recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Maddohlik** (arab, madh —maqtov, taʼrif) — 1) musulmon xalqlarida tarqalgan anʼanaviy aytim yoʻllaridan. Mavzu jihatidan asosan Muhammad (sav), Hazrati Alining hayoti, koʻrgankechirganlari, yurish-turish va feʼlatvorlari haqida badiha tarzida yaratilgan diniy bayt, gʻazal, hikoyatlardan iborat boʻlgan. M. yoʻllarini 2— 3 kishidan iborat maddohlar guruhi bayram sayillar (Ramazon hayit va boshqa kunlari)da, bozor maydonlarida keng xalq ommasini jalb etib ijro etishgan. Aruz vaznlarida bitilgan sheʼrlarni, odatda, baland pardalarda, musiqa cholgʻu asboblari joʻrisiz, muayyan rivojlanish qoidalariga asoslangan nutqdosh (rechitativ) ohanglarda ravon va ifodali (qiroat bilan) oʻqish — M.ning asosiy musiqiy hislatlaridandir. M. yoʻllari butun Oʻrta Osiyoda keng tarqalgan diniy aytim yoʻllardan boʻlib, uning, ayniqsa, Buxoro shahri va uning atrofi (mas, Gʻijduvon) ijrochilik maktablari mashhur boʻlgan (Buxoroda 20-asrning 1-choragida ham "Maddoh" mahallasi boʻlgan). M. yoʻllari Oʻzbekistonda 1950-yillargacha saqlanib qolgan; 2) biror shaxsni, gʻoya, mafkura, tartibotni oʻrinsiz tarzda oʻta maqtash.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh | *Islom diniga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
7**Dehqonobod mahallasi** — Tojikistonning Hisor tumanidagi mahalla, markazga tobe.

Dehqonobod qishloq jamiyati 1965-yilda Tojikiston SSR Oliy Kengashining Farmoni bilan Hisor, Xonaqoh va Qoramkoʻl jamoalari maʼmuriy hududlaridan tashkil topgan. 1986-yilga qadar Dexnobod jamoasi hududiga 16 qishloq kiritilgan. 1986-yilda T. posyolkasi maʼmuriy hududini kengaytirish maqsadida. sh. Hisorning Belayduz , Pravda Vostoka, Paxtaobod qishloqlari Hisor shahri hududiga, Gulmaydon qishlogʻi esa Hisor qishloq tumanlari maʼmuriy hududiga kiritildi. Hozirgi vaqtda jamoatning maʼmuriy hududiga quyidagi qishloqlar kiradi: Aminiyon (Besimas), Bagʻalak, Gʻachak, Dehqonobod, Langar, Lattaband, Moʻminobod (Kulmunda), Sodiqiy, Xoʻjamoʻso, Chilchinor (Buloqchinor), Shodmon (Lenin yoʻli). Jamiyatda 2880 fermer xoʻjaligi, 20533 nafar aholi istiqomat qiladi. 1-jamoat xududida Latif Murodov nomidagi ishlab chiqarish kooperativiga qarashli jamoa xoʻjaligi urugʻchilik va naslchilik bilan shugʻullanadi, chorvachilik fermasida sut va goʻsht yetishtiradi. Fermer xo'jaligi 1951-yilda Stalin nomidagi kichik fermer xo'jaliklarini birlashtirish natijasida tashkil etilgan bo'lsa, 1965-yilda "XXII partiya qurultoyi" nomini oldi. Xo‘jalikning 1127 ga sug‘oriladigan, 481 ga lalmi yer maydoni mavjud.

Jamoa qishloqlari
-----------------

|  |
| --- |
| **Jamoa qishloqlari** |
| Qishloq | Aholi (taxminan 2015 yil) |
| Dehqonobod |  |
| Bagalak |  |
| Gachak |  |
| Ominlar |  |
| Anchor |  |
| Rag bandi |  |
| Mo'minobod |  |
| Sadoqat |  |
| Xojamuso |  |
| Chilchinor |  |
| baxtli |  |
|

Adabiyotlar
-----------

* F.Aziz, S.Odina.Hisor Shodmon: antik davrdan hozirgi kungacha. — Dushanbe, 2013;
* Sh.Ne’matova, M.Asrorov, Tarix saqlovchilari. — Dushanbe, 2010;
* S. Odina. Hisor zilzilasi. - Dushanbe, 2009 yil.
*

Ulanishlar
----------

1. ↑  Донишномаи Ҳисор. — Душанбе: «Ирфон», 2015, — с. 555—556
**29-may** — Grigoriy taqvimida yilning 149- (kabisa yilida 150-) kuni. Yil yakuniga 216 kun qoladi.

|  |
| --- |
| ← **May** → |
| Du | Se | Ch | Pa | Ju | Sh | Ya |
|   |   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |   |
| 2024-yil |

Bayramlar
---------

*Yana qarang: Turkum:29-may bayramlari*

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Bu boʻlim chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

Voqealar
--------

*Yana qarang: Turkum:29-may voqealari*

* 1453 — Vizantiya imperiyasi Usmonlilar imperiyasi tomonidan bosib olindi *(suratda)*.
* 1790 — Rod-Aylend koloniyalar ichida AQSh Konstitutsiyasini tan oldi.
* 1832 — Kanadada Rido kanali ochildi.
* 1913 — «Bahor» teatri namoyishi.
* 1942 — Bing Crosby «White Christmas» bestsellerini yozdi.
* 1990 — Boris Yeltsin Rossiya oliy soveti raisi etib saylandi.
* 2008 — Nepal respublika deb e’lon qilindi.

Tavalludlar
-----------

*Yana qarang: Turkum:29-mayda tugʻilganlar*
1855-yil—Ingliz mikrobiologi, parazitolog, kasallik oʻzgʻatuvchi bakteriyalarni aniqlagan olim Devid Bryus (David Bruce),
1917-yil—AQShning 35-prezidenti Jon Kennedi,

1920-yil—Venger iqtisodchisi, 1994-yilda iqtisod sohasida Nobel mukofoti bilan taqdirlangan olim Jon Xarsaniy (John Charles Harsanyi —János Harsányi),

1953-yil— Rus teatr va kino aktyori Aleksandr Abdulov,

1981-yil—Rossiyalik taniqli futbolchi Andrey Arshavin,

1985-yil. Oʻzbek estrada qoʻshiqchisi va aktyor Shohruxxon.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Bu boʻlim chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

Vafot etganlar
--------------

*Yana qarang: Turkum:29-mayda vafot etganlar*

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Bu boʻlim chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

Havolalar
---------

* days.peoples.ru (Wayback Machine saytida 2012-05-29 sanasida arxivlangan)(rus.)
**Ixtirochi** — bu yangi ixtirolarni, asosan, texnik qurilmalar yoki usullarni yaratadigan ijodiy shaxs yoki innovator. Garchi baʼzi ixtirochilar olimlar ham boʻlishi mumkin boʻlsa-da, ularning aksariyati boshqa olimlarning kashfiyotlari asosida texnologik yangiliklarni yaratadigan muhandislardir[].

Koʻpincha ixtirochilar mavjud qurilmalarni yaxshilaydilar yoki foydali yangi qurilmalar yaratish uchun ularni birlashtiradilar. Shu bilan birga, uning samaradorligini oshirish uchun ixtiro jarayoni Geynrix Altshuller tomonidan ishlab chiqilgan ixtirochilik muammolarini hal qilishning maxsus nazariyasiga asoslanishi mumkin.

Dunyoning koʻplab mamlakatlarida ixtirochilik faoliyatini ragʻbatlantirish uchun vakolatli davlat organi tomonidan berilgan va ixtironing ustuvorligini, mualliflik huquqini va ixtiroga mutlaq huquqni tasdiqlovchi patentlar tizimi yaratilgan. Ixtiro muallifi, uning ixtirochisi — bu ixtironi ijodiy mehnati bilan yaratgan fuqaro. Ayniqsa, taniqli ixtiro mualliflarini ragʻbatlantirish uchun "Rossiya Federatsiyasida xizmat koʻrsatgan ixtirochi "faxriy unvoni mavjud.

Yana qarang
-----------

* Inson ixtirolarining xronologiyasi
* Ixtirochi va ixtirochi kuni
* SSSRdagi ixtiro
* Milliy ixtirochilarning shon-sharaf zali (AQSh).

Eslatmalar
----------

1. ↑  *Altshuller G. S.* Nayti ideyu: Vvedenie v TRIZ — teoriyu resheniya izobretatelskix zadach, 3-e izd. — M.: Alpina Pablisher, 2010. s. 392.

Adabiyotlar
-----------

* *Altshuller G. S. Gʻoyani* toping: TRIZga kirish — ixtirochilik muammolarini hal qilish nazariyasi, 3-nashr. — M.: Alpina nashriyoti, 2010. s. 392.

Havolalar
---------

* Veb -sayt 2008 Butunjahon intellektual mulk tashkilotining (WIPO) Arxivnaya kopiya.
* Arxivnaya kopiya sakkizinchi ayoldir
**Rahmatullayev Hamid Turgʻunovich** 1942-yil 28-yanvarda tavallud topgan. 1978-yil 17-yanvar kuni Toshkentda vafot etgan — sovet futbolchisi, hujumchi. SSSR sport ustasi. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan murabbiy (1972-yil).

Faoliyati
---------

1960-yilda „Paxtakor" (Toshkent) futbol maktabining uchinchi sonini tamomlagan. 1960-yil 1-oktabrda SSSR chempionatida debyut qilgan.
1963-yilni jarohat tufayli oʻtkazib yuborgan. Rahmatullayev faoliyati davomida 192 oʻyinda muvaffaqiyatli ishtirok etib, 20 ta gol urgan va jamoa sardori boʻlgan. 1970-yilda oʻz faoliyatini yakunlagan. 1972-yildan klubda jamoa rahbari va murabbiy sifatida ish boshlagan. 1967—1968-yilgi SSSR kubogi finalchisi.
1978-yilda avtohalokatga uchrab vafot etgan. 2011-yilda Vladimir Safarovning „Hamid Rahmatullayev — Oʻzbek Pelesi" kitobi nashr etilgan.

Toshkentning Shayxontohur tumanida „Paxtakor" stadionidan uncha uzoq boʻlmagan koʻchaga — uning nomi berilgan va yodgorlik lavhasi ochilgan.

Shaxsiy hayot
-------------

Oʻgʻli Sardor Rahmatullayev — Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi bosh kotibi, vitse-prezidenti lavozimlarida 2010—2017-yillarda ishlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Mesto zaxoroneniya
2. ↑  „PAXTAKOR" Futbol klubi

Havolalar
---------

* Profil na sayte FootballFacts.ru
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Insho (maʼnolari).

**Insho**arabcha  so‘z   bo‘lib,  «yaratish», «bino qilish», «qurish» ma’nosini  beradi.  Hozirgi tilimizda bu so‘zning ma’nosi ancha  torayib,  asosan,  o‘quvchi va talabalar to- monidan  yoziladigan  «ijodiy  yozma ish» ma’nosida qo‘llanadi.

Insho – muallifning ma’lum bir mavzu asosida o‘z fikrlarini yozma shaklda bayon qiluvchi kichik asar. In- shoda muallifning so‘z qo‘llash mahorati, fikrlash ko‘- nikmasi, bilim va dunyoqarashi, savodi  namoyon  bo‘- ladi.

Insho – o‘quvchi yaratadigan  matn  turi. Unda ma’lum bir mavzu mustaqil ravishda ochib beriladi. Inshoda o‘quv- chining o‘z fikrlarini yozma shaklda to‘g‘ri, ravon,  savodli bayon qilish malakasi aks etadi.

Inshoda mavzu bo‘yicha bilimlar yuzaga chiqadi. Yozuvchi va shoirlar, olim va muxbirlar o‘zi yozadigan asar,  ilmiy ish,  maqolaga  katta mas’uliyat  bilan  qaragani kabi o‘quvchi ham insho yozishdan oldin unga har to- monlama tayyorlanishi lozim.

Katta-katta olimlar ijodiy ishlarini o‘quvchilik paytida insholardan boshlashgan.

Insho yozish uchun, avvalo,  bilim  egallash zarur.  Takror va takror yozish natijasida esa insho yozish ko‘nikma va malakasi  shakllanadi. Yaxshi  inshoning  zamirida boy  bilim va tinimsiz mashq yotadi.

Har  qanday  ish tartib  bilan  bajarilganligi  kabi insho ham reja asosida yozilishi  kerak.  Puxta reja  inshoning  si- fatini ta’minlashga xizmat qiladi.

Inshoda o‘quvchining o‘z fikri  va boshqa  manbalardan olgan ma’lumotlari ajralib turishi  kerak.  Boshqalarning fik- rini o‘zinikiday qilib berish ko‘chirmakashlik  sifatida  sal- biy baholanadi.

Inshoning har bir turi o‘ziga xos shakl va mazmun xu- susiyatiga ega.

Insho – o‘quvchi ijodiy mehnatining oliy ko‘rinishi, uning aqliy mehnati mahsuli. Insho puxta reja bo‘yicha yozilishi, mantiqan izchil, imloviy, uslubiy va punk- tuatsion jihatdan to‘g‘ri, dalillarga tayangan bo‘lishi zarur. Insho yozish uchun mavzu chuqur o‘rganilishi, dalillash uchun ko‘chirmalar yig‘ilishi, ularning man- balari aniq bo‘lishi kerak. So‘ngra  reja tuzilib,  reja  aso- sida yozishni boshlash  lozim.  Insholar hajmi  o‘quvchi- ning yoshiga qarab turlicha bo‘lishi mumkin.
**Instagram yuzi** - bu ayollarning ijtimoiy tarmoqlardagi fotosuratlariga filtr qo'llash yoki kosmetik jarrohlik yo'li bilan o'z xususiyatlarini 1 ta qolipga moslashtirish uchun ijtimoiy moyillik hisoblanadi. Qolip yuzi navqiron, silliq, ajinsiz teriga va nafis yanoqlarga egalik qilishdir. Uning mushukdek ko'zlari, uzun kirpiklari, kichik va nosimmetrik burni hamda yam-yashil lablari ham bor. Unda ozod ifoda mavjud bo'lib, '' Yuz yaxshi qoraygan, janubiy osiyolik (qosh va ko‘z) shakli, lablari afri-amerikalik, kavkaz burni va yaqin sharq yonoqlari mavjudligi" sifatlari tasvirlangan.

Tarix
-----

Kosmetik jarrohlik uzoq vaqtdan beri jozibadorlikni yaxshilash uchun xizmat oʻtab kelmoqda. Boteks hamda gialuron kislota vositalaridan foydalanish 2002-yildan beri ba'zi operatsiyalarda bekor qilindi. 2018-yilda amerikaning 7 million axolisi neyrotoksin in'ektsiyasidan, 2,5 million aholisi esa plomba in'ektsiyasidan foydalandi. Kosmetik jarrohlik uchun 16,5 milliard dollar mablag' sarfladi. Gialuron kislotadan 92% ayollarda foydalanish kuzatildi. Instagram yuzi kamchiliklarni tuzatishdan mukammallikka intilishgacha o'zgarganligini ko'rsatdi. 2015-yilda Kylie Jenner takidlashicha labni boteks qilish tanlovi ko'p odamlar orasida qon ketishi, ko'kargan va shishgan lablarni paydo bo'lishiga olib keldii.

Instagramning yuzi maqsadi boshqacha boʻlib, endi ularda boshqa yagona maqsad paydi boʻldilar. Ushbu moyillik "professional go'zal" ayollar orasida boshlangan edi, ammo keyinchalik ijtimoiy tarmoqlarda, ayniqsa Snapchat va Instagramda tarqaldi. Facetune yanada aniq tahrirlash funksiyalarini taklif etadi. Invaziv kosmetikadan foydalanish yoshlar va kattalar orasida keng tarqaldi.

Emblematik mashhurlar orasida Bella Hadid, Kim Kardashian West, Kendall Jenner va Emili Ratajkovskilar mavjud.

Shuningdek qarang
-----------------

* Tananing dismorfik buzilishi

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Tolentino, Jia (2019-12-12). „The Age of Instagram Face". *The New Yorker* (ingliz (Amerika)). Condé Nast. Qaraldi: 2022-08-19.
2. ↑  *Wright.* „What Is 'Instagram Face' and Which Celebrities Have It?" (en-US). *Showbiz Cheat Sheet* (2020-yil 23-iyun). Qaraldi: 2022-yil 19-avgust.
3. ↑  *Zhang.* „The Instagram face and its implications" (en-US). *The Michigan Daily* (2021-yil 15-aprel). Qaraldi: 2022-yil 19-avgust.

Tashqi havolalar
----------------

* The Terrifyingly High Cost Of Instagram Face YouTubeda
* Why do all these influencers have the same face? YouTubeda
* „The fight for "Instagram face"" (en). *MIT Technology Review*. Qaraldi: 2022-yil 24-avgust.
* Hu, Elise. „Digital Culture Is Literally Reshaping Women's Faces". *Wired* (ingliz (Amerika)). ISSN 1059-1028. Qaraldi: 2023-05-27.
**Kadan**, Oʻzbekiston Respublikasi, Samarqand viloyatidagi Kattaqoʻrgʻon tumanining markazi hisoblanadi.[] Mustaqillik yillaridan soʻng Alisher Navoiy jamoa xoʻjaligi, soʻng Durbesh QFY (qishloq fuqarolar yigʻini) tasarrufidagi qishloq boʻlgan. Hozirda Kadan MFY (mahalla fuqarolar yigʻini)ga qarashli tumanda 2-qoʻrgʻon hisoblanadi.

Kadan soʻzining maʼnosi — „somonxona" deyiladi ayrim manbaalarda. Chunki Buyuk ipak yoʻlida joylashgan tumanga qarashli boʻlganligi uchun savdogarlar oʻzining ot va tuyalarini shu yerdan oziqlantirib, somon gʻamlab ortib ketishgan.
Chegaradosh Mahalla va qishloqlari — Yangiravot (Tepaqoʻrgʻon), Mullakoʻrpa (Chim, Tallimaron, Mullakoʻrpa), Mundiyon (Saroy) va Payshanba shaharchasi hisoblanadi.
Hozirda Kadan hududida tumanning Davlat Soliq inspeksiyasi, Majburiy ijro byurosi, Mahallabay ishlash markazi, Bandlikga koʻmaklashish markazi, Suv xoʻjaligi, Yoʻl patrul xizmati, Jinoiy va maʼmuriy sudi, Yongʻinga qarshi kurashish boʻlimi, Davlat xizmatlari markazi, Tibbiyot birlashmasi hamda Kattaqo'rg'on tuman hokimligi mavjud.
Aholi soni 4500 ga yaqin (01.01.2021 holatiga).
Mahalla oqsoqoli: Shernazarov Shukurullo Abdullayevich.
Sektor (2) rahbari: O'sarov Sherod Pirmatboyevich.
Tuman hokimi v.b.: Nasriddinov Jamshid.
1994 yillargacha tuman hokimligi va uning tasarufidagi tashkilotlar Durbesh QFYga qarashli bo'lgan.
Hozirda Kattaqo'rg'on tuman 1-son kasb hunar maktabi (eski Kadan qishloq xo'jalik kasb hunar kolleji) haydovchilik majmuasi o'rnidan aholi qatlami uchun ko'p qavatli uy-joy qurilish ishlari boshlangan.
Kadan MFY hudida 2 ta maktab (15, 98), 2ta bolalar bog'chasi (10, 49 va qisman 21), 1-son kasb kasb-hunar kaktabi faoliyat olib bormoqda.
**Interfaol sanʼat va fanlar akademiyasi** (inglizcha: *, qisqartma:* **AIAS***) — „interfaol sanʼat va fanlar", elektron koʻngilochar va kompyuter oʻyinlarining tan olinishini targʻib qilish va ragʻbatlantirishga bagʻishlangan notijorat tashkilotdir. Akademiya har yili DICE mukofotlarini (2012-yilgacha u Interactive Achievement Awards deb nomlangan), shuningdek, D. I. C. E. Summit konferentsiyalarini kompyuter oʻyinlarini ishlab chiquvchilar uchun tashkil qiladi. 1992-yilda Andrew Zucker tomonidan asos solingan.*

Tarix
-----

Andrew Zucker tomonidan asos solingan, oʻyin sanoati mutaxassislari va koʻngilochar soha mutaxassislarini birlashtirgan tashkilot 1992-yilda 400 ga yaqin aʼzoga ega edi. Tashkilotning oʻsha paytdagi eng koʻzga koʻringan vakillaridan biri Timoti Liri boʻlib, u AIIN tomonidan 1994-yilda Lesli Nielsen va Jonatan Teylor Tomas boshchiligidagi *Cybermania 94* nomli telekoʻrsatuvga berilgan birinchi kompyuter oʻyinlari mukofotlarini olib kelgan. 1995-yilda mukofotni topshirish marosimi birinchi marta onlayn translyatsiya qilingan.

1996-yilda AIIN DICE Summit (*Dizayn, Innovatsiya, Muloqot, Koʻngilochar* soʻzlarining qisqartmasi) tashkil etilishini eʼlon qildi — bu konferentsiyaning asosiy maqsadi kompyuter oʻyinlarini targʻib qilish va mukofotlash edi.

U 1998-yildan beri har yili *Interaktiv muvaffaqiyat mukofotlarini* taqdim etadi. 2012-yilda *Interaktiv muvaffaqiyat mukofotlari* 24-oktyabrda *DICE mukofotlari* deb oʻzgartirilgan.

DICE mukofotlari
----------------

1998-yildan beri Interfaol sanʼat va fanlar akademiyasi oʻyin sanoatidagi yutuqlari uchun har yili oʻz nomidan mukofotlarni taqdim etib keladi. Mukofotlar ham oʻyinlarga, ham shaxslarga beriladi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4
2. 1 2 3 4 5
3. ↑  *Alexander Sliwinski.* „DICE 2013 announces dates; receives location, award name change" (en). *Joystiq*.  Joystiq (2012-yil 24-oktyabr). 2012-yil 26-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 16-yanvar.
**Ilya Kovalenko** (1980-yil 17-aprel) – qirgʻizistonlik futbolchi, hujumchi, Oʻzbekiston fuqaroligiga ham ega. Qirgʻiziston terma jamoasida oʻynagan.

Futbolchilik faoliyati
----------------------

Kattalar futbolida u 15 yoshida „Semetey" (Qizil-Qiya) klubi tarkibida oʻynay boshladi, 1995-yilda Qirgʻiziston chempionatining bronza medali sovrindori va mamlakat kubogi sohibiga aylandi. 1996-yilda „Semetey"ning koʻp oʻyinchilari bilan birgalikda u „Metallurg"ga (Qadamjay) koʻchib oʻtdi va unda mamlakat chempioni va Kubok finalchisi boʻldi. 1997-yilda yana „Semetey" safida oʻynadi.

1998-yilda Oʻzbekistonning „Neftchi" (Fargʻona) klubiga oʻtib, keyingi 12 mavsumni shu erda oʻtkazdi. Oʻzbekiston chempionati chempioni (2001), kumush (1998, 1999, 2000, 2002, 2003, 2004, 2006) va bronza (2008) sovrindori, Oʻzbekiston kubogi finalchisi (1998, 2001, 2002) boʻlgan.) Vaholanki, barcha mavsumlarda ham asosiy tarkibda mustahkam oʻyinchi boʻlgan emas. Hujumchi uchun eng samaralisi 2004-yilgi mavsum boʻlib, u 12 ta gol urgan. Umumiy hisobda Fargʻona klubi tarkibida Oʻzbekiston oliy ligasida 189 ta oʻyin oʻtkazib, 45 ta gol urgan. „Neftchi"dagi oʻyinlari davomida Oʻzbekiston fuqaroligini qabul qilgan.

Faoliyatining yakunida bir mavsumni Oʻzbekistonning „Metallurg" (Bekobod) klubida oʻtkazdi.

### Xalqaro oʻyinlar

U Qirgʻiziston olimpiya terma jamoasida oʻynagan, 2000-yilgi Olimpiadaga saralash turnirida toʻrtta gol (Turkmaniston va Qozogʻiston darvozasiga dubl) kiritgan. 2000-yil 15-noyabrda Estoniyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida Qirgʻiziston terma jamoasida debyut qilgan. U milliy terma jamoadagi ilk golini 2001-yilning 3-fevralida Singapurga qarshi jahon chempionati saralash oʻyinida kiritdi. Umuman olganda, 2000-2001-yillarda milliy terma jamoa safida 8 ta oʻyin oʻtkazib, 2 ta gol urgan. Keyinchalik, xorijda toʻp surgan koʻplab qirgʻizistonlik futbolchilar singari, u ham klubda legioner hisoblanmaslik uchun terma jamoada oʻynashdan bosh tortdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Эстония 1 : 0 Киргизия". 2019-yil 12-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 4-iyun.
2. ↑  „Сингапур 0 : 1 Киргизия". 2019-yil 18-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 4-iyun.

Havolalar
---------

* Profil na sayte FootballFacts.ru
* Ilya Kovalenko at National-Football-Teams.com
**Ionlashtirilgan havo nurlanishi** - bu quyosh nurlanishidan to'g'ridan-to'g'ri yoki bilvosita energiya oqimiga duchor bo'lgan havo orqali ko'k-binafsha-binafsha rang,quyosh nurlanishidan to'g'ridan-to'g'ri yoki bilvosita energiya oqimiga duchor bo'lgan havo orqali.

Quruq havoda hosil bo'lgan yorug'likning rangi (masalan, chaqmoq bilan) azotning emissiya chiziqlari tomonidan ustunlik qiladi, bu asosan ko'k emissiya chiziqlari bilan spektrni beradi.

Jarayonlar
----------

Energiya havoga to'planganda, havo molekulalari qo'zg'aladi. Havo asosan azot va kisloroddan iborat bo'lganligi sababli, qo'zg'atilgan N2 va O2 molekulalari hosil bo'ladi. Ular boshqa molekulalar bilan reaksiyaga kirishib, asosan ozon va azot (II) oksidini hosil qiladi. Suv bug'lari mavjud bo'lganda ham rol o'ynashi mumkin; uning mavjudligi vodorod emissiya liniyalari bilan tavsiflanadi.

Agar spektrda atom vodorodining emissiya chiziqlari mavjud bo'lsa, binafsha rang paydo bo'lishi mumkin. Bu havoda ko'p miqdorda suv bo'lganda sodir bo'lishi mumkin, masalan. yomg'ir momaqaldiroqlari orqali o'tadigan past balandliklarda chaqmoqlar bilan.

Plazmada mavjud bo'lgan reaktiv turlar havoda yoki yaqin atrofdagi yuzalarda mavjud bo'lgan boshqa kimyoviy moddalar bilan osongina reaksiyaga kirishishi mumkin.

### Azotning qo'zg'aluvchanligi

Qo'zg'atilgan azot, birinchi navbatda, ultrabinafsha, ko'rinadigan va infraqizil diapazondagi emissiya chiziqlari bo'lgan fotonni chiqarish orqali chiqariladi:

N 2 \* → N 2 + *hn*
Kuzatilgan ko'k yorug'lik, birinchi navbatda, bu jarayon tomonidan ishlab chiqariladi. Spektrda neytral azot chiziqlari mavjud bo'lgan yagona ionlangan azot chiziqlari ustunlik qiladi.

### Kislorodni qo'zg'atmaslik

Kislorodning qo'zg'aluvchan holati azotga qaraganda bir oz barqarorroqdir. Fotonlar emissiyasi natijasida qo'zg'alish sodir bo'lishi mumkin bo'lsa-da, atmosfera bosimida ozonni hosil qiluvchi boshqa kislorod molekulalari bilan kimyoviy reaktsiya bo'lishi mumkin:

O 2 \* + 2 O 2 → 2 O 3
Bu reaktsiya kuchli radioaktiv moddalar va elektr razryadlari yaqinida ozon hosil bo'lishi uchun javobgardir.

1. ↑  Wiberg, Egon*. Inorganic chemistry*, 1st English, San Diego, Calif.: Academic Press, 2001 — 1655 bet. ISBN 0-12-352651-5.
**Kavakinyo** (portugalcha: *cavaquinho*, [kɐvɐˈkiɲu]), **masheti** — portugallarning kichik toʻrt torli cholgʻu asbobi. *Kawako* gitarasining kichik versiyasi. Portugaliya va Braziliyada keng tarqalgan.

Tarixi
------

Kavakinyo XV asrda portugallar tomonidan Afrikaga, soʻngra Janubiy Amerikaga olib kelingan va bu yerda bu cholgʻu asbobini *cuatro* deb atashgan. XIX asr oʻrtalaridan Braziliyada keng tarqalib, asrning ikkinchi yarmida xuddi shu tarzda Havayi orollarida paydo boʻlgan. U bu yerda *ukulele* nomi bilan mashhur.

Turlari
-------

### Portugalcha turi

Portugaliya kavakinyosi boshqa barcha turlar paydo boʻlishiga asos boʻlgan. Bu turni boshqalaridan pardalari sonidan farqlash mumkin. Portugaliya kavakinyosida pardalar soni 12 ta, Braziliya namunasi va kavakoda 17 tadir.

### Braziliya namunasi

Braziliya Kavakinyosi Portugaliyanikidan bir oz kattaroq va 17 pardaga ega.

### Kavako

Kavako — bu Braziliya kavakinyosining oʻlcham jihatidan kichikroq namunasi, hajmi boʻyicha Portugaliyanikiga oʻxshash. Ammo, Braziliya namunasidagi kabi 17 pardadan iborat.

Qurilishi
---------

### Asosiy sozlamalar

* **c g a d1** — portugalcha sozlash
* **d g b d1** — brazilcha sozlash

### Boshqa sozlamalar

* **d a b e1** — Istoricheskiy portugalskiy stroy
* **g g b d1**
* **a a c e1**
* **d g b e1** — Ispolzuemiy dlya igri solo v Brazilii[].
* **g c1 e1 a1** — Stroy Ukulele. ʻ*Kavakulele*’ (**Kavak**inyu + Uk**ulele**)

Manbalar
--------

1. ↑  Бразильцы (Wayback Machine saytida 2021-01-20 sanasida arxivlangan) // Большая российская энциклопедия. Том 4. — М. 2006. — С. 149—150.
2. ↑  „The Brazilian phenomenom of Beirutando". *Sounds and Colours*. 2014-yil 29-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 20-mart.

Adabiyotlar
-----------

* „Машети",*Музыкальные инструменты. Энциклопедия*. М.: Дека-ВС, 2008 — 378 bet.
* Crook L. „Cavaquinho",*. Encyclopedia of Latin American Popular Music*. ABC-CLIO, 2013 — 76—77 bet.
**Ion kanallari**, ion oʻtkazuvchi kanallar —tirik hujayra va hujayra organoidlarining lipoproteid tabiatli membranalarida, membrananing har xil modda va ionlarga boʻlgan tanlab oʻtkazuvchanlik xossasini taʼminlovchi molekulyar sistemalar (Na+, K+ va Ca2+ kanallari, mitoxondriya va bakteriya hujayrasi membranasidagi proton kanallari). Ion kanallari dastlab nerv hujayrasi membranasida, keyinchalik boshqa toʻqimalarda hamda sitoplazmik membranalar komplekslari, sitoxromoksidazalar, rodopsin va boshqalar tarkibida qayd etilgan. Oqsillar membranani "teshib oʻtib", ion oʻtkazuvchi sistema hosil qiladi. Ion kanallarining tanlab oʻtkazish xususiyati uning geometrik parametrlari, ichki devori va boʻshligʻida joylashgan kimyoviy guruhlar xususiyatiga bogʻliq. Ion kanallari orqali transport faol (energiya sarfi orqali) va passiv (membrananing ikki tomonidagi elektrokimyoviy potensiallar farqi orqali) boʻladi. Bitta ion kanali orqali bir sek. da 107 — 10" ion oʻta oladi. Bir qancha birikmalar ion kanali elementlari bilan birikib, kanalning chala oʻtkazuvchanlik xususiyatini buzadi (chayonlar va ilonlar zaharidagi toksinlar, ayrim baqalar terisidan ajraladigan batroxotoksin, tetradotoksin va tetraetilammoniy). Ayrim tuban molekulali birikmalar, mas, antibiotiklar (gramitsidin A, alametitsin, amfoteritsin) yordamida membranada ion kanallarini hosil qilish mumkin. Bu birikmalarning zahar sifatida taʼsiri membrana oʻtkazuvchanligining oshib ketishi tufayli hujayradagi ion muvozanatining buzilishi bilan bogʻliq.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Arslon Sobirovich Talipov** (1975-yil 15-avgust, Fargʻona viloyati) — oʻzbek futbolchisi, hujumchisi va yarimhimoyachisi. Oʻzbekiston (1997) va Turkmaniston (2000) chempioni.

Biografiyasi
------------

Toshkent RUOR va „Paxtakor" yoshlar klubi tarbiyalanuvchisi. 1991-yilda „Paxtakor" klubi zaxira jamoasining aʼzoligiga qabul qilingan.

SSSR parchalanganidan soʻng bir necha yillar davomida Oʻzbekiston oliy va birinchi liga klublarida toʻp surgan. Oliy ligada 1992-yili „Chirchiq" safida debyut qilgan. 1992-yilning 31-martida mamlakat chempionati 2-tur bahslarida „Marokand"ga qarshi kechgan (1:2) uchrashuvda ilk golini urgan. 1994-yilgi mavsumda „Chirchiq" safida 10 ta gol urishga erishgan.

1995-yilda birinchi mavsumni professional darajada oʻtkazgan Arslon Rossiyaning „Amkar" jamoasiga taklif qilinadi va „Amkar" klubi bilan uchinchi liga zona turniri gʻolibiga aylanadi. Futbolchi ushbu mavsumda 10 ta gol bilan klubning eng yaxshi toʻpurariga aylangan(boshqa maʼlumotlarga koʻra 11 ta gol urgan). Keyingi yili ham ikkinchi ligada „Amkar" safida oʻynashda davom etgan.

1997-yilda Oʻzbekistonga qaytib, „MHSK" klubi safiga qoʻshiladi va jamoadoshlari bilan mamlakat chempionligini qoʻlga kiritadi. Keyingi yili jamoa moliyaviy muammolarga duch kelganligi bois, jadvalning eng quyi pogʻonasidan joy oladi va Tolipov 1998-yilning avgust oyida qisqa muddatga „Amkar"ga qaytishga qaror qiladi. Shu yili „Amkar" safida ikkinchi divizion zona turniri gʻolibligini qoʻlga kiritadi.

2000-yilda Turkmanistonning „Kopetdag" jamoasiga oʻtib, u yerda Turkmaniston chempioni boʻlgan, shuningdek, 12 gol bilan toʻpurarlar bahsida ikkinchi oʻrinni egallagan. Biroz muddat oʻtib, sobiq SSSR futbolchilari bilan birgalikda Hindistonning ikkinchi divizionida „Dempo" tarkibida toʻp surgan. „Dempo" safida ham 10 ga yaqin gol urgan, shu jumladan „Sporting Clube de Goa" bilan kechgan oʻyinda „poker" kiritgan.

Oʻzbekistonga qaytganidan soʻng 2003-yilgacha oliy liga klublarida toʻp surgan, keyin bir necha yil birinchi ligada oʻynagan.

Talipov Oʻzbekiston oliy ligasida jami 140 ta oʻyin oʻtkazib, 31 ta gol urgan.

Yutuqlari
---------

* Oʻzbekiston chempioni: 1997-yil
* Turkmaniston chempioni: 2000-yil
* Rossiya ikkinchi divizioni gʻolibi: 1998-yil (Ural zonasi)

Manbalar
--------

1. ↑  „АРСЛАН ТАЛИПОВ".
2. ↑  India 2000/01 // rsssf.com

Havolalar
---------

* Profil FootballFacts.ru saytida
* Arslon Talipov Transfermarkt saytida
**Muzlik davri** — Yerning geologik tarixida nisbatan uzoq, davom etgan davr. U davrda iqlimning umumiy nisbiy sovishi natijasida o‘ta sovuq boʻlgan vaqt (bunda yirik materik muzliklari vujudga kelgan) iliq iqlimli vaqt bilan koʻp marta almashinib turgan. Iqlim iliqlashganda (muzliklararo davr) materik muzliklarining koʻp qismi erib ketgan. Shimoliy Amerikaning quyi proterozoyida, Afrika va Avstraliyaning yuqori rifeyida, Osiyo va Shimoliy Amerikaning vendida, Afrikaning ordovikida, Gondvana materigining karbon oxiri va perm boshida aniqlangan. Pleystotsen Muzlik davri eng kup oʻrganilgan.

Yana qarang
-----------

* Toʻrtlamchi sistema

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
NORUDA (NOMETALL) FOYDALI QAZILMALAR — sanoat va q

urilishda tabiiy holatda yoki turli xil ishlov berilgandan keyin foydalaniladigan, shuningdek, ulardan nometall elementlarni yoki ularning birikmalari ajratib olinadigan yonmaydigan qattiq togʻ jinslari yoki minerallar. Ulardan kompleks foydalanish mumkin. Noruda foydali qazilmalarq. turi yuzdan ziyod. Qazib olish va ulardan foydalanish boʻyicha eng muhim xom ashyolar qatorida turadi. Noruda foydali qazilmalarq.ning hozirga qadar sistemalashtirilgan yagona tasnifi yoʻq. Odatda foydalanish sohasiga qarab 4 guruhga boʻladilar: konchilik-kimyo hom ashyosi — apatit, galit, tugʻma oltingugurt, oltingugurt kolchedani, barit, tabiiy tuz va boshqa (bularning aksariyatidan mineral oʻgʻit ishlab chikariladi); konchilik-metallurgiya xom ashyosi — oʻtga chidamli materiallar ishlab chiqarish, flyus si-fatida ishlatiluvchi qoliplash materiallari (gil va qumlar); qurilish materiallari — noruda qurilish ma-teriallari, keramika va shisha xom ashyosi, bogʻlovchi materiallar uchun xom ashyo, mineral boʻyoklar, issiklik va shovqin oʻtkazmaydigan materiallar; nometall ruda xom ashyosi — texnik kristallar (olmos, pyezokvars, Islandiya shpati, muskovit, agat va boshqalar), qimmatbaho va zebu ziynat buyumlari yasashda ishlatiladigan toshlar (zargarlik olmosi, zumrad, yoqut, topaz, malaxit, feruza, kahrabo va boshqalar); bu toifaga yana, odatda, asbest, talk, grafit, korund, najdakni ham kiritadilar. Texnika taraqqiyoti jarayonida Noruda foydali qazilmalarq. tarkibiga tobora yangi togʻ jinslari va minerallar qoʻshilib bormoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Telefon apparati** - abonentlarning gaplashishi uchun moʻljallangan elektrakustik apparata; telefon tarmoqlarinnsh oxirgi abonent qurilmasi. Amalda qoʻllanilgan birinchi uzatishni qabul qilish qurilmasini 1876-yilda Shotland ixtirochisi A.G.Bell ixtiro qilgan. Keyinchalik turli mamlakatlarning ixtirochi va olimlari uni takomillashtirgan. Telefon apparati gaplashiladigan qism (telefon va mikrofon, bular umumiy korpus, yaʼni trubkaga birlashtiriladi), abonentni chaqiruvchi qism (diskli yoki tugmachali raqam tergich, yaʼni signal qoʻngʻirogʻi) va kommutatsiya qurilmasi (apparatning chaqiruvchi qismini gaplashish kismiga ulaydi)dan iborat. Telefon apparatilarning hammasi mexanoavtomatik rejimda ishlaydi (yaʼni raqam terish mexanik, abonentlarni ulash avtomatik tarzda amalga oshadi). Abonentlarga "oʻzi" javob beradigan, ularning telefon raqamlarini magnit xotiraga qayd qiladigan avtoraqam tergichli avtomat Telefon apparatilar ham mavjud.

Mikrofon zanjirini oʻzgarmas tok bilan taʼminlash usuliga koʻra, mahalliy batareyali va markaziy batareyali (telefon styaning markaziy batareyasiga ulangan) Telefon apparati farklanadi. Oddiy Telefon apparatilardan tashkari, shaxtalarda ishlatiladigan (portlash xavfi yoʻq), dispetcherlik, taksofon (avtomattelefon)lar, uyali telefon va boshqa Telefon apparatilar ham bor. Boshqarish pulti va televizion bloki boʻlgan. Telefon apparati videotelefon deb ataladi. Bunda abonentlar bir-birini koʻrib turadi, rayem, fotosurat, matn va boshqalarni koʻrish mumkin boʻladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Juvayniy (maʼnolari).

**Juvayniy**, Alouddin Otamalik ibn Bahouddin Muhammad al-Juvayniy (1226, Gʻarbiy Xuroson, Juvayn viloyati, Ozodvor qishlogʻi – 1283, Ar-ron) – tarixchi olim va davlat arbobi. Yoshligidan arab, fors, moʻgʻul, uygʻur tillarini mukammal oʻrgangan. Xurosondagi moʻgʻul hukmdorlari Qirkoʻz, Argun ogʻa va Huloku devonida xizmat qilgan. 1247—1253-yillarda Qoraqurum (Moʻgʻuliston)ga borgan. Elxonlarnnng Bagʻdoddagi noibi (1259—1283, tanaffuslar bilan).

Janubiy Moʻgʻuliston, Oʻrta Osiyo hamda Eronning 13-asrdagi ijtimoiysiyosiy tarixidan hikoya qiluvchi „Tarixi jahonkushoy" (1260) nomli shoh asari bilan shuxrat topdi. Asar 3 qismdan iborat: 1) moʻgʻullar; ularning Chingizxon davridagi istilochilik yurishlaridan to Guyukxon davri (1246—1248) gacha, shuningdek, Joʻjixon, Chigʻatoy va avlodlarining tarixi; 2) Xorazmshoxlar va Xurosonning moʻgʻul xukmdorlari davridagi (1258-yilgacha) tarixi; 3) Hulokuxonning Eronni zabt etishi (1256—1258), shuningdek, ismoiliylar va ularning davlati tarixi batafsil bayon etilgan. Oʻrta Osiyo tarixi uchun asarning 1—2 qismlari alohida qimmatga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


| * k
* m
* t
Oʻrta Osiyo allomalari |
| --- |
| Olimlar | 
* Abu Maʼshar
* Abulvafo
* Abu zayd Balxiy
* al-Fargʻoniy
* Ali Qushchi
* Abu Ali ibn Sino
* Birjoniy
* Beruniy
* al-Marvaziy
* Jobir ibn Xayyom
* Al-Xoziniy
* Abu Jaʼfar
* Xoʻjandiy
* Xorazmiy
* Nasaviy
* Umar Xayyom
* Abu Said Sijzi

 |
| Faylasuflar | 
* Gʻazzoliy
* Amiriy
* Abu Ali ibn Sino
* Al-Forobiy
* Aziziddin Nasafiy
* Ahmad Yassaviy
* Najmiddin Kubro
* Sijistoniy
* Shahrastoniy

 |
| Islom ulamolari | 
* Sijistoniy
* Abu Hanifa
* Ahmad Ibn Hanbal
* Ansoriy
* Buxoriy
* Al-Hakim an-Nishopuriy
* Juvayniy
* Moturidiy
* Muslim ibn Hajjoj
* Nasaiy
* Abdulkarim al-Qushayriy
* Faxriddin Roziy
* Taftazoniy
* Imom Termiziy
* Az-Zamaxshariy

 |
| Shoir va sanʼatkorlar | 
* Abulxayr
* Kamoliddin Behzod
* Daqiqiy
* Jomiy
* Alisher Navoiy
* Nodira
* Rudakiy
* Rumiy
* Mashrab

 |
| Tarixchi vasiyosatchilar | 
* Abulfazl Bayhaqiy
* Narshaxiy
* Avfiy
* Balʼamiy
* Gavharshod begim
* Husayn Boyqaro
* Xondamir
* Bobur
* Shihob al-Nasai
* Gulbadan begim

 |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Loa loa** (koʻz qurti) – odam paraziti boʻlib, *Onchocercidae* oilasi, *Filarioidea* kichik oilasi, *Spirurida* turiga mansub nematoda tipidagi qurt (yumaloq qurtlar) hisoblanadi. Teri osti yogʻ toʻqimalarida parazitlik qiladi va loiasis hastaligini keltirib chiqaradi. Inson tanasining toʻqimalari boʻylab harakatlanadi va u koʻzlarga yetib boradi. Shuning uchun u „koʻz qurti" norasmiy nomi bilan ham ataladi. Parazit Gʻarbiy va Markaziy Afrikada endemik hisoblanadi va boshqa mamlakatlarga tarqalishi mumkin. Pashsha va chivinlar bu parazitni olib yuradi deb hisoblashadi. Odam parazitlarning oraliq xoʻjayini boʻlgan ot chivinlari chaqishi hisobiga loiasis bilan kasallanadi.

Klinik manzarasi
----------------

Voyaga yetgan (makrofilariae) nematodalarga oxshash boʻlgan tashqi koʻrinishga, oq rangga ega. Erkaklar uzunligi 30-35 mm va yogʻonligi taxminan 0,4 mm, urgʻochilarni uzinligi 40-70 mm va yogʻonligi 0,5 mm ga etadi. Qobiq bilan qoplangan lichinkalar (microfilariae) uzunligi esa bor yoʻgʻi 300 mikronni tashkil qiladi.

Tarqalishi
----------

Bu qurtlar faqat Gʻarbiy va Markaziy Afrikada uchraydi. Ularning diapazoni 10° shimoliy kenglik va 5° janubiy kenglik bilan chegaralangan, yaʼni Kongo, Gabon, Chad, Sudan, Janubiy Sudan, Markaziy Afrika Respublikasi, Kamerun, Nigeriya va Angola shimolidagi hududlarda uchraydi.

Yashash tarzi
-------------

*Loa loa* parazit hayot tarzini olib boradi, xoʻjayinlarining teri osti yogʻ toʻqimalarida parazitlik qiladi. Inson-tashuvchisining tanasi boʻylab harakatlari davomida u koʻzning oq qismiga yetib boradi va shu bilan xarakterli kon'yunktivitni keltirib chiqaradi.

### Xojayin turlari

Parazit nafaqat insonlarning, balki Afrika odamsimon maymunning ayrim turlarni toʻqimalarida parazitlik qiladi. Masalan: burgʻulash (*Mandrillus leucophaeus*), anubis babunlari (*Papio anubis*) va hussar maymunlari (*Erythrocebus patas*) kiradi. tajribada isbotlanganki kemiruvchilarning baʼzi turlari – masalan, moʻgʻul gerbilini (*Meriones unguiculatus*) ham yuqtirishga qodir ekanligi.

 *Loa loaning* hayot tarzi tasvirlangan rasm.
### Yana qarang

* Britannica entsiklopediyasidagi maqola.
* Spiegel Online Geheimnisvolle Wurmkrankheit: Tropenmediziner wollen Loa Loa Enträtseln

Manbalar
--------

1. ↑  Ramiro Morales-Hojas: *Molecular systematics of filarial parasites, with an emphasis on groups of medical and veterinary importance, and its relevance for epidemiology.* Infection, Genetics and Evolution 9 (5), September 2009; S. 748—759.
2. 1 2  C. D. Mackenzie, R. R. Suswillo, D. A. Denham: *Survival of Loa loa following transplantation from drills (Mandrillus leucophaeus) into jirds (Meriones unguiculatus): parasitology and pathology.* Transactions of the Royal Society of Tropical Medicine and Hygiene 76 (6), 1982; S. 778—782.
**Anatoliy Vasilevich Gogolkin** (1951-yil 18-dekabrda tavallud topgan) SSSR futbolchisi, pozitsiyasi hujumchi va murabbiy boʻlib ishlagan.

Biografiya
----------

Anatoliy Gogolkin 1951-yil 18-dekabrda Tojikiston SSRning Leninobod viloyati (hozirgi Tojikistonning Sugʻd (viloyat)) Sotsgorod qishlogʻida tugʻilgan.

U hujumchi sifatida futbol oʻynagan. Faoliyatini 1971-yilda Toshkentning „Politodel"da ikkinchi ligada o‘ynagan.

1973-1974-yillarda "Yangiyer" safida ikkinchi ligada o‘ynab, har mavsumda 3 tadan gol urgan.

1974-yilgi mavsumda u oliy ligada toʻp surgan Toshkentning „Paxtakor" klubiga oʻtdi, lekin uning tarkibida faqat 1975-yilda debyut qildi, SSSR chempionatida 11 ta oʻyinda maydonga tushdi va gol ura olmadi. U 1975-yilgi mavsumning bir qismini yana Yangiyerda oʻtkazdi va 1ta gol urdi.

1976-yilda u birinchi ligaga tushib ketgan „Paxtakor"da oʻynashni davom ettirdi, ammo atigi 4 ta oʻyin oʻtkazdi.

Faoliyatining qolgan qismini ikkinchi ligada o‘tkazib, yuqori o‘yin ko‘rsatdi: 1978 va 1979-yillarda u Semipalatinskning „Spartak" klubi safida mos ravishda 12 va 17 tadan gol urdi. U 79-mavsumning bir qismini Samarqandning "Dinamo" jamoasida o‘tkazgan, 1980-yilda ham o‘ynagan va 31 ta o‘yinda 16 ta gol urgan.

1989-yilda Semipalatinskning „Spartak" jamoasini boshqargan.

Oʻlim sanasi nomaʼlum.

Oila
----

Katta akasi — Aleksandr Vasilevich Gogolkin (1950-yilda tugʻilgan), sovet futbolchisi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 6  „Гоголкин Анатолий Васильевич, 18.12.1951, футболист". *footballfacts.ru*. Qaraldi: 2023-yil 29-mart.
2. ↑  „ДУХ ИСКРЕННЕГО ФУТБОЛА | „DINAMO" SAMARKAND 1980". *Sports.ru*. Qaraldi: 2023-yil 29-mart.
3. ↑  „Гоголкин Александр Васильевич, 09.04.1950, футболист". *footballfacts.ru*. Qaraldi: 2023-yil 29-mart.

Havolalar
---------

* FootballFacts.ru
Dasturdagi xatoliklarni to'g'irlash uchun ishlatilgan rezina o'rdak
Dasturiy ta'minot muhandisligida, **rezina o'rdak metodi** (ingl. **rubberducking**) - bu og'zaki yoki yozma tilda muammoni qayta ifodalash orqali koddagi muammoni tuzatish usuli. Ushbu atama "Pragmatik dasturchi" kitobidagi hikoyadan olingan bo'lib, unda dasturchi rezina o'rdakni olib, undan koddagi har bir satrni izohlab berishni so'raydi.

Yondashuv
---------

Ko'pgina dasturchilar muammoni boshqalarga, ehtimol, hatto dasturlash haqida tarjibasi yo'q shaxslarga tushuntirishgan va keyin muammoni tushuntirish jarayonida yechimiga duch kelishgan. Kodning nima qilishi kerakligini tasvirlab, uning aslida nima qilayotganini kuzatishda, bu ikkalasi o'rtasidagi har qanday xatoliklar ko'rinadi. Ushbu jarayonda jonsiz o'yinchoqdan foydalangan holda dasturchi boshqa hech kimni aralashtirmasdan va tinglovchilarsiz, o'z-o'zilariga gapirib berish orqali yaxshiroq natijalarga erishganlar.  Ushbu yondashuv kompyuter fanlari va dasturiy ta'minot muhandisligi kurslarida o'qitiladi.

Zamonaviy olamda
----------------

2018-yil 1-aprel kuni Stack Exchange o'z veb-saytida Quak Overflow nomli yangi "xusisyatlar" sifatida Kulgi kunida hazil sifatida rezina o'rdak avatarini namoyish etdi. Brauzer sahifasining o'ng-pastgi burchagida paydo bo'ldi va tashrif buyuruvchilariga dasturlash muammolarini tinglab, ularga yechimlar bilan javob berish orqali yordam berishga harakat qildi. Biroq, o'rdakcha shunchaki bir necha marta yozishdan keyin "quack, quack, quack" tovushini chiqardi.

Yana qarang
-----------

* 
* Suqrot metodi

Manbalar
--------

1. ↑  Hunt, Andrew*. The Pragmatic Programmer: From Journeyman to Master*. Addison Wesley, 1999. ISBN 978-0201616224.  p. 95, footnote.
2. ↑  *Debugging.* „Rubber Duck Debugging". *rubberduckdebugging.com*. Qaraldi: 2023-yil 14-sentyabr.
3. ↑  Baker, SJ, *The Contribution of the Cardboard Cutout Dog to Software Reliability and Maintainability*.
4. ↑  *Hayes.* „The Psychology Underlying the Power of Rubber Duck Debugging". *Press Up via Internet Archive* (2014-yil 25-iyun). 2014-yil 9-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 10-sentyabr.
5. ↑  *Malan.* „Rubber Duck Debugging in CS50 IDE". *noticeable.news* (2020).
6. ↑  *Attwood.* „Rubber Duck Problem Solving". *codinghorror.com* (2012).
7. ↑  *Attwood, Jeff* „Rubber Duck Problem Solving". *codinghorror.com* (2012).
8. ↑  *Malan, David* „Rubber Duck Debugging in CS50 IDE". *noticeable.news* (2020).
9. ↑  „Stack Exchange has been taken over by a rubber duck!". *Meta Stack Exchange* (2018-yil 31-mart). Qaraldi: 2018-yil 1-aprel.

Tashqi havolalar
----------------

* Rezina o'rdak yordamida xatolarni bartaraf etish
**Istanbulkart** — Turkiyaning Istanbul shahrida jamoat transportida yoʻl haqqini toʻlash uchun foydalaniladigan kontaksiz chip karta.

Istanbulkart — umumiy taksidan tashqari barcha jamoat transporti xaritasi dan Istanbul va Istanbulga tashrif buyurishning eng arzon va samarali usuli hisoblanadi. Ushbu yagona transport kartasi bilan Istanbulning butun jamoat transporti tizimidan foydalanish mumkin. U Istanbul shahriga tegishlidir.
U 2009-yil 23-martda joriy qilingan karta Belbim axborot texnologiyalari kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan va amaliyotga tatbiq etilgan.

IstanbulKartni 2.000 dan ortiq joylarda, jumladan, metro, tramvay, parom, metrobus va jamoat avtovokzallarida va kioskalardan xarid qilishingiz mumkin.
Istanbulkartda kredit kartadan onlayn foydalanish va to‘ldirish imkonini beruvchi mobil ilova ham mavjud. Undan foydalanish juda oson, undan foydalanish uchun istanbulkartining mobil ilovasidan foydalanish lozim.

Istanbulkart turlari
--------------------

Istanbulkartning toʻrt xil turi mavjud, biri oddiy va uchtasi maxsus. Maxsus kartalar egasining qonuniy muvofiqligi asosida chiqariladi va shuning uchun shaxsiylashtiriladi:

1. Oddiy karta: toʻliq toʻlov uchun.

2. Koʻk karta: oylik foydalanish uchun chegirmali mavsumiy chipta.

3. Chegirmali karta: talabalar, oʻqituvchilar, keksa fuqarolar (60 yoshdan oshgan) uchun.

4. Bepul karta: nogironlar yoki nogironlar, keksalar (65 yoshdan oshgan) va davlat xizmatchilari uchun.

Oddiy kartalarni yirik transport ayirboshlash joylaridagi ofislardan 20TL miqdorida qaytarib berilmaydigan depozitga sotib olish mumkin. Uni metro kirishlarida joylashgan avtomatlardan 25TL ga sotib olish mumkin.

Foydalanish tartibi
-------------------

Yoʻl haqini toʻlash uchun smart-karta transport vositasiga chiqish paytida 8 sm (3,1 dyuym)gacha yaqin masofada olib boriladi. Oʻqish qurilmasi ovozli bilan yoʻl haqi toʻlanganligini tasdiqlaydi va ekran yashil rangga aylanadi va bir soniyadan soʻng toʻlov va qolgan mablagʻni koʻrsatadi.
Smart-kartaga pul mablag‘lari yetarli bo‘lmagan taqdirda, kartani o‘quvchi qurilmada ovozli ogohlantirish bilan birga „Yetersiz Bakiye" yaʼniy ‘’Mablagʻ yetarli emas’’ ogohlantirish xabarini ko‘rsatadi. Qalbaki kartalar avtobus haydovchisi yoki burilish joylarida xavfsizlik xizmati xodimlari tomonidan musodara qilinadi.

Havolalar
---------

• \* (Istanbulkart haqida)
Buyuk Xitoy devori
Xarita
**Buyuk xitoy devori** (xitoycha "Vanli changcheng" — "10 ming li uzunligdagi devor"), Saddi Chiniy — Shim. Xitoydagi qalʼa devori. Qad. Xitoy meʼmorchiligining ulkan yodgorligi. Qalʼa devori sifatida dastlabki qismi miloddan avvalgi IV—III asrlarda (tosh va gʻishtdan ishlanib, ichini tuproq bilan toʻldirib, shibbalab) qurilgan. Miloddan avvalgi II— I-asrlarda Gʻarbga tomon 500 km ga uzaytirilgan. Keyinchalik uni qurish va mustahkamlash ishlari (eng muhimi 14—15-asrlar) davom etgan. 1953-yilda Szyuyyunguan qalʼasi (Pekin) yaqinidagi qismi taʼmirlangan. Buyuk Xitoy devori Szyuyyunguan qalʼasi (Gansu viloyatining gʻarbi) va Shanxayguan (Lyaodun koʻrfazi qirgʻogʻi) qalʼaqoʻrgʻoni oraligʻida choʻzilgan; koʻtarilish joylari va tarmoqlari bilan uz. 5000 km ga yaqin (toʻliq saqlanmagan). Xitoy arxeolog olimlarining 2001-yildagi ilmiy tadqiqotlariga koʻra, Xitoyning jan.gʻarbidagi sunʼiy tepalik ham Buyuk Xitoy devori ga daxldorligi — uning davomi ekanligi aniqlandi. Bu bilan Buyuk Xitoy devorining umumiy uzunligi 530 km ga koʻpaydi. Buyuk Xitoy devorining balandligi— 6,6 m (shinaklarining devorlari bilan 8–10 m gacha), kengligi — asosida 6,5 m dan yuqorisida 5 m gacha. Har bir necha yuz metrda soqchilar uchun toʻrtburchakli burjlar (balandligi 10–12 m) qurilgan, har 10 km da kuzatish va xabar berish uchun minoralari, togʻdagi muhim oʻtish joylarida mustahkam qoʻrgʻonlari boʻlgan. Buyuk Xitoy devori meʼmoriy yodgorlik sifatida saqlanadi.

Alisher Navoiyning "Saddi Iskandariy" dostonida B.Buyuk Xitoy devori "Saddi Chin" devori nomi bilan tilga olingan.

Yana q.
-------

* Mudofaa inshootlari
* Sin (sulola)

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |