recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Avgust (maʼnolari).
**Octavian** **Avgust** (lotincha: *Octavianus Augustus*; miloddan avvalgi 27 yilgacha ismi Oktavian boʻlgan) (miloddan avvalgi 63 — milodiy 14) – Rim imperatori (miloddan avvalgi 27 – milodiy 14), Yuliy Sezarning nabira jiyani, vasiyatiga koʻra, oʻgʻil qilib olingan. Avgust huquqi cheklanmagan hokim boʻlib olgach, Senat unga "avgust"- "xudolar tomonidan sharaflangan" degan faxriy unvon bergan. Sezarning oʻlimidan soʻng boshlangan fuqarolar urushi (miloddan avvalgi 43–31) ni Aksiy yonidagi jangda Rim sarkardasi Mark Antoniy va Misr malikasi Kleopatra ustidan gʻalaba qozonish bilan yakunlagan. Avgust prinsipat ("*princeps*" – Senat qatnashchisi) deb ataluvchi siyosiy rejimga asos solgan. Bu davlat tuzumi respublika shaklidagi monarxiyaga oʻxshaydi. Unda ilgarigidek, Senat va respublika lavozimlari saqlanib qolgan, ammo butun hokimiyat Avgust qoʻl ostiga oʻtgan. Xalq majlisining ta’siri tugagan. Avgust mamlakatning yirik quldorlari va Rim armiyasiga tayanib ish koʻrgan. Avgust oʻz tashqi siyosatida gʻarbga nisbatan bosqinchilik siyosati yurgizgan boʻlsa, sharqqa nisbatan diplomatik muzokaralar yordamida Rim davlatining hokimligini yoyishga intildi. Keyinchalik "avgust" imperatorlar unvonini anglatuvchi atamaga aylangan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hazrat Oxund Mullo Muhammad** — alloma va avliyo.
Hazrat Oxund Mullo Muhammad buyuk avliyo, o‘z davrining ulkan allomasi, isteʼdodli tarbiyachi, zabardast shoir edi. Uning taxallusi Imlodir. „Imlo" so‘zi quyidagi maʼnolarni bildirib kelarkan: 1. To‘ldirish, to‘la ifodalash. 2. Belgi, ishora. 3.To‘g‘ri yozish.
Eshoni Imlo Buxoroda 1686-yil tug‘ilib, shu yerdagi madrasalarda taʼlim olgan. Nosiriddin To‘raning „Tuhfat az-zoirin" kitobida yozilishicha, Hazrat Imlo to‘rtta tariqatning piri murshidi bo‘lgan. Bular kubraviya, naqshbandiya, ishqiya, jahriya tariqatlaridir. Shu bois bu zoti sharifni jomeus suluk (suluklar majmuasi) deb atagan. Eshoni Imloning kubraviya sulukidagi pirlari Mirzo Bahodur Shirbuduniy, naqshbandiya sulukidagi pirlari Xoja Podshoh Salim Balxiy, ishqiya sulukidagi pirlari Mavlono Shayx Usmon Azizon quddisa sirruhular bo‘lgan. Eshoni Imlo hijriy 1162-yil, Rabbial avval oyining 18-kuni, milodiy 1749-yil 8-martda vafot etadi. Hazrat Imlo 63 yil umr ko‘rgan. Eshoni Imlodan „Devon" qolgan. Buxorodagi ko‘plab ziyolilar xonadonida ushbu „Devon" bor. Eshoni Imlo ashʼorlari so‘fiyona ruhda bo‘lib, uning ulkan isteʼdod sohibi ekanliklaridan daraq beradi.
Eshoni Imloning ota tomonidan nasablari Hazrati Ali r.a.ga borib taqaladi. „Tuhfat az-zoirin"da ushbu shajara ham keltirilgandir: Mullo Muhammad Imlo al-Buxoriy ibn Aloiddin Azizon Shayx Sayfiddinxoja ibn Xodixoja ibn Uvays Shayx Ibn Ahmad Shayx ibn Boboyusufxoja ibn Ali Mahmud Shayx ibn Tolib Shayx ibn Bobogosufxoja ibn Ali Murtazoxoja ibn Yunus Shayx ibn Ahmad Shayx ibn Mahmud Shayx ibn Tolib Shayx ibn Abduljalil Shayx ibn Sulaymon Shayx ibn Muso Shayx ibn Horun Shayx ibn Abdulqahhor Shayx ibn Abdulfattoh ibn Imom Muhammad Hanifa ibn Amiral Mo‘min Ali al Murtazo r.a. Hazrat Oxund Mullo Muhammad Eshoni Imloning qabri „Eshoni Imlo" qabristonida bo‘lgan. Ushbu mozoristonda koʻplab avliyo, shuningdek, Buxoro amirlari dafn qilingan. Lekin sobiq Ittifoq davrida bu mozoriston ham vayron etildi, bu ziyoratgoh yo‘qotildi. Eshoni Imlo mozoristoni ustida Ibn Sino maktabi qurildi. Eshoni Imlo ziyoratgohida tarixiy sardoba ham bor, bu Eshoni Imlo sardobasi hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Насир ад-Дин ал-Ханафи ал-Хасани ал-Бухари*. Тухфат аз-заирин («Подарок паломникам») Автор перевода с таджикско-персидского, предисловия и комментариев: Халим Тураев*. Toshkent: Splendid Idea, 2021 — 204 bet.
2. ↑  Sadriddin Salim Buxoriy*. Buxoroning tabarruk ziyoratgohlari*. Buxoro: Durdona nashriyoti, 2012 — 291 bet.
**Lunvan** - Xitoy mifologiyasida suv dunyosi hokimi, ajdarholar yetakchisi. Qadimgi rivoyatlarga ko‘ra, Lunvan uzunlik jihatidan (1 li - tahminan 0,5 km) qolgan ajdarholar orasida eng yirigi hisoblangan. Bir qator tadqiqotchilar, jumladan, fransuz olimi A.Maspero fikricha, Lunvan obrazi milodiy asrda buddizm matnlari ta’sirida vujudga kelgan. Chunki ushbu davrda „ilonlar shohi" haqida hikoya qiluvchi „Nagaradja" nomli buddizm sutrasi xitoy tiliga tarjima qilinib, undagi voqealar Lunvan afsonasi voqealariga o‘xshab ketadi.Qadimgi Xitoy „Lunvan kulti" juda keng tarqalgan bo‘lib, unga atab har bir shahar, qishloq, daryo, ko‘l va quduq bo‘yida ibodatxonalar barpo etilgan. Dengizchi, baliqchi, dehqon va miroblar Lunvan uchun muayyan ibodatlarni bajarishgan va ular hatto buloqlar ham yer osti orqali dengizga bog‘lanadi hamda ularning barchasi Lunvan nazorati qiladi, deb ishonishgan. Qurg‘oqchilik vaqtida Lunvan haykali ibodatxonadan tashqariga chiqarilib, quyosh nurlari ostiga qo‘yilgan bo‘lsa, suv toshqini vaqtida uning haykali yuz qismini falokat va vayrongarchiliklar tarafga qaratib qo‘yilgan va bu ishlaridan u uyaladi, deb e’tiqod qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 274. sfn error: no target: CITEREFNajmiddinov,\_Karimov,\_Turdiyeva2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Najmiddinov J. Karimov J. Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480 bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.
**Avgustin Avreliy**, **Avliyo Avgustin** yoki **Saint Augustine** (lotincha: *Aurelius Augustinus Hipponensis*) (354, Tagast shahri, Shimoliy Afrika – 430, Gippon shahri, Shim.Afrika) – xristian dini ilohiyotchisi, "cherkov otalari"dan, adib, faylasuf. Katolitsizm aqidalarining shakllani-shiga ta’sir koʻrsatgan. Gippon shahri usku-fi (yepiskopi) martabasiga erishgan. Diniy-falsafiy ruhdagi qator va’z va risolalari saqlanib qolgan. Ulardan mashhurlari: 1) "Tavba" (400 yil); 2) "Ilohiy shahar haqida" (413-427 yillar; 22 kitobdan iborat). "Ilohiy shahar haqida" asarining yozilishiga Rim imperiyasi poytaxti gotlar tomonidan bosib olinib, vayron qilinishi turtki boʻldi. Asarda bu vayrongarchilik rimliklar asrlar mobaynida oʻzga xalqlarga nisba-tan oʻtkazgan bosqinchilik va zuravonlik siyosati uchun xudo tomonidan yuborilgan jazo sifatida talqin qilinadi. Asarning 10 ta kitobi Rim tarixiga, 12 ta kitobi insonlar jamiyati va davlatning mohiyatiga bagʻishlangan. A. dunyoni ikki saltanatga boʻladi: 1) "zamin shahri" – yovuzlik, zoʻravonlik va shayton saltanati; 2)"ilohiy shahar" – ezgulik va rahmon saltanati. Birinchisi – inson xudbinligi asosiga qurilgan va ilohiylikni rad etadi, ikkinchisi – ilohiy mehr asosiga qurilgan boʻlib, insonning moddiy ehtiyojlardan yuz oʻgirishini taqozo qiladi. A. ta’limotiga koʻra, "ilohiy shahar"ning yer yuzidagi tim-soli masihiy cherkovidir, unga samoviy cherkovga tayyorgarlik vositasi sifatida qaralmogʻi lozim. A. qadimgi yunon mush-riklik davri qadriyatlarini masihiylik nuqtai nazaridan keskin tanqid qiladi, inson oʻz irodasi bilan ezgulikka erisha 4olmaydi, inson gunohlardan faqat xudoning inoyati va cherkov tufayli forigʻ boʻladi, deb hisoblaydi. A. fikriga koʻra, "yagona tangri barcha goʻzallikning haqiqati va eng oliy goʻzalliqdir". A. "e’tiqodsiz bilim ham, haqiqat ham yoʻq", deb hisobladi. A. ta’limoti Yevropada deyarli ming yil davomida ilm-fanning cherkovga tobe holda qolishiga muayyan darajada nazariy zamin boʻldi va cherkov hokimiyatining qudratli kuchga aylanishiga koʻmaklashdi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. ↑  *(unspecified title)*
**Aviadesant tanki** – harbiy desant qoʻshinlari tarkibida turli maqsadlarda foydalaniladigan, butun-lay zirxlangan, ixcham, har qanday sha-roitda yurishga moʻljallangan jangovar mashina (yengil tank). Ogʻirligi 7–8 t. Desant tushiriladigan joyga Aviadesant tanki sa-molyot yoki vertolyotda yetkaziladi va yerga parashyutda tushiriladi yoki samolyot (vertolyot) aerodrom yoki qoʻnish maydo-niga qoʻngandan soʻng yerga tushiriladi. Zamonaviy Aviadesant tanki bemalol aylana oladi-gan minoraga oʻrnatilgan turli zamba-rak va pulemyotlar bilan ta’minlangan. U dushmanning poʻlat zirxli turli xil oʻt ochish vositalariga va jonli kuchiga zar-ba bera oladi. Aviadesant tanki 2-Jahon urushida qoʻllanilgan va hozir ham oʻz ahamiyatini yoʻqotgani yoʻq.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muhammad ibn Ahmad Maymurg‘iy** (arabcha: محمد بن أحمد ميمرغي — Muhammad ibn Ahmad Maymurg‘iy — Toʻliq ismi: Abulmuayyad Muhammad ibn Ahmad ibn Mahmud ibn Muhammad ibn Nasr ibn Muso ibn Ahmad Maymurg‘iy Nasafiy (442/1050-yil tug‘ilgan)) — Muhaddis va roviy.

Hayoti
------

Muhammad ibn Ahmad Maymurg‘iy muhaddis, olim, imom, fozil kishi bo‘lgan. Hijoz va boshqa shaharlarga borib, u yerdagi allomalardan hadis eshitgan va rivoyat qilgan. Najmiddin Umar Nasafiyning yozishicha, alloma 442/1050-yil „Maymurg‘" qishlog‘ida tavallud topgan.
Manbalarda Muhammad ibn Abdussattor ibn Muhammad Imodiy Kardariy (vafoti 642/1244-yil) undan taʼlim olganligi haqida keltirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  O‘rta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. — B. 364.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Gilmoya** — gil turlaridan biri. Montmorillonitdan iborat. Oʻzbekistonda G.ni gilvata, togʻ yogʻi, koʻk shiram, soz kesak, toshsovun ham deyishadi. G. asosan dengiz va okean tublarida vulkan kullari va gillarning ishqorli muhitda fizik va kimyoviy oʻzgarishidan hosil boʻladi. Rangi oq, yashil, kulrang, qoʻngʻir va h.k. Sovunga oʻxshash, yumshoq, issiqda tez qurib, toshga aylanadi. Suvda hajmi 2—15 baravar oshadi. G. har xil moddalar, radioaktiv elementlarni yutish (adsorbsiya) xususiyatiga ham ega. 1110— 1125° qizdirilsa, koʻpchib, gʻovakli tosh — keramzitga aylanadi. G. rezina, qogʻoz, metallurgiya, oziq-ovqat sanoatida, tibbiyot va qishloq xoʻjaligida koʻplab ishlatiladi. G. boʻr va paleogen davri katlamlarida keng tarqalgan. Oʻzbekistonda 200 ga yaqin G. konlari borligi aniqlangan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Salat (maʼnolari).

