recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ashula yoʻli** – 1) cholgʻu kuylarining ashula yoʻllari. Masalan, bastakor I. Ikromov moslagan "Munojot", "Choʻli Iroq", "Mushkiloti Dugoh" singa-ri cholgʻu kuylarning ashula varianti; 2) Oʻzbekistonning turli joylarida hofizlik maktablariga xos ijrochilik-ijodchilik anʼanalari. Mas, Buxoro-Samarqand Ashula yoʻlilari, Xorazm Ashula yoʻlilari, Fargʻona-Toshkent Ashula yoʻlilari va hokazo; 3) atoqli hofizlarning ijrochilik-ijodchilik uslubiga xos asarlar. Mas, "Ushshoqi Hoji 1–P" (Hoji Abdula-ziz Abdurasulov talqinida tanilgan "Ushshoq" yoʻllari), "Ushshoqi Sodir-xon" (Sodirxon Bobosharifov yoʻli), "Toʻychi hofiz Ushshogʻi" (Mulla Toʻychi hofiz Toshmuhamedov yoʻli).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Fransiya armiyasi safidagi arman koʻngillilari (1916-1917)
**Fransuz-arman legion** ― 1948-yil 18-oktabrda Fransiya qoʻshinlari tomonidan bosib olinib, Fransiya qoʻshinlari tomonidan bosib olindi. U 1916-yildagi milliy ozodlik kurashi maqsadida Franko-arman kelishuviga binoan tashkil etilgan. Usmonli imperiyasiga qarshi kurashda yordam berish uchun Fransiya Kilikiya armanlariga avtonomiya berishga vaʼda berdi. Arman legioni birinchi jahon urushi davrida Usmonli imperiyasiga qarshi kurashda ishtirok etadigan yagona arman harbiy birlashmasi emas edi, bundan tashqari arman koʻngillilari va arman militsiyasi ham bor edi.

**Legion** (lot.) — Qad. Rim armiyasidagi asosiy tashkiliy va taktik birlik (4,5—10 ming kishi); manipula va turmalardan, miloddan avvalgi 1-asr oʻrtasidan esa kogortalardan tashkil topgan. XVI—XIX-asrlarda Fransiya, Buyuk Britaniya, Germaniya, Rossiyada turli harbiy qismlar „L." deb yuritilgan (mas, Sezar legioni; temir legionlar va boshqalar). Ikkinchi jahon urushi davrida Germa-niyada harbiy asirlardan turli xalqlarning L.lari tashkil qilindi.

Avvaliga *La Légion d’Orient* (Legion Sharq) deb nomlangan. 1919-yil 1-fevralda u *La Légion Arménienne* (Arman legioni) deb oʻzgartirildi.

Arman legioni ishtirokidagi birinchi janglar 1918-yil 19-sentabrda Falastinda boʻlib oʻtdi, keyinchalik Angliya-Fransiya qoʻshinlari tarkibida Legion Suriya va Livan uchun janglarda qatnashdi. 1918-yil oktabr oyida arman legionerlari soni 5 mingga etdi va Arman legioni Kilikiyaga qoʻshilgandan soʻng, 1919-yil may oyida bir qator gʻalabalardan soʻng u mustaqil davlat deb eʼlon qilindi. Biroq, uning mavjudligi qisqa umr koʻrdi, chunki Fransiya tashqi siyosatida Turkiya bilan munosabatlarni yaxshilash tomon burilish yuz berdi, bu esa Legion askarlari orasida norozilik va hatto qochoqlikka olib keldi. Natijada, Arman legioni qisqartirildi va avgust oyida 1920 nihoyat tarqatib yuborildi.

Yana qarang
-----------

* Arman legioni
* Arman-fransuz munosabatlari
* Torosyan, Sarkis

Manbalar
--------

1. ↑  Armenian Legion to be Featured in ALMA Exhibit
2. ↑  „Armenian Homeland". 19-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-oktabr 2009-yil.
Tsimitidagi minoralar.
**Osetiya meʼmorchiligi** — asrlar davomida yaratilgan osetin xalqining noyob moddiy madaniyati dalillari.

Osetinlar hududida koʻplab meʼmoriy yodgorliklar mavjud boʻlib, ularning eng koʻzga koʻringanlari togʻli hududda keng tarqalgan oʻrta asr minoralari va qalʼalaridir. Osetinlarning mudofaa tuzilmalari jangovar („мæсыг") va yarim jangovar turar joy minoralari („гæнах"), qalʼalar („галуан"), tosh va gʻor qalʼalari, toʻsiq devorlariga boʻlinadi. Ushbu turdagi yodgorliklarning har biri maʼlum qurilish usullari, maxsus rejasi va aniq maqsadi bilan tavsiflanadi. Osetiyada har xil darajadagi saqlanib qolgan uch yuzdan ortiq minoralar qayd etilgan, jangovar minoralar eng yaxshi saqlanib qolgan, turar joylar esa juda yomon ahvolda. 1830-yilda general Abxazovning Osetiyaga jazo ekspeditsiyasi paytida koʻplab minoralar va boshqa istehkomlar vayron qilingan. Dargavs qishlogʻidagi Shanaevlar minorasining, Lamardondagi Karsanovlar oilasining, Chmi qishlogʻidagi uchta minoraning, Barzikau, Lats, Xidikus, Ualasix qishloqlarining vayron qilinishi hujjatlashtirilgan, 10 ta aholi punkti yoqib yuborilgan va yoʻq qilingan. Shuningdek, Janubiy Osetiyaga turli xil jazo ekspeditsiyalari paytida Osetiya minoralari va qalʼalari katta darajada vayron qilingan.

Dargavs qishlogʻi yaqinidagi nekropol Shimoliy Kavkazdagi eng yirik hisoblanadi.

Minoralar
---------

Yarim jangovar turar joy minoralari („"гæнах"") - bu ham uy-joy, ham mudofaa maqsadlari uchun moʻljallangan binolar, yaʼni mustahkam uylar boʻlgan. Odatda ular uch yoki toʻrt qavatli boʻlgan. Birinchi qavat omborxona sifatida ishlatilgan. Ikkinchi qavatda pechka va yotoqxona bor edi. Uchinchi va to'rtinchi qavatlar mehmonxonalar („уазæгдон") va omborxonalar (къæбиц) boʻlgan. Turarjoy minorasining markazida, odatda qayta ishlangan toshdan yasalgan tayanch ustun mavjud edi. Tayanch ustunlar zamin toʻsinlar ustida turardi.

Qalʼalar
--------

Qalʼa („галуан") - baland devorlar bilan himoyalangan harbiy, turar joy va xizmat binolarining mustahkamlangan majmuasi. Umuman olganda, bunday qasrlarda buyuk feodallar va yirik patriarxal oilalar yashagan. Qalʼalar vodiyning goʻzal manzarasiga qarash mumkin boʻlgan toshlar yoki ularning tepaliklari ustiga qurilgan. Bunday qudratli inshootlar atrofda hukmronlik qildi va jangovar minoralar bilan birgalikda hudud mudofaasining muhim qismini tashkil etdi. Koʻpincha qishloqlar qalʼalar yonida qurilgan, agar xavf tugʻilsa, aholi binoda boshpana olishlari mumkin edi. Bunday komplekslar uchun eng keng tarqalgan davr Oʻrta asrlardir.

|  |  |  |  |  |
|  |  | Tsamad qishlogʻidagi oʻrta asr qalʼasining xarobalari |  | Trusov darasidagi Chetoev qalʼasining koʻrinishi |  |

Manbalar
--------

1. ↑  „ПАМЯТНИКИ КУРТАТИНСКОГО УЩЕЛЬЯ" (ru). *www.darial-online.ru*. Qaraldi: 1-mart 2020-yil.
2. ↑  „Осетины — Аликов (Алыккаты) Хазби". *ossetians.com*. Qaraldi: 1-mart 2020-yil.
3. ↑  „Коцты Бега "Кавказ" (ru). *kvkz.ru*. Qaraldi: 1-mart 2020-yil.
4. ↑  „Город мертвых" (deadlink). *www.osetia.su*. 5-aprel 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-mart 2020-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2019-04-05).
**Oshiq**, oshug (ozarbayjoncha: *Aşıq*, armancha: *Աշուղ [ashugh]*, forscha: عاشیق [ashyq]) — ozarbayjon, arman va boshqa xalklarda shoir, xonanda va bastakor. Oshiqlar sanʼati qad. turkiy oʻzon va arman gusanlar anʼanalari negizida 16—17-asrlarda rivoj topdi. Repertuaridan ishqiy, qahramonlik, nasihatomuz va boshqa qoʻshiklar, dostonlar ("Kurugli", "Asli va Kerem", "Oshiq Gʻarib" va boshqalar), Oshiqlarning ijodiy muso-baqalarida ijro etiladigan aytishuvlar oʻrin olgan. Musiqa uslubiga baland pardalarda kuylash, tor hajmdagi ohanglar, ritmik badihagoʻylik, band-naqarot shakllar xosdir. Oshiqlar musiqa ijrosida soz, tor, kemancha kabi mu-siqa cholgʻularidan foydalanadi. Tarixda Sayat-Nova, Jivani, Sheram, Miskin Burji, Qurboni, Dilgam, Alesker, 20-asrda A. Rzayev, M. Bayramov, Grigor, Ashot va boshqa Oshiqlar tanilgan.

Yana qara
---------

* Oqin
* Baxshi

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shaurs pishlogʻi** (fransuzcha: *Chaource*) — sigir sutidan tayyorlangan yumshoq fransuz pishlogʻidir.

Tarixi
------

Pishloq XIV-asrdan beri maʼlum. Afsonaga koʻra, Pontigny Abbatligi rohiblari bu pishloqni tayyorlashni boshlaganlar. 1977-yil 21-yanvarda Shaurs AOC tomonidan sertifikatlangan. 2007-yilda 2446 tonna Shaurs pishloq ishlab chiqarilgan. 2009-yilda Shaurs ishlab chiqaruvchi 90 ta sut fermasi mavjud edi.

Tayyorlanishi
-------------

2 dan 4 haftagacha davom etadigan yetilish jarayonida zardob tabiiy ravishda ajratiladi. Dastavval, kalye devorlarida teshiklari va pastki qismi boʻlmagan qoliplarga quyiladi. Biroz vaqt oʻtgach, pishloq qattiqlasha boshlaganda, u qolipdan olinadi va yana zardobi ajralib chiqishi uchun yogʻoch javonlarga yoki quruq, harorat bilan boshqariladigan podvalga somonga teriladi. Baʼzan, oʻzgacha xushboʻylik berish uchun, pishloq quruq chinor barglariga oʻraladi.

Shaurs butun yil davomida ishlab chiqariladi.

Tavsifi
-------

 Shaur pishlogʻi
Qalin qatlamli *penicillium candidum* oq mogʻor bilan qoplangan pishloq boshi silindrsimon 8 yoki 11 sm diametrli shaklga ega, balandligi 6 sm va ogʻirligi 200 yoki 450 g. Pishloq har doim qogʻozga oʻraladi. Pishloqning yogʻ miqdori — 50%. Pishloq qoʻziqorin va oʻrmon yongʻoqlari xushboʻyligi bilan nozik, ozgina nordon taʼmga ega.

Shaurs odatda shirinlikdan oldin isteʼmol qilinadi, baʼzan esa aperitiv bilan tortish uchun kvadrat shaklida kesiladi. Pishloq bilan eng uygʻun *Chablis blanc* va *Irancy* Burgundiya vinolaridir.

Manbalar
--------

1. ↑  „2 500 tonnes par an" (fr) (5 janvier 2009). 25-avgust 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-avgust 2011-yil.

Havolalar
---------

* „Chaource (PDO)" (en) (deadlink). 21-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-avgust 2011-yil.



* „Les fromageries d’Armançon" (fr). Qaraldi: 14-avgust 2011-yil.



* „Spécialités" (fr) (deadlink). 8-fevral 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-avgust 2011-yil.



* „Сыр Шаурс" (ru) (deadlink). 26-mart 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-avgust 2011-yil.
**Seraf** (inglizcha: *Seraph*) — Matritsa trilogiyasining qahramoni. Seraf qahramonini Collin Chou[en] ijro etadi. Filmdagi aktyorlarning asosiy qismi oq yoki qora tanli boʻlishiga qaramay, Seraf roliga aka-uka Vachovskilar tomonidan osiyolik aktyor tanlangan. Bu rejissorlarning gʻarbiy madaniyatga ekzotik va muqobil, lekin ayni paytda uni toʻldiruvchi Osiyo madaniyatiga alohida munosabatini koʻrsatdi.

Seraf — bu dastur, uning vazifasi Pythiaʼni himoya qilishdir. Uning oʻzi aytganidek: „Men eng muhim narsani himoya qilaman" (inglizcha: *I protect that which matters most*). Shu bilan birga, u bu burchni ancha oldin, birinchi film voqealaridan oldin bajaradi.

Uning ismi (Seraphim), shubhasiz, muqaddas serafimga —Xudoga eng yaqin farishtalarga ishoradir.

Siz Serafni autentifikatsiya dasturi deb oʻylashingiz mumkin: u kurashish yordamida odamni tekshiradi va bu xuddi shu shaxs ekanligiga ishonch hosil qilgandan keyingina uni Pifiyaga kiritadi. Bundan tashqari, bu Sharq falsafasiga yana bir havola: *"Insonni bilish uchun u bilan kurashish kerak" (* ing. *You do not truly know someone until you fight them*).

Shuningdek Seraf, haqiqiy dunyoda isyonchi kemalarga bir necha bor qoʻngʻiroq qiladi va ularni Orakul bilan uchrashishga taklif qiladi.

Trilogiyaning oxirgi qismida Seraf Morfey va Trinityga Mobil ave stantsiyasida Neoni asirlikdan ozod qilishga yordam beradi. Bu vaqtda Doʻzax klubi qoʻriqchisi uni qanotsiz deb ataydi. Merovingian ham uni shunday ataydi: „Adashgan oʻgʻil qaytdi. Qanotsiz farishta" *Bundan tashqari, Merovingian ham uni Yahudo deb ataydi („… chunki siz, mening kichik Yahudo, ularni bu yerga olib keldingiz …"*).

Seraf va Sati, Smit tomonidan olingan sahnada Seraf allaqachon Smit bilan jang qilgan va uni magʻlub etgani aytiladi:

> *- Salom salom.* *Koʻp vaqt koʻrmadim… Esimda, sen bilan kurashish ruh bilan kurashishdek qiyin.* *"Men seni allaqachon magʻlub etganman.* *Ha, sen haqsan, lekin hozir, koʻrib turganingdek, vaziyat biroz boshqacha.*
> 
>

Maʼlumotlar
-----------

* „ Matritsa: Neo yoli" filmidagi Serafning ovozi — Maykl Gough va harakat rassomi — Aleks Xyuyn.
* Ruscha versiyada u Aleksandr Raxlenko tomonidan aytilgan

Manbalar
--------

1. ↑  Vozmojno, bolee tochno — **Serafim**
2. 1 2 3  Kapell, Doty 2004. sfn error: no target: CITEREFKapell,\_Doty2004 (help)

Adabiyotlar
-----------

* *Jacking in to the Matrix franchise: cultural reception and interpretation*. A&C Black, 2004.

Havolalar
---------

* Seraph imdb uchun
**"Karachaevskga taklifnoma"** yoki **"Goryanka"** (norasmiy nomi) — Karachaevskdagi haykal, shaharning tashrif qogʻozi ham uning gerbida tasvirlangan.

Tarixi
------

„Goryanka"1965-yilda taniqli haykaltarosh Hamzat Krimshamxalov tomonidan yaratilgan. Rasmiy ravishda yodgorlik „Karachaevskga taklifnoma" deb nomlangan, ammo mahalliy aholi uni „Goryanka" deb atashgan.

Haykal gipsdan qilingan va yillar oʻtishi bilan uning koʻrinishiga putur yeta boshlagan. Koʻplab restavratsiyalardan soʻng, „Goryanka" ning aniq nusxasini yanada bardoshli materialdan qayta yaratishga qaror qilindi.

2014-yil yozida shahar aholisiga avvalgisining aniq nusxasi, ammo alyuminiy materialdan tayyorlangan yangilangan Goryanka taqdim etildi. Yangi Goryanka ustida mahalliy haykaltarosh Xasan Jurtuboev ishlagan.

Tavsifi
-------

Milliy libosdagi togʻlik qiz bir piyola ayron uzatadi, bu qorachaylar va bolqarlarning uy yonidan oʻtayotgan mehmon yoki sayyohni ayron bilan mehmon qilish qadimiy odatini eslatadi.

* 1966-yil1966-yil
* 1981-yil1981-yil
* Karachayevskning QurollariKarachayevskning Qurollari
* eski Karachayevskeski Karachayevsk
* Haykalni almashtirishHaykalni almashtirish

Manbalar
--------
Uch tomonlama futbol o'yini
Fayl:Uch tamonlama fudbol.jpgUch tomonlama futbol maydoni
**Uch tomonlama futbol** - bir maydonda bir vaqtning o'zida uchta jamoa o'ynaydigan futbol turi. O'yinning maqsadi - raqib darvozasiga gol urish va shu bilan birga o'z darvozasini daxlsizligini himoya qilishdan iborat.

Uch tomonlama futbol o'ynash uchun mo'ljallangan maydon uchta darvozali teng qirrali olti burchakli shaklga ega . O'yin bitta to'p bilan o'ynaladi. Uchrashuv 12 daqiqadan iborat 3 ta taym (bo'lim ) dan iborat. Raqibga qaraganda kamroq gol o'tkazib yuborgan jamoa g'alaba qozonadi.

Tarixi
------

Uch tomonlama futbol g'oyasining muallifi Daniyalik abstraktsionist rassom Asger Jorn (Asger Yorn) hisoblanadi. U situatsionizm nazariyasini rivojlantirish va boyitishga intildi, shuning uchun uch tomonlama futbol asosan nazariy loyiha sifatida paydo bo'ldi. U o'sha paytda jamoalar o'rtasidagi muloqot ko'nikmalarini rivojlantirish bo'yicha nazariy loyihani ishlab chiqdi. Axir ikkita jamoa uchinchi jamoaga hujum qilishni boshlash uchun o'zaro kelishib olishi kerak-ku.

Falsafiy nuqtai nazardan, o'yinning asosiy afzalligi, muallifning fikriga ko'ra, dramaning yo'qligi. Taxminlarga ko'ra, uch tomonlama futbol jamoalar o'rtasidagi muloqot qobiliyatlarini rivojlantirishga yordam beradi[*manba?*] .

Birinchi rasmiy uch tomonlama futbol o'yini 1993 yilda Glazgoda bo'lib o'tgan va Londonda joylashgan Psixogeografik Assotsiatsiya  tomonidan tashkil etilgan. Unda, xususan, g'azablangan yozuvchi Styuart Xom ishtirok etdi.

Jahonda uch tomonlama futbol
----------------------------

O'yin Avstriya, Angliya, Polsha, Serbiya, Shotlandiya va Belorussiya kabi davlatlarda ommalashdi.

Yana qarang
-----------

* Futbol
* Futbol qoidalari
* Futbol atamalari lug'ati
* Uch kishilik shaxmat

Eslatmalar
----------

1. ↑  „Правила игры в Трёхсторонний футбол". 14-avgust 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyul 2011-yil.
2. ↑  „It's a Game of Three Halves". 20-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-iyul 2011-yil.

 Буклет Галереи Уайтчепел (en) (ingl.)

Havolalar
---------

* sports.ru, futbolning noodatiy turlari
* 3g futbol
**Serafim Sarovskiy** yodgorligi — Oryolda pravoslav avliyolaridan birining xotirasiga oʻrnatilgan haykal. U rus pravoslav cherkovining jafokashi, Svyato-uspenskiy Sarov choʻli iyeromonaxi, Diveyevo ayollar monastiri asoschisi va homiysi — Serafim Sarov uchun qoʻyilgan.

1784-yilda Sarov monastirining yangi oʻquvchisi Proxor (Seraphim) oʻz monastirida yangi cherkov qurish uchun mablagʻ yigʻish maqsadida Oryolga tashrif buyurdi. U Epiphany soborida xayr-ehsonlarni qabul qildi.

Tavsifi
-------

Yodgorlik 2016-yil 26-iyul kuni Epiphany maydoniga avliyo hoki ikkinchi bor olinishi munosabati qurilgan. Bir oz egilgan shakldagi haykal katta toshga oʻrnatilgan. Serafim Sarovskiy yuzi soborga qarab turadi; oʻng qoʻl barmoqlari uchlik shaklida yigʻilgan. Yodgorlik „Art loyiha" ijodiy ustaxonasida yasalgan. Haykaltarosh — Andrey Sledkov, meʼmorchilik — Lyudmila Soldatova. 28-iyul, Rossiya nasroniylikni qabul qilgan kuni Patriarx Kirill Serafim Sarovskiy haykalini muqaddaslashtirdi. Serafim Sarovskiy haykalini yasash va oʻrnatish boʻyicha ishlar viloyat gubernatori (2016-yilda) Vadim Potomskiy tomonidan toʻlangan. Yodgorlik hokim oilasining shahar tashkil topganining 450-yilligiga oʻziga xos tuhfasi boʻldi. Tadbirni xotirlash uchun Patriarx Kirill Vadim Potomskiyni ikkinchi darajali Serafim Sarovskiy ordeni bilan taqdirladi.

Yana qarang
-----------

* Oryol yodgorliklari ro'yxati

Manbalar
--------

1. ↑  Лазарь (Афанасьев В. В.)*. Дивный старец: первое полное жизнеописание преподобного и богоносного отца нашего Серафима Саровского и всея Руси чудотворца (Глава вторая)*. M.: Palomnik, 2000.
2. ↑  *Меркулов П. А. Ливцов В. А.* „Преподобный Серафим Саровский посещал Орёл — историки". *Орловская митрополия*. 28-may 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-aprel 2018-yil.

Havolalar
---------

* „Памятники Серафиму Саровскому". Qaraldi: 30-aprel 2018-yil.



* „Памятник Саровскому в Орле оплатила семья Потомского". *Орловские новости*. 27-dekabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-aprel 2018-yil.
**Serb-xorvat tili** — jan. slavyan tillaridan biri; ayrim olingan xalqqa nisbatan xorvat tili yoki serb tili deb qoʻllanishi mumkin. Serbiya, Xorvatiya, Chernogoriya, BosniyaGersegovinada, shuningdek, Amerika va Avstraliyada tarqalgan. Soʻzlashuvchilar soni 17 mln. kishidan ortiq. Bu tilning , asosan, 3 laqjasi bor: shtokav, chakav, kaykav; ular orasidagi tafovutlar slavyanlarda x,ali yozuv boʻlmagan davrda paydo boʻlgan.

Serb-xorvat tilit.ning unlilar tizimi choʻziq va qisqa unlilarning mavjudligi, unlilar sifatining urgʻuli hamda urgʻusiz holatlarda oʻzgarmasligi, boʻgʻin hosil qiluvchi r tovushining borligi bilan ajralib turadi. 25 ta undoshdan 20 tasi qattiq, 5 tasi yumshoq xususiyatga ega. Ismlar (ot, sifat, son, olmosh) kelishik bilan turlanadi, feʼl zamonlari murakkab tuslanish shakllariga ega; tuslanadigan va tuslanmaydigan feʼllar mavjud. Gapda soʻz tarkibi erkin. Serb-xorvat tilit.ning lugʻat boyligida umumslavyan soʻzlar bilan birga italyan, rumin, yunon, turk, arab, fors tillaridan oʻzlashgan soʻzlar ham anchagina.

Hozirgi adabiy Serb-xorvat tilit. 19-asrning 1-yarmida shtokav lahjasi asosida yaratilgan. Adabiy tilda koʻplab fonetik, morfologik va leksik variantlar uchraydi. Adabiy til hududiy milliy xususiyatlarning majmui sifatida yashasa ham, unda xorvatcha unsurlar oʻzining barqarorligi bilan ajralib turadi.

Glagolitsa va kirillitsada bitilgan eng qad. yodgorliklar 12-asrga mansub. Serb-xorvat tilit. da lotin va Kirill grafikalari asosidagi 2 alifbo teng darajada qoʻllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
"QOʻQONSPIRT" DAVLATAKSIYADORLIK JAMIYATI - spirt sanoatining yirik korxonasi. "Oʻzspirtsanoat" aksiyadorlik kompaniyasi tarkibida. Qoʻqon shahridan 7 km uzoqdikdagi Muqimiy shaharchasida joylashgan. Bugʻdoydan liker-araq, tibbiyotda ishlatiladigan tozalangan "Ekstra" va yuqori darajada tozalangan etil spirti, xalq xoʻjaligida ishlatiladigan boshqa ikkilamchi mahsulotlar ishlab chiqaradi. 1991-yilda oʻgʻitlar va sulfat kislota ishlab chiqaradigan Yangi Qoʻqon kimyo zavodi (1983) negizida oziq-ovqat spirti ishlab chiqaradigan "Qoʻqon" ishlab chiqarish birlashmasi tashkil etildi. Qayta rekonstruksiya qilinib, yillik quvvati 1,8 mln. dal boʻlgan 1-navbati 1995-yildan mahsulot ishlab chiqara boshladi. 1998-yilda 2-navbati (yillik quvvati 0,9 mln.dal) ishga tushi-rildi. 2000-yildan ochiq turdagi aksiya-dorlik jamiyati (Us t a v fondi 10127,6 mln. soʻm; aksiyalar paketining 51% davlatga, 47% chet el investorlariga, 2% mehnat jamoasiga tegishli). Mahsulotlari "Oʻzmevasabzavotuzumsanoatxolding" kompaniyasi korxonalariga yetkazib beriladi, qoʻshni davlatlarga eksport qilinadi. 2004-yilda 988,1 ming dal spirt ishlab chiqarildi.

Abdukarim Umarov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Serpuxov** — Rossiya Federatsiyasi Moskva viloyatidagi shahar. Temir yoʻl stansiyasi. Oka daryosidagi pristan. Aholisi 136,5 ming kishi (1998). Shahar 14-asrdan maʼlum. 1341 — 1456-yillarda Serpuxov udel knyazligi markazi. Tosh kreml (16-asr oʻrtalari) qurilishi bilan Rus davlatining janubiy chegarasidagi muhim istehkom. 16—17 a.larda yirik savdo markazi. 1708-yildan Moskva guberniyey tarkibida, 1781-yildan uyezd shahri. 19-asr oʻrtalarida Moskva gubernyasining eng yirik toʻqimachilik markazi. Mashinasozlik va metallsozlik, kimyo, toʻqimachilik, oziq-ovqat sanoatlari korxonalari, elektromexanika, charm zavodlari, mebel va qogʻoz fabikalari, uysozlik kombinati bor. Bir necha ilmiy tadqiqot, oʻrta maxsus bilim yurtlari, tarixiy-badiiy muzey mavjud.

Meʼmoriy yodgorliklardan: Kreml devorlari (16-asr) va Troitsk sobori (17-asr), Vladichniy (16—17 a.lar) va Visotskiy monastirlari (16—17-asrlar) ansambllari, cherkovlar (17—18-asrlar), turar joy xos uylari (18—19-asrlar) saqlanib qolgan. S yaqinida — PriokskoTerrasniy qoʻriqhonasi faoliyat koʻrsatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tsvana**, bechuanlar, chuana — Botsvanada Limpopo daryosining yuqori havzasidagi hududni (bu yerda davlat tuzuvchi xalq), Janubiy Afrikaning chegara hududlari, Namibiya (bu xalqning Bantustanlari Bophuthatsvana va Tsvanaland)ni egallagan xalq. (bir muncha vaqt mavjud edi) va Zimbabve. Umumiy soni 5 milliondan ortiq axoli. Tsvana tili Bantu guruhining soto-tsvana kichik guruhiga, Benue-Kongo tillari oilasiga kiradi. Aksariyat Tsvanalar nasroniylar, baʼzilari anʼanaviy mahalliy eʼtiqodlarga amal qiladi. Yevropa mustamlakasi davrida Limpopo qirgʻogʻidagi eng yaxshi Tsvana yerlari tortib olindi va Tsvana mustamlakachilar tomonidan qabila qoʻriqxonalariga joylashtirildi. Mustaqillikka erishgach, teskari jarayon yuz berdi. Tsvananing asosiy kasbi — chorvachilik (qoramol, qoʻy, echki); qishloq xoʻjaligi faqat Botsvananing sharqiy va shimoliy hududlarda rivojlangan. Tsvananing muhim qismi Janubiy Afrikadagi Afrikaner fermalari va togʻ-kon korxonalarida ishlaydi.

Missionerlarning taʼsiri
------------------------

XIX-asrda missionerlar tsvana xalqi yashaydigan hududga nafaqat xristian dinini, balki boshqa koʻplab yangiliklarni ham olib kelishdi. Chet elliklar oʻz mamlakatlarining gʻoyalari va eʼtiqodlarini xalqqa joriy etishdan tashqari, uy-joy qurilishini oʻzgartirish va oila shakllanishiga ham harakat qilganlar. Bundan tashqari, tadqiqotchilar (masalan, Jan Komaroff) missionerlik jamiyatiga aralashuvdan oldingi tsvana tili zamonaviy tildan sezilarli darajada farq qilishini taʼkidlashadi.

Badiiy adabiyotda
-----------------

Bechuanlar eskirgan nom ostida Lui *Boussenardning* "Olmos oʻgʻrilari" sarguzasht romanlarida (1883), Genri Rider Xaggardning "Qirol Sulaymonning konlari" (1885) va boshqalarda paydo boʻladi.

Mashhur Tsvana
--------------

* Kgalema Motlanthe

Manbalar
--------

1. ↑  *Zoë Crossland* Signs of Mission: Material Semeiosis and Nineteenth-Century Tswana Architecture//Signs and Society, Vol. 1, No. 1 (Spring 2013), pp. 79-80.

Adabiyotlar
-----------

* *Потехин И. И.*, формирование национальной общности южно-африканских банту, М. 1955;
* *Archbel* Grammar of the Bechuana language, 1837.
* *Holub* Sieben Jahre in Südafrika, 2 т. Вена, 1880—81.
* *Fritsch* Die Eingeborenen Südafrikas, Бреславль, 1872.
* *Soga J. Н.* The southeastern Bantu, Johannesburg, 1930.
* *Zoë Crossland* Signs of Mission: Material Semeiosis and Nineteenth-Century Tswana Architecture//Signs and Society, Vol. 1, No. 1 (Spring 2013), pp. 79–113.
**Jaber qalʻasi** (arabcha: ) — Suriyaning Raqqa viloyatidagi Al-Assad suv omborining chap qirgʻogʻidagi qalʻa. U har tomondan suv ombori suvlari bilan oʻralgan va qirgʻoq bilan kichik koʻprik bilan bogʻlangan.

Qalʻaning hozirgi mudofaa inshootlari 1168-yilda qurilgan, garchi qalʻa dan oldin ham mavjud boʻlgan. Birinchi salib yurishi paytida, qalʻa salibchilar tomonidan bosib olingan. Salibchilar unga yarim asr davomida, 1149-yilgacha egalik qilishgan qalʻa Nur ad-Din Mahmudning tasarrufiga oʻtmagan.

Usmon I ning bobosi Sulaymonshoh, qal’a yaqinida Furot daryosida choʻkib oʻlgan va uning yoniga dafn etilgan. Shu munosabat bilan 1921-yilda, Fransiya va Turkiya oʻrtasida tuzilgan Anqara shartnomasida Sulaymonshoh qabri hamda qal’aning oʻzi Turkiya hududi ekanligi va Turkiya qabr yonida faxriy qorovul turish huquqiga ega ekanligi koʻrsatilgan. 1973-yilda, Al-Assad suv omborini yaratishda qabr boshqa joyga (qalʻaning shimoliga) koʻchirildi va qalʻaning oʻzi Suriyaga koʻchirildi, unda muzey joylashgan. Sulaymonshoh vafot etgan joyni, qoʻriqlayotgan turk qoʻshinlarining faxriy qorovullari qal’ada qoldi.

Manbalar
--------

1. 1 2  Burns, R.*. Monuments of Syria. An historical guide*. London: I.B. Tauris, 1999 — 180—181 bet. ISBN 1-86064-244-6.
2. ↑  „Franco-Turkish agreement of Ankara" (fr). 28-yanvar 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-sentabr 2009-yil.
3. ↑  „Franco-Turkish agreement of Ankara" (fr). 28-yanvar 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-sentabr 2009-yil.
4. 1 2  „Турецкие войска вошли на сирийскую территорию, но в свою крепость". 4-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-yanvar 2013-yil.

Havolalar
---------

* Jaber qalʻasi
**Esse** (fin: *Ähtävä*) — Finlandiyaning sobiq munitsipaliteti, hozirda Pedersörening qishlogʻi. Qishloqning 3000 nafarga yaqin aholisi bor, ularning taxminan 94% qismi shved tilida soʻzlashuvchi finlar, qolganlari esa fin tilida soʻzlashuvchilardir. Qishloq Pedersöre munitsipalitetining shimoli-sharqiy qismida joylashgan.

Esse 1977-yilda Pedersörega birlashtirildi.

Qishloq boʻylab Esse daryosi oqib oʻtadi. Bu daryo chuchuk suvli marvarid midiya (*Margaritifera margaritifera*) topilishi mumkin boʻlgan oxirgi joylardan biridir.

Qishloqlari
-----------

Esse 4 ta kichik qishloqqa boʻlingan:

* Överesse (bu yerda cherkov joylashgan)
* Ytteresse
* Bäckby
* Lappfors

Tarixi
------

Aholi punkti oʻz nomini Esse/Ähtävänjoki daryosi nomidan olgan. Bu nom Ähtäri bilan bogʻliq, chunki daryo dastlab Ähtärinjärvi koʻlidan boshlangan. Hozirgi vaqtda esa Evijärvi koʻlidan boshlanadi. Asl fin talaffuzida qishloq nomi *Ätsävä* edi, yaqin atrofdagi lahjalarda *Ässävä* deb talaffuz qilinadi, bu esa oʻz navbatida shvedcha *Esse* nomining kelib chiqishiga turtki boʻlgan. Hozirgi Finlandiya nomi XIX asr oxirida rasmiylashtirildi.

Esse kamida 1488-yildan beri mavjud. U Pedersöre cherkovining bir qismi boʻlib, 1732-yilda oʻz cherkoviga ega boʻldi va 1865-yilda alohida cherkov hamda munitsipalitetga aylandi. Qishloq 1977-yilgacha mustaqil boʻlib qoldi, keyinchalik u qoʻshni Purmo bilan birga yana Pedersöre tarkibiga kiritildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Structure of Population and Vital Statistics by Commune as of 31 Dekabr 1976" (fi, sv).  Official statistics of Finland. Qaraldi: 7 sentabr 2021.
2. ↑  „SuomalainenPaikannimikirja\_e-kirja\_kuvallinen.pdf" (fi). *kaino.kotus.fi*. Qaraldi: 15-oktabr 2022-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Serpentin** (lot. serpens — ilon) — qatqatli silikatlar kichik sinfiga mansub mineral. S.ning morfologiyasi va kristall panjarasi bilan farqlanuvchi 3 asosiy turi bor: antigorit (varaqsimon), xrizotil (tolali) va lizardit (massiv). Kimyoviy formulasi MgJSi4O10] (ON),, MgO 43%, S1O, 44,1%, N2O 12,9%. Qoʻshimcha sifatida FeO, Fe,O3 va NiO uchraydi. Qattikligi 2,5—3, zichligi 2550 kg/m³. Qoʻshimchalariga karab rangi oq, sariq, yashil, yashilsimon koʻk boʻladi, baʼzi S.larning rangi ilon terisini eslatadi (nomi ham shundan). S. guruhidagi minerallar serpentinitning asosiy komponenta hisoblanadi. S.ning oʻziga xos xuyeusiyatlari — yumshoqligi, qovushqoqligi, sinish yuzasining yogʻsimon yaltirok/shgi, sirpanish oynasining mavjudligidir. Sdan xoʻjalikning turli sohalarida, xususan, termal va elektroizolyasiyada hamda oʻtga chidamli kiyimkechaklar tayyorlashda foydalanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Maishiy janr** - tasviriy sanʼatning kundalik ijtimoiy va shahsiy qayotni, maishiy turmushni aks ettiradigan janri. Turmushda koʻzga tashlanaligan oʻzaro munosabatlar va xattiharakatlarni, uning imki mohi-yati va ijtimoiytarixiy mazmunini chuqur ochib berish kabi xususiyatlarga ega. Demokratik va realistik badiiy anʼanalarning oʻsishi, rassomlarning xalq hayoti va mehnat faoliyatini atroflicha tasvirlashga qiziqishining ortishi bilan bogliq holda rivojlandi. Maishiy janrda rangtasvir (kartina) yetakchi oʻrin tutadi, grafika, kichik hajmdagi haykaltaroshlikda ham maishiy mavzu keng tarqalgan.

Maishiy lavhalar ibtidoiy sanʼat (ov manzaralari, urf-odatlar tasvirlari), Sharq (devoriy rasmlar va relyeflar) va Yunon (vazalar bezagi) sanʼ-atila koʻp uchraydi, ellinizm sanʼatila muhim oʻrin zgallagan. Dastlabki namunalari Qad. Sharq (Xitoy, key-inroq Koreya, Yaponiya)da yaratilli. Uygonish davrida Maishiy janr real voqealar, maishiy detallar bilan boyitildi. Oʻrta asrlarda ham Yevropa, ham Osiyoda devoriy rasmlar, boʻrtma naqshlar, miniatyurala keng tarqaldi, Sharkda va Yevropada saiʼatning maxsus janri sifatida namoyon boʻldi.

Maishiy janrda 17-asrdan maishiy hayot ijtimoiy mazmunga ega boʻldi, hajviy, ijtimoiy tanqidiy yoʻnalish yuzaga keldi, emotsional nafislik, psixologik noziklik va oʻtkir xayotiy kuzatishlar oʻz aksini topdi. Jaxrn rassomlari Jotto, Rembrandt, U. Xogart, A. Vatto. F. Goyya, P. P. Rubens, V. G. Perov, I. Ye. Repin, V. Ye. Makovskiy, A. A. Deyneka kabilarning M. jlagi yetuk sanʼat asarlari mashhur.

Oʻzbekiston hududida Maishiy janr devoriy rasmlarda va miniatyuralyarpya oʻz ifodasini topgan. 20-asrda rassomlardan B. Hamdamiy, L. Abdullayev, 3. Inogomov, M. Saidov va boshqa, amaliy sanʼat ustal ari A. Muxtorov, Sh. Moʻminova va boshqa maishiy mavzuda asarlar yaratdilar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Filipp Mestre** (23-avgust 1927-yil - 2017-yil 25-aprel) - fransuz oʻng-markaziy siyosatchisi.

1951-yilda Fransiyaning chet el provinsiyalari milliy maktabini tamomlagan.U o‘z faoliyat 23-avgust 1927-yil, Talmont-Saint-Hilaire ( Vendée ) - 2017-yil 25-aprelini o‘rinbosar bo‘lgan amakisining maslahatchisi sifatida boshlagan, keyin esa xorijdagi viloyatlarda menejer bo‘lib ishlagan.U 1964-1969 yillarda Mudofaa vaziri Per Messmer va 1969-1971-yillarda Bosh vazir Jak Chaban-Delmasning maslahatchilari qatorida edi.1970—1971 yillarda Gers gubernatori, 1972—1973 yillarda Bosh vazir maslahatchisi Per Messmer, 1973—1976 yillarda Quyi Normandiya mintaqaviy gubernatori va Kalvados gubernatori, Pay de la Luara mintaqaviy gubernatori va Loire gubernatori. bo'lgan.1978 yildan 1981-yilgacha u Bosh vazir Raymond Barrening kabinet direktori bo'lgan.1981 va 1993-yillar orasida u parlament a'zosi va Edouard Balladur hukumatida vazir bo'lib ishlagan.

Vazifalar
---------

**Kengash**

* 1981 yil 2 iyul - 1986 yil 1 aprel: Vendee 1-saylov okrugi bo'yicha parlament a'zosi.
* 1986 yil 2 aprel - 1988 yil 14 may: Vendee parlamenti a'zosi
	+ 1986 yil 4 aprel - 1988 yil 14 may: Assambleya raisining o'rinbosari
* 1988 yil 23 iyun - 1993 yil 1 may: Vendee 2-saylov okrugi bo'yicha parlament a'zosi.

**Hukumat**

* 1993-yil 30-mart – 1995-yil 11-may: Urush faxriylari va qurbonlari boʻyicha vazir

1. 1 2  *(unspecified title)*
2. ↑  *(unspecified title)*
**Ruhi juvanon** — jaydari urik navi. Xalq seleksiyasida yaratilgan. Daraxti kuchli usadi. Bal. 8 m. gacha boradi. Barglari yirik, och yashil. Mevasi iyun oxiri — iyulning boshlarida pishadi, oʻrtacha 35—40 g, choʻziqdumaloq. Poʻsti silliq, yupqa, eti sariq, taʼmi xushxoʻr, suvli. Tarkibida 14— 16% qand, 0,8% kta, 60,38 mg% vitamin S bor. Danagidan qiyinroq ajraladi. Danagi yirik, magzi shirin.

Koʻchati oʻtqazilgach, 5—6yili hosilga kiradi. Sovuqqa chidami oʻrtacha. Nam bilan yetarli taʼminlangan tuproqlarda yaxshi hosil beradi. 10—12 yoshida daraxtidan 30–55 kg, 20—25 yoshida 60–70 kg hosil olinadi. Mevasi xoʻlligicha yeyiladi, murabbo, kompot, turli konservalar qilinadi, sharbat tayyorlanadi. Oʻzbekistonning barcha viloyatlarida ekiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Filip Kotler** (inglizcha: Philip Kotler; tugʻ.1931-yil 27-may, Chikago, AQSh) — amerikalik iqtisodchi va marketolog. Shimoli-gʻarbiy universiteti Kellogg menejment maktabi xalqaro marketing professori.

Biografiya
----------

Fillipning ota-onasi Rossiya imperiyasida Ukraina hududida yashagan va 1917-yil inqilobidan keyin ular AQShga hijrat qilishgan.

1953-yilda Chikago universitetida iqtisod bo‘yicha magistr darajasini oldi, 1956-yilda esa Massachusets texnologiya institutida iqtisod fanlari nomzodi ilmiy darajasini oldi.

Marketing va menejment boʻyicha koʻplab kitoblar, yetakchi jurnallar uchun 100 dan ortiq maqolalar muallifi. Uning asosiy xizmati shundaki, u ilgari butunlay boshqa fanlarga tegishli boʻlgan marketing haqidagi barcha bilimlarni bir joyga jamlagan va tizimlashtirgan. Aytishimiz mumkinki, u birinchi boʻlib marketingni alohida mutaxassislik sifatida ajratgan. Uning 2009-yil uchun „Marketing asoslari" kitobi 9 marta qayta nashr etilgan va marketing uchun oʻziga xos „Injil" dir. Uning darsliklari 20 tilda 3 milliondan ortiq nusxada nashr etilgan va dunyoning 58 mamlakatida marketing bibliyasi sifatida eʼtirof etilgan.

Yutuqlar
--------

Filip Kotler marketingga qoʻshgan ulkan hissasi uchun koʻplab unvon va mukofotlarga ega.

„Journal of Marketing" uchun eng yaxshi maqola uchun yillik „Alpha Kappa" mukofotiga uch marta sazovor boʻlgan yagona muallif.

U Stokgolm universiteti, Tsyurix universiteti, Afina iqtisodiyot maktabi, DePaul universiteti va Krakov iqtisodiyot maktabining faxriy doktori unvoniga ega boʻlgan. Shuningdek, 2014-yil 13-martda unga Plexanov nomidagi Rossiya iqtisodiyot universitetining faxriy doktori unvoni berildi.

Oila
----

Filip Kotlerning Milton va Nil ismli ikkita ukasi bor. Filipp 1955-yilda Nensi Kellum bilan turmush qurgan. Ularning Emi, Melissa va Jessika ismli uchta qizi hamda to‘qqiz nevarasi bor.

Manbalar
--------

1. ↑  ekonomiki%2C%20amerikanskiy%20ekonomist%20Milton%20Fridmen. https://www.e-xecutive.ru/wiki/index.php/Kotler\_Filip#:~:text=Filip%20Kotler%20rodilsya%2027%20maya, ekonomiki%2C%20amerikanskiy%20ekonomist%20Milton%20Fridmen.
2. ↑  ekonomiki%2C%20amerikanskiy%20ekonomist%20Milton%20Fridmen. https://www.e-xecutive.ru/wiki/index.php/Kotler\_Filip#:~:text=Filip%20Kotler%20rodilsya%2027%20maya, ekonomiki%2C%20amerikanskiy%20ekonomist%20Milton%20Fridmen.
3. ↑  ekonomiki%2C%20amerikanskiy%20ekonomist%20Milton%20Fridmen. https://www.e-xecutive.ru/wiki/index.php/Kotler\_Filip#:~:text=Filip%20Kotler%20rodilsya%2027%20maya, ekonomiki%2C%20amerikanskiy%20ekonomist%20Milton%20Fridmen.
4. ↑
5. ↑  ekonomiki%2C%20amerikanskiy%20ekonomist%20Milton%20Fridmen. https://www.e-xecutive.ru/wiki/index.php/Kotler\_Filip#:~:text=Filip%20Kotler%20rodilsya%2027%20maya, ekonomiki%2C%20amerikanskiy%20ekonomist%20Milton%20Fridmen.
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
**Ridberg doimiysi** (R) — siyraklashtirilgan gaz yoki metall bugʻlari koʻrinishidagi izolyasiyalangan atomlarning nurlanish chastotalari va energiya satxlarini hisoblashda qoʻllanadigan formulalar tarkibiga kiruvchi asosiy fizik kattalik. R bilan belgilanadi. Agar atom yadrosining massasi elektron massasiga nisbatan cheksiz katta (yadro qoʻzgʻalmas holatda) deb olinsa, u qolda R—2n2mei/chi =(1,097373143±1O)1O7 m1, bunda ye va i — elektron zaryadi va massasi, s— yorugʻlikning vakuumdagi tezligi, h — Plank doimiysi. 1890-yilda shved fizigi I. Ridberg (1854— 1919) atom spektrlarini oʻrganayotganda shu birlikni fanga kiritgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jimmy Adam** (talaffuzi: *Jimmi Adam*) (1931-yil 13-mayda tugʻilgan) — Shotlandiyalik sobiq proffesional futbolchi, Angliyaning „Aston Villa" jamoasidagi o'yinlari bilan eslanadi. Bundan tashqari Shotlandiyaning „Luton Toun" jamoasida va yana bir ingliz klubi „Stok City" tarkiblarida maydonga tushgan.

Faoliyati
---------

Blantir shahrida tugʻilgan Adam oʻz faoliyatini mahalliy yoshlar klubi Blantayre Celtikda boshlagan, 1950-yilda janubga Angliyaning "Aldershot "klubiga oʻtgan. Biroq, yosh Adam 1950-51-yilgi mavsumda klub uchun faqat bitta liga oʻyinida oʻynay olgan va keyin uni tark etgan. Klbuni tark etgach Spennymoor United jamoasiga qoʻshilgan va u yerda o'z proffesional faoliyatini davom ettirgan.

Luton Taun
----------

1953-yilda Adam Shotlandiyaning "Luton Taun" jamoasi bilan shartnoma imzolagan va u yerda olti yillik faoliyati davomida 138 ta oʻyinda maydonga tushib, 1954/1955-yillarda klubning Birinchi divizionga koʻtarilishiga yordam bergan. Shu tariqa Adam Taunliklarning sevimli fubolchilaridan biriga aylangan.

Aston Villa
-----------

1960-yilda Luton Taoun jamoasi birinchi diviziondan tushib ketganida, Adamga Angliyaning o'rtamiyona lekin doimo yuqori o'rinlar uchun kurash olib boradigan jamoasi "Aston Villa" qiziqish bildirgan. Adam ingliz jamoasida sinovdan o'tgach shartnoma tuzib ularning safiga qoʻshilgan. U yerda „Stok City" bilan shartnoma imzolashdan oldin ikki mavsum oʻtkazgan va Aston Villa safidagi yorqin o'yinlaridan so'ng ikkinchi ingliz klubiga yo'l olgan. „Stok City" jamoasida 1961/1962-yilgi mavsumni Falkirk jamosi tarkibiga qoʻshilish uchun Shotlandiyaga qaytishdan oldin 24 oʻyinda 7 gol urgan. Keyinchalik u Avstraliyaga koʻchib oʻtgan va u yerda mahalliy Janubiy Melburn Hellas jamoasi tarkibida maydonga tusha boshlagan.

Karyera statistikasi
--------------------

| Klub | Mavsum | Liga | Angliya kubogi | Liga kubogi | Jami |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Divizon | Oʻyinlar | Gollar | Oʻyinlar | Gollar | Oʻyinlar | Gollar | Oʻyinlar | Gollar |
| Aldershot | 1950—1951 | Janubiy uchinchi divizion | 1 | 0 | 0 | 0 | — | 1 | 0 |
| Luton Toun | 1953—1954 | Ikkinchi divizion | 3 | 0 | 0 | 0 | — | 3 | 0 |
| 1954—1955 | Ikkinchi divizion | 25 | 9 | 0 | 0 | — | 25 | 9 |
| 1955—1956 | Birinchi divizion | 30 | 5 | 0 | 0 | — | 30 | 5 |
| 1956—1957 | Birinchi divizion | 18 | 1 | 0 | 0 | — | 18 | 1 |
| 1957—1958 | Birinchi divizion | 32 | 3 | 1 | 0 | — | 33 | 3 |
| 1958—1959 | Birinchi divizion | 29 | 4 | 0 | 0 | — | 29 | 4 |
| Jami | 137 | 22 | 1 | 0 | — | 138 | 22 |
| Aston Villa | 1959—1960 | Ikkinchi divizion | 21 | 3 | 1 | 0 | — | 22 | 3 |
| 1960—1961 | Birinchi divizion | 3 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 | 0 |
| Jami | 24 | 3 | 1 | 0 | 0 | 0 | 25 | 3 |
| Stok City | 1961—1962 | Ikkinchi divizion | 22 | 7 | 0 | 0 | 2 | 0 | 24 | 7 |
| Karyerada jami | 183 | 32 | 2 | 0 | 2 | 0 | 187 | 32 |

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Matthews, Tony*. The Encyclopaedia of Stoke City*. Lion Press, 1994. ISBN 0-9524151-0-0.
2. ↑
**Janet Hopps Adkisson** (1934-yil 4-avgustda tugʻilgan) AQShning sobiq professional tennischisi Adkisson Vashington shtati sport shon-shuhrat roʻyhatiga koʻra, uch marta eng yaxshi 15 nafar ayol tennischi qatoriga kirgan.

Karyera
-------

Uning „Katta Dubulgʻa" turniridagi eng yaxshi yakkalik koʻrsatkichi 1959 va 1960-yillarda Uimbldonda toʻrtinchi raundgacha yetib borishi boʻlib, u yerda mos ravishda Sally Mur va Rene Shuurmanga yutqazgan. Uning eng yaxshi yakkalik unvoni Kolumbiyaning Barinquilla shahrida Janubiy Amerikada boʻlgan (1958). Dunyo № 1 Althea Gibson va Mariya Buenoni magʻlub eta olgan.

U 1959-yilgi AQSh chempionatining mikst juftliklarida Bob Mark bilan finalga chiqdi, u yerda ular Margaret Osborn va Neale Freyzer tomonidan uchta setda magʻlub boʻlishdi. Karen Xantse bilan u 1960-yilgi Uimbldon chempionatida juftliklar yarim finaliga chiqdi, u yerda ular uchta setda birinchi raqamli juftlik va yakuniy chempionlar Mariya Bueno va Darlen Hardga yutqazishdi. Xuddi shu turnirda Xopps Adkisson Bob Mark bilan aralash juftlik musobaqasining yarim finaliga chiqishga muvaffaq boʻlgan.

Hopps Adkisson 1961-yilgi AQSh yopiq inshootlardagi chempionatida tennis sharhlovchisi va yozuvchi Bud Collins bilan yakkalik va juftlik bahslarida aralash juftlik chempionligini qoʻlga kiritdi.

Hopps Adkisson 1998-yilda Vashington shtati sport shon-shuhrat roʻyhatiga va 1999-yilda ITA ayollar kollejining tennis shon-sharaf roʻyhatiga kiritigan ayol tennischi boʻldi.

Katta dubulgʻa finallari
------------------------

### Aralash juftliklar: (1 ta ikkinchi oʻrin)

| Natija | Yil | Chempionat | Yuzaki | Hamkor | Raqiblar | Hisob |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Yoʻqotish | 1959-yil | AQSh chempionati | Oʻt | Avstraliya Avstraliya Bob Mark | Amerika Qoʻshma Shtatlari AQShMargaret OsborneAvstraliya Avstraliya Neal Freyzer | 5-7, 15-13, 2-6 |

Manbalar
--------

1. ↑  „State of Washington Sports Hall of Fame : Tennis".  Washingtonsportshof.com. Qaraldi: 12-mart 2014-yil.
2. ↑  „Wimbledon players archive – Janet Hopps".  AELTC. 7-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi.
3. ↑  *Ross Atkin.* „Tennis Hall-of-Famer Got There Writing, Talking About the Game".  The Christian Science Monitor (29-iyul 1994-yil).
4. ↑  „Janet Hopps Adkisson".  ITA Women's Hall of Fame.
5. ↑  „Janet Hopps Adkisson played #1 position on The Seattle University Men's Tennis Team in 1954,55,56, winning 70 percent of the tennis matches she played against men in NCAA Division 1. She is a Member of the University's Sports Hall of Fame.". *www.goseattleu.com*.  Seattle University.
**Ruggero Leoncavallo** (talaffuzi: *Rujjero Leonkavallo*; 1857.25.4, Neapol — 1919.9.8, Florensiya yonidagi Montekatini) - italyan kompozitori, musiqiy verizm asoschilaridan. Neapol konservatoriyasi, Bolonya universitetida taʼlim olgan. Bolonya universiteti doktori (1878). Hayotni haqqoniy ifodalashga yoʻnaltirilgan verizm uslubida 20 dan ziyod opera yaratgan: "Bogema" (1897, "Lotin kvartali hayoti" nomida ham qoʻyilgan), "Zaza" (1900), "Loʻlilar" (1912) va boshqa "Masharabozlar" ("Payaslar", 1892) operasi oddiy odamlar kechinmalarining yorqin ifodalanishi, keskin dramatik rivoji, musiqiy vositalar hamda kuylarning taʼsirchanligi bilan qimmatli boʻlib, musiqa verizmining ibratli namunasiga aylangan. "Malbruk", "Atirgul qirolichasi" kabi operettalar, "Qoʻgʻirchoq hayoti" baleti, simfonik va kamer asarlar ham yaratgan. "Masharabozlar" operasi Navoiy teatrining repertuaridan doimiy oʻrin olgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  *(unspecified title)*
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**James Christopher Armfield** (1935-yil 21-sentabr – 2018-yil 22-yanvar) ingliz professional futbolchisi va menejeri. Futboldan keyingi hayotida BBC Radio Five Liveda futbol eksperti boʻlib ishlagan. U butun futbol figasidagi faoliyatini Blackpoolda, o'ng qanot himoyachisi sifatida o'tkazdi. 1954—1971-yillar oralig'ida u 627 ta, barcha xalqaro musobaqalarda oltita go'l urib, o'n yil klub sardori sifatida faoliyat olib bordi. Shuningdek, u 1959—1966-yillar davomida 43 marta Angliya terma jamoasi sharafini himoya qilgan va 15 o'yinda sardorlikni o'z zimmasiga olgan. U 1966-yilgi jahon chempionatida g'olib chiqqan Angliya terma jamoasi a'zosi edi.

Klubdagi faoliyati
------------------

**Armfield** *Christopher* va *Doris* Armfield oilasida tug'ilgan. Armfieldning oilasi Ikkinchi Jahon urushi paytida Dentondan Blackpoolga ko'chib o'tgan. Armfieldni Bloomfield Roaddagi mashg'ulot o'yinida menejer Joe Smith ko'rgan. O‘sha o‘yinda chap qanotda o‘ynagan Armfield "Blackpool"ning barcha go'llarini 4:1 hisobidagi g‘alaba bilan kiritdi.Shundan so'ng Smith unga sud jarayonini taklif qildi. U Blackpooldagi Arnold maktabida o'qishni tugatib, oliy maktab sertifikatini qo'lga kiritgach, 17 yoshida Blackpoolga qo'shildi. 1954-yil 27-dekabrda Armfield Portsmouthda Blackpooldagi debyutini o'tkazdi.

U 1955—1956-yilgi mavsumda Birinchi divizionda (o'sha paytda Angliyaning eng yuqori ligasi) ikkinchi o'rinni egallab, Blackpool jamoasining bir qismi sifatida nom qozondi.

Armfield 1961-yilda Granada TV-ning Sports Outlook Shimoliy sport yulduzi sovrini bilan taqdirlangan.

1966-yilda u "Yilning eng yaxshi futbolchisi" sovrini uchun Bobby Charltonga yutqazdi va Blackpoolda yilning eng yaxshi futbolchisi bo'lish bilan kifoyalanishga majbur bo'ldi. "Blackpool" bilan o'tkazgan o'n yetti yillik faoliyati davomida unchalik muvaffaqiyatga erisha olmadi.

### Bolton Wanderers

O'zining futbolchilik faoliyatini yakunlaganidan ko'p o'tmay, Armfield 1971-yilda Bolton Uonderersni boshqardi va ularni 1972—73-yilgi mavsumda Uchinchi Divizion chempioni sifatida Ikkinchi Divizionga ko'tardi.

 Jimmy Armfieldning Bloomfield Road tashqarisidagi haykali, (2019-yil).

Manbalar
--------



1. ↑  „Jimmy Armfield: A Football Gentleman, 5 live Sport - BBC Radio 5 live". *BBC*. Qaraldi: 22-yanvar 2018-yil.
2. ↑  „Football League honours Armfield". *BBC Sport* (1-mart 2008-yil). Qaraldi: 2-mart 2008-yil.
3. 1 2 3  *Glanville, Brian*. „Jimmy Armfield obituary". *The Guardian* (22-yanvar 2018-yil).
4. ↑  Calley, Roy*. Blackpool: A Complete Record, 1887–1992*. Breedon Books Publishing Co Ltd, 20 October 1992. ISBN 978-1-873626-07-8.
5. ↑  *Culley, Jon*. „League One Play-Off Final: The rock of Blackpool". *Independent on Sunday* (27-may 2007-yil). Qaraldi: 31-oktabr 2008-yil.
6. ↑  *Iles.* „Bolton Wanderers pay respects to ex-manager Jimmy Armfield".  Bolton News (22-yanvar 2018-yil). Qaraldi: 22-yanvar 2018-yil.