**Siyosiy konformizm** - (lat. o'xshash) - bu jamiyatda yoki davlatda mavjud tartibni ma'lum guruh fuqarolari tomonidan passiv qabul qilish, o'z siyosiy pozitsiyalari va tamoyillarining yo'qligi va ma'lum bir siyosiy tizimda hukmron bo'lgan xatti-harakatlarning har qanday siyosiy stereotiplariga "ko'r-ko'rona" taqlid qilishda ifodalangan psixologik hodisa hisoblanadi.

Qoida tariqasida, bunday xatti-harakatlar siyosiy elitaning shaxsga yoki odamlar guruhiga bo'lgan bosimi, uning talablari va me'yorlariga moslashishi, har doim ham shaxs tomonidan amalga oshirilmasligi, guruhning stereotipik fikrlashi, odamlarning nodonligi va o'zini past baholaganligi tufayli yuzaga kelgan yuzaga keladi.

Tarixi
------

Ushbu atama ilk bor S.Verba tomonidan ilgari suriladi. S. Verba va G. Almond "Bo'ysunuvchi siyosiy madaniyat"ni siyosiy madaniyatning uch turidan biri sifatida belgilagan. Bo'ysunish madaniyati ustun bo'lgan jamiyat yetuk ijtimoiy sinfiy tuzilishga ega bo'lgan, allaqachon amalga oshirilgan ijtimoiy tabaqalanishga ega bo'lgan jamiyatdir. Biroq, jamiyat guruhlari, boshqaruvchi guruhdan tashqari, o'zlarining tub manfaatlarini hali ro'yobga chiqarmagan va ularni himoya qilishni o'rganmagan. Bunday davlatlardagi hokimiyat odamlarni oddiy jamoa sifatida qabul qiladi, hech qanday qarama-qarshi manfaatlarga bo'linmagan, monolit birlashgan. Bu yerda fuqaro jamiyat foydasining adolatli taqsimlanishining kafolati hisoblanadi. U siyosat masalalaridan ajralgan. 

Georges Moris Paleolog Rossiyada konformizm haqida gapira boshladi. Birinchi jahon urushi voqealarini tahlil qilib, u shunday xulosaga keldi: rus xalqi, ayniqsa, "kechagi butlari haqida juda yomon fikrlarga darhol ishonishga, mustaqil qaror qabul qilish niqobi ostida boshqalarning fikriga qo'shilishga" moyil. Siyosatshunos bunga sabab fuqarolarning hukumatdan qoʻrqishdan kelib chiqqan xatti-harakatlarining mos kelishi, degan xulosaga keldi.

Oqibatlari
----------

Siyosiy konformizm shaxsning o‘zini ijodiy ifodalash, o‘z fikrini bildirish qobiliyatini yo‘qotishi bo‘lganligi sababli, ommaviy konformizmning oqibatlari davlat siyosatida inqiroz, siyosiy turg‘unlikni keltirib chiqarishi mumkin. Bu o'z navbatida iqtisodiy inqirozga va davlat rivojlanishining orqada qolishiga olib kelishi mumkin. Fenomenning sabablaridan biri stereotipik fikrlash bo'lganligi sababli, hodisaga misol sifatida Kosigin islohotlari davri bo'lishi mumkin, o'sha paytda uning yuqoridagi beqaror pozitsiyasi tufayli odamlar uning islohot g'oyalari jiddiy emas deb o'ylashgan.. 

Islohotchilarning kuchli qo'llab-quvvatlanmasligi, islohotlarni qo'llab-quvvatlovchi jamoatchilikning ishonchsizligi, jamiyatning salmoqli qismining mos kelishi ko'pincha islohotlarning barbod bo'lishiga sabab bo'ladi. Salbiy jamoatchilik fikri, xalqning islohotlarni qabul qilishga tayyor emasligi, hozirgi paytda hukmron bo‘lgan yangi siyosiy xulq-atvor stereotiplariga ko‘r-ko‘rona taqlid qilish bilan tavsiflangan siyosiy opportunizm islohotlarning borishini to‘xtatib qo‘yishi mumkin. Faqat tarixiy retrospektsiya cho‘qqisidanoq jamiyat chinakam islohotchilarni olqishlay boshlaydi. Tarix shuni ko'rsatadiki, islohotlarning muvaffaqiyati va u yoki bu siyosiy arbobning ahamiyati har doim ham zamondoshlariga ayon bo'lavermaydi, ularning mos kelishi va o'z vaqtida u yoki bu siyosiy arbobni qo'llab-quvvatlashdan bosh tortishi mamlakatning ilg'or rivojlanishini jiddiy ravishda sekinlashtirishi mumkin.

Tanqid
------

Ushbu psixologik hodisa odatda shaxs tomonidan amalga oshirilmagani sababli jamiyatda siyosiy konformizm qoralanadi. Shunga qaramay, S. Verba va G. Almond bu hodisaning afzalliklarini ta'kidlaydi. Siyosiy muvofiqlik siyosiy muvozanatni ta'minlaydi va mamlakat taraqqiyotining eng yaxshi vositasidir. Agar fuqarolar asosan rejimdan mamnun bo'lsa, davlat o'z sur'atida, kerak bo'lganda rivojlanadi. Mavjud vaziyat norozilikka sabab bo'lsa, unda hamma norozi bo'ladi. Chunki bu holda muxolifat jamiyati shakllanadi, siyosiy muvofiqlik muxolifat bo'ladi. Bunday hodisa bilan amaldorlar ovoz olish uchun fuqarolar tomoniga o'tishni zarur deb hisoblaydi. Buning natijasida jamiyat o‘z maqsadiga erishadi, davlat esa taraqqiyotning yangi bosqichiga o‘tadi.

Fan, siyosat va jamiyat kontekstidagi roli
------------------------------------------

Fanda bu hodisa mavzuni har tomondan o'rganishga xalaqit berishi mumkin. Bu, ayniqsa, siyosat tahlilchilari uchun to'g'ri keladi, ular o'z tahlillarida mantiqiy xulosaga kelish uchun o'z fikrlarini ideal tarzda bayon etishlari kerak. Konformistlar to'g'ridan-to'g'ri bayonotlar va aniq xulosalardan qochishadi. Siyosatda konformizm amaldorlar va hukmdorlarning xatti-harakatlarida namoyon bo'lishi mumkin. Bunday ong, harakat va madaniyat turi bizning davrimizda ham yo‘qolgani yo‘q – bugungi kunda ko‘plab davlat xizmatchilari sezilarli mavqega ega bo‘lish umidi bilan bir partiyadan ikkinchisiga, bir davlat muassasasidan boshqasiga bemalol o‘tmoqda.

Jamiyatda bu hodisa ayniqsa yaqqol namoyon bo'ladi. Odamlarning asosiy qismining ehtiyojlari taxminan bir xil bo'lgani uchun va asosan odamlar ma'lum nomzodlarning haqiqiy motivlarini bilishmaydi, ularni manipulyatsiya qilish juda oson. Saylovchilarga ijobiy ta'sir ko'rsatish uchun jozibali ibora yoki chiroyli fotosurat kerak bo'ladi. Hissiy rezonans texnikasi ham siyosiy muvofiqlikni keltirib chiqaradi. Ushbu uslub umumiy hissiy kayfiyatni yaratish uchun ishlatiladi. Masalan, G'alaba paradida bayroqlarning mavjudligi va madhiyaning ijro etilishi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Дмитрий Аяцков.* „КОНФОРМИЗМ РОССИЙСКОГО ОБЩЕСТВА И ЕГО ОПАСНОСТЬ В ОЦЕНКЕ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ ГЛАВ РОССИЙСКИХ ПРАВИТЕЛЬСТВ (ЧЕТЫРЕ ИСТОРИКОПОЛИТИЧЕСКИХ ПОРТРЕТА)". *КиберЛенинка*. 26-mart 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-oktyabr 2019-yil.