**Gennadiy Iosifovich Udovenko**
**Gennadiy Iosifovich Udovenko** (ukraincha: *Геннадій Йосипович Удовенко*; 1931-yil 22-iyun — 2013-yil 12-fevral) — ukrainalik siyosatchi, diplomat, 1994—1998-yillarda Ukraina tashqi ishlar vaziri, 1997—1998-yillarda BMT Bosh Assambleyasining 52-sessiyasi prezidenti.

Biografiya
----------

1931-yil 22-iyunda Krivoy Rog shahrida tugʻilgan.

1954-yilda Kiyev davlat universitetining xalqaro munosabatlar fakultetini tamomlagan. Juda muvaffaqiyatli talaba boʻlgan Gennadiy Udovenko 1952-yilda Ukraina SSR Qurilish materiallari sanoati vazirining kotibi etib tayinlangan edi. 1955-yilda kolxoz boshligʻi boʻlib, u allaqachon Ukraina SSR Qurilish materiallari sanoati vazirligi kollegiyasining kotibi boʻlib ishlagan. 1958-yilda kolxoz boshligʻi lavozimini tark etgach, Gennadiy Udovenko Ukraina SSR Vazirlar Kengashiga qaytib keldi.

1959-yildan 1965-yilgacha Gennadiy Udovenko Ukraina SSR Tashqi ishlar vazirligida avval birinchi kotib, soʻngra xalqaro iqtisodiy tashkilotlar boʻlimi maslahatchisi boʻlib ishladi. Keyin u olti yil davomida BMTning Jenevadagi vakolatxonasi kotibiyatida xizmat qildi. 1971—1977-yillarda Ukraina SSR Tashqi ishlar vazirligida hay’at aʼzosi, keyin xalqaro iqtisodiy tashkilotlar boʻlimi boshligʻi boʻlib ishlagan. 1980-yilgacha, uch yil davomida u Nyu-Yorkdagi BMT Kotibiyatida boshqaruv direktori boʻlib ishlagan.

1980—1985-yillarda Gennadiy Udovenko Ukraina SSR tashqi ishlar vazirining oʻrinbosari, 1985-yilda esa Favqulodda va Muxtor elchi maqomini oldi. 1991-yilgacha u Ukraina SSRning BMT Bosh Assambleyasidagi doimiy vakili edi. 1992-yil sentabr oyida u Ukrainaning Polshadagi elchisi etib tayinlandi. U bu lavozimni 1994-yilning 25-avgustigacha, Ukraina tashqi ishlar vaziri etib tayinlangunga qadar egallab kelgan. Uning ushbu lavozimdagi faoliyatidagi eng yorqin voqea 1997-yil may oyida Rossiya va Ukraina oʻrtasida Rossiya Federatsiyasi Qora dengiz floti maqomi toʻgʻrisidagi „Katta shartnoma"ning imzolanishi boʻldi. Gennadiy Udovenko tashqi ishlar vaziri lavozimini deyarli toʻrt yil — 1998-yil 17-aprelgacha egallagan.

Ukrainaning BMT Bosh Assambleyasidagi doimiy vakili sifatida Gennadiy Udovenko 1997-yil sentabridan 1998-yil sentabrigacha uning 52-sessiyasining prezidenti boʻlgan.

1990-yillarning oʻrtalarida Gennadiy Udovenko Ukraina Xalq Ruxiga (NRU) yaqinlashdi, natijada u ushbu partiyaning saylov roʻyxatiga partiyasiz nomzod sifatida 3-oʻringa kiritilgan (Gennadiy Udovenko aʼzo boʻldi) NRUning faqat 1999-yil boshida). Shunday qilib, 1998-yil mart oyida boʻlib oʻtgan parlament saylovlarida u Ukraina Oliy Radasiga saylandi.

1999-yil 25-martda NRU rahbari Vyacheslav Chornovil vafotidan soʻng, oʻsha yilning 31-martida Gennadiy Udovenko ushbu partiyaning raisi vazifasini bajaruvchi etib saylandi. 1999-yil 14-maydan 2003-yil 3-maygacha NRU rahbari lavozimida ishlagan.

Gennadiy Iosifovich Rux bunday kosmopolit davlat emas, balki Ukraina Ukrainasini yaratish va yagona milliy gʻoya uchun birgalikda harakat qiladigan milliy siyosiy elitani shakllantirish tarafdori ekanligini taʼkidladi. 2000-yillar boshida u Ukrainaning Yevropa yoʻlidan voz kechishi uning xalqaro obroʻsiga salbiy taʼsir koʻrsatishiga ham ishontirgan edi. Mamlakatimiz texnologiyalarni rivojlantirishda orqada qolganligi sababli xalqaro Yevropa bozorlariga chiqa olmagani uchun, Rossiya va Belarus bilan ittifoqqa qaytish, deydi siyosatchi, bu boʻshliqni yana koʻp yillar saqlab qolishni anglatadi.

1999-yil 31-oktabrda Gennadiy Udovenko prezidentlik saylovlarining birinchi bosqichida ishtirok etdi. Ular boʻyicha u 1,22 foiz (319 778 ovoz) toʻplagan holda oʻn uchta oʻrindan yettinchi oʻrinni egalladi.

2002-yil mart oyida boʻlib oʻtgan parlament saylovlarida Gennadiy Udovenko oʻzining NRUni oʻz ichiga olgan „Bizning Ukraina" (NU) partiyalar blokining saylov roʻyxatida 3-oʻrinni egalladi.

Ukraina siyosiy hayotining fonida oʻtgan Gennadiy Udovenko 2006-yil 26-martda boʻlib oʻtgan parlament saylovlarida ham ishtirok etdi. Bu safar u „Bizning Ukraina" saylov roʻyxatida allaqachon 31-oʻrinni egallagan edi. Shu tariqa u uchinchi marta Ukraina Oliy Radasi deputati boʻldi.

2007-yil 24-martdan Gennadiy Udovenko Ukraina Tashqi ishlar vazirligi hay’ati aʼzosi.

Gennadiy Udovenko ukrain va rus tillaridan tashqari polyak, ingliz va fransuz tillarini yaxshi bilgan.

2013-yil 12-fevralda 82 yoshida Feofaniya kasalxonasining jarrohlik boʻlimida vafot etdi.

Mukofotlar va unvonlar
----------------------

* III darajali Knyaz Yaroslav Donishmand ordeni(2007), IV-modda. (2005), V Art. (1998)
* II darajali „Buyuk xizmatlari uchun" ordeni(2011-yil 22-iyun)
* Ukraina Prezidentining faxriy nishoni (1995)
* Oq Xoch ordeni (Estoniya, 2007)
* Bridjport universitetining faxriy doktori (1997, AQSH)
* Myunxendagi Ukraina erkin universitetining faxriy doktori (1997, Germaniya)
* Severodonetsk shahrining faxriy fuqarosi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Іgor Sharov.* 100 suchasnikіv: rozdumi pro Ukraїnu. — K.: ArtYek, 2004. — ISBN 966-505-163-6(ukr.)
2. ↑  Ukaz Prezidenta Ukraїni № 1226/2007 vіd 15 grudnya 2007 roku „Pro vіdznachennya derjavnimi nagorodami Ukraїni"(ukr.)
3. ↑  Ukaz Prezidenta Ukraїni № 1850/2005 vіd 27 grudnya 2005 roku „Pro vіdznachennya derjavnimi nagorodami Ukraїni"(ukr.)
4. ↑  Yuщenko nagradil Udovenko ordenom Yaroslava Mudrogo
5. ↑  Ukaz Prezidenta Ukraїni № 310/98 vіd 17 kvіtnya 1998 roku "Pro nagorodjennya vіdznakoyu Prezidenta Ukraїni „Orden knyazya Yaroslava Mudrogo""(ukr.)
6. ↑  Ukaz Prezidenta Ukraїni № 699/2011 vіd 22 chervnya 2011 roku "Pro nagorodjennya G. Udovenka ordenom „Za zaslugi""(ukr.)
7. ↑  Ukaz Prezidenta Ukraїni № 979/95 vіd 18 jovtnya 1995 roku „Pro nagorodjennya Pochesnoyu vіdznakoyu Prezidenta Ukraїni"(ukr.)
8. ↑  Gennadіy Udovenko: Demokratіya v Yestonії na visokomu rіvnі
9. ↑  Nepostoronniy grajdanin

Havolalar
---------

* Ukraina Oliy Radasining rasmiy sayti