recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Montevideo nayzabargi** ― *Alismataceae* oilasining Nayzabarglar turkumidan boʻlgan suvda yashovchi koʻp yillik oʻsimlik. Shimoliy va Janubiy Amerikada oʻsadi.

Botanik tavsifi
---------------

Montevideo nayzabargi — ildizpoyasi yoʻq, suvda yashovchi koʻp yillik oʻsimlik. Tasmasimon yosh barglar suvga botib oʻsadi, qariroq barglar esa suv sathidan yuqoriga chiqadi. Barglari oʻq shaklida, silliq, uzunligi 28 sm va kengligi 23 sm gacha. Uning teretik, goʻvakdor bandi uzunligi 0,75 m dan ortiq va qalinligi 8 sm gacha yetishi mumkin.

Toʻpgullari odatda barglardan kaltaroq boʻladi va tushib turadi. Gullari dumaloq yoki juft boʻlib tugunlarda toʻplanadi, diametri 2 dan 3 sm gacha boʻladi. Gulning uchta gulbargi bor, ularning har biri yorqin qizil dogʻli oq va uchta yashil gulkosabargga ega. Qalin gulbandlar uzunligi 5 sm ga etadi. Iyundan sentabrgacha gullaydi.

* Umumiy koʻrinishUmumiy koʻrinish
* Suv usti barglariSuv usti barglari
* Gullagan nayzabargGullagan nayzabarg
* GulGul

Kichik turlar
-------------

* *Sagittaria montevidensis* subsp. *kalitsina* (Engelm. ) Bogin (sinonimi: *Sagittaria calycina* Engelm.) — AQSh, Meksika;
* *Sagittaria montevidensis* subsp. *montevidensis* — Janubiy Amerika;
* *Sagittaria montevidensis* subsp. *spongiosa* (sin. *Sagittaria calycina* var. *Engelm* shimgichi. *Lophotocarpus spongiosus* (Engelm. ) JGSm.) — Oʻrta Atlantika shtatlari va Shimoliy-Sharqiy AQSh, Kanadadagi Nyu-Brunsvik.

Tarqalgan va oʻsish joylari
---------------------------

Montevideo nayzabargi Shimoliy Amerika (AQSh, Kanada, Meksika) va Janubiy Amerikaning (Braziliya, Boliviya, Ekvador, Peru, Argentina, Chili, Paragvay, Urugvay) suv-botqoqli hududlarida keng tarqalgan. Shimoliy Amerikada asosan Gʻarbiy Virjiniyadan Texas va Janubiy Dakotagacha boʻlgan keng hududga yoyilgan, ammo Nyu-Brunsvik, Meyn, Konnektikut, Nyu-York, Nyu-Jersi, Kaliforniya, Florida va Alabamada alohida populyatsiyalari mavjud.

Bundan tashqari, mazkur tur Ispaniyada, Tanzaniya va Indoneziyadagi Java orolida naturalizatsiya qilingan.

Ushbu oʻsimlik asosan suv havzalarining chekkasida, sayoz va koʻpincha vaqtinchalik suv havzalarida oʻsadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Andoza:Плантариум
2. ↑  „*Sagittaria montevidensis* Cham. & Schl. subsp. *calycina* (Engelm.) Bogin".  Missouriplants.com. 3-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-may 2010-yil.
3. ↑  „*Sagittaria montevidensis* subsp. *calycina*". *Germplasm Resources Information Network (GRIN)*. Agricultural Research Service (ARS), United States Department of Agriculture (USDA). Qaraldi: 2010-05-12.
4. ↑  „*Sagittaria montevidensis* subsp. *montevidensis*". *Germplasm Resources Information Network (GRIN)*. Agricultural Research Service (ARS), United States Department of Agriculture (USDA). Qaraldi: 2010-05-12.
5. ↑  „Sagittaria montevidensis in Flora of North America @ efloras.org". *www.efloras.org*. Qaraldi: 30-yanvar 2017-yil.
6. ↑  „World Checklist of Selected Plant Families: Royal Botanic Gardens, Kew" (en-GB). *apps.kew.org*. Qaraldi: 30-yanvar 2017-yil.
**Eol yotqiziqlari** — dengiz, koʻl, daryo yotqiziqlari va gʻovak allyuvial yotqiziqlarni hamda qattiq togʻ jinslarining nurash mahsulotlarini shamol vositasida keltirilib yigʻilishidan hosil boʻladi. Eol yotqiziqlari turli dengiz, delta, allyuvial, prolyuvial, togʻ jinslari hamda qumli va flyuvioglyatsial yotqiziqlar hisobiga shakllanadi. Eol yotqiziqlari diagonaltoʻlqinli yoki ponasimonqiyshiq qatlamlilikka ega boʻlib, qalinligi bir necha m dan oʻnlab m ga yetadi. Ular, asosan, arid oblastlarda tarqalgan boʻlib, dengiz va koʻl sohillarida, daryo terrasalarida ham uchraydi. Baʼzan bir qancha foydali qazilmalarning sochmalari Eol yotqiziqlarida uchraydi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Andoza:Команда Формулы-1Automobiles Bugatti-Fransiyaning formula-1 jamoasi. Jamoa 1956 yilda faqat bitta formula-1 poygasida qatnashgan.

Tarix
-----

 Mulhousedagi Milliy avtomobil muzeyida Bugatti Type 251
1947 yilda Ettore Bugatti vafotidan keyin uning o'g'li Roland (FR.). 1952 yilda Bugatti texnik direktori Per Marko taniqli italiyalik muhandis Gioakchino Kolomboni yolladi, u Bugatti Type 251, formula 1 uchun yangi Bugatti mashinasini ishlab chiqishga kirishdi. Mashina 8000 rpmda 230 ot kuchi va 9000 rpmda 275-280 ot kuchiga ega 2486 sm3 silindr boshida ikkita eksantrik mili bo'lgan inline 8 silindrli dvigatel bilan jihozlangan.dvigatel ko'ndalang, uchuvchining orqasida joylashgan edi, bu o'sha paytda yangi echim edi. Hammasi bo'lib 251 rusumli 2 ta mashina ishlab chiqarildi. Mashinaning 4 yillik rivojlanishiga 200 ming kishi-soat va 250 ming dollar sarmoya kiritildi. Bugatti uchuvchisi 39 yoshli fransuz Moris Trentignan edi, u Bugattida ishlash uchun Ferrari-ni tark etdi.

Birinchi sinovlardan so'ng, 1955 yilning kuzida mashina sekin ekanligi aniq bo'ldi. Yoqilg'i baklarining joylashishi va muvaffaqiyatsiz to'xtatilishi uni beqaror va boshqarishni qiyinlashtirdi, bundan tashqari, 750 kilogrammli mashina uchun dvigatel etarlicha kuchli emas edi. Muammolarni hal qilish uchun ikkinchi prototip ishlab chiqarildi, unda shassi 10 mm ga uzaytirildi va buloqlar ko'ndalang buloqlar bilan almashtirildi. Bugatti o'zining yangi mashinasini 1956 yilda Reyms-Gu pallasida bo'lib o'tadigan Fransiya Gran-prisida namoyish qilmoqchi edi. Musobaqadan bir necha hafta oldin Bugatti Reyms-Guda yangi transport vositasini sinovdan o'tkazdi. Ushbu sinovlardan so'ng Moris Trentignan motorni "tengsiz" deb atagan bo'lsa-da, Trentignanning eng yaxshi doirasi o'rtacha 180 km/soat tezlikda o'tgan aylana edi. Taqqoslash uchun, 1956 yilgi Fransiya Gran-prisi g'olibi Piter Kollinz Ferrari-da o'rtacha 198 km/soat tezlikda 61 ta poyga aylanasini bosib o'tdi.

Fransiya Gran-prisi 1956 yil 1-iyulda bo'lib o'tdi. Moris Trentignan 20 uchuvchidan 18-o'rinni egalladi va gaz pedalidagi muammolar tufayli 18 turdan keyin tushib, poygani tugatmadi. Ushbu muvaffaqiyatsizlikdan so'ng Bugatti 1956 yilgi formula-1 mavsumidagi ishtirokini yakunladi.

Muvaffaqiyatsizlikda Roland Bugattining aybining bir qismi bor edi-u gioakchino Kolomboni an'analarga hurmat sifatida ba'zi Suboptimal texnik qarorlarni qabul qilishga majbur qildi. Zamonaviylar Roland haqida hazil bilan "uning o'zi 251 modeli bilan bir xil — kam quvvatli va ortiqcha vaznga ega"deb aytishdi.

Eslatmalar
----------

### Izohlar

Havolalar
---------

* „Type 251" (en).  Официальный сайт Бугатти. 4-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi.



* Энциклопедия F1
* Бугатти 251 (Bugatti 251) – 1956г. (Франция) Wayback Machine saytida arxivlandi (2009-08-16). Архивная копия от 16 августа 2009 на Wayback Machine на formula1retro.ru
**Magnit-elektr asbob** yoki **magnitoelektrik oʻlchash asbobi** — oʻzgarmas elektr toki va kuchlanishini oʻlchash uchun moʻljallangan oʻlchash asbobi. Ishi doimiy magnitning magnit maydonlari bilan gʻaltakda oqayotgan elektr tokining oʻzaro taʼsirlashuviga asoslangan. Qoʻzgʻalmas magnit va temir oʻzak orasida aylanadigan gʻaltakli (ramkali) Magnit-elektr asbob a. Keng tarqalgan. Bu asbobda gʻaltak (ramka) ni mil bilan birga aylantiradigan kuch tok kuchiga teng. Qoʻzgʻalmas magnitli va qoʻzgʻaluvchan magnitli Magnit-elektr asbob a.lar ham bor. M.-e. a.lar tashqi magnit maydonlar va temperatura oʻzgarishlarini deyarli sezmaydi, shuning uchun aniq oʻlchaydi. Toʻgʻrilagichlar (oʻzgarmas tokni oʻzgaruvchan tokka aylantiruvchi asboblar) bilan birga Magnit-elektr asboblar oʻzgaruvchan tok zanjirlarida ishlatiladi, oʻlchash oʻzgartirgichlari bilan birga esa temperatura, bosim va boshqalarni oʻlchash mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Izobarik sirt** — hamma nuqtasida atmosfera havosi bosimi bir xil boʻladigan sirt. I. s.larning oʻzaro joylashuvi havo bosimining fazoda taqsimlanishi toʻgʻrisida taassurot beradi. Sikloida, yaʼni past bosim sohasida I. s.lar botik, sirtlardan, antitsiklonda, yaʼni yuqori bosim sohasida esa qabariq sirtlardan iborat boʻladi (rasmga q.). I. s.ning qiyaligi shamol tezligini aniqlaydi: I. s. qiyaligi qanchalik katta boʻlsa, shamol tezligi shunchalik kuchli ekanligini bildiradi. I. s.ning biror sath (mas, dengiz sathi va b. sirtlar sathi)ga qiyaligi minut ulushlari bilan oʻlchanadi. I. s. sath bilan kesishea, izobaralarni hosil qiladi. Asosiy I. s.lar: 1000, 900, 800, ... 100 mb, soʻngra 50, 25, 10 mb sirtdir. Meteorologiyada, koʻpincha, asosiy I. s.larning dengiz sathidan balandlik haritalari tuziladi. I.s. 1000 mb dengiz sathiga yaqin, 500 mb dengiz sathidan 5 km chamasi balandda yotadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Reklamatsiya** (lotincha: reclamatio — qatʼiy norozilik) — tovar sotib oluvchining tovar yetkazib beruvchiga yoki xizmatlarni bajaruvchi (yoki aksincha)ga tegishli majburiyatlarni bajarmaganligi toʻgʻrisida yozma ravishda bildiriladigan eʼtirozi. R. turli sabablarga koʻra: mahsulot sifati, miqdori va butligi davlat standarti, texnika shartlari namunasiga, kelishilgan shartlarga mos kelmaganda, tovarlar vaqtida yetkazib berilmaganda, toʻlov qoidasi buzilganda, tomonlardan biri shartnoma talablarini bajarmaganda yoki lozim darajada bajarmaganda va boshqa hollarda beriladi. Tuziladigan savdo bitimlarida R. bayoni va uni koʻrib chiqish tartibi birmabir aytib oʻtiladi. Eʼtiroznomada tovar nomi, miqdori, shartnoma rakami, transport, R. sabablari (tovar kamomadi, sifatsizligi, nobutligi va h.k.), arznomachi talablari (vaqtida yetkazib berilishi, nuqsonlarning bartaraf etilishi, narxini tushirish, ortiqcha toʻlangan summani qaytarish, jarima toʻlash, zararni qoplash) koʻrsatilishi kerak. Shartnoma tuzgan tomonlar R. ni doʻstona hal etishga harakat kiladilar, agar buning iloji boʻlmasa, jabrlangan tomon hal qilishni soʻrab javobgar mamlakat hakamligi (arbitraji)ga, baʼzi mamlakatlar bitim shartlariga koʻra, betaraf mamlakatlar (Mas, Shvetsiya — Stokgolm) hakamligiga arz qiladilar. Koʻp hollarda daʼvogar sotib oluvchi, javobgar sotuvchi boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Izolyator (maʼnolari).

**Izolyator** (frans. isolateur, isoler — alohidalamoq) 1) tibbiyotda — kasalxona, bolalar poliklinikasi, sanatoriy, bolalar bogʻchasi kabi muassasalarda maxsus jihozlangan bino, xona. Kasali atrofdagilarga yuqishi mumkin boʻlgan kishilar (yuqumli kasallik bilan ogʻrigan yoki shunday kasalligi bor deb gumon qilinganlar, ularga yaqin yurganlar) I.ga yotqizib davolanadi. Infeksion kasalxonalarning har bir boʻlimidagi I.-boksga alohida eshikdan kirib chiqiladi. I.da tibbiyot xodimlari yuz-kul yuvishi uchun idish turadigan, xalat va qalpoq osib qoʻyiladigan dahliz boʻlishi shart. I.da epidemiyaga qarshi rejimga qatʼiy rioya qilinadi: shaxsiy gigiyenaga bekamu koʻst amal qilishga oʻrgatilgan maxsus xodim ishlaydi, xona muntazam dezinfeksiya qilib turiladi, bemorning koʻrpa-toʻshagi, kiyim-boshi, idish-tovogʻi alohida boʻladi. Uy sharoitida alohida xona, yo uning shirma yoki choyshab bilan toʻsilgan burchagi I. vazifasini oʻtashi mumkin. 2) Veterinariyada — boshqa xoʻjalik binolaridan kamida 200 m masofada qurilgan alohida xona. I.ga kiriladigan joyga yer (ostona)ga dezinfektorlar shimdirilgan toʻshama tashlab qoʻyiladi. Goʻsht kombinatlarida bir sutkada qabul qilinadigan mollarning 1% iga qadar miqdori joylashtiriladigan I.lar kuril adi. izolyator ozidan elektr tokini otqazmaydigan materiallar ular chinni shisha va sopol buyumlardan yasalgan bolishi mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Izochiziqlar** — geografik haritada bir xil qiymat miqdordagi nuktalarni, mas, atm. bosimi, atm. yogʻinlarining qalinligi, miqdori, havo temperaturasi va h.k.ni (jadvalga qarang) birlashtiruvchi chiziqlar. Haritagrafiyada keng qoʻllaniladi. I. yordamida haritalarda muayyan hodisalarning turli tavsifi — ularning mavsumiy oʻzgarishi, sil-jish tezligi, davriy takrorlanishi koʻrsatiladi.

Aromatik I.ning alifatik I.ga nisbatan reaksiyaga kirishish xususiyati yuqori. Elektronakseptor oʻrinbosari reaksiyaga kirishish qobiliyatini oshiradi, elektrondonorlar esa pasaytiradi.

I. usulida tuzilgan haritalarda chiziqlar oraligʻi boʻyalib koʻrsatilsa (tasvirlansa) haritalarning oʻquvchanligi oshadi. Aholi zichligini tasvirlovchi haritalar, temir yoʻl yoki avtomagistral yoʻllardan bir xil masofada joylashgan yerlar, togʻli hududlarda bir xil balandlikda joylashgan aholi soni va aholi yashaydigan joylar soni, qishloq xoʻjaligi haritalarida yetishtiriladigan mahsulotning hosildorligini tasvirlashda va h.k.da bu usuldan foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aerologik asboblar** — Aerologiyada qoʻllaniladigan asbob-uskunalar. Havo bosimi, shamol tezligi, yoʻnalishi va h.k.ni oʻlchashda ishlatiladi. Muqim (stasionar) Aerologik asboblar erga oʻrnatiladi, baʼzilari atm.ning tegishli qatlamlariga turli vositalar: vodorod yoki geliy toʻlgʻazilgan kauchuk sharlar, aerostatlar, stratostatlar, maxsus samolyotlar va geofizik raketalar yordamida atm.ga koʻtariladi. Yerga oʻrnatilgan Aerologik asboblar aerologik teodolit, radioteodolit, radiolokator koʻtarilgan Aerologik asboblardan kelayotgan axborotlarni qabul kiladi. Atm.ga koʻtarilgan Aerologik asboblar atm.da roʻy berayotgan hodisalarni bevosita qayd qiladi. Eng aniq, murakkab va ogʻir Aerologik asboblar — meteorograflar kuzatuvchi bilan birgalikda samolyotlarda, engilroq Aerologik asboblar — avtomatik radiozondlar maxsus sharlar yordamida koʻtariladi (30–35 km gacha). I.t. maqsadlarida bulutning yuqori va pastki chegarasi, bulut tarkibidagi suv miqdori, ozon, turbulentlik, elektr potensial va b.larni oʻlchash zarur boʻlganda maxsus Aerologik asboblardan foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aerostat** (aero… va yun. states -qoʻzgʻalmas) — havodan yengil uchish apparati. Bunda koʻtarish kuchi zichligi havo zichligidan kam boʻlgan, qobiq (ballon) ichiga toʻldirilgan gaz (vodorod, geliy) dan hosil qilinadi. Dastlabki A.ni Fransiyada aka-uka Jozef va Eten Mongolfelar 1783-yilda uchirishgan. Boshqariladigan (dirijabllar) hamda boshqarilmaydigan A.lar boʻladi. Boshqariladigan A.larga dvigatel hamda havo vintlari oʻrnatiladi. Geliy vodoroddan ogʻirroq boʻlishiga qaramay, A.larning qobigʻi koʻpincha geliy bilan toʻldiriladi, chunki vodorod oson oʻt olib ketishi mumkin. Boshqarilmaydigan A.lar oʻz vazifasiga koʻra erkin va bogʻlab qoʻyiladigan A.larga boʻlinadi. Stratostatlar, substratostatlar, havo sharlari erkin A.lar boʻlib, ulardan ilmiy tadqiqot ishlarida, bogʻlab qoʻyiladigan A.lardan harbiy maqsadlarda, meteorologik tadqiqotlarda foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Aerostat" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Izomeriya** (izo... va yun. meros — qism, boʻlakcha) — tarkibi va molekulyar massasi bir xil boʻlib, tuzilishi, fizik hamda kimyoviy xossalari har xil birikmalar mavjudligi. Asosan, organik birikmalarda uchraydi. Strukturaviy va fazoviy izomeriyalar farq qilinadi. Strukturaviy izomeriya molekulada atomlarning bogʻlanish tartibi bilan ajralib turadi. Turlari: 1) uglerod skeleta izomeriyasi — tarkibi va molekulyar massasi bir xil boʻlgan molekula skeletini hosil qiluvchi uglerod atomlari orasidagi bogʻlarning turli tartibiga bogʻliq, masalan, pentanning 3 ta izomeri bor: normal pentan (I), izopentan (II) va tetrametilmetan (III).

Molekulada uglerod atomi soni ortib borgan sayin keyingi kelayotgan har bir uglevodorod uchun izomerlar soni ham ortib boraveradi. Geksan S6N]4 ning 5 ta izomeri maʼlum boʻlsa, dekan S10N22 ning 25 ta izomeri maʼlum va h.k.; 2) oʻrin izomeriyasi — bir xil uglerod skeletida vodorod bilan almashinuvchi atomlar, funksional guruhlar yoki qoʻsh bogʻlarning molekulada har xil joylashishi, masalan, xlor almashgan propanlar: SN3—SN2—SN2S1 va SN3-SNS1-SN3; 1-buten SN3SN2SN = SN2 va 2-buten SN3SN= = SNSN3. Skelet izomeriyasi bilan oʻrin izomeriyasi bir vaqtning oʻzida uchrashi ham mumkin; 3) dinamik izomeriya — tautomeriya — maʼlum sharoitda muvozanatda boʻlgan bir-biriga oson oʻtadigan ikki yoki undan ortiq izomer shaklning mavjudligi; 4) metameriyada koʻp valentli atom (kislorod, azot va b.)ga har xil tarkibli va turlicha tuzilgan radikallar bogʻlangan; masalan, S4N|0O oddiy efirining ikkita izomeri maʼlum: SN3— O—SN2SN2SN3 (metilpropil efir), SN3SN2—O—SN2SN3 (dietil efir).

Optik izomeriya molekulalarning asimmetrik joylashuvidan kelib chiqadi (qarang: Stereokimyo).

Izomerlar kimyoviy tuzilishi har xil boʻlganidan fizik va kimyoviy xossalari bilan farq qiladi. Oddiy organik birikmalar, toʻyingan va toʻyinmagan uglevodorodlarning izomerlari, avvalo fizik xossalari (qaynash, su-yuqlanish tralari va b.) bilan farq qiladi, funksional guruhari bor murakkabroq organik birikmalarning izomerlari fizik xossalari bilan ham, kimyoviy xossalari bilan ham farq qiladi. Optik izomerlarning kimyoviy xossalari, shuningdek, polyarizatsiyalangan yorugʻlikni burish xossasidan boshqa deyarli hamma fizik xossalari bir xil.

Izomeriyani ilk bor nemis kimyogarlari Yu. Libix va F. Vyoler kuzatgan (1823); bu terminni Berselius taklif etgan (1830). Kimyoviy tuzilish nazariyasi hali nomaʼlum izomerlar muvjudligini oldindan bilishga imkon berdi, buni A. M. Butlerov isbot etdi (1864).

Ad: Slanina 3. Teoreticheskiye aspekti yavleniya izomerii v ximii, per. s chesh. M. 1984; Potapov V. M. Stereoximiya, M„ 1988.

Qudrat Axmerov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Rejalashtirilgan eskirish** deb biror mahsulotni maʼlum vaqtdan soʻng buzuq yoki qiymati yoʻqoladigan qilib rejalashtirib, ishlab chiqarishga aytiladi. Bundan maqsad xaridorni yana oʻsha mahsulotni yoki uning ehtiyot qismini sotib olishga undash, shunday qilib ishlab chiqaruvchiga daromad keltirishdir.

Rejalashtirilgan eskirish ommaviy ishlab chiqarish endi kuchga kirgandayoq namoyon boʻlgan. Bu fenomenga 1932-yili Bernard London'ning *"Rejalashtirilgan eskirish orqali boʻhronni yengish"* maqolasida nom berilgan. Iqtisodiy tarafdan, rejalashtirilgan eskirishdan ayniqsa monopolist yutadi.

Turlari
-------

Rejalashtirilgan eskirish turli sanoat sohalariga oid boʻlishi mumkin. Masalan, batareyalar, yoritish lampalari atayin koʻpga chidamaydigan qilib yasalishi; kiyim-kechak bir necha yuvishdan keyin rangini yoʻqotib, ohori toʻkiladigan qilib tikilishi; avtomobil ehtiyot qismi tez buziladigan qilib ishlab chiqarilishi mumkin. Baʼzilar hatto kiyimlar modasi sanoatidan maqsad — rejalashtirilgan eskirish, ham deyishadi.

Tanqidi
-------

Mahsulot eskirishi rejalashtirilgan boʻlmasligi ham mumkin. Har qanday mahsulot vaqt oʻtishi bilan atrof-muhit taʼsiri ostida eskirib, ishga yoki isteʼmolga yaroqsiz boʻlib qolishi tabiiy. Ayniqsa oziq-ovqat mahsulotlari — ular biologik taʼsirlar, mikroorganizmlar tufayli eskirib, isteʼmol qilib boʻlmaydigan ahvolga keladi. Yoki metall mahsulotlar oksidlanib, zang bosishi, sinishi mumkin, bunda ishlab chiqaruvchini ayblab boʻlmaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Computer Electronics : Blu-Ray".  ComputerInfoWeb.com (2008). 1-noyabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-sentabr 2008-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2007-11-01).
2. ↑  *Consumer Society Is Made To Break*, 2012-03-04da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2011-06-14
3. ↑  The Durapolist Puzzle: Monopoly Power in Durable-Goods Market
4. ↑  Planned Obsolescence: A Plan Or A Plot by Tom Egelhoff

Havolalar
---------

* Five products designed to fail early Wayback Machine saytida arxivlandi (2011-09-03). *green.yahoo.com*

  


|  |  |
| --- | --- |
| Iqtisodiyot | *Iqtisodiyot va moliyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Rekombinatsiya (maʼnolari).

**Rekombinatsiya** (re... va lot. combination — birikish) (genetika d a) — tirik organizmlarda genetik materialning nayedda qayta taqsimlanishi. R. natijasida evolyusion uzgarishlar uchun muhim ahamiyatga ega boʻlgan kombinativ oʻzgaruvchanlik yuzaga chiqadi. R. barcha tirik organizmlar: viruslardan boshlab, yuksak usimliklar va hayvonlargacha xos boʻlgan universal biologik mexanizm hisoblanadi. R. eukariot organizmlarda jinsiy jarayon yordamida, prokariotlardakonʼyugatsiya, transformatsiya va traneduksiya, viruslarda qoʻshma infeksiya orqali sodir boʻladi. R. meyozt gomologik xromosomalarning ajralishi yoki DNK molekulalarining oʻzaro taʼsiri natijasida DNK bir qismining bir molekuladan ikkinchisiga oʻtishi orqali amalga oshiriladi. R. DNK molekulalari urtasida oʻzaro qismlar almashinuvidan (ritseprok R.) yoki molekula bir qismining boshqa molekulaga oʻtib qolishidan (ritseproq boʻlmagan R.) iborat. R. somatik va jinsiy hujayralarda kuzatiladi. Lekin mitozda R. tezligi meyozga nisbatan ancha past boʻladi. R.ning 3 tipi (umumiy, saytspetsifik, notoʻgʻri) uchraydi. Umumiy R. yaʼni krossingovervl DNKning gomologik ketmaketligi oʻrtasidagi almashinish butun genom boʻylab sodir buladi. Natijada komplementarlik asosida har xil rekombinativ DNK molekulalaridan ancha uzun (100 juftga yaqin nukleotidlardan iborat) gibrid molekula shakllanadi. Saytspetsifik R. genomning 10— 20 juft nukleotiddan iborat qatʼiy cheklangan qismlarida (Mas, profaglarning bakteriya genomiga koʻshilishida) sodir buladi. Noto'g'ri R. mexanizmi yaxshioʻrganilmagan. Notoʻgʻri R. nogomologik DNK molekulalarining uzaro taʼsiridan iborat bulib, translokatsiya, inversiya, deletsiya va boshqa jarayonlar bilan bogʻliq. R. orqali genlarning birikish guruhi aniqlanadi; genlarning joylashishini ifodalovchi genetik haritalar tuziladi; fenotipik koʻrinishining oʻxshashligi boʻyicha mutatsiyalarning allelligi koʻrsatiladi. Genetik injeneriya ham rekombinat (gibrid) DNK olishga asoslangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Ehrom (maʼnolari).

**Ehrom** (arab. — chegaralanish, ibodat holatiga oʻtish) — 1) musulmonlarning katta va kichik haj qilish (haj va umra) vaqtidagi alohida holati. E. hajni dili bilan niyat qilish, haromdan muhofazalanishdir, ehromdagi kishi "muhrim" deb ataladi. Muhrim odobdan tashqari soʻz soʻzlash, xotini bilan yaqinlik qilish, gunoh ishlarga qoʻl urishdan saqlanishi lozim. Muhrim kishi tirik mavjudotni oʻldirmaydi, tikilgan libos kiymaydi, oyogʻiga paypoq, mahsi, etik kiymaydi, yuzini, boshini biror narsa bilan toʻsmaydi, xushboʻy narsa surtmaydi, tirnoq, soch, moʻylarini olmaydi; 2) E. holatiga kirganlar tanaga oʻraydigan mato. Hojilar haj kunlarida E.ga oʻralgan holatda barcha ibodatlarni ado etadilar.

E.ga kirish odatida musulmonlarning mulkiy va jamiyatdagi ijtimoiy ahvolidan qatʼi nazar umumiy tengligi gʻoyasi oʻz ifodasini topgan. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Rekonkista** (ispancha Reconquista, reconquistar — jang bilan qaytarib olmoq) — arablar (aniqrogʻi mavrlar) bosib olgan hududlarni Pirenei yarim orol tub aholisi tomonidan 8—15-asrlarda jang bilan kaytarib olinishi. R. 718 yildagi Kovadonga jangi bilan boshlangan. 1212-yil Las Navasde Tolosa jangi hal kiluvchi ahamiyatga ega boʻlgan. 13-asr oʻrtalariga kelib, arablar qoʻlida faqat Granada (Gʻarnota) amirligi (1492-yil qulagan) qolgan, xolos. R. urushdan harob boʻlgan yerlarga aholini koʻchirish va iqtisodiy jihatdan oʻzlashtirish bilan birga qoʻshib olib borilgan. R. Pirenei yarim oroldagi davlatlarning iqtisodiy va siyosiy taraqqiyotiga katta taʼsir koʻrsatgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Bojxona posti** — bojxonaning muayyan joyda yoki muayyan hududda bojxona orqali rasmiylashtirishini va bojxona nazoratini toʻla hajmda amalga oshirishga vakolatli boʻlgan boʻlinmasi.
*Yuridik shaxs huquqlariga ega emas.*
Bojxona posti odatda bojxona maʼmuriyatidan uzoqda, unga buysunadigan bojxona organi vakolatiga (yurisdiksiyasiga) kiruvchi hududda joylashgan boʻladi. Bojxona postining faoliyati odatda viloyatning bir-ikki tumanga, transport infrastrukturasining obʼektlariga (kichikrok daryo portlari, aeroportlar, temiryul stansiyalariga) daxldor boʻladi.
*Bojxona posti davlat chegarasi boʻylab deyarli xar bir oʻtish joyida tashkil etiladi.* Bojxona posti yirik sanoat korxonasida xam tuzilishi mumkin. Bojxona posti koʻproq yuklarni koʻzdan kechirish va rasmiylashtirish bilan shugʻullanadi. Bojxona postining tarkibiy qismiga post boshligʻi va hududiy prinsip boʻyicha tashkil etilgan boʻlimlar kiradi. Boʻlim shtatiga boʻlim boshligʻi, bojxona xizmati bosh nazoratchisi, katta nazoratchilari va nazoratchilar kiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi
**AV** (ivritcha: *אָב*) - yahudiylik kalendari boʻyicha beshinchi oy, dunyo yaratilishi bo’yicha hisoblansa, 11 oy boʻlib, tahminan yoz faslining iyul-avgust oylariga toʻgʻri keladi. Av oyining dastlabki toʻqqiz kuni, ayniqsa, toʻqqizinchi kuni (tisha be-av)ni yahudiy jamoasi motam kunlari sifatida oʻtkazadilar. Avning toʻqqizinchi kuni, yahudiylarning Quddusdagi ilk ibodatxonasi miloddan avvalgi 586-yilda bobilliklar, ikkinchi marotaba rimliklar tomonidan eramizning 70-yillarida vayron qilingan. Shuning uchun, yahudiylar mazkur oyning to’qqizinchi kunini ibodat va nadomatda oʻtkazadilar. Ushbu kunda ular roʻza tutadilar, sinagogada Yahvega iltijo qilib, Yeremiyoning marsiyasi (Tanah kitobining 32-boʻlimi, Ketuvimning 6-kitobi)ni oʻqiydilar.
Av oyi kirishi bilan, kiyim-kechaklarni yuvish, yangipoyafzal kiyish (9 Av uchun maxsus tikilgan boʻlsa, bundan mustasno) kabi bir qator taʼqiqlar mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 10. sfn error: no target: CITEREFNajmiddinov,\_Karimov,\_Turdiyeva2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Najmiddinov J. Karimov J. Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480 bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.
**Boyan Miladinovich** (serbcha: *Бојан Миладиновић*; 1982-yil 24-aprel, Krusevac, Yugoslaviya) — sobiq serb futbolchisi.

Futbolchilik faoliyati
----------------------

2000-yilda Boyan Miladinovich professional faoliyatini oʻz ona shahri Krusevacda, „Napredak" jamoasida boshlagan. „Napredak"da oʻtkazgan uch mavsum davomida u 56 oʻyinda maydonga tushib, 1 gol urgan.

2001-yilda u „Trayal" klubida ijara asosida oʻynagan va 27 ta oʻyinda 2 ta gol urgan.

2004-yilda Boyan Miladinovich Serbiya futbolining bayroqdori — „Srvena Zvezda" Belgrad jamoasiga qoʻshildi. „Srvena Zvezda" bilan ikki mavsum davomida u uchta oʻyinda maydonga tushdi.

2008-yilgi mavsumda u yana Napredakka koʻchib oʻtdi va bir mavsumni Krusevas shahri jamoasida oʻtkazdi va u erda 16 ta oʻyinda ishtirok etdi va 3 ta gol urdi.

2009-yilda O‘zbekistonga ko‘chib o‘tdi va o‘zbek futbolining bayroqdori Toshkentning „Paxtakor" klubi bilan shartnoma imzoladi. Shu vaqt ichida u 70 ta o‘yinda maydonga tushib, 9 ta gol urdi.

2015-yilda faoliyatida oʻzgarishlarga qoʻl urdi va „Felda Yunayted" bilan shartnoma imzolash orqali Malayziya chempionati oʻtdi.

Jamoa faoliyati
---------------

2004-yilda Serbiya yoshlar terma jamoasiga chaqirilgan. Oʻsha yili u yoshlar jamoasi tarkibida ettita oʻyinda maydonga tushdi. Keyingi yillarda u terma jamoaga chaqirilmadi.

Yutuqlar
--------

Oʻzbekiston
* Oʻzbekiston chempioni: 2012, 2014
* Oʻzbekiston chempionati kumush medali sovrindori: 2009, 2010
* Oʻzbekiston kubogi sohibi: 2009

Serbiya
* Serbiya chempioni: 2004, 2006, 2007
* Serbiya chempionatining kumush medali sovrindori: 2005, 2008
* Serbiya kubogi sohibi: 2004, 2006, 2007
* Serbiya kubogining kumush medali sohibi: 2005

Havolalar
---------

* Worldfootball profili
* Profil igroka (inglizcha) veb-
* Bojan Miladinović Soccerway saytida
**Ehtiyot chorasi** (huquqda) - jinoyat qilishda ayblanuvchi shaxsga nisbatan qoʻllaniladigan protsessual majburlov chorasi. Oʻzbekiston Respublikasi JPKga koʻra, ehtiyot choralari surishtiruvchi, tergovchi, prokuror, sud tomonidan ayblanuvchi, sudlanuvchining surishtiruv, dastlabki tergov, suddan boʻyin tovlashining va bundan buyongi jinoiy faoliyatining oldini olish, ish boʻyicha haqiqatni aniqlashga halal beradigan urinishlariga yoʻl qoʻymaslik, hukmning ijro etilishini taʼminlash maqsadlarida qoʻllaniladi. Bunda aybning ogʻirligi, ayblanuvchining shaxsi, yoshi, sogʻligʻi, boshqa holatlar hisobga olinadi.

Ehtiyot chorasining turlari: munosib hulqatvorda boʻlish toʻgʻrisidagi tilxat; shaxsiy kafillik; jamoat birlashmasi yoki jamoaning kafilligi; garov; qamoqda saqlash; voyaga yetmaganlarni kuzatuv ostiga olish uchun topshirish; harbiy xizmatchining xulq-atvori ustidan qoʻmondonlik kuzatuvi. Alohida hollarda gumon qilinuvchiga nisbatan prokurorning ruxsati bilan qamoqda saqlash tarzidagi Ehtiyot chorasi qoʻllanilishi mumkin. Qonun talablariga koʻra shaxsga ana shu ehtiyot choralarining faqat biri qoʻllanilishi mumkin.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Rahmonqul Jabarov**(1902-yilda Andijon viloyatida tavallud topgan) — Sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni.

Biografiyasi
------------

Rahmonqul Jabarov 1902-yilda Andijon viloyatida tavallud topgan. KPSS aʼzosi.

1920-yildan — iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda faoliyatini boshladi. Rahmonqul Jabarov 1920—1956-yillarda — aktsiyador, fermer xoʻjaligi ishchisi, Tojikiston SSRda kollektivlashtirishning faol ishtirokchisi, paxta yetishtirish boʻyicha qishloq xoʻjaligi arteli tashkilotchisi, Tojikiston SSR Stalinobod viloyati Koʻktosh tumanidagi Kaganovich kolxozining raisi boʻlib ishlagan. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1947-yil 19 martdagi farmoni bilan Rahmonqul Jabarov Lenin ordeni va "O‘roq va „Bolg‘a" oltin medali,1-darajali Vatan urushi ordeni shuningdek Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. Rahmonqul Jabarov 2-chaqiriq Tojikiston SSR Oliy Soveti deputati etib saylangan. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 29-maydagi farmoni bilan kolxoz mablagʻlarini oʻzlashtirgani va quritilgan mevalarda chayqovchilik qilgani uchun Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni, barcha orden va medallaridan mahrum etilgan. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1957-yil 13-sentyabrdagi farmoni bilan barcha mukofotlari qaytarilgan holda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni qayta tiklangan.

Vafoti
------

Rahmonqul Jabarov 1976-yilda Tojikiston SSRda vafot etgan.

Mukofotlari
-----------

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni
* Lelin ordeni
* Vatan urushi ordeni

Manbalar
--------

1. ↑  „Джаборов Рахмонкул" (Ru). Qaraldi: 23-iyun 2023-yil.
**Maryland bayrogʻi** (inglizcha: *Flag of Maryland* AQShdagi Maryland shtatining rasmiy ramzidir. Maryland shtati bayrogʻi 1-baron Baltimor Jorj Kalvertning geraldik bayrogʻidan iborat. Bu ingliz geraldikasi asosidagi yagona AQSh shtati bayrogʻidir (garchi Kolumbiya okrugi (Vashington shahri) bayrogʻi Vashington oilasi gerbi elementlarining grafik tasviri boʻlsa-da, Kolumbiya okrugi (Vashington shahri) shtat emas.).

Bayroq 1904-yil 25-noyabrda rasman qabul qilingan.

Tarixi
------

 *Crossland Banner*, Amerika fuqarolik urushi paytida janubni qoʻllab-quvvatlaganlar tomonidan ishlatiladigan Maryland shtatining norasmiy davlat bayrogʻi
Maryland koloniyasiga Baltimorning 2-baroni Sesiliy Kalvert asos solganligi sababli, uning gerbi dizayni zamonaviy Maryland shtati bayrogʻida ishlatilgan. Bundan tashqari, Kalvertning qora va sariq gerbi Maryland bilan assotsiatsiyalangan edi. Qizil va oq *Crossland Banner* fuqarolar urushi davrida mashhur boʻldi, bu davrda Maryland koʻplab fuqarolarining Konfederatsiyani qoʻllab-quvvatlashiga qaramay, Ittifoqda qoldi. Konfederatsiyani qoʻllab-quvvatlagan va koʻplari Shimoliy Virjiniya armiyasiga qoʻshilgan Marylandliklar Ittifoqda qolgan Maryland shtati bilan bogʻliq bayroqdan foydalanishni xohlamadilar. Shu sababli ular qizil va oq *Crossland banner*dan foydalanishni boshladilar.

Hozirgi koʻrinishdagi bayroq birinchi marta 1880-yil 11-oktabrda Baltimorda shaharning 150 yilligiga bagʻishlangan paradda koʻtarilgan. U ikkinchi marta 1888-yil 25-oktabrda Potomak armiyasi polklarini sharaflovchi yodgorlikning ochilishi paytida koʻtarildi. Biroq, bayroq 1904-yilgacha rasmiylashtirilmagan.

Bayroq reytingi
---------------

2001-yilda *Shimoliy Amerika Veksillologiya Assotsiatsiyasi* (NAVA) tomonidan oʻtkazilgan soʻrovda Merilend bayrogʻi dizayni boʻyicha AQShning va Kanadaning barcha shtatlari va provinsiyalari orasida toʻrtinchi oʻrinni egalladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Flag History". *Maryland Secretary of State (sos.maryland.gov)*. Qaraldi: 25-iyun 2020-yil.
2. ↑  NEW MEXICO TOPS STATE/PROVINCIAL FLAGS SURVEY, GEORGIA LOSES BY WIDE MARGIN Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-11-11). (Inglizcha)
A."Glitsin"

**Glitsin** — 1) glikokol, aminosirka kislota, NH2—SN2— SOON; rangsiz kristall modda. Suyuqlanish temperaturasi 232—236° (parchalanadi), mol. m. 75,07, zichligi 1595 kg/m3. Suvda yaxshi eriydi, koʻpchilik organik erituvchilarda erimaydi. Oqsil moddalarning muhim tarkibiy qismi hisoblanadi; 2) p-oksifenil aminosirka kislota, HOC6H4NHCH2COOH; suyuqlanish temperaturasi 245—247°. Ishqorlar va kislotalarda yaxshi eriydi, suvda va spirtda yomon eriydi, fotografiyada ochiltirgich (proyavitel) sifatida ishlatiladi.

**Glitsin** — amin sirka kislotasi, eng oddiy almashadigan amin kislotasi. Barcha oqsillarning tarkibiga kiradi, tirik organizmda boʻshda uchraydi. Glitsin — koʻplagan proteinlar bilan biologiyalik qoʻshilishlarning (glutation, kreatin v.h.) tarkibiga kiradi. Tirik hujayralarda glitsindan porfirinlar va purin asoslari tuziladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑  Virusologiya, immunologiya, genetika, molekulalik biologiya.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Navo (maʼnolari).

**Navo** (nova) — yarim yoy shaklidagi bezak turi; shift bilan devor oraligʻidagi qayrilma egik shaklli hoshiya bezak. Milliy meʼmorlikda binolarning ichki va tashqi qismini bezashda ishlatiladi. Zamonaviy binolarning tashqi qismida tom bilan devor oraligʻida boʻrtib chiqib (devorga oqib tushadigan suvni toʻsib) turadi va binoga salobatli koʻrinish beradi. N. bezagi ganch, yogʻoch, marmar va boshqalardan tayyorlanishi mumkin. Us t a Shirin Murodovning ganchli ajoyib N. namunalari Toshkent shahridagi koʻpgina binolar (Navoiy teatri, Toshkent kuranti va boshqalar)ni bezab turibdi. Xalq ustalaridan T. Arslonqulov, M. Usmonov, Sh. Gʻafurov, J. Hakimov, S. Norqoʻziyev, O. Fayzullayev va boshqa naqshli ganch, yogʻoch N.larni keng qoʻllagan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kafolat** (fuqarolik huquqida) — 1) mulkiy majburiyatni bajarish, chunonchi qarzni toʻlash usullaridan biri. K. beruvchi oʻzga shaxsning majburiyatini toʻla yoki qisman bajarish masʼuliyatini oʻz zimmasiga olish haqida kreditor bilan yozma shartnoma tuzadi va qarzdor bilan teng javob beradi. U oʻz majburiyatini bajarish uchun qilgan sarflari va koʻrgan zararini qarzdordan undirib olishga haqli (Oʻzbekiston Respublikasi FK, 292— 298-moddalar); 2) K. — biror shaxsning murojaatiga koʻra, uning kreditori talab qilgan maʼlum miqdordagi pulni toʻlash haqida bank va b. kredit muassasasi yoki sugʻurta tashkiloti bergan yozma majburiyat. Buning uchun K. beruvchi haq olishi mumkin (Oʻzbekiston Respublikasi FK, 299—310-moddalar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Emam Rizo stadioni** (forscha: ورزشگاه امام رضا ; **Ostona Qods Rezavi stadioni** (fors forscha: ورزشگاه آستان قدس رضوی — Eronning ikkinchi yirik shahri hisoblangan Mashhadda joylashgan koʻp maqsadli stadion sanaladi. 35 ming 800 tomoshabinga moʻljallangan. Bu Erondagi yettinchi yirik stadion, shuningdek, Mashhaddagi eng katta stadiondir (bu stadion qurilishidan oldin "Samen "stadioni shahardagi eng katta stadion boʻlib, 35 ming tomoshabinni sigʻdirardi). Bu Eron terma jamoasi va "Padideh "futbol klubining baʼzi oʻyinlari uchun uy stadioni hisoblanadi. Bu katta sport majmuasining bir qismidir.

Ushbu **Emam Rizo stadioni** 2011-yilda Eronning "Oston Quds Razaviy "xayriya jamgʻarmasi tashabbusi bilan Mashhad va Xuroson-Razavi ostanlarida sportni rivojlantirish maqsadida qurilish ishlari boshlangan edi. **Emam Rizo stadiondan** tashqari „Astan Quds Razavi" yirik sport majmuasi ham qurilishi rejalashtirilgan edi. Dastlab, jamgʻarma faqat sport majmuasini qurmoqchi edi, biroq Eron futbol federatsiyasi Eron milliy terma jamoasi uchun zaxira stadion sifatida foydalanish, shuningdek, Eron kubogi final oʻyinlariga mezbonlik qilishi mumkin boʻlgan stadion ham qurish uchun vaqfga murojat qildi. Ushbu stadion qurilish ishlari 2011-yildan 2016-yilgacha davom etgan. Stadion 2016-yilda qurib bitkazildi va oʻsha yili foydalanishga topshirildi. Stadion Erondagi eng zamonaviy stadionlardan biri hisoblanadi. Stadionni qurilish ishlarini Azaran Industrial Structures Companiyasi amalga oshirdi. Stadion oʻyingohi maydoni — 105x68 metr kvadratni tashkil etadi. Eron Islom Respublikasining shimoli sharqida joylashgan stadion hisoblanadi.

Havola
------

* Stadion haqida maʼlumot varzesh11.com saytida Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-12-11). Arxivnaya kopiya -da arxivlangan

1. ↑  [isna.ir „ورزشگاهی که برای ایران اعتبار می‌آورد"] (2016-yil 13-iyun). Qaraldi: 18 iyul.
2. ↑  [StadiumDB.com „Imam Reza Stadium"].
**Luca Maestri** (inglizcha: *Luca Maestri*; tugʻ. 1963-yil 14-oktyabr Rim, Italiya) — amerikalik moliyachi. Apple Inc kompaniyasining katta vitse-prezidenti va bosh moliyaviy direktori. Xerox korporatsiyasining sobiq ijrochi vitse-prezidenti va moliya direktori (2011-2013).

Biografiya
----------

Luca Maestri 1963-yil 14-oktyabrda Italiya shahrida tavallud topgan. 1988-yilda Luca Maestri Rimdagi Gvido Karli bepul xalqaro ijtimoiy Fanlar universiteti iqtisod boʻyicha bakalavr darajasini va 1991-yilda Boston universitetida menejment boʻyicha magistr darajasini olgan.

Martaba
-------

Taxminan 20 yil davomida Luca Maestra asosan General Motors korporatsiyasining Braziliya, Irlandiya, Tailand, Osiyo va Yevropa filiallarida bosh moliya direktori lavozimida ishlagan.

Keyin, 2008-yildan boshlab, Luca Maestri Yevropaning Nokia Siemens Networks korporatsiyasida moliyaviy direktor boʻlib ishlagan.

2011-yilning fevralidan 2013-yilning mart oyigacha Luca Xerox korporatsiyasi ijrochi vitse-prezidenti va bosh moliyaviy direktori lavozimlarida ishlagan. Shuningdek, u 2013-yilning mart oyida Applega moliya bo‘yicha vitse-prezident va bosh moliyaviy nazoratchi sifatida qo‘shildi va katta vitse-prezident va bosh moliya direktori Piter Oppenxaymer qo‘l ostida ishladi.

2014-yil iyun oyidan beri Luca Apple Inc kompaniyasining katta vitse-prezidenti va bosh moliyaviy direktori boʻlib, bevosita bosh direktor Tim Vookga hisobot beradi. Bir tekis oʻtish, mas’uliyatni bosqichma-bosqich oʻtkazish va tajriba almashish uchun u 2014-yil sentyabr oyi oxirigacha Oppenxaymer bilan teng sharoitlarda moliya direktori boʻlib ishladi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3
2. 1 2 3 4 5 6
**Kafedra** (yun. kathedra — oʻrindiq, kursi) — 1) oʻqituvchi, maʼruzachi, notiq uchun moʻljallangan joy; 2) oliy oʻquv yurtlarida bir yoki bir-biriga yaqin bir necha fanlardan oʻquv, metodika va ilmiy tadqiqot ishlari olib boruvchi, shuningdek, ilmiy-pedagogik kadrlar tayyorlovchi, mutaxassislar malakasini oshiruvchi asosiy boʻlim. Kathedraga, odatda, professor, fan doktori rahbarlik qiladi (dotsent, fan nomzodi ham rahbarlik qilishi mumkin). Kathedra tarkibiga proferror, dotsent, assistent, katta oʻqituvchi, katta va kichik ilmiy xodim, aspirant va boshqalar kiradi. Kathedra oʻz laboratoriya va kabinetiga ega boʻladi. Unga leksiyalar, laboratoriya ishlari, amaliy va oʻquv mashgʻulotlari, seminarlar oʻtkazish, oʻquv va ishlab chiqarish amaliyoti, tadqiqot ishlari, kurs va diplom loyiha(ish)lariga rahbarlik qilish va boshqalar vazifalar yuklatilgan. Kathedralar umuminstitut (universitet) va fakultet K.lariga boʻlinadi. Umuminstitut (universitet) Kathedralar oliy oʻquv yurtining barcha yoki koʻpchilik fakultetlarida oʻqitiladigan umumiy ilmiy fanlar, fakultet Kathedralari muayyan fakultetda oʻtiladigan maxsus fanlar bilan shugʻullanadi; 3) xristianlik cherkovida vaʼz etiladigan baland minbar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Navkar**, nu kar (moʻgʻulcha noxor — doʻst, oʻrtoq) — 1) moʻgʻul xonlari, noʻyon huzurida xizmat qiluvchi oliy tabaqali yigitlar. N.lar — qurollangan erkin kishilar boʻlib, noʻyonlarga oʻz ixtiyorlari bilan xizmat qilishgan va ularning qaramogʻida boʻlishgan. Urush paytida N. avvalambor jangchi, tinchlik paytida esa qoʻriqchi va "uy kishisi", xonadonga yaqin kishi boʻlgan. N.lar xizmatlari evaziga dastavval uy-joy, oziq-ovqat, kiyim-kechak va qurol-yarogʻ, keyinchalik esa harbiy oʻljaning bir qismi, inʼom etilgan yer mulki va qarollar bilan takdirlanganlar, bu esa ularni yirik zodagonlarning vassallariga aylanishlariga imkon bergan. Xizmat pillapoyasida oʻz isteʼdodini namoyish etgan koʻpgina N.lar keyinchalik turli harbiy boʻlinma va qismlarga qoʻmondon boʻlganlar; 2) Amir Temur va temuriylar davrida N. atamasi — "xizmatkor", "askar", "qoʻshin" maʼnolarida qoʻllanilgan; 3) Usmonli turk imperiyasi 14—17-asrlarda N. "tanqoʻriqchi, xizmatkor"; 4) Safaviylar davlatida N. — harbiy-maʼmuriy mansabdorga tobe harbiy xizmatchi, askar; 5) Xiva xonligida N. — "lashkar"ni anglatgan; 6) Buxoro xonligida N. xizmati uchun davlat tomonidan belgilangan maosh bilan taʼminlangan va majburiy harbiy xizmatni oʻtagan. Harbiy harakatlardan boʻsh paytlarda N. soqchilik vazifasini bajargan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |