recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Gidrodinamika** (gidro... va dinamika) — mexanikaning siqilmaydigan suyuqliklar harakati va ularning qattiq jismlar bilan oʻzaro taʼsirini oʻrganadigan boʻlimi. G. suyuqliklar va gazlar mexanikasining eng rivojlangan qismi boʻlib, gaz dinamikasita oid masalalar ham shu boʻlimda oʻrganiladi. Suyuqliklarning nazariy modelini tuzish asosida yotuvchi fizik xossalari katoriga ularning uzluksizligi yoki tutashligi, yaʼni suyuqlikni tavsiflovchi fizik koʻrsatkichlarning fazoda uzluksiz taqsimlanishi, yengil harakatlanishi yoki oquvchanligi kiradi. G. nazariyasida tutashlik va oquvchanlikka, shuningdek suyuklik ichidagi ishqalanishni tavsiflovchi qovushoqlikka ega boʻlgan suyuqlik harakatini tavsiflash uchun uzluksizlik tenglamasi va Navye-Stoks tenglamasidan foydalaniladi. Ushbu tenglamalar suyuqlikning elementar hajmiga massa va harakat miqdorining saqlanish qonunlarini tatbiq qilish natijasidir. Ularni umumiy holda yechish ancha murakkab boʻlib, ayrim xususiy hollarda va ushbu soddalashtiruvchi taxminlardagina yechim oxi riga yetkazilishi mumkin: qovushoqlik mavjud emas (ideal suyuqlik) — bu hol gidrodinamikaning Eyler tenglamalariga olib keladi; kichik qovushoqlik holi (havo, suv), uyurmasiz yoki potensial oqim; turgʻunlashgan, yassi oʻqaviy simmetrik bir oʻlchamli harakat. Suyuqlik ayrim elementar hajmlarining jadal aralashuvi bilan ifodalanuvchi turbulent harakat holida vaqt boʻyicha "oʻrtachalashgan" suyuqlik modeli ishlatiladi. G. tenglamalarining ushbu hollar va b. hollarda yechishda oʻxshashlik mezonlaridan foydalanuvchi oʻxshashlik nazariyasiga asoslangan gidrodinamik tajribalardan foydalaniladi.

G. tarkibiga filtrlanish nazariyasi, suyuqlikning toʻlqin harakatlari nazariyasi, uyurmalar nazariyasi, kavitatsiya nazariyasi, glissirlash nazariyasi kiradi. G. usullari vositasida gidravlika, gidrologiya va gidrotexnika masalalarini hal qilish hamda gidroturbinalar, nasoslar, quvuroʻtkazgichlar (truboprovodlar) va b.ni muvaffaqiyatli hisoblash mumkin, ulardan samolyotlar va kemalarni loyihalashda foydalaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Gidrogenerator sxemasi**Gidrogenerator** (gidro... va generator) — gidravlik turbina yordamida aylanma harakatga keltiriladigan sinxron generator. Rotori gidroturbina ish gʻildiragi oʻqiga birlashtiriladi. Aylanish oʻqining joylashishiga qarab, Gidrogeneratorning vertikal va gorizontal xillari; aylanish chastotasiga qarab, sekin (100 ayl/min.gacha) va tez (100 ayl/min.

dan yuqori) aylanadigan xillari, hosil qilinadigan quvvatiga qarab, kam (50 Mvt gacha), oʻrtacha (50— 150 MVt) va katta (150 MVt dan yuqori) quvvatli xillari bor. Sekin aylanuvchi kuchli Gidrogeneratorning aylanish oʻqi vertikal, tez aylanuvchi Gidrogenerator (kovshli gidroturbinali)larniki esa gorizontal boʻladi. Gidrogeneratorlar daryolarning topologik va geologik xususiyatlarini eʼtiborga olib, tez aylanuvchi koʻpchilik Gidrogeneratorning oʻqdari vertikal oʻrnatiladi. Gidrogeneratorlarni konstrukiiyalashda va montaj qilishda gidroagregat aylanuvchi kismlarining mahkamlanishiga va rotor hamda stator chulgʻamlarini sovitishga alohida eʼtibor beriladi. Gidrogeneratorni uygʻotishda, odatda, volga oʻrnatilgan yordamchi oʻzgarmas tok generatoridan, baʼzi hollarda toʻgʻrilagichli sinxron generatordan foydalaniladi. Normal foydalaniladigan Gidrogeneratorning kuchlanishni generatsiyalash diapazoni 8,8 dan 18 kV gacha, quvvat koeffitsiyenta (soir)—0,8—0,95. Tez aylanuvchi Gidrogeneratorning f.i.k. 97,5-98,8; sekin aylanuvchilariniki — 96,3-97,5.

Yana q.
-------

* Gidravlik turbina

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gidrofon** (gidro... va fon) —suv ostida tovush tebranishlari va ultratovush (UT) signallarini qabul qiladigan va ularni elektr tebranishlarga aylantiradigan kurilma. Suv ostidagi signallarni tutish va shovqinlarni eshitish, suv ostida masofalarni oʻlchash maqsadlarida qoʻllaniladi, yoʻnaltirilgan gidroakustik antennaning bir qismi hisoblanadi. Elektrodinamik, pyezoelektrik va magnitostriksion effektlarga asoslangan G.lardan keng foydalaniladi. G.ning eng muhim koʻrsatkichi —sezgirlik; uning sezgir elementlari (oʻzaklari) yupqa plastinalardan yigʻiladi. G. gidroakustik qurilmalar (gidrolokator, shovqin pelengatorlari, akustik mina portlatgichlar va b.)da ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Sultonmurod** yoki uning toʻliq ismi **Abul Muzaffar Sultonmurod** — Oqqoʻyunlilarning so'nggi podshosi, Uzun Hasan va Farruh Yasorning nabirasi, Sulton Yoqubning oʻgʻli va Sulton Boysungʻurning ukasi hisoblanadi.

Hayoti
------

1490-yil 31-iyulda Tabriz shahrida tug‘ilgan. Hayotining ilk davrlaridaShirvonda yashirinib o'tgan. Uni 9 yoshida Shirvondan Eybe Sultonning akalari taxtga olib kelishgan. Sulton Muhammad qo'shinlari ustidan g'alaba qozonib , uning yerlarini egallab olgandan keyin, u 1499 - yilda amakisining o'g'li Elvend Mirzo bilan Ebherda sulh tuzdi. Sulh shartlariga ko'ra;Qizil o'zan daryosining chegarasi aniqlab olindi. Arab-Fors, Iroq- Fors, Fors va Kirmon hududlari Sulton Murot hukmronligi ostiga o'tdi.

O'limi
------

1503 - yil 21- iyunda, u Xamedon yaqinidagi Elmakulak tog'i etagida Shoh Ismoil I bilan jang qildi. Sulton Murot qo‘shini soni ko‘p bo‘lishiga qaramay, yetarlicha jang qila olmadi va chekinishga majbur bo'ladi.

Eybe Sultonning ukasi asirga tushdi, o‘zi esa qochib ketdi. Shunga qaramay, u Bag'dod va uning atrofida yana 5 yil hukmronligini davom ettirdi. 1508- yilda Shoh Ismoil qo‘shinidan qochib Diyorbakirga borib, 1518 yilda Urfada vafot etadi.

Oilasi
------

Uning rafiqasi Beyli Xotun, Dulqodiro'g'ullaridan Alaüddevle Bozkurt bekning qizi. Uning bu nikohdan 2 o'g'li bor edi:

* Yoqup Bey
* Janob Hasan

Manba
-----

1. ↑  Təkmilət əl-Əxbar, vər. 274a
MURILO (Murillo ) Bartolome Esteban (1618.1.1 — Sevilya — 1682.2.4) — ispan rassomi, Sevilya Badiiyot akadimyasi asoschilaridan va uning birinchi prezidenti. Sevilyada oʻqigan va ishlagan. M.ning karavajizm taʼsiri kuzatiladigan dastlabki asarlaridayoq diniy sahnalar xalq hayotidan lavhalar koʻrinishida tasvirlanadi. 1650-yillardan asarlarini tilla rangli nursoya bilan boyitilgan oʻta tasviriy uslubga (ayniqsa, manzarali zaminlarda) oʻta borib, diniy kompozitsiyalar, shu jumladan, bibi Maryam hayotidan olingan lavhalarda (mas, "Misr yoʻlida xordiq", 1665—70 va boshqalar) ilohiylashtirilgan va gʻamgin milliy ispan ayolini ajoyib lirizm bilan tasvirlaydi. M. ijodining realistik xususiyatlari ayniqsa uning janrli kartinalarida, Sevilya bolalari hayotini ochiq koʻngillik bilan yengil yumorli tasvirlovchi turkum asarlari ("Meva tutgan bolalar" va boshqalar) da yaqqol namoyon boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Indekslash** yoki **indeksatsiya** (lotincha: *index* — koʻrsatkich, roʻyxat) — isteʼmol tovarlari va xizmatlar narxining oʻsib borishiga muvofiq davlat tomonidan fuqarolarning pul daromadlarini oshirib borish; isteʼmolchilarni inflyatsiyadan himoya qilish usullaridan biri. Shu yoʻl bilan aholining xarid qobiliyati va oʻrtacha real daromadi saqlab qolinadi. 

Kredit va toʻlov shartnomalari, ish haqi, dividendlar, foizlar, nafaqa, pensiya va boshqalar toʻlovlarni amalga oshirishda maxsus indekslash koeffitsiyentlariga asoslaniladi. Indekslash, asosan, mamlakat ichidagi jarayonlarga nisbatan amalga oshiriladi. Isteʼmol tovar (xizmat)larini ishlab chiqarish pasayib ketgan sharoitda davlat (yoki davlat byudjeti) pul qadrsizlanishini toʻliq qoplaydigan indekslash oʻtkaza olmaydi. Shu bois koʻpincha qisman indekslash amalga oshiriladi.

Yana qarang
-----------

* Daromadlarni indekslash

Manbalar
--------

1. ↑  "Indekslash". *Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi*. Toshkent. 2000-2005.

Havolalar
---------

* „Indekslash, inflyatsiya va valyuta siyosati: Qisqacha maʼlumot", *Fernando Lefort* (ingl.)

|  |  |
| --- | --- |
| Iqtisodiyot | *Iqtisodiyot va moliyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Tagir** (arabcha:  ‎ boshqirdcha: *Таһир*) — arabcha kelib chiqqan erkak ismi, „sof", „benuqson" degan maʼnoni anglatadi.

Tagir — turkiy xalqlar va arab dunyosiga xos ism. U qadimiy ildizlarga ega boʻlib, oʻz vaqtida islom dini tarixi bilan taqqoslangan va koʻpincha musulmon dini bilan birlashgan xalqlar (tatarlar, boshqirdlar, oʻzbeklar, qirgʻizlar, kavkaz xalqlari) orasida uchraydi.

Tagir (Taxir va Zuhra) „Romeo va Juletta"ning sharqiy versiyasining bosh qahramonlaridan biri boʻlib, ular Yevropadan farqli oʻlaroq birga ulgʻaygan va bir-biriga vaʼda qilingan, ammo yovuz kuchlar irodasi bilan ular ajralgan va vafot etgan, Toxir — jallodning qoʻlidan, Zuhra esa — oʻz xanjaridan.

Bir versiyaga koʻra, Tagir ismi Muhammad paygʻambarning oʻgʻillaridan birining ismi bilan bogʻliq. Oʻgʻil bolaga paygʻambar avlodi nomini qoʻyish, ota-onalar uning alohida eʼtiborini, homiyligi va tashqi kuchlar oldidagi shafoatini umid qiladilar, shuning uchun bu islom mamlakatlarida va Rossiyaning ayrim mintaqalarida juda mashhurdir.

Mazkur ismning sohiblari
------------------------

* Tagir Rahimov (1963-yilda tugʻilgan) — rossiyalik teatr va kino aktyori.
* Tagir Xaybulayev (1984-yilda tugʻilgan) — rossiyalik dzyudochi, 2012-yil Olimpiya chempioni, 2011-yil jahon chempioni va 2009-yil Yevropa chempioni , Rossiyada xizmat koʻrsatgan sport ustasi.

Ism kuni
--------

Tagir ismining, katolik ismningkunlari marosimi nishonlanmaydi, chunki ism arab tilidan kelib chiqqan.

Manbalar
--------

1. ↑  Tahir Surname User-submission:
2. ↑  Znachenie imeni Tagir

Havolalar
---------

* Ismi Tagir
**Sanoat kapitali** - sanoat sohasiga qoʻyilgan va shu sohada ishlatiladigan kapital. Tarixan Sanoat kapitali qishloq xoʻjaligi, savdo, sudxoʻrlikaa qoʻllanilgan kapitalning sanoatga koʻchishi natijasida paydo boʻlgan. Sanoatdagi iqtisodiy resurslarning tarkiban har xil boʻlishi sababli Sanoat kapitali 2 qismga — asosiy kapital va aylanma kapitali boʻlinadi. Bu qismlarning nisbati sanoat i.ch. xususiyatlariga qarab farqlanadi. Sanoat kapitalining kapital sigʻimi katta boʻlgan tarmoqlarda, mas, mashinasozlik va konchilikda asosiy kapital hissasi, qimmatbaho xom ashyo va butlovchi qismlarni ishlatuvchi tarmoqlarda (zargarlik, elektronika va boshqalar) aylanma kapital qissasi yuqori boʻladi. Sanoat kapitali doiraviy harakat qiladi. Sanoat kapitalining doiraviy aylanishi pul shaklida (P) boshlanadi va bu pulga bozordan zaruriy resurelar sotib olinib, korxonada qoʻllanilganda i.ch. omillariga aylanadi, ular yordamida tovarlar yaratiladi, Sanoat kapitalining qiymati tovar (T) shakliga kiradi. Tovarlar bozorida sotilgandan keyin tovar qiymati tovar shaklidan pul shakliga (IT) aylanadi va P’ dastlabki P.dan katta boʻladi. Sanoat kapitalining doiraviy aylanishi shunday davom etadi va i.ch.ning uzluksizligi taʼminlanadi. Sanoat kapitali oʻz doiraviy aylanishi natijasida foyda yaratadi, bu foydani uning egasi tadbirkorlik daromadi shaklida oladi. Foydaning bir qismi kapitallashadi, yaʼni investitsiyaga aylanib Sanoat kapitaliga qoʻshiladi va uning oʻsishi yuz beradi.

19-asr oxiri — 20-asr boshlarida monoiolmyalarning paydo boʻlishi natijasida Sanoat kapitali bank kapitali bilan qoʻshilib ketdi va moliya kapitali vujudga keldi (qarang Kapital, Moliya kapitali, Pul kapitali).

Ahmadjon Oʻlmasov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Chottopaddhaya Shorotchondro** (1876.15.9, Debanandapur qishlogʻi, Bengaliya — 1938.16.1, Kalkutta) — hind yozuvchisi. Bengal tilida ijod etgan. 1903—16 yillar Birmada yashagan. 20-asr boshlarida esa hind xalqining milliy ozodlik harakatida faol ishtirok etgan. Ch. ijodida ham romantizm (1yarmida), ham realizm (2yarmida) unsurlarini koʻrish mumkin. Asarlarida Hindistondagi kastachilik tizimida hind ayolining takdiri, hind jamiyati turli jabhalaridagi hayotiy masalalar aks ettirilgan. ["Qishloq jamoasi", 1916; "Yoʻldan adashganlar", 1917; "Yondirilgan uy", 1920, "Shrikanto" (1— 4qism), 1917— 33 va boshqa]. "Yoʻl bering" (1926) romani hind adabiyotida dastlabki siyosiy va antimustamlakaviy asardir. "Oxirgi savol" (1931) romani esa maʼnaviyaxloqiy va diniy anʼanalarning bugungi kun bilan oʻzaro munosabati muammosiga bagʻishlangan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Uzum pirogi ―** uzum bilan toʻldirilgan mevali pirog turidir. Anʼanaviy ravishda uzum yetishtiriladigan hududlarda ahamiyatga ega. U har xil turdagi — xamirturushli, qumoqli, qatlamli, tvorogli, biskvitli xamirdan tayyorlanadi. Toʻldirish uchun ham qora, ham oq butun uzum ishlatiladi. Baʼzi hollarda, foydalanish qulayligi uchun, uzumni oldindan urugʻsizlantirish yoki urugʻsiz uzumlardan foydalanish tavsiya etiladi.

AQSHDA
------

Konkord uzumidan tayyorlangan uzum pirogi (inglizcha: *grape pie*) Gʻarbiy Nyu-York, Finger Lakes mintaqasi, Pensilvaniya va Qoʻshma Shtatlarning boshqa uzum yetishtiruvchi mintaqalarida, shuningdek, Kanadaning Ontario shtatida anʼanaviy mintaqaviy taomdir.

Uzum pirogi Nyu-York shtati Neapol shahrining oʻziga xos xususiyati va anʼanasidir. Bu, shuningdek, uzum festivali joyi va „Uzum pirogi mavsumi" (Grape Pie Season) muallifi Anjela Kannon-Krothersning vatanidir.

Uzum pirogi 1824-yilda Pensilvaniyada oʻz mustamlakasi Old Economy Village[en] ga asos solgan nemis diniy muhojirlari Garmonitlarning anʼanaviy oshxonasining bir qismidir. Pirogni tayyorlash „juda uzoq jarayon" boʻlib, „uzumning qobigʻini olib tashlash, etidan urugʻlarni ajratib tayyorlash" ni oʻz ichiga oladi.

Ushbu amerika desertining turlarida boshqa uzum navlari va boshqa ingredientlardan ham foydalaniladi.

Italiyada
---------

*Skyachchata con lyuva* (italyancha: *schiacciata con l'uva*) — Toskana, xususan, Florensiya va Prato provinsiyalariga xos boʻlgan uzumli shirin fokachcha va shuningdek Grosseto provinsiyasining ichki qismining baʼzi qismlarida ham keng tarqalgan, u yerda *schiaccia con luva* deb ataladi. Pirogning asosini Toskanadagi fokachchi navi — schiacciata tashkil qiladi.

Bu kambagʻal dehqonlarning shirin pishirigʻi boʻlib, bir paytlar dehqon bayramlari uchun oʻrim-yigʻim vaqtida tayyorlangan, uning kamtarona kelib chiqishi ingredientlarning soddaligi bilan yaxshi isbotlangan: non xamiri, zaytun moyi, shakar va qora uzum. Anʼanaga koʻra, faqat kichik rezavorlarli va koʻp miqdordagi urugʻlar boʻlgan Kanayolo uzumlari (sharob uchun juda mos boʻlmagan past sifatli nav) ishlatiladi. Biroq, bugungi kunda kanayolo Toskana uzumzorlarida asta-sekin yoʻqolib bormoqda, uning oʻrnini boshqa, tijorat jihatidan koʻproq foydali navlar egallamoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  The Great Grape Pie Escapade September 14, 1988 Washington Post
2. 1 2  Margi Shrum At Old Economy, a pie worth toasting September 24, 2009, *Pittsburgh Post-Gazette*
3. ↑  „Ricetta Ciaccia con l'uva". 21-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18 gennaio 2017.
4. ↑  *Uzumli pirog* Google Booksda
5. ↑  *Uzumli pirog* Google Booksda
6. ↑  „La tradizione fiorentina della schiacciata con l'uva". 13-noyabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18 gennaio 2017.

Havolalar
---------

* Виноградный пирог от Джейми Оливера
* Пирог с виноградом. Лучшие рецепты песочного, слоенного, дрожжевого, бисквитного пирога с виноградом
* Тосканский пирог с виноградом
* Флорентийская скьяччата с виноградом
**Uzun** — Surxondaryo viloyati Uzun tumanidagi qishloq, tuman markazi. Temir yoʻl stansiyasi. Qishloq 1920-yil gacha Kultepa deb atalgan. Viloyat markazi (Termiz)dan 192 km. Oʻrtasidan Obizarang daryosi kesib oʻtgan. Aholisi 12 ming kishi (2004). Obizarang va Qorasuv daryolaridan suv oladi.

U.da tuman hokimiyati binosi, temir yoʻl vokzali, avtostansiya, paxta tozalash, temirbeton buyumlari, ixtisoslashtirilgan tajriba zavodlari, "UzunKomron" qoʻshma korxonasi, dehqon bozori, mehmonxona, savdo, madaniy va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari bor. 3 umumiy taʼlim maktabi, musiqa maktabi, iqtidorli bolalar internat maktabi, 2 kasbhunar kolleji (qishloq xoʻjaligi va maishiy xizmat koʻrsatish), kutubxona, kasalxona, markaziy dorixona ishlab turibdi.

"Xotira va qadrlash" bogʻi, "Turon" stadioni, tennis korti mavjud. U.dan Termiz, Denov va boshqa shaharlarga avtobuslar qatnaydi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Venesiya maktabi** - Italiyadagi asosiy rangtasvir maktablaridan biri; Uygʻonish davrida eng gullagan davrini boshdan kechirgan. Bu davrga xos boʻlgan olamning joʻshqinligi va rangbarangligini hissiy sezish V. m. rangtasvirida oʻzining yorqin badiiy ifodasini topdi. Unda moyboʻyoq rang-tasviri ifoda imkoniyatlarining mukammalligi, ayniqsa koloritga eʼtiborning ustunligi koʻzga tashlanadi. Venesiya sanʼatkorlari Vizantiya va gotika anʼanalarini oʻzlashtirgan holda jozibador sanʼat maktabi yaratdilar, asarlariga tasvirning tekis yuzaligi, oltin zaminning umumiyligi, bezak naqshlar xos boʻlib, sof boʻyoqlardagi tantanali hamohangligi bilan ajralib turadi. Ilk Venesiya Uygʻonish davri (15-asr oʻrtalari va 2-yarmi) namoyandalari asarlarida dunyoviylik ortdi, dunyoni real tasvirlash, fazo va hajmni berishga intilish kuchaydi; anʼanaviy diniy mavzulardagi lavhalarda Venesiyaning kundalik hayotidan yorqin hikoya qilinadi. Antonello da Messina, J. Bellini ijodida Yuksak Uygonish davri sanʼatiga oʻtish seziladi. Sodda hikoyanavislik oʻrnini olamni umumlashma, murakkab koʻrinishini yaratishga intilish egalladi, ularda axloqiy maʼnolarga tuliq ulugʻvor inson qiyofalari joʻshqin ruhdagi tabiat bilan tabiiy uygʻunlikda namoyon boʻladi (J. Bellini, B. Jorjone, V. Titsian va b.). B. Jorjone asarlarida inson bilan tabiatning uygʻunligi mavzui oʻzining mumtoz ifodasini topdi; V. Titsian portretlarida ruhan murakkab yaxlit insoniy harakterlar alohida oʻrin tutadi. 16-asr oʻrtalarida tarixiy vaziyat tufayli Uygʻonish davrining hayotbaxsh gʻoyalari inqirozga uchraydi. V. Titsianning soʻnggi asarlarida dramatizm, murakkab ruhiy toʻqnashuvlarii yoritish, tasviriy ohang benihoya taʼsirchanlikka ega boʻldi.

V. m. namoyandalari ijodida 17-asr Yevropa sanʼati rivojiga taʼsir koʻrsatgan yangi badiiy shakl va xususiyatlar shakllandi, yangi janrlar (tarixiy janr, batal janri, guruh portretlar yaratish) yuzaga keldi. 18-asr da hayotbaxsh bayramonalik bilan joʻshqin va yengil, nozik koloritli kenglik uygʻunlashgan mahobatli bezak rangtasviri (J. B. Tepolo va b.), joʻshqin koʻtarinki ruhdagi maishiy janr rivojlanadi (J. B. Pyatssetta va b.), Venesiyaning oʻziga xos qiyofasini yaratuvchi meʼmoriy manzara (veduto) keng tarqaldi. V. m. ga xos boʻlgan nurhavo muhiti (plener) ni berish masalalariga boʻlgan eʼti-bor 19-asr rassomlarini ilhomlantirgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bezgakning profilaktikasi** bezgak kasalligining oldini olish uchun mo'ljallangan. Ushbu bezgak kasalligiga qarshi bir nechta vaksinalar ishlab chiqarilmoqda.

Bezgak endemik hududlarida yashovchi homilador ayollar uchun bezkakning kimyoviy profilaktikasidan foydalanish maslahat beriladi. Bu esa homilador ayollarning qondagi kamqonlik va parazit darajasini va ularning chaqaloqlarida tug'ilish vaznini yaxshilaydi.

Strategiyalar
-------------

* Risklarni boshqarish
* Tishlashning oldini olish - iloji boricha ko'proq terini qoplaydigan kiyimlar, hasharotlarga qarshi vositalar, insektitsidlar bilan singdirilgan choyshablar va xona ichidagi qoldiqlarni purkash.
* Kimyoprofilaktika
* Tez tashxis va davolash

Bezgak kasalligini oldini olish bo'yicha so'nggi takomillashuvlar, bu kasallikdan aziyat chekayotgan hududlarning yaxshilanish samaradorligini yanada kuchaytirdi. Tishlashning oldini olish bo'yicha qo'shimcha choralar o'z ichiga to'g'ridan-to'g'ri teriga qo'llanilishi mumkin bo'lgan chivin va hasharotlarga qarshi foydalaniladigan vosilalarni oladi. Chivinga qarshi vositaning bu shakli asta-sekinlik bilan Jahon Sog'liqni Saqlash tashkiloti tomonidan yuqori darajada zararlangan shaharlar binolarining ichini zarasizlantiradi 

Profilaktikaga yana bir yordam qon quyish bo'yicha qat'iy choralardir. Bezgak paraziti eritrositlar bosqichiga kirgandan so'ng, u qon yo'liga xavfli ta'sir ko'rsatishi mumkin, bu esa infeksiyalangan qon orqali parazitning qisqarishiga imkon beradi. 

Xlorokindan hali ham sezgir bo'lgan parazidni yo'q qilish uchun foydalansa bo'ladi ,lekin ko'p bezgak parazidlarining shtamplari hozircha chidamli bo'lib qolmoqda. Mefloquin ( *Lariam* ) yoki doksisiklin (umumiy ravishda mavjud) yoki atovaquon va proguanil gidroxlorid ( *Malarone* ) kombinatsiyasi tez-tez tavsiya etiladi. 

1. ↑  Radeva-Petrova, D; Kayentao, K; ter Kuile, FO; Sinclair, D; Garner, P (10 October 2014). "Drugs for preventing malaria in pregnant women in endemic areas: any drug regimen versus placebo or no treatment.". *The Cochrane Database of Systematic Reviews* (10): CD000169. doi:10.1002/14651858.CD000169.pub3. PMID 25300703. PMC 4498495. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=4498495.
2. ↑  "Mefloquine for preventing malaria during travel to endemic areas". *The Cochrane Database of Systematic Reviews* **2017** (10): CD006491. October 2017. doi:10.1002/14651858.CD006491.pub4. PMID 29083100. PMC 5686653. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=5686653.
**Bezgak chivinlari** (Anopheles) -qon soʻruvchi chivinlar urugʻi. 300 ga yaqin turi (Oʻzbekistonda 8 turi) maʼlum. 3 turi (A. sacharovi, A. superpictus, A. pulcherrimus) bezgak kasalligini keltirib chiqaradigan bezgak sporalisini tarqatuvchisi hisoblanadi. Tanasining uz. 6 – 8 mm. Bezgak chivinlari kun botishi bilan ucha boshlaydi, kunduzi qorongʻi, sal-qin pana joylarga bekinib oladi. Bezgak chivinlari qoʻnganida boshini pastga egib, qornini qoʻngan joyga nisbatan qiya burchak ostida koʻtarib turadi. Qurtlari esa tanasini gorizontal tutgan holda suvning sirtqi pardasi ostiga yopishib oladi. Bezgak chivinlarini ana shu holatiga koʻra boshqa bezgak tarqatmaydigan chivinlardan oson farq qilish mumkin, erkagi oʻsimlik shirasi bilan oziqlanadi, urgʻochisining tuxumlari faqat qon soʻrgandan soʻng ri-vojlana boshlaydi. Urgʻochi Bezgak chivinlari oʻlja qidirib hatto shamol esayotgan tomonga, baʼzan bir necha km masofaga uchib borishi mumkin. Bezgak chivinlari yirik hayvonlar va odam qonini soʻradi. Urgʻochi chivin oʻz tana ogʻirligiga nisbatan ancha koʻproq qon soʻradi. Suvga tuxum qoʻyadi. Qurtlari suvni filtrlab oziqlanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gipernefroma** (giper... va yun. hephros — buyrak) — buyrak qilnaychalarining epiteliy hujayrasidan oʻsib chiqadigan xavfli oʻsma (buyrak raki). Kasallik zimdan boshlanadi. Bemor oʻzini noxush sezadi, tez charchaydi, darmonsizlik, ishtaxa va kayfiyatning aynishi kabi belgilar asta-sekin zoʻraya borib, keyinchalik bel sohasi simillab ogʻriy boshlaydi, baʼzan ogʻriq boʻlmaydi. Goho bemorning harorati koʻtarilib, qon bosimi ortadi. Siydikda eritrotsitlar paydo boʻladi, qon deyarli kam uchraydi. Kasallik ultratovush tashhis va rentgen tekshiruvlari asosida aniqlanadi. Kimyoviy terapiya hamda jarrohlik usuli qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Gipertrofiya** (giper... va yun. trophe — oziqlanish) — aʼzoning toʻqima elementlari (hujayralar, muskul tolalari) oʻsishi oqibatida shu aʼzo yoki uning biror qismining kattalashib ketishi. G.ga asosan aʼzoning zoʻr berib ishlashi sabab boʻladi. Chin va soxta, fiziologik va patologik G. farq qilinadi. Chin G. aʼzo parenximasi hisobiga roʻy bersa, soxta G. aʼzoda oraliq va yogʻ toʻqima vujudga kelishiga bogʻliq. Soxta G.da aʼzo funksiyasi kuchaymay, balki susayadi. Mas, jismoniy ish bilan shugʻullanuvchi sogʻlom kishilarda, shuningdek, sportchilarda doimiy zoʻriqish taʼsirida skelet va yurak muskullari kattalashib ketadi (fiziologik G.). Baʼzi patologik G. (kasallik oqibatida kelib chiqadigan G.) ham yuqoridagiga oʻxshash roʻy beradi. Yurak-tomir sistemasi (yurak poroklari, gipertoniya kasalligi) va baʼzi oʻpka kasalliklarida patologik G. kuzatiladi. Juft aʼzolar (mas, buyrak) ning bittasi olib tashlansa ikkinchisi kattalashib, uning vazifasini bajara boshlaydi, yaʼni G. boshlanadi (qoplama G.). Neyroendokrin buzilishlar ham patologik G.ga sabab boʻladi (qarang Akromegamiya, Girsutizm).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Gipertonik eritmalar** - osmotik bosimi odam, hayvon va oʻsimlik hujayralari ichidagi suyuqlikning osmotik bosimidan yuqori eritmalar. G. e. mikrobga qarshi taʼsir etganda toʻqimalar, jumladan, ayrim hujayralar (mikroblar) suvini yoʻqotib, bujmayib qoladi (qarang Plazmoliz) va ularning hayot faoliyati keskin pasayadi. G. e. gipotonik eritmalar va izotonik eritmalar bilan birga tirik toʻqima va hujayralardagi osmotik bosimni oʻlchash uchun qoʻllaniladi. Goʻsht, baliq va sabzavot mahsulotlari tuzlanganda osh tuzi G. e.i konservalovchi taʼsir koʻrsatadi. Yalligʻlanish jarayonlarini tuzatishda ham G.e.dan foydalaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Gipertenziya** (giper... va lot. Tensio — kuchayish) — aslida qon tomirlari, organizm kovak aʼzolari, boʻshliqlari va toʻqimalarda gidrostatik bosimning ortishini anglatuvchi umumiy tushuncha. Gipertenziya termini koʻproq kalla ichki bosimi va kon tomirlari (arteriya va vena) bosimi oshganda qoʻllaniladi (qarang Gipertoniya kasalligi). Gipertenziya holati ayrim kasalliklar belgisi boʻlishi yoki baʼzan shu aʼzolar bosimining muntazam ortishi, ular faoliyatining izdan chiqishiga olib kelishi mumkin. Goho sogʻlom kishilarda ham gipertenziya kuzatiladi va hech qanday asorat qoldirmay, tezda oʻtib ketadi. Gipertenziyaning oldini olish uchun uni vaqtida aniqlab davolatish va unga sabab boʻladigan omilni bartaraf etish lozim. Arterial gipertenziya bu qon aylanishining tizimli doirasidir

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Giperonlar** (giper...) — massasi neytron massasidan katta boʻlgan beqaror ogʻir barionlar. G. yashash vaqti 10 10 s, yaʼni yadro vakti (10~23 s) dan ancha katta. Lyambda (L°), sigma (Z+, IP, Z"). ksi (3-, H°) va omega (qarang) G.i mavjud. G.ning yuqori qismidagi ishoraning mutlaq qiymati elektron zaryadiga teng elektr zaryadining ishorasini koʻrsatadi. Barcha G. spini 1/2 ga teng, fakat O. niki 3/2. G. kuchsiz oʻzaro taʼsir natijasida nuklonlarga va yengil zarralar: ya-mezonlar, elektronlar, neytrinoga parchalanadi va uzoq yashaydi. Ular Vilson kamerasida iz qoldiradi. G. bir necha GeV energiyali proton tezlatkichlarda olinadi. L0-, Z", Ye- yoki Q- zarralar har doim pion yoki nuklon bilan birga paydo boʻladi, shuning uchun G. ajibzarralar deyiladi. G.ning ajibligi yana shundaki, kutilganga nisbatan 1014 marta sekin parchalanadi. L°- zarra (giperon) proton va piondan 37 MeV ogʻir, u neytral, Z- zarra (giperon) L°- zarradan 78 MeV ogʻir, l~ giperon L°- zarradan 205 MeV ogʻir. Har bir G.ning antizarrasi — antigiperon mavjud. Ular G.dan elektr va barion zaryadlarining ishorasi bilan farqlanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Aleksandr Anatolevich Larin** (1957-yil 19-sentyabr) — sovet futbolchisi, himoyachi; Rossiyalik futbol murabbiyi.

Faoliyati
---------

Moskvaning „Spartak" futbol maktabi tarbiyalanuvchisi. Futbolchi sifatida O‘zbekiston SSRning bir qator klublari va jismoniy tarbiya jamoalarida, jumladan, SSSR ikkinchi quyi ligasi vakili „Bag‘dodchi" jamoasi tarkibida o‘yinchi murabbiy vazifasida bo‘lgan. Shuningdek, „Spartak-Nalchik", „Tsement" (Novorossiysk) jamoalaridagi chiqishlari haqida maʼlumot berildi.

Murabbiy sifatida u Vidnoye klubida ishlagan (2003-yil 12 iyulgacha u bosh murabbiy boʻlgan). Shuningdek, u „Nara-Desna" vsa „Rus" (Moskva) ayollar klubi va Rossiyaning talabalar ayollar terma jamoasini boshqargan.

2007-yilning ikkinchi yarmida u Rossiya oliy divizioni „SKA-Rostov-na-Don" ayollar klubini boshqargan, jamoa 9 ishtirokchi orasida yettinchi oʻrinni egallagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Yejenedelnik „Futbol", № 48/2003, s. 31 — Kto igral, kto zabival

Havolalar
---------

* Footballfacts.ru
* Jenskiy SKA smenil glavnogo trenera
**Harom qoravoy** — qoravoylar oilasiga mansub qush. Sharqiy yarim sharning Shim.-Sharqiy Yevropa va Sibirdan boshqa hamma joylarida keng tarqalgan. Ogʻirligi 3 kg gacha, qanoti 33—38 sm. Yetuk individlari yashil-binafsha metalldek yaltiraydi. Boshining pastki qismida yarim-oysimoy oq dogʻi bor. Urchish davrida ensasida uzun ingichka patlar paydo boʻladi. Harom qoravoy — monogam qush. Koloniya boʻlib, suv havzalari qirgʻogʻidagi qoyalarga, qamishlar orasiga va daraxtlarga uya quradi. 5—6 ta tuxum qoʻyib, nari va modasi navbat bilan 28— 30 kun bosadi. 12—13 haftadan soʻng yosh qushlar mustaqil hayot kechira boshlaydi. Asosan, baliqlar bilan oziqlanadi. Baliqchilik xoʻjaliklariga ziyon yetkazadi. Ovchilik ahamiyatiga ega emas.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kiyev qalʼasi** — XIV — XVII-asrning birinchi yarmida mavjud boʻlgan Dnepr viloyatining eng kuchli qalʼalaridan biri.

Tarixi
------

U XIV-asrda Kiselevka togʻida qurilgan, keyinchalik Zamkova nomi bilan atalgan. Qal`aning yogʻochdan yasalgan istehkomlari, ikkita darvozasi, 20 ga yaqin inshooti, shahardagi yagona soati, turli davrlarda 3 dan 15 gacha boʻlgan uch qavatli qoʻriqlash minoralari, chuqurligi 60 metrdan toʻrttagacha boʻlgan quduqlar mavjud edi.

1362-1394-yillarda Kiyev knyazi Vladimir Olgerdovich, uning oʻgʻli Olelko (1440-1455) va nabirasi Semyon (1455-1470) qarorgohi. Vladimir Olgerdovich davrida qalʼada zarbxona ishlagan. 1471 yilda Kiyev knyazligi polyaklar tomonidan tugatilgandan soʻng, Kiyev qalʼasi Kiyev gubernatorlarining rasmiy qarorgohiga aylandi, jumladan Konstantin Ostrojskiy (1559-1608), Stanislav Zolkiyevskiy (1608-1620), Adam Kisel (1649-165).

Kiyev qalʼasi bilan bogʻliq muhim tarixiy voqealar 1416-yilda Qrim tatarlari tomonidan ikkita qamal edi (shahar Edigey qoʻmondonligi ostida tatarlar tomonidan qamal qilingan, olib ketilgan, talon-toroj qilingan, cherkovlar yoqib yuborilgan, olib ketilgan, bir necha ming aholini toʻliq olib ketgan, ular qalʼani 1482-yilda ham egallay olmadi. Ikkinchi qamal paytida Kiyev gubernatori Ivan Xodkevich asirga olindi. Uning gullagan davrida (1552-yilda) qalʼada uchta pravoslav va bitta katolik cherkovi mavjud edi. 1592 va 1596-yillarda qalʼani qisqa muddatga qoʻzgʻolonchilar (isyonchilar) K. Kosinskiy va S. Nalivaiko qoʻlga olgan.

Xuddi shu 1596-yilda Kiyevga tashrif buyurgan R. Heidenstein Kiyev qalʼasi haqida yozgan edi, u „*butunlay tashlab ketilgan va deyarli butunlay chirigan*".

Qalʼa B. Xmelnitskiy qoʻshinlari tomonidan qisman vayron qilingan. Polyaklar tomonidan Rossiyaning qirollik merosi qaytarilgandan soʻng, 1658-yilda qolgan istehkomlardan D. Vigovskiy foydalanishga harakat qildi. Kiyev rus garnizoni bilan boʻlgan jangda magʻlubiyatga uchradi. Shundan soʻng qalʼa butunlay buzib tashlangan.

Hozir Kiyev qalʼasi oʻrnida „Qalʼa tepaligi" muzeyi mavjud.

Yana qarang
-----------

* Kiyev qalʼasi

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* [www.interesniy.kiev.ua/old/Nature/gory/castlegora?type=print Zamkovaya gora] na sayte Interesniy Kiev
* „Киевский замок. Изображения" (deadlink). 13-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-may 2011-yil.
**Kivalliq Air** — bosh qarorgohi Manitoba shtatining Vinnipeg shahrida joylashgan Kanada mahalliy aviakompaniyasi, Kanadaning kichik shaharlari oʻrtasida muntazam yoʻlovchi reyslarini amalga oshiradi: haftasiga olti kun - Kivalik mintaqasi, Nunavut va Manitobadagi mahalliy aeroportlarga, shuningdek haftasiga uch marta - Winnipeg va Sanikiluaq oʻrtasida. Bu Keewatin Air ning shoʻba korxonasi.

*Kivalliq Airning* asosiy bazasi Vinnipeg dagi Jeyms Armstrong Richardson xalqaro aeroportida, yordamchi samolyotlarga texnik xizmat koʻrsatish va taʼmirlash infratuzilmasi Cherchill va Rankin Inlet aeroportlarida joylashgan.

Tarixi
------

*Kivalliq Air* 1998-yil dekabr oyida boshqa Kanada aviakompaniyasi Keewatin Airning shoʻba korxonasi sifatida muntazam yoʻlovchi tashish yoʻnalish tarmogʻiga xizmat koʻrsatish uchun tashkil etilgan.

Yoʻnalish tarmogʻi
------------------

*Kivalliq Air* quyidagi yoʻnalishlarga rejalashtirilgan yoʻlovchi reyslarini amalga oshiradi  :

| Kivalliq Air aviokompaniyasining yoʻnalishlari |
| --- |
|  |  |  |  |  |
| **Shahar** | **Aeroport** | **Eslatmalar** |
|
|
|  |
| Arviat | Arviat aeroporti |  |
| Beyker koʻli | Beyker Leyk aeroporti |  |
| Chesterfield Inlet | Chesterfield Inlet aeroporti |  |
| Coral Harbor | Coral Harbor aeroporti |  |
| Rankin Inlet | Rankin Inlet aeroporti |  |
| Repulse Bay | Repulse Bay aeroporti |  |
| Sanikiluaq | Sanikiluaq aeroporti |  |
| Wale Cove |  |  |
|
|  |
| Cherchill | Cherchill aeroporti |  |
| Vinnipeg | Vinnipeg Jeyms Armstrong Richardson xalqaro aeroporti | **markaz** |
|

Flot
----

 Kembrij ko'rfazi aeroportida *Kivalliq Air* kompaniyasining Beechfcraft 200 (ro'yxatga olish C-FSKN).
2009-yil aprel oyida *Kivalliq havo floti* quyidagi samolyotlardan iborat edi :

* 1 × Beechcraft 1900D
* 2× Beechcraft 1900C
* 1 × Raytheon Beech King Air 200
* 4 × Raytheon Beech King Air B200

1. ↑   (en) *Directory: World Airlines Part 2 (C-L)* (Flight International nashri). Andoza:Нп3. 4 2009. pp. 31—80. "7"
**Ragʻa** — tokning yuqumli zamburugʻli kasalligi. Tokning yosh novdalari, barglari, shoʻra va uzumlarini zararlaydi. Novda, barglarda har xil kattalikda kulrang gʻuborlar paydo boʻladi, keyinchalik gʻuborlar jigarrang tuye oladi, soʻngra bir-biri bilan qoʻshilib, qorayadi. Kasallik erta muddatda avj olganda kasal uzumlar soʻliydi, kech muddatda avj olganda esa yoriladi, gʻujumlar kattalashmay qotib qoladi, chiriydi, badboʻy hid chiqaradi. Kasallik tok yaxshi parvarish qilinmaganda, mayda madanglar va bachki novdalar koʻpayib ketganda, xomtok oʻz vaqtida oʻtkazilmaganda, oʻsuv davrida tokzor tez-tez va bostirib sugorilganda avj oladi. Yogʻingarchilik koʻp boʻlgan yillari ayniqsa keng tarqaladi.

Kurash choralari: tokni kesish davrida madanglar va kurtaklar sonini har tup tokning kuchiga qarab qoldirish; zang va novdalarni simbagʻaz yoki ishkomga tarashda quyosh nurining yaxshi tushishi va yaxshi shamollaydigan boʻlishiga eʼtibor berish. Kuzda tokni koʻmishdan oldin yoki erta koʻklamda kurtaklar yozilguncha 5% li ohakoltingugurt kaynatmasi yoki 2% li nitrafen eritmasi purkaladi. Oʻsuv davrida oltingugurt va ohak kukuni yoki oʻtin kuli aralashmasi changitiladi. Kasallik avj olganda 5% li ohakoltingugurt qaynatmasi yoki 0,01—0,05% li kaliy permanganat eritmasi, 1% li bordo suyukligi purkaladi va boshqa (yana qarang Kul, Oidium).

Sulton Alimuhmedov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shelley Looney** (1972-yil 21-yanvarda Michigan shtatining Braunstaun shahrida tugʻilgan va Michigan shtatining Trenton shahrida oʻsgan) — Amerikalik xokkeychi va bosh murabbiy. U 1998-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarida AQSh terma jamoasi uchun oltin medal uchun oʻyinda gʻalaba golini kiritdi, bu jamoaning birinchi oltin medali edi. 2002-yilgi qishki Olimpiya oʻyinlarida kumush medalni qoʻlga kiritdi.

Looney hozirda Lindenwood universitetining xokkey boʻyicha ayollar jamoasi bosh murabbiyi hisoblanadi.

Oʻyin faoliyati
---------------

1998-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarida oltin medal uchun oʻyinda Looney gʻalaba qozongan golni urdi. 2002-yilning kuzida u AQSh terma jamoasida jamoadoshi Cammi Granato bilan Milliy ayollar xokkey ligasining Vankuver Griffins jamoasida oʻynadi. Mavsumdagi 24 oʻyinda 35 ochko (10-25) toʻplab, u jamoada ikkinchi, Gʻarbiy konferensiyada esa toʻrtinchi oʻrinni egalladi. U 2003-yilda Esso ayollar milliy musobaqasida Britaniya Kolumbiyasi jamoasida ishtirok etgan. Quebec jamoasiga yutqazganiga qaramay, u bronza medali uchun oʻyinda BCning MVP deb topildi.

Hali ham AQSh terma jamoasida oʻynab kelayotgan Looney murabbiylik faoliyatini boshlagan, 2003-yilda U17 oʻgʻil bolalar terma jamoasini rivojlantirish dasturida yordamchi boʻlib ishlagan, keyin 2005-06-yillarda Vermont universitetida ayollar jamoasida yordamchi murabbiy boʻlib ishlagan. U keyingi Olimpiadaga tayyorgarlik koʻrish uchun bu lavozimni tark etdi.

2006-yilda Looney Turinda bronza medalini qoʻlga kiritadigan Olimpiya terma jamoasidan chiqarilgan oxirgi oʻyinchilardan biri edi. U AQShdagi xokkey faoliyatini 151 oʻyinda 61 gol va 136 ochko bilan yakunladi.

Looney 2019-yilgacha Buffalo Bison Xokkey Assotsiatsiyasining xokkey direktori edi.

Looney NCAA Division 1 Lindenwood University Lady Lions ayollar xokkey jamoasi bosh murabbiyi sifatida ham faoliyat olib borgan.

Canada
======

1980-yilda Kanada hukumati talabalar AQSh elchixonasiga bostirib kirishganda, Eronni garovga olish inqirozini tezlashtirganda, olti amerikalikga Erondan qochishga yordam berdi. Oʻshanda sakkiz yoshda boʻlgan Looney Kanadaga minnatdorchilik maktubi yozgan. Keyinchalik maktub transkripsiya qilingan va singl sifatida Mercury Records tomonidan 1980-yil mart oyida „(This Is My Country) Thank You, Canada" nomi ostida nashr etilgan.

Mukofot va unvonlar
-------------------

* 1993-yil — ECAC turnirining eng qimmat xokkeychisi
* 2019-yil — 1998 yilgi AQSh ayollar xokkey jamoasining boshqa aʼzolari bilan birga AQSh Olimpiya va Paralimpiya shon-shuhrat mukofoti sohiblari qatoriga kiritildi.

Manbalar
--------

1. ↑  IIHF Top 100 Hockey Stories of All Time, p.52, Szymon Szenberg and Andrew Podnieks, 2008, Fenn Publishing Company Ltd, Toronto, Ontario, Canada, ISBN 978-1-55168-358-4
2. ↑  „Team Alberta captures seventh national title".  Hockey Canada. Qaraldi: 25-noyabr 2010-yil.
3. ↑  „2019 Olympic and Paralympic Hall of Fame ceremony" (en). *KOAA* (2-noyabr 2019-yil). Qaraldi: 5-noyabr 2020-yil.
**Jismoniy madaniyat** - umum insoniy madaniyatning bir qismi, inson salomatligini mustahkamlash, jismoniy qobiliyatini rivojlantirishga qaratilgan ijtimoiy faoliyat sohasi. Jamiyatdagi J. m. holatining asosiy koʻrsatkichlari: odamlarning sogʻlomligi va jismonan chiniqqanligi, J. m.ning tarbiya va taʼlim sohasida, i. ch.da, turmushda qay darajada tatbiq qilinayotganligi, sportdagi yutuqlar va h. k. J. m. xalq oʻyinlari, jismoniy mashqlar, sportni va turizmning faol harakat talab qiladigan koʻrinishlarini oʻz ichiga oladi. J. m. tibbiyot, ekologiya, ped. psixologiya kabi fanlar bilan bogʻliq holda shakllangan va rivojlangan. U jamiyat taraqqiyoti, odamlarning samarali mehnat qilishi, aqliy imkoniyatlarning ravnaq topishi, axloqiy poklanish, kelajak nasllarning jismoniy ahvoliga toʻgʻridan-toʻgʻri taʼsir oʻtkazadi (yana q. Jismoniy tarbiya, Sport).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sanskrit adabiyoti** - Hindiston xalqlarining umumiy qad. davr adabiyoti. Sanskrit adabiyoti hind tadqiqotchilarining fikricha, mil. av. 4ming yilliklardan boshlab shakllana boshlagan. Ushbu adabiyotning rivojlanish tarixini shartli ravishda 3 yirik davrga ajratish mumkin: 1) "Vedalar"ning yaratilish davri (mil. av. 4ming yillikdan boshlab to 1ming yillikda ularga izohlar yozilishi bilan tugaydi); 2) eposlar davri. Ikki buyuk hind eposi: "Ramayana" va "Mahabharata" eposlarining yaratilish davri (mil. av. 2ming yillikdan to ularning yozma adabiyetga kirib kelishi, yaʼni mil. 1-asrlargacha boʻlgan davr); 3) ertak, masallar, roman janri, sheʼriyatga oid risolalar hamda qad. hind dramaturgiyasining shakllanish davri (mil. boshlaridan to 12-asr gacha boʻlgan davr).

Sanskrit adabiyotiga Veda adabiyoti va u bilan bogʻliq estetik adabiyot, sanskritdagi epik obidalar kiradi. Bu adabiyot xalq ogʻzaki ijodining boy anʼanalari taʼsirida vujudga kelgan. Shoir va dramaturg Ashvaghosha, dramaturg Bhasa uning ilk namoyandalaridir. Mil. 1ming yillik oʻrtalari va oxirlarida Sanskrit adabiyoti da Kalidasa dramalari, Bhartrihari va Amaru sheʼriyati, Bana va Dandin nasri paydo boʻldi. Mashhur "Panchatantra" ("Kalila va Dimna"), "Brihatkatha", "Vetalapanchavinshati", "Shukasaptati" kabi asarlar Sanskrit adabiyoti shuhratini olamga yoydi. Sanskrit adabiyoti Hindiston xalqlari ilgʻor ijtimoiy tafakkurini oʻzida ifodalagan adabiyotdir.

Sanskrit adabiyoti jahon tarixiy-adabiy jarayonida muhim oʻrin tutadi. "Panchatantra", "Vetalaning 25 hikoyasi", "Toʻtining 70hikoyasi" kabi xalq kitoblari jahon xalqlari adabiyotida qayta ishlandi; ular J. Lafonten, I. Gyote, G. Geyne va boshqa ijodiga taʼsir koʻrsatdi. Sanskrit adabiyoti namunalari 10-asr boshlaridayoq Oʻrta Osiyoda maʼlum boʻlgan (Beruniy "Kalila va Dimna" tarjimalari xaqida fikr yuritgan). "Mahabharata", "Kalila va Dimna" asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan (1966).

Adabiyot
--------

* Serebryakov I. D. Ocherki drevneindiyskoy literaturi, M. 1971; Chelshev Ye.P. Literatura xindi, M. 1968. Ansoriddin Ibrohimov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |