**Olga Konstantinovna** (1851-yil 3-sentyabr, Pavlovsk −1926-yil 19-iyun, Rim) — Buyuk Gertsogiya, ikkinchi yunon qiroli Georg I ning rafiqasi, 1920-yil noyabr — dekabr oylarida Gretsiya regenti.

Biografiyasi
------------

Romanovlar sulolasining aʼzosi, u Buyuk Gertsog Konstantin Nikolaevich va uning rafiqasi, Saks-Altenburg malikasi Aleksandraning qizi edi. U bolaligini Sankt-Peterburg, Polsha va Qrimda oʻtkazdi va 1867-yilda oʻn olti yoshida Gretsiya qiroli Georg I ga turmushga chiqadi. U keyinchalik xayriya ishlariga rahbarlik qilgan. U kasalxonalar va maktablarga asos solgan, biroq uning Injillarning yunoncha yangi, qulayroq tarjimasini targʻib qilishga urinishi diniy konservatorlar orasida tartibsizliklarga sabab boʻlgan. 1913-yilda eri oʻldirilganidan keyin Olga Rossiyaga qaytib keldi. Birinchi jahon urushi boshlanganda, u Pavlovsk saroyida akasiga tegishli harbiy kasalxona ochdi. U 1917-yilgi inqilobdan keyin, Daniya elchixonasi aralashib, Shveytsariyaga qochishga ruxsat bermaguncha, u saroyda qamalgan. Olga Yunonistonga qaytib kela olmadi, chunki uning oʻgʻli podshoh Konstantin I taxtdan agʻdarildi. 1920-yil oktyabrda u nabirasi qirol Aleksandrning oʻta kasali tufayli Afinaga qaytib keladi. Uning oʻlimidan soʻng, u keyingi oy Konstantin I qayta tiklanmaguncha regent etib tayinlandi. 1919-1922-yillardagi Grek-Turkiya urushida yunonlarning magʻlubiyatidan soʻng, yunon qirollik oilasi yana haydab chiqariladi va Olga hayotining soʻnggi yillarini Buyuk Britaniya, Fransiya va Italiyada oʻtkazdi.

Yoshlar
-------

Olga 1851-yil 22-avgustda (3-sentyabr) Sankt-Peterburg yaqinidagi Pavlovsk saroyida tugʻilgan. U Buyuk Gertsog Konstantin Nikolaevich va uning rafiqasi, Buyuk Gertsog Aleksandra Iosifovnaning ikkinchi farzandi va toʻngʻich qizi, sobiq Saks-Altenburg malikasi, imperator Nikolay I ning nabirasi edi. Uning akasi Buyuk Gertsog Konstantin Konstantinovich, K taxallusi bilan nashr etilgan mashhur shoir.

Uning bolaligi Pavlovsk saroyida va Qrimdagi mulklarda oʻtdi. Uning otasi Aleksandr II ning ukasi edi, onasi esa eng aqlli va nafis saroy xonimlaridan biri hisoblangan. Olga, ayniqsa, katta akasi Nikolay bilan yaqin edi va imperator oilasining Toshkentda surgun qilinganidan keyin u bilan aloqada boʻlgan kam sonli aʼzolaridan biri edi. Bolaligida Olga keng yuzli va katta koʻk koʻzli sodda va toʻla qiz sifatida tasvirlangan. Uning singlisi Veradan farqli oʻlaroq, u xotirjam xarakterga ega edi, lekin ayni paytda juda uyatchan edi

Georg I va Olga Konstantinovna.

1862-yilda Buyuk Gertsog Konstantin Nikolaevich Polsha Qirolligining vitse-qiroli etib tayinlandi va xotini va bolalari bilan Varshavaga koʻchib oʻtdi. Polshada qolish Polsha poytaxtiga kelganining ertasiga suiqasd qurboni boʻlgan Buyuk Gertsog uchun qiyin boʻlib chiqdi. Konstantin liberallashtirish dasturini boshlab, polyak tilini rasmiy til sifatida tiklagan boʻlsa-da, islohotlar uchun kurashgan polshalik millatchilar tinchlanmadi. Nihoyat, 1863-yil yanvardagi qoʻzgʻolon va separatistlarning radikallashuvi podshohni ukasini chaqirib olishga majbur qildi. Olga Polshadagi qiyin tajribalari uni qattiq hayratda qoldirdi. Olga Konstantinovna Mixail Lermontovning sheʼriyatini shunchalik yaxshi koʻrar ediki, u Rossiya imperator oilasi aʼzolari va baʼzi chet elliklarning dastxatlari bilan „Yilning har bir kuni uchun Lermontov asarlaridan parchalar" uy nashrini tuzdi.

Nikoh va nikoh
--------------

Yunon qiroli Jorj I 1863-yilda Olganing amakisi podshoh Aleksandr II ga Georgning yunon taxtiga saylanishida ko‘rsatgan yordami uchun minnatdorchilik bildirish uchun Rossiyaga tashrif buyurdi. Uy erda u birinchi marta oʻn ikki yoshli Olga bilan uchrashdi. Georg 1867-yilda Rossiyaga yana bir yil oldin Tsarevich Aleksandr III bilan turmush qurgan singlisi Mariya bilan uchrashish uchun tashrif buyurdi. U oʻziga xotin topishga qaror qildi va Sharqiy pravoslav cherkovida tugʻilgan Rossiya Buyuk Gertsogi bilan ittifoq tuzish gʻoyasi unga yoqdi. Olga Georgni sevib qoladi, lekin shunga qaramay Rossiyani tark etish fikridan xavotirga tushdi va xafa boʻladi. Uning otasi Olga yoshligi uchun bu nikohga rozi boʻlmaydi.

Buyuk Gersog Olga Konstantinovna, 1867-yil Bundan tashqari, qizi doimo uning yonida edi va uzoq ajralish fikri uni bezovta qiladi. Oʻz navbatida, Buyuk Gertsog Aleksandra qizining turmushga chiqishi gʻoyasini katta ishtiyoq bilan qabul qiladi va imperator oilasining baʼzi aʼzolari qizining yoshligini taʼkidlaganlarida, u Olga tez orada katta boʻlishini aytadi. Oxir-oqibat, Olga va Georg oʻn olti yoshida turmush qurishga qaror qilindi. Va toʻydan oldin u maktab darslariga borardi. Gretsiya qiroli Georg I ning Buyuk gertsoginya bilan toʻyi Sankt-Peterburgdagi Qishki saroyda boʻlib oʻtdi 15 (27) oktyabr 1867-yil. Besh kunlik bayramdan soʻng ular Sankt-Peterburgning janubi-gʻarbidagi Ropshada qisqa asal oyini oʻtkazdilar. Keyingi yigirma yil ichida ularning sakkiz farzandi bor edi:

* Konstantin (1868-yil 2-avgust — 1923-yil 11-yanvar), ota-onasining nikohidan oʻn oy oʻtgach tugʻilgan. U Prussiya malikasi Sofiga turmushga chiqadi va otasining o‘rniga taxtga o‘tiradi;
* Jorj (1869-yil 24-iyun — 1957-yil 25-noyabr), 1898-yildan 1906-yilgacha Krit Oliy komissari, malika Mari Bonapartga uylangan;
* Aleksandra (1870-yil 30-avgust — 1891-yil 24-sentyabr), Buyuk Gertsog Pavel Aleksandrovichga uylandi, oʻgʻili Dmitriy bu nikohdan tugʻiladi;
* Nikolay (1872-yil 22-yanvar — 1938-yil 8-fevral), Buyuk Gertsog Elena Vladimirovnaga uylandi;
* Mariya (1876-yil 3-mart — 1940-yil 14-dekabr) Buyuk Gertsog Jorj Mixaylovichga, keyin esa Perikl Ioannidisga uylangan;
* Olga (1880-yil 7-aprel — 1880-yil 2-noyabr);
* Andrey (1882-yil 2-fevral — 1944-yil 3-dekabr), Battenberg malikasi Elisga uylandi;
* Kristofer (1888-yil 10-avgust — 1940-yil 21-yanvar), Gretsiya shahzodasi Mayklning otasi.

Gretsiya va Rossiya oʻrtasidagi diplomatik munosabatlarni mustahkamlagan va ikki qirollik xonadonini bir-biriga yaqinlashtirgan nikoh rus diplomatiyasining muvaffaqiyatlaridan biridir. Ushbu muhim Oʻrta Yer dengizi mintaqasida Rossiya pozitsiyalarini mustahkamlash, ayniqsa Turkiya bilan harbiy mojaro xavfi arafasida juda muhim edi. Tsar Olgaga yangi mamlakatini oʻz mamlakatidan ikki baravar koʻproq sevishini aytadi, lekin u yangi hayotiga yomon tayyorgarlik koʻradi. U taʼlimni davom ettirish uchun gubernatorning xizmatlaridan foydalanishga qaror qiladi. Pireyga yetib kelganida, Olga xalqni xursand qilish uchun oq va koʻk libos kiyadi — Gretsiyaning milliy ranglari. Poytaxtga ketayotganda tartibsizliklar shunchalik katta ediki, bunday namoyishlarga oʻrganmagan Olga oʻzini koʻz yoshlariga tashlashga tayyor edi. Yunoncha gapira olmagan va dam olishga vaqtlari kam boʻlgani uchun u bir necha kun rasmiy tadbirlarda qatnashgan. Keyinchalik Olga qirollikka kelganidan bir necha kun oʻtgach, rasmiy marosimda kutilgan paytda, zinapoya ostida yigʻlab, ayiqchasini quchoqlagan holda topildi. Bir yildan kamroq vaqt ichida u yunon va ingliz tillarini oʻrgandi. Onasining maslahati bilan u jamiyatdan yordam olish uchun arxeologiya va yunon tarixiga qiziqib qoldi.
Nikoh davomida Georg I va Olga birga yashab va iliq oilaviy muhitda oʻsgan farzandlari bilan koʻp vaqt oʻtkazdilar. Biroq, Georg I oʻgʻillari bilan bahslashdi va Olga janjallardan shikoyat qildi. Olga va Georg I yolgʻiz oʻzaro nemis tilida gaplashdilar. Farzandlari bilan ular asosan ingliz tilida gaplashardilar. Knyaz Andrey ota-onasi bilan yunon tilidan boshqa tilda gaplashishni rad etadi. Qirol oilasining hayoti nisbatan tinch va oʻziga xos edi. Afina saroyi Peterburg kabi hashamatli emas edi va qirol oilasi aʼzolari uchun Gretsiya poytaxtidagi kunlar bir xilda edi. Bahor va qishda ular Afinadagi Qirollik saroyida va Parnis togʻi etagidagi Tatoy saroyida vaqt oʻtkazdilar. Ular yozni Fransiyaning Eksle-Beyn shahrida dam olish, Sankt-Peterburg yoki Daniyaning Fredensborg va Bernstorfdagi qarindoshlarini ziyorat qilish, shuningdek, Korfudagi Mon-Reposda dam olish bilan o‘tkazdilar.

Olga Rossiyani sogʻinishni davom ettirdi. Uning xonasi oʻz vatanining piktogrammalariga toʻla edi va saroy cherkovida u bolalari bilan slavyan madhiyalarini kuylardi. U tez-tez Pireyda bogʻlangan rus kemalariga tashrif buyurardi va rus dengizchilarni qirol saroyiga taklif qilardi. Olga tarixda Imperator Rossiya flotining admirali unvoniga ega boʻlgan yagona ayol edi. U Yunoniston dengiz flotida sharaflangan va uning nomi bilan atalgan kemaga egalik qilgan.

Georg I, Olga Konstantinovna va Ularning bolalari

Ijtimoiy ish
------------

Qirolicha xayriya ishlari bilan shugʻullangan. Afinaga kelgach, uning bevosita homiylari Oldenburgning oldingi qirolichasi Amaliya tomonidan asos solingan Amalion bolalar uyi va Universitet bulvarida joylashgan Arsakeyon qizlar maktabi edi. U o‘zining shaxsiy ko‘magi va badavlat sarmoyadorlar ko‘magida o‘ta kasal va nogiron keksalar uchun boshpana, isteʼmoli bor bemorlar uchun sanatoriy qurdi. U kambagʻallarga yordam berish jamiyatini, kambagʻallarning bolalari uchun bolalar bogʻchasini va Pireyda oshxonani yaratdi, u bir vaqtning oʻzida qizlar uchun oshpazlik maktabi boʻlib xizmat qildi va keyinchalik moliyaviy sohada qizlar va keksa ayollar uchun toʻquv maktabiga aylandi. Olga Rossiya flotining bazasi joylashgan Pireyda dengiz kasalxonasiga asos solgan. Shuningdek, u ayollar uchun tibbiy kurslar ochdi va oʻzi ham ularga qatnashdi. Birinchi jahon urushi boshlanganidan beri u Rossiyaga keldi, kasalxonalarda ishladi, yaradorlarga yordam berdi. Olga otasidan Rossiya flotiga boʻlgan muhabbatni meros qilib oldi, u umrining oxirigacha uni saqlab qoldi.
U 1891-yilda Moskvada vafot etgan qizi Aleksandraning xotirasiga Pireyda rus kasalxonasini qurdi. Kasalxona birinchi navbatda rus dengizchilari uchun moʻljallangan boʻlsa-da, u Gretsiyaga tashrif buyurgan barcha dengizchilar uchun ochiq edi. Olga, shuningdek, Gretsiya va uning qoʻshnilari oʻrtasidagi mojarolar, jumladan 1897-yilgi Yunoniston-Turkiya urushi va Birinchi Bolqon urushi (1912-13) oʻrtasidagi mojarolar paytida kasalxonalarni tashkil etish va moliyalashtirishni qoʻllab-quvvatladi. Yaradorlarga yordam berishdagi mehnatlari uchun Olga va uning kelini valiahd malika Sofiya 1897-yil dekabr oyida Buyuk Britaniya qirolichasi Viktoriya tomonidan Qirollik Qizil Xoch bilan taqdirlangan. Olga Gretsiyaga kelishidan oldin ayollar va yoshlar uchun alohida qamoqxonalar yoʻq edi. U poytaxtda ayollar qamoqxonasi va badavlat xayriyachi Jorj Averoff koʻmagida balogʻatga yetmaganlar qamoqxonasi tashkil etishda muhim rol oʻynadi. 1897-yilgi Grek-Turkiya urushida Gretsiya magʻlubiyatga uchraganidan koʻp oʻtmay, norozi yunonlar 1898-yilda Olganing eri va qiziga oʻq uzdilar. Muvaffaqiyatsiz suiqasdga qaramay, Olga harbiy himoyasiz jangni davom ettirishni talab qildi.
Olga Gretsiyaning rus partiyasini qoʻllab-quvvatlagan boʻlsa-da, u eriga hech qanday siyosiy taʼsir koʻrsatmadi va Gretsiya parlamentida siyosiy taʼsirga intilmadi.

Bevalik
-------

1913-yilda Birinchi Bolqon urushi Usmonli imperiyasining yunon, bolgar, serb va chernogoriya qoʻshinlari koalitsiyasining magʻlubiyati bilan yakunlandi. Gretsiya Turkiya hisobiga ancha kengaytirildi, biroq tez orada Bolqon ligasida gʻolib kuchlar oʻrtasidagi tafovutlar ayon boʻldi: Afina va Sofiya Saloniki va uning hududiga egalik qilish uchun kurash olib borishdi. Makedoniyaning asosiy shahri ustidan yunon nazoratini oʻrnatish uchun Georg I shahar ozod qilinganidan koʻp oʻtmay, shaharga koʻchib oʻtdi. Xuddi Afinada boʻlgani kabi, u Saloniki atrofida muhim qoʻriqchilarsiz yurgan va 1913-yil 18-martda Oq minora yaqinida tushdan keyin yurish paytida Aleksandros Shinas tomonidan otib oʻldirilgan. Erining o‘limi Xudoning irodasi ekanini aytgan Olga ertasi kuni Salonikiga yetib keldi. U oilasi bilan suiqasd sodir etilgan joyga tashrif buyurib, qirolning jasadini Afinaga kuzatib qo‘ydi. U Tatoy saroyidagi qirollik qabristoniga dafn etilgan. Georg va Olganing toʻngʻich oʻgʻli Konstantin shoh boʻldi va uning rafiqasi Prussiya Sofiya yangi malika turmush oʻrtogʻi boʻldi. Olga qirolicha dovoger sifatida qirollik saroyida qanot berildi, lekin u tez orada ukasi, Buyuk Gertsog Konstantin Konstantinovich va uning oilasi bilan Pavlovsk saroyida vaqt oʻtkazish uchun Rossiyaga qaytib keldi.

Birinchi jahon urushi
---------------------

1914-yil avgust oyida Olga Birinchi jahon urushi boshlanganda Rossiyada edi, unda ittifoqdosh yoki Antanta davlatlari, jumladan, Rossiya, Buyuk Britaniya va Fransiya markaziy kuchlarga, jumladan Germaniya, Avstriya-Vengriya va Usmonli imperiyasiga qarshi kurashgan. U Sankt-Peterburgda qolishga va rus harbiylarini qoʻllab-quvvatlash uchun harbiy gospital tashkil etishga qaror qildi.

Olga Pavlovsk saroyida klinika ochdi, u yerda kelini Buyuk Gertsog Yelizaveta Mavrikievna bilan birga yarador askarlarga gʻamxoʻrlik qildi. Imperator oilasining boshqa aʼzolari, masalan, malika Yelena va Olganing nabirasi, Buyuk Gertsog Mariya Pavlovna, dala kasalxonalarini tashkil etishdi. Urush davom etar ekan, Olga Rossiyadagi inqiroz kuchayib borayotganidan xabardor boʻldi va 1916-yilda Tsarina Aleksandrani inqilob xavfi haqida ogohlantirishga harakat qildi, ammo Rossiya imperatori uni tinglashni xohlamadi. Bir necha hafta oʻtgach, Olga Grigoriy Rasputinning oʻldirilishida ishtirok etgani uchun Fors frontiga surgun qilingan nabirasi Buyuk Gertsog Dmitriy Pavlovichni kechirish haqidagi arizaga imzo chekib, malikaning gʻazabini qoʻzgʻatdi. Olgadan farqli oʻlaroq, uning toʻngʻich oʻgʻli, Yunoniston qiroli Konstantin I betaraflik siyosatini saqlab qolishga qatʼiy qaror qildi. Uning ona tomondan qarindoshlari ruslar, xotini esa Kayzer Vilgelm II ning singlisi edi. Uning siyosati uni ittifoqchilarni qoʻllab-quvvatlagan Bosh vazir Elefterios Venizelos bilan ziddiyatga olib keldi. Tez orada Konstantin germanofillikda ayblandi va London va Parijda Afina hukumati unga shubha bilan qaradi. Venizelos Konstantin I ga qarshi Salonikida parallel hukumat tuzdi. 1917-yil fevral oyida chor tuzumi qulagandan soʻng, Olga kelini oilasi bilan Pavlovskni tark etdi va Olga Anna Egorova ismli xizmatchi bilan qoldi. Oziq-ovqat yetishmasligi uchun ikkala ayol ham oʻzlarini sariyogʻ bilan namlangan oz miqdorda quruq non bilan cheklashdi. Ularning qoʻriqchilari yoʻq edi va Oktyabr inqilobidan bir necha kun oʻtgach, bolsheviklar saroyga bostirib kirib, uni talon-toroj qilishdi. Olga Rossiyani tark etishdan voz kechdi, ammo bolsheviklar uni qoʻyib yuborishni rad etishdi va milliy boʻlinish tufayli Gretsiyadan diplomatik yordam berilmadi. Iyun oyida Konstantin Shveytsariyaga surgun qilindi. Ittifoqchilar Yunoniston Respublikasini yaratishni yoki valiahd shahzoda Jorjni otasining vorisi sifatida koʻrishni istamaganligi sababli, Konstantin taxtga uning oʻrniga ikkinchi oʻgʻli Aleksandr oʻtirdi, u katta koʻra koʻproq ittifoqdosh va moslashuvchan hisoblangan. Hokimiyatni Venizelos egallagan, taxtdan tushirilgan qirol tarafdorlari hibsga olingan va qatl etilgan.

Georgiosa Yakovidisa tomonida ishlangan Olga Konstantinovnaning portreti, 1915-yil

Regent
------

1920-yil 2-oktyabrda qirol Aleksandrni Tatoy bog‘lari bo‘ylab sayr qilayotganda maymun tishlab oladi. Yara infektsiyalangan va Aleksandr sepsis bilan kasallangan. 19-oktyabrda u aqldan ozdi va onasini chaqirdi, ammo Gretsiya hukumati qirolicha Sofiyaning Gretsiyaga qaytishiga ruxsat berishdan bosh tortdi. Oʻgʻlidan xavotirlangan Sofiya Olgadan Afinaga unga qarashni soʻradi. Bir necha kunlik muzokaralardan soʻng qirolicha Gretsiyaga qaytishga ruxsat oldi. Ammo dengizdagi boʻron tufayli u 25-oktyabrda nabirasi vafotidan oʻn ikki soat oʻtib keladi. 29-oktyabr kuni Aleksandr Tatoyda dafn qilindi, Olga dafn marosimida qirollik oilasining yagona aʼzosi edi. Konstantin I va valiahd shahzoda Jorjning qaytib kelishiga hali ham qarshi boʻlgan Elefterios Venizelos hukumati Konstantinning uchinchi oʻgʻli shahzoda Polga taxtni taklif qildi, agar referendum uni rahbari deb atamasa, otasi va akasi oldida taxtni egallashdan bosh tortdi. Biroq, Aleksandr vafotidan bir necha kun oʻtgach, Venizelos umumiy saylovlarda magʻlub boʻldi. 17-noyabrda Aleksandr vafotidan keyin regent, admiral Pavlos Kounturiotis isteʼfoga chiqdi va yangi bosh vazir Dimitrios Rallis Olgadan regentlikni qabul qilishni soʻradi. U oʻgʻli Konstantin 19-dekabrda oʻz foydasiga referendumdan soʻng taxtga qaytguniga qadar taxminan bir oy regent boʻlib xizmat qildi.

Ikkinchi surgun va oʻlim
------------------------

Konstantin I 1919-yil may oyida boshlangan Grek-Turkiya urushi boshlanganidan 18 oy oʻtib taxtga qaytdi. 1921-yil sentyabrda Sakarya jangida yunonlarning magʻlubiyatga uchrashi yunonlarning Anadoludan chekinishining boshlanishi edi. Birinchi jahon urushi davrida Konstantin siyosatidan ittifoqchilarning noroziligi Afinaning tashqaridan olishiga toʻsqinlik qildi. Turkiyaning yangi rahbari Mustafo Kamol Otaturk Birinchi jahon urushi oxirida Afina tomonidan qoʻshib olingan Smirna va Sharqiy Frakiyani qaytarib oldi.
1922-yil 11-sentyabrdagi qoʻzgʻolondan soʻng Konstantin I 1922-yil 27-sentyabrda ikkinchi marta taxtdan voz kechdi. Uning oilasining bir qancha boshqa aʼzolari, shu jumladan qirolicha Olga bilan birga u Italiyaga surgunga joʻnab ketdi va uning toʻngʻich oʻgʻli bir necha taxtga Georg II sifatida oʻtirdi. Olganing o‘g‘illaridan biri knyaz Andrey ham yangi tuzum tomonidan hibsga olinganlar orasida edi. Davlat toʻntarishidan keyin sodir boʻlgan xiyonat ishi boʻyicha koʻplab ayblanuvchilar, jumladan, yuqori martabali siyosatchilar va generallar ham otib tashlandi. Chet ellik diplomatlar knyaz Andrey ham oʻlik xavf ostida deb taxmin qilishdi. Buyuk Britaniyalik Georg V, ispaniyalik Alfonso XIII, Fransiya prezidenti Raymond Puankare va Rim papasi Pius XI Afinaga o‘z vakillarini yuborib, uning shafoatiga erishdilar. Endryu qutqarildi, ammo umrbod surgun qilindi va uning oilasi, jumladan, chaqaloq shahzoda Filipp, keyinchalik Edinburg gertsogi va qirolicha Yelizaveta II ning turmush oʻrtogʻi 1922-yil dekabr oyida Britaniyaning HMS Kalipso kreyserida surgunga qochib ketishdi.
Bolalari va nabiralaridan farqli oʻlaroq, Olga Ikkinchi Yunoniston Respublikasi hukumatidan nafaqa oldi, lekin u oʻzi bilan Gretsiyadan qochib ketgan sodiq xizmatkorlarini qoʻllab-quvvatladi va oʻz xarajatlarini qoplash uchun odatda oyiga 20 funt sterlingdan koʻp pul qoldirmadi. Biroq, u Gʻarbiy Yevropaning turli burchaklarida yashagan oilasining yordamiga ishonishi mumkin edi. Buyuk Britaniyada u Londondagi Spenser uyida, kenja oʻgʻli shahzoda Kristoferning qarorgohi, Regent bogʻida oʻtkazdi, u yerda qizi Buyuk Gertsog Meri uyni ijaraga oladi, Sandringem saroyi, qaynsinglisining uyi, Qirolicha Aleksandra va Vindzor qalʼasi va Bukingem saroyi, uning jiyani qirol Georg V kvartiralarni ijaraga olgan. Olga hayotining soʻnggi yillarida kasal edi. Oqsoq uni nogironlar aravachasiga qamab qoʻydi. U koʻzni davolash uchun Parijda bir necha bor toʻxtadi. Uning koʻrish qobiliyati shunchalik yomonlashdiki, u Ledi Godivaning yalangʻoch haykalini Qirolicha Viktoriya haykali deb adashtirdi, bu Georg V ni kuldirdi. Borgan sari qaram boʻlgan Olga, nihoyat, kenja oʻgʻli Kristoferning xottini oʻlgandan soʻng u bilan yashaydi. Malika Anastasiya, 1923-yil, Olga 1926-yilda vafot etdi. Dastlab, jasad Florensiyadagi Masihning tugʻilgan kuni pravoslav cherkovi va Nikolay moʻjizaviy ishchining qabriga dafn etilgan (Yunon qirollik uyi quvgʻindagi monarxlar uchun qabr sifatida qasr binolaridan birini ishlatgan). 1936-yilda Gretsiyada monarxiya tiklangandan soʻng, qirolicha Olga qoldiqlarini qayta dafn etish Afina yaqinidagi yunon qirollarining mulki Tatoyga olib boriladi.
Uning mulkining katta qismi Sovet Ittifoqi va Gretsiya respublika hukumati tomonidan musodara qilingan. Bular The Times gazetasida 100 000 funt sterlingga baholangan zargarlik buyumlari edi. Ular uning bolalari va Konstantin I bolalari oʻrtasida boʻlingan.

Manbalar
--------

1. ↑  Zeepvat; Charlotte*. Romanov Autumn: The Last Century of Imperial Russia* (ruscha). Sutton Publishing, 2007. ISBN 978-0-7509-4418-2.
2. ↑  „Ъ-Weekend - Редкие книги XV-XX веков". 17-aprel 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-aprel 2013-yil.
3. ↑  Vickers; Hugo*. Alice: Princess Andrew of Greece* (inglizcha). London: Hamish Hamilton, 2000. ISBN 0-241-13686-5. 21-iyul 2022-yilda qaraldi.
4. ↑  Van der Kiste; John*. Kings of the Hellenes: The Greek Kings 1863–1974* (inglizcha). Stroud, Gloucestershire: Sutton Publishing, 1999. ISBN 0-7509-2147-1.
5. ↑  Christmas; Walter*. King George of Greece* (inglizcha). New York: MacBride, Nast & Company, 1914. 21-iyul 2022-yilda qaraldi.
6. ↑  "*Je préfère être gouvernée par un lion bien né que par quatre-cent rats de mon espèce*", quoted in Nicholas of Greece 1926, s. 51 harvnb error: no target: CITEREFNicholas\_of\_Greece1926 (help).
7. 1 2 3  Van der Kiste; John*. The Romanovs 1818–1958* (inglizcha). Stroud, Gloucestershire: Sutton Publishing, 1998. ISBN 0-7509-1631-1. 21-iyul 2022-yilda qaraldi.
8. 1 2  Carabott; Philip, 1993*. Politics, Orthodoxy and the Language Question in Greece: The Gospel Riots of November 1901* (inglizcha), 7 February 2012 — 117–138 bet. 21-iyul 2022-yilda qaraldi.  Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-02-07).
9. ↑  Michael of Greece*. Mémoires insolites* (fransuzcha). Paris: XO, 2004. ISBN 2-84563-186-3. 21-iyul 2022-yilda qaraldi.
10. 1 2  Mateos Sáinz de Medrano*. La Familia de la Reina Sofίa, La Dinastίa griega, la Casa de Hannover y los reales primos de Europa* (es). Madrid: La Esfera de los Libros, 2004. ISBN 84-9734-195-3.
11. ↑  „Татой, усыпальница греческих королей.". 13-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-may 2020-yil.
12. ↑  *The Times* (London), Tuesday 5 December 1922, p. 12.
13. ↑  *The Times* (London), Friday 1 December 1922, p. 12.

Havolalar
---------

Buyuk knyajna Olga Konstantinovna