**Audi AG** ([ˈɑʊdɪ] , lotin tilidan *audi*  —  „tinglash") — Volkswagen guruhi tarkibiga kiruvchi nemis  avtomobil kompaniyasi. Audi brendi ostida avtomobillar ishlab chiqarishga ixtisoslashgan. Bosh ofisi Ingolshtadt shahrida (Germaniya) joylashgan. Shiori — *Vorsprung durch Technik* ( nemis tilidan  -  „Texnologiya orqali taraqqiyot"). 2016-yilda ishlab chiqarish hajmi qariyb 1 903 259 dona avtomobilni tashkil etdi.

Tarixi
------

Audining hozirgi koʻrinishi, DKW , Horch , Audi va Wanderer brendlari ostida avtomobil va mototsikl ishlab chiqaradigan toʻrtta kompaniyaning birlashishi natijasida hosil boʻlgan. Auto Union kompaniyasi vorisi hisoblanadi. Oʻzgartirishlar natijasida faqat Audi savdo belgisi saqlanib qoldi. Wanderer brendi birinchi avtomobilini1913-yilda ishlab chiqargan. Avgust Xorch 1899-yilda oʻzining birinchi shaxsiy korxonasini (Horch & Co.) tashkil etdi va kreditorlar uni biznesdan olib tashlagach, 1909-yilda birinchi avtomobilini ishlab chiqargan. Nemis tilidan tarjima qilingan Horch-"tinglash" degan maʼnoni anglatadi. Yangi brend uchun nom tanlashda, Avgustning biznes sheriklaridan birining oʻgʻli asoschining familiyasini lotin tiliga tarjima qilishni taklif qildi, yaʼni *Audi -* audire  feʼlining ikkinchi shaxsining imperativ shakli (lotin tilidan tarjima qilingan   -  „tinglang"). 1921-yildan kompaniya muvaffaqiyatga erisha boshladi. Bu yil chap qoʻlda ishlaydigan birinchi nemis mashinasi ishlab chiqarilgan. Bungacha kompaniya faqat dvigatellar va suspenziyalar ishlab chiqarish bilan shugʻullangan boʻlsa, endilikda u foydalanish qulayligiga eʼtibor qarata boshladi. 1928-yilda kompaniyani DKW mototsikl ishlab chiqaruvchisi sotib oldi va 1931-yilda old gʻildirakli DKW F1 nomi bilan ilk avtomobilini ishlab chiqardi. Bunga 1929-yilda boshlangan jahon iqtisodiy inqirozi yordam berdi. Gap shundaki, katta dvigatel hajmiga ega boʻlgan avtomobillar umumiy pul yetishmasligi tufayli talabni toʻxtatdi. Keyin Audi rahbari old gʻildirakli ixcham avtomobilni ishlab chiqishni buyurdi.

Toʻrtta avtomobil ishlab chiqaruvchi kompaniyaning birlashishiga sabab, bu barcha kompaniyalarning kreditori Sakson Munitsipal Banki edi. U avtomobil sanoatiga investitsiya qilishdan qoʻrqardi. 1932-yil 29-iyunda Audi, Horch , Wanderer va DKW zavodlari Auto Union AG ni tashkil qilish uchun birlashdilar. Audi logotipidagi toʻrtta uzuk bejizga emas, ushbu uzuklar toʻrtta kompaniya birlashganini ifodalaydi. Bunday birlashuvdan soʻng firma Germaniyadagi ikkinchi avtomobil ishlab chiqaruvchisi boʻldi. Audi, DKW, Horch va Wanderer brendlari bir-biri bilan umuman raqobatlashmagan. Gap shundaki, har bir brendga alohida bozor segmenti ajratilgan: Audi sport avtomobillari, DKW-mototsikllar, Horch- katta hamda qimmatbaho avtomobillar va Wanderer — hashamatli avtomobillar ishlab chiqarish bilan shugʻullangan. Kompaniya avtomobil poygalarida ham qatnashgan. Oʻtgan yillar davomida Auto Union kompaniyasining Silver Arrow modellari dunyo boʻylab koʻplab poyga va chempionatlarda gʻolib chiqdi. Shu bilan birga, koʻplab jahon rekordlari oʻrnatildi. 1940-yilda konsernning barcha fuqarolik avtomobillarini ishlab chiqarish qisqartirildi, uyushma zavodlari Horch 901 shtat avtomobilini ishlab chiqarishga oʻtdi.

### Ikkinchi jahon urushi

Ikkinchi jahon urushining kuchayishi va boshlanishi 1930-yillarda harbiy maqsadlar uchun maxsus transport vositalarini ishlab chiqishni qoʻllab quvvatladi. Auto Union Germaniya qurolli kuchlari uchun transport vositalarining muhim yetkazib beruvchisiga aylandi.  Urush boshlanganidan keyin 1940-yil may oyida fuqarolar uchun avtomobillar ishlab chiqarish toʻxtatildi. Shundan soʻng kompaniya faqat harbiy mashinalar ishlab chiqara boshladi.

DKW F5 Roadster, 1935-yil
Junkers samolyot dvigatellarini litsenziya asosida ishlab chiqarish uchun Auto Union 1935-yilda Leyptsig shimoli-sharqidagi Tauch shahrida „Mitteldeutsche Motorenwerke" (Markaziy nemis motor zavodi) shoʻba korxonasini tashkil etdi.

Ikkinchi Jahon urushi paytida Auto Union / Horch, Sd. Kfz.222 zirhli avtomobili uchun shassilarni etkazib berdi. 90 ot kuchiga ega Horch V8 dvigateli bilan jihozlangan. U yoʻlda 50 milya (80 km/soat) maksimal tezlikka erisha oladi. Toʻliq gʻildirakli haydovchi *Kfz. 11* yoki *Horch/Wanderer Type 901* nemis harbiy amaldorlarini tashish uchun transport vositasi sifatida ishlatilgan.

1944-yil boshidan Auto Union zavodlari (Tsvikaudagi Horch va Audi zavodlari, Mitteldeutsche Motorenwerke va Sigmar / Wanderer Sigmar-Schönau) kuchli bombardimon qilindi va jiddiy zarar koʻrdi. 1945-yil 17-aprelda Ikkinchi jahon urushi oxirida AQSh armiyasi Tsvikauni egallab oldi. 3- iyun kuni AQSh armiyasi Tsvikaudan olib chiqib ketilgandan soʻng, barcha „Auto Union" zavodlari Qizil Armiya tomonidan ozod qilindi.

Kompaniya Leitmeritz kontslageridagi qullar mehnatidan foydalangan. Kompaniyaning 2014-yildagi hisobotiga koʻra, Auto Union Leitmeritzda sodir boʻlgan baxtsiz hodisadan halok boʻlgan 4500 kishining oʻlimi uchun „maʼnaviy javobgarlikka" tortilgan.

Ikkinchi Jahon urushi oxirida ittifoqchilarning havo hujumlari natijasida kompaniyaning barcha zavodlari vayron boʻldi. konsernning koʻplab xodimlari va rahbariyati Sovet ishgʻol zonasini tark etganligi sababli, omon qolgan barcha jihozlar demontaj qilingan va olib ketilgan. Kompaniya rahbariyati urush tugashidan biroz oldin Bavariyaga koʻchib oʻtishga muvaffaq boʻldi. 1945-yil oxirida Ingolshtadt shahrida *Auto Union* ehtiyot qismlari ombori paydo boʻldi. Ammo u hali ham toʻliq ishlab chiqarishdan uzoq edi. Faqat 1949-yil 3-sentabrda mototsikllar va yuk mashinalarini ishlab chiqarish qayta tiklandi. Kompaniya yangi usulda roʻyxatdan oʻtkazildi va Auto Union GmbH kompaniyasi paydo boʻldi. 1950-yilda guruhning urushdan keyingi birinchi yengil avtomobili — DKW F89 P Master Class paydo boʻldi.

1958-yil aprel oyida Daimler-Benz AG aktsiyadorlik kompaniyasi Auto Unionning 88% aktsiyalarini sotib oldi va bir yildan soʻng kompaniyani toʻliq sotib oldi. Ingolshtadt firmasi uning filialiga aylandi. Ammo Volkswagen Käfer modelining mashhurligi boshqa kichik avtomobillarni sotishga va Auto Union konsernining moliyaviy holatiga salbiy taʼsir koʻrsatdi va 1964-yilda kompaniya Volkswagen tarkibiga kirdi. 1965-yilda Audi brendi ostida mustaqilligini yoʻqotgan konsernning barcha yangi modellarini chiqarishga qaror qilindi. Volkswagen sotib olinganidan keyin birinchi marta Audi oʻz avtomobillarini ishlab chiqishni xohlamadi. Ular zavodlarida Volkswagen Beetle modelini ishlab chiqarmoqchi edilar. Lekin Lyudvig Kraus(oʻsha paytda dizayn boʻlimi boshligʻi boʻlga) har kimdan yashirincha modelni ishlab chiqishga qaror qildi. Oxir-oqibat, ular bu haqda bilishgan, ammo ular aralashishmagan. Ushbu faoliyatning samarasi 1968-yilda paydo boʻlgan Audi 100 oʻrta sinf avtomobili edi.

Ferdinand Piech
1969-yilda *Volkswagenwerk AG* Neckarsulmdan Auto Union GmbH va NSU Motorenwerke AG ni birlashtirdi. Kompaniya shtab-kvartirasi Nekkarsulmda joylashgan Audi NSU Auto Union AG nomini oldi. 1974-yilda muhim voqea yuz berdi. Ferdinand Piech dizayn boʻlimi boshligʻi boʻldi.

Endi yillar oʻtib, bu davr „Piech Era" deb nomlanadi. Aynan uning rahbarligi davrida kompaniya ajoyib choʻqqilarni zabt etdi. Bu yillarda besh silindrli dvigatel (1976), turbo zaryadlash texnologiyasi (1979) va toʻliq gʻildirakli quattro (1980) ishlab chiqarildi. 1985-yildan beri kompaniya oʻzining texnik ishlanmalarini doimiy ravishda oshirib kelmoqda. Bularga quyidagilar kiradi: toʻliq galvanizli korpus, mukammal aerodinamik dizayn, turbo quvvatli benzinli dvigatellardan keng foydalanish, toʻgʻridan-toʻgʻri inʼektsiya texnologiyasiga ega tejamkor dizel dvigatellar, yengil qotishma alyuminiy korpus, gibrid haydovchi, toʻgʻridan-toʻgʻri quyish texnologiyasiga ega benzinli dvigatellar, kuchli sakkiz va oʻn ikki silindrli dvigatellar.

1993-yilda Audi guruhi tashkil etildi, u oxir-oqibat Vengriya va Braziliya boʻlinmalarini oʻz ichiga oldi, Britaniya Cosworth Technology, Italiya Automobili Lamborghini va Ispaniya SEAT kabilar ham ushbu tarkibga qoʻshilgan. Kompaniya bugungi kunda mavjud boʻlgan avtomobil yoʻnalishlarining koʻpchiligida jadal rivojlanmoqda. Bular biznes segmenti (A6), boshqaruvchi (A8), sport va poyga avtomobillari (Audi TT , A4 , A6 , A7 , superkar R8ning sport versiyalari), shuningdek Q8 , Q7 , Q5 krossoverlari ham mavjud.

Homiylik
--------

* 2009-yilda Audi Moskvada boʻlib oʻtgan FIS changʻi boʻyicha chempionlar kuboginingbosh homiysi boʻlgan.
* 2011-yilda Audi "Zenit" (Sankt-Peterburg) futbol klubi  homiysi boʻldi va hanuzgacha "Bavariya" (Myunxen) futbol klubi homiysi hisoblanadi.

Musobaqa
========

Germaniya triosi. 2012-yil
Barchaga maʼlumki, Audi kompaniyasining avtomobil bozoridagi asosiy raqobatchilari Mercedes-Benz va BMW, hisoblanadi. Ular „German Troykasi"(German uchligi) deb ataladi. Koʻpchilik reklama urushi 2006-yilda BMW afishasi bilan boshlangan deb oʻylaydi,. Lekin, hammasi uzoq 80-yillarda, Audi kompaniyasi Audi 200, Mercedes-Benz E-Klasse (W124) va BMW 5-seriyali (E28)kabi bir-biriga jiddiy raqobatchi boʻlgan avtomobillarni chiqarganlaridan keyin boshlandi. Bir yil oʻtgach, BMW 5-series (E34) yangi modelini namoyish qiluvchi javob videosini chiqardi. BMW reklama roligida uchta mashina bor, barcha mashinalar uchta tuval bilan qoplangan. Birinchi avtomobil BMW 5-seriyali boʻlib chiqdi, qolgan ikkita mashina toʻsatdan erib ketdi va ular bilan qoplangan tuvallar yerga tushdi, bu Audi va Mercedes-Benz uchun ishora edi. Mercedes-Benz haligacha ularga javob bermay, Audi va BMW reklamalariga eʼtibor bermaslikka qaror qildi. Audi va BMW oʻrtasidagi reklama urushi bugungi kungacha davom etmoqda. Yaqinda Lexus reklama urushiga kirdi.

2016-yilning yozida Audi A4 ULTRA  ning old gʻildirakli tejamkor versiyasini yaratdi. U 2017-yilda sotuvga chiqarildi. Avtomobil eng yaqin raqobatchilar BMW 320i, Mercedes-Benz C300 va Lexus IS 200t dan koʻra yaxshiroq 190 ot kuchiga ega ikki litrli turbo dvigatelga ega.

Avtomobillari
-------------

Audi A1 Quattro
### Kichik avtomobillar

* Audi 50 (Typ 86) (1975-1978)
* Audi A2 (Typ 8Z) (1999-2005)
* Audi A1 (Typ 8X) (2010-2018)
* Audi A1 (2018-yildan hozirgi kungacha)

Audi Q2
Audi A3 Xetchbek
### Oʻrta sinf avtomobillari

* Audi 60 (F103) (1965-1972)
* Audi 80 (B1/Typ 80) (1972-1976)
* Audi 80 (B1/Typ 82) (1976-1978)
* Audi 80 (B2/Typ 81/85) (1978-1984)
* Audi 80 (B2/Typ 81/85) (1984-1986)
* Audi 90 (B2/Typ 81/85) (1984-1986)
* Audi 80 (B3/Typ 89/8A) (1986-1991)
* Audi 90 (B3/Typ 89/8A) (1987-1991)
* Audi 80 Avant (B4/Typ 8C) (1991-1995)
* Audi A4/Audi A4 Avant (B5/Typ 8D) (1995-2000)
* Audi A4/Audi A4 Avant (B6/Typ 8E) (2000-2004)
* Audi A4/Audi A4 Avant (B7/Typ 8EC) (2004-2007)
* Audi A4/Audi A4 Avant (B8/Typ 8K) (2007-2015)
* Audi A4/Audi A4 Avant (B9/Typ 8W) (2015-yildan hozirgacha)Audi Q3

Audi A5 
### Biznes toifadagi avtomobillar

* Audi 100 (C1/F104) (1968-1976)
* Audi 100/100 Avant (C2/Typ 43) (1976-1984)
* Audi 200 (C2/Typ 43) (1979-1982)
* Audi 100/100 Avant (C3/Typ 44) (1982-1991)
* Audi 200/200 Avant (C3/Typ 44) (1983-1991)
* Audi 100/100 Avant (C4/Typ 4A) (1991-1994)
* Audi A6/A6 Avant (C4/Typ 4A) (1994-1997)
* Audi A6/A6 Avant (C5/Typ 4B) (1997-2004)
* Audi A6/A6 Avant (C6/Typ 4F) (2004-2011)
* Audi A6/A6 Avant (C7/Typ 4G) (2011-2018)
* Audi A6/A6 Avant (C8/Typ 4K) (2018-yildan hozirgacha)Audi TT 8S

### Kabrioletlar

* Audi Quattro Cabriolet (Typ 85) prototipi
* Audi Cabriolet (Typ 89/8G) (1991-2000)
* Audi A4 Cabriolet (B6/Typ 8H) (2002-2006)
* Audi A4 Cabriolet (B7/Typ 8H) (2006-2008)
* Audi A5 Cabriolet (Typ 8F) (2007-2016)
* Audi A5 Cabriolet (2016-yildan hozirgacha)
* Audi TT Roadster (Typ 8J) (2006-2014)
* Audi TT Roadster (Typ 8S) (2014-yildan hozirgi kungacha)
* Audi A3 kabriolet (Typ 8P) (2007-2013)
* Audi A3 kabriolet (Typ 8V) (2013-yildan hozirgi kungacha)

Audi Q5 
Audi A4 allroad quattro
### Krossoverlar

* Audi Allroad (Typ 4B) (2000-2005)
* Audi Allroad (Typ 4F) (2006-2011)
* Audi Allroad (Typ 4G) (2011-yildan hozirgi kungacha)
* Audi Q2 (2016-yildan hozirgacha)
* Audi Q3 (Typ 8U) (2011-2018)
* Audi Q3 (2018-yildan hozirgacha)
* Audi Q5 (Typ 8R) (2008-2017)
* Audi Q5 (2017-yildan hozirgacha)
* Audi Q7 (Typ 4L) (2005-2015)
* Audi Q7 (Typ 4M) (2015-yildan hozirgacha)
* Audi Q8 (2018-yildan hozirgacha)Audi A7

Audi A6 Allroad Quattro
Audi Q7 
Audi A6
„S", „RS" va „R8" modellari
---------------------------

* Audi S1 ​​(2014 — hozirgacha)
* Audi S3 (1998-2003)
* Audi S3 (2006-2012)
* Audi S3 (2012-yildan hozirgi kungacha)
* Audi S2 (1991-1995)
* Audi S4/ S4 Avant (1997-2001)
* Audi S4/ S4 Avant (2003-2004)
* Audi S4/ S4 Avant (2004-2008)
* Audi S4/ S4 Avant (2009-2016)
* Audi S4/ S4 Avant (2016-yildan hozirgacha)
* Audi S5 (2007-2016)
* Audi S5 (2016-yildan hozirgi kungacha)
* Audi 100 S4/100 S4 Avant (1992-1994)
* Audi S6/ S6 Avant (1994-1997)
* Audi S6/ S6 Avant (1998-2004)
* Audi S6/ S6 Avant (2006-2011)
* Audi S6/ S6 Avant (2012-yildan hozirgacha)
* Audi S7 (2012-yildan hozirgi kungacha)
* Audi S8 (D2) (1996-2002)
* Audi S8 (D3) (2005-2011)
* Audi S8 (D4) (2012-yildan hozirgachAudi A8-D5
* Audi SQ7 (2016-yildan hozirgi kungacha)
* Audi TTS (2008-2014)
* Audi TT RS 2008-2014)
* Audi TTS (2015-yildan hozirgi kungacha)
* Audi TT RS (2016-yildan hozirgacha)
* Audi RS3 (2011-2012)
* Audi RS3 (2015-yildan hozirgacha)
* Audi RS4 Avant (2000-2001)
* Audi RS4/RS4 Avant/RS4 Cabrio (2005-2008)
* Audi RS4 Avant (2012-yildan hozirgacha)
* Audi RS5 (2010-2016)
* Audi RS5 (2016-yildan hozirgi kungacha)
* Audi RS6/RS6 Avant (2008-2010)
* Audi RS6/RS6 Avant (2010-yildan hozirgi kungacha)
* Audi RS7 (2013-yildan hozirgi kungacha)
* Audi RS Q3 (2013-yildan hozirgacha)
* Audi R8 (Typ 42) (2007-2015)
* Audi R8 (Typ 4S) (2015-yildan hozirgacha)

### e-tron modellari

* Audi e-tron GE (2018-yildan hozirgacha)
* Audi e-tron GT (2020-yildan hozirgacha)
* Audi Q4 e-tron (2021-yildan hozirgacha)

Manbalar
--------

1. ↑  „Audi tarixi > Rossiyada Audi". 2017-yil 15-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 31-may.
2. ↑  Audi (Wayback Machine saytida 2017-04-25 sanasida arxivlangan) , *RBC PRIZE 2016*.
3. ↑  „Audi tarixi > Audi Rossiyada". 2017-yil 15-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 31-may.
4. ↑  „carobka.ru Audi brendining tarixi". 2018-yil 25-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 31-may.
5. ↑  Audi veb-sayti "Arxivlangan nusxa
6. ↑  Qul tekshiruvi Audining natsistlarning
7. ↑  „carobka.ru Audi brending tarixi". 2018-yil 25-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 31-may.
8. ↑  zr.ru Toʻliq gʻildirakli yoʻlovchilar tarixi: toʻliq
9. ↑  autobild.de Revoluzzer mit Ecken und Kanten  (Nemis)]
10. ↑  motorsportmagazine.com Audi Quattro  ]
11. ↑  „carobka.ru Audi brending tarixi". 2018-yil 25-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 31-may.
12. ↑  allsportinfo.ru „Audi — Chempionlar Kubogi" 2009-yil
13. ↑  Audi Zenith homiysiga aylandi
14. ↑  Audi — sponsor futbolnogo kluba Bavariya
15. ↑  „Audi vipustila ekonomichniy peredneprivodnoy avtomobil A4 Ultra". 2016-yil 13-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 31-may.

Havolalar
---------

* audi.com — Audi kompaniyasining rasmiy sayti