recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Volda Universiteti kolleji** (**HVO**) — Norvegiya oliy taʼlim tizimidagi bepul davlat muassasalaridan biri. U Norvegiyaning Møre og Romsdal okrugining Volda shahrida joylashgan.

Tarixi
------

HVO 1994-yil 1-avgustda Møre og Romsdal mahalliy kolleji va Volda oʻqituvchilar kolleji qoʻshilganda tashkil topgan. HVO Voldada 1895-yilda birinchi marta tashkil etilgan va shundan beri uzoq murabbiylik anʼanalariga ega. Hozirgi rektor Johann Roppen boʻlib, unda taxminan 4500 nafar talaba va 350 nafar xodim ishlaydi (2020).

HVO toʻrtta fakultetga boʻlingan: gumanitar fanlar va taʼlim, tasviriy va sahna sanʼati, Ijtimoiy fanlar va tarix, media va jurnalistika. Jami 6 ta magistratura dasturi, 30 ta bakalavriat taʼlim dasturi va 300 ga yaqin kurslar taklif etiladi.

HVO har yili Norvegiya hujjatli filmlar festivaliga mezbonlik qiladi (1997-yildan beri, a.k.a. DOKFILM). Animatsiya Volda festivali (2007-yildan) kampusning katta Rokken konsert maydoni va Rokken kafesida (ikkalasi ham 2005-yilda ochilgan) joylashgan ijtimoiy muhitda oʻtkaziladi.

2010-yilda suratga olingan *Trollhunter* badiiy filmida bosh qahramonlar HVO talabalari boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Info Norden*. Joint Degrees and the Nordic Countries*. Nordic Council of Ministers, 2015 — 137 bet. ISBN 978-92-893-4066-3. 5-oktabr 2018-yilda qaraldi.
2. ↑  „About DOKFILM". *DOKFILM* (26-dekabr 2020-yil). Qaraldi: 26-dekabr 2020-yil.
3. ↑  „Animation Volda Festival: About Us". *Animation Volda Festival*. Qaraldi: 26-dekabr 2020-yil.
4. ↑  „Studenthuset Rokken". *Student Association in Volda*. Qaraldi: 26-dekabr 2020-yil.

Havolalar
---------

* Volda universiteti kolleji
**Nery Mantey Niangkouara** (grekcha: ***Νέρι Νιαγκουάρα***) (1983-yil 14-martda Afina, Gretsiyada tugʻilgan) — yunon suzuvchisi.

Hayoti
------

Nery Mantey Niangkouara keniyalik ota va yunon onaning qizi hisoblanadi.

Nery Mantey oʻz faoliyatini Nereus Xalandridda boshlagan va keyin Panathinaikos jamoasiga oʻtgan. 2001-yilda boʻlib oʻtgan Oʻrta Yer dengizi oʻyinlarida u 100 metrga tezkor suzish va estafeta poygalarida 2 ta kumush medalini qoʻlga kiritdi. Nery Mantey 2002-yilda Yevropa chempionatida 4 × 100 estafetasida 5-oʻrinni egalladi. Madriddagi suzish boʻyicha Yevropa chempionatida u 100 metrga erkin suzishda 55,05 natija bilan yunon terma jamoasi uchun birinchi medalni qoʻlga kiritdi. 2004-yilda Afinada boʻlib oʻtgan Olimpiadada Nery Mantey 100 metrga erkin suzishda 6-oʻrinni va 50 metrga tezkor suzishda 7-oʻrinni egalladi. Lekin, jamoa 4 × 100 m masofaga suzish musobaqalaridan diskvalifikatsiya qilindi.

2005-yil iyul oyining oxirida Nery Mantey Monrealda boʻlib oʻtgan suv sporti boʻyicha jahon chempionatida 100 metrga erkin suzish boʻyicha finalda 7-oʻrinni qoʻlga kiritdi.

2006-yilda u juda yaxshi chiqishlar seriyasini davom ettirdi. Neri Niangkouara 2006-yil avgust oyida Budapeshtda boʻlib oʻtgan suv sporti boʻyicha Yevropa chempionatining ikkinchi yarimidagi (54.63, rekord, 2004-yil 14-avgustgacha boʻlgan eski 54.81) natijasi bilan yakuniy 100 metrga erkin suzish huquqini qoʻlga kiritdi. Niangkouara 2006-yil 2-avgustdagi finalda milliy rekord (54,48) bilan uchinchi oʻrinni egalladi. Eski rekord avvalgi kunlar uchun hammasi boʻlib, 54,63 soniyaga teng edi.

2007-yilda Niagkouara 50 metrga erkin usulda suzish boʻyicha Hindistonda boʻlib oʻtgan Xalqaro harbiy oʻyinlarda muvaffaqiyatli ishtirok etdi va 25,65 ball bilan 6-oʻrinni egalladi.

2007-yil noyabr oyida Neri Mantey nafaqaga chiqish qarorini eʼlon qildi.. Biroq, u 2012-yilda yana Olimpiada oʻyinlarida qatnashib, oʻz uslubiga qaytdi. 2013-yil sentabr oyidan boshlab u Panathinaikos yoshlar akademiyalarida suzish boʻyicha murabbiy lavozimida ishlab kelmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  „Nery Mantey Niangkouara Bio, Stats, and Results". *Olympics at Sports-Reference.com*. 18-aprel 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-may 2015-yil.
2. ↑  „Google Translate". *translate.googleusercontent.com*. Qaraldi: 27-aprel 2018-yil.
3. ↑  „Google Translate". *translate.googleusercontent.com*. Qaraldi: 27-aprel 2018-yil.
4. ↑  „Nery Mantey Niangkouara Bio, Stats, and Results". *Olympics at Sports-Reference.com*. 18-aprel 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-may 2015-yil.
**Daryo qisqichbaqalari** – oʻn oyoqli qisqichbaqasimonlar turkumi 2 oilasining umumiy nomi (Astacidae va Parastacidae). Tanasining uz. 6—30 sm, ayrim turlari (Madagaskar D. q.) 80 sm gacha. Afrikadan tashqari moʻtadil iqlimli hududlarning daryo va soylarida hamda gʻor suvlarida uchraydi. Keng barmoqli (Astacus astacus) va ingichka barmoqli D. q. (A. leptodactylus) keng tarqalgan. Keng barmoqli D. q asosan Yevropa daryolarida (mas, Boltiq dengizi havzasida); ingichka barmokli D. q. Qora, Azov, Kaspiy va Orol dengizlari havzalarida uchraydi. Oqadigan daryolar va soylarda yashaydi. Ingichka barmokli D. q. suvoʻtlar, kasal suv hayvonlari bilan oziqlanadi. Suvning sayoz qismida yashaydi. Urgʻochisi kuzda 50—200 dona tuxum qoʻyadi, tuxumlarni urgʻochisi qorin oyoklariga ilashtirib olib yuradi. D. q.ning ayrim turlari yeyiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Doliy** (qadimgi yunoncha: *Δολίος* qadimgi yunoncha: *Δολίος*) — yunon mifologiyasida, toʻgʻrirogʻi, yunonlarning epik anʼanalarida, Gomerning „Odissey" asari qahramoni, Penelopaning quli, u Odisseyga turmushga chiqqanida otasi Ikariydan sep sifatida olgan.

Mifologiya
----------

Dolius Odissey uyida bogʻbon boʻlib xizmat qilgan. U Sitsiliyadan boʻlgan qulga uylangan, uning ismini Gomer keltirmaydi. Ularning nikohidan kamida sakkiz farzand tugʻildi, ulardan yetti oʻgʻil, jumladan Melantius va qizi Melanfo.

Doliy xoʻjayinining yigirma yillik yoʻqligida unga sodiq qoldi. Doliyning olti oʻgʻli, xuddi oʻzi kabi, Odisseyning tarafdorlari boʻlib qolishdi, yettinchi oʻgʻli Melanfiy va qizi Melanfo esa Penelopaning daʼvogarlari tomoniga oʻtishdi va ular Odissey Itakaga qaytib kelganidan keyin oʻldirildi. Melanfo xoʻjayiniga qoʻpol munosabatda boʻldi, u esa uni oʻz saroyidan haydab chiqarmoqchi boʻldi. Oʻz navbatida, Melanfiy Penelopaning daʼvogarlarini faol himoya qildi. Natijada, gʻazablangan qirol Melantiyni parchalab tashladi va Odisseyning oʻgʻli Telemax Melanfoni boshqa bevafo kanizaklar bilan birga osib qoʻydi.

Odisseyning shaxsi nihoyat oshkor boʻlgandan soʻng, Doliy uni chin yurakdan uyda kutib oldi va xoʻjayinini tirik va sogʻlom koʻrganidan katta xursandchilik bildirdi. Taqdirning soʻnggi jangida Odissey sovchilarni oʻldirgandan soʻng, Doliy va uning olti oʻgʻli oʻldirilgan daʼvogarlarning qarindoshlariga qarshi turish va Itaka aholisining harakatlarini bostirish uchun Odissey va uning oʻgʻli Telemaxga yordamga kelishdi.

Doliy va uning qolgan oʻgʻillari Odisseyning eng sodiq doʻstlari boʻlib qoldi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Гомер*. Одиссея. 4.735.
2. ↑  *Gomer*. Odisseya. 24.389.
3. ↑  *Gomer*. Odisseya. 22.196.
4. ↑  *Gomer*. Odisseya. 18.290.
5. ↑  *Gomer*. Odisseya. 24.396.
6. ↑  *Gomer*. Odisseya. 22.474.
7. ↑  *Gomer*. Odisseya. 24.496—497.

Havolalar
---------

* *Gomer*. Odissey.
* *Teokrit*. Idillar. 5.150.
* *Kondrashov A.P.* Qadimgi Yunoniston va Rim mifologiyasida kim kim. 1738 qahramonlar va afsonalar. — M..: RIPOL klassik, 2016. — ISBN 978-5-386-09554-3.
**Nervizm** — odam va yuqori darajada tuzilgan hayvonlar organizmidagi barcha funksiyalar va fiziologik jarayonlarni boshqaruvchi bosh omil — nerv sistemasi degan gʻoyaga asoslangan yoʻnalish. N. terminini fanga I. P. Pavlov kiritdi (1883), S. P. Botkin, I. M. Sechenov va uning izdoshlari asarlarida N. gʻoyasiga asos solindi. Asosiy N. I. P. Pavlovning oliy nerv sistemasi, shartsiz reflekslar va shartli reflekslar qaqidagi taʼlimotidir. Hozirgi neyro-gumoral regulyasiya haqidagi tushunchaga koʻra, organizmdagi fiziologik jarayonlarni boshqarishda nafaqat nerv sistemasi, balki gormonal-gumoral omillar ham ishtirok etadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tibbiyotga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Informatsiya** (lot. informatio — tu-shuntirish, bayon qilish) — 1) odamlar bir-biriga ogʻzaki, yozma yoki boshqa usulda (mas, shartli signallar, texnika vositalari va b. yordamida) beradigan axborot, shuningdek, axborot berish va olish jarayoni; 2) fan va texnikadagi tushuncha. Bu tushuncha faqat odamlar orasidagi axborotni emas, balki odam bilan avtomat, avtomat bilan avtomat (kibernetikada) oʻrtasidagi axborotni, hayvonlarda va oʻsimliklar oʻrtasidagi signallar almashinuvini ham oʻz ichiga oladi. 20-asr oʻrtalaridan toʻqimadan toʻqimaga, orga-nizmdan organizmga irsiy va b. alomatlar oʻtishi ham I. uzatish deb karala boshladi. Genetik I. biologik kibernetika tushunchalari shu tariqa vujudga keldi. I. ning miqdor oʻlchovi taklif qilindi, natijada informatsiya nazariyasi paydo boʻldi.

I. tushunchasiga atroflicha yondashish va aniq miqsor oʻlchovi paydo boʻlishi I. ni oʻrganishga katta qiziqish uygʻotdi. 50-y. lardan boshlab, turli hodisa va jarayonlarni tavsiflashda I. tushunchasidan foydalanishga harakat qilinmoqda. Jumladan, I. ning asosiy xos-salarini ifodalaydigan matematik apparatni ishlab chiqish, mavjud matematik vositalar asosida I. ning turli xossalarini oʻrganish, uning metodlaridan lingvistika, biol. psixologiya, sotsiologiya, ped. va b. sohalarda foydalanish ustida tadkiqotlar olib borilmoqda.

Ijtimoiy-siyosiy I. — ichki va xalqaro hayotdagi dolzarb yangiliklar, jamiyat hayotidagi ommaga taalluqli faktlar, hodisalar, siyosiy, iqti-sodiy, ilmiy, madaniy jarayonlar va b. haqida ommaviy kommunikatsiyalar vo-sitasida tarqatiladigan xabarlar maj-mui. Jurnalistikada operativ I. publitsistika janrlari — xronika, xabar, reportaj, hisobot, intervyu, obzor orqali tarqatiladi.

Demokratik jamiyatda I. ga rostgoʻylik, hayotiy faktlarni aniq bayon etish, ijtimoiy hayotdagi voqea va jarayonlarni xolis taxlil etish va sharhlash talabi qoʻyiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Urugʻlik
**Urugʻlik** — ekish uchun foydalaniladigan urugʻ, meva, toʻpmeva va murakkab meva qismlari. Baʼzan vegetativ yoʻl bilan koʻpaytiriladigan oʻsimlik qismlari: tuganak, piyozcha va boshqa ham Urugʻlikga kiradi. Urugʻlik navdorlik va urugʻlik sifatlari boʻyicha davlat standarti talablariga javob beradigan boʻlishi kerak. Urugʻlik sifati (unuvchanligi, tozaligi, kasallik va zararkunandalarga chidamliligi), lab. taxlili, navdorlik sifati uchun dala aprobatsiyasi asosida Davlat urugchilik inspeksiyasi tomonidan tekshiriladi. Urugʻlik urugʻchilik xoʻjaliklarida, qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtiradigan xoʻjaliklarning urugʻlikka moʻljallangan ekin dalalarida yetishtiriladi. Yangi navlar urugʻlarini koʻpaytirish uchun ilmiy tadqiqot intlari, qishloq xoʻjaligi intlarining oʻquv tajriba xoʻjaliklarida elita va birinchi reproduksiya urugʻlari olinadi.

Ekish sifati va Urugʻlik standarti boʻyicha 3 sinfga boʻlinadi. Masalan, chigitning navdorlik meʼyori: elita urugʻ uchun 100%, 1reproduksiya uchun 99%, 2reproduksiya uchun 98% va 3reproduksiya uchun 96%; unuvchanligi: 1sinf uchun 95%, 2sinf uchun 90% va 3sinf uchun 85%. Yumshoq bugʻdoy (kuzgi va bahorgi)ning navdorlik meʼyori: 1sinf uchun 99%, 2sinf uchun 98,5%, 3sinf uchun 97%; unuvchanligi tegishlicha 95%, 92 va 90%. Urugʻlikga 1 va 2sinf urugʻlar ishlatiladi. 3sinf faqat xoʻjalikning i.ch. dalalariga ekiladi. Urugʻlikni omborlarda sakdashga qoʻyishdan oldin tozalanadi, saralanadi va quritiladi. Ekishdan oldin esa Urugʻlik sifatini va unuvchanligini oshirish uchun zararkunandalar va kasalliklarga qarshi dorilanadi, oftobga yoyib shamollatiladi va boshqa Har bir xoʻjaliqda urugʻlik daftari tutilib, unga ekin turi boʻyicha urugʻlik navi, sifatlari yozib boriladi.

Yana q.
-------

* Urugʻchilik
* Ekinlarni ekish


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
NERUDA (Neruda) Pablo (taxallusi; asl ism-sharifi Neftali Rikardo Reyes Basualto) (1904.12.7, Parral shahri - 1973.23.9, Santyago) — Chili shoiri, diplomat. Santyago universitetida taʼlim olgan. Chili Senatining aʼzosi va diplomat sifatida koʻp mamlakatlarda boʻlgan. "Oʻlmaydigan odamning xatarli qadami" (1926) toʻplamida sheʼrning anʼanaviy oʻlchamlari va krfiyalaridan voz kechib, ichki kechinmalarni syurrealizmga yaqin til va obrazlar bilan ifodalagan. "Yashash joyi — Yer" (1933, 2 jild), "Yurakdagi Ispaniya" toʻplamlariga kirgan asarlarida insoniyat ozodligi uchun kurash goyalari aks etgan. N. 1941—44 yillar marksizm bilan qiziqa-di, Chili kommunistik partiyasiga aʼzo boʻladi. Shu yillarda Chili pre-zidentini "AQSH qoʻgʻirchogʻi" deb haqorat qilganliqda ayblanib, hukumat tomonidan taʼqib ostiga olinadi. N. Meksikaga ketadi va u yerda 340 sheʼrdan iborat monumental asari "Umumjahon qoʻshigʻi" (1950)ni yozadi. Asarda Lotin Amerikasining oʻtmishi va buguni marksistik nuqtai na-zardan talqin etilgan. Kitob Chilida taqiqlangan, kommunistlar uni yashirin tarqatishga uringanlar. Illo-irning 1950—60 yillar ijodi N. fikr doirasining kengayganidan, poetik mahoratining yanada takomillashganidan dalolat beradi: "Sevgi haqida 100 sonet", "Chili toshlari" (1960), "Di-niy marosim qoʻshiqlari" (1961), "Qiyomat" (1963) sheʼriy toʻplamlari, "Qora orol memoriali" avtobiografik dostoni (1—5-j.lar, 1964) va boshqa Toshkentda boʻlgan. Nobel mukofoti laureati (1971).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Infeksion mononukleoz**, **bezlar isitmasi**, **Filatov kasalligi** — odamning oʻtkir infeksion kasalligi. Bunda boʻyindagi, jagʻ ostidagi va boshqa limfa bezlari shishadi, tomoq ogʻriydi, jigar zararlanadi, qon oʻzgaradi. Birinchi marta rus olimi N. F. Filatov tasvirlagan. Kasallikka maxsus virus sabab boʻladi, deb faraz qilinadi. Bolalar va oʻspirinlarda koʻproquchraydi; yashirin davri 7—12 kun. Havo-tomchi yoʻli orqali yuqadi. Kasallik, odatda, birdaniga boshlanadi, temperatura 39—40° gacha koʻtariladi, bosh qattiq ogʻriydi. Murtak bezlari oq, sargʻish karash boylaydi, shundan keyin limfa bezlari (baʼzan taloq ham) kattalashadi. Isitma 20—25 kun davom etadi. Bemor mumkin qadar ertaroq vrachga murojaat qilib, davolanishi kerak.
Oldini olish: bemor isitmasi qaytguncha boshqalardan ajratib qoʻyiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tibbiyotga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Urugʻchilik xoʻjaligi** - rayonlashtirilgan ekinlarning yuqori sifatli navdor urugʻlarini yetishtiradigan va viloyatlar yoki zonalar xoʻjaliklarini urugʻlik bilan taʼminlaydigan maxsus xoʻjaliklar va ilmiy tadqiqot muassasalarining tajriba xoʻjaliklari. Yangi nav urugʻini dastlabki koʻraytirish elita xoʻjaliklari va rayonlashtirilgan navlar urugʻini yetishtiruvchi xoʻjaliklarga boʻlinadi. Urugʻchilik xoʻjaligi navli urugʻlarni ilmiy tadqiqot intlaridan olingan elita yoki superelita urugʻlardan koʻpaytiradi va xoʻjaliklarga I va keyingi reproduksiya urugʻlari yetkazib beradi. Mas, Oʻzbekistonda paxtachilik sohasida 80 ga yaqin, shu jumladan, Gʻoʻza seleksiyasi va urugʻchiligi ilmiy tadqiqot intida yaratilgan navlar boʻyicha 41 ta elita xoʻjaliklarida 1 va keyingi reproduksiyali urugʻlar koʻpaytiriladi (2001). Har bir elita Urugʻchilik xoʻjaligi 40—50 ming ga, yirik xoʻjaliklar esa 100—200 ming ga paxta maydonini 1 reproduksiyali urugʻlar bilan taʼminlaydi.

Yana q.
-------

* Ekinlarni ekish
* Urugʻchilik


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Infiltratsion konlar** - yer ostidagi kimyoviy faol suvli eritmalarda erigan turli rudali element va ular birikmalarining togʻ jinslari yoriq va gʻovaklarida choʻkishidan hosil boʻlgan konlar. Suvli eritmalar yerning chuqur joylarida togʻ jinslari yoriqlari boʻylab oʻtganda ularning tarki-bidagi rudali moddalarni eritib boshqa joyga olib ketadi. Suvda erigan elementlar maʼlum fizik-kimyoviy muhitda choʻkadi, choʻkmay qolganlari grunt suvlari zonasiga yetib boradi.

I. k. qosil boʻlishida geokimyoviy toʻsiqlar muhim rol oʻynaydi. Bular grunt suvi migratsiyasini keskin susaytiradi, natijada elementlarning choʻkishiga qulay kimyoviy sharoit yaratiladi va suvli eritmalardan elementlar osongina choʻkadi. Shu yoʻl bilan temir, mis, vanadiy, uran, radiy, bariy, fosforit va b. konlar hosil boʻladi. I. k. 50 m dan 700 m gacha chuqurlikda vujudga keladi. AQSH (Nyu-Meksiko shtati) va Boliviyada (mis), Angliyada (temir), AQSH (Kolorado va Yuta shtatlari )da (uran-vanadiy) I. k. bor. Oʻzbekistonda Uchquduq, Koʻkcha, Laylakon uran konlari mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shahriston** — Sharqda oʻrta asrlarda shaharlarning markazi, mudofaa devori bilan mustahkamlangan asosiy qismi.

Saroy (baʼzan ark), jome masjid, yopiq (tim) yoki ochiq bozor, bosh maydon — registon, muhim maʼmuriy binolar, hukmdor va uning yaqinlarining qoʻrgʻonlari, shuningdek, oddiy aholi xonadonlari va boshqalar boʻlgan. Ilk davrlarda unda bogʻ, ekinzorlar ham boʻlgan. qadimiy Buxoro shahri arkdan alohida qurilgan (Narshaxiyning yozishicha, arkning bir darvozasidan ark oldidagi maydon — registonga, 2-darvozasidan shahristonga chiqilgan).

Shahristonlar yirik asosiy koʻchalar bilan bir necha dahalarga boʻlingan. Masalan, Buxoro shahriida gʻarbdan sharqqa, shimoldan janubga oʻtgan koʻcha shahristonni 4 teng qismga boʻlgan. shahristonda dastlab dehqonlar, arab istilosidan keyin savdo va hunarmandchilik rivoj topgach, savdogarlar, hunarmandlar (hokim tabaqa bilan bir shahristonda) yashaganlar. Keyingi asrlarda shahriston atrofida tashqi shahar — rabod qurilgan. Markaziy Osiyoda qoʻsh — ichki va tashqi rabod bilan oʻralgan shahriston ham boʻlgan (masalan, Binkat).

Bir-biriga yaqin shaharlar guruhi ham shahriston deb atalgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Tavakkalga asoslangan oʻyinlarda oʻynaladigan toshdan yasalgan Infinity kubi
 Infinity kubining turli harakatlari va holatini koʻrsatadigan animatsiya (*jonlantirish uchun bosing*)
**Infinity kubi** — matematik printsiplarga ega boʻlgan oʻziga xos mexanik boshqotirma oʻyinchoqidir. Uning shakli 2×2 Rubik kubiga oʻxshaydi. U turli yoʻnalishlardan ochilishi va qayta birlashtirilishi mumkin, shu bilan vizual qiziqarli effekt hosil qiladi.

Qurilish
--------

 Infinity kubining 6 sikl holatidan uning guruh koʻrinishi izomorf ekanligini koʻrishingiz mumkin. {\displaystyle \mathbb {Z} \_{6}} .
Infinity kubining printsipi oddiy va oddiy qogʻozni kesish va yopishtirish bilan qoʻlda amalga oshirilishi mumkin. Avval 8 ta kichik kub hosil qiling, keyin kichik kublarni 2 tadan qilib joylashtiring va 8 ta chetini bir-biriga yopishtiring. Birlashtirilganda, 28 ta kichik kvadratchalar ochiq va 20 ta kichik kvadrat ichida yashiringan boʻladi.

Matematika
----------

Rubik kubi kabi, Infinity kubining turli holatlari bir guruh sifatida ifodalanishi mumkin, ammo Infinity kubi Rubik kubiga qaraganda ancha kamroq almashtirishlarga ega.

Rubik kubi kombinatsiyalar soni: {\displaystyle 43{,}252{,}003{,}274{,}489{,}856{,}000\,\!={\frac {12!}{2}}\cdot 2^{12-1}\cdot 8!\cdot 3^{8-1}} almashtirishlar va quyidagi guruhga izomorf, bu yerda {\displaystyle A\_{n}} muqobil guruhlar va {\displaystyle \mathbb {Z} \_{n}} siklik guruhlar:

{\displaystyle (\mathbb {Z} \_{3}^{7}\times \mathbb {Z} \_{2}^{11})\rtimes \,((A\_{8}\times A\_{12})\rtimes \mathbb {Z} \_{2}).}
Infinity Cube uchun eng katta guruh koʻrinishi faqat 6 ta elementni oʻz ichiga oladi va uni quyidagicha koʻrsatish mumkin:

{\displaystyle \mathbb {Z} \_{6}}

Yana qarang
-----------

* Fidget kubi
* 15 tosh

Manbalar
--------

1. ↑  *Schönert.* „Analyzing Rubik's Cube with GAP".
2. ↑  Tom Davis, „Rubik’s Cube. Part II", p.23 in, Zvezdelina Stankova, Tom Rike (eds), *A Decade of the Berkeley Math Circle*, American Mathematical Society, 2015 ISBN 9780821849125.

Havolalar
---------

* Sehrli katlanuvchi kub — Matematik-Basteleien
* How To Make A Paper INFINITY CUBE! YouTubeda
***Urushning ayoldan yiroq qiyofasi*** (ruscha: *У войны не женское лицо*) — belarus yozuvchisi, 2015-yilda Nobel mukofoti sovrindori boʻlgan Svetlana Aleksiyevichning hujjatli-ocherk janridagi kitobi. Bu kitobda 2-jahon urushida qatnashgan ayollarning hikoyalari jamlangan. Kitob nomi belarus yozuvchisi Ales Adamovichning „Tom ostidagi urush" („Voyna pod krishami" 1960) asarining 1-qatoridan olingan. „Utopiya ovozlari" („Golosa utopii") badiiy-hujjatli siklning birinchi qismini tashkil qiladi.

Nashr qilinish tarixi
---------------------

Asar 1983-yil yozilgan, birinchi marta 1984-yil boshida „Oktabr" jurnalida, bir necha boblari „Nyoman" („Nyoman") jurnallarida nashr etilgan. Senzura sababli bir necha hikoyalar senzorlar tomonidan muallifni sovet ayolining qahramonona qiyofasini bulgʻash, pasifizm, naturalizmda ayblab kesib tashlangan. Keyingi nashrlarda bu kesilgan qismlar tiklangan.

Mukofotlar
----------

„Urushning ayoldan yiroq qiyofasi" asari uchun muallif bir necha mukofotlarga sazovor boʻlgan:

* SSSR yozuvchilar uyushmasining Nikolay Ostrovskoy nomidagi adabiy mukofoti (1984)
* „Oktabr" jurnali mukofoti (1984)
* SSSR yozuvchilar uyushmasining Konstantin Fedim nomidagi adabiy mukofoti (1985)
* Lenin komsomol mukofoti (1986)
* Angelus Oʻrta Yevropa adabiy mukofoti (2011)
* Rishard Kapushinskiy nomidagi mukofot (2011)

Manbalar
--------

1. ↑  *arxiv nusxasi* (PDF), 2015-10-15da asl nusxadan (PDF) arxivlandi, qaraldi: 2021-01-26
2. ↑  *arxiv nusxasi*, 2015-12-22da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2021-01-26
3. ↑
4. ↑
**Qishloq aholisi** - mamlakat jami aholisining viloyat va tumanlardagi qishloq-ovullarda yashaydigan qismi. Qishloq aholisining aksari qismi, asosan, dehqonchilik, chorvachilik yoki qishloq xoʻjaligining boshqa turlari bilan mashgʻul boʻladi. mamlakat iqgisodiy rivojlangan sari sanoatda ishlovchilar salmogʻi ortib, butun aholi tarkibida Qishloq aholisi salmogʻi kamayib boradi (qarang Shahar aholisi). 19-asr boshlarida qishloqlarda jahon aholisining 95—97%, 20-asr boshlarida qariyb 85% yashagan boʻlsa, 1970-yilda 65% dan kamrogʻi istiqomat qildi. Ayniqsa, rivojlangan mamlakatlarda Qishloq aholisi salmogʻi ancha past. Mas, Buyuk Britaniyada 11%, Germaniyada 12%, AQShda 21% ga yaqin. Baʼzi mamlakatlarda shaharlarning eko-logik sharoiti ogʻirlashib borishi va transportning rivojlanishi natijasida aholi shaharlardan qishloqlarga koʻchib oʻtishi jarayoni kuzatiladi.

Soʻnggi yillarda Oʻzbekistonda shahar aholisining oʻsish surʼati pasayib ketdi. Qishloq aholisining shahar aholisiga nisbatan jadalroq koʻpayishi natijasida Oʻzbekistonda shahar aholisining ulushi pasayib bormoqda. Respublikada Qishloq aholisining oʻsishiga aholi tabiiy koʻpayishi koʻrsatkichlari (asosan, tugʻilish)ning koʻpayishi ham sabab boʻlmokda. Mas, 1991-yilda mamlakat aholisining 59,5% ni qishloq, 40,5% ni shahar aholisi tashkil etgan boʻlsa, 2004-yilda bu koʻrsatkich mos ravishda 63,5% va 36,5% dan iborat boʻldi, yaʼni Qishloq aholisi salmogʻi 4,0% ga oshgan. Hozirda Oʻzbekistonning qishloqjoylarida tugʻilishning umumiy koeffitsiyenti (har 1000 kishiga nisbatan tugʻilganlar soni) 22,4 ni, tugʻilishning maxsus koeffitsiyenti (har 1 ta 15—49 yoshdagi ayolga nisbatan bolalar soni) 2,75 ni tashkil qiladi. Oʻzbekistonda yangi iqtisodiy islohotlarning joriy etilishi, bozor munosabatlarining shakllanishi va boshqa Qishloq aholisi ning demografik vaziyatiga maʼlum darajada taʼsir etdi.

Nafisa Majidova.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Infeksion kasalliklar (maʼnolari).

**Infeksion kasalliklar** (oʻsimliklarda) — oʻsimliklarning tirik tabiat omillari taʼsirida vujudga keluvchi yuqumli kasalliklari. Bularga oʻsimliklardagi virusli kasalliklar — mozaika kasalliklarining turli xillari, sariq kasal, pa-kanalik, gʻumbaklanish va b.; bakterial kasalliklar — gommoz, yopishqoq bakterioz, bakterial chirishlar va b.; zam-buru gʻli kasalliklar — unshudring, vilt va aspergillyoz, shuningdek, aktinomikozlar, algoofitozlar, antofitozlar, gelmintofitozlar va b. kiradi. I. k.ga parazit hasharotlar va kanalar (ayniqsa, oʻrgimchakkana) sababchi boʻlishi mumkin. I. k. patogenezining oʻziga xosligi kasallik qoʻzgʻatuvchining xususiyatlari, oʻsimlikning kasallik-ka moyillik darajasi, muhit sharoiti bilan belgilanadi.

Kasallikning bir necha asosiy bosqichlari farqlanadi: kasallik yuqishidan oldingi, yuqqan paytdagi, yashi-rin davri, yashirin davrdan keyingi bosqichlar. Koʻpincha oʻsimlik kasalliklari bir necha sabablari tufayli paydo boʻladi. Masalan, gʻoʻza koʻsaklarini beda qandalasi shikastlaganda yopishqoq bakterioz rivojlanib, tola va chigit sifati buziladi. Bu yoʻldosh kasalliklar deb ataladi. Oʻsimliklarni kasalliklardan muvaffaqiyatli himoya qilish uchun kasallikni hamda birlamchi infeksiya sababini toʻgʻri aniqlash ke-rak. Qoʻzgʻatuvchi organizmga kirishi bilan oʻsimlikda himoya reaksiyasi paydo boʻladi. Agar qoʻzgʻatuvchi toʻqimalar qarshiligiga bardosh bera olmasa, unda kasallik nekroz bilan cheklanadi. Oʻsimliklarni I. k.dan himoya qilishda pro-filaktik chora-tadbirlar: qishloq xoʻjaligi ekinlarini oʻsishi va rivojlanishi uchun eng qulay sharoitlar yaratish, kasalliklarga chidamli navlarni ekish, urugʻchilikni toʻgʻri tashkil qilish, urugʻlarni dorilash, hasharotlarni yoʻq qilish katta ahamiyatga ega. I. k.ni davolash uchun biopreparatlar va antibiotiklardan foydalaniladi. I. k.ning tarqalishiga yoʻl qoʻymaslik uchun karantin chora-tadbirlari qoʻllaniladi (yana q. Karantin, Oʻsimlik kasalliklari di-agnostikasi, Oʻsimliklarni himoya qilish).

Abdukarim Zikiryoyev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Shahsuvar Sulton** ( 1682-yil — 1756-yil 27-aprel) Usmonli sultoni Mustafo II (1695— 1703) oʻgʻli Usmon III (1754—1757) ning turmush oʻrtogʻi edi.

Hayot
-----

Shahsuvar Sulton 1682-yilda tug‘ilgan. U Sulton Mustafoning kanizagi bo‘ldi. Shahsuvar va Mustafoning 1699-yil 2-yanvarda Edirne saroyida tugʻilgan Usmon ismli oʻgʻli bor edi(keyinchalik Usmon III) 1702-yilda Mustafo II unga yoqut va olmosli ikkita bilaguzuk sovgʻa qildi.

Edirna voqeasida Mustafo taxtdan agʻdarildi, uning ukasi Ahmad III yangi sulton etib tayinlandi (1703-1730 yillar) va Shahsuvar Istanbuldagi Eski Saroyga yuborildi. Boshqa tomondan, uning oʻgʻli Shehzade Usmon butun saroy bilan birga Istanbuldagi Topkapi saroyiga koʻchirildi.

Mustafoning birinchi oʻgʻli va Usmonning toʻngʻich ukasi Sulton Mahmud I Patrona Halil uyushtirgan gʻalayondan soʻng sulton boʻldi.Keyin Mahmudning oʻrniga oʻgay ukasi Usmon oʻtirdi, shuning uchun Shahsuvar yangi Valide sulton boʻldi.

Valide sultonlar odatda aravalarda Topkapi saroyiga olib kelingan. Biroq Shahsuvarni saroyga taxtiravonda olib kelishdi. Ko‘p yillardan beri onasini ko‘rmagan sulton, onasi saroyga kelganidan bir necha kun o‘tgach, qilich bog‘lash marosimini o‘tkazishni buyurdi.

1755-yilda Shahsuvar oʻz oʻgʻlini Qiz Kulesi qamoqxonasida qamalgan sadr vazir Hekimoʻgʻli Ali Poshoni qatl qilmaslikka koʻndiradi. Bu foydali taʼsirning namunasi boʻldi.

Oʻlim
-----

Shahsuvar Sulton 1756-yil 27-aprelda Topkapi saroyida vafot etdi va Istanbulda joylashgan alohida maqbaraga dafn qilindi.

Farzandlari
-----------

Mustafo bilan birga Shahsuvarning bir oʻgʻli va bir qizi bor edi:

* Usmon III (Edirne saroyi, Edirne, 1699-yil 2-yanvar — Istanbul, Turkiya, 1757-yil 30-oktyabr, Turxon Sulton maqbarasi, Yangi masjid, Istanbul). Usmonlilar imperiyasining 25-sultoni.
* Emetulloh Sulton (19-aprel 1701 — 1727). U bir marta turmushga chiqdi va qizi bor edi.

Adabiyotlar
-----------

* + Sakaoğlu, Necdet*. Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler*. Oğlak Yayıncılık, 2008. ISBN 978-9-753-29623-6.
	+ Uluçay, Mustafa Çağatay*. Padişahların kadınları ve kızları*. Ankara, Ötüken, 2011.

Manbalar
--------

1. 1 2  Uluçay 2011. sfn error: no target: CITEREFUluçay2011 (help)
2. 1 2 3 4 5  Sakaoğlu 2008. sfn error: no target: CITEREFSakaoğlu2008 (help)
3. ↑  *Osman Gazi'den Sultan Vahidüddin Han'a Osmanlı tarihi, Volume 4*. Çamlıca Basım Yayın — 422 bet.
4. ↑  *Osmanlı padişahları ve Musevi tebalarına ilişkin kısa tarihçe*, 1999 — 136 bet.
5. ↑  Shaw, Stanford J.*. History of the Ottoman Empire and Modern Turkey, volume 1: Empire of the Gazis: the rise and decline of the Ottoman Empire, 1280-1808*. Cambridge, England: Cambridge University Press, 1976 — 240 bet. ISBN 0-521-21280-4.
6. ↑  Freely, John*. Istanbul: the imperial city*. Penguin Books Limited, February 26, 1998 — 255 bet. ISBN 978-0-141-92605-6.
7. ↑  „VÂLİDE SULTAN Osmanlılar'da padişah annelerine verilen unvan". *İslam Ansiklopedisi*. Qaraldi: 29-mart 2020-yil.
8. ↑  Fanny Davis*. The Ottoman Lady: A Social History from 1718 to 1918*. Greenwood Publishing Group, 1986 — 11 bet. ISBN 978-0-313-24811-5.
**Adolat Neʼmatova** (1949.6.3, Olti-ariq tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1995). Fargʻona pedagogika institutini tugatgan (1970). 1971-yildan Oltiariq tumani, Shahrixon, Toshkent sh. maktablarida oʻzbek tili va adabiyoti, chet tili oʻqituvchisi. 1984-yildan Mirzo Ulugʻbek tumanidagi 223-maktabning boshlangich sinf oʻqituvchisi. Ish faoliyati davomida oʻzini mohir pedogog sifatida namoyon etdi. 1994/95 oʻquv yilida 1 yilda ikki sinf dasturini (1—2sinflar) oʻqitish ta-shabbusi bilan chiqib, uni oʻzi amalga oshirdi. Birinchilardan boʻlib "Odob-noma" sinov-tajriba darenii olib bordi. 1—4sinflar uchun "Odob sabok,lari" dare rejasi va dasturi, "Odobnoma" dareligi va metodik qoʻllanmasi mualliflaridan biri.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Informatsiya nazariyasi** - informatsiya (axborot, maʼlumot, xabar) ni toʻplash, saqdash, qayta ishlash va tarqatish usullarini tadkiq qiladigan fan sohasi; kibernetikannt asosiy qismlaridan biri. I. n. ga 1948—49-yil larda amerikalik olim K. Shennon asos solgan. Keyinchalik dunyoning boshqa yirik olimlari I. n.ni rivojlantirishgan. I. n. da tadkikrtlarning muhim vazifalaridan biri informatsiyani tarqatishning eng maqbul (optimal) usullarini topishdan iborat. Bunda asosiy koʻrsatkich informatsiyani tarqatish ishonchliligi va tezligi hamda shular bilan bogʻliq ravishda erishiladigan sifatning nazariy chegarasini aniqlash hisoblanadi. I. n. statistik mohiyatga ega, shuning uchun undagi matematik usullarning koʻpchiligi ehtimollar nazariyasita suyanadi.

Xotira qurilmasiyaa saqlash yoki aloqa kanali boʻyicha uzatish uchun moʻljallangan maʼlumotlar (xabarlar) dagi informatsiyalar soni oldindan toʻliq maʼlum boʻlmaydi. Oldindan faqat shu informatsiyalarni tanlab olish mumkin boʻlgan koʻplab maʼlumotlar (xabarlar ehtimoli) maʼlum boʻladi. Zarur informatsiya ana shu koʻplab maʼlumotlar ichidan tanlab olinadi. Tanlangan informatsiyani qayd qilish uchun ikkilik belgilar soni qabul qilinadi (qarang Ikkilik kod, Ikkilik sanoq sistemasi).

Aloqa kanali tushunchasi juda umumiy maʼnoga ega. Keng maʼnoda — informatsiyani uzatish uchun moʻljallangan har qanday aloqa qurilmasi. Lekin I. n. da ran aloqa kanali texnikasi ustida emas, balki informatsiya uzatish nazariyasi ustida ketadi. Mas, geometriyada ran biror narsa qanday materialdan qilinganligi ustida emas, balki uning hajmi ustida yuri-tilganidek, I. n. da ham ran aloqa qurilmalarining tabiati ustida yuri-tilmaydi, balki aniq aloqa tizimlari I. n. da uzatilishi mumkin boʻlgan informatsiya miqdori nuqtai nazaridan koʻrib chiqiladi. Aloqa kanali boʻyicha kod yordamida uzatiladigan xabarlarni kanal (kirish) signallariga aylantirishga (yaʼni kodlashga) toʻgʻri keladi. Ular uzatilgandan soʻng ana shu signallar xabarlarga (chiqish signallariga) aylantiriladi (yaʼni dekodlanadi). Kirish va chiqish signallarining tuzilishi (strukturasi)ga qarab, kanallar diskret (uzlukli) va uzluksiz xillarga ajratiladi. Diskret kanallarda kirish va chiqishdagi signallar bir xil yoki har xil "alfavitlar" ning "harflari" ketma-ketligidan iborat boʻladi. Uzluksiz kanallarda kirish va chiqish signallari uzluksiz parametr — vaqtning funksiyasi (t) dir.

I. n. da "xabar", "maʼlumot", "aloqa kanali" va b. tushunchalar keng maʼnoda qoʻllanadi. Masalan, I. n. nuqtai nazaridan xabarlar manbai mumkin boʻlgan koʻplab xabarlar va ularga tegishli ehtimolliklar majmuidan iborat boʻlishi mumkin. Xabarlarni ehtimolliklar orqali kodlash uchun zarur ikkilik belgilarning oʻrtacha soni mi-nimumini ifodalaydigan oddiy formula yoʻq. Buning uchun I. n. da ishlab chiqilgan murakkab formulalardan foydalaniladi.

Erkin Yoqubov, Norbek Taylaqov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qishliq** (rus manbalarida Kashlik), Sibir — Sibir xonliginit poytaxti (15-asrning oxiridan). tobolsk shahridan 17 km yuqorida, Irtish daryosining oʻng qirgʻogʻida, Sibirka irmogʻining quyilish joyida joylashgan. 14-asr boshlaridan maʼlum. 16-asrda Q. aholisi savdo va hunarmandchilik (temirchilik, toʻqimachilik, etikdoʻzlik, moʻynadoʻzlik, suyakdan buyumlar yasash), baliq ovlash, dehqonchilik va chorvachilik bilan shugʻullanganlar. Q. atrofida istehkomli bir qancha mayda shaharchalar boʻlib, ularda xon va uning qarindoshlari yashagan. 1582-yil kuzida Yermak qoʻshinlari tomonidan bosib olingandan soʻng Q.da hayot soʻngan. Q.da (Iskar shahar xarobasida — tatarcha Eski yer) 1915-yil V.N.Pignatti qazishma ishlari olib borgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Infraqizil termografiya** — proaktiv muammolarni bartaraf etish va prognozli texnik xizmat koʻrsatish vositasidir. Bu kontaktsiz termal tasvirlash qurilmalaridan issiqlik maʼlumotlarini olish va tahlil qilish jarayoni. Issiqlik yoki infraqizil energiya  koʻrinmaydigan yorugʻlik, chunki uning toʻlqin uzunligi inson koʻzi tomonidan aniqlanmaydi: bu biz „issiqlik" sifatida qabul qiladigan elektromagnit spektrning bir qismidir.

**Termografiya** — Ob’ektdan chiqadigan issiqlik energiyasini „koʻrish" va „oʻlchash" uchun infraqizil tasvirlash va oʻlchash moslamasidan foydalanish.

•Infraqizil nurlanish barcha jismlar tomonidan ularning haroratiga qarab chiqariladiganligi sababli, qora jismning radiatsiya qonuniga koʻra, termografiya atrof-muhitni koʻrinadigan yorugʻlik bilan yoki yoritmasdan „koʻrish" imkonini beradi.

•Ob’ekt tomonidan chiqariladigan radiatsiya miqdori harorat bilan ortadi, shuning uchun termografiya haroratdagi oʻzgarishlarni koʻrish imkonini beradi.

•Barcha jismlar oʻz haroratiga qarab maʼlum miqdorda qora jism nurlanishini chiqaradi. Ob’ektning harorati qanchalik baland boʻlsa, u chiqaradigan qora tanli nurlanish kabi infraqizil nurlanish shunchalik koʻp boʻladi.

Infraqizil tekshiruvlar elektr tizimlaridagi keng koʻlamli muammolarni aniqlash uchun kuchli, koʻp qirrali va yuqori aniqlikdagi diagnostika vositasidir. Infraqizil monitoring va tahlil eng keng qoʻllash doirasiga ega (yuqori tezlikda ishlaydigan uskunadan tortib to past tezlikda ishlaydigan uskunalargacha) va u mexanik va elektr nosozliklarini aniqlashda samarali boʻlishi mumkin. Bundan tashqari, tahlil qilish uchun minimal koʻnikmalar talab qilinadi.

Foydalari
=========

•Past quvvat

•Talab

•O‘rnatishning past narxi

•Portativ

•Yuqori xavfsizlik

Kamchiliklari
=============

•Materiallar tomonidan bloklangan

•Qisqa masofa

•Sekin maʼlumotlarni uzatish
**Satrapiya**, satraplik — ayrim davlatlar (Axomaniylar, Salavkiylar, Parfiya va Sosoniylar)da satraplar boshqargan harbiymaʼmuriy okrug. S.ga satraplardan tashqari harbiy boshliklar ham tayin etilgan, ular chegara, yoʻllarni qoʻriklagan, oʻgʻrilik va bosqinchilikka qarshi kurashgan. Mas, Kir II va Doro I davrida Axomaniylar davlatiga kirgan oʻlkalar aloxdda S.ga boʻlib idora etilgan. Doro I S.ning toʻla roʻyxatlarini Bihistun kitobalari hamda Naqshi Rustam kitobalarida mixxat bilan yozdirgan. Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston xududlarida ham alohida S.lar boʻlgan. Har bir S. belgilangan miqdorda soliq toʻlashga majbur boʻlgan. Koʻpchilik S.larning oʻz qonuni, urfodati boʻlgan, oʻz tilida soʻzlashgan.

Adabiyot
--------

* Gerodot, Istoriya v devyati knigax. L. 1972.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Eon** (qadimgi yunoncha: *αἰών* — asr, davr) geologiyada — Yerning geologik tarixidagi davr, Yer litosferasi va biosferasi rivojlanishining uzoq davom etgan bosqichi, bu davrda eonotema shakllangan. Eon oʻzida bir necha geologik davrlarni birlashtiradi, 1991-yilda qabul qilingan geologik vaqtning xalqaro shkalasida bu eng katta boʻlinmadir. Ushbu atama 1875-yilda J. Dana tomonidan taklif qilingan.

Hozirgi eon — fanerozoy boʻlib, u 540 million yildan ortiq vaqtdan beri davom etib kelmoqda.

Xalqaro shkalada
----------------

Hozirgi vaqtda xalqaro geoxronologik shlkalada toʻrtta eon mavjud, ularning avvalgi uchtasi, proterozoy, arxey va katarxey (Gadey) dokembriy deb ataladigan super-eon guruhlariga birlashtirilgan, bu shkalaning norasmiy boʻlinishi hisoblanadi. Ilgari proterozoy va arxey ham era deb hisoblangan, ammo uzoq davom etganligi bois ularni eralarga boʻlish, ushbu davrlarni naderu yoki eon deb atash odat tusiga kirgan.Oxirgi uchta eraning birikmasi sifatida fanerozoyga eon maqomi berilishi va Katarxeyning arxeydan ajralishi bilan zamonaviy eonlar tizimi shakllangan.

| Aeon | Vaqt |
| --- | --- |
| Fanerozoy | 541 million yil avvaldan hozirgi kungacha |
| Prekembriy | Proterozoy | 2,5 milliarddan 541 million yil avvalgacha |
| arxey | 4-2,5 milliard yil oldin |
| Katarxey | 4,6-4 milliard yil oldin |

Rossiya shkalasida
------------------

Geologik vaqtning zamonaviy rus shkalasida proterozoy va arxeyga yuqori darajadagi boʻlinmalar — akronlar sifatida qaraladi. Birinchisi erta arxey (saami, 800 mln.yil) va soʻnggi arxey (lopiy, 700 mln.yil), ikkinchisi esa erta proterozoy (karel, 850 mln.yil) va soʻnggi proterozoy (1109 mln.yil) eonlariga boʻlinadi.

| Akron | Aeon | Vaqt |
| --- | --- | --- |
|  | Fanerozoy | 535 million yil avvaldan hozirgi kungacha |
| Proterozoy | Yuqori proterozoy |  | 1650 mln.dan 535 mln yil avvalgacha |
| Rifeylik | 1650 mln.dan 600 mln yil avvalgacha |
| Quyi proterozoy | 2500 mln.dan 1650 mln yil avvalgacha |
| Arxey | Yuqori arxey | 3,2 milliarddan 2,5 milliard yil avvalgacha |
| Quyi arxey | 4,54 milliarddan 3,2 milliard yil avvalgacha |

Yana qarang
-----------

* Stratigrafiya

Manbalar
--------

1. ↑  К. Паффенгольц, В. Марченко „Протерозойская "эра" (эон)",*. Геологический словарь*. Недра, 1978 — 150 bet.
2. ↑  Oбщая stratigraficheskaya shkala po sostoyaniyu na 2019 god[*sayt ishlamaydi*]

Adabiyotlar
-----------

* Эон // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.
* Акрон // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.
**Volga Adonisi** (lotincha: *Adónis wolgénsis*) — koʻp yillik otsu oʻsimlik; Adonis jinsining bir turi.

Tavsif
------

Volga Adonis balandligi 15-30 sm.

Ildizpoyasi kalta, qalin, jigarrang-qora rangga ega.

Poyasi kam, oʻrtasidan yoyilgan shoxlangan va jigarrang rangda.

Yosh barglari va poyalari moʻl-koʻl tukli; barglari kuchli loblarga boʻlinadi.

Gullari och sariq rangda, kengligi 3,5-4,5 sm; gulbarglari uzunligi 17-22 mm, kengligi 6-7 mm. Aprel oyining oxirida gullaydi. Gul formulasi: {\displaystyle \ast K\_{5}\;C\_{5-10}\;A\_{\infty }\;G\_{\infty }}.

Polinutlet yumaloq, mevasi deyarli silliq, tukli, kengligi taxminan 4 mm, burni pastga egilgan. May oyida meva beradi.

Bu bahor Adonisdan pastroq balandlikda, deyarli poydevordan shoxlangan poyasi, kichikroq gullari va kengroq, qisqa chiziqli-nayzasimon barg boʻlaklari bilan farq qiladi.

Tarqatish
---------

Volga Adonisi Ukrainada, Qrimda, Rossiyaning Yevropa qismida (Zavoljskiy, Qora dengiz, Nijne-Donskoy, Nijne-Voljskiy viloyatlari), Gʻarbiy Sibirda (Yuqori Tobolsk, Irtish, Oltoy viloyatlari), Kavkazda oʻsadi.

Shuningdek, bu tur gullari dashtlarda (ayniqsa, quruq dashtlarning pastki zonasida), kamroq tez-tez oʻrmon maysalari va chekkalarida, oʻrta togʻ zonasidagi oʻtli yonbagʻirlarda, asosan kashtan tuproqlarida oʻsadi.

Ahamiyati va qoʻllanilishi
--------------------------

Bahor Adonisdan koʻra oʻstirish osonroq manzarali oʻsimlik. Ekilganidan keyin 6-7-8 yil gullaydi. Kamdan-kam ekiladi.

### Shifobaxsh xususiyatlari

Dorivor maqsadlarda oʻsimlikning havo qismi ishlatiladi. Ildizlari 12 % yogʻli yogʻni oʻz ichiga oladi. Havo qismida uglevodlar va tegishli birikmalar topildi: adonit; kardenolidlar (strofantidin, konvallatoksin, kimerin, K-strofantin-beta E-strofantozid, adonitoksin); kumarinlar; flavonoidlar. Barglarida esa S vitamini mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  *Экофлора Украины*. Київ: Фітосоціоцентр, 2004.
4. ↑
5. ↑
6. ↑  „Энциклопедия растений на сайте *Агбина*". 19-sentabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-oktabr 2008-yil.
7. ↑
8. ↑
**Valentina Zenere** (1997-yil 15-yanvarda tugʻilgan) — Disney Channel serialidagi *Soy Luna* va *Xuakasdagi* Ambar Smit obrazi, shuningdek, Argentina telenovelasi *Casi* Angelesdagi Alay Inchausti obrazi bilan tanilgan argentinalik aktrisa, model va qoʻshiqchi sifatida tanilgam.

Hayot va Karyera
----------------

Zenere yoshligida televizorda va shuningdek turli reklamalarda ishlay boshlagan, shu bilan birga 2014-yilda o‘rta maktabni tamomlagan.

2010-yilda u *Alay Inchausti* rolini oʻynagan holda muvaffaqiyatli "Kasi Anxeles "telenovelasining asosiy tarkibiga qoʻshildi. Keyinchalik u teatr va televidenieda turli xil kichik rollarni oʻynadi. Eng eʼtiborlisi uning „ *Les Misérables"* musiqiy spektaklidagi chiqishi edi.

2016-yilda Zenere Disney Channelning "Soy Luna "seriali namoyish etilganda xalqaro eʼtiborni tortdi. Uning antagonist *Ámbar Smit obrazi* tanqidiy va jamoatchilik eʼtirofiga sazovor boʻldi. U Braziliyaning Disney kanali *Juakas* *serialidagi Ámbar* rolini takroran oʻynadi. U oʻzining koʻplab hamkasblari, jumladan Yevgeniya Suares, Maykl Ronda, Karolina Kopelioff, Gaston Vietto, Malena Ratner va Oriana Sabatini bilan yaqin munosabatlarni saqlab turadi.

2019-yilda Zenere Maykl Rondaning "*La Diva de la Escuela* "musiqiy videosida bosh qahramon boʻlgan.

U 2020-yilda efirga uzatiladigan Netflix muvaffaqiyatli ispaniyalik *Kabel qizlari* serialining beshinchi mavsumining bosh qahramoni sifatida ishtirok etdi 2021-yil fevral oyida u 5-mavsumdan boshlab Netflix *Elite* serialining asosiy aktyorlariga qoʻshilishi eʼlon qilindi

Zenere hozirda Ispaniyaning Madrid shahrida istiqomat qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Valentina Zenere – Fantine – Les Mis 2013".
2. ↑  „Ámbar en Juacas y la nueva Planeteada! l Disney Planet News #77".
3. ↑  „Dos gotas de agua: La China Suárez y Valentina Zenere paralizaron las redes" (es). *Caras* (24-aprel 2019-yil). Qaraldi: 15-iyul 2021-yil.
4. ↑  „Login • Instagram". *www.instagram.com*.
5. ↑  „Michael Ronda – La Diva de la Escuela".
6. ↑  „VALENTINA ZENERE SE SUMA A LAS CHICAS DEL CABLE!" (21-noyabr 2019-yil).
7. ↑  *Kanter.* „Netflix Renews Spanish Drama 'Elite' For Season 5; Valentina Zenere & André Lamoglia Join Cast" (en). *Deadline* (25-fevral 2021-yil). Qaraldi: 25-fevral 2021-yil.

Havolalar
---------

* Valentina Zenere IMDbda
* Valentina Zenerening Instagram sahifasi