recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Davlat roʻyxati** yoki **roʻyxat-II** Hindiston Konstitutsiyasining 7-jadvalidagi 61 ta (101-Konstitutsiyaviy tuzatishdan keyin) subʼyektlar roʻyxatidir. Avvaliga, ushbu ro'yxatda 66 ta mavzu mavjud edi. Amerika Qo'shma Shtatlari, Shveytsariya yoki Avstraliyaning federal hukumatlaridan farqli o'laroq, Kanada federal hukumatida bo'lgani kabi, qoldiq vakolatlar markaziy hukumatda qoladi.

  

**Agar shtatning qonun chiqaruvchi organi tomonidan qabul qilingan qonunning har qanday qoidasi parlament tomonidan qabul qilingan qonunning har qanday qoidasiga zid bo'lsa** *, parlament ham qabul qilish huquqiga ega bo'lsa yoki mavjud qonunning bir vaqtning o'zida ro'yxatga kiritilgan har qanday masalalarga tegishli har qanday qoidasi* **nomaqbul hisoblanadi. Shuningdek, parlament tomonidan qabul qilingan qonun** *o'sha shtatning qonun chiqaruvchi organi tomonidan qabul qilingan qonundan oldin yoki keyin qabul qilingan yoki, vaziyatga qarab, ustun bo'ladi* **va shtat qonun chiqaruvchi organi tomonidan qabul qilingan qonun** **( jirkanchlik darajasi), nolga teng bo'ladi**. Bu holatda istisno mavjud - "*parlament tomonidan ilgari qabul qilingan qonun yoki ushbu masala bo'yicha amaldagi qonun qoidalariga zid ravishda,* **bir** **vaqtning o'zida ro'yxatga kiritilgan masala bo'yicha shtat qonun chiqaruvchi organi tomonidan qabul qilingan qonun. Keyin**, agar **Prezident ko'rib chiqish uchun saqlab qo'yilgan bo'lsa va uning roziligi olingan bo'lsa,** **ushbu shtatning qonun chiqaruvchi organi tomonidan qabul qilingan qonun ushbu shtatda ustuvor bo'ladi** .

Davlat ro'yxati sub'ektlari
---------------------------

Hozirda roʻyxatda 59 ta fan mavjud:

Yana qarang
-----------

* kasaba uyushmalari ro'yxati
* parallel ro'yxat
* Hindiston konstitutsiyasi
* Hindiston Konstitutsiyasining XI qismi
* Hindistondagi federalizm

Manba
-----

1. ↑  „Part XI - Relations between the Union and the States".  Ministry of Law and Justice. 1 मई 2013da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-mart 2013-yil.

 Jamoat mulki Bu maqola jamoat mulki boʻlgan maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi*.*
2. ↑  „Constitution Amendment in India". *Lok Sabha Secretariat* 1181–1185. 3-dekabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-noyabr 2013-yil.

 Jamoat mulki Bu maqola jamoat mulki boʻlgan maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi*.*
3. ↑  „The States Subjects List".  Vakilbabu.com. 23 अगस्त 2019da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-mart 2013-yil.

 Jamoat mulki Bu maqola jamoat mulki boʻlgan maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi*.*
4. ↑  „Seventh Schedule".  Constitution.org. 5 जुलाई 2018da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-mart 2013-yil.

 Jamoat mulki Bu maqola jamoat mulki boʻlgan maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi*.*
**Baptistlar urushi** (inglizcha: *The Baptist War*, shuningdek, **Rojdestvo qoʻzgʻoloni**, *The Christmas Rebellion/Uprising* yoki **Yamaykadagi qullarning Buyuk qoʻzgʻoloni**, The Great Jamaican Slave Revolt) 1831-1832-yillarda Yamaykadagi oʻn kunlik qullar qoʻzgʻoloni. Qoʻzgʻolonda oroldagi 300.000 quldan 60.000 tasi qatnashdi. Qoʻzgʻolonni baptist voiz Samuel Sharp boshqargan va isyonchilar orasida koʻplab baptistlar, uning izdoshlari bor edi.

1831-yil 25-dekabrda Sharp Britaniya hukumati allaqachon qullikni bekor qilish toʻgʻrisidagi buyruqni imzolagan deb xato qilib, Yamaykaning gʻarbiy qismida oʻzi baptist diakon boʻlgan Montego Bay shahri atrofida tinch umumiy ish tashlashga chaqirdi. Bu shakarqamish mavsumi edi va ish tashlash shakar plantatsiyalariga zarar yetkazishi mumkin edi. Ekuvchilarning qarshiligi ish tashlashni darhol qoʻzgʻolonga aylantirdi. Qoʻzgʻolonchilar qamishlarga oʻt qoʻyishdi, ammo oq aholiga deyarli tegmadilar. Qoʻzgʻolon paytida faqat 14 oq tan halok boʻldi. Ikki hafta ichida qoʻzgʻolon qoʻshin tomonidan bostirildi. Qoʻzgʻolon paytida 207 kishi halok boʻlgan, qoʻzgʻolondan keyin 310 dan 340 gacha qullar turli jinoyatlar, baʼzan eng kichik jinoyatlari uchun qatl etilgan. Qoʻzgʻolon rahbarlari, shu jumladan Sharp, 1832-yilda osilgan. Missionerlar shubha ostida edi va baʼzilari hatto hibsga olindi, ammo keyinroq qoʻyib yuborildi.

Qoʻzgʻolon rahbarlari ingliz missionerlari tomonidan tarbiyalangan va 1830-yillarning boshlarida Buyuk Britaniyada mashhur boʻlgan abolitsionizm gʻoyalariga sodiq edilar. Dastlab qullarning noroziligi qoʻzgʻolon shaklida emas, balki umumiy ish tashlash shaklida ifodalanadi deb taxmin qilingan. Suvga choʻmish mafkurasida, ayniqsa, boshqa missionerlik cherkovlarining taʼlimotlari bilan solishtirganda hech qanday radikal narsa yoʻq edi.

Taxminlarga koʻra, qoʻzgʻolonni bostirishda plantatorlarning shafqatsizligi Buyuk Britaniyada qullikni bekor qilishni sezilarli darajada tezlashtirdi. Bolalarni ekspluatatsiya qilishni taqiqlash kabi birinchi choralar 1833-yilda qabul qilingan va 1838-yilda qullik butunlay bekor qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  Barry W. Higman, „Slave Populations of the British Caribbean, 1807—1834", *Journal of Interdisciplinary History*, Vol. 16, No. 2 (Autumn, 1985), pp. 365—367

Adabiyotlar
-----------

* Meri rekord. „1831-yildagi Yamayka qullarining qoʻzgʻoloni", *Oʻtmish va hozirgi* (1968-yil iyul), 40(3): ss. 108-125.

* Tyorner, Meri (yuqoridagi muallif, uylangan). *Qullar va missionerlar : Yamayka quldorlik jamiyatining parchalanishi, 1787-1834* (Illinoys Press universiteti, 1982).

* Qisqacha, KRM „Yamaykalik nasroniy missiyalari va 1831-2 yillardagi Buyuk qul qoʻzgʻoloni", *Journal of Cclesiastical History*, (1976), 27(1): ss. 57-72.

* Kraton, Maykl. *Emansipatsiya iqtisodiyoti: Yamayka va Barbados, 1823-1843* (Shimoliy Karolina universiteti matbuoti, Chapel Hill, 1995).

* GadHeuman. „Ikki Yamayka qoʻzgʻoloni haqidagi ertak", *Yamayka tarixiy sharhi* (1996), 19: 1-8-betlar.

* Junius P. Rodriguez, ed. *Qullarga qarshilik va qoʻzgʻolon entsiklopediyasi*. Westport, CT: Greenwood, 2006.



[Turkum: Yamayka Koloniyasi]]
**Davlat siri** — oshkor etilishi taqiqlangan, davlat ahamiyatiga ega boʻlgan maʼlumotlar. Ular maxsus roʻyxatlar bilan belgilab qoʻyiladi. D.s. davlat, harbiy va xizmat siriga boʻlinadi. Oʻzbekiston Respublikasining "Davlat sirlarini saqlash toʻgʻrisida" qonuni (1993-yil 7 may)ga koʻra, oshkor etilishi respublika harbiy-iqtisodiy imkoniyatlarining sifat holatiga salbiy taʼsir etishi yoki OʻzRning mudofaa qobiliyati, davlat xavfsizligi, iqtisodiy va siyosiy manfaatlari uchun boshqa ogʻir oqibatlarga olib kelishi mumkin boʻlgan maʼlumotlar davlat sirini tashkil etadi; oshkor etilishi OʻzRning mudofaa qobiliyati, davlat xavfsizligi va Qurolli Kuchlari uchun ogʻir oqibatlar olib kelishi mumkin boʻlgan harbiy xususiyatga ega maʼlumotlar harbiy sir ni tashkil etadi; oshkor etilishi OʻzR manfaatlariga zarar yetkazishi mumkin boʻlgan fan, texnika, i.ch. va boshqaruv sohasiga doir maʼlumotlar xizmat sirini tashkil etadi. D.s.ni saqlash boʻyicha masʼuliyat davlat organlari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va birlashmalarning rahbarlari zimmasiga yuklatiladi. Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat Kodeksida D.s.larini oshkor qilganlik yoki oʻzgaga berganlik, D.s. yoki harbiy sir hisoblangan hujjatlarni, shuningdek, ashyo yoki moddalarni yoʻqotganlik uchun jazo belgilangan. Bu xildagi jinoyatlar josuslik va davlatga qarshi jinoyatlardan farqli ravishda koʻpincha ehtiyotsizlik, hujjatlarni saqlash qoidalariga rioya etmaslik oqibatida sodir qilinadi. D.s.ni oshkor qilish, D.s. yoki harbiy sir hisoblangan hujjatlarni yoʻqotish ogʻir oqibatlar kelib chiqishiga sabab boʻlsa, jazo kuchaytiriladi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Davlat xavfsizligi** — davlatning suverenitetini, konstitutsiyaviy tuzumini, aholining tinch turmush tarzini, chegaralarning daxlsizligini hamda hududiy yaxlitligini taʼminlashga qaratilgan choralar tizimi.
*OʻzR davlat xavfsizligi sohasi OʻzR Prezidentining 1991-y. 25-avgustdagi va 26-sentyabrdagi farmonlari asosida tashkil etilgan OʻzR Milliy xavfsizlik xizmati tomonidan boshqariladi. OʻzR Milliy xavfsizlik xizmati va uning joylardagi organlari xorijiy davlatlar va xorijiy tashkilotlar maxsus xizmatlarining Oʻzbekistonga qarshi razvedka — qoʻporuvchilik faoliyati b — n kurash olib boradilar , OʻzRning mustaqilligini, konstitutsiyaviy tuzumini, hududiy butunligini, iqtisodiy, ilmiy — texnikaviy va mudofaa qudratini gʻayriqonuniy tajovuzlardan himoya qilishni amalga oshiradi. OʻzR Milliy xavfsizlik xizmati OʻzR hokimiyat va boshqaruv organlarining ishlashini nodoʻstlik kayfiyatidagi davlatlar va Kons.ga qarshi ichki tuzilmalar maxsus xizmatlarining razvedka — qoʻporuvchilik va b. xil jinoiy tajovuzlaridan samarali himoya qilish uchun javobgardir va OʻzR Prezidenti hamda Oliy Majlisi Senati oldida muntazam ravishda hisob berib turadi.*

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi
"SERVEYER" (ing. surveyor — izlanuvchi, tadqiqotchi) — AQShning Oyga uchiriladigan avtomatik st-yalar va shu st-yalarni yaratish hamda uchirish dasturi nomi. Styaning diametri 4,27 m, bal. 3 m. "S."ning Yerdagi massasi ~ 1 t, Oyga qoʻngandan keyingi massasi ~ 285 kg. Avtomatik boshkarish sistemasi Oyga qoʻndirish uchun moʻljallangan raketa dvigateli bilan taʼminlangan. Bortiga ilmiy tadqiqot asboblari, Oy sirtini kuzatish uchun televizion kamera oʻrnatilgan. Quyosh batareyasidan elektr energiya oladi. Styaning asosiy vazifasi — "Apollon" kosmik kemasini yaratishning ilmiy va texnik masalalarini hal qilish bilan bogʻliq; unda bajarilgan tadqiqotlar: Oy tuprogʻi tahlil qilindi, qoʻnish paytida suyuq yonilgʻili raketa dvigatelidan chiqadigan yonilgʻi mahsulotlari oqimi Oy tuprogʻiga taʼsiri oʻrganildi hamda yumshoq qoʻndirish tizimi sinovdan oʻtkazildi. 1966—1968-yillarda 7 ta "S." uchirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bao Chjao** (xitoycha 鮑照, 407 yoki 414—466) — janubiy Song imperiyasida yashagan xitoy shoiri.

Tarjimai hol
------------

Dongxayda tugʻilgan. U kichik amaldorning kambagʻal oilasidan chiqqan. U klassik taʼlim oldi, yoshligidayoq sheʼr yozishni boshladi. Dastlab u knyaz Lyu Tsin xizmatida, 444 yilda vafotidan keyin knyaz Lyu Tzyun xizmatida boʻlgan. 445 yilda u imperator Syao-uning mulozimligiga oʻtgan. U 466 yilda shtatdagi qonli tartibsizliklar paytida vafot etgan.
Adabiy shon-sharaf unga oʻlimidan ikki asr oʻtgach keldi — allaqachon Tang davrida. U oʻz davri uchun tushunarsiz boʻlib chiqdi, „tozalangan" misralar koʻproq qadrlanadi. Bao, Yuefu xalq qoʻshiqlariga ergashib, dunyoda adolatsizlik hukm surayotganidan shikoyat qildi, oddiy va kambagʻal odamlarga hamdard boʻldi. U fu va shi janrlarida ham sheʼrlar yaratgan. 21-asrga kelib, Bao Chjao merosi 44 yuefu va 86 shi, shuningdek, 9 fu va 30 (ven) isholarni tashkil etadi. Bao Chjaoning yetti soʻzdan iborat versifikatsiyaga asoslangan qoʻshiq kompozitsiyalari, masalan, yuefu „Tikanli yoʻlning oʻn sakkiz sheʼri" (boshqa nomi „Yoʻlning mashaqqatlari", (xitoycha 拟行路难) yangi janrning asosini tashkil etdi, yaʼni Li Bai Du Fu bilan ijodiga katta taʼsir koʻrsatdi. Uning eng mashhur fu asarlaridan biri „Begona oʻtlar oʻsib chiqqan shahardagi ode" (xitoycha 芜城赋), uni Bao Chjao 450 yillarning oxirida Guangling (xitoycha 广陵) shahri devori xarobalari ustiga yozgan. Unda shaharning qoʻrqinchli oʻlim jarayoni tasvirlangan, insoniyat borligi fojiasi va odamlar ijodiga zamonning shafqatsizligi koʻrsatilgan. Bu odada Bao Chjao qurol olib yurgan dushmanlarga qarshi turish uchun Guangling darvozalariga oʻrnatilgan magnitlarni eslatib oʻtadi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Fedorenko N.T. Guo Mo Ruo* „Xitoy she'riyati // Xitoy she'riyati antologiyasi / Umumiy tahrir ostida xitoy tilidan tarjima" (ruscha). Moskva:  Badiiy adabiyoti (1957). Qaraldi: 4-dekabr 2022-yil.
2. ↑  *Fedorenko N.T. Guo Mo Ruo* „Eslatmalar // Xitoy she'riyati antologiyasi" (ruscha) 413 betlar. Moskva:  Badiiy adabiyoti (1957). Qaraldi: 4-dekabr 2022-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Bao Chjao / Kravtsova M. E. // Xitoyning maʼnaviy madaniyati: 5 jildlik ensiklopediya / Bosh muharrir M. L. Titarenko; Uzoq Sharq ins-ti. — M.: Sharq adab. 2008. — 3-jild. Adabiyot. Til va yozuv. — 212-216 bet. — 855 b.
* Sur les Berges du Fleuve, choix de poèmes traduits du chinois et présentés par Michel Kuttler, éd. bilingue, Éditions de la Différence, coll. "Orphée ", Paris, 1992.
**Seth Godin** (inglizcha: *Seth Godin*; 1960-yil 10-iyulda tugʻilgan) — amerikalik tadbirkor va kompyuter olimi. Biznes kitoblar muallifi, mashhur notiq. Bundan tashqari, Seth taniqli marketing blogini yuritadi. Uning katta shuhrat qozongan birinchi ishi „Ruxsat marketingi" haqidagi kitob edi. Internet sohasi rivojiga katta hissa qoʻshgan insonlarga beriladigan Momentum mukofoti gʻolibi. Fast Company jurnalining doimiy muallifi.

Hayoti
------

14 yoshida Seth tadbirkorlikdagi ilk qadamlarini mahalliy universitetda bioritmlarni bosib chiqardi va har birini 30 dollardan sotdi. 16 yoshida Seth oʻrta maktab changʻi klubini tuzdi va har hafta Buffalodagi uyi yonida changʻida uchish uchun 50-60 bolalardan iborat guruhni yolladi. Shu bilan birga, Seth dam olish kunlari ovqatlanish restoranida ishlayotgani maʼlum edi.

1982-yilda Seth Tafts universitetini informatika va falsafa boʻyicha tamomlagan. Keyinchalik u falsafa darslari foydasiga murakkab muhandislik darslarini oʻtkazib yuborgani uchun taʼlim tizimidagi boʻshliqdan foydalanganlikda ayblandi. Seth Stenford Biznes maktabida marketing boʻyicha Biznes boshqaruvi magistri (MBA) darajasini olgan. 1983-yildan 1986-yilgacha Seth Godin Spinnaker Software kompaniyasining brend menejeri boʻlib ishlagan. Bir muncha vaqt davomida Seth Kaliforniyadan Bostonga va yana ikkita ish joyida ishlash va bir vaqtning oʻzida magistrlik darajasini olish uchun doimiy ravishda sayohat qilgan.

Martaba
-------

1986-yilda Spinnaker Software kompaniyasini tark etgandan soʻng, Seth asosan kitob biznesi bilan shugʻullanadigan Seth Godin Productionsni tashkil etish uchun 20 000 dollar jamgʻargan. U yerda u Mark Xerst bilan uchrashdi va 1995-yilda birinchi onlayn kompaniyalardan biri boʻlgan Yoyodyne kompaniyasiga asos soldi. 1996-yil avgust oyida Flatiron Partners Yoyodyne kompaniyasiga 20 % ulush evaziga 4 million dollar sarmoya kiritdi. Bir necha yil oʻtgach, Seth kitob biznesini oʻz xodimlariga sotdi va Yoyodynega eʼtibor qaratdi. Bu yerda Seth Godin Ruxsat Marketing kontseptsiyasini shakllantirdi.

Seth Yoyodyne-ni Yahooga! sotdi. 1998-yilda taxminan 30 million dollarga Godin savdo bitimining bir qismi sifatida Yahoo!ning ishonchli marketing boʻyicha vitse-prezidenti lavozimini egalladi.

Seth Godinning blogi 2009-yilning eng yaxshi bloglaridan biri (25 ta blog roʻyxati) deb topildi.

### Muvaffaqiyat va tan olish

Godin 18 ta kitob muallifi.

Seth Godinning „Qoʻshimcha sovgʻa" kitobi Forbes tomonidan 2004-yil biznes kitobi deb nomlandi.

Dastlabki ikki yilda „Binafsha sigir"ning 150 mingdan ortiq nusxasi sotilgan va 23 ta qayta nashr etilgan.

Godin 2018-yilda Amerika Marketing Assotsiatsiyasining Marketing shon-sharaf zaliga kiritildi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑
11. ↑
**Bolachikkalaki** — Hindiston janubidagi Karnataka shtatidagi qishlog'i. Maʼmuriy jihatdan Karnataka shtatining Bijapur tumanidagi Bijapur Taluka qoʻli ostida. U Bijapur tuman shtab-kvartirasidan qariyb 45 kilometr (25 milya) uzoqlikda joylashgan.

Aholisi
-------

2011-yilgi aholini ro'yxatga olishda qishloqda 3095 kishi istiqomat qiladi.

Geografiyasi
------------

Qishloq geografik jihatdan 16\*32' 10 *shimoliy kenglikda va 75\*31' 19* sharqiy uzunlikda joylashgan.

Ma'badlar
---------

* Shri Hanuman ibodatxonasi
* Shri Durga Devi ibodatxonasi
* Shri Pandurang ibodatxonasi
* Shri Mallikarjun ibodatxonasi

Din
---

Qishloqda asosan hindu va musulmon jamiyati yashaydi.

Til
---

Odamlari asosan *kannada*, shuningdek, hind, marathi, urdu va ingliz tillarida gaplashadi.

Masjidlar
---------

Musulmon jamiyati uchun masjid bo'lib, Moharam va Uras bayramlari hindu va musulmon dini tomonidan keng nishonlanadi.

Qishloq xo'jaligi
-----------------

Qishloq yerlari unumdor boʻlib, uning 70% dan ortigʻi dehqonchilik va dehqonchilik uchun qulaydir. Dehqonlar asosan shakarqamish, uzum, makkajoʻxori, joʻxori yetishtiradi. Kichik maydonlarda sitrus bog'lari, piyoz va zerdeçal kabi ekinlar ekilgan. Sug'orish asosan daryodan tarqatuvchi kanallar, quduqlar va ochiq quduqlarga asoslangan.

Ta'lim
------

Qishloqda hozirda 150 dan ortiq talaba tahsil oladigan 1-7-sinfdagi *Davlat Oliy Boshlang'ich maktabi* ishlaydi.

Xayriya tashkilotlari/trestlar
------------------------------

Madaniy, sport, dasturlar va boshqa tadbirlarni amalga oshiradigan turli uyushmalar mavjud.

Festivallar
-----------

Har yili asosiy bayramlar - *Kara Hunnume*, *Nagara Panchami*, *Deepavli*, *Ugadi* va *Dassara* .

Savodxonlik darajasi
--------------------

Qishloqlarda savodxonlik darajasi taxminan 75% ni tashkil qiladi. Savodxonlikning 75 foizi erkaklarda, 65 foizi ayollarda.

Siyosat
-------

Qishloq Babaleshvar assambleyasi va Bijapur parlament saylov okrugiga kiradi.

Telefon kodi
------------

* Babaleshvar - 08355

PIN kod
-------

* Saravad - 586125

Bosh ofisi Saravadda joylashgan.

Davlat avtomagistrali
---------------------

**Davlat avtomagistrali - 55** => Babaleshvar - Kambagi - Galagali - Mudhol

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* „Official Bijapur District Website".  Bijapur District.

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Boku Teleminorasi
**Boku Teleminorasi** (ozarb. *Baki Televiziya Qullesi*) — Ozarbayjon poytaxti Bokuda joylashgan teleminora. Balandligi 310 metr boʻlib, Ozarbayjonning eng baland binosi hisoblanadi. Boku Teleminorasi dunyoda balandligi boʻyicha 34-oʻrinni egallaydi.

Tarixi
------

Boku Teleminorasi SSSR Vazirlar Kengashi qarori va Ozarbayjon SSR Aloqa Vazirligi buyurtmasi asosida SSSR Aloqa Vazirligi instituti loyihasi boʻyicha qurilishi boshlandi.

Qurilish ishlari 1979-yilda boshlandi. Loyiha dasturi boʻyicha qurilish ishlari 1985-yilda nihoyasiga yetishi kerak edi. Biroq baʼzi sabablarga koʻra qurilish ishlari muayyan muddatga toʻxtatildi. Teleminora qurilishi 1993-yilda davom etildi va 1996-yilda Boku Teleminorasi tantanali ravishda ochildi.

2008-yilda Boku Teleminorasida kapital rekonstruksiya ishlari olib borildi va 27-qavatda (175-metrda) shahar manzarasini aks etuvchi aylanma restoran barpo etildi.

Manbalar
--------

1. ↑  Bakıda yeni teleqüllənin təntənəli açılışı mərasimində Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyevin çıxışı - 6 iyul 1996-cı il (Ozarbayjoncha)
2. ↑  Ильхам Алиев осмотрел комплекс телебашни производственного объединения Телерадио Минсвязи и информационных технологий — Фотосессия: Технологии, 21 июня 2009
3. ↑  Азербайджанское телевидение в 70-е годы XX века (Ruscha)

Havolalar
---------

* Световые эффекты на телебашне ночью - видео YouTube


  


|  |  |
| --- | --- |
| Ozarbayjon bayroq-xaritasi | *Ozaybayjon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Arxitektura | *Arxitektura haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Sestodozlar** — sestodalar va ularning lichinkalari qoʻzgʻatadigan invazion kasalliklar (gelmintozlar). Odam va hayvonlarda uchraydi. Sestodalarning yetilgan (tasmalik) shakllari odam hamda hayvonlar ichagida yashaydi va urchiydi, ular tuxumi axlat bilan tashqi muhitga chiqadi va lichinka davri oraliq xoʻjayin (choʻchqa, hoʻkiz, baliq va boshqalar) tanasida kechadi. Sestoda lichinkalari — finnalari (qarang Finka) odamga chala pishirilgan baliq, qoramol goʻshtini isteʼmol qilganda oʻtadi. Ular odam ingichka ichagida jinsiy yetiladi va parazitlik qiladi. Sestodalarning exinokokk shakli odam va oʻtxoʻr hayvonlarning jigar, oʻpka, miya, koʻmik va h.k. aʼzolarida parazitlik qiladi. Yetuk sestodalar qoʻzgʻatadigan kasalliklar birmuncha yengilroq kechib, baʼzan hazm aʼzolari va nerv sistemasi faoliyati buziladi. Sestoda lichinkalari qoʻzgʻa-tadigan exinokokkoz, sistitserkoz, senuroz kabi kasalliklar ancha ogʻir oʻtadi. Kasallikning shakliga qarab davolanadi. Oldini olish uchun gusht mahsulotlarini yetarli pishirib isteʼmol qilish, uy hayvonlari (itlar) bilan yaqin muloqotda boʻlmaslik, oqar suvlar va oʻtloq joylarni ifloslan-tirmaslik, shaxsiy va ovqatlanish gigiyenasiga qatʼiy rioya kilish, bemorlarni toʻla-toʻkis davolash zarur.

Hayvonlarda avitellinoz, moniyezioz, senuroz, sistitserkoz, exinokokkoz va boshqa uchraydi. Ichak S.ida ovqat hazm qilish buziladi, exino-kokkozda jigar, oʻpka sohalarida ogʻriq paydo boʻladi, qoʻylar senurozida esa harakatni boshqarish buziladi. Kasal hayvonlar oʻsmaydi, ozadi. Kasallik antigelmintlar bilan davolanadi. Oldini olish va kurash choralari gelʼmintsizlantirish va veterinariyasanitariya qoidalariga rioya qilishdan iborat.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Mahalliy laqabi "*La dame de fer* "(fransuzcha "temir xonim") 1887 yildan 1889 yilgacha 1889 yilgi Jahon ko'rgazmasining markaziy qismi sifatida qurilgan. Dastlab Fransiyaning ba'zi yetakchi rassomlari va ziyolilari tomonidan dizayni uchun tanqid qilingan bo'lsa-da, keyinchalik u Fransiyaning global madaniy belgisiga va dunyodagi eng taniqli tuzilmalardan biriga aylandi.  Eyfel minorasi dunyodagi eng ko'p tashrif buyuriladigan yodgorlik bo'lib, kirish to'lovi: 6,91 2015-yilda million kishi tashrif buyurdi. U 1964-yilda *tarixiy yodgorlik sifatida* belgilangan va 1991-yilda YUNESKOning Butunjahon merosi roʻyxatiga ("Parij, Sena qirgʻoqlari") kiritilgan 

  

Minora tashrif buyuruvchilar uchun uch qavatdan iborat, birinchi va ikkinchi qavatlarda restoranlar mavjud. Yuqori qavatdagi yuqori platforma 276 m (906 ft) yerdan yuqorida - Evropa Ittifoqidagi jamoatchilik uchun ochiq bo'lgan eng baland kuzatuv kemasi. Chiptalarni zinapoyaga ko'tarilish yoki birinchi va ikkinchi qavatlarga ko'tarilish uchun sotib olish mumkin. Yer sathidan birinchi darajaga ko'tarilish 300 zinapoyalardan ortiq qadamni tashkil etadi, birinchi qavatdan ikkinchi qavatga ko'tarilish ham xuddi shunday, butun ko'tarilish 600 pog'onali ko'tarilishdir. Yuqori qavatga zinapoya bo'lsa-da, odatda unga faqat lift orqali kirish mumkin.

1. ↑  *SETE.* „The Eiffel Tower at a glance". *Official Eiffel Tower website*. 14-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-aprel 2016-yil.
2. ↑  Clayson, S. Hollis (2020-02-26), „Eiffel Tower", *Architecture, Planning, and Preservation* (inglizcha), Oxford University Press, doi:10.1093/obo/9780190922467-0014, ISBN 978-0-19-092246-7, qaraldi: 2021-11-14
**Mutagenez** (mutatsiya va ... genez) — fizik, kimyoviy mutagenlar taʼsirida sunʼiy mutatsiya olish. [[Mutatsiya keltirib chiqaradigan omillarni mutagenlar deyiladi. Mutagenlar muta-siyalarni tezlashtiradi (qarang [[Mutatsiya). Mutagen omillar fizik (ionlovchi nurlar, rentgen nurlari, protonlar, neytronlar, ultrabinafsha nurlar, yuqori va past harorat), kimyoviy (pe-stitsidlar, gerbitsidlar), biologik (parazit organizmlarning hayot mahsulotlari, toksinlar) boʻlishi mumkin. M.dan seleksiyada hayvon, oʻsimlik va mikroorganizmlarning yangi zot, nav va shtammlarini, foydalaniladigan mutantlarni olishda foydalaniladi (yana q. Mutant, Mutagenlar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Reaksiya** (re... va lot. actio — harakat) —1) (psixologiyada) — inson va uning tana aʼzolari tomonidan muayyan tashqi va ichki qoʻzgʻatuvchilarga nisbatan qaytariladigan javob harakati. R. taassurot, qoʻzgʻatgich, qandaydir taʼsir etishning javobi sifatida paydo boʻluvchi hissiy holat, jarayon yoki harakatdir. Har qanday R. oʻz kechishining shakli, tezligi kabi xususiyatlari bilan tavsiflanadi. Oddiy psixik R. vaqti 100 dan 250 millisekundgacha boʻlishi mumkin. R. tavsiflarining oʻzgarishi psixometriya sohasini vujudga keltirdi. Psixologiya va unga yondosh fanlarda tasniflash asosida yotuvchi alomatlarga bogʻliq tarzda R. xulqiy, fiziologik, hissiy, ixtiyoriy, ixtiyorsiz kabi turlarga ajratiladi; 2) kimyoviy, fizik yoki biologik taʼsir yoʻli bilan tekshirishlar oʻtkazish (k,. Kimyoviy reaksiyalar, Vasserman reaksiyasi); 3) umri tugagan ijtimoiy tartiblarni saqdab qolish va mustahkamlash maqsadida ijtimoiy taraqqiyotga zoʻr berib qarshilik koʻrsatish.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Musulmonlar byurosi** (Musbyuro) — Turkiston milliy kommunistlari tomonidan tashkil qilingan rahbar tashkilot (1919—20). Turkiston Kommunistik partiyasi (TKP)ning 2-oʻlka konferensiyasida — T. Risqulov (rais), N. Xoʻjayev, A. Muqitdinov, Y. Ibrohimov, Yu. Aliyev (aʼzolar)lardan iborat tarkibda tuzildi (1919.30.03, Toshkent). 1918-yil 1 va 6-aprelda TKP oʻlka komitetining vazifa va funksiyalarini belgilab berdi. Musulmonlar byurosiga "Ishtirokiyun" (hozirgi "Oʻzbekiston ovozi") gaz.siga muharrirlik qilish vazifasi yuklatildi. 1918-yil 23-aprelda boʻlgan yigʻilishida Fargʻona vodiysidagi keskin siyosiy vaziyat mu-hokama qilindi: sovet hokimiyatidan vaziyatni barqarorlashtirish, iqtisodiyotni tiklash uchun qoʻrboshilar va ularning yigitlariga umumiy afv eʼlon qilish, aholini tinch mehnatga qaytarib vayron qilingan xoʻjalikni qayta tiklash, sovet tashkilotlari va kizil armiya saflarini millatchilik, buyuk davlatchilik shovinizmi va mustamlakachilik ruhidagi unsurlardan tozalash, arman dashnokdarini qurolsizlantirish (qarang "Dashnaqsutyun"), milliy zulmga chek qoʻyish, Fargʻona vilo-yatiga maxsus komissiya yuborish kabi keskin talablarni qoʻyishdi.

Musulmonlar byurosi oʻz saflariga milliy rahbarlarni birlashtirib, sovet rejimining mustamlakachilik siyosatini tanqid qildi. Uning faoliyatida A. Avloniy va Munavvarqori ham ishtirok qildi. Musulmonlar byurosining soʻnggi 3-konferensiyasi (1920.20—27.1 )da Turkkomissiyaning tazyiqi bilan oʻz faoliyatini toʻxtatdi.

Adabiyot
--------

* Musbyuro RKP (b.) v Turkestane, 1, 2 i 3 Turkestanskiye Krayevie Konferensii RKP. 1919—1920 gg. s vvedeniyem tov. Riskulova. T. 1922; Riskulov T. Revolyusiya i korennoye naseleniye Turkestana. Chast I. 1917-1919 gg. T. 1925; Rajabov Q. Haydarov M. Turkiston tarixi (1917— 1924-yil), T. 2002.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Osiyo koʻchasi** — Yunusobod tumanining „Turon", Mirzo Ulugʻbek tumanining „Oqqoʻrgʻon" mahallalari hududida. Amir Temur shoxkoʻchasi bilan Oqqoʻrgʻon koʻchasi oraligʻida. Uzunligi 2 km atrofida.

XX asr boshlarida tashkil topgan. Dastlab Labzak nomi bilan yuritilgan. 1964-yil 10-noyabrda Xurshid, 1982-yil 12-noyabrda Q. Murtazoev nomi berilgan. 2005-yil 10-oktabrdan Osiyo nomi bilan yuritiladi.

Yoʻnalishida Kardiologiya markazi, Latviya, Jazoir va Afgʻonistonning Oʻzbekiston Respublikasidagi elchixonalari, Toshkent observatoriyasi, tuman ijtimoiy-taʼminot boʻlimi, tuman madaniyat uyi, tuman statistika boshqarmasi, „Aziza" va „Yogʻdu" kafelari, savdo shoxobchalari, koʻp qavatli va shaxsiy turar joy binolari hamda turli servis xizmat koʻrsatish maskanlari va boshqa joylashgan. Bodomzor yoʻli koʻchasi bilan kesishgan. Yaqinida Yunusobod tuman hokimligi, Irrigatsiya va melioratsiya instituti, Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti, „Oʻzneftgaz" korxonasi, „Minor" metro bekati bor.

Yana qarang
-----------

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  *Toshkent. Ensiklopediya*, 2009-yil.
**Real ish haqi** — moddiy neʼmat va maishiy xizmatlarda ifodalangan, ish haqiga sotib olish mumkin boʻlgan tovarlar va xizmatlar miqdori. Real ish haqi isteʼmolchilar oʻzlarining haqiqiy ish haqlariga amalda qanday miqdorda isteʼmol neʼmatlari sotib olishlari va xizmatlardan foydalanishlari mumkinligini koʻrsatadi. Real ish haqi ham nominal ish haqi miqdori, ham isteʼmol tovarlari va xizmatlar narxlari darajasi, shuningdek, ish haqidan toʻlanadigan soliqlar hajmi bilan belgilanadi. 

Real ish haqi, inflyasiya sharoitlarida, agar inflyasiya ish haqini oshirish, indeksatsiyalash bilan qoplanmaydigan boʻlsa, pasayib ketadi. Real ish haqi boshqa sharoitlar bir xil boʻlganda, nominal ish haqiga toʻgʻri mutanosib, isteʼmol buyumlari va xizmatlar narxi darajasiga teskari mutanosibdir.

Manbalar
--------

1. ↑  "Real ish haqi". *Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi*. Toshkent: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi. 2000-2005.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Iqtisodiyot | *Iqtisodiyot va moliyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Osiyo bo'rsigʻi** (lotincha: *Meles leucurus*) — suvsarlar (Mustelidae) oilasiga mansub yirtqich sutemizuvchilar turi. Ular Rossiya hududida (Volgadan Janubiy Sibirgacha), Oʻrta Osiyoda, Moʻgʻulistonda, Xitoyda va Koreya yarim orolida yashaydi.

 Osiyo boʻrsigʻi. Qozog'iston pochta markasi, 2006-yil
Osiyo boʻrsiqlari turmush tarzi jihatdan Yevropa boʻrsiqlariga oʻxshaydi (*Meles meles*), asosan tashqi koʻrinishida kattaligi va rangi bilan farqlanadi. Ular asosan bargli oʻrmonlarda yashaydilar, ba'zan dasht va yarim choʻlda ham uchraydi. Osiyo boʻrsiqlari tun hayvonlari hisoblanadi. Ular oʻsimliklar, umurtqasizlar, mayda kemiruvchilar va tipratikanlar bilan oziqlanadi. Ular murakkab tuzilishga ega boʻlgan chuqur oʻralarni qazishadi, koʻpincha bir nechta chuqurchalar bitta hayvonga tegishli boʻladi. Yashirin bosqichga ega boʻlgan uzoq (450 kungacha) homiladorlikdan soʻng, urgʻochilar 6 tagacha bola tugʻadilar. Shimoliy hududlarda Osiyo boʻrsiqlari qishda uxlaydi.

Bir-biriga oʻxshash diapazonlarda Osiyo boʻrsiqlarining Yevropa boʻrsiqlari bilan chatishishi sodir boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Полная иллюстрированная энциклопедия. «Млекопитающие» Кн. 2 = The New Encyclopedia of Mammals / под ред. Д. Макдональда. — М.: Омега, 2007. — С. 467. — 3000 экз. — ISBN 978-5-465-01346-8.
2. 1 2 3 4  Meles leucurus (англ.). The IUCN Red List of Threatened Species.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Realizm (maʼnolari).

**Realizm** (lot. realis — moddiy, haqiqiy) — falsafiy yoʻnalish. Unga koʻra, ongdan tashqaridagi mavjud reallik goʻyo ideal obʼyektlarning mavjudligidan (Platon, oʻrta asr sxolastikasi) yoki subʼyekt, bilish jarayoni va tajribaga bogʻliq boʻlmagan bilish obʼyektidan (20-asr falsafiy R.i) iboratdir. Oʻrta asr R.i universaliylar (umumiy tushunchalar) real va ongga bogʻliq boʻlmagan holda mavjud deb uqtirgan (qarang Nominalizm). Hozirgi zamon falsafasida realistik oqimlar ustuvorlik qiladi. Zamonaviy R.ning muhim yoʻnalishlari: tarixiy materializm, neorealizm, neotomizm va yangi ontologiya hisoblanadi. Yangi ontologiyaning mazmunini metafizik R. tashkil etadi. Tahlil markazida reallik bizga qanday berilgan va uni biz qay darajagacha bila olamiz degan masala turadi. Hozirgi zamon R.iga fenomenologiya va ekzistensializm muhim hissa qoʻshyapti.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Musulmonqul** (taxminan 1794—1852) — Qoʻqon xonligidagi qipchoqlar rahbari. 1844-yilgacha Andijonda qoʻshinlar boshligʻi (botirboshi). 1847-yildan mingboshi. Qoʻqonni Buxoro amiri Nasrulloxon hujumidan mudofaa etish rahbarlaridan biri (1842). Asli qipchoqlarning qulon urug'idan bo'lgan. Qoʻqon xoni Sheralixonning soliq siyosatiga qarshi xonlikning qator tumanlarida qoʻzgʻolonlar koʻtarilgan. 1845-yil Oʻshdagi qoʻzgʻolonni bostirish uchun Musulmonqul yuborilgan. Uning yoʻqligidan foydalangan Murod (Olimxonning oʻgʻli) Sheralixonni oʻldirib, oʻzini xon hamda Buxoro amirining noibi deb eʼlon qilgan. Qoʻqonliklar bundan norozi boʻlib, uni qoʻllab-quvvatlamaganlar. Musulmonqul bu voqealardan xabardor boʻlib, qizini Sheralixonning oʻgʻli Xudoyorxonga turmushga beradi va u bilan birga Qoʻqonga kelib, bir necha kungina xon boʻlgan Murodni oʻldiradi, yosh Xudoyor xon deb eʼlon qilinadi. Musulmonqul esa muvaqqat hokim boʻladi. Shu davrdan boshlab Qoʻqonda faqat qipchoqlarning hukmronligi boshlanadi. Musulmonqul xonning yoshligidan foydalanib, xonlikni deyarli mustaqil ravishda oʻzi boshqaradi. 1852-yil fargʻonalik mulkdorlar toshkentliklar yordamida qipchoqlar hokimiyatiga qarshi qurolli kurash boshlashgan. Bilqillama jangida (Farg'onaning sharqida) qipchoqlar yengilgan. Musulmonqul shu jangda oʻldirilgan.

Adabiyot
--------

* Bobobekov h. KOʻqon tarixi, T. 1996; Beysembiyev T. K. "Tarixi -i LLJaxruxi" kak istoricheskiy istochnik, Alma-Ata, 1987.

Manbalar
--------

1. ↑  Муҳаммад Юнус Тойиб. Тарихи Алиқули амирлашкар. Туҳфайи Тойиб
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Narkotik oʻsimliklar** - tarkibida odamning markaziy nerv sistemasiga taʼsir koʻrsatadigan har xil sinfga kiruvchi organik moddalar (alkaloid, efir moyi, organik kislotalar, glikozidlar, saponin va boshqalar) mavjud oʻsimliklar. Koʻpchilik N.oʻ.dan olinadigan moddalar tibbiyot va vete-rinariyada davolash va ogʻriqsizlantirishda ishlatiladi. Taʼsir qiluvchi moddalari, asosan, alkaloidlar. Koʻpchilik N.oʻ. zaharli va ulardan olinadigan preparatlarning koʻp kabul qilinishi giyohvandlikka olib keladi. N.oʻ.ning koʻpchiligi yuksak oʻsimliklarga kiradi. Koʻp turlari Janubiy Amerika tropiklarida, Shimoliy Amerika va Markaziy Osiyoda uchraydi. Ularning ayrimlari dorivor ekinlar sifatida ekib oʻstiriladi (afyunli koʻknor, hind nashasi, maxorka, tamaki, xin daraxti, koka butasi), ayrimlari zaharli oʻsimliklar boʻlib, yovvoyi holda oʻsadi (bangidevona, afsonak, maral-quloq, shuvoqning baʼzi turlari). Yana q. Giyohvandlik vositalari.

Xolima Otaboyeva.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mut** (yunon. Mw.t — „ona") — qadimgi Misr osmon maʼbudasi, Teban triadasining ikkinchi vakili (Amon — Mut — Xonsu), ona maʼbudasi va onalik ramzi.

Tasviri
-------

Mut birlashgan pshent toji kiygan ayol va boshida grift — uning ieroglifi sifatida tasvirlangan. Oʻz oʻgʻli Xonsuga ega boʻlgan Mut Montuni, shu jumladan Teban panteonida asrab oldi, bu uning onalik maʼbudasi maqomini tasdiqladi.

Amenxotep-III hukmronligi davrida musiqiy marosim asbobi, menat boʻyinbogʻi Xathor emas, balki Mut maʼbudasi kulti bilan bogʻlangan edi.

Mifologiya va kult
------------------

Dastlab, Mut german Ogdoad bilan bogʻliq mifologik eʼtiqodlar tizimida asl Nun okeanining ayol juftligi boʻlgan Naunet suvlarining epiteti hisoblangan. Vaqt oʻtishi bilan Mutning oʻzi yaratuvchi maʼbuda qiyofasida harakat qila boshladi.

Oʻrta Qirollik Misrning poytaxti boʻlgan yuksalishi davrida xudolar shohi deb eʼlon qilingan mahalliy xudo Omonning ahamiyati shunga mos ravishda ortdi, shuning uchun uning rafiqasi Amaunetning oʻrni kichik edi. Amonning ayol ekvivalenti, rang-barang maʼbuda Mut tomonidan olingan.

Mut Amonaning onasi, xotini va qizi hisoblangan, „yaratuvchisining onasi va oʻgʻlining qizi" — ilohiy abadiyatning ifodasi. Uning ismlari orasida „ona maʼbuda", „maʼbudalar malikasi", "osmon bekasi (malikasi), „xudolarning onasi" ham bor. Mut doimiy epiteti „Ishru koʻlining bekasi", uning ibodatxonasidagi muqaddas koʻl nomidan kelib chiqqan holda, Amenxotep III tomonidan Karnakning asosiy ibodatxonasining shimoli-sharqida qurilgan va u bilan sfinkslar xiyoboni ham bogʻlangan.

Har yili boʻlib oʻtadigan Opet bayramida — Amun va Mut nikoh marosimi davomida bu xudolar va ularning farzandi Xonsu tasvirlari tushirilgan Karnak ibodatxonasidan Luksorga olib ketilgan. Bayram Axet oyining ikkinchi yarmiga, Nil daryosining toshqin mavsumiga toʻgʻri kelar edi va Yangi Shohlik davridan beri nishonlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Herman te Velde*. Mut*, The Ancient Gods Speak: A Guide to Egyptian Religion, New York: Oxford University Press, 2002 — 238 bet.
2. ↑  *Wörterbuch der aegyptischen Sprache im Auftrage der deutschen Akademien. 6 vols.*. Leipzig: J. C. Hinrichs’schen Buchhandlungen (Reprinted Berlin: Akademie-Verlag GmbH, 1971), 1926–1953 — 2—4, 18-76 bet.
3. ↑  Mariam F. Ayad*. God's Wife, God's Servant: The God's Wife of Amun (ca.740–525 BC)*. Routledge, 2009 — 49 bet. ISBN 9781134127931.
4. ↑  И. С. Кацнельсон*. Мероэ: История, история культуры, язык древнего Судана*. Наука, 1977 — 137 bet.
**Okulyar** (lot. ocularus — koʻzga oid) — murakkab optik asbob (kuzatish trubasi, mikroskop, durbin)ning kuzatuvchi qaraydigan qismi. Bitta linza yoki linzalar tizimidan iborat boʻladi. Obyektiv boshqa optik tizimlar (mas, prizma, kollimator) bilan hosil qilgan tasvir Okulyar yordamida koʻriladi. Dastlab (1609-yil) Okulyarlar astronomik koʻrish trubalarida ishlatilgan (Galiley Okulyarlari). Keyinchalik niderland olimi X. Gyuygens (17-asr) va ingliz olimi J. Ramsden (18-asr) ikki xil Okulyar kashf qilishgan. Ular amalda hozirgacha ishlatiladi. Bunday Okulyarni obyektiv bilan birga yasab buyumning tasviri olinadi.

19-asr oxirlaridan, ayniqsa, harbiy optika rivojlanishi munosabati bilan durbin, periskop va boshqalarda takomillashtirilgan Okulyarlar ishlatiladi. Okulyarlar musbat va manfiy linzali boʻlishi mumkin. Musbat linzali Okulyar oʻzidan oʻtayotgan yorugʻlik nuri dastasini toʻplaydi (toraytiradi), manfiy linzali Okulyar nur dastasini sochadi (kengaytiradi). G. Galiley Okulyarlari manfiy linzali oddiy (kuzatish burchagi kichik), X. Gyuygens va J. Ramsden Okulyarlari musbat linzali boʻlgan (rayem). Ularda kuzatish burchagi katta (kengrok)ligi uchun hozirgacha ishlatiladi. Okulyarlarning asosiy optik xossasi fokus masofasi (linzaning bosh fokusidan uning optik markazigacha boʻlgan masofa), odatda, 15–25 mm bilan ifodalanadi. Okulyarning aniq koʻrsati-shi shu masofaga bogʻliq boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Italiya — Yaponiya munosabatlari** Italiya va Yaponiya oʻrtasidagi ikki tomonlama diplomatik munosabatlardir.

Tarixi
------

1582-yilda yapon katolik nasroniy Daimyo Papa Gregori XIII ga Tenshodan elchi yubordi. 1899-yilda mamlakatlar Ixetuan qoʻzgʻolonini bostirish uchun oʻz qurolli kuchlarini Xitoyga yuborganlar. 1914-yilda Birinchi jahon urushi boshlandi, unda Italiya va Yaponiya Germaniya imperiyasi va uning ittifoqchilariga qarshi bir tomonda kurashdilar. Yaponiya Sindaoni qamal qildi va bir necha Avstriya-Vengriya askarlarini asirga olgan edi. Ular orasida 28 nafar italiyalik boʻlgan. Mahbuslarga nisbatan insonparvar munosabatda bo‘lishdi va vaqt o‘tishi bilan ular Italiyaga qaytarildi.

2012-yilda Italiya mudofaa vaziri Giampaolo Di Paolaning Yaponiyaga tashrifi
1919-yilda Italiya Yaponiyaning Buyuk Davlatlarga qarshi qaratilgan irqiy tenglik haqidagi taklifini qoʻllab-quvvatladi. 1918-yildan 1922-yilgacha Italiya va Yaponiya qoʻshinlari Sibir va Uzoq Sharqdagi xorijiy harbiy intervensiyada qatnashdilar. 1940-yilda ikkala davlat ham Berlin paktini imzoladilar va Ikkinchi Jahon urushida bir tomonda jang qildilar.

2014-yil iyun oyida Rimda Yaponiya Bosh vaziri Shinzo Abe va Italiya Bosh vaziri Matteo Renzi oʻrtasida rasmiy muzokaralar boʻlib oʻtdi. 2016-yilda mamlakatlar diplomatik munosabatlar o‘rnatilganining 150 yilligini nishonladi. Italiya va Yaponiya G7 va G20 aʼzolaridir.

Savdo aloqalari
---------------

Yaponiya Italiyaning Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan davlatlar orasida oltinchi yirik savdo hamkoridir. 2018-yilda Italiya Yaponiyaga 6,6 milliard yevro miqdorida mahsulot eksport qildi, 4,2 milliard yevro miqdorida mahsulotlar import qilindi.

Diplomatik missiyalar
---------------------

* Italiyaning Tokioda elchixonasi bor.
* Yaponiya Rimda elchixonasini yuritadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Архивированная копия". 3-sentabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-dekabr 2019-yil.
2. ↑  „Italy-Japan - 150 years of bilateral relations". 24-dekabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-dekabr 2019-yil.
3. ↑  „Relations between Italy and Japan". 24-dekabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-dekabr 2019-yil.
4. ↑  „Japan and Italy affirm cooperation for Osaka G20 summit | The Japan Times". 7-aprel 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-dekabr 2019-yil.
5. ↑  „Italy: EU-Japan in your town - Trade - European Commission". 12-dekabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-dekabr 2019-yil.
6. ↑  „Visti / Visa Application". 24-dekabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-dekabr 2019-yil.
7. ↑  „Ambasciata del Giappone in Italia". 19-dekabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-dekabr 2019-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Baskett, Maykl (2009). „Barcha goʻzal fashistlar?: Yaponiya imperatorlikdagi eksa kino madaniyati" *Yaponiya fashizmi madaniyati*, ed. Alan Tansman. Durham: Dyuk universiteti nashriyoti. pp. 212-234. ISBN 0822344521
**Ipakchilik stansiyasi**, pillachilik stansiyasi — ipak kurti zotini yaxshilash va elita tuxumlar yetishtirish bilan shugʻullanadigan muas-sasa. Elita tuxum tayyorlashning 3 yillik sxemasi ishlab chiqilgan. Birinchi yili eng yaxshi qurt tuxumlari alohida tanlanib, ulardan chiqqan qurtlar boqiladi va superelita hamda elita pillalar ajratilib, tuxumlari olinadi; ikkinchi yili superelita xoʻjaliklarida shu tuxumlar ochiriladi va qurt boqiladi, olingan pillalar superelita sexiga topshiriladi. Bu sexda qurtlari bir tekisda rivojlangan, hosili va sifati yaxshi pillalardan superelita tuxum tayyorlanadi. Uchinchi yili superelita tuxumlardan stansiya xoʻjaliklarida qurt boqilib, pillalari stansiyaning elita sexiga topshiriladi. Bu yerda ipak qurti tuxumi zavodlari uchun elita tuxum tayyorlanadi.

Oʻzbekistonda Andijon, Fargʻona, Samarkand shaharlarida pilla naslchilik Ipakchilik stansiyasilari faoliyat koʻrsatadi (2002).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Dunyodagi italyan diasporasi.
**Italyanlar** — xalq. Italiyaning asosiy aholisi. Umumiy soni 66,5 million kishi (1990-yillar oʻrtalari), jumladan, Amerika Qoʻshma Shtatlarida (8,5 million kishi), Argentinada (1,35 million kishi), Fransiyada (1,1 million kishi) va boshqa mamlakatlarda ham yashaydilar. Yevropeoid irqiga mansub. Italyan tilida soʻzlashadi. Dindorlari — asosan, katoliklar.

Mil. av. 1-mingyillikda Apennin yarim orol aholisining aksariyatini italik qabilalar tashkil etgan (qarang Italiklar). Ulardan biri — Laniy viloyatida yashagan lotinlar Rimga asos solganlar va, shuningdek, boshqa italik kabilalarini va yarim orolning shim.da yashovchi etrusklar, ligurlar, venetlar, keltlarni hamda yarim orolning jan.dagi va Sardiniya, Sitsiliya va Korsika orollaridagi yunonlar, karfagenliklar va sikullarni tobe etishgan. Mil. 1 — 2-asrlarda yarim orolning barcha aholisi lotin tilining xalq lahjasida soʻzlashgan. Mil. 5-asrdan bu aholi german qabilalari (vestgotlar vandallar, ostgotlar, langobardlar) bilan aralashib ketgan. 6—10-asrlar mobaynida Italiyaning ayrim viloyatlarini vizantiyaliklar, franklar, arablar, vengerlar, normannlar bosib olgan; bosqinchilar bilan aralashib ketish natijasida italyan elati va italyan xalq tili shakllangan. Biroq rasmiy til lotin tili boʻlib qolgan. 11—13-asrlarda italyan xalqining shakllanishi tugallangan. 13—14-asrlarda toskan laxjasi yagona italyan adabiy tili qaror to-pishida muhim rol oʻynadi, 19-asr 2-yarmida Italiyani siyosiy jihatdan birlashtirilishi jarayonida Italyanlar millat boʻlib shakllangan.

Italyanlarda xalq badiiy-bezak sanʼati koʻp asrlik tarixga ega. Italyanlar jahon musiqa madaniyati va tasviriy sanʼatiga yirik hissa qoʻshganlar (Italyanlarning tarixi, xoʻjaligi va madaniyati haqida yana qarang: Italiya).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |