**Black Eyed Peas** (shuningdek, The Black Eyed Peas nomi bilan ham tanilgan) — will.i.am, apl.de.ap va Taboo va qoʻshiqchi J. Rey Soullardan iborat Amerika musiqiy guruhi. Guruh 1995-yilda Los-Anjelesda tashkil etilgan boʻlsa-da, 2003-yilda „Elephunk" nomli uchinchi albomi chiqarilgunga qadar ular rekord darajadagi sotuvga erishdilar. Black Eyed Peas 80 millionga yaqin musiqiy yozuvlarni sotgan va bu ularni barcha davrlarning eng koʻp musiqiy yozuvlari sotilgan guruhlardan biriga aylantirgan. Ular Billboardning 2000-yillardagi oʻn yillik yakuni boʻyicha oʻn yillik sanʼatkorlari jadvalida 12-oʻrinni va oʻn yillikning top 100 ijrochilari roʻyxatida 7-oʻrinni egalladi.

Tarixi
------

### 1988-1994-yillar

1988-yilda ikki xil oʻrta maktabda oʻqiyotganda kichik Uilyam Jeyms Adams va kichik Allan Pineda Lindo Los Anjelesdagi Club What? raqs maydonchasida uchrashishdi. Ular Tribal Nation nomli hip-hop raqs va musiqa guruhini tuzdilar. Adams Will 1X, Pinedo Lindo esa apl.de.ap nomini oldi. Guruhga ularning doʻstlari — Dante Santyago va Muki Muk va DJ Motiv8 qoʻshildi. Ularning birinchi albom loyihasi Grass Roots 1993-yil oxirida toʻxtab qoldi va hech qachon chiqarilmadi. Ular 1994-yilda Black Eyed Peas tomonidan ishlab chiqarilgan „Let Me Get Down" promo-qoʻshigʻini chiqarishdi: DJ Motiv8 va Will 1X Mooky Mukning produserlik jamoasi 1995-yilda guruhni tark etdi va Eazy-E OITSdan vafot etdi. Guruhning Ruthless bilan shartnomasi toʻxtab qoldi, shu sababli Santyago ham guruhni tark etdi. Will 1X oʻzining nomini will.i.amga oʻzgartirdi.

### 1995-2001: Behind the Front and Bridging the Gap musiqiy albomlari

1995-yilda will.i.am va apl.de.ap Jaime Gomes (Taboo) va ularning tanlangan qator treklarida ishtirok etgan qoʻshiqchi Kim Hill bilan **Black Eyed Pods** nomli yangi guruh tuzdilar. Keyinchalik ular „Pods" ni „Peas" ga oʻzgartirdilar. Oʻsha vaqtdagi Los Anjelesda joylashgan hip hop harakatlarining „gangsta-rap" tovushlaridan farqli oʻlaroq, trio jonli chiqish qildi. Interscope Records bilan shartnoma imzolagandan soʻng va „Behind the Front" (1998) debyut musiqiy albomini chiqargandan soʻng, guruh tanqidchilarning eʼtirofiga sazovor boʻldi. Xonanda Sierra Swan 1998-yilda „Falling Up" qoʻshigʻida mehmon sifatida ishtirok etdi. Ularning ikkinchi albomi „Bridging the Gap" (2000) Esthero ishtirokidagi „Weekends" va R&B qoʻshiqchisi Meysi Grey ishtirokidagi „Request + Line" singllarini ishlab chiqardi. Kim Hill albom ishlab chiqarilayotganda guruhni tark etdi, lekin baribir „Hot" va „Tell Your Mama Come" albom treklari, shuningdek, „Weekends" klipida oʻringa ega. 

Gamburg, Germaniya 2000-yil
### 2002-2005: Fergie va Elephunk qoʻshilishi

2002-yilda Steysi Fergyuson bosh qoʻshiqchi sifatida tanlandi. Ularning yangi albomi Elephunk tomoshabinlarni jalb qilish uchun moʻljallangan pop-tovushga oʻtishni koʻrsatdi. Rolling Stone Black Eyed Peas guruhining yangi uslubini ijobiy sharhlab, taʼkidlaganidek, guruh **Fergie** (Steysi Fergyuson) ismli ajoyib qizni tarkibga qoʻshganlaridan soʻng, ular oʻziga xos uslubni yaratdilar.  
Elephunk albomidan „Where is the love?" qoʻshigʻi guruhning birinchi yirik hiti boʻldi va AQShning Top 100 reytingida 8-oʻrinni egalladi. U xorijda muvaffaqiyatliroq boʻlib, boshqa bir qancha mamlakatlarda, jumladan, Birlashgan Qirollikda yetti hafta davomida 1-oʻrinni egallab, 2003-yilda eng koʻp sotilgan singl boʻldi. Singl Avstraliyada ham yuqori natijalarga erishdi va olti hafta davomida 1-oʻrinda qoldi. TalkofFame.com saytiga bergan intervyusida Tabu Justin Timberlakening Britney Spears bilan ajralishi „Where is the love?" musiqasining yozilishiga taʼsir qilganini aytdi. Keyinchalik guruh Buyuk Britaniyada 2-oʻrinni egallagan va AQSh, Buyuk Britaniya, Germaniya va boshqa Yevropa bozorlarida oltin va platinaga ega boʻlgan „Shut Up" musiqasini yaratdi. Albomning uchinchi singli, asl Elephunk versiyasidan sezilarli darajada oʻzgartirilgan boʻlsada, „Hey Mama" Avstraliyada top 5 va Buyuk Britaniya, Germaniya va boshqa Yevropa mamlakatlarida eng yaxshi 10 talikka kirdi va AQShda 23-oʻrinni egalladi. 2003-yilda iPod uchun birinchi „siluet" televizion reklama roligida namoyish etilganda yanada koʻproq taʼsir koʻrsatdi. Albomdagi toʻrtinchi singl „Letʼs Get It Started" edi. U 2005-yilda duet yoki guruh tomonidan eng yaxshi rap ijrosi uchun Grammy mukofotini qoʻlga kiritdi, shuningdek, „Yilning rekordi" va „Eng yaxshi rep qoʻshigʻi" uchun ikkita nominatsiyani oldi. 2004-yilda „Black Eyed Peas" guruhi Yevropa, Afrika va Osiyoning koʻplab mamlakatlariga Elephunk sayohatini boshladi.

"Black Eyed Peas" guruhi Pennsilvaniyaning Sharqiy Stroudsburg universitetidagi konsert oldidan dastxat qoʻymoqda.

2004-2008: Monkey Business
--------------------------

Ularning toʻrtinchi albomi Monkey Business 2004-yilda yozilgan va 2005-yil 7-iyunda chiqarilgan. Ishlab chiqarishgacha boʻlgan yozuvlarning aksariyati 2004-yilda Black Eyed Peas gastrolida Jon Lennon taʼlim sayohati avtobusida bajarilgan. Albomning birinchi singli „Donʼt Phunk with My Heart" AQShda xit boʻlib, Billboard Hot 100 roʻyxatida uchinchi oʻrinni egalladi. Albomdagi ikkinchi singl „Donʼt Lie" AQShning „Hot 100" roʻyxatida muvaffaqiyat qozonib, 14-oʻrinni egalladi, Buyuk Britaniya va Avstraliyada biroz muvaffaqiyatliroq boʻlib, har ikki mamlakatda 6-oʻrinni egalladi. Albomning yana bir qoʻshigʻi „My Humps" darhol AQShda tijoriy muvaffaqiyatga erishdi va jinsiy aloqada boʻlgan soʻzlarga qaramay, juda katta radio ijrosini toʻpladi. U AQShning Hot 100 roʻyxatida uchinchi va Avstraliyada birinchi oʻrinni egalladi. Biroq koʻpchilik qoʻshiqni lirik mazmuni pastligi uchun masxara qildi. Masalan, AllMusic uchun yozgan Jon Bush buni „yangi ming yillikning eng sharmandali rap chiqishlaridan biri" deb taʼriflagan. Shunga qaramay, Monkey Business albomi AQSH Billboard 200 albomlar chartida ikkinchi oʻrinni egalladi, birinchi haftasida 295 000 nusxadan ortiq sotilgan va keyinchalik RIAA tomonidan 3x platina sertifikatiga ega boʻlgan. Ularning albomdagi navbatdagi va soʻnggi tijorat singli „Pump It" boʻlib, trek Avstraliyada 8-oʻrinni, AQShda esa 18-oʻrinni oldi.   
 2007-yilda Black Eyed Peas 20 dan ortiq mamlakatlarga tashrif buyurib, Black Blue & You World Tourga chiqdi, jumladan: Makkau, Shvetsiya, Polsha, Ruminiya, Vengriya, Janubiy Afrika, Janubiy Koreya, Malayziya, Hindiston, Indoneziya, Isroil, Singapur, Xitoy, Rossiya, Qozogʻiston, Avstraliya, Nigeriya, Meksika, Tailand, Venesuela, Gvatemala, Nikaragua, Kosta-Rika, Argentina, Filippin, Salvador va Braziliya. 

Fergi va will.i.am Walmart aksiyadorlari yigʻilishida Ushbu tur Pepsi tomonidan Black Eyed Peas ishtirokidagi yangi „Pepsi More" reklama kampaniyasi bilan birgalikda taqdim etildi. Ular Pepsi uchun yangi „More" qoʻshigʻini yozib olishdi. 2006-yil 31-dekabrda „Black Eyed Peas" guruhining gastrol safari Braziliyaning Rio-de-Janeyro shahridagi Ipanema plyajida 1 milliondan ortiq kishi tashrifida yakunlandi, bu ularning eng katta kontserti boʻldi. „Black Eyed Peas" guruhi 2007-yil 7-iyulda Londondagi „Uembli" stadionida „Live Earth" ning Buyuk Britaniya bosqichida chiqish qildi. will.i.am oʻzining „Songs about girls" albomida „S.O.S (Ona tabiat)" nomi bilan chiqqan tadbirda „Help Us Out" nomli yangi qoʻshigʻini ijro etdi. Ular 2007-yil 11-avgustda Tokioda (Yaponiya) va Osakada (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Sonik festivalida chiqish qildilar.

2015-2018: Fergining ketishi va J. Rey Soulning qoʻshilishi
-----------------------------------------------------------

NRJ ga bergan intervyusida, will.i.am oʻzining yakkaxon albomi haqida gapirar ekan, Black Eyed Peas 2015-yilda yettinchi studiya albomi uchun seanslarni yozishni boshlashini ham tasdiqladi. Capital Breakfastga bergan intervyusida will.i.am guruh 2015-yilda 20 yilligi munosabati bilan islohot qilishini aytdi. The Peas 2015-yilgi NBA pley-off oʻyinlari uchun reklama roliklariga kiritilgan „Awesome" nomli yangi qoʻshigʻining premyerasi boʻldi. Qoʻshiq Fergini oʻz ichiga olmagan, odamlarda u boʻlajak albomning bir qismi boʻladimi degan savol paydo boʻldi. Debyutining 20 yilligida Black Eyed Peas Apple Music orqali „Yesterday" nomli yangi qoʻshigʻining premyerasi boʻlib oʻtdi, qoʻshiqda Fergi boʻlmagan.  
2016-yil 31-avgustda Black Eyed Peas 2003-yilgi „Where Is the Love?" qoʻshigʻining yangi versiyasini chiqardi. Qoʻshiqda, shuningdek, unga qoʻshilgan videoda guruhning barcha toʻrt aʼzosi, will.i.am, Fergie, apl.de.ap va Taboo hamda Jastin Timberleyk, DJ Khaled va Jessi J kabi boshqa koʻplab mashhur ijrochilar ishtirok etadi. Bu guruhning Fergie bilan qilgan eng soʻnggi ishi boʻlib, uning ular bilan soʻnggi jonli ijrosi 2015-yilda boʻlgan. 2017-yil 3-iyun kuni ular Uelsning Kardiff shahridagi Millenium stadionida 2017-yilgi UEFA Chempionlar Ligasi finalining ochilish marosimida chiqish qilishdi. 2017-yil 2-iyunda Billboard maqolasida Fergi guruhni tark etayotgani haqida mish-mishlar tarqaldi. will.i.am dastlab buni rad etdi, biroq ular u oʻzining ikkinchi yakkaxon albomi Double Dutchess ustida ishlash uchun guruhdan tanaffus olayotganini, qolgan aʼzolar esa „Masters of the Sun" grafik romani ustida ishlayotganini eʼlon qilishdi. 2018-yil 9-yanvarda Black Eyed Peas oʻzining Fergisiz „Street Livin" nomli birinchi singlini chiqardi. 2018-yil 18-fevralda will.i.am Daily Star ga bergan intervyusida Fergi guruhning yettinchi studiyaviy albomida qatnashmasligini tasdiqladi. Ertasi kuni „The Voice of the Philippines"ning 1-mavsum finalchisi va Team Apl.de.ap aʼzosi Jessica Reynoso (**"J. Rey Soul"** nomi ostida) guruhga ayol vokalchi va „yarim rasmiy" aʼzo sifatida qoʻshildi. 2018-yil 17-mayda Black Eyed Peas guruhi „Ring the Alarm" nomli singlni chiqardi. „Get It" singli 2018-yil 10-iyulda chiqdi. „Constant pt. 1 and 2" qoʻshigʻiga qoʻyilgan klip YouTubeda 2018-yil 30-avgustda chiqdi. Guruh 2018-yil 12-sentabrda „Big Love" nomli singlni chiqardi. Guruh 2018-yil 25-oktabrda janubiy koreyalik reper CL ishtirokidagi „Dopeness" nomli yana bir singlni chiqaradi. Ularning yettinchi studiyaviy albomi, Masters of the Sun Vol. 1, ertasi kuni 26-oktabrda chiqdi. Bu ularning 2010-yildagi The Beginning albomidan keyingi birinchi albomi boʻldi. Albom „Bridging the Gap" albomining davomi hisoblanadi.

**Timeline**

Safarlari
---------

* 2003: Justified/Stripped Tour (Justin Timberlake and Christina Aguilera uchun)
* 2004: Elephunk Tour
* 2005: Harajuku Lovers Tour (Gwen Stefani uchun)
* 2005-06: Monkey Business Tour
* 2006: Honda Civic Tour
* 2007: Black Blue & You Tour
* 2009-10: The E.N.D. World Tour
* 2011: The Beginning
* 2018: Masters of the Sun Tour
* 2020: Translation

Musiqiy albomlari
-----------------

* Behind the Front (1998)
* Bridging the Gap (2000)
* Elephunk (2003)
* Monkey Business (2005)
* The E.N.D. (2009)
* The Beginning (2010)
* Masters of the Sun Vol. 1 (2018)
* Translation (2020)

Yana qarang
-----------

* Black Eyed Peas diskografiyasi

Manbalar
--------

1. ↑  „Black Eyed Peas - The E.N.D. Review".  IGN (9-iyun 2009-yil). Qaraldi: august 28-may, 2022-yil.
2. ↑  „Black Eyed Peas to perform at Romania's 2018 Untold festival". *Romania-Insider.com*. Qaraldi: 28-may, 2022-yil.
3. ↑  *Lowers, Erin* „"The Black Eyed Peas"ning hit paradlarga sayohati". *Exclaim!* (25-noyabr 2018-yil). Qaraldi: 28-may, 2022-yil.
4. ↑  *Kellman, Andy* „Guruh nomi o`zgarishi".  Allmusic. Qaraldi: 28-may, 2022-yil.
5. ↑  Archived at Ghostarchive and the Wayback Machine: Albert Lawrence (6-may 2009-yil), *Taboo Justin Timberlake va Boom Boom Pow haqida*, qaraldi: 29-may, 2022-yil `{{citation}}`: sana kiritilishi kerak boʻlgan parametrga berilgan qiymatni tekshirish lozim: `|access-date=` (yordam)
6. ↑  „Grammy mukofotlari" (inglizcha). *www.grammy.com*. Qaraldi: 29-may 2022-yil.
7. ↑  „Allmusic.com".
8. ↑  „Black Eyed Peasning 2007-yilgi gastrol safari" (ruscha). *tci.ru*. Qaraldi: 29-may 2022-yil.
9. ↑  „will.i.am – Interview + This Is Love live on NRJ radio". *NRJ* (18-iyul 2012-yil). 29-iyul 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-may, 2022-yil.
10. ↑  „Black Eyed Peas 2015-yilda 20 yilligi munosabati bilan yangi musiqani tasdiqlaydi". *Digital Spy* (29-may, 2022-yil). 24-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-may 2022-yil.
11. ↑  „Video: The Black Eyed Peas – 'Yesterday'". *Rap-Up*.
12. ↑  „#WHERESTHELOVE (feat. The World)". *iTunes*. Qaraldi: 29-may, 2022-yil.
13. ↑  *Goodman, Jessica*. „Black Eyed Peas 'Where Is The Love' qo`shig`i yangi versiyasida yana birlashdi". *Entertainment Weekly* (1-sentabr 2016-yil). Qaraldi: 29-may, 2022-yil.
14. ↑  „Black Eyed Peas Coachella sahnasida Devid Guetta bilan birga". *PopCrush* (13-aprel 2015-yil).
15. ↑  *Fresh, Mikey* „fergie-leaves-black-eyed-peas". *Vibe*.  Billboard-Hollywood Reporter Media Group (2-iyun 2017-yil). Qaraldi: 3-iyun, 2022-yil.
16. ↑  „Will.i.amning aytishicha, Fergi Black Eyed Peasda emas; Nikol Sherzinger yangi a'zo bo'lishi mumkinmi?". *Philippine Daily Inquirer* (21-fevral 2018-yil). Qaraldi: 29-may, 2022-yil.
17. ↑  *Malone, Chris* „Black Eyed Peas Go Global With 'Translation' Album" (inglizcha). *Forbes*. Qaraldi: 29-may, 2022-yil.
18. ↑  „Eksklyuziv: Black Eyed Peas "Ring the alarm" va ularning ijobiy o'zgarishlarni amalga oshirish rejalari". *Complex*. Qaraldi: 29-may, 2022-yil.
19. ↑  „Black Eyed Peas – "Get It"". *blackeyedpeas.com*. 24-may 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-may, 2022-yil.
20. ↑  Archived at Ghostarchive and the Wayback Machine: „Constant pt. 1 and 2". *YouTube.com*. Qaraldi: 29-may, 2022-yil.
21. ↑  Archived at Ghostarchive and the Wayback Machine: „The Black Eyed Peas – DOPENESS ft. CL". *YouTube.com*. Qaraldi: 29-may, 2022-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti
* Profile at *Forbes*
* Black Eyed Peas YouTube channel