recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ē Kita 3,46 kattalikdagi yulduz boʻlib, osmonda oddiy koʻz bilan koʻrinadi. Bu massasi va radiusi mos ravishda 1,7 va 14,3 quyoshga teng boʻlgan toʻq sariq gigant. Yulduzning sirt harorati taxminan 4528 kelvinni tashkil qiladi. Yulduzning yorqinligi quyosh nuridan 77 martadan ortiqroqdir.

Xususiyatlari
-------------

**Eta Kita** (ē Ceti, Eta Ceti) bizdan taxminan 124 yorugʻlik yili uzoqlikda Ketus yulduz turkumida joylashgan yulduzdir. Yulduz atrofida kamida ikkita sayyora aylanadi.

Sayyora tizimi
--------------

2014-yilda Lik observatoriyasi astronomlari tizimdagi ikkita sayyora topilganini eʼlon qilishdi. Ikkalasi ham gaz gigantlari va ehtimol 2:1 orbital rezonansda. Sayyoralarning orbitalari ota-yulduzdan 1 AU dan ortiq masofada boʻlishiga qaramay, ularning atmosferalarining yuqori qatlamlarining harorati Merkuriy sirtidan issiqroq, bu ē Ceti ning yuqori yorqinligi bilan bogʻliq. Sayyoralarning kashfiyoti Doppler spektroskopiyasi yordamida amalga oshirildi. Lik rasadxonasida tizimni kuzatish 2000-yildan beri olib borilmoqda. Quyida sayyoralarning xarakteristikasining qisqacha jadvali keltirilgan.

| Sayyora</br> | Ogʻirligi</br> (*M* J) | Radius</br> (*RJ* ) | Aylanma davri</br> (kunlar) | Asosiy oʻq</br> orbitalar (a. e. ) | Eksantriklik</br> orbitalar |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| b | 2.55 | - | 403.5 | 1.27 | 0,13 |
| c | 3.32 | - | 751,9 | 1.93 | 0.1 |

Yana qarang
-----------

* Ketus yulduz turkumidagi yulduzlar roʻyxati

Manbalar
--------

1. 1 2  *Trifon Trifonov et al.* „Precise radial velocities of giant stars VI. A possible 2:1 resonant planet pair around the K giant star η Cet" (en).  Arxiv.org (2-iyul 2014-yil). Qaraldi: 16-iyun 2016-yil.

Havolalar
---------

* ē Kita Quyoshdan tashqari sayyoralar entsiklopediyasida(Inglizcha) )
* ķ Kita Planetary Systems veb-saytida
* Obnarujeni dve planeti-giganta u yarkoy zvezdi eta KitaEta Ceti yorqin yulduzi yonida ikkita ulkan sayyora topildi. (2014-yil 29-iyul). 2016-yil 16-iyunida olindi.
**EteRNA** — bu Karnegi-Mellon universiteti va Stenford universiteti ishlab chiqqan brauzer oʻyini boʻlib, u oʻyinchilarni RNK foldingga oid boshqotirmalarni echishga qiziqtiradi. Loyihani Milliy fan fondi moliyalashtiradi.

Loyiha Foldit oʻyiniga oʻxshaydi (bu ikki oʻyinni ishlab chiquvchilar roʻyxati qisman bir-biriga mos keladi): boshqotirmalar foydalanuvchi strategiyalarini tahlil qilgandan soʻng mavjud algoritmlarni yaxshilash maqsadida masalalarni hal qilish uchun inson qobiliyatidan foydalanadi. Tadqiqotchilar RNK haqidagi fundamental savollarga javob topish uchun kraudsorsing va kollektiv intellekt yordamidan umid qilmoqda. Bundan tashqari, eng yuqori ball toʻplagan modellar Stenford universiteti biokimyo laboratoriyasida sintezlanadi; ularning koʻrsatkichi kompyuter modellarini yanada takomillashtirish maqsadida kompyuter hisob-kitoblari asosida chiqarilgan natijalar bilan taqqoslanadi.

Oxir-oqibat, tadqiqotchilar RNK sintezining kutilgan shakllarga ketma-ket taxlanishiga imkon beradigan „toʻliq va takrorlanuvchi qoidalar toʻplamini" aniqlashga umid qilmoqda. Loyiha rahbarlari ushbu asosiy prinsiplarni aniqlash RNK ​​asosida nanomashinalar va kalitlar ishlab chiqishni oldinga siljitishiga umid bogʻlamoqda. Loyiha yaratuvchilari foydalanuvchilarning, ayniqsa, tadqiqotchi boʻlmaganlarning qarorlaridan hayratda qoldi: ularning „ijodkorligi kerakli javobning toʻgʻri shaklini qanday tasavvur qilishi bilan cheklanib qolmaydi".

2011-yil avgust holatiga koʻra, 26 mingga yaqin oʻyinchi oʻz hissasini qoʻshgan va 306 dan ortiq konstruksiyalar sintez qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „RNA Game Lets Players Help Find a Biological Prize", John Markoff, *New York Times*, January 10, 2011
2. ↑  „Rebooting science outreach" Wayback Machine saytida arxivlandi (2018-07-18). Alan Chen, American Society for Biochemistry and Molecular Biology, June 2011
3. ↑  „RNA research EteRNA gets its game on" , Erin Allday, *San Francisco Chronicle*, January 17, 2011
4. ↑  „RNA Game Lets Players Help Find a Biological Prize", John Markoff, *New York Times*, January 10, 2011
5. ↑  „Rebooting science outreach" Wayback Machine saytida arxivlandi (2018-07-18). , Alan Chen, American Society for Biochemistry and Molecular Biology, June 2011
6. ↑  „Play a game and engineer real RNA" Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-03-18). , John Roach, *MSNBC*, January 11, 2011
7. ↑  „Treuille On EteRNA — A Game Played By Humans, Scored By Nature" Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-10-04).:Interview with Adrien Treuille, Byron Spice, Faculty & Staff News, Carnegie Mellon University, January 22, 2011
8. ↑  About EteRNA Wayback Machine saytida arxivlandi (2011-11-26).
9. ↑  „Will NIH Embrace Biomedical Research Prizes?" Wayback Machine saytida arxivlandi (2011-07-26). Michael Price, *ScienceInsider*, *Science* 19 July 2011
10. ↑  „The Public, Playing a Molecule-Building Game, Outperforms Scientists", Rachel Wiseman, Wired Campus blog, *The Chronicle of Higher Education*, August 12, 2011
BOʻRTMA NEMATODALAR (Meloidogyne) — oʻsimliklarda parazitlik qiluvchi nematodalar oilasi. Erkagi ipsimon, uz. 1,2—1,9 mm, urgʻochisi noksimon, uz. 0,8–1 mm. Turli oʻsimliklarning yer ostki qismida parazitlik qilib, shish (boʻrtma) paydo qiladi. Poliz (qovun, qovoq, tarvuz), sabzavot (kartoshka, bodring, pomidor, sabzi), texnika ekinlari (kanop, ayrim joylarda gʻoʻza)ni ayniqsa kuchli zararlaydi. Urgʻochi nematodalar maxsus tuxum xaltasi (ooteka)ga yil davomida bir necha yuztadan 2000 gacha tuxum qoʻyadi. Tuxumdan lichinkalar tuproqqa chiqib, yosh ildizlarga kirib oladi. Boʻrtma nematodalar taʼsirida oʻsimlikning nematodalar bilan zararlangan joyida diametri 4 mm dan bir necha sm (baʼzan 25—30 sm) gacha boʻlgan boʻrtmalar paydo boʻladi. Zararlangan oʻsimliklarning oʻsishi va rivojlanishi sekinlashadi, issiq yoz paytlari soʻlinqirab turadi yoki butunlay qurib qoladi. Boʻrtma nematodalar ning Yer yuzida 60 dan ortiq turi, shu jumladan Oʻzbekistonda 5 turi (janub, yavan, arahis, gʻoʻza, shimol Boʻrtma nematodalar ) ekinlarga ziyon keltiradi. Kurash choralari: tuproqni haydab oftob taftida quritish, Boʻrtma nematodalar ga chidamli ekin navlarini ekish, almashlab ekish, tuproqni oftob taftida quritish, issiqxonalarda tuproqni bugʻlash.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Boʻriyotoq koʻllari** (mahalliy xalq Boʻritogʻ deb ataydi) — Xorazm vohasi Xiva shahri yonidagi Boʻriyotoq, Pirnaxos, Baytaltoʻgʻon, Sayot va boshqa mayda koʻllar. Jan.da Qoraqum choʻliga tutashgan. Boʻriyotoq koʻllari Jirmiz, Mizonkoʻl kollektorlariga birlashib ketgan. Ekin maydonlaridan chikadigan tashlama suvlar va yer osti sizot suvlaridan toʻyinadi. Yezda suvi koʻpayib, umumiy maydoni 800 ga, uz. 4–5 km, eni 1—1,5 km, chuq. 1,5 m ga yetadi. Sohillari qiya, qumloq, qamish va boshqa suv oʻtlari oʻsadi. Qishda muzlaydi. Boʻriyotoq koʻllari da baliqchilik va ondatrachilikni rivojlantirish imkoniyatlari mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  "Boʻriyotoq koʻllari" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Andoza:Infobox body of water
***Chott el Xodna*** ( arabcha:  ) - Jazoirdagi juda sayoz sho'r ko'l. U Hodna mintaqasidagi endoryeik havzada, ya'ni *Hautes tekisliklarining* sharqiy chekkasida joylashgan. *Chott el Xodna* doimiy bo'lmagan sho'r suv havzalari va botqoqlarni o'z ichiga oladi, lekin ko'lning markaziy qismi o'simliklarning umuman yo'qligi bilan qolgan qismlaridan ajralib turadi.

J. Despois ta'kidlashicha *Chott el Xodna* to'g'ri *Chott* emas, balki *Sebkha* to'gridir.

Ekologiya
---------

*Chott* havzasi yo'qolib ketish xavfi ostida bo'lgan hayvonlarning ba'zi turlari, misol uchun, Cuvier jayronlari, marmar o'rdaklari va turli xil bustardlar, shuningdek, mahalliy baliq turlari uchun muhim yashash joyini hisoblanadi. *Chott-el-Xodna* 2001-yil 2-fevralda Ramsar hududi deb e'lon qilingan.

Yana qarang
-----------

* Jazoir geografiyasi
* Xodna

Manbalar
--------

1. ↑  „Chott el-Hodna (lake, Algeria)".  Encyclopædia Britannica. Qaraldi: 21-iyun 2013-yil.
2. ↑  J. Despois, *Le Hodna (Algérie)*
3. ↑  The Annotated Ramsar List: Algeria
**Jitin Prasad** — hind siyosatchisi va Bharatiya Janata partiyasi aʼzosi hisoblanadi. Jitin Prasad o‘tmishda Hindiston hukumatining turli bo‘limlarida vazir bo‘lgan. 2021-yilning 9-iyunidan Jitin Prasad Hindiston temir yoʻl vaziri va BJPning yuqori martabali yetakchisi Piyush Goyal oldida Hindiston Milliy Kongressini tark etdi va Bharatiya Janata partiyasiga qoʻshildi.  Jittin Prasadning otasi Hindiston bosh vazirlaridan birining maslaxatchisi bo'lgan.

Akademik va shaxsiy hayot
-------------------------

Jitin Prasad ta'limning ilk bosqichini dastlab **Uttarakxanddagi Dehradun** shahrida joylashgan Doon davlat maktabida olgan va Dehli universitetida B.Com va Xalqaro menejment institutida MBA darajasini tamomlagan. 

Jitin Prasadning otasi Jitendra Prasad (Baba Sohib)Hindistonning o'sha paytdagi Bosh vaziri Rajiv Gandi (1991),P.V.Narasimha Rao (1994), Uttar-Pradesh Kongress qo'mitasining shtat prezidenti (1995) va vitse- prezidentning siyosiy maslahatchisi bo'lgan.Hindiston Milliy Kongressi o'tdi .

### Siyosiy hayot

Avvaliga Jitin Prasad 2001-yildan Hindiston Yoshlar Kongressining kotibi bo'lib o'z faoliyatini boshlagan, keyin 2004 yilda u o'z uyi Lok Sabha o'rindig'i Shahjahanpurdan 14-Lok Sabha saylovlarida omadini sinab ko'rdi va g'alaba qozondi.

Jitin Prasad birinchi marta 2008-yilda Hindiston hukumatida po'lat bo'yicha ittifoq davlat vaziri etib tayinlangan.Shundan so'ng, 2009-yilda Jitin Prasad 15 Loksabxa saylovida Dhaurahradan ishtirok etdi va bu saylovda 184,509 ta ovoz bilan g'alaba qozondi.

Jitin Prasad 2009-yildan 2011-yil 18-yanvarigacha Avtomobil transporti va avtomobil yoʻllari vazirligida, 2011-yil 19-yanvardan 2012-yil 28-oktabrgacha Neft va tabiiy gaz vazirligida va 2012-yilning 28-oktabridan maygacha Inson resurslari va rivojlanish vazirligida ittifoq davlat vaziri lavozimlarida ishlagan. 2014-yil UPA hukumatida o'z faoliyatini davom ettirgan.

Jitin Prasad Shohjahanpur, Lakhimpur va Sitapur shtatlarida juda mashhur rahbar hisoblanadi. Bundan tashqari Jitin Prasad Uttar-Pradeshda tinchliksevar va taraqqiyot siyosati bilan mashhur.

Adabiyotlar
-----------

1. ↑  „भाजपा के हुए जितिन प्रसाद:'कमल' थाम कांग्रेस पर किया वार, बोले- व्यक्ति विशेष की पार्टी में नहीं कर पा रहा था काम" (hi). *Amar Ujala*. Qaraldi: 9-iyun 2021-yil.
2. ↑  „बीजेपी में शामिल हुए जितिन प्रसाद, सिंधिया बोले- वह मेरे छोटे भाई, मुझे बहुत खुशी है" (hi). *Aaj Tak*. Qaraldi: 9-iyun 2021-yil.
3. ↑  „संग्रहीत प्रति". 7 अगस्त 2009da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2 जुलाई 2016.
4. ↑  „संग्रहीत प्रति". 27 नवंबर 2013da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2 जुलाई 2016.
5. ↑  „संग्रहीत प्रति". 18 अगस्त 2016da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2 जुलाई 2016.
6. ↑  „Power point presentation: Jitin Prasada". *The Times of India* (16-may 2004-yil). Qaraldi: 2 जुलाई 2016.
7. ↑  „संग्रहीत प्रति". 12 मई 2012da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2 जुलाई 2016.
8. ↑  *May 7, Priya Sahgal*. „The Rahul offensive" (en). *इंडिया टुडे*. Qaraldi: 10 जून 2021.
9. ↑  „जितिन प्रसाद को विरासत में मिली है बगावत, पिता ने सोनिया के खिलाफ लड़ा था चुनाव" (hi). *Hindustan*. Qaraldi: 9-iyun 2021-yil.
**Payna** (turkcha: *Payna*, ozariy turkcha: *Payna / Paynə*, oltoycha: *Payne / Payna*) yoki **Paynaqan** (turk. *Paynagan*) — qishki ziyofat va bayram hisoblanadi. Shuningdek turkiy va oltoy xalq ogʻzaki ijodi hisoblanadi  Bu bayram Paynani chaqirgan maʼbuda uchun uyushtirilgan. Demak, bu baraka, unumdorlik va farovonlik marosimidir.

Tavsif
------

Payna erta turkiy mifologiyasida, xususan, Oltoy, Sibir va Oʻrta Osiyoda qish va qor vaqti bilan bogʻliq boʻlgan mifologik ayol personaj edi. U shuningdek, qaragʻay daraxtining proktor ruhidir.  U oʻzining erkak hamrohi Pakta (kuz ruhi) bilan birga qishda qishloqlarda oʻtkaziladigan marosimlarrda qatnashar edi „Payna" soʻzi hali ham Oltoy tilida, shuningdek, qadimgi turkiy tilda „moʻllik" uchun asosiy sheʼriy soʻzdir. Shuning uchun u moʻl-koʻllik maʼbudasi. Shuningdek, Payna maʼbuda Bayanai nomi bilan bogʻliq soʻzdir. Umay maʼbuda ham baʼzan bu atama bilan bogʻliq.

Turkiy mifologiyada „Payna" laqabli goʻzal ayol togʻ choʻqqilarida yashagan va ayol u yerda odamlar bilan ekinlar va odamlarning taqdiri haqida suhbatlashgan. U yogʻoch aravalarda pastdagi vodiygacha sayohat qilgan va faqatgina baʼzi odamlar ularning qoʻshiqlarini eshitishga qodir edi.

Manbalar
--------

* (turkcha) Türk Mitolojisi Sözlüğü, Pınar Karaca (Payne)
* (turkcha) Türk Söylence Sözlüğü (Turkish Mythology Dictionary), Deniz Karakurt, (OTRS: CC BY-SA 3.0)

Yana qarang
-----------

* Paxtaqan
* Nardoqon
* Sayoqan
* Kosaqan
* Bai Baianai

Manbalar
--------

1. ↑  Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük, Celal Beydili, Yurt Yayınevi (Page — 467)
2. ↑  Anatoliy MURAVLYoV, Neizvestniy Altay DALYoKOYe BLIZKOYe; „Duxu Payne"

Havolalar
---------

* V. Wayback Machine saytida arxivlandi (2013-10-20). D. Wayback Machine saytida arxivlandi (2013-10-20). Slavnin, Yertvoprinoshie konya duxu Wayback Machine saytida arxivlandi (2013-10-20).
* KUMANDINTSY NA ALTAE — JERTVOPRINOSHENIE Wayback Machine saytida arxivlandi (2015-09-23).
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Pay (maʼnolari).

**Pay**, hissa — firma, kompaniya, jamiyat, shirkatning umumiy kapitalida muayyan jismoniy yoki yuridik shaxs hissasiga toʻgʻri keladigan pul badali summasi yoki ulush. P. egasi oladigan daromad, dividend, shuningdek, kompaniya tugatilganda u oladigan mulk ulushi yoki pul mablagʻlari P. miqdoriga bogʻliq boʻladi. P. badallari shirkat yoki kompaniyaning P. fondini tashkil etadi. P. pay guvohnomasida qayd etiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hoziq** (asl ism-sharifi **Junaydullo Islomshayx oʻgʻli**) (XVIII asrning oxiri, Hirot — 1843, Shahrisabz) — shoir, tarjimon. XIX asr oʻzbek adabiyoti namoyandalaridan biri.

1793—1800-yillarda Buxoroga kelgan va madrasada tahsil koʻrgan, tib ilmini oʻrgangan, sheʼrlar mashq qilgan. „Hoziq" taxallusini ham shu yerda olgan. Madrasani tugatgach, shu madrasada imomlik qilgan va Amir Haydar saroyiga yaqinlashgan. 1818-yil saroy ayonlari bilan kelisha olmay, Qoʻqonga ketgan. Umarxon uni yaxshi kutib olgan. Hoziq Buxoroda boshlagan „Yusuf va Zulayho" dostonini tugallab, xonga tortiq qilgan. Bu yerda ham xon atrofidagi saroy ahli bilan kelisha olmay, 1825-yilda Buxoroga qaytgan, soʻng Xorazmga borgan va Munis, Ogahiy boshchiligidagi adabiy guruh taʼsirida boʻlgan. Munis vafot etgach, Olloqulixon (1825—42) topshirigʻi bilan „Ravzat us-safo" asarining 1-jildi tarjimasini nihoyasiga yetkazgan. Soʻng yana Qoʻqonga qaytgan. Amir Nasrulloh 1842-yil Qoʻqonni egallagach, Hoziq uning taʼqibidan Shahrisabzga qochgan va u yerda amirning yollangan odamlari tomonidan oʻldirilgan.

Hoziq oʻzbek va fors tillarida ijod qilgan. Navoiy, Fuzuliy, Bedil, Zebunniso sheʼrlariga muxammaslar bogʻlagan. Lirikasi mavzui rang-barang, unda zamon norasoliklari, johil va odil hukmdorlar haqida mulohazalar bildirilgan, sevgi va muhabbat tarannum etilgan. Sheʼrlarida zamonasidagi hukmdorlarni adolatga undagan.

„Yusuf va Zulayho" dosetonida oʻzining ijtimoiy-falsafiy mulohazalarini, zamon va hukmdor haqidagi fikrlarini bayon etgan. „Voqeoti islomiy" va „Avlodlar shajarasi" risolalari tarixiy-biografik xarakterda. Mahmud Chagʻminiyning tibbiyotga oid arab tilida yozgan „Qonuncha" asariga fors tilida „Tahqiq ul-qavoid" („Tabobat asarlarini oʻrganish", 1822) nomli sharh yozgan.

Hoziqning oʻzbekcha va forscha sheʼrlaridan tuzilgan devoni Rossiya Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti Sankt-Peterburg boʻlimida, „Yusuf va Zulayho" ning 7 qoʻlyozmasi Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida, 2 devoni Xoʻjandda, Konibodom shahridan topilgan kulliyoti esa xoʻjandlik adabiyotshunos E. Shodiyev qoʻlida, ayrim sheʼrlari Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik intidagi qoʻlyozma bayoz va majmualarda saqlanadi.

Adabiyot
--------

* Qayumov A. Hoziq, T. 1957; Irisov A. NosirovA. Nizomiddinov I. Oʻrta osiyolik qirqolim.T. 1961;Oʻzbek adabiyoti tarixi [5 j.li|, 4-j. T. 1978; Qayyumov P. Tazkirai Qayyumiy [Zj.li],Begali Qosimov

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jurnalist** — asosiy faoliyati jurnalistika bilan shugʻullanish boʻlgan, muhim faktlar, voqealar, odamlar, hodisalar haqidagi axborotni yigʻish, qayta ishlash va uni auditoriyaga yetkazish orqali OAVni axborot bilan toʻldiruvchi kishi. Jurnalistlar asosan publitsistik faoliyatga yoʻnalgan boʻlib (kolumnistlar), ular oʻz oldiga maʼlum ijtimoiy fikrni shakllantirish, shuningdek, davlat hokimiyatining u yoki bu qaror va harakatlariga tahrirlovchi sifatida taʼsir qilish va nashr, radio yoki telekanal taʼsischilari belgilagan chegaralar doirasida jamiyat va davlat oʻrtasidagi vositachi boʻlishni maqsad qiladi.

**Muxbir** (arabcha — xabar beruvchi, xabarchi) — 1) tahririyat tarkibida jurnalist sifatida xizmat qiluvchi xodim; 2) bevosita tahririyatda ishlamaydigan, ammo ommaviy axborot vositalarida muntazam ijodiy hamkorlik qiluvchi shaxs; 3) boshqa ommaviy axborot vositalarida chiqish uyushtiruvchi gazeta, jurnal, radio, televideniye tahririyati xodimi (jamoatchi muxbir). 

  

Jurnalist — muxbir, reportyor (axborot-yangiliklar xizmati xodimi) va sharhlovchiga teleoperator, produser va boshqa texnik xodimlari yordam berishi mumkin.

OAV fotograf (suratkashi) reportyor yoki muxbir bilan birgalikda ishlashi yoki mustaqil ravishda oʻz nashri uchun fotoreportajlar tayyorlashi mumkin. Bu jarayonda u fotojurnalistga aylanishi mumkin.

Mavzuga oid
-----------

* Boshlovchi
* Jurnalistika
* Kinotanqidchi
* Paparatsi
* Restoran tanqidchisi
* Fotojurnalistika

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Limonoʻtlar**, limonnik (Schisandra) — magnoliyadoshlar oilasiga mansub oʻsimliklar turkumi. Ikki uyli, chirmashib usadi. 14 turi bor. Sharqiy Osiyo togʻ oʻrmonlaria uchraydi. Bargi qizil, choʻziq tuxumsimon, oʻtkir uchli, cheti kungurali, bandli, ketma-ket joylashgan. Guli bir jinsli, oq yoki pushti, xushboʻy. Mevasi 1 — 2 urugʻli, dumaloq, kizil, zich shingilga toʻplangan, limon mazasi va hidi bor. Mevasi va urugʻi tarkibida limon, olma va boshqa organik kislotalar, uglevodorodlar, vitamin S, efir moylari va boshqa boʻladi. L. (nastoykasi va poroshogi) aqliy va jismoniy charchaganda, mehnat qilish va koʻrish qobiliyati susayganda markaziy nerv sistemasi faoliyatini kuchaytiruvchi, organizm tonusini koʻtaruvchi, shuningdek, yurak-tomir sistemasi va nafasni yax-shilovchi vosita sifatida ishlatiladi. Xitoy L. ekiladi. L. asosan, urugʻidan koʻpaytiriladi, urugʻi bahorda yoki kuzda pitomniklarga ekiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Shishasimon tananing yiringlashi — *endooftalmit* deb aytiladi. Endooftalmit koʻpincha shox pardaning yiringli kasalliklarida, ogʻir teshib otuvchi jarohatlarda va koʻz olmasining operatsiyalaridan keyin paydo boladi (katarakta, glaukoma va h.k.z lar).

Klinikasi
---------

Bu jarayonda koʻrish oʻtkirligining keskin kamayishi, rangdor parda va xorioidning birga yiringlashi oqibatida koʻz ogʻrigʻi, koʻz yoshi koʻpayishi, koʻz olmasi, konyunktivada aralash inyeksiyasi paydo boladi. Shox parda xiralashishi, old kamera suyuqligining xiralashishi oqibatida koʻz tubini oftalmoskopiya qilib boʻlmaydi. Ultratovush tekshiruvlarida shishasimon tanada  koʻplab suzib yuruvchi ipsimon yiringli moddalar aniqlanadi.

Davolash
--------

Davolash asosan yiringni jarroxlik yoʻli prinsiplariga asoslangan boʻlib, parasintez orqali koʻz olmasi ichi kuchli antibiotiklar (Fortum eritmasi 1.1000 ertilib) bilan koʻz ichi yuviladi. Bemorning tuzalish prognozi davolashning erta boshlanishiga bogʻliq

Manbalar
--------

1. ↑  Yuldasheva*. shishasimon tana*, 6, Toshkent: Cho'lpon — 54-55 bet. ISBN 978-9943-05-869-9.
2. ↑  Yuldasheva*. shishasimon tana*, 6, Toshkent: Cho'lpon — 54-55 bet. ISBN 978-9943-05-869-9.
3. ↑  Muxamadiyev*. shishasimon tana kasalliklari*, Toshkent, 2020 — 271 bet. ISBN 418-49908-2020.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abu Maymun Jobon al-Kurdiy** (arab. أبو ميمون جابان الكردي), shuningdek, Jobon Sahobiy (arabcha: جابان صَحَابِيٌّ) – Muhammad alayhissalomning sahobalaridan bo‘lgan.

Abu Nuaym Isfahoniy "Maʼrifat as-sahoba va fazoilihim" asarida Jobonning ismini tilga olgan. Jobonning sahobalik maqomi Ibn al-Asirning "Usdul-g‘oba fi ma’rifat as-sahoba" kitobida ham ikki marta zikr qilingan. Shuningdek, Ibn Hajar Asqaloniyning "al-Isoba fi tamyiz al-sahoba" kitobida uning 10 ta hadis rivoyat qilgani aytilgan.Ibn Nuqtaning "Takmila al-ikmol" kitobida ham uning nomi uchraydi.

Manbalar
--------

1. ↑  Şafak, Yeni (2012-07-25). "Araplar ve Kürtler-1". *Yeni Şafak* (in Turkish). Retrieved 2020-12-13.
2. ↑  HAZAL, Kadri (2014-01-27). "Kürtler ve İslamiyet (1) - Kadri HAZAL". Risale Haber (in Turkish). Retrieved 2020-12-13.
3. ↑  Abu Nu'aym al-Isfahani. *Ma`rifat al-Sahâba wa Fadâ'ilihim* (in Arabic), 3073/6.
4. ↑  Ibn al-Athir. *Usd al-ghabah fi marifat al-Saḥabah* (in Arabic), 304/6, 345/6 Read on Shamela.
5. ↑  Ibn Hajar al-Asqalani*. Al-Isaba fi tamyiz al-Sahaba* (ar).  540/1.
Belarus—Oʻzbekiston munosabatlari — bu Belarus Respublikasi va Oʻzbekiston Respublikasi oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlar. Belarus-Oʻzbekiston diplomatik munosabatlari 1993-yilda Belarus Respublikasi va Oʻzbekiston Respublikasi oʻrtasidagi davlatlararo munosabatlar asoslari toʻgʻrisidagi shartnomaga tegishli protokol imzolanganidan keyin oʻrnatilgan. Oʻtgan 20 yil davomida Belarus va Oʻzbekiston ham ikki tomonlama hamkorlikni, ham koʻp tomonlama formatlardagi oʻzaro hamkorlikni rivojlantirishda sezilarli yutuqlarga erishgan. Mamlakatlar oʻrtasida BMT, YXHT, MDH va boshqa mintaqaviy va xalqaro tashkilotlar doirasida samarali hamkorlik yoʻlga qoʻyilgan.

Belarus va Oʻzbekiston oʻrtasidagi savdo-iqtisodiy hamkorlik
------------------------------------------------------------

2020-yilda Belarus Respublikasi bilan Oʻzbekiston Respublikasi oʻrtasidagi tovar ayirboshlash hajmi 280,1 million AQSH dollarini (2019-yil darajasiga nisbatan 117,1 %), shu jumladan, tovar eksporti hajmi — 237,5 million dollarni (126,0 %), import hajmini tashkil qilgan. Tovarlar tashqi savdosi saldosi ijobiy boʻlib, 194,9 million dollarni tashkil etgan.

Ayni paytda Oʻzbekiston Respublikasida Belarus kapitali ishtirokida 80 dan ortiq tashkilot faoliyat koʻrsatmoqda, ularning salmoqli qismi soʻnggi ikki yil ichida tashkil etilgan. Belarus korxonalarining Oʻzbekistondagi ishbilarmonlik faolligini rivojlantirishga Belarus Respublikasi prezidenti Aleksandr Lukashenkoning rasmiy tashrifi muhim turtki boʻlgan. Lukashenko 2018-yil sentabr oyida Oʻzbekistonga tashrif buyurgan va Oʻzbekiston Respublikasi prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Belarusga javob rasmiy tashrifi 2019-yil avgust oyida boʻlgan.

Havolalar
---------

* Oʻzbekiston — Belarus munosabatlari

* Belarus va Oʻzbekiston oʻrtasidagi savdo-iqtisodiy hamkorlik
**Euromast** (niderlandcha: *Euromast*) — Niderlandiyaning Rotterdam shahridagi 185 metrli minora. U 1958-1960 yillarda Floriad ― 1960 gullar koʻrgazmasi uchun H. A. Maaskanta loyihasi boʻyicha qurilgan.

Minora diametri 9 m, devor qalinligi 30 sm gacha boʻlgan beton konstruksiyadir. Euromastning bardoshliligi uchun bino poydevorida ogʻirlik markazi boʻlgan 1900 tonna ogʻirlikdagi beton bloklar ishlatilgan. 96 metr balandlikda *"Qargʻa uyasi"* deb ataladigan joy — restoran bilan kuzatuv maydonchasi joylashgan.

Minoraning dastlabki balandligi 101 m boʻlib, u shahardagi eng baland binoga aylangan edi. Keyingi yillarda Euromast bu unvonni biroz vaqtga yoʻqotdi, ammo 1970-yilda *"Kosmik minora"* (kuzatuv maydonchasi ustidagi shpil) qurib bitkazilgandan soʻng minora 85 m balandlikka koʻtarildi.

112 metr balandlikdan 185 metr balandlikka koʻtariluvchi „Evroskop" (niderlandcha: *Euroscoop*) — bu oʻz oʻqi atrofida aylanadigan maxsus panoramali kabinadir. Shaffof devorlarga qoʻshimcha ravishda, kabina poli lyuklar bilan jihozlangan, tashrif buyuruvchilar minora oʻqiga orqa tomoni bilan oʻtirishadi.

Butunjahon baland minoralar federatsiyasi roʻyxatiga kiritilgan.

Havolalar
---------

* Официальный сайт Евромачты Wayback Machine saytida arxivlandi (2008-06-13).
**Abdurahim Nizoriy** (1770, Qashqar – 1848, Turfon) – uygʻur shoiri, xattot. Qashqar hokimi Zuhriddinbek saroyida bosh mirza boʻlgan. Qashqar, Xoʻtan, Uchturfon, Kuchor va Turfon kabi shaharlarda madrasalar qurdirgan, adabiyot, san’atga doir asarlarni toʻplagan. Maktab va madrasalar uchun Hofiz va Navoiy asarlari asosida "Xoʻja Hofiz", "Navoiy" nomli darsliklar tuzgan (1805). Uygʻur adabiyotida birinchi boʻlib toʻqqiz doston ("Farhod va Shirin", "Layli va Majnun", "Vomiq va Uzro", "Chahor dar-vesh", "Mahzun va Gulniso", "Mas’ud va Diloro", "Robiya va Sa’din", "Durr un-najot", "Malika va shoh")dan iborat "Muhabbat dostonlari" turkumini yaratgan. Har bir doston debochasida Navoiy haqida soʻzlab uning dostonlaridan na-munalar keltirgan. Ijodiy merosi 20 ga yaqin doston, 80 dan ziyod muhammas (40 tachasi Navoiy gʻazallariga bogʻlangan), bir qancha qissa, qasida va boshqalardan ibo-rat. U Navoiy, Umar Xayyom, Hofiz, Bedil she’rlarini, "Shohnoma"ni, "Ming bir kecha"ning 370 dan ortiq hikoyatini uygʻur tiliga tarjima qilgan. Navoiy kulliyotining A. N. koʻchirgan nodir nusxasi Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Qoʻlyozmalar institutida 2saqlanadi (inv. № 136).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Yozuvchi, shoir yoki dramaturgga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Galina Panlovna Matviyevskaya** (1930.13.7, Dnepropetrovsk) — matematik olim. Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi akademik (2000), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1980), fizika-mat. fanlari doktori (1968), Leningrad universitetini tugatgan (1954). Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Romanovskiy nomidagi Matematika institutida katta ilmiy xodim (1959-yildan). 2001-yildan Orenburg pedagogika universitetida kafedra mudiri. Ilmiy ishlari asosan Yaqin va Oʻrta sharqdagi oʻrta asr fanlari tarixiga bagʻishlangan. M. oʻz asarlarida Yaqin va Oʻrta Sharq, jumladan, Oʻrta Osiyo olimlarining Yevropada mat.ning rivojlanishi va hozirgi zamon mat.sining vujudga keli-shidagi rolini aniqlab berdi. beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1974).

Manbalar
--------

* K istorii matsmatiki Srslnsy Azii IX—XV vskov, T. 1962; Uchsiiye o chisle na sredisvekovom Blijmsm i Srsdnem Vostoks, T. 1967; Razvitis ucheiiya o chisle v Yevrops do XVII v„ T„ 1971.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Galina Vitalyevna Melnikova** — (1936-yil, 23-dekabr, Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — Oliy toifali suxandon,O’zbekistonda xizmat ko’rsatgan artist, Doʻstlik" ordeni, Rossiya Federatsiyaning „Aleksandr Sergeyevich Pushkin" medali, Rossiya Federatsiyasining „Doʻstlik" ordeni sohibi

Tarjimayi holi
--------------

Galina Melnikova 1936-yil 23-dekabrda Toshkent shahrida tugʻilgan. Oliy maʼlumotli. 1961-yilda Chet tillari pedagogika institutini tugatgan. Oliy toifali diktor. U televideniyedagi ilk faoliyatini 1956-yilda boshlagan. Televideniyedagi faoliyati davomida Galina Melnikova siyosiy, ishtimoiy, badiiy-musiqaviy koʻrsatuvlarni olib borgan. Xususan, „Axborot" yangiliklar koʻrsatuvining eng taniqli diktorlaridan biri hisoblanadi.

Faoliyati
---------

Galina Melnikova Oʻzbekistonda oʻtkazilgan madaniy, ishtimoiy, mehr-saxovat tadbirlarining faol ishtirokchilaridan biri. U „Mehrjon" jamoasi bilan birgalikda Beslan fojeasida jabr koʻrgan bolalarga insonparvarlik yordamini koʻrsatishda va qarovsiz va yetim qolgan bolalarning hayoti bilan bogʻliq xayrli ishlarda faoliyat olib borgan. Galina Melnikova bolalar huquqlarini himoya qilish boʻyicha qator xalqaro konfirensiyalar qatnashchisi. U Oʻzbekiston Respublikasi prezidentining bayram tabriklari va murojaatlarini televideniyeda oʻqib eshittiradi. Uning koʻplab maqolalari „Oʻzbek sovet ensiklopediyasi" va „Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi"ga kiritilgan. Galina Melnikova Oʻzbekiston Respublikasi „Nuroniy" jamgʻarmasi, Oʻzbekistondagi rus madaniyat markazi va baynalminal uyushmasi aʼzosi sifatida faoliyat olib bormoqda. U koʻplab diktorlarning ustozi va oʻz kasbiga sodiq suxandon boʻlgan.

Mukofotlari
-----------

Galina Melnikova uzoq yillar davomidan oʻzbek televideniyesida faoliyat koʻrsatib kelganligi munosabi bilan 1975-yil „Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan artist" unvonini, 1996-yilda „Doʻstlik" ordeni, 2010-yil Rossiya Federatsiyaning „Aleksandr Sergeyevich Pushkin" medali, 2014-yil „Fidokorona xizmatlari uchun" ordeni, 2016-yil „Oʻzbekiston Respublikasi xalq artisti" unvonini, 2018-yil „Mehnat faxriysi" koʻkrak nishoni, 2018-yil Rossiya Federatsiyasining „Doʻstlik" ordeni kabi mukofotlar bilan taqdirlangan.

Manbalar
========

1. ↑  Melnikova Galina
2. ↑  Jovliyev I, Yaxshiboyeva U, Arzikulova D, Hasanova L*. Oʼzbekiston ayollari*. Toshkent: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi, 2019 — 224 bet. ISBN 978-9943-07-694-5.
3. ↑  Galina Melnikova Xalq artisti unvoni bilan taqdirlandi
**Moliya-sanoat guruhlari** - ishlab chiqarish samaradorligini koʻtarish uchun oʻzlarining moddiy yoki nomoddiy aktivlarini birlashtiruvchi asosiy yoki qoʻshimcha jamiyat sifatida faoliyat kursatuvchi yuridik shaxslar majmualari. Moliya-sanoat guruhlarig. manfaati, strategiyasi va unga erishish yoʻllari umumiy boʻlgan ishlab chiqarish soxalari va yirik bank monopoliyalarining birlashmasi hisoblanadi. Bunda sanoat kapitali bilan bank kapitalining birlashuvi roʻy beradi. Dastlab yirik Moliya-sanoat guruhlarig. oilaviy moliya guruxlari, mas, Rokfellerlar, Morganlar, Dyuponlar, Mellonlar va boshqa atrofida shakllandi. Keyinchalik bu guruxlar aniq hududlar boʻyicha uyushdi va turli oilaviy guruxlarning moliyaviy kapitalini birlashtirdi (Klivlend, Kaliforniya, Chikago Moliya-sanoat guruhlarig. va boshqalar). Moliya kapitalining vujudga kelishi va rivojlanishi moliya oligarxiyasi tabaqasining paydo boʻlishiga olib keladi. Moliya-sanoat guruhlarig. va moliya oligarxiyasi jamiyat hayotida muhim oʻrinni egallaydi. Bu ularning qoʻlida iqtisodiy potensialning jamlanishi, kompaniya (firmalar) aksiyalari nazorat paketiga egalik qilish hamda siyosiy in-stitutlar va ommaviy axborot vositalariga bevosita taʼsir etish imkoni-yatlari bilan belgilanadi.

Abduxalil Razzoqov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ivan Petrovich Martos** [1754, Ichnya, hozirgi Ukrainaning Chernigov viloyati — 1835.5(17).4, Peterburg] — rus haykaltaroshi, rus klassitsizmining yirik namoyandasi. Peterburg Badiiyot akadimyasida taʼlim olgan (1764—73). Rimda yashab (1773— 79) antik haykaltaroshlikni oʻrgangan, ulardan nusxalar yaratgan. Peterburg Badiiyot akadimyasida dare bergan (1779—1835; 1814-yildan rektor). M. ijodining dastlabki davrlarida portret (haykal)lar yaratgan (N. I. Panin, 1780; A. V. Panina, 1782; ikkalasi ham marmar); 1780-yil lardan memorial haykallar ustasi sifatida namoyon boʻldi. U yaratgan qabr yodgorliklarida kompozitsiya tuzilishining qatʼiyligi, nafis shakli, relyef turlarining mahorat bilan uygʻunliqsa qoʻllanishi (S. S. Volkonskaya, marmar, 1782; N. I. Panin, marmar, 1788 va boshqalar), asarlarining monumentalligi, obrazlarning yorqinligi, meʼmoriy muhit bilan uygʻunligi eʼtiborga sazovor. I. Ye. Gagarina (bronza, 1803); Pavel I (marmar, granit, 1807), Moskvadagi K. Minin va D. Pojarskiyga oʻrnatilgan yodgorlik (bronza, granit, 1804—1818) va boshqa M. monumental bezak haykaltaroshligining yirik ustasi sifatida ham mashhur (Petergof favvorasi uchun yaratgan "Akteon" haykali, hallangan bronza, 1801 va boshqalar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ivan Nikolayevich Kramskoy**  [1837.27.5(8.6), Voronej viloyati — 1887.24.3(5.4), Peterburg] — rus rassomi va badiiy tanqidchisi. Peterburg Badiiyot akadimyasida taʼlim olgan (1857—63). BAdagi akademik sanʼatga qarshi chiqqan "14 lar qoʻzgʻoloni" rahbari, demokratik yoʻnalishdagi rassomlarning birinchi tashqiloti — rassomlar artelining tuzuvchisi, Birodarlik harakati yoʻlboshchisi va tashqilotchisi. Portret janridagi faoliyati rassomning isteʼdodini toʻliq namoyon etdi: "L. N. Tolstoy", "I. Shishkin" (1873), "M. Saltikov-Shchedrin" (1879) va boshqa; oddiy xalq portretlarini yaratishga ahamiyat berdi ("Miva Moiseyev", 1882; "Dehqon", 1883 va boshqalar). "Iso sahroda" (1872) asarida afsonaviy qahramonga hayotiy talqin baxsh etdi. Mavzuli kompoziyasiyalari portret kartivaga yaqin va koʻp holdarda kam kishilik. K. estetik qarashlari rus demokratik sanʼati taraqqiyotida muhim rol oʻynadi, u rassomlarni milliy sanʼat yaratishga daʼvat etdi, hayotni butun borligʻi bilan ifodalashga chaqirdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Gigant rezonans - bu koʻp tanali kvant tizimlarining xususiyati sifatida atom yadrolarining yuqori chastotali kollektiv qoʻzgʻalishi. Bunday qoʻzgʻalishni tebranish nuqtai nazaridan makroskopik talqin qilishda eng koʻzga koʻringan ulkan rezonans yadrodagi barcha neytronlarga qarshi barcha protonlarning jamoaviy tebranishidir.1947-yilda G. C. Bolduin va G. S. Klaiber fotoyadro reaksiyalarida gigant dipol rezonans (GDR) ni kuzatdilar, 1972-yilda esa gigant quadrupol rezonansi (GQR), 1977-yilda esa gigant monopol rezonans kashf qilindi. (GMR) oʻrta va ogʻir yadrolarda kashf etilgan.

