recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Woolley** qishloq va sobiq okrugi, hozir Angliyaning Cambridgeshire shahridagi Barham va Woolley okrugida joylashgan. Woolley taxminan Huntingdondan 5 milya (8 km) g'arbda. Qishloq Huntingdonshireda joylashgan bo'lib, u Cambridgeshirening metropoliten bo'lmagan tumani, shuningdek, Angliyaning tarixiy okrugi hisoblanadi. 1931-yilda okrug aholisi 29 kishidan iborat edi.

XII asrda Avliyo Maryamga bag'ishlab qurilgan cherkov 1962-yilda aholi sonining kamayib borayotgani va binoning ahvoli yomonlashgani sababli buzib tashlangan.

 Avliyo Maryam cherkovi, Woolley, Kambs, janubdan (2021)

Demografiya
-----------

### Aholisi

1801-yildan 1901-yilgacha bo'lgan davrda Woolley aholisi Buyuk Britaniyadagi aholini ro'yxatga olish orqali har o'n yilda qayd etilgan. Bu davrda aholi soni 40 (eng kami 1901-yilda bo'lgan) va 114 kishi (eng yuqori 1861-yilda bo'lgan) oralig'ida edi.

1901-yildan boshlab, har o'n yilda bir marta aholini ro'yxatga olish o'tkaziladi (1941-yildan ( Ikkinchi Jahon urushi tufayli) bundan mustasno).

Taniqli shaxslar
----------------

* Nikifor Alferi

Manbalar
--------

1. ↑  „Population statistics Woolley AP/CP through time".  A Vision of Britain through Time. 15-yanvar 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-yanvar 2023-yil.
2. ↑  Huntingdonshire.info
3. ↑  'Woolley', *An Inventory of the Historical Monuments in Huntingdonshire* (1926), pp. 300–301. URL Date accessed: 18 December 2013
4. ↑  „Historic Census figures Cambridgeshire to 2011" (xlsx – download). *www.cambridgeshireinsight.org.uk*.  Cambridgeshire Insight. Qaraldi: 12-fevral 2016-yil.
**Mavlona Miskin madrasasi**  — Buxoro madrasasi. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.
Mavlona Miskin madrasasi 1611—1612-yillarda Bozori futa (Bozoro karbos) guzarida, Buxoro xonligida hukmronlik qilgan Imomqulixon davrida bunyod etilgan. Mavlona Miskin madrasasi Buxorodagi toʻrtinchi darajadagi oliy toifali madrasa hisoblangan. Abdurauf Fitrat maʼlumotlariga koʻra, yillik vaqf mablagʻi 60 ming tangadan iborat boʻlgan. Tarixiy manbalarga koʻra madrasa Mir Arab madrasasining orqa tomonida, bozor orasida bir qavatli kichik madrasa boʻlib, oʻn bir muftining biri dars oʻtgan. Tadqiqotchi olim Abdusattor Jumanazarov ushbu madrasaga oid bir qator vaqf hujjatlarini oʻrgangan boʻlib, madrasa bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirgan. Madrasaga oid ikkita vaqf hujjati topib oʻrganilgan. Mazkur hujjatlar Buxoro amiri Amir Shohmurod davrida koʻchirilgan. Hujjatda madrasa voqifi pashhidiza mavzesida 140, Qoʻngʻirot mavzesida 96, Sarxiyon qishlogʻida 225, Bez yuz mavzesida 61 va choryak, Mushk mavzesida 12, Tub xushk mavzesida 40, Akna mavzesida 40, Boʻyrabof mavzesida 150 tanob yerlarni, Chor baqqol madrasasi vaqf doʻkoni yonida yettita doʻkonni ushbu madrasa uchun vaqf qilgan. Madrasaga mutavvali voqifning oʻzi boʻlgan. Arxiv hujjatlarida ushbu madrasada mulla Sayidxon ismli banoras toʻnli mudarris talabalarga dars oʻtgan. Bundan tashqari hujjatlarda madrasada tahsil olgan talabalar ismlari ham mavjud. Jumladan Nazar Qorateginiy, Abdulloh Qarshigiy kabi talabalar nomlari keltirilgan.
Mavlona Miskin madrasasi Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Rahmatova S, Qurbonov H*. Buxoro guzarlari tarixidan lavhalar*. Buxoro: Buxoro nashriyoti, 1995 — 144 bet.
2. ↑  Abdusattor Jumanazar*. Buxoro taʼlim tizimi tarixi*. Toshkent: Akademnashr, 2017 — 592 bet.
**Mas’udiya madrasasi** — Buxoro madrasasi. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.
Mas’udiya madrasasi Mir Mas’ud guzarida, moʻgʻullarning Movarounnahrdagi noibi Mahmud Yalavochning oʻgʻli Mas’udbek tomonidan bunyod etilgan. Mas’udbek 1254—1289-yillarda Chigʻatoy ulusini boshqargan yillarida musulmonlar va ilm toliblar uchun madrasa qurdiradi. Uning davrida Buxoroda koʻplab imoratlar bunyod etilgan. Manbalarga koʻra ushbu madrasada ming nafar talaba tahsil olgan. Madrasada koʻplab qimmatbaho kitoblar jamlangan boʻlib, kutubxonasi ham mavjud boʻlgan. Sayyid Muhammad Nosir ibn Muzaffar oʻz asarida ham madrasa toʻgʻrisida maʼlumot berib oʻtgan: *„Buxoroliklar darvozani yopib, qarshilik koʻrsatishga urinishdi. Bir kunlik jangdan soʻng Sadri Jahon sulhni maʼqul koʻrib, Oybekning Hindu nomli oʻgay oʻgli ishgʻol etishga tayinlangan darvozani ochdi. Lashkar shaharga bostirib kirib, qatl va gʻorat qilmoqqa kirishdi. Qon daryolari oqa boshladi. Buxoro madrasalarning eng yirigi va hashamatlisi Mas’udbek madrasasiga oʻt qoʻyishdi. Bu madrasa va unda saqlanayotgan nafis kitoblardan kuldan boshqa hech narsa qolmadi"*. Madrasa yongʻin natijasida kuyib ketgan. Olga Suxareva Buxoroda Mir Mas’ud guzarining paydo boʻlishi Mas’udbek bilan bogliq ekanligini yozadi. Bu joy Silahxona darvozasi (Salloxona) guzari deb ham nomlangan. Ushbu guzarda Mas’udbek qurdirgan masjid ham boʻlgan ekan. Mazkur madrasada katta kutubxona borligi toʻgʻrisida Rashididdin Fazlulloh Hamadoniyning „Jami’ ut-tavorix" asarida ham uchraydi.
Mas’udiya madrasasi Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Rahmatova S, Qurbonov H*. Buxoro guzarlari tarixidan lavhalar*. Buxoro: Buxoro nashriyoti, 1995 — 144 bet.
2. ↑  Abdusattor Jumanazar*. Buxoro taʼlim tizimi tarixi*. Toshkent: Akademnashr, 2017 — 592 bet.
**Olaja** – Oʻzbekistonning Xorazm viloyati Xonqa tumanidagi qadimiy qishloqlardan biri. Tuman markazi – Xonqa shahridan 10 km uzoqlikda, Xonqa-Hazorasp yoʻli yoqasida joylashgan. Maydoni 36,2 kv km.

Etimologiyasi
-------------

Ushbu atamaning kelib chiqishiga Dashti Qipchoqdan koʻchib kelgan „olacha" yoki „olaja" urugʻining nomi asos boʻlgan. Asfandiyorxon davrida hokimyatga aralashgan nayman, uygʻur, qoʻngʻirot-qiyot kabi oʻzbek urugʻlari Xivadan tortib to Hazoraspning Xos minorasiga qadar boʻlgan hududlarga oltita-yettita qilib parchalab yuborilgan. Ushbu urugʻlar tarkibida olaja urugʻi ham boʻlgan. Qishloq aholisining hozirgi aholisi esa ajdodlari olaja urugʻiga borib taqalgani sababli hozirda ham qipchoq lahjasida gaplashadi.

Mahalliy aholi orasida esa atamaning kelib chiqishi haqida rivoyat ham mavjud. Unda aytilishicha qishloqda bir pahlavon boʻlgan. U xonlikdagi yurishlarda jasorat koʻrsatgan. Shu tufayli unga olacha toʻn kiygizilgan. Pahlavon toʻnni yechmay kiyib yurgan, xon uni „Olachali" deb chaqairgan. Shu sababli qishloqda „olachali" atamasi kelib chiqqan. Asta-sekin soʻz oʻzgarib „olaja" soʻzi paydo boʻlgan.

Hududiy boʻlinishi
------------------

Qishloq Shirin, Yangi turmush, Koʻpchilik (Oydin hayot) mahallalaridan iborat. Har bir mahalla oʻz navbatida kichik elatlarga boʻlinishi mumkin.

Aholisi
-------

2013-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra qishloqda 13 858 kishi istiqomat qilgan. Miliy tarkibiga koʻra qishloq aholisining asosiy qismi oʻzbeklar, undan tashqari qozoqlar, turkmanlar, ruslar, ukrainlar, koreyslar, qirgʻizlar, tatarlar ham yashaydi.

Ijtimoiy soha obyektlari
------------------------

Qishloq hududida 2009-yilda namunaviy tarzda 68 ta uy-joylar qurilgan. Yana Olajada 5 ta maktab, 2 ta bogʻcha, qishloq vrachlik punkti, kollej, 28 ta doʻkon, goʻzallik saloni, bank, novvoyxona va boshqa bir qator ijtimoiy obyektlar joylashgan.

Adabiyotlar
-----------

* Нуржонов, Комилжон; Жуманиёзова, Мамлакат*. Хонқа тарихи*. "Хоразм" нашриёти. ISBN 978-9943-4488-1-0.

Manbalar
--------

1. ↑  „Xorazm viloyati aholi punktlari pochta indekslari".. Qaraldi: 9-oktyabr 2023-yil.
2. 1 2  Комилжон Нуржонов, Мамлакат Жуманиёзова & Хонқа тарихи, s. 29. sfn error: no target: CITEREFКомилжон\_Нуржонов,\_Мамлакат\_ЖуманиёзоваХонқа\_тарихи (help)
3. 1 2  Комилжон Нуржонов, Мамлакат Жуманиёзова & Хонқа тарихи, s. 30. sfn error: no target: CITEREFКомилжон\_Нуржонов,\_Мамлакат\_ЖуманиёзоваХонқа\_тарихи (help)
**Mehtar Qofilon madrasasi**  — Buxoro madrasasi. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.
Mehtar Qofilon madrasasi XVIII asr boshlarida Qofilon guzarida, Buxoro xonligida hukmronlik qilgan ashtarxoniy Ubaydullaxon II davrida hoji mehtar Shafi’ ibn Xoja Latif tomonidan bunyod etilgan. Hoji mehtar Shafi’ Ubaydullaxonning ishonchli vakillaridan boʻlgan. U ashtarxoniy Abdulazizxon va Subhonqulixon davrida Buxoro xonligi saroyida mehtar lavozimida ishlagan. Hoji mehtar Shafi’ tasabbusi bilan Ubaydullaxon II davrida Buxoro xonligida pul islohoti oʻtkazildi. Madrasa vaqfi uchun voqif Poyirud tumanidagi Safedmoʻyon qishlogʻida 222 tanob yerini vaqf qiladi. Mazkur hijjat 1707-yil oktabrda tuzilgan. Vaqf hujjati Buxoro amiri Amir Shohmurod davrida koʻchirilgan. Hujjatda shunday yozilgan: *"Mehtar Shafi’ valadi Xoja Latif hijriy 1119-yil rajab oyida (1707-yil oktyabr oyida) Buxoroda xom gʻisht, yogʻoch va toshdan masjid, madrasa va hovuz qurdiradi"*. Madrasa gʻarbi va shimolida hovlilar hamda masjidga tegishli vaqf yerlari, sharqida esa koʻcha mavjud boʻlgan. Mehtar Qofilon madrasasida shoʻrolar inqilobiga qadar dars oʻtilgan. Keying davrlarda madrasada mulla Boymuhammad talabalarga taʼlim bergan. Olga Suxareva maʼlumotlariga koʻra Mehtar Shafi’ qabri va u qurdirgan hovuz saqlanib qolgan. Madrasaning yana bir hujjatida Sadr rais Mir Badriddin Mehtar Qofilon madrasasida sultoniy hujra boʻshgani va u talaba mulla Asadulllaga berilganligi toʻgʻrisida yozib qoldirilgan.
Mehtar Qofilon madrasasi 21 ta hujradan iborat boʻlgan. Ushbu madrasa Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Rahmatova S, Qurbonov H*. Buxoro guzarlari tarixidan lavhalar*. Buxoro: Buxoro nashriyoti, 1995 — 144 bet.
2. ↑  Abdusattor Jumanazar*. Buxoro taʼlim tizimi tarixi*. Toshkent: Akademnashr, 2017 — 592 bet.
**Farjak madrasasi** — Buxoro madrasasi. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.
Buxorodagi eng koʻhna madrasalardan biri boʻlib, milodiy 937-yil may-iyun oyida yonib ketgan. Mazkur madrasa toʻgʻrisida Abu Bakr Muhammad an-Narshaxiy shunday maʼlumot berib oʻtgan: „Yana Amiri Saʼid Nasr ibn Ahmad ibn Ismoil davrida uch yuz yigirma beshinchi yil rajab oyida (937-yil may-iyun) Buxoroga oʻt tushib hamma bozorlar yondi. Oʻt bir halimpazning doʻkonidan boshlangan. Doʻkon Samarqand darvozasida joylashgan boʻlib, halimpaz halim qozoni tagidagi kulni tomga olib chiqib, tomda chuqurlik boʻlgan ekan, uni toʻlgʻazmoqchi boʻlgan. Kul orasida bir boʻlak choʻgʻ bor ekan. Halimpaz buni sezmagan va shamol choʻgʻni olib borib qamishdan yasalgan bir uyga urgan. U uyni oʻt olib, undan hamma bozorga oʻt ketgan. Olov osmonda bulutdek suzib yurgan. „Koʻyi bikor" (Qizlar koʻchasi), bozorning timchalari, Farjak madrasasi, kovushdoʻzlar timi, sarroflar va bazzozlar bozori, Buxoroning shu tarafidagi anhor labigacha boʻlgan hamma narsa kuygan". Madrasa keyinchalik qayta taʼmirlangan. XII asr muallifi Abdukarim as-Sam’oniy madrasani Farjak darvozasi oldida deb yozgan. Farjak va Samarqand bitta darvozaning ikkita nomi boʻlgan. XIII asrda yashagan Ibn al-Avfiy „Javomi’ al-hikoya" asarida Farjak madrasasida mudarris Mas’ud Immomzodan bilim olganligini yozgan. Madrasa moʻgʻullar davrida ham faoliyat yuritgan. Farjak hozirgi kunga qadar Buxoroning eng qadimiy va ilk madrasalaridan biri. Ayrim tadqiqotchilar fikriga koʻra ushbu madrasa musulmon olamidagi dastlabki madrasa boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Abu Bakr Muhammad ibn Jaʼfar Narshaxiy*. Buxoro tarixi*. Toshkent: Fan, 1966 — 120 bet.
2. ↑  Abdusattor Jumanazar*. Buxoro taʼlim tizimi tarixi*. Toshkent: Akademnashr, 2017 — 592 bet.
**Xoja Bulgʻor madrasasi** — Buxoro madrasasi. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.
Xoja Bulgʻor madrasasi Xoja Bulgʻor guzarida, shayx Hasan Bulgʻoriy tomonidan bunyod etilgan. Tadqiqotchi olim Abdusattor Jumanazarov ushbu madrasaga oid bir qator hujjatlarini oʻrgangan boʻlib, madrasa bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirgan. Hujjatda Xoja Bulgʻor madrasasi masjid madrasa sifatida tilga olinadi. Madrasa faoliyati bilan uchta hujjat topib oʻrganilgan. Ushbu hujjatlarni Qozikalon Mir Badriddin rasmiylashtirilgan. Hujjatda madrasada talabalarga dars bergan mudarrislar va ularning maoshi toʻgʻrisida maʼlumot keltirilgan. Jumladan mulla Shamsiddin dars va imomlik qilgani maoshi 20 tillani, mulla Omonulla moashi 10 tilla, Mulla Avazbadal maoshi 12 tillani tashkil etgan. Manbalarga koʻra madrasa bunyodkori soʻfiy shayx Hasan Bulgʻoriy boʻlib, hijriy 605-yili (1208—1209) Naxichivanda tavallud topgan. U Buxoroga 1246—1247-yillarda keladi va shu yerda uch yil yashaydi. Abdusattor Jumanazarov fikriga koʻra soʻfiy shayx Hasan Bulgʻoriy Buxoroda 1249—1250-yillarda madrasa qurdirgan. U tariqat ahlidan boʻlgan. Uning koʻplab shogirtlari boʻlgan. Xoja Hasan Bulgʻoriy yashagan guzar keyingi davrlarda uning nomi bilan atalib kelingan. Olga Suxareva maʼlumotlariga koʻra uning qabri Xoja Bulgʻor guzarida joylashgan. Faxriddin Ali Safiy maʼlumotlariga koʻra Xoja Hasan Bulgʻoriy yashagan oxirgi manzil Tabriz boʻlgan.
Xoja Bulgʻor madrasasi 8 ta hujradan iborat boʻlgan. Ushbu madrasa Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Rahmatova S, Qurbonov H*. Buxoro guzarlari tarixidan lavhalar*. Buxoro: Buxoro nashriyoti, 1995 — 144 bet.
2. ↑  Abdusattor Jumanazar*. Buxoro taʼlim tizimi tarixi*. Toshkent: Akademnashr, 2017 — 592 bet.
**Chor baqqoli madrasasi** — Buxoro madrasasi.

Tarixi
------

Chor baqqoli madrasasi XVII asrda Samarqand darvozasi guzarida, Buxoro xonligida hukmronlik qilgan ashtarxoniylar sulolasi davrida, Amir Yormuhammad devonbegi ibn amir Jonish tomonidan bunyod etilgan. Olga Suxareva maʼlumotlariga koʻra guzar oldida katta gumbazli masjid va yonida 12 hujrali yogʻochdan madrasa mavjud boʻgan. Tadqiqotchi olim Abdusattor Jumanazarov ushbu madrasaga oid bir qator hujjatlarini oʻrgangan boʻlib, madrasa bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirgan. Ushbu madrasaga oid maʼlumotlar Mavlono Miskin madrasasi vaqf hujjatida uchraydi. Hujjatda Chor baqqoli madrasasi uchun 7 ta doʻkon vaqf qilingan. Madrasa masjidga qoʻshilib ketgan boʻlib, yuqori va pastida hujralar, tahoratxona va maydon mavjud boʻlgan. Madrasa gʻarbida koʻcha, shimoli va sharqida hovlilar, janubida esa koʻcha boʻlgan. Amir Yormuhammad devonbegi madrasa uchun Buxoro shahrida oʻndan ortiq doʻkon, shayx Jalol xonaqohi yonidagi Kabadun, Gʻijduvon tumanidagi Varazung mavzesini, Komi Abu Muslim tumanidagi Panjkat kabi hududlarni vaqf qilgan. Madrasaga voqifning oʻzi mutavvali boʻlgan. Agar u vafot etsa, undan soʻng bu ishni uning avlodlari bajargan. Mazkur hujjat hijriy 1017-yil rajab oyining 23-kuni (1608-yil 2-noyabr) kuni rasmiylashtilgan va uning nusxasi Amir Shohmurod muhri bilan tasdiqlangan. Hujjatlarda madrasada mudarrislik qilgan oʻqutuvchilar va ularning maoshlari toʻgʻrisida maʼlumotlar mavjud. Jumladan mulla Safar maoshi 30 tilla, mulla qudratulla maoshi 20 tillani tashkil etgan.

Meʼmorchiligi
-------------

Chor baqqoli madrasasi 8 ta hujradan iborat boʻlgan. Ushbu madrasa Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Rahmatova S, Qurbonov H*. Buxoro guzarlari tarixidan lavhalar*. Buxoro: Buxoro nashriyoti, 1995 — 144 bet.
2. ↑  Abdusattor Jumanazar*. Buxoro taʼlim tizimi tarixi*. Toshkent: Akademnashr, 2017 — 592 bet.
„**Asli va Karam**" – xalq dostoni. Turkiylarning oʻgʻuz guruhiga mansub qavmi orasida aytib kelingan. Ayniqsa, Xorazm vohasida mashhur, shuningdek, Turkmaniston, Ozarbayjon, Eron, Armaniston, Kurdiston va Iroqda ham maʼlum.

„Asli va Karam" qaysi variant yoki versiyada ijro etilmasin, uning asosiy mundarijasi chin sevgi-muhabbat gʻoyasini tarannum etishdan iborat. Uning koʻpchilik ishqiy-romantik dostonlardan farqi shundaki, agar boshqa dostonlar qahramonlari uzoq davom etgan judolik va turli-tuman sarguzashtlardan soʻng topishib, murod-maqsadlariga erishsalar, „Asli va Karam"da ikki sevishganning taqdiri fojia bilan tugaydi. „Asli va Karam"ning eng mukammal oʻzbekcha varianti Xonqa tumanida yashagan Soʻna xalfadan yozib olingan boʻlib, Xorazm xalqiga xos boʻlgan mahalliy xususiyatlarga boy. Bunda faqat ikki sevishgan qalb sarguzashtigina emas, balki XVI asr davri ham maʼlum darajada aks ettirilgan. Buni doston qahramonlarining diniy eʼtiqodi, turmushga nisbatan munosabatlari, shuningdek Xorazm oʻzbeklari etnik madaniyatiga xos jihatlardan ham anglash mumkin. „Asli va Karam" dostoni ilgari baxshilar tomonidan kuylab kelingan boʻlsa, XX asrga kelib, xalfalar repertuaridan ham oʻrin olgan. Xivalik shoira va xalfa Xonim suvchi bu dostonni mukammal yod bilgan va toʻy-sayillar, xotin-qizlar davralarida ham mahorat bilan kuylagan.

Adabiyotlar
-----------

* „Asli va Karam", *Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi: 1-jild (A — Beshbaliq)*. Toshkent: „Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi" Davlat ilmiy nashriyoti, 2000 — 736 bet.

Manbalar
--------

1. ↑  "Asli va Karam" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dmitriy Vladimirovich Dvorkis** (1945-yil 28-yanvar, Kattaqoʻrgʻon, Samarqand viloyati, O'zbekiston SSR) – 1992—2000-yillarda Vinnitsa shahri hokimi, Vinnitsa shahrining faxriy fuqarosi. Ikki marta shahar hokimi lavozimiga saylangan. 1998-yilda uchinchi chaqiriq Ukraina Oliy Radasining xalq deputati etib saylangan, oʻsha paytda amaldagi qonunchilikka zid ravishda deputatlikdagi faoliyatini shahar hokimi lavozimi bilan birga olib borgan.

Hayoti
------

Dmitriy Vladimirovich Dvorkis 1945-yil 28-yanvarda O'zbekiston SSRning Kattaqoʻrgʻon shahrida tugʻilgan.  

Vinnitsa 32-sonli oʻrta maktabni tamomlagan.  

1961—1966-yillarda Vinnitsa qurilish texnikumi talabasi.  

1966—1968-yillarda Sovet Armiyasidagi xizmat qilgan.  

1969-yilda Vinnitsa radio quvurlari zavodining muhandisi boʻlgan.  

1969—1970-yillarda Ukraina SSR Uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligining Vinnitsa viloyati Xmelnik shahridagi suv distillash ishlab chiqarish boʻlimi boshligʻi va 1970—1971-yillarda Ukraina SSR Sanoat va qurilish vazirligi Vinnitsa qurilish-montaj tresti Vinnitsa SMU 2-uchastkasi boshligʻi boʻlgan.  

1971—1974-yillarda Vinnitsa mebel zavodining katta muhandisi.  

1974—1976-yillarda Ukraina SSR isteʼmolchilar ishlari vazirligining tumanlararo taʼmirlash-qurilish boshqarmasi boshligʻi.  

1976—1978-yillarda Ukraina SSR Qishloq xoʻjaligi vazirligining „Vinnitsa selstroy" trestining PMK-49 boshligʻi.  

1978—1980-yillarda Vinnitsa mintaqaviy kolxozlararo qurilishining Gnivanskiy xoʻjalik uchastkasi direktor oʻrinbosari, boshligʻi.  

1980—1984-yillarda Vinnitsada Ukrremstroytrest taʼmirlash-qurilish boʻlimi boshligʻi.  

1984—1991-yillarda RPO „Ukrlift" ixtisoslashtirilgan taʼmirlash-qurilish boʻlimi boshligʻi.  

1991—1992-yillarda „Vinnitsastroymaterialy" hududiy birlashmasi bosh direktori.  

1992-yildan 2000-yilgacha Vinnitsa shahar kengashi raisi lavozimida ishlagan. Dmitriy Vladimirovich Dvorkis 1998-yilda Ukraina
xalq deputati etib saylangan (Gromada partiyasi).  

1999-yil 23-noyabr kuni ertalab Maksimovicha koʻchasida Baptist xristian cherkovi yonida Dvorkisga suiqasd qilishga urinish boʻldi. Nomaʼlum shaxs Kalashnikov avtomatidan oʻq uzgan, natijada haydovchi O.Kovalenko halok boʻlgan, shahar hokimi va uning qoʻriqchisi V.Popenko yaralangan. Rasmiy ravishda, suiqasdga kim buyurtma bergani va amalga oshirgani hozircha nomaʼlum.

2002 va 2006-yillarda yana Vinnitsa meri saylovlarida ishtirok etdi, ammo ikkinchi oʻrinni egallab, A.Dombrovskiy va V.Groysmanga yutqazdi.

Dmitriy Vladimirovich Dvorki Jabotinskiy nomidagi „Millatlararo totuvlik uchun" medali, III darajali „Buyuk xizmatlari uchun" ordeni,
III darajali „Vatanga sadoqat shon-sharafi" medali bilan taqdirlangan. Vinnitsa shahrining faxriy fuqarosi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Дворкіс Дмитро Володимирович". *www.rada.gov.ua*. Qaraldi: 21-sentabr 2023-yil.
2. ↑  „Дворкіс Дмитро Володимирович — Біографія". *www.dovidka.com.ua*. Qaraldi: 21-sentabr 2023-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Asso ontsiatsiya (maʼnolari).
Turlari

**Assotsiatsiya** (psixologiyada) – muayyan sharoitda psixologik hosilalar orasida paydo boʻladigan aloqa. A. in-son ongidagi avvalgi turmush tajribalari bilan belgilanadigan tasavvurlar bogʻlanishi, shu bogʻlanishlar paltufayli ongda paydo boʻlgan muayyan tasavvurlar oʻxshashlik, yondoshlik va qarama-qarshilik belgilariga koʻra, shunga bogʻliq boʻlgan boshqa tasavvurlarni hosil qiladi. A. oʻtmish tajri-basi aso-sida paydo boʻlib, narsa va voqealarning obʼektiv aloqalarini aks ettiradi. Bir ruhiy jarayonning namoyon boʻlishi A. tufayli ikkinchi (avvalgisi bilan bogʻliq boʻlgan) ruhiy jarayonni vujudga kelti-radi. Asosan uch xil A. mavjud: qarama-qarshilik A.si – avval idrok qilingan qarama-qarshi sifatlarga ega boʻlgan nar-sa va hodisalarning birortasini takror idrok qilish yoki tasavvur qilish mu-nosabati bilan boshqalari obrazlarining ixtiyorsiz ravishda ongda gavdalanishidan iborat qonuniyat. Masalan, "urush" soʻzi idrok qilinsa, beixtiyor "tinchlik" esla-nadi. Yondoshlik A.si – avval bir vaqtda yoki ketma-ket idrok qilingan narsa va hodisalarning birontasini qayta idrok qilish yoki tasavvur munosabati bilan ix-tiyorsiz ravishda ongda boshqalarining ham obrazlari gavdalanishidan iborat qonuniyat. Masalan, "vokzal" soʻzi idrok yokil tasavvur qilinsa, temir yoʻl, vagon, yoʻlovchilar ham esga tushadi. Oʻxshashlik A.si – bir-biriga oʻxshash belgilarga ega boʻlgan narsa va birortasini idrok yoki tasavvur qilish munosabati bilan ongda boshqalarining ham obrazlari ixtiyorsiz ravishda tiklanishidan ibo-rat qonuniyat. Masalan, Hasan va Husanning biri idro le Pk qilinsa, ixtiyorsiz ravishda ikkinchisi eslanadi.Inson psixik hayotida A.larning ahamiyati katta: bilim, koʻnikma va mala-kalarni oʻzlpalashtirish, xotirani rivoj-lantirish A.larga asoslanadi. A.larning fiziologik asoslari bosh miya yarim sharlari qobigʻida hosil boʻladigan muvaqqat nerv bogʻlanishlaridir.Gʻayrat Shoumarov.l

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yerni tutashuvi** (zazemleniye) -elektr apparatlar, mashinalar, jixrzlar, yashin qaytargichlar va b.ni yer bilan tutashtirish. Yerga ulagichlar vositasida amalga oshiriladi. Yerga ulagich yerga koʻmiladigan metall (poʻlat, mis) elektrod va qurilmalarning yerga ulanadigan qismlarini elektrod bilan biriktiradigan oʻtkazgichdan iborat. Yerga tik qoqiladigan poʻlat quvur (vodoprovod tarmogʻi, markaziy isitish yoki gaz tarmoqlaridan boshqa) qam elektrod vazifasini bajaradi. Yerga ulanadigan qism bilan yer orasidagi qarshilikni kamaytirish uchun elektrod sizot suvlari sathi chuqurligida koʻmiladi; yerning qarshiligi katta boʻlganda elektrodga namakob quyiladi. Ye. u. radioeshittirish tarmoqlarida, radiotexnikada, simli aloqada (bunda yer oʻtkazgich vazifasini bajaradi), yashin qaytargich va b. apparatlarda (ularni ortiqcha kuchlanishdan himoya qilish, yaʼni tokni yerga oʻtkazib yuborish uchun) ishlatiladi. Ye. u. tashqi maydon taʼsirida hosil boʻladigan qarshiliklarni kamaytiradi. Kishilarni tok urishidan himoya qilish uchun kuchlanish ostidagi qurilmalarning tashqi metall qismlari (mashina, apparat korpuslari va b.) yerga ulanadi. Ye. u. qarshiligi oʻzgaruvchan tok koʻprigi bilan oʻlchanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Zakariyyo** (زَكَرِيَّا) — Qurʼonda tilga olingan paygʻambarlardan biri, Yahyoning otasi. Zakariyyo va Yahyo alayhismusalom qissasi Oli Imron, Maryam va Anbiyo suralarida kelgan. Zakariyyo alayhissalomning ismi Qur'oni karimda 7 marta, o‘g‘li Yahyo alayhissalomniki esa 6 marta takrorlangan. 

Zakariyyo alayhissalom Azan ibn Barkiyoning o‘g‘lidir. Uning nasl-nasabi Ya'qub ibn Ishoq ibn Ibrohim alayhimussalomga borib taqaladi.

Zakariyyo Iso ibn Maryamga yaqin bir davrda yashagan. Qur'oni karimda aytilishicha, Zakariyyo Iso alayhissalomning onasi Maryamning kafolatini olgan. Bu haqida Alloh taolo shunday degan: "**Bas, Parvardigori uni (ya'ni, Maryamni) xush qabul aylab, chiroyli parvarish etdi va unga Zakariyyoni kafil qildi. Har qachon Zakariyyo (Maryamning) oldiga – hujraga kirganida uning huzurida bir rizq-ro‘z ko‘rdi. U: "Ey Maryam, bu narsalar senga qayoqdan keldi?" deb so‘raganida, (Maryam:) "Bular Alloh huzuridandir. Albatta Alloh O‘zi istagan kishilarga behisob rizq beradi", deb javob qildi**" *(Oli Imron surasi, 37-oyat)*.

Maryamni tarbiyalayotgan Zakariyyo gʻoyibdan qizga har kun turli taom-u sharbatlar, yangi mevalar inʼom etilayotganini koʻradi. Bu Allohning marhamati ekanligini, uning har narsaga qodirligini biladi va qarib, zaif boʻlib qolgani, befarzandlik dogʻi kuydirayotganini arz etib iltijo bilan Allohdan farzand soʻraydi. Alloh maloikalarni yuborib, unga farzand ato etishligi bashoratini beradi. Farishtalar unga nido qildilar: "**(ey, Zakariyyo), Alloh senga Allohning soʻzini tasdiq etadigan, (oʻz qavmiga) xoja boʻladigan, (shahvatlardan oʻzini) tiyadigan va soliq paygʻambarlardan boʻladigan Yaxyo ismli farzand xushxabarini berur**" *(3:39)*. Shunda Zakariyyo menga keksalik yetgan, xotinim tugʻmas boʻlsa, mendan qanday farzand boʻlsin, dedi. Zakariyyoga belgi berildi: uch kungacha Zakariyyoning tili Allohning zikridan oʻzga soʻzga aylanmay qoldi. Odamlarga esa faqat imoishora bilan muomala qildi. Bu Zakariyyoning xotini homilador boʻlganidan darak edi. Rivoyatda aytilishicha, Zakariyyo shaytonning sotqinligi tufayli shahid boʻlgan.

Hadisi shariflarda Zakariyyo va Yahyo alayhimussalom haqida quyidagilar aytilgan. Abu Hurayra roziyallohu anhu Rasululloh sollallohu alayhi va sallamdan rivoyat qiladi: "Zakariyyo alayhissalom duradgor edi" *(Muslim rivoyati)*.

Zakariyyo alayhissalom qo‘l mehnati bilan tirikchilik qilardi. Odamlardan biror narsa ta'ma qilmasdi. Hadisda aytilganidek, biron kishi o‘z mehnati bilan topgan taomidan yaxshiroq taomni yemaydi.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Payg'ambarlar tarixi*.
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ommabop psixologiya** — bu ilmiy psixologiya bilan bogʻliq deb daʼvo qiladigan tizim va amaliyotlar boʻlib, ular keng doiradagi odamlar orasida mashhurlikka erishgan.

Rusiyzabon mualliflar ommabop psixologiya (ruscha qisqacha pop-psixologiya) va estrada psixologiyasini farqlaydilar: ommabop psixologiya fan tomonidan olingan, professional ozchilikka maʼlum boʻlgan maʼlumotlarni noprofessional koʻpchilik tiliga tarjima qilish uchun moʻljallangan, pop psixologiyasi esa tijorat xarakteriga ega boʻlib, oʻz hissasini qoʻshadi.

Ommabop psixologiya psixologiya fanini ommalashtirishdan (ilmiy psixologiya natijalarining ommabop taqdimotidan) farq qiladi. Pop psixologiyasining asosiy belgilari :

— Hammaga tushunarli oddiy til.

— Tekshiruvning yoʻqligi (empirik tekshirish) va nazariyalarga nisbatan tanqidiy pozitsiya.

— Deyarli cheksiz doira.

— Ommabop psixologiya asosan muallifning hayotiy tajribasiga va baʼzan ilmiy maʼlumotlarning soddalashtirilgan talqiniga tayanadi.

— Psixologik muammolarga retseptlar koʻrinishida tayyor aniq javoblar.

— Ilmiy va ilmiy boʻlmagan bilimlar oʻrtasida chegaraning yoʻqligi (masalan, ilmiy psixologik tushunchalar va karma, aura va shunga oʻxshashlar bir yoʻnalishda aralashtiriladi).

Ommabop psixologiyadagi ilmiy maʼlumotlarning soddalashtirilgan talqini koʻpincha asl maʼlumotlarning buzilishiga olib keladi, ommabop psixologiya esa akademik psixologiyaning rivojlanishiga hissa qoʻshadi.

Rossiyada ommabop psixologiya boʻyicha jurnallar qayta-qayta chiqa boshladi, ular keng omma uchun moʻljallangan va oʻquvchilar eʼtiborini estrada psixologiyasidan chalgʻitishga qaratilgan. Biroq, deyarli barcha bunday loyihalar fiasko bilan yakunlandi. Hozirgi vaqtda ommabop psixologiya janri turli internet resurslarida tarqatilmoqda.

Yana qarang
-----------

* Parapsixologiya
* Ezoterika
* Yoga

Manbalar
--------

1. ↑  Pop-psixologiya[*sayt ishlamaydi*]// *Jdanov M.* Mifi i tupiki pop-psixologii // Shkolniy psixolog.
2. ↑  „Степанов С. Популярная психология — несостоявшийся жанр?". 9-oktyabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-oktyabr 2011-yil.
**Boris Danilovich Korolev** (1885-yil 9-yanvar, Moskva – 1963-yil 18-iyun, Moskva) – sovet monumental haykaltaroshi, oʻqituvchisi va jamoat arbobi. Sovet haykaltaroshlik maktabi asoschilaridan biri. Leninning monumental targʻibot rejasini amalga oshirish boʻyicha tadbirlarning asosiy tashkilotchilaridan biri. U oʻz ishida realistik uslubni impressionizm va kubizm elementlari bilan uygʻunlashtirgan.

Hayoti
------

Boris Danilovich Korolev Moskvada tugʻilgan, otasi savdo uyida ishlagan. 1896—1903-yillarda 3-Moskva gimnaziyasida tahsil olgan. Boʻlajak haykaltarosh maktab yillarida yakshanba kunlarini Stroganov maktabida oʻtkazdi, u yerda dam olish kunlari havaskorlarga navbatchi oʻqituvchining rahbarligi ostida chizishga ruxsat berilardi. 1903-yilda Moskva universitetining fizika-matematika fakultetining tabiiy fanlar boʻlimiga oʻqishga kirdi. U sotsial-demokratik davralarning faol ishtirokchisi boʻlib, targʻibot-tashviqot ishlarini katta muvaffaqiyat bilan olib bordi. U inqilobiy harakatda qatnashgani, xususan, 1905-yil dekabr qoʻzgʻoloni paytida Sadovaya-Kudrinskaya barrikada janglarida qatnashgani uchun bir necha marta qamoqqa tashlangan. Keyinchalik Korolev chet elga ketadi. 1906-yilda u Petrogradda noqonuniy yashagan. 1907-yilda boshqa nom bilan Moskvaga qaytadi. 1917-yil 25-iyunda Sotsialistik inqilobiy partiya roʻyxati boʻyicha Moskva shahar dumasi deputati etib saylandi.

U 1908—1917-yillarda haykaltaroshlik bilan shugʻullana boshladi. 1910-yilda u Moskva rassomlik, haykaltaroshlik va arxitektura maktabiga haykaltarosh S.M.Volnuxin ustaxonasiga oʻqishga kirdi.

Birinchi monumental asari 1912-yilga toʻgʻri keladi – Vagankovskoye qabristonida N.E.Baumanning dafn marosimi kuni oʻldirilgan talabalar qabri ustidagi barelyef bilan bezatilgan marmar stela. Korolevning oʻzi oʻrtoqlarining dafn marosimidan universitetga qaytib kelganlarida kazaklar tomonidan oʻqqa tutilganiga guvoh boʻlgan. Birinchi asardanoq inqilob mavzusi uning ijodida yetakchi mavzuga aylandi.

B.D.Korolev 1963-yil 18-iyunda vafot etdi va Moskvadagi Novodevichy qabristoniga dafn qilindi (8-boʻlim, 25-qator). Uning qabridagi yodgorlik, Boris Danilovichning eskiziga koʻra, haykaltaroshlar G.A.Shultz va Y.N.Kupreyanov (meʼmor T.G.Dombrovskaya) tomonidan yaratilgan.

Mashhur ishlari
---------------

* Saratovdagi inqilob jangchilari monumenti. Granit. 1924—1925-yillar.
* V.I.Lenin haykali (Toshkent. Bronza, granit, labradorit. 1936 yil.)

Manbalar
--------

1. ↑  „КОРОЛЁВ БОРИС ДАНИЛОВИЧ. Большая российская энциклопедия". *www.old.bigenc.ru*. Qaraldi: 3-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Скульптор Королёв Борис Данилович". *www.yavarda.ru*. Qaraldi: 3-noyabr 2023-yil.
3. ↑  „Московская Городская Дума после Октября // Красный архив, т. 2(27), 1928, c. 58-109". 30-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyun 2020-yil.
**Rolex SA** (/ˈroʊlɛks/) — Britaniyada asos solingan Shveysariya soatlari dizayneri va ishlab chiqaruvchisi bo'lib, Shveysariyaning Jeneva shahrida joylashgan. 1905-yilda Londonda (Angliya) Hans Wilsdorf va Alfred Devis tomonidan *Wilsdorf and Devis* sifatida asos solingan kompaniya 1908-yilda o'z soatlarining brend nomi sifatida "Rolex" so'zini ro'yxatdan o'tkazdi va 1915-yilda *Rolex Watch Co. Ltd.ga* aylandi. Birinchi jahon urushidan keyin kompaniya Birlashgan Qirollikdagi noqulay iqtisodiyot tufayli o'z faoliyat bazasini Jenevaga ko'chirdi. 1920-yilda Hans Wilsdorf Jenevada *Montres Rolex SA* ni yangi kompaniya nomi sifatida ro'yxatdan o'tkazdi (*montre* fransuzcha soat ma'nosida). Bu keyinchalik *Rolex SA* ga aylandi. 1960-yildan beri kompaniya *Hans Wilsdorf Foundation* xususiy oilaviy trastga tegishli.

Tarixi
------

### Ilk tarix

### So'nggi rivojlanishlar

### Tudor SA

Soat ishlab chiqarish
---------------------

### Rolex seriya raqamlari

### Mashhur ixtirolar

### Qalbaki mahsulotlar

Mashhur modellar
----------------

### Eng qimmat mahsulotlar

### Havo qirollari

### Oyster Perpetual

### Professional to'plamlar

Tarixiy voqealar
----------------

### Harbiy asirlar va *Buyuk qochish*

### Tegishli qotillik tergovlari

Homiylik
--------

Yana qarang
-----------

Manbalar
--------

Havolalar
---------
Moliya oligarxiyasi, moliyaviy resurslarga ega bo'lgan kuchli va etkazib beruvchi bir nechta shaxslarning hukumdorlikni egallab olishi, moliyaviy siyosatni tasarrufga olishi va iqtisodiy faoliyatda uzoq davom etishga imkon berishi tushunchasidir.

Moliya oligarxiyasi, bir davlatda iqtisodiy sohalarda katta moliyaviy rivojlanish va kapitalizatsiyani bajarish jarayonida shakllanishi mumkin. Bu oligarxiyalar, umumiyatda siyosiy rivojlanishda ham muhim rol o'ynaydilar va moliyaviy resurslarni egallab olish orqali iqtisodiy va siyosiy hujjatlarni nazorat qilishlari mumkin bo'lgan kuchli tashkilotlar va shaxslardan iborat.

Moliya oligarxiyalarining tashkil etish sabablari o'sha davlatning moliyaviy tizimi va siyosiy muhitining korruptsiyasi, iqtisodiy faollikda monopolistik tartib yaratilishi, moliyaviy resurslarga kirishni cheklash va boshqalar kabi omillar bo'lishi mumkin. Bunday oligarxiyalar, moliyaviy resurslarni o'zlashtirib, shaxsiy jalb qilish orqali siyosiy va iqtisodiy hujjatlarni tasarrufga olishlari bilan tanishadi.

Moliya oligarxiyasi tushunchasi negativ ma'noda ham ishlatilishi mumkin, chunki bu turiy oligarxiyalar moliyaviy ta'sirga ega bo'lganlarning boshqa tashkilotlar va jamiyat a'zolari ustiga kuchli ta'sir ko'rsatishi va demokratik jarayonlarni ta'sir ostida qoldirishi mumkin. Bu esa demokratiya, adolat va tashqi iqtisodiy munosabatlar uchun muxim muammo bo'lishi mumkin.
**Montogomery county**

Montgomeryokrugi Merilend shtatidagi eng gavjum okrug. 2020-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, okrug aholisi 1,062,061 kishini tashkil etdi, bu 2010-yilga nisbatan 9,3% ga oʻsdi.Okrug markazi va eng yirik munitsipaliteti Rokvilldir, garchi Germantownning aholini roʻyxatga olish boʻyicha belgilangan joyi okrug ichidagi eng gavjum joydir. Vashingtonga tutash Montgomeri okrugi Vashington-Arlington-Aleksandriya, DC-VA-MD-WV metropolitan statistik hududining bir qismi boʻlib, u oʻz navbatida Baltimor-Vashington birlashgan statistik hududining bir qismini tashkil qiladi. Okrug aholisining aksariyati yuridik shaxs boʻlmagan joylarda istiqomat qiladi, ularning eng shaharlari Silver Spring va Bethesda, garchi birlashgan Rokvil va Gaithersburg shaharlari ham yirik aholi punktlari boʻlsa-da, kichikroq, ammo muhim joylar.Oʻrtacha uy xoʻjaligi. Montgomery okrugidagi daromad Qoʻshma Shtatlardagi eng yuqori koʻrsatkichlardan biridir.Bu aspirantura darajasiga ega 25 yoshdan oshgan rezidentlarning eng yuqori foiziga (29,2%) ega. Boshqa shahar atrofidagi Vashington okruglari singari Montgomeri okrugida ham AQShning koʻplab yirik davlat idoralari, ilmiy tadqiqot va oʻquv markazlari hamda biznes kampuslari mavjud.
Категория:Персоналии по алфавиту
Категория:Учёные по алфавиту
**Vladimir Aleksandrovich Vanke** (1940–2009) – rus olimi, fizika-matematika fanlari doktori. Moskva davlat universiteti radiofizika kafedrasi professori.

Hayoti
------

Vladimir Vanke 1940-yil 13-sentabrda Toshkent shahrida tavallud topgan.

Moskva davlat universitetining fizika fakultetini (1964) va aspiranturasini (1967) tamomlagan. Doktorlik dissertatsiyasini himoya qilib, shu yerda ishlagan. 1990-yilda Radiofizika kafedrasiga, 2008-yilda esa fotonika va mikroto‘lqinlar radiofizikasi kafedrasi kichik ilmiy xodimi, ilmiy xodimi, katta ilmiy xodimi hamda professori lavozimlarida faoliyat olib borgan.

Aleksandrovich Radiofizika, kosmik energiya, quyosh kosmik energiya tizimlarini rivojlantirish bo'yicha mutaxassis bo'lgan.

1970-yillarda Yaponiya koinot tadqiqotlari instituti olimlari Makato Nagatomo Susumi Sasaki bilan birgalikda orbitadagi kuchli quyosh massividan olingan elektr energiyasini mikrotoʻlqinli nurga aylantirilib, Yerga yuboriladigan kosmik elektr stansiyasi modelini ishlab chiqishdi.

Keyinchalik Aleksandrovich ushbu mavzuni hamkasblari bo'lmish professorlar Vladimir Mixaylovich Lopuxin, Vladimir Leonidovich Savvin, Leonid Vasilyevich Leskov bilan birgalikda ishlab chiqdi. Bundan tashqari, Vladimir mikroto'lqinli elektronika sohasida tadqiqotlar, shu jumladan siklotron mikroto'lqinli energiya konvertorini yaratish bilan shug'ullangan.

Vladimir 1996-yildan Moskva davlat universiteti rektorati huzurida tashkil etilgan fakultetlararo hamda fanlararo magnit tomografiya va spektroskopiya markazida yetakchi ilmiy xodim bo'lib ishlagan.

Fizika-matematika fanlari doktori (1980).

Vladimir Vanke 2009-yil 27-avgustda vafot etgan. U Rogojskoe qabristonida (1-uyda) oilaviy qabrga dafn etilgan.

Manbalar
--------

* Архивная копия
* Архивная копия
* Архивная копия
**Kattajuz**, Ulugʻ juz (Uli juz, uyshun) — Yettisuv (Qozogʻiston)dagi xoʻjalik va geografik jihatdan ajralib turuvchi hudud. Katta juz hududida miloddan avvalgi 7—4-asrlarda saklar ittifoqi, 3—2asrlarda Usun qabilalar ittifoqi, undan soʻng Gʻarbiy Turk xoqonligi, qarluqlar davlati va boshqa vujudga kelgan. 16-asr boshlarida Katta juzning shakllanish jarayoni yakunlangan. Katta juz dugʻlot, qoʻngʻirot, qipchoq, olchin, qangʻli, alban, jaloyir, sirgʻali, shanshqili, uyshun va boshqa qabilalar birlashmasidan iborat boʻlib, Toshkent xoniga boʻysungan. Katta juz aholisi, asosan, koʻchmanchi chorvachilik bilan shugʻullangan. Koʻchmanchilar oʻtroq qishloq dehqonlari bilan chambarchas bogʻlangan. 16—18-asrlarda Katta juz hududida bir necha xonliklar tashkil topib, ular tashqi dushmanga qarshi kurashda maʼlum rol oʻynagan. Bu kuchlarni bartaraf qilmoq niyatida Oʻrta juz xoni Tovkaxon (1680—1718) ham uchchala juzlikni birlashtirishga muvaffaq boʻldi, lekin bu birlik uzoqqa choʻzilmadi. 1752-yil Rossiya Omskdan Petropavlovsk orqali Orenburggacha oʻz mudofaa chegarasini kuradi. U 11 istehkom, 33 qoʻriqchilik posti va 42-mayoqni oʻz ichiga olib, 3642 kazak joylashtirilgan. 1798-yil Katta juzning bir qismi Toshkent hokimi Yunusxoʻja ixtiyoriga oʻtdi. Katta juz hududida Kenesari qoʻzgʻoloni kuchayib (1837—41), u bostirilgach, Katta juz 1847-yil rus qoʻshinlari tomonidan bosib olinadi; oʻrniga Sibir, Orenburg va Ural kazak qoʻshinlari joylashtiriladi. 19-asr Katta juzning qozoq aholisi 550 mingga yaqin kishini tashkil qilgan.

Adabiyot
--------

* Velyaminov-Zernov V. V. Istoricheskiye izvestiya o kirgizkaysakax i snosheniyax Rossii s Sredney Aziyey so vremeni konchini Abulxayrxana (1748—65), t. 1— 2, Ufa, 1853; Asfendiarov S. D. Istoriya Kazaxstana, t. 1, Alma-Ata — M. 1935; Tinishpayev M. Materiali k istorii kirgiz-kazakskogo naroda, T. 1925.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Binkat** — Shosh (Choch) tarixiy viloyatining markaziy shaqri (9 — 12-asrlar). Harobasi hozirgi Toshkentiiit eski shahar qismidagi binolar ostida saqlangan. 10-asr tarixiy maʼdumotlariga koʻra, B.ning uzunligi ham, kengligi ham 1 farsaxdan boʻlib, koʻhandiz (ark), shahriston (madina), ichki (rabodi doxil) va tashqi (rabodi xorij) rabodlardan tashkil topgan. Arkning mudofaa devori, 2 darvozasi boʻlib, ulardan biri shahristonga, ikkinchisi ichki rabodga olib chiqqan. Arkda oʻrda, zindon va jome masjidi joylashgan. Shahristonning ham alohida devori va 3 darvozasi boʻlgan. Bu yerda hunarmandlar ustaxonalari va savdo doʻkonlari joylashgan. Ichki rabodning ayrim maʼlumotlarga koʻra 8 ta, yana boshqa maʼlumotlarga qaraganda, 10 ta darvozasi boʻlib, unda asosan bozorlar joylashgan. Tashqi rabodda 7 ta darvoza boʻlib, paxsa, guvala va xom gʻishtdan qurilgan uy-joylar joylashgan. B. obodonligi va bahavoligi bilan sharkda shuxrat qozongan. Shahardan koʻplab suv tarmoklari oʻtgan, koʻchalariga tosh yotqizilgan. Tashqi rabodda bogʻ va tokzorlar koʻp boʻlgan.

B. Toshkent arxeologiyaekspeditsiyasi(V. A. Bulatova, L. L. Rtveladze, D. P. Varxotova, M. I. Filanovich) tomonidan oʻrganilgan; shaharning taxminan plansxemasi ishlab chiqilgan. Tadqiq etilgan madaniy qatlamlar asosida shahar chegarasi belgilapdi. Shahriston va ark taxminan hozirgi Zarqaynar, Navoiy koʻchalari, Chorsu va Eski Juva maydonlari hamda shu yerdagi bozor bilan chegaradosh Gulbozor tepaligini egallagan. Ark Registon va Jangob (Janggoh) ariqlari oraligʻida joylashgan. Topilgan turli uyroʻzgʻor buyumlari, ayniqsa nozik did bilan ishlangan bejirim sirlangan sopol idishlar B. kulollarining yuksak mahoratga ega boʻlganliklarini koʻrsatadi. Tarixiy manbalar (Makdisiy va boshqalarning asarlari)da ham B. kulolchilik mahsulotlarining "tengi yoʻq"ligi haqida qayd etilgan. Shahriston hududidan 11 — 12-asrlarga oid bir necha kulolchilik xumdonlarining qoldiqlari topildi. Rabodlar hududida kulolchilik, temirchilik, shishasozlik ustaxonalari va gʻisht xumdonlari boʻlganligi aniklandi. B. Shosh viloyatining madaniy, savdohunarmandchilik markazi boʻlganligini qadimda shahar atrofida joylashgan qishloqlar hududida olib borilgan arxeologik qazishlar ham tasdiqladi. Topilmalar har bir qishloq aholisi alohida kasb bilan shugʻullanganligini koʻrsatdi. B. 10 — 11-asrlardan Toshkent nomini olgan.

Ld..Mukminova R. G. Oʻzbekistonning oʻrta asr shaharlari tarixidan lavhalar, T. 1973; Burya kov Yu. F. Toshkent vohasining qadimiy karvon yoʻllari, T. 1978; Muhammadjonov A. Qadimgi Toshkent, T. 1988. Abdulahad Muhammadjanov.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vladimir Aleksandrovich Strunnikov** (tug'ilgan ismi Vladimir Ivanovich Chexov, 1914-yil 2-iyul - 2005-yil 9-dekabr) - sovet genetigi va selektsioneri, biologiya fanlari doktori, professor, SSSR Fanlar akademiyasi akademigi (1987), Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1990).

Hayoti
------

Vladimir Aleksandrovich Strunnikov 1914-yilda Tambovda ruhoniy Ivan Yevgeniyevich va ruhoniy Larisa Mitrofanovna Chexova oilasida tug'ilgan. U Bolalik yillarini Voronej  yaqinida o'tkazgan. 1937-yilda otasi otuvga hukm qilingan. U Yetti yillik maktabni tugatgach, professor-jarroh Aleksandr Nikolaevich Strunnikovga turmushga chiqqan xolasi Valentina Yevgeniyevna Chexova bilan Krasnodarga ko'chib o'tgan. Ular bolani asrab olishga qaror qilishadi va shu bilan Strunnikovga universitetga kirish va ta'lim olish imkoniyatini berishadi. Maktabning oxirgi yilida qayta o'qigandan so'ng, hujjatlarga ko'ra, Vladimir Aleksandrovich Strunnikov, Vladikavkaz shahridagi Tog' qishloq xo'jaligi institutida o'qigan. U Bir yildan so'ng Toshkent qishloq xo'jaligi institutiga o'qishga kiradi va institutni 1936-yilda tamomlaydi.

Vladimir Aleksandrovich Strunnikov 1936—1939 va 1945—1963-yillarda Oʻrta Osiyo ipakchilik ilmiy-tadqiqot institutida ishlagan. U 1939-yilda armiyaga chaqiriladi va Ulug 'Vatan urushida qatnashadi.

B.L.Astaurovning taklifiga binoan Vladimir Aleksandrovich Strunnikov N.K. Koltsov nomidagi biologiya instituti laboratoriyasini boshqargan.

Vladimir Aleksandrovich 2005-yil 9-dekabrda vafot etadi va Moskva viloyatida, Rakitki qabristoniga dafn etiladi.

Ilmiy faoliyati
---------------

Vladimir Strunnikov Ipak qurti seleksiyasi bilan shug'ullangan. U Fanlar akademiyasining N.K. Koltsov nomidagi Rivojlanish biologiyasi institutida jinsiy rivojlanish va tartibga solishning sitogenetikasi guruhining rahbari, Rossiya Fanlar akademiyasining genetika va seleksiya muammolari bo'yicha ilmiy kengashining raisi lavozimlarida ishlagan. 1982—1992-yillarda Vavilov genetika va selektsionerlar jamiyatida raislik qilgan. Strunnikov 1974-yilda ipak qurtining bir qator yuqori mahsuldor zotlari va duragaylarini yaratishga imkon beruvchi geterozning tabiati haqida noyob gipotezani ishlab chiqqan. Geterozda kompensator gen kompleksining roli haqida gipoteza yaratgan. Keyinchalik uning izdoshlari Tarakanova va Navolotskiy uning izlanishlaridan foydalanib, arpa va bug'doyning yuqori mahsuldor navlarini yaratdilar. Gipoteza doktor Melanogaster (Kaidanov, 1984; Maresin, 1985), Pisum Sativum (Gostimskiy, 1987; Sokolov, 1990; Rybtsov, 1991; Gostimskiy, 1992; Rybtsov, 1992; Rybtsov, 1966) tomonidan tasdiqlangan.

Mukofotlari
-----------

* Lenin ordeni
* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* ikkita Mehnat Qizil Bayroq ordeni
* "Shon-sharaf belgisi" ordeni
* II darajali Vatan urushi ordeni

Manbalar
--------

1. ↑  A. M. Proxorov*. Strunnikov Vladimir Aleksandrovich // Buyuk Sovet Entsiklopediyasi*, 1969.
2. ↑  „Могила В. А. Струнникова на кладбище Ракитки". 17-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-noyabr 2023-yil.
**Ermolay Shin**, koreyscha varianti **Shin Yong Sim** (1922-yil 20-yanvar, Chendalaza, Primorsk oʻlkasi – 1974-yil 20-noyabr, Toshkent viloyati) – Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyati, Nijne-Chirchiq tumani, Dimitrov nomidagi kolxozlar aʼzosi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

Hayoti
------

1922-yilda (boshqa maʼlumotlarga koʻra – 1927-yilda) Olginskiy tumani, Chendalaza qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. 1937-yilda ota-onasi bilan birga O‘zbekiston SSR Toshkent viloyatidagi maxsus posyolkaga surgun qilinadi. 1946-yilda Nijne-Chirchiq tumani Budyonniy nomidagi kolxozda oʻrta maktabning oʻninchi sinfini tamomlagan. 1947-yildan Nijne-Chirchiq viloyatidagi Dimitrov nomidagi kolxozda traktor parki hisobchisi, sholichilik va dalachilik boʻlimi mudiri, brigadir, uchastka mudiri boʻlib ishlagan.

1950-yilda Ermolay Shin boshchiligidagi dala jamoasi 10,2 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 107,6 sentnerdan yashil kanop poyasi oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 22-maydagi farmoni bilan unga "1950-yilda kolxozlar tomonidan majburiy yetkazib berish va sugʻoriladigan yerlarda yashil kanop poyasidan yuqori hosil olgani uchun Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan. Shuninhgdek, qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini kontraktatsiya qilish, MTS ishi uchun natura shaklida toʻlov tizimini joriy qilish va 1951-yil bahorgi ekin uchun barcha kolxozlarni urugʻlik bilan taʼminlashdagi faoliyati uchun „Lenin ordeni" va O‘roq va Bolg‘a oltin medali oltin medali topshirilgan.

1964-yilda Toshkent qishloq xoʻjalik institutining sirtqi boʻlimini tamomlagan.

Xalq xoʻjaligi yutuqlari koʻrgazmasida bir necha bor qatnashgan. 1961-yilda Oqqoʻrgʻon viloyati Krasnooktyabrskiy qishloq kengashiga, 1971-yilda xalq deputatlari Oqqoʻrgʻon tuman Kengashiga deputat etib saylangan.

1974-yil noyabrda vafot etdi. U sobiq Dimitrov nomidagi kolxoz qabristoniga dafn etilgan.

Mukofotlari
-----------

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* ikki marta Lenin ordeni (1950, 1951)
* „Mehnat jasorati uchun" medali (1972)
* „Vladimir Ilich Lenin tavalludining 100 yilligi munosabati bilan" medali (1970)
* ikki marta Xalq xoʻjaligi yutuqlari koʻrgazmasi kumush medali (1962, 1972)
* Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti Prezidiumining Faxriy yorligʻi (1956)

Manblalar
---------

1. 1 2  „герой социологического труда". *www.warheroes.ru*. Qaraldi: 5-noyabr 2023-yil.