recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Penelope Dora Harvey Boothby** (1881-yil 2-avgust — 1970-yil 22-fevral) — ingliz ayol tennischisi. U Midlseksning Finchli shahrida tugʻilgan. U 1909-yilgi Wimbledon chempionatida ayollar oʻrtasidagi yakkalik chempionligi uchun eng yaxshi esda qoladi.

Biografiyasi
------------

Boothby Finchley shahrida tugʻilgan va katta opasi Gertruda bilan birga oʻgay ota-onasi Garri va Gertrud Penn bilan birga yashagan. Garri qurilish muhandisi edi va 1901-yilga kelib ular Janubiy Norvudga koʻchib oʻtishdi, u yerda u Beulah Hill klubida oʻynadi va qish oylarida u badminton oʻynadi.

1908-yilda u 1908-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlarida ayollar oʻrtasidagi yakkalik bahslarida kumush medalni qoʻlga kiritdi.

19090-yilda u Wimbledonda ayollar yakkalik bahslarida gʻolib chiqqanida, erkaklar oʻrtasidagi yakkalik bahslarida ikkinchi oʻrinni egallagan Joziya Ritchi ham Norvudda yashar edi. Bundan tashqari, oʻsha yili u Londondagi Qirolicha klubida yogʻoch kortlarda oʻynab, finalda Madlin OʻNilni toʻgʻridan-toʻgʻri magʻlubiyatga uchratgandan soʻng, Britaniyaning yopiq kort chempionatining yakkalik bahslarida gʻolib chiqdi.

1911-yilda u Dorothea Duglass Lambert Chambersga 6:0, 6:0 hisobida yutqazib, Wimbledon finalida gʻalaba qozonmasdan magʻlub boʻlgan birinchi ayol tennischi boʻldi.

1914-yilda u Artur C.Ginga uylandi.

U 1970-yilda Hammersmit yoki Xempsted, Londonda vafot etdi.

Katta dubulgʻa finallari
------------------------

### Yakkaliklar (1 ta unvon, 2 ta ikkinchi oʻrin)

| **Natija** | **Yil** | **Chempionat** | Qoplama | **Raqib** | **Hisob** |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Gʻolib | 1909 1 | Wimbledon chempionati | Oʻt | Birlashgan Qirollik Agnes Morton | 6-4, 4-6, 8-6 |
| Ikkinchi oʻrin egasi | 1910-yil | Wimbledon chempionati | Oʻt | Birlashgan Qirollik Dorothea Lambert Chambers | 2-6, 2-6 |
| Ikkinchi oʻrin egasi | 1911-yil | Wimbledon chempionati | Oʻt | Birlashgan Qirollik Dorothea Lambert Chambers | 0-6, 0-6 |

1 Bu aslida barcha ishtirokchilar finali edi, chunki Sharlotta Kuper Sterri 1908-yilgi Wimbledon unvonini himoya qilmadi, natijada barcha ishtirokchilar finali gʻolibi 1909-yilgi Wimbledonda yurish yoʻli bilan gʻalaba qozondi.

### Juftliklar (1 ta nom)

| **Natija** | **Yil** | **Chempionat** | Qoplama | **Hamkor** | **Raqiblar** | **Hisob** |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Gʻolib | 1913-yil | Wimbledon chempionati | Oʻt | Birlashgan Qirollik Winifred McNair | Birlashgan Qirollik Charlotte Cooper Sterry
Birlashgan Qirollik Dorothea Lambert Chambers | 4-6, 2-4 nafaqaga chiqqan |

Manbalar
--------

1. ↑  „Dora Boothby". *Olympedia*. Qaraldi: 12-aprel 2021-yil.
2. 1 2  „Dora Boothby Olympic Results". *sports-reference.com*. 2-fevral 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-yanvar 2014-yil.
3. 1 2 3  „Dora Boothby".  The Norwood Society (18-may 2010-yil).

Havolalar
---------

* Jon Arlott (Hrsg.): *Sport va oʻyinlar boʻyicha Oksford hamrohi.* Oksford universiteti matbuoti, London, 1975-yil
* Dora Boothby Xalqaro tennis federatsiyasi saytida Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash </img>
* 1899—2007-yillardagi barcha Angliya chempionlari
**Soʻruvchilar** — yassi chuvalchanglar sinfi. Hayvonlar, baʼzan odamning ichki parazita. Toʻgʻri ichakli kiprikli chuvalchanglardan kelib chiqqan. Gavdasining uzunligi bir necha mm dan 5 sm (baʼzan 1,5 m) gacha. Shakli bargsimon, baʼzan choʻziq. Odatda, 2 soʻrgʻichi bor. Ogʻiz soʻrgʻichi gavdasining oldingi uchida, uning tubida ogʻiz teshigi joylashgan. Qorin soʻrgʻichi ogʻiz soʻrgʻichidan orqaroqda, baʼzan gavdasining keyingi qismida. Tana qoplogʻichining epiteliy hujayralari parenximaga botib kirgan, kipriksiz. Hayot sikli murakkab nasl gallanishi va xoʻjayin almashinish orqali boradi. Tuxumi suvga tushganida undan kiprikli lichinka— miratsidiy chiqadi. Lichinka 1oraliq xoʻjayin (mollyuska) tanasiga oʻtib, sporatsistaga aylanadi. Sporatsista pedagenez (lichinka davrida koʻpayish) orqali 2lichinka — rediyni hosil qiladi. Rediylar ichida 3lichinka — dumli serkariylar yetishadi. Serkariylar suvga chiqib, 2oraliq xoʻjayin (suv hasharotlari lichinkasi)ni zararlaydi va sistaga oʻralib, metatserkariyga aylanadi. 5000 dan koʻproq turi bor. S. — hayvonlar va odamda trematodoz kasalligini paydo qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Soʻruvchilar" *OʻzME*. S-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Koʻk kapalak | *Biologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Aitube.kz** — 2021-yilda ishga tushirilgan YouTubeʼning Qozogʻistondagi analogi. Qozogʻistonda koʻpchilik, ayniqsa, oʻsmirlar ushbu videoxostingni ommaviy axborot vositalarida va qozogʻistonlik blogerlar oʻrtasida faol targʻib qilinayotgani bilan faxrlanadi. Shuningdek, u turli biznes-forumlarda IT media-loyihalarining muvaffaqiyatli namunasi sifatida koʻpincha tilga olinadi.

Interfeysi
----------

Tomoshabin uchun sayt interfeysi hech qanday noqulayliksiz juda yoqimli va oʻziga qaram. Hammasi juda puxta oʻylangan koʻrinadi, siz saytning fonini quyuq yoki oq rangga oʻzgartirishingiz mumkin. Shuningdek, siz 8 ta tildan birini tanlashingiz mumkin — qozoq, rus, oʻzbek, qirgʻiz, tojik, ozarbayjon va ingliz.

Analitika va trafik
-------------------

Aitube veb-saytiga 1 oyda taxminan 3 million marta tashrif buyuradi. Tomoshabinlar asosan Qozogʻistondan 52% va 36% Rossiyadan, qolganlari dunyo boʻylab tarqalib ketgan.

Monetizatsiya
-------------

Aitube-da monetizatsiya darhol amalga oshiriladi. Koʻrishlar yoki obunachilarga ega boʻlishingiz shart emas, sheriklik dasturiga qoʻshilish uchun tugmani bosing. Men daromadning aniq miqdori yoki foizini ham koʻrmadim. Kelajakdagi daromadlar haqida shunday yozuv mavjud boʻlsa-da: Ish haqining qiymati foyda ulushi tizimiga muvofiq dinamik ravishda shakllanadi va eʼlon qilinganidan farq qilishi mumkin. Maʼlum boʻlishicha, 1000 marta koʻrish uchun u ~ 450 tenge (~ 73,48 rubl yoki 1 dollar) boʻladi. Agar sizda 2000 birlik boʻlsa, daromadni olishingiz mumkin.

Bugungi Aitube.kz
-----------------

* Oyiga 4 500 000 dan ortiq foydalanuvchi
* 11 000+ ortiq kanal
* Qozogʻiston OAV rasmiy kanallari

Manbalar
--------

1. ↑  „Информация о сайте aitube.kz" (ruscha).

[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  *Немой Геймер.* „Aitube, что это и как монетизировать?" (ruscha) (14-fevral 2023-yil).
3. ↑  „Aitube.kz Ұлттық видеохостинг" (qozoqcha). Qaraldi: 14-mart 2023-yil.

Havolalar
---------

* Aitube.kz rasmiy sayti
* Google Play rasmiy ilovasi
* AppStore rasmiy ilovasi
* AppGallery rasmiy ilovasi
**Miqqiy** (Falco tinnunculus) — lochinsimonlar oilasiga mansub yirtqich qush. Gavdasining uz. 31—38 sm, vazni 180—240 g. Qanoti kambarsimon, uchki qismi ingichkalashgan, uz. 23—27 sm. Osiyo, Yevropa, Afrikada tarqalgan. Osiyo va Afrikaning tropik va subtropik hududlarida qishlaydi. Oʻrta Osiyoda oʻtroq yashaydi. Do-imiy juft hosil qiladi. Jarlar va qoyalardagi kovaklarga hamda daraxtlarga uya quradi. 4—5 ta tuxum qoʻyib, nari va modasi navbatlashib bosib yotadi. Tuxumlarini 25 kundan soʻng ochib chiqadi. M. mayda kemiruvchilar, hasharotlar, kaltakesaklar bilan oziqlanadi. Zararkunanda va kasal tarqatuvchi kemiruvchilar va hasharotlarni qirib qishloq xoʻjaligiga foyda keltiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Al-Rahmaniya** ( arabcha: , shuningdek, **Rahmaniya** deb ham yoziladi) — Misrning Behayra gubernatorligida joylashgan shahar va markaz.

Tarixi
------

Shaharning eski nomi — *Mahallet Abdurrahmon* (arabcha: ) bo'lgan.

Milodiy 1798-yil 2-iyulda Iskandariya gʻarbiga fransuz kampaniyasi kelganidan soʻng, ular shaharga yurish qilib, oʻsha kuni uni egallab olishadi. Shundan so'ng, Napoleon Damanhur orqali Qohiraga yurish qiladi va u yerda 6-iyulda Rosetta shahrini egallashga muvaffaq bo'ladi va Nil daryosi bo'yidagi Rahmaniya qishlog'iga yetib boradi. Bu orada mamluklar Murod bey boshchiligidagi fransuz qoʻshinlariga qarshi turish uchun qoʻshin tayyorlayotgan edi. 

Biroq mamluklar qoʻshini magʻlubiyatga uchraydi va chekinishga majbur boʻladi. Murod Bey Qohiraga qaytib, boshqa vaqtda Piramidalar jangida ham fransuz, ham mamluk qoʻshini bilan uchrashadi. U yerda Napoleon Bonapart 1798-yil 21-iyulda bu hal qiluvchi jangda Murod Bey qoʻshinini yana magʻlub qiladi.

Taniqli odamlar
---------------

* Suad Zuhayr

Andoza:Cities of Egypt

1. ↑  „عدد السكان التقديري". Qaraldi: 5-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „قائمة قرى محافظة البحيرة". *areq.net*. Qaraldi: 15-yanvar 2023-yil.
3. ↑  Connelly, Owen*. The Wars of the French Revolution and Napoleon, 1792-1815* (en). Routledge, 2005 — 99–100 bet. ISBN 0415239842.
**Apollonia** (shuningdek, Stavri deb ham ataladi) — Gretsiyaning Kiklad orollaridagi Sifnos munitsipalitetida joylashgan qishloq. Bu orolning poytaxti (*chora*) va eng katta qishlogʻi boʻlib, 2011-yilgi Gretsiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra 869 nafar aholiga ega. Apollonia Vathy, Kamares, Kastro, Platys Gialos, Kato Petali, Faros va Chrysopigi qishloqlarini oʻz ichiga olgan omonim munitsipalitetning yetakchisi boʻlib, u yerda jami hisoblanganda 1691 nafar aholi istiqomat qiladi. Qishloq Yunon mifologiyasidagi Apollon xudosi sharafiga nomlangan.

Umumiy maʼlumot
---------------

Apollonia Sifnos ichki qismidagi uchta balandlikning tepasida joylashgan. Qishloq qurilishida anʼanaviy siklad meʼmorchiligi katta ahamiyatga ega hisoblanadi. Apolloniada tugʻilgan taniqli shaxslar orasida satirik shoir hamda jurnalist Kleanthis Triantafyllopoulos va Konstantinopollik Gregory VII bor. Qishloqning markaziy maydonida folklor muzeyi joylashgan. Qishloqda, shuningdek, butun orolda keng tarqalgan koʻplab cherkovlar ham mavjud.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5  „Απολλωνία Σίφνος" (el). *e-sifnos*. Qaraldi: 1-oktyabr 2022-yil.
2. 1 2  „Απογραφή Πληθυσμού-Kατοικιών 2011 - ELSTAT". *www.statistics.gr*. 7-dekabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-oktyabr 2022-yil.
3. ↑  „Πανδέκτης: Τριαντάφυλλος Κλεάνθης". *pandektis.ekt.gr*. Qaraldi: 1-oktyabr 2022-yil.
4. ↑  „Οἰκουμενικόν Πατριαρχεῖον". *web.archive.org* (11-aprel 2012-yil). 11-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-oktyabr 2022-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Optimallashtirish: qidiruv tizimini optimallashtirish va Internetda veb-saytlarni ilgari surish-** 2002-yildan beri Moskvada oʻtkaziladigan veb-saytlarning qidiruv tizimini optimallashtirish, kontekstli reklama va qidiruv tizimini rivojlantirish masalalariga bagʻishlangan yirik yillik konferensiya.

Konferensiya tashkilotchisi – „Ashmanov and Partners" kompaniyasidir. Turli vaqtlarda Mail.ru, Gogo.ru, Begun, Subscribe.ru, Spylog, HH.ru va boshqa kompaniyalar konferensiya hamkorlari boʻlgan.

Konferensiyaning maqsadli auditoriya vakillari – veb-sayt egalari, marketing direktorlari, Internet-loyiha menejerlari, Internet-marketing boʻyicha mutaxassislar, qidiruv tizimini optimallashtirish boʻyicha mutaxassislar va qidiruv tizimi vakillari hisoblanadi.

Konferensiya uchta yoʻnalishda oʻtkaziladi, ular: tizimini optimallashtirish, kontekstli reklama haqida maʼlumot olish vositasi sifatida, qidiruv tizimini optimallashtirish xizmatlari, qidiruv optimizatorlari mijozlari uchun qulay uchrashuv joyi sifatida va oʻrtasida sahna ortidagi aloqa platformasi sifatida. Qidiruv tizimini optimallashtirish sohasidagi mutaxassislar va qidiruv tizimlarining vakillari sifatida ham oʻtkaziladi.

Konferensiya maʼruzachilari- qoida tariqasida qidiruv tizimini optimallashtirish, kontekstli reklama va qidiruv tizimini rivojlantirish sohasidagi nufuzli mutaxassislar tomonidan taqdim etiladi. Aleksandr Sadovskiy, Vladislav Shabanov, Igor Ashmanov, Aleksey Basov, Fedor Virin, Andrey Ivanov va boshqalar konferensiyada turli vaqtlarda ishtirok etdi.

Konferensiya- muntazam ravishda Internet-marketing bozori ishtirokchilarini taqdim etadigan Internet-marketing koʻrgazmasiga mezbonlik qiladi.

Optimallashtirish konferensiyalari doimo matbuot eʼtiborini tortadi, ham ixtisoslashgan, ham umumiy tarafdan.

Manbalar va eslatmalar
----------------------

1. ↑  Publikatsiya pro Optimization-2002 na „Veb-planete"
2. ↑  Publikatsiya pro Optimization-2004 v „Izvestiyax"
3. ↑  Publikatsiya pro Optimization-2006 v CNewsAndoza:Недоступная ссылка
4. ↑  „Публикация про Optimization-2007 на SearchEngines.ru". 20-fevral 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-oktyabr 2010-yil.
5. ↑  „Публикация про Optimization-2010 на Infox.ru". 2-oktyabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-oktyabr 2010-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy konferentsiya sayti Arxivnaya kopiya
**Mangustlar** (Herpestes) - yirtqich sut emizuvchi hayvonlar urugʻi, vi-verrasimonlar oilasiga kiradi. Gavdasining uz. 23—64 sm, dumi 50 sm gacha. Moʻynasi dagʻal, rangi bir xilda yoki yoʻlyoʻl. 10 turi Jan. Osiyoda, 6 turi Afrikada, 1 turi Yevropa (Ispaniya)da tarqalgan. Oʻrmonlar va butazorlarda, baʼzan aholi ʻ yashaydigan joylar yaqinida hayot kechiradi. Tunda faol. Mayda umurtqali hayvonlar, baʼzan umurtqasizlar bilan oziqlanadi, zaharli ilonlarni yeb, foyda keltiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Valentin Pak Vasilevich** (1923-yil 6-mart, Uzoq Sharq oʻlkasi, Primorsk viloyati, Olginskiy tumani, Nikolayevka qishlogʻi – 1993-yil 6-yanvar) – Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Yuqori Chirchiq tumanidagi Sverdlov nomidagi kolxozning aʼzosi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

Hayoti
------

Valentin Pak Vasilevich 1923-yil 6-martda Primorsk oʻlkasi, Olginskiy tumani, Nikolayevka qishlogʻida oddiy dehqon oilasida tugʻilgan. 1937-yilda O‘zbekiston SSRning Toshkent viloyatidagi maxsus posyolkaga surgun qilingan. 1937-yildan Yuqori Chirchiq tumanida joylashgan Sverdlov nomidagi kolxozda oddiy kolxozchi boʻlib ishlagan. 1940-yilda mahalliy oʻrta maktabning 9-sinfini tamomlagan. 1942-yildan Toshkent viloyati Bekobod shahridagi korxonada ishlagan. 1945-yilda u Sverdlov nomidagi kolxozga qaytib, u yerda oddiy kolxozchi, brigada boshligʻi, dala ekinlari brigadasi brigadri, keyinroq sut-tovar fermasida yem-xashak brigadasi brigadri boʻlib ishlagan.

1950-yilda Valentin Pak Vasilevich jamoasi 9,1 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 115,8 sentnerdan yashil kanop poyasi yigʻib olgan. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 22-maydagi farmoni bilan unga Lenin ordeni, „Oʻroq va Bolgʻa" oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan.

Valentin Pak Vasilevich 1989-yilda nafaqaga chiqqunga qadar Sverdlov nomidagi kolxozda ishlagan. Unga kasaba uyushma ahamiyatiga ega nafaqa tayinlangan. Valentin Pak 1993-yil 6-yanvarda vafot etgan va sobiq Sverdlov nomidagi kolxoz (hozirgi Ahmad Yassaviy nomidagi fermer xoʻjaligi, Yuqori Chirchiq tumani) qabristoniga dafn etilgan.

Mukofotlari
-----------

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni
* Lenin ordeni
* „Oʻroq va Bolgʻa" oltin medali
* „1941–1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun" medali

Adabiyotlar
-----------

* Ким П. Г. *Корейцы Республики Узбекистан*, Ташкент: Узбекистон. 1993
* Ким Б. И. *Корейцы Узбекистана. Кто есть кто*, Ташкент, 1999

Manbalar
--------

1. ↑  „Статьи с меткой «Валентин Пак". *www.koryo-saram.site*. Qaraldi: 24-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Пак Валентин - Герой Социалистического Труда". *www.warheroes.ru*. Qaraldi: 24-noyabr 2023-yil.
**Yalqovlar** — chala tishlilar turkumiga mansub sut emizuvchilar oilasi. Gavdasining uzunligi 50—65 sm, ogʻirligi 4–7 kg. Boshi 270° gacha burilishi mumkin. Oldingi oyoqlari orqa oyoqlaridan uzun. Barmoqlari 2 yoki 3 ta, oʻzaro yopishgan, tirnoqlari uzun va egilgan. Tanasining yunglari qorin tomondan orqasiga qayrilgan. Tana harorati tashqi muhit haroratiga qarab 24° dan 35° ga oʻzgarib turadi. 2 uruqqa mansub 5 turi Markaziy va Janubiy Amerikada tarqalgan. Ya. daraxtda yashaydigan kam harakat hayvonlar. Odatda, daraxt shoxlarida orqasi pastga qarab osilib turadi. Oʻsimlikxoʻr. Yilda 1 bola tugʻadi. Goʻshti, terisi va bezak sifatida ishlatiladigan tirnoqlari uchun ovlanadi. Soni kamayib ketmoqda. Boʻyinbogʻli yalqov Tabiatni muhofaza qilish xalqaro ittifoqi Qizil kitobiga kiritilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pak Din Seb** (1921-yil 7-fevral, Primorsk o'lkasi, Nikolayevka qishlog'i — 2000-yil 23-iyul) — Toshkent viloyati, Yuqori Chirchiq tumanidagi Sverdlov nomidagi kolxoz rahbari, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951-yil 22-may) .

Hayoti
------

Pak Din Seb Primorsk o'lkasi, Nikolayevka qishlog'i, Partizanskiy tumanida tug'ilgan. Maktabni tugatgach, kolxozda ishladi. 1937-yilda butun kolxoz bilan birgalikda Qozog‘iston SSR Qizil O‘rda viloyatiga surgun qilingan. 1938-yildan Qizil Oʻrda viloyati Kazalin tumanidagi Qorakoʻl kolxozida ishlagan. 1940-yildan Yuqori Chirchiq tumani Sverdlov nomidagi kolxozda yashagan. 1942-yilda kechki maktabning yettinchi sinfini tamomlagan. 1940-yildan oddiy kolxozchi, 1950-yil martdan Yuqori Chirchiq tumani Sverdlov nomidagi kolxozda kanop yetishtira boshlagan va dala jamoasi rahbari bo'lgan. 1948-yilda Butunittifoq Kommunistik (bolsheviklar) partiyasiga a'zo bo'ldi. Mahalliy kolxoz komsomol tashkiloti kotibi (1948-1950) bo'lgan.

Unga Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951-yil 22-may) unvoni quyidagi tahrirda berilgan: 1950-yilda 9 maydondan gektariga 1141 sentner yashil kanop poyasi olishda davlat oldidagi alohida xizmatlari uchun. Farmon va sertifikatda ism chiziqcha bilan ko'rsatilgan: Pak Din-Seb.

1955-yilda Sariog‘och qishlog‘idagi veterinariya texnikumini tamomlagan, so‘ngra Sverdlov nomidagi kolxozda chorvachilik bo‘yicha texnik bo‘lib ishlagan. 1959-yilda o'z tashabbusi bilan cho'chqachilik bilan shug'ullana boshladi. 1960-yilda u 1011 cho‘chqani boqib, davlatga qariyb 100 tonna cho‘chqa go‘shtini (tirik vaznda) topshirdi.

1982-yilda nafaqaga chiqdi. Kasaba uyushma ahamiyatiga ega nafaqa tayinlangan. 2000-yil iyul oyida vafot etgan. U Yuqori Chirchiq tumanidagi sobiq Sverdlov nomidagi kolxoz (1992-yildan Ahmad Yasaviy nomidagi fermer xoʻjaligi) qabristoniga dafn etilgan.

Mukofotlari
-----------

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin ordeni
* "1941-1945-yillardagi Ulug' Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun" medali
* "Shavkatli mehnati uchun" medali (1953)
* O‘zbekiston SSR Oliy Soveti Prezidiumining Faxriy yorlig‘i.

Adabiyotlar
-----------
**Turkiya vaqti** yoki **TSI.** Turkiyada amaldagi vaqt hisoblanadi. UTC+3 vaqti mamlakatda belgilangan vaqt sifatida ishlatiladi. Õtmishda qoʻllanilgan yoz vaqti 2016-yil 8-sentabrda tugatilib, qishda yoz vaqtidan foydalanish uchun mamlakatning rasmiy vaqti UTC+2 dan UTC+3 gacha belgilandi.

Sharhlar
--------

2016-yil 8-sentabrda amalga oshirilgan vaqt oʻzgarishi koʻplab tanqidlarga sabab boʻldi. Baʼzi tanqidchilar bu oʻzgarish pulni tejashga yordam beradi, boshqalari esa oʻzgarish isrofgarchilikka olib keladi, deb taʼkidlashadi. Bundan tashqari, tanqidlar orasida oʻzgarish psixologik va xavfsizlik muammolarini keltirib chiqaradi va faqat elektr kompaniyalariga foyda keltiradi.

Manba
-----

1. ↑  „Resmi Gazete". *Resmi Gazete*.  Resmi Gazete (2016). 10 eylül 2016da asl nusxadan arxivlandi.
2. ↑  „Türkiye Batı'dan 1 saat daha uzaklaştı". *Deutsche Welle* (30 ekim 2016). 9 temmuz 2021da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7 temmuz 2021.
3. ↑  „Kalıcı yaz saati uygulaması ile 6 yılda 6 milyar lira tasarruf sağlandı". *NTV.com.tr*. 30 eylül 2021da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13 ekim 2021.
4. ↑  „Yaz saati tasarruf değil israf getirdi". *Sözcü*. 26 eylül 2021da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13 ekim 2021.
5. ↑  „Zamlı fatura kıskacında ‘yaz saati’ inadı: ‘Sadece elektrik şirketlerine yaradı’". *Diken*. 23 eylül 2021da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13 ekim 2021.
**Melanxoliya** — depressiyaning eski nomi.

Millionlab odamlar o'z xayotlarini xamma narsadan g'azablanib buzishgan, chunki ular eng yomon narsani qabul qilishdan, biror narsani o'zgartirishga harakat qilishdan bosh tortishgan; qo'llarida bor narsani tor-mar bulishidan qutqarishdan bosh tortishgan. O'z xayotlarini o'zgartirishga xarakat qilish o'rniga ular "taqdir zarbalaridan" shikoyat qilish bilan mashg'ul bo'lganlar. Bunday shikoyatlar natijasida "melanxoliya" deb ataladigan sharoitga tushib qolishgan. (Deyl Karnegi. Bezovtalikdan qanday qutilib yashash mumkin)

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Koʻk ota ziyoratgohi** – Samarqand viloyati Narpay tumanida joylashgan qadamjo.

Koʻk ota nomiga erishgan Hazrat Abu Qusam shayx ibn Said Ahmad an-Nasafiydir. Imom sartaxtining vorisi boʻlmish ushbu avliyoni Narpay ahli hurmat ehtirom ila „Koʻk ota" yoki „Avliyo ota" deb ulugʻlaydi.

Said Ahmad Nasafiy taxminan 1419—1420-yillarda Koson tumanida tugʻilgan. Hazrat Abu Said Ahmad Nasafiyning otasi Abu Qusam obroʻ-eʼtibori baland, eng zukko va bilimdon shayxlardan sanalgan. Ayrim diniy ulamolar Abu Qusam shayxni Bahovuddin Naqshbandiyning piri deb bilishadi.
Hazrat Qusam shayx oʻsha imomlar safidan oʻrin egallagan. Said Ahmad Nasafiy yoshligidan ilmga chanqoqligidan dastlab otasining tarbiyasini olgan Soʻng kosonlik din peshvosi mohir bilimdonlariga shogird tushib, Qur’on, Hadis, Fiqh, Tavhid va boshqa koʻplab islomiy ilmlarni chuqur egallagan. U 1455-yili Narpay tumanining hozirgi Koʻk ota qishlogʻiga (qadimgi Totkent mavzesi) koʻchib oʻtgan. Hozirgi Koʻk ota jomeʼ masjididagi kitoblarning birida „Saud mavze Koʻk ato alayhir rohima", deb yozilgan bitik bor, Bu yerda Saud atamasidan maʼno, yaʼni, Arablar mavzesi deyiladi.

Hozirgi Koʻk ota qabristonida Hazrat Qusam shayxning bir necha avlod vakillarining qabrlari bor. Koʻk ota xoʻjalar qabristoni Koʻk ota jomeʼ masjidining orqasida joylashgan. Mazkur qabristonda oʻnlab ulugʻ xoʻjalarning, moʻtabar qorilarning va qozilarning qabrlari bor. Bundan tashqari, oʻzbek xalqining otashin shoiri Buxoralik Sadriddin Ayniyning maktabdosh doʻsti Turdixoʻjaning „XVIII asrda yashab oʻtgan shoir", bir necha islom taʼlimotiga doir asarlar muallifi Barot Hokisorning ham qabri Koʻk ota qabristonida joylashgan. Koʻk ota qabristonining umumiy maydoni oʻn sakkiz gektarni tashkil etadi. Koʻk-ota jomeʼ masjidining yonida soʻlim bogʻlar bor. Azon uchun baland minora va masjid oldida hovuz bor. Hovuz yonida barvasta chinorlar boʻlib, ularning ostiga soʻrilar oʻrnatilgan.

Koʻk otaning maqbarasi qoʻshkulohlik gumbazsimon turda bunyod etilgan. Bir-biriga tutash maqbaraning birida (shimoliy qismida) Said Ahmad Otanurning qabri joylashgan. Ushbu maqbaraning balandligi yerdan tomigacha 3 metr. Eniga esa 5 m 35 smdan iborat. Maqbaraning gʻishtlari shu yerda maxsus xumdonlarda pishirib, tayyorlangan. Koʻk ota jomeʼ masjidi va Said Ahmad otaning maqbarasi qabristonda mavjud boʻlgan yer osti xonaqohlari bir davrda barpo etilgan. Bunday yer osti qabrlari dastlab 10 tadan ziyod boʻlgan. Hozirda 3 tasi saqlanib qolgan. Bu yer osti qabrlarining ustki koʻrinishi 1936—1940-yillar atrofida shoʻro hukumati tomonidan koʻmib yuborilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Зиёратчилар қадами узилган Кўкота зиёратгоҳи". Qaraldi: 30-sentabr 2023-yil.
2. ↑  „Ҳазрати Кўк - ота зиёратгоҳи тарихи". Qaraldi: 30-sentabr 2023-yil.
**Talabalar koʻchasi** — Olmazor tumanining „Ziyo" va „Universitet" mahallalari hududida joylashgan. Kichik halqa yoʻli va Muhbir koʻchasi oraligʻida hisoblanadi. Uzunligi 1km atrofida.

Binolar
-------

Koʻchaning yoʻnalishi boʻylab „Yoshlik" talabalar shaharchasi va hokimiyati, O'zbekiston milliy universiteti, Toshkent texnika universiteti va Toshkent yuridik institutining talabalar turar joylari, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, „Akmal Ziyo" oʻquv markazi, „Fudziyama" kafesi, Madaniyat kasb-hunar kolleji, avtomaktab, boshbekat, „doʻkanon", maishiy xizmat uyi, kiyimlarni kimyoviy tozalash korxonasi, atele, bozorcha, mebel doʻkoni, Sihat-salomatlik institutining Toshkent viloyati boʻlimi, „Sport-moto" korxonasi, savdo, umumiy ovqatlanish, yonilgʻi quyish shaxobchalari, shaxsiy turar joy binolari, tashqi reklama vositalari va turli servis xizmat koʻrsatish maskanlari joylashgan. Universitet, Kamarniso, Qoraqamish va Ziyo koʻchalari bilan tutashgan 2007-yil. Toshkent shahrida Oʻzbekiston talaba yoshlarining „Universiada" sport musobaqalari oʻtkazilishi munosabati bilan koʻchada keng qamrovli taʼmirlash, obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish ishlari olib borildi. Jamoat transporti vositalari harakati keng yoʻlga qoʻyilgan.

Yana qarang
-----------

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  *Toshkent. Ensiklopediya*, 2009-yil.
**Krasitskiy qal’asi** — Przemysl yaqinidagi Krasiczyn shahrida joylashgan **Krasicki qal’asi** Polsha magnatlari Stanislav va Martin Krasicki tomonidan italyan meʼmori Galleatso Appiani loyihasi asosida 1598-yildan 1633-yilgacha kech Uygʻonish davri uslubida qurilgan. Devorlar burchaklarida toʻrtta dumaloq minora mavjud. Ular Yevropaning ushbu hududida anʼanaviy boʻlgan tashqi rasmlar — sgraffito bilan bezalgan. Qal’aga oʻzining ulugʻvorligi davrida qirollar Sigismund III Vasa, Vladislav IV, Yan Kazimir va Avgust II tashrif buyurgan.

1835-yilda Avstriya davlat arbobi Lev Lyudvik Sapieha saroyni sotib olgan. Mulk Ikkinchi Jahon urushigacha Sapiexaga tegishli boʻlib, Sovet askarlari tomonidan talon-toroj qilingan.

Soʻnggi yillarda amalga oshirilgan mashaqqatli rekonstruksiya ishlari natijasida Krasiczynda qasr va istirohat bogʻi majmuasi, sayyohlarni joylashtirish zamonaviy markazlari, mehmonxonalar va umumiy ovqatlanish shoxobchalari barpo etilgan. Ayni paytda Krasiczyndagi saroy va istirohat bogʻi ansamblini Jahon tarixiy va madaniy merosi obyektlari roʻyxatiga kiritish masalasi koʻrib chiqilmoqda.

Yana qarang
-----------

* Kichik Vavel pl: Zamek va Baranowie Sandomierskim
* Litva Buyuk Gertsogidagi qal’a qurilishi
* Mir qal’asi

Havolalar
---------

* Krasiczyndagi qal’a sayti
**Fototropizm** (foto... va yun. tropos — burilish) — oʻsimlik oʻsish organlarining yorugʻlik nuri yoʻnalishiga yoki teskari tomonga harakatlanishi. Musbat va manfiy Fototropizm anikdangan: oʻsimlik organlarining yorugʻlik manbai tomonga qarab burilishi musbat, yorugʻlik manbaidan teskari tomonga qarab burilishi manfiy F. boʻladi. F. asosan, oʻsimlikning yer usti organlari uchun xos. Mutlaqo yorugʻlik boʻlmagan tuproq ostida oʻsadigan organlar (ildiz va ildizpoyalar) yorugʻlikdan taʼsirlanmaydi. Oʻsimliklarning musbat yoki manfiy burilish xususiyati yorugʻlik kuchiga bogʻliq. Oʻsimlik bitta organining oʻzi yorugʻlik kuchsiz boʻlganda musbat F. xususiyatiga ega boʻlsa, kuchli yorugʻlikda manfiy boʻladi; oʻrtacha yorugʻlikda esa oʻsimlik yorugʻlikdan butunlay taʼsirlanmaydi. Bir tomonlama tushgan yorugʻlikka taʼsirlanish xususiyati har xil oʻsimliklarda turlicha boʻladi. Oʻsimlik hayotida F. juda katta ahamiyatga ega. Oʻsimliklar yorugʻlikka yuqori darajada sezgirligi tufayli urugʻ chuqur ekilishiga karamay, niholning uchki qismi tuproqdan yuqoriga chiqadi. F. jarayonini soya joylarda va xona ichida ochiq joylarga qaraganda aniqroq sezish mumkin. Bunga bir meʼyorda tushadigan yorugʻlikda oʻsimliklarda fototropik sezgirlikning pasayishi, kun davomida quyosh yorugʻligi oʻzining yoʻnalishini uzluksiz ravishda oʻzgartirib turishi sabab boʻladi. Baʼzi oʻsimliklar yorutlik yoʻnalishining oʻzgarib turishiga juda tez javob qaytaradi. Mas, kungaboqar va ittikanak oʻz rivojlanishining maʼlum davrlarida quyosh nuri ogʻadigan tomonga buriladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Stol tennisi** yoki **Ping-pong** – kichik koptok va raketkalar bilan stolda oʻynaladigan sport oʻyini. Sharqiy Osiyoda paydo boʻlgan. 20-asrning 20y.laridan koʻp mamlakatlarga tarqalgan. Dastlab „pingpong" (fransuzcha: *pingpong*— koptokning raketka va stolga urilishida chiqadigan ovoz) deb atalgan. Stol tennisi uchun, odatda, stol oʻlchami 152,5x274,3 sm; balandligi. 76 sm; to'ri 183x 15,25 sm boʻladi. Yogʻoch raketkaning yuziga rezina plastina qoplanadi. Koptok oq plastikadan yasaladi, diametri 37,2—38,2 mm, ogʻirligi 2,4—2,53 g. Oʻyin maydonchasining oʻlchami 6—7 x 12–14 m. Rasmiy musobaqalar sport zallarida oʻtkaziladi: erkaklar va ayollar – jamoa boʻlib, yakka holda va juftlikda hamda aralash juftlikda musobaqalashadilar. Oʻyin 3 yoki 5 partiyadan oʻynaladi. Oʻyinchilardan biri 11 ochko toʻplasa, u gʻolib hisoblanadi. Agar hisob 10:10 boʻlib qolsa, unda oʻyinchilardan biri 2 ochko ortiq toʻplaguncha oʻyin davom ettiriladi. Stol tennisi Xalqaro federatsiyasi (ITTF, 1926-yil tashkil etilgan) 130 dan ortiq milliy federatsiyani birlashtiradi. 1926-yildan har 2 yilda jahon birinchiligi oʻtkaziladi, 1988-yildan Olimpiada oʻyinlari dasturiga kiritilgan

Oʻzbekistonda Stol tennisi keng ommalashgan. Oʻzbekiston chempionati va kubogi musobaqalari muntazam oʻtkazib turiladi. Oʻzbekiston Stol tennisi federatsiyasi 1993-yil ITTFga aʼzo boʻlib kirgan. Oʻzbekistonlik Manzura Inoyatova, Saida Burhonxoʻjayeva, Svetlana Geta jahon chempionatida (Doxa sh. Qatar, 2004-yil mart) 1oʻrinni olib, oltin medallar bilan taqdirlanishdi. Ular bilan birga Nodira Burhonxoʻjayeva, Madina Ayupova ham bir qancha xalqaro turnirlarda gʻolib boʻlishgan.

Ping-pong yoki stol tennisi uchun ishlatiladigan toʻplam 2,74 gramm va 40mm diametri bilan tortilgan, selüloid yoki shunga oʻxshash plastikdan yasalgan. Qiziqarli haqiqat: 2000 yil oldin toʻplari havo qarshilik oshirish va tomoshabinlar yaxshi koʻrish mumkin, shunday qilib, oʻyin tezligini olish maqsadida, Sidney Olimpiada oʻyinlarida 38mm bilan almashtirildi, deb edi 40mm haqida edi oʻyin va shu sababli uning mashhurligini oshiradi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

Manbalar
--------

1. ↑  Tennis stolining asosiy parametrlari.
**Pastrana -** Ispaniyaning Kastiliya-La-Mancha,Gvadalaxara provinsiyasidagi oʻrta asrlardagi shahar va munisipalitet boʻlib Gvadalaxaraning janubi-sharqida joylashgan. Pastranada 1573-yilda sud mojarosidan keyin ispaniyalik Filipp II tomonidan bir koʻzli Eboli malikasi qamoqqa tashlangan joy hisoblanadi.1471-yilda portugaliyalik Alfonso V ning Marokashga hujumi natijasida XVII asrdan boshlab Pastrana gobelenlarining uyi hisoblangan.

 Pastranada tepalikning tepasida joylashgan ibodatxona.

Geografiya
----------

Pastrana markazida La Plaza de la Xora (odatda "La Plaza", inglizcha "the square of the hour" deb ataladi) maydonda joylashgan.

Festivallar
-----------

Pastranada avgust oyida La Fiesta, konsertlar, ziyofatlar, ensierros va buqalar janglari kabi tadbirlar boʻlardi, butun shahar har kuni kechqurun raqsga tushish uchun La Plazada yigʻiladi.

Havolalar
---------

* Ispaniyadagi begona (ISBN 0-413-52200-8 ) HV Morton tomonidan. Mortonning Pastrana boʻylab sayohatlari uchun III bobga qarang.

Manbalar
--------



1. ↑  A recent discussion of some of these tapestries as historic sources can be accessed in Elbl, Martin Malcolm, *Portuguese Tangier (1471-1662): Colonial Urban Fabric as Cross-Cultural Skeleton* (Peterborough, 2013):  (accessed April 12, 2013).
**Oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari** — elektronlarning atomlardan atomlarga butunlay yoki qisman oʻtishi bilan bogʻliq kimyoviy reaksiyalar. Elektronlar chiqarilishi oksidlanish, elektronlar biriktirib olinishi qaytarilish deyiladi. O.-q.r. atamalari dastlab metall oksidlarining hosil boʻlish va parchalanish reaksiyalarida qoʻllaniladi. Cu+’/2O2=CuO metallarning oksidlanishiga, CuO+H2=Cu+H2O metall oksidlaridan metall hosil boʻlishi (qaytarilishi)ga misol boʻladi.

Atom yoki ionlari reaksiya jarayonida elektron biriktirib oladigan moddalar oksidlovchilar,elektron beradigan moddalar esa qaytaruvchilar deb ataladi.Oksidlovchi reaksiya vaqtida oksidlanadigan moddadan elektronni tortib olib,oʻzi qaytariladi,qaytaruvchi esa elektronlar yoʻqotib, oʻzi oksidlanadi. Har qanday oksidlanish qaytarilishsiz boʻla olmaydi, chunki kimyoviy reaksiyada atomlar oksidlanish dara-jasi (p)ning yigʻindisi doimiydir. N2+S12=2NS1 reaksiyasida p (N) 0 dan + 1 gacha oʻzgaradi, binobarin, vodorod (N) oksidlanadi; p(S1) 0 dan — 1 gacha oʻzgaradi, binobarin, xlor S1 qaytariladi.

O.-q. jarayoni keng tarqalgan kimyoviy reaksiyalar jumlasiga kiradi, uning tabiatda va texnikada ahamiyati katta. Barcha turdagi yoqilgʻilarning yonishi, turli metallarning rudalardan ajratib olinishi O.-q.r. jarayoniga asoslangan. Metallarning korroziyaga uchrashi, koʻpgina muhim kimyoviy mahsulotlarning hosil boʻlishi ularning oksidlanishi tufaylidir. Elektr-kimyo sanoati O.-q.r.ga asoslangan. Mis, nikel, oltin, rux va boshqa eritmalardan elektrolitik qaytarilish yoʻli bilan olinadi yoki tozalanadi. Kimyoviy tok manbalari — akkumulyatorlar va galvanik elementlar O.-q.r. tufayli ishlaydi va h.k.

Quvonchbek Turkmanov.. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>

Manbalar
--------


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Umarali Normatov** — adabiyotshunos, tanqidchi. Umarali Normatov 1931-yil 3-yanvarda Fargʻona viloyatining Rapqon qishlogʻida tugʻilgan. Oʻrta Osiyo Davlat universiteti (hozirgu OʻzMU) filologiya fakultetini tugatgan (1952–1957), aspiranturasida taʼlim olgan (1959–1962).

1962-yildan hozirgi kungacha oʻzbek adabiyoti kafedrasida katta oʻqituvchi, dotsent, professor, mudir boʻlib ishlamoqda. Adabiy tanqidchilik faoliyatini 1957-yildan boshlagan: hozirgacha 20 dan ortiq kitobi, 500 dan ortiq maqola, taqrizlari bosilgan. Adabiyotshunos olimning faoliyati yaxlit holda zamonaviy adabiy jarayon hamda yangi oʻzbek adabiyoti tarixi, taraqqiyoti masalalari yechimiga yoʻnaltirilgan.

U 1962-yilda filologiya fanlari nomzodi, 1978-yilda filologiya fanlari doktori ilmiy darajasini olgan. „Nasrimiz ufqlari" (1974), „Yetuklik" (1982), „Qalb inqilobi" (1986), „Qodiriy bogʻi" (1996), „Umidbaxsh tamoyillar" (2000) singari asarlarida yangi oʻzbek adabiyoti, uning namoyandalari ijodining muhim tomonlari yoritib berilgan. Umarali Normatov „Oʻzbekiston fan arbobi" (1981), Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mukofoti laureati (1989).

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  Sharafiddinov O. Goʻzallik izlab. T.: Adabiyot va sanʼat nashriyoti, 1985, 198–208 sahifalar.
3. ↑  Yoqubov O. Tanqidchining kamoli. „Sharq yulduzi" jurnali, 1981, 1-son.
**Kelishik** — ot yoki otlashgan soʻzning boshqa soʻzlar bilan aloqasini koʻrsatuvchi grammatik shakl. U ot shakli ekanligi holda, birikma yoki gap tarkibida uning boshqa soʻzga tobe’lanishini koʻrsatadi. Bu sintaktik munosabat kelishik qoʻshimchasining oʻzi bilan, koʻmakchi yoki koʻmakchi vazifasidagi soʻz bilan birga ifoda topishi ham mumkin.

Kelishiklar soni turli tillarda har xildir. Oʻzbek tilida 6 ta kelishik boʻlib, ular bosh (qoʻshimchasiz), qaratqich (qoʻshimchasi: ning), tushum (qoʻshimchasi: -ni), joʻnalish (qoʻshimchasi: -ga, -ka, -qa), oʻrin (qoʻshimchasi: -da), chiqish (qoʻshimchasi: -dan) kelishiklaridan iborat. Shulardan qaratqich kelishigi ot tomonidan boshqarilib, hokim soʻz egalik qoʻshimchasini olib keladi: kitobning varagʻi. Qolgan tushum, joʻnalish, oʻrin, chiqish kelishikli otlar feʼl yoki sifat tomonidan boshqariladi: kitobni varaqladi, kitobga qaradi, kitobda yozilgan, kitobdan olindi. 

Kelishiklar 6 xil bo‘ladi.1.Bosh kelishik 2.Qaratqich kelishik 3.O‘rin-payt kelishik 4.Jonalish kelishik.5.Chiqish kelishik 6.Tushum kelishik

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Jandarbek Malibekovich Malibekov** (qoz. Жандарбек Мәлібекұлы Мәлібеков; 1942-yil 24-martda tugʻilgan, Yangiqoʻrgʻon tumani, Qiziloʻrda viloyati, Qozogʻiston SSR, SSSR) — qozoq rassomi va arxitektori. O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan arxitektor , Qozog‘iston Respublikasi Davlat gerbi muallifi.

Tarjimai holi
-------------

1942-yil 24-martda Qiziloʻrda viloyatining Yangiqoʻrgʻon tumanida Ekpindi qishlog‘ida tug‘ilgan.
Toshkent politexnika institutining arxitektura fakultetini tamomlagan.
Loyihalar bosh arxitektori, O‘zbekiston sanoat ilmiy-tadqiqot instituti (O‘zSITI) shaharsozlik ustaxonasi rahbari. Andijon shahridagi aerovokzalni, Farg‘ona shahrida viloyat pochtasi binolarini, Samarqand shahridagi viloyat hokimligi, drama teatri, markaziy kutubxona binolarini hamda Angren, Farg‘ona va Samarqand shaharlaridagi bir qator turar-joy mikrorayonlarini loyihalashtirishda faol ishtirok etgan.
Davlat ramzlari boʻyicha Respublika komissiyasi aʼzosi.
2003-yildan L.N.Gumilyov nomidagi Yevroosiyo milliy universitetida ishlab kelmoqda.

Mukofotlari
-----------

• 2022-yil (18-mart) — 1-darajali „Baris" ordeni;
• Qozog‘iston Respublikasining adabiyot, san’at va arxitektura sohasidagi Davlat mukofoti
• Qozog‘iston Respublikasi Prezidentining 1995-yil 12-dekabrdagi farmoni bilan „Kurmet" ordeni bilan taqdirlangan.
• „Qozog‘iston Respublikasi mustaqilligiga 10 yil" medali (2001)
• „Qozog‘iston mehnat faxriysi" medali (2017)
• „O‘zbekiston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan arxitektor" faxriy unvoni
• „Qozog‘istonda xizmat ko‘rsatgan arbob" faxriy unvoni (2017)
• Qozog‘iston Respublikasining madaniyat va san’at sohasidagi davlat stipendiyasi (2018)
**Kosmopolit mahalliychilik** — taqsimlangan tizimlarga tayangan holda ishlab chiqarish va isteʼmolni bir-biriga yaqinlashtiradigan barqaror infratuzilmalar orqali mahalliy va global hamjamiyatlarni bog‘lashga intiladigan jamiyat rivojlanishiga ijtimoiy innovatsion yondashuv.

Kosmopolit mahalliychilik yoki kosmolokalizm tushunchasi birinchi marta atrof-muhit, rivojlanish va globallashuv olimi Volfgang Saks tomonidan taklif qilingan.Saks Ivan Illichning koʻplab izdoshlaridan biri sifatida tanilgan va uning ishi yashil va ekologik harakatlarda o'z ta'siriga ega bo'lgan. Glokalizatsiyadan farqli oʻlaroq, kosmolokalizm mahalliylikdan universallikka oʻtadi, mahalliylikni ijtimoiy birgalikda yashash joyi sifatida tan oladi va kapitalistik bozor qoidalaridan ustun turadigan global tarmoqlarning imkoniyatlarini taʼkidlaydi.

Kosmopolit mahalliychilik bilim, g‘oyalar, ko‘nikmalar, texnologiyalar, madaniyat va (ijtimoiy va ekologik barqarorlikni nazarda tutgan holda) resurslarni almashuvchi va almashuvchi bir-birini qo‘llab-quvvatlovchi jamoalar (mahallalar, qishloqlar, shaharchalar, shaharlar va viloyatlar) global tarmog‘ini rivojlantirishga yordam beradi. Ushbu yondashuv mahalliy va global oʻrtasidagi ijodiy, oʻzaro munosabatlarni rivojlantirishga qaratilgan. Kosmopolit mahalliychilik globallashuvdan kelib chiqadigan muammolarni, yaʼni mahalliy madaniyatlar va iqtisodiyotlarning bir xil va beqaror global tizimga singib ketishini hal qiladi, shu bilan birga paroxializm va izolyatsionizmning lokalizatsiya tuzoqlaridan qochadi.

Rivojlangan global tarmoqqa kirish imkoniga ega boʻlgan odamlarning oʻzini-oʻzi tashkil etishi umumiy resurslar va oʻzining boshqaruv tizimlari bilan hamkorlik qiladi va ishlab chiqaradi. Ushbu tizim umumiy resurs atrofida qurilgan va ishlab chiqaruvchilar yoki foydalanuvchilar jamoasi tomonidan yaratilgan va boshqariladigan muassasalar orqali resurs yaratish va boshqarishning ijtimoiy amaliyotini nazarda tutadi. Ular tabiiy resurslarni (masalan, baliqchilik, yaylovlarni) birgalikda boshqarishdan tortib raqamli kontentni birgalikda yaratish va birgalikda boshqarishgacha boʻlgan turli formatlarda keladi. Korporativ tomonidan tashkil etilgan Britannica Encyclopedia va Microsoft Encarta ni siqib chiqargan bepul Wikipedia entsiklopediyasi va veb-serverlar bozoridagi yetakchi dasturiy taʼminot Apache HTTP Server kabi tashabbuslar raqamli hamjamiyatlarga misol boʻla oladi. Kommunalarning boshlanishi deyarli faqat virtual loyihalar va jamoalarning raqamli shakllarini oʻz ichiga olgan. Yaqinda paydo boʻlgan kommunal harakatlar mahalliy ishlab chiqarishni va tabiiy va raqamli kommunalarda, jismoniy va raqamli makonlarda, faoliyat va vaqtlarda analog va raqamli texnologiyalarning oʻzaro bogʻlanishini ham oʻz ichiga oladi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Boltatumshuq** (*Coccothrauster coccothrauster*) — chumchuqsimonlar turkumining targʻilboshlilar oilasiga mansub sayroqi qush. Yevropa va Osiyoning oʻrta mintaqalarida tarqalgan. Qishlash uchun jan.ga — Qora dengiz atrofi va Sharqiy Xitoyga uchib ketadi. Afgʻoniston, Pokiston va Shim.Gʻarbiy Hindistonda oʻtroq yashaydi. Oʻzbekistonda HisorOlay togʻlarida uchraydi. Oʻrmon va bogʻlarda yashaydi. Tumshugʻi katta va baquvvat, meva danaklarini chaqishga yaxshi moslashgan. Uyasini daraxtga quradi. 4—5 ta tuxum qoʻyadi. Tuxumini urgʻochisi bosadi. Erkagi unga oziq tashiydi. Bolasi 14 kunda tuxumdan chiqadi, yana 11—14 kundan soʻng uchirma boʻladi. Oʻzbekiston togʻlaridagi archazorlarda archa boltatumshugʻi (*Mycerobas carpiers*) uchraydi. Har xil mevalar, oʻsimliklar urugʻi va don bilan oziqlanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Azov floti** – Rossiyada 1695-yilning oxirlarida Qrim xonligi va Tur-kiyaning Qora dengiz boʻylaridagi yerlarini bosib olish uchun tashkil qilingan. Flot kurishda asosiy markaz qilib Vo-ronej shahri tanlandi. Harbiy kemalarning birinchi yurishi 1696-yilning 3-mayida Voronejdan boshlandi. Azov shahrini ishgʻol qilishda Azov floti hal qiluvchi rol oʻynadi. Taganrog Azov floti bazasi boʻlib qoldi. Ad-miralteystvo Azov sohilidagi Tavrovga koʻchirildi. 1696– 1711-yillarda 215 kema qurildi. Prut yurishi (1711)dan keyin turklar Azovni yana qaytarib oldilar. Azov floti tor-mor qilindi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Leonid Tixonovich Levin** (1869-yil, Grodno viloyati, Visoko-Litovsk – 1944-yil,Oʻzbekiston SSR, Toshkent shahri) — sovet otorinolaringologi. Tibbiyot fanlari doktori (1902), RSFSRda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1935).

Hayoti
------

Leonid Tixonovich Levin 1869-yilda Grodno viloyatida tugʻilgan.

1894-yilda Kiyev universitetining tibbiyot fakultetini tamomlagan. 1896—1901-yillarda u chet elda malaka oshirgan. 1908-yildan esa Sankt-Peterburgdagi Shifokorlar malakasini oshirish klinik institutida dastlab assistent, keyin dotsent boʻlgan. 1902-yilda difteriyada eshitish organidagi oʻzgarishlar haqida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan.

U 1914-yildan Psixonevrologiya instituti professori boʻlgan.

1917-yildan Leningrad tibbiyot malaka oshirish institutida otorinolaringologiya kafedrasi mudiri boʻlgan (u yerda umrining oxirigacha ishlagan).

Ulugʻ Vatan urushi boshlanishi bilan 1941-yilda Toshkentga evakuatsiya qilingan.

Leonid Tixonovich Levin 1944-yilda Toshkentda nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilish chogʻida kutilmaganda vafot etgan. U Sestroretsk qabristoniga dafn etilgan.

Ilmiy faoliyati
---------------

Leonid Tixonovich Levinning 60 dan ortiq ilmiy maqolalari chop etilgan. U umumiy radikal quloq jarrohligining original usulini ishlab chiqqan. Quloq labirintini ochish usulini oʻzgartirgan va bu operatsiyalarni bajarish uchun bir qator vositalarni taklif qilgan.

Quloqning jarrohlik kasalliklari boʻyicha 3 jildlik toʻliq qoʻllanma yaratgan va u bir necha nashrlardan oʻtgan (1928, 1936–1937, 1948).

U jarrohlik sohasida otorinolaringologlar maktabini yaratgan.

Levin tashabbusi bilan Sankt-Peterburg otorinolaringologiya jamiyati tuzilgan (1906). U keyinchalik „Rossiya otorinolaringologiyasi" deb oʻzgartirilgan. Shuningdek, u „Quloq, burun va tomoq kasalliklari oyligi" ilmiy jurnalini tashkil qilgan.

### Ilmiy ishlari

* „Difteriyadagi eshitish organining holati toʻgʻrisida" (1902)
* „Quloqning jarrohlik kasalliklari va ularni jarrohlik yoʻli bilan davolash" 1–2-kitoblar (1936–1937).

Leonid Tixonovich Levin nomi Leningrad davlat tibbiyot institutining otolaringologiya klinikasiga berilgan (2011-yilda qayta tashkil etilgan).

Manbalar
--------

1. ↑  „ЛЕВИН Леонид Тихонович". *www.spb-tombs-walkeru.narod.ru*. Qaraldi: 15-noyabr 2023-yil.
2. ↑  Feygin. G. A. Portret otorinolaringologa: razmishleniya, problemi, resheniya. – B.: Ilim, 2009. – 205 s. – Glava 1
3. ↑  „Петербургский некрополь". 9-aprel 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-aprel 2015-yil.
**Jannatqushlar** (Paradiseidae) — chumchuqsimonlar turkumining oilasi. Pati juda chiroyli, yaltiroq. Narilarining "bezatuvchi" pati uzun boʻladi. 43 turi maʼlum. Molukka ya. o.dan to Luiziada arxipelagigacha boʻlgan joylarda va Sharqiy Avstraliyada yashaydi. J. qorayaloqsan quzgʻungacha kattalikda boʻladi. Baʼzilarining dumi juda uzun. Tropik oʻrmonlarda, butazorlarda, ayrim turlari togʻlarda yashaydi. Kosasimon uya qurib, 1—2 ta tuxum bosadi. Oʻsimlik urugʻlari, mevalari, hasharotlar va ularning lichinkalari, oʻrgimchaklar, mollyuskalar, kaltakesaklar, qurbaqalar, baʼzilari nektar bilan oziqlanadi. Pati bosh kiyim va kiyim-kechaklarni bezashda ishlatiladi. Tabiatni muhofaza qilish xalqaro ittifoqi Qizil kitobiga 9 turi kiritilgan.

Jannatqushlar: 1 — katta jannatqush; 2 — pashshatutar jannatqush; 3 — bokira jannatqush.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |