**Agila I** — visigotlar qiroli, 549-554 yillarda hukmronlik qilgan.

Biografiya
----------

### Hokimiyatga koʻtarilish

Agila hukmronligi haqidagi maʼlumotlar juda kam. U qanday qilib taxtga oʻtirgani va bunday sharafga qanday loyiqligi nomaʼlum. Ehtimol, u fitnachilardan biri yoki hatto fitna rahbari boʻlgan, buning natijasida Teudigizel hayotidan mahrum boʻlgan. Ammo buning uchun hech qanday dalil yoʻq. Sevilyalik Isidor uni shoh qilib tayinlaganligini yozadi. Ushbu feʼldan foydalanish got zodagonlarining baʼzi qarorlari haqida ham gapirish mumkin, ammo biz bu qaror qanday rasmiylashtirilganligini bilmaymiz. Kelajakda Aguila keskin anti-rim va anti-pravoslav pozitsiyasini egalladi. Shu sababli, Teudigiselning oʻldirilishi va Agilaning nomzodi Visigot aristokratiyasining (va, ehtimol, Arian cherkovining tepasi) va, ehtimol, Teudigisel siyosatiga munosabati ekanligini istisno qilib boʻlmaydi. Buning foydasiga bilvosita dalillar shundan iboratki, "Visigot shohlari yilnomasi „ versiyalaridan birida (A matni) Agil hatto eslatilmagan va uning hukmronligi yillari Teudigizel hukmronligiga qoʻshilgan. Gregori Turs ham uni salbiy xarakterlaydi, uning hukmronligi xalq uchun ogʻir yuk boʻlganligini taʼkidlaydi.

### Kordovaga hujum

VI asrda Visigotlar qirolligi. (toʻq koʻk rangda koʻrsatilgan)
Bir maʼnoda, Agila Teudis siyosatini davom ettirdi — Janubiy Ispaniyaning haqiqiy boʻysunishi. Lekin u bu siyosatning ibratli jihatidan voz kechib, qatʼiy va qoʻpol ish tuta boshladi. Oʻz hokimiyatini mustahkamlab, Agila 550-yilda qoʻshinlari bilan Kordovaga koʻchib oʻtdi. Koʻrinishidan, bu eng muhim shahar oʻz mustaqilligini saqlab qolgan, garchi uning tarixi va ichki tuzilishi haqida hech narsa maʼlum emas. Dastlab qirol muvaffaqiyatga erishdi va got qoʻshinlari Kordovaga kirishdi. Agila va uning jangchilari Kordovada magʻlubiyatga uchragan dushman shahardagidek harakat qilishdi. Xususan, Atsiskliyaning muqaddas dafn qilingan joyi oʻlik dushmanlar va ularning otlari qoldiqlari bilan bulgʻangan. Qirolning xatti-harakati Kordovada gʻazabga sabab boʻldi, natijada qoʻzgʻolon Agila qoʻshinlarining shahardan haydalishiga olib keldi. Jang maydonida qoʻshinning katta qismi bilan birga qirolning oʻgʻli qoldi va hatto qirol xazinasi ham Kordova aholisi qoʻliga oʻtdi. Magʻlub boʻlgan Agila qoʻrqib Merida tomon qochib ketdi. Shahar oʻz mustaqilligini tikladi. Gʻaznaning bir qismini yoʻqotish askarlarga pul toʻlashni qiyinlashtirdi, bu ularning noroziligini keltirib chiqara olmadi va qirol hokimiyatining pasayishiga olib keldi.

### Atanagild qoʻzgʻoloni va Vizantiya istilosi

 Agila I — visigotlar shohi. Rassom Dioskoro Puebla (1831-1901) surati. 1853-yilda yozilgan. Ispaniya Deputatlar Kongressi binosi
Bir muncha vaqt oʻtgach, Sevilyada Atanagild boshchiligida qoʻzgʻolon koʻtarildi. Agilaning qoʻzgʻolonni bostirishga urinishi navbatdagi muvaffaqiyatsizlikka olib keldi. Biroq, keyingi janglar Atanagild uchun allaqachon muvaffaqiyatsiz boʻlgan koʻrinadi, chunki u yordam soʻrab Yustinian I ga murojaat qilishga majbur boʻldi. Italiyada ostgotlarga qarshi urush hali yakunlanmagan boʻlsa-da, Vizantiya imperatori Ispaniya voqealariga aralashishga qaror qildi. Yustinian Atanagild bilan shartnoma tuzdi, uning mazmuni bizga nomaʼlum. Liberiy boshchiligidagi Vizantiya qoʻshini 552-yilda Ispaniyaning janubiy qirgʻoqlarini egalladi. Liberius Yustinian ega boʻlgan visitigot ishlari boʻyicha eng yaxshi mutaxassis edi. U Rim senatori oilasidan boʻlib, 529-yilgacha qayta tiklangan Galliya pretoriya prefekturasini boshqargan, uning tarkibiga Ispaniya ham kirgan. Gotlar urushida Liberius armiyada qoʻmondonlik lavozimini egallagan. Oʻshanda ham (550) ular u haqida juda qobiliyatli shaxs sifatida gapirishgan; Ispaniya ekspeditsiyasi paytida u taxminan 80 yoshda edi. Agar Yustinian bu oqsoqolning xizmatiga murojaat qilib, uni muhim harbiy korxona boshligʻi etib tayinlagan boʻlsa-da, garchi u 550-yilda keksaligi sababli uni barcha lavozimlaridan ozod qilgan boʻlsa, unda bunday qarorning sabablarini faqat siyosiy maqsadlarda izlash kerak. imperatorning maqsadlari. Ehtimol, u Liberiusning paydo boʻlishi sezilarli targʻibot taʼsiriga ega boʻlishiga ishongan, chunki u Ispaniyada yaxshi tanilgan.

Liberius Agila qoʻshinlarini magʻlub etdi, Oʻrta yer dengizi qirgʻogʻi va ichki qismidagi bir qator shaharlarni egallab oldi va janubiy Ispaniyani (Baetika — Andalusiya) imperator hukmronligiga qaytardi. Liberius Ispaniya qirgʻoqlariga qoʻnganidan koʻp oʻtmay, vaziyat yana oʻzgardi: 554-yilda Meridada isyonkor askarlar tomonidan Agila oʻldirildi va uning sobiq tarafdorlari endi Vizantiya ittifoqchilaridan xalos boʻlishga intilayotgan Atanagildga qoʻshildilar.

Agila 5 yil, 6 oy, 13 kun hukmronlik qildi. Agilaning zamondoshi tarixchi Jordanes edi. 551-yilda yozilgan *" Getaning kelib chiqishi va ishlari toʻgʻrisida "* asarida u Atanagildning Agilaga qarshi qoʻzgʻoloni haqida gapiradi, lekin uning natijalarini bermaydi, chunki, u kitobini yozish paytida hali natijalarni bilmagan.

|  |
| --- |
| **Vizigot davridagi qirollar sulolasi** |
| Oldingi:**Theudigisel** | **vizigotlar qiroli549 — 554** | Voris:**Atanagild** |
|

Manbalar
--------

1. ↑  Iordan. Getika. 303

Adabiyotlar
-----------

* Grigoriy Turskiy. Istoriya frankov = Historia Francorum. — M.: Nauka, 1987. — 464 s.
* Xronika vestgotskix koroley // Opit tisyacheletiya. Srednie veka i epoxa Vozrojdeniya: bit, nravi, ideali / Sost. M. Timofeev, V. Dryaxlov, Oleg Kudryavsev, I. Dvoreskaya, S. Krikin. — M.: Yuristʼ, 1996. — 576 s. — 5000 ekz. — ISBN 5-7357-0043-X.
* Iordan. O proisxojdenii i deyaniyax getov / Vstup. statya, per. komment. Ye. Ch. Skrjinskoy. — SPb.: Aleteyya, 2013. — 512 s. — (Vizantiyskaya biblioteka. Istochniki). — ISBN 978-5-91419-854-8.
* Klaude Ditrix. Istoriya vestgotov / Per. s nem. S. V. Ivanova. — SPb.: Izdatelskaya gruppa „Yevraziya", 2002. — 285 s. — 2000 ekz. — ISBN 5-8071-0115-4.
* Tsirkin Yu. B. Antichnie i rannesrednevekovie istochniki po istorii Ispanii. — SPb.: Filologicheskiy fakultet SPbGU; Izd-vo S.-Peterb. un-ta, 2006. — 360 s. — 1000 ekz. — ISBN 5-8465-0516-3, ISBN 5-288-04094-X.
* Tsirkin Yu. B. Ispaniya ot antichnosti k srednevekovyu. — SPb.: Filologicheskiy fakultet SPbGU; Nestor-Istoriya, 2010. — 456 s. — 700 ekz. — ISBN 978-5-98187-528-1.
* Zapadnaya Yevropa. // Praviteli Mira. Xronologichesko-genealogicheskie tablitsi po vsemirnoy istorii v 4 tt. / Avtor-sostavitel V. V. Erlixman. — T. 2.

Havolalar
---------

* Oʻrta asr nasl-nasabi fondi: Ispaniya: Vandallar, Suevi va Vizigotlar(Inglizcha) )
* Mittelalterning nasl-nasabi: Agila I.(olm.) )