recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Bozorqalʼa** — Beruniy shahridan 40 km sharkda, Amudaryoning oʻng sohilidagi shaharqalʼa harobasi (miloddan avvalgi 6— 4-asrlar). S. P. Tolstoyerahbarligidagi Xorazm arxeologiyaetnografiya ekspeditsiyam topib oʻrgangan (1938). Shahar toʻgʻri toʻrtburchak tarhli; binolar paxsa va xom gʻishtdan qurilgan, nishon tuynukli (tirkash) va burjli qoʻsh mudofaa devori bilan oʻralgan. Devorlar oraligʻidagi yoʻlakning eni 3 m. Gʻishtlar 40×10 sm hajmda, maxsus tamgʻali boʻlgan. Qalʼa (100×120 m) shaharning sharqiy burchagida joylashgan. B. hududidan turar joy va kulolchilik ustaxonalarining qoldiqlari, sirli sopol idishlar, ogʻzi keng, chambari jimjimador, tagi yassi xum, tosh yorgʻuchoqlar, ostodonlar, qad. Misr xudosi Bes, odam va hayvonlar haykalchalari, zebziynat buyumlari topilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kia Enterprise** (**Mazda Sentia**) — Yaponiyaning Mazda kompaniyasi tomonidan 1991-yildan 1999-yilgacha va Janubiy Koreyaning Kia Motors tomonidan 2002-yilgacha ikki avlodda ishlab chiqarilgan biznes-klassdagi yengil avtomobillar seriyasi.

Birinchi avlod
--------------

Mazda Sentia (HD; 1991-1996) birinchi marta 1991-yilda taqdim etilgan. Bu Mazda Luce ning vorisi. Kanadada avtomobil 929 Serenia indeksini oldi. Ishlab chiqarishning birinchi haftasida 1000 dan ortiq avtomobil ishlab chiqarildi. Mashinalarning aksariyati Kia kompaniyasining 5 ta eng muhim Yevropa hamkorlariga yetkazib berildi. Birinchi ishlab chiqarilgan SW italiyalik xaridorga ketdi. Olti dvigatelning barchasi avtomobilning old qismiga ko'ndalang tarzda o'rnatiladi, old g'ildiraklarni boshqaradi va tortishni boshqarish tizimi bilan jihozlangan. Dvigatellar to'rt silindrli va 16 klapanga ega. Dvigatel korpusi alyuminiydan ishlangan bo'lib, u taxminan 15 kg keladi.. Benzin va dizel dvigatellari Evro-4 ekologik standartiga mos keladi. Dvigatel harorati yopiq sovutish tizimi tufayli doimiy saqlanadi.

Avtomobil qulflashga qarshi tormoz tizimi, kruiz nazorati va shamollatish tizimi bilan jihozlangan. Ishlab chiqarish 1996-yilda yakunlandi.

### Rasmlari

* Mazda 929Mazda 929
* Mazda 929 Serenia ( Kanada )Mazda 929 Serenia ( Kanada )
* Mazda 929 (HD) ( Avstraliya )Mazda 929 (HD) ( Avstraliya )

Ikkinchi avlod
--------------

Ikkinchi avlod Mazda Sentia (HE; 1995-1999) 1995 yil oxiridan Osiyoda va 1996 yil aprelidan Avstraliyada seriyali ishlab chiqarilgan. Bu BMW E39 nemis modelining raqobatchisi boʻlgan. Yaponiyada ishlab chiqarish nihoyat 1999-yilda Kia Motors va Hyundai Motor kompaniyasining birlashishi tufayli yakunlandi.

### Rasmlari

* Mazda Sentia (HE)Mazda Sentia (HE)
* Orqa ko'rinishOrqa ko'rinish
* Old korinishOld korinish

Kia Enterprise
--------------

1999-yilda Mazda Sentia Kia Motors zavodiga topshirildi va u erda Kia Enterprise nomini oldi. 2002-yilda u Kia Opirus tomonidan ishlab chiqarish liniyasidan chiqarib yuborildi.

### Rasmlari

* Kia Enterprise (oldingi ko'rinish)Kia Enterprise (oldingi ko'rinish)
* Kia Enterprise (orqa ko'rinish)Kia Enterprise (orqa ko'rinish)

Manbalar
--------

1. ↑  „Wayback Machine". *web.archive.org*. 29-yanvar 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-aprel 2022-yil.
2. ↑  „Herald-Journal - Поиск в архиве Google Новостей". *news.google.com*. 16-aprel 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-aprel 2022-yil.
3. ↑  „1995 Mazda Sentia 2gen Sedan (HE) full range specs". *www.automobile-catalog.com*. Qaraldi: 16-aprel 2022-yil.
4. ↑  „1996 MAZDA SENTIA Ad" (ru-RU). 16-aprel 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-aprel 2022-yil.
5. ↑  „Mazda's Luxury division: Amati". *Mazda's Luxury division*. 5-noyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-aprel 2022-yil.
**Kianit** (yunoncha: ruapos-toʻq koʻk, havorang), disten (di... va yun. sthenoc — kuch, qudratdan) — kristalli slanetslarga mansub mineral. Kimyoviy tarkibi Al2[SiO4]. Triklin singoniyali, kri-stali ustunsimon yoki taxtasimon. Aralashmalari Fe (1% gacha), Sg (1,2%), Ti (0,04%). Rangi oqsan toʻq koʻkishyashilgacha. Zangori, koʻk, kulrang ham boʻladi. Kumir yoki gil jinslari aralashgan K. qora boʻladi. Shishadek yaltiroq, qattiqligi turlicha (4,5 dan 7,5 gacha), zichligi 3560–3680 kg/m3. Giltuproqqa boy choʻkindi jinslarning katta bosim zonasida metamorfizlanishidan hosil boʻladi, granitli pegmatitlarda A12O3 ga boy jinslarning assimilyasiyasidan vujudga keladi. Koʻpincha stavrolit, andaluzit bilan birga uchraydi.

K. sanoat uchun muhim ahamiyatga ega boʻlgan gil tuprogʻi koʻp xom ashyo hisoblanadi. Undan oʻtga, kislota va ishqorga chidamli pishiq materiallar olinadi. K. qazib oluvchi mamlakatlar: AQSH (120 ming t, 1982), Hindiston (45 ming t), Braziliya (10 ming t), Ispaniya (6 ming t), Avstraliya (1 ming t).

Tarkibida rutil, muskovit, turmalin, topaz, korund boʻlgan dunyodagi eng yirik konlar Hindiston (Khammam, Bxandara, Sidxbum va b.)da mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Kianit*** haqida turkum mavjud |
**Celldömölk**(talaffuzi Seldiml) — Vengriyaning Vas okrugida joylashgan beshinchi yirik shaharchadir. Eragon filmining qismlari shu yerda suratga olingan. 11 000 aholisi boʻlgan shaharni Kemenesalja tepaligining markazida topish mumkin.

Tarixi
------

**Celldömölk** 750 yildan ortiq tarixga ega. Shaharning gʻarbiy chegaralarida XII asrda Rim uslubida qurilgan abbey qoldiqlari mavjud..

Ikkinchi jahon urushidan oldin bu yerda katta yahudiylar jamoasi boʻlgan. Jamoadagi yahudiylarning aksariyati Vengriyaning Nyilaskeresztes partiyasi tomonidan Holocaust paytida Vengriyani tozalash doirasida deportatsiya qilingan.

1944-yil 7-oktyabrda 2-BG qulay nishonni qidirib, temir yoʻl uzelini 5x1000 GP bomba bilan bombardimon qildi. B-17 samolyotlari qisman yashiringan Wien-Lobau Shell asosiy moy aralashtirish zavodidan qaytib keldi.

Diqqatga sazovor joylari
------------------------

Bibi Maryamning Rim-katolik cherkovi 1747—1748-yillarda qurilgan va Xoch yoʻli 1755-yilda Koptik odo tomonidan Bibi Maryamning ziyoratgohi boʻlgan kichik joy bilan qurilgan. Abbot tomonidan „Csodatévő Kegyszobra" uchun alohida ibodatxona, shuningdek, muqaddas joy ustida yaratilgan xazina qurilgan.

Kutubxona 1953-yil 8-fevralda tashkil etilgan. U Celldömölk va Kemenesalja mintaqasi bilan bogʻliq materiallarni toʻplangan. 1972-yilda u yangi kutubxona binosiga joylashtirilgan. 1993-yilda kutubxona taniqli tilshunos, olim Ferents Kreshneriks (1766—1832) nomini oldi. Kutubxonada 56 000 ga yaqin hujjatlar mavjud. U butun Vengriya boʻylab mashhur boʻlgan, chunki u *2001-yil kutubxonasi* unvoniga sazovor boʻldi. Yuqorida qayd etilgan bino qayta qurilgan, yangilangan va qayta bezatilgan va yangi bino sifatida 2007-yil 19-avgustda ochilgan.

### Sag togʻi

* Sag togʻi — 5 million yillik, Bazalt vulqonidan 279 metr balandlikdagi (915 ft) atrof-muhiti muhofaza qilinadigan hudud hisoblanadi. Oʻrnatilgan ornitologik va geologik yoʻllardan tashqari, Sag togʻi muzeyi kolleksiyasi tashrif buyuruvchilarga mintaqaning noyob ekologik, tarixiy va madaniy qadriyatlari haqida maʼlumot olishga yordam beradi.
* Trianonni xotirlash xochi mahalliy aholi tomo nidan qilingan xayr-ehsonlar hisobidan qurilgan. U 1920-yilda Trianon tinchlik shartnomasini xotirlash uchun 1934-yilda Sag togʻining tepasida koʻtarilgan. Lóránd Eötvös oʻzining nomi bilan atalgan mayatnik bilan bu hududda geodezik tadqiqotlar olib bordi. Uning ilmiy hissasi muhimligini eslash uchun esdalik haykali oʻrnatildi.

Qardosh shaharlar
-----------------

* Ukraina **Mukachevo,** Ukraina
* Avstriya Neudau, Avstriya
* Italiya Pagnacco, Italiya
* RuminiyaSangeorgiu de Pădure, Ruminiya
* Italiya Serramazzoni, Italiya

Taniqli odamlar
---------------

* Kati Piri (1979-yilda tugʻilgan), Gollandiyalik siyosatchi
* Miklos Gaal (1981-yilda tugʻilgan), futbolchi
* Gabor Csásár (1984-yilda tugʻilgan), gandbolchi

Manbalar
--------

1. ↑  "Kresznerics Ferenc Library"
2. ↑   Wayback Machine saytida arxivlandi (2011-01-15). BOBCATSSS 2011

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti in Hungarian
**Kapitan Kryuk** (eng. Kapitan Hook) ― 14-Disney toʻliq metrajli multfilmining asosiy antagonisti „Piter Pan", Jeyms M. Barri nomli romanida suratga olingan. Jeyk va Netlandiyaning qaroqchilari animatsion seriyasida Kapitan Kryuk asosiy qahramon boʻlgan bolalar guruhi uchun asosiy raqibdir. Ammo, asosan, Kapitan Kryuk Piter Penning qasdkor dushmani boʻlib, koʻpincha haddan tashqari isteriya va qoʻrqoqlikni namoyon etadi. U Piter Pen tomonidan unga berilgan „Vobla" laqabiga ega va kitobdan farqli oʻlaroq, uning chap qoʻlida oʻng oʻrniga ilgak bor. U katta qaroqchilar guruhiga ega. Asl filmda u aktyor Xans Konrid tomonidan ovoz berilgan, hozirda uning ovozi aktyor Kori Burton tomonidan ijro etilgan.

Qahramon yaratish
-----------------

Kapitan Kryuk Disney studiyasining animatori Frank Tomas tomonidan jonlantirilgan.

### Ovozli aktyorlik

Kapitan Kryukning roli uchun aktyor Xans Konrid tanlandi, u ham qahramon uchun prototipga aylandi.

### Bir vaqtlar, ertak dumida

Kapitan Kryuk AQShda mashhur boʻlgan seriyada bir marta ertakda paydo boʻladi. Ikkinchi mavsumdan boshlab u seriyadagi asosiy rollardan birini oʻynaydi.

Adabiyotlar
-----------

* *Энциклопедия любимых героев*, Disney. Коллекционное издание. Эксмо, 2015 — 51 bet. ISBN 978-5-699-80296-8.

Manbalar
--------

1. ↑  *Kapitan Kryuk: ozvuchivanie personaja*
2. ↑  John Grant*. The Encyclopedia of Walt Disney's Animated Characters: From Mickey Mouse to Aladdin*. Нью-Йорк: Hyperion Books, 1993. ISBN 1562829041.
3. ↑  Pierre Lambert*. Walt Disney, l'âge d'or(frans.)*, Fransiya, 2006. ISBN 2950781888.
**Kia Quoris** — Janubiy Koreyaning Kia Motors kompaniyasining vakili avtomobil. Avtomobil Hyundai Equus — BH-L (VI) bilan bir platformada qurilgan. Quoris Equus’dan kichikroq, lekin g‘ildirak bazasi uzunroq va old qismi qisqaroq, Kiaʼdan ilhomlantirilgan tajovuzkor dizayn va kompaniyaning „Yo‘lbarsning og‘zi" panjarasiga ega.

Modelning sotuvi 2012-yilning may oyida Janubiy Koreyada boshlangan. Keyinchalik Kia oʻz flagmanini dunyodagi eng yirik avtomobil bozorlariga, jumladan AQSh va Xitoyga olib chiqdi. Oʻz mamlakatida avtomobil K9 nomini oldi, boshqa bozorlarda u kompaniyaning Janubiy Koreya modellarida boʻlgani kabi **Quoris** nomini oldi: K5 va K7. AQShda Quoris K900 nomi bilan sotiladi.

