recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Chiroyli joylar
---------------

**Vodi al-Arab** — Isroil va Iordaniya hududida joylashgan va ularning chegarasi oʻtgan vodiy (vodiy) va choʻlning nomi.
Oʻlik dengizdan janubda, Aqaba koʻrfazigacha (ibroniycha, Eylat) joylashgan. Bu kichik maydon va juda qurg'oqchil hudud bo'lib, Iordaniya depressiyasini egallaydi. Choʻl Kichik Osiyodan boshlanib, Markaziy Afrikada tugaydigan yirik geologik yoriqning bir qismi boʻlgan Vodi al-Arab vodiysida 166 km ga choʻzilgan.
Vodi al-Arab cho'llarning tarqalish zonasida, o'ta qurg'oqchil va issiq iqlimi bo'lgan, o'simliklar bilan zich joylashgan hududlarda joylashgan bo'lib, ularni Negev, Sinay va Arab cho'lining qo'shni hududlari haqida aytib bo'lmaydi, ular jonsiz joylardir. toshli diapazondan. Arava florasi, shuningdek, butun Isroilning o'ziga xos xususiyati shundaki, u turli floristik mintaqalardan kelib chiqqan turlardan tashkil topgan. Bu erda eng keng tarqalgani Sahara-arab floristik mintaqasi, kamroq darajada O'rta er dengizi (kaperlar, echium) va Eron-Turan (saksovul, mordovnik) elementlari. Sudan-Afrika tropik majmuasi vakillari cho'lga janubdan kirib boradi.

**Daymaniyat orollari** - Olmos orollari yoki Daymaniyat qo'riqxonasi - Ummon qirg'og'idan bir necha mil uzoqlikda joylashgan (Maskatdan taxminan 70 km shimolda va Barkadan 17 km shimolda), bu to'qqizta kichik orol. Yaqinda ular milliy qo'riqxonaga aylandi. Orollar Arab dengizi va Hind okeanining tutashgan joyida joylashgan - ularning flora va faunasi nafaqat o'ziga xos, balki noyobdir. Qo'riqxonada dengiz qushlarining noyob turlarining ko'plab koloniyalari ham mavjud. Shuning uchun, maydan oktyabr oyining oxirigacha (qushlarning uyasi tufayli) orollarga qo'nish taqiqlanadi. Yilning boshqa vaqtlarida siz hatto orollarda lager qilishingiz mumkin.
Daimaniyat orollarining bir qismi bo'lgan Junn oroli alohida e'tiborga loyiqdir, chunki u sho'ng'in va sho'ng'in uchun ajoyib joy, bizga sharqiy qismi yoqdi (agar siz plyajning o'ng tomonida, agar siz unga duch kelsangiz) - chuqurligi taxminan 4 metr. , ko'rish a'lo darajada, g'arbiy qismi (plyajning chap tomonida) kichikroq.

**Al-Ansab botqoqligi** — Maskat markazidan 15 kilometr uzoqlikda joylashgan sunʼiy botqoqlik. Ulangan suv tozalash inshooti tozalangan suvni bir qator atrofdagi hovuzlarga chiqaradi. Bu jarayon atrofdagi cho'lda mavjud bo'lmagan suv manbasini ta'minlaydi, bu esa 305 turdagi yashaydigan va ko'chib yuruvchi qushlar uchun yashash muhitini yaratadi. Yoʻqolib ketish xavfi ostida turgan Misr tulpori (Neophron percnopterus) va dasht burguti (Aquila nipalensis), shuningdek, zaif oddiy pochard (Aythya ferina) va sootsimon lochin (Falco concolor) suv-botqoqli hududda xavf ostida qolgan turlarni egallaydi. Bu qushlarni kuzatish uchun sayyohlik maskani bo'lib xizmat qiladi va shuningdek, uzoq muddatli monitoring joyi sifatida ta'lim imkoniyatlarini taqdim etadi. Saytni Haya Water boshqaradi.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

Manbalar
--------
**Bobojon Nurullayev haykali** – Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. 1994-yilda qurilgan. Bino Xorazm viloyati Xiva shahrining Gandimyon qishloq fuqarolar yigʻinida joylashgan. Bino davlat mulki hisoblanib, Xorazm viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida boshqariladi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2014-yil 5-dekabrdagi 335-sonli "Tarixiy, baadiy yoki oʻzga madaniy qimmatligi tufayli garov va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obyektlar roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisidagi qaroriga muvofiq Bobojon Nurullayev haykali garov va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obyektlar sirasiga kiritildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Tarixiy, baadiy yoki oʻzga madaniy qimmatligi tufayli garov va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obyektlar roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 5-dekabrdagi 335-sonli qarori". 25-iyun 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2023-yil 19-oktabr.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dilorom Yormatovna Yormatova** (1947-yil, Nurobod tumani, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olima, qishloq xoʻjaligi fanlari doktori, professor (1993).

Biografiyasi
------------

Dilorom Yormatova 1947-yil Nurobod tumani Jom qishlogʻida oʻqituvchi oilasida tugʻilgan. 1969-yilda Samarqand qishloq xoʻjaligi instituti agronomiya fakultetini tugatgan. 1969—1997-yillarda Samarqand qishloq xoʻjaligi instituti assistenti, oʻqituvchi, professor vazifasida ishlagan. 1997-yildan Oʻzbekiston jahon tillari universiteti tabiiy fanlar kafedrasi professori.

### Ilmiy faoliyati

1974-yilda fan nomzodlik dissertasiyasini yoqlab, respublika sharoitida mutlaqo yangi boʻlgan soya oʻsimligi agrotexnikasi bilan shugʻullanadi. 1992-yilda Butunittifoq Paxtachilik institutida „Oʻzbekistonda soya yetishtirish agrotexnikasini ilmiy asoslash" mavzusida doktorlik dissertasiyasini yoqlagan. Soya oʻsimligining beshta navini yaratib, uchta patent olgan. Ertapishar „Kelajak" nomli bugʻdoy navini yaratgan. Respublikaga birinchilardan boʻlib ekologik toza moy beruvchi zaytun oʻsimligi olib kelgan, ikkita „Izumrud" va „Qorakoʻz" nomli yangi navlarini yaratib, 2015-yilda davlat reyestriga kiritildi. „Zaytun yetishtirish agrotexnikasi", „Oʻzbekiston zaytuni" nomli monografiyalar, 63 ta darslik, 70 ta ilmiy maqolalalar muallifi. Badiiy adabiyotga oid 21 nomdagi kitoblari, jumladan, „Yusuf va Zulayho", „Nodirabegim muhabbati", „Aylanayin ishq", „Marmarga bitilgan sevgi" kabi asarlari nashr ettirilgan. Olima haqida Xosiyat Bobomurodova „Dalalarni kuylatgan ayol" nomli asar yozgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 1-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2022 — 342 bet.
2. ↑  „Dilorom Yormatova Yormatovna".
3. ↑  „Tabiiy fanlar kafedrasi".
4. ↑  „Dilorom YORMATOVA: Afsonaviy haqiqat" (1-fevral 2022-yil).
5. ↑  „Dilorom Yormatova: Marmarga bitilgan sevgi" (7-yanvar 2023-yil).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

Havolalar
---------

"Ҳаёт ҳақиқатлари": Дилором Ёрматова | Hayot haqiqatlari: Dilorom Yormatova
**Keldi Kovliyev** (1913-yil, Taze-Chetir qishlogʻi, Xiva xonligi – 1981, Toshoʻgʻuz viloyati, Turkmaniston SSR) – Ilyanin tumani Taze-Chetir qishlogʻi kengashiga qarashli Stalin nomli kolxoz raisi. Turkmaniston SSR Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1950-yil).

Hayoti
------

1913-yilda Xiva xonligining Taze-Chetir qishlogʻida (hozirgi Toshoʻgʻuz viloyati hududida) dehqon oilasida tugʻilgan.

Yoshligidan dehqonchilik bilan shugʻullangan. 1933-yildan – Ilyalin tumanidagi Stalin kolxozining brigadiri boʻlib ishlagan. 1935-yilda shu kolxozga rais etib saylangan. 1943-yildan – Butunittifoq Kommunistik partiyasi (bolsheviklar) aʼzosi.

1949-yilda kolxoz 136 gektar maydonning har bir gektaridan oʻrtacha 36,7 sentnerdan paxta xomashyosini davlatga topshirgan. SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1950-yil 30-iyundagi 6930-sonli farmoni *Sugʻoriladigan yerlarda paxtadan yuqori hosil olgani uchun* bilan unga Lenin ordeni va Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan birgalikda O‘roq va Bolg‘a oltin medali topshirilgan.

Xuddi shu farmon bilan Stalin nomidagi kolxoz mehnatkashlari, kengash raisi Sultonmurod Qaqaboyev va brigadir Muhammad Mamiyevga Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan.

Beshinchi besh yillik (1951-1955) yakunlari boʻyicha Stalin kolxozi tomonidan erishilgan ajoyib mehnat natijalari uchun u 1955-yilda Mehnat Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlangan.

1960-yildan 1964-yilda nafaqaga chiqqunga qadar Taze-Chetir qishloq kengashi raisi boʻlib ishlagan.

U umri davomida oʻzining tugʻilgan qishlogʻi Taze-Chetirda yashagan va kasaba uyushmasi ahamiyatiga ega boʻlgan nafaqaxoʻrlardan biri boʻlgan. 1981-yilda Toshoʻgʻuz viloyatida vafot etgan.

Mukofotlari
-----------

Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1950-yil 30-iyun)

Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1957-yil 14-fevral)

Lenin ordeni (1950-yil 30-iyun)

O‘roq va Bolg‘a oltin medali (1950-yil 30-iyun)

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Turkmenskaya Sovetskaya Ensiklopediya. – 1974—1989.
2. 1 2 3  „Ковлиев Гельды. Сайт «Герои страны».".
**Personal statement** - qabul yoki ariza inshosi, ba'zan shaxsiy bayonot yoki maqsad bayoni deb ham ataladi, bu abituriyent tomonidan yozilgan insho yoki boshqa yozma bayonotdir, ko'pincha biron bir kollej, universitet yoki aspiranturaga hujjat topshirgan bo'lajak talaba. Ariza topshirish inshosi universitet va kollejga qabul qilish jarayonining umumiy qismidir.

Ba'zi ilovalar bir yoki bir nechta insholarni to'ldirishni talab qilishi mumkin, boshqalari esa insholarni ixtiyoriy yoki qo'shimcha qiladi. Insho mavzulari juda aniqdan tortib to ochiqgacha.

**Qo'shma Shtatlar**

Ko'pgina Amerika kollejlari va universitetlari tomonidan bakalavriatga qabul qilish uchun qo'llaniladigan Umumiy ariza, a'zo muassasalar tomonidan talab qilinadigan qo'shimcha qabul insholaridan tashqari, umumiy qabul inshosini talab qiladi. Umumiy ariza talabalarga oltita qabul inshosini taklif qiladi, qaysi birini tanlash kerak. AQShdagi Uni ma'lumotlariga ko'ra, Common Application inshosi "o'zingiz haqingizda noyob, qiziqarli va ma'lumot beruvchi narsalarni" tasvirlash imkoniyati sifatida mo'ljallangan.

Chikago universiteti o'zining bakalavriatga qabul qilish uchun arizasida g'ayrioddiy insho ko'rsatmalari bilan mashhur, jumladan "Bir yarim metr uzunlikdagi xantal bankasi bilan nima qilgan bo'lardingiz?"

**Birlashgan Qirollik**

Shaxsiy bayonot Buyuk Britaniya universitetida bo'lajak talaba tomonidan UCASga yuborilgan arizaning bir qismidir. Shaxsiy bayonotida talaba Buyuk Britaniyadagi universitet kursida nimaga erishmoqchi ekanligi, kursdan keyin nima qilishni orzu qilayotgani va nima uchun aynan shu universitetga hujjat topshirayotgani haqida yozadi.

1. ↑  „Application essay" (26-iyul 2022-yil).
Urdu tilining nomi (urdu اردو‌‎) زبان اردوئے معلى‎(zabān-i urdū-yi muʿalla) "**baland** **shahar** (Dehli) tili" iborasining qisqartmasidir. Dastlab fors tiliga mansub edi. Tilning mahalliy nomi "Lashkari" ( لشکری), qisqasi Lashkari Zabān (**لشکر** **زبان** )

Mugʻallar hukmronligi davrida fors tili rasmiy til boʻlgan. Inglizlar istilosidan keyingina hindustan tili rasmiy tilga aylandi (Lahoriy), hinduviy yoki dehlaviy, yaʼni Dehli shevasi deb ataladigan shaklda), keyinchalik arab harflarida (ham musulmonlar, ham hindular tomonidan) yozildi.. Mamlakatning asosiy tilining rasmiy ravishda arab tilida yozilganligi hindularning noroziligiga sabab bo'ldi, ular hindustani tilida so'zlashadi va devanagar yozuvidan foydalanadilar.Ular 1881 yilda Bixar shtatida rasmiy deb e'lon qilingan hindustani - hind tilining o'z versiyasini yaratdilar. Shu paytdan boshlab hind (hindlar uchun) va urdu (musulmonlar uchun) o'rtasida qonuniy ajratish mavjud edi, ammo ba'zi hind shoirlari Gopi Chand Narang va Gulzar kabi urdu tilida (arab yozuvida) yozishni davom ettirdilar. Britaniya Hindistonining boʻlinishi bilan Pokistonda forslashgan urdu tili rasmiy til sifatida qabul qilindi.

Urdu va hind tillarini "tozalash" uchun bir necha bor urinishlar qilingan, shu jumladan ularni mos ravishda sanskrit va arab-fors tillaridan tozalash orqali. Biroq, hindustani tilining ikkala varianti ham sanskrit yoki fors va arab tillaridan ta'sirlangan. Tilshunoslikda hind va urdu tillari odatda bir xil til hisoblanadi va ular faqat ijtimoiy-siyosiy sabablarga ko‘ra bo‘linadi, ba’zilar fikricha. Ingliz tili, Britaniya hukmronligi davridan beri rasmiy til sifatida, har ikkala tilning leksik tarkibiga ta'sir ko'rsatdi.
**Hacıköy** — Çanakkale viloyatining Biga tumaniga qarashli qishloq.

Tarixi
------

1920-yildagi qishloqning cherkescha nomi **Çeçenay bo'lgan**. Qishloq nomi 1902-yil yozuvlarida **Hacıköy**, 1928-yilgi yozuvlarda **Maksudiye** nomi bilan tilga olingan. 1872-yilda "Maqsadlariga erishish" degan maʼnoni anglatuvchi Maksudiye qishlogʻi barpo etilgan boʻlib, u ikki yil davomida shahar markazi Bigada qolib, hozirda Quban daryosi havzasiga koʻchib ketgan. Bu qishloq 1872-yilda Adigeya avtonom respublikasining Maykop viloyatidagi Kuban daryosi yaqinidagi Eskolay-Askalay (cherkescha Asqelay) qishlog'idan ko'chib kelgan o'n besh xonadon tomonidan tashkil etilgan qishloq deb ataladi. Qishloqning nomi ilk bor tashkil etilganda Maksudiye boʻlsa-da, ular uzoq vaqt Eskolay nomi bilan mashhur boʻlgan. Keyinchalik, 1950-yillarda qishloqning nomi Hacıköy deb o'zgartirildi.

Geografiyasi
------------

Qishloq Çanakkale shahar markazidan 102 km va Biga shahar markazidan 8 km uzoqlikda joylashgan.

Aholisi
-------

| Qishloq aholisining yillar bo'yicha ma'lumotlari |
| --- |
| 2020-yil | 271 |
| 2019-yil | 278 |
| 2018-yil | 281 |
| 2017-yil | 293 |
| 2016-yil | 308 |
| 2015-yil | 308 |
| 2014-yil | 314 |
| 2013-yil | 319 |
| 2012-yil | 321 |
| 2011-yil | 325 |
| 2010-yil | 326 |
| 2009-yil | 333 |
| 2008-yil | 346 |
| 2007-yil | 342 |
| 2000-yil | 427 |
| 1990-yil | 435 |
| 1985-yil | 507 |

Manbalar
--------

1. ↑  „Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri" (Türkçe).  nisanyanmap.com. 9 aralık 2021da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9 aralık 2021.
2. ↑  *Kafkasya‟dan Anadolu‟ya Göçler ve Biga Yöresine YerleĢimler*, 23 Mart 2011 — 28 bet. 13 temmuz 2016da qaraldi.  (Wayback Machine saytida 2016-07-27 sanasida arxivlangan)
3. 1 2 3 4  „Hacıköy Köyü" (Türkçe).  YerelNet.org.tr. 25 mayıs 2016da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9 aralık 2021.
**Reja** — 1) biror ishni yoki muayyan dasturni tartibi bilan oʻz vaqtida bajarish uchun oldindan belgilab olingan aniq yoki taxminiy moʻljal (Mas, maʼruza R.si); 2) muayyan narsani koʻrib chiqish, yondashish usuli, nuqtai nazar, belgili tartib; 3) qilinayotgan ishning toʻgʻri chiqishi uchun tortilgan ip, sim, chiziq va sh.k. 4) iqtisodiyotda — xoʻjalik subʼyekti, boshqaruv tizimining ayrim boʻgʻinlari faoliyatining dasturi. Ichki i.ch. rejasi (Mas, firmaning ichki R.si) (qarang Biznes reja), xalq xoʻjaligi (umumdavlat) R.si, regional va tarmoq R.lari, joriy (1 yilgacha boʻlgan) va istiqbol R.lar farqdanadi. Yana q. Rejalashtirish...

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Faxriye Evcen Ozchivit** (turkcha: *Fahriye Evcen Özçivit*; tugʻ. 1986 -yil 4-iyun, Solingen) — turk kino va televideniye aktrisasi.

Biografiya
----------

Fahriye 1986 -yil 4-iyunda Shimoliy Reyn-Vestfaliyaning Solingen shahrida Salonikida hijrat qilgan turk Ramazon Evgen va cherkes Hatima Evgenning qizi boʻlib tugʻilgan. Fahriyening bolalik yillari Solingendagi barcha turklar uchun ogʻir davrga toʻgʻri keldi. O'rta maktabni tugatgach, Fahriye Dyusseldorfdagi Geynrix Geyn universitetiga o'qishga kirdi va u yerda sotsiologiya boʻyicha tahsil oldi. 2005-yilda Dyusseldorfda oʻqish paytida Fahriye onasi bilan Istanbulga taʼtilga joʻnadi va u yerda Fahriye kutilmaganda „Hech qachon unutma" serialida rol oʻynadi. Suratga olish ishlari tugagach, Fahriye aktrisalik faoliyatini davom ettirishga qaror qildi va taʼtil oldi.

Tez orada u Gyuntekinning „Yaproqlar toʻkilgan" romanining zamonaviy moslashuvida Necla roʻlini oʻynadi va bu uni Turkiyada mashhur boʻlishiga sabab boʻldi. „Yaproqlar toʻkilgan" filmidagi ishini hali tugatmagan Fahriye telekoʻrsatuvlar va filmlarda bir nechta asosiy rollarni oldi: „Sogʻinch" mini-serialidagi Songul, „Osmon" filmidagi Qiz va „Muhabbat tutilishi" filmidagi Pinar. 2009-yil boshida Fahriye Evcen tarix fani boʻyicha tahsil olish uchun Bosfor universitetiga oʻqishga kirdi, biroq „Yaproqlar toʻkilgan" serialini suratga olish bilan band boʻlgani Fahriyeni suratga olish jarayoni tugaguniga qadar oʻqishini qoldirishga majbur bi’ldi. Fahriye 2014-yilda Bosfor universitetining tarix fakultetini tamomlagan. 2013 -yilda esa Fahriye Reshat Nuri Gyuntekinning yana bir romani — "Qirol — qoʻshiqchi qush "romanining zamonaviy moslashuvida katta rol oʻynadi. Undan keyin "Kurt Seyit va Shura "serialidagi Murvet rolini ijro etdi. Soʻng 2014-yilda Fahriye „Sevgi senga oʻxshaydi" filmida bosh roʻlni egalladi, bu filmda u avval „Qirol" filmida birga oʻynagan Burak Özçivit obrazining sevgilisi roʻlini oʻynadi. 2016-yilda Fahriye „Endless Love" filmida suratga tushgan va mashhur turk aktyori Murat Yildirim unga sherik boʻlgan.

2021-yilda Fahriye „Buyuk Saljuqiylar: Alp-Arslan" zamonaviy turkiy tarixiy serialida Akchi-Xatun roʻlini oldi, unda taniqli aktyor Barish Arduch uning sherigi boʻldi. Arduch Toʻrt tilda erkin soʻzlasha oladi: ispan, nemis, ingliz va turk. Yoshligida u sportga mehr qoʻygan, maktab yillarida esa basketbol jamoasida himoyachi boʻlgan.

Shahsiy hayoti
--------------

2015-yil boshida „Sevgi senga oʻxshaydi" filmini suratga olish paytida Fahriye Evgen 2013-yilda "Qirol — qoʻshiqchi qush "teleserialida tanishgan aktyor Burak Oʻzchivit bilan uchrashishni boshladi. Ular 2017-yilning 9-martida Germaniyada unashtirilgan va 2017-yilning 29-iyunida Istanbulda turmush qurishgan. 2019-yil 13-aprelda er-xotinning oʻgʻli Karan Istanbuldagi Amerika kasalxonasida tugʻildi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑  „arxiv nusxasi". 1-dekabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-may 2022-yil.
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑  „arxiv nusxasi". 30-yanvar 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-may 2022-yil.
11. ↑
**Mixaylo Ixorovich Shablya** (1986-yil 11-oktyabr, Guliston, Sirdaryo viloyati, Oʻzbekiston SSR – 2015-yil 16-mart, Ukraina, Donetsk viloyati, Baxmut tumani, Nijniy Lozove qishlogʻi) – ukrainalik harbiy xizmatchi, skaut, armiya kapitani. Rossiya-Ukraina urushining ishtirokchisi.

Hayoti
------

Mixaylo Shablya 1986-yilda O'zbekistonning Guliston shahrida tugʻilgan. Bolaligidan u Poltava tumanidagi Kovalivka qishlogʻida yashagan. Mixaylo qishloqdagi A.S.Makarenko nomidagi iqtidorli bolalar uchun moʻljallangan Poltava viloyat litsey-internatida tahsil olgan.

2003-yil 14-iyuldan harbiy xizmatni oʻtab, Poltava harbiy aloqa institutiga, keyinchalik 2007-yildan Igor Sikorskiy nomidagi Ukraina Milliy texnika universiteti Telekommunikatsiya va axborotlashtirish harbiy institutining „Harbiy aloqa" fakultetiga oʻqishga kirgan. 2008-yilda universitetni tamomlagan..

2008-yil iyun oyidan Jitomir viloyati, Novograd -Volinskiy, A0409 harbiy qismi 30-alohida mexanizatsiyalashgan brigadaning nazorat batalyoni texnik taʼminot vzvodining komandiri qildi. Oilasi bilan Novohrad-Volinskiyda yashagan.

2013-yil fevral oyida u razvedka kompaniyasi komandirining oʻrinbosari lavozimiga tayinlangan.

2014-yil aprel oyidan u aksilterror operatsiyasi hududida vazifalarni bajargan. Iyul oyidan boshlab u Stepanivkadan Miusinskgacha boʻlgan konvoylarni razvedka patrullari qoʻmondoni sifatida boshqargan. Artilleriyadan otish paytida qoʻlini jarohatlagan.

2015-yil 16-mart kuni soat 14:00 atrofida Baxmut tumanining Nijne Lozove (boshqa maʼlumotlarga koʻra, Semihirya) qishlogʻi yaqinida jangovar topshiriqni bajarib qaytayotganida tankga qarshi minada portladi. Portlashda leytenant Mixaylo Shablya va katta serjant Sergey Kolesnichenko halok boʻldi, yana ikki askar yaralandi. Vafotidan keyin kapitan harbiy unvoni berilgan.

Oilasi
------

Uning ota-onasi, akasi, rafiqasi va 3 yoshli Zlata ismli qizi bor. Mixaylo Shablyaning katta akasi Ivan ZSU kapitani, aksilterror operatsiyasi ishtirokchisi va 25-desant brigadasi tarkibida jang qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  У Новограді-Волинському попрощалися з трьома загиблими бійцями 30-ї ОМБр// Житомир.info, 19 березня 2015
2. ↑  „На Полтавщині попрощалися з ідеальною людиною та військовим — Михайлом Шаблею". 18-noyabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-sentyabr 2023-yil.
3. ↑  Листи з минулого: через два роки після загибелі, рідним бійця АТО передали його речі

Tashqi havolalar
----------------

* Шабля Михайло Ігорович.
* Шабля Михайло Ігорович // Сторінка пам'яті на сайті Полтавської обласної ради.
* Шабля Михайло (19.03.2015) // Книга пам'яті героїв АТО на сайті Житомирської ОДА.
* Герої не вмирають: новоград-волинці провели в останню путь військовослужбовців 30 ОМБР
* Загиблий в АТО Михайло Шабля став військовим за прикладом старшого брата Wayback Machine saytida arxivlandi (2017-11-18)..
* Герої неоголошеної війни // facebook 30-ї ОМБр з Газети «Поліські новини», *Тамара Яроменко*, 27 січня 2016.
**Mulla Ahmad masjidi** (ozarbayjoncha: *Molla Əhməd məscidi*) yoki **Nosir ad-Din Gashtasib masjidi** (ozarbayjoncha: *Nəsir ad-Din Gəştasib məscidi*) — XIV asrga oid tarixiy masjid. Icheri-sheherning bir qismi boʻlib, Ozarbayjonning Boku shahridagi Sobir koʻchasida joylashgan. Bino Ozarbayjon Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2001-yil 2-avgustdagi 132-son qarori bilan milliy meʼmoriy yodgorlik sifatida roʻyxatga olingan.

Tarixi
------

Mulla Ahmad masjidi Icheri-sheherdagi mahalla masjidi hisoblanadi. Masjid Nasriddin Gushtasi ibn Hasan Hojibobo buyrugʻiga binoan XIV asr boshlarida meʼmor Mahmud ibn Saʼd tomonidan qurilgan. Shuningdek, ushbu meʼmor tomonidan Bibi-Haybat qishlogʻida Nardaron qalʼasi (1301) va minorali masjid ham bunyod etilgan. Yodgorlikka mahalliy aholi tomonidan masjid oxuni bo‘lgan Ahmad oxun nomi berilgan.

Arxitekturasi
-------------

Masjid toʻrtburchak shaklda qurilgan boʻlib, bitta kichik oʻlchamli zaldan iborat. Janubiy devorida oddiy mehrob, yon tomonlarida tojli past tosh gumbaz oʻrnatilgan. Uning assimetrik jabhasi aniq konturli kirish qismi va undan keyin bir-biriga qoʻshilib ketgan ikkita deraza bilan bezatilgan.

Masjidning yuqori qismida arabcha yozuvlar mavjud. Ikki qatorli yozuvda masjidning qurilgan sanasi, uning buyurtmachisi, shuningdek, harbiy, diniy va yodgorlik binolari va inshootlarini qurishda faol ishtirok etgan meʼmor haqida batafsil maʼlumotlar berilgan. Yozuvlarda, asosan, Shirvonshohlar davrining taʼsirini kuzatish mumkin.

Yana qarang
-----------

* Takiye

Manbalar
--------

1. 1 2  „Molla Əhməd (Nəsir ad-Din Gəştasib) məscidi" (az).  www.icherisheher.az. 30-iyun 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-aprel 2018-yil.
2. ↑  „Azərbaycan Respublikası ərazisində dövlət mühafizəsinə götürülmüş daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin əhəmiyyət dərəcələrinə görə bölgüsünün təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasi Nazirlər Kabinetinin qərarı". *e-qanun.az*. 12-aprel 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-aprel 2018-yil.
3. 1 2  „MОLLА ƏHMƏD MƏSCİDİ" (az).  icherisheher.gov.az. 27-iyul 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-aprel 2018-yil.
4. ↑  „MОLLА ƏHMƏD MƏSCİDİ" (az).  icherisheher.gov.az. 27-iyul 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-aprel 2018-yil.

az/#monument14 „MOLLA ƏHMƏD MƏSCİDİ" (in Azerbaijani). icherisheher.gov.az. Archived from az/#monument14 the original on 27 July 2016. Retrieved 7 April 2018.
**Hoji muin Shukrullo oʻgʻli** (1883.15.3, Samarqand - 1942.27.7, Rossiya, Perm viloyati Solikamsk shahri) — maʼrifatparvar, shoir. 1901-yilda haj safaridan qaytgach, maktab ochib, bolalarni oʻqitgan. Avval eski usulda, 1903—16 yillar yangi usulda muallimlik qilgan. Ilg’or jadid muallimi sifatida tanilgan. "Rahnamoi savod" alifbe darsligini yozgan (1908). "Samarqand" gazeti va "Oyna" jurnalida ishlagan (1913—15). Rossiyada mardikorlikda boʻlgan (1916—17). Samarqandga qaytgach, "Hurriyat" (1917— 18), "Mehnatkashlar oʻqi", "Mehnatkashlar tovushi" (1918—22), "Zarafshon" (1922 — 26), "Ovozi tojik" (1926-29) gazetalari, "Tayoq" (1919), "Mashrab" (1922—26), "Mushfiqiy" (1926—29) jurnallarida ishlagan. 1929-yilning 29-sentabrdan 3 yil Sibirda surgunda boʻlgan. Surgundan qaytgach, Oʻzbekiston davlat nashriyotining tojik boʻlimida adabiy xodim (1932— 34), "Qizil Yulduz" gazetasining muxbiri (1934-37). 1938-yil 24-yanvarda nohaq hibsga olinib, NKVD qoshidagi uchlik hukmi bilan 10 yilga qamalgan. Hukmni oʻtash chogʻida halok boʻlgan.

H. Muinning ijodi 1900-yillardan sheʼrlar yozish bilan boshlangan. "Nahif" (Ojiz), "Mehriy" taxalluslari bilan anʼanaviy mavzularda sheʼrlar yozgan. 1908-yilda ijodiy qarashlarida keskin burilish boʻlib, M. Behbudiy taʼsirida maʼrifatparvarlik ruhida sheʼrlar va publitsistik maqolalar yoza boshlagan. "Guldastai adabiyot" (1914), "Yangi adabiyot" (1915) sheʼriy toʻplamlarini chop ettirgan. Fitratning "Munozara" asarini oʻzbek tiliga tarjima qilgan (1913). turkiston matbuotida publitsistik maqolalari bilan faol qatnashgan. 1914-yilda Nusratullo Qudratullo oʻgʻli bilan "Toʻy" pyesasini yozgan va chop ettirgan. "Toʻy" M. Behbudiyning "Padarkush"idan keyin sahnalashtirilgan 2-oʻzbek pyesasidir. "Eski maktab — yangi maktab", "Koʻknori", "Mazluma xotin" pyesalarini yozib, ularni alohida kitob holida chop ettirgan (1915).

As.; Tanlangan asarlar, T. 2005.

Adabiyot
--------

* Ziyo Said, Oʻzbek vaqtli matbuot tarixiga materiallar [Tanlangan asarlar|, T, 1974.

Rustam Tojiboyev.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Категорія:Персоналії за алфавітом
**Abul-Abbos Ma'mun I** (?— 997) — Maʼmuniylar sulolasidan boʻlgan Xorazmning birinchi hukmdori.

Tarjimayi holi
--------------

Abul Abbos Ma'mun Erondan kelgan. Uning ota-onasi haqida kam narsa ma'lum. 992-yilda Ma'mun Gurganj amiri bo'lgan. Uni bu lavozimga Somoniylar davlati amirlari ma’qullagan, deb hisoblashadi. Ma'mun hukmdorlik vaqtida Xorazmdagi Amudaryoning chap sohilini asta-sekin bosib oladi. 994-yilda amir Nuh II ga qarshi qoʻzgʻolonlar chogʻida Somoniylar amirining raqibi Abu-Ali Simjuridni qoʻllab-quvvatladi.

995-yilda Movarounnahrdagi kurashdan foydalanib, Amudaryoning o'ng qirgʻog'iga hujum qiladi va u yerda Xorazmshoh Abu-Abdulloh Muhammadni taxtdan agʻdarib, Xorazmshoh unvonini qabul qiladi. Biroq, yangi hukmdorning ta'siri kuchli emas edi, chunki taxtdan ag'darilgan hukmdorning qarindoshlari ko'plab shaharlarda o'z ta'sirini saqlab qolishgan. Shuning uchun Ma’mun I davlat poytaxtini Gurganjga ko‘chirdi. Movarounnahrdagi qoʻzgʻolonchilarni qoʻllab-quvvatlab, Somoniylardan mustaqillikni saqlab qolishga harakat qildi. Biroq oxir-oqibat 996-yilda ularning ustunligini qayta tan olishga majbur boʻldi. 997-yilga kelib Xorazmni oʻz tasarrufiga toʻliq birlashtirish imkoniga ega bo'ldi.

Shu bilan birga u madaniyat va ilm-fan rivojiga ham hissa qo‘shgan. Abul Abbos Ma'mun Xorazmshohning buyrug‘i bilan Xorazmda 996-yilda akademiya (Dor ul-hikma) ochilib, u Ma’mun akademiyasi deb nomlanadi. O'sha davrda saroyga shoir va faylasuflarni ham taklif etilib, Gurganjning san’at markazi sifatida rivojlanishiga sharoit hozirlanadi.

Abul Abbos Ma'mun 997-yilda noma'lum sharoitda vafot etgan. Toj-u taxt to'ng'ich o'g'li Abul-Hasan Aliga meros qolgan.

Oilasi
------

* Abul-Hasan Ali, Xorazmshoh 997-1008/1009
* Ma'mun II, Xorazmshoh 1009-1017-y

Adabiyotlar
-----------

* Bosvort, CE "The Political and Dynastic History of the Iranian World (A.D. 1000—1217)." Kembrij tarixi, jild. 4: The Saljuq and Mongol Periods. Ed. JA Boyl. Kembrij, Buyuk Britaniya: Kembrij universiteti nashriyoti, 1968 yil.
* Meisami, Juli Scott (1999). Persian Historiography to the End of the Twelfth Century. Edinburg universiteti nashriyoti 1–319. ISBN 9780748612765.
**Debora Enn Vong** (1959 yilda tug'ilgan) - amerikalik akademik, pedagog va etnomuzikolog. U Osiyo-Amerika va Tailand musiqasini o'rganishi bilan mashhur.

Yoshligi va ta'limi
-------------------

Vong Qo'shma Shtatlarning sharqiy qirg'og'ida tug'ilgan va hozir Kaliforniyada yashaydi. U 1982 yilda Pensilvaniya universitetida antropologiya va musiqa bo‘yicha bakalavr darajasini oldi. Vong keyinroq Michigan universitetiga o‘qishga kirdi, undan magistrlik darajasini, 1991 yilda esa PhD darajasini oldi. U o‘zini xitoy-amerikalik, osiyo-amerikalik va ko'p millatli deb biladi  .

Stipendiya
----------

Vong 1996 yildan beri Riversayd shtatidagi Kaliforniya universitetida musiqa professori va Kaliforniya an'anaviy san'at alyansi direktorlar kengashi, 2011 yildan buyon Smitson folklor va madaniy meros markazining maslahat kengashida ishlagan. Vong 2015 yil dekabr oyida Prezident Barak Obama tomonidan Gumanitar fanlar bo'yicha Milliy kengash a'zoligiga nomzod qilib ko'rsatilgan.

Osiyo-Amerika tadqiqotlari
--------------------------

Vong osiyo-amerika ijrosiga va uning Amerikadagi irqiy tasavvur bilan kesishishiga e'tibor qaratadi. Uning so'zlariga ko'ra, "irq bizning hayotimizning bir qismidir, Amerikada uni boshqaradigan irqchi tuzilmalar mavjud va musiqani o'rganishda irqga qarash boshqa yondashuvdir" .U www.asianamericanriverside.ucr.edu sayti uchun tadqiqotni moliyalashtirish uchun Kaliforniya gumanitar fanlar kengashining 10 000 dollarlik grantidan foydalangan .U shaharning jonli osiyo hamjamiyatining kam ma'lum bo'lgan hikoyasi haqida xabar tarqatmoqchi edi. "Asian American Riverside" - bu mahalliy maktablar va jamiyat uchun resurs hisoblangan. Loyiha millatlararo anglashuvni qo‘llab-quvvatlashga va Riversayddagi hamjamiyatni mustahkamlashga yordam beradi.

Vong taikoni o'rgangan va Los-Anjelesdagi Satori Daiko guruhining bir qismidir.

Manbalar
--------

1. ↑  „Deborah Wong".  Department of Music, University of California, Riverside. 16-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-avgust 2014-yil.
2. ↑  „APPROVED RESOLUTIONS OF THE JANUARY 31, 2011, MEETING OF THE BOARD OF REGENTS".  Smithsonian Institution (31-yanvar 2011-yil). Qaraldi: 18-avgust 2014-yil.
3. ↑  „President Obama Announces More Key Administration Posts". *whitehouse.gov* (17-dekabr 2015-yil). Qaraldi: 28-dekabr 2015-yil.
4. 1 2  „Deborah Wong - Women Who Rock Oral History Archive". *Women Who Rock*.  University of Washington. Qaraldi: 18-avgust 2014-yil.
5. ↑  „UC Riverside Hosts New Web Site on Asian Americans in Riverside". *Newsroom*.  University of California, Riverside (19-may 2006-yil). Qaraldi: 18-avgust 2014-yil.
6. ↑  *Wong, Deborah.* „About Asian American Riverside".  University of California, Riverside. 20-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-avgust 2014-yil.
**Naurizboyev Inoyat** (qoraqalpoqcha: *Inayat Nawrızbaev*) (10-sentyabr 1918-yil, Karl Marks qishlogʻi, hozirgi Qoraqalpogʻiston – 29-aprel 1999-yil) – Sovet harbiy xizmatchisi, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, Sovet Ittifoqi Qahramoni (1944), 933-piyoda polkining pulemyotchisi (254-piyodalar diviziyasi, 52-armiya, Voronej fronti).

Hayoti
------

1918-yil 10-sentyabrda Karl Marks (hozirgi Toʻrtkoʻl tumani, Qoraqalpogʻiston) nomli ovul (oʻsha paytdagi qishloq Soveti)da dehqon oilasida tugʻilgan. Millati – Oʻzbek (boshqa maʼlumotlarga koʻra – qozoq). Maktabning 4-sinfini tamomlagach, Toʻrtkoʻldagi avtobazada ishlagan. 1943-yildan KPSS aʼzosi boʻlgan. 1941-yil sentyabrda Qoraqalpogʻiston ASSR Toʻrtkoʻl tuman harbiy komiteti tomonidan Qizil Armiya safiga chaqirilgan; keyin u frontda boʻldi.
U Dnepr jangida oʻzini namoyon qildi. 1943-yil 2-oktyabrda birinchilardan boʻlib Dneprni kesib oʻtdi va pulemyot ekipaji tarkibida ishgʻol qilingan pozitsiyalarni himoya qildi. 1943-yil 17-oktyabrda tungi jangda Xreshchatyk qishlogʻi uchun dushman postlarini yoʻq qilib, ekipaji bilan birga qishloqqa bostirib kirdi. Jang natijasiga koʻra, dushmanning muhim istehkom nuqtasi fashistlardan tezda tozalandi.
SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1944-yil 22-fevraldagi „Qizil Armiya generallari, ofitserlari, serjantlari va oddiy askarlariga Sovet Ittifoqi Qahramoni unvonini berish toʻgʻrisida"gi farmoni bilan „*Dnepr daryosidan oʻtishda qoʻmondonlikning jangovar topshiriqlarini namunali bajarish, daryoning oʻng qirgʻogʻida harbiy muvaffaqiyatlarni rivojlantirish va koʻrsatilgan jasorat va qahramonlik"* uchun Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni va Lenin ordeni va Oltin Yulduz medali bilan taqdirlangan.
1945-yilda Ofitserlar malakasini oshirish kurslarini tamomlagach, kichik leytenant Inoyat Naurizboyev zaxiraga oʻtadi. Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Ellikqal’a tumanidagi „Leningrad" kolxozida yashagan. U 1999-yil 29-aprelda vafot etgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Mukofot hujjatlari elektron hujjat bankida "Feat of the People" (arxivlangan materiallar Andoza:TsAMO).
2. ↑  Sovet Ittifoqi Qahramoni unvonini berish toʻgʻrisidagi Farmonda *Nurazboev Imat* deb koʻrsatilgan
3. 1 2 3  Sovet Ittifoqi Qahramonlari. — М. 1988-yil. — T. 2. Любов — Яршук. — B. 863.
4. ↑  SSSR Oliy Soveti Prezidiumining "Unvonini berish toʻgʻrisida"gi Farmoni. Sovet Ittifoqi Qahramoni Qizil Armiya generallari, ofitserlari, serjantlari va oddiy askarlariga" 1944-yil 22-fevral. — 1944. — B. 1.

Adabiyotlar
-----------

* Sovet Ittifoqi Qahramonlari.

* Qahramonlar - Cherkas viloyati ozodchilari. — Dnepropetrovsk, 1980.

* Sovet Ittifoqi Qahramonlari - O'zbeklar. — Toshkent, 1984.

* Salahutdinov F. Xasanov M. Iosko M. Samarqand yulduzlari. — Toshkent, 1968.

Havolalar
---------

„Inayat Naurizbayev" (ru). *Герои страны („Heroes of the Country")*. Qaraldi: 16-noyabr 2015-yil.
Elektron shaxsiy dozimetrda o'qish ko'rinishi. Klips uni kiygan kiyimga yopishtirish uchun ishlatiladi.
Elektron shaxsiy dozimetr (EPD) radiatsiyadan himoya qilish maqsadida uni kiygan shaxsning ionlashtiruvchi nurlanish dozasini qabul qilishini baholash uchun zamonaviy elektron dozimetrdir. Elektron shaxsiy dozimetrning eski turlarga nisbatan afzalligi shundaki, u bir qator murakkab funktsiyalarga ega, masalan, oldindan belgilangan darajalarda signalni ogohlantirish va to'plangan dozani jonli o'qish imkonini beruvchi doimiy monitoring. Foydalanishdan keyin uni nolga qaytarish mumkin va ko'pchilik modellar avtomatik o'qish va qayta o'rnatish uchun yaqin daladagi elektron aloqalarga ruxsat beradi.

 Xronologik tartibda to'rtta EPD
Ular odatda kiyimning tashqi tomoniga, masalan, ko'krak yoki tanaga butun tanaga dozani ifodalash uchun kiyiladi. Bu joy eng muhim organlarning ta'sirini nazorat qilishga va tana massasining asosiy qismini ifodalashga yordam beradi.

Bular, ayniqsa, dozani cheklash tufayli foydalanuvchining yashash vaqti cheklangan yuqori dozali hududlarda anchagina foydalidir.

PIN-dozimetr
------------

PIN-diodlar asosan harbiy va xodimlar uchun radiatsiya dozasini aniqlash uchun ishlatiladi.

MOSFET dozimetrlari
-------------------

MOSFET dozimetrlari  endi radioterapiya nurlanish nurlari uchun klinik dozimetrlar sifatida ham keng foydalaniladi. MOSFET qurilmalarining asosiy afzalliklari quyidagilardan iborat:

1. MOSFET dozimetri juda nozik faol maydon ya'ni 2 mkm dan kam masofa bilan to'g'ridan-to'g'ri o'qishdir.

2. Qadoqlanganda MOSFETning jismoniy hajmi 4 mm dan kam.

3. Radiatsiyadan keyingi signal doimiy ravishda saqlanadi va doza tezligiga bog'liq emasdeb hisoblanadi.

An'anaviy ravishda silikon dioksid bo'lgan MOSFETlarning eshik oksidi MOSFET dozimetrlarida faol sezgir materialdir. Radiatsiya oksidda nuqsonlar hosil qiladi (elektron-teshik juftlari kabi ishlaydi), bu esa o'z navbatida MOSFETning chegara kuchlanishiga ta'sir qiladi. Chegara kuchlanishidagi bu o'zgarish nurlanish dozasiga mutanosibdir. Radiatsiya dozimetrlari sifatida gafniy oksidi, gafniy dioksidi va alyuminiy oksidi kabi muqobil yuqori k-qatorli dielektriklar taklif etiladi.

Shuningdek qarang
-----------------

* Kvarts tolasi dozimetri
* Termolyuminestsent dozimetr
* Kino nishoni dozimetri
* Dozimetrlarni solishtirish

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  „Archived copy". 10-aprel 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-aprel 2015-yil.

Ushbu maqola Mirzo Ulug'bek nomidagi O'zbekiston Milliy Universiteti Fizika fakulteti talabasi Hakimova Nasiba tomonidan Wikita'lim loyihasi asosida ingiliz tilidan tarjima qilindi
**Moliyaviy Buxgalterlar Instituti (IFA)** professional sertifikatlashni taklif qiluvchi moliyaviy tahlilchilarning professional tashkilotidir. Institut dasturi bosh buxgalterlar, auditorlar, moliyaviy hisobot bo'limlari mutaxassislari, qimmatli qog'ozlar birjasi xodimlari, bank xodimlari, moliya direktorlari va kompaniya rahbarlari uchun mo'ljallangan. Har bir darajani muvaffaqiyatli yakunlash talabaning IFA professional hamjamiyatiga qo'shilishi va unga IFAda o'tgan darajaga mos keladigan malakani berishni o'z ichiga oladi. Moliyaviy buxgalterlar instituti 1916-yilda tashkil etilgan. Uning a`zolari kichik va o`rta korxonalar uchun ishlaydi.

Tarixi
------

IFA 1916-yilda tashkil etilgan. 1973-yilda IFA Xalqaro buxgalterlar assotsatsiyasi asos soldi , uning aʼzolari IFA xayriya fondiga  hissa qoʻshadilar.

Malaka darajalari
-----------------

IFA 3 darajada o'qitish va professional hamjamiyatga kirishni taklif qiladi. Ularning o`ziga xos metodikasi bor:

* 1-daraja. Buxgalteriya bo'yicha texnik/moliyaviy menejment bo'yicha mutaxassis (4 imtihon):
	+ xalqaro moliyaviy hisob;
	+ Boshqaruv hisobi;
	+ soliqqa tortish;
	+ iqtisodchilar uchun to'g'ri.
* 2-daraja. FA/moliyaviy menejer/moliyaviy tahlilchi assotsiatsiyasi (6 imtihon):
	+ Boshqaruv hisobi;
	+ moliyaviy hisob;
	+ moliyaviy boshqaruv;
	+ boshqaruvdagi axborot tizimlari;
	+ menejment va marketing;
	+ audit metodologiyasi.
* 3-daraja. FA/CFO xodimi (5 imtihon):
	+ buxgalteriya hisobi nazariyasi va amaliyoti;
	+ boshqaruv hisobini nazorat qilish tizimlari;
	+ korporativ strategiya;
	+ moliyaviy hisob;
	+ UFRS .

Eslatmalar
----------

1. ↑

Havolalar
---------

* Moliya sohasida professional sertifikatlar
* Rossiyadagi vakolatxonasi
* Sertifikatlash veb-sayti

Adabiyot
--------

* UFRS mutaxassislari uchun uslubiy jurnal "Korporativ moliyaviy hisobot. xalqaro standartlar"
**"Abushqa"** – izohli lugʻat. *Alisher Navoiy* asarlaridan foydalanuvchilar uchun xVI asrda Turkiyada tuzilgan. Muallifi nomaʼlum. *Navoiy* zamondoshlarining asarlaridan ham ayrim misollar kiritilgan. „Abushqa" lugʻati Abushqa soʻziga izoh bilan boshlangani uchun shu nom bilan mashhur. Bu soʻz eski oʻzbek tilida keksa, qari, nuroniy maʼnolarida ishlatilgan. „Abushqa"ni yuzaga keltirishda Hirotlik *Toleʼ Imoniy* tomonidan XV asrda Navoiy asarlariga tuzilgan oʻzbekcha-forscha „Badoyeʼ ul-lugʻat"dan keng foydalanilgan.

**Saqlanishi**
--------------

Hozirgi kunda „Abushqa"ning Sovet Ittifoqi fondlaridagi maʼlum nusxalari 8 taga yetdi. Ularning 5 tasi Leningrad, 3 tasi Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Sharqshunoslik Institutida saqlanmoqda. Bu lugʻatni birinchi boʻlib qisqartirilgan holda *Vamberi* va undan soʻng *V. Velyaminov Zernov* esa toʻla tekstini fransuz tilida kirish soʻzi bilan Sankt- Peterburgda 1869-yili nashr qildi. Lugʻatning keng tarqalgan nomi uning ichiga kirgan soʻzlarning birinchisi, yaʼni „Abushqa" dan olingan. Lugʻatni shu soʻz bilan atash Yevropada boshlangani haqida „Abushqa"ning noshiri *V. Velyaminov Zernov* xabar beradi, lekin uning oʻzi lugʻatga "al-Lugʻat an-navoiyya va-l-istish- hodot al-chigʻotoiyya", deb ataydi. Chunki nashrga jalb qilingan bir qoʻlyozmaning kotibi uni shu nom bilan atagan.

**Tuzilishi**
-------------

„Abushqa" oʻz ichiga 2054 soʻz va soʻz formalarini qamrab olgan. Bu soʻzlar boshlanish harflariga koʻra 21 bobga ajratilgan. Boblar oʻz ichiga kirgan soʻzlarning birinchi harfi nomi bilan, masalan, „al-harf al-alif", „al-harf al-bo" va h. z. nomlangan. Boshlanish harfi p va g boʻlgan soʻzlar b va k boblariga kiritilgan. „Boyi arabiy" (b), „boyi ajamiy" (s), „kofi arabiy" (k) va „kofi ajamiy" (g) ishoralari bu harflarning jarangli yoki jarangsiz talaffuzini koʻrsatadi. „ch" harfi bilan boshlanuvchi soʻzlar „j" bobida va ular uch nuqtasi bilan yozilgani uchun fonetik qaydsiz beriladi. 21 bobning har biri oʻz navbatida uch qismga boʻlingan. Avvalgi qismda birinchi harfi fathali, soʻng kasrali va bobning oxirida birinchi harfi dammali soʻzlar keladi. Lugʻat haqidagi maqolalarda undagi soʻzlarning alifbe tartibida joylashgani haqida gapiriladi. Aslida „Abushqa"da bu tartib qatʼiy saqlangan emas.

**Muallifi**
------------

Tuzuvchisi nomaʼlum hisoblanadi. Lekin uni aniqlash uchun harakatlar yoʻq emas. Baʼzi olimlar „**Abushqa**"ning muallifi *Aloiy ibn Muhibbiy* deyishadi. Bu qarashning xato ekanini *H. Fattohov* asoslab bergan.

**Manbalar**
------------

*Hasanov Botirbek 
«JAVOHIR XAZINALARI»
(Alisher Navoiy asarlariga tuzilgan qoʻlyozma lugʻatlar) 
Toshkent — 1989 
Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va san’at nashriyoti}*

*«O‘zbek adabiy tili tarixi ocherklari», Samarqand, 1969, 170-bet.*. 

1. ↑  *"Alisher Navoiy: Qomusiy lugʻat"*. "Sharq" NMAK, 2016.
2. ↑  *"Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi"*.
3. ↑   `{{cite magazine}}`: Empty citation (yordam)
**Daribay Toʻreniyazov** (qoraqalpoqcha: *Dáribay Tóreniyazov*) – qoraqalpoq haykaltaroshi va rassomi, 1928-yilda Kegeyli tumanida tugʻilgan. Daribay Toʻraniyazov respublikamizdagi talantlı haykaltarosh (skulptor) larning biri edi. Uning yogʻochtan ishlagan skulpturaları Oʻzbekiston miqyosida, Qozogʻiston Respublikasi, Moskva shahrida va boshqa chet ellarda taniqli boʻlgan. Uning ijodiy faoliyati 1967-yili Nukus shahrida Qoraqalpoq Davlat kasb-hunar muzeyining ochilishidan soʻng boshlangan. 1978-yili SSSR Xudojniklar birlashmasi aʼzoligiga qabul qilingan.

Faoliyati
---------

Ashxoboddagi Shota Rustaveli nomidagi rassomlik bilim yurtini, Toshkent teatr va rassomlik institutini tamomlagan. Rassomning aksariyat rasmlarini kundalik janrga bogʻlash mumkin, ammo uning oʻtkir qalami va yorqin ranglari uning asarlariga alohida maʼno beradi. Syujet hamma narsa hayratlanarli darajada goʻzal boʻlgan katta, quvnoq dunyoni yaratish uchun bahonadir. Rassom asarlarida qadimiy sharq miniatyuralari bilan uygʻunlikni his qilish mumkin, ular rang va yozuvning nozikligi bilan ifodalanadi. Belgili skulpturlik badiiy asarlari – „Katta choʻgirma kiygan keksa", „Turma tortgan ayol", „Xayol qushi", „Suvga borgan qiz", „Jegde yopingan kelinchak" h. t. b.

### Ijodiyoti

Daribay Toʻreniyozov badiiy maʼlumotga ega boʻlmagan boʻlsa-da, lekin ijodiy faoliyati uning gʻayrioddiy isteʼdodini, asarlarining oʻziga xos xarakterini ochib beradi. Toʻreniyozov ijodida xalq amaliy sanʼati anʼanalari bilan chuqur bogʻliqlikni his qilish mumkin. U bu anʼanalardan oʻziga xos tarzda foydalangan, oʻz haykallarida oʻziga xos obrazlar va shartli xarakterlarni yaratgan. U oʻz haykallarini yaratish, his qilish va kelajakdagi qiyofasini ochish uchun har qanday yogʻochdan foydalanishi mumkin edi.
Toʻreniyozov asarlari turli mavzularga ega. Fantastik mavjudotlar bilan bir qatorda qoraqalpoq xalqining milliy xarakterini aks ettiruvchi haykallar ham yaratgan. Haykaltarosh kichik oʻlchamdagi yogʻoch buyumlar ishlab chiqarishda koʻp ishlagan. Gohida u asarlarini suyak bilan ham ishlashga urinardi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Daribay Toreniyazovning xalq an’analariga bag‘ishlangan ko‘rgazmasi ochildi". *Qoraqalpogʻiston axborot agentligi (KRIA)*. Qaraldi: 13-oktabr 2023-yil.
2. ↑  „Toreniyazov Daribay(1928-2003)".. Qaraldi: 13-oktabr 2023-yil.
**Mamazoitova Gulsanam Mamadaliyevna** (1981-yil, 22-martda Fargʻona shahrida *tugʻilgan*) — Oʻzbek qoʻshiqchisi, Oʻzbekiston xalq artisti.

Biografiyasi
------------

Gulsanam Mamazoitova 1981-yilning 22-martida Fargʻona viloyati, Fargʻona shahrida tugʻilgan. 1997-yilda Fargʻona shahridagi 1-oʻrta maktabni 9-sinfini tamomlab, Fargʻona davlat san’at bilim yurtini anʼanaviy ijrochilik boʻlimiga oʻqishga kirgan. 2000-yilda Oʻzbekiston Davlat konservatoriyasining sharq musiqasi boʻlimiga qabul qilingan. Oʻqishni 2004-yilda magistratura bosqichida davom ettirgan va 2006-yilda tamomlagan. 2004-yilda hukumat tomonidan Nihol mukofoti bilan, 2006-yilda Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist va Oʻzbekiston mustaqilligiga 22-yil toʻlishi arafasida 2013-yilning 23-avgust kuni Oʻzbekiston xalq artisti unvoni bilan taqdirlangan..

Oilasi
------

* Mamadali Mamazoitov (Muhammadzohidov) — otasi
* Otabek Muhammadzohid — akasi. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist

Manbalar
--------

1. ↑  *gulsanam.uz|Biografiya*, 2017-10-16da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2017-10-21
2. ↑  *Gulsanam.uz*, 2017-10-16da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2017-10-21

Havolalar
---------

* Internetdagi videolari[*sayt ishlamaydi*]

* Musiqachi ijrochi

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Musiqachi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Qoraqalpogʻiston avtonom viloyati** 1925—1929-yillarda RSFSR tarkibidagi Qozoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasining maʼmuriy-hududiy birligi boʻlgan. 1930—1932-yillarda esa bevosita RSFSRga toʻgʻridan-toʻgʻri boʻysungan avtonom viloyatga aylangan. Qoraqalpoq avtonom okrugining maʼmuriy markazi va eng yirik hududi Toʻrtkoʻl shahri boʻlgan. Ikkinchi yirik hududi Nukus shahri boʻlgan. 1926-yilgi Butunittifoq aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Qoraqalpoq avtonom viloyat aholisi 304 ming kishini tashkil etgan.

Tarixi
------

Qoraqalpoq avtonom viloyati tashkil etilishidan avval Xorazm Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi qoshida qozoq-qoraqalpoq boʻlimi tashkil etilgan. Qoraqalpoq va qozoq xalqlarining umumiy muammolarini hal etish maqsadida 1920-yilda Xorazm Respublikasi Sovetlarining 1-syezdi qarori bilan qozoq-qoraqalpoq boʻlimi tashkil etilgan. 1923-yil oktyabrda Xorazm Respublikasi Sovetlarining 3-syezdida Qozoq-Qoraqalpoq avtonom okrugini tashkil etish va Xoʻjayli shahrini uning markaziga aylantirish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan. 1924-yil may oyida Respublika Sovetlarining 4-syezdida Qoraqalpoq muxtoriyatini tashkil etish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan.

Qoraqalpoq muxtor okrugi 1925-yil 16-fevralda Turkiston Muxtor Sovet Sotsialistik Respublikasining Amudaryo viloyati hududidan, shuningdek , Xorazm Sotsialistik Sovet Ittifoqining sobiq Qirgʻiz-Qoraqalpoq muxtor viloyatining bir qismlari qoʻshilgan holda tashkil etilgan.

Rasmiy muxtor maqomini olishdan oldin u Turkiston Muxtor Sovet Sotsialistik Respublikasi va Xorazm SSR hududlarining faqat bir qismini egallagan. 1929-yilda tugatilgan Adayevskiy okrugi hududining bir qismi avtonom Qoraqalpoq viloyat tarkibiga kiritilgan. Dastlab u Qirgʻiziston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi tarkibiga kirgan (1925-yil martdan u Kazaklar Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi deb atalgan), 1930-yilda esa RSFSRga bevosita boʻysuna boshlagan.

1932-yil 20-martda Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasiga aylantirilgan. 1936-yil 5-dekabrda Oʻzbekiston SSR tarkibiga oʻtkazilgan.

Aholisi
-------

1926-yilgi Butunittifoq aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra Qoraqalpoq avtonom okrugi aholisining etnik tarkibi quyidagicha:.



| millati | odam |  % |
| --- | --- | --- |
| Jami | 304539 | 100.00% |
| qoraqalpoqlar | 116125 | 38.13% |
| qozoqlar | 85782 | 28.17% |
| Oʻzbeklar | 84099 | 27.62% |
| turkmanlar | 9686 | 3.18% |
| ruslar | 4924 | 1.62% |
| tatarlar | 884 | 0,29% |
| forslar | 756 | 0,25% |
| ukrainlar | 621 | 0,20% |
| arablar | 489 | 0,16% |
| qirgʻiz | 277 | 0,09% |
| tojiklar | 67 | 0,02% |
| yahudiylar | 62 | 0,02% |
| boshqa | 767 | 0,25% |

Manbalar
--------

1. ↑  Andoza:Из КНЭ
2. ↑  Vsesoyuznaya perepis naseleniya 1926 goda. Natsionalniy sostav naseleniya po regionam RSFSR (Kazakskaya ASSR, Kara-Kalpakskaya AO) Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-12-29). Demoskop
3. ↑