recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Delta uchburchagi** (D uchburchak, lot. Delta Trianguli (Delta Trianguli) — bu bizdan 35 yorugʻlik yili masofada joylashgan uchburchak yulduz turkumida joylashgan spektral-ikki yulduz.

Xususiyatlari
-------------

Uchburchakning deltasi massaning umumiy markazi atrofida bir-biridan taxminan 0,11  masofada aylanadigan ikkita komponentdan iborat. Ular 10,02 kun ichida aylana orbita boʻylab toʻliq inqilobni amalga oshiradilar.

### δ Uchburchak A

Uchburchak Delta asosiy ketma-ketlikdagi sariq mitti sinfiga tegishli.Bu yulduzning massasi va diametri quyoshnikiga nisbatan mos ravishda 109% va 98% ni tashkil qiladi. Metallik 13 dan 31% gacha quyosh oraligʻida oʻzgarib turadi.

### d uchburchak B

Bu yulduz juda kam oʻrganilgan.  Bu K4 V spektrli toʻq sariq mittini oʻzida aks ettiradi. Biroq, tadqiqotchilarning taʼkidlashicha, bu faqat taxminiy baholash, chunki hozirda buni aniq tasdiqlash uchun ytarlicha kuchli vosita yoʻq.

Yulduzning eng yaqin muhiti
---------------------------

Yorqin yulduzlarning Yel katalogiga koʻra, uchburchak δ tizimi Dzeta Gerkules yulduzlarining harakatlanuvchi guruhiga tegishli. Quyidagi yulduz tizimlari δ  uchburchakdan 20 yorugʻlik yil oraligʻida joylashgan:

Manbalar
--------

1. ↑  *Hummel, C. A. Armstrong, J. T. Buscher, D. F. Mozurkewich, D. Quirrenbach, A. & Vivekanand, M.* „Orbits of Small Angular Scale Binaries Resolved with the Mark III Interferometer." (en).  Astronomical Journal v.110, p.376 (1995). 27-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-fevral 2009-yil.
2. ↑  *Johnson, H. M. & Wright, C. D.* „Predicted infrared brightness of stars within 25 parsecs of the sun." (en).  Astrophysical Journal Supplement Series (ISSN 0067-0049), vol. 53, Nov. 1983, p. 643-711. (1-noyabr 1983-yil). 16-fevral 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-fevral 2009-yil.
3. ↑  *Cayrel de Strobel, G. Hauck, B. Francois, P. Thevenin, F. Friel, E. Mermilliod, M.* „A catalogue of Fe/H determinations - 1991 edition." (en).  Astronomy and Astrophysics Supplement Series (ISSN 0365-0138), vol. 95, no. 2, p. 273-336. (1992). 16-fevral 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-fevral 2009-yil.
4. ↑  „Yale Bright Star Catalogue, 1991 5th Revised Edition" (en) (deadlink). 13-avgust 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi.

Yana qarang
-----------

* Triangulum yulduz turkumidagi yulduzlar ro'yxati

Havolalar
---------

* SIMBAD astronomik maʼlumotlar bazasi(Inglizcha) )
* Solstantsiya(Inglizcha) )
**Gʻabbas Xamzeuli Bekturov** (16.12.1949,Pavlodar) — falsafa fanlari nomzodi (1984).

Argʻin qabilasining Suyindik urugʻining Qarjas boʻlimidan  .

Pavlodar pedagogika institutining fizika-matematika fakultetini tugatgan (1974).

* 1974-79-yillarda Pavlodar shahar komsomol komiteti kotibi.
* 1979—87-yillarda Qozogʻiston SSR Fanlar akademiyasi Falsafa va huquq institutining ilmiy kotibi, katta ilmiy xodimi,
* 1987-91-yillarda Olmaota viloyati partiya qoʻmitasi boshligʻining oʻrinbosari;
* 1992-96-yillarda Qozog'iston - Italiya qo'shma korxonasi "Kazakhbiznescenter" bosh direktori bo'lgan.
* 1996-yildan beri u Amerika kompaniyasining Qozog'istondagi vakolatxonasining bosh direktori.

Respublikamizda jamiyatga zarur bo‘lgan ko‘plab jamg‘armalar, ijodiy jamoalar, yoshlarning tadbirlariga moliyaviy homiylik qildi.Akademik Qanish Satboev va A.Bekturov haqidagi hujjatli filmlar namoyish etildi.

Sh.Q.Satboyevaning nashr etilmagan qoʻlyozma asarlarini nashr etishda Gʻabbos Alim moliyaviy yordam koʻrsatdi.2001-05-yillarda Pavlodarda "Yodgorlik xiyobonini" yaratishda YuNESKO loyihasi doirasida "Bolalar dunyoni chizadi" nomli uchta albomning nashr etilishiga homiylik qildi."Hurmat" ordeni va bir qancha davlat ko‘krak nishonlari bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  *{{{title}}}*. ISBN 9965-08-265-0.
2. ↑  Қаныш Сатпаев. Энциклопедия / Бас редактор Б.Ө.Жақып. — Алматы «Қазақ энциклопедиясы», 2011 жыл. ISBN 9965-893-74-8
**Fiat Tempra** — bu Fiat tomonidan 1990-yildan 1998-yilgacha ishlab chiqarilgan oʻrta oʻlchamli oilaviy avtomobil. Avtomobil Fiat Regata modelini almashtirish uchun tayyorlangan. Loyiha dastlab *Tipo 3* deb nomlangan boʻlib, Fiat Tipo (*Tipo 2* loyihasi) va kattaroq Fiat Croma (*Tipo 4* loyihasi) oʻrtasidagi oraliq avtomobil boʻlgan. Fiat Tempra Lancia Dedra va Alfa Romeo 155 avtomobillari bilan umumiy platformada ishlab chiqilgan.

1991-yilda avtomobil Irlandiyada Semperit Irish avtomobili tanlovida gʻolib chiqdi.

Tarkibi
-------

Fiat Tempra sedan versiyasi 1990-yil fevral oyida taqdim etilgan, stansiya vagonli versiyasi esa oʻsha yilning oxirida taqdim etilgan. Dastlab, avtomobillar 1,4, 1,6, 1,8 va 2,0 benzinli dvigatellar, shuningdek, atmosfera va turbo quvvatli 1,9 litrli dizel dvigatellari bilan jihozlangan.

Birinchi versiyalar karbüratörlü yonilgʻi quyish (?) va 1,4 va 1,6 dvigatellari bilan jihozlangan. Keyinchalik avtomobillarga 2 turdagi qarshi benzinli dvigatellar oʻrnatildi: BOSCH mono-injektori (90-yillarning boshidagi VW Golf Passat-ga oʻxshash) va 1.8 va 2.0 versiyalarida Weberning taqsimlangan inʼektsiyasi. Mono-injektor bitta valli 8 valfli 1,6 dvigatel bilan birgalikda dinamik / xizmat koʻrsatish nisbati boʻyicha eng muvaffaqiyatli variant hisoblanadi va eng koʻp qoʻllaniladi. Oldingi osma MacPherson tirgak, aylanmaga qarshi bar bilan. Orqa — orqadagi qoʻllar va stabilizator bilan mustaqil, butun orqa osma konstruktsiyasi koʻproq qulaylik uchun 4 ta elastik amortizator orqali korpusga biriktirilgan.

Ushbu avtomobilning SX konfiguratsiyasidagi 14-va oxirgi modeli 1997-yilda Buyuk Britaniyalik biznesmen F. Redson tomonidan buyurtma qilingan. Shundan soʻng, avtomobil ishlab chiqarish tugadi va uning oʻrniga Fiat Marea keldi. Fiat Tempra — „Astostota" (1991) sovet-italyan filmining „bosh qahramoni".

 Fiat Tempra stansiya vagoni

Ishlab chiqarishning tugashi
----------------------------

Tempra Evropada 1996-yilda va Braziliyada 1998-yilda toʻxtatilgan. Uning oʻrnini Fiat Bravo va Fiat Brava platformalariga asoslangan Fiat Marea egalladi.

Braziliyada sakkiz yillik ishlab chiqarishda 204 795 dona, Turkiyada esa 1990-yildan 1995-yilgacha Tofash zavodida 129 590 dona avtomobil ishlab chiqarilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Fiat Type platform" (pt).  Fiat-tipo-portugal.com. 6-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-sentabr 2010-yil.
2. ↑  „Fiat Tempra" (en). *carsfromitaly.net*. 6-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-dekabr 2007-yil.
**Orif Tursunov** (1912 — Toshkent — 1986.14.1) — hujjatli kino operatori. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1965). 193032-yillar kinostudiyada yorituvchi boʻlib ishlagan. Faoliyatini 1935-yil Oʻzbekiston ilmiy ommabop va hujjatli filmlar kinostudiyasida operator yordamchiligidan boshlagan. 1937-yildan kinoxronika va hujjatli filmlar operatori. Respublika hayotiga oid bir kancha kinosyujetlar muallifoperatori. "Oʻzbekiston dekadasi", "Tinchlik va doʻstlik kinofestivali", "Vyetnam, mening Vatanim", "Oq oltin mashaqqati" kabi toʻla metrajli, "Bizning kunlar dutonalari", "Toshkent bahori", "Ikki koʻcha" kabi kiska metrajli filmlar shular jumlasidan. 60-yillardan muallifrej. sifatida ham faoliyat koʻrsatdi. "Ilgʻor mahallasi", "Yunus Rajabiy", "Oqqoʻrgʻon reportaji", "Gʻoʻzani oʻgʻitlash" va boshqa hujjatli filmlarni yaratgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Gʻalla poya burgasi** — gʻalla ekinlari (arpa, bugʻdoy, ayniqsa, bahori ekinlar) zararkunandasi. Boʻyi 1,6— 2,8 mm. Rangi qoramtir-bronza tusli, tuxumi bir oz choʻzinchoq. Lichinkasining boʻyi 5 mm ga yetadi, rangi oq. Tana boʻgʻimlari mayda xitin qalqon-chalar bilan qoplangan. Zararkunanda qoʻngʻizlik davrida xazon va begona oʻsimliklar qoldiklari orasida qishlab, mart oyida qishlovdan chiqadi va aprelning ikkinchi oʻn kunligidan tuxum qoʻyishga kirishadi. 5—7 kundan soʻng tuxumdan chiqqan lichinkalar ekinlar poyasini kemirib ichiga kiradi va uning ichki qismi eti bilan oziqlanadi. Bitta lichinka bir necha poyani shikastlaydi. Zararlangan oʻsimlik barglari sargʻayib, qurib qoladi. Oziqlanib boʻlgan lichin-kalar tuproqqa tushib, gʻumbakka aylanadi.

Kurash choralari: gʻallani er-taroq muddatlarda ekish, karate (0,2l/ga), sipi (0,2 l/ga) va boshqa kim-yeviy preparatlar eritmalarini purkash.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**"Bryugge Madonnasi"** — 1498-1501-yillarda Mikelanjelo Buonarroti tomonidan Vatikandagi „Pieta" ishi tugagandan soʻng, 128 sm balandlikdagi Madonna va Bola Masihning marmar haykalidir. Bu Mikelanjeloning hayoti davomida Bryugge shahridagi Notr Dam cherkovini bezash uchun Italiyadan olib kelingan yagona haykalidir.

Haykal, dastlab cherkov qurbongohi uchun moʻljallangan boʻlib, koʻp jihatdan cherkov qonunlaridan chetga chiqadi. Madonna oʻgʻlini bagʻriga bosmaydi va hatto unga qaramaydi, uning nigohi yon tomonga tikiladi, goʻyo u taqdirini oldidan bilgan va  Masih allaqachon onasini tashlab, odamlar dunyosiga kirishga tayyordek.

Haykal Bryuggendan  ikki marta — inqilobiy va Ikkinchi jahon urushlari yillarida bosqinchilarning buyrugʻi bilan olib ketilgan. Shunday qilib, 1944-yilda shahardan chekinayotgan nemislar „Qizil Xoch" yuk mashinasida matras ostida „Madonna" ni olib ketishgan.

1972-yilda bir mutaassibning Vatikan Pietaga hujumidan soʻng, Bryugge hukumati mahalliy haykalni profilaktika maqsadida oʻq oʻtkazmaydigan oyna ostida himoyaga oldi.

Manbalar
--------

1. ↑  Baldini U. Mikelandjelo-skulptor. Polnoe sobranie skulptur. — M.: Planeta, 1979. — S. 80

Adabiyotlar
-----------

* Umberto Baldini*. Michelangelo scultore*. Milano: Rizzoli, 1973.
* Marta Alvarez Gonzáles*. Michelangelo*. Milano: Mondadori Arte, 2007. ISBN 978-88-370-6434-1.
**Gʻallabalatepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: V—VIII asrlar. Samarqand viloyatining Pastdargʻom tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Gumbaz" MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.

Andoza:Oʻzbekiston moddiy va madaniy merosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxati navbox

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yuliya Alekseevna Apanasovich** (1996-yil 10-noyabrda tugʻilgan) — belaruslik bokschi. 2016-2019-yilgi Yevropa chempionatlari g‘olibi. Belarus Respublikasining xalqaro toifadagi sport ustasi.

Karyera
-------

2016-yilgi yevropa chempionatida 57 kg vazn toifasida yarim finalgacha yetib, bronza medalini qoʻlga kiritdi.

Hindistonda boks bo‘yicha ayollar o‘rtasidagi 10-jahon chempionatida u ikkinchi raundda marokashlik sportchi Zohra Ez-Zahraviyga imkoniyatni boy berib, turnirni tark etdi.

2019-yilda Viktoriya Ispaniyada boʻlib oʻtgan boks boʻyicha Evropa chempionatida ishtirok etdi. U yarim finalga chiqdi va u yerda rossiyalik raqibi Karina Tazabekovaga imkoniyatni boy berib, chempionatning bronza medalini qo‘lga kiritdi.

Ulan-Ude shahrida boks bo‘yicha ayollar o‘rtasidagi XI jahon chempionatida u ikkinchi davrada nemis sportchisi Ursula Gottlobga imkoniyatni boy berib, yana turnirni tark etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Юлия АПАНАСОВИЧ — boxingbelarus" (ru).  www.boxingbelarus.by. 20-oktabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-oktabr 2019-yil.
2. ↑  „Архивы Юлия Апанасович" (ru).  Спортивные единоборства в Беларуси. 20-oktabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-oktabr 2019-yil.
3. ↑  „Юлия Апанасович гарантировала себе бронзовую медаль ЧЕ по боксу в Испании" (ru).  БелТА (28-avgust 2019-yil). 13-sentabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-oktabr 2019-yil.
G‘
**Gʻ** – oʻzbek tili lotin alifbosining 26-harfi.

Yozilishi
---------

Oʻzbek tilida „gʻ" (kirill yozuvida „ғ") va „oʻ" (kirill yozuvida „ў") harflarini yozishda yoki yozuvni oʻzgartuvchi teskari vergul (inglizcha: *modifier letter turned comma*) (**ʻ**) (U+02BB), yoki chap yakka tirnoq (inglizcha: *left single quotation mark*) (**‘**) (U+2018) qoʻllaniladi. Qaysi belgi ishlatilishi kerakligi rasman belgilanmagan. Shunday boʻlsa-da, Unicode Consortium saytida oʻzbekcha „oʻ" va „gʻ" harflarini yozish uchun yozuvni oʻzgartuvchi teskari vergul ishlatilishi kerak, deyilgan.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Unicode kodi** | **Inglizcha nomi** | **Oʻzbekcha nomi** | **Misol** |
| U+02BB | modifier letter turned comma | yozuvni oʻzgartuvchi teskari vergul | Gʻalaba |
| U+2018 | left single quotation mark | chap yakka tirnoq | G‘alaba |
|  |

Oʻzbekcha Vikipediya va boshqa baʼzi bir saytlarda aynan shu belgi ishlatiladi. Aksar davlat saytlari boʻlsa chap yakka tirnoqni ishlatishadi. Asosiysi, ishlatilgan belgi chiziqdan yuqorida yozilgan, teshigi boʻyalgan 6 raqamiga oʻxshashi kerak (6). Koʻp shriftlarda bu 180 gradusga aylantirilgan vergulga oʻxshaydi.

Oʻzbek tilida yozuvni oʻzgartuvchi teskari vergul/chap yakka tirnoq tutuq belgisi oʻrnida ishlatilmasligi kerak: tutuq belgisi kirill yozuvidagi ayirish belgisi („ъ") oʻrnida qoʻllaniladi.

Muammolar
---------

Oʻzbek lotin yozuvida ʻ belgisini ishlatish koʻp qiyinchiliklar tugʻdiradi. Birinchidan, yuqorida aytib oʻtilganidek, yozuvni oʻzgartuvchi teskari vergul yoki chap yakka tirnoq ishlatish kerakligi haqida rasmiy qoida yoʻq. Ikkinchidan, komputerlarda yozuvni oʻzgartuvchi teskari vergul uchun alohida klavisha yoʻq. Yozuvni oʻzgartuvchi teskari vergul bilan yana bir muammo hozirda baʼzi mobil mosalamalar mazkur belgini koʻrsatib bera olmaydi. Chap yakka tirnoqni boʻlsa deyarli barcha mobil moslama koʻrsata oladi.

Misollar
--------

Misol soʻzlar: *gʻalati*, *oʻzbek*; ammo *maʼno*, *aʼlo*.

Yana qarang
-----------

* F
* ʻ (belgi)

Manbalar
--------

1. ↑  „The Unicode Consortium website". Qaraldi: 3 mart.
2. ↑  „OʻzLib saytining bosh sahifasi". Qaraldi: 7-dekabr, 2012.
3. ↑  „Oʻzbekiston Respublikasi hukumat portali". Qaraldi: 6-dekabr, 2012.

Havolalar
---------

* Oʻzbek lotin yozuvi klaviatura terilmasi

|  |
| --- |
| **Oʻzbek lotin alifbosi** |
| Aa |
Bb |
Dd |
Ee |
Ff |
Gg |
Hh |
Ii |
Jj |
Kk |
Ll |
Mm |
Nn |
Oo |
Pp |
Qq |
Rr |
Ss |
Tt |
Uu |
Vv |
Xx |
Yy |
Zz |
Oʻ |
Gʻ |
Sh |
Ch |
Ng |
ʼ (tutuq belgisi) |
**Marta Barnette** (1957 yil 18-noyabrda tug'ilgan) - amerikalik yozuvchi, radio boshlovchisi va notiq. U Amerika Qo'shma Shtatlarida milliy miqyosda efirga uzatiladigan til haqida haftalik, bir soat davom etadigan "A Way with Words*"* ko'rsatuvining boshlovchisi va hammuallifi. Shuningdek to'rtta kitob muallifi, ulardan uchtasi etimologiyaga oid.

Tarjimai holi
-------------

Barnette, Kentukki shtatining Luisvil shahrida Helen va Xenli Huliks Barnette oilasida tug'ilgan. Uning otasi baptist va xristian axloqi professori, onasi esa o'qituvchi edi. Stetson universiteti va Vanderbilt universitetida tahsil olganidan soʻng u 1981-yilda Vassar kollejini ingliz tili yo`nalishida bakalavr darajasi bilan tamomlagan. Keyinchalik Kentukki Universitetida klassik tillar bo'yicha aspiranturada ishlagan va Kosta-Rikadagi ILISA til institutida ispan tilini o'rgangan.

Faoliyati
---------

### Yozuvchilikda

Kollejdan so'ng Barnette *The Washington Post*, *The Louisville Times* va *The Courier-Journal gazetalarida* jurnalist bo'lib ishlagan. 1980-yillarning o'rtalarida u "Washington Times" uchun kardiojarroh Wilyam DeVries, doimiy bo'lish uchun butun sun'iy yurakni implantatsiya qilgan birinchi odam, xususan uning ikkinchi bemori Bill Shreder va Shrederlar oilasi haqida bir nechta hikoyalar yozdi. 1986-yil avgust oyida Shreder vafotidan so'ng, Barnette o'z oilasiga hikoya haqida kitob yaratish g'oyasini taklif qildi. Ular Barnette bilan birga 1987-yil iyul oyida *"he Bill Schroeder Story: An Artificial Heart Patient's Historic Ordeal and the Amazing Family Effort that Supported Him"* nomi bilan nashr etilgan kitob ustida ishlagan. *Chicago Tribune* sharhi kitobning g'oyasini "yaxshi" deb ta'riflagan, ammo ijrosi "bir oz jozibali" bo'lganini his qilgan, Courier-Journal esa uni "to'g'ridan-to'g'ri, lekin juda hayajonli" deb ta'riflagan. 

Barnette so'zlarning kelib chiqishi haqida uchta kitob nashr etdi: 1992-yilda *"A Garden of Words* ", 1997-yilda *"Ladyfingers & Nun's Tummies"* va 2003-yilda "*Dog Days and Dandelions"*. Kitoblar mos ravishda gullar, oziq-ovqat va hayvonlar mavzusiga bag'ishlangan. *Los Angeles Times gazetasi* "*Ladyfingers*"ni 1997-yilning eng yaxshi badiiy bo'lmagan kitoblaridan biri sifatida tanlab, uni "sayohat" deb ta'rifladi va "*A Garden of Words*" "maftunkor tadqiqot" bo'lganini aytdi. *Odamlar* buni "qiziqarli" deb ta'riflashdi. *Publishers Weekly "* *Dog Days*"ni "o'tkir to'plam" deb ta`rifladi. 

Barnette mustaqil jurnalist sifatida ko`plab jurnallarga, jumladan Glamour va Reader's Digestga maqolalar yozgan. 

### Radioda

2004-yildan beri Barnette til haqidagi "*A Way with Words*" ko‘rsatuviga mezbonlik qiladi. Dastlab uning hammuallifi muallif Richard Lederer edi. Lederer 2006-yil oktyabr oyida shouni tark etdi va 2007-yil yanvar oyidan beri Barnette lug'atshunos Grant Barrett bilan shou olib bordi.

Manbalar
--------
**Byorn Einar Romøren** — (1981-yil 1-aprelda tugʻilgan) 2001—2014-yillarda Jahon kubogida qatnashgan norvegiyalik sobiq changʻichi. Uning faoliyatidagi yorqin voqealar qatoriga sakkizta yakkalik Jahon kubogi, changʻi uchish boʻyicha ikkita jahon rekordi va 2006-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarida bronza medali kiradi. Byorn Einar — *Nag* sahna nomi bilan tanilgan Jan-Erik Romorenning ukasi, Qora metal guruhi Tsjuder guruhining solisti hisoblanadi.

Faoliyati
---------

Romøren 2002—2003-yilgi Toʻrt tepalik turnirida Bischofshofenda oʻzining birinchi Jahon kubogi gʻalabasiga erishgan. Keyinchalik u yana bir nechta Jahon kubogi musobaqalarida gʻolib boʻlgan, jumladan, Val di Fiemme (2003-yil) va Oberstdorf (2005-yil)dagi jamoaviy yirik tepalik musobaqasida ikkita Jahon chempionati bronza medalini qoʻlga kiritgan. 2006-yilda Pragelatoda boʻlib oʻtgan Qishki Olimpiya oʻyinlarida Romøren jamoaviy yirik tepalik musobaqasida bronza medalini qoʻlga kiritgan. Byorn changʻi uchish boʻyicha jahon chempionatida ikkita oltin (2004-yil Planika; 2006-yil Kulmda), bitta kumush (2010-yil Planika) va bronza (2008-yil Oberstdorf) bilan jamoaviy hisobda toʻrtta medalga ega.

2005-yil 20-martda Planika shahrida Romoren 234,5 metr masofaga sportning eng uzun sakrashi boʻyicha jahon rekordini oʻrnatgan, keyinchalik u oʻsha kuni 239 m gacha yaxshilagan. Bu rekord 2011-yilning 11-fevraliga qadar davom etgan (bu vaqtda Yoxan Remen Evensen Vikersundda 243 m balandlikka sakrab yangilagan), ammo uning 239 m ga sakrashi 2015-yil 20-martgacha, yaʼni roppa-rosa oʻn yil davomida Planikadagi tepalik rekordi boʻlib qolgan.

Jahon chempionati
-----------------

### Turnir jadvali

| Mavsum | Umumiy natijalar | 4H | SF | NT |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2000—2001-yil | — | — | — | 38 |
| 2001—2002-yil | — | — | Yoʻq | 61 |
| 2002—2003-yil | 14 | 19 | Yoʻq | 27 |
| 2003—2004-yil | 03 !3rd | 13 | Yoʻq | 02 !2nd |
| 2004—2005-yil | 14 | 44 | Yoʻq | 9 |
| 2005—2006-yil | 6 | 7 | Yoʻq | 7 |
| 2006—2007-yil | 29 | 31 | Yoʻq | — |
| 2007—2008-yil | 11 | 19 | Yoʻq | 11 |
| 2008—2009-yil | 34 | 67 | 26 | — |
| 2009—2010-yil | 9 | 17 | 20 | 35 |
| 2010—2011-yil | 17 | 14 | 14 | Yoʻq |
| 2011—2012-yil | 32 | 40 | 15 | Yoʻq |
| 2013—2014-yil | 74 | — | — | Yoʻq |

Changʻida sakrash boʻyicha jahon rekordlari
-------------------------------------------

| Sana | Tepalik | Manzil | Metr | Ballar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2005-yil 20-mart  | Letalnica bratov Gorišek HS215 | Planitsa, Sloveniya | 234.5 | 769 |
| 2005-yil 20-mart  | Letalnica bratov Gorišek HS215 | Planitsa, Sloveniya | 239 | 784 |

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  "Flights over 220 m" Wayback Machine saytida arxivlandi (2010-02-23).. planica.si. Retrieved 2013-04-01.
Yuma choʻlidagi imperator qumtepalari
**Yuma choʻli** — Amerika Qoʻshma Shtatlarining janubiy-gʻarbiy qismida va Meksikaning shimoli-gʻarbiy qismida, Sonoran choʻlining pastroq qismidagi Salton havzasida joylashgan. Choʻl siyrak oʻsimliklardan iborat maydonlarni oʻz ichiga oladi va qumtepalarning diqqatga sazovor hududlari bilan mashxur. Oʻrtacha yogʻingarchilik har yili 200 mm ni tashkil etadi. Yuma choʻli Shimoliy Amerikadagi eng qurgʻoqchil choʻllardan biri hisoblanadi.

Umumiy koʻrinish
----------------

Choʻl Arizonaning janubi-gʻarbiy burchagidan gʻarbda Kolorado daryosigacha choʻzilgan past balandlikdagi qismlarini oʻz ichiga oladi. Daryoning narigi tomonida, Kaliforniyada, Sonoran choʻlining Kolorado cho'li hududi joylashgan boʻlib, u past choʻl deb ham ataladi. Ikki mintaqa faqat Kolorado daryosi bilan ajratilgan boʻlsa-da, koʻplab oʻsimlik va hayvonlar turlari faqat bir tomonda yoki boshqa tomonda yashaydi, masalan, daryoning sharqida joylashgan saguaro kaktusi shular jumlasidandir. 

Yuma choʻli, shuningdek, gʻarbiy Sonoraning qumli tekisliklarini oʻz ichiga oladi, Kaliforniya koʻrfazining boshigacha boʻlgan yoʻlni, soʻngra Sonoranning markaziy ichki qismiga choʻzilgan hududni ham qamrab oladi. Bu choʻldagi eng muhim daryo Arizona shtatidagi Gila daryosidir. Organ Pipe kaktus milliy yodgorligi, Kofa milliy yovvoyi tabiat qo'riqxonasi va Cabeza Prieta milliy yovvoyi tabiat qoʻrgʻoni kabi savlat ahamiyatiga ega boʻlgan hududlar ushbu choʻlda joylashgan. 

Meksikaning shimolidagi Arizona shtatidagi Yuma choʻlining janubida, choʻlining janubiy davomi boʻlgan Gran Desierto de Altarning bir qismi boʻlmish Pinakat vulqon maydoni va biosfera rezervati joylashgan. U Meksikaning Gʻarbiy Sierra Madre togʻining shimoli-gʻarbiy etaklarida, gʻarbiy togʻ kordilyerasidan oʻrin olgan.

Oʻsimlik dunyosi
----------------

 *Agave* choʻli, Yuma choʻlida joylashgan oʻsimlik
Oʻsimliklardan choʻlda eng keng tarqalgan tur kreozot buta (*Larrea tridentata*) hisoblanadi. Bajadalarda saguaro kaktusi (*Carnegiea gigantea*) va okotillo (*Fouquieria splendens*) oʻsimligi keng tarqalgan, topilgan koʻplab choʻl daraxtlari quruq suv oqimlari bilan qanoatlangan; bularga paloverde (*Parkinsonia*), choʻl toli (*Chilopsis linearis*), choʻl temir daraxti (*Olneya tesota*) va tutun daraxtlari (*Psorothamnus spinosus*) kiradi.

Yuma choʻlida — Fil daraxti (*Bursera microphylla*) va Moviy Baja Lily (*Triteleiopsis palmeri*) singari noyob oʻsimliklar keng tarqalgan.

 Orbitadan mintaqa.

Manbalar
--------

1. ↑  „SEINet Portal Network - Google Map".
2. ↑  „SEINet Portal Network - Google Map".
3. ↑  Salton Trough July 29, 2013

Adabiyotlar
-----------

* Jaeger, Edmund C.*. The North American Deserts*. Stanford University Press, 1957 — 73–83 bet.

Havolalar
---------

* Britannica.com
* Yuma choʻli suv havzasi xaritasi
* Yuma choʻlining mintaqaviy *diqqatga sazovor joylari* Wayback Machine saytida arxivlandi (2010-10-02).
**Kalkulyasiya** (lot. calculatio, calculo — hisoblayman, hisob-kitob) — mahsulot birligi yoki bajarilgan ish tannarxini hisoblab chiqarish. K. tannarx boʻyicha reja yoki hisobotning asosiy koʻrsatkichlaridan biri hisoblanadi. Korxonada aniq bir turdagi mahsulot birligini i.ch. va sotish boʻyicha, shuningdek, xalq xoʻjaligining sanoat, transport va b. tarmoqlarida ish birligini (tashish, taʼmirlash va b.) bajarish uchun qilingan harajatlarni pul shaklida ifoda etadi. K. quyidagi turlarga boʻlinadi: reja K.si (ilgʻor ishlab chiqarishni va mehnatni tashkil etishning ilgʻor usullarida mehnat sarflari meʼyorlari asosida tuziladi). Bunday K. navbatdagi davr uchun (yil, chorak) ayrim mahsulotlarning oʻrtacha tannarxini belgilashda qoʻllaniladi, ulgurji narxni belgilashga asos boʻladi; hisobot K. (xatga olish maʼlumotlari asosida hisoblanadi, reja vazifalari bajarilishini nazorat qilish uchun tuziladi, amaldagi harajatlar darajasini koʻrsatadi); normativ K. (i.ch. vositalari va ish vaqtidan foydalanishning mavjud meʼyorlari asosida tuziladi); l o y i ha K. (boshqa koʻrsatkichlar bilan bir qatorda kapital qoʻyilmalar va yangi texnikaning iqtisodiy samaradorligini aniqlashda qoʻllaniladi). Shuningdek, tannarx K.si ishlab chiqarish, toʻliq, tarmoq va b. K.larga boʻlinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Business Insayder** ( inglizcha: ***Business Insider*** ) 2009-yilning fevral oyida tashkil etilgan Amerika Qo'shma Shtatlari biznes / koʻngilochar yangiliklar veb-sayti boʻlib, uning bosh qarorgohi Nyu-York shahrida joylashgan va Kevin Ryan tomonidan asos solingan.

Sayt biznes yangiliklarini taqdim etadi, tahlil qiladi va Internetda eng yaxshi yangiliklarni "g'ayrioddiy" sharhlar bilan nashr etadi. Materiallar asosan New York Times , National Public Radio  kabi boshqa yirik nashrlardan olinadi. Joriy onlayn axborot saytida 45 nafar xodim ishlaydi. Sayt 2010-yilning to'rtinchi choragiga kelibgina daromad keltirishni boshlagan. 2012-yil iyun oyida 5,4 million oylik noyob tashrif buyuruvchilarga ega bo'lgan veb-saytga aylandi  .

Muharriri
---------

Veb-sayt muharrirlarining kelib chiqishi juda xilma-xildir . Katta yozuvchi Den Foomer Forbes da ishlagan Shimoli-g'arbiy universiteti bitiruvchisi . Muharrir yordamchisi Jo Vizenner Internet kompaniyalari uchun tahlilchi va yozuvchi edi. Yordamchi muharrir Nikolas Karlson Silicon Valley dot-comda ishlagan.

Mukofotlari
-----------

Time jurnali : "25 ta eng yaxshi moliyaviy veb-saytlardan biri" 

PC jurnali: "Bizning sevimli veb-saytlarimiz 2009"

Havolalar
---------

1. ↑  *Harshaw, Tobin*. „Was the Car Rebate Plan a Clunker?". *Opinionator (New York Times blog)* (30-oktabr 2009-yil). Qaraldi: 25-may 2010-yil.
2. ↑  „What's Fair Stock Value Anyway?". *National Public Radio* (2-dekabr 2008-yil). Qaraldi: 19-oktabr 2012-yil.
3. ↑  „Business Insider Turns A $2,127 Profit On $4.8 Million In Revenue". *TechCrunch* (7-mart 2011-yil). Qaraldi: 19-oktabr 2012-yil.
4. ↑  *Hagey, Keach*. Henry Blodget's Second Act. *The Wall Street Journal*, s. B1.
5. ↑  U.S. Securites and Exchange Commission (28-aprel 2003-yil). „The Securities and Exchange Commission, NASD and the New York Stock Exchange Permanently Bar Henry Blodget From the Securities Industry and Require $4 Million Payment". Press-reliz.
6. ↑  *Binyamin Appelbaum*. „Joe Weisenthal vs. the 24-Hour News Cycle". New York Times (10-may 2012-yil). Qaraldi: 19-oktabr 2012-yil.
7. ↑  *McIntyre, Douglas A.*. „Best 25 Financial Blogs". *時代雜誌* (22-yanvar 2009-yil). Qaraldi: 1-iyun 2010-yil.
8. ↑  „Our Favorite Blogs 2009". *PC Magazine* (23-noyabr 2009-yil). Qaraldi: 1-iyun 2010-yil.
**Ravshan Yusupovich Yunusov** (1949.20.07.Toshkent) — Musiqashunos; Oʻzbekiston Respublikasi sanʼat arbobi (1999), sanʼatshunoslik fanlari nomzodi (1983), professor (2002). Toshkent davlat konservatoriyasini 1974 yil tugatgan. O'zbekiston Davlat konservatoriyasida 1979 yildan o'z faoliyatini boshlagan, 1983-1987 yillarda fakultet dekani, 1989-92 va 2002 yillarda kafedra mudiri, 1992-1996 yillarda ilmiy ishlar bo'yicha rektor o'rinbosari, 1996-1997 yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat ishlari vazirining o'rinbosari, 1997-2002 yillarda O'zbekiston Davlat Konservatoriyasi rektori lavozimida ishlagan. 1995 yildan Oʻzbekiston Bastakorlari uyushmasi raisi oʻrinbosari. Ilmiy asarlari maqomot va oʻzbek maqom sanʼati (mas, "Maqomlar va mugʻomlar", T. 1992), 20-asr oʻzbek musiqa namoyandalari (F.Mamadaliyev, Faxr. Sodiqov, M.Tojiyev, Hab. Rahimov, M. Mahmudov) ijodiyoti va ilmiy meros (I.Rajabov) masalalariga bagʻishlangan. "Solfejio" (T. 2004, O. Ibrohimov bilan) kabi darslik va oʻquv qoʻllanmalari muallifi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Yunusov Ravshan Yusupovich" *OʻzME*. Yu-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Kalliopa** (qadimgi yunoncha: *Καλλιόπη* — "goʻzal ma’nodor") ― qadimgi yunon mifologiyasida - epik she’riyat, fan va falsafaning ilhom parisi. Diodorning etimologiyasiga koʻra, u oʻz nomini goʻzal soʻzning talaffuzidan olgan (καλή va εὐέπεια).

Zevs va Mnemosinaning toʻngʻich qizi. Apollondan (yoki Eagrdan) dunyoga kelgan Orfey va Linaning onasi. Bir versiyaga koʻra, Resning onasi. Boshqa versiyaga koʻra, u Gomerni Apollondan dunyoga keltiradi. Ba’zan Koribantlarning onasi deb ataladi.

Gesiodga koʻra, u ilhom parilari orasida ajralib turadi, shohlar orqasida viqor bilan yurishadi. U Alkman, Stesixor tomonidan tilga olingan. Unga Vergiliy murojaat qiladi. Dionisiy Medniy oʻzining elegiyalarida she’riyatni "*Kalliopaning* faryodi" deb atagan.

Mumli taxtachalar va stilus (yozuv choʻpi) bilan tasvirlangan. Epizefiriya Lokrisida e’tirof etilgan.

1852-yilda kashf etilgan asteroid (22) Kalliopa nomi bilan atalgan. Kalliopa musiqa asbobi ham ilhom parisi nomi bilan atalgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Мифы народов мира. М. 1991-92. В 2 т. Т.1. С.616
2. ↑  Диодор Сицилийский. Историческая библиотека IV 7, 4
3. ↑  Ялем // Энциклопедический словарь — СПб.: Брокгауз — Ефрон, 1904. — Т. XLIа. — С. 644.
4. ↑   Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека I 3, 1
5. ↑  Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека I 3, 1-2.4
6. ↑  Лосев А. Ф. Мифология греков и римлян. М. 1996. С.526
7. ↑  Гесиод. Теогония 79-80
8. ↑  Алкман, фр.27 Пейдж
9. ↑  Стесихор, фр.240 Пейдж
10. ↑  Вергилий. Энеида IX 525—528
11. ↑  Аристотель. Риторика III 2
12. ↑  Пиндар. Олимпийские песни X 15
**Front orti mehnatkashlariga haykal** 2005-yil 9-mayda Jukov nomidagi Kemerovo gʻalaba bogʻida ochilgan. Tantanali marosimga urush qatnashchilari va unga bagʻishlangan orqa ishchilar yigʻildi. Faxriylardan tashqari, ochilish marosimida kadet politsiya maktab-internati oʻquvchilari ishtirok etishdi.

Bronza kompozitsiyasining muallifi Kemerovo haykaltaroshi Aleksey Xmelevskaya. Granit poydevoriga oʻrnatilgan yodgorlikda keksa erkak, ayol va bola tasvirlangan. Haykaltaroshlik guruhining tepasida unga oʻrnatilgan karnaylar oʻrnatilgan ustun bor — bunday koʻcha radiosi yordamida urush paytida odamlar jabhadagi yangiliklarni tinglashdi. Haykaltaroshlik kompozitsiyasining yuqori qismidagi stilize qilingan bayroqdagi yozuv:" Kuzbass − front " — bu mintaqaning orqa qismidagi ishchilar fashistik Germaniya ustidan gʻalaba qozongan hissasi haqida gapiradi. Yodgorlik yonida, past poydevorda, yulka plitalari bilan qoplangan, blyashka oʻrnatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Хмелевской Алексей Павлович". 26-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyul 2020-yil.
2. ↑  „Памятник труженикам тыла в Кемерово". 28-noyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyul 2020-yil.

Havolalar
---------

* Kemerovo harbiy yodgorliklari Arxivnaya kopiya
* Kemerovoda front mehnatkashlariga yodgorlik paydo boʻldi
* Vatan ishchilari yodgorligi (Kemerovo) Arxivnaya kopiya

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ravondiy**, Abu Bakr Najmiddin Muhammad (?, Isfahon — 1206-yildan sung vafot etgan) — fors tarixchisi. 1174—84 yillarda Hamadonda fiqh va xattotlikdan taʼlim olgan. 1181—89y.larda saljuqiylar sultoni Toʻgʻrul II (1175—94) saroyida xattot, 1190-yildan Hamadon amiri Faxriddin Alaviy ugʻillarining tarbiyachisi. 1206-yil Koʻnya shahriga koʻchib oʻtgan va kup utmay vafot etgan. R. Koʻnya sultoni Gʻiyosiddin Kayxusravga bagʻishlab "Rohat ussudur va oyat ussurur" ("Koʻngillar rohati va sevinch alomati") asarida, asosan, Saljuqiylar davlatining 11-asr boshidan 1199-yilgacha bulgan tarixi bayon qilingan. Asar oxiriga esa xattotlikka oid qoʻllanma, ov va shaxmat uyiniga doir boblar ham kiritilgan. R.ning bu asari — Saljukiylar davlatining 1160—99 yillardagi tarixi buyicha asosiy manbadir. 15-asrda asar turk tiliga tarjima kilingan. 1921-yil Londonda nashr qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Assom tili** – Hindistonning shimoli-sharqidagi Assom shtatida yashovchi assom xalqining tili. Hind-yevropa tillari oilasiga kiradi. Accom tili 10 – 11-asrlarda shakllana boshlagan. 13-asrda Assom yerlarini axomlar ishgʻol etishi bilan Accom tili axom leksikasi, oʻlkada vishnuiylik dini yoyilishi tufayli sanskrit leksikasi ta’sirida rivojlandi. Assomda inglizlar hukmron boʻlgan davrda bengal tili viloyatning rasmiy tili deb e’lon qilingan. Bu davrda Accom tiliga bengal leksikasi katta ta’sir koʻrsatgan. Accom tili Hindiston milliy tillaridan biri boʻlib qolgan.Accom tilidagi adabiyot 13-asr oxiri – 14-asr boshlarida paydo boʻldi. 15 – 16-asrlarda koʻproq diniy mavzuda asarlar yaratildi. 17 – 18-asrlarda tarixiy voqealar aks etuvchi yilnoma (buranj)lar hamda diniy arboblar hayoti aks etuvchi asarlar keng tarqaldi. 19-asrning 2-yarmiga kelib yangi adabiy janr (roman, hikoya)lar paydo boʻldi. Accom tilida jurnal nashr etila boshladi. Publitsistika ham taraqqiy etdi. Ingliz mustamlakachilariga qarshi xalq qoʻzgʻoloni milliy ozodlik harakatini yangi bosqichga koʻtardi. Bu davr adabiyotida vatanparvarlik gʻoyalari ilgari surildi (P. Chaudxuri, "Joʻshqin qoʻshiklar"). 20-asrning 2- yarmida ijod etgan yozuvchilar asarlarida ijtimoiy taraqqiyot uchun kurash asosiy oʻrinni egalladi (S. A. Malik, Ch. K. Gogʻoya, Sharma Dinapatxa, P. Pxukana va boshqalar).

Manbalar
--------

1. ↑  "Assom tili" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Irtish daryosidagi jang** yoki Yexi daryosidagi jang— 657-yilda Tan sulolasi generali Su Dingfang va G`arbiy Turk xoqonligi xoni Ashina Xelu o`rtasida g`arbiy turklarga qarshi Tang yurishi paytida bo`lgan. Jang Oltoy tog`lari yaqinida Irtish daryosi bo`yida boshlangan. Su Dingfang o`zining piyoda askarlarini janubga, otliq qo`shinlarini shimolga,tepalik orqasiga joylashtirdi. 100000 otliq askardan iborat Helu qo`shinlari Xitoy piyoda askarlarin 3 marta o`raboldi va hujum qildi. Keyin Xelu qo`shinlari shimoldan Tang otliqlari tomonidan pistirmaga uchradi. Xeluga sodiq turkiy qabilalar taslim bo`lishdi va orqaga chekinayotganlari .
Xeluning mag`lubiyati G`arbiy Turk xoqonligini tugatdi. Shinjon ustidan Tan nazoratini kuchaytirdi, bu esa g`arbiy turklar ustidan hukumron bo`lishga olib .

[[Turkum::657=yil]]



1. ↑  Jonathan Karem Skaff*. Military Culture in Imperial China* Nicola Di Cosmo:. Harvard University Press, 2009 — 181–185 bet. ISBN 978-0-674-03109-8.
2. ↑  James A. Millward*. Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang*. Columbia University Press, 2007 — 33 bet. ISBN 978-0-231-13924-3.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Maysur (maʼnolari).

**Maysur** — Jan. Hindistonda joylashgan tarixiy viloyat. Milodiy 3—11-asrlarda M. qududida gangalar sulolasi hukmronlik qilgan. Ular oʻzlaridan koʻra ancha kuchli imperiyalar — Gʻarbiy Chalukʼya, Rashtrakut, Chola sulolalariga tobe boʻlishgan. 12—14-asr oʻrtalarida M.ning deyarli barcha xududlari Xoysallar davlatiga, keyinchalik 16-asr oxirigacha Vijayanagar davlatiga qoʻshib olingan. 1399-yilda Vijayanagarga vassal boʻlgan M. knyazligi tashkil topgan. 1610-yilda M. mustaqillikka erishgan (Vodeyar sulolasi boshchiligida). taxminan 1761-yilda knyazlikdagi hokimiyat Haydar Alining qoʻliga oʻtgan. U markaziy hokimiyatni mustahkamlashga harakat qilgan, jumladan, kuchli armiyani vujudga keltirgan va muvaffaqiyatli urushlar natijasida kannara xalqiga mansub aholini tashkil qilgan butun hududni oʻz hokimiyati ostida birlashtirgan. Uning oʻgʻli Tipu Sulton (1782—99 yillarda hukmronlik qilgan) davrida M. Jan. Xindistondagi eng kuchli davlatga aylangan va Malabar, Andxra va Tamilnad davlatlariga qarashli yerlarning bir qismini bosib olgan. 18-asrning 2-yarmida 4-ingliz — M. urushlari natijasida M.ning hududi kichraygan. 19-asrda ingliz mustamlakachilari yangi taʼlim va yozuvni joriy etganlar. Sekin-asta shahar aholisining oʻrtahol qatlami shakllana borgan. M.ning ijtimoiy-iqgisodiy va madaniy rivojlanishiga qaratilgan qator islohotlar amalga oshirilgan. Hindiston mustaqillikka erishgandan keyin 1947-yil M. respublikaning shtatlaridan biriga aylangan. 1973-yilda ushbu shtatning nomi Karnataka deb oʻzgartirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yavuz Baydar** ingliz, turk va arab tillarida nashr etiladigan "Ahval "onlayn axborot sayti bosh muharriri. Baydar turkiyalik jurnalist, blogger va ommaviy axborot vositalari erkinligi va mustaqilligi uchun kurashchilar faoli.

Baydar Turkiyada 2016-yilda muvaffaqiyatsizlikka uchragan davlat toʻntarishidan keyin ma'lum vaqt Turkiyadan chet elga chiqib yashashga majbur bo'lgan. NordicMonitor nashri bergan maʼlumotlariga koʻra, 2016-yildagi muvaffaqiyatsiz davlat toʻntarishidan soʻng "Turkiyaning oʻnlab yetakchi jurnalistlari va akademiklari terrorizmga oid soxta ayblovlar boʻyicha jinoiy tergovga tortilgan", jumladan Baydar ham.

Mukofotlari
-----------

Yillar davomida Baydar bir nechta mukofotlarga sazovor bo'ldi: 2018-yilda Germaniyadagi SüdostEuropa Gesellschaft (Myunxenda joylashgan) tomonidan nufuzli "Journalistenpreis".

2014-yilda u Sabah gazetasining Gezi bog'idagi noroziliklarini tsenzura ostida tanqid qilgani uchun Yevropa matbuot mukofoti tomonidan maxsus mukofot bilan taqdirlangan. U 2017-yilda BMT Watch tomonidan inson huquqlari bo'yicha Morris B Abram mukofotiga sazovor bo'lgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Yavuz Baydar" (en-US). *Festival Internazionale del Giornalismo*. Qaraldi: 14-yanvar 2020-yil.
2. ↑  *Bozkurt.* „Dozens of journalists named as terrorists and spies in criminal probe in Turkey" (en-US). *Nordic Monitor* (29-yanvar 2020-yil). Qaraldi: 2-iyun 2020-yil.
3. ↑  „Yavuz Baydar" (en). *MEO*. Qaraldi: 14-yanvar 2020-yil.
4. ↑  „The Special Award 2014". *European Press Prize*. Qaraldi: 28-may 2020-yil.

Havolalar
---------

* Media related to Yavuz Baydar at Wikimedia Commons
* Ahval News biography of Baydar Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-07-01). - official webpage, English
**Wessington** (talaffuzi: *Vessington*) — Amerika Qoʻshma Shtatlarining Janubiy Dakota shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda 197 kishini tashkil qilgan.

Geografiyasi
------------

Wessington shahri 44°27′20″N 98°41′57″W﻿ / ﻿44.45556°N 98.69917°W﻿ / 44.45556; -98.69917GO (44,455536, −98,699256) koordinatalarda joylashgan.

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 0.38 kvadrat mil (0.98 km2) tashkil qiladi.

Demografiyasi
-------------

| Aholi o‘sish tarixi |
| --- |
| Yil | Aholi |  | %± |
| **1910** | 576 |  | — |
| **1920** | 728 |  | 264% |
| **1930** | 681 |  | −65% |
| **1940** | 516 |  | −242% |
| **1950** | 467 |  | −95% |
| **1960** | 378 |  | −191% |
| **1970** | 380 |  | 05% |
| **1980** | 327 |  | −139% |
| **1990** | 265 |  | −190% |
| **2000** | 248 |  | −64% |
| **2010** | 170 |  | −315% |
| **2020** | 197 |  | 159% |
| U.S. Decennial Census |

2010-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 170 kishi, 91 ta xonadon va 44 ta oila istiqomat qilgan.

Shaharda 91 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 12,1 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 42,9 foizi er-xotin birga yashagan, 3,3 foizida eri boʻlmagan ayollar, 2,2 foizida xotini boʻlmagan erkaklar va 51,6% oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 47,3 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 19,8 foizida 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor.

Shahar aholisi oʻrtacha yoshi 53,6 yoshni tashkil etadi. Aholining 12,9 foizi 18 yoshgacha boʻlganlar; 7,8% 18 yoshdan 24 yoshgacha boʻlganlar; 11,2% 25 dan 44 gacha; 37,6% 45 dan 64 gacha va 30,6% 65 yosh va undan kattalardir. Shaharning gender tarkibi 50% erkaklar va 50% ayollarni tashkil qiladi.

Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 21 250 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 35 750 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 26 250 dollarni, ayollarniki esa 16 964 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 13 767 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 7,0 foizi va aholining 11,3 foizi qashshoqlik chegarasidan past edi, shu jumladan, oʻn sakkiz yoshgacha boʻlganlarning 10 foizi va 65 va undan yuqori yoshdagilarning 25 foizi qashshoq hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „U.S. Census Bureau: Wessington city, South Dakota" (en). *www.census.gov*.  United States Census Bureau. Qaraldi: 4-fevral 2022-yil.
2. ↑  „US Gazetteer files: 2010, 2000, and 1990".  United States Census Bureau (12-fevral 2011-yil). Qaraldi: 23-aprel 2011-yil.
3. ↑  „US Gazetteer files 2010".  United States Census Bureau. Qaraldi: 21-iyun 2012-yil.
4. ↑  „Census of Population and Housing".  Census.gov. Qaraldi: 4-iyun 2015-yil.
5. ↑  „Census Population API".  United States Census Bureau. Qaraldi: 15-oktabr 2022-yil.
6. ↑  „U.S. Census website".  United States Census Bureau. Qaraldi: 21-iyun 2012-yil.
**Petr Vasilyevich Protasov** (1902.26.10, Qozon guberniyasi Tetyushi shahri — 1985.1.2, Toshkent) — agrokimyogar olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1963), qishloq xoʻjaligi fanlari doktori (1964), professor (1965). Timiryazev nomidagi Moskva qishloq xoʻjaligi akademiyasini tugatgan (1932). Janubiy Qozogʻistondagi Otaboyev tajri-ba styasida ilmiy xodim (1932—33), SoyuzNIXI Oʻgʻitlar va agrotuproqshunoslik markaziy styasida laboratoriya mudiri (1933—36), 1949—60 yillarda direktor oʻrinbosari. Soyuz NIXIda laboratoriya mudiri (1936-39, 1960-70). 1970-yildan Toshkent qishloq xoʻjaligi institutining agrokimyo kafedrasi mudiri.

Ilmiy ishlari, asosan, qishloq xoʻjaligida oʻgʻitlarni qoʻllash, karbonatli tuproqlarda kaliy miqdorini aniklash usullari, oziq moddalari balansi, almashlab ekishda oʻgʻitlar sistemasi masalalariga bagʻishlangan.

Manbalar
--------

* Primeneniye kaliynix udobreniy pod xlopchatnik v Sredney Azii, T. 1953; Azot v xlopkovodstve Sredney Azii, T. 1961; Primeneniye udobreniy v xlopkovodstve, T. 1980 (hamkorlikda).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Asturiya tili** (o'z nomi: *asturianu*, *bable* ) - ibero-roman tillarining Asturleone kichik guruhiga mansub va dialekt kontinuumini ifodalovchi roman tili. Boshqa umumiy nuqtai nazarga ko'ra,bu butun dialekt kontinuumi bitta Asturleon tili bilan ifodalangan deb ishoniladi.Shu nuqtai nazardan,asturiya Asturleonening yozma navlaridan biridir.

"Asturiya" yoki "bablé" nomi Ispaniyaning Asturiya avtonom jamiyati hududida joylashgan ushbu kontinuumning bir qismiga ishora qiladi (boshqa mahalliy variantlar - Portugaliyadagi Mirandese va Leonese,Ekstremaduran,Ispaniyaning tegishli mintaqalarida Kantabrian).

Joriy pozitsiya
---------------

Tilning rasmiy maqomi yo'q,ammo qonunlarda rasmiylar uni saqlash va o'rganishni qo'llab-quvvatlashi kerakligi ko'rsatilgan.

Tarixi
------

Asturleone dialektlarining ispan tilidan alohida maqomi uchun harakat 1906-yilda Ramon Menendez Pidal tomonidan boshlangan. 1980-yilda Asturiya varianti Asturiya tili akademiyasi tomonidan kodlangan.

 Asturiya dialekt bo'limi (yashil - Galisiya, pushti - Asturiya)

Manbalar
--------

1. ↑  González-Quevedo, Roberto „The Asturian Speech Community",*. Multilingualism in Spain: Sociolinguistic and Psycholinguistic Aspects of Linguistic Minority Groups*. Clevedon: Multilingual Matters, 2001 — 165–182 bet. DOI:10.21832/9781853597107-009. ISBN 1-85359-491-1.
2. ↑  Academia de la Llingua Asturiana (2017). *III Encuesta Sociolingüística de Asturias: Avance de Resultados* (ispancha). Oviedo. ISBN 978-84-8168-554-1.
**Asvad Ansiy** (arab. الاسود العنسي; 632-yilda vafot etgan)) - Abhala ibn Ka’b (arab. عبهلة بن كعب) nomi bilan ham tanilgan, Banu Ans qabilasining boshlig‘i va ridda urushlari vaqtida o‘zini payg‘ambar deb e’lon qilgan to‘rtta yirik soxta payg‘ambardan biri edi. U Yamanda yashab, Muhammad sollallohu alayhi vasallam umrlarining oxirlarida payg‘ambarligini e’lon qilgan. U sirli aura yaratish uchun yuzini yopib olgani bois "Yopinchiq o‘rangan" yoki **Zul-Ximor** (arab. ذي الخمار) nomi bilan ham tanilgan.

Folbin va sehrgar Asvad nayranglar bilan olomonning ko‘zini qamashtirish qobiliyatiga ega edi. Rivoyatlarga ko‘ra,uning oldida tiz cho‘kishga o‘rgatgan eshagi bor edi: u eshakka "xo‘jayining oldida tiz cho‘k" desa, tiz cho‘kardi, keyin esa unga "xo‘jayining oldida ta’zim qil", desa, ta’zim qilar edi. Shundan u **Zul-Ximor** (arab. ذي الخمار – eshak ustasi) degan laqab olgan.

Muhammad alayhissalom Makkaga oxirgi haj safarlaridan keyin kasal bo‘lib qolganlarida, Asvad o‘zini payg‘ambar deb e’lon qilgan. U Muhammad alayhissalomga o‘xshab ilohiy vahiy olganini da’vo qilgan va bu vahiylarni o’z qavmiga o‘qib bergani qayd etilgan. Asvad Najron va Yamanning katta qismini bosib olgan. U Sanoga hujum qilgan; Yaman hukmdori va Bozonning o‘g‘li Shahr Asvadga qarshi jangda halok bo‘lgan. Asvad Shahrning bevasiga uylanib, oʻzini Yaman hukmdori deb eʼlon qiladi. Yamanga bostirib kirganidan keyin u unvonini "Xudoning paygʻambari"dan "Rahmon"ga oʻzgartirgan.

Asvadning Yaman ustidan hukmronligi qisqa davom etgan: kelib chiqishi fors bo‘lgan Fayruz Daylamiy Asvadga qarshi qo‘shin tortib kelgan. Rivoyatlarga ko‘ra, Asvad Muhammad alayhissalomning vafotlaridan oldingi kechada o‘ldirilgan. Asvad vafotidan keyin uning tarafdorlari Qays ibn Abdu Yag‘us boshchiligida qo‘zg‘olonni davom ettirganlar. Fayruz ularni mag‘lub etgan va ular boshliqlari bilan birga taslim bo’lganlar.

Manbalar
--------

1. ↑  Algül, Hüseyın*. ESVED el-ANSÎ - An article published in 11th Volume of Turkish Encyclopedia of Islam*. Istanbul: TDV İslâm Ansiklopedisi, 1995 — 440-441 bet. ISBN 978-97-53-89438-8.

* *Sword of Allah: Khalid bin al-Waleed* by A.I. Akram ISBN 0-19-597714-9
* Abu al-Abbas Ahmad bin Jab al-Baladhuri