recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kalochi** (grekcha: *Καλόχι*) Grevena munitsipalitetiga qarashli qishloq va jamoadir. 2011-yilgi mahalliy hokimiyat islohotidan oldin u Grevena munitsipaliteti tarkibiga kirdi va munitsipalitet okrugi edi. 2011-yilgi aholini roʻyxatga olishda qishloqda 31 nafar va jamiyatda 106 nafar aholi istiqomat qilayotganligi aniqlangan. Kalochi jamoasi 37.062 km2 maydonni egallaydi.

Maʼmuriy boʻlinishi
-------------------

Kalochi jamoasi uchta alohida aholi punktida istiqomat qiladi:

* Agapi (26 nafar aholi)
* **Kalochi** (31 nafar aholi)
* Mesolakkos (aholisi 49)

Yuqorida tilga olingan aholi soni 2011-yilga toʻgʻri keladi.

Aholisi
-------

2011-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Kalochi aholi punkti aholisi 31 nafar kishini tashkil etdi, bu oldingi, 2001-yildagi aholini roʻyxatga olish bilan solishtirganda deyarli 66% ga kamaygan koʻrsatkichdir.

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Yil | Aholi |
| --- | --- |
| 2001 | 90 nafar |
| 2011 | 31 nafar |

 |

Manbalar
--------

1. ↑  „ΦΕΚ B 1292/2010, Kallikratis reform municipalities" (el).  Government Gazette.
2. 1 2 3  „Population & housing census 2001 (incl. area and average elevation)" (el).  National Statistical Service of Greece. 21-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi.

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Nazokat Neʼmatova** (21-mart 1922-yil - Buxoro — 31-yanvar 2002-yil) — Oʻzbekiston xalq artisti (1950). Sahna faoliyatini Buxoro yosh tomoshabinlar teatrida boshlagan (1938). 1941-yildan Buxoro viloyat musiqali drama va komediya teatrida. Yokimli shirador ovozi (dramatik soprano) drama bilan bir qatorda musiqali dramalarda ham rang-barang lirik qaxramonlar obrazini yaratish imkonini bergan. Gulnor (Sh. Saʼdulla, xalq musiqasi, "Yoriltosh"), Layli (Xurshid; T. Sodiqov, R. Glier, "Layli va Majnun"), Zuhra (S. Abdulla; T. Jalilov, "Tohir va Zuxra"), Shirin (Komil Yashin; Yu. Rajabiy, B. Nadejdin, "Farhod va Shirin"), Sanam (A. Bobojon; K. Otaniyozov, "Aziz va Sanam"), Sonni (B. Gargi; M. Ashrafiy, "Mirza Izzat Hindistonda") kabi bosh qahramonlar siymosini gavdalantirgan. Dramalarda Jamila ("Boy ila xizmatchi"), Guli ("Alisher Navoiy"), Katerina ("Momoqaldiroq") singari obrazlar yaratgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  




  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Tekila bum** — tekila asosida tayyorlanadigan eng mashhur kokteyllardan biri. Ichimlikning oʻziga xos jihati — uning koʻpikli holatda taqdim etilishidir.

Ichimlikning oʻtkirlik darajasi taxminan 14 °.

Tarkibi
-------

Klassik tekila bum tarkibi jihatidan eng oddiy kokteyllardan biri hisoblanadi. U atigi ikkita asosiy mahsulot — tekila va limonad — koʻpincha Sprite, baʼzida 7UP yoki Schweppes tonikdan tayyorlanadi. Yevropada zanjabil pivosi yoki oddiy pivo qoʻshilgan tekila bumga buyurtma berishingiz mumkin. Tekila va gazlangan ichimlikning standart nisbati — ikkiga birni tashkil qiladi.

Kokteyl tekila slammer liniyasining (unda tekila koʻpiklanadigan sharob bilan aralashtiriladi) davomi degan nuqtai nazar ham mavjud.

Tayyorlanishi va taqdim etilishi
--------------------------------

Tarkibiy mahsulotlar toʻgʻridan-toʻgʻri roks stakanida aralashtiriladi (eski moda). Bir porsiyaning standart hajmi 150 ml (kamroq 90-100 ml) ga teng.

Shundan keyin oʻta muhim bosqich boshlanadi: kaft bilan yopilgan stakan (gigiena qoidalariga binoan salfetka orqali) bar peshtaxtasi yoki stol yuzasiga pastki tomoni bilan uriladi; odatda bitta zarba yetarli boʻladi, ammo baʼzida ularning soni uchtaga yetishi mumkin. Koʻpikli ichimlik buyurtmachiga taqdim etiladi va darhol: deyarli koʻpik holatida, bir koʻtarishda yoki bir necha marta tez-tez qultumlab ichish tavsiya etiladi.

Ayrim barlarda kokteylni taqdim etishning ekstremal usuli qoʻllaniladi: mijozning boshiga dubulgʻa kiydiriladi, unga stakanning pastki qismi bilan uriladi.

Effekt
------

Kokteylni tayyorlashda gazlangan ichimlikdan foydalanish va uni koʻpikli koʻrinishda taqdim etish alkogolning qonga juda tez va samarali singishiga sabab boʻladi, natijada mastlik yuzaga keladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Текила-бум (Tequila Boom) самый весёлый коктейль из текилы".  www.sombrero.su. Qaraldi: 8-iyun 2020-yil.
2. ↑  „Текила бум" (ru).  Едим ТВ. Qaraldi: 8-iyun 2020-yil.
3. ↑  „Рецепт коктейля Текила бум (Tequila boom, Rapido)" (ru).  Мир коктейлей для настоящих гурманов (15-dekabr 2013-yil). Qaraldi: 8-iyun 2020-yil.
4. ↑  „Текила бум. Состав, проверенный рецепт и фото коктейля Текила бум — Inshaker" (ru).  ru.inshaker.com. Qaraldi: 8-iyun 2020-yil.
5. ↑  „Как правильно пить текилу" (ru).  www.passion.ru. Qaraldi: 8-iyun 2020-yil.
6. ↑  „Коктейль Текила Бум (Tequila boom) / TypoBar.ru".  typobar.ru. 3-may 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyun 2020-yil.
7. ↑  „Текила бум – прикоснись к американской легенде" (ru).  Легендарные напитки. Qaraldi: 8-iyun 2020-yil.
8. ↑  „Коктейль «Текила-бум». Рецепт" (ru).  Еда.ру. Qaraldi: 8-iyun 2020-yil.
9. ↑  „Текила бум (Tequila-Boom) – взрывная алкогольная газировка" (ru).  АлкоФан. Qaraldi: 8-iyun 2020-yil.
**Kallyus**, kallus (lotincha: callus — qadoq) — oʻsimlikning shikastlangan (kesilgan) joyida hosil boʻladigan toʻqima. Yaraning bitishiga yordam beradi. K. yupqadevorli parenxima hujayralaridan iborat boʻlib, boʻrtma (baʼzan yupqa qavat) koʻrinishida boʻladi. Yalangʻochlanib qolgan turli toʻqimalar qujayralarining boʻlinishidan paydo boʻladi. Payvandlashda payvandtag va payvandustning birikib ketishiga, qalamchalardan koʻpaytirishda qoʻshimcha oʻsimta ildizlar va kurtaklar paydo boʻlishiga yordam beradi. Terak, tok qalamchalari K. hosil qilib ekilganda bexato tutib ketadi. KALMARAZ, oʻsimliklar kalmarazi, parsha — aksariyat zamburugʻlar (baʼzan bakteriyalar) qoʻzgʻatadigan kasallik. Asosan, oʻsimliklarning ustki toʻqimalari shikastlanadi. Kutikula yoki novdalarda dogʻlar, yaralar, buqoqlar paydo boʻladi. Koʻpchilik qishloq xoʻjaligi ekinlari kasallanadi. K. koʻproq olma, nok, kartoshka va sitrus ekinlari (limon, apelsin)da uchraydi. Olma, nok daraxtlari K.ni Venturia inaeguaties va V. pinna zamburugʻlari qoʻzgʻatadi. Olmada barg va mevalar, nokda novdalar ham zararlanadi. Daraxtlarning barglarida kulrang toʻgarak dogʻlar hosil boʻladi, barg shapalogʻining orqa tomonida dogʻlar toʻq yashil rangli baxmalsimon gʻubor bilan qoplanadi. Mevalarda esa gʻubor bilan qoplangan kumushrang hoshiyali qoʻngʻir dogʻlar paydo boʻladi. Bu dogʻlar keyinchalik kengayib, koʻpincha bir-biriga tutashadi. Kasallangan barglar toʻkiladi. Mevaning shikastlangan joyidagi toʻqimalari yogʻochsimon boʻlib qoladi, kasallik yanada avj olib ketganda bu joylar yoriladi. K. bilan kasallangan daraxtlarning hosili kamayadi, mevalari sifatsiz boʻlib qoladi.

Kartoshka K.ni aksinomitsetlar (oddiy K. qoʻzgʻatuvchisi — Actinomuces scabies, A. tricolor va b.), zamburugʻlar [gʻuborli K. qoʻzgʻatuvchisi — Spongospora subterranea), qora K. (rizokotonioz) qoʻzgʻatuvchisi — Rhizoctonia solani] har xil turlari qoʻzgʻatadi. Tuganaklari zararlanadi.

Kurash choralari: kuzda yerga toʻkilgan mevalar yigʻib olinib, yoʻqotiladi va bogʻ qator oralari shudgorlanadi. Koʻklamda, kurtaklar burta boshlaganda daraxtlarga 3% li bordo suyukligi purkaladi. Bahorda yogʻingarchilik koʻp boʻlgan yillarda daraxtlar guldan tushganidan keyin 1% li bordo suyuqligi purkaladi. Kartoshka K.ga qarshi kurashda kasallikka chidamli navlarni tanlash, urugʻlikni fungitsidlar bilan ishlov berib ekish, agrotexnika tadbirlariga qatʼiy rioya qilish kerak.

Sulton Alimuhameoov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Niobiy qotishmalari** - niobiy bilan boshqa elementlarni aralashtirib olinadigan, yuqori (1000° dan yuqori) temperaturaga chidamli materiallar. Vanadiy, sirkoniy, volfram, molibden va grafit bilan legirlab tayyorlangan Niobiy qotishmalari eng si-fatli hisoblanadi (q. Legirlash). Masalan, VN-3 markali qotishma tarkibi: molibden (Mo) — 4,0 — 5,2 %, sirkoniy (Zr) — 0,8 — 2,0%, uglerod (S) — 0,08 — 0,16% va qolgani niobiy. Niobiy qotishmalari vakuum-yoyli, elektron-nurli va plazma pechlarda olinadi. Niobiy qotishmalari bosim ostida yaxshi ishlanadi, payvandlanadi; ulardan pokovkalar, listlar, quvurlar tayyorlanadi. Niobiy qotishmalari motorsozlik, samolyotsozlik va raketasozlikda konstruksion material sifatida ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**San-Ildefonso ikkinchi shartnomasi** **(1796)** ― Ispaniya va Fransiya Respublikasi oʻrtasida 1796-yil 19-avgustda imzolandi. Shartnoma shartlariga koʻra, Fransiya va Ispaniya harbiy ittifoq tuzdilar va oʻz kuchlarini Buyuk Britaniyaga qarshi birlashtirdilar.

1795-yilda Ispaniya va Fransiya Bazel tinchlik shartnomasini imzolagach, har ikki tomon ham oʻz kuchlarini Buyuk Britaniyaga qarshi birlashtirishga qaror qildilar. Fransiya hozirgi paytda Buyuk Britaniyaning netakchi rolini oʻynagan birinchi koalitsiyaga qarshi kurash olib bordi, ayni paytda ingliz floti ispaniyalik kemalarga hujum qilib, Ispaniyaning Amerika koloniyalari bilan aloqalarini toʻsib qoʻydi.

1796-yil 18-avgustda  Karl IV nomidan la Granha saroyida Manuel Godoy va General Katarin-Dominik Perignon, nomidan, shartnoma ostida imzo qoʻydi. Shartnomaning asosiy qoidalari:

* Ikki davlat oʻrtasida hujum va mudofaa harbiy ittifoqi tuzildi;
* Imzolovchilardan birining iltimosiga binoan, boshqa tomon uch oy ichida har biri toʻliq jihozlangan boʻlishi kerak boʻlgan oʻn beshta jangovar kema, oltita fregat va toʻrtta korvetdan iborat flot bilan yordam berishga majbur boʻldi. Filodan tashqari 18 000 piyoda, 6 000 otliq va artilleriya dalaga joylashtirilishi kerak;
* Bu kuchlarni yetkazib berish ular tegishli boʻlgan davlat hisobidan amalga oshiriladi;
* Oʻzaro kelishuv boʻyicha urush boʻlsa, ikkala davlat ham barcha harbiy kuchlarini birlashtiradi va bir-biri bilan uygʻunlikda harakat qiladi;
* Tomonlar bir-biridan urush eʼlon qilish sabablarini talab qilishga haqli emas.

Shartnoma Ispaniyaning Fransiyaga qaramligini mustahkamladi va imzolangandan soʻng Ispaniya Angliyaga qarshi urushda ishtirok etdi.

Yana qarang
-----------

* San-Ildefonso shartnomasi (1777)
* San-Ildefonso shartnomasi (1800)

Adabiyotlar
-----------

* Сан-Идельфонский договор 1796 года. *Советская историческая энциклопедия*
* The Encyclopedia of World History (2001)
**Kaloriyalilik** - 1) oziq-ovqat mahsulotlarining kaloriyaliligi — oziq moddalar (oqsillar, yogʻlar va uglevodlar)da toʻplangan energiya; oziqovqat mahsulotlarining energiyaviy qiymati (kal — kaloriya va kkal — kilokaloriyada ifodalanadi). Oziq-ovqat mahsulotlarini qiyosiy baholashda; ovqatlanishni rejalashtirishda, parhez taomlarni tavsiya kilish va b.da qoʻllanadi. K. mahsulotda oksidlanmagan uglerod va vodorod atomlari mavjudligi bilan aniqlanadi. Mas, yogʻ molekulasida oksidlanmagan uglerod va vodorod atomlari uglerod va oqsillardagiga nisbatan koʻproq boʻladi; 1g yogʻ 9,3 kkal (1 kkal=4,1868-103 J), 1 g uglevod 4,1 kkal, 1 g oqsil ham 4,1 kkal. Baʼzi mahsulotlarning (YUOg) K. i (kkal da) quyidagicha: sut (kefir, chuchuk qatiq) — 62; sariyogʻ — 734; sifatli mol goʻshti — 154; sifatli qoʻy goʻshti — 206; tuxum — 150; koʻk piyoz — 21; tuzlanmagan bodring— 15; kartoshka — 89; karam — 27; sabzi— 36; olma — 48; qand — 320; bugʻdoy unidan yopilgan non — 230 va b.

Turli kasb va yoshdagi, har xil jinsdagi kishilarning energiya sarfi bilan bogʻliq ravishda isteʼmol qilinadigan taomlar miqdorini belgilashda K.ni bilish juda asqotadi. Oziq-ovqat mahsulotlari ichida kaloriyasi eng yuqori boʻlgan mahsulot oʻsimlik moyi (872 kkal), eng past boʻlgan mahsulot — oq karam (27 kkal). SI birligida K. birligi kJ/100 g hisobida ifodalanadi. Osonqiyinligi oʻrtacha boʻlgan ishda ishlaydigan oʻrta yoshli odam uchun bir kecha-kunduzda 3 ming kkal zarur boʻladi.

Chorvachilikda — yem-xashakning ozuqalik darajasini belgilashda, q.h. hayvonlarini boqishda, yem berish meʼyorini (ratsionini) aniqlashda ham K. asosiy mezon boʻladi. 2005 kkal almashinuvi energiya (ozuqa tarkibidagi moddalarning hayvon organizmida hazm boʻlib, qon va limfalarga singgan kismi energiyasi) 1 energetik ozuqa birligi (10,5 megajoul) sifatida kabul kilingan. 2) yoqilgʻi (yoki yonilgʻi) toʻliq yonganda ajralib chiqadigan issiqlik miqdori (J yoki kal da ifodalanadi).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tagalog Respublikasining milliy madhiyasi** (inglizcha nomi: Honorable Hymn of the Tagalog Nation/People) — Filippin inqilobi qoʻshigʻi boʻlib, 1896-yil noyabrda Julio Nakpil tomonidan Andres Bonifacio talabiga binoan inqilobiy Tagalog Respublikasi madhiyasi sifatida yaratilgan. Biroq, bu yangi paydo boʻlgan inqilobiy hukumat tez orada tugatildi va Emilio Aguinaldo boshchiligida yangi inqilobiy hukumat shakllantirildi. Bugungi kunda Lupang Hinirang nomi bilan tanilgan kompozitsiya Filippin Respublikasining milliy madhiyasiga aylandi.

Tarix
-----

Andres Bonifacio Julio Nakpildan Filippin milliy davlati uchun milliy madhiya yozishni soʻradi, chunki uning yangi shakllangan inqilobiy hukumati uchun yangi madhiya zarur edi. Filippin millatining bu konseptsiyasi Xaring Bayang Katagalugan („Suveren Tagalog millati/xalqi" yoki „Tagalog xalqining suveren millati"), shuningdek, Republikang Katagalugan („Tagalog millati/xalqi respublikasi") nomi bilan ham tanilgan. Boshqa tillarda „Tagalog Respublikasi" deb soddalashtirilgan), „suveren millat" va „respublika" bir-birining oʻrnida ishlatiladi va „Filipino" va boshqalar oʻrniga „Tagalog" va boshqalar ishlatiladi.

Madhiya birinchi marta 1896-yilning noyabrida Bonifacioning Balaradagi lagerida ijro etilgan. Nakpil tanlagan shakl, yaʼni uslub, anʼanaviy tarzda kuylangan ibodat yoki iltijo shaklida edi. Keyinchalik Nakpil Himno Nacional nusxasini oʻsha paytda Kavitada boʻlgan Bonifacioga 1897-yil 30-yanvardagi xat bilan birga yubordi. Bonifacio 13-fevralda unga javob xati yubordi va mamnun ekanliginini bildirdi.

Biroq, Bonifacio Katipunanning Kavitdagi Magdalo va Magdivang fraksiyalari ishtirokidagi hokimiyat uchun kurashda magʻlub boʻldi va uning oʻrniga Emilio Aguinaldo boshchiligidagi inqilobiy hukumat keldi. Bonifacio oxir-oqibatda marta qatl etildi.

Matn
----

Quyidagi soʻzlar Nakpilning „Balara — 1896-yil noyabri" bilan yaratilgan qoʻlyozmasiga tayanadi.

| Tagalog tilida | Inglizcha tarjima |
| --- | --- |
| Mabuhay, mabuhay yaong Kalayaan
At pasulungin ang puri't Kabanalan.
Kastila'y mairing ng Katagalugan
At ngayo'y ipagwagi ang kahusayan. | Long live, long live this Freedom
And let us promote virtue and Holiness.
Let the Tagalog Nation/People fight the Spaniards
And now let us make excellence triumph. |

Manbalar
--------

1. ↑  *Julio Nakpil and the Philippine Revolution: With the Autobiography of Gregoria de Jesús*. Quezon City: Academic Publishing Corporation, 1997. ISBN 971-707-048-2.
2. ↑  „The National Anthem’s predecessor and influences". *malacanang.gov.ph*. 3-noyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-sentabr 2022-yil.
3. ↑  Richardson, Jim*. The Light of Liberty: Documents and Studies on the Katipunan, 1892-1897*. Quezon City: Ateneo de Manila University Press, 2013. ISBN 9789715506755.
4. ↑  *Chua, Michael Charleston B.* „KASAYSAYAN: Ang masalimuot na kuwento ng ating pambansang awit". *gmanetwork.com*.  GMA Network (12-iyun 2015-yil).
5. ↑  Jose, Ricardo T.*. The Philippine Army, 1935-1942*. Ateneo de Manila University Press, 1992. ISBN 978-971-550-081-4.

Havolalar
---------

* Bonifacio's April 1897 letter to Nakpil thanking him for the *Himno Nacional*
**Birinchi raketa yodgorligi** — Astraxan viloyatining Znamensk shahri yaqinidagi Kapustin Yar poligonidagi yodgorlik. 1962-yil 18-oktabrda birinchi sovet ballistik raketasi P-1 (A4) ning birinchi ishga tushirilgan joyida oʻrnatildi.

### Tarix va tavsif

1947-yil 18-oktabrda Moskva vaqti bilan soat 10 da 47-chi Davlat Markaziy poligonidan „Kapustin Yar", bir necha oy oldin yaratilgan, SSSRda birinchi marta ballistik raketa uchirilgan. U muvaffaqiyatli yakunlandi, raketa 86 kilometr balandlikka koʻtarilib, boshlanish joyidan 207 kilometr masofada yer yuzasiga chiqdi.

Bu texnologiyaning butunlay yangi sohasiga kuchli yutuq edi. Urushdan keyin tez tiklangan SSSR mudofaa sanoati butunlay yangi turdagi murakkab qurollarni oʻzlashtirishi uchun bir yil kerak boʻldi.

Ushbu muhim voqea sharafiga, 15-yildan soʻng, 1962-yil 18-oktabrda, postamentga p-1 (a-4) birinchi raketa maketi oʻrnatildi.

Yodgorlik poligon raketa qurollari xizmati tomonidan qilingan. Ishlar podpolkovnik B. V. Boltovets boshchiligidagi raketa qurollarini taʼmirlash ustaxonasi xodimlari tomonidan olib borildi. Yodgorlik qurilishida ustaxona chilangarlari faol ishtirok etishdi: V. O. Popkov va M. M. Kulichenko. Yodgorlikning poydevori Volgogradda barrikadalar ishlab chiqarish birlashmasida qilingan.

 Yodgorlik tasviri bilan 4-GTsMP harbiy xizmatchilarining yamogʻi
Piyoda tarixiy boshlanishning asosiy ishtirokchilarining familiyalari va bosh harflari bilan yodgorlik taxtasi biriktirilgan. D. F. Ustinov, S. P. Korolyov, V. I. Voznyuk, N. A. Pilyugin, ya. I. Tregub, V. P. barmin, N. D. Yakovlev, A. M. Isayev va boshqalar.

Nomaʼlum shoirning sheʼrlari yodgorlikka bagʻishlangan:
"Astraxan yerlarining cheksiz dashtlarida, osmonda koʻtarilgan burgutlar aylanayotgan joyda, quyosh yonib turgan diskda, birinchi raketa Obeliskdir. "

Manbalar
--------

1. ↑  Znamensk (Kapustin Yar), RF — Stela R-1
2. ↑  Znamensk — Ot pervoy raketi do nashix dney

Havolalar
---------

* R-1 yodgorligi / autotravel.ru
* R-1 raketa uchirish maydonchasidagi yodgorlik (Kapustin Yar)
* Kapustin Yar (tarix, fotosurat, video) / livejournal.com
* 1-raketa yodgorligi (koordinatalar)
* „Zavod Arsenal" ishlab chiqarish birlashmasi yirik bosh direktori S. tavalludining 95 yilligini nishonlash.[*sayt ishlamaydi*] DA.[*sayt ishlamaydi*] Gusovskiy[*sayt ishlamaydi*] (mavjud havola) / Ukraina Davlat kosmik agentligi
**Turkiyalik oʻzbeklar** (tur. Türkiye'deki Özbekler, Türkiye'deki Özbek Türkler) - mamlakatning etnik guruhlaridan biri.

Turklar singari, oʻzbeklar ham turkiyzabon va Islom diniga ham eʼtiqod qiladilar. Turkiyadagi oʻzbek diasporalarining soni qariyb 70 ming kishini tashkil qiladi, oʻzbeklar mamlakatning deyarli barcha viloyatlari va yirik shaharlarida yashaydilar.

Turkiyada oʻzbek deb nomlangan toʻqqizta qishloq bor: Chanoqqalʼa mintaqasining Markaziy mintaqasida, mamlakatning shimoli-gʻarbiy qismida, Dardaneldan uzoq boʻlmagan joyda; shimoldagi Chankiri viloyatining Shabanoz tumanida; janubi-sharqda Diyarbakir viloyatining Kulp tumanida; sharqda Erzurum viloyati markaziy okrugida; gʻarbda Izmir viloyatining Urla tumanida; janubi-sharqda Qahramanmarash viloyatining Elbiston va Turkoglun tumanlarida; Sakarya viloyatining Pamukovinskiy tumanida shimoli-gʻarbda; janubi-sharqda Shirnak viloyatining Idil tumanida.

Hozir Turkiyada yashovchi oʻzbeklar bu erga turli vaqtlarda etib kelishgan. Kelish vaqtida ularni shartli ravishda bir nechta muhojir toʻlqinlariga boʻlish mumkin: Oʻrta asrlarda Movarounnaxr hududidan Turkiyaga kelgan oʻzbeklar, aniqrog'i ularning ajdodlari. Birinchi Jahon urushi paytida Usmonli imperiyasi qulaganidan keyin hozirgi Saudiya Arabistoni hududidan Turkiyaga kelgan oʻzbeklar. Ikkinchi Jahon urushi paytida nemislar tomonidan asirga olingan va Turkiston legionida xizmat qilgan oʻzbeklar. Urush tugagandan so'ng, ularning ba'zilari Turkiyada boshpana topdilar; 1952 yilda Afgʻonistondan Turkiyaga koʻchib o'tgan oʻzbeklar; Sovet qoʻshinlari bosqinidan soʻng Afgʻonistonni tark etishga majbur boʻlgan va qoʻshni mamlakatlarda vaqtincha boshpana topgan oʻzbeklar. 1982 yilda ushbu odamlarning bir necha ming nafari Turkiya Respublikasiga koʻchirish dasturi asosida Turkiyaga keltirildi; Turli sabablarga koʻra Oʻzbekiston mustaqillikka erishgandan keyin Turkiyada joylashib olgan oʻzbeklar.

Manbalar
--------

1. ↑

Adabiyotlar
-----------
Dastlab suv osti kemasi kampaniyasi Buyuk Britaniya flotiga qarshi qaratilgan edi. Keyinchalik dengiz osti floti harakati Ittifoqchi kuchlarning savdo yo'llariga qarshi harakatlarni o'z ichiga olgan holda kengaytirildi. Ushbu kampaniya juda halokatli bo'lib, urush paytida Britaniya savdo dengiz flotining deyarli yarmini yo'qotdi. Nemis suv osti kemalariga qarshi turish uchun Ittifoqchilar kemalarni esminetslar tomonidan qo'riqlanadigan konvoylarga o'tkazdilar, Dover baraji va mina maydonlari kabi blokadalar yotqizildi va samolyot patrullari suv osti kemalari bazalarini kuzatgan ekanlar.

U-qayiq kampaniyasi AQSh 1917-yilda urushga kirishidan oldin ta'minotni to'xtata olmadi va 1918-yil oxirida Ittifoqchilarning oldinga siljishi qarshisida suv osti kemalari bazalari tark ekan.

Atlantika dengiz osti kampaniyasining taktik muvaffaqiyatlari va muvaffaqiyatsizliklari keyinchalik Ikkinchi Jahon urushida Britaniya imperiyasiga qarshi xuddi shunday suv osti kemalari urushida mavjud bo'lgan taktikalar to'plami sifatida foydalandi.

Manbalar
--------
**"Sanʼatni insoniylashtirish"** (ispancha: *La deshumanización del arte*) ispan faylasufi Xose Ortega I Gassetning estetika boʻyicha eng mashhur asari boʻlib, u sanʼatdagi modernizm nazariyasini ifodalaydi, ularning aksariyati elitist, olomon talablariga qarshi boʻlgan. Xose Ortega I Gassetning birinchi asari 1925-yilda nashr etilgan.

Umumiy xususiyatlari
--------------------

Faylasuf bu asarida estetika masalalarini jamiyat tomonidan sanʼatni ijtimoiy idrok etish prizmasidan o‘rganadi. Ortega idrok masalasini koʻtaradi va tafakkur qiluvchilarning ikki guruhini ajratadi. Buning sababi shundaki, sanʼatdagi realizmning oldingi davri tendentsiyalari tufayli qabul qiluvchi uchun sanʼatni hayotning bir qismidan ajratish va shu bilan „yangi" sanʼat haqidagi tasavvurini qayta qurish ancha qiyin.

„Bu sanʼat asarlari ikki antagonistik guruhni yaratadigan, shaklsiz massani ikki xil odamlar lageriga ajratadigan ijtimoiy kuch sifatida harakat qilishini anglatadi."

Shu munosabat bilan sanʼatning ikki turi ajralib turadi: ozchilik uchun („anʼanaviy", „idealistik", yaʼni badiiy) va koʻpchilik („realistik" va „satirik" sanʼat). Faylasuf, shuningdek, modernizm (yangi sanʼat) sanʼatini jamoatchilikni tushunadigan va tushunmaydiganlarga boʻlish sifatida tavsiflaydi, chunki bu sanʼat „sof badiiy". Biroq, „bizning shaxsiy didimizning koʻr-koʻrona injiqligi" bizni boshqalarga va boshqalarga ajratishi mumkin. Ortega „koʻpchilik" guruhi tomonidan yangi sanʼatni idrok etishni sanʼat ob’ektini oluvchining oʻz sub’ektiv prizmasi orqali tafakkur jarayoni sifatida tasvirlaydi. Derazadan bogʻga qaragan odam kabi. Idrok muammosi „koʻpchilik" bogʻni prizma orqali oʻylashiga ahamiyat bermasliklari ortida yotadi.

Estetik zavq
------------

Orteganing taʼkidlashicha, „koʻpchilik" estetik zavqni his qiladi, agar sanʼat asari kundalik hayotda ularga javob bersa, asar „hayotiylik illyuziyasi" ga murojaat qilsa. Bundan kelib chiqadiki, „koʻpchilik" sanʼat ob’ekti haqida sof tafakkurga berilmaydi. U oʻz hayotidagi har qanday ob’ektni kiritadi va sinab koʻradi va agar ob’ekt unga mos kelmasa, u tasdiqlangan deb hisoblanmaydi. Va bu holda sanʼat „inson borligʻida mavjud boʻlgan barcha narsalar bilan aloqaga erishish uchun vositalar toʻplamidir". Qabul qiluvchi oʻziga tanish boʻlgan insoniy materialsiz badiiy mahoratga duch kelganida, sanʼatni idrok etmaydi.

Shu munosabat bilan Ortega sanʼatdagi naturalistik va realistik yoʻnalishlarni tanqid qiladi, chunki „ulardan bahramand boʻlish uchun badiiy sezgirlikni nazarda tutuvchi noaniq va shaffof dunyoga sezgir boʻlish umuman shart emas".

Adabiyotlar
-----------

* Gaos, Visente. „Antologia del Grupo Poético de 1927". Ed. Katedra, 1976 yil.(isp.) )

Havolalar
---------

* Simon Marchán Fiz, „Una nueva sensibilidad artística" Arxivnaya kopiya -da arxivlangan, *ABC Cultural*, 11-11-2000.(isp.) )
|  |
| --- |
| nothumb |
| **Buxoro hukmdorlari** |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| 1500 — 1510 | Muhammad Shayboniy |
| 1511 — 1512 | Suyunchxoʻjaxon |
| 1512 — 1530 | Koʻchkunchixon |
| 1530 — 1533 | Abu Said |
| 1533 — 1540 | Ubaydulla I |
| 1540 — 1540 | Abdulla I |
| 1540 — 1551 | Abdullatif |
| 1540 — 1550 | Abdulaziz |
| 1552 — 1556 | Navroʻz Ahmad |
| 1552 — 1556 | Burhon sulton  |
| 1556 — 1561 | Pirmuhammad |
| 1561 — 1583 | Iskandarxon |
| 1583 — 1598 | Abdullaxon II |
| 1598 — 1599 | Abdulmoʻmin |
| 1599 — 1601 | Pirmuhammad II |
| 1601 — 1605 | Boqimuhammad |
| 1605 — 1608 | Valimuhammad |
| 1608 — 1650 | Imomquli |
| 1640 — 1647 | Nadr Muhammadxon |
| 1645 — 1680 | Abdulaziz |
| 1680 — 1702 | Subhonquli |
| 1702 — 1711 | Ubaydullaxon II |
| 1711 — 1747 | Abulfayz |
| 1756 — 1758 | Muhammad Rahim |
| 1758 — 1785 | Doniyolbiy otaliq |
| 1785 — 1800 | Amir Shohmurod |
| 1800 — 1826 | Amir Haydar |
| 1826 — 1826 | Amir Husayn |
| 1826 — 1827 | Amir Umar |
| 1827 — 1860 | Amir Nasrulloh |
| 1860 — 1885 | Amir Muzaffar |
| 1885 — 1910 | Amir Abdulahad |
| 1910 — 1920 | Amir Olimxon |

 |

**Burhon sulton** (...1557) - Buxoro xoni (1552—57), shayboniylardan. Shayboniyxonnchit nabirasi Muhammad Yorga sherik sifatida Buxoro taxtiga oʻtiradi. B. S bir tuhmat sababli 1554-yil Muhammad Yorni qatl ettiradi. Barok,xon Movarounnahrni toʻla egallash maqsadida 1555-yil Buxoroga B. S ustiga yurish qilib, shaharni qamal qiladi. Qamal juda ogʻir kechib 3 oy davom etadi. B. S yordam soʻrab Abdullaxon II ga odam yuboradi va unga Buxoroni berib, xizmatiga kirishga tayyor ekanligini maʼlum qiladi. Abdullaxon II Forob yonida Baroqxon qoʻshinini yengib gʻalaba qozonadi. B. S esa vaʼdasiga vafo qilib Abdullaxonga Buxoroni topshiradi va oʻzi Qorakoʻlga ketadi, biroq oradan bir yarim oy oʻtgach B. S shartni buzib, Buxoroga yurish qiladi. Abdullaxondan choʻchib qolgan Baroqxon B. S bilan doʻstlashib, unga yordamga oshiqadi. Abdullaxon sulh tuzishga majbur boʻlib, yana Afgʻoniston tomonlarga qaytib ketadi. Abdullaxon ikki gʻalaba (Buxoro va Samarqand)ni qoʻlga kiritgan oʻsha kezlari B. S Karmanaga (Abdullaxon II ning yerlari) hujum qilib, qalʼani qoʻlga kirita olmagach, Buxoroga qaytib ketadi. Abdullaxon II uning ilgarigi xiyonatkorligi hamda bu qiligʻi qasosi bahonasida Buxoro ustiga qoʻshin tortib, 1557-yil iyulida shaharni qattiq qamal qiladi. Qamal choʻzilib, qamaldagilar ahvoli ogʻirlasha borgach, B. S. Abdullaxon II bilan sulh tuzishga majbur boʻladi. Sulh tuziladi va shu kechasi sirli ravishda B. S ham oʻldiriladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
* Hasanxoja Nisoriy, Muzakkiri ahbob, T. 1993.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Niobatlar** — niobat kislota tuzlari. N. jumlasiga meta — MeNbO3 va orto — Me3Nb04, piro — Me4Nb207 va poliniobatlar Me2OnNb2O5 kiradi. Bu yerda Me — bir valentli kation, p=2n-1,2. 2, 3, 4 valentli metallarning N. i ham maʼlum. Rangi qora, baʼzan sariq, qizgʻish va qoʻngʻir-qora. Ishuriy va ishqoriy-yer metallarning N. i issiqqa chidamli moddalar. Ular yuqori temperaturada suyuklanadi (Mas, NaNbO31417° da, KNbO3 1039° da suyuqlanadi). N.ning tabiiy birikmalari (tarkibida niobiy boʻlgan murakkab minerallar) koʻpincha pegmatitlar va granitlarda dala shpatlari (asosan, albit) bilan birga uchraydi. N. guruhiga ilmenorutil, piroxlor, eshinit kabi minerallar ham kiradi. Ishqoriy metallar va baʼzi metallarning N.i suvda oz eriydi. Koʻpchilik metallarning N.i segnetoelektrik va pyezoelektrik xossalarni namoyon qiladi. Shuning uchun ulardan keramik segnetokondensatorlar va pyezoelektr kuchaytirgichlar tayyorlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Toyookadagi Genbudo g'ori
**San'in Kaigan Geopark** (yaponcha: *山陰海岸ジオパーク*?) - bu Yaponiyadagi Geopark. 2008-yilda ushbu hudud Yaponiya geoparki, 2010-yilda esa YUNESKOning global geoparki deb e'lon qilindi. Geoparkning asosiy mavzulari "geologik xususiyatlar, tabiiy muhit, odamlar hayoti va Yaponiya dengizining shakllanishi". Ushbu geologik jihatdan xilma-xil hududda Yaponiya Osiyo qit'asining bir qismi bo'lgan paytdan boshlab Yaponiya dengizining hozirgi shakllanishiga qadar bo'lgan jarayon yozuvlari mavjud. Odamlarning hayoti, shuningdek, uning Geo-xilma-xilligi tufayli bu sohada xilma-xildir.

Hudud
-----

San'in Kaigan geoparki Osaka va Kiotoning shimoli-g'arbiy qismida joylashgan bo'lib, Kioto prefekturasida Ketango, Xego prefekturasida Toyeka, kami va Sin'onsen, Ivami va Tottori prefekturasida Tottorining ko'p qismidan iborat. Geoparkning maydoni 2 458,44 kvadrat metrni tashkil qiladi.

Geozitlar
---------

Geopark atrofdagi geomorfologiya va geologiya bilan bog'liq saytlarni o'z ichiga oladi. Bunga yapon dengizining qor ko'chkilari, qizil qor qisqichbaqalari va boshqa baliq mahsulotlari, Toyoka havzasidagi Sharqiy oq laylaklarning yashash joylari, mahalliy sumka sanoati, onsen ( issiq buloqlar), qovun va Xitoy piyozini qumtepalarda etishtirish natijasida hosil bo'lgan yumshoq qiyalikdagi tajima sholi teraslari va yaylovlari misol bo'la oladi.

### IUGS geologik meros ob'ekti

Asosiy Geo-ob'ektlardan biri toeka shahrida joylashgan to'rtinchi davr bazaltida hosil bo'lgan Genbudo g'oridir. Ushbu ob'ekt xalqaro ahamiyatga ega, chunki bu erda birinchi marta teskari geomagnit qutblanish taklif qilingan va bu boradagi ahamiyati tufayli Genbudo g'ori xalqaro geologiya fanlari Ittifoqi (MSGN) tomonidan 2022 yil oktyabr oyida nashr etilgan 100 ta "geologik meros ob'ektlari" ro'yxatiga kiritilgan. Tashkilot "MSGN geologik merosi ob'ekti" ni "geologik elementlar va/yoki jarayonlar xalqaro ilmiy ahamiyatga ega bo'lgan, ma'lumotnoma sifatida ishlatiladigan va/yoki tarix davomida geologiya fanlarining rivojlanishiga katta hissa qo'shgan asosiy joy"deb ta'riflaydi.

* Kami, Ojiro shahridagi Ueyamaning guruch teraslariKami, Ojiro shahridagi Ueyamaning guruch teraslari
* Nekozaki yarim oroli va Toyookadagi Takeno plyajiNekozaki yarim oroli va Toyookadagi Takeno plyaji
* Kyotangodagi Teyt-iva rokiKyotangodagi Teyt-iva roki
* Shin'onsendagi Yumura Onsen "Arayu "Shin'onsendagi Yumura Onsen "Arayu "
* Ivami shahridagi Urame sohilidagi Sengan-MatsushimaIvami shahridagi Urame sohilidagi Sengan-Matsushima
* Tottoridagi Tottori qum tepalariTottoridagi Tottori qum tepalari

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  „Official Website of San'in Kaigan Geopark (in English)". 29-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-dekabr 2022-yil.
2. ↑  „"What is San'in Kaigan Geopark" on the official website of San'in Kaigan Geopark (in Japanese)". 7-may 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-dekabr 2022-yil.
3. ↑  „The First 100 IUGS Geological Heritage Sites". *IUGS International Commission on Geoheritage*.  IUGS. Qaraldi: 10-noyabr 2022-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti
* Explanation of San'in Kaigan Geopark on the website of UNESCO
**Burhon mirzo** (?—1549) - Shirvon viloyatida safaviylar hukmronligiga qarshi koʻtarilgan qoʻzgʻolon (1547—49) rahbari; J538 yil safaviylar taxtdan agʻdargan shirvotioxlar sulolasiga mansub. B. M. shoh Tahmasp I ning Shirvon noibi Alqas Mirzoga qarshi olib borayotgan kurashi hamda Eron bilan Turkiya oʻrtasida urush boshlanganidan foydalanib qoʻzgʻolon koʻtargan (1547) va oʻzini shirvonshoh deb eʼlon qilgan. Qoʻzgolonda asosan dehqonlar ishtiroketgan. B. M. qoʻzgʻolonga qadar Turkiya bilan til biriktirgan boʻlib, uning madadiga tayangan. Ammo, qoʻzgʻolon B. M. vafotidan keyin shafqatsiz bostirilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Novosergiyevskiy tumani** (ruscha: *Новосергиевский райо́н*) — Rossiyaning Orenburg viloyatidagi oʻttiz beshta tumandan biri, maʼmuriy va munitsipal tuman (Viloyat markazida joylashgan. Tumanning maydoni 4,500 square kilometer (1,700 mi²). Maʼmuriy markazi — Novosergiyevka qishloq posyolkasi (posyolka). Uning aholisi (2010-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra 36,322 kishi), tuman umumiy aholisining 37,8% ni tashkil qiladi.

Demografiya
-----------

Aholisi: 36 322 ( 2010-yilgi aholi ro'yxati ); 37 837 (2002-yil aholini ro'yxatga olish) 

2010-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, aholining etnik tarkibi quyidagicha edi: 

* Ruslar: 77,0%
* Boshqirdlar: 6,8%
* tatarlar: 5,7%
* boshqa millatlar: 10,5%

1. ↑  Law #1370/276-IV-OZ
2. ↑  Law #2367/495-IV-OZ
3. ↑  „General Information" (russian).  Novosergiyevsky District. Qaraldi: 31-avgust 2016-yil.
4. 1 2  *ru Federal State Statistics Service.* „ru:Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1" [2010 All-ru Population Census, vol. 1] (ru).  Federal State Statistics Service (2011).
**Liparit** (Italiyaning Lipari o.lari nomidan) — kaynotip effuziv togʻ jinsi. Kimyoviy tarkibi granitga oʻxshash. L. lava oqimi, vulkan gumbazi, vulkan kuli yigʻindisi va ignimbrit qatlamlari koʻrinishida uchraydi. L.ning shishaga boy, deyarli toʻla kristallangan, porfir xolli xillari bor. Rangi kulrang, oqish-kulrang, baʼzi bir turlari qizgʻishroq. L. qattiq, zichligi 2140—2590 kg/m3. Mineralogik tarkibi — 42% kaliy shpati (sandi-na), 23% — plagioklaz (ortoklaz), 33% — kvars, 2% — biotit. Aksessor mi-nerallardan apatit uchraydi.

Italiya (Lipari va Sardiniya o.lari), AQSH (San-Fransisko, Arizona, Janubiy Kolorado, Alyaska), Meksika, Fransiya (Overn), Yangi Zelandiyada tarqalgan. Oʻzbekistonda Qurama, Boysun togʻlarida uchraydi. Yoʻllarni asfaltlash va qurilish materiali sifatida ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Nabat** (**novot**, novvot, **navat** yoki **kinva-shakeri**) — Oʻrta Osiyo va Eron shirinligi, mahalliy anʼanaviy qandli qand navi. Navot ― shakar siropi va uzum sharbatidan tayyorlanadigan yirik kristallar shaklidagi kristalli shakar. Navat turli xil ranglarda boʻlishi mumkin: oqdan jigarranggacha.

 Navat
Anʼanaviy texnologiya boʻyicha ishlab chiqarilgan novot ayniqsa Oʻrta Osiyo respublikalarida keng tarqalgan boʻlib, uni mahalliy bozorlarda osongina topish mumkin. Novot odatda choy bilan dasturxonga xizmat qilinadi va oddiy shakar hamda shirin tamaddi funktsiyalarini birlashtiradi.

Novotni diabet bilan ogʻrigan odamlar, shuningdek, tish kasalliklari, xususan, karies bilan ogʻrigan odamlar juda ehtiyotkorlik bilan isteʼmol qilishlari kerak. Koʻp miqdorda, bu shakar, boshqa har qanday shakar kabi, metabolizmga salbiy taʼsir koʻrsatishi va ortiqcha vaznga olib kelishi mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  В. В. Похлёбкин 2015. sfn error: no target: CITEREFВ.\_В.\_Похлёбкин2015 (help)
2. ↑  „Узбекский сахар нават: питательная ценность, польза и противопоказания" (ru).  www.domashniy.ru. Qaraldi: 7-fevral 2018-yil.
3. ↑  Piщa // Uzbeki / Otv. red. Z. X. Arifxanova i dr. — M.: Nauka, 2011. — S. 332.

Yana qarang
-----------

* shakar shakar
* Shakarli non
* Shakar fondanti shakar kristallanishining yana bir mahsulotidir

Adabiyotlar
-----------

* Poxlyobkin V. V. Novot // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E", 2015. — S. 257. — 456 s. — 4000 ekz. — ISBN 978-5-699-75127-3.
**Liofil va liofob kolloidlar** (yun. 1uo — eritaman, phileo — yaxshi koʻraman, phobos — qoʻrquv) — dispersion muhiti suyukdikdan iborat boʻlgan dispers sistemalar. Dispers faza zarrachalari bilan dispersion muhit zarrachalari orasidagi bogʻlanishga qarab, L. va l.k. farq qilinadi. Agar dispersion muhit suv boʻlsa, "liofil" va "liofob" terminlari oʻrnida "gidrofil" va "gidrofob" soʻzlari ishlatiladi.

Liofil kolloidlarga mol. m.lari juda katta boʻlgan yuqori mole-kulyar moddalar hamda oqsil, jelatina, pepsin kabi birikmalarning eritmalari misol boʻla oladi. Rus olimi P. A. Rebinder taklifiga koʻra, dispers fazasi maʼlum sharoitda oʻz-oʻzicha kolloid zarrachalari darajasigacha (1 — 100 nm) parchalangan muvozanat holatdagi kolloid sistemaga liofil kolloid deb aytiladi. Bu sistemada dispers faza zarrachalari kolloid kat-taligida boʻlib, dispersion muxit mo-lekulalari bilan mustahkam bogʻlanib, muhitga nisbatan liofil xususiyatga egadir.

Liofob kolloidlarda dispers faza dispersion muhit bilan kuchsiz bogʻlanganligi sababli ularning zarrachalari alohida molekulalardan iborat boʻlmay, bir qancha molekulalar agregatini tashkil qiladi. Bu sistemalarda kolloid zarrachalarining oʻlchami dispersion muhit molekulalarining oʻlchamiga nisbatan bir necha marta katta boʻlganligi uchun kolloid zarracha bilan suyuklik orasida chegara sirti hosil boʻladi. Shu sababli bun-day mikrogeterogen sistemalar tipik kolloidlar deb ataladi. Tipik, yaʼni chegara sirtlarga ega boʻlgan liofob kolloidlar faqat molekulyar yoki elektrolit-stabilizatorlar ishtirok etganda hosil boʻladi. Katta miqdorda dispers faza saklovchi liofob kolloidlarini olish ancha murakkab. Liofob kolloidlarga oltin, platina, kumush zollari, metall sulfidlarning gidrolizlari va boshqa misol boʻla oladi (yana qarang Dispers sistemalar, Kolloidlar).

Hozirgi kolloid sistemalar L. va l.k. deb ajratilmaydi, lekin dispers faza va dispersion muhit zarrachalari orasidagi bogʻlanishlarni tavsiflash maqsadida "liofil", "liofob" terminlari saqlab qolingan.

Sayfullo Hamroyev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vijayanagar** — Hindistonda, Krishna daryosidan jan.da 11—17-asrlarda mavjud boʻlgan davlat; Hindistonning aksar qismida musulmon sulolalari hukmronlik qilayotgan davrda hindlarning eng yirik davlati. Jan. hind xalqlari (telugu, tamil, kannara va tulu)ning Dehli sultonligiga qarshi kurashi natijasida vujudga kelgan (1082). Poytaxti — Vijayanagar sh. (lugʻaviy maʼnosi — gʻalaba shahri). Devarayya II davri (1422—46)da butun Jan. Hindiston V.ga qoʻshib olingan, Seylon va Birmaga harbiy yurishlar qilinib Bahmaniylar sultonligi ustidan bir necha gʻalabalarga erishilgan. Krishnadevarayya davri (1509—29)da V. qudratli davlatga aylangan. V.da jan. hind xalqlarining sanʼati va adabiyoti taraqqiy etgan. Biroq ichki nizolar, qoʻshni sultonliklar bilan boʻlgan muttasil urushlar natijasida V. zaiflashgan. Bijapur, Ahmadnagar, Bidor va Golkonda sultonliklari bilan boʻlgan urushda (Talikot jangi, 1565) magʻlubiyatga uchragach, V. mayda sultonliklarga boʻlinib ketgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Badariy madaniyati** – Afrika qitasida dehqonchilik bilan shugʻullangan qabilalarning eng qadimgi madaniyati. Dastlab arxeologik yodgorliklar Badariy qishlogʻida (Misr) oʻrganilganligi uchun shu nomni olgan. Badariy madaniyati Nil vodiysida keng tarqalgan. Ayrim qabilalar bilan aloqalar qayiqlar yordamida amalga oshirilgan.

Badariy madaniyati yodgorliklari mil. av. 6ming yillikning oxiri va 5ming yillikda Nil vodiysida yashagan dehqonlarning iqtisodiy va madaniy hayotiga oid boy arxeologik materiallar berdi. Mozor, manzilgohlar, neolit davri boltalari, naqshli kamalak oʻqlar, choʻkich, chaqmoqtoshdan ishlangan pichoq, yigʻma oʻroq, yogʻoch bumerang, suyak qarmoqlar, ayollarning loy va fil suyagidan ishlangan haykalchalari, fil suyagidan ishlangan qoshiq va taroqlar, fil suyagi, tosh va loydan ishlangan turli idish-tovoqlar topildi. Baʼzi idishlarda arpa va bugʻdoy qipiqlari hozirgacha saqlangan. Sopol idishlarning sirtiga qora rang bilan oddiy geometrik naqshlar solingan. Badariy madaniyati mozorlarini qazish vaqtida olib borilgan kuzatishlarga asosan qadimgi Misrda neolit davridan boshlab oʻliklarni qabrga gʻujanak qilib, kiyimda, oʻng yoki chap bikini bilan koʻmish odati borligi aniqlandi. Badariy mozorlaridan topilgan yolgʻiz mis bigizni hisobga olmaganda, barcha mehnat qurollari, buyumlar, bezaklar – tosh, fil suyagi, yogʻoch va loydan ishlangan. Qadimgi badariylarning boshi choʻzinchoq, negr tipida boʻlgan. Ular asosan dehqonchilik, ovchilik bilan shugʻullangan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
* Vsemirnaya istoriya, t. I, gl.Z, M. 1955; Ch a y l d G. Drevneyshiy Vostok v svete novix raskopok, per. s angl. M. 1956.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Marokash bayrog'i
-----------------

Marokash bayrog'i birinchi marta 1915-yilda ishlab chiqilgan bo'lsa-da, Fransiya mustamlakasi tufayli uzoq yillar davomida rasmiy bayroq sifatida foydalanilmadi. Shimoliy Afrika mintaqasida joylashgan va Turkiya bilan deyarli bir xil maydonga ega bo'lgan mamlakat 1956-yilgacha Fransiya mustamlakasi ostida qoldi. Bu davrda mamlakatda inson huquqlarining buzilishi, vahshiyliklar ko‘p bo‘ldi. 1956-yilda mustaqillik uchun kurash g'alaba qozonganidan so'ng, o'sha yili bayroq rasman qabul qilindi. Marokash o‘z mustaqilligini qo‘lga kiritganidan keyin ham bu vaziyat ta’siridan qutula olmadi va taraqqiyot yo‘lidagi ko‘p rivojlanishlarni qamrab ololmadi. Garchi mamlakat yer osti boyliklari bo'yicha yaxshi mavqega ega bo'lsa-da, iqtisodiyotning eng muhim tarmog'i qishloq xo'jaligidir. Mamlakat aholisining yarmidan ko‘pi qishloq xo‘jaligi bilan shug‘ullanadi. Bugungi kunda Marokash bayrog'i mamlakat mustaqilligining ramzi sifatida turli hududlarda hilpirashda davom etmoqda.

Marokash bayrog'ining ma'nosi
-----------------------------

Barcha milliy bayroqlarda bo'lgani kabi, Marokash bayrog'ida ham aniq ko'rinadigan ma'nolar mavjud. Bu ma'nolar bayroqlarni loyihalash bosqichida aniqlanadi. Bayroqlarda ishlatiladigan ramzlar va belgilar, odatda, mamlakat va millat uchun muhim ramzlardir. Bundan tashqari, rang tanlash - bayroqlarda xabar berishning yana bir usuli. Marokash bayrog'i erda faqat qizil rangdan iborat. Bu rang mustaqillik yo'lida to'kilgan qonni ifodalaydi va qadimgi Marokash sulolasining rangi sifatida tanilgan. Bundan tashqari, bu rang arab davlatlari bayroqlaridagi umumiy ranglardan biri bo‘lib, shu jihatdan mamlakatning arab o‘ziga xosligini ta’kidlaydi. Marokash bayrog'ining o'rtasida yashil besh qirrali yulduz bor. Bu yulduz Sulaymonning muhri sifatida ham tanilgan. Sulaymonga ishora qilib, mamlakatning qudratini ta'kidlagan yulduz, mamlakatning islomiy qadriyati hamdir. Yulduzning yashil rangi ham bu mamlakatning islom dini bilan o'zligini ko'rsatadigan belgilardan biridir.
**Badal Nurmuhamedov** (1913.13.2 -Toshkent — 1991.21.6) — aktyor, rejissyor Oʻzbekiston xalq artisti (1990). Toshkentdagi ishchiyoshlar teatr texnikumini (1935), "Oʻzbekfilm" qoshidagi kinoaktyor, kinorej. kinooperator tayyorlov studiyasini (1938) tugatgan. 1938—41 yillar Respublika qoʻgʻirchoq teatrida rejissyor, aktyor, 1941—48 yillar Muqimiy teatrida, 1948—91 yillar Yosh tomoshabinlar teatrida aktyor. Karl bobo ("Buratino"), Davron ("Oʻqituvchi"), Moʻmin ota ("Oq kema"), Oxun-boboyev ("Ota yurtim oqsoqoli"), Qovoqvoy ("Chippolino"), Mahkam ota ("Oʻz uyingdasan"), Mahalla oqsoqrli ("Farzandim jigʻarbandim") kabi rang-barang harakterdagi kishilar ob-razini yaratib, milliy teatr sanʼati rivojiga munosib hissa qoʻshdi. Sahnada koʻp gapirmasada, butun xattiharakat, koʻz qarashlari, yuz ifodasi bilan qahramonning ichki dunyosini ochib bera olish, ishonarli talqin, samimiylik N. ijodiga xos. Bir qancha filmlar (Nozim, "Tohir va Zuhra"; domla, "Alisher Navoiy" va boshqalar)da ham suratga tushgan. Televideniyeda "Otalar soʻzi — aklning koʻzi" koʻrsatuvining doimiy (1978—91) boshlovchisi boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |