recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Abu Havs Sagʻir al-Buxoriy** — (?—877) — buxorolik olim va muhaddis.
Hazrat Abu Hafs Sagʻir Abu Hafs Kabirning oʻgʻli boʻlib, islom olamida Abu Abdulloh al-Faqih nomi bilan nom qozongan. Abu Hafs Sagʻir ilmni oʻz otasi Abu Hafs Kabirdan oʻrgangan. „Nasabnoma" asarida Abu Abdullohning juda koʻp shogirdlari nomlari zikr etilgan. Jumladan, Abu Hafs Axmad ibn Hotam as Sikachkasiy Buxoriy (?—938), Abu Bakr ibn Asad Sibadmuniy, Abu Ahmad Hakim ibn Luqmon ar Romoniy va boshqalar tilga olingan. „Samariya" asarida esa Burhoniddin Margʻinoniyning (1123—1197) ustozi silsilasi keltirilgan. Ushbu silsilada Hazrat Abu Hafs Sagʻir Abu Abdulloh al Faqih nomi ham qayd etilgan. U silsila quyidagicha: *"Burhoniddin Margʻinoniy Najmiddin Umar an Nasafiyning shogirdi, u kishi faxrul islom al Pazdaviydan, ul kishi Imom Shamsul aimma Halvoiydan, bu zoti sharif Imom al Saʼdiydan, bu zot Imom Xalil Abu Bakr bin Fazl al Buxoriydan, bu kishi Imom Abdulloh bin Yaʼqub Saʼiddan, bu kishi Abu Hafs Sagʻir Buxoriydan, bu kishi oʻz otalari Abu Hafs Kabir Buxoriydan saboq olganlar"*.
Abu Abdulloh al Fakih olim, obid, faqih, valiyulloh boʻlgan. U Otasi kabi hanafiya mazhabini Oʻrta Osiyoga yoyishda jonbozlik koʻrsatgan. Shuni ham taʼkidlab oʻtish joizki, u juda ham jasoratli boʻlgan. 874-yilda Xorazmdan Xusayn ibn Tohir kelib Buxoroni talaydi, shaharning koʻp qismini vayron etadi. Abu Abdulloh Samarqanddagi Somoniylar hukmdori Nasr ibn Ahmad maktub yozib, Buxoroga hokim yuborishni iltimos qilgan. 874-yil Nasr ibn Ahmad ukasi Ismoil ibn Ahmad Somoniyni Buxoroga amir etib jo‘natgan. Ismoil Somoniy hukmronligi davrida Buxoroda tinchlik, barqarorlik, obodongarchilik ishlari olib borilgan. Abu Hafs Sag‘ir 877-yil vafot etgan va qabri otasi Hazrat Abu Hafs Kabir yonida joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Abu Tohirxoja Samarqandiy*. Samariya (Samarqand mozorlari zikri)*. Toshkent: Kamalak, 1991 — 81 bet.
2. ↑  Sadriddin Salim Buxoriy*. Buxoroning tabarruk ziyoratgohlari*. Buxoro: Durdona nashriyoti, 2012 — 291 bet.
**Mahkam Mahametov** (1935.20.5, hozirgi Janubiy Qozogʻiston viloyati Sayram tumani) — rejissor, Oʻzbekiston sanʼat arbobi (1999). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1957). 1957—78 yillar yordamchi rejissor, rejissor, bosh rejissor, 1978—82 yillar Sirdaryo teatrida, 1982—85 yillar Yosh tomoshabinlar teatrida, 1985—98 yillar Oʻzbekiston teleradiokompaniyasida bosh rejissor, 1998—2000-yillar va 2000-yildan shart-noma asosida rejissor M. rejissor sifatida birinchilardan boʻlib televizion spektakl, televizion badiiy filmni suratga olgan (1961). Shuningdek, "Oʻqituvchi" (P. Tursun), "Davr mening taqdirimda" (A. Muxtor), "Ajal shamshiri" (N. Hikmatov), "Padarkush" (Behbudiy) kabi televizion spektak-llar; "Qoʻshchinor chiroklari" (A. Qah-hor, 3 qismli), "Moziydan bir sahifa" (X. Sultonov, 2 qismli), "Amir Muzaffar" (N. Qobil, 2 qismli) kabi videofilmlar hamda "Koʻngil koʻchalari" (M. Boboyev, koʻp qismli) videoserialini yaratdi. Shuningdek, respublikaning turli teatrlarida "Oʻttiz yoshlilar" (M. Boboyev), "Richard SH" (U. Shekspir), "Oq kema" (Ch. Aytmatov), "Qizbuloq fojiasi" (T. Toʻla), "Ikkinchi tumor" (E. Vohidov), "Qalam qoshligim" (M. Karimov) kabi spektakllarni ham sahnalashtirgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abbos Mahmud (Mehmet Abbasovic)** (28-yanvar 1935-yil, Falastinning Safad shahrida tugʻilgan) — Falastin davlat arbobi. Damashq universitetini tugatgan. Dastlab Qatar Davlatining maʼmuriy tizimida xizmat qilgan. Siyosiy faoliyatini Qatardagi falastinliklar guruhlarini tashkil etish va birlashtirishdan boshlagan. Abbos Mahmud Falastin Ozodlik tashkiloti (FOT) asoschilaridan biri, uning markaziy qoʻmitasi aʼzosi boʻlgan. 1980-yildan FOTning milliy va xalqaro aloqalar departamenti rahbari. 1988-yildan FOT Ijroiya qoʻmitasi aʼzosi, 1996-yildan qoʻmitaning bosh kotibi, 1996-yil yanvarda Falastin milliy kengashi (parlament)ga saylovlar oʻtkazish boʻyicha markaziy saylov komissiyasi rahbari, 2003-yil Falastin bosh vaziri, 2004-yildan FOT Bosh kotibi hamda mazkur tashkilot doirasidagi FATH (Falastin Ozodlik harakati) rahbari, 2005-yil yanvardan Falastin Muxtoriyati raisi, FOT Ijroiya qoʻmitasi raisi

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Davlat yetakchisi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

Andoza:FOT raislari
**Mahfuza Turobova –** Sharqshunos-filolog-uygʻurshunos, filologiya fanlari nomzodi, dotsent. (1930 – 2000) Toshkent shahrida tugʻilgan. SAGU (hozirgi OʻzMU) sharq fakultetining 1956-yil bitiruvchisi. 

1956 – 1957-yillarda "Qizil Oʻzbekiston" roʻznomasida adabiy xodim; 1957 – 1958-yillarda esa "Oʻzbekiston" nashriyotida muharrir; 1958 – 1970-yillar OʻzFA TAI til tarixi sektorida ilmiy xodim; 1970-yildan Toshkent davlat chet tillar pedagogika instituti (hozirgi OʻzDJTU) da katta oʻqituvchi va 1976-yildan (umrining oxirigacha) dotsent.

**Ilmiy yoʻnalishi –** oʻrta asrlar turkiy adabiyot, turkiy til tarixi. 30 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi. Bir qancha Xalqaro ilmiy konferensiyalar ishtirokchisi.

**Asosiy ilmiy ishlari:**

Nomz. diss. mavzusi: "Muhammad Solihning «Shayboniynoma" asarining morfologik xususiyatlari». – T. 1966.

  

1. Muhammad Solihning "Shayboniynoma" asarida joʻnalish kelishigining ishlatilishi // Adabiyotshunoslik va tilshunoslik masalalari. – Toshkent, 1961. – №2. 

2. M. Solihning "Shayboniynoma" asarida feʼllarning zamon formalari // Oʻzbek tili va adabiyoti masalalari. – Toshkent, 1962. – №6.

3. Morfologicheskiye osobennosti yazыka "Shaybaniname" M. Salixa. – Tashkent: Fan, 1966.

4. Burjuacha suxanbozlikning reaksion mohiyati. – Toshkent: "Bilim" jamiyati, 1973.

5. Beruniyning tabiiy qarashlari. – Toshkent: "Bilim" jamiyati, 1973. 

6. Notiqlik sanʼati haqida. – Toshkent: "Bilim" jamiyati, 1977.

7. Yuridik atamalar va iboralar lugʻati // Oʻzbekiston matbuoti. – Toshkent, 1995. – №2 – 3.
**Mahkam Obloqulov** (1920.16.4, Urgut tumani — 1992.12.2) — kulol; Samarqand kulollik maktabining namoyandasi. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1977). Hunarni ota-sidan oʻrgangan. 1935-yildan "Harakat" va "Ittifoq" (1937-yildan) artellarida kosagar usta. Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi (1942 — 44). Kosagar (kosa, lagan, tovoq) hamda koʻzagar (koʻza, xum, tandir yasash) sifatida urgut kulolligini rivojlantirdi; anʼanaviy shakldagi kulollik buyumlarida rang va boʻyoklar jilvasi (sariq, yashil rang va ularning oʻnlar-cha tuslari)ni yaratdi. O. yaratgan kulollik buyumlaridan namunalar Oʻzbekiston va xorijiy mamlakat muzeylarida va xususiy toʻplamlarda saqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Yanktonay va qoʻshni qabilalarning tarixiy manzilgohi.
**Yanktonai**, **Yanktonay siu** ― siu tillar oilasiga mansub hind qabilasi. Yanktonlar bilan birgalikda ular siu xalqlarining markaziy guruhiga kiradi.

Tarixi
------

Siu qabilalari Buyuk koʻllar hududidan Buyuk tekisliklarga koʻcha boshladilar. Zamonaviy Shimoliy Dakota va Janubiy Dakota shtatlarining sharqiy qismida markaziy Siu yoki gʻarbiy Dakota, Yanktonlar va Yanktonaylar joylashdilar.

Fransuz kashfiyotchisi va sayohatchisi Pyer-Sharl Le Sur Yanktonlarni qayd etgan birinchi yevropalik boʻlgan, bu taxminan 1700-yilda yuz bergan. 1804-yilda Lyuis va Klark ekspeditsiyasi maʼlumotlariga koʻra, Yanktonaylar Jeyms, Big-Siu va Red-River daryolari boʻylab sayr qilishgan. Angliya-Amerika urushi paytida Yanktonaylarning bir qismi Buyuk Britaniya tomonida AQShga qarshi kurashgan. Keyinchalik Yanktonay bir necha bor AQSh armiyasiga qarshi janglarda, shu jumladan Littl-Bighorn jangida qatnashgan.

Bugungi kunda Yanktonaylar va ularning avlodlari Montana, Shimoliy Dakota va Janubiy Dakotadagi bir nechta rezervatsiyalarda yashaydi.

Yana qarang
-----------

* Siu

Manbalar
--------

1. ↑  Yanktonai Indian Tribe History

Adabiyotlar
-----------

* DeMallie, Raymond J.*. Yankton and Yanktonai. In *Handbook of North American Indians: Plains* (Vol. 13, Part 2, pp. 777—793)*. Washington, D.C.: Smithsonian Institution, 2001. ISBN 0-16-050400-7.
* Gibbon, Guy E.*. The Sioux: the Dakota and Lakota nations*. Blackwell, 2003. ISBN 1557865663.

Havolalar
---------

* Семь Очагов: Лакота, Дакота, Накота
* Лакота Ояте: Сайт о народе Лакота, Дакота, Накода
* Yanktonai Indian Tribe History
* The Yanktonai
* Standing Rock Website
* Crow Creek: Stolen Lands, Wind Farms and Taking a Stand for the People Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-01-26).
**Yangsu tegin** (shuningdek, Yang-souk, Dulu-xon, Shir-i Kishvar, Shaba nomlari bilan tanilgan) — G‘arbiy Turk xoqonligi hukmdori Mug‘onning ikkinchi oʻgʻli, Poykand va Buxoro hukmdori.

Shiri Kishvar qadimgi Buxoro shahri, Buxoro vohasidagi Mamastin, Sakmatin, Samtin va Forob kabi bir qancha qishloqlar qurilishida o‘z hissasini qo‘shgan.

Abruy bilan urush. 587-yil
--------------------------

Xitoy tarixida Yangsu tegin haqida deyarli hech qanday eslatma yoʻq, chunki u xoqonlikning oliy hukmdori boʻlmagan, shuning uchun uning hayotining juda kam qismigini o‘rganilgan. Shunga qaramay, u sulola asoschisi boʻlgan Gʻarbiy Turk xoqonligi tarixi uchun juda muhimdir.

587-yilga kelib, oliy xoqon va Qoracho‘rin turklarining hukmdori oʻrtasidagi adovat tufayli yagona xoqonlik parchalanib ketdi. Xitoy diplomatlari xoqon va eng muhim xonlardan biri — Abruy oʻrtasida ittifoq tuzishga erishdilar. Lekin, bir muncha vaqt oʻtgach, ittifoqi buziladi va Abruy Buxorodan 40 km gʻarbda joylashgan Poykand qal’asini egallab oladi.

Abruy turklari Buxoro aholisiga zulm qiladilar, boylar qochib ketadi, kambag‘allar norozi bo‘lib xoqonlikdan yordam so‘rashadi. Qoracho‘rin hukmdori ittifoq tuzib Buxoro ustiga yurish boshlaydi.

  

Jang buxorodan uncha uzoq boʻlmagan, yunonlar Ikar deb atagan joyda 587-yil bahorida bo‘lib o‘tadi. Xitoy yozuvlariga koʻra, Abruyning koʻplab jangchilari darhol ittifoqchilar tomoniga oʻtgan. Abruyning o‘zi esa jangda halok bo‘ladi.

Yangsu Qoracho‘rin xoqoniga maktub yo‘llab, Buxoroni tashlab ketishni so‘raydi, u bunga rozi bo‘ladi. Yangsu tegin tezda mahalliy boylar bilan yaqinlashib, Buxoroni qayta tikladi. Mamastin, Sakmatin, Samtin va Forob qishloqlariga asos solgan.

Manbalar
--------

1. ↑  U Maxammada Narshaxi „Istoriya Buxari" (Tarix’i Buxara). Kalka s tyurkskogo Il-Arslan = „Lev Strani" po S. P. Tolstovu
2. ↑  U Tabari
3. ↑  *Osawa, Takeshi* „The Memorial complex and Statue of Niri kagan". *bitig.kz*. Qaraldi: 26-avgust 2022-yil.
4. ↑  U geografov Mastin — derevnya k zapadu ot Buxari, po doroge v Xorasan. (Bibl. Geogr. Arab. YJ, 19. 156; Jacut IV, 393

Havolalar
---------

* Gumilyov L. N. Drevnie tyurki. — SPb.: SZKEO, Izdatelskiy Dom „Kristall", 2002. — S. 576. — ISBN 5-9503-0031-9.
* Gumilyov L. N. Drevnie Tyurki.; Velikaya rasprya v pervom tyurkskom kaganate v svete vizantiyskix istochnikov.
* Gumilyov L. N. Podvig Baxrama Chubini
* Kamoliddin Sh. S. K voprosu o proisxojdenii toponima Buxara.
* Muxammad Narshaxi. Tarix’i Buxara. Istoriya Buxari.
* Tabari. Istoriya.
* Bichurin N. Ya. (o. Iakinf). Sobranie svedeniy…
**Yangiyer** — Sirdaryo viloyatidagi shahar. Viloyat kengashiga qarashli. Shaharga 1957-yilda asos solingan. Toshkentdan 150 km janubi gʻarbda, Toshkent — Xovos temir yoʻl, Katta Oʻzbekiston trakti, Janubiy Mirzachoʻl kanali yoqasida joylashgan. Temir yoʻl stansiyasi. Viloyat markazi (Guliston shahri)dan 30 km uzoqlikda. Aholisi 44,7 ming kishi(2021). Shahardagi 400 dan ortiq xoʻjalik yurituvchi subʼyektdan 34 tasi yirik, 46 tasi kichik korxona, 332 mikrofirma, 2 qoʻshma korxona, 2 aksiyadorlik, 32 masʼuliyati cheklangan jamiyatdir. Qurilish tashkilotlari, 3 avtokorxona, taʼmirlashmexanika, asfaltbeton, sopol quvurlari, un, non, sut zavodlari, qandolatpazlik fabrikasi, savdo, madaniy va maishiy xizmat koʻrsatish shaxobchalari bor. 11 umumiy taʼlim maktabi, gimnaziyainternat, akademik litsey, 3 kasb-hunar (qurilish, tibbiyot, pedagogika) kolleji mavjud. 2 madaniyat uyi, klub, madaniyat va istirohat bogʻi bor. 60 ta sport inshooti, shu jumladan, stadion, sport zallari, 2 suzish havzasi, sport maydonchalari, bolalar va oʻsmirlar sport maktabi, bolalar futbol maktabi, „Yangiyer" futbol komandasi faoliyat koʻrsatadi. Sayyohlik tashkiloti mavjud. Shaharda 1 ta dehqon bozori, 3 ta kasalxona, 4 ta poliklinika, 2 ta xususiy davolash maskani, 1 ta dam olish maskani, dorixonalar va boshqalar tibbiy muassasalar aholiga xizmat koʻrsatadi. Jarqoq — Toshkent gaz quvuri shaharni gaz bilan taʼminlaydi. Yangiyerdan Toshkent, Guliston, Jizzax, Balandchaqir, Boyovut va boshqalar yoʻnalishlar boʻyicha avtobuslar qatnovi yoʻlga qoʻyilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Yangiyer" *OʻzME*. Ya-harfi[*sayt ishlamaydi*] Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Havolalar
---------

  



|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Oʻzbekiston Oʻzbekiston shaharlari |
| --- |
|  |
| Poytaxt | 
Toshkent |
|  |
| Shaharlar | 
* Andijon
* Angren
* Asaka
* Bekobod
* Beruniy
* Buxoro
* Fargʻona
* Guliston
* Jizzax
* Juma
* Kattaqoʻrgʻon
* Kogon
* Kosonsoy
* Margʻilon
* Moʻynoq
* Namangan
* Navoiy
* Nukus
* Nurota
* Olmaliq
* Qarshi
* Qorakoʻl
* Qorasuv
* Qoʻngʻirot
* Qoʻqon
* Rishton
* Samarqand
* Sirdaryo
* Termiz
* Toʻrtkoʻl
* Toʻytepa
* Uchquduq
* Urganch
* Urgut
* Vobkent
* Xiva
* Xoʻjayli
* Yangiobod
* Yangiyer
* Yangiyoʻl
* Zarafshon
* Gʻijduvon
* Gʻozgʻon
* Gʻuzor
* Shahrisabz
* Shirin
* Chimboy
* Chiroqchi
* Chirchiq
 |

 |


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Oʻzbekiston Sirdaryo viloyati |
| --- |
|  |
| 
Markazi: **Guliston** |
|  |
| Tuman va markazlari | 
* **Sirdaryo tumani** (Sirdaryo)
* **Guliston tumani** (Dehqonobod)
* **Boyovut tumani** (Boyovut)
* **Sardoba tumani** (Paxtaobod)
* **Xovos tumani** (Xovos)
* **Sayxunobod tumani** (Sayxun)
* **Oqoltin tumani** (Sardoba)
* **Mehnatobod tumani** (Qahramon)
* **Mirzaobod tumani** (Navroʻz)
 | 
 |

 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mehmet Nuri Yamut** (1890 - 1961-yil 5-iyun) turk askari va siyosatchisi. Turk Qurolli Kuchlarining 6. Bosh shtab boshlig'i.

Harbiy martaba
--------------

1908-yilda Harbiy akademiyani leytenant unvoni bilan tugatgan. Monastir 6. Korpus 50. Polk 3. Eskadronda bo'lganida 1912-yilda asirga olingan. Asirlikdan qaytib, 1913-yilda Harbiy akademiyaga o'qishga kirdi. 1-yil oʻqib, oʻqishni tashlab, armiyaga joʻnadi. Bolqon urushi va Birinchi jahon urushida qatnashgan. 1919-yilda yana boshlagan akademiyadagi taʼlimni 1920-yilda tugatdi va shtab boʻldi. Xuddi shu sanada Anadoluga borib, Mustaqillik urushida qatnashgan. "Kumush jangovar xizmatlari", Germaniyaning "Temir Salip" ordeni va "Urush", "Kumush jangovar" va "Mustaqillik" medallariga ega. Afgʻonistonda turli shtab va qoʻshinlar bilan 1935-yilgacha xizmat qilgan.

1935-yilda brigada generali , 1936-yilda general- mayor, 1939-yilda general- leytenant, 1945-yilda esa toʻliq general unvonlari berilgan. 9 brigada generali unvoni bilan diviziya brigadasi qo'mondonligi, 9 va 57-diviziya general-mayor unvoniga ega. Diviziya qo'mondonligi, general-leytenant unvoni bilan 2 va 12-diviziya Korpus qo'mondonligi, general unvoni bilan, 2 va 1-chi armiya qo'mondonligida xizmat qilgan

### Bosh shtab boshlig'i

1949-yil 3-yanvarda quruqlik qoʻshinlari qoʻmondonligiga tayinlangan. 1949-yil 1-iyulgacha Bosh shtab boshligʻining oʻrinbosari boʻlib ham ishlagan. 1950-yil 6-iyunda tayinlangan lavozimidan. 1954-yil 10-aprelda oʻz xohishi bilan nafaqaga chiqdi.

### 27-may to'ntarishidan keyin

Parlament X. va XI. Muddati Istanbul deputati. 27-maydagi davlat toʻntarishidan soʻng deputat boʻlganida hibsga olingan. Aytilishicha, u hibsga olinayotganda kaltaklangan. Keyinchalik Yassiada sudlari paytida vafot etdi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Nuri Yamut".  Türk Silahlı Kuvvetleri. 5 martda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-yanvar 2011.
2. ↑  Denizli, A.*. Kore Savaşı: uzaklardaki kahramanlar ve zaferleri*, Başlık Yayın Grubu (Series).: Başlangıç Kitaplar (Tarih) (tr). Başlık Yayın Grubu, 2010 — 315 bet. ISBN 978-605-4033-08-9.
3. ↑  Sarı, İ.*. Askeri Darbeler ve 15-Iyul Sıcağı: Dileğimiz Türkiye Cumhuriyeti’nin, bu kara düşünceleri Adalet bilgeliğine çevirmesi ve yeni güzelliklere kapı aralamasıdır.*, Siyaset (tr). noktaekitap, 2016 — 111 bet.
4. ↑  „Eski Genelkurmay Başkanı'na Tokat!".  Sabah gazetesi (14-yanvar 2007). 6 martda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-avgust 2008.
**Rux qotishmalari** — asosiy qismi ruxdan iborat boʻlgan qotishmalar. Tarkibida qoʻshilmalar sifatida alyuminiy, mis va magniy boʻlgan Rux qotishmalari muhim sanoat ahamiyatiga ega. Ruxalyuminiy va ruxalyuminiymis sistemalari asosidagi Rux qotishmalari tarkibida alyuminiy 3,5 dan 22% gacha, magniy 0,02 dan 2% gacha; ularda rqattiq eritma (juda oz miqdordagi alyuminiyning ruxdagi qattiq eritmasi) bilan aqattiq eritma (ruxning alyuminiydagi qattiq eritmasi) hosil boʻlishi mumkin. Ruxmis sistemasi asosida sanoat ahamiyatiga ega boʻlgan L60 (mis 60%, rux 40%) va L15 (mis 85%, rux 15%) rusumli jezlar olinadi. Ruxalyuminiy sistemasi asosidagi Rux qotishmalarining mexanik xossalari ruxmis sistemasidagi qotishmalarnikidan yuqoriroq. Tarkibi 22% alyuminiy va 78% ruxdan iborat qotishma oʻta plastiklik xususiyatiga ega. Bu qotishma yuk taʼsirida 1000% gacha choʻzilishi mumkin. Boshqa oddiy metall materiallarga nisbatan bu koʻrsatkich 20—50 marta ortiq. Undan tayyorlangan listlarga past (260— 270°) tralarda osonlikcha ishlov berib, turli shaklli buyumlar olish mumkin. Ruxalyuminiymis sistemasidagi krtishmalar ruxning eng puxta qotishmalaridir. Rux qotishmalariga qoʻrgʻoshin, qalay va kadmiy salbiy taʼsir etadi, chunki ular rux bilan past tralarda suyukdanadigan evtektik tarkiblar hosil qilib, qotishma zarralari chegarasida joylashadi. Juda oz miqdordagi temir ham Rux qotishmalari qattikdigini va moʻrtligini oshiradi, ularga ishlov berilishini kiyinlashtiradi. Yuqori sifatli Rux qotishmalari tarkibidagi qalay, qoʻrgʻoshin, kadmiy va temirning miqdori tegishlicha: 0,005, 0,01, 0,005 va 0,1% dan oshmasligi zarur. Sanoatda SA15, SM1, SAM024, SAM25, SAM41, SAM102, SAM105 rusumli R.q ishlatiladi. (S harfi qotishmalardagi ruxni, A. alyuminiyni, M misni, raqamlar esa alyuminiy va misning % hisobidagi miqdorini koʻrsatadi). Rux qotishmalari oson suyuklanadigan va suyuq holatda yaxshi oquvchan boʻlganligidan karbyuratorlar, nasoslar, podshipniklar qismlari va boshqa turli murakkab shaklli detallarni bosim ostida quyishda, shuningdek, bezak buyumlar tayyorlashda qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Etnogeografiya** (etno... va geografiya) — etnografiyaning bir boʻlimi. Yer shari, alohida mamlakatlar va ularning tumanlari aholisining tarkibi va joylashishini oʻrganadi. Shuningdek, E. qadimgi va hozirgi etnik birliklarnit joylashishini tekshiradi. E.ga etnik xaritagrafiya va etnik demografiya kiradi. E. antropologiya bilan ham yaqindan aloqada. E. antropogeografiyaning turli maktablaridan farq qilib, etnik birliklar (mas, xalqlar, etnik guruhlar) oʻrtasidagi oʻzaro munosabatlar va tarixiy rejadagi geografik muhit, tabiiygeografik omillar taʼsiri va ijtimoiy-iqtisodiy omillarning yetakchi rolini oʻrganadi. E. oldida turgan muhim muammolar etnik xaritalar tuzish metodikasi, etnik jarayonda — yirik millatlarning umumlashuvida ayrim kichik xalklarning assimilyatsiyasi va migratsiyasining taʼsiri va shahrik. muhim masalalarni hal etishdan iborat.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Ziyodulla Saʼdullayevich Poʻlatxoʻjayev** — oʻzbek muhandisi, diplomati. 2010-2014-yillarda Oʻzbekistonning Rossiyadagi elchisi. 2007-2010-yillarda Oʻzbekistonning Qirgʻizistondagi elchisi.

Biografiyasi
------------

Ziyodulla Poʻlatxoʻjayev Toshkent avtomobil-yo‘llar institutini (1983), SSSR Tashqi savdo akademiyasini (1990) tamomlagan. Rus, ingliz, nemis tillarini biladi.

O‘zbekiston transport tizimi tashkilotlarida, keyinchalik O‘zbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar vazirligining bo‘limlarida turli lavozimlarida ishlagan.

1993-yildan — diplomatik ishda. O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining turli tuzilmaviy bo‘linmalariga rahbarlik qilgan, vazir yordamchisi va maslahatchisi bo‘lgan.

1993-1995 va 1999-2003-yillarda O‘zbekiston Respublikasining Germaniyadagi elchixonasi xodimi.

1995-1999-yillarda — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi Yevropa mamlakatlari bilan hamkorlik boshqarmasi boshligʻi.

1999-2007 — O‘zbekiston Respublikasining Germaniyadagi elchixonasi maslahatchisi.

2007-2010-yillarda — O‘zbekiston Respublikasining Qirg‘iziston Respublikasidagi favqulodda va muxtor elchisi.

2010-yildan 2014-yilgacha — O‘zbekiston Respublikasining Rossiya Federatsiyasidagi favqulodda va muxtor elchisi.

2014-yildan Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti rektorining oʻrinbosari.

Manbalar
--------

1. ↑  „Послом в РФ стал Зиядулла Пулатходжаев".
2. ↑  „Университет мировой экономики и дипломатии".
**Qoʻriq va boʻz yerlarni oʻzlashtirish** — qoʻriq va boʻz yerlarni qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishiga kiritish jarayoni. Yerlarni oʻzlashtirishda oʻtkaziladigan tadbirlar va ularning koʻlami tabiiy va iqtisodiy sharoitlarga, yer hola-ti, undan foydalanishdagi yoʻnalishlar va ixtisoslashuvga bogʻliq. Bunga meliorativ ishlar (sugʻorish tarmoqlari qurish, suv berish texnikasi, drenaj, shoʻr yuvish va boshqalar); agrotexnik ishlar (oʻgʻit va kimyoviy meliorantlar sepish, krotlash, kovaklash yoʻli bilan tuproq aeratsiyasini yaxshilash, yerni daraxt va buta oʻsimliklaridan tozalash va boshqalar); qurilish ishlari (qishloq xoʻjaligi va unga yaqin tarmoqlarning normal ishlashi uchun zarur ishlab chiqarish obʼyektlari barpo etish, turar joy posyolkalari, madaniy-maishiy va kommunal obʼyektlar qurish va h.k.); tashkiliy ishlar (xoʻjaliklar tashkil etish, ularning moliyaviy va xoʻjalik taʼminoti, aholini koʻchirib keltirish ishlari va h.k.) kiradi. Agar yerlarni oʻzlashtirish boʻyicha ishlar yagona reja asosida yalpi amalga oshirilsa — kompleks oʻzlashtirish usuli, boshqa hollarda esa — bosqichli usul deyiladi. Sobiq Ittifoqda 1954—60 yillarda foydalanmay yotgan yerlarni ekin maydonlariga aylantirish maqsadida Q. va boshqaye.oʻ. juda katta miqyosda amalga oshi-rilgan. Qozogʻiston, Volgaboʻyi, Sharqiy va Gʻarbiy Sibir, Uzoq Sharq rayonlarida shu yillarda 41,8 mln.ga qoʻriq va boʻz yerlar haydalib (shu jumladan, Qozogʻistonda 25,5 mln.ga) don (bugʻdoy) yetishtiradigan xoʻjaliklar barpo etildi va 1960-yilda shu yerlarning oʻzidan 58,7 mln. t bugʻdoy hosili olindi. Oʻzbekistonda sugʻoriladigan yerlarni kompleks oʻzlashtirishning birinchi obʼyekti Mirzachoʻl boʻldi. Oʻzlashtirish ishlarini maxsus tuzilgan boshqarma olib bordi. Bu yerda 400 ming ga ga yaqin yer oʻzlashtirildi. Oʻzlashtirishning kompleks usuli Qarshi, Jizzax, Surxon-She-robod choʻllarida, Quyi Amudaryoda, Qoraqum kanali zonalarida (Turk-maniston) va boshqa massivlarda muvaffaqiyatli qoʻllanmoqda. Yerlarni oʻzlashtirish jarayonida inson hududlarning tabiiy sharoitlariga faol taʼsir koʻrsatadi, shu sababli bu taʼsirning ekologik oqibatlarini oʻrganish zarur.

Adabiyot
--------

* Pokoreniye Golodnoy stepi, T. 1960; Duxovnmy V.A. Irrigaiionnne kompleksn na novmx zemlyax Serdney Azii, T. 1983; Toirov X. Mirzachoʻlni oʻzlashtirish, T, 1984.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Apollon (maʼnolari).

**Apollon** (Parnassius apollonius) — yelkanlilar oilasiga mansub kapa-lak, Yevropa, Kavkaz va Gʻarbiy Sibirning togʻli hududlarida (baʼzan past-tekisliklarda) tarqalgan, yoyilgan qanotlarining uz. 70 — 90 mm ga yetadi. Koʻpchilik mamlakatlarda Qizil kitobga kiritilgan. Oʻzbekiston hududida oʻrta togʻ mintaqasida 1700 — 2100 m balandlikda uchraydi. Bitta generatsiyasi ri-vojlanadi. Qurt davrida qishlaydi. Ka-palagi may — iyun oyida ucha boshlaydi. Uy hayvonlari sonining ortib borishi, yoʻl va uy-joy qurilishi tufayli yashash muhitining oʻzgarishi bilan A. soni keskin kamayib bormoqda.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hoshimjon Razzoqov** (1916-yil Andijon viloyati Koʻnchi qishlogʻi — 1982-yil 15-mart, Andijon) — adabiyotshunos, folklorshunos olim. 1972-yilda Filologiya fanlari doktori, 1973-yilda professor boʻlgan. Zavqiy, Hayratiy, Oraziy kabi shoirlar asarlarini nashr ettirgan. „Fargʻona chashmalari" sheʼrlar toʻplami va „Nodira" pyesasini yozgan.

Biografiyasi
------------

Hoshimjon Razzoqov 1916-yilda Andijon viloyati Shahrixon tumani Xoldovonbek qishlogʻi Qoʻshtepa mahallasida dunyoga kelgan. Yoshligidan adabiyotga qiziqqan va Oybek asarlarini oʻqigan. Toshkent Pedagogika institutida tahsil olib, 1941-yili uni tamomlagan.

Shuningdek, Zavqiy ijodiga qiziqib, uning merosini yigʻish bilan mashgʻul boʻlgan, asarlarini nashr ettirgan va ilmiy jihatdan tadqiq etgan. Keyinchalik Muqimiy, Furqat, Uvaysiy, Oraziy, Hayratiy singari shoirlar ijodi haqida koʻplab ilmiy maqolalar chop qilgan. Undan tashqari Navoiy, Bobur, Nodira ijodiga bagʻishlangan tadqiqotlar ham qilgan.

Hoshimjon Razzoqov Oʻzbekistonning turli hududlari boʻylab, xususan, Fargʻona vodiysida tarqalgan xalq ogʻzaki ijod namunalarini, folklor namunalarini toʻplagan, nashrga tayyorlagan, oʻrgangan („Latifalar", 1965; „Gulyor" qoʻshiqlar toʻplami, 1967), shuningdek, yuzdan ortiq oʻzbek xalq ertaklarini, askiya, drama, latifa hamda qoʻshiqlarni yozib olgan.

Hoshimjon Razzoqov oʻzining „Nodira" spektaklida asosiy qahramon Roziqqa „Qargʻalar" radifida qoʻshiq yozib bergan. Ushbu qoʻshiqni Roziq obrazida uning sevgilisi Oypariga atab gʻamgin ohangda Oʻrinboy Eraliyev ijro qilgan.

Hoshimjon Razzoqovning asosiy ilmiy ishi oʻzbek xalq ogʻzaki ijodida satira va mutoyiba mavzusida boʻlib, 1960—1965-yillarda oʻzi toʻplagan materiallar asosida „Oʻzbek xalq ijodida satira va yumor" nomli monografiyasini nashr qildirgan.

Hoshimjon Razzoqov 1952—1954-yillarda Andijon pedagogika instituti oʻqituvchisi sifatida faoliyat yuritgan. 1954—1982-yillarda oʻzbek adabiyoti kafedrasi mudiri boʻlgan. Oliy oʻquv yurtlari uchun „Oʻzbek xalq ogʻzaki poetik ijodi" nomli oʻzining ilk darsligini nashr ettirgan.

Hoshimjon Razzoqov adib sifatida ham ijod qilgan. 1930-yillar oxiri 1940-yillarning boshida „Mushtum" jurnali sahifalarida sheʼrlari chop etila boshlagan:

Baxilman, bedavoman,

Kimki shod yursa, kuygayman.

Qadrdonlar tutib qoʻl,

Hol-ahvol soʻrasa, kuygayman.

Hoshimjon Razzoqov

Hoshimjon Razzoqov 1960-yillarda dramaturgiya sohasiga kirdi. „Nodira" spektakli ijodkorning ilk asari boʻldi. Shuningdek, dramaturg „Bobur", „Toyilgan tirgak", „Nasriddin afandi" kabi asarlar muallifi.

### Vafoti

Hoshimjon Razzoqov 1982-yili 15-mart kuni 66 yoshida Andijon shahrida vafot etgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. 1 2 3 4 5  Mahmudov, Avazbek*. Andijon san'ati fidoiylari*, To'ldirilgan 2-nashr, Akademnashr, 2018 — 226 bet. ISBN 978-9943-5226-4-0. 13-iyun 2023-yilda qaraldi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Ingrid Larsen** (1909-yil 1-iyul — 1990-yil 25-fevral) daniyalik ayol shaxmatchi, ayol xalqaro usta (WIM, 1950) unvoniga ega. U shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Daniya chempionatida oʻn yetti karra gʻolib boʻlgan.

Hayoti
------

Ingrid Larsen 1909-yil 1-iyulda Daniyada tugʻilgan. U Daniya ayollar chempionatida koʻp bora gʻoliblikni qoʻlga kiritgan. Daniya terma jamoasi safida ham dona surgan va bir qator muvafaqqiyatli yurishlarni amalga oshirgan.

Shaxmatdagi faoliyati
---------------------

1930-yillarning oxiridan 1980-yillarning boshigacha Ingrid Larsen Daniyadagi yetakchi shaxmatchilardan biri edi. U oʻn yetti marta Daniya ayollar chempionatlarida gʻolib boʻlgan, jumladan: 1936, 1937, 1938, 1939, 1943, 1944, 1945, 1946, 1948, 1949, 1953, 1956, 1957, 1960, 1965, 1969 va 1983-yillardagi musobalarda muvaffaqiyatli ishtirok etib doimiy ravishda birinchilikni qoʻlga kirtib kelgan. Ushbu muvaffaqiyatli oʻyinlari tufayli ham u koʻplab daniyalik shaxmatchi qizlarning asosiy qahramoni (kumiri) ga aylangan. Hozirga qadar hech kim hali u singari bu qadar koʻp marotaba Daniya chempionligini qoʻlga kiritgan emas.

Ingrid Larsen uch marta shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etgan va quyidagi natijalarni qayd etgan:

* 1937-yilda Stokgolmda oʻtkazilgan shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida 21-22-oʻrinlarga loyiq koʻrildi;
* 1939-yilda Buenos-Ayresda shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida 11-oʻrinni egalladi;
* 1950-yilda Moskvada shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida 15-oʻringa davogarlik qildi.

Shuningdek, Ingrid Larsen Daniya terma jamoasida ayollar shaxmat olimpiadalarida ham faol ishtirok etgan va quyidagi koʻrsatkichlarga erishgan:

* 1957-yilda Emmen shahrida boʻlib oʻtgan 1-shaxmat olimpiadasida (ayollar toifasida) birinchi oʻrinni egalladi (+5, =2, −4),
* 1966-yilda Oberxauzendagi 3-shaxmat olimpiadasida (ayollar toifasida) birinchi bortda oʻynadi (+1, =5, −7),
* 1969-yilda Lyublindagi 4-shaxmat olimpiadasida (ayollar toifasida) ikkinchi taxtada oʻynadi (+0, =5, −6),
* 1976-yilda Hayfa shahrida oʻtkazilgan 7-shaxmat olimpiadasida (ayollar toifasida) uchinchi oʻrinni egalladi (+4, =4, −4),
* 1978-yilda Buenos-Ayresdagi 8-shaxmat Olimpiadasida (ayollar toifasida) uchinchi oʻrinni egalladi (+6, =3, −5),
* 1980-yilda Valetta shahridagi 9-shaxmat olimpiadasida (ayollar toifasida) birinchi zaxira taxtasida dona surdi (+1, =3, −6).

1950-yilda Ingrid Larsen FIDE ayol xalqaro ustasi (WIM) unvoniga sazovor boʻldi.

Vafoti
------

Ingrid Larsen 1990-yil 25-fevralda 80 yoshida vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „1927-39 Title Tournaments : World Chess Championship (women)". *www.mark-weeks.com*.
2. ↑  „1949-50 Title Tournament : World Chess Championship (women)". *www.mark-weeks.com*.
3. ↑  *Bartelski.* „OlimpBase :: Women's Chess Olympiads :: Ingrid Larsen". *www.olimpbase.org*.
**Kamondan otish** - sport turi. Diametri 40—122 sm doyra nishonga 18–90 m uzoklikdan 30 yoki 36 tadan oʻq uzilib ochko toʻplanadi. K.o. 15-asrda Shveysariyada paydo boʻlgan. Musobaqalarning hozirgi qoidalari 19-asr oxirida ishlab chiqilgan. Olimpiada oʻyinlari dasturiga kiritilgandan soʻng (1900) koʻp mamlakatlarda keng tarqaldi. 1931-yildan jahon chempionati oʻtkaziladi. Xalqaro K.o. federatsiyasi (FITA, 1931-yil asos solingan)ga 127 ta milliy federatsiya aʼzo (2002), Oʻzbekiston K.o. federatsiyasi 1991-yilda kirgan. AQSH, Belgiya, Buyuk Britaniya, Germaniya, Italiya, Kanada, Polsha, Rossiya kabi davlatlarda K.o. keng yoyilgan. Oʻzbekistonda K.o. 20-asr ning 60-y.laridan ommalashdi. Respublikamizning Natalya Butuzova, Olga Rogova, Vadim Shikaryov, Surayyo Vakilova, Eldor Sayfullin, Zamir Axmedov kabi kamonchilari jahon, qitʼa chempionatlari va nufuzli musobaqalarda gʻalaba qozonishgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Galitsiya** — Gʻarbiy Ukraina va Polsha yerlari bir qismining (Ukrainaning hozirgi Ivano-Frankovsk, Lvov, Ternopol viloyatlari, Polshaning Jeshuv va Krakov voyevodaligining katta qismi) tarixiy nomi. Rech Pospolitattt 1- (1772, Sharqiy G.) va 3- (1795 y. Gʻarbiy G.) boʻlinishi natijasida Avstriya imperiyasi tomonidan egallab olingan. 1772—1918 yillarda Gabsburglar imperiyasi viloyati (rasmiy nomi — Krakov buyuk gersogligi bilan birgalikdagi Galitsiya qirolligi va Lodomeriya) boʻlgan. 1918 y.dan Polsha tarkibida. Sharqiy G. 1939 y.dan Ukraina tarkibiga qoʻshilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4019124-2
* LCCN: sh85052792
* NARA: 10044395
* NKC: ge129223
* SELIBR: 146471
* VIAF: 243414497
* en:WorldCat Identities (VIAF orqali): 243414497

 |
**Krasnoyarskdagi** **baynalmilalchilar uchun yodgorlik** — Poklonnaya togʻida, Dubenskiy va Igarskaya koʻchalari kesishmasida, Trinitiy sobori yaqinida, Trinitiy qabristonining janubi-gʻarbiy burchagida joylashgan.

Yodgorlik mualliflari: haykaltarosh Boris Musat, meʼmor Sergey Gerashchenko.

Tarixi
------

Yodgorlik 2005-yilda shahar byudjeti hisobidan qayta tiklandi va yodgorlikka aylantirildi: u qizil granit bilan qoplangan, Afgʻoniston, Checheniston, Tojikiston, Togʻli Qorabogʻda halok boʻlgan barcha Krasnoyarsk aholisining ismlari yozilgan plitalar oʻrnatilgan; zamonaviy elektr yoritish tizimi tashkil etildi; yodgorlik majmuasiga BMD-1 havo-desant jangovar mashinasi qoʻshildi.

Kulrang granitdan yasalgan kamardan qoʻlida tushirilgan pulemyot bilan chiqib turgan Sovet askari-internatsionalist haykali 1994-yil 2-avgustda havo-desant kuchlari kunida afgʻon askarlariga sharafiga xalq hisobidan ochildi.

Havolalar
---------

* Krasnoyarsk oʻlkasi arxivi :: Krasnoyarskdagi baynalmilal askarlar haykali.[*sayt ishlamaydi*]
* Krasnoyarskdagi baynalmilalchilarga yodgorlik.
**Etnotarix** (inglizcha: *Ethnohistory*) — asosan ingliz adabiyotida mavjud va yoʻqolib borayotgan xalqlar va madaniyatlarni tarixiy hujjatlarda (jumladan, yozma hujjatlar va afsonalar, afsonalar, moddiy madaniyat va arxeologik materiallar) eslatib oʻtish asosida oʻrganishdir.

Etnotarix koʻpincha oʻzaro bogʻliq fanlar, xususan, tilshunoslik (onomastika, mahalliy shevalar va boshqalarni oʻrganishda) materiallariga murojaat qiladi.), genetika, antropologiya va hatto iqlimshunoslik (migratsiyalarni qayta qurish va alohida xalqlarning moddiy madaniyatidagi oʻzgarishlar uchun).

Manbalar
--------

1. ↑  Vesyolkin Ye. A. Etnoistoriya // Svod etnograficheskix ponyatiy i terminov. M.: Nauka, 1988. s. 170-171.
2. ↑  Axtell, J. (1979), „Ethnohistory: An Historianʼs Viewpoint", *Ethnohistory* 26(1):3-4

Havolalar
---------

* Etnik tarix (taʼrif) Arxivnaya kopiya
* Amerika Etnotarix Jamiyati Arxivnaya kopiya -da arxivlangan

Adabiyot
--------

* M. V. Seslavinskaya. Rossiyaga „buyuk loʻlilar migratsiyasi" tarixi toʻgʻrisida: etnik tarix materiallari asosida kichik guruhlarning ijtimoiy-madaniy dinamikasi // Madaniyat jurnali. 2012 yil, № 2.
**Ziyo said** (taxallusi; asl ism-sharifi: Qosim Solihov) (1902, Toshkent - 1938) — oʻzbek jurnalisti, dramaturgi va tanqidchisi.

Taʼlimi
-------

Eski usul maktabida savod chiqargan.

Mehnat faoliyati
----------------

Dastlab „Ishtirokiyun" (1918 - 20), „Yosh Sharq" (1920 - 22) gazetalarida, „Oʻzgarishchi yoshlar" (1922 - 24) jurnalida ishlagan. „Qizil Oʻzbekiston" gazetasida sarkotib (1926 - 27), „Mushtum" jurnalining muharriri (1927 - 31), Oʻzbekiston radioeshittirish qoʻmitasi raisi (1937 - 38).

Ijodi
-----

Ijodi 1922-yildan boshlangan. „Qonli kun" (1926, Moʻminjon Muhammadjonov bilan hamkorlikda) dramasi 1916-yildagi Toshkent qoʻzgʻoloni haqida. „Tarix tilga kirdi" (1931, Nazir Safarov bilan hamkorlikda) dramasida 30-yillardagi keskin mafkuraviy kurashlar tasvirlangan. „Toʻralik sirtmogʻi" (1935) pyesasida xalqning dardu tashvishlaridan yiroq amaldorlar qiyofasi aks ettirilgan. Z. Said ijodining asosiy qismini hajviyalar tashkil etadi. Bundan tashqari, u oʻzbek dramaturgiyasi va kino sanʼati muammolari tahlil etilgan koʻplab maqolalar muallifi.

Z. Said ijodiy merosida 1927-yilda nashr etilgan „Oʻzbek vaqtli matbuoti tarixiga oid materiallar" (1870 - 1927) risolasi alohida ahamiyatga molik. Risola oʻzbek matbuotining shakllanish tarixini oʻrganishda muhim manbadir.

Vafoti
------

Qatagʻon qurboni boʻlgan. 1938-yil 4-oktyabr kuni Bo‘zsuv kanali yonida "xalq dushmani" ayblovi bilan otib tashlangan.

Nomini abadiylashtirilishi
--------------------------

Toshkent shahrining Uchtepa tumani xududida joylashgan hozirgi Beshqayragʻoch koʻchasi 1972-yil 15-dekabrdan 2009-yil 21-aprelga qadar „Ziyo Said" nomi bilan atalgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Qonli oktabr: O‘zbek xalqining asl o‘g‘lonlaridan judo qilinishi. Ular safida kimlar bor edi?" (uz). *Daryo.uz*. Qaraldi: 17 iyul.

Adabiyotlar
-----------

* Tanlangan asarlar, T. 1974.

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Doyche bank** (Deutsche Bank), Nemis banki — GFRdagi aksiyadorlik banklar konserni, jahondagi eng yirik 10 ta bank qatoriga kiradi. Bosh idorasi Frankfurt-Maynda joylashgan. 1870-yilda Berlinda tashkil etilgan, aksiyadorlik kapitali 15 mln. marka boʻlgan. Ikkinchi jahon urushidan keyin 1947-yilda D.b. filiallari negizida Gʻarb mamlakatlari yordami bilan 10 mintaqaviy voris banklar tashkil etilgan. 1957-yilda bu banklar yagona bank boʻlib birlashtirildi. Bank Germaniya va chet ellarda yuridik va jismoniy shaxslardan iborat mijozlariga universal banklarga xos jami xizmatlarni (kreditlar berish, depozitlarni saqlash, qimmatli qogʻozlar savdosi, loyihalarni moliyalash, sugʻurtalash, maslahat xizmatlari va b.) koʻrsatadi. 2494 boʻlimi, shu jumladan chet ellarda jahon moliya markazlarida ochilgan 803 boʻlimi bor. Shulardan 550 tasi Yevropa mamlakatlarida joylashgan. 286 ming aksiyador bank mulkdori hisoblanadi, ustav kapitalida xususiy shaxslar hissasi — 38% yoki 2,5 mlrd. nemis markasi (1970-yilda 640 mln. marka). Balans summasi 722 mlrd. marka, oʻz kapitali 39,9 mlrd. nemis markasi (1995). Balans miqdorining yarmidan kupi chet ellarda joylashtirilgan. D.b.ning Oʻzbekistondagi vakolatxonasi Toshkent sh.da 1994-yil 2 fevral da ochilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Financial Data Supplement Q4 2020" (en).  Deutsche Bank (12-mart 2021-yil). 20-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyun 2021-yil.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dozator** — suyuq va sochiluvchan moddalar massasi yoki hajmini avtomatik tarzda oʻlchaydigan (dozalaydigan) qurilma. D.ning ogʻirlik va hajmiy, davriy (diskret) va uzluksiz ishlaydigan, dastaki va avtomatik boshqariladigan, bir va koʻp komponentli xillari bor. Davriy ishlaydigani texnologik jihozlar tik oʻrnatilgan hollarda, uzluksiz ishlaydigani yotiq oʻrnatilgan hollarda qoʻllaniladi. D.lar taʼminlash, qabul qilish, oʻlchash qurilmalari (datchik), qayd qilish va rostlash tizimi hamda ijro etuvchi qurilmalardan iborat. D. xom ashyoni te-jash, materiallar iyerofini kamaytirish va b.ga imkon beradi. D. qurilish va savdo korxonalarida, oziq-ovqat sanoati hamda dori tayyorlash va b.da qoʻllaniladi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Leyden universiteti kutubxonasi** — (ingilizchada; *Leiden University Libraries)* 1575-yilda tashkil topgan boʻlib Niderlandiyaning eng qadimiy kutubxonalaridan biridir. Kutubxona Yevropa madaniyatining eng muhim joyi sifatida qaraladi. Kutubxona oʻz davrida bilimlarning rivojlanishi va tarqalishida hissa qoʻshgan kam sonli kutubxonalardan biridir. Kutubxonada hozirda 5.200.000 jild, 1.000.000 elektron kitoblar, 70.000 elektron jurnallar, 2000 hozirgi qogʻoz jurnallar, 60.000 sharq va gʻarb qoʻlyozmalari, 500.000 xatlar, 100.000 xaritalar, 100.000 nashrlar, 12.000 rasmlar va 300.000 fotosuratlar kiradi.

Kutubxona Indoneziya va Karib dengizidagi dunyodagi eng yirik kolleksiyalarni boshqaradi. Bundan tashqari, Leyden universiteti kutubxonalari Niderlandiyadagi yagona meros tashkiloti boʻlib, YUNESKO ning jahon xotirasi roʻyhatida uchta hujjatlar bilan roʻyxatga olingan.

Kutubxonaning hozirgi faoliyati
-------------------------------

Leyden universiteti kutubxonalari toʻliq axborot zanjiriga qaratilgan. Kutubxona nafaqat maʼlumotlarga kirishni (nashr etilgan) osonlashtiradi, balki ilmiy maʼlumotlarni baholash, ulardan foydalanish, ishlab chiqarish va tarqatishni tobora koʻproq qoʻllab-quvvatlaydi. Buning uchun kutubxona faoliyati taʼlimni qoʻllab-quvvatlashdan iborat axborot savodxonligi uchun ekspert markazi sifatida xizmat qilish yoʻlga qoʻyilgan. Kutubxona ilmiy maʼlumot menejeri sifatida ishlashni maqsad qilgan. Leyden universiteti Kennisdagi strategik reja boʻyicha sherikchilikga kutubxonani virtual tadqiqot muhiti va maʼlumotlar bazasi orqali raqamli boʻshliqlarda tadqiqot va taʼlimni qoʻllab-quvvatlovchi ekspert markaziga aylantirishga, kutubxonalarni oʻrganish markazlarini amalga oshirishga, maʼlumotlar kuratsiyasi va boshqa yangi ekspert yoʻnalishlarini rivojlantirishga qaratilgan.

Kutubxona juda koʻp ilmiy maʼlumotlarni taqdim etadi: 400 dan ortiq maʼlumotlar bazalari, 70,000 elektron jurnallar, 5000 gazeta va gazeta jurnallari, 1,000,000 elektron kitoblar va maʼlumotnomalar va yuzlab millionlab jurnal va maqolalarni ichiga oladi. Ushbu raqamli axborot resurslari butun dunyo boʻylab Leyden universiteti talabalari va xodimlari uchun mavjud.

Manbalar
--------


1. ↑  „Leiden university libraries". 4-oktabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-dekabr 2022-yil.
2. ↑  „. Universiteit Leiden. Retrieved May 3, 2022.". Qaraldi: 13-dekabr 2022-yil.
**Leykoderma**, leykopatiya — teri pigmenti (melanin)ning kamayishi yoki butunlay yoʻqolishi tufayli terining ayrim joilarida oq mayda doglar paydo boʻlishi. Ilgari boʻlib oʻtgan teri kasalliklari (ekzema, temiratkilar va boshqalar) oqibatida, baʼzi dorilar taʼsirida yoki umumiy kasalliklar (ikkilamchi zahm va boshqalar)ning belgilaridan biri sifatida paydo boʻlishi mumkin. Chin va soxta L. farq qilinadi. Davo kasallikning asosiy sababini bartaraf qilishga qaratiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Leynstoun qal’asi** (inglizcha: *Lanestown Castle, Lanistown Castle, Laudestown Castle*) — Lenistoun qal’asi, Loudstoun - Dublin okrugida joylashgan Irlandiya qal’alaridan biri.

Qal’a Donabeyt yerlaridagi Newbridge House hududidagi oʻrmonli hududda joylashgan XV asrga oid minoradir. Minora Angliya qirollarining mablagʻlari bilan qurilgan qal’alar tizimining bir qismi boʻlib, ular 1429-yildan boshlab Peyl atrofida qurilgan har bir qal’a uchun 10 funt sterling bergan. — hozirgi Dublin okrugidagi Irlandiyadagi ingliz koloniyasi.

Lanestoun qal’asi sayyohlar uchun ochiq boʻlgan Newbridge House (Donabate Castle) inshooti yaqinida joylashgan. Ammo agar Nyubrij uyi yaxshi ishlangan va tartibga solingan boʻlsa, u holda Leynstoun qal’asi tashlab ketiladi va qulashda davom etadi. Bu haqda kam odam biladi va sayyohlar unga tashrif buyurishmaydi.

Qal’a juda yaxshi saqlanib qolgan. Bu Donabate yarim orolidagi eng yaxshi saqlanib qolgan uchta qal’adan biridir. Tarixiy hujjatlarda aytilishicha, qasr 1700-yilgacha yashab, yashash uchun yaroqsiz holga kelib, ombor sifatida foydalanilgan. Koʻrinishidan, qal’ada asosiy minoradan tashqari qoʻshimcha binolar ham boʻlgan, ammo ular saqlanib qolmagan. Qal’aning asosiy kirish eshigi shimoliy devorda edi. Gʻarbiy devorda keyinroq qilingan ikkinchi darajali eshiklar mavjud.

Adabiyotlar
-----------

* 
* 
* 
*

Yana qarang
-----------

* Irlandiyadagi qal’alar roʻyxati
**Asqarov Murod Erkebayevich** — 2013—2015-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirining oʻrinbosari. 2009—2013-yillarda Oʻzbekiston Respublikasining Birlashgan millatlar tashkilotidagi doimiy vakili.

Biografiyasi
------------

1974-yil 7-martda tugʻilgan.

1997-yilda Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universitetining xalqaro munosabatlar fakultetini siyosiy fanlar mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. Ingliz, nemis va turk tillarini biladi.

1997-1999 — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining Shartnoma-huquqiy boshqarmasi referenti.

1999-2003 — Oʻzbekiston Respublikasining AQShdagi elchixonasi attashesi.

2003-2005 — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi Siyosiy rejalashtirish guruhining 3-kotibi.

2005-2009 — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi tashqi siyosat strategiyasi va tahlili bosh boshqarmasi 2-kotibi, 1-kotibi, boshligʻi oʻrinbosari.

2009-2013 — Oʻzbekiston Respublikasining Birlashgan millatlar tashkilotidagi doimiy vakili.

2013-2015 — Oʻzbekiston Respublikasi tashqi ishlar vazirining oʻrinbosari.

Manbalar
--------

1. ↑  Postpredom pri OON stal Murad Askarov