recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
thumb| Al Mug'ayrbiy masjidi
**Al-Sabri masjidi** Liviyaning Bing'ozi shahrining mahallalaridan biridir.U shimoldan Bing'ozi shahrining markazida joylashgan bo'lib,uzunligi taxminan 5 km bo'lgan shaharning eng uzun qirg'oq chizig'iga ega.Plyajning ayrim qismlarida korniş o'rnatish ishlari olib borilmoqda.Turklar davrida Al-Sabriy Al-Zariyya,keyin esa Al-Savoni Al-Sharqiyat nomi bilan mashhur edi.

As-Sabriy quyidagilarga bo'lingan:

 Miloddan avvalgi 550 yilga oid yunon xarobalari. M-az-Zariyya

Al-Sabriy Ikkinchi jahon urushi davrida
---------------------------------------

Ikkinchi jahon urushi yillarida Al-Sabri hududi bugungi kungacha ega bo'lgan alohida ahamiyatga ega bo'la boshladi.Shahar aholisining aksariyati shaharga juda yaqin joylashgan va do'konlar,nonvoyxonalar va do'konlarni o'z ichiga olgan Al-Sabriga jo'nab ketishdi.Masjidlar shahar markazining bombardimon qilinishidan qo'rqib,Ikkinchi jahon urushi va Italiya mustamlakachiligi tugaganidan keyin odamlar shaharga qaytishni boshladilar va ularning ko'plari qolib ketishdi.Liviyaning sharqdan,gʻarbdan va janubdan barcha hududlari va dengizga yaqin joyda yashovchi baʼzi Sudan qabilalarining aralashmasi"Gollandlar"deb nomlanadi.Zamonaviy uylar qurish uchun sohilda yashovchi Sudan qabilalari Al-Muhaishi hududiga ko'chirildi,ta'lim maktablari,kasalxonalar va infratuzilma qurildi.

turizm
------

left|thumb|200x200px| Fayl:Payg‘ambarning tavallud kunlarini nishonlash - As-Sabriy
Kelgusi yillarda Al-Sabri mintaqasi Bing'ozi shahrida turizm taxtida bo'lishi kutilmoqda,chunki qurilayotgan yirik loyihalarga qo'shimcha ravishda dengiz qirg'og'i uning eng muhim turistik resurslaridan biri hisoblanadi.Shimoliy ko'llar loyihasi va dengizga qaragan mehmonxona bo'lgan Regency Benghazi Hotel loyihasi,"so'yish joyi"va boshqa loyihalar o'rganilmoqda.

 Al-Madina al-Munavvara masjidi - Az-Zariya
* Az-Zurayriq masjidi

Usama ibn Zayd masjidi "Abdul Samad" ilgari

Al-Sabri Dignity operatsiyasi paytida
-------------------------------------

2014-yil 25-oktabrdan boshlab Al-Sabri hali parlament qonuniyligini qo‘lga kiritmagan Qadr-qimmat kuchlari o‘rtasidagi harbiy amaliyotlarga aylandi.Feldmarshal Xalifa Xaftar boshchiligidagi va Ansor ash-Sharia militsiyasi,Beng'ozi inqilobchilar Sho'ro kengashi va"boshqa terroristik tashkilotlar"kuchlari o'rtasida ular katta vayronagarchilik va uning aholisini ko'chirishga olib keldi.

Umumiy ma'lumot
---------------

Avtomobil raqami kodi -8 - 2, telefon kodi 06133

Yana qarang
-----------

* Bing'ozi

Havolalar
---------

* Sabri viloyati ishlariga ixtisoslashgan sayt
**Xorezmskaya pravda** ("Xorazm haqiqati") — rus tilida chiqadigan ijtimoiysiyosiy gazeta. Urganch shahrida haftada 2 marta chop etiladi. Muassisi: Xorazm viloyati hokimligi. Dastlab, 1921-yil 6-iyuldan Xivada "Izvestiya Polnomochnogo predstavitelstva RSFSR v Xorezmskoy Sovetskoy Respublike" (Xorazm Sovet Respublikasidagi RSFSR muxtor vakilligining madaniymaʼrifiy komissiyasi organi sifatida), keyin "Posledniye vesti" ("Soʻnggi xabarlar") nomi bilan rus tilida haftada 3 marta chiqa boshlagan. 1927-yil 21-maydan shu gazeta oʻrniga "Inqilob quyoshi" gazetasiga ruscha ilova — "Solnse revolyutsii" nashr etilgan. 1941-yil 1-yanvardan hozirgi nomda.

Gazetaga turli davrlarda I.Bik, G. Zavelskiy, V. Nikolayev, P. Podvarkov, K. Sergeyev, G. Gulishsh, B. Pereplesnin, P. Borodin, Ye. Tipikin, V. Milgotin, O. Demchik, G. Rahimboyeva va boshqa muharrirlik qilishgan. Muharriri R. Iskandarov (1995-yildan). Adadi 1048 (2004).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Milliy Mustaqillik va Bolalar kuni** (turkcha: *Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı*) ― Turkiya mustaqilligi va dunyo bolalarini xotirlash uchun Turkiya davlat bayramidir. Bu Otaturk tomonidan dunyodagi barcha bolalarga bagʻishlangan dunyodagi yagona bayramdir.

Muassasa
--------

 Mustafo Kamol Otaturk Milliy suverenitet kunida
1920 -yil 23-aprelda Turkiyaning mustaqillik urushi paytida, Buyuk Millat Majlisi tashkil etilgan kuni Anqaradagi birinchi yigʻilishda Mustafo Kamol nutq soʻzlab, butun dunyo bolalari insoniyat kelajagi. Kamol, shuningdek, Usmonli imperiyasi xarobalari ustiga quriladigan yangi, mustaqil, dunyoviy va zamonaviy respublikaning poydevorini qoʻyishga chaqirdi. 1922-yil 9-sentabrda Antanta qoʻshinlari magʻlubiyatga uchragach, Lozanna tinchligi imzolangandan soʻng, 1923-yil 24-iyulda Otaturk yangi Turkiya qurishga kirishdi. Keyingi 8-yil ichida u Turkiyani Usmonli oʻtmishidan tozalashga qaratilgan bir qator islohotlarni amalga oshirdi. Otaturk 23-aprelni suverenitet kuni deb eʼlon qildi va Turkiya farzandlariga mustaqil davlat himoyasini ishonib topshirdi.

Nishonlanishi
-------------

Turkiyada har yili bolalar ushbu bayramni nishonlaydilar: shaharlardagi stadionlarda maktablar ishtirokida tadbirlar oʻtkaziladi. Bu kunda rasmiy davlat xizmatchilari va yuqori martabali amaldorlar oʻrnini bolalar egallaydi: hatto Turkiya prezidenti, Turkiya bosh vaziri, vazirlar mahkamasi va gubernatorlar ham oʻz oʻrinlarini bolalarga kunlik boʻshatib berishadi. Bolalar taʼlim va atrof-muhitni muhofaza qilish sohasida farmon va buyruqlar imzolaydilar. Shuningdek, shu kuni bolalar Buyuk Millat Majlisi deputatlarini almashtiradilar, oila va bolalar bilan bogʻliq masalalarni muhokama qiladilar.

