**Sajda** (arabcha:  [sʊˈdʒuːd]) musulmonlar tomonidan namoz paytida, Qur’on oʻqiyotganda va Allohga shukr sifatida amalga oshiriladigan yerdagi sajdalardir.

Qur’onda
--------

Qur’onda „Sajda" („Ruku") deb nomlangan sura bor. Bundan tashqari, Qur’oni karimning quyidagi oyatlarida *sajda* zikr qilingan:

1. Aʼrof — 206-oyat;

2. Raʼd — 15;

3. Nahl — 50;

4. Isro — 107;

5. Maryam — 58;

6. Haj — 18;

7. Furqon — 60;

8. Naml — 25;

9. Sajda — 15;

10. Sod — 24;

11. Fussilat — 37;

12. Najm — 61;

13. Inshiqoq — 21;

14. Alaq — 19.

 Namoz paytida sajda qilish
 Sajda uchun turbah

Tartibi
-------

Sajdada musulmon kishi tanasining 7 qismi bilan yerga tegishi shart: peshona/burun, kaftlar (yoki mushtlar), tizzalar, oyoq barmoqlari.

Jaʼfariy mazhabidagi shialar namozda sajda *qilishda* peshonasini yerga yoki toshga yoki ulardan tashkil topgan narsalarga qoʻyishadi.

*Sajda* qilish borasida turli fikrlar bor. Baʼzilar tiz choʻkib, keyin qoʻllarini yerga qoʻyishadi, boshqalari — avval qoʻllarini yerga qoʻyishadi, keyin tiz choʻkishadi.

Sajda turlari
-------------

### Sajda as-sahv

Sajda as-sahv (arabcha:  — namoz vaqtida namozxon namozning rukni va vojiblarida xatoga yoʻl qoʻygan boʻlsa, yerga qoʻshimcha sajdalar qilishadi.

### Sajda at-tilovat

Sujda at-tilovat (arabcha:  — Qur’onni maʼlum bir joyda oʻqish paytida qilinadigan bir sajda. Hanbaliy mazhabiga koʻra Qur’onda oʻn bir oyat boʻlib, oʻqish yoki tinglashda musulmonlar sajda qilishi kerak, Shofi’iy mazhabi ulamolarining fikriga koʻra, ularga yana toʻrt oyat qoʻshilgan. Imom Abu Hanifa fikriga ko‘ra, Qur’on o‘qiyotganda sajda qilish *vojibdir*. Qur’onning aksariyat nashrlarida *tilovat sajdasi* oʻqilishi kerak boʻlgan joylar ۩ belgisi bilan koʻrsatilgan. Sajda oyatlardan birini oʻqigan yoki eshitgan kishi (forscha oʻqisa ham) maʼnosini tushunadimi yoki yoʻqmi, eshitishni xohlaganmi yoki yoʻqmi, tilovat sajdasini qilishi vojib boʻladi. Faqatgina hayz koʻrgan va nifos holatidagi ayollar bu oyatlarni eshitsalar sajda qilmaydilar. Tahoratsiz yoki junub kishi sajda oyatlarini eshitsa, sajda qilishi vojib boʻladi (yaʼni, poklangach, sajda qiladi). Tilovat sajdasini kechiktirish tanzihiy makruh hisoblanadi (yaʼni, imkoni boricha tezroq qilgani yaxshi). Tilovat sajdasini qilish uchun xuddi namozdagi kabi, tahoratli holatda, badan, kiyim, joy pok boʻlishi shart. Qiblaga qarab turiladi. Qalb bilan niyat qilinib, til bilan: „Alloh taolo uchun tilovat sajdasi qilishni niyat qildim", deyiladi va qoʻl koʻtarmasdan „Allohu akbar", deb sajdaga boriladi. Xuddi namozdagidek sunnatga muvofiq bir marta sajda qilinadi, sajdada kamida uch marta „Subhana robbiyal aʼla", aytiladi. Sajdadan bosh koʻtarganda „Allohu akbar" deb oʻrindan turish, keyin yana oʻtirish mustahabdir. Tilovat sajdasida tashahhud oʻqilmaydi, salavot va salom berilmaydi. 

### Sajda ash-shukr

Sajda ash-shukr (arabcha:  — musulmon kishining har qanday muammodan xalos boʻlgani uchun yoki biror quvonchli voqeadan soʻng shukronalik belgisi sifatida qiladigan sajdasi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Сажда оятларини эшитган киши қандай тартибда сажда қилади?" (15-aprel 2019-yil). Qaraldi: 11-aprel 2023-yil.
2. 1 2 3  Али-заде 2007. sfn error: no target: CITEREFАли-заде2007 (help)
3. ↑  „Саджа сахв по мазхабу имама Абу Ханифы".  Assalam.Ru. 1-yanvar 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-dekabr 2013-yil.

Havolalar
---------

* Ali-zade A. A. Sadjda // Islamskiy ensiklopedicheskiy slovar. — M. : Ansar, 2007. — ISBN 978-5-98443-025-8. (CC BY-SA 3.0)