**Qirgʻiziston Sovet Sotsialistik Respublikasi**, **Qirgʻiziston SSR** (qirgʻizcha: *Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы*; ruscha: *Киргизская Советская Социалистическая*) — Sovet Ittifoqi tarkibiga kirgan respublikalarning biri. Ayrim manbalarda *Sovet Qirgʻizistoni* deb yuritiladi.

1924-yilning 14-oktabrida Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi tarkibida Qoraqirgʻiz avtonom oblasti (ruscha: *Кара-Киргизская автономная область*) tashkil etilgan. Oblast nomi 1925-yilning 25 mayida Qirgʻiziston avtonom oblasti (ruscha: *Киргизская автономная область*) deb oʻzgartirilgan. 1926-yil 1-fevralda Qirgʻiziston Avtonom Sotsialistik Sovet Respublikasiga (ruscha: *Киргизская Автономная Социалистическая Советская Республика*) aylantirilgan. 1936-yil esa Qirgʻiziston SSR nomi bilan toʻliq ittifoqdosh respublika boʻlgan.

Qirgʻiziston SSR poytaxti Frunze (hozirgi Bishkek) shahri boʻlgan. Respublika 40 rayonga boʻlingan, 21 shahar, 28 shahar tipidagi posyolkasi boʻlgan.

1990-yilning 15-dekabrida Qirgʻiziston SSR suverenitet eʼlon qildi. 1991-yilning 31-avgustida esa respublika oʻz mustaqilligini eʼlon qildi. Qirgʻiziston mustaqilligi 1991-yilning 26-dekabrida Sovet Ittifoqi parchalanib ketganidan keyin tan olindi.

Tarixi
------

Qirgʻizistonda miloddan avvalgi 7–6-asrlarda sinfiy jamiyat vujudga kelgan. Mamlakat 6–12-asrlarda Turk xoqonligi, qarluqlar, Qoraxoniylar davlatlari tarkibida boʻlgan. 13-asr – 16-asrning birinchi yarmida moʻgʻullar, oyrotlar qoʻl ostiga oʻtgan. 15-asrning ikkinchi yarmida qirgʻiz elati shakllanib boʻlgan.

Qoraqirgʻiz avtonom oblasti oʻlaroq 1924-yilda tashkil topgan Qirgʻiziston SSR 50 yilligiga bagʻishlangan marka
Qirgʻiziston SSR tuziladigan hudud 19-asrning birinchi yarmida Qoʻqon xonligi tarkibida boʻlgan. 19-asrning 60–70-yillarida ushbu hududni Rossiya qoʻshib olgan. 1917-yil noyabr – 1918-yil iyunida Sovet hokimiyati oʻrnatilgan. 1921-1922-yillarda yer-suv islohoti amalga oshirilgan.

Oʻrta Osiyoning milliy davlat chegaralanishi natijasida 1924-yilning 14-oktabrida Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi tarkibida Qoraqirgʻiz avtonom oblasti (ruscha: *Кара-Киргизская автономная область*) tashkil etilgan. Oblast nomi 1925-yilning 25 mayida Qirgʻiziston avtonom oblasti (ruscha: *Киргизская автономная область*) deb oʻzgartirilgan. 1926-yil 1-fevralda Qirgʻiziston Avtonom Sotsialistik Sovet Respublikasiga (ruscha: *Киргизская Автономная Социалистическая Советская Республика*) aylantirilgan.

Qirgʻiziston Avtonom Sotsialistik Sovet Respublikasi 1936-yil Qirgʻiziston SSR nomi bilan toʻliq ittifoqdosh respublika boʻlgan. 1937-yil Qirgʻiziston SSR Kommunistik partiyasi tashkil topgan.

1990-yilning 15-dekabrida Qirgʻiziston SSR suverenitet eʼlon qildi. 1991-yilning 31-avgustida esa respublika oʻz mustaqilligini eʼlon qildi. Qirgʻiziston mustaqilligi 1991-yilning 26-dekabrida Sovet Ittifoqi parchalanib ketganidan keyin tan olindi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Qirgʻiziston SSR" (oʻzbekcha). *Ensiklopedik lugʻat*. **2**. Toshkent: Oʻzbek sovet ensiklopediyasi. 1988. p. 486. 5-89890-018-7.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Qirgʻiziston Sovet Sotsialistik Respublikasi*** haqida turkum mavjud |

* Qirgʻiziston SSR Katta sovet ensiklopediyasida (rus.)


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Sovet Ittifoqi respublikalari (1922–1991) |
| --- |
|  |
| Asosiy | 
* Armaniston SSR
* Belorussiya SSR
* Estoniya SSR
* Gruziya SSR
* Latviya SSR
* Litva SSR
* Moldaviya SSR
* Ozarbayjon SSR
* Qozogʻiston SSR
* Qirgʻiziston SSR
* Rossiya SFSR
* Tojikiston SSR
* Turkmaniston SSR
* Ukraina SSR
* Oʻzbekiston SSR
 | 
State Emblem of the Soviet Union |
|  |
| Qisqa yashagan | 
* Karel-Fin SSR (1940–1956)
* Zakavkazye SFSR (1922–1936)
 |
|  |
| Ittifoq aʼzosi boʻlmaganrespublikalar | 
* Abxaziya SSR (1921–1931)
* Buxoro XSSR (1920–1925)
* Xorazm XSSR (1920–1925)
* Naxichevan ASSR (1920–1923)
* Pridnestroviya Moldaviya SSR (1990–1991)
* Janubiy Osetiya SR (1990–1991)
 |

 |