recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Qutb va qizil mitti yulduzdan tashkil topgan DP Aeslon tizimi, (rasm)
**Qutb** (shuningdek, AM Gerkules, **AM Her** kabi o‘zgaruvchilar) (erkak, birlikda **qutb**) ― juda kuchli magnit maydonga ega bo‘lgan qo‘shaloq yulduzlar tizimidagi kataklizm o‘zgaruvchilardan biri hisoblanadi. Qo‘shaloqlari dK — dM spektral sinfdagi mitti yulduz va kuchli magnit maydonga ega (M) issiq ixcham ob’ektdan iborat. Odatda, yorqinlikning o‘zgarish amplitudasi taxminan 1m ni tashkil qiladi, lekin asosiy komponent rentgen nurlari bilan nurlantirilganda oʻrtacha yorqinlik 3m ga oshishi mumkin. Yorqinlik o‘zgarishining to‘liq amplitudasi 4-5m ga yetishi mumkin.

Ko‘pgina kataklizm o‘zgaruvchilarida asosiy ketma-ketlikning yo‘ldosh yulduzidagi modda oq mitti yulduz ustiga akkretsion diski shaklida tushadi. Qutblarda yaqinida oq mitti yulduzning magnit maydoni shunchalik kuchliki, u akkretsiya diskining shakllanishiga yo‘l qo‘ymaydi. Gaz oq mitti yulduzning dipol magnit maydonining kuch chiziqlari bo‘ylab akkretsiya voronkasi shaklida tushadi.

Bunday ob’ektlarning tipik magnit maydonlari 10 milliondan 80 million gaussgacha (1000-8000 tesla). AN Katta Ayiq yulduzi kataklizmatik o‘zgaruvchilar orasida eng kuchli magnit maydonga ega — 230 million gauss (23 kT).

Qutblar o‘z nomini ular chiqaradigan yorug‘likning ham chiziqli, ham aylana qutblanishga ega bo‘lganidan olgan. Qutblanish qutblarni o‘rganish uchun muhim ahamiyatga ega, shuningdek, qo‘shaloq yulduzlar tizimining geometriyasi haqida maʼlumot beradi.

Yana qarang
-----------

* Kataklizm o'zgaruvchan
* Oʻrta qutb

Manbalar
--------

1. ↑  *П.Н.Холопов.* „О классификации переменных звезд". *Переменные звезды 21, 465-484,*.  Астронет (1981). Qaraldi: 11-noyabr 2010-yil.
2. ↑   Аккреция / Г. С. Бисноватый-Коган // Физика космоса: Маленькая энциклопедия / Редкол.: Р. А. Сюняев (Гл. ред.) и др. — 2-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1986. — С. 115—117. — 70 000 экз.
3. ↑  Krzeminski, W. and Serkowski, K. (8 1977) (en). *Extremely high circular polarization of AN Ursae Majoris*. **216** (The Astrophysical Journal nashri). IOP Publishing. pp. L45. doi:10.1086/182506. (ingl.)

Adabiyotlar
-----------

* Coel Hellier*. Cataclysmic Variable Stars: How and Why They Vary*. Springer Praxis, 2001. ISBN 1-85233-211-5. (ingl.)
* Hellier, Coel*. Cataclysmic Variable Stars*. Springer, 2001.

Havolalar
---------

* Cropper, Mark (12 1990) (en). *The polars*. **54** (Space Science Reviews nashri). Springer. pp. 195—295. doi:10.1007/BF00177799. ISSN 0038-6308. "1"
* Krzeminski, W.; Serkowski, K. (8 1977) (en). *Extremely high circular polarization of AN Ursae Majoris*. **216** (The Astrophysical Journal nashri). IOP Publishing. pp. L45. doi:10.1086/182506.
Floridablanka grafi, Ispaniya Davlat kotibi va shartnomani imzolagan.
**El Pardo** **shartnomasi** — 1778-yil 11-martda, Ispaniya qirollik qarorgohida El Pardoda Portugaliya qirolichasi Mariya I va Ispaniya qiroli Karl III oʻrtasida imzolangan shartnoma. Shartnomaning maqsadi, Tordesillalar va undan keyingi shartnomalar shartlariga rioya qilmaslik natijasida yuzaga kelgan uzoq muddatli hududiy nizolarni, hal qilish edi. Shartnomadan oldin darhol Sharqiy missiyalar hududida, zamonaviy Urugvay va qisman Paragvay hududida mojarolar, shuningdek, 1761-1763-yillardagi va 1776-1777-yillardagi Ispaniya-Portugal urushlari sodir boʻldi.

Bitimning asosiy obʻekti Tordesilla shartnomasini buzgan holda, portugal banderantlari tomonidan tortib olingan yerlarni, Janubiy Amerika qaʼrida birlashtirish edi. Yangi shartnoma, avvalgi shartnomalarda qoʻllanilgan uti possidetis tamoyili asosida qurilgan. Natijada, Portugaliya hukmronligi zamonaviy Braziliya hududigacha kengaydi, portugallar esa Afrika mulklaridan voz kechishga majbur boʻlishdi — tovon sifatida Mariya I Karl III ga Annobon va Fernando Po orollarini (zamonaviy Bioko), shuningdek, Niger va Ogowe daryolari orasidagi Gvineya qirgʻoqlarini berdi.

Adabiyotlar
-----------

* Muso, Bernard; *Ispaniyaning Janubiy Amerikadagi qudrati, 1730-1806-yillar;* (Kornel universiteti kutubxonasi, 2010 (ed);
* Marley, Devid; Amerika urushlari: *Gʻarbiy yarim shardagi qurolli toʻqnashuvlar xronologiyasi;* (ABC-Clio, 2008-yil nashri.);

Yana qarang
-----------

* Amerika inqilobiy urushi
* San-Ildefonso shartnomasi (1777)

Havolalar
---------

* WHKMLA: Ispaniya Gvineyasi, 1781-1885
* Jahon davlat arboblari: Ekvatorial Gvineya
Shimoliy qutb yogʻdusi, Alyaska.
**Qutb yogʻdusi** yoki **shimol yogʻdusi** — atmosferaning yuqori siyrak qatlamida hosil boʻladigan yorugʻlanish. Shimoliy kengliklarda u **aurora borealis** (Qadimgi Rim mifologiyasida *Avrora* - shom maʼbudasi, yunonchada *borealis* - "shimoliy shamol") deyiladi. Aurora borealis koʻpincha sentyabr-oktyabr hamda mart-aprel oylarida kuzatiladi. Janubiy yarimshardagi qutb yogʻdusi esa **aurora australis** (lotincha *australis* - "janub") deyiladi.

Shakllanishi
------------

Qutb yogʻdulari zaryadli zarrachalar - ionlarning Yer magnitosferasiga (yer sathidan taxminan 80 km balandlikda) sekundiga 300–1200 km tezlikda kelib urilishi natijasida paydo boʻladi. Bu ionlar Quyosh shamoli deb ataluvchi plazma oqimida keladi. Ionlar odatda 1-15 keV darajasigacha energiya tashiydi; va bu energiya atmosferadagi gaz atomlariga urilib, ularning energiya darajasini koʻtaradi. Natijada zarbaga uchragan atomlar foton chiqara boshlaydi (bu hodisani neon lampalarida ham kuzatish mumkin). Qoʻzgʻalgan atomlar odatda kislorod boʻlgani uchun, qutb yogʻdulari atomar kislorod uchun xos yashil rangda (toʻlqin uzunligi 557.7 nm), past energiya sharoitida esa toʻq qizil rangda (630.0 nm) yorugʻlik chiqaradi. Har bir ion zarbasidan soʻng nafaqat fotonlar, balki elektronlar nurlanishi ham roʻy berib, elektronlar esa oʻz navbatida boshqa atomlarga urilib, ulardan ham foton va elektron chiqarib, hodisa toki energiya tugaguncha davom etaveradi (0.5-1 sekund atrofida). Agar Quyosh shamoli intensiv boʻlsa, bu yogʻdular uzoq davom etadi. Yogʻdulardagi boshqa rangli toʻlqinlar azot atomlari va molekulalarining nurlanishi oqibatida hosil boʻladi.

Koʻrinuvchi yorugʻlikdan tashqari, qutb yogʻdulari infraqizil, ultrabinafsha va hatto rentgen nurlanishlarini ham yuzaga keltiradi. Lekin ultrabinafsha va rentgen spektrdagi toʻlqinlar atmosferada yutilib ketadi, shuning uchun ularni faqat koinotdan kuzatish mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  „Why are there Colors in the Aurora?". 27-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-avgust 2007-yil.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Neon lampa** — elektr razryadining past bosimli neon gazida nurlanishiga asoslangan gaz-razryadli yorugʻlik manbai. Neon lampa 2 elektrod (anod va qiedirilmaydigan, shisha ballonga kavsharlangan katod)dan iborat boʻlib, ballon ichiga neon (Ne) yoki neon gazining geliy yoki argon gazlari bilan aralashmasi tuldiriladi. Bu turda Neon lampada gaz bosimi 25 —40 GPa ga yaqin boʻladi. Odatda, argon gazi razryadi yondiruvchi kuchlanishni kamaytirish uchun kiritiladi. Ammo bu holda shuʼlaning yorqinligi ham pa-sayadi. Neon lampa yorugʻligi binafshaqizil ran-gda koʻrinadi. Yorugʻlikning boshqa ranglarda (sariq, koʻk, yashil va boshqalar) boʻlishi uchun ballonning ichki devoriga lyumi-noforlar yopishtiriladi.

Neon lampa oʻzgaruvchan va oʻzgarmas tokda ishlaydi. Faqat u tok kuchini 0,20—30 mA gacha tushirib chegaralab beradigan toʻgʻrilagich rezistorlar bilan ketma-ket ulanib elektr zanjiriga qoʻshiladi. Neon lampada elektr razryad yonishi uchun kuchlanish 60—150 V, quvvati 0,01—3 Vt, shuʼla yorqinligi 50—600 kJ/m2 boʻlishi kerak. Neon lampalardan signalizatsiya va yoritish tizimlarida, nazorat-oʻlchov apparatlarida, shuningdek, tasvirni maʼlum masofada turib qabul qiluvchi va uzatuvchi asboblar (televideniye) da keng foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tarixi Abulxayrxoniy** — tarixiy asar. Fors tilida yozilgan.

Asar Abdullatifxon farmoniga muvofiq Masʼud ibn Usmon Koʻhistoniy tomonidan yozilgan. Unda Abulxayrxonning taxtga koʻtarilishiga qadar boʻlgan voqealar batafsil bayon etilishi barobarida XV asrda Dashti qipchoqdagi siyosiy boshboshdoqlik, oʻzaro taxt talashishlar, janglar va ular yuz bergan hududlar, harbiy yurishlar va urushlarda ilohiy moʻjiza sabab gʻalaba qozonish va koʻp hollarda ilohiy kuch-qudratning taʼsiri, shuningdek, Muhammad Shayboniy va uning Movarounnahrga kelishi, qoʻshini, sarkardalari, ularning qaysi urugʻaymoq va qavmlarga mansubligi, harbiy hayot bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Zamonov 2021, s. 10. sfn error: no target: CITEREFZamonov2021 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Zamonov A.*. Buxoro xonligi tarixi: metodik qoʻllanma*. Toshkent: Bayoz, 2021 — 264 bet. ISBN 978-9943-6372-0-7.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Navoiy-uchquduq avtomagistrali** — Oʻzbekiston Respublikasidagi xalqaro ahamiyatli yoʻl. 1968—1975-yillarda qurilgan. Zarafshon vohasida qishloq xoʻjaligi (asosan, chorvachilik, qorakoʻlchilik) va sanoatni rivojlantirish — uzoq yaylovlarga yem-xashak tashish, qazilma boyliklarga boy boʻlgan konlardan qazib olinayotgan xom ashyoni Navoiy kon-metallurgiya kombinatiga qayta ishlash uchun toʻxtovsiz tashib keltirish va boshqa maqsadlarda bunyod etilgan. Yoʻl Navoiy va Buxoro viloyatlari hududidan oʻtgan boʻlib, Uchquduq va Zarafshon shaharlarini Navoiy, Buxoro, Samarqand, Toshkent va boshqa shaharlar bilan uzviy bogʻlaydi.

Yevropa—Osiyo transkontinental avtomagistrali qurilishi bilan istiqbolda yoʻlning Uchquduqdan Qozogʻiston chegarasidagi Koʻkayozgacha boʻlgan 190 km uzunlikdagi qismi taʼmirlanib, qayta quriladi va Koʻkayozdan Qiziloʻrda shahrigacha boʻlgan avtomobil yoʻli qurilishi tugallangach, yoʻl Qiziloʻrda shahrida Chimkent — Samara avtomagistraliga koʻshiladi.

Yoʻlning umumiy uzunligi 291 km. Shundan 111 km asfaltbeton, 180 km qora qoplamali. Yoʻldagi transport harakatining qatnov jadalligi Navoiyda sutkasiga 6530, Zarafshonda 2627, Uchquduqda 485 avtomobilga teng (2003).

Tohirjon Mirzayev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Hokimiyatga Li sulolasi kelishi bilan neokonfutsiylik yangi davlat g'oyasiga aylangan Jamiyat
taraqqiyoti uchun bo'lgan ehtiyoj "nirvana"ga bo'lgan buddaviylik yo'nalishi va hayotga bo'lgan munosabat kabi yechilmagan muam-molarni faol va amaliy tarzda yechishni talab qilar edi. Buddaviylik barcha falokatlaming sababchisi deb e'lon qilindi. Buddaviylik ibodatxonalari qaram dehqonlaridan mahrum bo'ldi va ularga tegishli yerlar bir necha barobar qisqartirildi. Aynan mana shunday sababga ko'ra daotsizm ham o'zining tarafdorlaridan mahrum bo'ldi (1518 yil Seulda markaziy daotsiylik ibodatxonasi yopilgan).
Seulda va viloyatlarda konfutsiylik maktablari ochilgan. Davlat Kengashi bilan birga davlat maslahatchilari Palatasi ham joriy etilgan bo'lib, unga konfutsiy olimlari kirgan. XVI asrda konfutsiy olimlar sharafiga bag'ishlangan konfutsiylik ibodatxonalari sovonlar tashkil qilingan bo'lib, vaqt o'tishi bilan ular mahalliy siyosiy markazlarga aylangan.

Konfutsiylikning mavqei kuchayishi natijasida Koreyada ijobiy o'zgarishlar yuz berdi. Avvalo, qirolga barcha itoat qilishi bilan bog'liq konfutsiylik me'yorlari mustahkamlandi, bu markazlashgan davlatning muhim sharti edi. Boshqa tomondan, xatolarni e'tirof etib, ularni tuzatish yo'li bilan kamolotga erishish qirollik oilasiga ham joriy qilinishi, davlat boshlig'i tomonidan yaqinlari va olimlarni ro'yxatga kiritib, boshqaruvda yangiliklar joriy etilishiga sabab bo'ldi. Koreya qirollari xalqqa qilgan murojaatlarida o'z xatolarini bir necha marta tan olgan va ulami tuzatishga va'da bergan. Koreya tarixida qirollik boshqaruvini takomillashtirish borasida olimlar va amaldorlar o'zlarining takliflarini bildirganlar.

•Foydalanilgan adabiyotlar:
V.Xan Koreya Tarixi-2013
**Tarixiy Boshqirdiston** (boshqirdcha: *Башҡортостан*) — Ufa tumanining Boshqird Ufa viloyatiga aylantirilishi natijasida shakllangan tarixiy va geografik mintaqadir. Hozirda Boshqirdiston Respublikasi, Orenburg va Chelyabinsk viloyatlari, Tatariston Respublikasining sharqiy qismi, Udmurtiyaning janubi-sharqiy qismi, Perm viloyatining janubiy qismi, Sverdlovskning janubi-gʻarbiy qismi, Kurganning gʻarbiy qismi, Samara shimoli-sharqi va Saratovning sharqiy qismi uning bir qismi boʻlgan.

Tarixiy, etnografik, lingvistik va boshqa izlanishlar tarixiy Boshqirdiston atamasidan tarixning turli davrlarida boshqird qabilalari va boshqird etnik guruhlarining joylarini tasvirlash uchun foydalaniladi. Irek Akmanovning soʻzlariga koʻra, bu atama birinchi boʻlib 30-yillarda Matvey Lubavskiy tomonidan ishlatilgan.

Etimologiyasi
-------------

Ilgari, Bashqirdlar yashagan barcha mintaqalar „Boshqirdlarning viloyati" deb nomlangan (Boshqird).

Mintaqa nomining oldingi variantlari atamaning sinonimi sifatida belgilanishi mumkin: Boshqird, Boshqirdiya, Boshqirdiya, Bashkiriya, Bokira choʻllari, Boshqirdlar mamlakati, Boshkar va boshqalar. XII-XIV asrlarga oid nomlardir. Asrlar davomida yashagan Feshlulloh Hemedoniyning „Rishiduddin" asarida u Boshqird nomli mintaqani eslatib oʻtadi.

Geografik joylashuvi
--------------------

Mintaqaning geografik joylashuvi Janubiy Ural va uning atroflariga toʻgʻri keladi. Ushbu mintaqaning chegaralari rasman aniqlanmagan. Turli manbalar chegaralarni aniqlash uchun turli xil alternativalarni taklif qilishadi, odatda ular koʻrib chiqilayotgan tarixiy davrlarga bogʻliq.

Ushbu hudud haqidagi eng dastlabki maʼlumotlar Devoni Lugʻati Turk muallifi (1072-1074) ga tegishli boʻlgan Mahmud Qoshgʻariyga tegishli, bu yerda Bashkir dashti deb nomlangan joy oʻzining sxematik rejasida koʻrsatilgan. Sxematik reja aniq geografik izoh bermasa ham, Kaspiy dengizi va Volga daryosining gʻarbga yaqinligi gʻarbiy va shimolda Ural togʻlarini va sharqda Boshqirdiston choʻlini topishga yordam beradi. Bundan oldin ham, X asrda, Ahmad ibn Fadlan al-Beshgird bu mamlakatni eslatib oʻtgan va sayohatlari davomida oʻtgan daryolarni sanab oʻtgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Bashkortostan Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-06-03). // Bashkirskaya ensiklopediya / gl. red. M. A. Ilgamov. — Ufa: GAUN „Bashkirskaya ensiklopediya", 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-306-8
2. ↑  *История башкирского народа : в 7 т./ гл. ред. М. М. Кульшарипов ; Ин-т истории, языка и литературы УНЦ РАН. Т. I.*. М.: Наука, 2009.
3. ↑  Акманов И. Г.*. Башкирские восстания XVII — XVIII вв. — феномен в истории народов Евразии*. Уфа: Китап, 2016.
4. ↑  Умняков И. И. Самая старая турецкая карта мира. Труды Самаркандского государственного педагогического института. 1940. Т.1, вып.1. с. 103—131.
5. ↑  Путешествие Ибн-Фадлана на Волгу. М.; Л. 1939. С. 66.; Ибн-Фадлан «Записка» о путешествии на Волгу
"NAVOIYAZOT" AKSIYADORLIK JAMIYATI — Oʻzbekistondagi yirik kimyo sanoati korxonasi. "Oʻzkimyosanoat" davlat-aksiyadorlik kompaniyasi tarkibida. Navoiy shahrida joylashgan. Korxonada ishlab chiqariladigan asosiy mahsulot turlari: mineral oʻgʻitlar, nitron tolasi, sirka kislotasi, tiomochevina, xlor va xlor mahsulotlari, kaustik soda. Bundan tashqari, 70 dan ortiq turdagi mahsulotlar, organik va noorganik kimyoviy mahsulotlar ishlab chiqariladi. Mineral oʻgʻitlar, turli xil organik sintez mahsulotlari va akril tolasi (nitron) ishlab chiqarish maqsadlarida tabiiy gazni qayta ishlashga ixtisoslashgan korxona sifatida qurilgan. Tabiiy gaz, havo, kaustik soda, osh tuzi va boshqa asosiy ishlab chiqarish uchun xom ashyo boʻlib xizmat qiladi.

3-d 1964-yilda Navoiy kimyo kombinati nomi bilan ishga tushirildi. Shu yili kuchsiz azot kislotasi ishlab chiqarish boʻyicha korxonada 1-agregat foydalanishga topshirildi. 1965-yildan ammiak korxona toʻliq hajmda ishlashga oʻtdi.

Xom ashyodan kompleks foydalanish natijasida korxonada nitron — "sunʼiy jun" tolasi ishlab chikaruvchi zavod kurilib, 1971-yilda ilk mahsulot olindi. Shundan beri toʻqimachilik, yengil va boshqa sanoat uchun oʻta muhim hisoblangan "sunʼiy jun" ishlab chikariladi. 1965— 75 yillarda ammiak va mineral oʻgʻitlar ishlab chiqarishning 1—2—3navbatlari ishga tushirildi. 2001-yilda Germaniyaning "Lurgi Xemnits GmBX" firmasining ishtirokida qurilgan va eng zamonaviy uskunalar bilan jihozlangan xlor, oʻyuvchi soda, xlor kislotasi va natriy gipo-xlorit ishlab chiqarish yoʻlga qoʻyildi. Birlashmada xlorni qayta ishlab polivinilxloridga aylantirgan holda kaustik soda ishlab chiqarish boʻyicha 2-navbat sexini qurish loyihasi ustida ish olib borilmoqda.

"N." a.j. mahsulotlari Rossiya, Eron, Tojikiston, Ukraina, Buyuk Britaniya, Niderlandiya, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, AQSH, Bolgariya davlatlariga eksport qilinadi. Navoiy kimyo kombinata 1975-yilda "Navoiyazot" ishlab chiqarish birlashmasiga, 2002-yilda "Navoiyazot" ochiq aksiyadorlik jamiyatiga aylantirildi. Korxonada 11 mingga yaqin muhandis-texnik xodimlar va ishchilar mehnat qiladi (2003).

Rixsivoy Yoqubov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
«Panama hujjatlari»da keltirilgan shaxslarning fuqarolik davlatlari
**«Panama hujjatlari»** — Panamadagi Mossack Fonseca yuridik shirkatga tegishli boʻlgan, korrupsiya, pul yuvish kabi jinoyatlarning tegov qilinishiga doir maʼlumotlar toʻplami. Umumiy hajmi 2.6 terabaytdan iborat boʻlgan ofshorlar haqidagi hujjatlar 1977-2015 yillar davomida toʻplangan boʻlib, unda 12 nafar davlat va hukumat rahbari, vazirlar, hukumat mansabdorlari, shuningdek, tadbirkor, artist, sportchi va boshqa shaxslar bor. 2016-yilning 3-aprel kuni ushbu maʼlumotlar keng ommaga chiqib ketdi.

Roʻyxat
-------

Asosiy maqola: Panama hujjatlarida keltirilgan shaxslar

Manbalar
--------

1. ↑  economist.com
2. ↑  „«Новая газета» опубликовала расследование об офшорах друга Путина — Meduza" (ru-RU).  Meduza. Qaraldi: 3-aprel 2016-yil.
3. ↑
4. ↑  «Panama Papers: Putin associates linked to 'money launderingʻ»

Havola
------

* Rasmiy sayt
* Rasmiy sayt

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Siyosatga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Категория:Карточка на Геокаре: исправить
Категория:Карточка на Геокаре: Исправить: Множественные параметры
Категория:Горные вершины по алфавиту

Категория:Горные вершины — семитысячники
Категория:Природные географические объекты по алфавиту
Категория:ПРО:ГЕО:Последняя правка: в текущем году
**Nangpay Gosum** (Cho Ayu, Pasang Lamu cho'qqisi) (7350 m) - Himoloy tog'larining markaziy qismidagi Mahalangur Himol tizmasining cho'qqisi, Cho Oyudan 5 km g'arb-janubiy g'arbda joylashgan baland cho'qqi hisoblanadi (8201 m). Nepal va Tibet chegarasida joylashgan. Dunyodagi 77-eng baland cho'qqi hisoblanadi. Nangpay Gosumning g'arbiy tizmasi Nangpa La dovoni (5716 m) da tugaydi, bu uzoq vaqt davomida tibetliklar Nepalga o'tgan yo'lning bir qismi bo'lgan. Tog'ning shimoliy devorida siz taxminan 600 metr o'lchamdagi bahaybat oq o'rgimchak tasvirini ko'rishingiz mumkin  bo‘ladi. *Pasang Lamu cho'qqisi* nomi 1993 yilda Everestdan tushayotganda vafot etgan nepallik sharafiga berilgan.

* **Nangpay Gosum I** - shimoliy - 7351 m
* **Nangpay Gosum II** - Sharqiy - 7296 m
* **Nangpay Gosum III** - Janubiy - 7240 m

Eslatmalar
----------

1. ↑  „Cho Aui (Nangpai Gosum I)". 29-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-avgust 2011-yil.

Havolalar
---------

* Etti ming(olm.) )
* Himolay jurnali(ingl.) )
* „Азия Непал 2008 — Часть первая". 17-aprel 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-aprel 2011-yil.



* Nangpay Gosum(ingl.) )
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Navroʻz (maʼnolari).

"NAVROʻZ" — restoran majmui. Oʻzbekiston milliy bogʻi hududida joylashgan zamonaviy meʼmoriy inshoot. 1991-yilda ishga tushgan. Loyihasini Oʻzbekiston savdo binolarini loyihalash instituti (Uzgiprotorg) tayyorlagan (meʼmorlar: R. Yoqubov, V. Ostroverxoye, N. Batorin). "N." 2 qavatli, 1-qavatida "Baxt uyi", "Qishki bogʻ" deb atalgan madaniy hordiq chiqarish maskani, qahvaxona (40 oʻrinli), bar (100 oʻrinli) va turli xizmat koʻrsatish xonalari mavjud. 2-qavatda 3 ta zal yonma-yon joylashgan. Zaruratga qarab zallar urtasidagi koʻchma devorli toʻsiklar olinib katta zal (1000 oʻrinli) hosil kilish mumkin. "Us to" birlashmasi ustalari Mahmud Qosimov, Mahmud Abdurahmonov, Ravshan Niyozovlar milliy uslubda ganch oʻymakorligida did bilan bezagan maxsus (oliy martabali mehmonlar uchun) "Ziyofatxona" ham mavjud. Meʼmoriy jihatdan "N." kurkam zamonaviy koʻrinishga ega, anʼanaviy xalq sanʼati bilan uygʻunlashgan. Marmar zinapoyalar mahobat bilan bino ichkarisiga yoʻllaydi. Atrofidagi favvoralar majmui, koʻkalamzorlashtirilgan maydon binoni yanada tantanavor koʻrsatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tarje**, tarjiʼ (arab.— qaytarish, takrorlash, naqarot) — Shashmaqom cholgʻu boʻlimi tarkibidagi asosiy qismlardan biri. U Rost maqomidan tashqari barcha maqomlarda mavjud boʻlib, turkumda ikkinchi oʻrinni egallaydi. T.lar makom nomlari bilan qoʻshilib, Tarjei Buzruk, Tarjei Navo, Tarjei Dugox. Tarjei Segoh, Tarjei Iroq, deb yuritiladi. Bularning aksariyati tasnif qismiga xos, Iroqda esa kattaroq 5 takt hajmidagi doyra usuli joʻrligida keladi. T.lar shakli "xona" va "bozgoʻy" kuy tuzilmalarining almashinuvi natijasida gavdalanadi. Parda tuzilishi va kuy mavzui boʻyicha T.lar bir biridan farq qilib har bir maqomning tayanch pogʻonalari zaminida yuzaga kelgan ohanglardan hosil boʻladi. Ularning kuy rivoji jarayonida peshrav uslubi yetakchilik qiladi. T.lar tasniflarga koʻra biroz tezroq, harakatchan surʼatda boʻlib, yakka yoki cholgʻu joʻrnavozligi tarzida ijro etiladi.

Adabiyot
--------

* Rajabov I. Maqomlar masalasiga doyr, T. 1963.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Navpliy** (yunon. Ναύπλιος) Miloddan avvalgi 2 — ming yillikda yashagan. Eubeining qiroli.Klitoniyning oʻgʻli, oqsoqol Navpliyning avlodi. Argonavt (Apollonga koʻra boʻyicha).

Mif
---

Aleyning iltimosiga koʻra, uning qizi Avgani, Katreyning iltimosiga binoan — qizlari Aerop va Klimenni sotib yubordi (ikkinchi Navpliyga uylandi). Rafiqasi (tragiklarga koʻra) Klimena (Katreyning qizi), yoki Filira („Qaytish" sheʼriga koʻra), yokiGesiona(Kerkopg koʻra). Bolalari Palamed, Oyak va Navsimedont

U Palamedning oʻgʻlining oʻlimi uchun qoniqishni talab qila boshladi, lekin hech narsaga erisha olmadi va ellinlarning ayollarini erlariga (Clytemnestra, Egialea, Asal) hiyonat qilishga undadi. U yunonlarning Troya ostidan qaytganida boʻron koʻtarilishi uchun Poseydonga ibodat qildi. Navpliyning oʻzi Kaferey togʻida Mash’alni yoqdi(hozir Ksilofag deb ataladi), Kaferey qoyalarida kemalar qulab tushdi. Boʻron boshlanganida, u Mash’alni olib, yerga suzib ketganlarni oʻldirdi. U axeyliklar tomonidan taʼqib qilinib, xalkiylardan panoh topganligi va uni himoya qilish uchun yosh yigitlar berilganligi va ular yashagan joy „Yosh askarlar" deb nomlanganligi haqida hikoya bor.
Sofoklning „Yelkan Naupliy" va „Olovli Naupliy" (ikkalasi — fr. 425-435 Radt) tragediyalarining bosh qahramoni, Filokl Katta, Astidamantus Kichik va Likopron „Naupliy" tragediyalari, Timotiyning „Naupliy" melosi.

Manbalar
--------

1. ↑  Mifi narodov mira. M. 1991-92. V 2 t. T.2. S.194, Lyubker F. Реальный словарь классических древностей. M. 2001. V 3 t. T.2. S.438
2. ↑  Mifi narodov mira. M. 1991-92. V 2 t. T.2. S.194, Lyubker F. Реальный словарь классических древностей. M. 2001. V 3 t. T.2. S.438
3. ↑  Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka II 7, 4
4. ↑  Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka II 7, 4
5. ↑  Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka II 7, 4
6. ↑  Kvint Smirnskiy. Posle Gomera XIV 664—689
7. ↑  Kvint Smirnskiy. Posle Gomera XIV 664—689
8. ↑  Kvint Smirnskiy. Posle Gomera XIV 664—689
9. ↑  Kvint Smirnskiy. Posle Gomera XIV 664—689
10. ↑  Kvint Smirnskiy. Posle Gomera XIV 664—689
**Pana joy** (harbiy ishda) — kishilarni turli zaharlovchi moddalar, snaryad, aviatsiya bombasi, atom qurollari va h.k.dan muhofaza qilish uchun moʻljallangan muhandislik inshooti. Pana joy yogʻoch, beton, temir-beton yoki toshdan quriladi. Aholi yashaydigan joylarda, odatda, aholini muho-faza qilish uchun alohida qurilgan yoki fuqaro va sanoat binolarining yertoʻlalarida qurilgan turli xil Pana joylar boʻladi. Qoʻshinlarning shaxsiy tarki-bini himoya qilish uchun esa vzvod, rota, artilleriya va minomyot batareyalari, kuzatish vatibbiy punktlaruchun kotlovan yoki yer osti Pana joylar quriladi. Kotlovan tipidagi Pana joylarning ustiga toʻkilgan tuproqning qalinligi 150 sm va undan qalin, yer osti tipidagi Pana joy ustidagi tuproqning qalinligi 4 m va undan qalin boʻlishi lozim. Dala sharoitidagi Pana joylar 20— 30 kishi va undan koʻproqqa moʻljallab quriladi (yana qarang Bombapana).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Navrabot** — Buxoro viloyati, Buxoro tumani hududidagi aholi pukti nomi.
Navrabot toponimi ikki qismdan iborat: nav+rabot. Nav — "avval mavjud boʻmagan narsa, „yangi" hamda rabot soʻzlarining qoʻshilib, yaxlitlanishidan paydo boʻlgan. Toponim tojik tilida, tojik tili soʻz yasalish tizimiga va talabiga mos holda yasalgan. Rabot soʻzi haqida taniqli taniqli toponimist olim S.Qoriyev quyidagi fikrlarni bayon etgan:
Rabot soʻziga „Oʻzbek tilining izohli lugʻatida"da quyidagicha izoh berilgan.

1. Mustahkamlangan qoʻrgʻonlarda soqchilar turadigan joy yoki bir-biridan maʼlum masofada joylashgan istehkom qoʻrgʻon;
2. savdo yoʻllaridagi mustahkamlangan manzil, karvonsaroy;
3. shahardan chetroqdagi turar joy.

Bu atama haqida mutaxasislar turlicha fikr bildirgan. Jumladan, ademik V. V. Bartoldning maʼlumotlariga qaraganda, musulmon dunyosi kabi Turkistonda ham diniy urush — gʻazovot uchun devor va gʻovlardan tashqari ribotlar (toʻgʻri talaffuzi shunday) yoki rabotlar bunyod ettirganlar. Akademik fikriga koʻra, buni Turkistondagi rabod soʻzi bilan adashtirmaslik kerak. Rabot soʻzining maʼnosi „ot bogʻlaydigan joy" demak, Rabot muqaddas, yaʼni diniy urush uchun kurashadigan gʻoziylar uchun moʻljallab bunyod etilgan. Ribotlar (rabotlar) otliq askarlar dastlari uchun kazarma rolini bajargan.
Bundan tashqari, Oʻrta Osiyoda rabot yoki rabaz atamasi ham boʻlgan, Tarixchi A. A. Semyonov maʼlumotlariga koʻra, shaharga tutash mahallalar rabaz deb atalgan. Bu atamalar shahar atrofidagi devor va shaharga tutash qishloq-mahallalar deb tushunilgan. S.Qoriyev rabot (ravot, rabod) soʻzi ishtirokidagi toponimlarning Oʻzbekistonda 200 dan ortishini va ularning aksariyati Zarafshon vodiysida ekanligini qayd etgan. „Navoiy asarlari lugʻatida" rabot soʻziga „karvon saroy, yoʻlovchilar qoʻnishi uchun qurilgan bino, musofirxona, bekat" izohi berilgan. Akademik Abdulahad Muhammadjonov rabot soʻziga „rabot yaʼni ravot soʻzini sugʻdchasidir" deb izoh bergan.

Manbalar
--------

1. ↑  Rajabov Q, Hayitov Sh, Sodiqov F*. Buxoro tuman tarixi (qisqacha ma’lumotnoma)*. Toshkent: Tafakkur, 2015 — 52 bet.
2. ↑  Adizova N*. Buxoro tumani toponimlari*. Toshkent: Navro’z, 2020 — 126 bet.
**Navoiy-uchquduq-nukus temir yoʻli** - Navoiy, Buxoro, Xorazm viloyatlari va Qoraqalpogʻiston Respublikasi hududlaridan oʻtuvchi temir yoʻl. 1994—2001-yilda qurilgan. Yoʻlning umumiy uz. 700 km ga yaqin. Navoiy, Uchquduq, Miskin, Toʻrtkoʻl shaharlaridan oʻtib, Nukusgacha yetkazilgan.

Ilgari Qoraqalpogʻiston Respublikasi va Xorazm viloyati Oʻzbekistonning boshqa hududlari bilan Turkmaniston hududidan oʻtadigan Turkmanobod (Chorjoʻy) — Urganch temir yoʻli orqali bogʻlangan edi. N.—U— Navoiy-uchquduq-nukus temir yoʻliy. qurilishi yuk va yoʻlovchilar tashish maso-fasini 450 km ga va qatnov muddatini 6—7 soatga qisqartirib, mamlakat iqtisodiyotiga har yili 19 mln. AQSH dollariga yaqin mablagʻni tejash imkoniyatini beradi. Temir yoʻl mineral resurslarga gʻoyat boy mintaqani oʻzlashtirishda muhim ahamiyatga ega. Temir yoʻl orqali yoʻlovchilar, xalq xoʻjaligi yuklari, mineral oʻgʻitlar, qurilish materiallari va boshqa yuklar tashiladi.

Tohirjon Mirzayev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**16-mart** — Grigoriy taqvimida yilning 75- (kabisa yilida 76-) kuni. Yil yakuniga 290 kun qoladi.

|  |
| --- |
| ← **Mart** → |
| Du | Se | Ch | Pa | Ju | Sh | Ya |
|   |   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |   |
| 2023-yil |

Bayramlar
---------

*Yana qarang: Turkum:16-mart bayramlari*

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Bu boʻlim chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

Voqealar
--------

*Yana qarang: Turkum:16-mart voqealari*

* 1565 — Sandugo *(tasvirda)* rituali.
* 1926 — Robert Goddard suyuq moyda ishlaydigan raketa yaratdi.
* 1962 — Nikita Xrushchyov SSSRda qitʼalararo ballistik raketa borligi haqida aytdi.
* 1968 — Vyetnamdagi Songmi qishlogʻida ommaviy qirgʻin.
* 1992 — Oʻzbekiston Meksika va Gretsiya davlatlari bilan diplomatik aloqalar oʻrnatdi.
* 2014 — Qrimning siyosiy maqomi toʻgʻrisidagi referendum boʻlib oʻtdi.

Tavalludlar
-----------

*Yana qarang: Turkum:16-martda tugʻilganlar*

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Bu boʻlim chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

1906 yil. Tamaraxonim, oʻzbek raqqosasi, qoʻshiqchi, baletmeyster. Oʻzbekiston xalq artisti 1932. Oʻzbek madaniyati, musiqasi, teatri tarixida chuqur iz qoldirgan sanʼatkorlardan biri. Uning ijrosidagi rus, turkman, moʻgʻil, gruzin, ozarbayjon, turk, arman, arab, hind, afgʻon, tojik, xitoy, tatar, ukrain va boshqa xalqlarning 500 dan ziyod qoʻshiq va raqslari umumjahon xalqlarining oltin xazinasiga aylanib qoldi. Vafotidan soʻng "Buyuk xizmatlari uchun" ordeni bilan taqdirlangan 2001

1884 yil. Aleksandr Belyaev, yozuvchi, rus adabiyotida ilmiy-fantastika janri asoschilaridan biri. "Odam-amfibiya", "Ariyel" kabi shov-shuvli qissalari asosida filmlar ishlangan

Vafot etganlar
--------------

*Yana qarang: Turkum:16-martda vafot etganlar*

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Bu boʻlim chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

Havolalar
---------

* days.peoples.ru Wayback Machine saytida arxivlandi (2006-07-18).(rus.)
Kadir Doğulu (turkcha: *Kadir Doğulu*; tugʻ. 1982-yil 19-aprel, Mersin) — turk aktyori va modeli.

Biografiya
----------

Kadir 1982-yilda Mersin shahrida koʻp bolali oilada tugʻilgan; besh akasi bor edi. Oila kambagʻal edi, shuning uchun Kadir bolaligidanoq ishlay boshlagan (suv tashigan, velosiped taʼmirlagan), shu bilan birga har doim bufetchi boʻlishni orzu qilgan. Kadir 17 yoshida Istanbulga akasi Kamolning yoniga koʻchib oʻtadi va u yerda bufetchi va oshpaz sifatida oʻzini sinab koʻradi. Yaxshi ish topish umidi Kadirni tark etgach, u Mersinga qaytishga qaror qiladi, lekin oxirgi daqiqada fikrini oʻzgartirdi.

Martaba
-------

Chiroyli qiyofasi va baland boʻyi tufayli Kadir eʼtiborga olindi va model sifatida ishlashga taklif qilindi. 2010-yilda Kadir aktyorlik faoliyatini Merve Bolugʻur, Burak Ozchivit va Sinem Kobal ishtirokidagi „Kichik sirlar" serialida Ali rolini oʻynashdan boshlagan. Shundan soʻng „Yomon yettilik" serialidagi Guney rolida paydo boʻldi.

Kadir „Istanbulning ikki yuzi" serialidagi Majid roli bilan keng tanildi. 2015-yilda esa Kadir „Muhabbatdan magʻlub boʻlgan" serialida Goʻkhan rolini oʻynadi, taniqli aktrisa Elchin Sangu unga sherik boʻldi.

2015-yildan beri Kadir „Muhtasham asr: Koʻsem Sulton" serialida Qrim xoni Mehmed Girey rolini oʻynadi.

Shahsiy hayot
-------------

2006-yildan beri u taniqli turk qoʻshiqchisi Hande Yener bilan uchrashdi, 2010-yil esa boshida er-xotin ajralishdi. 2013-yil oʻrtalaridan boshlab Kadir aktrisa Neslihan Atagül bilan uchrashishni boshladi; 2015-yil 26-noyabrda er-xotin unashtirishdi. 2016-yilning 8- iyulida Kadir va Neslixon turmush qurishdi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
**Abu Amr (Abu Muhammad) Abdulloh ibn Al-Muqaff** ibn Al-Muqaffa (Arab taxminan 721, 723 yoki 724, Ardashir-Xvarrah — 757, 759 yoki 760, Basra) — Arab-fors yozuvchisi.

Biografiyasi
------------

Fors zodagon oilasiga mansub; Tug'ilganda u qadimgi eroncha Ruzbih ismini oldi, u Islomni qabul qilganida, balog'at yoshida u Abdullohga o'zgartirildi. Uning otasi Dadoe Umaviylarga soliq yig'uvchi sifatida xizmat qilgan; qiynoqlar bilan birga sinovdan o'tkazilib, u chap qo'lini ishlatish qobiliyatini yo'qotdi va al-Muqaffa ("qo'li qurigan yoki burishgan odam") laqabini oldi. Dadoe o'g'lini davlat xizmatiga tayyorladi, buning uchun arab tilini bilish shart edi. Oila ko‘chib kelgan Basrada Ibn al-Mukaffa taniqli ustozlar rahbarligida til va grammatikani puxta egallagan. Xalifa al-Mansurning amakisi Iso ibn Alining kotibi lavozimini egallagan Ibn al-Muqaffa Abbosiylar fitnalariga aralashib, qatl etilgan. Aristotelning "Kategoriyalari", "Xvaday-namak" (Firdavsiyning "Shoh-noma"si manbasi) va "Kalila va Dimna" (boshqacha aytganda – Bidpay ertaklari)ni arab tiliga tarjima qilgan; uning versiyasidan so'nggi asar bir necha bor barcha Sharq va Yevropa tillariga tarjima qilingan va xalq adabiyotiga juda katta ta'sir ko'rsatgan.

Adabiyot
--------

1. Ibn el-Mokaffa / / Brokhaus va Efronning entsiklopedik lug'ati: 86 jildda (82 jild va 4 qo'shimcha). - Sankt-Peterburg. 1890—1907.
2. Ibn Al-Muqaffa. Kalila va Dimna / Per. bilan Arab. I. yu. Krachkovskiy va I. P. Kuzmin, Ed. -M.: Sharq adabiyoti nashriyoti, 1957. — 284 p. - 50 000 nusxa.
3. Ibn Al-Muqaffa. Kalila va Dimna / Per. bilan Arab. muqaddima. va sharh. B. Ya. Shidfar. - M.: badiiy adabiyot, 1986 yil. — 304 p. - 75000 nusxa.

Manbalar
--------

{{ Encyclopædia Iranica (англ.) / N. Sims-Williams, A. Ashraf, H. Borjian, M. Ashtiany — USA: Columbia University, 1982. — ISSN 2330-4804

```
↑  — С. 179.
↑  — С. 1.
↑ 
```
Katta runalar
Kichik runalar
**Runik yozuv** — germanlarda 2—3-asrlardan to oʻrta asrlar oxirigacha qoʻllangan alifbo; lotin yozuvi tarqalishi munosabati bilan isteʼmoldan qolgan. Runik yozuv belgilari, yaʼni runalar, asosan, metallga, toshga va yogʻochga oʻyib yozilgan, shuning uchun ular oʻziga xos uchli, nayzasimon koʻrinishga ega boʻlgan. Angliya, Islandiya va Grenlandiyada, Skandinaviyada, Shim. Yevropaning bir qancha hududlarida tarqalgan. Katta (umumgerman) runalari hamda kichik (skandinav) runalari oʻzaro farqlanadi. Katta Runik yozuvning tili biron-bir qad. german tiliga oʻxshamaydi, undagi bitiklar (150 ga yaqin), asosan, qurol va taqinchoklarga, shuningdek, toshlarga yozilgan. Kichik Runik yozuv esa qad, skandinav tillari yodgorliklari hisoblanadi, ularni, asosan, toshlardagi bir necha jumladan iborat xotira yozuvlari (yodnomalar) tashkil etadi. Katta runalar 24 ta, kichik runalar 16 ta boʻlgan.

Qad. turkiy yozuvlar, yaʼni urxunenisey yozuvlari ham fin va boshqa yevropalik olimlar tomonidan "Runik yozuv" deb atalgan.

Yana q.
-------

* Qadimgi turkiy yozuvi

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
„**Running with the Wolves**" norvegiyalik qoʻshiqchi va qoʻshiqnavis Auroraning debyut mini-albomidir. 2015-yilning 4-mayida Decca va Universal Music leybllarida eʼlon qilingan.

Kompozitsiya
------------

Auroraning soʻzlariga koʻra „Running with the Wolves"ning har bir qoʻshigʻi har xil mavzuga ega boʻlib, u „kasalmand, xayolparast, hayvoniy keyin esa juda qaygʻuli". „Runaway" 2015-yil 7-fevralda *Petroleum Records* orqali chiqarilgan *Running with the Wolves*ning asosiy qoʻshigʻi hisoblanadi. Qoʻshiq albomning ikkinchi va oxirgi qismida kuylangan. Qoʻshiq, shuningdek, Tom Moore tomonidan suratga olingan *Wolfwalkers* (2020) filmida saundtrek sifatida foydalanilgan.

Reliz tarixi
------------

*Running with the Wolves* 2015-yil 4-mayda chiqarilgan.

Albomni ommalashtirish uchun Aurora bir nechta chiqishlar qildi. U 2015-yilgi Nobel tinchlik mukofoti konsertida chiqish qildi. U 2015-yilda Londonda oʻzining konsertini berdi va shu yilning noyabr oyida Brixton Acadameyda Of Monsters and Men dasturida qatnashdi. „Runaway" taronasidan Fox telekanali orqali efirga uzatilgan *The Following* teleserialining uchinchi mavsumida ishlatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* MusicBrainz release group: 0e584b6f-dc9e-4da9-ae52-c549699c696f

 |
**Rung**, runglar — turkiy xalqlarning qad. xitoy manbalaridagi nomi. Dastlab mil. av. 2ming yillikka oid manbalarda qayd etilgan. R. etnonimini yozish uchun qoʻllanilgan iyeroglif "odam", "jangchilar" kabi maʼnoni anglatgan. Mil.av. 15—8-asrlarga oid xitoy manbalarida R. kuyrung (guyrung, kunrung yoki kun chiqar tomondagi P.), shurung (gʻarbiy R.) kabi qismlarga boʻlingan. Keyinchalik shimolidagi turklar rungdi yoki dirung (turk jangchilari) deb nomlana boshlangan.

Mil. av. 2-asrda yozilgan "Shiji" ("Tarixiy xotiralar") asarining Shiya xonlari (taxminan mil. av. 2197—1766-yil) tazkirasida gʻarbiy R.ning Kunlun, Shichji, Chusoʻv, Chjipi kabi 4 xonligi borligi koʻrsatilgan. Keyinchalik Dali, Yichu kabi gʻarbiy R. davlatlarining to 3-asrga qadar Gansu (Kengsu) oʻlkasida mavjud boʻlganligi aytilgan. R. di, (turk jangchilari) atamasi mil. av. 4-asrdan isteʼmoldan chiqib "xu" atamasi ishlatilgan. Hunlar xoqonligi tashkil topgach, shimolida yashagan xular, yaʼni R.dilar "hun" ("shyunnu", "syunnu") deb nomlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kunial** — misning nikel (5— 15%) va alyuminiy (1—3%) bilan qotishmasi. K-A va K-V xillari bor. K-A da nikel — 13,5%, alyuminiy — 2,5%, krlgani mis; K-V da nikel — 6,3%, alyuminiy — 1,5%, qolgani mis. K. termik ishlangandan soʻng qattiqlashadi. Mustahkamligi boʻyicha baʼzi konstruksion poʻlatlardan qolishmaydi; ochiq havoda, chuchuk va dengiz suvlarida zanglamaydi. K. kemasozlikda va asbobsozlikda konstruksion va prujinabop material sifatida ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Shemaxa astrofizika rasadxonasi
**Shemaxa astrofizika rasadxonasi** (ozarbayjoncha: *Nəsirəddin Tusi Adina Şamaxı Astrofizika Rəsədxanası*) — Ozarbayjon qarashli astrofizika rasadxona va Ozarbayjon fanlar akademiyasining i. t. muassasasi. 1958-yilda Shemaxa shahrida tashkil topgan (rasmiy ochilish marosimi 1960-yilda oʻtkazilgan); Shemaxa shahridan 22 km shim.gʻarbda 1435 m balandlikda joylashgan. Shemaxa astrofizika rasadxonasi r.da qator optik va radio teleskoplar mavjud. Astrofizik kuzatuvlar asosan 1960-yildan boshlangan.

Yulduz assotsiatsiyalari kashf etilishi (1961) Shemaxa astrofizika rasadxonasi r. ilmiy yoʻnalishini belgilab berdi. Rasadxonaning hozirgi asosiy ilmiy mavzui — Galaktika tarkibini oʻrganish va u bilan bogʻliq muammolarni (yulduzlarning kelib chikishi va rivojlanishi kabi) hal etishdan iborat. Shemaxa astrofizika rasadxonasi r.da 1962-yil "Turli tipdagi tarqoq yulduz toʻdalarining atlasi" nashr etildi. Rasadxonada yulduzlar va tumanliklar spektrlarini kuzatib oʻrganish, diffuz va planetar tumanliklarni tekshirish va boshqa ishlar, radioastrofizika sohasidagi ilmiy tadqiqot ishlari (radioteleskoplarni loyihalash va qurish, kuzatuv usullarini ishlab chiqish va takomillashtirish) keng koʻlamda olib boriladi.

Rasmlar
-------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Shemaxa astrofizika rasadxonasi*** haqida turkum mavjud |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Saturn | *Astronomiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Zenon Kitionlik
ZENON (Zenon) Kitionlik (mil. av. taxminan 336—264) — yunon faylasufi, stoitsizm falsafiy maktabining asoschisi. Kipr o. dagi Kition sh. da savdogar oilasida tugʻilgan. U falsafani 3 qismga — mantiq, etika va fizikaga boʻlgan. U Geraklit izidan borib, borliqning asosida olov yotadi; barcha narsalar olovdan paydo boʻlgan, asrlar oʻtgach, yana olovga aylanadi, olovning quyuqlashuvi va siyraklashuvidan havo, suv va tuproq paydo boʻladi, deb hisoblagan. 3. fikricha, jamiyatdagi illatlarning boisi faqat bilimlar yetarli emasligidir. Jamiyat toʻgʻrisidagi taʼlimotida 3. kosmopolitik karashlarni rivojlantirdi, borabora jahon davlati qaror topadi, barchaning farogʻati ayrim shaxslar farogʻatidan yuqori turadi, deb hisobladi. Uningcha, hamma xalklar uchun umumiy boʻlgan va butun dunyoni qamrovchi qonun davlatga ham taalluqdi boʻladi. 3. gʻoyalari psixologiya va etikaning rivojlanishiga muayyan taʼsir koʻrsatgan. Uning asarlaridan ayrim parchalar yetib kelgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kadodara** Hindistonning Gujarat shtatida Surat shahridagi shahar atrofi hududi va munitsipalitetdir. Kadodra NH 6 va NH8 avtomagistralining kesishmasi, kadodara esa Surat-Bardoli yoʻlining oʻrta yoʻlidir. Kadodara fuqarolik agentligi joylashgan. Kadodara koʻchmas mulkidagi bu joy koʻplab sanoatchilarni oʻziga jalb qildi va Suratga yaqinligi tufayli yaxshi rivojlangan. Qadodara shahrida ko‘plab turar-joy loyihalari qurilmoqda.

Koʻpgina restoranlar **kadodara** tomoshabinlarini oʻziga jalb qiladi. Mahalliy aholi didining oʻzgarishi kuzatilmoqda. Kadodara, shuningdek, stansiya yaqinida joylashgan mashhur Hanumanji ibodatxonasi bilan ham mashhur. Shuningdek, Shri Niwas Green City jamiyati kabi Bardoli yoʻlidagi rezidentlik loyihasi Shiv rezidensiyasi, shahzoda rezidentsiyasi, opera, shuningdek, vidhya nomli maktab kabi 100 dan ortiq kvartirani qamrab oladi. bharti oʻrta maktabi. **Kadodaraning** eng yaqin aeroporti bu Surat aeroportidir

Demografiyasi
-------------

Hindiston aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, Kadodara aholisi 14,819 kishi edi. Aholining 68 foizini erkaklar, 32 foizini ayollar tashkil qiladi. Kadodara oʻrtacha savodxonlik darajasi 68% ni tashkil etadi, bu mamlakat oʻrtacha 59,5% dan yuqori: erkaklar savodxonligi 77% va ayollar savodxonligi 50%. Kadodarada aholining 12 foizi 6 yoshgacha boʻlgan bolalardan iborat.

Yana qarang
-----------

* Suratning diqqatga sazovor joylari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  „Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)".  Census Commission of India. 16-iyun 2004-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-noyabr 2008-yil.

Havolalar
---------

* al.com/surat/ Surat: Orzular shahri[*sayt ishlamaydi*]


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Surat tumani hududiy birliklari |
| --- |
|  |
| Shahar va shaharchalar | 
* Bardoli
* Bhestan
* Chalthan
* Chhaprabhatha
* DREAM siti
* Dindoli
* Godadara
* Ichchhapor
* Kadod
* Kadodara
* Kamrej
* Kanakpur-Kansad
* Karchelia
* Kim
* Kosad
* Kosamba
* Limbayat
* Limla
* Mahuva
* Mandvi
* Mota
* Olpad
* Parvat
* Rander
* Sachin INA
* Sachin
* Sayan
* Surat (tuman ma’muriy markazi)
* Tadkeshvar
* Tarasadi
* Un
* Utran
* Zanxvav
 |
|  |
| Qishloqlar | 
* Akoti
* Barbodhan
* Bhairav
* Bhanodra
* Bhatha
* Bhuvasan
* Bodhan
* Eklera
* Ena
* Haripura
* Kapletha
* Kumbhariya
* Lajpor
* Mohnivilla
* Nani Naroli
* Sarbhon
* Sevni
* Simalthu
* Umarpada
* Vachhavad
* Varad
* Variav
* Veluk
* Zervavra
 |

 |