recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Katamorfoz** (yun. kata — yuqoridan quyiga boʻladigan harakatni bildiradigan qoʻshimcha va morphe — koʻrinish, shakl) — organizmlarning birmuncha oddiy yashash sharoitlariga oʻtishida regressiv evolyusiya — katagenez asosida qayta tuzilishi. K. koʻpincha, organizmlarning evolyusiya jarayonida yashashning xususiy sharoitlariga boʻlgan ayrim moslanishlarining yoʻqolishi bilan bogʻliq. "K." terminini rus biologi I. I. Shmalgauzen taklif etgan (1939). K.ning genetik asosi hayvonlarning harakatsiz hayot kechirish, ayniqsa, endoparazitizmga oʻtishi bilan oʻz ahamiyatini yoʻqotgan organlarning toʻliq rivojlanmasligini keltirib chiqaruvchi mutatsiyalarning yigʻila borishi hisoblanadi. Shuning bilan birga bunday organizmlarda ayrim organlar sistemasining progressiv oʻzgarishi ham kuzatiladi. K. moʻylovoyoqli qisqichbaqasimonlar, krbiklilar, parazit yassi chuvalchanglar va b. uchun xos (yana q. Degeneratsiya, Reduksiya, Neoteniya, Pedomorfoz).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Dinara Davronbekovna Ravshanbekova** (tugʻ. 25-sentyabr 1999-yil, Toshkent, Oʻzbekiston) — badiiy gimnastika boʻyicha oʻzbek sportchisi, xalqaro toifadagi Oʻzbekiston sport ustasi, Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi. 2021-yilda u badiiy gimnastika boʻyicha koʻpkurash, toʻp bilan, halqa va kaltak bilan mashq qilish boʻyicha guruh mashqlari boʻyicha Osiyo chempioni boʻldi. 2020-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi.

Martaba
-------

Dinara 6 yoshidanoq murabbiy Galina Mixaylova, keyin Lyudmila Zokirova, keyinroq Sevara Karimova qoʻl ostida gimnastika bilan shugʻullana boshladi.

2017-yilda Ostona shahrida (Qozogʻiston) oʻtkazilgan badiiy gimnastika boʻyicha Osiyo chempionatida beshta halqa bilan guruh boʻyicha mashq bajarishda kumush medalni qoʻlga kiritdi.

2019-yili Pattayada (Tailand) badiiy gimnastika boʻyicha oʻtkazilgan Osiyo chempionatida Dinara Oʻzbekiston terma jamoasi tarkibida beshta toʻp va aylana bilan tayoq bilan mashq bajarishda ikkita oltin, koʻpkurashda kumush medalni qoʻlga kiritdi. Toshkent shahrida oʻtkazilgan badiiy gimnastika boʻyicha jahon kubogi bosqichida jamoaviy koʻpkurashda kumush medalni qoʻlga kiritdi.

2021-yilda Toshkent shahrida oʻtkazilgan badiiy gimnastika boʻyicha Osiyo chempionatida guruh mashqlarida koʻpkurash (83950 natija), toʻp bilan urish (natija 44100), halqa va tayoq (natija 41700) boʻyicha terma jamoa safida uchta oltin medalni qoʻlga kiritdi. Rossiyalik murabbiy Yekaterina Pirojkova boshchiligidagi badiiy gimnastika boʻyicha Oʻzbekiston terma jamoasining Osiyo chempionatidagi gʻalabasi Oʻzbekiston terma jamoasiga Tokio (Yaponiya) shahrida boʻlib oʻtadigan yozgi Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etish imkonini berdi. Oʻsha yili Toshkent shahrida oʻtkazilgan badiiy gimnastika boʻyicha Jahon kubogi bosqichida guruh mashqlarida koʻpkurash va toʻp bilan urilganda oltin, halqa va tayoq bilan urilganda kumush medalni qoʻlga kiritdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Равшанбекова Динара" (ru). *gimnastika.pro*. Qaraldi: 5-avgust 2021-yil.
2. ↑  „RAVSHANBEKOVA Dinara - FIG Athlete Profile". *www.gymnastics.sport*. Qaraldi: 5-avgust 2021-yil.
3. ↑  „Узбекские гимнастки привезли 17 медалей с Чемпионата Азии (фото)" (ru). *Podrobno.uz*. Qaraldi: 5-avgust 2021-yil.
4. ↑  „Гимнастки Узбекистана завоевали 13 медалей на ЧА в Таиланде" (ru-UZ). *Газета.uz* (25-iyun 2019-yil). Qaraldi: 5-avgust 2021-yil.
5. ↑  „UZBEKISTAN GYMNASTS WIN RHYTHMIC GYMNASTICS WORLD CUP | Embassy of the Republic of Uzbekistan in Malaysia". *uzbekembassy.com.my*. Qaraldi: 5-avgust 2021-yil.
6. ↑  *Sputnik Узбекистан.* „Сборная Узбекистана по художественной гимнастике завоевала лицензию на Олимпиаду в Токио" (ru). *Sputnik Узбекистан* (9 iyun). Qaraldi: 5-avgust 2021-yil.
7. ↑  *Sputnik Узбекистан.* „Гимнастки из Узбекистана заняли первое место на Кубке мира" (ru). *Sputnik Узбекистан* (18 aprel). Qaraldi: 5-avgust 2021-yil.
**Dinitroortokrezol**, DNOK (dinok), sinoks, xedolit (C7H6N,O5) — qishloq xoʻjaligi ekinlarini kasalliklar, zararkunandalardan himoya qilishda, shuningdek, begona oʻtlarga qarshi kurashda qoʻllaniladigan kimyoviy preparat. Hidsiz, sariq rangli kristall modda. 40% li kukun qolida ishlab chiqariladi. Suvda yaxshi eriydi. Insektitsid va fungitsid sifatida D. ihota daraxtzorlari, bogʻ, tokzorlarda qalqondorlar, shira tuxumlari, kana, kapalak gʻumbaklari, shuningdek, antraknozlar, ragʻa, kalmaraz qoʻzgʻatuvchi zamburugʻlar va b.ga qarshi kuzda (qishlashdan oldin) yoki erta baxrrda, kurtak paydo boʻlmasdan 1% li eritmasi purkaladi. Sarf normasi 4— 8 kg/ga (taʼsir etuvchi modda hisobida). Odam va hayvonlar uchun zahari kuchli; foydalanganda xavfsizlik texnikasiga qatiy rioya qilish kerak. Sirtdan taʼsir etadigan gerbitsid sifatida bedazorlarda zarpechakka qarshi qoʻllaniladi (beda oʻrimidan 2—3 kun keyin sepiladi). Sarf normasi 35—50 kg/ga, ish suyukushgi — 400—500 l/ga. D.ni shu normada yoʻl boʻylari va uvatlardagi, sanoat inshootlari atrofidagi begona oʻt va zarpechakka qarshi ham sepish mumkin.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vittorio Avanzi** (italyancha: *Vittorio Avanzi* ; 1860-yil 22-fevral, Verona, Lombardo-Venetsiya qirolligi — 1913-yil 8-avgust, Selva di Progno, Italiya Qirolligi) — naturalizm uslubida rasmlar (asosan qishloq va shahar landshaftlari) chizgan italyan rassomi.

Hayoti
------

 „Veronadagi Aqua Morte kanali" (1882). Kastelvekkio muzeyi, Verona
1860-yilda Veronada shifokor va Sanoat palatasining faxriy prezidenti Jovanni Avanzi va Tereza nee Faccioli oilasida tugʻilgan. Boshlangʻich va oʻrta taʼlimni tugʻilib oʻsgan shahridagi litseyda olgan. Veronadagi Chinyaroli akademiyasida rassomchilik boʻyicha tahsil olgan. U 1873—1880-yillarda Bergamo va Neapolda yashab, ishlagandan keyin Myunxenda badiiy taʼlimni davom ettirdi.

Faoliyati
---------

U asosan shahar va qishloq manzaralarini naturalizm uslubida chizgan. Uning rasmlarida Myunxenning chekka hududlari, Bergamo yaqinidagi togʻlar, kanallar va Verona atrofi tasvirlangan. Shuningdek, u Venetsiya arxipelagining qirgʻoqlari va Kapri orolida dengiz manzaralarini yaratdi.

Uni xalqaro sanʼat bozorida mashhur qilgan birinchi asar Dachau mahallasining verismo landshafti edi. Turindagi rasm koʻrgazmasi paytida uni Genuya gersogi sotib olgan. Zamonaviy tanqidchilar uning „Izar manzarasi", „Kapri oroli yaqinidagi dengiz", „Birinchi barglar" kabi asarlarini ham taʻkidlaydilar — uchalasi ham rassom tomonidan 1887-yilda Florensiyada boʻlib oʻtgan koʻrgazmada sotilgan. Bundan tashqari, Veronaning sobiq meri senator Giulio Kamuzzoni tomonidan sotib olingan Avansining „Yomgʻirdan oldin" kartinasi ham tanqidchilar tomonidan eʼtirof etilgan.

Rassom 1887-yilda Venetsiyada, 1895, 1897 va 1899-yillarda Venetsiya biennalesida, 1867-yildan 1912-yilgacha har yili Verona biennalesida, 1891-yilda Rimda boʻlib oʻtgan koʻrgazmalarda qatnashgan. Bavariya va Shvetsariyadagi xorijiy koʻrgazmalarda ham ishtirok etgan. Rassomning asarlari muzeylar va shaxsiy kolleksiyachilar tomonidan sotib olingan. Veronadagi Zamonaviy sanʼat galereyasida uning „Eski bozor zinapoyasi", „Kashtan daraxti bilan manzara", „Veronadagi Aqua Morte kanali", „Torre del Grekodagi dengiz", „Alp togʻlaridagi uy", „Qishloq hayoti" va „Chinorlar xiyoboni" rasmlari namoyish etilgan. Avanzi 1913-yilda Verona yaqinidagi Selva di Progno shahrida vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑

Havolalar
---------

* *Brenzoni R.* „Avanzi, Vittorio". *www.treccani.it*. Qaraldi: 17-iyul 2017-yil.
**Esfir Yakovlevna Purgalina** (1907-yil 1-mart Buxoro Buxoro amirligi, Rossiya imperiyasi — 1987) — sovet aktrisasi. Qo'shiq ovozi — mezzo-soprano. Rimskiy-Korsakov nomidagi Leningrad davlat konservatoriyasini tamomlagan. 1939-yilda u Estrada artistlarining I Butunittifoq tanlovi laureati bo'ldi.

Esfir Purgalina — "Moya lyubov" (1940) filmidagi "Zvat lyubov ne nado" qo'shig'ining ijrochisi .

Esfir Purgalina 1940—1960-yillar Arkadiy Raykinning Leningrad miniatyura teatri sahnasida chiqish qildi.

Biografiyasi
------------

 Esfir Purgalinaning kontsert afishasi surati. 1944-yil
Esfir Purgalina 1907-yil 1-mart yahudiy oilasida tug'ilgan. Otasi Yakov Lvovich Purgalin Belarus hududida tug'ilgan. Ota-onalar bolani etikdo'zga shogird qilib berishgan. 1916-yil 21-mayda chor qoʻshini safida xizmatga kirgan, xizmatni tugatgandan soʻng Buxoro yaqinidagi Kogonda qoʻnim topgan. Yakov paxta tozalash zavodida ishlagan, keyinchalik uning direktori lavozimini egallagan va paxta sanoati ishchilari kooperativi raisi etib saylangan. Otasi 1939-yilda vafot etgan. Onasi Ida Moiseevna Purgalina (Feldman), badavlat oilada tug'ilgan, Parijdagi Sorbonna universitetini tamomlagan, chet tillaridan dars bergan.

1925-yilda Esfir Purgalina Leningrad davlat konservatoriyasiga o'qishga kirdi. O'qishni tugatgandan so'ng, 1930-yilda u Lengosestrada kontsert tashkilotida solist va vokalchi bo'ldi.

1939-yil kuzida Leningradda Esfir Purgalina ishtirok etgan I Butunittifoq estrada rassomlari tanlovining birinchi bosqichi bo'lib o'tdi. Tanlovda qo'shiqchi Arkadiy Raikin va Isaak Dunayevskiy bilan uchrashdi (Purgalinani "Moya lyubov" filmiga qo'shiq yozishga taklif qilgan, 1940-yil). O'sha yilning dekabr oyida Moskvadagi tanlovning finalida Esfir Purgalina 5-o'rinni oldi (A. S. Pogodin bilan birgalikda).

1940-yil Purgalinaning ijodi samarali bo'ldi, keyin grandlarning gramofon plastinalari bilan: "Djazz-shutka", "Pesnya o neizvestnom lyubimom" qo'shiqlari va 1948-yilda "Plastmass" artelida — minionlar — "Siren", "Pod lunoy zolotoy" (L. G. Kostritsa bilan duet) kabi qo'shiqlarini yozdi. 

Ulugʻ Vatan urushi yillarida Esfir Purgalina turli front brigadalari bilan birgalikda sayohat qildi, konsertlarda qatnashdi. Urushdan keyin u Lengosestrada shtatida vokalchi bo'lib faoliyat yuritdi. 1960-yilda nafaqaga chiqqunga qadar o'sha yerda ishladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Лауреаты конкурса // Советское искусство : газета. — 1939. — 18 декабря (№ 88). — С. 3.
**Kosmopolitlar** (biologiyada) — Yer yuzining hayot mavjud boʻlgan katta qismida uchraydigan oʻsimlik va hayvonlar turi yoki boshqa taksonlari. Oʻsimlik va hayvonlarning qatiy kosmopolit turlari uncha koʻp emas. K. ga oʻsimliklardan suv va botqoklikda oʻsadigan turlar (lux, qovgʻa, baqatun, rdesta) yoki yovvoyi oʻsimliklardan katta zubturum, achambiti, bir yillik qoʻngʻirbosh, torongul, hayvonlardan uy pashshasi, shahar chumchugʻi, kulrang kalamush va boshqalarni koʻrsatish mumkin. Koʻpincha turga nisbatan yuqoriroq taksonlar K. hisoblanadi. Hayvonlar orasida ogʻizaylangichlilar, chuchuk suv qisqichbaqasimonlari, suvaraqlar; oʻsimliklardan gʻallasimonlar, murakkabguldoshlar va boshqa K. boʻladi. K. aksi endemiklaryamr.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Molibden rudalari** — tarkibidagi Mo miqdori sanoat yoʻli bilan ajratib olish iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiq boʻlgan tabiiy mineral hosilalar. Yirik konlardagi rudalarda Mo ning oʻrtacha miqdori 0,06—0,3%, maydaroq konlarda esa 0,5—1%. Boshka rudalardan esa yoʻldosh komponent sifatida ajralib olinadi. Molibden rudalari endogen va ekzogen sharoitlarda hosil boʻladi. Endogen yoʻl bilan hosil boʻlgan rudalar skarnli, greyzenli va gidrotermal guruh konlar bilan bogʻliq. Asosiy mineral rudasi molibdenit (MoS2) boʻlib, unda Mo miqdori 60% ni tashkil qiladi. Molibden rudalarida Mo bilan turli nisbatlarda Si, W, ozroq miqdorda Bi, Be, Sn uchraydi; bundan tashqari, molibdenitda Re doimiy mavjud. Molibden rudalari hududiy va genetik jihatdan intruziv jinslar (mismolibdenli turi monotsit, granodiorit, granosiyenitlar; monometall molibdenli turi biotitshox aldamchili granitlar; volframmolibdenlisi leykokrat kamroq ishqorli granitlar) bilan bogʻliq. Ekzogen Molibden rudalari esa baʼzan koʻmir qatlamlarida gil, kremniyli slanetslarda, shunin-gdek, qattiq neft bitumlarida uchraydi. Ulardagi Mo organik moddalar bilan uzviy bogʻliq boʻlib, Y, U, Ge bilan bir assotsiatsiyada boʻladi. Bu konlarda Mo juda oz miqdorni tashkil etadi. Molibden rudalarining asosiy qismi yirik skarnli va shtokverli konlardan qazib olinadi. Molibden rudalari boyitilib, tarkibida 51% gacha boʻlgan konsentrat olish mumkin. Molibden rudalarining yirik konlari Oʻzbekistonda (Olmaliq, Qoramozor, Zirabuloq-Ziyovuddin, Nurota), Qozogʻiston, AQSH, Kanada, Chili, Meksika, Xitoy, Avstraliya va boshqa mamlakatlarda mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Islom e’tiqodida **Molik** (arabcha: **مالك**) do‘zaxni boshqaradigan, Zaboniya (arabcha: ا**لزبانية**) ismli 19 ta sirli qoʻriqchilari boʻlgan farishtani bildiradi. Zuxruf surasining 77-oyatida Molik doʻzax farishtalarining boshligʻi sifatida zikr qilingan.

Qur’onda Molik
--------------

Qur’oni karimning Zuxruf surasi 74-78 oyatlarida Molikning jahannam ahliga aytadigan soʻzi tasvirlangan: *"Albatta, jinoyatchilar jahannam azobida mangu qoluvchidirlar. U ulardan yengillatilmas va ular u (azob)da noumid holda qolurlar. Ularga zulm qilganimiz yoʻq. Lekin ular – oʻzlari zolim boʻldilar. Va ular: "Ey Molik! Robbing bizni bitirsin!" – deb nido qildilar. U: "Albatta, siz turib qoluvchisiz", – dedi. Batahqiq, sizga haqni keltirdik. Lekin koʻplaringiz haqni yomon koʻruvchisiz"*. Tahrim surasining 6-oyatida esa, farishtalar Allohning amriga binoan ish koʻrishlari aytiladi: *"Ey iymon keltirganlar! Oʻzingizni va ahli ayolingizni yoqilgʻisi odamlaru toshdan boʻlgan olovdan saqlang. Uning tepasida qoʻpol, dargʻazab farishtalar boʻlib, ular Allohning amriga isyon qilmaslar va nimaga buyurilsalar, shuni qilurlar".*

Me’roj hodisasida Molik
-----------------------

Islom an’analariga koʻra, Muhammad alayhissalom Me’rojga koʻtarilganlarida Molik bilan uchrashganlar. Paygʻambar alayhissalom jannatga yetib kelganlarida Molikdan boshqa barcha farishtalar u zotni tabassum bilan qarshi olgan. Muhammad alayhissalom Jabroildan nima uchun uning jim turganini soʻraganlarida, u Molik doʻzaxning qoʻriqchisi ekani, hech qachon tabassum qilmasligini aytgan. Shundan soʻng Paygʻambar alayhissalom undan jahannamni koʻrsatishini soʻraganlar. Molik uning eshiklarini ochgan va u zotga jinoyatchilar uchun tayyorlangan azob-uqubatlar koʻrsatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Alan E. Bernstein *Hell and Its Rivals: Death and Retribution among Christians, Jews, and Muslims in the Early Middle Ages* Cornell University Press 2017 ISBN 978-1-501-71248-7
2. ↑  Brooke Olson Vuckovic *Heavenly Journeys, Earthly Concerns: The Legacy of the Mi'raj in the Formation of Islam* Routledge 2004 ISBN 978-1-135-88524-3 page 37

Yana qarang
-----------

* Malik
* Rizvon
**Molekulyar akustika** — moddalarning tarkibi va xossalarini akustik usul bilan, ularning akustik xossasini esa molekulyar nuqtai nazardan oʻrganadigan fizik akustika boʻlimi. Molekulyar akustikada tovush toʻlqinlarining akustik xossalari, yaʼni moddalarda tarqalish tezligi va yutilish koeffitsiyentlarining temperatura, bosim va boshqa omillar bilan bogʻlikligi oʻrganiladi. Molekulyar akustika 20-asr 30-yillaridan boshlab, yaʼni koʻpgina moddalarda tovushning tarqalishida dispersiya hodisasi kuzatilganidan keyin, ayniqsa, tez rivojlana boshladi. Molekulyar akustikada tekshiriluvchi obyekt sifatida, odatda, ultratovush olinadi: gazlarda chastotalari W—W Gs li ultratovushlar, suyuqlik va qattiq moddalarda 105—10\* Gs li ultratovushlar, chastotasi ~1010 Gs (qarang Gipertovush) li tovushlar tekshiriladi. Qisqa, vaqt davomida sodir boʻladigan jarayenlarning kinetikasini oʻrganadigan akustik usulni kam miqdordagi moddalarni yuqori bosim va turli temperaturada katta aniklik bilan tekshirishga imkon beradigan yagona usul desa boʻladi. Suyuqliklarda tovush tezligini va uning temperaturaga bogʻliq ravishda oʻzgarishini, mas, eritmalardagi ionlarning oʻzaro taʼsiri va boshqalarni aniqlash muhim ahamiyatga ega. Tovushning yutilish koeffitsiyenta moddalardagi ichki ishkalanish, issiklik oʻtkazuvchanlik va relaksatsiya bilan bogʻliq boʻlgan jarayonlardan aniqlanadi. Molekulyar akustikaning koʻpgina masalalari optik, spektroskopik va boshqa kompleks usullar bilan hal qilinadi. Molekulyar kuchlar tabiati, molekulyar jarayonlar kinetikasi, issiklik sigʻimi nazariyasi, yorugʻlikning sochilishi va shahrik. muhim masalalarni xal qilishda Molekulyar akustikaning ahamiyati katta.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Molekulyar genetika** - molekulyar biologiyaning asosiy yoʻnalishlaridan biri, irsiy axborot strukturasi va funksiyasini, uning yuzaga chiqishi mexanizmlarini oʻrganadigan fan. M.g.ning rivojlanishi 1928-yilda F. Griffit tomonidan bakteriyalarda transformatsiya hodisasini kashf etilishidan boshlanadi. O. Eyveri va shogirdlari (1944) transformatsiya asosida hujayraga yot DNK (dezoksiribo-nuklein kislota) kirib irsiy axborotni oʻzgartirishiini aniqlashdi. Keyinchalik transduksiya (bakteriofaglar orqali bir hujayradan ikkinchisiga DNK qismlarining koʻchirib oʻtkazilishi) hodisasining kashf etilishi irsiy moddaning moddiy asosi nuklein kislotasi ekanligini uzil-kesil tasdikladi. Bidl va Tey-tum (1948) tomonidan "bir gen — bir ferment" gipotezasining yaratilishi genetikani biokimyo bilan bogʻlikligini koʻrsatdi. Bu kashfiyotlar nuklein kislotalarni oʻrganishga bagʻishlangan tadqiqotlarning keng rivojlanishiga sabab boʻldi. M. Uilkins va R. Franklin (1950—52) DNK molekulasining rentgenogrammasini olishdi. E. Chargaff (1947—50) DNKdagi azotli asoslarning komplementarligi prinsipini aniqlashdi. Bu tadqiqotlar D. Uotson va F. Krik (1953) tomonidan DNK molekulasi qoʻsh spiral modelining yaratilishi uchun asos boʻldi. Bu modelga asosan DNK 2 polinukleotid zanjiridan iborat. Zanjirda DNK molekulalari komplementar azot asoslarining vodorod bogʻlari orqali oʻzaro birikadi. DNK modelining yaratilishi tufayli DNKning matritsa prin-sipi asosida reduplikatsiyasi, genetik kodning va irsiy axborotning koʻchirilishi (transkripsiya)ning, mutatsiya mexanizmlari va DNK mutatsiyalarining qayta tiklanishi (reparatsiya) mexanizmlarini oldindan bashorat qilish mumkin boʻldi. Bu kashfiyotlar gen nazariyasining yaratilishi uchun asos boʻldi. Keyinchalik irsiy axborot yuzaga chiqishining yangi mexanizmlari va genlar faoliyatining idora qilinishi koʻrsatib berildi; genlarning ekzonintron tuzilishi, splaysing, protsessing jarayonlari, mobil genlar, psevdogenlar, onkogenlar, rekombinatsiyalanuvchi genlar kashf etildi. M.g. genetik injeneri-yaning nazariy asosi qisoblanadi.

M.g.ga oid tadqiqotlar Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Biokimyo (Y. X. Toʻraqulov, J. X. Hamidov), Genetika (A. A. Abdukarimov, J. A. Musayev)i.t. institutlarida olib boriladi.

Kurash Nishonboyev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Molibden qotishmalari** -asosini molibden tashkil qiladigan qotishmalar. Asosan, issiqbardosh konstruksion materiallar sifatida ishlatiladi. VM-1, SM-2 va VM-2 markali Molibden qotishmalari tarkibida 0,1—0,4% gacha uglerod boʻladi. VM-2 qotishmasidan chiviq, pokovka va shtampovkalar, VM-1 va SM-2 qotishmalaridan esa chiviq, list va quvurlar tayyorlanadi. Molibden qotishmalaridan tayyorlangan detallar vakuumda yuqori (1800° gacha) temperaturali sharoitda uzoq muddat ishlaydi. Bu qotishmalardan 2300— 2500° temperaturali gazlar oqimida qisqa muddat (5 min. gacha) ishlaydigan detallar ham tayyorlash mumkin. Molibden qotishmalaridan tayyorlanadigan himoya qoplamali detallarning havoda yoki boshqa oksidlovchi muhitlarda 1200—2000° dagi xizmat muddati — 5—500 soat. Odatda, Molibden qotishmalari yoyli vakuum pechlarda, elektron nurli va garnisaj pechlarda eritib olinadi. Molibden qotishmalari kukun metallurgiyasi usulida olinganda ancha ifloslanadi, natijada texnologik xossalari (ayniqsa, pay-vandlanuvchanligi) yomonlashadi.

Molibdenni legirlash uchun titan (Ti), sirkoniy (Zr), gafniy (Hf), vanadiy (V) ishlatiladi (0,1 — 1,5%). Legirlovchi elementlarning koʻpchiligi molibdenni moʻrtlashtiradi. Titan, sirkoniy, niobiy va boshqa bilan legirlangan molibdenning issiqbardoshligi ancha yuqori, ammo plastikligi pastroq. Molibdenning plastikliligini oshiruvchi birdanbir element — reniy. Sirkoniy va titan Molibden qotishmalarining plastik deformatsiyalanuvchanligini oshiradi. Molibden qotishmalarining mexanik puxtaligi temperaturaga bogʻliq. Molibden qotishmalaridan soplolar, uchish apparatlarining qoplamalari, raketa detallari, atom reaktorlarining qismlari, elektrotexnika va radiotexnika sanoatida ishlatiladigan turli detallar va boshqa tayyorlashda foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Talimarjon** shahri — Qashqadaryo viloyati Nishon tumanidagi shahar. U Qarshi choʻlini oʻzlashtirish maqsadida Qarshi magistral kanali hamda Talimarjon suv ombori evaziga qurilgan shahar boʻlib, 1975 — yil 14-aprelda Talimarjon „shahar" maqomini olgan. Yer maydoni — 272 km.kv. aholi soni 11,7 mingdan ortiq (2021). Shundan 10668 nafarini oʻzbeklar, 707 nafarini tojiklar, 59 nafarini ruslar, 191 nafarini turkmanlar, 40 nafarini tatarlar va 35 nafarini boshqa millatlar tashkil qiladi. 1963-yildan 1969-yilgacha keng koʻlamdagi koʻp qavatli va xonadonlar qurilgan boʻlib, 1975-yilga qadar aholi asosiy qurilish, taʼmirlash, kanaldan suv chiqarish ishlarini amalga oshirgan va Talimarjon suv ombori barpo etilgan. Talimarjon suv ombori Qashqadaryo choʻlini oʻzlashtirish maqsadida Amudaryodan 156 metr balandlikdagi omborga suv yetkazadi. U yerda 7 ta nasos stansiyasi boʻlib har bir nasos stansiyasida 7 tagacha Oʻzbekiston hududidagi eng katta va yirik nasoslar joylashtirilgan. Har bir nasos 1 sekundda 40 kub suv haydash quvvatiga ega. Bu juda katta hajm boʻlib, ular Qashqadaryoni 7 ta tumanini va Buxoroni bitta tumanini sugʻorish va suv bilan taʼminlash uchun foydalaniladi va shu choʻlni oʻzlashtirilishda Qashqadaryo kanallari asosiy qon tomir vazifasini bajaradi.

Talimarjonda 4 ta mahalla fuqarolar yigʻini — „Doʻstlik", „Tinchlik", „Obi-hayot" va „Obod" mahallalari faoliyat olib boradi. Bundan tashqari, u 3 ta maktab (4-umumiy oʻrta taʼlim maktabi 640 oʻrinli (1095 nafar oʻquvchi), 34-umumiy oʻrta taʼlim maktabi 216 oʻrinli (526 nafar oʻquvchi), 39-umumiy oʻrta taʼlim maktabi (260 nafar oʻquvchi); 1 ta ixtisoslashtirilgan maktab (13-sonli "Bolalar musiqa va sanʼat maktabi); 3 ta maktabgacha taʼlim muassasasi (19-MTM 140 oʻrinli 9150 nafar tarbiyalanuvchi, 20-MTM 280-oʻrinli (275 nafar tarbiyalanuvchi, Davlat xususiy sherikchiligidagi MTM; 1 ta shifoxona (Talimarjon shifoxonasi); 4 ta dorixona (1 ta ijtimoiy, 3 ta xususiy); 1 ta bolalar va oʻsmirlar sport maktabi; 4 ta Xususiy va uy-joy mulkdorlar shirkati; 1 ta masjid; 2 ta qabristondan tashkil topgan.

Havolalar
---------
Kritdan qochib ketayotgan Tesey va Ariadna tasvirlangan Pompeydagi freska. Plutarxning soʻzlariga koʻra, afinaliklar Tesey qochib ketgan kemani parchalanib ketgan qismlarini birma-bir almashtirib, saqlab qolishgan.
**Tesey kemasi** (yoki **Tesey paradoksi**) bu biror obyektning tarkibiy qismlari almashtirilgan taqdirda uning asliyati saqlanib qolish yoki qolmasligi haqidagi farazdir. Rivoyatga koʻra, Afinaning afsonaviy yunon qiroli Tesey maxluq minotavrni oʻldirgandan soʻng, Afina aholisini qirol Minosdan qutqaradi va kemada Delosga qochib ketadi. Qadimgi afinaliklar ushbu afsonanni Delosga koʻchish paytida iloh Apollonni sharaflagan holda oʻzlari bilan olib borishgan.

Qadimgi faylasuflarda bir savol tugʻiladi: Bir necha asrlik texnik xizmatlardan soʻng, Tesey kemasining har bir qismi birma-bir almashtirilgan boʻlsa, u hali ham oʻsha kema boʻlib qoladimi?

Zamonaviy falsafada ushbu mantiqiy faraz vaqt oʻtishi bilan shaxsiyatni falsafiy oʻrganish uchun qoʻllanila boshlanadi hamda zamonaviy ong falsafasida shaxsiy o'ziga xoslikning barqarorligi bilan bogʻliq turli xil taklif qilingan yechimlardan biri boʻlib xizmat qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Wasserman 2009. sfn error: no target: CITEREFWasserman2009 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Brown, Christopher*. Aquinas and the Ship of Theseus: Solving Puzzles about Material Objects* (inglizcha). A&C Black, 15-may 2005-yil. ISBN 978-1-84714-402-7. 24-sentabr 2022-yilda qaraldi.

Havolalar
---------

* Tesey paradoksi haqida videoroliklar: oʻzbekcha (XURMO), ruscha (TOPLES)



|  |  |
| --- | --- |
| Arastu va Aflotun | *Falsafaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Tesguino** yoki **tehuino**, ispancha: *Tesgüino, Tejuino* — makkajoʻxori pivosi, Meksikadagi Sierra Madreda yashovchi Taraumara qabilasining anʼanaviy ichimligi. Taraumara xalqi bu pivoni muqaddas deb biladi, u bu xalqning koʻplab marosimlarida qoʻllaniladi. Antropolog Jon Kennedi kinoya qilganidek, „Oʻrtacha Taraumara xalqi vakili yiliga kamida 100 kunni tesguino bilan oʻtkazadi, yo uni ichadi yoki mastlikdan oʻziga keladi".

Turlari
-------

Taraumara xalqi orasida alkogolli ichimliklarning umumiy nomi „sugiki"; agar pivo makkajoʻxori yoki lishaynik unidan tayyorlangan boʻlsa, „batari"; agar pivo yangi makkajoʻxori boshoqlaridan tayyorlangan boʻlsa „pasiki" atamasi ishlatiladi. Makkajoʻxoridan tayyorlangan Tesguino eng muqaddas hisoblanadi, ammo taraumara agava va bugʻdoydan pivo, shuningdek, shaftoli, rezavorlar, yovvoyi olma, kaktus mevalari va meskite urugʻlari kabi mevalardan boshqa alkogolli ichimliklar ham tayyorlaydi.

Ishlab chiqarish
----------------

Pivo makkajoʻxori donalaridan tayyorlanadi, ular namlangan, keyin maydalangan, qaynatilgan va yovvoyi xamirturush yordamida achitilgan. Xushboʻy qilish uchun xmel oʻrniga mahalliy oʻt ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  NPR: The Sacred Corn Beer of the Tarahumara
2. ↑  „Southwest Agave Project". 17-may 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-iyun 2022-yil.
3. ↑  John G. Kennedy, Tarahumara of the Sierra Madre, AHM Publishing
4. ↑  Pennington, C. W. (1983). Tarahumara. In W. C. Sturtevant (Ed.), The handbook of North American Indians, Vol. 10. Washington, DC: Smithsonian Institution.
5. ↑  „Tesguino". 15-dekabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-iyun 2022-yil.
6. ↑   TARAHUMARA (rarámuri) Архивировано 29 мая 2008 года.
**"Oʻrningdan tur, barcha oʻgʻillar"** — Papua-Yangi Gvineya davlat madhiyasi hisoblanadi. Madhiya 1975-yil 16-sentabrda qabul qilingan. Madhiya soʻzlari Thomas Shacklady tomonidan yozilgan va Thomas musiqasini ham bastalagan shaxs hisoblanadi.

Tarix
-----

Papua-Yangi Gvineya milliy oʻziga xosligi toʻgʻrisidagi qonun 1971-yilda ishlab chiqilgan boʻlib, bu mamlakatni milliy bayroq, milliy gerb, milliy qasamyod va milliy madhiya yaratishga undadi. Papua Yangi Gvineyada 1971-yil milliy bayroq va gerb qabul qilingan. Biroq, milliy madhiya toʻrt yil oʻtib qabul qilinga. Bunga sabab esa 1975-yilda Avstraliyadan mustaqillikka erishgunga qadar bir qarorga kelinmaganida edi. Koʻplab qoʻshiqlar madhiya sifatida taqdim etilgan boʻlsa-da, Milliy Ijroiya Kengashi mamlakat Mustaqillik kunidan bir hafta oldin (1975-yil 10-sentabr) bosh inspektor Thomas Shacklady (1917-2006) tomonidan yaratilgan kompozitsiyani milliy madhiya sifatida qabul qilishga qaror qildi. Madhiya Papua-Yangi Gvineya konstabulyar orkestrining guruhmeysteri tomonidan omma oldida ijro etildi.Thomas Shacklady 1964-yildan 1982-yilgacha Papua-Yangi Gvineya qirollik konstabulyar guruhining ustozi sifatida esga olinadi. Madhiya ham shu davr mobaynida yaratilgan.

2015-yilgi Tinch okeani oʻyinlarining ochilish marosimida madhiyaning birinchi qatori „bu yurtning oʻgʻillari" iborasi „Ey, bu yurtning oʻgʻillari va qizlari" ga oʻzgartirildi. Keyinroq bir amaldor bu noqonuniy ekanligini va Milliy identifikatsiya qonunini buzish ekanligini aytdi. Madhiya vatanparvarlik qoʻshigʻi hisoblanadi. Bugungi kunda Papua-Yangi Gvineyada ham qirollik madhiyasi sifatida "Xudo qirolichani asrasin" ishlatiladi, chunki qirolicha Elizabeth II ushbu davlat qirolichasi hisoblanadi.

Matn
----

I  

O arise all you sons of this land,  

Let us sing of our joy to be free,  

Praising God and rejoicing to be  

Papua New Guinea.  

  

Shout our name from the mountains to seas  

Papua New Guinea;  

Let us raise our voices and proclaim  

Papua New Guinea.  

  

II  

Now give thanks to the good Lord above  

For His kindness, His wisdom and love  

For this land of our fathers so free,  

Papua New Guinea.  

  

Shout again for the whole world to hear  

Papua New Guinea;  

We're independent and we're free  

Papua New Guinea.

Manbalar
--------

1. ↑  National Identity Act 1971,. Retrieved 8 Oct 2018. Jamoat mulki Bu maqola jamoat mulki boʻlgan maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi*.*
2. ↑  „PNG National Anthem". *Papua New Guinea Association of Australia*. Qaraldi: 19-fevral 2022-yil.
3. ↑  „Thomas Shacklady".. Qaraldi: 14-avgust 2022-yil.
4. ↑  *ا نسا ن* „National Anthem of Papua New Guinea |O Arise, All you Sons |One nation , one earth |Oceania". *YouTube* (17-iyun 2020-yil). 4-may 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-fevral 2022-yil.

Havolalar
---------
VAN DEYK (van Dyck) Antonis (1599.22.3, Antverpen— 1641.9.12, London) — flamand rassomi. 1609 y.dan X. Van Balendan taʼlim olgan, yoshligidan portret bilan shugʻullangan. 1616—20 yillarda P. Rubens ustaxonasida yordamchi boʻlib ishlagan, uning ijodidan taʼsirlangan. Angliya qiroli Yakov I saroyida ishlagan davri (1620—21)da barokko tipidagi portretini nihoyasiga yetkazdi ("Oilaviy portret", "P. Snay-dersning rafiqasi bilan portreta", 1621 va b.). Genuyaning zodagonlari tasvirlangan hashamdor portretlaridagi ajoyib kompozitsiyasi, teran qoramtir tuslarning goʻzalligi, zaminning tantanavorligida Venesiya maktabining taʼsiri seziladi. 1632 y.dan Londonda qirol Karl I saroyida rassom boʻlib ishladi. Qirol va uning oilasi ("Karl 1 ovda", taxminan 1635; "Karl I bo-lalari", 1637 va b.), saroy zodagonlari portretlarini yaratdi, ularda diqqatni holat, qomat va ranglar uygʻunligiga qaratdi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Wan-chun (yoki Wanjun) - 1990-yilda Ping Sin-tao va uning Yi Ren Communications Co. (y Ren Communications Co.) kompaniyasi tomonidan Xitoy televizion tizimi bilan birgalikda Chiung Yao (Pingning rafiqasi) 1964 yilgi novell filmi asosida ishlab chiqarilgan Tayvan teleseriali. Van-chunning "Uch sevgi" filmi respublika davridagi Pekinda boʻlib oʻtadi.

Bu materik Xitoyda suratga olingan birinchi Tayvan teleseriali bo‘lib, Tayvan hukumati axborot idorasi tomonidan qog‘ozbozlikdan aziyat chekkan. Oldindan ma'qullanganiga qaramay, spektakl "Xitoy kommunistlari bilan hamkorlik qilish", "materik mablag'larini olish" va "materik aktyorlarini haddan tashqari ko'p namoyish etish" (ko'pchilik aktyorlar Tayvandan bo'lsa ham) ayblangan. Chiung Yao tsenzura talablarini bajarishdan bosh tortdi va "ortiqcha materik aktyorlari" tasvirlangan sahnalarni o'chirishdan bosh tortdi va faqat siyosatchi Jav Shou-kongning aralashuvidan so'ng serialni efirga uzatishga ruxsat berildi. (Chiung Yao va Ping Sin-tao kompaniyasi bir necha qoidabuzarlik uchun jarimaga tortildi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Sherobod (maʼnolari).

**Sherobod** — SARIQAMISH QIRLARI — Surxondaryo botigʻining janubiy gʻarbiy qismidagi qirlar. Janubiy gʻarbdan shimoli-sharqqa 70 km ga choʻzilgan. Shimolidan Boysun botigʻi, janubi-sharqdan Surxondaryo vohasi bilan chegaralangan. Oʻrtacha bal. 800-1000 m. Eng baland joyi 1216 m.

SH.Sherobod-Sariqamish qirlari Boysun togʻlaridan boshlanuvchi bir qancha daryolar (Kafrun, Anjarasoy, Pulihakim va boshqalar) bilan chuqur kesilgan va alohida qirlarga (Kagna, balandligi 955 m; Takasakradi, 1050 m va boshqalar) ajralgan. Yon bagʻirlarida quruq soy va jarliklar ham koʻp. Tektonik jihatdan antiklinal struktura; yura, boʻr, paleogen, neogen, toʻrtlamchi davr qumtosh, ohaktosh, dolomit, mergel, konglomeratlaridan tashkil topgan. Iklimi kontinental, yogʻin kam (150-250 mm). Boʻz, surqoʻngʻir tuproqlarda shuvoq, shoʻra, qoʻngʻirbosh, rang, oq kavrak va boshqalar oʻsadi. Hududi yaylov sifatida foydalaniladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Sherlock Holmes va doktor Watson** **haykali ―** Moskvada 2007-yil 27-aprelda Buyuk Britaniya elchixonasi yonidagi Smolenskaya qirgʻogʻida oʻrnatilgan.

Tarixi
------

Arthur Conan Doyleʼning asarlari qahramonlari detektiv Sherlock Holmes va doktor John Watson yodgorligi Conan Doyleʼning buyuk detektivning sarguzashtlari haqidagi „Scarletdagi tadqiqot" hikoyasi nashr etilganining 120-yilligi munosabati bilan ochildi. Yodgorlik muallifi Sherlock Holmes’ning sarguzashtlari haqidagi hikoyalarning birinchi illyustratori Sidney Pagetʼning asarlari asosida qahramonlar obrazlarini yaratgan haykaltarosh Andrey Orlov edi. Biroq, qahramonlarning xususiyatlarida Sovet teleserialida ushbu qahramonlarni oʻynagan Vasiliy Livanov va Vitaliy Solominning xususiyatlari osongina eslatadi.

Bronzadan yasalgan haqiqiy oʻlchamdagi figuralarda Sherlock Holmes oʻng qoʻlida trubka va chap qoʻli orqasiga qoʻyilgan holda tasvirlangan. John Watson skameykada qalam va yozuvlar daftarchasi bilan oʻtirgan holda tasvirlangan. Skameykada taniqli qahramonlar bilan suratga tushmoqchi boʻlganlar oʻtirishlari uchun joy qoldirildi. Bu Holmes va Watson birgalikda tasvirlangan yagona yodgorlik. Vasiliy Livanov hazillashib, agar kimdir Watsonʼning yonidagi skameykaga oʻtirib, qoʻlini daftariga qoʻysa, uning koʻp muammolari hal boʻladi, lekin agar Holmes’ning trubasiga tegilsa, jinoiy voqeaga kirib ketish mumkin.

Yodgorlik 2007-yil 27-aprelda ochilgan. Ochilish marosimida Rossiya xalq artisti Vasiliy Livanov va Buyuk Britaniyaning Rossiya Federatsiyasidagi elchisi Anthony Brenton ishtirok etdi. Yodgorlik „Madaniyatlar muloqoti — yagona dunyo" xalqaro xayriya jamoat fondining „Haykaltaroshlik kompozitsiyalari" loyihasi doirasida yaratilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „В Москве открыт памятник Шерлоку Холмсу и доктору Ватсону" (ru). *РИА Новости* (27-aprel 2007-yil). Qaraldi: 5-aprel 2018-yil.
2. ↑  „Ливанова и Соломина увековечили в бронзе" (ru). *KP.RU - сайт «Комсомольской правды»* (28-aprel 2007-yil). Qaraldi: 5-aprel 2018-yil.

Havolalar
---------

* „Памятник Шерлоку Холмсу и доктору Ватсону" (ru).  Moscow.org. 14-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-iyul 2013-yil.



* „Шерлоку Холмсу и доктору Ватсону" (ru).  Необычные памятники Москвы. 4-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-iyul 2013-yil.
**Sherobod kanali** - Surxondaryo viloyatidagi magistral kanal. 1966-yilda qurilgan. Umumiy uz. 27 km, bosh qismidagi suv sarfi 110 m³/sek. Viloyatning Sherobod va Qiziriq choʻllariga suv uzatadi. Janubiy Surxon suv omborining oʻng qirgʻogʻida qurilgan bosh suv olish inshootidan suv oladi. Kanal trassasining dastlabki 8 km Surxondaryoning oʻng qirgʻogʻi boʻilab va Toshkoʻpriksoy oʻzani tagidan 150 m uzunlikdagi 3 koʻzli (3x3,5 m) temirbeton quvurli dyuker orqali oʻtadi. Quyiroqda kanaldan Qumqoʻrgʻon kanaliga 10 m³/sek. miqdoridagi suvni tashlash uchun suv chiqargich oʻrnatilgan. 60-yillar oxirida uning 12 km da Sherobod choʻlidagi 80 ming ga dan ortiq yerni suv bilan taʼminlovchi nasos styasi barpo etildi. 27 km da kanal chap va oʻng tarmoqqa boʻlinadi.

Kanalning chap tarmogʻi Sherobod choʻlida yangi oʻzlashtirilgan yerlarni sugʻorishga xizmat qiladi. Uning oʻzaniga beton toʻshama yotqizilgan, uz. 29,6 km, suv sarfi 25 m³/sek. Oʻng tarmoq esa Sheroboddaryo tizimidagi yerlarni suv taʼminotini yaxshilashga xizmat qiladi, uz. 76,6 km.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Toʻda** — Oʻzbekiston Respublikasi Namangan viloyati Norin tumanida joylashgan qishloq.

Etimologiyasi
-------------

Qishloq nomining kelib chiqiqshi haqida turlicha farzalar mavjud. Toʻda toponimi „bir toʻda bir guruh" maʼnolarini ham anglatadi. XIII asrda mazkur hududga odamlar koʻchib kelishgan. Ular yashash uchun kapalar qurib, toʻda-toʻda boʻlib yashay boshlashgan. Shu sababli ham qishloq nomi Toʻda deb nomlangan. Ayni shu nom bilan nomlanuvchi yana bir qator toponimlar mavjud. Kenagas oʻzbeklarining bir urugʻi ham ayni toʻda nomi bilan atalgan. Yana bir farazga koʻra, qishloq aholisining asosiy qismi Pop tumanidagi Toʻda qishlogʻidan koʻchib kelgan va shuning uchun ham hudud nomi shunday atalgan boʻlishi mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  Zohid Madrahimov*. Tarixiy toponimika* (oʻzbekcha). „Navro‘z" nashriyoti, 2007 — 109 bet.

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
***a***, ***b*** - katetlar. ***c*** - gipotenuza. ***γ*** - toʻgʻri burchak
**Toʻgʻri burchakli uchburchak** — Bitta burchagi toʻgʻri, yaʼni 90° (yoki {\displaystyle \pi /2} radian) boʻlgan uchburchak. Bunday uchburchakda toʻgʻri burchak qarshisidagi tomon gipotenuza, qolgan ikki tomon esa katetlar deyiladi.

Xossalar
--------

Toʻgʻri burchakli uchburchak boshqa uchburchaklardan farqli xossalarga ega.

#### Birinchi xossa

Toʻgʻri burchakli uchburchakning qolgan ikkita burchagi oʻtkir
boʻlib, ularning yigʻindisi 90° ga teng.

#### Ikkinchi xossa

Toʻgʻri burchakli uchburchakning katetlaridan biri gipotenuzaning
yarmiga teng boʻlsa, u katet qarshisidagi burchak 30° li boʻladi.

#### Uchinchi xossa

Toʻgʻri burchakli uchburchakning gipotenuzaga tushirilgan medianasi gipotenuzaning yarmiga teng.

Yana qarang
-----------

* Pifagor teoremasi
* Toʻgʻri burchak
* Uchburchak
* Mediana

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Matematikaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Toʻfon**, dovul — 1) Bofort shkalasi boʻyicha kuchi 12 balli, yaʼni tezligi 35 m/sek.dan ziyod, Yer atmosferasidagi eng kuchli shamollarpan. T. binolarga katta zarar yetkazadi, daraxtlarni sindiradi; dengizlarda kuchli toʻlqin hosil qilib, kemalar suzishini qiyinlashtiradi, halokatlarga ham olib kelishi mumkin. T. odatda, serharakat siklonlar bn bogʻliq vujudga keladi. Baʼzan kuchli quyun tarzida roʻy beradi; 2) yahudiy, xristian, islom dinlarining ilohiy kitoblarida nakl etilgan olamni suv bosishi. Bu hodisa osiy bandalarga xudo tomonidan yuborilgan jazo sifatida taʼkidlanadi. Qurʼonning bir necha oyatlarida bu voqea [[Nuh paygʻambar davrida sodir boʻlgani qayd etilgan. Bu naqlda mil. av. 3ming yillikning oxirida Mesopotamiyayaa yuz bergan ulkan suv toshqini aks etgan boʻlishi mumkin (yana qarang [[Nuh).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
***Affilia: Journal of Women and Social Work*** — har chorakda bir marta koʻrib chiqiladigan akademik jurnal. U ijtimoiy ish amaliyoti va gender tengsizligining feministik tahlilini yoritadi. Jurnalning bosh muharrirlari Yoosun Park (Smit kolleji ijtimoiy ish maktabi), Stéphanie Wahab (Portland davlat universiteti) hamda Rupaleem Bhuyan (Toronto universiteti)lardir. Jurnal 1986-yilda SAGE Publications tomonidan nashr etiladi. Taʼsischi muharrir Beatrice Saunders boʻlgan.

Abstraktlashtirish va indekslash
--------------------------------

*Affilia* mavhum jurnal boʻlib, Scopus va Ijtimoiy fanlar iqtiboslar indeksi orqali indekslanadi. *Journal Citation Reports* maʼlumotlariga koʻra, uning 2017-yildagi taʼsir koʻrsatkichi 0,833ni tashkil etib, „Ayollar tadqiqotlari" toifasidagi 42 jurnal ichida 24-oʻrinni, „Ijtimoiy ish" toifasidagi esa 29-oʻrinni egalladi.

Shikoyatlarni oʻrganish ishi
----------------------------

2018-yil oktabr oyida jurnal „***Our Struggle Is My Struggle: Solidarity Feminism as an Intersectional Reply to Neoliberal and Choice Feminism*** *(Bizning kurashimiz — mening kurashim: birdamlik feminizmi neoliberal va tanlovli feminizmga oʻzaro javob sifatida)"* sarlavhali soxta maqolani nashrga qabul qilgani maʼlum boʻldi. Keyinchalik, maʼlum boʻlishicha, qoʻlyozmada Adolf Gitlerning Mein Kampf asarining 12-bobidagi plagiat boʻlimlari boʻlib, unda Gitler natsistlar partiyasi nima uchun kerakligini va uning aʼzolaridan nimani talab qilishini tasvirlab beradi. Mualliflar Gitlerning „Milliy sotsializm" haqidagi „feminizm" va „yahudiylar" ishoralarini „imtiyoz" bilan almashtirdilar. Maqola yozilishicha akademiyaning „shikoyat tadqiqotlari" deb ataladigan baʼzi sohalarida qatʼiylik yoʻqligini koʻrsatishga urinish boʻlib, absurdlar va axloqiy jihatdan nomuqobil siyosiy gʻoyalar ushbu sohada qonuniy akademik tadqiqotlar sifatida nashr etilishi mumkinligini koʻrsatgan.

Yana qarang
-----------

* Ayollarni oʻrganish jurnallari ro'yxati

Manbalar
--------

1. ↑  „SAGE Journals: Your gateway to world-class journal research" (en). *journals.sagepub.com*. Qaraldi: 29-iyun 2017-yil.
2. ↑  „Duped academic journal publishes rewrite of 'Mein Kampf' as feminist manifesto" (en). *www.timesofisrael.com*. Qaraldi: 8-oktabr 2018-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti
**Losossimonlar** (Salmonidae) - seldsimonlar turkumiga mansub oʻtkinchi va chuchuk suv baliqlari oilasi. Orqa suzgichida 17 tagacha nurlari boʻladi. Tuxum yoʻllari yaxshi rivojlanmagan, yetilgan uvildirigʻi tana boʻshligʻiga tushadi. Tinch okean lososlari (keta, bukri baliq, nerka, sima) va haqiqiy lososlar (segma, kumja, shixan va boshqalar) mavjud. L. fakat chuchuk suvlarda koʻpayadi (oʻtkinchi L. uvildiriq tashlash uchun daryolarga oʻtadi). Uvildiriq tashlash davrida L.ning tashqi koʻrinishi (ayniqsa, erkaklarida) keskin oʻzgaradi. Tinch okean lososi, bukri baliq va baʼzan L. hayoti davomida bir marta uvildiriq tashlab xalok boʻladi. Pushti uncha koʻp boʻlmaydi. Koʻpchilik L. turi qumli, maydatoshli va toshli sayoz suvlarga uvildiriq tashlaydi. Bir qancha oʻtkinchi turlari pakana formalarni hosil qiladi. L. ovlanadi. 11 turi va kenja turlari Xalqaro Qizil kitobga kiritilgan. Oʻrta Osiyo, jumladan, Oʻzbekiston suv havzalarida orol lososi, yaʼni kumja va amudaryo gulmoyi kenja turlari uchraydi (keyingi maʼlumotlarga qaraganda, orol lososi qirilib yoʻq boʻlib ketgan).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Lot** (gollandcha lood) — dengiz, koʻl, daryolarning chuqurligini kema bortidan turib oʻlchaydigan asbob. Dastlabki (50 m gacha chuqurlikni oʻlchash uchun), mexanik (200 m gacha) va gidroakustik (k,. Exolot) xillari bor. Dastlabki L. metr yoki futlarga boʻlingan poʻlat ar-qonga bogʻlangan toshlardan iborat. Mexanik L. suvga choʻktiriladigan pastki uchi ochiq chuqurlik oʻlchagich turubkadan iborat; gidrostatik bosim oʻlchanadi. Exolotning ishlash tarzi asbobdan tubgacha borgan va undan kaytgan tovush signallarining oʻtish vaqtini oʻlchashga asoslangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |