**Abu Muhammad al-Maqdisiy** (arabcha: أبو محمد المقدسي) — Falastindagi, iordaniyalik boʻlgan olim, salafiy jihodchilik ideologi, Abu Musab az-Zarqaviy va Abu Sufyon as-Sulamiylarning ustozi. U jihod nazariyotchisi va salafiy mafkurachisi hamdir.

Biografiya va hayoti
--------------------

1959-yil 3-iyulda **Iordaniya Nablusni** anneksiya qilishdan oldin Barkaning Nablus qishlogʻida tugʻilgan. Tugʻilganidan 3 yoki 4 yil oʻtgach, uning oilasi Quvaytga koʻchib oʻtdi.

Maktabni tugatgach, u Yugoslaviyaga joʻnab ketdi va Sarayevo universitetida muhandislik boʻyicha tahsil oldi. Keyinroq u Mosul universitetiga oʻqishga kirdi va u yerda ayollar va erkaklar bir sinfda oʻqishi islomga zid boʻlganligidan nafratlandi. 3 yildan soʻng u Mosuldagi oʻqishni tashlab Madinaga joʻnadi va u yerda Ibn Bazdan Madina Islom universitetiga shariat fanini oʻrganish uchun qabul qilinganligi haqida xat oladi. U yerda Ibn Taymiya, Ibn al-Qayyim va Muhammad ibn Abdulvahhobning kitoblarini oʻrgana boshladi.

Afgʻoniston va Pokistonga borib, u yerda daʼvat qilgan va al-Qoida oʻquv lagerida islomdan dars bergan. Undan tashqari. jamoatning shariat qozisi boʻlgan va Ayman al-Zavohiriy, Abu Hafs al-Masriy, Abu Ubayda kabi jihodchilar bilan doʻstlashgan.

al-Banshiriy va Abu Musab as-Suriy oʻsha yerda ilk bor "Ibrohim dini" kitobini yozgan.

1992-yilda **Maqdisiy** Iordaniyaga qaytib keldi va u yerda demokratiya kufr va shirk dini degan mavzuda tanqidiy kitob yozdi. Koʻpchilik uning materiallarini tarqatgani uchun qamoqqa tushdi.

1994-yilda Iordaniya Bayat Imom jihodiy harakati aʼzolarini, jumladan al-Maqdisiyni hibsga oldi. Unga Quvaytdan chekinish paytida Iroq armiyasi tomonidan tashlab ketilgan va mebellarga yashiringan qurollarni kontrabanda qilishda ayblangan, jumladan, 5 ta piyodalarga qarshi minalar, 7 ta granata va bir nechta granata oʻqlari. U va az-Zarqaviydan tashqari, Abu Qutayba al-Urduniy ham tashkilot aʼzosi edi. Sudda al-Maqdisiy qozilar, advokatlar va hozir boʻlganlarning barchasini tavhidga va togʻutdan voz kechishga daʼvat qildi.

Maqdisiy 1995—1999-yillarda qamoq jazosini oʻtadi yaʼni 15 yilga ozodlikdan mahrum etilgan va az-Zarqaviy bilan birga xizmat qilgan.

Daʼvat toʻxtamay, hatto panjara ortida turib ham asar yozishda, murojaat qilishda davom etdi. U 1999-yilda az-Zarqaviy bilan birga muddatidan oldin ozod etilgan, shundan soʻng Afgʻonistonga joʻnab ketgan, al-Maqdisiy esa Iordaniyada qolgan, shundan soʻng u yana hibsga olingan va bir necha bor qoʻyib yuborilgan.

U 2005-yil 28-iyunda ozodlikka chiqdi, lekin iyul oyida **Al Jazeera telekanaliga** bergan intervyusida sobiq shogirdini tanqid qilgan va toʻgʻri jihod qilish boʻyicha maslahat berganidan soʻng terrorizmni qoʻllab-quvvatlaganlikda ayblanib, yana qamoqqa tashlangan.

2008-yil 12-martda yana qamoqdan chiqdi. 2010-yil sentyabr oyida u yana hibsga olindi va 2011-yil 28-iyulda Afgʻonistondagi jihodga jangchilar yollagani uchun 5 yilga ozodlikdan mahrum qilindi. 2014-yil 16-iyun yana chiqarildi.

2014-yil 21-sentyabrda u ISHIDga murojaat qilib, **Piter Kassigni** ozod qilish boʻyicha muzokaralarni boshlashga chaqirdi, chunki u musulmonlarga gumanitar yordam yetkazib berishni tashkillashtirish orqali yordam bergan, buning uchun u qatl emas, minnatdorchilikka loyiqdir.

2014-yil 30-sentyabrda u ISHID va boshqa jihodchi jamoatlar oʻrtasida sulh tuzish tashabbusi bilan chiqdi.

18-oktyabr kuni u **Stenli Koen** bilan uchrashdi, u FQBdagi aloqalaridan foydalanib, Iordaniya razvedka xizmatlariga bosim oʻtkazishni soʻradi, kuzatuv ostidagi kuzatuvdan ozod qilingan Maqdisiyni Abu Sufyon as-Sulamiy bilan bogʻlanishiga koʻndirish uchun ruxsat berdi.

2014-yil 27-oktyabrda u ISHID va Al-Qoida oʻrtasida "salibchilar"ga qarshi birgalikda kurashish uchun sulh tuzishga chaqirganidan soʻng terrorizmni targʻib qilgani uchun yana hibsga olindi, ammo 5-fevralda ozod qilindi.

2015-yil 6-fevralda **Roya TV**ga bergan intervyusida u qanday qilib Abu Bakr al-Bagʻdodiy, Abu Muhammad al-Adnaniy, Abu Sufyon as-Sulamiyga maktublar yozganini, unda islomiy terrorchi bilan almashishni taklif qilganini aytdi. Sajida ar-Rishavi uchuvchi Muoz al-Kasasiba uchun oʻlim jazosiga hukm qilingan, biroq, ma’lum boʻlishicha, yoqib yuborilgani videosi e’lon qilinishi bilan ISHID al-Maqdisiyni aldagan va muzokaralar chogʻida uchuvchi allaqachon yondirilgan.

Pozitsiyasi
-----------

* „Islomiy davlat" guruhini notoʻgʻri ekstremistlar sifatida tanqid qilgan, garchi u guruhning baʼzi arboblari bilan yozishmalarda boʻlgan.
* Hayat Tahrir ash-Shamni fitnada, shuningdek, Jabhat an-Nusrani al -Qoida bilan uzilishda tanqid qiladi. Shuningdek, "Firat qalqoni "operatsiyasi musulmonlar emas, Turkiya hukumati manfaatlariga xizmat qilgani uchun tanqid qilindi.
* 11-sentyabr hujumlarini qoʻllab-quvvatlaydi. U al-Maqdisiy nuqtai nazaridan, haddan tashqari koʻpligi, masalan, jangovar boʻlmagan rafidiylarga qarshi teraktlar tufayli al-Zarqaviydan oʻz qarashlari bilan ajralib turardi. U, shuningdek , 2005-yilda Ammandagi mehmonxonalarni portlatish kabi musulmonlarni oʻldiradigan teraktlar uchun uni tanqid qildi.
* U Ash-Shayrat havo bazasiga raketa hujumi uchun AQShni maqtashga chaqirdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „The Caliphate’s Scholar-in-Arms". 23-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-may 2019-yil.
2. ↑  „Arşivlenmiş kopya". 13 mayıs 2018da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16 mart.
3. ↑  اطلاق سراح ابو محمد المقدسي منظر السلفية الجهادية في الاردن, Al-Quds al-Arabi
4. ↑  الأردن: السجن 5 أعوام للمرشد الروحي السابق للزرقاوي, Аль-Иттихад
5. ↑  , The San Diego Union-Tribune
6. ↑  أبو محمد المقدسي… منظّر الجهاديين الذي لم يجاهد, Al-Araby al-Jadeed
7. ↑  أميركا «دعمت» مفاوضات مع داعش لتحرير كاسيغ | أخبار سكاي نيوز عربية, Sky News Arabia
8. ↑  السلطات الأردنية تعتقل أبو محمد المقدسى منظر التيار السلفى الجهادى, Youm7

Havolalar
---------

* „A Virulent Ideology in Mutation: Zarqawi Upstages Maqdisi" (İngilizce).  Hudson Enstitüsü (12 eylül 2005). 18 nisan 2015da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27 eylül 2020.

Mavzu boʻyicha nashrlar
-----------------------

* Wagemakers, Joas (Ağustos 2009). „A Purist Jihadi-Salafi: The Ideology of Abu Muhammad al-Maqdisi". British Journal of Middle Eastern Studies (İngilizce). 36 (2). Taylor & Francis. ss. 281-297. JSTOR 40593257.