**Bentley** Motors Limited — hashamatli avtomobillar va sport carlar ishlab chiqaruvchi Buyuk Britaniya ishlab chiqaruvchisi va sotuvchisi hamda 1998-yildan beri Volkswagen guruhining shoʻba korxonasi va 2022-yildan beri Volkswagenning premium brendi Audi bilan birlashtirilgan.Bosh qarorgohi Crewe shahrida (Angliya) joylashgan kompaniya 1919-yilda Shimoliy Londonning Cricklewood shahrida W. O. Bentley tomonidan **Bentley Motors Limited** sifatida tashkil etilgan va 1924, 1927, 1928, 1929 va 1930-yillarda *24 soatlik Le Mans*(24 Hours of Le Mans) poygasida g‘olib chiqqani bilan mashhur bo‘lgan.
Taniqli modellar tarixiy sport poygalari Bentley 4½ Liter va Bentley Speed ​​Sixdan iborat; eng yangi Bentley R Type Continental, Bentley Turbo R va Bentley Arnage; butun dunyo boʻylab sotiladigan Flying Spur, Continental GT, Bentayga va Mulsanne kabi hozirgi modellar qatoriga, 2012-yil noyabr holatiga koʻra Xitoy eng katta bozorga aylandi. Bugungi kunda Bentley modellarining koʻpchiligi kompaniyaning Crewe zavodida yigʻilgan boʻlsa, oz qismi Germaniyaning Drezden shahridagi Volkswagen zavodida va kontinental uchun korpuslar bilan Zvikauda va Volkswagen Bratislava zavodida ishlab chiqarilgan Bentayga uchun korpuslar bilan yigʻiladi. Bentley va Rolls-Roycening qoʻshilishi va oxir-oqibat ajralishi, 1931-yilda Rolls-Royce tomonidan Bentleyni sotib olgandan soʻng, bir qancha xato va kamchiliklardan keyin sodir boʻldi. 1971-yilda Rolls-Royce Buyuk Britaniya hukumati tomonidan milliylashtirdi — aerokosmik boʻlinma (Rolls-Royce Plc) va avtomobil (Rolls-Royce Motors Limited) boʻlinmalariga boʻlinib, ikkinchisi Bentley boʻlinmasi saqlab qolindi. Keyinchalik Rolls-Royce Motors muhandislik konglomerati Vickersga sotildi va 1998-yilda Vickers Rolls-Royceni Volkswagen AG-ga sotdi. Rolls-Royce nomiga ham, kompaniya logotipiga ham intellektual mulk huquqlari Rolls-Royce Motors tomonidan emas, balki avtomobilsozlik boʻlimiga litsenziya berishda davom etgan *Rolls-Royce Plc* aerokosmik kompaniyasida saqlanib qolgan. Shunday qilib, „Rolls-Royce" ning Volkswagenga sotilishiga Bentley nomi va logotiplari, avtomobil dizayni, model belgilari, ishlab chiqarish va maʼmuriy obyektlar, Spirit of Ecstasy va Rolls-Royce panjara shaklidagi savdo belgilari (keyinchalik VW tomonidan BMW ga sotilgan) kiradi, lekin Rolls-Royce nomi yoki logotipiga boʻlgan huquqlar emas. Rolls-Royce Plc aerokosmik kompaniyasi oxir-oqibat ikkalasini BMW AG kompaniyasiga sotdi.

Tarixi
------

### Cricklewood (1919-1931)

Bentley 
Birinchi jahon urushidan oldin *Walter Owen Bentley* va uning ukasi *Horace Millner Bentley* Shimoliy Londondagi **Cricklewood**da  fransuz DFP avtomobillarini sotgan, ammo W.O, Walterga har doim oʻz avtomobillarini loyihalashtirish va qurishni xohlagan. 1913-yilda DFP zavodida u alyuminiy qogʻoz ogʻirligini koʻrdi va alyuminiydan yengilroq porshenlarni ishlab chiqarish uchun quyma temirning oʻrnini bosa oladi, deb oʻyladi. Birinchi Bentley alyuminiy porshenlari Birinchi jahon urushi paytida Sopwith Camel aerodvigatellariga oʻrnatildi.
Birinchi jahon urushini tugatish uchun Parij tinchlik konferensiyasi boshlangan kunning oʻzida,Walter Owen Bentley 1919-yil 18-yanvarda Bentley Motors Limited kompaniyasiga asos soldi va 1919-yil avgustida *Bentley Motors Ltd*.ni roʻyxatdan oʻtkazdi. Oktyabr oyida u koʻrgazmasini namoyish etdi. London avtosalonida Royal Flying Corps sobiq ofitseri Klayv Gallop shassi uchun silindrli toʻrtta valfli innovatsion dvigatelni ishlab chiqdi. Dekabrga kelib, dvigatel ishlab chiqarildi va ishga tushdi. Birinchi avtomobillarni yetkazib berish 1920-yilning iyuniga rejalashtirilgan edi, biroq ishlab chiqish taxmin qilinganidan koʻproq vaqt talab qildi, shuning uchun sana 1921-yil sentyabrgacha uzaytirildi. Birinchi **Bentley** avtomobillarining chidamliligi koʻpchilikning eʼtirofiga sazovor boʻldi va ular toqqa chiqishda, shuningdek,  Brooklynda poygada qatnashishdi. Bentleyning birinchi yirik voqeasi 1922-yilgi Indianapolis 500 boʻlib, Duesenberg poyga shassisiga ega ixtisoslashgan avtomobil kompaniyasidan ustunlik qildi. Ular avtomexanik H. S. „Bertie" Browning hamrohligida avtomashina haydovchisi *Duglas Xoks* boshqaruvidagi oʻzgartirilgan yoʻl mashinasiga kirishdi. Hawkes toʻliq 500 mil (800 km) ni bosib oʻtdi va 19-pogʻonadan boshlanganidan keyin oʻrtacha soatiga 74,95 milya (120,62 km/soat) tezlik bilan 13-oʻrinni egalladi. Keyin jamoa 1922-yilgi *RAC Tourist Trophy* musobaqasida qatnashish uchun Angliyaga qaytarildi.

#### Kapitan Woolf Barnato

Kapitan **Woolf Barnato** oʻzining ogʻir vazndagi bokschisining qaddi-qomatiga kinoya bilan murojaat qilib, „Babe" laqabini oldi. 1925-yilda u oʻzining birinchi Bentley 3 litrli avtomobilini oldi. Ushbu mashina bilan u koʻplab  Brooklyn poygalarida gʻolib chiqdi. Bir yil oʻtgach, u Bentley biznesini sotib oldi.

Bentley korxonasi har doim kam mablagʻ bilan taʼminlangan, ammo 1924-yilda *Jon Daff* va *Frank Klement*ning Le Mans gʻalabasidan ilhomlanib, Barnato Bentley biznesini moliyalashtirishga rozi boʻldi. Barnato 1922-yilda oʻzining moliyaviy va investitsiya vositasi sifatida mavjud boʻlgan *Baromans Ltd* kompaniyasini oʻz ichiga olgan. Baromans orqali Barnato dastlab 100 000 funt sterlingdan ortiq sarmoya kiritib, biznes va uning ishchi kuchini saqlab qoldi. Asl Bentley kompaniyasining moliyaviy qayta tashkil etilishi amalga oshirildi va barcha mavjud kreditorlar 75 000 funt sterling toʻlashdi. Mavjud aksiyalarning har biri 1 funt sterlingdan atigi 1 shillingga yoki asl qiymatining 5 foizigacha devalvatsiya qilindi. **Barnato** 149 500 ta yangi aksiyalarga egalik qildi va unga kompaniyani boshqarish huquqini berdi va u rais boʻldi. Barnato biznesga qoʻshimcha naqd pul kiritdi: 1927-yil iyul oyida qarz bilan taʼminlangan 35 000 funt sterling; 1928-yilda 40 000 funt sterling; 1929- yilda 25 000 funt sterling. Yangilangan moliyaviy mablagʻlar bilan W. O. Bentley avtomobillarning yana bir avlodini loyihalashtira oldi.

#### Bentley Boys

Bentley 
Bentley Boys  britaniyalik avtoulov ishqibozlari guruhi boʻlib, ular orasida Barnato, ser Genri „Tim" Birkin, qiyalikdan quvuvchi Jorj Duller, aviator Glen Kidston, avtomobil jurnalisti S.C.H. „Semmi" Devis va Dadli Benjafild. Bentley Boys Bentley avtomobillarini afzal koʻrdi. Koʻpchilik mustaqil ravishda badavlat edi va koʻpchilik harbiy bilimga ega edi. Ular yuqori ishlash uchun mavqe va obroʻsini saqlab qolishdi; Bentley 1927-yildan 1930-yilgacha Le Manning 24 soati musobaqasida ketma-ket toʻrtta gʻalabasi bilan eʼtiborga tushdi.
*Birkin* 1929-yilda Welwyn Garden Cityda 4½ litrli yengil Blower **Bentley**ni ishlab chiqdi va  Brooklyn poyga pallasi uchun optimallashtirilgan Bentley Blower № 1dan boshlab beshta maxsus poyga ishlab chiqardi. Birkin Bentleyni bekor qildi va modelni toʻliq ishlab chiqilishidan oldin bozorga chiqardi. Buning natijasida Bentley muvaffaqiyatsizlikka uchradi.

1930-yil mart oyida boʻlib oʻtgan *Blue Train Races* musobaqasida Barnato birinchi marta Le Train Bleuni magʻlub etib, Rover va uning Rover Light Sixdagi ulushini koʻtarib, oʻzining 6½ litrli Bentley Speed ​​Six bilan 100 funt sterling garov tikib, bu rekordni yangiladi.. U Kanndan Kalega, soʻngra paromda Doverga va nihoyat Londonga, jamoat magistrallarida sayohat qilib, poezdga qarshi chiqdi va gʻalaba qozondi. Barnato oʻzining H.J. Mulliner gavdali rasmiy salonini *Blue Train Races*da poyezdga qarshi poygada haydadi. Ikki oy oʻtgach, 1930-yil 21-mayda u Gurney Nutting tomonidan soddalashtirilgan tezkor „sportchi kupesi" bilan Speed ​​Sixni olib keldi. Ikkala mashina ham „Blue Train Bentleys" nomi bilan mashhur boʻldi; ikkinchisi muntazam ravishda yanglishib yoki notoʻgʻri ravishda *Blue Train*da poygada yurgan mashina deb ataladi, aslida **Barnato** uni oʻz poygasi xotirasiga atagan. Terens Kuneoning rasmida Gurney Nutting kupesining Moviy poezdga parallel boʻlgan yoʻlda poygasi tasvirlangan, bu ssenariy hech qachon sodir boʻlmagan, chunki yoʻl va temir yoʻl bir xil yoʻnalish boʻylab yurmagan.

### Rolls-Royce (1931-1970)

#### Derbi

 Bentley Mark VI 
Rolls-Royce Bentley Motors (1919) Ltd aktivlarini oʻz qoʻliga oldi va Bentley Motors (1931) Ltd shoʻba korxonasini tashkil etdi. Rolls-Royce Cork Streetdagi *Bentley* avtosalonlarini, *Kingsbury*dagi xizmat koʻrsatish stantsiyasini, Creekwooddagi majmuani va *Bentley* kompaniyasining oʻzi xizmatlari. Bu oxirgi Nepier tomonidan sudda muvaffaqiyatsizlikka uchradi. Bentley oʻz savdo belgisini roʻyxatdan oʻtkazishni eʼtiborsiz qoldirdi, shuning uchun Rolls-Royce darhol buni amalga oshirdi. Ular, shuningdek, 1932-yilda Creekwood zavodini sotdilar. Ishlab chiqarish Derbidagi Rolls-Royce zavodida qaytadan boshlanishidan oldin ikki yil toʻxtadi. Rolls-Roycedagi rolidan norozi boʻlib, shartnomasi 1935-yil aprel oyi oxirida tugashi bilan W. O. Bentley Lagondaga qoʻshilish uchun joʻnab ketdi. 1931-yildan 2004-yilgacha ishlab chiqarilgan barcha Bentleylar meros boʻlib qolgan yoki umumiy Rolls-Royce shassilaridan va moslashtirilgan Rolls-Royce dvigatellaridan foydalangan va tanqidchilar tomonidan nishon ishlab chiqarilgan Rolls-Royce sifatida tasvirlangan.

#### Standart Steel salonlari

Ikkinchi jahon urushidan keyin bir muncha vaqt oʻtgach, Bentley va Rolls-Royce kabi yuqori darajadagi avtomobil ishlab chiqaruvchilari toʻliq avtomobillarni yetkazib bermagan. Ular asboblar panelidan oldinga deyarli toʻliq aylanma shassilarni sotdilar. Har bir shassi xaridor tanlagan vagon ishlab chiqaruvchiga yetkazib berildi. Eng yirik ixtisoslashgan avtosalonlarda vagon quruvchilar oʻzlari uchun potentsial xaridorlarni kutayotgan zaxirada saqlanadigan namunaviy loyihalarni ishlab chiqdilar.
Urushdan keyingi talabni qondirish uchun, xususan, Buyuk Britaniya hukumatining xorijga valyutani eksport qilish va ishlab chiqarish bosimini qondirish uchun Rolls-Royce „standart" haydashga tayyor toʻliq salon avtomobilini yaratish uchun *Pressed Steel* tomonidan ishlab chiqarilgan presslar yordamida toʻliq poʻlatdan yasalgan korpusni ishlab chiqdi. Ishlab chiqarilgan birinchi poʻlat korpusli model **Bentley Mark VI** edi: ular 1946-yilning boshida yangi qayta konfiguratsiya qilingan *Crewe* zavodida paydo boʻla boshladi. Bir necha yil oʻtgach, dastlab faqat eksport uchun Rolls-Royce Silver Dawn taqdim etildi, standart poʻlat Bentley, lekin kichik qoʻshimcha haq evaziga Rolls-Royce radiator panjarasi bilan jihozlangan va bu konvensiya davom etdi.

Shassi Bentley S3 ishlab chiqarish tugaguniga qadar vagon ishlab chiqaruvchilar uchun mavjud boʻlib qoldi, u 1965-yil oktyabr oyida shassisiz monokok konstruktsiyali T seriyali bilan almashtirildi.

### Volkswagen (1998-present)

2019 Flying Spur W12 
 BMW Rolls-Royce plc kompaniyasiga Rolls-Royce nomi va logotipini litsenziyalash uchun 40 million funt sterling toʻlagan. Muzokaralardan soʻng,  BMW va Volkswagen AG 1998-yildan 2002-yilgacha  BMW dvigatellar va butlovchi qismlarni yetkazib berishda davom etishi va Volkswagenga Rolls-Royce nomi va logotipidan vaqtincha foydalanishga ruxsat berish haqida kelishib oldi. Barcha  BMW dvigatellari taʼminoti 2003-yilda **Silver Seraph** ishlab chiqarish tugashi bilan yakunlandi.
2003-yil 1-yanvardan boshlab Volkswagen AG „Bentley" markali avtomobillarning yagona yetkazib beruvchisi boʻladi.  BMW kompaniyasi Rolls-Royce Motor Cars Limited nomli yangi yuridik shaxsni tashkil etdi va Goodwoodda, Gʻarbiy Sasseks, Angliyada yangi maʼmuriy shtab-kvartira va Rolls-Royce markali avtomobillar uchun ishlab chiqarish obyektini qurdi.

2020-yil 23-martda **Bentley** ishlab chiqarishni COVID-19 pandemiyasi tufayli toʻxtatishini eʼlon qildi. 2020-yil iyun oyida Bentley Buyuk Britaniyada COVID-19 pandemiyasi natijasida 1000 ga yaqin (4200 dan toʻrtdan biri) ish oʻrinlarini qisqartirishini eʼlon qildi.

2020-yil 3-noyabrda Bentley sotiladigan barcha yangi avtomobillar 2030-yilga borib elektr boʻlishini eʼlon qildi. Bu eʼlon shuningdek, Birlashgan Qirollik Bosh vaziri Boris Johnson 2020-yil fevral oyida yoqilgʻi bilan yonuvchi avtomobillarni (jumladan, Gibrid) taqiqlovchi va bosqichma-bosqich toʻxtatuvchi qonunni maʼqullaganini eʼlon qilganidan keyin eʼlon qilindi va *Plug-in Hybrid* transport vositalari) 2030-yilgacha Buyuk Britaniyadan, 2035-yilgacha gibridlar taqiqlanadi.

Foyda va xodimlar
-----------------

| Yil | Foyda yoki zarar € million | Xodimlar | Umumiyyetkazib berish | AQSH | Xitoy | Yevropa Buyuk Britaniyadan tashqari | Buyuk Britaniya | OʻrtaSharq | OsiyoTinch okean havzasi | Yaponiya | Boshqalar |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1998 |  | 1500 | 414 |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 1999 |  |  | 1001 |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 2000 |  |  | 1469 |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 2001 |  |  | 1429 |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 2002 |  |  | 1157 |  | 36 |  |  |  |  |  |  |
| 2003 |  |  | 1017 |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 2004 |  |  | 7411 |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 2005 |  |  | 8627 | 3654 | 500 |  |  |  |  |  | 4473 |
| 2006 | +137 |  | 9387 | 4035 | 175 | 2024 |  |  |  |  | 3153 |
| 2007 | +155 |  | 10014 | 4196 | 338 | 2166 | 2079 |  |  |  | 1235 |
| 2008 | +10 |  | 7605 |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 2009 | −194 | 3500 | 4616 | 1433 | 489 |  | 897 |  |  |  | 1797 |
| 2010 | −245 |  | 5117 | 1525 | 910 | 776 | 982 |  |  |  | 924 |
| 2011 | 8 | 4000 | 7003 | 2021 | 1839 | 1187 | 1031 | 566 | 249 |  | 110 |
| 2012 | 100 |  | 8510 | 2457 | 2253 | 1333 | 1104 | 815 | 358 | 190 |  |
| 2013 | 176 |  | 10120 | 3140 | 2191 | 1480 | 1381 | 1185 | 452 | 291 |  |

Mahsulotlar
-----------

| Yil | Bentayga | CGT Coupé | CGT Cabrio | Flying Spur | Mulsanne | Arnage | Brooklands | Azure | Continental | Boshqa Bentley modeli | Rolls-Royce | Umumiy |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2000 |  |  |  |  |  | 1243 |  | 131 | 93 | 2 | 469 | 1938 |
| 2001 |  |  |  |  |  | 1049 |  | 205 | 114 | 61 | 352 | 1781 |
| 2002 |  |  |  |  |  | 883 |  | 69 | 50 | 61 | 147 | 1210 |
| 2003 |  | 107 |  |  |  | 607 |  | 62 | 16 |  |  | 792 |
| 2004 |  | 6896 |  |  |  | 790 |  |  |  |  |  | 7686 |
| 2005 |  | 4733 |  | 4271 |  | 556 |  |  |  |  |  | 9560 |
| 2006 |  | 3611 | 1742 | 4042 |  | 464 |  | 177 |  |  |  | 10036 |
| 2007 |  | 2140 | 4847 | 2270 |  | 357 | 8 | 350 |  |  |  | 9972 |
| 2008 |  | 2699 | 2408 | 1813 |  | 277 | 312 | 165 |  |  |  | 7674 |
| 2009 |  | 1211 | 722 | 1358 |  | 147 | 106 | 93 |  |  |  | 3637 |
| 2010 |  | 1735 | 843 | 1914 | 354 |  | 6 | 2 |  |  |  | 4854 |
| 2011 |  | 3416 | 677 | 2354 | 1146 |  |  |  |  |  |  | 7593 |
| 2012 |  | 3536 | 2638 | 1764 | 1169 |  |  |  |  |  |  | 9107 |
| 2013 |  | 3602 | 2197 | 3960 | 1117 |  |  |  |  |  |  | 10876 |
| 2014 |  | 3442 | 2151 | 4556 | 884 |  |  |  |  |  |  | 11033 |
| 2015 | 96 | 3997 | 2216 | 3660 | 919 |  |  |  |  |  |  | 10888 |
| 2016 | 5586 | 2272 | 1600 | 1731 | 628 |  |  |  |  |  |  | 11817 |
| 2017 | 4849 | 1345 | 1468 | 2295 | 595 |  |  |  |  |  |  | 10552 |
| 2018 | 4072 | 2841 | 28 | 1627 | 547 |  |  |  |  |  |  | 9115 |
| 2019 | 5232 | 3903 | 2760 | 102 | 443 |  |  |  |  |  |  | 12440 |
| 2020 | 3946 | 1905 | 1244 | 3381 | 127 |  |  |  |  |  |  | 10603 |

Bentley mashinalari
-------------------

### Volkswagen brendi

* 2016–hozirgacha: *Bentley Bentayga*

* 2018–hozirgacha: *Bentley Continental GT#Third generation*

* 2019–hozirgacha: *Bentley Flying Spur (2005)#Third generation*

### Ilgari ishlab chiqarilgan avtomobil modellari

* 1998-2009: *Arnage*

* 2003-2011: *Continental GT*

* 2005-2013: *Continental Flying Spur (Gen 1)*

* 2006-2009: *Azure (Gen 2)*

* 2008-2011: *Bentley Brooklands (Gen 2)*

* 2011-2018: *Continental GT (Gen 2)*

* 2013-2019: *Flying Spur (Gen 2)*

* 2010-2020: *Mulsanne*

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑   %2C6839959
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti