recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Yazidiylik** - asoschisi Yazid ibn Anisa bo‘lib, uning aqidasiga ko‘ra, ajam xalqlarining biridan payg‘ambar chiqib, Qur’oni karimdan boshqa kitob ham olib keladi va Muhammad (s.a.v.) keltirgan islom dinini mansux (bekor) qiladi. Bu firqaning mazkur buzuq aqidasi Qur’oni karimning: «Muhammad sizlarning erkaklaringizdan birortasiga ota emasdir, balki u Allohning elchisi va payg‘ambarlarning muhridir...» (Ahzob, 40), degan oyatiga mutlaqo zid. Alloh taolo bu oyatda Muhammad (a.s.)ni «Payg‘ambarlarning muhri» deb atadi. Zero, har bir muhim yozma hujjat so‘nggida muhr bosilgani kabi oxirgi payg‘ambar kelgach, payg‘ambarlar kitobiga ham muhr bosilgandek bo‘ldi. Yazidiylik Alloh taoloning mazkur oyatini ko‘r-ko‘rona inkor qilganliklari sabab, ahli sunna val-jamoa nazdida kofir sanaladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 435. sfn error: no target: CITEREFNajmiddinov,\_Karimov,\_Turdiyeva2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Najmiddinov J. Karimov J. Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480 bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.
**Aerovokzal** — aeroportlarsa havo transporti yoʻlovchilariga xizmat koʻrsatiladigan va yuk operatsiyalari oʻtkaziladigan bino yoki binolar majmui. A. tarkibiga vokzal oldi maydoni (shahar transporti toʻxtab turish maydoni bilan birga), samolyotlar turadigan perron, perron-texnika xizmati koʻrsatish binolari, samolyot bortida yoʻlovchilarga beriladigan oziqovqat tayyorlash sexi, mehmonxonalar, komanda-dispetcherlik punktini oʻz ichiga olgan asosiy inshootlar majmui kiradi. Odatda, bu bino va inshootlar A. binosi bilan birga quriladi. A.ning ichki va xalqaro liniyalarga xizmat koʻrsatuvchi xillari boʻladi. A.da yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish yumushlari quyidagilarni oʻz ichiga oladi: chiptalar sotish va roʻyxatga olish; reys boʻyicha yuklarni qabul qilish, rasmiylashtirish, komplektlash va uchib kelgan yoʻlovchilarga yuklarini berib yuborish; samolyotlarning uchishi va qoʻnishi haqida axborot berib turish, pochta, maishiy, tibbiy va boshqa xizmatlar koʻrsatish. A.ning oʻlchami aeroportning yoʻlovchilarni tashish hajmidan kelib chiqadi. Toshkent aeroportidagi A. yirik A.lar jumlasiga kiradi (524-betdagi suratga qarang). Yirik shaharlarda aeroportlardagi A. ishini yengillashtirish maqsadida aeroport bilan shahar transporti vositasida bogʻlangan shahar A.i quriladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Harbiy intizom** — barcha harbiy xizmatchilarning qonun. harbiy nizomlar, komandirlar (boshliqlar) buyruqlari bilan belgilangan tartib va qoidalarga qatʼiy va aniq rioya etishi. Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarida Harbiy intizom har bir harbiy xizmatchining Oʻzbekiston Respublikasini himoya qilishga boʻlgan harbiy burchi va shaxsiy masʼuliyati, oʻz xalqiga misl-siz sadoqatini his qilishga asoslanadi. Harbiy intizom harbiy xizmatchidan harbiy qasamyodga sodiq boʻlishni, Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari va Konstitutsiyasiga qatʼiyan boʻysunishni; oʻz harbiy burchini mohirlik va jasorat bilan bajarishni; harbiy ishni sidqidildan oʻrganishni; harbiy va davlat mulkini asrashni; harbiy xizmat qiyinchiliklarini mardonavor yengishni, harbiy burchni bajarish uchun oʻz jonini ham ayamaslikni; sergak boʻlishni, harbiy va davlat sirlarini qatiy saqlashni; harbiy xizmatchilar oʻrtasidagi harbiy nizomlarda koʻrsatib berilgan oʻzaro munosabatlarni qoʻllab-quvvatlashni, jangovar birodarlikni mustahkamlashni; komandirlarga (boshliqlarga) va bir-biriga hur.mat koʻrsatish, harbiy salom-alik va xushfeʼllik qoidalariga rioya qilishni; jamoat joylarida oʻzini munosib tutishni, nomunosib xatti-harakatlardan oʻzini va boshqalarni tiyib qolishni va fuqarolarning or va nomusini himoya qilishni talab etadi.

Harbiy intizom har bir harbiy xizmatchining xizmat vazifalariga ongli ravishda munosabati, yuksak huquqiy madaniyati asosida shakllanadi. Harbiy intizomning umumiy va aniq qonun-qoidalari 1996-yil 9-oktabrda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti, Qurolli Kuchlar Oliy Bosh Qoʻmondoni tomonidan tasdiqlangan "Oʻzbekiston Respublikasi qurolli Kuchlarining intizom Nizomi" asosida belgilab berilgan. Intizom Nizomi talablarining bajarilishini nazorat qilish komandir (boshliqlar) zimmasiga yuklatilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vakuum pech** — kiyin eriydigan metall va qotishmalar eritiladigan pech. Induksion, elektr yoyli, elektron-nurli, plazmali xillari bor. Induksion pechlarda quymalar va murakkab shaklli quyma detallar olinadi. Induksion pech induktorlari vakuumli eritish kamerasiga nisbatan ichkariga yoki tashqariga joylashgan boʻladi. Induktorlari tashqarida joylashgan pechda eritish jarayonini induktorni surish yoʻli bilan boshqarib turish mumkin. Induktorlari ichkarida joylashgan pechning tigeli ancha chidamli boʻlib, induktor qoʻzgʻatilmaydi. Elektr yoyli pechlarda metall va qotishmalar elektr yoyi hosil qiladigan issiqlik hisobiga eritiladi. Elektron-nurli V. p.da elektron nurli, plazmali ish jismi hisoblanadi. V. p. metallni gazlar, turli aralashmalar, nometall qoʻshilmalardan samarali tozalashga imkon beradi; u juda toza metall olishda qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Ottavadagi Milliy urush yodgorligidagi quvur orkestri.
**Harbiy musiqa** — qoʻshinlarning harbiy mashq va tarbiya jarayonlari, tantanali (parad, koʻrik) va boshqa tadbirlarda qoʻllanadigan musiqa asarlari. Harbiy orkestr hamda ayrim harbiy sozanda (asosan, fanfara, truba, baraban ijrochi)lar tomonidan chalinadi. Oʻtmishda jangovar harakatlarda, qoʻshinlarni boshqarish, signal berish maqsadida ham qoʻllangan. Oʻrta Osiyoda karnay, surnay, nogʻoralarda zarbulfath (gʻalaba usuli)da kuylar, "Sarbozcha", "Usmoniya", "Askariy" kabi cholgʻu kuylar chalingan. Asosiy janrlar tarkibi — qoʻmondonlarni qarshi olish, saf tortish, yurish va motam marshlari, soqchilarni koʻrikdan oʻtkazish uchun va boshqa cholgʻu kuylar, shuningdek, harbiy (safda aytiladigan) qoʻshiq va boshqalardan iborat.

Harbiy musiqa — musiqaning qad. turi boʻlib, Qad. Misr, Ossuriya, Bobil, Xitoy, Yunonistonda keng rivoj topgan. Harbiy musiqa ning zamonaviy turlari Yevropada 16—17-asrlarda muntazam (yollanma as-karlardan iborat) qoʻshinlar keng rivoj topishi munosabati bilan qaror topgan. Oʻzbekistonda Harbiy musiqa namunalaridan P.Makarovning "Saf marshi", "Yosh musiqachilar marshi", "Vatan marshi", "Soqchilarni koʻriqdan oʻtkazish uchun musiqa"si (S.Yudakovning "Jon Oʻzbekiston" qoʻshigʻi asosida), R.Abdulla-yevning "Shodlik" marshi, shuningdek, "Tankchilar marshi" (S.Chernetskiy), "Gʻalaba" marshi (N.Ivanov-Radkevich), "Yulduz marshi" (J.F.Suza), "Tanta-nali marsh" (P.Chaykovskiy), "Shahri-zodaning marshi" (V.Runov) kabi asarlar mashhur. Saf qoʻshiqlaridan shahriDa-dajonovning "Qasamyod", "Oʻzbekiston posbonlari", "Oʻzbekiston Qurolli kuchlar qoʻshigʻi" va boshqa, A.Nazarovning "Serjant", P.Makarovning "Askarlar qoʻshigʻi", harbiy-vatanparvarlik ruhidagi asarlardan "Xalqim", "Yurtim" (Sh. Dadajanov), "Turkiston farzandi-miz" (K.Rahmatov), "Yigitlar" (D.Qar-shiyev) kabi qoʻshiqlar ommalashgan.

Manbalar
--------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Elyuar Pol** (taxallusi; asl nomi Ejen Emil Pol Grendel, Opps1e1) (1895.14.12, SenDeni, Sena departamenti — 1952.18.11, Sharanton) — fransuz shoiri. Dastlab, 1919-yil dadaizm (modernizm yoʻnalishidagi adabiy-badiiy oqim) ruhida jumboq va tushunish bir qadar ogʻir boʻlgan sheʼrlar yozgan ("Hayvonlar va ularning egalari, odamlar va ularning hayvonlari", 1920; "Namunalar", 1921). 1924-yil A.Breton, L.Aragon va boshqalar bilan birgalikda syurrealizm yoʻnalishida ijod qiluvchilarning namoyandasiga aylangan. Keyinchalik fashizmga qarshi xarakterdagi dostonlar yozgan ("1936-yil noyabr", "Gernika gʻalabasi", 1938). E. lirikasida birodarlik, mehnat ulugʻlangan ("Qaygʻu yomgʻiri", 1926; "Haqiqiy hayot", 1932; "Atirgul hamma uchun", 1934 va boshqalar toʻplamlari), "Ochiq kitob I" (1940), "Ochiq kitob II" (1942) va boshqalar asarlarida vatanparvarlik tuygʻulari aks etgan. E.ning "Ozodlik", "Sheʼriyat va 1942-yil haqiqati" sheʼrlari Qarshilik koʻrsatish harakatining dasturiga aylangan. "Siyosiy sheʼrlar" (1948), "Axloq sabogʻi" (1949), "Feniks" (1951) va boshqalar toʻplamlarida tinchlik va erkinlik uchun kurash gʻoyalari ilgari surilgan. Vafotidan soʻng unga Xalqaro Tinchlik mukofoti berilgan (1953).

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Olmaota maʼmuriyatining** **binosi** — Olmaota shahrida joylashgan maʼmuriy tuzilma. Poydevori 1973-yili qo‘yilgan bino 1980-yili qurib bitkazilgan. Bungacha Qozogʻiston Kommunistik partiyasi qoʻmitasining va Qozogʻiston Respublikasi Prezidentining qarorgohi sifatida ishlatilgan.

Tarixi
------

1970-yillari „Olma-Atagiprogor" instituti Qozogʻiston SSR-ning poytaxti Olmaotaning yangi rejasin yaratishga kirishdi. Shahar markazini Abay koʻchasidan Bayseyitova koʻchasiga koʻchirish orqali yangi maʼmuriy bino qurish haqida qaror qilindi. Taklif etilgan rejalarning ichida 25 yoshdagi Qaldibay Jumagʻaliuli Montaqayevning loyihasi qabul qilinib,1973-yili yangi binoning qurilishi boshlangan. 1980-yili qurib bitkazilgan binoni 1991-yilgacha Qozogʻiston Kompartiyasi Markaziy Qoʻmitasi, 1991-1994-yillarda oraligʻida Qozogʻiston Prezidenti foydalanilgan. 1999-yildan beri Olmati maʼmuriyatining binosi sifatida foydalanib kelinadi.

2022-yilgi Qozog‘istondagi norozilik namoyishlar paytida norozilik bildirgan namoyishchilar olov yoqqanda bino butunlay yonib, yaroqsiz boʻlib qoldi. Binoga katta zarar yetganlikdan taʼmirlash ishlari boshlandi. Boshlangʻichda qayta tiklash ishlari 5-6 oyga davom etadi deb xabar qilindi. Biroq keyinroq taʼmirlash ishlari 2023-yilgi Navroʻz bayramida yakunlanadi deb eʼlon qilindi.

Texnik xususiyatlari
--------------------

Bino yetti qavatdan turadi va gazabeton devor panellari bor yigʻma temir-betondan yasalgan konstruktsiyadan. Binoning tashqi koʻrinishi Mangʻistoulik ohaktosh va marmardan qoplangan. 1982-yilgi 26-yanvarda Olmaota shaharining ijroiya qoʻmitasining qaroriga binoan binoga yodgorlik maqomi berildi. 2012-yili isitish tizimi va elektr infratuzilmasi yangilandi.

Arxitekturasi
-------------

Ko'p qavatli binoning hajmi (qo'shni kvadratdan 14 metr balandlikda) uning ustun mavqeyini ko'rsatadi va maydonning asosiy me'moriy elementi hisoblanadi. Olti qavatli bino "SH" shakliga ega bo'lib, uchta olti qavatli pavilyondan (kirishlar) va pavilyonlarni katta konferentsiya zali bilan bog'laydigan ikkita o'tish galereyasidan iborat. Markaziy fasad tomondan asosiy kirish (1-kirish) binoga olib boradi, ustunlar va portal bilan ta'kidlangan, uning ustida baland chodir joylashgan. Binoning yon tomonlarida qo'shimcha kirish guruhlari (2 va 3-kirishlar) mavjud.

Devorlari temir-beton plitalardan yasalgan va Mang'ishloq ohaktoshlari bilan bezatilgan. Devor va shiftlarning ichki bezaklari yog'och va marmardan qilingan. Keng zinapoya, shuningdek, bezatilgan, zalga kirishdan olib boradi.

Loyiha yaratuvchilari meʼmorlar K. Montaxayev, M. Pavlov, V. Kim, dizaynerlar M.D. Goroxov, B.P. Vagaitsev va boshqalar. Loyihani ishlab chiqish vaqtida u Qozog'iston SSR hududida (35 ming kv.km) qurilgan maydoni bo'yicha eng katta bino edi. Bino gulzorlar, basseynlar va favvoralar joylashgan yashil maydon bilan o'ralgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 6  MODERNIST ALMATY
2. ↑  „arxiv nusxasi". 19-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-dekabr 2022-yil.
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Vakillik hokimiyati** — xalq yoki uning bir qismi oʻzi saylagan vakillarning maxsus kollegial muassasasidagi birlashmasiga aniq belgilangan muddatga bergan vakolatlar majmui, shuningdek hokimiyat vakillik organlari majmui. *Vakillik hokimiyati qonun chiqaruvchi hokimiyat bilan bir emas, chunki har qanday vakillik hokimiyati ham qonunchikik vakolatiga ega boʻlavermaydi va aksincha, har qanday qonun chiqaruvchi hokimiyat vakillik hokimiyati tomonidan amalga oshirilavermaydi. Qolaversa vakillik hokimiyati huquq ijodkorligi vakolatidagin tashqari, nazorat, ayrim hollarda boshqaruv vakolatlariga va boshqa vakolatlarga ham ega boʻladi. Vakillik hokimiyatining xususiyati koʻp jihattan vakillik turi bilan belgilanadi.* Konstitutsiyaviy huquq fanida tabaqaviy, milliy, korparativ, konfessional, mintaqaviy va etnik vakillik farqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi
**Mizidlar** (lotincha: *Mysidacea*) — oliy qisqichbaqasimonlar turkumi. Gavdasining uz. 0,5 sm dan 2,5 sm gacha; suvning chu-qur qatlamlarida yashovchi Mizidlar 37 sm gacha. Tashqi koʻrinishi krevetkalarga oʻxshaydi. Karapaksi 3-juft koʻkrak oyoqlari bilan birga qoʻshilib oʻsgan. Oyoqjagʻlari bir juft; koʻkrak oyoqlari ikki shoxli; koʻzlari yirik po-yacha ustida joylashgan. Muvozanat organlari uropodlarning ichki shoxlarida oʻrnashgan. Tuxumlari koʻkrak ostidagi maxsus xaltada turadi. 500 ga yaqin turi maʼlum. Asosan, dengizlarda, qisman chuchuk suvlarda, suv yuzasida va suv ostida, ayrim turlari gʻorlarda yashaydi. Mizidlar — koʻpchilik baliqlar, jumladan, ovlanadigan va sunʼiy koʻpaytiriladigan baliqlarning asosiy ozigʻi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Michelada** (ispan Michelada) — boshqa lotin Amerikasi mamlakatlarida keng tarqalgan pivoga asoslangan Meksika kokteyli. Pivo laym sharbati va boshqa sitrus mevalari, pomidor sharbati, achchiq souslar va ziravorlar bilan aralashtirilishi mumkin. Michelada odatda sovutilgan stakan atrofida tuz bilan taqdim etiladi.

Micheladaning klassik retsepti yoʻq. Ushbu kokteylning koʻplab variantlari mavjud. Ulardan eng oddiylari faqat limon sharbati va tuz qoʻshilishini anglatadi. Meksikaning boshqa qismlarida Michelada ahchiq souslar, tropik meva sharbatlari va hatto mollyuskalar sharbati bilan tajriba qilish odat tusiga kiradi. Salvadorda ham achchiq sous, shuningdek tuz va qalampir qoʻshiladi. Gvatemalada pomidor sharbati bilan aralashtirish mashhur.

Meksikada Michelada karaxtlik uchun yaxshi vosita hisoblanadi va koʻpincha ertalab yoki tushdan keyin ichiladi.

Kelib chiqishi
--------------

Micheladaning kelib chiqishi va etimologiyasi haqida ikkita mashhur retsept mavjud.

Ulardan biri Meksikaning San Luis Potosi shahridagi Deportivo Potosino klubidan Mishel Esper ismli kishi bilan bogʻliq.

1960-yillarda Esper pivoni laym, tuz, muz va „chabela" deb nomlangan stakanda soʻray boshladi, xuddi pivo limonadi kabi edi(ispancha: „limonada"). Klub aʼzolari pivoni „Mishel limonadi" deb soʻrashni boshladilar va vaqt oʻtishi bilan bu nom Micheladaga qisqardi. Vaqt oʻtishi bilan boshqa souslar asl retseptga qoʻshildi. Bugungi kunda u bir xil tarkibiy qismlarni oʻz ichiga oladi, ammo stakan chetiga muz va Chili kukuni qoʻshiladi.

Boshqa bir etimologiyada michelada mi chela helada portmanto ekanligi aytiladi. Chela soʻzi Meksikada pivo uchun mashhur atama. Chela soʻraganda, siz sovuq pivo soʻraysiz; shuning uchun mi Chela helada iborasi „mening muzli pivoim" degan maʼnoni anglatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Как и где пить мексиканский похмельный коктейль мичелада в Москве". *Афиша*. Qaraldi: 24-yanvar 2022-yil.
2. ↑  „Micheladas: Beer with a Mexican Flavor". *www.mexico.mx*. 7-fevral 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-fevral 2018-yil.
3. ↑  „Los Angeles Times".  Articles.latimes.com (27-aprel 2003-yil). Qaraldi: 25-yanvar 2011-yil.
4. ↑  *Bond, Courtney* „Michelada". *Texas Monthly* (may 2014). Qaraldi: 6-avgust 2019-yil.
5. ↑  „What is a Michelada?". *mambochelada.com*. Qaraldi: 6-avgust 2019-yil.

Yana qarang
-----------

* Sezar (kokteyl)
* Qonli Meri (kokteyl)
**Mizvad** ( **mezoued**, **mizvid** ) ( Tunis arab : **miz̊wd** ; ko'plik **mazạwd** mazāwid, so'zma-so'z "xalta", "sumka" yoki "oziq-ovqat xaltasi") degan ma'nolarni anglatadi.Tunisda ishlatiladigan musiqa asbobi hisoblanadi.(fransuzcha).  Asbob qo'y terisidan yasalgan Birlashtirilgan qo'sh chanterga ega, shox trubasiga (asbobga) o'xshash ikkita sigir shoxi bilan tugaydigan teri sumkasidan iborat. Bu asbob bitta qamish bilan chalinadi.

Etnomuzikolog Entoni Beynsning ta'kidlashicha, "zukra" atamasini shu asbob uchun ham qo'llanilsa bõladi. Ammo trubka ishqibozi Oliver Siler bu bog'liqlik noto'g'ri ekanligini aytadi. "Zukra"ga o'xshash bo'lishi mumkin bo'lsa-da, u bir xil emas, aksincha, Liviyada puflama cholg'u bo'lib, u bir xil bo'lmasa-da, mizvadga o'xshaydi  .

Mizvad - Tunisdagi mashhur an'anaviy musiqa asbobi turi bo'lib, u Darbuka va Mizvad deb nomlangan Tunis barabani hisonlanadi. Bu musiqa dastlab qishloq va ishchilar sinfining musiqasi asbobi hisoblangan. U ko'pincha to'ylarda va rasmiy bayramlarda o'ynaladi, shuningdek, odamlar transga o'xshash holatda, o'ziga xos an'anaviy raqslarga tushishadi.

Mizvad - tunisda baraban bilan birga o'ynaladigan eng mashhur musiqa asboblaridan biri hisoblanadi.

Yana qarang
-----------

* Habbon
* Mijwiz
* Erke

Manbalar
--------

1. ↑  *Nadia Saou*. „Biskra sur Seine". El Watan. El Watan (15-oktabr 2016-yil). Qaraldi: 20-yanvar 2017-yil.
2. ↑  Seeler, Oliver. "MEZOUED". Accessed 23 May 2012.
**Vakuumda quyish** - rangli metallar qotishmasi, asosan, nikel, titan va b.ning olovbardosh qotishmalaridan 40—0,3 Pa vakuumda quymalar olish. Bunday usulda olingan quymalarning zichligi va sifati yuqori boʻladi. V.q. bilan shakldor quymalar olishning turli usullari qoʻllaniladi. Erigan metall ustida joylashgan metallni qolipga vakuumda soʻrish va uni atmosfera yoki yuqori bosim ostida kristallash, metallostatik bosimdan foydalanib vakuumda soʻrish (bunda qolip erigan metall ostida joylashadi), markazdan qochma vakuumda quyish shular jumlasidandir. V.q. Vakuumda eritish bilan bir-ga olib boriladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mizoj** yoki **temperament** — shaxs faoliyatining individual xususiyatlari, yaʼni alohida psixik jarayon va holatidagi tempi, ritmi, intensivligi tavsifi, fiziologik jihatdan nerv sistemasi faoliyatining tiplariga bogʻliq. Bu kishidagi hissi-yotning qoʻzgʻalishi va uning umumiy harakatchanligida namoyon boʻladi. Har qaysi kishidagi hissiyotning qoʻzgʻalish tezligi, kuchi va barqarorligi har xil. Bu organizmning atrof muhit taʼsiriga javoban koʻrsatadigan ixtiyorsiz reaksiyalarida ayniqsa yaqqol koʻrinadi. Bu xususiyatlar tashqi tomondan kishining imo-ishoralari (mimikasi)da ifodalanadi. Kishi hissiyotining bunday qoʻzgʻaluvchanlik xususiyatlari diqqatyaing kuchi va barqarorligida, iroda sifatlarida, aqliy jarayonlar, jumladan, nutq tezligida aks etadi. Ixtiyorsiz faollikning qanday yuz berishiga qarab kishilar sustkash, lapashang yoki tezkor, betoqat, sergʻayrat kabi sifatlarga ajratiladi. Shu xildagi individual xususiyatlardan kishining mizoji tarkib topadi. Mizoj tushunchasi Gippokrat davridayoq maʼlum boʻlgan. Mizoj haqida 2 xil nazariya — gumoral va morfologik nazariya muvjud. Gumoral nazariya eng qad. boʻlib, unga koʻra, mizoj organizmdagi muayyan suyuqlik (xilt)lar xususiyatlari bilan bogʻliqdir. Bu nazariyada Gippokrat taʼlimoti asosiy oʻrinda turadi. Unga koʻra, odam mizojining turlicha boʻlishi organizmdagi 4 suyuqlik — qon, safro, balgʻam, qora oʻtning nisbati bilan bogʻliq. Organizmdagi qaysi suyuqlikning ustun boʻlishiga qarab, odam mizoji jihatdan 4 tipga: sangvinik, xolerik, melanxolik va flegmatik mizojlarga boʻlinadi. Bu tiplarning psixologik tavsifini I. Kant sistemalashtirgan. Shunga muvofiq, sangvinik mizoj chaqqon, ildam, har xil voqealarga hozirjavob, gʻam-gʻussa va muvaffaqiyatsizliklarga bardoshli, taassurotlarni joʻngina oʻzgartira oladigan xususiyatlarga ega shaxs Mizoj. Xolerik mizojlilar joʻshqin, qiziqqon, serjaxl, serzarda, kayfiyati tez oʻzgaradigan kishilardir. Melanxolik mizoj egalari jurʼatsiz, hadiksiraydigan, arzimagan narsadan juda tashvishlanadigan, yuvvosh, sustkash boʻladilar. Flegmatik mizoj —sust harakat, vazmin, sovuqqon, turgʻun kayfiyatli, ruhiy holati tashqaridan yaxshi sezilmaydigan xususiyatli shaxs Mizoj Morfologik nazariya (E. Krechmer va U. Sheldon) mizojni tana tuzilishiga va tashqi qiyofasiga qarab belgilaydi. Mizojning markaziy nerv sistemasi bilan bogʻliq ilmiy nazariyasini I. P. Pavlov ishlab chiqqan. U nerv sistemasini 3 asosiy xususiyatga: qoʻzgʻalish va tormozlanish kuchi, bu jarayonlarning muvozanati va ularning ildamlik darajasiga qarab bir-biridan farq qilishini aniqladi. Fanning hozirgi taraqqiyot bosqichida psixologlar mizojning oliy nerv faoliyati xususiyatlari bilan bogʻliqligi toʻgʻrisidagi gʻoyalarni ishlab chiqishdi.

Manbalar
--------


  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xalil Madyorovich Jalilov** (1911.17.10, Oltiariq tumani — 2001.26.12, Toshkent) — iqtisodchi olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1971), iqtisod fanlari doktori (1971), professor (1973). Saratov qishloq xoʻjaligi institutini tamomlagan (1939). 1939—41 yillarda Andijon qishloq xoʻjaligi texnikumida oʻqituvchi. Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi (1941—43). Urushdan qaytgach, Oʻzbekistonda maʼmuriy va qishloq xoʻjaligi sohasida rahbar lavozimlarda ishladi. Oʻzbekistan Fanlar akademiyasi Iqtisodiyot instituti direktori oʻrinbosari (1956—57), Qishloq xoʻjaligi iqtisodiyoti instituti direktori (1957-59), OʻzKP MK Qishloq xoʻjaligi boʻlimi mudiri (1959— 61), Oʻrta Osiyo Qishloq xoʻjaligi iqtisodiyoti ilmiy tadqiqot institutidirektori (1961-65, 1967-76). 1976-yildan Toshkent xalq xoʻjaligi instituti qishloq xoʻjaligi iqtisodiyoti va uni tashkil qilish kafedrasi professor Ilmiy ishlari qishloq xoʻjaligi iqtisodiyoti, jumladan paxtachilikning iqtisodiy samaradorligini koʻtarish masalalariga bagʻishlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Xalkofil elementlar** (yun. chalkos — mis va phileo — sevaman) — norvegiyalik geokimyogar V.M. Goldshmit tasnifi boʻyicha Yer pusti va meteoritlarda uchraydigan sulfid rudalarining kimyoviy elementlari. Elementlar davriy sistemasining qoʻshimcha guruhidagi 19 elementdan iborat: Si, Ag, Ai, Zn, Cd, Hg, Ga, Ln, Tl, Po, Ge, Sn, Pb, As, Sb, Bi, S, Se, Te. Xalkofil elementlarning metallari S, Se, Tl ga oʻxshash. Bu elementlar tabiatda sulfidlar, selenidlar, telluridlar va sulfotuzlar (faqat qalaygina kassiterit SnO2) tarzida mavjud. Au, Ag, Si, As, S, Bi va boshqa ayrim Xalkofil elementlar tabiatda elementar holatda mavjud. Barcha Xalkofil elementlar Yer pusti massasining 0,046% inigina tashkil etadi, lekin muayyan sharoitlarda toʻplanish xususiyatiga ega boʻlganligidan ruda konlari, asosan, gidrotermal tomirli konlar hosil qiladi. Si, Ph, Zn va qisman Ag choʻkindi jinslarda stratiform (yaxlit) ruda yotqiziqlarini hosil qiladi. Sulfid rudalari (Xalkofil elementlarning Yer poʻstida toʻyingan shakdda uchrashi) rangli metallurgiyada va sanoatning boshqa sohalarida xom ashyo sifatida katta amaliy ahamiyatga ega.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Zayniddin Jurjoniy**, Abu Ibrohim ibn Hasan ibn Muhammad ibn Mahmud ibn Ahmad al-Husayniy (?— 1137) — tib olimi, Xorazmning Jurjon sh.da tugʻilgan. Dastlab u otsiz Xorazmshohning shaxsiy tabibi boʻlgan, soʻng Marvga ketib, umrining oxiri-gacha shu yerda yashagan. Arab, fors tillarida ijod qilgan. Olim tibga oid "Al-aʼroz at-tibbiyya" ("Kasalliklar belgilari") asarini otsiz Xorazmshohning vaziri, olim Majiduddin Abu-Muhammad iltimosiga koʻra yozgan. U "Zaxirayi Xorazmshohiy" ("Xorazmshoh xazinasi"), "Taʼliq shayx ir-rais" ["Olimlar olimi (Ibn Sino) sharhi"], "Zubdat uttibb" ("Tib ilmining asosiy magʻzi") kabi asarlar mu-allifidir.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Xalkozin** (yun. Chalkos mis), mis yaltirogʻi — sulfidlar sinfiga mansub mineral. Kimyoviy tarkibi Cu2S; aralashma holida Ag, baʼzan Fe, Co, Ni, As boʻladi. Romb va geksagonal singoniyada kristallanadi. Odatda, tuproqsimon massalar holida uchraydi. Rangi qoʻrgʻoshinga oʻxshash, kulrangdan qoragacha. Metalddek yaltiroq, xira, moʻrt va oson bolgʻalanuvchan. Qattikdigi 2,5—3; zichligi 5,5— 5,8 g/sm3. Elektr oʻtkazuvchan. Mis rudalari tarkibiga kiradi. Yer yuzasida oksidlanish natijasida X. hisobiga kuprit, malaxit, azurit, tugʻma mis va misning boshqa minerallari hosil boʻladi. X.ning gipogen va gipergen turlari maʼlum. Asosiy massasi ekzogen sharoitda, mis sulfid konlarining ikkilamchi sulfidli boyish zonalarida paydo boʻladi. X. misga eng boy sulfid, mis eritib olinadigan ruda hisoblanadi. Bornit, xalkopirit va boshqa sulfidlar bilan assotsiatsiyada uchraydi. AQSH, Chili, Afrika, Qozogʻiston (Jezqazgʻan)da X. konlari bor. Oʻzbekistonda Chatqol, Hisor togʻlarida topilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Xalkozin" *OʻzME*. X-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Xalq badiiy jamoalar direksiyasi**, Muhiddin Qoriyoqubov nomidagi akademik va xalq badiiy jamoalar direksiyasi — Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat va sport ishlari vazirligi tarkibidagi konsert tashkiloti. 2000-yilda Oʻzbek davlat filarmoniyasi negizida tashkil topgan. Hozirda (2005) "Uzbekistan" ashula va rake ansambli (badiiy rahbari Q. Moʻminov), mumtoz ashula ansambli (Oʻ. Saidjonov), M. Yoʻlchiyeva guruhi, "Turkiston" kamer orkestri (E. Azimov), "Oʻzbekiston solistlari" kamer ansambli (A. Raimjonov), Toʻxtasin Jalilov nomidagi davlat akademik xalk cholgʻulari orkestri (F. Sodikov), Botir Zokirov nomidagi estrada simfonik orkestri (M. Toshmatov), Davlat xor kapellasi (D. Jdanov) faoliyat koʻrsatmoqda.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Shuhrat (maʼnolari).

**Shuhrat** — milliy, adabiy, ilmiy, siyosiy gazeta. 1907-yil 1-dekabrdan haftada 2 marta chiqa boshlagan. Sahifalarida xurofotga qarshi maqolalar chop etilgan. Zamona talabiga javob beradigan kadrlar tayyorlash kerakligini targʻib qilgan. Gaz.da rasmiy muharrir Abdulla Avloniy deb yozilsada, ammo amalda unga Munavvarqori Abdurashidxonov rahbarlik qilgan. Mahmudxoʻja Behbudiy, Munavvarqori Abdurashidxonov, Tursunxoʻja Homidxoʻja oʻgʻli va Shoir Miskin Toshkandiylar gaz.ning asosiy mualliflari sanalgan. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Tahqirlash**, **kamsitish** — insonning xatti-harakati, uning maqsadi yoki natijasi boshqa odamlarning koʻz oʻngida kamsitilgan oʻzini-oʻzi qadrini va qadr -qimmatini pasaytirishdir; psixologik zoʻravonlik turlaridan biri.

photograph Parij, 1944 yil: Hamkorlikda ayblangan ayollar sochlarini qirqib olgan holda shahar boʻylab yurishadi.
Xoʻrlovchining amali **xorlikdir**. *Xoʻrlash*, *kamsitish* — biror narsani yoki kimnidir, sharmanda qilish, soʻkish, qadr-qimmatidan mahrum qilish, boshqa odamlar tomonidan hurmat qilinmay ayblash va qoralash. *Xoʻrlash* ham ataylab, masalan, oʻz-oʻzini tasdiqlash maqsadida amalga oshirilishi mumkin, masalan,taʼlim usuli boʻlishi mumkin. *Xoʻrlash* psixologik travma boʻlib, turli ruhiy kasalliklarga olib kelishi mumkin.

Psixikaga taʼsir qilish
-----------------------

*Xoʻrlash* insonning farovonligiga jiddiy zarba boʻladi, chunki boshqa odamlar oldida oʻzini hurmat qilish va qadr-qimmatini koʻrsatish insonning muhim axloqiy qadriyatidir. Maslouning ehtiyojlar piramidasiga koʻra, bu qiymatlar toʻrtinchi darajada joylashgan. Shuning uchun, jiddiy *tahqirlash* yoki koʻp sonli uzoq muddatli *xoʻrliklarni* boshdan kechirgan odam, koʻpincha ongsiz ravishda kelajakda buni oldini olishga harakat qiladi. Shuning uchun u ongsiz ravishda har qanday odamdan *kamsitishni* kutadi. Bu jamiyat bilan munosabatlarning tartibsizlanishiga olib keladi — aloqa yetishmasligi, gʻazab va boshqalarga olib keladi.

Bolalik davrida *kamsitish* insonning shaxsiyatiga eng katta taʼsir koʻrsatadi, chunki bu davrda dunyo va jamiyat haqidagi asosiy gʻoyalar shakllanadi.

Adabiyotda
----------

### Sheʼr

* *Nikolay Stepanovich Gumilyov*, „Xoʻrlik", Sheʼrlar 1917. „Moviy yulduzga" toʻplamidan. Nashr qilingan: Gumilyov N. Moviy yulduzga: nashr etilmagan. sheʼrlar 1918 yil — Berlin: Petropolis, 1923 yil.
* *Aleksandr Aleksandrovich Blok*, „Xoʻrlik", Dahshatli dunyo (1909 — 1916), Kumush asr: Blok. Sheʼrlar 1911.

Manbalar
--------
**Shukrullo Foziljonov** - (o'zbekcha asl ismi: *Foziljonov Shukrullo Fayzullo o'g'li*, 2001-yil 13-aprel) O'zbekiston Respublikasi Andijon viloyati Izboskan tumanida tug'ilgan biolog. Mutaxassisligi: o'simliklar biologiyasi ( molecular biologiyasi, biokimyosi, ekologiyasi va hk). 

*Shukrullo Foziljonov*: 2016-yili 8-Davlat ixtisoslashgan maktab internarini tamomlab, 2019-yildan oliy ta'limni Andijon davlat universiteti da davom ettiradi. Bir qancha ilmiy tezislar, maqolalar va uslubiy qo'llanmalar muallifi. 2020 va 2021-yillarda "Yil talabasi" Respublika tanlovining "Yilning eng bilimdon talabasi" nominatsiyasi g'olibi va 2021-2022-o'quv yili uchun ta'sis etilgan Ulug'bek stipendiyasi sohibi. Ilmiy bazalarda ham yuqori ko'rsatgichga ega bo'lib Researchgate: RIS: 116, Google scholar: cited: 30, index 4. Overall read: >10.000

1. ↑
2. ↑  „Adu.uz". 27-avgust 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-avgust 2022-yil.
3. ↑  „Researchgate". 27-avgust 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-avgust 2022-yil.
4. ↑
5. ↑  „Google scholar". 27-avgust 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-avgust 2022-yil.
**Zaynab bint Muhammad** (arabcha:زينب بنت محمد‎, 599-yilda Medinada tugʻilgan) — Muhammad paygʻambar va Xadichaning qizlarining eng kattasi.

Hayoti
------

Zaynab Muhammadning bashoratli missiyasi boshlanishidan taxminan oʻn yil oldin tugʻilgan. Zaynab balogʻat yoshiga yetganidan soʻng, xolasi Hala binti Xuvaylidning oʻgʻli Abu al-Asa ibn Robiyaga turmushga chiqgan. Abu al-Asa oʻsha paytda Makkaning olijanob va obroʻli aholisidan biri edi. Bu nikohdan Zaynab goʻdakligida vafot etgan Ali ismli oʻgʻil va Umamu ismli qizni dunyoga keltirgan.

Muhammad paygʻambarlik missiyasi boshlanganidan keyin Zaynab birinchi musulmon ayollardan biri boʻldi. Abu al-Asa iymon keltirmadi va uzoq vaqt majusiy boʻlib qoldi. Zaynab Abu al-Asaning xotini boʻlib, u Madinaga koʻchirilgunga qadar (hijron) davom etdi, chunki Qur’onda musulmon ayollarning musulmon boʻlmaganlarga nikohlanishi haqidagi taqiq hali nozil boʻlmagan edi. Abu al-Asa musulmonlarga qarshi boʻlgan va Badr jangida qatnashgan. Jangda uni asirga olib, Muhammad paygʻambar huzurlariga olib ketishdi. Zaynab turmush oʻrtogʻi uchun toʻlov sifatida Madinaga toʻy sovgʻasini, marhum onasi Xadicha bergan marjonni yubordi. Bu marjonni koʻrgan Paygʻambar alayhissalom sahobalaridan Abu al-Asani qoʻyib yuborishga va marjonni unga qaytarishga ruxsat berdilar. Sahobalar bunga eʼtiroz bildirmadilar va Abu al-Asani qoʻyib yubordilar, u marjonni olib, Makkaga qaytib keldi. Bir maʼlumotlarga koʻra, Paygʻambarimiz Abu al-Asaga Zaynabning Makkaga koʻchib oʻtishiga ruxsat berishni buyurganlar.

Hijrat Madinaga kelganidan keyin Zaynab bir necha yil erini koʻrmadi. Musulmonlar Makkani zabt etishidan sal oldin, Abu al-Asa oʻz karvoni bilan Suriyaga yoʻl oldi. Qaytishda musulmonlar hujum qilib, Abu al-Asa karvonini qoʻlga oldilar va Abu al-Asa qochishga muvaffaq boʻldi. Quvgʻinlardan qochib Madinaga yashirincha kirib, Zaynab bilan uchrashib, undan yordam soʻradi. Zaynab otasining oldiga borib, boʻlgan voqeani aytib berdi. Bunga javoban Muhammad Abu al-Asaga hurmat bilan munosabatda boʻlishni buyurdi va qiziga u bilan nikoh munosabatlarini tiklashni taqiqladi, chunki bu vaqtga kelib musulmon ayollarni musulmon boʻlmaganlar bilan turmush qurish taqiqlangan edi. Paygʻambar asirga olingan karvonni qaytarishni buyurdi va Abu al-Asa Makkaga qaytib keldi. U yerda barcha ishlarini hal qilib, qarzlarini uzib, Islom dinini qabul qilganini eʼlon qildi. Madinaga qaytib, u yangi nikoh shartnomasi tuzmasdan, Zaynab bilan nikohini davom ettirdi. Oradan bir necha oy oʻtgach, Zaynab ogʻir kasal boʻlib 629-yilda vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. 1 2 3  Али-заде 2007. sfn error: no target: CITEREFАли-заде2007 (help)
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
**Zaytun** (Olea) — zaytundoshlar oilasiga mansub oʻsimlik turkumi. 600 ga yaqin turi maʼlum. Fakat bir turi — Yevropa zaytuni (O. europaea, 3. daraxti) xoʻjalik ahamiyatiga ega. Yevropa, Osiyo, Amerika, Afrikada ekiladi. 3. yetishtiradigan asosiy mamlakatlar Yaqin Sharq va Oʻrta dengiz mamlakatlari — Ispaniya (2 mln. ga dan ortiq), Italiya (1,5 mln. ga), Gretsiya (500 ming ga) va Portugaliyadir. Ozarbayjon, Gruziya, Qrim, Turkmaniston, Rossiyaning Krasnodar oʻlkasida ham zaytunzorlar bor. Ekiladigan 3. daraxti bal. (4—12 m), shoxshabbasi tarvaqaylagan. Barglari mayda, uchli yoki toʻmtoq, toʻq yashil, yaltiroq, poyada qaramaqarshi joylashgan. Gullari ikki jinsli, oqish, shingil yoki roʻvaksimon, 3—5 mm, xushboʻy hidli. Mevasi — rezavor, danakli, tuyey qora, toʻq binafsha. Mevasi etida 80% gacha, magʻzida 30% gacha moy, oksil, vitamin S va karotin bor. Kurgʻoqchilikka chidamli, 13—18° sovuqqa bardosh beradi. 300—400 (1000 gacha) yil yashaydi. Har tupidan 20—40 kg hosil olinadi. Unumdor, qumoq va kumloq, ohakli tuproqlarda yaxshi oʻsadi. Danagidan yetishtirilgan koʻchati 10— 12y. qalamchasidan 4—5y. hosilga kiradi. 3. danagi, ildiz bachkisi, qalamchasidan koʻpaytiriladi, asosan payvand qilingan 2—3 yillik koʻchati 10x10 m, 10x8 m (buta shaklida oʻstirilganda 6x6 m) qilib bahorda ekiladi. Agrotexnikasi boshqa subtropik meva daraxtlarnikiga oʻxshash.

Zaytun: 1 — yetilgan mevali shoxi; 2 — gʻoʻra mevasi. Mevasi marinadlanadi, gʻoʻrasi va pishgan mevasi konserva qilinadi. Z.ning pishgan mevasi etida (25—80%) qurimaydigan moy bor. 3. asosan, moyi uchun yetishtiriladi. Mevasini sovuqlayin presslab olinadigan birinchi fraksiya 3. moyi oziqovqat uchun, shuningdek, konserva sanoati va tibbiyotda ishlatiladi. Turpi va danagini qizdirib presslab olinadigan ikkinchi fraksiya 3. moyi texnikada va sovun pishirishda qoʻllaniladi. Kunjarasi chorva uchun yem, yogʻochidan qimmatbaho buyumlar tayyorlanadi.

Rixsivoy Joʻrayev.

**Zaytun daraxti**(lotincha: *Olea europaea*) - zaytundoshlar oilasiga mansub, boʻyi 4 - 12 metrga boradigan, doim yashil subtropik daraxt.

Galareya
--------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Zaynab Gʻaniyevna Sodiqova** (1917.9.2, Ijevsk — 1995.25.5, Samarqand) — aktrisa, rejissyor Oʻzbekiston xalq artisti (1950). Ijodiy faoliyatini 1934-yil H. Olimjon nomidagi Samarqand musiqali drama teatrida boshlagan. S. ijodi dramatik shuur bilan birga pinhon kechinmalarga boy. Sahnada soʻz jarangidan koʻra, xrlat, xatti-harakat va qarashlar maʼnosi orqali obraz qiyofasini ochishni afzal koʻrgan. Sahnada 150 dan ortiq rol ijro etgan. Qimmat ("Rustam"), Lida ("Platon Krechet"), Dilbar ("Tormor"), Lyubov ("Lyubov Yarovaya"), Adolat ("Adolat"), Luiza ("Makr va muhabbat"), Jamila ("Boy ila xizmatchi"), Xolisxon ("Xolisxon"), Guli ("Alisher Navoiy"), Kuraj ona ("Bandai gumroh") va boshqa shular jumlasidan. Rej. sifatida "Toshbolta oshiq" (h. Gʻulom, M. Leviyev), "Birinchi muhabbat" (X. Vohid), "Jon qizlar" (K. Boyseitov, K. Shangʻitboyev, M. Muhamedov), "Ezop" (G. Figeyredu), "Tentak" (N. Hikmat), "Odam tugʻildi" (Oʻ. Umarbekov), "Parvona" (Uygʻun), "Olgin devor" (E. Vohidov), "Otello" (U. Shekspir, A. Grinberg bilan hamkorlikda) kabi spektakllarni sahnalashtirgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vezikulopustulyoz** — mahalliy teri infeksiyasining eng keng tarqalgan shakllaridan biri. Kasallikning asosi — ekkrin ter bezlarining yalligʻlanishi.

Chaqaloqlarda vezikulopustulyoz

Qoʻzgʻatuvchilar
----------------

Vesikulopustulozning qoʻzgʻatuvchisi asosan gramm-musbat mikroblar (stafilokokklar, streptokokklar), kamroq gramm-manfiy (Klebsiella, E. coli). Soʻnggi yillarda zamburugʻ patogenlari, xususan, *Candida albicans* qayd etila boshlandi.

Tasnifi
-------

Baʼzi hollarda bolaning infeksiyalanishi hatto tugʻruq paytida yoki uning homila ichi hayoti davrida sodir boʻlishi mumkin. Bunday holda biz tugʻma vesikulopustuloz haqida gapirishimiz mumkin. Bu ehtimol, homilador onada davolanmagan infeksiya oʻchogʻi yoki stafilokokk kasallillarni oʻtkazgani bilan bogʻliq. Terining morfologik elementining shakllanishi, evolyutsiyasi va tushishining butun jarayoni (tegishli davolash bilan) tugʻilgan paytdan boshlab oʻrtacha 2-3 kun davom etadi. Agar hayotning 5-7 kunidan keyin sogʻlom bolaning terisida yiringli toshmalar paydo boʻlsa, bu tugʻruqdan keyingi infeksiya uchun signal boʻlishi mumkin. Bu holat orttirilgan vesikulopustuloz deb ataladi.

Klinikasi
---------

Bolaning terisida, asosan, terining katta burmalarida, bosh terisida, sonlar yuzasida birlamchi morfologik elementlar paydo boʻladi — shaffof tarkib bilan toʻldirilgan tariq urugʻining kattaligidagi pufakchalar koʻrinishida. Kelajakda pufakchalar pustulaga (xoʻppoz) aylanadi. 2-3 kundan keyin pustula quriydi, qobiqlarni hosil qiladi. Bundan tashqari, uning oʻz-oʻzidan ochilishi, drenajlanishi, eroziyaga aylanishi, keyinchalik qobiq bilan qoplanishi ham mumkin. Qanday boʻlmasin, kasallikni yetarli darajada davolash bilan, qobiqlar tushganidan keyin terida na izlar, na depigmentatsiyalar qolmaydi. Kasallikning kechishi yaxshi sifatli
.

Davolash
--------

Bola yetarli harorat rejimida gigienik vannalar qabul qiladi, dezinfektsiyali eritmalardan foydalaniladi (1 % li kaliy permanganat eritmasi
nitrofural, 0,05 % xlorgeksidin eritmasi va boshqalar), pustulyar elementlar kuniga 2 marta anilin boʻyoqlari bilan ishlov beriladi.

Havolalar
---------

vezikulopustulez-u-detej

Manbalar
--------

1. ↑  "Neonatologiya"*Т. Л. Гомеллы, М. Д. Каннингама, Ф. Г. Эяля*. Москва БИНОМ. Лаборатория знаний.
2. ↑  "Dermatovenerologiya"*В. В. Чеботарёв, О. 
Б. Тамразова, Н. В. Чеботарёва, А. В. Одинец*. ГЭОТАР-Медиа, 2013.
**Chaqaloqlarning gemolitik kasalligi** — chaqaloklarda ogʻir kechadigan kasallik. Ona va homila qon gruppalarining turli sistemalar, koʻpincha rezusfaktor boʻyicha mos kelmasligi.

Qonda rezusfaktorning boryoʻkligiga qarab, u rezusmusbat yoki rezusmanfiy deb belgilanadi. Bolada kasallik ona yoki ota qonining rezusi mos kelmasligi (onasi—rezusmanfiy, otasi—rezusmusbat) dan paydo boʻladi. Bunda homilaga rezusfaktor rezusmusbat otadan utishi mumkin. Homilaning rezusfaktori platsenta orqali rezusmanfiy ona qoniga oʻtadi. Ona organizmi homila rezusfaktoriga nisbatan antitelolar ishlab chiqaradi, bular platsenta orqali rezusmusbat homila qoniga qayta oʻtib, uning eritrotsitlarini yemiradi (gemoliz roʻy beradi), kamqonlik va sariq pigment — bilirubinning toʻplanishi yuzaga keladi. Kasallik aksari ikkinchi, uchinchi va keyingi homiladorliklarda tugʻilgan, shuningdek, abortlardan keyingi homiladorlikda tugʻilgan (chunki ona organizmida antitelolar miqdori bir homiladorlikdan ikkinchi homiladorlikkacha ortib boradi) goʻdaklarda uchraydi. Onaga ilgari rezusfaktorni hisobga olmay qon quyilgan boʻlsa, birinchi homiladorlikdan tugʻilgan bolada ham Ch.g.k. paydo boʻlishi mumkin.

CH.g.k. ona va homila qoni qon gruppalari boʻyicha moye kelmaganda ham kuzatiladi, bu koʻpincha onaning qon gruppasi 1(O), bolaniki P(A) yoki Sh(V) boʻlgan hollarda roʻy beradi.

CH.g.k.ning 3 shakli farq kilinadi: homiladagi umumiy tugʻma shish, chaqaloklardagi sariqlik hamda ulardagi tugʻma kamqonlik.

Chaqaloklardagi sariklik koʻproq uchraydi. Sariqlik tugʻruqning birinchiikkinchi kunida paydo boʻladi va bola hayotining keyingi kunlarida kupaya boradi; baʼzan goʻdak terisi sargʻayib tugʻiladi, bu qonda eritrotsitlar parchalanishidan hosil boʻladigan boʻyovchi modda — bilirubinning paydo boʻlishi va tez koʻpayishiga bogʻliq. Bunda birinchi haftaning oxirlarida bolaning ahvoli ogʻirlashib, u shilqillab tushadi, yaxshi emmaydi, oyoqqoʻllari tortishadi.

Homilaning umumiy tugma shishi hamda kamqonliqda bola ulik tugiladi yoki tugʻilgan zahoti nobud boʻladi.

CH.g.k.ning oldini olish uchun homilador ayollarning qoni rezusfaktorga tekshiriladi va qon gruppasi aniqlanadi. Qoni rezusmanfiy ayollar hisobga olinadi; ularning qoni rezus antitelolarga muntazam tekshirib turiladi. Qoni rezusmanfiy birinchi marta homilador boʻlgan ayollarga abort qildirish tavsiya etilmaydi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Zaō togʻlari** (yaponcha: *蔵王連峰* *Zaō Renpō*?), odatda Zaō **togʻi** deb ataladi, Yaponiyaning Yamagata prefekturasi va Miyagi prefekturasi chegarasida joylashgan stratovolkanlarning murakkab klasteri hisoblanadi. Guruhning markaziy vulqoniga bir nechta lava gumbazlari va vulron konuslari, Goshiki-dake kiradi, ularda „Okama" (御釜 kínín) nomli krater koʻli mavjud. Ob-havoga qarab u oʻz rangini oʻzgartirgani uchun „Besh rangli hovuz" (五色沼, *goshiki numa*) nomi bilan ham tanilgan, Okama koʻli 1720-yillarda vulqon otilishi natijasida hosil boʻlgan kraterda joylashgan. Koʻlning diametri 360 metr (1,200 ft) va chuqurligi 60 m (200 ft) boʻlib, u mintaqadagi asosiy sayyohlik markazlaridan biri hisoblanadi. Zao togʻining balandligi 1841 metrga yetadi.

Togʻ changʻisi
--------------

Zao togidagi mashhur togʻ changʻi kurortlarining ajoyib xususiyatlaridan biri bu „qor yirtqich hayvonlari"(樹氷, Juhyō) hisoblanadi, ular qishning oʻrtalarida paydo boʻladi. Kuchli shamol yaqin atrofdagi koʻl ustida suv tomchilarini uchiradi, ular daraxtlar va ularning shoxlariga yaqin gorizontal muzliklar hosil boʻlguncha muzlaydi. Yomgʻir yogʻayotgan davrda tomchilar muz qatlamlariga joylashadi va natijada daraxtning gʻayritabiiy shakli paydo boʻladi. Bunday daraxtlardan tarkib topgan toʻliq oʻrmonining taʼsiri tashrif buyuruvchilarda ajoyib taassurot uygʻotadi. Zao togʻi Yaponiyadagi 100 ta mashhur togʻlardan biri hisoblanadi. Zao togʻidagi soʻnggi portlash 1940-yilning may oyida sodir boʻlgan. Ilk portlash vaqti maʼlum emas.

*Rotaria rotatoria* va *Pinnularia spp.* kislotali Okama koʻlida hududidan topilgan.

Gallereya
---------

* Relyef xaritasiRelyef xaritasi
* Okama krateriOkama krateri
* Okama krateriOkama krateri
* Qor yirtqich hayvonlariQor yirtqich hayvonlari
* Qishda Zao togʻining ko'rinishQishda Zao togʻining ko'rinish

Yana qarang
-----------

* Yaponiyadagi togʻlar roʻyxati
* Yaponiyadagi vulqonlar roʻyxati
* Qorli mamlakat (Yaponiya)

Manbalar
--------

1. ↑  Deneke, Rainer (2000). "Review of rotifers and crustaceans in highly acidic environments of pH values ≤ 3". *Hydrobiologia* **433** (1–3): 167–172. doi:10.1023/a:1004047510602.
2. ↑  Negoro, K (1940). "A Pinnularia from Okama, an acidotrophic crater lake of volcano Zao". *Jpn. J. Limnol.* **9**: 176–179. doi:10.3739/rikusui.9.176.
3. ↑  Anzai, T (1938). "Limnological observation of Okama, a crater lake of Volcano Zaō". *Jpn. J. Limnol.* **8** (3–4): 264–272. doi:10.3739/rikusui.8.3-4\_264.

Havolalar
---------

* „English Travel information on Mt. Zao".

(English)

* Zaozan — Japan Meteorological Agency (yaponcha)
* „Zaozan: National catalogue of the active volcanoes in Japan".

 — Japan Meteorological Agency

* Zao — Geological Survey of Japan (yaponcha)
* Zaozan — Smithsonian Institution: Global Volcanism Program

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* NDL: 00639906

 |