recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Xudo onasining Qozon ikonasi ibodatxonasi** — Qoʻqondagi rus pravoslav cherkovining hozirgi kunda faoliyat koʻrsatmayotgan ibodatxonasi.

Ibodatxona qurilishi
--------------------

Aziz Nikolay Wonderworker cherkovining qurilish ishlari 1905-yilda boshlanadi. Ikki yarim yil davom etgan cherkov qurilishi, nihoyat, 1908-yilda yakunlanadi. Shu yilning boshida cherkovda xochlar oʻrnatiladi va 29-iyunda bino muqaddaslashtiriladi.

Meʼmor Grigoriy Nikolayevich Vasilevning rejasiga koʻra, ibodatxona XVII asr rus yogʻoch meʼmorchiligi asosida xuddi Ostankino qishlogʻidagi cherkov, Korovnikidagi Avliyo Ioann Zlatoust cherkovi singari qurilishi kerak edi. Cherkov bir vaqtning oʻzida 400 nafar butxona vakillarini sigʻdirish uchun moʻljallangan. Homiylar, qo‘qonlik savdogarlar Polunin va Xabarov singari oʻsha vaqtdagi shaharning boy kishilari mablag‘lari hisobidan qurilgan ushbu cherkov O‘rta Osiyodagi cherkovlar uchun kamdan-kam uchraydigan elektr yoritgichlari bilan ham taʼminlangan boʻlib, o‘sha paytlarda faqat Toshkentdagi vokzalda qad rostlagan Annush cherkovigina elektr energiyasi bilan yoritirilar edi.

Cherkovning oʻrta qismida beshta va unga tutash qoʻngʻiroqxonaning ustida yana bitta gumbaz mavjud boʻlgan. Binoning tashqi tomoni sharqona uslubdagi bezatilgan. Maʼbaddagi ikki qavatli ikonostaz Moskvaning eng boy kishilaridan boʻlgan A. N. Bardiginga qarashli firma tomonidan qilingan xayr-ehsonlari hisobiga qurib bitkazilgan.

### „General Skobelev" qoʻngʻirogʻi

Ibodatxonada joylashgan „General Skobelev" qoʻngʻirogʻi misdan yasalgan boʻlib, ogʻirligi uch yuz funtni tashkil etgan. Ibodatxonaning shu va boshqa kichik qo‘ng‘iroqlarini yasash uchun Xudoyorxonning Qo‘qondagi saroyidan beshta oʻq otuvchi zambarak eritiladi (ammo zambarakni eritish uchun saroydan 1910-yilda cherkov ruhoniysi Venedikt Bagryanskiyning iltimosiga binoan qoʻngʻiroq oʻrnatilgan cherkov qurilganidan ikki yil oʻtgach ruxsat olingan). Qoʻngʻiroqqa Qoʻqon xonligini zabt etgan va Fargʻona viloyatining birinchi gubernatori boʻlgan general Skobelev nomi berilgan. Shunday qilib, qo‘ng‘iroqning har bir zarbasida general nomi ulug‘lanadi.

Buzilishi
---------

Keyinchalik 1937-yilda (boshqa maʼlumotlarga koʻra, 1934-yilda) ibodatxona portlatib yuborilgan.

Adabiyotlar
-----------

* *Православные храмы. В трех томах*. М.: ФГУП ЦПП, 2005 — 237 bet. ISBN 978-5-91966-006-4.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  „Христианское зодчество Ферганской долины".  www.fergananews.com. Qaraldi: 19-mart 2020-yil.
2. ↑  *Светлана Ломакина.* „Убийства, сифилис и юные аферистки. О чем писали в старых газетах Ростова?".  rostov.aif.ru (29-noyabr 2019-yil). Qaraldi: 19-mart 2020-yil.
3. ↑  *По стопам апостола Фомы: Христианство в Центральной Азии*.
4. ↑  „Иерархия церквей | Yeparxii Obnovlencheskoy serkvi".  www.hierarchy.religare.ru. Qaraldi: 20-mart 2020-yil.
5. ↑  *Обновленческий раскол в портретах его деятелей*.
**Darrandachilik** - teri (moʻyna) olish maqsadlarida qimmatbaho moʻynali hayvonlarni boqish; chorvachilik tarmogʻi. Darrandachilikda noyob moʻyna beradigan kumushrang-qora tulki, shimol (qutb) tulkisi, qorakuzan (norka), suvsar (sobol), nutriya (suv kalamushi), ondatra, qunduz va b. hayvonlar kataklarda boqib, yetishtiriladi. Koʻpgina mamlakatlarda sanoat asosida ishlaydigan maxsus Darrandachilik fermalari va xoʻjaliklari tashkil qilingan. Ular tovar (moʻyna) yetishtirish va naslchilik ishlari bilan shugʻullanadigan xoʻjaliklarga boʻlinadi (mas, Rossiyada tabiiy mutatsiyalar asosida rangli qorakuzanning 40 ga yaqin tipi, naslchilik ishlari natijasida qimmatbaho yirik qora suvsarlar zoti yaratilgan). Oʻzbekistonda 20-asr ning 70-y.laridan boshlab Darrandachilik sohasida Quyi Amudaryoda va Surxondaryo vi-loyatida havaskorlar tomonidan va matlubot jamiyatlari huzuridagi kichik fermalarda ondatra, qunduz, nutriya, tulki, qorakuzan boqiladi.

Darrandachilik tarmoq sifatda Rossiya, AQSH, Kanada, Daniya, Shvetsiya, Norvegiya, Finlandiya, Boltiqboʻyi mamlakatlari va b.da rivoj topgan.

Adiba Ahmadjonova.

Yana q.
-------

* Moʻynali hayvonlar
* Chorvachilik

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jilDarrandachilik Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Oʻpkaning surunkali obstruktiv kasalligi nafas olishda qiyinchiliklarga olib keladigan oʻpka kasalliklari guruhining nomi.

Bunga quyidagilar kiradi:

* emfizem — oʻpka havo qoplarining(alveolalarining) shikastlanishi
* surunkali bronxit — nafas yoʻllarining uzoq muddatli yalligʻlanishi

OʻSOK — bu asosan chekuvchi oʻrta yoki katta yoshdagi odamlarga taʼsir qiladigan keng tarqalgan kasallik. Koʻp odamlar ular borligini tushunmaydilar.

Nafas olish bilan bogʻliq muammolar vaqt oʻtishi bilan asta-sekin kuchayib boradi va normal faoliyatingizni cheklashi mumkin, ammo davolanish vaziyatni nazorat ostida saqlashga yordam beradi.

OʻSOK belgilari
---------------

OʻSOKning asosiy belgilari:

* nafas qisilishi kuchayishi, ayniqsa faol boʻlganingizda
* koʻkrak qafasidagi  balgʻamli yoʻtal — baʼzi odamlar buni shunchaki „chekuvchining yoʻtali" deb hisoblashlari mumkin.
* tez-tez  koʻkrak infektsiyalari
* doimiy xirillash

Davolash boʻlmasa, simptomlar odatda asta-sekin yomonlashadi. Shuningdek, ular toʻsatdan kuchaygan davrlar ham boʻlishi mumkin.

OʻSOK sabablari
---------------

OʻSOK oʻpka yalligʻlangan, shikastlangan va torayganida sodir boʻladi. Asosiy sabab chekishdir, garchi bu holat baʼzida hech qachon chekmagan odamlarga taʼsir qilishi mumkin.

OʻSOK rivojlanish ehtimoli siz qancha koʻp cheksangiz va shunchalik uzoqroq cheksangiz ortadi.

OʻSOKning baʼzi holatlari zararli tutun yoki changning uzoq muddatli taʼsiridan kelib chiqadi. Boshqalar kamdan-kam uchraydigan genetik muammoning natijasidir, bu oʻpkaning shikastlanishga koʻproq moyilligini anglatadi.

OʻSOK sabablari haqida koʻproq bilib oling .

OʻSOKni davolash usullari
-------------------------

OʻSOK tufayli oʻpkaning shikastlanishi doimiydir, ammo davolash kasallikning rivojlanishini sekinlashtirishga yordam beradi.

Davolash usullari quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

* chekishni toʻxtatish — agar sizda OʻSOK boʻlsa va cheksangiz, bu siz qila oladigan eng muhim narsadir
* inhalerlar va dorilar — nafas olishni osonlashtirish uchun
* oʻpka reabilitatsiyasi — jismoniy mashqlar va taʼlimning maxsus dasturi
* jarrohlik yoki oʻpka transplantatsiyasi  — bu juda oz sonli odamlar uchun imkoniyat boʻlsa-da

OʻSOK qanday davolash  va  OʻSOK bilan yashash haqida koʻproq bilib oling .

Manbalar
--------

1. ↑  „Chronic obstructive pulmonary disease" (20-sentabr 2019-yil). 3-avgust 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-avgust 2022-yil.
2. ↑  „COPD" (15-iyun 2020-yil). 3-avgust 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-avgust 2022-yil.
**Millibay (Milibay, Melibay) Abdullayev** — sovet siyosatchisi, Qoʻqon viloyati Stalin nomidagi kolxoz raisi, 1937—1954-yllarda 1—3-chaqiriq SSSR Oliy Soveti deputati lavozimlarida ishlagan.

Biografiyasi
------------

1896-yili Qo‘qon yaqinidagi Qum qishlog‘ida katta kambag‘al oilada tugʻilgan. O‘n to‘rt yoshidan paxta tozalash zavodida ishchi, so‘ngra chorvador bo‘lib ishlagan.

Inqilob aʼzosi va basmachiga qarshi kurash va Birinchi Qoʻqon shahar kengashi aʼzosi, Gavxaninskiy qishlogʻi inqilobiy qoʻmitasi raisi, Qaynar volosti inqilobiy qoʻmitasi raisi hamda Cheka/OGPU komissarining yordamchisi hisoblanadi.

1928-yilda Fargʻona shahar atrofi okrug ijroiya qoʻmitasi raisi boʻlgan.

1937-yildan Oʻzbekiston Kompartiyasi (b) Qoʻqon shahar qoʻmitasining birinchi kotibi. 1947-yildan Qoʻqon tuman ijroiya qoʻmitasi raisi boʻlib ishlagan.

1950-yillar oxirida Qo‘qon superfosfat zavodida direktor o‘rinbosari bo‘lib ishlagan.

1967-yilda mehnatkashlar deputatlari Qo‘qon shahar Kengashi ijroiya qo‘mitasi qarori bilan Milibay Abdullayevga Qo‘qon shahri faxriy fuqarosi unvoni berildi.

### Siyosiy faoliyati

1937-yil 12-dekabrda boʻlib oʻtgan saylovlar natijasida Oʻzbekiston SSR 1-chaqiriq SSSR Oliy Kengashidan Millatlar Kengashiga deputat va SSSR Oliy Kengashining 2-chaqiriq deputati etib saylangan. 1946-yil 10-fevralda boʻlib oʻtgan saylovlar natijasida Oʻzbekiston SSRdan Millatlar kengashiga deputat boʻldi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Миллибай Абдуллаев".
2. ↑  „Kommunistik partiya va Sovet Ittifoqi tarixi boʻyicha qoʻllanmada roʻyxat 1898-1991". 10-noyabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyun 2023-yil.

Adabiyotlar
-----------

Abdullaev M. Sovet hokimiyati uchun kurashda paxta tozalash zavodlari ishchilari. // Farg‘ona vodiysida sovet hokimiyati uchun bo‘lgan janglarda: Oktyabr inqilobi va fuqarolar urushi qatnashchilarining xotiralari, 1917-1923 yillar. //AN OʻzSSR. Tarix va arxeologiya instituti; Rep. ed. X. T. Tursunov. — Toshkent : O‘zbekiston SSR Fanlar akademiyasi nashriyoti. — 209 b. — p. 79-89.

Adkham Rahmat — Uchqo‘rg‘onda edi. // Suv qoʻshigʻi. O‘zbekiston yozuvchilarining ocherklar to‘plami. — M .: Sovet yozuvchisi, 1974. — 342 b. — p. 3-45.

Havolalar
---------

* Biografiyaning bir qismi
* GLE2
1994-yil 12-fevralda Norvegiyaning Lillehammeshahridagi Lysgårdsbakken shahrida **Qishki Olimpiya o'yinlarining ochilish marosimi** bo'lib o'tdi.

Badiiy kontent Norvegiya madaniyatining bir qatorini taqdim etish uchun yaratilgan, jumladan Sami joik, Telemark skiing, skripkachilar va xalq raqslari, an'anaviy to'ylar va ularning yurishlari simulyatsiyasi, shuningdek, Norvegiya mifologiyasidan vetter. Marosimni aktrisa Liv Ullmann va o'sha paytda 79 yoshli tadqiqotchi va dengizchi Tor Xeyerdal olib borishdi. LOOC prezidenti Gerhard Heiberg va XOQ prezidenti Juan Antonio Samaranchning chiqishlaridan so'ng o'yinlar qirol Xarald V tomonidan rasman ochilgan deb e'lon qilindi. Olimpiada olovini chang'ichi qozonni yoqishdan oldin sakrash yo'lidan pastga tushirishi kerak edi. Dastlab bu vazifa Ole-Gunnar Fidjestol zimmasiga yuklangan edi, biroq u mashqdan sakrashda jarohat olganidan so'ng, faxriy sharafga sazovor bo'ldi. Qozonni valiahd shahzoda Xokon Magnus yoqdi. Olimpiya qasamyodlarini sportchilar uchun Vegard Ulvang, rasmiylar uchun esa Kari Karing berdi. Ochilish marosimida Finlandiya sami shoiri Nils-Aslak Valkeapää oʻz chiqishlarini namoyish etdi.

Ochilish marosimi kuni san’at oʻgʻrilari Oslodagi Milliy muzeydan Edvard Munchning "*Qichqiriq* "asarini oʻgʻirlab ketishdi.

1. ↑  LOOC (III): 154
2. ↑  LOOC (III): 158
3. ↑  *and.* „WINTER OLYMPICS; Games Open Amid Pomp, Snow and Quiet Culture".
4. ↑  LOOC (III): 155
5. ↑  LOOC (III): 156
**Matay Abdraimov** (qirgʻizcha: *Матай Абдраимов*) — Qirgʻiziston SSR Jalolobod viloyati Lenin tumani Stalin nomidagi boʻgʻin kolxozi. 1938-yili Sotsialistik Mehnat Qahramoni medali bilan taqdirlangan.

Biografiyasi
------------

Matay Abdraimov 1888-yilda Sakaldi qishlogʻida dehqon oilasida tavallud topgan (hozirgi Jalolobod viloyati). U oʻz faoliyatini oʻsmirlik davrida boshlagan. U ishchi edi. 1929-yilda kolxozga ishga kirdi. Keyinchalik Lenin tumanidagi Stalin nomidagi paxtachilik kolxoziga rais etib saylandi. Keyinchalik paxtachilikka rahbar etib tayinlandi.

Matay Abdraimov rahbarligidagi zveno 1947-yilda 3 gektar maydondan o‘rtacha 97,3 sentnerdan paxta terib oldi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1948-yil 26-martdagi Farmoni bilan u paxtadan yuqori hosil olgani uchun Lenin ordeni va „ O‘roq va bolg‘a" oltin medali bilan Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

Nafaqaga chiqqanidan so‘ng u o‘z ona qishlog‘ida yashagan va 1954-yilda shu qishlogʻloqda vafot etdi.

**Mukofotlari**
Lenin ordeni — ikki marta
"Shon-sharaf belgisi" ordeni

Adabiyotlar
-----------

Muzalevskiy M. V. Sotsialistik mehnat qahramonlari. Biobibliografik lugʻat. — M .: RIC „Cavalier", 2008. — T. 2. — 200 b.

Qirgʻiz Sovet Ensiklopediyasi

Qirgʻiz kengashi ensiklopediyalari. — Frunze, 1976-yil.

Manbalar
--------

1. ↑  „Матай Абдраимо". Qaraldi: 23-iyun 2023-yil.
2. ↑  „Матай Абдраимо". Qaraldi: 23-iyun 2023-yil.
**Xoliqul Maxamadiyev** — Sovet iqtisodiyoti, davlat va siyosiy arbobi, Lenin ordeni, Oktyabr inqilobi ordeni, „Oʻroq va Bolgʻa" oltin medali va Sotsialistik Mehnat Qahramoni. „Qurilish" kolxozi kolxozchisi, paxtakorlar oʻrtasidagi sotsialistik musobaqa gʻolibi. KPSS aʼzosi. X-chaqiriq Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti deputati.

Hayoti va faoliyati
-------------------

1927-yilda Oʻzbekiston SSR Qashqadaryo viloyati Shahrisabz shahrida hududida tugʻilgan. Millati oʻzbek.

Mehnat faoliyatini 1941-yilda Shahrisabz shahri „Qurilish" kolxozida oddiy kolxozchi sifatida boshlagan. Xoliqul Maxamadiyev traktorchilar kurslarini tugatgach, traktorchi, keyin mexanik yordamchisi, brigada mexanigi boʻlib ishladi. Besh yillikdagi (1966—1970-yillar) ish natijalariga koʻra u "Hurmat belgisi" ordeni bilan taqdirlangan.

1970-yilda Qashqadaryo viloyati xoʻjaligining paxtakorlik brigadasini boshqarib, bir necha yillar davomida Shahrisabz shahrida paxtachilikda eng yaxshi koʻrsatkichlarni koʻrsatib kelayotgan „Engels" kolxozini ortda qoldirdi, 1973-yilda paxtakorlar oʻrtasidagi sotsialistik musobaqada gʻolib boʻldi.

SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1973-yil 10-dekabrdagi Farmoni bilan Butunittifoq sotsialistik musobaqasida erishilgan katta muvaffaqiyatlar, paxta yetishtirish va sotishni koʻpaytirish boʻyicha oʻz zimmalariga olingan majburiyatlarni bajarishda koʻrsatgan mehnat jasorati va gʻalla va boshqa qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini davlatga oʻz vaqtida topshirgani uchun 1973-yilda Xoliqul Maxamadiyev Lenin ordeni va „Oʻroq va Bolgʻa" oltin medali bilan hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

Keyingi yillarda Maxamadiyev brigadasi mashinistlari viloyat paxtakorlari oʻrtasida oʻtkazilgan musobaqalarda birinchilikni qoʻlga kiritishda davom etdi va 1977-yildagi ish natijalariga koʻra brigadir Xoliqul Maxamadiyev Oktyabr inqilobi ordeni bilan taqdirlandi.

X-chaqiriq Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti deputati (1981—1985) etib saylangan.

Mukofotlari
-----------

Lenin ordeni (1973-yil 10-oktyabr);

Oktyabr inqilobi (1978-yil 20-fevral);

„Hurmat belgisi" ordeni (1971-yil 4-avgust).

Manbalar
--------



1. ↑  „Xoliqul Maxamadiyev biografiyasi".
2. ↑  „Депутаты Верховного Совета Узбекской ССР X-го созыва (1980 - 1985)". 6-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-avgust 2023-yil.
Tunis futasi
**Fouta** (shuningdek **futa**) - Yamandavlatining bowh kiyimi hisoblanib ,kelib chiqishi mayin naqshli paxta yoki zigʻir mato boʻlagidan tikiladigan kiyim hisoblanadi. Ko'p O'rta yer dengizi mamlakatlatida hamda Yaman davlatidakiyiladi.Buni asosan erkaklar ham, ayollar ham 19-asr Suriyadagi jamoat hammomlarida tanaga o'raydigan iyim sifatida kiyishgan.Jazoirda konservativ ayollar o'zlarining *saruel* kiyimlariga o'ralgan holda foutalarni kiyib yurishgan.Shu bilan bir qatordaSaudiya Arabistonining janubidagi ba'zi hududlarda erkaklar foutani o'zlarining *savob* xalatlari ostida yoki o'zlari uyda dam olayotganlarida kiyishgan.Foutalar bugungi kunda g'arbiy dunyoda turk hammomlaridasochiqlar (hammam sochiqlari) yoki hatto plyaj sochiqlari sifatida kiyiladi.Bundan tashqari, u Somalida bosh kiyim sifatida kiyiladi.Ba'zi tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki Somali zodagonlari , dubat erkaklarisallaga o'xshash kiyim kiygan mumkin.

Yana qarang
-----------

* Peshtamal
* Peshtemal sochiq nima?

Manbalar
--------

1. 1 2  *Maarten de Wolf.* „Yemeni Dress: Photographing the Yemen Culture and Customs".  Apogee Photo Magazine (21-iyun 2016-yil).
2. ↑  *Olga Engelhardt.* „Yemeni, wearing the skirt called "futa"". *Flickr* (23-aprel 2007-yil).
3. ↑  Alexander Russell*. The Natural History of Aleppo and Parts Adjacent ...*, 1794 — 379– bet. 3-sentabr 2013-yilda qaraldi.
4. ↑  Laurence Benaïm*. Le Pantalon: Une Histoire en Marche*. Vilo International, 2001. ISBN 978-2-84576-035-6. 3-sentabr 2013-yilda qaraldi.
5. ↑  Sherifa Zuhur*. Saudi Arabia*. ABC-CLIO, 31 October 2011 — 339– bet. ISBN 978-1-59884-571-6. 3-sentabr 2013-yilda qaraldi.
**Abdi Darun** — IX asrda yashab Samarqand qozisi sifatida faoliyat yuritgan.

Abdi Darun Muhammad (s.a.v.)ning (qizlari Ruqiya tomondan) avlodi. Abdi Berunning oʻgʻli. Laqabi „Xojai Ganj-ravon". Qabri Samarqand shahri ichida boʻlgani uchun, dafn etilgan joy shunday atalgan. Abdi Darun Samarqand qozisi boʻlib, adolatli boʻlgani uchun xalq orasida shuhrat qozongan. Xoja Abdi Darun maqbarasi Samarqanddagi meʼmoriy yodgorlik (XII a. — XV a.ning 1-yarmi). Samarqand qalʼa devorining sharqiy tomonida (darun — ichkari) joylashgan qadimgi ziyoratgoh. Markazida eng yirik bino — xonaqoh (XV asr.) bor. Uning peshtoqi, gumbazi va devor bezaklari Mirzo Ulugʻbek davri meʼmorchiligi mahsuli ekanligidan darak beradi. Xonaqoh ichida Abdi Darunning qabri bor. Xoja Abdi Darunni „*Xojai Kunj*" deb ham ataganlar. Abdi Darunning qabri atrofida turli binolar paydo boʻlib, meʼmoriy ziyoratgohga aylangan. Ziyoratxona — jamoatxona masjid vazifasini oʻtagan. Taʼmirlash natijasida maqbara binosining dastlabki qiyofasi oʻzgarib ketgan. Hovli oʻrtasidagi sarhovuz chashmabuloq ustida boʻlgani uchun ham uning suvi qishin-yozin bir xilda saqlangan, aholi orasida shifobaxsh hisoblangan. Hovli atrofidagi hujralar va gʻarb tomondagi jome masjid XIX asrga oid.

Adabiyotlar
-----------

* „Oʻrta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi"; Samarqand:Imom Buxoriy xalqaro markazi 2018.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil b.17

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Oʻzbekiston davlat filormoniyasining Surxondaryo viloyat boʻlinmasi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 27-iyun PQ-3813-sonli „Oʻzbekiston davlat filarmoniyasi faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari" toʻgʻrisidagi qaroriga asosan 2018-yil oktyabr oyida oʻz ish faoliyatini boshlagan. Bugungi kunda filarmoniya Termiz shahrida Istiqlol koʻchasi 26-uyda joylashgan. Bu joyda qoʻgʻirchoq teatrining sobiq binosi joylashgan va flarmoniya xozir shu yerda faoliyat yuritmoqda. Hozirda Surxondaryo viloyat boʻlinmasida 91 nafar xodim faoliyat yuritmoqda. Ulardan 58 nafari erkak va 33 nafari ayol hodimlar hisoblanadi. Xodimlarning 15 nafari oliy maʼlumotga ega, 63 nafar xodimlar oʻrta maxsus maʼlumotga ega boʻlsa, 13 nafari oʻrta maʼlumotga ega. Filarmoniya xodimlari tarkibida 18 yoshdan katta va 30 yoshdan kichik boʻlganlar 39 nafarga yetgan. 30 Yosh va undan yuqori boʻlgan xodimlar soni 53 nafarni tashkil etadi. 91 nafar xodimdan 7 nafari boshqaruv, Ijodiy boshqaruv xodimlar 2 nafar, Ijodiy xodimlar 60 nafardan iborat, Mutaxasis va texnik xodimlar 23 nafarni tashkil etadi. Oʻzbekiston davlat Filarmoniyasi Surxondaryo viloyat boʻlinmasi ijodiy jamoasi asosan malakali mutaxasislardan iborat.

Filarmoniya Surxandaryo viloyat bo'limi
Surxondaryo viloyat boʻlinmasining asosiy vazifalari sifatida:
— Milliy mumtoz va zamonaviy musiqa sanʼatini ilgʻor yutuqlar asosida rivojlantirish
— Aholining musiqa va raqs sanʼatiga boʻlgan ehtiyojini qondirish
— Musiqa va raqs sanʼati sohasidagi ijodkorlarga shart-sharoitlar yaratish
— Musiqa va raqs sanʼatidagi yutuqlarni Oʻzbekistonda va xorijda targʻib qilish
— Aholini madaniy hayotga jalb etish maqsadida ularning barcha qatlamlari uchun konsert tadbirlariga borish imkoniyatlarini taʼminlash
— Barcha turdagi va janrdagi musiqa hamda raqs sanʼatini faol targʻib qilish, ularni radio va televidenie, boshqa ommaviy axborot vositalari orqali, shu jumladan internet tarmogʻida ommalashtirish

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
**Shayx Rangrez masjidi** — Buxoroda joylashgan masjid. Hozir mavjud emas. Buxoro Eski shahrining janub-sharqiy tomonida Shayx Rangrez (baʼzi manbalarda Gulrez) mahallasida joylashgan. Mahallaning yana bir nomi Darvozayi Qavoladir. Davozayi Qavola nomi 1818—1819-yillardagi vaqf hujjatlarida ham keltirilgan. Guzar shu nomdagi darvoza yaqinida joylashgan, yaʼni Qavola (Qarshi) darvozasi oldida joylashgan. 1920-yil M.Frunze boshliq rus qoʻshinlarining hujumi natijasida Qarshi darvozasi yonidagi Shayx Rangrez guzarning yarmi yonib ketgan. Mahallada 41 uy mavjud boʻlgan. Aholi savdogarlik va hunarmandchilik bilan shugʻullangan. Mahallada yirik yer egalari ham yashagan, ularning yerlari asosan shahar tashqarisida joylashgan.

Shayx Rangrez masjidi mahalla masjidi hisoblangan. Masjid yonida xonaqoh ham boʻlib, u yerda asosan zikr majlislari oʻtkazilgan. Masjid kubraviya tariqatiga eʼtiqod qiluvchi ruhoniylar boshqaruvi ostida boʻlgan. Masjid yonida maktab va tahoratxona ham boʻlgan. Masjidda karomatgoʻy avliyo Shayx Rangrezning qabri borligi uchun mahalla nomi ham shu nom bilan atalgan. Mozor joylashgan kichkina qabristonga faqat Shayx Rangrez avlodlari koʻmilgan.
1910—1911-yillarda rus qoʻmondonlari Parfenov va Fenin tomonidan Buxoro shahrining topografik xaritasi tuzib chiqiladi. Ularning xaritasida Shayx Rangrez masjidi ham aks ettirilgan.

XX asrning birinchi yarmida masjid (xonaqoh) Shayx Rangrez maqbarasi va qabriston buzib tashlangan. Shayx Rangrez masjidi aks etgan birinchi fotosurat muallifi fransuz tabiatshunosi Edmond de Ponsendir. U 1893-yilning aprel oylarida Samarqandga kelgan Zarafshon vodiysini oʻrganishga kirishgan. Ponsen Buxoro shahriga ham tashrif buyurib, 1893-yilda masjidni suratga olgan. Masjid hozirda mavjud emas.

Manbalar
--------

1. ↑  С.Раҳматова, Ҳ.Қурбонов*. Бухоро гузарлари тарихидан лавҳалар*. Бухоро, 1995 — 8 bet.
2. ↑  „Мечеть Шейх Рангрез". Qaraldi: 24-iyul 2023-yil.
3. ↑  „Главная улица от Каршинских ворот. Мечеть Шейх Рангрез". Qaraldi: 24-iyul 2023-yil.
**Toir Karimov** (1906-yil Qoqon Fargona viloyati Rossiya imperiyasi 1972-yil 18-fevral) — Sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni .

Biografiyasi
------------

1906-yilda Qoraqchiqum (hozirgi Jahonzeb, qishlogʻida tugʻilgan. Sugʻd viloyati). 1938-yildan KPSS aʼzosi.

1919-yildan — iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda. 1919 — 1966-yillarda fermer xo‘jaligi ishchisi, qishloq isteʼmol jamiyati do‘koni mudiri, Konibodom tumanidagi kolxoz raisi, Konibodom tumanidagi Qoraqchiqum MTS direktori, mehnatkashlar deputatlari Konibodom viloyat Kengashi ijroiya qo‘mitasi raisi, rais o‘rinbosari. mehnatkashlar deputatlari Leninobod viloyat Kengashi ijroiya qo‘mitasi, Leninobod tuman partiya qo‘mitasining birinchi kotibi, mehnatkashlar deputatlari Leninobod viloyat Kengashi ijroiya qo‘mitasi qishloq xo‘jaligi bo‘limi boshlig‘ining o‘rinbosari, Kuybishev, Kirovobod, Kaniba tumanlari partiyasining birinchi kotibi Tojikiston Kommunistik partiyasi komitetlari, Konibodom viloyatidagi kolxoz raisi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1957-yil 17-yanvardagi farmoni bilan unga Lenin ordeni va "O‘roq va „Bolg‘a" oltin medali bilan Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan.

Havolalar
---------

* 
* Karimov[*sayt ishlamaydi*]
**Pirmuhammad Mirzo** (1376 — 1407.22.2) — temuriy shahzoda. Amir Temurning nabirasi, Muhammad Jahongir Mirzoning oʻgʻli. Otasining oʻlimidan 40 kun oʻtgach, Baxt Mulk Ogʻo begimdan tugʻilgan. 1392-yilda Amir Temur Gʻazna, Kobul, Zobuliston, Qandahor viloyati va Sind, daryosigacha boʻlgan yerlarni Pirmuhammad tasarrufiga topshirgan edi. U bobosi Amir Temurning bir necha harbiy yurishlarida, jumladan, Hindiston fathida qatnashgan. Amir Temur vafoti oldidan Pirmuhammadni oʻziga valiahd deb eʼlon qilgan. Biroq Pirmuhammadni boshqa temuriy shahzodalar va hatto Oʻtrorda turgan qoʻshin boshliqlari (amir Shoh Malik va Shayx Nuriddin va boshqalar) ham tan olmaganlar. Har bir viloyat hokimi Sohibqiron vafotidan soʻng oʻz nomidan tanga zarb etib, nomini xutbaga qoʻshib aytadigan boʻlgan. Temuriylar taxtiga Xalil Sulton oʻtirgan. U Pirmuhammadga qarshi 1405-yil mayda Sulton Husayn boshchiligida qoʻshin (30000 kishi) tortgan va Balxni egallagan. Sulton Husayn Xalil Sultonga qarshi isyon koʻtarib Samarqandga yurish qilgan. Xalil Sulton uni 6-iyulda Chekdolik (Shahrisabz janubida)da tormor keltirgan va uni taʼqib etib Balxni egallagan. Sulton Husayn Shopurgon va Andxud hokimi Sulaymonshoh (Amir Temurning jiyani) huzuridan panoh topgan. Pirmuhammad Sulaymonshohdan Sulton Husaynni berishini qattiq talab qilgan, rad javobi olgach, unga qarshi 3000 otliqdan iborat qoʻshin joʻnatgan. Sulaymonshoh va Sulton Husayn Hirotga, Shohrux huzuriga qochib borishgan. Shohrux Pirmuhammadning talabini toʻgʻri deb topgan, Sulton Husayn qamoqqa olinib, qatl etilgan va uning bosh terisi ichiga somon toʻlgʻazilib Pirmuhammadga joʻnatilgan. Pirmuhammad Sulaymonshoh ustidan qozongan gʻalabasidan keyin Balxni olgan va Movarounnahrga qarshi birgalikda kurashish uchun Shohrux bilan muzokaralar olib borgan. Shohrux undan yurishni kechiktirishni soʻragan, biroq Pirmuhammad oʻjarlik qilib, Qarshi tomon harakat qila boshlagan. 1406-yil 20-fevralda Qarshi yaqinida Xalil Sulton bilan jang qilib magʻlubiyatga uchragan. Pirmuhammad Balxga qochgan va bir yildan soʻng qotil Pir Ali Toz tomonidan oʻldirilgan. Shohrux Pirmuhammadni oʻchini olish maqsadida qoʻshin tortib Balxni egallab olgan va 1370-yil Amir Temur tomonidan buzib tashlangan shahar qoʻrgʻonini qayta tiklagan.

Adabiyot
--------

* Fayziyev T. Temuriylar shajarasi, T. 1995.
* Abdurazzoq Samarqandiy, Matlai saʼdayn va majmai baxrayn, T. 1969.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qutlugʻ Nigorxonim** (? — 1505/ 1506) — Fargʻona viloyati hukmdori Umarshayx mirzoning toʻngʻich xotini. QN.ning otasi Yunusxon Chingizxonning 2-oʻgʻli Chigʻatoyxon naslidan boʻlgan, onasi Eson Davlat begim tuman beklaridan Sher Xonibekning qizi edi. Yunusxon Eson Davlat begimdan 3 qiz koʻrgan. Q. N. oʻrtancha qiz boʻlgan. Q. N. Umarshayx mirzoga uzatilgach, undan bir qiz (Xonzodabegim) va bir oʻgʻil (Zahiriddin Muhammad Bobur) koʻrgan. Dono, oqila, mehribon va vafodor bu ayol Boburning Temuriylar saltanatini inqirozdan saq-lab qolish maqsadidagi harakatlarida madadkor boʻlgan, darbadarlik vaqtlarida hamrohlik qilgan. Bobur Kobulni qoʻlga kiritgandan soʻng, 5—6 oy oʻtgach, Q. N. ich terlama kasaliga chalinadi va dunyodan koʻz yumadi. U Ulugʻbek tomonidan qurilgan Bogʻi Navroʻziyda dafn etilgan.

Adabiyot
--------

* Zahiriddin Muhammad bobur, Boburnoma, T. 1989.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jamoliddin Mirgarifanovich Abdujaparov** (1964-yil 28-fevralda tugʻilgan) — oʻzbekistonlik sobiq professional velosportchi. Abdujaparov sprinter boʻlib, „Toshkent terrori" laqabini olgan, chunki u sprintda juda shafqatsiz edi. Uning gʻayrioddiy va koʻpincha betartib sprinti bir qator halokatlarga sabab boʻldi. Olimpiada oʻyinlarida shosse boʻyicha individual poygada ikki marta qatnashgan: 1988-yilda Sovet Ittifoqi va 1996-yilda Oʻzbekistondan; u Olimpiya oʻyinlarida 1988-yilda beshinchi oʻrinni egalladi.

Karyera
-------

Abdujaparov Toshkentda qrim-tatar oilasida tugʻilgan, u Sovet hokimiyati davrida Oʻzbekistonga majburan deportatsiya qilingan. Sovet sporti dasturini tamomlagan, mamlakati mustaqillikka erishgan paytdayoq oʻzining gullab-yashnashiga kirdi; Dastlabki qiyinchiliklardan soʻng (jumladan, Oʻzbekiston Velosport boʻyicha jahon chempionati bilan bogʻliq muammolarga sabab boʻlgan UCIga aloqador emasligi) Gʻarb professional jamoasi bilan shartnoma imzoladi va dunyoning eng yaxshi sprinterlaridan biriga aylandi.

Abdujaparov 1990-yillarning boshlarida Tur de Fransning Green sprinters jerseymusobaqasida Loran Jalabert bilan koʻp bahslashgan. 1991-yilda Abdujaparov Parijdagi Yelisey maydonidagi final bosqichida, marraga 100 m qolganda toʻsiqlar bilan toʻqnashib, havoga koʻtarilgan ajoyib halokatga qaramay gʻolib chiqdi. Sprinterlar formasini yutib olish uchun yetarlicha ochko toʻplagan boʻlishiga qaramay, u chiziqni yordamsiz kesib oʻtishi kerak edi. Jamoa aʼzolari uni koʻtarib, yana velosipedga oʻtqazishdi va u asta-sekin soʻnggi bir necha metr masofani bosib oʻtdi, tibbiy xodimlar u bilan birga yurishdi.

1996-yilda oʻzining soʻnggi toʻliq turnesida Abdujaparov sprinter uchun gʻayrioddiy boʻlgan oxirgi bosqich gʻalabasi uchun togʻdan oʻtishga erishdi. Biroq, bu bosqichda natijalar unchalik yaxshi boʻlmadi va 1997-yilgi mavsumda yettita alohida antidoping testlaridan oʻta olmagach, ikki marta 1997-yilgi Tour de France musobaqasida u velosportni tark etdi. U oʻz tanasida boshqalar qatori astmaga qarshi klenbuterol preparati bor-yoʻqligini aniqlash uchun testlardan oʻta olmadi.

Abdoujaparov, sobiq Carter USM gitarachisi Les „Fruitbat" Carter tomonidan tashkil etilgan britaniyalik rok guruhi, uning nomi bilan atalgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Djamolidine Abdoujaparov interview from ATR".  ATR (30-may 2012-yil). 2-dekabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-avgust 2014-yil.
2. ↑  „'Tashkent terror' banned from cycling for one year". *BBC News* (26-yanvar 1998-yil). Qaraldi: 18-iyul 2007-yil.
3. ↑  *Carlson.* „Abdoujaparov - Biography". *AllMusic*. Qaraldi: 28-aprel 2014-yil.
**Sulton ali mirzo** (1483 1500) — Movarounnahr hukmdori (1498—1500). Temuriylardan. Sulton Maxmud Mirzoning 3oʻgʻli. Onasi — Zuhra begi\*. Otasining vafotidan soʻng Qarshi viloyati hokimi boʻlib, keyinchalik akasi Boysungʻurdan Buxoroni (1497 y. dekabr), Bobur esa, Samarqandni tortib olgan. Bobur ota meros shahar dushman qoʻliga oʻtishi haqida xabar topib, beklaridan birini Samarqandda qoldirib, Andijon tomon yurgan. Bundan foydalangan S. A. M. Samarqandni ishgol qiladi (1498-yil fevral—mart). 1499 yilda S. A.M. bilan Muhammad Mazid tarxon orasida nizo vujudga keladi. Tarxonlar Movarounnahrda katta nufuzga ega edilar (qarang Darxon). Mazid tarxon Samarqand va uning atrofidagi mulklarni oʻz oʻgʻillari, qarindoshurugʻlari va yaqin kishilari ixtiyoriga berib qoʻygan edi. S. A.M. taxtga muqim oʻrnashib olgach, Mazid tarxonga qarshi siyosat yuritadi. Natijada Mazid tarxon Samarqanddan chiqib ketadi. Shunda Toshkent hokimi Sulton Mahmudxon jiyani Xon Mirzoni (Mirzoxon, S. A.M.ning ukasi) moʻgʻul qoʻshinlari bilan Samarqandni zabt etishga joʻnatadi. S. A. M. Samarqand tashqarisida, Yoryayloqda boʻlgan jangda gʻolib chiqadi. Onasi Zuhra begimning nodonligi tufayli yozilgan maktub sabab Shayboniyxon Samarqandni jangsiz egallaydi (1500). S. A. M. Qoʻlba yalangligida qatl etiladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sirtordush xonligi** — ilk oʻrta asrda Moʻgʻuliston hududida tashkil topgan davlat (628—646). 7-asrning 20y.larida Sharqiy turk xoqonligiaya roʻy bergan tabiiy ofat, ocharchilik, oʻzaro nizolar chuqur iqtisodiy-siyosiy tanazzulga sabab boʻlgan. Sirtordushlar, uygʻur, chibni, tuva, quvirqon, tlongʻut, buku, bayirgʻu, tungro, hun, izgil, kursu, qumiq, adiz, bulsar (baysar) kabi 15 qabila xoqonga boʻysunishdan bosh tortib, isyon koʻtarishgan. 628-yil sirtordushlar mustaqil xonlik tashkil etishgan. Sirtordush xonligi hududi sharqda tangʻutlar (xitoycha moxe) yurti, gʻarbda Gʻarbip turk xoqonligi, jan.da Tan sulolasiga mansub hududlargacha yetgan. Sirtordush xonligiga uygʻur, bayirgʻu, adiz, tungro, buku, barsuk, kabi kabilalar uyushmasi ham tobe boʻlgan. Sirtordush xonligi aholisi 140 ming oiladan oshgan. Tashqi siyosatda Sirtordush xonligi asosiy eʼtiborini Tan davlati bilan tinchtotuv yashashga va shu asosda oʻzini muhofaza etishga qaratgan. Biroq Tan sulolasi Sirtordush xonligi kuchayishidan xavotirga tushib uni yoʻqotishga harakat qilgan. 645-yil sirtordushlar hukmdori Inan vafot etgach, oʻgʻli Fayue xon qilib koʻtarilgan. Bu xonlikda noroziliklarga sabab boʻlgan. Tan sulolasi bundan foydalanib Sirtordush xonligini uygʻur qabilalari uyushmasi qoʻli bilan yoʻqotishga harakat qilgan va 646-yil oʻz maqsadiga erishgan. Uygʻurlar xitoylar yordamida Sirtordush xonligi oʻrniga oʻz xonliklarini tashkil etishgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shirvon xonligi** (1748-1820) — Shimoliy Ozarbayjondagi oʻrta asr davlati. Eron shohi Nodirshoh asoratidan 1748-yil xalos boʻlingach, vujudga kelgan. Shirvon xonligi Shimoliy Ozarbayjondagi eng yirik va boy xonliklardan biri edi. Aholisining asosiy mashgʻuloti dehqonchilik, ipakchilik, toʻqimachilik, savdo, hunarmandchilik boʻlgan. Guliston sulh shartnomasi (1813)ga koʻra, Eron Shirvon xonligiga boʻlgan daʼvosidan voz kechgan. 1820-yil xonlik boshqaruvi bekor qilinib, rus maʼmuriyati bilan almashtirilgan. Shirvon xonligi hududida Shirvon provinsiyasi tuzilgan, u 1840 yil Kaspiy viloyati (1846 yildan Shemaxa, 1859 yilda Boku gubernyasi) tarkibiga kirgan. Shirvon xonligi hududi Ozarbayjon Respublikasining bir qismi xdgsoblanadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vitaliy Georgiyevich Zaxarov** (belaruscha: *Віталь Георгіевіч Захараў*) — belaruslik qilichboz, Yevropa chempioni (2001), ikki karra jahon chempionati sovrindori (2002, 2003), ikki karra Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi (1996, 2000). Belarusiyada xizmat koʻrsatgan sport ustasi (2003).

Biografiyasi
------------

Vitaliy Zaxarov 1967-yil 18-dekabrda Farg‘onada tavallud topgan. 1987-yilda Minskka koʻchib oʻtgan.

### Sportchilik faoliyati

16 yoshida qilichbozlik bilan shugʻullanishni boshlaydi. Birinchi murabbiyi — Aleksandr Goppe. Jahon Kubrasi finalchisi, 1996-yilgi jahon chempionatining bronza medali sovrindori. 1999-yildan boshlab Anatoliy Novikov rahbarligida sport faoliyatini davom ettiradi.

Vitaliy Zaxarov oʻzining eng muhim yutuqlariga 2000-yillarning boshlarida erishgan. 2001-yilda Koblenz shahrida boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida finalga yoʻllanmani qoʻlga kiritadi va finalda italiyalik Paolo Milanolini magʻlub etib, oltin medalni qoʻlga kiritadi. Ushbu muvaffaqiyati tufayli Zaxarov Yevropa chempioni boʻlgan birinchi belarus qilichbozi sifatida oʻz nomini tarixga muxrlaydi. 2002 va 2003-yillarda oʻtkazilgan jahon chempionatlarida bronza medallarini qoʻlga kiritgan.

### Murabbiylik faoliyati

Sport faoliyatini yakunlagandan soʻng, Vitaliy Zaxarov murabbiylik faoliyatini boshlaydi. Hozirda Respublika olimpiya zaxiralari tayyorlash markazida zamonaviy beshkurash bo‘yicha murabbiy sifatida ish olib boradi.

Oʻyin uslubi
------------

Zaxarovning soʻzlariga koʻra qilishbozlikda sportchi koʻp qirrali boʻlishi, raqib tomondan beriladigan barcha zarbalarga tayyor turishi kerak. Vitaliy Zaxarov oʻyinda eng koʻp amalga oshiradigan oʻziga xos uslublardan biri — „flesh" zarbasidir. Bunda sportchi qilichi bilan toʻsatdan oldinga intiladi va raqibiga tezkor zarba berib, uni noqulay ahvolga solib qoʻyadi. Bu zarbaga qarshi raqib qanday yoʻl tutishidan qatʼi nazar, aksariyat hollarda Zaxarovning ushbu uslubi hamisha unga ochko olib kelgan.

Sport faoliyati davomida Zaxarovning eng kuchli jangi jahon chempionatining bronza medali uchun vengriyalik sportchi bilan kechgan bahslarda boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Vitaly Zakharov Olympic Results". *sports-reference.com*. 17-aprel 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-fevral 2012-yil.
2. 1 2 3  Кислицына Т. (11 1996). *Виталий Захаров: Один за всех и все на одного* (Спортивная панорама nashri). pp. 3. "19"
3. ↑  [ „Стрела Виталия Захарова
Читать полностью: ]. 24-oktabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyun 2023-yil.

Havolalar
---------

* „Один за всех".  Во славу Родины. 16-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi.



* Strela Vitaliya Zaxarova Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-10-24).
**"Yerundopel"** (*bemaʼnilik* + fransuz. *pêle-mêle* — lit. *belkurak + aralashtirish* , port. *hash, chalkashlik*) — ikra, baliq va sabzavotlardan tayyorlangan gazak salatasi. Birinchi marta rus yozuvchisi Pyotr Boborikin tomonidan "Kitay-Gorod "(Xitoy-Shahar) (1882) romanida tilga olingan. Boborikinning soʻzlariga koʻra, salat ixtirochisi Sankt-Peterburgdan maʼlum bir "adabiyot generali "dir.

Tayyorlanishi
-------------

> 
> — Sizning inoyatingizni kutayotgan edik. Yerundopel tayyorlash kerak.
> 
> 
> — Yerundopel? — hayron boʻlib soʻradi Pirojkov.
> 
> 
> — Tushunmayapsizmi? — deb soʻradi Shurochka. — Bu qimmatbaho dori … Qarang, qanday buyurtma berishimni tinglang.
> 
> 
> U xizmatkorga oʻgirildi, bir qoʻlini beliga qoʻyib, ikkinchisi bilan esa ifodali harakat qildi.
> 
> 
> — Ikra chorak funt , Provans yogʻi, sirka, xantal, toʻgʻralgan piyoz, tozalangan toʻrt sardina, yangi uzilgan bodring va besh qaynatilgan kartoshka — hisobi bilan. Tez!..
> 
> 
> Xizmatkor chiqib ketadi.
> 
> 
> — Yerundopel, — davom etdi boshqaruvchi, — Sankt-Peterburgdan olib kelingan ixtiro shekilli, uni qandaydir adabiy general ixtiro qilgan. Yerundopeldan keyin keling, mening ixtiroyimning lampoposini tayyorlaymiz.
> 
> 
> *- P. D. Boborikin, „Kitay-Gorod" (Xitoy-Shahar), 1882-yil* 
> 
> 

"Yerundopel" soʻzi rus tiliga yangi kirgan (shuningdek, Boborikin tomonidan ixtiro qilingan yoki keng muomalaga kiritilgan baʼzi boshqa soʻzlar, masalan, "ziyolilar "yoki Vasiliy Terkin nomi kabi) va salat — pazandalikda; bu nom bilan salat hali ham pazandalik kitoblaridan topish mumkin. Uning retsepti har xil boʻlishi mumkin, baliq (va baʼzan ikra), sabzavotlar, ziravorlar va taomning umumiy maqsadi oʻzgarishsiz qoladi — alkogolli ichimliklar uchun gazak, birinchi navbatda aroq uchun.

Madaniyatda
-----------

„Yerundopel" soʻzi majoziy maʼnoda „chigallik", „chalkashlik", "tartibsizlik "sifatida ham qoʻllaniladi.

„Yerundopel" soʻzi bilan salon oʻyinlariga nom berilgan, uning ishtirokchilari uchta taklif qilingan variantdan kam ishlatiladigan soʻzning maʼnosini topishlari kerak, u maktab oʻquvchilariga „kam ishlatiladigan soʻzlarni" — eskirgan yoki maxsus soʻzlarni — oʻrgatishda ishlatiladi.

Tatyana Mixaylovskaya qisqa hikoyalar toʻplami „Yerundopel va boshqalar" deb nomlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Mixelson M. I.* Russkaya misl i rech: svoyo i chujoe. Opit russkoy frazeologii. Sbornik obraznix slov i inoskazaniy. — Sankt-Peterburg : Tip. AO „Brokgauz — Yefron", 1912.

Havolalar
---------

* Bekorchilikning tavsifi. // *Boborykin P.* *D.* Xitoy shaharchasi. — XXIX bob. — SPb. M. : Hamkorlikning nashri „M. O. Volf", 1883-yil.
* *Olga Rychkova.* „Terkin" — birinchi, bemaʼnilik va ziyolilar. Yozuvchi va dramaturg Pyotr Boborikinning 180 yilligiga // Nezavisimaya gazeta.
* Erundopel // Mishelsonning izohli frazeologik lugʻati
* Pel-melt // Rus tilining gallikizmlarining tarixiy lugʻati
* jogame.ru saytida „Herundopel" Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-12-01).
* Udmurtiyada „Ilmiy bemaʼnilik" tarmoq loyihasi[*sayt ishlamaydi*].

Yana qarang
-----------

* Olivier salatasi)
* Lampopo
**Saam tili** — fin-ugor tillaridan biri, boltiqboʻyi tillariga yaqin turadi. Norvegiya, Shvetsiya, Finlandiya mamlakatlarining shim. qismida, RF ning Kola yarim orolida tarqalgan. Saam tilida 50 mingdan ortiq kishi soʻzlashadi. Saam tilining 2 lahjasi bor: gʻarbiy (Norvegiya va Shvetsiyada, Finlandiyaning bir qismida) va sharqiy (Finlandiyaning bir qismida va Kola yarim orolida). Mazkur mamlakatlarning har birida Saam tilining oʻziga xos adabiy shakllari mavjud.

Saam tilida unli va undoshlar bir necha darajadagi choʻziqlikka ega, undosh fonemalar soni anchagina, urgʻu soʻzlarning birinchi boʻgʻiniga tushadi. Koʻpchilik shevalarida ikkilik sonning boʻlishi Saam tilining oʻziga xos morfologik xususiyatidir. Otlar 8 kelishik boʻyicha turlanadi.

St. Norvegiya, Shvetsiya va Finlandiyada 17-asrdan beri lotin grafikasi asosidagi yozuvga ega, boshlangich maktablarda Saam tili oʻqitiladi. Kola yarim oroli saamlari 1930—37 yillarda lotin grafikasi asosidagi yozuvdan foydalanganlar; oʻtgan asrning 80y.larida rus grafikasi asosidagi yozuv kayta tiklanib, maktablar uchun alifbe va lugʻatlar nashr etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Al-Xasois al-kubro**-"Kifoyat at-tolib al-labib fi xasois al-Habib" (arabcha: كفاية الطالب اللبيب في خصائص الحبيب) qisqacha "al-Xasois al-kubro" (arabcha: الخصائص الكبرى) nomi bilan tanilgan asar misrlik olim Jaloliddin Suyutiy (milodiy 1445-1505) tomonidan yozilgan. Kitobda Muhammad alayhissalomga nisbat brilgan mo‘jizalar haqida so‘z boradi.

> Kitobning tuzilishi
> 
> 

Kitob ikki qismga bo‘lingan. Birinchi qism, asosan, Muhammad alayhissalom bilan bog‘liq va u zotnga tegishli bo‘lgan turli mo‘jizaviy va g‘ayrioddiy voqealarni tasvirlaydi. Bularga u zotning tug‘ilishidan oldingi hodisalardan boshlab, Tabuk g‘azotigacha bo‘lgan voqealar kiradi. Ushbu kitobning birinchi qismida tasvirlangan mo‘jizalar orasida quyidagilar ajralib turadi:

U zotning tug‘ilishlaridan oldingi voqealar:

```
Tug‘ilishlari paytidagi voqealar
```

12 yoshlarida Suriyaga safarlari paytidagi voqealar

```
Qur’on so‘nggi mo‘jiza sifatida
```

Isro va Me’roj

```
Oyning bo‘linishi
```

Xandaq jangi paytidagi voqealar.

Manbalar
--------

1. ↑   Mubarakpuri, Saifur Rahman Al (2005), The sealed nectar: biography of the Noble Prophet, Darussalam Publications, p. 244, ISBN 978-9960899558
2. ↑  
Haykal, Husayn (1976), The Life of Muhammad, Islamic Book Trust, pp. 217–218, ISBN 9789839154177
3. ↑  Afzalur Rahman (1993), Muhammad As a Military Leader, Kazi Publications, p. 119, ISBN 9781567441468
4. ↑   Safiurahman Al-Mubaraki (1996), The Sealed Nectar, Dar-us-Salam, p. 203, ISBN 9781484974858
5. ↑  Muhammad Husayn Haykal (May 1994), The Life of Muhammad, Islamic Book Trust, p. 217, ISBN 978-983-9154-17-7
6. ↑  Muhammad Mohar Ali (1997), The Biography of the Prophet and the Orientalists, King Fahd Complex for the Printing of the Holy Qur'an, p. 547, ISBN 9960-770-68-0
**Rizamat Musamuhamedov** (1881.24.2 - Toshkent - 1979.13.3) — sohibkor bogʻbon, uzumchilik amaliyoti novatori. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan agronom (1971), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sohibkor (1935), Mehnat Qahramoni (1962). 1893–47 yillarda Toshkent shahri va Toshkent viloyatida uzumchilik xoʻjaliklarida sohibkor boʻlib ishlagan. Toshkent viloyati qishloq xoʻjaligi boshqarmasida tokchilik boʻyicha yoʻriqchi (1947—1950), Oʻzbekiston Qishloq xoʻjaligi vazirligida bogʻdorchilik va tokchilik boʻyicha bosh agronom (1950). Bogʻ va tokzorlar barpo etish, tokka shakl berish, tok kesish, tokzorlarni qayta tiklash va tok oʻstirish, hosildorlikni oshirishning yangi va ilgʻor usullarini ishlab chiqqan. Musamuhamedov rahbarligida Oʻrta Osiyo va Qozogʻistonda 3250 ga namunali bogʻ va tokzorlar barpo etilgan. „Tokchilik boʻyicha qoʻllanma" (1939) „Moʻl uzum hosili yetishtirishdagi tajribalarim" (1959) kabi kitoblar muallifi. Oʻzbekiston oʻsimlikshunoslik institutida chiqarilgan va Oʻzbekiston, Tojikistonda rayonlashtirilgan serhosil tok navi Musamuhamedov sharafiga Rizamat deb atalgan. Musamuhamedov haqida „Gulga burkangan hayot" (1961), „Rizamat otaning 100 bahori" hujjatli filmlari yaratilgan. Toshkent viloyati Qibray tumanidagi uzumchilik, Sirdaryo viloyati Oqoltin tumanidagi bogʻdorchilikuzumchilik shirkat xoʻjaliklariga, Toshkent shahridagi koʻchalardan biriga Musamuhamedov nomi berilgan.

Vafoti
------

Rizamat ota qabri
Rizamat Musamuhamedov 1979-yil 13-mart sanasida 98 yoshida vafot etgan va Toshkent shahrida joylashgan Yalongʻoch-2 qabristoniga dafn qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Havolalar
---------

* Rizamat Musamuhamedovga taʼziyanoma, „Sovet Oʻzbekistoni" gazetasi

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  








|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abu Muhammad ibn Abu Siyob** (X asr) — Somoniylar davrida Buxoroda yashab ijod qilgan arabiynavis shoir.

Hayoti va faoliyati
-------------------

Abu Mansur as-Saolibiy o‘zining „Yatimat ad-dahr" kitobida Ibn Abu Siyobni buvayhiylarning Ray shahridagi vaziri, shoir va olimlar homiysi mashhur Abu-l-Fazl ibn al-Amid (vafoti 970-yil)ning suhbatdoshlaridan biri bo‘lganligi haqida ma’lumot beradi. Ibn al-Amid ham mashhur shoir va olimlardan bo‘lib, u o‘z saroyiga Arab xalifaligining turli tomonlaridan boshpana qidirib kelgan ko‘pgina shoir va olimlarni to‘plagan edi. Ibn Abu Siyob ham shu saroyda xizmat qilib, Ibn al-Amidga o‘zining bir qancha qasidalarini bag‘ishlaydi. Keyinchalik noma’lum sabab bilan Ibn al- Amid saroyini tashlab Buxoroga keladi.

Ibn Abu Siyob Buxoroda yaxshi kutib olinadi. Lekin uning Buxoroda qanday vazifani o‘tagani ma’lum emas. Shoir Abu Ja’far ibn al-Abbos bilan uning o‘rtasida kuchli raqobat bo‘lgan. Ular bir-birlarini hajv qilib juda ko‘p hajviy she’rlar yozganlar, Masalan, Ibn Abu Siyob o‘zining „Yatimat ad-dahr" asariga kiritilgan ikkita hajviy she’rida raqibini haqoratli so‘zlar bilan tanqid qiladi.

Ijodi
-----

Ibn Abu Siyob panegirist (maqtov tarzidagi, madh etuvchi she’rlar bituvchi) shoirdir. Lekin u vasfiy she’rlar yozishda ham juda mohir bo‘lgan. Uning sham haqidagi vasfi „Yatimat ad-dahr" tazkirasiga kiritilgan eng nafis va kuchli vasfiy she’rlardan biri hisoblanadi. Shoir juda chiroyli o‘xshatish va majozlardan foydalangan. Uning sheʼrida qoʼllangan badiiy sanʼatlar shoirning badiiy mahoratini namoyon etadi.

Manbalar
--------



1. ↑  Абу Мансур ас-Саолибий*. Китоб латоиф ал-маориф (Ажойиб маълумотлар ҳақида китоб)*. Тошкент: Фан, 1987 — 63 bet.
2. ↑  Абдуллаев И*. Бухоронинг арабийнавис шоирлари*. Тошкент: Фан, 1965 — 49 bet.