recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Agregat stanok** — oʻzaro kine-matik bogʻlanmagan uzellar (agregatlar)dan qurilgan maxsus metall kesish sta-nogi. Agregat stanok stanina, unga oʻrnatilgan va keskichlarni harakatga keltiradigan bir necha kuch kallagi, ishlanadigan detal mahkamlanuvchi stol va yordamchi (sovi-tish, moylash va boshqalar) agregatlardan iborat. Kuch uzatmalari alohida yuritmaga ega, ular harakatining oʻzaro bogʻliqligi va ketma-ketligi yagona boshqarish tizimidan taʼminlanadi. Ishlov beriladigan asbob qoʻzgʻolmaydigan, kesuvchi asbob esa harakatlanadigan mexanik ishlov be-rishda Agregat stanok keng tarqalgan. Bunda detalga bir vaqtning oʻzida bir necha asboblar bilan mexanik ishlov berish mumkin. Agregat stanok lardan, asosan, koʻplab mahsulot ishlab chiqaradigan zavodlardagi avtomatik yoki oddiy potok liniyalarida foydalaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mirxond** — fors tarixchisi, Temuriylar saroylarida mavjud boʻlgan saroy tarixshunoslari maktabining vakillaridan biri.

Tarjimayi holi
--------------

Mirxond haqidagi biografik maʼlumotlar uning tarixiy asarining kirish soʻziga asoslanadi. Uning otasi Burxoniddin Buxoroda yashagan zodagon sayyidlar (paygʻambar avlodlari) oilasidan edi. Lekin Balxga koʻchib oʻtgan, u yerda umr boʻyi yashagan va 1433-yil (hijriy 837-yil)da Mirxond tugʻilgan. Mirxond Hirotda yashagan. U vazir va mashhur shoir Alisher Navoiy davrasiga mansub boʻlib, u koʻplab yozuvchilarga, jumladan, Mirxond va nabirasi Xondamirga homiylik qilgan. Mirxond Navoiyning taklifiga binoan „Ravzat us-safo" asarini yozadi. Buning uchun u umrining birinchi yarmini tarix kitoblarini oʻqish va oʻrganishga bagʻishlagan. Mehnat sharoitlari qulay edi, Mirxond turli adabiyotlarga va unga tegishli boʻlgan oʻz davriga oid eng soʻnggi manbalariga ega edi. Mirxond 1498-yilda (miloddan avvalgi 903-yil) Hirotda vafot etgan. Uning ishi tugallanmagan va uni nabirasi Xondamir yakunlagan. Aftidan, nabirasi yettinchi jildning muhim qismini yozgan (bu jild Mirxond vafotidan keyingi voqealarni qamrab oladi) va ehtimol boshqa qismlarni ham tahrir qilgan boʻlishi mumkin.

Adabiyotlar
-----------

* Материалы по истории туркмен и Туркмении. Т. 1. М. Институт Востоковедения. 1939;
* Советская историческая энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия. Под ред. Е. М. Жукова. 1973—1982.
**Qirkbo‘ron** — Toshkent viloyati Yuqorichirchiq tumanidagi arxeologik yodgorlik, aholi punkti.

Ismning etimologiyasi
---------------------

*Qirqbo‘ron* nomi "qirq shamol" degan ma'noni anglatadi. Bu hududda joylashgan arxeologik yodgorliklar majmuasi haqida afsonalar mavjud. Afsonaga ko'ra, *Besh Bog'* shahrining qonli mudofaasi paytida deyarli barcha erkak himoyachilar halok bo'lgan, faqat keksalar, ayollar va bolalar omon qolgan. Bosqinchilar barcha yo‘llarni to‘sib qo‘ygani vaziyatni murakkablashtirdi. Keyin qirqta qiz shahar hokimining tomiga chiqib, osmonga, Quyoshga, Oyga, yulduzlarga duo qila boshladilar. Ular shaharni qutqarish uchun jonlarini berishga va'da berishdi. Qizlarning ibodatlari mo'jizaga olib keldi: bo'ron ko'tarilib, dushman qo'shinlarini yo'q qildi, uning shamollari tobora kuchayib bordi. Hujumchilar orqaga chekinishga shoshilishdi, ammo qirqta shamol ularni tarqatib yubordi va qo'shinni butunlay mag'lub etdi. Shahar qutqarildi va qizlar oq qushlarga aylanib, shamollar bilan uchib ketishdi. Afsonaviy voqealar sharafiga bu hududdagi katta tepalikka Qirqbo‘ron, yaqin atrofdagi kichik tepalikka esa *Qiztepa* ("qizlar shahri") deb nom berilgan.

Tavsif
------

Qirqbo‘ron qishlogʻi Qizilsoyning Qorasuv kanaliga quyilishida, avliyo sifatida eʼzozlangan *Qushnadaro* ("*Juft daryo*") joyi yaqinida joylashgan. Yodgorlik daryoning quyilishidan 500 m janubi-sharqda joylashgan. Qirqbo‘ran toʻrtburchak shakldagi tepalik boʻlib, shimoliy qismida qalʼa qoldiqlari koʻrinib turadi.

Qadimiy manzilgoh 1940-yilda *A.I.Terenojkin* tomonidan Toshkent kanali yoʻnalishi boʻyicha olib borilgan arxeologik tadqiqotlar doirasida qayd etilgan. 1953-yilda Margarita Filanovich va *M.K.Pachos* yodgorlikni o‘rganishdi. Qazishmalar paytida bo'limda xom g'ishtlar, idishlar va qo'chqor va buqaning ikki boshi bilan bezatilgan stendlarning haykaltaroshlik tasvirlari topildi. Aholi punktining quyi qatlami IV-VII -asrlarga, yuqori qatlami X-XII asrlarga tegishli.

Eslatmalar
----------

1. 1 2 3 4 5  Буряков, Касымов, Ростовцев 1973. sfn error: no target: CITEREFБуряков,\_Касымов,\_Ростовцев1973 (help)
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Klavixo (maʼnolari).

**Klavixo**, Rui Gonsales de Klavixo (? — 1412.2.4) — Kastiliya qiroli Genrix III (Enriko Sh)ning Amir Temur huzuriga yuborgan 2-elchiligi (tarkibida olim A. Paes va saroy shoiri Gomes de Salasar ham boʻlgan) rahbari. K. qad. va badavlat xonadonda tugʻilgan. Elchilar 1403-yil 22-mayda Kadis shahridan yoʻlga chiqib, 15 oydan soʻng Samarqandga yetib kelgan. K. tomonidan yozilgan elchilik kundaligi (1403—06) bosib oʻtilgan manzillar (Kadis, Balear o.lari, Gaeta, Messina, Rodos, Xios, Konstantinopol, Trapezunt, Arzirum, Tabriz, Tehron, Nishopur, Mashhad, Balx, Buxoro, Samarqand)ning batafsil bayoni va etnografik maʼlumotlardan tashqari, Amir Temur saltanatining mukammal siyosiy-iqtisodiy tafsilotidan iborat. K.ning safar xotiralari 1-marta 1582 i. Argonte de Molina shahrida "Buyuk Temur tarixi" nomi bilan nashr etilgan. Asarda Amir Temurning Samarqanddagi Bogʻi Dilkushoda oʻtkazgan qabul marosimi, ushbu bogʻ tavsifi, shuningdek, Amir Temurning obodonchilik soxasida olib borgan siyosati batafsil bayon etilgan. U Yaqin Sharq va Oʻrta Osiyo xalqlari tarixi boʻyicha qimmatli manba hisoblanadi.

Manbalar
--------

* Klavixo R. G. de, Dnevnik puteshestviya v Samarqand ko dvoru Timura (1403-1406), M. 1990.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Hugo Boss AG** - nemis moda va layfstayl uyi bo'lib, u Germaniyaning Metzingen shaxrida joylashgan. Uning faoliyati yuqori sifatli erkak va ayollar kiyimlari ishlab chiqarish bilan bog'liq. U o'z asoschisi - Hugo Ferdinand Boss (1885–1948) nomi bilan atalgan.

Hozirda
-------

Jahon bo'ylab, Hugo Boss hozirda 110 mamlakatda joylashgan, 6,100 sotish nuqtalariga ega. Hugo Boss AG dunyo bo'ylab - 330-dan ortiq, boshqa franshizalar esa - 1000-dan ortiq katta va kichik do'konlarga egalik qilishadilar.

Kompahiya ikki asosiy brendiga ega: birinchisi - 'Boss' bo'lib, u o'z navbatida yana bo'linadi; ikkinchisi esa - 'Hugo'. Ushbu brendlar quyida ko'rsatilgan:

- Boss Black Erkaklar kiyimi (1970-yillarning boshida tashkil topgan)/ Ayollar kiyimi (2000-chi yilda tashkil topgan)  
- Boss Orange Erkaklar kiyimi (1999-chi yilda tashkil topgan)/ Ayollar kiyimi (2005-chi yilda tashkil topgan)  
- Boss Selection Erkaklar kiyimi (2003-chi yilda tashkil topgan)  
- Boss Green Erkaklar kiyimi (2003-chi yilda qayta tashkil topgan)  
- Hugo Erkaklar kiyimi (1993-chi yilda tashkil topgan)/ Ayollar kiyimi (1998-chi yilda tashkil topgan)

Shu bilan birga, Hugo Boss boshqa bir qancha litseziyalashtirilgan mahsulotlari - atir-upalar, kosmetika, soat va ko'zoynaklar ishlab chiqaradi. 2008-chi yildan boshlab, Hugo Boss Samsung Electronics kompaniyasi bilan uyali telefon va ularga aloqali aksessuarlar ishlab chiqarish borasida shartnoma tuzdi. Bundan tashqari, Hugo Boss o'zining Boss brendi asosisda bolalar kiyimini ishlab chiqarishni ham yo'lga qo'ydi.

Tarixi kallangga sikay
----------------------

Havolalar
---------

1. ↑  Hugo Boss Annual Report 2008

Tashqi linklar
--------------

* Hugo Boss official site
* A biography of Hugo Boss (Wayback Machine saytida 2008-10-16 sanasida arxivlangan)
* Hugo Boss Perfumes and Colognes (Wayback Machine saytida 2016-01-09 sanasida arxivlangan)

Andoza:Companies portal
Andoza:MDAX companies
**Agrofon** (yun. agros — dala, lot. fundus — muhit) — tuproqning fizik va kimyoviy xossalari, unumdorligi jihatidan agronomiya talablariga mos holati; tuproqning agronomik xossalari majmui. Har bir uchastkaning A. ini bilish qishloq xoʻjaligi ekinlaridan yuqori hosil yetishtirish uchun agrotexnika hamda me-liorativ tadbirlar majmuini toʻgʻri va tabaqalab amalga oshirish imkonini beradi. A. kjeak yoki past darajada boʻlishi mumkin. Ekinlarni toʻgʻri almashlab ekish, mahalliy va mineral oʻgʻitlardan unumli foydalanish, qishloq xoʻjaligi ekinlari yetishtirish texnologiyasiga toʻgʻri amal qilish yoʻli bilan yuksak A. bar-po etiladi. Mas, yuksak A. sharoitlarida gʻoʻza serhosil, sogʻlom oʻsadi, kasallik va hasharotlarga chidamli boʻladi, tola va chigit sifati yaxshilanadi. Agrofon ishlarida tadqiqot maqsadlariga qarab A. sunʼiy yaratiladi. Seleksioner olimlar yangi nav yaratishda va urugʻchilik ishlarida maxsus tayyorlangan A.larda ish olib boradilar.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kim Yan Xvan** (1884-yil, Posyetskiy tumani, Janubiy Ussuriysk tumani, Primorsk oʻlkasi, Amur viloyati, Rossiya imperiyasi – 1953-yil, Quyi Chirchiq tumani, Toshkent viloyati, O'zbekiston SSR) – Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Quyi Chirchiq tumanidagi Engels nomidagi kolxoz aʼzosi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

Hayoti
------

Kim Yan Xvan 1884-yilda JJanubiy Ussuriysk tumanidagi qishloq aholi punktlaridan birida oddiy dehqon oilasida tugʻilgan. 1937-yilda O‘zbekiston SSR, Toshkent viloyatidagi maxsus posyolkaga surgun qilingan.

Dastlab oddiy kolxozchi, keyinchalik esa Quyi Chirchiq tumanidagi Engels nomidagi kolxozda dala mudiri boʻlib ishlagan.

1950-yilda Kim Yang Xvan boʻlinmasi 4 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 99 sentnerdan yashil kanop poyasi olgan. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 17-iyuldagi farmoni bilan unga „Kolxozda barcha turdagi majburiy topshiriqlar va shartnomalarni toʻliq bajargani, sugʻoriladigan yerlarda qishloq xoʻjaligi mahsulotlari, sholidan yuqori hosil olgani uchun" Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. Shuningdek, „1950-yilda MTS ishi uchun natura toʻlovlari va 1951-yil bahorgi ekinlarni ekish uchun tayyorlash, ularni toʻliq miqdorida urugʻlik bilan taʼminlashdagi ishtiroki uchun" Lenin ordeni hamda "Oʻroq va Bolgʻa" oltin medali berilgan.

Kim Yan Xvan 1953-yilda Toshkent viloyati, Quyi Chirchiq tumanida vafot etgan. U vafotigacha Engels kolxozida ishlagan va shu kolxozdagi mahalliy qabristonga dafn etilgan.

Mukofotlari
-----------

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni
* Lenin ordeni
* „Oʻroq va Bolgʻa" oltin medali

Adabiyotlar
-----------

* Шин Д. В. *Советские корейцы Герои Социалистического труда*, Алматы: Service Press, 2019
* Ким П. Г. *Корейцы Республики Узбекистан*, Ташкент: Узбекистон. 1993
* Ким Б. И. *Корейцы Узбекистана. Кто есть кто*, Ташкент, 1999

Manbalar
--------

1. ↑  „Ким Ян-Хван - Герой Социалистического Труда". *www.warheroes.ru*. Qaraldi: 23-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Дмитрий Шин в Новой жизни и Солдатском". *www.koryo-saram.site*. Qaraldi: 23-noyabr 2023-yil.
'*Lampredottoʻ* (italyancha: *Lampredotto*) ― Florensiyada mashhur boʻlgan goʻshtli taom boʻlib, sigirning toʻrt kamerali oshqozonining oxirgi qismi — qatqorindan tayyorlanadi (umuman, oshqozondan tayyorlanadigan bunday taomlar trippa yoki trippe deb ataladi). Taomni tayyorlash uchun qatqorin yaxshilab yuviladi, boʻlaklarga boʻlinadi va pomidor, piyoz, maydanoz, selderey yoki boshqa sabzavotlar, shuningdek, ziravorlar va achchiq qalampir bilan birga qaynatiladi. Anʼanaviy „yashil sous" bilan alohida taom sifatida, shuningdek, fast fudda — sendvich yoki panini shaklida tortiladi.

Lampredotto, Toskana oshxonasi taomlarining muhim qismi kabi, kambagʻallar ommasidan kelib chiqqan va XV-asrdan beri pazandalik toʻplamlarida uchraydi. Nomi *lampredadan* — Arno daryosida toʻda boʻlib yashaydigan minoglarniing italyancha nomidan kelib chiqqan. Lampredotto tashqi koʻrinishi boʻyicha minoglarning ochiq soʻrgʻich ogʻizlariga oʻxshaydi. Ilk bor taʼtib koʻrayotgan sayyoh uchun yeb boʻlmaydigandek tuyulishi mumkin boʻlgan taom hali ham Florensiya aholisi orasida mashhur: shaharda yiliga 80 tonnagacha lampredotto isteʼmol qilinadi. Ushbu oʻziga xos taom hisoblangan *lampredottai* yoki *trippaio* sotiladigan koʻchma aravalarini markaziy maydonlarda, bozorlarda, Toskana poytaxtining ishchi kvartallarida uchratish mumkin va XXI-asrning boshlarida bunday oziq-ovqatlar savdo nuqtalarining soni faqat oʻsib bormoqda — 2010-yilda ular shaharda oʻttizdan kam boʻlmagan. Qoidaga koʻra, bunday aravalarda lampredotto bilan bir stakan sharob — *gottini* ham taqdim etiladi. 2009-yilda Yevropa Ittifoqi koʻcha tez ovqatlanish shahobchalarida spirtli ichimliklarni sotishni taqiqlovchi qonunni qabul qilganida, bu anʼana deyarli unutildi. Florensiya meri Matteo Renzi bunga tezda munosabat bildirib, lampredottai shahobchalarida sharob berishga ruxsat beruvchi farmon chiqardi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  *Suzi Jenkins.* „What a load of tripe!".  // The Florentine, № 121, 22-aprel 2010-yil. 15-sentabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-mart 2012-yil.
2. 1 2  *Полина Фомина.* „Желудок Микеланджело".  // is.park.ru со ссылкой на Ресторанные ведомости. 3-iyun 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-mart 2012-yil.
3. 1 2  *Анастасия Денисова.* „Флоренция. Избранное".  // geo.ru. 15-sentabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-mart 2012-yil.
Chimchilpang (koreyscha : **찜질방)** yoki bug 'xonasi (chimchilpang yoki hàngín, inglizcha : Hanjeungmak ) - an'anaviy koreys saunasi. 

Bu an'anaviy ravishda qarag'ay o'tinidan foydalangan holda dumaloq gumbaz shaklidagi tosh bug'li pechda isitiladigan 50 dan 90 darajagacha qizg'in, issiq va quruq, past haroratli saunada joylashgan sog'liqni saqlash muassasasi.

U asosan Koreyaning yirik shaharlarida joylashgan va hozirda butun dunyoga tarqalmoqda. 

Ularning aksariyati kuniga 24 soat ochiq bo'lganligi sababli, ular ba'zan turar joy o'rniga ishlatiladi.

Kattalar va bolalar uchun har xil stavkalar mavjud va stavkalar muassasaga qarab juda farq qiladi. Kechki soatlarda yo'l haqqi kunduzgidan qimmatroq bo'ladi.

Ular mehmonxonalarga qaraganda arzonroq narxda tunashlari mumkin, kollej talabalari, penang sayohati (sumka osib sayohat qilish) yoki oilaviy sayohatchilar undan muntazam foydalanishadi va kamdan-kam hollarda haftalar yoki oylar davomida uzoq muddatli qolishadi.

Tarix
-----

Chimchilbang charchoqni yo'qotish uchun ko'mir ishchilari tomonidan boshlangan degan nazariya mavjud. Bu chimchil + xonaning qo'shma so'zi.

Kostyum
-------

Umuman olganda, chimchilpangga kirganingizda , futbolka va shortik yoki xalat ijaraga olinadi (ketayotganda qaytariladi) va xonaga shu kiyimda kirish asosiy hisoblanadi.

Asbob-uskunalar
---------------

Saunalar ( bug ' xonalari) va cho'milish inshootlari saunalarda standart bo'lib, joylashuviga qarab kompyuter xonalari, uyqu xonalari, arkadalar, kino zallari, bouling zallari, restoranlar, oshxonalar, sog'lomlashtirish klublari, karaoke xonalari va massaj mashinalari kabi turli xil ob'ektlar mavjud.

Gigiena
-------

Ko'pgina chimchilpanglar tushdan keyin mijozlar kam bo'lganda tozalanadi va xalatlar va sochiq kabi narsalar yuviladi va dezinfektsiya qilinadi.
***Hungry Horace*** - Psion Software Ltd. tomonidan ishlab chiqilgan va Sinclair Research tomonidan 1982 yilda Commodore 64, Dragon 32/64, Timex Sinclair 2068, ZX Spectrum uchun nashr etilgan video o'yin. Microsoft Windows va Android uchun versiyalar keyinroq chiqarildi. Bu *Horace* seriyasidagi birinchi o'yin. O'yin jarayoni *Pac-Manga* juda o'xshaydi. O'yinni tanqidiy qabul qilish ijobiy bo'ldi.

O'yin jarayoni
--------------

Fayl:HungryHoraceGame.png *Och Horacening* ikkinchi labirintasi
Asl Horace o'yini, *Hungry Horace* oddiy *Pac-Man* kloni sifatida yozilgan  1982 yilda nashr etilgan. Unda Horace park atrofidan ovqat yig'ib, park qo'riqchilaridan qochib, keyingi qismga o'tishi kerak. U qo'riqchilarni vahima qo'yish va ularni *Pac-Man-* dagi quvvat tabletkalari kabi himoyasiz qilish uchun qo'ng'iroqni yig'ishi mumkin. O'yin ZX Spectrum, Commodore 64 va Dragon 32 da mavjud edi. ZX Spectrum asl nusxasi Sinclair tomonidan sotilgan va tarqatilgan, Commodore 64 va Dragon 32 versiyalari Melbourne House tomonidan.

Commodore 64 versiyasi, shuningdek, o'yin egasiga o'yinning o'z darajalarini yaratish, tahrirlash va kassetaga saqlash imkonini beruvchi darajadagi muharrirni o'z ichiga oladi. Bular o'yinning boshqa egalari bilan bo'lishish mumkin. 

  

2009 yilda ZX Spectrum versiyasi uchun DOS-hostlangan darajadagi muharrir yozilgan. 

Hungry Horace 2020-yil 17-sentabrda Pixel Games UK tomonidan Steam’da chiqarildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „CRASH 6 – Run It Again".  Crashonline.org.uk. Qaraldi: 6-fevral 2011-yil.
2. ↑  „Escape!". *Popular Computing Weekly*.
3. ↑  „HHEDIT release announcement on Usenet". Qaraldi: 6-fevral 2011-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
4. ↑  „Hungry Horace on Steam" (en). *store.steampowered.com*. Qaraldi: 17-fevral 2021-yil.
**Madhiya** (arab. — maqtov, taʼrif) — biror shaxs, voqea yoki narsaning maqtoviga bagʻishlangan badiiy asar. Baʼzan asarning bir qismi ham madhiyadan iborat boʻlishi mumkin.

Arab, fors va oʻzbek mumtoz adabiyoti anʼanalariga koʻra, har bir yirik epik asarning bosh qismida maxsus (asosan, sheʼriy) maqtovlar berilgan. Odatda, bu maqtovlar falsafiy oqimlarning asoschilari, asar yozilgan paytdagi hukmdor va boshqalarga bagʻishlangan. Shuningdek, shoirlar oʻzlaridan avval oʻtgan buyuk shaxslarga maqtovlar bagʻishlashi ham odat boʻlgan (masalan, Navoiy Hamsasidagi dostonlar muqaddimasida Nizomiy, Hisrav Dehlaviy, Jomiy madhi). Madhiya harakteridagi asar turli janrlarda (masnaviy, gʻazal, muhammad va boshqalar) yozilishi mumkin.

Muayyan davlatga bagʻishlangan sheʼriy-musiqiy asar ham madhiya hisoblanadi (baynalmilal tilda gimn).<refname;"Referenca">OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>

**Gimn** (yunoncha: hymnos) — tantanavor qoʻshiq, sheʼr. Yunonistonda dastlab afsonaviy xalq qahramonlari, xudolar shaʼniga maqtovlar (hamdlar) tarzida vujudga kelgan. Keyinchalik shaxslar, davlatlar, voqea va hodisalarga ham bagʻishlangan gimnlar paydo boʻlgan.<refname;"Referenca"/>

Malumot o'rnida, O'zbekiston Respublikasi ham o'z masdhiyasiga ega va Davlat Madhiyasi O'zbekiston Respublikasi ramzi hisoblanadi.

Manbalar
--------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Matritsa** (lot. matrix — bachadon) — 

1) metallurgiyada — metallarga bosim bilan ishlov berishda qoʻllaniladigan shtamplarning ish qismi. Matritsa sirtida tayyorlanadigan buyum (detal)ning qiyofasiga mos botiq (yoki teshik) boʻladi. Ana shu botiq (yoki teshik) ga shtampning ikkinchi qismi — puanson kiradi. Matritsa yaxlit yoki qismlarga ajraladigan qilib yasalishi mumkin; 

2) matbaada — harf, rakam yoki belgining tasviri tushirilgan metall plastinka yoki taxtacha (brusok). Matritsaning shriftlar quyiladigan (qoʻlda harf terishda ishlatiladigan literalarni quyish uchun), satr quyiladigan (qarang Linotip) va harf quyiladigan (qarang Monotip) xillari boʻladi. Yuqori bosma qolipidan xoʻllangan karton yoki plastmassaga botirib tushirilgan chu-qur nusxa ham Matritsa deb ataladi. Bunday Matritsadan stereotiplar (qarang Stereotipiya) yoki galvanostereotiplar (qarang Galvanostereotipiya, Galvanotexnika) tay-yorlashda foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Doimiy faoliyat koʻrsatuvchi hakamlik sudi** — Doimiy faoliyat koʻrsatuvchi hakamlik sudi yuridik shaxs tomonidan tashkil etilishi mumkin hisoblanib va uning huzurida faoliyat koʻrsatadi. Doimiy faoliyat koʻrsatuvchi hakamlik sudi yuridik shaxs Doimiy faoliyat koʻrsatuvchi hakamlik sudini tashkil etish haqida qaror qabul qilganda, Doimiy faoliyat koʻrsatuvchi hakamlik sudining qoidalarini va hakamlik sudyalari roʻyxatini tasdiqlaganida tashkil etilgan deb hisoblash oʻrinli boʻladi. Doimiy faoliyat koʻrsatuvchi hakamlik sudini tashkil etgan yuridik shaxs uning tashkil etilganligi toʻgʻrisidagi xujjatlar nusxalarini hakamlik sudi joylashgan yerdagi adliyaga yuboradi. Doimiy faoliyat koʻrsatuvchi hakamlik sudi oʻz nomi yozilgan blanka va yumaloq muhrga,OʻzR hududida xisob-kitob varaqlari, valyuta hisobvaraqlariga hamda boshqa bank xisobvaraqlariga ega boʻlishi ham mumkin. Doimiy faoliyat koʻrsatuvchi hakamlik sudi faoliyatini tugatish tartibi Doimiy faoliyat koʻrsatuvchi hakamlik sudining qoidalari bilan belgilanadi („Hakamlik sudlari toʻgʻrisida" gi OʻzR Qonuni).

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi
**Mann Genrix** (1871.27.3, Lyubek, Germaniya — 1950.12.3, SantaMonika, Kaliforniya) — nemis yozuvchisi. "Ajoyibotlar mamlakatida" romani (1900), "Maʼbudalar" trilogiyasi (1903)da zodagon-yunkerlar monar-xiyasi va reaksion prus mafkurasiga qarshi chikdi. "Razil oʻqituvchi" romani (1905)da maktab tarbiyasining pruschamonarxik tizimini tanqid qilgan. "Katta muhabbat" dramasi (1912)da zi-yolilar takdiri yoritildi. "Imperiya" trilogiyasida ("Sodiq fuqaro", 1914; "Kambagʻallar", 1917; "Bosh", 1925) Germaniyadagi Birinchi jahon urushi arafasidagi ijtimoiysiyosiy voqealar tasvirlangan, jamiyatdagi salbiy hodisalar fosh etilgan. M. Prussiya sanʼat akademiyasi badiiy soʻz shoʻʼbasi prezidenti etib saylandi (1931). Gitlerchilar hokimiyatga kelgach, M. bu tashkilotdan chikarilib, nemis fuqaroligidan mahrum etildi. U vatanini tashlab, Fransiyaga ketishga majbur boʻldi. 1940-yildan AQShda yashadi. Mu-hojirlikda yaratgan publitsistik toʻplamlari ("Nafrat", 1993; "Kun keladi", 1936; "Mardlik", 1939), "Qirol Genrix IV ning yoshligi" (1935), "Qirol Genrix IV ning balogʻati" (1937) romanlari vatanparvarlik, insonparvarlik ruhi bilan sugʻorilgan. "Sodiq fuqaro" romani oʻzbek tilida nashr etilgan (1970).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Janubi-gʻarbiy Osiyo** — Gʻarbiy Osiyoning janubiy qismidagi tabiiy oblast. Arabiston yarim orol va unga yondosh hududlar kiradi. Mayd. 3 mln. km² dan ziyod. Janubi-gʻarbiy Osiyo zaminining koʻp qismi qad. Gondvana materigining bir boʻlagi. Tekisliklar, supasimon qirlar, kuestali plato shakllari keng tarqalgan. Yaman, Hijoz, Asir, Livan, Antilivan togʻlarida hozir ham zilzila boʻlib turadi. Mesopotamiya pasttekisligi (bukilmasi) allyuvial choʻkindilar bilan toʻlgan. Janubi-gʻarbiy Osiyoda foydali qazilma (ayniqsa neft) koʻp. Iqlimi issiq va quruq. Oʻrtacha temperaturasi shimolda yanvarda 5°, iyulda ZG, janubda yanvarda 24°, iyulda 34°. Yillik yogʻin 100–150 mm, Livan, Antilivan, Ummon va Yaman togʻlarida oʻrtacha 500–760 mm. Iqlimi quruqligidan aksar qismining landshafti choʻl va chala choʻl. Mesopotamiyadan Furot va Dajla daryolari oqib oʻtadi. Yer osti suvlari aholi uchun asosiy suv manbaidir. Quduq koʻp. Tuproqlari qoʻngʻir, jigarrang , qizil choʻl tuproqlardir. Oʻrta dengiz boʻyidagi togʻlarda livan kedri, halab qaragʻayi, yashil butazorlar, choʻllarda siyrak yostiqsimon boʻtalar, shoʻra oʻsadi, Yaman va Ummon togʻlarida savannalar bor. Hayvonot dunyosi shimolda Palearktika oblasti va jan.-gʻarbda Efiopiya oblastiga mansub. Janubi-gʻarbiy Osiyoda Saudiya Arabistoni, Quvayt, Bahrayn, Qatar, BAA, Ummon, Yaman, Iroq va Iordaniyaning jan. qismi joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hazret Umar masjidi** yoki **Hazret Umar metjidi** – Turkmanistonning Ashxobod shahrining Parahat-7 mikrorayonida joylashgan. Masjid bir vaqtning oʻzida 3000 tagacha namozxonni qabul qilishi mumkin.

Tarixi
------

Masjid Prezident Gurbanguli Berdimuhamedovning farmoniga koʻra Xoja Ahmet Yassavy diniy tashkilotining buyrugʻi bilan Aga Gurluşyk qurilish kompaniyasi tomonidan bunyod etiladi.

Masjidning ochilish marosimi 2018-yil 26-sentabrda boʻlib oʻtadi.

Arxitekturasi
-------------

Masjidning umumiy maydoni 13,000 m2 (140,000 kv. ft) boʻlib, markaziy gumbazning masjid poydevoridan balandligi 40 m (130 ft)ga teng, kichik gumbazlari 23 m (75 ft). Bino burchaklaridagi toʻrtta minoraning balandligi poydevori bilan birgalikda 63 m (207 ft)ni tashkil etadi.

Masjidning ichki qismini bezashda marmar, granit, qimmatbaho yogʻoch turlaridan foydalanilgan. Masjidning dizaynida Qur’on suralarini oʻz ichiga olgan naqshinkor epigrafika alohida oʻrin tutadi. Bunday yozuvlar, shuningdek, masjidning oq marmar jabhalariga ham oʻyib ishlangan.

Masjidning namoz oʻqiladigan zali bir vaqtning oʻzida 3000 kishini oʻzida sigʻdira oladi. Zalning yuqori qismi ayollarning namoz oʻqishi uchun moʻljallangan.

Masjid hududida, shuningdek, sadaqa berish va turli marosimlar oʻtkazish uchun maxsus bino hamda avtoturargoh ham mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  V Ashxabade v preddverii Dnya nezavisimosti otkrili novuyu mechet
2. ↑  „В Ашхабаде торжественно открыта новая мечеть". 23-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-fevral 2020-yil.
3. ↑  „Президент Туркменистана принял участие в открытии мечети в Лебапском велаяте". 28-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-fevral 2020-yil.
4. ↑  V jilom massive Ashxabada otkrilas krupnaya mechet

Havolalar
---------

* Hazrat Umar masjidi surati
* Kechasi surat[*sayt ishlamaydi*]
**AQSh geologik xizmati** (inglizcha: *United States Geological Survey*, qisqartirilgan *USGS* ) — Amerika Qoʻshma Shtatlarining geologik tadqiqotlar va yer fanlarini oʻrganishga ixtisoslashgan hukumat tadqiqot tashkiloti hisoblanadi.

Tavsif
------

 Klarens King - Geologiya xizmati asoschisi
 USGS xaritasi, 1902-yil
USGS 1879-yilda paydo bo'lgan. Geologiya xizmati geologik masalalar va geologik xaritalar, shuningdek gidrogeologiya va geografiyaga ixtisoslashgan.

*AQShGX (USGS)* tadqiqotining eng muhim sohasi Qo'shma Shtatlardagi foydali qazilmalarni qidirish hisoblanadi.

Ushbu xizmat AQSh Ichki ishlar vazirligiga bo'ysunadi.

Xizmatning Bosh ofisi Virjiniya shtatining Reston shahrida joylashgan. Ikki yetakchi bo'lim Denver ( Kolorado ) va Menlo Parkda ( Kaliforniya ) joylashgan. *USGSda* 10 mingga yaqin xodim ishlaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  Andoza:USBill

Yana qarang
-----------

* Geologik tadqiqot
* Louell rasadxonasi, Anderson Mesa stantsiyasi

Havolalar
---------

* usgs.gov - rasmiy veb-sayt.
* Onlayn xaritalash xizmati
Miloddan avvalgi ikkinchi ming yillikka oid gʻildirak, Eron Milliy Muzeyi, Tehron.
**Gʻildirak** turli mashinalarda mexanik ish bajaruvchi, oʻz oʻqi atrofida aylanuvchi doirasimon uskunadir. Gʻildirak sirpanmay harakatlanish, demakki nisbatan kamroq kuch sarflash imkonini beradi. Odatda transport vositalarida qoʻllaniladi. Ba’zan aylanuvchi doirasimon har qanday jismlarni ham gʻildirak deb atashadi.

**Gʻildirak** — mashina va mexanizmlarning aylanma harakatni uzatish yoki boshqa harakatga oʻzgartirib berish uchun xizmat qiladigan detali. Gupchakka oʻrnatilgan disk yoki spi-sali chambarak shakliga ega. Gʻ. mashina yoki mexanizm oʻqida erkin aylanishi yeki unga mahkamlab oʻrnatib qoʻyilishi (oʻq bilan birga aylanishi) mumkin.

Gʻ. insoniyatning ilk kashfiyotlaridan biri. U taxminan miloddan avvalgi 4 min-ginchi yillar oʻrtalaridan oldin maʼlum (Mesopotamiya). Suriladigan yuk ostiga qoʻyiladigan yogʻoch gʻaltakmolani ilk Gʻ. deb hisoblash mumkin. Dastlabki Gʻ. toʻgʻridan-toʻgʻri oʻqqa oʻrnatilgan diskdan iboratboʻlgan. Miloddan avvalgi 2 minginchi yillarga kelib Gʻ. ancha takomillashdi: avval spitsali, keyinchalik gupchakli va qayrilma gardishli Gʻ.lar yaratildi, keyinchalik Gʻ. mustahkamligini oshirish maq-sadida temirdan yasalgan gardishlar qoʻllana boshlandi. Dastlab, Gʻ. faqat pishiq yogʻochdan yasalgan va, asosan, arava, charxpalak; zambilgʻaltak (qarang Zambiya) uchun ishlatilgan. Oʻzbekiston hududida Oltintepa qad. shahar harobasidan topilgan 4 Gʻ.li (tegarchikli) sopol aravaning miloddan avvalgi 4—2-asrlarga oidligi aniqlangan. texnika rivojlanib, avtomobil, velo-siped va parovoz paydo boʻlgach, shinali va temir Gʻ.lar ishlatila boshladi. Gʻ. faqat transport vositalarining ham tayanchi, ham harakatlantirish vositasigina boʻlib qolmay, balki kulolchilikda, tegirmonlar, turbinalar, stanoklar va boshqalarda harakatni bir turdan ikkinchi turga aylantirish yoki tezligini oʻzgartirish uchun ham qoʻllanadi (qarang Tishli gʻildirak). 

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aleksandr Mixaylovich Plexanov** (1931-yil 16-oktyabr, SSSR, Omsk viloyati, Kitayli qishlogʻi – 2022-yil 13-yanvar) – sovet va rus kontrrazvedkachisi va tarixchisi. SSSR KGB faxriysi, isteʼfodagi polkovnik. Tarix fanlari doktori, FSB akademiyasining professori. Xavfsizlik idoralari tarixi, davlat chegarasining xavfsizligi va himoyasi hamda kazaklar haqidagi monografiyalar muallifi.

Hayoti
------

Aleksandr Mixaylovich Plexanov 1931-yil 16-oktyabrda Omsk viloyatining Kitayli qishlogʻida tugʻilgan.

1950-yilda Ichki Ishlar Vazirligining Toshkentdagi Suvorov harbiy bilim yurtida, S.M.Kirov nomidagi Ichki Ishlar Vazirligining Orjonikidze harbiy bilim yurtida taʼlim olgan va mehnat faoliyatini olib borgan. Shuningdek, Leningrad universitetining tarix fakulteti tamomlagan. 1993-yilda „1921–1925-yillardagi Cheka-OGPU faoliyati" mavzusida tarix fanlari doktori ilmiy darajasini olish uchun nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan.

U harbiy maktablarda ofitser-oʻqituvchi, oʻqituvchi, katta oʻqituvchi boʻlib ishlagan. SSSR Davlat xavfsizlik qoʻmitasi Oliy maktabida va Rossiya Federatsiyasi federal chegara xizmati tarixiy tadqiqot markazida dotsent boʻlgan.

Aleksandr Mixaylovich Plexanov Xalqaro axborotlashtirish akademiyasining haqiqiy aʼzosi hisoblanadi.

U Rossiya maxsus xizmatlari tarixini oʻrganish jamiyatining va „Lubyankadagi tarixiy oʻqishlar" konferensiyasining asoschilaridan biri boʻlgan.

Aleksandr Mixaylovich Plexanov 2022-yil 13-yanvarda vafot etgan.

Mukofotlari
-----------

Aleksandr Mixaylovich Plexanov oʻn beshta hukumat mukofotlariga sazovor boʻlgan va II darajali „Kontrrazvedka xizmati uchun" koʻkrak nishoni bilan taqdirlangan. U 2012-yilda Andrey Plexanov bilan birgalikda „Badiiy adabiyot va jurnalistika" nominatsiyasida „Rossiya chegarasida alohida chegara qoʻriqlash korpusi (1893—1919)" ilmiy-ommabop nashri uchun Rossiya FSB mukofoti bilan taqdirlangan.

Adabiyotlar
-----------

* *Сушко А.* Создаётся впечатление что мы воспитываем молодое поколение не помнящее родства // Омский научный вестник. Серия «Общество. История. Современность». 2018. — № 1. — С. 7—11.

Manbalar
--------

1. ↑  „Скончался известный историк спецслужб, уроженец Омской области Александр Плеханов". 14-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-yanvar 2022-yil.
2. ↑  „13 января на 91 году жизни скончался советский и российский контрразведчик". 14-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-yanvar 2022-yil.
3. ↑  „ЛЕНИНГРАДСКОЕ (КУТАИССКОЕ) И ТАШКЕНТСКОЕ СУВОРОВСКИЕ ВОЕННЫЕ УЧИЛИЩА.". *www.kadet.ru*. Qaraldi: 18-noyabr 2023-yil.
4. ↑  Plexanov, Aleksandr Mixaylovich. Deyatelnost VChK-OGPU v pervoy polovine dvadsatix godov, 1921—1925 gg. : diss. … d-ra ist. nauk : 07.00.02. – Moskva, 1993. – 386 s.
**Jinoyatlarni tasniflash** - jinoiy harakatga aniq jinoiy-huquqiy baho berish. Bunda jinoiy qilmish belgilarining jinoyat qonunida nazarda tutilgan jinoyat tarkibi belgilariga muvofiqligi aniqlanadi. J. t. dastlab tergov organlari tomonidan, yakuniy ravishda esa sud hukmi bilan amalga oshiriladi. Amaldagi jinoyat huquqida J. t.ning 2 asosiy guruhi nazarda tutilgan. Bular: 1) jinoyatlarni obʼyektiga qarab tasniflash; 2) jinoyatlarni ijtimoiy xavflilik darajasiga qarab tafsiflash
Q
Oʻzbekiston Respublikasining JKda jinoyatlar oʻz xususiyati va ijtimoiy xavflilik darajasiga koʻra: ijtimoiy xavfi katta boʻlmagan; uncha ogʻir boʻlmagan; ogʻir; oʻta ogʻir jinoyatlarga boʻlingan. Ijtimoiy xavfi katta boʻlmagan jinoyatlarga: qonunda ozodlikdan maxrum qilishga nisbatan yengilroq jazolar nazarda tutilgan jinoyatlar; qacddan sodir etilib, qonunda eng ogʻir jazo sifatida 3 y.dan koʻp boʻlmagan muddatga ozodlikdan maxrum qilish nazarda tutilgan jinoyatlar; ehtiyotsizlik oqibatida sodir etilib, qonunda 5 y.dan koʻp boʻlmagan muddatga ozodlikdan maxrum qilish tarzida jazo nazarda tutilgan jinoyatlar kiradi. Uncha ogʻir boʻlmagan jinoyatlarga: qacddan sodir etilib, qonunda eng ogʻir jazo sifatida 3 y.dan ortiq, lekin 5 y.dan koʻp boʻlmagan muddatga ozodlikdan mahrum qilish nazarda tutilgan; ehtiyotsizlik oqibatida sodir etilib, qonunda eng ogʻir jazo sifatida 5 y.dan ortiq muddatga ozodlikdan mahrum qilish tarzidagi jazo nazarda tutilgan jinoyatlar kiradi. Qasddan sodir etilib, qonunda ogʻir jazo sifatida 5 y.dan ortiq, lekin 10 y.dan koʻp boʻlmagan muddatga ozodlikdan mahrum qilish nazarda tutilgan jinoyatlar ogʻir jinoyatlarni tashkil etadi. Qasddan sodir etilib, qonunda 10 y.dan ortiq muddatga ozodlikdan mahrum qilish yoki oʻlim jazosi nazarda tutilgan jinoyatlar oʻta ogʻir jinoyatlar hisoblanadi. J. t. barcha jinoyatlarni ularning xususiyati, ijtimoiy xavflilik darajasiga qarab muayyan turkumlarga boʻlish imkoniyatini berish bilan birga, javobgarlikni belgilash, adolatli jazo tayinlash, qonuniylik va insonparvarlik tamoyillarini amalga oshirishning muhim sharti hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abu Hurayra** roziyallohu anhu (arabcha:  — «Mushukchaning otasi») (602, Makka — 679, Madina) — mashhur sahoba, roviy, faqih olimlardan. Abu Hurayra (roziyallohu anhu)ning Islomdan oldingi ismi Abdushshams ibn Saxr bo'lgan. islom dinini qabul qilganidan so'ng, ismi Muhammad sollohu alayhi vassallam payg'ambarimiz tomonilaridan Abdurrahmon deb o'zgartirilgan. Keyinchalik o'zining kichik mushukchasi bilan yurganligi tufayli yana [[Muhammad]sollohu alayhi vassallam] payg'ambarimiz tomonlaridan "Abu Hurayra" deb kunyalangan. Abdurrahmon ibn Saxr Islom olamida aynan ushbu laqab bilan tanilgan. Abu Hurayra(roziyallohu anhu) Yamanning Davs qabilasidan bo'lgan. Davs qabilasining yo'lboshchisi Tufayl ibn Amr da'vati orqali Islomni qabul qilgan.

Abu Hurayra roziyallohu anhu hijratning yettinchi, "Xaybar" sanasida Islom dinini qabul qilgan paytida o'ttiz yoshda edi. U kishi Xaybardan qaytayotgan [Muhammad ibn Abdulloh sollallohu alayhi vasallam bilan birga Madinaga boradi. Abu Hurayra roziyallohu anhu As-hobus Suffa - Muhammad sallohu alayhi vassalam payg'ambarimiz masjididagi suffada yashab, u kishidan hadis eshitish bilan mashg'ul bo'lgan sahobalarning biri edi. Shu sababli, Islomga kech kirganiga qaramay, sahobalar orasida eng ko'p hadis rivoyat qilgan kishi hisoblanadi. U kishi 5374 ta hadis rivoyat qilgan va bu hadislar Taqiy ibn Muhammadning musnadida keltirilgan. Bulardan 335 tasi ham Imom Buxoriy, ham Imom Muslim hadis kitoblarida mavjud, 93 tasi faqat Buxoriyda, 189 tasi faqat Muslimda, qolgan 4757 tasi boshqa hadis kitoblarida keltirilgan.

Abu Hurayra roziyallohu anhu ko'p vaqtini Muhammad sallallohu alayhi va sallamning subhatida o'tkazganlar. Ovqatlanishga ketsa, biror hadisni eshita olmay qolishdan qo'rqib, ko'p paytlarda ochlikdan bukchayib qolgan. Abu Hurayra roziyallohu anhu sahobalarni ichida eng zehni o'tkiri, ya'ni, kuchli xotira egasi bo'lgan. Hadis rivoyat qilganida biror harfni yoki so'zni ortiqcha yoki noqis, oldin yoki keyin aytmagan. Abu Hurayra(roziyallohu anhu) fiqhni puxta egallagan boʻlib, ifto — fatvo beruvchi mavqeiga koʻtarilgan. Har juma kuni namozdan oldin hadis darslarini bergan. Anas ibn Molik, Tovus ibn Qaysan, ibn Sirin va boshqalar Abu Hurayra(roziyallohu anhu)ning shogirdlari bo'lishgan. Umar tomonidan Bahrayn voliyligiga tayinlangan. Usmon zamonida Makka qozisi va Muoviya davrida Madina voliysi boʻlgan.
Abu Hurayra(roziyallohu anhu) 59-hijriy yilda 78 yoshida al-Aqiq vodiysida vafot etgan. Uning janozasida o'z davrining ma'lum va mashhur sahobalari qatnashgan. Abu Hurayra roziyallohu anhu Madinadagi Baqe' qabristoniga dafn etilgan.

Havolalar
---------

* „Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)". *Muslim.uz*. Qaraldi: 11-oktyabr 2020-yil.

Manbalar
--------

*
**Gidroliz** (gidro... va yun. lysis —ajralish, parchalanish) —moddalar bilan suv oʻrtasida oʻzaro taʼsir natijasida turli birikmalar (kislota, asos va b.) hosil boʻlishi, jumladan (tuzlarda) ion almashinuv reaksiyasi. G.ni qoʻyidagi umumiy tenglama bilan koʻrsatish mumkin: A-V+N-ON "± A-N+V-ON, bu yerda A—V —gidrolizlanuvchi modda (tuz), A—N (kislota). V—ON (asos) — gidroliz mahsuloti. G. anorganik va organik birikmalarda koʻp tarqalgan muhim jarayondir. G. tuzlar, uglevodlar, oqsillar, efirlar, yogʻlar va b. turli sinfga mansub birikmalarda uchraydi.

Tuzlar gidrolizlanishi massalar taʼsiri qonuniga boʻysunadi. Koʻpchilik hollarda tuzlar gidrolizi qaytar reaksiyadir. G. natijasida erimaydigan yoki yengil uchuvchan modda hosil boʻlsa, reaksiya tuz butunlay parchalanguncha davom etadi. Kuchsiz kislota bilan kuchli asosdan tarkib topgan tuzlar gidrolizlanganda eritma ishqoriy muhitli boʻladi:CH,COONa+HOH# <± CH,COOH+Na+OHKuchsiz asos bilan kuchli kislotadan tarkib topgan tuzlar gidrolizlanganda esa eritma kislota muhitli boʻladi:NH4C1+HOH <± NH4OH+H+C1.

Kuchsiz kislota va kuchsiz asosdan tarkib topgan tuzlar toʻla G.ga uchraydi:A12S3+6H2O=2A1(OH)3+3H2ST 2Ar+3S2-+6H2O=2Al(OH)3+3H2St.

Kuchli kislota va kuchli asosdan tarkib topgan tuzlar G.ga uchramaydi,ularning suvdagi eritmalari neytral boʻladi. Muhitning kislotali yo ishqorli boʻlishini taʼminlaydigan bufer eritmalar G. tufayli mavjud boʻla oladi. Bunday eritmalarning fiziologik ahamiyati ham juda muhim — organizmning normal hayot faoliyati uchun N+ ionlari doim birday konsentratsiyada boʻlishi zarur. Yer poʻstining bir qancha geologik oʻzgarishlari, minerallar hosil boʻlishi va tuproqning shakllani

  

shi tuzlarning gidrolizlanishiga bogʻliq.

Tuzlarning gidrolizlanishi kimyo sanoatidagi koʻpgina muhim jarayonlarga asos boʻlib xizmat qiladi. Organik birikmalarning gidrolizlanishi — ularning suv taʼsirida parchalanib ikki yoki undan ortiq modda hosil qilishi demakdir. Organik moddalar aksari kislota yoki ishqorlar ishtirokida gidrolizlanadi. Yana q. Gidroliz sanoati. Yaba 007

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Mifologiyada **Quyosh** (tatarcha: Qu*yosh*, boshqirdcha : *Huyash*) — turkiy va oltoy mifologiyasida Quyosh Xudosi. **Quyosh ota,** shuningdek**, kun (gun) ota** yoki **Gunash** (**Kunash**) **ota** yoki **Yashiq ota** deb ham aytiladi. Moʻgʻullar uni **Nar (Nara) Etzeg** deb bilishadi.

Quyosh yerga yuborib turadigan nurlari sababli turkiy madaniyat tarixida hurmatga sazovordir. Ayni paytda unga hayot beruvchi va taʼminlovchi neʼmat sifatida qaraladi. Quyosh chiqadigan tomonga hurmat bilan munosabatda boʻlib kelingan. Masalan Yevropa madaniyatidagi „Eks Oriente Luks" („Yorugʻlik sharqdan yuksaladi", yaʼni sivilizatsiyaning kelib chiqishi sharqdadir") tushunchasini taʼkidlab kelishgan. Onadoʻli soʻzi qadimgi yunon tilida quyosh tugʻilgan joy degan maʼnoni anglatadi. Qadimgi turklar chiqayotgan Quyoshni uch yoki toʻqqiz marta salomlashgan. Xon chodirining eshigi doimo sharqqa qaratib qurilgan. Uylarning eshiklari ham sharq tomonga ochiladi. Uning moʻgʻulcha talaffuzi vengerlarning quyosh xudosi Napkiralyni eslatib yuboradi. Quyosh deyarli barcha sivilizatsiya va jamiyat aʼzolari tomonidan erkak sifatida qabul qilinadi va bosh Xudoning mavqeiga tenglashtiriladi. U osmonning yettinchi qavatida oʻtiradi. Turkiy xalqlar bilan bogʻliq boʻlgan baʼzi Oʻrta Osiyo madaniyatlarida ayol sifatida ham qabul qilingan. Turklarda quyosh issiqlik, oy esa sovuqlik ramzi hisoblanadi. Ural Botir (Ural Xoni) afsonasida Osmon Xudosi Samravning ikkita xotini bor, ulardan birining ismi Quyosh onadir. (Ikkinchisi — Oy Ona) Ammo uni Kunxon bilan adashtirmaslik kerak.

„Divonu lugʻotit turk"da bu soʻz „*Usitgan quyosh yopildi"* shaklida uchraydi.

Etimologiya
-----------

* **Quyosh:** ildizi quy/quzga borib taqalishi aytiladi.

Manbalar
--------

* Türk Söylence Sözlüğü, Deniz Karakurt, Türkiye, 2011 (OTRS: CC BY-SA 3.0)27 Aralık 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Havolalar
---------

* Mongolian & Turkic Gods30 Mart 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (ingl.)
* Kuyash Ham Alav, H.B. Paksoy (Wayback Machine saytida 2011-12-30 sanasida arxivlangan)30 Aralık 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (ingl.)
* Güneş de Alevdir
**Bayram kunlari** - muhim voqealarga bagʻishlangan, anʼana sifatida nishonlanadigan, ish kuni hisoblanmaydigan kunlar. Oʻzbekiston Respublikasi hududida quyidagi kunlar bayram (dam olish) kunlari deb belgilangan: 

1-yanvar — Yangi yil; 

8-mart — Xotin-qizlar kuni; 

21-mart — Navroʻz bayrami; 

9-may — Xotira va qadrlash kuni; 

2-avgust — Davlat ramzi Mohinur tug'ilgan kuni 

1-sentabr — Mustaqillik kuni; 

1-oktabr — Oʻqituvchi va murabbiylar kuni; 

8-dekabr — Konstitutsiya kuni; 

Roʻza hayiti (Iyd al-Fitr)ning birinchi kuni; 

Qurbon hayiti (Iyd al-Adha)ning birinchi kuni. 

Bayram kunlari-texnika sharoitlari va boshqa sharoitlarga (uzluksiz ishlaydigan korxonalar, obʼyektlarni qoʻriqlash, ularning xavfsizligini taʼminlash qabilarga) koʻra ishni toʻxtatib turish mumkin boʻlmagan joylarda, aholiga xizmat koʻrsatish zarurati boʻlgan ishlarda, shuningdek kechiktirib boʻlmaydigan taʼmirlash va yuk ortish-tushirish ishlarida Bayram kunlari ishlashga yoʻl qoʻyiladi. Bayram kunlari bajarilgan ishlar uchun kamida ikki hissa miqdorida haq toʻlanadi. Toʻlanadigan haqning aniq miqdori jamoa shartnomasida, agar u tuzilmagan boʻlsa, ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qoʻmitasi yoki xodimlarning boshqa vakillik organi bilan kelishib belgilanadi. Bayram kunlari dagi ish xodimning xohishiga qarab boshqa dam olish kuni (otpusk) berish bilan qoplanishi mumkin. Bayram kunlari dagi ish yoxud ish vaqtidan tashqari bajarilgan ish uchun boshqa dam olish kuni berilgan taqdirda, bunday ishlar uchun kamida bir hissa miqdorda mehnat haqi toʻlanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Miloslav Yaroslavovich Buresh** — Sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi.

Biografiyasi
------------

1924-yilda Namanganda tugʻilgan. 1944-yildan KPSS aʼzosi boʻlgan.

Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, Toshkent qishloq xoʻjaligi instituti bitiruvchisi. 1953-yildan — iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda ishtirok etgan. 1953-1981-yillarda. — TIIIMSH yordamchisi, komsomol tashkilotchisi, Oʻzbekiston komsomolining Kuybishev tuman qoʻmitasi kotibi, katta oʻqituvchi, institut partiya byurosi kotibi, Toshkent shahri Oʻzbekiston Kompartiyasi Kuybishev tuman qoʻmitasining ikkinchi kotibi, birinchi kotibi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Qoʻmitasi suv xoʻjaligi va qishloq qurilishi boʻlimi mudiri, Oʻzbekiston SSR melioratsiya va suv xoʻjaligi vazirining birinchi oʻrinbosari, Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Qoʻmitasi suv xoʻjaligi boʻlimi mudiri, Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Qoʻmitasi birinchi kotibining yordamchisi lavozimlarida ishlagan.

Oʻzbekiston SSR Oliy Sovetining 9 va 10-chaqiriqlari deputati etib saylangan.

1981-yilda Toshkentda vafot etgan.

Havolalar
---------

* Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti deputatlari: Oʻninchi chaqiriq. (Qisqacha biografik maʼlumot). — T.: Oʻzbekiston, 1981. — S. 11.
* Bureshga taʼziyanoma
**Ulagchi (Uloqchi yoki Ulavchii) Xon** ( moʻgʻ.: *Улаагч Хаан* , Tatar ) (1257 yilda vafot etgan) Ko'k O'rda va Oltin O'rdaning uchinchi xoni hisoblanadi. U 1257 yildan atiga bir yildan kamroq vaqt hukmronlik qilgan.

Hayoti
------

Ulag‘chi Sartoqxonning o‘g‘limi yoki kenja ukasimi, aniq emas. Monkexon Sartaq vafot etishi bilanoq unga Jochid Ulus (Oltin Oʻrda) xoni unvonini beradi. Uloqchi 10 yoshida Batuxonning xotuni Boraqchin va Sartaqning amakisi Berke qoʻl ostida bo'ladi va ularning yordami bilan hokimiyatga kelgan. Biroq, u ish vaqtida vafot etdi. H.H.Xuort amakisi Berke foydasiga taxtdan voz kechganini da'vo qildi, chunki yigit taxtga o'tirgandan so'ng Ulag'chi ismli odamni Rossiyaga o'zining leytenanti qilib yuborgan edi.

Genealogiya
-----------

* Chingizxon
* Jochi
* Batu Xon
* **Ulagchi**

Yana qarang
-----------

* Oltin O'rda xonlari ro'yxati

havolalar
---------

* Mo'g'ul xonlari

Manbalar
--------

1. ↑  H. H. Howorth *The history of the Mongols*, p.II, D.II, p. 93.

|  |
| --- |
| Ulagchi **House of Borjigin (1206–1634)** **Vafoti:** 1257 |
| Humkdorlik unvoni |
| OldingisiSartaq |  **Khan of the Blue Horde and Golden Horde** 1257 | KeyingisiBerke |

Tukrum:Oltin Oʻrda hukmdorlari