**Udham Singx** (1899-yil 26-dekabr - 1940-yil 31-iyul) Hindiston ozodlik kurashining buyuk kurashchisi va inqilobchisi edi. U Londonda Jallianvala Bagh voqeasi vaqtida Panjob general gubernatori bo'lgan Maykl O'Dvayerni otib tashladi. Ko'pgina tarixchilarning fikricha, bu qirg'in O'Duyer va boshqa Britaniya rasmiylari tomonidan Panjob viloyatini nazorat qilish uchun qilingan yaxshi rejalashtirilgan fitna edi.

Shimoliy Hindistonning Uttarakxand shtatidagi Udham Singx Nagar tumani ham uning nomi bilan atalgan.

Biografiyasi
------------

Udham Singx 1899-yil 26-dekabrda Panjob viloyatining Sangrur tumanidagi Sunam qishlog‘ida sikxlar oilasida tug‘ilgan. Udham Singxning onasi 1901 yilda, otasi 1907 yilda vafot etgan. Ushbu voqea tufayli u katta akasi bilan Amritsardagi bolalar uyiga boshpana topishga majbur bo'ldi. Udham Singxning bolalikdagi ismi Sher Singx, ukasining ismi Muktasingx edi, u mehribonlik uyida mos ravishda Udham Singx va Sadxu Singx deb nom oldi. Tarixchi Malti Malikning so'zlariga ko'ra, Udham Singx mamlakatdagi barcha dinlarning tengligi ramzi bo'lgan va shuning uchun u o'z ismini Hindistonning uchta asosiy dinlarining ramzi bo'lgan "Ram Mohammad Singx Azad" ga o'zgartirgan. {Ram-Hindu, Muhammad-Muslim, Singx-Sikh}

Udham Singxning hayoti 1917-yilda katta akasi vafot etgan bolalar uyida davom etdi. U butunlay yetim qoldi. 1919-yilda u bolalar uyini tark etib, inqilobchilar bilan birga ozodlik kurashiga qo'shildi. Udham Singx etim qoldi, ammo shunga qaramay, u chalg'itmadi va mamlakat ozodligi uchun ishlashni davom ettirdi va general Dayerni o'ldirishga qasamyod qildi.

Maykl O'dvayer otib o'ldirilgan
-------------------------------

Udham Singx 1919-yil 13-aprelda sodir bo'lgan Jallianvala Bagh qirg'inining guvohi edi. Siyosiy sabablarga ko'ra Jallianvala Bag'da o'ldirilganlarning aniq soni hech qachon oshkor etilmagan. Veer Udham Singx bu voqeadan ta'sirlandi va Jallianwala Baghning tuprog'ini qo'liga oldi va Maykl O'Dvayerga saboq berishga va'da berdi. Bu maqsadni amalga oshirish uchun Udham Singx turli nomlar ostida Afrika, Nayrobi, Braziliya va Amerikaga sayohat qildi. Udxem Singx 1934-yilda Londonga yetib keldi va u erda Elder Street Commercial Road, 9-da yashay boshladi. U yerda u sayohat qilish uchun mashina sotib oldi va o'z missiyasini bajarish uchun oltita o'qli revolver sotib oldi. Hindistonning bu jasur inqilobchisi Maykl O'Dvayerni yashirish uchun to'g'ri vaqtni kuta boshladi.

Udham Singx 1940 -ilda yuzlab aka-uka va opa-singillarining o'limi uchun qasos olish imkoniyatiga ega bo'ldi. 1940-yil 13-martda, Jallianvala Bogʻdagi qirgʻindan 21 yil oʻtib, Londondagi Kakston Xollda Oʻrta Osiyo qirollik jamiyati yigʻilishi boʻlib oʻtdi, unda Maykl OʼDvayer ham maʼruzachilardan biri edi. Udham Singx o'sha kuni uchrashuv joyiga o'z vaqtida yetib keldi. U revolverini qalin kitobga yashirdi. Buning uchun u kitob sahifalarini Revolver shaklida shunday kesib tashlagan ediki, Dayerni o'ldirgan qurol osongina yashirilsin.

Uchrashuvdan so'ng Udham Singx devor ortidan mas'uliyatni o'z zimmasiga olgan Maykl O'Dvayerga qarata o'q uzdi. Maykl O'Dvayerga ikkita o'q tegib, uni bir zumda o'ldirdi. Udham Singx u yerdan qochishga urinmadi va hibsga oldi. U sudga tortildi. Udham Singx 1940 yil 4 iyunda qotillikda ayblanib, 1940-yil 31-iyulda Pentonvil qamoqxonasida osilgan .

Adabiyotlar
-----------

* Udham Singx Nagar
* Jallianwala Bagh qirg'ini

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  „उधम सिंह, जिन्होंने लंदन जाकर जलियांवाला नरसंहार का बदला लिया" (hi). *LallanTop - News with most viral and Social Sharing Indian content on the web in Hindi*. Qaraldi: 2-yanvar 2021-yil.
3. ↑  „उधम सिंह ने माइकल ड्वायर को लंदन तक नहीं छोड़ा, 21 साल बाद लिया था बदला" (hi). *आज तक* (31 जुलाई 2020). Qaraldi: 1 अगस्त 2022.
4. ↑  Alfred Draper, *The Massacre that Ended the Raj*, London, 1981.
5. ↑  *A Pre-Meditated Plan of Jallianwala Bagh Massacre and Oath of Revenge*, Udham Singh alias Ram Mohammad Singh Azaad, 2002— *A Premeditated Plan*, Punjab University, Chandigarh, 1969, p. 24, Raja Ram.
6. ↑  *A Pre-Meditated Plan*, ibid. pp. 133, 144, 294; Punjab University Chandigarh, 1969, p. 24