**Nancy Jan Davis** (née Smotherman; 1953-yil 1-noyabrda tugʻilgan) — sobiq amerikalik astronavti. Uchta kosmik parvozning faxriysi Devis kosmosda 673 soatdan koʻproq vaqt boʻldi. U hozir NASAdan nafaqaga chiqqan.

Yoshligi
--------

Nancy Jan Davis Florida shtatining Kakao-Bich shahrida tugʻilgan, ammo Alabama shtatidagi Xantsvillni oʻzining ona shahri deb biladi.

U 1971-yilda Xantsvill oʻrta maktabini tamomlagan, 1975-yilda Jorjiya Texnologiya Institutida amaliy biologiya boʻyicha fan bakalavri va 1977-yilda Obern universitetida mashinasozlik boʻyicha yana bir bakalavr darajasini olgan. U 1983-yilda fanlar magistri va 1985-yilda Xantsvilldagi Alabama universitetida mashinasozlik boʻyicha doktorlik darajasini oldi.

Muhandislik karyerasi
---------------------

1977-yilda Auburn universitetini tamomlagandan soʻng, Devis Texasning Bellaire shahridagi Texaco kompaniyasiga qoʻshildi va uchinchi darajali neftni qayta ishlash boʻyicha muhandis boʻlib ishladi. U 1979-yilda NASAning Marshall kosmik parvozlar markazida aerokosmik muhandis boʻlib ishlash uchun ketdi. 1986-yilda u Strukturaviy tahlil boʻlimiga guruh rahbari etib tayinlandi va uning jamoasi Hubble kosmik teleskopi (HST), HST texnik missiyasi va ilgʻor rentgen nurlari astrofizika obyektini tizimli tahlil qilish va tekshirish uchun mas’ul edi. 1987-yilda u qattiq raketa kuchaytirgichining tashqi tank ulash halqasini qayta loyihalash boʻyicha bosh muhandis etib tayinlandi. Devis Xantsvilldagi Alabama universitetida filament bilan oʻralgan kompozitlarning viskoelastik xususiyatlariga asoslangan bosimli idishlarning uzoq muddatli mustahkamligini oʻrganish uchun aspiranturada tadqiqot olib bordi.

Astronavt karyerasi
-------------------

Devis 1987-yil iyun oyida astronavt boʻldi Uning birinchi topshirigʻi Astronavtlar ofisining Missiyani rivojlantirish boʻlimida boʻlib, u yerda Space Shuttle foydali yuklarini texnik qoʻllab-quvvatladi. Oʻshandan beri Devis Missiyalarni boshqarish boʻyicha CAPCOM boʻlib, yettita missiya uchun Shuttle ekipajlari bilan aloqa qilish uchun javobgardir. Birinchi kosmik parvozidan soʻng Devis RMS operatsiyalari, mashgʻulotlar va foydali yuklar uchun mas’ul boʻlgan masofaviy manipulyator tizimi (RMS) boʻyicha Astronavtlar byurosining vakili sifatida xizmat qildi. Ikkinchi kosmik parvozidan soʻng u NASA taʼlim boʻyicha ishchi guruhi raisi va Astronavtlar idorasining barcha Shuttle va Xalqaro kosmik stansiya yuklarini qoʻllab-quvvatlaydigan foydali yuk boʻlimi boshligʻi boʻlib ishladi. Devis, uchta kosmik parvozning faxriysi, koinotda 673 soatdan ortiq vaqt oʻtkazdi. U 1992-yilda STS-47 va 1994-yilda STS-60 samolyotlarida missiya mutaxassisi sifatida uchgan va 1997-yilda STS-85da foydali yuk komandiri boʻlgan.

### STS-47

STS-47, Spacelab -J 50-kosmik missiyasi edi. 1992-yil 12-sentyabrda ishga tushirilgan Amerika Qoʻshma Shtatlari va Yaponiya oʻrtasidagi ushbu kooperativ korxona hayot haqidagi fanlar va materiallarni qayta ishlash boʻyicha 43 ta tajriba oʻtkazdi. Sakkiz kunlik missiya davomida u Spacelab va uning quyi tizimlarini boshqarish va turli tajribalar oʻtkazish uchun mas’ul edi. Devisning oʻsha paytdagi turmush oʻrtogʻi Mark C. Li STS-47da yuk komandiri edi. STS-47 Endeavour 126 Yer orbitasini tugatgandan soʻng, 1992-yil 20-sentyabrda Kennedi kosmik markaziga qoʻndi.

### STS-60

STS-60 Spacehab (Space Living Module) ning ikkinchi parvozi va Wake Shield Facility (WSF) ning birinchi parvozi edi. 1994-yil 3-fevralda uchirilgan bu rossiyalik astronavtlar ekipaji tarkibiga kirgan birinchi kosmik kema edi. Sakkiz kunlik missiya davomida uning asosiy vazifalari RMSda WSFni manyovr qilish, yupqa plyonkali kristall oʻsishini amalga oshirish edi va u Spacehabda ilmiy tajribalar oʻtkazish uchun ham javobgar edi. STS-60 Discovery 1994-yil 11-fevralda Kennedi kosmik markaziga 130 ta Yer orbitasini tugatgandan soʻng qoʻndi.

### STS-85

Devis 1997-yil 7-avgustda Discoveryda ishga tushirilgan STS-85 uchun foydali yuk komandiri edi. Ushbu 12 kunlik missiya davomida Devis CRISTA-SPAS foydali yukini joylashtirdi va qaytarib oldi va Yaponiya Manipulyator parvozini namoyish qilish (MFD) robot qoʻlini ishlatdi. Missiya, shuningdek, astronomiya, Yer haqidagi fanlar, hayot haqidagi fanlar va materialshunoslik boʻyicha tadqiqotlar olib borish uchun bir qator boshqa ilmiy yuklarni ham oʻz ichiga olgan. Missiya 189 Yer orbitasida 4,7 million mil yoʻl bosib oʻtdi. STS-85 Discovery 1997-yil 19-avgustda Kennedi kosmik markaziga qoʻndi.

Keyinchalik NASAdagi martaba
----------------------------

STS-85da parvoz qilgandan soʻng, Devis NASA shtab-kvartirasida Xavfsizlik va Missiyani Taʼminlash Mustaqil Departamenti (HEDS) direktori etib tayinlandi. Ushbu lavozimda Devis HEDSga tayinlangan dasturlar va loyihalar uchun mustaqil baholashlarni boshqargan va boshqargan. 1999-yil iyul oyida u Marshall kosmik parvozlar markazida Parvoz loyihalari direksiyasi direktori lavozimiga koʻtarildi, u yerda Xalqaro kosmik stantsiya (XKS) yuk operatsiyalari markazi, ISS apparati va Chandra rentgen observatoriyasi dasturi uchun mas’ul edi. Kolumbiyadagi baxtsiz hodisadan soʻng, u Marshalldagi Xavfsizlik va missiyani qoʻllab-quvvatlash boʻlimi boshligʻi etib tayinlandi va u yerda Space Shuttle parvoziga xavfsiz qaytishni kafolatladi. Devis 2005-yilda NASAdan nafaqaga chiqdi va Jacobs Engineering Group vitse-prezidenti va bosh direktori oʻrinbosari lavozimlarida ishlagan. Hozirda u Bastion Technologies, Inc. kompaniyasida Marshall kosmik parvozlar markazida xavfsizlik va missiya kafolati shartnomasi menejeri sifatida ishlaydi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Devis 1991-yil yanvar oyida parvozga tayyorgarlik koʻrayotganda tanishgan astronavt Mark C. Liga bilan yashirincha turmushga chiqdi. Ular koinotda birga uchgan birinchi (va hozircha faqat) er-xotin edilar. Ular 1999-yilda ajrashishdi.

Hozirda u sobiq sudya Judge Schuyler bilan turmush qurgan.

Medallar va unvonlar
--------------------

U 1998-yilda NASAning „Eng yaxshi yetakchilik" medali, 1995—2002-yillarda NASA-ning alohida xizmatlari uchun medali, va 1992, 1994 va 1997-yillarda NASAning kosmik parvozlar medali bilan taqdirlangan. 1978-yilda ASME Milliy Eski Gvardiya mukofoti, 2001-yilda ASME Ralf Coates Roe medali bilan taqdirlangan. U Alabama aviatsiya shon-shuhrat sohiblari qatoriga, Alabama muhandislik shon-shuhrat medali sohiblari qatoriga va xizmat koʻrsatgan rahbarning Prezident darajasidagi mukofotiga kiritilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Remembering Huntsville Astronaut Jan Davis' First Space Shuttle Flight". *WHNT News* (16-iyul 2013-yil). Qaraldi: 19-aprel 2016-yil.
2. ↑  *Lyndon B. Johnson Space Center.* „N. Jan Davis". *Biographical Data*.  NASA (2006-yil yanvar). 7-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-may 2021-yil.
3. ↑  „N. Jan Davis". *State of Alabama Engineering Hall of Fame*. Qaraldi: 19-aprel 2016-yil.
4. 1 2  „N. Jan Davis". *State of Alabama Engineering Hall of Fame*. Qaraldi: 19-aprel 2016-yil.

„N. Jan Davis". *State of Alabama Engineering Hall of Fame*. Retrieved April 19, 2016.
5. ↑  *Lachance.* „College of Engineering alumna Dr. Jan Davis on UAH, space, and tomorrow's astronauts". *University of Alabama Huntsville* (14-noyabr 2013-yil). Qaraldi: 19-aprel 2016-yil.
6. 1 2  *Lyndon B. Johnson Space Center.* „N. Jan Davis". *Biographical Data*.  NASA (2006-yil yanvar). 7-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-may 2021-yil.

Lyndon B. Johnson Space Center (January 2006). „N. Jan Davis" (PDF). *Biographical Data*. Houston, Texas: NASA. Archived (PDF) from the original on May 7, 2021. Retrieved May 7, 2021.
7. ↑  Lee Ellis*. Who's who of NASA Astronauts*. Americana Group Publishing, 2004 — 53– bet. ISBN 978-0-9667961-4-8.
8. ↑  *Becker.* „Astronaut Biography: Nancy Davis". *www.spacefacts.de*.
9. ↑  „Space Shuttle Mission Archives". *NASA*. 28-iyun 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyun 2022-yil.
10. ↑  *Ryba.* „STS-47". *Mission Archives*.  NASA (2-aprel 2010-yil). 6-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-may 2021-yil.
11. ↑  *Ryba.* „STS-60". *Mission Archives*.  NASA (31-mart 2010-yil). 7-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-may 2021-yil.
12. ↑  *Ryba.* „STS-85". *Mission Archives*.  NASA (23-noyabr 2007-yil). 7-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-may 2021-yil.
13. ↑  *Anderson, Susan Heller*. „Chronicle". *The New York Times* (7-mart 1991-yil). Qaraldi: 19-mart 2017-yil.
14. ↑  „Meet The Only Married Couple To Fly Together In Space" (inglizcha). *Time*. Qaraldi: 22-iyun 2022-yil.
15. ↑  *Madison County, AL, Probate Record # 20061214300023740*
16. ↑  Lee Ellis*. Who's who of NASA Astronauts*. Americana Group Publishing, 2004 — 53– bet. ISBN 978-0-9667961-4-8. Lee Ellis (2004). *Whoʻs who of NASA Astronauts*. Americana Group Publishing. pp. 53-. ISBN 978-0-9667961-4-8.
17. ↑  „Lifetime Achievement Award". *Auburn University*. 10-fevral 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-aprel 2016-yil.

Havolalar
---------

* „Biographical Data". *NASA*.  NASA (2006-yil yanvar). Qaraldi: 18-yanvar 2021-yil.