**Subramaniya Bharathiyar** (1882-yil 11-dekabr - 1921-yil 11-sentyabr) — tamil yozuvchisi, shoiri, jurnalisti, Hindiston mustaqilligi faoli, ijtimoiy islohotchi va poliglot. Xalq orasida „Mahakavi Bharathi" („Buyuk shoir Bharathi") nomi bilan tanilgan, u zamonaviy Tamil sheʼriyatining kashshofi boʻlgan va barcha davrlarning eng buyuk Tamil adabiy namoyandalaridan biri hisoblanadi. Uning koʻplab asarlari Hindiston Mustaqillik harakati davrida vatanparvarlikni yorituvchi olovli qoʻshiqlardan iborat edi. U ayollarning ozodligi uchun, bolalar nikohiga qarshi kurashdi, kasta tizimiga keskin qarshi chiqdi, jamiyat va dinni isloh qilish tarafdori edi. U dalitlar va musulmonlar bilan ham birdam edi.

1882-yilda Tirunelveli tumanidagi Ettayapuramda (hozirgi Thoothukudi) tugʻilgan Bharathi dastlabki maʼlumotni Tirunelveli va Varanasida olgan va koʻplab gazetalarda, jumladan, Hindu, Bala Bharata, Vijaya, Chakravarthini, *Svadesamitran* va *Hindistonda* jurnalist boʻlib ishlagan. 1908-yilda Britaniya Hindistoni hukumati Bharatini hibsga olish uchun order chiqardi va uni Pondicherriga koʻchib oʻtishga majbur qildi va u yerda 1918-yilgacha yashadi

Uning tamil adabiyotiga taʼsiri ajoyibdir. Garchi u 14 ga yaqin, shu jumladan, 3 ta hind tillaridan tamoman farq qilgan chet tilini bilganligi aytiladi. Uning sevimli tili tamil tili edi. U siyosiy, ijtimoiy va maʼnaviy mavzularni yoritgan. Bharathi tomonidan yaratilgan qoʻshiqlar va sheʼrlar Tamil kinosida juda tez-tez qoʻllaniladi va butun dunyo boʻylab Tamil sanʼatkorlarining adabiy va musiqiy repertuarida asosiy oʻrinni egalladi. U zamonaviy boʻsh oyat uchun yoʻl ochdi. U tamil tilining tabiati goʻzalligi haqida koʻplab kitoblar va sheʼrlar yozgan.

Hayoti
------

 Subramanya Bharathining rafiqasi Chellamma bilan surati
 Puducherridagi Bharathiyar uyi
Bharati 1882-yil 11-dekabrda Ettayapuram qishlogʻida, Chinnasvami Subramaniya Iyer va Lakshmi Ammal xonadonida brahmanlar oilasida tugʻilgan. Subramaniya, oʻzi nomiga koʻra, Tirunelvelidagi MDT Hindu kollejiga bordi. U yoshligidan musiqaga, sheʼrga moyil boʻlgan. Bharathi besh yoshida onasidan ayrilgan va otasi uning ingliz tilini oʻrganishini, arifmetikani chuqur oʻrganib, muhandis boʻlishini xohlagan. Malakali tilshunos sifatida u sanskrit, hind, telugu, ingliz, fransuz, arab tillarini yaxshi bilgan. Taxminan 11 yoshida u „Bharathi" unvoniga sazovor boʻldi. U oʻn olti yoshida otasini yoʻqotdi, lekin undan oldin 15 yoshida yetti yoshli Chellammaga uylandi.

 1909 - yilgi *Vijaya* jurnalining muqova sahifasi, avval Madras, keyin esa Pondicherry nashr etilgan. Muqovada "Ona Hindiston" (Bharat Mata) o'zining xilma-xil avlodlari va "Vande Mataram "hayqiriqlari aks ettirilgan.
1908-yilda inglizlar VO Chidambaram Pillaiga qarshi ish qoʻzgʻatdilar. Oʻsha yili *Hindiston* jurnalining egasi Madrasda hibsga olingan. Bharathi ham xibsga olinishi maʼlum boʻlgach, u Fransiya hukmronligi ostida boʻlgan Pondicherriga qochib ketdi. U yerdan u *Hindiston* haftalik jurnalini, har kuni Tamil nashri boʻlgan *Vijaya*, ingliz oylik *Bala Bharatham* va Pondicherridagi mahalliy haftalik *Suryodayamni* tahrir qildi va nashr etdi. Inglizlar esa turli yoʻllar orqali Bharathining nashrlari tarqalishiga qarshilik qildilar. *Hindiston* ham, *Vijaya* ham 1909-yilda Hindistonda taqiqlangan edi 

Surgun paytida Bharathi Mustaqillik inqilobiy harakatining boshqa koʻplab rahbarlari bilan uchrashish imkoniga ega boʻldi, masalan, Aurobindo, Lajpat Rai va VVS Aiyar, ular ham fransuzlar hudularidan boshpana soʻragan. Bharathi Aurobindoga *Arya* jurnalida, keyin esa Pondicherrida *Karma* Yogiga yordam berdi. Bu, shuningdek, Veda adabiyotini oʻrganishni boshlagan davri edi. Uning uchta eng buyuk asari: Kuyil *Pattu*, *Panchali Sapatham* va *Kannan Pattu* 1912-yilda yaratilgan. Shuningdek, u Veda madhiyalarini, Patanjali *yoga sutrasini* va *Bhagavat Gitani* tamil tiliga tarjima qilgan. Bharathi 1918-yil noyabr oyida Hindistonga Kuddalor yaqiniga kirdi va darhol hibsga olindi. U Cuddalor shahridagi markaziy qamoqxonada 20-noyabrdan 14-dekabrgacha uch hafta davomida hibsda saqlangan va Enni Besant va CP Ramasvami Aiyarning aralashuvidan keyin ozod qilingan. Bu davrda u qashshoqlikdan azob chekdi, natijada uning sogʻligʻi yomonlashdi. Keyingi yili, 1919-yilda Bharathi Mohandas Karamchand Gandi bilan uchrashdi. U 1920-yildan Madrasda (hozirgi Chennay) *Swadesimeitranni* nashr ishlarini davom ettirdi.

Vafoti
------

Unga qamoqxonalar hayoti yomon taʼsir koʻrsatdi va 1920-yilga kelib, umumiy amnistiya toʻgʻrisidagi farmoyish nihoyat uning harakatlaridagi cheklovlarni olib tashlandi. U har kun boqadigan Chennay, Triplikan shahridagi Partasarati ibodatxonasida Lavanya ismli fil urib yubordi. U Lavanyaga (filga) hindiston yongʻogʻi berganida, fil Bharathiga hujum qildi. U bu voqeadan omon qolgan boʻlsa-da, bir necha oy oʻtgach, uning sogʻligʻi yomonlashdi va u 1921-yil 12-sentyabrda, tungi soat 1 larda vafot etdi. Bharathi xalq shoiri, buyuk millatparvar, atoqli ozodlik kurashchisi va ijtimoiy vizyoner hisoblangan boʻlsa-da, uning dafn marosimida bor-yoʻgʻi 14 kishi qatnashgani qayd etilgan. U Erode shahridagi Karungalpalayam kutubxonasida soʻnggi nutqini soʻzladi, u "*Inson oʻlmas* "mavzusiga bagʻishlangan edi. Umrining soʻnggi yillari Chennai shtati Triplikan shahridagi uyda oʻtdi. Uy 1993-yilda Tamil Nadu hukumati tomonidan sotib olinib taʼmirlanganidan soʻng, Bharathi Illam (Bharathi uyi) deb nomlangan.

Ishlar
------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Subramanya Bharathi's Tamil songs.

[[:File:|]]
[[File:|220px|noicon|alt=]]

---

 
Ninnai charan adaindhen


---

Chinanjiru kiliye


---

Senthamizh naadu ennum pothinile


---

Aasai mugam


---

 |
| *Faylga murojaat etishda muammo bormi? Qarang: Media.* |

|  |
| --- |
| Tamil
சக்திப் பேய் தான் தலையொடு தலைகள் முட்டிச் 
சட்டச் சட சட சடவென்றுடைபடு தாளம் கொட்டி அங்கே 
எத்திகினிலும் நின்விழி அனல் போய் எட்டித் 
தானே எரியும் கோலம் கண்டே சாகும் காலம் 
அன்னை அன்னை 
ஆடுங்கூத்தை நாடச் செய்தாய் என்னை |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| Tamil
பட்டினில் உடையும் பஞ்சினில் ஆடையும் 
பண்ணி மலைகளென வீதி குவிப்போம் 
கட்டித் திரவியங்கள் கொண்டு வருவார் 
காசினி வணிகருக்கு அவை கொடுப்போம் | [English Translation]
We make Dresses from Silk and Cotton
In quantities as large as mountains
They bring lot of wealth
The traders around the world,
to whom we give it (dresses) |
|  |

"Hindlar boʻlingan boʻlsa ham, ular bir Onaning farzandlari, xorijliklarning aralashuvi qayerda?" degani ma’lum. 1910—1920-yillarda u kastalar boʻlmagan yangi va erkin Hindiston haqida yozgan. U Hindistonning mudofaasini mustahkamlash, uning kemalari ochiq dengizda suzib yurish, ishlab chiqarishdagi muvaffaqiyatlar va umumbashariy taʼlim haqida gapiradi. U Bengal deltasining ortiqcha suvini muhtoj hududlarga yoʻnaltirish va Shri-Lankaga koʻprik kabi ajoyib tasvirlarni davlatlar oʻrtasida baham koʻrishga chaqiradi.

Bharathi ham ochlikni yoʻq qilmoqchi edi. U „ *Tani oru manithanakku unavu illayenil intha jagaththinai azhithiduvom"* deb kuyladi, tarjimasi „Birgina odam ochlikdan azob cheksa, biz butun dunyoni yoʻq qilamiz".

Uning baʼzi sheʼrlari Jayanthasri Balakrishnan tomonidan oʻz blogida ingliz tiliga tarjima qilingan, ammo nashr etilmagan.

U xudolar haqida qatʼiy fikrga ega boʻlsa-da, u Tamil Nadudagi dostonlarda va ijtimoiy tuzilmaning boshqa qismlarida tarqalgan yolgʻon hikoyalarga ham qarshi edi.

"Kuyil paattu" ("Bubul qoʻshigʻi") da (**kīīīkīāīī)** Wayback Machine saytida arxivlandi (5-avgust 2022-yil). yozadi. **.**

|  |  |
| --- | --- |
| கடலினைத் தாவம் குரவும்-வங்
கனலிற் பிறந்ததர் சவவிதவ்விதழ்பபண்
வடமலை தாழ்ந்தத னாலே-தடறகில்
வந்து சமன்செயம் குடடடை முனியம்,
நதியி னளளளமுழு கிபபபய்-அந்த
நாகர் உலிலர் பாம்பின் மகளை
விதியுற வேமம் செய்த-திறல்
வீமனும் கற்பனை என்பது கண்டோம்.
ஒன்றும் றொன்றப் பழிககும்-ஒன்றி
உண்மையன் றோதிற் றொன்றபொயறபயயி
நன்று புராணங்கள் சயயதார்-அதில்
நல்ல கவிதை பலபல தந்தார்.
கவிதை மிகநல்ல தேனும்-அக்
கதைகள் பொயயெனறு தெளிவறக் கண்டட் | Dengizlarga sakraydigan maymun;
Issiq olov ichida tugʻilgan ayol;
Pastga tushganligi sababli janubga hisobni tenglashtirish uchun kelgan donishmand;
Bhima deb atalgan odam daryoga choʻkib suzdi va taqdir shohi ilonning qiziga uylandi;
Biz bularning barchasi shunchaki tasavvur ekanligini koʻrdik. .
Biri ikkinchisini ayblaydi;
Va aytingki, haqiqat faqat shu yerda, boshqasi yolgʻon;
Ular shu bilan yaxshi doston yaratdilar
Yaxshi sheʼrlar berdilar;
Sheʼrlar yaxshi boʻlsa ham;
Biz bu hikoyalar yolgʻon ekanini aniq koʻrdik; |

Meros
-----

 Bu Mahatma Gandining Ettayapuramda shoir Subramanya Bharathi xotirasiga yodgorlik qurishga harakat qilishni tilab, tamil tilida yozgan fotosurati.
1987-yilda Hindiston hukumati Inson resurslarini rivojlantirish vazirligi bilan birgalikda eng yuqori Milliy Subramanyam Bharati mukofotini taʼsis etdi, har yili hind adabiyotida ajoyib asar yozuvchilarni taqdirlaydi.

Xalqaro maydonda
----------------

Bharati logotipida Bharati aks etgan Hiphop Tamizha musiqiy dueti orqali Tamil musiqa direktori Adhithya Venkatapathy tomonidan tanqidiy qabul qilindi. Bharati tomonidan yozilgan koʻplab sheʼrlar turli Tamil filmlarida qoʻshiq shaklida ishlatilgan. AVM productions uning qoʻshiqlarini filmlarda ishlatgan birinchi kompaniya edi, *Naam* Iruvardan „Aaduvome Palli" (1947) Bharathi sheʼridan ilhomlangan birinchi qoʻshiq edi. Koʻpgina film nomlari uning *Vallamai Tharayo* (2008), *Aanmai Thavarel* (2011), *Nayyapudai* (2016), *Nerkonda Paarvai* (2019), *Soorarai Potru* (2020) kabi sheʼrlaridan olingan.