Rossiyada avtomobil 2013-yil 1-martda Quoris nomi ostida 3,8 litrli V6 dvigateli (290 ot kuchi) bilan ishlab chiqarildi va sakkiz pogʻonali avtomat uzatmalar qutisiga ega boʻldi. Koreya bozori uchun versiyadan farqli oʻlaroq, bu dvigatel toʻgʻridan-toʻgʻri emas, balki tarqatilgan yonilgʻi quyish moslamasiga ega.

Kompaniya birinchi marta avtomobil suratlarini 2012-yilning mart oyida, sotuvlar boshlanishidan bir oy oldin taqdim etgan edi. Rasmiy taqdimotdan soʻng, avtomobil BMW avtomobillariga, jumladan, boshqaruvchi BMW 7 va oʻrta oʻlchamli Gran Turismo avtomobillariga oʻxshashligi uchun tanqid qilindi.

Dastlab, Rossiyada avtomobillar toʻrtta trim darajasida sotilgan: Prestige, Luxury, Premium I, Premium II. 2014yil iyun oyida restylingdan soʻng ikkita bezak darajasi qoldi. Va bir yil oʻtgach, KIA Rossiya bozorida faqat Premium konfiguratsiyada sotiladigan besh litrli V8 dvigatelli avtomobilni chiqaradi.

Birinchi restyling bosh optikasi va orqa chiroqlarga taʼsir qildi, tormoz tizimi qayta sozlandi, dvigatel toʻgʻridan-toʻgʻri yonilgʻi quyildi, salondagi analog soat biroz oʻzgardi (soat hech qanday sozlamaga ega emas va GPS orqali oʻz-oʻzidan sozlanadi, vaqt zonalarini mustaqil ravishda oʻzgartiradi. Yuqori trim darajalarida oldingi yoʻlovchi oʻrindigʻining holati haqida maʼlumot paydo boʻldi.

Restylingning ikkinchi toʻlqinidagi avtomobillar oʻrindiqlarning yanada ergonomik shakli bilan ajralib turadi, ichki bezak materiallari roʻyxati kengaydi. V8 dvigatelli avtomobillar 19 '' jantlar bilan birga keladi

* Orqa ko'rinish Orqa ko'rinish

Manbalar
--------

1. ↑  „Kia начала продажу самого «крутого» автомобиля". 25-may 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyun 2012-yil.
2. ↑  „Самый «крутой» автомобиль Kia получит имя Quoris". 22-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-iyul 2012-yil.
3. ↑  „Kia представила свой самый большой автомобиль". 1-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyun 2012-yil.

Havolalar
---------

* Janubiy Koreya Kia veb-saytida avtomobil
* KIA Quoris salonining panoramasi
**Bozor muvozanati** — bozordagi talab va taklifning miqdoran va tarkib jihatidan bir-biriga muvofiq kelishi. Bozor muvozanati bir lahzalik (oʻzgarmas taklifda), qisqa muddatli (tashkilot yoki firmalarning oʻzgarmas miqdori va ishlab chiqarish hajmining oʻzgarishi) va uzoq muddatli (iqtisodiy shartsharoit tashkilot, firmalar va mavjud talabning zamonaviy darajasiga muvofiq kelganda) boʻlishi mumkin. Talab va taklif uzoq vaqt bir-biridan ajralib qolsa, Bozor muvozanati buziladi. Umuman olganda Bozor muvozanati hamma tovarlarga nisbatan va uzok, vaqt boʻlishi mumkin. Ammo juzʼiy va ayrim tovarlarga nisbatan moslikning buzilishi muqarrar. Chunki ehtiyojning yuksalishi bilan yangi talab paydo boʻladi va u darhol qondirilmaydi. Bozor muvozanati ni taʼminlashning asosiy yoʻllari: tovar ishlab chiqarishni talab darajasiga yetkazish orqali bozorni toʻydirish; yetarli tovarlar zaxirasini barpo etish; talabgir tovarlar narxini oshirish, oʻtmay turgan tovarlar narxini pasaytirish; eksport va importning ortishi yoki kamayishi; aholi daromadlarining tovarlar va xizmatlar koʻpayishiga qarab ortib borishi; mehnat unumdorligining ish haqiga nisbatan tezroq oʻsishi. Bozor muvozanati maʼrifatli jamiyatda narxlar bilan bozorni tartibga solish orqali taʼminlanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kia Sephia** — Kia Motors tomonidan 1993-yildan 2011-yilgacha ishlab chiqarilgan avtomobil.

1989-1994-yillarda ishlab chiqarilgan litsenziya asosida sotib olingan Mazda 323 BG birinchi avlod avtomobillari uchun asos sifatida ishlatilgan.

Sephia I modeli
---------------

1993-yil Sephia avtomobillari faqat sedan korpusida ishlab chiqarilgan va faqat 80 ot kuchiga ega 1,6 litrli dvigatel bilan jihozlangan. Platforma *Mazdadan* qarzga olinganligi sababli, dvigatel, vites qutisi, shassi *Mazda* bilan almashtirilishi mumkin edi.

1996-yilda model yangilandi. 1,6 litrli dvigatel 1,5 litrli, shuningdek, 80 ot kuchiga ega dvigatel bilan almashtirildi. Bir yil oʻtgach, hajmi 1,8 litr va quvvati 112 litr boʻlgan dvigatel paydo boʻldi. Modernizatsiyadan soʻng avtomobil yangi jihozlarga ega boʻldi: xavfsizlik yostiqchalari, ABS tizimi, rul kolonnasi balandligini sozlash va oʻrindiq ham yostiq balandligini sozlashga ega edi. Xetchbek tanasi varianti paydo boʻldi (baʼzi mamlakatlarda *Sephia Leo* nomi bilan sotiladi).

Sefiya II modeli
----------------

1997-yil oktyabr oyida ikkinchi avlod ishlab chiqarishga kirdi, bu avvalgisiga hech qanday aloqasi yoʻq, chunki u toʻgʻridan-toʻgʻri Kia Motors tomonidan ishlab chiqilgan.

Rossiya bozorida Sephia II 2004-yildan 2011-yilgacha ishlab chiqarilgan Kia Spectra sedani sifatida tanilgan. litsenziya boʻyicha IzhAvto yuqori bahoda baholandi.

Yevropa bozorlarida Sephia II liftbek (Kia Shuma I-II va Kia Sephia II) va sedan (Sephia II) kuzovlarida, AQShda Kia Spectra sifatida sotilgan. Liftbek va sedan oʻrtasidagi farqlar unchalik katta emas — faqat korpus bilan farq qilar edi.

2004-yilda koʻpgina zavodlarda ishlab chiqarish toʻxtatildi, chunki Kia Cerato bir yil oldin modelni almashtirdi. Shunday qilib, kompaniya oʻz tarkibini soddalashtirdi. Oxirgi avtomobillar 2011-yilda IzhAvto zavodida konveyerdan chiqarilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „На ОАО «ИжАвто» собран первый автомобиль «KIA Spectra»" (ru). 23-mart 2004-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-sentabr 2020-yil.
2. ↑  „Ограниченное предложение на автомобили Kia Spectra и Kia Sorento предыдущего поколения" (ru). 10-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-sentabr 2020-yil.

Havolalar
---------

* Rus tilida Kia rasmiy veb-sayti
**Jingalak yungli quyon** yoki **Tibet jingalak yungli quyoni** (lotincha: *Lepus oiostolus*) — tovushqonlar turkumidagi sutemizuvchilar turi.

Tarqatish
---------

**Areal:**

* Xitoy (Gansu, Tsinxay, Sichuan, Tibet, Shinjon, Yunnan);
* Hindiston (Ladax, shimoliy Sikkim);
* Nepal (Yuqori Mustang).

*Lepus oiostolus* 3000–5300 m balandliklarda uchraydi. Tibet platosining togʻ dashtlarida yashaydi.

Xulq-atvor
----------

Ularning ratsioni asosan oʻt va oʻsimliklaridan iborat. Bu turni asosan tunda, ba'zi hollarda kun davomida ham uchratish mumkin.

Koʻpaytirish mavsumi aprel oyida boshlanadi. Bu tur yiliga ikki marta nasl beradi, har bir bolalaganida 4 dan 6 gacha quyonchalar tugʻiladi.

Morfologik xususiyatlar
-----------------------

Umumiy uzunligi 40–58 sm. Oʻrtacha vazni 2283 g. Orqa tomonining rangi jigarrang, sargʻish jigarrangdan sargʻish oq ranggacha oʻzgaradi, moʻynasi orqa tomonida biroz toʻlqinli. Qorin qismi oq, ba'zan markazda och jigarrang chiziqlari boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Гуреев А. А.* Зайцеобразные (Lagomorpha). Фауна СССР. Т. 3, Вып. 10. М. — Л.: Наука. 1964. с. 196—198.
**Amida** (ibr. "Tik turmoq") - yahudiylikda
ibodatlarning asosiy qismi bo‘lib, doim tik holatda amalga oshiriladi. Talmudda odatda ibodat deb yuritiladi.TaNaXning bir necha o‘rinlarida ibodat qilishga amrlar uchraydi.Biroq, qadimda yahudiylikda ibodatlar tizimlashtirilgan, qonuniylashtirilgan matnlar mavjud emas edi. Ibodatlarning asosiy qismi qurbonlik keltirish orqali bo‘lgan. Bobil asirligi (mil. avv. VI asr)dan so‘nggina kunning asosiy ibodati qay tarzda va qachon amalga oshirilishi belgilab quyildi. Talmudda qayd qilinishicha, amida ibodatining matni ilk bor "Buyuk yig‘ilish" (mil. avv.U-Sh asrlarda faoliyat olib borgan yahudiylikdagi diniy-qonunchilik majlisi)da formulirovkasi shakllantirilgan. Ikkinchi Ibodatxonaning vayron qilinishiga qadar (70 yil) ibodat belgilab qo‘yilgan matnga ega emas edi, faqatgina umumiy strukturasi ishlab chiqilgan edi.Ibodatlar Xudoga hamd aytish bilan boshlanib, yakunda shukrona so‘zlar bilan tugaganini ko‘rish mumkin.Tannaylar davriga qadar mazkur tarzda, qolaversa, yozma matn orqali ibodat qilish ta’qiqlangan.Biroq, Ibodatxonananing vayron etilishi natijasida ibodatxona xizmatini qilish to‘xtagach, ushbu ibodatning ahamiyati ortib bordi.Shundan kelib chiqqan holda, Amida, qaysidur ma’noda, Ibodatxonada amalga oshirilgan qurbonlikning o‘rnini bosuvchi sifatida qabul qilindi. Shu sababli, milodning II asrida nasi Gamlieyele II davriga kelib, jamoaviy va yakka tartibdagi ibodatlarning matnini yozishga qaror qilindi.
Yuqorida qayd qilinganidek, amidani o‘qishqurbonlikning o‘rnini anglatgani sababli, kun davomida uni uch marotaba - tonggi (shaxarit), kunduzgi (minxa) va kechki (maariv) ibodat vaqtida o‘qilishi belgilab quyilgan. Shanba, rosh-xodesh hamda bayram kunlari "musaf" deb nomlangan to‘rtinchi o‘qish, Iom-Kipurda esa, "neila" nomli beshinchisi ham qo‘shilgan.Mazkur ibodatlarni amalga oshirish vaqti Ibodatxonada keltirilgan qurbonlik vaqtlariga moslangan.Tonggi ibodat quyosh chiqishidan boshlab, kunning uchdan bir qismi tugagunicha, kunduzgi ibodat - kunning ikkinchi yarmida, kechki ibodat esa, tun davomida o‘qishlikka ruxsat beriladi. Musaf kun davomida tonggi va kunduzgi ibodatlar orasida o‘qiladi. Ushbu belgilangan vaqtlardan tashqari ham Amida ibodatini kunning istalgan vaqtida o‘qishlik mumkin.
Amida ibodati yakka holatda ham, sinagogada jamoaviy holatida ham amalga oshirilishi mumkin.Amida jamoaviy tarzda amalga oshirilganda boshlanishida har bir ibodat qilayotgan kishi maxfiy tarzda, so‘ng ibodatni boshqaradigan (xazzon) baland ovozda o‘qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 31. sfn error: no target: CITEREFNajmiddinov,\_Karimov,\_Turdiyeva2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Najmiddinov J. Karimov J. Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480 bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.
**Dugga** — Tunisdagi qad. Meʼmoriy yodgorliklar saqlangan shahar, mil. av. 4-asrda finikiyaliklar shahri nomi bilan mashhur boʻlgan. Mil. av. 2-asrda yuksak darajada rivojlanib, hashamatli shahar devorlari harobalari, Ateban maqbarasi (mil. av. 200 y. meʼmori karfagenlik Abarish; murabba tarxli, bal. 21 m.ga yaqin, 3 qatlamli minora tepasi piramidasimon shaklda tugallangan), Rim hukmronligi davri (mil. av. 46 y.)da esa kapitoliy forumi harobalari, Litsiniy termi (mil. av. 260 y. 370 yilda qayta qurilgan; koshin bilan bezatilgan), 3 ming tomoshabinga moʻljallangan teatr (mil. av. 168—169 y. diametri 63 m), sirk (mil. av. 224 y.), Sever Septimiy (mil. av. 205 y.) va Sever Aleksandr (mil. av. 226 y.) zafar arki, turar joy, qubbasimon sistern, Tanit (yoki yunonliklar) ibodatxonasi (mil. av. 222—223 yillar), puniyaliklar anʼanalari asosida qurilgan binolar saqlangan. D.dagi qurilishlarda asosan toshdan foydalanilgan, koʻp qismi haykal va koshin bilan bezatilgan. Hozir D.da Bardo milliy muzeyi tashkil etilgan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Amil spirtlar** — bir atomli toʻyingan spirtlar. Zichligi 814 kg/m3. Amil spirtlarning 8 ta izomeri bor. Ular orasida eng ahamiyatlisi izoamil spirtdir. Odat-dagi sharoitda Amil spirtlar ning hamma izomerlari suyuq boʻladi. Izoamil spirt rang-413siz suyuqlik boʻlib, undan qoʻlansa hid keladi, qaynash temperaturasi 131,5°, suvda yomon erib, azeotrop aralashma hosil qiladi. Organik erituvchilarda yaxshi eriydi. As. sivuxa moyidan olinadi. Ular sin-tetik usullar bilan ham hosil qilinadi. Amil spirtlar sulfat kislota bilan qizdirilganda oddiy amil efirlar hosil boʻladi. Izo-amil spirtning murakkab efirlari, mas, izoamilatsetat xushboʻy modda. U meva es-sensiyalari tayyorlashda va lok, boʻyoq ishlab chiqarishda erituvchi modda sifatida ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aksiyadorlik kapitali** — aksiyadorlar jamiyatining kapitali, sherikchilik asosida tashkil topgan kor-porativ mulk hisoblanadi. Aksiyadorlik kapitali tarkibi Nizom (Us t a v) kapitali, qoʻshimcha kapi-tal, rezerv fondidan va taqsimlanmagan foydadan iborat. Aksiyadorlik kapitali asosini Nizom kapitali tashkil etadi. Nizom kapita-li jamiyat tashkil etilgan chogʻda uning mol-mulkiga aksiyadorlar qoʻshgan ulush boʻlib, pulga chaqib hisoblanadi. Bu ka-pital maʼlum miqdordagi aksiyalardan iborat boʻlib, uning taʼsischilari orasida taqsimlanadi. Aksiyadorlik kapitali Nizom kapita-lidan tashqari qoʻshimcha aksiya chiqarib, jalb etilgan kapitaldan va kapitallashgan daromad hisobiga oʻsib boradi. Aksiyadorlik jamiyat beradigan dividend kapitallashganda Aksiyadorlik kapitali ga kelib qoʻshiladi. Aksiyadorlik kapitali pul shaklida chiqarilgan aksiyalar summasidan, moddiy shaklda jamiyat faoliyatini taʼminlovchi mol-mulkdan iborat boʻladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aksirish**, tushkirish — organizmning himoya reaksiyalaridan biri. Yot jismlar (chang, shilliq modda, achchiq, qoʻlansa islar va boshqalar) burun boʻshligʻidagi shilliq qavatning nerv hujayralariga taʼsir etishi natijasida A. sodir boʻladi. Taʼsirlovchilar uch tarmoqpi nervning burun boʻshligʻida joylashgan sezuvchi nerv oxirlariga taʼsir etadi. Bunga javoban kishi reflektor tarzda chuqur nafas oladi. Soʻngra yumshoq tanglay koʻtarilib, bu-running ichki teshigini berkitadi, natijada koʻkrak boʻshligʻida bosim oshib ketadi. Shundan keyin burunning ichki teshigi birdan ochilib, toʻplanib qolgan havo burun orqali chiqib ketadi. Shilliq qavatni taʼsirlab turgan yot modda ham havo bilan chiqadi. A. baʼzi kasalliklar (mas, gripp, tumov va boshqalar)ning boshlangʻich bel-gisi boʻlishi ham mumkin.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Amin Qahqorovich Karimov** (15-mart 1936-yil, Buxoro — 16-mart 2006-yil, Buxoro) — dirijyor, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1980). Toshkent konservatoriyasining gʻijjak sinfini tugatgan (1958). Buxoro teatri (1952—53) va Oʻzbek davlat filarmoniyasi (1955— 58) da sozanda; Buxoro musiqa maktabida (1959—65), Termiz musiqa bilim yurtida (1965—73, 1988—95) direktor; 1973—88-yillarda Surxondaryo viloyat musiqali drama teatrida direktor va bosh dirijyor. "Jon qizlar" (Boyseitov), "Sevmaganga suykanma" (N. Xalilov), "Oʻjarlar", "Momo yer" (I. Akbarov), "Vatan ishqi", "Nurxon" (S. Boboyev), "Qizil durrali nozik niholim", "Toshkentning nozanin malikasi" (M. Leviyev), "Maysaraning ishi" (S. Yudakov) kabi spektakllarga dirijyorlik qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Duduqlanish** — tutilib gapirish; nutq maromining buzilishi, harf va boʻgʻinlarni tutilib-tutilib yoki bir necha marta qaytarib talaffuz qilish. Koʻproq bolalarda uchraydi. Tugʻma irsiy omillar (alkogolizm, giyohvandlik), koʻpincha qoʻrqish, hayajonlanish (kamdan-kam hollarda taqlid qilish), homiladorlik davridagi turli zararli illatlarning homila jismiga taʼsiri, baʼzan goʻdaklikda endi nutq shakllanayotganda ruhiy kasalliklar bilan ogʻrish, bosh miya shikastlari va boshqa kasalliklar sabab boʻladi. Ayrim hollarda duduq bolaning beixtiyor qoʻl, oyoqlari qimirlab, yuz muskullari uchib turadi. Duduqlar uyalganda, hayajonlanganda koʻproq tutilib qoladi. Oʻz vaqtida toʻgʻri davo qilinmasa, bola maktabga borganida D. yanada kuchayadi, ayniqsa, oʻsmirlar D.dan uyalib, kam gapirishga, oʻz fikrlarini bosh va qoʻl harakati bilan tushuntirishga intilishadi. D. yosh ulgʻaygan sari kamayib boradi, baʼzan D. umrbod saqlanib qoladi (yana q. Logopediya).

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Amigdalin**, — glyukozidlar sin-figa mansub tabiiy organik birikma. Achchiq bodomda (2,5- 3,5%), shafto-li (2-3%), olxoʻri (1- 1,8%), olcha (0,8%) danagida, olma, nok urugʻida va boshqalarda boʻladi. A.- yaltiroq plastinka-simon modda. Suyuklashish temperaturasi 215°, suvda va qizdirilgan spirtda yaxshi eriydi. A.ning kislotalar hamda achchiq bodom mevasining suvdagi ekstraktida boʻladigan emulsin fermenti taʼsirida gidrolizlanishi natijasida D-glyukoza, benzaldegid va sianid kislota hosil boʻladi. A. odam ichagida fermentlar va bakteriyalar taʼsirida parchalanib, sia-nid kislotaga aylanadi va organizmning zaharlanishiga olib keladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Li Bing** (xitoycha: 黎兵; 1969-yil, 16-martda Guychjou shahrida tugʻilgan) — isteʼfodagi xitoylik futbolchi va hozirda murabbiy.

Futbolchilik faoliyati davomida u Liaoning, Guangdong Hongyuan, Sichuan Quanxing va Germaniyaning Kickers Offenbach jamoasida qisqa muddatda ijarada oʻynagan. Xalqaro miqyosda Li 1992 va 1996-yillarda OFK Osiyo Kubogida Xitoyni himoya qilgan va nafaqaga chiqqan va murabbiylikka oʻtgan va Chengdu Blades uning birinchi bosh murabbiylik qilgan jamoasi.

Klubdagi faoliyati
------------------

Yoshligida Li tezda Xitoyning 23 yoshgacha boʻlgan futbol jamoasi tomonidan qabul qilindi va ular bilan birga Xitoy futbol ligasi piramidasida ishtirok etishga ruxsat berildi, ular oʻzlarini Xitoy B deb atashgan. 1989-yilgi liga mavsumida u ota-onasi Liaoning klubiga qaytishga majbur boʻldi. Liaoningga qaytganidan soʻng, bu toʻliq professionallikka toʻgʻri keladi va u 1994-yilda Xitoy futbol assotsiatsiyasining yilning eng yaxshi futbolchisi mukofotini qoʻlga kiritganida, bu uning eng yaxshi tomonlarini keltirib chiqaradi. Bu uni Xitoydagi eng koʻp terilgan oʻyinchilardan biri sifatida koʻradi va katta pul evaziga yuqori toifadagi Guangdong Hongyuan FCga oʻtadi, u yerda u ularga chempion boʻlishda yordam berish uchun olib kelinadi, ammo ular yaqin boʻlganida ular faqat 4-oʻrinni egallashdi. Keyingi mavsumda 7-o‘rinni qo‘lga kiritib, o‘z ko‘rsatkichlarini yaxshilay olmay, Li Bing Sichuan Guanchengga sotildi. Ular bilan u liga chempionligi uchun doimiy kurasha oladigan jamoani topa oldi, ammo ular erisha olgan eng yaxshi natija 1999-yilgi liga mavsumida 3-oʻrin edi.

Xalqaro ishtirok
----------------

| Son | Sana | Joy | Raqib | Hisob | Natija | Musobaqa |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | 1996 yil 30 yanvar | Mong Kok stadioni, Koulun, Gonkong |  Makao | **4** — 1 | 7-1 | 1996-yilgi Osiyo kubogi saralashi |
| 2. | **5** — 1 |
| 3. | **7** — 1 |
|

Bosh murabbiy sifatida
----------------------

Li Bing Chengdu Blades FCni 2007-yilgi liga mavsumida kelganidan soʻng Xitoy Superligasiga koʻtarilish uchun yoʻl-yoʻriq koʻrsatdi va u yerda ularni ikkinchi bosqichda ligada ikkinchi oʻringa olib chiqdi. U Chengduni 2008-yilgi liga mavsumi davomida nisbatan xavfsiz holatga keltirgan boʻlsada, 2009-yilda ularni dahshatli startga olib keldi va mavsumda atigi oltita ta oʻyindan isteʼfoga chiqardi. U ikki marta Guangzhou R&amp;F kompaniyasining vaqtinchalik bosh murabbiy boʻldi.

Yutuqlar
--------

### Oʻyinchi

**Xitoy B**

* Xitoy Jia-A ligasi: 1989-yil

Manbalar
--------

1. ↑  „China 1989".  rsssf.com (22-oktabr 2009-yil). 5-aprel 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-may 2013-yil.
2. ↑  „1994：中国足球拉开竞技体育职业化大幕".  news.qq.com (17-yanvar 2009-yil). Qaraldi: 21-may 2013-yil.
3. ↑  „China League 1995".  rsssf.com (19-iyun 2003-yil). Qaraldi: 28-iyul 2012-yil.
4. ↑  „China 1999".  rsssf.com (2-iyul 2001-yil). Qaraldi: 28-iyul 2012-yil.
5. ↑  „China 2007".  rsssf.com (18-aprel 2008-yil). 17-oktabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyul 2012-yil.
6. ↑  „Record-low goal weekend in CSL".  the-afc.com (27-aprel 2009-yil). Qaraldi: 28-iyul 2012-yil.
*Aramey tili, Amara tili yoki Arab tillari bilan chalkashtirmaslik kerak*. 

**Amhara tili** — som tillari guruhiga mansub til. Efiopiya aholisining anchagina qismi Amhara tilida gaplashadi. Bu til sintaksisi Efiopiyaning ikkinchi adabiy va davlat tili hisoblanadi. Amhara tilida faqat uchta suz turkumi: ot, feʼl, yuklamagina aniq farqlanadi. Urgʻu kuchsiz. Amhara yozuvida 296 belgi mavjud. Amharalar tomonidan birinchi til sifatida soʻzlashiladi va Efiopiyaning yirik shaharlari va shaharchalarida yashovchi boshqa aholi uchun umumiy til boʻlib xizmat qiladi.

Bu til Efiopiya federal hukumatining rasmiy ish tili boʻlib xizmat qiladi, shuningdek, Efiopiyaning bir qancha federal hududlarida rasmiy yoki ish tili hisoblanadi. 2018-yil holatiga koʻra 31,800,000 ona tilida soʻzlashuvchilar va yana 25,100,000 ikkinchi tilda soʻzlashuvchilar bilan amhara tili (Oromodan keyin) Efiopiyaning ikkinchi eng koʻp soʻzlashiladigan ona tilidir, lekin jami soʻzlashuvchilar soni boʻyicha eng keng tarqalgan. Bu, shuningdek, dunyodagi ikkinchi eng koʻp gapiriladigan semit tilidir (arab tilidan keyin). Amharcha Geʽez yozuvidan oʻsgan tizim yordamida chapdan oʻngga yoziladi. Undosh-unli qatorlari birlik sifatida yoziladigan segmental yozuv tizimi abugida (**አቡጊዳ**) deb ataladi. Grafemalar *fidäl* (**ፊደል**) deb ataladi, bu „skript", „alifbo", „harf" yoki „belgi" degan maʼnoni anglatadi. Amhar tilini lotin alifbosiga oʻtkazish boʻyicha umumiy qabul qilingan rimlashtirish yoʻq. Quyidagi boʻlimlardagi amhar misollarida Efiopiya semit tillarida ixtisoslashgan tilshunoslar orasida keng tarqalgan bitta tizim qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Amhara tili" *OʻzME*. A-harfi[*sayt ishlamaydi*] Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑  Gebremichael, M. (2011). Efiopiyada federalizm va mojarolarni boshqarish: Benishangul-Gumuz mintaqaviy davlati (PhD). Buyuk Britaniya: Bredford universiteti. hdl: 10454/5388.
3. ↑  "Amharic". Ethnologue. Retrieved 27 April 2021.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Aki va tuzlangan baliq** — aki mevasi va tuzlangan treskadan tayyorlangan Yamayka milliy taomidir.

Tarixi
------

Aki mevasi Yamaykaning milliy mevasi hisoblanadi. U 1725-yilgacha Ganadan Karib dengiziga olib kelingan, chunki „Aki" Akan xalqining boshqa nomi, Achem. Mevaning ilmiy nomi 1793-yilda mevani Yamaykadan Kyu (Angliya) Qirollik botanika bogʻiga yetkazgan va uni fanga kiritgan kapitan Uilyam Blig sharafiga nomlangan. Mevaning baʼzi qismlari, masalan, pishib yetish bosqichidagi kurtaklari va terilari zaharli boʻlganligi sababli, AQSh kabi mamlakatlarga import qilishda transport cheklovlari mavjud. Tuzli treska Yamaykaga qullar uchun mustahkam va arzon oqsil manbai sifatida keltirilgan edi.

Tayyorlanishi
-------------

Taomni tayyorlash uchun tuzlangan treska qaynatilgan aki, piyoz, qalampir, pomidor bilan qovuriladi, soʻngra quruq qalampir kabi ziravorlar qoʻshiladi. Uni bekon va pomidor bilan bezash mumkin va odatda nonushta uchun non, qattiq xamirli non, chuchvara yoki qaynatilgan yashil banan bilan birga dasturxonga marxamat qilinadi.

Aki va tuzlangan baliqni guruch va loviya yoki oddiy oq guruch bilan ham isteʼmol qilish mumkin. Ziravorlar (piyoz, batun-piyoz, timyan, sarimsoq) va tuzlangan baliqni oddiy guruch bilan birlashtirganda, u koʻpincha „ziravorlangan guruch" deb ataladi, uni bir qozonda, shu jumladan aki bilan birgalilkda pishirish mumkin.

Pop madaniyatida
----------------

Akki va tuzlangan baliq Yamaykaning milliy taomi hisoblanadi. Yamaykalik sprinter Useyn Bolt nonushta uchun tez-tez aki va tuzlangan baliq isteʼmol qiladi, deb yozadi The Guardian 1956-yilgi „Yamayka bilan xayrashuv" „Ackee rice, saltfish are nice" qoʻshigʻi kuylanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Archived copy". 24-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-aprel 2013-yil.
2. ↑  „Import Alert 21-11". 6-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-noyabr 2021-yil.
3. ↑  *Wilson, Korsha*. „The History of Jamaica Tastes Like Ackee and Saltfish". *Vice* (21-iyun 2017-yil). Qaraldi: 25-noyabr 2021-yil.
4. ↑  *Rashid, Adnan*. „Take a sneak peek at the exciting new menu at this Burton pub". *Derbyshire Live* (18-oktabr 2019-yil). Qaraldi: 25-noyabr 2021-yil.
5. ↑  *Dunne, Daisy* „Interactive: How climate change could threaten the world's traditional dishes".  Carbon Brief. 25-noyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-may 2020-yil.
6. ↑  *Washington, Bryan*. „Coming Back to Ackee and Saltfish, Jamaica's National Dish". *The New Yorker* (1-iyul 2019-yil). Qaraldi: 25-noyabr 2021-yil.
7. ↑  „Top 10 National Dishes -- National Geographic" (en). *Travel* (13-sentabr 2011-yil). 14-oktabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-avgust 2020-yil.
8. ↑  *Seal, Rebecca*. „Breakfast of champions: Usain Bolt's ackee and saltfish". *The Guardian* (18-aprel 2015-yil). Qaraldi: 25-noyabr 2021-yil.
**Kaysoniylar** — 7-asrda shialar orasidan ajralib chiqqan firqa tarafdorlari. Shialarning 3-imomi Husayn 680 yilda Karbalo yaqinida qalok boʻlgandan keyin, 4-imomni eʼtirof etishda ular orasida ixtilof yuz bergan: ularning bir qismi Husaynning oʻgʻli Ali (Zayn al-Obidin)ni imom deb tanisa, boshqa guruhi Husayn oʻgʻillarining juda yoshligi va rahnamolikka qobil emasligini sabab qilib koʻrsatib, Alining Banu Hanifa qabilasidan oʻlja sifatida olingan kanizagidan tugʻilgan, janglarda ishtirok etib tanilgan oʻgʻli Muhammad (637—700)ni 4-imom deb eʼtirof qilgan. Barcha manbalarda onasi mansub bulgan qabila nomiga nisbat berilib u Muhammad ibn al-Hanafiya deb ataladi. Uning tarafdori boʻlgan shialar Muxtor ibn Abu Ubayd rahbarligida 685 yilda Kufada isyon kutarib, umaviylarga zarba bergan, Husaynni oʻldirganlarning koʻpini jazolagan. Qoʻlga tushirilgan Kufa xazinasidagi pullarni isyonchilarga taqsimlab bergan. Bu isyonda Abu Amr Kayson faol ishtirok etgan (firqaning nomi shundan). Keyinchalik ichki ixtiloflar natijasida isyonchilar yengilib, Muxtor halok boʻlgan (687). Muhammad ibn al-Hanafiya bevosita qoʻzgʻolonda ishtirok etmagan. K. Alini paygʻambarning qizi Fotimaga uylangani uchun emas, uziga xos imomlik hislati uchun imom deb taniydi, shu sababli, imomlik paygambar avlodiga oʻtishi shart emas deb hisoblab, Alining ikki oʻgʻli (Hasan va Husayn)dan keyin imomlik kanizakdan tugʻilgan 3-oʻgʻliga oʻtishi kerak, degan gʻoyaga asoslangan edi. K. firqasi kamayib, keyinchalik (9-asr oʻrtalarida) tamoman yuqolib ketgan, shialarning koʻpchiligi tomonidan Ali 4-imom sifatida tanilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Predmet**, narsa— inson faoliyati va bilishi jarayonida obyektiv borliqdan alohida ajratib olingan bu-tun bir narsa. U moddiy (organizm, galaktika, elektromagnit maydoni va hokazo) va ideal (matematik formula, konsep-tual obraz) boʻlishi mumkin. Gap bu yerda biror fanning tekshirish obyekti us-tida borishi nazarda tutiladi. Mas, falsafaning P.i, fizikaning P.i va h.k. Mantiqsa fikrimiz nimaga qara-tilgan boʻlsa, u ham P. deyiladi; shu maʼnoda muhokama, tushuncha, xulosani ham P. deb hisoblash mumkin.

P. atamasi jonli mulokrtda narsa, jism, obyekt maʼnosida ham ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Egialeya** (boshqa Aγγιάλεια) — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni, Diomedning rafiqasi. Adrast va Amfitiyaning qizi (yoki Egialeyning nabirasi-qizi) Navpley tomonidan qoʻzgʻatilgan yoki Diomed tomonidan yaralangan Afrodita unga oshiqlarga ehtiros yuborganligi sababli Komet bilan eriga hiyonat qilgan. Boshqa versiyalarga koʻra, u eriga Ippolit yoki Killabar bilan hiyonat qilgan. Urushdan keyin qaytib kelgan Diomed rafiqasiga tanbeh qildi va Argosni tark etdi. Diodorning soʻzlariga koʻra, u eriga adolatli munosabatda boʻlmagan va qarindoshlaridan uni oʻldirishni soʻragan. UEgisfning yordamiga tayanib, Diomedni oʻlimga hukm qildi va  uArgosdan qochib ketdi.

Manbalar
--------

1. ↑  Trifiodor. Vzyatie Iliona 473
2. ↑   Trifiodor. Vzyatie Iliona 473
3. ↑   Likofron. Aleksandra 610; Ovidiy. Ibis 350
4. ↑  *Lyubker F.* Реальный словарь классических древностей. M. 2001. V 3 t. T.1. S.451
5. ↑   Antonin Liberal. Metamorfozi 37, 1
6. ↑   Diodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka VII, fr.3
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Qorixona (maʼnolari).

**Qorixona** — Xivadagi meʼmoriy yodgorlik (1863 — 77); Ichan qalʼa tarkibida. Pahlavon Mahmud majmuasn joylashgan qabristondan gʻarbroqda koʻcha boʻylab yonma-yon joylashgan. Qurʼon oʻquvchilar (keyinchalik koʻrlar) yotoqxonasi. Q.ning koʻcha tomondan tarzlari jamoat binolari meʼmorligi, qolgan qismlari xorazm turar joylari meʼmorligi uslubida bunyod etilgap. Alohida qurilgan 4 binodan iborat: 1-Q. (tarhi 10x7,9 m) va hovli (5.8\*5.2 m): 2-Q. (8.8x6,8 m) va hovli (2x3.2 m); 3-Q. (9.5x4.4 m) va hovli (2,95x2,65 m); 4-Q. (9x9,5 m) va hovli (3,85x1.85). Asosiy oʻqdagi peshtoq. miyonsaroy na ochiq hovli ayvon bilan yokn toʻgʻridan-toʻgʻri turar joylar bilan bogʻlangan. 1, 2. 4-Q.larning toʻrtburchak tarhli ulugʻ ayvonlari shim.ga qaragan; kichik 3-Q. peshtoq - hovli — yotoqxona tarzida soddalashtirilgan, yon tomonlaridagi binolar bilan siqib qoʻyilgan umumiy toʻgrp burchakka kirgan. Xonalar eshik orqali yoritilgan, tashqp devorlarda deraza (tuynuklar) yoʻq. Bino balxi gumbazlar bilan, ayvonlar tekis toklar bilan yopilgan. Peshtoqlarining tepa dandanalari yashil "bandak"lar bilan bezatilgan. Oʻymakori eshiklarida binoning qurilgan yili yozilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Egizaklar** — ona organizmida bir vaqtda rivojlangan 2, 3 yoki undan ortiq homila. E. tugʻilishida irsiy omillarning ham roli katta (qarang Irsiyat). E.ning bitta tuxumdan (bir tuxumli E.) yoki 2 ta (baʼzan undan ham koʻp) tuxumdan rivojlanadigani maʼlum (ikki tuxumli E.). Bir tuxumli E. 2 yadroli tuxumhujayraning spermatozoid bilan otalanishidan yoki 2 yadroli spermatozoid bir yadroli tuxum-hujayrani otalantirishi natijasida rivojlanadi. Baʼzan tuxumhujayralar 3 ta, 4 ta (va undan ortiq) yadro tutsa, uchta toʻrtta va h.k. E. rivojlanishi mumkin.

Bir tuxumdan rivojlanadigan E. platsentasi bitta, ularning jinsi (faqat qiz yoki faqat oʻgʻil bolalar), qon gruppalari bir va tashqi qiyofasi bir-biriga juda oʻxshash boʻlib, hatto eng yaqin kishilari ham ularni bir-biridan aniq ajrata olmaydi.

Ikki tuxumli, yaʼni har xil tuxumdan rivojlanadigan E. bir vaqgda yetilgan va alohida urugʻlar bilan otalangan 2 va undan ortiq tuxumhujayradan hosil boʻladi; platsentasi alohida-alohida, bir yoki har xil jinsli boʻlishi mumkin. Irsiy jihatdan ular "akauka", "opasingil", "akasingil" dek oʻxshash boʻlib, ikki va koʻproq tuxumlar bir vaqtda yetilgandagina paydo boʻladi.

Ona qornida E. rivojlanayotganligini asosan homiladorlikning ikkinchi yarmidagina homilada yurak urishi eshitilishi vaqtida aniqlash mumkin; homilador organizmida bir qator oʻzgarishlar, koʻpincha toksikoz belgilari, vaqtidan oldin tugʻib qoʻyish kabi holatlar ham kuzatiladi. Shuning uchun egizak tugʻish ehtimoli boʻlgan ayollar tez-tez ayollar konsultatsiyasiga borib turishlari va tugʻishdan 7—10 kun ilgari tugʻruqxonaga kelib yotishlari lozim.

Koʻp homilalik normal kechganda tugʻruq vaqtida deyarli hech qanday asoratlar kuzatilmaydi (qogʻonoq suvining vaqtdan ilgari ketib qolishi, sust dard tutishi va boshqalar noxushliklar bundan mustasno). Koʻpincha E.ning vazni va boʻyi bir-biridan farq qilishi mumkin, bu, asosan, platsentadan kelgan oziq moddaning teng taqsimlanmaganligi bilan bogʻliq. Vaqtidan oldin tugʻilgan E. ni avaylab parvarish qilish talab etiladi (Goʻdak, Chala tugʻilgan bola).

E.ni ovqatlantirish muhim ahamiyatga ega, ularni emizganda navbatmanavbat goh u koʻkrakni, goh bu koʻkrakni berish, koʻkrak suti yetmasa, chaqaloqlarga moʻljallangan sutli omixtalardan foydalanish zarur.

E.ni ovqatlantirish va parvarish qilish albatta bolalar vrachi maslahatiga koʻra olib boriladi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Egilish** — tashqi kuchlar taʼsirida yoki temperatura oʻzgarishi tufayli materiallar yoki buyumlar (balka, toʻsin, xari, qobiq va boshqalar) ning oʻqi yoki oʻrta sirti egrilanishi; deformatsiya turi. Materiallar qarshiligi fani nuqgai nazaridan binokorliqda toʻsin va plitalar, mashinasozlikda val va shesternya tishlari, temir yoʻl vagonlarining oʻqlari ham balka deb qaraladi. Balkalar tashqi kuchlar taʼsirida egiladi (rasm, 1). Agar tashqi quchlar balkaning simmetriya tekisliklari boʻyicha taʼsir etsa, oddiy yoki tekis E.deb, kuchlar boshqa tekisliklar boʻyicha yoʻnalsa, murakkab E. deb ataladi. Balka egilganida choʻziluvchi qatlam tolalari oʻzgarishsiz qoladi. Binobarin, neytral qatlamdan pastda choʻzilish, yuqorida siqilish kuchlanishlari vujudga keladi; neytral qatlamning oʻzida quchlanishlar nolga teng boʻladi (rasm, 2). Rasmdan koʻrinib turibdiki, normal kuchlanishlar o ning qiymati neytral oʻqda nolga teng boʻlib, undan uzoqlashgan sari orta boradi. Demak normal kuchlanishlarning eng katta qiymatlari balka koʻndalang kesimining neytral oʻqsan eng uzoqda joylashgan tolalarida hosil boʻladi. Qoʻshtavr shaklidagi kesimlar shu sababdan kelib chiqqan.

Murakkab E.ning xususiy holi hisoblangan qiyshiq E. ham mavjud. Egiladigan element (mas, balka) ning koʻndalang kesimidagi taʼsir etuvchi kuchlarga qarab, sof (faqat eguvchi momentlar boʻlganda) va koʻndalang (koʻndalang kuchlar ham boʻlganda) Elar farqlanadi. Muhandislik hisoblarida boʻylamakoʻndalang E.lar ham hisobga olinadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 Bu boʻlmaydi sen undan koʻra boshqa yoʻlini top. Meni tushinding degan umiddaman..