recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Qoʻshimcha maʼlumotlar: Purnima (disambiguation)

 Purnima Das Verma
**Purnima Das Verma** (tugʻilgan nomi **Meherbhano Muhammad Ali** ; 1934-yil 2-mart – 2013-yil 14-avgust) hind aktrisasi boʻlib, asosan hind tilidagi filmlarda rol ijro etgan.    U taniqli rejissyor Mahesh Bhattning xolasi va mahoratli aktyor Emraan Hashmining buvisi edi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Meherbano Muhammad Ali 1934-yil 2-martda tugʻilgan. Uning katta opasi, Shirin, rejissyorlar Mahesh Bhatt va Mukesh Bhattning onasi. Meherbanoning birinchi turmush oʻrtogʻi Syed Shauqat Hashmi ismli jurnalist boʻlib, u Janubiy Osiyodagi mustamlaka hukmronligi tugashi paytida Pokiston va Hindiston davlatlari mustamlakachilikdan ozod qilingan va inglizlar tomonidan yangi davlatlar sifatida yaratilgan paytda Pokistonga koʻchib oʻtgan. Uning birinchi nikohidan boʻlgan oʻgʻli Anvar Hashmi (Emraan Hashmining otasi) Farida Jalol bilan *Baharon Ke Manzilda* (1968) rol ijro etgan.  1954 yilda u kinorejissyor Bhagvan Das Varmaga ikkinchi marta turmushga chiqadi. Meherbano kino dunyosiga kirib kelganda ommaga „Purnima" degan nom oldi.

Karyerasi
---------

Purnima 80 dan ortiq Bolliwood filmlarida rol oʻynagan.  U 40-yillarning oxiridan 50-yillargacha hind filmlarida mashhur aktrisalardan boʻlgan. U koʻplab filmlarda, jumladan *Patanga* (1949), *Jogan* (1950), *Sagai* (1951), *Jaal* (1952), *Aurat* (1953), Ajay Devganning debyut filmi *"Phool Aur Kaante"*da va Mahesh Bhatt (Purnimaning katta opasining oʻgʻli) rejissyorlik qilgan *Naam filmida* Sanjay Duttning ekrandagi buvisi rolini oʻynagan.  Shuningdek, u *Zanjeer* filmida Amitabh Bachchanning onasi rolini mahorat bilan ijro etgan.

Oʻlimi
------

Purnima hayotining soʻnggi bir necha yilida Altsgeymer kasalligiga chalingan va 2013-yil 14-avgustda vafot etgan   Mahesh Bhatt keyinroq oʻzining Twitter sahifasida shunday dedi: „Oilamizning birinchi yulduzi va Emraan Xashmining buvisi boʻlgan Purnima xolam hayotining quyosh botishi lahzalariga boʻlib oʻtdi". .

Tanlangan filmografiya
----------------------

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 6  *Bollywoodirect.* „Remembering yesteryear Hindi film actress Purnima on her 5th death anniversary.". *Medium*.  Medium (13-avgust 2018-yil). Qaraldi: 3-mart 2019-yil.
2. ↑  „Emraan Hashmi shares a beautiful picture of his grandmother, actress Purnima, on her death anniversary" (en-GB). *timesnownews.com*.  Times Now (14-avgust 2018-yil). Qaraldi: 3-mart 2019-yil.
3. ↑  „Emraan Hashmi's grandmother passes away - Times of India" (en). *The Times of India*. Qaraldi: 3-mart 2019-yil.
4. ↑  „Emraan Hashmi's grandmother passes away - Times of India" (en). *The Times of India*. Qaraldi: 1-iyul 2021-yil.
5. ↑  „कभी बॉलीवुड पर राज करती थी ये एक्ट्रेस, आर्थिक तंगी के कारण घर तक पड़ा था बेचना".  amarujala.com (14-avgust 2017-yil). Qaraldi: 27-yanvar 2021-yil.
6. ↑  *Mahesh Bhatt [@MaheshNBhatt].* „My aunt Poornima, the first star of our family & who happens to be Emraan Hashmi's grandmother has entered the sunset moments of her life.".
**Milliy olimpiya qoʻmitalarining Bosh assambleyasi** (*MOQ BA*)ga 1965-yili Rimda 68 davlat vakillari ishtirokida oʻtgan Milliy olimpiya qoʻmitalarining birinchi anjumanida asos solingan. Ikkinchi anjuman 1967-yili Tehronda oʻtkazilib, unda 72 davlat ishtirok etgan. Ushbu assambleyada Milliy olimpiya qoʻmitalarning yangi tashkiloti tuzilgani eʼlon qilingan. Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi tomonidan rasman 1968-yili Mexikoda tan olingan. 1975-yilda bu tashkilot Milliy olimpiya qoʻmitalarining doimiy Bosh assambleyasi deb nomlangan.

Maqsadlar
---------

Milliy olimpiya qoʻmitalarining Bosh assambleyasi maqsadlari: Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi bilan hamkorlikda olimpiya harakatini muttasil rivojlantirish; ish tajribasi va axborot almashishni kengaytirish; olimpiya harakatini takomillashtirish, unda Milliy olimpiya qoʻmitasining ahamiyatini kuchaytirishga qaratilgan loyihalar hamda takliflarni ishlab chiqish va Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasiga taqdim etish.

Milliy olimpiya qoʻmitalarining Bosh assambleyasi yigʻilishlari ikki yilda kamida bir marta oʻtkaziladi. Forumda rahbar organ — assambleya Kengashi tarkibi (prezident, bosh kotib va 4 yil muddat bilan kengash aʼzolari) saylanadi. Milliy olimpiya qoʻmitalarining Bosh assambleyasi yigʻilishiga Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi uchta vakil yuborishi mumkin, biroq ular faqat bitta ovozga ega boʻladi. Milliy olimpiya qoʻmitalarining Bosh assambleyasi qoshida assambleya kengashiga yordam berish uchun ishchi guruh mavjud. Ushbu ishchi guruh olimpiya harakatida Milliy olimpiya qoʻmitalarning ahamiyatini kuchaytirish, nizom, xalqaro toifadagi sportchilar muammolarini oʻrganish masalalarida yordam koʻrsatadi. Ish yurituvchi tillar sifatida rasmiy ravishda ingliz, ispan, rus va fransuz tillari qabul qilingan.

Qarorgoh
--------

Milliy olimpiya qoʻmitalarining Bosh assambleyasi qarorgohi Italiya poytaxti *Rim* shahrida joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „The history of the Olympic Truce". Qaraldi: 8-avgust 2022-yil.
2. ↑  ; Farhod Turdiyev; Munavvarxon Rasulova*"Olimp sari"* (oʻzbek). "Navro'z" nashriyoti — 54 bet. ISBN 978-9943-381-37-7.
**Joniqul Yusupov** (1918-yil, Past Dargʻom tumani, Samarqand viloyati, Turkiston ASSR — 1988-yil, Past Dargʻom tumani, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR) — sovet davlat va jamoat, siyosat arbobi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni, Ikkinchi jahon urushi ishtirokchisi.

Tarjimayi holi
--------------

Joniqul Yusupov 1918-yilda Samarqand uyezdi (hozirgi Past Dargʻom tumanida) Zormon qishlogʻida tavallud topgan. Otasi Yusuf Chaqqonov ovchi boʻlgan boʻlib, davlatga tulki moʻynasi tayyorlab sotish bilan shugʻullangan. Yusuf Chaqqonovning 2 qiz, 9 oʻgʻli boʻlgan boʻlib, toʻngʻichi Joniqul Yuspov edi. Maktabni tugatgach, Past Dargʻom tumanidagi „Mehnat" kolxozida xoʻjalik ishlari mudiri boʻlib ishlaydi. 1938-yilda harbiy xizmatga chaqirildi. 1941-yildan Ikkinchi jahon urushida ishtirok eta boshlagan. Dastlab 450-aerodromga (1-Ukraina fronti, 2-avia armiyasi) texnik xizmat ko'rsatish batalyoni tarkibida xizmat qilgan, harbiy xizmatining oxirida oʻsha batalyonda boʻlinma komandiri sifatida faoliyat olib borgan. Qo‘mondonlik topshiriqlarini namunali bajargani uchun serjant Yusupov „Jangovar xizmatlari uchun" medali bilan taqdirlangan. 1946-yildan KPSS aʼzosi. Urushdan soʻng, oʻz qishlogʻidagi kolxozda ishlay boshlagan. 1973-yilda Samarqand qishloq xoʻjalik institutini tamomlagan. 1950−1988-yillarda „Qizil mehnat", Chkalov, Karl Marks nomidagi kolxozlarning raisi vazifasida ishlagan. Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti 5, 8, 9-chaqiriq va SSSR Oliy Soveti 10−11-chaqiriqlar deputati boʻlgan. 1988-yilda Past Dargʻom tumanidagi Zormon qishlogʻida vafot etgan.

Mukofotlari
-----------

1957-yil 11-yanvarda SSSR Oliy Soveti Prezidiumi farmoniga asosan Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni, 1957-yil 11-aprel, 1975-yil 14-fevral Lenin ordeni, 1944-yil 5-sentyabrda „Jangovar xizmatlari uchun" medali, 1985-yil 11-martda 2-darajali Vatan urushi ordeni, 1951-yil 7-mayda „Shavkatli mehnat uchun" medali, 1965-yil 1-martda „Mehnatda oʻrnak koʻrsatganlik uchun" medali, Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan paxtakor unvoni bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *Сергей Кузоватов.* „Юсупов Джаникул" (rus tilida). 6-sentabr 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-sentabr 2023-yil.
2. 1 2   *Oʻzbek sovet ensiklopediyasi: 11-jild (Shashmaqom — Qavs)*. Toshkent: „Oʻzbek sovet ensiklopediyasi" Bosh redaksiyasi, 1979 — 640 bet.
3. 1 2 3  Rasul Yoʻldoshev, Toji Yusupov*. Yurt chinori edi u*. Toshkent: Fan va texnologiya nashriyoti, 2009 — 80 bet.
4. ↑  „Юсупов Джанкул Медаль «За боевые заслуги»" (rus tilida). 6-sentabr 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-sentabr 2023-yil.
5. ↑  „Юсупов Джаникул Орден Отечественной войны II степени" (rus tilida). 6-sentabr 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-sentabr 2023-yil.
**Azimov Jaloliddin Azimovich** (1938.10.3, Andijon) – zoolog, Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi akademigi (2000), biologiya fanlari doktori (1986), professor (1988). Samarqand qishloq xoʻjaligi institutini bitirgan (1958). Oʻzbekiston veterinariya ilmiy-tadqiqot institutida (1964–69), Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Zoologiya institutida (1969–78) katta ilmiy xodim, Respublika parrandachilik ilmiy ishlab chiqarish laboratoriyasi direktorining oʻrinbosari (1978-89), Toshkent Davlat Universiteti biologiya va tuproqshunoslik fakulteti professori (1989-91), 1991-yildan Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Zoologiya instituti direktori. Azimovning ilmiy ishlari Oʻzbekiston biogeotsenozlaridagi parazit organizmlar faunasi tarkibi, shakllanishi va biologik turli-tumanlik evolutsiyasiga bagʻishlangan. U parazit – xoʻjayin tizimi evolutsiyasi omillari, turli umurtqalilar endoparazitlarining rivojlanishi va faunistik komplekslarning paydo boʻlish qonuniyatlarini aniqlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Manbalar**, tarixiy manbalar — oʻtmishda odamzod qoʻli bilan bunyod etilgan tarixiy jarayon izlarini oʻzida aks ettiruvchi va kishilik jamiyati tarixini oʻrganish imkonini beruvchi hozirgi kungacha saqlangan har qanday osori atiqa, yozma manba, maʼnaviy (til, eʼtiqod, urf-odat) qadriyatlar. M. tarixiy tadqiqotlarning asosiy poydevori hisoblanadi. Ularni keng koʻlamda sinchiklab oʻrganmasdan turib kishilik jamiyatining tadrijiy taraqqiyoti tarixini tahlil qilib boʻlmaydi. M.ning xili nihoyatda koʻp, ammo maʼlum darajada aniq va toʻla maʼlumotlarga ega M. majmuasi cheklangan. Yozuv hali yuzaga kelmagan ibtidoiy jamoa davridan faqat moddiy madaniyat qoldiqlari (turar joy, makon, manzil, mehnat qurollari) saqlangan xolos. Ulardan, asosan, ibtidoiy jamiyat davri hayotini, qisman qad. dunyo va oʻrta ayerlar tarixini tadqiq etishda foydalaniladi.

Ishlab chiqaruvchi xoʻjaliklar (dehqonchilik, chorvachilik, hunarmandchilik), savdo-sotiq munosabatlari yuzaga kelib rivoj topgan sivilizatsiya davri tarixini oʻrganishda esa yozma manbalar birinchi darajali ahamiyat kasb etadi. Bu davr M.ining soni va sifati kishilik jamiyatining maʼnaviy kamoloti, xususan, yozuv va xatsavodning yuksakligiyu qanchalik tarq-algani va yozma M.ning saqlanish holatiga bogʻliq boʻlgan. Shu boisdan bizning davrimizgacha, ayniqsa, qad. yozma manbalar oz saqlangan boʻlsa, keyingi tarixiy davrlar uchun xos hisoblangan tosh, sopol, qayin poʻstlogʻi, pergament va qogʻozga bitilgan, shuningdek, bosma asarlar keng tarqalgan.

Yozma tarixiy M. shubhasiz, kishilik jamiyatining ijtimoiy va shaxsiy faoliyati natijasida yuzaga kelgan. M. shartli ravishda 8 turkumga boʻlinadi: yozma, ashyoviy, etnografik, lingvistik, toponimik, ogʻzaki (folklor), kino, fono va fotomateriallar. M.ni turkumlarga boʻlish, ularning yuzaga kelishi, tadqiqot qilish, mu-alliflarini aniqlash, haqqoniyligi va toʻlikligini belgilash kabi masalalar bilan manbashunoslik fan i shugʻullanadi.

Adabiyot
--------

* Arsixovskiy A. V. Arxeologiya asoslari, T. 1970; Kabi rov J. Sagdullayev A. Oʻrta Osiyo arxeologiyasi. T. 1990; Ahmedov B. Oʻzbekiston xalqlari tarixi manbalari, T. 1991.

Abdulahad Muhammadjonov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Misurata universiteti (qisqartirilgan MisurataU) — Liviyadagi davlat oliy taʼlim muassasasi. MisurataU oʻz eshiklarini 1984-yilda ochgan. Misurata universiteti Liviyadagi eng yaxshi universitetlardan biri, milliy reytingdagi eng yaxshi 5 universitetdan biri.

Qabul va oʻqish toʻlovlari
--------------------------

Qabul komissiyasi oldingi oʻquv natijalari va imtihon natijalariga koʻra roʻyxatga olish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. MisurataU ga hujjat topshirganlarning koʻpchiligi ushbu universitetga muvaffaqiyatli kirishadi, oʻrtacha tanlov 100 abituriyentga taxminan 90 ta qabul qilinadi. O‘quv yili ikki o‘quv semestriga bo‘lingan. MisurataUda bakalavriatda oʻqishni arzon deb hisoblash mumkin, chunki oʻquv toʻlovi yiliga 1000 AQSh dollaridan kam. MisurataUda magistr darajasini olishni xohlovchilar yiliga 1000 AQSH dollari miqdorida pul toʻlashlari mumkin. Taʼlimning arzonligi bilan ham, taʼlim muassasasi talabalarga moliyaviy yordam taklif qiladi. Narxlar, oʻqish dasturlari va kirish talablari haqida aniqroq maʼlumotni universitetning rasmiy veb-saytida olishingiz mumkin

Universitet tarkibi
-------------------

Misurata universitetini 45 mingdan ortiq talabalari bor yirik taʼlim muassasasi deb hisoblash mumkin. Mahalliy abituriyentlar bilan birgalikda chet el fuqarolari ham universitetga kirishlari mumkin. MisurataUdagi chet ellik talabalarning ulushi jami talabalarning 2% ni tashkil qiladi. Universitetda 4 mingdan ortiq oʻqituvchilar dars beradi. Taʼlim muassasasi talabalari turli xalqaro almashinuv dasturlarida qatnashish imkoniyatiga ega. Universitet bir nechta ijtimoiy tarmoqlarda mavjud, jumladan: Twitter , Youtube , Facebook.

Universitet infratuzilmasi
--------------------------

Taʼlim muassasasining o‘z kutubxonasi mavjud. Universitet oʻz talabalariga talabalar yotoqxonasida yashashni taklif qiladi.

Manbalar
--------
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Zanjibar (maʼnolari).

**Zanjibar** — Hind okeanidagi orol. Afrikaning sharqiy qirgʻogʻi yaqinida. Tanzaniya tarkibida. Mayd. 1658 km2. Z.ning yer yuzasi payettekislik (eng baland joyi 120 m); marjon ohaktoshlaridan tashkil topgan, karst relyef shakli koʻp. Iklimi ekvatorialmussonli. Yanv.ning oʻrtacha temperaturasi 28°, iyulniki 23°. Yillik yogʻin 1500–2000 mm. Oʻrmonlarning koʻp qismi qirqilib, oʻrni butazorga aylangan, sohilda mangra oʻrmonlari, qalampirmunchoq, kokos palmasi plantatsiyalari bor. Eng katta shahri va porti — Zanjibar. Z.ni 8-asrda Ummon arablari egallagan. 1528 — 17-asrda Portugaliya mulki, soʻngra Ummon qoʻl ostida boʻlgan. 1856—90 yillarda mustaqil sultonlik (Pemba o. va b. orollar bilan birga), 1890—1963 yillarda Britaniya protektorati, 1963—64 yillardan mustaqil.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tarix | *Tarixga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Komil Oqilovich Oqilov** (1928.5.2, Samarqand tumani) — tarixchi olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1989), tarix fanlari doktori (1987), professor (1988). Samarqanddagi Oʻzbekiston universitetining tarix fakultetini tugatgan (1949). Oʻzbekiston ped. fanlari ilmiy tadqiqot institutida katta ilmiy xodim, bulim mudiri (1953—57). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Tarix institutida katta ilmiy xodim (1957—64), boʻlim mudiri (1964—96), guruh rahbari (1996—98), yetakchi ilmiy xodim (1998—2000), katta ilmiy xodim (2000-yildan). Oqilovning ilmiy fa-oliyati Oʻzbekistonning madaniy jarayonlariga bagʻishlangan. 9, 10-sinflar uchun "Oʻzbekiston tarixi" dareliklari va "Oʻzbekistonning yangi Tarixi. 2-kitob. Oʻzbekiston sovet mustamlakachilari davrida" kitobining mualliflaridan biri. Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1967).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Rahima Hodievna Aminova** (1925.18.11, Qoʻqon) sharqshunos-tarixchi olima, Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi akademigi (2000), tarix fanlari doktori (1963), professor (1968), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1985), Beruniy nomidagi Davlat mukofoti (1968) laureati.

Biografiyasi
------------

1925-yil 18-noyabrda Qoʻqon shahrida tugʻilgan.

Ilmiy faoliyati
---------------

1944-yili Oʻrta Osiyo davlat universiteti (hozirgi ToshMU) sharq fakultetini bitirgan (1948). 1949-1952 yillarda Oʻzbekiston FA Tarix va arxeologiya instituti aspiranturasida tahsil koʻradi. Bu davrda u akademiklar I.K.Dodonov, K.E.Jitov, I.M.Moʻminov kabi taniqli tarixshunos olimlardam taʼlim oladi.

Mehnat faoliyati
----------------

Rahima Aminova Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Tarix va arxeologiya institutida ilmiy xodim (1953– 57), boʻlim mudiri (1957—1993), yetakchi ilmiy xodimi (1993 ydan). Ilmiy ishlari Oʻzbekistonda sanoat ishchilari tarixi, agrar masala, xotin-qizlar harakati va boshqa mavzularga bagʻishlangan. Oʻzbekiston xotin-qizlari orasida jamoat ishlari olib borgan.

Ilmiy konfrensiyalar
--------------------

Rahima Aminova 13-Xalqaro tarix fanlari kongressida (Moskva, 1970), 14-Xalqaro tarix fanlari kongressida (San-Fransisko, 1975), 9-Jahon sotsiologlari kongressida (Up-sala shahri, Shvesiya 1978), 10-Jahon sotsiologlari kongressida (Mexiko, 1982), 16-Xalqaro tarix fanlari kongressida (Shtutgard shahri, 1985), AQShda boʻlib oʻtgan Xalqaro tarixchilar ilmiy konfe-rensiyasida (1986), shuningdek Efiopiya, Jazoir, Bolgariya va boshqa mamlakatlarda oʻtkazilgan xalqaro simpozium va konferensiyalarda ilmiy ma’ruzalar qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Рахима Аминова (1925 - 2001)".. Qaraldi: 12-noyabr 2022-yil.
2. 1 2  Abdusamatov, Malik*. O'zbekiston Sharqshunoslari*. Toshkent: Qomuslar bosh tahririyati, 1996 — 29-30 bet.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Omonqoʻton buyurtma qoʻriqxonasi** — Samarqand viloyatida joylashgan tabiat zonasi.

Iqlimi
------

Omonqoʻton iqlimi keskin kontinental hisoblanadi. Havoning iyuldagi oʻrtacha harorati 24,5 °C, yozda maksimal harorati +35 °C ni tashkil etadi. Kuz quruq kam yomgʻirli va tumanli boʻladi. Havoning harorati 10-17°C ga qadar pasayadi, oktyabrda dastlabki tunggi sovuqlar boʻlishi kuzatiladi. Mazkur hududda haqiqiy qorli qish kuzatiladi, havo harorati −5° dan 10- 15 °C gacha sovib ketadi. Tungi sovuqlar va kuchli shamollar kuzatiladi. Yillik yogʻin miqdori 600-700 mm atrofida boʻlishi ekoturizmning toʻrtta faslda yoʻlga qoʻyishga imkon yaratadi. Omonqoʻtonning qon tomiri hisoblangan Omonqoʻtonsoy — Chaqalikalon togʻining shimoliy yonbagʻridan (1200m) boshlanadi va bu togʻni Qoratepa tog‘idan ajratib turadi u janubiy-gʻarbdan, shimoliy-sharqqa
qarab oqadi uzunligi 13 km ni tashkil etadi. Havzaning umumiy maydoni 24,31 km. kv. Soy oʻzanining kengligi 3-4 m ni tashkil etadi, eng keng joyi 6-8 m, eng tor joyi 1-2 m ga teng. Soy asosan shagʻal va harsangtoshlar bilan qoplangan. Soy suvi asosan qor, yomgʻir va buloq suvlaridan toʻyinadi. Bahorda sel keladi. Oʻrtacha suv sarfi 0,46 m³ sek. Oqimning 60% bahor oylarida boʻladi.

Yana qarang
-----------

Oʻzbekistondagi qoʻriqxonalar

Manbalar
--------

1. ↑  „O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI TABIAT RESURSLARI VAZIRLIGI" (oʻzbek). Qaraldi: 14-may 2023-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Methandienon** — inson organizmi tomonidan ishlab chiqarilgan testosteron gormonining analoglaridam biridir. Mahsulot 1958-yilda birinchi marta tan olingan, shundan keyin u sportda foydalanish uchun ishlab chiqarilgan va shu kungacha deyarli sportning barcha sohalarida sportchilari tomonidan foydalanilmoqda.

Ishlatilishi
------------

Effektni kuchaytirish uchun sportchilar Methandienoneni tabiiy testosteron va boshqa shunga oʻxshash steroidlar bilan birlashtirishni afzal koʻrishadi. Methandienonning yakkaxon turini qabul qiladigan sportchilarga dori kuchli anabolik taʼsir koʻrsatadi. Preparat qabul qilingach 6 soatdan keyin ham faol qoladi. Preparatni uzoq vaqt qabul qilish, testosteron ishlab chiqarishning tabiiy jarayonlarining sekinlashishiga taʼsir qiladi. Ammo, shuningdek, u mustaqil ravishda tananing — eritropoetin tomonidan ishlab chiqarilgan yana bir gormonning paydo boʻlishini ragʻbatlantiradi, bu esa chidamlilikka ijobiy taʼsir koʻrsatadi va kuch koʻrsatkichlarini oshiradi.

Methandienonni qabul qilishning ijobiy taʼsiriga quyidagilar kiradi:

• Chidamlilik va kuchning ortib borishi;

• Hujayra darajasida oqsil sintezining tezlashishi;

• Anabolik jarayonlarni ragʻbatlantiradi;

• Kalsiyni oʻzlashtirish jarayonini ragʻbatlantirish orqali suyak tizimi mustahkamlaydi;

Har bir sportchi steroidlarni qabul qilishda qaror qabul qilganda birinchi navbatda shifokor bilan maslahatlashishi zarur. Dozani mustaqil ravishda oshirish yoki tavsiya etilgan vaqtdan koʻproq davom etish quyidagi nojoʻya taʼsirlarni yuzaga chiqarishi mumkin:

• Shishlar;

• Ginekomastiya;

• Sariqlik;

• Jigarga toksik taʼsir;

• Qon bosimi ortishi;

• Safro yoʻllarining qisilishi.

Buyrak va jigar kasalligi mavjud boʻlgan taqdirda, Methandienone qatʼiyan taqiqlanadi. Aktiv komponentlar ovqatlanishdan keyin 6 soat davomida oʻz taʼsirini saqlayotganligini hisobga olsak, dori kuniga 3 martadan koʻproq qabul qilish tavsiya etiladi.

Lekin preparatni qabul qilishdan avval albatta shifokor bilan maslahatlashish kerak.
**Operatsiya** (inglizcha *oreration*) — vazifa bilan bogʻliq boʻlgan inson faoliyatining tarkibiy qismi (maqsadga erishish uchun ob’ektiv-sub’ekt shartlar).

A. N. Leontiev operatsiyani harakatni amalga oshirish usuli deb hisoblagan. Harakat bilan bogʻliq boʻlgan maqsad turli sharoitlarda amalga oshirilishi mumkin: boshqacha aytganda, bir harakat turli operatsiyalar orqali amalga oshirilishi mumkin. Xuddi shu operatsiyani turli harakatlarga kiritish mumkin.

Harakat oʻz yoʻnalishini oʻzgartirib, yangi maqsadga erishishni taʼminlaydigan boshqa harakatni amalga oshirish shartiga aylanadi. Aksariyat operatsiyalar natijasi va ijtimoiy jihatdan ishlab chiqilgan harakat usullarini oʻzlashtirish natijasi boʻlib, koʻpincha harakat vositalarida qayd etiladi (masalan, hisoblash operatsiyalari schyotlarda qayd etiladi). Ongli operatsiya dastlab ongli maqsadli harakat sifatida shakllanadi (bu harakat ham, aqliy operatsiyalar uchun ham amal qiladi), lekin har bir operatsiya ongli emas. Bundan tashqari, koʻpincha operatsiya - bu harakatni amalga oshirishning ongsiz usuli.

Operatsiyalar nisbatan mustaqil harakatlar boʻlib, ularning mazmuni u joylashgan sharoitga mos keladi. Faoliyat va harakatdan farqli oʻlaroq, operatsiyalar ob'ektiv vaziyat sharoitlari bilan izohlanadi, ular operatsiya mazmunini belgilaydigan turli xil ijtimoiy rivojlangan xatti-harakatlar modellarini oʻz ichiga oladi.

Operatsiyaning barqaror yoʻnalishli xususiyati operatsion sozlash bilan belgilanadi.Operatsiyalar ikki xil boʻlib, ular:

1) moslashish, taqlid qilish orqali; ular ongsiz va hatto maxsus harakatlar bilan ham ongga chaqirib boʻlmaydi;

2) ularni avtomatlashtirish orqali harakatlardan; ular ong chegarasida va ongli boʻlishi mumkin.

Har qanday murakkab harakat muayyan harakatlar va ularga boʻysunadigan muayyan operatsiyalardan iborat. Harakatlar va operatsiyalar qatlamlarining chegarasi yuviladi: yuqoriga qarab harakatlanish - muayyan harakatlarni operatsiyalarga aylantirish - faoliyat birliklarining koʻpayishi; pastga harakat - operatsiyalardan harakatlarga - faoliyatning parchalanishi.

Operatsiyaning kelib chiqishiga qarab quyidagilar mavjud:

moslashuvchan va ongli.

J. Piaget bolada harakat, tezlik, son, vaqt va makon tushunchalarini shakllantirishdagi operatsiyalarning genezisini tasvirlab berdi.

J. Piagetning fikrigaga koʻra, operatsiyalar ichkilashtirilgan, qaytariluvchi va izchil harakat tuzilmalariga muvofiqlashtirilgan boʻlib, fikrlashning psixologik mexanizmlari sifatida ishlaydi. Operator tuzilmalarining rivojlanishi oʻz-oʻzini tartibga solish qonunining taʼsiriga bogʻliq. Tuzilmalarning oʻzi yaxlitlik qonuniga boʻysunadi.

Manbalar
--------

1. ↑  [ „А.Н. Леонтьев. Деятельность. Сознание.
 Личность."].  www.psy.msu.ru. 22-dekabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-dekabr 2016-yil.
**Mamon Afghan** (1996-13-dekabrda tugʻilgan) — Mamon Afghan Was Born In Afghanstan. Mamon Afghan Is Young Musical Artist: Music Producer and director, Rapper, Composer, Instagram Model. He is also Owner and founder of Divar Music Company. Moon Hotel Kabul is the debut movie of Mamon Afghan(2018). Mamoon Afghan performed her first Composition in the movie (Lok Afghan(2011)). And with the release of the single track (VIP), (Nasl Bartar) in 2022, it reached the peak of its popularity.

Faoliyati
---------

Mamon Afghan Afgʻonistonning eng koʻzga koʻringan jurnalistlari va mualliflaridan biri. U Bust-i-Bastan axborot agentligi direktori edi. U ilgari BBC Fors radiosida ishlagan va Kobuldagi Ozod Yevropa/Ozodlik radiosining bosh muharriri boʻlgan. Mamon, shuningdek, Tolo telekanalida mashhur siyosiy telekoʻrsatuvni olib bordi va u yerda taniqli shaxslardan intervyu oldi.

Mamon Afghan turli janrlarda jami 21 ta kitob yozgan, jumladan, adabiyot, tarix va siyosat. U Eron va Pokiston siyosatini, shuningdek, Eronparast boʻlgan ayrim afgʻonlarni ashaddiy tanqid qiladi. 2011-yil yanvar oyida Mamun Eronni ishtirok etganlikda ayblagan kislotali hujum qurboni boʻldi. Yaqinda u Eron siyosati va ularning Afgʻonistonga aralashish roli haqida "*Rad-i-Pai-Firaaon* „ (*Fir’avn izi*) kitobini yozdi Prezident Hamid Karzay Mamunga qilingan hujumni keskin qoralab, aybdorlarni javobgarlikka tortishni buyurdi. Hujumchi bir necha kundan soʻng Afgʻoniston milliy politsiyasi tomonidan qoʻlga olindi va oʻshanda u jinoyatni sodir etganini tan oldi. Ayblanuvchi jinoyatchi aybiga iqror boʻlish chogʻida eroncha aksentli bir necha erkak uni Mamunning yuziga kislota sepishga majburlaganini aytdi. U Hindistonda davolanishi tugaganidan keyin oʻz blogini yaratdi.

> *"If I hadn't attacked Mamoon, the lives of my wife and children would have been in danger."*
> 
> — Khwaja Abdul Rafi (a resident and national of Afghanistan. He is also allegedly described as the accused criminal), January 24, 2011

2011-yil 28-fevralda u oʻzining youtube kanalini yaratdi va uni „جمهوری پنجم" deb nomladi, yaʼni inglizchadan tarjima qilinganda „Beshinchi respublika" degan maʼnoni anglatadi va u yerda asosan Afgʻoniston siyosati haqida sharhlaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Origins of Afghanistan-Pakistan Conflicts: Mamon Afghan Explains". 26-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-iyul 2022-yil.
2. ↑  „ʻI disclosed Iranʼs disruptive politics in my book’: Mamon". 13-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-iyul 2022-yil.
3. ↑  „Suspect in attack on Mamoon detained". 13-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-iyul 2022-yil.
4. ↑  „Karzai condemns acid attack on journalist". 13-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-iyul 2022-yil.
5. ↑  Exclusive: Mamoon and suspect in attack speak to Pajhwok (Video)[*sayt ishlamaydi*]
6. ↑  „Detainee links Iran to attack on Mamoon". 2-fevral 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-iyul 2022-yil.
7. ↑  „جمهوری پنجم - YouTube". *YouTube*.

Havolalar
---------

* www.kabulcenter.org Wayback Machine saytida arxivlandi (26-iyul 2011-yil).
* www.guardian.co.uk
**Odob** (arabcha — „adab" soʻzining koʻpligi) — jamiyatda eʼtirof etilgan xulq normasi. Shaxs maʼnaviy hayotining tashqi jihatini ifodalaydi va oʻzgalar bilan munosabat (oila, mehnat jamoasi, turli marosimlar)da namoyon boʻladi. Odob negizida axloqning baʼzi tamoyil va meʼyorlari, shuningdek, maqsadga muvofikdik va goʻzallik (estetika) talablari yotadi. Odob kishining jamoat orasida oʻzini qanday tutishi, odamlar bilan qay yoʻsinda muomala qilishi, oʻz turmushi, boʻsh vaqtini qanday tashkil etishi, inson tashqi qiyofasi qanday boʻlishi lozimligiga tegishli qoidalar (mas, sharm-xayo, kamtarlik, xushmuomalalik, ozodalik singarilar)ni oʻz ichiga oladi. Insonning diniy eʼtiqodi uning odobli boʻlib kamol topishiga samarali taʼsir koʻrsatadi. Odob taʼlimtarbiya, amaliy tajriba jarayonida shakllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Murod Xidir** (1939-yil Qashqadaryo viloyati, Kitob tumani, Olaqoʻyliq qishlogʻi) — taniqli oʻzbek adibi. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan jurnalist, Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi.

Tarjimai holi
-------------

Murod Xidir 1939-yilda Qashqadaryo viloyati, Kitob tumani, Olaqoʻyliq qishlogʻida tavallud topgan. Oʻrta maktabni aʼlo baholarga tamomlab, Samarqand davlat universitetining filologiya fakultetida tahsil oldi. 1962-yildan oʻquvchilarga adabiyotdan dars bera boshlagan.

Faoliyati
---------

Murod Xidir bolaligidan jurnalistika sir-asrorlari bilan qiziqqani uchun „Qashqadaryo haqiqati", „Kelajak tongi" gazetalari redaksiyalarida faoliyat olib borib, oʻzining publitsistik maqolalari bilan elga tanila boshlagan. „Guliston", „Sharq yulduzi" va „Sanʼat" jurnallarida ham faoliyat yuritgan. U Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasida ham turli lavozimlarda ishlab keldi. Shu bilan bir qatorda „Sirli olam" jurnali, „Qalb koʻzgusi", „Sohibqiron yulduzi" gazetalarining bosh muharriri vazifalarida xizmat qildi.

Ijodi
-----

Adibning „Qirgʻoqlar", „Amu sohillari boʻylab", „Koʻzacha va butacha", „Toshqoʻl", „Kiyikcha va boʻynoq", „Harf oʻyini" nomli kitoblarini bolalar ham kattalar ham sevib oʻqiydi. Murod Xidir ijodi oʻzgachaligi va samimiyligi bilan ajralib turadi va shu sifatlari bilan kitobxonni oʻziga tortadi. Shu oʻrinda uning „Kumush qoʻgʻirchoqlari" nomli inshosida ota-bobolar tomonidan qoʻllanilgan qadimiy taʼlim-tarbiya usullarini maʼqullab, mard kishilar boʻlishi uchun ularni chaqaloqlikdanoq oʻz ixtiyoriga qoʻyib tarbiyalash mavzulari ochib berilgan.

Vafoti
------

Adib 2023-yil 17-aprel kuni olamdan oʻtdi. Marhum oʻzi tugʻilib oʻsgan maskandagi Gʻoyib ota qabristoniga dafn etildi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Oyina"
2. ↑  "Jurnalist va yozuvchi Murod Xidir 84 yoshida vafot etdi – O‘zbekiston yangiliklari – Gazeta.uz"
**Viktor Nikolayevich Pak** (tugʻ. 1958-yil 26-dekabr, Bekobod tumani, Toshkent viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — oʻzbek muhandisi, III va IV chaqiriq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati. Oʻzbekiston Liberal-demokratik partiyasi aʼzosi.

Biografiya
----------

1985-yilda Jambul irrigatsiya va melioratsiya-qurilish institutini tugatib, muhandis-mexanik oliy maʼlumotiga ega boʻldi.

Viktor Nikolayevich mehnat faoliyatini 1979-yilda Namangan shahridagi mashinasozlik zavodida texnik boʻlib ishlay boshlagan. 1988-1997-yillarda „Elektroterm" uyushmasining bosh muhandisi va keyin bosh texnologi lavozimlarida ishlagan. 1997-2012-yillarda „KARDISE" MChJ qurilish kompaniyasining rahbari boʻlgan. 2012-yildan 2014-yilgacha Oʻzbekiston Koreys milliy madaniy markazining raisi.

2015-yilda III chaqiriq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasiga saylangan, shuningdek, Respublika Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Xalqaro aloqalar va parlamentlararo aloqalar qoʻmitasi aʼzosi etib tayinlangan. Oʻzbekiston. 2020-yilda yana Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasiga saylandi.

Mukofotlar
----------

2014-yilda "Doʻstlik" ordeni bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Депутаты". *parliament.gov.uz*. 4-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-aprel 2021-yil.
2. ↑  „Пак Виктор Николаевич — председатель Ассоциации корейских культурных центров Узбекистана — KMODS" (ru-RU). 26-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-aprel 2021-yil.
3. ↑  „Кандидаты" (ru). *elections.uz*. Qaraldi: 30-mart 2021-yil.
**Jumaniyoz Sharipov** (1911.25.10, Xiva) — oʻzbek yozuvchisi, tarjimashunos olim.

Filologiya fanlari doktori (1968). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1971). Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi (1941—43). Samarqanddagi pedakademiyani tugatgan (1932). Maorif xalq komissarligi metodika ilmiy kengashining masʼul rahbari (1932—34), Til va adabiyot instituti aspiranti (1935—37). Oʻquv pednashriyoti direktori (1937—40; 1949— 52), Oʻzbekiston KP MK madaniyat boʻlimi mudiri (1941—43; 1943—45), Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi boshqaruvining masʼul kotibi (1945—49). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi nashriyotining direktori (1952—59), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Til va adabiyot institutida katta ilmiy xodim (1959—70), sektor va boʻlim mudiri (1970—78), katta ilmiy xodim (1978—2002).

Ilk kitobi — ,,Yolqinli sheʼrlar" (1931). ,,Adabiyot darsligi" (1933), ,,Maksim Gorkiy" (1948) dostoni, ,,Saodat" (1958) qissasi nashr etilgan. ,,Xorazm" (1-kitob, 1960; 2-kitob, 1970; 3-kitob, 1974; 4-kitob, 1976) tetralogiyasida Asfandiyorxon hukmronligi (1910—1918-yillar) va fuqarolik urushi davrida xorazmliklarning og'ir hayoti, oʻlkada Sovet hokimiyatining oʻrnatilishi voqealari aks ettirilgan. ,,Oʻzbekistonda tarjima tarixidan" monografiyasida oʻzbek adabiyotida eng qadimgi davrlardan to XX asrga qadar yaratilgan tarjimalar oʻrganilgan. Jumaniyoz Sharipov tarjima tarixi va nazariyasi, tarjimonlar mahorati yuzasidan koʻplab risola va maqolalar eʼlon qilgan. Sh.Rustaveli, A.S.Pushkin, Maxtumquli, M.Gorkiy, S.Stalskiy, B.Kerboboyev va boshqalarning ayrim asarlarini oʻzbek tiliga tarjima qilgan.

Asarlari:

1. Badiiy tarjimaning baʼzi masalalari, T. 1957;
2. Oʻzbekistonda tarjima tarixidan, T. 1965;
3. Badiiy tarjimalar va mohir tarjimonlar, T. 1972;
4. Xorezm, 1—3 kn. M. 1968-76.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Botir Mirzarahimovich Mirzaxmedov** (1938-yil 10-iyul, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, pedagogika fanlari doktori (1981), professor (1982).

Biografiyasi
------------

Botir Mirzaxmedov 1938-yil 10-iyul Toshkentda tugʻilgan. 1961-yilda Toshkent davlat pedagogika instituti fizika-matematika fakultetini tugatgan. 1961–1963-yillarda ushbu institutning fizika o‘qitish metodikasi kafedrasida katta laborant, 1963—1965-yillarda o‘qituvchi

### Ilmiy faoliyati

Botir Mirzaxmedov 1965—1968-yillar Moskva Oliy pedagogika instituti aspiranturasida oʻqigan. 1968-yilda nomzodlik ishini himoya qilib, pedagogika fanlari nomzodi ilmiy darajasi oladi. 1981-yilda Moskva shahrida „Turli tipdagi o‘quv yurtlarida fizika ta’limi mazmunini tabaqalashtirish muammolari" mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan va fizika o‘qitish metodikasi bo‘yicha O‘rta Osiyo respublikalarida birinchi bo‘lib, pedagogika fanlari doktori ilmiy darajasini olgan. 1982-yilda professor ilmiy unvonini berilgan. 1982—1985-yillarda Toshkent davlat pedagogika instituti „Fizika o‘qitish metodikasi" kafedrasi professori, 1985—1989-yillarda Toshkentdagi O‘qituvchilar malakasini oshirish va qayta tayyorlash instituti rektori, 1990—1992-yillarda Toshkent davlat pedagogika instituti „Umumiy pedagogika" kafedrasi mudiri, 1992—1997-yillar O‘zbekiston pedagogika fanlar ilmiy-tadqiqot instituti katta ilmiy xodimi, bo‘lim mudiri, 1997—2011-yillarda Toshkent davlat pedagogika universiteti „Fizika va uni o‘qitish metodikasi" kafedrasi professori vazifasida faoliyat olib borgan.

Mukofotlari
-----------

* „O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan xalq ta’limi xodimi" unvoni (1985);
* „Xalq ta’limi a’lochisi" ko‘krak nishon.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 1-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2022 — 342 bet.
2. 1 2 3 4  „Ilmiy maktablar".
3. ↑  „Fizika va uni o'qitish metodikasi kafedrasi".

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Jo‘raqul Murodovich Murodov** (1928—1970) — geliofizika sohasida faoliyat yuritgan olim, texnika fanlari nomzodi.

Tarjimayi holi
--------------

Jo‘raqul Murodov 1928-yilda hozirgi Buxoro viloyati Jondor tumani Xumin fuqarolar yig‘iniga qarashli Qipchoq qishlog‘ida, o‘rtahol dehqon oilasida tug‘ilgan. U 1944-yilda Jondor tumanida joylashgan sobiq Pravda nomli maktabning 9-sinfini tugatib, Buxoro shahridagi pedagogika bilim yurtiga o‘qishga kirib, uni 1947-yilda tugatgan. 1947—1951-yillarda Buxoro davlat pedagogika instituti (hozirgi Buxoro davlat universiteti) Fizika-matematika fakultetining fizika bo‘limida ta’lim olgan. Talabalik davrida geliotexnika sohasida ilmiy ishlar olib borishga qiziqqan. 

1959—1965-yillarda tadqiqotchilik va aspiranturani Moskvadagi G.M.Krjijanovskiy nomli Energetika ilmiy tadqiqot institutida o‘tagan. Ilmiy ishining mavzusi „Sutka davomida ishlaydigan quyosh maishiy sovutkichlarining tadqiqoti" («Исследование возможности создания солнечных бытовых холодильников круглосуточного действия»). 1965-yil 14-mayda nomzodlik dissertatsiyasini Moskvada himoya qilib, texnika fanlari nomzodi darajasini olgan.

1952—1959-yillarda Buxoro davlat pedagogika instituti (hozirgi Buxoro davlat universiteti) Umumiy fizika kafedrasida assistent, katta o‘qituvchi lavozimida, 1966—1970-yillarda Umumiy fizika kafedrasi mudiri, fizika fakulteti dekani vazifalarida ishlagan. Umumiy fizika kafedrasi dotsenti unvoniga ega bo‘lgan. Bir qator xalqaro jurnallar, shuningdek, „Geliotexnika" jurnalida 30 dan ortiq ilmiy maqolalari nashr qilingan. 

Texnika fanlari nomzodi, professor Q.B.Boybo‘tayev va texnika fanlari nomzodi Y.U.Usmonov bilan hamkorlikda geliotexnika faniga qiziqib, keyinchalik texnika fanlari doktori ilmiy darajasiga erishgan B.Ochilov va Y.Yoqubov, shuningdek, O.Shodiyevning ilmiy ishlarini bajarishida maslahatlar berib rahbarlik qilgan. Farzandlari – Malika Murodova, Rahima Murodova, Erkin Murodovlar o‘qituvchilik kasbini egallagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Раҳматов И*. Бухоролик гелиофизик олимлар*, Бухоро, 2009 — 8 bet.
2. ↑  „Buxoro davlat universiteti Fizika kafedrasi tarixi" (2021-yil 24-dekabr). 7-mart 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2023-yil 10-iyul.
**Teorema** (yun. theoreo — qaramayman, tekshiraman) — matematikada aksiomalar asosida qatʼiy mantiqiy mushohada bilan isbotlanadigan tasdiq. Masalan, geometriyada Pifagor teoremasi, algebrada Viyet teoremasi. Odatda, "A boʻlsa, V boʻladi" (qisqacha Lq>5) koʻrinishga (lekin shart emas) ega. Bunda A tasdiq T.ning sharti, V tasdiq esa xulosasi deyiladi. Vq$A tasdik, Aq>V ga teskari T. deb ataladi. U har doim toʻgʻri boʻlavermaydi — alohida isbot talab etiladi. Agar toʻgʻri T. ham, unga teskari teorema ham isbotlansa, A tasdik. V uchun zaruriy va yetarli shart deb ataladi hamda A<±>V koʻrinishda yoziladi. T.lar matematik tushunchalarni oʻzaro boglaydi va shu jihatdan juda chuqursayozligi, kengtorligi, tatbiqi boryoʻkligi bilan baholanadi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  
 Teoremani isbotlash-uning shartidan foydalanib,bungacha maʼlum bolgan maʼlumotlarga tayanib,mulohaza yuritib,xulosa qismida ifodalangan tasdiqning togriligini keltirib chiqarishdir
**Qoʻrgʻoncha masjidi** — Qashqadaryo viloyati Qarshi shahri Qoʻrgʻoncha MFYda joylashgan meʼmoriy yodgorlik. Masjid Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining „Moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish sohasidagi faoliyatni tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida" 2018-yil 19-dekabrdagi PQ-4068-son qaroriga muvofiq Oʻzbekiston moddiy va madaniy merosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Tarixi
------

Qoʻrgʻoncha masjidi tarixda koʻproq, „Qoʻrgʻoncha xonaqohi" nomi bilan mashxur. Qoʻrgʻoncha masjidi Qarshi ziyoratgoxdaridan biri hisoblanadi. Masjidda har yili ramazon oyida Qur’on xatm qilingan. 1924-yilgi xujjatlardan masjidning anchagina vaqf mulkiga ega ekani maʼlum boʻldi. Jumladan, Kasbi amlokidagi Mugʻilon qishlogʻida vaqf yerlari bor edi. Vaqf mulkidan Xonaqoh masjidi imomi 25, sufi 15 va mutavalli 15 pud gʻalla haq olgan. 1954-yilda bu yerga tarixchi Frenkel kelgan. U masjidni XX asr boshlarida qurilgan deb taʼkidlaydi. Masjid oʻsha paytlargacha mahalliy hokimiyat tomonidan qizil burchak sifatida foydalanilayotganligini ta'kidlaydi. Frenkel kelganda uning bugʻdoy omboriga aylantirilganini koʻradi. Lekin masjid Frenkel aytganidek, XX asr boshlarida qurilgan emas. XIX asr boshlariga tegishli bir qancha vaqf xujjatlarida ham Qoʻrgʻoncha mavzesi koʻrsatilgan. Masjidni ichkaridaga ustunlarning birida uning qurilganiga ishora qilingan "Hijriy 1248-yil" yozuvi yozilgan. Bundan kelib chiqadiki, Qoʻrgʻoncha masjidi 1832—1833-yillar oraligʻida qurib bitkazilgan degan tahminlar bor.

Meʼmorchiligi
-------------

Qoʻrgʻoncha masjidi minora, hovuz, xujralar va kichkina qabristondan iborat. Masjid pishiq gʻishtdan qurilgan boʻlib, bino oʻrni atrofdan baland qilib koʻtarilgan. Sharqiy va shimoliy tomoni ayvonli boʻlgan. Gʻishtin bino ichida toʻrtta yogʻoch ustun bor. Ayvoni yettita yogʻoch ustun bilan koʻtarilgan. Eshik va ustunlari oʻyma naqsh bilan bezalgan. Masjid tomining shiftlari mayda yogʻochlar bilan goʻzal usulda yopilgan va turli buyoqlar bilan naqshlangan. Uning umumiy koʻrinishi juda yaxshi taassurot qoldiradi. Masjidning shimoli-sharqiy burchagi tomonda gʻishtin minora qad koʻtargan boʻlib, u Buxorodagi Chor Bakr va Gʻijduvondagi Mirzo Ulug­'bek madrasasi minoralariga oʻxshash. Ular qayta taʼmirdan oʻtqazilgan. Minoraning yonida gʻarbiy tarafida uncha katta boʻlmagan hovuz qurilgan. U katta uzun toshlardan sakkiz qator qilib zinapoya shaklida terilgan. Hovuz Buxoro hovuzlarini eslatadi. Hovuzning gʻarbida kichkina qabriston bor. Qabriston va minora atrofida xujralar boʻlgan. Ularning qoldiqlari koʻrinib turadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Моддий маданий мероснинг кўчмас мулк объектлари миллий рўйхатини тасдиқлаш тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 846-сон 04.10.2019 й. қарори". *Lex.uz*. Qaraldi: 22-sentabr 2020-yil.
**Shoʻrsuv** — Fargʻona viloyati Oʻzbekiston tumanidagi shaharcha (1934-yildan). Olay togʻlarining shim. chekkasidagi adirda. Shoʻrsuvsoy vodiysida. Qoʻqon shahridan 35 km jan.gʻarbda. Yaqin temir yoʻl stansiyasi — Yaypan (12 km). Aholisi 3 ming kishiga yaqin (2004).

Shaharcha Shoʻrsuvsoy vodiysida neft va pirit (oltingugurt kolchedani) konlari topilishi munosabati bilan vujudga kelgan. Sh. yon atrofidagi konlari qadimiydan maʼlum boʻlgan. Bu yerdan topilgan arxeologik yodgorliklar qadimiy konchilik ishlaridan dalolat beradi. 19-asrning 1-yarmida Shoʻrsuv konlari Qoʻqon xonligining mulki boʻlib, bu yerdan oltingugurt, achchiqtosh, togʻ mumi qazib olingan. shahrida gʻisht zavodi, sopol idishlar xom ashyosi — qizil tuproqni kukun qiladigan zd, taʼmirlashmexanika, oltingugurt maydalash sexlari, avtokorxona, savdo, madaniy va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari bor. Qurilish materiallari ishlab chiqariladi. Umumiy taʼlim maktabi, madaniyat uyi, kutubxona, tibbiy muassasalar, profilaktoriy mavjud. Yaypan—SH. Qoʻqon — Sh. yoʻnalishlarida avtobuslar qatnaydi. Sh. yaqinida Shoʻrsuv neft koni bor.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**„Muhammad zamonamiz paygʻambari"** (**Muhammad: A Prophet For Our Time**) - britaniyalik yozuvchi Karen Armstrongning 2006-yilda chop etilgan kitobi. Bu asar taniqli yozuvchilar mashhur kishilarning qisqacha tarjimai holi haqida yozgan "Eminent Lives" (Mashurlar hayoti) turkumiga kiradi. Bu Armstrong tarafidan Muhammad alayhissalomning tarjimai holiga bag‘ishlab yozilgan ikkinchi kitob sanaladi. Armstrongning birinchi kitobi "Muhammad: Payg‘ambarning tarjimai holi" (Muhammad: a Biography of the Prophet) deb nomlanib, u mazkur asari tufayli Musulmon Jamoatchilik bilan aloqalar kengashining Media mukofotiga sazovor bo‘lgan. "Muhammad (alayhissalom) zamonamiz payg‘ambari" esa, qisqacha tarjimai hol bo‘lib, ko‘pchilik musulmonlar Muhammad alayhissalomni va o‘z e’tiqodlarini qanday tushunishlarini ko‘rsatadi. Armstrong kitobda Muhammad alayhissalomni ham tasavvufchi, ham dono siyosiy va ijtimoiy islohotchi sifatida tasvirlaydi.

Manbalar
--------

1. ↑ . Goodstein, Laurie, 2006-12-21, International Herald Tribune (reprinted in the New York Times)
2. ↑  .Muhammad: A Prophet for Our Time SOURCE: ISLAMICITY accessed 8 April 2023
|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

1872 yilda tug‘ilgan. U 1920 yil Buxoro revolyutsiyasidan keyin Xalq adliya komissarligida ishladi. 1928 yilda yoshi oʻtib qolganligi uchun ishni tashlab, bir muddat dehqonchilik bilan shug‘ullandi. E.Muhammadxo‘jaev 1944 yili O‘z FA Sharqshunoslik institutiga ishga qabul qilindi.

Bu arabshunos olim juda ko‘p asarlarni arab va fors tillaridan o‘zbekchaga tarjima qilgan. Afsuski, Abu Rayhon Beruniyning „Hindiston (asar)" asaridan qilgan tarjimasidan tashqari deyarli barcha tarjimalari qo‘lyozma holida qolgan va Sharqshunoslik institutining qoʻlyozma fondida saqlanmoqda.

E. Muhammadxo‘jaev islom huquqshunosligi — Fiqhga oid atamalardan 1200 tasini va Tasavvufga oid atamalardan 400 tasini toʻplab, oʻzbekchaga tarjima qildi (inv. No25, 45-I-II). So‘ngra faylasuf ibn al Arabiyning „Fusus al- hikam"(„Qimmatbaho bikmat toshi" inv. No9586-11) asarini , Forobiyning „Fusus al-hikam" (9586-1) „Uyun al-Masoil" („Masalalar bulogʻi"), „Savollar va javoblar", „Falsafani bilishdan oldin nimalarni bilish kerak", „Aql haqida", „Ikki hakim (Arastu va Aflotun) qarashlari haqida" va boshqa bir qancha asar­larni arabchadan o‘zbekchaga tarjima qildi. Undan tashqari E.Muhammadxo‘jaev O‘rta Osiyoning mashhur kishilari tarjimai holiga oid ko‘p materiallarni arabcha, forscha manbalardan to‘plab, taijima qilgan. Ibn Xallikonning „Vafoyot ul-aʼyon" („Mashhur kishilar vafotlari"), Qutfiyning „Tarix ul- hukamo" („Hakimlar tarixi"), Bayhaqiyning „Tatimmat sivonul hikma" ("Hik­mat sandig‘iga qo‘shimchaʼ’) asarlarini arabchadan, o‘rta asr tarixchisi Mirxondning „Ravzat us-safo" asaridan hamda XIX asrda Eronda nashr etilgan ‘‘Nornai donishvaron" asarida mashhur kishilar tarjimai hollarini to‘plab, ularni forschadan o‘zbekchaga taijima qilgan. Undan tashqari, E.Muhammadxo‘jaev Ibn Rushd, Abu Bakr Roziy, Gʻazzoliy, Alimad Donish kabi mutafakkirlar asarlaridan tarjimalar qilgan. Bu taijimalar albatta, sharq tillarini bilmagan xodimlarga va yosh olimlarga katta yordam beradi. E.Muhammadxo‘jaev 1953 yilda 81 yoshida Toshkentda vafot etdi.

1. ↑  *Arab filologiyasiga kirish*. Toshkent: TDSHI kichik bosmaxonasi, 2010 — 102 bet. 9-dekabr 2022-yilda qaraldi.