**An-158** (*An-148-200*) — Ukrainaning qisqa masofali tor kuzovli yoʻlovchi samolyotidir. Samolyot O.K.Antonov tomonidan ishlab chiqilgan. Bu 3100 km gacha boʻlgan masofaga 89-99 yoʻlovchini tashish uchun moʻljallangan An-148 modelining yana bir ishlanmasidir. An-158 yuk koʻtarish quvvatiga ega asosiy modelning kengaytirilgan versiyasi boʻlib, dastlab **An-148-200** deb nomlangan.

Antonov konstruktorlik byurosining bosh konstruktori Dmitriy Kivaning soʻzlariga koʻra, bitta **An-158** samolyotining narxi konfiguratsiyasiga qarab 30 million dollarni tashkil qiladi.

Yaratilish tarixi
-----------------

2010-yil 21-aprelda Kievda taqdim etilgan. An-158 ning birinchi parvozi 2010-yil 28-aprelda „Antonov" davlat korxonasi aerodromidan amalga oshirildi. Sertifikatlash 2011-yil 28-fevral kuni yakunlandi.

Dizayn
------

Turbojet ikki dvigatelli yuqori qanotli samolyot.

An-158 va An-148 oʻrtasidagi asosiy farqlar:

 MAKS-2011 aviasalonida An-158
* yoʻlovchi oʻrindiqlari soni 99 kishiga koʻpaytirildi;
* yoʻlovchi saloni 1,7 metrga kengaytirilgan;
* yoʻlovchilar salonidagi bagaj javonlari hajmi oshirildi;
* yaxshilangan qanot dizayni;
* yoqilgʻi sarfini 3 % ga kamaytirish;
* toʻgʻridan-toʻgʻri operatsion xarajatlarni 12 % ga qisqartirdi.

Samolyotning maksimal parvoz ogʻirligi bir xil boʻlib qoldi — bu *An-148-100E* modifikatsiyasiga toʻgʻri keladi, u eng uzun parvoz masofasiga ega va 43,7 tonnani tashkil qiladi.

Fyuzelyaj sigʻimi va yoʻlovchilar sigʻimini oshirishga amaliy parvoz masofasining nisbatan qisqarishi hisobiga erishildi. Yoʻlovchilarning taxminiy soni bilan bu ikki toifali sxemada 3100 km ni tashkil etadi, bu *An-148-100B* modifikatsiyasidan 400 km kam (bir toifali sxemada 75 yoʻlovchi) masofani bosib oʻtishi belgilandi.

### Fyuzelyaj

An-158 — bu asosiy modelning (An-148) quvvati oshirilgan takomillashtirilgan versiyasi. Layner fyuzelyaji ikkita qoʻshimcha boʻlim (fyuzelyaj oldida 1150 mm va markaziy qism orqasida 550 mm) tufayli asosiy modeldan 1700 mm uzunroq edi.

An-158-da kabinani joylashtirishning bir nechta variantlari amalga oshirilishi mumkin:

* 89 oʻringa moʻljallangan ikki klass. Biznes-klassda 10 oʻrin (oʻrindiq balandligi 863,6 mm) va ekonom-klassda 79 oʻrin (oʻrindiq balandligi 787,4 mm). 2 ta oshxona va 2 ta hojatxona.
* 97 oʻringa moʻljallangan bitta sinf (oʻrindiqning balandligi 762 mm). 2 ta oshxona va 2 ta hojatxona. AK „Kubana" ning tartibida.
* 99 oʻringa moʻljallangan bitta sinf (oʻrindiqning balandligi 762 mm). 2 ta oshxona va 1 ta hojatxona.

### Shassi

**An-158** shassisini mustahkamlash talab qilinmadi, chunki samolyotning maksimal parvoz ogʻirligi bir xil boʻlib qoldi — bu *An-148-100E* modifikatsiyasiga toʻgʻri keladi, u eng uzoq parvoz masofasiga ega va 43,7 tonnani tashkil qiladi.

### Qanot

An-158 qanotining soʻnggi aerodinamik sirtlari (CAP) bilan jihozlangan boʻlib, ular dastlabki hisob-kitoblarga koʻra, yoqilgʻi samaradorligini 3-4 % ga oshirishi kerak (aniq maʼlumotlar sinov natijalaridan olinadi, shu bilan birga *An-148* samolyoti qanotining CAPni jihozlashning maqsadga muvofiqligi hal qilingan) edi; agar kerak boʻlsa, ishlayotgan samolyotni oʻzgartirish mumkin boʻlgan.

### Sistema

Ivchenko-Progress tomonidan ishlab chiqilgan D-436-148 dvigateli 6730 kg yukni koʻtara olishi belgilangan. An-158 yonilgʻi sarfi 1650 kg/soat (An-148 uchun 1550 kg/soat); Antonov davlat korxonasi maʼlumotlariga koʻra, An-158 yoqilgʻi sarfi An-148 bilan solishtirganda 9 foizga, toʻgʻridan-toʻgʻri ekspluatatsiya xarajatlari esa 12 foizga kamaydi.

### Kokpit

Kokpit koʻp funksiyali suyuq kristall koʻrsatkichlarga ega zamonaviy avionika majmuasi bilan jihozlangan yuksak darajadagi prototip.

Ommaviy ishlab chiqarish
------------------------

2021-yil aprel holatiga koʻra, jami 7 ta samolyot ishlab chiqarilgan boʻlib, ulardan 1 tasi prototip hisoblanadi.

An-158 ning seriyali ishlab chiqarilishi| Qurilish yili | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Samolyot qurilgan | 1 | 0 | 0 | 3 | 2 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |

Operatsion maʼlumotlar
----------------------

An-158 foydalanish mumkin:

* oddiy va qiyin ob-havo sharoitida yilning istalgan vaqtida kechayu kunduz;
* 70° shimoldan 55° janubgacha boʻlgan geografik kengliklar oraligʻida;
* −30 ° S gacha boʻlgan atrof-muhit haroratida tabiiy muzlash sharoitida;
* yer yuzasiga yaqin atrof-muhit havosi haroratida −55 ° S dan + 45 ° S gacha;
* dengiz sathidan −300 dan +4000 m gacha balandlikda joylashgan aerodromlarda;
* RNP1 aniqligi bilan B-RNK V va P-RNK V tizimidagi xalqaro yoʻnalishlarda;
* SID, STAR, yondashuv sxemasiga koʻra;
* IIIA toifali ICAO qoʻnishni amalga oshirish.

Hozirda Ekvador (Latacunga, 2800 m) va Boliviya (La Paz/El-Alto, 4000 m) yuqori balandlikdagi aerodromlarida yer va parvoz sinovlaridan soʻng qoʻshimcha samolyot turi sertifikatlarini olish uchun hujjatlar tayyorlanmoqda. An-158 asfaltlanmagan uchish-qoʻnish yoʻlaklarida ishlatilmaydi.

Operatorlar
-----------

* Kuba: 2015-yil 5-iyun holatiga koʻra Cubana de Aviación 6 ta samolyotni boshqardi. 2012-yilgi shartnomaga koʻra yana 4 ta An-158 samolyotlarini yetkazib berish rejalashtirilgan.

2015-yil 25-avgustda VEB guruhiga kiruvchi Roseximbank (Panamaning Janubiy Amerikadagi Aircraft Leasing SA lizing kompaniyasini moliyalashtiradi) Ilyushin Finance Co lizing kompaniyasi bilan shartnoma imzoladi. Kuba Respublikasiga umumiy tranzaksiya qiymati 70 mln AQSH dollari boʻlgan 3 ta An-158 samolyotini yetkazib berishni moliyalashtirishni tashkil etish toʻgʻrisida shartnoma imzoladi. 2015-yil 21-oktabr Ilyushin Finance Co. Lizing kompaniyasi Kubaga qoʻshimcha 4 ta An-158 samolyotini yetkazib berishni taklif qildi.

Biroq, Cubana de Aviación An-158 ning bir qator nosozliklariga duch keldi, bu esa normal ishlashini qiyinlashtirdi.

Buyurtmalar
-----------

| Taʼminot shartnomalari imzolandi |
| --- |
| Xaridor | turi | Buyurtma qilingan | Variant | Eslatma | Yetkazib berildi |
| **Kubana** | An-158 | 6 | 4 | Ilyushin Finance Co.OAO orqali lizing. | 6 |
| **Iroq kompaniyasi** | An-158 | 1 | 0 | „UkrOboronProm" davlat korporatsiyasi orqali xarid qilish | 0 |
|

Raqobatchilar
-------------

* Rossiya Rossiya Sukhoi Superjet 100
* Kanada Kanada Bombardier CRJ700
* Kanada Kanada  Fransiya Airbus A220
* Yaponiya Yaponiya Mitsubishi Regional Jet
* Braziliya Braziliya

* Xitoy COMAC ARJ21 Xiangfeng

Manbalar
--------

1. ↑  {{veb manbasi |url=
2. ↑  An-158 pokazali narodu Andoza:Wayback 2 // segodnya.ua
3. ↑  Model dlya podrajaniya: „Antonov" pokazal svoy noviy passajirskiy samolyot // Коммерсантъ
4. ↑  Noviy ukraїnskiy lіtak zdіysniv pershiy polіt Andoza:Wayback 2(Ukraincha)
5. ↑  Ekspluatatsionnie faktori 148.20.0000.000.000TU[*sayt ishlamaydi*]
6. ↑  „Ан−158 и Ан−148 выходят на рынок Латинской Америки". 5-avgust 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-sentyabr 2012-yil.
7. ↑  „«Росэксимбанк» профинансирует поставки самолётов на Кубу". 28-avgust 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-avgust 2015-yil.
8. ↑  „Лизинговая компания «Ильюшин Финанс Ко» может поставить Кубе ещё 4 самолётов". 22-dekabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-oktyabr 2015-yil.
9. ↑  Cubanaʼs fleet: VIPs come first Andoza:Wayback 2 // Diario de Cuba
10. ↑  „Украина передала Кубе первый самолёт Ан-158". 19-aprel 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-aprel 2013-yil.
11. ↑  „ГП Антонов получило заказы на 43 самолёта". 7-sentyabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-sentyabr 2015-yil.

Havolalar
---------

* Avia-Mir portali sahifalarida An-158, An-158 foto va video.
* An-158 ANTONOV veb-saytida
* Flightglobal sharhlovchisi Piter Kollinzning An-158 uchishi haqidagi taassurotlari: maqolaning rus tiliga ingliz tilidagi asl tarjimasi
* samolyot haqida qoʻshimcha batafsil maʼlumotlar http://www.ato.ru/content/158-sovershil-pervyi-fly
* Ukrainaning pochta markasida An-158.