recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Gellar (maʼnolari).

**Gellar** (lot. gelo — qotyapman) — qattiq moddalarning baʼzi xossalarini namoyon qiluvchi dispers sistemalar bilan suyuq yoki gazsimon muhit. Kolloid zarrachalar yoki polimerlarning makromolekulalari orasida molekulalararo kuchlar taʼsiri tufayli ichki strukturalar hosil qilish natijasida oquvchanlik xossasini batamom yoʻqotgan sistema iviq yoki, boshqacha aytganda. gel deb ataladi. G. shakl saklash, mustahkamlik, plastiklik va b. xossalarga ega. Ulardagi bu xossalar turli tabiatli, molekulyararo kuchlar orqali oʻzaro bogʻlangan, dispers faza zarrachalaridan tashkil topgan struktura hosil qiluvchi turlarning mavjudligi sababli vujudga keladi. Gel hosil boʻlganida sistemadagi dispers faza va dispersnoy muhit miqdorlari orasidagi nisbat oʻzgarmay qoladi. Baʼzi gellarning tarkibida dispers faza juda oz miqdorda (1—2% gacha) boʻladi. Tarkibida suyuklik koʻp boʻlgan ana shunday gellar liogellar deb ataladi. Ular yuqori molekulyar modda eritmalarining ivishidan hosil boʻladi. Bular katoriga kisel, qatiq va b. kiradi. Quruq holatda olingan, tarkibida suyuqlik oz boʻlgan yuqori polimer moddalar ham gellardir. Ular qatoriga duradgorlik yelimi, kraxmal, kauchuk va b. kiradi. Tarkibida suyuqlik oz boʻlgan ana shunday quruq gellar kserogellar deb ataladi. Koʻpincha, koagulyatsiya yoki "tuzlanish" hodisalari natijasida ham gellar hosil boʻladi. Ular koagellar deyiladi. Suyuqlikka solinganda boʻkib oʻz hajmini oshiradigan kserogellar elastik gellar, bu-kilmaydiganlari esa moʻrt gellar deb ataladi. Jelatin, kauchuk elastik gellar, silikat kislota, temir (III)-gidroksid, ammoniy gidroksid gellar moʻrt gellardir. Struktura hosil qilgan sistema (gel)ning struktura hosil qilmagan sistema (zol)ga izotermik aylanishi tiksotropiya deb ataladi. Tiksotropiya hodisasi katta amaliy ahamiyatga ega. Mas, yerni burgʻilashda burgʻi loy, kvars va b. tog jinslari qavatidan oʻtadi. Suv quyib parmalansa, togʻ jinslari quyuq massaga aylanib burgʻilashni qiyinlashtiradi. Agar suv oʻrniga tiksotrop loy eritmasi (mas, bentonit suspenziyasi) ishla-tilsa, u tog jinsi bilan aralashib, tiksotrop sistema hosil qiladi va burgʻilash osonlashadi. Tiksotrop gellar vaqt oʻtishi bilan hajmini kuchaytirib, dispersion muhitni siqib chiqara boshlaydi. Gelning oʻz-oʻzicha ikki qavatga (suyuq eritma va zich gelga) ajralish jarayoni — sinerezis sanoat mollari va oziq-ovqat i. ch. texnologiyasida koʻp uchraydi. G. hosil boʻlishi togʻ-kon ishida, polimer materiallar, katalizatorlar va sorbentlar i. ch.da, farmatsevtika, atir-upa va oziqovqat sanoatida muhim ahamiyatga ega.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
| Anqara metropoliteni |
| --- |
| 
 |
| Maʼlumot |
| Davlat | Turkiya bayrogʻiTurkiya |
| Shahar | Anqara |
| Ochilgan vaqti | 1996-yil 30-avgust |
| Boshqaruvchi shirkat | Electricity, Gas, Bus General Directorate (EGO) |
| Davlat | Turkiya bayrogʻiTurkiya |
| Uzunligi | 64,36 km |
| Stantsiyalari soni | 52 ta |
| Yoʻllari soni | 3 ta |
| Kunlik yoʻlovchilar soni | 289,000 |
| Yillik yoʻlovchilar soni | 104 million |
| Boshligʻi | {{{Boshligʻi}}} |
| Sxemasi |
| Anqara metropoliteni |

**Anqara metropoliteni** (turkcha: *Ankara Metrosu*, Ankaray) — Turkiyaning Anqara shahri aholisiga xizmat ko'rsatadigan tezkor metro tizimi.

Tarixi
------

Anqara metropoliteni tarixi 1996-yil 30-avgustda, yaʼni «Аnkaray» («А1» liniyasi) ochilganida boshlanadi. Ushbu liniya rasmiy ravishda yengil temir yo'l jamoat transporti (turkcha: *Hafif rayli toplu taşim işletmesi*) sifatida tasniflanadi. 1997-yil 29-dekabrda Anqara metrosining birinchi liniyasi — M1 liniyasi ochildi. 2014-yil 12-fevralda M2 liniyasi, 2014-yil 13-martda M3 liniyasi, 2017-yil 5-yanvarda M4 liniyasi ochildi. 2019-yil fevraligacha Anqara metrosida umumiy uzunligi 64,36 km bo'lgan 5 ta liniya va 52 stantsiya mavjud edi va M1, M2 va M3 liniyalari bir liniyaga birlashtirildi.

Liniyalar
---------

* A1 liniyasi — uzunligi 8,53 km, 11 ta bekat;
* M1 liniyasi — uzunligi 46,51 km, 36 ta bekat;
* M4 liniyasi — uzunligi 9,22 km, 9 ta bekat.

Liniyalarda, asosan H6 Hawker-Siddeley va Alstom Metropolis vagonlaridan foydalaniladi.

Manbalar
--------

Havolalar
---------
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Bagʻlon (maʼnolari).

BAGʻLON (baqtriycha bagolaggo – ibodatxona, sajdagoh) – Toharistonichnt eng qadimgi shaharlaridan biri. Milodning boshlarida u yerda "Podsho Kanishka Muzaffarning ibodatxonasi" joylashgan, uning harobalari Afgʻonistondagi hozirgi Bagʻlon shahri yaqinida. baland Surx koʻtal tepaligida saqlanib qolgan. U yerdan katta baqtriy yozuvida bitilgan toshtaxta topilgan, unga koʻra bu ibodatxona milodiy 1-asrdagi Kushon podshosi Kanishka tomonidan qurilgan. 7-asrda xi-toy sayyohi Syuan Szan Toharistonda Po-kyelang mulkini qayd etib oʻtadi, u ilk oʻrta asrdagi B.ga toʻgʻri keladi. B. yaqinidagi tepalikdan kushonlarning buddaviylikka oid tosh rslyeflari topilgan. Bu yerdan sal narida murabba shakldagi Shom qalʼa tepaligidan buddaviylikka oid tosh kapitellar va us-tunlarning asosi topilgan. Bular kushonlar davrida B. Baqtriya-Toharistonning yirik liniy markazlaridan biri boʻlganidan darak beradi.

Oʻrta asr manbalarida B. baʼzan Baqlon shaklida ham uchraydi. Samʼoniyning yozishicha, B. shahri ikki qismdan – yuqori B. va quyi B.dan iborat boʻlgan, ularning har biri alohida shahar – "balda" hisoblangan. 9 – 10-asrlarda quyi B.da jome masjidi boʻlgan. 10-asrda yuqori B.da mashhur istirohat yeri sa-nalgan "katta qishloq" boʻlgan. Bu yerda butun vodiy yam-yashil daraxtlarga burkangan, aholisi koʻp boʻlib, shaharga turli tomondan karvon yoʻllari kslib tutashgan; ov qilish uchun qulay joy sa-nalgan. Beruniygʻgʻshgʻt yozishicha, 1 l-asrda u yerda baland bir tepalik boʻlib, uning tepasida zaharli quziqorinlar oʻsgan. Kuyi B. maʼmuriy markaz boʻlib, unda hokim saroyi joylashgan. B. qadimgi nomini shu kungacha saqlab qolgan boʻlib Bagʻlon daryoning Kunduzdaryoga quyiladigan yeriga yaqin joylashgan. U yerda shi-fobaxsh Chashmai Shir bulogʻi mavjud. 13-asr boshida B.ni moʻgʻullar bosib olgan. Moʻgʻullardan keyingi davr manbalarida B. yirik shahar sifatida qayd etilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muzaffariylar davlati** - 14 a.ning 40—50-yillari boshida Eronda mavjud boʻlgan davlat. Hulokuiylar davlatinnng inqirozidan keyin vujudga kelgan. Unga moʻgʻullarning Yazddagi no-ibi Muboriziddin Muhammad ibn Muzaffar (Elxoniylarning Yazddagi noibi) asos solgan. U Erondagi moʻgʻul davlatining tanazzulga uchraganidan foydalanib, Kermon (1340), Fors (1353) va Isfahon (1356)ni oʻz davlatiga qoʻshib olgan. Amir Temur 1393 yilda Janubiy Eronni bosib olgandan keyin Muzaffariylar davlati barham topgan. H. Qazviniyning "Tarixi guzida" ("Tanlangan tarixlar") asarida Muzaffariylar davlati tarixini Mahmud Qutbiy (15-asr boshi) yozganligi qayd etilgan. Muzaffariylar davlati hukmdorlari: Muboriziddin Muhammad ibn Muzaffar (1314—58); Shoh Mahmud (1358—64); Jaloliddin Shoh Shujoʼ (1364-84); Mansur (1387-93).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Misrliklar**, Misr arablari — xalq. Misrning asosiy aholisi (54,2 mln. kishi). Umumiy soni 54,6 mln. kishi (1990-yillar oʻrtalari). Arab mamlakatlari, Germaniya, Avstraliya, Kanada va boshqa davlatlarda ham yashaydilar. Yevropeoid irqiga mansub. Dindorlari — sunniy musulmonlar. Arab kabilalari Misrga miloddan avvalgi 1ming yillikda kirib kelishgan. Misr 7-asrda Arab xalifaligi tomonidan egallangach, arablarning mahalliy kopt (qibtiy), barbar va boshqa aholi bilan aralashuvi natijasida Misr arablari shakllangan. Deqqonchilik, chorvachilik, hunarman-dchilik (zargarlik yaxshi rivojlangan) bilan shugʻullanadilar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Ostyak oqsuvsar ovlashda. XVIII asr oxiri.
**Yugi** (oʻz nomi *Yugin*, *Yuganlar*; eskirgan nomi — **Dyukanlar**, **Ostyaklar**, shuningdek Sim **Ostyaklari**, Sim **Ketalari**) — Yeniseyning oʻrta oqimida yashovchi mahalliy kam sonli xalq. Tarixiy jihatdan ular Krasnoyarsk oʻlkasining Turuxanskiy tumanida yashaydilar. Inqilobdan keyin va 2002-yilgacha ular aholini roʻyxatga olish bilan ajralib turmagan va Ketlar deb hisobga olingan. Aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, 2002-yil holatiga koʻra, Rossiyada 19 yuglar va 2010-yilga kelib — bu xalqning 1 vakili yashagan.

Ilgari ular Turuxanskiydagi Dubches va Yenisey tumanidagi Sim daryosi boʻyida yashagan.

Ularning tili bitta ona tilida soʻzlashuvchida saqlanib qolgan (2010-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra). Yenisey tillari oilasiga mansub, Ketga yaqin. Yoʻq boʻlib ketish arafasida.

Yuglarning anʼanaviy mashgʻulotlari ovchilik (ular oqsuvsar va boshqa kemiruvchilarni ovlagan) va baliq ovlash. Anʼanaviy turar-joyi — bu qayin poʻstlogʻi oʻrindiqli konus shaklidagi chodir, tuproq bilan qoplangan yogʻoch karkasli yarim choh. Anʼanaviy ovqati — goʻsht, baliq, yovvoyi oʻsimliklar va ildizlar, keyinchalik — un va echki sutidan tayyorlangan pishiriqlar.

Yana qarang
-----------

* Yug tili

Manbalar
--------

1. ↑  Всероссийская перепись населения 2010 года (Wayback Machine saytida 2021-12-23 sanasida arxivlangan) xls.
2. ↑  Vserossiyskaya perepis naseleniya 2002 goda (Wayback Machine saytida 2006-11-04 sanasida arxivlangan) xls.
3. ↑  „Национальный акцент" (ru). *nazaccent.ru*. Qaraldi: 18-mart 2021-yil.

Adabiyotlar
-----------

* „Кеты и юги",*Народы России. Атлас культур и религий*. М.: Дизайн. Информация. Картография, 2010. ISBN 978-5-287-00718-8.
* „Юги",*Этноатлас Красноярского края*, 2-е изд. перераб. и доп, Красноярск: Платина (PLATINA), 2008. ISBN 978-5-98624-092-3.

Havolalar
---------

* Всероссийская перепись населения 2002 года. Том 4 — «Национальный состав и владение языками, гражданство» (Wayback Machine saytida 2012-01-26 sanasida arxivlangan)
**Mahbus** — ehtiyot chorasi tartibida qamoqqa olingan shaxs. Oʻzbekistonda umumiy qoidagi binoan, shaxs ayblanayotgan jinoyati uchun 3 yil dan, voyaga yetmagan boʻlsa, 5 yil dan ziyod ozodlikdan maxrum qilish jazosi tayinlash koʻzda tutilgan va unga nisbatan boshqa ehtiyot choralarini qoʻllash imkoni boʻlmagan ayrim hollardagina qamalishi mumkin (JPK, 242modda). M. qamoqda 3 oy saqlanadi. Bu muhlatda ishni tamomlash imkoni boʻlmasa, qamoq muddati tegishlicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri prokurorining ruxsati bilan — 5 oygacha, Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori oʻrinbosarining ruxsati bilan — 7 oygacha, Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurorining ruxsati bilan — 9 oygacha, alohida hollarda tergov qilinayotgan ishning oʻta murakkabligini inobatga olib, ogʻir va oʻta ogʻir jinoyat sodir etishda ayblanayotganlarga nisbatan bir yilgacha muxdatga uzaytirilishi nazarda tutilgan. Qamoq muddatini yana uzaytirilishiga yoʻl qoʻyilmaydi (JPK, 245modda).

M. dastlabki qamoq joylarida saqlanadi va qonun boʻyicha cheklangan huquqlarga ega. M. unga belgilangan tartibda yuborilgan pulni olish, naqd pul toʻlamasdan qilinadigan hisobkitob asosida oziq-ovqat mahsulotlari va eng zarur narsalarni xarid qilish, jinoyat ishiga oid hujjat va yozuvlarni oʻz yonida saqlash, qamokxona kutubxonasidagi kitoblardan foydalanish huquqiga ega; ishini yurita-yotgan tegishli organ yoki shaxsdan ijozat olib, har oy bir marta qarindosh-urugʻlari yoki boshqa shaxslar bilan koʻrisha oladi; yozishmalarga ham shu tartibda ruxsat etiladi. M. istagan vaqtida advokat bilan xoli uchrashishga haqli. M. surishtiruv, tergov, prokuratura yoki sud organlarining ruxsati hamda oʻzining roziligi bilan mehnatga jalb kilinishi mumkin. Qamoqda qonunga xilof ravishda saqlab turilgani tufayli M.ga yetkazilgan zarar qoplanadi. M. atamasi baʼzan qamoqda boʻlgan hamma shaxslarga, jumladan, sudning hukmi bilan jazo muddatini oʻtayotganlarga nisbatan ham ishlatiladi. Yuridik jihatdan bunday shaxslar mahkum deb hisoblanishi lozim.

Gʻafur Abdumajidov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Durroniylar davlati** - dastlabki mustaqil afgʻon davlati (1747— 1818). Asoschisi — Ahmadshoh Durroniy. Nodirshoh saltanati yemirilgach paydo boʻlgan. 1761 y.ga kelib, D. d.ga sharqdan Panjob, Kashmir, Sind va Belujiston, gʻarbdan Xuroson va Sharqiy Seiston, shim.dan Jan. Turkiston (Balx, Badaxshon va b.) kirgan. Bu davrda Afgʻoniston shaharlarining iqtisodi, madaniyati rivojlandi. Tranzit savdo koʻpaydi, Hindiston va Erondan asir olingan hunarmandlar keltirildi. Poytaxti — Qandahor sh. (1773/74 y.gacha). Temurshoh (1773—93) esa poytaxtni Kobulga koʻchirdi. Durroniy shoxlari saroyida Hofiz Rahmatxon, Abdulhamid, Afzalxon Xattak kabi yetuk shoirlar ijod qilgan. Afgʻon qabila xonlarining yirik mulkdorlarga aylanishi mamlakat birligi uchun qattiq zarba bh.|di. Ahmadshohning nevarasi Zamonshoh (1793—1801) mulkdorlarning oʻzaro urushlari, sardOrlarning beboshligiga chek qoʻyishga urinsada, unga erisholmadi. Panjob va Jan. Turkistonda qoʻzgʻolonlar koʻtarilib (1768, 1779, 1789), mustaqil amirliklar (Hirot, Kobul, Qandahor, Peshavor va b.) vujudga keldi (1818).

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yulian Abramovich Kalisher** (1935-yil 18-fevral, Ashxobod, Turkmaniston SSR, SSSR – 2007-yil 8-oktyabr, Rastorguevo, Moskva viloyati, Rossiya) – sovet va rus animator rejissyori.

Hayoti
------

Yulian Abramovich Kalisher 1935-yil 18-fevralda Turkmaniston SSRning Ashxobod shahrida tugʻilgan. Otasi Abram Isaakovich Kalisher (1904—?) Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi boʻlgan.

Yulian Abramovich Kalisher 1952–1957-yillarda Toshkent Politexnika institutida tahsil olgan, u yerda badiiy rahbari RSFSRda xizmat koʻrsatgan artist Nikolay Selivestrovich Xlibkoning drama guruhi aʼzosi boʻlgan. 1961–1965-yillarda esa Toshkent teatr va rassomlik institutining rejissyorlik boʻlimida tahsil olgan.

U bir qancha qoʻgʻirchoq teatrlarida ishlagan: 1963–1966-yillarda Toshkent davlat qoʻgʻirchoq teatrida, 1967–1968-yillarda Moskvadagi S.V.Obrazsov nomidagi Davlat akademik markaziy qoʻgʻirchoq teatrida, 1970–1971-yillarda Moskva viloyat qoʻgʻirchoq teatrida ishlagan.

1971-yilda Yulian Abramovich Kalisher „Multtelefilm" studiyasi qoshidagi „Ekran" ijodiy uyushmasida ish boshlagan va 1995-yilgacha shu yerda ishlagan. U qoʻgʻirchoq teatrlarining bir nechta film versiyalari va bir nechta multfilmlarni yaratgan. U qoʻgʻirchoqlar bilan, shuningdek, volumetrik va tekis oʻtkazish texnikasida ishlagan.

Shoir Yunna ssenariysi asosida Morits Tatyana va Sergey Nikitin qoʻshiqlari bilan „Kichik kompaniya uchun katta sir" (1979) multfilmini suratga olgan. Bu film Yulian Kalisherning rassom Lyudmila Tanasenko bilan hamkorligining boshlanishi edi.

Yulian Abramovich Kalisher 2007-yil 8-oktyabrda Moskva viloyatining Rastorguevo shahrida vafot etgan. U 11-oktyabrda Vidnovskoye qabristoniga dafn qilingan. 2023-yil sentyabr holatiga koʻra, qabrda hech qanday yodgorlik oʻrnatilmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  A. I. Kalisher na sayte „Pamyat naroda"
2. 1 2  „Архивированная копия" (deadlink). 31-avgust 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-fevral 2014-yil.

„Архивированная копия" (deadlink). 31-avgust 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-fevral 2014-yil.
3. ↑  „Аниматор.ру | Novosti | Skonchalsya rejisser Yulian Kalisher.". *animator.ru*. Qaraldi: 27-sentyabr 2023-yil.
4. ↑  „Калишер Юлиан Абрамович | Filologicheskiy nekropol" (ru-RU). Qaraldi: 27-sentyabr 2023-yil.
5. ↑  *Алёна и Павел Кац.* „КАЛИШЕР Юлиан Абрамович (1935 – 2007)". *Московские могилы* (9-sentyabr 2023-yil). Qaraldi: 16-oktyabr 2023-yil.

Havolalar
---------

* Юлиан Калишер на Animator.ru
* Юлиан Калишер — Энциклопедия отечественного кино
* Юлиан Абрамович КАЛИШЕР (1925-2007) Георгий Бородин, 12.10.2007.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Epidemiologiya (maʼnolari).

**Epidemiologiya, mikrobiologiya va yuqumli kasalliklar instituti, Oʻzbekiston epidemiologiya, mikrobiologiya va yuqumli kasalliklar ilmiy tadqiqot instituti** — Oʻzbekiston Sogʻliqni saqlash vazirligiga qarashli ilmiy tekshirish muassasasi, 1961 yil Toshkent shahrida tashkil etilgan. institut respublikada yuqumli kasalliklarga qarshi kurashish ishlarini muvofiqlashtirish markazi hisoblanadi. Institutdagi ilmiy izlanishlar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qoshidagi Ilm-fan va texnologiya markazi tomonidan tasdiqlangan 4 ta grant mavzusi asosida olib boriladi.

Institut tarkibida epidemiologiya, mikrobiologiya, klinik, oʻta xavfli yuqumli kasalliklar va boshqalar boʻlimlari, surunkali yuqumli jarayonni oʻrganish va protozoy kasalliklari laboratoriya.lari, ilmiy kutubxona, markaziy sterilizatsiya punkti, dorixona, vivariy va boshqalar bor. institut oldida turgan asosiy vazifa yuqumli kasalliklarga qarshi kurash choratadbirlarini takomillashtirish, yuqumli kasalliklarning epidemiologiyasi, mikrobiologiyasi va klinikasiga oid ilmiy izlanishlar olib borish va shu sohaga oid yuqori malakali mutaxassis kadrlar tayyorlash, shuningdek, mahalliy sogʻliqni saqlash xizmati tashkilotlariga amaliy hamda konsultativ xizmat koʻrsatishdan iborat.

Institutning 200 oʻrinli kasalxonasida reanimatsiya, qabul va 7 klinik boʻlim, bakteriologik, biokimyoviy, klinik diagnostika va ekspress diagnostika laboratoriya. shuningdek, fizioterapiya, stomatologiya, endoskopiya va rentgen xonalari hamda konsultativ poliklinika mavjud. Klinikada virusli gepatitlar, ichak infeksiyalari, brutsellyoz, gijja va parazitar kasalliklari, bezgak, tif, paratiflar bilan ogʻrigan bemorlar (kattalar va bolalar) davolanadi.

Institut faoliyati akademik I.Q.Musaboyev, A.O.Obidov, Z.K.Karimov, M.V.Nevskiy, S.S.Maxsumov, K.J.Jalilov, Sh.Sh.Shovahabov, M.Sharipov, M.J. Ahmedova, A.G. Valiyev, S.N.Boboxoʻjayev, N.Gʻ.Gʻulomov va boshqalar olimlar nomi bilan bogʻliq.

Institut xodimlaridan 9 kishi fan doktori, professor, 18 nafari fan nomzodi. institut ilmiy toʻplam, monografiya va metodik qoʻllanmalar chop etadi. Institutda Toshkent tibbiyot akademiyasining yuqumli va tropik kasalliklar, Toshkent pediatriya tibbiyot institutining epidemiologiya va yuqumli kasalliklar xamda Toshkent vrachlar malakasini oshirish institutining bolalar yuqumli kasalliklari kafedrasi faoliyat koʻrsatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Maqsud Qoriyev**  (1926.1.8, Toshkent) — yozuvchi va jurnalist. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1968). Toshkent yuridik institutini tugatgan. Yuridik fanlari nomzodi, dotsent (1994). "Toshkent haqpqati" gaz.da muharrpr oʻrinbosari, bosh muharrir (1954— 63), "Sovet Oʻzbekistoni" gach. (1964-84), "Mushtum" jur.da bosh muharrir (1984—92). Jurnalistik faoliyati 50-yillarning boshlari. adabiy faoliyati esa 60-yillarning 2-yarmida kichik hikoyalar yoznsh bilan boshlangan. Q. "Oidin kechalar" (1968), "Jiyda gullaganda" (1970), "Oy tutilgan kecha" (1971). "Qiz uzatib borganda" (1972). "Afrosiyob goʻzali" (1974). "Turnalar baland uchadi" (1976) qissa va hikoyalar toʻpdamlarida yosh tmondosh.tari hayotiga murojaat etib, ular hayoti va ruhiy olamida kechayotgan oʻzgarishlarni tasvirlashga alohida ahamiyat bergan. Q.ning keyingi ijodida tarixiy oʻtmish mavzui ustuvorlpk qiladi: "Spitamen" (1985), "Ibn Sino" (1995). "Gʻaznaviylar" kabi tarixiy romanlar, "Ibn Sinoning bolaligi" (2002) qissasi kitobini yozgan. Q.. shuninglek. "Davlat va huquq nazariyasi" darsligi mualliflaridan biri. Q.ning lirik qissalari asosija "Mirzo va Lola" telespektakli, "Qaldirgʻochlar bahorda keladi" (rejissyor H.Ahmar). "Qiz uzatib borganda" (rejissyor U.Nazarov) badiiy filmlari yaragilgan.

Q. "Shuhrat" medali (1996) va "El-yurt hurmati" (1998) ordeni bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

* Saylanma asarlar [3 j.lp]. 1—2j. T.. 2000.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Kalla (maʼnolari).

**Kalla** (*Zantadeschia aethiopica*), oddiy karnaygul — kuchaladoshlar oilasiga mansub koʻp yillik manzarali oʻsimlik. Janubiy Afrikadan keltirilgan. Botqoq oʻsimligi, namsevar, nordon muhitli, chirindili tuproqlarda yaxshi usadi. Tupining bal. 80—120 sm. Barglari katta, yaltiroq, keng yoysimon. Guli karnaysimon, oq, pushti (olov rang). Okt.—dek.da gullaydi. Urugʻi, bachki ildizlari yoki tuganagi (kuchalasi) ni boʻlish yoʻli bilan koʻpaytiriladi. May—iyul oylarida har bir katta yoshdagi oʻsimlikdan 3—10 tagacha bachki ildiz olish mumkin. Oynavonli salqin issiqxonalarga, sent. oyida asosiy joyiga ekiladi. Bir tup oʻsimlikdan yiliga 3—6 gul olinadi (1 m² maydonga 12 oʻsimlik ekiladi). K. ning barglari ham manzarali. Kesilgan gullar suvda 12—14 kun saklanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
General **Devid Jon Xerli**, (1953 yil 26 avgustda tug'ilgan) - Avstraliya armiyasiningsobiq yuqori lavozimli ofitseri, 2019 yil 1 iyuldan beri Avstraliyaning 27-general-gubernatorilavozimida ishlagan.U ilgari Yangi Janubiy Uelsning 38-gubernatori bo'lib, 2014 yildan 2019 yilgacha ishlagan.U42 yillik harbiy karerasi davomida Xerli 1993 yilda Somalidagi "Tasalli" operatsiyasida qatnashgan, 1-brigadaga qo'mondonlik qilgan (1999–2000), Qobiliyatni rivojlantirish guruhining birinchi rahbari(2003–2007) va Qo'shma operatsiyalar bo'limi boshlig'i (2007–2008) bo'lgan. ) va Mudofaa kuchlari boshlig'ining o'rinbosari (2008–2011) lavozimlarida ishlagan.Uning karerasi 2011-yil 4-iyulda havo kuchlari boshlig'i marshali Angus Xyustonning o'rniga Mudofaa kuchlari boshlig'ilavozimiga tayinlanishi bilan yakunlandi.  Xerli 2014 yil iyun oyida armiyadan iste'foga chiqdi va 2014 yil 2 oktyabrda Dame Mari Bashirdan keyin Yangi Janubiy Uels gubernatori etib tayinlandi.

Ma‘lumotnomalar
---------------

1.Massola, James (1 June 2011). "David Hurley is made new defence force chief as part of sweeping renewal of top brass". The Australian. News Limited. Retrieved 9 June 2011.
2."The Governor-General's biography". Office of the Governor-General. Retrieved 1 July 2019.
3."General David Hurley". Lowy Institute. Retrieved 30 July 2018.
4."Hurley, Gen. Hon. David, (born 26 Aug. 1953), Governor-General of Australia, since 2019". WHO'S WHO & WHO WAS WHO. 2020. doi:10.1093/ww/9780199540884.013.U282322. ISBN 978-0-19-954088-4. Retrieved 26 August 2021.

1. ↑  *Massola, James*. „David Hurley is made new defence force chief as part of sweeping renewal of top brass". *The Australian*. News Limited (1-iyun 2011-yil). Qaraldi: 9-iyun 2011-yil.
**Xoʻjandiy** (14-asrning 2-yarmi Xoʻjand — 15-asr boshlari) — shoir, dunyoviy adabiyot vakillaridan biri. X. haqida biografik maʼlumotlar saqlanmagan. Bizgacha uning "Latofatnoma" asari yetib kelgan. Asar Xorazmiyshsht "Muhabbatnoma"siga nazira tarzida yozilgan. Doston oʻnta noma (maktuba)dan iborat. Asarda sevgi tarannum etilib, visol ishtiyoqi va hijron iztiroblari tasvirlangan.

Tilar boʻlsang jahon ichra amorat.

Faqirlar koʻnglini qilgin imoratkabi misralarida insonparvarlik gʻoyalari ilgari surilgan. "Latofatnoma" 15-asr boshlarida oʻzbek sheʼriyatiga xos detallar va badiiy anʼanalar (ayniqsa, tajnis)ga boy, tili ommabop. Forscha, arabcha soʻzlar kam. Unda fikriy aniqlik va hissiy joʻshqinlik mujassam. Asar Oltin Oʻrda xonligida yaratilgan turkiy tildagi nodir adabiy asar boʻlib, oʻzbek adabiyotida nomanavislik janriga muhim hissa boʻlib qoʻshilgan.

Adabiyot
--------

* Oʻzbek adabiyoti, 1j. T. 1959.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ungur** — gumbaz shaklidagi shipli va ogʻzi keng, uncha chuqur boʻlmagan gʻor; tor yoʻlakdan soʻng gʻorning kengaygan qismi; erigan suvlar oqib chiqib ketadigan muz tili uchidagi chuqur. Yirik U. balandligi 100 m cha boʻladi, eni bir necha 100 m ga yetishi mumkin. U. asosan, togʻ jinslarining yer osti, kam hajmda dengiz suvlari taʼsirida erishidan yuzaga keladi. Tektonik yoriqlardagi butkul toʻlib qolmagan boʻshliqlar ham U. deb ataladi. U.da koʻp hollarda boksit, fosforit, gips va h.k. toʻplanadi. U.lar qurilish ishlari (yoʻl qurish, gaz va neft quvurlari oʻtkazish)ga salbiy taʼsir koʻrsatadi. U.dan sanoat chiqindilarini koʻmib tashlash, neft va boshqalarni saklash uchun sigʻim sifatida foydalaniladi. Baʼzi U.lar turizm obʼyekti hisoblanadi. Oʻzbekistonda Turkiston, Nurota, Chatqol togʻlarida keng tarqalgan. Pavilon koʻrinishidagi sunʼiy U.lar 17— 18-asrlarda Yevropa bogʻpark meʼmorligida keng urf boʻlgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ono** (yaponcha: 小野市 Ono-shi?) Yaponiyaning Hyogo prefekturasida joylashgan shahar.

Geografiya
----------

Ono deyarli Harima tekisligining markazida, Kakogava daryosi boʻyida joylashgan.

### Qoʻshni munitsipalitetlar

Xyogo prefekturasi

* Kakogava
* Kasai
* Kato
* Miki

Iqlimi
------

Ono nam subtropik iqlimga ega (Köppen *Cfa*), yozi issiq va qishi salqin va qor yogʻmaydi. Onoda oʻrtacha yillik harorat 14,7 °C. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1462 mm, eng yomgʻirli oy sentyabr. Avgustda eng yuqori harorat 26,4 atrofida °C, eng pasti esa yanvarda, 3,5 atrofida °C.

Tarixi
------

Zamonaviy Ono shahrining hududi qadimgi Harima provinsiyasida edi. Ono qishlogʻi Kato tumanida 1889-yil 1-aprelda zamonaviy munitsipalitetlar tizimini yaratish bilan tashkil etilgan. Ono 1915-yil 1-mayda shahar maqomiga koʻtarildi. 1954-yil 1-dekabrda Ono qoʻshni Kavay, Kishi, Ichiba, Obe va Shimo-Xojo qishloqlari bilan birlashib, Ono shahrini tashkil qildi.

Hukumat
-------

Ono toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 16 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega. Ono Hyogo Prefekturasi Assambleyasiga bir aʼzodan hissa qoʻshadi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Hyogo 4-okrugiga kiradi.

Iqtisodiyoti
------------

Ono iqtisodiyoti qishloq xoʻjaligi va engil ishlab chiqarishga asoslangan. Shaharning 70% dan ortiq bozor ulushiga ega boʻlgan Yaponiyadagi eng yirik abak ishlab chiqaruvchilardan biri sifatida qayd etilgan. Rasmiy hisobotda yuk tashish qiymati yiliga 1,25 million AQSh dollarini tashkil qiladi. 1976-yilda iqtisodiyot, savdo va sanoat vaziri tomonidan Banshu Soroban nomi bilan anʼanaviy hunarmandchilik sifatida belgilangan. Qishloq xoʻjaligi Yamada Nishiki sholisiga asoslangan.

Taʼlimi
-------

Ono shahrida 8 ta davlat boshlangʻich maktabi va shahar hukumati tomonidan boshqariladigan toʻrtta davlat oʻrta maktabi va Hyogo prefekturasi taʼlim boshqarmasi tomonidan boshqariladigan ikkita davlat oʻrta maktabi mavjud. Prefekturada nogironlar uchun bitta maxsus taʼlim maktabi ham mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  „Ono city official statistics" (ja).
2. ↑  Ono climate data
**Ingliz gitarasi** (inglizcha: *English guitar*) sistralar oilasiga mansub torli cholgʻu asbobidir (nomidan koʻrinib turibdiki, gitara emas). Evropada 1750-1850-yillarda tarqalgan. Ingliz gitarasining odatiy turi 10 tordan iborat edi, ulardan eng yuqoridagi toʻrttasi juftlashgan; tipik sozlash: c, e, g, c1, e1, g1; shuningdek, barcha olti tovush pogʻonalari uchun xorga ega 12 torli cholgʻu asboblari ham mavjud Abbosxon vorzakon .

Atamasi va tarixi
-----------------

"Ingliz" atributi taxminan 1780-yilda asbobni 6 torli ispan gitarasidan farqlash uchun paydo boʻlgan, u oʻsha paytda butun Evropada keng tarqalgan (va oxir-oqibat "ingliz gitarasini" butunlay siqib chiqargan). Tarixiy davrlarda ingliz gitara nafaqat Angliyada mavjud edi (u erda inglizcha: *cittern* atamasi koʻproq ushbu asbob uchun ishlatilgan), balki boshqa Evropa mamlakatlarida ham (Fransiyada u fransuzcha: *guitare angloise* ; Norvegiyada oddiygina "gitara" deb atashardi) va AQShda (ma’lumki, J. Vashington oilasida chalingan) ham tarqalgan. Ingliz gitara Britaniya protektorati davrida (miloddan avvalgi XVIII-XIX asrlar) Portugaliyaga olib kelingan portugal gitarasining prototipi boʻlib xizmat qilgan).

XVIII asrning ikkinchi yarmida ingliz gitarasi salon ohangini yaratish uchun ma’lum bir "murakkab boʻlmagan" asbobni oʻrganmoqchi boʻlgan musiqa ixlosmandlari orasida mashhurlikka erishdi; koʻcha musiqachilarining asbobi sifatida ham keng tarqaldi. Repertuar asosini ommalashgan ariyalar, qoʻshiqlar va raqs kuylarining aranjirovkalari tashkil etgan. Akademik bastakorlardan Felice Jardini va Franchesko Jeminiani ingliz gitarasida kamera ansambli uchun musiqa yozishgan. Ingliz gitarasi uchun sonata muallifligi (taxminan 1775-yil) I.K. Bahga tegishli.

Manbalar
--------

1. ↑  Батов А. Милешина Н.*. Струнные щипковые инструменты из фондов Музея им. М.И. Глинки*, Научный каталог-справочник, М.: ВМОМК им. М.И. Глинки, 2013 — 12 bet. ISBN 978-5-8493-0252-2.  (Wayback Machine saytida 2016-03-05 sanasida arxivlangan)

Adabiyotlar
-----------

* *Spencer R. Harwood I.* English guitar // The New Grove Dictionary of Music and Musicians. London; New York, 2001.
* *Россиус А. А.* Английская гитара // Музыкальные инструменты. Энциклопедия. М.: Дека-ВС, 2008, с.26-27.
**Park Gyu-ri** (1988-yil 21-mayda tugʻilgan), **Gyuri** mononimi bilan tanilgan, janubiy koreyalik qoʻshiqchi, aktrisa. U Janubiy Koreyaning "Kara"qizlar guruhi aʼzosi sifatida mashxur boʻlgan.

Hayoti va faoliyati
-------------------

Park Gyu-ri 1988-yil 21-mayda Janubiy Koreyaning Seul shahrida tugʻilgan. U 1995-yilda „Today is a Nice Day" serialidagi oʻzining ilk telekoʻrsatuvi bilan aktrisaga aylangan, unda u Kang Ho-donning akasi qizi rolini oʻynagan. 2001-yilda Park „Ladies of the Palace" filmida Kim Jung-eun obrazining oʻsmirlik paytidagi rolida paydo boʻlgan.

2011-yilning 19-yanvarida Park boshqa aʼzolar oʻz leybli bilan shartnomasini bekor qilishlari haqida bayonot chiqargan shartnoma boʻyicha bahs davomida „DSP Media" bilan qolgan „Kara" guruhining yagona aʼzosi edi. Keyinchalik shartnoma boʻyicha kelishmovchilik hal qilingan. U 2011-yil fevral oyida chiqarilgan „Alpha and Omega" koreys dublida Keyt obraziga ovoz bergan. 7-may kuni Park Incheon shahridagi Seo Vun oʻrta maktabida koʻngilochar sohadagi faoliyati haqida maʼruza oʻqigan va 13-iyulda u „Music Bank in Tokyo K-Pop Festival" festivalini oʻtkazgan. 15-iyul kuni u yapon teatrlarida namoyish etilgan „200 Pounds Beauty Musica" filmining aktyorlar tarkibiga qoʻshilgan. Noyabr oyida Parkda vokal qatlam nodullari tashxisi qoʻyilgan, ammo shunga qaramay, musiqiy film uchun mashq qilishni davom ettirgan. Myuzikl 6-17-dekabr kunlari Koreyada oltita spektakl namoyishi bilan davom etgan. „Show Note" kompaniyasining maʼlumotlariga koʻra, musiqiy tomosha koʻproq erkak tomoshabinlarni jalb qilgan. Muvaffaqiyatli musiqiy ijrosi ortidan Park 2012-yil 21-fevralda vokal kordlarini operatsiya qildirgan. 2012-yilda u Yaponiyada "Golden Disc" mukofotlarini topshirish marosimiga boshlovchilik qilgan.

2013-yil 23-fevralda u Naksan plyajida „Yang Yang K-Pop" festivaliga boshlovchilik qilgan. 2-iyun kuni Park Tokioda „SGC Super Live 2013" musobaqasida olib boruvchi sifatida namoyon boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *한국경제티브이.* „전지윤, '뷰티앤뷰' MC로 합류…함은정X박규리와 호흡" (ko). *www.wowtv.co.kr* (12-iyun 2020-yil). Qaraldi: 21-iyun 2020-yil.
2. ↑  „KARA's Gyuri diagnosed with vocal cord nodules".  Allkpop.com (23-noyabr 2011-yil). Qaraldi: 12-oktyabr 2018-yil.
3. ↑  „KARA's Gyuri brings in the male fans for '200 Pounds Beauty'".  Allkpop.com (18-dekabr 2011-yil). Qaraldi: 12-oktyabr 2018-yil.
4. ↑  „Music: Listen to Free Music, Watch New Music Videos | MTV Asia".  Music.mtvasia.com. Qaraldi: 12-oktyabr 2018-yil.
**Gʻulom Mahkamovich Mahkamov** (1907.17.10—Toshkent—1987) — gigiyenist, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1967); tibbiyot fanlari doktori (1958), professor (1963). Toshkent tibbiyot institutini tugatgan (1932). Shu institut gigiyena kafedrasida assistent (193641), dotsent (1941-46), 1946-yildan ovkatlanish gigiyenasi ka-fedrasi mudiri. Oʻzbekiston Ichki ishlar vazirligi sanitariya boʻlimining boshligʻi (1941—48), Oʻzbekiston Sogʻliqni saqlash vazirligi epidemiyaga qarshi sanitariya boshqarmasining boshligʻi (1951—56), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Oʻlka tibbiyot ilmiy tadqiqot instituti direktori (1958—67). Ilmiy ishlari, asosan, ovqatlanish masalalari, ovqatdan zaharlanish va uning oldini olishga oid.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**George Raymond Richard Martin** (1948-yil 20-sentyabrda tugʻilgan) — amerikalik fantastik mavzudagi kitoblar yozuvchisi, ssenariychi, produser va muharrir, koʻplab adabiy mukofotlarning gʻolibi. 1970-1980-yillarda u fantastika, dahshat va xayoliy adabiyot janridagi hikoyalar va romanlari uchun shuhrat qozondi. Unga eng katta shon-sharaf 1996-yilda yozilgan „Muz va olov qoʻshigʻi" xayoliy sikli va shu romanga asoslangan romanlar turkumi tomonidan olib kelingan, keyinchalik HBO tomonidan ushbu romanlar turkumiga asoslanib televizion seriallar koʻrinishida suratga olingan „Taxtlar oʻyini" juda katta muvaffaqqiyat qozondi. „Taxtlar oʻyini" Martinga va barcha film ijodkorlariga olamshumul mashhurlik olib keldi. George Martinning ushbu kitoblari adabiyotshunoslarga Martinni „Amerikalik Tolkien" deb atashga sabab boʻldi. 2011-yilda *Time* jurnali Martinni dunyodagi eng nufuzli odamlar roʻyxatiga kiritdi.


  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
*Ushbu maqola aktrisa haqida. Yozuvchi haqida Muhabbat Yoʻldosheva (yozuvchi) maqolasiga qarang*.

**Muhabbat Yoʻldosheva** (1923.8.3 - Toshkent - 2018.6.4) — Oʻzbekiston xalq artisti (1969). 1939 yildan Respublika yosh tomoshabinlar teatrida ishlaydi. U yaratgan obrazlarning aksariyati ijobiy boʻlib, uning qahramonlari hayotiyligi, samimiyligi, dramatik kuchi, inson psixologiyasini chuqur his qila bilishi va uning ruhiy holatini to-moshabinga toʻliq yetkaza olishi bilan ajralib turadi. "Qamar" (X. Qosimov) spektaklidagi Qamar uning sahnadagi ilk rolidir. Eng yaxshi rollari: Zolushka ("Zolushka"), Gerda ("Qor malikasi"), Gʻujumoy ("Qovoqvoy va Chanoqvoy"), Moʻʼtabar ("Mardlar qissasi"), Galya ("Amu qahramonlari"), Juliya ("Veronalik ikki yigit"), Yeremeyevna ("Noraso"), Dora xola ("Tom togʻaning kulbasi"), Ona ("Shum bola") va b. U, shuningdek, travesti rollar ustasi. Telespektakllarda Buviniso ("Elmurod"), Xosiyat xola ("Erk"), Ona ("Qoraqalpoq qizi"), Sora ("Gʻulgʻula"), Muloyim xola ("Qaynona"), Halima ("Xoji afandi uylanarmish") kabi obrazlar yaratgan. "Mehnat shuhrati" ordeni (1997), "Jasorat" medali bilan mukofotlangan (1994).

Manbalar
--------

1. ↑  Мухаббат Юлдашева
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Flag of OʻzbekistonBiografik ikona | *Oʻzbekistonlik shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ioni orollari** — Ioni dengizidagi bir tuda orol. Bolqon ya. o. ning gʻarbiy qirgʻogʻi yaqinida, Gretsiyaga qarashli. Bir necha yirik (Kerkira, Lefkas, Kefaliniya, Zakinf) va koʻpgina mayda orollardan iborat. Mayd. 23 ming km2. Kuchli zilzilalar boʻlib turadi. Orollarning yer yuzasi togʻli (eng baland joyi 1628 m), ohak-tosh va gilli slanetslardan tuzilgan. Qirgʻoqlari tik, qulay buxtalar bor. Togʻ oldilari va sohildagi pasttekisliklarning tuprogʻi unumdor; bu yerlarda zaytun, tok, sitrus oʻsimliklar oʻstiriladi. Togʻ yon bagʻirlarida koʻproq makvis oʻsadi, ayrim joylarda dub oʻrmonlari saklangan. Aholisi qoʻychilik va baliq ovlash bilan shugʻullanadi, vodiylar sitrus plantatsiyalari, tokzorlar bilan band. I. o. da Kerkira, Argostolion, Zakintas sh.lari, dengiz boʻyi iqlim kurortlari bor. Turizm rivojlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb11961890b (maʼlumot)
* GND: 4027631-4
* LCCN: n2012030275
* NKC: ge128954
* VIAF: 234121449
* en:WorldCat Identities: lccn-n2012030275

 |


  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Maʼlumotlarni tozalash** (inglizcha: *Data cleaning*) — ularning sifatini yaxshilash maqsadida xatolarni, maʼlumotlar nomuvofiqliklarini aniqlash va tuzatish jarayoni, bazi maʼlumotlarni izlab olish ajralmas qismi sifatida tasniflanadi.

Maʼlumotlarni tozalash maʼlumotlar bazalari yoki fayllardagi maʼlumotlar toʻplamida amalga oshiriladi. Maʼlumotlarni tozalash zarurati koʻpincha turli xil axborot tizimlarini (maʼlumotlar omborlari, korporativ resurslarni boshqarish tizimlari, mijozlar bilan munosabatlarni boshqarish tizimlari) integratsiyalashganda paydo boʻladi.

Turli xil tizimlardagi maʼlumotlar manbalari koʻpincha tarqoq va turli holatlarda boʻladi. Transformatsiyalar avtomatik (qoidalar toʻplamiga muvofiq) yoki qoʻlda (interaktiv) amalga oshiriladi.

Korporativ axborot tizimlarida tozalanishi va tuzatilishi kerak boʻlgan mavzular jismoniy va yuridik shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, manzil va aloqa maʼlumotlari boʻlib, matn shaklida qoʻlda kiritilgan har qanday maʼlumotnoma maʼlumotlari ham tozalanishi kerak.

Havolalar
---------

* Jason W. Osborne*. Best Practices in Data Cleaning: A Complete Guide to Everything You Need to Do Before and After Collecting Your Data*. Sage, 2012.


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. ↑  integratsiyalash - lotincha «integer» - umumiylik, «integera» - umumiylikni to'ldirish, yaratish, tiklash demakdir.
**Fargʻona halqa avtomobil yoʻli** — umumdavlat (respublika) ahamiyatidagi yoʻl. Namangan viloyatining Pungon qishlogʻida A373 "Toshkent — Oʻsh" xalqaro avtomobil yoʻlidan boshlanib, Koʻqon — Rishton — Fargʻona — Andijon — Namangan — Chuyet — Pop shaharlaridan oʻtib Fargʻona viloyatining Qoʻqon shahrida yana A373 avtomobil yoʻliga tutashadi. Yoʻlga 1931-yilda asos solingan boʻlib, xalq hashari usuli bilan qurilgan. Ikkinchi jahon urushi davrida qarovsizlik oqibatida buzilib yaroqsiz qolga keldi. Urushdan keyin 1946—53 yillarda qayta qurildi, Fargʻona vodiysining asosiy avtomobil yoʻliga aylantirildi va yoʻl boʻylab muntazam yoʻlni saqlash xizmati tashkil qilindi. Keyinchalik yoʻl yoʻnalishidan chetda boʻlgan Chust va Shahrixon shaharlariga, Fargʻona dam olish zonasiga, Namangan aeroportiga, Pop temir yoʻl styasiga, Karkidon suv omboriga va boshqa xoʻjalik obʼyektlariga uz. 43 km ni tashkil qiluvchi chiqish yoʻllari ham qurilib halqa yoʻl bilan uzviy bogʻlandi. Umumiy uz. 295 km, shundan 159 km —I toifali, 133 km — II toifali, 3 km — 111 toifali, qattiq asfaltbeton toʻshamali, yil davomidagi kunlik transport harakati jadalligi yoʻlning turli qismlarida turlicha boʻlib 5000— 12000 avtomobil /kunni tashkil qiladi. Yoʻlning daryolar, kattakichik tabiiy suv oʻzanlari bilan kesishuv qismlarida uz. 5256 m boʻlgan 88 temirbeton koʻpriklar va uz. 20953 m boʻlgan 654 temirbeton quvurlar qurilgan.

Adtreltsov I. V. Semyonov L.I. Opit stroitelstva avtomobilnix dorog v Uzbekistane, T. 1965.

Tohirjon Mirzayev.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ofarinkent** — Zarafshon vodiysining oʻrta qismidagi oʻrta asrlarga oid shahar va tuman. Miyonkolning yuqori qismini Sugʻdi Xurd (Kichik Sugʻd) yoki Nim Sugʻda (Yarim Sugʻd) tumani egallagan boʻlib, temuriylar davrida O. shahri uning markazi edi. "Qandiya"da aytilishicha, O. shahri Samarqand hukmdori Gʻurak davrida (8-asr) qurilgan. Shayboniylar davridan bu tuman O. deb atala boshlagan. U shayboniy sultonlaridan Iskandarga (Abdullaxon II ning otasi) mulk sifatida berilgan. Hofiz Tanish al-Buxoriy O.ni Miyonkoldagi "iqlimi juda qulay, sersuv, ochiq koʻngilli va tenchliksevar aholi yashaydigan eng yaxshi joydir", deb taʼriflaydi. Ashtarxoniylar davrida ham O. hokim, bek yoki qoʻshin qozisining qarorgohi boʻlib xizmat qilgan. Keyinchalik O. oʻz oʻrnini Dahbedga boʻshatib bergan. 18-asrning 2-yarmi va 19-asrning 1-yarmida O. maʼmuriy jihatdan Buxoro amirligining Samarqand bekligi tarkibiga kirib, manbalarda tuman va shahar sifatida eslatiladi. "O." atamasi 20-asr boshigacha saqlangan. Hozirgi bu joy Samarqand viloyatining Okdaryo tumani tasarrufida boʻlib, Primkent kishlogʻi nomi bilan maʼlum. Qad. O. shahar harobasi saklangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Luma** (lotincha: *Luma*) ― Mirtalar oilasiga mansub oʻsimliklar turi.

Tur nomi Chilida oʻsadigan va turdosh mirta oʻsimligi — *Amomyrtus luma* nomidan kelib chiqqan.

Areal ― Janubiy Amerikaning janubi-gʻarbiy qismi, Chilidagi Valdivian oʻrmonlari, Argentinada ham uchraydi. Luma shuningdek, mahalliy iqlimi oʻxshash boʻlgan hududlar — Britaniya orollarida, AQShning Tinch okeanining shimoli-gʻarbiy qismida oʻsadi. Mitti koʻrinishdagi namunalari xonaki oʻsimlik sifatida ekiladi.

Luma — doimiy yashil butalar yoki kichik daraxtlar boʻlib, baʼzan balandligi 10–20 m gacha, tanasining diametri 1 m gacha yetadi. Qobigʻi och qizil yoki toʻq sariq, silliq. Barglari oval, toʻq yashil, uzunligi 1-5 sm, kengligi 0,5-3 sm. Gullarining diametri 2 sm gacha, reza mevasining diametri taxminan 1 sm boʻladi. Mevasini yeyish mumkin va mahalliy aholi tomonidan davo maqsadida ishlatiladi.

Turlari
-------

*The Plant List* maʼlumotlar bazasiga koʻra, tur 2 ta koʻrinishni oʻz ichiga oladi  :

* Luma apiculata (DC.) Burret — uchli luma yoki Arroyan (*Arrayán*), Kolumbiya okrugi. Chili mirtasi, ispan tilida *Temu S Chile*, *S Argentina* nomlari bilan mashxur. Shuningdek, Kaliforniyaning Alp okrugida oʻsadi.
* Luma chequen (Molina) A.Gray — Cheken (*Chequén*) yoki *Huillipeta Central Chile*; Peru va Boliviyada oʻsadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Luma chequen in Washington Park Arboretum" (deadlink). 24-mart 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-avgust 2010-yil.

 (Wayback Machine saytida 2009-03-24 sanasida arxivlangan)
2. ↑  „*Luma*" (en). . Version 1.1. (2013). 16-oktyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-avgust 2016-yil.
**Spermatofor** (sperma va yunoncha Phoros — olib yuruvchi) — spermatozoidlar bilan toʻlgan kapsula; spermatozoidlarni saqlaydi va qurib qolishdan himoya qiladi. S. ayrim mollyuskalar, zuluklar, pogonoforalar, suvda va quruqliqda yashovchilar, koʻpchilik boʻgʻimoyoklilar uchun xos. Qisqichbaqasimonlar, oʻrgimchaksimonlar va hasharotlar S. ni oyoklari yoki paypaslagichlari yordamida jinsiy yoʻliga kiritadi. Ayrim osminoglarda S. bilan toʻlgan paypaslagich — gektokotil erkagi tanasidan ajralib suzib yuradi; urgʻochisini topsa, uning mantiya boʻshligʻiga kirib oladi. Triton va salamandralar S.ni biror narsaga yopishtirib qoʻyadi; urgʻochisi uni kloakasi bilan oladi. Ayrim xasharotlarning erkagi S.ni urgʻochisi qorin qismiga yopishtirib qoʻyadi. S. yordamida urugʻlanish suvda urugʻlanish bilan quruqlikdagi kuyikish oʻrtasida oraliq holatni egallaydi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Mesh**, meshk — oshlangan teridan tikilgan ogʻzi tor qop, sanoch. Mesh qadimdan maʼlum, asosan, suyuq narsalar (suv, sut, shinni, qimiz va boshqalar)ni gashish va saqlash, chalop tayyorlash va boshqa maqsadlarda ishlatilgan. Sharq mamlakatlari, Oʻrta Osiyo va Sibir xalqlari oʻrtasida keng tarqalgan. Qadimdan Sharq, xususan, turk-moʻgʻul xalqlari qoʻshinida harbiy harakatlar chogʻida, chunonchi, teran daryolardan kechib oʻtishda, sol yasashda unumli foydalanilgan. Oʻtmishda meshda suv manbalari (hovuz, ariq, quduq va boshqalar)dan xonadonlarga, guzarlarga, choyxona, karvonsaroylarga suv tashib berib tirikchilik qiladigan kishi meshkob yoki meshkobchi deb atalgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |