga oʻraydigan maxsus mashinalar yordamida tayyorlanadi. Shuningdek, dunyoning koʻp hududlarida yengil, kichik oʻlchamda fabrikalarda ishlab chiqariladi.

Gʻarbiy mamlakatlarda (ayniqsa, AQShda) zich holatda tayyorlangan oʻramlarda ham ishlab chiqariladi. Yaqin Sharqda zich paxtaqandga oʻxshash yumshoq holvalar: turk pishmaniyesi va eron pashmakining versiyalari ham ishlab chiqariladi. Tatar oshxonasida paxtaqanddan koʻra zichroq va turk pishmaniyasidan yumshoqroq boʻlgan talkish-kalyava (kichik teskari yigʻilgan stakan shaklidagi shirin qipiq) deb ataladigan oʻziga xos shirinlik mavjud. Hind shirin soan papdisi Eron va Turkiya yumshoq holvalaridan ham zichroq. Xitoyning shirin ajdaho soqoli va koreys shirin asal toʻpi (kkul-tarae) paxtaqandga juda yaqindir.

Manbalar
--------

1. ↑  *Swarns, Rachel L.*. „In Coney Island, Weaving a Confection That Tastes Like Long-Ago Summers". *The New York Times* (27-iyul 2014-yil). Qaraldi: 1-mart 2017-yil.
2. ↑  „Food Science: Cotton Candy".  Portageinc.com. 21-sentyabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyul 2014-yil.
3. ↑  „Cotton Candy".  The Straight Dope (7-fevral 2000-yil). 6-dekabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-noyabr 2011-yil.
4. ↑  „Best Of Worst -- July 4th Foods".  cbsnews.com (1-iyul 2008-yil). — „Cotton Candy (1.5 oz serving) 171 calories, 0 g fat, 45 g carbs, 45 g sugar, 0 g protein". 5-oktyabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-sentyabr 2009-yil.
5. ↑  *Carter, Darla*. „Enjoy the fair, but don't wreck your diet" (21-avgust 2009-yil). Qaraldi: 13-sentyabr 2009-yil. „A 5½-ounce bag of cotton candy can have 725 calories.".
6. ↑  „Cotton candy on a stick (about 1 ounce) has 105 calories, but when bagged (2 ounces) it has double that number: 210." (27-sentyabr 2006-yil). Qaraldi: 13-sentyabr 2009-yil.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikilugʻatda ***paxtaqand*** nomli maqola mavjud. |



|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsda ***Paxtaqand*** mavzusiga oid fayllar bor. |