**Abu Ali al-Hofiz ash-Shoshiy** (arabcha:  — Abu Ali Hasan ibn Sohib ibn Humayd al-Hofiz ash-Shoshiy) — hofiz va muhaddis.

Shoshda tug‘ilib, voyaga yetgan. Abu Ali al-Hofiz ash-Shoshiy imom, hofiz, ko‘p yurtlarni kezgan sayyoh boʻlib, ilm talabida Xuroson, Iroq, Shom, Haramayn (Makka va Madina), Yaman, Misrdagi turli tabaqa sohiblari bo‘lgan muhaddislardan hadislar eshitgan.

Iqtibos
-------

Abu Ali al-Hofiz ash-Shoshiy hakida *Irshād*" asari muallifi quyidagicha bayon qilgan: 

> U Xuroson shayxlarining kitoblarida zikr etilgan katta hofiz edi.
> 
>

Faoliyati
---------

Abu Ali al-Hofiz ash-Shoshiy nafaqat hadislar, balki yuqorida aytilganidek, o‘zi safar qilgan mamlakatlar, shuningdek, katta olimlar, shayxlar to‘g‘risida tarixiy maʼlumotlar qoldirgan. Jumladan, Imom Shofeʼiydan Qur’on haqida quyidagilarni eshitgan: „Uf, uf, Qur’on Allohning kalomidir. Kimki, uni maxluq desa, kofir bo‘ladi (isnodi sahih)". O‘sha davr­da muʼtaziliylar tomonidan „Qur’on maxluqmi yoki yo‘qmi?", degan masalada ixtiloflar chiqqan. Imom Shofeʼiydan bu haqda so‘ralganida, u „uf" tortib, keyin javob bergan. 

Al-Halimiyning aytishicha, Abu Ali al-Hofiz ash-Shoshiy katta hofiz boʻlib, Xuroson shayxlaridan hadislar yozib olgan. „*Tarӣx Bag‘dād*" kitobida Abu Ali al-Hofiz ash-Shoshiyning Xuroson shaharlari va tog‘lari, Iroq, Hijoz, Shom haqida turli maʼlumotlar yozganligi qayd etilgan. 

### Hadislari

Maʼlumki, Abu Ali al-Hofiz ash-Shoshiy al-Jaziraga ham safar qilib, u yerda shayx, faqih, alloma Abu-l-Qosim Umar ibn Muhammad ibn Ikrima ibn Bazriy al-Jazariyga shogird tushgan. O‘z navbatida, Abu Ali al-Hofiz ash-Shoshiydan Abu Ali an-Naysoburiy, Abu Bakr Muhammad ibn aj-Juabiy, Muhammad ibn Ismoil al-Varroq, Abu Bakr Qaffol ash-Shoshiy, Abu Ali Hofiz, Muhammad ibn Muzaffar va boshqalar hadis rivoyat qilganlar. Buyuk alloma Abu Bakr Qaffol ash-­Shoshiy Abu Ali al-Hofiz ash-Shoshiydan quyidagi ha­disni rivoyat qilgan: „Sheʼrni o‘rganinglar, chunki unda hikmat va masallar bordir". 

923-yil (hijriy 311-yil)da Bag‘dodga kelib, Ali ibn Xashram, Ishoq ibn Mansur, Abu Zur’a ar-Roziy, Amir ibn Abdulloh al-Udiy, Muhammad ibn Avf al-Himsiy, Abdo ibn Sulaymon al-Basriy, Iso ibn Gʻiylon, Hubayra ibn al-Hasan Zohid, Muhammad ibn Abdulaziz ad-Daynuriy va boshqalardan hadis ri­voyat qilgan.

Eʼtirof
-------

„*Tarӣx Bag‘dād*", „*Tabaqāt al-huffāz*", „*Tazkira al-huffāz*", „*Al-Ansāb*", „*Si­yar aʼlām an-nubalā*", „*Irshād*" kabi qator arab manbalarida Abu Ali al-Hofiz ash-Shoshiy nomi „*al-Hofiz*", deb hurmat bilan tilga olinib, ishonchli muhaddis sifatida eʼti­rof etilgan.

Adabiyotlar
-----------

1. Az-Zahabiy. Siyar. „Muassasa ar-risola", 1985. XIII, 205, 325; XIV, 431;
2. Al-Xatib. Tarӣx Bag‘dād. — Bayrut: „Dor al-kutub al-’ilmiyya", 1996. VII, 33;
3. N. Muhamedov. Shosh vohasi olimlarining ilmiy-maʼnaviy merosi. — T.: „Toshkent islom universiteti", 2007. 69.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |