Yan Misset (1861-1931) tomonidan ishlab chiqarilgan 1904-yildagi asl Droste kakao qalayi 
**Droste effekti**, san'atda *mise en abyme* misoli sifatida tanilgan - bu rasmning o'z ichida, xuddi shu rasmning paydo bo'lishi kutilgan joyda rekursiv ravishda paydo bo'lish tasviri hisoblanadi. Bu nazariy jihatdan abadiy davom etishi mumkin bo'lgan halqa hosil qiladi, lekin amalda faqat tasvir o'lchamlari imkon qadar davom etadi.

Effekt 1904-yilda yaratilgan Yan Misset tasviri bilan Gollandiyalik kakao brendi bo'lgan Droste sharafiga nomlangan. Droste effekti shundan beri turli mahsulotlarni qadoqlashda qo'llanilgan. Reklamadan tashqari, effekt gollandiyalik rassom M.C. Escherning 1956-yildagi litografiya *Chop etish galereyasida* ham namoyon bo'ladi, u o'zini tasvirlaydigan galereyani tasvirlaydi. Effekt komikslarning muqovalarida, asosan, 1940-yillarda keng qo'llanilgan.

Effekt
------

### Kelib chiqishi

*Droste* effekti Droste kakao kukuni qutidagi tasvir sharafiga nomlangan bo'lib, unda bir piyola issiq shokolad solingan patnisni ko'tarib turgan hamshira va Jan Misset tomonidan yaratilgan xuddi shu tasvirli quti ko'rsatilgan. Ushbu rasm 1904-yilda taqdim etilgan va o'nlab yillar davomida 1912-yildan boshlab rassomlar, jumladan Adolf Mouron tomonidan ozgina o'zgarishlar bilan saqlanib qolgan. Shoir va sharhlovchi Niko Scheepmaker 1970-yillarning oxirida bu atamaning kengroq qo'llanilishini kiritdi.

### Matematika

 Tasvirni manipulyatsiya qilish orqali Droste effekti
Tashqi ko'rinishi rekursiv hisoblanib, kichikroq versiyada rasmning hatto kichikroq versiyasi mavjud va hokazo. Faqat nazariy jihatdan bu fraktallar kabi abadiy davom etishi mumkin edi, lekin amalda rasmning o'lchamlari to ko'rinmay qolguncha davom etadi. Bu nisbatan qisqa, chunki har bir rasm ichidagi surat o'lchamini geometrik ravishda qisqartiradi.

### O'rta asr san'ati

Droste effekti 14-asrning boshlarida Giotto tomonidan *"Stefaneschi Triptych"* asarida guvoh bo'lishimiz mumkin. Unda rassom o'zining markaziy peshtoqida Kardinal Giakomo Gaetani Stefaneschini Sankt-Petergga taklif qilayotganini tasvirlaydi. Shuningdek, o'rta asrlardagi kitoblarning o'zi tasvirlangan kitoblar yoki cherkovlardagi deraza oynasidagi deraza panelining miniatyura nusxalari tasvirlangan bir nechta misollar mavjud. 

* The early 14th century Stefaneschi Triptych. In the central panel is the kneeling figure of Cardinal Stefaneschi ...14-asr boshlari *Stefaneschi Triptych*. Markaziy peshtoqda Stefaneskining tiz cho'kkan figurasi ...
* ... who is holding the triptych itself.... triptixni ushlab turishi.

### M.C. Escher

Gollandiyalik rassom M.C.Escher o'zining 1956-yilda chop etilgan litografi *Chop etish galereyasida* Droste effektidan foydalangan, bu galereyani har safar kichraytirilgan va aylantirilgan, lekin tasvirning markazida bo'sh joy bilan tasvirlangan suratni o'z ichiga olgan galereyani tasvirlaydi. Ish matematiklarning, jumladan Hendrik Lenstraning e'tiborini tortdi. Ular san'at asarining tasvirini ketma-ket takrorlash va qisqartirish orqali Droste effektining qo'llanilishida san'at asarining markaziy bo'shlig'ini to'ldirish usulini ishlab chiqdilar.

### Reklama

XX asrda Droste effekti turli xil mahsulotlarni sotish uchun ishlatilgan. Land O'Lakes sariyog‘ining qadoqlarida o‘zining surati tushirilgan sariyog‘ to‘plamini ushlab turgan mahalliy amerikalik ayol tasvirlangan. Morton Salt ham xuddi shunday effektdan foydalangan. Pink Floydning 1969-yilgi *Ummagumma* vinil albomining muqovasida guruh a'zolari turli joylarda o'tirgani, devordagi rasmda bir xil sahna ko'rsatilgan, ammo guruh a'zolarining tartibi droste effekti asosida tasvirlangan. The Laughing Cow pishloq yoyilgan brend logotipida sirg'ali sigir tasvirlangan. Yaqindan o'rganib chiqsak, bularning har biri kulayotgan sigirning tasviri bo'lgan dumaloq pishloqli paketning tasvirlari ekanligi ko'rinadi. Droste effekti - bu Rassell Xobanning *"Sichqoncha va uning bolasi"* bolalar romanida ilgari surilgan g'oya bo'lib, o'zini tasvirlaydigan "Bonzo Dog Food" qutisidagi yorliq shaklida paydo bo'ladi.

### Komikslar

Droste effekti ko'p yillar davomida "cheksizlik qopqog'i" sifatida tanilgan komikslar muqovasi uchun motiv bo'lib kelgan. Bunday muqovalar *Battmen* №8 (1941-yil dekabr – 1942-yil yanvar), *Action* №500 (1979 yil oktyabr) va *Bongo komikslari Free For All!* (2007-yil nashri)1940-yillarga juda mashhur bo'ldi. *Kichik Gigant komikslari* №1 (1938-yil iyulda chop etilgan) cheksizlik muqovasi sifatida dunyoda birinchi o'rinni olgan.

### Video O'yinlar

Shuningdek qarang
-----------------

Eslatmalar
----------

1. ↑  Johannes (Jan) Misset was born in Haarlem on 8 March 1861 to Willem Jacobus Misset and Catharina Schmidt, and worked as a painter of advertisements. He designed the nurse image for Jan Gerard Droste, based on the painting *La serveuse chocolat* (c. 1745) by Jean-Étienne Liotard. The Droste tin design was reworked only eight years later by "Cassandre" (Adolphe Mouron) into its more famous form. Misset died in Haarlem on 26 August 1931, so his design is out of copyright.

Havolalar
---------

1. ↑  „1863–1918 from confectioner to chocolate producer".  Droste. — „Around the year 1900 the illustration of the "nurse" appeared on Droste's cocoa tins. This is most probably invented by the commercial artist Jan (Johannes) Musset [misspelling for Misset], who had been inspired by a pastel of the Swiss painter Jean Etienne Liotard "La serveuse de chocolat", also known as "La belle chocolatière".". 2016-yil 4-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 28-fevral.
2. ↑  "Bedenker van Droste-effect bekend", *Trouw*, 1 August 1994.
3. ↑  „Droste, altijd welkom". *cultuurarchief.nl*. 2008-yil 30-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2007-yil 18-noyabr.
4. 1 2 3 4  *Merow.* „Escher and the Droste Effect".  Mathematical Association of America (2013). 2013-yil 2-avgustda asl nusxadan arxivlangan.
5. ↑  Nänny, Max*. The Motivated Sign: Iconicity in Language and Literature*. John Benjamins, 2001 — 37 bet. ISBN 978-90-272-2574-0.
6. ↑  Juola, Patrick*. Six Septembers: Mathematics for the Humanist*. Zea Books, 2017 — 116 bet. ISBN 978-1-60962-111-7. „By putting a picture inside a picture, you get a progression of suggessively smaller, but self-similar images (the box of Droste cocoa has a picture of a woman holding a box of Droste cocoa... ). In theory, this nesting could go on forever into infinite detail, but in practical terms, the resolution of the image limits how it's actually drawn."
7. ↑  „Giotto di Bondone and assistants: Stefaneschi triptych".  The Vatican. 2016-yil 30-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2008-yil 23-iyun.
8. ↑  See the collection of articles *Whatling.* „Medieval 'mise-en-abyme': the object depicted within itself".  Courtauld Institute (2009-yil 16-fevral). 2013-yil 2-noyabrda asl nusxadan arxivlangan.
9. ↑  de Smit, B.; Lenstra, H. W. (2003). "The Mathematical Structure of Escher's Print Gallery". *Notices of the American Mathematical Society* **50** (4): 446–451. Archived from the original on 16 April 2021.. Qaraldi: 28 April 2021. Droste effekti]]
10. ↑  *Lenstra.* „Applying mathematics to Escher's Print Gallery".  Leiden University. 2018-yil 14-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 10-noyabr.
11. ↑  Barr, Jason*. The Language of Doctor Who: From Shakespeare to Alien Tongues*. Rowman & Littlefield, 15 May 2014 — 41 bet. ISBN 978-1-4422-3481-9. 2016-yil 17-oktyabrda qaraldi.
12. ↑  *Den Hartog.* „The Droste effect on Pink Floyd album Ummagumma".  OtherFocus (2011-yil 11-noyabr). 2015-yil 24-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 21-sentyabr.
13. ↑  Kelly, Stuart. „The Mouse and His Child by Russell Hoban: moving metaphysics for kids". *The Guardian* (2013-yil 31-dekabr). 2017-yil 14-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 13-noyabr.
14. ↑  „Bonzo Canned Dog Food".  Box Vox (2013-yil 20-noyabr). 2017-yil 14-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 13-noyabr.
15. ↑  *Cronin.* „What Was the First Comic Book 'Infinity Cover'?". *Comic Book Resources* (2018-yil 15-dekabr). Qaraldi: 2022-yil 19-yanvar.

Tashqi havolalar
----------------

* Escher va Droste effekti
* Droste effekti ortidagi matematika (Jos Leysning Leyden tadqiqoti va maqolasi natijalarini jamlagan maqolasi)
* Mathematica bilan Droste effekti
* Wolfram namoyishlari loyihasidan Droste effekti