recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane**
-----------------------------

  

Üsküdar, Selimiye shahridagi Tıbbiye koʻchasida joylashgan Mekteb-i Tıbbiye-i Shahane, Sulton II Abdulhamid Xon tomonidan qurilgan. Bu Abdulhamid Xon tomonidan qurilgan birinchi tibbiyot maktabidir. Uning qurilishi 1894-yilda boshlangan va 1903-yilda yakunlangan. Binoning ochilishi 1903-yil 6-noyabr juma kuni Sulton II Abdulhamid Xonning tugʻilgan kunida boʻlib oʻtgan.

Binoning meʼmoriy dizayni oʻsha davrning yetakchi meʼmorlari boʻlgan Aleksandr Vallauri va Raimondo D'Aronkoga tegishli. Bino Haydarpasha harbiy kasalxonasi va Selimiye kazarmasining arxitektura uslubiga mos ravishda 80 ming kvadrat metr maydonda qurilgan. U 54 ming kvadrat metr qurilish maydoniga ega boʻlib, toʻrt tomondan yoʻlaklar bilan oʻralgan toʻrtburchak ichki hovliga ega.

Mekteb-i Tıbbiye-i Shahane 1903-1909 yillar oraligʻida Harbiy tibbiyot maktabi boʻlgan boʻlsa, undan keyin fuqarolik tibbiyot maktabi sifatida ham xizmat qildi. Jarrohlik xonalarini ham oʻz ichiga olgan Mekteb-i Tıbbiye-i Shahane, botanika bogʻi va dorivor oʻsimliklari bilan farmatsevtlar tayyorlashga ham hissa qoʻshgan. Bino atrofida veterinariya maktabi tashkil etilgan. Uning qarshisida joylashgan Haydarpasha harbiy kasalxonasi yer osti tunnel va temir yoʻl tizimi orqali maktab binosi bilan bogʻlanib, talabalar uchun oʻquv kasalxonasi sifatida ishlatilgan. Nemis, fransuz va turk tillarida ta’lim beriladigan ushbu tibbiyot bilim yurtidan juda qimmatli siyosatchilar va olimlar yetishib chiqqan.

Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane
Mekteb-i Tıbbiye-i Shahane binosi hozirda Sogʻliq Bilimlari universiteti tomonidan foydalanilmoqda.

Marmara University’s Haydarpaşa Campus, İstanbul
Abdulhamid II
**Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane**

1. ↑  „Tarihçemiz".
2. ↑  „Tarihçemiz". 19-aprel 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-noyabr 2022-yil.
**Prussiya malikasi Elizabet** (1857-yil 8-fevral — 1895-yil 28-avgust) — nemis malikasi. U Prussiya shahzodasi Frederik Charlz va Anhalt-Dessau malikasi Mariya Annaning ikkinchi farzandi edi. Elizabet-Anna-Palaisning 1895-yilda erta vafotidan keyin uning sharafiga nomlangan.

Elisabeth Anna

Oila
----

Elizabethning otasi shahzoda Frederik Prussiya shahzodasi Charlzning toʻngʻich oʻgʻli edi, u oʻz navbatida Prussiyaning Frederik Uilyam III ning kenja oʻgʻli edi. Elizabetning onasi Mariya Anna Leopold IV, Anhalt gertsogi va Prussiya malikasi Frederika Vilgelminaning qizi edi.

Uning opa-singillari Mari, Saks-Altenburg malikasi, Luiza Margaret, Konnaught va Strathern gertsogi va Prussiya shahzodasi Fridrix Leopold edi. Singlisi Luiza Margaret orqali Elizabet Anna Shvetsiya valiahd malikasi Margaretning xolasi edi va shuning uchun ham Britaniya, ham Shvetsiya qirollik oilalari bilan qarindosh edi.

Elizabet Anna uning jiyanlaridan buri Konnot malikasi Patrisiyaning choʻqintirgan onasi edi.

Nikoh
-----

1878-yil 18-fevralda Elizabet Anna Oldenburgning irsiy Buyuk Gertsogi Frederik Avgustga turmushga chiqdi. Bu qoʻshaloq toʻy boʻlib, unda Prussiya malikasi Sharlotta (Prussiya valiahd shahzodasi va valiahd malikasining qizi) Berlinda Elizabet Anna bilan bir kunda Saks-Mayningenning merosxoʻr shahzodasi Bernxardga turmushga chiqdi. Nikohlar 1870-yilda Prussiya Germaniya imperiyasiga aylanganidan keyin oʻtkazilgan birinchi bunday marosimlar edi. Ushbu ortib borayotgan maqom tufayli toʻylarda koʻplab muhim shaxslar, jumladan Belgiya qiroli Leopold II va uning rafiqasi qirolicha Mari Henriette ishtirok etdi. Uels shahzodasi ham qatnashdi, chunki kelinlardan biri (Sharlotta) uning jiyani edi. Aytishlaricha, Frederik Avgust oʻzining goʻzal va maftunkor kelinidan mamnun edi va ularning nikohi uygʻun edi.

Elizabet Anna va erining ikkita qizi bor edi:

| Ism | Tugʻilish | Oʻlim | Izohlar |
| --- | --- | --- | --- |
| Oldenburg gersogligi Sofiya Sharlotta | 1879-yil 2-fevral | 1964-yil 29 mart | Germaniyaning Vilgelm II ning kenja oʻgʻli Prussiya shahzodasi Eytel Fridrixga uylandi. |
| Oldenburg gersogligi Margaret | 1881-yil 13-oktabr | 1882-yil 20-fevral | yosh vafot etdi. |
|

Elizabet 1895-yil 28-avgustda Buyuk Gertsoginya lavozimini egallashdan oldin vafot etdi. Oʻlimidan oldin uning eri yangi turar-joy saroyi qurayotgan edi; vafot etganidan soʻng, Frederik yangi binoga uning sharafiga Elizabet-Anna-Palais deb nom berdi. Keyinchalik uning eri Meklenburg Buyuk Gertsogi Frederik Frensis II ning qizi Meklenburg-Shverinlik Elizabet Aleksandringa uylandi.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Lundy.* „The Peerage: Elisabeth Anne Prinzessin von Preußen". Qaraldi: 26-dekabr 2009-yil.
2. ↑  Radziwill, pp. 116-17.
3. ↑  Radziwill, pp. 117-18.
4. ↑  Radziwill, p. 118.
5. 1 2  „Former Grand Duke of Oldenburg Dies", *The New York Times*, Oldenburg, 25 February 1931
6. ↑  „Princess Elizabeth of Prussia Dead", *The New York Times*, Berlin, 29 August 1895
**Selenologiya** (yun. selene Oy va ... logiya) — Oy sirtining tuzilishini va kimyoviymineralogik tarkibini oʻrganish bilan shugʻullanadigan fan. Oy shakli va relyeflarining ʻoʻlchamlarini S. sohasi — selenodeziya oʻrganadi. S. Oyni uning sunʼiy yoʻldoshlari va sirtiga tushirilgan asboblar ("Luna", "Zond", "Apollon", "Lunar Orbiter", "Serveyer") yordamida toʻgʻridantoʻgʻri tekshirishdan paydo boʻlgan. S.da astrofizik usullar bilan bir qatorda geofizika, geokimyo usullaridan ham foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Selenodeziya** (yun. selene — Oy va daio — boʻlaman) — Oy oʻlchamlari va shakllari urganiladigan fan sohasi. S. tadqiqotlari, asosan, 3 yunalishda olib boriladi: 1) Oy inersiyasi ellipsoidi oʻrganilib, uning ichki tuzilishiga doir bir necha koʻrsatkichlari aniklanadi; 2) sathiy sirtlardan birida ogʻirlik kuchining parametrlari aniklanadi; Oy hajmiga teng hajmga ega bulgan sathiy sirt selenoid deyiladi. Inersiya ellipsoidi va selenoid Oyning dinamik shakllarini ifodalaydi; 3) Oyni uning tashqi fizik sirti bilan aniklanadigan shakli tahlil qilinadi. Bunday shakl geometrik shakl deyiladi va uning parametrlari aerofotosʼyomka va kosmik geodeziya oʻlchashlariga oʻxshash aniqlanadi. Oyga kosmik apparatlarning uchirilishi Oy atrofidagi kosmik fazoda va bevosita uning sirtida oʻlchashlar olib borish imkonini berdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gyustav Flober** (Flaubert) (1821. 12.12, Ruan 1880.8.5, Kruasse, Ruan yaqinida) — fransuz yozuvchisi. Parij universitetining huquqshunoslik ftida oʻqigan. Yoshligidan hikoya, qissa yoza boshlagan. Asosan, "Bovari xonim" (1857) romani bilan shuhrat qozongan. "Salambo" (1862) romanida uzok. oʻtmishda (miloddan avvalgi 3-asrning 2yarmida) Qad. Rimning Karfagenga qarshi kurashlari tarixi tasvirlangan, pok muhabbatni tahqirlagan zoʻravonlik, nohaqlik fosh etilgan. "Avliyo Antoniyning aldanishi" (1874) falsafiy dramasida, xususan, xristian dinining gʻayritabiiy qonunlarini Antoniy obrazi orqali keng ochib bergan. "Hislar tarbiyasi" (1869) romani, "Buvar va Pekyushe" (1881, tugallanmagan) hajviy romani, "Siyqasi chiqqan haqiqat" parodiyasi (nashri — 1910) bor. F. rus yozuvchilari I. Turgenev, L. Tolstoy bilan yaqin ijodiy aloqada boʻlgan. Ijodi Rossiyadagi peshqadam adabiy jamoatchilik diqqatini oʻziga tortgan. M. P. Musorgskiy uning "Salambo" asari asosida opera yozgan. Isteʼdodli stilist boʻlgan F. jahon adabiyotida realizm taraqqiyotiga katta taʼsir koʻrsatgan.

Manbalar
--------

* Bovari xonim, T. 1976. Ad.: Reizov B. G. Tvorchestvo Flobera, M. 1955.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Xotira
**Gyumridagi qotillik** — Armanistonning Gyumri shahrida joylashgan Rossiya 102-harbiy bazasi harbiy xizmatchisi 2015-yilning 12-yanvar kuni mahalliy armanlar — Avetisyan oilasidan olti kishini oʻldirdi. Oʻsha kuni ushbu jinoyatni sodir etgan 102-harbiy baza harbiy xizmatchisi — Valeriy Permyakov arman-turk chegarasini noqonuniy kesib oʻtayotganida qoʻlga olindi.

Qotillik
--------

2015-yilning 12-yanvar kuni Armanistonning Gyumri shahrida oilaning olti nafari oʻldirilgan edi, shu jumladan ikki yoshli bola. Yana bir olti oylik chaqaloq juda ogʻir ahvolda kasalxonaga yotqizildi.

Jinoyat koʻrib chiqilishi
-------------------------

Qotillik yuzasidan Armaniston huquqni muhofaza qilish organlari tomonidan jinoyat ishi ochildi. Oʻldirilgan oila uyidan tergovchilar ichki tarafida ism va familiya yozilgan harbiy botinkalar topishdi. Shuningdek qotillik «AK-74» avtomati orqali sodir etilgani aniqlandi.

Reaksiya
--------

13-yanvar kuni bir guruh Armaniston fuqarolari Rossiya Federatsiyasining Yerevandagi elchixonasi oldida miting oʻtkazishdi. Ular Armaniston hududidan Rossiya harbiy bazasini chiqarishni talab qilishdi. Norozilik namoyishlari shuningdek Gyumrida ham oʻtkazildi. Norozilik namoyishi, shuningdek Gyumrida ham boʻlib oʻtdi.

14-yanvar kuni minglab odamlar Gyumridagi Rossiya harbiy bazasiga bostirib kirishdi va rossiyalik askarni Armaniston huquqni muhofaza qilish organlariga topshirishni talab qilishdi. Miting shuningdek Armaniston Prezidenti Serj Sargsyan rezidensiyasi oldida ham boʻlib oʻtdi.

Rossiya elchixonasi ushbu noxush vaziyat yuzasidan Armaniston xalqiga taʼziya bildirdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „В Армении задержан российский солдат, подозреваемый в массовом убийстве". Qaraldi: 14-yanvar 2015-yil.
2. ↑  Российского военнослужащего, подозреваемого в массовом убийстве, могли подставить, mk.ru
3. ↑  „Подозреваемый в массовом убийстве в Армении солдат из РФ передан командиру военной базы".  Interfax. Qaraldi: 14-yanvar 2015-yil.
4. ↑  „У посольства России в Ереване проходит акция в связи с трагедией в Гюмри".  News.am. Qaraldi: 14-yanvar 2015-yil.
5. ↑  „В Армении потребовали вывести российские войска из Гюмри". Qaraldi: 14-yanvar 2015-yil.
6. ↑  Suspect in Gyumri Killings Detained at Turkish Border. *Asbarez.com*
7. ↑  Тысячи армян потребовали выдачи российского солдата.
8. ↑  Российскую базу в Гюмри окружили тысячи демонстрантов, разгневанных массовым убийством.
9. ↑  Многолюдная акция протеста перед президентским дворцом в Ереване
10. ↑  Russian soldier in Armenia detained in mass killing of local family — RT News

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Gyumridagi qotillik*** haqida turkum mavjud |
**Strukturalizm** (lot. structure — tuzilish, joylashish, tartib) — tilshunoslik,adabiyotshunoslik, etnografiya, tarix va shu kabi gumanitar fanlarda struktur usullar va modellashtirishdan, formallashtirish, semiotika, matematikalashtirish elementlaridan foydalanish bilan bogʻliq yoʻnalish;20-asrning 20y.larida paydo boʻlgan. S.ning tadqiqot obʼyekti belgi tizimlari (til, fan, sanʼat, mifologiya, moda, reklama) majmui sifatida olingan madaniyatdir. S.ning asosini narsa va hodisalarning invariant munosabatlari yigindisi tarzida tushuniladigan tuzilma (struktura)lar tashkil etadi. Strukturalizmdan ibtidoiy kabilalar madaniyatini oʻrganishda hamda folklorshunoslikda samarali foydalanildi.Strukturalizm antropologiyadagi tadqiq qilishning yangi turlaridan biri hisoblanadi. Bu yo‘nalish madaniyatning tartibiy strukturasini o‘rgatuvchi etnologiya va famzli antropologiyaga o‘z e’tiborini qaratadi. Strukturalizm antropologiyada fransuz antropologi K.Livi Stross tomonidan ilgari surilgan. Hususan, u shunday deydi: "Biz inson tafakkuridagi strukturani topish orqali dunyo borasidagi umumiy qoidalar tartib etishimiz mumkin". Bu nazariyadagi muamrno shundaki, ular jamiyat o‘zgarishlarini statik tarzda tushuntirishlaridadir. Nazariya madaniyatni o‘matilgan tartib deb ko‘rib, madaniyatga ko‘nikish darajalarini baholab chiqadi.

Adabiyot:k.Kalanov U.Sabirova "Ijtimoiy antropologiya"

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Tanjer tinchlik shartnomasi** ― 1844-yil 10-sentabrda Tanjer shahrida Fransiya va Marokash oʻrtasida imzolangan. Shartnoma Franko-Marokash urushini tugatdi.

Buyuk Britaniya Shimoliy Afrikada fransuz taʼsirining kuchayishiga yoʻl qoʻymaslik uchun mojaroni hal qilishda faol rol oʻynadi. Shunday qilib, Buyuk Britaniyaning Parijdagi elchisi Fransiya tashqi ishlar vaziriga uning mamlakati Marokash hududlarini anneksiya qilishga toqat qilmasligini aytdi. Fransuz manbalarining taʼkidlashicha, Britaniyaning Tanjerdagi konsuli ser Jon Drummond Xey Sulton Mulay Abdurrahmonni muzokaralarda fransuzlarga boʻysunmaslikka chaqirgan va unga Britaniya qoʻllab-quvvatlashini vaʼda qilgan. Diplomatik missiya arxivi bu bayonotni tasdiqlamaydi. Aksincha, ularning fikricha, Britaniya konsuli sultonni Fransiyaning qoʻshni Jazoirga ekspansiyasiga nisbatan betaraf boʻlishga va har qanday kuch qoʻllashdan tiyilishga chaqirgan.

Shartnoma Marokash va Fransiya Jazoiri oʻrtasidagi chegarani oʻrnatdi, yaʼni Sulton Fransiyaning qoʻshni hududga boʻlgan huquqini toʻliq tan oldi. Sulton, shuningdek, dastlab fransuzlar bilan harbiy mojaroga olib kelgan Jazoir amiri Abd al-Qodirga koʻproq yordam bermaslikka va endi uni jinoyatchi deb hisoblashga vaʼda berdi. Bundan tashqari, Marokash qoʻshinlari Jazoir chegarasidan olib chiqilishi kerak edi. Shuningdek, shartnoma asosida Fransiya Marokashda imtiyozli rejim oldi.

Manbalar
--------

1. ↑  Stuart, Graham H.*. The international City of Tangier. Second Edition*. Stanford: Stanford University Press, 1955 — 11 bet.
2. ↑  Miller, Susan Gilson.*. A History of Modern Morocco*. Cambridge University Press, 2013 — 19 bet. ISBN 978-0521810708.
3. ↑  Сергеев, М. С.*. История Марокко. XX век*. М.: Институт востоковедения РАН, 2001 — 32—34 bet. ISBN 5-89282-177-3.
Bai Shouyi
**Bai Shouyi** (1909-yil fevral – 2000-yil 21-mart), **Djamal al-Din Bai Shouyi** nomi bilan ham tanilgan. Xitoylik etnolog, tarixchi, ijtimoiy faol yozuvchi. Xitoy tarixshunosligini inqilob qilgan, ilmiy qazishmalar, hisobotlarga tayangan holda o'ranish ishlarini olib borgan. Marksist falsafiy nuqtai nazardan, uning tadqiqotlari juda sinfiy qarash va mulohaza yuritadi.Bai Kaifenglik savdogar Huining o'g'li edi. Onasi va xolasidan arab tilini o'rgangan.

Bai 1937-yilda Xitoy aholisining Islom dini va musulmonlar haqida qarashlarni o'zgartirdi. Chunki Xitoyning o'zida musulmonlar soni 50 million edi. G'arb asarlari musulmon bo'lmagan xitoylar uchun ular bilan to'g'ri yashayotgan musulmonlarni farqlash uchun mavjud bo'lgan yagona asar edi.

Bai Shouyi 91 yoshida Pekinda vafot etdi.

Yana qarang
-----------

* Xitoy tarixi

* Bai Shouyi va boshqalar. (2003). *Xitoy musulmonlari tarixi*. Pekin: Zhonghua kitob kompaniyasi. ISBN 7-101-02890-X. Muqova sahifasi.

1. ↑  Gladney, Dru C.*. Dislocating China: reflections on Muslims, minorities and other subaltern subjects*. C. Hurst & Co. Publishers, 2004 — 161 bet. ISBN 1-85065-324-0.
2. ↑  Michael Dillon*. China's Muslim Hui community: migration, settlement and sects*. Richmond: Curzon Press, 1999 — 85 bet. ISBN 0-7007-1026-4. 28-iyun 2010-yilda qaraldi.
**Bosma mashina** — kitob, gazeta, jurnal, broshyura, etiketka, plakat va boshqa matbaa mahsulotlari chop etiladigan mashina. Matbaa jihozlaridan asosiysi hisoblanadi. Dastlabki Bosma mashina (bosma stanok)ni nemis ixtirochisi I. Guttenberg 1441—45 yillarda ixtiro qilgan.

Bosma mashina ning asosiy uzellari: boʻyoqni qolipdan qogʻozga oʻtkazuvchi bosish apparati; qolipga boʻyoq surkash apparati, qogʻozni bosish apparatiga uzatuvchi va nusxalarni mashinadan chiqaruvchi qogʻoz oʻtkazish mexanizmi; bosilgan mahsulotlarni qabul qiladigan va ularga ishlov beradigan qoʻshimcha qurilma; mashinani boshqarish yuritmasi va tizimi.

Bosish usuliga koʻra, bosmaxona Bosma mashina si yuqori bosma, tekis bosma va chukur bosma xillarga boʻlinadi. Bosish qolipi va unga qogʻoz (yoki boshqa material)ni siqib turuvchi sirtning turiga koʻra, tigelli, tekis va rotatsion Bosma mashina lar boʻladi (rasm). Tigelli Bosma mashina da nusxalar ikki sirt — bosma qolip va qogʻozni qolipga siqib turuvchi tigelning oʻzaro taʼsiri natijasida olinadi. Unda blanklar, muqovalar, bezaklar bosiladi. Tekis Bosma mashina da bosma qolip bir tekislikda yotadi, qogʻozni shu qolipga silindr siqadi. U bezak va koʻp boʻyoqli bosmalar uchun moʻljallangan. Rotatsion Bosma mashina da qolip va unga qogʻozni siqadigan sirt silindr shaklida boʻladi; ular bir xil tezlikda aylanadi. Bunday mashinada gazeta, jurnal, kitob, blanklar, bilet va boshqa mahsulotlar bosiladi. Bosma mashina qogʻoz turiga qarab ham xillarga boʻlinadi: varaqlarga bosadigan va qogʻoz oʻrami (rulon) dan uzluksiz uzatib turiladigan qogʻozga bosadigan (rotatsion) mashinalar. Bosma mashina qogʻozdan tashqari temir, karton, oyna, plastmassa, toʻqimachilik materiallari va boshqalarga bosadigan xillarga ham boʻlinadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Karauziusning o'ldirilishi. Uilyam Hamilton tomonidan chizilgan (1781—1783)
**Gaius Allectus** (lotincha: *Gaius Allectus*; 296-yilda vafot etgan) - 293—296 yillarda Buyuk Britaniya va Shimoliy Galliyaning bir qismini boshqargan Rim imperatori sanaladi. U o'zidan oldingi Karuziyni hokimiyatdan ag'darib hokimiyatga keldi. Sezar Konstansiy Xlor bilan bo'lgan urushda mag'lubiyatga uchragan va o'ldirilgan.

Biografiya
----------

Gay Allectus o'zini Rim Britaniya imperatori deb e'lon qilgan Mark Avreliy Mauzey Valeriy Karauziyning atrofidagi yaqin insonlaridan biri edi. 293-yilda Karauziy qit'ada hukmronlik qilgan imperator Konstantiy Xlor bilan urushda mag'lubiyatga uchraganida, Allectus uning o'ldirilishini uyushtirdi va o'zi imperator bo'ldi. Usurper *Gaius Allectus Augustus* ismini oldi va butun Rim Britaniyasi ustidan nazorat o'rnatdi. Shimoliy Galliyaning bir qismi ham uning hokimiyatini tan olgan, Allectusning ittifoqchilari franklar edi.

Allekning hukmronligi atigi uch yil davom etdi. 295-yilga kelib Konstansiy Xlor o'zining mamlakatsdagi barcha mulklari ustidan nazorat o'rnatdi va franklarni zararsizlantirdi. lohida eskadronga qo'mondonlik qilgan Xlor prefekti Yuliy Asklepiodot tuman tufayli Allectus flotidan qochib, Vecta (Wight) oroliga o'tdi. Keyin Britaniya imperatori butun qo'shinini Asklepiodotga qarshi harakatga keltirdi. Hozirgi Xempshir yoki Berkshire shimolida Allectus mag'lubiyatga uchragan katta jang bo'ldi; u pjang paytida vafot etdi va shundan keyin Britaniya yana Rimga bo'ysuna boshladi. Bu III asrdagi keng ko'lamli inqirozdan so'ng Rim imperiyasining to'liq birlashishini anglatardi .

Adabiyotda
----------

Monmutlik Jefrining "Britaniyaliklar tarixi" (XII asr) asarida ma'lumot berilgan. Tarixiy syujetlar bilan juda erkin boʻlgan Jefri Karauziy boshchiligidagi mahalliy aholi qoʻzgʻolonini bostirish uchun Allectus Rimdan Britaniyaga uchta legion boshchiligida yuborilganligini yozadi. Allectus "qirollik taxtini egalladi", lekin tez orada inglizlar tomonidan qo'llab-quvvatlangan Kornubiya hukmdori (Kornuoll) Asklepiodot unga qarshi isyon ko'tardi. Asklepiodot bilan jangda Allectus vafot etdi.

Allect Rozmari Sutkliffning "Kumush shox" (1957-yil) filmidagi qahramonga aylandi. U yerda u "uzun bo'yli, juda sariq sochli qalpoqli, ibodatxonalarda kumushrang" odam sifatida tasvirlangan.

Manbalar
--------

Adabiyotlar
-----------

1. Аврелий Виктор. О цезарях.
2. Гальфрид Монмутский*. История бриттов*. М.: Наука, 1984.
3. Флавий Евтропий*. Бревиарий римской истории*. СПб.: Алетейя, 2001. ISBN 5-89329-345-2.

1. 1 2  Birley 2005. sfn error: no target: CITEREFBirley2005 (help)
2. ↑  Евтропий 2001. sfn error: no target: CITEREFЕвтропий2001 (help)
3. ↑  Southern 2001. sfn error: no target: CITEREFSouthern2001 (help)
4. ↑  Грант 1998. sfn error: no target: CITEREFГрант1998 (help)
5. ↑  Seek 1894. sfn error: no target: CITEREFSeek1894 (help)
6. ↑  Ковалёв 2002. sfn error: no target: CITEREFКовалёв2002 (help)
7. ↑  Михайлов 1984. sfn error: no target: CITEREFМихайлов1984 (help)
8. ↑  Гальфрид Монмутский 1984. sfn error: no target: CITEREFГальфрид\_Монмутский1984 (help)
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Bosma (maʼnolari).

**Bosma**— h) kashtadoʻzlikyaa chok turi. Mato ustiga ipni toʻgʻri yoki qiya toʻshab, ustidan 3 mm li qiya choklar bilan tikib chiqiladi. Bunda ip avval oʻngdan chapga toʻshalib, ustidan chapdan oʻngta tomon chok bostirib matoga mustahkamlanib chiqiladi; shu tariqa mato yuzasi sidirgʻa qoplanadi. B. chokining tashqi koʻrinishdan bir-biridan farq qiladigan bir necha xillari (kandaxayol, chindaxayol va boshqalar) bor. Yirik kashtalar (palak, soʻzana, choyshab, kirpech va boshqalar) va naqsh gullarini yaxlit kashta bilan toʻldirish maqsadida yuzaga kelgan. Toshkent, Buxoro, Shahrisabz, Samarqand va boshqalarda "dol" deb ataladi; 2) kulollikda buyumlarni bezashda (yogʻoch yoki rezinka, qadimda qovoq, turp, sabzi va boshqalardan yudduz, doyra, nuqta shaklida oʻyib tayyorlangan), matoga gul bosishda (yogʻoch) qoʻllaniladigan gul qoliplar yordamida tushiriladi; 3) zargarlikda qolipaki usulida yasalgan yoki bezalgan buyumlar; 4) araqi koʻrinishidagi ingichka va yupqa taxtachalar; meʼmoriy bezakda taxtalar chokini berkitish uchun qoʻllaniladi. Yuzasi oʻyma va boʻyama naqshlar bilan bezatilishi mumkin; chaspakning bir turi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Rigadagi 1905-yilgi inqilob jangchilariga oʻrnatilgan yodgorlik — bu 1905-yildagi inqilobiy voqealarga bagʻishlangan haykal kompozitsiyasi.

Daugava boʻyida, muhim shahar transport yoʻli bilan chorrahada 13-yanvar koʻchasida (Rossiya imperiyasining Livonia viloyatida 1905-inqilobining boshlanish kuni) joylashgan.

Yodgorlik 1905-yil 13-yanvarda Rigada namoyish etilgan va ikki shaklli ifodali kompozitsiyaga bagʻishlangan: yosh ishchi yarador doʻstining qoʻlidan tushgan bayroqni oladi. Materiallar bronza va granitdir.

Yodgorlik sotsialistik realizm anʼanalariga binoan qilingan. U 1960-yilda ochilgan va respublika ahamiyatiga molik badiiy yodgorlik maqomini olgan.

2010-yil avgust oyida yodgorlik tiklash ishlari uchun olib tashlandi. 2011-yil oktabr oyida restavratsiya qilinganidan keyin ochildi.

Mualliflar:

haykaltarosh-Albert Adamovich Terpilovskiy (1905-yil riga voqealarida qatnashgan inqilobchilarga bagʻishlangan Ziepniekkalnskiy qabristonidagi haykaltaroshlik ansamblining muallifi);

meʼmor — Karlis Yanovich Pluksne (1951-dan 1959-yilgacha Latviya meʼmorlar uyushmasi raisi, maktablarning namunaviy loyihalarini ishlab chiquvchilaridan biri).

Yana qarang
-----------

* Inqilobiy harakat ishtirokchilariga yodgorlik (Riga)
* 1905-yilgi park (Riga)
* 1905-1907-yillardagi Rigadagi inqilob
* Arxitektor Karlis Pluksne

Manbalar
--------

1. ↑  *Ensiklopediya „Riga"*. — Riga: Glavnaya redaksiya ensiklopediy. — 1989. — Str. 534. — ISBN 5-89960-002-0.
2. ↑  Enciklopēdija „Māksla un arhitektūra. Biogrāfijās". — Rīga: „Preses nams". — 2000. — ISBN 9984-00-361-2.

Adabiyotlar
-----------

* *S. Cielav*. Latviya sanʼati. — L.: „Sanʼat" (Leningrad filiali). — 1979-yil.
* „Sovet Latviyasi". — Riga, Ensiklopediyalarning bosh nashri. — 1985. — P. 170.
* *I. A. Strautmanis, O. M. Buka, J. A. Krastinsh, G. K. Asaris* Sovet Latviya arxitekturasi. — M. : Stroyizdat. — 1987. — P. 149-150.
* *"Riga" entsiklopediyasi*. — Riga: Ensiklopediyalarning bosh nashri. — 1989. — P. 534. — ISBN 5-89960-002-0.
* Enciklopēdija „Māksla un arhitektūra. Biografiya". — Riga: „Namoslarni bosadi". — 2000. — ISBN 9984-00-361-2.
**Softbol** (inglizcha: *softball*) — toʻp bilan oʻynaladigan jamoaviy sport boʻlib, beysbolning bir turi sanaladi. Softbol taxminan greypfrut oʻlchami kattaligida, beysboldan yumshoqroq va toʻp havoga uchganda sekinroq tushadi. Softbolni erkaklar ham, ayollar ham oʻynaydi. Oʻyinning bir nechta: "Fast-pitch" — «Tez oshirish», "Slou-pitch" — «Sekin oshirish", "Modifay-pitch" — "Oʻrtacha oshirish.turlari mavjud. 1996-yildan 2008-yilgacha Olimpiya yoʻnalishi boʻyicha ayollar jamoalari oʻrtasida "fast-pitch" boʻlib oʻtgan edi.

Beysbol koʻplab mamlakatlarda keng tarqalganidek, softbol ham mashhur, chunki uni professional boʻlmaganlar afzal koʻrishadi. Softbolning beysboldan farqi jarohatlarni kamaytirishga va sportchilarning jismoniy imkoniyatlari juda past darajalilarga moʻljallangan.

Tarixi
------

 Softbol to'pi
Softbol 1887-yilda paydo boʻlgan. Dastlab, oʻyin *mashbol* (ing. *mush* dan "arzimas") yoki *kittenbol* (inglizcha *kitten* dan "mushukcha") deb nom olgan. 1920-yillarda u oʻz zamonaviy nomiga ham ega boʻlgan. Xalqaro softbol federasiyasi (ing. *ISF*) *1965*-yilda tashkil etilgan va 2001-yilda 122 ta milliy federasiyani birlashtirgan. Jahon chempionatlari: ayollar oʻrtasida — 1965-yildan, erkaklar oʻrtasida — 1966-yildan boshlab oʻtkazilgan. Softbol 1996-yildan (Atlanta) 2008-yilgacha (Pekin) va 2020-yilda (Tokio) yozgi Olimpiya oʻyinlari dasturiga kiritilgan.

SSSRda softbol 1987-yilda rivojlana boshlagan. Dastlabki turnirlar Belgorod, Toshkent, Krasnoyarsk shaharlarida oʻtkazilgan. 1991-yilda ayollar oʻrtasida birinchi va yagona SSSR softbol chempionati boʻlib oʻtadi. "Viktoriya" jamoasi (Tiraspol, Moldaviya SSR) chempion boʻldi.
**Ali Rizo Artunkal** (1881, Plovdiv - 1959-yil 13-dekabr, Istanbul), turk askari va siyosatchisi.

Hayotiy
-------

Mekteb-i Erkan-i Harbiyeni 1904-yilda kapitan sifatida tugatgan. 83. Polk 16. 2-diviziya qo'mondonligi. Armiya, Kirkkilise korpusi, 4 va 1-armiya korpus shtabida xizmat qildi va 1911-yilda u xodimlar sinfiga o'tkazildi. Korpusning xodimi bo'lganida u Bolqon urushlarida qatnashgan. 1916-yilda unga mayor unvoni berilgan. 5. Armiya poligon inspektsiyasi shtab boshlig'i, Ikkinchi Bolgariya armiyasi bilan aloqa ofitseri, Yildirim qo'shinlari bosh poligon inspektori shtab boshlig'i, Chanoqqal'a guruhi shtab boshlig'i va armiya bo'limi mudiri lavozimlarida ishlagan.

U 1921-yilda Istanbuldan Ineboluga kelgan va Turkiyaning mustaqillik urushida qatnashgan. Gʻarbiy front inspektsiyasi shtab boshligʻi, Gʻarbiy Anadolu tizmasi inspektsiyasi boshligʻi lavozimlarida ishlagan va 1921-yil 15-oktabrda tuman hokimi lavozimiga koʻtarilgan. 1926-yilda Miralay unvoniga koʻtarilgan. Akshehir tuman inspektsiyasi vazifasini bajaruvchi, 2. Armiya shtab boshlig'i, piyodalar brigadasi qo'mondonligi, korpus boshlig'i, bo'linma komandirining o'rinbosari, diviziya qo'mondonligi, havo bo'limi va urush bo'limi bo'limlarida ishlagan. 1930-yilda mirliva darajasiga koʻtarilib, 41-, 16-, 4-chi boʻldi. Diviziya va Chanoqqal’a mustahkamlangan hududi qoʻmondonliklarida xizmat qilgan. 1939-yilda u general- leytenant va 8-chi darajaga ko'tarildi. Korpus qo'mondonligiga tayinlandi. II. jahon urushi Yillar orasida Marmara (Istanbul, Qirklareli, Edirne, Tekirdag, Chanakkale va Kojaeli) Harbiy holat qo'mondonligiga tayinlangan va 1941-yil 16-oktabrda nafaqaga chiqqan.

VI. VII. va VIII. Manisa deputati etib saylandi. 1941-yil 12-noyabrdan 1946-yil 7-iyulgacha Ikkinchi jahon urushi Saydam, I. Sarachoglu va II. Sarachog'li hukumatlarida uch marta Milliy Mudofaa muovini lavozimida ishlagan.

1959-yil 12-dekabrda vafot etdi.

Manbalar
--------
**Himolay tillari** — Nepalda va Hindistonning unga qoʻshni hududlarida tarqalgan, yagona guruh boʻlib tashkil topmagan bir qancha tillarning umumlashma nomi. Himolay tillarida 3,4 mln.dan ortiqroq kishi soʻzlashadi. Nepalning janubi-gʻarbidagi deyarli oʻlik tilga aylangan kusunda tilining biror til oilasiga qarindoshligi aniqlanmagan, qolgan. Himolay tillari esa xitoy-tibet tillari oilasining tibet-birma tarmogʻiga mansub (qarang Xi-toy-tibet tillari. Tibet-birma tillari).

Himolay tillari gʻarbiy himolay va sharqiy himolay guruhlariga ajraladi. Hindistonda, Nepal chegarasidan gʻarbroqda, 60 mingdan ortiqroq kishi gʻarbiy himolay guruhiga kiruvchi kana-uri, kanashi, lahoʻli, manchati, bunan, rangkas tillarida soʻzlashadi.

Qad. tibet diniy kitobi yozilgan (oʻlik) jang-jung tilining ham shu guruhga kirishi taxmin qilinadi. Nepalning gʻarbiy qismida magar V\* (300 mingdan ortiq kishi soʻzlashadi), che-pang (15 ming kishi) va kham (45 ming kishi) tillari alohida guruhchani, Nepalning markaziy qismidagi gu-rung (500 mingga yaqin kishi) va tamang (570 mingga yaqin kishi) tillari tibet guruhidagi ayrim gu-ruhchani tashkil etadi. Katmandudan jan.roqda Nepalda oʻz yozuvi va adabiyotiga ega boʻlgan Himolay tillaridan nevar tili (1 mln.ga yaqin kishi) tarqalgan.

Nepal sharqidagi koʻplab tillarda 800 mingga yaqin kishi soʻzlashadi va bu tillar sharqiy himolay guruhini tashkil etadi. Bu guruh, oʻz navbati-da, bir-biridan jiddiy farq qiluvchi 2 guruhchaga ajraladi: ularning birida limbu (260 ming kishi), yakho, khambu tillari, ikkinchisida esa sunvar (25—27 ming kishi), baxing, rai tillari kengroq qoʻllanadi. Hin-distonning Sekkim shtatida rong (lepcha) tili (35—40 ming kishi) asosiy til hisoblanib, u 17-asr oxi-rida yaratilgan oʻziga xos yozuvga ega. Yanada jan.roqda dhimal tili tarqalgan.

Aksariyat Himolay tillarining asosiy tipologik belgilaridan biri — kuchsiz ol-moshlik belgisiga ega boʻlgan suffikslarning, baʼzan prefikslarning feʼlga qoʻshilib kelib, harakat subʼyektining shaxsi va sonini ifo-dalashidir. Affikslar nafaqat subʼyektni, balki obʼyektni ham koʻrsa-tishi mumkin. Bu tillarda, shuningdek, ot turkumidagi soʻzlar jonli va jonsizlikni bildiruvchi shakllar bilan farqlanadi. Himolay tillarining munda tillariga aloqadorligi bor, degan taxminlar uchraydi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Li Na-eun** (1999-yil 5-mayda tugʻilgan), **Naeun** nomi bilan ham tanilgan, janubiy koreyalik qoʻshiqchi va aktrisa. U Janubiy Koreyadagi „April" qizlar guruhining sobiq aʼzosi. Guruh faoliyatidan tashqari, Naeun „A-Teen" (2018), „A-Teen 2" (2019) va "Extraordinary You" (2019) filmlarida ham rollar ijro etgan. U 2019-yil oktyabrdan 2021-yil fevraligacha „NCT" guruhi aʼzosidan Jaehyun va „Monsta X" guruhidan Minhyuk bilan birga „Inkigayo" musiqiy dasturida boshlovchilik qilgan.

Faoliyati
---------

Li Na-eun birinchi marta 2015-yil 21-iyulda „DSP Media" tomonidan „April" guruhi aʼzosi sifatida tanishtirilgan. Guruh 24-avgust kuni „Dreaming" mini-albomi va „Dream Candy" nomli treki bilan guruhda debyutini qilgan. Naeun oʻzining rasmiy aktyorlik debyutini 2016-yilda „Apr-l Love" veb-dramasida qilgan. U, shuningdek, 2017-yilda "KBS2" telekanalining „My Father is Strange" filmida kichik rol ijro etgan.

2014-yil fevral oyida u "KBS" telekanalining "Wonferful days" dramasida suratga tushgan. 2018-yilda Naeun „April" aʼzosi Jinsol bilan birga „SBS TV" telekanalining *"Switch*" Amerika teleseriali saundtrekida ishtirok etishi maʼlum boʻlgan. „Stars In The Night Sky" treki 2018-yil 2-mayda chiqarilgan. Shuningdek, 2018-yilda Naeun oʻsmirlar uchun „*A-TEEN"* (2018) dramasida va 2019-yilda seriyaning ikkinchi mavsumida bosh rolni ijro etishi eʼlon qilingan edi. Naeun, shuningdek, „MBC" ning „Extraordinary You" fantaziya dramasi da rol ijro etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *APRIL.* „[Teaser APRIL(에이프릴) NAEUN(나은)"] (21-iyul 2015-yil).
2. ↑  *Lee.* „'DSP 신인' 에이프릴, 데뷔일 전격 공개" (Korean). *Nate News* (8-avgust 2015-yil). Qaraldi: 5-iyun 2019-yil.
3. ↑  *Shin.* „[V Report Rookie girl group April makes debut"]. *Kpop Herald (Korea Herald)*.  Herald Corporation. Qaraldi: 5-iyun 2019-yil.
4. ↑  *Jin Eun-soo.* „AOA's Mina cast in 'Modern Farmer'". *Korea JoongAng Daily* (16-iyul 2014-yil). Qaraldi: 26-mart 2016-yil.
5. ↑  „이나은·정건주·김영대 '어쩌다 발견한 하루' 출연확정…9월 첫방 [공식입장"] (ko). *Naver*. Sports DongA (12-iyun 2019-yil). Qaraldi: 26-dekabr 2019-yil.
6. ↑  „K-pop girl group April's label to hit Lee Hyun-joo with legal action over abuse allegations involving the former member".  South China Morning Post (4-mart 2021-yil).
King, 2012
**Riley Benjamin King** (16-sentabr, 1925-yil — 14-may, 2015-yil) — **B. B. King** taxallusi sifatida nom taratgan, amerikalik qoʻshiqchi, bastakor, gitarachi va ovoz yozuvchi. King koʻpchilik blyuz elektrik gitara sozandalariga taʼsir koʻrsatgan, flyuid tor bukish, shimmering vibrato va staccato pikingga asoslangan soloning murakkab stilini tanishtirdi. AllMusic Kingni „20-asr ikkinchi yarmining yagona eng muhim elektrik gitarachisi" deb tan olgan.

King 1987-yilda Rock va Roll mashhurlar zaliga kiritildi va blyuz yoʻnalishiga eng koʻp hissa qoʻshib „Blyuz Qiroli" laqabini olgan. Va, u „Uch Blyuz Gitara Qirollari"dan biri sanaladi (Alber King va Freddi Kinglar bilan bir qatorda, taʼkidlash joizki, ularning hech biri qarindosh emaslar). King umri davomida tinimsiz ijodda boʻldi, oʻrtacha yiliga 200 dan ortiq konsertlarda ishtirok etdi. 1956-yilning oʻzida u 342 ta shouga qatnashdi.

King Mississippi shtatining Itta Bena shahridagi paxta plantatsiyasida tugʻilgan va keyinchalik Missipi shtatidagi, Indianola shahridagi paxta tozalash zavodiga ishlagan. U musiqa va gitaraga cherkovdaligida mehr qoʻygan va ijodini mahalliy radioda boshlagan. Soʻngra u Tennesi shtatining Memfis shahrida yashagan va Chikagoga koʻchgan. U mashhur boʻlishni boshlagach dunyo boʻylab gastrollar uyushtirdi. King AQShning Nevada shtatidagi Las Vegas shahrida 89 yoshida, 14-may 2015-yilda olamdan oʻtdi.

Manbalar
--------

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***B. B. King*** haqida turkum mavjud |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Atrium
**Hilton Buenos Aires** — Argentina poytaxti Buenos-Ayresdagi 5 yulduzli mehmonxona. Puerto Madero shahrining qirg'oq mintaqasida joylashgan.

Tarixi
------

Hilton Buenos-Ayres mehmonxonasi argentinalik arxitektor Mario Roberto Alvares tomonidan loyihalashtirilgan va mahalliy Benito Roggio e Hijos kompaniyasi tomonidan taxminan 80 million AQSh dollariga qurilgan va 2000-yil yanvar oyida ochilgan. Yangi mehmonxona hududidagi birinchi yirik tadbir oʻsha yili Martin Fierro mukofotini topshirish marosimi boʻldi. Etti qavatli mehmonxona 417 xonadan iborat bo'lib, Fortabat san'at kolleksiyasi (muhim mahalliy muzey) va shaharning moliyaviy tumaniga yaqin joylashgan.

Mehmonxona 2007-yilda Amerikaning o'yinchoqlar ishlab chiqaruvchi Mattel kompaniyasi bilan hamkorlikda mavzuli xonalarni jihozladi, natijada "Barbie" va "Hot Wheels" xonalari paydo bo'ldi.

Xilton Buenos-Ayresda 2013-yil 7-10-sentabr kunlari XOQning 125 -sessiyasi boʻlib oʻtdi, unda Xalqaro Olimpiya qoʻmitasi (XOQ) Tokioni 2020-yilgi yozgi Olimpiada oʻyinlariga mezbon shahar sifatida tanladi. XOQ o'zining yangi prezidenti Tomas Baxni ham sayladi.

Ommaviy madaniyatda
-------------------

 Mehmonxona ko'rinishi
Xilton Buenos-Ayres 2000-yilda mashhur bo'lgan Argentinaning "*To'qqiz qirolicha* "jinoyat dramasi uchun asosiy sozlamalardan biridir.

Manbalar
--------

1. ↑  „Argentina.net (isp.)". 24-fevral 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-fevral 2014-yil.
2. ↑  „El Hilton ya está en marcha". *La Nación* (31-yanvar 2000-yil).

[*sayt ishlamaydi*]
**Hazrati Imom maqbarasi** -Shahrisabzdagi meʼmoriy yodgorlik (14-asr). Dorus-siyodat meʼmoriy yodgorligi tarkibidagi Jahongir Mirzo maqbarasi H.Hazrati imom maqbarasi nomi bilan mashhur. Dastlab sardoba, keyinroq ustiga toʻrtburchak tarhli ziyoratxona tiklangan, tashqi tomonda kichik peshtoq ham boʻlgan. X.Hazrati imom maqbarasi yangi madrasa pesh-togʻi bagʻrida qolib ketgan, maqbara qaddini rostlash uchun ziyoratxona tepasi qoʻshimcha devor orqali ancha baland koʻtarilgan va ustiga yangi kulohsimon choʻqqi gumbaz oʻrnatilgan. Arxeologik tadqi-qotlar vaqtida maqbaradan 3 ta jasad topilgan. Sharafuddin ali Yazdiy "Za-farnoma"sida Keshda yashagan Buxoro va Samarqandlik mashhur imomlar orasida Hazrati Imom nomi bilan mashhur Abu Muhammad al-Kashshiyni tilga olgan. Amir Temur ajdodlari xilxonasi yaqinida shu imomning qabri boʻlgan (lekin qabr saqlanmagan). Hazrati Imom nomi yangi bunyod etilgan oliy madrasa — Dor ussiyodat qoldiqlariga koʻchib qolgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gimeros**, shuningdek Himeros, Ximer, Himerot (qadimgi yunoncha: *Ἵμερος*, „shirin dard, jozibadorlik, sevgi, ehtiros") — Eroslardan qadimgi yunon sevgi xudolaridan biridir; ehtirosli istakning, ehtirosli sevgi homiysi (shaxslanishi). Baʼzan Eros bilan bir xudo, baʼzan esa — Eros va Potosning ukasi sifatida qabul qilinadi. Eros bilan birga u Afroditaning mulozimlarining aʼzosi edi.

Qadimgi yunon sheʼriyatida sevgi istagini bildirish uchun anʼanaviy ravishda uchta oʻxshash maʼnoli soʻz ishlatilgan: ἵμερος, πόθος va ἔρως. Aflotunning „Kratila" (miloddan avvalgi 4-asr) dialoglaridan birida bu tushunchalar oʻrtasidagi farqlar tushuntiriladi: πόθος — bu maʼlum mavjud shaxsga nisbatan emas, balki biror joyda joylashgan yetishmayotgan obyektiga boʻlgan muhabbat istagi; ἵμερος, πόθος dan farqli oʻlaroq, bu erda va hozirda boʻlgan istak obyektiga boʻlgan muhabbat, bu ruhni egallaydigan va ehtirosga tashna boʻlgan boʻronli ishq oqimidir; ἔρως, aksincha, „tashqaridan" paydo boʻlgan, „koʻz orqali kiradigan" sevgi sifatida namoyon boʻladi va ἵμερος va πόθος dan farqli oʻlaroq, „ichki sevgi oqimi" ning bir qismi emas. Himeros — amalga oshishiga yaqin boʻlgan istakning timsolidir; bu istak ham shirin, ham juda ogʻriqli boʻlishi mumkin. Yurak va koʻkrakni siqadi, nafas olishni qiyinlashtiradi, koʻr va kar qiladi; Shu maʼnoda Himeros Erosga qaraganda Potosga (ehtirosli javobsiz sevgi timsoli) yaqinroqdir.

Himerosga sigʻinishmagan, uni Afroditaning hamrohi sifatida hurmat qilishardi (baʼzida u uning oʻgʻli deb ham tilga olinadi). Uning turar joyi Muzalar yonida joylashgan deya faraz qilingan. Qadimgi kulolchilik buyumlarida Himeros Olympda tasvirlangan boʻlib, u Muza va Xaritlar qurshovida tasvirlangan.

Platon Himerosni Ganimed bilan solishtiradi.

Himeros, Potos singari, koʻpincha goʻzallik va sevgi maʼbudasi Afroditaning hamrohi sifatida tasvirlangan: masalan, miloddan avvalgi 5-asrga oid gidriya (sopol idish)da Afroditaning yon tomonlarida Himeros va Potos yosh yigitlar sifatida tasvirlangan. eramizning VI asriga oid medalyonda Afrodita qanotsiz bolalarga oʻxshab tasvirlangan Himeros va Potosni qoʻllarida ushlab turibdi. Qadimgi yunon yozuvchisi va geograf Pavsaniy oʻzining „ Ellada tasviri" asarida (eramizning 2-asri) Megarada Afrodita ibodatxonasida Skopas ishlagan (miloddan avvalgi IV asrda yashagan) uchta sevgi xudolarining haykallari borligi haqida xabar beradi: bular Eros. Himeros va Potos. Pavsaniy shunday yozadi: „Ularning vazifalari boshqacha, … nomlari ham har xil".

Amur guruhii Eros asteroididagi *Himeros* krateri (433) Himeros sharafiga nomlangan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  ЭСБЕ 1893. sfn error: no target: CITEREFЭСБЕ1893 (help)
2. 1 2 3  Нонн 1997. sfn error: no target: CITEREFНонн1997 (help)
3. ↑  Sm. Лукиан. Razgovori bogov 20, 15; Nonn. Deyaniya Dionisa VIII 404; XXXIV 33.
4. 1 2 3 4  Calame 2013. sfn error: no target: CITEREFCalame2013 (help)
5. ↑  Гесиод. Teogoniya 202
6. ↑  Гесиод. Teogoniya 64
7. ↑  Sm. Платон. Fedr 255s
**BD + 20 ° 307** — Quyoshdan taxminan, 300, yorugʻlik yili masofasida joylashgan Qoʻy yulduz turkumidagi yaqin ikkilik tizim. Ikkala yulduz ham Quyoshga oʻxshaydi, faqat bir oz kattaroq. Ular 3,42 kunlik davr bilan umumiy massa markazi atrofida aylanadilar. Agar aylanish oʻqi kuzatuvchining nigohiga perpendikulyar boʻlsa, u Yerdan W UMa tipidagi tutilish oʻzgaruvchisi sifatida koʻrinardi. Biroq yulduzda hech qanday oʻzgaruvchanlik kuzatilmaydi, shuning uchun tizim qutbdan koʻrinadi deb taxmin qilish mumkin.

Yulduz tizimi kuchli chang buluti bilan oʻralgan boʻlib, u Quyosh tizimidagidan million marta zichroqdir. Chang buluti harorati nisbatan yuqori — 100 K boʻlgan oʻta mayda zarrachalardan iborat. Tizim yosh boʻlmagani uchun (bir necha milliard yil), bu chang yulduz ustiga toʻplangan yoki yulduz shamoli tomonidan olib ketilgan boʻlishi kerak. Chang bulutining mavjudligini va uning xususiyatlarini tushuntirish uchun bir necha ming yil oldin tizimda kamida Venera va Yerdan kattaroq ikkita sayyora toʻqnashganliga haqidagi gipoteza olgʻa surilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Worlds in collision" (deadlink) (23-sentabr 2008-yil). 5-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. ↑  *Rayl, A.J.S.* „Extrasolar Planets: Could Dusty Star Be Harboring a Young Earth in the Making?" (deadlink) (21-iyul 2005-yil). 5-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi.
3. ↑  *Britt, Robert Roy* „Oh, My! When Worlds Really Collide" (23-sentabr 2008-yil). 5-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi.

Havolalar
---------

* BD+20307(Inglizcha) )
* Toʻqnashuvdagi olamlar Astronomlar ikki yerdagi sayyoralarning chang bosgan qoldiqlarini topdilar. UCLA press-relizi(Inglizcha) )
* Sayyoralarning toʻqnashuvi etuk tizimda sodir boʻlgan. Wayback Machine saytida arxivlandi (2009-06-26). Arxivnaya kopiya Membrana.ru saytida arxivlangan.
**Muhammad ibn Odam Samarqandiy** (arabcha: محمد بن آدم سمرقندي — Muhammad ibn Odam Samarqandiy — Toʻliq ismi: Abulmuzaffar Muhammad ibn Odam Haraviy ibn Kamol Haraviy (vafoti 1023-yil)) — Adab, badiiyat ilmlari olimi va tilshunos.

Hayoti
------

Muhammad ibn Odam Samarqandiyning tavallud topgan yili nomaʼlum. 414/1023-yilda vafot etgan. Allomaning „*Sharhu-l-humosa*", „*Sharhu-l-mutanabbiy*", „*Sharhu-l-isloh*" va „*Sharh isloh g‘alat Abi Ubayda Li Abi Muhammad Abdulloh ibn Muslim*" ("Ibn Qutayba Nahviy (vafoti 267-yil) nomi bilan tanilgan Abu Muhammad Abdulloh ibn Muslimning „Abu Ubayda xatosini isloh qilish" asariga sharh") asari maʼlum.

Asarlari
--------

* „Sharhu-l-humosa",
* „Sharhu-l-mutanabbiy",
* „Sharhu-l-isloh",
* „Sharh isloh g‘alat Abi Ubayda Li Abi Muhammad Abdulloh ibn Muslim"

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻrta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. — B. 562.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**BBC News Arabcha** (arabcha: ), ilgari BBC Arabic Television, BBC tomonidan amalga oshiriladigan Arab dunyosiga tarqatiladigan televizion yangiliklar kanali. U 2008-yil 11-martda ishga tushirilgan boʻlib, BBC Jahon Xizmati tomonidan boshqariladi va Britaniya televizion litsenziya toʻlovi hisobidan moliyalashtiriladi.

Tarixi
------

1994-yilda BBC Arab televideniyasi (qirol Fahdning amakivachchasi shahzoda Xolid ibn Abdullohga tegishli bolgan) Rimda joylashgan Orbit Communications kompaniyasi va Saudiya Arabistoni Mavorid holdingining shoʻba korxonasi tomonidan ochilgan. 1996-yil 21-aprelda Saudiya Arabistoni hukumatini tanqid qilgan *Panorama* epizodidan keyin u "efirdan olib tashlandi". Oʻsha paytda yangiliklar boʻlimini ishga tushirgan Ian Richardson, kanalning qisqa muddatgagina choʻzilganini xodimlar bilan boʻlgan kelishmovchilikda aybladi.

BBC arab televideniyesining asl xizmatida ishlagan xodimlarning aksariyati oxir oqibat Aljazira kanalida ishlagan va ayni vaqtda esa BBC Arab Televideniyasining asosiy raqobatchilaridan biri hisoblanadilar.

Kanalni qayta ishga tushirish rejalari 2005-yilning oktyabr oyida eʼlon qilindi. Aslida, efirga uzatish ishlari 2007-yilning kuzida boshlanishi kerak edi, ammo baʼzi sabablarga koʻra 2008-yilga qoldirildi. Oxir oqibat, kanal 2008-yilning 11-mart kuni soat 09:56 GMT da qayta ishga tushirilib, 1-yangiliklar byulleteni soat 10:00 da efirga uzatildi. Dastlab kuniga 12 soat efirga uzatila boshlab, 24 soatlik koʻrsatuvlar 2009-yilning 19-yanvarda boshlangan.

Xizmatlar
---------

Kanal kuniga 24 soat efirga uzatilib, dolzarb mavzudagi dasturlar, hujjatli filmlar va baʼzida quvnoq koʻngilochar dasturlar aralash boʻlgan qizgʻin yangiliklar dasturlarini ham namoyish etadi.

*Newsshour (yangiliklar soati),* 1 soatlik yangiliklar byulleteni boʻlib, har kuni kechqurun 18:00 GMT da efirga uzatiladi.

30 yoki 60 daqiqalik BBC yangiliklar byulletenlari butun dunyo boʻylab jurnalist va muxbir xabarlarini kun davomida efirga uzatib boriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Cochrane.* „Saudi Arabia's Media Influence". *Arab Media and Society*. 23-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-avgust 2014-yil.

Havolalar
---------

* 
* Live video stream
* BBC Press Release
* The Failed Dream That Lead To Al Jazeera
* Faisal Abbas: "BBC Arabic TV 'should try to be different, "*BBC* 12 March 2008
* Eric Pfanner: "BBC Set to Open Its New Arab World TV Channel in *New York Times* 4 March 2008
* "BBC launches Arabic TV channel," *BBC* 11 March 2008
**Muhammad ibn Fazl Balxiy** — (vafoti 931-yil.) Muhaddis, soʻfiy va mutakallim boʻlgan.

**Abu Abdulloh Muhammad ibn Fazl ibn Abbos ibn Hafs Balxiy** ahli sunna val jamoa ulamolaridan b-b, sunniy tasavvuf bilimdoni boʻlgan.
Muhammad ibn Fazl Balxiy Balxda yashab, mashhur shayx Ahmad Xizruyaning (vafoti. 240/854-yil.) shogirdi boʻlgan. Balxdan haydalib, Samarqandda yashagan va shu yerda 319/931 y. vaf.e. Muhammad ibn Fazl Balxiy mashhur olimlar *Abulqosim Ishoq ibn Muhammad Samarqandiy va Abu Mansur Moturidiy* Samarqandiylarga ustozlik qilgan. Abu Abdurrahmon Sullamiy: „*Xuroson mashoyixlarining ulugʻlaridan boʻlgan*", — deydi.
Muhammad ibn Fazl Balxiy Ibn Imodning „*Shazarotu-z-zahab*", Ibn Mulqinning „*Tabaqotu-l-avliyo*" va V. V. Bartoldning „*Turkistonning madaniy hayoti tarixi*" nomli asarida eslatib oʻtilgan.

Adabiyotlar
-----------

* „Oʻrta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi"; Samarqand:Imom Buxoriy xalqaro markazi 2018.

Manbalar
--------

1. ↑  Abu Abdurrahmon Sullamiy. Tabaqotu-s-sufiyya. - B. 171-175.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |