recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Bruney — Myanma munosabatlari** Bruney va Myanma oʻrtasidagi ikki tomonlama diplomati munosabatlar sanaladi. Davlatlar Birlashgan Millatlar Tashkiloti va Janubi-Sharqiy Osiyo Millatlar Uyushmasi aʼzolari hisoblanadi. Mamlakatlar oʻrtasida taʼlim, sogʻliqni saqlash va mehnat sohalarida doʻstona ikki tomonlama hamkorlik mavjud. Myanma va Bruney mamlakatlari Osiyo qitʼasida joylashgan okeanga bevosita chiqish imkoniyati ega boʻlgan mamlakatlardan sanaladi. Ikkala mamalakatning qishloq xoʻjaligi mahsulotlari ishlab chiqarish va Bruneyda nisbatan neft foydali qazilma konlariga ega boʻlgan davlatlardan biri hisoblanadi.

Tarixi
------

1993-yil 21-sentyabrda doʻstona, sogʻliqni saqlash va taʼlim sohalarida, savdoni rivojlantirishda hamkorlik qiluvchi mamlakatlar oʻrtasida rasmiy diplomatik aloqalar oʻrnatildi va buning oldini olish toʻgʻrisida shartnoma imzolandi. 1998-yilda Bruney sultoni Hassanal Bolkiah Myanmaga tashrif buyurdi. Koʻpgina Myanma akademiklari, ziyolilari va ziyolilari, tibbiyot mutaxassislari, hamshiralar va ishchilar ham Bruney rivojlanishiga hissa qoʻshdilar. 2015-yilda Bruney Myanmaning ASEAN raisligiga nomzodini qoʻllab-quvvatladi.

Savdo
-----

Iqtisodiy aloqalar sohasida Bruney milliy neft kompaniyasi (BNP) Myanmada neft va gaz qidiruv ishlarini boshlash huquqiga ega kompaniyalardan biri sanaladi. Myanma va Bruney sultonligi davlatlari, sogʻliqni saqlash va texnik yordam, shuningdek, salohiyatni oshirish hamda inson resurslarini rivojlantirish sohasidagi hamkorlikka eʼtibor qaratdi.

Diplomatik missiyalar
---------------------

* Bruneyning Yangonda elchixonasi bor
* Myanma Bandar Seri Begavanda elchixonasiga ega

Manbalar
--------

1. ↑  *Danial Norjidi.* „BRUNEI, MYANMAR DISCUSS REGIONAL ISSUES".  BruDirect (11-oktabr 2013-yil). 22-fevral 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-fevral 2014-yil.
2. ↑  „Brunei-Burma Relations".  Ministry of Foreign Affairs and Trade (Brunei). 22-fevral 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-fevral 2014-yil.
3. ↑  „Myanmar-Brunei relations and cooperation promoted through ASEAN, regional and multilateral organizations" (PDF). *The New Light of Myanmar* 2 (5-dekabr 2012-yil). 22-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-fevral 2014-yil.
4. 1 2  *Syazwana Souyono.* „Myanmar applauds relations with Brunei". *The Brunei Times* (17-yanvar 2014-yil). 22-fevral 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-fevral 2014-yil.
5. ↑  *Aemy Azlena.* „Close Brunei, Myanmar ties". *Borneo Bulletin*.  Sultanate (17-yanvar 2008-yil). 17-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-fevral 2014-yil.
6. ↑  „Brunei in talks with Myanmar on concessions". *The Borneo Post* (6-dekabr 2012-yil). 18-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-fevral 2014-yil.
7. ↑  „Home - Home". 21-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-oktabr 2020-yil.
8. ↑  „Embassy of the Republic of the Union of Myanmar, Bandar Seri Begawan". 26-aprel 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-oktabr 2020-yil.
**Mundigak** - Qandahor shahri (Afgʻoniston)dan 55 km shim.-gʻarbdagi eneolit, jez va ilk temir davriga oid qaror-goh qoldigʻi. Fransuz ekspeditsiyasi tomonidan kavlangan (1951—58). M.ning yuqori qatlamidan terrakotadan yasalgan haykalchalar va tosh muhrlar, oʻrta qatlam (miloddan avvalgi 3ming yillik oʻrtalari) dan mis va jezdan yasalgan quyma idishlar, jamoa uchun moʻljallangan dafn xonalari topilgan. Quyi qatlamlardan (4ming yillik oxiri) oʻtroq aholi yashagan turar joy qoldiklari va kulolchilik charxida tayyorlangan guldor sopol idishlar (Eron sopol idishlariga oʻxshash) topilgan. 3ming yillik oxiri va 2-ming yillik boshlarida mahalliy madaniyat gullab yashnagan. Hashamatli meʼmoriy yodgorlik (eqrom, mahalliy hukmdorning qaror-gohi) va tosh haykallar topilgan. To-pilmalardan M.da yashagan qabilalar Shim. Balujiston (Kvetta madaniyati), Oʻrta Osiyo (Qoratepa), Eron (Hisor) va Hindiston (Harappa madaniyati) xalqlari bilan madaniy aloqada boʻlganligini koʻrsatadi. Miloddan avvalgi 2-ming yillikda M. inqirozga uchragan (turar joylar kamaygan, sopol idishlar qoʻlda yasalgan).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fanlar akademiyasi tizmasi** — Gʻarbiy Pomirning shim. qismida (Tojikistonda) joylashgan togʻ tizmalaridan biri. Meridian yoʻnalishida PO km ga choʻzilgan. Eng baland choʻqqisi 7495 m (Somoniyon). Tizmada koʻplab choʻqqilar mavjud boʻlib, ulardan 24 tasi 6000 m dan baland. Suvayirgʻich qismi alp relyef shakliga ega, paleozoy davriga mansub choʻkindi, metamorfik va otqindi togʻ jinslaridan tashkil topgan. Yon bagʻirlari chuqur va tor vodiylar bilan kesilgan hamda abadiy qor va qurumlar bilan qoplangan. Abadiy krrlardan Pomirning yirik muzliklari (Fedchenko va uning koʻplab irmoklari — Bivachniy, Garmo, Geografiya jamiyati, Kichik Tanimas va boshqalar) toʻyinadi. Ular soni 29 dan ortiq muzlik mavjud boʻlib, umumiy maydoni 1500 km² dan ziyod. F.Fanlar Akademiyasi tizmasi da balandtogʻ glyatsial nival va subnival landshaftlar tarqalgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Tojikiston geografiyasi | *Tojikiston geografiyasi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**„Mungli koʻzlar"** — oʻzbek yozuvchisi Xudoyberdi Toʻxtaboyev qalamiga mansub roman. Ilk bor 1988-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya" nashriyotida chop etilgan. 1991-yil „Kamalak" nashriyotida qayta nashr etilgan. Romanda mol-dunyoga berilgan ota-ona va ularning farzandlarining fojiali qismati haqida soʻz yuritiladi.

Syujet
------

Romanda oʻziga toʻq oila haqida hikoya qilinadi. Oila birdan muammolar ichida qoladi: ota pora bilan qoʻlga tushadi, noqonuniy savdo bilan shugʻullanuvchi tillafurush onaning jinoyatlari fosh boʻla boshlaydi. Natijada Zafar va uning nogiron akasi Akbar otadan, onadan, oilaviy doʻstlardan, molu-dunyolaridan, huzur-halovatlaridan ayrilishadi. Bu bolalarga qattiq zarba boʻladi. Natijada Akbar oʻzini yoqib yuboradi.

Asad Karimov-Zafar va aka ukalarining dadasi.kasbi bazada bosh omborchi
-----------------------------------------------------------------------

* Zafar – boy oila farzandi
* Akbar – Zafarning nogiron akasi
* Nigora – Zafar va Akbarning singlisi
* Ataullo Isayevich – Zafarning ustozi
* Yoqutxon Karimova - Zafarning , aka-ukalaring oyisi. Kasbi hojatbarorlik , lekin Akbar o'g'li o'z oyisini chayqovchi deb ta'riflaydi

Nashrlar
--------

Asarning birinchi nashri 1988-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya" nashriyotida chop etilgan. 1991-yil „Kamalak" nashriyotida qayta nashr etilgan. Ikkinchi nashr oxirida Abdugʻafur Rasulovning roman haqidagi maqolasi keltirilgan. Ikkinchi nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: S. Saydaliyeva – muharrir, V. Valiyev – rassom, H. Rahmatullayev – rasmlar muharriri, J. Nadirova – texnik muharrir, M. Nabiyeva, Sh.Valiyeva – musahhihlar. Kitob adadi – 60 000 nusxa.

Manbalar
--------

1. ↑  „Mungli koʻzlar" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 16-sentabr 2016-yil.
2. ↑  „Mungli koʻzlar" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 16-sentabr 2016-yil.

Havolalar
---------

* Badiiy asarda ijtimoiy muhit va bola ruhiyati, Ruxsora Toʻliboyeva, *Oʻzbekiston yozuvchilar uyushmasi*

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Jabra orqali nafas oluvchilar** (Branchiata) — boʻgʻimoyoqlilar kenja tipi; 1 sinf — qisqichbaqasimonlarni oʻz ichiga oladi. Birlamchi suv hayvonlari, ayrim turlari quruqlikda yashashga moslashgan. Odatda jabralar orqali nafas oladi. J. o. n. o. jabrasi oyoklari epipodat oʻsimtasi yoki shaklan oʻzgargan oyoqlar hisoblanadi. Juda mayda turlarida jabra boʻlmaganligi uchun tana yuzasi orqali nafas oladi. Qurukliqda yashashga moslashgan ayrim turlari (zahkashlar)da oʻziga xos traxeyalar boʻladi. J. o. n. o.ning boshida 2 juft moʻylovlar — antennula va antennalar boʻladi. Shuning uchun ularni baʼzan 2 juft moʻylovlilar (Dian-tennata) deb ham ataladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mafdet** (misr. mafdet — "tirnovchi") — qasos oluvchi ma'buda, dastlabki Misr afsonasiga ko'ra ilon va chayonlar himoyachisi; mangust, sivetoy yoki gepard ko'rinishida tasvirlangan. Ushbu xususiyati tufayli, u "*ilonlar qotili*" unvoniga sazovor bo'lgan va "Piramida matnlari'da Raning ilon zaharidan himoyachisi sifatida tilga olinadi.

Surat
-----

San'atda Mafdet gepard, gepard boshli ayol yoki ayol boshli gepard, ba'zan esa chayon dumlari bilan tugaydigan sochlari o'ralgan holda tasvirlangan. Ba’zida unga ilondek soch turmagi kiyib koʻrsatishardi. Ma'budaning sifatlari tayoq va pichoq edi.

Afsona
------

U I sulola davrida Misr panteonida paydo bo'ladi. Mafdet afsonaga ko'ra ilon bilan jang qiladi, ba'zi hollarda Ra bilan birgalikda kurashadi. U oxirat hukmida ishtirok etib, adolatni timsoliga aylangan, shuningdek, o'liklarni keyingi hayotdagi parvarishi haqida qayg'urgan.

Ma'budaning tug'ilgan kunini, boshqa ma'buda — Seshatning tug'ilgan kunini nishonlash bilan bir vaqtga to'g'ri keldi, shu sababli, ular egizak opa-singillar bo'lgan degan taxmin mavjud. Bundan tashqari, Seshat ko'pincha Mafdetning ipostasi sifatida chiqqan.

U, shuningdek, jallodning tayog'ini ushlab yugurib, gunohkorlarning yuraklarini yorib tashlashga va ularni fir'avnning oyoqlariga olib kelishga intilgan holda tasvirlangan, xuddi mushuklar o'lik kemiruvchilar va qushlarni egalariga olib kelishgan kabi. Во времена Нового Царства Мафдет правила судейским залом в Дуате, где враги фараона лишались голов *когтем Мафдет*[*1669 kundan beri manba koʻrsatilmadi*].

Yana qarang
-----------

* Abi
* Sexmet
* Selket

Manbalar
--------

1. ↑  Geraldine Pinch*. Egyptian Mythology: A Guide to the Gods, Goddesses, and Traditions of Ancient Egypt*. Oxford University Press, 2004 — 134 bet. ISBN 9780195170245.
2. 1 2  Toby A. H. Wilkinson*. Early Dynastic Egypt*. Routledge, 1999 — 250 bet. ISBN 0-203-20421-2.
3. ↑  Richard H. Wilkinson*. The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt*. Thames & Hudson, 2003 — 196 bet. ISBN 0-500-05120-8.
4. 1 2 3  Мифологический словарь 1990. sfn error: no target: CITEREFМифологический\_словарь1990 (help)
5. ↑  Pat Remler*. Egyptian Mythology, A to Z*. Infobase Publishing, 2010 — 113 bet.

Adabiyotlar
-----------

* Мафдет // Мифологический словарь / гл. ред. Е. М. Мелетинский. — М. : Советская энциклопедия, 1990. — 672 с. 16 л. ил. — ISBN 5-85270-032-0.

Havolalar
---------

* Mafdet
**Dover** (talaffuzi: *Dover*) — AQShning New Hampshire shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda 32 741 kishini tashkil qilgan.

Geografiyasi
------------

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 29.0 kvadrat mil (75.2 km2) tashkil qiladi, shundan 26.7 kvadrat mil (69.2 km2) quruqlik va 2.3 kvadrat mil (6.0 km2) suv boʻlib, shaharning 7,97% ni tashkil qiladi.

Demografiyasi
-------------

2020-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, shaharda 32 741 kishi, 14 431 xonadon va 7 059 oila istiqomat qiladi. Shahar 2010- va 2020-yillar orasida 2 754 aholiga koʻpaydi, bu New Hampshiredagi shahar yoki shaharning soni boʻyicha Manchester va Nashuadan keyin uchinchi oʻrinda turadi. 2020-yilda aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 1224,88 nafar kishi toʻgʻri keladi. Shaharning irqiy tarkibi 87,2% oq tanli, 1,7% afro-amerikalik, 0,20% tubjoy amerikalik, 5,1 osiyolik, 0,01% Tinch okeani orollari, 1,2% boshqa irqlar va 4,6% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 2,9% ni tashkil etadi.

Shaharda 12 827 ta uy xoʻjaligi boʻlib, ulardan 27,8 foizida 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 40,8 foizida birga yashaydigan er-xotinlar, 10,3 foizida turmush oʻrtogʻi boʻlmaganlar, 45 foizida oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 31,8 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 9,6 foizi esa 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydigan kishilardan ibora.

Shahar aholisi yosh taqsimotiga koʻra, 20,3% 18 yoshgacha, 11% 18 yoshdan 24 yoshgacha, 30,6% 25 yoshdan 44 yoshgacha, 24,9% 45 yoshdan 64 yoshgacha, 13,1% 65 yosh yoki yoshi kattaroqdir. Aholining oʻrtacha yoshi 36,7 yoshni tashkil etadi. Har 100 ayolga 96 erkak toʻgʻri keladi. 18 va undan katta yoshdagi har 100 ayolga 94 erkak toʻgʻri keladi.

2009—2011-yillar mobaynida shahardagi uy xo‘jaliklarining yillik o‘rtacha daromadi 55 040 dollarni, oilaning o‘rtacha daromadi esa 69 980 dollarni tashkil etdi. Toʻliq vaqtli erkak ishchilarning oʻrtacha daromadi 51 891 dollarni, ayollarniki esa 36 167 dollarni tashkil qildi. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 30 590 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 6,8 foizi va aholining 8,9 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlarning 13,2 foizi va 65 yoshdan oshganlarning 5,9 foizi qashshoq hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Dover city, Strafford County, New Hampshire: 2020 DEC Redistricting Data (PL 94-171)".  U.S. Census Bureau. Qaraldi: 4-yanvar 2022-yil.
2. ↑  „2021 U.S. Gazetteer Files – New Hampshire".  United States Census Bureau. Qaraldi: 4-yanvar 2022-yil.
3. ↑  „Profile of General Population and Housing Characteristics: 2020 Demographic Profile Data (DP-1): Dover city, New Hampshire".  U.S. Census Bureau, American Factfinder. 12-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-avgust 2021-yil.
4. ↑  „Selected Economic Characteristics: 2009-2011 American Community Survey 3-Year Estimates (DP03): Dover city, New Hampshire".  U.S. Census Bureau, American Factfinder. 12-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-fevral 2013-yil.
**Jabgʻu**, ya b gʻ u — 1) kushonlar davrida oliy unvonlardan biri; 2) Turk xoqonligida xoqon va tegin (xonzoda, taxt vorisi) kabi maʼmuriy-harbiy mansablardan keyin turadigan unvon. 

Harbiy sarkarda sifatida qoʻshinning oʻng qanotiga sardorlik qilgan. Bu mansabni egallashga faqat qagʻan urugʻidan chiqqan shaxslargina haqli boʻlgan. Xitoy solnomalarida taʼkidlanishicha, J. hukmdordan soʻng oliy maʼmuriy-harbiy mansab sifatida faoliyat koʻrsatgan. Gʻarbiy turk xoqonligida J. istilohi davlat boshligʻi va oliy bosh qoʻmondon maʼnosida isteʼmolda boʻlgan. "Tarixi Tabariy"da qayd etilishicha, Tohariston hukmdori J. unvonini egallab turgan. Birinchi Turk xoqonligi barpo boʻlgunga qadar, Ashina urugʻiga mansub boʻlgan turklar elida eng oliy maʼmuriy-harbiy unvon J. hisoblangan. Xoqonlik tashkil etilgach, davlat boshligʻi qagʻan, uning noibi esa J. deb atalgan. Turk xoqonligiga asos solingandan soʻng J. unvonini egallab turgan Buminta qagʻan, uning inisi Iapamiga bahodur-jabgʻu unvoni beriladi. Mahmud Koshgʻariyning "Devonu lugʻotit turk" asarida J. "yafgʻu" fonetik shaklida qoʻllangan boʻlib, "xoqondan ikki daraja past oʻrinda boʻlgan odam" tarzida izoxlangan; 3) Oʻgʻuzlar va qarluqlar hukmdori.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Adabiyotlar
-----------

* Klyashtornyy S. G. Savinov D. G. Stepnyye imperii drevney Yevrazii. Sankt-Peterburg: Filologicheskiy fakul'tet SPbGU, 2005

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Islom madaniyati markazi** 1944-yil noyabr oyida Londonda bevosita Qirol Jorj VI ning tashabbusi bilan ochilgan. Besh ming kishiga moʻljallangan London markaziy masjidi ham markazga biriktirilgan.
Markazning asosiy maqsadi islomning tinchlik, bagʻrikenglik va birdamlik dini sifatidagi asl mohiyatini targʻib qilishdan iborat boʻlib, markaz faoliyatining barcha jabhalari shu nuqtai nazardan kelib chiqadi.
Markazda diniy ishlar boʻlimi mavjud boʻlib, u nafaqat kundalik ibodatlar bilan shugʻullanadi, balki aholiga diniy maslahat va fatvolar ham beradi. Shuningdek, markazda dinlararo muloqot va targʻibot boʻlimi ham mavjud boʻlib, u turli e’tiqoddagi jamoalar oʻrtasida muloqot olib boradi. Bunda markaz turli din vakillari oʻrtasida totuvlik va oʻzaro birdamlikni yoyishni maqsad qilgan. 
Bundan tashqari, Markaz soʻnggi yillarda turli ma’ruzalar, tadbirlar va oʻquv kurslari orqali oʻz faoliyatini yanada kengaytirdi. Har yili Buyuk Britaniya va chet eldan 15 mingdan ortiq talaba Islom madaniyati markaziga ekskursiya va boshqa maqsadlarda tashrif buyuradi. Markazda barcha yoshdagi talabalar uchun arab tili, xattotlik, islom bilan tanishtiruv, dinshunoslik kabi ta’lim kurslari mavjud. Markazda musulmon oilalarning farzandlari uchun moʻljallangan maktab ham foliyat yuritadi. Maktabda arab tili, Qur’on va islom haqida umumiy bilimlar beriladi.
Markaz islom haqida tushuncha hosil qilish, Muhammad (s.a.v.) ning hayotlari va u zotning ta’limotlarini tanitishga doir bir qator kitoblarni nashr qilish va tarqatish bilan ham shugʻullanadi. Hozirda markazda Qur’oni Karimning 43 ta tildagi tarjimasi mavjud. Yaqin orada 13 ta tilda "Bu islom" nomli kitobni nashr qilish ham moʻljallangan. Markaz tarafidan "Islamic Quarterly" jurnali chop etiladi.
Markaz registratorlik xizmatlari, ya’ni nikoh, ajrashish, islomga kirganlik boʻyicha ma’lumotnoma va sertifikatlarni taqdim etadi. Dafn marosimlarini tashkil qiladi.
Markaz faoliyati Vasiylik kengashi tomonidan idora etiladi. Vasiylik kengashi raisi – Shayx Favoz ibn Muhammad al-Xalifa. Markaz direktori – doktor Ahmad al-Dubayan.

Manbalar
--------

1. ↑  The Islamic CUltural Centre & The London Central Mosque - It's Your Mosque Too
2. ↑  „London Central Mosque & Islamic Cultural Centre | Engaging Places". 18-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-sentabr 2009-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy veb-sayt
Islomoboddagi **Islom tadqiqotlari instituti** 1960-yilda tashkil etilgan. Institut 1980-yilgacha Pokistonning turli vazirliklari ma’muriy nazorati ostida faoliyat yuritgan. 1980-yildan boshlab Islomoboddagi Islom universiteti tarkibiga biriktirilgan.

Institutining maqsad va vazifalari quyidagilardan iborat:
---------------------------------------------------------

- Universitet ilmiy kengashi tomonidan belgilangan sohalarda ilmiy tadqiqotlar olib borish;

- Islom ta’limotini zamonaviy dunyoning intellektual va ilmiy taraqqiyoti kontekstida oʻrganish;

- Turli monografiyalar, kitoblar, tadqiqot jurnallari va boshqa tadqiqot materiallarini nashr etish;

- Musulmon jamiyati oldida turgan muammolarni aniqlash uchun tadqiqot guruhlarini tayinlash;

- Ilmiy seminar, konferensiya, simpozium va seminarlar tashkil etish
.

Institut tarkibida quyidagi taqiqot boʻlimlari mavjud:
------------------------------------------------------

1. Qur’onshunoslik boʻlimi

2. Hadis va sunnat boʻlimi

3. Fiqh va huquq boʻlimi

4. Islom tafakkuri boʻlimi

5. Zamonaviy musulmon ummati boʻlimi

Institutining alohida nashriyoti mavjud boʻlib, u yerda hozirgacha ingliz, arab va urdu tillarida 140 dan ortiq ilmiy kitob, monografiya va tarjima asarlar nashr qilingan. Islom tadqiqotlari instituti uchta davriy nashrga ega. Bular:
"Fikr-o Nazar" (urdu tilida)
"Islamic Studies" (ingliz tilida)
"ad-Dirosa al-islomiya" (arab tilida) jurnallaridir.

Manbalar
--------

1. ↑  „Recognized Universities and Degree Awarding Institutions in Pakistan". *Higher Education Commission of Pakistan website*. 16-yanvar 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-noyabr 2022-yil.
2. ↑  „Islamic Research Institute | UIA Yearbook Profile | Union of International Associations". *Union of International Associations (uia.org) website*.
3. 1 2  „Islamic Research Institute, International Islamic University, Islamabad". *JSTOR*.
4. ↑  „IRI Foundation Day – International Islamic University".
5. ↑  „ISSN 2518-9948 (Online) | Fikr o naẓar | the ISSN Portal".
6. ↑  „Islamic Studies". *JSTOR*.
**Etilen**, eten, C2H4— eng oddiy toʻyinmagan uglevodorod, olefinlar gomologik qatorining boshlangʻich aʼzosi; kuchsiz hidli, rangsiz, zaharli, yonuvchan gaz. Suyuqlanish temperaturasi — 169,5°, qaynash temperaturasi 103,8°; zichligi 566 kg/m3. E. birikish reaksiyalariga juda shiddatli kirishadi. E. — organik birikmalarni sintezlashda muhim boshlangʻich mahsulotlardan biri. E.ni polimerlash asosida sanoatda polietilen olinadi. Etil spirti, etilenglikol, etilenoksid, etilenpropilen kauchuklar va boshqalar olishda qoʻllanadi. Tibbiyotda jarrohlik operatsiyalarida umumiy narkoz sifatida ham ishlatiladi. Neftni qayta ishlash orqali va tabiiy gazdan koʻp miqdorda arzon E. olinadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ismoiljon Mahamadjanovich Malikov** (1973-yil 19-yanvar, Qirgʻiziston) — sovet va qirgʻiz futbolchisi, maydonning barcha pozitsiyalarida oʻyin boradi. 1999-yilgi Qirgʻiziston chempionatining eng yaxshi toʻpurari.

Biografiya
----------

Ilmoiljon Malikov 1973-yilning 19-yanvar sanasida Qirgʻizistonda tavallud topgan.

### Sport faoliyati

Ismoiljon Malikov SSSR chempionatining so‘nggi mavsumida Andijonning „Navro‘z" klubi uchun ikkinchi liga bahslarida o‘ynay boshlaydi. SSSR parchalanib ketganidan keyin ham bir necha yil davomida „Navroʻz" klubi safida Oʻzbekiston chempionatidagi oʻyinlarini davom ettiradi. 1992—1997-yillarda oliy ligada umumiy hisobda 90 ta oʻyin oʻtkazib, 10 ta gol urishga muvaffaq boʻladi. Keyinchalik qisqa fursat ichida Qirgʻiziston chempionatida ishtirok etuvchi klublar safiga oʻtadi — 1992-yilda „Spartak" (Toʻqmoq), 1995- yilda esa „Dinamo" klubi bilan (Oʻsh) oʻyinlarda maydonga tushadi.

1990-yillar oxiriga kelib Malikov Qirgʻizistonga qaytib keladi. 1999-yilda „Jashtik-Ak-Altin" (Yoshlik-Oq-Oltin) jamoasi tarkibida o‘ynaydi va jami 16 ta gol bilan Qirg‘iziston chempionatining eng yaxshi to‘purari deb topiladi. Ushbu oʻyinlarda Malikov jamoasi bilan birgalikda chempionatning bronza medallarini qo‘lga kiritadi. Keyingi yili futbolchi „Dinamo-Oloy" (O‘sh) jamoasida o‘yinlarini davom ettiradi va Qirg‘iziston kubogi finaligacha yetib borgan holda va umumiy 10 ta gol bilan klubning eng yaxshi to‘purar futbolchisi deb topiladi.

2002-yildan 2010-yilga qadar Malikov „Jashtyk-Ak-Altyn" tarkibida toki jamoa tarqab ketmagunga qadar oʻyin olib boradi.

Yutuqlari
---------

Futbolchi sport faoliyati davomida 1 marta mamlakat chempionligini qoʻlga kiritgan (2003), 1 marta kumush (2002) va 5 marta bronza (2004, 2005, 2006, 2007, 2009) medallari sohibi, shuningdek, Qirg‘iziston kubogi finalchisi (2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 200) bo‘lgan. Ushbu yutuqlarga erishgan davrida Mailokov, asosan, maydonda himoyachi vazifasini bajargan.

Manbalar
--------

1. ↑  Po nekotorim dannim, imel takje grajdanstvo Uzbekistana
2. ↑  „Ismoil Malikov".
3. ↑  „КИРГИЗИЯ. НАЗВАНЫ ЛАУРЕАТЫ СЕЗОНА И СТОЛЕТИЯ". 20-fevral 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-fevral 2019-yil.
**Ethel Clayton** (talaffuzi: „Etel Kleyton", 1882-yil 8-noyabr — 1966-yil 6-iyun) — ovozsiz kino davrining amerikalik aktrisasi.

Dastlabki yillar
----------------

Illinoys shtatining Champaign shahrida tugʻilgan Clayton Chikagodagi Sent-Elizabet maktabida oʻqigan.

Karyera
-------

Clayton Chikagodagi opera teatridagi spektaklda xor aʼzosi sifatida professional sifatida sahnada debyut qildi. Shundan soʻng u Milwaukee va Minneapolisdagi birja teatr kompaniyalari bilan ishladi.

Sahnada Clayton asosan *1911-yilgi Ziegfeld Follies* kabi musiqiy yoki musiqiy revyularda paydo boʻldi. Ushbu spektaklga qoʻshimcha ravishda uning Brodvey ijrolari orasida *"Fancy Free*" (1918), *"You’re in Love"* (1917), „*Nobody Home*" (1915), *"The Red Canary"* (1914), „The Brute" (1912) va *"His Name on the Door"* *filmlari* *kiradi.* (1909).

Claytonning birinchi filmi *"When the Earth Trembled*" boʻlgan. 1909-yildan 1912-yilgacha qisqa dramalarda ekranda paydo boʻlganidan soʻng, u 1912-yilda „*For the Love of a Girl"* filmida oʻzining debyutini qildi. Filmga Barri OʻNil rejissyorlik qilgan, Clayton esa keyinchalik William Demil, Robert G. Vignola, George Melford va Donald Crisp tomonidan keyingi badiiy filmlarda rejissyorlik qilgan. Koʻpgina ovozsiz kino aktyorlari singari, Claytonning ham karerasiga ovozli kinofilmlar kelishidan zarar koʻrdi. U 1948-yilda nafaqaga chiqqunga qadar oʻz faoliyatini filmlarda kichik qismlarda davom ettirdi.

Shaxsiy hayot
-------------

1931-yilda Clayton Kaliforniya Oliy sudining qaroriga binoan oʻzining sobiq biznes sherigi WL Ruckerga 316 marvaridni utilizatsiya qilishni buyurdi. Clayton va Rucker kosmetika biznesini sotib olishga kelishib oldilar va marvaridlar pul yigʻish uchun Ruckerga ishonib topshirilgan edi. Shartnoma muvaffaqiyatsiz tugadi va u zargarlik buyumlarini qaytarishdan bosh tortdi. Rucker marvaridlarga ega ekanligini tan oldi, lekin ular 125 dollarlik ijro uchun garov sifatida garovga qoʻyilganini daʼvo qildi. Marvaridlar 20 000 dollarga baholangan.

Oʻlim
-----

Clayton 1966-yil 6-iyunda Oksnarddagi Guardian Convalescent Hospitalda 83 yoshida vafot etdi. U Kaliforniyaning Ventura shahridagi Ivy Lawn Memorial Parkiga dafn qilindi. 

Kino sanoatiga qoʻshgan hissasi uchun Clayton Gollivud bulvari 6936-dagi Gollivud shon- shuhrat xiyobonida yulduzga ega.

Manbalar
--------


1. ↑  „Actor world pays homage at bier of Joseph Kaufman". *The Washington Times* (8-fevral 1918-yil), s. 12. Qaraldi: 1-noyabr 2021-yil.
2. 1 2 3  Lowrey, Carolyn*. The First One Hundred Noted Men and Women of the Screen* (en). Moffat, Yard, 1920 — 34 bet. 25-yanvar 2020-yilda qaraldi.
3. ↑  „Ethel Clayton". *Internet Broadway Database*.  The Broadway League. 25-may 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-yanvar 2020-yil.
4. ↑  The New York Times, „Sues For 316 Pearls", March 26, 1931, Page 56.
5. ↑  „825 for $20,000".  Norwich Sun NY, Apr 11 (1931).
6. ↑  „The life of Ethel Clayton". Oxnard Press Courier, Mar 4.
7. ↑  „Ethel Clayton Obituary". Oxnard Press Courier, June 12.
8. ↑  „Ethel Clayton". *Hollywood Walk of Fame*. 14-avgust 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-avgust 2020-yil.
**Kontrabanda** (kontr... va ital. bando — hukumat farmoni) — mamlakatga olib kelish va olib ketish taqiklangan tovarlar, qimmatbaho buyumlar, valyuta boyliklari va boshqalarni davlat chegarasidan qonunga xilof (yashirincha) usullarda oʻtkazish, shuningdek, taqiqlangan mollarni olib oʻtish uchun noqonuniy harakatlar qilish. Bojxonadan oʻtkazilmagan, xususan, bojxona nazoratidan tashqari yashirincha, topish qiyin boʻlgan vositalar orqali yoki hujjatlar (deklaratsiya)da koʻrsatilmagan mollar nokrnuniy olib oʻtilgan hisoblanadi. Bunday noqonuniy oʻtkaziladigan molmulkning oʻzi ham K. deyiladi. K. qonun bilan jazolanadi. Xalqaro qonunlarga koʻra, K. tovarlari musodara qilinadi, aybdorlar jarima toʻlaydi yoki jinoiy javobgarlikka tortiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Saudiya Arabistoni** o'n ikki yozgi Olimpia o'yinlarida ishtirok etgan. Ular birinchi marta 1972-yilda G'arbiy Germaniyaning Myunxen shahrida bo'lib o'tgan yozgi Olimpia o'yinlarida paydo bo'lgan. Saudiya Arabistoni 2022-yilgi qishki Olimpia o'yinlarida debyut qildi.

 Sarah Attar 2012-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlarida Saudiya Arabistonini himoya qilgan birinchi ikki ayol olimpiyachidan biri sifatida qatnashgan yengil atletikachi. U 2016-yilgi Olimpiadada ham marafonda qatnashgan.
2012-yilning iyunidan oldin Saudiya Arabistoni ayol sportchilarning Olimpiadada qatnashishini taqiqlagan edi. Biroq, Xalqaro Olimpia qo'mitasi Saudiya Olimpia qo'mitasiga 2012-yilgi yozgi Olimpia o'yinlariga ayol sportchilarni jo'natish uchun bosim o'tkazganidan so'ng, 2012-yil iyun oyida Saudiyaning Londondagi elchixonasi bunga kelishilganini e'lon qildi.

Saudiya Arabistoni ayollarga musobaqalarda qatnashishga ruxsat bermaguncha, xususan, 2010-yilda Xalqaro Olimpia Qo'mitasining Ayollar va sport komissiyasi raisi Anita DeFrantzdan Olimpiada o'yinlaridan chetlatish talab qilingan. 2008-yilda Fors koʻrfazi masalalari instituti direktori Ali Al-Ahmed ham Saudiya Arabistonini oʻyinlardan chetlashtirishga chaqirib, uning ayol sportchilarga qoʻyilgan taqiqini Xalqaro Olimpia Qoʻmitasi nizomini buzish deb ta’riflagan edi. Gender diskriminatsiyasi irqiy kamsitishdan ko'ra ko'proq maqbul bo'lmasligi kerakligini ta'kidlab, u ta'kidladi "So'nggi 15 yil davomida butun dunyo bo'ylab ko'plab xalqaro nohukumat tashkilotlar XOQga gender kamsitishni taqiqlovchi o'z qonunlarini yaxshiroq tatbiq etish uchun lobbichilik qilishga harakat qilmoqda. Uning sa'y-harakatlari natijasida ayollar olimpiyachilar soni ko'paygan bo'lsa-da, XOQ kuchli pozitsiyani egallashni istamadi va kamsituvchi mamlakatlarni to'xtatib qo'yish yoki chiqarib yuborish bilan tahdid qildi."

Dalma Rushdi Malhas 2010-yilda Singapurda boʻlib oʻtgan oʻsmirlar Olimpiadasida qatnashgan va ot sporti boʻyicha bronza medalini qoʻlga kiritgan (qarang, Saudiya Arabistoni 2010-yilgi Yoshlar yozgi Olimpia oʻyinlarida). Saudiya Arabistoni 2012-yilning 12-iyulida Angliyaning London shahrida boʻlib oʻtadigan oʻsha yilgi oʻyinlarda ishtirok etish uchun ikki ayolni yuborishga rozi boʻldi: ikki ayol sportchi dzyudo boʻyicha Vojdan Shaherkani va 800 metrga yuguruvchi Sarah Attar edi.

1. ↑  *Gardner, Frank*. „London 2012 Olympics: Saudis allow women to compete". BBC News (24-iyun 2012-yil). Qaraldi: 13-iyul 2012-yil.
2. ↑  "Saudi women vie for Olympic rights", BBC, June 13, 2008
3. ↑  *Gardner, Frank*. „London 2012 Olympics: Saudis allow women to compete". *BBC News* (24-iyun 2012-yil). Qaraldi: 24-iyun 2012-yil.
4. ↑  "Qatar decision to send female athletes to London 2012 increases pressure on Saudi Arabia", Inside the Games, July 1, 2010
5. ↑  "Bar countries that ban women athletes", Ali Al-Ahmed, *New York Times*, May 19, 2008
6. ↑  „Saudis to send two women to London Olympics".  My FOX NY.com. 17-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-iyul 2012-yil.
**Xalsedon** (Marmar dengizi sohilidagi qad. Xalkedon sh. nomidan) — mineral, kvarsning yopiq kristalli turi. Tarkibida aralashma holda Gʻe3+, A13+, 1—1,5% suv va boshqa boʻladi. Tolalari parallel va radial shuʼlasimon shakllar hosil qiladi. Kurtak, poʻstloq va shodasimon hamda stalaktitga oʻxshash agregat, tomir va konkretsiyalar hosil qiladi. Oq, kulrang, havo rang, sariq, koʻk, qizgʻishqoʻngʻir rangli turi koʻp. Mumdek yaltiroq. Qattiqligi 6,5—7, zichligi 2,6 g/sm3. Mumli X.ning turlari: rangi boʻyicha — serdolik, xrizopraz, sarder, moxovik, sapfirin va boshqa; teksturasi boʻyicha — agat (aqiq), oniks va boshqa mavjud. Kimyoviy va biogen choʻkindi jinslar tarkibiga kiradi. X. — keng tarqalgan jins hosil qiluvchi mineral. Past trali gidrotermal eritmalardan hamda diagenez, epigenez va nurash jarayonlarida hosil boʻladi; issiq buloqlarda toʻplanadi. X. koʻpgina kremniyli jinslar, shunintdek, yashmaning asosiy komponenti. Koʻpincha kvars va opal bilan birga uchraydi. Abraziv material sifatida, soat toshlari, zargarlik buyumlari tayyorlashda qadimdan ishlatiladi. Baykal orti sharkida (Tudsun), Ural (Magnitogorsk), Kavkaz janubida (Axaltaka), Qrim (Qoradogʻ) da X. konlari mavjud. Oʻzbekistonda Qurama togʻlarida, jan. hududlarda va Toshkazgʻanda topilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kontinuum** (lot. continuum — uzluksiz), matematikada — uzluksiz toʻplam; bir nechta xilda qoʻllaniladi. Toʻplamlar nazariyasida, masalan, toʻgʻri chiziqdagi kesma barcha nuqtalarining L toʻplami. K. quvvat — C=2No kardinal son; natural sonlarning barcha qism toʻplamlarining quvvatini bildiradi. K. gipoteza (G. Kantor gipotezasi) K. quvvatli toʻplamning barcha cheksiz qism toʻplamlari quvvati yoki natural sonlar toʻplami quvvati bilan yoki K. quvvatli toʻplam bilan bir xil. Topologiyada — boʻsh boʻlmagan bogʻlamli bikompakt fazo. Metrika kiritilgan K.lar muhim ahamiyatga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Kontrabas balalayka** — oʻlchamiga koʻra eng yirik va dinamikasi boʻyicha balalayka oilasining eng kuchli va eng past ohangli cholgʻu asbobi. Rus xalq cholgʻu asboblari ansambli yoki orkestrining ovozi uchun asos boʻlgan asosiy bas funktsiyasini bajaradi.

Konstruksiyasi
--------------

| mensura | Uzunlik | parda |
| --- | --- | --- |
| 1100-1180 | 1600-1700 | 16-17 |

Tanasining pastki burchagiga metall shpil biriktirilgan boʻlib, u tayanch vazifasini oʻtaydi — asbobning bu pozitsiyasi qoʻshimcha rezonans effektini ham beradi va tovush uzunroq, hajmdor hamda uchuvchan boʻladi.

Tuzilishi
---------

| String | Nota | Oktava | Natatsyia |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | D (Re) | Katta |  |
| 2 | A1 (La1) | Nazoratoktavasi |
| 3 | E1 (Mi1) |

Kontrabas balalaykaning ochiq torlari ovozi uning *toʻrtinchi* tuzilishini tashkil qiladi. Birinchi qatordan boshlanuvchi ohanglar ketma-ketligida eng yuqori ohang: ***Re** (katta oktava); **La**, **Mi** (qarshi oktavalar)*. Kontrabas domra ham xuddi shunday tuzilishga ega.

Qoʻshni torlar orasidagi intervallar: ***D***{p.4}***A1***{p.4}***E1*** (Helmholtz boʻyicha harfli notalashtirish, p.4 — mukammal toʻrtinchi).

Klaviaturada 17 pardadan iborat kontrabas balalaykaning musiqiy diapazoni ikkita toʻliq oktava va sakkiz yarim ton oraligidadir. Bu kontraoktavaning bir qismi, katta oktava, kichik oktava va birinchisining bir qismi hisoblanadi: *Mi* kontraoktavasidan birinchi oktava Doʻga qadar.

Oʻqish qulayligi uchun stavedagi yozuvlar ijro etiladigan haqiqiy tovushdan bir oktava balandroq yoziladi.

Chalish texnikasi
-----------------

Kontrabas balalaykaning shakli va oʻlchamlari unda tik turgan holda qulay musiqa chalishga imkon beradi. Ammo, orkestrdagi ijrochi, qoida tariqasida, oʻtirib chaladi.

Ovoz taxminan 60x60 mm oʻlchamdagi charm mediator yordamida chiqariladi, bu esa uni kuchaytiradi va yanada chuqurroq yangraydi. Baʼzida yengil, yumshoq va uchuvchi tovushga erishish uchun *pizzikato* texnikasi qoʻllaniladi, bu holda torlar bosh, koʻrsatkich yoki oʻrta barmoq bilan chertiladi.

Kontrabas balalaykada musiqa chalish oson emas. Ushbu cholgʻu asbobining qalin torlari chinakam jaranglashi uchun koʻp jismoniy kuch sarflashga toʻgʻri keladi. Chap qoʻl bilan torni fretboardga qattiq bosish zarur, oʻng qoʻl bilan esa plektr yordamida torga yumshoq, lekin chuqur va kuchli urish kerak boʻladi.

Galereya
--------

* Balalayka-stansiyalar orasidagi oʻtishlarning birida kontrabasBalalayka-stansiyalar orasidagi oʻtishlarning birida kontrabas

Manbalar
--------

1. ↑  
Комаров Н.А. Федюнин С.Н.*. Изготовление и ремонт щипковых музыкальных инструментов*. М.: Легпромбытиздат, 1988 — 114—116 bet. ISBN 5-7088-0195-6.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Kontrastlik (maʼnolari).

**Kontrastlik** (frans. contraste — keskin ifodalangan qarama-qarshilik) (psixologiyada) — obyekt lar yoki ularning bir qismidagi tafovutlarning subyektiv ravishda oshirib idrok etilishi; qarama-qarshi sifatga ega boʻlgan avvalgi yoki bir vaqtdagi qoʻzgʻalish tufayli sezgirlikning oʻzgarishi. Mas, qora rang oqrang oldida yana ham qoraroq koʻrinadi; issiq narsani sezish ketidan sovuqqa sezgirlik kuchayadi va h.k. K. tabiat va jamiyatning turli sohalarida bevosita aks etishi hamda tafovutli jihatlari bilan voqelik, moddiylik keskin ajralib turishi mumkin. U ixtiyorsiz ravishda vujudga kelishi tufayli muvaqqat nerv bogʻlanishlar mexanizmiga asoslanadi. Odatda, koʻrishda, eshitishda, tasviriy ifodalarda K. uchrab tursa, ikkinchi bir tomondan yorugʻlik, rang, hajm, koʻlam jihatidan fotografik K. fizikaviy voqelikni aks ettiradi. K. hissiy (timsollar, tasvirlar, obrazlar) va aqliy, mavhumiy (soʻz, tushuncha, qonuniyat tariqasida) tarzda namoyon boʻladi hamda jismlar, hodisalar oʻrtasidagi farqlanuvchi alomatlarni mujassamlashtiradi. Bu hol inson idrokida timsolning qarama-qarshisi paydo boʻlishiga olib keladi. Agarda inson "shirin"ni idrok qilsa, unga kontrast boʻlgan "achchiq" beixtiyor yodga toʻshadi. Odam "tinchlik" tushunchasini oʻz nutqida qoʻllasa, ixtiyorsiz tarzda "urush" atamasi gavdalanadi. Harakterning fazilatlari yuzasidan mulohaza yuritilsa, albatta, illatlari ham idrok qilinadi. K. insonning salohiyati, aql-zakovati, turmush tajribasi, umumiy saviyasi, tabiat va jamiyatga nisbatan munosabatiga bogʻliq qonuniyat sifatida ijtimoiy hayotda vujudga kelaveradi hamda hukm suraveradi.

Ergash Gʻoziyev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Ismoil naychi** (1847-Qoʻqon-1904) — xalq sozandasi (nay). Oʻzbek, tojik, uygʻur va b. qardosh xalqlar orasida Ismoil ustod, Ismoil kusa nomlari bilan mashhur boʻlgan. I. N. qashshoq qayot kechirgan, uning bu faqirona hayoti Muqimiyning "Koʻsamen" radifli sheʼrlarida oʻz ifodasini topgan. Bayot, Chorgoh, Ushshoq, Suvora singari mumtoz kuylarni nayda oʻziga xos uslubda ijro etgan. Sozandalik maho-ratini Sharqiy Turkiston, Eron, Afgʻoniston, Hindiston, Turkiya va b. mamlakatlarda namoyish qilgan. I. N.ning boy ijro uslubi xususiyatlari oʻgʻli — Oʻzbekiston xalq artista Abduqodir Naychi va nevarasi — Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist Ishokjon Qodirov ijrosida uz aksini topgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Skandinaviya togʻlari** - Skandinaviya yarim oroldagi togʻlar, asosan, Shvetsiya va Norvegiya hududida. Shim.sharkdan jangarbga 1700 km masofaga choʻzilgan. Eni 600 km gacha. Eng baland joyi 2469 m (Galxyopiggen choʻqqisi). St. tektonik yoriqlar oʻrnida yuzaga kelgan chuqur vodiy va fordlar bilan ajratilgan alohida togʻlik, yassitoglik va tizmalardan iborat. Relyefi qad. muzliklar faoliyati natijasida ancha tekislangan. Hozirgi relyefining shakllanishida suv eroziyasi, nival mintaqada esa qor va muzliklar harakati yetakchi rol oʻynaydi. Skandinaviya togʻlarida Yevropaning materik qismidagi eng yirik muzliklar joylashgan. Toglar kaledon burmalari jinslari va Boltik, qalqonining gʻarbiy qismiga mansub jinslardan tuzilgan. Temir, mis rudalari, titan, pirit konlari bor. Iqlimi sernam dengiz iqdimi. Daryolari qisqa va sersuv. Tektonik harakatlar va muzlik natijasida paydo boʻlgan koʻl koʻp. Togʻ yon bagʻirlari janubida 900–1100 m gacha, shimolida 300–500 m gacha tayga oʻrmonlari bilan qoplangan. Gʻarbiy yon bagʻirlarida namlik kattaligi sababli botqoqlik va torfli yerlar koʻp. Togʻ taygasi mintaqasidan yuqori qismi togʻ tundrasi va oʻtloqlar. Ulardan yozgi yaylov sifatida foydalaniladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Qorabura (maʼnolari).

**Qorabura** — mustye davri (mil. av. 150—40 ming yilliklar)ga oid makon. Tojikiston Respublikasining Qoʻrgʻontepa shahridan 37 km jan.-gʻarbda, Vaxsh daryosining chap sohilidan topib tekshirilgan. Q.ning 2,5 km lik masofadagi hududida joylashgan 9 ta joydan 8 mingtaga yaqin tosh qurollar topilgan. Q. qurollarining aksariyati tufli shaklidagi nukleus (bir tomoni gardishsimon va doirasimon) lardan iborat. Ayniqsa, daryoning silliq qayroq toshlaridan yoʻnib ishlangan dagʻal tosh oʻygich, oʻrgich va kovlagich kabi qurollar koʻp uchraydi. Ishlanish uslubiga koʻra, Q. topilmalari Pokiston va Shim.-Gʻarbiy Hindistondan topilgan tosh qurollarga oʻxshab ketadi. Arxeologiya fanida bu shakldagi topilmalar "Qayroqtosh madaniyati" nomi bilan atalgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Skamander** (qadimgi yunoncha: *Σκάμανδρος*) — yunon mifologiyasida Troya yaqinidagi xuddi shu nomdagi daryo xudosi (daryoning eponimi). Okean va Tetisning oʻgʻli (yoki Zevsning oʻgʻli). Skamanderning Tevkr ismli oʻgʻli hamda Kalliroya va Strimo ismli qizlari bor edi.

Iliadaga koʻra, u troyaliklarning jasadlari bilan daryo oqimini toʻsib qoʻyganidan gʻazablanib, Axillni choʻktirmoqchi boʻlgan, ammo yunonlar tomonidagi Gefest Skamandrga olovli poʻrtana yuborganda chekinishga majbur boʻlgan.

Evgemeristik rejaning boshqa versiyasiga koʻra, Skamander koʻchmanchilar va oʻgʻli Tevkrom bilan Troadga kelgan kritlikdir (Dravkiyalik). Samon yordamida u aholini oʻziga boʻysundirdi va troyaliklarning birinchi shohi boʻldi.

Shuningdek, Skamander — Ilion turgan tepalikning (tepalik eponimi) qadimiy belgisi.

Manbalar
--------

1. ↑   Mifi narodov mira. M. 1991-92. V 2 t. T.2. S.444
2. ↑   Gesiod. Teogoniya 345; Gigin. Mifi. Vvedenie 6
3. ↑   Propersiy. Elegii III 1, 27
4. ↑   Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka III 12, 1-3; E IV 7
5. ↑   Likofron. Aleksandra 1305
6. ↑   Nikolay Damasskiy. Istoriya, fr.14 Yakobi
7. ↑   Sxolii k Likofronu. Aleksandra 29 // Gindin L. A. Tsimburskiy V. L. Gomer i istoriya Vostochnogo Sredizemnomorya. M. 1996. S.206
**Kosmik tezlik** - jism Yer sunʼiy yoʻldoshi, sunʼiy sayyora boʻlishi uchun yoki u Quyosh sistemasini butunlay tark etishi uchun unga beriladigan uchta eng kichik tezlik. Birinchi Kosmik tezlik (~ 7,91 km/s) jismning Yer sirtidan nolinchi balandlikda doiraviy orbita boʻylab harakatlanishi uchun kerak boʻladigan energiyani ifodalaydi. Tezlik osha borgan sari jism elliptik orbita boʻylab harakatlana boshlaydi. Jism ikkinchi Kosmik tezlik (-11,2 km/s) da Yerga nisbatan parabolik trayektoriya boʻyicha harakatlanadi. Ikkinchi Kosmik tezlik dan yuqori tezlikda jism giperbolik trayektoriya boʻyicha harakatlanadi va u Yerning tortish kuchini yengib, Quyoshning sunʼiy yoʻldoshiga aylanadi. Jism Yer sirtida uchinchi Kosmik tezlik (-16,7 km/s)ni olib, Quyoshga nisbatan parabola boʻylab harakatlanadi (Yer orbitasi yaqinida bu tezlik 42,1 km/s ga teng) va Quyosh sistemasining tortish kuchi doirasidan chiqib ketadi. Kosmik tezlik kattaliklari Yer atmosferasi qarshiligi, Yer siqilishi va boshqa ni hisobga olmagan holda keltirilgan. Kosmik tezlikni barcha osmon jismlariga nisbatan qoʻllash mumkin. Mas, Oy uchun birinchi Kosmik tezlik-1,7 km/s, ikkinchi Kosmik tezlik~2,4 km/s.v1=√gR v2=√2gR v3=√3gRl

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gijjaga qarshi dorilar** -gelʼmintozlart organizmdagi gijjalarni yoʻqotish maqsadida ishlatiladigan dorilar. Ular koʻpincha gijjaning turiga qarab buyuriladi, mas, enterobioz va askaridozni davolash uchun pirantel (kombantrin, gelmintoks), vermoks, sitraks, dekaris (levamizol)dan foydalaniladi. 200—300 g qovoq urugi ham yaxshi naf beradi. Gimenolepidoz va b. tasmasimon gijjalarga qarshi fenasal preparati ichiladi; keyin tozalovchi huqna qilinadi. Yuqoridagi dorilarni ichish tartibi (nahorda, kechqurun yotish oldidan, ovkatdan oldin yoki keyin) va miqdorini vrach belgilaydi; bular koʻpincha preparatning yorligʻida ham koʻrsatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  

Gijjalar asosan gigeniyaga rioya qilinmagandan,hul mevalardan,yuvilmagan kukatlar,yaxshi pishtmagan gusht mahsulotlaridan,bolalarga uyinchoqlar orqali, muddati utgan ichimliklar orqali yuqish xavfi kuproq
**Kosmik geodeziya** – geodezitning maxsus boʻlimi; unda ilmiy va amaliy muammolar yer sunʼiy yoʻldoshlari tizimi va boshqa kosmik apparatlar hamda Oyni kuzatish orqali yechiladi. K. g.ning asosiy vazifalari: xalqaro miqyosda qabul qilingan dastur orqali Yer sirtidagi nuqtalarning oʻzaro joylashishlarini aniqlash; referens-ellipsoid markazini Yerning ogʻirlik markaziga nisbatan aniqlash; punktlarning mutlaq koordinatalarini Yer ogʻirlik markaziga nisbatan topish va yagona dunyoviy koordinatalar tizimini yaratish; barcha geodezik tizimlar orasidagi bogʻliqlikni taʼminlash; Yerning tashqi gravitatsiya maydoni va Yer shaklini aniqlash; geodeziya fanining baʼzi fundamental oʻzgarmas miqdorlarini uzluksiz ravishda aniqlab turish. K. g.ga oid dastlabki ishlar 18-asr 2-yarmida amalga oshirilgan. Lekin 20-asrning 60-yillaridan boshlab, K. g. masalalarini hal etishda Yer sunʼiy yoʻldoshlaridan foydalanib kelinmoqda. K. g.ning geometrik va dinamik masalalari ham bor. Yer sirtidagi va kosmik apparat yuzasidagi nuqtalarning oʻzaro vaziyatini biror koordinata sistemasida aniqlash geometrik masala; kosmik appa-ratlarning orbita elementlari asosida Yer gravitatsiya maydoni parametrlarini aniqlash dinamik masala hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |