recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Muso Rajabov** (1918-yil 20-mart, Buxoro viloyati Darvozai Kalon qishlogʻi — 1997-yil 13-yanvar, Dushanbe) — faylasuf, falsafa doktori (1971), professor (1972), Tojikiston SSRda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1978).

Biografiyasi
------------

Muso Rajabov 1918-yil 20-mart Buxoro viloyati Darvozai Kalon qishlogʻida tavallud topgan. 1939-yilda Buxoro davlat pedagogika institutining tarix fakultetini tamomlab, Sovet Armiyasi saflarida xizmat qilgan (1939—1946). 1947—1953-yillarda Tojikiston Respublikasi Markaziy Komiteti rektori.

1955-yildan buyon oʻqituvchilik qiladi. Dushanbe davlat pedagogika instituti marksizm-leninizm kafedrasi mudiri (1955—1960), 1960-yildan mazkur institutning ilmiy ishlar boʻyicha prorektori lavozimlarida ishlagan. Rajabovga tegishli 50 dan ortiq ilmiy va tadqiqot ishlari bor. Rajabov SSSR va Xeydestan ittifoqi doʻstlik jamiyati Tojikiston boʻlimi boshligʻi oʻrinbosari, SSSR loyihasini tayyorlash komissiyasi aʼzosi.

Ilmiy faoliyati
---------------

Muso Rajabov tojik xalqining ijtimoiy-siyosiy va falsafiy tafakkur tarixi, fors-tojik adib va mutafakkirlari, xususan, Abulqosim Firdavsiy, Amir Xusravi Dehlaviy, Ubayd Zakoniy, Abdurrahmoni Jomiy dunyoqarashiga oid oltmishdan ortiq asar va maqolalar yozgan.

Nashrlari
---------

Ubayda Zokoniyning dunyoqarashi. — Stalinobod, 1958-yil;

Jamiyat tarixi — tojik xalqining siyosiy va falsafiy fikrlari. — M. 1960;

Abdurahmon Jomiy va XV asr tojik falsafasi. — D. 1968;

Firdavsiy va zamonaviylik.(Dunyo qarashlari tahlili). — D. 1976;

Amira Xusrava Dehlaviyning falsafiy va ijtimoiy — axloqiy qarashlari. — D. 1982-yil.

Mukofotlari
-----------

Ikki Mehnat Qizil Bayroq ordeni.

„Faxriy nishon".

Tojikiston SSRda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1978).

Manbalar
--------

1. ↑  „РАҶАБОВ Мӯсо" (tg). Qaraldi: 30-iyul 2023-yil.
2. ↑  „Мӯсо Раҷабов". Qaraldi: 30-iyul 2023-yil.

Havolalar
---------

* Tojikiston davlat pedagogika universiteti ensiklopediyasi nomidagi S. Aynan
```
Ey, imon keltirganlar, 
qachonki, juma kunidagi 
namozga (azon) chaqirilsa, 
darhol Allohning zikri sari 
harakatga tushingizlar va 
savdo-sotiqni tark qilingizlar! 
Agar biladigan bo'lsangizlar, 
mana shu (ish) o'zlaringiz 
uchun yaxshidir.

```

Qur’on, Jumʼa surasi, 9-oyat

Malayziyadagi universitetda Juma namozi
**Juma namozi** (arabcha: , *Ṣalāt al-Jumuʿah*) — Musulmonlarning umumiy namozi. Juma kuni masjidlarda peshin namozi vaqtida oʻqiladi. Juma namozi erkin, voyaga yetgan erkaklarga farzdir. Juma namozi ikki rakat farz boʻlib, undan oldin va keyin toʻrt rakat sunnat oʻqiladi. Ilk va oxirgi sunnatlar peshin namozining sunnatlari kabi oʻqiladi. Imomga iqtido qilib oʻqiladigan ikki rakat farz esa, bomdod namozining farzi kabi oʻqiladi. Ayollar, bolalar va jismoniy zaif kishilar uchun juma namozi shart emas. Ayrim zamonaviy hanafiy ilohiyotshunoslari keksa ayollarning jamoaviy namozga borishini nomaqbul deb hisoblaydilar. Musulmonlarga juma namozini uzrsiz sababsiz tark etish taqiqlangan. Tabiiy ofatlar (qattiq ayoz, qor ko‘chkisi xavfi, kuchli yomg‘ir va h.k.) yuz berganda juma namozi ixtiyoriy holga keladi. Namozdan oldin musulmon toʻliq tahorat olib, tirnoqlarini kesib, toza, bayramona kiyim kiyishi tavsiya etiladi. Bundan tashqari, mushk sepish tavsiya etiladi. Masjidga kirishdan oldin sarimsoq, piyoz va boshqa oʻtkir hidli yeguliklarni isteʼmol qilish taqiqlanadi. Namozdan oldin ikkinchi azon aytiladi va xutba oʻqiladi. Xutba ikki qismdan iborat. Xutbaning bu qismlari orasida imomning qisqa vaqt o‘tirishi maqsadga muvofiqdir. Xutbadan keyin namozxonlar imomdan keyin ikki rakat namoz o‘qiydilar. Juma namozining o‘qilishi peshin namozini o‘qishdan xalos qiladi. Masjidga kechikib kelish mumkin emas. Eng oxirgi kelgan kishi boshqa dindorlarni bosib oʻtmasligi, qator oralarida yurmasligi va boshqalarni bezovta qilib, oldingi qatorlardan joy olishga harakat qilmasligi kerak. Imom xutba o‘qish uchun minbarga chiqqan bir paytda gaplashib, boshqa odamlarni chalg‘itib bo‘lmaydi..

Manbalar
--------

1. ↑  *arxiv nusxasi*, 2017-05-15da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2017-05-29

Havolalar
---------

Ushbu maqolani tinglang (3 daqiqa)noicon
Spoken Wikipedia iconBu audiofayl ushbu maqolaning 9-avgust, 2022-yil(2022-08-09)
 sanasidagi versiyasi asosida yaratilgan boʻlib, shu sanadan keyin amalga oshirilgan tahrirlarni aks ettirmaydi.(Yordam · Koʻproq audiomaqolalar)

|  |  |
| --- | --- |
| Alloh | *Islom diniga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Koʻk Nil**, **Bahr ul-Azraq** - Afrikadagi daryo, Efiopiya va Sudan hududida. Nilning eng sersuv oʻng ir-mogʻi. Oʻz. 1600 km, havzasining maydoni 300 ming km². Kichik Abbay nomi bilan Choke togʻlari yon bagʻridan boshlanadi. Tana koʻliga quyiladi, undan Abbay nomi bilan oqib chiqib, 20 km dan keyin balandligi 45 m li sharshara hosil qiladi. Boshlanishida qirgʻoqlari pastroq, soʻngra 500 km masofada chuq. 900–1200 m, eni 100–200 m li daradan oqadi. Sudan hududidan chiqqach, K.N. nomini oladi va ancha tekis joyda ilon izi boʻlib oqadi. Hartum shahri yonida Oq Nil bilan qoʻshilib Nil daryosini hosil qiladi. Asosiy irmoqlari: Raxad va Dinder. Yomgʻir suvlaridan toʻyinadi. Quyilish joyidan 580 km masofada kema qatnaydi. Suv sarfi Hartum shahri yaqinida fevralda 127 m³/sek. dan avgustda 5822 m³/ sek. gacha. Sennor shahri yonida toʻgon, GES va suv omborlari qurilgan. Sugʻorishda foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**XFL** — Sharqiy va G*ʻ*arbiy divizionlar o*ʻ*rtasida teng taqsimlangan sakkizta jamoadan tashkil topgan professional Amerika futbol ligasi. Mavsumlar fevraldan aprelgacha davom etadi, har bir jamoa o*ʻ*nta muntazam mavsum o*ʻ*yinini o*ʻ*tkazadi va to*ʻ*rtta jamoa mavsum chempionini aniqlash uchun pley-off bosqichiga chiqadi. Kompaniyaning shtab-kvartirasi Konnektikut shtatining Grinuich shahrida joylashgan.