Yana qarang
-----------

* Bharathi (2000 film)
* Qadayam
* Tamil adabiyoti

Manbalar
--------

1. ↑  „Congress Veteran reenacts Bharathis escape to Pondy". *The Times of India*.
2. ↑  „Knowing Subramania Bharati beyond his turban colour". *www.telegraphindia.com*. Qaraldi: 11-dekabr 2020-yil.
3. ↑  *Raman, Aroon*. „All too human at the core" (en-IN). *The Hindu* (21-dekabr 2009-yil). Qaraldi: 11-dekabr 2020-yil.
4. ↑  „On the streets where Bharati walked". *The Hindu*.
5. ↑  „Why we're so turned off by Bharathiyar's saffron turban: Did the orange fall too far from the tree" (inglizcha). *Edex Live*. Qaraldi: 22-yanvar 2022-yil.
6. ↑  „Bharati's Tamil daily Vijaya traced in Paris". *The Hindu* (5-dekabr 2004-yil).
7. ↑  „Last speech delivered in Erode". *The Hindu* (15-aprel 2008-yil). Qaraldi: 20-dekabr 2013-yil.
8. ↑  „Jayanthasri translations".  mythreyid.academia.edu. Qaraldi: 20-aprel 2017-yil.
9. ↑  *Akshaya Raju.* „English Pesnalum Tamizhan Da – A Hip Hop Tamizha Exclusive" (16-oktabr 2014-yil). 28-noyabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-noyabr 2014-yil.
10. ↑  *Avinash Gopinath.* „Kollywood Gets A New Music Director!". *Oneindia.in* (11-noyabr 2014-yil). 21-noyabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-noyabr 2014-yil.
11. ↑  „Filmy Ripples – Mahakavi Bharathiyar's works in Tamil Film Music" (7-avgust 2017-yil). 23-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-avgust 2022-yil.
12. ↑  „Ner Konda Paarvai : Subramania Bharati's line from a poem becomes the title of Ajith-starrer". *International Business Times* (5-mart 2019-yil).
13. ↑  „Suriya 38 Title Has Bharathiyar Touch!".
14. ↑  „'நேர்கொண்ட பார்வை', 'சூரரைப் போற்று', 'புதுமைப் பெண்'... தமிழ் சினிமாவும் பாரதியார் ரெஃபரென்ஸும்!".
15. Gupta, Ameeta; Kumar, Ashish*. Handbook of Universities, Volume 1*. Atlantic Publishers & Dist, 2006 — 14 bet. ISBN 9788126906079.
16. Lal, Mohan*. Encyclopaedia of Indian Literature: sasay to zorgot*. Sahitya Akademi, 1992 — 4191–3 bet. ISBN 9788126012213.
17. Bharati, Subramania; Rajagopalan, Usha*. Panchali's Pledge*. Hachette UK, 2013 — 1 bet. ISBN 9789350095300.
18. *Handbook of Twentieth-century Literatures of India*. Greenwood Publishing Group, 1996 — 290 bet. ISBN 9780313287787.
19. *Modern Indian Literature, an Anthology: Plays and prose* George, K.M.:. New Delhi: Sahitya Akademi, 1992 — 379 bet. ISBN 978-81-7201-324-0.
20. *Indian Literature: An Introduction*. Pearson Education India, 2005 — 125–126 bet. ISBN 9788131705209.

Qoʻshimcha oʻqish
-----------------

* *Fire In The Soul: The Life And Times of Subramania Bharati*. OCLC 339.
* "Subramania Barati and Tamil Modernism" Wayback Machine saytida arxivlandi (12-sentabr 2021-yil).
* "Fictionalizing an Untold History" Wayback Machine saytida arxivlandi (26-sentabr 2019-yil).

Havolalar
---------

* Mahakavi Subramania Bharati, Bharatining nabirasi, doktor S. Vijaya Bharati
* Mahakavi Bharathiar haqida hamma narsani bilish
* Mahakavi Bharathiarning to'liq tarixi
* 
* Works by Subramania Bharati </img>