| Siyosiy korrupsiya |
| --- |
| 
Tushunchalar |
| * Anti-korrupsiya
* Poraxoʻrlik
* Kronizm
* Korrupsion iqtisodiyot
* Saylovdagi firibgarlik
* Elita qoʻlga olish
* Taʼsir qilish savdosi
* Kleptokratiya
* Mafiya davlati
* Nepotizm
* Soxta fond
* Simoniya
 |
| 
Mamlakatlar boʻyicha korrupsiya |
| 

| Afrika |
| --- |
| * Angola
* Botsvana
* Kamerun
* Chad
* Kongo
* Misr
* Ekvatorial Gvineya
* Eritreya
* Efiopiya
* Gana
* Gvineya-Bisau
* Keniya
* Liberiya
* Mavrikiy
* Marokash
* Nigeriya
* Senegal
* Serra-Leone
* Somali
* Janubiy Afrika
* Janubiy Sudan
* Sudan
* Tanzaniya
* Tunis
* Uganda
* Zambiya
* Zimbabve
 |
| Osiyo |
| * Afgʻoniston
* Armaniston
* Ozarbayjon
* Bahrayn
* Bangladesh
* Kambodja
* Xitoy
* Kipr
* Gruziya
* Hindiston
* Indoneziya
* Eron
* Iroq
* Isroil
* Iordaniya
* Quvayt
* Qirgʻiziston
* Qozogʻiston
* Livan
* Malayziya
* Myanma
* Nepal
* Shimoliy Koreya
* Pokiston
* Filippin
* Singapur
* Janubiy Koreya
* Shri Lanka
* Suriya
* Tojikiston
* Tailand
* Turkiya
* Turkmaniston
* Oʻzbekiston
* Vyetnam
* Yaman
 |
| Yevropa |
| * Albaniya
* Avstriya
* Belgiya
* Bosniya va Gersegovina
* Bolgariya
* Xorvatiya
* Chexiya
* Daniya
* Finlandiya
* Fransiya
* Germaniya
* Gretsiya
* Vengriya
* Islandiya
* Irlandiya
* Italiya
* Kosovo
* Latviya
* Litva
* Lyuksemburg
* Shimoliy Makedoniya
* Moldova
* Chernogoriya
* Niderlandiya
* Norvegiya
* Polsha
* Portugaliya
* Ruminiya
* Rossiya
* Serbiya
* Slovakiya
* Sloveniya
* Ispaniya
* Shvetsiya
* Shveysariya
* Ukraina
* Birlashgan Qirollik
* Vatikan shahri
 |
| Shimoliy Amerika |
| * Kanada
* Meksika
* Qoʻshma Shtatlar
 |
| Markaziy Amerika |
| * Kuba
* Gaiti
* Nikaragua
 |
| Janubiy Amerika |
| * Argentina
* Boliviya
* Braziliya
* Chili
* Kolumbiya
* Ekvador
* Paragvay
* Peru
* Venesuela
 |
| Okeaniya |
| * Avstraliya
* Yangi Zelandiya
* Papua Yangi Gvineya
 |
| * k
* m
* t
 |

 |
| * k
* m
* t
 |

**Korrupsiya** **Nikaraguada** biznes yuritish uchun jiddiy muammo boʻlib qolmoqda. Transparency Internationalning 2021-yilgi Korrupsiyani idrok etish indeksi Nikaraguaga 0 („juda korrupsiyalashgan") dan 100 („juda toza") gacha boʻlgan shkala boʻyicha 20 ball berdi. Ballar boʻyicha tartiblanganda, Nikaragua Indeksdagi 180 mamlakat orasida 164-oʻrinni egalladi. Indeksda 1-oʻrinni egallagan davlat eng halol davlat sektoriga ega deb hisoblanadi. Freedom House maʼlumotlariga koʻra, 2006-yilda Daniel Ortega saylanganidan beri Nikaraguada korrupsiya kuchaygan.

Tahlil
------

*Foreign Policy* maʼlumotlariga koʻra, 1990-yilgi prezidentlik saylovlarida magʻlubiyatga uchragan Daniel Ortega keyingi oʻn yilni sobiq siyosiy dushmanlar bilan ittifoq qurishda oʻtkazdi va bu unga 2006-yilgi prezidentlik saylovlarida gʻalaba qozonishga yordam berdi. Ortega prezidentlik lavozimini egallaganidan keyin Nikaraguada oʻz hokimiyatini saqlab qolish uchun turli vositalardan foydalandi. Ortega sobiq ittifoqchilar va Sandinistlar fronti aʼzolarini oʻz ichiga olgan „u bilan kelishishdan bosh tortganlarni taʼqib qilish uchun noqonuniy qonuniy choralarni qoʻllagan".

Keyin Ortega ishbilarmon doiralar, xususan Nikaragua biznes tashkiloti COSEP bilan ittifoq tuzdi, bu uning hukumati va xususiy biznesi oʻrtasida kamroq qarama-qarshilikka olib keldi. Orteganing bu harakati Nikaraguani Ortega hokimiyatga kelishidan bir necha oʻn yillar oldin boshqargan Somoza oilasi diktaturasi tomonidan qoʻllanilgan taktikaga oʻxshardi.

### Poraxoʻrlik

Baʼzi korxonalar Nikaraguada tijorat faoliyatini amalga oshirishda hukumatdan yordam toʻlovlari talab qilini taklif qilishdi va hukumat koʻpincha baʼzi oʻziga aloqador kompaniyalarga nisbatan xayrixohlik koʻrsatadi.

### Kronizm

*"Nyu-York Times" gazetasining* yozishicha, hokimiyat tepasiga kelganida Ortega koʻpincha kasaba uyushma guruhlarini norozilik va boshqa siyosiy maqsadlarda foydalangan. Hokimiyatni qoʻlga kiritgach, u Nikaragua hukumatida kasaba uyushmalari rahbarlariga yaxshi lavozimlarni berdi.

Tashqi siyosatga koʻra, 2016-yilgi saylovlarda qayta saylanishidan oldin, Orteganing rafiqasi Rosario Murillo Nikaragua mamlakatning barcha ijtimoiy dasturlarini nazorat qilgan. Murillo siyosatga aralashgach, nikaragualiklar Prezident Orteganing oilasi va siyosiy amaliyotini Somosa oilasi diktaturasi bilan taqqoslay boshladilar.

2018-2020-yillardagi Nikaraguadagi norozilik namoyishlari vaqtida *The New York Times nashri* Ortega va uning rafiqasi Nikaraguada hukumat tarmoqlari va ommaviy axborot vositalarining hokimiyatiga ega ekanligini taʼkidladi. Ushbu kuch Ortegaga hokimiyatni saqlab qolishga imkon berdi. Muxoliflar ham, tarafdorlar ham Orteganing vitse-prezident etib tayinlangan rafiqasi oʻzlarining ustidan hokimiyatni egallashiga rozi boʻlishdi. Orteganing farzandlari ham hukumatdagi kuchli lavozimlar bilan taqdirlangan.

Korruptiyaga qarshi kurash
--------------------------

Umuman olganda, Nikaraguada korrupsiyaning oldini olish va jinoiy javobgarlikka tortish uchun yaxshi ishlab chiqilgan qonunchilik bazasi mavjud. Nikaragua, shuningdek , Dominikan Respublikasi-Markaziy Amerika erkin savdo bitimi va Birlashgan Millatlar Tashkilotining Korrupsiyaga qarshi Konventsiyasi kabi bir qancha xalqaro shartnomalarni imzolagan. Amalda, Nikaragua korrupsiyaga qarshi institutlari siyosiy taʼsirlarga juda moyil.

Manbalar
--------

1. ↑  „Nicaragua | Country report | Freedom in the World | 2017" (en). *Freedom House*. 22-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-avgust 2017-yil.
2. ↑  „The ABCs of the CPI: How the Corruption Perceptions Index is calculated" (en). *Transparency.org*. Qaraldi: 17-iyul 2022-yil.
3. ↑  „Corruption Perceptions Index 2021: Nicaragua" (en). *Transparency.org*. Qaraldi: 17-iyul 2022-yil.
4. ↑  „Freedom in the World 2017 - Nicaragua" (en). *Freedomhouse.org*. 22-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-avgust 2017-yil.
5. ↑  *Shifter.* „Nicaragua Is Turning Into a Real-Life ‘House of Cards’" (en). *Foreign Policy* (5-sentabr 2016-yil). Qaraldi: 27-aprel 2018-yil.
6. ↑  *Garvin, Glenn*. „In Nicaragua, the political battle is moving from the streets to the negotiating table" (en). *The Miami Herald* (2-may 2018-yil). Qaraldi: 3-may 2018-yil.
7. ↑  „Nicaragua Corruption Profile".  Business Anti-Corruption Portal. 24-mart 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyul 2015-yil.
8. ↑  *Robles, Frances*. „In Just a Week, ‘Nicaragua Changed’ as Protesters Cracked a Leader’s Grip" (en-US). *The New York Times* (26-aprel 2018-yil). Qaraldi: 26-aprel 2018-yil.
9. ↑  „Convention against Corruption". *Unodc.org*. Qaraldi: 30-yanvar 2019-yil.
10. ↑  „Nicaragua Corruption Profile".  Business Anti-Corruption Portal. 24-mart 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyul 2015-yil.

Havolalar
---------

* Biznes-korrupsiyaga qarshi portaldan Nikaragua korrupsiya profili