**Parmalik Gay Kassiy** (lotincha: *Gaius Cassius Parmensis* ; miloddan avvalgi 31/30 yillarda vafot etgan.) — qadimgi Rim siyosatchisi, lashkarboshi va shoiri. Gay Yuliy Tsezarning qotillaridan biri.

Kelib chiqishi
--------------

Gay Kassiy miloddan avvalgi I asrda vakillari boʻlgan plebey aristokratik Kassiy oilasiga mansub edi. kognomen *Longinus* koʻpincha kiyiladi. Maʼlumki, uning otasi prenomen *Kvint* kiygan.

Biografiya
----------

Miloddan avvalgi 44-yilgacha Gay Kassiy hayoti haqida hech narsa aniq maʼlum emas. Gay Yuliy Tsezar va Pompey „partiyasi" oʻrtasidagi urush paytida (miloddan avvalgi 49-45 yillar) u ikkinchi tarafda jang qilgan degan taxmin mavjud. Appian miloddan avvalgi 48-yilda Pompey flotining bir qismiga qoʻmondonlik qilgan maʼlum bir Kassiy haqida gapiradi. Hellespontda u tasodifan Tsezar bilan uchrashadi, u Farsalusdagi gʻalabadan soʻng kichik qayiqlarda Osiyo qirgʻoqlariga suzib ketadi va kuchli ustunlik uning tomonida boʻlsa ham, taslim boʻladi. Rus antikovedi A. Egorov bu yerda biz Parma Kassius haqida bormoqda, deb hisoblaydi.

Miloddan avvalgi 44-yil mart oyida. Tsezarni oʻldirilishida Gay Kassiy ishtirok etgan. Bu ismlari maʼlum boʻlgan 20 ta fitnachilardan biri. Keyinchalik u keyingi yil uchun kvestor etib saylandi va Osiyo qirgʻoqlaridagi flotga rahbarlik qildi va respublikachi Gay Kassiy Longinusni Tsezarchilar Publius Korneliy Dolabella bilan urushida qoʻllab-quvvatladi. Proquestor Publius Kornelius Lentulus Spinter oʻzining "konsullar, pretorlar, xalq tribunalari, senat, Rim xalqi va plebeylarga „ miloddan avvalgi 43-yil 29-maydagi maʼruzasida. Suriya qirgʻoqlariga yoʻl olgan harbiy rahbar" Gay Kassiyning ulkan floti haqida yozgan. Longinus va Mark Yunius Brutus oʻz qoʻshinlarini Makedoniyaga jamlaganlarida, Parmalik Kassiy oʻzining „partiya" uchun pul va odamlarni yigʻish uchun Osiyoda qoldi. Triumvirlar uni boshqa dushmanlari (miloddan avvalgi 43-noyabr) bilan birga taqiqlanganlar roʻyxatiga kiritdilar.

Filippida respublikachilarning magʻlubiyatidan soʻng, Rodosdan qoʻlga olingan 30 ta kema bilan mustahkamlangan Parmadagi Kassius floti (Rodos flotining qolgan qismi Kassius tomonidan vayron qilingan) qochqinlar uchun markazga aylandi. Bir qator turli xil harbiy tuzilmalarni yigʻib, Kassiy ularni Sitsiliyaga olib bordi va u erda Sektus Pompeyga qoʻshildi.

Pompey Oktavian tomonidan butunlay magʻlub boʻlgach (miloddan avvalgi 36-yil), Kassiy uning ortidan Osiyoga boradi. Ammo u erda Pompey Mark Antoniyning qoʻmondonlari tomonidan oʻralgan edi va Kassiy uning tomoniga oʻtdi. Keyinchalik u Antoniyning Oktavian bilan boʻlgan gʻoyaviy kurashida faol ishtirok etadi, xususan oʻzining yagona qizini boy Dakiyalik Kosonga turmushga bermoqchi ekanligi haqidagi maʼlumotni tarqatadi.

Kassiy miloddan avvalgi 31-yilda Actiumda jang qilgan va Antoni floti magʻlubiyatga uchragach, Afinaga qochib ketadi. Bu vaqtga kelib u Tsezarni soʻnggi tirik qotili edi. Afinada u Oktavianning buyrugʻiga binoan Kvint Attius Varus tomonidan oʻldirilgan. Valeriy Maksim bu voqeani bashorat qilgan, dahshatli tush haqida gapiradi.

Adabiy faoliyati
----------------

Parmalik Kassiy elegiya, satira va epigrammalar yozgan. Goratsiy shoir Albius Tibullusga yozgan maktubida oʻz ijodini eslatib oʻtadi; Mark Terentius Varro maʼlum bir Kassiyning (ehtimol Parma) „Brutus" tragediyasidan iqtibos keltiradi. Kassiyni barcha asarlarining matnlari yoʻqolgan. Goratsiyga scholia muallifi, Kvint Attiy Varusni dramaturg Lusius Varus bilan adashtirib, Kassiyning qotili keyinchalik oʻzining „Fiesta" tragediyasini oʻz nomi bilan nashr etganligini yozgan .

Manbalar
--------

1. ↑  Cassius 1899. sfn error: no target: CITEREFCassius1899 (help)
2. 1 2  Цицерон 2010. sfn error: no target: CITEREFЦицерон2010 (help)
3. 1 2  Егоров А. 2014. sfn error: no target: CITEREFЕгоров\_А.2014 (help)
4. 1 2 3 4  Аппиан 2002. sfn error: no target: CITEREFАппиан2002 (help)
5. ↑  Iulius 131 1918. sfn error: no target: CITEREFIulius\_1311918 (help)
6. ↑  Broughton R. 1952. sfn error: no target: CITEREFBroughton\_R.1952 (help)
7. 1 2 3 4  Cassius 80 1899. sfn error: no target: CITEREFCassius\_801899 (help)
8. ↑  Светоний 1999. sfn error: no target: CITEREFСветоний1999 (help)
9. ↑  Веллей Патеркул 1996. sfn error: no target: CITEREFВеллей\_Патеркул1996 (help)
10. ↑  Валерий Максим 2007. sfn error: no target: CITEREFВалерий\_Максим2007 (help)
11. ↑  Гораций. sfn error: no target: CITEREFГораций (help)

Adabiyotlar
-----------

1. Егоров А.*. Юлий Цезарь. Политическая биография*. СПб.: Нестор-История, 2014. ISBN 978-5-4469-0389-4.
2. Broughton R.*. Magistrates of the Roman Republic*, New York, 1952 — 558 bet.
3. Iulius 131 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1918. — Bd. X, 1. — S. 186—275.
4. Münzer F. Cassius // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1899. — Bd. IV, 1. — S. 1678.
5. Münzer F. Cassius 80 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1899. — Bd. IV, 1. — S. 1743—1744.