**Hiroshi Mikitani** (yaponcha: 三木谷浩史)(1965-yil 11-martda tugʻilgan) — yaponiyalik milliarder biznesmen va yozuvchi. U Rakuten kompaniyasining asoschisi va bosh direktori. Shuningdek, u Crimson Group prezidenti, Vissel Kobe futbol klubi raisi, Tokio filarmonik orkestri raisi va Lyft boshqaruv kengashi aʼzosi hisbolanadi.

Hayot va taʼlim
---------------

Mikitani 1965-yilda tugʻilgan va Yaponiyaning Xyogo prefekturasining Kobe shahrida oʻsgan. Uning otasi Ryoichi Mikitani Yaponiya valyuta iqtisodiyoti jamiyati raisi boʻlib ishlagan va Kobe universiteti professori boʻlgan. Uning onasi Setsuko Kobe universitetini tamomlagan va savdo kompaniyasida ishlagan. U Nyu-Yorkdagi boshlangʻich maktabda oʻqigan. Otasi tomonidan buvisi orqali u syogun Tokugava Ieyasuning toʻrtta samoviy shohlaridan biri boʻlgan Xonda Tadakatsudan kelib chiqqanligini daʼvo qiladi. Uning buvisi ogʻir kunlarni boshdan kechirgan zodagon oilada tugʻilgan va Mikitanining otasini tamaki doʻkonida ishlayotganida yolgʻiz ona sifatida tarbiyalagan. Uning bobosi Nyu-Yorkda faol tadbirkor edi va Minolta asoschilaridan biri edi. Ryoichi Yaponiyaning AQSHdagi birinchi Fulbrayt stipendiyasi boʻlgan va Yel universitetida ikki yil dars bergan; oʻsha paytda, 1972-yildan 1974-yilgacha, oila Nyu-Xeyvenda, Konnektikutda yashagan. Uning singlisi Ikuko shifokor (Osaka universitetida tibbiyot fanlari doktori), akasi Kenichi esa Tokio universitetida biologiya professori.

Mikitani Xitotsubashi universitetida oʻqigan va 1988-yilda tijorat fakultetini tamomlagan.

Faoliyati
---------

### Bank ishi

Mikitani 1988-yildan 1996-yilgacha Yaponiya sanoat bankida (hozirgi Mizuho korporativ bankining bir qismi) ishlagan, 1991-yildan 1993-yilgacha tanaffus bilan Garvard biznes maktabida tahsil olgan. U Crimson Group deb nomlangan oʻzining konsalting guruhini ochish uchun ketdi. Mikitanining taʼkidlashicha, 1995-yilgi Kobe zilzilasining halokatli vayronagarchiliklari uni Yaponiya iqtisodiyotini jonlantirishga yordam berish istagini anglab yetganini, bu uning bank ishdan ketishiga va oʻz biznesini ochishga qaror qilishga olib kelgan.

### Rakuten

1996-yilda Mikitani yuqori texnologiyali biznesga kirishishni boshladi va turli biznes modellarini koʻrib chiqa boshladi va onlayn xarid qilish markazini ishga tushirishga qaror qildi. 1997-yil 7-fevralda Mikitani MDM elektron tijorat kompaniyasini uchta hammuassis va oʻz mablagʻlari hisobidan 250 000 AQSH dollariga asos solib, 1997-yil 1-mayda Yaponiyada Rakuten Ichiba onlayn-bozorini ishga tushirdi. Kompaniya 1999-yilda Rakuten deb qayta nomlandi va Mikitani uni 2000-yilda JASDAQda ommaga eʼlon qildi. Kompaniyani tashkil etishda Mikitani eBay va Amazon.com oʻrtasidagi gibrid sifatida xaridorlar va sotuvchilar oʻrtasidagi almashinuvga qaratilgan onlayn bozorni tasavvur qildi. U 13 doʻkon va 6 xodimga ega boʻlgan kichik onlayn bozor sifatida boshlangan va shundan soʻng elektron tijorat gigantiga aylandi.

2010-yilda Mikitani Rakuten eʼtiborini oʻzgartirdi, chunki kompaniya Yaponiyadan tashqarida kengayib, chet eldagi elektron tijorat saytlarini, shu jumladan AQShning Buy.com (hozirgi Rakuten.com), Fransiyaning PriceMinister saytlarini sotib oldi va kompaniyalar bilan davom etdi, shu jumladan Kanada elektron kitob xizmati Kobo (hozirgi Rakuten Kobo), AQShning Ebates keshbek sayti (hozirgi Rakuten Rewards) va Kiprda joylashgan Viber xabar almashish ilovasi (hozirgi Rakuten Viber) va Pinterest onlayn scrapbooking saytidagi ozchilik ulushlari va Lyft (Mikitani xizmat koʻrsatadigan) boshqaruv kengashi aʼzosi sifatida. Rakutenda sayohat, elektron kitoblar, kredit kartalar, onlayn xaridlar, bank va Rakuten Golden Eagles beysbol jamoasi kabi biznes boʻlinmalari mavjud. 2017-yilga kelib, Rakuten 14 000 dan ortiq xodimga, oʻzining elektron tijorat saytlarida 42 000 dan ortiq doʻkonlarga va Yaponiyada 100 milliondan ortiq aʼzoga ega boʻlgan deyarli 6 milliard AQSh dollariga yaqin savdoga ega edi.

2010-yil mart oyidan boshlab, Mikitani inglizlashtirish deb ataydigan rejani amalga oshirdi hamda ikki yil ichida ingliz tilini Rakutenning asosiy tiliga aylantirdi. Reja 2010-yilda Honda prezidenti Takanobu Ito tomonidan ahmoqona deb rad etilgan boʻlsada, Mikitani ingliz tili endi afzallik emas bu talab, deb hisoblaydi. U yapon kompaniyasining ingliz tilini mukammal bilishi, uchrashuvlar va hisobotlar ingliz tilida olib borilishi kompaniya uchun global miqyosda kuchli ustunlik deb hisoblaydi. 2011-yilda Mikitanining inglizlashtirish tashabbusi *Garvard Business Review* tadqiqotida yoritilgan.

Mikitani Rakutenga asos solinganidan beri prezident boʻlib kelgan va 2001-yilda u ham direktor boʻlgan. Uning boshqa unvonlari qatorida Rakuten Travel raisi, Rakuten Vissel Kobe futbol klubi raisi, PriceMinister direktori, Rakuten Kobo direktori va Rakuten Baseball kompaniyasi raisi, vakil direktori va jamoa egasi. U 2011-yilda Tokio filarmonik orkestri raisi etib tayinlangan.

### Sport jamoasi

1995-yilda Kobedagi zilzila katta zarar etkazganidan soʻng, shahar Vissel Kobe futbol klubini saqlab qola olmadi, Mikitani jamoani boshqarishni soʻradi. U jamoani oʻsha yili oʻzining Crimson Group kompaniyasi orqali sotib oldi. 2014-yilda jamoani Rakuten sotib oldi.

2004-yilda Yaponiya Tinch okeani ligasi moliyaviy qiyinchiliklar tufayli ikki jamoani tashlab, oʻyinchilarning ish tashlashiga olib keldi. Mikitani Tohoku Rakuten Oltin Eagles nomini boʻlardi Sendai bir kengaytirish jamoasi toʻplash haqida liga rasmiylari tomonidan murojaat qilindi. Mikitani 2005-yilda jamoaning ilk mavsumi oldidan Sendaydagi stadionni qayta qurdi va taʼmirladi. Oltin burgutlar Senday va Toxoku mintaqasini vayron qilgan 2011-yilgi zilzila va tsunamidan ikki yil oʻtib, 2013-yil Yaponiya seriyasida gʻolib chiqdi.

### Kosmos holding

2017-yilda Mikitani oʻzining doʻsti Barselona futbolchisi Jerar Pike bilan hamkorlikda Kosmos Holdingga asos soldi. Sport, ommaviy axborot vositalari va koʻngilochar sohalarga asoslangan kompaniyalarga sarmoya kiritish uchun xolding kompaniyasi va investitsiya guruhi. 2018-yilda Kosmos Holding Devis kubogi tennis mulki va Ispaniyaning Andorra futbol klubini sotib oldi.

Keydanren
---------

Mikitani 2004-yilda Yaponiya biznes federatsiyasi Keidanrenga qoʻshilgan edi. 2011-yil iyun oyida, Fukusimadagi atom falokatidan soʻng, u federatsiyani tark etdi, isteʼfoga chiqish haqidagi rasmiy xatini yuborishdan oldin Twitter orqali oʻz qarorini eʼlon qildi va bu endi u qoʻshilgan tashkilot emasligini aytdi va u elektr energiyasi uchun atom sanoatiga doimiy tayanishni qoʻllab-quvvatlashi va Yaponiyaning xalqaro miqyosda raqobatlashishiga yordam beradigan islohotlarni oʻtkazishni istamasligi bilan rozi boʻlmadi. Keyinchalik, u raqib tashkilot tuzish haqida oʻyladi.

2012-yil 1-iyun kuni Tokioda Yaponiyaning Yangi Iqtisodiyot Assotsiatsiyasi (JANE) ochildi. Bu 2010-yil fevral oyida onlayn boʻlmagan biznes uchun ochish uchun tashkil etilgan Yaponiya elektron biznes assotsiatsiyasi nomini oʻzgartirish edi. Mikitani hozirda JANE vakili direktori lavozimida ishlaydi.

Xayriya
-------

2022-yil 27-fevralda Mikitani Ukraina hukumatiga Rossiya bosqini paytida uni qoʻllab-quvvatlash uchun ¥1 milliard xayriya qilganini eʼlon qildi.

Faxr va mukofotlar
------------------

2012-yilda Mikitani eng yuqori mukofotlaridan biri boʻlgan Garvard Business School Alumni Achievement Award bilan taqdirlandi. Shuningdek, Bosh vazir Sindzo Abening sanoat raqobatdoshligi kengashiga rahbar tayinlangan.

2014-yilda Hiroshi Mikitani Fransiya hukumati tomonidan Faxriy legion milliy ordeni chevaler unvoni bilan taqdirlangan.

2017-yilda Mikitani Lyuksemburg Buyuk Gertsogligining xizmatlari uchun ordeni bilan taqdirlangan va Ispaniya Savdo palatasi tomonidan 2017-yilgi Ispaniya-Yaponiya biznesga hissasi mukofoti.

Bibliografiya
-------------

* *Muvaffaqiyat tamoyillari* (2007)
* *Muvaffaqiyatning 92 ta oltin qoidalari*
* *Marketplace 3.0: Chegarasiz biznes qoidalarini qayta yozish* (Sent-Martin matbuoti, 2013)
* *Raqobat kuchi: Yaponiyani global iqtisodiyotda jonlantirish boʻyicha iqtisodchi va tadbirkor* (Ryoichi Mikitani, Jon Wiley & Sons bilan, 2014)
* *Biznes bilan shugʻullanish: Muvaffaqiyatli yetakchilik yoʻli* (John Wiley & Sons, 2018)

Shaxsiy hayoti
--------------

Mikitani va uning rafiqasi Haruko 1993-yilda turmush qurishgan. Ularning ikki farzandi bor.

Manbalar
--------

1. ↑  „Hiroshi Mikitani, MBA 1993," Harvard Business School Alumni, January 1, 2012.
2. 1 2 3 4 5 6  Peter Gammons, „In Japan, Red Sox have a championship soul mate", Boston.com, December 9, 2013.
3. ↑  „『問題児 三木谷浩史の育ち方』｜ひらめきブックレビュー ～気軽に味わう、必読書のエッセンス～" (yaponcha). *The Nikkei*. Qaraldi: 11-may 2022-yil.
4. ↑  „ファミリーヒストリー ファミリーヒストリー「三木谷浩史〜経営者の原点 戦国武将の魂〜」(ドキュメンタリー／教養)" (yaponcha). *The Television*.  Kadokawa. Qaraldi: 11-may 2022-yil.
5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  David Rowan, „From Pinterest to Kobo, how Japanʼs Rakuten is building a global internet giant", *Wired*, August 22, 2012.
6. ↑  „Management Team | Rakuten, Inc". *Global.rakuten.com*. Qaraldi: 17-mart 2017-yil.
7. ↑  „Mission Impossible: How Rakuten Billionaire Hiroshi Mikitani Plans To 'Beat Amazon'". *Forbes.com*. Qaraldi: 17-mart 2017-yil.
8. ↑  Stephanie Strom, „Online Overseas", *New York Times*, June 7, 2000.
9. 1 2 3 4  Eric Pfanner and Alexander Martin, „Rakuten Touts English in Its Growth Push", *Wall Street Journal*, November 12, 2015.
10. ↑  Mike Isaac, „Hiroshi Mikitani, Rakuten Founder, Joins Lyftʼs Board", *New York Times*, June 23, 2015.
11. ↑  Marcus Wohlsen, „Japanʼs Answer to Jeff Bezos Sets Sights on Amazon, America", *Wired*, April 1, 2013.
12. ↑  History, Tokyo Philharmonic. Accessed August 11, 2017.
13. ↑  Jon Russell, "Rakuten Buys Japanese Soccer Team Vissel Kobe, Mirroring Recent Alibaba Move, "TechCrunch, December 7, 2014.
14. ↑  „Davis Cup shake-up as ITF announces plans for World Cup-style tournament" (inglizcha). *The Independent* (26-fevral 2018-yil). Qaraldi: 1-may 2019-yil.
15. ↑  „Barça defender Gerard Piqué buys lowly FC Andorra". *AS.com* (12-dekabr 2018-yil). 10-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-noyabr 2022-yil.
16. ↑  *David Pilling.* „Hiroshi Mikitani". *Ft.com* (15-iyun 2012-yil). Qaraldi: 17-mart 2017-yil.
17. 1 2  „New Japan v old Japan: Stepping out". *The Economist* (23-iyun 2011-yil). Qaraldi: 17-mart 2017-yil.
18. ↑  *Bruce Einhorn*. „Pinterest Stake Fuels Rakuten's Quest to Be a Global Player - Bloomberg". *Bloomberg.com* (18-may 2012-yil). Qaraldi: 17-mart 2017-yil.
19. ↑  Kazuaki Nagata, "Rakuten chief defends exit from Keidanren, "*Japan Times*, July 2, 2011.
20. ↑  Yoree Koh, "Itʼs Not Easy Being Antinuclear, "*Wall Street Journal*, May 30, 2011.
21. ↑  *Slodkowski.* „Rakuten CEO mulls taking on powerful Keidanren lobby".  Reuters (8-iyul 2011-yil). 1-fevral 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-mart 2017-yil.
22. ↑  „White Parper on e-Business in Japan - Japan Association of New Economy". *Jane.or.jp*. 17-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-mart 2017-yil.
23. ↑  „About the association - Japan Association of New Economy". *Jane.or.jp*. Qaraldi: 17-mart 2017-yil.
24. ↑  „Japanese billionaire Hiroshi Mikitani donates ¥1 billion to Ukraine" (inglizcha).  The Japan Times (27-fevral 2022-yil). 18-mart 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-mart 2022-yil.
25. ↑  *Sravasti Dasgupta.* „Japanese billionaire donates 1 billion yen to Ukraine and calls Russian invasion 'challenge to democracy'" (inglizcha).  Independent (28-fevral 2022-yil). Qaraldi: 8-mart 2022-yil.
26. ↑  „Grand Bazaar". *Time.com*. Qaraldi: 17-mart 2017-yil.
27. ↑  "Rakuten chief gets Legion of Honor, "Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-05-07). *Japan Times*, February 18, 2014.
28. ↑  „Tweet" *Twitter*, November 26, 2017.
29. ↑  „Rakuten wins Spain Japan Business Contribution Award 2017" *Japan Today*, December 4, 2017.

Havolalar
---------