**Idalia toʻfoni** 2023-yilda Atlantika boʻroni paytida Shimoliy Floridada sodir boʻlgan(Janubiy-sharqiy Qoʻshma Shtatlarda) katta zarar keltirgan 4-guruh turiga mansub boʻron hisoblanadi. „Uchinchi dovul" deb atalgan boʻron 2023-yilgi Atlantika boʻronlari mavsumining ikkinchi yirik boʻroni **Idalia** Tinch okeanining sharqiy qismidan Markaziy Amerikani kesib oʻtgan va past bosimli hududda hosil boʻlgan. Karib dengizining gʻarbiy qismidan kesib oʻtganida asta-sekin rivojlanish boshlandi. Holat 2023-yil 26-avgustda tropik depressiya darajasiga koʻtarildi va bir kundan keyin *Idalia* nomini olgan tropik boʻronga aylandi. U Meksika koʻrfazini kesib oʻtdi va u yerda tez kuchayib, qisqa vaqt ichida toifaga aylandi. 30-avgust kuni Florida shtatining Big Bend mintaqasiga 3-toifali kuchli dovul tushishidan oldin 4-boʻron janubi-sharqiy Jorjiyaga oʻtib, keyin tropik boʻron sifatida Karolina orollariga yetib borib dovulga aylandi. 31- avgustda Idalia Atlantika okeaniga yetib bordi va u yerda oʻsha kuniyoq post-tropik siklonga aylandi. Keyinchalik u Bermud orollarining janubidan oʻtdi.

Idalia, bu yil AQShda quruqlikka tushgan birinchi tropik siklon Florida shtatining Big Bend mintaqasi va Jorjiya janubiy-sharqida katta zarar keltirdi. Ikki shtatda boʻron bilan bogʻliq hodisalarda minglab inshootlar shikastlangan yoki vayron boʻlgan va toʻrt kishi halok boʻlgan. Dastlabki hisob-kitoblarga koʻra, sugʻurtalangan yoʻqotishlar 2-5 milliard dollarni tashkil qiladi. Dovul qoldiqlari Sharqiy Qoʻshma Shtatlar boʻylab Mehnat kuni xavfli oqimlarni keltirib chiqardi, natijada kamida beshta oʻlim va koʻplab qutqaruvlar sodir boʻldi.

### Qoʻshma Shtatlar

 Meteorologiya markazining Idalia tropik boʻroni prognozi
28-avgustda Floridaning gʻarbiy qirgʻoq qismlarida boʻron koʻtarilishi haqida ogohlantirishlar eʼlon qilindi. 29-avgust kuni Meteorologiya markazi 1-kun konvektiv prognozini eʼlon qildi, unda Floridaning Idalia bilan bogʻliq qismlari uchun 2-darajali ob-havoning yengil xavfi 5 foizni tashkil etadi. 2-kun konvektiv prognozi Florida, Jorjiya, Janubiy Karolina va Shimoliy Karolina qismlari uchun 2-daraja yengil xavf va 5 foiz tornado xavfi haqida ham eʼlon qilindi. Haddan tashqari yogʻingarchilikning oʻrtacha xavfi Meteorologiya markazi tomonidan 2-kun konvektiv prognoziga kiritilgan bir xil hududlarning aksariyati uchun ham eʼlon qilindi. 29-avgustda Floridaning gʻarbiy qismlari uchun tornado soati eʼlon qilindi.

Amtrak 28-avgust kuni Florida shtatining Jeksonvill shahrida janubga yoʻnaltirilgan ikkita poyezd yoʻnalishini toʻxtatdi va ikkala yoʻnalishni va 29-30 avgustgacha boʻlgan *Avtopoyezd* xizmatini bekor qildi. *Palmetto* reysi Vashingtonda ham qisqartirildi.  Florida va Jorjiya boʻylab kamida 900 ta reys bekor qilindi.

Qoʻshimcha qarang
-----------------

* 2023 yilgi Atlantika boʻronlari mavsumi xronologiyasi
* 2023 yildagi tropik siklonlar
* 2023 yil ob-havo
* 4-toifali Atlantika boʻronlari roʻyxati
* Florida boʻronlari roʻyxati (2000 yildan hozirgi kungacha)
* 1896 yil Sidar Keys dovuli – 3 ‑ xuddi shu umumiy mintaqada quruqlikka tushgan ekvivalent boʻron
* „Maykl" toʻfoni (2018) – Xuddi shu umumiy mintaqada quruqlikka tushgan 5-dovul
* Ian toʻfoni (2022) –Kubaga taʼsir qilganidan keyin Janubiy Floridaga kelgan 5-dovul, shuningdek, Karolina orollariga ham taʼsir koʻrsatdi.

Havolalar
---------

1. 

1. ↑  *Masters.* „Hurricane and storm surge warnings for Florida as Idalia heads north" (en-US).  Yale Climate Connections (28-avgust 2023-yil). 29-avgust 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-avgust 2023-yil.
2. ↑  „SPC Day 1 Outlook". *www.spc.noaa.gov*. 30-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-avgust 2023-yil.
3. ↑  „Storm Prediction Center Aug 29, 2023 0600 UTC Day 2 Convective Outlook". *www.spc.noaa.gov*. 18-may 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-avgust 2023-yil.
4. ↑  *Service.* „WPC Day 2 Excessive Rainfall Outlook" (EN-US). *www.wpc.ncep.noaa.gov*. 19-avgust 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-avgust 2023-yil.
5. ↑   ﻿Storm Prediction Center Tornado Watch 660﻿ (Report). Storm Prediction Center. August 29, 2023.. Qaraldi: 2023-08-30.
6. ↑  „Amtrak Advisory | Temporary Service Adjustments in Place Due to Tropical Storm Idalia" (en). *www.amtrak.com*. 29-avgust 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-avgust 2023-yil.
7. ↑  „Hurricane Idalia unleashes fury on Florida and Georgia, swamping wide stretch of coast" (en). *AP News* (30-avgust 2023-yil). Qaraldi: 30-avgust 2023-yil.