recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Sofokl
**Sofokl** (grekcha: *Σοφοκλής*, mil. av. 495 y. - mil. av. 405 y. ) — Sofillning oʻgʻli, afinalik, Esxil va Yevripid bilan birga mashhur antik tragediyachilarning triadasini hosil qiladi.

**Sofokl** (Sophokles) (taxminan mil. av. 496—406) — yunon dramaturgi, shoir, siyosiy va harbiy arbob. Antik manbalarga koʻra, 123 drama yozgan, shulardan 7 tasi ("Ayaks", 442 yildan oldinroq; "Antigona", taxm 441; "Traxinalik ayollar", yozilgan vaqti nomaʼlum; "Shoh Edip" va "Elektra", 43015-yillar orasida; "Filoktet", 409; "Edip Kolonda", 401) va ayrim dramalaridan parchalar, baʼzi lirik sheʼrlari yetib kelgan. S. oʻtmishdoshi Esxil va izdoshi Yevripiddan farqli oʻlaroq, voqelikni qanday boʻlsa, shunday qabul qilib, Yunonistonning gullagan davridagi demokratiya asoslariga shubha bilan qaramagan. S. antik davr tragediyalari uchun ustuvor ahamiyatga ega boʻlgan shaxsning maʼnaviy shakllanishi muammosini yechishda dunyoning Parvardigor tomonidan idora etilishini nazardan qochirmagan. Uning "Traxinalik ayollar" tragediyasidan boshqa barcha asarlari olijanob kishilarning nomlari bilan atalgan va bu asarlarning qahramonlari murakkab vaziyatda doʻq va poʻpisalarga yoxud murosasozlikka daʼvat etuvchi kengash va maslahatlarga qaramay, oʻz maqsadlari sari intiladilar. Antigona "norasmiy qonun"ga itoat etib, davlat qonunini buzadi va akasidan judo boʻladi; Elektra qatl etilgan otasining oʻchini olaman, deb oʻzinioʻzi azobuqubatlarga giriftor etadi; Edip, taqdiri azaldan qanchalik qochishga urinmasin, otasining qotili va onasining eri boʻlib chiqadi. Ana shu tarzda S. tragediyalarining qahramonlari, oʻz istaklariga qarshi oʻlaroq, taqdiri azalning qurboni sifatida gavdalanadilar. S. voqeaning tabiiy oqimini aks ettirar ekan, tasvirga ilohiy kuchlarni jalb etmaydi, tomoshabin uning asarlarida kamdankam holdagina folbin, bashoratchilarga duch keladi. S, Esxildan farqli oʻlaroq, tragediyaning trilogiya koʻrinishlaridan voz kechib, har bir asarida syujetning mustaqilligiga erishadi. Uning ikkinchi yangiligi 3 aktyor ishtirokidagi sahnalardan samarali foydalanishidir. S. jahon adabiyoti tarixidan bir necha monumental obrazlarni yaratgan ijodkor va jiddiy dramatik kompozitsiyalar ustasi sifatida oʻrin egallagan. S. asarlari teatr sanʼati yuksak taraqqiyot darajasiga koʻtarilgan hozirgi davrda ham oʻz qimmatini yoʻqotmay, jahon dramaturgiyasining shoh namunalari boʻlib qolmoqda. S.ning "Shoh Edip" (1969), "Antigona" asarlari hozirgi Oʻzbek milliy teatri (1971), "Elektra" tragediyasi esa Abror Hidoyatov nomidagi teatrda sahnalashtirilgan.

Ac: Shoh Edip, T. 1979:

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Bunyodkor koʻchasi** – asosan Chilonzor tumani hududida, Oʻzbekiston koʻchasi bilan Katta halqa yoʻli oraligʻida joylashgan.

Tarixi va nomi
--------------

Uzunligi 8 km atrofida. 2008-yil 1-avgustdan „Bunyodkor shoh koʻchasi" deb yuritiladi (1966-2008-yillarda „Xalqlar doʻstligi shoxkoʻchasi" deb atalgan). Mustaqillik yil­larida Bunyodkor shoxkoʻchasida ulkan bunyodkorlik ishlari amalga oshirildi: Oliy Majlis Qonunchilik pala­tasi qurildi, Oʻzbekiston milliy bogʻi barpo qilindi, Oqte­pa kanali ustidan oʻtgan koʻprik taʼmirdan chiqarildi, "Sobir Rahimov" metro bekati yaqini­da yoʻloʻtkazgich-koʻprik qisqa fursatda qurilib, foydalanishga topshirildi, Chilonzor buyum bozori qurildi, unga yondosh koʻcha qismi kengaytirildi va koʻkalamzorlashtirildi. 19-asrda Bunyodkor koʻchasi oʻrnidagi yoʻl Beshyogʻoch dahasi tarkibida boʻlgan va tashqaridan Toshkent mar­kaziga kirib kelinadigan aso­siy yoʻllardan biri hisoblangan. Keyinchalik Chilonzor tu­mani hududini shahar markaziga bogʻlaydigan asosiy koʻcha boʻlib qoldi. Koʻcha ikki bosqichda qurilgan. Muqimiy koʻchasidan Kat­ta halqa yoʻligacha boʻlgan birin­chi qismi 1966-yilgacha, Muqimiy koʻchasidan Oʻzbekiston koʻchasigacha boʻlgan ikkinchi qismi 1968-yildan boshlab qurilgan. 1972—77-yilda koʻcha yaqinidan metro yoʻli oʻtishi munosabati bilan taʼmirlandi. 1981-yilda ushbu koʻchani Furqat koʻchasi bilan bogʻlaydigan yer osti yoʻli bunyod etildi. 2006-yil 22-avgustda Bunyodkor koʻchasi va Kichik halqa yoʻli kesishmasida eni 30 m, uzunligi 374 m, balandligi 7,5 m boʻlgan yangi koʻprik foydalanishga topshirildi.

Mashhur binolar va inshootlar
-----------------------------

Bunyodkor koʻchasi yoʻnalishida yuqorida sanab oʻtilgan inshootlardan tashqari 9 qavatli turar joy bi­nolari, shifo maskanlari, bank­lar, maishiy xizmat koʻrsatish va savdo shoxobchalari, "Istiqlol" sanʼat saroyi, Gʻafur Gʻulom no­midagi madaniyat va istirohat bogʻi, Toshkent shahridagi Singapur menejmentni rivojlantirish instituti, „Toshkent" avtovokzali, „Otchopar" bor. Koʻchada "Milliy bogʻ", "Hamza" (Novza), "Chilonzor" va "Sobir Rahimov" (Olmazor) metro bekatlari joylashgan.

Yana qarang
-----------

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  *Toshkent. Ensiklopediya*, 2009-yil.
**Elektr maydon** — elektr zaryadlar yoki oʻzgaruvchan magnit maydon hosil qilgan fizik maydon. Vaqt boʻyicha oʻzgarmaydigan Elektr maydon elektrostatik maydon ). Elektr maydon tushunchasini birinchi boʻlib M. Faradey 19-asr 30-yillarida kiritgan. Elektr maydon materiyaning maydon koʻrinishidir. Materiyaning har qanday oʻzgarishlari, ularning oʻzaro taʼsirlari vaqt oraligʻida va fazoda roʻy beradi, har qanday fizik taʼsir faqat chekli tezlik bilan tarqaladi. Elektrlangan jismlarning bir-biriga taʼsiri, ularning harakati Elektr maydonlari tufaylidir. Elektr zaryadlar bir-biriga bevosita emas, balki bilvosita taʼsir etadi. Har bir zaryad d oʻz atrofidagi fazoda Elektr maydon harakat qiladi va shu maydon orqali boshqa maydonga taʼsir etadi. Demak, Elektr maydonning asosiy xususiyatlaridan biri mavjud boʻlgan Elektr maydonga zaryad kiritilganda unga Gʻ kuch taʼsir etishidir. Elektr maydon elektr maydon kuchlanganligi Yo va maydon potensiali f bilan tavsiflanadi. Elektr maydon kuchlanganligi maydonning kuch xarakteristikasi boʻlib, u miqdor jihatdan maydonning muayyan nuqtasidagi birlik musbat zaryadga maydon tomonidan taʼsir etadigan elektr kuchlanishi bilan oʻlchanadi. Kuchlanish vektor kattalik boʻlib, yoʻnalishi musbat zaryadga taʼsir etuvchi kuch yoʻnalishi bilan bir xil. Barcha nuqtalarda Elektr maydon kuchlanganligi ham yoʻnalish, ham miqdor jihatdan bir xil boʻlgan magnit maydon bir jinsli maydon deb ataladi. Maydon potensiali skalyar kattalik, u Elektr maydonning energetik xarakteristikasi hisoblanadi. Elektr maydonni yaqqol tasavvur qilish maqsadida elektr kuch chiziqlari va ekvipotensial sirt tushunchalaridan foydalaniladi. Har bir nuqtasida Ye vektor oʻziga urinma boʻlgan chiziqni elektr kuch chizigʻi deyiladi. Elektr kuch chiziqlari Elektr maydonni faqat yaqqol tasvirlabgina qolmay, balki ularning zichligi orqali Ye ni baholash mumkin. Kuch chiziqlari zich oʻtkazilgan joylarda kichik boʻladi. Bir jinsli maydonning kuch chiziqlari oʻzaro parallel yotadi. Hamma nuqtalarida potensial qiymati bir xil boʻlgan sirtlar ekvipotensial sirtlar deyiladi. Bir jinsli Elektr maydon uchun ekvipotensial sirtlar oʻzaro parallel tekisliklardagi, nuqtaviy zaryad maydoni uchun markazi zaryad ustida yotgan konsentrik aylanalardan iborat.

Yana q.
-------

* Magnit maydon
* Elektromagnit maydon

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Ehtimollik zichligi funksiyasi
Maksvell tezligini taqsimlash tomon bo'shashadigan 2D gaz simulyatsiyasi
**Maksvell taqsimoti** - statistik muvozanat holatida turgan fizik sistema tarkibidagi klassik mexanika qonunlariga boʻysunuvchi zarralar (molekula, atom, elektron va boshqalar) ning tezlik boʻyicha taqsimlanishi qonuni. 1859-yilda J. K. Maksvell aniqlagan. Maksvell taqsimotiga, asosan, statistik muvozanat holatidagi gazda ixtiyoriy molekula tezligi *v* ning koordinatalardagi proyeksiyalarining mos ravishda erishishi mumkin boʻlgan istalgan *vx vy,vz* kattaliklarga toʻgʻri keluvchi birlik intervaldagi qiymatlardan birortasiga teng boʻlish ehtimolligini ifodalaydi. Maksvell taqsimoti birinchi marta 1920-yilda nemis fizigi O. Shtern tomonidan qizdirish natijasida kumush atomlarining bugʻlanib chikib turishidan foydalanib oʻtkazgan tajribalarida toʻla tasdiqlangan.

Yana q.
-------

* 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Maxwell taqsimoti*** haqida turkum mavjud |

* Maksvell tenglamalari
* Bolsman taqsimoti

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yang Jung-yoon** (1991-yil 30-iyulda tugʻilgan), **Jiyul** va **Min Ji-yul** sahna nomi bilan mashhur, janubiy koreyalik qoʻshiqchi va aktrisa. U Janubiy Koreyaning „Dal Shabet" qizlar guruhining aʼzosi.

Faoliyati
---------

Jiyul 2011-yil 3-yanvarda Dal Shabet aʼzolari bilan rasmiy debyutini oʻtkazgan. 2011-yil 3-noyabrda Jiyul SBS MTV telekanalining *K-Pop 20* dasturiga boshlovchi boʻlgan. Jiyul oʻzining aktyorlik debyutini 2012-yilda *Papa* filmida kameo rolini ijro etib qilgan. U Mila obrazida suratga tushgan. Mila Park Yong Vun agentligining aktrisasi boʻladi va u Amerikaga qochib ketadi. Park esa uning orqasidan borishga majbur boʻladi. Uning birinchi yirik aktyorlik roli *Her Story* qisqa metrajli filmida boʻlib, unda u ayol bosh rolni ijro etgan.

U 2013-yil 22-fevralda premyerasi boʻlib oʻtgan *MasterChef Korea Celebrity* koʻrgazmasida ishtirok etgan.

2015-yil iyul oyida Jiyul Dal Shabet aʼzosi Ahyoung va Hit5 Xitoy guruhi Gao Yu bilan birga „Yotaek" nomli veb-drama serialida rol ijro etishi eʼlon qilingan. 2015-yil dekabr oyida Happy Face Entertainment agentligi bilan shartnomalari rasman tugaganidan soʻng Jiyul va Gaeun Dal Shabetni tark etgani eʼlon qilingan, bu esa Jiyulga aktyorlik faoliyatiga eʼtibor qaratish imkonini bergan.

2016-yil 19-okyabrda Jellyfish Entertainment kompaniyasi Jiyul agentlik bilan shartnoma imzolaganini eʼlon qilgan. Jiyul Jellyfish Entertainment kompaniyasining *Jelly Christmas 2016* qishki loyihasida Seo In-guk, VIXX, Gugudan, Park Yun-ha, Park Jung-ah, Kim Gyu-sun va Kim Ye-von bilan birga ishtirok etgan. „Falling" nomli trek 2016-yil 13-dekabrda raqamli ravishda chiqarilgan.

2013-yilda Jiyul toʻpigʻidan jarohat olgan, natijada u Dal Shabet guruhidagi hamkasblari bilan 26-oktyabrda boʻlib oʻtgan WAPOP K-Dream Concert Wow Asia Pop, Korea Dream Concert tadbiriga qoʻshila olmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Dal Shabet's Jiyul becomes the MC for 'K-POP 20'".  Allkpop (5-noyabr 2011-yil). Qaraldi: 26-iyun 2014-yil.
2. ↑  Choi Eun-hwa. „Dal Shabet's Jiyul Plays Pregnant Woman in ′PaPa′". MWave (30-yanvar 2012-yil). Qaraldi: 26-iyun 2014-yil.
3. ↑  „Dal Shabet's Jiyul changes into a pregnant woman: "I love director Han Ji Seung's work!"". Korea.com (2-fevral 2012-yil). Qaraldi: 26-iyun 2014-yil.
4. ↑  „Dal Shabet's Jiyul cast for short film "Her Story"". Hancinema (20-fevral 2012-yil). Qaraldi: 26-iyun 2014-yil.
5. ↑  „Henry, Jiyul, Fei, Tony An, Son Ho Young, and others to star on celebrity edition of 'Master Chef Korea'".  Allkpop (30-yanvar 2013-yil). 26-iyun 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyun 2014-yil.
6. ↑  „Gaeun and Jiyool announces official leave from girl group Dal Shabet".  Koreaboo (8-dekabr 2015-yil).
7. ↑  „Former Dal Shabet member signs on with Jellyfish Entertainment!".
8. ↑  „서인국부터 구구단까지..'젤리 크리스마스' 막강 라인업". *Naver*. Qaraldi: 9-dekabr 2016-yil.
9. 1 2  „Dal Shabet's Jiyul Injured, Broken Ankle".  KpopStarz (27-oktabr 2013-yil). Qaraldi: 26-iyun 2014-yil.
10. ↑  „Dal Shabet's Jiyul belatedly revealed to have suffered an ankle injury".  Allkpop (25-oktabr 2013-yil). Qaraldi: 29-iyun 2014-yil.
Jeon Hae Rim (koreyscha:전해림; 1978-yil 28-iyun) – Janubiy Koreyalik aktrisa. Sahna ismi Ha Ji Won bilan tanilgan. U „Damo"(2003), „Hwang Jini"(2006) va "Empress Ki "(2013-2014) kabi tarixiy dramalaridagi rollarii bilan mashhur. Undan tashqari „Something Happened in Bali"(2004), „Secret Garden"(2010), „ The King 2 Hearts"(2012) va „Hospital Ship"(2017) teleseriallarda ham ishtirok etgan.

Hayoti va faoliyati
-------------------

Jeon Hae Rim 1978-yil 28-iyunda Janubiy Koreyaning Seoul shahrida tugʻilgan. Aktrisa shunday dedi: „Kichikligimdan aktrisa boʻlishni orzu qilardim. Oʻrta maktabda oʻqiyotganimda, fotostudiyada suratimni koʻrib, agentlik men bilan bogʻlangan". Keyinchalik u Dankook universitetining Kino va televideniye (BFTV) bakalavriatini tamomlagan. 2012-yilda aktrisa debyutidan oldin 100 dan ortiq imtihonlardan oʻta olmaganini aytdi: „Men kollejga kirish va yozma imtihonlardan muvaffaqiyatli oʻtdim, teatr va kino boʻlimiga qabul qilindim. Debyutimdan oldin men 100 ga yaqin loyihalar uchun imtihondan oʻtmagandim va xech qanaqa rollarni ololmagandim".

Ha Ji Won 1996-yilda „New Generation Report: Adults Donʼt Understand Us" nomli oʻsmirlar dramasida rol ijro etgan. 1998-1999-yillarda mos ravishda „Dragonʼs Tears" va „Dangerous Lullaby" dramalarida ikkinchi darajali rollarni oʻynashni davom ettirgan. U muammoli oʻsmir rolini oʻynagan mashhur „Shcool 2" dramasi orqali aktrisa sifatida shuhrat boshlagan. 2007-yilda ji Won „Miracle on 1st Street" komediya filmida bokschi ayol rolida oʻzini sinab koʻrgan. Bu film oʻsha yilning eng mashhur filmilaridan biriga aylandi. Keyin u „Miracle of a Giving Fool" filmida pianinochi rolini oʻynagan va *44th Baeksang Arts Awardsda* Mashhurlik mukofotiga sazovor boʻlgan.

Mukofotlari
-----------

* Popular Star Award(2008)
* Best New Actress – Television(2001)
* Best Supporting Actress(2000)
* Best Actress(2011)
* Best Couple Award(2006)
* Style Icon(2016)

Manbalar
--------

1. ↑  „[SC 페이퍼진 하지원 "흥행배우 부담가지만 기분 짱!""] (ko).  Sports Chosun (27-iyul 2010-yil). 9-noyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-noyabr 2022-yil.
2. ↑  „Ha Ji-won: 'I Might Have Been Warrior in My Past Life'". *KBS World* (2-avgust 2011-yil). 11-oktyabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-oktyabr 2018-yil.
3. ↑  „Local films foray into Chinese market". *The Korea Times*. 11-aprel 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-aprel 2015-yil.
**Hosila** — differensial hisobning asosiy tushunchasi. U funksiya oʻzgarishi tezligini ifodalaydi. x0 nuqtaning atrofida berilgan f(x) nuqta uchun mavjud boʻlsa, u funksiyaning x0 nuqtadagi hosilasi deyiladi Va 0ʻ(x0) kabi belgilanadi. Ushbu miqdorlar funksiyaning x0 nuqtadagi oʻng va chap hosilalari deyiladi va 0ʻ(x+0),/’(x—0) kabi belgilanadi. Masalan, /(x)=\x\ funksiyaning x0=0 nuqtadagi o`ng va chap hosilalari mos ravishda f(+0)=1, L—0)=—1 boʻladi. f(x) funksiya x0nuqtada hosilaga ega bo`lishi uchun f(x0+0) va f(x0—0) funksiyalar mavjud bo`lib, ular oʻzaro teng boʻlishi zarur va yetarli. Kompleks oʻzgaruvchili funksiyalarda ham hosila tushunchasi shunga oʻxshash kiritiladi.

Yana qarang
-----------

* Differensial hisob

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qoraqoʻl** (1889-1921 va 1939-90 yillarda Prjevalsk) — Qirgʻiziston Respublikasi Issiqkoʻl viloyatidagi shahar, viloyat markazi. Terskay Olatovining shimoliy etagida, Qoraqoʻl daryosi boʻyida. Avtomobil yoʻllari chorrahasi. Aholisi 64,3 ming kishi (1999). 1871-yildan Jetisuv viloyatidagi uyezd shahri. Oziq-ovqat, meva-sharob, gʻalla mahsulotlari, shu jumladan, non, baliq zavodlari, sut, goʻsht kombinatlari va yengil sanoat (poyabzal va tikuvchilik fabrikalari); elektr-texnika zavodi, elektr issiklik markazi, aeroport bor. Qurilish materiallari ishlab chiqariladi (temir-beton qorishmalari, gʻisht-shagʻal zavodlari). Pedagogika instituti, Issiqkoʻl universitetining oliy iqtisod kolleji, oʻlkashunoslik muzeyi mavjud. Q. atrofida "Oqsuv" va "Jetioʻgʻiz" balneologik kurortlari joylashgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Krurova**, Krorayva (Kiroroyva) — qad. tarixiy-madaniy viloyat va davlat (mpl. av. 4—3-ming yillik — milodiy 5-asr). Sharqiy Turkistondagi Loʻbnur (Lobnor) koʻlining jan.da boʻlgan. Miloddan avvalgi 2-asrning 2-yarmida Xitoyning Sharqiy Turkiston va Dananta qarshi tajovoʻzi vaqtida bu yerda Xitoy harbiy manzilgoxlari vujudga kelgan. Mahalliy tub atama — Kiroroyva milodiy 3— 4-asrlarga oid kharoshthi bitiklarida qayd etilgan. Buyuk ipak yoʻlidya joylashganligi tufayli milodning boshlarida ravvaq topgan. Arxeologik tadqiqotlar natijasida K.dan turli tillarda (kharoshthi, xoʻtansak, xitoy, tibet, tohar va boshqalar) bitilgan yozma hujjatlar topilgan. Bu hujjatlarni oʻrganish milodning boshlarida bu yerga koʻplab hindlarning koʻchib kelganligi, ularning K.da roli katta boʻlganligidan dalolat beradi. Xususan, K. dagi hukmron sulola vakillari hind ismlari (Tajaka, Peniyi, Amgoki, Maxiri, Vashmana) va unvoni — mahoroja deb atalgan. Milodiy 3—4-asrda K. kichik davlat boʻlib, tarkibida Loʻbnur koʻli atrofidagi hudud va Taqla-Makon choʻlining jan.-sharqiy tomonidagi vohalar kirgan. K. aholisi negizini hind-yevropa xalqlari tashqil etib, hindlar, eroniylar katta rol oʻyvagan, xitoylar ozchilikni tashqil qilgan. K. shaharsozlik, qishloq xoʻjaligi, hunarmandchilik, polizchilik, chorvachilik, xalqaro savdo va tovar-pul munosabatlarida yuksak darajaga erishgan. Buddizm davlat dini boʻlgan. K. hududidan Krurova goʻzallari topilgan.

Adabiyot
--------

* Rtveladze E. Velikiy shyolkoviy put, T. 1999.

Abduxoliq Aytboyev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Interferometr** (interferensiya va metr) — elektromagnit yoki akustik toʻlqinlar interferensiyasi hodisasiga asoslangan oʻlchash asbobi. I.ning ishi bitta nurning fazoda ikki (yoki koʻp) kogerent nurga parchalab, turli yoʻnalishda interferensiya koʻrinishlarini hosil qilishidan iborat. Optik I. keng tarqalgan. Bunga Maykelson I. misol boʻladi nurlar koʻzgu 3h va 32 lardan kaytib toʻplanib obyektiv O ning fokal tekisligida interferensiyalanadi. Nurlar dastalarining yoʻlini baravarlash uchun (mas, 1 nur plastina Ya, dan ikki marta oʻtadi) nur 2 yoʻliga plastina P2 oʻrnatiladi. 3, (yoki 32) ni ozgina siljitilganda interferensiya polosalar qarash maydonida sezilarli suriladi. Koʻzgu 3, (yoki 32) oʻrniga biror detal oʻrnatib, interferension tasvir boʻyicha detal sirtining sifati toʻgʻrisida mulohaza yuritish mumkin. Toʻlqin tabiatiga qarab, I. akustik va elektromagnit toʻlqinlar (optik va radioin-terferometrlar) uchun moslab yasaladi. Optik I. spektral chiziqlarning toʻlqin uzunligini, shaffof muhitlarning yorugʻlik sindirish koʻrsatkichini, yulduzlarning burchak oʻlchamlarini, masofalarning mutlaq va nisbiy qiymatini katta aniqlikda oʻlchash uchun ishlatiladi. I. sanoatda optik tizim va qismlarning sifatini tekshirish hamda optik detallarning sir-tini kuzatish uchun qoʻllaniladi. Me-tallurgiyada esa metall sirtlarining tekisligini tekshirishda, shaxtalardagi metan va karbonat angidrid konsentratsiyasini aniqlashda ham I.dan foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sxolastika** (yunoncha: scholastikos — maktabga, olimga oid) — diniy dunyoqarashni nazariy asoslashga intiluvchi diniy falsafa. Oʻrta asrlarda Gʻarbiy Yevropada taraqqiy etgan. U ilohiyotaqida asoslarini ratsionalistik metodika va formal mantiq masalalari ("masala talashish") bilan bogʻlaydi. S.ning asosiy maqsadi — dinni ximoya qilish. Sxolastlar Platon, Aristoteliing taʼlimotlarni oʻz maqsadlariga moslashtirib, xristianlik aqidalarini asoslash yoʻlida talqin etishgan. S. bir necha davrga boʻlinadi. Ilk S (11 —12-asrlar) Ioann Skot Eriugena, Anselm Kenterberilik taʼsirida boʻlgan. Xudoni tabiat bilan, yaratuvchini yaratilgan bilan aynanlashtirish Eriugena taʼlimotiga xos edi. Shu sababli cherkov hukmdorlari Eriugena kitoblarini "soʻnggi nusxasigacha yoqib tashlash"ga fatvo berishgan. Universaliyalar xususidagi bahsda sxolastik realizm (Gilom)ga nominalizm (Rosselin), shuningdek, konseptualizm (Abelyar) qaramaqarshi turadi. Yetuk S. (12— 13-asrlar) Buyuk Albert va Foma Akvinskiyning xristian aristotelizmi va averroizm (Siger Brabantskiy va boshqalar) boʻlib, u asosan Parij universitetida keng yoyilgan. Keyingi S. (13—14-asrlar) vakillari — Ioann Dune Skot, U. Okkam. S.ga Uygʻonish davri gumanistlari qarshi chiqqanlar. Ularning taʼsirida S. oʻzining mafkuradagi ustuvor mavqeini yoʻqota boshladi. S.ning yangidan jonlanishi, ayniqsa, Ispaniyada jonlanishi (16—17-asrlar, F. Suares, M. Molina) kontrreformatsiya bilan bogʻliqdir. Koʻchma maʼnoda S. — hayotdan ajralib qolgan, behuda, mavgʻum fikr yuritish.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ambras qal’asi** (nemischa:) ― Avstriyaning Innsbruk shahrida joylashgan qal’a muzeyi. Bu shaharning asosiy diqqatga sazovor joylaridan biridir. Uning madaniy va tarixiy ahamiyati ertsgersteg Ferdinand II bilan chambarchas bogʻliq.

Qal’aning qurilishi imperator Ferdinand I ning ikkinchi oʻgʻli Ferdinand II davriga toʻgʻri keladi. 1563-yilda Tirol provinsiyasida ertsgertsog suveren boʻlgach, oʻrta asr qal’asini Uygʻonish davri qal’asiga aylantirish uchun italiyalik meʼmorlarni yolladi.

Ferdinand II Gabsburglar oilasidagi eng saxovatli sanʼat homiylaridan biri edi. Ambras qal’asida u rasmlar, haykallar, qurollar, zargarlik buyumlari va boshqalarning ajoyib toʻplamlarini toʻplagan.

Bugungi kunda Ambras sayyohlar orasida eng mashhur joylardan biri, Innsbruk erta musiqa festivalining asosiy kontsert joyidir.

* Mattheus Merian tomonidan oʻyilgan gravyurada qal'aning ko'rinishiMattheus Merian tomonidan oʻyilgan gravyurada qal'aning ko'rinishi
* MarjonlarMarjonlar
* Ritsar zirhiRitsar zirhi
* Ispan zaliIspan zali

Havolalar
---------

* VikiOmbor logotipi VikiOmborda **Замок Амбрас** mavzusi boʻyicha mediafayllar bor
* Официальный сайт
* Амбраз // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
Natalya Fyodorovna Alieva
=========================

Natalya Fyodorovna Alieva (1931 yil 27 iyun, Moskva - 2015 yil 2 oktyabr, o'sha yerda) - sovet va rus sharqshunosi, avstroneziya tillari, xususan, indoneziya tili bo'yicha eng yirik mutaxassis, filologiya fanlari doktori, bosh ilmiy xodim. Rossiya Fanlar akademiyasining Sharqshunoslik instituti.

1954 yilda u Moskva Sharqshunoslik institutini mamlakatshunoslik mutaxassisligi bo'yicha tamomlagan (malaka: "Indoneziya va ingliz tilini biladigan Indoneziya bo'yicha mamlakat mutaxassisi"). 1959 yildan beri Rossiya Fanlar akademiyasining Sharqshunoslik institutida ishlagan. Uning o'qituvchilari orasida SSSRda indoneziya tilini o'rganish tashabbuskori Lyudmila Mervart ham bor edi. 1963 yilda u "Indoneziya fe’li. Oʻtish qoʻshimchalari", 1992-yilda "Tipologik yoritishda Indoneziya tili grammatik tuzilishining xususiyatlari" doktorlik dissertatsiyasi.

