Shoir haqida
------------

**Imom Solih Sharofuddin Muhammad al-Busiriy**— Misrlik buyuk sufiy, alloma hijriy 608-yil, milodiy 1212-yilda tavallud topgan. O‘z umrining o‘n yilini Quddusda taʼlim olib o‘tkazgan. So‘ngra Makkaga borib u yerda talabalarga va barcha ixlosmandlarga o‘n uch yil Qurʼon Karimdan saboq beradi. U Hadislarni sharhlashda va Xattotlik sohasida ham benazir iqtidorga ega edi. Jahon muzeylarida, Sharq-u Gʻarb dunyosining turli nufuzli kutubxonalarida, kitobsevar insonlar qo‘lida saqlanib kelinayotgan uning qo‘li bilan bitilgan xattotlik namunalari bundan yorqin dalolat beradi.

Qasidatu-l-Burda haqida
-----------------------

Ushbu asarning yozilish tarixi juda qiziqdir. Bir hodisa yuz berib Imom Falaj kasaliga chalinadi va tanasining bir tarafi harakatlanmay qoladi. Tabiblar ham bu kasallik oldida ojizliklarini bildirishadi. Shunda Imom Solih Sharofuddin Allohdan Muhammad alayhissalomning buyukligi va mumtozligi haqida qasida bitishga imkon berishni soʻrab Allohga munojot etadi. Qasidaning yakunlovchi qismini yozib payshanbadan jumaga o‘tar kechasi bu qasidani o‘qiydi va uyquga ketadi. Uning tushiga Allohning Rosuli kirib, marhamatli qo‘lini uning tanasi uzra aylantiradi va ustini yopqich bilan yopib qoʻyadi. Imom Solih Sharofuddin Rosuli Akram sharofatlari tufayli falajlik hatsaligidan xalos bo‘ladi.

Aytishlaricha, "Qasidat ul-Burdaning ovozasi vaziru aʼzam As-Sohib Bahouddingacha yetib boradi.

Muallifning „Qasidat ul-Burda" asaridan tashqari „Qasidat ul-Hamziya", „Qasidat ul-Muhammadiyya" asarlari mavjud bo‘lib, ular Imom Busiriyning ijodiy mahorati, falsafiy dunyoqarashi, tafakkur olami haqida yaxlit tasavvur beradi.

Qasidat ul-Burda o‘n qismdan iborat boʻlib, har baytning ikkinchi misrasi mim harfi bilan tugaydi.

### Asarning boblari:

Asarning birinchi bobida Rosuli Akramga muhabbat, eʼtibor tuygʻulari ifodalalangan.

Ikkinchi bobida nafs balosidan saqlanish haqidagi muallifning eʼtiqodi aks etgan.

Uchinchi bobi esa Rosuli Akramning vasfidan iboratdir.

Toʻrtinchi, beshinchi, hamda yettinchi, sakkizinchi boblarida esa paygʻambarning tugʻilishi va faoliyati, moʻjizalari, din yoʻlida chekkan alam va tashvishlari haqida soʻz boradi.

Oltinchi bobida muqaddas Qurʼon shoirona Tilda yuksak mahorat ila vasf qilinadi.

Qasidaning toʻqqizinchi hamda oʻninchi boblarida muallifning Alloh oldidagi gunohlaridan magʻfirat soʻrab qilgan tavba taza rrulari va munojoti oʻz badiiy ifodasini topgan.

Qasidaning tarjimalari haqida
-----------------------------

Asariga oʻtgan asrlardan bizning kunlarimizgacha ulamoyu kiromlar tomonidan yozgan yaqin sharhlar yozilganligi, koʻplab tillarga, jumladan Urdu, Fors, Lotin , Ingliz , Fransuz , Rus , Turk, Tatar tillariga tarjima qilinganligi Qasidat ul-Burdaning Arab adabiyotining badiiy yodgorligi sifatida alohida nufuz va eʼtiborga sazovor ekanligini koʻrsatadi.

Bu tarjimalari ichida Abdurahmon Jomiy , turk shoiri Saʼdalloh al-Xilvatiyning tarjimalari Oʻrta Osiyo xalqlari oʻrtasida qadrli boʻlgan.

Bu qasidani Zahiriddin Muhammad Bobur nazmiy tarjima qilganliklari toʻgʻrisida ham manbalarda maʼlumotlar bor. Oʻtgan asrning oxirgi yillarida bu moʻtabar asar zahmatkash olimlar Bahriddin Umurzoqov va Sayfuddin Sayfulloh tomonidan Oʻzbek tiliga ikki marta nasriy tarjima qilindi. Jamol Kamol ushbu asarning oʻzbek tiliga nazmiy tarjimasini amalga oshirgan.

Qasidaning nazmiy tarjimasidan.
-------------------------------

Bismillohir Rahmonir Rahim

Hamd ulugʻ Allohgakim, Xalq boʻldi andin adami,

Ham duo Ungaki, olam uza qutlugʻ qadimi.

  

Eyki Mavloyim, Habibinga salom yoʻlla, salot,

Jumla olam elining sarvari ul, muxtashami.

Vafoti
------

Imom Solih Sharofuddin Muhammad al-Busiriy hijriy 695-yil milodiy 1296-yil bu dunyoni tark etdi.

Adabiyotlar
-----------

Havolalar
---------

* [  ]

1. ↑   Muhammad ibn Said al-Busiriy "Qasidai Burda" Jamol Kamol tarjimasi Toshkent-2015
2. ↑   "Qasidai Burda arab tilidan Sayfuddin Sayfulloh tarjimasi. Toshkent. "Movarounnahr" nashriyoti 2005-yil
3. ↑   "Avrodi Quroniy" ichida "Qasidai Burda" tarjimasi, arab tilidan tarjimon Burhoniddin Umrzoqov, Toshkent. "Movarounnahr" nashriyoti, 2004-yil
4. ↑   Fahriddin Ibrohimov