Liga 2018-yilda WWE restling-promoushn egasi Vins Makmen tomonidan u 2001-yilda asos solgan xuddi shu nomdagi liganing qayta ishga tushirilishi va vorisi sifatida tashkil etilgan. Makmen XFLni Milliy Futbol Ligasi (NFL) bilan solishtirganda kamroq maydondan tashqari bahsli va tezroq, soddaroq o*ʻ*yinga ega liga yaratish uchun asos solgan. XFlning bu iteratsiyasida uning ajdodidagi kabi restlingdan ilhomlanib qilingan ko*ʻngilochar elementlar yoʻq.* Liga va uning jamoalari dastlab Makmenning Alpha Entertainment kompaniyasiga tegishli edi. Jamoalar AQSh bo*ʻ*ylab NFL jamoalari hozir yoki yaqinda vakil bo*ʻlgan* hududlar bo*ʻylab joylashgan*.

2020-yilning ilk mavsumida bor-yoʻgʻi besh haftalik oʻyindan soʻng, liga faoliyati COVID-19 pandemiyasi tufayli asta-sekin oʻz faoliyatini toʻxtatdi va 13-aprelda bankrotlik haqida ariza berdi. 2020-yil 3-avgust kuni aktyor, produser, sobiq restler va „Mayami Xarrikeyn" sobiq himoyachisi Dueyn Jonson va uning uzoq yillik ish hamkori Deni Garsiya auksiondan bir necha soat oldin XFLni 15 million dollarga sotib olish uchun konsorsiumni RedBird Capital Jerri Kardinal bilan boshqargan. Hozirda liga 2023-yilning fevralida qaytishni rejalashtirmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  *Littleton, Cynthia*. „Vince McMahon's XFL Files for Bankruptcy Amid Pandemic Shutdown". *Variety* (13-aprel 2020-yil). 15-dekabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-fevral 2022-yil.
2. ↑  „XFL suspends operations, lays off employees and has no plans for 2021 season". *ESPN.com* (10-aprel 2020-yil). 24-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-fevral 2022-yil.
3. ↑  „XFL Files for Bankruptcy, Up for Sale". *The Hollywood Reporter* (13-aprel 2020-yil). 15-fevral 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-fevral 2022-yil.
4. ↑  „THE ROCK BUYS THE XFL FOR $15 MILLION". *RingsideNews.com* (2-avgust 2020-yil). 5-fevral 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-fevral 2022-yil.
5. ↑  „Дуэйн Скала Джонсон купил американскую футбольную лигу" (ru). *РБК Спорт*. 5-fevral 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-fevral 2022-yil.
6. ↑  „XFL planning 2023 return after talks on partnership with CFL tabled". *ESPN.com* (7-iyul 2021-yil). 5-fevral 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-noyabr 2021-yil.
**Avazbek Turdaliyevich Turdaliyev** (1980-yil 10-fevral, Mingbuloq tumani, Namangan viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, biologiya fanlari doktori (2016), dotsent.

Biografiyasi
------------

Avazbek Turdaliyev 1980-yil 10-fevral Namangan viloyati, Mingbuloq tumanida tugʻilgan. 2002-yilda Fargʻona davlat universiteti tabiiy fanlar fakultetini tugatgan. 2008—2009-yillarda Fargʻona davlat universiteti tuproqshunoslik kafedrasi oʻqituvchisi, 2009—2018-yillarda universitetning Tabiiy fanlar fakultetida assistent, katta oʻqituvchi, 2018—2022 yilari zootexniya fakultetida kafedra mudiri, 2022—2023-yillarda uzumchilik, mevachilik va sabzavotchilik qoʻshma fakulteti dekani lavozimida faoliyat olib borgan. 2023-yildan Toshkent davlat texnika universiteti Qo‘qon filialida ilmiy ishlar va innovatsiyalar bo‘yicha direktor o‘rinbosari.

### Ilmiy faoliyati

Avazbek Turdaliyev 2009—2012 yillarda Fargʻona davlat universitetida aspiranturasida tahsil olgan va 2016-yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qilib, 2016-yilda biologiya fanlari doktori ilmiy darajasini va „Tuproqshunoslik" ixtisosligida dotsent ilmiy unvonini olgan. 250 dan ziyod ilmiy ishlar, shu jumladan, 2 ta monografiya, 6 dan ortiq oʻquv uslubiy qoʻllanmalar, „Tuproq geografiyasi" (2021), „Tuproqni xaritaga tushirish" (2022) oʻquv qoʻllanmalari mualilifi.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 1-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2022 — 342 bet.
2. ↑  „Ilmiy ishlar va innovatsiyalar bo’yicha direktor o’rinbosari".

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Narzulla Alixonovich Muslimov** (1961-yil 29-mart, Chimkent, Qozogʻiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, pedagogika fanlari doktori (2007), professor (2009).

Biografiyasi
------------

Narzulla Muslimov 1961-yil 29-martda Chimkentning Eski Iqon qishlogʻida tugʻilgan. 1978—1982-yillarda Toshkent davlat pedagogika institutini umumiy texnika fanlari va mehnat oʻqituvchisi mutaxassisligi boʻyicha tugatgan. 1984—1991-yillarda Toshkent davlat pedagogika institutining ilmiy tadqiqot boʻlimida laborant, katta laborant, kichik ilmiy xodim, katta ilmiy xodim, 1991—1992-yillarda „Mehnat ta’limi metodikasi" kafedrasi oʻqituvchisi, 1992—1997-yillarda „Ishlab chiqarish asoslari" kafedrasi mudiri, 1997—2008-yillarda Toshkent davlat pedagogika universiteti kasb ta’limi fakulteti dekani, 2008—2010-yillarda magistratura boʻlimi boshligʻi, 2010—2012-yillarda Toshkent davlat pedagogika universitetining ilmiy ishlar boʻyicha prorektori lavozimida faoliyat koʻrsatgan. 2013-yildan Toshkent davlat pedagogika universiteti huzuridagi oliy taʼlim muassasalari pedagog kadrlarini qayta tayyorlash va ularni malakasini oshirish tarmoq markazi direktori.

### Oilsi

Oilali, uch nafar farzandi bor.

### Ilmiy faoliyati

Narzulla Muslimov 1991-yilda nomzodlik dissertаsiyasini himoya qilib, pedagogika fanlari nomzodi ilmiy darajasini, 2007-yilda doktorlik dissertаsiyasini himoya qilib, pedagogika fanlari doktori ilmiy darajasini olgan, 2009-yilda professor ilmiy unvoni berilgan. 5 ta monografiya, 6 ta darslik, 22 ta oʻquv qoʻllanma, 26 ta oʻquv metodik qoʻllanma muallifi.

Mukofotlari
-----------

* „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligiga 20 yil" esdalik nishoni (2006).

