Andoza:Карточка университета

**Berlin Erkin universiteti** ( nemischa:, qisqartma. *FU Berlin* va ba'zan *FUB* ) - Berlinda faoliyat yuritadigan to'rtta universitetdan biri, talabalar soni bo'yicha Germaniya poytaxtidagi eng yirik universitet bo'lib, Berlin Gumboldt universitetidan biroz oldinda. 1948 yilda tashkil etilgan va Berlinning Dahlem tumanida joylashgan. Bu universitet gumanitar, ijtimoiy va tabiiy fanlar kabi bilim sohalarida Germaniyadagi eng muhim ta'lim va fan markazlaridan biri hisoblanadi  .

10 ta boshqa universitetlar bilan bir qatorda Berlin erkin universiteti Germaniya Federal hukumati tomonidan tuzilgan Germaniyaning yetakchi oliy ta’lim muassasalari ro‘yxatiga kiritilgan  .

Tarixi
------

 Huquq fakulteti
Erkin universitet 1948-yil 4-dekabrda urushdan keyingi AQSh va SSSR istilo sektorlariga boʻlingan Berlinda ta'sis etilgan. 1809 yilda tashkil etilgan Berlindagi Gumboldt universiteti Germaniya poytaxti bosib olingandan so`ng, sovet sektori tomonida qolgan va o'z faoliyatini 1946 yilda Germaniyadagi Sovet harbiy ma'muriyatining ruxsati bilan davom ettirdi. Sobiq koalitsiya ittifoqchilari o'rtasidagi siyosiy bo'linish oliy ta'lim tizimida ham o'zini namoyon qildi. Talabalar tartibsizliklari fonida, 1948 yil aprel oyining oxirida Berlindagi Amerika sektori harbiy ma'muriyati boshlig'i Lyusius Kley G'arbiy Berlinda yangi universitet ochish imkoniyatlarini o'rganishni buyurdi.

 Genri Ford ma'ruza zali
1948 yil iyun oyining boshida Erkin universitet tashkil etishga tayyorgarlik ko'rish uchun talabalar qo'mitasi tuzildi, u o'zining "Berlin erkin universitetini tashkil etishga chaqiriq" manifestida jamoatchilikka uni qo'llab-quvvatlash uchun murojaat qildi. 

Berlin blokadasi fonida ["Uinston Cherchill oʻzining mashhur Fulton nutqida "erkin dunyo "ni Sovet ekspansiyasi tahdidi haqida birinchi boʻlib ogohlantirgan edi" 7 ], Katta Berlin munitsipaliteti o'quv jarayoni 1948-1949 yillar qish semestridan boshlanishi sharti bilan Berlinning Amerika istilosi sektorida Erkin universitet tashkil etilishiga rozilik berdi. Sovet istilosi sektoridagi talabalar Amerika istilosi hududida Erkin universitet tashkil etilishiga qarshi norozilik bildirishdi va Germaniya Demokratik Respublikasi rasmiy ravishda G'arbiy Berlin universitetini Berlin devori qulagunicha Amerika istilosi hududidagi *"Erkin deb ataladigan universitet" deb atagan. U hozirgacha mavjud.*

 Kompyuter fanlari instituti
 *Rost-und Silberlaube* qurilish majmuasi
Amerika istilosi hududidagi yangi universitet keng o'zini o'zi boshqarish huquqiga ega bo'lgan jamoat huquqi sub'ekti maqomini olgan va bevosita davlatga emas, balki vasiylik kengashiga bo'ysungan. Ushbu nazorat organi tarkibiga Berlin shtatining olti vakili, shuningdek, universitetning uchta vakili kirdi. Bundan tashqari, talabalar Vasiylik kengashi, shuningdek, akademik o'zini o'zi boshqarishning boshqa organlarida ham ishtirok etdilar. Erkin Universitet nizomida eski Berlin universiteti faoliyatida kuzatilgan davlat ta'sirining barcha xatolari hisobga olindi va Amerika istilosi hududidagi ta'lim muassasasi va davlat o'rtasidagi masofa va akademik ta'lim va fanning mustaqilligi kafolatlandi.

O'sha davrda ma'muriy jihatdan talabalarga berilgan juda keng vakolatlar ularning Amerika istilo zonasida Erkin Universitetni yaratishda faol ishtirok etgani bilan bog'liq edi. Universitet ta'limi tizimidagi bu yangiliklar 1970-yillarga qadar o'ziga xos bo'lib qoldi, bunday munosabatlar modeli "Berlin" deb nomlandi.

 Filologiya kutubxonasi (arxitektor: Norman Foster )
Erkin universitetida darslar Dahlemdagi Kayzer Vilgelm jamiyati binolarida 1948 yil 15 noyabrda boshlandi. Yangi universitetning rasmiy ochilishi esa 1948 yil 4 dekabrida Berlinning *"Titania-Palast"* kinoteatrida bo'lib o'tdi, ushbu kinoteatr urushdan keyingi Berlinning Amerika sektoridagi eng katta zaliga aylandi. Amerika istilosi hududidagi Erkin Universitetning birinchi rektori tarixchi *Fridrix Mayneke* edi. Tantanali marosimda olimlar, talabalar, siyosatchilardan tashqari Berlin shahrining saylangan oberburgomasteri va universitet taʼsis qoʻmitasi raisi Ernst Reyter, amaldagi oberburgomasteri Luiza Shreder va Amerika istolosi hududi komendanti *Frenk L.* *Xouli*, shuningdek, Amerikaning Prinston va Yel universitetlari vakillari ishtirok etdi, ular orasida yozuvchi Tornton Uaylder ham bor edi.

Erkin universitetning maqsadlari uning shiorida aks etgan - lotincha "Haqiqat, adolat, erkinlik" ( lotincha: *Veritas – Iustitia – Libertas* ).

Taniqli professor va talabalar
------------------------------

* Elmar Altvater - marksist faylasuf
* Ernst Benda - davlat va siyosat arbobi
* Klaus Uve Benneter - sotsialistik siyosatchi
* Klaus Wowereit - siyosatchi
* Fridhelm Dohl - bastakor, musiqashunos
* Eberxard Diepgen - siyosatchi
* Rudi Dutshke - siyosiy faol
* Feridun Zaymo'g'li - yozuvchi
* Reynxard Selten - Iqtisodiyot bo'yicha Nobel mukofoti laureati
* Ditmar Kamper - faylasuf
* Edvard Klimchak (1944-2011) - polshalik filolog; "Birdamlik" harakatini xorijiy qo'llab-quvvatlash tashkilotchisi
* Erich Koziol (1899-1990) - iqtisod professori
* Bo'ri Lepenis - sotsiolog
* Ulrika Meinhof - *RAF* rahbarlaridan biri
* Gerbert Markuse - faylasuf, sotsiolog
* Herta Myuller, yozuvchi, adabiyot bo'yicha Nobel mukofoti
* Ernst Nolte - tarix professori
* Kenzaburo Oe, yapon yozuvchisi, adabiyot bo'yicha Nobel mukofoti sovrindori
* Ryudiger Safranskiy - falsafa tarixchisi
* Piter Szondi - filolog
* Jeykob Taubes - ilohiyotchi
* Maks Vasmer - filolog, slavyan
* Pol Feyerabend - faylasuf
* Jonatan Franzen - amerikalik yozuvchi
* Roman Gertsog - davlat va siyosat arbobi
* Xans Ebli - psixolog.
* Gudrun Enslin - *RAF* rahbarlaridan biri
* Gerxard Ertl - kimyo bo'yicha Nobel mukofoti laureati
* Prussiya Oskar - Quddus kasalxonasining Avliyo Ioann ordeni ritsarlarining Brandenburg Baliage grossmeysteri.
* Marguerite Andersen - kanadalik frantsuz yozuvchisi.

Eslatmalar
----------

1. ↑ .  Deutsche Welle. Qaraldi: апрель 20, 2014.
2. ↑ .  Deutsche Welle. Qaraldi: апрель 20, 2014.

Havolalar
---------

* VikiOmbor logotipi VikiOmborda **Свободный университет Берлина** mavzusi boʻyicha mediafayllar bor