**Mariya Zinovyevna Grebinetskaya** ( ukraincha: *Марія Зіновіївна Гребінецька*) - ukrainalik aktrisa va qo'shiqchi (lirik-dramatik soprano). Nikolay Sadovskiy nomidagi teatr, Odessa operasi va Lvovdagi "Русская беседа" jamiyati teatridagi chiqishlari bilan tanilgan.

Biografiyasi
------------

Mariya Grebinetskaya 1883-yilda Kiyev viloyatida tug'ilgan va bolaligi Kiyevda o'tgan. Ota-onasi ukrain tili va adabiyoti o'qituvchilari bo'lib, bolalariga yaxshi ta'lim berishgan.

Grebinetskaya M. Lesnevich-Nosova xususiy musiqa maktabini tugatgan va 1905-1907-yillarda N. Lisenko nomidagi musiqa va drama maktabida Aleksandr Mishuga bilan qo'shiqchilik bo'yicha tahsil olgan. Mishuga tavsiyasiga ko'ra, o'z mahoratini oshirish uchun Milanga ketgan va u yerda 1907-yildan 1911-yilgacha qo'shiqchilik bo'yicha tahsil olgan.

1911-yilda o'qishni tugatgandan so'ng, Grebinetskaya Odessa operasida solist. Gulak-Artemovskiyning "Zaporojets na Dunyem" operasida Oksana rolida debyut qilgan. Operada "Chernomorets", "Рождественская ночь", "Natalka Poltavka", "Утопленница", "Энеида", "Галька" operalarida kuylagan. Grebinetskaya 1911 yildan 1912 yilgacha Odessada ishlagan.

1914-yil 1-sentyabrdan Nikolay Sadovskiy teatrining solist. Bu teatrda barcha soprano rollarini kuylagan. 1919-yilda Nikolay Sadovskiy teatri Kiyevdan ko'chirilib, faoliyati to'xtatilgach, Mariya Grebinetskaya oxir-oqibat Lvovdagi «Русская беседа» jamiyati teatrida ishlay boshlagan (1921—1922).

1922-yil 20-mayda Grebinetskaya va Besarabova Ujgorodda kontsert berishgan. Konsert dasturida ukrain, italyan va fransuz tillarida yangragan jahon klassikasi va romanslaridan ariyalar yangragan. 1922-yil sentyabr oyining boshida Aleksandr Koshits ishlayotgan Pragadagi Shevchenko kontsertlariga taklif qilingan. U yerda Grebinetskaya Ukraina Respublika xori a'zosiga aylangan.

Yangi qo'shiqchilar bilan to'lgan, xor AQShga sayohatga tayyorlangan. Ukraina milliy xori deb o'zgartirilgan ushbu xor 1922-yil 3-oktyabrda Nyu Yorkka keladi va 5-oktyabrda Karnegi Xollda chiqish qiladi. Xor tarkibida Mariya Grebinetskaya AQSh va Kanada shaharlari bo'ylab sakkiz oylik yirik kontsert gastrollarida qatnashgan va 1923-yil 20-mayda Argentina, Chili, Paragvay, Venesuela, Kuba, Meksika va boshqa shaharlarda gastrol safarida bo'lgan. Akasi Mixail Grebinetskiy va uning rafiqasi Dora (Fedora) Stetsenko, bastakor Kirill Stetsenkoning singlisi ham xorda chiqish qilishgan. AQShga qaytib kelgach, xor yana kontsert beradi va 1924-yil boshida o'z faoliyatini to'xtatadi.

Grebinetskaya M. Leontovich nomidagi musiqa maktabida (Nyu York) bastakor va dirijyor Mixail Gaivoronskiy yordamida ish topgan. Shu bilan birga, akasi Mixail va uning rafiqasi Dora Stetsenko bilan birgalikda Ukraina yoshlar teatrida chiqish qila boshlagan.

1930-yillarning boshlarida taniqli skripkachi, o'qituvchi va bastakor Roman Pridatkevich Nyu Yorkdagi Town Hall kontsert zalida Bax, Barvinskiy, Lisenko va Stetsenko kompozitsiyalarini ijro etgan «Украинскa Трио» ansamblini tashkil qilgan. Trio tarkibiga: Mariya Grebinetskaya, pianinochi Alisa Korchak (keyinchalik uning o'rniga Olga Tkachuk kelgan) va Roman Pridatkevichning o'zi skripkachi sifatida qo'shilgan. Grebinetskaya birinchi marta 1931-yil 14-noyabrda trioda chiqish qilgan va uch yil o'tgach, o'zining shogirdi Jozef Erema-Chij timsolida o'zini ko'rib, o'rniga tayyorlagan. Shundan so'ng teatrda ishlashda davom etgan. 1932-yil 5-martda rahbarligida Nyu-Yorkdagi Ukraina uyi zalida Arkasning "Katerina" operasi spektaklida bo'lib o'tgan.

Taxminan 20 yil davomida Grebinetskaya Nyu Yorkdagi ukrainalik bolalarga pianino chalishni va vokal qo'shiq aytishni o'rgatgan, 1944-yilda Miron Trubachga tegishli bo'lgan "Gorn" kitob do'konida musiqa studiyasini tashkil etgan. Mariya Grebinetska 1971-yilda NyuYorkda vafot etgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Василько В.* Микола Садовський та його театр. К.: 1962. с. 186
2. 1 2  „*Анатолій Житкевич*. До 140-річчя від дня народження Марії Гребінецької. Жовтень 2013". 2015-yil 2-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 17-yanvar.
3. ↑  „*Роман Придаткевич*. Спомин про Михайла Гайворонського. — с. 91". 2015-yil 2-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 17-yanvar.