recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Jitomir viloyati** — Ukrainadagi viloyat. 1937-yil 22-sentabrda tuzilgan. Maydon 29,9 ming km2. Aholisi 1467,9 ming kishi (1997), asosan ukrainlar, shuningdek, rus, polyak, yahudiy va b. ham yashaydi. Jitomir viloyatida 22 tuman, 9 shahar, 40 shaharcha bor. Markazi – Jitomir shahri.

Relyefi tepalik va pasttekisliklardan iborat. Foydali qazilmalari: granit, gneys, labradorit, yashma, topaz, kvarsit, marmar, pirofillit, ohaqtosh, mergel, oxra, kvars qumi, kaolin, oʻtga chidamli tuproq, temir va titan rudalari, qoʻngʻir kumir, torf. Iqlimi muʼtadil kontinental. Yanvarning oʻrtacha tempaturasi –5,7°, iyulniki 18,9°. Yillik yogʻin 570–600 mm. Vegetatsiya davri 240 kun. Daryolari Dnepr havzasiga mansub. Qoratuproq va kulrang oʻrmon tuprogʻi, chimli podzol va botqoq tuproqlar tarqalgan. Viloyat hududi aralash oʻrmonlar (Polesye) va oʻrmonli dasht zonalarida joylashgan.

Asosiy sanoat tarmoqlari: ruda va koʻmir qazib chiqarish, mashinasozlik, toʻqimachilik, avtomobilsozlik va boshqalar Oziq-ovqat sanoati (shakar-qand, spirt-araq, pivo, goʻsht, yogʻ-pishloq, sut, un, sabzavot konserva) rivojlangan. Toʻqimachilik, tikuvchilik, koʻn poyabzal, madaniy mollar ishlab chiqarish korxonalari bor. Elektr asboblari, kimyo sanoati uchun asbob-uskunalar ishlab chiqariladi. Yogʻochsozlik korxonalari va 4 qogʻoz fabrikasi, shu jumladan elektrotexnika sanoati uchun eksportga eng yupqa kondensator qogʻozi ishlab chiqaradigan Malin qogʻoz fabikasi bor. Oynashisha (Jitomir), chinni zavodlari va koʻzgu fabrikasi ishlab turibdi. Kon sanoatida qora metallurgiya sanoati uchun oʻtga chidamli dinas kvarsitlari, titanli ilmenit, pushtirang slanets-pirofillit ishlab chiqariladi.

Qishloq xoʻjaligida zigʻir tola, kartoshka, gʻalla, qand lavlagi yetishtiriladi, oʻrmonlidasht qismida sut-goʻsht chorvachiligi rivojlangan. Bogʻdorchilik va rezavormevachilik ham salmoqli oʻrin tutadi. Asalari boqiladi. Baliqxoʻjaligi bor. Asosiy temir yo'l magistrallari: Kiyev-Brest, Kiyev–Lvov. Asosiy avtomobil magistrali: Kiyev–Lvov. 3 oliy oʻquv yurti, musiqali drama, qoʻgʻirchoq teatrlari, filarmoniya, 8 muzey bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

 Ukraina maʼmuriy bo'linishi |
| --- |
|  |
| Viloyatlar | 
Cherkassi • Chernigov • Chernovsi • Dnepropetrovsk • Donetsk • Ivano-Frankovsk • Jitomir • Kirovograd • Kiyev • Lugansk • Lvov • Nikolayev • Odessa • Poltava • Rovno • Sumi • Ternopol • Vinnitsa • Volin • Xarkov • Xerson • Xmelnitskiy • Zakarpatye • Zaporojye |
|  |
| Muxtor Respublika | 
Qrim Muxtor Respublikasi 1 |
|  |
| Mamlakat miqiyosidagi shaharlar | 
Kiyev • Sevastopol 1 |
|  |
| 
1Rossiya nazoratiga oʻtgan hududlar. |

 |


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mangaka** (yaponcha 漫画家) — yaponcha soʻz boʻlib, komikslar chizadigan odam degani. Yaponiyadan tashqarida bu soʻz odatda „manga chizuvchi rassom" maʼnosida qoʻllaniladi. Koʻpincha mangaka ssenariy muallifi ham boʻladi, lekin koʻpincha ssenariy muallifi alohida shaxs — *gensakusya (yap 原作者).* Mangaka qahramonlar dizaynini mustaqil ravishda ishlab chiqadi (kamdan-kam istisnolardan tashqari) va koʻpincha (hatto u ssenariy muallifi boʻlmasa ham) kelajakdagi asarning syujetini taxminan belgilaydi. 2006-yil holatiga koʻra, Yaponiyada 3000 ga yaqin professional manga rassomlari mavjud.

Toʻgʻridan-toʻgʻri manga ustida ishlaganda, mangaka sahifadagi ramkalar soni va joylashishini aniqlaydi va asosiy konturlarni va atrof-muhitning eng muhim tafsilotlarini chizadi, uning bir yoki bir nechta yordamchilari esa qoʻpol ishni bajaradilar: konturlarni siyoh bilan chizish, ekran ohanglarini qoʻllash, fon va unchalik muhim boʻlmagan ramkalarni chizish va boshqalar. Bunday jamoaviy ish tizimini Osamu Tezuka yaratgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ivanov B. A. Yapon animatsiyasiga kirish. - 37b.*.
2. ↑  „Sources: Amano Masanao. Manga Design, p. 570".

|  |  |
| --- | --- |
| Anime va manga | *Anime va mangaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Anime va manga |
| --- |
|  |
| 
* Vikiiqtibosdagi „Anime"
* Logotip VikiomborVikiombordagi "**Anime**" va "**Manga**"
 | 
 |
|  |
| Anime | 
* Tarix
* Sanoat
* OVA
* ONA
* Musiqa
* Fansub
 |
|  |
| Manga | 
* Tarix
* Dodzinsi
* Mangaka
* Ranobe
* Skanleyt
 |
|  |
| Maqsadli auditoriya boʻyicha | 
* Kodomo
* Syodzyo
* Dzyosey
* Syonen
* Seynen
 |
|  |
| Muayyan mavzu boʻyicha | 
* Spokon
* Tokusatsu
* Sentay
* Maxo-syodzyo
* Etti
* Mexa
* Garem
* Xentay (lolikon, syotakon, eroguro, futanari, tentakli)
* Yuri
* Yaoy
* Syonen-ay
* Bara
 |
|  |
| Oʻyinlar | 
* Eroge (BL-o'yini
* Otome-o'yini)
* Vizual roman
 |
|  |
| Madaniyat | 
* Kospley
* AMV
* Anime-festival
* Moe
* Fanservis
* Atamalar va tushunchalar
* Dodzin
 |
|  |
| 
**Anime va manga haqidagi portal** |

 |
**Manesis** (yunoncha: Μάνεσης, eski nomi: Manesi) — Gretsiyaning Peloponnese viloyati Argolis mintaqaviy birligida joylashgan qishloq. 2011-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra u yerda 534 nafar kishi istiqomat qilgan.

Qishloq nomi Yunonistonning Usmonli hukmronligi davrida mintaqadagi koʻplab qishloqlarga (masalan, Gerbesi yoki Merbaka) turkiy elementlar bilan nom bergan turklar va arvanitlar tomonidan nomlangan.

Aholisi qishloqning yarim yeri togʻli boʻlganligi uchun asosan dehqonchilik bilan shugʻullanadi. Qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi hozirgi vaqtda asosan apelsin, mandarin va zaytunni oʻz ichiga oladi, ammo tarixan, Manesisda 1930-yilga yaqin vaqtgacha tamaki eng daromadli ekin boʻlgan. Qishloqdagi chorvachilik asosan echki va qoʻylarni oʻz ichiga oladi, ular *giosa* deb nomlanuvchi anʼanaviy mahalliy taom uchun ishlatiladi, taomni tayyorlash uchun echki yoki qoʻy kamida 6 yoshida (tugʻishni toʻxtatganligi uchun) tosh pechda pishirilishi kerak.

Aholisi
-------

ELSTAT roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, 1879-yildan 2011-yilgacha vaqt davomidagi Manesis aholisi soniga oid koʻrsatkichlar:

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1879 | 155 | —     |
| 1889 | 188 | +21.3% |
| 1896 | 253 | +34.6% |
| 1907 | 248 | −2.0% |
| 1920 | 304 | +22.6% |
| 1928 | 307 | +1.0% |
| 1940 | 330 | +7.5% |
| 1951 | 315 | −4.5% |
| 1961 | 679 | +115.6% |
| 1971 | 679 | +0.0% |
| 1981 | 614 | −9.6% |
| 1991 | 611 | −0.5% |
| 2001 | 605 | −1.0% |
| 2011 | 534 | −11.7% |

Manbalar
--------

1. ↑  „Απογραφή Πληθυσμού-Kατοικιών 2011 - ELSTAT". *www.statistics.gr*. Qaraldi: 20-oktabr 2022-yil.
2. ↑  „Μάνεσης Αργολίδας". *www.hellenicaworld.com*. Qaraldi: 20-oktabr 2022-yil.
3. 1 2  „Μάνεσι | Ναύπλιο — Αργολίδας". *cityofnafplio.net*. Qaraldi: 20-oktabr 2022-yil.

„Μάνεσι | Ναύπλιο — Αργολίδας". *cityofnafplio.net*.
4. ↑  „Μάνεση - Δενδρά". *www.nafplio.gr*. Qaraldi: 20-oktabr 2022-yil.
5. ↑  „Κεντρική Σελίδα ΕΛΣΤΑΤ - ELSTAT". *www.statistics.gr*. Qaraldi: 20-oktabr 2022-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Tabiat komponentlari** - tabiatni hosil qiluvchi asosiy tarkibiy qismlar, yaʼni togʻ jinslari, relyef, yer usti va osti suvlari, tuproq, oʻsimlik va hayvonot dunyosi, havo massalari. Bular landshaft komponentlari deb ham yuritiladi. Tabiat komponentlarining oʻzaro nisbatiga karab landshaftlar xilmaxil boʻladi. Tabiat komponentlarining nisbati oʻzgarsa, landshaft ham oʻzgaradi. Shu sababli, tabiatni oʻzgartirish maqsadida unga taʼsir koʻrsatilsa, yaʼni suv omborlari va toʻgʻonlar qurish, botqoqliklarni quritish va daraxtlarni kesish kabi faoliyatlar natijasida yuzaga keladigan oqibatlarni hisobga olish zarur.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Transformatsiya** (lot. transformatio — qayta oʻzgarish, qayta hosil boʻlish) (genetikada) — hujayraga yot DNK kirishi natijasida uning irsiy xususiyatlari oʻzgarishi; prokariotlarda genetik material almashinish usullaridan biri. Birinchi marta ingliz olimi F. Griffit (1928) pnevmokokklarda kashf etgan. F. Griffit patogen pnevmokokklarni qizdirib oʻldirganda ular sichqonlarni zararlamasligini, lekin bakteriyalarni patogenlik xususiyatiga ega boʻlmagan tirik bakteriyalar bilan birga sichqonlarga yuborilganda nopatogen bakteriyalar patogenlik xususiyatiga ega boʻlishini aniqlagan. AQSH olimi O. Eyveri va uning xodimlari (1944) nopatogen bakteriyalar patogen boʻlib qolishi (transformatsiyalanishi)ning sababi patogen bakteriya shtammidan ajralgan DNK bilan bogʻliq ekanligini aniqladi. T. keyinchalik har xil turkum va turlarga mansub bakteriyalar — streptokokk, gemofill bakteriyalar, pichan tayoqchasi va boshqalarda aniqlangan. T. hodisasi kompetentlik xususiyatiga ega boʻlgan ayrim hujayralar bilan bogʻliq (hujayraning yot DNK ni bogʻlash xususiyati maxsus oqsil molekulasi sintezlanishi bilan tushuntiriladi). Transformatsiyalaydigan DNKning mol. massasi 300000 dan kam boʻlmasligi, 2 spiralli va kimyoviy toza boʻlishi lozim. Hujayraga donor DNK sining bir boʻlagi oʻtib, hujayra xromosomasi bilan rekombinatsiyalanadi va uning xossasini oʻzgartiradi.

T.dan bakteriyalarni genetik analiz qilishda va genetik injeneriya sohasidagi tajribalarda foydalaniladi. T. jarayonining kashf etilishi va oʻrganilishi natijasida DNKirsiyatning moddiy asosi ekanligi aniqlandi. T.dan eukariot hujayralarga yot DNK ni kiritishda ham foydalaniladi (yana qarang Genetik injeneriya).

Adabiyot
--------

* Prozorov A. A. Geneticheskaya transformatsiya i transfeksiya, M. 1980; Toʻraqulov Yo. X. va boshqa, Umumiy biologiya, T. 1999.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
***Curcuma*** — zerdeçal va Siam lolasi kabi turlarni oʻz ichiga olgan Zingiberaceae oilasiga mansub oʻsimliklar turkumi. Vatani Janubi- Sharqiy Osiyo, janubiy Xitoy, Hindiston yarim oroli, Yangi Gvineya va Shimoliy Avstraliya. Ayrim turlar tropik Afrika, Markaziy Amerika, Florida va Tinch okean, Hind va Atlantika okeanlarining turli orollari va dunyoning boshqa issiq qismlarida tabiiy holatda oʻstiriladi. Odatda, koʻpchilik curcuma turlari soyali joylarda boʻsh va qumli tuproqlarda yaxshi oʻsadi.

Botanika tavsifi
----------------

 Curcuma ildizpoyasi va kukunlari
Curcuma koʻp yillik oʻsimlik boʻlib, boʻyi 1 metrga yetadi. U koʻplab ildizpoyalar hosil qiladi, ularning ichki qismi sariq yoki toʻq sariq rangga ega. Bu ildizpoyalar kukunga aylantiriladi, bu ziravorlar curcuma deb ataladi. Uning lansetsimon barglari choʻzinchoq yoki elliptik boʻlib, bir xil yashil rangga ega, uzunligi taxminan 50 sm va kengligi 7 dan 25 sm gacha yetadi.

Curcuma amada ildizpoyalari

Foydalanish
-----------

Bu nom sanskrit tilidagi *kuṅkumaʼdan* kelib chiqqan boʻlib, zerdeçalga ishora qiladi. Zerdeçal kori kukunlari, xantal, sariyog 'va pishloqlarga maza yoki rang berish uchun ishlatiladi. Undan zaʼfaron yoki boshqa sargʻish pigmentlar oʻrniga ham foydalanish mumkin.

Turlar
------

 *Curcuma euchroma*
 *Curcuma inodora*
 A. Berneker: *Curcuma longa*
 *Curcuma longa*

```
*Curcuma aeruginosa* 
*Curcuma albiflora* 
*Curcuma alismatifolia* 
*Curcuma amada* 
*Curcuma amarissima* 
*Curcuma andersonii* 
*Curcuma angustifolia*
*Curcuma amada* 
*Curcuma amarissima* 
*Curcuma andersonii* 
*Curcuma angustifolia* 
*Curcuma antinaia* 
*Curcuma arida*
*Curcuma aromatica*
*Curcuma bella*
*Curcuma longa*
```

Manbalar
--------

1. ↑  „Curcuma [family ZINGIBERACEAE"].
2. ↑  Kew World Checklist of Selected Plant Families
3. ↑  Sirirugsa, P.; Larsen, K.; Maknoi, C. (2007). "The Genus *Curcuma* L. (Zingiberaceae): Distribution and Classification with Reference to Species Diversity in Thailand". *Gardens' Bulletin Singapore* **59** (1&2): 203–220. Archived from the original on 2021-07-25.. Qaraldi: 2022-10-11. Curcuma]]
4. ↑  Collectif*. Histoire Naturelle* (French). Paris: Flammarion, 2016 — 149 bet. ISBN 9782081378599.
5. ↑  Tawney, C. H.*. The use of turmeric (kuṅkuma) in ancient India.*, 1924 — 13 bet.

Galereya
--------

* Curcuma aeruginosa*Curcuma aeruginosa*
* Curcuma longa*Curcuma longa*
* Curcuma sp.*Curcuma sp.*
* Curcuma sp.*Curcuma sp.*
**Yaxsuv** — Tojikiston Respublikasi Xatlon viloyatidagi daryo. Panj Qizilsuvining chap irmogi. Boshlanishida Mujnakion deb ataladi. Hazratisho tizmasining gʻarbiy yon bagridan 3580 m balandlikda, kichkina muzlikdan boshlanadi. Uz. 160 km, suv yigʻish havzasi mayd. 2710 km². Asosiy irmoqlari: Dondushkan, Obisurx. Obishoʻr, Obikaptarxona, Koʻlobdaryo. Qor suvlaridan toʻyinadi. Fev. oxiridan iyungacha — toʻlinsuv davri. Oʻrtacha koʻp yillik suv sarfi (Karbostonak qishlogʻi yonila, boshlanishidan 70 km, quyilishidan 90 km da) 34 m³/sek. Oʻrtacha yillik suv sarfi 79,5 m’/sek. dan (koʻp suvli 1969-yil da) 17,1 m³/sek. gacha (kam suvli 1947-yil da) oʻzgaradi. Suvi yuqori darajada loyqalangan. Daryo yiliga 2600 t oqiziqlar|oqiziq]] keltiradi. Karbostonak qishlogʻidan quyiroqda qurilgan suv taqsimlovchi inshoot orqali daryo suvi ekinzorlarni sugʻorishga sarflanadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Gidrologiya | *Gidrologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Yatim Bobojonov** (asli ismi Fozil) (1904 Toshkent 1959.26.12) — teatr arbobi, aktyor, rejissyor va pedagog. Oʻzbekiston xalq artisti (1943). Oʻzbek teatri asoschilaridan. Saxna faoliyatini 1920-yil teatr truppasi (Toshkent) da kichik rollarni ijro etishdan boshlagan. Moskva oʻzbek drama studiyasida (1924—27) K. Stanislavskiyning ilgʻor sahna uslubi, Ye. Vaxtangov rejissurasini oʻrgangan, 1927-yildan Hamza teatrida aktyor va rejissyor Hajviy va harakterli rollarni mahorat bilan ijro etgan: Tartalye (K. Gotssi, "Malikai Turandot", 1927), Brigella (K. Goldoni, "Ikki boyga bir malay", 1927) va boshqa 1931—32 yillarda Buxoro teatri va unga vaqtincha qoʻshilgan Respublika yosh tomoshabinlar teatri badiiy rahbari. Rejissyorlik faoliyatini shu teatrda "Niqob yirtildi" (Z. Fatxulin) pyesasini sahnalashtirishdan boshlagan. 1934-yil Hamza teatrida "Tormor" (Komil Yashin) spektaklini sahnalashtirgan. Spektakl hayotiyligi, ommaviy sahnalarning mukammalligi, yuksak ijro saviyasi bilan ajralib turadi. B. ijodida Hamza dramalari va uning obrazini yaratish alohida oʻrin tutgan. "Xolisxon" (1940), "Hamza" (Komil Yashin, A. Umariy, 1949), ayniqsa, "Boy ila xizmatchi" (1939) spektakli B. rejissyorlik ijodining choʻqqisi, Hamza teatrining esa katta yutugʻi boʻldi. B. oʻz rollari va spektakllarida xalqhayotini atroflicha aks ettirdi, qahramonlari harakteri va ruhiy holatlarini chuqur ochishga erishdi. B. teatr sanʼatining tarbiyaviy roliga alohida ahamiyat bergan, spektakllari chuqur gʻoyaviy mazmun va aniq maqsadga ega boʻlgan. B. Yangiyoʻl (1943—46), Toshsovet (1946—48) teatrlarida badiiy rahbar boʻlib ishlagan, shu teatrlarda "Tohir va Zuhra" (S. Abdulla asari; T. Jalilov musiqasi), "Muqanna" (H. Olimjon). "Xoʻja Nasriddin" (V. Vitkovich, Gʻ. Gʻulom), "Oftobxon" (Komil Yashin; X. Toʻxtasinov) va boshqa spektakllarni qoʻygan. Sh. Burhonov, O. Xoʻjayev, N. Rahimov, O. Jalilov, M. Gʻofurov, A. Boltayev, F. Rahmatova va boshqalarning aktyor sifatida shakllanishida xizmati katta. Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutida dare bergan (195056).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Havolalar
---------

* Gazeta

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Darham** — zardoʻzlikyaa murakkab mujassamot turi. Buyum yuzasi zamindoʻzi — guldoʻzi usulida ifodali yuza hosil qilib tikiladi, bunda ajoyib ranglar oʻyini va tilla jilosi hosil boʻladi. Xilma-xil choklar va rangli zamin (baxmal) buyumni yanada boyitadi. D. boy va hashamdor buyumlar (mas, Buxoro amirining kiyimlari)ga moʻljallangan. Bu mujassamotni malakali ustalargina bajara olgan. D.da asosan oʻsimliksimon naqsh qoʻllaniladi, ayrim hollarda chiziqlar bilan boʻlingan maydonda romblar hosil qilingan, ularga oʻsimliksimon gullar ham kiritib boyitilgan. Bunday uygʻunlik anʼanaviy boʻlib, tarixi 12—13-asrlarga borib taqaladi. Davrlar davomida gul i va tikilish usuli murakkablashib borgan, ijrosi mukammallashgan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Elisheva (yoki Elisheba yoki Elisavet yoki Elisaveta;** harflar. "Xudo uning qasamidir „yoki" qasam xudosi") — Pentateuch qahramoni, birinchi yahudiy oliy ruhoniysi Aaronning rafiqasi, Musoning akasi va yahudiylarni Misr qulligidan ozod qilish paytida uning hamrohi.

Eski Ahdda bu nom faqat bir marta topilgan.

Elisheva Yahudo qabilasidan Aminadabning (Aramning oʻgʻli) qizi va Naxshonning (Koson) singlisi edi. Elisheva toʻrt nafar farzandi bor edi: Nadav, Aviaud, Yeleazar va Ifamar.

Yangi Ahdda „Elisaveta" nomi ruhoniy Zakariyoning rafiqasi, Aaron zotidan, Yahyo choʻmdiruvchining onasi, keksalikda tugʻilgan va Bibi Maryam qarindoshi. Xudoning onasi Zakariyoning uyiga tashrif buyurganida, yuqoridan ilhomlangan Elizabet birinchi boʻlib „Ayollarda muborak" va Rabbiyning onasi bilan salomlashdi.

Manbalar
--------

1. ↑  Isx. 6:23
2. ↑   Isx 6:23
3. ↑   Елисавета // Библейская энциклопедия архимандрита Никифора. — М. 1891—1892.
4. ↑  Элишеба // Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона. — СПб. 1908—1913.
5. ↑   Chis 2:3
6. ↑  Амминадаб // Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона. — СПб. 1908—1913.
7. ↑  Eastonʼs Bible Dictionary — Elisheba
8. ↑  Lk 1:5
9. ↑  Lk 1:42—43
10. ↑   Авиуд // Библейская энциклопедия архимандрита Никифора. — М. 1891—1892.

Adabiyotlar
-----------

* Елисавета // Библейская энциклопедия архимандрита Никифора. — М. 1891—1892.
Dargʻin tili
**Dargʻin tili** — dargʻinlar tili. Dogʻiston tillari guruhiga mansub. Dogʻiston hududidagi 5 tuman (Akushin, Daxalayev, Qaytogʻ va b.) hamda b. tumanlardagi baʼzi qishloqlarga tarqalgan. Dargʻin tilida taxminan 300 mingga yaqin kishi soʻzlashadi. Kavkaz (iberiy-kavkaz) tillari Dogʻiston shoxobchasiga kiradi. Birbiridan keskin farq qiluvchi dialektlarga ega. Mas, akusha, uraxa (boshqacha atalishi xyurka), sudaxan, sirxa, munra, kubacha, qaytogʻ (haydogʻ). Soʻnggi ikki dialektga baʼzan mustaqil til sifatida ham qaraladi. Adabiy Dargʻin tiliga akusha dialekti asos boʻlgan. Fonetikasi yumshoq tanglay va kichik til ishtirok etadigan, tomoq va boʻgʻiz undoshlari mavjudligi bilan farqlanadi. Leksikasida tub soʻzlardan tashqari boshqa (arab, fors, turkiy, rus) tillardan oʻzlashgan soʻzlar koʻpgina. 20-asr 20-y.larigacha yozuvga ega boʻlmagan, dastlab arab grafikasi asosidagi yozuv qabul qilingan, soʻng lotin (1928—38), undan keyin (1938-yildan boshlab) kirill alifbosi asosidagi yozuvga oʻtilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Dargʻin tili" *OʻzME*. D-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Bifya** (**Bitiya**; qadimgi ivrit: *בתיה*; „Yahvening qizi") — Injildagi Eski Ahd qahramoni; nomaʼlum fir’avnning qizi va Yahudo qabilasidan Meredning xotini (1Par. 4:18). Midrashda u Musoning asrab oluvchi onasi deb ataladi.

Agadik adabiyotda
-----------------

Midrashning soʻzlariga koʻra, Bitiya Musoni asrab olgan. Uning ismi quyidagicha izohlanadi: Xudo unga dedi: "*Sen Musoni oʻgʻling deb atading, lekin u sening oʻgʻling emas edi. buning uchun men seni qizim deb atayman*, (qiz) va ya (Xudo), *garchi sen mening qizim boʻlmasang ham*". Bitiya ham xuddi shu oyatda tilga olingan "*uning yahudiy xotini*" (1Par. 4:18) va bu ism, Agadistlarning talqiniga koʻra, u yahudiy boʻlib, ota-bobolarining butparastligidan voz kechganligini koʻrsatishi kerak.

Bibliya satrida sanab oʻtilgan „*u* tugʻilgan" odamlarning ismlari xaggadada Musoning turli xil belgilari sifatida talqin qilingan. Oyatda Bifya ona deb ataladi, chunki yetim bolani tarbiyalagan ota-ona uning haqiqiy ota-onasi hisoblanadi.

Uni "*olgan*" Mered Xolib boʻlib, „Mered" („qoʻzgʻolon") deb ataladi, chunki u otasiga va uning oilasiga qarshi isyon koʻtargan, u esa ularning yomon maslahatlariga amal qilishni istamay, aygʻoqchilarga qarshi isyon koʻtargan.

Bitya Nil daryosida yuvinardi, chunki u teri kasalligidan aziyat chekdi va faqat sovuq suvda choʻmila olardi; Muso yotgan savatga tegishi bilanoq u darhol tuzalib ketadi; keyin u bolaning taqdiri buyuk ishlarni amalga oshirishi kerakligini tushunadi. Xizmatkorlar uni fir’avnning qizi otasining buyrugʻiga zid ish tutishi odobsiz ekanligiga ishontira boshlaganlarida, farishta Jabroil paydo boʻlib, ularni oʻldirdi va Bifyaning oʻzi suvdan savatni oladi. Sohildan savatgacha ancha masofa boʻlgani uchun moʻjiza roʻy beradi: Bifyaning qoʻli shunchalik choʻzildiki, fir’avnning qizi savatga yetib bordi.

Bifya toʻngʻich edi („antenat"), lekin Musoning ibodati tufayli uning hayoti toʻngʻichning oʻlimida saqlanib qoldi (oʻninchi Misr vabosi: toʻngʻichning kaltaklanishi). U tiriklay jannatga kirganlar (koʻtarilganlar) qatorida zikr qilingan; Musoni qutqargani uchun Bifya abadiy oʻlimdan ozod boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑   Бития // Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона. — СПб. 1908—1913.
2. ↑  Wajikra rab. I, 3
3. ↑   Меред // Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона. — СПб. 1908—1913.
4. ↑   Бифья // Библейская энциклопедия архимандрита Никифора. — М. 1891—1892.
5. ↑  ibid.; Sanh. 19b; Targum k etomu stixu
6. ↑  Pirke r. El. XLVIII; Schem rab. Ι, 27
7. ↑  Sota, 12b; Megil. 15b
8. ↑   Халев (евр. Калеб) был в числе 12 разведчиков, посланных Моисеем из пустыни исследовать Ханаанейскую землю / Калеб // Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона. — СПб. 1908—1913.
9. ↑  Pesik. izd. Bubera, VII, 65a; Schem. rab. XVIII, 3
10. ↑   Антенат // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
**Dur**, inju (xitoy tilidan) — 1) mollyuskalarning mantiya terisida sharsimon yoki notoʻgʻri shaklda paydo boʻladigan mahsulot. D.ning tarkibi chigʻanoqlar tarkibidan farq qilmaydi va asosan kalsitdan iborat. Juda oz miqdorda suv, organik va b. moddalar boʻladi. Eng yirik va yuqori sifatli D.lar iliq suvli okeanlarda hamda chuchuk suv hdvzalarida yashaydigan Pteria va Margaritana deb ataladigan ikki tavaqali mollyuskalarda topilgan.

D.ga har xil ranglari bilan jilolanib turadigan konsentrik tuzilishdagi marvarid qatlamlari xos boʻladi. Tabiatda pushti rang yoki sargʻish oq, baʼzan qora rangdagi, kaptar tuxumidek keladigan D. eng qimmatbaho hisoblanadi. D. Bahrayn orollari, Qi-zil dengiz, Yaponiya, Shrilanka, Avstraliya qirgʻoqlari yaqinida va b. joylarda yashovchi mollyuskalardan olinadi. Rossiyaning Murmansk viloyati, Uzok, Sharq, Xitoy, Shimoliy Amerika atroflaridagi dengizlarda ham D. bor. D.ning tabiiy zahiralari ozayib ketganligi sababli 20-asr boshlaridan sunʼiy yoʻl bilan koʻpaytirilmoqda (maxsus havzalar va oqib yuruvchi katta idishlarda koʻpaytiriladi. Buning uchun yosh chigʻanoqlarning mantiya terisi sirtiga mayda sharsimon qum zarralarini joylashtirib, taxminan 10 yil davomida boqib yiriklashtiriladi). Bu usul hozir Yaponiya va Xitoyda keng qoʻllaniladi; 2) zeb-ziynat buyumi. D.ning yirik va mayda (marvarid) donalari taqinchoqlar (tillaqosh, isirgʻa, uzuk, toʻgʻnogʻich va boshqalar)ni bezashda ishlatiladi. Shuningdek, saralab olingan yirik D.lardan ipga tizib tayyorlangani (munchoq) boʻyinga taqiladi. D. qadimdan zargarlikda keng foydalanilgan, qimmatbaho metallar (oltin, kumush va boshqalar)dan tay-yorlangan buyumlarga qimmatbaho toshlar bilan birga qadalgan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
SALTANATTEPA (SETALANTEPA) GAZ KONI — Buxoro viloyatidagi kon. Kogon temir yoʻl stansiyasidan 35–40 km jan.sharkda. 1976-yildan foydalaniladi. Kon relyefi kichik gumbazsimon soylikdan iborat, atrofi Buxoro svitasi ohaktoshlari bilan oʻralgan.

Strukturasi shim.sharq yoʻnalishida choʻzilgan asimmetrik braxiantiklinaldan iborat. Uning jan.sharqiy qanoti yotiq (30—40°), dizʼyunktiv dislokatsiyaga uchragan. Apt yarusining 12mahsuldor gorizonti boʻyicha Saltanattepa braxiantiklinali oʻlchami 6x3 km, bal. 90 m. Chuqurlik ortgan sari qanotlar qiyaligi 40—45° ga yetadi va yura yotqizikdarining gumbazi boʻr yotqiziqlarinikiga nisbatan 250–300 m ga siljigan. Birinchi quduq 1953-yil qazilgan va yura yotqiziklarida sanoat miqyosidagi gaz borligi aniklangan. Konda jami 7 ta quduq qazilgan. Burgʻilash chogʻida paleozoy, yura, boʻr va paleogen jinslari ochilgan.

Boʻr yotqiziqlarida 2 ta 11, 12, yurada ham 2 ta 16, 17mahsuldor gorizontlar ajratilgan. 11gorizontning qalinligi 10–20 m, gʻovakliligi 14— 20%. Uyum oʻlchami 2x0,8 km, bal. 15 m boʻlib, 507–600 m chuqurlikda ochilgan. Boshlangʻich qatlam bosimi 5,74 MPa, debiti 218 ming m³/sutka, katlamdagi temperaturasi 36°.

12gorizontning qalinligi 28 m, gʻovakliligi 12,2%. Uyum oʻlchami 5,5x2,7 km, bal. 75–80 m, 450 m chuqurlikda ochilgan. Boshlangʻich qatlam bosimi 8,38 MPa, temperaturasi 40°.

16gorizontning qalinligi 7–10 m, gʻovakliligi 15%. Uyum oʻlchami 4x1,5 km, bal. 30 m, 1020 m chuqurlikda ochilgan. Uyum tipi qatlamli, gumbazli. Gaz debiti 123,5 ming m³/sutka. Qatlam bosimi 10,9 MPa va temperaturasi 48°. 17gorizont, asosan, ohakli qumtoshdan tarkib topgan, kalinligi 6,3 m, gʻovakliligi 14,17%. Uyum tipi 16 gorizontniki bilan birxil. Uyumoʻlchami 3x1 m, bal. 2,5 m, gaz debiti 101,6 ming m³/sutka, qatlam bosimi 10,5 MPa, temperaturasi 50°. Uyum rejimi suv bosimli.

Ochilgan hamma gorizontlardagi gazning fizikkimyoviy tarkibi birbiriga yaqin: metan 88,2%, karbonat angidrid gazi 0,34%, ogʻir uglevodlar 4,6910%, vodorod sulfid 0,027%, zichligi 0,641. Kondensat miqdori 0,77 sm³/m³. Kondan hozirgi vaqtda foydalanilmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tega Cay** (talaffuzi: *Tega Kay*) — AQShning Janubiy Karolina shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2010-yilgi AQSh aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra 7 621 kishini tashkil etgan.

Geografiyasi
------------

Tega Cay shahri 35°2′14″N 81°1′29″W﻿ / ﻿35.03722°N 81.02472°W﻿ / 35.03722; -81.02472GO (35,037262, −81,024644) koordinatalarda joylashgan. Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosi maʼlumotlariga koʻra, shaharning umumiy maydoni 3,2 kvadrat milya (8,2 km2) ni tashkil qiladi, shundan 2,5 kvadrat milya (6,4 km2) quruqlik va 0,7 kvadrat milya (1,7 km2) yoki 21,27% suvdan iborat.

Demografiyasi
-------------

| Aholi o‘sish tarixi |
| --- |
| Yil | Aholi |  | %± |
| **1990** | 3 016 |  | — |
| **2000** | 4 044 |  | 341% |
| **2010** | 7 620 |  | 884% |
| **2020** | 12 832 |  | 684% |
| AQSh aholisini ro'yxatga olish |

2000-yilgi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 4 044 kishi, 1 509 xonadon va 1 228 oila istiqomat qilgan. Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 1630 nafar kishi toʻgʻri keladi. Shaharning irqiy tarkibi 95,87% oq tanli, 2,13% afro-amerikaliklar, 0,82% osiyoliklar, 0,12% tubjoy amerikaliklar, 0,1% Tinch okeani orollari, 0,37% boshqa irqlardan va 0,59% ikki yoki undan ortiq irqlardan. Har qanday irqdagi ispan yoki lotinlar aholining 0,91% ni tashkil etadi.

Shaharda 1 509 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 37,6 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 74,6 foizi er-xotinlar, 5,2 foizi turmush oʻrtogʻi boʻlmagan, 18,6 foizi oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 15% jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 4% 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashagan.

Shahar aholisi keng tarqalgan boʻlib, 26,8% 18 yoshgacha, 4,3% 18 yoshdan 24 yoshgacha, 29,1% 25 yoshdan 44 yoshgacha, 30,6% 45 yoshdan 64 yoshgacha, 9,2% 65 yosh yoki yoshi kattaroqdir. Aholining oʻrtacha yoshi 40 yosh edi. Har 100 ayolga 93,4 erkak toʻgʻri keladi. 18 va undan katta yoshdagi har 100 ayolga 93,8 erkak toʻgʻri keladi.

Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 80 227 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 82 926 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 61 745 dollarni, ayollarniki esa 35 082 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 37 275 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 1,3 foizi va aholining 1,2 foizi qashshoqlik chegarasidan past edi, shu jumladan 2,1 foizi 18 yoshgacha boʻlganlar qashshoq hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „US Gazetteer files: 2010, 2000, and 1990".  United States Census Bureau (12-fevral 2011-yil). Qaraldi: 23-aprel 2011-yil.
2. ↑  „Census of Population and Housing".  Census.gov. Qaraldi: 4-iyun 2015-yil.
3. ↑  „Census Population API".  United States Census Bureau. Qaraldi: 15-oktabr 2022-yil.
**Djizakskaya pravda** ("Jizzax haqiqati") — Jizzax viloyati hokimligining ijtimoiysiyosiy gaz. Jizzax sh.da rus tilida haftada 2 marta chiqadi. Birinchi soni 1974-yil 1-mayda chiqqan. 1998-yildan "D.p." tahririyati "Jizzax haqiqati" gaz. tahririyatiga qoʻshildi. Gaz. sahifalarida viloyat hayotidagi eng muhim voqealar, xususan, xalqlar oʻrtasidagi doʻstlikni mustahkamlash, bozor munosabatlarini kuchaytirish, qishloqqa sanoatni olib kirish, yoshlar tarbiyasi va b. masalalar muntazam yoritiladi. Tahririyat qoshida qishloq xoʻjaligi, ijtimoiy, iqtisodiy, huquqni muhofaza qilish organlari bilan ishlash boʻlimlari bor. Adadi 3 ming (2001).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Taavetti** (fincha talaffuzi: [ˈtɑːʋetːi], shvedcha: *Davidstad*) — Finlandiyaning Janubiy Karelia viloyatidagi Luumäki munitsipalitetida joylashgan qishloq va maʼmuriy markaz. U yerda 2084 nafar aholi istiqomat qiladi. Qishloq Lappeenranta hamda Kouvola oʻrtasidagi 6-magistral boʻyida joylashgan. Taavettidan eng yaqin shahar Lappeenrantagacha boʻlgan masofa taxminan 40 kilometr (25 mi)ni tashkil etadi.

Taavetti Taavetti qal’asi (*Taavetin linnoitus*) atrofida shakllangan. Qal’a XVIII asr oxirida Sankt-Peterburgni himoya qilish uchun qurilgan qal’alar tarmogʻining bir qismidir. Bir paytlar qal’a uchun joy sifatida asosiy yo‘llarning chorrahasida joylashgan Marttila qishlog‘i tanlangan, hozir esa Taavetti shunday maqomga ega.

Taavetti, shuningdek, Kouvola-Lappeenranta temir yoʻl uchastkasida Taavetti temir yoʻl stansiyasiga ega, ammo Taavetti stansiyasi faoliyatini yoʻlovchilar harakati kam tirbandligi tufayli 2006-yil 2-sentyabrda yakunladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Taajamat väkiluvun ja väestöntiheyden mukaan 31.12.2018" (fi).  Statistics Finland. Qaraldi: 17-fevral 2022-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  Taavetin linnoitus — Finnish Heritage Agency (fin tilida)
3. ↑  Joutseno saa pitää asemansa myös jatkossa — vain pendolinot suihkivat ohi Wayback Machine saytida arxivlandi (2017-03-13). — *Imatralainen* (fin tilida)

Havolalar
---------

* Taavetti Fonectada

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**866**

Voqealar
--------

Болгарский царь Борис I обратился в Рим с просьбой о епископе для болгарского народа, крестившегося за два года до этого. Весть о христианизции болгар была воспринята в Риме не только как духовная победа. В послании к епископу Хинкмару, радуясь обращению болгар, папа Николай I особо подчёркивал открывающийся теперь надёжный и беспрепятственный путь сушей в Констинтинополь и далее, в Святую землю, поскольку «*существующий морской путь тяжёл, опасен и почти непреодолим*». О важности этого события свидетельствуют и слова византийского императора. Обращаясь к папскому легату Анастасию Библиотекарю, он сказал, что если бы теперь не был открыт для послов из Рима путь через Болгарию, то «*им не видеть ни моего лица, ни Рима*». Дунай, таким образом, к середине XI века вновь приобрёл значение одной из главнейших трансевропейских торговых магистралей. Вместе с тем, этот путь давал возможность европейским путешественникам, в том числе и из Скандинавии, беспрепятственно следовать в Константинополь и далее, осваивая его для грядущих крестовых походов.

Tugʻilgan
---------

Vafot etgan
-----------

|  |
| --- |
| **Bu maqola ruscha yozilgan.** |
| nothumb | Iltimos, maqolani oʻzbek tiliga tarjima qiling. |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Yil | *Yilga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Anders Bardal** — (1982-yil 24-avgustda tugʻilgan) norvegiyalik changʻi sakrash yoʻnalishidagi sobiq sportchi.

Faoliyati
---------

Bardel 2002-yilda Solt-Leyk-Siti shahrida boʻlib oʻtgan Qishki Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etib, yakka tartibli katta tepalikda 25-oʻrinni egallagan. Anders shuningdek, oʻsha oʻyinlarda jamoaviy katta tepalik yoʻnalishida toʻqqizinchi oʻrinni egallagan Norvegiya jamoasining bir qismi boʻlgan. Bardal 2008-yil 27-yanvarda Zakopane shahrida changʻidan sakrash boʻyicha oʻzining birinchi shaxsiy Jahon kubogida gʻolib chiqqan.

Sportchi changʻidan sakrash boʻyicha jahon chempionatida jamoaviy katta tepalik musobaqasida toʻrtta kumush medalni qoʻlga kiritgan (2007-yil, 2009-yil va 2011-yilda oddiy va katta tepaliklarda ikkita medal). 2008-yilda Oberstdorfda changʻi uchish boʻyicha jahon chempionatida umumjamoa hisobida bronza, 2010-yilda esa umumjamoa hisobida kumush medalni qoʻlga kiritgan. Oʻsha yili 2010-yilda Vankuverda boʻlib oʻtgan Qishki Olimpiada oʻyinlarida jamoa tarkibida bronza medalini qoʻlga kiritgan Norvegiya jamoasining bir qismi edi.

2012-yilda u 1993—1994-yilgi mavsumda Espen Bredesendan keyin jahon chempionligini qoʻlga kiritgan birinchi norvegiyalik boʻlgan. Bir yil oʻtgach, 2013-yilda Val di Fiemme shahrida boʻlib oʻtgan changʻida sakrash boʻyicha jahon chempionatida oddiy tepalikda oltin medalni qoʻlga kiritgan.

2014-yilda Sochida boʻlib oʻtgan Qishki Olimpiada oʻyinlarida oddiy tepalik boʻyicha yakka tartibli musobaqada bronza medalini qoʻlga kiritgan. Hozirda u rafiqasi, qizi va oʻgʻli bilan Trondxaymda yashaydi. Trondxaym biznes maktabida oʻqigan. Bardal 2014—2015-yilgi mavsum oxirida changʻidan sakrash sportidagi faoliyatini yakunlagan.

Jahon chempionati
-----------------

### Turnir jadvali

| Mavsum | Umumiy natijalar | 4H | SF | NT |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2000—2001-yil | 53 | — | Yoʻq | 22 |
| 2001—2002-yil | 36 | 35 | Yoʻq | 15 |
| 2002—2003-yil | 42 | 34 | Yoʻq | 44 |
| 2003—2004-yil | 32 | 33 | Yoʻq | 16 |
| 2004—2005-yil | 54 | — | Yoʻq | 41 |
| 2005—2006-yil | 27 | 38 | Yoʻq | 36 |
| 2006—2007-yil | 16 | 23 | Yoʻq | 15 |
| 2007—2008-yil | 5 | 7 | Yoʻq | 5 |
| 2008—2009-yil | 10 | 29 | 10 | 16 |
| 2009—2010-yil | 36 | — | 33 | 16 |
| 2010—2011-yil | 14 | 16 | 17 | Yoʻq |
| 2011—2012-yil | 01 !1st | 4 | 5 | Yoʻq |
| 2012—2013-yil | 02 !2nd | 5 | 19 | Yoʻq |
| 2013—2014-yil | 4 | 6 | — | Yoʻq |
| 2014—2015-yil | 18 | 20 | — | Yoʻq |

Manbalar
--------

1. ↑  „Japan rules in first ever Ladies' Team event" (inglizcha). *fis-ski.com* (16-dekabr 2017-yil). 17-iyul 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-mart 2021-yil.
2. ↑  *Trevelyan.* „Ski jumping: Norway's Lundby flies through blizzard to take gold" (inglizcha).  Reuters (12-fevral 2018-yil). Qaraldi: 28-mart 2021-yil.
**Andhra-pradesh** — Hindiston shtati. Hindiston yarim orol sharqida, Bengaliya qoʻltigʻi sohilida, 1956-yil telugu (andhra) xalqi yashaydigan viloyatlardan tashkil qilingan. Maydoni 277 ming km². Aholisi 66,4 mln. kishi (1991). Aholisining asosiy qismi hinduizm dinida; musul-monlar 10% chamasida. Maʼmuriy markazi va eng yirik shahri — Haydarobod. Mamlakatning muhim dehqonchilik rayoni. Asosan Dekan yassi togʻligida joylash-gan. Sohil qismi pasttekislik. Shimolida Gat togʻlari tarmoqlari bor (bal. 1680 m). Iqlimi tropik mussonli. Yogʻin asosan yozda yogʻadi. Aholining 70%dan koʻprogʻi dehqonchilik bilan mashgʻul. Yerlar mayda dehqonlar qoʻlida. 10-11 mln. ga yer (shtat maydonining 40% chasi) ishga solingan. Shundan 1/4 qismi sugʻoriladi. Asosiy oziq-ovqat ekini — sholi. Shtat tamaki, kanakunjut yetishtirishda yetakchi oʻrinda. Shuningdek shakarqamish, yer yongʻoq, paxta va boshqa ekiladi. Chorvachilik yor-damchi ahamiyatga ega (qoramol, asosan ot-ulov oʻrnida ishlatiladi). Shtatning yer osti boyliklari anchagina boʻlsa ham, koʻp qismi ishga solinmagan. Vishakhapatnam shahri yaqinida marganes, Nelluru viloya-ti yaqinida slyuda, Singareni shahri yonida koʻmir qazib chiqariladi. Grafit konlari mavjud. Vishakhapatnamda kemasozlik korxonasi va neft zavodi, oziq-ovqat va toʻqimachilik korxonalari, qogʻoz fabrikasi, sement zavodlari bor. Kimyo-farmatsev-tika preparatlari ishlab chiqariladi. Oʻrmon boyliklaridan foydalaniladi. Hunarmandchilik rivojlangan. Andhra-pradesha temir yoʻl transporta yaxshi rivojlangan. Aso-siy dengiz portlari — Vishakhapatnam (mamlakatning asosiy portlaridan biri), Kakinada, Machilipatnamdir.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

 Hindiston shtatlari va hududlari |
| --- |
|  |
| 
Andhra Pradesh • Arunachal-Pradesh • Accom • Bihar • Goa • Gujarot • Jammu va Kashmir • Jarkhand • G'arbiy Bengaliya • Karnataka • Kerala • Madhya-Pradesh • Manipur • Maharashtra • Meghalaya • Mizoram • Nagalend • Orissa • Panjob • Rojasthon • Sikkim • Tamilnad • Tripura • Uttarakhand • Uttarpradesh • Xaryana • Ximachalpradesh • Chxattisgarx
 **Ittifoqdosh hududlari:** Andaman va Nikobar orollari | Dadra va Nagar-Haveli • Daman va Diu • Dehli • Lakshadvip • Puducherri • Chandigarh |

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Emir Adil Bey** (turkcha: *Emir Adil Bey*) — 1291-1461-yillar orasida Onadoʻlida hukm surgan turk-islom bekligining asoschisi Yaman Candarning nabirasi. Emir Adil ushbu beklikni 1345-1361-yillar orasida boshqargan.

Tarix
-----

Emir Adil Beyning bobosi Yaman Candar 1291-yilda beklikka asos solgan boʻlib, 1309-yil, oʻlimiga qadar bek sifatida davlatni boshqargan. Oʻlimidan soʻng, Emir Adil Beyning katta amakisi Süleyman Bey I beklik taxtiga chiqdi. Amakisi 1322-yilda Sinopni egallaganida, oʻgʻli Ibrahim Beyni u yerga hokiim etib tayinladi. 1340-yilda Süleyman Bey I vafot etganidan keyin, amakisining oʻgʻli İbrahim Bey I Candaroğulları bekligi taxtiga chiqdi. 1345-yilda amakisining oʻgʻli ham vafot etdi va baʼzi tarixchilarning manbasiga koʻra, otasi Yakup Bey beklikning yangi bekiga aylandi. Ammo bek boʻlgan, boʻlmagani haqida juda kuchli dalillar mavjud emas va Yakup Bey beklik davri tarixchilar tomonidan eng koʻp muhokama qilinadigan mavzulardan biri hisoblanadi. Otasi vafotidan keyin, Emir Adil Bey 1345-yilda yangi bek deb eʼlon qilinadi.

Emir Adil Beyning hukmdorlik davri haqida maʼlumotlar juda ozdir. Ismi kabi odil podshoh boʻlgan, boʻlmaganligi haqida munozaralar mavjud. 1351-yilda Genuya kemalari Sinop shahrida koʻrilgani haqida maʼlumotlar mavjud boʻlib, aynan Adil Bey davrida Venetsiyaliklar bilan savdo aloqalari boshlangan. Venetsiyalik savdogarlar Mari cherkovida yigʻilishlar oʻtkazgani va Adil Beyga beriladigan sovgʻalar ana shu yigʻilishlarning birida muhokama qilingani haqida maʼlumotlar bor. Ushbu Genuya va Venetsiyaliklar qoʻllaridan kelganicha Candaroğulları\_bekligi bilan yaxshi aloqalarni yoʻlga qoʻyishga harakat qilganlar.

Oʻlimi
------

Adil Beyning aniq oʻlim sanasi maʼlum boʻlmasa ham, oʻgli Kötürüm Bayezidning taxtga chiqish yilida oʻlgani maʼlumdir. Adil Beyning maqbarasi Kuzyaka qishlogʻida joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1937). *Anadolu Beylikleri ve Akkoyunlu, Karakoyunlu Devletleri* (2019 bas.). Türk Tarih Kurumu Yayınları. ISBN 9789751624574
2. ↑  Yücel, Yaşar (1980). *Anadolu Beylikleri Hakkında Araştırmalar I: Çoban-Oğulları Beyliği, Çandar-Oğulları Beyliği, Melikü’l-Ebsar’a göre Anadolu beylikleri* (1988 bas.). Türk Tarih Kurumu Yayınları. ISBN 9789751600806
3. ↑  Yaman, Talat Mümtaz (1935). a.g.e, syf. 109

| Humkdorlik unvoni |
| --- |
| Oʻtmishdoshi:**Yakup Bey** | **Candaroğulları beki**1345-1361 | Vorisi:**Kötürüm Bâyezid** |
**Etalon gektar**, shartli etalon gektar — etalon sharoitlarda 1 ga yerni haydashga muvofiq keladigan traktor ishlari hajmi. Etalon sharoitlari: solishtirma qarshilik — 0,5 kg/sm2, agregat harakat tezligi — 5 km/soat, haydash chuqurligi — 20— 22 sm, agrofon — oʻrtacha qattiqlikka ega boʻlgan tuproqdagi gʻalla ekinlari angʻizi; tuproq namligi 20—22% gacha, relyefi tekis (nishabi Ggacha), uchastka toʻgʻri burchak shaklida, dala uz. — 800 m, dengiz sathidan balandligi 800 m, tosh va toʻsiqlar yoʻq. E.g.larda traktor bilan bajarilgan shartli ish hajmi quyidagicha hisoblanadi. E.g. yordamida turli markadagi traktorlarda bajarilgan ish hajmini yagona ekvivalentga keltirish va biron ekin turi yoki xoʻjalik, tuman va h.k. darajasida mexanizatsiyalashtiriladigan ishlarning umumiy hajmini belgilash mumkin. Bunday hisobkitoblar, ayniqsa, xoʻjaliklarda texnika qarovi va taʼmirini rejalashtirishda muhim ahamiyatga ega.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Etalon vaqt** — Yerning oʻrtacha aylanish tezligiga mos keluvchi aniq vaqt shkalasi (jadvali) ni tuzish uchun xalqaro vaqt xizmati olib boradigan astronomik kuzatishlar natijalari asosida hisoblanuvchi xalqaro vaqt. Aniq atom vaqti shkalasi kiritilganidan (1975-yildan) keyin xalqaro vaqt shkalasi Etalon vaqt shkalasi maqomini yoʻqotdi. Xalqaro vaqt yangi ehtimoliystatik usulda hisoblanadi. Mamlakatlarning vaqt xizmatlari Yerning aylanish tezligi oʻzgarishlari va uning fazodagi vaziyati toʻgʻrisida muntazam maʼlumotlarni tayyorlaydi. Vaqt xizmati har kunning maʼlum soatlarida radio orqali aniq vaqt signallarini berib turadigan st-yalar koʻp. Jahon miqyosida Etalon vaqtga doir ishlarni Parijda joylashgan Xalqaro vaqt byurosi boshqarib turadi. Oʻzbekistonda Etalon vaqt masalalari bilan Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Astronomiya instituti shugʻullanadi (qarang Vaqt, Vaqt xizmati).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Etatizm** (fransuzcha: *étatisme* — davlat) — davlatni jamiyat taraqqiyotining yuqori natijasi va maqsadi hamda oʻz navbatida, iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanishning asosiy, hal qiluvchi omili deb hisoblovchi ijtimoiy tafakkur yoʻnalishi. "Etatizm" terminini shveysariyalik siyosatshunos N.Dro 19-asrda qoʻllagan. Etatizm iqtisodiy va siyosiy hokimiyatning oʻta markazlashishi va byurokratlashishini, davlatning jamiyat hayotining barcha sohalari (iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy va h.k.)da zoʻravonligini anglatadi. Etatistik mafkuraning erkinlashuv va demokratiyaga qarshi xarakteri davlatning avtoritar, totalitar va fashistik shakllarida yaqqol namoyon boʻladi. 20-asrning 30-yillarida Turkiyada Etatizm milliy iktisodiyotning real modeli sifatida rasman tan olingan edi. Turkiya Respublikasining birinchi prezidenti M.K.Otaturk Etatizm siyosatini eʼlon qilgan va bu siyosat mamlakatning 1937-yilgi konstitutsiyasida mustahkamlab qoʻyilgan. Turli mamlakatlarning iqtisodiy tizimlari oʻz taraqqiyotining ayrim davrlarida amalda etatistik modelga muayyan darajada yaqinlashgan. Uning asosiy belgilari fashistlar Germaniyasi singari totalitar davlatlarda amalga oshirilgan. SSSR, Sharqiy Yevropa, shuningdek, JanubiSharqiy Osiyo va Lotin Amerikasi mamlakatlarida davlat iktisodiyoti aslida etatistik iqtisodiyot boʻlgan edi. Iqtisodiyot etatistik modelining samarasizligi SSSR va Sharqiy Yevropa mamlakatlari iktisodiyotining sinishida ayniqsa yaqqol koʻzga tashlandi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |