**Gruziya ayollari** asrlar davomida oʻzgarib borayotgan jamiyatda yashaydilar, u yerda oʻnlab yillar Sovet tuzumidan soʻng, 1990-yillardan boshlab madaniyat tez ijtimoiy oʻzgarishlar va yangi paydo boʻlgan qadriyatlarni koʻrdi, ammo iqtisodiy beqarorlik ham taʼsir koʻrsatdi.

Tarixiy kontekst
----------------

 Mariam Jambakur-Orbeliani, 19-asr gruzin filantropi va feministi
20-asrning katta qismida Gruziya SSSR tarkibiga kirdi. 1991-yilda, Sovet Ittifoqi parchalanganidan soʻng, Gruziya mustaqil davlatga aylandi. Sobiq kommunistik blokning boshqa mamlakatlarida boʻlgani kabi, sotsialistik iqtisodiyotdan bozor iqtisodiyotiga oʻtish qiyin kechdi, ishsizlik, iqtisodiy beqarorlik va mojarolar, ayniqsa, 1990-yillarda aholiga zarar yetkazdi. Aholi soniga koʻra, har 10 aholidan 8 dan ortigʻi etnik gruzinlar, ammo ozchiliklar ham bor: ozarbayjonlar, armanlar, ruslar va boshqalar. Aholining katta qismi pravoslav xristianlar, ammo har oʻninchidan biri musulmonlar. Mamlakatning urbanizatsiyasi 53,6 % ni tashkil qiladi (taxminan 2015-yil). Tugʻilgan 1,76 bola/ayolning umumiy tugʻilish koeffitsienti (TFR) (taxminan 2015- yil) almashtirish darajasidan past. Onalar oʻlimi darajasi 36 ta oʻlim/100 000 tirik tugʻilgan chaqaloqqa toʻgʻri keladi (taxminan 2015-yil).

Konstitutsiyaviy qoidalar
-------------------------

Gruziya Konstitutsiyasining 14-moddasida shunday deyilgan:
Har bir inson tugʻma erkindir va irqi, rangi, tili, dini, siyosiy va boshqa qarashlari, milliy, etnik va ijtimoiy mansubligi, kelib chiqishi, mulki va unvoni, yashash joyidan qatʼi nazar, qonun oldida tengdir.

Ayollarning ijtimoiy roli
-------------------------

Gruziya madaniyati patriarxal boʻlganligi sababli, ayollarga hurmatning ritsarlik shakli berilgan. Ayollar „non toʻyguvchi" va uy bekasi rolini oʻynashi mumkin. Uydagi yumushlarning aksariyatini ayollar bajaradi. Jinsga koʻra „aniq mehnat taqsimoti" mavjud emas. Tbilisi tepaligidagi yodgorlik yonida turgan Gruziya onasi (*Kartlis Deda* yoki „ Kartli onasi") haykali, ehtimol, eng yaxshi milliy xususiyatni ifodalaydi: chap qoʻlida u doʻstlari bilan salomlashadigan bir piyola sharobni ushlab turadi. Uning oʻng tomonida esa dushmanlariga qarshi tortilgan qilich bor. Gruziyaning eng muhim va qudratli hukmdorlaridan biri qirolicha (shohlar qiroli) Buyuk Tamar edi. Yaqin tarixda gruzin ayollari armiyada turli lavozimlarni egallashga muvaffaq boʻlishdi, shu jumladan, mamlakat kichik havo kuchlarining bir nechta professional qiruvchi va vertolyot uchuvchilari, shuningdek, armiyaning maxsus operatsiyalar kuchlarida oz sonli qismni tashkil etadi. Koʻplab ayollar huquqni muhofaza qilish va hukumat sohasida ham xizmat qilmoqda. Biroq, hech bir ayolga pravoslav cherkovining yoki musulmon mullalarning ruhoniysi boʻlishga ruxsat berilmaydi. Ayollarning yangi avlodi taʼlim olishi tufayli „gender bilan belgilanadigan ijtimoiy rollarning anʼanaviy stereotiplari" oʻzgarib bormoqda. Kiyim meʼyorlari cherkovlar ichida odatda ayollar uchun bosh kiyimva uzun yubka talab qilinishini nazarda tutadi.

Bandlik
-------

Gruziya Mehnat kodeksida ayollar uchun maʼlum himoya choralari mavjud. 2-modda *Mehnat munosabatlari* para. 3 „irqi, rangi, tili, etnik yoki ijtimoiy kelib chiqishi, millati, kelib chiqishi, mulki, tugʻilgan joyi, yashash joyi, yoshi, **jinsi**, jinsiy orientatsiyasi, nogironligi, diniy, ijtimoiy, siyosiy yoki boshqa birlashmalarga aʼzoligi, oilaviy ahvoli, siyosiy yoki boshqa qarashlari boʻyicha, shu jumladan kasaba uyushmalari". Art. 27 onalik taʼtilini beradi, va 36-modda va 37-modda umuman (va 36-moddaning 2-bandi g va 37-moddasining 3-qismi bilan birgalikda) ayollarni onalik, tugʻish va bola parvarishi tufayli ishdan boʻshatishdan himoya qiladi, taʼtil yangi tugʻilgan chaqaloqni asrab olish va bolani parvarish qilish uchun qoʻshimcha taʼtil beriladi. *Gender tengligi toʻgʻrisidagi Gruziya qonuni* qoʻshimcha himoyalarni taqdim etadi.

Oiladagi zoʻravonlik va odam savdosi
------------------------------------

2006-yilda Gruziya *"Oiladagi zoʻravonlikni bartaraf etish, oiladagi zoʻravonlik qurbonlarini himoya qilish va qoʻllab-quvvatlash toʻgʻrisida" gi qonunini* qabul qildi. Gruziya, shuningdek, 2007 -yilda Yevropa Kengashining Odam savdosiga qarshi kurash konvensiyasini ratifikatsiya qilgan

Manbalar
--------

1. ↑  „Georgian Foundation for Strategic and International Studies". *Gfsis.org*. Qaraldi: 17-iyun 2016-yil.
2. ↑  „The World Factbook". *cia.gov*. Qaraldi: 17-iyun 2016-yil.
3. 1 2 3  „Culture of Georgia - history, people, traditions, women, beliefs, food, customs, family, social". *everyculture.com*. Qaraldi: 17-iyun 2016-yil.
4. ↑  *Corso.* „Georgia: Women Soldiers Fight for the Right to Fight Like Men" (8-mart 2013-yil). Qaraldi: 17-iyun 2016-yil.
5. 1 2 3  „Archived copy". 20-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-aprel 2016-yil.
6. ↑  „Archived copy". 20-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-aprel 2016-yil.
7. ↑  „Archived copy". 21-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-aprel 2016-yil.
8. ↑  „Full list". *coe.int*. Qaraldi: 17-iyun 2016-yil.

Havolalar
---------

* Lomsadze, Giorgiy. Bokiralik instituti: jinsiy aloqa va gruzin ayol, EURASIANET.org

Andoza:Women in Europe