Iga shahar hokimiyati
**Iga** (yaponcha: *伊賀市* *Iga-shi*?) Yaponiyaning Mie prefekturasida joylashgan shahardir. 2021-yil 31-avgust holatiga ko‘ra, shaharda 40620 ta xonadonda 88895 nafar aholi istiqomat qiladi, aholi zichligi har kvadrat kilometrga 160 nafarni tashkil qiladi. Shaharning umumiy maydoni 558,23 kvadrat kilometr (215,53 mi²) ga teng.

Geografiyasi
------------

Iga shahri Mie prefekturasining shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan. Shaharning shimoli-sharqiy qismi Suzuka togʻlarida, shimoli-gʻarbiy qismi Shigaraki platosida oʻrnashgan. Shaharning janubi-gʻarbiy qismi Yamato togʻlari, janubi-sharqiy qismi esa Nunobiki togʻlari bilan oʻralgan. Hudud tepaliklardan tashkil topgan. U Yodo daryosi tizimiga kiruvchi Kizu daryosining yuqori oqimida joylashganligi hamda Shiga, Nara va Kioto prefekturalari bilan chegaradosh boʻlganligi sababli, Mie prefekturasi Tokai mintaqasi, shu jumladan Nabari shahrining bir qismi sifatida tasniflanadi. Shuningdek, Kansai viloyatining bir qismi sifatida ham belgilangan.

### Qoʻshni munitsipalitetlar

Mie prefekturasi

* Kameyama
* Tsu
* Nabari

Shiga prefekturasi

* Kōka, Shiga

Kioto prefekturasi

* Minamiyamashiro

Nara prefekturasi

* Nara
* Yamazoe

### Iqlimi

Iga nam subtropik iqlimga ega (Köppen *Cfa*), yozi issiq va qishi salqin hamda qor yogʻmaydi. Iga shahrida oʻrtacha yillik harorat 14.6 °C (58.3 °F) ni tashkil etadi. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1,440.9 mm (56.73 in) iyun va iyul oylari eng seryogʻin oy hisoblanadi. Avgustda eng yuqori harorat 26.7 °C (80.1 °F) atrofida va eng past harorati yanvarda, taxminan 3.5 °C (38.3 °F) boʻladi. 

| **Ueno, Iga (1991−2020) iqlimi** |
| --- |
| Koʻrsatkich | Yan | Fev | Mart | Apr | May | Iyun | Iyul | Avg | Sen | Okt | Noy | Dek | Yil |
| Mutlaq maksimal, °C | 17,8 | 22,1 | 25,7 | 30,2 | 33,8 | 35,7 | 38,0 | 38,8 | 36,1 | 32,2 | 26,3 | 22,1 | 38,8 |
| Oʻrtacha maksimal, °C | 8,3 | 9,4 | 13,4 | 19,2 | 24,0 | 26,9 | 31,0 | 32,5 | 28,1 | 22,2 | 16,5 | 10,9 | 20,2 |
| Oʻrtacha harorat, °C | 3,5 | 1,0 | 7,3 | 12,7 | 17,9 | 21,8 | 25,8 | 26,7 | 22,8 | 16,7 | 10,7 | 5,7 | 14,6 |
| Oʻrtacha minimal, °C | −0,6 | −0,5 | 2,0 | 6,8 | 12,4 | 17,5 | 21,9 | 22,6 | 18,7 | 12,1 | 5,7 | 1,2 | 10,0 |
| Mutlaq minimal, °C | −9,6 | −9,6 | −7,8 | −4,8 | −0,8 | 5,6 | 11,3 | 11,1 | 5,1 | −1 | −5 | −9,5 | −9,6 |
| Yogʻingarchilik meʼyori, mm | 50,9 | 60,0 | 104,2 | 104,2 | 139,7 | 194,3 | 194,3 | 136,4 | 187,3 | 146,7 | 72,1 | 50,8 | 1 440,9 |
| *Manba: Yaponiya Meteorologiya Agentligi* |

### Demografiyasi

Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Iga aholisi soni soʻnggi 60 yil ichida nisbatan oʻzgarmas boʻlib kelgan.

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1960 | 99,821 | —     |
| 1970 | 92,841 | −7.0% |
| 1980 | 95,582 | +3.0% |
| 1990 | 97,752 | +2.3% |
| 2000 | 101,527 | +3.9% |
| 2010 | 97,215 | −4.2% |

Tarixi
------

Zamonaviy Iga shahri atrofidagi hudud qadimgi Iga viloyatining bir qismiga toʻgʻri keladi. Bu hudud Sengoku davrida *ninjutsu* markazlaridan biri sifatida qayd etilgan. Shahar Edo davrida Tokugava syogunati davrida Iga Ueno qal’asi rahbarlari qoʻl ostidagi qal’a shaharchasi sifatida rivojlangan. Iga *hokku* shoiri Matsuo Bashoning tugʻilgan joyi va *ninja* Hattori Hanzoning vatani sifatida tanilgan.

Ueno shahri 1889-yil 1 aprelda zamonaviy munitsipalitetlar tizimini yaratish bilan tashkil etilgan. 1941-yil 10-sentabrda shahar maqomiga koʻtarilgan. 2004-yil 1-noyabrda Ueno Iga va Ayama shaharlari, Shimagahara va Oyamada qishloqlari (barchasi Ayama tumanidan) hamda Aoyama shahri (Naga tumanidan) bilan birlashtirildi va Iga shahrini tashkil qildi.

Hukumat
-------

Iga toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer hamda 22 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Iga Mie prefekturasi assambleyasiga ikki aʼzoni qoʻshadi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Mie 3-okrugi tarkibiga kiradi.

Iqtisodiyoti
------------

Iga anʼanaviy ravishda anʼanaviy toʻqish sanʼati boʻlgan *Kumihimo* markazi sifatida tanilgan. Bu yerda bir nechta hunarmandlar hali ham faoliyat yuritmoqda. Shahar mintaqaviy savdo markazi boʻlib, mahalliy iqtisodiyotda qishloq xoʻjaligi va mavsumiy turizm ustunlik qiladi. Iga geografik jihatdan Osaka va Nagoya oʻrtasida joylashganligi sababli, Meihan milliy avtomagistrali boʻylab joylashgan zavodlar soni, ayniqsa logistika qulayligi tufayli koʻpaymoqda.

Taʼlim tizimi
-------------

Iga shahar hukumati tomonidan boshqariladigan 19 ta davlat boshlangʻich taʼlim maktabi va oʻnta davlat oʻrta taʼlim maktabi hamda Mie prefekturasi taʼlim boshqarmasi tomonidan boshqariladigan uchta davlat yuqori taʼlim maktabiga ega. Shaharda ikkita xususiy yuqori taʼlim maktab va bitta xususiy oʻrta/yuqori taʼlim maktab faoliyat yuritadi.

### Xalqaro maktablar

* Colégio Positivo — Braziliya boshlang'ich maktabi

Transport
---------

### Temir yoʻl

 JR Gʻarb — Kansai magistral liniyasi

* Tsuge — Shindō — Sanagu — Iga-Ueno — Shimagahara

 JR Gʻarb — Kusatsu liniyasi

* Tsuge

 Kintetsu temir yoʻli — Osaka liniyasi

* Iga-Kambe — Aoyamachō — Iga-Kōzu — Nishi-Aoyama

■ Iga temir yoʻli — Iga liniyasi

* Iga-Ueno — Nii — Nishi-Ōte — Uenoshi — Hirokōji — Kayamachi — Kuvamachi — Idamichi — Ichibe — Inako — Maruyama — Uebayashi — Hido — Iga-Kambe

### Magistral yoʻl

* E25 Meihan ekspress yoʻli
* Milliy yoʻnalish 25
* Milliy yoʻnalish 163
* Milliy yoʻnalish 165
* Milliy yoʻnalish 368
* Milliy yoʻnalish 468

Mahalliy diqqatga sazovor joylar
--------------------------------

Iganing asosiy sayyohlik joylaridan ikkitasi — Iga Ueno qal’asi va Iga-ryu Ninja muzeyi (shahar atrofidagi hudud mashhur Iga Ninjaning tarixiy uyi) Yaponiyada mashxur. Bundan tashqari, har yili Iga Ueno Ninja Festa ninja festivali (1-apreldan 6-maygacha) oʻtkaziladi.

Boshqa unchalik taniqli boʻlmagan diqqatga sazovor joylarga quyidagilar kiradi:

* Momochi qal’asi — bu uchta buyuk ninjadan biri boʻlgan Momochi Tanbanomikami qal’asi va uning yaqinida uning qabri joylashgan Seinzenji joylashgan.
* Sainenji ibodatxonasi Jodoshu (Sof yer) ibodatxonasi boʻlib, ninjutsuning buyuk kitoblaridan biri „Bansenshukay" muallifi Fujibayashi Samujiyasutakening dafn etilgan joyidir.
* Fujivara no Chikata Kutsu — Tayhayki yoki Buyuk Tinchlik yozuvlarida paydo boʻlgan Fujivara no Chikata qal’asi.
* 1990-yillarda Kadomadagi Sega World joylashuvi uchun oʻrnatilgan Kirpi Sonic haykali. Haykalning muallifi vafot etgan va endilikda haykal uning farzandlariga tegishli. U 2020-yilda yomon ahvolga tushib qolgani sbabali haykal egalari nihoyat uni qayta tikladilar.

Xalqaro munosabatlar
--------------------

* Xitoy - Jurong, Jiangsu, Xitoy

Iga shahridan taniqli odamlar
-----------------------------

* Igano Kabamaru, ninja
* Vasabi Mizuta, ovoz muallifi
* Kazuhiro Yamaji, aktyor, ovoz ijrochisi
* Akiko Ivasaki, immunolog va Yale universiteti professori
* Jiro Kavasaki, siyosatchi
* Hakaru Hashimoto, tibbiyot olimi
* Matsuo Basho, shoir
* Kippei Shiina, aktyor
* Chiyonokuni Toshiki, sumo kurashchisi
* Ichizo Nakata, professional futbolchi
* Koji Nishimura, professional futbolchi
* Genichi Mitsuhashi, birinchi Ninja oʻqishini tamomlagan

Yana qarang
-----------

* Iga-ryu, ninjutsu Iga ninja maktabi

Manbalar
--------

1. ↑  „Iga city official statistics" (ja).
2. ↑  „ja:平年値（年・月ごとの値）" (Japanese).  Yaponiya Meteorologiya Agentligi. Qaraldi: 17-fevral 2017-yil.
3. ↑  „ja:観測史上1～10位の値（年間を通じての値）" (Japanese).  (1981–2010). Qaraldi: 19-fevral 2017-yil.
4. ↑  Iga population statistics
5. ↑  "Escolas Brasileiras Homologadas no Japão" (Archive). Embassy of Brazil in Tokyo. Retrieved on October 13, 2015.

Havolalar
---------

* Iga City official website (yaponcha)


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Mie prefekturasi |
| --- |
|  |
| 
Tsu (capital) |
|  |
| Maxsus shahar | 
* Yokkaichi
 | 
Flag of Mie Prefecture |
|  |
| Shaharlar | 
* Tsu
* Ise
* Matsusaka
* Kuvana
* Suzuka
* Nabari
* Ovase
* Kameyama
* Toba
* Kumano
* Inabe
* Shima
* Iga
 |
|  |
| Tumanlar | 
* Inabe tuman
	+ Tōin
* Kitamuro tuman
	+ Kihoku
* Kuvana tuman
	+ Kisosaki
* Mie tuman
	+ Asahi
	+ Kavagoe
	+ Komono
* Minamimuro tuman
	+ Kihō
	+ Mihama
* Taki tuman
	+ Meiva
	+ Ōdai
	+ Taki
* Vatarai tuman
	+ Minamiise
	+ Taiki
	+ Tamaki
	+ Vatarai
 |
|  |
| 
Mie prefekturasidagi birlashishlar roʻyxati |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* ISNI: 0000 0004 0404 9012
* MusicBrainz: d65f62d2-f1d8-4e9b-88a3-4a09614a545a
* NDL: 00980044
* VIAF: 259725750
* en:WorldCat Identities: viaf-259725750

 |