**47 Ursae Majoris b** (qisqartirilgan **47 UMa b**), rasmiy nomi **Taphao Thong** /təˌpaʊˈtɒŋ/,  — gazli sayyora va Yerdan taxminan 46 yorugʻlik yili uzoqlikdagi, Katta ayiq yulduz turkumida joylashgan va quyosh tizimidan tashqaridagi sayyora. Uning massasi Yupiternikidan kamida 2,53 marta ogʻirroq.

Nomi
----

2014 yil iyul oyida Xalqaro Astronomiya Ittifoqi NameExoWorlds ni ishga tushirdi. Bu maʼlum ekzosayyoralar va ularning yulduzlariga tegishli nomlar berish jarayoni. Jarayon yangi nomlar uchun jamoatchilik tomonidan takliflarni ilgari surish va ovoz berishdan iborat edi. 2015- yil dekabr oyida IAU ushbu sayyoraga Thong (taycha: *ตะเภาทอง*  [tā.pʰāw.tʰɔ̄ːŋ]) nomini tanlashdi. Ushbu nom Tailanddagi Tailand Astronomiya Jamiyati tomonidan taklif etilgan. Taphaothong Tailand xalq ertaklaridagi ikki opa-singildan birining ismi.

Kashf qilinishi
---------------

Taphao Thong sayyoraning tortishish kuchi yulduzni atrofga tortishi natijasida yulduzning radial tezligidagi oʻzgarishlarni aniqlash orqali kashf etilgan. Bunga Chalavan spektrining Doppler siljishini kuzatish orqali erishildi. Quyoshga oʻxshash yulduz Dimidium atrofida birinchi quyoshdan tashqari sayyora kashf etilgandan soʻng, astronomlar Geoffrey Marcy va R. Poul Butler oʻzlarining kuzatuv maʼlumotlari orqali quyoshdan tashqari sayyoralar belgilarini qidirdilar va tez orada ikkitasini topdilar: Taphao Thong va 70 Virginis b. Taphao Thong kashfiyoti 1996-yilda eʼlon qilingan .

Orbitasi va massasi
-------------------

 47 Ursae Majoris tizimidagi sayyoraning orbitalari. 47 UMa b — eng ichki sayyora.
47 Ursae Majoris b oʻz yulduzidan 2,10 AU masofada aylanib, oʻz aylanish davrini yakunlash uchun 1078 kun yoki 2 yil-u 9.5 oy kerak boʻladi. Bu asosiy ketma-ketlik yulduzi atrofida kashf etilgan birinchi uzoq davrli sayyora edi. Bizga maʼlum boʻlgan quyosh tizimimizdan uzoq masofadagi aksariyat sayyoralardan farqli oʻlaroq, 47 Ursae Majoris b orbitasining ekssentriklik darajasi past.

47 Ursae Majoris b ni aniqlash uchun ishlatiladigan radial tezlik usulining cheklovi shundaki, sayyora massasining faqat pastki chegarasini hisoblash mumkin. Hipparcos sunʼiy yoʻldoshi tomonidan oʻtkazilgan dastlabki astrometrik oʻlchovlar sayyora orbitasi koinot tekisligiga 63,1 ° burchak ostida egilganligini koʻrsatadi, bu esa radial tezlik oʻlchovlari bilan belgilangan pastki chegaradan 12 % kattaroq va uning haqiqiy massani bildiradi. Biroq, ishlatilgan maʼlumotlarni qisqartirish usullarini keyingi oʻrganish shuni koʻrsatadiki, Giparcos oʻlchovlari yulduz yoʻldoshlarining orbitalarini yetarli darajada tavsiflash uchun yetarli darajada aniq emas va orbitaning haqiqiy moyilligi nomaʼlum deb hisoblanadi .

Xususiyatlari
-------------

 UMa b ning surati
Sayyoraning katta massasini hisobga olsak, 47 Ursae Majoris b qattiq yuzasiga ega boʻlmagan gaz giganti boʻlishi mumkin. Sayyora faqat bilvosita aniqlanganligi sababli, uning radiusi, tarkibi va harorati kabi xususiyatlari nomaʼlum. Uning massasi tufayli u Yerdan 6-8 marta kuchli tortishish kuchiga ega boʻlishi mumkin. Tarkibi Yupiternikiga oʻxshash va sayyoraning yuqori atmosferasida Yupiterga xos boʻlgan ammiak bulutlari emas balki, suvli bulutlardan iborat boʻlishi mumkin .

