recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Muallaqiy** (arabcha: ,  - *al-muallaqat* — „tortilgan", „to‘xtatilgan") — arabcha yetti qasida, islomdan oldingi davrda (VI asr) yozilgan va VIII asrda tuzilgan.

Muallaqa tarkibiga kiruvchi qasidalarni VIII asr o‘rtalarida *Raviy* ( „roviy, qiroat") to‘plagan. Sheʼrlarning yettita muallifi: Imru al-Qays, Labid ibn Roviya[en] , Tarafa, Zuhayr ibn Abu Sulma, Antara ibn Shaddod, Amr ibn Kulsum[en] va Horis ibn Hillizo. Baʼzan ularga Nabigu, al-Ash va Abid ibn al-Abrosa[ar] kiradi.

„Muallaqa" nomi „to‘xtatilgan" yoki „tortilgan" degan maʼnoni anglatadi. Rivoyatlarga koʻra, bu sheʼrlar tan olinganlik belgisi sifatida ipak ustiga tilla bilan yozilgan va Kabaga osib qoʻyilgan. „To‘xtatib qo‘yilgan" nomini majoziy maʼnoda anglash mumkin, go‘yo bu misralar o‘quvchi ko‘nglida „qirib" turadi.

Yana qarang
-----------

* Qasida
* Ka‘ba

Manbalar
--------

1. ↑  *Sherr I.* Vseobщaya istoriya literaturi. SPb.: O. Bakst, 1867. S. 46.

Havolalar
---------

* Muallakiy // Adabiy ensiklopediya.
* MESBEda „Arab adabiyoti" maqolasi
* Uch muallakning inglizcha tarjimasi
**Tollund odami** (miloddan avvalgi 405–384 yillarda vafot etgan) – eramizdan avvalgi 5-asrda, Skandinaviyada, Rimgacha boʻlgan temir asri sifatida tavsiflangan davrda yashagan odamning tabiiy ravishda mumiyalangan jasadi hisoblanadi. 1950 yilda Tollund odami Daniyaning Yutlandiya yarim orolidagi Silkeborg yaqinidagi botqoqda tanasi topilgan. Erkakning tashqi tuzilishi shu qadar yaxshi saqlanganki, uni yaqinda sodir boʻlgan qotillik qurboni deb ham taxmin qilishgan. Tollund odamini kashf etilishidan 12 yil oldin xuddi shu botqoqdan boshqa bir inson tanasi, Elling ayoli topilgan .
Olimlarning fikriga koʻra, bu odam qatl qilingan jinoyatchi sifatida emas, balki qurbonlik qilingan deb taxmin qilingan, sababi uning tana tuzilishi va shu bilan birgalikda uning koʻzlari va ogʻzi yopiq boʻlganligidir.

 Tollund odamining 1950 yilda topilgan holati.

Kashf etilishi
--------------

1950-yil 8 mayda Viggo va Emil Xojgaard tomonidan Daniyaning Silkeborg shahridan 12 km (7,5 milya) gʻarbda joylashgan Bjældskovdal torf botqogʻining torf qatlamidan jasadni topishgan.

Tollund odami 60 m (200 fut) chuqurlikda, qoʻy terisi va junidan tikilgan uchli qalpoq kiygan holda va shu bilan birgalikda, iyagi ostiga va beliga teridan tikilgan kamar bogʻlagan holda topilgan. Shu bilan birgalikda sochlari qisqa, deyarli qalpoq ostiga yashirib qoʻyilgan. Tollund odami taxminan 40 yosh atrofida boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Susan K. Lewis—PBS.* „Tollund Man".  Public Broadcasting System—NOVA (2006). 2020-yil 18-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2007-yil 22-sentyabr.
2. 1 2  Glob, P.*. The Bog People: Iron-Age Man Preserved*. New York: New York Review of Books, 2004 — 304 bet. ISBN 978-1-59017-090-8.
3. ↑  „Violence in the Bogs" (Wayback Machine saytida 18 November 2012 sanasida arxivlangan), Archaeological Institute of America
4. ↑  Hart, Edward, dir. „Ghosts of Murdered Kings". NOVA. Prod. Edward Hart and Dan McCabe, PBS, 29 January 2014
5. ↑  *Silkeborg Public Library; Silkeborg Museum* „A Body Appears". *The Tollund Man—A Face from Prehistoric Denmark*.  Silkeborg Public Library (2004). 2013-yil 9-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2007-yil 22-sentyabr.
**Sharofiddin Poʻlatovich Boltaboyev** (tugʻ. 1995-yil 19-noyabr, Mangʻit, Amudaryo tumani, Qoraqalpogʻiston Respublikasi) — oʻzbek va qoraqalpok dzudochi, 81 kg gacha vazn toifasida, Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi. 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchi, uch karra Osiyo chempionati sovrindori.

Biografiya
----------

1995-yil 19-noyabrda Sharofiddin Boltaboyev Amudaryo tumanining Mangʻitda tugʻilgan. Otasi Poʻlat Rahimov Ichki ishlar vazirligida oddiy militsioner boʻlib xizmat qilgan. Onasi uy bekasi.7-sinfgacha 1-sonli maktabda oʻqigan. Yettinchi sinfdan soʻng Chirchiq olimpiya zaxiralari kollejiga koʻchib oʻtdi.

Faoliyati
---------

2014-yilda oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida Sharofiddin Baltaboyev beshinchi oʻrinni egallagan edi. Keyingi yili Varshavada (Polsha) Yevropa ochiq turnirida oʻzbekistonlik sportchi bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2015- yilda Kuvaytda boʻlib oʻtgan kattalar oʻrtasidagi Osiyo chempionatida Baltaboyev ikumush medalni qoʻlga kiritdi. 2016-2017-yillarda turli turnirlarda qatnashib, Toshkentdagi Gran-pri va Pragadagi (Chexiya) Yevropa ochiq chempionatida bronza medallarini qoʻlga kiritgan. 2018-yilda Jakartada (Indoneziya) boʻlib oʻtgan Yozgi Osiyo oʻyinlarida Sharofiddin Baltaboyev chorak final bosqichiga qadar yetib borgan, shundan soʻng u taskin beruvchi yarim finalda ham gʻalaba qozonib, yettinchi oʻrnini egallagan edi.

2019-yilda Marokashdagi Baltaboyev Gran-prida beshinchi, Osiyo-Tinch okeani chempionatida esa ikkinchi oʻrinni egalladi. 2019-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Olimpiada oldidan Jahon chempionatida u chorak finalga chiqdi va yakuniy ettinchi oʻrinni egalladi. Oradan bir oy oʻtib, u Toshkentdagi Gran-prida oltin medalni qoʻlga kiritdi, 2020-yil boshida esa Parijdagi (Fransiya) „Katta dubulgʻa" turnirida ham ikkinchi boʻldi.

2021-yilda Tel-Avivda (Isroil) boʻlib oʻtgan „Katta dubulgʻa" turnirda gʻolib chiqqan va mart oyi boshida Toshkentda oʻtkazilgan Gran-prida ikkinchi boʻlgan edi. U Osiyo va Okeaniya chempionatlarida bronza medalini qoʻlga kiritgan, Budapeshtdagi (Vengriya) kattalar oʻrtasidagi Jahon chempionatida esa beshinchi oʻrinni egallagan. Oʻsha yili Tokioda boʻlib oʻtadigan Yozgi Olimpiada oʻyinlari uchun Oʻzbekiston terma jamoasi safiga qoʻshildi. Baltaboyev dastlabki ikki jangda vanuatulik Yugo Kumbo va bolgariyalik Ivaylo Ivanovni magʻlub etdi, keyin Avstriyalik Shamil Borchashviliga imkoniyatni boy berib, gruziyalik Tato Grigalashviliga qarshi javob bahsida yarim finalga chiqdi va yettinchi oʻrinni egalladi.

2022-yilda Antaliyada (Turkiya) dzyudo boʻyicha „Katta dubulgʻa" turnirida u bronza uchun bahsda qoʻlga kiritdi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. 1 2 3
3. ↑
4. ↑  „arxiv nusxasi". 2023-yil 3-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 30-may.
5. ↑
6. ↑  *arxiv nusxasi*, 2021-07-27da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2022-05-30
7. ↑
8. ↑
**Muborak Yuldashevna Yunusxoʻjayeva** — (1933-yil, 20-dekabr, Bishkek, Qirgʼiziston SSR, SSSR) — Tarix fanlari nomzodi (1964). O’zbekiston Respublikasida xizmat ko’rsatgan madaniyat xodimi.

Tarjimayi holi
--------------

Muborak Yunusxoʻjayeva 1933-yil 20-dekabrda Bishkek shahrida tugʻilgan. Oliy maʼlumotli. Tarix fanlari nomzodi (1964). U 1957-yil Oʻrta Osiyo davlat universiteti Sharqshunoslik fakultetini tugatgan. U mehnat faoliyati davomida 1958—1969-yillar OʻzR FA Sharqshunoslik boʻlimida kichik ilmiy xodim, katta ilmiy xodim, 1969—1971-yillar OʻzR FA Sharqshunoslik boʻlimida kichik ilmiy xodim, katta ilmiy xodim, 1969—1971-yillar Kobuldagi Politexnika universitetida tarjimon, 1971—1992-yillar OʻzR FA Sharqshunoslik boʻlim boshligʻi muovini, 1992—1995-yillar Toshkent shahar Xotin-qizlar qoʻmitasi raisi, 1995—2000-yillar Toshkent shahar Mahalla jamgʻarmasi raisi oʻrinbosari, 2000—2019-yillar Faol ayollar guruhi raisi oʻrinbosari, 2019-yildan buyon respublika „Nuroniy" jamgʻarmasining „Buvijon" maktabi raisi kabi lavozimlarda faoliyat yuritib kelmoqda.

Ilmiy faoliyati
---------------

Muborak Yunusxoʻjayeva 12 ta risola, 2 ta monografiya, 100 dan ortiq ilmiy maqola, „Toshkent-kelajagi buyuk davlat poytaxti" (hammualliflikda, 1990), „Mustaqil Oʻzbekiston buvijonlarining oila va jamiyatdagi oʻrni" (2018) kabi kitoblar muallifi hisoblanadi.
Muborak Yunusxoʻjayeva ijtimoiy hayotda faol boʻlib, maktab, universitet, mahalla va viloyatlarda yoshlar tarbiyasi, vatanparvarlik mavzularida maʼruzalar olib bormoqda. Hayotda u oʻz xalqi, yurtida xizmat qilishni, yoshlar tarbiyasiga mas’ul ekanlikni oʻz vazifasi deb biladi.

Mukofotlari
-----------

Muborak Yunusxoʻjayeva xizmatlari uchun 1992-yil „Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi" unvoni, 1999-yil „El-yurt hurmati" ordeni, 2018-yil „Mehnat faxriysi", „Mahalla jonkuyari" koʻkrak nishonlari bilan mukofotlangan.

Manbalar
========

1. ↑  Jovliyev I, Yaxshiboyeva U, Arzikulova D, Hasanova L*. Oʼzbekiston ayollari*. Toshkent: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi, 2019 — 224 bet. ISBN 978-9943-07-694-5.
2. ↑  „Oʻzbekiston ayollari" kitob-albomning taqdimoti
**Muhammad Hodiy Muhammadiy** — yozuvchi olim, tanqidchi, 1961-yilda Tehronda tugʻilgan. U yozuvchilik faoliyatini 22 yoshida kattalar, bolalar va yoshlar uchun asarlar yozish bilan boshlagan. Muhammadiy 1994-yilgacha hikoyalarida tinchlik va adolat kabi gʻoyalarga eʼtibor qaratgan bir nechta badiiy kitoblarni nashr etgan, ammo keyinchalik uning vaqti asosan bolalar va yoshlar adabiyoti boʻyicha tanqid va tadqiqotlarga sarflagan.

Ilmiy faoliyati
---------------

Muhammadiyning eng muhim ishi Eronda bolalarga yoʻnaltirilgan ijodiy taʼlim dasturini joriy etish edi. Natijada bir necha jildli oʻquv kitoblari paydo boʻldi. U so‘nggi bir necha yil davomida adabiyotning tarbiyaviy funksiyalariga qiziqish bildirgan va fors tili va matematikadan hikoyalar orqali o‘rgatish ustida ishlagan. Qayd etilgan kitoblar qatoriga „ Adabiy fors-tilini oʻrganish va adabiy matematikani oʻrganish" kiradi*.* Muhammadiy bolalar adabiyotiga oid nazariy matnlarni ham tarjima qiladi va Eron bolalar va oʻsmirlar yozuvchilar uyushmasi boshqaruvi aʼzosi boʻlgan.

Tanlangan asarlari
------------------

* "Kichkintoy qiz va ipak qush "(1990)
* "Sholgʻom va hikmat "(1998)
* "Quyoshsiz sayr qilish "(2003)
* "Kichkina odam Katta orzular "(2013)
* "Imperator Kartoshka IV "(2014)
* "Nohodinning kichik xikoyalari "(2014)
* "Arash kamonchi "(2015)
* "Qor odam va atirgul "(2015)

Erishgan yutuqlari
------------------

Bolalar va o‘smirlar intellektual rivojlanishi instituti (Kanoon) kitob festivalining „Eng yaxshi kitob" mukofoti, Eron Bolalar kitoblari kengashi va Xalqaro yoshlar kitoblari kengashining (IBBY) „Eng yaxshi kitob" mukofoti, „Oltin uchuvchi toshbaqa" mukofoti, Sariq kiyik mukofoti (ota-onalar va bolalar tomonidan tanlanadi).

Xavola
------

1. ↑  „MOHAMMADI, MOHAMMAD HADI". Qaraldi: 2022-yil 8-dekabr.
Biografiyasi
------------

**Xalifa Muhammad Tillis**i - liviyalik arab yozuvchisi, tarjimon, tilshunos va siyosatchi.

Xalifa Tillisiy 1930-yil 9-mayda Liviyaning Tripoli shahrida tug‘ilgan.

Siyosiy va ijtimoiy faoliyati
-----------------------------

Dastlab u o'qituvchi bo'lib ishladi, lekin tez orada siyosatga kirdi. 1952 -yildan Liviya parlamentida ishlagan, 1962 yilda uning Bosh kotibi bo'lgan. 1964-1967 yillarda Mahmud al-Muntasir va Husayn Mozik hukumatlarida axborot vaziri boʻlib ishlagan. 1967- yildan 1969 -yilgacha Liviyaning Marokashdagi elchisi bo‘lgan.

1960- yilda YuNESKO hisobidan Italiyaga italyan adabiyoti bilan tanishish va Neapol universitetida tahsil olish uchun borib, u yerda faxriy doktor unvonini oldi.

1969-yilda Muammar Qaddafiy Liviyani egallab olgach, Tillisi sudlanib, 4 yillik qamoq jazosiga hukm qilindi.

1974-yilda Liviya-Tunis nashriyoti boʻlgan "Arab Book House"ga asos solgan. 1977- yilda Liviya adabiy va yozuvchilar uyushmasining birinchi prezidenti bo'ldi. 1978- yilda Arab Yozuvchilar uyushmasi bosh kotibi etib tayinlandi. 1981 yilda Arab nashriyotlar uyushmasining bosh kotibi bo'ldi.

Havolalar
---------

* Poetas del Mundo. web.archive.org (24 октября 2007).
* Перейти обратно:Libya: News and Views : January 2010 ليبيا وطننا : أخبار وآراء : يناير. www.libya-watanona.com.
Bronza davrida G'arbiy Evropa: Apennin madaniyati ko'k rangda, Terramare madaniyati esa sariq rangda.
**Apennin madaniyati** — Italiyaning oʻrta bronza davri (miloddan avvalgi XV – IVX asrlar) davridagi Italiyaning markaziy va janubiy qismidagi texnologik majmua. XX asr oʻrtalarida Apennin, erta, oʻrta va kechki kichik, ammo hozir arxeologlar "Apennin" sifatida faqat Oʻrta bronza davrining keyingi bosqichidagi bezakli kulolchilik uslubini koʻrib chiqishni afzal koʻrmoqdalar. BM3). Bu fazadan oldin Grotta Nuova fasiysi (Markaziy Italiya) va Protoapennin B fasiysi (Janubiy Italiya) va 13-asr subapennin fatsiyasi ("Bronzo Recente") bilan davom etadi. Apennin kulollari - spirallar, meanderlar va geometrik zonalar bilan o'yilgan, nuqta yoki ko'ndalang tire bilan to'ldirilgan, pardozlangan idish. U Ischia orolida LHII va LHIII kulollari bilan va Liparida LHIIIA kulollari bilan bog'langan holda topilgan, bu assotsiatsiyalar uni Gretsiya va Egey dengizida so'nggi bronza davriga tegishli.

1. ↑  Coles, John M.*. The bronze age in Europe: an introduction to the prehistory of Europe, c. 2000–700 BC*, illustrated, London: Taylor & Francis, 1979 — 165 bet. ISBN 978-0-416-70650-5.
2. ↑  Bury, J. B.*. The Cambridge Ancient History: c. 1800–1380 B.C.*, 3, revised P. Mack Crew:, Cambridge University Press, 1975 — 720 bet. ISBN 978-0-521-08691-2.
**Xadicha bint Xuvaylid** (555/556— 620/621) – Muhammad paygʻambarning birinchi xotini. U beva qolgan boy xotin boʻlgan. Muhammad avval Xadichaning savdo ishlarini boshqargan, keyinchalik unga uylanib, uning mablagʻlari bilan savdogarlik qilgan. Xadicha Muhammadga koʻp gʻamxoʻrlik va mehribonlik koʻrsatgan. Muhammadning paygʻambarligiga birinchi boʻlib ishongan va Islomni qabul qilgan. U Muhammaddan toʻrt qiz, uch oʻgʻil koʻrgan. Avvalgi ikki turmushidan ikki oʻgʻil, bir qiz koʻrgan, lekin ular haqida maʼlumot uchramaydi.

Otasi: Xuvaylid ibn Asad ibn Abduzullo

Xadichani musulmonlar koʻpincha „Moʻminlarning onasi" deb atashadi. Islomda u Asiya, Maryam va uning qizi Fotima bilan bir qatorda toʻrtta „jannat xonimlari" dan biri sifatida muhim ayol timsolidir.[3] Muhammad u bilan 25 yil davomida bir nikohli turmush qurgan.

Islom paygʻambari Muhammad va uning rafiqasi Xadicha binti Xuvaylidning ajdodlari

575 yilda vafot etgan Xadichaning onasi Fotima binti Zaida [4] Qurayshning Amir ibn Luay qabilasidan[5] va Muhammadning onasining uchinchi amakivachchasi edi[6][7].

Xadichaning otasi Xuvaylid ibn Asad savdogar[8] va rahbar edi. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, u vafot etgan v. 585-yilda soxta urushda, lekin boshqalarga koʻra, Xadicha 595-yilda Muhammadga turmushga chiqganida u hali tirik edi.[9][10] Xuvaylidning Ume Habib binti Asad ismli singlisi ham bor edi[11].

Manbalar
--------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


| * k
* m
* t
Muhammadning ayollari |
| --- |
| 
* Xadicha bint Xuvaylid (595–620)
* Savda binti Zamʼa (620–632)
* Oysha (620–632)
* Hafsa bint Umar (625–632)
* Zaynab binti Xuzayma (626–627)
* Ummu Salama (627–632)
* Zaynab binti Jahsh (627–632)
* Juvayriya binti al-Horis (628–632)
* Safiya binti Huyay (628–632)
* Ummu Habiba (629–632)
* Maymuna bint al-Horis (629–632)
* Rayhona binti Zayd (627–631)
* Mariya al-Qibtiya

 |  |
**Mullo Irkaevich Irkaev** (1910 yil 9 may — 1996 yil 12 dekabr) — sovet olimi va oʻqituvchisi, SSSR Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1967).

Biografiya
----------

1910-yil 9-mayda Oʻzbekistonning Boysun tumani, Sayrab qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan, ota-onasidan erta ayrilgan, 1925—1927-yillarda Dushanbedagi bolalar uyida yashagan, shundan soʻng Toshkentga oʻqishga yuborilgan. .

1929 yilda institutni tugatgach, oʻqituvchilik, ilmiy va ijtimoiy faoliyat bilan shugʻullanadi.

1941-yilgacha Dushanbedagi pedagogika texnikumi va boshqa oʻquv muassasalarida oʻqituvchi, oʻquv boʻlimi mudiri boʻlib ishlagan.

1939 yilda T. P. Shevchenko nomidagi Stalinobod davlat pedagogika institutining tarix fakultetini tamomlagan.

1941—1950-yillarda — partiyaviy ishlarda — Tojikiston Kommunistik partiyasi bir qator viloyat komitetlarida masʼul lavozimlarda ishlagan.

1949—1975-yillarda V. I. Lenin nomidagi Tojikiston davlat universitetida ishlagan, 1950-yildan KPSS tarixi kafedrasi mudiri.

1953-yilda Dushanbe davlat pedagogika institutining aspiranturasini sirtdan tamomlab, nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi.

1963 yilda unga professor ilmiy unvoni berilgan.

1964 yilda „Tojikistonda fuqarolar urushi tarixi" mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi.

1967 yilda SSSR Pedagogika fanlari akademiyasining haqiqiy aʼzosi etib saylandi.

Ilmiy faoliyat
Ilmiy qiziqishlari: oʻlkashunoslik, Tojikiston tarixi, taʼlim tarixi.

Rus, tojik va oʻzbek tillarida 30 dan ortiq monografiya va risolalar, 60 dan ortiq ilmiy maqolalar va 80 ga yaqin materiallar muallifi.

Uning rahbarligida 50 dan ortiq fan nomzodi va doktorlari yetishib chiqdi.

Asosiy ishlar
-------------

Yu. A.Nikolaev bilan hamkorlikda „Sovet Tojikistoni uchun janglarda";
"Tojik xalqi tarixiga oid materiallar (sovet davri). Tojikistonda Sovetlar hokimiyati uchun. Xotiralar toʻplamini tuzuvchilardan biri boʻlgan bosmachilarga qarshi inqilob va kurash qatnashchilarining xotiralari;
Yu. Nikolaev va Ya. Sharipov bilan hamkorlikda tuzilgan „Ocherklar tarixi Sovet Tojikistoni" (1958), Tojikistonning Oktyabr inqilobidan to 1950-yillargacha boʻlgan qisqacha tarixini koʻrsatadi;
„Tarixi fuqarolar urushi Tojikistonda", u Tojikiston hududidagi fuqarolar urushi tarixini umumlashtiradi, unda u Tojikistondagi fuqarolar urushining ilgari qabul qilingan xronologiyasidan (1921-1924) voz kechdi va yangi sanani asosladi: 1921 −1926, bu davrni uch bosqichga boʻlish: I — yoz 1921-1923; II — 1923 yil yozi — 1924 yil oxiri; III — 1925-s. 1926, ki, umumii, maqomoti guzaronidani soveti Tojikiston soveti maqul va qabul karda meshavad.
**Diadoxlar** (yun. diadochos — voris, merosxoʻr) — Aleksandrning yirik lashkarboshi va safdoshlari. Uning vafotidan soʻng oliy hokimiyatni egallash va imperiyani boʻlib olish uchun kurash olib borishgan. D. orasida Perdikka, Antipatr, Krater, Evmen, Polisperxont, Kassandr, Antigon, Demetriy Poliorket, Lisimax, Selevk I Nikator, Ptolemey kabilar mashhur boʻlgan. Mil. av. 301 yildagi Ips jangi D. oʻrtasidagi kurashning yuqori choʻqqisi boʻlgan. Ushbu jangdan soʻng Aleksandr saltanati tanazzuli boshlanib, mil.av. 3-asrning 80-yillarida bir qancha mustaqil ellinistik davlatlar (Suriya va Osiyoning boshqa qismlarida barpo etilgan Salavkiylar davlati, Misrda ptolemeylar, Makedoniya va Yunonistonda Antigon va uning avlodlari bosh boʻlgan davlat) ga boʻlinib ketgan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Al-Qoid Ibrohim masjidi** (arabcha: ) yoki oʻzbekchada **Qo'mondon Ibrohim masjidi** — Iskandariyadagi masjidi. Raml stansiyasi hududida joylashgan. U Misrning sobiq Valiysi va zamonaviy Misr armiyasining asoschisi Ibrohim Posho sharafiga nomlangan. Misr inqilobi paytida u namoyishchilar uchun muhim yig'ilish joyi bo'lgan.

Tarixi
------

Masjid qurilishi 1948-yilga to'g'ri keladi va Misrda yashovchi Mario Rossi ismli italiyalik arxitektor tomonidan ishlab chiqilgan. Masjid sarkarda Ibrohim posho vafotining 100 yilligi munosabati bilan qurilgan. 2011-yilda masjid maydonidan namoyishchilar hukumatga qarshi namoyishlarda foydalangan. 2017-yilda Qo'shma Shtatlar o'z elchixonasini Quddusga ko'chirgach, u yerda norozilik namoyishlari bo'lib o'tdi.

Arxitekturasi
-------------

Masjidi turli davrlarga oid bezaklar bilan bezatilgan. Uning minorasi u boshqa minoralardan soati borligi bilan ham ajralib turadi. Masjid yonida masjidga tegishli tadbirlar zali joylashgan. Masjid mamluklar arxitekturasi anʼanalarini uygʻunlashtiradi. Masjid kichik ayvonda tuxumsimon gumbaz bilan bor.

Manbalar
--------

1. ↑  Bishara, Azmi*. Egypt: Revolution, Failed Transition and Counter-Revolution*. Bloomsbury, 2022 — 298 bet. ISBN 9780755645923.
2. 1 2  Hegazy, Iman (2020). "The (No-) Public Space. Reviewing the Transformation of Al-Qaed Ibrahim's Urban Image". *The Journal of Public Space* **5** (1): 178. ISSN 2206-9658.. Qaraldi: 7 February 2024. Al-Qoid Ibrohim masjidi]]
3. ↑  „Hundreds protest in Cairo, Alexandria against Trump's Jerusalem declaration (english.ahram)".
4. ↑  „Work in the Awqaf, segment on Mario Rossi".
5. ↑  *Moussa.* „Mario Rossi and the Egyptian School of Architecture in Alexandria" 3-4.
**Munnuru Kapu** - Hindistonning Telangana shtatida joylashgan kastalardan biri. Telangana Andxra- Pradesh shtatidan alohida shtat sifatida tashkil etilishidan oldin, u ilgari mintaqa bo'lgan vaqtda Andxra Pradeshning turli tumanlarida to'rt xil Kapu jamoalari mavjud edi, ular Telangananing o'zida Munnuru kapu Patelning Toorpu jamoasi bo'lgan. Srikakulam, Vizianagaram va Visakxapatnam hududlarida, Rayalaseemadagi Balija va Godavari tumanlarida, Guntur va Krishnada oddiygina Kapu nomi bilan tanilganlar. Telanganadagi Munnuru Kapu kastasiga mansub odamlar asosan agrar jamoa va o'z erlariga ega. Ular ko'pincha Telanganada "Patels" deb ataladi va ismlari bilan birga Patel yoki Reddy unvoniga ega. Reddi dastlab har qanday kastadan qat'i nazar, qishloq boshliqlariga berilgan unvon edi. Reddi odamlarning bir qismi tomonidan alohida kasta sifatida paydo bo'lib, uni o'z kasta nomi sifatida qabul qildi. Biroq, bugungi kungacha Reddy unvonidan Andxra va Telanganadagi ko'plab jamoalar tomonidan foydalaniladi, ayniqsa, qadimgi davrlarda qishloq boshlig'i bo'lib ishlagan oilalar hali ham Reddy unvonidan foydalanishda davom etadilar.

Yana qarang
-----------

* Munnuru

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  Gudavarthy, Ajay*. Maoism, Democracy and Globalisation: Cross-currents in Indian Politics*. SAGE Publishing India, 2014 — 81 bet. ISBN 978-9-35150-425-2.
**Iqtisodiy qonunlar** - kishilik jamiyatining hamma bosqichlarida moddiy neʼmatlarni i.ch. taqsimlash, ayirboshlash va isteʼmol munosabatlarini boshqarib turuvchi obyektiv qonunlar. Kishilik jamiyati va i.ch. munosabatlari vujudga kelishi bilan amal qila boshlaydi. I.q. i.ch. munosabatlari tizimidagi muhim, barqaror, ichki, mohiyatli, zaruriy, muntazam takrorlanuvchi aloqadorliklar, bogʻlanishlarni ifodalaydi. I.q. doimo bir-biri bilan bogʻliq, biri ikkinchisini taqozo qilgan holda amal qiladi, maʼlum shartsharoitlar yoʻqolgach, I.q. ham oʻz kuchini yoʻkrtadi. I.q.ning taʼsir doirasi va harakteri jamiyat taraqqiyotining obyektiv shartsharoitlariga, vositalariga nisbatan boʻlgan munosabat shakllariga, ijtimoiy mehnatni tashkil qilish va uning natijalarini taqsimlash usullariga bogʻlik. I.q. obyektiv harakterga ega. Amal qilish davrining davomiyligiga qarab I.q. 3 guruhga ajratiladi:Umumiy I. q. — kishilikjamiyati rivojlanishining barcha bosqichlarida amal qiladigan qonunlar. Masalan, vaqtni tejash qonuni, ehtiyojlarning oʻsib borish qonuni, ijtimoiy mehnat taqsimoti qonuni va b. Xususiy I. q.— insoniyat jamiyati taraqqiyotining maʼlum bosqichlarida, muayyan ijtimoiyiqtisodiy tizim doirasida amal qiladigan qonunlar. Mas, talab qrnuni, taklif qonuni, qiymat qonuni — tovarpul munosabatlari mavjud boʻlgan davrlarda amal qiladi. Maxsus I. q. — alohida olingan iqtisodiy tizim sharoitida amal qiladigan qonunlar. Masalan, qoʻshimcha qiymat qonuni.

I. q. tabiat qonunlaridan farq qiladi. Ularning farqi shundaki, tabiat qonunlari doimiydir, I.q. esa ijtimoiy hayot qonunlari boʻlib, tarixiydir va oʻzgaruvchandir, chunki I.q. kishilarning oʻz ehtiyojlari va manfaatlari yoʻlidagi faoliyati bilan bogʻliq boʻlib, kishilik jamiyati mavjud boʻlganda paydo boʻladi va amal qiladi. I.q.ni ilmiy asosda bilish, ulardan jamiyat manfaatlari yoʻlida foydalanish mumkin. Iqtisodiyot nazariyasi fanining asosiy vazifasi I.q.ni bilish va uning mazmunini ochib berish hisoblanadi.

Bobomurodov A.

Manbalar
--------

1. ↑  TATU. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Arab tili maktablari arab tilini** chet tili sifatida oʻqitishga ixtisoslashgan til maktablaridir. Arab tili maktablarining yoʻnaltirilgan sohasi, maqsadli auditoriyasi, taʼlim berish usullari, madaniy muhit va mavjud boʻlgan tanlov kurslari asosida har xil turlari mavjud.

Taʼrifi va qamrovi
------------------

Boshqa jonli tillar darslari bilan bir qatorda arab darslari va sertifikatlarni taqdim etadigan umumiy til maktablaridan farqli oʻlaroq, arab tili maktablari faqat arab tilini oʻqitishga ixtisoslashgan. Ularga Al Divan markazi va Marokash arab tadqiqotlari markazi MCAS misol boʻlib, ularning diqqat markazida faqat arab tiliga qaratilgan. „Arab tili maktabi" deb atash mumkin boʻlmagan maktablarga Britaniya Kengashi, CFCC, AMIDEAST va arab mamlakatlaridagi boshqa madaniy almashinuv organlari misol boʻla oladi. Ularning soni unchalik katta boʻlmasa-da, bu yoʻnalishdagi ixtisoslashtirilgan maktablar ularni bugungi kundagi boshqa jonli tillarga nisbatan qiyin deb biladigan ushbu mavzuni oʻqitishda juda samarali boʻldi. Agar ularning aksariyati arab tili ona tili boʻlgan joyda joylashgan boʻlsa, ular oʻrganganlarini kundalik hayotda amalda qoʻllashni osonlashtiradi.

Kategoriyalar
-------------

Boshqa tillarda so‘zlashuvchilarga arab tilini o‘rgatadigan maktablar quyidagilarga ko‘ra tasniflanadi:

### Hajmi va darajalari taqdim etiladi

Baʼzi maktablar bitiruvchilarga oʻxshash oʻquv dasturi va oʻqitish sifatini taʼminlash uchun yetarlicha katta, boshqalari esa arab tilini oʻrta va oʻrta maktab darajasida oʻqitishni boshlamoqda.

### Foydalilik

* Biznes va notijorat arab tili maktablari
	+ Arab tilidagi maktablarning aksariyati shu toifaga kiradi
* Xayriya notijorat arab tili maktablari
	+ Asosan islom diniy tashkilotlari

### Mutaxassislik

* Faqat MSA .
* Faqat dialekt.
* MSA va dialekt aralashmasi.

Koʻpgina maktablarda tegishli fanlar boʻyicha yon kurslar mavjud: Qur’on tilovati va arab xattotligi kabi tilga oid islom dini kurslari.

Arab tili maktablari
--------------------

* Aldivan arab tili markazi
* Yepiskop oʻquv markazi, Qohira

Yana qarang
-----------

* 'I’rab
* Arab adabiyoti
* Arab alifbosi
* Arab xattotligi
* Arab tilidagi islomiy atamalar roʻyxati
* Til taʼlimi
* Ikkinchi tilni oʻzlashtirish
* Amaliy tilshunoslik

Manbalar
--------

1. ↑  Moroccan Center for Arabic Studies MCAS
2. ↑  Programs for Americans: Study Abroad Services for Institutions (Include: Arabic language instruction)
„Study Abroad Services for Institutions". 2007-yil 26-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2007-yil 6-sentyabr.
3. ↑  Syria is the Best for Arabic Studies, Jeremy Palmer, Learning and Teaching Arabic blog, Friday, May 27, 2005. Retrieved 9/1/2007
4. ↑  A new 'Mecca of Arabic studies'?, Tom Spender, The Christian Science Monitor, May 10, 2005
5. ↑  Muslim Students Go Abroad to Study Arabic. Southern California InFocus, April 2006.„Archived copy". 2007-yil 28-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2007-yil 31-avgust.
**Muratovka** — Moskva temir yoʻlining Kaluga viloyati, Kaluga shahar tumanidagi temiryoʻl stansiyasi .

Tavsif
------

Bu Moskva Yoʻl harakati nazorati boshqarmasining DCS-3 temiryoʻl stantsiyalari ishini tashkil etish boʻyicha Moskva-Smolensk markazi tarkibiga kiradi.

Janubda, xuddi shu nomdagi Muratovka qishlogʻiga chiqish, shimolda Ryabinki qishlogʻi, ikkalasi ham Kaluga shahar tumanining bir qismidir.

Stansiya Moskva temir yoʻlining Kiyev yoʻnalishining asosiy yoʻnalishining har ikki tomonida birlashtiruvchi shoxchalar bilan jihozlangan markaz boʻlib, u stantsiya markazidan bir kilometrdan bir oz koʻproq gʻarbda joylashgan. Muratovka stantsiyasining oʻzi, shaharlararo qatnov nuqtai nazaridan, baʼzan Kiyev yoʻnalishi deb ham ataladi, chunki u Moskvadagi Kiyevskiy temiryoʻl stantsiyasidan toʻgʻridan-toʻgʻri elektr poyezd yoʻnalishlari bilan jihozlangan.

Stansiya oʻzining akkord chizigʻida zigʻir zavodining elektrlashtirilgan uchastkasida — Kaluga I elektrlashtirilmagan liniyaning oʻrtasida, Muratovka — Kaluga I qoʻshaloq yoʻlida bir yoʻl liniyasining oʻrtasida joylashgan. Moskva tomon Tixonova Pustin stantsiyasi ham ikki yoʻlli.

Stansiya yoʻllari va platformalari
----------------------------------

Stansiyada toʻrtta yoʻl va toʻrtta yoʻlovchi platformasi mavjud. Treklar oʻrtasida oldingi yoʻldan sezilarli boʻsh joy mavjud.

* Shimoliy yoʻlda ikki yoʻnalishda Moskvadan / Moskvaga elektropoyezdlar uchun № 1 yon baland platforma mavjud (elektr poyezdlari Tixonova Pustin stantsiyasiga boradigan yoʻllardan faqat bittasidan foydalanadi, bu yoʻl gʻarbga oʻtadi).
* Janubda quyidagi ikkita yoʻl oʻtadi, ular Tixonova Ermitajidan olib oʻtishning ikkinchi yoʻli va Vyazmadan asosiy bir yoʻlli oʻtish yoʻlining davomi hisoblanadi. Janubida 3-sonli past yon platforma mavjud. Treklar orasida yana bir juda tor va qisqa platforma bor. Platformalar Vyazmadan / tomon shahar atrofidagi poyezdlar (temiryoʻl avtobuslari va vagonlar) uchun ishlatiladi.
* Vokzal binosining narigi tomonida Suxinichi-Glavnye stansiyasidan elektr poyezdlari uchun № 4 past platformali janubiy yoʻl bor. Gʻarbda yoʻl Gorenskaya stantsiyasiga boradigan bosqichga oʻtadi.
* Platformalarning sharqidagi yana bir oʻlik yoʻl.

Manbalar
--------

1. ↑  Tarifnoe rukovodstvo № 4. Muratovka
**Shuhratjon Oʻrinboyevich Sobirov** (oʻzbekcha: *Шухратжон Уринбаевич Собиров*) — oʻzbek davlat arbobi. 2020—2023-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirining birinchi oʻrinbosari.

Biografiyasi
------------

1960-yil 20-dekabrda Fargʻona viloyati Rishton tumanida harbiylar oilasida tugʻilgan.

1982-yilda Fargʻona politexnika institutini tamomlagan.

1982—1984-yillarda – harbiy xizmat.

1984—1987-yillarda – Rishton tumanidagi 12-sonli qurilish boshqarmasi uchastka mexanigi.

1987—1994-yillarda – Rishton tumani ichki ishlar boʻlimi jinoyat-qidiruv boʻlinmasi tezkor vakili, katta tezkor vakili, boʻlinma boshligʻi.

1994–1996-yillarda – Bagʻdod tumani ichki ishlar boʻlimi boshligʻining birinchi oʻrinbosari.

1996–1999-yillarda – Oltiariq tumani ichki ishlar boʻlimi boshligʻi.

1999–2003-yillarda – Yozyovon tumani ichki ishlar boʻlimi boshligʻi.

2003–2005-yillarda – Qoʻqon shahar ichki ishlar boʻlimi boshligʻi.

2005–2008-yillarda – Fargʻona tumani ichki ishlar boʻlimi boshligʻi.

2008–2014-yillarda – Qoʻqon shahar hokimi.

2014–2016-yillarda – Oʻzbеkistоn Respublikasi Ichki ishlar vazirligi Bosh inspektorlar guruhining bosh inspektori.

2016—2017-yillarda Toshkent viloyati ichki ishlar boshqarmasi boshligʻining birinchi oʻrinbosari.

2017—2020-yillarda Andijon viloyati ichki ishlar boshqarmasi boshligʻi.

2020-yil 16-mart kuni Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirining birinchi oʻrinbosari etib tayinlangan va shu kuni general-mayor unvonini olgan.

2023-yil 22-fevral kuni Ichki ishlar vazirining birinchi oʻrinbosari lavozimidan boʻshatilgan va Interpolning Oʻzbekistondagi Milliy markaziy byurosi direktori etib tayinlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Ички ишлар органлари ходимлари куни муносабати билан бир гуруҳ ходимларни мукофотлаш тўғрисида". 2023-yil 4-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 4-mart.
2. ↑  „Ichki ishlar vaziriga yangi birinchi o‘rinbosar tayinlandi".
3. ↑  „Интерполнинг Ўзбекистондаги Миллий марказий бюросига янги раҳбар тайинланди".
**Abdulrahmon ibn Avf yurishi**, shuningdek, **Dumat ul-Jandalning ikkinchi g‘azoti** (arabcha: ) hijriy 6-yilning 8-sha’bon oyi (milodiy 627-yil dekabr) bo‘lib o‘tgan. Abdurahmon ibn Avf Banu Kalb qabilasi ustidan g‘alaba qozonib, ularni Islomni qabul qilib, musulmonlar tarafiga o‘tkazish uchun yuborilgan va bu yurish muvaffaqiyatli yakunlangan.

Yurish
------

Muhammad Abdurahmon ibn Avfni xalqni o‘ziga jalb qilish uchun Dumat ul-Jandalga boshliq etib tayinlagan. 

Abdurahmon 700 kishi bilan Fadakning Haybar yo‘lida joylashgan Dumat al-Jandalga yurish qilish uchun yo'lga otlanadi. Bu joy o'sha vaqtda yaxshi savdo markazi bo'lib, aholisi, asosan, nasroniylar bo'lgan va nasroniy podshosi tomonidan boshqarilgan. Dumat ul-Jandalga yetib kelgan Abdurahmon qabila ahlini 3 kun ichida Islomni qabul qilishga chaqirgan.

3 kunlik muddat ichida Banu Kalb qabilasining nasroniy boshlig'i al-Asbog' buyruqqa itoat qilgan, shu sababli boshqalar ham unga ergashgan. Bundan tashqari, boshqa qabilalar ham Abdurahmonga jizya solig'i toʻlaganlar. Muntazam ravishda jizya solig'ini to'lashga kelishgan holda ularga nasroniylikni saqlab qolishga ruxsat berilgan.

Muhammad elchi orqali ushbu xabarni olib, Abdurahmonga nasroniylar boshlig'i al-Asbog'ning qizi Tamazirga uylanishni buyurgan. Shunda Abdurahmon nasroniy podshosining qizi Tumazir binti Asbag‘ga uylangan va ayolini o‘zi bilan birga Madinaga olib kelgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  Mubarakpuri, Saifur Rahman Al (2005), *The sealed nectar: biography of the Noble Prophet*, Darussalam Publications, p. 395, ISBN 9789960899558 (online)
2. 1 2 3  Muir, William (1861), *The life of Mahomet and history of Islam to the era of the Hegira, Volume 4*, Smith, Elder & Co, pp. 11–12
3. ↑  Abū Khalīl, Shawqī*. Atlas of the Quran*. Dar-us-Salam, 2003 — 242 bet. ISBN 978-9960-897-54-7.
4. ↑  Hawarey, Mosab*. The Journey of Prophecy; Days of Peace and War (Arabic)*. Islamic Book Trust, 2010.
5. 1 2  Mufti M. Mukarram Ahmed*. Encyclopaedia of Islam*. Anmol Publications, 205 — 229 bet. ISBN 81-261-2339-7.
6. ↑  Watt, W. Montgomery (1956).
Andoza:More inline

**Doğançayır** Turkiyaning Eskishehir viloyati Seyitgazi tumaniga qarasli shaharchadir. Aholisi 774 nafar (2022) 2013 yilda qayta tashkil etilishidan oldin u shaharcha (*belde* ) edi. Ilgari **Arapören** sifatida tanilgan.

Manzil
------

Doganchayir 50 km (31 mi) ga yaqin Eskishehirdan va 26 km (16 mi) Seyitgazidan. Eskishehir-Anqara avtomagistralidagi Hamidiye chorrahasi Doğançayirdan 10 km (6 mi) uzoqda.

### Geografiyasi

Do‘g‘anchayir tekislikdan iborat hisoblanadi. Hozirda Do‘g‘anchayirda yashovchi aholiga tegishli yer 90 gektarga yaqin. Televizor o'tkazgich joylashgan Qirqqiz tog'i shahar atrofidagi yagona cho'qqi bo'lib, balandligi taxminan 1800 m. Shahar tog' etagida qurilgan.Sakarya daryosining muhim tarmogʻi boʻlgan Seydisuyu   shaharchadan oʻtadi. Do‘g‘anchayirdagi ikkita ko‘prik daryo qirg‘oqlarini bog‘laydi. Ilgari bahorda daryodan suv toshqini xavfi bo‘lgan bo‘lsa-da, Chatyören to‘g‘oni qurilgandan so‘ng suv ustidagi toshlar yordamida daryodan o‘tish mumkin.

Iqtisodiyoti
------------

Economic activities in Doğançayır are mostly limited to farming and stock raising. Sugar beets, wheat, sunflower and clover are the most favored crops.

Madaniyati
----------

Do'g'anchayir alaviylar shahri bo'lib, sunniylar ham yashaydi. Alevilik e'tiqodining jihatlarini tan olish mumkin. Do‘g‘anchayir har yili 3-iyun kuni Nozim Hikmatni xotirlash kunini uyushtirishi bilan madaniy jihatdan eng mashhur hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Mahalle, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 12 July 2023.
2. ↑  „Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2022, Favorite Reports" (en) (XLS).  TÜİK. Qaraldi: 2023-yil 12-iyul.
3. ↑  „Law No. 6360" (tr). *Official Gazette* (2012-yil 6-dekabr).
4. ↑  „Classification tables of municipalities and their affiliates and local administrative units" (tr) (DOC). *Official Gazette* (2010-yil 12-sentyabr).
5. ↑  Cicek, Tokatli & Kose (2017) harvtxt error: no target: CITEREFCicekTokatliKose2017 (help)
6. ↑  Albek, Bakır Öğtveren & Albek (2004) harvtxt error: no target: CITEREFAlbekBakır\_ÖğtverenAlbek2004 (help)
7. ↑  Cicek, Tokatli & Kose (2017) harvtxt error: no target: CITEREFCicekTokatliKose2017 (help)
**Musulmonlar yangi yili** (arabcha: ) — Islom taqvimi boʻyicha yil boshi Muharram oyining birinchi kunidan boshlanadi. Bu kunni nishonlashning maxsus usullari mavjud emas. Qolaversa, nasroniy davlatlaridan farqli ravishda, aksariyat Islom davlatlarida yil almashadugan kun bayram hisoblanmaydi, bu kunda masjidlarda faqat hijrat haqida maʼruzalar qilinadi.

Musulmon yilida kunlar soni Grigoriyan taqvimidan 11-12 kunga qisqa boʻlgani uchun (taqvim quyosh taqvimiga emas, oy taqvimiga asoslanadi), uning boshlanish sanasi Grigorian tizimida „koʻchuvchi" boʻlib, har yili maʼlum bir kunga oʻzgaradi. Baʼzi islom tashkilotlari yangi oy chiqishini (va shu tariqa yangi yilni) oyning mahalliy kuzatuvlari asosida aniqlashni afzal koʻrsalar-da, islom taqvimiga amal qiluvchi aksariyat mamlakatlar (masalan, Saudiya Arabistoni) va islom institutlari, sanalarni aniqlash uchun astronomik hisoblardan foydalanadi.

Musulmonlar, shu jumladan, nasroniy mamlakatlarida yashovchilar, Yangi yilni Islom va yoki nasroniy taqvimi boʻyicha nishonlamaydi, chunki musulmonlarning Yangi yili bayram hisoblanmaydi. Yangi yil bayramini nasroniy taqvimi boʻyicha nishonlash esa Yakkaxudolik tamoyilini buzish deb baholanadi. Musulmon mamlakatlarida Yangi yilni nasroniy taqvimiga koʻra nishonlash oddiygina qilib aytganda „tavsiya etilmaydi" yoki toʻgʻridan-toʻgʻri taqiqlangan. Misol uchun, shariat qonunchiligi asosida yashaydigan Bruney sultonligida nasroniy taqvimi boʻyicha Yangi yilni nishonlash jarima yoki 5 yilgacha qamoq bilan jazolanadi. Sobiq sovet ittifoqidan nasroniy Yangi yilini nishonlash anʼanasini meros qilib olgan postsovet musulmon mamlakatlarida nasroniy Yangi yilini nishonlash anʼanasini Navroʻz bayrami bilan almashtirish tendentsiyasi kuzatib kelinadi.

Yana qarang
-----------

* Navroʻz

Manbalar
--------

1. ↑  „Al-Hijra (1 Muharram): New Year's Day" (en).  BBC. 2012-yil 7-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 27-dekabr.
2. ↑  Мусульманский новый год
3. ↑  „Islamic Crescents' Observation Project: Saudi Dating System". 2010-yil 30-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 30-may.
4. ↑  Zapretit Noviy god?
5. ↑  Predstaviteli razlichnix techeniy islama v Dagestane predlagayut veruyuщim ne otmechat Noviy god
6. ↑  „Nachinat nujno ne s zapreta prazdnikov, a s priziva k poryadochnosti". Teolog o Novom gode
7. ↑  V kakix stranax zapretili Rojdestvo i Noviy god
8. ↑  Noviy god ili Navruz: pochemu v Tadjikistane Noviy god teryaet svoyu magiyu
9. ↑  Muftiy prizval tadjikov ne prazdnovat Noviy god
10. ↑  Noviy god — ne tolko 31-dekabrya

Adabiyotlar
-----------

* Butun dunyo boʻylab yangi yil bayramlarining Crump WD entsiklopediyasi. Makfarlend, 2014. 319 b.
**Arat Rashit Rahmati** — (1900, Tatariston, Eski Ujum — 1964, Istanbul) turkolog, matnshunos, filologiya fanlari doktori (1927-y), dotsent.

Hayoti va faoliyati
-------------------

Otasi Abdurashid Ismatulloh mjudarris boʻlgani uchun, Arat Rashit Rahmati maktabda arab, fors va rus tillarini oʻrgangan. 1922-yil Berlin universitetining falsafa fakultetiga kirgan. 1927-yil doktor, soʻng Berlin universiteti dotsenti unvonini olgan. 1933-yildan Istanbul universiteti adabiyot fakultetining turk tili va adabiyoti kafedrasi professori, 1940—1950-yillarda Turkiy tadqiqotlar instituti mudiri. Qiyosiy turkologiya boʻyicha tadqiqotlar tashabbuskori, Turk madaniyatini tadqiq etish institutining asoschilaridan biri.

Asarlari
--------

Arat Rashit Rahmati 200dan ziyod ilmiy asarlar muallifi. Turk tilining tarixiy grammatikasi, eski uygʻur tili, „Qutadgʻu bilik", „Hibatul-haqoyiq" yodgorliklarini oʻrgangan. „Boburnoma"ni usmonli turk tiliga tarjima qilgan.

Adabiyotlar
-----------

*Babur va Yazisi.* Anqara, „Turk madaniyati", 1964;

*S.Chigʻatoy*. R. R. Arat asarlarining toʻliq roʻyxati. „Turk tili qurumi byulleteni", 29-jild, 188—193-betlar.

Manbalar
--------

1. ↑  *«Bobur ensiklopediyasi»*. Toshkent: «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi [2014].
**Banu Sa'labaga ikkinchi hujum** milodiy 627-yilning avgust oyida (hijriy 6-yilning 4-oyi) Abu Ubayda ibn Jarroh boshchiligida amalga oshirilgan. 

BanuSa'labaga birinchi bosqin muvaffaqiyatsiz yakunlanib, Islom payg'ambari Muhammadning ko'plab hamrohlari o'ldirilgan. Bu voqeadan xabar topgan Muhammad Abu Ubayda ibn al-Jarroh boshchiligida 40 nafar askarlardan iborat qo'shinni safdoshlarining o'limi uchun o'ch olish uchun jo'natgan. Lashkar tong otishidan oldin Zu al-Qassaga yetib kelgan. Ular dushman hududiga yetib kelib, kutilmaganda bostirib kirishgan. Hujumdan qo'rquvga tushgan aholi vakillari tezlikda tog'larga qochib ketgan. Musulmonlar aholining mollari, kiyim-kechaklarini, shuningdek, bir kishini asirga olganlar. Asirga olingan kishi keyinchalik Islomni qabul qilgach, Muhammad uni ozod qilgan.

Yana qarang
-----------

* Muhammadning harbiy faoliyati
* Muhammadning ekspeditsiyalari ro'yxati
* Musulmon-Quraysh urushi

Manbalar
--------

1. ↑  Mubarakpuri, Saifur Rahman Al (2005), *The Sealed Nectar*, Darussalam Publications, 205-bet, ISBN 9798694145923
**Myuzet**, **myuzet de kur** (fransuzcha: *musette de cour*, qad. fransuz tilidan *muse* — *surnay*) — musiqa asbobi hisoblanib, fransuzcha turlicha volinka boʻlib, XVII—XVIII asrlarda keng tarqalgan.

Myuzet — bu moʻynali kichik volinka mato boʻlib, havoni puflash moʻynasi hisoblanadi, ikkita ohangdor nayli (asosiy va qoʻshimcha, oʻynash uchun maxsus teshik va klapanlar hisoblanadi), asbobni qayta qurish uchun truba va bir nechta qamish va ovoz kanallari boʻlgan maxsus „burdon bochkasi" hisoblanadi. Chalish davomida naychi tirsagi bilan moʻynani bosadi; ehtimol, mazkur asbob aristokratlar orasida mashhur boʻlib, chalish texnikasida yonoqlar shishishi kulgili koʻrinar edi. Shunga oʻxshash dizayndagi volnixilar, Fransiyadan tashqari, boshqa mamlakatlarda ham taniqli boʻlgan: Chexiya, Polsha, Vengriya, Irlandiya.

 Sümbül Rigaud. Musetta chalayotgan portreti. 1738
Fransuz myuzetasi haqidagi ilk eslatma 1636-1637-yillarda Mersenna shahrida uchragan. Unga Pyer Borjon de Seleri (*Traité de la musette*, 1672) alohida risolani bagʻishlangan. Mersenna va Borjon de Selleri tomonidan tasvirlangan asbobning diapazoni oktavadan biroz koʻp boʻlgan; keyinchalik u taxminan ikki yarim oktavagacha kengaygan. XVIII asrda myuzet va uni chalish texnikasini Jak-Marten Otteter (uning tuzilmasi yaxshilanishiga hissa qoʻshgan) batafsil tasvirlab bergan.

Myuzetalar asosan aristokrat muhitda tarqalganligi sababli, ular koʻpincha hashamatli buyumlari sifatida yaratilgan: moʻyna ipak yoki baxmal bilan qoplangan, naylar esa fil suyagidan yasalgan. Asbob uy sharoitida hamda professional musiqani yaratishda, jumladan, kamera va teatr musiqasida foydalanilgan. Boshqa narsalar qatorida, uning hamrohligida Lyudovik XIV va Lyudovik XV saroyida mashhur boʻlgan xalq raqsi ijro etilgan. Keyinchalik ushbu raqs „myuzet" nomiga ham ega boʻlib, opera va balet divertismentlariga, shuningdek, musiqiy asarlariga (syuitalar, sonatalar va boshqalar) kiritila boshlangan.

Manbalar
--------

1. 1 2  Музыкальная энциклопедия 1976. sfn error: no target: CITEREFМузыкальная\_энциклопедия1976 (help)
2. 1 2 3  МЭС 1990. sfn error: no target: CITEREFМЭС1990 (help)
3. 1 2  Myuzet // Bolshaya rossiyskaya ensiklopediya : [v 35 t.] / gl. red. Yu. S. Osipov. — M. : Bolshaya rossiyskaya ensiklopediya, 2004—2017.
4. ↑  „Musette de cour" (en). *BBC Radio*.
5. 1 2 3  *Robert A. Green, Meredith Ellis LittleAnthony C. Baines.* „Musette(i) (Fr.)" (en). *Grove Music Online*.
6. 1 2  2021-03-20, Musette *Encyclopædia Britannica*da
7. ↑  Булучевский, Фомин 1974. sfn error: no target: CITEREFБулучевский,\_Фомин1974 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Булучевский Ю. С. Фомин В. С. „Мюзет",*. Старинная музыка*. Л: Музыка, 1974 — 89—90 bet.
* „Мюзет",*Музыкальная энциклопедия*. М: Советская энциклопедия, 1976.
* „Мюзет",*Музыкальный энциклопедический словарь*. М: Советская энциклопедия, 1990 — 367—368 bet.

Havolalar
---------

* „Musette de Cour" (en).  The Metropolitan Museum of Art.
**Médéa** - 1957-1974 yillarda Jazoirdagi sobiq fransuz *departamenti.*

Qayta tashkil etish
-------------------

Fransiyaning viloyati sifatida ko'rib chiqilgan Jazoir 1848-yilning 9- dekabrida departamentga aylantirildi. Jumladan, ma'muriy jihatdan Fransiya poytaxti deb tuzilgan. Usmonli sobiq hukmdorlari hududni bo'lib olgan uchta beylik o'rniga uchta fuqarolik zonasi (departamentlar) paydo bo'ldi. Jazoirning uchta asl bo'limining o'rtasi Alger deb nomlangan. Bir asrdan ko'proq vaqt davomida Medea shahri Alger departamentining sub-prefekturasi bo'lgan. Bu 1957-yilda o'zgargan.

1957-yilning may oyida Medeya sub-prefekturasi bo'linib, alohida departamentga aylandi. Ushbu ma'muriy qayta tashkil etish butun hudud bo'ylab, ayniqsa oldingi o'n yillikda kuzatilgan aholining tez o'sishiga javoban amalga oshirildi.

Medea yangi departamenti 50 331  km² hududni qamrab oldi. Aholi soni 621 013 kishini tashkil etdi. Bo'lim to'rtdan oltitagacha sub-prefekturadan iborat edi. Bular Aumale (yoki Sur-al-G'uzlon/Sur-al-G'uzlon), Bog'ari, Bou Saada, Djelfa, Pol Kaselles (Ain Oussara) va qisqacha Tablata edi.

Medea bilan bog'liq bo'lim xaritalariga navbatdagi o'zgartirishlar 1958-yil mart oyida bo'lib o'tdi. Asosiy o'zgarish Aumale (yoki Sur-al-G'uzlon/Sur-al-G'uzlon), Tablata va Ouled-ning uchta sub-prefekturalarining yana bo'linishi edi. Djellal Aumalening alohida departamenti sifatida. Bu o'zgarishlar 1959-yil noyabr oyida Aumale departamenti qo'shni departamentlarga qayta singib ketganini aniqlagandan so'ng sezilarli darajada o'zgartirildi.

1957-yildagi idorani qayta tashkil etish, avtomobil raqamlarida xuddi shu koddan foydalanadigan boshqa joylarda paydo bo'lgan "qo'shimcha" raqamining o'zgarishi bilan belgilandi. 1957-yilgacha Alger departamentining bir qismi sifatida Medea "91" bo'limi bilan aniqlangan. 1957-yildan keyin Medea departamenti "9E" bo'limiga aylandi. (1968 yilda, 1964 yilda qabul qilingan qonunga ko'ra, "91" raqami Parijning janubiy chekka hududlarini o'z ichiga olgan yangi departamentga qayta taqsimlanadi.)

Mustaqillikka erishgandan keyin, departament 1974-yilgacha Bouira provinsiyasi, Djelfa provinsiyasi, Medea provinsiyasi va M'Sila provintsiyalariga bo'lingangacha o'z faoliyatini davom ettirdi.

Yana qarang
-----------

* *Départements français d'Algérie* fransuz Vikipediyasida

Manbalar
--------

* SPLAF sayti : departements de l'Algérie française de 1848-1962
Zambiya bayrogʻi 1964-yil 24-oktabrda mamlakat mustaqillikka erishganida koʻtarilgan va 1996-yilda bayroq fonining rangi biroz oʻzgargan holda hozirgi koʻrinishini olgan. 

Zambiya bayrogʻi
Bayroq yashil fonda shakllangan bo'lib, tebranish tomonida bayroqning uchdan ikki qismini qoplaydigan vertikal ravishda cho'zilgan uchta yupqa chiziq mavjud. Ushbu chiziqlar tepasida yashil maydonning qolgan uchdan bir qismini qoplagan engil qanotli oltin burgut joylashgan. Bayroq fonini tashkil etuvchi yashil rang mamlakat erlarining katta qismini tashkil etuvchi oʻrmonlar va dalalarni ifodalasa, vertikal uchta chiziqni boʻyagan qizil, qora va toʻq sariq ranglar ozodlik uchun kurashni, qora rang esa mamlakatning teri rangini ifodalaydi. mamlakat aholisi va to'q sariq rang boy er osti boyliklarini, ayniqsa misni ifodalaydi. Mamlakat nomi berilgan Zambezi daryosida yashovchi, bayroqda qanotlari ochiq boʻlgan burgut mamlakatning yuksak marralarga erishish istagini, mamlakat xalqining muammolarni hal etishdagi yuksak qobiliyatini ifodalaydi. Mustaqillikka erishgan 1964-yildan 1996-yilgacha bayroqning foni quyuqroq yashil rangdan iborat edi. O'sha paytdagi o'zgarish bilan yashil rangning ohangi engillashdi.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |