recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Amerika davlatlari taraqqiyot banki** (Inter American Development Bank) — Lotin Ameri-kasi mamlakatlarini rivojlantirish dasturlarini moliyalash uchun xizmat qiladigan davlatlararo mintaqaviy bank, Amerika Davlatlari Tashkilotining mintaqaviy muassasasi. 1959-yilda tashkil etilgan. Boshqaruvi Vashingtonda. Bankning rahbar organi — 5 yilga saylanadigan boshqaruvchilar Kengashi. Joriy rahbarlikni direktorat olib boradi. 44 davlat aʼzo (25 tasi Lotin Amerikasi davlatlari, 19 tasi boshqa mintaqalardan, jumladan Yevropadan 14, Osiyodan 2 mamlakat). Aʼzo davlatlarning badallari miqdori turlicha. Dast-lab bankning Us t a v kapitali 1 mlrd. AQSH dollari miqdorida belgilangan, 1972-yilda 10 mlrd.dollarga yetdi. Ovozlarning 34,5% AQShga tegishli. Bank kredit resurelarini asosan xalqaro ka-pital bozorlaridan safarbar etadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Le Yukou** (xitoycha 列圄寇, pinyin Lie Yukou) — qadimgi xitoy faylasufi va daochi dindori.

Le Yukou haqidagi maʼlumotlar kam va qarama-qarshidir; uning tarjimai holi yoʻq. U miloddan avvalgi V asrda tugʻilgan, deb ishoniladi. Xuanxe va Yanszi daryolari orasida joylashgan kichik Chjeng qirolligida; u Daosizm oʻqituvchilarining ikki avlodi orqali Lao-szining taʼlimotini qabul qildi. Toʻqqiz yil davomida bir necha poklanish va suvga choʻmish bosqichlarini bosib oʻtib, u oʻta sezgir bilimlar sohasiga kirdi va gʻayritabiiy qobiliyatlarni egalladi, shundan soʻng u uyga qaytdi. U qirq yil shogirdlari bilan qirollikning choʻl chekkasida, botqoqlar va koʻllar orasida oʻtkazdi va u yerda daoistlarning oʻzini oʻzi etishtirish bilan shugʻullandi. Uning hayoti haqidagi maʼlumotlarning yagona manbai boʻlgan „Le-tzi" kitobi, ehtimol, uning soʻzlari va hikoyalarini toʻplagan shogirdlari tomonidan tuzilgan.

Adabiyotlar
-----------

* "Xitoy donishmandlari. Yang Chju, Le-tzi, Chuang-tzi — Sankt-Peterburg, „Peterburg — XXI asr" nashriyoti „Lan" MChJ bilan birgalikda, 1994-yil. ISBN 5-86557-022-6
* Bambuk sahifalar. Qadimgi Xitoy adabiyoti antologiyasi" — Moskva, „Sharq adabiyoti" RAS nashriyot kompaniyasi, 1994-yil. ISBN 5-02-016741-X

Manbalar
--------

1. 1 2  „Bibliothèque nationale de France" (fransuzcha). *bnfdata*. Qaraldi: 13-dekabr 2022-yil.
Yevropa investitsiya banki (Luksemburg)
**Yevropa investitsiya banki** — Yevropa Ittifoqiga aʼzo mamlakatlarning hukumatlararo kredit tashkiloti. 1958-yilda tashkil etilgan. Dastlabki bank hamjamiyat doirasidagi qoloq mintaqalarni investitsion moliyalash, sanoat modernizatsiyasi va konversiyasini, shuningdek, hamkorlikdagi loyihalarni moliyalash kabi masalalarda uzoq muddatli kreditlar berish va ularni kafolatlash yoʻli bilan Yevropa umumiy bozorini rivojlantirishni koʻzda tutgan edi. Keyingi paytda turli bitimlarning imzolanishi natijasida Yevropa investitsiya banki
Yevropa hamjamiyatiga aloqasi boʻlmagan Afrika, Karib dengizi va Tinch okeani havzalari hududidagi mamlakatlarga, shuningdek, Yevropa hamjamiyati bilan hamkorlik qilish toʻgʻrisida bitimga ega boʻlgan Oʻrta Yer dengizi atrofidagi davlatlarga ham bank xizmati koʻrsatish imkoniyatiga ega boʻldi. Yevropa investitsiya banki oʻz operatsiyalarini Yevropa Ittifoqi kapital bozori hamda xalqaro kapital bozoridan olingan mablagʻlar hisobiga amalga oshiradi. Shuningdek, bank loyixalarni moliya-kredit tashkilotlari tomonidan beriladigan „jahonshumul zayom" lar hisobiga ham moliyalashi mumkin. 1981-yil dan Yevropa toʻlov ittifoqi hisob birligi oʻrnida ekyudan foydalandi, 1999-yil 1-yanvardan ekyu oʻrnini yangi xalqaro pul birligi — yevro egalladi. Bankni ishtirokchi mamlakatlar moliya vazirlaridan iborat Direktorlar kengashi boshqaradi. Boshqaruv Lyuksemburg shahrida joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Iqtisodiyot | *Iqtisodiyot va moliyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

| * k
* m
* t
Yevropa Ittifoqi Markaziy banklari Yevropa Ittifoqi |
| --- |
| Yevrozona ichida(Yevrotizim aʼzolari) | 
* Avstriya Milliy banki
* Belgiya Milliy banki
* Estoniya banki
* Finlandiya banki
* Fransiya banki
* Nemis Bundesbanki
* Gretsiya banki
* Irlandiya Markaziy banki
* Ispaniya banki
* Italiya banki
* Kipr Markaziy banki
* Latviya banki
* Litva banki
* Lyuksemburg Markaziy banki
* Malta Markaziy banki
* Niderlandiya banki
* Portugaliya banki
* Slovakiya Milliy banki
* Sloveniya banki
* Xorvatiya Milliy banki

 |
| Yevrozona tashqarisida | 
* Bolgariya Milliy banki
* Daniya Milliy banki
* Polsha Milliy banki
* Ruminiya Milliy banki
* Vengriya Milliy banki
* Sveriges Riksbank
* Chexiya Milliy banki

 |
| Bankka aloqadorYI institutlari | 
* Yevropa investitsiya banki
* Yevropa markaziy banki
* Yevropa Markaziy banklar tizimi

 |
| 
* Template Markaziy banklar
* Portal Yevropa Ittifoqi

 |
**Tang Xetian** 1975-yilning 23-dekabrida tug‘ilgan boʻlib, ilgari **Tang Yongshu** nomi bilan tanilgan. Badmintonchi, 1990-yillarda Xitoy uchun xalqaro musobaqalarda qatnashgan. U 2000-yillarda **Xe Tian Tang** nomi bilan Avstraliyada oʻynagan.

Karyera
-------

Ayollar oʻrtasidagi juftlik boʻyicha ixtisoslashgan Tang oʻzining doimiy hamkori Qin Yiyuan bilan 1995-yilda IBF boʻyicha jahon chempionatida bronza va 1997-yilda IBF boʻyicha jahon chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritdi. Tang va Qin 1996-yilgi Atlanta Olimpiadasining bronza medali sovrindorlari boʻlishsa-da, ular soʻnggi ikki musobaqada oltin medalni qoʻlga kiritgan vatandoshlarimiz Ge Fey va Gu Jun tomonidan soya solib qolishdi. Tang 1995-yilgi Kanada ochiq chempionatida janubiy koreyalik Gil Yang-ah bilan gʻayrioddiy hamkorlikda ayollar oʻrtasidagi juftlik bahslarida gʻalaba qozongan (Chunki Xitoy milliy terma jamoasi oʻyinchilari xorijlik futbolchilar bilan kamdan-kam hamkorlik qilishadi). Tang va Qin 1997-yilda Tailand Ochiq chempionatida ayollar juftlik bahslarida gʻalaba qozonishdi va 1998-yilda Indoneziyadan Uber kubogiga Xitoy jamoasida birga oʻynadi.

