**Efiopiyada ayollar** haqida dunyo olimlari bir qancha tadqiqotlar o'tkazdi. Tarixiy jihatdan, Efiopiyadagi tub yerli ayollarni jangchilar sifatida ko'rishgan, qul qilib ishlatishgan. Ayollarning huquqlarini yaxshilash uchun hech qanday ishlar qilinmagan, lekin ba'zi ayollar meros qqilishlari mumkin bo'lgan mulkka ega bo'lishlari va muhim jamoat masalalari bo'yicha maslahatchi bo'lib ishlashlari mumkin edi. XIX asrning birinchi yarmida imperator Iyasu IV ning turmush o'rtog'i qirolicha Menen Efiopiya imperiyasini boshqarishda hal qiluvchi rol o'ynadi. Voyaga yetmagan oʻgʻillariga boʻlgan Varkit va Mestayit regentlari oʻz viloyatlari uchun javobgar boʻlgan. Ular yerga egalik qilish huquqiga ega bo'lgan yer egaligining maxsus turi tufayli ijarachilar jinsidan qat'i nazar, hukmdorlarga militsiya bo'lib xizmat qilishlarini kutishgan. 1896-yilda imperator Menelik II ning rafiqasi imperator Tayetu Betul hukumatga qat'iy talab qo'yib mamlakatni Italiya bosqinidan himoya qilishda qatnashdi. 1935–1941-yillarda ikkinchi jahon urushi bosqinga qarshi taniqli va tub yer egalari ayollar kurashdilar. Yevropalik maslahatchilarning yordami bilan keyingi davrda ayollar armiya va siyosatdan, hatto maslahatchi sifatida ham chetlashtirildi. Buning o'rniga ular faqat oila va uy ishlarida bolalarni tarbiyalash,ovqat pishirish bilan cheklanar edi. Ta'limda oluvchilar safida ayollarning ham doimiy jalb etilishi ular hamshiralik, o'qitish va boshqa shunga o'xshash yordamchi lavozimlarni o'z zimmalariga olishni boshladilar. 2018—2019-yillar davomida ularning davlat siyosatidagi ishtiroki barqaror sur'atlar bilan o'sib bormoqda.

Ayollarning ijtimoiy roli
-------------------------

Boshqa an'anaviy jamiyatlarda bo'lgani kabi, Efiopiyada ham ayolning qadr-qimmati ona va xotin sifatidagi roli bilan o'lchanadi. Efiopiyalik ayollarning 85 foizdan ortig'i qishloq joylarida istiqomat qiladi, bu erda uy xo'jaliklari asosan qishloq xo'jaligi bilan shug'ullanadi. Qishloqda ayollar qishloq xo'jaligiga integratsiyalashgan, bu ko'pincha mehnatni talab qiladi va hamma uchun, shu jumladan bolalar uchun ham og'ir jismoniy zarar keltiradi. Efiopiya inqilobi qishloq ayollari hayotiga juda oz ta'sir ko'rsatdi. Er islohoti ularning chuqur ildiz otgan an’anaviy qadriyatlari va e’tiqodlari bilan mustahkamlangan ijtimoiy-iqtisodiy holatini oʻzgartirmadi. Iqtisodiy sharoitning yaxshilanishi ayollarning turmush darajasini yaxshilaydi, ammo doimiy o'zgarishlar hukumat amaldorlari va erkaklarning ayollar roliga munosabatini o'zgartirishni ham talab qiladi.

 An'anaviy kiyimdagi efiopiyalik ayol.
Shaharlarda ayollar ta'lim, sog'liqni saqlash va uydan tashqarida ish bilan ta'minlanish imkoniyatiga ega. 1976-yilda shaharlarda ishlaydigan ayollarning qariyb 40 foizi xizmat ko'rsatish sohasida, asosan mehmonxonalar, restoranlar va barlarda ishlagan. Oliy ma’lumotli bir necha xotin-qiz ham kasbiy ishga joylashdi. Ishlab chiqarish va tegishli sohalarda (masalan, to'qimachilik va oziq-ovqat mahsulotlarini qayta ishlash) bandlik ayollar ishchi kuchining 25 foizini, sotuvlar esa taxminan 11 foizni tashkil etdi. So'rov shuningdek, Addis-Abebadagi fabrika ishchilari erkaklarning bir xil turdagi ish uchun oladigan ish haqining chorak qismini olishini aniqladi. Bu farqlar 1975-yilda erkaklar va ayollar uchun teng ish uchun teng haq to'lashni nazarda tutuvchi e'longa qaramay mavjud edi.

Efiopiya inqilobidan keyin ayollar iqtisodiy va siyosiy sohalarda ba'zi yutuqlarga erishdilar. 5 milliondan ortiq a'zolikka ega bo'lgan Efiopiya inqilobiy ayollar uyushmasi (REWA) ayollarni tarbiyalashda faol ishtirok etdi. U fabrikalarda, mahalliy uyushmalarda va davlat xizmatida ayollar tashkilotlarini yaratishni rag'batlantirdi. Ba'zi ayollar mahalliy tashkilotlarda, dehqon uyushmalari va kebellarda qatnashdilar. Biroq, ayollarning roli milliy darajada cheklangan edi. Masalan, 1984-yilda hukumat faqat bitta ayolni Efiopiya Ishchilar partiyasi Markaziy Qo'mitasining to'liq a'zosi etib sayladi. 1984-yilda partiyaning taʼsis qurultoyida qatnashgan 2000 delegatning atigi 6 foizi ayollar edi.

Derg rejimi davrida qizlarni boshlang'ich va o'rta maktablarga qamrab olish 1974/75 yillardagi taxminan 32 foizdan 1985/86 yilda 39 foizgacha o'sdi. Shahardagi qizlarning o'qishga kirish darajasi qishloqdagi qizlarnikidan ancha yuqori. Umummilliy ta’lim kampaniyasidan soʻng kattalar savodxonligi darajasi ham 60 foizga koʻtarildi. Derg hokimiyatdan ag'darilganidan so'ng, kattalar savodxonligi darajasi 2007-yil holatiga ko'ra 39 foizga tushdi; Ayollarda 28,9%, erkaklarda 49,1%. Bunga javoban Ta'lim vazirligi yangi ta'lim kampaniyasini boshladi, uning maqsadi savodxonlik darajasini 95 foizga etkazish va 17 million kattalarni o'qitishni maqsad qilgan.

2008–2009-yillarga kelib, umumiy qabul sonining barqaror o'sishi va ta'lim olish imkoniyatida gender tafovutining kamayishi kuzatildi. Barcha darajadagi ta’lim muassasalariga qamrab olishning oʻrtacha yillik oʻsish sur’ati ayollarda 27,2 foizni, erkaklarda 33,7 foizni tashkil etdi, bolalar bogʻchasidagi qizlarning oʻrtacha yillik oʻsish sur’ati 29,7 foizni, boshlangʻich maktabda qizlarniki 13,4 foizni, oʻrta maktabda qizlarniki 30,8 foizni tashkil etdi. maktabda, 14,5 foizni kasb-hunar kollejlarida, 21,4 foizini esa oliy oʻquv yurtlarida oʻqiyotgan ayollarda tashkil etadi.

1995-yilda Federativ respublika tashkil topgandan soʻng, ayollar ishlari vazirligi ham tashkil etildi. 2009-yil oktabr oyidan boshlab Muferiat Komil vazir lavozimida ishlaydi.

Ijtimoiy masalalar
------------------

 

 Jamoat sog'liqni saqlash xodimlari
2014-yil holatiga ko'ra, tug'ilishning umumiy koeffitsienti 5,23 bola / ayolni tashkil qiladi. Garchi ko'pchilik ayollar an'anaviy ravishda kontratseptsiya vositalaridan foydalanmasalar ham, kontratseptiv vositalardan foydalanishda sezilarli o'sish kuzatildi. 2000-yildan 2011-yilgacha kontratseptiv vositalarning tarqalishi 8,2% dan 28,6% gacha o'sdi. 2010-yil holatiga ko'ra, onalar o'limi 100 000 tirik tug'ilgan chaqaloqqa 350 tani tashkil etadi.

Har ikki jins uchun OIV/OITS darajasi 2012-yilda 1,3% deb baholangan Ayollar erkaklarnikiga qaraganda ko'proq yuqadi va ayollar o'rtasidagi infektsiyalar qisman ularning ko'pincha past ijtimoiy-iqtisodiy holati bilan bog'liq. Turmush o'rtoqlar o'rtasidagi jinsiy aloqa an'anaviy ravishda majburiyat sifatida qabul qilinganligi sababli, UNFPA turmush qurgan ayollar OIVni yuqtirish xavfi yuqori ekanligini ta'kidlaydi, chunki ular bunday munosabatlarning chastotasi va tabiati ustidan kamroq nazoratga ega. 

 Efiopiyalik ayol an'anaviy marosimda qahva tayyorlamoqda
BMT tomonidan olib borilgan bir qancha xalqaro tadqiqotlar tahlili shuni ko'rsatadiki, ayollarga nisbatan oiladagi zo'ravonlik eng ko'p Efiopiyada qayd etilgan. Ma'lumotlarga ko'ra, jinsiy zo'ravonlik ham keng tarqalgan. Efiopiyaning 2004-yilgi Jinoyat kodeksining 620-moddasida zo'rlash boshqacha tarzda ta'riflangan, "nikohdan tashqari jinsiy aloqaga majburlash". Efiopiyaning 2000-yildagi Qayta ko'rib chiqilgan Oila kodeksining 53-moddasida, shuningdek, "ular [xotin va er] bir-biri bilan nikohda normal jinsiy aloqada bo'lishadi, agar bu munosabatlar ularning sog'lig'iga jiddiy zarar etkazish xavfi bo'lmasa".

Bu nikohda zo'rlashni huquqiy jihatdan imkonsiz tushunchaga aylantirish sifatida talqin qilinadi. JSSTning 2005-yilgi tadqiqotida ayollarning 59 foizi umrbod turmush o'rtog'i tomonidan jinsiy zo'ravonlik haqida xabar bergan bo'lsa, ayollarning uchdan bir qismi so'nggi 12 oy davomida o'z sherigi bilan o'z xohishiga qarshi jinsiy aloqada bo'lishga jismonan majburlanganliklarini bildirishgan. Bu so'rovda qatnashgan barcha mamlakatlar orasida eng yuqori tarqalgani edi.

### Ayol jinsiy a'zolarini kesish

2005-yil holatiga ko'ra, 15 yoshdan 49 yoshgacha bo'lgan ayollarning 74,3 foizi ayol jinsiy a'zolarini kesish (FGM) bo'lgan. Nikohdan oldingi odat asosan Shimoliy- Sharqiy Afrika va Yaqin Sharqning ba'zi qismlariga xos bo'lib, o'zining yakuniy kelib chiqishi Qadimgi Misrda joylashgan. 2004-yilgi Jinoyat kodeksining 565 va 566-moddalari bilan qonuniy ravishda taqiqlangan boʻlsa-da, bu tartib mahalliy madaniyatga chuqur singib ketganligi sababli hali ham keng qoʻllaniladi. Jamiyatdagi ayollar tomonidan rag'batlantirilgan va amalga oshirilgan sunnat, birinchi navbatda, bexayolikni oldini olish va tajovuzdan himoya qilish uchun mo'ljallangan.

### Nikoh masalasi

Kelin o'g'irlash Efiopiyadagi ba'zi jamoalar tomonidan, asosan janubiy xalqlar, millatlar va xalqlar mintaqasida (SNNPR) amalga oshiriladi. 2003-yilda Efiopiyadagi An'anaviy amaliyotlar milliy qo'mitasi tomonidan o'tkazilgan so'rovlarga ko'ra, SNNPRda odatning tarqalish darajasi 92 foizga baholangan. 2004-yilgi Jinoyat kodeksi ushbu amaliyotni, shuningdek, ayollarni suiiste'mol qilishning boshqa shakllarini, masalan, yosh turmushga chiqish, odam savdosi va jinsiy zo'ravonlik uchun *III bobda - zararli an'anaviy odatlar orqali hayot, shaxs va sog'likka qarshi sodir etilgan jinoyatlar* uchun jinoiy javobgarlikka tortiladi (561-570-moddalar). hamda boshqa qoidalar bilan (587, 597, 625, 635, 637, 648-moddalar). Xotinni kaltaklash ham qonunga xilofdir: *564-modda - Nikoh sherigiga yoki tartibsiz ittifoqda birga yashovchi shaxsga nisbatan zo'ravonlik*. 

2014 -yilda Hanna Lalangoning guruh bo'lib zo'rlanishi va o'limi, shuningdek, bir necha boshqa bir vaqtning o'zida yuqori darajadagi jinsiy tajovuzlar Efiopiya va xalqaro miqyosda ayollarning g'azabini qo'zg'atdi. Sariq harakat ayollarni jinsiy zo'ravonlikka qarshi chiqishga undash uchun javob sifatida tashkil etilgan.

Gender tengligi uchun kurash
----------------------------

Gender tengligi Efiopiyada o'nlab yillar davomida muammo bo'lib kelgan, ammo Mulatu Teshome prezident bo'lganidan beri so'nggi uch yil ichida yaxshilandi.  USAID Efiopiyada ayollarni targʻib qilish va ularga kamsitishlarsiz yaxshiroq hayot kechirish imkoniyatini berish boʻyicha koʻp ishlarni amalga oshirgan dunyo mamlakatlaridan biridir. Efiopiya bilan ishlovchi boshqa xalqaro tashkilotlar qatoriga Tinchlik uchun barcha Afrika ayollari (AAWP) va BMTning boshqa koʻplab aʼzolari kiradi, ular oʻz eʼtiborini ayollarning tinchlik oʻrnatishdagi ishtirokini rivojlantirishga qaratadi va erta nikohlar va gender asosidagi zoʻravonlikni toʻxtatishga intiladi. Xalqaro yordam va ishtirok etishdan tashqari, Efiopiya hukumati Efiopiya ayollari assotsiatsiyasi (EWA) kabi ba'zi tashkilotlarni ham yaratdi, bu asosan ayollar va qizlarga nisbatan FGM kabi xavfli madaniy amaliyotlarni to'xtatishga qaratilgan bo'lib, ularning ayrim qismlarini olib tashlashni o'z ichiga oladi. qismlari va ularning iqtisodiy, ijtimoiy va huquqiy huquqlarini rag'batlantirish.

Efiopiyaning kichik shahri Harar shahridagi "Ayollar jangi" nomli mahalliy tashkilotlar oʻz farzandlarini maktabdan toʻxtatib, qizlar va ayollarga hujum qilgan, zoʻrlagan yoki zoʻrlashga uringan erkaklarni sharmanda qiladigan har qanday ota-onaga qarshi kurashishga harakat qilmoqda.

Bundan tashqari, efiopiyalik qizlar va ayollarning kurashlari va muammolari asosan ijtimoiy qabul, ta'lim olish va bolalar yoki majburiy nikohlar bilan bog'liq. Ko'pchilik uchun fojia ular tug'ilgandan so'ng boshlanadigandek tuyuladi, chunki ona qiz tug'ganida, chaqaloq istalmagan narsa deb hisoblanadi, lekin o'g'il tug'ilganda bayram qilinadi. Ota-onalar zaif deb hisoblanib, qizlarini maktabga borish o'rniga uyda uy yumushlari bilan shug'ullanishlari uchun turli bahonalar keltiradilar.

Maktab yoshidagi qiz maktabga ketayotganda zoʻrlanishi, oʻgʻirlanishi yoki zararlanishi mumkinligi bahonasi bilan maktabga kirishi taqiqlanadi. O'g'il bolalar o'zlarini har qanday hujum yoki zarardan himoya qilish uchun etarlicha kuchli hisoblanadilar. Qizlar qachon va kimga turmushga chiqishni tanlay olmaydi. "Yoki ota-ona kelin tanlaydi, yoki kuyov oʻzi tanlagan qizga uylanadi" (Ayollar). Zo'rlash qurboni bo'lgan ayol politsiyadan boshlab xo'rlikka duch keladi. Zo'rlash jiddiy qabul qilinmaydi va shuning uchun erkaklar ayollarga, ayniqsa qishloqlarda bir necha vahshiy zo'ravonliklarni sodir etishadi.

### Ayollarning imkoniyatlarini kengaytirish

Gender tengligi va ayollarning imkoniyatlarini kengaytirish Efiopiyada bahsli mavzudir. Efiopiyada ko'proq ayollar oila va qishloq/jamoadagi hamma bilan muomala qilishga intiladi. Efiopiyada aholining qariyb 80% qishloq hududlarida istiqomat qiladi va bu jamoalardagi qishloq xo'jaligi ishlarining aksariyat qismi ayollar uchun javobgardir. Ayollar kamdan-kam hollarda o'zlarining mehnatsevarligi uchun tan olinadi va ko'pincha ularning hayotidagi erkak figurasi ularning aktivlari va tarmoq qiziqishlariga kirishini cheklaydi. Efiopiyadagi har uch ayoldan biri jinsiy, jismoniy yoki ruhiy zo'ravonlikka duch kelgan, ayollarning 65 foizi ham xuddi shunday jinsiy zo'ravonlikka duchor bo'lgan va boshlang'ich maktabga kirgan yosh ayollarning yarmi hech qachon beshinchi sinfga o'tolmaydi.

Yosh ayollar ulg'aygan sari ko'p narsalar, masalan, ta'lim va o'quv qo'llab-quvvatlashi kamroq bo'ladi. Akademik ishtirok etish asta-sekin muammoli bo'lib chiqadi, chunki u asosiy daromad keltiradigan faoliyatdan vaqtni yo'qotadi. Efiopiyadagi bakalavriat kollejlari 35% ayollardan iborat bo'lib, 5% birinchi yilida o'qishni tark etadi. Universitetlarda 11% ayol o'qituvchi bo'lib, ular Efiopiya akademik tizimida nomutanosib ravishda namoyon bo'ladi. Ayollarga keyinchalik jozibali kashshof bo'lishga yordam berishning bir necha xil usullari ularning ta'limning dastlabki bosqichlarida yaxlit ta'lim dasturiga ega bo'lishdir. Misol uchun, ularning o'qish qobiliyatlarini erta o'rganish, "Efiopiyaning muvaffaqiyati uchun o'qish" assotsiatsiyasi boshlang'ich maktablarda o'qish qobiliyatini yaxshilashga qaratilgan.

### Ijtimoiy me'yorlar gender tengsizligi bilan bog'liq

Efiopiya tilida ayollarni hayvonlarga qarama-qarshi qo'yadigan ba'zi feminizatsiyalashgan so'zlar va idiomatik iboralar mavjud. Teferraning ta'kidlashicha, bunday til salbiy umumlashmalarni kuchaytiradi va ayollarga nisbatan gender asosidagi zo'ravonlikni bu joiz va ba'zan muhim deb tasvirlaydi. Noto'g'ri tildan foydalanish ayollar uchun bir xillikka ta'sir qilishi mumkin, garchi bu ularni erkaklar uchun past malakali, ijtimoiy va pul darajasiga qo'yadi. Ushbu masalani tushunish va oldinga qadam qo'yish uchun u odamlardan o'z tillaridan foydalanish va uning qanday halokatli bo'lishi va bu ayollarning farovonligiga qanday ta'sir qilishi haqida bilishlarini kutadi.

Jinsiy umidlar ayollarning jinsiy va reproduktiv farovonligiga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. Ewenat Gebrehana "bola nikohni jinoiylashtirish va nisbatan yumshoq abort to'g'risidagi qonunning qabul qilinishi ayollar salomatligini yaxshilash uchun qonunchilik bazasini ishlab chiqishda erishilgan yutuqlarni ko'rsatadi" haqida gapiradi. Va fojiali ko'p Efiopiya oilalari hali ham yoshligida uyushtirilgan nikohni amalda qo'llaydilar. Efiopiya demografik va salomatlik tadqiqoti 2016-ma'lumotlariga ko'ra, Amxara tumanida ayollarning birinchi turmush qurish uchun o'rtacha yoshi 17 yosh va 15 yosh, ammo erkaklar uchun bu ko'rsatkich 23 yosh. To'g'ri yosh ayollar o'zini qanday tutishi kerakligi haqidagi jamiyatning xohish-istaklari va turmush qurgunga qadar o'zlarini ayamasliklari haqidagi ijtimoiy-madaniy me'yorlar. Bu jinsiy aloqa va jinsiy yo'l bilan yuqadigan kasalliklar bilan bog'liq ko'plab ikki tomonlama standart ko'rsatmalarni bildiradi. Xuddi shunday, ijtimoiy jinsiy yo'l bilan yuqadigan kasalliklarga chalingan ayollarga nisbatan jinsiy va kontratseptiv vositalarni qidirish imkoniyati bo'lmagan ikki tomonlama standart normalari mavjud. Sog'liqni saqlash xizmatlari muntazam ravishda oqilona emas yoki ayollar uchun ochiq emas, bu esa istalmagan homilador bo'lgan yoki xavfli erta tug'ilishni yashirincha boshdan kechirayotgan ayollarda hukmdan qo'rqish va me'yordan adashish oqibatlaridan qo'rqishiga olib keladi.

### Oldindan tuzigan nikohlar

Efiopiyadagi ko'plab ayollar yoshligida nikohdan o'tishadi. Oromo viloyatida yashovchi 14 yoshli Fetura Mohammed otasi tomonidan uyushtirilgan nikohga ega edi, lekin u shunchaki "uylanishdan oldin o'qishni tugatib, o'z ishiga ega bo'lishni" orzu qilgan. Ko'pgina yosh ayollar Efiopiyada zararli an'anaviy urf-odatlarga nisbatan o'z huquqlari haqida ma'lumotga ega emaslar, chunki ayollarda ma'lumot yo'q. Ushbu zararli an'anaviy amaliyotlar bolalar nikohi, ayollarning jinsiy a'zolarini kesish va ko'pxotinli nikohdan iborat bo'lishi mumkin. Muayyan qabilalar ta'kidlaganidek, masalan, oromo qabilasi 16 yoshdan keyin turmushga chiqish tabu sifatida ko'riladi va yosh ayollar va oila uchun sharmandalik keltiradi.

Komobolcha - ActionAid Ethiopia BMTning ayollarga nisbatan zo'ravonlikka barham berish trast jamg'armasi granti sohibi bo'lgan mahalliy huquq dasturchilarining uyi bo'lib, u ayollar o'rtasida bolalar nikohi/uylangan nikohlar va boshqa xavfli an'anaviy amaliyotlarni kutishga yordam berish uchun bilim almashadi. Dastur qo'shimcha ravishda qonuniy tartiblar haqida ma'lumot beradi va ayollarni tomosha guruhlariga ajratish imkonini beradi. Ayollar kuzatuv guruhlariga bo'linganda, ular o'z ovozlarini ko'tarib, norozilik bildira boshlaydilar, ochiq ongni yoyishadi, rahbarlar bilan aloqa o'rnatishadi, qonuniy choralar ko'rishadi va maktabdan keyin klublar uchun tadbirlar tashkil qilishadi.

ActionAid 2009-yilda boshlanganida, Efiopiyaning 10 mintaqasida jami 655 nafar ayol tayyorlanib, 78 ta kuzatuv guruhiga saralangan edi. Kombolchadagi 17 nafar ayollar kuzatuv guruhlari ushbu tizimni yaratdilar va bolalar nikohini yo'q qilish va uni qo'llab-quvvatlashga yordam beradigan dinlar va an'anaviy e'tiqodlarni yo'q qilish uchun jamoat rahbarlari, maktab klublari va huquqni muhofaza qilish idoralari bilan hamkorlik qildilar. Ushbu harakat yo'nalishlari orqali an'anaviy/eski uslubdagi ba'zi erkaklar liderlar, shuningdek, ushbu an'anaviy e'tiqodlarni qayta tiklash uchun foydalanadilar.

### Abort masalasi

Binyam Bogale, Mekitie Vondafrash, Tizta Tilahun va Eshetu Girma Efiopiyadagi ayollar har doim kontratseptiv vositalardan foydalanish bo'yicha o'z fikrlarini boshqalar tomonidan aytiladigan yoki umuman aytilmaydigan holatda bo'lishlarini muhokama qilishadi. Odatda bu masalalar hamkorlari tomonidan aytiladi yoki aytiladi va ularning reproduktiv hayotiga sheriklariga qaraganda ko'proq ta'sir qilishi mumkin. Ushbu muammoni hal qilish orqali u kontekstga mos keladigan oilani rejalashtirish tadbirlarini rejalashtirishga ta'sir qilishi mumkin.

Ayollarning zamonaviy kontratseptiv vositalardan foydalanish bo'yicha qaror qabul qilish imkoniyatlarini kengaytirishni hisobga olgan holda ushbu hududda zamonaviy oilani rejalashtirish tadbirlarini rag'batlantirish kerak. Mekitie Vondafrash, Tizta Tilahun va Eshetu Girma ayollarga muhim qarorlar qabul qilishda yordam berish uchun homiladorlikning oldini olish masalasini birgalikda muhokama qilish kerak degan xulosaga kelishdi. Binyam Bogale, Mekitie Wondafrash, Tizta Tilahun va Eshetu Girmaning so'zlariga ko'ra, mintaqaviy va milliy ko'rsatkichlar bilan solishtirganda shahar va qishloq farqi kamaygan zamonaviy kontratseptsiya amaliyotining yuqori darajasi aniqlangan. Shahar ayollari qishloq ayollariga qaraganda zamonaviy kontratseptiv vositalar haqida qaror qabul qilishda ko'proq kuchga ega edilar.

Yana qarang
-----------

* Efiopiyada ko'pxotinlilik
* Efiopiyada odam savdosi

Manbalar
--------

 

1. ↑  Tsehai Berhane-Selassie, *Ethiopian Warriorhood: Land Defence and Society'James Currey, 2018; Abate, Yohannis.*
2. 1 2  **{{Veb manbasi}} andozasidan foydalanishda `sarlavha=` parametrini belgilashingiz kerak.** „{{{title}}}".
3. 1 2 3 4  Abate, Yohannis.
4. 1 2  „arxiv nusxasi". 2-aprel 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-may 2022-yil.
5. ↑  „arxiv nusxasi". 24-noyabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-may 2022-yil.
6. ↑  "House Approves Appointment Of Nine Ministers"[*sayt ishlamaydi*] (accessed 14 April 2009)
7. 1 2 3  **{{Veb manbasi}} andozasidan foydalanishda `sarlavha=` parametrini belgilashingiz kerak.** „{{{title}}}".
8. ↑  „Sexual violence victimization among female secondary school students in eastern Ethiopia". *Violence and Victims*. 26-jild, № 5. 2011. 608–30-bet. doi:10.1891/0886-6708.26.5.608. PMID 22145540.
9. ↑  „Assessment of sexual violence among street females in Bahir-Dar town, North West Ethiopia: a mixed method study". *BMC Public Health*. 13-jild. 2013. 825-bet. doi:10.1186/1471-2458-13-825. PMC 3856445. PMID 24020491.
10. ↑  **{{Veb manbasi}} andozasidan foydalanishda `sarlavha=` parametrini belgilashingiz kerak.** „{{{title}}}".
11. ↑  *Law of Family – Teaching Material*. pp. 76 "The RFC also requires the spouses to have sexual relations normal in marriage unless these relations involve a risk of seriously prejudicing their health.
12. ↑  WHO Multi-country Study on Women's Health and Domestic Violence against Women – Initial results on prevalence, health outcomes and women's responses WHO
13. ↑  Rose Oldfield Hayes (1975). „Female genital mutilation, fertility control, women's roles, and the patrilineage in modern Sudan: a functional analysis". *American Ethnologist*. 2-jild, № 4. 617–33-bet. doi:10.1525/ae.1975.2.4.02a00030. JSTOR 643328.
14. ↑  Herbert L. Bodman, Nayereh Esfahlani Tohidi, *Women in Muslim societies: diversity within unity*, (Lynne Rienner Publishers: 1998), p. 41 ISBN 1555875785.
15. ↑  Suzanne G. Frayser, Thomas J. Whitby, Studies in human sexuality: a selected guide, (Libraries Unlimited: 1995), p. 257 ISBN 1563081318.
16. ↑  **{{Veb manbasi}} andozasidan foydalanishda `sarlavha=` parametrini belgilashingiz kerak.** „{{{title}}}".
17. ↑  **{{Veb manbasi}} andozasidan foydalanishda `sarlavha=` parametrini belgilashingiz kerak.** „{{{title}}}".
18. ↑  **{{Veb manbasi}} andozasidan foydalanishda `sarlavha=` parametrini belgilashingiz kerak.** „{{{title}}}".
19. 1 2 3  **{{Veb manbasi}} andozasidan foydalanishda `sarlavha=` parametrini belgilashingiz kerak.** „{{{title}}}".
20. 1 2 3  Bogale, Binyam; Wondafrash, Mekitie; Tilahun, Tizta; Girma, Eshetu (19–may 2011–yil). „Married women's decision making power on modern contraceptive use in urban and rural southern Ethiopia". *BMC Public Health*. 11-jild. 342-bet. doi:10.1186/1471-2458-11-342. PMC 3114727. PMID 21595897.`{{cite magazine}}`: CS1 maint: date format ()
21. ↑  **{{Veb manbasi}} andozasidan foydalanishda `sarlavha=` parametrini belgilashingiz kerak.** „{{{title}}}".
22. 1 2  **{{Veb manbasi}} andozasidan foydalanishda `sarlavha=` parametrini belgilashingiz kerak.** „{{{title}}}".
23. 1 2  „It takes courage: Ethiopian girls speak out against arranged marriage. The story of Fetura Mohammed".
24. ↑  Bogale,Wondafrash,Tilahun, and Girma, Binyam ,Mekitie ,Tizta, and Eshetu (19–may 2011–yil). „Married Women's Decision Making Power on Modern Contraceptive Use in Urban and Rural Southern Ethiopia". *BMC Public Health*. 11-jild. 342-bet. doi:10.1186/1471-2458-11-342. PMC 3114727. PMID 21595897.`{{cite magazine}}`: CS1 maint: date format () CS1 maint: multiple names: authors list ()
25. ↑  Bogale,Wondafrash,Tilahun, and Girma, Binyam, Mekitie ,Tizta, and Girma (19–may 2011–yil). „Married women's decision making power on modern contraceptive use in urban and rural southern Ethiopia". *BMC Public Health*. 11-jild. 342-bet. doi:10.1186/1471-2458-11-342. PMC 3114727. PMID 21595897.`{{cite magazine}}`: CS1 maint: date format () CS1 maint: multiple names: authors list ()

Qo'shimcha o'qish
-----------------

Internet sayt manbasi
---------------------

* "Efiopiyadagi yangi qonun ayollarning reproduktiv huquqlari uchun oldinga qadamdir" IPAS, 7-iyun 2005-yil

Andoza:Ethiopia topicsAndoza:Africa topic