**Van Can** ( xitoycha zhín , pinyin Lú Lún ; 177—217. Oʻrta ism Chjungxuan (xitoycha mín, pinyin Zhòngxuān)) Sharqiy Xan imperiyasi davridagi xitoy shoiri, olimi va siyosatchisi. U Seven Jian'an Men of Letters she'riy guruhining eng mashhur vakili. U uchta qirollik davridagi Kao Vey davlatining oldingi davlati bo'lgan Vey yangi vassal davlatining qonunlari va standartlarini ishlab chiqishga hissa qo'shgan.

Chen Shouning "Uch qirollik to‘g‘risida"gi asarida ham Van Can ajoyib xotiraga ega ekanligi qayd etilgan: Van Can go‘zal o‘yinni tomosha qilayotganida, kimdir to‘satdan taxtani ag‘darib tashladi va toshlarni sochdi. Vang Can o'z pozitsiyasini xotiradan tiklay oldi.

Biografiya
----------

Vang Can Shanyan okrugidagi Tuoxian okrugida (hozirgi Shandun viloyati, Jining shahri, Veyshan okrugida) tug'ilgan. U Guangping okrugidan (hozirgi Shandun viloyati, Zou okrugi) yuqori martabali amaldor Van Tsyanning (xitoycha: 王謙)) oʻgʻli edi. Uning bobosi Vang Gong (xitoycha 王龔) va bobosi Vang Chang (xitoycha 王暢) imperatorlar Shun-di va Ling-di davridagi Uch shahzodadan edi.

189-yilda sarkarda Dong Chjuo hokimiyatni tortib olib, qoʻgʻirchoq imperator Siandi taxtga oʻtirganda, Van Can endigina 13 yoshda edi. Keyingi yili Dong Chjuo poytaxtni Luoyandan strategik jihatdan xavfsizroq Chang'anga ko'chirdi. Van Can yangi poytaxtga bordi va u erda uch yil yashadi. Poytaxtda bo‘lgan vaqtlarida Vangning iste’dodi mashhur olim va xattot Cai Yong tomonidan sezilib qoldi. Van Canga bir nechta lavozimlarni taklif qilishdi, u rad javobini berdi.

194-yilda Van Can Tszinchjouga (zamonaviy Xubey va Xunan provinsiyalari) gubernator Liu Byao bilan ish topishga harakat qilish uchun bordi, u rangpar va kasal bo'lib ko'rinadigan Van Canni yoqtirmasdi. 208 yilda Liu Byao vafotidan so'ng, Vang Can o'g'li Liu Kongni Cao Caoga taslim bo'lishga ishontirdi.

Vang Canning iste'dodi yangi boshliq davrida yaxshi qo'llanildi. 213 yilda Cao Cao Vey va o'nta shahar shahzodasi unvonini oldi. Vang Canga eski, eskirgan standartlarni almashtirish uchun yangi qonunchilik va standartlar tizimini ishlab chiqish topshirildi. 216 yilda Vang Can Cao Caoga ergashib, Sun Quanga qarshi to'rtinchi kampaniyasida qatnashdi.

Vang Can 217 yilda 40 yoshida Yechengga qaytayotganda kasallikdan vafot etdi. Dafn marosimida ishtirok etgan Cao Pei shunday dedi: "Qadimgi kunlarda Van Can eshaklarning bo'kirishini yoqtirardi. Keling, Vang Cang bilan xayrlashish uchun baqiraylik," va dafn marosimida hamma baqirdi.

Vang Can ikki o'g'lini qoldirdi, ular 219 yilda Vey Feng qo'zg'olonida qatnashgani uchun qatl etilgan. Vang Cangning nasli yo'q bo'lib ketdi. Vang Kanning (Vang Kayning o'g'li) qarindoshi Van Ye marhumning 10 000 dan ortiq kitoblarini meros qilib oldi, keyinchalik ular Van Yening o'g'illari Vang Bi va Vang Xong ga o'tdi.

Ijodi
-----

Vang Can taniqli shoir bo'lgan va oltita boshqa zamondoshlari bilan birga Jian'an (xitoycha: 建安風骨) she'riy uslublarining vakili edi.

Kechki Sharqiy Xan sulolasi davridagi siyosiy tartibsizliklar guruh she'riyatining tantanali, ammo yurakni ezuvchi uslubni berdi. She’riyat hayotning o‘tkinchi tabiatidan shikoyatlarga to‘la. Xitoy adabiyoti tarixi kontekstida Van Can she’riyati ilk xalq qo‘shiqlari va o‘rganilgan she’riyat o‘rtasidagi o‘tish davri edi. Van Canning besh soʻzdan iborat misra janrida yozilgan (xitoycha 五言诗) va koʻp yillik urush yillarida odamlarning hayotiga motam tutgan "Yetti qaygʻu" (xitoycha 七哀诗) asarlari va "Minoraga koʻtarildi". "(xitoycha 登楼赋), vatan sogʻinchiga toʻla. Vang Can, shuningdek, "Qahramonlar haqida eslatmalar" kitobining muallifi (xitoycha: 英雄記).

Adabiyot
--------

* Chen, Shou (3-asr). Uch qirollik yozuvlari (Sanguoji).
* de Crespigny, Rafe (2007). Keyinchalik Xanning Uch Shohlikka tarjimai holi (milodiy 23–220). Leyden: Brill. ISBN 978-90-04-15605-0.
* Fan, Ye (V asr). Keyingi Xan kitobi (Xuxanshu).
* Pey, Sonji (5-asr). Uch qirollik yozuvlariga izohlar (Sanguozji zhu).