Oʻtgan 20-yil ichida turk rasmiylari bayramni xalqaro miqyosda oʻtkazish boʻyicha katta ishlarni amalga oshirdi, shu bois har yili turli mamlakatlardan bolalar madaniy tadbirlarda ishtirok etish uchun Turkiyaga kelishadi. Bolalar turk xonadonlarida yashab, Turkiyadan kelgan tengdoshlari bilan tanishadi, shuningdek, Buyuk Millat Majlisining navbatdan tashqari sessiyasida qatnashib, yer yuzida tinchlik oʻrnatilishiga hissa qoʻshadi. Turkiyaning faoliyati tufayli 23-aprel UNICEF tomonidan Xalqaro bolalarni himoya qilish kuni sifatida eʼtirof etildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı – Mesajları ve şiirleri" (tr) (22-aprel 2015-yil). Qaraldi: 23-aprel 2015-yil.
2. ↑  „23 Nisan" (tr).  TBMM Kültür, Sanat ve Yayın Başkanlığı. Qaraldi: 23-aprel 2015-yil.
3. ↑  „95 yıldır aynı heyecan" (tr) (23-aprel 2015-yil). Qaraldi: 23-aprel 2015-yil.
4. ↑  „Turkey celebrates Sovereignty Day, Children’s Day on April 23" (22-aprel 2015-yil). Qaraldi: 23-aprel 2015-yil.
**Xorografiya** (qadimgi yunoncha: *χῶρος* qadimgi yunoncha: *χῶρος* — „mahalliy joy" va γράφω — „Men tasvirlayman") — geografiyaning joylashuvning oʻziga xos xususiyatlarini tahlil qilishda tavsiflash usullaridan foydalanadigan boʻlimi.

Antik davr
----------

Klavdiy Ptolemey Geografiya qoʻllanmasining kirish bobida xorografiyani aniq matematik usullarga asoslangan geografiyadan farqli oʻlaroq, umumlashtirishga intiluvchi fan emas, balki tafsilotlarga eʼtibor beradigan sanʼat sifatida izohladi.

Geografiya, Ptolemey tushunganidek, butun Yerning oʻlchovlari va uning qismlarining oʻzaro pozitsiyasi bilan shugʻullanadi. Xorografiya esa alohida hududlarning tasviri bilan shugʻullanadi va natijada olingan sxematik xaritalar yaxshi oʻqilishi mumkin.

Uygʻonish davri
---------------

Bu atama Uygʻonish davrida Ptolemeyning „Geografiya" si tipografik tarzda nashr etilgandan soʻng yangi tarqalishni oldi. Oʻsha davrning xorograflari kartografik usullar va er tasvirlarini, shuningdek, ushbu hududda joylashgan turli xil diqqatga sazovor joylarning adabiy tavsiflarini birlashtirgan. 18-asrning boshlariga kelib, bu atama ishlatilmaydi.

Xitoy
-----

Xitoyda „mahalliy gazetalar" (hàngìnì) yozish anʼanasi uzoq tarixga ega. Bugungi kunga qadar 7000 dan ortiq gazetalar saqlanib qolgan, asosan Ming va Qing sulolalaridan. 80-yillarda. 20-asrda difanji nashr qilish anʼanasi tiklandi.

Manbalar
--------

1. ↑  „arxiv nusxasi". 4-aprel 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-noyabr 2022-yil.
2. ↑
3. ↑

Adabiyot
--------

* *qadimgi geografiya.* Comp. M. S. Bodnarskiy. Moskva: Geografgiz, 1953 yil.
LHC CMS zarracha detektori uchun modellangan simulatsiya misoli. Bu yerda ikki proton toʻqnashuvi natijasida Higgs bozoni hosil boʻlib, u oʻz navbatida ikkita adron va elektronlar juftiga parchalanadi.
**Higgs bozoni** zarrachalar fizikasi Standart Modelidagi massiv skalar elementar zarrachadir. Peter Higgs sharafiga shunday nomlangan. Higgs bozoni Higgs maydoni kvantidir; u massasiz zarrachalarning qanday qilib materiya massasini hosil qilishini izohlab berishi mumkinligi faraz qilinmoqda. Higgs bozonini topish va aniqlash uchun 2010-yil boshlarida ishga tushirilgan Katta adron kollayderi (Large Hadron Collider, LHC) yordamida tajribalar oʻtkazilmoqda.

2012-yil 4-iyulida CERN „Higgs bozoniga oʻxshash" zarracha topilganini koʻrsatish uchun zaruriy „besh sigma" darajasidagi dalil borligini tasdiqladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „CERN experiments observe particle consistent with long-sought Higgs boson". CERN (4-iyul 2012-yil). 5-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-iyul 2012-yil.
2. ↑  The Moment: CERN Scientist Announces Higgs Boson 'God Particle' Discovery, YouTube

Havolalar
---------

* Confirmed: CERN discovers new particle likely to be the Higgs boson, YouTube
* The Higgs boson

|  |
| --- |
|  k • m • t  **Elementar zarrachalar** |
| **Fermionlar**: Kvarklar:  Yuqori · quyi · Gʻalati · Mahliyo · Ost · Ust  | Leptonlar: Elektron · Muon · Tau · Neytrinolar  |
| **Bozonlar**: Kalibrli bozonlar: Foton · W va Z bozonlari · Gluon |
| Hali kuzatilmagan zarrachalar: Higgs bozoni | Graviton | Boshqa gipotetik zarrachalar |


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**"Turkiston toʻplami"**, Oʻrta Osiyo va xususan Turkiston oʻlkasiga oid asar va maqolalarning Turkiston toʻplami" — Oʻrta Osiyo tarixi, etn. iktisodi, botanikasi, arxeologiyasi, geol. si, xalqning turmushi va madaniyatiga oid noyob bibliografik asar.

Oʻrta Osiyo haqidagi alohida kitoblar, gaz. va jurnali qirqimlaridan tuzilgan boʻlib, jami 594 jilddan iborat. Uning 1867—87 yillarga oid materiallarni oʻz ichiga olgan 416 jildi bibliograf VM.Mejov tomonidan tayyorlangan. U matbuotda Oʻrta Osiyo hakida eʼlon qilingan barcha maʼlumotlarni kiritishga harakat qilgan. Toʻplamni nashr etish nshlari 1888-yilda Turkiston maʼmuriyati koʻrsatmasi bilan toʻxtatilgan, faqat 1907-yilga kelib davom ettirilgan.

"Turkiston toʻplami"ning davomini tuzishga Oʻrta Osiyo haqidagi adabiyotlar boʻyicha mutaxassis N.V. Dmitrovskiy, etnofaf A.A.Divayev, Turkiston xalq kutubxonasining mudiri I.P.Zikov, sharqshunos olim Yu.F.Bonch-Osmolovskiylar jalb etilgan. Ular hamkorligida (asosan, gaz. materiallaridan iborat) toʻplamning yana 127 jiddi tuzilgan. Bibliograf va kutubxonashunos A.A. Semyonov 1911—16 ylarda "Turkiston toʻplami"ning 48 ta jiddini tuzdi. Bu toʻplam tuzilish jihatdan ilgarigilardan yuqori turadi. Bibliograf Ye.K.Betger tahriri ostida 1939-yil "Turkiston toʻplami"ning soʻnggi 3 jiddi tuzilgan.

Bu jildlar M.A.Terentyevning 1917-yilgacha tayyorlangan "Oʻrta Osiyoning bosib olinishi tarixi" asari, uning xarita va planlaridan tashkil topgan. "Turkiston toʻplami"ning hamma jildlarida mualliflar tomonidan alifboli koʻrsatkich tuzilgan. "Turkiston toʻplami" Oʻrta Osiyoga doir koʻp tadqiqotlar uchun muhim manba boʻlib xizmat kidali. Toʻplamning barcha jildlari Oʻzbekiston milliy kutubxonasi fondida saqlanadi.

Adabiyot
--------

* Mejov V.I. Bibliografiya Azii, 1—2j.lar, T. 198194.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nimcha** — xotin-qizlarning yengsiz va yoqasiz kalta ustki kiyimi; koʻylak ustidan kiyiladi. Bichimi turlicha — oldi ochiq (uchburchak shaklda chuqur oʻyilgan), tugmachali, avra-astarli, baʼzan ikki yonida choʻntaklar qilingan. Avrasi baxmal, parcha, kimxob, shoyi va boshqa matolardan, astari ip matolardan tayyorlanadi; duxobadan yoqali va yoqasiz qilib, baʼzan orasiga yupqa paxta solib qavib paxtali N.lar ham tayyorlanadi. Kashta tikib bezatilgan (zardoʻzi N. iroqi N. va boshqalar) turlari hozirda ham keng tarqalgan. N. qizlarning sepiga kirgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xrom aralashmasi** - kaliy bixromat (dixromat) K2Sg207 ning suvdagi eritmasi bilan konsentrlangan sulfat kislota H2SO4 ning teng hajmda olingan aralashmasi. Kuchli oksidlovchi. Lab.da oksidlovchi sifatida ishlatiladi (yana qarang Dixromatlar). XROM OKSIDLARI xromning kislorod bilan boʻlgan birikmalari: SgO, Sg2O3, SYU3 va boshqa Xrom (N)oksid SgO — kora kristall modda. Suyuqlanish temperaturasi 1550°, asosli oksid, suvda erimaydi, qaynoq konsentrlangan NS1 va H2SO4 da eriydi. Kuchli oksidlovchi. Xrom (Sh)oksid Sg2O3


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Turkiston xoʻrozguli** (lotincha: *Adónis turkestánica*) — oʻt oʻsimlik; Adonis ikki pallalilar turlariga kiradi.

Tavsifi
-------

Gullashni boshlaganda balandligi 10-20 sm, meva pishishi davrida esa 70 sm gacha boʻladi.

Oʻsimlik gullari jingalak tukchalarlar bilan qoplangan.

Gullari alohida, dona-dona, diametri 4-6 sm. Gulbarglari sariq-toʻq sariq, pastki tomoni koʻkimtir rangda. Bu turning oʻziga xos xususiyati shundaki, oʻsimlik bir vaqtning oʻzida yangi kurtaklar, ochilgan gullar va urugʻlarga ega boʻladi. Har bir kurtakda birinchi, ikkinchi, uchinchi va baʼzan toʻrtinchi qatorli yon kurtaklar boʻlganligi sababli, bitta butoqda 250 tagacha gul boʻladi. Dastlab, birinchi qatordagi gullar ochiladi, keyin (ular oʻsishi bilan)ikkinchi, uchinchi qatordagi gʻunchalar ochila boshlaydi. Bu esa gullash va meva hosil qilish vaqtini uzaytiradi. Bunday uzoq gullash baland tog'larning og'ir iqlim sharoitlariga moslashishda muhimdir.

Tarqalishi va ekologiya
-----------------------

Turkiston xoʻrozguli (Adonis Oʻrta Osiyo va Pomirda dengiz sathidan 2-3 ming metr balandlikda oʻsadi. Pomir-Oloy uchun endemik. Uning asosiy tarqalgan maydoni Hisor-Oloy togʻ tizimlari bilan bogʻlangan.Turkiston xoʻrozguli archa oʻrmonlarida, atirgul bogʻlarida va togʻ dashtlarida uzluksiz chakalakzorlarni hosil qilishi mumkin. Ularning eng tozalari sobiq uzoq muddatli chorva lagerlari joylarida qayd etilgan. Bu o'simlikning organik moddalarga boy tuproqqa ijobiy munosabatini ko'rsatadi.

Ahamiyati va qoʻllanilishi
--------------------------

Dekorativ oʻsimlik. Uzoq vaqt davomida gullashi eʼtiborga molik: bitta oʻsimlikda siz bir vaqtning oʻzida kurtaklar, gullar va pishgan mevalarni uchratishingiz mumkin.

### Shifobaxsh xususiyatlari

Biologik faolligi boʻyicha bahoriy adonisga oʻxshash qimmatli dorivor oʻsimlik hisoblanadi.

Dorivor maqsadlarda oʻsimlikning er usti qismi ishlatiladi.

Tarkibida kardenolidlar (strofantidin, simarin, K-strofantin-beta va konvallotoksin), kumarinlar (skopoletin va umbelliferon), flavonoidlar (vitexin, orientin va adonivernin), shuningdek, besh atomli spirt(12), saponinlar va karotinlar mavjud.

Adabiyotlar
-----------

* *Adonis Turkestani* manzarali bogʻ oʻsimliklari ensiklopediyasi veb -saytida 2008 yil 16 oktyabrda olingan.
* Dorivor oʻsimliklarning yashash joylari va resurslari atlasi .

Manbalar
--------


1. ↑
2. ↑
3. ↑  *Атлас лекарственных растений СССР*, {{[[Andoza:{{{1}}}|{{{1}}}]]}}.
**Xrapovikli mexanizm**, xrapovik — mashinalar (velosiped, stanoklar, chigʻirlar va boshqalar)da ilgarilamaaylanma harakatni bir yoʻnalishdagi uzuq aylanma harakatga oʻzgartirish uchun moʻljallangan tishli mexanizm. Vazifasi mashinalardagi ish organining teskari tomonga aylanib ketishiga yoʻl qoʻymaslik. Asosiy kismlari: bir tomonlama qiya tishli gʻildirakcha (xrapovik), tirak tilcha (sobachka), yetakchi ri v. chag, oʻq, qoʻshim 2 ʻ cha tirak tilcha. Yetakchi richagsoat mili yoʻnalishiga teskari yoʻnalishda harakatlanganda tirak tilcha xrapovikni muayyan burchakka buradi. Richag teskari yoʻnalishda harakatlanganda tirak tilcha bir yoki bir necha tishga sirpanib oʻtadi. Qoʻshimcha tirak tilcha esa xrapovikning teskari tomonga aylanishiga imkon bermaydi. Xrapovikli mexanizm yuk koʻtarish mashinalarida chigʻir (lebyodka) barabanining yuk taʼsirida teskari tomonga oʻzoʻzidan aylanib ketishiga yoʻl koʻymaydi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Huvaydo** (taxallusi; asl nomi Xoʻjanazar Gʻoyibnazar oʻgʻli) (1704 — O'sh shahri — 1780/81, Fargʻona viloyati Chimyon qishlogʻi) — shoir, tasavvuf sheʼriyatining yirik vakili. Qoʻqon madrasalarida oʻqigan. Qishlogʻida maktab ochib, uzoq vaqt maktabdorlik qilgan, kosiblik bilan ham shugʻullangan. Otasi Gʻoyibnazar soʻfi Qashqardagi Ofoqxoʻja eshonning muridlaridan boʻlgan, Chimyonda masjid va xonaqolar qurdirib, eshonlik qilgan.

Ijod na'munalari
----------------

Arzimni aydim bodi sabog'a, 
Yetkursa holim ul dilrabog'a.

Qilsa xudoyim ko'nglin muloyim, 
Rahm aylag'aymu man mubtalog'a?!

Qilg'aymu xayrin o'z qo'li birla, 
Borsam ko'yiga miskin gadog'a?

Dеdi raqiblar yorg'a yomonlab, 
Soldi judoliq naylay arog'a,

Ko'nglumda yo'qtur zarra gumonim, 
Kimki yomondur soldim xudog'a.

Holimni aytsam yorim inonmas, 
Emdi qo'yubman yavmuljazog'a.

Yorsiz kishini firdavsi yo'qtur, 
Suydim sanamni qoldim balog'a.

Dushmanlarining nozu, niamda 
Parvarish aylab soldi g'inog'a.

Do'stini yorim ranju alamda 
Qo'ydi el ichra javru jafog'a.

Miskin Huvaydo sabru tahammul
Aylab,hamisha yig'lar xudog'a.

Havolalar
---------

* Xo'janazar Huvaydo, *Ziyo istagan qalblar uchun* (oʻzb.)
* Xo'janazar Huvaydo[*sayt ishlamaydi*], *Adabiyot bo'stoni* (oʻzb.)
**Nimkorlik** (fors- toj. — yarim va ish) — xususiy egalikda bulgan yerni ijaraga olib foydalanish shakli. N.da kam yerli yoki ot-ulovi yetishmaydigan dehqon olgan hosilining yarmini berish sharti bilan yerga ekin ekkan. N.da yer egasi dehqonga ot-ulov, urugʻlik bergan, ayrim hollarda uning oilasiga ish vaqtida yashash uchun turar joy ham ajratgan. Xoʻjalik yili tugagach, hosilning yarmini dehqon, qolgan yarmini esa yer egasi uzaro teng bulib olgan. N. Oʻrta Osiyoda 20-asrning 20-yillariga qadar mavjud bulgan.

1921—29 yillardagi Oʻrta Osiyo va Qozogʻistonda oʻtkazilgan yer-suv islohotlari natijasida N. barham topdi (qarang Oʻrta Osiyoda yer-suv islohoti).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Registon (maʼnolari).

**Registon** (fors, qumloq joy) — Eron togʻligining sharqiy qismidagi qumli choʻl. Afgʻoniston jan.da. Gʻarbiy va shim. chekkasidan Hilmand daryosi oqib oʻtadi. Jan.dan Chogʻay togʻlari, sharqdan Makron togʻlari tarmokdari oʻrab turadi. Uz. 400 km, kengligi 200 km gacha. Maydoni 40 ming km² chamasida. R. sharqsan (1500 m) gʻarbda (800 m) pasayib boruvchi tekislikdir. Joʻyakli katta qum maydonlari, koʻchib yuruvchi barxanlar bor. Iqlimi kontinental, quruq, subtropik iqlim. Yillik yogʻin 100 mm chamasida. Oʻsimlik siyrak. Togʻ etaklari hamda daryo vodiylarida voha va toʻqayzorlar bor. Yaylovlarda qoʻy, echki, tuya boqiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bismark arxipelagi** — Tinch okeandagi bir tuda orollar. Papua Yangi Gvineya tarkibida. Ikkita yirik orol (Yangi Britaniya va Yangi Irlandiya), Admiralteystvo slari va bir necha mayda orollardan iborat. Maydoni 50,5 km² ga yaqin. Aholisi 399 ming kishi (1990) — melanez va papuaslar. Yirik orollari togʻli (Yangi Britaniya o.da toglarning balandligi 2300 m gacha yetadi), maydalari vulkan va marjon orollaridir; harakatdagi vulkanlar ham bor (Ulavun). Iqlimi ekvatorial, tropik oʻrmonlar bilan qoplangan. Koks palmasi, banan, shakarkamish, tamaki, paxta, makkajoʻxori yetishtiriladi. Qirgʻoq yaqinida okeandan baliq ovlanadi va marvarid olinadi. Yirik aholi punktlari va portlari: Rabaul, Kaviyeng, Lorengau. Bismark arxipelagi ni 1616-yilda gollandlar kashf etgan; 1884-yildan arxipelag Germaniya mustamlakasi boʻlgach, unga O. Bismark nomi berilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xrizolit**, peridot (yun. chrysos — oltin va lithos — tosh) — mineral, oliviyusht shaffof, oltin tusli, yashil rangli nafis turi. Tarkibidagi rangiga taʼsir qiluvchi FeO 8— 15% dan kam emas. X. prizma shaklidagi kristallar hosil qiladi. Murt. Kislotalarda yaxshi eriydi. Oson sayqallanadi. Kam uchraydi, asosan, kimberlitlar, ishqorli olivinli bazaltlar, serpentinlangan peridotitlar, ultraasosli ishqorli jinslarda hamda sochmalarda uchraydi. Kizil dengizdagi Zeberged o.da eng mashhur yirik kristallari topilgan. X. AQSH, Myanma, JAR, Rossiya Federatsiyasi (Saxa)da ham mavjud. Kddimda zargarlik ishlarida X. nomi boshqa yashil rangli qimmatbaho toshlar: demantoid (granatning turi), oltinyashil rangli topaz, xrizoberill, vezuvianlarga ham qoʻllanilgan. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Regina Elena Baresi** (1991-yil 26-sentabrda tug'ilgan) - sobiq italiyalik futbolchi, hujumchi sifatida o'ynagan.

Yoshlik
-------

Baresi "Inter" ning sobiq sardori Juzeppe Barezining qizi va "Milan" da o'ynagan Franko Barezining jiyani.

Klubdagi faoliyati
------------------

Bolaligida turli sport turlari bilan shug'ullanganidan so'ng, 12 yoshida Baresi "Inter "yoshlar jamoasiga qo'shildi. 2009-yilda jamoa asosiy jamoaga ko'tarildi va tez orada u ularning sardori bo'ldi. 2013-yilda u "neradzurri" bilan A2 seriya chempionligini qoʻlga kiritib, A seriyaga koʻtarildi; keyingi yil esa ular jamoaning darhol quyi ligaga tushib ketishidan qochib qutula olishmadi. Shunday qilib, keyingi to'rt yil davomida u muntazam ravishda Milan jamoasi bilan kadetlar seriyasida o'ynaydi.

2018–19-yilgi mavsumda u Milanning "Inter" klubidan sport unvonini sotib olgandan so'ng tashkil etilgan "Inter" ning yangi tashkil etilgan ayollar bo'limining birinchi sardori bo'ldi; o'sha yili u B seriya chempionligi g'alabasida va Neradzurri jamoasining A seriyadagi tarixiy ko'tarilishida ishtirok etdi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Sport bilan bir qatorda, Baresi televizion sharhlovchi sifatida ishlaydi, La moviola kabi ko'rsatuvlarda qatnashgan Mediaset Premium, va Quelli che il calcio va La Domenica Sportiva Rai 2 da hamma uchun bir xil bo'lib, Rai haqida fikr bildirdi. 2019 FIFA ayollar o'rtasidagi Jahon chempionati uchun 1.

Manbalar
--------

1. ↑  „Quell'Inter al femminile targata Baresi" (10-sentabr 2009-yil). Qaraldi: 30-dekabr 2017-yil.
2. ↑  „Regina Baresi: "Porterò l'Inter in Serie A contro i pregiudizi"".  Alessandra Bocci (8-oktabr 2018-yil).
3. ↑  „L'Inter ha istituito ufficialmente la sua prima squadra femminile" (24-oktabr 2018-yil).
4. ↑  „L'Inter Women promossa in Serie A".  Sofia Crugnola (25-mart 2019-yil).
5. ↑  „Baresi la Regina del calcio in tv".  Ilaria Pedrali (3-noyabr 2016-yil). Qaraldi: 30-dekabr 2017-yil.

* ↑  ↑

* ↑  ↑
* ↑  „Baresi la Regina del calcio in tv".  Ilaria Pedrali (3-noyabr 2016-yil). Qaraldi: 30-dekabr 2017-yil.
**Xoja Umari** — Afgʻonistonning Gʻazni viloyatidagi tuman. U 2005-yilda yirik Jaghatu tumanidan yaratilgan. 2005-yilda aholi soni 16,100 kishini tashkil etgan boʻlib, ulardan 20% pushtunlar, 35% tojiklar va 45% hazoralar edi.  Tuman markazi — Xoʻja Umari qishlogʻi.

Bu yerda qurg‘oqchilik mamlakatning boshqa ko‘plab hududlariga qaraganda unchalik kuchli emas, ekin maydonlarining 80% dan foydalaniladi. Asosiy daromad manbai qishloq xoʻjaligi, lekin koʻpchilik Gʻaznida ishlaydi va ishsizlik darajasi boshqa koʻplab tumanlarga qaraganda past.

2018-yilda Tolibon tuman hukumati shtab-kvartirasini bosib olib, tuman gubernatori Ali Do‘st Shams va Xavfsizlik milliy boshqarmasi boshlig‘i Ahmad Ziyo bilan birga taxminan o‘n ikki kishini o‘ldirgan.

Qoʻshimcha havolalar
--------------------

* Xoja Umari qishlogʻi
* Afgʻoniston tumanlari
* Gʻazni viloyati

Galereya
--------

* School girls from the district in 2009.2009-yil tumandagi maktab o'quvchilari.

Manbalar
--------

1. ↑  „District Profile".  UNHCR. 27-oktabr 2005-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-oktabr 2015-yil.

 (PDF).
2. ↑  *Nordland, Rod*. „Taliban Overrun Government Offices and Kill Two Top Officials". *The New York Times* (12-aprel 2018-yil). „Mohammad Arif Noori, a spokesman for the governor of Ghazni Province, said that Taliban insurgents attacked the government compound of Khwaja Umari district, killing the district governor, Ali Dost Shams, 30, and the district chief of the National Directorate for Security, Ahmad Ziya.".
**Emmerbir** (nemischa:, nemischa:- qorabugʻdoy) yoki qorabugʻdoy **pivosi** — anʼanaviy nemis pivosi, alkogol miqdori taxminan 5,0-5,5% boʻlgan qorabugʻdoy soloddan tayyorlangan el turi.

Xususiyatlari
-------------

Ikki boshoq, yoki qorabugʻdoy, yoki yarim qorabugʻdoy yoki emmer (lotincha: *Triticum dicoccum*) — bugʻdoydoshlar oilasiga mansub yovvoyi bugʻdoy turi. Bu bugʻdoyning eng qadimgi navi boʻlgan einkorn (Triticum monococcum) va yovvoyi oʻtlar orasidagi oʻrtacha oʻsimlik. Bu eng qadimgi madaniy oʻsimliklardan biri. Taxminan 10 000 yil oʻtgach, ekin bugʻdoyidan ajralib chiqishidan oldin Mesopotamiyada birinchi marta non va pivo tayyorlash uchun ishlatilgan. Kichkina yadro va taninlarga boy qobiqqa ega.

Pivo tayyorlash uchun qorabugʻdoy solod (odatda 50% yoki undan koʻp) va boshqa donlardan solod — birboshoq, bugʻdoy va arpa, shuningdek, nemis xmeli ishlatiladi. Achitilgandan soʻng, pivo yumshatish uchun past haroratlarda uzoq vaqt davomida yetilishi kerak. Odatda, qorabugʻdoy pivo quyuq qahrabo rangga, loyqasimon tashri koʻrinishga va oʻtkir va achchiq, ammo yoqimli solodli taʼmga ega boʻlib, uni qizil sharob oʻrnini bosuvchi sifatida ayniqsa mos qiladi. Qizil goʻsht, yovvoyi qush goʻshti va barbekyu goʻshti bilan yaxshi mos keladi. Alkogol miqdori 5 dan 5,5% gacha, lekin 6,8% gacha yetishi mumkin (Enzensteiner Vetus Specialis Emmer Starkbier).

Ishlab chiqaruvchilar
---------------------

Bu bir nechta nemis pivo zavodlari tomonidan ishlab chiqariladigan noyob pivo: Riedenburgdagi Riedenburger Brauhaus, Forstdagi Hauf-Bräu Dentlein, Shnaytaxt Ensenrotdagi Enzensteiner, Altseydagi Volker-Bräu va Bad Telsdagi Sudmeister GmbH.

Yana qarang
-----------

* Ikki donli bugʻdoy
* Dinkelbir

Manbalar
--------

1. ↑  Triticum turgidum L. subsp. dicoccon. USDA, ARS, National Genetic Resources Program. Germplasm Resources Information Network — (GRIN) Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-09-21).

Havolalar
---------

* Emmerbier
**Boʻy uzunligi** — irqqa xos belgi. Boʻy uzunligi antropologiya, tibbiyot sohalarida va tikuvchilik sanoatida hisobga olinadi. Muhim morfologik belgi boʻlgani uchun boshqa koʻpgina belgilar maʼlum darajada u bilan aniqlanadi. Antropologiyada turli boʻy uzunligiga ega boʻlgan irklarni past, oʻrta va baland boʻyli irqlar deb ataladi. Dunyo miqyosida erkaklarning oʻrtacha boʻyi shartli ravishda 164,0 sm dan 166,9 sm gacha, ayollarning oʻrtacha boʻyi esa 153,0 sm dan 155,9 sm gacha qabul qilingan. Antropologik tadqiqotlar oʻzbek va tojiklarning oʻrta boʻylik ekanligini koʻrsatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Boʻy uzunligi" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bo'standiq tumani**(qozoqcha: *Бостандық ауданы* )— Olmaota shahrining maʼmuriy boʻlinmasi. Tuman eng yosh demografiyaga ega, unda 71 000 dan ortiq talaba istiqomat qiladi.

Tarixi
------

Bo'standiq tumani ilk bor 1966-yil 31-yanvarda Qozog'iston SSR Oliy Kengashi Prezidiumining Farmoni bilan tashkil etilgan. U **Kalinin tumani** nomini oldi va hududning, shaharning qoʻshni yerlar hisobiga kengayishi va Sovet tumanining boʻlinishi munosabati bilan tashkil topgan.

1960-yillarning boshlarida Xalq xoʻjaligi yutuqlari koʻrgazmasi (VDNKh) oʻzining birinchi pavilonlarini ochdi; "Ko‘ktem-1" va "Ko‘ktem-2" mikrorayonlari qurildi, shaharning janubiy chekkalarini rekonstruksiya qilish boshlandi. Bosh botanika bog'i ilmiy-tadqiqot muassasasi maqomini oldi. Viloyat maorif, madaniyati va ilm-fanining asosiga aylandi: Qozog‘iston Respublikasi Milliy kutubxonasi; Al-Farobiy nomidagi Qozoq milliy universiteti ; Shaken Aymanov nomidagi "Qozoqfilm" kinostudiyasi; Satbayev universiteti .

1995-yil 12-dekabrda tumanning nomi Bo‘stoniq deb o‘zgartirildi va yillar davomida Moskva va Olatov tumanlarining o‘zgartirilishi munosabati bilan viloyatda jiddiy o‘zgarishlar ro‘y berdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Contacts of regional, district, city akimats". *e.gov*. Qaraldi: 30-yanvar 2019-yil.
2. ↑  „Districts of Almaty". *Research Gate*. Qaraldi: 30-yanvar 2019-yil.
"BOʻSTON" SANATORIYSI — balneologik kurort. Toshkent shahridan 30 km uzoqlikda, Chirchiq shahrida, dengiz sathidan 550 m balandlikda joylashgan. Maydoni 37,5 ga. Shundan 16 ga mevali bogʻ va manzarali daraxtzorlardan iborat. Iqlimi kontinental: qishi yumshoq, yozi issiq, yanvarning oʻrtacha temperaturasi —1,5°, iyulniki 25°, nisbiy namligi 55%, quyoshli kunlar davomliligi yiliga 2700 soat. Davolash maqsadida kam minerallashgan termal (42°), sulfatkalsiy natriyli kuchsiz ishqorli azotli suv vannalar va ichish uchun, Jizzax viloyati Zomin tumani "Baliqli koʻl"dan olib kelinadigan balchiqdan galvanik balchiq, parafin va ozokerit koʻrinishida foydalaniladi. Bundan tashqari, fizioterapiya, massaj, iqlim bilan davolash usullari ham qoʻllaniladi. Sanatoriyda qon aylanish aʼzolari, nerv sistemasi, ginekologik va urologik kasalliklari bor kishilar davolanadi. 400 oʻringa moʻljallangan yotoq korpuslari (bir va ikki oʻrinli), klub, kutubxona, sauna, fitobar mavjud.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abu Said Sinon ibn Sobit ibn Qurra** (arab. أبو سعيد سنان بن ثابت بن قرة, 880–943) U oʻrta asr olimi boʻlib, abbosiy xalifalari Muqtadir (908–934), Qohir (932–934) va Rozi (934–940) davrida saroy tabibi boʻlib xizmat qilgan.

Sobit ibn Qurraning (taxminan 830–901) o‘g‘li va Ibrohim ibn Sinonning (908–946) otasi boʻlgan Sinon Yuqori Mesopotamiyaning Harron shahridan boʻlgan mashhur astronom va matematiklar oilasiga mansub edi. Garchi Sinon Qohirning qisqa hukmronligi davrida (932–934) islomni qabul qilishga majbur bo‘lgan bo‘lsa-da, u va uning oilasi sobiylar deb nomlanuvchi yulduzlarga sig‘inuvchilar diniy sektasiga mansub edi. Abbosiy xalifasi sobiylarni quvg‘in qilgan va oxir-oqibat Sinon qisqa muddatga Xurosonga qochib ketadi. Uning bolalari sobiy bo‘lib qolgan: o‘g‘illari Ibrohim ibn Sinon va Sobit ibn Sinon (976-yilda vafot etgan) ikkalasi ham sobiy bo‘lib qolgan, bir qizi esa boshqa sobiy oilasiga turmushga chiqqan va Ibrohim ibn Hilol as-Sobiyni (925–994) dunyoga keltirgan.

Sinon ibn Sobit birinchi navbatda tabib sifatida tanilib, Bag‘dodda bir nechta kasalxonalar qurgan va shifokorlar uchun litsenziya tizimini nazorat qilgan bo‘lsa-da, u tibbiyot haqida hech narsa yozmagan. Uning siyosiy falsafa, matematika va astronomiyaga oid asarlari, axloq falsafasiga oid "Siyosat an-nufus" ("Nafslar boshqaruvi to‘g‘risida") nomli qisqa risolasidan tashqari hammasi yo‘qolgan. Uning Aflotun respublikasidan ilhomlangan siyosiy falsafaga oid asari tarixchi Mas’udiy (956 yilda vafot etgan) tomonidan tanqid qilingan

Manbalar
--------

1. ↑  De Blois 1995 harvnb error: no target: CITEREFDe\_Blois1995 (help); Dold-Samplonius 1960–2007 harvnb error: no target: CITEREFDold-Samplonius1960–2007 (help); O'Connor & Robertson 1999 harvnb error: no target: CITEREFO'ConnorRobertson1999 (help).
2. ↑  O'Connor & Robertson 1999 harvnb error: no target: CITEREFO'ConnorRobertson1999 (help).
3. ↑  The entire family line is given by De Blois 1995 harvnb error: no target: CITEREFDe\_Blois1995 (help); see also Roberts 2017 harvnb error: no target: CITEREFRoberts2017 (help).
4. ↑  Roberts 2017, s. 253 harvnb error: no target: CITEREFRoberts2017 (help).
5. ↑  O'Connor & Robertson 1999 harvnb error: no target: CITEREFO'ConnorRobertson1999 (help).
**Natura** (lot. natura — tabiat) — 1) inson harakteri mijozi, axloqi; 2) pul oʻrniga toʻlangan mol, mahsulot (qarang Ayirboshlash); 3) (tasviriy sanʼatda) rassom tomonidan tasvirlash uchun tanlangan voqelikdagi real obʼyektlar (tabiat koʻrinishi, odam, xayvon, buyum va h.k.). N. tanlash, kuzatish hamda uning talqinida ijodkorning gʻoyaviy-estetik qarashlari, maq-sadi namoyon boʻladi. Realistik tasviriy sanʼat asoslarini egallashda N. asosiy manba hisoblanadi. N.ni kuzatish, uning tuzilishi va rasmini chizish orqali ras-som, haykaltarosh, meʼmor hayotni chuqurroq anglab, dunyoviy bilimlari kengayib, fazoviy tasavvuri ortib boradi. N.dan ijodkor bevosita xayotiy chizgilar ishlashi, ularning etyud, eskizlari — xomaki rasmlar (koʻpincha manzara, portret, natyurmort va mavzuli kompozitsiyalar) yaratishi mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mongororo** (fransuzcha: *Mongororo*) Mongororo — Chaddagi qishloq va sub-prefektura, Sila mintaqasida joylashgan. Kimiti[fr] boʻlimi tarkibiga kiradi.

Geografik joylashuvi
--------------------

Qishloq Chadning janubi-sharqiy qismida, mavsumiy quriydigan Bahr-Azum daryosi boʻyida, Sudan bilan davlat chegarasi yaqinida, dengiz sathidan 556 metr balandlikda joylashgan. Mongororo mamlakat poytaxti Nʼjamenadan taxminan 796 kilometr sharqda joylashgan.

Aholisi
-------

2009-yilgi rasmiy aholini roʻyxatga olishda Mongororo aholisi 60,648 (30,236 erkak va 30,412 ayol) edi. Subprefektura aholisi yosh oraligʻiga koʻra quyidagicha taqsimlangan: 40 % 15 yoshgacha boʻlganlar, 57 % 15 dan 59 yoshgacha boʻlganlar va 3 % 60 va undan katta yoshdagilar edi.

Transport
---------

Eng yaqin aeroport[en] Dagesa shahrida joylashgan.

Eslatmalar
----------

1. ↑  Chad. Spravochnaya karta (masshtab 1:2 500 000). — GUKG, 1982
2. 1 2  „Mongororo, Chad Page" (en).  Fallingrain Global Gazetteer. Qaraldi: 18-noyabr 2019-yil.
3. ↑  „Deuxième Recensement Général de la Population et de l'Habitat" (fr).  L'Institut national de la statistique, des études économiques et démographiques (INSEED). 18-noyabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-noyabr 2017-yil.
**Sintetik kristallar** - lab. yoki zavod sharoitida sunʼiy oʻstirilgan kristallar. Sintetik kristallar ning 10 mingga yaqini — anorganik moddalar. Ulardan baʼzilari tabiatda uchramaydi. Tabiatda uchraydigan 3 mingdan ortiq turlituman kristshtlardan hozircha faqat bir necha yuztasini sunʼiy yoʻl bilan hosil qilish mumkin. Ulardan kvars (SiO2), korund (A12O.|), germaniy (Ge), kremniy (Si), ishqoriy metallar galogenidlari (KS1, NaCl), segnet tuzi (KNaC4H4O64H2O), kaliy digidrofosfat (KN2RO4), alyumo ittriyli granat (Y(A15O|2), ittriytemirli fanat (Y,Fe5O|2), gadoliniygalliyli granat (Gd3Ga50I2), olmos (S), litiy niobat (LiNbO,), naftalin (SYUN8), kaliy biftalat (CgH5O4K), kalsit (SaSO3), kadmiy sulfid (CdS), pyx sulfid (ZnS), galliy arsenid (GaAs), galliy fosfid (GaP), nodir elementlar molibdatlari [U2(MoO4)va boshqa], sirkoniy dioksid (ZrO2), gafniy dioksid (NGO2), kalsiy volframat (CaWO4), ittriy alyuminat (YA10,), alyuminiy (AI) muhim ahamiyatga ega.

Kvarsning sintetik kristali gidrotermal sharoitda olinadi. Kvars tabiatda keng tarqalgan boʻlsa ham, uning tabiatdagi zaxirasi texnika ehtiyojini qoplay olmaydi va unda turli kirishmalar koʻp. Massasi 15 kg gacha boʻlgan kvars kristallari avtoklavlarda bir necha oy mobaynida, oʻta toza kristallar (optik kvars) esa bir necha yil davomida oʻstiriladi.

20-asr boshida rubinnnit sintetik kristali hosil qilindi, lazerlar uchun diametri 20–40 mm va uz. 2 m gacha boʻlgan tayoqcha shaklidagi rubinning Sintetik kristallarini olish uchun maxsus qurilma ixtiro etildi, keyinchalik u takomillashtirildi.

50y.da Ni aralashgan grafit kukunidan olmos kristallari olindi. Aralashma 2—3 sm li disklar koʻrinishida presslanadi, soʻngra 100—200 ming atm bosimida 2000—3000° gacha qizdiriladi. Shunday sharoitda grafit olmosga aylanadi.

50y.dan naftalin, stilben, tolan, antratsen va boshqa organik Sintetik kristallar sanoati rivojlandi. Keng qoʻllanadigan yarimoʻtkazgich kristallar (Ge, Si, Ga, As va boshqalar) ham tabiatda uchramaydi. Ular sunʼiy yoʻl bilan diametri 10—20 sm va uz. 30—50 sm boʻlgan silindr shaklida oʻstiriladi.

Alyuminiy oksidiga titan, kobalt, nikel tuzlarini qoʻshib sapfir, topaz va boshqa qimmatbaho toshlar koʻrinishidagi Sintetik kristallar oʻstirish mumkin. Lab. sharoitida ferromagnetiklar va zumradlarning Sintetik kristallari oʻstiriladi. Sanoat mikyosida olmosning Sintetik kristallar ini i.ch. ham rivojlanmoqda.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**"Natyurmort va koʻcha"** — golland rassomi Esherning ksilografiyasi boʻlib, birinchi marta 1937-yil mart oyida nashr etilgan va Kornelius Van S. Ruzveltning (inglizcha: *Cornelius Van S. Roosevelt Collection**) kolleksiyasida saqlanadi.*

Bu rassomning "*mumkin boʻlmagan* *reallik* "(inglizcha: *impossible reality*) janridagi birinchi asari. Suratda bir-biriga bogʻliq boʻlgan ikkita syujet tabiiy koʻrinadigan, lekin ayni paytda umuman aqlga sigʻmaydigan tarzda tasvirlangan.

Ushbu ksilografiya Esher oʻz sanʼatida perspektivadan qanday foydalanganligiga klassik misoldir. Stol asta uzoqlashib, toʻsatdan ikki tomonida uylar qad koʻtargan, koʻcha koʻprigiga aylanadi. Ular, oʻz navbatida, stol ustidagi kitoblar toʻplami uchun tayanch sifatida tasvirlangan.

Ushbu rasm uchun, ilhom manbai sifatida, Italiyadagi Genuya shahridan unchalik uzoq boʻlmagan Savona shahridagi kichik koʻcha hisoblangan. Keyinchalik Esher bu rasmni oʻzining sevimli asarlaridan biri deb atagan, garchi u bundan ham yaxshiroq boʻlishi mumkinligini ham taʼkidlab oʻtgan.

Yana qarang
-----------

* imkonsiz raqam

Manbalar
--------

1. ↑  „Sayt natsionalnoy galerei iskusstv SShA". 21-sentabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-iyun 2022-yil.
**Sinuvchanlik** (metallurgiyada) - metallarning ularga muayyan kuch taʼsir ettirilganda hosil boʻladigan zoʻriqishlarga qarshilik koʻrsatish xossasi. Metallga taʼsir ettirilgan (etgan) kuch elastiklik chegarasidan ortganda (yaʼni eng katta kuchlanish paydo boʻlganda) ularda yuz beradigan plastik deformatsiya (shakl oʻzgarishi) tufayli metall sinadi. Eng katta kuchlanish paydo boʻlgunga qadar metall koʻrsatadigan qarshilik sinishga koʻrsatiladi gan qarshilikdeb ataladi. Metallar tashqi kuch bilan boglik boʻlgan faza oʻzgarishlaridan ham sinishi mumkin. Metallarning sinishga qarshiligi ularning mexanik xossalariga bogʻliq. Biron bir mahsulot uchun material tanlashda ularning S. xossasi hisobga olinadi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Irina Kaydashova** ( 1985-yil 2-aprel, Toshkent, Oʻzbekiston SSR ) — oʻzbek taekvondochisi, Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi. XXVIII yozgi Olimpiya o'yinlari ishtirokchisi, Olimpiya o'yinlaridagi birinchi o'zbek taekvondochisi.

Sport faoliyati
---------------

1999-yildan boshlab u xalqaro turnirlarda chiqa boshladi. Bangkokdagi (Tailand) Olimpiada o‘yinlarining Osiyo saralash turnirida 57 kilogrammgacha bo‘lgan vazn toifasida u finalda tailandlik taekvondochi Nootcharin Sukxondumnoyenga imkoniyatni boy berib, kumush medalga sazavor bo‘ladi.

2004-yilda Afinadagi (Gresiya) Yozgi Olimpiya o‘yinlarida 57 kg gacha bo‘lgan vazn toifasida u chorak finalda meksikalik Iridiya Salazarga yengiladi va o‘yinlardagi ishtirokini yakunlaydi. Irina mazkur o‘yinlarda Natalya Mamatova bilan taekvondo bo‘yicha milliy terma jamoaning Olimpiya o‘yinlaridagi birinchi vakillari bo‘lishdi .

2006-yilda taekvondo bo‘yicha harbiy ayollar o‘rtasidagi jahon chempionatida u beshinchi o‘rinni egalladi. 2010-yilda Guanchjouda (Xitoy) o‘tkazilgan Yozgi Osiyo o‘yinlarida 53 kg gacha bo‘lgan vazn toifasida u birinchi raundlarni muvaffaqiyatli boshlaydi, lekin chorak finalda vetnamlik taekvondochi Nguyen Txi Xoay Txuga imkoniyatni boy berib qo‘yadi.

Kaydashova 2014-yilda Toshkentda bo‘lib o‘tgan taekvondo bo‘yicha Osiyo chempionatida 53 kilogrammgacha bo‘lgan vazn toifasida 1/8 finalda tayvanlik sportchi Xuan Yun-Venga yutqazib qo‘yadi. Xuddi shu yili u sport faoliyatini nihoyalaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Olympedia – Featherweight (≤57 kilograms), Women". *www.olympedia.org*. 26-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-avgust 2021-yil.
2. ↑  „Women's 49-57kg taekwondo results" (12-avgust 2004-yil). Qaraldi: 26-avgust 2021-yil.
3. ↑  „Министерство туризма и спорта Республики Узбекистан". *minsport.uz*. 26-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-avgust 2021-yil.
4. ↑  „Итоги чемпионата мира по таэквондо | UzReport.news". 26-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-avgust 2021-yil.
5. ↑  *MasTKD.* „Resultados del segundo día de los XVI Juegos Asiáticos" (en-US). *mastkd.com* (18-noyabr 2010-yil). 26-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-avgust 2021-yil.
**Ergash Mirzayev** (1924-yil tavallud topgan — 2011-yil vafot etgan ) — Oʻzbekiston SSR Andijon viloyati Izboskent tumanidagi Stalin nomidagi kolxoz dalachilik brigadasi brigadiri, xalq deputatlari Andijon shahar Kengashi ijroiya qo‘mitasi raisi. Lenin ordeni va "O‘roq va bolg‘a" oltin medali sohibi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni.

Hayoti va faoliyati
-------------------

1924-yil 5-mayda Oʻzbekiston SSRning Andijon shahrida, hozirgi Oʻzbekistonning Andijon viloyatining maʼmuriy markazida tugʻilgan. Millati o'zbek. 

Ulug' Vatan urushi qatnashchisi. Ergash Mirzayev demobilizatsiyadan so‘ng vataniga qaytib, Andijon viloyati Izboskan tumanidagi Stalin nomidagi kolxozda, 1950-yillarda paxtachilik brigadasi brigadiri bo‘lib ishladi. E.Mirzayev brigadasi bir necha yillar davomida paxta xomashyosini yetishtirish va yig‘ishtirib olish rejasini muntazam ortig‘i bilan bajarib, 1956-yilda misli ko‘rilmagan yuqori paxta hosilini olishga salmoqli hissa qo‘shdi. 

SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1957-yil 11-yanvardagi Farmoni bilan Mirzayev Ergash Lenin ordeni va "O‘roq va bolg‘a" oltin medali bilan hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. Xuddi shu farmon bilan yuqori unvon Salim Azimovga, uning ilg‘or zveno brigadasiga hamda Stalin nomidagi Baskent kolxozining ikki raislariga: A.Tillaboyev va Sh.Yusupovga ham berilgan. 

Stalin nomidagi kolxoz boʻlinib, nomi oʻzgartirilgach, Ergash Mirzayev ulardan biri – Izboskan (1964-yildan) tumanidagi "Sharq yulduzi" fermer xoʻjaligiga rahbarlik qilib, paxtachilikdan tashqari chorvachilikni ham yoʻlga qoʻygan. Keyin nafaqaga chiqqunga qadar xalq deputatlari Andijon shahar Kengashi ijroiya qo‘mitasi raisi lavozimida ishladi. Andijon shahrida (hozirgi – Zarduz koʻchasi 3-uy) yashagan. 2011-yil 11-aprelda vafot etgan.

Mukofotlari
-----------

Lenin ordeni (1957-yil); 

1-darajali Vatan urushi (1985-yil)

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  „Ergash Mirzayev biografiyasi.".
2. ↑  Депутаты Верховного Совета Узбекской ССР, 10-го созыв. Ташкент, 1981.