Kato Zakros
**Zakros** (grekcha: *Ζάκρος*) — Gretsiyadagi qishloq, Kritning sharqiy sohilida, Sitia shahridan 38 km sharqda joylashgan. Kritning chetidagi Lasithi periferik birligining sharqiy qismidagi Sitia jamoasiga (dim) kiritilgan. Aholisi 2011-yilgi aholini ro 'yxatga olish maʼlumotlariga koʻra 640 kishini tashkil qilgan. Kritning eng muhim arxeologik yodgorligi, Zakrosda Minos sivilizatsiyasi binolarining xarobalari, shu jumladan Krit saroylaridan biri mavjud. Taxminlarga koʻra, Zakros qadimgi Kritning toʻrtta maʼmuriy markazlaridan biri boʻlib, uning strategik joylashuvi va mustahkamlangan bandargohi shaharni Kichik Osiyoga yoʻnaltirilgan eng muhim savdo markaziga aylantirgan.

Shahardagi hokimiyat miloddan avvalgi 1900-yillarda qurilgan Zakrosdagi saroy hukmdorlariga tegishli edi. Miloddan avvalgi 1600-yillar atrofida saroy qayta qurilgan va yana 150-yil, Miloddan avvalgi 1450-yilgacha mavjud boʻlgan. Bu vaqtda saroy va shahar, Knossos bundan mustasno, Minoan sivilizatsiyasining qolgan asosiy markazlari vayron qilingan. Hozirgi vaqtda saroy xarobalari Kritning diqqatga sazovor joyi boʻlib, koʻplab sayyohlarni jalb qilmoqda.

Geografiyasi
------------

Zakros va Kato Zakrosni mashhur „oʻliklar darasi" kesib oʻtadi. Sababi dara boʻylab joylashgan gʻorlarda koʻplab dafn etilganlar mavjud.

Zakrosga boradigan yoʻl Palekastron qishlogʻidan oʻtadi, u yerdan janubga buriladi. Asfaltlangan yoʻl Kato Zakrosda tugaydi.

Arxeologiyasi
-------------

Zakrosda ishlagan birinchi arxeolog, Afinadagi Britaniya arxeologiya maktabi ekspeditsiyasi bilan Devid Jorj Xogart edi. Ekspeditsiya 12 ta binoni topdi. 1961-yilda saroyni kashf etgan Nikolay Platon tomonidan qazilmalar davom ettirildi. Bir nechta Lineer Agil jadvallari topilgan. Shuningdek, arxeologlar Knoss va Phaistosdagi labirintlarga oʻxshash qadimiy labirintni topdilar.

Zakros hamjamiyati
------------------

Zakros jamiyati tarkibiga 9 ta aholi punkti kiradi. 2011-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra 747 kishi shahar aholisini tashkil qilgan. Maydoni 60 008 kvadrat kilometrdan iborat.

| Ism | Aholi (2011), kishi |
| --- | --- |
| Agios Eorios | toʻrtta |
| Adravasti | 29 |
| Azokeramos | oʻn toʻrt |
| Zakros | 640 |
| Kato Zakros | yigirma |
| kelariya | oʻn |
| Klizidion | 2 |
| Kserokambiyalar | 28 |
| Sfaka | 0 |

Aholisi
-------

| Yil | Aholi, odamlar |
| --- | --- |
| 1991 yil | 750  |
| 2001 yil | 753  |
| 2011 yil | ↘ 640 |

Manbalar
--------

1. ↑  *Греция. Справочная карта. Масштаб 1:Andoza:Число*.
2. ↑  Jan G. P. Best and Fred Woudhuizen*. Lost Languages from the Mediterranean*. Brill Archive, 1989. ISBN 90-04-08934-9.
3. ↑  Rodney Castleden*. The Knossos Labyrinth: A New View of the 'Palace of Minos' at Knosos*. Routledge, 1990. ISBN 0-415-03315-2.
4. ↑  *C. Michael Hogan.* „Knossos Fieldnotes" (en).  The Modern Antiquarian (29-dekabr 2007-yil). 16-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-avgust 2017-yil.
5. 1 2  „Μόνιμος και Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος. Σύνολο Ελλάδος, νομοί, δήμοι/κοινότητες, δημοτικα/κοινοτικά διαμερίσμα και οικισμοί. Απογραφές πληθυσμού 2001 και 1991" (el).  Ελληνική Στατιστική Αρχή. 16-iyul 2006-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-iyun 2017-yil.

Havolalar
---------

* „Като-Захрос".  weltrav.narod.ru. Qaraldi: 22-avgust 2017-yil.



* „Archaeological site in Zakros" (en).  Ministry of Culture and Sports. 3-dekabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-iyul 2022-yil.



* „Дворец Закрос".  archi.1001chudo.ru. Qaraldi: 22-avgust 2017-yil.