**Ummu Salama binti Ya'qub al-Maxzumiy** (arabcha: ) - Abbosiylar sulolasining asoschisi, birinchi abbosiy xalifasi al-Saffohning asosiy rafiqasi. Ummu Salama xalifalik tarixida har ikkala Umaviylar va Abbosiylar sulolasi vakili bilan nikoh orqali aloqada bo'lgan yagona ayol bo'lgan.

Ajdodi
------

Ummu Salama binti Ya'qub ibn Salama ibn Abdulloh ibn al-Volid Quraysh qabilasining Banu Maxzum urug'idan Valid ibn al-Validning (Xolid ibn Validning ukasi) to'rtinchi avlodi bo'lgan. Otasi Ya'qub ibn Salama Ayyub ibn Salamaning ukasi edi. Ummu Salamaning otasi va amakisi Banu Maxzumning ko'zga ko'ringan vakillaridan bo'lishgan.

Biografiyasi
------------

Ummu Salama umrining dastlabki yillarini Makka va Madinada o'tkazgan. U xalifa al-Volid ibn Abdulmalikning o'g'li, Umaviylar shahzodasi Abdulazizga (h. 705–715) turmushga chiqqan, biroq uning eri 728 yoki 729-yillarda vafot etgan. Keyinchalik Ummu Salama xalifa Hishom ibn Abdulmalikning o'g'li Umaviylar shahzodasi Maslama (h. 724–743) bilan oila qurgan, biroq Maslama ham 740-yillarda vafot etgan. Ummu Salamaning Maslamadan Said degan o‘g‘li bo'lgan. Said ilk Abbosiylar xalifaligi davrida roviy bo'lgan.

Maslamaning vafotidan keyin Ummu Salama birinchi abbosiy xalifasi as-Saffahga (h. 750–754) turmushga chiqqan. As-Saffoh Ummu Salamaga uylangan vaqtda hali xalifa bo'lmagan edi. As-Saffoh Ummu Salamani qattiq yaxshi ko'rgan, boshqa xotinlari orasida hech kimni Ummu Salamadek ko'rmas edi. To xalifalikni qabul qilguniga qadar barcha masalalarda xotini bilan maslahatlashgan. As-Saffoh va Ummu Salamaning Muhammad ismli o'g'li va Rayta bint As-Saffoh ismli qizi bo'lgan. 761-yilda xalifa al-Mahdiy Xurosondan qaytgach, Raytaga uylangan va Rayta uning birinchi xotini edi. Shunday qilib, Ummu Salama al-Mahdiyning qaynonasiga aylangan.

754-yilda as-Saffoh vafotidan keyin Ummu Salama abbosiylarning boshqa aʼzosiga turmushga chiqqan boʻlishi mumkin.

Oilasi
------

Ya'qub ibn Salamaning qizi Ummu Salamaning xalifa Hishomning o'g'li Maslama va birinchi abbosiy xalifasi as-Saffah bilan qarindoshlik aloqalari bo'lgan. Har ikkalasidan ham farzand ko'rgan. Qizi Rayta abbosiylarning uchinchi xalifasi al-Mahdiyga turmushga chiqqan va Ubaydulloh va Ali ismli o'g'illarini dunyoga keltirgan.

| No. | Oila aʼzolari | Qarindoshligi |
| --- | --- | --- |
| 1 | Yaʼqub ibn Salama | Otasi |
| 2 | Ayyub ibn Salama | Amakisi |
| 3 | Saʼid ibn Maslama | Maslama bilan boʻlgan nikohidan tugʻilgan oʻgʻli |
| 4 | Muhammad ibn Abdulloh as-Saffoh | Oʻgʻli |
| 5 | Rayta bint Abdulloh as-Saffoh | Qizi |
| 6 | Al-Mahdiy | Kuyovi |
| 7 | Ubaydulloh ibn al-Mahdiy | Nevarasi |
| 8 | Ali ibn al-Mahdiy | Nevarasi |
| 9 | Al-Abbos ibn Abdulloh as-Saffoh | Oʻz yoki oʻgay oʻgʻli |
|

Yana qarang
-----------

* Arva binti Mansur al-Himyariy

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Elad 2016. sfn error: no target: CITEREFElad2016 (help)
2. ↑  Bosworth 1994.
3. ↑  Abbott 1946. sfn error: no target: CITEREFAbbott1946 (help)
4. ↑  Hinds 1991. sfn error: no target: CITEREFHinds1991 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Elad, Amikam*. The Rebellion of Muḥammad al-Nafs al-Zakiyya in 145/762: Ṭālibīs and Early ʿAbbāsīs in Conflict*. Leiden: Brill, 2016. ISBN 978-90-04-22989-1.
* Abbott, Nabia*. Two Queens of Baghdad: Mother and Wife of Hārūn Al Rashīd*. University of Chicago Press, 1946. ISBN 978-0-86356-031-6.
* Bosworth, C. Edmund (1994). "Abū Ḥafṣ 'Umar al-Kirmānī and the Rise of the Barmakids". *Bulletin of the School of Oriental and African Studies* **57** (2): 268–282. doi:10.1017/S0041977X0002485X.