Aliyeva avstroneziya tillari sohasidagi taniqli mutaxassis, rus, indoneziya, malay, fransuz, ingliz va vetnam tillarida sakkizta monografiya va yuzlab maqolalar muallifi, ularning predmeti indoneziya va malay tillari, cham tili va grammatik tipologiya. Indoneziya tilining dunyodagi birinchi ilmiy grammatikasi mualliflaridan biri (1972), keyinchalik Indoneziyada indonez tilida qayta nashr etilgan. Aliyevaning ilmiy izlanishlari Rossiyada ham, xorijda ham yuqori baholanadi.

Aliyeva ilmiy va pedagogik faoliyatga katta kuch bag'ishladi. Koʻp yillar davomida u Rossiya Fanlar akademiyasining Sharqshunoslik institutining Filologiya fanlari (tilshunoslik) boʻyicha dissertatsiya kengashi aʼzosi boʻlgan, muntazam ravishda Sharq universitetining indoneziya tili boʻyicha imtihon komissiyasi raisi boʻlib ishlagan. nomzodlik va doktorlik dissertatsiyalari bo'yicha opponent, ko'rib chiqilgan monografiyalar.

Aliyeva ijodida ilmiy-tashkiliy faoliyat va xalqaro hamkorlik katta o'rin egallagan. U Malayziya-Indoneziya o'qishlari va Nusantara jamiyatini yaratish tashabbuskorlaridan biri bo'lib, u boshqaruv a'zosi bo'lgan, 1991-1996 yillarda u Janubi-Sharqiy Osiyo tadqiqotlari bo'yicha Evropa assotsiatsiyasi byurosining muxbir a'zosi bo'lgan.. Indoneziya, Malayziya, Xitoy, Ruminiya, Gollandiya, AQSH, Germaniya, Shvetsiyada oʻtkazilgan lingvistik kongress va konferentsiyalarda bir necha bor qatnashgan. 2002 yilda Malayziya tili va adabiyoti kengashi granti bilan Kuala-Lumpurda malay tili grammatikasi boʻyicha tadqiqot olib bordi.

Mukofotlar
----------

Do'stlik medali (Vetnam)

"Moskvaning 850 yilligi xotirasiga" medali

Havolalar
---------
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Qitʼa (maʼnolari).

**Qitʼa** (arab. — boʻlak, qism, parcha) — mumtoz adabiyotda lirik janr. Sheʼriy shakl sifatida qasida va gʻazaldan oldin paydo boʻlgan. Tuzilishiga koʻra, gazalga yaqin turadi, lekin Q.da matlaʼ qofiyalanmaydi (ab. vb, gb...), hajmi ham qatʼiy emas, mazmun talabiga koʻra, ikki bayt va undan ortiq (xatto 19 baytgacha) boʻlishi mumkin. Har bir Q. yaxlit asar boʻlib, biron mavzuga bagʻishlanadi. Boshqa lirik janrlarga nisbatan Q.da shakl va mazmun erkinligi ustun, mavzu doirasi ham keng. Unda ijtimoiy-siyosiy, diniy-falsafiy axloqiy-taʼlimiy va boshqa mazmundagi fikrlar hajv va hazilmutoyiba tarzida, shoir hayotining turli lahzalari bilan bogʻliq qayd va mulohazalar sifatida oʻz ifodasini topishi mumkin.

Fors-tojik adabiyotida Q.ning dastlabki namunalari Rudakiy ijodida koʻrinadi. Uning janr taraqqiyoti va takomilida fors shoiri Avhadiddin Anvariy (1190 yil v. e.) va Ibn Yamin Faryumodiyning xizmati katta.

Oʻzbek adabiyotida Q.ning ilk namunalari "Devonu lugotit turk"da, Xorazmiy, Yusuf Amiriy, Gadoiy, Lutfiy va boshqa ijodida uchrasa-da, uning taraqqiyoti Alisher Navoiy ijodi bilan bogʻliq. Q. dan hech kim Navoiychalik samarali foydalana olgan emas. U eng koʻp Q. yozgan Ibn Yaminning ilgʻor anʼanalarini oʻz davri sharoitiga bogʻlab rivojlantirgan, Q.ni oʻzbek adabiyotida mustaqil janr darajasiga koʻtargan. 16—19-asrlarda Bobur, Poshshoxoja, Munis Xorazmiy, Shavqiy Kattaqoʻrgʻoniy, Shukuriy Fargʻoniy, Ogahiy, Miriy, Avaz Oʻtar, Almaiy va boshqa shoirlar Naioiy anʼanalarini davom ettirib, oʻzbek qitʼanavisligiga hissa qoʻshdilar. Habibiy, Sobir Abdulla, Maqsud Shayxzoda, Mirtemir, Chustiy, Charxiy, E. Vohidov va boshqalar Q.lar yaratishgan. Blet cundinmi

Adabiyot
--------

* Orzibekov R. Lirikada kichik janrlar, T. 1976; Adabiy tur va janrlar |3 j.li|, 2-j.. T.. 1992.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Burak Tozkoparan** (14-noyabr 1992-yilda tugʻilgan) — turk aktyori va musiqachisi.

Hayoti va karyerasi
-------------------

Burak Tozkoparan Rizedan laz millatiga mansub oilada tugʻilgan. 2011-yil 2-aprelda Bostanchi Show Markazida oʻtkazilgan 14- Oʻrta maktab musiqa tanlovida „Eng yaxshi barabanchi" mukofotini qoʻlga kiritgan. Turk Qizil Yarim Oyi Kartal Anadolu Litseyida vakillik qilganidan soʻng Okan Universitetiga kinomatografiya va televideniye fanlari boʻyicha oʻqishga kirgan. Shu bilan birga, u turli guruhlarning aʼzosi hisoblanib musiqachi sifatida oʻz faoliyatini davom ettirgan. U bir muddat Olcayto Ahmet Tugʻsuz kompaniyasida tuzilgan Pervane guruhining barabanchisi boʻlib ish faoliyatini davom ettirgan.
Aktyorlik faoliyatidagi birinchi qadamni 2014-yil StarTV da namoyish etilgan „Parmparça" serialida Ozan Gurpinar roli bilan boshlagan. Birichi filmi 2016-yil 12-fevralda chiqqan Gonench Uyanik rejissyorligidagi „Hisobdagi Aşk" boʻlgan. U „Kırgʻın Çiçekler" yoshlar seriali, „Tek Yürek" sport seriali, „Gençliğim Eyvah" komediya seriali va „Destan" seriallaridagi rollari bilan mashhur.

Manbalar
--------

1. ↑  „Burak Tozkoparan röportaj otostil araba dergisi otostil yerli diziler" (28-yanvar 2018-yil).
2. ↑  „Vodafone 14. Liseler Arası Müzik Yarışması".  Okan University. 7-may 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-fevral 2016-yil.
3. ↑  „Burak Tozkoparan: Şöhretin ne olduğunu bilmiyorum" (29-mart 2015-yil). 3-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-iyul 2020-yil.
4. ↑

Havolalar
---------

* Burak Tozkoparan IMDbda
* Burak Tozkoparanning Instagram sahifasi

  


|  |  |
| --- | --- |
| Aktyor | *Aktyor yoki aktrisa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Andoza:Bilgiqut qadimiy manzilgoh

**Begum tepaligi** — tepalik yoki Iroqdagi arxeologik qoʻrgʻon. U Iroq Kurdistonidagi Shahrizor tekisligida, Said Sodiq yaqinida joylashgan. Arxeologik yodgorlik balandligi 9 metr (30 ft) boʻlgan tik konussimon tepalik va pastroq tepalikdan iborat. Yodgorlik 5 gektar (12 akr) maydonni egallaydi. Bu joy birinchi marta 1960-yilda iroqlik arxeologlar guruhi tomonidan tekshirilgan. 2013-yilda Leyden universiteti arxeologlari tomonidan yangi qazish ishlari olib borilgan. Ushbu loyihada eski qazishmalar qayta oʻrganib chiqilib, cheklangan miqdordagi yangi qazishmalar ham oʻtkazildi.