47 Ursae Majoris b oʻz yulduzining yashash zonasidan tashqarida boʻlsa-da, uning tortishish taʼsiri yashash zonasining tashqi qismidagi sayyoralar orbitasini vayron qiladi. Bundan tashqari, u yerdagi sayyoralarning shakllanishiga salbiy taʼsir koʻrsatgan va har qanday vaziyatda ichki sayyoralarga suv yetkazib berishni kamaytirgan boʻlishi mumkin. Shuning uchun, 47 Ursae Majorisning yashash zonasida joylashgan sayyoralardan kichik va quruq boʻlishi mumkin.

47 UMa b dan yorugʻlik aks etishi va infraqizil emissiyalari, toʻlqinlar taʼsiri bilan birga, sayyora odatdagi yashash zonasidan tashqarida boʻlishiga qaramay, uning atrofidagi orbitadagi har qanday yoʻldoshi yashash mumkin boʻlgan darajada isitishi mumkinligi nazariyasi mavjud

Maʼlumotnomalar
---------------

1. ↑  Thai Astronomical Society, Chalawan, Taphao Thong, Taphao Kaew — First Thai Exoworld Names
2. 1 2  „Exoplanet-catalog". *Exoplanet Exploration: Planets Beyond our Solar System*. Qaraldi: 15-avgust 2020-yil.
3. ↑  NameExoWorlds: An IAU Worldwide Contest to Name Exoplanets and their Host Stars.
4. ↑  „NameExoWorlds The Process". 15-avgust 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-avgust 2022-yil.
5. ↑  Final Results of NameExoWorlds Public Vote Released, International Astronomical Union, 15 December 2015.
6. ↑  „NameExoWorlds The Approved Names". 1-fevral 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-dekabr 2015-yil.
7. ↑  
R. P. Butler *et al*. (1996). "A Planet Orbiting 47 Ursae Majoris". *Astrophysical Journal Letters* **464** (2): L153–L156. doi:10.1086/310102.
8. ↑  
I. Han; D. C. Black; G. Gatewood (2001). "Preliminary Astrometric Masses for Proposed Extrasolar Planetary Companions". *Astrophysical Journal Letters* **548** (1): L57–L60. doi:10.1086/318927.
9. ↑  
D. Pourbaix; F. Arenou (2001). "Screening the Hipparcos-based astrometric orbits of sub-stellar objects". *Astronomy and Astrophysics* **372** (3): 935–944. doi:10.1051/0004-6361:20010597.
10. ↑  
D. Sudarsky *et al*. (2000). "Albedo and Reflection Spectra of Extrasolar Giant Planets". *Astrophysical Journal* **538** (2): 885–903. doi:10.1086/309160.
11. ↑  
B. Jones *et al*. (2005). "Prospects for Habitable "Earths" in Known Exoplanetary Systems". *Astrophysical Journal* **622** (2): 1091–1101. doi:10.1086/428108.
12. ↑  
S. Raymond (2006). "The Search for other Earths: limits on the giant planet orbits that allow habitable terrestrial planets to form". *Astrophysical Journal Letters* **643** (2): L131–134. doi:10.1086/505596.
13. ↑  
„In Search Of Habitable Moons".  Pennsylvania State University. Qaraldi: 5-may 2009-yil.
14. ↑  „Stellar Data for 47 Ursa Majoris". 13-may 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-may 2009-yil.
15. Gregory, Philip C.; Fischer, Debra A. (2010). "A Bayesian periodogram finds evidence for three planets in 47 Ursae Majoris". *Monthly Notices of the Royal Astronomical Society* **403** (2): 731–747. doi:10.1111/j.1365-2966.2009.16233.x.

Havolalar
---------

* „47 Ursae Majoris". *SolStation*. 11-may 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyun 2008-yil.



* „47 Ursae Majoris b". *Planet Quest*. 6-oktabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-oktabr 2013-yil.



* „47 Ursae Majoris b". *Exoplanet Data Explorer*. Qaraldi: 5-oktabr 2013-yil.