**Stanley Motor Carriage Company** Amerika bugʻli mashinalar ishlab chiqaruvchisi edi. Kompaniya 1898-yilda tashkil etilgan va 1901-yilda roʻyxatdan oʻtgan. Kompaniya tomonidan ishlab chiqarilgan avtomobillar Stanley Steamers deb nomlangan. Ular 1896-yildan 1924-yilgacha ishlab chiqarilgan. 1900-yillarning boshlarida bugʻ lokomotivlar, paroxodlar va hatto tikuv mashinalarini quvvatlantirish uchun ishlatilgan.

Ilk davri
---------

Frensis E. Stenli (1849-1918) va Frilan O. Stenli (1849-1940) 1897-yilda oʻzlarining bugʻ dvigatellarini yaratdilar. 1898—1899-yillarda ular 200 dan ortiq avtomobil ishlab chiqardilar, bu Qoʻshma Shtatlardagi boshqa har qanday ishlab chiqaruvchilardan koʻp edi. 1902-yilda Lokomobilga original dizaynni sotgandan soʻng, ular Stanley Motor Carriage kompaniyasini tuzdilar.

Keyingi modellari
-----------------

Lokomobilga sotgan dizayn egalari bilan huquqiy muammolar va nizolarni oldini olish uchun birodarlar Stenli toʻgʻridan-toʻgʻri orqa oʻqqa oʻrnatilgan yangi dvigatel modelini ishlab chiqdilar. Soʻnggi modellar alyuminiy korpusga ega edi, ammo qattiq quvurli poʻlat shassisini saqlab qoldi. 1915-yilda avtonomiyani yaxshilash uchun bugʻ generatori oldinga siljiydi va kondensator oʻrnatildi (shu paytgacha yonilgʻi quyishsiz yurish juda cheklangan edi: taxminan 80 km edi).

Stanley kompaniyasi oʻz dizaynlarini bir qancha boshqa avtomobil kompaniyalariga litsenziyalagan. White Motor kompaniyasi 1912-yilgacha bugʻ mashinalarini ishlab chiqarish uchun ishlatilgan.

Kompaniya faoliyatining pasayishi
---------------------------------

Yigirmanchi asrning birinchi oʻn yilligi oxirida ichki yonish dvigateliga ega avtomobillar oʻz ish faoliyatini sezilarli darajada yaxshiladi. Amaliy nuqtai nazardan, oxirgi elektr starterining keng qoʻllanishi edi, bu haydovchilarga dvigatelni qoʻlda ishga tushirishning noqulay va xavfli protsedurasidan qochish imkonini berdi. Ichki yonuv dvigateliga ega mashinani juda tez ishga tushirish mumkin edi, bugʻ dvigateliga esa bir necha daqiqa vaqt ketadi. Narx ham hal qiluvchi omil boʻldi: deyarli qoʻlda ishlab chiqarilgan bugʻ dvigatellari ommaviy ishlab chiqarilgan ICE (ichki yonish) mashinalariga qaraganda ancha qimmat edi.

Sotish va yopilish
------------------

1918-yilda sotilgan avtomobillar soni yiliga 600 tagacha kamaydi. Oʻsha yili aka-uka Stenlilar kompaniyani chikagolik tadbirkor Preskott Uorrenga sotishdi va undan keyin tanazzul va turgʻunlik davri keldi. 740 Stanley sedani 3960 dollar, Ford Model T esa 500 dollardan kamroq turadi. Kompaniya 1924-yilda yopildi. Frensis Stenli 1918-yilda avtohalokatda vafot etdi. Uning akasi Frilan Koloradoda The Stanley Hotel nomli mehmonxona ochdi. U 91 yil umr koʻrdi.

| Yil | ishlab chiqarish |
| --- | --- |
| 1901-yil | 80 |
| 1902-yil | 170 |
| 1903-yil | 300 |
| 1904-yil | 550 |
| 1905-yil | 610 |
| 1906-yil | 640 |
| 1907-yil | 775 |
| 1908-yil | 784 |
| 1909-yil | 613 |
| 1910-yil | 670 |
| 1911-yil | 535 |
| 1912-yil | 566 |
| 1913-yil | 475 |
| 1914-yil | 527 |
| 1915-yil | 403 |
| 1916-yil | 353 |
| 1917-yil | 519 |
| 1918-yil | 498 |
| 1919-yil | 499 |
| 1920 | 255 |
| 1921-yil | 310 |
| 1922-yil | 465 |
| 1923-yil | 181 |
| 1924-yil | 102 |
| Xulosa | 10.880 |

Texnik tafsilotlari
-------------------

 1912-yildagi Stenli avtomobili. Shassi, osma va uzatish qismlari.
 Stenli avtomobilining bugʻ dvigateli, 1912-yil

Tezlik rekordlari
-----------------

 Stenli bugʻ mashinasi 1903-yilda Daytona Beach Road Course tezligi rekordini oʻrnatdi
1906-yilda Stenli bugʻli mashinasi 205,5 km/soat (127,659 milya) tezlik rekordini oʻrnatdi.

Galereya
--------

* Stanley Steamer, 1912Stenli Steamer, 1912-yil
* Компаундный двухцилиндровый двигатель "Stanley Steam" двойного расширения не нуждался в трансмиссии и был подключён напрямую к оси машины. Мощность 6 л.с.Ikki tomonlama kengaytirilgan "Stenli Steam" birikmasi ikki silindrli dvigatel transmissiyasiga muhtoj emas edi va bevosita mashinaning oʻqiga ulangan. Quvvat 6 ot kuchi
* Stanley Steamer Серии 740 в 1924.Stanley Steamer seriyasi 740, 1924-yil.

Manbalar
--------

* 1. G.N. Georgano *Cars: Early and Vintage, 1886–1930*. (London: Grange-Universal, 1985).
* 2. CHRISTOPHER JENSEN (June 17, 2011). "Taming a Mountain Road With Horses and Cars". *The New York Times*. Retrieved September 29, 2011. That was the day that F. O. Stanley and his wife, Flora, decided it would be good publicity for their steam-powered Stanley Locomobile if it were the first car to be driven up the 7.6-mile Mount Washington Carriage Road.
* 3. Stanley Steam Cars, The Automotor Journal, Nov 30th, 1912, p1444
* 4. Glaskin, Max, Steam-powered car breaks century-old speed record, August 25, 2009, retrieved August 26, 2009
* 5. Stanley Steamer' tourer steam driven motor car, 1920s, National Museum of Australia
* 6. Doris A. Isaacson, ed. (1970). *Maine: A Guide Down East*. Courier-Gazette, Inc. Maine League of Historical Societies and Museums. p. 386.