recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Bouzeguene** (alternativ ravishda **Wizgane**) — Jazoirdan taxminan 170 kmda joylashgan Tizi-Ouzou provinsiyasidagi Kabyle shaharchalaridan.

Bouzeguene qishlogʻi Bouzeguene kommunasi markazida joylashgan va atrofi yigirmaga yaqin boshqa qishloqlar bilan oʻralgan. Kommuna 60 km sharqda Tizi-Ouzou va Bejaia viloyati bilan Ait Zikki togʻlari bilan Chellata Col de Chellata va Igzer Amokrane Daira bilan chegaradosh hisoblanadi. Hamma tovarlar Akbou va Tazmaltdan keladi.

Bouzeguene dunyoning turli burchaklaridan kelgan koʻp sonli emigrantlari bilan mashhur. Bu, ayniqsa, Fransiya uchun toʻgʻri keladi, chunki mahalliy aholining koʻpchiligi fransuz ishgʻoli ostida ish izlash uchun kelishgan.

Bouzegen shuningdek, fransuz istilosiga qarshi qarshilik beshigi va 1950-yillardan 1962-yilgacha Jazoir mustaqillikka erishgunga qadar fransuz armiyasiga qarshi kurashgan polkovnik Mohand Oulhadjning tugʻilgan joyi ham hisoblanadi.

Demografiya
-----------

Bouzeguene aholisi yigirma bir oiladan iborat boʻlib, ular bir xil hurmat tartibida birga yashaydilar va imgharen tadarth qoʻmitasi tomonidan boshqariladi, ular ayniqsa juma kunlari qishloqning rejalari va masalalari bilan shugʻullanish maqsadida yigʻilish qilishadi.

Havolalar
---------

* BOUZEGUENE Wayback Machine saytida arxivlandi (2007-03-23). fotogalereyasi (fransuzcha)
* site de bouzeguene village (fransuzcha)
* Bouzeguene News Wayback Machine saytida arxivlandi (2010-01-12). (fransuzcha)

1. ↑  Evolution intercensitaire de la population sur le site de la wilaya de Tizi Ouzou Wayback Machine saytida arxivlandi (April 25, 2012,).. Consulté le 25/02/2011
**Bouzina** — Jazoir mamlakatining shimoli-sharqidagi shaharcha. U taxminan 13,500 aholiga ega, umumiy maydoni esa 194 km².

Geografiya
----------

Bouzina 200 ichkarida joylashgan, O'rtayer dengizining janubiy qirg'og'idan, o'rtacha balandligi 929 metr bo'lgan tog'li hududda joylashgandir. U yana 8 ta shunga o'xshash shaharchalar bilan o'ralgan bo'lib, 20 km radiusi - Tenient el Abed (7,8 km), Chir (8 km), Ben Foudhala al-Hakaniya (11.3 km), Ued Taga (11,5 km), Meena (15 km), Tigergar (19.1 km), Tiganimin (19.4 km) va Maafa (19,8 km)

Odamlar
-------

Kichik shahar aholisi asosan uchta etnik guruhdan iborat bo'lib, ularni geografik jihatdan quyidagi uchta tumanga bo'lish mumkin: janubiy tumanni egallagan Aith Nasse, shimoliy tumanni egallagan Aith Abdi va nihoyat o'rta tumanda yashovchi Ayth Bouzina.

Bouzinaning barcha mahalliy aholisi Chawi deb nomlanuvchi berber lahjasida gaplashishadi.

Ushbu tog'li hududning aholisi o'zgaruvchan ob-havo, nisbatan izolyatsiya va hukumat tomonidan qo'llab-quvvatlanmasligi kabi og'ir turmush sharoitlarini boshdan kechirmoqda.

Bouzina aholisi atrofdagilardan ochiq rangli ko'zlari bilan. farq qiladigan xususiyatlarga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  „Bouzina". Qaraldi: 26-fevral 2015-yil.
Andoza:Batna Province
**Laqab** — 1) shaxsning koʻrinishi, qiligʻi, mashgʻuloti yoki biror xususiyatiga qarab beriladigan ikkinchi nom. Masalan, Joʻra Pason, Olim Tashvish, Zokir Sovuq, Abdulla Xoʻroz kabi nomlarning ikkinchi qismi L.dir. Odatda, L. ishlatilish oʻrni va maqsadiga qarab ijobiy yoki salbiy maʼnoga ega boʻladi. Adabiy asarlarda badiiy vosita sifatida ham qoʻllanadi. Yozuvchi va shoirning bundan maqsadi personaj yoki obrazning muayyan tomondan boʻrttirish, uning biron xususiyatini rivojlantirish, qaytariqlardan qochish va asar tilini rang-barang qilishdir. L.ning baʼzilari adabiyotda umumlashib ketgan. Mas, Majnun (telba) Qaysning, Koʻhkan (togʻ qazar) Farhodning L.idir; 2) mumtoz adabiyot davrida taxallus maʼnosida qoʻllangan soʻz. Mas, Navoiy asarlarida oʻzi haqida "al-mulaqab bin-Navoiy" ("Navoiy deb laqab olgan") deydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Liviya milliy futbol jamoasi** xalqaro futbol turnirlari va oʻrtoqlik oʻyinlarida Liviyani himoya qiladi.  Boshqaruv organi Liviya futbol federatsiyasi hisoblanadi.  Liviya hech qachon jahon chempionatiga chiqmagan.  Liviya uch marta Afrika Millatlar Kubogiga yoʻllanma olgan.

Tarix
-----

Birinchi marta Liviya terma jamoasi 1918-yilda tuzilgan, ammo keyin birorta ham o‘yin o‘tkazmagan.  1953 yilda jamoa qayta yigʻildi va birinchi murabbiyi Masud Zantuni boshchiligida Aleksandriyadagi Pan Arab o'yinlarining futbol turnirida qatnashib, bronza medallarini qoʻlga kiritdi [2].

Liviya futbol federatsiyasi 1962 yilda tashkil topgan.1964 yildan FIFA aʼzosi.

Jahon chempionati
-----------------

1986 yilda terma jamoa 1986 yilgi futbol bo‘yicha jahon chempionatiga chiqishga yaqin qolgandi, ammo so‘nggi turda marokashliklarga umumiy 1:3 hisobida mag‘lub bo‘ldi (Rabotda 0:3, Beng‘ozida 1:0).

  • 1930 — 1962 — qatnashmagan

  • 1966 yil — tanlovdan chiqdi

  • 1970 yil — saralashdan oʻta olmadi

  • 1974 yil — qatnashmagan

  • 1978 yil — saralashdan oʻta olmadi

  • 1982 yil — tanlovdan chiqdi

  • 1986 yil — saralashdan oʻta olmadi

  • 1990 yil — tanlovdan chiqdi

  • 1994 yil — BMT sanksiyalari tufayli diskvalifikatsiya qilingan

  • 1998 yil — qatnashmagan

  • 2002 — 2022 — saralashdan oʻta olmadi

Afrika Millatlar Kubogi
-----------------------

Eng katta muvaffaqiyat — 1982 yilda Afrika Millatlar Kubogida 2-oʻrin.  Keyin guruh bosqichida liviyaliklar Gana, Kamerun, Tunis jamoalarini magʻlub etib, 1-oʻrinni egalladi.  Yarim finalda ular Zambiya terma jamoasini 2:1 hisobida magʻlub etishdi.  Finalda esa asosiy va qo‘shimcha vaqtlar 1:1 hisobida yakunlanganidan so‘ng penaltilar seriyasida Ganaga 6:7 hisobida imkoniyatni boy berishdi.

* 1957 — 1965 — qatnashmagan
* 1968 yil — saralashdan oʻta olmadi
* 1970 yil — ishtirok etmadi
* 1972 yil — saralashdan oʻta olmadi
* 1974 yil — tanlovdan chiqdi
* 1976 — 1980 — saralashdan oʻta olmadi
* 1982 yil — 2-oʻrin
* 1984 — 1996 — saralashdan oʻta olmadi
* 1988 — 1990 — tanlovdan chiqdi
* 1992 — 1998 — qatnashmagan
* 2000 — 2004 — saralashdan oʻta olmadi
* 2006 yil — guruh bosqichi
* 2008 yil — saralashdan oʻta olmadi
* 2010 yil — saralashdan oʻta olmadi
* 2012 yil — guruh bosqichi
* 2013 — 2021 — saralashdan oʻta olmadi

Mashhur futbolchilar
--------------------

• Jamol Mahamat

  • Samir Abdusalom Abud

  • Usama Musba al-Hamadiy

  • Yunes ash-Shiboniy

  • Sa'diy Qaddafiy

  • Tariq at-Toib

Manbalar
--------



1. ↑  „Men’s Ranking".
2. ↑  „African football".
**Rotaprint** (lot. roto — aylantiraman va ing. print — bosmoq) — ofset bosma usulida ishlaydigan ixcham bosma mashina. Xizmatga doir va axborot hujjatlarini, referatlar, byulletenlar va boshqa nashrlarni kichik tirajda koʻpaytirishda ishlatiladi. R.da matn va rasmlar tushirilgan yupqa metall zarqogʻoz (alyuminiy, ruxdan tayyorlangan) bosma qolip vazifasini oʻtaydi. Plastik materiallarga elektron yoʻl bilan koʻchirib ham qolip tayyorlanadi. Kdlipga kimyoviy ishlov berilgach, u R. silindriga mahkamlanadi. Undan qogʻozga nusxa koʻchiriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Futbol toʻpi
**Futbol toʻpi** futbolda oʻynaluvchi sharsimon toʻpdir. Futbol qoidalariga koʻra toʻpning aylanasi 68-70 sm, massasi 410—450 g, ichki havo bosimi 55-80 kPa, usti charm yoki shunga oʻxshash material bilan qoplangan boʻlishi zarur.

Futbol toʻplarini bir qolipga keltirish 1863-yilda, toʻplarning qanday boʻlishi haqidagi qoidalar joriy etilishi bilan boshlandi. 1872-yili bu qoidalarga oʻzgartirishlar kiritildi.

Hozirgi toʻplar 32 yoqli sharsimon ikosaedr shaklidadir, ulardan 12 tasi muntazam beshburchak, 20 tasi muntazam oltiburchakdir.

Ikosaedr va futbol toʻpi
Futbol toʻplari avvalboshda bir rangli: jigarrang, oq boʻlgan. 1960-larda oq-qora televideniyedagi futbol matchlari efirlari uchun toʻplar oq-qora rangga boʻyala boshlandi. Rangli televideniye yoyilishi bilan bu odat keraksiz boʻlib qolib, endilikda toʻplar har xil ranglarga boʻyalmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  FIFA: Laws of the Game Wayback Machine saytida arxivlandi (2007-05-13).(ingl.)

|  |  |
| --- | --- |
| toʻplar va nard toshi | *Sportga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ambelaunlar** — Sharqiy Indoneziyadagi ambon-timor xalqlaridan biri (Banda burnidagi Ambelau oroli). Ular shu bilan qator Buru orolida yana Malay arxipelagining boshqa baʼzi orollarida yashaydi. 2000-yil oxiridagi hisobotga koʻra, ularning soni 6000 kishini tashkil etgan.

Tili
----

Ular Ambelau tilida yoki Gʻarbiy buruan tillarida, shuningdek, buruan yana Malay tillarining ambon lahjalarida gaplashadilar.

 Ambelaunlarning yashash joyi och pushti rang bilan belgilangan

Dini
----

Ularning aksariyati — sunniy musulmonlar, qolganlari — protestant xristianlardir. Shu bilan birga, ayrim joylarda anʼanaviy mahalliy eʼtiqod qoldiqlari saqlanib qolgan.

Tarixi
------

16—17-asrlarda ziravorlar ishlab chiqarish yana savdosi bilan shugʻullangan. 17-asrning 1-yarmida jamiyatning iqtisodiy tuzilishi Gollandiyalik mustamlakachilari vayron qilgan, ambelauliklarning koʻpchiligi quvilgan yoki yoʻq qilingan.

Kasb-hunari
-----------

Ambelaunlarning asosiy kasbi — qoʻshni Buru orolida sago ishlab chiqarishdir. Indoneziyaning togʻli yer bilan toshloq tuprogʻi shu qismida anʼanaviy sholi yetishtirishni rivojlantirishni qiyinlashtiradi. Unumdor tuproqning nisbatan kichik hududlarida, asosiy yonbagʻirda makkajoʻxori, sago, shirin kartoshka, kakao, hindiston yongʻogʻi palmasi, shuningdek, ziravorlar — chinnigullar va muskat yongʻogʻi oʻstiriladi. Yovvoyi choʻchqalarni ovlash odatiy holdir. Baliqchilik hamma joyda rivojlangan emas (eng muhimi Masavoi va Ulima qishloqlarida), asosiy mashgʻuloti orkinos.

Hayot tarzi
-----------

Ambelaunlar sohildagi 7 qishlogʻida (bena) yashaydi. Ular ekzogamik nasllarga boʻlingan 22 patrilineal guruhni tashkil qiladi.

Anʼanaviy uy-joylar — bambuktan yasalgan toʻrtburchak uylar, koʻpincha ustunlarda qurilgan. Tomlar xurmo barglari yoki qamishlar bilan qoplangan va 20-asrning oʻrtalaridan boshlab somon koʻp tarqalgan.

Ambelaunning milliy libosi Indoneziya xalqlarining koʻpchilik kiyimiga oʻxshaydi — erkaklar uchun sarong bilan uzun yengli koʻylak, ayollarga sarong va kalta koʻylagi. Biroq, kiyimdagi anʼanaviy ranglar bayramona liboslarda turli xil qizil ranglardir.

Manbalar
--------

1. ↑  Slovari i ensiklopedii na Akademike
2. ↑  Ensiklopediya narodov mira. Ambelauansi
3. ↑  NARODI AZII AMBYeLAUANTsI
**Kharoshthi** — qad. hind yozuvlaridan biri (miloddan avvalgi 5-asr — mil. 5-asr); baqtriya, hind-baqtriya, igim.-gʻarbiy hind, kobul yozuvi deb ham nomlanadi. K.da bitilgan eng qad. yodgorlik — qoyaga oʻyib szilgan Ashoka farmoyishi miloddan avvalgi 251-yilga mansub boʻlib, 1836 yilda Shahbozgarhi (Pokiston)dan tonilgan. keyipgi davrlarga mansub yodgorliklar, qoʻlezmalar Hindistonning shim.garbi, Pokistoi shim.idan va ularga qoʻshni hududlar (Afgʻoniston, Sintszyan, Oʻrta Osiyo)dan topilgan. K. — boʻgʻinli (sillabik) yozuv, asosiy belgilari undogilarni ifodalaydi, ulardan keyigg keladigan unlilar ("a" dan tashqari) esa asosiy belgilargging osti yoki ustiga qoʻyiladigan qoʻshimcha belgilar b-gg ifodalanadi. K. oʻngdan chapga qarab, keyingi davr yodgorliklarida esa chapdan oʻngga qarab oʻqilgan. K. oromiy yozu-yemdan kelib chiqqan va unga qal. hggnd yozuvi brahmi kagga taʼsir koʻrsatgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Amballur** - Hindistonning Kerala shtatidagi Kochi shahar atrofi.

Aholisi
-------

2001-yil holatiga ko'ra, Amballur aholisi 11757 kishidan iborat edi. Shundan 5763 nafar erkak va 5994 ayol kishidan iborat.

Manzil
------

Amballoor haqida joylashgan 20 shahar Kochi dan km. Bu Amballoor Panchayath, Ernakulam tumanining Janubiy chekkasini tashkil qiladi. Amballoor Ernakulam - Talayolaparambu asosiy yo'lida keladi.

Amballoor Pallithazham-Amballoorning asosiy tutashgan joyi. Ushbu sohadagi asosiy ibodatxonalar Amballur Kavu va Koote Kavu, ikkalasi ham Bhagavati. Amballoor thrikkovu yana bir asosiy Ma'bad, bu Krishna ibodatxonasi. 1810 yilda tashkil etilgan Avliyo Frensis Assissi Syro-Malabar katolik cherkovi ushbu chorrahada joylashgan. St, Francis up maktabi bu joyning birinchi maktabidir. Yaqinda maktab o'zining yuz yilligini nishonladi.

Perumpilly, Arakkunnam, Kanjiramattom, Edakkattuvayal Amballorga qo'shni bir necha joylar.

Manbalar
--------

Andoza:Ernakulam district

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mamut Abakirov**(1912-yil O‘sh tumani To‘qbay-Tala qishlog‘ida tavallud topgan, Fargʻona viloyati — 2003-yil) — Qirgʻiziston SSR Oʻsh viloyati Sovet tumani, „Leninchil-jash" kolxozining naslchilik yilqichilik fermer boshligʻi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1948-yil).

Biografiyasi
------------

Mamut Abakirov 1912-yilda Oʻsh tumani Toʻqbay-Tala qishlogʻida dehqon oilasida tavallud topgan. Boshlangʻich taʼlim yoʻnalishi boʻyicha tahsil olgan. 1931-yil — oddiy kolxozchi,1935-yil — mahalliy kolxozda (keyinchalik — Sovet tumanining „Leninchil-Jash" kolxozi) dala etishtirish brigadasi boshligʻi boʻlgan. Mamut Abakirov 1942-yil iyun oyidan Ulugʻ Vatan urushida qatnashgan. Mamut Abakirov 159-tank brigadasining Gorodok Qizil Bayroq ordeni 6-alohida qoʻriqchi motor-muhandislik batalonida sapyor sifatida jang qilgan. 1942-yilda KKP(b) safiga kirgan.
Demobilizatsiyadan so‘ng vataniga qaytib, Sovet tumanidagi „Leninchil-jash" kolxozida otchi bo‘lib ishlashda davom etgan. Keyinchalik shu kolxoziga naslchilik fermasi boshlig‘i etib tayinlandi.

1947-yilda Mamut Abakirovning rahbarlig tomonidan naslchilik fermasida 90 ta toydan 90 ta bosh sigir boqilgan. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1948-yil 15-sentyabrdagi Farmoni bilan 1947-yilda kolxoz qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini majburiy yetkazib berish va chorvachilikning barcha turlari boʻyicha chorvachilikni rivojlantirish rejasini bajarganida chorvachilikdan yuqori mahsuldorlikka erishganligi uchun". Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni shuningdek, Lenin ordeni va Oʻroq va Bolgʻa oltin medali,Qizil Yulduz ordeni,Mehnat jasorati uchun medal, 3-darajali Shon-sharaf ordeni bilan taqdirlangan.

Mamut Abakirov nafaqaga chiqqunga qadar fermada ishlagan.

Mukofotlari
-----------

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin buyrugʻi
* Qizil Yulduz ordeni (1944-07-19)
* 3-darajali Shon-sharaf ordeni (26.04.1945)
* Mehnat jasorati uchun medali

Vafoti
------

Mamut Abakirov 2003-yilda vafot etgan.

Adabiyotlar
-----------

* Muzalevskiy M. V. Sotsialistik mehnat qahramonlari. Biobibliografik lugʻat. — M. „Cavalier", 2008. — T. 2. — 200 b.
* Qirgʻiziston Sotsialistik Mehnat Qahramonlari. — Frunze: Ed. „Qirgʻiziston", 1966-yil
* Qirgʻiz tarixi — Mamlekettik til jana ensiklopediya borboru. Bishkek — 2003-yil, ISBN 9967-14-009-7
* Qirgʻiz kengashi ensiklopediyalari, 1976-yil

Manbalar
--------

1. ↑  „Мамут Абакиров" (Ru). Qaraldi: 26-iyun 2023-yil.
2. ↑  *Кыргыз тарыхы/ Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.*, Бишкек — 2003, Бишкек — 2003. ISBN 9967-14-009-7.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Kolonna (maʼnolari).

**Kolonna** (frans. colonne, lot. columna — toʻgʻri) — bino tomini koʻtarib turishga xizmat qiladigan, koʻndalang kesimi aylana shaqldagi bino qurilmasi, meʼmoriy orderlarning ishlov berilgan tik tayanch qismi, ustun. Baʼzan ravoq va gumbazlarga tirgovich vazifasini oʻtaydi. K.lar kursi, tana va kallakdan iborat boʻlib, gʻisht, beton, temir-beton, metall, yogʻochdan yasaladi. K.ning balandligi va diametri inshootning hajmiga muvofiqligi bilan belgilanadi. Asrlar davomida shaklan oʻzgarib borib, yuksak badiiy koʻrinishga ega boʻlgan (qarang Meʼmorlik orderlari). Ustiga haykalcha (turli shaqldagi) oʻrnatilgan yakka K.lar (qarang Troyan ustuni), bir yoki bir necha qator qoʻyilgan kolonnadapar ham uchraydi. Zamonaviy binolarda metall va betondan ishlangan K.lar keng qoʻllanilmoqsa.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Kolovratkalar**, boshaylangichlilar (Rotatoria) — toʻgarak chuvalchanglar tipiga mansub umurtqasiz hayvonlar sinfi. Boʻyi 0,04—2,5 mm, 2000 tacha turi bor. Tanasi kutikala bilan qoplangan, 3 boʻlim: bosh, tana va oyoqdan iborat (baʼzi K.da hamma boʻlimlar qoʻshilib ketgan). Bosh tomonida doira boʻlib 2 qator joylashgan kipriklari ogʻiz aylangich apparatni hosil qiladi. Kipriklarining maʼlum tomonga qarab bir meʼyorda tebranishi tufayli suzib yuradi va mayda organizmlarni ogʻziga tortib oladi. Nerv sistemasi xalqum usti gangliysi va undan chiqadigan nervlardan, sezgi organlari esa koʻz (koʻpincha bitta) va paypaslagichlardan iborat. Ayirish organi juft protonefridiy tipida. Kon aylanish va nafas olish sistemasi yoʻq. Erkaqlari urgʻochilaridan ancha kichik. K. chuchuk va shoʻrtob suvlarda, baʼzan dengiz va tuproqda yashaydi. Planktonxoʻr yosh baliklar uchun oziq boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mamlakatni havo hujumidan mudofaa(HHM) qoʻshinlari** — mamlakat hududini havo hujumidan mudofaa qilish maqsadida tuziladi. Qoʻshinning vujudga kelishi va rivojlanish tarixi aviatsiyaning paydo boʻlishi bilan bogʻliq. Aviatsiyadan harbiy maqsadda foydalanish unga qarshi kurashuvchi maxsus qoʻshin tuzish zaruratini keltirib chiqardi. Natijada 1913-yil Fransiyada, 1914-yil Rossiya va Germaniyada havoga qarata otadigan qurollar paydo boʻldi. Keyinchalik dushman aviatsiyasiga qarshi aerostatlar, qiruvchi samolyotlar vujudga keldi. Masalan, Rossiyada (1917-yil oktabrda) bir necha zenit batareyalari tuzildi. Mamlakatning yirik markazlarini havo hujumidan mudofaa qilish prinsipi ishlab chiqildi.

1950-yillarning oʻrtalarida qurolli kuchlarda yadro qurolining paydo boʻlishi, raketasozlik va aviatsiyaning rivojlanishi natijasida Mamlakatni havo hujumidan mudofaa qilish qoʻshinlarih.m.q.q.ning taraqqiyotida yangi bosqich boshlandi. Qoʻshinlar yangi jangovar texnika bilan qurollantiriddi.

Oʻzbekiston Qurolli Kuchlarida bu qoʻshin 1992-yil 14-fevralda tuzildi. Bu qoʻshinlar oʻz jangovar vazifalarini Qurolli Kuchlarning boshqa turlari bilan mustahkam aloqada turib amalga oshiradilar. Mamlakatni havo hujumidan mudofaa qilish qoʻshinlarih.m.q.q. tarkibiga zenitraketa, aviatsiya va radiotexnika qoʻshinlari hamda turli maqsadda tuzilgan maxsus qoʻshinlar kiradi. Bu koʻshinlar tashkiliy jihatdan qoʻshilma, qism va boʻlinmalardan hamda front orqasi qismlaridan iboratdir. Mamlakatni havo hujumidan mudofaa qilish qoʻshinlarih.m.q.q. aviatsiyasi tovushdan tez uchadigan hamda raketa qurollari bilanjihozlangan qiruvchi samoletlarga ega. Radiotexnika qoʻshinlari esa zamonaviy radiolokatsion st-yalar bilan qurollangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mamont daraxti**, sekvoyya, sekvoyadendron (Sequoia, Sequoia-dendron) — taksodiydoshlar oilasiga mansub bir uyli daraxtlar turkumi. Boʻyi 100 m cha, tanasining diametri 6–10 m. 2 ming yilcha yashaydi. Shim. Amerikaning gʻarbiy sohillarida va Kaliforniyada usadi. Mamont daraxtining yogʻochi pishiq, binolar va gidrotexnik in-shootlar qurishda, temir yoʻl shpallari, telegraf ustunlari va mebel tayyorlashda ishlatiladi. Doim yashil Mamont daraxti va gigant Mamont daraxti degan turi bor. Oʻzbekistonda manzarali usimlik sifatida ustiriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abulfazl maqbarasi**, Saraxs bobo maqbarasi -meʼmoriy yodgorlik (11-asr). Hozirgi Turkmaniston hududida. Din arbobi Abulfazl (1023 yil vafot e.) qabri. ustida qurilgan. Murabba tarhli bino (10,20×10,20 m). Qalin devorining yuqori — toʻrt tomonida ham ravoqli darchalar bor. Qoʻsh gumbazli, gumbaz doirasimon asos ustiga oʻrnatilgan. Ichkarisining dastlabki shakli saqlanmagan. 15-asrda taʼmir etilganda qisman oʻzgargan (ganch suvoq qilingan, muqarnaslar bilan bez-atilgan). Hozir bino ancha shikastlangan holda, ravoqlarining tashqi devorlari yemirilgan, peshtoq tepasi nurab tushgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Abulfazl maqbarasi" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kolotushka** (belaruscha: *кало́тка, ляхо́тка*; polyakcha: *kołatki*) ― zarbli idiofon, signalli asboblardan biri. Ilgari, shaharlarda qorovullar va qoʻriqchilar tomonidan hududni aylanishda oʻgʻrilarni choʻchitish uchun foydalanilgan.

Kolotushkaning asosi ― bu dastasi boʻlgan kichik taxta yo teri yoki buqa pufagi bilan qoplangan yogʻoch karkas quti. Kolotushkaning yuqori uchiga koʻpincha toʻp shaklida boʻladigan yogʻoch boʻlakchasi ip bilan bogʻlangan. Kolotushka silkitilganda yogʻoch boʻlakchasi karkas yoki qoplamaning sirtiga uriladi.

Belaruslar va polyaklarning kolotushkasi yogʻoch dasta kiritilgan teshikli toʻrtburchak taxtadan boʻlgan. Tutqichning yuqori qismiga qattiq yogʻochdan yasalgan bolgʻa biriktirilgan (odatda eman). Keskin qoʻl harakati bilan bolgʻa oʻz oʻqi atrofida harakatga keltirilgan va taxtaga urilgan. Katolik cherkovlarida u post vaqtida organlar va qoʻngʻiroqlardan foydalanish taqiqlangan paytda ishlatilgan.

Kolotushka oʻzbek mahallalarida Ramazon oyida roʻzadorlarni saharlikka uygʻotish uchun chalinadigan shaqildoqqa juda oʻxshaydi.

 Belarus va Polsha kolotushkasi

Manbalar
--------

1. ↑  Калотка {} // *Назина И. Д.* Белорусские народные музыкальные инструменты: самозвычащие, ударные, духовые, Том 1 — Мн.: Наука и техника, 1979 — С. 11
2. ↑  *Мороз. Ю.* Специфика номинационных моделей музыкальных инструментов в русском и польском языках[*sayt ishlamaydi*] {}
3. ↑  Колотушка {} // Толковый словарь Ожегова

Adabiyotlar
-----------

* *Levan Yu. V.* Udarno-shumovoy instrument „Kolotushka" // „Shkola i proizvodstvo", № 7, 2012 — M. — ISSN: 0037-4024eISSN: 2409-9104

Havolalar
---------

* Beater (muzikavseh.ru)
* Beater (slavyarmarka.ru)
* Beater (detsad-yar.ru)
**Abulhasan Ishtixoniy** (arabcha: أبو الحسن اشتيخاني — Abulhasan Ali ibn Ahmad ibn Nasr ibn Muhammad ibn Ibrohim ibn Hamdavayh ibn Qatan ibn Farazdaq ibn Tarxon Salamiy Hamdavayhiy Ishtixoniy) — roviy.

Tugʻilgan yili va joyi
----------------------

Abulhasan Ishtixoniy 411/1020-yilda Ishtixonda tavallud topgan.

Hayoti
------

Najmiddin Umar Nasafiyning „Al-qand fiy zikri ulamoi Samarqand" („Samarqand allomalari haqida (qanddek) shirin kitob") nomli kitobida Hamduya deb ham keltirilgan. Abulhasan Ishtixoniy IX asrning oxirlari va X asrning boshlarida yashab oʻtgan roviy Abu Ibrohim Hamdavayh ibn Qutn ibn Farazdaq ibn Tarxon Salamiy Ishtixoniyning avlodlaridan boʻlganligi bois, uning nomiga nisbat berilib Hamdavayhiy ham deyilgan. Ammo alloma xalq orasida Abulhasan Ishtixoniy nomi bilan mashhur boʻlgan.
Abulhasan Ishtixoniy bilimdon va dono ekanligidan „shayx" va „imom" rutbalariga sazovor boʻlgan. Umar Nasafiyning „Al-qand fiy zikri ulamoi Samarqand" kitobida shunday keltirilgan: „Yuqorida nomi zikr etilgan Qatan ibn Farazdaqning bir qancha birodarlari boʻlgan. Ulardan biri — Abdurrahmon Sulamiy boʻlib, u Hasan va Husaynning muallimi edi, uning qabri Soʻgʻddadir. Ikkinchi birodari — Mahfuz Sulamiy boʻlib, u Balxlik boʻlgan. Uchinchi birodari — Muhammad esa Iroqdagi Xoniqin shahrida yashagan. Ibn Manda Isfahoniy oʻzining tarixga doir kitobida mazkur Muhammad nomini zikr qilib oʻtgan".
Abulhasan Ishtixoniy asosan oʻz vatani hududida faoliyat yuritgan, oʻz davrining muhaddislaridan hadislar rivoyat qilgan va xalqparvar ulamolardan biri sifatida tanilgan.

Ustozi
------

U hadis ilmi sir-asrorlarini, asosan oʻsha davrining mashhur allomasi Shayx Abu Muhammad Abdulmalik ibn Abdurahmon Asiriydan oʻrgangan.

Shogirdi
--------

Oʻz navbatida, Abulhasan Ishtixoniydan hofiz Umar ibn Muhammad ibn Ahmad Nasafiy (461/1069-537/1142) kabi bir qancha allomalar taʼlim olgan va hadis rivoyat qilgan.

Vafoti
------

Manbalarda Abulhasan Ishtixoniyning vafot etgan yili haqida maʼlumotlar turlicha keltirilgan. Shulardan Abdulkarim Samʼoniyning „Ansob" („Nasablar") va hofiz Abu Abdulloh ibn Mandah Asbahoniyning „Tarix" kitoblarida: Xatib Abulhasan Ishtixoniy hijriy 524-yili zulqaʼda oyining boshlarida (milodiy 1130-yil) 113 yoshida Ishtixonda vafot etgan, deb keltirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Isaev Y. Abbosov A. Ishtixoniy allomalar. Imom Buxoriy xalqaro markazi. 2016. — B. 20.
2. ↑  Hamduya, Hamdaviy deb keltirilgan. M: Najmiddin Umar Nasafiy. Al-qand fi zikri ulamoi Samarqand. — T.: „Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi" Davlat ilmiy nashriyoti, 2001. — B. 171, 172.
3. ↑  Najmiddin Umar Nasafiy. Al-qand fiy zikri ulamoi Samarqand. — T.: „Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi" Davlat ilmiy nashriyoti, 2001. — B. 172.
4. ↑  Abulhasan Ali ibn Muhammad Shayboniy Jazariy. Al-lubob fi tahzib al-ansob. — Bayrut. 1980. -B. 387.
5. ↑  Najmiddin Umar Nasafiy. Al-qand fiy zikri ulamoi Samarqand. — T.: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi. 2001. -B.172.

|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Kserofitlar** (yun. xeros — quruq, phyton — oʻsimlik) — quruq (suvsiz) yerdarda oʻsadigan oʻsimliklar. Qator belgi va xususiyatlari (qarang Kseromorfizm) tufayli issiqlik va suvsizlikka chidamli oʻsimliklar. K. ekologik va fiziologik xususiyatlariga koʻra bir necha guruhlarga boʻlinadi.

Sukkulentlar — tanasida suv toʻplaydigan, protrplazmasining yopishqoqligi va hujayralarida koʻp miqdorda suv saqlanishi tufayli issiqqa chidamli, lekin suvsizlikka chidamsiz oʻsimliklar (aganalar, kaktuslar, aiios). Gemikserofitlar — suvsizlikka uzoq chidash berolmaydigan, lekin yer osti suvlariga yetadigan ildiz sistemasining boʻlishi, tanasidan suv bugʻlanishi va moddalar almashinuvi jarayonlarining jadal kechishi tufayli issiqlikka chidamli oʻsimliklar (yantoq, otquloq). Evkserofitlar — hujayra protoplazmasi juda quyuq boʻlishi, moddalar almashinuvi sekin borishi tufayli suvsizlik va issiqlikka chidamli oʻsimliklar (shuvoqlarning ayrim turlari). Poykilokserofitlar — suv tanqisligida anabioz holatga oʻtuvchi oʻsimliklar (ayrim tropik va subtropik oʻsimliklar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
KONSTEBL (Constable) Jon (1776. 11.6, Ist-Bergxolt, Suffolk — 1837. 31.3, London) — ingliz rassomi, realistik manzara janrining yirik namoyandasi. Londondagi Badiiyot akadimyasida oʻqigan (1800—05; 1829-yildan Badiiyot akadimyasi aʼzosi). K. 18-asr rangtasviriga xos boʻlgan shartlilikdan voz kechib, Yevropa manzara janrida birinchi boʻlib manzarani kuzatishga, asarni toʻliq naturadan yaratishga erishdi. Asarlarida dadil va erkin qoʻyilgan boʻyoq surtmalari vositasida nurlar jilosi, nurhavo holati muhitini hosil qiddi, tabiatning yaxlitligi va moddiyligi hissini aks ettirdi ("Fletforddagi tegirmon", 1817; "Pichanga ketayotgan arava", 1821; "Sakrayotgan ot", 1825; "Gʻallazor", 1826; "Detxem vodiysi", 1828 va boshqalar). K. ijodi Yevropa (jumladan, fransuz va boshqalar)da realistik manzara janrining shakllanishiga, plener sanʼati rivojiga kuchli taʼsir koʻrsatgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ktubba** (ko‘p. ktubbot)- yahudiylikda erkak bilan ayolning nikoh qurishga roziligini tasdiqlovchi hujjat. Mil. avv. 449 yilga oid Elifantina yahudiy jamoasiga tegishli bo‘lgan, oromiy tilida yozilgan papirusda orasidan yozma nikoh shartnomasi topilgani Ktubbalar Ikkinchi Ibodatxona davrining ilk bosqichlarida tuzila boshlanganini ko‘rsatadi.Ktubbaning deklarativ qismida nikoh qayd etilayotgan joy va sana, nikohlanayotganlarning va otalarining ismlari, er kishi tomonidan ayol kishiga nikohga chiqishlik to‘g‘risidagi taklif hamda uni e’zozlash, ro‘zg‘orni tebratish, erlik vazifalarini bajarish, agar oila buzilish holatiga kelsa, tuzilayotgan ktubbada belgilangan miqdordagi pulni berish kabi mas’uliyatlar belgilab qo‘yiladi. Ktubbaning bu qismi ayolning roziligi bilan yakunlanadi.Talmudda er ayoliga to‘lashi lozim bo‘lgan pulning eng kam miqdori etib turmush qurmagan bokira ayolga 200 zuz, beva yoki ajrashgan ayolga 100 zuz etib belgilangan (zuz Mishna davrida - 3,5 gramm kumushni tashkil etgan). Kumushni har bir davrdagi qiymati bilan, o‘sha joyning pulida to‘lanadi. Shuningdek ktubbada, erkak tomonidan asosiy puldan bir necha marta ko‘p miqdordagi pul (tosefet ktubba) ham alohida qayd etib qo‘yiladi. Bularning barchasini bajarishni kafolatlab nikoh qurayotgan kishi o‘zi hamda merosxo‘rlari zimmasiga oladi. Xuppa ostida ovoz chiqarilib ktubba o‘qilgach, uni nikohlari tuzilganlarga taqdim etiladi. Ktubba yo‘qolib qolgan taqdirda er bet-dinning ishtirokida, asl ktubbada yozilgan barcha majburiyatlarni yozgan holda yangisi beriladi.Ortodoks jamoalarda qadimdan saqlanib kelayotgan oromiy tilidagi ktubbaning matni hozirgi kunga qadar qo‘llash majburiy hisoblanadi. Konservativ jamoalarda oromiy tildagi matn bilan bir qatorda, mahalliy tildagi tarjimasi ilova qilinadi. Reformist jamoalarda esa, ktubbaning o‘rniga Amerika reformistlar markaziy konferensiyasi ravvinlari tomonidan shakllantirilgan nikoh guvohnomasi taqdim etiladi.Ktubbaga naqshlar orqali bezak berish amaliyoti o‘rta asrning ilk davrlariga to‘g‘ri keladi. Shunday ktubbalarning ilk nusxasi Misrdan topilgan bo‘lib, 11-asrga borib taqaladi. Umuman olganda, 17- 18 asrlarga oid Italiya, Niderlandiya, Yaqin Sharq mamlakatlarida ktubbotlarga ishlangan ornamentlar mashhur hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 261. sfn error: no target: CITEREFNajmiddinov,\_Karimov,\_Turdiyeva2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Najmiddinov J. Karimov J. Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480 bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.
„**Chashma**" yoki **Nur-Buloq** majmuasi — diniy majmua, Oʻzbekistonning Navoiy viloyati Nurota shahridagi joylashgan ziyoratgoh. Majmua tarkibiga Chashma bulogʻining oʻzi kiradi. Nomi fors va tojik tillaridan so‘zma-so‘z „muqaddas manba" deb tarjima qilinadi.

Bu Oʻrta Osiyodagi suv havzasilari orasidagi eng muhim ziyoratgoh boʻlib, mintaqadagi musulmonlarning eng koʻp ziyorat qilinadigan va muqaddas joylaridan biri hisoblanadi. Har yili majmuaga butun dunyodan minglab sayyohlar tashrif buyurishadi.

Joylashuvi
----------

Chashma majmuasi Oʻzbekistonning Navoiy viloyati Nurota shahrida joylashgan. Buloqda mozor mavjud. Atrof asrlar davomida mahalliy aholi uchun mahalla vazifasini bajarib kelgan. Ziyoratgohdan uncha uzoq boʻlmagan joyda bozor, hammom, choyxona, mehmonxona bor.

Mahalliy aholi orasida tarqalgan afsonalardan biriga koʻra, 40 ming yil avval majmua joylashgan joyga meteorit tushib, yorugʻlik chiqaradi. Meteorit tushgan joydan buloq hosil boʻladi. Maʼlum boʻlishicha, uning suvi shifobaxsh xususiyatlarga ega. Mahalliy aholi bu joyni *nur* deb atay boshladi. Shaharning Nurota nomi shundan kelib chiqqan.

Qal’a Oʻzbekiston hududidagi eng qadimiy qal’alardan biridir. Qal’aning xarobalari bugungi kungacha saqlanib qolgan va arxeologlar, shuningdek, bu joylarga tashrif buyuradigan sayyohlar uchun katta qiziqish uygʻotmoqda. Qazishmalar chogʻida qalʼa tepalikda joylashgani va uning atrofi qalʼa devorlari bilan oʻralganligi aniqlangan.

Arxitektura binolari
--------------------

Majmua 16-asrdan keyin qurilgan Juma masjidi, oʻrta asr hammomi, mozor, Panj qudugʻi va qadimiy Panjvakta masjidini (forscha *panj* — besh, *vakta* — vaqt/vaqt, yaʼni) oʻz ichiga oladi. Panjvakta masjidi majmuadagi eng qadimiy bino boʻlib, u 16-asrning birinchi yarmida qurilgan. Masjidlarning ichki qismida anʼanaviy yogʻoch oʻymakorligi va Markaziy Osiyo va Fors bezaklarining boshqa elementlari mavjud. Juma masjidi gumbazining diametri 16 metr.

Majmua hammomi 20-asr boshlarida buxorolik ustalar tomonidan eski hammom oʻrnida qurilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  „Чашма — комплекс культовых сооружений Нураты". 10-fevral 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-fevral 2016-yil.
2. 1 2 3 4  „Комплекс Чашма". 2-noyabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-iyul 2022-yil.
3. 1 2 3 4  „Комплекс «Чашма»". 12-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-fevral 2016-yil.
**Pratipa** (sanskr. प्रतीप) — hind mifologiyasiga koʻra Oy sulolasidan boʻlgan afsonaviy shoh. U Shantanuning otasi va Bxishmaning bobosi edi. Bu hind eposi Mahabharatada qayd etilgan.

Kelib chiqishi va oilasi
------------------------

Bhagavata, Vishnu, Matsya, Bhavishya va Vayu Puranaslarga koʻra, Pratip Bhimasenaning nevarasi va Dilipaning oʻgʻli edi. Biroq, Mahabharataga koʻra, u qirol Bhimasena va Kaykeyi malikasi Sukumari oʻgʻli edi. U Devapi va Shantanuni dunyoga keltirgan Shibi Sunandaga uylanadi.

Gang bilan uchrashish
---------------------

Bir kuni qirol Pratip Gang daryosi boʻyida mulohaza yuritib, duolar oʻqiyotgan edi. Daryo maʼbudasi Svargaloka Brahmaʼdan laʼnat olgandan keyin paydo boʻldi. Ganga kelib, Pratipning oʻng tizzasiga oʻtiradi va uning meditatsiyasi toʻxtatiladi. Ganga Pratipni u bilan birga laʼnatlangan Mahibxish deb hisobladi. Va u Pratipdan unga turmushga chiqishni soʻraydi. Pratipaning soʻzlariga koʻra, Ganga qizi yoki oʻgʻlining xotini uchun moʻljallangan oʻng tizzasida oʻtirgani uchun Pratipaning oʻgʻil koʻrishini kutishi kerak deb. Shuning uchun u Ganga oʻgʻliga uylanishni taklif qiladi. Ganga kutishga rozi boʻladi va Pratipaning oʻgʻliga bir shart bilan turmushga chiqishini maʼlum qilishi kerakligini aytadi: Pratipaning oʻgʻli uning kimligini bilmasligi va uning xatti-harakatidan shubhalanadi, shundan soʻng Ganga gʻoyib boʻladi. Oʻsha paytda Pratipa va uning rafiqasida hali farzandlari yoʻq edi, biroq ular bir necha askez amaliyotini bajarganlaridan soʻng, ularning oʻgʻli Shantanu tugʻiladi. Keyinchalik u Ganga uylanadi va Devavrata yoki Bhishmaning otasi boʻladi.

Adabiyotlar
-----------

* JAB van Buitenen, Mahabharata Book 1, Chicago 1973, стр. 214–220

Manbalar
--------

1. ↑  Monier Williams Sanskrit-English Dictionary (Oxford, 1899), p. 674.1
2. ↑  M.M.S. Shastri Chitrao, *Bharatavarshiya Prachin Charitrakosha* (Dictionary of Ancient Indian Biography, in Hindi), Pune 1964, p. 469
3. ↑  Mbhr. 1.90.45-46 (Pune Critical Edition)
4. ↑  Mbhr. 1.92
**Kuba-AQSh dengiz chegarasi toʻgʻrisidagi shartnoma —** 1977-yilda Kuba va AQSh oʻrtasida tuzilgan xalqaro shartnoma boʻlib, ikki davlat oʻrtasida xalqaro dengiz chegarasini belgilab berdi. Dengiz chegarasini delimitatsiya qilish qonuniylik va tartibni va resurslarni boshqarishni taʼminlash, shuningdek, ikkala davlatning bir-biriga oʻxshash 200 millik dengiz zonalarida nizolarni oldini olish uchun zarur edi.

Shartnoma 1977-yil 16-dekabrda Vashingtonda imzolangan. Mark Feldman, AQSh Davlat departamenti yuridik maslahatchisi oʻrinbosari, Qoʻshma Shtatlar uchun imzo chekdi. Kuba tomonidan Kuba Tashqi ishlar vazirligining yuridik maslahatchisi Olga Miranda imzo chekdi. Shartnomada chegara toʻgʻrisidagi shartnomasi ikki yilga vaqtinchalik ekanligi va har ikki davlat kelishuvni ratifikatsiya qilgandan keyin doimiy boʻlib qolishi aytilgan. AQSh Prezidenti Jimmi Karter 1978-yil 19-yanvarda imzolangan shartnomani tasdiqlash uchun Senatga taqdim etdi; 1980-yil 30-iyunda Xalqaro aloqalar qoʻmitasida hujjat boʻyicha murojaatlar qabuli boʻlib oʻtdi. Biroq, Senat bu kelishuvga hech qachon ovoz bermagan, oqibatda — kelishuv hech qachon kuchga kirmagan. Shartnoma tasdiqlanmaguncha, Kuba va Qoʻshma Shtatlar shartnomada kelishilgan davlat chegarasini har 2-yilda bir marta qayta koʻrib chiqiladigan bir qator kelishuvlar orqali saqlab qolishdi.

2000-yilda Newsmax Media AQSh Davlat departamenti shartnoma qoidalarini, shu jumladan orollarning bir qismini Kubaga oʻtkazishni amalga oshirganini, ammo kelishuv hech qachon Qoʻshma Shtatlar tomonidan ratifikatsiya qilinmaganligini xabar qildi.

Manbalar
--------

1. ↑  Stefan Archer, „Exclusive: State Department Gives U.S. Territory to Cuba" Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-03-29). *Newsmax Media*, 6-noyabrya 2000 goda.

Manbalar
--------

* Feldman va Kolson, *Amerika Qoʻshma Shtatlarining dengiz chegaralari*, 75 AJIL 729 (1981).
* Jon Preskott (1985). *Dunyoning dengiz siyosiy chegaralari* (London: Methuen, ISBN 0-416-41750-7) p. 341.
* R. Smit (1981), *Amerika Qoʻshma Shtatlarining dengiz chegaralari*, *Geografik sharh* **71** : 395-410.

Havolalar
---------

* Dengiz chegarasi shartnomasi : toʻliq matn ingliz tilida
**Ksenotim** —ittriy fosfati (VPO4). Odatda tetragonal singoniyaga mansub boʻlgan prizmatik va piramida koʻrinishdagi mayda kristallar sifatida namoyon boʻladi. Rangi qoʻngʻir, qizil, qattikligi 4,5, zichligi 4300 kg/m3. Asosan, granitli pegmatitlar hamda kontaktam metasomatitlar, slanetslar qatlamida hosil boʻladi. Koʻpincha granitoid jinslarning aksessorli minerali sifatida uchraydi. Eng mashhur konlari Braziliya (Minas-Jerays)dagi pegmatit va sochmalar, Shvetsiya, Norvegiyadagi pegmatitlar. Rossiyada K. Kareliya pegmatitlarida uchraydi. Oʻzbekistonda turli sharoitlarda aniqlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Toronto** — Kanadaning sharqiy qismidagi shahar. Ontario provinsiyasining maʼmuriy markazi. Axoliyey 2,4 mln. kishi (2001, shahar atrofi bilan 4,6 mln. kishi). Transport yoʻllari tuguni. Ontario koʻli sohilidagi port, okean kemalari ham kira oladi. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Mamlakatning muhim savdosanoat, moliya va madaniy markazi. Katta T.da mamlakat sanoat mahsulotining 1/4 qismi ishlab chiqariladi. Asosiy sanoat tarmoklari: umumiy mashinasozlik, metallsozlik, elektrotexnika, radio elektronika, poligrafiya, kimyo, texnikrezina. Shuningdek, farmatsevtika, koʻnpoyabzal, tikuvchilik, oziq-ovqat sanoatlari ham rivojlangan. Metropoliten qurilgan. 2 unt, Ontario qirollik muzeyi, badiiy galereya bor.

T. oʻrnida 17-asrda indeyslar qishlogʻi, 18d.da fransuzlarning savdo manzilgohi, keyinroq fort boʻlgan. 1793-yilda inglizlar kelib oʻrnashgan (1834-yilgacha Yorkdebatalgan). 1793—1841-yillarda inglizlar mustamlakasi Yuqori Kanadaning maʼmuriy markazi. 1837— 38 yillarda mustamlakachilarga qarshi kurash markazi boʻlgan.

Meʼmoriy yodgorliklaridan yogʻoch devorlar va York qalʼasi qoldiqlari, sud binosi va boshqa sakdangan. Zamonaviy binolardan 72 qavatli bino va bal. 553 m li teleminora kurilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb119381418 (maʼlumot)
* GND: 4060459-7
* ISNI: 0000 0004 0409 3523
* LCCN: n79079328
* MusicBrainz: 74b24e62-d2fe-42d2-9d96-31f2da756c77
* NARA: 10045500
* NDL: 00628822
* NKC: ge134545
* VIAF: 244542798
* en:WorldCat Identities: viaf-244542798

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Konstantinopol shartnomalari** (1700, 1879) - 1) 1700-yil 14-iyulda Rossiya bilan Turkiya oʻrtasida tuzilgan shartnoma. Unga koʻra, Azov dengizi va uning atrofidagi yerlar Rossiyada qoldirildi, u Qrim xoniga toʻlaydigan yillik toʻlovlardan xalos boʻldi. Turkiya esa Rossiya qaytarib bergan Dnepr atrofidagi oʻz istehkomlarini buzib tashlash majburiyatini zimmasiga oldi; 2) Rossiya bilan Turkiya oʻrtasida 1877—78 yillardagi rus-turk urushidan soʻng 1879-yil 27yanv. (8-fevral)da imzolangan sulh shartnoma-si. U Berlin bitimida oʻzgartirishsiz qabul qilingan San-Stefano shartnomasini (1878) yanada mustahkamladi. Turkiya Rossiyaga toʻlaydigan kontributsiyalarning miqdorini belgilab berdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qoloqsoy**, Kolaksais — skiflar bobokaloni Targʻitoysh kenja oʻgʻli. Gerodotnnnt yozishicha, Q.dan skiflarning paralatlar qabilasi tarqalgan. Bu qabila podsho-skiflar qavmidan boʻlgan. Rivoyatlarga koʻra, bu davrda skiflar yeriga osmondan oltin buyumlar: omoch, boʻyinturuq, oybolta va qadah tushgan. Akalari Lipoqsoy va Arpoqsoy ularga yaqinlasha olmagach, Q. bu buyumlarni yerdan koʻtarib olishga va oʻz uyiga olib kirishga muvaffaq boʻladi. Q. oltin buyumlarga ega boʻlgach, skiflar podshosi etib saylangan. Bu buyumlarni skif podsholari nihoyatda ehtiyot qilib saqlaganlar. Har yili ularga atab qurbonlik qilishgan. Q. skiflar mamlakatini uchta podsholikka boʻlib, 3 oʻgʻliga taqsimlab bergan. Oltin buyumlar eng katta podsholikda asralgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Montevideo** — Urugvay poytaxti. Montevideo departamentining maʼmuriy markazi. La-Plata qoʻltigʻining shimoliy sohilida joylashgan. Aholisi 1,4 mln. kishi (1997). Iklimi subtropik, sernam iqlim; yanvarda oʻrtacha temperatura 23°, iyulda 10°. Yillik yogʻin 1000 mm. Montevideoga 1726-yilda ispanlar asos solgan. 1777-yilda Portugaliya, 1807-yilda Buyuk Britaniya bosib olgan. 1816—28 yillarda Braziliya tarkibida boʻlgan. 1828-yil avgustdan mustaqil Urugvay poytaxti. Montevideo — mamlakatning muhim sanoat, savdo va moliya markazi. Montevideodagi yirik sanoat korxonalarida mamlakat sanoat mahsulotining 80% ishlab chiqariladi. Oziq-ovqat, neftni qayta ishlash, sement, metallurgiya va shina zavodlari, kimyo (oltingugurt ktasi va oʻgʻitlar ishlab chiqarish), farmatsevtika va toʻqimachilik sanoatlari, metallsozlik, elektronika, koʻn-poyabzal korxonalari, mamlakatda eng yirik qogʻoz fabrikasi va boshqa bor. Montevideoda chet el monopoliyalari va banklarining filiallari joylashgan. Montevideo — yirik temir yoʻl va shosse yoʻllar tuguni. Dengiz porti. Aeroporta xalqaro ahamiyatga ega. Chetga goʻsht mahsulotlari, jun, teri xom ashyosi, oʻsimlik yogʻi eksport qilinadi; chetdan mashina va jihozlar, qora metall, neft, oʻrmon mahsulotlari keltiriladi. Montevideo va unga yondosh La-Plata qoʻltigʻi sohillari dengiz ikdimi kurorti rayoni hisoblanadi.

Shahar 3 qism: yangi shahar (maʼmuriy markazni oʻz ichiga oladi) va eski shahar qismi (sanoat korxonalari va ishchilar kvartallari) hamda Shimoli-sharqiy kurort rnidan iborat. Montevideo — mamlakatning muhim ilmiy va madaniy markazi. Montevideoda milliy adabiyot akademiyasi, milliy muhandislik akademiyasi, Respublika universiteti, Urugvay mehnat universiteti, milliy kutubxona, milliy tarix muzeyi, nafis sanʼat muzeyi va boshqa muzeylar, botanika bogʻi, te-atrlar bor. Bogʻ va xiyobon koʻp.

Meʼmoriy yodgorliklaridan eski shahar qismida mustamlakachilik davrida qurilgan sobor, ratusha, teatr, parlament binosi va boshqa saqlangan.

Montevideo shahri. Atlantika okeani sohili (plyaj.)

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Janubiy Amerika poytaxtlari |
| --- |
|  |
| 
BMTga aʼzo mamlakatlar: Asunson **·**  Bogota **·**  Brazilia (shahar) **·**  Buenos Ayres **·**  Jorjtaun **·**  Karakas | Kito **·**  Lima **·**  Montevideo **·**  Paramaribo **·**  Santyago **·**  Sukre |

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |