recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Hojib** (arab. — xizmatkor) — 1) Somoniylar, Qoraxoniylar, Sal-juqiylar kabi oʻrta asr saltanatlarida hukmdor qabulxonasi boshligʻi, E1PIK ogʻa. Saroy kotiblari. xazinachi va boshqa unga bevosita boʻysunganlar. Xorijiy yurtlardan kelgan elchilar hukmdor qabuliga kirishdan oldin H. bilan uchrashgan. H.dan davlat ishlarida hushyor boʻlish, sir saqlash, mamlakat gʻanimlari, muxoliflari bilan muzo-karalar yurita olish qobiliyati talab qilingan. Saltanat, hukmdor oldidagi salmoqli xizmati evaziga H.ga xos H. yoki ulugʻ H. unvonlari berilgan. Manbalar zarurat tugʻilganda H.ning harbiy harakatlarda ham ishtirok etganligidan shahodat beradi. Moʻgullar davridan eʼtiboran H. vazifasini bajaruvchi shaxs "shigʻa-vul" atamasi bilan atalgan.

Abulfazl Bayhaqiyning "Taʼrixi Masʼudiy" asarida yozilishicha, H.lar ulugʻ H. saroy H. navbatchi H. H.-jomador kabi turli darajadagi man-sablarni egallashgan. Rasmiy marosimlarda ulugʻ H. oliy hukmdorga eng yaqin joyni egallagan. Janglarda ulugʻ H. qoʻshinning masʼuliyatli qismlaridan biri — chap qanotga qoʻmondonlik qilgan. H.lar odatda qora chakmon va 2 uchli kuloh kiyib yurganlar; 2) Oʻrta Osiyo xonliklarida darvozabon.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ahmedov Hojiakbar** (1906.1.6, hozirgi Namangan tumani Xonobod qishlogʻi — 1980.5.3, Namangan) — oʻzbek xonanda-si (bariton) va aktyor. Oʻzbekiston xalq hofizi (1939). Hamnafaslari Ja’far-xon Umarov va Jamolqori Gʻiyosovlar bilan birga Katta Fargʻona kanali, Shimoliy Toshkent kanali qurilishlarida qatnashgan. Namangan musiqali drama teatrida (1934—41), Muqimiy teatrida (1941—62) ishlagan. Sardor ("Tohir va Zuhra"), Hisrav ("Farhod va Shirin"), Dehqon ota ("Oftobxon"), Hoji, Goʻroʻgʻli ("Nur-xon", "Ravshan va Zulxumor"), Rais ("Ol-tin koʻl"), Madumar ("Vatan ishqi") va boshqa obrazlarni yaratgan. Repertuaridan katta ashula, ommabop oʻzbek qoʻshiqlari oʻrin olgan: "Hormangiz", "Kanalimga keling", "Ey, koʻngil", "Ilgʻor suvora", "Bir qamar", "Mehnat ila", "Hur diyo-rim", "Oʻzingdandir", "Oʻrgandim" va h. k. Namangan tumanidagi bolalar musiqa maktabiga A. nomi berilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Diokles** — qadimgi yunon mifologiyasida shoh va maʼbuda Demetraning birinchi ruhoniylaridan biri. **Dioklus** nomi bilan ham tanilgan.

Biografiya
----------

U Peloponnesdagi Tera shahri shohi Orsiloxning oʻgʻli edi. Odisseyning oʻgʻli Telemax Pilosdan Spartaga ketayotganda otasidan boshpana oldi va u yerda otasi haqida maʼlumot olish uchun qirol Menelausning oldiga boradi.

Qirol Keley, knyazlar Triptolem va Poliksen (yoki Evmolp) bilan birgalikda Diokl birinchi boʻlib Elevsin sirlari va unumdorlik maʼbudasi Demetrgaa sigʻinish sirlarini oʻrgandi. Demetra uni bedarak yoʻqolgan (keyinchalik maʼlum boʻlishicha, Hades tomonidan oʻgʻirlab ketilgan) qizi Persefonni qidirishda tinimsiz ishtirok etgani uchun minnatdorchilik sifatida ushbu marosimlar bilan taqdirladi. Balki boshqa Diokl bilan bir xil boʻlishi mumkin, Megar qiroli Tesey uni agʻdarib tashlagan, natijada Eleusis qoʻshib olingan va Afina tomonidan Megaradan ajratilgan (qarang. Sinoikizm).

Manbalar
--------

1. ↑  *Gomerovskiy gimn Demetre*, 2.153
2. ↑  *Gomerovskiy gimn Demetre*, 2.475
3. ↑  Плутарх, *Theseus*, 10.3

Havolalar
---------

* *Obnorskiy V.* Klassik yunon-rim mifologiyasi entsiklopediyasi.
**A. A. Kondratiyev** haykali — fuqarolar urushi qahramoni, komsomol aʼzosi A. A. Kondratiyevga oʻrnatilgan haykaltaroshlik yodgorligi. 1958-yilda Sankt-Peterburgda Sverdlovskaya qirgʻogʻi va Arsenalnaya koʻchasining burchagida jamoat bogʻida oʻrnatilgan. Yodgorlik mualliflari haykaltarosh G. D. Glikman va arxitektor Y. I. macheret.

Tarix
-----

Yodgorlik Leningrad shahar ijroiya qoʻmitasi qarori asosida oʻrnatilgan. U fuqarolar urushi qatnashchisi, komsomol aʼzosi A. A. Kondratyevga bagʻishlangan boʻlib, u oq gvardiyachilar tomonidan qurshovda boʻlib, taslim boʻlishni istamay oʻz joniga qasd qilgan. Yodgorlikning Vyborg tomonidagi joylashuvi, Kondratyev ushbu hududda birinchi komsomol hujayralarini yaratganligi sababli tanlangan. Haykaltarosh G. D. Glikman haykali ustida ishlashda Kondratiyevning otasi yordam berdi, u vafot etgan oʻgʻlining fotosuratlarini keltirdi. Bronza haykal „Monumentskulptura" zavodida quyilgan. Yodgorlik 1958-yil 12-aprelda ochilgan.

1977-yilda yodgorlik mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan monumental sanʼat yodgorligi sifatida tan olingan. 2000-yilda himoyadan olib tashlangan.

Tavsif
------

Qizil granitdan yasalgan toʻrtqirrali poydevorga, yosh yigitning haykali oʻrnatilgan. U kurtka kiygan va shim mingan, yon tomonida gʻilofdagi mauzer. Yigit qoʻllarini orqasida ushlab turadi, turishi erkin. U endigina jangovar harakatlar xaritasini oʻrganib chiqqanga oʻxshaydi va endi qaror qabul qilishga tayyor. Bir qarashda komsomolchi timsolida qahramonlik yoʻqligiga qaramay, haykaltarosh oʻzining ichki kuchi va matonatini yetkaza oldi. Yodgorlik oʻsha davrga xos boʻlgan realistik tarzda yasalgan.

Poydevorning old tomoniga "*Fuqarolar urushi qahramoni / komsomol komissari / Sasha Kondratiev / 1900-1918* "yozuvi oʻyilgan. Haykal plintining chap tomonida yozuv bor: "*sc. G. D. Glikman 1956-1957-yillar* ". Haykalning balandligi 2,2 m, poydevorining balandligi 1,6 m.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Энциклопедия Санкт-Петербурга. Кондратьеву А. А. памятник". 1-sentabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-noyabr 2020-yil.
2. ↑  Skulptura i skulptori Sankt-Peterburga, 1703—2007. — S. 151
3. ↑  Reshenie ispolkoma Lengorsoveta № 757 ot 24.10.1977
4. ↑  „Распоряжение губернатора Санкт-Петербурга № 227-р от 06.03.2000". 12-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-noyabr 2020-yil.
5. 1 2  *Lisaevich I. I. Bexter-Ostrenko I. Yu.* Pamyatniki deyatelyam nauki i kulturi // Skulptura Leningrada — Leningrad: Iskusstvo, 1963.
6. ↑  Калинин Б. Н. Юревич П. П.*. Памятники Ленинграда и его окрестностей : справочник*, 2-е изд. Л.: Лениздат, 1965 — 76 bet.
7. ↑  *Isachenko V. G.* Pamyatniki Sankt-Peterburga. Spravochnik. 2004. — S. 190.
**Lotaringiya** (Lorraine) — Sharqiy Fransiyadagi tarixiy viloyat. Mozel daryosi havzasida joylashgan. L. hududida Myort va Mozel, Myoz, Mozel, Vogez departamentlari joylashgan. 23,5 ming km². Aholisi 3,3 mln. kishi (1990-yillar oʻrtalari). Bosh shaharlari — Nansi va Mets. 9-asrda L. — qirollik (Reyn daryosining quyi va oʻrta havzalari), 10-asr — 1766-yilda (tanaffus bilan) — gersoglik. 1766-yildan L.ning hamma hududi Fransiya tarkibiga kirgan, (1790-yil gacha viloyat maqomida). 1871-yil Sharqiy L. Germaniya tomonidan zoʻrlik bilan egallab olingan. 1919 i. Fransiyaga qaytarib berilgan. 1940-yil Germaniya yana bosib olgan, 1944-yil ozod etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**AJ Thomas** (1952-yil 10-iyunda tugʻilgan) hindistonlik shoir, tarjimon va ingliz tilida yozuvchi muharrir. U 2010-yilgacha tahrir qilgan Sahitya Akademi (Hindiston Milliy Adabiyotlar Akademiyasi) ning ikki oyda bir marta chiqadigan „*Hind adabiyoti*" jurnalining muharriri sifatida tanilgan inson edi.

Biografiyasi
------------

Thomas Gʻarbiy Ghatsning Illickan togʻi vodiysida tugʻilgan. Uning bolaligi Kottayamning Mechal shahrida oʻtgan. 1976-yilda u Kerala turizmni rivojlantirish korporatsiyasiga ishga kirdi. Keyinchalik u Dominik Lapier, Ser Angus Wilson, Salmon Rushdi kabi xalqaro miqyosda mashhur yozuvchilar va uni ilhomlantirgan Pritish Nandy, MT Vasudevan Nair kabi hind yozuvchilari bilan aloqada boʻlgan mashhur inson edi.

Adabiy asarlari
---------------

Thomas malayalam tilidan ingliz tiliga sheʼriyat, badiiy adabiyot, drama va ilmiy adabiyotlarni tarjima qilib kelgan. Uning birinchi eslatma kitobi *Bxaskara Pattelar va boshqa hikoyalar,* Pol Zakariyaning hikoyalari tarjimasi edi. Bu Gita Krishnankutti va Zakariya ishtirok etgan asl nusxa edi.

Tomasning adabiy asarlari *"Tovus raqsi: Hindistondan ingliz sheʼriyati antologiyasi"* kabi sheʼriyat antologiyalarida 151 hind ingliz shoirlarini oʻz ichiga olgan, Vivekanand Ja tomonidan tahrirlangan va Kanadada Hidden Brook Press tomonidan nashr etilgan.

Mukofotlari va eʼtirofi
-----------------------

Thomas badiiy tarjima uchun koʻproq eʼtirofga sazovor boʻldi. U Pol Zakariyaning „Salom Amerika" hikoyasini tarjima qilgani uchun Katha mukofotiga sazovor boʻladi va qoʻlga kiritadi. Thomas tarjimasida Malayalam sheʼriyatining duyeni ONV Kurupning Kalidasa hayotiga asoslangan „*Ujjaini*" sheʼriy-fantastik romani tanqidchilarning eʼtirofiga sazovor boʻlgan edi. Malayalam faxriysi M. Mukundanning „*Keshavanning nolalari"* romanini tarjima qilgani uchun u 2007-yilda Vodafone krossvord kitobi mukofotini qoʻlga kiritib boʻlib boʻladi. Doktor Tapan Kumar Pradhanning soʻzlariga koʻra, Hindiston adabiyoti oltin yubiley mukofotlari olgan, AJ Thomasning Sahitya asl farzandi boʻlgan. Thomas 2010-yilning 25-avgustigacha „Hind adabiyoti" jurnalining bosh muharriri boʻlgan edi.

Manbalar
--------

1. ↑  „The Little Magazine - About TLM".
2. ↑  „Indian literature | inclusive planet". 3-iyun 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-yanvar 2014-yil.
3. ↑  *Bati.* „A. J. Thomas". *Biography of in Hindi*. Qaraldi: 24-mart 2022-yil.
4. 1 2  *Grove, Richard*. „The Dance of the Peacock:An Anthology of English Poetry from India". Hidden Brook Press, Canada. Qaraldi: 5-yanvar 2015-yil.
5. ↑  *Press.* „Hidden Brook Press".  Hidden Brook Press. Qaraldi: 5-yanvar 2015-yil.
6. ↑  Pradhan, Tapan Kumar*. Kalahandi - The Untold Story*. Kohinoor Books, 12 July 2020. ISBN 9788194579717. 7-yanvar 2021-yilda qaraldi.
7. ↑  „A J Thomas - Biography". 12-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-aprel 2021-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 1192003543
* ISNI: 0000 0000 7762 2140
* LCCN: no00002959
* VIAF: 38912143
* en:WorldCat Identities: lccn-no00002959

 |
**Jek Lindsey** (Jack Lindsay) (1900.20.10, Melburn, Avstraliya — 1990.10.3, Cambridge, Birlashgan Qirollik) — ingliz yozuvchisi, tanqidchi. Ijodi 30-yillardan boshlangan. "1649. Bir yilning tarixi" (1938), "Biz kaytamiz" (1942), "Qirq sakkizinchi yil odamlari" (1948), "Smitfilddagi gulxanlar" (1950) va boshqa tarixiy romanlar muallifi. L. hujjatli voqealarni rivoyat va afsonaviy mav-zular bilan omixtalashtirgan. "Britaniya yoʻli" epopeyasidan oʻrin olgan "Sotilgan bahor" (1953), "Sening uying" (1957), "Niqob va qiyofalar" (1963) romanlarida Ikkinchi jahon urushidan ke-yingi Britaniyadagi turli aholi qatlamlarining hayoti aks ettirilgan. Hayotdagi qarama-qarshiliklar, tinchlik va urush masalasi, axloqiy munosabatlar yozuvchining asosiy mavzui boʻlgan. L. olim sifatida adabiyotning hayotdagi oʻrniga yuksak baho bergan. Oʻz salaflari — ijodkorlar merosini kengtadqiq etishga intilgan. Ch. Dikkens, J. Benyan, J. Meredit haqida kitoblar yozgan. Tarix ("Vizantiya va Yevropa", 1950; "UotTayler", 1964), sanʼatshunoslikka oid ("Jekson Terner", 1966; "Pol Sezann", 1969; "Gyustav Kurbe", 1973) asar va monografiyalar, madaniyat tarixiga bagishlangan ("Kleopatra", 1971) kitobi bor. Asarlari jahonning koʻplab tillariga tarjima qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**A.P.Chexov** **haykali** — yozuvchi Anton Pavlovich Chexov tavalludining 150-yilligi sharafiga oʻrnatilgan bronza yodgorlik. Rostov-na-Donuda yodgorlik Chexov prospekti va Pushkinskaya koʻchasi kesishmasida oʻrnatilgan.

Tarix
-----

Anton Pavlovich Chexov yodgorliklari turli shaharlar hududida oʻrnatilgan: Moskva , Taganrog , Yujno-Saxalinsk , Krasnoyarsk , Tomsk va baʼzi kichik aholi punktlarida ham oʻrnatilgan. 2010-yil bahorida Rostov-Donda Chexov haykali yaratish gʻoyasi paydo boʻldi. Bu gʻoyani tashkil etish va amalga oshirish uchun maxsus komissiya tuzilib, tanlov oʻtkazildi. Uning natijalariga koʻra, Rostov haykaltaroshi, Rossiyada xizmat koʻrsatgan artist Anatoliy Sknarin haykali loyihasi tanlandi. Muallif topilgan arxiv fotosuratlar asosida yozuvchi obrazini yaratgan.

Yodgorlik qayerda boʻlishi haqida darhol qaror qabul qilinmagan. Bir nechta variantlar koʻrib chiqildi: Stanislavskiy va Semashko koʻchalari kesishmasidagi savdogar Maksimovning uyi yaqinidagi hudud, Budyonnovskiy prospektidagi Kitoblar uyi va Xalq kutubxonasi yaqinidagi Pushkinskaya koʻchasi. Pushkinskaya va Chexov koʻchalari chorrahasida yozuvchi haykali oʻrnatilishi varianti ham taklif qilindi — yakunda komissiya shu joyni tanladi. Yodgorlikning ochilishi 2010-yil 28-yanvarda boʻlib oʻtdi. Yodgorlikning balandligi 2,5 metrni tashkil etgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „В Ростове-на-Дону открыт памятник Чехову". 8-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-mart 2017-yil.
2. 1 2  „В Ростове-на-Дону появится памятник Чехову". 8-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-mart 2017-yil.
3. ↑  „В Ростове решают, где бы установить памятник Чехову". 8-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-mart 2017-yil.
4. ↑  „Памятник Чехову в Ростове". 8-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-mart 2017-yil.
**Mario Alberto Kempes** (ispancha: *Mario Alberto Kempes*)-argentinalik futbolchi.1954-yil 15-iyulda Bel-Vilye shahrida tugʻilgan.1978-yilgi jahon chempioni.

Klublardagi faoliyati
---------------------

Kempesning klubdagi faoliyati Kordovaning „Instituto" klubidan boshlangan.Bir yil oʻtib u „Rosario" klubiga koʻchib oʻtdi va u yerda 5 mavsum oʻtkazdi.Jamoada 107 oʻyinda 86 gol urdi.1976-yilda u Ispaniyaning „Valensiya" klubiga oʻtdi. Kempes klubdagi birinchi mavsumini ispanlarning qattiq himoyasiga qarshi 24 gol bilan toʻpurar sifatida yakunladi. Keyingi mavsumda u 28 ta gol urdi.

1979-yilgi Ispaniya kubogida gʻalaba qozonganidan soʻng, Kempes 1980-yilgi Yevropa kubogi egalari kubogi finalida „Arsenal" ga qarshi oʻyinda hal qiluvchi penaltini aniq amalga oshirdi.1981-yil mart oyida u „River Pleyt" klubi bilan 1 000 000 funt sterlinglik shartnoma imzoladi.

Bir yil oʻtgach u Ispaniyaga qaytib keldi va „Valensiya"da ikki yil, keyin „Erkules" uchun yana ikki yil oʻynadi.Avstriyada esa sportchilik faoliyatining oxirigacha oʻynadi.Klublardagi faoliyati davomida 551 ta oʻyinda 304 ta gol urgan.

Terma jamoada
-------------

Xalqaro debyut 1973-yilda Boliviyaga qarshi oʻyinda boʻlib oʻtdi.Bir yil oʻtib Kempes 1974-yilgi jahon chempionatiga birgan 22 nafar futbolchi roʻyxatiga kirdi.Lekin u ham, terma jamoa ham oʻzini toʻliq koʻrsata olmadi.Kempes tezda ispanlarning „Valensiya" klubi bilan shartnoma imzoladi.

U Argentina terma jamoasi bosh murabbiyi Sezar Luis Menotti tomonidan 1978-yilda oʻz maydonida boʻlib oʻtgan jahon chempionati uchun tarkibga kiritilgan yagona legioner edi.Bu tanlov hal qiluvchi ahamiyatga ega boʻldi.Kempes oltita gol bilan toʻpurar boʻldi.Shu jumladan Gollandiyaga qarshi finalda ikkita gol urdi.Urgan gollarining biri gʻalaba toʻpi boʻlib finalning qoʻshimcha daqiqalarida urildi.

1982-yilgi uchinchi jahon chempionatida u bitta gol ham ura olmadi.Braziliyaga qarshi oʻyinda almashtirilganidan soʻng, uning jahon chempionatidagi faoliyati 18 ta oʻyin bilan yakunlandi.

Kempes terma jamoa safida jami 43ta oʻyin oʻtkazib,20ta gol urgan.

Yutuqlari
---------

### Jamoaviy

* Jahon chempioni-1978
* Yevropa kubogi egalari kubogi sohibi-1980
* Yevropa superkubogi sohibi-1980
* Argentina chempioni-Nas.1981
* Ispaniya kubogi sohibi-1979

### Shaxsiy

* Janubiy Amerikaning eng yaxshi futbolchisi-1978
* Jahon chempionatining eng yaxshi futbolchisi-1978
* Jahon chempionati to'purari-1978
* Yevropaning eng yaxshi futbolchisi (Onze d'OR)-1978
* Argentina chempionatining eng yaxshi toʻpurari-Nas.1974,Met.1976
* Ispaniya chempionatining eng yaxshi toʻpurari-1977,1978
* FIFA 100 roʻyxatiga kiritilgan

Iftixor
-------

Kempes hayotligidayoq 2010-yil oktyabr oyida Argentinaning Kordova shahridagi stadion uning sharafiga oʻzgartirildi va „Mario Alberto Kempes" stadioni deb nomlandi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Lucas Cruzado.* „Kempes, ese crack que se merecía un estadio" (es).  Clarín (21-dekabr 2010-yil). 4-mart 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-iyul 2022-yil.
**Qozogʻiston — Meksika munosabatlari** — Qozogʻiston va Meksika oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlar. Ikkala davlat ham BMT va Jahon savdo tashkilotiga aʼzo.

Tarix
-----

Sovet Ittifoqi tarqatib yuborilgandan koʻp oʻtmay, 1992-yil 14-yanvarda Qozogʻiston va Meksika rasmiy ravishda diplomatik munosabatlarni oʻrnatganlar. Shunda keyingi yillarda har ikki davlat oʻrtasida diplomatik aloqa kam boʻlgan, har ikki davlat vakillari faqat BMT kabi xalqaro forumlarda uchrashishgan.

2014-yil sentabr oyida Qozogʻiston tashqi ishlar vaziri Erlan Idrissov Meksikaga rasmiy tashrif buyurdi, bu Qozogʻiston rasmiylarining Meksikaga qilgan eng yuqori darajadagi tashrifi hisoblanadi. Uning tashrifi chogʻida har ikki davlat bir-birining poytaxtlarida doimiy ravishda elchixonalar ochish rejalarini eʼlon qilishdi. Tashqi ishlar vaziri Idrisovning tashrifi chogʻida u hamkasbi Tashqi ishlar vaziri Xose Antonio Mead bilan uchrashdi va Iqtisodiyot kotibi Ildefonso Guajardo Villarreal, Senat prezidenti Migel Barbosa Xerta va sobiq prezident Visente Foks bilan shaxsiy uchrashuvlar oʻtkazdi.

Yuqori darajadagi tashriflar
----------------------------

Qozogʻistonning Mexikodagi elchixonasi
Meksikadan Qozogʻistonga uyushtirilgan yuqori darajadagi tashriflar
* Chet el kotibi Carlos de Icaza González (2017)

Qozogʻiston Meksikaga uyushtirilgan yuqori darajadagi tashriflar
* Tashqi ishlar vaziri Erlan Idrissov (2014)
* Tashqi ishlar vazirining oʻrinbosari Yerjan Ashikbayev (2015)

Doimiy diplomatik vakolatxonalar
--------------------------------

* Mexikoda Qozogʻistonning elchixonasi mavjud.
* Anqarada Meksikaning Qozogʻiszton uchun akkreditatsiyadan oʻtgan elchixonasi mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  México y Kazajstán Acuerdan Establecer Embajadas (in Spanish)
2. 1 2  Idrissov’s First Official Visit to Mexico Boosts Ties After 22-Year Hiatus
3. ↑  México participa en la Exposición Internacional Astana 2017
4. ↑  Embassy of Kazakhstan in Mexico City (in Kazakh and Spanish)
5. ↑  Embassy of Mexico in Turkey (in Spanish and Turkish)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Qozogʻiston **Qozogʻistonning xalqaro aloqalari** |
| --- |
|  |
| Amerika | 
* Braziliya
* Kanada
* Meksika
* AQSH
 | 
Coat of arms of Kazakhstan |
|  |
| Osiyo | 
* Armaniston
* Ozarbayjon
* Bangladesh
* Xitoy
* Hindiston
* Indoneziya
* Eron
* Isroil
* Qirgʻiziston
* Malayziya
* Mongoliya
* Pokiston
* Qatar
* Janubiy Koreya
* Tojikiston
* Turkiya
* Turkmaniston
* Oʻzbekiston
 |
|  |
| Yevropa | 
* Avstriya
* Chexiya
* Daniya
* Finlandiya
* Fransiya
* Germaniya
* Gretsiya
* Italiya
* Niderlandiya
* Polsha
* Rossiya
* Serbiya
* Ispaniya
* Ukraina
* Birlashgan Qirollik
 |
|  |
| Okeaniya | 
* Avstraliya
 |
|  |
| Koʻp tomonlama munosabatlar | 
* Yevropa Ittifoqi
 |

 |
**Zlatoust shahridagi *metallurg Anosov haykali*** — Rossiyaning Chelyabinsk viloyati Zlatoust tarixiy markazining bosh maydonida joylashgan. Haykalda rus general-mayori tasvirlangan, metallurg va Ural okrugi gubernatori Anosov Pavel Petrovich sharafiga oʻrnatilgan edi va 1954-yil 19-dekabr kunida ochilgan. Uni moskvalik haykaltaroshlar A. P. Antropov, N. L. Shtamm va meʼmor T. L. Shulgina yaratgan.

Tavsif
------

Bronza haykali qizil ukrain granitidan tayyorlangan ulkan poydevorga oʻrnatilgan va balandligi 9.5 m (31 ft) teng, haykalning eni 4.6 m (15 ft) hisoblanadi.

Anosov Pavel Petrovich haykali bahaybat korpusining general-mayor kiyimida, uning qoʻllari orasida egri chiziq shaklda yasalgan Damashq poʻlati ifodalangan. Mikroskop haykalning chap tomonidagi ustunga, ushbu baland poydevorga oʻrnatilgan. Poydevor silindrsimon shaklda boʻlib, qaysiki kvadrat plintusga suyanadi. Poydevordagi yozuvda: „Buyuk rus metallurgi Pavel Petrovich Anosov 1797-1855-yillar"; uning tugʻilgan yilini aniq manbalariga koʻra 1799-yilga togʻri keladi, keyinchalik 1999-yilda poydevor maʼlumotlari yangilangan.

Uning tugʻilgan sanasi uzoq vaqtdan beri tadqiqotchilar orasida bahs munozaralarga sabab boʻlib kelmoqda. Faqat ikki asrdan soʻng, dalillarga asoslangan hujjatlarga koʻra aniq sana belgilagan boʻlib; 1796-yil 29-iyun sanasi tasdiqlangan, eski yozuvlar yangilangan.

*Metallurg haykali* 1954-yilda oʻrnatilgan Moskvadagi *Yuriy Dolgorukiy haykaliga* „egizak" deb hisoblanadi.

Yaratilish tarixi
-----------------

Yodgorlikning qurilishi Sovet Ittifoqi Vazirlar Kengashining Anosov Pavel Petrovich xotirasiga bagʻishlangan qarori bilan boshlangan. 1948-yil 15-noyabrda Sovet Ittifoqi Vazirlar Kengashining Raisi Iosif Vissarionovich Stalin „Buyuk rus metallurgi Pavel Petrovich Anosov xotirasini abadiylashtirish toʻgʻrisida" gi № 4229-farmonini imzolagan. Farmonning birinchi bandi Zlatoustda Anosov haykali qurilishiga ishora qilgan. N. A. Yanovskiyning nabirasi P. P. Anosovning yarim asr oldin aytib oʻtilgan orzusini haqiqatga aylantirgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Zlatoust. >> Pamyatnik P. P. Anosovu.
2. ↑  Po Rossii na avto. >> Pamyatnik P. P. Anosovu.
3. 1 2  LiveJournal >> Pamyatniki Zlatousta — Anosov. >> Pamyatnik Pavlu Petrovichu Anosovu. Date: 12 of July, 2012. As per the story of Nikolay Alexandrovich Kosikov, who was the as director of the History Museum in Zlatoust during mentioned years and participated in events.
4. ↑  Turisticheskiy portal Chelyabinskoy oblasti. >> Pamyatnik P. P. Anosovu.[*sayt ishlamaydi*]
5. ↑  LiveJournal >> Pamyatniki Zlatousta — Anosov. >> Pamyatnik Pavlu Petrovichu Anosovu. Date: 12 of July, 2012.
**Metamorfogen konlar** - togʻ jinslari metamorfizmi jarayonida yuqori bosim va temperatura sharoitida Yer poʻstining chuqur qismida hosil boʻlgan foydali qazilma konlari. Metamorfogen konlar metomorfozlashgan va metamorfik konlar guruhlariga boʻlinadi. Metamorfogen konlarning mineral tarkibi ruda saklovchi jinslarning metamorfik fatsiyalariga xos. Metamorfogen konlar oʻzining paydo boʻlgan davridagi koʻrinishini butunlay oʻzgartirib, boshqa turdagi foydali qazilmaga aylanadi. Mas, torf metamorfik jarayon taʼsirida past navli toshkoʻmir va antra-sitga, oxirida esa grafit va olmosga, ohaktosh marmarga, gilli slanetslarga, boksitlar va boshqa xil tuprokli togʻ jinslari oʻtga chidamli xom ashyoga, qimmatbaho toshlar (korund, laʼl, diaspor, pirofilit, sillimanit, kianit)ga aylanadi.

Metamorfogen konlarni urganish natijasida olmos, laʼl, zumrad, billur va boshqa qimmatbaho toshlar konini topish imkoni yaratildi. Oʻzbekistonda Gʻozgʻon marmar koni, Toshqazigan grafit koni, Angren, Shargʻun kumir konlari, Sharaqsoy korund koni Metamorfogen konlar jumlasiga kiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oydin Otamurodovna Abdullayeva** (1976-yil 6-mart, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbek bastakori, oʻqituvchi va siyosatchi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi IV chaqiriq Qonunchilik palatasi deputati. "Adolat" sotsial-demokratik partiyasi aʼzosi.

**Tarjimai holi**
-----------------

1983-1994-yillar davomida R.Gliyer nomidagi RIMM da violonchel va kompozitsiya yoʻnalishi boʻyicha oʻqigan. 1999-yilda O‘zbekiston Davlat konservatoriyasini professor Mansurovning kompozitorlik fakultetini tamomlagan. Konservatoriyani tamomlagach, kompozitsiya va cholgʻu asboblari kafedrasida dars bera boshlagan. 2004-yildan katta oʻqituvchi, 2009-yilda dotsent, 2018-yildan esa professor ilmiy unvonlarini olgan. 2011-yildan buyon kompozitsiya va asbobsozlik kafedrasi mudiri boʻlgan.

2020-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi IV-chaqiriq Qonunchilik palatasi saylangan, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Fan, taʼlim, madaniyat va sport masalalari qoʻmitasi aʼzosi lavozimiga tayinlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Союз композиторов и бастакоров Узбекистана. Сайт разработан webnest.uz - АБДУЛЛАЕВА ОЙДИН". *www.commus.uz*. 30-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-yanvar 2022-yil.
2. ↑  „Депутаты". *parliament.gov.uz*. 30-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-yanvar 2022-yil.
**Metasomatik togʻ jinslari** — metasomatizm natijasida hosil boʻlgan togʻ jinslari. Joylashish sharoitlari, hosil boʻlish temperaturasi va gidrotermal jarayonlarning bosqichlariga qarab Metasomatik togʻ jinslarij.ning turli guruhlari farq kilinadi. Yuqori temperaturali dastlabki ishqoriy bosqichdagi mahsulotlarga magneziyli va ohaktoshli skarnlar kiradi, ular, odatda, granit va siyenitlarning karbonatli jinslar bilan kontaktida hosil boʻladi. Bular bilan magnetitli, boratli, borsilikatli, flogopit rudalari bogʻliq. Kislotali bosqichga greyzenlar (qalay, volfram, berilli rudalanish) va ikkilamchi kvarsitlar (mis, molibdenli rudalanish)ning vujudga kelishi xos. Soʻnggi ishqoriy va unga oʻtish bosqichiga metasomatizm mahsulotlari mansub. Vulkanik oblastlarda propolitlar tarqalgan.

Oʻrta Osiyo, jumladan, Oʻzbekistonda skarnlisheyelitli, skarnli-poli-metall, kvars-seritsitli metasomatidlar (oltinli), kvars-xloritli (mis-forfirli) konlar boʻlgan jinslar va rudali formatsiyalar maʼlum.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Qozogʻiston Respublikasi, Qirgʻiziston Respublikasi va Oʻzbekiston Respublikasi oʻrtasidagi „Abadiy doʻstlik toʻgʻrisida"gi shartnoma Markaziy Osiyo respublikalarining iqtisodiy birligi va doʻstligiga oid xalqaro hujjatdir. 1997-yil 9-10-yanvarda Bishkekda o‘tkazilgan sammitda qabul qilingan. Abadiy do‘stlik to‘g‘risidagi shartnoma Qozogʻiston, Qirgʻiziston va Oʻzbekiston prezidentlarining Olmaota (1993), Choʻlpon-Ota (1994), Toshkent (1996)dagi uchrashuvlarini umumlashtirgan. Bu shartnomani N. Nazarboyev, A. Akayev, I. Karimov imzolagan. Davlatlar har bir respublikaning mustaqilligi va suverenitetini hurmat qilishga, bir-birini har tomonlama qo‘llab-quvvatlashga va hamdo‘stlikni rivojlantirishga vaʼda bergan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Договор о вечной дружбе между Республикой Казахстан, Кыргызской Республикой и Республикой Узбекистан". 13-yanvar 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-dekabr 2016-yil.
Pri napisanii etoy stati ispolzovalsya material iz izdaniya „Kazaxstan. Natsionalnaya ensiklopediya" (1998—2007), predostavlennogo redaksiey „Qazaq ensiklopediyasi" po litsenzii Creative Commons BY-SA 3.0 Unported.
**Oyat** (arab. — ilohiy belgi, moʻʼjiza) — Qurʼon suralarining bandi. Islomga koʻra, O. Allohning oʻz elchisi Muhammadga vahiy qilib, bandalarga qoʻllanma sifatida yuborgan farmoyishi, moʻʼjizasi. Qurʼonning 7-asrga oid ilk nusxalaridayoq suralar O. larga boʻlingan va har sura doirasida tartib bilan raqamlangan. O.larning ayrimlari qisqa iboradan, baʼzilari bir necha jumladan tashkil topgan. Qurʼon O.larining soni 6236 ta ekani koʻproq manbalarda qayd etilgan. Ayrim O.lardan masjidlar, islom mamlakatlaridagi rasmiy idoralar va xususiy uylarning ichki va tashqi bezagi sifatida foydalaniladi. Qabrtoshlarga ham O. yozish uchrab turadi. Bir kancha O.lar va ularning qismlariga moʻʼjizakor, sexrli kuch sifatida qaralib, ulardan tumor qilingan; bunday O.lar oyat-ul hafz (himoyalovchi O.), oyat-ush shifo (shifo O.) deb ataladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Meteorograf** (yun. meteoros — yuqoriga koʻtarilgan, osmonga oid va ...graf) — havo namligi, bosimi va temperaturasi, shuningdek, atmosferaning yuqori qatlamlaridagi shamol tezligini bir vaqtda avtomatik holda qayd qiladigan aerologik asbob. M. termograf, barograf va gigrografdan iborat. Yozuvlar soat mexanizmi bilan harakatga keluvchi barabandagi maxsus qogʻoz tasmaga yoziladi. Sharzondlar bilan atmosferaning 35–40 km iga chikariladigan zond M. samolyotlarda ishlatiladigan M. shuningdek, aerostat va aerologik qurilma yoki meteorologii raketalarga oʻrnatiladigan M. va boshqa mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ashersoniya** (*Ashersonia*) – Takomillashmagan zamburugʻlar avlodi; oqqanotlar oilasiga mansub zararkunanda hasharotlarning tabiiy kushandasi. Zararkunanda hasharotlarning 1 – 3 yoshdagi lichinkalarini shikastlaydi. Ashersoniyaning oqqanotlarga qarshi qoʻllaniladigan juda koʻp formalari mavjud (Vyetnam qizil va sariq Ashersoniyasi, kuba zargʻaldoq va qizil Ashersoniyasi, Yaponiya, Hindiston Axi va boshqalar).

Ashersoniyani shiradorligi 10–11 % agar suyuqligida tayyorlangan ozuqali muhitda koʻpaytiriladi. Purkash uchun konsentratsiyasi 1 millilitrda 2–5107 boʻlgan zamburugʻ sporali suspenziyasi ishlatiladi. 1 ga maydonga 2–6 l sporali suspenziya sarflanadi. Purkash ertalab yoki kechqurun lichinkalarning tuxumdan chiqish paytida amalga oshiriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kim Seo-hyeon** (1993-yil 10-dekabrda tugʻilgan), **KATIE** nomi bilan tanilgan, Janubiy Koreyada tugʻilgan amerikalik qoʻshiqchi, „K-pop Star 4" tanlovida birinchi oʻrinni egallagan. Uning „Where You Need To Be" ijrosi „K-pop Star" tarixidagi eng qisqa vaqt ichida Janubiy Koreyaning yetakchi video almashish sayti „Naver TV Cast" orqali 4 million tomoshaga yetgan. Shouda gʻalaba qozonganidan soʻng, u „YG Entertainment" kompaniyasi bilan shartnoma tuzishga qaror qilgan

2018-yil may oyida Katie YG kompaniyasining sobiq kreativ direktori SINXITY tomonidan asos solingan „AXIS" yangi kompaniyasiga qoʻshildi. „YG Entertainment" leyblining oʻzgarishi bilan oʻzining debyut albomini yaratgan. Uning „Log" nomli mini-albomi 2019-yil 22-mayda chiqdi.

Yoshligi
--------

Kim Seo-hyeon 1993-yil 10-dekabrda Bucheon shahrida tugʻilgan. U 10 yoshida Nyu-Jersiga koʻchib kelgan. Onasi uning bolaligida mumtoz musiqa chalardi va Kim oʻrta maktab yillaridayoq qoʻshiqchi boʻlishni xohlayotganini anglab yetgan. U Berkli musiqa kollejida jazz yoʻnalishida tahsil olgan, biroq oilasiga ogʻir boʻlgan moliyaviy qiyinchiliklar tufayli oʻqishni tashlashga majbur boʻlgan.

Faoliyati
---------

U 2019-yil aprel oyida Los Angelesga koʻchib oʻtgan. „Remember" treki 17-aprelda qayta chiqarilgan. U oʻzining ikkinchi singli „Thinkin Bout You"ni 21-mayda chiqardi, bir kundan keyin esa „Log" albomi chiqqan. Keti 25-may kuni „Seoul jazz" festivalida ishtirok etgan.

Badiiylik
---------

Kimning asosiy taʼsiriga jazz, soul, fank va R&B musiqachilari kiradi: Aaliyah, Frank Sinatra, Lalah Hathaway, Nao, D’Anjelo, Erykah Badu, HER, Ella Fitzgerald, Chet Baker va Frenk Okean. Talabalik paytlarida ushbu qoʻshiqchilarni tez-tez tinglagan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Russell.* „Don't Call KATIE A K-Pop Star". *Nylon* (8-avgust 2018-yil). Qaraldi: 24-may 2019-yil.
2. ↑  *Yang.* „From YG". *YG Life* (25-may 2018-yil). 22-yanvar 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-may 2019-yil.
3. ↑  *McMullen.* „A Conversation with KATIE: The rising Korean-American singer dishes on her music as well as her perspective". *The 405* (21-iyul 2019-yil). 25-iyul 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-iyul 2019-yil.
4. 1 2  *Singh.* „Katie Kim on Dropping the K-Pop Label and Finding Herself on Debut Album 'Log' (Interview)". *Popcrush*.  Townsquare Media (22-may 2019-yil). Qaraldi: 24-may 2019-yil.
5. 1 2 3  *Kelley.* „KATIE Branches Out Of The Korean Music Industry With Her Debut EP 'Log'". *Forbes* (22-may 2019-yil). Qaraldi: 24-may 2019-yil.
6. ↑  „케이티, 빌보드 1위 Ty Dolla 컬래버…17일 '리멤버' 피처링ver. 발매 [공식입장"] (ko). *Naver* (8-aprel 2019-yil). Qaraldi: 24-may 2019-yil.
7. ↑  *Herman.* „Katie Releases 'Log' Album Fronted by Lush 'Thinkin Bout You': Watch the Music Video". *Billboard* (22-may 2019-yil). Qaraldi: 24-may 2019-yil.
**Metateza** (yun. metathesis — oʻrnini almashtirish) — soʻzdagi tovushlar (asosan, undoshlar)ning oʻzaro oʻrin almashtirish; tovush oʻzgarishlarishtt bir turi. Masalan, tuproq — turpoq, toʻgʻramoq — toʻrgʻamoq, ahvol — avhol va h.k. M. ogʻzaki tilga, shevalarga hamda bolalar nutqiga xos hodisa boʻlib, baʼzan bunday oʻzgarishlar adabiy tilning tarixiy taraqqiyoti natijasida yoki boshqa tillardan soʻz oʻzlashtirish jarayonida tilda mustahkam oʻrin olib, adabiy meʼyorga aylanadi: yomgʻir<yogʻmir, daryo<dayro; qulf<arab. "qufl"; tarelka<nem. "Teller" kabi. Yondosh, yonma-yon turgan tovushlar, shuningdek, yondosh boʻlmagan, bir-biridan uzoqroq boʻlgan tovushlar M.si farqlanadi. Masalan, boʻyra—boʻryo, aylanmoq — aynalmoq kabi. M. koʻpincha, yosh bolalar tomonidan yangi soʻzlarni oʻzlashtirishda, talaffuz qilishda hamda boshqa tillarda soʻz qabul qilish jarayonida talaffuz uchun noqulay tovush birikmalaridan qochishga intilish natijasida paydo boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Amlokdor** (arab, amlok, mulk soʻzining koʻpligi, fors-tojik. dor  ega) — Buxoro xonligidagi bekliklarga qarashli eng kichik maʼmuriy boʻlinma (amlokdorlik)ni boshqaruvchi amal-dor. A. aholining oʻziga toʻq vakillaridan boʻlib, bek tomonidan tayinlangan va bir necha katta va kichik qishloqlar uning ixtiyorida boʻlgan. U xiroj yigʻish, dehqonlar yetishtirgan hosilni hisobga olish, soliq toʻlamaganlarni jazolash, jarima solish kabi ishlar bilan shugʻullanib, kotib (mirzo), mirob, amin, oqsoqollar yordamida amlokdorlikni idora qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Amlokdor" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Marmar kishmish**, marmari, yerevani — marmar rangli urugʻsiz mayizbob uzum navi. Vatani — Armaniston. Oq kishmishning vegetativ oʻzgarishidan yuzaga kelgan deb hisoblanadi. Sharqiy ekologik geografik navlar guruhiga mansub. Bargi oʻrtacha dumaloq, toʻqyashil, 3—5 boʻlak, chetlaridagi tishlari arrasimon, keng asosli, tuksiz. Guli ikki jinsli. Uzum boshi yirik (oʻrtacha ogʻirligi 400 g, boʻyi 22, eni 15 sm), shakli silindrsimon, gʻujumlari zich yoki oʻrtacha zich, gʻujumi mayda, yumaloq, Etdor, sershira, poʻsti oʻrtacha qalinlikda, tarkibida qand moddasi 25%, nordonligi 4,8 g/l. Vegetatsiya davri 145—147 kun. Avgust oxirida toʻliq pishadi. Hosilga erta kiradi. Hosildorligi 120—150 s/ga. Kul kasalligi va barg oʻrovchilarga nisbatan chidamli. Oʻrta Osiyo hududida ekiladi. Yangiligida yeyiladi, mayiz solinadi (mayiz chiqishi 26%).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muallaqchilik** - sirk sanʼati janrlaridan biri. Oʻzbek sirkining (akrobatika mashqlaridan iborat boʻlgan) anʼanaviy turlaridan, tana harakatlari bilan chiroyli shakllar yasash sanʼati. M. sanʼatiga oid ilk maʼlumotlarni oʻrta asrlarda yaratilgan adabiy manbalarda uchratish mumkin. Mu-allaqchilar odatda bozor maydonlarida, karvonsaroylarda, choyxonalarda 2—3 kishi boʻlib tomosha koʻrsatganlar. Ular orqa va yon bilan kamalak shaklida sakrash, ikki qoʻlda, bir qoʻlda, boshda muallaq turishdan boshlab murakkab oʻyinlarga oʻtishgan. Mas, yengilroq, chaqqonroq muallaqchi sherigining turtkisi bilan havoda 2—3-marta umbaloq oshgan, aylanib u yelkadan bu yelkaga qoʻngan, sheriklarining oyogʻi, qoʻli, boshi, yelkasida muallaq turgan, 3-oʻyinchi bir-biriga payvand boʻlib gʻildiragan. M. mashkdari katta dorda, simdorda, chigʻirikda, chopayotgan ot yoki tuya ustida ijro etiladi. Milliy sirk sanʼatida "besuyak" M. janri keng tarqalgan. Oʻzbekistonning jan. hududlarida, xususan Buxoro va Xorazmda mu-allaqchilar "zangboz" deb atalgan. Ular oyoqlariga kichkina qoʻngʻiroqcha — "zang"larni bogʻlab, M. mashklarini ijro etishgan, pichoq bilan raqsga tushishgan, ogʻzidan olov uchqunlarini purkashgan.

Muallaqchilik. Tohir va Murod Toshkanboyevlar hamda Almira Sagnayevalar chiqishi.

20-asrda M. sanʼatining rivojlanishiga 3. Parpiyev, N. Nurmatov, K. Gʻulomov, M. Xoʻjayev, K. Zaripovlar katta hissa koʻshishgan. Hozirgi kunda M. oʻyinlari ham professional, ham anʼanaviy sirkda ijro etiladi.

Poʻlat Toshkanboyev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ashel madaniyati** – quyi pa-leolit davri madaniyati. Shu davrga oid tosh choʻqmor, bir yoki ikki tomoni uchi-rilib, oʻtkir qilingan turli shakddagi chaqmoq toshlardan iborat qurollar dast-lab Fransiyaning Amen shahri yak,inidagi Sent-Ashelda topilgan va bu madaniyat shu joy nomi bilan atalgan. Ash.m. davri odamlari ibtidoiy jamiyat tu-zumining quyi bosqichida gʻorlarda, daryo boʻylaridagi pana yerlarda toʻdalashib yashab, ovchilik bilan hayot kechirgan. Olovdan foydalangan. Ash.m. Gʻarbiy vaSharqiy Yevropada, Kavkaz, Old Osiyo, Afrikada tarqalgan. Oʻrta OsiyodaAsh.-m.ga oid qarorgohlar Janubiy Qozogʻistonda (Qoratov), Toshkent viloyati (Koʻlbuloq), Fargʻona vodiysida (Selungur) va boshqa joylarda uchraydi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gogol haykali** — taniqli shoir, nosir va dramaturg, Poltava viloyatida tugʻilgan N. V. Gogol sharafiga Karaganda shahrida (Qozogʻiston) oʻrnatilgan yodgorlik buyuk zot abadiy klassik tavalludining 200-yilligiga bagʻishlangan.

Nikolay Vasilyevich Gogol haykali Nursulton Nazarboyev shoh koʻchasi va Gogol koʻchasi kesishmasidagi soyali xiyobonga oʻrnatilgan. Haykal buyuk adibning bronzadan yasalgan byusti boʻlib, ustun koʻrinishidagi baland granit poydevorga oʻrnatilgan.

Haykal meʼmor V. A.Trotsenko loyihasi boʻyicha va haykaltarosh A. S. Kalmaxonov tomonidan yaratilgan. Yodgorlik joylashgan xiyobon nafaqat Karaganda aholisi, balki shaharning koʻplab mehmonlari orasida romantik uchrashuvlar va sayrlar uchun sevimli joylardan biri hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „В Караганде отметили юбилей Гоголя | Novosti | KTK". *KTK*. Qaraldi: 26-sentabr 2017-yil.
2. 1 2  „Памятник Н.В. Гоголю в Караганде: описание, фото, контакты, гиды, экскурсии" (ru).  www.rutraveller.ru. Qaraldi: 26-sentabr 2017-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
3. ↑  „Памятники и скульптуры" (en). *Официальный сайт КГУ "ОЮБ имени Ж.Бектурова"*.  shuak.kz. Qaraldi: 26-sentabr 2017-yil.
**Toshkent-dushanba avtomobil yoʻli** (M34) — xalqaro ahamiyatli magistral yoʻl, Toshkent shahrini qoʻshni Tojikistonning poytaxti Dushanba sh. bilan bogʻlaydi. Yoʻlning oʻtmish tarixi bundan 5000 yillar avvalgi karvon yoʻllardan boshlanadi. 20-asrning 30—40-yillarida yoʻldan foydalanish xizmati tashkil qilinib, avtomobil yoʻliga aylantirilgan.

Umumiy uz. 457 km. Shundan 170 km Uzbekistan, 287 km Tojikiston hududidan oʻtadi. Yoʻl Toshkent shahridan boshlanib, Toshkent viloyatining Zangiota, Yangiyoʻl, Chinoz tumanlari, Sirdaryo viloyatining Sirdaryo, Mirzaobod, Xovos tumanlari, Jizzax viloyatining Yangiobod tumani orqali oʻtadi va Tojikistonning Sugʻd viloyatida Zafarobod, Oʻratepa, Shahriston tuman markazlari orqali Turkiston togʻ tizmasidan Shahriston dovoni (3378 m.), Zarafshon togʻ tizmasidan Anzob, dovoni (3372 m; dovonda "Ushtur" tunneli qurilmoqda), Hisor togʻ tizmalaridan oʻtib Varzob sh. orqali Dushanbaga kirib boradi. Yoʻl OʻzR hududida, asosan I—II toifali, asfaltbetonli, Zafarobod — Shahriston, Varzob — Dushanba oraliklarida qattiq asfaltbeton toʻshamali, II—III toifali. Yoʻlning 200 km dan ortiqroq boʻlgan togʻ va dovonlardan oʻtadigan Shaxriston — Varzob oraligʻidagi kismi qora shagʻal toʻshamali, IV—V toifali.

Oʻzbekiston hududida yil davomidagi oʻrtacha kunlik transport qatnovi jadalligi 7000—15000 avtomobil/kunni, Tojikiston hududida 1000 —7000 avtomobil/kunni tashkil qiladi (2004).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aytekin Kotil** (1934-yil 21-fevralda tugʻilgan, Chayeli, Rize – 1992-yil 9-avgust, Istanbul) — turk siyosatchisi. Istanbulning 23-Respublika davri. Shahar hokimi (1977—80). U Sotsial-Demokratik Populistik partiyadan (SHP) Istanbul deputati edi. U parlament raisining o'rinbosari lavozimida ham ishlagan.

Hayotiy
-------

1934-yil 21-fevralda Rize shahrida tugʻilgan. 1956-yilda oʻqishga kirgan Istanbul universitetining huquq fakultetini tamomlagandan soʻng, 1960-yilda Kotil Istanbul Advokatlar uyushmasida mustaqil advokat boʻlib ishlagan. Kotil 1961-yilda rafiqasi Gorsevga uylangan va Dilek, Serhan va Goʻkhan ismli uch farzandi bor edi.

Ali Topuz 1973-yilda parlament a'zosi etib saylanganidan keyin Jumhuriyat Xalq partiyasi (CHP) Istanbul viloyati raisi etib tayinlandi. CHP ichidagi "markaz so'li" siyosatining vakillaridan biri bo'lgan Kotil 1977-yilgi mahalliy saylovlarda g'alaba qozondi va 1977-yil 14-dekabrda Istanbul shahar hokimi lavozimiga kirishdi. Xalqchi va sotsialistik munitsipalitetlik tushunchasi bilan munitsipalitet sifatida ishlagan Kotil, 1980-yil 12-sentabrda Milliy xavfsizlik kengashining qarori bilan 12-sentabrdagi davlat toʻntarishi tufayli lavozimidan chetlashtirildi.

1987-yilda Turkiya Buyuk Millat Majlisiga (TBMM) Sotsial Demokratik Populistlar partiyasidan (SHP) Istanbul deputati sifatida kirdi. 1989-yilda Turkiya Buyuk Millat Majlisi raisi oʻrinbosari etib saylangan. 1991-yilda boʻlib oʻtgan navbatdan tashqari saylovlardan keyin yana deputat boʻlmoqchi boʻlgan Kotil, 1991-yilgi saylovlarda birlamchi saylovlar natijasida 5-oʻrinni egalladi va deputatlikka saylana olmadi.

  

Shuningdek, uning nomi Shishlidagi ko'chaga berildi. Aylin Kotilning amakisi.

o'lim
-----

 Aytekin Kotil oilasi qabri.
U 1992-yil 9-avgustda Istanbulda jigar kasalligidan kelib chiqqan nafas va qon aylanish etishmovchiligi tufayli vafot etdi.

Manba
-----

* "Istanbulning "Tom Alkala" yoki Qoradengiz siyosatchisi: Aytekin Kotil (1934-1992)", Hakki Uyar , Izmir 2001-yil.

1. ↑  „İstanbul Barosu Sicil Kaydı". 27 eylül 2007da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15 ağustos 2006.
**Muayididdin Nasafiy** (arabcha: مؤيد الدين النسفي — Muayididdin Nasafiy — Toʻliq ismi: Muayididdin Nasafiy (XII asr) — Shoir.

Hayoti va faoliyati
-------------------

Muhammad Afviy o‘zining „Lubobu-l-albob" tazkirasida uni „Ustodu-sh-shuaro" („Shoirlar ustodi") deb ataydi. U garchi Nasafda tug‘ulgan bo‘lsa-da, Samarqandda yashagan va Qoraxoniy hukmdorlar vasfida qasidalar bitgan. Jumladan, „Pahlavonnoma" nomli masnaviysi Qoraxoniy hukmdor Pahlavon Jaloliddinga bag‘ishlangan.
Uning asarlari o‘z vaqtida nihoyatda mashhur bo‘lgan. „Uning sheʼrlar devoni qizil gugurt va tillarang yoqut kabi aziz va kamyobdir", deb yozadi Muhammad Afviy. Afsuski, shoirning sheʼrlar devoni va yuqorida tilga olingan „Pahlavonnoma" masnaviysi bizgacha yetib kelmagan.
XII asrda Movarounnahrda yashagan boshqa shoirlar singari Muayiddin Nasafiy ham qashshoqona hayot kechirgan. Uning qasidalari va qitʼalarida aks etgan turmush uqubatlaridan shikoyat ana shundan dalolat beradi. „Lubobu-l-albob"da shoirning ikki qasidasi, bir qitʼasi va bir ruboiysi keltarilgan.

Asarlari
--------

```
"Pahlavonnoma"
```

Manbalar
--------

1. ↑   O‘rta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. — B. 467.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |