recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
"Qashshoq shoir". Carl Spitzweg chizgan surat (1839).
**Shoir** — adabiyotning nazm (poeziya) janrida asarlar yaratuvchi shaxsdir. Shoirlar odatda lirik kayfiyatli kishilar boʻlishadi. Shoir koʻtarib chiqayotgan muammo efemer (Hamza Hakimzoda Niyoziy) yoki doimo dolzarb (Hamid Olimjon) boʻlishi mumkin.shuningdek shoirlar xalq va hukumat o'rtasidagi dolzarb masalalarni hayvonlar o'rtasidagi oddiygina suhbat tarzida hazilomus ko'rinishda olib chiqishlari ham mumkin. Shoirlar tinch va ochiq havoda , tabiat qo'ynida va yolğiz ijod qilishni yoqtirishadi. Ular har qanday narsadan ilhomlanib, kutilmaganda she'r yozishga moyildirlar.

Mashhur shoirlar
----------------

* William Shakespeare
* Aleksandr Pushkin
* Alisher Navoiy
* [[Oybek

```
Hamid Olimjon
Zulfiyaxonim
Muhammad Yusuf
```

Shuningdek
----------

* Yozuvchi
* Dramaturg

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Lekim Ibragimov** (21-dekabr, 1944) oʻzbek musavviri, grafika ustasi, professor va Oʻzbekiston Badiiy Akademiyasi akademigidir.

Tarjimai holi
-------------

Lekim Ibragimov 1944-yili Qozogʻistonda muallim oilasida tugʻildi. 1964-yili Almatidagi Nikolay Gogol nomli badiiy bilim yurtiga oʻqishga kirdi, uni 1971-yili bitirdi. 1971—1977-yillarda Ostrovskiy nomli Toshkent teatr va rassomlik institutining (hozirgi Kamoliddin Behzod nomli Milliy Rassomlik va Dizayn Instituti) grafika boʻlimida taʼlim oldi.

1976-yildan Lekim turli respublika, butunittifoq va xalqaro koʻrgazmalarda faol ishtirok etishni boshladi. 1978-yili SSRI Rassomlar Uyushmasiga qabul qilindi. U shuningdek Oʻzbekiston Rassomlar Uyushmasi (1996-yildan — Badiiy akademiya qoshidagi rassomlar ijodiy uyushmasi) aʼzosi hamdir. 1978—1986-yillarda Moskvadagi „Sinej" rassomlar ijod uyi ustaxonasida ishladi.

1999-yili Lekim Ibragimov Oʻzbekiston Respublikasi Badiiy Akademiyasi akademigi unvonini oldi. Oʻsha yili u Kamoliddin Behzod nomli Milliy Rassomlik va Dizayn Instituti professori etib tayinlandi. 2001-yili Oʻzbekiston Xalq Rassomi boʻldi. 2008-yili Rossiya badiiy akademiyasi faxrli aʼzosi boʻldi.

Asarlari
--------

2012-yili Lekim Ibragimov oʻzining *Ming farishta va bir surat* nomli polotnosi bilan OAV diqqatiga tushdi. Ushbu polotnoda Lekim Ibragimovning soʻnggi uch yil davomida chizgan 1000ta alohida surati yaxlit bir badiiy asar sifatida jamlangan. Bu surat dunyodagi eng katta tasviriy sanʼat asari sifatida Guinness rekordlar kitobiga kirishga daʼvogarlik qilmoqda.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  *Биография | Леким Ибрагимов*, 2012-10-05da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2012-06-22
2. 1 2  Ўзбекистонлик рассом мега-полотноси Гиннес рекордлар китобига киришга даъвогарлик қилмоқда, *BBC*

Havolalar
---------

* Shaxsiy sayti Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-05-25).



  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Moldavanlar** (oʻzlarini moldoven deb atashadi) — Moldaviyada yashovchi xalq (2,8 mln. kishi, 1990-yillar oʻrtalari). Shuningdek, Ukraina (324 ming kishidan ortiq), Rossiya (170 ming kishidan ortiq), Qozogʻiston (33 ming kishi) va boshqa mamlakatlarda yashaydilar. Moldavan tilida soʻzlashadilar. Dindorlari — pravoslavlar.

**Moldavanlar** (Moldavancha atalishi — moldoven) — millat. Moldova Respublikasining tub xalqi. Ummuiy soni 3,5 million kishi (2004). Antropol. tarafidan yevpoid irqiga mansub. Ruman tilining sharqiy guruhidagi moldavan tilida soʻzlashadilar. Alifbosi kirillcha. Masihiylik dinining pravoslavie tarmogʻiga mansub xalq. Frakiyalik qabilalarning asosida shakllandi. Oʻrta asrlarda sharqiy slovyanlarning bosqinchiligiga uchradi. Moldavanlar 12 asrlarda sharqiy Karpat dashtlarida millat boʻlib shakllana boshladi. Moldovanlarning milliy xoʻjaligi chorvachilik, dehqonchilik (bugʻdoy, makkajoʻxori), bogʻbonchilik. Asosiy kasb-hunarlari: toʻqimachilik (gilam toʻqish), kulolchilik, duradgorchilik. Birmuncha tumanlarida baliqchilik, ovchilik ham yaxshi rivojlangan. milliy kiyimlari: erkaklar oq koʻylak bilan shim, nimcha. Ayollari asosan turli naqshlar bilan bezatilgan oq koʻylak kiyib, boshlariga roʻmol oʻraydi. Oyoq kiyimlari — teridan yasaladigan opinch. Milliy taomlarining koʻpchiligi asosan makkajoʻxori va undan tayyorlanadi. Ogʻzaki adabiyoti ertaklarga, afsonalarga, musiqalarga, maqollarga boy. Keng qamrov olgan milliy musiqa asboblariga: kobza, nay, chimpa, v.h. Milliy raqslari (xora, jok, moldovenyaska).

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Guli Razzoqovna Hamroyeva** (02.12.1946, Toshkent — 16.04.2023) — balerina, baletmeyster, pedagog. Oʻzbekiston xalq artisti (1983). Razzoq Hamroyevnnj qizi. 1966-yil Toshkent xoreografiya bilim yurtining "balet artistkasi" ixtisosligi, 2001-yil Toshkent davlat milliy raqs va xoreografiya Oliy maktabining "baletmeyster-rejissyor" ixtisosligi boʻyicha tugatgan. 1966-yildan Navoiy nomidagi Katta opera va balet teatrida avval balet raqqosasi, 2000-2002-yillar balet direktori, 2002-yildan pedagogrepetitor. 2002-yildan Toshkent davlat milliy raqs va xoreografiya Oliy maktabining rek-tori. "Boqchasaroy favvorasi" (Zare-ma), "Don Kixot" (Kitri), "Esmeral-da" (Esmeralda), "Spartak" (Egina), "Sevgi tumori" (Chundari), "Jizel" (Mirta), "Oqqush koʻli" (Oqqush va ispancha raqs), "Zolushka" (Ugay ona), "Ispan miniatyuralari" (Ispan qiz), "Kar-men" (Karmen), "Korsar" (Gulnora), "Nasriddin sarguzashtlari" (Nasrid-dinning xotini), "Kleopatra" (Kle-opatra), "Jonlangan miniatyuralar" (Kanizak) kabi spektakllarda asosiy rollarni ijro etgan. Lirizm, psixo-logik teranlik, nafis harakat, xoreografik imo-ishora va harakatlarda u noyob uygʻunlikka erishdi. Raqqo-saning inson hissiyotlari, ichki kechinmalarini raqs harakatlarida mohirona yetkazishida oʻziga xos tahlili koʻzga tashlanadi. "Dilorom" (Di-lorom), "Semurg" (Parizod) kabi filmlarda suratga tushgan. H. hayoti va ijodiga bagʻishlangan "Bolero" hujjatli filmi ishlangan (1995).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  




|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dilbar Gʻulomovna Abdurahmonova** (1936.01.05, Moskva — 2018.20.03) — dirijyor. Oʻzbekiston xalq artisti (1969), Gʻulom Abdurahmonovning qizi. R. Glier nomidagi musiqa maktabini (1945-55), Toshkent davlat konservatoriyasini tugatgan (1960). 1957-yildan Navoiy teatri simfonik orkestrida skripkachi, 1960-yildan dirijyor, 1974-1990-yillarda bosh dirijyor. Ilk bor J. Verdining „Aida" operasiga dirijyorlik qilgan. Repertuarida oʻzbek va chet el kompozitorlarining opera va baletlari mavjud. 70-yillarda asosan, balet spektakllari dirijyori sifatida shuhrat qozondi. „Oqqush koʻli" (P. Chaykovskiy), „Boqchasaroy favvorasi" (B. Asafev), „Jizel" (A. Adan), „Spartak" (A. Xachaturyan), „Sevgi tumori" (M. Ashrafiy), „Semurgʻ" (B. Brovsin), „Tanavor" (A. Kozlovskiy) va boshqalarshular jumlasidan. Dilbar Abdurahmonova 1970-yillarning oxiri va 1980-yillarda „Masharabozlar" (R. Leonkavallo), „Boʻron" (S. Vasilenko, M. Ashrafiy), „Hayotbaxsh oʻlim" (A. Xolminov), „Olovli farishta" (S. Prokofev), „Otello" (J. Verdi) va boshqa operalarni toʻliq tahrirda sahnalashtirdi. Dilbar Abdurahmonova Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati sanaladi (1973).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Muhammad Raxmon** (1949-yil 18-noyabr Qashqadaryo viloyati, Kitob tumani, Ovlat qishlogʻda tavallud topgan) — isteʼdodli shoir.

Tarjimai holi
-------------

Muhammad Raxmon 1949-yil 18-noyabr kuni Qashqadaryo viloyati, Kitob tumanining Palandara qishloq kengashi, Ovlat qishlogʻida dunyoga keldi. Ota-onadan oʻn yoshida yetim qolgan Muhammad mehribonlik uyida tarbiyalandi. Keyinchalik bu yerdan bir guruh bolalar Kitob tumanidan Termizga koʻchirilib, Surxondaryoda taʼlim-tarbiya oladi. Bolalar uyidagi oʻsmirning isteʼdodini erta payqagan shoir Tesha Saydali Muhammad Raxmonni oʻz tarbiyasiga oldi. Yuqori sinfga oʻtgan Muhammad Raxmon Tesha Saydaliyevning tavsiyasi bilan „Surxondaryo haqiqati" viloyat gazetasida adabiy hodim boʻlib oʻz faoliyatini yurita boshladi. Maqola, sheʼr, lavhalari yosh ijodkorni elga mashhur qildi.

Faoliyati
---------

Shoir Muhammad Raxmonning „Bolalik" deb nomlangan ilk sheʼri oʻn ikki yoshida „Gulxan" jurnalida nashr etildi. ToshDU (hozirgi Oʻzbekiston Milliy Universiteti)ning jurnalistika fakultetida tahsil oldi (1967—1972). „Choʻlpon" nashriyotida muxarrir, boʻlim mudiri lavozimlarida faoliyat olib bordi (1972—1980). 1980-yildan umrining oxirigacha masʼul vazifalarda xizmat qilgan.

Ijodi
-----

Shoirning „Muvozanat", „Yashil daryo", „Yuragimning dasxati", „Ijobat", „Asraganim, avaylaganim" nomli sheʼriy toʻplamalri, bolalar uchun „Momoqaymoq", „Yerga tushgan kamalak", „Qanotli tushlar" nomli majmualari nashr etildi. „Yoʻl koʻrayotgan odam"(2010-yil) saylanmasiga turli yillarda bitilgan sheʼrlari va „Adabiy nido" dramatik dostoni jamlangan. U tarjimon sifatida rus shoiri K.Chukovskiy, fransuz kompazitori A. Bertonning sheʼrlarini, avstriyalik adiba Velskof-Genrixning „Tokay Ito" romanini ona tilimizga oʻgirib tarjima qildi. Isteʼdodli shoir Muhammad Raxmon 2010-yilda vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  [„Muhammad Raxmon (1949—2010)"  „Muhammad Raxmon"] (28-oktabr 2013-yil). Qaraldi: 9 avgust.
2. ↑  [„Теша Сайдалиев (1933—1972) — www.ziyouz.uz"  „Tesha Saydaliyev"] (9 avgust). Qaraldi: 8-avgust 2023-yil.
3. ↑  „Muhammad Raxmon „Yashil daryo" (1979) kitobidan she’rlar. | Xurshid Davron kutubxonasi" https://kh-davron.uz/kutubxona/uzbek/muhammad-raxmon-yashil-daryo-1979-kitobidan-sherlar.html
**Edem Useinovich Nalbandov** ( qrim tatarcha: , 1926-yil 25-dekabr, Kapsixor qishlog‘i, Qrim ASSR — 1999-yil 22-may, Simferopol ) — bastakor, opera ustasi, Ukraina Bastakorlar uyushmasi a’zosi (1992), SSSR Bastakorlar uyushmasi a’zosi (1977), O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan madaniyat xodimi, Ukrainada xizmat ko‘rsatgan artist (1996), Qrim Avtonom Respublikasi Davlat mukofoti laureati.

Biografiyasi
------------

Qorasubozordagi musiqa maktabining skripka maktabini bitirgan. Deportasiyada u Leninobod musiqa bilim yurtini, 1962-yilda esa Toshkent konservatoriyasining dirijyorlik va xor fakultetini tamomlaydi. U taniqli bastakor B.Zeydmandan bastakorlik saboqlarini o‘rganadi. Nalbandov 1964—1965-yillarda Qrim-tatar ashula va raqs ansambli "Xaytarma"ga boshchilik qiladi. U 1977-yilda Jizzax musiqa bilim yurti direktori, 1980—1993-yillarda Toshkent Madaniyat institutida pedagog sifatida faoliyat yuritadi. Shuningdek, u 1986-yilda "Faxriy nishon" ordeni bilan taqdirlanadi. Nalbandov 1990-yilda Olmaota konservatoriyasida nomzodlik dissertasiyasini himoya qilib, dosent ilmiy unvonini oladi. O‘zbekiston Bastakorlar uyushmasida uning tashabbusi bilan tashkil etilgan qrim-tatar musiqasi seksiyasiga rahbarlik qiladi.

U 1993-yilda u Qrimga qaytib keldi. Edem Nalbandov loyihasi bilan Qrim davlat sanoat pedagogika institutida musiqa ta’limi bo‘limi ochiladi. O‘sha yillarda u Simferopol musiqa bilim yurtida dars beradi. 

1998-yilda Amerika bibliografiya instituti (Nyu-York) Edem Nalbandovni "Yil odami" deb atashadi. 2000-yilda jahon san’ati xazinasiga qo‘shgan bebaho hissasi uchun "Hurmat belgisi" unvoni bilan taqdirlanadi.

Ijod faoliyati
--------------

Asosiy asarlari: bir pardali "Katta to‘y" baleti, Yu.Bolatning "Dubarali to‘y"(Kamsuqumli to‘y) musiqali komediyasi, jo‘r uchun xalq qo‘shiqlarini qayta ishlash, rapsodiya, uvertyura, konsertino uchun nay va fortepiano, adajio, so‘zsiz ijro uchun violonchel va fortepiano, karnay va orkestr variasiyasi uchun qo‘shiq va romanslarni o‘z ichiga oladi.  

Shuningdek, Nalbandov "Musiqada basamachiqlar" ("Musiqiy odimlar") musiqiy qo‘llanma muallifi. 1977-yilda Toshkentda bastakor Ilyos Baxshish bilan birgalikda "Сабанынъ саарь" ("Subhidamda") qrim-tatar xalq qo‘shiqlari to‘plamini nashr ettiriladi, 1996-yilda esa Simferopolda uning 348 ta qo‘shiq matni qayta nashr etiladi.

Manbalar
--------

* Mambetova G. Qrim-tatar musiqasi // Musiqiy ukrainshunoslik: zamonaviy o'lchov. - K .: Ularni IIFE. M. T Rylskiy, 2009. - Nashr. 3.

Havolalar
---------

* Olga Gumenyuk Toza suvning tiniq oqimi Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-07-14). // Qrim dialogi - No 37 (122) 4 noyabr, 2006 yil
* Gulnora USEINOVA Edem Nalbandov - avlodlari faxrlanadigan xalq tarixidan bir parcha // Qrim ovozi - 16 dekabr 2011 yil (rus. )
**Fyuchers** (lot. futurus — kelajak) — tovar yoki fond birjalarida xom ashyo tovarlari, oltin, valyuta, qimmatli qogʻozlarni hozirgi amalda boʻlgan narxlarda, lekin yetkazib berish va haqini keyingi kelishilgan muddatlarga qoldirish bilan oldi-sotdi qilish boʻyicha bitishuvlar. Bitishuv ijrosiga qadar xaridor kamroq kafolat summasini (zakalat) beradi. Aksariyat hollarda fyuchers bitimlari tovarni uzil-kesil xarid qilish yoki sotish maqsadlarida emas, balki kelgusi bitishuvlarga naqd tovarni gʻamlash yoki tovarni keyinchalik qayta sotish hisobidan foyda olish maqsadlarida tuziladi. Hali ishlab chiqarilmagan tovarning namunalari boʻyicha oldi-sotdi bitishuvlarini ham fyuchers deb atash mumkin. Fyuchers to muddati kelguniga qadar birjalarda maklerlar tomonidan koʻp marta qayta sotiladi va sotib olinadi.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Bir speller tomoshabinlar hal etish bilan bir boshlangʻich maktabda bir imlo ari va bir hukmdor, boshqa contestants bilan ortda
Spelling Bee - bu tanlov boʻlib, unda ishtirokchilardan soʻzlarning keng tanlovini, odatda turli darajadagi qiyinchilik bilan yozishlari soʻraladi. Raqobatlashish uchun tanlov ishtirokchilariga lugʻatlarda yozilgan soʻzlarning imlosini yodlab olishlari va shunga mos ravishda oʻqishlari kerak boʻladi.

Ushbu kontseptsiya Qoʻshma Shtatlarda paydo boʻlgan deb oʻylashadi va Spelling Bee tadbirlari, variantlar bilan bir qatorda, hozirda dunyoning baʼzi boshqa mamlakatlarida ham oʻtkazilmoqda.

Etimologiya
-----------

Tarixda ari soʻzi poʻstloq asalari, yorgan ari yoki olma ari kabi jamoaviy ish uchun yigʻilishni tasvirlash uchun ishlatilgan. Lugʻatlarda qayd etilgan etimologik tadqiqotlarga koʻra, ari soʻzi, ehtimol, oʻrta ingliz tilidagi bene („ibodat", „neʼmat" va „ijarachi tomonidan qoʻshimcha xizmat" degan maʼnoni anglatuvchi „qoʻshnilar tomonidan koʻrsatilgan yordam" degan maʼnoni anglatuvchi dialektal be yoki xoʻjayiniga fasoldan kelgan").[1][2]

Tarixi
------

  

Iboraning dastlabki maʼlum dalillari *imlo asalari* bosma nashrda 1850-yilga toʻgʻri keladi, garchi avvalgi ism, *imlo uchrashuvi*, 1808-yildan boshlangan. Tanlovlar uchun asosiy turtki Nuh Vebsterning imlo kitoblari edi. Birinchi marta 1786-yilda nashr etilgan va ogʻzaki ravishda „moviy qoʻllab-quvvatlanadigan Speller" nomi bilan tanilgan Vebsterning imlo kitoblari qoʻshma Shtatlardagi barcha boshlangʻich maktab oʻquvchilarining besh avlod uchun oʻquv dasturining muhim qismi boʻlgan.Endi tanlovlar uchun asosiy maʼlumot Websterning Uchinchi yangi xalqaro lugʻatidir.[2]

Mintaqalar, mamlakatlar va jamoalar boʻyicha
--------------------------------------------

### Afrika

Afrikada, a imlo asalari tomonidan tashkil etilgan Afrika imlo asalari, har yili qitʼada 6 yoshdan 16 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun imlo asalari tanlovini oʻtkazadi. Birinchi musobaqa 2016-yil iyul oyida boʻlib oʻtdi va toʻqqiz xil mamlakatni birlashtirdi.

Manbalar
--------

1. ↑  Barry Popik, "Spelling Bee (Spelling Match), "The Big Apple (April 13, 2013; accessed April 16, 2013).


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Malhamchilar** (Meloidae) - qattiq qanotli hasharotlar turkumiga mansub qoʻngʻizlar oilasi. Oʻrta Osiyoda 20 dan ortiq turi tarqalgan. Tanasi choʻzinchoq, 8–30 mm, kizil, sariq va qora tusda. Odatda, ikki biqinidan birmuncha qisilgan; moʻylovlari toʻgʻnogʻichsimon, boʻgʻimlarga boʻlingan. Tuxumini yerga qoʻyadi. Lichinkalari chigirtka yoki arilarning inida yarim parazitlik bilan yashab, gipermetamorfoz yoʻli bilan rivojlanadi. Voyaga yetganlari oʻsimlik bilan ovqatlanadi. Qoʻngʻizlari turli qishloq xoʻjaligi ekinlariga zarar keltiradi. Beda, kartoshka, lavlagi va boshqa ekinlarga qizilbosh shpankanit zarari katta. Zararkunanda uncha katta boʻlmagan uchastkalarda, odatda, barcha bargni dogʻ shaklida yeydi. M. qonida hasharotxoʻr hayvonlardan himoyalaydigan zaharli modda — kantaridin bor. Qizilbosh shpanka axlati bilan ifloslangan beda hayvonlar uchun zararli, chunki unda oz miqdorda boʻlsa ham kontaridin bor. M. qoni odamning badaniga tushsa yara qiladi. Bir xil turlaridan tibbiyotda malham tayyorlanadi. Kurash choralari: karbofos (1 — 1,5 kg/ga), fozalon (1,5– 2 kg/ga), sumitsidin (0,4—0,5 kg/ga), ripkord (0,5—0,20 kg/ga) va boshqa insektitsidlar purkash.

Najmiddin Mahmudxoʻjayev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fyuzelyaj** (fransuzcha: *suseau* — „urchuq") — aviatsiyada uchish apparati (vertolyot, gidrosamolyot, samolyot) ning ekipaj aʼzolari, yoʻlovchilar, yuklar va jihozlar uchun moʻljallangan korpusi. Apparatning qanotlari, dum qanotlari, baʼzan, shassi (tana) va kuch qurilmasini oʻzaro bogʻlab turadi. Asosiy qismlari karkas („sinch", qovurgʻa) va qoplamadan iborat. Asosan, suyri (shamol siypab oʻtib ketadigan) shaklda yasaladi. Fyuzelyajning fermali (fazoviy fermadan iborat), balkali (boʻylama va kundalang balkalar, yaʼni lonjeron, stringer va shpangoutlardan iborat) va aralash (old qismi fermali, orqa qismi balkali va aksincha) xillari boʻladi.

Tovushdan tez uchadigan samolyotlar fyuzelyajining tumshuq qismi uchli (oʻta suyri) qilib yasaladi. Shunda ularning aerodinamik xossalari yaxshilanadi. Dvigatel gondolasi va dum qanotlari maxsus balkalarga oʻrnatiladi. Gidrosamolyotning fyuzelyaji qayiq shaklida yasaladi.

Yoʻlovchi samolyotlarining tor fyuzelyajli va keng fyuzelyajli turlari mavjud. Tor fyuzelyajli samolyotlarning oʻrtacha diametri 2-4 metrni (V737 va A320) keng fyuzelyajlisiniki esa kamida 5 metrni tashkil etadi. Ikkita yoʻlovchi palubasiga ega samolyotlar ham mavjud (A380, B747).

Fyuzelyajning oldingi va orqa germoshpangoutlari (germoshpangout — butunlay germetik boʻlgan toʻsiq)  orasidagi boʻlma *germokabina* deb ataladi. Yoʻlovchi samolyotining germokabinasini shartli ravishda yuqori paluba (ekipaj kabinasi, yoʻlovchi saloni, xizmat boʻlmalari) va quyi palubaga (bagaj-yuk boʻlmasi va texnik boʻlma) ajratish mumkin.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Muhammad Hakimbiy qoʻshbegi** (1769-yil, Buxoro — 1840-yil, Buxoro, Buxoro amirligi) — Buxoro amirligining harbiy va davlat arbobi, 1812—1837-yillarda bosh vazir (qoʻshbegiyi bolo).

Tarjimayi holi
--------------

Muhammad Hakimbiy 1769-yilda Buxoro amirligining poytaxti Buxoro shahrida Oʻtkurbiy xonadonida tavallud topgan. Oʻzbeklarning mangʻit urugʻidan boʻlgan. Amir Haydar davrida (1800—1826) qoʻshbegi katta taʼsirga ega boʻladi. 1800-yilda qoʻshbegi Qarshi beki etib tayinlanadi.
Amir Nasrulloh davriga (1827—1860) kelib, qoʻshbegi oʻzining lavozimini saqlab qoladi, oʻgʻli Ibrohimbekga esa Qarshi beki lavozimi beriladi. Vitkevichning yozishicha, 1835-yilda amir Nasrulloh hokimiyatiga Muhammad Hakimbiy qoʻshbegi kuchli taʼsir koʻrsata boshlagan. Bunga sabab amir Haydar vafotidan soʻng amir farzandlari oʻrtasida taxt uchun oʻzaro kurashlar avj oladi. Tarixchi Mirzo Abdulazim Somiyga koʻra, amirga Buxoro taxtini egallashda qoʻshbegi katta yordam koʻrsatgan, amir Buxoroni qamal qilayotgan paytda qoʻshbegi shahar darvozalarini amir qoʻshinlariga ochib bergan. Qoʻshbegi butun buxoroliklardan va hattoki, amirning oʻzidan ham boyroq boʻlgan. Qoʻshbegi davlatning bosh mansabdori hisoblangani uchun bojxona va soliqlarni ham nazorat qilardi. Bundan tashqari, amirning sogʻligiga javobgar boʻlgani tufayli bozorda amir uchun olib kelinadigan oziq-ovqat mahsulotlarini, amirni zaharlamasliklari uchun har kuni uning ovqati va ichimligini maxsus idishda berilishini shaxsan nazoratiga olgan. Ayrim saroy aʼyonlarining fitnasi sabab Muhammad Hakimbiy qoʻshbegi va amir Nasrullohning oʻrtasida ziddiyatlar kelib chiqadi. Natijada qoʻshbegi 1837-yilda Qarshiga, soʻngra Nurotaga surgun qilingan, surgundan soʻng Buxoroga chaqirilib, qamoqqa oilngan. 1840-yilda esa qoʻshbegi amir Nasrullohning buyrugʻi bilan qatl etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Voronovskiy D. G*. „Gulshen-al-mulk" Muxammad Yakuba Buxari. Dissertatsiya na soiskaniye stepeni kandidata istoricheskix nauk (rus tilida), s. 206.
2. ↑  *Jamshidbek Sobirov.* „Accession of amir Nasrullakhan to the throne of Bukhara" 37-sahifa.  Savantic journals (1-iyun 2022-yil). 1-noyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-noyabr 2022-yil.
3. ↑  „Zapiski o Buxarskom xanstve (Otchyoti P.I. Demezona i I.V. Vitkevicha)" (rus tilida).  Moskva. Nauka (1983). 12-oktabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-noyabr 2022-yil.
4. ↑  *Grigoryev, Vasiliy*. O nekotorix sobitiyax v Buxare, Kokande i Kashgare. Zapiski Mirzi-Shemsa Buxari. Qozon: Universitetskaya tipografiya (1861), s. 78.
Turli mamlakatlarda aholi zichligi (kishi/km2), 2006
**Aholi zichligi** birlik maydon yoki hajmdagi aholi miqdoridir. Muhim geografik tushunchalardan biri. Har qanday tirik organizmlar uchun tushunilishi ham mumkin, biroq aholi zichligi deganda asosan faqat odamlar joylashuvi nazarda tutiladi.

**Aholi zichligi** — muayyan hududda aholining joylashuv darajasi. Mamlakat yoki biror hudud (viloyat, tuman) aholi sonini shu joy maydoniga (odatda 1 km² ga) taqsimlash bilan hisoblab chiqariladi. Odamlar yashaydigan quruqlikda oʻrtacha Aholi zichligi 1 km² ga qariyb 39 kishiga toʻgʻri keladi (1990-yillar boshi), mas, Yaponiya, Koreya Respublikasi, Niderlandiya, Belgiyada 300 dan ziyod, Monakoda 15539,5 kishi, Avstraliyada Aholi zichligi juda past — 1 km² ga 2,3 kishi, Mongoliyada — 1,4 kishi (1992). Choʻl va baland togʻlarda 0,01 dan 1 kishigacha. Rossiya Federatsiyasi da A.3.1 km² ga 8,7 kishi (1990). Oʻzbekistonda A. Z. bir km² ga 54,7 kishi toʻgʻri keladi (1998). Umuman olganda dunyoning aholi zich yashaydigan rayonlarda, qariyb 7% maydonini egallagan quruqlikning odam yashaydigan qismi (oykumena)da Yer kurrasidagi jami aholining 70% ga qadar aholisi mujassamlashgan.

Jahon aholisi 7 milliarddan oshiq, Yerning jami maydoni (suv va quruqlik bilan birga) — 510 million kvadrat kilometr. Demak, butunjahon aholi zichligi 7 milliard ÷ 510 million = 13,7 kishi/km2. Agar faqat quruqlik hisobga olinsa (150 million km2), unda butunjahon aholi zichligi — 46,6 kishi/km2 (117.2 per sq. mile). Bunda Antarktida ham hisobga olingan; Antarktidasiz hisoblansa, koʻrsatkich yana oshadi — 50 kishi/km2. Yer yuzining yarmidan ortigʻi (choʻl, togʻ va hk) odamlar yashashi uchun juda noqulay boʻlgani va odamlar asosan suv havzalari yonida yashagani uchun, bu raqamlardan amaliy naf yoʻq.

Manbalar
--------

1. 1 2  Matt Rosenberg Population Density Wayback Machine saytida arxivlandi (2017-02-01).. Geography.about.com. March 2 2011. Retrieved on 2011-12-10.
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
3. ↑  U. S. & World Population Clocks. Census.gov. Retrieved on 2011-12-10.
4. ↑  World Wayback Machine saytida arxivlandi (2010-01-05).. CIA World Handbook

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Mali pasportlari** Mali fuqarolariga Mali tashqarisida sayohat qilishlari uchun beriladi. Bu xalqaro sayohat uchun yagona dalil. Bundan tashqari, milliy roʻyxatga olish kartasi yoki haydovchilik guvohnomasini identifikatsiyalashda ham foydalanish mumkin. Bu fuqarolik uchun asosiy dalil hamdir.

Turlari
-------

Uch turdagi pasport mavjud boʻlib, ularning har biri oʻziga xos mezonlarga ega. 

* Oddiy pasport
* Rasmiy pasport
* Diplomatik pasport

Pasport uchun ariza berish talabi
---------------------------------

Ariza beruvchidan yangi pasport berishdan oldin quyidagi tasdiqlovchi hujjatlarni va amaldagi yigʻimlarni taqdim etishi kerak.

* Tugʻilganlik haqidagi guvohnoma
* Shaxsni tasdiqlovchi sertifikatlar
* Fuqarolikni tasdiqlovchi hujjat
* Pasport oʻlchamidagi fotosuratlar
* Oʻz-oʻzidan muhrlangan konvert

Pasport maʼlumotlari
--------------------

Quyidagi maʼlumotlar identifikatsiya sahifasida fransuz va ingliz tillarida keltirilgan.

1. Turi
2. Pasport raqami
3. Ism va Sharif)
4. Tugʻilgan kuni
5. Jinsi
6. Tugʻilgan joy
7. Kim tomonidan berilgan
8. Quyidagi sanagacha foydalanilsin
9. Familiya
10. Millati
11. Turar joy
12. Berilgan sana

Pasport jildi
-------------

Mali pasportlari toʻq jigarrang rangda boʻlib, muqovaning oʻrtasida Mali gerbi tepasida „Republique du Mali" soʻzlari yozilgan. Buning ostida „Pasport" (oddiy pasportlarda) soʻzi bor.

Yana qarang
-----------

* Mali fuqarolari uchun viza talablari
* ECOWAS pasportlari
* Pasportlar roʻyxati
* Mali Respublikasi

Manbalar
--------

1. ↑  „Malian Passport". *www.aneki.com*. Qaraldi: 26-iyun 2021-yil.
2. ↑  „*Passport Information*". 20-fevral 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyun 2021-yil.
3. ↑  „*Description of Cover*". Qaraldi: 26-iyun 2021-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
**Madadtepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Toshkent viloyatining Boʻstonliq tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Qoʻshqoʻrgʻon" QFY, „Madadtepa" MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fyon** (lot. favonius — iliq gʻarbiy shamol) — togʻli oʻlkalarda togʻlardan vodiylarga, yuqrridan pastga tomon esuvchi ilik va quruq kuchli shamol. F. togʻ tizmasini oshib, pastga tushayotganda adiabatik jarayon sababli isib kuriydi, baʼzan qor koʻchkilariga sabab boʻladi. Oʻzbekistonda Chirchiq va Fargʻona vodiylarida koʻp kuzatiladi. F. qisqa muddat, sutkadan kam, baʼzan 5 sutka davom etishi mumkin. Ekinlarga garmsel kabi taʼsir koʻrsatadi. F.ning zararli taʼsirini kamaytirish uchun ixota daraxtzorlari barpo etiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yantoq** (*Alhagi*) — dukkakdoshlar oilasiga mansub koʻp yillik begona oʻtlar turkumi. Oʻrta Osiyoning dasht, choʻl, chala choʻllarida hamda Rossiyaning Yevropa qismidagi chala choʻl rayonlarida 5 turi maʼlum. Oʻzbekistonda Ya.ning soxta yantoq va qirgʻiz yantogʻi turi oʻsadi. Boʻyi 40—110 sm, tik, sershox, ildizi kuchli rivojlangan, yer osti suvlarigacha yetib boradi (10 m va undan ortiq). Barg qoʻltigʻida qattiq tikanlari bor. Barglari choʻziq, nashtarsimon, barg bandi kalta, ketmaket joylashgan. Gullari mayda, qizil yoki pushti. May— sentyabrda gullaydi, avgust— oktyabr oylarida urugʻlaydi. Mevasi 10 tagacha urugʻ boʻlgan dukkak. Ya.ning yer usti qismi qishda qurib qoladi, bahorda ildiz boʻgʻzidagi kurtaklardan yangi poyalar oʻsib chiqadi. Urugʻi va ildiz bachkilaridan koʻpayadi. Urugʻi poʻstlogʻi qattiq boʻlganligi tufayli juda sekin unadi. Ya.ning hamma turi tuyachilik va qoʻychilikda yaxshi ozuqa hisoblanadi. Guli va ildizidan xalq tabobatida turli damlamalar tayyorlanadi. Ya.dan yuqori sifatli yemxashak, silos va oziq uni olinadi. Ya. yaxshi asal beruvchi oʻsimlik. Daraxtsiz choʻllarda Yantoq.dan oʻtin sifatida foydalaniladi. Sugʻoriladigan yerlarda, yoʻl, ariq, kanallar boʻylarida, tashlandiq yerlarda, ekinzorlarda begona oʻt sifatida oʻsadi.
Yantoq allergiyani davolashda qo'llaniladi: Buning uchun yantoqning gulini qaynatib ichish kerak.

Kurash choralari: almashlab ekish, yerni chuqurroq haydash, ildizpoyalarni yigʻib olish, dalalarga chirigan goʻng solish va boshqalar

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Haydarov (maʼnolari).

**Haydarov Eshmat** (1897, Qoʻqon - ?) — xonanda, Oʻzbekiston xalq hofizi (1944). Kuchli va jozibali ovoz sohibi. 12 yoshidan katta ashula yoʻllarini Hamroqulqorivyan oʻrgangan. Keyinchalik Qoʻqon, Fargʻona, Toshkent toʻysayillarida qatnashgan. 1927-yildan Toshkentda. Oʻzbek davlat filarmoniyasi (1936—45), Oʻzbek radiosi (1946-yildan), Oʻzbek davlat estradasi (1947—53) da yakkaxon xonanda. Repertuaridan Fargʻona —Toshkent maqom yoʻllari, katta ashula, ashula va ayrim yal-lalar oʻrin olgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
xolesterol
**Xolesterin**, xolesterol — sterinlar guruhiga mansub modda. Birinchi marta oʻt toshidan ajratib olingan. Suvda erimaydi, organik erituvchilarda yaxshi eriydi, rangsiz kristall. X. barcha tirik organizmlarda uchraydi; X.ning koʻp qismi nerv hamda yogʻ toʻqimalarida, tuxum va sperma hujayralarida, jigarda (X. biosintez qilinadi), buyrak usti bezlarida va boshqalarda boʻladi. Qon plazmasida X. yuqori yogʻ kislotalari (olein kislota) bilan birga murakkab efir holida uchraydi. Organizmda X. buyrak usti bezlari gormonlari, oʻt kislotalar, D vitamini va boshqa almashinuvida qatnashadi. Odam qonida oʻrtacha 150–200 mg% X. boʻladi. Koʻproq yogʻli ovqat isteʼmol qiladigan kishilarda X. miqdori koʻpayadi, bu oʻt toshlari hosil boʻlishiga, qon tomirlari devorida X. toʻplanishiga va moddalar almashinuvining buzilishi va boshqalarga olib keladi.Odam organizmida bir kunda 1 mg xolesterin o't suyuqligiga aylanadi. 

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gʻanijon Abdurahmonovich Abdurahmonov** (1925.3.12, Fargʻona — 2016.25.4, Toshkent) — tilshunos, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (2000), filol. fanlari doktori (1960), professor (1966). Fargʻona pedagogika institutini tugatgan (1946). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Til va adabiyot institutida sektor mudiri (1958—66). Fargʻona pedagogika instituti rektori (1966—71), Oʻzbekiston Oliy va oʻrta maxsus ta’lim vaziri (1971-78), Toshkent chet tillar institutining rektori I (1978-83). Toshkent pedagogika instituti I rektori (1983-88), Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi xuzuridagi Atamashunoslik qoʻmitasi raisi (1990—91), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasining Tilshunoslik instituti bosh ilmiy xodimi (1991—97). A ningasosiy ilmiy ishlari hozirgi zamon oʻzbek adabiy tili-dagi qoʻshma ran sintaksisi asoslari, milliy tillarning taraqqiyoti masalalariga bagʻishlangan. Bir kancha darslik va qoʻllanmalar tuzgan: "Oʻzbek tilining tarixiy grammatikasi", 1973; "Qadimgi turkiy til", 1982; "Oʻzbek tili", 1993; "Ona tili", 1995; "Oʻzbek tili va adabi-yoti", 1995.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Eshonguzar** (1977-1990-yillarda Kalinin posyolkasi) — Toshkent viloyati Zangiota tumanidagi shaharcha, tuman markazi. Toshkent shahriga jan.dan (kichik halqa yoʻl orqali) chegaradosh. Yaqin transport yoʻli stansiyasi — Oʻrtaovul (16 km). Aholisi 8,9 ming kishi (2004). E. nomining kelib chiqishini mahalliy rivoyatlar 17-asrda yashagan Madali eshon bilan bogʻlaydilar. Shaharchada "Regionalgeologiya" aksiyadorlik jamiyati, tuman gaz taʼminoti, elektr tarmogʻi idoralari, aloqa uyi, "Turon" mini banki binosi, kichik ishlab chiqarish sexlari, "Otalar choyxonasi", "Hunarmandlar bozori", supermarket, universal va xususiy doʻkonlar, mehmonxona faoliyat koʻrsatadi. 2 umumiy taʼlim maktabi, Toshkent bank hisobkredit kasb-hunar kolleji, qishloq xoʻjaligi kasb-hunar kolleji mavjud. Markaziy, bolalar kutubxonalari, "Baxt uyi", musiqa maktabi, stadion va boshqalar sport inshootlari, "Algoritm" tibbiysanitariya qismi, tugʻruqxona, bolalar poliklinikasi, teritanosil kasalliklari dispanseri, dorixona va boshqalar tibbiy muassasalar bor. "Semurgʻ" sanatoriysi mavjud. "Istiklol" gaz. chiqariladi. E. transport yoʻllari orqali Toshkent shahri hamda Zangiota tumanining boshqa aholi punktlari bilan bogʻlangan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Eshmun** (finik tili. 𐤀𐤔𐤌𐤍 ; *ʾšmn*) — finikiyaliklarning shifo xudosi, Sayda homiysi, oʻsimliklar va unumdorlikning homiysi, oʻliklarga hayotni qaytarish im koniyatiga ega.

Yunonlar Eshmunni Asklepiybilan aniqladilar.

Dastlab, Eshmun xtonik xudo boʻlgan, ammo Asklepiy kabi u salomatlik va davolanish uchun javobgar edi. Venera va Adonis afsonasi sifatida tanilgan Ugaritning hosildorlik va hosil haqidagi afsonasi Finikiyaning Astarte va Eshmun juftligi haqidagi afsonasiga (Bobiliyada — Ishtar va Tammuz, Misrda — Isis va Osiris) mos keladi.

Vaqt oʻtishi bilan Eshmun Karfagenda Melkartdan ham kuchliroq xudoga aylandi .

Xudo Sidonda hech boʻlmaganda temir davridan beri maʼlum. Bundan tashqari, unga Sura, Bayrut, Kipr, Sardiniya va Karfagenda sigʻinishgan, bugungi kunda Eshmun ibodatxonasining oʻrnini Avliyoe Luis (Karfagen) sobori egallagan.

*Astresmunim* („Eshmun oʻsimligi") nomini Dioskoridlar tungi oʻsimlikka bergan va u uni shifobaxsh sifatlari bilan izohlagan.

Eshmun ibodatxonasi Sidondan bir kilometr uzoqlikda joylashgan. Qurilish miloddan avvalgi VI asr oxirida Eshmunazar II davrida boshlangan, keyinchalik Rim davrida qoʻshimchalar kiritilgan. Ibodatxona 1963-1978-yillarda Moris Dunand tomonidan qazilgan. Xudo tomonidan shifo topgan odamlarning, ayniqsa bolalarning haykallari shaklida koʻplab minnatdorchilik qurbonliklari topilgan.

Ismning etimologiyasi
---------------------

"Eshmun" soʻzi — semit „shem" ildizidan olingan boʻlib, „ism" degan maʼnoni anglatadi (Gashem). Boshqa manbalarga koʻra, Eshmun nomining eng qadimgi shakli Ebla onomastikasida allaqachon sí-mi-na/ni shaklida uchraydi, uning logografik ekvivalenti ruhni ifodalovchi di-giš „moy xudosi"dir. Bu kasallarni marosimlarda ishqalash uchun ishlatiladigan ilohiy moyning ruhini ifodalaydi.

Yana qarang
-----------

* Делос

Manbalar
--------

1. ↑  Эшмун — Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия — статья
2. 1 2 3  Дональд Харден. Финикийцы. Основатели Карфагена Боги
3. ↑  Dioscorides, 4.71

Havolalar
---------

* **Temple of Eshmun near Sidon**
	+ Lebmania: Eshmoun
	+ Atlas Tours: Lebanon: Eshmun
	+ Ikama: Eshmoun
* Bterram: Eshmunit Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-10-24). (On the temple of Eshmunit in Bterram.)
**Original dasturlar** (inglizcha: *Original programming; Originals* nusxalar „asl seriya" ga murojaat qilish uchun ishlatiladigan atamadir (inglizcha: *original series*), „original filmlar" (inglizcha: *original movies*), „original hujjatli filmlar" (inglizcha: *original documentaries*) va „original maxsus dasturlar" (inglizcha: *original specials*) kabel tarmoqlari yoki oqim platformalar tomonidan topshirilgan.

Bu atama dastlab Home Box Office (HBO) tomonidan 1982-yilda Amerika kabel tarmogʻi oʻz seriyalari va filmlarini ishga tushirganida ishlab kiritilgan. 1982-yilda HBO bilan hamkorlikda ishlab chiqarilgan Stiv Racebekning *"Oʻlik oʻyin* "trilleri chiqdi. 1983-yil may oyida kanadalik amputatsiyalangan va yuguruvchi Terri Foks haqidagi hujjatli film „Terri Foks Xikoyasi" 1983-yil may oyida chiqdi. 1984-yilda HBO oʻzining birinchi badiiy filmi Flashni taqdim etdi. Keyinchalik "*Originallar* "atamasi keng tarqalgan boʻlib qoʻllanila boshlandi .

Netflix striming xizmati original kontentga eng koʻp mablagʻ sarflaydi, kompaniya 2020-moliyaviy moliyaviy yilda kontentga 17 milliard dollar sarmoya kiritadi. Xuddi shu yili asosiy raqobatchilar sezilarli darajada kamroq mablag 'sarflashdi: Amazon Prime Video — 7 milliard, Apple TV + — 6 milliard, HBO — 3,5 milliard (2019-yil maʼlumotlari), Hulu — 2,5 milliard va Disney+ — 1 milliard.

Katta byudjetlar filmlar va seriallar yaratish uchun eng yaxshi kadrlarni jalb qilish imkonini beradi. 2019-yilda HBO (34 ta mukofot), Netflix (27) va Amazon (15) loyihalari TV Emmy mukofoti bilan taqdirlandi. Eng qimmat original loyihalar orasida Amazonning "Uzuklar hukmdori "seriali 2022-yilda namoyish etilishi rejalashtirilgan boʻlib, uning birinchi mavsumi 465 million dollarga tushishi mumkin.

Rossiyaning barcha striming kompaniyalari original seriallar va filmlarni yaratishga sarmoya kiritadilar: ivi.ru, Okko, Premier, Start, Kion va boshqalar. 2020-yilda eng yirik investor Ivi.ru boʻlib, unga taxminan 2 milliard rubl sarflangan.

Manbalar
--------

1. ↑  HBO FILMS TERRY FOX STORY IN TORONTO // NY Times, 20-sentabr 1982
2. ↑  The Complete Directory to Prime Time Network and Cable TV Shows, 1946-Present // Tim Brooks, Earle F. Marsh, 2009, p. 626
3. ↑  25 Best HBO Original Movies You Canʼt Watch Anywhere Else // Looper
4. ↑  Netflix is out spending competitors more than two to one // RedSharkNews, Adrian Pennington, 21-dekabr 2020
5. ↑  Netflix Projected to Spend More Than $17 Billion on Content in 2020  // Variety, Todd Spangler, 16-yanvar 2020
6. ↑  Netflix Reveals $17 Billion in Content Spending in Fiscal 2021 // Variety, Elaine Low, 20-aprel 2021
7. ↑  platforma oʻyini // Savdogar, 27-dekabr 2019
8. ↑  Amazon koinotdagi serialning birinchi faslini ishlab chiqarishga sarflaydi „uzuklar hukmdori" taxminan 465 million dollar // Dtf.ru, 16-aprelya 2021
9. ↑  Ivi kontent ishlab chiqarishga 2 milliard rubl sarmoya kiritadi // Kommersant, 11-noyabrya 2020
10. ↑  Rossiyadagi oqim platformalari: Netflix va Amazon bilan raqobatlashadiganlar // VC.ru, 31-oktabrya 2019
11. ↑  Rossiyaning striming kompaniyalari 2021-yilda qanday original loyihalarni tayyorlamoqda // Film distribyutorining xabarnomasi, 6 yanvar 2021
**Xolbeyn**, Golbeyn (Holbein) Xans Kichkina (taxminan 1497/98, Augsburg — 1543-yilning 7.10 yoki 29.11, London) — nemis rassomi va grafigi; Uygʻonish davrining yirik vakili. Otasi rassom Xans X. Kattadan taʼlim olgan. 1515—26 yillar Bazelda, 1526—32 yillar Angliyada ishlagan, 1536-yildan kirol Genrix VIII saroyida rassom. X. sanʼati ingliz va Gʻarb. Yevropa portreti rivojiga kuchli taʼsir koʻrsatgan. Bazelda diniy mavzularda asarlar yaratgan ("Jonsiz Iso", 1521 va boshqalar), insonparvarlarning ichki qadriyati va maʼnaviy qudratini ifodalovchi portretlar ("Erazm Rotterdamskiy", 1523, Luvr va boshqalar), portret rasmlar, illyustratsiyalar (Erazm Rotterdamskiyning "Tentaklik maktovi" asariga, 1515 va boshqalar) ishlagan, jamoat binolarini bezagan. "Oʻlim qiyofalari" (1524—26, "Oʻlim raqslari" nomi bilan mashhur) turkum rasmlarida Buyuk xoch urushi voqealarini majoziy shaklda aks ettirgan. Ingliz insonparvarlari bilan ishlagan davrda psixologik oʻtkir va anik, rangtasvir ("Astronom Nikolos Kratser", 1528, Luvr va boshqalar) va grafika ("Tomas Mor", qalam, kumir, sangina, 1527, Vindzor qasrida va boshqalar) portretlari yuzaga keldi. X. zamondoshlarining oʻziga xos xususiyatlarini sinchiklab kuzatadi hamda ularning kiyofalarini aniq tasvirlaydi: savdogar G. Gisse (1532, BerlinDalem kartinalar galereyasida), fransuz elchisi Sh. Morstt (taxminan 1534 35, Drezden kartinalar galereyasida), ingliz kirolichasi Jeyn Seymur (1536— 37, Vena sanʼat tarixi muzeyida) kabilarning mashhur portretlari shular jumlasidan; "Temirsaroy" (1541—43, London) va boshqa devoriy rasmlarni ishladi.

X. ijodi jahon portret va Uygʻonish davri badiiy madaniyatining choʻqqisidir.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Biz** — udmurt va beserm shamolli cholgʻu asbobi boʻlib, u bir xil boʻlgan qadahni aks ettiradi.

Nomi
----

„Biz" atamasini udmurtlar qoʻshni turkiy xalqlardan (tatarlar, chuvashlar) oʻzlashgan boʻlsa kerak: bu soʻz etimologik jihatdan turkiy „buzak" — „buzoq" ga, shuningdek, taqlid soʻziga yaqin, feʼl „buzla-" — „boʻkirish", „baqir".

„Biz" soʻzi onomatopoeik boʻlib, ushbu asbobning oʻziga xos tovush tembrini tavsiflaydi. U onomatopoeik "bozgetini (tarjimada „buzz" feʼliga asoslangan), ot „bozgeton" ( „gʻichirlash", „gʻichirlash"), „boʻz-boz", „boʻzgʻes" sifatlari („bas", „past") va boshqalar.

Tavsifi
-------

Biz — teri yoki hayvonlarning terisidan yasalgan havo ombori (koʻpincha buzoq), quvurlar bilan jihozlangan. Ikki turdagi cholgʻu asboblari mavjud edi: ikkita trubkali (havo va melodik nasos uchun) yoki uchta (teshiksiz burdon trubkasi qoʻshilgan, uning oxirida sigir shoxi yoki qayin qobigʻidan yasalgan qoʻngʻiroq baʼzan mustahkamlangan). Yogʻochdan melodik (uzunligi 250—350 mm) va boʻrdon (uzunligi 500—700 mm) quvurlar yasagan, ularga qamish, gʻoz pati, qamish yoki javdar somonidan peepers (qamish) solingan.

Asbob birinchi marta 1937-yilda Leningrad arxeologiya va etnografiya instituti ekspeditsiyasi tomonidan qayd etilgan. Xuddi shu yili musiqashunos va folklorshunos Yakov Andreyevich Eshpay oʻz taʼrifini tugatdi. Hozirgi vaqtda biz amalda qoʻllanilmaydi, u juda kam uchraydi.

Biz asosan Udmurtiyaning shimoliy hududlarida topilgan: Yukamenskiy, Glazovskiy, Kezskiy, Yarskiy. Unda marosim va raqs ohanglari ijro etilgan, xususan, biz bilan musiqachi shimoliy Udmurts va Besermlarning toʻy marosimining majburiy mehmoni edi.

Manbalar
--------

1. 1 2  Туганаев 2008. sfn error: no target: CITEREFТуганаев2008 (help)
2. 1 2  Севортян 1978. sfn error: no target: CITEREFСевортян1978 (help)
3. ↑  Пчеловодова 2017. sfn error: no target: CITEREFПчеловодова2017 (help)
4. ↑  Пчеловодова 2010. sfn error: no target: CITEREFПчеловодова2010 (help)
5. 1 2  Загребин 2012. sfn error: no target: CITEREFЗагребин2012 (help)
6. ↑  Голубкова 1978. sfn error: no target: CITEREFГолубкова1978 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Biz // Udmurtskaya Respublika : Ensiklopediya / gl. red. V. V. Tuganaev. — 2-e izd. ispr. i dop. — Ijevsk : Izdatelstvo „Udmurtiya", 2008. — 768 s. — 2200 ekz. — ISBN 978-5-7659-0486-2.
* Biz // Udmurtskaya Respublika : Kultura i iskusstvo : Ensiklopediya / gl. red. A. Ye. Zagrebin. — Ijevsk : Udmurtskiy institut istorii, yazika i literaturi UrO RAN, 2012. — 540 s. — 300 ekz. — ISBN 978-5-901304-62-4.
* *Музыкальная культура Советской Удмуртии. 1917—1967*. Ижевск: Удмуртия, 1978.
* *Аэрофоны в системе традиционной инструментальной культуры удмуртов*.
* *Названия удмуртских аэрофонов (анализ языковых данных)*.
* Э. В. Севортян*. Этимологический словарь тюркских языков*. М.: Наука, 1978.
**Kavahan** (armancha: *Կավահան*, shunigdek Ghavakhan, Ղավախան) yoki **Gavahyn** (ozarbayjoncha: *Gavahın*) Ozarbayjonning Martuni viloyati Xoʻjavend tumani tarkibidagi qishloqdir.

Tarixi
------

Sovetlar davrida qishloq Togʻli Qorabogʻ avtonom viloyati Martuni tumani tarkibiga kirgan.

Tarixiy meros obʼyektlari
-------------------------

Qishloq va uning atrofidagi tarixiy meros obʼyektlari orasida 16-asrga oid xachkar, 17/18-asrlarga oid qabriston va 1871-yilda qurilgan "Surb Astvatsatsin" (armancha: *Սուրբ Աստվածածին* cherkovi bor.

Iqtisodiyoti va madaniyati
--------------------------

Qishloq aholisi, asosan, qishloq xoʻjaligi va chorvachilik bilan shugʻullanadi. 2015−yil holatiga ko‘ra, qishloqda hokimlik binosi, madaniyat uyi, Kolxo‘zashen o‘rta maktabining Kavoxon filiali, tibbiyot punkti mavjud.

Demografiyasi
-------------

Qishloqda etnik armanlar koʻpchilikni tashkil qiladi, 2005−yilda 124 kishi, 2015−yilda esa 75 kishi boʻlgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3
2. ↑  „The Results of the 2005 Census of the Nagorno-Karabakh Republic". *National Statistic Service of the Republic of Artsakh*. 2-mart 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-noyabr 2022-yil.

Havolalar
---------

* Gavahın GEOnet nomlar serverida