recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Mehnat kodeksi** — mehnat haqidagi qonunlarining muayyan tizimga solingan majmui. U mehnat toʻgʻrisidagi qonun hujjati hisoblanadi. Mulkchilikning barcha shaklidagi korxonalar, muassasalar va tashkilotlarda, shuningdek, ayrim fuqarolar ixtiyorida mehnat shartnomasi (kontrakt) boʻyicha ishlayotgan jismoniy shaxslarning mehnatga oid munosabatlari mehnat toʻgʻrisidagi qonunlar va boshqa huquqiy hujjatlar bilan tartibga solinadi. Amaliyotda mehnatga oid munosabatlarni tartibga solishda boshqa normativ hujjatlar, ayrim hollarda Xalqaro mehnat tashkilotining konvensiyalari va xalqaro shartnomalarning qoidalari ham qoʻllaniladi. Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat kodeksi Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va xalqaro huquqiy normalar va standartlarga muvofiq ravishda ishlab chiqilgan.

Oʻzbekiston Respublikasining MK 1995-yil 21 dekabrda qabul qilinib, 1996-yil 1-apreldan amalga kiritilgan. 2 qism: umumiy va maxsus qism, 16 bob va 294 moddadan iborat. Umumiy qismda mehnat qonunchiligining umumiy qoidalari, mehnat sohasidagi davlat boshqaruvi, mehnat haqidagi qonun hujjatlarining qoʻllanish doirasi, mehnatga oid munosabatlarning subʼyektlar, ularning huquq va burchlari, xodimlar va ish beruvchilarning vakilligi, jamoa shartnomalari va kelishuvlari bayon etilgan. MKning maxsus qismi ishga joylashtirish; mehnat shartnomasi (kontrakt); ish vaqti; dam olish vaqti; mehnatga haq toʻlash; kafolatli toʻlovlar va kompensatsiya toʻlovlari; mehnat institutizomi; mehnat shartnomasi taraflarining moddiy javobgarligi; mehnatni mu-hofaza qilish; ayrim toifadagi xodimlarga beriladigan qoʻshimcha kafolat va imtiyozlar; mehnat nizolari; davlat ijtimoiy sugʻurtasi masalalarini oʻz ichiga oladi.

MKning asosiy vazifasi xodimlar, ish beruvchilar, davlat manfaatlarini eʼtiborga olgan holda, mehnat bozorining samarali ishlashiga, haqqoniy va xavfsiz mehnat shart-sharoitlarini, xodimlarning mehnat huquqlari va sogʻligʻi himoya qilinishini taʼminlashga, mehnat unumdorligining oʻsishiga, ish sifati yaxshilanishiga, shu asosda barcha aholining moddiy va madaniy turmush darajasi yuksalishiga koʻmaklashadi.

Oʻzgartirishlar
---------------

2021-yil Mehnat kodeksining 113-moddasiga oʻzgartirish kiritildi. Unga koʻra karantinli va yuqumli kasalliklar tahdidi boʻlganida xodim (agar qarshi koʻrsatma mavjud boʻlmasa) emlanishdan bosh tortsa ish beruvchi xodimni ishga qoʻymaslikka haqli.

Manbalar
--------

1. ↑  „Президент аҳолини мажбурий эмлашни назарда тутувчи қонунни имзолади". *Bugun.uz*. Qaraldi: 2021 йил 3 август.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qoratanlilar** - qoʻngʻizlar oilasi. Uz. 2—50 mm, tanasi qoʻpincha qora, baʼzan metall ran-gida tovlanuvchan yoki alvon rang dogʻli boʻladi. Orqa qanotlari, odatda, boʻlmaydi; ustqanoti qoʻshilib oʻsgan. Koʻpchilik turlari oʻtkir hidli suyuqlik chiqaradi. Qurtlari (soxta simqurtlar) tanasi choʻziq, silindrsimon, qattiq, koʻpincha qorni ustida tikanlari boʻladi; qirsildoq qoʻngʻizlar qurtlari simqurtlarga oʻxshaydi. 15000 dan ortiq turi bor; keng tarqalgan, ayniqsa, qurgʻoqchilik min-taqalarida koʻp uchraydi. Oʻzbekiston faunasida 300 ga yaqin turi maʼlum. Q. va ularning qurtlari, odatda, oʻsimlik qoldiqlari, ayrim turlari yashil oʻsimliklar toʻqimasi bilan oziqlanadi. Bir qancha turlari oziq-ovqat zaxiralariga ziyon yetkazadi.

Q. oʻrmonda yashab, chiriyotgan yogʻoch va daraxt zamburugʻlari bilan oziqlanadigan hamda tuproq bilan bogʻliq boʻlgan choʻldasht kserofil ekologik guruhlarga ajratiladi. Q.ning har xil ekinlar, poliz oʻsimliklari, baʼzan daraxtlarni zararlaydigan turlari ham bor. Mas, oʻrmon Q.i (uz. 15—19 mm) daraxtlar chirindisi bilan oziklanadi; qum sustkashi (uz. 7—10 mm) dala ekinlariga, un qoʻngʻizi don mahsu-lotlariga ziyon yetkazadi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Skolopendrasimonlar**, katta qirqoyoqsimonlar (Scolopendgomofha) — eng yirik koʻp oyoqlilar turkumi. Uz. 10—25 sm gacha, tanasi 21—23 ta bir xil tuzilgan boʻgʻimlardan iborat. 900 ga yaqin turi, asosan, tropik, subtropik oʻlkalarda tarqalgan. Kunduzi tosh va yogʻochlar ostiga va yoriklarga kirib oladi; tunda ov qiladi. Yirtqich; har xil hasharotlar bilan oziqlanadi. Janubiy Amerika va Yamayka o.da tarqalgan gigant skolopendra mayda umurtqalilar (qurbaqalar, kaltakesaklar, qushlar)ga ham hujum qiladi. S.ning erkagi koʻpayish davrida yer osti yoʻllariga halqa toʻr tortib, unga urugʻ hujayralari toʻldirilgan xaltasi (spermatofor)ni qoʻyib ketadi. Urgʻochi S. urugʻ xaltani olib, oʻzining jinsiy bezi yoʻliga kiritadi. Oʻrta Osiyoda tarqalgan halqali qirqoyoq partenogenez koʻpayadi. S. qoʻygan tuxumlarini kalavaga oʻxshab oʻrab olib, yirtqichlardan himoya qiladi. Yirik S, jumladan, halqali qirqoyoq zaharli. S. chaqqan joy shishib ketadi, lekin shish 1—2 kundan soʻng qaytadi. Gigant skolopendra zahari odam uchun ayniqsa xavfli. Janubiy hududlarda tarqalgan choʻl soʻqir qirqoyogʻi doim tuproq ichida yashaydi; koʻzlari boʻlmaydi. S. zararkunanda hasharotlar va kanalarni qirib, foyda keltiradi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bertels Yevgeniy Eduardovich** (1890.13(25). 12, Peterburg1957.7.10, Moskva) — sharqshunos olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi (1956). Turkmaniston Fanlar akademiyasi (1951) faxriy aʼzosi. 

Oʻzbekistonda (1944) va Tojikistonda (1946) xizmat koʻrsatgan fan arbobi, professor (1928), filologiya fanlari doktori (1935). Peterburg universitetining ququqshunoslik (1914) va sharq (1918) fakultetlarini tamomlagan. Fanlar akademiyasi Osiyo muzeyi (keyinchalik Sharqshunoslik instituti)da (1918—42, 1946-yildan umrining oxirigacha), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Til va adabiyot institutida, ayni vaqtda Oʻrta Osiyo davlat untida (1942—46) ishlagan. B. Yaqin va Oʻrta Sharqxalqlari, ayniqsa turkiy xalklar madaniyati, tili, adabiyoti, tarixiga oid nlmiy ishlar yaratgan. Sufnylik tariqati va adabiyotiga ayuhida eʼtibor bergan. Mazkur sohalar boʻyicha matnshunoslik maktabi asoschilaridan biri. Firdavsiy (1935), Nizomiy (1940), Navoiy (1948), Jomiy (1949) ijodi haqida monografiyalar yaratgan. Nizomiyning "Iskandarnoma" asarining ilmiytanqidiy matnini tayyorlagan (1948), Firdavsiy "Shohnoma"sining ilmiytanqidiy matnini tayyorlashda rahbarlik qilgan. Fors, oʻzbek, tojik, turkman adabiyotlari tarixidan ocherklar yozgan (1928—35). Oʻzbek yozuvchilari, jumladan Oybek va uning "Navoiy" romani haqida ilmiy tadqikrtlar olib borgan.

Manbalar
--------

* Izbrannie trudi 1t. 1—5], Moskva, 196086.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
* Bertels Yevgeniy Eduardovich (Bibliograficheskiye ocherki o deyatelyax obshestvennix nauk Oʻzbekistana], |t. 1], T. 1976.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Obizarang** (Dashnobodsoy) — Surxondaryo viloyati Sariosiyo tumanidagi soy, Toʻpolon daryosining chap irmogʻi. Uzunligi 58 km, suv toʻplash maydoni 330 km². 60 ga yaqin irmogʻi bor. Hisor tizmasining jan. tarmogʻi — Qoldirgʻa togʻlarining jan. yon bagʻirlaridagi buloqlardan boshlanadi. O. mavsumiy qor va yomgʻir suvlaridan toʻyinadi. O.da 1928-yildan gidrologik kuzatishlar yoʻlga qoʻyilgan. Oʻrtacha yillik suv sarfi 3,5 m³/sek. O. oqimining 80—85% mart—iyun oylariga toʻgʻri keladi, aprel—may oylarida oʻrtacha oylik suv sarfi 25 m³/sek. gacha yetadi. O.da tez-tez sel toshqinlari ham kuzatilib, suv sarfi 100 m³/sek. ortadi. Yozning oxiri va kuzda quyi okimida oʻzani quruq boʻladi. O. suvi, asosan, sugʻorishga sarflanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Kak Garizenda, esli stat pod sves,  

Garizenda kabi, siz osilgan tosh ostida tursangiz, U osmon balandligidagi bulutga qarab, tashvish bilan qarasangiz, u asta-sekin sizga qarab egiladi , Navis Antey, men aminman, oʻsha paytda men oʻzim bu yoʻlni tanlamaganimni bilardim

Dante Aligyeri, Ilohiy komediya. Jahannam, XXXI: 136-139**Muqaddas Petroniy** (italyancha: *San Petronio*; shuningdek — „Qoʻlida Boloniya shahrining maketi bilan Muqaddas Petroniy") — katolik avliyosi, Bolonya shahri homiysi yepiskop Petroniyning marmar haykali, 1495-yilda Mikelandjelo tomonidan yaratilgan. Haykal Boloniyadagi Muqaddas Dominik bazilikasida joylashgan.

Yaratilish tarixi
-----------------

Mikelandjelo „16 nafae shahar hukmdori" dan biri boʻlgan Jovanni Franchesko Aldovrandi homiyligi tufayli Muqaddas Dominik qabri uchun uchta haykalga buyurtma oladi. Mikelandjelo Bolonyada boʻlganida Aldovrandining uyida yashagan va „u uni rassom sifatida yaxshi koʻrardi".

Vasarining yozishicha, Mikelandjelo „bu raqamlarni ular oʻsha yerda boʻlganlardan yaxshiroq boʻlishi uchun yaratgan".

Asar tavsifi
------------

Sankt Petronius anʼanaviy ravishda toʻliq oʻsishda, episkop libosida koʻrsatilgan. Xovard Benjamin Gibbard (inglizcha: *Howard Benjamin Hibbard*), amerikalik sanʼatshunos, Kolumbiya universiteti professori, haykal „(…) kiyim-kechaklarning yam burmalari bilan taʼkidlangan kontraposta kuchi bilan taʼsir qiladi" deb yozgan edi. Boloniya homiysi qoʻlida shahar maketini ushlab turibdi, Uilyam Uolles „bu goʻzal kubistik kompozitsiya, Boloniyaning barcha koʻzga koʻringan binolarini, shu jumladan gerblar tasvirlangan devorlarni oʻz ichiga olgan sxematik eskiz" deb yozgan. suyangan minoralar, Dante tomonidan kuylangan".

Gibbard, shuningdek, Mikelandjelo haykali sienelik salafi Jacopo della Quercia ishining taʼsirini taʼkidlaydi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Hibbard 1985. sfn error: no target: CITEREFHibbard1985 (help)
2. 1 2 3  Вазари 1970. sfn error: no target: CITEREFВазари1970 (help)
3. ↑  Wallace 2010. sfn error: no target: CITEREFWallace2010 (help)

Yana qarang
-----------

* Muqaddas Petronius

Manbalar
--------

* Вазари Д.*. Жизнеописания прославленных живописцев, скульпторов и архитекторов*.  (Ukraincha)
* *Микеланджело. Поэзия. Письма. Суждения современников / сост. В. Н. Гращенков*. М.: Искусство, 1983.
* Эрпель Фриц.*. Микеланджело / Пер. с нем. Сергея Данильченко*. Берлин: Хеншель, 1990. ISBN 3-362-00044-4.
* Eric Scigliano.*. Michelangelo's Mountain: The Quest For Perfection In The Marble Quarries Of Carrara*. Simon and Schuster, 2005.  (Inglizcha)
* John Addington Symonds.*. The Life of Michelangelo Buonarroti*, 1893.  (Wayback Machine saytida 2014-07-18 sanasida arxivlangan) (Inglizcha)
* William Wallace.*. The Treasures of Michelangelo*. Andre Deutsch, 2010. ISBN 978-0-233-00253-8.  (Inglizcha)
* Howard Hibbard*. Michelangelo*. Harper & Row, 1985.
**Uxumsoy** — Jizzax viloyati Forish tumanidagi soy. Nurota tizmasining shim. yon bagʻridan boshlanadi. Uzunligi 28 km, havzasining maydoni 73,2 km². Uxum dovonidan (1300 m) 2 km shim.gʻarbda Qorasoy nomi bilan boshlanadi. Oʻrta Uxum qishlogʻi yaqinida Tikchasoy bilan qoʻshilgach, U. deb ataladi. Togʻlar orasida yon bagʻirlari baland, keng vodiyda nishabi katta toshloq oʻzanda oqadi. Havzasi, asosan, suvni yaxshi oʻtkazadigan jinslardan tuzilganligidan qor va yomgʻir suvlarining koʻp qismi yer ostiga singib ketadi. Oʻrtacha yillik suv sarfi 1,17m³/sek. dan (koʻp suvli yilda) 0,130 m³/sek.gacha (kam suvli yilda) oʻzgaradi. Qor, yomgʻir va buloq suvlaridan toʻyinadi. Bahorda suvi koʻpayadi, yoz oxiri, kuz boshlarida suvi kamayadi. Togʻlar orasidan tekislikka chiqqach, yozda oʻzani qurib qoladi. Suvi ekin maydonlarini sugʻorishga sarflanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Asrafia jom’e masjidi** (bengalcha: *আশরাফিয়া জামে মাসজিদ* , arabcha: ) ilgari **Ahladi Bibi masjidi** sifatida ham tanilgan, Bangladeshning Narayanganj shahridagi Amlapara shahar mahallasida joylashgan masjiddir. U Britaniya Raj mustamlakasi davrida qurilgan boʻlib, bu qurilish ishlari 1890-yillari amalga oshirilgan.

Tarixi
------

 Gʻarbiy devordagi mehrob.
Asrafia jomʼe masjidi Narayanganj tumanidagi eng qadimiy masjidlardan biridir. 1898-yil 20-aprelda Rahim Baxsh Hoji (1857-1935) ismli bengal musulmon zamindori va uning rafiqasi talukdar Ahladi Bibi Baliati birgalikda Harendra Kumar Roy Choudxuridan rasman yerning bir qismini sotib olishgan. Keyinchalik, Hoji va uning rafiqasi Amlapara shahridagi hududlarining bir qismini xayriya vaqf va ibodat joyi sifatida hayriya qilishga qaror qilishadi. Masjid uning xotini sharafiga „Ahladi Bibi masjidi" deb nomlangan. Vaqt oʻtishi bilan bu nom Asrafiya jomʼe masjidiga oʻzgartirildi. Masjid Britaniya xaritasida (CS Parcha) ham qayd etilgan.

2002-yildagi taʼmirdan soʻng, masjid oʻzining oʻtmishdagi holati, meʼmoriy va dekorativ uslubining katta qismini yoʻqotgan. Hozirda asl masjiddan gumbaz, mehrob va minoradan boshqa hech narsa saqlanib qolmagan.

Arxitektura elementlari va uslubi
---------------------------------

Masjid mustamlaka davrida qurilgan boʻlsa-da, qurilish Boburiy meʼmorchiligi uslubiga xos tarzda qurilgan. U juda baland bir qavatli masjid sifatida bunyod etilgan va vertikal sifatlariga alohida eʼtibor berilgan. Tomning toʻrt tomonida kichkina toʻrtta gumbaz bor. Mehrob gʻarbiy devorda joylashgan boʻlib, birinchi qavatning pastki qismida, birinchi qavat balandligining uchdan bir qismigacha boʻlgan joyda joylashtirilgan. Unda arab xattotligi yozuvida shisha va toshga yozilgan Shahodat kalimasi mavjud. Mehrob dizayni besh rangdagi shisha va toshlardan yasalgan, bular: koʻk, yashil, sariq, jigarrang va oq ranglardir. Masjid arxitekturasi bezaklar va arklar, gumbazlar, mehrob va boshqa elementlarning mutanosib moslashuvi bilan ajralib turadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „The Bearer Of The Tradition And Historical Mosque Asrafia Jame Masjid". *Daily Nagar Sangbad* (28-avgust 2021-yil).
2. ↑  „Asrafia Jame Mosque, Narayanganj". *Teachers Bangladesh Government Site* (31-avgust 2020-yil).
3. ↑  „Partition History & Museum". Qaraldi: 11-noyabr 2020-yil.
4. ↑  „Baliati Zamidar Bari". *Daily Asian Age* (1-oktyabr 2016-yil).
5. ↑  Mridha Ratul, Shahriar Hasan (16 August 2019), „চলো "আল্লাদী বিবির মসজিদ" এর গল্প শুনি।", *Save the Heritages of Bangladesh* [*Come, let us hear the story of Alladi Bibi's mosque.*] (Bengali)
6. ↑   *{{{title}}}* (YouTube). Ekattor TV.

Havolalar
---------

* *Khan Ujjal*. „bn:অন্যান্য স্থাপত্যশৈলীর প্রাচীন মসজিদ" (bn). *Samakal* (11-iyul 2015-yil).
* Ancient Mosque in Bangladesh, *Daily Inqilab*, 9 July 2015
**Hamza Umarov** (1925.17.12, Qoʻqon 1987.26.11, Toshkent) — aktyor, rejissyor Oʻzbekiston xalq artisti (1967). Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutida (1948-51) oʻqigan. 1950—86 yillar Muqimiy teatrida, 1987-yil yanvar—avgustda Hamza teatrida, soʻngra "Oʻzbekfilm" kinostudiyasida ishlagan. "Armugʻon" spektaklidagi Jaʼfar U.ning sahnada yaratgan ilk obrazidir. "Oltinkoʻl" (Uygʻun)da Gʻani, "Nurxon" (K.Yashin)da Huzurxoʻja, "Farhod va Shirin" (Xurshid)da Shopur, "Ravshan va Zulhumor" (K.Yashin)da Tersak rollari bilan tanildi. U. ijodida 50-yillar shakllangan xarakterli, lirik va kulgilihajviy yoʻnalishlar keyingi yillar ham davom etdi. Qahramonlarining feʼlatvori va xususiyatlarini bir oz boʻrttirib ifodalashi, soʻzlarini donadona va jarangdor talaffuz qilishi, qoʻshiqlarini qahramon holatiga singdirib yuborishi, qaramaqarshi histuygʻularni kuchli psixologik dramatizmda yetkazishi bilan U. sanʼati alohida ajralib turadi. Isfandiyorxon ("Gʻazal fojiasi"), Maʼdalixon ("Nodira"), Sayd ("Guli siyoh"), Masxaraboz ("Oʻn ikkinchi kecha"), Asqarali ("Mavlono Muqimiy"), Gung ("Qizbuloq"), Pantashvili ("Xonuma xonim") kabi obrazlari bunga misoldir. Rejissyor sifatida "Bagʻri tosh", "Qaynona", "Ishqing bilan" kabi asarlarni sahnalashtirgan.

Umarovning kino sanʼati rivojiga koʻshgan xizmatlari alohida boʻlib, kinoda uning yangi qirralari ochildi, qiyofasi, chehrasi, ovozi, xattiharakatlari, oʻzini tutishi, ichki kechinmalarining yuzida, koʻzlarida zohir boʻlishi kinematografiya imkoniyati va ifoda vositalariga juda moye tushgan.

Kinoda Salimboyvachcha ("Qutlugʻ qon"), Umar ("Mahallada duvduv ran"), Madaminbek ("Favqulodda komissar"), Homid ("Oʻtgan kunlar"), Qoriyev ("Inqilob chavandozlari"), Asqarov ("Yoz yomgʻiri"), Normat ("Shijoat"), Sulaymonov ("Falokat oyoq ostida"), Jabborov ("Shiddat"),Qoʻldoshev ("Seni kutamiz, yigit"), Matnazar ("Olovli sohil") kabi 60 dan ortiq obraz yaratgan. U bir qancha televizion spektakllar (Masxaraboz, "Qirolning dilxushi" va boshqalar)da ham oʻynagan. Dublyaj sanʼatining mohir ustasi sifatida tanilgan (1000 dan ortiq filmda ovoz bergan). "Bagʻri tosh", "Hayot yoʻli"; "Dil tortsa", "Yor yurgan koʻchalar", "Ton g farzandlari" pyesalarining muallifi. Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1970).

Havolalar
---------

* 

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Musharrafa Orifjonovna Qosimova** (tojikcha: *Қосимова Мушаррафа Орифҷоновна*; 1918-yil 19-dekabr, Samarqand – 2019-yil 1-aprel, Dushanbe, Tojikiston) – sovet va tojik teatr va kino aktrisasi, Tojikiston SSRda xizmat koʻrsatgan artist (1974). Tojikiston xalq artisti. SSSR Kinematograflar uyushmasi aʼzosi (1990).

Hayoti
------

Musharrafa Qosimova 1918-yil 19-dekabrda Samarqandda tugʻilgan. Qosimovaning otasi Orifjon Rasuliy boshqa tojik ziyolilari qatori 1924-yilda Tojikiston poytaxti Dushanbega yuborilgan. 1930-yilda otasi oilasini Samarqanddan Dushanbega koʻchiradi. Oʻsha kunlarda yosh Musharrafa Toshkent tibbiyot bilim yurtiga oʻqishga kiradi va 1937-yilda otasi vafotidan soʻng maktabni tashlab, aka-ukalari bagʻriga qaytadi. Orifjon Rasuliy Stalin terrori avjiga chiqqan oʻsha qora 37-yilda „xalq dushmani" sifatida qatl etiladi.

Oila farovonligini taʼminlash maqsadida Musharrafa oʻz yaqinlaridan biri, taniqli yozuvchi Gʻani Abdulloba koʻmagida Lohutiy nomidagi drama teatrini tashkil etadi.

Musharrafa tojik dramaturgi Abdulhaq Usmonovga turmushga chiqdi. Biroq Abdulhaq Usmonov 1942-yilda Ulugʻ Vatan urushi xandaqlarida halok boʻldi. 1946-yilda Musharrafa mashhur tojik teatri yulduzi Muhammadjon Qosimovga turmushga chiqdi va familiyasini Qosimovaga oʻzgartirdi.

Aktrisa butun umri Lohutiy nomidagi akademik drama teatri (1937–1983) aktrisasi, 1989-yildan esa „Gahvora" teatr-studiyasida aktrisalik faoliyatini amalga oshirdi. 1956-yildan tojik kinematografiyasida faoliyat yuritadi. Qosimova yoshligidan tojik sahnasida chiqish qilib, Tojikistonning tuman va qishloqlaridagi teatr spektakllarida ishtirok etib, doimo xalq orasida boʻlgan.

Vafoti
------

Musharrafa Qosimova Dushanbedagi Sari Osiyo qabristoniga dafn etilgan.

Mukofotlari
-----------

Qosimova „Sharaf" ordeni, Mehnat Qizil Bayroq ordeni, „Shavkatli mehnat uchun" medali, Vladimir Ilich Lenin tavalludining 100 yilligi munosabati bilan taʼsis etilgan medal, „Mehnat faxriysi" medali, Tojikiston xalq artisti, Tojikiston SSR xizmat koʻrsatgan artist (1974), Tojikiston Oliy Kengashi va Oliy Kengashi Prezidiumi, Tojikiston Madaniyat vazirligining Faxriy yorliqlari bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Ensiklopediya kino Tadjikistana. – Dushanbe: „ER-graf", 1992. – S. 112. – 396 s. – ISBN 978-99947-919-4-1.
2. ↑  „На 102-м году жизни умерла советская актриса Мушаррафа Касымова". *Российская газета*. 3-noyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-aprel 2021-yil.
3. ↑  „МОДАРИ ТЕАТРИ ТОҶИК МУШАРРАФА ҚОСИМОВА 100-СОЛА ШУД!". Qaraldi: 12-sentyabr 2023-yil.
4. ↑  ru/boygonii-navidho-mayi-s-2015 Sarnavisht va isteʼdod[*sayt ishlamaydi*]
5. ↑  tojikfilm. tj/index. php?option=com\_content&view=article&id=545%3A2014-07-03-11-55-42&catid=56%3A2014-02-10-17-35-38&Itemid=218&lang=ru Kasimova Musharafa
6. ↑  „Известная таджикская актриса Мушаррафа Косимова скончалась на 102-м году жизни". 13-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-iyun 2022-yil.
7. ↑  Ensiklopediya kino Tadjikistana. – Dushanbe: „ER-graf", 1992. – S. 112. – 396 s. – ISBN 978-99947-919-4-1.
**Atala masjidi** Hindistonning Uttar-Pradesh shtatidagi Jaunpur shahrida XIV asrda qurilgan masjiddir. Shahi Qila qal’asidan 300 metr, jom’e masjididan 1 km uzoqlikda joylashgan. Masjid Jaunpurdan 2.2 km shimoli-sharqda, Zafaroboddan 7.3 km shimoli-gʻarbda, Mariaxudan 16,8 km shimoli-sharqda, Kerakatdan 26.3 km shimoli-gʻarbda oʻrnashgan.

Tavsifi
-------

Milodiy 1377-yilda Firuzshoh Tugʻloq Devi ibodatxonasini buzib masjid qurilishini boshlaydi. Masjid 1408-yilda Jaunpur sultoni bo‘lgan Ibrohimshoh Sharqiy tomonidan qurib bitkazilgan.

Masjidning balandligi 100 futdan oshadi. Kirish uchun uchta ulkan shlyuz mavjud. Masjidning umumiy perimetri 248 futni tashkil etadi. Uning qurilishi 1393-yilida Firuzshoh tomonidan boshlangan.

William Hodges oʻzining „*Select Views in India (Hindistondagi koʻrinishlarini tanlang)*" kitobida bu masjid haqida yozadi.

Masjidning markaziy hovlisida *Madarsa Din Dunia* nomli *madarasa* joylashgan. Masjid Hindiston *Arxeologiya direksiyasining (UP)* *yodgorliklari/arxeologik tadqiqotlar obidalari roʻyxatiga* va Hindiston arxeologik tadqiqot yodgorliklari roʻyxatiga kiritilgan.

Arxitekturasi
-------------

Markaziy gumbaz yerdan deyarli 17 metr balandlikda joylashgan, lekin baland minora (23 metr) tufayli old tomondan toʻliq koʻrinmaydi.

Yana qarang
-----------

* Shahi koʻprigi
* Jom’e masjidi, Jaunpur

Manbalar
--------

1. ↑  ACME MApper
2. ↑  Roshen Dalal*. The Religions of India*. Penguin Books Limited, 2010 — 448 bet. ISBN 9788184753967.
3. ↑  Sheila Blair, Jonathan M. Bloom*. The Art and Architecture of Islam 1250-1800*. Yale University Press, 1994 — 199 bet. ISBN 9780300064650.
4. ↑  „Atala Masjid | District Jaunpur, Government of Uttar Pradesh | India".  Official website. Qaraldi: 25-dekabr 2020-yil.
5. ↑  „Archaeological Survey of India: Alphabetical List of Monuments - Uttar Pradesh". 25-iyun 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-iyul 2009-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Mishel, Jorj (tahrir). Islom olami meʼmorchiligi: uning tarixi va ijtimoiy maʼnosi. London: Temza va Gudson, 272.
* Nath, R. 1978 yil. Sultonlik arxitekturasi tarixi. Yangi Dehli, Abhinav nashrlari, 98-100.
* Uilyams, Jon A. va Karolin. 1980 yil. Musulmon Hindiston arxitekturasi. 4-toʻplam: Jaunpur sultonligi taxminan 1360-1480 yillar. Santa Barbara, Kaliforniya: Visual Education, Inc.

Havolalar
---------

* ATALA MASJID/JAUNPUR
* Sharqi Jaunpur qirolligining merosi
* Kolumbiya taʼlim maqolasi
**Arxiyepiskop Neofitos** (dunyoviy ismi **Nikolay Vasilyevich Nevodchikov**; 1819-yil, Sankt-Peterburg – 1910-yil 9-mart, Izmail) – rus pravoslav cherkovi yepiskopi, Kishinyov arxiyepiskopi.

Hayoti
------

1819-yilda Sankt-Peterburgda tugʻilgan. Keyinchalik uning otasi Yekaterinoslav diniy konsistoriyasining kotibi boʻlib ishlagan. Yekaterinoslav diniy seminariyasini tamomlagan.

1840-yilda Moskva diniy akademiyasiga oʻqishga kirgan va uni 1844-yilda ilohiyot fanlari nomzodi ilmiy darajasi bilan tugatgan. 1844-yildan 1850-yilgacha din masalalari boʻyicha diplomat va yozuvchi Aleksandr Skarlatovich Sturdzaning kotibi boʻlgan. Odessadagi uyida koʻplab taniqli adabiyot, sanʼat va cherkov arboblari bilan muloqot qilgan. Odessada Nikolay Gogol bilan bir necha marta uchrashgan. 1850-yil 1-noyabrda Kishinyov diniy seminariyasida oʻqituvchi boʻlgan.

1858-yil 18-mayda ruhoniy etib tayinlangan hamda Odessa bolalar uyida qonun oʻqituvchisi boʻlgan. 1861-yildan Odessa diniy seminariyasida oʻqituvchi, 1864-yil 15-dekabrdan Xerson diniy seminariyasining inspektori, 1868-yildan Odessa tijorat maktabi va Odessa 2-gimnaziyasida huquq oʻqituvchisi bolib ishlagan. 1876-yil 3-aprelda arxiyoniylik darajasiga koʻtarilgan. 1880-yil 17-mayda rohib unvoniga sazovor boʻlgan va 25-mayda arximandrit darajasiga koʻtarilgan. 1880-yil 10-avgustda Odessada Xerson yeparxiyasining vikari Yelisavetgrad yepiskopi etib tayinlangan. Shu bilan birga u Odessa Dormition monastiri rektori boʻlgan.

1883-yil 6-avgustdan Verniy shahridagi ziyoratidan keyin Turkiston va Toshkent yepiskopi boʻlgan.

1885–1889-yillarda Turkiston oʻlkasi tarkibiga kiruvchi hozirgi Qozogʻiston va Qirgʻizistonning turli hududlari zilzilalar boʻlgan. U 1887-yil 28-maydagi dahshatli zilziladan keyin vayron qilingan cherkovlarni tiklashga boshchilik qilgan.

1888-yil 11-iyulda yepiskop Turkistondagi eng katta va eng yaxshilaridan biri boʻlgan muhtasham ibodatxona, yangi tashkil etilgan Toshkent Transfiguratsiya soborida muqaddas qilish marosimini oʻtkazgan.

1901-yildan Izmoildagi shaxsiy uyida yashagan.

1910-yil 9-martda vafot etgan. U qishloqdagi Aziz Nikolay cherkovida dafn etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Neofit (Nevodchikov)[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  Vipuskniki Moskovskoy duxovnoy akademii 1818—1916, 1918—1919 gg. XIV kurs (1840—1844 gg.)
3. ↑  Sergey Sergeevich Averinsev *Христианство: энциклопедический словарь, Том 2* Google Booksda
4. ↑  Neofit (Nevodchikov) na sayte „Russkoe pravoslavie"
Категория:Компьютерные игры по алфавиту
Категория:ПРО:КИ:Последняя правка: в текущем году
***Lone Echo*** - Amerikaning Ready at Dawn studiyasi tomonidan ishlab chiqilgan va Oculus Studios tomonidan Oculus Rift VR garniturasi uchun nashr etilgan virtual haqiqat sarguzasht oʻyini. O'yinchi Saturn atrofidagi orbitada kosmik stantsiya bortida Jek laqabli android qahramonni boshqaradi. 2020 yilda talablardan kelib ciqqan holds bu o'yinning davomi bo'lgan *Lone Echo 2*  keng ommaga taqdim etilgan.

O'yin jarayoni
--------------

*Lone Echo* - bu birinchi shaxs tomonidan boshqariladigan sarguzashtli o'yini. Uning harakati kosmik stansiya borti va uning tashqarisida sodir bo'ladi - o'yinchi xarakteri uch o'lchamli fazoda erkin harakatlanishi mumkin va o'yin Oculus Touch(ingl.)oʻzb. kontrollerlari yordamida o'yinchining qo'llarining harakatini kuzatib boradi. 

1. ↑  *Lang, Ben* „Oculus Announces 'Lone Echo 2' with Immersive Trailer Available on Rift, Go, & Gear VR" (en). *Road to VR* (26-sentabr 2018-yil). 22-mart 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-mart 2020-yil.
2. ↑  *Lang, Ben* „'Lone Echo II' Further Delayed Beyond Q1 2020" (en). *Road to VR* (18-mart 2020-yil). 22-mart 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-mart 2020-yil.
**Abdulloh ibn Abbos** (619 yil, hozirgi Saudiya Arabistonidagi ashshib — 686, atToif, oʻsha yerda) — islom taʼlimoti sharhlovchilaridan, faqih, Muhammad paygʻambarning amakivachchasi. Musulmon rivoyatlariga koʻra, Abdulloh ibn Abbos rasululloh va sahobalarning qilgan ishlari, aytgan soʻzlari haqidagi hikoyalarni toʻplash (hadislar) maq-sadidagi gʻoyani ilk bor ilgari surgan. Abdulloh ibn Abbos nihoyatda ilmli boʻlganligi tufayli „Xabr al-umma" („Jamoa donishmandi") laqabiga sazovor boʻlgan. Abdulloh ibn Abbos Qurʼonni tafsir qiluvchi, fiqhga oid masalalarni sharhlovchi (huquqqa doir masalalar boʻyicha uning oʻzi xulosa chiqargan), johiliyat davri tarixi, Muhammad paygʻambarning gʻazotlariga oid hikoyalarni yetkazuvchi sifatida mashhur boʻlgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Alyaska (maʼnolari).

**Alyaska** — Shimoliy Amerikaning shimoli-gʻarbidagi yarim orol, Bering den-gizining Bristol qoʻltigʻi bilan Tinch okean oraligʻida. Uz. 700 km, eni 10-170 km. Yarim oroli Aleut tizmasi egallagan boʻlib, harakatdagi va soʻngan vulkanlar bor. Bal. 2507 m gacha. Muzliklar mavjud. Togʻ tundrasi landshafti ustun. Shimoli-gʻarbiy sohili pastte-kislikdan iborat, koʻl koʻp. A. yarim orolining shimoli-gʻarbiy qismida Alyaska shtati joylashgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4307607-5
* LCCN: sh85003164
* NARA: 10042191
* VIAF: 242236310
* en:WorldCat Identities: viaf-242236310

 |


  


|  |  |
| --- | --- |
| AQSh geografiyasi | *AQSh geografiyasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4307607-5
* LCCN: sh85003164
* NARA: 10042191
* VIAF: 242236310
* en:WorldCat Identities: viaf-242236310

 |
**Igna**, nina — 1) tikuvchilik, trikotaj ishlab chiqarish, matbaa va boshqa maqsadlarda keng ishlatiladigan tikuv quroli. Tikuvchilik ignasining qoʻlda va mashinada tikadigan xillari bor; qoʻlda tikadigan igna xilma-xil yoʻgʻonlikdagi poʻlat simdan suyri, oʻtkir, ip oʻtka-ziladigan teshikli qilib yasaladi. Ular uzunligi va diametriga qarab raqamlarga boʻlinadi (masalan 1 dan 9-raqamgacha boʻlgan ignaning yoʻgʻonligi 0,6 dan 1,0 mm gacha, uzunligi 30 dan 50 mm gacha). Kiyim-kechak, koʻrpa-toʻshak va ha boshqa narsa va buyumlarni ti-kishda ishlatiladi. Katta-kichikligi va yoʻgʻon-ingichkaligiga qarab, chok ignasi (chok tikish uchun), qaviq ignasi (qavish uchun), palak ignasi (palak tikish uchun), soʻzan ignasi (hurjun, toʻrva, etik, mahsi va ha kazo tikish uchun), mashina ignasi (tikuv mashinalari uchun) kabi xillarga boʻlinadi. Igna yuzdan bir mm larda ifodalangan raqamlar (№60—0,60 mm, №120—1,2 mm) boʻyicha birbiridan farq qiladi. Trikotaj ignasi trikotaj mashinasining izma (petlya) hosil qiluvchi qismi. Ilgakli, tilli va oʻyikli xillari koʻp tarqalgan; 2) tibbiyotda — jarroxlik operatsiyalarida yaralarni tikish uchun ishlatiladigan qurol; katta-kichik va turli yoʻgʻonlikdagi ignalar boʻladi. Shuningdek, shprits igna lari ham bor; 3) matbaa ignasi - yogʻoch dastaga mahkamlangan, uchi kesik konus yoki kurakcha koʻrinishidagi ingichka poʻlat sterjen; odatdagi tikuvchilik ignasiga oʻxshash boʻladi. Ofort (naqsh) va gravyuralar hosil qilishda qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Chorbogʻ** yoki **chahorbogʻ** (forscha: چهارباغ – toʻrt bogʻ) — sharq mamlakatlarida atrofi devor bilan oʻrab olingan koʻshk, ayvon, qoʻrgʻonli tartib asosida tuzilgan bogʻ.

Chorbogʻ uchun tekis, suvli, daraxtli joy tanlanadi; notekis (nishabli) joylar pogʻona-pogʻona sahnlarga keltiriladi, sunʼiy sharsharalar qilish imkoniyatlari yaratiladi. Chorbogʻ murabba yoki toʻrtburchak tarhli boʻlib, kirish har toʻrt tarafning oʻrtalaridan tashkil etiladi; hududi yoʻlka va ariqlar yordamida ayrim bogʻchalarga, bogʻchalar esa yana oʻz navbatida chamanzorlarga boʻlinib, chorchamanlarni tashkil qiladi. Chorbogʻ mujassamotining markazini bino (qoʻrgʻon, koʻshk) egallaydi. Baland boʻyli daraxtlar devorga yaqin ekiladi, undan soʻng mevali daraxtlar va gullar tartib bilan ekiladi, ularning erta bahordan kech kuzgacha ochilib turishiga eʼtibor beriladi. Bino mujassamoti chorbogʻni turli nuqtalardan koʻrish imkonini beradigan tarzda, 1—2 qavatli, markaziy mujassamotli qilib quriladi: oʻrtada atrofini ayvonlar oʻrab olgan chordara xona boʻlib, 2-qavatga bino burjlaridagi zinalar orqali chiqiladi. Suv inshootlaridan katta ariqlar va hovuzga suv keladi, hovuz shakllari hamda favvoraga alohida eʼtibor beriladi. Chorbogʻda, shuningdek, oʻtov, chodir kabilarni oʻrnatish uchun joylar ajratiladi. Chorbogʻdagi qushlar (masalan, tustovuq, tovus va boshqalar) unga oʻzgacha koʻrk bagʻishlaydi.

Chorbogʻ qadimdan yaratilib kelingan, Temuriylar va Boburiylar davrida ravnaq topgan, mohir bogʻsoz ustalar yetishib chiqqan. Jumladan, XVI asrda yashagan hirotlik Mirak Sayid Gʻiyos bogʻ rejasini tuzish, yer osti inshootlarini loyihalashga moxir boʻlgan, uning Buxoroda ham Ubaydullaxon uchun bogʻ barpo qilgani manbalardan maʼlum. XIII asr oxiriga oid risolada, XVI asrda qayta koʻchirilgan "Irshod uzziroat fi ilmilhirosat" risolasida chorbogʻ yaratish haqida qimmatli maʼlumotlar bayon qilingan, hatto risolaning bir bobi "Koʻchat, gul, daraxt, muattar oʻtlar oʻtkazish, chorbogʻga tartib berish va uni barpo qilishda izchillikka rioya qilish" deb ataladi. Risolada chorbogʻning eng maqbul turi keltiriladi hamda turli tavsiyalar bilan birga mujassamotda simmetriya, ritm, rang kabi masalalarga aloxida ahamiyat berilib, mevali daraxtlarga keng oʻrin ajratiladi.

Chorbogʻ XIX asrning 2-yarmi — XX asrning boshlarida ham bunyod etilgan (Buxorodagi Sitorai Mohi Xosa, Qoʻqon xonining Oyim qishlogʻidagi, Xivadagi Nurullaboy chorbogʻlari va boshqalar).

Yana qarang
-----------

* Bogʻ tuzish sanʼati
* Amir Temur bogʻlari

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
|  |  |
| --- | --- |
| 

|  |
| --- |
|  |
|

 |
|  **Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi bayrogʻi** |
| **Taʼsis qilingan** | 1952-yil 29 avgust |
|
| **Rad etilgan** | 1991-yil 18 noyabr |
| **Mutanosibligi** | 1:2  |
|

**Oʻzbekiston.SSR bayrogʻi** - Oʻzbekiston SSR timsoli hisoblangan. 1952-yilning 29-avgust kuni taʼsis etilgan.

Bayroq maʼnosi
--------------

Bayroq oʻrtasidagi havorang rang osmonni, oq liniyalar paxtani, qizil rang esa ishchi qatlamlarning inqilobiy kurashini anglatar edi. Oltin oʻroq va bolgʻa dehqon va ishchilarning birligini, besh qirrali yulduz esa proletariat ramzi edi.

Tarixi
------

Ushbu bayroqdan oldin qizil rangadagi bayroq qoʻllanilib, bayroqning yuqori tepasining chap tomonida sariq oltin rangda kirill yozuvidagi Oʻzbek tilida ''Ӯзбекистон ССР'' va Rus tilida ''Узбекская ССР'' deb yozilgan edi.

1937-yilda va 1940-yillarning boshida yana bir boshqa bayroq, yaʼni qizil rangli bayroqda tepasining yuqori chap tomonida sariq oltin rang bilan lotin yozuvida ''Ozbekistan SSR'' va kirill yozuvida ''Узбекская ССР'' deb yozilgan edi.

1931-yildan to 1937-yilgacha qizil rangli bayroqning yuqori tepasining chap tomonida ''УзССР'' deb yozilgan edi.

 Oʻzbek SSR 1952-1991-yillarda ushbu maqoladagi bayroq Oʻzbekiston SSRda qoʻllanilgan.

 Oʻzbekiston mustaqillikka erishgach, 1991-yilning 18-noyabrida yangi bayroq, yaʼni hozirgi paytgacha qoʻllanilib kelinayotgan bayroq qabul qilingan.

* 1925-yil 22 iyuldan 1926-yil 9 yanvargacha 1925-yil 22 iyuldan 1926-yil 9 yanvargacha
* 1926 9 yanvardan 1931-yilgacha 1926 9 yanvardan 1931-yilgacha
* 1931-yildan 1935yil yanvargacha 1931-yildan 1935yil yanvargacha
* 1935 yanvardan 1937-yilgacha 1935 yanvardan 1937-yilgacha
* 1937-yildan 1941-yil 16 yanvargacha 1937-yildan 1941-yil 16 yanvargacha
* 1941-yil 16 yanvardan 1952-yil 29 avgustgacha 1941-yil 16 yanvardan 1952-yil 29 avgustgacha
* 1952-yil 29 avgustdan 1991-yil 18 noyabrgacha 1952-yil 29 avgustdan 1991-yil 18 noyabrgacha

*Yana qarang:**Oʻzbekiston Respublikasi Davlat Bayrogʻi, Oʻzbekiston bayroqlari, Oʻzbek bayroqlari tizmasi***

* 
* 


|  |  |
| --- | --- |
| Daniya bayrogʻi hozirgi davlatlar bayroqlari ichida eng qadimgisidir | *Bayroq haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Oʻzbekiston bayrogʻi va xaritasi | *Oʻzbekiston haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Androgenlar** — erkaklar jin-siy bezi gormonlari (testosteron, an-drosteron va androstenolon); moyak toʻqimasida sintezlanadigan erkaklar gormonlari turkumini va bir qator kamroq faoliyatga ega buyrak usti bezi poʻst qavati mahsulotlarini oʻz ichiga oladi. Bu turkumga kiradigan 30dan ortiq tabiiy birikmalar kashf etilgan. A. sperma, qon va siydiqda boʻladi, erka-klar ikkilamchi jinsiy belgilarining rivojlanishini taʼminlaydi. Jinsga xos taʼsirdan tashqari, A. organizm me-tabolizmiga anabolik naf koʻrsatadi, oqsillar sintezini kuchaytiradi, orga-nizmda azot ushlanishini oshiradi. Tib-biyotda jinsiy faoliyat buzilganda va klimakteriya dav-rida qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Naqshi rustam
**Naqshi rustam** - Sheroz (Eron) dan 50 km, qad. Istahr shahri (Taxti Jamshid) yaqinida joylashgan Husaynkoʻh qoyalaridagi axomaniylar sulolasi podshohlarining maqbaralari hamda kitobalari. N. R. Eron sarkardasi — sosoniylarshm Yazdigard III armiyasi bosh qoʻmondoni Rustam (636 yil arablar bilan boʻlgan jangda halok boʻlgan) nomiga qoʻyilgan. N.R. Doro I, Artakserks I va Doro II larning Koʻhi Rahmat bagʻriga kavlab joylashtirilgan maqbaralaridan iborat. Doro I maqbarasi toʻrtburchak shaklida, zardushtiylik anʼanasi asosida yaratilgan boʻlib, eng qad. yod-gorlikdir (qarang Doro qabri kitobalari). Maqbaradan pastda, chap tomonidagi relyefda sosoniylar podshosi Shopur ning Rim imperatori Valerian ustidan gʻalabasi (milodiy 260 yil) va Valerianning ot minib turgan Shopur I oyogʻiga tiz choʻkib, bosh egib turgani tasvirlangan. Relyef ostidagi yozuvda forslarning Zakavkazyega yurishi ifo-dalangan (milodiy 262 yil). Maqbaralarning qarshisida burj — Zardusht kaʼbasi joylashgan. Uning tomi katta hajmdagi yassi tosh plitalar bilan yopilib, devorlarida deraza oʻrnida ochiq joylar qoldirilgan. Eron, Kavkaz va Oʻrta Osiyo aholisi uylariga oʻxshatib qurilgan burjning devorlariga paxlaviy, parfyan va yunon yozuvlarida Sosoniylar davlati tarkibiga kirgan mamlakatlar, bu ziyoratgohga keltirilgan hadyalar roʻyxati berilgan. N.R. manzaralari va kitobalari axomaniylar va sosoniylar bosib olgan mamlakatlar va xalqlar tarixi, etnografiyasi va madaniyatini oʻrganishda muhim manbadir.

Hamidjon Hamidov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Abdulmalik (maʼnolari).

**Abdulmalik** (646/647-705) — uma-viylarta mansub xalifa (685-705). Abdulmalik 685-692 yillarda Makkada Abdulloh ibn Zubayr va Iroqda uning tarafdorlari-ni, 689-702 yillarda Damashqda Amr ibn Sayd al-Ashdaq va Eronda Abdurahmon ibn al-Ashʼasni, shuningdek xorijiylarning Iroqdagi chiqishlari (692-97)ni bostirgan; xalifalikdagi ichki tarqoqlikka barham berib, markaziy hokimiyatni mustahkamlagan; moliya va soliq islohotlari oʻtkazgan; devon va idoralarda yunon, oʻrta fors tillari oʻrniga arab tilida ish yuritishni joriy etgan; Vizantiya va sosoniylar tangalarini bekor qilib, arabcha yozuvli oltin va kumush tangalar zarb qildirgan, bariyd (pochta) ishini yoʻlga qoʻygan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Abdulmalik" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Chechen tili** (chechencha: *Нохчийн мотт, Noxçiyn mott*) – kavkaz (iberiy-kavkaz) tillarining nax guruhiga mansub til. Asosan, Rossiya Federatsiyasining Checheniston (Chechnya), Ingushiya respublikalarida, shuningdek, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Gruziya va Ukrainada tarqalgan. Soʻzlashuvchilarning umumiy soni 960 ming kishidan ortiq (oʻtgan asrning 90-yillari oʻrtalari).

Chechen tili tekislik va togʻlik lahjalariga, togʻlik lahjalar esa oʻz navbatida yana 6 lahjaga boʻlinadi. Chechen tili fonetikasi murakkab vokalizm (qisqa, choʻziq, umlautli sodda unlilar, diftonglar, triftonglar) va konsonantizm (sodda, qoʻshaloq, tanglay undoshlari) tizimiga ega. Morfologiyasi agglyutinativflektiv belgilarga ega: unda 6 grammatik sinf, koʻp kelishikli turlanish, feʼlning zamon, mayl, tuye kategoriyalari mavjud. Sintaksisi sodda ran turlarining va qoʻshma ran yasalishi usullarining xilmaxilligi bilan ajralib turadi. Leksikasida rus, arab, fors, gruzin, turkiy va boshqa tillardan oʻzlashgan soʻzlar anchagina. Yozuvi oʻtgan asrning 20-yillarida arab grafikasi asosida, keyinroq lotin grafikasi asosida yaratilgan. 1938-yildan rus grafikasi asosidagi yozuv joriy qilingan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *(unspecified title)*
2. ↑  "Chechen tili" *OʻzME*. Ch-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Masjid-e-Eron**, mahalliy tilda **Mug'al masjidi** sifatida tanilgan, Mumbayning Dongri posyolkasidagi shia masjididir.

Tarixi
------

Masjid 1860-yilda Mumbayga ko‘chib kelgan taniqli eronlik tadbirkor Hoji Muhammad Husayn Sheroziy tomonidan qurilgan. 

Masjid 1990-yillarda Rizo Kobul tomonidan qayta tamirlangan.

Tavsifi
-------

Masjid Eron uslubida qurilgan.

Tashqi ko'rinishi rangli plitkalar bilan bezatilgan. Masjidning ichki qismidagi gilam va qandillar Erondan olib kelingan. Devorlarga Qur'on oyatlari bitilgan.

Tashkilot
---------

Masjid Hoji Muhammad Husayn Sheroziy trasti tomonidan boshqariladi.

 Mo'g'ul masjidiga kirish

Manbalar
--------

1. ↑  *Shaikh.* „Mumbai Rewind: Moghul Masjid, a testimony to Bombay’s Iranian connect" (en). *The Indian Express* (16-oktyabr 2021-yil). Qaraldi: 14-oktyabr 2023-yil.
2. ↑  *Shukla.* „Handmade Iranian tiles part of Mughal Masjid renovation" (en). *DNA India*. Qaraldi: 14-oktyabr 2023-yil.
3. ↑  *Nair.* „152-year-old mosque in Mumbai to allow women into its main hall" (en). *Hindustan Times* (29-aprel 2013-yil). Qaraldi: 14-oktyabr 2023-yil.
4. 1 2  *Maskeri.* „Moghul Masjid: A piece of Persia in Mumbai" (en). *Mid-day* (3-may 2015-yil). Qaraldi: 14-oktyabr 2023-yil.

Havolalar
---------

* Masjidni yoritgan blog posti
**Elam** — Mesopotamiyadagi Furot va Dajla daryolarining quyi oʻzani sharqida, Eron yassi togʻligining jan.gʻarbiy qismida (Erondagi hozirgi Huziston va Luriston viloyatlari) joylashgan qadimiy davlat (miloddan avvalgi 3-ming yillik — miloddan avvalgi 6-asr oʻrtasi). Shumer manbalari E.ni — "baland" ideogrammasi bilan, Akkad yozuvlarida — "Elamtu (m)" shaklida qayd etilgan. Bu atamalar miloddan avvalgi 3-ming yillikning 1-yarmidan maʼlum. "E." atamasi genetik jihatdan qadimiy yahudiycha nomi bilan bogʻliq. E. manbalari oʻz mamlakatlarini — "Xatamti", qadimiy forslar — "Uvadja", arablar esa — "Hozi" (hozirgi Huziston shundan) deb atashgan. E.ning eng yirik viloyatlari — Baraxshi, Simashki, Anshan (Anzan); shaharlari — Avan (ilk Elam hukmdorlari sulolasi shu yerdan chiqqan). Adamdun, Suza — E. poytaxti.

Shumer hujjatlarining guvohlik berishicha, miloddan avvalgi 3-ming yillikda E. bilan Mesopotamiya shaharlari oʻrtasida savdo aloqalari mavjud boʻlgan. E.dan yogʻoch, kumush, mis va boshqalar, E.ga arpa, moy keltirilgan. Hunarmandchilik turli sohalarda ixtisoslashgan (quruvchi, yogʻochni qayta ishlovchi, kulol, nonvoy va boshqalar).

E. Ilk quldorlik davlati boʻlgan. Ibodatxona va davlat xoʻjaliklarida, shuningdek, uy jamoalarida miloddan avvalgi 2-ming yillikdan boshlab qullar mehnatidan foydalanilgan. Shu davrga doir Elam hujjatlari jamoa tarixi boʻyicha muhim materiallarni beradi. Miloddan avvalgi 7-asr oʻrtalarida Ossuriya podshosi Lshshurbanipal E.ning bir qator shaharlarini vayron qilib E.ni Ossuriyaga boʻysundirgan. Biroq 7-asrning oxiriga kelib Ossuriyaning oʻzi barham topgan. Ichki siyosiy nizolardan tanazzulga yuz tutgan E. boʻlsa, miloddan avvalgi 6-asrning 1-yarmida Midiya, soʻngra Axomaniylar tomonidan bosib olingan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Filloksera** (Viteus vitifolii) — fillokserasimonlar oilasiga mansub toʻgʻriqanotli hasharot, xavfli tok zararkunandasi. Tashki va ichki karantin obʼyekta. F. tok zangining barg va ildizini, yosh novdalarini zararlaydi. Natijada hosildorlik kamayib, tok tuplari qurib qoladi. Birinchi marta 1854-yilda Shimoliy Amerikada topilgan. 20-asr boshlarida Yevropa tokzorlarida tarqalgan. Uzunligi 08—1,2 mm, tanasi tuxumsimon, sariqyashil. Barg va ildizlarga zarar yetkazadigan shakli tokning Yevropa navlari uchun gʻoyat xavfli. Hozirda F.ning MDH mamlakatlari tokzorlarida fakat ildizlarga zarar yetkazadigan shakli uchraydi.

Kurash choralari: chidamli navlarni ekish, ekiladigan materialni ekspertiza qilish, tuproqqa vaqtvaqti bilan fumiyeantlar bilan ishlov berish, F.ga chidamli payvand qilib yetishtirilgan tok koʻchatlarini ekish.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |