recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Yonilgʻi nasosi** - ichki yonuv dvigatelinij yonilgʻi bilan taʼminlash tizimidagi qurilma. Dizel dvigatelidagi Yo.n. korpus, kulachokli val, turtkich, plunjerlar jufti, haydash klapanlari joylashgan nasos kallagi, yonilgʻi miqdorini rostlab turadigan mexanizmlardan iborat. Karbyuratorli ichki yonuv dvigatelida yonilgʻi bakidan yonilgʻini karbyuratorning qalqovuchli kamerasiga zarur miqdorda uzluksiz oqim bilan uzatib turadi, dizellarda esa yonilgʻini aniq belgilangan vaqtlarda har qaysi forsunkata uzatadi va yonish kamerasiga purkash uchun yetarli bosim (12,5—17,5 MPa) hosil qiladi. Karbyuratorli ichki yonuv dvigatellarida diafragmali, dizellarda koʻp plunjerli va bir plunjerli Yo. n. ishlatiladi. Dizellarda ishlatiladigan Yo. n. yuqori va past bosimli xillarga boʻlinadi. Yuqori bosimli Yo. n. yonilgʻini forsunkaga, past bosimlisi esa nasosforsun kaga uzatish uchun xizmat qiladi. Yonilgʻi miqdorini rostlash usuliga qarab, plunjer yoʻli oʻzgaruvchan; yonilgʻi oʻtishini rostlovchi ignali; buriluvchi plunjerli xillarga boʻlinadi. Buriluvchi plunjerli Yo. n. eng keng tarqalgan. Bunda yonilgʻi miqdori richag va ekssentrik yordamida klapanning ochilish paytini oʻzgartirib rostlanadi. Dvigatelda nechta silindr boʻlsa, shuncha plunjer boʻladi. Masalan, 2, 4, 6 plunjerli Yo. n. bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Oʻzbekiston Respublikasining birinchi prezidenti Islom Abdug'aniyevich Karimov
Oʻzbekiston tarixidagi birinchi va hozirgacha oxirgi konstitutsiyaviy referendum 2002-yil 27-yanvarda boʻlib oʻtdi. Bu, umuman olganda, uchinchi (1991 va 1995-yillardagi referendumlar bilan bir qatorda) va hozirgacha mustaqil Oʻzbekiston tarixidagi soʻnggi umumxalq referendumidir.

Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi 1992-yil 8-dekabrda qabul qilingan. 1990-yillarda bir palatali Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining qarori bilan Konstitutsiyaga kichik oʻzgartirish va tuzatishlar kiritildi, bu esa umumxalq referendumini oʻtkazishni talab qilmadi. 2001-yilda Prezident Islom Karimovning Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining ikki palatali tizimini joriy etish zarurligi haqidagi gapi oʻsha paytdagi 250 deputatdan iborat bir palatali Oliy Majlis deputatlari tomonidan qoʻllab-quvvatlangan. Oʻzbekistonda oxirgi parlament saylovlari 1999-yil dekabr oyida boʻlib oʻtgan. Ikki palatali parlament masalasini hal qilish bilan bir vaqtda amaldagi Prezident Islom Karimovning prezidentlik muddatini shaxsan besh yildan yetti yilgacha oshirishga qaror qilindi, bu esa amaldagi prezident Islom Karimovga keyingi prezidentlik saylovini oʻtkazmasdan, 2007-yilgacha hokimiyatda boʻlish imkonini berdi. 2005-yilgi saylovlar muddati uzaytirilmasa, uning vakolatlari 2005-yil boshida tugashi kerak edi. Shunday qilib, referendumda ikkita savol qoʻyildi: ikki palatali parlamentni joriy etish, shuningdek, Prezident Islom Karimovning vakolatlarini shaxsan besh yildan yetti yilga uzaytirish toʻgʻrisida.

### Natija

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasining rasmiy maʼlumotlariga koʻra, referendumda aholining 91,58 foizi ishtirok etgan va har ikki masala ham saylovchilarning mutlaq koʻpchiligi tomonidan maʼqullangan.

### Ikki palatali parlament joriy etish

| Tanlov | Ovozlar | % |
| --- | --- | --- |
| Yoqlab | 11,344,242 | 93.65 |
| Qarshi | 768,828 | 6.35 |
| Yaroqsiz ovozlar |  | - |
| **Jami** | 12,113,070 | **100** |
| Roʻyxatdan oʻtgan saylovchilar | 13,266,602 |  |
| Manbalar |

### Prezident Islom Karimovning vakolatlarini shaxsan besh yildan yetti yilga uzaytirish

| Tanlov | Ovozlar | % |
| --- | --- | --- |
| Yoqlab | 11 117 841 | 91.78 |
| Qarshi | 995, 229 | 8.22 |
| Yaroqsiz ovozlar |  | - |
| **Jami** | 12 113 070 | **100** |
| Roʻyxatdan oʻtgan saylovchilar | 13,266,602 |  |
| Manbalar |

Manbalar
--------

1. 1 2  „Direct Democracy". Qaraldi: 15-noyabr 2021-yil.
2. 1 2   *Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasining "2002-yil 27-yanvarda oʻtkazilgan Oʻzbekiston Respublikasi referendumi yakunlari toʻgʻrisida"gi qarori (Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasining Axborotnomasi nashri). 2002. bet. 73.*.
**Gandizm** — ijtimoiysiyosiy, diniy-falsafiy taʼlimot. M. K. Gandi tomonidan ishlab chiqilgan va hind milliy ozodlik harakatining mafkurasiga aylangan. G. ga^sh/duiamnazariy asos qilib olingan. Kelib chiqishi qad. hind anʼanalariga borib taqaladi. Ijtimoiysiyosiy masalalarni hal qilishda diniy axloq nuktai nazaridan yondashish bu taʼlimotga xos xususiyat. Yer yuzida "sarvadoyya", yaʼni "umumiy farovonlik jamiyati" qurish gʻoyasini ilgari surgan. Bu maqsadga erishishning usuli — "satyagraxa", yaʼni "kuch ishlatmasdan kurashish"dir. Tarixan shakllangan tartibotlar hamda urfodatlarni saqlab qolish zarur, ularni kuch ishlatmasdan asta-sekin yangi mazmun bilan toʻldirib, qayta qurish kerak. G. jamiyatdagi tengsizlikni rad etadi, kastachilikka qarshi chiqadi. Hindiston mustaqillikka erishganidan (1947) va M. Gandining fojiali oʻlimidan (1948) keyin G. milliy ozodlik kurashi mafkurasi sifatidagi mavqeini yoʻqotdi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
* Hindistonda ijtimoiy fikrlar, T. 1973; Djavaharlal Neru, Vzglyad na vsemirnuyu istoriyu, t. 3, M. 1975.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Gandisishan**, Transhimolay togʻlari — Tibet togʻliginingjanubidagi togʻlar, Xitoyda, Himolay togʻlariga parallel, 1600 km masofaga choʻzilgan, kengligi 300 km gacha. Ularni janubiy da Sangpo (Brahmaputra) va Hind (yuqorida) daryosi vodiylari ajratib turadi. G. alp burmalanishida hosil boʻlgan. Ohaktosh, slanes, kvarsit va granitlardan tarkib topgan. Eng katga tizmalari: janubida Kaylas va Nyenchen-Tangla, shimolida Alinggangri. Eng baland choʻqqilari: Alinggangri (7315 m), Nsnchen-Tangla (7088 m). Qor va kichikroqmuzliklar bilan qoplangan. Tibetning bosh shahri — Lxasa ana shu togʻlar orasida. Togʻ-tundra va togʻ-oʻtloq usimliklari oʻsadi. Koʻl koʻp.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Milliy mafkura** — muayyan millatning etnoijtimoiy birlik sifatida mavjud boʻlishi va rivojlanishini asoslab beruvchi gʻoyalar va qarashlar tizimi. Koʻp hollarda Milliy mafkurani bitta millat yoki xalqning mafkurasi deb tushunilmaydi, u muayyan davlat yoki jamiyatning umumiy mafkurasi maʼ-nosini ham anglatadi. Chunki "milliy" sifati "millat" soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, faqat muayyan etnik birlikni emas, balki muayyan "jamiyat" yoki "davlat" maʼnosini ham ifodalashi mumkin. Milliy mafkura tushunchasi ham Oʻzbekistonda yashab, faoliyat koʻrsatayotgan barcha millat vakillariga tegishlidir. Milliy mafkuraning oʻzagini Oʻzbekistondagi turli millat va elat, din va eʼtiqod vakillarini mamlakatimizda ozod va obod vatan barpo etish uchun birlashtirish, xalqlarni oʻzaro hurmat va hamkorlikka chorlash, olijanob maqsadlarni koʻzlash kabi umuminsoniy tamoyillarga aylangan gʻoyalar tashkil etadi. Milliy mafkura oʻzligimizni, muqaddas anʼ-analarimizni anglash tuygʻularini, xa-lqimizning koʻp asrlar davomida shakllangan ezgu orzularini, jamiyatimiz oldiga qoʻyilgan oliy maqsad va vazi-falarni ifoda etadi. Milliy mafkura har qanday millatchilikdan, boshqa elat va xalqlarni mensimaslik, ularni kamsitish kayfiyati va qarashlardan xolidir. U jamiyatimizdagi har qanday insonning eʼtiqodi va dunyoqarashidan qati nazar, ularning barchasini yagona maqsad atrofida birlashtiradigan; xalqimiz va davlatimiz daxlsizligini asraydigan, el-yurtimizni buyuk istiqbol sari chorlaydigan maʼnaviy omildir. Milliy mafkura haqida gapirganda yana shuni ham nazarda tutish kerakki, OʻzR Konstitu-siyasi plyuralizm, fikr va qarashlar erkinligi tamoyillarini toʻliq taʼminlaydi. OʻzR Konstitutsiyasining 12moddasida "Hech qaysi mafkura davlat mafkurasi sifatida oʻrnatilishi mumkin emas", deyilgan. Mafkurada boʻshliqqa yoʻl qoʻymay, Milliy mafkurani xalqimiz ongiga singdirish zamon talabidir (yana. q. Istiqlol mafkurasi).

Adabiyot
--------

* Milliy istiklol gʻoyasi: asosiy tu-shuncha va tamoyillar, T. 2001.

Qiyom Nazarov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**L.** **N.** **Trefolev** haykali — Yaroslavl shahri, Andropov va Trefolev koʻchalari chorrahasida, Qozon monastiri oldidagi maydoniga oʻrnatilgan yodgorlik

Yodgorlik haykaltaroshi A. N. Chernitskiy.

Tarixi
------

Mashhur yaroslavl tarixchisi va mahalliy oʻlkashunos, yozuvchi va shoir Leonid Nikolayevich Trefolev (1839-1905) Yaroslavl viloyatining Lyubim okrug shahrida tugʻilgan. Keyinchalik u Yaroslavl gimnaziyasida, soʻngra, Demidov nomidagi yuridik litseyda tahsil olgan. Yaroslavl viloyat jurnallarida muharrir yordamchisi boʻlib ishlab, adabiy faoliyat bilan shugʻullangan. U yashagan koʻchaga haykal oʻrnatish orqali uning xotirasini abadiylashtirishga qaror qilingan.

Yodgorlik tavsifi
-----------------

Yodgorlik — qatʼiy tekis poydevorga oʻrnatilgan L. N. Trefolev byustidan iborat. Poydevorda L.Trefolev asarlari qahramonlari — Yaroslavl fuqarolari, dehqonlar va shoir tomonidan mashaqqatli taqdiri tasvirlangan barja tashuvchilari — burlaklar tasvirlangan barelyeflar oʻrnatilgan. Yodgorlik joyi tasodifan tanlanmagan. Bu yerda, sobiq Varvarinskaya koʻchasida, Trefolev 1870-yillarda yashab, ishlagan. Uning sheʼrlarida shunday satrlar mavjud: *"Kasyan, dehqon Kamarinskiy, Varvarinskaya koʻchasida qanday uxlaydi".*

* "Men pochta boʻlimida murabbiy boʻlib ishlaganimda „ — chap barelyef
* "Dubinushka " — poydevorning orqa tomonidagi barelyef
* Toʻgʻri barelyef

Manbalar
--------

* *Jelvis V. I.* Yaroslavlda yurish: qoʻllanma. — Yaroslavl: Yuqori Volga, 2001-yil.
* *Kozlov P. I. Marov V. F.* Yaroslavl. — Yaroslavl: Yuqori Volga kitob nashriyoti, 1988-yil.
**Lasso Orlando** [aslida Rolan de Las-syu (Roland de Lassus); taxminan 1532, Belgiyadagi Mons shahri - 1594.14.6, Myunxen] — frank-flamand kompozitori, polifoniya uslubining yirik ustasi, niderland maktabiiint asoschilaridan. Bolalikdan cherkov xorida kuylagan. 1544-yildan Italiya, Fransiya, Angliya mamlakatlarida xizmat qilib, turli milliy musiqa uslublarini ijodiy oʻzlashtirgan. 1560-yildan Myunxen saroy kapellasini boshqargan. Butun Yevropada mashhur boʻlib, "beliiyalik Orfey" nomiga sazovor boʻlgan. L. oʻz davrining barcha diniy (messa, motet) hamda dunyoviy (italyan madrigali, vilanella, fransuz shansoni, koʻp ovozli nemis qoʻshigʻi va boshqalar) musiqa janrlariga murojaat etib, 2000 dan ziyod asarlar yaratgan. Uning ijodi 16-asr xor polifoniyasining choʻqqisidir. Antik va Uygʻonish davridagi shoirlar sheʼrlariga bastalagan vokal asarlarida turli "qahramon" va "jonli saxna"larni alohida mahorat bilan ifodalab bergan. Asarlarning aksariyati 16-asrning oʻzida nashr etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Leonid Moiseyevich Kuris** (1944-yil 17-avgust, Buxoro) — rassom va kitob lavhalari kolleksiyachisi (30 000-tablitalar kolleksiyasi egasi), dunyoning koʻplab mamlakatlarida oʻtkazilgan koʻrgazmalar ishtirokchisi.

Tarjimai holi
-------------

Leonid Moiseyevich Kuris 1944-yil 17-avgustda Buxoroda tugʻilgan. Urushdan keyin, 1946-yilda ota-onasi bilan Kiyevga koʻchib oʻtgan.

1973-yilda Taras Shevchenko nomidagi Kiyev davlat universitetining tarix fakultetini tamomlagan.

1991-yildan Isroilda yashaydi.

Rassomning asarlari Avstriya, Angliya, Belgiya, Bolgariya, Vengriya, Germaniya, Daniya, Isroil, Italiya, Polsha, Rossiya, AQSh, Chexiya, Shvetsiya va boshqa mamlakatlarda oʻtkazilgan koʻrgazmalarda namoyish etilmoqda.

Bir qator ekslibris va kichik grafika koʻrgazmalarida mukofotlangan.

Leonid Kurisning asarlari muzeylar va shaxsiy ekslibris kolleksiyalarida, xususan: Belgiyaninng Sint-Niklas ekslibris muzeyida; Moskvadagi kitoblar muzeyida; Daniyaning Friderikshaven shahridagi kitoblar muzeyida; Polshaning Malbork qal’a muzeyida va boshqa koʻplab shaxsiy toʻplamlarda saqlanadi.

Fikrlar va tanqidlar
--------------------

Yakov Berdichevskiy:

> U tabiyatan oʻymakor. Material bilan xoh yogʻoch, xoh plastmassa chambarchas va organik ravishda bogʻlanadi. Oʻzi istagan asarni har qanday holatda ham yarata oladi va maqsadiga yetishadi. U gravyurachi, shuning uchun baʼzan kutilmagan va gʻayrioddiy umumlashmalarga erisha oladi.
> 
>

Koʻrgazmalari
-------------

1987-yil — Slavno (Polsha);

1994-yil — Tel-Aviv universiteti kutubxonasi (Isroil);

1995 yil — Tel-Avivdagi fransuz madaniyat markazi (Isroil);

1997-yil — Gothenburg (Shvetsiya);

1997-yil — Frederikshaven (Daniya);

2002-yil — Varshavadagi kitoblar galereyasi (Polsha);

2008-yil — Xalqaro kitobsevarlar ittifoqining ekslibris muzeyi (Moskva);

2013-yil — „Leonid Kuris. Isroil. Bookplate" Brest (Belarus), keyin ushbu koʻrgazma Pinsk (Belarus) va Biala-Podlyaska (Polsha) shaharlarida namoyish etildi;

2013-yil — Wielkopolski oroli (Polsha);

2015-yil — Kohtla-Järve (Estoniya);

2015-yil — Krakow (Polsha) „POLONICA".

2019-yil — Varshavadagi kitoblar galereyasi (Polsha).

Manbalar
--------

1. ↑  „*Леонид Юниверг*. Двадцать лет вместе". 17-noyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-noyabr 2015-yil.
2. 1 2  „ФОТО: Художник из Израиля открыл свою выставку в Кохтла-Ярве". 17-noyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-noyabr 2015-yil.
3. ↑  Yakov Berdichevskiy „Ekslibrisniy mir Leonida Kurisa"
4. ↑  „"Leonid Kuris. Isroil. Bookplate»" (17-noyabr 2015-yil). 17-noyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-iyul 2023-yil.

Havolalar
---------

* Kiyev kalendari
**Leonid Davidovich Bershidskiy** (Rossiya; 1971-yil 23-noyabrda tugʻilgan, Moskva, Rossiya SFSR, Sovet Ittifoqi) — rossiyalik Berlindagi jurnalist, noshir va Bloomberg News tahririyati boʻlimi *Bloomberg View* uchun tahlilchi

Biografiyasi
------------

Bershidskiy Moskvada yahudiy oilasida tugʻilgan. U Moskva davlat lingvistik universiteti va Kaliforniya universitetida oʻqigan, ammo oʻqishni tugatmagan. U Fransiyada Fontenbleau shahridagi INSEADda MBA darajasiga bir caqt sarfladi.

1980-yillarning oxiri va 1990-yillarning boshlarida u *The Philadelphia Inquirer*, *Newsweek*, *The Moscow Times gazetalarida* ishlagan va „Capital" haftaligining bosh muharriri boʻlgan. 1999-yildan 2002-yilgacha u „*Vedomosti*" gazetasining birinchi bosh muharriri boʻlgan.

2007-yilda Alexander I. Vinokourov [ru] taklifiga binoan, Bershidskiy biznesga KIT Finance Investment Bank boshqaruvchi direktori sifatida kirdi. 2009-yilda Bershidskiy *Slon.ru* biznes veb-saytining hammuallifi va bosh muharriri boʻldi. 2010-yilda u Moskva kitob nashriyoti Eksmoning biznes kitoblar boʻlimi direktori etib tayinlandi U art-detektiv janrida bir nechta romanlar muallifiga aylandi: *Rembrandt oʻlishi kerak* (2011), *Iblisning trili yoki Stradivari sinovi* (2011), *Sakkiz Faberge* (2012). 2011-yilda Bershidskiy *Slon.ru saytidan* nafaqaga chiqdi va Ukrainaning „Focus" jurnalining maslahatchi loyihasida ishlay boshladi. 2012-yilda u Ukrainaning Forbes.ua veb-portalini tahrir qildi. 2014-yilda Rossiya Qrimni anneksiya qilganidan keyin Bershidskiy Germaniyaga koʻchib ketganini eʼlon qildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Половина редакции "Слона" уходит из издания из-за его нового формата" (ruscha). *Газета.Ru*. Qaraldi: 15-oktabr 2021-yil.
2. ↑  „Articles by Leonid Bershidsky". *Bloomberg View*. New York: Bloomberg L.P.. Qaraldi: 11-iyul 2017-yil.
3. ↑  „Nemtsov Murder Reminds Russian Jews of Lingering Anti-semitism". *The Jerusalem Post*. Jerusalem: The Jerusalem Post Group. Jewish Telegraphic Agency. Qaraldi: 11-iyul 2017-yil.
4. ↑  „Articles by Leonid Bershidsky". *Bloomberg View*. New York: Bloomberg L.P.. Qaraldi: 11-iyul 2017-yil.„Articles by Leonid Bershidsky". *Bloomberg View*. New York: Bloomberg L.P. Retrieved 11 July 2017.
5. ↑  *Bershidsky, Leonid*. „Putin, Patriotism and the Fight for Russia's Textbooks". *Bloomberg View*. New York: Bloomberg L.P. (3-noyabr 2014-yil). Qaraldi: 11-iyul 2017-yil.
6. ↑  „Леонид Бершидский станет консультантом в украинском журнале" (ruscha). *Lenta.ru*. Moscow: Rambler Media Group (21-oktabr 2011-yil). Qaraldi: 3-sentabr 2013-yil.
7. ↑  *Bershidsky, Leonid*. „No Illusions Left, I'm Leaving Russia". *The Moscow Times*. Moscow: MoscowTimes LLC (18-iyun 2014-yil). Qaraldi: 11-iyul 2017-yil.
**"Semiz va arriq"** - rus yozuvchisi Anton Pavlovich Chexov tomonidan 1883 yilda yozilgan satirik qissa. U birinchi marta 1883 yil 1 oktyabrda "Shards" hazil jurnali tomonidan nashr etilgan.

Yaratilish tarixi
-----------------

"Yoʻgʻon va yupqa" qissasining asl nusxadagi syujeti anekdotli voqeaga asoslangan boʻlib, "nozik"ning beixtiyor nazorati tufayli personajlar oʻrtasidagi ziddiyat tasodifiy yuzaga kelgan.

1886 yilgi nashr matn jihatidan 1883 yilgi nashrga yaqin bo'lib, bir nechta o'zgarishlar bilan hikoyaning ma'nosini sezilarli darajada o'zgartirdi. Rasmiy bo'ysunish motivi yo'q qilindi: "nozik" endi "yo'g'on" dan oldin hech qanday amaliy ehtiyoj sezmasdan - "refleks bilan" egiladi. Hikoya ancha katta satirik aniqlik va umumlashma oldi.

Qahramonlar
-----------

Bosh qahramonlar
* Misha - Semiz
* Porfiriy - Yupqa

Kichik belgilar
* Luiza - Porfirining xotini
* Natanil - Porfiriyning o'g'li

Syujet
------

Nikolaev temir yo'l stantsiyasida ikki eski do'st uchrashdi. Ulardan biri qalin, ikkinchisi esa ingichka edi. Yupqasini Porfiriy deb atashardi - u hozirgina poezddan tushib, rafiqasi Luiza va o'g'li Natanil bilan ketayotgan edi. Tolstoyning ismi Misha edi - u oriqni tanidi va darhol salom berdi. Do'stlar gaplasha boshlashdi. Ammo ko'p o'tmay, Nozik eski do'sti qanday darajaga ko'tarilganini anglab etgach, Porfiri u bilan go'yo pastdan yuqoriga gapira boshladi. Bu Mishani xafa qiladi va qo'l siqish bilan xayrlashib, Misha ketadi.

Madaniyatda
-----------

* Hikoya 1955 yilda va 1977 yilda "Qiziq odamlar "filmida suratga olingan .
* Hikoya qahramonlariga haykal 2011 yil 13 mayda Taganrogda Chexov do'koni muzeyi (haykaltarosh David Begalov ) oldida o'rnatildi.
* Hikoya qahramonlariga haykal 2013 yilda Yujno-Saxalinskda, Saxalin xalqaro teatr markazi yaqinidagi bog'da o'rnatilgan.
* Ko'pincha "Kinoslovar" ta'lim dasturida topiladi

Eslatmalar
----------

1. 1 2  „Чехов А. П. Толстый и тонкий". 12-mart 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-dekabr 2015-yil.
2. ↑  „Толстый и тонкий (фильм, 1955) — RuData.ru". 23-mart 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyul 2012-yil.
3. ↑  *Сазонова Е.* Так рождаются легенды // Таганрогская правда. — 2011. — 17 мая.
4. ↑  Статья Рыжий

* Komarov kutubxonasi
* (haykaltaroshlik guruhining fotosurati Taganrog)
**Leonid Genrixovich Meysel** (1908. 28.9, Lepingrad — ?) — rejissyor, Oʻzbskistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1968). 1928-50 va 1954—64 yillar Novosibirsk, Gorkiy, Leningrad, Rostov, Krasnoyarsk, Chelyabinsk va boshqa teatrlarda ishlagan. 1950—52 yillar Muqimiy teatrida, 1952—54 yillar Yosh tomoshabinlar teatrida, 1964 — 71 yillar Samarqand opera va balet teatrida bosh rejissyor "Momaqaldiroq" (A.Ostrovskiy), "Pigmalion" (B.Shou), "Figaroning uylanishi" (V.Motsart) va boshqa spektakllarni, "Dilorom", "Shoir qalbi" (M.Ashrafiy), "Maysaraning ishi" (S.Yudakov), "Chio-chio-san" (J.Puchchini), "Trubadur" (J.Verdi) kabi operalarni sahnalashtirgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qandak** — xalq seleksiyasida chiqarilgan mahalliy ertapishar oʻrik navi. Fargʻona vodiysi, Buxoro va Samarqand viloyatlarida keng tarqalgan. Bir qancha klonlari bor. Daraxti oʻrtacha kattalikda, shoxshabbasi quyuq, balandligi 7 m gacha. Shoxlari ingichka, kurtak va gullari mayda. Mart oxirlarida gullab, iyunning 2-yarmida pishadi. Mevalari mayda (20—25 g), dumaloq, poʻsti qalin, tuklari bor, eti toʻq sariq, oʻrtacha tigʻizlikda, shirin (qand miqdori 14—] 7%, quruq modda 26—28%, nordonligi past — 0,4—0,6%), danagidan oson ajraladi, danagi mayda. Sovuqqa va kasalliklarga chidamsiz. Ekilganidan keyin 5—7 yili hosilga kiradi. Asosan, qoqi solinadi, kompot, murabbo qilinadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qalmoqlar**, qalmiqlar (oʻzlarini xalmg deb atashadi) — xalq, Qalmogʻistonning asosiy aholisi (146 ming kishidan ziyod); Rossiya Federatsiyasida jami 166 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Qalmoq tilida soʻzlashadi. Dindorlari — buddaviylar; pravoslavlar ham bor. Milodiy 1-ming yillik va 2-ming yillikning boshlarida Q.ning ajdodlari (oyrotlar), yirik siyosiy uyushmalar dunxu, syanbi, jujanlar, kidanlar tarkibiga, 13—14-asrlarda Chingizxon va vorislari davlati tarkibiga kirgan. 16-asr oxiri — 17-asrning 1-choragida Q Rossiya chegaralariga, Volganing quyi oqimi va Kaspiy boʻylariga koʻchib oʻtib, rus fuqaroligini olishgan. Ular joylashgan hozirgi hududda asosiy negizi oyrotlardan iborat boʻlgan Q. elati shakllangan. Q. chorvachilik, dehqonchilik bilan shugʻullanadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**„The Great Preposition Mystery"** („Buyuk predlog jumbogʻi"), toʻliq nomi **„The Great Preposition Mystery: Grammar Review for Intermediate/Advanced Students of EFL"** („Buyuk predlog jumbogʻi: Ingliz tilini oʻrta/yetuk darajada oʻzlashtirgan talabalar uchun grammatika mashqlari") — Lin Lougheed qalamiga mansub ingliz tili grammatikasi boʻyicha kitob. Ilk bor 1981-yil Vashington shahrida AQSh Maʼlumot agentligi (inglizcha: *United States Information Agency*) tomonidan chop etilgan. 1983-, 1988-, 1989-, 1990-, 1991- hamda 1995-yillarda qayta nashr qilingan.

Asarda ingliz tili predloglari koʻrib chiqilgan. Kitobni Shelley Vance Laflin tahrir qilgan. „The Great Preposition Mystery" ingliz tilini oʻrta hamda yetuk darajada oʻzlashtirgan shaxslar uchun moʻljallangan. Asar hikoya tarzida yozilgan va 11 boʻlimga boʻlingan. Har bir boʻlimda ingliz tili predloglari boʻyicha mashqlar keltirilgan.

Havolalar
---------

* „The Great Preposition Mystery"[*sayt ishlamaydi*] (ingl.)

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Qandil** — osma chiroq turi; bir yoki bir necha sham yoki lampochka qoʻyiladigan turlari bor. Metall, plastmassa, ganch va boshqalar xom ashyolardan yasaladi. Qandilning shiftga va devorga oʻrnatiladigan turlari boʻlib, ular bir yoki bir necha qismlar birikmasidan iborat boʻladi. Oʻzbekiston hududida qadimdan saroy, madrasa va boshqalarni yoritish uchun sopol, mis, jez, ganch qandillar yasalgan va ulardan keng foydalanilgan. Amir Temur maqbarasi, Shohizinda, Qusam ibn Abbos ziyoratxonasida noyob qandillar boʻlganligi maʼlum. XX asrda, shuningdek, amaliy sanʼat ustalari tomonidan nafis jozibador ishlangan ganch qandillar keng tarqala boshladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. ↑  Usta Shirin Murodov, T. Arslonqulov, A. Muxtorov va boshqalar
**Qozogʻiston arxarmerinosi** — goʻsht-jun yoʻnalishidagi mayin junli qoʻy zoti. 1930—50 yillarda Qozogʻistonda turlararo duragaylash usuli bilan chiqarilgan. Novokavkaz zotli ur-gʻochi merinosni ovlab oʻldirilgan yovvoyi arxar qoʻchqori urugʻi bilan urugʻlantirib olingan birinchi chatishma avlodni prekos va rambulye qoʻy zotlari bilan U arxar va mayin jugʻshi qoʻy zoti qoniga ega boʻlgan 3-chatishma avlod olinguncha chatishtirilgan. 3-chatishma avlodni zot ichida urchitib koʻpaytirildi. Chatishtirish yil boʻyi yaylovda boqish, maqsadli tanlash va saralash asosida olib borildi. Ushbu zot gavdasi yirik, suyaklari mustahkam. Qoʻchqorlari 90—115 (150) kg gacha, sovliqlari 55— 65 (90) kg gacha. Juni, asosan, 60 raqamli sifatga ega, uz. 8—9 sm. Qoʻchqorlaridan 7—8 (10 kg), urgʻochilaridan 3,2—3,5 (6 kg gacha) kg jun olinadi.

Serpushtligi 110—120%. Qozogʻiston arxarmerinosi tez yetiladigan zot, togʻoldi yaylovlari sharoitlariga yaxshi moslashgan. Qozogʻistonning Olmaota, Sharqiy Qozogʻiston va Pavlodar viloyatlarida urchitib koʻpaytiriladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Quemado de Guines** (Ispancha talaffuz: [[Xalqaro fonetik alifbo|[keˈmaðo ðe ˈɣwines]]]) — Kubaning Villa Klara provinsiyasidagi munisipalitet va shaharcha. 1667-yilda tashkil etilgan.

Geografik joylashuvi
--------------------

Munitsipalitet Kaguaguas, Karahatas, Guines, Paso Kavado, Poblado, San-Valentin va Zambumbiya va Xose R. Rikelme poblado hududlariga boʻlingan.

Gʻarbda Corralillo, sharqda Sagua la Grande va janubda Santo Domingo munitsipalitetlari bilan chegaradosh.

Demografiyasi
-------------

2004-yilda Kemado de Guines munitsipalitetida 22 590 kishi istiqomat qilgan. Umumiy maydoni 338 km2, aholi zichligi 66.8/km2 (173/sq mi).

Taniqli odamlari
----------------

* Osvaldo Farres
* Enrike Nunes Rodriges (yozuvchi)

Yana qarang
-----------

* Kuba munitsipalitetlari
* Kuba shaharlari ro'yxati

Manbalar
--------

1. 1 2  *Guije.com.* „Quemado de Güines" (es). Qaraldi: 9-oktabr 2007-yil.
2. ↑  *Atenas.cu.* „2004 Population trends, by Province and Municipality" (es) (2004). 27-sentabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-oktabr 2007-yil.
3. ↑  *Statoids.* „Municipios of Cuba" (iyul 2003). Qaraldi: 9-oktabr 2007-yil.

Havolalar
---------

* Quemado de Güines (Villa Clara, Cuba) YouTubeda
**Qalmoq tili** — moʻgʻul tillarilan biri; asosan, RFning Qalmogʻiston Respublikasida, Astraxon va Rostov viloyatlari hamda Stavropol oʻlkasida, qisman XXR va Qirgʻizistonda tarqalgan. Qalmoq tilida soʻzlashuvchilarning umumiy soni 180 ming kishiga yaqin (oʻtgan asrning oxirlari).

Qalmoq tili 2 ta — torgut va derbet lahjalariga, bu lahjalar esa oʻz navbatida shevalarga ajraladi. Fonetik belgilari: choʻziq, qisqa va noaniq, kuchsiz talaffuz etiladigan fonemalarga egaligi, tanglay garmoniyasining mavjudligi va lab garmoniyasining yoʻqligi va boshqalar Morfologik belgilari: 8 kelishikning mavjudligi, grammatik jins kategoriyasining yoʻqligi va boshqalar Leksikasida sanskrit, tibet, xitoy, arab, fors va turkiy tillardan, keyingi davrlarda esa rus tilidan kirib oʻzlashgan soʻzlar anchagina. Qalmoqlar 1648 yildan 1924 yil gacha moʻgʻul yozuvining zayapandit (buddaviylik targʻibotchisi Zaya Pandit nomidan) koʻrinishidan foydalanganlar. Bu yozuvda koʻplab adabiyot yaratilgan boʻlib, ularning aksariyati 18—19-asrlarga mansub. 1924-yildan rus grafikasi asosidagi, 1931-yildan lotin grafikasi asosidagi, 1938-yildan yana rus grafikasi asosidagi yozuv joriy etilgan.

Adabiyot
--------

* Pyurbeyev G.S. Grammatika kalmshkogo yazmka. Sintaksis, Elista, 1979; Grammatika kalmmskogo yazmka. Fonetika i morfologiya, Elista, 1983; Bardayev E.Ch. Sovremennmy kalmnskiy yazmk. Leksikologiya, Elista, 1985.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Qalin** — nikoh toʻyi bilan bogʻliq odat, baʼzi joylarda "sut puli" ham deyiladi. Qalinning paydo boʻlishi matriarxatdan patriarxatga oʻtish davriga borib taqaladi. Bu davrda nikohdan soʻng kelinni yashash uchun kuyov xonadoniga olib ketish rusum boʻlgan. Dastlabki vaqtlarda kelin uchun umumiy tarzda uning urugʻiga, keyinchalik ota-onasi yoki qarindosh-urugʻiga biror sovgʻa berishgan. Qalin sifatida kiyimkechak, oziq-ovqat, jonliq, qimmatbaho taqinchoqlar, molmulk va pul beriladi. Qalin olish odatining paydo boʻlishi, birinchidan, qizning oʻz ota-onasi uyida oila uchun foyda keltiruvchi ishchi kuchi sifatida uning xizmatidan foydalanish imkoniyatining yoʻqotilganligi bilan, ikkinchidan boʻlajak kuyovning uyiga olib ketiladigan sep, asbob-anjom, mol-mulk bilan ham bogʻliqdir. Undan tashqari, Qalin kuyovning barcha urugʻ-aymogʻidan toʻplab berilgani uchun ular kelin-kuyovning nikohini mustahkam boʻlishiga harakat qilganlar. Qalin toʻlash hanuzgacha koʻpgina Sharq mamlakatlarida (Oʻrta Osiyo va Kavkazda) saqlanib qolgan. Keyingi yillarda Oʻzbekistonning baʼzi joylarida "sut puli" shaklida Qalin berish kuzatilmoqda. Oʻzbekiston Respublikasi mustaqillikka erishgach, nikoh toʻylarini tartibga solish borasida bir qator ishlar amalga oshirildi. Shuningdek, Qalin bilan bogʻliq muammolar ham oʻz yechimini topmoqda.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
***haplocheirus sollers*** (lat.) Xitoyda topilgan va oilasining ibtidoiy vakili sifatida tasvirlangan Alvaressaurid oilasiga mansub yura dinozavrining bir turi.

Yoshi
-----

Qoldiqlar (IVPP V15988) taxminan 160 million yil (161,2 dan 158,7 million yil oraligʻida) va 2005-yilda Xitoyning shimoli-gʻarbiy qismidagi Junggar *havzasidagi* Shishugou formatsiyasida (Shinjon-Uygʻur avtonom tumani) topilgan. Ularning tadqiqoti faqat 2010-yilda yakunlandi. Ushbu kashfiyot oilani qariyb 60 million yilga „qaritgan", chunki alvaressaurlarning oldingi rekordchisi 95 million yoshda edi. Yangi tur, shuningdek, maʼlum boʻlgan eng qadimgi qush Arxeopteriksdan 15 million yildan koʻproq eski.

Taʼrifi
-------

Holotipning saqlanib qolgan qismlarining uzunligi taxminan 140 sm, butun hayvonning uzunligi esa 190-230 sm, kattalari esa uzunligi 230 sm gacha, tana vazni 15 kg ni tashkil qiladi. Ular zamonaviy qushlarga xos xususiyatga ega: H. sollersning pastki oyoqlarida toʻrtta barmoq bor. Ammo toʻrtinchi barmoq orqaga qaramaydi (qushlardagi kabi), lekin yon tomonga qaraydi. Qadimgi kaltakesaklarning yangi turining umurtqa pogʻonasi tuzilishi ham qushnikiga juda oʻxshash. Pastki oyoq-qoʻllar katta va oʻtkir tirnoqlari bilan jihozlangan, bu yirtqich hayvon ekanligidan dalolat beradi. (ehtimol, kichik sudraluvchilar bilan oziqlangan).

Tasniflashi
-----------

Dastlabki mualliflari tomonidan oʻtkazilgan filogenetik tahlilga koʻra (Choiniere va boshqalar, 2010), yangi nasl va turlar alvaressauridlar oilasining eng asosiy vakillari (kichik va qushga oʻxshash dinozavrlar, tizimli holati muhokama qilinadigan). Taxminlarga koʻra, bu guruh aʼzolari dastlab Osiyoda rivojlangan. *Haplocheirus* jinsi, shuningdek, alvarezsauridlarning eng yirik vakillaridan biridir. Va bu alvarezsauridlarning hajmi asta-sekin kamayib borayotganini anglatadi.

Tizimli pozitsiya kladogrammada koʻrsatilgan:

Adabiyotlar
-----------

* Jonah N. Choiniere, Xu Xing, Jeyms M. Clark, Ketrin A. Forster, Guo Yu, Xan Fenglu. 2010-yil. *Shinjon, Xitoyning erta kech yura davriga oid bazal alvarezzauroid teropod.* Fan, 327: 571-574. doi: 10.1126/science.1182143
* Richard Stone qush-dinozavr aloqasi mustahkamlandi va Brilliant Technicolor *Science* in 2010-yil 29-yanvar: jild. 327 raqami. 5965, p. 508, DOI 10.1126/science.327.5965.508

Havolalar
---------

* Paleontologlar qushlarning eng qadimgi ajdodini topdilar
* Dorin Uolton Dinozavrning yangi kashfiyoti evolyutsion qushlar jumboqini hal qildi *BBC News*, 28/01/2010
Hanzala ibn Abu Omir (arab. ﺣﻨﻈﻠـة ﺍﺑﻦ ﺍﺑﻲ ﻋﺎﻣﺮ) (taxminan 601-625 yy.) Muhammad alayhissalomning sahobiylaridan biri boʻlgan. U ansorlarning Banu Avs qabilasidan edi. Uning otasi Abu Omir nasroniy boʻlgan. Hanzala endigina 24 yoshda ekanida, Uhud jangida mushriklarga qarshi kurashib halok boʻlgan. Hanzala piyoda askar boʻlib, Abu Sufyon ibn Harbning otiga hujum qiladi. Ammo Abu Sufyonni Shaddod ibn al-Asvad qutqarib qoladi va keyin Hanzalani oʻldiradi.

Hanzala birinchi nikoh oqshomida rafiqasi Jamilani (Abdulloh ibn Ubayning qizi) uyda qoldirib, jihod chaqirigʻiga javob berish uchun jang maydoniga joʻnab ketgan va gʻusl olishga ham ulgurmagan edi. U jangda shahida boʻlgach, Muhammad sollallohu alayhi vasallam farishtalar Hanzalani yer bilan osmon oʻrtasida kumush idishlarda saqlangan chuchuk yomgʻir suvi bilan yuvayotganini koʻrganlar. Bu sharaf tufayli Hanzala "Gʻasil al-Maloika" (arabcha: غسيل الملائكة), ya’ni "farishtalar tomonidan yuvilgan kishi" unvoniga sazovor boʻlgan. Uning oʻgʻli Abdulloh ibn Hanzala Umaviylar xalifasi Yazid I ga qarshi Madina ahliga boshcilik qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Hazrat Hanzala (R.A)". *www.janathimessage.co.uk*.
2. ↑  „Hazrat Hanzala (R.A)". *www.janathimessage.co.uk*.
3. ↑  „Rights of Holy Prophet Muhammad (saw) on his followers (Rights of Rasoolullah), Last Prophet, Seal of the Prophets, Messenger of Allah". *www.ezsoftech.com*.
4. ↑  Christie, Dr Niall*. The Book of the Jihad of 'Ali ibn Tahir al-Sulami (d. 1106): Text, Translation and Commentary*. Ashgate Publishing, Ltd. 28-noyabr 2015-yil. ISBN 9780754667728.
5. ↑  *The History of al-Tabari Vol. 7: The Foundation of the Community: Muhammad At Al-Madina A.D. 622-626/Hijrah-4 A.H.*. SUNY Press, 1-yanvar 1987-yil. ISBN 9780887063442.
6. ↑  „Hanzala bin Abi 'Amir al-Rahib". 21-oktabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-noyabr 2015-yil.
7. ↑  Faizer, Rizwi*. The Life of Muhammad: Al-Waqidi's Kitab Al-Maghazi*. Routledge, 5-sentabr 2013-yil. ISBN 9781136921148.
***Mamihlapinatapai*** soʻzi Tierra del Fuegoning yagan tilidan olingan boʻlib, *Ginnesning rekordlar kitobiga* „eng qisqacha soʻz" sifatida kiritilgan va tarjima qilish eng qiyin soʻzlardan biri hisoblanadi. Bu „bir narsani boshlamoqchi boʻlgan, lekin hech biri boshlamaydigan ikki kishining soʻzsiz baham koʻradigan koʻrinishi" yoki „ikkinchisi ikkala tomon xohlagan, lekin xohlamagan narsani qilishni taklif qiladi degan umidda bir-biriga qarash" deb tarjima qilingan. qilmoq".

Maʼnoning romantik talqini ham berilgan, „ikki kishi aytilmagan, ammo shaxsiy lahzani baham koʻrishayotganda stolning narigi tomoniga qaraydi. Qachonki, har biri bilsa, boshqasi tushunadi va aytilayotgan narsaga rozi boʻladi. Ekspressiv va mazmunli sukunat".

Morfologiyasi
-------------

Bu soʻz refleksiv / passiv prefiks *ma-* (*mam- unlidan oldin), ihlapi* *(* talaffuz qilinadi) ildizidan iborat. [iɬapi]), yaʼni „keyinda nima qilish kerakligidan adashib qolish" maʼnosini bildiruvchi *turg‘unlik* qo‘shimchasi *-n*, yutuq qo‘shimchasi -ata va qo‘shlik qo‘shimchasi *-apai* bo‘lib, ular refleksiv *mam-* tarkibida o‘zaro bog‘lanishga ega. tuygʻu.

Foydalanish
-----------

Bu atama koʻngillining dilemmasi bilan bogʻliq oʻyin nazariyasi boʻyicha kitoblar va maqolalarda keltirilgan.

Bundan tashqari *, „Dunyoni aniqlash" kitobida* Samuel Jonson soʻzlarning qisqa, ammo aniq taʼriflariga erishishda duch keladigan qiyinchiliklarni muhokama qilishda havola qilingan.

Yana qarang
-----------

* Ithkuil

Manbalar
--------

1. ↑  Peter Matthews, Norris McWhirter*. The Guinness Book of Records 1994*, 1994 — 392 bet. ISBN 978-0-553-56561-4. 20-iyun 2011-yilda qaraldi.
2. ↑  „Drachenfutter, Saudade, Onsay".
3. ↑  Zuckermann, Ghil'ad; Shakuto, -Neoh Shiori; Quer, Giovanni Matteo. "Native Tongue Title: Compensation for the loss of Aboriginal languages". *Australian Aboriginal Studies (Canberra)* (1): 55–71. .
4. ↑  Kollock, Peter (1998). "Social Dilemmas: the anatomy of cooperation". *Annu. Rev. Sociol.* **24**: 183–214. doi:10.1146/annurev.soc.24.1.183. .
5. ↑  Fisher, Len*. Rock, Paper, Scissors: Game Theory in Everyday Life* — 76 bet.
6. ↑  Hitchings, H.*. Defining the World*. New York: Farrar, Straus, and Giroux, 2005 — 92 bet. ISBN 0-374-11302-5.
**Mamed Rahim** (taxallusi; asl ism-sharifi Mamed Rahim Abbos oʻgʻli Xuseynov) [1907.7(20).4, Boku — 1977] — Ozarbayjon xalq yozuvchisi (1964). Ozarbayjonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1940). Ilk sheʼrlar toʻplami — "Orzular" (1930). Dostonlari ozarbayjon metallurglari ("Apsheron tuprogʻida", 1950), neftchilari ("Xazar suvlarida", 1958) hamda arman shoiri ("Sayat Nova", 1956) haqida hikoya qiladi. P.M. 12-asr ozarbayjon shoiri haqida pyesa ("Hoqoniy", 1955)yaratgan. Navoiy, Sh. Rustaveli, A.S. Pushkin, M. Yu. Lermontov, V. Gyote, P. J. Beranje va boshqalarning asarlarini ozarbayjon tiliga tarjima qilgan. Ayrim asarlari oʻzbek tilida nashr qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Litva davlat bayrogʻi
**Litva bayrogʻi** (litovcha: *Lietuvos vėliava*) sariq, yashil va qizil rangli gorizontal uch rangli rangdan iborat. U 1918-yil 25-aprelda Litvaning birinchi mustaqilligi davrida (XX asrda) 1918-yildan 1940-yilgacha qabul qilingan boʻlib, dastlab Sovet Rossiyasi va Litvaning Sovet Ittifoqiga qoʻshilishi, keyin esa Germaniya (1941-1944) tomonidan bosib olinishi bilan toʻxtagan. Ikkinchi jahon urushidan keyingi Sovet istilosi davrida, 1945-yildan 1989-yilgacha Sovet Litva bayrogʻi birinchi navbatda respublika nomi yozilgan umumiy qizil Sovet bayrogʻidan iborat boʻlib, keyin pastki qismida oq va yashil chiziqlar bilan qizil bayroqqa oʻzgartirildi.

Keyin bayroq 1989-yil 20-martda, Litva mustaqilligini qayta tiklashdan deyarli bir yil oldin va Sovet Ittifoqi parchalanishidan deyarli uch-yil oldin qayta qabul qilindi. Amaldagi bayroqqa soʻnggi oʻzgartirish 2004-yilda sodir boʻlgan, oʻshanda tomonlar nisbati 1:2 dan 3:5 gacha oʻzgargan.

Manbalar
--------

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Litva bayrogʻi*** haqida turkum mavjud |

* Litva davlat bayrogʻi tarixi (litvacha)


|  |  |
| --- | --- |
| Daniya bayrogʻi hozirgi davlatlar bayroqlari ichida eng qadimgisidir | *Bayroq haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Poyanda Muhammad Shoh Axsaviy** — (?—1601) — alloma va avliyo.
Hazrat Poyanda Muhammad Shoh Axsaviy (Axsikati) Namangoniy naqshbandiya tariqatining rivojiga muhim hissa qo‘shgan shayx, o‘z zamonasining murshidi, sohibkaromat avliyo, ulug‘ tarbiyachi, shoir bo‘lgan. U Axsikat shahrida tug‘ilgan. Axsikat XV asrgacha Farg‘ona viloyatining markazi bo‘lib, bu shaharda ilm maʼrifat va maʼnaviyat rivoj topgan. Ipak yo‘lining chorrahasida joylashgan bu shahar keyin xarobaga aylandi. Ayni shu kunlarda qadimiy Axsikat Namangan viloyati, To‘raqo‘rg‘on tumani hududidadir. „Tuhfat az-zoirin"da yozilishicha, Hazrat Shoh Axsaviyning piri murshidi Hazrat Mavlono Xurdi Azizon bo‘lgan. Maʼlumki Hazrat Mavlono Xurdi Azizon Hazrati Maxdumi Aʼzam Dahbediyning muridlari edi. Bu zoti sharifning qabrlari Balxda mashhurdir.
Naql etilishicha, Hazrat Poyanda Muhammad yigirma yil uzluksiz har chorshanba xufton namozidan so‘ng Hazrat Bahouddin Naqshband qabrlari yonida muroqabada bo‘lib, yarim tundan so‘ng tahajjud namozini o‘qirdilar. Bir kun Hazrat Bahouddin Naqshband ovozlarini g‘aybdan keldi: „Mullo Poyanda, siz bizning maqbulimiz va do‘stlaringiz ham maqbulimiz va Haqning maqbulidirlar!". Poyanda Muhammad Shoh Axsaviy Muhammad saidlardan bo‘lib, nasabi Hazrat Imom Husayn raziyaollohu anhuga borib taqaladi. Poyanda Muhammad Shoh Axsi Hazrat Maxdumi Aʼzamning ko‘rsatmasiga muvofiq Buxoroga keladi va shu yerda Naqshbandiya tariqatidan saboq berib, qoladi. Buxoro amirlari, ulamoyu kosiblari Hazrat Shoh Axsining muridlari bo‘lib, u kishining maslahatlariga amal qilgan.
Poyanda Muhammad Shoh Axsi Buxoroning Fayzobod mavzesida ulkan xonaqoh qurdirgan. Xonaqoh milodiy 1596-yil qad ko‘targan. Shuningdek, Buxoro shahri Samarqand ko‘chasida Hazrat Poyanda Muhammad katta jomeʼ masjidi, ikki qavatli maktab, gumbazli tahoratxona ham qurdirgan. Bu obidaning nomi Shoh Axsi jomesidir. „Tuhfat az-zoirin" asarida Poyanda Muhammad Shoh Ahsining qabrlari Fayzobod mavzesida ekanligi yozilgan. Buxoro shahri ichidagi Shoh Axsi masjidi atrofidagi guzarning nomi ham Shoh Axsi deb ataladi. Fayzobod mavzesidagi u qurdirgan xonaqoh Shoh Axsi xonaqohi deyilgan, lekin hozir Fayzobod jome masjidi deb atalmoqda, Mazkur honaqoning kunchiqar tomonida mozoriston bor. Ushbu mozorda Hazrat Poyanda Muhammad Shoh Axsi dafn qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  Насир ад-Дин ал-Ханафи ал-Хасани ал-Бухари*. Тухфат аз-заирин («Подарок паломникам») Автор перевода с таджикско-персидского, предисловия и комментариев: Халим Тураев*. Toshkent: Splendid Idea, 2021 — 204 bet.
2. ↑  Sadriddin Salim Buxoriy*. Buxoroning tabarruk ziyoratgohlari*. Buxoro: Durdona nashriyoti, 2012 — 291 bet.

.
Pedro Ximenez 1971-yil
**Pedro Ximenez** yoki **PX** (Pedro Ximénez) — oq sharob uchun (texnik) uzum navi Ispaniyaning Andalusiya, Ekstremadura va Valensiya mintaqalarida keng tarqalgan. *Pedro Ximenez* butun dunyoga mashhur ispan mustahkamlangan vinolari — sherri va malaga tarkibiga kiradi. Ispaniyadan tashqari, Avstraliya, Janubiy Amerika va Rossiyada (Taman yarim oroli)da *Pedro Ximénez* muvaffaqiyatli oʻstiriladi, lekin juda oz miqdorda.

Oʻrtapishar nav. Barglari katta, yumaloq, chuqur kesilgan, besh boʻlakli, pastda tukli. Petiole tirqishi ochiq yoki yopiq. Boshlari oʻrta yoki katta, silindrsimon, oʻrtacha zichlikda. Mevasi oʻrta, oval, oltin rangga ega. Pedro Ximenez navi chirishga moyil, oidiumga oʻrtacha darajada chidamli, donalari normal sharoitda chirimaydi.

Boshqa nomlari
--------------

Uzumning Ximénez, Ximenes, Ximénès, Pedro, Pedro Gimenes, Pedro Ximenes, Pedro Ximenes, Pedro Ximénès, Pedro Ximenes de Ximenes, Pedro Ximenes De Montilla, Pero Ximen, Pasa Rosada De Malagaimen, Uva Pero Ximen, Pero Ximenez, Alamis De Totana, Alamis, Myuskadel, Ximenecia va PX qisqartmasi kabi koʻplab nomlari bor.

Havolalar
---------

* Pedro Ximénez Institut für Rebenzüchtung Geilweilerhof maʼlumotlar bazasida Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-09-01).

Adabiyotlar
-----------

* X. Ambrosi, E. Dettweiler-Münch, E. H. Rühl, J. Shmid va F. Shuhmann: *Farbatlas Rebsorten*. Eugen ULmer Shtutgart 1998 ISBN 3-8001-5719-5
* Horst Dippel (Hrsg.): *Das Weinlexikon*. S. Fisher Frankfurt/Mayn 1989-yil. ISBN 3-8112-1114-5
* Jancis Robinson*. Das Oxford Weinlexikon*. Gräfe und Unzer Verlag, München, 2003. ISBN 3-7742-0914-6.
* Pierre Galet*. Dictionnaire encyclopédique des cépages*. Hachette Livre, 2000. ISBN 2-0123633-18.

Manbalar
--------

1. ↑  *Maul, E.; Dr. R. Eibach.* „Vitis International Variety Catalogue".  Information and Coordination Centre for Biological Diversity (IBV) of the Federal Agency for Agriculture and Food (BLE), Deichmanns Aue 29, 53179 Bonn, Germany (31-may 2007-yil). 27-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-aprel 2007-yil.
**Slyudalar** — jins hosil qiluvchi minerallar (alyumosilikatlar) guruhi; qatqatsimon silikatlar kichik sinfiga mansub, murakkab va bekaror tarkibli: R,, R23 [AlSi3OJ (OH,F)2, bunda R,=K, Na; R2, = Al, Mg, Fe, Li. Bu guruh keng tarqalgan intruziv, metamorfik va choʻkindi togʻ jinslarining jins hosil qiluvchi minerallaridan boʻlib, muhim foydali qazilma hisoblanadi. Yer poʻstidagi umumiy miqdori 3,8%ga yetadi. S. monoklin (soxta trigonal) singoniyada kristallanadi. Tabiatda turli otqindi va metamorflashgan togʻ jinslari orasida, yirik kristallari pegmatitlarda, baʼzan yuqori va oʻrtacha trlarda yuzaga kelgan volfram, molibden va boshqa foydali qazilmalarning gidrotermal konlarida uchraydi. S. yopishkrkligi va egiluvchanligi tufayli shaklini tez oʻzgartiradi, yengil jilolanadi. S. guruhiga kiradigan minerallarning kimyoviy tarkibi oʻzgaruvchan. Bir xil kationlarning boshqa bir kationlar bilan almashinish hollari juda koʻp uchraydi. Kimyoviy tarkibiga koʻra, S. quyidagi turlarga boʻlinadi: alyuminiyli S. — muskovit, paragonit; magnezial temirtoshli S. —flogopit, biotit, lepidomelan; litiyli S. — lipidolit, sinnvaldit, tayniolit; shuningdek, vanadiy l i S. — roskoelit; xromli S. — xromli muskovit yoki fuksit va boshqalar. S. tarkibida koʻpincha kamyob elementlar (Be, V, Sn, Nb, Ta, Ti, Mo, W, U, Th, Y, TR, Bi) boʻladi. Mineralning qatqatsimon koʻrinishi, juda yupqa, egiluvchan va mustahkamligini saqlab qoluvchi qatlarga boʻlinishi S.ning paketlararo aloqasining kuchsizligi bilan bogʻliq. Qattiqligi 2,5—3; zichligi 2,8 g/sm³ (muskovit), 3,3 g/sm³ (biotit), 2,2 g/sm³ (flogopit). Muskovit va flogopit rangsiz, yupqa qatlamlari shaffof; kuchsiz qoʻngʻir, binafsha, yashil tuslari Fe2+, Mn2+, Sg2+ va boshqa birikmalar bilan bogʻliq. Temirli S.ning qoʻngʻir, jigarrang, toʻq yashil va kora boʻlishi tarkibidagi Fe2+, Fe3+, Sg2+va boshqa nisbatiga bogʻliq. S. elektrotexnika sanoatida izolyator sifatida qamda slyuda kukuni, oʻtga chidamli materiallar, gulqogʻozlar, slyudali karton, issiqqa chidamli boʻyoq, har xil keramik mahsulotlar tayyorlashda ishlatiladi. S. konlari xorijda Rossiya Federatsiyasi (Irkuts viloyati, Kareliya, Murmansk viloyati, Kola yarim orol, Saxa), Hindiston, Braziliya, AQSH va Kanadada mavjud.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |