**Chiryū** (yaponcha: *知立市* *Chiryū-shi*?) Yaponiyaning Aichi prefekturasida joylashgan shahardir. 2019-yil 1-oktabr holatiga ko‘ra, shahardagi 32579 ta xonadonda 71992 nafar aholi istiqomat qiladi, aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 4414 nafarni tashkil etadi. Shaharning umumiy maydoni 16,31 kvadrat kilometr (6,30 mi²) ga teng.

Geografiyasi
------------

 Chiryu osmon chizigʻi
Chiryū markaziy Aichi prefekturasida joylashgan, shimolda Aizuma daryosi va janubda Savatari daryosi bilan chegaralangan.

### Iqlimi

Shahar issiq va nam yoz hamda nisbatan yumshoq qish bilan tavsiflangan iqlimga ega (Köppen iqlim tasnifi *Cfa*). Chiryūda oʻrtacha yillik harorat 15,7 °C ni tashkil etadi. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1579 mm, sentyabr esa eng seryogʻin oy hisoblanadi. Avgustda eng yuqori harorat 27,9 °C atrofida, eng past harorati esa yanvarda, 4,3 °C atrofida boʻladi.

### Demografiyasi

Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Chiryū aholisi soni soʻnggi 70 yil ichida barqaror oʻsib bormoqda.

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1940 | 12,253 | —     |
| 1950 | 17,22 | +40.5% |
| 1960 | 20,542 | +19.3% |
| 1970 | 41,895 | +103.9% |
| 1980 | 49,432 | +18.0% |
| 1990 | 54,059 | +9.4% |
| 2000 | 62,587 | +15.8% |
| 2010 | 68,392 | +9.3% |

### Qoʻshni munitsipalitetlar

Aichi prefekturasi
* Toyota
* Kariya
* Anjō

Tarixi
------

### Qadimgi tarixi

*"Chiryu"* mahalliy joy nomi sifatida Nara davridagi hujjatlarda uchraydi va sobiq Mikava viloyatida joylashgan.

### Erta zamonaviy davr

Edo davrida bu hudud Edoni Kioto bilan bogʻlaydigan, Tokaidodagi pochta stansiyalaridan biri boʻlgan Chiryu-juku sifatida gullab-yashnagan. Shahar ot savdo yarmarkalari bilan mashhur edi. Hozirgi shaharning bir qismi Tokugava syogunligida feodal xon boʻlgan Kariya domenining nazorati ostida boʻlgan.

### Kechki zamonaviy davr

Meydzi restavratsiyasidan soʻng, 1889-yil 1-oktyabrda zamonaviy munitsipalitetlar tizimini oʻrnatilishi bilan Aichi prefekturasining Hekikai tumanida Chiryū shahri tashkil etildi.

### Zamonaviy tarix

Chiryu 1970-yil 1-dekabrda shahar maqomini oldi.

Hukumat
-------

 Chiryu shahar hokimiyati
Chiryu toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer hamda 20 aʼzodan iborat bir palatali shahar qonun chiqaruvchi organi bilan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Shahar Aichi prefekturasi assambleyasiga bir aʼzoni qoʻshish huquqi mavjud. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Aichi tumani tarkibiga kiradi.

Iqtisodiyoti
------------

Chiryū iqtisodiyoti sanoatga asoslangan boʻlib, bunda avtomobil qismlari va avtomobil elektronikasi ishlab chiqarish ustunlik qiladi. Mashina asboblari ishlab chiqaruvchi Fuji korporatsiyasining bosh ofisi va zavodi Chiryū shahrida joylashgan. Shahar Nagoya shahri markaziga koʻplab avtomobil va temir yoʻl aloqalariga ega hamda tobora yoʻlovchi shaharchaga aylanib bormoqda.

Taʼlim tizimi
-------------

### Maktablar

Chiryu shahrida yetti davlat boshlangʻich maktabi va shahar hukumati tomonidan boshqariladigan uchta davlat oʻrta maktabi hamda Aichi prefekturasi taʼlim kengashi tomonidan boshqariladigan ikkita davlat yuqori maktabi faoliyat yuritadi. Shuningdek, bitta xususiy litsey va uchta xususiy kasb-hunar maktabi ham bunyod etilgan.

Transport
---------

### Temir yoʻllar

#### Anʼanaviy chiziqlar

 Meitetsu
* Nagoya magistral liniyasi : — Ushida - Chiryū -
* Mikava liniyasi : — Chiryū - Shigehara -

### Yoʻllar

#### Yaponiya milliy marshruti

* Milliy yoʻnalish 1
* Milliy yoʻnalish 23
* Milliy yoʻnalish 155
* Milliy yoʻnalish 419

Mahalliy diqqatga sazovor joylar
--------------------------------

* **Chiryū Jinja** — Sinto ziyoratgohi, 1907-yilda qurilgan *tahoto* hududi bilan, u muhim madaniy meros sifatida belgilangan.
* Muryoju-ji ibodatxonasidagi **Yatsuhashi Kakitsubata bogʻi** (kānīyīkẋきつばたn) Heian davridan beri oʻzining suv bogʻi va Iris laevigata bilan mashhur boʻlgan. Bu, shuningdek, Arivara no Narihira Ise Monogatari- da Ka-Ki-Tsu-Ba-Taning beshta bosh harfidan foydalangan holda sheʼr yozgan joy i hisoblanadi. Sheʼr shunday ketadi:

*KArakoromo KItsutsu narenishi TSUma shi areba HArubaru kinuru TAbi vo shi zo omou* (HA BA oʻqish ham mumkin).
Kikatsubata — Aichi prefekturasi va Chiryū shahrining asosiy prefektural gulidir. Har yili aprel oyining oxirida ibodatxona bogʻida oʻsimlikning gullashi bayrami sifatida festival qilib oʻtkaziladi.

Tashqi aloqalar
---------------

### Qardosh shaharlar — qardosh shaharlar

#### Xalqaro

* AvstraliyaWyndham（Victoria, Avstraliya）
	+ 10-fevral 2000-yil

#### Milliy

* YaponiyaIna（Nagano prefekturasi, Chūbu viloyati）
	+ 7-noyabr 1994-yil

Chiryu shahridan taniqli odamlar
--------------------------------

* Seiji Suzuki — siyosatchi
* Ryoha Kitagava — sobiq but

Galereya
--------

Chiryū Jinja tahotoAizuma daryosiChiryu SojijiHoukoukai-ChiryuChiryū shahridagi qadimiy ziyoratgohlar

Manbalar
--------

1. ↑  Chiryū City official statistics (yaponcha)
2. ↑  Chiryū climate data
3. ↑  Chiryū population statistics
4. ↑  „知立神社多宝塔（ちりゅうじんじゃたほうとう）".
5. ↑  „Chiryu, Japan at Wyndham". 12-dekabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-dekabr 2013-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti (yaponcha)


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

 Aichi prefekturasi |
| --- |
|  |
| 
Nagoya (capital) |
|  |
| Nagoya | 

|  |  |
| --- | --- |
| Palatalar | 
* Atsuta
* Chikusa
* Higashi
* Kita
* Meitō
* Midori
* Minami
* Minato
* Mizuho
* Moriyama
* Naka
* Nakagava
* Nakamura
* Nishi
* Shōva
* Tenpaku
 |

 | 
Flag of Aichi Prefecture |
|  |
| Asosiy shaharlar | 
* Okazaki
* Toyohashi
* Toyota
* Ichinomiya
 |
|  |
| Maxsus shahar | 
* Kasugai
 |
|  |
| Shaharlar | 
* Aisai
* Ama
* Anjō
* Chiryū
* Chita
* Gamagōri
* Handa
* Hekinan
* Inazava
* Inuyama
* Ivakura
* Kariya
* Kitanagoya
* Kiyosu
* Komaki
* Kōnan
* Miyoshi
* Nagakute
* Nishio
* Nisshin
* Ōbu
* Ovariasahi
* Seto
* Shinshiro
* Tahara
* Takahama
* Tokoname
* Tōkai
* Toyoake
* Toyokava
* Tsushima
* Yatomi
 |
|  |
| Tumanlar | 
* Aichi tumani
	+ Tōgō
* Ama tumani
	+ Kanie
	+ Ōharu
	+ Tobishima
* Chita tumani
	+ Agui
	+ Higashiura
	+ Mihama
	+ Minamichita
	+ Taketoyo
* Kitashitara tumani
	+ Shitara
	+ Tōei
	+ Toyone
* Nishikasugai tumani
	+ Toyoyama
* Niva tumani
	+ Fusō
	+ Ōguchi
* Nukata tumani
	+ Kōta
 |
|  |
| 
* Aichi prefekturasidagi birlashishlar roʻyxati
* Aichi prefekturasi politsiyasi
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* MusicBrainz: dfb9373f-421c-40f5-a9a8-521e6c631b35
* NDL: 00368602
* VIAF: 252640467
* en:WorldCat Identities: viaf-252640467

 |