**Salat**, salat latuk (Lactuca sativa L.) — murakkabguldoshlar oilasiga mansub bir yillik oʻsimliklar turi, sabzavot ekini, 5 xili: barg S, uziladigan S, boshli S, romen yoki rim Sti va sarsabil S. bor. Jahondagi barcha dehqonchilik mintaqalarida ekiladi. Yosh barglari, poyasi, boshchasi isteʼmol qilinadi. Bargi vitaminlar (V, S, RR), karotin, kaliy, fosfor, temir tuzlariga boy. Ildizi oʻq ildiz. Avval toʻpbarg, gul, soʻng 60—120 sm uzunlikda sershox gulpoya hosil qiladi. Gullari ikki jinsli, mayda, sariq, roʻvaksimon toʻpgulga yigʻilgan, oʻzidan changlanadi. Sovuqqa chidamli, yorugʻsevar, suvga talabchan. Urugʻi 2—4° da unib chiqadi. S bir yilda 2 marta fevr.— mart va sent.— okt.da sepiladi. Namgarchilik yuqori boʻlsa chirib ketadi. Gektariga 3–5 kg urugʻ sarflanadi. Oʻzbekistonda, asosan, barg S.ning Yirik boshli va 2002-yilda Oʻzbekiston sabzavot, poliz ekinlari va kartoshkachilik ilmiy tadqiqot institutida chiqarilgan Koʻk shox navlari ekiladi.

Kasalliklari: soxta unshudring, qora, oqchirish. Zararkunandalari: sabzavot shirasi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Chaturanga** (sanskritcha chatur — toʻrt, anga — qism) — mil, av. Hindistonda paydo boʻlgan tafakkur oʻyini. Qad. Hindistonda qoʻshin 4 qismga boʻlingan: jang aravadagilar, filbonlar, otliq va piyoda askarlar. Ch. sipohlari qoʻshin qismlarini ifodalagan. Qoʻshinning har bir qismini rojalar boshqargani uchun Ch. "chaturroja" deb ham atalgan. Ch.da 32 ta (16 tadan oq va qora) sipoh 64 ta oqqora katakli taxtaning 4 chetiga 8 tadan terilgan va 4 kishi (2 tadan boʻlib) oʻynagan. Yurishlar shashxol tashlash bilan amalga oshirilgan (6 xolli tomon tushsa shoh, 5 xolli tomon tushsa farzin yurilgan va h.k.) Oʻyin raqiblarning barcha sipohlarini (shu jumladan, shohni ham) urib olinguncha davom etgan. 5—6-asrlarga kelib Ch. oʻyin qoidalarining oʻzgargan turi chatrang (shatrang) deb nomlangan. Chatrangda sipohlar oʻyin taxtasining 2 tomoniga terilgan va 2 kishi oʻynagan. Yurishlar shashxolsiz amalga oshirilgan va oʻyinning maqsadi shohni mot qilish boʻlgan (yana qarang Shaxmat).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Nasx (maʼnolari).

Nasx uslubida yozilgan qoʻlyozma
**Nasx** — xattotlik uslubi, arab yozuvidagi mumtoz xat uslublaridan biri. 10-asrda kufiy yozuvi zaminida yaratilgan, ixtirochisi Ibn Muqla. Kufiy yozuvini kitobat sanʼatidan butunlay siqib chiqargani uchun shu nom bilan atalgan (N. soʻzi "oʻchirish", "bekor qilish" degan maʼnoni anglatadi). Harflarning 4/6 qismi egri va 2/6 qismi toʻgʻri chiziklar asosida yoziladi. Mumtoz xat uslublarida boʻlganidek bu xat uslubida "alif" (I), "dol" (j) va "lom" (j) harflarining turrasi yoʻq, "to" (i) va baʼzan "lom" harfida agar undan keyin "jim" (Ye), "mim" (f), "xr" harflari kelsa, turra boʻladi; "ho" harfi (j.) \*. koʻrinishida yoziladi. Asosan qurʼon, hadis, tafsir koʻchirishda qoʻllanilgan, keyinchalik ilmiy va badiiy asarlar ham shu yozuvda bitilgan. Turli xat uslublari ixtiro qilinganiga qaramay, N. xati bugungi kunda ham turli mamlakatlar matbuotida keng qoʻllanilmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muhammad ibn Ali Maymurg‘iy** (arabcha: محمد بن علي ميمرغي — Muhammad ibn Ali Maymurg‘iy — Toʻliq ismi: Abu Mushhid Muhammad ibn Ali ibn Muhammad Maymurg‘iy Nasafiy (vafoti 535/1141-yil)) — Muhaddis va roviy.

Hayoti
------

Muhammad ibn Ali Maymurg‘iy zohid, solih, vazmin purviqor kishi bo‘lib, ahli ilmlardan bo‘lgan. Xalq orasida solih kishilardan deb yuritilib, hadis ilmi borasida ishonchli kishilardan hisoblangan. Buxoroda istiqomat qilgan. Abulyusr Muhammad ibn Muhammad ibn Husayn Pazdaviy, Abu Bakr Muxammad ibn Hasan ibn Mansur Nasafiy, Abu Ato ibn Ahmad Harviy kabi allomalar unga hadis rivoyat qilishga ruxsat berishgan.

Vafoti
------

Muhammad ibn Ali Maymurg‘iy 535/1141-yilda vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  O‘rta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. — B. 363.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Joʻra Kamolovich Saidov** (1909, Qoʻqon shahri — 1999.9.4, Toshkent) — botanik olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1968), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1977), biol. fanlari doktori (1960), professor (1967). Samarqanddagi Oʻzbekiston pedagogika akademiyasini tugatgan (1932). Qoʻqon shahri paxtachilik instituti botanika kafedrasi assistenti (1932—35), Samarqand qishloq xoʻjaligi instituti botanika kafedrasida dotsent va mudir (1941—43), institut direktori (1943—52), botanika va oʻsimliklar fiziologiyasi kafedrasi mudiri (1952—60), Oʻzbekiston qishloq xoʻjaligi Fanlar akademiyasi da akad.kotib (1960—61). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Botanika institutida oʻsimliklar morfologiyasi, anatomiyasi va embriologiyasi laboratoriya mudiri (1962— 88), institut direktori (196486), 1988-yildan bosh ilmiy xodim. Ilmiy ishlari oʻsimliklar anatomiyasi, morfologiyasi va fiziologiyasiga oid. S. karbonat va magniyli, xlorid va sulfatli tuzlar bilan shoʻrlangan tuproqning gʻoʻza va makkajoʻxori anatomiyasi hamda fiziologiyasiga taʼsirini tadqiq qilgan. Urgimchakkana bilan zararlangan gʻoʻza bargining anatomiya va morfologiyasidagi oʻzgarishlarni oʻrgangan. Oʻzbekiston foydali yovvoyi oʻsimliklari anatomiyasi, sitoembriologiyasi va choʻl yaylovlarining fitomelioratsiyasi maktabi asoschisi. S. rahbarligida 12 jildli "Foydali oʻsimliklar morfobiologiyasi" (T. 1964—93) nashr etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Adabiyot
--------

* Botanika oʻsimliklar fiziologiyasi asoslari bilan (hamkorlikda), T. 1972; Choʻl oʻsimliklarining ekologik anatomiyasi (hamkorlikda), T. 1991.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Joʻrauzum** — kechpishar xoʻraki uzum navi. Hoz. Oʻzbekiston oʻsimlikshunoslik ilmiy tadqiqot institutida Nimrang va Pushti Toifi navlarini chatishtirib chiqa-rilgan (A.M. Negrul va M.S. Juravel). Tupi kuchli oʻsadi. Guli qoʻsh jinsli. Bargi oʻrtacha, besh boʻlakli, arra tish-li, barg bandi uzun. Uzum boshi katta (oʻrtacha vazni 500—550 g), sershingil, gʻujumlari yirik, tuxumsimon, och yashil. Poʻsti qattiq, yupqa, seret, sersuv, mazasi yoqimli. Sent.ning oxirida pishadi. Tarkibida 22—23% qand, 6,5—7,5 mg% kislota bor. Gektaridan 400—500 s gacha hosil beradi. Toshkent, Samarqand viloyatlarida ekiladi. Yangiligida isteʼmol qilinadi, vinolar tayyorlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Salchipapa** (ispancha: *salchipapa или salchipapas*) — Peruning fast-fud taomi boʻlib, odatda koʻcha yeguligi sifatida isteʼmol qilinadi, yupqa toʻgʻrab, qovurilgan mol goʻshti yoki kolbasa, kartoshka fri va karamli salatdan iborat boʻladi. Taomning nomi ispancha „salchicha" - (kolbasa/sosiska) va „papa" — (kartoshka) soʻzlarining birlashmasidan hosil boʻlgan. Taom ketchup va xantal, crema de aceituna (zaytun qaylasi), ahi yoki chili qalampiri kabi turli-tuman qaylalar bilan birga stolga tortiladi. Baʼzan ustiga qovurilgan tuxum yoki pishloq qoʻyiladi; shuningdek, uni oregano bilan bezatish, dasturxonga pomidor va salat bilan birga tortish ham mumkin.

Tarixi
------

A basket with food on top of a table Salchipapa taomi Lotin Amerikasi oshxonalariga kirib borgan.
Salchipapa Peruning Lima shahrida koʻcha taomi sifatida oʻylab topilgan. Kelgusi yillar davomida butun Peru boʻylab tarqaldi. Lotin Amerikasida taomning mashhurligi Peru oshxonasi bilan cheklanib qolmagan, uni endilikda Ekvador va Boliviya oshxonasiga xos taom sifatida ham bilishadi. Salchipapa Argentina koʻchalari va bozorlarida ham sotiladi. Ushbu taom Boliviyadan immigratsiya tufayli AQSh va Chilidagi Argentina, Kolumbiya va Peru restoranlari orasida ham tarqalishda davom etmoqda. Uning „Choripapas" deb nomlanuvchi varianti mavjud (bunda taomga kolbasa oʻrniga chorizo qoʻshiladi). Bunday variantni Meksikada ham uchratish mumkin.

Galereya
--------

* Baʼzi restoranlar anʼanaviy koʻcha taomlarini yaxshilash uchun salchipapa retseptini oʻzgartirmoqda. Baʼzi restoranlar anʼanaviy koʻcha taomlarini yaxshilash uchun salchipapa retseptini oʻzgartirmoqda.
* Limaning shahar sektorlarida salchipapa isteʼmoli yuqoriligicha qolmoqda. Limaning shahar sektorlarida salchipapa isteʼmoli yuqoriligicha qolmoqda.
* Salchipapasning yuqori kaloriya tarkibi sogʻliqni saqlash tarafdorlarini tashvishga solmoqda.Salchipapasning yuqori kaloriya tarkibi sogʻliqni saqlash tarafdorlarini tashvishga solmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  Dan Perlman*. SaltShaker Spanish-English-Spanish Food & Wine Dictionary - Second Edition*. Lulu.com, 2009.
2. ↑  Jenkins, Dilwyn*. Rough Guide to Peru*. Rough Guides, 2003. ISBN 978-1-84353-074-9.
3. ↑  Adés, Harry*. The Rough Guide to Ecuador*. Rough Guides, 2003. ISBN 978-1-84353-109-8.
4. ↑  Donadío, Pablo*. Un paso en el camino*. Página12, 2008.
5. ↑  Canelo, Brenda*. Procesos transnacionales y Estado subnacional en una ciudad latinoamericana*. Comisión Económica para América Latina y el Caribe (CEPAL), 2011.
6. ↑  Lozano, Fernando*. Salchipapas y churros: ¿cómo se comen estos platos en México?*. El Comercio, 2011.
**Joʻn madaniyati** - Krvunchi madaniyati turlaridan biri. Toshkent vohasidagi Jun kapali boʻyidan topilgan yodgorliklar (3—4-asrlar). Joʻn madaniyati, asosan, Sirdaryoning oʻrta oqimi boʻylab keng tarqalgan. G. V. Grigoryev, M. E. Voronets, T. G. Obolduyeva va boshqa qazish ishlari olib borgan (1937—39). Joʻn madaniyatiga oid mozorqoʻrgʻonlar, shahar harobasi tekshirilgan. Turar joylar xom va pishiq gʻishtdan qurilgan. Aholi dehqonchilik (bugʻdoy, tariq, arpa va boshqalar) va chorvachilik bilan shugʻullangan. Tekshirish nati-jasida turli rang angob bilan boʻyalgan sopol idish (koʻza, xum, xumcha, hoʻqacha, tovoq va boshqalar)lar, temir qilich, xanjar, oʻq yoy uchi, kamon, oyna, turli munchoq taqinchoklar, tosh oʻgʻir dasta, qoʻl tegirmon topilgan. Qurollar — hatto ayol qabrlarida ham uchraydi.

Adabiyot
--------

* Obolduyeva T. G. Kurgani Kaunchinskoy i djunskoy kulturi v Tashkentskoy oblasti, M.— L. 1948.

Svetlana Lunina.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dominic Ayodele Solanke-Mitchell** (inglizcha: *Dominic Ayodele Solanke-Mitchell*; 1997-yil 14-sentyabrda Angliyada tugʻilgan) — ingliz futbolchisi, "AFC Bournemouth" va Angliyaning 21 yoshgacha boʻlgan terma jamoasida hujumchi sifatida oʻynagan. 2015-yil 9-yanvarda Dominic futbol assotsiatsiyasining *yilning eng yaxshi yosh futbolchisi* mukofotini olgan

Klub martaba
------------

Dominic Solanke 8 yoshgacha boʻlgan jamoadan boshlab "Chelsi" tizimining barcha yosh toifalaridan oʻtdi. 2013/14-yilgi mavsumda u 18 yoshgacha boʻlganlar jamoasida ajoyib oʻyin koʻrsatdi va yigirma beshta oʻyinda yigirmata gol urdi. Jose Mourinho yosh hujumchining oʻyinini yuqori baholadi va 2014/15-yilgi mavsumda uni asosiy tarkib oʻyinlariga jalb qila boshladi. Dominicning debyuti 2014-yil 21-oktabrda UEFA Chempionlar Ligasi doirasidagi Mariborga qarshi o‘yinda bo‘lib o‘tgan.

2015-yilning 4-avgustida Dominic bir mavsumga ijara asosida Eredivizionning „Vitess" klubiga o‘tdi. 23-avgust kuni u Erediviziyada debyut qildi, 3-turdan oʻrin olgan „Feyenoord"ga (0:2) qarshi oʻyinda zaxiradan maydonga tushdi, 9 daqiqa maydonda oʻtkazdi. 30-avgust kuni Dominic Kamburga qarshi oʻyinda (4:1) 90-daqiqada „Vitess" darvozasiga birinchi golni urdi.

2017-yilning 10-iyulida Solanke rasman "Liverpul" futbolchisiga aylandi. Futbolchi klubga erkin agent sifatida qoʻshildi va mersisaydliklar klubi bilan uzoq muddatli shartnoma imzoladi. Yangi klubida u 29-raqam ostida oʻynay boshladi.

2019-yilning 4-yanvarida Dominic Solanke 19 million funt sterling evaziga "AFC Bournemouth" ga o‘tdi.

Jamoa samaradorligi statistikasi
--------------------------------

| Dominik Solanke Angliya uchun oʻynaydi |
| --- |
| № | Sana | Raqib | Tekshirish | maqsadlar | Musobaqa |
| 1 | 2017-yil 14-noyabr |  Braziliya | 0:0 | - | Oʻrtoqlik uchrashuvi |

Yutuqlar
--------

**Jamoa**

„**Chelsi**"

* FA yoshlar kubogi gʻolibi (**2**): 2014, 2015
* UEFA Yoshlar ligasi gʻolibi: 2015
* **Jami: 3 ta kubok**

#### Angliya Terma Jamoasi

* 17 yoshgacha boʻlganlar oʻrtasidagi Yevropa chempioni: 2014
* 20 yoshgacha boʻlganlar oʻrtasidagi jahon chempioni: 2017
* **Jami: 2 ta kubok**

Manbalar
--------

1. ↑  „Solanke wins England award" (en). Официальный сайт ФК «Челси» (9-yanvar 2015-yil). Qaraldi: 9-yanvar 2015-yil.
2. ↑  „Chelsea 6–0 Maribor" (en). BBC (25-oktabr 2014-yil). Qaraldi: 25-oktabr 2014-yil.
3. ↑  „Solanke loaned to Vitesse" (en). Официальный сайт ФК «Челси» (5-avgust 2015-yil). Qaraldi: 5-avgust 2015-yil.
4. ↑  „Feyenoord Rotterdam 2:0 Vitesse Arnhem" (en). Transfermarkt.com (23-avgust 2015-yil). Qaraldi: 1-sentabr 2015-yil.
5. ↑  „Vitesse Arnhem 4:1 SC Cambuur-Leeuwarden" (en). Transfermarkt.com (30-avgust 2015-yil). Qaraldi: 1-sentabr 2015-yil.
6. ↑  „Dominic Solanke: Bournemouth sign striker from Liverpool in £19m deal" (en).  BBC Sport (4-yanvar 2019-yil). 10-yanvar 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-yanvar 2019-yil.
**Kartoshkagul**, georgina(Dahlia) — murakkabguldoshlarga mansub manzarali koʻp yillik oʻtsimon oʻsimlik. Barglari patsimon kertikli. Poyasi kovak, moʻrt, boʻyi 35—200 sm. Ildizi kartoshkali. Toʻpguli turli rangdagi juda koʻp tilsimon va naychasimon gullardan iborat. Meksika va Gvatemaladan tarqalgan. 15tacha yovvoyi turi maʼlum. Yevropada 18-asr oxirlarida oʻstirila boshlagan. 8000 dan ortiq navi bor. Ekiladigan xilma-xil K. (D. variabilis) gulining barcha mavjud tur-xillari shartli ravishda 3 guruhga (guli qat-qatmas, yarim qatqat va qat-qat) boʻlinadi. Toʻpgulining tashqi bir qatori tilsimon gullardan, qolgan qismii esa naychasimon gullardan iborat va pionsimon boʻlganlari yarim qat-qat K.ga, toʻpguli sharsimon va xrizantemasimon boʻlganlari qat-qat gulli K.ga kiradi. Toʻpgullari 3—35 sm kattalikda. K. qalamchalaridan, kartoshkasi boʻlakchalaridan va ahyonda urugʻidan koʻpaytiriladi. Erta bahorda ekiladi. K. iyul—sent.da gullaydi. Kuzgi qorasovuqlardan keyin kartoshkasi (tuganagi) qazib olinadi, quritiladi va quruq qorongʻi xonalarda 4—5° haroratda saqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Qizil piyoz va chives bilan kartoshka pishloq
**Kartoshka pishloq** (nemischa:, shuningdek, nemischa:) yumshoq sutli-shirin taʼmga ega, Bavariya, Frankoniya va Avstriyada kundalik va tejamkor taom boʻlgan, yoyilgan kartoshkali sendvichdir. Nomidan farqli oʻlaroq, kartoshka pishlogʻida pishloq mavjud emas. Tarixan, Bavariyada kartoshka pishlogʻi kartoshkani yigʻib olishga yordam bergan mavsumiy ishchilar tomonidan sut, pivo yoki yosh sharob bilan gazak qilingan. Kartoshka pishloq koʻpincha bolalar ovqatida ishlatiladi.

Kartoshka pishloq odatda bir kun oldin qaynatilgan kartoshkaning goʻshtli navlaridan, qaymoq yoki yumshoq tvorog, shuningdek piyoz, zira va maydanoz, baʼzan sarimsoq bilan tayyorlanadi. Baʼzi retseptlarda kartoshka pishlogʻiga maydalangan qaynatilgan tuxum qoʻshiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  genussregion-oberfranken.de(olm.)
2. ↑  Claudia Lenz. Das Darm-Kochbuch: Rezepte für ein gutes Bauchgefühl und ein starkes Immunsystem
3. ↑  Lena Merz, Annina Schäflein. Breifrei für Babys
4. ↑  kuechengoetter.de: Kartofelniy sir s yaysom(olm.)

Havolalar
---------

* Retsept(olm.) )
BIRLAMCHI OGʻIZLILAR (Protostomia) — ikki tomonlama simmetriyalilarga mansub boʻlgan haqiqiy koʻp hujayrali hayvonlar. Umurtqasiz hayvonlarning koʻpchilik tiplari (yassi chuvalchanglar, birlamchi tana boʻshliqlilar, tikanboshlilar, nemertinlar, halqali chuvalchanglar, mollyuskalar, boʻgʻimoyoqlilar, onixoforalar, paypaslagichlar) kiradi. Birlamchi ogʻizlilar ning ogʻiz teshigi boshlangʻich ogʻiz (blastopor)dan yoki uning oldingi qismidan vujudga keladi, anal teshigi qaytadan tananing orka qismida hosil boʻladi; tashqi skeleti (kutikulasi, xitini yoki chigʻanogʻi) bor; oldingi va orqa ichaklari ektodermadan tashkil topadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vertikal drenaj** - qishloq xoʻjaligi yerlarini drenaj qilish turi; sugʻoriladigan yerlarning optimal meliorativ rejimini taʼminlash maqsadida yer osti suvlarinn soʻrib olishi uchun nasoslar bilan jihozlangan burgʻi quduqlari sistemasi. Oʻrta Osiyodagi sugoriladigan dehqonchilik mintaqalarida V.d. tuproqning shoʻrlanishi va zax bosishiga qarshi qoʻllanilddi. V. d.ning shoʻrsizlantirish samarasi shoʻr yuvish, vegetatsion suyurish, tuproq-grunt aeratsiyasi va tuproq qoplami zonasidan erigan tuzlarni yer osti suvlarining chuqurroq gorizontlariga tushirish yoki ularni sugʻoriladigan hudud chegarasidan tashqariga chiqarib yuborish yoʻli bilan amalga oshiriladi.

V. d. gorizontal drenaj kam samara beradigan, tuproq qatlami suvni sust oʻtkazadigan, yer osti suvlarining bosimi katta boʻlgan qatlamlarda quriladi. V. d. birinchi marta 20-asr boshida AQShda qoʻllanilib, "kaliforniya drenaji" nomini oldi. Hoz. davrda V. d. sugʻorma dehqonchilik rivojlangan Jan,-Sharqiy Osiyo mamlakatlarida keng tarqalgan. OʻzRda birinchi marta melioratsiyaning bu usuli 1928—30-yillarda Mirzachoʻlda sinab koʻrildi, 1960-yildan boshlab shu joydagi xoʻjaliklarda koʻplab qurildi. Keyinchalik V. d. Oʻzbekistonda Markaziy Fargʻona, Qarshi, Surxon-Sherobod va Jizzax choʻllari-ni oʻzlashtirishda, Turkmanistan, Tojikiston, Qirgʻiziston, Ozarbayjonda keng qoʻllanildi. Quduqning chuqurligi hududning litologik tuzilishiga qarab 30 dan 100 m gacha, diametri 1000 mm gacha, suv sarfi maydonning gidrogeologik sharoitiga bogʻliq boʻlib, 15 l/s dan 200 l/s gacha boʻlishi mumkin.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
„Orol madhiyasi" Kanadaning Shahzoda Edward oroli provinsiyasining vatanparvarlik qoʻshigʻi hisoblanadi.

Tarixi
------

Madhiyaning ilk koʻrinishi birinchi marta 1908-yil boshida Charlottetown musiqa maktabining professori Harry Watts tomonidan yaratilgan. Harry Watts ruhoniy doktor Thomas Fullertonning taklifiga binoan islandiyalik yozuvchi va shoir Lucy Maud Montgomery bilan bogʻlanib, madhiya matnini yozadimi yoki yoʻqligini soʻradi.

Oʻsha yilning 22-mayida madhiyadan bir necha misralar birinchi marta maktabda Arbor kuni va imperiya kuniga bagʻishlangan birgalikdagi tadbirda omma oldida ijro etildi. Shuningdek, ushbu madhiya „Xudo qirolni saqlasin" madhiyasidan ilhom olib yozilgan va bu asar professor Lawrence W. Watsonning iltimosiga binoan uning lirikasi uchun yaratilgan musiqasiga kuylangan. Toʻliq asar keyingi 29-iyun kuni maktab yopilish tadbirlarida ijro etila boshlandi.

1908-yil 27-oktyabrdagi qoʻlyozma musiqasi va unga tegishli yozishmalar Kavendishdagi Green Gables Heritage Placeʼdagi maxsus tadbirda namoyish etilgan. Christopher Gledhill tomonidan tuzilgan aralash ovozli xor uchun nashr Leslie Music Supply tomonidan Shahzoda Edward orolining 1973-yilgi yuz yillik qoʻmitasi uchun chop etilgan.

„Orol madhiyasi" 2010-yil 7-mayda Shahzoda Edward orolining qonunchilik assambleyasi tomonidan rasmiy madhiya sifatida qabul qilingan. Viloyat madhiyasi toʻgʻrisidagi qonun shuningdek, „L’hymne de l'Île" deb nomlangan fransuzcha versiyasini ham oʻz ichiga oladi. Ushbu taqdim etilgan versiya muallifi Abram qishlogʻidan Raymond J. Arsenault hisobalanadi.

Matn
----

| Ingliz tilida | Fransuz tilida |
| --- | --- |
| Fair Island of the sea,
We raise our song to thee,
The bright and blest;
Loyally now we stand
As brothers, hand in hand,
And sing God save the land
We love the best.

Upon our princely Isle
May kindest fortune smile
In coming years;
Peace and prosperity
In all her borders be,
From every evil free,
And weakling fears.

Prince Edward Isle, to thee
Our hearts shall faithful be
Whereʼer we dwell;
Forever may we stand
As brothers, hand in hand,
And sing God save the land
We love so well. | Toi, bercée sur les flots,
Terre fière et champs si beaux,
Îlot béni;
Entonnons tous en chœur
Ta gloire, ton honneur,
Pour toutes les faveurs,
À l’infini.

Notr'île Saint-Jean au Cœur,
Nous gardons les valeurs
De nos aïeux:
Paix et tranquillité,
Foi et prospérité,
Unis en amitié,
Loyaux, heureux.

Notr'Île-du-Prince-Édouard,
Chantons sans fin ta gloire,
Notre patrie;
Entonnons tous en chœur
Ta gloire, ton honneur,
Pour toutes les faveurs,
À l’infini. |

Manbalar
--------

1. ↑  Kendall, John (Fall–Winter 1998). „Fair Island of the Sea". *The Island Magazine*. № 44. 35–39-bet. Qaraldi: 1–may 2020–yil.`{{cite magazine}}`: CS1 maint: date format ()
2. ↑  InfoPEI, website of the Government of Prince Edward Island

Havolalar
---------

* Anthems and nationalistic songs of Canada
**Shahzoda Abdulaziz** — Saudiya Arabistoni qirollik oilasining superyaxtasi boʻlib, rasmiy ravishda dengiz floti tarkibiga kiradi. Qurilish vaqtida dunyodagi eng katta superyaxta boʻlgan.

Yaratilish tarixi
-----------------

Shahzoda Abdulaziz Yaxtasi Saudiya qirollik oilasining qirollik yaxtalaridan biridir. Uning egasi qirol Abdullohdir. Yaxta Daniyada Helesinger Vaerft tomonidan qurilgan. Qirol eng katta va gʻayrioddiy yaxtaga ega boʻlishni xohladi va dizayn jihatidan juda qiziq. Misol uchun, asosiy foyeda bir xil xonaning nusxasi Titanik, katta boʻshliqlar va klassik mebellar bilan. Yaxtaning yuqori tezligi ham qiziq, bu taxminan 22,6 tugun.

Tavsif
------

Superyaxta bortida 22 nafar mehmon va 18 nafar ekipaj uchun 12 ta kichik kabina va okean manzarali balkonli 9 kishilik kabina mavjud. Qirollik salonida ham katta balkon mavjud. Barcha kabinalar 5 yulduzli mehmonxonaga teng baholanadi. Bundan tashqari, ochiq suzish havzasi va quyosh botish uchun yaxshi joylar mavjud. Shuningdek, ichkarida 10 kishilik katta jakuzili vanna mavjud. Restoran mavjud, yashash xonasi konferentsiya xonasi sifatida ishlatilishi mumkin. Bundan tashqari, bortda eng katta LCD televizorlardan biri va professional audiotizim mavjud. Tankda oʻrta toifadagi vertolyot asoslanishi mumkin boʻlgan platforma mavjud.

Yaxtani koʻpincha Golf-Juana koʻrfazida koʻrish mumkin. Har biri 7800 ot kuchiga ega ikkita Pielstick dvigateli bilan kema 20 tugun va undan yuqori tezlikka erisha oladi. Shahzoda Abdulaziz **y**axtasida odatdagi qulaylik xususiyatlaridan tashqari, operatsiya xonasi, masjid va kinoteatr ham mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

**Faysal Safo** **Sakhizada**(1990-yil 15-iyunda tugʻilgan) — afgʻon assotsiatsiyasi futbolchisi, hozirda Avstraliyaning Melburn shahridagi „Kingston City" futbol klubida oʻynaydi. U Afgʻoniston milliy futbol jamoasida ham oʻynaydi. Uning maydondagi pozitsiyasi markaziy himoyachi hisoblanadi.

Jamoalardagi faoliyati
----------------------

Faysal 2004-yilda Afgʻonistonda debyut qilgan. 2007-yilgacha „Pomir" klubida futbol oʻynagan. 2007-yilda u Kam Air FC futbol jamoasida birinchi ligada oʻynadi va koʻp oʻtmay, hozirda oʻynayotgan Ordu FKga oʻtdi. Bu yillarda klub milliy liga vitse-chempioni va barcha Afgʻoniston kuboklari chempioniga aylandi. Uning oʻyin ruhidagi qobiliyati koʻplab I-liga jamoalarini uni transfer qilishga ilhomlantirdi. Eron futbol klubi ham undan oʻzlarida oʻynashni soʻragan, biroq Safa ularning iltimosini rad etgan. Baʼzi manfaatdor jamoalar xabardor boʻlgach, u Avstraliyaning Dandenong Thunder SC klubining taklifini qabul qildi. Eng yaxshi oʻyin koʻrsatayotgan afgʻon futbolchilaridan biri, u faoliyatini kengaytirish uchun koʻplab mamlakatlarda boʻlgan va futbolchi sifatida orzusidagi faoliyatini davom ettirishni rejalashtirmoqda. Dandenong Thunder SC bilan 4 yildan soʻng Saxizada Kingston City FC bilan shartnoma imzolashga qaror qildi.

Xalqaro martabasi
-----------------

Safa deyarli barcha yoshlar terma jamoasida Afg‘oniston sharafini himoya qilgan. U 2010-yilda kattalar jamoasi aʼzosiga aylandi. 3 marta SAFF kubogida, 2 marta OFK Chaqiruv kubogida va 2 marta Janubiy Osiyo oʻyinlarida ishtirok etgan. U, shuningdek, 2010-yilgi Jahon chempionati saralashida Afg‘oniston milliy terma jamoasini himoya qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Faisal Sakhizada".
**Nicole Althea McClure** (1989-yil 16-noyabrda tugʻilgan)—amerikalik yamaykalik futbolchi, Shimoliy Irlandiyaning „Sion Swifts" klubi va Yamayka ayollar terma jamoasida darvozabon sifatida oʻynaydi.

Yoshligi
--------

McClure AQShning Nyu-York shtatidagi Kvins shtatidagi Yamayka shahrida tugʻilgan. Uning ota-onasi Karib dengizidagi Yamaykadan. U 1998-yildan 2003-yilgacha Auburndele Strikers va 2003-yildan 2007-yilgacha Sharqiy Meadow Shooting Stars uchun Long Island Junior Soccer Soccer League (LIJSL) da oʻynagan. Shooting Stars bilan u 2005-yilda Sharqiy Nyu-York yoshlar futbol assotsiatsiyasi (ENYYSA) 15 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasidagi Davlat ochiq kubogi finalida gʻolib chiqdi. Nicole shuningdek, Sharqiy Nyu-Yorkdagi Olimpiya taraqqiyot dasturida (ODP) oʻynagan. (AuburndaleSoccerclub.org).

Kollejdagi faoliyati
--------------------

McClure Manoadagi Gavayi universiteti va Janubiy Florida universitetida oʻqigan va universitet futboʻl klubida oʻynagan.

Klubdagi faoliyati
------------------

Kollejdagi faoliyati davomida McClure Tampa Bay Hellenic jamoasida oʻynagan. Shundan soʻng u AQShni tark etdi va faqat Yevropa va Isroil klublarida oʻynadi.

Xalqaro maydonda
----------------

McClure 2009-yilda Yamayka terma jamoasi safida debyut qilgan.U Yamaykadagi birinchi FIFA ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatiga (2019-yilgi nashr) saralashning asosiy oʻyinchisi boʻlgan. 2014-yilgi FIFA erkaklar oʻrtasidagi jahon chempionati chorak finalida Gollandiya termasi vakili Tim Krulga oʻxshab Kosta-Rikaga qarshi oʻyinda McClureni Hue Menzies 2018-yilgi KONKAKAF ayollar chempionati uchinchi oʻrin uchun pley-offda Panamaga qarshi penaltilar seriyasida 120-daqiqada oʻrinbosar sifatida maydonga tushirdi. Yamayka 4:2 hisobida gʻalaba qozonganida, u toʻrtta penaltidan ikkitasini saqlab qoldi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  „Nicole McClure - Women's Soccer". *USF Athletics*.
3. ↑  „'Proper Guinness, good craic and lots of hills' - Reggae Girlz hero chooses Strabane for World Cup warm-up". *BBC Sport* (17-aprel 2019-yil).
4. ↑  „Nicole McClure nova vratarka ŽNK Splita" (Croatian) (13-sentabr 2017-yil).
5. ↑  „PressReader.com - Your favorite newspapers and magazines.". *www.pressreader.com*.
6. ↑  „Panama vs. Jamaica - 17-oktabr 2018-yil".  Women Soccerway.
**Oqishqanotli glaukonoma** yoki **glaukonoma** ( *Pontia glauconome* ) oqishqanotlilar oilasiga mansub kunlik kapalak.

Tavsifi
-------

 Erkak
Oldingi qanotining uzunligi 19–20 mm. Qanot kengligi 45-50 mm. Yuqori tomonidagi qanotlari oq rangda qora dog‘lar bilan ajralib turadi: oldingi qanotning tepasi qora, oq dog‘lar bilan, mediana hujayraning oxirida katta nuqta bor, orqa qanot tomirchalarida qora dog‘lar uchlarida joylashgan. tomirlar (dog‘lar erkaklarda kam rivojlangan). Tomirlar kontrastli emas. Aniq naqshli sariq-yashil fon qanotlarning pastki qismida ifodalangan. Old qanotning pastki qismida xuddi shunday ifodalangan naqsh mavjud, lekin qora bilan sariq-yashil rang uyg‘unlashgan. Jinsiy dimorfizm ayollarda qorong‘u naqshning qanotlarida kuchliroq rivojlangan. R1 tomirchalari shoxlanmaydi, R2 va R3 venalari bittaga birlashadi, R4, R5 tomirchalari umumiy ildizga ega. Mo‘ylovlarining boshchasi to‘rli.

**Maqomi**
----------

1(EN): Janubi-g‘arbiy Palearktika turining yo‘q bo‘lib ketayotgan, lokal tarqalgan Eron janubiy Turkiston kenja turi.

**Tarqalishi**
--------------

Somali yarim oroli, Markaziy va Shimoliy Afrika, Kichik Osiyo, Shimoliy va Gʻarbiy Hindiston: Mavritaniya, Senegal, Gambiya, Niger, Chad, Sudan, Efiopiya, Somali, Keniya, Arabiston, Ummon, Yaman, Iroq, Misr, Yaqin Sharq, Pokiston, Afg‘oniston. Podvid Pontia glauconome iranica, Bienert, 1870 kenja turi O‘zbekiston, Tojikiston va Turkmanistonda uchraydi

O‘simliklari juda kam tog‘ (d.s.b. 400-1200 m) yonbag‘irlarining yalanglangan gips va toshloq qismlarida yashaydilar

**Hayot tarzi**
---------------

Kapalaklar mart, aprel, may oyining oxirida, iyulning birinchi o‘n kunligida va avgustdan oktyabrgacha uchadi. Ko‘payishining aniq chegarasi yo‘q. 3-4 marta, maksimal - yiliga 5 martagacha nasl beradi. Qurtning ozuqa o‘simliklari: Epicastrum arabicum, Caylusia, Dipterygium, Erucastrum, Moracandia, Diplotaxis, Cleome, Ochradenus, Reseda bucharica, Zilla spinosa.sanaladi. Gʻumbaklar to‘rt yilgacha davom etishi mumkin bo‘lgan fakultativ diapauzaga ega. Qurtlari qalampirgulda (Reseda bucharica) yashaydi. Asosan tuxumlari, g‘umbaklari, shuningdek, erta bahorda qo‘shimcha oziqlanuvchi qurtlari qishlaydi.

**Muhofaza etish**
------------------

Tur Oʻzbekiston Qizil kitobiga kiritilgan (2009) - 1-toifa. O‘zbekiston hududida ularning soni past bo‘lib, barcha joyda kam, Bobotog‘ populyasiyasida mavsum davomida 10-20 donasi uchraydi, yil sayin kamayib bormoqda.

**Cheklovchi omillar**
----------------------

Xo‘jalik (qurilish) faoliyati va yaylovdan chorvachilikda haddan tashqari foydalanish hisobiga ozuqa o‘simligining nobud qilinishi.

**Ko‘payish xolati**
--------------------

Ko‘paytirilmagan.

**Muhovaza choralari**
----------------------

Yashash joylarini muhofaza qilish lozim.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 6  Красная книга СССР: Редкие и находящиеся под угрозой исчезновения виды животных и растений. Том 1 / Главная ред. коллегия: А. М. Бородин, А. Г. Банников, В. Е. Соколов и др. — 2-е изд. — М.: Лесная промышленность, 1984. — С. 240. — 392 с.
2. 1 2 3 4  Красная книга Республики Узбекистан. — Т. II — Животные. — Ташкент: Chinor ENK, 2009. — 218 с.
**Yer kalamushlari**, plastinka tishli kalamushlar (*Nesokia*) — kemiruvchi sut emizuvchilar urugʻi. Oziq tishlari emal qavati bilan qoplanmasdan alohida plastinkalarga oʻxshab koʻrinadi (plastinka tishli kalamushlar degan nomi shundan). Hindiston ya. o. Oʻrta Osiyo, Gʻarbiy Osiyo va Shimoliy Afrikada tarqalgan. Kopetdogʻ, Murgʻob, Amudaryo va Zarafshon vodiylarida hind yer kalamushi, yaʼni nezokiya (*N. Indica*) uchraydi. Tanasining uz. 22 sm gacha, dumi 15 sm cha. Usti toʻq qizil, qorni kulrang. Yiliga (3—6 tadan) 2— 3 marta bolalaydi. Asosan, oʻsimliklar (kartoshka, sabzi va b.)ning yerost-ki qismlari bilan oziqlanadi. Ekinlarga ziyon keltiradi. Yer ostini chuqur qazib, sugʻorish inshootlarining buzilishiga, yerning choʻkishi va b.ga sabab boʻladi; yuqumli kasalliklar (mas, toun kasalligi) qoʻzgʻatuvchilarini ham tarqatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Karramallohu vajhah** (arabcha: كرم الله وجهه - Alloh uning yuzini ulugʻ etsin) - johiliyada butlarga tiz choʻkmagani va har doim oʻzining vasiysi va paygʻambari Muhammad alayhissalomga ergashgani uchun faqatgina Ali r.a. uchun ishlatiladigan ibora. Bu sharafli soʻz asosan sunniylar tomonidan qoʻllaniladi va shia musulmonlari uchun ham maqbuldir. Biroq, shialar Ali r.a. uchun an’anaviy ravishda paygʻambarlar va bosh farishtalar uchun ishlatiladigan "alayhissalom"dan foydalanishni afzal koʻradilar.

Nasrning yozishicha, Uhud jangida Ali Qurayshning buyuk jangchisi Talha ibn Abu Talha bilan jang qilgan. Talha doimo yoʻlidan chiqqan har qanday kishini magʻlub etishi bilan faxrlanardi. Talha Alidan magʻlub boʻlgach, "Karramallohu vajhah" iborasini aytib, undan shafqat soʻragan. Soʻngra bu duo Alining sunniylar tomonidan qoʻllaniladigan unvonlaridan biriga aylangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Nasr, Seyyed Hossein. "Ali". *Encyclopædia Britannica Online*. Encyclopædia Britannica, Inc.. . <!--->
**Oqma** — organ va toʻqimalardagi patologik jarayonlar oqibatida paydo boʻlib, uzoq vaqt bitmaydigan teshik yaralar, yoʻllar; tananing ichkarisidagi toʻqimalardan yoki ichki aʼzodan teriga (tashki O.) yoki toʻqimalardan ichak, qin singari kovak aʼzoga (ichki O.), yo boʻlmasa bir aʼzodan boshqa aʼzoga, mas, qiziloʻngachdan bronxga, qovukdan ichakka (aʼzolararo O.) ochilgan boʻladi. O. tugʻma boʻlishi ham mumkin (mas, kindik yarasi). Koʻpincha yiring boylash va uning yorib chikishi bilan davom etadigan yalligʻlanish jarayonlari, mas, osteomiyelit, shu jumladan, sil osteomiyeliti ham O. deb ataladi. Uzok, davom etadigan yalligʻlanishlar O.ning bitishiga toʻsqinlik.qiladi; O.ning bittasi bitib tuzalsa, ikkinchisi ochiladi.

Bemor, asosan, operatsiya qilinadi. Biror sababga koʻra operatsiya qilish mumkin boʻlmasa, uyda parvarish qilinadi, bunda O.ga qoʻyiladigan bogʻlovni almashtirib turish, vrach buyurganlarini bajarish lozim.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |