recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Kareliyalik cho'ponlarning surnaylari
 Rus xalq cholg'u asboblari   
  
  

**Dudka (surnay)** - Rossiya, Belorussiya va Ukrainada bo'ylama naylar ( naychalar, naylar va boshqalar) oilasiga mansub xalq damli cholg'u asboblarining umumiy nomi  .

Tuzilishi
---------

Surnay o'ynash teshiklari va hushtak moslamasi bo'lgan quvurdir. Quvurlar o'lchamlari (uzunligi 20 dan 50 sm gacha), quvurlarning shakli (konussimon, tekis, kengayishi, uchlari torayishi bilan), o'ynash teshiklari soni va hushtak moslamasining dizayni bilan farqlanadi.. Ishlab chiqarish uchun zarang, kul, findiq, shox, qarag'ay, jo'ka, shingildan foydalaniladi. U qamishdan iborat bo'lib, bir nechta yon teshiklari va puflash uchun og'iz bo'shlig'iga ega. Zamonaviy amaliyotda uni yasash uchun alyuminiy va ebonit ishlatiladi. Butun va yig'iladigan turlari mavjud. Dudkalar burg'ulanadi, yondiriladi, qo'lda ishlov beriladi.

Qo'sh surnaylar ham mavjud: ikkita buklangan dudka bitta umumiy og'iz bo'shlig'i orqali puflanadi .

Dudka 1980 yilda Moskva va Leningrad konservatoriyalari talabalari tomonidan Belgoroddan Voronejgacha bo'lgan yarim yo'lda joylashgan Bolshebykovo va Podserednee qishloqlarida topilgan.

Dudarlar. Zamonaviy rassomning rasmi
Dudka (surnay)ning musiqa asbobi sifatida mashhurligi ko'plab maqollar va so'zlar bilan tasdiqlanadi, masalan:

* *"o'z surnayi (dudkasini) puflash"* - e'tirozlarga qaramay, o'jarlik bilan bir ishni takrorlash;
* *"birovning surnayiga raqsga tushish"* - birovning talablarini itoatkorlik bilan bajarish;
* *"ham tikuvchi, ham o'roqchi, ham surnaychi"* - ko'p sohalarda muvaffaqiyat qozongan (yoki istehzoli ma'noda o'zini shunday muvaffaqiyatga erishganini da'vo qiluvchi) haqida.

1. ↑  *Surnay (dudka)* in the *Great Soviet Encyclopedia*, 1969–1978 (Russian)
**VI asrning 2-yarmida** Xitoyning shimoli va janubi oʻrtasida madaniy, iqtisodiy va siyosiy tafovutlar yumshay boshladi. Shimol koʻchmanchilari asta-sekin mahalliy aholiga qoʻshila boshladi. Aksariyat koʻchmanchi qabilalar oʻtroq turmush tarziga oʻtdi. Oʻrta Osiyo koʻchmanchi qabilalari Turk xoqonligining qudratli ittifoqini tuzdi. Yangi bosqinchilarga boʻysunish xavfi haqiqatga aylandi. Bunday sharoitda mamlakat birligini tiklash zarur edi. Hokimiyat tepasiga shimoliy viloyatlardan biri — **Chjou** zodagonlarining harbiy guruhi keldi. Shimoli-gʻarbiy Xitoy bosqinchilarga qarshi kurashish markaziga aylangan. **581 yilda** Shimoliy Yang Jian (Ven-di) qoʻmondoni **Suy** deb nomlangan yangi sulolaning imperatori deb eʼlon qilindi. Ulkan davlatning nisbatan tez birlashishiga quyidagilar sabab bo‘ldi. Madaniy, iqtisodiy va Xitoyning siyosiy manfaatlari ichki urushlarni tugatish va beqaror qirolliklarni yagona imperiyaga birlashtirishni talab etardi. Kichik va kuchsiz viloyatlar Xitoyning qishloq xo'jaligi tumanlarining ulkan quruqlik chegarasini koʻchmanchi bosqinlaridan himoya qila olmadi. Imperator **Yang Jian** Konfutsiy taʼlimotlariga mos ravishda ilgari surdi, mamlakatdagi munosabatlarni tartibga solish, barqarorlik va farovonlikni tiklash yoʻlida soliqlarni kamaytirdi yoki bekor qildi, yangi tanga chiqarildi. Imperator **Yang Jian** qatʼiyat bilan markaziy hokimiyat kuchini mustahkamlashga intildi va mahalliy zodagonlarga shafqatsiz munosabatda boʻlgan. Ammo **604- yilda** u oʻgʻli **Yang Guang** tomonidan oʻldirilgan. Yang Guang (Yang-di) siyosati asosan xazinani boyitish, iqtisodiy yuksalish va siyosiy hokimiyatni markazlashtirishga qaratilgan edi.

Manbalar
--------



1. ↑  Меликсетова, А. В.*. ПРАВЛЕНИЕ ДИНАСТИИ СУЙ (581-618)* (ruscha). M.: ИЗДАТЕЛЬСТВО МОСКОВСКОГО УНИВЕРСИТЕТА, 2002 — 165-166 bet.
Svarychiv. Ma'badga Bibi Maryamga kirish cherkovi (1804).
**Svarychiv** ( ukraincha: *Сва́ричів* , polyakcha: *Swaryczów* ) — Ukraina gʻarbidagi Ivano-Frankivsk viloyati ( viloyati )dagi Kalush tumanidagi qishloq. U Ukrainaning hromadalaridan biri bo'lgan Rojniativ posyolkasiga tegishli.

2001 yilgi Butun Ukraina aholini ro'yxatga olishda aholi soni 5039 kishini tashkil etdi. 28189 km 2 maydonni egallaydi. Pochta indeksi - 77605. Telefon kodi – 0-3474.

Tarix
-----

Svarychiv haqida birinchi eslatma 1648-yilga to'g'ri keladi

2020-yil 18-iyulgacha Svarychiv Rojniativ tumaniga tegishli edi. Bu tumandagi eng katta aholi punkti edi. Ukrainaning ma'muriy islohoti doirasida 2020-yil iyul oyida Ivano-Frankivsk viloyatining tumanlari sonini oltitaga qisqartirgan holda, tuman tugatildi. Rojniativ tumani hududi Kalush tumaniga birlashtirildi.

77665, Ivano-Frankivsk viloyati, Rojniativ tumani, Svarychiv, Dovha ko'chasi, 134.

Svarychiv bilan bog'langan odamlar
----------------------------------

Qishloq aholisi Svarychivda o'sgan va uni mashhur qilgan quyidagi odamlar bilan faxrlanadi:

1. ↑  „Рожнятовская громада" (ru).  Портал об'єднаних громад України.
2. ↑   (ukraincha)
3. ↑  „Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ." (uk). *Голос України* (2020-yil 18-iyul). Qaraldi: 2020-yil 3-oktyabr.
4. ↑  „Нові райони: карти + склад" (Ukrainian).  Міністерство розвитку громад та територій України.
**Björk** (toʻliq ismi — *Björk Guðmundsdóttir*; talaffuzi — *Byork Gudmundsdottir*, 1965-yil, 21-noyabr kuni Reykyavik, Islandiyada tugʻilgan) — islandiyalik qoʻshiqchi, musiqachi, bastakor va qoʻshiq matnlari muallifi, aktrisa, koʻpgina mukofotlarning sohibi. Uning qoʻshiqlarini turli xil janr va uslublarga kiritishadi, ular ichida: pop, trip-hop, alternativ rok, jazz, electronica, etnika va mumtoz musiqa.

Björk kinoda
------------

2000-yili Lars von Trierning „Qorongʻida raqsga tushuvchi" filmi chiqadi (inglizcha: *), u yerda Björk bosh rolni ijro etadi va „Selmasongs" nomli saundterkini yozadi. Film Kann kinofestivalida — „Oltin palma shoxi"ga sazovor boʻladi, Björkning oʻzi esa „Eng yaxshi aktrisa" sifatida festivalning sovgʻasini oladi.*

Shaxsiy hayot
-------------

Björkning ikki farzandi bor — qiz Ísadóra (Isadora, 2002, otasi — Matthew Barney) va oʻgʻil Sindri (Sindri Eldon Þórsson, 1986, otasi — Þór Eldon, Sugarcubesning sobiq ishtirokchisi).

Björk koʻp martalab paparassilar ustidan shikoyat qilgan. 1996-yili u Tailand aeroportida oʻz oʻgʻliga nisbatan provokatsion harakatlar qilgan deb hisoblagan jurnalistga hujum qilgan. Oʻsha 1996-yilning oʻzidayoq Ricardo Lopez ismli ruhiy kasal amerikalik muhlisi Björk uchun bombaning tayyorlanish jarayonini suratga oladi va unga pochta orqali yuboradi. 20 soatlik videoning ohirida u kamera oldida oʻziga qarata oʻq uzadi. Björkning hayoti posilkani qoʻshiqchiga yuborilishdan oldin topa olgan politsiya reaksiyasi tufayli saqlanib qolinadi. Aynan shu voqea taʼsiri ostida Björk 1997-yili uning ijodida burilish yasagan „Homogenic" albomini yozadi..

Björk ismi
----------

„Björk" bu haqiqiy ism, sahna taxallusi yoki familiya emas. Islandlarning umuman familiyalari yoʻq. Islandiyada insonni uning ismi bilan (tugʻilgan paytida berilgan) qoʻshib otasining ismini (ayrim hollarda onasining) aytishadi. „Guðmundsdóttir" — bu „Guðmundsdóttirning qizi" degan maʼnoda.

„Björk" soʻzining oʻzi (*toʻgʻri talaffuzi „byork"*) island tilida „qayin" maʼnosini beradi.

Yakkahon diskografiyasi
-----------------------

### Studiyaviy albomlar

* Björk (1977)
* Debut (1993)
* Post (1995)
* Homogenic (1997)
* Vespertine (2001)
* Medúlla (2004)
* Volta (2007)
* Biophilia (2011)
* Vulnicura (2015)
* Utopia (2017)
* Fossora (2022)

### Saundtreklar

* Selmasongs (2000, „Qorongʻida raqsga tushuvchi" filmiga saundtrek)
* Drawing Restraint 9 (2005, saundtrek)

### Remikslar termalari

* Telegram (1997, remikslar albomi)
* Army of Mixes (2005)

#### Telegram

Bu remikslar albomi 1997-yili chiqarilgan Post albomidandir.

##### Taronalar roʻyxati

1. Possibly Maybe (LFO)
2. Hyper-Ballad (Brodsky Quartet)
3. Enjoy (Outcast)
4. My Spine (Evelyn Glannie)
5. I Miss You (Dobie)
6. Isobel (Deodato)
7. Youʼve Been Flirting Again
8. Cover Me (Dalinja)
9. Army Of Me (Graham Massey)
10. Headphones (Mika Vainid)

Havolalar
---------

* Rasmiy sahifasi (ingl.)




  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

1. ↑  *arxiv nusxasi*, 2012-06-03da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2007-12-23
2. ↑  Video YouTubeda
**Szágy** ( [ˈsaːɟ] ) — qishloq ( vengr : *község* ) Vengriyaning janubiy Transdanubiya viloyatidagi Baranya okrugi shimolidagi Hegyhhat tumanidagi qishloq. 2011-yilgi aholini ro'yxatga olishda uning aholisi 140 kishi edi.

Geografiya
----------

Qishloq 46° 13′ 21″ shim. 17° 56′ 49″ shimolda joylashgan. Uning maydoni 9,40 km 2 (3,63 sq mi). Bu Janubiy Transdanubiya statistik mintaqasining bir qismi bo'lib, ma'muriy jihatdan Baranya okrugi , keyin esa Hegyhhat tumaniga to'g'ri keladi. Mindszentgodisa shahridan 9,5 km (5,9 milya) g'arbda va Pechdan 27,7 km (17,2 milya) shimoli-g'arbda joylashgan.

Demografiya
-----------

### 2011 yilgi aholini ro'yxatga olish

2011 yildagi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra qishloqda 140 nafar aholi, 59 ta xonadon va 37 ta oila istiqomat qiladi. Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 39 nafar (15 aholi/km 2 ). Kvadrat milya (6,6/km 2 ) uchun o‘rtacha 17 ta zichlikdagi 61 ta turar-joy bor edi. Uy xo'jaliklarining o'rtacha kattaligi 2,46 edi. Bolalarning o'rtacha soni 1,16 ni tashkil etdi. Oilaning o'rtacha kattaligi 2,95 edi.

Diniy mansublik 83,4% Rim-katolik , 2,8% Kalvinist va 5,5% aloqasiz bo'lib , 8,3% javob berishdan bosh tortgan.

Qishloqda etnik ozchilikni tashkil etuvchi lo'lilar (27,6%) va nemislar (30,3%) aholi bor edi. Kam sonli aholi, shuningdek, Vengriyada tug'ilmagan boshqa aholi (2,8%) sifatida tanilgan. Ko'pchilik o'zini venger deb e'lon qildi (96,6%), 1,4% esa javob berishdan bosh tortdi.

Mahalliy hukumat
----------------

Qishloqni to'rt kishilik kengashga ega hokim boshqaradi. Qishloqning mahalliy hukumati yaqin atrofdagi Bakoca , Baranyajenő , Kisbeszterce , Kishajmas , Mindszentgodisa va Tormas shaharlari bilan qo'shma kengash idorasini boshqaradi. Qo'shma kengashning joyi Mindszentgodisa shahrida joylashgan.

2019 yilgi saylovlarga ko'ra, qishloqda lo'lilar va nemis jamoalari uchun mahalliy ozchiliklarning o'zini o'zi boshqarish organlari ham mavjud bo'lib , ularning har biri uchta saylangan vakildan iborat.

Transport
---------

### Temir yo‘l

* Sásd poezd stantsiyasi , qishloqdan 18 km (11 milya) shimoli-sharqda. Stansiya Pusztaszabolcs-Pécs va Dombóvar-Komlo temir yo'l liniyalarida joylashgan va MÁV tomonidan boshqariladi.
* 

|  |
| --- |
| Joylashuvi Baranya okrugida |
| Koordinatalar: 46°13'21″N 17°56'49″EKoordinatalar : 46°13'21" N 17°56'49" E |
| Mamlakat | Vengriya |
| Viloyat | Baranya |
| Tuman | Hegyhát |
| Hukumat |
| • Tur | Meri-kengashi |
| •  Mayor | Shandor Laczo ( Ind. ) |
| Hudud |
| • Jami | 9,40 km 2 (3,63 kv milya) |
| Aholi
(2021)  |
| • Jami | 110 |
| • Zichlik | 12/km 2 (30/kv mi) |
| Vaqt zonasi | UTC+1 ( CET ) |
| • Yoz ( DST ) | UTC+2 ( CEST ) |
| Pochta kodi | 7383 |
| Hudud kodi | 72 |
| NOTS 3 | HU231 |
| HCSO | 27508 |

*

Manbalar
--------

1. ↑  „https://www.valasztas.hu/helyi-onkormanyzati-valasztasok-2019".
2. ↑  „https://www.ksh.hu/docs/hun/hnk/hnk\_2019.pdf".
3. ↑  „https://www.ksh.hu/apps/hntr.main?p\_lang=EN".
**Ishqorli togʻ jinslari** - tar kibida ishkrrli metallar nisbatan koʻp boʻlgan magmatik togʻ jinslari. Ishqorli tof jinslarining asosiy jins hosil qiluvchi mi-nerallari; ishqorli dala shpatlari, ishqorli piroksenlar va amfibollar, feldshpatidlar guruhiga mansub minerallar (nefelin, leysit, sodalit). Ishqori tof jinslarining bir necha turlari maʼlum: nefelinli siyenitlar, ishkrrli granitlar, ishqorli gabbro, miaskitlar, urtitlar, kimberlitlar va boshqalar. Ishqori tof jinslarining magmaning kristallanishidan, shuningdek, metamorfizm jarayoni natijasida hosil boʻladi. Ishqori tof jinslarining RF (Kola yarim orol, Ural, Sibir), Oʻrta Osiyo, Zakavkazye, Ukrainada maʼlum. Oʻzbekistonda Quljuqtov va Chatqol toglarida topilgan. Ishqori tof jinslari da apatit va nodir metall konlariuchraydi. Grenlandiya, Kanada, Braziliya, Jan. Afrikada nefelinli ruda konlari bor.

Hamroyev Dilshod
----------------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  


|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Категория:Населённые пункты по алфавиту
Категория:Википедия:Статьи без изображений (страна: Бангладеш)
Категория:Википедия:Статьи без изображений (тип: населённый пункт)
Категория:Населённые пункты без почтового индекса
Категория:Статьи о населённых пунктах без категории на Викискладе
Категория:ПРО:Города:Последняя правка: более трёх лет
**Kashiani** ( কাশিয়ানী ,inglizcha:  *— Bangladeshning markaziy qismidagi shahar, xuddi shu nomdagi kichik tumanning maʼmuriy markazi. Shaharning maydoni 1,62 km². 2001-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, shaharda 4035 kishi yashagan, ulardan erkaklar 52,69%, ayollar - mos ravishda 47,31%. Aholi zichligi – 2491 nafar kishi uchun 1 km². Aholining savodxonlik darajasi 52% ni tashkil etdi (Bangladesh uchun o'rtacha 43,1%).*

Manbalar
--------

* Kashiani Banglapediyada )
**Katta Oybug’irqal’a** — SHumanaydan 41 km shimoli-g’arbda joylashgan. Mahalliy aholi o’rtasida Jampikqal’a nomi bilan ma’lum. Yodgorlik birinchi marta Xorazm arxeologiya – etnografiya ekspeditsiyasi xodimlari tomonidan 1946 yilda topilib, uning umumiy ko’rinishi rasmga tushirilgan, rejasi chizilgan, lekin arxeologik qazish ishlari olib borilmagan. 1956 yilda yodgorlik yangidan ko’zdan kechirildi, olingan arxeologik materiallarga qarab uni yoshi mil. avv.. IV, er-ng I asri bilan belgilandi. Yodgorlikning yuqori madaniy qatlami X-XIII asrlarga oid degan xulosaga kelindi. 1964-66 yillarda O’zbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasi Qoraqalpog’iston filialining Ustyurt guruxi yodgorlikda tekshirish ishlarini olib bordi. Yodgorlik to’g’ri bo’rchakka yaqin shaklda qurilgan bo’lib, sharqdan g’arbga qarab cho’zilgan. Qal’aning umumiy maydoni 10 ga. Yodgorlik qadimda mudofaa devor bilan o’rab olinib, devor yodgorlikning 3 tomonida saqlanib qolgan. SHarqiy devor uzunligi 120 m, shimol qismidagi devor 412 m, g’arbiy devor esa 260 m. SHarqiy va g’arbiy devorning pastki qismida paxsa devor mavjud bo’lib uning balandligi 6, 1 m.SHimoliy va g’arbiy tomondagi devorda aylana shaklda burj joylashgan bo’lib, devorda yon tomonga o’sib chiqishi 5-6m. Burjlar o’rtasidagi masofa 48-53m. Yodgorlikning g’arbiy devor o’rtasida darvoza joylashgan bo’lib, darvoza oldi murakkab labirint bilan mustaxkamlangan. Yodgorlikdan mudofaa devori tuzilishini o’rganish 6,5 m maydonda ishlari olib borilgan. Bizgacha saqlangan devor balandligi 1m, tashki devordan 3,92 m uzoqlikda ko’shimcha devor qurilgan. Uning balandligi 1,2m, kengligi 1m. Devor tosh plitadan va xom g’ishtdan tiklangan. (40x42x9x3sm). Mudofaa devor va ko’shimcha devor o’rtasida qum tuproqlar bilan to’ldirilgan. Bunday tadqiqot ishlari g’arbiy, shimol tomondagi devorlarda olib borildi, natijada bir-birini takrorlaydigan devor va ko’shimcha devor o’rganildi. Yodgorlikning mudofaa devorining pastki qismi paxsadan tiklangan. Yodgorlikda olib borilgan arxeologik qazish ishlari natijasida olingan materiallarga qarab yodgorlikning mudofaa devori III qurilish davridan iborat ekanligi aniqlandi. 

```
        I qurilish davrida mudofaa devori paxsadan qurilgan. 
        II bu davrda paxsa devorga xom g’ishtdan  ko’shiimcha  devor qurilgan, natijada uning balandligi va qalinligi oshib borgan. 
        III qurilish davrida qal’a mudofaa devori paxsa devor bilan koplanadi, yarim aylana burjlar shakllandi (qarangSobirov, 63-64 betlar).
```

Manbalar
--------

Havolalar
---------

Q.Sobirov. Xorazmning qishloq va shaharlari mudofaa inshootlari. Toshkent, 2009.
Andoza:Infobox dam
**Kaxovka GESi** - Ukrainaning Nova Kaxovka shahridagi Dnepr daryosida joylashgan daryo elektr stansiyasi. Nova Kaxovka - suv omborining janubiy qirg'og'ida joylashgan port shahri. To'g'onning asosiy maqsadlari - gidroenergetika ishlab chiqarish, sug'orish va navigatsiya. Bu Dnepr suv ombori kaskadidagi 6 va oxirgi to'g'ondir. Chuqur suv kanali daryoning yuqoriga va pastga tashish imkonini beradi. Muassasa qishki bog'ni ham o'z ichiga olishi aniqlangan.

P47 yo'li va temir yo'l Dnepr daryosini to'g'on orqali kesib o'tar ekan.

Kaxovka GESi 2015 yil oktyabr oyida 241 nafar xodimga ega edi. Rejissyor - Yaroslav Kobelya 2012 yil sentyabrdan. 2019 yil holatiga ko'ra, to'g'on foydali bo'lib, mahalliy hokimiyat byudjetlariga 6,1 million UAH va milliy daromadga 44,6 million UAH yitib keldi

Dam
---

To'g'on bog'langan qulf va o'rnatilgan quvvati 357 MVt bo'lgan elektr stantsiyasiga ega. Kaxovka suv omboridan keladigan suv 5,7 GVt quvvatga ega Zaporijjya AESni sovutadi, shuningdek, Ukraina janubi va Shimoliy Qrimning katta maydonlarini sug'orish uchun Shimoliy Qrim kanali va Dnepr-Krivoy Rog kanallari orqali yuboriladi. To'g'on qurilishi 1950 yil sentyabr oyida boshlangan. Oxirgi generator 1956 yil oktyabr oyida ishga tushirilgan U "Ukrgidroenergo "kompaniyasi tomonidan boshqariladi.

2019-yildan boshlab ob’ektda sezilarli ta’mirlash va kengaytirish ishlari amalga oshirildi.

Ma'lumotnomalar
---------------

1. 1 2 3  „Каховська ГЕС – стійкий розвиток та підтримка регіону" (uk). *uhe.gov.ua*. 2022-yil 28-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 25-fevral.
2. ↑  Ponomarenko, Illia. „What would a Ukrainian counter-offensive in Kherson look like?". *The Kyiv Independent* (2022-yil 19-iyul). Qaraldi: 2022-yil 30-iyul.
3. ↑  „Hydroelectric Power Plants in Ukraine".  IndustCards. 2016-yil 22-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 28-fevral.
4. ↑  „Kakhovska HPS" (Russian).  UGE. 2014-yil 7-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 28-fevral.
5. ↑  „Kahovska (Kakhovka) Hydroelectric Power Plant Ukraine".  Global Energy Observatory. 2022-yil 24-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 28-fevral.
6. ↑  Timchenko, V. M.; Korzhov, Ye I.; Guliayeva, O. A.; Batog, S. V. (2015). „Dynamics of Environmentally Significant Elements of Hydrological Regime of the Lower Dnieper Section". *Hydrobiological Journal* (English). 51-jild, № 6. 75–83-bet. doi:10.1615/HydrobJ.v51.i6.90. ISSN 0018-8166.`{{cite magazine}}`: CS1 maint: unrecognized language ()
Tailandda transport tizimi boshqa davlatlardan ajralib turadi. Uzoq masofalarga sayohat qilish uchun avtobus transporti ustunlik qiladi. Past tezlikda temir yo'l qatnovi uzoq vaqtdan beri qishloqda uzoq masofali transport mexanizmi bo'lib kelgan, ammo Tailandning bir qancha yirik hududlariga tezyurar temir yo'l liniyalari bilan xizmat ko'rsatishni kengaytirish rejalashtirilmoqda. Avtomobil transporti butun mamlakat bo'ylab yuk tashishning asosiy shakli hisoblanadi.

Qisqa sayohatlar uchun mototsikllar keng tarqalgan. Bangkok, Pattaya va boshqa yirik shaharlarda jamoat mototsikl taksilari mavjud. Mamlakatning birinchi tez temir yo'l tranzit liniyasi 1999-yilda Bangkokda ochilganidan beri Bangkokning turli tranzit liniyalarida kunlik sayyohlar soni 800 000 dan oshdi.
So'nggi yigirma yil ichida Bangkokdagi mashhur tirbandlikka sabab bo`lgan xususiy avtomobillar, ayniqsa sayyohlar, chet elliklarning avtomobillari ko`paygan. Tailand bo'ylab avtomobil yo'llari tarmog'i bosqichma-bosqich amalga oshirildi, Bangkok va Tailandning ko'p qismidagi avtomobil yo'llari qurib bitkazildi.

Kema suv yo'llari bo'lgan hududlarda ko'pincha qayiqlar yoki qayiq xizmati mavjud va qishloq joylarida tuk-tuk , vanpul  va hatto fillar kabi ko'plab innovatsion transport vositalari mavjud.

Temir yo'l transporti
---------------------

Tailanddagi temir yo'l transporti, Tailanddagi shahar temir yo'l tizimlari ro'yxati va Tailand davlat temir yo'li
Tailand davlat temir yo'li (SRT) Tailandning barcha milliy temir yo'llarini boshqaradi. Bangkok temir yo'l stantsiyasi (Hua Lamphong stantsiyasi) barcha yo'nalishlarning asosiy terminalidir. Phahonyothin va ICD Lat Krabang asosiy yuk terminallari hisoblanadi.

2017-yil holatiga ko'ra, SRT 4,507 km (2,801 mil) yo'lga ega edi, buning barchasi aeroport havolasidan tashqari o'lchagich. Deyarli hammasi bir yo'lli (4097 km), garchi Bangkok atrofidagi ba'zi muhim uchastkalar ikki (303 km yoki 188 mil) yoki uch yo'lli (107 km yoki 66 mil) bo'lsa-da va uni kengaytirish rejalashtirilgan.

Avtomobil transporti
--------------------

Tailandda 390 000 km (242 335 milya) avtomobil yo'llari mavjud. BBC maʼlumotlariga koʻra , Tailandda 462 133 ta yoʻl va koʻp polosali avtomagistrallar mavjud. 2017-yil holatiga ko'ra, Tailandda ro'yxatdan o'tgan 37 million avtomobil bor edi, ulardan 20 millioni ikki yoki uch g'ildirakli mototsikllar va yana millionlab ro'yxatdan o'tmagan. Bundan tashqari, bir million "og'ir yuk mashinasi", 158 000 avtobus va 624 000 "boshqa" transport vositalari bor edi.  2019-yil oʻrtalariga kelib Tailandda roʻyxatdan oʻtgan avtomobillar soni 40.190.328 taga koʻtarildi. Yetti o'rindiqli xususiy avtomobillar soni 9 713 980 tani tashkil etdi.

Suv transporti
--------------

2011-yil holatiga ko'ra 3999 km asosiy suv yo'llari mavjud bo'lib, ulardan 3701 km yil davomida 0,9 m va undan ortiq kema qatnovi chuqurligiga ega edi. Sayoz dengiz kemalari, masalan, uzun dumli qayiqlar bilan harakatlanadigan ko'plab kichik suv yo'llari mavjud .

Manbalar
--------

* 
* 
* 
* 
*

Havolalar
---------

Jamoat transporlari Bankok

Tay avtomobillarining turlari 2022
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Ilhom (maʼnolari).

**Ilhom** — odamning ruhiy holati; undagi barcha ijodiy kuchlarning kuyilib kelishi, ruhiy jarayonlarning faollashuvi. Bunday holatda butun ruhiyat ayni bir vaqtda ishga solinadi. Ilhom paytida ong tiniqlashishi kuzatiladi, fikrlash va ijodiy hayolot sermahsul boʻladi, his-tuygʻular toʻlib toshadi, eʼtibor butkul ijod obʼyektiga qaratilgan boʻladi. Ilhomning fiziologik asosi dominanta (vaqtincha hukmronlik qiluvchi reflektor tizimi) hisoblanadi.

Ilhomni „ilohiy ruxlanish" bilan bogʻlovchilar uni faqat badiiy ijodda namoyon boʻladi, deb hisoblaydilar. Ilhomga moddiyunchilik nuqtai nazaridan yondoshuvchilar uni qattiq mehnat qilish natijasi deb biladilar. I. ni ijodiyotning ijtimoiy va individual omillari, atrof muhit va shaxsning ijtimoiy shartsharoitlari bilan bogʻlaydilar. Mehnat faoliyatining har qanday koʻrinishi ilhombaxsh va ijodiy boʻlishi mumkin. Ilhomning paydo boʻlish sabablari, namoyon boʻlish shakllari xil-maxil. Barcha fan sohiblarida Ilhom boʻladi. Ilhom ijodning qudratli omili, u ijodkorlarning hamma kuchlarini ishga soladi, ijodiy samaradorlikka yordam beradi.

Yana qarang
-----------

* Ijod

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Takini** krateri (lat. Tacchini) - oyning ko'rinadigan tomonidagi Smit dengizining Shimoliy qirg'og'idagi katta zarba krateri. Bu nom italiyalik astronom Pietro Takini (1838-k) sharafiga berilgan va 1973 yilda xalqaro astronomiya Ittifoqi tomonidan tasdiqlangan.

Kraterning tavsifi
------------------

 Takini kraterining atrofi. Lunar Reconnaissance Orbiter zondining surati.
Kraterning eng yaqin qo'shnilari hech qachon G'arbda Banaxevich krateri emas; shimolda neper krateri; shimoli-Sharqda Yanskiy krateri; janubda-janubi-Sharqda Pik krateri va g'arbda-janubi-g'arbda Shubert krateri. Kraterning shimolida marginal dengiz, janubda Smit dengizi joylashgan. Krater markazining selenografik koordinatalari 5°05' n 85°49 ' n 5,08° n 85,82° N G, diametri 42,6 km, chuqurligi 1200 m.

Krater dumaloq shaklga yaqin va sezilarli darajada yo'q qilingan. Mil tekislanib, Shimoliy qismida deyarli atrofdagi er bilan tenglashdi, eng yaxshi Sharqiy qismida saqlanib qoldi, milning Janubiy qismi tor vodiy bilan kesilgan. Idishning shimoli-g'arbiy qismi neper krateri hosil bo'lganda tashlangan jinslar bilan qoplangan.

1973 yilda o'z nomini olishdan oldin, krater neper k belgisiga ega edi (o'z nomiga ega bo'lgan krater yaqinida joylashgan sun'iy yo'ldosh kraterlari deb ataladigan belgilar tizimida).

shuningdek qarang
-----------------

* Oydagi kraterlar ro'yxati
* oy krateri
* Oy kraterlarining morfologik katalogi
* Sayyora nomenklaturasi
* Selenografiya
* Oyning mineralogiyasi
* Oyning geologiyasi
* Kechiktirilgan kuchli bombardimon

Eslatmalar
----------

Havolalar
---------

* Oyning raqamli foto atlasi.
* Apollon 11, Apollon 15, Apollon 16, Apollon 17 bortidan olingan krater rasmlari.
* Krater yaqinining topografik xaritasi.
* „Описание кратера на сайте The Moon-Wiki" (en). 2018-yil 30-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 13-dekabr.



* Andersson, LE va EA Whitaker, NASA Oy nomenklaturasi katalogi, NASA ma'lumotnoma nashri 1097, 1982 yil oktyabr.
***Tananing ilohiyligi*** 1979-yil 5-sentyabrdan 1984-yil 28-noyabrgacha boʻlgan davrda Papa Ioann Pavel II tomonidan chorshanba kuni Avliyo Pyotr maydonida va Pol VI auditoriya zalida oʻqigan 129 ta maʼruzaning mavzusidir. U inson jinsiy hayotini tahlil qiladi. To'liq manzillar keyinchalik Jon Pavelning ko'pgina qomuslarida, xatlarida va nasihatlarida to'plangan va kengaytirilgan.

Ioann Pol II *"Tana teologiyasi" asarida* inson tanasi Xudoni yetarlicha ochib beradigan antropologiyani yaratmoqchi. U erkak va ayolni o'limidan oldin, undan keyin va o'liklarning tirilishida tekshiradi. U shuningdek, erkak va ayolning jinsiy bir-birini to'ldirishini aytadi. U nikoh, turmush qurmaslik va bokiralikning tabiatini o'rganadi va kontratsepsiya bo'yicha *Humanae vitae'dagi* ta'limotlarni kengaytiradi. Muallif Kristofer Vestning so'zlariga ko'ra, Jon Polning "*Tana teologiyasi* "ning asosiy tezisi "tana va uning o'zi ko'rinmaydigan narsani: ruhiy va ilohiyni ko'rsatishga qodir. U Xudoda qadimdan yashiringan sirni dunyoning ko'rinadigan haqiqatiga o'tkazish va shuning uchun uning belgisi bo'lish uchun yaratilgan." 

* Umumiy auditoriya: Ioann Pol II ning *Tana teologiyasi*. Har bir ma'ruzaning qisqacha mazmuni.

Andoza:John Paul II

1. ↑  Evert, Jason*. Theology of the Body in One Hour* (en). Totus Tuus Press, 2018. ISBN 978-1-944578-85-5.
2. ↑  West, Christopher*. Theology of the Body for Beginners*. Ascension Press, 2004 — 5 bet. ISBN 1-932645-34-9.
**Tangira** — bu osma ksilofon shaklidagi zarbli musiqiy asbob. Uning nomi musiqiy cholgʻu ovozini eslatuvchi „tan-gʻir" soʻzidan kelib chiqqan.

Odatda, tangira oʻrmonda ikkita daraxt (archa, pixta yoki qaragʻay) oʻrtasida oʻrnatiladi. U uzunligi 1500 mm va diametri 100–250 mm boʻlgan qoraqaragʻay yoki qayin daraxtidan yasalgan boʻlib, 2 metr balandlikdagi gorizontal tarzda mustahkamlangan vertikal arqonlarga osilgan. Ovoz vertikal osilgan yogʻochlarga quruq tayoqlar bilan zarba berish orqali erishiladi.

Qadimda, tangira udmurtlar orasida uzoq masofalarga tovush signallarini uzatish uchun xizmat qilgan, keyinchalik esa bogʻ uchastkalarini himoya qilish va mushkul boʻlmgagan kuy va qoʻshiqlarga musiqiy hamroh boʻlgan. Konsertlar davomida musiqachilar tangira va eng yaqin daraxtlar rezonansiga erishishgan, natijada esa atrofdagilarda ajoyib taassurot qoldirgan.

Tangir boʻyicha oxirgi oʻyin 1977-yilda qayd etilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Туганаев 2008. sfn error: no target: CITEREFТуганаев2008 (help)
2. 1 2 3 4 5  Ложкин 1989. sfn error: no target: CITEREFЛожкин1989 (help)
3. 1 2  Загребин 2012. sfn error: no target: CITEREFЗагребин2012 (help)

Adabiyotlar
-----------

* *Истоки искусства Удмуртии. Сборник научных трудов*. ISBN 978-5-7659-0486-2.
* Udmurtskaya Respublika : Ensiklopediya / gl. red. V. V. Tuganaev. — 2-e izd. ispr. i dop. — Ijevsk : Izdatelstvo „Udmurtiya", 2008. — 768 s. — 2200 ekz. — ISBN 978-5-7659-0486-2.
* Udmurtskaya Respublika : Kultura i iskusstvo : Ensiklopediya / gl. red. A. Ye. Zagrebin. — Ijevsk : Udmurtskiy institut istorii, yazika i literaturi UrO RAN, 2012. — 540 s. — 300 ekz. — ISBN 978-5-901304-62-4.
**Tapa Parish** (estoncha: *Tapa vald*) Estoniyaning Lääne-Viru okrugida joylashgan qishloq munisipalitetidir.

Munitsipalitetning maʼmuriy markazi — Tapa shahri. Estoniya poytaxti Tallinnning sharqiy qismidan 70 km uzoqlikda joylashgan.

Tarix
-----

Tapa Parish 2005-yil oktyabr oyida Tapa shahrini Lehtse va Saksi qishloq munitsipalitetlari va 2017-yil oktyabr oyida Tapa va Tamsalu qishloq munitsipalitetlari bilan birlashtirish orqali tashkil etilgan.

Mahalliy hukumat
----------------

**Kengash raisi** (estoncha: *volikogu esimees*):

* 2017-2018 — Toomas Uudeberg
* 2018 yildan — Maksim Butšenkov

**Mayor** (estoncha: *vallavanem*):

* 2017-2018 — Alari Kirt
* 2018 yildan — Riho Tell

Geografiya
----------

Porkuni qal’asi
### Aholi punktlari

Ikkita Tapa va Tamsalu shaharlari, ikkita kichik Lehtse va Sääse tumanlari va 55 ta qishloqlar mavjud: Aavere, Alupere, Araski, Assamalla, Imastu, Jootme, Janeda, Jarsi, Järvajõe, Kadapiku, Kaeva, Karkulue, Kodupaguse , Kullenga , Kursi , Kuru , Kõrvekula, Lemmkula , Linnape, Loksa, Loksu, Lokuta, Läpi, Läste , Metskaevu, Moe, Naistevälja, Nõmmkula, Näo, Patika, Ríailu, Porsau. Räsna, Saiakopli, Saksi, Sauvälja, Savalduma, Tõrakõrve, Turje, Uudekula, Vadikula, Vahakulmu, Vajangu, Vistla, Võhmetu, Võhmuta .

Manbalar
--------

1. ↑  „Päring kohanimeandmebaasist. Eesti kohanimed" (et-ee). *www.eki.ee*. Qaraldi: 2022-yil 3-fevral.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti
**Taras Shevchenko haykali** (ukraincha: *Пам'ятник Тарасу Шевченку*) — Mariupolda ukrainalik shoir, nosir, rassom va etnograf Taras Grigoryevich Shevchenko sharafiga oʻrnatilgan yodgorlik.

Yodgorlik muallifi Ukrainada xizmat koʻrsatgan artist Aleksandr Vitrik. Arxitektorlar — Andrey Qodirov va Eduard Andrushkevich. Haykalning balandligi 2,5 metrni tashkil etadi, poydevor bunday oʻlchamlarga ega — 1,5 dan 1,3 ga 1,9 metr. Yodgorlikning oʻzi temir-betondan yasalgan va mis lavha bilan qoplangan. Poydevor ishlab chiqarish uchun qora va qizil granit ishlatilgan.

Tarixi
------

Shevchenko bulvarida Shevchenkoga zamonaviy yodgorlik oʻrnatildi. Bu shaharning asosiy transport arteriyasi boʻlib, u tarixiy kvartallar va turar-joylarni shaharning asosiy sanoat korxonalaridan biri, Azovstal bilan bogʻlaydi. Ushbu yodgorlik shaharda 2001-yilda, mustaqil Ukraina mavjudligining oʻn yilligida paydo boʻlgan.

Shevchenkoning birinchi haykali shaharda 1964-yilda, ukrain shoiri tavalludining 150-yilligi nishonlanganda paydo boʻlgan. U Teatr maydoni qarshisidagi Lenin prospektidagi stalinchilar uylari tomonidan tashkil etilgan burchakka joylashtirilgan. Bu sement stelasiga oʻrnatilgan byust. Shevchenko — bu yetuk arbob. Shoir byusti toshdan yasalgan.

Tavsifi
-------

Qizil granitning uch bosqichli platformasiga qora qovurgʻali bazalt kubigi oʻrnatilgan. Unda metall „yirtilgan tosh" koʻrsatilgan. Unda Iso Masih yoshida tasvirlangan ukrain shoiri oʻtiradi. 33 yoshida Taras Grigoryevich qozoq choʻlida, Orol dengizi qirgʻogʻida joylashgan Novopetrovsk qal’asida (hozirgi Fort Shevchenko) askar sifatida surgunda edi. Shevchenkoning tizzasida u sheʼrlar yozgan va eskizlar qilgan kichik kitob yotadi.

Adabiyot va maʼlumotnomalar
---------------------------

* *Kucheruk Oleksandr* (yozuvchi, O.Oljich nomidagi kutubxona direktori) Shevchenko yodgorliklari yer fonida… *Mangʻishloqning Vashingtongacha* boʻlgan koʻrinishi. // Cherkaskiy viloyati — Bogdan va Taras erlari. Madaniy toʻplam. K.: „Ukraina propile", 2002, bet. 67-80
* „Памятники Шевченко на сайте kobzar.info". 2014-yil 7-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 4-iyul.



* „Интерактивная карта памятников Тарасу Шевченко". 2018-yil 28-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 4-iyul.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Памятник Т.Г. Шевченко - Памятники - Достопримечательности - EURO 2012 POLAND-UKRAINE" (en).  marsovet.org.ua. 2018-yil 25-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 4-iyul.
2. 1 2 3  „Мариуполь почтил память Великого Кобзаря - Новости - Приазовский Рабочий, Мариуполь".  pr.ua. 2015-yil 20-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 4-iyul.
3. 1 2 3  „Памятник Тарасу Шевченко в Мариуполе" (ru).  otdyhaem.com.ua. 2021-yil 27-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 4-iyul.
*Qora Molli*
**Kichik qanotli mollilar** (lotincha: *Poecilia sphenops*) — Markaziy va Janubiy Amerikada yashovchi pesiliylar oilasiga mansub jonli nurli baliqlar turi.

Tavsif
------

Choʻzilgan tanasi erkak *Mollil*arda 4 dan 6 sm gacha uzunlikka yetadi. Urgʻochilar sezilarli darajada kattaroq, 6 dan 10 sm gacha va umuman olganda yumaloqroq koʻrinadi. Mollining turli xil rangdagi koʻplab mahalliy shakllari mavjud. Koʻpincha tananing rangi koʻk-kulrangdan jigarrang-zaytun rang boʻladi. Tananing yon tomonlarida bir nechta uzunlamasına qatorlar toʻq sariq va koʻk-yashil yaltiroq dogʻlar mavjud. Koʻkrak va qorin qanotlari koʻpincha rangsiz. Koʻpincha dorsal finda qora dogʻlar, shuningdek, qora chegara bilan toʻq sariq qirralari koʻrinadi.

Tarqatish
---------

Kichik qanotli mollilar Texasdan Kolumbiya va Venesuelagacha boʻlgan chuchuk va shoʻr suvlarda yashaydilar.

Hayot tarzi
-----------

Mollilarlarning oziq-ovqat spektri, oʻsimlik ovqatlari bilan bir qatorda, kichik qisqichbaqasimonlar, hasharotlar va boshqa umurtqasiz hayvonlarni oʻz ichiga oladi.

Koʻpayishi
----------

Juda tinch baliq turlari hisoblanadi, yiliga bir necha marta koʻpayadi. 26 dan 35 kungacha homiladorlik davri davom etadi. Ko'pincha, ayol baliq 50 dan 100 gacha baliq tugʻilishi mumkin, garchi ba'zi urg'ochilar bir necha yuz baliqlarni tug'ishga qodir. Odatda yumurtlama ertalab sodir boʻladi. Mollilarlar juda katta va tugʻilishdan mustaqil ravishda ovqatlanishga qodir.

Tanlash
-------

1909-yilda ishlab chiqarilgan qora rang shakli, *qora Molli*, akvarium savdosida keng tarqaldi. Ushbu shakl yovvoyi tabiatdan koʻproq sezgirlik va shu bilan birga qisqa umr koʻrish bilan farq qiladi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4
2. 1 2 3  „arxiv nusxasi". 2022-yil 10-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 10-oktyabr.
**Tangalar muzeyi** Tehron viloyati muzeylaridan biri boʻlib, Sepeh bankining markaziy binosida joylashgan. Ushbu muzeyning asoschisi Malekzoda Bayani xonim bo'lib, u ushbu sohadagi mashhur numizmat ya'ni qayta xizmatni vaqtinchalik bajaruvchi va tadqiqotchilardan biri bo'lgan. Bu xazinada qadim zamonlardan to hozirgi kungacha bo‘lgan turli sulolalarning tangalari namoyish etilgan.

Tarix
-----

Ushbu muzey 1342 yilda Sepeh bankining o'sha paytdagi bosh direktori Timsar Farajolloh Ag'oli sa'y-harakatlari bilan tashkil etilgan.

To'plam
-------

Bu muzeyda Eron tarixining turli davrlariga oid tangalar, Ahamoniylar davridagi markaziy Eron mushketlaridan tortib to hozirgi davrgacha boʻlgan tangalar namoyish etilgan. Bu kolleksiya sosoniylar davridagi Eronning turli tangalari namoyish etilishi jihatidan noyobdir.

Shuningdek, ushbu muzeyda ba'zi xorijiy tangalarni, jumladan, Monrealdagi Kanada Olimpiya o'yinlari va Tehrondagi 1974 yilgi Osiyo o'yinlarining esdalik tangalarini ham ko'rish mumkin.

Ushbu bo'limdagi hujjatlar va tasvirlar birinchi Eron bankining tarixi va shakllanish jarayonini hamda Sepeh Bankning 93 yillik yorqin tarixi davomida uning tarkibiy o'zgarishlarini aks ettiradi. 1304-yilda bank tashkil etish to‘g‘risidagi Qoshoniy farmonining hujjati, bank ustavi, tashkiliy tuzilmasi va Sepeh bankining ustunlari, imzo daftarchasi namunasi, bandlik qoidalari, bank rahbarlarining Rizoxon va boshqa mansabdor shaxslarga yozgan hisobot va xatlari, Shohnoma va Kazem Xonning Ozarbayjon urushlarida otgan qurolidir.

bog'liq so'rovlar
-----------------

* Eron tangalari
* Eron riali banknotalari
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Vatan (maʼnolari).

*Ushbu sahifa «Vatan» soʻzining maʼnosi haqidadir. Shu nomli film uchun Vatan (film) sahifasiga qarang.*
*Ona Vatan*. William-Adolphe Bouguereau chizgan surat (1883).
**Vatan:ilgari surilgan goya**

1) kishilarning tugʻilib oʻsgan joyi, yurti, mamlakati; tarixan muayyan xalqqa tegishli hudud hamda uning tabiati, aholisi, oʻziga xos taraqqiyoti, tili, madaniyati, turmushi va urf-odatlari majmui. Vatanona kabi yagona, muqaddas. Vatan oldidagi qarzdorlik tuygʻusi, masʼuliyati har bir yetuk insonga xos xususiyatdir. Vatanni sevish vatanparvarlikda namoyon boʻladi; 

Bu so'z hamma xalqlar uchun juda aziz.Kurrai zaminimiz unda yashayotgan 7,5 milliardga yaqin aholi uchun Vatandir.Har bir xalq uchun Esa taqdiran va tarixan ato etilgan hamda chegaralangan hudud ona-Vatandir."Vatan" atamasi arabcha 
so'z bo'lib,ona yurt ma'nosini bildiradi.Alisher Navoiy Vatan tushunchasini ona yurt,tug'ilib o'sgan joy,maskan,manzil ma'nolarida ishlatgan.O'zbekiston (biz tug'ilib,o'sgan joy,avlod-ajdodlarimiz umr kechirgan yurt,millatimiz yashaydigan davlat

**Vatangan bo'lgan muhabbat:**

Vatanga bo'lgan muhabbat o'zgina va shaxsiy bir tuyulish va his-tuyg'ular qo'shilgan bir muhabbat turi hisoblanadi. Bu muhabbat turining asosiy xususiyati, insonning o'z vataniga, oilasiga, madaniyatiga va tarixiga eng ochiq va yaxshi hissiyatlar bilan bog'liq bo'lishidir. Bu muhabbat, insonni o'z vataniga, uning tuzilishiga va uning tafakkurining qadriyatlari bilan yaqinroq bo'lishiga olib keladi.

Vatanga bo'lgan muhabbat quyosh, qo'riq va o'g'iz qilmasdan o'z vatanini sevish, unga hurmat qilish, uning mustaqil voqealari, adabiyot va san'atining bahramandliklariga qat'iyat bilan munosib bo'lishni o'z ichiga oladi. Bu muhabbat, o'z vatanini yuqori qiymat bermoq va uning jamoasini qo'llab-quvvatlash uchun motivatsiya o'lib keladi.

Vatanga bo'lgan muhabbat, insonni o'z vatanida xizmat qilishga, uning rivojlanishini o'zgartirishga va o'z jamoasini uning ustiga hisobga olishga olib keladi. Bu muhabbat turi, o'z vataniga va uning jamiyati va madaniyatiga muhabbat, sodiqlik, ustuvorlik va shovqinlikni o'z ichiga oladi.
Buyuk italiyаlik olim Galileo Galiley fizika, mexanika va аstronomiya bilаn shug‘ullаngаn. U Kopernikning sodiq izdoshi edi. 1609-yilda Gаliley tarixdа ilk bor teleskop, yаʼni kuzatilayotgаn jismlаrni 32 bаrobar kattalashtirib koʻrsatuvchi durbin yasadi.

Galiley teleskopi — zamonaviy teleskoplarning „bobokaloni"
XVII asr o‘rtalarida Polshaning Gdansk shаhri аholisi bir uyning tomidа gʻаroyib qurilmаni koʻrishadi. Qiyshayib turgan kema mаchtasiga oʻxshagan, arqon bilan qoplangan mazkur qurilmа bаdavlat sаvdogаr Yаn Geveliyning teleskopi edi. Geveliy butun daromаdini аstronomiyani oʻrganishga sarflаgan. U o‘z uyidа rasаdxona bаrpo etgаn edi. Uning teleskopining uzunligi 45 metr boʻlgаn. Geveliy Oy va yulduzlarni oʻrganаr edi. U yulduz turkumlarining ajoyib atlasini tuzgan. Atlas xаritalarida nafаqat yulduzlаr tasvirlangаn, bаlki yulduz turkumlаri nomigа mos аfsonаviy qahrаmonlar va mаxluqlarning tаsvirlari hаm joy olgаn edi.

XVII asrning ikkinchi yаrmida va XVIII asrda dunyoning koʻplаb mаshhur olimlari teleskoplarni takomillashtirish bilan mashg‘ul boʻlishdi. Ularning orаsida nemis matemаtigi va аstronomi logаnn Kepler, ingliz fizigi va matematigi Isaak Nyuton va rus olimi Mixail Vasilyevich Lomonosovlar bor edi.

O‘sha asrlarda Yevropаning turli shаharlarida o‘z zаmonasining kuchli teleskoplаri bilаn jihozlangаn kаtta observatoriyalаr (rаsadxonalar) qurildi. 1671-yildа Fransiyada (Qirollikning) Parij observatoriyasi ochildi. 1675-yilning 22-iyunida qirol Chаrlez II tomonidаn London yаqinida Grinvinch observаtoriyasi pаydo boʻldi. Bir nechа yil o‘tib Berlinda ham observаtoriya ochildi.

Rossiyadа ilk observаtoriya Pyotr I buyrugʻi bilan qurilgan. Avval Moskva shahrida, Suxarev minorasida observatoriya paydo boʻldi. U yerda teleskoplаr va kvadrаntlardan tashqаri Gollandiyadаn keltirilgаn ikki metrli yulduzli globus hаm bor edi. Keyin Pyotr I Peterburgdа, Rossiyаning ilk muzeyi — Kunstkamerа binosidа observatoriyа qurishgа buyruq berdi.

Galileo Galiley kashfiyoti
--------------------------

Optik teleskopning eng qadimgi turi 1608-yilda Gollandiyada paydo boʻlgan, oʻshanda Middelburglik koʻzoynak ishlab chiqaruvchisi Xans Lippershey uni patentlashga urinib koʻrgan. Patent haqidagi xabar tez tarqaldi va 1609-yil may oyida Venetsiyada boʻlgan Galileo Galiley bu ixtiro haqida eshitdi va oʻzining teleskopini yaratdi va uni astronomik kashfiyotlar qilishda qoʻlladi.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Science.* „Who Invented the Telescope?". *Space.com*. Qaraldi: 2019-yil 26-oktyabr.
2. ↑  „Qirol Charlez II tomonidan London yaqinida Grinvinch observatoriyasi paydo bo`ldi".
3. ↑  „Albert Van Helden, Sven Dupré, Rob van Gent, The Origins of the Telescope, Amsterdam University Press, 2010, pages 3-4, 15".

[*sayt ishlamaydi*]
**Kirchhoff qoidalari** murakkab (tarvaqaylab ketgan) shahar davrlarini hisoblash uchun qo'llaniladi. Murakkab oqim usuli ushbu qoidalarni AC davrlarini hisoblash uchun tarqatishga imkon beradi.

Tarmoqlangan zanjirning istalgan qismidagi tok kuchini shu qismlardagi berilgan qarshiliklar va qoʻyilgan EYUK(elektr yurituvchi kuch)lar boʻyicha aniqlashga imkon beruvchi qoidalar. Oʻtkazgichlarning tarmoqlangan elektr zanjiridagi oʻzgarmas tok yoki kvazistatsionar tok (sekin oʻzgaradigan oʻzgaruvchi tok)lar va kuchlanishlar orasidagi munosabatlarni ifodalaydi. 1847-yilda Gustav Kirchhoff aniqlagan.

Tarmoqlangan zanjirda kamida uhoʻtkazgich tutashadigan har qanday nuqta tugun deb ataladi. Kirchhoffning birinchi qoidasiga koʻra, oʻtkazgichlarning uchlari tutashgan nuqta (tugun) da uchrashuvchi tok kuchlari 1k ning algebraik yigʻindisi nolga teng: £ Ik = 0, bunda k — tugunga kelib qoʻshilayotgan oʻtkazgichlar soni. Tugunga kelayotgan toklar musbat, undan chiqayotganlari manfiy deb hisoblanadi. Bu qoida elektr zaryadining saqlanish qonunini aks ettiradi. Kirchhoffning ikkinchi qoidasiga koʻra, oʻtkazgichlarning tarmoqlangan elektr zanjiridagi ixtiyoriy tanlangan har qanday berk konturda zanjirning tegishli qismlaridagi tok kuchlari 1K ning shu qismlar qarshiliklari R ga koʻpaytmalari yigʻindisi mazkur konturdagi EYUKlari yigʻindisiga teng, yaʼni X/tRk = X ek, bunda ya-konturning tegishli qismlari. Tokning yoʻnalishi bilan konturning yoʻnalishi soat mili yoʻnalishi boʻyicha boʻlsa va EYUK kontur yoʻnalishida tok hosil qilsa, tok va EYUK musbat, aks holda esa ular manfiy qiymatga ega boʻladi



1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Andoza:Группа таксонов
**Kitlar** ( grekcha: kῆtos - "dengiz yirtqich hayvoni") - delfinlar yoki cho‘chqalar bilan bog‘liq bo‘lmagan dengiz sutemizuvchilaridir. Qotil kitlar va uchuvchi kitlarning norasmiy nomlarida ("qotil kit") so‘zi bor, garchi ular qat’iy taksonomiya bo‘yicha delfinlar bo‘lsa ham. Eskirgan tasnifda kitlar silliq kitlarni anglatardi (lotincha: Andoza:Bez kursiva Balayenidaye). Qadimgi kunlarda "kit" so‘zi ba’zan leviafani anglatadi

Kelib chiqishi va turlari
-------------------------

Ketatsianlar, xususan kitlar, hayvonlar orasida eng kattasi: ko‘k kit, balog‘at yoshida o‘rtacha tana uzunligi 25 m (eng kattasi - 33 m gacha) va massasi 90-120 tonnaga etadi. Barcha kitsimonlar, kitlar, delfinlar va dengiz cho‘chqalari, jumladan, artiodaktil tuzilmasi quruqlikdagi sutemizuvchilarning avlodlaridir. Molekular genetik ma’lumotlarga ko‘ra, kitsimonlar artiodaktillarning infraorderi hisoblanadi. Bundan tashqari, ushbu ma’lumotlarga ko‘ra, begemotlar kitlarning eng yaqin qarindoshlaridan biri hisoblanadi; ular taxminan 54 million yil avval yashagan umumiy ajdoddan kelib chiqqan. Kitlar taxminan 50 million yil oldin suvda yashashga o‘tgan.

Anatomiya
---------

 yosh kit va odamlar
Barcha sutemizuvchilar kabi, kitlar o‘pkalari bilan havodan nafas oladilar, issiq qonli, bolalarini sut bezlari suti bilan oziqlantiradilar va sochlari bor (xattoki juda qisqargan bo‘lsa ham).

Tana baliqning oqimli tanasi kabi silliqdir. Qavatlar, ba’zan qanotlar deb ham ataladi, tashqi ko‘rinishida lobli. Quyruqning oxirida dvigatel va stabilizator rolini o‘ynaydigan ikkita gorizontal pichoqli qanot mavjud bo‘lib, vertikal tekislikdagi to‘lqinsimon harakatlar tufayli oldinga siljishni ta’minlaydi (masalan, baliq va suvda yashovchi sudralib yuruvchilardan farqli o‘laroq). Unda eshkak eshish quyruq harakati tekisligi gorizontaldir.

kit baliq ovlash
----------------

Milodiy birinchi ming yillik oxiridan boshlab kit ovlash davom etmoqda. Kit ovlashning maqsadi, birinchi navbatda, yoqilg‘i va qimmatbaho sanoat xom ashyosi bo‘lgan yog' olishdir. Go‘sht uchun kitlarni qazib olish (kitina) faqat 20-asrning ikkinchi yarmidan boshlab muhim rol o‘ynay boshladi (kitina, xususan, kolbasa tayyorlashda ishlatilgan). Kit suyagi ham qadrli edi, A vitamini kitlarning jigaridan, gormonal preparatlardan, asosan, insulin, bezlar va miyadan olingan.

Kitlarning qiymati
------------------

Tadqiqotga ko‘ra, daraxt yiliga o‘rtacha 24 kg yoki 100 yilda 2,4 tonna karbonat angidriddan foydalanadi. Bir kit umri davomida 33 tonna karbonat angidriddan foydalana olish imkoniyatiga ega.
Minnequa po'lat zavodidagi bosh ofis
**Kolorado yoqilg'i va temir kompaniyasi** (CF&I) 1892-yilda oldingi biznes manfaatlarining birlashishi natijasida tashkil etilgan yirik po'lat konglomerati edi  1903- yilga kelib, u asosan Jon D. Rokfeller va Jey Gouldning moliyaviy merosxo'rlariga tegishli edi va nazorat qilindi. U butun mamlakat bo'ylab ko'plab zavodlarni nazorat qilishga kelgan bo'lsa-da, uning asosiy zavodi Kolorado shtatining Pueblo shahrining janubiy tomonidagi po'lat tegirmoni bo'lib, o'z tarixining ko'p qismida shaharning asosiy sanoati bo'lgan. 1901-yildan 1912-yilgacha Colorado Fuel and Iron Dow Jones Industrials kompaniyalaridan biri edi. 1982-yildagi po'lat bozorining qulashi kompaniyaning tanazzuliga olib keldi. Bir nechta bankrotliklarni boshdan kechirgandan so'ng, kompaniya 1993-yilda Oregon Steel Mills tomonidan sotib olindi va o'z nomini Rocky Mountain Steel Millsga o'zgartirdi. 2007-yil yanvar oyida Rocky Mountain Steel Mills, Oregon Steelning qolgan xoldinglari bilan birgalikda Rossiya po'lat korporatsiyasi EVRAZ Group tomonidan 2,3 milliard dollarga sotib olindi.

Vertikal integratsiya jarayoni orqali kompaniya nafaqat asosiy po'lat zavodiga egalik qildi. Bir asr davomida CF&I Koloradoning janubidagi ko'mir konlarini, shuningdek, Vayoming va Yutadagi temir konlarini, ohaktosh karerlarini, po'lat ishlab chiqarish jarayoniga kiruvchi boshqa materiallar uchun kichikroq konlarni va Kolorado va Vayoming temir yo'llarini boshqargan. Kolorado shtatidagi Redstone shahrida yuzlab kokslash pechlari ko'mirni koksga aylantirdi.

Kolorado shtatining Uolsenburg shahrida joylashgan Maknalli, Kameron, Robinson va Uolsen konlari Kolorado yoqilg'i va temir kompaniyasiga tegishli konlarning bir nechtasi edi.

Colorado Supply kompaniyasi do'koni ham CF&I kompaniyasiga tegishli edi va boshqariladi. Ular, shuningdek, butun mamlakat bo'ylab ko'plab pechlarni, jumladan , Pensilvaniya shtatining Birdsboro shahridagi EG Brukni boshqarishga kelishdi.

1. ↑  Scamehorn, Chapter 1, "The Colorado Fuel and Iron Company, 1892-1903" page 10
2. ↑  „Colorado Fuel and Iron Corp. - Lehman Brothers Collection". *www.library.hbs.edu*.
3. ↑  For a discussion of the relationship between CF&I and the railway, see McKenzie, William H. "Mountain to Mill: The Colorado & Wyoming Railway" (1982, MAC Publishing)(ISBN 0936206160).