recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Dilman** Ozarbayjonning Agsu tumanidagi qishloq va munitsipalitet. Aholisi 905. Munitsipalitet Dilman, Xatman va Hacıman qishloqlarini o'z ichiga oladi. 

Qishloq Shamaxyga (Ozarbayjonning Shirvanshah hokimiyati davridagi oldingi poytaxti) yaqin joylashgan. Dilman qishlogʻi tarix davomida ko'p kelishmovchiliklarga duch kelgan, masalan Ottoman va Rus urushlari. Qishloqning etnik guruhi uzoq vaqt sinovlardan o'tib, turkiy ildizlarini saqlab qolgan.

Dilmanning iqlimi Kavkaz togʻlari va oʻrmonlari atrofida joylashgani uchun sirli[*oydinlashtirilsin*].Bahor - gul va qulupnay mavsumidir. Dilmandagi yoz sayyohlar bilan mashhur. Kuz romantik va ov mavsumi hisoblanadi. Qish, chang'i va qor velosipedi kabi qorga asoslangan faoliyat bilan tavsiflanadi.

Dilmanliklar asosan Boku va Shamaxida ishlaydi. Daryoga yaqin boʻlgan Dilmanni oʻrab turgan baʼzi hududlarda kurort zonasi, qurilish va vino ishlab chiqaruvchi sanoat korxonalari mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  „Belediyye Informasiya Sistemi" (Azerbaijani). 2008-yil 24-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan.

* Dilman (Ozarbayjon) GEOnet nomlar serverida

  


|  |  |
| --- | --- |
| Ozarbayjon geografiyasi | *Ozarbayjon geografiyasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Zafarjon Musaboyev** (1975-yil 15-oktyabrda tugʻilgan, Namangan, Oʻzbekiston SSR) — 1996-yilgi Osiyo Kubogida Oʻzbekiston terma jamoasi safida oʻynagan oʻzbekistonlik futbolchi. Namanganning „Navbahor" jamoasida ham oʻynagan, hujumchi.

Futbolchilik faoliyati
----------------------

Musaboyev o‘z faoliyatini „Sohibkor Xalqobod" jamoasida viloyatlashgan to‘rtinchi toifadagi Sovet Ittifoqining ikkinchi „B" ligasida boshlagan. SSR parchalanganidan keyingi dastlabki yillarda O‘zbekiston birinchi ligasida „Norin/Suvchi" (Xaqqulobod) jamoasida o‘ynagan. 1994-yili O‘zbekiston Superligasi vakili Namanganning „Navbahor" klubiga o‘tgan. Faoliyatini „Andijon" klubida yakunlagan.

1994-yili „Navbahor" (Namangan) jamoasiga o‘tib, besh yarim mavsumni uning tarkibida o‘tkazdi. Namanganliklar safida bir bor Oʻzbekiston chempioni boʻldi (1996), bir necha bor mamlakat kubogi sohibi bo‘lgan. 1996-yilgi chempionat mavsumida u 17 ta gol urdi, chempionatning beshinchi toʻpurari va klubining eng yaxshi merganiga aylandi.

1999-yilgi mavsumda u Andijonga koʻchib oʻtdi. 2001-yilgi mavsumda chempionat toʻpurarlari orasida yettinchi oʻrinni egalladi (15 ta gol). U klubdagi soʻnggi oʻyinlarini 2002-yilda oʻtkazdi, keyingi mavsumda u ham arizaga kiritildi, ammo oʻynamadi.

U O‘zbekiston oliy ligasida jami 173 ta o‘yin o‘tkazib, 70 ta gol urgan. U oliy liga tarixidagi 50-xet-trik muallifiga aylandi (1996-yil), jami faoliyati davomida 5 ta xet-trik qayd etdi.

O‘zbekiston olimpiya terma jamoasi safida 1995-yilda qozog‘istonlik tengdoshlari darvozasiga gol muallifi bo‘lgan (1:3).

1996-yil may-iyun oylarida O‘zbekiston terma jamoasi tarkibida Osiyo kubogi saralash turnirida Tojikiston bilan ikki o‘yinda (0:4, 5:0) ishtirok etdi, har ikkala o‘yinda ham raqib sifatida maydonga tushdi. almashtirmoq. Ikkinchi o‘yinda esa qo‘shimcha daqiqalarda hal qiluvchi golni kiritdi. 1996-yil dekabr oyida u Osiyo Kubogi final turnirida terma jamoa tarkibida ishtirok etdi, ammo maydonga tushmadi.

### Milliy terma jamoa

Musaboyev 1996-yilgi Osiyo kubogi saralashida O‘zbekiston terma jamoasi safida ikkita o‘yinda maydonga tushib, bitta gol urgan.

Yutuqlari
---------

Oʻzbekiston Oliy ligasi Chempioni: 1996

Oʻzbekiston Kubogi sohibi: 1995, 1998

Manbalar
--------

1. ↑  Barchasi „xet-trik"lar haqida yoxud oldingi 30 mavsumda jami 284ta „uchtalik" kuzatilgan
2. ↑  „"Navbahor"ning 1996 yilgi "Oltin yigiti" bir yoshga ulg'aydi". 2023-yil 5-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 5-may.
3. ↑  „International Matches 1996 - Asia".
4. ↑  „Uzbekistan International Matches - Details 1992-1999".

Havolalar
---------

Footballfacts.ru saytidagi

| * k
* m
* t
Oʻzbekiston tarkibi – Futbol boʻyicha 1996-yilgi Osiyo kubogi |
| --- |
| 
* 1 Pavel Bugalo
* 2 Fevzi Davletov
* 3 Ulugʻbek Roʻzimov
* 4 Farhod Magometov
* 5 Eduard Momotov
* 6 Ilhom Sharipov
* 7 Stepan Atoyan
* 8 Sergey Lebedev
* 9 Ravshan Bozorov
* 10 Igor Shkvirin
* 11 Oleg Shatskix
* 13 Zafarjon Musaboyev
* 14 Nikolay Shirshov
* 15 Andrey Fyodorov
* 16 Gennadiy Denisov
* 17 Noʻmon Hasanov
* 19 Abduraimov
* 20 Dilmurod Nazarov
* 21 Dmitriy Bashkevich
* 23 Aleksey Semyonov
* Coach: Bahodir Ibragimov

 | Oʻzbekiston |
„**Menga tuyuladi**" („**Seni men unutmayman**" va „**Maktab valsi**" deb ham nomlanadi) — „Bolalar" oʻzbek pop-rok guruhi ijro etgan qoʻshiq. Guruhning 1990-yil chiqarilgan „1-albom" nomli studiyaviy albomiga ikkinchi trek oʻlaroq kiritilgan. Qoʻshiq matnini ham, kuyini ham guruh aʼzosi Tohir Sodiqov yozgan[]. Qoʻshiqda muallif sevgisi javobsiz qolgani hamda sevgan yorini boshqa koʻra olmasligi haqida kuylaydi.

„Menga tuyuladi" qoʻshigʻi „Bolalar" guruhi ijro etgan ilk qoʻshiqlarning biridir. Qoʻshiq do major tonnaligida boʻlib, vals oʻlaroq yozilgan. Shuning uchun ham „Maktab valsi" deb ham nomlanadi. Taronaning „**Mne kajetsya, chto net**" („**Shkolniy vals**") nomi bilan ijro etilgan ruscha versiyasi ham mavjud. Mazkur versiya „1-albom"ga oʻninchi trek oʻlaroq kiritilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „"Болалар" гуруҳининг 1 чи оригинал альбоми". *YouTube* (18-oktyabr 2020-yil). Qaraldi: 21-oktyabr 2022-yil.
2. ↑  *Atayev, Nodir* „Akkord zinalari". *Gitara chalishni oʻrganamiz*. 2022-yil 31-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 21-oktyabr 2022-yil.

Havolalar
---------

* „Menga tuyuladi" YouTubeda
* „1-albom" YouTubeda
**Ilyos Mallayev** (12-yanvar 1936-yil, Marv, Turkmaniston – 2-may 2008-yil, Nyu-York, AQSH) — oʻzbek-yahudiy shoiri, xonanda, dramaturg, soʻz ustasi va bastakor. Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan artist. Oʻzbekiston xalq artisti Muhabbat Shamayevaning turmush oʻrtogʻi.

Ijodi
-----

Ilyos Mallayev (Ilyamani Malayev) Turkmaniston SSRning Marv shahrida yahudiy oilasida dunyoga kelgan. Uning ota-onasi Efraim va Yelizaveta Malayevlar.

Shoir, dramaturg, bastakor, mohir sozanda va soʻz ustasi, Shashmaqom bilimdoni, yahudiy ziyolisi Ilyos Mallaev oilasi bilan Oʻzbekistondan AQSHga 1992-yilda doimiy yashash uchun koʻchib ketgan. Nyu-Yorkda u rasman "Shashmaqom" ansamblini tuzadi. Uning rafiqasi, Oʻzbekiston xalq artisti Muhabbat Shamayeva ansambl solistlaridan biri boʻlgan. 

Turkmaniston SSRning Marv shahrida tugʻilgan boʻlsa-da, Ilyos Mallaev oʻzining koʻplab qoʻshiqlarida oʻzbek xalqini madh etgan. U oʻzbek xalqining cheksiz mehrini qozongan, el-u yurtga tanilgan sanʼatkor edi: katta-yu kichik uning muxlisi boʻlgan.

Uning sheʼriyat borasidagi ijodi "Shiru shakar/Sut va shakar/Devon" oʻzbek va tojik tillarida yozilgan sheʼrlar toʻplamida oʻz aksini topgan. 

Ilyos Mallaev rus, fors, arman, ozarbayjon, tojik, oʻzbek va buxoro-yahudiy tillarini bilgan.

Ilyos Mallaev 2-may 2008-yilda Nyu-Yorkda pankreatik bez saratonidan vafot etdi. Shoir 4-may kuni Nyu-Yorkning Queens yahudiy "Mount Carmel" qabristonida dafn etildi.

Asarlari
--------

* Mallayev, Ilyos. Shiru shakar. She'rlar. Nyu-York shahrida, 1994.
* Mallayev, Ilyos. Sadoi dil/Qalb sadosi/Devon. She'rlar. Nyu-York shahrida, 1996.
**Xett tili** — oʻz yozuviga ega boʻlgan eng qadimiy. hindevropa tillaridan biri; xatt, palayya, lidiya va boshqa tillar bilan xett — luviy tillari (anatoliya tillari) guruhini tashkil etgan ulik til. Xett tilida soʻzlashuvchi aholi qadimiy Anatoliyaning markaziy va shim. kismlarida yashagan. Xett tili tarixida 3 davr farqlanadi: qadimiy. davr (mil. av. 18—16-asrlar), yjDTa davr (mil. av. 15-asr — 14-asr boshi) va yangi davr (mil. av. 14-asr oʻrtalari — 13-asr). Bizgacha yetib kelgan matnlarning aksariyati Yangi podsholik davriga mansubdir. Xett tilining asosiy grammatik xususiyatlari: feʼl qoʻshimchalari 2 turga boʻlingan, otlar 2 grammatik jins kategoriyasiga boʻlingan. Leksikasida xatt, akkad va xurrit tillaridan oʻzlashgan soʻzlar — asosan terminlar koʻp boʻlgan. Xett tili yozuvi — mixxat boʻlib, u shim. Suriyadan, ehtimol, qadimiy. akkad mixxatidan oʻzlashtirib olingan. Yozma yodgorliklari asosan 1906—07 yillardagi arxeologik qazishmalar chogʻida Xattusasdagi (Turkiya, hozirgi Boʻgʻozkoʻy) podsholik arxividan topilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Singoramba, Yangi Janubiy Uels**, Landsboro okrugi ning qishloq posyolkasi va fuqarolik cherkovi, Yangi Janubiy Uels, Lout shahri atrofida joylashgan. Jamoat Bourke Shireda joylashgan.

Tarix
-----

Hududning an'anaviy egalari Paruntiji, ya'ni Paruga mansub odamlardir. Aborigenlar Paru bo'ylab kamida 14 000 yil yashaganligi ma'lum (Robins, 1999).

Burk va Uills ekspeditsiyasi g'arbga bir necha chaqirim masofani bosib o'tgan ilk yevropaliklar edi.

Iqlim
-----

Iqlimi yarim qurg'oqchil, kam yog'ingarchilik, yozning juda issiq harorati va qishda salqin kechalar. Jamoat BWh (Issiq cho'l) ning Köppen iqlim tasnifiga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  County of Landsborough, Western Division, .
2. ↑  *Studies.* „Map of Indigenous Australia". *aiatsis.gov.au* (2021-yil 10-yanvar).
3. ↑  Plan of Management 2000. sfn error: no target: CITEREFPlan\_of\_Management2000 (help)
4. ↑  BOM.
5. ↑  Peel, M. C.; Finlayson, B. L.; McMahon, T. A. (2007). „Updated world map of the Köppen–Geiger climate classification". *Hydrol. Earth Syst. Sci*. 11-jild, № 5. 1633–1644-bet. doi:10.5194/hess-11-1633-2007. ISSN 1027-5606. *(direct: Final Revised Paper)*
Unreal Engine (UE) Epic Games tomonidan ishlab chiqilgan 3D kompyuter grafikasi oʻyin dvigatellari seriyasidir, birinchi marta 1998 yilda Unreal birinchi shaxs otishma video oʻyinida namoyish etilgan. Dastlab shaxsiy kompyuter otishmalari uchun ishlab chiqilgan bo'lsa, o'shandan beri u turli xil o'yin janrlarida qo'llanilgan va boshqa sohalar, xususan, kino va televidenie sanoati tomonidan qabul qilingan. Unreal Engine C++ tilida yozilgan va ish stoli, mobil, konsol va virtual reallik platformalarining keng doirasini qo‘llab-quvvatlovchi yuqori darajadagi portativlikka ega.

Eng soʻnggi avlod Unreal Engine 5 2022-yil aprel oyida sotuvga chiqarilgan. Uning manba kodi GitHub’da mavjud va tijoriy foydalanish royalti modeli asosida beriladi, Epic 1 million AQSh dollaridan ortiq daromadning 5 foizini oladi, bu oʻyinlar uchun bekor qilinadi. Epic Games do'konida chop etilgan. Epic dvigatelga Quixel kabi sotib olingan kompaniyalarning xususiyatlarini o'z ichiga olgan, bunga Fortnite daromadi yordam beradi.

2014-yilda Unreal Engine Ginnesning rekordlar kitobi tomonidan dunyodagi "eng muvaffaqiyatli video o‘yin mexanizmi" deb topildi.
**Bog‘obod** — Qashqadaryo viloyati Qarshi shahrida joylashgan aholi punkti.

Tarixi
------

2022-yil Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Respublika arxitektura-shaharsozlik kengashining yig‘ilishida Qarshi tumanining G‘ubdin, Shoyxo‘ja, Ko‘chkak, Uzumzor, Guliston, Tinchlik, Batosh, Yangi Batosh, Jumabozor Istiqlol, Qoratepa, Kat, Paxtazor, Chaman, Bog‘obod, Yangi Bog‘obod MFYlar Qarshi shahar tarkibiga o‘tganligi elon qilindi.

Hozirgi kunga kelib Bog‘obod aholi punkti zamonaviylashib bormoqda. Aholi punktida namunali uy joylar qurilishi jadal davom etmoqda.

Joylashuvi
----------

Bog‘obod aholi punktidan viloyat markazi (Qarshi shahri) gacha 1 km, tuman markazigacha 23 km masofa mavjud. Aholi punktiga eng yaqin temir yoʻl stansiyasi — Qarshi (1 km) shahrida joy olgan. Aholi punkti Qarshi shahrining kirish qismida joylashgan.

Sanoati
-------

Aholi punktida savdo, madaniy va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari, umumiy taʼlim maktabi, kasb-hunar, musiqa maktablari, kutubxona, klub, kasalxona, sanatoriy bor. Aholisi Miroqi kanalidan suv oladi.

Iqlimi
------
Sirt sathi Geodeziyada ― bu har bir joyda osma chiziqlarga perpendikulyar boʻlgan sirt. Ushbu sirtlarda, taʼrifga koʻra, tangensial kuch komponentlari mavjud emas hamda ularda joylashgan massalar barqaror muvozanat holatidadir. Xususan, suyuqlikning oqib ketish jarayoni kuzatilmaydi.

Bu sirt tinch holatda hamda materiklar ostida davom etgancha dunyo okeani sathiga toʻgʻri kelishi mumkin. Mexanika nuqtai nazaridan, sirt sathi tortishish kuchi teng boʻlgan sirtdir va tortishish va markazdan qochma kuchlar taʼsirida hosil boʻlgan suyuqlik yoki yopishqoq aylanadigan jismning muvozanat figurasidir.

Agar boshidan hisoblash uchun sirt sathi olinadigan boʻlsa, u holda nuqtalarning balandliklari nisbiy deyiladi. Qurilishda turar-joy binosining birinchi qavatining yoki tashkilotning polini sirt sathi sifatida belgilab olinadi. Bu polning sof sirti deyiladi, undan boshlab oʻlchangan balandliklar esa shartli hisoblanadi.

Sirt sathi xususiyatlari
------------------------

 Yer sathiiga erkin tushishning real tezlashuvining qiymati *g* ikki komponent bilan aniqlanadi: gravitatsion (zichlikning sferik simmetrik bogʻliqligini Yer markazigacha boʻlgan masofaga yaqinlashishida), *g 0 =* *GM/r2* ga teng, markazdan qochma, *ō 2 a* ga teng, bu erda *G* — tortishish doimiysi, *M* — Yerning massasi, *r* — Yer sathidagi nuqtadan tortishish markazigacha boʻlgan masofa, *a* — Yerning aylanish oʻqi gacham masofa, *ō* — Yer aylanishning burchak tezligi.
Sirtlar sathi quyidagi xususiyatlarga ega:

* sirt sathlari turli balandliklarda amalga oshirilishi mumkin, ularning barchasi yopiq va deyarli bir-biriga parallel;
* bir nuqtadan faqat bitta sirt sathi oʻtadi;
* sirt sathining normal yoʻnalishi tortishish kuchi yoʻnalishiga yaʼni osma chizigʻi bilan. toʻgʻri keladi (lekin markazdan qochma kuchning taʼsirini hisobga olmaydigan tortishish kuchidan farq qiladi)

Sirt sathining shakli aniq matematik ifodaga ega emas. U Yer tanasida turli xil zichlikdagi massalarning taqsimlanishiga bogʻliq boʻlishi kerak.

Sirt sathiga misol qilib muvozanat holatidagi suyuqlik yuzasini keltirish mumkin. Yerning tortishish maydonining sirt sathlaridan biri — geoid — tahminan Dunyo okeanining oʻrtacha suv sathiga toʻgʻri keladi.

Yana qarang
-----------

* Yer figurasi
* Geoid
* Kvazigeoid

Manbalar
--------

1. ↑  *Grushinskiy N. P.* Osnovi gravimetrii. — M.: „Nauka", 1983. — S. 19-20. — 351 s.
2. ↑  *Smolich S.V. Verxoturov A.G. Saveleva V.I.* Injenernaya geodeziya. Uchebnoe posobie dlya studentov stroitelnix spesialnostey VUZov. — 1. — ChitGU, 2009. — S. 8. — 185 s.
3. 1 2 3 4 5  *Anopin V. N.* Geodeziya: uchebno-metodicheskoe posobie — 1.— Volgograd : VolgGTU, 2017. — S. 11, 17—27, 32—33. — 126 s. — ISBN 978-5-9948-2516-7.
4. ↑  „Лекция 9. Квазигеоид Молоденского. Астронет > Теория фигуры Земли".  Астронет. Qaraldi: 2019-yil 30-dekabr.
**André-Marie Ampère** (1775.22.1, Lion −1836.10.6, Marsel) — fransuz olimi, elektrodinamika asoschilaridan biri, Parij fanlar akademiyasi aʼzosi (1814), Parijdagi Normal maktab professor (1824). 1820-yilda elektr toklarining oʻzaro mexanik taʼsiri (Amper qonuni)ni kashf qilgan, tok taʼsirida magnit milining ogʻish yoʻnalishini aniqlaydigan „Qalqovich qoidasi"ni (qarang Amper qoidasi) taʼriflab bergan, magnitlarning oʻzaro taʼsiri aylanma elektr toklarining oʻzaro taʼsiridir degan (moddalarning magnit xossalarini tushuntiruvchi) gipotezani taklif qilib, magnetizmning dastlabki nazariyasini yaratgan. Elektrodinamika haqidagi nazariyalari „Tajribadan keltirib chiqarilgan elektrodinamik hodisalar nazariyasi" (1826-27) asarida tavsiflangan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil



  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  *(unspecified title)*
3. ↑  *(unspecified title)*
4. ↑  *(unspecified title)*
5. 1 2   — Т. 1. — С. 82.
6. ↑  *(unspecified title)*
7. 1 2  *(unspecified title)*
8. ↑  *(unspecified title)*
9. ↑  *(unspecified title)*
10. ↑  *(unspecified title)*
**Bombo leguero** (ispancha: *Bombo legüero*, shuningdek uni ispancha: *Bombo criollo*  den ham atashadi. U asli Santyago del Estero provinsiyasida yaratilgan katta kreol barabani boʻlib, argentincha anʼanaviy baraban hisoblanadi. *Legüero* nomi uzunlik birligidan — ligidan kelib chiqqan va taxminan 5 kilometrga teng. Mazkur barabanning ovozi tekislikda, bir liga masofasida eshitiladi, deb ishonilgan.

U seibo daraxtining boʻsh ichli qattiq tanasidan yasalib, odatda echki, sigir, qoʻy yoki guanako (lama) terisi bilan qoplanadi. Baraban tovushiga chuqurlik qoʻshish uchun moʻyna terisining tashqi tomoni qoʻllaniladi. Baraban yevropacha eski harbiy barabaniga oʻxshash tuzilishga ega — landsknexttrommel (nemischa:). Ikki membranani taranglatish uchun teri bilaguzuk halqalariga oʻxshash narsa bilan mahkamlanadi. Barabanda yelka tasmasi ham mavjud.

Tovushlar yumshoq uchlari ega boʻlgan ikkita yogʻoch tayoqcha yordamida chalinadi. Zarbalar membranada ham, yogʻoch ramkada ham birdek qoʻllaniladi. Ushbu asbobni chaluvchi musiqachini *bombisto* deb atashadi.

Bombo leguero Argentina folklorining muhim elementi hisoblanib, Zamba va Chakarera xalq raqslari uchun, shuningdek, Lotin Amerikasining samba, salsa va shu kabi boshqa musiqiy janrlari musiqa uchun ham qoʻllaniladi.

Bombo leguero Lotin Amerikasining koʻplab musiqachilari tomonidan chalinadi: Los Chalchaleros, Tremor, Domingo Cura, Los Fronterizos, Carlos Rivero, Soledad Pastorutti va Mersedes Sosa.

Yana qarang
-----------

* Barabanlar roʻyxati kelib chiqishi boʻyicha

Manbalar
--------

1. ↑  „bombos criollos". 31-avgust 2011-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 23-may 2022-yil.
2. ↑  Виды ударных — русские названия

Havolalar
---------

* Bombo leggeroni qanday oʻynashga misollar
* Bombo Leguero — YouTube
**Ikrom Otamurod** — Oʻzbekistonlik ijodkor. 1951-yili Qashqadaryo viloyatining Kasbi tumanidagi Kasbi qishlogʻida tavallud topgan. O‘rta maktabni tugatgach, 1969-1974-yillarda hozirgi O‘zbekiston Milliy universitetining jurnalistika fakultetida tahsil olgan. „Ufqlar orti bepoyon" hamda „Uzoqlashayotgan og‘riq" kabi goʻzal asarlar muallifi. расми нега йўқ

Mehnat faoliyati
----------------

1974-1975-yillarda O‘zbekiston ensiklopediyasi nashriyotida muharrirlik qildi. 1975-yildan to shu kunga qadar „Sharq yulduzi" jurnalida avval adabiy xodim, so‘ng sheʼriyat bo‘limining mudiri lavozimlarida ishlab kelmoqda .

  

### Asarlari

„Vaqt ranglari" (1982), „Janub qushlari" (1984), „To‘rg‘ayli manzillar" (1985), „Ufqlar orti bepoyon" (1987), „Uzoqlashayotgan og‘riq" (1987), „Sopol siniqlari" (1994), „Sen" (1996), „Ichkari va tashqari" (1997), „Istarim", „Yobondagi yolg‘iz daraxt", „Qush", „ Huviyyat", „Ruhimning qayg‘usi" (1996), „Ko‘nglim o‘zing" (2004), „Tavr" (2005), „Tanazzul" (2008), „Xaritaga tushmagan joy" (2011), „Muqaddar" (2012) .

  

### Dostonlari

Falastinlik shoir Muin Bsisuga bag‘ishlangan „Yarador umid otlari" (1986), „Uzoqlashayotgan og‘riq" (1990) .

  

### Tarjimalari

Uolt Uitmen, Pablo Neruda, Yevgeniy Yevtushenko, O‘ljas Sulaymon kabi shoirlarning sheʼr va dostonlarini o‘zbek tiliga o‘girgan .
Шунингдек, бошқа кўплаб шоирлар, масалан, Блез Сандрар кабиларнинг шеърларини ҳам ўзбекчага ўгирган. Шоир нафақат шеърлар, айни чоқда бир ҳикояни ҳам ўзбекчалаштирган

  

### Mukofotlari

"Do‘stlik" ordeni (1999).

  

Ayni paytda shoirning asarlari turk, arab, bulg‘or, rus, moldavan, ozarbayjon, qozoq, qirg‘iz, tojik, gruzin tillariga tarjima qilingan .

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oʻgʻil** – ota-onasiga nisbatan oʻgʻil / erkak.

Oʻgʻil bolalarning ijtimoiy muammolari
--------------------------------------

Industriyagacha boʻlgan koʻplab jamiyatlarda va baʼzi zamonaviy agrar iqtisodlarda qizlar emas, balki oʻgʻil bolalar katta ahamiyatga ega edi va hozir ham shunday. Chunki, u yerda erkaklar yuqori ijtimoiy mavqega ega. Sababi, ular jismonan kuchliroq va qishloq xoʻjaligi ishlarini samaraliroq bajaradilar.[] .

Xitoyda aholining tez oʻsishini bartaraf etish uchun "Bir bola siyosati "amal qiladi. Rasmiy tugʻilish hisobotlari erkaklar tugʻilishining koʻpayishini koʻrsatdi. Bunga qator omillar, jumladan, jinsiga qarab abort qilishning noqonuniy amaliyoti va qizlarning tugʻilishi haqida kam xabar berish amaliyotining keng tarqalganligi sabab boʻlgan.[] .

Adabiyot
--------

* Sin // Tolkoviy slovar jivogo velikorusskogo yazika : v 4 t. / avt.-sost. V. I. Dal. – 2-e izd. – SPb. : Tipografiya M. O. Volfa, 1880—1882.

Kino
----

* Oʻgʻil – 1955 yil Sovet badiiy filmi
* Oʻgʻil – 1987 yil Sovet telefilmi
* Oʻgʻil (2002 yilgi film rejissyor Dardenne)
* Oʻgʻil – rus filmi 2017
*Romanum calendarium*
**Pierre Gassendi** (1592.22.1, Shantersye - 1655.24.10, Parij) — fransuz faylasufi, matematigi, astronomi. G. sxolastlar qarashlari va ularning Aristotel taʼlimotini soxtalashtirishiga qarshi kurashi hamda Demokrit-Levkipp atomistik qarashlari, Epikur etikasini targʻib qilganligi, materialistik sensualizm mavqeida turib R. Dekartning "tugʻma gʻoyalar" nazariyasini tanqid qilganligi uchun iyezuitlar tomonidan taʼqib etilgan. G. fikricha, fizika — haqiqatga yetish, etika — baxtsaodatga erishish, mantiq — haqiqiy bilimni yanglishishdan farqlash yoʻlini koʻrsatadi. G.ning taʼkidlashicha, boʻshliq va atomlgr — mavjudlik timsoli. Makon va zamon — cheksiz, ular yoʻqlikka yuz tutmaydi. Atomlar xudo tomonidan yaratilgan, ular goyat darajada koʻp, lekin benihoya emas.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Sibirning tarixiy-etnografik xaritasi G. A. Luchinskiy
**Botqoq tatarlari** (tatarcha: *саз ягы татарлары* *- saz yagʻi tatarlari*) — Rossiyaning Tyumen viloyati Tobolsk tumanining shimoli-gʻarbiy qismida (asosan, Achirskiy va Laytamakskiy qishloq aholi punktlarida) yashovchi Sibir tatarlari (Tobol-Irtish guruhi) sub-etnosi.

Kelib chiqishi boʻyicha botqoq tatarlari Gʻarbiy Sibirning samodiy va ugor aholisi — nens, xant va mansi avlodlari boʻlib, ular Sibir-tatar tiliga oʻtib, (anʼanaviy eʼtiqodlarning ayrim udumlarini saqlab qolgan holda) Islom dinini qabul qila boshlaganlar. Geografik izolyatsiya qilinganligi sababli (ularning turar-joylari Tobolsk va yirik rus va Sibir tatar qishloqlaridan Irtish va oʻtib boʻlmaydigan botqoqlar bilan ajratilgan), botqoq tatarlari Sibir aholisining boshqa guruhlari tomonidan yoʻqotilgan anʼanaviy madaniyatning koʻplab elementlarini saqlab qolishgan.

Asosiy mashgʻuloti — ovchilik va baliqchilik..

Manbalar
--------

1. ↑  К вопросу о тугумах у "заболотных" татар[*sayt ishlamaydi*]Andoza:Недоступная ссылка
2. ↑  Регионы компактного проживания татар в Российской Федерации: справоч‑ник / Отв. ред. Л.М.Айнутдинова, Б.Л.Хамидуллин. – Казань: ОП «Институт татар‑
ской энциклопедии и регионоведения АН РТ», 2016. – 336 с. карта.
3. ↑  Пять генофондов пяти субэтносов сибирских татар
4. ↑  „Газета «1 сентября». Тобольск в шести приближениях" (deadlink). 2018-yil 17-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 20-mart.

Havolalar
---------

* Botqoq tatarlar orasidagi tugumlar haqida
**Al-Maqosid** (soʻzma-soʻz 'maqsadlar') Imom Abu Ishoq ash-Shotibiyning "Al-movafaq'at" kitobida yozilgan Islomga oid qo'llanma. U islom dinining maqsadlari, zakot (xayriya solig'i), ziyorat yoki hatto Qur'on va Sunnat matnlari hamda tez-tez beriladigan savollarni o'zida qamrab oladi va talabalar uchun boshlang'ich qo'llanma sifatida foydalanilishi mumkin. Yangi nashrlarda zamonaviy mavzularga oid insholar ham qo'shilgan. U ingliz tilida "Islom qoʻllanmasi" nomi bilan ham tanilgan va islomga oid tarjima qilingan asarlarni tushunishda ko'maklashadi.

Yana Qarang
-----------

* *Maqosid.*

Havolalar
---------

* KVision Kitoblari, Al-Maqosid

1. ↑  Kabbani, Muhammad Hisham*. The Naqshbandi Sufi Tradition: Guidebook Of Daily Practices And Devotions*. ISCA, 2004 — 85 bet. ISBN 1-930409-22-2.
2. ↑  „Introduction to Islamic Worship (Shafi'i) - Part 1". *Sunnipath*. 2008-yil 15-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2008-yil 1-may.
3. ↑  „The Sunnah: Practice and Law". *University of Georgia*. 2008-yil 9-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2008-yil 1-may.
**Sobron Aidit**

Sobron Aidit (1934-yil 2-iyun - 2007-yil 10-fevral) Eski tartib davridagi taniqli yozuvchi va shoir edi. Yozuvchi sifatida u qisqa hikoyalar yozar edi. U yillar davomida Parijda (Fransiya) surgunda yashab, 73 yoshida vafot etdi. U Belitungdagi HISda ta'lim oldi, so'ngra Jakartadagi Indoneziya universitetida davom oʻqishni ettirdi.‌‌

Oʻsmirlik yillari
-----------------

Sobron o'smirlik yillaridan boshlab faol bastakorlik bilan shug'ullanadi. Uning birinchi inshosi 13 yoshida Medandagi Time jurnalida chop etilgan "Kedaung" qisqa hikoyasi shaklida yozilgan edi. Jakartaga ko'chib o'tgan Sobron tasodifan katta akasi bilan yashaydigan Chairil Anvar bilan uchrashdi. Chairil unga yozishda ko'p yo'l-yo'riq ko'rsatdi va Sobronning ijodi o'sib bordi. Uning she’rlari va hikoyalari "Mimbar Indonesia", "Zenith", "Acts", "Sastra" kabi turli jurnallarda chop etilgan edi. Uning asarlarini o'z ichiga olgan boshqa nashrlar: Sunday Courier Daily, Republik, Bintang Timur (Bintang Minggu), Harian Rakjat, Zaman Baru, Kencana, Siasat, Mutiara va boshqalar hisoblanadi.
Sobron asarlari uchun adabiy mukofotga sazovor bo'lgan. Uning "Buaja dan dukunnja" qissasi 1955-1956-yillarda "Hikoya/adabiyot" jurnalining, "Bosimah" qissasi esa 1961-yili "Xalq madaniyati gazetasi"ning mukofotiga sazovor bo‘lgan.‌‌

Oxirgi faoliyati
----------------

"Yangi tartib" davrida Sobronning asarlari ham muomaladan chiqarildi. Shunga qaramay, uning yozuvlari Indoneziyadagi turli ommaviy axborot vositalarida, barchasi taxalluslar ostida paydo bo'lishda davom etgan edi. "32 yil davomida menda 25 ta taxallus bor edi", deb tan oladi Sobron.
Sobron muqobil matbuot nashrlarining, ayniqsa adabiy va san'at jurnali Kreasi, "Mimbar" jurnali va plyuralistik fikr va madaniyat jurnali Arena uchun faol qo'llab-quvvatlovchi va yozuvchi bo'lgan. Uning hayoti va sayohatlari haqidagi yozuvlar internetda muntazam ravishda paydo bo'ladi. Sobronning qator asarlari rus, mandarin, ingliz, bolgar, golland, nemis va fransuz tillariga tarjima qilingan.
Sobron Fransiya fuqarosi bo‘ldi va fransuz pasporti bilan Indoneziyaga bir necha bor tashrif buyurgan. U shuningdek, "Simon" nomi bilan ham ataladi. Sobron Aidit 2007-yil 10-fevralda Fransiyaning Parij shahridagi kasalxonada vafotidan ikki kun oldin yurak xurujiga uchradi.‌‌

Oilasi
------

Simon Sobron Aidit oxirgi marta Fransiyada yashagan, uning ikki farzandi (Wita va Nita) Gollandiyada yashagan. Uning rafiqasi Xitoyda yashab, vafot etgan.

Manbalar
--------

Havolalar
---------
***Qichqiriq*** (norvegcha: *Skrik*, 1893) norveg rassomi Edvard Munch chizgan ekspressionistik rasmlar seriyasidir. Unda qizil osmon fonidagi agoniyaga tushgan kishi tasvirlangan. Ushbu rasm odamzotning ekzistensialistik xavotir va qoʻrquv iskanjasida qolishi ramzidir, deb hisoblanadi. Munch shu rasmning bir necha variantlarini chizgan. Eng qizigʻi shundaki, bu suratni sotib olgan kishi koʻp oʻtmay vafot etavergan.[] Oxir-oqibat suratni muzeyga topshirishgan.

*Qichqiriq* ikki marta - 1994 va 2004-yillarda oʻgʻirlangan; ikkala holda ham topilib, qaytarilgan.

2012-yil 2-may kuni New Yorkdagi kimoshdi savdosida *Qichqiriq* 119,9 million AQSh dollariga sotildi.

2020-yilning iyun oyida Londonning "Chelsi" klubi xoʻjayini Roman Abramovich "Sotbis" auksionida Munkning "Qichqiriq" kartinasini sotib oldi. Xarid narxi 120 million dollarni tashkil etgan. Abramovich mashhur kartinaning toʻrt variantidan birini sotib olgan. "Qichqiriq" — Edvard Munkning 1893—1910-yillarda yaratilgan suratlar seriyasidir.

Manbalar
--------

1. ↑  The Age
2. ↑  Картина Эдварда Мунка установила абсолютный рекорд стоимости, *lenta.ru*
3. ↑  ʻThe Scream’ Is Auctioned for a Record $119.9 Million, *The New York Times*

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
"Bo'ri odam" (qadimgi yunon tilida λυκάνθρωπος *lukánthrōpos*, odam bo'ri) ilk bor yunon keyinchalik yevropa xalq og'zaki ijodida tez-tez namoyon bo'ladigan inson ko'rinishidan qisman yoki butunlay bo'riga aylana oladigan kuchli shakl almashtiruvchilardan biri. Bo'ri odamlar qanday yaralgani haqida turlicha afsonalar mavjud lekin ular orasida Likaon va Zevs orasidagi mojaro eng mashhurlaridan hisoblanadi. Afsonalarga ko'ra: Pelagusning o'g'li Likaon ma'budlardan nafratlangan va ularni keraksiz jonzotlar deb hisoblagan. Kunlarning birida u oliy xudo Zevsni o'z qasriga kechki ovqatga taklif qilgan, Zevs kelganida esa uni tahqirlab ovqat o'rnida o'ldirib qo'l-oyoqlari pishirilgan o'spirinni olib kelishgan. Bunday holatga chidab turolmagan Zevs Likaon va uning oilasini tunlari g'azabi qo'zib har qanday kimsani o'ldirishga tayyor bo'ladigan qisman bo'rilarga o'xshaydigan mahluqlarga aylantirib qo'ygan.

Zevs va LikaonJahli chiqqan Zevs Likaonni bo'ri odamga aylantirib qo'ydi.Bo'ri-odam1941-yil, noyabr, uvillayotgan bo'ri-odam surati
Ammo bu afsonalarga qaramasdan folklor 15-16-asrlarda butun Yevropa bo'ylab tarqaldi va nasroniy folklorlariga aralashib ketdi. 17-asrga kelib bo'ri-odam yoki likantrop vas-vasasi Yevropani qamrab oldi va cherkovlar jodugarlikda ayblanganlarni endi bo'ri-odam deb ham ayblay boshlashgandi. 18-asrga kelib Yevropa cherkovlari g'ayritabiiy jonzotlarni asosan uch turga: "jodugarlar", "bo'ri-odamlar" va "vampirlar"ga bo'lgandi ammo asr oxiriga kelib bunday jonzotlar shunchaki bolalar ertagiga aylanib qoldi.

### Kino sanoatida bo'ri-odam atamasi

Kino sanoati rivojlangani sari, Gollivud rejisyorlari turli yevropa xalqlarining folklorlaridan ilhomlanib undagi jonzotlarni filmlarga odabtatsiya qilishni boshlab yuborishgan. Asl afsonadan farqli ravishda filmlarda vampirlar va bo'rilar bir-birlariga yaqin jonzotlar hisoblanishadi. Bu bog'liqlik haqida ham afsona bor bo'lib unda: Inadu ismli jodugar qasos sifatida o'z qishloqdoshlarini quyosh va oyning qullariga aylantirib qo'ygan. Ya'ni quyoshning qullari vampirlar bo'lib ular ochiq quyoshda kulga aylanib ketardi. Oyning qullari esa bo'ri-odamlar bo'lib ular to'lin oyda nazoratni butkul yo'qotib vahshiy mahluqqa aylanardi va bo'ri-odam qancha ko'p begunohlarni o'ldirsa u o'z insoniyligidan shunchalar tez ajralardi. (Bu hikoya Vampirlar kundaligi seriali uchun mahsus yaratilgan)
Quyidagi sogʻlom turmush tarzining eng muhim 7 qoidasi siz-u bizga avvaldan ma’lum boʻlgan, biroq hayotning mayda-chuyda tashvishlari bilan yodimizdan koʻtarilgan va amalga oshira olmay qolgan tartiblarni yodga solsa ne ajab.

1. Sport.

Sport — umrimiz oxiriga qadar sogʻlom hayot kechirishning asosiy shartlaridan. U yosh ham, joy ham, hattoki shart-sharoit ham tanlamaydi. Uning koʻrinishlari, shakllari, usullari koʻp. Yoga, pilates, piyoda yurish, yugurish, turnikka tortilish, otjimaniya, raqs, rafting, bodibilding, gimnastika, futbol va hokazo turlari bor. Istaganingizni tanlang, jismonan faol boʻlsangiz kifoya. Har kuni emas, kunora 30-60 daqiqa sport bilan shugʻullansangiz, sogʻlom boʻlishingiz uchun yetarli.

Kamroq oʻtirish va koʻproq harakatlanish kerak. Agarda kasbingiz oʻtirib ishlashni taqozo etsa, har soatda kamida 5 daqiqa tanaffus qiling va bu vaqtda turli yengil mashqlarni bajarib, yelka, bel va oyoqlar chigilini yozing.

2. Toʻgʻri ovqatlanish.

Ovqatlanish ratsioningizga tabiy mahsulotlar — meva va sabzavotlar, vitamin va minerallarga boy oziq-ovqatlarni koʻproq kiriting. Ovqatlanish rasionining 65 foizini meva va sabzavotlar, non va turli boʻtqalar tashkil etishi, 30 foizi goʻsht va sut mahsulotlari, 5 foizi shirinlik va yogʻlarga ajratilishi lozim. Ozuqalar imkon qadar yangi, mavsumga mos boʻlishi lozim. Bahor va yozda oʻsimliklar, qishda oqsil va yogʻga boy mahsulotlarga koʻproq oʻrin ajratilishi lozim. Har kuni 2 litr atrofida suv iching.

Fast-fud, gazli ichimliklar, yarim tayyor mahsulotlar, chips va kiriyeshkilar, boshqa koʻplab sun’iy ta’m, rang va shakl berilgan ozuqalardan voz keching.

Ovqatlanishda xilma-xil taomlarni aralashtirib yubormaslik lozim. Mevalar ovqatdan yarim soat avval, choy va ichimliklar 1-2 soat keyin iste’mol qilinishi zarur. Kechki 19-00dan keyin faqatgina bir oz olma tanovul qilishga ijozat beriladi.
Enzimologiyada **2-(gidroksimetil)-3-(asetamidometilen)suksinat gidrolaza** (EC)) kimyoviy reaksiyani katalizlovchi ferment hisoblanadi.

2-(gidroksimetil)-3-(asetamidometilen)süksinat + 2 H 2 O {\displaystyle \rightleftharpoons } asetat + 2-(gidroksimetil)-4-oksobutanoat + NH 3 + CO 2
Shunday qilib, ushbu fermentning ikkita substrati 2-(gidroksimetil)-3-(asetamidometilen)suksinat va H 2 O, uning 4 ta oxirgi mahsuloti esa asetat, 2-(gidroksimetil)-4-oksobutanoat, NH 3 va CO 2 hisoblanadi.

Bu ferment peptid bogʻlaridan tashqari uglerod-azot bogʻlarida, xususan, chiziqli amidlarda taʼsir qiluvchi gidrolazalar oilasiga tegishli. Ushbu ferment sinfining sistematik nomi **2-(gidroksimetil)-3-(asetamidometilen)suksinat amidohidrolaza (deaminatsiya qiluvchi, dekarboksillovchi) boʻlib,** umumiy qoʻllaniladigan boshqa nomlar orasida **B birikmasi gidrolaza**, **alfa-gidroksimetil-alfaʼ-(N-asetilaminometilen) suksin kislotasi** va **gidrolaza** kabi moddalar mavjud. Bu ferment B6 vitamini metabolizmida ishtirok etadi.

Manbalar
--------

* "Enzymes of vitamin B6 degradation. Purification and properties of two N-acetylamidohydrolases". *J. Biol. Chem.* **260** (4): 2379–83. 1985. PMID 3972793.
Enzimologiyada **2-aminobenzensulfonat 2,3-dioksigenaza** (EC)) — kimyoviy reaksiyani katalizlovchi ferment hisoblanadi.

2-aminobenzensulfonat + NADH + H + + O 2 {\displaystyle \rightleftharpoons } 2,3-digidroksibenzensulfonat + NH 3 + NAD +
Ushbu fermentning 4 ta substrati 2-aminobenzensulfonat, NADH, H <sup id="mwFw">+</sup> va O 2, 3 ta oxirgi mahsuloti 2,3-dihidroksibenzolsulfonat, NH 3 va NAD <sup id="mwHw">+</sup> hisoblanadi .

Bu ferment oksidoreduktazalar oilasiga kiradi, xususan, jarrohlikdagi donorlarga taʼsir qiluvchi va kislorodni oksidlovchi yoki qaytaruvchi. Qoʻshilgan kislorodni bitta donor sifatida NADH yoki NADPH bilan O2 dan olish va ikkinchi donorga ikkita kislorod atomini qoʻshish kerak boʻlib shu reaksiyada katalizlab beradi. Ushbu ferment sinfining tizimli nomi **2-aminobenzensulfonat, NADH: kislorod oksidoreduktaza (2,3-gidroksillovchi, ammiak hosil qiluvchi)** .boʻlib, bu ferment **2-aminosulfobenzol 2,3-dioksigenaza** deb ham ataladi. Bu ferment gidroksillanish orqali benzoat degradatsiyasida ishtirok etadi.

Manbalar
--------

* "Oxygenation and spontaneous deamination of 2-aminobenzenesulphonic acid in Alcaligenes sp. strain O-1 with subsequent meta ring cleavage and spontaneous desulphonation to 2-hydroxymuconic acid". *Biochem. J.* **300**: 429–36. June 1, 1994. PMID 8002948. PMC 1138180. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=1138180.
* "3-Sulphocatechol 2,3-dioxygenase and other dioxygenases (EC 1.13.11.2 and EC 1.14.12.-) in the degradative pathways of 2-aminobenzenesulphonic, benzenesulphonic and 4-toluenesulphonic acids in Alcaligenes sp. strain O-1". *Microbiology* **140** (7): 1713–22. July 1994. doi:10.1099/13500872-140-7-1713. PMID 8075807.
**Solix Ibn Muhammad Hondaxoniy**  Hirotda tugʻilgan. Buxoroda tabobat bilan shugʻullangan. U oʻz asarlarida „Tuxvat al Shoista" (Muvofiq sovgʻa) va „Tuxvat al Maʼlumiy" (Gunohsizlarga sovgʻa) asarlarida bola organizmi xususiyatlari haqida toʻliq xarakteristika bergan.
1994 yilda A. A. Qodirov oʻz fikrlarini bayon etganda, tabib Solix ibn Muhammad Hondaxoriy birinchi pediatr boʻlgan deb taʼkidlagan. Xorazmlik tabib Jafar xoʻja Xazaraspiy „Tabobat ilmlarining toʻplamasi" kitobida yuqumli kasalliklar, aynan qizilcha kasalligi haqidagi savollarga toʻxtalgan.

PEDIATRIYA FANI
---------------

```
Pediatriya juda yosh fan va  uning  boshlanishi,  XIX asr ortalariga to'g'ri keladi. Parijda birinchi bo'lib, 1802 yilda bolalar kasalxonasi ochilgan. Keyinchalik shunga o'xshash tibbiyot muassasalari Olmoniya, Vena, Berlinda ochilgan. XIX asrning ikkinchi yarimlarida shunga o'xshash pediatriya davolash markazlari Amerikada, Angliya, Italiya, Shvetsiya va Skandinaviyada ochilgan. XIX asr o'rtalarigacha Rossiyada va boshqa xorij davlatlarida, tibbiyot oliygohlari  talabalari  akusherlik predmetini organish bilan birga, chaqaloq bola va bir yoshgacha bo'lgan  bola tarbiyasi  haqida o'rganishgan. 1831 - 1847 yillarda akusher - ginekolog Stepan Fomich Xatovisskiy tibbiy - xirurgiya akademiyasi  talabalariga  pediatriya to'liq kursi bo'yicha ma'ruza o'qigan. 
```

1847 yilda Rossiyada S. F. Xatovisskiy birinchi boʻlib, „Pediatriya" boʻyicha original oʻquv qoʻllanma chiqargan, shuning uchun u birinchi rus pediatri hisoblanadi. XIX asrning oxiri XX asr boshlarida Rossiyada pediatriyaning rivojlanish davri boshlandi. Uning rivojida F. N. Filatov va N. P. Gundobin katta xissa qoʻshdilar.

1. ↑  Daminov. T.A , Xalmatova B.T , Boboyeva U.R*. BOLALAR KASALLIKLARI*, Toshkent, 2012.
Enzimologiyada **2-degidro-3-deoksiglyukonokinaza** (EC)) kimyoviy reaksiyani katalizlovchi ferment hisoblanadi.

ATP + 2-degidro-3-deoksi-D-glyukonat {\displaystyle \rightleftharpoons } ADP + 6-fosfo-2-degidro-3-deoksi-D-glyukonat
Shunday qilib, ushbu fermentning ikkita substrati ATP va 2-dehidro-3-deoksi-D-glyukonat, uning ikkita oxirgi mahsuloti ADP va 6-fosfo-2-dehidro-3-deoksi-D-glyukonatdir hisoblanadi.

Bu ferment transferazlar oilasiga kiradi, xususan, fosfor oʻz ichiga olgan guruhlarni (fosfotransferazalarni) oksidlovchi sifatida alkogol guruhiga kiritilgan. Ushbu ferment sinfining tizimli nomi **ATP: 2-degidro-3-deoksi-D-glyukonat 6-fosfotransferaza** boʻlib, umumiy qoʻllaniladigan boshqa nomlar orasida **2-keto-3-deoksiglyukonokinaza**, **2-keto-3-deoksi-D-glyukonik kislota kinaz**, **2-keto-3-deoksiglyukonokinaza (fosforillovchi)**, **2-keto-3-deoksiglyukonat** **kinazasi kabilari qoʻllaniladi.** Ushbu ferment pentoza fosfat yoʻlida va pentoza va glyukuronat oʻzaro konversiyalarida ishtirok etadi.

Strukturaviy tadqiqotlar
------------------------

2007 yil oxiriga kelib, ushbu fermentlar sinfi uchun faqat bitta tuzilma hal qilindi, PDB qoʻshilish kodi 1WYE .

Manbalar
--------

1. ↑  "Uronic acid metabolism in bacteria. IV. Purification and properties of 2-keto-3-deoxy-D-gluconokinase in Escherichia coli". *The Journal of Biological Chemistry* **235**: 1576–9. June 1960. PMID 13813474. .
**Vasim Sajjod** (urdu: وسیم سجاد); 30-mart 1941-yil) – 2 karra Pokiston prezidenti vazifasini bajaruvchi. Ayni paytda muxolifat yetakchisi boʻlgan.

Biografiya
----------

Vasimning otasi Ahmad Sajjod sudya edi. Vosim Panjob universitetida oʻqigan va 1961-yilda imtiyozli diplom bilan tugatgan. Bir qator universitet imtihonlarida (ingliz tili va siyosatshunoslik) koʻplab oltin medallarni qoʻlga kiritdi. U, shuningdek, 1962-yilda huquq kolleji tennis jamoasi sardori.

Vosim Sajjod 1985-yilda Senatga saylangan. 1986-yil sentyabridan 1988-yil dekabrigacha Adliya vaziri lavozimida ham ishlagan. 1988-yil 24-dekabrda Senat raisi etib saylandi. Sajjod 1991-yilda yana senator etib saylangan. Vasim Sajjod Senat raisi sifatida bir necha bor Pokiston prezidenti vazifasini bajaruvchi boʻlgan. Masalan, 1993-yilda Gʻulom Isxoqxon va Navoz Sharif oʻrtasidagi qarama-qarshilik tufayli Milliy Assambleya tarqatib yuborilganda, u prezident vazifasini bajaruvchi boʻlgan.

1997-yil 2-dekabrda prezident Faruk Legarining isteʼfoga chiqishidan soʻng, Vasim Sajjod Senat raisi sifatida yana prezident vazifasini bajaruvchi boʻldi.

Pokiston parlament delegatsiyasi rahbari sifatida bir qancha davlatlarga, jumladan AQSh, Buyuk Britaniya, Kanada, Fransiya, Gʻarbiy Germaniya, Xitoy, Saudiya Arabistoni, Polsha, Yaponiya, Malayziya, Filippin va Tailandga amaliy tashriflar bilan tashrif buyurdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Wasim Sajjad" (en) (deadlink). 2012-yil 16-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 22-oktyabr.
2. ↑  „Wasim Sajjad" (en). 2012-yil 16-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 22-oktyabr.
3. ↑  „Wasim Sajjad" (en). 2012-yil 16-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 22-oktyabr.
4. ↑  „Wasim Sajjad" (en). 2012-yil 16-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 22-oktyabr.
5. ↑  „Wasim Sajjad" (en). 2012-yil 16-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 22-oktyabr.

| * k
* m
* t
Pokiston Pokiston Prezidentlari |
| --- |
| 
* Iskandar Mirza
* Ayub Xon
* Yahyo Xon
* Zulfiqor Ali Bhutto
* Fazal Ilohi Chaudriy
* Muhammad Ziyoul-Haq
* Gʻulom Isxoq Xon
* Vasim Sajjod (v.v.b.)
* Faruq Ligʻoriy
* Vasim Sajjod (v.v.b.)
* Muhammad Rafiq Taror
* Pervez Musharraf
* Muhammad Mian Sumro (v.v.b.)
* Asif Ali Zardoriy
* Mamnun Husayn
* Orif Alviy

 | Flag of the President of Pakistan |
Bruklin ko'prigi
Bruklin koʻprigi Nyu-York shahridagi gibrid kabelli/osma koʻprik bolib, Sharqiy daryoni Manxetten va Bruklin tumanlarini oʻzaro bogʻlab turadi. Koʻprik 1883-yil 24-mayda ochilgan Bruklin koʻprigi Sharqiy daryoning birinchi oʻzgarmas oʻtish joyi edi. Koʻprik ochilish vaqtida dunyodagi eng uzun osma koʻprik boʻlib, uning asosiy uzunligi 1595,5 fut (486,3 m) va pastki oʻrtacha suv sathidan 127 fut (38,7 m) balandlikda joylashgan.  Bu koʻprik dastlab Nyu-York va Bruklin koʻprigi yoki Sharqiy daryo koʻprigi deb nomlangan, ammo 1915 yilda rasman Bruklin koʻprigi deb nomlandi. Manxetten va Bruklinni bogʻlaydigan koʻprik boʻyicha takliflar birinchi marta 19-asrning boshlarida qilingan, bu oxir-oqibat **Jon A.Roebling** tomonidan ishlab chiqilgan joriy qurilishga olib keldi. Loyihaning bosh muhandisi, uning oʻgʻli **Vashington Roebling**, rafiqasi **Emili Uorren Roebling**ning yordami bilan keyingi dizayn ishlariga hissa qoʻshdi. Qurilish 1870-yilda boshlangan, **Tammany Hall** tomonidan boshqariladigan Nyu-York Bridge kompaniyasi qurilishni nazorat qilgan. Koʻplab tortishuvlar va dizaynning yangiligi loyihani oʻn uch yildan ortiq uzaytirgan.  Ochilganidan beri Bruklin koʻprigi 1950-yilgacha ot aravalari va baland temir yoʻl liniyalarini olib oʻtib, bir nechta qayta konfiguratsiyadan oʻtdi. Koʻpayib borayotgan transport oqimini yumshatish uchun Sharqiy daryo boʻylab qoʻshimcha koʻpriklar va tunnellar qurildi. Asta-sekin yomonlashgandan soʻng, Bruklin koʻprigi bir necha bor ta'mirlandi, jumladan 1950, 1980 va 2010-yillarda.

Bruklin ko'prigi Manxetten oroli va Long-Aylend orollarini, shimoldagi Manxetten ko'prigi, Uilyamsburg ko'prigi va Kvinsboro ko'prigi bilan bog'laydigan to'rtta bepul avtomobil ko'prigining eng janubiy qismidir.  Faqat yo'lovchilar va piyodalar va velosipedlar harakatlanishi mumkin.  Ochilganidan beri asosiy turistik diqqatga sazovor joy bo'lgan Bruklin ko'prigi Nyu-York shahrining ramziga aylandi.  Ko'p yillar davomida ko'prik turli stendlar va tomoshalar, shuningdek, bir nechta jinoyatlar va hujumlar uchun joy sifatida ishlatilgan.  Bruklin ko'prigi Milliy tarixiy yodgorlik, Nyu-York shahrining diqqatga sazovor joyi va milliy qurilish muhandisligining tarixiy yodgorligi sifatida belgilangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Feuerstein, Gary (May 29, 1998). "Brooklyn Bridge Facts, History and Information". Endex Engineering, Inc. Archived from the original on February 8, 2010. Retrieved May 23, 2011.
2. ↑  National Park Service 1966, p. 2.
**Rossiya** – Sharqiy Yevropa va Shimoliy Osiyoda joylashgan transkontinental davlatdir. Taxminan egallagan.1⁄3Yevrosiyo hududining qismi va1⁄8Yer yuzining Hududi boʻyicha dunyodagi eng katta davlatdir. Mamlakatning Yevropa qismi (hududning qariyb 23%) Ural togʻlarining gʻarbiy qismidagi hududlarni oʻz ichiga oladi (chegara shartli ravishda Ural togʻlarining sharqiy etagida va Kuma-Manich choʻqqisi boʻylab; kamroq tez-tez, boʻylab chizilgan. Katta Kavkazning suv havzasi. Hududlarning katta qismini egallagan Rossiyaning Osiyo qismi (hududning qariyb 77%) Uraldan sharqda joylashgan va Sibir deb ham ataladi (ammo, chegaralarning aniq taʼrifi). Sibir munozarali masala) va Uzoq Sharq. Rossiya mulklarining dunyoning uchinchi qismi – Amerikadagi joylashuvi ham munozarali masala. Shunday qilib, Qoʻmondon orollarini Aleut zanjirining davomi deb hisoblash mumkin, Amerikada joylashgan. Rossiyaning eng shimoliy nuqtasi – Frants-Iosif er arxipelagining Rudolf orolidagi Fligeli burni (81°51' shim.), oʻta sharqiy nuqtasi – Bering boʻgʻozidagi Ratmanov oroli (ikki Diomed orollarining gʻarbiy qismi, 169°0'). W.). Rossiyaning eng chekka shimoliy va sharqiy *materik* nuqtalari: Taymir yarim orolida Chelyuskin burni (77°43' shim.) va Chukotkadagi Dejnev burni (169°39' gʻarb). Ushbu ekstremal nuqtalar ham Evroosiyoning tegishli ekstremal nuqtalari hisoblanadi. Rossiyaning eng janubiy nuqtasi (41°11' shim.) Bazardyuzyu togʻining janubi-gʻarbida, Dogʻistonning Ozarbayjon bilan chegarasida joylashgan. Eng gʻarbiy nuqta Kaliningrad viloyatida, 19°38′ da joylashgan. d. Boltiq dengizining Gdansk koʻrfazining Boltiqboʻyi tupurigida; ammo Kaliningrad viloyati yarim eksklav boʻlib, Rossiyaning asosiy hududi sharqda, 27 ° 17' E da boshlanadi. d. Estoniya bilan chegaradosh Pskov viloyatidagi Pededze daryosi boʻyida. Shunday qilib, Rossiya hududining uzunligi shimoldan janubgacha 4000 км dan oshadi, gʻarbdan sharqqa esa 8000 км yaqinlashadi.[]</link></link></link></link>. Maydoni 17 125 191 km2 (Janubiy Amerika qitʼasidan bir oz kichik), Evropa qismi taxminan 3 960 000 km² (umumiy hududning 23%), qolgan 13 100 000 km2 Osiyo qismida (umumiy hududning 77%).). Shunday qilib, dunyoning ikkala qismida ham Rossiya hududi boʻyicha eng katta davlatdir.

1. ↑  V zavisimosti ot varianta provedeniya granitsi mejdu Yevropoy i Aziey, v sostav aziatskoy chasti Rossii takje mogut vxodit territorii na Severnom Kavkaze.
2. ↑  „Командорские острова — Путеводитель по России". 2021-yil 1-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 24-fevral.
3. ↑  Командорские острова, prinadlejaщie Rossii, inogda schitayut prodoljeniem Aleutskoy gryadi, kotoraya otnositsya k chasti sveta Amerike. Takim obrazom, chast ostrovnix vladeniy Rossii naxoditsya v Amerike.