**Benua Aleksey Leontevich** (1838, Peterburg—1903, Krasnovodsk) – rus meʼmori. Peterburg badiiy akademiyasini tugatgan (1865). 1874-yildan Toshkentda Sirdaryo viloyati meʼmori lavozimida ishlagan. Toshkentda Yevropacha shakldagi koʻpgina binolar: Oʻqituvchilar seminariyasi va uning cherkovi (1881, saqlanmagan), Lyuteranlar cherkovi – Kirxa (1892—1906), shahar bogʻida Hunarmandchilik sanoat koʻrgazmasi (1890) pavilonlari va boshqa binolar Benua loyihasi asosida qurilgan.

Tarjimai holi
-------------

Aleksey Leontevich Benua Sarskoye Selo temir yoʻl jamiyati xodimi Leontiy Leontevich Benua (1801-1885) oilasida tugʻilgan, u meʼmor Nikolay Leontevich Benua (1813-1898) ning jiyani edi. Boʻlajak meʼmorning bobosi Leontiy (Lui-Jyul-Sezar-Ogyust) Nikolayevich Benua (1770-1822) 1794-yilda Fransiyadan kelgan va katta nemis shifokorlar oilasidan boʻlgan fraylin Yekaterina (Anna-Ketrin) Andreyevna Groppga uylangan.

Muqaddas Havoriylar Pyotr va Polning Lyuteran cherkovi qoshidagi nemis Petrishule maktabini tugatgandan soʻng, Aleksey Benua Imperator badiiy akademiyasiga oʻqishga kirdi va 1865-yil 12-sentyabrda „binolarni ishlab chiqarish va oʻzi xohlagan xizmatga kirish huquqiga ega boʻlgan erkin rassom" unvoni bilan muvaffaqiyatli tugatdi. Benua imperator Aleksandr II ga „uni Turkiston general-gubernatori ixtiyorida xizmat qilishga tayinlashni" iltimos qildi va uning talabi qanoatlantirildi.

1874-yil iyundan Turkiston general-gubernatori K.P. fon Kaufman devonida „harbiy-xalq boshqaruvi xizmatiga" kirdi. 1875-yil 8-fevralda Toshkentning barcha qurilishlarga rahbarlik qiluvchi Sirdaryo qurilish-yoʻl komissiyasi aʼzosi etib tayinlanadi.

Aleksey Leontevich Benua ikki yilga (1875-1877) Semirechensk viloyati harbiy gubernatori ixtiyorida Verniy shahriga yuborilgan va u yerda meʼmorchilik va qurilish ishlari bilan ham shugʻullangan.

1878-yilda Turkiston oʻlkasida viloyat boshqarmalari qoshida harbiy muhandislar boshchiligidagi qurilish boʻlimlari tashkil etila boshlagan paytda A. L. Benua Toshkentga qaytib keladi va Sirdaryo viloyati kichik meʼmori lavozimiga tayinlanadi.

Aleksey Benua meʼmorchiligidagi Kogondagi amir Sayid Abdulahadxon saroyi
1879-yil aprel oyida Aleksey Leontevich Benua „oilaviy sabablarga koʻra" davlat xizmatini tark etdi va shu bilan birga, bir qator holatlar tufayli 3-darajali rassom unvonini ololmadi.

Toʻrt yilga yaqin Toshkentda xususiy meʼmor boʻlib ishladi. 1882-yil oxirida A. L. Benua yana davlat xizmatiga qaytdi va Samarqanddagi Zarafshon okrugi kichik meʼmori etib tayinlanadi. U yerda toʻrt yil ishladi.

1890-yilda shahar bogʻida kirish eshigi Konstantin xiyoboniga qaragan va Toshkent bosib olinganining 25 yilligini nishonlashga bagʻishlangan hunarmandchilik-sanoat koʻrgazmasi uchun A.L. Benua (muhandis E. P. Dubrovin bilan birgalikda) loyihasi boʻyicha qurilgan pavilonlar ochilgan

A.L. Benua umrining soʻnggi yillarida Krasnovodskdagi Turkiston bojxona okrugi meʼmori boʻlib xizmat qilgan.

Meʼmor tomonidan loyihalashtirilgan eng mashhur binolar: Buxoro amiri saroyi (Kogon, 1898), Knyaz Nikolay Konstantinovich Romanov saroyi (V.S. Gayntzelman bilan qoʻshma loyiha, Toshkent, 1891), Lyuteranlar cherkovi (Kirxa) (Toshkent, 1899), Aleksandr Kushtskiy cherkovi (Yangi chinoz, 1893).

A.L. Benua 1902-yil 25-mayda (eski taqvim boʻyicha) Krasnovodskda vafot etdi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Manbalar
--------

1. 1 2  „БЕНУА Алексей Леонтьевич (1838–1902), архитектор, художник, автор проектов и строитель «многих красивейших зданий» в Туркестанском крае.". *enc.rusdeutsch.ru*. 14-sentyabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-yanvar 2023-yil.
2. ↑  „Э. Г. Жданов «„Туркестанский" Бенуа»". 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyul 2009-yil.
3. ↑  Э. Г. Жданов «„Туркестанский" Бенуа»: В архиве имеется «Дело о неблагонадежности мл. архитектора Бенуа и увольнении его от службы».
4. ↑  Amakisi professor N.L. Benuaning iltimosiga ko‘ra u imtihonlarga kiritildi, biroq Badiiy akademiyadan kerakli hujjatlar kechikib yuborildi.
5. ↑  „Янги-Чиназ (Русский Чиназ), Церковь Александра Куштского". *sobory.ru*. 24-iyul 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyul 2022-yil.
6. ↑  „Узбекистан: В Чиназе возрождается уникальный православный храм". *Фергана.Ру*. 24-oktyabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyul 2022-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |