recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**"Jasurlik uchun" medali** — Vatan himoyasi va harbiy burchni bajarishda koʻrsatilgan Jasurlik uchun SSSRning davlat mukofoti.

Medal tarixi
------------

"Jasurlik uchun" medali SSSR Qurolli Kuchlari Prezidiumining 17-oktabr 1938-yildagi „Jasurlik uchun" medalini taʼsis etish toʻgʻrisidagi farmoni bilan taʼsis etilgan. Medal toʻgʻrisidagi Nizomda shunday deyilgan: „Jasurlik uchun" medali sosialistik Vatanni himoya qilish va harbiy burchni bajarishda koʻrsatilgan jasoratni taqdirlash uchun taʼsis etilgan. „Jasurlik uchun" medali Qizil Armiya, Harbiy-dengiz floti, chegara va ichki qoʻshinlari harbiy xizmatchilari va SSSRning boshqa fuqarolariga beriladi. „Jasurlik uchun" medali — SSSR mukofotlari tizimidagi eng oliy medal.

1938-yil 19-oktabrdagi birinchi farmon bilan 62 nafar harbiy xizmatchi „Jasurlik uchun" medali bilan taqdirlandi. Birinchi farmon (1938-yil 22-oktabr) ushbu medal bilan Hasan koʻli yaqinida bir guruh diversantlarni qoʻlga olgan Qizil Armiya chegarachilari N.E.Gulyayev va B.F.Gulyayevni taqdirladi. Jangovar topshiriqlarni namunali bajarganliklari, Xasan koʻli hududini himoya qilishda koʻrsatgan jasorati uchun 1938-yil 25-oktabrdagi Farmoni bilan 1326 nafar harbiy xizmatchilar, qoʻmondonlik xodimlarining oila aʼzolari, kasalxona xodimlari va savdo floti taqdirlandilar. Ulugʻ Vatan urushi boshlanishidan oldin SSSR davlat chegaralarini himoya qilishda va Sovet-Finlandiya urushida Jasurlik uchun 26 mingga yaqin harbiy xizmatchilar medal bilan taqdirlangan.

Ulugʻ Vatan urushi davrida 1941-yildan 1945-yilgacha boʻlgan davrda 4 milliondan ortiq mukofotlar berildi.

Ulugʻ Vatan urushi yillarida Qizil Armiya askarlarining bir qismi toʻrtta, beshta va hatto oltita (S.V. Gresov) „Jasurlik uchun" medallari bilan taqdirlangan.

„Jasurlik uchun" medali yaratilganidan buyon front askarlari orasida alohida hurmat va qadriyatga ega boʻldi.

Umuman olganda, „Jasurlik uchun" medali 4,6 millionga yaqin kishiga topshirildi.

Medal tavsiri
-------------

"Jasurlik uchun" medali kumush rangda, diametri 37 mm boʻlgan doira shaklida, har ikki tomonida qavariq chetlari bor. Medalning old tomonining yuqori qismida uchta uchuvchi samolyot tasvirlangan. Samolyotlar ostida ikki qatorda „Za otvagu" yozuvi bor.

Manbalar
--------

1. ↑  Ukaz Prezidiuma Verxovnogo Soveta SSSR „O nagrajdenii komandnogo, nachalstvuyuщego sostava, krasnoarmeysev Raboche-Krestyanskoy Krasnoy Armii i voysk NKVD"
2. ↑  *Lebedev V.* Nagradi zovut na podvig. // Военно-исторический журнал. — 1978. — № 10. — S.122-123.

Adabiyotlar
-----------

* Volodin A. N. Merlay N. M. Medali SSSR. — SPb.: Pechatniy dvor, 1997. — S. 29—32. — 301 s. — 3000 ekz. — ISBN 5-7062-0111-0.
* Колесников Г. А. Рожков А. М.*. Ордена и медали СССР*. Мн.: Народная асвета, 1986 — 58—59 bet.
**Figurali uchish** — sport turi. Uning asosida konkida yuguruvchi sportchining muz ustida harakat yoʻnalishini oʻzgartirishi, aylanishlar va sakrashlar bilan bogʻliq maxsus xarakatlari yotadi. Ayollar va erkaklarning yakka holda, juft holda uchishi va sport raqslari boʻyicha musobaqalarni oʻz ichiga oladi. Yakka holda uchish maktab deb nomlangan 3 ta majburiy rasmfigura, 7 majburiy elementdan iborat qisqa erkin dastur (bajarish vaqti 2 min.gacha) va shaxsiy erkin dasturini (ayollar uchun 4 min. erkaklar uchun 5 min) bajarishni tashkil etadi. Juft holda uchish kiska dastur (6 majburiy element — qadamlar kombinatsiyasi, koʻtarish; alohida va birgalikda aylanishlar, sakrashlar; 3 min.gacha davom etadi) va erkin dastur (5 min)dan iborat. Sport raqslari dasturida 3 majburiy, original va erkin raqslar boʻladi. Figurachilarning mahorati 6 balli tizim bilan baholanadi. Figurali uchish sport turi sifatida 19-asrning 60-yillarida paydo boʻldi. Yevropa chempionatlari — 1891-yildan yakka holda uchishda (ayollar — 1930-yildan), 1930-yildan juft holda uchishda; jahon chempionatlari — 1896-yildan yakka xrlda uchishda (ayollar — 1906-yildan), 1908-yildan juft holda uchishda oʻtkaziladi. Sport raqslari boʻyicha jahon birinchiligi 1952-yildan oʻtkaziladi. Figurali uchish 1924-yildan qishki olimpiada oʻyinlari dasturiga kiritildi (sport raqslari — 1976-yildan; 1908 va 1920-yillarda musobaqalar Olimpiada oʻyinlari dasturida oʻtkazilgan).

Oʻzbekistonda 1972-yil Figurali uchish maktabi (Toshkentda) tashkil qilindi. Unda 200 ga yaqin sportchi shugʻullandi. Figurali uchish boʻyicha olimpiya oʻrinbosarlarini tayyorlaydigan respublika maxsus bolalaroʻsmirlar sport maktabining tarbiyalanuvchilari Marina Nikityuk va Rashid Kodirkayevlar juft boʻlib uchishda oʻsmirlar oʻrtasida jahon chempionatining kumush medaliga sazovor boʻldi (1980). Toshkentlik Alina Spirgiadu va Yuriy Razgulyayev sport raqslari boʻiicha oʻsmirlar oʻrtasida jahon chempioni (1991), keyin kattalar oʻrtasida bir necha bor Osiyo chempionati va yirik xalqaro turnirlarning gʻolibi boʻldilar. Shuningdek, yakka holda uchishda Osiyo oʻyinlari, 4 qita (Osiyo, Afrika, Avstraliya va Amerika) chempioni, Gran pri musobakalarining finalchisi Tatyana Malinina va Roman Skornyakov, juft holda uchishda Natalya Ponomareva bilan Yevgeniy Sviridov Oʻzbekistonning mashhur figurali uchuvchilari hisoblanadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vitr** (arabcha: )‎ — xufton namozidan keyin oʻqiladigan va toq sonli rakaatlardan iborat namoz turi. Oxirgi rakatda qunut duosi oʻqiladi. Faqatgina ramazon oyida, tarovih namozidan keyin jamoat boʻlib oʻqiladi. Boshqa payti yakka tartibda oʻqiladi. Ayrim islom ulamolari (asosan hanafiylar) buni vojib namozlardan biri deb bilishadi.

Namozni ado etish
-----------------

Vitr namozi xufton namozining sunnatidan keyin oʻqiladi. Uning oʻziga xos xususiyati qunut namozning uchinchi rakaatida oʻqilishidir. Buxoriy, Muslim, Nasoiy, Termiziy, Abu Dovud va boshqalarning hadis toʻplamlarida Muhammad bu namozni oʻqiganligi haqida maʼlumotlar bor. Imom Abu Hanifa vitr namozini oʻqishni vojib deb hisoblagan, lekin uning shogirdlari Abu Yusuf, Muhammad ash-Shayboniy, shuningdek, yana uchta mazhab asoschilari — Imom Molik, imom Shofiy va Imom Ahmad ushbu namozni sunnati muakkada deb hisoblashadi.

Hanafiy mazhabida vitr namozi 3 rakat, qolgan uchta sunniy mazhabda esa 1 rakatdan iborat. Muayyan sharoitlarda vitr namozini koʻp rakat bilan oʻqish mumkin. Namoz yakka tartibda oʻqiladi, lekin Ramazon oyida jamoat bilan oʻqish mumkin. Hanafiy mazhabida vitr vojib amal boʻlganligi sababli, agar tark qilingan boʻlsa, qazo qilib oʻqishi kerak. Molikiy, Shofi’iy, Hanbaliy mazhablarida vitr namozining qazosi oʻqilmaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Способы совершения молитвы «Витр»". 3-iyul 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyun 2013-yil.
2. 1 2  Ali-zade 2007. sfn error: no target: CITEREFAli-zade2007 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Ali-zade A. A.*. Islamskiy ensiklopedicheskiy slovar*. Ansar, 2007 — 193 bet. ISBN 978-5-98443-025-8.
**Ishchilar va dehqonlar Qizil Armiyasi**koʻpincha **Qizil Armiya** nomi sifatida qisqartirilgan. Bolsheviklar partiyasi, Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi va 1922-yildan keyin Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqining armiyasi va havo kuchlari edi. Armiya 1918 yil yanvar oyida tashkil etilgan. Bolsheviklar Rossiya fuqarolar urushi davrida oʻz dushmanlarining harbiy konfederatsiyalariga (ayniqsa, Oq Armiya deb nomlanuvchi turli guruhlarga) qarshi turish uchun armiya tuzdilar. 1946-yil fevral oyidan boshlab Qizil Armiya Sovet dengiz floti bilan birga, 1991-yilda tarqatib yuborilgunga qadar „Sovet Armiyasi" rasmiy nomini olgan Sovet Qurolli Kuchlarining asosiy tarkibiy qismini oʻzida mujassam etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Davies, Norman (5 November 2006), „How we didn't win the war ... but the Russians did", *Sunday Times*, London, 25 July 2021da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 10 August 2021, „Since 75%–80% of all German losses were inflicted on the Eastern Front it follows that the efforts of the western Allies accounted for only 20%–25%".

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Eero Saarinen
SAARINEN (Saarinen) Ero (1910.20.8, Rantasalmi, Finlandiya — 1961.1.7, AQSH) — amerikalik meʼmor, Eliyel Saarinenning oʻgʻli. 1923-yildan AQShda yashagan. NyuXeyven (Konnektikut shtati)dagi Yelsk universitetining meʼmorlik ftini tugatgan (1934). Otasining oʻlimidan soʻng Uorren (Michigan shtati)dagi "Jeneral motore" kompaniyasi texnik markazining loyihasini tugatgan (1948— 56, hamkorlikda). Asosiy loyihalari: Kembrijdagi Garvard universiteti kapellasi (1955), NyuYorkdagi Kennedi aeroportining TWA kompaniyasiga qarashli aerovokzali (1958) va boshqa S.ning meʼmorlik boʻyicha qilgan izlanishlaridagi ramziy obrazlilik 20-asrning 60—70y.laridagi AQSH meʼmorligi rivojiga taʼsir etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Interferometr** (interferensiya va metr) — elektromagnit yoki akustik toʻlqinlar interferensiyasi hodisasiga asoslangan oʻlchash asbobi. I.ning ishi bitta nurning fazoda ikki (yoki koʻp) kogerent nurga parchalab, turli yoʻnalishda interferensiya koʻrinishlarini hosil qilishidan iborat. Optik I. keng tarqalgan. Bunga Maykelson I. misol boʻladi nurlar koʻzgu 3h va 32 lardan kaytib toʻplanib obyektiv O ning fokal tekisligida interferensiyalanadi. Nurlar dastalarining yoʻlini baravarlash uchun (mas, 1 nur plastina Ya, dan ikki marta oʻtadi) nur 2 yoʻliga plastina P2 oʻrnatiladi. 3, (yoki 32) ni ozgina siljitilganda interferensiya polosalar qarash maydonida sezilarli suriladi. Koʻzgu 3, (yoki 32) oʻrniga biror detal oʻrnatib, interferension tasvir boʻyicha detal sirtining sifati toʻgʻrisida mulohaza yuritish mumkin. Toʻlqin tabiatiga qarab, I. akustik va elektromagnit toʻlqinlar (optik va radioin-terferometrlar) uchun moslab yasaladi. Optik I. spektral chiziqlarning toʻlqin uzunligini, shaffof muhitlarning yorugʻlik sindirish koʻrsatkichini, yulduzlarning burchak oʻlchamlarini, masofalarning mutlaq va nisbiy qiymatini katta aniqlikda oʻlchash uchun ishlatiladi. I. sanoatda optik tizim va qismlarning sifatini tekshirish hamda optik detallarning sir-tini kuzatish uchun qoʻllaniladi. Me-tallurgiyada esa metall sirtlarining tekisligini tekshirishda, shaxtalardagi metan va karbonat angidrid konsentratsiyasini aniqlashda ham I.dan foydalaniladi.

Sanoatda optik tizim va qismlarning sifatini tekshirish hamda optik detallarning sinishi kuzatish uchun qoʻllaniladi. Metallurgiyada esa metall sirtlarining tekisligini tekshirishda, shaxtalardagi metan va karbonat angidrid konsentratsiyasini aniqlashda ham I.dan foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  *1.G.S.Landsberg. Optika. Toshkent – "O`qituvchi" – 1981.
2.S.E.FrishvaA.V.Timoreva. Umumiyfizikakursi. III tom. O`zSSR" O`rtavaoliymaktab" davlatnashriyoti – 1962.
3. Dusmuratov M.B. Fizika (Oliyo`quvyurtigakiruvchilaruchunqo`llanma). Toshkent – 2016.*.
**Alptegin** — Gʻaznaviylar davlati hukmdori (962 — 963). Gʻaznaviylar sulolasidan.
Andoza:Gʻaznaviylar davlati

**Alptegin** (taxminan 885-963) — Somoniylar lashkarboshisi Nasr ibn Ahmad Somoniy davrida visoq boshi, xayl boshi, hojib darajasiga koʻtarildi. Nuh ibn Nasr Somoniyning oʻgʻli Abdulmalik davrida Xurosonga sipohsolor etib tayinlandi. Mansur ibn Nuh Somoniy (961-976) taxtga oʻtqazilgandan koʻp oʻtmay, Buxorodagi baʼzi amirlarning igʻvosi bilan Mansur ibn Nuh Somoniy va A. oʻrtasida nizo kelib chiqdi. Amir Mansur unga qarshi katta qoʻshin yubordi. Oqibatda A. Xurosonni tark etib, Balx tarafga yoʻl oldi; taʼqib qilib kelgan Buxoro qoʻshinini Xulm darasida tor-mor keltirdi. Shundan keyin Bomiyon, Kobul, Gʻaznani egalladi (962) va oʻsha yerdan Hindistonga tez-tez hujum qilib turdi. Lekin ana shunday yurishlardan birida yoʻlda vafot etdi.



|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Gʻaznaviylar sulolasi |
| --- |
|  |
| Amirlar | 
* Alp-tegʻin (962–963)
* Sabuktegin (963–997)
* Maxmud (998–1030)
* Mohammad (1030)
 |
|  |
| Sultonlar | 
* Masʼud (1030–1041)
* Mohammad (1041)
* Maudid (1041–1049)
* Masud II (1049)
* Ali (1049–1050)
* Abd al-Rashid (1050–1052)
* Torgul Zolim (1052)
* Farruxzad (1052–1060)
* Ibragim (1060–1099)
* Masud III (1099–1115)
* Shirzad (1115)
* Arslan (1115–1118)
* Baxram (1118–1152)
* Xosrov-shoh (1152–1160)
* Xosrov Melik (1160–1186)
 |

 |

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muhiddinov Qoʻrqmas** (1946.20.3, Yangiyoʻl shahri) — opera xonandasi (bas). Oʻzbekiston xalqartisti (1986). Moskva konservatoriyasini tugatgan (1975). 1975-yildan1 Navoiy nomidagi opera va balet teatrida yakkaxon xonanda. Oʻzbekiston davlat konservatoriyasida kafedra mudiri, dotsent (2002-yildan). M. oʻzbek teatrida Yevropa mumtoz operalaridagi asosiy partiyalarni ijro etuvchi yetakchi opera solisti. Chet el operalarida rus, ingliz va italyan tillarida asosiy partiyalarni mahorat bilan ijro etgan. Galitskiy ("Knyaz Igor"), Xon Boboxon ("Tohir va Zuhra"), General-gubernator ("Boʻron"), Mefistofel ("Faust"), Boris Godunov, Pimen ("Boris Godunov"), Don Bazilio ("Sevilya sartaroshi"), Ara-stu ("Sugʻd elining qoploni"), Monterone ("Rigoletto"), Ramfis ("Aida"), Qirol Rene ("Iolanta"), Pyotr ("Pyotr I"), Qozi ("Maysaraning ishi"), Muhammad Sayd ("Zebunniso"), Yunon elchisi ("Buyuk Temur") va boshqa M. sahnada yaratgan asosiy obrazlaridan. Konsert-ijrochilik sohasida ham faol qatnashmoqda. Zamonamizning eng kuchli opera ijrochilaridan boʻlib, keng diapazondagi ovozi, musiqada soʻzlarning donadona ifoda etilishi, ijroda hishayajon, yuqori bas, yoqimli tembri bilan ajralib turadi. Germaniya, Finlandiya, Chexoslovakiya, Rossiya va boshqa mamlakatlar sahnalarida oʻzbek va jahon operasini namoyish etgan. Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1981).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Karmana arki** — Navoiy viloyati Karmana tumanida joylashgan saroy boʻlib, unda Karmana beklari yashagan.

Karmana arki qurilishi qadimgi davrlarga borib taqaladi. Tuzilishi va koʻrinishi jihatidan Karmanadagi binolar Buxorodagi yodgorliklarga oʻxshagani uchun Karmanadagi arkni tarixchilar taxminan Buxoro arkidan keyingi paytda yaʼni milodning boshlarida bunyod etilgan degan fikrni ilgari surishadi. Karmana arki taxminan 1 gektarli maydonda, hozirgi Mustaqillik koʻchasi, Bobur koʻchasi, Karmana koʻchasi va Amir Temur koʻchasi bilan chegaralangan uylar oʻrnida boʻlgan. Balandligi 7-8 metr boʻlgan 9 paxsali devor Arkning atrofini oʻrab turgan. Ark darvozasi oldida sarbozlar tun-u kun qoʻriqchilik qilgan. Asosiy darvoza inshootning sharqiy tomonida joylashgan. 
Ark maxsus barpo etilgan qoʻrgʻonning markazida boʻlgan. Qoʻrgʻon devorining diametri 3000 metrga teng. Qoʻrgʻonga uchta darvoza orqali kirilgan. Darvozalar „Qarshi", „Kunchiqar", „Qibla" deb nomlangan. „Kunchiqar" va „Qibla" darvozlari orasida bor boʻyiga rastalar joylashgan. Rastalarning ikki tomonini savdo doʻkonlari egallagan.
Karmana qoʻrgʻoni ichida bekning alohida karvonsaroyi boʻlgan. Qoʻrgʻondagi ikkinchi karvonsaroy hindlarga tegishli boʻlgan. Qoʻrgʻondagi ushbu saroylar Buyuk Ipak yoʻli orqali oʻtadigan ikki tomon karvonlari uchun barpo etilgan.
Karmana arkida amir saroyi, qabulxonasi, devoni, oʻzi va yaqin odamlari yashaydigan uylar boʻlgan. 1920-yilda amir Olimxonning yengilishi va Buxoro inqilobi yuz berishi natijasida Karmana bekligi tugatiladi. Shahar sovetlar qoʻliga oʻtadi.
1956-yilda Karmana arki buzib tashlanib, tuprogʻidan Toshkent—Buxoro yoʻli va Q.Qarshiyev koʻchasi uchun foydalanilgan. Arkning oʻrni tekislanib, 30 dan ortiq xonadonga imorat solishi uchun taqsimlab berilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  A.Hotamov, N.Bekniyozov*. Karmana qadimiy diyor*. Toshkent O'zbekiston 2007 — 13 bet. ISBN 978-9943-01-073-3.
2. ↑  A.Hotamov, Sh,Halilov*. Yillar sadosi*. Toshkent Adolat 1995 — 13 bet.
**Marneuli** (gruzincha: *მარნეული*  [mɑɾnɛuli], ozarbayjoncha: *Sarvan*) — Gruziya janubida joylashgan Kvemo Kartli viloyatidagi shahar. U Marneuli munitsipalitetining maʼmuriy markazi boʻlib, Ozarbayjon va Armaniston davlatlari bilan chegaradosh.

Toponimika
----------

Gruziya manbalariga koʻra, *Marneuli* nomi Gruzinchadan kelib chiqqan.

Ozarbayjonlar bu nomni *Sarvan* shahriga nisbatan qoʻllashgan. Bu soʻz forscha *sârebân* soʻzidan olingan boʻlib, „tuya qo‘riqchisi" degan maʼnoni anglatadi.

Aholisi
-------

2014-yilgi Gruziya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, shahar aholisi 20,211 kishi edi. Shaharda asosan gruzin ozarbayjonlari (83,1%) istiqomat qiladi.

Tarixi
------

Marneuli — Gruziyaning Marneuli munitsipaliteti markazi hisoblanadi. Gruziya SSRning 1947-yil 18-martdagi qarori bilan Borchalo qishlogʻi Marneuli nomiga oʻzgartirildi. 1964-yilda u rasman shahar maqomini oldi.

1625-yil 1-iyulda, Marneulining shimolidagi Algeti daryosi yaqinida joylashgan Marabda dalasida gruzin qoʻshinlarining eron bosqinchilariga qarshi yirik jangi boʻlib oʻtdi. Giorgiy Saakadze qoʻmondonligi ostidagi gruzin armiyasi dastlab Isoxonning Eron qoʻshinini deyarli magʻlub etdi, ammo keyinchalik ular baribir magʻlubiyatga uchradi va eronliklar Tbilisiga kirishga muvaffaq boʻldi.

1918-yil 19-dekabrda, Xrami daryosi yaqinida (viloyat markazidan 8 kilometr janubda joylashgan) Gruziya-Arman urushi bo‘lib o‘tdi. 1-yanvarda Germaniya armiyasining mintaqada joylashgan joyini egallab olgan Britaniya armiyasining talabiga binoan oʻrnatilgan sulh natijasida shahar Gruziya-Armaniston hududida qoldi, keyinchalik u Gruziya SSR tarkibiga kiritildi.

1921-yilda Marneuli yana bir bor harbiy harakatlar oʻchogʻiga aylandi — Sovet-Gruziya urushi paytida Sovet 11-Armiyasining boʻlinmalari Tbilisida u orqali harakatlarni amalga oshirdi.

2008-yil 8-avgustda Rossiya-Gruziya urushi paytida rus samolyotlari shahar aerodromini bombardimon qildi, natijada 3 kishi halok boʻldi va aerodromning uchish-qoʻnish yoʻlagi vayron boʻldi.

Madaniyati
----------

Marneulida bitta universitet filiali (Tbilisi davlat universiteti) va 2008- yilda ochilgan universitet (Heydar Aliyev nomidagi Gruziya-Ozarbayjon gumanitar universiteti) mavjud.

Yana qarang
-----------

* Gruziyadagi ozarbayjonlar
* Marneuli munitsipaliteti
* Kvemo Kartli

Manbalar
--------

1. ↑  *Hajili, Asif*. „Yaxın və uzaq Borçalı" (az). *525-ci qəzet* (17-oktabr 2020-yil), s. 20–21.
2. ↑  Ahmadov, Bashir „Sarvan",*. Etimologiya lüğəti*. Baku: Altun Kitab, 2015.
3. ↑  Dehkhoda, Ali-Akbar „ساربان",*. Dehkhoda Dictionary* (fa) Dehkhoda Dictionary Institute:. Tehran: University of Tehran Press, 1931.  Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-07-29).
4. ↑  „Статистический отчёт о переписе населении" (ka). *statistics.ge* (2002). 6-mart 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi.
**Biologik klassifikatsiya** organizmlarni tip yoki tur kabi guruhlarga ajratish metodidir. Bunday guruhlar **takson** deb ataladi. Biologik klassifikatsiya taksonomiyaning bir qismidir.

Zamonaviy biologik klassifikatsiya turlarni fizik xarakteristikalariga koʻra guruhlarga ajratgan Carolus Linnaeus ishlaridan boshlandi. Ushbu guruhlar keyinchalik Charles Darwin aniqlagan umumiy ajdod prinsipiga mos ravishda qayta koʻrib chiqilgan. XX asr oxirlarida kladistika metodi paydo boʻlishi bilan biologiyada organizmlarni faqatgina nasldorlik asosida guruhlovchi filogenetik taksonomiya qoʻllanila boshlandi. Maʼlumot sifatida DNK qatorlarini ishlatuvchi molekular filogenetika ham taksonlarni qayta koʻrib chiqishga yordam qildi va shu ishda davom etmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  *The subjective nature of Linnaean categories and its impact in evolutionary biology and biodiversity studies*, 2012-05-06da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2012-06-25

  


|  |  |
| --- | --- |
| Fanlar | *Fanlar haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Rustam Murodovich Murodov** (1956-yil 2-yanvar, Gʻallaorol tumani, Jizzax viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, texnika fanlari doktori (2004), professor (2008).

Biografiyasi
------------

Rustam Murodov 1956-yil 2-yanvar Gʻallaorol tumanida tugʻilgan. 1976-yilda oshkent toʻqimachilik va yengil sanoat institutini muhandis-mexanik mutaxassisligi boʻyicha tugatgan. 1976—1977-yillarda Toshkent toʻqimachilik va yengil sanoat instituti kichik ilmiy xodimi, 1977—1980-yillarda Toshkent toʻqimachilik va yengil sanoat instituti aspiranti, 1980—1984-yillarda Toshkent toʻqimachilik va yengil sanoat instituti „Paxtani dastlabki ishlash" kafedrasi assistenti, 1984—1985-yillarda Toshkent toʻqimachilik va yengil sanoat instituti Namangan filiali „Texnikaviy mexanika" kafedrasi katta oʻqituvchisi, 1985—1992-yillarda Toshkent toʻqimachilik va yengil sanoat instituti Namangan filiali „Texnikaviy mexanika" kafedrasi mudiri, 1992—1995-yillarda Namangan muhandislik-iqtisodiyot instituti „Texnikaviy mexanika" kafedrasi mudiri, 1995—2000-yillarda Namangan muhandislik-iqtisodiyot instituti Ilmiy boʻlim boshligʻi, 2000—2017-yillarda Namangan muhandislik-iqtisodiyot instituti ilmiy ishlar boʻyicha prorektori lavozimda ishlagan. 2017-yildan Namangan muhandislik-texnologiya institutining  „Tabiiy tolalarni dastlabki ishlash texnologiyasi" kafedrasi professori.

### Ilmiy faoliyati

Rustam Murodov 400 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi. 2004-yilda Toshkent toʻqimachilik va yengil sanoat institutida „Paxtani dastlabki texnologiyasida tashish jarayonining samaradorligini oshirish asoslari" mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 2008-yilda professor ilmiy unvoni berildi.

Mukofoti
--------

* Shuhrat medali (2002).

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 1-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2022 — 342 bet.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Ndebele** (ndebele : **amaNdebele**) — Janubiy Afrikaning nguni xalqi, asosan sobiq Transvaal provinsiyasida istiqomat qiluvchi xalq. Ndebelelar Janubiy Afrikaning sharqiy qirgʻogʻida yashagan nguni urugʻlaridan biri edi. Birinchi ngunilar, Musi ismli boshliqning izdoshlari, 18-asrda Transvaalda joylashdilar; ular keyinchalik Mfekana shahrida Chaki armiyasining sobiq qoʻmondoni Mzilikazi hokimiyatni qoʻlga kiritganida qatnashdilar. Ndebelening bir qismi Mzilikazini bilan qoʻshilib shimolga, hozirgi Zimbabvega (Matabelelend) ketishdi. Transvaalda hozir ikkita ndebele guruhi mavjud: shimoliy — Limpopoda , Mokopan (Pothitersryus) va Polokvane (Pitersburg) shaharlari atrofida — va janubiy (Bronkhorstspreit atrofida, Pretoriyaning sharqida).

19-asrning oxirida Nyabela boshchiligida ndebele Pit Juber boshchiligidagi bur koʻchmanchilariga qarshi muvaffaqiyatsiz kurash olib bordi, ular keyinchalik birinchi va ikkinchi ingliz-bur urushlarida mashhurlikka erishdilar.

Shimoliy ndebele hozirgi kunda qoʻshnilari (soto va tsvana) bilan til va urf-odatlar nuqtai nazaridan deyarli butunlay uygʻunlashib ketishgan. Janubiy ndebele tilini yaxshiroq saqlab qolgan va aparteid davrida ular uchun maxsus bantustan Kvandebele yaratilgan. Endi uning hududi Mpumalanga provinsiyasi tarkibiga kiradi va ndebele Janubiy Afrikaning rasmiy tillaridan biridir. Nguni guruhida ndebele tili svati va puti tillariga yaqin boʻlib, tekela kichik guruhining bir qismi hisoblanadi.

 BA samolyotining dumiga ndebele naqshlari tushirilgan.
Ndebelening boʻyalgan uylari juda mashhur. Afsonaga koʻra, Xudo Afrika xalqlari uchun kasblarni taqsimlaganida, ndebele uchun hech qanday mashgʻulot qoldirmadi. Shundan keyin Xudo osmonga qaradi va u yerda kamalakni koʻrdi. Shundan soʻng u shunday dedi: „Shunday ekan, ndebele erkaklari va ayollari oʻz kulbalari va kiyimlarini kamalak ranglari bilan bezashsin. Bu narsa  - dehqonlar va konchilar vayron qilgan goʻzallikni yaratish — ularning asosiy daʼvatiga aylanadi". 1997-yilda British Airways bir nechta samolyotlarni bezash uchun ndebele naqshlaridan foydalangan.

Manbalar
--------

1. ↑   Путеводитель Le Petit Futé, 2007, с. 135.

Adabiyotlar
-----------

* Мишель Строгов, Пьер-Кристиан Броше, Доминик Озиас*. Путеводитель Le Petit Futé*. М.: Авангард, 2007. ISBN 978-5-86394-278-0.
* *Kortni Klark Margaret*. Ndebele: Afrika qabilasining sanʼati. — L..: Temza va Hudson, 1986. — ISBN 0-500-28387-7
* *Karolin P.* Early Nguni tarixi: lingvistik dalillar va uning arxeologiya va ogʻzaki anʼanalar bilan bogʻliqligi. — Doktorlik dissertatsiyasi, Kaliforniya universiteti, Los-Anjeles, 1985-yil.
* *Pauell I. va Lyuis M.* Ndebele: Odamlar va ularning sanʼati. — Keyptaun: Struik Publishers (Pty) Ltd, 1995-yil.
**Sent-Piter** — Buyuk Britaniyaning Norvich shahridan oʻn mil janubda, Norfolk janubidagi Yuqori Tas vodiysi barcha azizlar cherkovidagi etti cherkovdan biri ekan. Toʻliq nomi — Sankt-Peter va Sent-Pol, odatda Avliyo Pyotr nomi bilan tanilgan va bu ilgari Fornsett Sent-Peter uchun cherkov cherkovi edi. Bu faol ibodat joyi va milliy ahamiyatga ega I darajali bino. Miloddan avvalgi 1000-yillarda qurilgan Anglo-Sakson dumaloq minorasi mamlakatdagi eng yaxshilaridan biri hisoblanadi.  Boshqa Anglo-Sakson xususiyatlari ham mavjud. Asosiy binoning katta qismi keyingi, asosan 14-15-asrlarga oid ekan. Muhim xususiyatlar: 1485-yilgi Drake qabri, minoradagi noyob qadimiy zinapoya, oʻyilgan peshtaxta uchlari, kantsel va nefdagi nozik daftar plitalari, Viktoriya davri rangli shisha derazalarining yaxshi namunalari va oltita qoʻngʻiroq chalinishi. Cherkov uchun keng qamrovli zamonaviy qoʻllanma mavjud.  Uilyam Vordsvort bilan bogʻliqlik bor: uning singlisi Doroti 1788 yildan 1794 yilgacha rektorlikda yashagan  amakisi rektor Uilyam Kukson bilan ekan.

Manbalar
--------

1. ↑  Taylor, H. M.*. Anglo-Saxon Architecture, Volume 1*. Cambridge: Cambridge University Press, 1965 — 242 bet.
2. ↑  *Knott.* „The Norfolk Churches". Qaraldi: 7-yanvar 2021-yil.
3. ↑  Izat, R.*. The Parish Church of Forncett St Peter. An Historical Guide*. Forncett PCC, 2010.
4. ↑  „Wordsworths in Forncett". *Forncett History*. Qaraldi: 27-mart 2021-yil.
5. ↑  Mortlock, D. P.*. The Guide to Norfolk Churches*. Cambridge: The Lutterworth Press, 2017 — 105 bet.
**Farida Yoʻldoshevna Abdurahimova** — (1950-yil, 11-avgust, Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — taniqli oʻzbekistonlik olima. Pedagogika fanlari nomzodi(?), dotsent(?).

Tarjimayi holi
--------------

Farida Abdurahimova 1950-yil 11-avgustda Toshkent shahrida tavallud topgan. Oliy maʼlumotli. Pedagogika fanlari nomzodi, dotsent. 1974-yilda Toshkent davlat universitetining   Jurnalistika fakultetini tugatgan. U dastlabki mehnat faoliyatini 1968-yil respublika "Yoshlar" gazetasining tahririyat kengashida kichik muharrir, keyinchalik muxbir sifatida boshlagan. U 1973—1992-yillar O’zbekiston Jurnalistlar ittifoqida assistent, boʻlim boshligʻi, maslahatchi va Oʻzbekiston Jurnalistlari uyushmasi raisining birinchi oʻrinbosari sifatida faoliyat yuritgan.

Ilmiy faoliyati
---------------

Abdurahimova Farida tomonidan nashr etilgan kitob va maqolalari asosan oila va farzandlar tarbiyasiga bag‘ishlangan. U „Oila — maʼnaviyat va qadriyat beshigi", „Ayol o‘zi bir dunyo", „Oila qo‘rg‘onini mustahkamlash — jamiyat farovonligi", „Faxriya ayollar — yurt tayanchi" nomli koʻplab kitoblar muallifi. Abdurahimova Farida mohir jurnalist va zukko ijodkor. Uning koʻplab asarlari Toshkent teatrlarida sahnalashtirilgan.

Siyosiy faoliyati
-----------------

Farida Abdurahimova 1992—1995-yillar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi madaniyat, ommaviy axborot vositalari va ijtimoiy masalalar boʻlimi rahbari, 1995—1997-yillar Toshkent shahar Xotin-qizlar qo’mitasi raisi sifatida faoliyat yuritgan. Farida Abdurahimova 2004 va 2009-yillarda davomida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining aʼzosi etib saylangan. U shuningdek, 2009-yil dekabrda Toshkent shahar xalq deputatlari shahar kengashi deputatligiga saylangan.

Mukofotlari
-----------

Farida Abdurahimova koʻp yillik siyosiy faoliyati davomida koʻrsatgan xizmatlari uchun 1999-yil „Doʻstlik", 2009-yil „Fidokorona xizmatlari uchun", ordenlari, Oʻzbekiston mustaqilligiga bagʻishlangan estalik nishonlari, 2019-yil „Nuroniy" jamgʻarmasining „Mehnat faxriysi" koʻkrak nishonlari bilan mukofotlangan.

Manbalar
========

1. ↑  Jovliyev I, Yaxshiboyeva U, Arzikulova D, Hasanova L*. Oʼzbekiston ayollari*. Toshkent: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi, 2019 — 224 bet. ISBN 978-9943-07-694-5.
2. ↑  Abdurahimova Farida
**Avliyo Georgiy cherkovi** (estoncha: *Püha Georgiuse kirik*) — Estoniyaning Värska shahridagi pravoslav cherkovi. U shahar markazidan biroz shimolda, Pika va Velna tee koʻchalari chorrahasida joylashgan.

Estoniya Apostol pravoslav cherkoviga tegishli.

Tarixi
------

Pravoslav cherkovi 1759-yilda Värskada qurilgan. Qadimgi cherkov yogʻochdan boʻlib, hozirgi tosh cherkovdan bir oz shimolda joylashgan edi. Yangi cherkov 1904-1907-yillarda qurilgan.

Cherkov Värska aholisining oʻzlari tomonidan toʻplangan pul evaziga qurilgan va 1907-yil 2-iyulda Arximandrit Jozef tomonidan muqaddas qilingan.

1999-yilda cherkov Estoniya madaniy yodgorliklari davlat reestriga kiritilgan.

Arxitektura
-----------

 Old korinish
 Ichki
### Tashqi koʻrinish

Cherkovning meʼmoriy ansambli toʻrtta binodan iborat — qoʻngʻiroq minorasi, cherkov uyi, ibodatxona va qurbongoh.

Cherkovning ikkita minorasi bor: sakkiz burchakli gumbazli qoʻngʻiroq minorasi va tetraedral gumbazli shpilli minora. Arxitektura yechimlari orasida qoʻngʻiroq minorasi kornişidagi dentillarni va deraza romlari va eshik teshiklarining dekorativ dizaynini taʼkidlash kerak.

Cherkov binosida ikkita kemerli eshik bor — biri janubi-gʻarbdan, biri shimoli-gʻarbdan. Cherkovning baʼzi derazalarida vitrajlar mavjud.

### Ichki koʻrinishi

Cherkovning ichki qismi bezatilgan. Zallar katta arkalar bilan bogʻlangan va shu bilan meʼmoriy kompozitsiyaning birligini beradi.

Cherkovning devorlari 1950-yillarda moyli boʻyoq bilan boʻyalgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Põlva rajooni apostliku õigeusu kirikud. Apostliku õigeusu kirikute arhitektuuriajalooline inventariseerimine. Köide XVII. A. Pantelejev, 1987. Muinsuskaitseameti arhiiv, A-1902
2. ↑  Värska Püha Georgiuse kirik. Muinsuskaitse eritingimused hoone remondiks ja restaureerimiseks. Koostas M. Kallaste. Töö nr T-30-08. Oktoober 2008
**Kraniologiya** (yun. kranion — kalla suyagi va ...logiya) — anatomiyaning bir boʻlimi; antropologiyada butun kalla suyagi hamda aloxdsa qismlarining turli shakli va oʻlchamlarini oʻrganish. Antropogenez toʻgʻrisidagi taʼlimotda odam va maymunlar evolyusiyasining turli davrlariga tavsif berishda K. maʼlumotlaridan ham foydalaniladi. M. M. Gerasimov kalla suyagi asosida odam qiyofasini tiklash usulini yaratdi va shu usul bilan bir necha tarixiy shaxslar (Amir Temur, Ivan Grozniy, Rudakiy, Shohrux, Ulugʻbek va boshqalar)ning qiyofasini — haykal-portretini tikladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Elektronnurli trubka** — elektr signallarini koʻrinadigan tasvirlarga va optik tasvirlarni elektr signallariga oʻzgartirib beradigan elektronnurli asbob. Elektr signallarini koʻrinadigan tasvirlarga aylantiruvchi Elektronnurli trubkat.lar jumlasiga ossillografik indikatorli Elektronnurli trubkat. kineskop va boshqalar kiradi, optik tasvirlarni elektr signallariga aylantiruvchi Elektronnurli trubkat.lar jumlasiga, mas, uzatuvchi televizion trubkalar kiradi. Kirish signallari ham, chiqish signallari ham elektr signallari shaklida boʻladigan Elektronnurli trubkat.lar ham bor. Bunday trubkalar biron bir oʻzgartirishni, mas, matematik ishlovni, chastotalar spektri oʻzgarishini va boshqalar fizik jarayonlarni ifodalaydi. Elektronnurli trubkat. termini hozir eskirgan (qarang Televizion trubka).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Elementar geometriya** — geometriyaning aylana, nuqta, kesma, togri chiziq, burchak, tekislik, ellips, silindr kabi figuralarning xususiyatlari hamda ulardan tashkil topgan sodda figuralarning oʻzaro vaziyati, tengligi masalalari bilan shugʻullanadigan boʻlimi. Unda teoremalarni isbotlash va xulosa chiqarish yoʻli esa maʼlum mulohazalarga suyanish, aksiomalarga va oldingi isbotlarga asoslanish, yordamchi geom. yasashlarni bajarishdan iborat. E.g. asoslari Yunonistonda vujudga kelgan, Yevklidning "Negizlar" asarida uning yuzakiroq bayoni berilgan. E.g.da har gal "o‘zining" konkret geom. xossasi korsatilgan (mas, ellips, silindr kabi) figuralar organiladi, bunday tayin figuralarga doir uzunlik, yuza, hajm, oʻzaro vaziyat masalalari qaraladi, lekin ularga doir umumiy tushunchalar E.g. chegarasidan chiqadi (qarang Differensial geomegpriya, Proyektiv geometriya).

E.gda limit tushunchasi ham konkret hollarda qoʻllanadi (mas, aylana uzunligi), bu tushuncha umumiy holda oliy matematika fanida ishlatiladi. E.g. analitik geometriya, poʻlchovli yevklid fazosi, Lobachevskiy geometriyasi va Riman geometriyasining baʼzi bir masalalarini ham oʻz ichiga oladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Elektrosintez** (elektro... va yun.— birikish) — turli kimyoviy birikmalarni elektrolizlab olish usuli. Anorganik va organik birikmalarni sintezlash uchun elektrokimyoviy oksidlanishdagi anod reaksiyasidan ham, elektrokimyoviy qaytarilishdagi katod reaksiyasidan ham foydalaniladi. Elektrokimyoviy oksidlanish va qaytarilishga uchraydigan moddaning kimyoviy tabiati, elektroliz mahsulotlari va elektrod materiali xususiyati hamda bir qator boshqa omillarga koʻra, E. reaksiyasi 2 xil jarayonda oʻtadi. 1jarayonda dastlabki birikma elektronlarni bevosita berish yoki biriktirish yoʻli bilan oksidlanadi yoki qaytariladi. 2jarayonda oksidlanish yoki qaytarilish elektrokimyoviy reaksiyalari natijasida elektrod sirtida dastlabki hosil boʻlgan agentlar hisobiga amalga oshadi.

Kimyo sanoatida turli anorganik birikmalar, asosan, oksidlovchilar muhim ahamiyatga ega. Elektrokimyoviy sintez usuli farmatsevtik preparatlar, fotografiya materiallari, vitaminlar, xushboʻy moddalar, monomerlar olishda keng qoʻllanadi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Saariselkä** (Inari Sam tili: *Suolluščielgi,* Shimoliy Sam tilida: Suoločielgi, soʻzma-soʻz tarjima *islandback — orolning orqasi*) Finlandiya shimolidagi Laplandiyadagi tutashib ketgan hudud. U Inari, Savukoski va Sodankilya munitsipalitetlarida joylashgan. Eng baland nuqtasi 718 meter (2,356 ft) balandlikka ega boʻlgan Sokusti togʻidir. Tog jinslari asosan 2 milliard yillik granulitdan tashkil topgan. Soʻnggi muzlik davri 9500 yil oldin Saariselka hududida nihoyasiga yetgan.

Turizm
------

Saariselkä togʻining bir qismi Urho Kekkonen milliy bogʻida joylashgan. Tepalik hududi mashhur sayyohlik maskani boʻlib, u changʻi uchish, piyoda sayr qilish va dam olish spa salonlari kabi faoliyatni oʻz ichiga oladi. Saariselkä qishlogʻi ushbu hududda joylashgan va Inari munitsipalitetiga tegishli, qishloq dengiz sathidan taxminan 300 meter (980 ft) yuqorilikda joylashgan. Qishloq yonida koʻtarilgan Kaunispää choʻqqisining balandligi 438 meter (1,437 ft) ga yetadi.
Koʻp juftliklar qishda hamma joyda qor boʻlgan Laplandiyada „oq toʻy" qilishni xohlashadi. Er-xotin cherkovga haski itlari yoki bugʻulari tortadigan chanada kelishlari mumkin. Saariselkä shahridagi Kakslauttanen mehmonxona va iglular qishlogʻi yaqinidagi Pyhän Olavin Kappeli (Avliyo Olaf ibodatxonasi) va kichik yogʻoch Tievakappeli (Tieva ibodatxonasi) oq toʻylarni oʻtkazishi bilan mashhur boʻlgan. Qishloqchadagi boshqa mashxur joylarga bugʻu fermalari kiradi.

Magnit tepalik
--------------

Saariselkä shahridagi sobiq Finlandiya avtomagistrali 4 qismi bugungi kunda *Magnit tepalik* sifatida tanilgan. Ikkinchi jahon urushi davrida Rovaniemidan Petsamogacha boʻlgan yoʻl (*Shimoliy Muz okeani shossesi*) finlar uchun juda muhim yoʻllardan biri edi. Petsamo va uning porti okeanga chiqish mumkin boʻlgan yagona ochiq yoʻl edi. Kaunispää-fjeld yonidagi tepaliklar shunchalik tikkiki, 1940-yillarda ishlab chiqarilgan yuk mashinalari ularga osonlikcha chiqa olmasdi. Odamlar tepada qandaydir magnit kuch bor, deb oʻylashar edi, bu dvigatellarning barcha quvvatini siqib chiqaradi degan taxminlar ham boʻlgan. 4-magistral qayta tartibga solingandan soʻng, bu qisqa yoʻl kundalik foydalanishdan chiqarildi. U „Magnit tepalik yoʻllari muzeyi" deb eʼlon qilindi.

Gallereya
---------

* Saariselka qishlogʻiSaariselka qishlogʻi
* Kaunispää tepaligidagi restoran dengiz sathidan 438 metr balandlikda joylashganKaunispää tepaligidagi restoran dengiz sathidan 438 metr balandlikda joylashgan
* Qishki koʻrinishiQishki koʻrinishi
* 4-magistral4-magistral
* Iglular mehmonxonasiIglular mehmonxonasi
* KoʻrinishiKoʻrinishi
* 1988-yil Finlandiyada chiqarilgan markadagi Saariselka togʻi1988-yil Finlandiyada chiqarilgan markadagi Saariselka togʻi

Manbalar
--------

1. ↑  Full text of „Julkaisuja = Communicationes = Publications"
2. ↑  Kaunispää-fell

Havolalar
---------

* Saariselkä rasmiy bosh sahifasi (Fin)
* Saariselkä rasmiy bosh sahifasi (inglizcha)
* Saariselkada turar joy
* Saariselka Finlandiya — Hudud va kurort haqida maʼlumot
* Saariselkä veb-kamera
**Aglomeratsiya**, aholi punktlari aglomeratsiyasi — aholi punktlari, aso-san shaharlar, shuningdek qishloqlarning intensiv xoʻjalik, mehnat va madaniy-maishiy hamda rekreatsion aloqalar bilan bogʻlanib, yagona birlikni tashkil qilgan kompakt hududli guruhi. Aholining guruh boʻlib joylashishining eng rivoj-langan shakllaridan biri. Shaharlarda (asosan yirik shaharlar atrofida) aholining toʻplanishi asosida vujudga kelgan va rivojlangan. Monotsentrik Aglomeratsiya va politsentrik Aglomeratsiya a. boʻladi. Aglomeratsiya uchun aholi yashaydigan hududlarning yaqinligi, aholining 150mehnat qilish uchun shahar atrofidan shahar markaziga borishi xos. Urbani-zatsiya jarayonida Aglomeratsiya dunyo boʻyicha koʻpayib bormoqda. Oʻzbekistonda 2 yirik Aglomeratsiya (Toshkent, Fargʻona-Margʻilon) bor. Toshkent Aglomeratsiyada 60% shahar va 40% qishloq aholisi, Fargʻona-Margʻilon Aglomeratsiyada 50% shahar aholisi va 50% qishloq aholisi yashaydi (1999).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Elena Skochilo** (1980-yil 15-noyabrda Bishkek, Qirgʻizistonda tugʻilgan), internetda morrire taxallusi bilan tanilgan, qirgʻizistonlik muharrir, fotograf va blogger. U oʻzining mukofotga sazovor boʻlgan LiveJournal yangiliklar blogi bilan mashhur. 2005-yilda Qirgʻizistondagi lola inqilobi paytida u Bishkekdagi fuqarolar tartibsizliklari haqidagi yangiliklar va oʻzining fotosuratlarini joylashtirganda blogerlar va ommaviy axborot vositalari tomonidan keng iqtibos keltirildi.

Skochilo Markaziy Osiyo va Kavkaz mintaqasi uchun yangilik va axborot loyihasi boʻlgan „NewEurasia" uchun yangiliklar maqolalari va fotografiyalariga hozirda hissa qoʻshmoqda. Skochilo Urush va tinchlikni yoritish institutining mintaqaviy yangiliklar loyihasi — Markaziy Osiyo yangiliklari brifingining sobiq muharriri. U muntazam ravishda Associated Press, Lenta.ru va EurasiaNet ga fotografiya bilan shugʻullanadi.

Hozirda Skochilo Markaziy Osiyo Amerika Universitetining Jurnalistika va ommaviy kommunikatsiyalar boʻlimi oʻqituvchisi. U fotografiya, yangi media va ommaviy axborot vositalari qonunchiligi va etikasidan dars beradi.

Manbalar
--------

1. ↑  „РОТОР 2005". *ezhe.ru*. Qaraldi: 21-may 2021-yil.
2. ↑  Elena Skochiloʻs blog archive: March 24, 2005 (Russian)
3. ↑  Skochiloʻs report on April 2007 protests in Bishkek

Havolalar
---------

* Elena Skochiloning blogi: Dnevnik brodyachey koshki
* Urush va tinchlikni yoritish instituti
**Nasdaq Financial-100** – bu moliyaviy xizmatlar indeksidir. U 1985-yilda Nasdaq-100 shoʻba korxonasi sifatida yaratilgan.

NASDAQ tomonidan ishlab chiqilgan Nasdaq Financial-100 bank ishi, sugʻurta, ipoteka va qimmatli qogʻozlar savdosi bilan shugʻullanadigan kompaniyalarni oʻz ichiga oladi. Shuningdek unga NASDAQ aksiyalari ham kiradi.

Tanlash mezonlari
-----------------

Indeksdagi aʼzolikka daʼvo qilish uchun kompaniya quyidagi standartlarga muvofiq boʻlishi kerak:

* U quyidagi toifalardan birida ishtirok etishi kerak: bank ishi, sugʻurta, qimmatli qogʻozlar savdosi, brokerlik xizmatlari, ipoteka, qarzlarni undirish va koʻchmas mulk.
* U NASDAQ da uch oy davomida mavjud boʻlgan boʻlishi kerak.
* SEC hujjatlariga nisbatan aktual holatda boʻlishi kerak.
* U bankrot boʻlishi mumkin emas.

Agar kompaniya bir nechta aksiya sinflariga ega boʻlsa, minimal bozor kapitallashuvi standartlariga javob beradigan barcha sinflar kiritiladi. Biroq, hozirda indeksdagi barcha kompaniyalar faqat bitta aksiya sinfiga ega.

Nasdaq-100 indeksidan farqli oʻlaroq, minimal vazn talabi yoʻq.

Nasdaq-100 singari, indeks har yili, lekin iyun oyida qayta muvozanatlanadi. Agar indeks komponenti, qayta hisob-kitobdan soʻng, 101 dan 125 gacha boʻlgan pozitsiyalar orasiga tushib qolsa, pozitsiyani qaytarish uchun bir yil beriladi; agar kompaniya ushbu standartga javob bermaslikda davom etsa, uning aksiyalari bekor qilinadi. Qayta muvozanatlash vaqtida eng yaxshi 125 talikka kirmagan har qanday komponent yoʻq qilinadi. Indeksdagi boʻsh oʻrinlar indeksga kirmagan va eng yuqori reytingga ega kompaniyalar tomonidan toʻldiriladi.

Oʻzgarishlar oldindan eʼlon qilinadigan Nasdaq-100 dan farqli oʻlaroq, Nasdaq Financial-100 ga kiritilgan oʻzgarishlar NASDAQ tomonidan eʼlon qilinmaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Weighting for IXF". *nasdaqomx.com*. Qaraldi: 4-mart 2022-yil.
2. ↑  „Nasdaq Financial-100 Stocks". *nasdaq.com*. Qaraldi: 4-mart 2022-yil.
3. ↑  „NASDAQ Financial-100 Index SM Methodology". *nasdaqomx.com*. Qaraldi: 4-mart 2022-yil.
4. ↑  „NASDAQ 100 Brokers". *comparebrokers.co*. Qaraldi: 4-mart 2022-yil.
5. ↑  „NASDAQ-100 INDEX METHODOLOGY". *nasdaqomx.com*. 1-mart 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-mart 2022-yil.
6. ↑  „Nasdaq 100 Index". *investopedia.com*. Qaraldi: 4-mart 2022-yil.
**Afshin Jafariy** (inglizcha: *Afshin Jafari*, fors. افشین; tugʻilgan 6-may, 1978-yil; Babol, Eron) — kelib chiqishi erondan boʻlgan Olmoniyalik qoʻshiqchisi. Fors tilida kuylaydigan eng mashhur pop-yulduzlardan biri. Muxlislarga «Afshin» taxallusi bilan yaxshi tanish.

Biografiyasi
------------

Afshin Jafariy 1978-yilning 6-may kuni Eronning Kaspiy dengizi sohilida joylashgan Babol shahrida tugʻilgan. Bolaligidan musiqa va qoʻshiq kuylashga qiziqgan. Oʻn yoshida gitarada oʻynashni oʻtganib oʻzi sherlar yozgan. 1995-yilda, Afshin 17 yoshida oilasi bilan Olmoniyaga koʻchib ketgan va Mangeym shahrida yashay boshlagan.

Yoshligida mahalliy eronlik muxojirlar orasida qoʻshiqlar kuylagan. Bir necha yildan soʻng, Afshin 21 yoshga toʻlganida, u «ParsVideo» studiyasi bilan shartnoma imzolaydi. Asosan pop, xip-xop va rep janrlarida kuylaydi.

Kichik vaqt ichida Afshin fors tilida kuylaydigan eng mashhur qoʻshiqchilardan biriga aylanadi va dunyoning koʻplab davlatlarida konsert berib keladi. Jumladan: Olmoniya, Avstriya, Fransiya, Shvetsiya, Norvegiya, Finlandiya, Daniya, Belgiya, Buyuk Britaniya, AQSH, Kanada, Turkiya, Tojikiston shular jumlasidandir.

Albomlari
---------

| Yil | Original nomi | Oʻzbekcha tarjimasi |
| --- | --- | --- |
| 1999 | *Booye Baroon* | Yomgʻir hidi |
| 2002 | *Setareh* | Yulduz |
| 2003 | *Aso Pas* | Aso Pas |
| 2005 | *Maach* | Oy |
| 2008 | *The Song For X* | X (iks) qoʻshiq |
| 2013 | *Ghaire Ghanooni* | Gʻayriqonuniy |

Manbalar
--------

* Afshin rasmiy sayti
* Afshin muxlislarining «Facebook»dagi fan-guruhi
* Afshin melodica.ae

1. ↑  *TNews.ir: بیوگرافی افشین جعفری*, 2014-10-27da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2015-03-29
2. ↑  RadioJavan: Afshin (песни и клипы)