**Italiya-Amerika fuqarolik huquqlari** ligasi (ing. Italian-American Civil Rights League, qisq. **IACRL**) — 1970-yil aprel oyida Nyu-York mafiya boshligʻi Jozef Kolombo tashabbusi bilan italyan amerikaliklarning huquqlarini himoya qilish uchun tashkil etilgan Amerika jamoat tashkiloti.

Tarixi
------

Liga 1970-yil aprel oyida katta Jozef Kolombo tomonidan yaratilgan, uning oʻgʻli kichik Jozef Kolombo keyinchalik qayta sotish uchun kumush tangalarni eritishda ayblangan.

Bunga javoban, katta Kolombo FQB italiyalik amerikaliklarni noqonuniy taʼqib qilish bilan shugʻullanganligini daʼvo qildi va 1970-yil 30-aprelda barcha italiyaliklarning federal taʼqib qilinishiga qarshi norozilik bildirish uchun 30 kishidan iborat piketchilar guruhini Uchinchi avenyu va 69-koʻchadagi FQB shtab-kvartirasiga yubordi; Aksiya bir necha hafta davom etdi.

1970-yil 29-iyun kuni Nyu-Yorkdagi Kolumb Aylanasi maydonida Italiya birligi kuni munosabati bilan oʻtkazilgan birinchi mitingda 50 000 kishi qatnashdi. Kortejdan olingan kadrlar, keyinchalik rejissor Fred Varshavski tomonidan suratga olingan „Gʻazab kunlari" (1979) filmiga kiritilgan. 1971-yil fevral oyida kichik Kolombo sud majlisidagi asosiy guvoh yolgʻon guvohlik bergani uchun hibsga olinganligi sababli qoʻzgʻatilgan ayblovdan muvaffaqiyatli oqlandi.

Keyin Liga italiyalik amerikaliklarga nisbatan madaniy nafratga qarshi tadbirlar qila boshladi. Xususan, tashkilot vakillari „Ford Motor Company"ni Liga eʼtiroz bildirgan televizion reklamani olib tashlashga majbur qilishdi. Guruhning yana bir muvaffaqiyati shuki, AQSh Bosh prokurori Jon Mitchell Adliya vazirligiga rasmiy hujjatlar va press-relizlarda „mafiya" soʻzini ishlatishni toʻxtatishni buyurdi.

Bundan tashqari, Liga „Choʻqintirgan ota" filmi produseri Albert S.Raddini filmdagi dialogdan „Mafiya" va „Koza Nostra" atamalarini olib tashlashga roziligini oldi va "Macy’s" kompaniyasini „Choʻqintirgan otaning oʻyini" deb nomlangan stol oʻyinini sotishni toʻxtatishga majbur qildi.

1971-yil 28-iyun kuni Manxettendagi Kolumb aylanasida Italiya birligi kunining ikkinchi mitingida Jerom A. Jonson Kolomboga uchta oʻq uzdi, oʻqlardan biri uning boshiga tegdi. Hujumchi darhol Kolombo tansoqchilari tomonidan oʻldirildi.

U suiqasddan omon qolishga muvaffaq boʻldi, ammo falaj boʻlib qoldi. Kolumbo yetti yil oʻtgach, hujumda olgan jarohatlari tufayli yurak toʻxtashidan vafot etdi.

2000-yillarning boshidan Italiya-Amerika fuqarolik huquqlari ligasi yoshlarbop va boshqa turli dasturlarni faol ravishda oʻtkaza boshladi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Наталья Синица.* „Джозеф Коломбо - один из отцов итало-американской мафии" (ru). *Правда.Ру* (26-may 2013-yil). Qaraldi: 10-aprel 2022-yil.
2. ↑  *JAY MAEDER.* „Small-time mob boss Joe Colombo's great civil rights crusade". *nydailynews.com*. Qaraldi: 10-aprel 2022-yil.
3. ↑  Scarpaci Vincenza*. The Journey of the Italians in America*. Pelican Publishing. ISBN 978-1-4556-0683-2.
4. ↑  „ITALO-AMERICANS PRESS UNITY DAY; Group Now Picketing F.B.I. Asks Stores to Close" (en). *timesmachine.nytimes.com*. Qaraldi: 10-aprel 2022-yil.
5. ↑  *Montgomery, Paul L.*. „Thousands of Italians Here Rally Against Ethnic Slurs". *The New York Times* (30-iyun 1970-yil). Qaraldi: 10-aprel 2022-yil.
6. ↑  „The New York Times: Best Pictures". *archive.nytimes.com*. Qaraldi: 10-aprel 2022-yil.
7. ↑  „Joseph A. Colombo Sr. 54, Paralyzed in Shooting at 1971 Rally, Dies; Some Progress in Condition A Departure From the Usual A Series of Arrests ʻWhat's the Mafia?’". *The New York Times* (24-may 1978-yil). Qaraldi: 10-aprel 2022-yil.
8. ↑  *Farrell, William E.*. „Colombo Shot, Gunman Slain At Columbus Circle Rally Site". *The New York Times* (29-iyun 1971-yil). Qaraldi: 10-aprel 2022-yil.
9. ↑  „Programs" (en). *iacrl*. 4-yanvar 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-aprel 2022-yil.