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 1-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2022 — 342 bet.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
***Dragon Ball Z***, (yaponcha: ドラゴンボールZ,  ***Doragon Bōru Zetto***) — Yaponiya anime televizion seriali. Toei Animation tomonidan ishlab chiqarilgan. Qisqartmasi (DBZ). Akira Toriyama tomonidan yaratilgan Dragon Ball manga seriyasining davomi.7ta seriasi mavjud. 40ta davlatga sotilgan hamda 80ta davlat efirga qoʻyiladi. Box Office History for Dragon Ball Z Movies degan toʻplamni oʻzigina $8,500,000 byudjetni qoʻlga kiritgan. Oddiy qilib aytganda, Dragon Ball deb nomlangan, seriyaning original anime moslashuvi, shubhasiz, guruhning eng yaxshisidir. U nafaqat oʻzining olti qavatli yoylarini Dragon Ball Z toʻrttasiga qaraganda ancha yaxshi moslashtiradi, balki Dragon Ball ham oʻzining vorislari kabi deyarli mos kelmaydigan animatsiya yoki noqulay toʻldiruvchidan aziyat chekmaydi. Dragon Ball qanday toʻldiruvchi hissa qoʻshadi, mangada mavjud boʻlgan narsalarni kengaytirib, asosiy hikoyaga chuqurlik kiritishga intiladi. Qizigʻi shundaki, Dragon Ballning Dragon Ball Z ga oʻtishi 23-chi Tenkaichi Budokai yoyidan keyin emas, balki shtat bilan birga keldi. Aynan shu turnir DBZ xodimlarining seriyaga kirishini belgilab berdi. Bu ham sezilarli. Rivojlanish nuqtai nazaridan, 23-chi Tenkaichi Budokai avvalgilariga qaraganda ancha sekinroq, har bir daqiqadan maksimal darajada foydalanmoqda. Dragon Ball Z uchun bu pacing uslubi katta muammoga aylansa-da, u 23-chi Tenkaichi Budokayga qoʻshimcha tortishishlarni berishga muvaffaq boʻldi.

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti (ingliz tilida)
* Rasmiy sayti (yapon tilida)
* *Dragon Ball Z* IMDbda
Klassik mexanikada **Bonnet teoremasi** shuni koʻrsatadiki, agar *n* ta turli kuch maydonlarining har biri maʼlum bir *P* nuqtasida *v*1, *v*2 ,…, *v**n* tezlikda boʻlsa ham, bir xil geometrik orbitani (masalan, berilgan oʻlchamdagi ellips) hosil qilsa, u holda *P* nuqtadagi tezlik teng boʻlsa, xuddi shu orbita boʻylab harakatlanadi

{\displaystyle v\_{\mathrm {combined} }={\sqrt {v\_{1}^{2}+v\_{2}^{2}+\cdots +v\_{n}^{2}}}}

Tarix
-----

Bu teorema birinchi marta 1817-yilda Adrien-Marie Legendre tomonidan olingan , lekin u Per Ossian Bonnet sharafiga nomlangan.

Chiqarish
---------

Orbita shakli faqat orbitaning har bir nuqtasida markazga qoʻyiladigan kuchlar bilan belgilanadi, bu orbitaga perpendikulyar taʼsir qiluvchi kuchlardir. Aksincha, orbita *boʻylab* kuchlar faqat tezlikni oʻzgartiradi, lekin tezlikning yoʻnalishini emas.

Orbitadagi *P* nuqtadagi oniy egrilik radiusi *R* deb belgilansin. Ushbu orbitani hosil qiluvchi *k* kuch maydoni uchun orbitaga normal *F* *k* kuch markazga tortish kuchini taʼminlashi kerak:

{\displaystyle F\_{k}={\frac {m}{R}}v\_{k}^{2}}
Bu kuchlarning barchasini qoʻshsak, tenglama hosil boʻladi

{\displaystyle \sum \_{k=1}^{n}F\_{k}={\frac {m}{R}}\sum \_{k=1}^{n}v\_{k}^{2}}
Demak, agar *P* nuqtadagi tezlik teng boʻlsa, qoʻshma kuch maydoni bir xil orbitani hosil qiladi:

{\displaystyle v\_{\mathrm {combined} }={\sqrt {v\_{1}^{2}+v\_{2}^{2}+\cdots +v\_{n}^{2}}}}

Manbalar
--------

1. ↑  Legendre, A-M*. Exercises de Calcul Intégral*. Paris: Courcier, 1817 — 382–3 bet.

Havolalar
---------

* 1817-yilgi natijalar
**Dalma tizmasi** — Hisor tizmasi tarmogʻi, Surxondaryo viloyatining shimoli-sharqidagi Uzun tumani hududida joylashgan. Uz. 10 km ga yaqin, kambar. Oʻrtacha bal. 2500-2800 m, eng baland nuqtasi 3360 m. Asosan kristalli jinslar, qumtosh, granit, slanetslardan tarkib topgan. Tizma shimoli-sharqdan janubi-gʻarbga choʻzilgan. Togʻ choʻqqilari qirrali, kambar va qoyatoshlardan iborat, togʻ yon bagʻirlari tik (15—45°). Togʻ etaklari esa koʻchib tushgan tosh, harsang uyumlari, toʻkilmalar bilan band. Togʻ vodiylari ensiz (0,2—0,3 km), baʼzi joylarda dara shaklida. Iqlimi kontinental, vertikal zonallik mavjud. Qor koʻchkilari boʻlib turadi. Yogʻinning eng koʻp qismi bahorda tushadi. Yoz qisqa, issiq va quruq, oktabrdan boshlab qor yogʻishi mumkin. Yogʻin miqdori 700-800 mm. Dalma tizmasidan buloqlar, sersuv soylar boshlanadi. Tuprogʻi togʻ jigarrang tuproq, baland togʻ och qoʻngʻir oʻtloqi-dasht tuproqlar. 1500-3000 m balandlikda butalar (naʼmatak, uchqat, zirk va boshqalar), keng bargli daraxtlar (zarang, olma, nok, olcha, doʻlana, yongʻoq va boshqalar), archa oʻsadi. Hayvonot dunyosi ham xilma-xil. Dalma tizmasi Oʻzbekistonning gʻoyat xushmanzara, shifobaxsh tabiat goʻshalaridan biridir. Xoʻjalikda asosan yaylov sifatida foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Dalma tizmasi" *OʻzME*. D-harfi[*sayt ishlamaydi*] Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Gulnora Oblaqulovna Ernazarova** (1967-yil 8-yanvar, Paxtachi tumani, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olima, pedagogika fanlari doktori, professor.

Biografiyasi
------------

Gulnora Ernazarova 1967-yil 8-yanvar Paxtachi tumanida tugʻilgan. 1989-yilda Toshkent irrigasiya va qishloq xoʻjaligini mexanizasiyalashtirish muhandislari instituti energetika va avtomatika fakultetini bitirgan. 1989—1999-yillarda Navoiy davlat konchilik instituti „Energetika" kafedrasi assistenti, 1999—2005-yillarda Muborak sanoat kasb-hunar kolleji oʻqituvchisi, boʻlim mudiri, 2005—2009-yillarda Toshkent moliya instituti „Informatika" kafedrasi katta oʻqituvchisi, 2009—2012-yillarda Paxtachi xizmat koʻrsatish va servis kasb-hunar kolleji direktori, 2012—2017-yillarda Navoiy davlat konchilik instituti Olmaliq kon-metallurgiya fakulteti „Ijtimoiy-gumanitar fanlar" kafedrasi dotsenti, 2017—2019-yillarda Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti Termiz filiali „Boshlangʻich taʼlim va aniq fanlar" kafedrasi mudiri vazifasida ishlagan. 2019-yildan Chirchiq davlat pedagogika universiteti pedagogika fakulteti „Umumiy pedagogika" kafedrasi mudiri.

### Ilmiy faoliyati

Gulnora Ernazarova 2009-yil „Kasb — hunar kollejlarida umumkasbiy fanlarni oʻqitishda kompyuter texnologiyalaridan foydalanishning uslubiy asoslari („Elektrotexnika" fani misolida)" mavzusida nomzodlik dissertasiyasini himoya qilib, pedagogika fanlari nomzodi ilmiy darajasini olgan diplomi berilgan. 180 dan ziyod ilmiy va uslubiy ishlar, shu jumladan 4 ta monografiya, 6 ta o‘quv qo‘llanma, 20 dan ortiq o‘quv-uslubiy qo‘llanmalar muallifi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 1-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2022 — 342 bet.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Savoy qal'asi** (italyancha: *Castel Savoia*; fransuzcha: *Château Savoie*) Italiyaning Gressoney-Saint-Jean shahrida joylashgan tarixiy qarorgohdir.

Tarixi
------

Savoylik Margherita tomonidan topshirilgan villa italiyalik arxitektor Emilio Stramuchchi tomonidan ishlab chiqilgan va 1899-1904-yillarda qurilgan, birinchi tamal toshi 1899-yil 24-avgustda qo‘yilgan. Savoylik Margherita Gressoneyda o'z qarorgohini qurishga qaror qildi, chunki u yerda bir necha bor Barons Pek-Bekkos villasida mezbon sifatida bo'lgan paytida Lys vodiysining go'zalligidan maftun bo'lib, keyinchalik uning sharafiga Villa Margherita deb o'zgartirildi.

1981-yilda mulk Aosta vodiysi tomonidan sotib olingan.

Tavsif
------

Qal'a bir nechta binolarni o'z ichiga oladi, jumladan qal'a, Villa Belvedere va Romitaggio Carducci. Qal'a uch qavatli eklektik villa bo'lib, beshta minora borligi bilan ajralib turadi. Birinchi qavatda turar-joy binolari joylashgan bo'lsa, yuqori qavatda qirollik xonadonlari, ikkinchi qavatda esa saroy mulozimlari uchun ajratilgan.

Qal'a hududida Savoy qal'asi Alp botanika bog'i joylashgan.

Tasvirlari
----------

* 
* 
*

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Savoy Castle". *lovevda.it*. Qaraldi: 18-dekabr 2022-yil.
2. ↑  „Castel Savoia, Gressoney-Saint-Jean - Regione autonoma Valle d'Aosta". *regione.vda.it*. Qaraldi: 18-dekabr 2022-yil.

Havolalar
---------

Media related to Castello Savoia at Wikimedia Commons
**Sherzod Asadov** (1981-yil 4-may Shofirkon tumani, Buxoro viloyati, OʻzSSR) — oʻzbek diplomati. Prezident Administratsiyasi rahbarining oʻrinbosari — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti matbuot kotibi.

Tarjimai hol
------------

1981-yil 4-mayda Buxoro viloyatining Shofirkon tumanida tugʻilgan. Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universitetini „Xalqaro iqtisodiy munosabatlar" mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. Rus, ingliz, ispan va turk tillarini biladi. Oilali, uch nafar farzandi bor.

Ish faoliyati
-------------

2007–2008-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi TIV tashqi siyosiy faoliyat tahlili va strategiyasi Bosh boshqarmasida referent va attashe boʻlib ishlagan. 2008–2012-yillarda — Oʻzbekiston Respublikasining Singapurdagi elchixonasida dastlab attashe, keyin esa uchinchi kotib lavozimida faoliyat koʻrsatgan. Uzoq muddatli xizmat safaridan soʻng ish faoliyatini Tashqi ishlar vazirligi tizimida davom ettirgan. Shunday qilib, 2012-yildan 2015-yilgacha MDH va ShHT mamlakatlari bilan hamkorlik boshqarmasida ikkinchi kotib, birinchi kotib va boʻlim boshligʻi lavozimlarida ishlagan. MDH va ShHT bilan hamkorlik boshqarmasidagi faoliyati davrida transchegaraviy hamkorlik masalalari bilan shugʻullangan. 2015-2017-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi tashqi ishlar vazirining yordamchisi lavozimida faoliyat yuritgan va bir vaqtda vazirlik Kotibiyatini boshqargan.

2017-yil oktyabr oyida Oʻzbekiston Respublikasining Avstriyadagi elchixonasi maslahatchisi — muvaqqat ishlar vakili etib tayinlangan. 2018-yilda Oʻzbekiston Respublikasining Avstriyadagi favqulodda va muxtor elchisi lavozimiga tayinlangan. Shu bilan bir vaqtda, shu yillarda Sh.Asadov Oʻzbekiston Respublikasining YXHT va boshqa xalqaro tashkilotlar (Xalqaro atom energiyasi agentligi (MAGATE), BMTning giyohvandlik va jinoyatchilik boʻyicha boshqarmasi, BMTning sanoat rivojlanishi boʻyicha Tashkiloti (UNIDO), Yadro sinovlarini keng qamrovli taqiqlash toʻgʻrisidagi shartnoma tashkiloti (ODVZYI) huzuridagi doimiy vakili boʻlgan.

2020-yil 9-yanvardan Sherzod Asadov YXHT Doimiy kengashining iqtisodiy-ekologik qoʻmitasi raisi lavozimini egallab, Oʻzbekistonning YXHT uchta qoʻmitasidan birini boshqargan birinchi vakiliga aylandi.

2020-yil 19-martda Sherzod Asadov Oʻzbekiston Respublikasi tashqi ishlar vazirining oʻrinbosari etib tayinlangan hamda ushbu lavozimda Oʻzbekistonning BMT, YXHT va Yevropa Ittifoqi bilan hamkorlik masalalariga masʼul boʻlgan. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoev 2021-yil 24-martda Sherzod Asadovni Prezident Administratsiyasi rahbari oʻrinbosari — Prezident matbuot kotibi etib tayinladi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
Image of the 1968 Olympics Black Power salute. Gold medalist Tommie Smith (center) and bronze medalist John Carlos (right) showing the raised fist on the podium after the 200 m race at the 1968 Summer Olympics; both wear Olympic Project for Human Rights badges. Peter Norman (silver medalist, left) from Australia also wears an OPHR badge in solidarity with Smith and Carlos.
**Inson huquqlari bo‘yicha Olimpiya loyihasi** (inglizcha: *Olympic Project for Human Rights, OPHR*) —1967-yil oktabr oyida sotsiolog Garri Edvards va uning sheriklari, jumladan, AQSh olimpiya atletika jamoasi a’zolari Tommi Smit va Jon Karlos tomonidan tashkil etilgan inson huquqlari bo‘yisha tashkilotdir. Tashkilotning maqsadi AQSH va boshqa mamlakatlarda (birinchi navbatda — JAR) irqiy segregatsiyaga, shuningdek, umuman sportdagi irqchilikka qarshi norozilik bildirish edi. Loyihaning asosiy ishtirokchilari afro-amerikalik sportchilar va Qo‘shma Shtatlardagi afro-amerikaliklar hamjamiyatining rahbarlari edi.

Guruh 4 ta shart bajarilmasa, 1968-yilda Mexiko shahrida bo‘lib o‘tadigan Olimpiada o‘yinlarini boykot qilishni yoqlab chiqdi:

* Janubiy Afrika Respublikasi va Rodeziya uchun Olimpiya o‘yinlari taqiqlangan;
* Muhammad Aliga og‘ir vazn toifasida boks bo‘yicha jahon chempionligi qaytarilishi;
* Averi Brundaj XOQ prezidenti lavozimidan iste’foga chiqdi;
* Afro-amerikaliklarni yordamchi murabbiy sifatida ko‘proq yollash.

Olimpiadani boykot qilish ko'pchilik afro-amerikalik sportchilar tomonidan qo‘llab-quvvatlanmasa-da, Olimpiadada irqchilikka qarshi namoyish bo‘lib o‘tgan. Erkaklar o‘rtasida 200 metr masofaga yugurish bo‘yicha mukofotlarni topshirish marosimida Tommi Smit va Jon Karlos yalangoyoq podiumga chiqishgan va Amerika madhiyasi ijrosi paytida mashhur irqchilikka qarshi „Qora kuch" salomida qora qo‘lqopli qo‘llarini ko‘tarishgan. Ikkala sportchi ham AQSh terma jamoasidan chiqarib yuborilgan va Olimpiya qishlog‘idan haydalgan, ammo ko‘kragiga OPHR nishonlarini taqib yurgan ko‘plab afro-amerikaliklar, shuningdek, ba’zi oq tanli sportchilar ularni qo‘llab-quvvatlaganlar (ular orasida — podiumda ular bilan birga turgan avstraliyalik Piter Norman, 200 metr masofada kumush medal sovrindori va 400 metr masofada germaniyalik Martin Yellinghaus, Garvard universitetining eshkak eshish jamoasi bo‘lgan).

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Zirin, Dave: Resistance: the best Olympic spirit .
2. ↑  *Silent Gesture — Autobiography of Tommie Smith* (excerpt via Google Books) — Smith, Tommie & Steele, David, Temple University Press, 2007, ISBN 1-59213-641-9
**Savintsi** (ukraincha: *Савинці*, ruscha: *Са́винцы*) — Ukrainaning Xarkov viloyati Izium tumanidagi shahar tipidagi aholi punkti. Siverskiy Donetsning chap qirg'og'ida joylashgan. Savintsi Ukrainaning aholi punktlaridan biri bo'lgan Savintsi posyolkasi ma'muriyatiga mezbonlik qiladi. Aholisi 55,266 nafar

2020-yil 18-iyulgacha Savintsi Balakliya tumaniga tegishli edi. 2020-yil iyul oyida Ukrainaning maʼmuriy islohoti doirasida bu tuman tugatilib, Balakliya tumani hududi Izium tumaniga birlashtirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Савинская громада" (ru).  Портал об'єднаних громад України.
2. ↑  „Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ." (uk). *Голос України* (18-iyul 2020-yil). Qaraldi: 3-oktabr 2020-yil.
3. ↑  „Нові райони: карти + склад" (Ukrainian).  Міністерство розвитку громад та територій України.
**Kush** bu 2000-yilda reper B-Real, Deftones gitarachisi Stephen Carpenter va Fear Factoryning sobiq aʼzolari Raymond Herrera va Christian Olde Wolbers tomonidan tashkil etilgan sobiq amerikalik rap metall guruhidir

Tarixi
------

Guruhni tashkil etish loyihasi birinchi marta 2000-yilda eʼlon qilingan. Asl guruh nomi, yaʼni Kush — 1970-yillar rok guruhi, allaqachon ishlatilganligi uchun muqobil nom sifatida „Dr. Kush" tanlangan. 2000-yilning noyabr oyida yettita trek yozib olinganligi haqida xabar berildi. 2001-yilda B-Real keyingi yil yoki 2003-yilda guruhning debyut albomi chiqishi mumkinligi haqida taʼkidlab oʻtadi. Kush 2002-yilda beshinchi Cypress Hill Smoke Out koʻrgazmasida chiqish qildi va yakuniy albom uchun tayyorlangan oʻnta trekdan biri boʻlgan „Psycho Killer" nomli qoʻshigʻi bilan koʻrgazmani ochib beradi.

B-Realning taʼkidlashicha: "Bizning musiqalar boshqa rap-metal turidagi treklarga oʻxshamaydi. Usulumiz biroz tajovuzkorroq. Va mening lirik nuqtai nazardan hujum qilish usulim Cypress bilan qilgan ishimdan butunlay farq qiladi. Sarv koʻproq koʻchaga yoʻnaltirilgandir. Kushda hamma narsadan bir chimdimdan bor. 2002-yil aprel oyida Kush oʻzining debyut albomini yakunlagani haqida xabar beradi, ammo uni chiqarish qiyin boʻladi. Chunki guruh aʼzolarining barchasi turli yorliqlarga imzo chekishgan edi. 2002-yil noyabr oyida albom tugallanmagani, ammo u yakunlanish arafasida ekanligi haqida eʼlon qilinadi. Bugungi kunga qadar guruhdan hech qanday material rasman chop etilmagan, biroq demolar turli fayl almashish saytlarida sizdirilgan. 2014-yilda B-Real Redditda loyiha „yozib olish yorliqlari bilan kurash" tufayli toʻxtab qolganini taʼkidladi.

Guruh aʼzolari
--------------

* B-Real — vokal
* Stephen Carpenter — gitara
* Christian Olde Wolbers — bass
* Raymond Herrera — baraban

Manbalar
--------

1. ↑  *Johnson, Tina*. „Deftones Eye Incubus Tour As Chino Toils On Side Project". MKTV News (30-avgust 2000-yil). Qaraldi: 1-yanvar 2009-yil.
2. ↑  *D'Angelo, Joe*. „Deftones Members' Side Projects Blossoming". MTV News (18-iyun 2001-yil). Qaraldi: 1-yanvar 2009-yil.
3. ↑  „Upswing Cypress Hill hasn't passed its peak". *The Sacramento Bee* (24-noyabr 2000-yil). Qaraldi: 1-yanvar 2009-yil.
4. ↑  Devenish, Colin (13–dekabr 2001–yil). „Cypress Hill Rock (and Rap)". *Rolling Stone*. 26–iyul 2008–yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2009-01-01.`{{cite magazine}}`: CS1 maint: date format () Wayback Machine saytida arxivlandi (2009-03-03).
5. ↑  *Downey, Ryan J*. „Smoke-Free Snoop Blows Up Smoke Out; Bone Thugs, Slash Drop In". MTV News (25-noyabr 2002-yil). Qaraldi: 1-yanvar 2009-yil.
6. 1 2 3  *Downey, Ryan J*. „B-Real Finishing Up Kush LP, Going Grimmer For Next Cypress Hill Album". MTV News (27-noyabr 2002-yil). Qaraldi: 31-dekabr 2008-yil.
7. ↑  *Moss, Corey*. „With Kush Record Done, B-Real Keepin' Real Busy". MTV News (23-aprel 2002-yil). Qaraldi: 31-dekabr 2008-yil.
8. ↑  „r/IAmA - Comment by u/Silvano89 on "I'm B-Real, the Frontman of Cypress Hill and Co-Founder of BREAL.TV - Ask Me Anything (LIVE BROADCAST)"". *Reddit.com*. Qaraldi: 16-noyabr 2020-yil.
**Abbosxoʻja Boboxoʻjayev** (1904-yilda tugʻilgan — 1938-yil 8-oktyabrda vafot etgan) — Toshkent shahrida qishloq xo‘jaligi ishchilari okrugi uyushmasi raisining o‘rinbosari. O‘rta Chirchiq tumani ijroiya komiteti raisi o‘rinbosari. Piskent tumani partiyasi komitetining 1-mas’ul kotibi. Oʻzbekiston SSRdagi siyosiy faol shaxslardan biri. Bir qancha hukumat lavozimlarida faoliyat yuritgan.

Hayoti va taʼlimi
-----------------

Abbosxoʻja Boboxoʻjayev 1904-yil Fargʻona viloyati Qoʻqon shahrida ishchi oilasida tavallud topgan. Millati — oʻzbek. Maʼlumoti — quyi. 1925-yildan 1929-yilgacha Toshkent shahrida joylashgan V. Lenin nomidagi O‘rta Osiyo harbiy maktabining artilleriya bo‘limida tahsil olgan. Manbalarda rafiqasi, ikki yarim yashar o‘g‘li, shuningdek, 72 yoshdagi otasi va 54 yoshdagi onasi borligi, yashash manzili — Piskent tumani, Lenin ko‘chasi, deb qayd qilingan. Abbosxo‘ja Boboxo‘jayev 1938-yil 8-oktyabrdagi SSSR Oliy harbiy sudi hamjamiyati sayyor sessiyasining yig‘ilishida otishga hukm etilgan va hukm o‘sha kuning oʻzidayoq ijro etilgan.

Faoliyati
---------

1921—1922-yillari Qo‘qon shahrida harbiy etikdo‘z. 1922—1923-yillarda esa Qo‘qondagi Markaz uyushmasida huddi shu kasb egasi sifatida xizmat qilgan. Abbosxoʻja Boboxoʻjayev 1924—1925-yillar oraligʻida mehnatni muhofaza qilish ustaxonasida poyabzal taʼmirlovchi bo‘lib ishlagan. 1929-yil avgust oyidan 1930-yil fevral oyigacha Toshkent shahri qishloq xo‘jalik ishchilari okrug uyushmasi raisi o‘rinbosari lavozimida, 1930-yilning fevralidan 1930-yilning dekabr oyigacha O‘rta Chirchiq tumani ijroiya komiteti raisi o‘rinbosari lavozimlarida faoliyat olib borgan. 1931-yil yanvar oyidan boshlab, 1932-yil oktyabrgacha Xatirchi tumani (Navoiy viloyati) partiya komitetining mas’ul kotibi, shu yilining oktyabrdan Piskent tumani partiya komitetining 1-mas’ul kotibi bo‘lib xizmat qilgan. 1937-yil 13-sentyabr sanasida oʻz vazifasidan ozod etilgan.
1932-yilda O‘zKompartiya Markaziy Komiteti mablag‘larni safarbar qilish rejasini bajarmaganligi sababli unga xayfsan eʼlon qilingan.

Adabiyotlar
-----------

* Shamsutdinov, Rustambek*. O‘zbekistonda sovetlarning qatag‘on siyosati va uning oqibatlari*. Toshkent: "SHARQ" NASHRIYOT-MATBAA AKSIYADORLIK KOMPANIYASI, 2012 — 432 bet. ISBN 978-9943-00-481-8.

Manbalar
--------

1. ↑  O‘zR PDA*. 58-fond, 65-ro‘yxat, 104-ish* — 119–120- bet.
2. ↑  RF RFXXMA*. 7-fond, 1-ro‘yxat, 10-ish* — 543 bet.
3. ↑  Shamsutdinov, Rustambek*. O‘zbekistonda sovetlarning qatag‘on siyosati va uning oqibatlari*. Toshkent: "SHARQ" NASHRIYOT-MATBAA AKSIYADORLIK KOMPANIYASI, 2012 — 432 bet. ISBN 978-9943-00-481-8.
**Xanlar Ahmed oʻgʻli Ahmedov** (ozarbayjoncha: *Xanlar Əhməd oğlu Əhmədov*; 1946-yili  Bokuda tug‘ilgan) — ozarbayjonlik haykaltarosh, Ozarbayjon Respublikasi xalq rassomi (2006-yilda), Ozarbayjon Davlat madaniyat va sanʼat universiteti dotsenti.

Biografiyasi
------------

Xonlar Ahmed oʻgʻli Ahmedov 1946-yil 12-iyunda Boku shahrida tugʻilgan. A.Azimzoda nomidagi Ozarbayjon davlat rassomchilik texnikumini va Toshkent teatr va rassomlik institutini tamomlagan.

1975-yilda SSSR Rassomlar uyushmasiga aʼzo bo‘lgan. Shuningdek, Ozarbayjon Rassomlar uyushmasi aʼzosi ham hisoblangan. Ahmedovning monumental asarlari orasida Xo‘jayli qirg‘iniga bag‘ishlangan turkum, „Bolali ona", „Ota faryodi", „Tomris ona", „Layli va Majnun" kompozitsiyalari, „Ozodlik prospekti bekati" nomli metrodagi relyef va tarixiy asarlari mavjud.

1984-yilda Shushada Ahmedov Namig Dadashov bilan birgalikda ozarbayjon bastakori Uzeyir Gadjibekov va opera xonandasi Bul-Bulning bronza byustlari oʻrnatilgan.

2021-yil sentabr oyida Boku shahrining Sabail tumani hududidagi „Icherisheher" metro bekati oldida Xonlar Ahmedov. tomonidan bokulik millioner va xayriyachi Hoji Zeynalabdin Tagiyevga haykal qo‘yilgan. Yodgorlikning ochilishi 2022-yil 18-yanvar kuni Ozarbayjon prezidenti Ilhom Aliyev ishtirokida bo‘lib o‘tgan.

A.Ahmedov asarlari Fransiya, Germaniya, Eron, Polsha, Rossiya, Ukraina, O‘zbekiston va boshqa mamlakatlarda namoyish etilgan. Ayrimlari muzey va shaxsiy kolleksiyalarda saqlanadi.

Xanlar Ahmedov — Ozarbayjon davlat madaniyat va sanʼat universiteti dotsenti hisoblanadi.

2002-yilda Ozarbayjon Prezidenti Haydar Aliyevning farmoni bilan Xanlar Ahmedovga Ozarbayjonda xizmat ko‘rsatgan artist unvoni, 2006-yilda esa Ozarbayjon Prezidenti Ilhom Aliyevning farmoni bilan Ozarbayjon xalq artisti unvoni berilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5  „Ханлар Ахмедов и Намиг Дадашов рассказали о создании бюстов, возвращенных в Шушу: Перед домом Бюльбюля был еще памятник юному вокалисту".  trend.az. 19-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-yanvar 2022-yil.
2. ↑  „В центре Баку установлен памятник меценату и просветителю Гаджи Зейналабдину Тагиеву". 19-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-yanvar 2022-yil.
3. ↑  „Президент Азербайджана открыл памятник Гаджи Зейналабдину Тагиеву". 19-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-yanvar 2022-yil.
4. ↑  „Текст указа президента Азербайджана Гейдара Алиева от 30 мая 2002 года". 5-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-yanvar 2022-yil.
5. ↑  „Текст распоряжения президента Азербайджана Ильхама Алиева от 29 декабря 2006 года". 2-iyul 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-yanvar 2022-yil.
**Kuz Kunar** (pushtucha: *کوز کونړ*, "Quyi Kunar") yoki **Khewa** (pushtucha: *ښېوه*; **Sheva** deb ham yoziladi) — Afgʻonistonning Nangarhor viloyati shimolida, Kunar daryosi boʻyida joylashgan tuman. Bu Nangarhorning eng xavfsiz tumanlaridan biri hisoblanadi. U yerda ko'plab xorijliklar hududni ijtimoiy, qishloq xo'jaligi va tarkibiy reabilitatsiya qilish uchun tashrif buyurishadi. Aholisi 75% pushtunlar. Aholi soni 2002-yilda 167,640 kishini tashkil etgan. Ulardan 32,000 nafari 12 yoshgacha bo'lgan bolalar edi. Shuningdek, u shved kriketchisi Said Ahmadning vatani hisoblanadi.