Gigant dipol rezonansi
----------------------

Gigant dipol rezonanslar yadro parchalanishi, neytronlar yoki gamma nurlarining emissiyasi yoki ularning kombinatsiyasi kabi bir qator qoʻzgʻalish hodisalariga olib kelishi mumkin.Gigant dipol rezonanslar yadroga etarli energiya beradigan har qanday mexanizm tufayli yuzaga kelishi mumkin. Klassik sabablar 7 dan 40 MeV gacha boʻlgan energiyadagi gamma nurlari bilan nurlanish boʻlib, ular yadrolar bilan birlashadi va yadrodagi zaryadlarni ajratib turadigan energiya qoʻshish orqali yadroning dipol momentini keltirib chiqaradi yoki oshiradi. Jarayon gamma-emirilishning teskarisidir, lekin energiyalar odatda ancha katta va induktsiya qilingan dipol momentlari oʻrtacha gamma parchalanishiga olib keladigan qoʻzgʻaluvchan yadro holatlaridagidan kattaroqdir.50 MeV dan yuqori energiyali elektronlar yadroga "virtual gamma foton" orqali ulanish orqali xuddi shunday hodisani keltirib chiqarishi mumkin, bu yadro reaksiyasida ichki konversiyaning teskari parchalanishidir.

Adabiyotlar
-----------

* M. N. Harakeh, A. van der Woude: *Giant Resonances: Fundamental High-Frequency Modes of Nuclear Excitation*, Oxford Studies in Nuclear Physics, Oxford University Press, USA, July 2001, ISBN 978-0-19-851733-7
* P. F. Bortignon, A. Bracco, R. A. Broglia: *Giant Resonances*, Contemporary Concepts in Physics, CRC Press, July 1998, ISBN 978-90-5702-570-9
**Ray Hadley** (inglizcha: *Ray Hadley*; 1943-yil 6-oktyabr, Vashington, AQSh — 1961-yil 15-fevral, Bryussel, Belgiya) — Amerikalik figurali uchuvchi, singlisi Ila Hadley bilan juftlik bilan konkida uchgan. U 1961-yilda AQSh vitse-chempioni va 1957-yilda juftlik konkida uchish boʻyicha AQSh oʻsmirlar chempioni boʻlgan. Shuningdek, raqs boʻyicha 1960 va 1961-yillarda AQSh oʻsmirlar chempionatining ikki karra vitse-chempioni.

Biografiya
----------

Ray Hadley 1943-yil 6-oktyabrda Seattleda shahrida tugʻilgan. Uning ota-onasi figurali uchish va konkida uchishni yaxshi koʻrishgan. Shuningdek, uning singlisi Ila konkida uchishni yaxshi koʻrar edi, keyinchalik aka singil juftlik konkida uchishni boʻshladilar.

Ray 9 yoshida ota-onasi ajralishdi va otasi tez orada Linda Xartga uylandi, u Ray va Ilani tarbiyalashni boshladi. Avvaliga u ularni yolgʻiz konkida uchuvchi sifatida oʻrgatdi, keyin ularni juftlashtirdi. Koʻp oʻtmay, otasi mashgʻulotlarga qoʻshildi, u ularni figurali uchish, muz raqslarining yangi shaklidagi dasturlarga qoʻyishni boshladi.

1957-yilda AQSh oʻsmirlar chempionatida gʻalaba qozonganidan soʻng, juftlik 1960-yilgi Olimpiada oʻyinlariga borishni maqsad qilgan. Sportchilar va murabbiylar juft konkida uchishga koʻproq eʼtibor berishga qaror qilishdi, chunki oʻsha paytda muzdagi raqslar hali Olimpiya oʻyinlariga kiritilmagan edi. 1958-yilda AQSh chempionatida musobaqada ishtirok etishni tasdiqlashning iloji boʻlmadi, ammo maʼlumki, 1959-yilda sportchilar 4-oʻrinni egallab, terma jamoaga asosiy nomzod boʻlishgan. Keyingi yil esa ular Skvo vodiysida oʻtkaziladigan oʻyinlar uchun AQSh jamoasining bir qismi boʻlishdi. Oʻsha yili, Ray Vancouverdagi Jahon chempionatida debyut qildi. Ray va Ila o‘smirlar o‘rtasida muz raqsi bo‘yicha ham yuqori natijalarga erishishdi.

Keyingi mavsumda Ray va uning singlisi juftlikda ham, raqsda ham oʻz mahoratini tasdiqlashdi.

Vafoti
------

Fevral oyida Pragada figurali uchish boʻyicha jahon chempionati boʻlib oʻtishi kerak edi. Ray Hadley milliy terma jamoa tarkibida samolyotda Chexoslovakiyaga yoʻl oldi va Bryusselga oraliq qoʻnish paytida layner halokatga uchradi. Barcha yoʻlovchilar va ekipaj aʼzolari halok boʻldi. Ray bilan birga uning murabbiyi Linda Xart, katta singlisi Ila Hadley ham vafot etdi.

Sport yutuqlari
---------------

### Juftlik konkida uchish

| Musobaqalar/mavsum | 1956-1957-yillar | 1958-1959-yillar | 1959-1960-yillar | 1960-1961-yillar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Qishki Olimpiya oʻyinlari |  |  | 11 |  |
| Jahon chempionatlari |  |  | 12 |  |
| Shimoliy Amerika chempionati |  |  |  | 4 |
| AQSh chempionati |  | 4 | 3 | 2 |
| Figurali uchish boʻyicha AQSh chempionati (oʻsmirlar) | 1 |  |  |  |

Xotira
------

2011-yil 28-yanvarda Ray Hadley AQSh figurali uchish shon-shuhrat zaliga kiritildi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Daxmai shohon.

**Daxmai shohon** (shohlar daxmasi) — Qoʻqon shahridagi

meʼmoriy yodgorlik. 19-asrning 20-yillarida qurilgan. Qoʻqon xonlari xonadonlariga tegishli shaxslar Norboʻtabiy va uning avlodlari dafn etilgan xazira. Daxmaga gʻarbdan peshtoq (9,4x11,7 m) orqali kiriladi. Peshtoqining ikki tomoniga burjlar ishlangan, sirkor gʻisht va koshin bezakli qilib terilgan. Peshtoq sathining yon tomonlari toʻq zangori rangdagi juft qalampir tasvirlar bilan e-zatilgan. Oʻrta qismiga zangori, yashil va oq koshindan sakkiz qirrali yul-duzlar, tepasiga qizil, qora va yashil rangli yoʻlyoʻl chiziqlar tushirilgan. Ravoq tepasida qizil, pushti, yashil, zangori va oq rangdagi oltiburchak va romb shakllari tasvirlangan. Maqbara eshigi oʻyma oʻsimliksimon naqsh va arabiy yozuvlar bilan uygʻunlashtirilib nafis bezatilgan. Maqbara gumbazli, ichki devorlaridagi darchalarning biridan tomga, ikkinchisidan masjidga oʻtilgan. Uchinchisi esa ochiq turgan. Ichki qismidagi katta ravoqlar bilan darcha ravoqlarining oraliqlaridagi gʻishtlar tik, gajaklar esa toʻlqinsimon qilib terilgan. Maqbara yonida ayvonli masjid (7x6,8 m) ikki us-tunli boʻlib, uning toʻsinli shifti 4 katakka boʻlingan, boʻyama naqsh bilan bezatilgan. D.sh.da xonning onasiga atab qurilgan Modarixon maqbarasi yaxshi saqlangan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Daykoʻn** „katta ildiz".  Ildiz hosili, turpdan farqli oʻlaroq, xantal moylarini oʻz ichiga olmaydi;  turpdan farqli oʻlaroq, u juda yumshoq taʼmga ega.

Biologik tavsif

Oʻsimlikning ildiz ekinlari uzunligi 60 sm dan oshadi, vazni odatda 500 grammdan oshadi, baʼzi navlarda — bir necha kilogramm.

**Turlari**

Yapon turining koʻp navlari mavjud.  Yaponiyada eng keng tarqalgan nav „Aokubi" uzunligi taxminan 20-35 sm va diametri 5-10 sm boʻlgan ulkan sabzi shaklida.

Rossiyada maʼlum boʻlgan boshqa navlar: „Minovasi", „Tokinashi", „Tsezar", „Terminator", „Imperator", „Ajdaho", „Katta buqa", „Dubinushka", „Yapon oq uzun".

**Daikon dalada**

Zararkunandalar

Asosiy zararkunanda xochga mixlangan burgalar (Phyllotreta cruciferae), oʻsimlikning yosh novdalarini yuqtirgan yer burgalari (Alticini), barg qoʻngʻizlar oilasiga mansub (Chrysomelidae) dan kichik sakrash qoʻngʻizlaridir.

Ilova

Oʻsimlik yaponlarning kundalik ratsioniga kiritilgan va Yaponiyada sabzavot ekinlari orasida ekish maydoni boʻyicha birinchi oʻrinda turadi.  Yaponiyadan tashqari, u Janubi-Sharqiy Osiyo, Evropa va Amerikaning koʻplab boshqa mamlakatlarida etishtiriladi.  Shuningdek, u Rossiyada havaskor bogʻbonlar tomonidan etishtiriladi.

Daikon yapon oshxonasining muhim tarkibiy qismidir.  Daikon sirkada marinadlangan boʻlishi mumkin, salatlarda xom ashyo va sashimi uchun garnitür sifatida xizmat qiladi.  Grated daikon koʻpincha qovurilgan baliq, natto va soba uchun garnitür sifatida ishlatiladi.  Pishirilgan daikon koʻpincha miso shoʻrvasiga qoʻshiladi yoki güveç bilan xizmat qiladi.

Yosh daikon barglari qutulish mumkin va bargli sabzavot sifatida qaralishi mumkin.  Biroq, daikon barglari saqlash va tashish qiyinchiliklari tufayli doʻkonlarda sotilmaydi, ular tezda sargʻayadi va odatda doʻkonga joʻnatilishdan oldin ildiz ekinlaridan chiqariladi.  Daikonning yangi kurtaklari (kaivare) salatlar va sushi uchun mashhur garnitürdir.  Yapon qishloqlarida daikon barglari va kurtaklari kesiladi va guruch bilan bugʻlanadi yoki karam kabi nordon va shoʻrva va salatlarda ishlatiladi.
**Duoyi bad** (forscha — qargʻish) — kimnidir qargʻab, uning zarariga qilingan duo. Masalan: ota-ona qargʻishi, mazlum qargʻishi va hokazo. Hadisi sharifda ota-ona, musofir va mazlum (zulm qilingan)larning duolari shaksiz qabul qilinishi taʼkidlangan. Badduoning ziddi — duoyi xayrdir. Duoyi xayrda kimnidir alqab yoki olqishlab, uning haqqiga qilingan duo tushuniladi. Paygʻambarlardan Nuh (as) oʻz qavmlarini Duoibad qilganlar. Natijada ularga Alloh taolo toʻfon balosini yuborgan. Islom dinida badduo qilish tavsiya etilmaydi. Bir inson yoki hatto farzand yomonlik qilib, koʻp zarar keltirgan taqdirda ham, uning shaʼniga faqat duoyi xayr qilib, Yaratgandan unga insof-tavfiq soʻrashlik ulugʻ insoniy fazilatlardan ekanligi uqtiriladi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Duoxonlik** — duo oʻqish, dam solish bilan shugʻullanish. Islom anʼanalari boʻyicha Qurʼoni karim va xadisi shariflarda koʻrsatilgan muayyan duolar oʻqib turiladi. Ayni vaqtda man-tiqsiz, poyma-poy soʻzlarni oʻzicha oʻqib dam solish hollari ham uchraydi. Islom dini nuqtai nazaridan bulardan birinchisi ruxsat etilgan boʻlib, uni toʻgʻri oʻqib, koʻrsatilgan tartibda ijro etish mumkin; ikkinchisi esa mutlaqo man etiladi va u bilan shugʻullanish firibgarlik, aldamchilik va gunoh hisoblanadi. Umuman D. kasbi bilan kifoyalanib, jismoniy yoki akliy mehnat bilan shugʻullanmaslik sharʼan salbiy xususiyatlardan biridir (yana qarang Azayimxonlik).

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |