"TURKESTANSKIYE VEDOMOSTI" ("Turkiston vedomostlari") — Turkistondagi ilk davriy matbuot, rus istilochilari tomonidan tashkil etilgan dastlabki gaz. Turkiston generalgubernatori Kaufman tomonidan chop etilgan. 1870-yildan Toshkentda (1872-yil iyul — 1873-yil fevralda Peterburgda) rus tilida nashr qilingan. Dastlab gaz. bir maromda chiqmagan. 1870-yilda fakat 17 ta soni chop etilgan. Keyingi yildan boshlab haftasiga 1 marta, 1903-yildan oyiga 3—4 marta, 1907-yildan kundalik gaz. sifatida chiqa boshlagan. Gaz.ning 6406 soni bosilgan. "Turkestanskiye vedomosti" faoliyatiga bevosita generalgubernator xizmatidagi harbiylar rahbarlik qilishgan. Piyoda qoʻshinlar ofitseri N.A.Mayev 1892-yilga qadar muharrir boʻlgan.

"Turkestanskiye vedomosti" podsho Rossiyasi hukumatining Turkistondagi mavqeini mustahkamlashga, oʻlkada chorizm siyosatini oʻtkazishga, mahalliy aholini chor hukmdorlari va amaldorlariga itoatgoʻylik ruhida tarbiyalashga xizmat qilgan. Gaz.da, asosan, Turkiston generalgubernatorligining buyruk va farmonlari, turli xil rasmiy maʼlumotlar bosilgan. Shuningdek, oʻlka tarixi, xoʻjaligi, tabiati va bu yerda yashovchi xalklarning etnografiyasi, folklori, adabiyoti, urfodatlariga doyr qiziqarli materiallar ham berib borilgan. Mazkur materiallar oʻlka xalq xoʻjaligi va madaniyati tarixini oʻrganishda muhim manba hisoblanadi. Gaz.da oʻlka hayotining barcha jabhalarini yorituvchi "Ichki xabarlar", "Xabar va yangiliklar", "Mahalliy xronika", "Sankt-Peterburg" boʻlimlari faoliyat koʻrsatgan.

"Turkestanskiye vedomosti"da V.V.Bartold, L.S.Berg (1876—1950), N. A. Seversev (1827— 85), A. N. Fedchenko (1844—73), I.V. Mushketov (1850—1902), V.F.Oshanin (1844—1917) kabi mashhur olimlar, sharqshunoslar hamkorlik qilishgan. Mazkur olimlarning faol ishtirokida gaz.ning publitsistik ruhi kuchaygan. Gaz.da mahalliy xalq vakillari ham ishtirok etgan. Jumladan, Sattorxon Abdugʻafforovning Qoʻqon xonligidagi ahvol xususidagi ocherki gaz. muxlislarini jalb etgan. Gaz. oʻlka hayotidagi koʻplab salbiy holatlarni koʻrsatmaslikka harakat qilgan.

Gaz.ning Moskva, Peterburg, Vladivostok va boshqa shaharlarda doimiy muxbirlari boʻlgan. Dastlab "Turkiston viloyatining gazeti" ushbu gaz.ga ilova tarzida chiqarilgan. Gaz. faoliyati Turkiston XKS ning 1917-yil 15 dekabr dagi qaroriga muvofiq toʻxtatilgan (soʻnggi soni 1917-yil 15 dekabrda bosilgan). Dastlabki davrda gaz. 100 nusxa, 1909-yildan esa 853 nusxadan iborat boʻlgan.

Ad..Avsharova M. N. 18701917-yillarda Turkiston rus vaqtli matbuoti, T. 1959; Ernazarov T.E.Turkistondavaqtli matbuot (18701924), T. 1959; Ernazarov T.E. Akbarov A. I. Istoriya pechati Turkestana, T. 1976; Abduazizova N. Turkiston matbuoti tarixi (1870—1917), T. 2000.

Norali Ochilov.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |