**MirrorLink** – smartfon va avtomobilning axborot-ko‘ngilochar tizimi o‘rtasida integratsiyani taklif qiluvchi qurilmalar bilan o‘zaro ishlash standarti.

U smartfonlarni avtomobil ilovalari platformalariga aylantiradi, bu yerda ilovalar smartfonda joylashtiriladi va haydovchilar va yo‘lovchilar ular bilan rul boshqaruvlari, asboblar paneli tugmalari va avtomobillaridagi Infotainment (IVI) tizimining sensorli ekranlari orqali o‘zaro aloqada bo‘lishadi. MirrorLink IP, USB, Wi-Fi, Bluetooth, Real-Time Protocol (RTP, audio uchun) va Universal Plug and Play (UPnP) kabi yaxshi tashkil etilgan, xususiy boʻlmagan texnologiyalar toʻplamidan foydalanadi. Bundan tashqari, MirrorLink axborot-koʻgilochar tizim ekranlarida smartfon ilovalarining foydalanuvchi interfeysini koʻrsatish va foydalanuvchi maʼlumotlarini mobil qurilmaga qaytarish uchun asosiy protokol sifatida Virtual Network Computing (VNC) dan foydalanadi.

Boshlanishlar
-------------

MirrorLink tadqiqot loyihasi sifatida boshlangan. AQSHning Palo-Alto shahridagi Nokia tadqiqot markazidan tadqiqotchi Yorg Brakensiek va Raja Bose noBounds! dan natijalarni olishdi. Loyiha Germaniyaning Bochum shahridagi Nokia tadqiqot markazidan tadqiqotchi Bernd Shtaynke tomonidan ixtiro qilingan va ularni avtomobil sohasiga tatbiq etgan.

Bernd Steinke tomonidan qo'llaniladigan dastlabki yondashuv optimal quvvat samaradorligi uchun uchta ixtisoslashgan kichik protokollarni oʻz ichiga olgan: 2D, 3D va Media. X11 aks ettirish orqali 2D grafik kompozitsiyani qoʻllab-quvvatlash faqat tanlangan manba qurilmasi, Nokia N800 mobil Linux qurilmasi talablari va aks ettirishdan foydalanish holatlarini koʻrsatish uchun demo mavjudligini tezlashtirish istagi uchun kerak edi. OpenGL ES tezkor 3D grafika va porlash orqali 2D effektlar uchun alfa-asosli Porter-Duff kompozitsiyasi uchun ishlatilgan. Kelajakda ushbu tegishli yondashuv cheklangan N800 Mesa 3D da mavjud boʻlishi uchun mahalliy foydalanish uchun ishlatilgan. High Definition Media oqimlari OpenMAX, RTP va transkodsiz asl video faylning sinxron ko‘rsatilishiga ruxsat berish uchun vaqtli yon tarmoqli boshqaruvi orqali amalga oshirildi. Dastlabki ilovalar Nokia N800 va keyinchalik N810 mobil Linux qurilmasining GUI, Oʻyinlar va media kontentini masofadan oʻtkazdi. Oʻsha paytda mobil qurilmalarning kutilmagan imkoniyatlarining namoyishi keng tarqalgan edi.

Shu bilan birga, xuddi shunday dastlabki natijalarni koʻrgan CE4A kompaniyasining aʼzosi Nokia bilan bogʻlandi va Nokia va CE4A oʻrtasidagi hamkorlik boshlandi. Birinchi gʻoyalar IEEE CCNC 2009 konferensiyasida Nokia N810 Internet-plansheti yordamida nashr etildi va namoyish etildi. Palo-Alto shahridagi Nokia tadqiqot markazidan Raja Bose va Keun-Young Park bilan birgalikda va nemis avtomobil ishlab chiqaruvchisining Consumer Electronics for Automotive (CE4A) guruhi bilan yaqin hamkorlikda ikkita boshqa tadqiqotchi – Raja Bose va Keun-Young Park bilan birgalikda Terminal Modening original konsepsiyasi yaratildi. Terminal rejimi nomi Positioning Paper yaratgan CE4A doirasidagi Ekspertlar guruhi nomidan kelib chiqqan.

Nokia Magneti Marelli bilan birgalikda 2009-yil sentabr oyida Frankfurt xalqaro avtosalon (IAA) bilan birgalikda Navteq Connection tadbirida birinchi Terminal Mode konsepsiyasini ommaga namoyish etdi. Birinchi avtomobil integratsiyasi 2010-yil mart oyida Jeneva avtosalonida Valmet konsept-kariga integratsiya qilingan terminal rejimining Nokia N97 prototipidan foydalangan holda namoyish etildi. 0.9 spesifikatsiya versiyasi loyihasi 2010-yil mart oyida chiqarildi 2010-yil iyul oyida MobileBeat 2010 da VW Passat bilan birlashtirilgan terminal rejimi taqdim etildi. Birinchi haqiqiy jonli namoyishni 2010-yil sentyabr oyidan, Terminal Mode spesifikatsiyasi 2010-yil 6-oktyabrda ommaga eʼlon qilinishidan biroz oldin koʻrish mumkin. Ilk qabul qiluvchilar qatoriga Continental, Alpine, va Clarion kiradi.

Nokia va CE4A oʻrtasidagi Terminal Mode boʻyicha hamkorlik avtomobil ulanishi konsorsiumining shakllanishiga olib keldi. Avtomobillarga ulanish konsorsiumi avtomobilsozlik va mobil qurilmalar sanoatidagi yirik oʻyinchilarni, shu jumladan, I darajali koʻplab yetkazib beruvchilarni va hattoki bir nechta tarmoq provayderlarini birlashtirdi. 2011-yil 12-sentabrda Terminal Mode nomi MirrorLink deb o‘zgartirildi va Car Connectivity Consortiumga tegishli tijorat savdo belgisiga aylandi. 2012-yil may oyi holatiga ko‘ra, Car Connectivity Consortium 56 a’zoga ega bo‘lib, unga dunyodagi deyarli barcha yirik avtomobil va mobil qurilmalar ishlab chiqaruvchilari kirgan.

Global standart
---------------

Turli avtomobil va elektron ishlab chiqaruvchilardan tashkil topgan Car Connectivity Consortium MirrorLink deb nomlangan haydovchilar uchun ham xavfsiz, ham foydali boʻlgan ilova va qurilmalarni sertifikatlash uchun sanoat standartini yaratish uchun birlashdi. Avtomobil ishlab chiqaruvchilari va telefon ishlab chiqaruvchilarning birgalikdagi saʼy-harakatlari avtomobillar bilan bogʻlangan smartfonlarning ishlashini aniqlash uchun ochiq standartlarni ishlab chiqishga qaratilgan.

MirrorLinkʼning oʻziga xos elementi uning turli mobil OS platformalaridan smartfon interfeysini audio bosh blok displeyida koʻrsatish qobiliyatidir.

MirrorLink dasturini amalga oshirish
------------------------------------

MirrorLink hozirda  Symbian telefonlari (koʻpgina ishlab chiqaruvchilarning S60v5 telefonlari emas, faqat Nokia Belle telefonlari), Samsung Galaxy seriyasi (Android Lollipop (5.0) da), Samsungning MirrorLinkʼni qoʻllab-quvvatlashi 2020-yil 1-iyunda tugagan va Sony Xperia Z seriyali Android telefonlari bilan ishlaydi. Sony audio kompaniyasi 2012-yilning 2-choragida MirrorLinkʼga mos keladigan ikkita audio bosh blokini chiqardi. Telefon ishlab chiqaruvchi Motorola va audio bosh qurilma ishlab chiqaruvchi Alpine ham MirrorLinkni qoʻllab-quvvatlovchi guruh aʼzolaridir.

Manbalar
--------

1. 1 2  *O'Donnell.* „Disconnect in the distracted-driving blame game". *USA Today* (4-may 2012-yil). Qaraldi: 17-iyul 2012-yil.
2. ↑  „New Car Connectivity Consortium aims to put In-Car Infotainment into high gear".  Nokia (16-mart 2011-yil). 11-noyabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-avgust 2012-yil.
3. ↑  „The noBounds Project at Internet Tablet Talk". 15-mart 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi.
4. ↑  „noBounds! - blast Smartphones display bounds! on Vimeo".
5. ↑  „noBounds! - blast Smartphones display bounds! - YouTube @ 52sec".
6. ↑  „Engadget - Nokia noBounds projects promises full HD video over USB or WLAN".  Engadget (14-mart 2008-yil). Qaraldi: 14-mart 2008-yil.
7. ↑  „Positioning Paper EG Terminal Mode, Functional Mobile Device Integration, version 0.6, CE4A". 29-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi.
8. ↑  „NAVTEQ, Nokia and Magneti Marelli Demonstrate Technology To Integrate Smartphones Into Car Systems".
9. ↑  „Nokia's Terminal Mode spotted in the wilds of the Geneva Motor Show".
10. ↑  „Terminal Mode Architecture" (27-may 2010-yil).
11. ↑  „NRC Developed "Terminal Mode" Announced". 14-dekabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi.
12. ↑  „VW Passat takes the red pill, jacks into Nokia's Terminal Mode" (14-iyul 2010-yil). Qaraldi: 14-iyul 2010-yil.
13. ↑  „Exclusive: VW's Terminal Mode prototype with a Nokia N97 at the helm, we go hands-on".  Engadget (29-sentabr 2010-yil). Qaraldi: 29-sentabr 2010-yil.
14. ↑  „Terminal Mode Functional Mobile Device Integration".
15. ↑  „Nokia and Continental Automotive want you to drive, Tweet and talk" (14-aprel 2010-yil). 18-aprel 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-aprel 2010-yil.
16. ↑  „Alpine Electronics Announces Strategic Partnership with Nokia and NAVTEQ to Integrate Smartphones into Car Infotainment Systems" (3-mart 2010-yil). 6-mart 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-mart 2010-yil.
17. ↑  „Clarion joins Nokia's Terminal Mode collaboration, as Audi unveils a new Connectivity Navigation Radio platform". 4-mart 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi.
18. ↑  „US Patent and Trademark Office Filing of MirrorLink(tm)".
19. 1 2  *Lutz.* „Sony unveils MirrorLink car stereos". *Engadget* (12-yanvar 2012-yil). Qaraldi: 11-iyul 2012-yil.
20. ↑  „Compatible Devices Equipped with MirrorLink™ Feature".