Tarixi
------

2020-yilning 12-may kuni Kuz Kunar tumanida bir kun avval yurak xurujidan vafot etgan tuman militsiyasining sobiq qoʻmondoni Shayx Akramning dafn marosimida xudkush tomonidan portlash sodir boʻldi. Portlash oqibatida 32 kishi halok boʻldi, 133 kishi yaralandi, ulardan ba’zilari ogʻir ahvolda qoldi. Hujumda Nangarhor viloyati kengashi a’zosi Abdulla Malikzay ham halok boʻlgan. Uning otasi, deputat Malik Qays Nur ogʻa yaralangan. Hujum uchun javobgarlikni Iroq va Shom islomiy davlati – Xuroson viloyati (IShID-KP) oʻz zimmasiga oldi. Biroq Afgʻoniston hukumati hujum ortida Tolibon va unga aloqador Haqqoniy tarmogʻi turganini daʻvo qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „UNHCR District Profile". 7-oktabr 2006-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-avgust 2022-yil.
2. ↑  „Newborns Are Among 37 Killed in Two Attacks in Afghanistan" (en). *BNN Bloomberg* (12-may 2020-yil). Qaraldi: 12-may 2020-yil.
3. ↑  „15 Killed In Afghanistan’s Nangarhar Suicide Attack" (en). *Regional Telegraph* (12-may 2020-yil). 5-dekabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-avgust 2022-yil.
4. ↑  „Afghan gunmen storm maternity clinic in Shiite area of Kabul" (en). *The Times of India* (12-may 2020-yil). Qaraldi: 12-may 2020-yil.
5. ↑  „Afghans say Taliban behind bloodshed, reject U.S. blame of Islamic State" (15-may 2020-yil).
**Gardiner** (talaffuzi: *Gadina*) — AQShning Maine shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda 5 961 kishini tashkil qiladi. Sayyohlar orasida mashhur boʻlgan Gardiner madaniyati va eski meʼmorchiligi bilan ajralib turadi.

Geografiyasi
------------

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 16.57 kvadrat mil (42.92 km2) tashkil qiladi, shundan 15.65 kvadrat mil (40.53 km2) quruqlik va 0.92 kvadrat mil (2.38 km2) suvdan iborat.

| Aholi o‘sish tarixi |
| --- |
| Yil | Aholi |  | %± |
| **1920** | 5 475 |  | — |
| **1930** | 5 609 |  | 24% |
| **1940** | 6 044 |  | 78% |
| **1950** | 6 649 |  | 100% |
| **1960** | 6 897 |  | 37% |
| **1970** | 6 685 |  | −31% |
| **1980** | 6 485 |  | −30% |
| **1990** | 6 746 |  | 40% |
| **2000** | 6 198 |  | −81% |
| **2010** | 5 800 |  | −64% |
| **2020** | 5 961 |  | 28% |
| AQSh aholisini ro'yxatga olish |

Demografiyasi
-------------

2010-yilgi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 5 800 kishi, 2 487 xonadon va 1 550 oila istiqomat qilgan. Aholi zichligi — 143.1/km² ni tashkil qiladi. Shaharning irqiy tarkibi 95,4% oq tanlilar, 0,3% afro-amerikaliklar, 0,7% tubjoy amerikaliklar, 0,7% osiyoliklar, 0,4% boshqa irqlar va 2,5% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 1% ni tashkil etadi.

Shaharda 2 487 ta uy xoʻjaligi boʻlib, ulardan 28,9 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 44.8 foizi er-xotinlar birga yashagan, 11.8 foizi eri boʻlmagan ayollar, 5.7 foizida xotini boʻlmagan erkaklar va 37,7% oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 29,6 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 9,7 foizida esa 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor.

Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 35 103 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 42 750 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 33 069 dollarni, ayollarniki esa 25 399 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 18 033 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 11,4 foizi va aholining 13,5 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 17,2 foiz 18 yoshgacha boʻlganlar va 14,9 foiz 65 yoshdan oshganlar qashshoq hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Census - Geography Profile: Gardiner city, Maine".  United States Census Bureau. Qaraldi: 8-yanvar 2022-yil.
2. ↑  „US Gazetteer files 2010".  United States Census Bureau. 2-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-noyabr 2012-yil.
3. ↑  „Census of Population and Housing".  Census.gov. Qaraldi: 4-iyun 2015-yil.
4. ↑  „U.S. Census website".  United States Census Bureau. Qaraldi: 23-noyabr 2012-yil.
**Boysun poʻfanagi** — Ayiqtovondoshlar oilasi, qargʻatuyoq turkumiga mansub koʻp yillik gulli oʻsimlik turi. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob endemik tur sifatida kiritilgan. Surxondaryo viloyatida uchraydi.

Tavsifi
-------

Hayotiy shakli koʻp yillik. Tugunakli oʻsimlik. Ildizoldi barglari uzun bandli, uch karra boʻlingan, boʻlaklari yumaloq yoki oʻtkir uchli. Yon barglari bandsiz yoki qisqa bandli, poya oʻrtasida joylashgan barglar bandining uzunligi 1,5 sm. Oʻrama barglari 2—3 ta yuqori qismi uch karra boʻlingan. Gulbandi tuklar bilan qoplangan. Gullari sariq rangli, diametri 1—2, 3—4 sm. Changdoni va changchi izlari sariq rangli, urugʻchisi esa qora rangda. Urug‘ining uzunligi 0,3—0,35 sm. Urugʻchi tumshuqchasining uzunligi 0,2 sm, koʻplab tuklar bilan qoplangan. Oʻsimlik mart—aprel oylarida gullab, mevasi may oyida pishadi. Koʻpincha urugʻidan ayrim hollarda vegetativ yoʻl bilan koʻpayadi.

Tarqalishi
----------

Surxondaryo viloyati, Koʻhitang tizmasi, Shalqonsoy atrofi, Hisor tizmasi, Boysun, Shoʻrchi, Denov tumsnlar atroflarida uchrovchi kamyob endemik oʻsimlik. Tabiatda yovvoyi holatda kam uchraydi, kichik toʻpchalar hosil qilib oʻsadi. Tugunaklarining kovlab va gullarining yigʻib olinishi, oʻsish maydonlarida chorva mollarining boqilishi natijasida soni kamayib ketgan.

Oʻsish joylari
--------------

Tog‘ yonbagʻirlarida sariq va mayda tuproqlarda hamda togʻ etaklaridagi ola tuproqlarda oʻsadi. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi bogʻida 1965—yildan buyon ekib oʻstirilmoqda. Surxondaryo davlat qoʻriqxonasida muhofaza ostiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Anemone baissunensis".
2. ↑  *O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobi I jild*, 2019.
**Sporali oʻsimliklar** - asosan, sporalar yordamida jinsiy va jinssiz koʻpayadigan oʻsimliklar. Koʻpchilik S.oʻ. noqulay muhit sharoitini spora holatida oʻtkazadi. Ayrim S.oʻ.da sporalar kamdankam paydo boʻladi, ular, asosan, tanasining boʻlaklarga boʻlinishi yoʻli bilan koʻpayadi. Tuban sporali oʻsimliklar va yuksak sporali oʻsimliklarga boʻlinadi. Tuban sporali oʻsimliklar suvoʻtlar, bakteriyalar, zamburugʻlar va lishayniklardan; yuksak sporali oʻsimliklar esa plaunlar, qirqboʻgʻimlar, qirqquloqpar, selaginella va ayrim qazilma oʻsimliklardan iborat. S.oʻ. ochiq urugʻlilar va yopiq urugʻlilarta qaramaqarshi qoʻyiladi. Pekin urugʻli oʻsimliklarning chang donachalari va murtak xaltachasi yuksak S.oʻ.ning sporalariga gomolog hisoblanadi.Siporali o`simliklar to`rt 
bo`limdan iborat.Bular 1 yusin toifalar bo`limi.2 plaun toifalar bo`limi.3 qirq bo`g`imlar bo`limi.4 qirq quloqlar bo`limi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gardun** (fors. — falak,osmon, aylana, taqdir), gardoniya — 1) Oʻn ikki maqom turkumida 6 ovozadan birining nomi. Shu boisdan ovozalarning tarkibiy qismi murakkabotlarga nisbatan Garduniyaiy Buslik, Garduniyaiy Nigor nomlari qoʻllanilgan; 2) Shashmaqom tarkibidagi doyra usuli va shu usul joʻrnavozligida ijro etiladigan takroriy (aylanma) kuylar. G.lar Irokdan boshqa barcha maqomlarning cholgʻu qismidan oʻrin olgan va har bir maqom nomi bilan birga atalgan: G.i Buzruk, G.i Rost va h.k. G.lar jozibali hamda yoqimli musiqa asarlaridir. Ularga xos koʻtarinki ruxdagi kuy tinglovchiga quvnoq, tantanavor kayfiyat bagʻishlaydi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Abbos Bahodur** (Abbos Bahodur qipchoq, Abbosbek (14-asrning birinchi yarmi-1387)) — Amir Temurning safdoshi, yirik lashkarboshi. Jeta moʻgʻullariga qarshi kurashda faol qatnashgan. Abbos Bahodur Loy jangida Amir Temur cherikining qanbulila (markazida) turib, katta jasorat koʻrsatgan. 1370-yil Amir Husayn bilan boʻlgan soʻnggi jangda Amir Temur tarafida jang qilib, koʻp bahodirlik koʻrsatgan. 1370-yil 9-aprelda Amir Husayn ustidan toʻla gʻalabaga erishilgach, Amir Temur Abbos Bahodurga boshqa yirik lashkarboshilari qatorida amiri lashkar (cherik begi) harbiy unvonini bergan. Abbos Bahodurning yoshi Sohibqironga nisbatan ulugʻroq boʻlgan boʻlsa kerak, chunki u 1385-yilgacha boʻlgan harbiy yurishlarda faol qatnashib, shu yildan eʼtiboran koʻproq oʻgʻruqda qoldirilgan. Xususan u 1386-yil boshlangan „uch yillik yurish"da ishtirok etmay, Samarqandda „Movarounnahr viloyatining zabti uchun" qoldirilgan. 1387-yil oxirida Toʻxtamishxon Movarounnahrga bostirib kelganida u bilan Oʻtrordan 5 km sharqroqda joylashgan Chukalak mavzeida boʻlgan jangda yarador boʻlib, vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Harlan** AQShning Kentucky shtatida joylashgan shahardir. Harlan okrugi tarkibiga kiradi.

Aholisi
-------

1,776 nafar aholi istiqomat qiladi (2020). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 526,68 nafar kishi.

Ta'lim
------

Shaharda ikkita maktab okrugi, Harlan okrugi davlat maktablari va Harlan mustaqil maktablari joylashgan. 

2008 yilda okrugning oldingi uchta o'rta maktabini (Jeyms A. Kavud, Evarts va Kamberlend) birlashtirish sifatida ochilgan Harlan okrugi o'rta maktabi okrugdagi boshqa barcha davlat o'rta maktab o'quvchilariga xizmat ko'rsatadi.

Harlan, shuningdek, Janubi-Sharqiy Kentukki jamoat va texnik kollejining  kampusiga ega.

Harlanda davlat kutubxonasi, Harlan okrugi jamoat kutubxonasining filiali mavjud.

Iqlim
-----

Bu hududning iqlimi issiq, nam yoz va odatda mo'tadildan sovuqqacha qish mavsumlari bilan tavsiflanadi. Köppen iqlim tasnifi tizimiga koʻra, Xarlan iqlim xaritalarida qisqartirilgan "Cfa" nam subtropik iqlimga ega.

Geografiyasi
------------

Maydoni — 4,5 km2. Shundan 4,5 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 363 m balandlikda joylashgan. 

Harlan manzarasi.

Manbalar
--------

1. ↑   Janubi-Sharqiy Kentukki jamoat va texnik kolleji
2. ↑   Harlan okrugi jamoat kutubxonasi
3. ↑  Kentukki, Harlan uchun iqlim xulosasi

  


|  |  |
| --- | --- |
| AQSh geografiyasi | *AQSh geografiyasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb12315646b (maʼlumot)
* LCCN: n83205353
* MusicBrainz: c4c3d2f2-6c4d-48fb-a953-8a856802119d
* NARA: 10040896
* VIAF: 155981215
* en:WorldCat Identities: lccn-n83205353

 |
**Legirlangan choʻyan** — tarkibiga maʼlum xossa beradigan legirlovchi elementlar (xrom, alyuminiy, nikel, vanadiy, titan va boshqalar) sunʼiy ravishda qoʻshilgan choʻyan. Mikrolegirlangan (elementlar mikrodozada qoʻshiladi), kam (elementlar 3% gacha qoʻshiladi), oʻrtacha (3—10%), yuqori (10% dan yuqori) legirlangan xillarga boʻlinadi. Bundan tashkari, Legirlangan choʻyan xromli, alyu-miniyli, nikelli; konstruksion (qarang Konstruksion materiallar), antifriksion (qarang Antifriksion materiallar), korroziyabardosh (qarang Korroziyabardosh materiallar), issiqbardosh, olovbardosh, magnitmas, yeyilishga chidamli va boshqa turlari bor. Legirlangan choʻyandan silindr bloklari, porshenlar, tirsakli vallar, podshipniklar, ishqalanuvchi detallar va boshqa tayyorlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gardman** (Gardaboni) — Kavkaz Albaniyasi hududidagi knyazlik; mil. 4-asr dan maʼlum. Savdo yoʻllari tutashgan yerda geografik jihatdan qulay joylashuvi G.ning iqtisodiy va siyosiy rivojlanishiga imkon bergan. G. sosoniylarta tobe boʻlgan. 6-asr oxiri — 7-asr boshlarida, mehroniylar sulolasi davrida G. yuksalgan. Mehroniylar mustahkam G. qalʼasini qurdirganlar va Bardaa sh.ni qoʻshib olish hisobiga oʻz mulklarini kengaytirganlar. Poytaxt G. qalʼasidan Bardaaga koʻchirilgan. G.ning eng kuchli hukmdorlaridan biri Javonshir boʻlgan. Uning avlodlari aranshoh unvoni bilan atalgan. G. hokimlari sosoniylar, soʻngra arablarga qarshi mustaqillik urushlari olib borganlar. 8-asr boshida butun Ozarbayjon kabi G. ham Arab xalifaligi tomonidan zabt etilib (705) mehroniylar hokimiyati tugatilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |