**Gruziyadagi ossuriyaliklar** soni 3299 nafar boʻlib, aksariyati Janubiy Kavkazga XX asr boshlarida ajdodlari Ossuriya genotsidi davrida hozirgi Turkiya va Erondan qochib kelgan.

Aholi soni
----------

Yillar davomida Gruziyadagi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra ossuriyaliklarning soni va ulushi:

| Yil | Ulush (%) | Soni |
| --- | --- | --- |
| 1926 | 0.108 | 2904 |
| 1939 | 0.132 | 4707 |
| 1959 | 0.123 | 5005 |
| 1970 | 0.119 | 5617 |
| 1979 | 0.105 | 5286 |
| 1989 | 0.114 | 6206 |
| 20021 | 0.075 | 3299 |

1 Abxaziya va Janubiy Osetiya.

Tarixi
------

Tarixan birinchi ossuriyaliklar Gruziyaga milodiy VI asrda kelgan. Edessa shahridan 13 nafar ossuriyalik rohiblar (tarixda gruzinlar tomonidan 13 avliyo ossuriyalik otalar deb nomlangan) Shio-Mgvime monastiri tashkil etilganda Gruziyaga kelgan. Olimlar ularning Gruziyaning nasroniylashuviga qoʻshgan hissasini Avliyo Nino butparastlikdan qaytish yoʻli bilan bogʻlashadi. Ossuriyaliklar 1760-yillarda gruzinlar bilan yana bir bor aloqa qilishdi. Usmonlilar hukmronligi ostidagi ossuriyaliklar diniy va etnik taʼqiblardan qandaydir himoya izlagandi. Sharq Ossuriya cherkovi Mar Avraam patriarxi Gruziya qiroli Erekle IIdan ossuriyaliklar va hozirgi Turkiyadagi yezidiylarni himoya qilishni soʻradi. 1770-yil aprel oyida gruzin qoʻshinlari rus qoʻmondonligi ostida Axalsixe shahriga yoʻl oldilar. Shu bilan birga, Ossuriya episkopi Ishaya (Ishayo) Tbilisini tark etib, Ossuriya va Yazidiy rahbarlariga maktublar olib bordi, Gruziya shohi ularni Usmonlilarga qarshi birgalikda kurashishni taklif qildi. Ossuriyaliklar va yezidiylar Erekle II tomonidan qoʻllab-quvvatlansa ham Usmonlilarga qarshi harakat qilishga tayyor edilar, lekin rus generali Totleben fikrini oʻzgartirib, oʻz otryadini Kartliga qaytardi.

Harbiy hamkorlik rejalari barbod boʻldi, ammo urush paytida Gruziyada birnecha oʻnlab oilalardan iborat ossuriyaliklar qabilalari paydo boʻldi. Ular Fors va Usmonli imperiyasidan Maxaniga yetib kelishdi. Ossuriyalik muhojirlarning ikkinchi toʻlqini Rossiya 1828-yilda Fors bilan Turkmanchoy tinchlik shartnomasini imzolaganida, Erondan ossuriyaliklar va kurdlar ishchi sifatida Gruziyaga yetib kelgan. Ular ham XIX asrning 2-yarmida kelib, Tbilisiga joylashib, rus, keyinroq Sovet fuqaroligini qabul qilishdi. XIX asrning oxiriga kelib, Gruziyada besh mingdan ortiq ossuriyaliklar yashagan. Toʻrtinchi va eng katta toʻlqin 1915 va 1918-yillar oraligʻida, ossuriyaliklar Ossuriya genotsididan qochgan paytda sodir boʻldi.

Gruziyadagi bugungi Ossuriya qabilasi
-------------------------------------

2005-yil 15-mayda AQSh Prezidenti George Bush Gruziyadagi ossuriyaliklar yetakchilari bilan uchrashdi.
Uchrashuvda asosan Iroqdagi ossuriyaliklarning ahvoli muhokama qilindi. Ossuriya rahbarlari Amerika prezidentiga ham maktub berishdi.
Ossuriya xalqaro kongressi aʼzosi Edgar Bitbunov tomonidan soʻralganda Bush shunday deb javob berdi:

> Hozirgi kunda Amerika Gruziya kuchlari Iroqdagi Ossuriya tuprogʻida. Albatta, biz, Iroqdagi ossuriyaliklarning taqdiriga befarq emasmiz. Biz har bir millat oʻz taraqqiyot yoʻlini topish va oʻz maqsadiga erishish uchun birdek mas’ul deb hisoblaymiz. Ossuriyaliklar bugungi kunda Iroqda yashayotgan boshqa xalqlar bilan teng huquqga ega. Ularning fikrlash tarzi, oʻz maqsad va tamoyillariga erishish uchun yanada qatʼiyatlilik, ziyraklik va jasorat bilan harakat qilishi kerak, bularning barchasi ularning qoʻlida. AQSh har doim adolat, erkinlik, mustaqillik va demokratiya uchun kurashayotgan odamlarni qoʻllab-quvvatlaydi, himoya qiladi va olgʻa intildiradi.
> 
>

Gruziyadagi Ossuriya cherkovlari
--------------------------------

* Mar Shimon Bar Sabbae Assuriya Xaldey katolik cherkovi va Diniy madaniyat markazi (2009), Tbilisi.
* Bokira Maryam cherkovi, Dzveli-Kandadagi Gruziya pravoslav cherkovi.
* Oʻn uchta ossuriyalik otalar cherkovi, Dzveli Kanda qishlogʻidagi Gruziya pravoslav cherkovi.

Manbalar
--------

1. ↑  "According to the 1989 population census, there were 5,200 Assyrians in Georgia (0.1 percent); according to the 2002 census, their number dropped to 3,299, while their percentage remained the same"  Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-10-25). [The Assyrians of Georgia: Ethnic Specifics Should Be Preserved in the Journal of Central Asia and the Caucasus]
2. ↑  „2002 Georgian census". 5-noyabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyun 2011-yil.
3. ↑  „1989-cu il siyahıyaalmasına görə GSSR-nin milli tərkibi". 19-noyabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-oktyabr 2020-yil.
4. ↑  „Aholini ro'yxatga olish bo'yicha Gruziyadagi xalqlar (1926 – 2002)" (en). 22-noyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-sentyabr 2023-yil.
5. ↑  „1926-yilgi Gruziya SSR aholisini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra Gruziyadagi xalqlar" (ru).
6. ↑  „Gruziya SSRning 1939-yilgi aholi ro'yxatiga ko'ra Gruziyadagi xalqlar" (ru).
7. ↑  „1959-yilgi Gruziya SSR aholisini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra Gruziyadagi xalqlar." (ru).
8. ↑  „1970-yilgi Gruziya SSR aholisini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra Gruziyadagi xalqlar" (ru).
9. ↑  „1979-yilgi Gruziya SSR aholisini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra Gruziyadagi xalqlar" (ru).
10. ↑  „1989-yilgi Gruziya SSR aholisini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra Gruziyadagi xalqlar" (ru).
11. ↑  „Gruziyaning Ossuriya xalqaro kongressi" (9-may 2005-yil). 23-yanvar 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi.
12. ↑  „Священномученик Симеон, епископ Персидский / Патриархия.ru" (ru).  Патриархия.ru. 30-yanvar 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-yanvar 2018-yil.
13. ↑  „Minority languages in Georgia". *coe.int* (2016). Qaraldi: 17-aprel 2023-yil.

Yana qarang
-----------

* The Yezidi Kurds and Assyrians of Georgia, Markaziy Osiyo va Kavkaz jurnali, Irakliy Chixladze, Giga Chixladze. (3/21/2003)
* Gruziyadagi ossuriyaliklar: etnik xususiyatlari saqlanib qolishi kerak

Tashqi havolalar
----------------

* Assyrian National Congress of Georgia