recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sezgi organlari** — ixtisoslashgan periferik anatomik va fiziologik tizim, uning retseptorlari tufayli atrofdagi dunyodan va tananing boshqa organlaridan, yaʼni tananing tashqi muhitidan va ichki muhitidan maʼlumotlarni olish va dastlabki tahlil qilishni taʼminlaydi.

Sezgi aʼzolari qoʻzgʻatuvchini uzoqdan idrok etadi (masalan, koʻrish, eshitish, hidlash organlari); boshqa organlar (taʼm va teginish) — faqat bevosita aloqa bilan.

Baʼzi sezgilar maʼlum darajada boshqalarni toʻldirishi mumkin. Masalan, rivojlangan hid yoki teginish hissi maʼlum darajada yomon rivojlangan koʻrish (koʻzlar), hid (burun) ni qoplashi mumkin.

Inson sezgi organlari
---------------------

Inson miyasi tomonidan sezgi organlari tomonidan qabul qilingan maʼlumotlar uning atrofidagi dunyoni va oʻzini idrok etishni shakllantiradi.

Inson maʼlumotni oltita asosiy sezgi orqali oladi:

1. koʻzlar (koʻrish),
2. quloqlar (eshitish),
3. til (taʼm),
4. burun (hid),
5. teri,
6. vestibulyar apparatlar (kosmosdagi muvozanat va pozitsiyani his qilish, tezlashtirish).

Inson sezgilarining retseptorlariga taʼsir qiluvchi ogohlantirishlar haqida maʼlumot markaziy asab tizimiga uzatiladi. U kiruvchi maʼlumotlarni tahlil qiladi va uni aniqlaydi (sezgilar paydo boʻladi). Keyin javob signali ishlab chiqariladi, u nervlar boʻylab tananing tegishli organlariga uzatiladi.

Tashqi sezgilarning 6 turi mavjud (harakat qobiliyatlari alohida sezgi organiga ega emas, lekin ular sezgilarni keltirib chiqaradi). Inson tashqi sezgilarning 6 turini boshdan kechirishi mumkin: koʻrish, eshitish, hid bilish, taktil, taʼm va kinestetik sezgilar.

Odamdagi sezgi aʼzolaridan chiqadigan yoʻllar markaziy asab tizimining vestibulyar, eshitish, koʻrish, hid bilish, taktil va taʼm sezish yoʻllaridir.

### Analizatorning tarkibiy qismlari

Analizator — neyronlar tizimi, ularning vazifasi signalni idrok etish, bu haqda maʼlumotni miyaga yetkazish va tirnash xususiyati tahlil qilishdir.

Bu termin birinchi marta I. P. Pavlov tomonidan kiritilgan. Hozirgi vaqtda „sensor tizimi" tushunchasi ham qoʻllanilmoqda.

Yana qarang
-----------

* Hissiyot
* Retseptor
* Emotsiya

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. 1 2  [Dmitrieva N. Yu. Leksiya № 2. Oщuщenie i vospriyatie ]
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑
**Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligining Inson huquqlari va asosiy erkinliklari toʻgʻrisidagi konventsiyasi** — 1995-yilda tuzilgan xalqaro shartnoma. Hujjatning 38-moddasiga muvofiq, Konventsiya uchta davlat tomonidan ratifikatsiya qilinganidan soʻng kuchga kiradi. Konventsiyaning 34-moddasiga koʻra, u MDHning Inson huquqlari boʻyicha komissiyasi toʻgʻrisidagi 1993-yilda qabul qilingan Nizom bilan uzviy bogʻliq. 2021-yilda Komissiyani tashkil etish boʻyicha ekspertlar guruhining yigʻilishi boʻlib oʻtdi.

1995-1998-yillarda Rossiya, Tojikiston va Belarus tomonidan ratifikatsiya qilingan va ular uchun 1998-yil 11-avgustdan kuchga kirgan; Qirgʻiziston hujjatni 2003-yil 21-avgustda ratifikatsiya qilgan va bu respublikada ham kuchga kirgan. Gruziya, Armaniston va Moldova tomonidan imzolangan, lekin ratifikatsiya qilinmagan.

2001-yilda PACE (Yevropa Parlament assambleyasi) Yevropa Kengashi aʼzolari va nomzod aʼzolariga ushbu konventsiyani imzolamaslik yoki ratifikatsiya qilmaslikni tavsiya qildi. Tashkilotga koʻra, bu konventsiya inson huquqlarini himoya qilishning EKIHga nisbatan zaifroq mexanizmini taklif qiladi.

Yevropa Kengashi Vazirlar qoʻmitasi Inson huquqlari boʻyicha Yevropa sudidan Inson huquqlari boʻyicha Yevropa Konvensiyasi hamda MDH konventsiyasi birga kuchda boʻlishiga doir xulosasini soʻradi. Biroq sud bu masala oʻz vakolatiga kirmaydi, degan xulosaga keldi.

Manbalar
--------

1. ↑  Strani SNG schitayut aktualnim zapusk deyatelnosti Komissii po pravam cheloveka Sodrujestva Ispolkom SNG, 04.03.2021
2. ↑  Informatsiya o vipolnenii vnutrigosudarstvennix protsedur, neobxodimix dlya vstupleniya v silu Konvensii Sodrujestva Nezavisimix Gosudarstv o pravax i osnovnix svobodax cheloveka
3. ↑  PACE Resolution 1249 (2001)
4. ↑  FIRST DECISION ON COURTʼS COMPETENCE TO GIVE AN ADVISORY OPINION

Havolalar
---------

* Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligining Inson huquqlari va asosiy erkinliklari toʻgʻrisidagi konventsiyasi
* Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligining Inson huquqlari boʻyicha komissiyasi toʻgʻrisidagi Nizom
* MDHning Inson huquqlari va asosiy erkinliklari toʻgʻrisidagi konventsiyasi va Inson huquqlarini himoya qilish boʻyicha Evropa konventsiyasining birgalikda yashashining huquqiy muammolari boʻyicha fikr, Venetsiya komissiyasi, 1998-yil. )
* Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligining Inson huquqlari va asosiy erkinliklari toʻgʻrisidagi konventsiya va Inson huquqlari boʻyicha Yevropa konventsiyasining birgalikda mavjudligi PACE hisoboti(Inglizcha) )
**Tuxumdan tirik tugʻish** - murtak ona tanasida rivojlanib, tuxum poʻchogʻidan ozod boʻlishidan iborat nayel qoldirish usuli. Tuxumdan tirik tugʻisht.da tuxum urgʻochi hayvon jinsiy yoʻllarida qolib rivojlanadi, lekin ona organizmidan qoʻshimcha oziq moddalar olmaydi. Tuxumdan tirik tugʻisht. umurtkasizlar orasida partenogenez koʻpayadigan shiralar, gamazid kanalar, trixinalar; umurtqalilardan bir qancha baliqlar, sudralib yuruvchilar (koʻpchilik kaltakesaklar, kora ilonlar, dengiz ilonlari, ayrim suv ilonlari) uchun xos (yana qarang Tirik pgugʻshi).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tabiiy geografik jarayonlar** — tabiatda modda va energiya oʻzgarishlari hamda umuman, tabiiy geografik majmualarnnj rivojlanishiga sabab boʻluvchi barcha qodisalar. Bular atmosfera sirkulyatsiyasi, namlikning aylanishi, relyef hosil boʻlishi, nurash, tuproq hosil boʻlishi, oʻsimlik va hayvonot dunyosining mavsumiy hamda asriy oʻzgarishlari, komponentlararo aloqalarda roʻy beruvchi jarayonlardan iborat. Tabiiy geografik jarayonlarni tadqiq etish landshaftlarni dinamik tuzilma sifatida oʻrganishga, ularni muhofaza qilish va oʻzgartirishning oqilona yoʻllarini tanlashga imkon beradi. Geografik majmualararo hamda komponentlararo modda va energiya almashinuvini aniqlash ayniqsa katta nazariy ahamiyatga ega. Tabiiy geografik jarayonlar vaqt davomida (davriy) va muayyan tartibda (birinketinlik bilan) takrorlanib turadi. Masalan, havo harorati, namligi, shamollar, yorugʻlik kechakunduz davomida, turli xil obhavo fasllar davomida, fayellar yil davomida almashinib (takrorlanib) turadi. Shuningdek, togʻ jinslarining nurashi, suv toshqini va boshqa ham muayyan tartibda takrorlanadi.

Adabiyotlar
-----------


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**„Tabassum"** — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. Ilk bor 2010-yil Toshkent shahrida Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston milliy kutubxonasi nashriyotida chop etilgan. 2013-hamda 2017-yillarda ayni nashriyotda ayni ISBN raqam bilan qayta chop etilgan.

Toʻplamga asosan shoirning hazil va mutoyiba sheʼrlari kiritilgan. Toʻplamga Oʻzbekiston xalq shoiri Anvar Obidjon „Kulgu — ochiqkoʻngillik guvohnomasi" sarlafhasi ostida kirish soʻz yozgan.

Asarning birinchi nashrini tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Shukur Qurbon – muharrir, Akbarali Mamasoliyev – badiiy muharrir, Aslidddin Joʻrayev – texnik muharrir, Shavkat Joʻraboyev – sahifalovchi. Kitob adadi – 1 000 nusxa.

Toʻplamning 2017-yil chop etilgan nashrini tayyorlashda esa quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Shukur Qurbon – muharrir, Shuhrat Odilov – badiiy muharrir, Aslidddin Joʻrayev – texnik muharrir, Shavkat Joʻraboyev – sahifalovchi. Kitob adadi – 6 000 nusxa.

Havolalar
---------

* „Kulgu — ochiqkoʻngillik guvohnomasi" — Toʻplam kirish soʻzi
* „Tabassum" Kitobxon saytida


|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Elizabet Brakko** - HBO telekanalidagi *"Sopranos"* serialidagi Vito Spataforning rafiqasi Mari Spatafor roli bilan mashhur bo'lgan amerikalik aktrisa.

Yoshligi
--------

Brakko Eileen (née Molyneux) va Salvatore Bracco, Srning qizi. Uning singlisi, aktrisa Lorraine Bracco, u *The Sopranos* filmida asosiy rol ijro etgan va ukasi Salvatore kichik. Uning britaniyalik onasi otasi bilan uchrashgan. Ikkinchi jahon urushi paytida; Eileen Salvatore bilan Amerika Qo'shma Shtatlariga urush kelini sifatida keldi. Brakko Long-Aylenddagi Vestberi, Nyu-York shahrida o'sgan. Uning otasi italyan, onasi esa Angliyada tug'ilgan va fransuz ajdodlariga ega.

Karyerasi
---------

Brakko bir qator boshqa filmlarda, jumladan, *"Sirli poezd"*, *"Luis va Frank"*, *"Daraxtlar zalida* "va *"Qalbchilar"* da suratga tushgan. U, shuningdek *, "Pul rangi"*, "*Stakeout* "va *"Buni tahlil qiling"* kabi filmlarda kichik rollarni o'ynagan. Televizorda, "*Sopranos"* filmida Vito Spataforning rafiqasi tasviridan tashqari, Brakko *"Jinoyat tarixi" teleserialining uchuvchisida paydo bo'ldi.*

Shaxsiy hayoti
--------------

1987-yilda Brakko o'zining *Stakeout* filmidagi hamkasbi Aidan Quinnga uylandi. Ularning ikkita qizi bor: Mia va autizmli Ava Eylin. Ilgari Englvud, Nyu-Jersi, Brakko va uning oilasi hozirda Nyu-Yorkning Palisades, Roklend okrugi va Nyu-Yorkning Olster okrugidagi Ketskills / Vudstok mintaqasidagi Marbletaun shaharlarida istiqomat qilishadi.

Manbalar
--------


1. ↑  „Eileen Bracco Obituary". *The Record* (28-noyabr 2010-yil). Qaraldi: 3-iyun 2015-yil.
2. ↑  „Obituaries: Bracco, Salvatore Sr.". *The Journal News* (19-mart 2013-yil). 19-mart 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-aprel 2017-yil.
3. 1 2  *Witchel, Alex*. „A Mafia Wife Makes Lorraine Bracco a Princess". *The New York Times* (27-sentabr 1990-yil).
4. ↑  *Carr, Jay*. „Lorraine Bracco Savors Her Big Break As A Hollywood Strong Woman". *Chicago Tribune* (15-oktabr 1987-yil).
5. ↑  *McGoldrick.* „The Mighty Quinn". *IrishAbroad* (18-sentabr 2008-yil). 4-iyun 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-sentabr 2008-yil.
6. ↑  *David.* „Al Pacino Sells Palisades Guest House". *Variety* (24-may 2013-yil).
7. ↑  *Rohan.* „Aidan Quinn talks about his role on "Elementary"". *NorthJersey.com* (31-oktabr 2013-yil).
8. ↑  *Van Buskirk.* „Daniel Craig, Anne Hathaway, The Clintons: Is Hippie Town Woodstock the New High-End NYC Getaway?". *The Hollywood Reporter* (12-aprel 2013-yil).
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Aks sado (maʼnolari).

**Aks sado** — tovushning biror toʻsiqqa urilib undan qaytishi. Aks sado tovush chiqqan paytdan kamida 0,05- 0,06 s keyin kelsagina eshitiladi. Aks sado tabiatda togʻli, oʻrmonzor yoki stadi-on singari joylarda koʻproq roʻy beradi. Radio Aks sadoradiolokatsiyada, tovush Aks sado esa gidrolokatsiya va ultratovush defektoskopiyada qoʻllaniladi. Dengizlar chuqurligini aniqlash (exolot) va suv tagidagi jismlarning oʻrnini bel-gilash A. sta asoslangan. Aks sado ayrim hayvonlar, mas, koʻrshapalaklar uchun oʻz yoʻnalishlarini aniqlash, toʻsiqlarni aylanib oʻtish hamda oʻziga yemak qidirib topishda muhim oʻrin egallaydi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jurjoniy**, Abulhasan Ali ibn Muhammad Sayyid Sharif [1339, Astrobod yaqinidagi Togu (Toju) qishlogʻi — 1413, Sheroz] — Amir Temur davrida yashab ijod etgan yirik mutakallim, faylasuf, shoir va munajjim. Sherozdagi "Dor ush-shifo" madrasasida 10 yil mudarrislik qilgan, Oltin Oʻrdada uzoq muddat yashab, Jonibek davri (1341 — 1357)da yirik alloma sifatida shuxrat qozongan, mazkur xonga atab arab tili grammatikasiga doir "Mutavval" asarini yozgan. Amir Temur Sherozni zabt etgach, uni Sama-rqandga olib kelgan (1387). J. Samarqandda butun Movarounnahr olimlari rahbari darajasiga koʻtarilgan. U bu yerda mudarrislik qilish bilan birga arab va fors tillarida ilmi kalom, falsafa, mantiq, nahvga doir koʻplab risolalar ("Al-Usul ul-mantiqiyya", "Tarjumon ul-Qurʼon", "Fann ul-muammo va usuli va tasorifi baforsiy" — "Muammo fani va uning fors tilidagi usuli va turlanishi" va b.) bitdi, usuli fiqh, falsafaga oid eng muhim asarlar (mas, Sakkokiy, Zamaxshariy, Qutbuddin Roziy, Taftazoniy va b. risolalari)ga sharhlar yozdi. J. sheʼriyat muxlisi boʻlib, oʻzi ham goʻzal gʻazallar bitgan. U Amir Temur vafotidan keyin Sherozga qaytib ketib, oʻsha yerda vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Limnadalar** (qadimgi yunoncha: *Λιμνάδες*; boshqa ismlar: **Limnatidalar** (qadimgi yunoncha: *Λιμνατιδες*), **Leymenidlar** (qadimgi yunoncha: *Λειμενίδες*)) — yunon mifologiyasidagi nimfalar, nayadalarning prototiplari, ular asosan chuchuk suv havzalarida, daryolar va soylardan tashqari yashagan.

 *Gaston Bussier*. Gʻordagi dengiz nimfalari. 1924-yil

Mifologiya
----------

Limnadalar unchalik maʼlum boʻlmagan mavjudotlardir. Ular koʻllar, hovuzlar va botqoqla, gohida oʻtloqlarning nimfalari, ular asosan turgʻun suvlarda yashaydilar. Ularning ota-onalari daryo va koʻllarning maʼbudlaridir.

Limnadalar gʻayrioddiy koʻrinishga ega. Yuzi shaffof och yashil rangga ega, terisi baxmal, ichkaridan porlaydi. Ularning katta toʻq yashil koʻzlari, yirik lablari va zumrad tusli porlab turgan tishlari bor. Ushbu nimfalarning oyoqlari toʻrli, qurbaqaga oʻxshash panjalari bor. Bel va bilaklarni nilufar va suv zambaklarining yupqa gulchambarlari oʻrab oladi. Limnadaning boshida ham xuddi shu gulchambari bor. Ular asosan ambroziya bilan oziqlangan va har doim chiroyli va yosh boʻlib qolish qobiliyatiga ega edilar.

Garchi ular ilohiy ierarxiyada pastroq oʻrin egallagan boʻlsalar ham, ular Olympga qabul qilingan va odamlar tomonidan hurmat qilingan. Limnadalar, koʻpgina nimfalar kabi, uzoq umr koʻradilar, lekin ular abadiy emas va ularni oʻldirish mumkin.

Kechasi limnadalar sayrga chiqib, suv omborini chiroqlar bilan yoritadi. Zulmatdagi yorqin chiroqlar yolgʻiz sayohatchilarni chaqiradi, lekin ularga yaqinlashish xavflidir, chunki limnadalar koʻpincha sayr qilish uchun chuqur joylar va botqoqlarni tanlashadi. Bu nimfalar odamga hujum qilishi va uni yeyish uchun odamlarning yaqinlari qiyofasiga kirishlari va ruhlarini oʻqiy olishlari mumkinligiga ishonishgan.

Tasniflanishi
-------------

Quyidagi roʻyxat faqat limnadalarning ayrim turlari va nomlarini oʻz ichiga oladi. Aslida, ularning xilma-xilligi bu roʻyxat bilan cheklanmagan.

* **Astakidlar** (Αστακίδες) — Bitiniyadagi Astakos koʻlining nimfalari.
* **Bolba** (Βόλβη) — Fessaliyadagi xuddi shu nomdagi koʻlning nimfasi (Bolba); Okean va Tefidaning qizi; kelib chiqishiga koʻra Okeanidlar qatoriga kiradi.
* **Limneya** (Λιμναία) hind daryosi xudosi Gangning qizi.
* **Salmakida** (Σαλμακίς) — nimfa, Germafroditning suyuklisi, u bilan birga bir mavjudotga aylangan.
* **Tritonida** (Τριτονίς) — Shimoliy Afrikadagi Liviyadaning xuddi shu nomdagi tuzli koʻli nimfasi, kanonik boʻlmagan versiyaga koʻra, maʼbuda Afinaning onasi.

Manbalar
--------

1. ↑  
 Лимна
2. ↑  Limnadi // Bestiary.us
3. ↑  *Нонн Панополитанский*. Deyaniya Dionisa.
4. ↑  *Овидий*. Metamorfozi, IV: 285—388 (Salmakida i Germafrodit).

Havolalar
---------

* Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology. — Vol. 2. — p. 1216 // Ancient Library. Wayback Machine.
**Vodorod sianid**, sianid kislota, HCN — kuchli zahar; rangsiz, uchuvchan, oʻziga xos hidli suyuqlik; qaynash temperaturasi 25,7°; suyuqlanish temperaturasi —13,1°, juda kuchsiz kislota; achchiq bodom, oʻrik, shaftoli va olcha magʻzida glyukozidlar tarzida uchraydi. Sanoatda ammiak va metanning havo bilan aralashmasini katalizator (platima) ishtirokida, lab.da esa baʼzi sianidlar (NaCN), K4[Fe(CN4),,)] ga suyultirilgan sulfat kislota qoʻshib, qizdirish yoʻli bilan olinadi. Vodorod sianid organizmda fermentativ jarayonlarni toʻxtatadi. Vodorod sianid qishloq xoʻjaligi zararkunandalariga qarshi kurash, dezinfeksiyalashda ishlatiladi. Kime sanoatida polimerlar (akrilonitril, metakrilat va boshqalar) i. ch. da, sintetik sut kislota tayyorlashda, tuzlari oltinni rudalardan ajratib olishda va boshqa maqsadlarda qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vodorod peroksid**, H2O2- vodorod bilan kislorod birikmasi, rangsiz suyuqlik, zichligi 1,46 g/ml3. Suyuqlanish temperaturasi —0,41°, qaynash temperaturasi 150,2°. Suv bilan yaxshi aralashadi. Sof holdagi V. p. turgʻun, lekin ogʻir metallar va ionlari taʼsirida suv bilan kislorodga parchalanadi. Organik moddalar va faol metallarning oksidlanishi hamda kislorodning katodda qaytarilishi natijasida hosil boʻladi. Lab.da metall peroksidlar (BaO,, Na2O,) ning suyultirilgan kislotalar bilan oʻzaro taʼsiri natijasida, sanoatda esa alkilantragidroxinonlar, birinchi navbatda 2-etil, 2-uchlamchi butil- va 2-pentilantragidroxinonlarni avto-oksidlash usuli bilan olinadi. Suvdagi 30 % li eritmasi pergidrol deyiladi. V. p. tarkibidagi kislorod atomlari ham oksidlovchi, ham qaytaruvchi xossaga ega. V. p. ipak, jun va moʻyna kabi mahsulotlarni oqartish uchun, tibbiyotda va oziq-ovqat sanoatida dezinfeksiyalovchi modda sifatida ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vodorod ftorid**, HF - oʻtkir hidli rangsiz gaz. V. f. 19,43° dayoq suyuqpikka aylanadi. Havoda kuchli tutab, uning namligi taʼsirida tomchisimon eritma hosil qiladi. Suyuq holdagi V. f. ning zichligi 991 kg/m3, qaynash temperaturasi 19,43°, suyuqlanish temperaturasi — 83,1°. Suvda cheksiz miqdorda erib ftorid kislota hosil qiladi. V. f. boshqa kislotalardan farqli oʻlaroq kremniy (IV)-okchh bilan reaksiyaga kirishadi:SiO2+4HF=SiF4+2H2OV. f. ning shishalarni xiralashtirishi shu reaksiyaga asoslangan boʻlib, sanoatda undan shishalarga gul va turli belgilar chizishda foydalaniladi. V. f. tabiiy birikma — flyuorit (CaF2) ga konsentrlangan sulfat kislota taʼsir ettirib olinadi. V. f. ftor, sunʼiy kreolit va ftororganik birikmalar olishda qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Vodoprovod tarmogʻi** (rus. vodoprovod suv quvurlari), suv quvurlari tarmogʻi — suv taminotining asosiy qismlaridan biri; isteʼmolchilarga suv yetkazib beriladigan suv quvurlari va qurilmalari majmui. V. t. tashqi va ichki qismlarga boʻlinadi. Tashqi V. t. koʻcha (hovli) tarmogʻi deb ataladi; bu tarmoq quvurlari koʻchalar, yoʻllar, hovlilarda zovur qazib koʻmiladi. Ichki V. t. tashqi tarmoqdan tortib ketiladi. Ichki tarmoqqa koʻp qavatli turar joylar, xususiy uylar, jamoat binolari, korxonalarning i. ch. binolari quvurlari va b. kiradi. V. t. magistral va tarmoqlanuvchi xillarga ham boʻlinadi. Magistral V. t. suv bilan taʼminlanadigan hududning uzoqroq joylariga suv olib ketish uchun moʻljallanadi. Tarmoqlanuvchi V. t.dan ayrim mahalliy tarmoqdarga (uylar, hovlilar, jamoat binolariga) suv beri lad i. Aholi yashaydigan punktlarda yotqiziladigan V. tdagi suv bosimi 6 at dan oshmasligi lozim.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Al-Vazzani** ( **Al-Ouazzani**) **Arab Louaize** yoki **Aarab El-Louaize** nomi bilan ham mashxur, — Livanning Nabatiya gubernatorligining Hasbaya tumanida, Hasbani daryosi boʻyida joylashgan kichik qishloq. Qishloq taxminan  Vazzani bulog'idan1 km uzoqlikda joylashgan, Lordan daryosining irmog'i bo'lgan Xasbanining asosiy manbai. Qishloqda 200 ga yaqin aholi yashaydi.

2001 yilda Livan hukumati 10 ta nasosli kichik nasos stantsiyasini o'rnatdi.shu qishloqning yaqinidagi Al-Teyba va Ghajar qishloqlarini suv bilan ta'minlash uchun qurilgan. 2002 yil mart oyida Livan ham Xasbani qishlog'ining bir qismini Vazzani qishlog'ini ta'minlash uchun yo'naltirdi, Isroilning o'sha paytdagi Bosh vaziri Ariel Sharon buni urushga olib kelishi mumkinligini ta'kidladi. Nasos stantsiyasi 2006 yilgi Livan urushi paytida buzib tashalgan

Manbalar
--------

1. 1 2  Water Wars in the Middle East: A Looming Threat, Hussein A. Amery, The Geographical Journal, Vol. 168, 2002
2. ↑  Wazzani Springs pump nearing completion
3. ↑  „Hariri complains against Israeli threats: Lebanon seeks to complete al- Wazzani project". 14-fevral 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-dekabr 2022-yil.
4. ↑  LA Times Over Israeli Objections, Lebanon Opens Pumping Station on River 29 March 2001
5. ↑  BBC News 28 March 2002. Lebanon hails 'liberation of water'
6. ↑  BBC 10 September 2002 Israel warns of war over water
7. ↑  BBC 16 September 2002. US wades into Mid-East water dispute
8. ↑  BBC 17 September 2002. Israel hardens stance on water.

Koordinatalari: 33°16′27″N 35°37′05″E﻿ / ﻿33.274254°N 35.618137°E﻿ / 33.274254; 35.618137GOKoordinatalari: 33°16′27″N 35°37′05″E﻿ / ﻿33.274254°N 35.618137°E﻿ / 33.274254; 35.618137GOAndoza:Hasbaya District
**Veb-dasturchi** (inglizcha: *Web developer*) — mijoz-server modeli yordamida Butunjahon oʻrgimchak toʻri dasturlarini ishlab chiqishga ixtisoslashgan yoki u bilan shugʻullanadigan dasturchi. Ilovalar odatda mijoz uchun HTML, CSS va JavaScript, React js, server uchun PHP, ASP.NET (C#), Python, Node.js, Go yoki Javani va mijoz va server oʻrtasidagi aloqa uchun http serveridan foydalanadi. Veb-tarkibni boshqarish tizimi koʻpincha veb-ilovalarni ishlab chiqish va qoʻllab-quvvatlash uchun ishlatiladi.

Taʼlim va litsenziyalash talablari
----------------------------------

Veb-dasturchi boʻlish uchun rasmiy taʼlim yoki litsenziyalash talablari mavjud emas. Biroq, koʻplab kollejlar va savdo maktablari veb-ishlab chiqishda kurs ishlarini taklif qilishadi. Internetda erkin foydalanish mumkin boʻlgan veb-ishlab chiqishni oʻrgatadigan koʻplab oʻquv qoʻllanmalar va maqolalar mavjud, masalan Basic JavaScript

Rasmiy taʼlim talablari mavjud boʻlmasa ham, veb-ishlab chiquvchi loyihalar bilan shugʻullanish veb-ishlab chiquvchilar deb atalishni istaganlar uchun quyidagi talablarga javob beradi:

* HTML, CSS va JavaScript.
* Yuqorida aytib oʻtilganlarning barchasi yoki baʼzilari kabi server/mijoz tomoni arxitekturasi.
* Dasturlash / kodlash / skriptlarni koʻplab server tomonidagi tillardan yoki ramkalardan birida (masalan, Perl, Python, Ruby, PHP, Go, Java, ASP.NET, Node.js)
* Maʼlumotlar bazasidan foydalanish qobiliyati
* EmberJS, ReactJS yoki AngularJS kabi oldingi vositalardan foydalangan holda bitta sahifali dastur yaratish

Yana qarang
-----------

* Vebsayt

Manbalar
--------

1. ↑  „HTML: HyperText Markup Language | MDN" (en-US). *developer.mozilla.org*. Qaraldi: 12-may 2022-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Parker** — yozuv quroli brendi hamda ularni ishlab chiqaruvchi kompaniyaning nomi hisoblanadi. „Parker Pen Company" Conklin (keyinchalik Wahl-Eversharp), Sheaffer va Waterman bilan birga „*Katta* toʻrtlik" deb nomlangan dunyodagi eng yirik yozuv qurolini ishlab chiqaruvchilar guruhidan biri boʻlgan.

2011-yilda kompaniyaning ishlab chiqarish qismi Fransiyaning Nantesga koʻchirilgan.

Tarixi
------

Parker kompaniyasi Viskonsin shtatining Janesvill shahri fuqarosi Jorj Safford Parker tominidan asos solingan. „Parker Pen Company"ning rasmiy roʻyxatdan oʻtgan sanasi — 1892-yil 8-mart boʻlsa-da, oʻsha paytlarda Jorj Parker toʻrt yil davomida moʻyqalamli ruchkalari ishlab chiqarishga, hattoki 1889-yilda oʻz modelini patentlashga ham muvaffaq boʻlgan. 1889-yilgacha Jorj Parker „John Holland Gold Pen Company"ning savdo agenti sifatida ishlab kelgan. „Parker 51" 1941-yilda ishlab chiqarilgan. Dwight David Eisenhowerga tegishli boʻlgan „Parker 51" bilan 1945-yilda Germaniyaning, „Parker Duofold" ruchkasi bilan esa general Douglas MacArthur Yaponiyaning taslim boʻlgani haqidagi hujjatni imzolagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Why are fountain pen sales rising?". 21-dekabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-dekabr 2016-yil.
2. ↑  „Pen factory closure plan revealed" (16-iyul 2009-yil). Qaraldi: 26-aprel 2018-yil.

 (ingl.)
3. ↑  „Parker Pen and Janesville: Famous together around the world" (deadlink). 20-dekabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-dekabr 2016-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-12-20).
4. ↑  „PARKER PEN COMPANY A Brief History". 20-dekabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-dekabr 2016-yil.
5. ↑  Klaus Fog, Christian Budtz, Baris Yakaboylu*. Storytelling: branding in practice*. Springer, 2005 — 107 bet. ISBN 9783540235019. (Inglizcha)

Havolalar
---------

* Parker Pen kompaniyasi Wayback Machine saytida arxivlandi (2018-03-15). Arxivnaya kopiya -da arxivlangan — Parker Pen kompaniyasining rasmiy veb-sayti(Inglizcha) )
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Parkent (maʼnolari).

**Parkent** — Toshkent viloyati Parkent tumanidagi shahar (1984-yildan). Tuman markazi. Yaqin temir yoʻl stansiyasi va viloyat markazi (Toshkent shahri)dan 47 km. Aholisi 45,5 ming kishidan ziyod (2003). Shahar aholisi va xoʻjaliklari Parkentsoy va Parkent kanalidan suv oladi. P.da 1 qoʻshma korxona, 22 kichik, 16 korxona, firmalar, 5 sanoat korxonasi, non zavodi, dehqon bozori bor. 14 umumiy taʼlim maktabi, musiqa va sport maktablari, ixtisoslashgan maktab, kasb-hunar maktablari, markaziy va bolalar kutubxonalari, madaniyat uyi, „Kichkintoy" bolalar xiyoboni, „Onalar va bolalar bogʻi", madaniyat va istirohat bogʻi, stadion (10 ming oʻrin), markaziy kasalxona, poliklinika, 12 dorixona, 75 savdo, 145 maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchasi mavjud. P. — Toshkent yoʻnalishida avtobus qatnaydi.

P. oʻrnida dastlab muqim turar joylar miloddan avvalgi 2—1-asrlar chegarasida paydo boʻlgan. Shahar toʻgʻrisida „Boburnoma"da ham maʼlumotlar berilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Barkashli Maxdiy** (1911, Tabriz -1988) — eron musiqashunosi. Musiqashunoslik va fizika fanlari doktori. Oʻrta asr musiqa nazariyasi, jumladan, Forobiy, Ibn Sino, Abdulqodir Marogʻiy musiqiy risolalari tadqiqotchilaridan. Eron dastgohlari nashriga hissa qoʻshgan, musiqa akustikasi muammolariga bagʻishlangan asarlar muallifi. Tehron xalqaro musiqashunoslar kongressining (1962) tashkilotchilaridan. 1975-yil Toshkent davlat konservatoriyasida "Eron dastgohlari", "Forobiy nazariyasi", "Musiqaviy akustika" hamda "Zamonaviy Eron musiqasining ijodiy muammolari" mavzuida maʼruza va mashgʻulotlar oʻtkazgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Ekvatorialnie koordinati
**8 Kichik Ayiq** — bizdan taxminan 519 yorugʻlik yili uzoqlikda joylashgan Kichik oʻrta yulduz turkumida joylashgan yulduz. Yulduz atrofida kamida bitta sayyora aylanadi.

Sayyora tizimi
--------------

2015-yilda tizimda 8 Kichik Ayiq b sayyorasi topilgani eʼlon qilindi. Bu massasi Yupiternikidan 1,5 ga teng boʻlgan gaz giganti. U ota yulduzdan 0,49 AU masofada aylanadi, 93 kun ichida toʻliq aylanishni amalga oshiradi. Sayyoraning kashfiyoti Doppler spektroskopiyasi yordamida amalga oshirildi

Xususiyatlari
-------------

8 Kichik Ayiq — 6,83 zohiriy kattalikdagi yulduz; U birinchi marta Flamsteed katalogida tilga olingan. U bizning Quyoshnikidan ancha massiv va kattaroq: uning massasi va radiusi mos ravishda 1,8 va 9,9 Quyosh kattaligida. Yulduzning sirt harorati taxminan 4847 kelvinni tashkil qiladi. Yulduzning yorqinligi quyoshnikidan 56 marta katta. 8 Kichik Ayiq taxminan 1,7 milliard yilga baholanadi.

| Sayyora</br> | Ogʻirligi</br> (*M* J) | Radius</br> (*RJ* ) | Aylanma davri</br> (kunlar) | Asosiy oʻq</br> orbitalar (a. e. ) | Eksantriklik</br> orbitalar |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| b | 1.5 | - | 93.4 | 0,49 | 0,06 |

Yana qarang
-----------

* Kichik Ursa yulduz turkumidagi yulduzlar roʻyxati

Manbalar
--------

1. 1 2  *B.-C. Lee et al.* „Search for exoplanet around northern circumpolar stars - Four planets around HD 11755, HD 12648, HD 24064, and 8 Ursae Minoris" (en).  Arxiv.org (30-sentabr 2015-yil). 9-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-iyun 2016-yil.

Havolalar
---------

* 8 Quyoshdan tashqari sayyoralar entsiklopediyasida Kichik Ursa(Inglizcha) )
**Bogʻ malhami** — daraxtning payvandlangan, kesilgan va mexanik shikastlangan joyiga surkaladigan malham (zamazka). Bogʻ malhami ni xonaki usulda va tez tayyorlash usullari: a) qizdirilgan 1000 g nigrolga 300 g elangan yogʻoch kuli qoʻshiladi va eng arzon malham olinadi; b) alohida eritilgan 1000 g parafinga 1000 g kanifol maydalab qoʻshiladi. Soʻngra 1000 g nigrol qizdirilib unga sekin-asta eritilgan parafin va kanifol quyiladi; v) 0,25 l alifmoy kizdiriladi, unga 1000 g maydalangan kanifol qoʻshiladi. Boshqa idishda 5000 g parafin suyultiriladi va unga kanifolli alifmoy qoʻshiladi. Ishlatishdan avval malham ilitiladi. Hozirgi sanoatda ishlatishga tayyor Bogʻ malhami ham ishlab chiqariladi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Bogʻ malhami" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bogʻi avars**, Bavars — Badaxshondagi oʻrta asr kalʼalaridan biri. Taliqon bilan Badaxshon shahri oraligʻida joylashgan. Mahalliy rivoyatlarga koʻra, B. A. goʻzal va obod boʻlgan, qalʼaning aylana devori 2,5 farsahni tashkil etgan. B. A. qalʼasi 13-asrda Chigʻashoyxon davrida buzilib, bir necha asrdan soʻng 17-asrda qayta tiklangan. Bu yerdagi bir buloq suvidan vinoning taʼmi kelib turgan. Yaʼkubiy (9-asr) asarida Bavars shahri tarzida uchrab, u Balxga mansub, jome masjidi bor shaharlar qatorida qayd etib oʻtilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Bogʻi avars" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fahrettin Kerim Goʻkay** (1900-yil 9-yanvar - 1987-yil 22-iyul) — turk byurokrati va siyosatchisi. Istanbul gubernatori va Istanbul noibi lavozimlarida ishlagan.

Hayotiy
-------

1922-yilda tibbiyot institutini tamomlagan. U 1925—1927-yillarda nashr etilgan "*Turk ayol yoʻli* "jurnalining yosh yozuvchilari qatorida edi. Oʻqishni tamomlagandan soʻng Emraz-i Akliye mutaxassisi boʻldi. U uzoq vaqt oʻqituvchi boʻlib ishladi. 1949-yil 24-oktabrdan 1957-yil 26-noyabrgacha sakkiz yil davomida Istanbul gubernatori va hokimi lavozimlarida ishlagandan soʻng Shveysariya (Bern) elchixonasiga tayinlandi. bitta. (XII) Muddatli Istanbul oʻrinbosari, Sogʻliqni saqlash va ijtimoiy taʼminot vazirligi, Qurilish va turar-joy vazirligi. Koʻplab nashr etilgan asarlar mavjud.

Prof. Fahrettin Kerim Gokay Istanbul aholisiga tartibli savdolarni taqdim etdi. Dachalar Goʻkay davrida ochilgan. Zaytinburnu va Kazlicesme uning davrida shaharlashgan. Shuning uchun Goʻkay Zeytinburnu va Kazlicheshmening otasi sifatida tanilgan. Shuningdek, ellikka yaqin maktab qurdirdi.

  

Bundan tashqari, Üsküdar va Kadikoyda uning nomi bilan atalgan ikkita muhim koʻcha mavjud.

1955-yil 6-7-sentabr voqealari qarshisida oʻzining yetarlicha qobiliyatsizligi tufayli oʻsha paytda Istanbulda boʻlgan va "Milliy yoshlarning tirilishi" atamasini ishlatgan Ichki ishlar vaziri Namiq Gedik bilan birga isteʼfoga chiqishga majbur boʻldi. voqealarning boshlanishi.

U jamoatchilik orasida juda mashhur va past boʻyli boʻlgani uchun u „Mini Mini Gubernator, Biz nima boʻlamiz?" gʻildirak ishlab chiqarilgan. Muhim boylikka ega boʻlgan Fahrettin Kerim Goʻkayning mulkida 630 ta mulk hujjati bor edi. U barcha aktivlarini oʻz nomi bilan atalgan jamgʻarmaga qoldirgan.

Bundan tashqari, Istanbulning Sefakoʻy shahridagi Fahreddin Kerim Gokay nomidagi Anadolu litseyi va uning nomi bilan atalgan Fahrettin Kerim Gokay paviloni Istanbul Bakirkoʻydagi Ruhiy va Nevrologik kasalliklar shifoxonasi Bitamda joylashgan.


1. ↑  . `{{cite magazine}}`: Cite magazine requires `|magazine=` (yordam); Andozada hech qanday qiymat berilmagan (boʻsh) nomaʼlum parametr mavjud: `|16=` (yordam); Missing or empty `|title=` (yordam)
2. ↑  Demirkırat Belgeseli, 1991, Birand-Dündar-Çaplı, „5. Bölüm: Kriz", Dönemin Basın ve Enformasyon Bakanı DP Milletvekili Dr. Mükerrem Sarol'un anıları.
3. ↑  Radikal Gazetesi
4. ↑  „Star Gazetesi". 6 ekim 2008da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10 mart.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Adolat (maʼnolari).

**"Adolat"** — Oʻzbekiston "Adolat" sotsial-demokratik partiyasi (SDP) gazetsi. 1995-yil 22-fevraldan Toshkentda chiqa boshlagan. Haftada bir marta chop etiladi. Muassisi: Oʻzbekiston „Adolat" SDP Siyosiy kengashi va „Adolat" gaz. ijodiy jamoasi. Oʻzbekistonda yashayot-gan barcha millat va elatlarning umumiy manfaatlariga mos keladigan siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy demokratiya qoidalariga asoslangan, yangi ijtimo-iy munosabatlar qaror topgan adolatli fuqarolik jamiyatini qurish yuzasidan „Adolat" SDP olib borayotgan faoliyatni keng yoritish gazetaning asosiy vazi-fasidir. Tahririyat huzurida yuristlar, iqtisodchi olimlar, tadbirkorlardan tashkil topgan jamoatchilik kengashi faoliyat koʻrsatadi. Oʻzbekistonning bar-cha viloyatlarida oʻz muxbiriga ega. Adadi — 10 ming (2000).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Adolat (maʼnolari).

**"Adolat"** — Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligining nashriyoti. Aholiga huquqiy yordam koʻrsatish „Adolat" markazi negizida 1992-yil may oyida tashkil etilgan. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi qabul qilgan qonunlar va meʼyoriy hujjatlar, ularga sharhlar, huquqiy mavzulardagi maʼlumotnomalar, oʻquv qoʻllanmalari, lugʻatlar, ilmiy-ommabop va badiiy kitob hamda risolalarni nashr etishga ixtisoslashgan. 1992-99 yillar mobaynida „Oʻzbekistonning yangi qonunlari", „Oʻzbekiston Respublikasi kodekslari", „Oʻzbekiston Qonunlariga sharhlar", „Savollarga javoblar", „Axloq. Adab. Adolat", „Huquqiy merosimiz xazinasidan", „Oʻzbek detektivi", „Chet el detektivi" turkumidan kitob va risolalar chop etdi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Istanbul Süreyya opera teatridagi byusti
**Aydin Gun** (1917-yilda tugʻilgan, Adana – 2007-yil 30-noyabr – Berlin ), turk opera qoʻshiqchisi, rejissyor.

U Turkiyada opera sanʼatining asoschisi sanaladi. Anqara operasi va Istanbul shahar operasi (hozirgi Istanbul Davlat opera va baleti)ga asos solgan. Istanbul madaniyat va san'at fondi asoschilaridan edi; Yigirma yil davomida Xalqaro Istanbul festivalining badiiy rahbari edi. 1988-yilda davlat artisti unvoni bilan taqdirlangan.

Hayoti
------

1917-yilda Adanada tug'ilgan. 1937-yilda Anqara davlat konservatoriyasiga oʻqishga kirdi.  U 1941-yilda ushbu maktabning birinchi bitiruvchilari qatorida edi. U o'n yil davomida Davlat teatrida Karl Ebertning yordamchisi bo'lib ishlagan. U 1942-yilda Karl Ebert tomonidan sahnalashtirilgan Puccinining *"Madam Baferflay* "operasida leytenant Pinkerton rolida sahnaga chiqdi, Turkiyada birinchi opera sifatida sahnalashtirildi. Ushbu birinchi tajribasidan so'ng, Betxovenning Fidelio va 9-simfoniyasida tenor partiyalarini kuylagan. 1944-yilda u Konservatoriya spektakllarida Motsartning "*Figaroning to'yi* "operasida tenor partiyasi bo'lgan Don Kurzio obrazi bilan sahnaga chiqdi.

Aydin Gun Rag'batlantirish mukofoti
-----------------------------------

Aydin Gun xotirasiga Istanbul madaniyat va sanʼat jamgʻarmasi 2012-yildan buyon cholgʻu sanʼati, qoʻshiqchilik, bastakorlik va dirijyorlik boʻyicha yosh musiqachilarga "*Aydin Gun ragʻbatlantiruvchi mukofoti* "ni har yili topshirib keladi  Mukofot skripkachi Hande Küden (2012), violonchelchi Cansin Kara (2013). kontrabaschi Solih Emre Shahin (2014), skripkachi Emre Engin (2015) va marimbachi Elman Mecid (2016).

Mukofotlar
----------

* 1988 yil: Turkiya Respublikasi Davlat artisti unvoni

Manbalar
--------

1. ↑  „1988 Yılında Seçilen Devlet Sanatçıları"..  Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü web sitesi. 13 kasım 2017da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12 kasım 2017.
2. ↑  „Aydın Gün Kimdir?"..  Opera Bale Sanat Dergisi, Sayı 9. 13 kasım 2017da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12 kasım 2017.
3. ↑  „Aydın Gün ve Türk Operası"..  Opera Bale sanat dergisi, Sayı 9. 13 kasım 2017da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12 kasım 2017.
4. ↑  „İstanbul Kültür SanatV Vakfı'ndan Her Yıl Genç Müzisyenlere Destek"..  İKSV. 1 aralık 2017da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30 kasım 2017.
Koordinatalari: 41°21′17″N 69°22′16″E﻿ / ﻿41.35472°N 69.37111°E﻿ / 41.35472; 69.37111GO

**9-May koʻchasi** — Oʻzbekiston poytaxti Toshkent shahrida joylashgan koʻchalaridan biridir. 9-May koʻchasi Xotira va qadrlash kuni bayrami bilan boʻgliq boʻlib nomlangandir. Oldin ushbu kun Oʻzbekistonda Gʻalaba kuni deb nomlangan edi va koʻplab davlatlarda haligacha shunday nomlanib kelmoqda. Koʻcha  Munavvarqori mahallasining Mirzo Ulugʻbek tumanida joylashgan. Koʻcha juda kichikdir va u 130 metr atrofida boʻlib  Feruza koʻchasidan  Oyimariq 1-tor koʻchasigacha choʻziladi.

Tarixi va nomi
--------------

Koʻchaning nomi Xotira va qadrlash kuni bayramiyga bagʻishlanib nomlangan. Ushbu kun Oʻzbekistonda 9-mayda nishonlanadi va OʻzSSRning Ikkinchi Jahon Urushida qatnashgani bilan loyiqdir. Koʻcha kichikdir va unda bino bilan inshoatlarning soni koʻp emas.

Tavsifi
-------

Koʻcha janubdan Feruza koʻchasidan boshlanadi va Oyimariq 1-tor koʻchasida yakunlanadi. Koʻcha juda kichikdir va uzunligi 138 metr boʻlib unda juda kam binolar va inshoatlar joylashgan. 9-May koʻchasidan uzoq masofada boʻlmaganda  Dukchi Eshon koʻchasi joylashgan. Koʻchadan jamoat transporti oʻtmaydi, ammo uzoq boʻlmagan masofada, yaʼni Feruza koʻchasining 12-sonli mavze jamoat transport bekatida 14, 17, 19, 36, 49, 110 va 198 raqamli avtobuslar va 28m yoʻnalishli taksi oʻtadi.

Mashhur binolar va inshoatlar
-----------------------------

9-May koʻchasida Juft va Toq tomondam kichik bir qavatli uylar joylashgan. Koʻchaning toq tomonida "Mobil 1 Lube Express" yogʻalmashtirish ekspress-punkti koʻp yillardan beri ishlab kelmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  „Yandex Xarita". Qaraldi: 26-may 2022-yil.
2. ↑  „Google.Maps". Qaraldi: 26-may 2022-yil.
**Blefarit** (yun. blepharon — qovoq) — kipriklar asosining yalligʻlanishi. Koʻzning taʼsirlanishi, surunkali konʼyunktivit, moddalar almashinuvining buzilishi, meʼdaichak kasalliklari, sil, kamqonlik; koʻzning optik nuqsonlari, yaqindan koʻrish, astigmatizm, uzoqsan koʻrish, shuningdek noqulay tashqi sharoit omillari: chang, shamol, tutun va boshqa sabab boʻlishi mumkin. B.ning oddiy, poʻstloqchali, yarali, burchakli, Meybomiyev va "kosmetik"xillari farqdanadi.Oddiy B.da qovoq chetlari qizaradi, qichishadi, shishadi, kiprik tagida oqishsargʻimtir qazgʻoqqa oʻxshash tangachalar hosil boʻladi, koʻz tez toliqadi. Poʻstloqchali B.da ushbu belgilar kuchayib, kipriklar ostidagi terida oqishkulrang qazgʻoqqa oʻxshash tangachalar hosil boʻladi. Yarali B.da qovoq chetlari shishib, qalinlashadi, qizaradi, qotib qolgan yiring bilan kipriklar bir-biriga yopishib qoladi, ular koʻchirilganda qonaydi, tagida yiringli, qon aralash yarachalar koʻrinadi, kipriklar toʻkilib ketadi, koʻz qovogʻi agʻdarilishi mumkin. Burchakli B.da koʻz tirqishining tashqi burchagidagi teri va shilliq parda qizaradi, koʻz yoshlanadi, koʻpiksimon ajralma chiqadi. Meybomiyev B. Meybomiyev bezlarining koʻp sekret chiqarishidan paydo boʻlib, bunda qovoq chetlari xuddi moylangandek yaltirab turadi. "Kos metik" B. koʻproqayollargaxos boʻlib, turli krem, boʻyoq qalamlardan foydalanishi tufayli roʻy beradi. B.ning oldini olish uchun noqulay gigiyenik sharoitlarni bartaraf etish, bekamu koʻst ovqatlanish, koʻzdagi optik nuqsonlarni toʻgʻrilash zarur. B.ga chalinganda darhol vrachga murojaat etish kerak. Davosi: B.ga sabab boʻlgan omillarni yoʻqotish zarur. Antibiotiklar, sulfanilamidlar, desensibilizatsiyalovchi dorilar, glyukokortikosteroidlar ishlatiladi; qovoqlar massaj qilinadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Faetusa** (qadimgi yunoncha: *Φαέθουσα*) — yunon mifologiyasida Geliosning qizlaridan biri singlisi Lampetiya bilan birga Trinakria orolida podalar boqib yurgan.

Mifologiyasi
------------

Ovidiyning soʻzlariga koʻra, Faetusa, singlisi Lampetiya kabi, Gelios va nimfa Neeraning qizlari edi. Shoir ikkita singil uchta Geliadning ikkisi edi deydi, lekin u uchinchi Geliadning nomini tilga olmaydi. Psevdo-Giginga koʻra, Geliadalar yettita, ular orasida Lampetia bor, lekin Faetusa yoʻq.

Gomerning „Odissey" asarida opa-singillar Trinakria orolida yashaydilar, u yerda uzoq vaqtdan beri otalari Geliosning chorvalarini seroʻt yaylovlarda boqib kelishgan. Yetti poda buqa va shuncha qoʻchqordan iborat edi, har bir podada ellik bosh boʻlib, doim sanalar edi. Semiz buqalar va doʻmboq qoʻchqorlar koʻpaymaydi va ajoyib jingalaksoch nimfalar Faetusa va Lampetia ularni tinimsiz kuzatishar edi. Ularning onasi Neera oʻz qizlarini tarbiyalab, ularni bu issiq orolga joylashtirgan, shunda ular odamlardan uzoqda otalarining buqalari va qoʻchqorlarini hushyorlik bilan boqishar edi. Gelios podasiga qoʻl uzatgan kishi soʻzsiz oʻlimga mahkum edi.

Kirka va Tiresiyning soyasi Odisseyni Trinakriyaga tushmasligi, u yerda oʻtlayotgan hayvonlarga tegmasligi haqida ogohlantirgan. Biroq, Odisseyning hamrohlari Stsilla va Xaribdadan muvaffaqiyatli xalos boʻlib, orolga kelib, taxminan bir oy davomida qoʻmondonlariga boʻysunmay, xudolarga yashirincha buqalarni tutib kelib qurbon qilishdi. Gʻazablangan Gelios Zevsni ularga halokat yuborishga koʻndiradi. Natijada Odisseyning hamrohlari halok boʻladi va uning vataniga qaytishi yetti yilga kechiktiriladi.

Ukasi Faeton vafot etganida, Geliadalar, jumladan, Faetusa va Lampetiya Eridan qirgʻogʻida motam tutib, teraklarga, koʻz yoshlari esa qahraboga aylanadi.

Eponimi
-------

* (296) Phaetusa, asosiy kamar asteroidi.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Гомер*. Одиссея. XII. 127—142.
2. ↑  *Овидий*. Metamorfozi. II. 340—355.
3. ↑  *Псевдо-Гигин*. Mifi. 154.
4. ↑  *Gomer*. Odisseya. II. 267—268.
5. ↑  *Gomer*. Odisseya. II. 260—450.
6. ↑  *Pavsaniy*. Opisanie Elladi. I. 4, 1.

Adabiyotlar
-----------

* *Псевдо-Гигин*. Мифы. — Andoza:СПб.: Алетейя, 2000. — 360 с. — ISBN 5-89329-198-0.
* *Гомер*. Одиссея. — М.: Наука, 2000. — 488 c. — ISBN 5-02-011652-1.
* *Публий Овидий Назон*. Метаморфозы. — M.: Художественная литература, 1977. — 430 с.
* *Тахо-Годи А. А.*. Мифы народов мира: Гелиады. — 1987. — Т. 1.
**Aram Simonovich Vardanyan** (Arm. Արամ Սիմոնի Վարդանյան; 1995-yil 11-noyabrda tugʻilgan) — kelib chiqishi arman boʻlgan oʻzbek yunon-rum kurashchisi. Jahon chempionati va Osiyo chempionatlari sovrindori. Aralash yakkakurash boʻyicha mashhur jangchi Eduard Vartanyanning amakivachchasi.

Tarjimai holi
-------------

1995-yilda tugʻilgan. Toshkent shahri Uchtepa tumani „Nayman" mahallasi sportchisi.

2016-yilda 66 kilogrammgacha vazn toifasida Bangkokda oʻtkazilgan Osiyo chempionatining bronza medalini qoʻlga kiritgan. Ikki yildan soʻng u Bishkekdagi Osiyo chempionatida uchinchi boʻlib, ammo boshqa vazn toifasida 72 kilogrammgacha boʻlgan musobaqada muvaffaqiyatini takrorlagan.

2017-yilda yakkakurash boʻyicha Osiyo oʻyinlarida va 2017-yili Ashxobodda boʻlib oʻtgan yopiq inshootlardagi musobaqada 71 kilogrammgacha vazn toifasida bronza medalini qoʻlga kiritgan.

2019-yil Qozogʻistonda boʻlib oʻtgan Olimpiya oʻyinlari oldidan sayyora chempionatida 72 kilogramm vazn toifasida Aram finalda rossiyalik polvon Mantsigov Abuyazidga yutqazib, kumush medalni qoʻlga kiritgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Российский борец греко-римского стиля Манцигов завоевал золото на чемпионате мира".  ТАСС. Qaraldi: 17-sentabr 2019-yil.