**Irina Borisivna Krush** (ukraincha: *Ірина Борисівна Круш* Krush; 1983-yil 24-dekabrda tugʻilgan) — 2013-yilda FIDE grossmeyster (GM) unvonini olgan amerikalik shaxmatchi. U 2022-yil avgust holatiga koʻra AQShda oʻynab GM unvonini qoʻlga kiritgan yagona ayol. Krush sakkiz marta AQShning ayollar oʻrtasidagi shaxmat musobaqalari chempioni boʻlgan.

Yoshlik paytlari va faoliyati
-----------------------------

Irina Krush SSSRning Odessa shahrida (hozirgi Ukraina) tugʻilgan. U besh yoshida shaxmat oʻynashni oʻrgangan va oʻsha yili (1989-yil) ota-onasi bilan Bruklinga koʻchib oʻtishgan.

14 yoshida Krush 1998-yilda shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi AQSh chempionatida gʻolib chiqib, AQSh tarixidagi eng yosh ayollar chempioniga aylanadi. U 2007, 2010, 2012, 2013, 2014, 2015 va 2020-yillarda jami yetti marta chempionlikni qo‘lga kiritadi.

Krush 1999-yilda „Kasparov dunyoga qarshi" nomli shaxmat musobaqasida qatnashgan. Shuningdek, Krush 2008-yilda Niderlandiyaning Veyk-an-Zi shahrida boʻlib oʻtgan 14 oʻyinchi ishtirokidagi „Corus Chess" turnirining „C" guruhida ishtirok etadi. U beshta gʻalaba (shu jumladan yakuniy gʻolib Fabiano Karuanaga qarshi), toʻrt durang va toʻrtta magʻlubiyatdan soʻng 7/13 ball toʻplagan holda beshinchi oʻrinni egallaydi.

2013-yilda u 2001-yildagi NYC Mayor’s Cup xalqaro GM turniridagi, 2013-yilda ayollar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jamoaviy jahon chempionati va 2013-yil Baku Open turniridagi natijalari tufayli grossmeyster unvoniga sazovor boʻladi.

2022-yilda u 2022-yilgi Amerika kubogiga (ayollar maydonida) juftlik yoʻllanmasini qoʻlga kiritadi.

### Jamoa musobaqalari

Krush 1998-yildan beri ayollar shaxmat olimpiadasida AQSh terma jamoasi safida o‘ynab kelmoqda. AQSh terma jamoasi safida 2004-yilda kumush medalni va 2008-yilda bronza medalini qoʻlga kiritadi. Shuningdek, u 2009 va 2013-yillarda shaxmat bo‘yicha ayollar o‘rtasidagi jamoaviy jahon chempionatida AQSh terma jamoasi tarkibida ishtirok etgan.

U 2015-yilda AQSh shaxmat ligasida Manhattan Applesauce jamoasiga oʻtadi. U ilgari Nyu-York Knights jamoasida oʻynagan edi (2005-2011, 2013). Krush va uning sobiq eri, kanadalik grossmeyster Paskal Charbonneau Birlashgan Qirollik ligasida Guildford-ADC turnirida ham oʻynagan.

Jurnalistlik faoliyati
----------------------

Krush tez-tez *Chess Life* jurnali va *uschess.org saytlariga maqolalar yozib turadi.* Uning 2013-yilda grossmeyster unvonini qo‘lga kiritgani haqidagi maqolasi o‘sha yili „AQSh shaxmatining eng yaxshisi namoyondasi" deb topiladi.

Yutuqlari
---------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Oʻtmishdoshi:**Esther Epstein** | **AQSh ayollari o`rtasidagi shaxmat chempionati**1998 | Vorisi:**Anjelina Belakovskaia** |
| Oʻtmishdoshi:**Anna Zatonskih** | **AQSh ayollari o`rtasidagi shaxmat chempionati**2007 | Vorisi:**Anna Zatonskih** |
| Oʻtmishdoshi:**Anna Zatonskih** | **AQSh ayollari o`rtasidagi shaxmat chempionati**2010 | Vorisi:**Anna Zatonskih** |
| Oʻtmishdoshi:**Anna Zatonskih** | **AQSh ayollari o`rtasidagi shaxmat chempionati**2012, 2013, 2014, 2015 | Vorisi:**Nazí Paikidze** |
| Oʻtmishdoshi:**Jennifer Yu** | **AQSh ayollari o`rtasidagi shaxmat chempionati**2020 | Vorisi:**Carissa Yip** |

Manbalar
--------

1. ↑  „2018 U.S. Championships: Irina Krush". *uschesschamps.com*.
2. ↑  *Waldstein, David*. „A Chess Prodigy's Return to Health Brings Cheer to the Game". *The New York Times* (27-may 2020-yil).
3. 1 2  „Krush Wins Her Second Championship". *uschess.org*.  United States Chess Federation.
4. ↑  „Saint Louis: Irina Krush US Women's Champion 2010". *Chess News* (20-iyul 2010-yil).
5. ↑  „Irina Krush Bio". *uschesschamps.com*.  Chess Club and Scholastic Center of Saint Louis. Qaraldi: 28-may 2012-yil.
6. ↑  „Wijk R13: Aronian, Carlsen win Wijk aan Zee 2008".  ChessBase (27-yanvar 2008-yil). Qaraldi: 3-aprel 2016-yil.
7. ↑  *Shahade, Jennifer*. „Carlsen and Aronian Win Corus". *Chess Life Online* (28-yanvar 2008-yil). Qaraldi: 3-aprel 2016-yil.
8. ↑  „GM title application". *FIDE.com*.
9. ↑  „2022 American Cup - Day 9 Recap | www.uschesschamps.com". *www.uschesschamps.com*. Qaraldi: 3-iyun 2022-yil.
10. ↑  „Susan Polgar's dream comeback". *Chess News*.  ChessBase (11-noyabr 2004-yil). Qaraldi: 5-iyun 2019-yil.
11. ↑  „Olympiad in Dresden: Closing ceremony and prize giving". *Chess News*.  ChessBase (29-noyabr 2008-yil). Qaraldi: 5-iyun 2019-yil.
12. ↑  „Profile". *uschessleague.com*.
13. ↑ . "Best of CLO #1- Krush on Baku ". March 26, 2018