Eng qadimgi qazilgan qatlamlar Halaf davrining oxiriga toʻgʻri keladi. Oradagi biroz tanaffusdan so'ng, bu joyda soʻnggi xalkolit 1 (LC1) davrida yana odamlar yashay boshlagan va soʻnggi xalkolit 3 (LC3) davrida (miloddan avvalgi 4300—3600-yillar) ham manzilgohdan foydalanish davom etgan. Oʻrta asrlarda ham odamlar yashagani tasdiqlangan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Shahrizor Survey Project" (en-US). *Leiden University*. Qaraldi: 29-noyabr 2017-yil.
2. ↑  Nieuwenhuyse, Olivier; Odaka, Takahiro; Kaneda, Akemi; Mühl, Simone; Rasheed, Kamal; Altaweel, Mark (2016). "Revisiting Tell Begum: A Prehistoric Site in the Shahrizor Plain, Iraqi Kurdistan". *IRAQ* **78**: 103–135. doi:10.1017/irq.2016.7. ISSN 0021-0889. .



|  |  |
| --- | --- |
| Iroq geografiyasi | *Iroq geografiyasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Mediana (maʼnolari).
Medianalar
**Mediana** (lotincha: *mediāna* — oʻrta) — G uchburchak medianasi — uchburchakning bir uchi bilan shu uchi qarshisidagi tomoni oʻrtasini tutashtiruvchi kesma. Uchburchakning uchala medianalari bir nuqtada kesishadi va kesishish nuqtasida uchburchak uchidan higoblaganda 2 : 1 nisbatda boʻlinadi. Uchburchak medianalarining kesishish nuqtasi, uning ogʻirlik markazi bilan ustma-ust tushadi. 2° tetraedr (uchburchakli piramida) medianasi — tetraedr bir uchi bilan shu uchi qarshisidagi yoq ogʻirlik markazini tutashtiruvchi kesma. Tetraedrning toʻrttala medianasi bir nuqtada kesishadi;

Asosiy nisbatlar
----------------

Mediananing uzunligini hisoblash uchun uchburchak tomonlarining uzunliklari ma'lum bo'lganda, Apolloniy teoremasi qo'llaniladi (Styuart teoremasi orqali yoki parallelogrammaga cho'zilgan va kvadratlar yig'indisining parallelogrammasidagi tenglikdan foydalanib olingan). yon tomonlari va diagonallar kvadratlari yig'indisi:

{\displaystyle m\_{a}={\dfrac {1}{2}}{\sqrt {2b^{2}+2c^{2}-a^{2}}},}
{\displaystyle m\_{b}={\dfrac {1}{2}}{\sqrt {2a^{2}+2c^{2}-b^{2}}},}
{\displaystyle m\_{c}={\dfrac {1}{2}}{\sqrt {2a^{2}+2b^{2}-c^{2}}},}
bu yerda {\displaystyle m\_{a},\ m\_{b},\ m\_{c}} mos ravishda {\displaystyle a,\ b,\ c} uchburchak tomonlari medianalaridir.
Xususan, ixtiyoriy uchburchakning medianalari kvadratlari yig'indisi uning tomonlari kvadratlari yig'indisining 3/4 qismini tashkil qiladi:

{\displaystyle m\_{a}^{2}+m\_{b}^{2}+m\_{c}^{2}={\frac {3}{4}}(a^{2}+b^{2}+c^{2})}.
Aksincha, uchburchakning ixtiyoriy tomonining uzunligini medianalarda ifodalash mumkin:

{\displaystyle a={\frac {2}{3}}{\sqrt {-m\_{a}^{2}+2m\_{b}^{2}+2m\_{c}^{2}}}={\sqrt {2(b^{2}+c^{2})-4m\_{a}^{2}}}={\sqrt {{\frac {b^{2}}{2}}-c^{2}+2m\_{b}^{2}}}={\sqrt {{\frac {c^{2}}{2}}-b^{2}+2m\_{c}^{2}}},}
{\displaystyle b={\frac {2}{3}}{\sqrt {-m\_{b}^{2}+2m\_{a}^{2}+2m\_{c}^{2}}}={\sqrt {2(a^{2}+c^{2})-4m\_{b}^{2}}}={\sqrt {{\frac {a^{2}}{2}}-c^{2}+2m\_{a}^{2}}}={\sqrt {{\frac {c^{2}}{2}}-a^{2}+2m\_{c}^{2}}},}
{\displaystyle c={\frac {2}{3}}{\sqrt {-m\_{c}^{2}+2m\_{b}^{2}+2m\_{a}^{2}}}={\sqrt {2(b^{2}+a^{2})-4m\_{c}^{2}}}={\sqrt {{\frac {b^{2}}{2}}-a^{2}+2m\_{b}^{2}}}={\sqrt {{\frac {a^{2}}{2}}-b^{2}+2m\_{a}^{2}}},}
bu yerda {\displaystyle m\_{a},m\_{b},m\_{c}} uchburchakning mos tomonlariga medianalar, {\displaystyle a,b,c} uchburchakning tomonlari.
Har qanday uchburchakning maydoni {\displaystyle S}, uning medianalari uzunligi bilan ifodalangan:

{\displaystyle S={\frac {4}{3}}{\sqrt {\sigma (\sigma -m\_{a})(\sigma -m\_{b})(\sigma -m\_{c})}},}
bu yerda {\displaystyle \sigma =(m\_{a}+m\_{b}+m\_{c})/2} mediana uzunliklari yig‘indisining yarmi.

Yana qarang
-----------

* Mediana (statistika)

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gil**, soz loy —choʻkindi togʻ jinsi; 0,01 mm dan kichik subkolloid va kolloid zarrachalardan tashkil topadi. Shuning uchun G. yuqori gigroskopiklik xususiyati va nam sigʻimiga, koʻp boʻkish, katta yopishqoqlik, qovushqoqlik xususiyatlariga ega. Suvda tez boʻkib, qovushqoq massa hosil qiladi, quriganda esa namligidagi shaklni saqlab qoladi. G. har xil togʻ jinslarining nurashidan hosil boʻlgan mahsulotlarning dengiz hamda koʻl havzalari ostida yotqiziqlar hosil qilishi natijasida paydo boʻladi; katta chuqurlikdagi qatlamlarda u haddan tashqari qattiq berch G.li jinslarga aylanadi. Mineralogik tarkibiga koʻra G. kaolinit, montmorillonit, galluozit va b. minerallardan iborat. Oʻzbekistonning sugʻorma dehqonchilik hududlarida tarqalgan tuproqlar tarkibidagi kaolinit, montmorillonit koʻproq oʻrganilgan. Bunday mineralli G. tuproqda yaxshi suv va ozuqa rejimini vujudga keltiradi hamda uni donador qiladi. Shuning uchun qumli va toshli tuproqlar unumdorligini oshirish maqsadida ularga tarkibida koʻp organik modda tutuvchi G.li minerallar (mas, bentonit) solinadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ajmer**, Ajmir — Hindistonning Rajastxan shtatidagi shahar. Aravali togʻida, 900 m balandlikda joylashgan. Aholisi 402 ming kishi (1991). Transport yoʻllari tuguni. Toʻqimachilik sanoati markazi. Ipgazlama, shoyi va trikotaj fabrikalari, mashinasozlik kor-xonalari, temir yoʻl ustaxonalari bor. Badi-iy hunarmandchilik (shoyiga gul tikish, toʻr tuqish) rivojlangan. Mamlakatning asosiy diniy markazlaridan. A. 12-asr boshlarida vujudga kelgan va Chauxanlar davlatining poytaxti boʻlgan. 1192-yildan Muhammad Gʻuriyga qarashli, keyinroq Dexli sultonlari tasarrufiga oʻtgan. 1556-yildan Boburiylar hukmronligida boʻlgan. 1818-yilda inglizlar bosib olgan. 1947-yildan mustaqil Hindiston tarkibida. A.da 12-asrda qurilgan masjid, 16-asrda solingan qal’a va saroylar saqlangan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Vladimir Putin va uning qo'g'irchoqlari, shu jumladan Pushilin
**Denis Vladimirovich Pushilin** (1981-yil 9-mayda Ukrainaning Donetsk viloyati Makeyevka qishlog'ida tug'ilgan) - siyosatchi va tan olinmagan Donetsk Xalq Respublikasi (DXR) rahbari (2018-yil 20-noyabrdan). Donetsk Xalq Respublikasi Xalq Kengashi a'zosi (2015-2018). DXR Oliy kengashi prezidiumi a'zosi (2014-yil may-iyul). 1998-yilda 1-sonli Makeyevka litseyini bitirgan. 1999-2000-yillarda Ukraina Milliy gvardiyasida harbiy xizmat o'tagan. Donbass milliy qurilish va arxitektura akademiyasida tahsil olgan. 2002-yildan "Solodke jittya" nomli savdo firmasida ish boshlagan. 2011-2013-yillarda Sergey Mavrodining "MMM" deb atalgan moliyaviy piramidasida asosiy tashkilotchilardan biri bo'lgan. "MMM" siyosiy partiya maqomiga erishgach, Denis Pushilin uning asosiy a'zosiga aylangan. Ushbu partiya vakillari 2013-yilda Ukraina Oliy Radasida 19 o'ringa ega bo'lgan. 2014-yil 5-aprelda Donetsk viloyati gubernatori Pavel Gubaryovning o'rinbosari etib tayinlangan. 7-aprelda Ukraina sharqida Donetsk Xalq Respublikasi deb atalgan davlat tuzilgani e'lon qilingach, Pushilin davlatning muvaqqat hukumati vakili etib tayinlangan. 2014-yil 15-mayda DXR Oliy Kengashi prezidiumi a'zosi bo'lgan. 2014-yil 18-iyulda esa iste'foga chiqib, Moskvaga ketgan. 2014-yil 3-noyabrda "Donetsk respublikasi" siyosiy harakati nomidan DXR Xalq Kengashi deputatligiga saylangan. 2014-yil 9-noyabrda DXR rahbari Aleksandr Zaxarchenko tomonidan Minskdagi uchtomonlama aloqa guruhi vakili etib tayinlangan. 2018-yil 11-noyabrda DXR da bo'lib o'tgan saylovlarda Denis Pushilin 60.85 % ovoz bilan DXR rahbarligiga saylangan. 2021-yil dekabrda "Yagona Rossiya" partiyasi a'zosi bo'lgan. 2022-yil 21-fevralda Rossiya bilan o'zaro hamkorlik va do'stlik haqida bitim imzolagan. 2022-yil 24-fevralda rus qo'shinlari Ukrainaga bostirib kirgash, 20 ming nafar DXR qo'shinlarini Kiyevga qarshi yurishiga buyruq bergan. Ayni vaqtda uning rahbarligidagi DXR hududlarida urush harakatlari ketmoqda.

Adabiyotlar
-----------

* Денис Пушилін: Мажоритарні округи Київська область Округ №94 [Denis Pushylin: Majority districts Kyiv oblast District №94] (in Ukrainian). nbnews.com.ua. 2013. Archived from the original on 6 July 2015. Retrieved 11 September 2015.
* Sauer, Pjotr (24 February 2022). "'Their golden hour': Donetsk and Luhansk leaders revel in rising profile". The Guardian. Moscow. Retrieved 13 June 2022.
* "Pro-Russian rebel leader killed in eastern Ukraine blast". The Washington Post. 31 August 2018.
* Парламент ДНР сменил исполняющего обязанности главы республики. Meduza (in Russian). Retrieved 7 September 2018.
* "Биография Дениса Пушилина" (in Russian). РИА Новости. 28 August 2014. Archived from the original on 2 September 2014. Retrieved 27 September 2014.
**Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar kuni** — Oʻzbekistonning milliy bayrami boʻlib, har yili 30-iyun — Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi tashkil topgan kun sifatida nishonlanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 2017-yil 30-iyun kuni boʻlib oʻtgan "Kamolot" yoshlar ijtimoiy harakatining IV qurultoyida ilk bor "Yoshlar kuni"ni nishonlash toʻgʻrisida e’lon qilgan, shu kunning oʻzida yangi tashkilot – Oʻzbekiston yoshlar ittifoqini yangi maqsad va vazifalar bilan tashkil etish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan edi.

Qonunchilik palatasi tomonidan 2017-yil 14-avgustda qabul qilingan va 2017-yil 24-avgustda Senat tomonidan tasdiqlangan "Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar kunini belgilash toʻgʻrisida"gi qonun Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan 2017-yil 25-avgustda imzolangan.

Davlatning turli sohalarda yuksak natija va yutuqlarga erishayotgan yoshlarni ragʻbatlantirib borish maqsadida "Kelajak bunyodkori" medali hamda har jabhada faol va jonkuyaar yosh yigitlar uchun davlat rahbari Shavkat Miromonovich Mirziyoyev tominida "Mard o`g`lon" davlat mukifoti ta’sis etildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „30 ИЮНЯ - ДЕНЬ МОЛОДЕЖИ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН". *norma.uz*. Qaraldi: 2021-yil 20-noyabr.
2. ↑  „Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar kunini belgilash toʻgʻrisida". *president.uz*. Qaraldi: 2021-yil 15-noyabr.
3. ↑  „ОБ УСТАНОВЛЕНИИ ДНЯ МОЛОДЕЖИ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН". *lex.uz*. Qaraldi: 2021-yil 20-noyabr.
4. ↑  „OʻZBEKISTON RESPUBLIKASIDA YOSHLARGA OID DAVLAT SIYOSATINI TUBDAN ISLOH QILISH VA YANGI BOSQICHGA OLIB CHIQISH CHORA-TADBIRLARI TOʻGʻRISIDA". *lex.uz*. Qaraldi: 2021-yil 20-noyabr.
**Xanchjou masjidi** (xitoycha: 杭州清真寺) – islom arxitekturasi uslubidagi masjid. Chjejiang provinsiyasidagi Xanchjou shahrida joylashgan. Xanchjou masjidi Xitoydagi eng katta masjidlardan biridir. Masjidda Xanchjou islom jamiyati ham bor.

Tarix
-----

Xanchjouda faqat Phoenix masjidi bor edi va soʻnggi yillarda Xanchjouda musulmonlar soni koʻpaydi, shuning uchun yangi masjidga ehtiyoj koʻpaydi. Xanchjou masjidi 2011-yilda yirik qurilish loyihalari roʻyxatiga kiritilgan va keyingi yili Xanchjou taraqqiyot va islohot komissiyasi tomonidan tasdiqlangan va poydevor qoʻyish marosimi 2012-yil 12-oktabrda boʻlib oʻtgan. Masjid 2016-yilda qurib bitkazildi va 2017-yil may oyida rasman ochildi.

Transport
---------

Masjidga Xanchjou Sharqiy temir yoʻl stansiyasidan janub tomon borish mumkin.

Yana qarang
-----------

* Xitoydagi masjidlar roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  „مسجد هانغتشو.. أحد أكبر مساجد في الصين سينتهي العمل في تشييده قريبا (4)". *arabic.people.com.cn*. Qaraldi: 2019-yil 11-dekabr.
2. ↑  „杭州日报-杭城穆斯林欢度开斋节". *hzdaily.hangzhou.com.cn*. 2022-yil 11-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 11-dekabr.
**Chaoqiao masjidi** yoki **Grass Bridge masjidi** (simplified Chinese: 草桥清真寺; traditional Chinese: 草橋清真寺; pinyin: *Cǎoqiáo Qīngzhēnsì*) – Xitoyning Szyansu provinsiyasi Nankin shahri Qinxuay tumanidagi masjid.

Tarixi
------

Masjid dastlab Sin sulolasining Imperator Syanlun davrida qurilgan. Oʻshandan beri masjid bir necha bor rekonstruksiya qilingan.

Arxitekturasi
-------------

Masjid anʼanaviy xitoy meʼmorchiligi uslubida qurilgan. U asosiy namozxon, darsxona, tahoratxonadan iborat.

Faoliyatlari
------------

Masjidda Xitoyning 1912-yilda tashkil etilgan Hui diniy uyushmasining shtab-kvartirasi (xitoycha: 中国回教联合会) joylashgan.

Transporti
----------

Masjidga Nankin metropolitenining Chjanfuyuan stansiyasidan gʻarb tomon piyoda borish mumkin.

Yana qarang
-----------

* Xitoyda Islom
* Xitoydagi masjidlar roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  „Nanjing Caoqiao Mosque". *leadtochina.com*. 2015-yil 28-yanvarda asl nusxadan arxivlangan.
2. ↑  „Nanjing Caoqiao Mosque". *Muslim2China*. Qaraldi: 2021-yil 4-iyul.
3. ↑  *Tung.* „Mosques of Nanjing and the Community they Helped Foster". *The Nanjinger* (2021-yil 20-may). Qaraldi: 2021-yil 10-avgust.
**Islom konferensiyasi tashkiloti** (IKT) — hukumatlararo xalqaro tashkilot. Islom mamlakatlari davlat va hukumat boshliqlarining 1-konferensiyasida (1969 y. Rabot sh. Marokash) asos solingan. Islom davlatlari tashqi ishlar vazirlarining 3-konferensiyasida (1973 y. Jidda sh. Saudiya Arabistoni) taʼsis etilib, ustavi qabul qilingan. Hozir IKT diniy mushtaraklik asosida jami 55 davlatni, jumladan, mustaqillikka erishgan Markaziy Osiyo davlatlarini, shuningdek, Falastin ozodlik tashkiloti (FOT)ni birlashtiradi. IKT ustaviga binoan uning maqsadi aʼzo davlatlar oʻrtasida islom birdamligini ragʻbatlantirish, iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy, ilmiy va b. sohalarda hamkorlikni mustahkamlash, irqiy kamsitishni, barcha shakldagi mustamlakachilikni tugatishga harakat qilish, tinchlik va xavfsizlikni saklat uchun tadbirlar belgilash, Falastin arab xalqining oʻz huquqlarini tiklash va uning yerlarini ozod qilish uchun kurashini qoʻllab-quvvatlash kabilardan iborat. IKTning rahbar organlari davlat va hukumat boshliqlari Konferensiyasi (1981 yildan har 3 yilda bir marta chaqiriladi) va tash-qi ishlar vazirlarining Konferensiyasi (har yili yoki zarurat tugʻilganda chaqiriladi) va bosh kotib rahbarligidagi kotibiyatdir. IKT qarorgohiJidda sh.da joylashgan. IKT huzurida Islom taraqqiyot banki, Fan va texnika sohasida hamkorlik boʻyicha doimiy qoʻmita faoliyat koʻrsatadi. 1975 yildan IKTga Birlashgan Millatlar Tashkiloti (BMT) huzurida kuzatuvchi maqomi belgilangan. Oʻzbekiston Respublikasi (1996 yildan) IKTga toʻliq aʼzo boʻlib kirgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Salmon al-Forisiy** - (Arabcha: **سلمان الفارسي‎** Salmān al-Fārsi, Forscha: **سلمان فارسی** Salmān-e Fārsi, d. ? - ö. 656) Abu Abdulloh Salmon al-Forisiy - sahoba; Rasululloh (sav)ning mavlolaridan. Asli isfahonlik. Din qidirib safarga chiqqan. Majusiy dinidagi otasidan qochgan. Avval nasroniy diniga kirib, bir necha vaqtdan keyin Madinaga borib, islom dinini qabul qilgan. 627 yildagi Xandaq jangida aynan Salmon al-Forisiy Muhammad (sav)ga Madina shahri atrofiga xandaq qazishni va unga kamonchilarni joylashtirishni maslahat bergan. Arabistonda ilgari koʻrilmagan bu yangi taktik usul makkaliklar harbiy kuchining asosiy zarbdor qismini tashkil etgan badaviylar otliq qoʻshinining jangovarlik imkoniyatlarini ancha pasaytirgan. Bu ular uchun kutilmagan hol boʻlib, sarosimaga solgan, natijada musulmon qoʻshini zafar qozongan. Salmon al-Forisiy tasavvufning asoschilaridan biri hisoblanadi. Shialar Salmon al-Forisiyni Alining sodiq safdoshi sifatida juda qadrlaydilar. 
Madoin shahri (Iroq)ga hokim boʻlganda, boʻyra toʻqib sotib, oʻz mehnati evaziga tirikchilik oʻtkazgan; maoshini muhtojlarga sadaqa qilgan. Rasuli Akram (sav)dan koʻplab hadislar rivoyat qilgan.

**Salmon al-Forisiy**, Abu Abdulloh Salmon alForisiy (?, Isfahon — 658) — sahoba; Muhammad (sav)ning mavlolaridan. Otasi majusiy dinida boʻlgani uchun undan ketib qolgan. Avval nasroniy diniga kirib, bir necha vaqtdan keyin Madinaga borib, islom dinini qabul qilgan. 627 yildagi Xandaq jangida aynan S alF. Muhammad (sav)ga Madina sh. atrofida xandaq kazishni va unga kamonchilarni joylashtirishni maslahat bergan. Arabistonda ilgari koʻrilmagan bu yangi taktik usul makkaliklar harbiy kuchining asosiy zarbdor qismini tashkil etgan badaviylar otliq qoʻshinining jangovarlik imkoniyatlarini ancha pasaytirgan. Bu kutilmagan hol boʻlib, ularni sarosimaga solgan, natijada musulmon qoʻshini zafar qozongan. S. alF. tasavvufttt asoschilaridan biri hisoblanadi. Shialar S alF.ni Alining sodiq safdoshi sifatida juda qadrlaydilar. S. alF. Madoin sh. (Iroq)ga hokim boʻlganda, boʻyra toʻqib, sotib, oʻz mehnati evaziga tirikchilik oʻtkazgan; maoshini esa muhtojlarga tarqatgan. Koʻplab hadislar rivoyat qilgan.

Manbalar
--------

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh | *Islom diniga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |