recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Stanislav Mixaylovich Mitin** (1950-yil 5-avgustda Toshkent shahrida tugʻilgan, 2023-yil 11-aprelda Netaniya, Markaziy okrugda vafot etgan)— rus teatr, kino va televideniyesi rejissyori. Ssenariy muallifi va oʻqituvchi.

Hayoti
------

1950-yil 5-avgustda Toshkent shahrida tavallud topgan.

### Ijodiy yoʻli

#### Teatrdagi faoliyati

Teatr, kino va televideniyeda rejissyori, ssenariy muallifi boʻlib ishlagan. 1980-yilda Leningrad davlat teatr, musiqa va kinematografiya institutini drama rejissyori mutaxassisligi boʻyicha imtiyozli diplom bilan tugatgan (professor, Rossiya xalq artisti Z. Ya. Korogodskiy toifasi).

Leningrad yosh tomoshabinlar teatri, Moskva yoshlar teatri, Moskva Lenin komsomol teatrilarida rejissyor boʻlib ishlagan.

Pavel Lisitsian va Zara Doluxanovaning yubiley kechalari, Moskva virtuozi ansambli va Moskva davlat filarmoniyasining 80 yilligiga bagʻishlangan yubiley kechalarining sahna rejissyori boʻlgan.

„Sir" bit-kvarteti va „Yalla"ansamblining estrada tomoshalari rejissyori-qoʻyilgan.

Pavel Lisitsian va Zara Doluxanovaning yubiley kechalari, Moskva virtuozi ansambli va Moskva davlat filarmoniyasining 80 yilligiga bagʻishlangan yubiley kechalarining sahna rejissyori boʻlgan.

Moskvadagi "Lujniki" stadionida oʻsmirlar Olimpiya oʻyinlarining ochilish marosimi boʻyicha rejissyor boʻlib faoliyat olib borgan.

#### Televideniye

Shoir Yuriy Entin bilan hamkorlikda u bolalar uchun „Chunga-Changa" dasturini yaratishda ishtirok etgan (ORT kanali).

REN-TV kanalining ochilishida rejissyor boʻlib ish faoliyatini olib borgan (boshlovchi Eldar Ryazanov).

Badiiy va hujjatli filmlar muallifi va rejissyori. Rossiya va xalqaro badiiy va hujjatli filmlar festivallari laureati boʻlgan.

Umrining soʻnggi yillarida Stanislav Mitin Isroilda yashagan.

2023-yil 11-aprelda Netaniyada vafot etgan.

 Teatrda

Manbalar
--------

1. ↑  *Татьяна Майская.* „«Черный ход» для запретной любви".  spbdnevnik.ru (2006). 2022-yil 15-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 30-iyun.
2. ↑  „В Израиле скончался известный российский режиссёр Станислав Митин" (ru). *Вести* (2023-yil 11-aprel). 2023-yil 15-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 11-aprel.

Havolalar
---------

* afisha.ru veb-saytida
* Theater.ru veb-saytida
* *Павел ПОДКЛАДОВ.* „Интервью со Станиславом Митиным".  Портал «Культура» (№ 47 (7759) 16 - 22 декабря 2010г.). 2012-yil 29-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 20-sentyabr.
"Buqaning ko'zi" (Fransiya)
**Buqa ko'zi** (fransuzcha: *oeil-de-boeuf*, nemischa: - "buqaning ko'zi") - yumaloq yoki tasvirlar shaklidagi kichik oyna.

O'rta asr me'morchiligida "buqaning ko'zi" chodir oynasi deb ataldi, uning ochilishi buqaning ko'ziga o'xshab burchaklariga cho'zilgan va o'tkir shaklga ega edi. Keyinchalik, XVII—XVIII-asrlarda, bu gorizontal joylashgan oval ko'rinishidagi derazaga berilgan nom edi. Ba'zida "buqaning ko'zi" barokko marvarid oynasi bilan belgilanadi - buralgan marvaridga o'xshash tartibsiz shakldagi oval oyna, bu qisman me'moriy uslubning nomi sifatida "barokko "so'zining etimologiyasi bilan bog'liq.

Zamonaviy terminologiyada "buqaning ko'zi" odatda oval shaklidagi oynani anglatadi. Biroq, bir qator manbalarda dumaloq oynani bu atama deb ham atash mumkinligi aytiladi.

Ba'zi mualliflar "buqaning ko'zi" oynasini okulus bilan aniqlaydilar. Boshqalar ta'kidlashlaricha, asosiy farq aynan birinchisining oval shaklidir. Britannica entsiklopediyasi ushbu turdagi derazalarning o'ziga xos xususiyati sifatida ularning g'ildirakka o'xshashligini sanab o'tadi: metall bo'g'inlar g'ildirakning spikerlari kabi markazdan ajralib turadi.

 Versaldagi "Buqa ko'zi bilan salon"
Yotgan oval ko'rinishidagi "buqa ko'zi" oynasining fransuzcha versiyasi Louis XIV, Regency va Rokoko davrlarida ishlatilgan. Dunyoviy interyerlarda bunday derazalar ko'pincha lintellarda o'rnatildi. Shunday qilib, masalan, 1701-yilda P. Lepotre Versalning katta saroyidagi kirish zalining ichki qismini yaratdi, uning tayanchlari katta oval derazalar bilan bezatilgan, biriga qarama -qarshi (bir oyna hovliga qaraydi, aksincha esa soxta qilingan va oynadir). Xona "Buqa ko'zli salon" ("Le salon de l'Œil-de-bœuf") deb nomlangan.

Eslatmalar
----------

1. 1 2 3  „Oeil-de-boeuf window" (en).  Britannica. 2016-yil 17-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 27-yanvar.
2. ↑  Власов В. Г.*. Архитектура: словарь терминов*. Москва: Дрофа, 2004 — 52 bet. ISBN 5-7107-8452-4.
3. ↑  Э. Уайт, Б. Робертсон*. Архитектура: формы, конструкции, детали*. М.: АСТ, 2005 — 53 bet.
4. 1 2  J. S. Curl, S. Wilson*. The Oxford Dictionary of Architecture* — 533 bet.
5. ↑  „Oeil-de-boeuf".  Larousse. 2017-yil 5-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 27-yanvar.
6. ↑  Баторевич Н. И. Кожицева Т. Д.*. Малая архитектурная энциклопедия*. СПб: «Дмитрий Буланин», 2005 — 392 bet. ISBN 5-86007-425-5.
7. ↑  Robert Chitham*. The Classical Orders of Architecture*. Routledge, 2007 — 221 bet.
Nayza tayoqchalik yashin qaytargich 
turar joy va sanoat binolari, transport, kommunal xoʻjalik va boshqalarning inshootlarini yashin urishidan saqlaydigan qurilma. Ingichka, uchli metall sterjen koʻrinishidagi elektrod (sterjenli Yashin qaytargich), elektr uzatish liniyalari ustidan tortilgan sim (tros) koʻrinishidagi (trosli Yashin qaytargich) va umumiy qarshiligi 10—20 om dan oshmaydigan puxta yerga ulagichdan iborat. Yashin qaytargich himoya qilinadigan obyekt ustiga oʻrnatidadi. Yashin qaytargichning ishi toj razryadiga asoslangan (qarang Elektrrazryadi). Atmosferada momaqaldiroq boʻlgan vaqtda hosil boʻladigan kuchli elektr maydon Yashin qaytargichnipg uchila toj razryadni vujudga keltiradi. Bu razryad zaryadlarning bino oldida toʻplanishiga yoʻl qoʻymay, ularni yerga oʻtkazib turadi va binoni yashin zarblaridan saqlaydi.

Yakka sterjenli Yashin qaytargichning himoya zonasi (taʼsir loirasi) shakli boʻyicha choʻqqisida 45° burchak tashkil etadigan konusga yaqin, yakka trosli Yashin qaytargichda himoya zonasi qirralari tros vazifasini oʻtovchi uch qirrali prizma shaqtida boʻladi (rasmga q). Elektr st-yalarida yashin tokini yerga oʻtkazib yuborish uchun yerga ulagich simdan foydalaniladi. Tunukasi yerga ulangan tunuka tomli binolar, markaziy suv bilan isitiladigan, vodoprovod va yer ostidan elektr oʻtkazilgan binolar yashindan yetarlicha saqlangan boʻladi va ularga maxsus Yashin qaytargich oʻrnatilmaydi. Ichida portlash xavfini vujudga keltiradigan aralashmalar, chang, bugʻ, gazlar hosil boʻladigan binolarni himoya qilish uchun Yashin qaytargich binolardan nariroqqa oʻrnatiladi. Shunda binolarning barcha qismlari Yashin qaytargichning taʼsir doirasida boʻladi.

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shamurat Musayev** (1890 yoki 1891-1973) – Sovet Ittifoqi davrida Oxunboboev nomidagi kolxoz rahbari boʻlgan. 1949-yilda uning kolxozi 6 gektar maydonining har bir gektaridan 71,8 sentnerdan paxta hosili olib, 1950-yilda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. 1951—1963-yillarda Qoraqalpogʻiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Oliy Kengashining 3-, 4- va 5-chaqiriqlari deputati boʻlgan. 1961-yilda Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasining faxriy akademigi boʻldi.

Hayoti va faoliyati
-------------------

Shamurat Musayev 1890 yoki 1891-yilda Turkiston general-gubernatorligining (hozirgi Qoraqalpogʻiston, Oʻzbekiston) Sirdaryo oblastida tugʻilgan. Bolaligidan dehqonchilik bilan shugʻullana boshlagan, kollektivlashtirish boshlanganidan soʻng Chimboy viloyatidagi Oxunboboyev nomidagi paxtachilik kolxoziga qoʻshilgan.

1937-yildan Shamurat Musayev shu kolxozda mudir boʻlib ishlay boshladi. Kolxozdagi mehnatlari uchun u 1-marta 1948-yilda Lenin ordeni bilan taqdirlangan. 1949-yilda Musayev oʻzi rahbarlik qilgan 6 gektar maydonning har gektaridan 71,8 sentnerdan paxta yigʻib oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1950-yil 13-iyundagi *"1949-yilda sugʻoriladigan yerlarda sholi, paxta va yashil kenaf poyalaridan yuqori hosil olgani uchun" farmoni bilan* Shamurat Musayevga Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berildi. 1956-yildagi faoliyati natijalariga koʻra u uchinchi Lenin ordeni bilan taqdirlangan.

1951—1963-yillarda Qoraqalpogʻiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Oliy Kengashining 3, 4 va 5-chaqiriqlari deputati etib saylangan. 1961-yilda Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasining faxriy akademigi boʻldi. 13 yil oldin pensiya yoshiga yetgan boʻlishiga qaramay Shamurat Musayev 1971-yilda nafaqaga chiqdi. Shamurat Musaev 1973-yilda vafot etgan.

Mukofotlari
-----------

Shamurat Musaev quyidagi mukofotlar bilan taqdirlangan:

* "Oʻroq va Bolgʻa" medali (1950-yil 13 iyun – № 5109);
* 3 marta Lenin ordeni (1949-yil 19-iyul; 1950-yil 13-iyul – No 122564; 1957-yil 11-yanvar);
* "Mehnatda oʻrnak koʻrsatganlik uchun" medali (1965-yil 1-mart);
* shuningdek, boshqa bir qator medallar.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Мусаев Шамурат" (ru). *Герои страны („Heroes of the Country")*. Qaraldi: 2018-yil 15-aprel.

Havolalar
---------

* Nekrolog – Gazeta „Sovet Oʻzbekistoni" ot 9 avgusta 1973 goda
**Uilyam Abelyan** – (1978-yil 27-sentyabrda tugʻilgan) isteʼfodagi professional arman bokschisi.

Faoliyati
---------

Uilyam Abelyan 1988-yil 12 yoshidan boshlab boks bilan shugʻullanishni boshlagan hamda Olimpiya oʻyinlari bronza medali sovrindori David Torosyan bilan mashgʻulotlarni amalga oshirgan. Uilyam Abelyan Orlando Salidoni jangda magʻlub etadi va yengil vazn toifasida dunyo boʻyicha birinchi oʻrinni egallaydi. Abelyan WBO Shimoliy Amerika Boks Federetsiyasi yoʻnalishlari boʻyicha yengil nvazn toifasida mutloq gʻolib boʻladi va WBO reytingida birinchilikka davogar edi. U 2005-yilda „Yilning eng yaxshi jangchisi" deb topildi. Abelyan sobiq jahon chempioni Guti Espadas bilan 10 rounddan iborat boʻlgan jangda gʻalaba qozondi. Uilyam Abelyan bokschi Skott Xarrison WBO yoʻnalishi boʻyicha yengil vazn toifasida chempionlik unvoni uchun kurash olib bordi lekin magʻlubiyatga uchradi. Uilyam Ablyan ushbu jangidan soʻng boksni tark etib, nafaqaga chiqdi.

Manbalar
--------

1. ↑  William Abelyan – BOXING (Wayback Machine saytida 2018-01-22 sanasida arxivlangan). HyeFighters.com (2009-11-05). Retrieved on 2012-05-12.
2. ↑  The Ring Magazineʼs Annual Ratings: Featherweight--2010s. Boxrec.com (2012-03-06). Retrieved on 2012-05-14.
3. ↑  „BoxRec: Date".
**Shirin Xalmuratova** (qoraqalpoqcha: *Shiyrin Xalmuratova*) — qoraqalpoq xalq shoiri. „O‘n sakkizinchi bahor", „Sevimli odamlar", „Bulbul qo‘shig‘i bilan uyg‘onaman" to‘plamlarining muallifi. Uning she’rlari 1974-yilda „Qoraqalpog‘iston" nashriyotida chop etilgan qoraqalpoq shoirlarining „Amu qo‘shiqlari" to‘plamiga kiritilgan.

Hayoti va faoliyati
-------------------

1949-yili 11-oktyabr Toshkent shahrida davlat arbobi Oʻtesh Xalmurat oʻgʻli (aslida Chimboyli boʻlgan ziyoli insonlardan biri, partiya xodimi) oilasida tavallud topgan. U bolaligidan xulq-atvori bilan ota-onasi, tengdoshlari diqqat-eʼtiboriga tushgan.

Oʻrta maktabni tugatgandan soʻng, Nukus davlat pedagogika institutining tarix-filologiya fakultetida tahsil olgan.

Uning dastlabki qoʻshiqlar toʻplami institutda 1-kursda oʻqib yurgan paytida „Oʻn sakkizinchi bahor" nomli toʻplami nashr etilgan. Shoirning dastlabki qoʻshiqlariga taniqli qoraqalpoq kompozitorlari A.Sultanov, X.Turdiqulovlar musiqa yaratib, sahnada T.Doshumova, S.Mambetova, I.Rafiqovalar tomonidan ijro etilgan. 

Shirin Xalmuratovaning ijod namunalari oʻzbek, ozorbayjon, dogʻiston, qirgʻiz, qozoq va Baltik boʻyi xalqlarining tillariga tarjima qilingan.

„Bilim" va „Kitobsevarlar" jamiyatlarida ishlab, uzoq yillar davomida „Qoraqalpog‘iston kengashi" gazetasida shaxsiy muxbiri bo‘lib ishlagan.

Oilasi
------

Yozuvchi, shoir, tarjimon Uzoqboy Pirjonovning rafiqasi.

Bolalari: Lira Pirjonova, Goʻzal Pirjonova, Erpoʻlat Pirjanov, Oysultan Pirjanova va Muxtar Pirjanov. Nevaralari (nabiralari) Nodirabegim, Shahrizoda, Bobur, Tumaris, Alpamis.

Vafoti
------

Shirin Xalmuratova 2013-yil 6-martda vafot etgan.

Kitoblari
---------

1. Эзийз адамлар: [Косыклар], Нокис: Каракалпакстан, 1984, 76 s.

2. Бүлбил сести таңда оятар мени, Тошкент: Zilol buloq, 2020, 212 s.

Asarlari
--------

1. Oʻn sakkizinchi bahor, sheʼriy toʻplami. „Qoraqalpogʻiston". 1969-yil 42 b.

2. Bobom gullari (hikoya, Lira Pirjonovaning qoraqalpoq tilidan tarjimasi) „Yangi adabiyot" jurnali sayti. 2021-yil 31-oktyabr.

3. Azizlar: Sheʼrlar / Shirin Xalmuratova. Nukus: Qoraqalpogʻiston, 1984-yil 73 b.

4. Bulbil sesti tanda oyatar meni. Toshkent: Zilol buloq, 2020-yil.

Manbalar
--------

1. ↑  „Ширин ХАЛМУРАТОВА". Qaraldi: 11-oktabr 2022-yil.
2. ↑  „Китап жаңалығы: Халқымыз сүйген шайыр Ширин Халмуратованың жаңа китабы баспадан шықты". *Qoraqalpogʻiston axborot agentligi (KRIA)*. Qaraldi: 13-oktabr 2023-yil.
3. ↑  „Ширин ХАЛМУРАТОВА". Qaraldi: 10-noyabr 2022-yil.

Havolalar
---------

* 
*
**Sharifboy Ashurov** – sovet qishloq xoʻjaligi yetakchisi, Leninobod viloyati Leninobod tumanidagi Frunze nomidagi kolxoz traktor-dala brigadir, Xoʻjand tumani Xotma yangi yerlar jamoa brigadasi boshligʻi (1959–68), Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1959).

Hayoti
------

Sharifboy Ashurov 1904-yilda Turkiston oʻlkasi Samarqand viloyati Xojent tumani Gʻozyon qishlogʻida, hozirgi Tojikiston Respublikasining Xoʻjand shahri hududida tojik dehqon oilasida tugʻilgan. SSSR hududida kollektivlashtirish boshlanishi bilan 1931-yilda qaror qabul qilib, Xoʻjent tumanidagi paxtachilik kolxoziga qoʻshiladi. Avvaliga oddiy kolxozchi, keyin mexanizator, keyinroq mexanizatsiyalashgan traktor-dala ekinlari brigadasiga brigadir etib tayinlandi. U traktor taʼmirlash stansiyasining direktori edi. 1938-yildan KPSS(b) aʼzosi.

1959-yilda Ashurov Leninobod viloyatidagi Frunze nomidagi kolxozning yangi sugʻoriladigan yerlariga traktor-dala brigadasi brigadiri etib tayinlandi. Uning jamoasi oʻsha yili paxta xomashyosidan yuqori hosil olishga erishdi. Mamlakat rahbariyati tomonidan yuqori ishlab chiqarish natijalari qayd etildi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1959-yil 25-dekabrdagi Farmoni bilan 1959-yilda yangi sugʻoriladigan 50 gektar maydonning har gektaridan 35 sentnerdan paxta xomashyosi olgani uchun Sharifboy Ashurov unvon bilan taqdirlangan. Lenin ordeni, Sotsialistik Mehnat Qahramoni va „Oʻroq" oltin medali bilan taqdirlangan.

U 1968-yilda nafaqaga chiqqunga qadar usta boʻlib ishladi. Tojikiston SSR Kompartiyasi Markaziy Komiteti aʼzosi etib saylangan (1959-1962).

Gʻoziyon qishlogʻida yashagan. 1982-yilda vafot etgan.

Mukofotlari
-----------

Sharifboy Ashurov 1959-yil 25-dekabrda „Oʻroq va bolgʻa" oltin yulduz medali, va oʻsha yili Lenin ordeni va boshqa medallar bilan mukofotlangan.

Manbalar
--------



1. ↑  *Ашӯров Шарифбой // Асос — Боз. — Д. : СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] / сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.*.
**Butunjahon teatr kuni** (inglizcha: *) — har yili 27-martda butun dunyoda nishonlanadigan barcha teatr xodimlarining xalqaro kasb bayrami. Ushbu bayram anʼanaviy tarzda "Teatr xalqlar oʻrtasidagi oʻzaro tushunish va tinchlikni mustahkamlash vositasi" shiori ostida oʻtkaziladi.*

XTK (xalqaro teatr kuni) nishonlanishi, tarixi va tavsifi
---------------------------------------------------------

"Butunjahon teatr kuni" 1961-yilda UNESKO qoshidagi Xalqaro Teatr Instituti (XTI) (fr. Institut international du théâtre) IX Kongressi delegatlari tashabbusi bilan tashkil etilgan. (1948-yilda Pragada (Chexoslovakiya) joriy etilgan). Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi 1959-yildan boshlab , SSSR poytaxti Moskvada Butunrossiya teatr jamiyati negizida Xalqaro teatr institutining Sovet milliy markazi tashkil etilgan paytdan boshlab XTI aʼzosi hisoblanadi.

„Teatr kuni" — teatr xodimlarining kasb bayrami: aktyorlar, teatr rejissorlari, produserlar, yorugʻlik boʻyicha texniklar, ovoz muhandislari, montajchi va hatto chiptachilar va garderob xizmatchilari — 1933-yil 23-yanvarda buyuk rus teatr rejissori va aktyorlik oʻqituvchisi Konstantin Sergeevich Stanislavskiy Moskva badiiy teatrining kiyim-kechak xizmatchilari sexiga yozgan maktubida: Spektakl teatr binosiga kirganingizdan boshlanadi, degan. Siz kiruvchi tomoshabinlarni birinchi boʻlib kutib olasiz. Bu iqtibos oxir-oqibat "Teatr ilgichdan boshlanadi "iborasiga aylandi, bu quyidagilarni anglatadi: teatrda ikkinchi darajali rollar va kasblar yoʻq.

Teatr sanʼati ixlosmandlari uchun „Teatr kuni" ham chinakam bayramdir, chunki „madaniyat saroylarida" har xil bayram tadbirlari, turli teatr festivallari shu kunda boʻlib oʻtadi va ayrim teatrlar yangi spektakllarning premyeralarini taqdim etishga harakat qiladilar.

Rossiya Federatsiyasida „Butunjahon teatr kuni" rasmiy davlat maqomiga ega emasligiga qaramay, Rossiya Federatsiyasining hokimiyati amaldorlari ushbu kun bilan mamlakat teatrlari xodimlarini tabriklaydilar. Baʼzi hudud hokimiyatlari teatr xodimlarini faxriy yorliqlar, pul mukofotlari, minnatdorchilik va qimmatbaho sovgʻalar bilan taqdirlaydi, ammo bunday holatlar kam uchraydi.

„Teatr kuni" dam olish kuniga toʻgʻri kelmasa, dam olish kuni hisoblanmaydi.

Yana qarang
-----------

* Madaniyat xodimlari kuni (Rossiya)
* Butun Ukraina madaniyat xodimlari va xalq ijodiyoti ixlosmandlari kuni

Manbalar
--------

1. ↑  Vsemirniy den teatra — 27 marta. Istoriya i osobennosti prazdnika v proekte Kalendar Prazdnikov
2. ↑  Stanislavskiy K. S. Sobr. soch. T. 8. M. 1961
3. ↑  Teatr nachinaetsya s veshalki. Stanislavskiy
4. ↑  Gubernator Aleksey Gordeev pozdravil voronejsev s Dnem teatra — Kultura · VRN
5. ↑  Murat Zyazikov pozdravil deyateley teatra s professionalnim prazdnikom — 27 Marta 2008 — INGUSHETIA}
6. ↑  Saratovskaya GTRK / V Den teatra nagrajdali luchshix

Havolalar
---------

* Bayram taqvimida Jahon teatr kuni.
**Valentin Illarionovich Fadeyev** (1923-yil 17-fevral, Samarqand – 1990-yil 18-fevral, Moskva) – sovet harbiy, davlat va siyosiy arbobi, general-leytenant.

Hayoti
------

Valentin Fadeyev 1923-yilda Samarqandda tugʻilgan. 1943-yildan Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi aʼzosi.

1941-yildan Qizil Armiya safida harbiy xizmatda boʻldi. Keyinchalik ijtimoiy-siyosiy ishlarda faol boʻlgan.

1941—1945-yillarda boʻlib oʻtgan Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, 1941-yil 1-avgustda Sibir harbiy okrugidagi 35-zaxira artilleriya polkida oʻt oʻchirish vzvod komandiri sifatida ofitserlik xizmatini boshlagan. U frontda jang qildi. Kareliya batareya komandiri sifatida Transkavkazda (Qora dengiz kuchlari guruhi) artilleriya korpusi shtab boshligʻining yordamchisi boʻlgan. Shuningdek, Shimoliy Kavkaz batareya qoʻmondoni, 3-Belorus diviziya komandiri boʻlib xizmat qilgan. Belorussiya, Litva va Sharqiy Prussiyada jang qilgan. Valentin Fadeyev urushni kapitan unvoni bilan tugatdi.

Fadeyev 1946-yil iyun oyidan Baranovich harbiy okrugi 1-artilleriya boʻlimi boshligʻining yordamchisi, Belorussiya harbiy okrugi artilleriya shtabida boʻlinma komandiri, Belorussiya harbiy okrugi artilleriya shtabining tezkor razvedka boʻlimi boshligʻi, qoʻmondon boʻlgan. RVGK 22-muhandislik brigadasi, 37-raketa diviziyasi qoʻmondoni, 5-alohida raketa korpusi qoʻmondoni oʻrinbosari, 7-gvardiya alohida raketa korpusi qoʻmondoni, Omsk raketa armiyasi qoʻmondoni birinchi oʻrinbosari, 5-chi NIIP boshligʻi (Baykon), SSSR Qurolli Kuchlari Bosh shtabi Harbiy akademiyasining raketa qoʻshinlari va artilleriya kafedrasi katta oʻqituvchisi sifatida faoliyat yuritgan.

9-chaqiriq Qozogʻiston SSR Oliy Kengashi deputati etib saylangan. KPSS XXII va XXV qurultoylari delegati.

1990-yilda Moskvada vafot etgan. U Trokurovskoye qabristoniga dafn etilgan.

Nabirasi Valentin Viktorovich Fadeyev endokrinolog, Rossiya Fanlar akademiyasining muxbir aʼzosi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Генерал-лейтенант Фадеев Валентин Илларионович. КТО ЕСТЬ КТО В РВСН". *www.rvsn.ruzhany.info*. Qaraldi: 15-sentabr 2023-yil.
2. ↑  „:: Космический мемориал :: В.И. Фадеев ::". *sm.evg-rumjantsev.ru*. 2022-yil 16-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 16-iyul.
**Syuan Zang** (taxminan 600-664) - xitoylik sayyoh, Budda dini rohibi. 627-yil Changanda hindistonlik buddist olim Poʻmidoʻlo bilan tanishib, uning taʼsirida Hindistonga borishga axd qiladi. Tan davlati hududidan boshlangan (629) S.S.ning safari Turk xoqonligi taʼsiri ostidagi yoʻllardan oʻtgan. Xesi yoʻlagi (koridori), Ivergʻul (hozirgi Qumul, xitoycha Hami) orqali Turfonga kelgan. Bu yerda u Turfon (Gaochan) davlati xukmdori xuzurida boʻlgan. S.S. Qorashar, Kuchar, Aqsu, Muzrat dovoni, Issiqkoʻl, Taroz (Suye), Choch, Samarqand, Buxoro, Temir darvoza (Temenguan), Afgʻonistonning shim. viloyatlari, Hindukush togʻlari orqali Hindistonga borgan (630). U yerda barcha buddizm madaniyati markazla rini, mashhur ibodatxonalarni ziyorat qiladi. Hindistonning shim. sharqidagi Nalanda (Nalanto) ibodatxonasida 5-yil tahsil oladi. 640-yil bu yerda 18 mamlakatdan kelgan vakillar ishtirokida oʻtkazilgan katta xalqaro anjumanda maʼruza qilib yirik buddaviy rohiblar qatoridan joy oladi. S. S. koʻp noyob kitoblarni olib 645-yil Changanga qaytib keladi. Tan hukmdori Li Shimin (627—650 yillarda Tayzung nomi bilan taxtni boshqargan) uni Loyangdagi saroyiga taklif qilib, Markaziy Osiyodagi mamlakatlar, xalqlar, iqtisodiy ahvol va harbiy kuchlar haqida suhbatlashgan hamda bu haqda batafsil yozma maʼlumot berishni topshirgan. Bu davrda Tan sulolasi Turk xoqonligiga qarshi kurash olib borayotgani tufayli bunday maʼlumotlar nihoyatda zarur edi.

S.S.ning yoʻl xotiralari asosida yozgan "Da Tang siyuji" ("Buyuk Tang sayohatnomasi") asari Markaziy Osiyo xalqlari tarixini oʻrganishda muhim manbadir. S. S. bundan tashqari oʻzi bilan Hindistondan keltirgan kitoblarni xitoy tiliga tarjima qilish bilan shugʻullangan. Maʼlumotlarga koʻra, u jami 1335 bobdan iborat boʻlgan 74 ta asarni tarjima qilgan. S.S. Changʼandagi "Yuyxua shi" ibodatxonasida vafot etgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pecheykin Valeriy Valeryevich** (1984-yil 7-oktyabr, Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSR) – rus dramaturgi, ssenariynavis, jurnalist, pedagog.

Biografiyasi
------------

Valeriy 1984-yil 7-oktyabrda Toshkent shahrida tavallud topgan. U Toshkent davlat iqtisodiyot universitetini iqtisodchi mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan.

Pecheykin Toshkentda Oʻzbekiston Vazirlar Mahkamasining „Pravda Vostoka" gazetasida katta muxbir, „Ilhom" teatrida rejissyor yordamchisi boʻlib faoliyat olib borgan. U oʻzining badiiy rahbari Mark Vayl bilan birgalikda teatr sahnasida qoʻyilgan Aleksandr Nikolayev ijodi haqida „Radeniye s granatom"(Dmitriy Tixomirov taxallusi bilan) pyesasini yozdi.

Valeriy Valeryevich Royal Court teatrida dramaturglar uchun xalqaro seminar rezidenti hamda Rossiya Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi boʻlgan.

2013-yildan Gogol nomidagi teatrda dramaturg boʻlib ishlagan. Teatrning ochilish spektakli uchun Pecheykin „Den" spektaklini yozdi. 2017-yildan „Gogol+" yoʻnalishi kuratori boʻldi.

Pedagogik va ijodiy faoliyati
-----------------------------

Pecheykin Oliy Iqtisodiyot maktabida, Maya Kucherskayaning Creative Writing maktabida, Gogol maktabida dars bergan.

U Voznesenskiy markazida „Kutprosvet" dasturini olib borgan.

Valeriy Bookmatening „Listay vpravo" kitob podkasti boshlovchisi boʻlgan.

Jurnalistika
------------

 Pecheykin 2013-yil
Valeriy Moskvich Mag, GQ, S7, Forbes, Kommersant Lifestyle, Storytel, Moskva Karnegi markazi nashrlari uchun kolumnist boʻlib faoliyat yuritgan.

Mukofotlari
-----------

Pecheykin 2007-yilda „Sokoli" spektakli uchun drama nominatsiyasida „debyut" mukofoti laureati va shu spektakli uchun „Novaya drama" festivalida birinchi mukofot sovrindori boʻldi. „Moya Moskva" spektakli uchun A. M. Volodin xotirasiga bagʻishlangan „Pyat vecherov" tanlovi laureati.

Spektakllari
------------

Valeriy 2005-yil „Sokoli", 2008-yil „Moya Moskva", 2009-yil „Net", 2011-yil „Rossiya, vperyod!", 2013-yil „Lutsifer" va 2018-yil „Filosofi" spektakllarini yaratdi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Сайт сделан в Маунтин Сайт.* „Мастерская Валерия Печейкина и Артема Фирсанова «Автопортрет»".  litschool.pro. 2020-yil 14-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 30-aprel.
2. ↑  „Выпуски программы «Культпросвет» на канале центра Вознесенского". 2021-yil 26-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 26-aprel.
3. ↑  „Подкаст «Листай вправо»". 2023-yil 4-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 4-may.
4. ↑  „Москвич Mag / страница Валерия Печейкина" (ru).  moskvichmag.ru. 2020-yil 30-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 30-aprel.
5. ↑  „Колонки Валерия Печейкина на сайте GQ". 2021-yil 26-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 26-aprel.
6. ↑  „Колонки Валерия Печейкина на Storytel". *Storytel*. 2021-yil 26-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 26-aprel.
7. ↑  „Колонки Валерия Печейкина на сайте московского центра Карнеги". 2021-yil 26-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 26-aprel.
**Valeriy Genrixovich Votrin** (niderlandcha: *Valéry Votrin*, 1974-yil 2-mart, Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSR) – asli rus boʻlgan belgiyalik yozuvchi.

Biografiyasi
------------

Valeriy 1924-yil 2-mart kuni Toshkent shahrida tavallud topgan. Votrin Toshkent universiteti roman-german fakultetini tamomlagan. Tarjimon va atrof-muhit dasturlari koordinatori sifatida ishlagan. 2000-yilda Belgiyaga koʻchib oʻtgan va Brussel universitetida ekologiya boʻyicha magistrlik va doktorlik dissertatsiyalarini himoya qilgan. U 2007–2014-yillarda Moskvada istiqomat qilgan. Valeriy 2014-yilda Yevropaga qaytdi: Batda (Buyuk Britaniya) yashagan, 2021-yildan esa Niderlandiyada yashab kelmoqda. Ekologik konsalting kompaniyasida maslahatchi sifatida ishlaydi.

Ijodi
-----

Votrinning qisqa hikoyalarining birinchi nashri 1995-yilda „Sharq yulduzi" jurnalida chop etilgan. Romanlari, qissalari, hikoyalari, „Poberejye", „Dialog" toʻplamlari „Sharq yulduzi", „Novaya yunost", „Noviy jurnal", „Kreshatik", „Russkaya proza" va boshqalarda jurnallarda nashr etilgan. Valeriy „Jalitvoslov" (2007), „Posledniy magog" (2009), „Logoped" (2012) nasriy kitoblar muallifi. Andrey Beliy (2009), Rossiya (2009), „Bolshaya kniga" (2010, 2013), „Russkiy Buker" (2013), Aleksandr Pyatigorskiy mukofotlari (2013) sovrindori.

Valeriy Flann OʻBrayen, Rassel Xoban, Teodor Frensis Pouis, Erik Stenbok, Uilyam Gerhardi roman va hikoyalarini hamda XVII–XX asrlardagi ingliz va shotland sheʼriyatini tarjima qilingan. Mishel de Gelderodning ikki jildlik drama va nasriy toʻplam tuzuvchisi (2004). Votrinning asosiy tarjima asari shotland shoiri Jeyms Tomsonning „Gorod strashnoy nochi" sheʼri hisoblanadi.

Bibliografyasi
--------------

Votrin „Germes" (1996), „Poslednaya chasha gneva" (1996), „Slomannaya komadiya" (2007), „Posledniy Magog" (2009), „Logoped" (2012) nomli romanlar va „Jalitvoslov" (2007) toʻplami muallifi.

Manbalar
--------

1. ↑  „«Независимая газета»". 2021-yil 27-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 27-dekabr.
2. ↑  „«Век перевода»". 2006-yil 27-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2006-yil 24-mart.
3. ↑  [ „Валерий Вотрин — о писателе
Подробнее на livelib.ru:
]. Qaraldi: 2023-yil 2-noyabr.
**Rajgród** [ˈrai̯ɡrut] Polshaning Podlaskie voevodaligining Grajevo okrugidagi shaharcha, ushbu hududda 2016-yil iyun holatiga koʻra 1609 nafar aholi istiqomat qiladi

Tarixi
------

 Shahar markazidagi Buyuk Qirol Kasimir III yodgorligi
Rajgrod uzoq va boy tarixga ega bo'lib, odamlarning yashashi miloddan avvalgi 9000-yillarga to'g'ri keladi. O'rta asrlarda yotvingiyaliklar bu yerda tepalikda turar-joy qurdilar. Raj nomi bilan tanilgan u qabilaning asosiy shahriga aylanadi. Marburglik yilnomachi Vigandning yozishicha, 1360-yilda Buyuk Polsha qiroli Kazimir III Vizna qal'asiga yaqin atrofda mudofaa qal'asini qurishni buyurgan. Qal'aning taqdiri aniqlanmagan, ammo uni tevton ritsarlari vayron qilgan bo'lishi mumkin.

Rajgrod shahri haqida birinchi yozma eslatma 1429-yilda Rajgrodlik Mikolaj ismli odam o'zining ukasi Yanvarga ko'chmas mulkni sotgan paytdan boshlanadi. 1440-yillarning boshlarida bu yerda *gord* (mustahkamlangan yog'och aholi punkti) tashkil etilgan va Rajgrod yog'och savdosining mahalliy markazi sifatida paydo bo'lgan. Melno shartnomasidan so'ng, *Gord* Polsha Mazovia'dan Litva Buyuk Gertsogiga ko'chirildi. 1505-yilda qirol Aleksandr I Rajgrodni Mixal Glinskiy ismli zodagonga, 1509-yilda Polsha qiroli Sigismund III Rajgrod va Goniadz hududini Mikolaj Radzivilga topshirdi.

1568-yilda Rajgrodga shahar nizomi berildi va bir yil o'tgach, Lublin ittifoqidan keyin u Podlachiya viloyati bilan birga Polsha Qirolligiga qaytarildi. 1570-yilda Rajgrod qirollik shahri va starosta (qirollik ma'muriyatining yuqori lavozimli amaldori) qarorgohiga aylandi. 1602-yilda mahalliy ma'muriyat uchun katta manor uyi qurilgan. 1679-yilda qirol Ioann III Sobieski Rajgrodning imtiyozlari va nizomini tasdiqladi va 1764-yilda yangi cherkov qurildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Historia Rajgrodu". *sp\_w\_rajgrodzie.republika.pl*. 2015-yil 2-aprelda asl nusxadan arxivlangan.
2. ↑  „Rajgród - LTPL".
**Muhammadquli Oʻrinbiy oʻgʻli** (1891-yil, Samarqand – 1920-yil, Qarshi) – jadid maʼrifatparvari. Jadid nashrlarini moddiy jihatdan qoʻllab-quvvatlagan.

Biografiyasi
------------

Muhammadquli 1891-yilda Samarqandda tugʻilgan. Dastlabki taʼlimni maktabda olgan, xat-savodini maktabda chiqargan. Jadidchilik harakatlari natijasida islohot ishlari boshlangandan soʻng Mahmudxoʻja Behbudiy (1874-1920)ga shogirdlikka tushadi. Jadidchilik harakatining gʻoya va fikrlariga ergashib, ularga koʻmak bergan. Mahmudxoʻja Behbudiy tomonidan chop etish yoʻlga qoʻyilgan „Samarqand" gazetasi va „Oyina" jurnallarini moddiy jihatdan qoʻllab-quvvatlagan. Samarqandda kutubxona va maktab qurilishiga yordam bergan. Muhammadqul oʻzi ham uyida maktab ochib, 30-50 nafar xalq bolalarini oʻqitgan.
Muhammadquli maktabi 1918-yilgacha faoliyat olib borgan, bolsheviklar hokimiyatni egallaganidan keyin hukumat maktabiga oʻzgartirilgan.

Muhammadquli Oʻrinbiy oʻgʻli 1912-yilda Moskva, Varshava, Odessa, Istanbul, Vena shaharlarini kezib, Varshava orqali Turkiston oʻlkasiga qaytgan. 1914-yil birinchi jahon urushi boshlanmasdan avval Samara, Kavkaz, Moskva, Nijniynovogorod va Qozon shaharlarida sayohat qilgan.

Rossiyada 1917-yilda yuz bergan fevral inqilobidan keyin yana xalq xizmatiga kirishadi. A.Kerenskiyning muvaqqat hukumati boshqaruvi davrida Samarqandda chop etiladigan „Hurriyat" gazetasiga moddiy jihatdan koʻmak bergan. Muhammadquli „Ittifoq" gazetasining moddiy taʼminotiga 1918-yilgacha, yaʼni, bolsheviklar hukumati hokimiyatni oʻrnatgunga qadar homiylik qilgan. Muhammadquli Oʻrinbiy oʻgʻli Samarqandda maktab va maorif sohalarini rivojlanishiga katta eʼtibor bergan. Shaxsiy mablagʻlarini ushbu sohalar rivojlanishiga sarflagan. 1919-yil 25-martda Mahmudxoʻja Behbudiy bilan safarga otlanadi. Behbudiy, Shohmuhammadzoda Shahrisabzda qoʻlga olingan va Qarshiga keltirilgan. Qarshi begi Togʻaybek buyrugʻi bilan qatl etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Muhammadquli O‘rinbiy o‘g‘li". Qaraldi: 15-sentabr 2023-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  *Hayitov, Shodmon* „Behbudiyga suiqasd qanday sodir boʻlgandi?" (2020-yil 12-mart). Qaraldi: 15-sentabr 2023-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
**Viktor Yevgenyevich Kondratov** (1942-yil 24-sentyabr, Samarqand – 2018-yil 10-yanvar, Vladivostok) – rossiyalik siyosatchi, Rossiya Federatsiyasi Federal Majlisining Federatsiya Kengashidagi Primorsk oʻlkasi davlat hokimiyati ijro etuvchi organining vakili (2006—2010), Federatsiya Kengashining hisob-kitoblar boʻyicha komissiyasi aʼzosi. Rossiya Federatsiyasi Palatasi, Federatsiya Kengashining milliy dengiz siyosati komissiyasining aʼzosi.

Biografiyasi
------------

Viktor Kondratov 1942-yil 24-sentabrda Samarqand shahrida tugʻilgan. Odessa oliy dengiz muhandislik maktabini yuqori natijalar bilan tamomlagan. Oliy dengiz muhandislik maktabidan soʻng, SSSR KGB Oliy maktabiga oʻqishga kirgan. 1973-yilda F.E.Dzerjinskiy nomidagi SSSR KGB Oliy maktabini tamomlagan.

Mehnat faoliyatini Qora dengiz kemachilik kompaniyasining kichik boʻlimlarida boshlagan. 1973-yildan SSSR KGBda xizmat qila boshlagan.

1981-yildan 1983-yilgacha – Sevastopol shahar KGB boʻlimi boshligʻi lavozimida faoliyat yuritgan. 1991-yilda u federal xavfsizlik agentligi boʻlimi boshligʻi, keyin Primorsk oʻlkasi Federal xavfsizlik xizmati (FSB) boshligʻi etib tayinlangan.

1997-yildan 1999-yilgacha Kondratov Rossiya Federatsiyasi Prezidentining Primorsk oʻlkasidagi vakolatli vakili boʻlib ishlagan. 1999-yil mart oyida u Rossiya FSBning Moskvadagi markaziy idorasiga oʻtkazilgan. Rossiya FSBning Moldova Respublikasi va Dnestryanı boʻyicha rasmiy vakil boʻlgan.

2006-yil dekabr oyida u Federatsiya Kengashiga delegat etib tayinlangan. Vakolatlari 2010-yil aprel oyida tugatilgan. Federatsiya Kengashida uch yil davomida Federatsiya Kengashining mahalliy oʻzini oʻzi boshqarish qoʻmitasi aʼzosi boʻlgan.

Senator lavozimidan ozod etilgach, nafaqaga chiqqan.

Umrining soʻnggiga qadar Vladivostok shahrida yashagan. 2018-yil 10-yanvarda vafot etgan va Vladivostok qabristoniga dafn etilgan.

Mukofotlari
-----------

* „Shon-sharaf" ordeni,
* Harbiy xizmatlari uchun ordeni (Rossiya)
* III darajali „Harbiy xizmatdagi yutuqlari uchun" medali;
* II darajali „Harbiy xizmatdagi yutuqlari uchun" medali;
* 1-darajali „Harbiy xizmatdagi yutuqlari uchun" medali
* „Rossiya flotiga 300 yil" yubiley medali

Manbalar
--------

1. ↑  „Кондратов Виктор Евгеньевич" (ru).  Совет Федерации Федерального Собрания Российской Федерации. 2019-yil 10-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 10-iyul.
2. ↑  „Ушел из жизни Виктор Кондратов" (ru).  PRIMPRESS.RU. 2019-yil 10-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 10-iyul.
3. ↑  „Ушел из жизни бывший начальник УФСБ по Приморскому краю Виктор Кондратов - PrimaMedia" (ru).  primamedia.ru. 2019-yil 10-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 10-iyul.
**Vitaliy Ignatyevich Bologov** (1938-yil 4-avgust, Ak-Mechet qishlogʻi, Qora dengiz mintaqasi, Qrim ASSR, RSFSR – 2003-yil 29-iyun, Moskva) – sovet harbiy rahbari, Rossiya Federatsiyasi Qurolli Kuchlari general-polkovnigi.

Hayoti
------

Vitaliy Bologov 1938-yil 4-avgustda Qrim viloyati, Ak-Mechet qishlogʻida (hozirgi Chernomorskoye, Chernomorskoye viloyati, Qrim Respublikasi) tavallud topgan. 1958-yilda Toshkent Oliy qoʻshma qurolli qoʻmondonlik bilim yurtiga oʻqishga kirgan. Oʻqishni tugatgandan soʻng, janubiy kuchlar guruhida va Uzoq Sharq harbiy okrugida qoʻmondonlik lavozimlarida xizmat qilgan.

1972-yilda M. V. Frunze nomidagi harbiy akademiyani tugatib, Shimoliy Kavkaz harbiy okrugiga yuborilgan. 1979-yilda Bosh shtab Harbiy akademiyasini tamomlagan. Harbiy xizmatni turli lavozimlarda, jumladan Vengriya va GDRda davom ettiradi.

Bologov 1986-yildan boshlab SSSR Qurolli Kuchlari Bosh shtabida ishlagan. Soʻng, Chernobil AESdagi avariya oqibatlarini bartaraf etishda qatnashgan (1986-1987). 1988–1989-yillarda Afgʻoniston Demokratik Respublikasida xizmat qilgan. Sovet qoʻshinlarini tayyorlash va olib chiqish boʻyicha tadbirlarni amalga oshirgan.

SSSR parchalanganidan keyin Rossiya Federatsiyasi Qurolli Kuchlarida xizmat qilishni davom ettiradi. 1920-yil 14-noyabrda unga general-polkovnik unvoni berilgan. Qurolli Kuchlar Bosh shtabida xizmat qilgan davrda boʻlim boshligʻining birinchi oʻrinbosari, Bosh tashkiliy va safarbarlik boshqarmasi boshligʻi, Rossiya Federatsiyasi Qurolli Kuchlari Bosh shtabi boshligʻining oʻrinbosari kabi lavozimlarda faoliyat olib borgan (1992-1994).

Vitaliy Bologov 1994-yil 6-iyulda nafaqaga chiqqan. 2003-yil 29-iyunda ogʻir va uzoq davom etgan kasallikdan soʻng vafot etadi. U Moskvadagi Troekurovskoye qabristoniga dafn etilgan.

Mukofotlari
-----------

* Qizil Yulduz ordeni
* III darajali „SSSR Qurolli Kuchlarida Vatanga qilgan xizmati uchun" ordeni
* Sakkizta medal .

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5  Nekrolog. Krasnaya zvezda, 02.07.2003.
2. ↑  „Указ Президента РФ о присвоении воинских званий офицерам, генералам и адмиралам ВС РФ от 14.11.1992" (ru). . 2018-yil 14-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 15-oktyabr.
3. ↑  „Указ Президента РФ об освобождении от должности и увольнении с военной службы Бологова В. И. от 06.07.1994" (ru). . 2022-yil 12-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 15-oktyabr.
Tarixni anglashda uni kelajak avlodlarga qoldirishda muzeylar juda ham katta ahamiyatga ega hisoblanadi. Shu boisdan Oʻzbekistonda 90-yillardan keyin koʻplab muzeylar mamlakatning turli joylarida oʻz ishlarini boshladi, koʻplab muzeylar butunlay yangidan barpo etildi, boshqalari kapital taʼmirdan chiqarildi.

Amaliy sanat muzeyi.

Tarixi
------

Oʻzbekistonda muzeylarni yangi tarixi 1992-yildan boshlandi va shu yilning oʻzida juda koʻplab yangi muzeylar tashkil etildi masalan buyukoʻzbekshoirlaridan biri Boborahim Mashrabning muzeyi Namanganda tashkil etildi,yana Xorazmda hofizHojixon Boltaboyevnomi bilan ataluvchi maqomchilar muzeyi, Urganchshahrida „Xorazm amaliy sanati va tarixi" muzeyi,Buxoroda „Temirchlik muzeyi",Samarqandviloyatida xalq kuychisi (baxshisi)Islom shoir Nazaroʻglining uy muzeyi tashkil etildi.Keyinchalik 1993-yilda ham bir nechta muzeylar oʻz ishlarini yoʻlga qoʻydilar,ular orasida Toshkentda ochilgan Oʻzbekistondagi birinchi huquqshunos olima ayolXadicha Sulaymonovamuzeyi,mashhur raqqosa Mukkarramaxonim Turgʻunboyevamuzeyi, mashxur choʻpon, mehnat qahramoni Jonboy Bashmanovmuzeyi Navoiyning Tomdi tumanida tashkil etildi.1994-yilda xalq rassomiMuhiddin Rahimovmuzeyi, 1996-yilda juda katta ahamiyatga ega boʻlgan Oʻzbekiston gidrometerologiya muzeyi,Salim Hamidovning uy muzeyi 1997-yilda tashkil etildi.Eʼtiborga loyiq voqealardan biri 1996-yil 1-sentabrda Osiyoda yagona boʻlganOlimpiya shon shuhrati muzeyiochilishi boʻldi,bu muzey Oʻzbekistonlik sportchilarning jahon miqyosida erishgan yutuqlari va ishtiroklari haqida koʻplab malumotlar beradi.Oʻzbekistonda muzeylar rivojiga 1998-yil 12-yanvarda qabul qilingan„Muzeylar faoliyatini tubdan yaxshilash va takomillashtirish toʻgʻrisidagi"qonun juda katta ahamiyatga ega boʻldi,shundan keyin muzeylar davlat muhofazasiga olindi va muzeylarni yanada rivojlantirish haqida dastur ishlab chiqildi va ular davlat budjeti tomonidan qoʻllab quvvatlandi.1998-yilda Oʻzbekmuzeytashkiloti tashkil etildi va 1999-yilda muzeylar hayotidan xabar beruvchi Moziydan sadojurnali tashkil etildi.Bu jurnal uch tilda Oʻzbek,Rus va ingliz tilida chop etila boshlandi.1999-yilda Oʻzbekistonda davlat tasarrufidagi muzeylar soni 81 taga yetdi,ulardan 15 tasi tarix muzeyi,oʻlkashunoslik muzeylari soni 23 tani va 10 ta badiiy muzeylar,20 ta memorial,8 ta adabiyot,4 ta tibbiyot muzeylarini tashkil etildi.Oʻzbekistondagi 10 ta yirik shahar tarixiy shaharlar roʻyxatga olingan hisoblanadi masalan:Buxoro,Samarqand,Xorazm,Qoʻqon va boshqalar.Ayniqsa Samarqand juda ham tarixiy obidalarga boy shahar hisoblanib har yili juda koʻp xorijiy mehmonlar tashrif buyuradi.

Hozirda Oʻzbekiston madaniyat vazirligi tasarrufidagi muzeylar 1.350 ming eksponatga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  Muzeylar tariximiz koʻzgusi [*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  *navoimuseum.uz Muzey haqida*, 2016-03-04da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2016-03-21

Havolalar
---------

* kitob.uz[*sayt ishlamaydi*]
* navoimuseum.uz (Wayback Machine saytida 2016-03-04 sanasida arxivlangan)
* Xotira-muzey.uz[*sayt ishlamaydi*]
* Fikr.uz
**Vitaliy Nikolayevich Martanus** (1896-yil 27-aprel – 1955-yil 27-iyun) – SSSR Qurolli Kuchlari general-mayori, Polsha xalq armiyasi brigadasi generali.

Hayoti
------

1896-yil 27-aprelda Jabluvokda (Vilna viloyati, Oshmyaniy tumani) polyak oilasida tugʻilgan. 1913-yilda Daugavlipsdagi maktabni tugatgan. 1915-yilda Rossiya imperatorlik armiyasi safiga chaqirilib, nemis qoʻshinlariga qarshi janglarda qatnashgan. 1916-yilda ofitserlar maktabini tamomlagan. Rossiya imperatorlik armiyasining praporshiki. Avliyo Georgiy xochi bilan taqdirlangan. U urush vaqtida uch marta yaralangan va ikki marta snaryaddan zarba olgan.

1918-yildan Qizil Armiya safida xizmat qilgan, 1919—1921-yillarda Gʻarbiy va Sharqiy frontlarda Rossiya fuqarolar urushida qatnashgan. 528-piyoda polki komandiri boʻlgan. 1942-yil apreldan Butunittifoq Kommunistik partiyasiga (bolsheviklar) aʼzo boʻlgan. Ulugʻ Vatan urushi yillarida Arzamas pulemyot va minomyot maktabining boshligʻi boʻlib, 3 mingdan ortiq ofitserlarni tayyorladi. 1944-yil 3-iyunda unga general-mayor unvoni berildi .

1944-yil 25-mayda u Polsha xalq armiyasiga xizmat qilish uchun yuborildi, 12-iyunda Ryazandagi Polsha oliy harbiy maktabi (keyinchalik Rembertov shahridagi Oliy ofitserlar maktabi) qoʻmondoni etib tayinlandi. U 1945-yil 30-apreldan 28-avgustgacha Skiernevitsedagi 1-piyoda oʻquv diviziyasi qoʻmondoni boʻldi. Keyinchalik Polsha armiyasining brigada generali lavozimiga koʻtarildi.

Keyinchalik u SSSRga qaytib keldi, 1946-yil noyabrgacha Solnechnogorskdagi „Vystrel" oliy ofitserlar kurslarining birinchi kursi (miltiq polklari komandirlari) boshligʻi edi. Vitaliy Martanus Toshkentda vafot etdi va Botkin qabristoniga dafn qilindi.

Mukofotlari
-----------

* Avliyo Georgiy xochi, 4-darajali
* Qizil Bayroq ordeni
* Ishchilar va dehqonlar Qizil Armiyasining XX yillik medali (1941)
* Qizil yulduz ordeni
* Lenin ordeni (1945 yil 6-noyabr)

Manbalar
--------

1. ↑  „Мартанус Виталий Николаевич :: Память народа". *www.pamyat-naroda.ru*. Qaraldi: 9-noyabr 2023-yil.
2. 1 2 3  Królikowski 2010. sfn error: no target: CITEREFKrólikowski2010 (help)
3. ↑  „МАРТАНУС Виталий Николаевич(1896-1955)". *www.1941g.wordpress.com*. Qaraldi: 9-noyabr 2023-yil.
4. 1 2  Рубен 2006. sfn error: no target: CITEREFРубен2006 (help)
5. ↑  Сборник 1926. sfn error: no target: CITEREFСборник1926 (help)
**Vladimir Valentinovich Nikolskiy** (1949-yil 22-fevral, Leningrad, SSSR) – sovet futbolchisi, hujumchi. SSSR sport ustasi.

Futbolchilik faoliyati
----------------------

Leningrad futboli makatabida tarbiyalanuvchisi. 1960-yildan „Dinamo" jamoasida professional futbolda faoliyatini boshlagan. 1966—1968-yillarda „Dinamo" jamoasining asosiy tarkibidan joy olgan. 1968—1972-yillarda Leningradning boshqa bir jamoasi "Zenit" klubi safiga oʻtdi va asosiy jamoa tarkibida 19 oʻyin oʻtkazib, bitta gol urgan. 1973—1976-yillarda yana faoliyatini boshlagan klubi „Dinamo"ga qaytdi va SSSR Ikkinchi ligasida 117 oʻyin oʻtkazib, 36 gol muallifiga aylandi. Faoliyatida soʻnggi professional jamoasi „Amudaryo" Nukus klubiga 1977-yilda oʻtdi va SSSR ikkinchi ligasida uchta gol urgan. „Zenit" tarkibida oʻynaganidan keyin Odessa jamoasiga ruxsatsiz koʻchib oʻtgani uchun u ikki yilga diskvalifikatsiya qilindi. Keyinchalik u Leningradning „Svetlana", „Skoroxod", „Lenttransagentstvo" havaskorlar klublarida oʻynagan.

Lesgaft nomidagi universitetini tamomlagan (1974—1982).

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* Profil FootballFacts.ru saytida
* Lukosyak Yu. P. „Istoriya peterburgskogo futbola. Kto est kto v peterburgskom futbole". – SPb.: Soyuz xudojnikov, 2011. – 280 s. il. ISBN 978-5-8128-0111-3, s. 155
**Zoran Petrovich** ([undefined] Error: {{Lang-xx}}: no text (help) Zoran Petrović / Zoran Petrović; 1997-yil 14-iyul) – chernogoriyalik futbolchi, Jizzaxning „Soʻgʻdiyona" klubi hujumchisi.

Faoliyati
---------

Zoran „Titrograd" klubi tarbiyalanuvchisidir. U asosiy tarkibdagi debyutini 2015 yilning 8-martida Mogrenga qarshi oʻyinda oʻtkazdi. Zoran oʻyinning 78-daqiqasida oʻsha uchrashuvda ikkita gol urgan Miroje Yovanovich oʻrniga maydonga tushgan. 2014/2015-yilgi mavsumda u asosiy tarkibda atigi 2 ta oʻyinda maydonga tushdi. U asosan yoshlar chempionatida ishtirok etdi.

Keyingi mavsumda Petrovich 33 uchrashuvning 18 tasida maydonga tushdi. 2016-yil 9-mart kuni Zoran „Iskra" darvozasiga gol urgan. 2016-yilning yozida u UEFA Chempionlar ligasining 2 ta oʻyinida maydonga tushgan.

2024-yil 4- yanvarda Jizzaxning „Soʻgʻdiyona" klubi bilan shartnoma imzolagan.

Terrma jamoadagi faoliyati
--------------------------

U 17 yoshgacha va 19 yoshgacha boʻlgan terma jamoalar safida Yevropa chempionati saralash turnirlarida, Chernogoriya yoshlar terma jamoasi tarkibida ishtirok etgan.

Yutuqlar
--------

* Chernogoriya chempioni (1): 2015/2016
* Chernogoriya kubogi gʻolibi (1): 2014/2015
* Chernogoriya kubogi finalchisi (1): 2013/2014

Manbalar
--------

1. ↑  „"Сўғдиёна" черногориялик легионерни ҳам ўз сафига қўшиб олди" (2024-yil 4-yanvar).

Havolalar
---------

* Chernogoriya futbol ittifoqi saytidagi profil (Chernogoriya)
**Kimyoviy tenglamalar** - kimyoviy reaksiyalarning kimyoviy formulalar, belgilar va son koeffitsiyentlari yordamida berilgan qisqacha ifodasi. Kimyoviy tenglamalar tenglik alomatining chap tomoniga reaksiya uchun olingan moddalarning formulalari, oʻng tomo esa reaksiya natijasida hosil boʻlgan mahsulotlarning formulalari yoziladi. Reaksiya natijasida atomlarning umumiy soni oʻzgarmaydi, shuning uchun tenglik alomatining chap va oʻng tomonidagi har bir element atomlarining soni teng boʻlishi shart. Kimyoviy tenglamalar tuzishda moddalarning massasi va massaning saqlanish qonuniga asoslaniladi. Mas, vodorod bilan kisloroddan suv hosil boʻlish reaksiyasi tenglamasi quyidagicha ifodalanadi: 2H2O+O2= =2H2O. Reaksiyada 2 mol (4 g) vodorod 1 mol (32 g) kislorod bilan birikib, 2 mol (36 g) suv hosil qiladi. Kimyoviy tenglamalar lab. va ishlab chiqarishda muayyan reaksiyani amalga oshirish uchun zarur boʻlgan har xil hisoblarni oʻtkazishga imkon beradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Staritskiy Ukrainaning 2020-markasida
**Mixaylo Petrovich Staritskiy** ( ukraincha: *Михайло Петрович Старицький*; 1840-yil 14-dekabr - 1904-yil 27-aprel), inglizcha **Michael Starycky** ukrainalik yozuvchi, shoir va dramaturg.

Biografiyasi
------------

Iste'fodagi otliq ofitser (Rittmeyster) Petro Staritskiy va Anastasiya Lisenko oilasida tug'ilgan. Taniqli ukrainalik bastakor Nikolay Lisenkoning amakivachchasi va Ivan Steshenkoning qaynotasi.

Onasi bolaligida vafot etgan, otasi tomonidan tarbiyalangan, shuning uchun kompozitorning tarjimai holi haqida ko'p ma'lumotlarni taqdim etishga muvaffaq bo'lgan. Staritskiy librettolar, qo'shiqlar, hikoyalar, dramalar va she'rlar yozgan. Keyinchalik Staritskiy Lisenko bilan birga ishlagan, ukrain xalq qo'shiqlarini to'plagan va ularni Staritskiy librettolarini yozgan spektakl va operalarga aylantirgan (shu jumladan *Taras Bulba*, Gogol romani). Oxir-oqibat teatr uchun ssenariy yozishdan kitob yozishga o'tgan. Staritskiy hozirda Lisenko bilan qilgan ishlari, shuningdek, keyingi she'rlari va romanlari bilan esga olinadi. Kiyevdagi Baykove qabristoniga dafn etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Michael Starycky". myslenedrevo.com.ua

Havolalar
---------

* Entry in *Encyclopedia of Ukraine*
**Uffitsi** (Ufﬁ zi, aynan "kanselyariya") — Florensiyadagi davlat kartinalar galereyasi; Italiyadagi eng yirik toʻplamlardan biri. Hukumat kanselyariyasi uchun qurilgan binoga joylashgan (1560—85, meʼmori J. Vazari va boshqa Buontalenti). Medichilar sulolasi toʻplami zaminida shakllangan U.ga 1575-yilda asos solingan. U. 13— 18-asrlar Italiya rangtasvir asarlarining jahondagi eng boy toʻplamiga ega (Duchcho, Jotto, Uchchello, Pyero della Francheska, Bottichelli, Leonardo da Vinchi, Rafael, Jorjone, Titsian, Karavajo va boshqalar), antik sanʼat, fransuz, nemis, niderland, golland va flamand sanʼatining ajoyib namunalari saqlanadi. Yevropa rassomlarining avtoportretlari, ayniqsa, nodirdir.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |