recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ipak qurti kasalliklari** - ipak qurtlarida uchraydigan kasalliklar. Tut ipak qurtlarida, asosan, quyidagi kasalliklar uchraydi: Sariq (virus) kasalligi ipak qurti, kapalagi hamda gʻumbaklarida uchraydi. Virus, asosan, qurt terisidagi jarohat orqali yuqadi. Kasallangan qurt sargʻayib, har tarafga oʻrmalay boshlaydi, koʻpincha, soʻkchakdan tushib ketadi. Qurt tanasining boʻgʻim orasi shishib, 1—2 kunda nobud boʻladi. Pebrina kasalligi (nozematoz)ni sodda parazit — nozema qoʻzgʻatadi. Qurt parazit sporalarini barg bilan yeb yuborishi natijasida kasallanadi. Kasallangan qurt tanasida mayda qora dogʻlar paydo boʻlib, oʻsishdan toʻxtaydi va nobud boʻladi. Bu kasallik nasldan naslga oʻtadi. Jonsizlanish kasalligi koʻpincha, oxirgi 3 yoshdagi qurtlarda kuzatiladi. Bunda qurt ichagida har xil bakteriyalar ichak epiteliysini yemirib, qonga oʻtadi va zaharlaydi. Qurtlar ichi ketib, ozadi, pilla ichida gʻum-bakka aylanmay, chiriydi, bunday pillalar qorapachoq deyiladi. Kon chirish kasalligi da bakteriya qurt terisining jarohatlangan joyidan kirib, qonga oʻtadi. Kurt kusib, barg yemay qoʻyadi, tanasi qorayadi, harakatdan toʻxtaydi. Liqqoqlik surunkali kasallik. Ipak qurti yoki asalari streptokokklari qurtning oʻrta ichagini zararlab kasallantiradi. Kurt bargni kam yeydi, ichi ketadi, terisi burishib, qoʻngʻir tusga kiradi. Bunday qurtlar kech pilla oʻraydi, pillasi juda yupqa va mayda boʻladi. Oʻlgan qurtlar burishib qoladi. Muskardina kasalligi da parazit zamburugʻlar sporasi ipak qurti tanasiga tushib, terisini teshadi va iplari (gifalari) qurtning hamma organiga oʻsib kiradi. Qurt boʻshashadi, barg yemaydi, qarakatlanmaydi, tanasida kora dogʻlar paydo boʻlib, nobud boʻladi, soʻng mitseliylar tanani teshib, sirtga chiqadi, qurt toshdek qotib qoladi. Shu sababli bu kasallik "tosh kasalligi" deb ham ataladi.

Kurash choralari: qurt boqish sanitariya qoidalariga rioya qilinadi, qurtxona formalin va xloramin bilan dezinfeksiyalanadi. Ad.: Gʻaniyeva M.R. Tut ipak qurti kasalliklari va zararkunandalari, T. 1963.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**1347**

Voqealar
--------

В Европе началась самая тяжёлая эпидемия — бубонной и легочной чумы, длившаяся четыре года. В историю она вошла под названием Чёрная смерть. Считается, что количество населения в Европе в это время уменьшилось на треть.

Tugʻilgan
---------

*См. также: Категория:Родившиеся в 1347*

Vafot etgan
-----------

*См. также: Категория:Умершие в 1347*

* Жанна II, графиня Артуа
* Иоанн Викторинский, австрийский аббат и летописец

|  |
| --- |
| **Bu maqola ruscha yozilgan.** |
| nothumb | Iltimos, maqolani oʻzbek tiliga tarjima qiling. |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Yil | *Yilga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Oshlovchi moddalar** — teri va moʻynani oshlashda ishlatiladigan moddalar. Oshlovchi moddalar mineral va organik turlarga boʻlinadi. Xrom, alyuminiy, sirkoniy, titan, kremniy, temir birikmalari mineral Oshlovchi moddalarga kiradi. Bu birikmalarning koʻpchiligi sulfat kislota tuzlari boʻlib, suvli eritmalar holida ishlatiladi. Xrom birik-malari teri va moʻynalarning barcha turini oshlashda keng qoʻllanadi. Sirkoniy birikmalari terini chidamli va sirtini silliq qiladi.

Organik. Oshlovchi moddalar hayvon, sunʼiy va sintetik turlarga boʻlinadi. Turli baliqlar va dengiz hayvonlarining yuqori toʻyinmagan yogʻlari hayvon Oshlovchi moddalariga mansubdir. Ular zamshani oshlashda qoʻllanadi. Oʻsimlik Oshlovchi moddalariga kiradigan tannidlar oʻsimlik organlarida boʻladi. Turli oʻsimliklardan olingan tannidlarning tarkibi turlicha, ular gidrolizlanadigan, kondensirla-nadigan va aralash xillarga boʻlinadi. Tannidlar eritmasini har qanday turdagi terini oshlashda ishlatish mumkin.

Sunʼiy Oshlovchi moddalar yuqori molekulali moddalar boʻlib, organik xom ashyolarni qayta ishlovchi sanoat chiqindilaridan iborat. Sunʼiy Oshlovchi moddalar ishlatish oson boʻlishi uchun konsentrlanadi, baʼzida esa tozalanadi. Sellyulozani qayta ishlashda hosil boʻlgan sulfit-sellyuloza ekstrakti sunʼiy Oshlovchi moddalarning yaqkrl vakilidir. Bu xil Oshlovchi moddalar teri yarim fabrikatiga tannidlarga Karaganda tez singadi.

Sintetik Oshlovchi moddalar yoki sintanlar turli organik birikmalardan olinadigan Oshlovchi moddalardir. Fenol va uning xreilalari, aromatik uglevodorodlar, naftollar, sulfonlar, lignosulfon kislotalar, formalin, mochevina va boshqa sintanlarning asosiy xom ashyosi hisoblanadi. Sintanlarning oʻsimlik Oshlovchi moddalar bilan birga ishlatiladigan xili ham bor. Yukrri sifatli sintetik Oshlovchi moddalar olini-shi natijasida qimmatbaho eman da-raxti ekstrakti ishlab chiqarish keskin ravishda kamaydi. Oshlovchi moddalarning turi koʻpaydi, xos-salari va sifati yaxshilandi va teri ishlab chiqarish jarayoni tezlashdi.

Xinon va formaldegid ham oshlash xossasiga ega boʻlgan oddiy organik birikmalardir. Ular tannidlar va xrom birikmalari bilan birgalikda oshlashda ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tormoz nurlanish** - zaryadlangan zarralarning elektr maydonida yoyilishi jarayonida ularning kinetik energiyasini elektromagnit toʻlqinlar energiyasiga aylanishi. Tormoz nurlanish zarralarni (elektron, proton va boshqalar) moddalardan oʻtish jarayonida, kosmik fazoda yukrri energiyali zarralarni oʻzaro toʻqnashuvlarida, elektr va magnit maydonlaridagi xarakatida va boshqa jarayonlarda hosil boʻladi.

Tormoz nurlanish jadalligi (intensivligi) hajm birligidagi atomlar soniga, zarra tezlanishi kvadratiga, modda yadrosi zaryadi kvadratiga toʻgʻri, zarraning tinch holatdagi massasi kvadratiga teskari proporsional. Shuning uchun bu jarayon yengil zarralarning katta elektr zaryadli atom yadrolari maydonida tormozlanish uchun oʻrinli. Masalan, elektronning Tormoz nurlanish i protonnikidan mln. martalab kuchli boʻladi (proton massasi 1836 elektron massasiga teng). Tormoz nurlanish olishda ogʻir yadroli moddalar (R, Ai, Pt, W va boshqalar) qoʻllaniladi.

Rentgen trubkasidan chiqadigan rentgen nurlari, elementar zarralar yemirilishida hosil boʻladigan ukvantlar, shuningdek, zaryadlangan zarralar tezlatkichning magnit maydonida harakatlanganida ular chikargan fotonlar Tormoz nurlanishga misol boʻla oladi. Zarralar tezligi yoruglik tezligiga yaqinlashganda Tormoz nurlanish jadalligi keskin oshadi; bu zarralarga yuqori energiyani berishni qiyinlashtiradi. Tormoz nurlanish Yerning magnit maydonida harakatlanayotgan kosmik zarralarning energiyasini kamaytiradi.

Tormoz nurlanish spektri uzluksiz. Past chastotali Tormoz nurlanish intensivligi modda yadrosi zaryadiga va elektronlarning boshlangich energiyasiga deyarli bogʻliq emas. Tormoz nurlanish spektral zichligi, chastotaning qiymati shqts2/k boʻlganda keskin nolga intiladi. Tormoz nurlanish intensivligining burchaklar boʻyicha taqsimlanishi, v q ^jr~ va 0° orasida taqsimlangan boʻladi. Amaliyotda Tormoz nurlanishning ultrabinafsha, rentgen spektrlari keng qoʻllaniladi.

Adabiyot
--------

* Sokolov A. A. Ternov I. M. Relyativistskiy elektron, M. 1974; Berestetskiy V. B. Lifshits Ye. M. Pitayevskiy L. P. Kvantovaya elektrodinamika, M. 1990.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bazal tanacha** — hujayra ichidagi zichlashgan tuzilma; bir hujayrali organizmlarda har bir xivchin va tuk asosida, shuningdek koʻp hujayrali organizmlarning toʻqima hujayralarida va spermatozoidlarda boʻladi. Odatda silindr shaklida boʻlib, uz. qariyb 0,5 mkm, diametri 0,1 — 0,2 mkm. Bazal tanacha sentrioldan vujudga kelsa kerak (mas, spermatidalarda sentriolning Bazal tanacha ga aylanishi kuzatiladi). Bazal tanacha xivchinli boʻla oladi va sentriol kabi hujayraning boʻlinish duki hosil boʻlishida qatnashadi. Bazal tanacha baʼzan blefaroplast deb ataladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muhammad ibn Husayn Mirakiy Samarqandiy** (16-asr) — xattot. U nastaʼliq xatida koʻchirgan Ali ibn Husayn al-Ansoriyning dorishu-noslikka oid "Ixtiyoroti Badiyʼiy" (Badiyʼiyga bagʻishlangan saylanmalar", 1541, OʻzFA SHI, inv. №1598) asarini koʻchirgan. Bu qoʻlyozma nihoyatda chiroyli bezalgan, unga 602 rasm ishlangan; ularda dori sifatida ishlatiladigan giyoh, daraxt va jonivorlar tasvirlangan. Nemis olimi K. Brokkelmanning taʼkidlashicha, Muhammad Ibn Husayn Mirakiy Samarqandiy H. Ahmad ibn Hojar alhaysamiyning "Ithof ixvon assafo bi nubiz min axbor al-xulafo" ("Oq koʻngillilarning xalifalari tarixidan olingan maqolalar tuhfasi", 1574) asariga sharh yozgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ipak yigirish va pishitish** — ipakni yigirish — ipak oʻrash, shoyi toʻqishda ajraladigan chiqindilardan yigirish mashinasida ipak olish. Chiqindilarni yigirishga tayyorlash uchun u saralanadi, changdan tozalanadi, yuviladi va qaynatib qu-ritiladi. Tayyorlangan xom ashyo titiladi, shtapellanadi, tarash mashinasidan 3—4 marta oʻtaziladi va pilta taxlash mashinasida xolst (tolalar tu-tami)ga aylantiriladi. Pilta mashinasida xolstdan pilta tayyorlanadi. Pilta pilik mashinasida pilikka aylantiriladi. Yigirish mashinasida piliklarni qoʻshib, choʻzib ingichkalanadi, pishitiladi va naychalarga oʻraladi. Ipak yigirish mashinasi paxta va jun yigirish mashinasidan, asosan, choʻzish mexanizmi bilan farq qiladi. Yigirilgan ipaklar juftlanib va pishitilib (juftlash va pishitish mashinalarida), keyin ularga pardoz beriladi.

Ipakni pishitish — xom ipak yoki kam pishitilgan kimyoviy ipakdan pishiq, tekis, zich va silliq ipak olish jarayoni. Bir necha xom ipak to-lasini qoʻshib, pishitish mashinasida pishitiladi (buraladi). Pishitilish darajasi (1 m uzunlikka toʻgʻri keladigan buramlar soni) ipakning nomeriga va xom ipak tolasining qoʻshib pi-shitilishiga bogʻliq. Ipak asosan quruq holda, maxsus mashinalarda pishitiladi. Halqali va 2—4 yarusli ipak pishitish mashinalari bor. Ipak pishitish mashinasining urchugʻi va yugurdagining aylanishi natijasida ipak buralib pishiydi. Urchuq va yugurdak oʻz oʻqi atrofida bir marta aylanganda ipak ham bir marta buraladi. Yugurdak urchuqdan sekinroq aylanganligi tufayli ipak gʻaltakka oʻraladi. Pishitilgan ipakning burami ochilib ket-masligi uchun unga issiklik yoki bugʻ bilan vakuumda ishlov beriladi. Yigirilgan va pishitilgan ipak pardozlanadi (oxorlanadi).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muhammad ibn Abdurrahmon Samarqandiy** (arabcha: محمد بن عبد الرحمن سمرقندي — Muhammad ibn Abdurrahmon Samarqandiy — Toʻliq ismi: Muhammad ibn Abdurrahmon ibn Muhammad ibn Muhammad Samarqandiy Sinjoriy Hanafiy (675-721/1276-1321)) — Fiqh ilmi nazariyotchisi va mazhablar ilmi bilimdoni.

Hayoti
------

Muhammad ibn Abdurrahmon Samarqandiy Samarqandlik usulchi faqih bo‘lgan. Samarqand yoki Sinjorda tugʻulgan Mordinda yashab, fatvo va dars bergan, o‘sha yerda vafot etgan. Muhammad ibn Abdurrahmon Samarqandiyning „*Umdatu-t-tolib li maʼrifati-l-mazohib*" („Tolibning mazhablarni bilishdagi tayanchi") asari bo‘lgan. Asarda ahli sunna va shia o‘rtasidagi ulamolarning ixtiloflari bayon etilgan.

Asarlari
--------

```
"Umdatu-t-tolib li ma’ri-fati-l-mazohib"
```

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻrta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. — B. 569.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
***Begʻazi*** majmuasi bronza davrining soʻngi qabila boshliqlari va diniy arboblari dafn etilgan joyi. Qaragʻanda viloyati, Aqtgʻay tumani, Aqtogʻay qishlogʻining janubi-sharqda 40 km yerda, Begʻazi qabristonining shimoli-sharqiy chekkasida joylashgan. 1947 va 1952-yili Markaziy Qozogʻiston arxeologik ekspeditsiyasi (rahbar A.Margʻulon) oʻrgangan. 6 oʻralgan qabrlar joylashgan. Barcha qazilgan tuzilmalar bir-biriga oʻxshash. Faqat oʻlchamlari boshqacha. Tashqi oʻlchami 4x4 m dan 9, 6x9, 6 m gacha, shakli kvadrat, yashash xonasining oʻlchami 2, 2x2, 2 m, 6X6 m gacha. Ikki tomoni yirik qoplamali toshlar bilan qoplangan, devorlarining qalinligi 1,8-3,6 m, balandligi 0,4-1,1 m. Hammasining sharqiy tomondan uzunligi 1,8 — 9 m, eni 0,75 — 4 m boʻlgan yoʻlak qurilgan.

Majmuaning ichida hajmining kattaligi bilan koʻzga tushadiga 1 va 2 qabr. Tashqi panjarani tashkil etuvchi qoplama toshlarining balandligi 2,5 m. Qabrlar paytida talon-toroj qilinganlikdan dafn etish anʼanasini aniqlash mumkin emas. Qabrlar bir necha qismga boʻlingan. Bir tomoni murdaga bagʻishlansa, ikkinchi tomoni turli xil narsalar va ovqatlar uchun joy bolgan. 1-qabrda bu joy loydan yasalgan, uzunligi boʻyiga qarab uch sim tayanch bor, sakiga oʻxshaydi. Uning ustiga nayzaning bronza uchi, tosh ketmon, tosh bolgʻa, toʻrt koʻz bilan bugʻu, arqar, togʻ echki suyaklari joylashtirilgan. Bu yerda krematsiya maydoni ham mavjud. Uning uzunligi 2,8 m, kengligi 1,2 m. Boshqa qabrlarda kul va suyak qoldiqlari topilgan. Begazi majmuasi quduqlarining shakli ham, naqshlari ham Andronov madaniyati quduqlaridan farq qiladi. Ularning aksariyati jar shakliga ega, devorlari yupqa, tashqi tomoni ehtiyotkorlik bilan tekislangan, naqshlari ham har xil.

Begʻazi majmualaridan bronza soch turmagi, igna, munchoqlar, tosh tigʻ, oʻyilgan va bezagi yoʻq suyak naychalari, oʻqning uch bronza uchi topilgan. Bu buyumlar, ayniqsa, oʻqning ikki qanoti, uch qanotli uchlari Begʻazi majmuasining milloddan avvalgi 9—8-asrlarda qurilganligini koʻrsatadi. Bu davrda shunday yirik majmualar (Doʻndiboy, Bugʻli, Oqsuv-Ayuli, Sangru) qurilishi qurilish ishlari yuksak darajada tashkil etilganidan, unga biriktirilgan kishilarning oʻsha jamiyatda alohida oʻrni borligidan dalolat beradi.

Adabiyotlar:
------------

Margʻulon A. Basenov T. Mendiqulov M. Qozogʻiston arxitekturasi, A. 1959; Margʻulon A. H. Begazi-Dandibayevskaya kuliura Markaziy Qozogʻistonning, A.-A. 1979

Manbalar
--------

1. ↑  Qazaq mәdenietі. Ensiklopediyaliq aniqtamaliq. Almati: „Aruna Ltd." JShS, 2005 ISBN 9965-26-095-8
2. ↑  Qaragʻandi. Qaragʻandi oblisi: Ensiklopediya. — Almati: Atamұra, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
**Osiyo-tinch okean iqtisodiy hamkorligi** — xalqaro iqtisodiy tashkilot. Osiyo-Tinch okeanning 12 davlati — Avstraliya, Bruney, Indoneziya, AQSH, Kanada, Malayziya, Tailand, Singapur, Filippin, Koreya Respublikasi, Yaponiya, Yangi Zelandiya tashqi ishlar va savdo vazirlarining Kanberra shahrida (Avstraliya) boʻlib oʻtgan 1-konferensiyasida asos solingan (1989-yil noyabr). Tashkilotning aso-siy maqsadi Osiyo-Tinch okean mintaqasida ochiq va erkin savdo hamda investitsiyalar uchun sharoit yaratib berish, atrof muhitni muhofaza qilish yuzasidan kuchgʻayratlarni muvofiqlashtirish. Bunda umuman mintaqada, va, xususan, tashkilot doirasida integratsiya jarayonlariga muhim eʼtibor beriladi. O.-Osiyo-tinch okean iqtisodiy hamkorligii.h.da integratsiya jarayonlari mintaqada sanoati rivojlangan davlatlar uchun 2010-yilgacha va rivojlanayotgan mamlakatlar uchun 2020-yilgacha ochiq va erkin savdoni taʼminlash va qoʻllab-quvvatlashni, O.Osiyo-tinch okean iqtisodiy hamkorligii.h. tashkilotiga aʼzo mamlakatlarning izchil surʼatda oʻsishi, bir tekis rivojlanishi va milliy barqarorligiga erishish uchun yaqin hamkorlik qilishni nazarda tutadi. Bu bayonot O.-Osiyo-tinch okean iqtisodiy hamkorligii.h. davlat boshlikdarining 1994-yilgi Bogor deklaratsiyasi nomini olgan.

Hamkorlik tashkiloti oʻz faoliyatini, asosan, 2 sohada olib bormoqsa. Birinchidan, xalqaro savdoni erkinlashtirish va miqyosini kengaytirish maqsadida savdo sohasida hamkorlik qilish, ikkinchidan, Osiyo-Tinch okean mintaqasining texnologik rivojlanishi va yuksak taraqqiy etgan mintaqaviy infratuzilmani (bunda axbo-rot va aloqa industriyasi, transport, xodimlar tayyorlash va boshqa ham nazarda tutiladi) vujudga keltirishga harakat qilinmokda.

O.-Osiyo-tinch okean iqtisodiy hamkorligii.h. mamlakatlari Oʻzbekiston bozorini birmuncha istiqbolli deb biladi, ayni chogʻda Oʻzbekiston OsiyoTinch okean mintaqasi mamlakatlari bilan siyosiy-iqtisodiy va ilmiy-madaniy hamkorlikni kuchaytirishga intiladi.

O.-Osiyo-tinch okean iqtisodiy hamkorligii.h. tashkilotining doimiy ishchi organi — Kotibiyat. U 1993-yil tashkil qilingan. Qarorgohi Singapur shahrida.

Sayfiddin Joʻrayev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Eshquvvatov Begmamat Teshayevich** (1938-yil 20-avgust, Samarqand viloyati, Pastdargʻom tumani — 16.01.2019) — oziq-ovqat sohasidagi olim. Samarqand kooperativ instituti va Samarqand iqtisodiyot va servis instituti, muhandislik-texnologiya fakultetida katta laborant, assistent, katta oʻqituvchi, dotsent, prorektor, kafedra mudiri (1966—2003), 2004-yildan Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Samarqand boʻlimida (hududiy muammolar kompleks ilmiy tekshirish institutida) ishlaydi.

Ilmiy ishlari oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarishdagi samarali usullarning nazariy asoslarini ishlab chiqishga doir. Eshquvvatov matematik, fizik va biologik modellar asosida texnologik jarayonlarning yangi sxemalarini, muhandislik-hisoblash uslublarini yaratdi.

Manbalar
--------

* Основы течения упруговязких пластических масс, Almati, 2005;
* Texnologik jihozlar va ularni loyihalash asoslari, T. 2005.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Begim Malika-uz-Zamani, Boburiy shohi Muhammad-shohning xotini.
**Begim** — Oʻrta va Janubiy osiyodagi aristokratik va Shoh oilasining ayollarining unvoni. bu bek yoki beg unvonining xotin-qizlarga oid tengidir, maʼnosi Turk tillariga "yuqori lavozimli amaldor". bu koʻproq bekning xotini yoki qizini nazarda tutadi. shunga bogʻliq shakli begzodi (begning qizi) ham topiladi.

begim Janubiy osiyoda, ayniqsa, Dehli, Haydarobod, Sind, Panjob, Shimoliy-gʻarbiy chegara viloyati, Dakka taqsimlashi va sylhet taqsimlashida yuqori ijtimoiy mavqe, muvaffaqiyat yoki kuchga ega boʻlgan musulmon ayollar uchun hurmat sifatida foydalanish uchun moslangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Hemenway, Stephen Ignatius*. The Novel of India: The Anglo-Indian novel* (English). Writers Workshop, 1975 — 107 bet. „Begum (Hindi), Moslem princess or lady of high rank."
2. ↑  Moazzambaig, Begzadi or Begzada[*sayt ishlamaydi*][*sayt ishlamaydi*]. Digg.com: Social News. Retrieved 8-iyul 2011-yil.


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Liza Boattin** (1997-yil 3-mayda tugʻilgan) — italiyalik futbolchi, A Seriyaning Juventus" klubi va Italiya terma jamoasi himoyachisi.

Shaxsiy hayot
-------------

Boattin Italiyaning Veneto shahridagi Portogruaro shahrida tug'ilgan.

Karyera
-------

### Jamoalardagi faoliyati

Boattin klubdagi debyutini 2011-yilda Venezia safida o'tkazgan. Keyingi mavsumda u Graphistudio Pordenone ga o'tkazildi. 2014-yilning iyulida Boattin Brescia bilan shartnoma imzoladi. 2017-yilning noyabrida u Juventus safidagi ilk golini Res Roma darvozasiga penaltidan kiritdi. U 2018-19-yilgi mavsumda Ayollar o'rtasidagi UEFA Chempionlar Ligasida Juventus tarkibida ikkita o'yin o'tkazdi. U 2018–19-yilgi mavsumda Italiya ayollar kubogi finalida Juventus safida oʻynagan. Juventus Fiorentinani 2:1 hisobida mag'lub etdi. 2019-yilning may oyida Boattin Juventus bilan shartnomasini 2021-yilgacha uzaytirdi. U Juventusning chempionlikni qoʻlga kiritgan 2020–21-yilgi mavsumdagi har bir oʻyinida maydonga tushdi va muxlislar tomonidan mavsumning eng yaxshi futbolchisi deb topildi. 2021-yil 15-iyulda u shartnomasini 2023-yilgacha uzaytirdi. 2022-yil 30-yanvarda Italiya kubogi doirasida Interga qarshi oʻyinda Boattin qoʻshib berilgan vaqtning uchinchi daqiqasida burchak toʻpidan toʻgʻridan-toʻgʻri gol urdi va 1:1 hisobida durang oʻynadi.

### Xalqaro karyera

Boattin 2014-yilgi UEFA U-17 ayollar chempionati va 2014-yilgi FIFA U-17 ayollar o'rtasidagi Jahon chempionatida Italiya U17 terma jamoasi sardori bo'lgan. Italiya U-17 ikkala musobaqada uchinchi bo'ldi va Boattin Jahon chempionatida penaltilar seriyasida gol urdi va Italiya Venesuela U- 17ni mag'lub etdi.

U Italiya terma jamoasi safida 2019-yilgi ayollar o'rtasidagi Jahon chempionati saralashida ikkita o'yinda maydonga tushdi. 2019-yilning may oyida u Fransiyada boʻlib oʻtadigan 2019-yil ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati uchun tarkibga kiritildi. U Juventusning sakkiz futbolchisidan biri edi.

Yutuqlar
--------

Italiya **Brescia**

* A seriya: 2015–16
* Italiya kubogi: 2015–16
* Italiya Superkubogi: 2015, 2016

Italiya **Juventus**

* A seriya: 2017–18, 2018–19, 2019–20, 2020–21, 2021–22
* Italiya kubogi: 2018–19, 2021–22 Coppa Italia (women) [it]
* Italiya Superkubogi: 2019, 2020–21, 2021–22

Manbalar
--------

1. ↑  „FIFA Women's World Cup France 2019: List of Players – Italy". *FIFA.com*.  FIFA (27-may 2019-yil). 6-iyun 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-may 2019-yil.
2. 1 2  *Pettinati, Walter*. „LISA BOATTIN È UNA CALCIATRICE DEL BRESCIA" (it) (13-iyul 2014-yil). Qaraldi: 25-may 2019-yil.
3. ↑  „Lisa Boattin".  UEFA. Qaraldi: 25-may 2019-yil.
4. ↑  „Italy name Women's World Cup squad". *Football Italia* (24-may 2019-yil). Qaraldi: 25-may 2019-yil.
5. ↑  „Eight Juventus Women players make Italy's World Cup squad".  SB Nation (24-may 2019-yil). 25-may 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-may 2019-yil.

Havolalar
---------

* Soccerway saytida
**Aminov Olim Moʻminovich** (1906, Qoʻqon — 1981.22.10, Toshkent) — iqtisodchi olim, Oʻzbekiston fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1968), iqtisod fanlari direktori (1955), professor (1959), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1964). 1930-yilda Samarqanddagi Oʻzbekiston pedagogika akademiyasini tugatgan. Qoʻqondagi davlat paxtachilik institutining tashkilotchisi va direktori (1931 — 34), Nizomiy nomli Toshkent davlat pedagogika institutida (1934 — 39), 1939 — 66 yilarda Toshkent toʻqimachilik, xalq xoʻjaligi institutlarida oʻqituvchi, kafedra mudiri, Oʻzbekiston fanlar akademiyasi Iqtisod instituti direktori (1945 — 48), Toshkent Davlat Universiteti huzuridagi Ijtimoiy fanlar oʻqituvchilari malakasini oshirish institutining direktori (1966 — 69), key-inchalik Toshkent xalq xoʻjaligi institutida kafedra mudiri boʻlgan. Asosiy ilmiy ishlari, Oʻrta Osiyo va Oʻzbekistonning xalq xoʻjaligi tarixi, ularning boshqa hududlar bilan savdo-iqtisodiy aloqalari masalalariga bagʻishlangan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  




  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Koordinatalari: 21°25′21″N 39°49′35″E﻿ / ﻿21.42250°N 39.82639°E﻿ / 21.42250; 39.82639GO
**al-Masjid al-Haram** (arabcha:  „Muqaddas Masjid") — dunyodagi eng katta masjid, Makkadagi Kaʼba ibodatxonasi va u bilan bogʻliq boʻlgan majmua. Ushbu masjid Makka shahrida boʻlib musulmonlar namoz qilganda yuzlanadigan hamda musulmonlar tarafidan dunyogagi eng muqaddas joy deb bilingan Kaʼbani oʻrab olgan. Ushbu masjid „Haram" yoki „Haram Sharif" deb ham tilga olinadi.

Qurʼonda shu nom bilan tilga olingan. Bu majmua qadimdan mavjud boʻlgan, arablarda islomgacha ham sigʻiniladigan muqaddas joylardan biri hisoblangan. Yunon tarixchisi Ptolemey asarlarida II asrda Makka va undagi ibodatxonaning mavjudligi tilga olingan. 630-yili musulmonlar Makkani egallagach, Al-masjid al-Haram islom dinining markazi, eng muqaddas ibodatxona deb tanilgan. Al-masjid al-Haram majmuasining markazida Kaʼba va hovlisida Zamzam bulogʻi, ikki tepalik (Safo va Marva) bor. Tepaliklar tim bilan tutashtirilgan. Masjid 1570-yilda majmua boʻlib shakllangan. Toʻgʻri toʻrtburchak tarhli (160\*110 m), hovli atrofi 3—4 qatorli ravoqli ustunlar qatori bilan oʻralgan. Ustun (jami 550 ta)lar marmar va granitdan ishlangan. Boshasi muqarnaslar bilan bezatilgan. Shim. va jan.-gʻarbiy qismidagi koʻchaga qaragan peshayvon asosiy binodan bir oz tashqariga chiqarib qurilgan. Bino burcheklariga 7 salo-batli minora ishlangan [ulardan eng qadimiysi (757 yilda qurilgan) shim. qismida joylashgan, shimoli-sharqiy qismidagisi 15-asrda, qolganlari 16-asr boshlarida qurilgan]. Al-masjid al-Haram musulmonlar haj qiladigan mukaddas joy hisoblanadi. U gʻayrimuslimlar uchun yopiqdir. Oxirgi taʼmirlash ishlaridan soʻng Al-m. alH. maydoni kengayib, 328 ming kv.m.ni tashkil etadi. Bu bir vaqtning oʻzida 730 ming, haj va umra paytlarida esa 1 mln. namozxonni oʻz bagʻriga sigʻdira oladi. Haj marosimining boshlanishi va tugʻallanishida albatta Al-masjid al-Haramga kelib Kaʼba tavof qilinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

Sh. qarang
----------

* Masjid
* al-Masjid al-Aqso
* al-Masjid an-Nabaviy

|  |  |
| --- | --- |
| Alloh | *Islom diniga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Masjid haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Saudiya Arabistoni masjidlari |
| --- |
|  |
| 
* Anbariya masjidi
* Javaza masjidi
* Qirol Saud masjidi
* al-Masjid al-Harom
* al-Masjid an-Nabaviy
* Masjid al-Qiblatayn
* Qubo masjidi
* Masjidi-Shajara
 | 
Flag of Saudi Arabia |
|  |
| 
* Masjidlar
 |

 |
**Hikaru Sulu** (inglizcha: *Hikaru Sulu*) ― „Yulduzlar yoʻli: Asl serial" ilmiy-fantastik teleserialidagi bosh qahramonlardan biridir. Shuningdek, „Yulduzlar yoʻli: Animatsion seriyalar" multserialining birinchi oltita seriyasida, „Yulduzlar yoʻli: Sayyoh" seriyasining epizodida va turli kitoblar, komikslar va videooʻyinlarda paydo boʻladi.

Xarondagi Sulu krateri uning nomi bilan atalgan.

Tarjimai holi
-------------

Hikaru Sulu 2237-yilda San-Fransiskoda tugʻilgan. 2248-yilda Sulu oilasi Klingon imperiyasi bilan chegaradosh Ganjutsu sayyorasidagi Ishkavaga koʻchib oʻtdi. Klingonlarning kutilmagan hujumi Suluning qiz doʻstining oʻlimiga olib keldi va uning qalbida chuqur iz qoldirdi. Sulu 2255-yilda Yulduz floti akademiyasiga oʻqishga kirdi va u yerda qilichbozlik bilan shugʻullanib, uch marta chempion boʻldi. Akademiyada u botaniklikka oʻqib, uni 2259-yilda tugatgan. Xuddi shu yili u qoʻmondonlik maktabiga oʻqishga kirdi.

2265-yilda leytenant Sulu Enterprayz yulduzuchariga astronomik boʻlim boshligʻi etib tayinlandi. 2266-yilda Sulu rul boshqaruvchi sifatida koʻprik ofitseri etib tayinlandi va taktik ofitser vazifasini ham bajardi.

2266-yilda Sulu Enterprayz jamoasining qolgan aʼzolari bilan birga Psi 2000 virusi bilan kasallangan va qilichbozlik paytida oʻzini DʻArtanyan deb koʻrsatgan va qilichbozlik asnosida ekipajni xavf ostiga qoʻygan. Oʻsha yili Sulu Enterprise va qora tuynuk oʻrtasidagi tasodifiy toʻqnashuv tufayli Yerning oʻtmishiga sayohat qildi. AQSh harbiy-havo kuchlari kemani payqab qoldi va hujum qilishga urindi (bu, albatta, muvaffaqiyatsiz tugadi). Kapitan Kirk va Sulu Enterprayz fotosuratlarini olish uchun yer yuzasiga tushishdi.

2267-yilda Sulu boshqa ekipaj aʼzolari bilan birgalikda Omikron Seti III sayyorasida sporalarga duchor boʻldi. Ekipajning qolgan aʼzolari singari, Sulu Yulduz flotidan chiqib, sayyorada yashashni xohladi, ammo tuzalib, oʻz vazifasiga qaytdi. Oʻsha yili texnik nosozlik tufayli konsol portlashi oqibatida Sulu jarohat oldi.

2267-yilda yosh praporshik Chexov Enterprayzga tayinlanganida, Sulu taktik ofitser lavozimini egalladi. Chexov va Sulu oʻrtasida mustahkam doʻstlik paydo boʻldi.

Manbalar
--------

1. ↑  TOS: „That Which Survives"; Star Trek IV: The Voyage Home; Star Trek Chronology
2. ↑  novella Star Trek V: The Final Frontier
3. ↑  TOS novel: The Kobayashi Maru, TOS movie: The Voyage Home
4. ↑  TOS: „Where No Man Has Gone Before"
5. ↑  TOS: „The Naked Time"
6. ↑  TOS: „Tomorrow is Yesterday"
7. ↑  TOS: „This Side of Paradise"
8. ↑  TOS: „The City on the Edge of Forever"
9. ↑  TOS: „Catspaw"; Star Trek V: The Final Frontier
Madrid uslubidagi churrosli shokolad
**Churrosli** **shokolad** ispan oshxonasidagi desert taom va Ispaniyada anʼanaviy nonushta yoki kamdan-kam hollarda, tushdan keyingi gazak hisoblanadi. Ayniqsa, qishki davrda mashhur. Ispaniyada churrosli shokoladga buyurtma berganda ular makkajoʻxori unidan tayyorlangan kichik bir piyola quyuq issiq shokolad va, odatda mamlakat shimolida issiq va janubda sovutilgan, koʻpincha sepish uchun shakar bilan 6-8 dona yangi churros tortiladi. Churros qoʻl bilan olinadi va shokoladga botirilib isteʼmol qilinadi va qolgan va sovugan shokolad ichimlik sifatida ichiladi.

Arzon churroslar Madridda 19-asrning boshlarida sayohat yarmarkalari tufayli mashhur nonushta boʻlgan. Churroslarni shokoladga botirish odati qanday paydo boʻlganligi aniq maʼlum emas. Churroslar tayyorlanadigan klassik joy churreriya deb ataladi. Barlar, qahvaxonalar va kafelar ham churrosli shokoladni taklif qilishadi. Madriddagi eng mashhur churrosli shokolad San Xines shokolateriyasi. Ispanlar odatda churreriyaga guruh boʻlib, muloqot qilish uchun boradilar. Ispaniyalik siyosatchilar saylovchilar bilan uchrashuvlarni shokolad va churros bilan oʻtkazishadi. Churreriyalar juda erta ochiladi: avvallari, ertalab soat 5 yoki 6 da ularning mijozlari smenadan oldin nonushta qilish uchun kelgan ishchilar boʻlgan, endi esa churreriyalarda juda erta tong otadi va kechasi bilan daydigan yoshlar uyga qaytishdan oldin nonushta uchun paydo boʻlishadi. Shurrosli shokolad mastliknioldini olish uchun samarali vosita hisoblanadi. Churros bilan shokolad uchun katta talab Ispaniyada 1-yanvar erta tongda kuzatiladi.

Churroslarni shokoladga botirish anʼanasi nafaqat ispanlar tomonidan, balki shokoladli churroslar Janubiy Amerikaning koʻplab ispan tilida soʻzlashuvchi mamlakatlarida mashhur, Yaponiya va Indoneziyada ham bu taom sotiladigan kafelar ochilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  ABC: Секрет самого известного в Мадриде шоколада с чуррос(isp.)
2. ↑  ABC: Шоколад с чуррос вместе с министром здравоохранения(isp.)
3. ↑   larazon.es: Испанские чуррос — лучшее средство от похмелья(isp.)
4. ↑  Telecinco: Шоколад с чуррос в Новый год? Посетим храмы этого зимнего дуэта(isp.)
5. ↑  ABC: Триумф испанских чуррос в Индонезии(isp.)

Havolalar
---------

* ABC: Ispaniyaning eng yaxshi churreriyalari(isp.) )
**Vohon tili** — vohonlar tili. Panj daryosining boʻylarida — Tojikiston va Afgʻonistonda hamda Sharqiy Turkistonda, qisman Pokistonda tarqalgan. Hind-yevropa tillari oilasining Hind-Eron tillari guruhiga mansub. Sarikoʻl, ishkoshim, yatnob, yazgʻulom, shugʻnon, rushan kabi hozirgi mavjud kichik xalqlar tillari bilan aloqador. Sharqiy eroniy tillardan sugʻd, sak, tohar, xorazmiy tillari oʻzbek tilining shakllanishida katta ahamiyat kasb etgan substrat tillar boʻlib,ular hoz, oʻlik tillar sanaladi. Oʻzbek tilining sharqiy eroniy til substratini oʻrganishda, yuqoridagi oʻlik tillardan tashqari Vohon tilining ham ahamiyati katta. Vohon tilining oʻzbek tili bilan aloqasi bir necha ming yillikdir. Vohon tilining oʻzbek tiliga aloqasini koʻrsatuvchi otlardagi koʻplik shakli — ish (vrit — "birodar", vritish — "birodarlar"), kishilik olmoshi (oʻzbek shevalarida "oʻzim"). Vohon tili Oʻz yozuvi va adabiy tiliga ega emas. Shuning uchun bu tilda oʻzbek tilidagi sharqiy eroniy tillar bilan mushtarak boʻlgan soʻzlarning qad. shakli koʻp uchraydi: kalava — kalla, baf — bop (menbop, boplamoq).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
* Gryunberg A. L. Steblin-Kamenskiy I.M. Yaziki Vostochnogo Gindukusha: Vaxanskiy yazik, M. 1976. Paxalina T. N. Vaxanskiy yazik, M. 1975.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Ottava (maʼnolari).

**Ottava** — Kanadaning poytaxti. Mamlakatning jan.-sharqiy qismida, Ottava daryosi va Rido kanali sohillarida, 72 m balandlikda, Ontario provinsiyasida. Iqlimi moʻʼtadil kontinental iqlim. Yanv.ning oʻrtacha temperaturasi — 11°, iyulniki 20,3°. Yillik yogʻin 879 mm. Aholisi 1,06 mln. kishi (2001), asosan, Yevropadan koʻchib borgan ingliz va fransuzlarning avlodlari.

O.ga 19-asrning 20-yillarida asos solingan va dastlab Baytaun deb atalgan. 1854-yilda shahar huquqini olgach, O. deb atala boshladi. 1858-yildan Angliya mustamlakasi, 1867-yildan Kanada poytaxti.

O. — mamlakatning siyosiy, madaniy va iqtisodiy markazi. Transport yoʻli va shosse yoʻllar tuguni, daryo porti. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Sellyuloza-qogʻoz, poligrafiya, toʻqimachilik, kimyo, mashinasozlik va metallsozlik, yogʻochsozlik, mebel, oziq-ovqat sanoati korxonalari bor. EHM, ilmiy asboblar va h.k.lar ishlab chiqariladi. O.da Kanada Kirollik ilmiy jamiyati, Ottava va Karlton untlari, Kanada ilmiy tadqiqot kengashi (FA), ilmiy muassasalar, kutubxonalar, muzeylar, Milliy galereya (1880), rasadxona, Milliy sanʼat markazi bor. Shaharda bogʻ va gulzor koʻp.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb15283440x (maʼlumot)
* GND: 4122012-2
* LCCN: n79063073
* MusicBrainz: bbc88d72-1f32-4936-8dc6-b62b3318e1c4
* NARA: 10045649
* NDL: 00628311
* NKC: xx0033747
* NLI: 000991876
* SUDOC: 027642380
* VIAF: 130101995
* en:WorldCat Identities: lccn-n79063073

 |
Hamidiye davolash fakulteti
---------------------------

Fakultet 2015-yilda tashkil etilgan boʻlib, Sogʻliq Bilimlari Universiteti Hamidiye tibbiyot fakultetiga tegishli.

2015-yil 27-martda "Ayrim qonun hujjatlariga va qarorlariga oʻzgartish kiritish toʻgʻrisida"gi 6639-sonli Qonun qabul qilindi. 2015-yil 15-aprelda Rasmiy gazetaning 29327-sonida ushbu qonunga koʻra, Hamidiye davolash fakulteti Sogʻliq Bilimlari Universitetining fakultetlaridan biri deb eʼlon qilindi. 
Dekani Prof. Dr. Erdogʻan Chetinkayadir. Fakultet ilmiy xodimlari tarkibiga 15 nafar professor, 7 nafar dotsent va 14 nafar doktorantura professor-oʻqituvchilari kiradi. Talabalar klinik fanlar boʻyicha taʼlim va amaliyotni universitetga qarashli SSATM (Sogʻliqni saqlash amaliyoti va tadqiqot markazi) deb nomlangan Istanbuldaki 25 ta oʻquv va tadqiqot shifoxonalarida olib boradilar.
Fakultet Uskudar Haydarpashadagi Hamidiye majmuasida joylashgan. Fakultetning maqsadi sogʻlikka yaxlit yondashuvga ega boʻlgan, tadqiqotchi, qadriyatlar va mas'uliyatga ega boʻlgan shifokorlarni tayyorlash. Tibbiy taʼlim 6 yil davom etadi. Dastlabki 3 yilda nazariy, ikkinchi 3 yilda esa klinik va amaliy mashgʻulotlardan tashkil topgan.

1. ↑  „https://tr.wikipedia.org/wiki/Wayback\_Machine". 25-oktabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-noyabr 2022-yil.
2. ↑  „https://yokatlas.yok.gov.tr/lisans.php?y=111010083". 23-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-noyabr 2022-yil.
Koordinatalari: 35°33′42.7″N 6°10′39.9″E﻿ / ﻿35.561861°N 6.177750°E﻿ / 35.561861; 6.177750GOKoordinatalari: 35°33′42.7″N 6°10′39.9″E﻿ / ﻿35.561861°N 6.177750°E﻿ / 35.561861; 6.177750GO

**Batna** (Fransuzcha talaffuzi: bat.na, arabcha:  *Bātna*) — Jazoirdagi sobiq fransuz *departamenti*. Batna departamenti 1957-1974-yillarda mavjud edi.

Fransiya hududining ajralmas qismi hisoblangan Jazoir 1848-yil 9-dekabrda departamentga aylantirildi va shu bilan maʼmuriy jihatdan Fransiya metropoliti kabi tuzilgan. Usmonli sobiq hukmdorlari hududni boʻlib olgan uchta beylik oʻrniga uchta fuqarolik zonasi (departamentlar) paydo boʻldi. Jazoirning uchta asl boʻlimining eng sharqiy qismi Konstantin deb nomlangan. Bir asrdan koʻproq vaqt davomida Batna shahri Konstantin departamentining sub-prefekturasi boʻlgan va bu 1957-yilda oʻzgargan.

1957-yil 20-mayda Batna sub-prefekturasi boʻlinib, alohida departamentga aylandi. Ushbu maʼmuriy qayta tashkil etish butun hudud boʻylab, ayniqsa oldingi oʻn yillikda kuzatilgan aholining tez oʻsishiga javoban amalga oshirildi. Batnaning yangi departamenti toʻgʻridan-toʻgʻri yangi tashkil etilgan Setif departamenti va yangi qisqartirilgan Konstantin departamentining janubida joylashgan edi.

Batna departamenti 38,494 km2 (14,863 mi²) kishilik hududni egallagan boʻlib, bu yerda 529 532 kishi qayd etilgan. Boʻlim quyidagi beshta sub-prefekturani oʻz ichiga olgan: Arris, Barika, Biskra, Korney va Khenchela .

1957-yildagi idoraviy qayta tashkil etish avtomobil raqamlarida va xuddi shu koddan foydalanadigan boshqa joylarda paydo boʻlgan „qoʻshimcha" raqamining oʻzgarishi bilan belgilandi. 1957-yilgacha Konstantin departamentining bir qismi sifatida Batna „93" boʻlimi bilan aniqlandi: 1957-yildan keyin Batna boʻlimi „9B" boʻlimiga aylandi. (1968- yilda, 1964-yilda qabul qilingan qonunga binoan, „93" raqami Parijning shimoliy chekkalarini oʻz ichiga olgan yangi departamentga qayta taqsimlanadi.)

Mustaqillikka erishganidan keyin boʻlim 1974-yilgacha mavjud boʻlgan va u Batna viloyati, Biskra viloyati, Djelfa viloyati, M’Sila viloyati va Tebessa viloyatiga boʻlingan.
Pul maydalash mashimasi sloti
**Pul maydalash mashinasi** katta pul birliklarini qabul qiladigan va teng miqdordagi valyutani kichikroq veksellarda yoki tangalarda koʻrinishida qaytaradigan avtomatdir. Odatda bu uskunalar qogʻoz valyuta oʻrniga tangalar berish uchun foydalaniladi.

  

Bu mashinalar toʻxtash joyida, kir yuvishxonalarda yoki hisob-kitoblarni tasdiqlovchi qurilmalari yoʻq va qogʻoz valyutani qabul qilmaydigan avtomatlar yaqinida boʻlishi mumkin.

*Tangasiz oʻyin* mashinalari paydo boʻlishidan oldin, kazinolarda baʼzan qogʻoz valyutani qabul qiladigan va mashinalarda ishlatilishi mumkin boʻlgan tangalar yoki tokenlarni qaytaradigan oʻzgartirish mashinalari boʻlar edi. Shunga oʻxshash tartib koʻpincha video arkadalarda topilgan.

Baʼzi hollarda, mashina tranzaksiya uchun qoʻshimcha toʻlov sifatida kichik miqdorni (masalan, 5 tsent) ayirish mumkin.

Yana qarang
-----------

* Naqd pul bilan ishlashni avtomatlashtirish
* Yo'l haqini qo'lda yig'ish, Tanga tarqatuvchi
* Pul almashtiruvchi
**Ozarbayjon Respublikasining davlat gerbi** (ozarbayjoncha: *Azərbaycan Respublikasının Dövlət gerbi*) — Ozarbayjon Respublikasining rasmiy davlat ramzlaridan biri (bayroq va madhiya bilan birga). Ozarbayjon Respublikasining davlat gerbi Ozarbayjon davlatining mustaqilligining ramzidir.

Taʼrif
------

Qalqonlarga davlat gerblarini berish amaliyoti geraldika sanʼatida keng tarqalgan. Qalqon odamlar ming yillar davomida oʻzlarini himoya qilish, shuningdek, milliy ramzlarni namoyish qilish uchun ishlatilgan. Shubhasiz, bu sharq mamlakatlaridagi eng muhim milliy qurol vositalaridan biri, qahramonlik timsolidir. Gʻarbdan farqli oʻlaroq, sharqiy qalqon yumaloq. Ushbu qalqonda davlat gerbi tasviri Ozarbayjonning sharq tsivilizatsiyasiga tegishli ekanligidan dalolat beradi. Qalqon markazidagi sakkiz qirrali yulduz quyosh ramzidir. Quyosh (shuningdek oy) geraldika sanʼatining dunyosidagi „abadiy, doimiy, hayotdir". Quyosh oq rangda yaʼni „tinchlik" degan maʼnoni anglatadi.

Quyida bugʻdoy va eman shoxlarining gulchambari. Eman novdalari kuch va quvvatni anglatadi.

Tarixi
------

Ozarbayjonning Pragadagi elchixonasi binosida gerbning tasviri (Chexiya)
1920-yil 30-yanvarda Ozarbayjon Demokratik Respublikasi hukumati davlat madhiyasi, milliy gerbi va matbuot loyihalarini taqdim etish uchun tanlov eʼlon qilish toʻgʻrisida qaror qabul qildi:

>  *Taʼlim vazirligiga davlat gerbi va bayrogʻi uchun tanlov eʼlon qilishiga buyruq. Birinchi oʻringa 50 ming rubl. Ikkinchi oʻringa 25 ming rubl pul mukofoti beriladi.* 
> 
> 

Tanlov 1920-yil 1-mayda yakunlanishi kerak edi. Biroq, 1920-yil 28-aprelning qulashi natijasida Ozarbayjon Demokratik Respublikasi gerbni qabul qilmadi. Taʼkidlash joizki, u Bokuda yashagan Abxaziya shahzodasi Shervashidze tomonidan ishlab chiqarilgan gerbi loyihasi edi.

1993-yil 19-yanvardagi Konstitutsiya bilan Ozarbayjon Respublikasi Davlat gerbining rangli va oq-qora tasvirlari tasdiqlandi. 1993-yil 23-fevralda Ozarbayjon Prezidenti Abulfaz Elchibey „Ozarbayjon Respublikasining Davlat gerbi toʻgʻrisidagi nizomni" tasdiqladi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. 1 2
3. ↑  „Архивированная копия" (deadlink). 5-may 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-fevral 2018-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2018-05-05).
4. ↑  Государственный герб Азербайджанской республики Wayback Machine saytida arxivlandi (2015-02-04).Andoza:Архивировано
5. ↑  Azerbaydjanskaya Demokraticheskaya Respublika (1918―1920). Zakonodatelnie akti. (Sbornik dokumentov). — Baku, 1998, s. 399—400
6. 1 2  İ. Əliyev, E. Məhərrəmov.*. Azərbaycan Respublikasınn Dövlət Rəmzləri*, 500 экз, Баку: Nurlan, 2008. (ozar.)
**Changchun** — Xitoyning shimoli-sharqiy qismidagi shahar, Itunxe daryosi boʻyida. Girin provinsiyasining maʼmuriy markazi. Axoliyey 6,9 million kishi (1999). Transport yoʻllari chorrahasi. Mashinasozlikning yirik markazi (transport vositalari, asosan, avtomobillar, stanoklar, radiotexnika, optik priborlar ishlab chiqarish, radioelektronika). Kime (shina, plastmassa, oʻgʻitlar, dorilar ishlab chiqarish), toʻqimachilik, oziq-ovqat sanoati korxonalari mavjud. Qurilish materiallari ishlab chiqariladi. Hunarmandchilik rivojlangan. Fanlar akademiyasi filiali, universitet bor. Shaharga 19-asr boshlarida asos solingan. 1897—1903-yillarda XitoySharqiy temir yoʻlning kurilishi bilan yirik savdosanoat markaziga aylandi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Kesselflaysh tuzlangan karam bilan dasturxonga tortiladi
 Bezatish uchun tuzlangan karam va kartoshka köfte bilan Velflaysh
**Kesselflaysh** (nemischa: — „qozon goʻshti"), shuningdek **Velflaysh** (nemischa: — „pishirish paytida goʻshtning qaynashi") — nemis oshxonasining goʻshtli taomi choʻchqa goʻshti, asosan yonbosh goʻshti, shuningdek, sut mahsulotlari (yurak, jigar, til, buyraklar va qisman diafragma) va choʻchqa goʻshtidan tayyorlanadi. Kesselflaysh, choʻchqa soʻyilgandan soʻng darhol shlaxfestga olovga qoʻyiladi. Taomning boshqa mintaqaviy nomlari ham bor.

Zamonaviy Germaniyada tavernalar va restoranlar, shuningdek, qassob doʻkonlari kech kuz va qishda kesselflaischni taklif qilishadi. Nemis oilalari choʻchqalarni boqish uchun olib ketayotgan bir paytda, Kesselflaish har doim qarindoshlari, qoʻshnilari va soʻyishda yordam bergan ishchilarga munosabatda boʻlgan. Yangi, soʻyilgandan keyin ham iliq, yogʻli goʻsht va sakatat, tuz, qora murch, piyoz va marjoram bilan ziravorlangan, qozonda past olovda yumshoq boʻlgunga qadar qaynatiladi va tuzlangan karam va non, baʼzan kartoshka yoki chuchvara, yangi maydalangan doʻzax bilan xizmat qiladi. Yangi tayyorlangan lebervurst va qora puding bilan birgalikda kesselflaisch anʼanaviy „soʻyish taomlari" ning bir qismidir (Gr nemischa:), sovuq kesmalar.

Manbalar
--------

1. ↑  „Duden: Wellfleisch". 9-noyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-noyabr 2021-yil.
2. ↑  Культура Германии 2006. sfn error: no target: CITEREFКультура\_Германии2006 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Markina L. G. SCHLACHTFEST PRAZDNIK ZABOYa SKOTA // Kultura Germanii: lingvostranovedcheskiy slovar / pod obщey redaksiey prof. N. V. Muravlyovoy. — M.: AST, 2006. — S. 873. — 1181 s. — 3000 ekz. — ISBN 5-17-038383-5.
* Erhard Gorys. Wellfleisch (Kesselfleisch) // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 574. — 599 S. — ISBN 3-423-36008-9.

Havolalar
---------

* Bayerischer Rundfunk: Edenburgdagi Schlachtfest Arxivnaya kopiya -da arxivlangan(olm.) )
* Bayerischer Rundfunk: Шлахтфест в Эденбурге YouTubeda</img>(olm.)