1998-yildan keyin Tang Xitoy milliy badminton terma jamoasidagi faoliyatini tugatdi va keyinchalik terma jamoadoshi Yu Qiga uylandi. Ular 2000-yillarning boshlarida Avstraliyaga koʻchib kelishgan. Tang Dehli 2010 Hamdoʻstlik oʻyinlarida Avstraliya milliy badminton jamoasida oʻynadi va u yerda ayollar juftlik bahslarida bronza medalini qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili u Uber kubogida Avstraliyani ham himoya qildi.

Adabiyotlar
-----------

1. ↑  „He Tian TANG". *www.tournamentsoftware.com*.  Badminton World Federation. Qaraldi: 2016-yil 13-avgust.
2. ↑  „He Tian TANG". *d2010results.thecgf.com*.  Delhi 2010 Commonwealth Games. 2020-yil 27-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 27-yanvar.
3. ↑  „He Tian Tang". *results.glasgow2014.com*.  [Glasgow 2014 Commonwealth Games. 2022-yil 3-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 13-avgust.
Koordinatalari: 29°37′7.6″N 52°32′10.81″E﻿ / ﻿29.618778°N 52.5363361°E﻿ / 29.618778; 52.5363361GO

Shopuriy uyi, Sheroz
**Shopuriy uyi** yoki **Shopuriy koʻshki** va bogʻi – 20-asrning boshlarida Sherozda qurilgan eroniy bino va bogʻ.

U 840 kvadrat metr poydevor va 4635 kvadrat metr bogʻ maydoniga ega boʻlib, binosi ikki qavatdan iborat. Bu bino Sherozning Anvariy nomi bilan mashhur boʻlgan eski markaziy hududida joylashgan. Ushbu qasr 2000-yilda 2781-roʻyxatga olish raqami bilan milliy bino sifatida roʻyxatga olingan. Shopuriy koʻshki Abulqosim Muhandisiy tomonidan loyihalashtirilgan va 1930—1935-yillarda qurilgan; egasi eronlik badavlat savdogar Abdusohib Shopuriy edi.

Shopuriyning tarixiy uyi Forsdagi (Eron) ilk pahlaviylar sulolasiga, milodiy 1925-yilga tegishli. Bu goʻzal uy Sherozning shahar markazida (Anvariy koʻchasi) joylashgan boʻlib, Eron milliy yodgorligi sifatida qayd etilgan.

* Shopuriy uyining keng tasviriShopuriy uyining keng tasviri

Manbalar
--------

1. ↑  „درباره عمارت". 18-noyabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-noyabr 2016-yil.

Andoza:Eron koʻshklari

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Park Ji-Xun** (1999-yil 29-mayda tugʻilgan) — janubiy koreyalik qoʻshiqchi va aktyor. Park ilk bor sakkiz yoshida aktyor va reklama modeli sifatida debyut qilgan, MBC tarixiy dramasi *Jumong* (2006) da yordamchi aktyor sifatida ishtirok etgan va *"Qirol va men* ", "*Kimchi pishloq tabassumi"* va "*Iljimae* "kabi televizion dramalarda rollarni egallagan. Keyinchalik u realiti-tanlov shousida ishtirok etdi. *Produce 101 Season 2*, u yerda umumjamoa hisobida ikkinchi o'rinni egalladi va Wanna One bolalar guruhining a'zosi bo'ldi.

Park o'zining yakkaxon karerasini 2019 yil yanvar oyida Wanna One tarqatib yuborilganidan so'ng o'zining birinchi fan-meet turnesi va EP *O'Clock* bilan boshladi *.* O'sha yili u o'zining aktyorlik faoliyatini "*Gullar ekipaji: Joseon Marriage Agency* "filmining asosiy aktyorlari tarkibida davom ettirdi. O'shandan beri u bir nechta dramalarni, jumladan *, "Muhabbat inqilobi ",* *"Uzoqda", "Bahor yashil* "va "*Zaif qahramon: Birinchi sinf"* kabi dramalarda ro`l oynay boshlagan. Park estrada va realiti-shoularda faol bo'lib qoldi, shuningdek, DJ-radioda qatnashdi. Shuningdek, u terini parvarish qilish, kosmetika va oziq-ovqat bo'yicha bir nechta brendlar uchun reklama modeli bo'lgan.

Erta hayot va ta'lim
--------------------

Park Ji-Xun 1999-yil 29-mayda Janubiy Koreyaning Masan shahrida tug‘ilgan. Garchi u Kyonsan provinsiyasidan kelgan bo'lsa-da, Park yetti yoshidan beri Seulda yashaydi. U milliy an'anaviy san'at maktabini tamomlagan, u yerda musiqali teatr yo'nalishi bo'yicha ixtisoslashgan. Park Seul sahna san'atlari maktabida eshittirish san'ati bo'yicha ixtisoslashgan maktabni 2018 yil yanvar oyida tamomlagan Park 2018-yilda Chung-Ang universitetining teatr bo‘limiga qabul qilindi

Teatr
-----

* *Piter Pan* (2007–2009)
* *Mening xotiramdagi garmoniya* (2010)
* *Radio Star* (2010–2011)
* *Yoz tunidagi tush* (2014)

Havolalar
---------

* Media related to Park Ji-hoon at Wikimedia Commons
* Park Ji-Xunning Instagram sahifasi
* Park Ji-Xun IMDbda
* Park Ji-hoon at HanCinema


1. ↑  „박지훈 :: 네이버 인물검색". *people.search.naver.com*. 2020-yil 24-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 5-sentyabr.
2. ↑  Park, So-hyeon. „[엑's 토크 '한끼줍쇼'PD "솔직한 강다니엘·박지훈, 규동형제와 케미 굿""] (ko). Xportsnews (2017-yil 14-avgust). 2019-yil 2-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 15-avgust.
3. ↑  Park, So-hyeon. „'프레젠트' 워너원, 애교부터 신곡까지…너무 짧은 30분 (종합)" (ko) (2017-yil 8-avgust). 2018-yil 12-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 15-avgust.
4. ↑  Shim, Eon-kyoung. „'아이돌룸' 박지훈, 얼굴도 국악도 천재? 즉석 '따르릉' 장구 반주" (ko) (2019-yil 3-dekabr). 2022-yil 16-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 12-dekabr.
5. ↑  „박지훈, 과거 '매점배 댄스배틀' 화제 "수줍음 뒤 박력 폭발"" (ko). 2019-yil 13-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 15-avgust.
6. ↑  *Hong.* „Korean celebrities graduate high school". *Korea JoongAng Daily* (2018-yil 9-fevral). 2018-yil 8-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 28-dekabr.
7. ↑  *Park.* „워너원 박지훈, 중앙대 수시합격…박우진은 수능 응시 안해" (ko).  Yonhap News (2018-yil 10-noyabr). 2022-yil 16-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 28-dekabr.
**Gazodizel dvigateli** — dizel yonilgʻisi asosida ishlab chiqarilgan va yonilgʻi sifatida tabiiy gaz (metan) yoki suyultirilgan uglevodorod gazlari (propan va butan) bilan dizel yonilgʻisi orqali ishlaydigan gaz dvigateli hisoblanadi. Qayta ishlab chiqilgan dvigatel dizel yonilgʻisi bilan ishlash qobiliyatini ham saqlab qolgan.

Gazodizel dvigateliga tubdan oʻzgartirish kiritilib dizayn jihatdan odatdagi dvigatel bilan aralashtirib yubormaslik kerak. Sovutish tizimi dizel dvigateliga oʻrnatilganda uchqunlar bilan yuzaga keladigan muammolar bartaraf qilingan. Shuning uchun uni Otto siklida ishlaydigan dvigatelga aylantirilgan.

Dizayn xususiyatlari
--------------------

Yonilgʻi uskunalari gazodizel dvigatelining dizayniga qoʻshiladi. Gaz oʻtkazuvchi isitgich, gaz reduktori, gaz-havo aralashtirgich ichiga yetkaziladi. Agar dvigatel transport vositasida ishlatilsa, silindrlar barqaror ishlashi kuzatiladi. Gaz-havo aralashmasining siqilishidan tizim boʻyicha harorati taxminan 700° C boʻlgani uchun dizel yonilgʻisi 320-380° C haroratda yonadi, yuqori bosimli yonilgʻi pompasi va injektorlar saqlanib qoladi.

Yonilgʻining asosiy qismi gaz dvigatellaridan birida boʻlgani kabi tayyorlanadi, lekin elektr sham bilan emas, balki dizel yonilgʻisining yonish qismi bilan odatdagidan taxminan 15-30 %, qayta ishlashdan oldin amalga oshiriladi.

Ilova
-----

Koʻpincha, ogʻir yuk mashinalari, gazodizel dvigatellari, gaz dvigatellari kabi kamroq zararli chiqindilar chiqaradi. Bundan tashqari, tabiiy gaz arzonroq, shu bilan birga dizel yonilgʻisini tejash (gaz bilan almashtirish darajasi) tahminan 60 % ni tashkil qiladi. Xorijiy firmalar ham bunday dizaynlarni faol rivojlantirmoqda.

TE4 va TE1 eksperimental teplovozlar SSSRda ishlagan (1952—1960).), asosiy yonilgʻi koʻmirdan olingan gaz edi. Ajralib chiqayotgan gazqoʻshimcha lokomotiv qismida foydalanilar edi.

Ayni paytda yuk mashinalari va traktorlar dvigatellarini gaz bilan bir vaqtda dizel yonilgʻisida ishlash jarayoniga oʻtkazish uchun yonilgʻi uskunalari komplektlari ishlab chiqarilmoqda.

Gazodizel dvigatellari kompressorli gaz nasos stantsiyalarida ham qoʻllaniladi. (Wayback Machine saytida 2022-11-08 sanasida arxivlangan)Ttabiiy gazni gaz quvurlari orqali haydash, bu yerda gaz koʻp boʻlib, dizel yoqilgʻisini chekka hududlarga yetkazib berish qiyin.

Manbalar
--------

1. ↑  „Газодизель на метане | Gaz v motori" (ruscha). 25-iyul 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-iyul 2019-yil.
2. ↑  „Технические особенности газо дизелей и анализ экспериментально-теоретических исследований газодизельного процесса".  Studref. Qaraldi: 25-iyul 2019-yil.

[*sayt ishlamaydi*]

Havolalar
---------

* TE4 teplovozi
* Mavzu boʻyicha maqola: Gazdagi dizel dvigatel
**SALOHIDDIN MUHIDDINOV** (1936 – yil Oʻzbekiston tumani, Fargʻona vil. 2003 – yil 6 – dekabr Toshkent)- mudarris, imom-xatib va tarjimon.

Tarjimai holi
-------------

Salohiddin Muhiddinov (Salohiddin qori) 1936 yili Fargona viloyati Oʻzbekiston tumaniga qarashli Islom qishlogʻida tavallud topgan.

Salohiddin qori 1973 yilda muftiy Ziyovuddin ibn Eshon Boboxon boshchiligidagi guruh bilan ilk bor muborak haj safariga boradi.

Faoliyati
---------

Diniy nazorat yoʻllanmasi bilan 1974-1978 yillarda Liviyada oʻqib qaytadi. Shundan keyin 1978 yildan boshlab, umrining oxirigacha TIIda fiqh, islom tarixi, mazhablar tarixi, tafsir va hadis fanlaridan dars bergan.

Salohiddin Muhiddinov 1990-1994 yillarda Movarounnahr musulmonlari idorasida masjidlar boʻlimini boshqargan, 1994-2000 yillari Xalqaro Islom tadqiqot markazida boʻlim mudiri vazifasida ishlagan. 1989-1999 yillarda Chilonzor tumanidagi Katta Qozirobod masjidida, soʻngra 2002 yilgacha Olmazor tumanidagi At-Termiziy masjidida imom-xatiblik qilgan. Salohiddin qori, shuningdek, turli mahalliy va xorijiy ilmiy-amaliy anjumanlarda, jumladan, 1991 yilda Marokashda Muhammad alayhissalomning mavludlariga bagʻishlab oʻtkazilgan xalqaro konferensiyada ishtirok etgan.

U bir qancha diniy-maʼrifiy maqolalar, „Islomda oʻlim va janoza namozi" masalalari kitobchasi muallifi.

Tarjima ishlari
---------------

Shuningdek, Abdulvahob Hallofning ikki jildlik „Usul ul-fiqh" kitobi tarjimonidir. U yana Burxoniddin Margʻinoniy qalamiga mansub „Al-Hidoya" asarining ikki jildini nashrga tayyorlashda tarjimonlar guruhiga rahbarlik qilgan. Undagi „Taloq kitobi", „Nikoh kitobi" hamda „Bay’ kitobi" qismlarini oʻzbekchaga oʻgirgan.

Vafoti
------

Salohiddin Muhiddinov 2002 yil 6 dekabrda vafot etgan. Toshkentdagi Chigʻatoy qabristoniga dafn qilingan.

Manbalar
--------


1. ↑  *O’zbekiston ziyoratgohlari va qadamjolari*, Toshkent viloyati va Toshkent shahri. Toshkent, "Turon Zamin-Ziyo", 2015 — 356 bet. ISBN 978-9943-335-74-5.
2. ↑  *«O‘zbekiston ulamolari»* (16 Muqovasi\_ Qattiq\_), Mas’ul muharrirlar: Usmonxon ALIMOV va Baxtiyor BOBOJONOV, «Movarounnahr», 2015 — 496 bet. ISBN 978-9943-12-324-3.
**Lutfulloh Mashal** – (pushtucha: *لطف الله مشعل*) Afgʻonistondagi siyosatchi, faoliyatining soʻnggi yillarida Milliy xavfsizlik boshqarmasi (NDS) matbuot kotibi lavozimida ishlagan. Bungacha u Laghman viloyati gubernatori boʻlgan edi. U siyosiy faoliyatidan tashqari shoir va yozuvchi sifatida ham tanilgan.

Hayoti va ijodi
---------------

Lutfulla Mashal 1971-yilda Kobul shahrining Shoh Shahid tumanida tugʻilgan. 1994-yilda Peshovar universitetini ingliz adabiyoti yoʻnallishda magistrlik darajasini olgan.

2003-2005-yillarda Mashal Ichki ishlar vazirligida katta matbuot kotibi va maslahatchisi sifatida faoliyat olib borgan. Kent universiteti stipendiyasini olgach, u Britaniyaga koʻchib oʻtdi. U yerda siyosatshunoslik va xalqaro masalalarni tahlil qilish boʻyicha magistrlik darajasini oldi. |Ijodkor pushtu va ingliz tillarida bir qancha kitoblar muallifidir. 2001-yildan 2002-yilgacha Amerikaning *"The Christian Science Monitor"* gazetasida muxbir boʻlgan. Mash’al shuningdek, Janubiy Osiyodagi terrorizm, toliblar va radikal isyonchilar haqida muhokama qiluvchi yirik axborot kanallarida chiqishlar qilgan. Mashal Al-Qoida va Afgʻonistonda Tolibon va radikal islomiy guruhlarning paydo boʻlishi haqida koʻp yozgan. U Afgʻonistondagi mojaroda giyohvand moddalar omilini ham oʻrganishga erishgan.

Mash’al 2008–2010-yillarda Laghmon viloyati hokimi boʻlgan va uning oʻrnidagi lavozimga Muhammad Iqbol Aziziy tayinlangan. 2011-yilda u Afgʻoniston Milliy xavfsizlik boshqarmasi matbuot kotibi va bosh boshqarmasining maxsus yordamchisi lavozimlariga tayinlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Two Unclaimed Boys" (3-sentyabr 2009-yil).
2. ↑   Andoza:Bare URL image

Havolalar
---------

* 
* 
* 
* Stories/Al. Qaedaʼs. Village. Lifeline http://www.publicbroadcasting.net/wvmr/news.newsmain/article/0/0/340010/Top.[*sayt ishlamaydi*] Stories/Al. Qaedaʼs. Village. Lifeline Hikoyalar/Al-Qoida.[*sayt ishlamaydi*] Stories/Al. Qaedaʼs. Village. Lifeline Qishloq.[*sayt ishlamaydi*] Stories/Al. Qaedaʼs. Village. Lifeline Hayot chizigʻi[*sayt ishlamaydi*]
**Atrek** – Eron va Turkmanistondagi daryo. Uzunligi 669 km. Havzasining maydoni 27,3 ming km2. Sebaz va Sulax daryolarining qoʻshilishidan hosil boʻlib, Turkmaniston – Xuroson togʻlaridan boshlanadi va botqoqli delta orqali Kaspiy dengiziga quyiladi. Atrek qor va yomgʻirlardan suv oladi, bahorda toʻlib oqadi, yezda esa juda kamayib, quyi qismi butunlay qurib qoladi. Atrek kam suvli daryo, oʻrtacha yillik suv sarfi Qizilatrek shahri yaqinida 9,2 m³/sek, maksimal suv sarfi baʼzan 100 m³/sek ga yetadi. Yuqori qismida tor, chuqur vodiydan oqadi. Atrek suvi loyqa: har bir m3 suvda 18 kg oqindi bor. Daryoning koʻp suvi Eronda Mashhad-Kuchan vodiysini sugʻorishda sarf boʻlib, Turkmanistonga, xususan yezda suv kam keladi. Atrekning eng katta oʻng irmogʻi – Sumbar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Turkmaniston bayrogʻi | *Turkmaniston geografiyasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
| Eron bayrogʻi | *Eron geografiyasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |



  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Xodjaeva Mohira** (1966-yil, 23-iyul; Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSR) ― O'zbek siyosatchisi, defektologiya o'qituvchisi. O'zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati. Innovatsion rivojlanish, axborot siyosati va axborot texnologiyalari qo'mitasi a'zosi. O'zbekiston Ekologik partiyasining a'zosi. Respublika "Manaviyat va marrifat" markazi ("Ma'naviyat va ma'rifat") Toshkent viloyati bo'limi rahbari.

Biografiya
----------

Xojaeva Mohira 1966 yil 23 iyulda Toshkent shahrida tug'ilgan. 1992 yilda u defektologiya o'qituvchisi sifatida oliy ma'lumotga ega bo'lgan Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika institutini tamomlagan. 1985 yilda Mohira Mirzaxmadovna Qibray viloyati 10-sonli o'rta maktabida dars berishni boshladi. 1998-2001 yillarda ushbu maktabda o'quv va o'quv ishlari bo'yicha direktor o'rinbosari bo'lib ishlagan. Va 2001 yilda u 10-sonli o'rta maktab direktori etib tayinlandi, u yerda 2004 yilgacha ishladi. 2004 yildan 2008 yilgacha Qibray tumani hokimining o'rinbosari va xotin-qizlar qo'mitasi raisi sifatida ishlagan.

2018 yildan buyon Respublika "Manaviyat va ma'rifat" markazining Toshkent viloyati filiali rahbari lavozimida ishlab kelmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  „arxiv nusxasi". 2021-yil 11-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 26-aprel.
3. ↑
**Oʻrta osiyo markaz magistral gaz yoʻli** — Rossiyaning sanoat rayonlarini Oʻzbekiston va Turkmanistondagi gaz konlaridan olinadigan tabiiy gaz bilan taʼminlaydigan yirik gaz quvuri. Uning 1navbati 1967-yilda ishga tushirilgan, unda diametri 700 dan 1220 mm gacha boʻlgan quvurlar qoʻllanilgan. Umumiy uz. 6542,1 km. Shatlik (Turkmaniston) gaz koni ochilishi bilan magistralning yana bir yoʻli qurilib, ishga tushirilgan. Uni qurishda katta diametr (1420 mm)li quvurlardan, zamonaviy gaz tortuvchi agregatlardan foydalanilgan. Magistralning 1, 2, 3gaz quvurlariga Uchqur va Shaxpaqti (Oʻzbekiston) hamda Gugurtli, Naip, Ochoq (Turkmaniston), 4gaz quvuriga Shatlik, Bayramali va Kirpichli konlaridan gaz olingan. Magistralning umumiy uz. (bir izli hisobda) 1350 ming km ni, jumladan, Oʻrta Osiyo hududida 4,35 ming km, Oʻzbekiston hududida 1490,6 km ni tashkil qiladi. 2004-yilda Rossiyaning „Gazprom" kompaniyasi bilan „Oʻzbekneftgaz" milliy xolding kompaniyasi oʻrtasida hamkorlikda Shaxpaqti (Chaqmoqli) konini qayta rekonstruksiya qilish investitsiya loyihasi boʻyicha mahsulotni boʻlish va Rossiya hissasini mazkur magistral orqali joʻnatish haqida uzoq muddatli bitim imzolandi. Oʻzbekiston hududida gaz yoʻliga „Oʻzneftgaz" milliy xolding kompaniyasiga qarashli „Oʻztransgaz" aksiyadorlik jamiyati xizmat koʻrsatadi. Magistral tizimida yirik gaz kompressor st-yalari qurilgan. 2004-yilda bu magistral orqali Oʻzbekistondan 7 mlrd. m3gaz eksport qilindi.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**An'ana**  - ( lotincha: *traditio* - davomiylik) - ijtimoiy-madaniy merosning uzoq vaqt davomida odamlar otadan bolaga qoldiradigan, odatga aylangan, o'sha jamiyatning yoki ijtimoiy guruhning qadriyatlar tizimi bilan qoidalariga bpg'langan qismi. An’ana nafaqat merosning shakllarinigina emas, balki ijtimoiy meros jarayoni va uning usullarini ham o‘z ichiga oladi.  Ular jamiyatning barcha jabhalarida namoyon boʻlishi mumkin, ularning dindagi, fandagi, sanʼatdagi, adabiyotdagi va boshqa sohalarda ham tutar oʻrni alohida. Jamiyatdagi taraqqiyot holatlaridan An’ana roli birmuncha pasayadi. Ularning jamiyat xizmatlari sanoat jamiyatga qaraganda, sanoatlashtirishga deyingi jamiyatda ancha kengroq bo'ldi. An'ana - urf - odatlarga ko'ra kattaroq hodisadir. Ijtimoiy kontekstda an'analarning rolini baholash aniq amalga oshirilishi kerak. An'anani e'tiborsiz qoldirmaslik kerak, chunki u jamiyatning tarixiy rivojlanishining davomiyligining buzilishiga olib keladi. Shuningdek, an’anani mutloq cheksizlandirishga ham bo‘lmaydi, chunki u jamiyatning eskirgan tomonlarini o‘sha holatida saqlab, uni barqarorlashtiradi va turg‘unlikka soladi. Siyosatning fani va sanʼati anʼana bilan yangilikni oʻzida mujassamlashtirib, optimal yoʻlini topishda yotibdi.

Yana qarang
-----------

* Odat
* An'anaviy jamiyat
* An'anaviy ustunlik
* Urf - odatlar

Manbalar
--------

1. ↑  Жантану атауларының түсіндірме сөздігі. — Алматы: "Сөздік-Словарь", 2006. - 384 бет. ISBN 9965-409-98-6
2. ↑  Биекенов К. Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет. ISBN 9965-822-10-7
3. ↑  Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007. ISBN 9965-32-491-3
4. ↑  Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: "Аруна Ltd." ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8
**Vey Inʼu** (xitoycha 韦应物, palladiycha Wei Yingwu; 737-792) — Tan sulolasi davridagi xitoylik shoiri.

Tarjimai hol
------------

737-yilda poytaxt Changʻan shahrida tugʻilgan. Uning oilasi nufuzli va boy edi. 750-yilda u imperatorlik imtihonlarini muvaffaqiyatli topshirdi. U Syuantsunning imperator mulozimlarida ishlagan. Uning ijodi An Lushan qoʻzgʻoloni bilan toʻxtatildi, shoir Loyangga koʻchib oʻtdi. Markaziy hokimiyatning zaiflashishi va siyosiy beqarorlik shoirning dunyoqarashiga taʼsir qildi — u buddist monastiriga joʻnaydi. 763-yilda u Changʻanga qaytib keldi va u yerda sudda lavozim oldi. Keyinchalik, bir necha marta dunyoni tark etib, yana qaytib keladi. 783-yilda Chuchjou gubernatori etib tayinlandi. 787-yilda Tsanyuan prefekturasini boshqargan. 788-yilda — Suchjou gubernatorga aylandi. 790-yilda u isteʼfoga chiqadi va nihoyat Suchjou yaqinidagi monastirga joylashadi va u yerda 792-yilda vafot etadi.
Uning asarlari „Uch yuz Tan sheʼrlari" bayozga kiritilgan.

Adabiyot
--------

* Tan davri sheʼriyati. — M.: Badiiy adabiyot, 1987. — 249-250 bet.

Manbalar
--------

1. ↑  *A.Knopf, Alfred* „唐詩三百首" (ruscha). *University of Verginia*. New York:  University of Verginia Library. Qaraldi: 3-dekabr 2022-yil.
**Mahamedkhabib Zaynudinovich Kadzimahamedau** (ruscha: *Магомедхабиб Зайнудинович Кадимагомедов*; tugʻ. 1994-yil 26-may, Xushtada, Tsumadinsky tumani, Dogʻiston, Rossiya) — rossiyalik va belaruslik erkin kurashchi, 74 kg gacha va 79 kg gacha vazn toifasida, Belarus terma jamoasi aʼzosi. 2020-yilgi Yevropa chempioni, 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari kumush medali sovrindori.

Biografiya
----------

Mahamedkhabib millati boʻyicha — avar. Magomedkhabib Kadzimahamedau jangga tasodifan kirib qolgan, deyish mumkin. U futbolni juda yaxshi ko‘rar, o‘rtoqlaridan qishloq sport maktabida tez-tez to‘p quvishlarini eshitib, o‘sha yerga bordi. U erda u erkin kurash boʻyicha murabbiylar bilan uchrashdi va ular unga togʻlarda mashhur boʻlgan jang sanʼati bilan shugʻullanishni taklif qilishdi. O‘shanda yosh sportchi mahalliy ustozlar Ahmed Magomedov va Ismoil Badrudinovlar bilan mashg‘ul bo‘lgan. Ularning rahbarligi ostida unga birinchi katta muvaffaqiyat 2007-yilda etib keldi, u Voronejdagi yoshlar oʻrtasidagi Rossiya chempionatida gʻolib boʻldi. Aytgancha, ushbu musobaqalarning yarim finalida u boʻlajak Jahon chempionati finalchisi va Yevropa chempioni Gadzhimurad Rashidovni magʻlub etdi.

2017-yil iyun oyida Nazranda boʻlib oʻtgan Rossiya chempionatida gʻalaba qozonib, Parijdagi Jahon chempionatiga yoʻllanma oldi, ammo u erda 7-oʻrinni egallab, medalsiz qoldi. 2020-yildan boshlab u sport fuqaroligini oʻzgartirdi va Belarus terma jamoasi bayrogʻi ostida musobaqalarda qatnasha boshladi. Yanvar oyida u Belarus chempionatida gʻolib chiqdi va Rimda (Italiya) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida terma jamoaga kiritildi, u erda oltin medalni qoʻlga kiritdi va oʻsha yilning dekabr oyida Serbiyada u shaxsiy Jahon kubogining bronza medali sovrindori boʻldi.

2021-yilda milliy chempionatda gʻalaba qozonib, Olimpiada litsenziyasi uchun kurashish huquqini qoʻlga kiritdi. 2021-yil may oyida Sofiyadagi (Bolgariya) Jahon saralash turnirida Olimpiadaga yo‘llanma sohibi bo‘ldi. Oʻsha yili Tokioda (Yaponiya) Yozgi Olimpiada oʻyinlarida Kadzimahamedau final uchrashuvida rossiyalik Zaurbek Sidakovga yutqazib, kumush medalni qo‘lga kiritdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Чамизо выиграл ЧМ по вольной борьбе в весе до 70 кг, Кадимагомедов — 7-й". 2020-yil 16-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 14-fevral.
2. ↑  Magomedxabib Kadimagomedov vistupit na chempionate Yevropi[*sayt ishlamaydi*]
3. ↑  „Белорусский борец вольного стиля Магомедхабиб Кадимагомедов стал обладателем олимпийской лицензии". 2021-yil 12-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 16-iyul.
4. ↑  „Белорусский борец Магомедхабиб Кадимагомедов завоевал серебро Олимпийских игр". 2021-yil 14-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 14-avgust.
**Dzen buddizm**- V-VI asrlarda Xitoyda paydo boʻlgan
mahayana yoʻnalishidagi maktablaridan biridir. Uning
asoschisi afsonaviy rohib Boddxidxarma hisoblanadi.
„Dzen" (lotincha – mediatatsiya, fikrni jamlash, diqqat
bilan mushohada qilish) buddizmning asosiy xususiyatlari
sifatida nazariyadan koʻra amaliyotga, diniy oʻgit va qonun-qoidalarni yodlash oʻrniga mushohada qilishga alohida eʼtibor berilishini, irratsionalizm va mistikaga
moyillikni qayd etish mumkin.  

Dzen buddistlar „yoga" mashqlarini bajarish, jismoniy
mehnat qilish, sanʼat turi bilan shugʻullanishga katta
ahamiyat beradilar. Har qanday aqida va eʼtiqod shakllarini (hattoki, Buddani ham) inkor qilish, hech kimga taqlid qilmaslik va ruhiy erkinlikka erishish, „vaqt-abadiylik", „subyekt-obyekt", „hayot-oʻlim", „haqiqat va yolgʻon", „yaxshilik va yomonlik" kabi ziddiyatlarni bartaraf etishni kamolotga erishishning oliy yoʻli, deb hisoblaydilar. Dzen buddizmda tashqi olamdan uzilib, abadiy tashvishlardan chetlanish va fikrni bir nuqtaga jamlashga alohida eʼtibor beriladi va „satori" (sanskritcha – yilt etib koʻrinish)ni targʻib qilinadi. Trans holatiga tushgan kishining haqiqatga erishishi dzenning oliy maqsadi, deb bilinadi.  

„Dzen buddizm" barchani, irqi, millati, diniy eʼtiqodidan
qatʼi nazar, „hammaga mos jonli amaliy haqiqat" sirlaridan ogoh boʻlishga chaqiradi. Hozirda dzen buddistlar 10
milliondan ortiq, ularning 85 foizi Yaponiyada yashaydi.
Unda ilgari surilgan gʻoyalarning bevosita „dildan-dilga"
uzatilishi, insonning oʻz ruhiy mohiyati bilan yaqinligi,
belgi va shakllarga qaram boʻlmaslik, yaʼni fikrning soʻz va belgilarsiz ifoda etilishi, insonning oʻz ichki dunyosiga murojaat qilishi orqali Budda kabi barkamollikka erishish mumkinligi haqidagi qarashlar ommaviy tus olgan.  

Hozirda Yaponiyada dzen ibodatxonalari diniy, siyosiy va
madaniy markazga aylanib, yoshlar tafakkuri, turmush tarzi, faoliyatiga kattataʼsir koʻrsatmoqda. Ayniqsa, dzen sanʼati xitoy va yapon madaniyati anʼanalaridan biriga aylangan. Samuraylar dzen buddizm targʻibotchilari hisoblanadi. Dzenga „hammaga mos jonli amaliy haqiqat" deb taʼrif berishgan, yaʼni inson ichki dunyosi orqali haqiqat va barkamollikka erishishi mumkinligi eʼtirof etilgan
holda qatʼiy tartib va maxsus ruhiy mashqlarga amal qilish
talab etiladi.  

Bugungi kunda dzen buddizm Gʻarbiy Yevropa mamlakatlari,
AQSH va Kanada yoshlari orasida keng tarqalganini qayd
etish lozim. Shu asnoda mediatatsiya qonun va talablarini
buzib talqin etish, mast qiluvchi ichimlik va narkotik
moddalardan foydalanish orqali „nirvana"ga erishish
mumkin, degan qarashlar ham keng yoyilib borayotganini
taʼkidlash zarur. Yoshlarning bunday qarashlar taʼsiriga
berilishi ularning turmush tarziga salbiy taʼsir
koʻrsatib, nosogʻlom mayllarning kuchayishi, alkogolizm va
narkomaniyaning chuqur ildiz otishiga zamin yaratmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 152. sfn error: no target: CITEREFNajmiddinov,\_Karimov,\_Turdiyeva2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Najmiddinov J. Karimov J. Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480 bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.
**Deliler** – Gumushhane viloyatining Kelkit tumaniga qarashli qishloq.

Tarixi
------

Mintaqada sodir boʻlgan urushlar taʼsirida aholi punkti vayron boʻlganligi sababli 1516-yil manbalarida kimsasiz shahar sifatida qayd etilgan. Usmonli maʼmuriyati tomonidan mintaqadagi koʻchirish siyosati natijasida 1530 va 1591-yillardagi Usmonli aholi roʻyxatida Delüler (Deliler) nomi bilan faqat musulmon aholi yashaydigan qishloq sifatida uchraydi. Celâlî qoʻzgʻolonlari vaqtida aholi punktiga salbiy taʼsir koʻrsatgan va uning qoʻshilgan Kelkit tumanida boʻlgani kabi aholisi ham sezilarli darajada kamaygan. 1642-yilda qishloqda 8 ta musulmon oilasi boʻlgan, ulardan 1 tasi avarizdan ozod qilingan. 1835-yilgi aholini roʻyxatga olishda (faqat erkaklar soni hisoblangan) qishloqda 13 nafar erkak aholi qayd etilgan boʻlib, u 6 ta musulmon xonadonidan iborat edi. Turkiya Respublikasining tashkil topishi bilan Kelkit tumanidagi qishloq deb davom ettirilgan.

Joylashuvi
----------

Gumushhane shahar markazigacha 88 km, Kelkit tumanigacha 12 km uzoqlikda.

Aholisi
-------

| Qishloq aholisining yillar boʻyicha maʼlumotlari |
| --- |
| 2020 | 110 |
| 2019 | 159 |
| 2018 | 389 |
| 2017 yil | 4 |
| 2016 yil | 14 |
| 2015 yil | 25 |
| 2014 yil | 71 |
| 2013 yil | 167 |
| 2012 yil | 112 |
| 2011 yil | 113 |
| 2010 yil | 121 |
| 2009 yil | 139 |
| 2008 yil | 179 |
| 2007 yil | 148 |
| 2000 | 173 |
| 1990 yil | 275 |
| 1985 yil | 400 |
|

Manbalar
--------
Dubayning havodan koʻrinishi. Al-Muntaza aniq koʻrinadigan Palm Jumeyra (chapda) va Palm Jebel Ali (oʻngda) oʻrtasida, Shayx Zayed yoʻlining ichki qismida joylashgan.
**Al-Muntaza** (arabcha: ) - Birlashgan Arab Amirliklarining Dubay shahri janubidagi Jebel Ali qishlog'ida joylashgan mahalla.

Al-Muntaza shimolda Ibn Battuta savdo markaziga yaqin hududda joylashgan. Al-Muntaza janubda Cherkovlar majmuasi, jumladan, Assisi katolik cherkovining Avliyo Frensis va Xristian cherkovi Jebel Ali Anglikan cherkovi kabi cherkovlar va ibodatxonalar joylashgan. Hududga eng yaqin Dubay metropoliteni bekati g'arbiy qismda joylashgan Qizil chiziqdagi Energy metro bekati hisoblanadi. Shimolda Jebel Ali dam olish klubi faoliyat ko'rsatadi. Sharqda Etisalat Jebel Ali ma'lumotlar markazi (JADC), O'rta Sharqdagi eng katta ma'lumotlar markazi kampusi hisoblanadi.

1. ↑  „Al Muntazah Complex: Neighbourhood, Jebel Ali District, Dubai". *Propsearch.ae*. Qaraldi: 26-may 2021-yil.
2. ↑  „Al Muntazah Complex: Project Overview". *www.dubaidevelopments.com*.  Dubai Developments. Qaraldi: 26-may 2021-yil.
3. ↑  „St. Francis of Assisi Catholic Church: Jebel Ali, Dubai, United Arab Emirates". *sfacja.org*. Qaraldi: 26-may 2021-yil.
4. ↑  „Christ Church Jebel Ali". *christchurchjebelali.org*. Qaraldi: 26-may 2021-yil.
5. ↑  „Jebel Ali Recreation Club". *Visit Dubai*. Qaraldi: 26-may 2021-yil.
6. ↑  „Etisalat Jebel Ali". *discover.cloudscene.com*.  Cloudscene. Qaraldi: 26-may 2021-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Balujiston (maʼnolari).

**Balujiston** — Osiyodagi tarixiy viloyat, Eron yassitogʻligining jan.-sharqda. Maydoni 0,5 mln. km² dan koʻproq. Sharqiy Balujiston (347 ming km²) Pokiston hududida, Gʻarbiy B. esa Eron hududidadir. Qadimda B. hududida maka, gedrosiy va boshqa xalqlar yashagan. Oʻrta asrlarda B. avval Arab xalifaligi, soʻngra Gʻaznaviylar, Saljuqiylar, Hulokuiylar, Temuriylar davlatlari tarkibida boʻlgan. 17-asr boshlarida B. hududida bir necha hokimliklar vujudga kelib, ularning hokimlari safaviylar va boburiylarga qaram boʻlgan. Bu hokimliklardan eng qudratlisi boʻlgan Kolot hokimligi hokimi (Sharqiy B.) Nosirxon Baluj (1750 — 95) butun B. hududini oʻz qoʻl ostiga olib, oʻzini afgʻon shohlari — durroniylar vassali deb eʼlon qilgan. 19- a. boshlaridan B.ga Angliya oʻz taʼsirini oʻtkaza boshladi. 1854, 1876 va 1879 yillarda Kolot va Qobul hokimlariga majburan qabul qildirilgan shartnomalarga koʻra, Sharqiy B. Angliyaga boʻysundirildi va Britaniya Balujistoni hamda Baluj hokimliklari federatsiyasiga (Kolot, Haron, Makron, Las-Bela) boʻlib tashlandi. Gʻarbiy B. 1849 — 57 yillarda Eron tarkibiga qoʻshildi. 1947 yil avgustda Britaniya Balujistoni Pokiston tarkibiga kirdi. Baluj hokimliklari federatsiyasi esa 1948 yil martida Pokistonga qoʻshildi. Sharqiy va Gʻarbiy B. oʻrtasidagi chegara 1956 yil 29 oktdagi Eron-Pokiston bitimi asosida belgilandi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Frensis** inglizcha:  *(1861 yil 25 iyun — 1953 yil 29 yanvar ) **ser Reginald Vingeyt** nomi bilan tanilgan, Britaniya harbiy qoʻmondoni, Sudan hukmdori (1899-1916) va Misrdagi Britaniya Oliy komissari Misr (1917-1919).*

Ma'lumotlar
-----------

Uingeyt Renfrewshirdagi (hozirgi Inverklid) Port Glazgo shahrida, Glazgolik to‘qimachilik savdogarlari Endryu Uingeyt va uning turmush o‘rtog‘i Elizabet Tyornerning dublinlik yettinchi o‘g‘li bo‘lib tug‘ilgan. Uning otasi u bir yoshga toʻlganda vafot etdi va oila ogʻir sharoitlarda Jersi shahriga koʻchib oʻtdi, u yerda Uitgeyt Sent-Jeyms maktabida tahsil oldi.

Yutuqlari
---------

Uingeyt Vulvichdagi Qirollik harbiy akademiyasida o‘qigan, u yerda 1880-yil 27-iyulda qirollik artilleriyasining leytenanti unvonini olgan, so‘ngra 1881- yilning martidan 1883- yilgacha Hindiston va Adenda xizmat qilgan, so‘ngra Misr armiyasining 4-batalyoniga qo‘shilgan Sir Evelin Vud tomonidan qayta tashkil etilgandan soʻng, alohida mayorlikka koʻtarildi. Gordonning Sudandagi yordam kampaniyasi paytida Uingeyt ser Evelin Vudning ad’yutanti va harbiy kotibi boʻlib ishlagan. 1883 yilda Uingeyt Misr Xedividan 4-darajali Usmonli ordeni bilan taqdirlandi va 1885 yil iyun oyida uning nomi Suakin va Yuqori Nildagi harbiy operatsiyalar paytida qilgan xizmatlari uchun faxriy roʻyxatda tilga olindi.

Angliyada qisqa vaqt davomida Sharqiy provintsiyada oʻsha paytdagi Bosh qoʻmondon boʻlgan Vudning yordamchisi sifatida ishlaganidan soʻng, Vingeyt 1886 yilda Misr armiyasiga ser Frensis Grenfellning harbiy kotib yordamchisi sifatida qoʻshildi.

1887- yilda Vingat toʻrtinchi darajali Majidiy medali bilan taqdirlangan, 1889- yilda esa Sudan frontidagi harbiy harakatlarda, shu jumladan Tuski toʻqnashuvlarida qatnashgan, shundan soʻng „Buyuk xizmatlari uchun" medali bilan taqdirlangan. 1891 yilda boshqa harbiy harakatlar, u yerda Tokarni bosib olishda qatnashgan.
**Ibtido** (***The Origin***) — amerikalik yozuvchi Dan Brownning detektiv romani. Robert Lengdon haqidagi kitoblar seriyasining beshinchi qismi. Kitob *Doubleday* nashriyoti tomonidan 2017-yil 3-oktabrda chop etilgan. Oʻzbek tilida 2021-yilda tarjima qilinib nashr etildi.

Sujet
-----

Bilbao, Ispaniya. Robert Langdon Garvard universitetining diniy simbologiya professori. Bilbaodagi ultra-zamonaviy Guggenxaym Guggenheim muzeyi (Bilbao) muzeyiga muhim anjumanda ishtirok etish uchun keladi — bu „ilm-fan qiyofasini abadiy oʻzgartiradigan" kashfiyot edi.

Edmond Kirsh, qirq yoshli milliarder va futurolog, yuqori texnologiyali ixtirolari va dadil bashoratlari uni dunyoga mashhur shaxsga aylantirgan, insoniyat mavjudligining ikkita asosiy savoliga javob beradigan hayratlanarli yutuqni ochmoqchi: „Biz qayerdan keldik?" va „Qayerga ketyapmiz?" 

Kirsh bundan yigirma yil avval Garvard universitetida Langdonning birinchi talabalaridan biri edi.

Ochiq osmon ostida oʻtkaziladigan taqdimotda Kirsh, Langdonning maʼruzasi bilan muqaddima soʻzidan soʻng, din davrini tugatish va ilm-fan davriga kirish niyatida ekanligini eʼlon qiladi. 

Ochilishdan oldin Luis Avila Kirschni otib oʻldiradi. Avila — oilasi portlashda vafot etganidan keyin eʼtiqodini yoʻqotgan sobiq admiral, faqat Palmariya katolik cherkoviga qoʻshilish uchun — oʻzini cherkov bilan bogʻliq deb daʼvo qiladigan Regent ismli kishi tomonidan yollangan bo'ladi.

Qahramonlar
-----------

* Robert Langdon : Garvard universitetining semiotika boʻyicha amerikalik professori
* Edmond Kirsh: Lengdonning doʻsti va sobiq talabasi, 40 yoshli milliarder va futurist
* Ambra Vidal: Bilbaodagi Guggenxaym muzeyi direktori
* Uinston: Edmond Kirshning yordamchisi.Uinston Cherchill nomi bilan atalgan.
* Julian: Shahzoda. Ispaniyaning kelajakdagi qiroli.
* Yepiskop Antonio Valdespino: ispan ruhoniysi va qirollik oilasining doʻsti, Kirsh bilan roman boshida uchrashadi.
* Ravvin Yehuda Kevish: mashhur yahudiy faylasufi. Nomaʼlum qotil tomonidan oʻldirilgan.
* Alloma Said al-Fadl: mashhur islom olimi.
* Admiral Luis Avila: Ispaniya dengiz flotining sobiq admirali, diniy hujumda xotini va oʻgʻlini yoʻqotgan va keyinchalik Palmariya katolik cherkovining dindor aʼzosi boʻlgan. Avila uning oilasini oʻldirgan bombani dinga qarshi boʻlgan Kirsh tarafdori oʻrnatganiga ishonadi.
* Diego Garza: Qirollik gvardiyasi qoʻmondoni.
* Fonseca: Qirollik gvardiyasining agenti.
* Rafa Diaz: Qirollik gvardiyasining agenti va Fonsecaning sherigi.
* Benja ota: Sagrada Familia sobori ruhoniysi.
* Monika Martin: Jamoatchilik bilan aloqalar koordinatori.
* Suresh Bhalla: Elektron xavfsizlik markazi agenti.

Chop etilishi
-------------

2018-yil avgust oyida kitob The New York Times bestsellerlari roʻyxatida 1-oʻrinni egalladi. U 23 hafta davomida roʻyxatda birinchi oʻrinda turdi.

Brown kitobda tasvirlangan koʻplab joylarga tashrif buyurdi. U asosan Ispaniyada koʻp vaqt oʻtkazdi.

Brown kitobni toʻrt yil davomida yozgan va tadqiq qilgan. Adib romanni 2017-yilda vafot etgan onasiga bagʻishlanganini aytadi. Asar 42 tilda va 2 million nusxada chop etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑

Havolalar
---------
**Orif Alimahsumov** (21-may 1927, Toshkent −14-fevral 2005) — xonanda va sozanda, Oʻzbekiston xalq artisti (1977). Dast-lab buvasi Usta Qoʻchqordan ommaviy kuy va qoʻshiqlarni, xonanda E. Haydarovdan katta ashula, Yunus Rajabiy va F. Sodiqovdan maqom yoʻllarini oʻrgangan; Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1967).Oʻzbek estrada teatri (1956-57), Oʻzteleradio (1957-86)da yakkaxon, Oʻzteleradio huzuridagi Yunus Rajabiy nomidagi makom ansambli (1976-79 va 1983-86), etnografik ansambl (1979-83) badiiy rahbari, ayni paytda Yangiyoʻl shahri Madaniyat uyi maqomchilar ansambli rahbari (1972-78), Toshkent davlat konservatoriyasi (1983-85), Toshkent davlat sanʼat institutida (1986-yildan) katta oʻqituvchi, dotsentyabr Alimahsumov tabiatan diapazoni keng, kuchli, lekin mayin ovozga ega. Xonandalikning turli uslu-blari, ayniqsa, ishkamiy anʼanalarini puxta oʻzlashtirgan. Hajman yirik, baland avjli ashula, katta ashula va maqom yoʻllarini ravon va erkin kuylaydi. „Shashmaqom", „Oʻzbek xalq musiqasi" va boshqa qator filmlarda maqom va katta ashula yoʻllarini ijro etgan. Xalqaro musiqa anjumanlari (Moskva, 1971; Samarqand, 1978, 1983 va boshqalar)ning konsertlari qatnashchisi. „Sogʻlom avlod uchun" (1997), "El-yurt hurmati" (2000) ordenlari bilan mukofotlangan..

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Komiljon Mamajonov** (1939.5.5, Toshloq tumani) — usta dehqon. Oʻzbekiston Qahramoni (1995). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan paxtakor (1989). Mehnat faoliyatini 1955-yilda Fargʻona viloyati Toshloq tumanidagi "Oq oltin" jamoa xoʻjaligida kolxozchilikdan boshlagan.. Karkidon suv ombori qurilishida shofyor (1964-66), 1966 dan Markaziy Fa-rgʻona choʻlida tashkil etilgan jamoa xoʻjaligida (hozirgi X. Maroziqov nomidagi shirkat xoʻjaligi) traktorchi, 1967 dan oʻzi oʻzlashtirgan yerlarda paxtachilik brigadasi tashkil etdi va hozirgacha shu brigadaga boshchilik qiladi. M. boshchilik qilgan brigada dehqonchilikda ilgʻor tex-nologiyalarni qoʻllagan xrlda, paxtachilik va gʻallachilikni rivojlantirishda uzok, yillar davomida yuqori koʻrsatkichlarga erishdi, har gektar yerda paxtadan 40 s, gʻalladan 55 s hosil yetishtirdi (1995).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Kuoleman puutarha, Hugo Simberg (1906)
Odam chanogʻi oʻlim ramzi sifatida keng ishlatiladi.
**Oʻlim** (boshqa nomlari: **vafot**, **qazo**, **ajal**) tirik organizm faoliyatini tutib turuvchi barcha biologik funksiyalarning toʻxtatishidir. Oʻlimga olib keluvchi fenomenlar sirasiga keksayish, yirtqichlik, ochlik, kasallik, xudkushlik, qotillik, baxtsiz hodisa, jarohat kabilar kiradi. Oʻlimdan keyin organizmlar chiriy boshlaydi.

**Oʻlim** — organizm hayot faoliyatining butunlay toʻxtashi, ortga qaytmas jarayon. Eng sodda hayvonlarning tabiiy oʻlimi ularning boʻlinishidan iborat, bunda 1 individ oʻlsa, oʻrnida 2 ta yangi individ hosil boʻladi. Odam va issiq qonli hayvonlar oʻlimi dastavval nafas olish va qon aylanishiningtoʻxtashiga bogʻliq. Oʻlim organizmning qarishi natijasida tabiiy ravishda yoki kasallik tufayli toʻsatdan, barvaqt yuz beradi. Klinik va biologik Oʻlim farqlanadi. Klinik Oʻlimda organizm hayot faoliyatini baʼzi hollarda tiklash va uni jonlantirish mumkin; u oʻrtacha 2—6 min. davom etadi, shundan keyin biologik Oʻlim yuz beradi. Oʻlim sabablari va mexanizmini tanatologiya oʻrganadi.

Odam jamiyatlarida oʻlim tabiati ming yillar davomida muhim diniy va falsafiy mavzular markazida boʻlib kelgan. Bu mavzularga tirilish (ibrohimiy dinlarga oid), reinkarnatsiya (dharmik dinlarga oid), ong oʻchishi (ateizm bilan bogʻlanadi) kabi gʻoyalar kiradi.

Odamlar va ayrim boshqa yuqori hayvonlarda oʻlimga javoban oʻlgan individga (marhumga) yaqin boshqa individlar motam tuygʻusi va hissiy azoblanish kechirishadi. Oʻlgan kishi xotirasiga odamlar aza marosimini oʻtkazishadi. Oʻlgan odamning fizik qoldiqlari *jasad* yoki *murda* deyilib, marhum yoki unga yaqin shaxslarning urf-odatlariga koʻra dafn etilishi, kuydirilishi, mumiyolanishi yoki boshqa usullar bilan ajratilishi mumkin (bu amallar shuningdek sanitariya maqsadida qilinadi).

Odamlar orasida oʻlimga olib keluvchi eng tarqalgan sabablarga (kamayish tartibida) yurak ishemiyasi, insult va boshqa serebrovaskular kasalliklar, quyi nafas yoʻllari infeksiyasi kiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Zimmerman, Leda* „Must all organisms age and die?".  Massachusetts Institute of Technology School of Engineering (19-oktabr 2010-yil). 1-noyabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-fevral 2012-yil.

 (Wayback Machine saytida 2010-11-01 sanasida arxivlangan)
2. ↑  Handbook to the Afterlife retrieved 12-aprel 2012-yil
3. ↑  „Melinda Smith, J. S. (2012, January). Coping with Grief and Loss".  Helpguide.org. 10-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-dekabr 2012-yil.

 (Wayback Machine saytida 2012-03-10 sanasida arxivlangan)
4. ↑  The top 10 causes of death updated June 2011, retrieved 16-oktabr 2012-yil

Havolalar
---------

* Death (Stanford Encyclopedia of Philosophy)
* Causes of Death

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Oʻlim*** haqida turkum mavjud |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tibbiyotga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |