recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**„Rohat bogʻi"** (lat. *Hortus deliciarum*) — turli xil diqqatga sazovor joylarning tasvirlangan toʻplami boʻlgan oʻrta asr qoʻlyozmasining nomi. 1195-yilda tuzilgan. Muallif Landsberglik Gerrada, Hohenburg monastiri rahbari.

Qoʻlyozma XVI asrgacha monastirda saqlangan, keyin u (1803) Strasburg kutubxonasiga (fransuzcha: *Bibliothèque municipale de Strasbourg*) koʻchirilgan va M. Engelhardt tomonidan 1818-yilda nashr etilgan (Kristian Morits Engelhardt; 1775-1858). Fransiya-Prussiya urushi davrida kutubxona yonib ketgan (1870) va qoʻlyozma ham yoʻq boʻlgan.

Mavjud nusxa xususiy kutubxonaga tegishli. Kutubxona Strasburgda, Vaken koʻchasi 34-uy manzilida joylashgan va haftada uch kun tashrif uchun ochiq.

Adabiyotlar
-----------

* *Engelhardt N.* Herrad fon Landsperg. — Shtugardt, 1818-yil.
* Gortus delitsiarum / / Brokxaus va Efronning entsiklopedik lugʻati : 86 tonnada (82 tonna va 4 ta qoʻshimcha). — Sankt-Peterburg. 1890-1907.

Havolalar
---------

* „Hortus Deliciarum": Crédit Mutuel bankining Alsatiya kutubxonasidagi qoʻlyozma nusxasi rangli va oltin va kumushga boʻyalgan / kutubxona saytida.

Manbalar
--------

1. ↑  Naprimer, Le Goff J. Tsivilizatsiya srednevekovogo Zapada.
Per. s fr. / Obщ. red. Yu. L. Bessmertnogo. M.: Izdatelskaya gruppa „Progress", „Progress-Akademiya", 1992. Ctr. 329.
**Abu Burda Burayd ibn Abdulloh** (arabcha:  — Abu Burda Burayd ibn Abdulloh ibn Abu Burda ibn Abu Muso al-Ash’ariy al-Kufiy) — muhaddis.

Hayoti va faoliyati
-------------------

Bobosi Abu Burda al-Ash’ariy Kufa qozisi bo‘lgan. Katta bobosi esa mashhur sahoba Abu Muso al-Ash’ariydir. Otasi Abdulloh ibn Abu Burda va bobosi Abu Burda Omir ibn Abu Muso al-Ash’ariylardan hadis rivoyat qilgan. Abu Burda Burayd ibn Abdulloh Kufada olim bo‘lib yetishdi.
Bobosidan tashqari Hasan al-Basriy va Ato ibn Abu Raboh kabi tobe’inlardan hadis o‘rgangan. Undan Sufyon as-Savriy, Abdulloh ibn Muborak, Sufyon ibn Uyayna, Abu Usoma, Abu Nuaym al-Fazl ibn Dukayn va b. muhaddislar hadis rivoyat qilganlar. Abu Usoma undan eng ko‘p hadis rivoyat qilgan. Hadis munaqqidlaridan Yahyo ibn Maʼiyn, Abu-l-Hasan al-Ijliy va Ibn Adiy kabi olimlar uni ishonchli muhaddis bo‘lganini aytganlar. Biroq Ahmad ibn Hanbal, Abu Hotim ar-Roziy va Imom an-Nasoiylar uning rivoyatlariga ahamiyat bermaganlar, xossatan yolg‘iz ri­voyat qilgan hadislarini qabul qilmaganlar. „*Kutubi sitta*" mualliflari esa uni saduq (to‘g‘ri so‘z) roviy sifatida qabul qilib, rivoyatlarini o‘z asarlariga kiritganlar.

Abu Burda Burayd ibn Abdulloh bobosidan, u esa otasi Abu Muso al-Ash’ariydan rivoyat qilgan „*Musnad Burayd*" nomli ad-Doraqutniy tomonidan tartib berilgan qirq hadisdan iborat kitob Sulaymoniya kutubxonasida „*Kitāb al-arbaʼӣn va g‘ayruh*" nomli majmua ichida saqlanmoqda. Barchasi sahih rivoyatlardan tashkil topgan „Musnad Burayd"dagi o‘ttiz yettita hadis „*Sahӣh al-Buxārӣ*" hamda „*Sahӣh Muslim*" asarlariga ham kiritilgani uning moʻtabar manba ekanini ko‘rsatadi.

Adabiyotlar
-----------

1. Imom al-Buxoriy. At-Tarӣx al-kabӣr. — Qohira: 1396-97/1976-77. II, 140;
2. Yahyo ibn Maʼiyn. At-Tarӣx. — Makka: 1399/1979. II, 56;
3. Al-Ijliy. As-Siqāt. 78;
4. Ibn Abu Hotim. Al-Jarh va-t-taʼdӣl. — Haydarobod: 1371-73/1952-53. II, 426;
5. Az-Zahabiy. Siyar. — Bayrut: 1401-1405/1981-1985. VI, 251-252;
6. M. Yaşar Kandemir. „Ebû Bürde, Büreyd b. Abdullah". TDV İA. — İstanbul: 1994. X, 115.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Balaklavka** (ukraincha: Balaklavka) — Qrimning janubi-gʻarbiy qismida joylashgan daryo (Sevastopol), Qora dengizning Balaklava koʻrfaziga quyiladi. Daryoning uzunligi, 1855-yil „Qrim, Sevastopol, Balaklava va uning boshqa shaharlari bilan. Daryolar, koʻllar, togʻlar va vodiylar tavsifi bilan; tarixi, aholisi, urf-odatlari va turmush tarzi bilan" kitobida keltirilgan maʻlumotlarga koʻra, 1,75 verst (taxminan 1,9 km) (Sevprirodnadzor veb-saytida daryoning umumiy uzunligi, ehtimol, hujjatning tuzilishidan kelib chiqqan holda, bu butun kanal, shu jumladan irmoqlar bilan qoʻshib hisoblaganda — 7,8 km deb koʻrsatilgan.

Geografiya
----------

Daryo xaritalarda belgilanmagan, lekin koʻp manbalarda koʻrib chiqiladi. Balaklavka nomi uchta daryo — *Kadi-su*, *Pelagos* va *Hun* ning qoʻshilishi natijasida hosil boʻlgan suv oqimining pastki qismini anglatadi. Balaklava janubiy yoʻnalishda Balaklava shahri ichida oqadi va Balaklava koʻrfazining tepaligiga quyiladi. Daryoda ekologik muammolar mavjud.

### Daryoning manbalari

**Kadi-Su** — Qrim-tatar tilidan tarjima qilingan — „qozi daryosi" — Balaklavka daryosining oʻrta qismining nomi (sobiq Kadi-Koy qishlogʻiga koʻra). Yalta-Sevastopol shossesidan janubroqda boshlanib, janubga oʻtib, sayoz jarlikni hosil qiladi.

**Pelagos** — Balaklavaning oʻng irmogʻi. Manbalar hozirgi qazilgan togʻning sharqiy yonbagʻrida, Ushakovka qishlogʻidan bir kilometr janubda joylashgan boʻlib, Sevastopol-Balaklava yoʻli boʻylab oqadi, daryoda bir nechta hovuzlar hosil qilingan. Pelagos yunoncha *dengiz* degan maʻnoni anglatadi.

**Hun** daryoning chap tarkibi nomining (**Ohun** deb ham ataladi) variantlaridan biridir. Balaklavaning shimoli-sharqiy qismidan oqib oʻtadi. Bir qator tadqiqotchilar bu nomni qadimgi tele xalqining *hun* nomi bilan bogʻlashadi, ularning vakillari goʻyo bu hududda yashashi mumkin edi. Ismning kelib chiqishining koʻproq ehtimoliy varianti eroniy *hun* boʻlib, *buloq, suv ombori* degan maʻnoni anglatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Сиряков Михаил Никитич, Кораблев Николай Петрович „Гл. IV. Характер местности Крыма",*. Крым, с Севастополем, Балаклавою и другими его городами : С описанием рек, озер, гор и долин; с его историею, жителями, их нравами и образом жизни*. Санкт-Петербург: Типография Эдуарда Веймара, 1855 — 82 bet.
2. ↑  „Тендер на оказание услуг по разработке проекта Расчистка русла реки Балаклавка города Севастополя".  Тендер-монитор. Qaraldi: 1-iyul 2019-yil.
3. ↑  „Топонимы Севастополя и окрестностей. Б»".  Топонимы Севастополя и окрестностей. Qaraldi: 12-fevral 2015-yil.
4. ↑  „Незаконная засыпка русла реки Балаклавка привела к подтоплению участков".  Новости Севастополя. 1-iyul 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyul 2019-yil.
5. ↑  „Топонимы Севастополя и окрестностей. К".  Narod.ru. Qaraldi: 20-yanvar 2017-yil.
6. ↑  „Золотая балка".  Балаклава Сити. Qaraldi: 1-iyul 2019-yil.
7. ↑  „Топонимы Севастополя и окрестностей. П".  Narod.ru. Qaraldi: 1-iyul 2019-yil.
8. ↑  „Топонимы Севастополя и окрестностей. Х".  Narod.ru. Qaraldi: 1-iyul 2019-yil.
**Abu Dovud at-Tayolisiy** (toʻliq ismi: Abu Dovud Sulaymon ibn Dovud at-Tayolisiy, arab. أبو داود سليمان بن داود الطيالسي) (750/751 – 819/820) – hijriy ikkinchi asrning musulmon olimi va muhaddisi

Biografiyasi
------------

Tayolisiy hijriy taqvim boʻyicha 133-yilda (milodiy 750 yoki 751-yillarda) Iroqning Basra shahrida tugʻilgan. Dastlabki ta’limni oʻz shahrida tamomlagan, soʻngra oliy taʼlim olish uchun Bagʻdodga koʻchib oʻtgan va u yerda oʻsha davrning Hammod ibn Salama, Abu Avona va Muhammad ibn Abdurrahmon kabi buyuk olimlaridan saboq olgan. Tayolisiy barcha muhaddislar tomonidan juda ishonchli roviy sifatida e’tirof etilgan. U oʻzining kitobini ("Musnad at-Tayolisiy"ni) yozish uchun Muhammad alayhissalomning hadislarini toʻplash maqsadida koʻplab mamlakatlar boʻylab sayohat qilgan. Tayolisiy hijriy 204-yilda Basrada vafot etgan.

Asarlari
--------

 U koʻplab asarlar yozgan, biroq ularning orasida eng mashhuri "Musnad at-Tayolisiy" hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Abu Dawood Al-Tayalisi". *www.arabnews.com*. Qaraldi: 30-aprel 2019-yil.
2. ↑  „Scholars of renown: Abu Dawood Al-Tayalisi". *www.arabnews.com*. Qaraldi: 30-aprel 2019-yil.
3. ↑  *Musnad Abi Dawud al-Tayalisi*. ISBN 9789772561971. 30-aprel 2019-yilda qaraldi.
4. ↑  *Musnad Abi Dawud al-Tayalisi*. ISBN 978-9772561971.
5. ↑  *Manhaj al-Imam Abi Daud al-Tiyalisi fi musnadihi : dirasah tahliliyah naqdiyah.*. OCLC 957321947. 30-aprel 2019-yilda qaraldi.
**Miniatyuralar teatri** - teatr turi. Repertuari ixcham asarlar (bir pardali pyesa, intermediya, mukallid, monolog, kulki-hikoya, hajviya va boshqalar) dan iborat boʻlib, baʼzan umumiy bir mazmun (syujet)ga boʻysundiriladi. Hayotda uchrab turadigan kamchiliklar, kulgili voqealar, kundalik muammolar hamda dolzarb mavzular satira va yumor orkali ifodalanadi. Yevropa uslubidagi zamonaviy Miniatyuralar teatri 19-asrning 2-yarmida Fransiyada paydo boʻlgan. Oʻzbekistonda bu janrdagi tomosha ildizlari qadim zamonlarda paydo boʻlgan masharabozlik teatrita taqaladi. Milliy uslubdagi Miniatyuralar teatri masharabozlik, qiziqchilik sanʼatining juda koʻpkoʻrinishlarini oʻzlashtirgan, davr ruhiga moslab rivojlantirilgan. 1962-yildan Oʻzbekiston televideniyesi "Yoshlik" studiyasi qoshida "Televizion miniatyuralar teatri" ishlab turibdi.

Muhsin Qodirov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Rezba** (rus. rezat — kesmoq soʻzidan) — har xil shaklli detallarning ichki yoki tashqi sirtiga oʻyilgan ariqcha va boʻrtmalar. Mashina detallari, mexanizmlar, asboblar, apparatlar, inshootlarning qismlari va detallarni biriktirish uchun ishlatiladi. Ariqcha va boʻrtmalarning shakliga qarab, uchburchak, toʻgʻri toʻrtburchak, trapetseidal, tirak, truba; oʻlchov tizimiga koʻra, metrik va dyuym; kirim soniga qarab, 1,2 va koʻp kirimli; detalning oʻiilgan sirtiga va yoʻnalishiga qarab, tashqi (vint, bolt va boshqalar) va ichki (gayka) xillarga, oʻramning yoʻnalishiga (chapdan oʻngga yoki oʻngdan chapga) qarab, oʻnaqay va chapaqay xillarga boʻlinadi. Rezbaning ikki qoʻshni boʻrtmasi yoki ariqchasi orasidagi masofa (S) Rezba qadami deyiladi. U oʻzgarmas (ravon) va kattalashib boradigan boʻlishi mumkin.

Rezbani qoʻlda (plashka, metchik bilan), metall kesish stanoklarida (maxsus moslama — kesish kallagi oʻrnatib), oʻyish va kesish stanoklarida ochish mumkin. Rezba oʻyish stanogi bosym taʼsirida tashqi Rezba oʻyish uchun ishlatiladi. Yassi va dumaloq qurolli xillari bor. Bunda zagotovka sirtidan qirindi olinmaydi. Rezba metall kesish stanogida tashqi hamda ichki Rezba kesish mumkin. Bunda plashka yoki keskichlar yordamida zagotovka sirtidan kirindi olinadi. Rezba qirqish keskichlari oʻrnatilgan kallaklar bilan Rezba ochishning uyurma usuli keng tarqalgan. Bu usulda kallaklar detalga nisbatan ekssentrik tarzda joylashtiriladi. Detal kallakning bir aylanishiga mos ravishda Rezba kadamiga teng oʻq boʻyicha suriladi.

Rezba elementlari (tashki, ichki va oʻrta diametri, qadami va boshqalar) Rezba oʻlchash asboblari va qurollari yordamida tekshiriladi. Bular: kalibrlar, mikrometr, rezbomer, Rezba andazalari, sinus lineykalar, mikroskop, optimetr, proyektor va boshqa

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Minimalizm** (ing. Minimal Art — minimal sanʼat) — ijodiy yoʻnalish. 1950—60 yillarda Sharq (ayniqsa, dzenbuddizm) falsafasi taʼsiri ostida AQSH sanʼatida yuzaga kelgan. Rassomlardan K. Andre, D. Jads, R. Morris, T. Smit, F. Stella va boshqa, musiqada (Stasis — holat, Systematic music — tartibli musiqa nomi bilan) S. Rayx, T. Rayli, M. Yang, F. Gless, J. Adams va boshqa ijodida rivoj topgan. "Minimum vositalari bilan maksimum natijalarga erishish" M.ning asosiy mezoni boʻlib, sanʼatning turli koʻrinish (rangtasvir, nasr, nazm, kino, musiqa)larida, madaniy hayotning turli jabha (moda, dizayn va boshqalar)larida oʻz aksini topgan. Kino ustalaridan J. M. Shtraub (Germaniya), K. Dreyer (Daniya), R. Bresson (Fransiya), yozuvchi va shoirlardan A. Voznesenskiy, Yu. Bondarev shu uslubda ijod qilgan. M.ga meditatsiya (oʻylarga choʻmib xayol surish), sehrli, turgʻun holatlar xos. Oʻzbekiston kompozitorlaridan D. Saydaminova, D. Yanov-Yanovskiy, P. Medyulyanova, A. Kim, N. Gʻiyosov va boshqa M. uslubiga murojaat qilgan.

Aida Gabitova.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: R (maʼnolari).

**Р** — oʻzbek kirill alifbosining oʻn sakkizinchi harfi. Til oldi, titroq, sonor, jarangli undosh tovushni ifodalaydi. Soʻz boshida (rais, racm, rost), oʻrtasida (oʻrtoq, surnay, qora) va oxirida (bozor, gulzor, qor) kela oladi. Faol qoʻllanuvchi harf (tovush) hisoblansada, oʻzbek tilidagi birinchi harfi r boʻlgan soʻzlarning barchasi boshqa tillardan oʻzlashgandir. Baʼzan talaffuzda (koʻpincha shevalarda) r tovushi tushib qoladi: bormi — boomi, uylar — uyla, onamlar — onamla. Turkiy xalqlar, jumladan, oʻzbek xalqi uchun umumiy boʻlgan yozuvlarda oʻziga xos belgi-shakllarga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Balanga** (Tagalog talaffuzi: bɐˈlaŋa), rasmiy ravishda **Balanga shahri** (Tagalog nomi bilan tanilgan), 4-komponentli shahar va Filippinning Bataan provinsiyasining poytaxti. San-Fernando janubida, Pampanga (mintaqaviy shahar markazi) va Manila shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan. 2020-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 104,173 kishidan iborat.  Balanga 2015-yilda UNESCOning oʻquv shaharlari global tarmogʻiga qoʻshilgan.

Tarix
-----

Balanga 1714-yil 21-apreldagi Provinsiya Xartiyasida Dominikan ordeni missiyasi sifatida tashkil etiligan. Undan oldin Abukay qishlogʻi boʻlgan va keyinchalik 1739-yil 18-aprelda Sankt-Jozef homiyligida shahar deb eʼlon qilingan. 1754-yilda Batan alohida viloyat sifatida tashkil etilgandan soʻng, Balanga yangi hududiy yurisdiksiyaning markazida joylashgan qulay joylashuvi tufayli general Pedro Manuel Arandia tomonidan poytaxti etib tayinlandi.

Balanga soʻzi Kapampangan tilidan kelib chiqqan  „balañga" soʻzi (loydan idish yoki Tagalog tilida „banga"), bu shahar ilgari ishlab chiqarilgan va mamlakatda topilishi mumkin boʻlgan eng yaxshi sopol buyumlari markazi edi.

Shahar oʻzining shahar chekkasini Rim Supermagistralining gʻarbiy tomoniga kengaytirdi. Bugungi kunda „Barangay Tuyo yangi oʻsish markazi" yerdan foydalanishning kompleks rejasida belgilab qoʻyilgan. Oʻtgan yillar davomida shaharda turar-joylarning oʻsishi boʻyicha yuqori rekord qayd etildi. Balanga innovatsion va oʻziga xos rejalashtirilgan loyihalar amalga oshirilmoqda.

Geografiyasi
------------

 Balanga shahri markazi
 Vista Mall Bataan
Balanga Siti birinchi navbatda turar-joy va qishloq xoʻjaligi shahri boʻlib, tez oʻsib borayotgan tijorat sektoriga ega. Uning umumiy yer maydoni 11163 ga (Batanning 8,13%). U Batan viloyatining sharqiy qismida va Markaziy Luzonning janubi-gʻarbiy qismida joylashgan. U shimolda Abukay munitsipaliteti, janubda Pilar, gʻarbda Bagac va Morong munitsipalitetlari, sharqda Manila koʻrfazi bilan chegaradosh.

### Barangaylar

Balanga siyosiy jihatdan 25 ta barangaga boʻlingan.

* Bagumbayan
* Cabog-Cabog
* Munting Batangas (Cadre)
* Cataning
* Central
* Cupang Proper
* Cupang West
* Dangcol (Bernabe)
* Ibayo
* Malabia
* Poblacion Barcenas
* Puerto Rivas Ibaba
* Puerto Rivas Itaas
* Puerto Rivas Lote
* San Jose
* Sibacan
* Camacho
* Talisay
* Tanato
* Tenejero
* Tortugas
* Tuyo
* Bagong Silang
* Cupang North
* Doña Francisca

2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda Balanga aholisi 104,173 kishini tashkil qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  NSCB — 2001 Factsheet — 12 New Cities Created, July-December 2000.
2. ↑  „Geography – City of Balanga". 10-dekabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-dekabr 2022-yil.


|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* LCCN: n2010064606
* MusicBrainz: 787833fd-3e54-476c-a045-a93d8eb88b98
* VIAF: 142139572
* en:WorldCat Identities: lccn-n2010064606

 |
**Balandlik** — 1) geometrik shakl (figura)ning berilgan toʻgʻri chiziqli yoki tekis asosiga nisbatan: shakl nuqtalaridan asosiga tushirilgan perpendikulyar (tik chiziq)larning eng kattasi; 2) fazoviy shaklning chegaraviy nuqtalaridan asos tekisligiga tushirilgan perpendikulyarlarning eng kattasi. 

H — balandlik

Uchburchak balandligi
---------------------

Uchburchakning balandligi - bu uchburchakning yuqori uchidan qarama-qarshi tomonga perpendikulyar tushirilgan segment.

Uchburchakning barcha balandliklari bir nuqtada kesishadi, bu uchburchakning ortomarkaz deb ataladi (*agarda uchburchak oʻtmas burchakli uchburchak boʻlsa ortomarkaz uchburchakdan tashqi tushadi*). - Bu teoremani vektorlarga bogʻlash yordamida isbotlash oson, bu har qanday A, B, C, E nuqtalari uchun amal qiladi, hatto bitta tekislikda yotgan boʻlishi ham shart emas:

{\displaystyle {\overrightarrow {EA}}\cdot {\overrightarrow {BC}}+{\overrightarrow {EB}}\cdot {\overrightarrow {CA}}+{\overrightarrow {EC}}\cdot {\overrightarrow {AB}}=0}

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Balandi gumbazi** — miloddan avvalgi IV—II - asrlardan saqlangan meʼmoriy saʼnatning yodgorligi. Hozirgi Qiziloʻrda viloyati Qarmaqshi tumani Balandida joylashgan. Dastlab oʻrgangan Xorazm ekspeditsiyasi (rahbari S. P. Tolstov).

Bino konstruksiyasi dumaloq, diametri 16 m, saqlangan devorlarning balandligi 4,5 m, poydevori pahsadan, ustki qismi xom gʻishtdan ishlangan. Kiradigan eshigi portalga oʻzshaydi, janub tomonda. Tashqi devorlari uchburchak belkurak kabi. Binoning ichida diametri 5,5 m silindrga oʻxshash, tepasi gumbazli yopilgan markaziy xona bor, Saqlangan balandlikda gumbaz soxta; g'ishtlarning yuqori qatorlarini pastki qatorlar ustiga qo'yish natijasida hosil bo'lgan. U sezilarli nishab bilan qurilgan g'isht devorlariga tayanadi: poydevorda ularning qalinligi 160-165 sm va gumbaz boshlanadigan poldan 1,5 m balandlikda 125 sm. Devorlari gumbaz kabi gipsli qatlam bilan qoplangan. Dumaloq zalning zamini tuproqli. Qurilish ibodat qilishga boʻlishi kerak, chunki qabr topilgan yoʻq. Va yon tomonidagi aylana qismlari kabi xonalarda qabrlar bor. Kirish eshigidan boshqa xonalarning devorlarida radiallar orqali boʻshliqlari bor. Eshikga qarshi betdagi radialdi devor yopilgan, xonalar qiya, tomi yopiq, trapezoidal gʻishtlar gorizontal va diagonal ravishda yotqizilgan. Gʻishtlarning kirish qismiga seramika parchalari zarb qilingan. 1920—50-yillarda qazishmalar olib borgan professor S. P. Tolstov devorning ustki tomonlarida qolgan gʻishtlarning qiya yotqizilishiga qarab, binoning gumbazli ekanligini aniqladi. Bundan tashqari, katta xonaning markazidagi teshik gumbaz qurilganda oʻrnatilgan yogʻoch tayanchning izi aniq. Bu bino oʻsha davrdagi jahon meʼmorchiligida yagona gumbazli bino hisoblanadi. Yodgorlikni Sirdaryo bo‘yida yashovchi appasiaklar (suv sakalari) qoldirgan. 1982-yilda Balanda 2 maqbarasi respublika ahamiyatiga molik tarix va madaniyat yodgorliklari roʻyxatiga kiritilib, davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Qazaqstan": Ұlttiq ensklopediya / Bas redaktor Ә. Nisanbaev — Almati „Qazaq ensiklopediyasi" Bas redaksiyasi, 1998 ISBN 5-89800-123-9, II tom;
2. ↑  Qazaq mәdenietі. Ensiklopediyaliq aniqtamaliq. Almati: „Aruna Ltd." JShS, 2005 ISBN 9965-26-095-8
**Kim Chae-Yon** (2004-yil 4-dekabrda tugʻilgan), **Chaeyeon** nomi bilan mashhur, janubiy koreyalik qoʻshiqchi va aktrisa. Hozirda u „MODHAUS" kompaniyasi ostidagi „tripleS" qizlar guruhi aʼzosi. U shuningdek, Janubiy Koreyaning „CutieL" va „Busters" guruhining bosh vokalchisi sifatida sobiq aʼzosi. Kim aktrisalik faoliyatini 2008-yilda Janubiy Koreyaning „Scandal Makers" filmida boshlagan.

Faoliyati
---------

2014-yilda Chaeyeon 2-avlod aʼzosi sifatida „CutieL" bolalar guruhining aʼzosi boʻldi. 2017-yilda barcha 2-avlod aʼzolari guruhni tark etishdi.

„Monstergram" telekanalida u „Busters" guruhi aʼzosi ekanligi eʼlon qilingan. U 2017-yil 27-noyabrda guruhning „Dream On" yakkaxon albomi bilan debyut qilgan. „Boni Hani" telekoʼrsatuvidagi boshlovchilik pozitsiyasi sabab boʻlgan ziddiyatli holat tufayli guruhning „Paeonia" qoʻshigʻida ishtirok etmadi. 2020-yil 6-avgustda Chaeyeon aktrisalik va boshqa faoliyatlarini davom ettirish uchun guruhni tark etgan.

2022-yil 16-iyun kuni Chae-Yon „tripleS" guruhi aʼzosi sifatida qayta debyut qilishi haqida xabar berilgan edi. 2022-yil 22-iyunda Chae-Yon „tripleS"ning toʻrtinchi aʼzosi sifatida tanishtirildi.

2022-yil iyul oyida Chae-yon „Armored Saurus" animatsion seriyasi uchun original saundtrekni kuylagan.

Kim „PENGTALK", „Perfect Score" „Math Plus", „Knights Chronicles" va „GS25" kompaniyalari uchun reklama roliklarida ishtirok etgan. 2019-yilda u „Academy Sciences" bilan hamkorlik qilib, bir kishilik oʻyinlarda oʻynashni xohlovchi bolalar uchun „Creating a Creator" nomli oʻyinchoq mahsulotini chiqargan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „| 신인 아이돌 버스터즈, 오는 27일 데뷔…'내꿈꿔' 티저 공개텐아시아" (ko-KR). *텐아시아* (23-noyabr 2017-yil). Qaraldi: 12-iyun 2018-yil.
2. ↑  „채연 활동 열외 관련 공지". 1-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-avgust 2022-yil.
3. ↑  *Choi.* „걸그룹 '버스터즈' 지수X예서X채연, 가수 활동 마무리... 팀 재정비 한다" (ko). *Top Daily* (6-avgust 2020-yil). Qaraldi: 31-dekabr 2021-yil.
4. ↑  (KR) Naver: 버스터즈 출신 김채연, 트리플에스로 걸그룹 재데뷔
5. ↑  „트리플에스 김채연, '아머드 사우루스 시즌2' OST 출격! 정식 데뷔 전 '음원'" (ko). *Newsen*.
6. ↑  „아카데미과학, ʻ크리에이터 만들기 콘테스트’ 개최" (ko). *Newswire*.
**Balandlik kasalligi** - organizmning kasallik holati; siyrak havoli joylarda nafas olinganda roʻy berib, bunga asosan qonda kislorod yetishmasligi (gipoksiya) sabab boʻladi. Juda baland yerlarga koʻtarilganda kuzatiladi. Balandlik kasalligi ga ayrim aʼzolarning , xususan markaziy nerv sistemasining izdan chiqishi sabab boʻladi. Balandlik kasalligi bir zumda roʻy berib, nafas qisishi, yurak oʻynashi, bosh aylanishi, ogʻrishi, koʻngil aynishi, qayt qilish, burun qonashi va boshqa ruhiy oʻzgarishlar, shuningdek ogʻirroq hollarda hushdan ketish mumkin. Balandlik kasalligi togʻ kasalligidan farq qiladi. D a v o s i. Bemorni balandlikdan tushirib, tinch qoʻyiladi, yurak dorilari, issiq choy, kofe, zaruriyat boʻlsa kislorod beriladi. Balandlik kasalligi ning oldini olishda yuqoriga koʻtarilishni mashq qilish, kislorodli asboblardan foydalanish, eng muhimi iqlimga moslashish lozim.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kim Chonso** (김천서) 

*«Biz Chanbeksan uzra bayroq ko‘tardik...»* — yuqorida sanab o‘tilgan she’rlar kabi bu ***sijo*** ham Koreya yarimorolining shimolidagi chjurchjen qabilalari ustidan g‘alaba qozongani uchun «Katta yo‘lbars» laqabini olgan Mashhur harbiy sarkarda Kim Conso tomonidan yozilgan. 

*Chanbeksan* (xit. Chanbayshan) — Koreyaning shimoli va shimoli-sharqiy Xitoyda joylashgan yassi tog‘lik. 

   *Tumangan* (xit. Tumishszyan) — Chanbeksan yassi tog‘laridan boshlanib, Yapon dengiziga borib quyiladigan daryo nomi. 

*Ainyan’ge* — 644-yil Tan imperatori Tay-Szuni buyrug‘i bilan Xitoyning turli davrlarida mashhur bo‘lgan yigirma to‘rt sodiq a’yonning portretlari osilgan pavilyon. 

  

**CHOLCHE**

**(1390-1453)**

*Oy nuri ham bu yerda qor uzra sovuq,*

*Egar qarag*‘*ay boshin shimol yellari.*

*Turaman bir o*‘*zim, tutib qilichim,*

*Eng olis shimolning chegarasida.*

*Ovozim shernikidek, hushtagim baland,*

*Kimda jasorat bor (bizga) xuruj qilishga?*

*Chanbeksan uzra ko*‘*tarib bayroq,*

*Tumanganda yuvdik chopqir otlarni.*

*Ey sizlar, donishmand, mullavachchalar,*

*Ayting, emasmizmi bizlar qahramon?*

*Ichimizdan kimdir munosib emas,*

*Muzeyda Lin’yange portretiga*

Manbalar
--------

1. ↑  „Сиджо" (рус тили). Qaraldi: 10-dekabr 2022-yil.
2. ↑  „Yapon dengizi" (10-dekabr 2022-yil).
3. ↑  „Тай-цзун (династия Тан)" (Rus tili). Qaraldi: 10-dekabr 2022-yil.
4. ↑  *Klassik koreys she'riyati*.
**Saʼdi maxsum** (1825 Margʻilon — 1899) — oʻzbek anʼanaviy teatrining atoqli namoyandasi, mashhur qiziqchi. Zokir eshon rahbarligida Qoʻqonda tashkil topgan qiziqchilar toʻdasida ishlagan. "Mozor", "Zarkokil", "Qalandarlar", "Attorlik", "Yelpib oʻtirish", "Sinchvozlik", "Uloqchilik" nomli komediyalarning yaratilishida Saʼdi maxsumning oʻrni katta. U gavdalantirgan obrazlar orasida Attor ("Attorlik"), Domla ("Bola oʻqitish"), Chavandoz ("Uloqchilik") alohida ajralib turgan. SM. obraz yaratishda faqat soʻzdan emas, balki qoʻl va tana harakatlari, mimikadan juda ustalik bilan foydalangan. Ayniqsa, dehqon va hunarmandlarning qiyofalarini gavdalantirishda katta yutuklarga erishdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Balanoforalar** (Balanophorales) - ikki pallali oʻsimliklar tartibi, oʻsimliklar ildizida parazitlik qiladigan etdor oʻtlar. Gullari mayda, bir jinsli yoki poligam, toʻshulda joylashgan. Urugʻi endospermli. Mevasi yongʻoqsimon yoki danaksimon. 2 oplaga boʻlinadi. Sinomorsimonlar (Cynomoriaceae) oilasi bitta turkum va 2 turni oʻz ichiga oladi, shu jumladan jungor sinomori (Cynomorium songaricum) Markaziy Osiyoda tarqalgan. Balanoforadoshlar (Balanophoraceae) oilasiga 18 turkum, 120 ga yaqin tur kiradi. Tropik va qisman subtropik mintaqalarda, asosan nam tropik oʻrmonlarda tarqalgan. Boshqa parazitlar singari B. organlari ham juda soddalashgan: barglari tangachasimon yoki boʻlmaydi, ayrim turkumlari gullarining gulyon-barglari rivojlanmagan. B. gullari rangli kolba yoki shar shaklida boʻlib, tuproq yuzasiga chiqib turadi. Baʼzi turlari sham uchun ishlatiladigan mumsimon qatronga, boshqalari kraxmalga boy boʻladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Balanus**, dengiz yongʻoqlari (Balanamorpha) — oʻtroq yashovchi moʻylov-oyoqli qisqichbaqasimonlar urugʻi. Tanasi kesilgan konusga oʻxshaydi, bir necha boʻlak plastinkasimon ohakli chigʻanoq ichiga joylashgan. Chigʻanogʻining uz. 20 sm gacha. Uning ostki qismi dengiz tubidagi toshlar, mollyuskalar chigʻanogʻi va har xil hayvonlar tanasiga, jumladan kitlar terisiga yopishib, koʻpincha kemalarning korpusiga koʻplab yopishib olib, harakatini sekinlashtiradi. Chigʻanoqning harakatchan ustki qopqogʻi bosh tomonidagi maxsus muskullar vositasida ochilib-yopilib turadi. Chigʻanoqning mantiya boʻshligʻi deb ataladigan ichki boʻshligʻida ogʻiz oʻsimtasi va besh juft ikki ayrili ipsimon oyoqlari joylashgan. Chigʻanoq ochiq boʻlganida bu oyoqlar doim bir maromda harakat qilib mantiya boʻshligʻiga oziq zarralari (mikroblar, mayda hayvonlar va chirindilar)ni haydab turadi. Biror xavf paydo boʻlganida chigʻanoq darhol bekiladi. B.ning 400 ga yaqin turi bor. Koʻpchilik turlari germafrodit. Kaspiy va Orol dengizlaridan tashqari hamma dengizlarda uchraydi. B. lichinkasi dengiz qirgʻogʻi planktoni hisoblanadi, ular baliqlarga oziq boʻladi. Bir necha turi (Balanus psittacus, B. nubilis) oziq-ovqat sifatida isteʼmol qilinadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Balalayka-kontrabas** - hajmi boʻyicha eng katta, dinamikasi boʻyichaa balalayka oilasining eng kuchli va eng past ohangli musiqa asbobi. U Rus xalq cholgʻu asboblari ansambli yoki orkestrining ovozini taʼminlovchi asosiy bas vazifasini bajaradi.

Konstruksiya
------------

| mensura | Uzunlik | parda |
| --- | --- | --- |
| 1100-1180 | 1600-1700 | 16-17 |

Ushbu chertib chalinadigan sozning pastki burchagiga metall shpil biriktirilgan boʻlib, u tayanch boʻlib xizmat qiladi - musiqiy asbobning bu koʻrinishi qoʻshimcha rezonans effektini yaratadi va tovush uzunroq, yoʻgʻonroq va jarangli boʻladi.

Tuzilishi
---------

| String | Eslatma | oktava | Belgilash |
| --- | --- | --- | --- |
| bitta | D (qayta) | Katta | <img> |
| 2 | A 1 (La 1) | Shartnoma |
| 3 | E 1 (Mi 1) |

Balalayka-kontrabasning ochiq torlari tovushi uning *toʻrtinchi* tizimini tashkil qiladi. Birinchi qatordan boshlangan ohanglar ketma-ketligi, ohangda eng yuqori: ***Re** (katta oktava); **Lya**, **Mi** (qarshi oktavalar)* keladi. Kontrabas dombra ham xuddi shunday tuzilishga ega.

Qoʻshni satrlar orasidagi intervallar : ***D*** {p.4} ***A 1*** {p.4} ***E 1*** (Gelmgols boʻyicha harf belgilari, ch.4 - mukammal toʻrtlik hosil qiladi).

Klaviaturada 17-pardadan iborat kontrabas balalaykaning musiqiy diapazoni ikkita toʻliq oktava va sakkiz yarim ton (kontraoktavaning bir qismi, katta oktava, kichik oktava va birinchisining bir qismi): *Mi* kontraoktavasidan birinchi oktava Do *gacha* yetkazib olinadi.

Oʻqish qulay boʻlishi uchun nota yozuvlari haqiqiy tovushdan bir oktava balandroq yoziladi.

Oʻyin texnikasi
---------------

Balalayka-kontrabasning shakli va oʻlchamlari shunday tuzilganki, uni tik turgan holda ijro etish qulayroqdir, ammo orkestr joʻrligida, qoidaga koʻra uni oʻtirgan holatda ijro etiladi.

Ovoz diapazoni taxminan 60x60 mm oʻlchamdagi charm tanlagich yordamida chiqariladi, bu esa uni kuchaytiradi va jarangli qiladi. Baʼzida yengil, yumshoq va sirgʻaluvchi tovushga erishish uchun *pizzikato* texnikasidan foydalaniladi, bunda balalayka torlari bosh barmoq, koʻrsatkich yoki oʻrta barmoq bilan amalga oshiriladi.

Kontrabas-balalaykani chalish oson emas. Ushbu cholgʻu asbobining yoʻgʻon torlarini astoydil jaranglashi uchun sizdan jismoniy mehnat talab qilinadi. Chap qoʻlingiz bilan torni ga qattiq bosishingiz kerak va oʻng qoʻlingiz bilan mediator yordamida torni yumshoq, lekin torni oxirgacha tortib, kuchli chertish kerak boʻladi.

Galereya
--------

* Moskva metro stantsiyalari orasidagi o'tish joylaridan birida kontrabas balalayka.Moskva metro stantsiyalari orasidagi o'tish joylaridan birida kontrabas balalayka.

Manba
-----

1. ↑  
Комаров Н.А. Федюнин С.Н.*. Изготовление и ремонт щипковых музыкальных инструментов*. М.: Легпромбытиздат, 1988 — 114—116 bet. ISBN 5-7088-0195-6.
**Baland Archa** (lotincha: *Juniperus excelsa*) — doimiy yashil ignabargli daraxtlar, sarv oilasiga mansub archa (Juniperus) turiga mansub (Cupressaceae).

Tarqatish va ekologiya
----------------------

Baland Archaning diapazoni Bolqon, Qrim, Kavkaz, Kichik Osiyo va Markaziy Osiyoni qamrab oladi.

Qurgʻoqchilikka chidamli va yorugʻlikni yaxshi koʻradi.

Oʻrtacha umr koʻrish — 600 yilgacha.

Baland Archa quruq quyoshli yonbagʻirlarda, ayniqsa, kaltsit tuproqlarda oʻsadi.

Botanika tavsifi
----------------

Balandligi 10-15 m gacha boʻlgan butalar yoki daraxtlar.

Poʻstlogʻi toʻq kulrang, poʻstloqli, poʻstloq. Yosh novdalar jigarrang-qizil, yumaloq-tetraedral, juda nozik.

Yosh novdalarning barglari juda kichik, koʻk-yashil, choʻzinchoq yoki tasvirlar shaklida, oval yoki deyarli yumaloq dorsal bezga ega. Voyaga yetgan novdalarning barglari tepada joylashgan, tuxumsimon uchli, uzun uchli, choʻzinchoq dorsal bez bilan.

Bir uyli oʻsimliklar. Konusning mevalari yolgʻiz, sharsimon, diametri 9-12 mm, binafsha-qora, zich oq gul bilan. Urug‘lari 5-8 ta, gohida 3-4 ta, cho‘zinchoq-tuxumsimon, yaltiroq, kashtan-jigarrang, tashqi tomoni ustki qismidan ajinlangan.

Ahamiyati va qoʻllanilishi
--------------------------

Yogʻoch qatronli, qizgʻish, juda qattiq va chirishga yaxshi qarshilik koʻrsatadi, kuyganda yoqimli hidga ega. Yog'och duradgorlik va hunarmandchilik uchun ishlatilinadi. Baʼzan ular qurilish materiali va yoqilgʻi sifatida ishlatilgan, ammo archa oʻrmonlaridagi yogʻoch zaxiralari juda kam (odatda 10-40 m³ / ga) va bundan tashqari, archa togʻli oʻrmonlari suvni saqlashda katta ahamiyatga ega.

Koʻchatlarda u juda bezaklidir va qisman sarvni almashtiradi.

Kasalliklar va zararkunandalar
------------------------------

Baland archa zang qoʻziqorinining *(Gymnosporangium sabinae*) asosiy mezbonlaridan biridir. Zamburugʻ tanasi, archa poʻstlogʻi va yogʻochida tarqalib, hujayralar oʻsishining kuchayishiga olib keladi, buning natijasida zararlangan hududdagi novdalar qalinlashadi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  Po dannim sayta GRIN (sm. kartochku rasteniya)
3. ↑  Малеев 1949. sfn error: no target: CITEREFМалеев1949 (help)
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑
**Saʼva** (Carduelis carduelis) — chumchuqsimonlar turkumi vyuroklar oilasiga mansub sayroqi qush. Tanasining uz. 13—16 sm, vazni 20 g ga yaqin. Peshonasi va tomogʻi qizil, qanoti sariq yoʻlli qora. Orqasi jigarrang, boshining tepa qismi oq, ensasi atrofi qora. Yevropa, Osiyo va Shimoliy Afrikada tarqalgan. Urmon, toʻqay va bogʻlarda yashaydi. Oʻzbekistonning togʻli hududlarida uchraydi. Uyasini daraxt shoxlariga ildiz tolalari, ot qili va oʻsimlik tolalari, jun va patlardan quradi. 4—6 ta tuxum qoʻyadi. Tuxumini modasi 12— 13 kun bosadi. Bolalari 13-15 kundan keyin uyasidan uchib chiqadi. Ularni ota -onalari 6-8 kun boqadi. Sava 1yilda 2 marta kopayadi.
Yoz oxirlarida qayin va olxa uruglarini izlab oziqlanish maqsadida bargli ormonlarga uchib keladi. Bu qush baland daraxtlarga in qurishni yoqtiradi.

Manbalar
--------



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
BALAND (BULAND) DARVOZA - Agra yaqinidagi Fotihpursikri shaharchasidagi saroy masjidining darvozasi. Akbarshoh davri (1556 — 1605) meʼmorligining mahobatli yodgorliklaridan biri. Baland darvoza Gujarot viloyatining olinishi sharafiga, eski darvoza oʻrniga qizil toshdan qurilgan (1602), zinalari oq marmardan. Darvozaxonaning kengligi 43 m, balandligi 46 m, gumbazli yoʻlak balandligi 41 m. Arabiy xatlar bilan bezatilgan baland peshtoqning yon devorlari qirrali. Peshtoq ustidagi nafis gumbazchalar tizmasi Baland darvoza ni dabdabali va ulugʻvor qilib koʻrsatadi. Devorlardagi arab yozuvlari, oʻyma naqshlar, ravoq va ravoqchalar, nozik guldastalar Baland darvoza ni Sharq meʼmorligining ajoyib yodgorliklaridan biriga aylantirgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Respublika kuni** (turkcha: *Cumhuriyet Bayramı*) Turkiyada va qisman tan olingan Shimoliy Kipr Turk Respublikasida milliy bayramdir hisoblanadi. 1923-yildan buyon Turkiya Respublikasining e’lon qilinishi sharafiga har yili nishonlanadigan bayramdir.

Tarixi
------

1923-yil 29-oktabrda Mustafo Kamol Otaturk Turkiyani **Respublika** deb e’lon qildi va bu voqea sharafiga milliy bayram sifatida **Respublika (Jumhuriyat) kuni** tashkil etildi. Turkiya 1920-yilning 23-aprelida Turkiya Buyuk Millat Majlisi tashkil etilgandan beri amalda respublika boʻlgan, biroq Turkiya Respublikasining rasmiy eʼlon qilinishi oradan uch yarim yil oʻtibgina sodir boʻldi. 

1923-yil 29-oktyabrda davlatning respublika maqomi eʼlon qilindi va uning rasmiy nomi (turkcha: *Türkiye Cumhuriyeti*) „Turkiya Respublikasi" boʻldi. Shundan soʻng Turkiya Buyuk Millat Majlisida ovoz berish boʻlib oʻtdi, uning natijalariga koʻra Mustafo Kamol Otaturk Turkiya Respublikasining birinchi Prezidenti boʻldi.

Eslatmalar
----------

Adabiyotlar
-----------

* Marat Terterov, Turkiya: Biznes va sarmoya sharhi, GMB Publishing Ltd, 2006, p. 94.

Havolalar
---------

* Respublika bayramining go'zalligi va fazilatlarini ta'kidlagan o'ttizta she'r. muallimce (o'qitish tili) .
**Palmse** — Estoniya shimolidagi Lahemaa milliy bogʻi hududida joylashgan Lääne-Viru okrugi , Haljala cherkovidagi qishloq hisoblanadi.

Palma saroyi
------------

An interior from Palmse manor. Palma manor, ichki makon
Palma mulki ( nemischa: ) o'rta asrlarda Tallindagi Avliyo Maykl monastiriga tegishli bo'lgan va 1510-yilda manoriy mulk deb ataladi. 1676-yildan 1919-Estoniya mustaqilligini e'lon qilgunga qadar u Boltiqbo'yi nemis fon der Pahlen oilasiga tegishli bo'lgan. Hozirgi binoning qurilishi 1697- yilda Gustav Kristian fon der Palen egaligida me'mor Yakob Stael fon Xolshteyn loyihasi bo'yicha boshlangan. Uy Buyuk Shimoliy urush paytida yoqib yuborilgan va 1730-yilda Niderlandiyada arxitektura bo'yicha tahsil olgan Arend Ditrix fon der Palen tomonidan tiklangan. Uy 1782-1785-yillarda me'mor Iogann Kaspar Mohr rahbarligida ta'mirlash paytida o'zining zamonaviy ko'rinishiga ega bo'lib, u Estoniyada bir qator uy-joylarni, shuningdek, Estoniya hukumatining hozirgi qarorgohi Stenbockni loyihalashtirgan. Tallindagi uy .

Dahshatli uydan tashqari, maydonda spirtli ichimliklar zavodi, issiqxona va omborxona kabi bir nechta saqlanib qolgan uylar, shuningdek, odatiy romantik pavilyonlari va hammomi bo'lgan ajoyib park mavjud.

1973-1986-yillarda uy ansamblini keng ko'lamli ta'mirlash sxemasi amalga oshirildi. Asosiy uyning interyeri ham 19-asrda manoriy mulk uchun xos bo'lgan mebellar bilan qayta jihozlangan (garchi aslida mulkdan faqat bitta buyum bo'lsa ham).

Rus harbiy ofitseri va davlat arbobi Piter Lyudvig fon der Palen (1745–1826-yil)Palmse Manor shahrida tug‘ilgan buyuk mutaffakir edi.

Manor bugungi kunda Lahemaa milliy bog'ida joylashgan.

Yana qarang
-----------

* Lahemaa milliy bog'i
* Estoniyadagi saroylar va uylar ro'yxati

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  Viirand, Tiiu*. Estonia. Cultural Tourism*. Kunst Publishers, 2004 — 126–127 bet. ISBN 9949-407-18-4.
2. ↑  Sakk, Ivar*. Estonian Manors - A Travelogue*. Tallinn: Sakk & Sakk OÜ, 2004 — 126–131 bet. ISBN 9949-10-117-4.
3. ↑  Hein, Ants*. Eesti Mõisad - Herrenhäuser in Estland - Estonian Manor Houses*. Tallinn: Tänapäev, 2009 — 137 bet. ISBN 978-9985-62-765-5.
4. ↑  Sakk, Ivar*. Estonian Manors - A Travelogue*. Tallinn: Sakk & Sakk OÜ, 2004 — 126–131 bet. ISBN 9949-10-117-4.
5. ↑  Sakk, Ivar*. Estonian Manors - A Travelogue*. Tallinn: Sakk & Sakk OÜ, 2004 — 126–131 bet. ISBN 9949-10-117-4.
6. ↑  „Lahemaa National Park Manors (Estonia)".  European Destinations of Excellence. Qaraldi: 2-yanvar 2013-yil.

havolalar
---------

* Palmse 360° havo panoramasi / aerofotosurati[*sayt ishlamaydi*]
* Estoniya Manors Portalidagi Palmse manor
* Palmse Manor

Koordinatalari: 59°31′N 25°57′E﻿ / ﻿59.517°N 25.950°E﻿ / 59.517; 25.950GOAndoza:Haljala ParishAndoza:Manor houses in Estonia
**Balanoglosslar** (Balanoglossus) - ichak bilan nafas oluvchilar sinfiga mansub chala xordalilar urugʻi. Gavdasi chuvalchangsimon, uchta qismdan — hartum, yoqa va tanadan iborat, uz. 2,5 m ga yetadi. Boshlangʻich xordasi va nevrotseli boʻladi, lekin tuzilishi haqiqiy xordalilardan farq qiladi. B. dengizning uncha chuqur boʻlmagan joylarida qumga koʻmilib yashaydi. Uzun muskulli hartumi qumni kavlab kirib olishga yordam beradi. Gavdasining hartumdan keyingi yoqa deb ataladigan qismi halqa shaklida tanasini oʻrab oladi. Gavdasi sirtdan bir qavat kiprikli epiteliy bilan qoplangan. Epiteliy ostida tashqi halqasimon va ichki boʻylama muskullar joylashgan. Ogʻiz teshigi qorin tomoniga Hartum bilan yoqa oʻrtasiga ochiladi. B. suv tubidagi balchiqni yutib, undagi organik qoldiqlar va mayda organizmlarni ajratib olib oziqlanadi. Bir necha turi maʼlum. Shim. va Uzoq Sharq dengizlarida 3 turi tarqalgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
1914 yilda Palmer stadionining esdalik otkritkasi.
**Palmer Stadium -** Prinston shahridagi stadion, Nyu-Jersey, AQSh. Unda Princeton University Tigers futbol jamoasi, shuningdek, yengil atletika jamoasi qabul qilindi.Stadion oʻzining eng yuqori choʻqqisida 45 750 kishini qabul qildi va 1914-yilda Dartmutga qarshi oʻyin bilan ochildi. U 1996-yilda Dartmutga qarshi oʻyin bilan yopilgan. Prinston stadioni 1997-yilda (bir oz shimolga surilgan boʻlsa ham) bu yerda qurilgan. Bino universitetning ishonchli vakili Stiven S. Palmer sharafiga uning oʻgʻli Edgar Palmer III nomini oldi. Garvard stadioni singari, u taqa shaklida edi (bu Gretsiya Olimpiya stadionidan keyin modellashtirilgan), lekin kengroq, jumladan, toʻliq oʻlchamli trek (futbol maydoni atrofida) edi. U janubga (Karnegi koʻliga qaragan) ochildi va katta asosiy kirish shimolda edi.

U 1981-yilda NCAA erkaklar oʻrtasidagi lakros boʻyicha I divizion chempionatiga mezbonlik qildi.1936-yildan uning yopilishigacha trekning uzunlikka sakrash rekordi Jessi Ouensga tegishli edi.

Palmer stadioni, shuningdek, NFLning Nyu-York Gigantlarini 1965—1975-yillarda yiliga bitta koʻrgazma oʻyiniga mezbonlik qildi, birinchi oʻn yil ichida ular Filadelfiya Eagles va 1975-yilda Pitsburg Stilers bilan toʻqnash kelishdi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Levin.* „Palmer Stadium – Memories Of A Magical Time". *Princeton Magazine*.

Havolalar
---------

* Palmer stadionining qisqacha tarixi Wayback Machine saytida arxivlandi (3-mart 2016-yil).
* GoPrincetonTigers.com saytidan Palmer stadioni
**Saʼdi Hasanovich Sirojiddinov** (1920.10.5, Qoʻqon 1988.29.4, Toshkent) — matematik olim va jamoat arbobi, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1966), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1971), fizikamat.fanlari doktori (1953), professor (1956). Oʻrta Osiyo universitetini tugatgan (1942). Moskva universitetida katta ilmiy xodim (1953—56). Oʻrta Osiyo universitetida professor (1956-yildan). 1958-yildan. kafedra mudiri. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi matematika instituti direktori (1957 —67), Toshkent Davlat Universiteti rektori (1966—70; 1983—87), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi vitseprezidenti (1970—1983). Ilmiy ishlari koʻp oʻzgaruvchili klassik koʻphadlarning muhim xossalariga bagʻishlangan. S.ning Markov zanjirlari uchun limit teoremalarni umumlashtirish va asimptotik yoyilmalar sohasidagi tadqiqotlari 50y. larda Toshkent mat. maktabining yanada yuksalishiga olib keldi. S. ehtimollar nazariyasi sohasidagi yutuqlarni matematik statistikaga qoʻlladi. 60-yillarda S. va uning shogirdlari oʻzaro bogʻliq boʻlmagan va Markov zanjirini tashkil qiluvchi tasodifiy miqdorlar hamda tasodifiy vektorlar yigʻindisi uchun limit teoremalariga doir muhim masalalarni hal qiddilar; shu masalalar bilan bogʻliqtekis baxrlashlarga oid tadqiqotlari katta tatbiqiy ahamiyatga ega. S. ommaviy xizmat koʻrsatish nazariyasi, statistikaning turli sohalari, statsionar jarayonlar nazariyasi va boshqa sohalarda ham keng koʻlamda tadqiqot olib borgan. Oʻrta Osiyo mutafakkirlarining ilmiy merosini oʻrganishda, Oʻrta Osiyo, ayniqsa, Oʻzbekiston uchun yuqori malakali matematik mutaxassislar tayyorlashda S.ning xizmatlari katta. S, shuningdek, yosh matematiklar maktabini tashkil etish, Respublika yosh matematiklar olimpiadasini oʻtkazishda muayyan hissa qoʻshgan. S. Bernulli nomidagi xalqaro matematik statistika va ehtimollar nazariyasi jamiyati (Gollandiya)ning haqiqiy aʼzosi (1966). Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1973), "Buyuk xizmatlari uchun" ordeni bilan mukofotlangan (2002).

Manbalar
--------

1. ↑  Predelnie teoremi dlya markovskix protsessov, T. 1955; Kompleks oʻzgaruvchining funksiyalari nazariyasi, T. 1970 (hamkorlikda); Additivnie zadachi s rastushim chislom slagayemix, T. 1975 (hamkorlikda).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Oʻta yorugʻlik tezligi** — yorugʻlik tezligilzya katta tezlik. Nisbiylik nazariyasiga koʻra, har qanday signalning uzatilishi va moddiy jismlarning harakati yorugʻlikning boʻshliqdagi tezligi s dan katta tezlik bilan yuz berishi mumkin emas. Biroq, har qanday tebranish jarayoni turlicha ikki tarqalish tezligi: guruh tezligi va fazaviy tezlik bilan ifodalanadi. Guruh tezligi — yaqin chastotali toʻlqinlar guruhining energiya tashish tezligi. Shuning uchun nisbiylik prinsipita muvofiq, har qanday tebranish jarayoni guruh tezligi s dan katta boʻlishi mumkin emas. Aksincha, bu toʻlqinlar guruhining har bir monoxromatik tashkil etuvchisi fazasining tarqalish tezligi, yaʼni fazaviy tezlik toʻlqinning energiya tashishi bilan bogʻliq emas. Shuning uchun bu tezlik har qanday qiymatni, shu jumladan, s dan katta qiymatlarni ham qabul qilishi mumkin. Ana shu holda tezlik Oʻta yorugʻlik tezligi t. boʻladi. Moddiy zarralarning biror muhitdagi (boʻshliqdan tashqari) tezligi yorugʻlikning shu muhitdagi tezligidan katta boʻlishi mumkin. Zaryadli zarralarning bunday harakati Cherenkov nurlanishiga olib keladi (qarang Cherenkov — Vavilov nurlanishi).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |