recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Poliakrilatlar** — akril kislota efirlarining polimerlari. Umumiy formulasi [—SN2—C(R’)(COOR)-]n, bu yerda R’—N yoki SN,; R — alkil yoki aril radikali. P.ning baʼzilari kat-tik, kayishqok, shaffof, baʼzilari ancha yumshoq, kauchuksimon, mumsimon mahsulotlar. Ultrabinafsha nurlarini oʻtkazish xossasi kvarsnikiga yaqin, zichligi 1150–1250 kg/m3. Kimyoviy jixatdan barqaror, yorugʻlik, kislorod, benzin va moylar taʼsiriga chi-damli, organik erituvchilar va oʻzlarining monomerlarida yaxshi eriydi. Akrilatlarni suvli muhitda (emulsiya usuli), massada (blokli usul) va erituvchida peroksid initsiatorlar ishtirokida polimerlash usuli bilan olinadi. P. tibbiyotda, mas, kontakt linzalari, sunʼiy tishlar va boshqa pro-tezlar tayyorlashda, suvli dispersiyalari teriga ishlov berish, qogʻoz, taxta va matoga shimdiriluvchi tarkiblar sifatida, lok-boʻyoq materiallar va yelimlar olishda qoʻllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Laxesis**, shuningdek Laxezis, Laxesa (qadimgi yunoncha: *Λάχεσις* — „taqdir", „taqdirni belgilovchi", „qur’a beruvchi"; lotincha: *Lachesis*), qadimgi yunon mifologiyasida taqdir maʼbudasi boʻlgan uchta moira opa-singillarning oʻrtanchasi. Laxesis — taqdirning tasodifiy hodisalarining timsoli, uni hali inson tugʻilishidan ham oldin belgilaydi (uning kichik singlisi Kloto taqdir ipini yigirgan, kattasi Atropos esa bu ipni kesib, oʻlimni tasvirlagan). Platon Laxesisni baland stulda oq libosda, boshiga gulchambar qoʻyib, zarurat urchugʻida aip yigirib, oʻtmish haqida kuylab oʻtirganini tasvirlagan.

 „Uch Moyra: Laxesis". Anna Katrin Altvaynning zamonaviy haykali. Yena, Germaniya
Rim mifologiyasida Moyrlarga Parklar va maʼbuda Laxesisga esa — maʼbuda Detsima mos kelgan (lotincha: *Decima*), u oʻz hassalaridan foydalanib, insonning umri qancha davom etishini oʻlchagan.

Laxesis, opa-singillari kabi, turli xil sanʼat asarlarida tez-tez uchraydigan qahramon. Rassomlar odatda Laxesisni inson taqdiri tasvirlangan sharni ushlab turgan yoki taqdiri oldindan belgilab qoʻyilgan oʻramni ushlab turgan qattiqqoʻl qiz sifatida tasvirlashgan.

Janubiy Amerika zaharli ilonlarining *Lachesis[d] urugʻi* (eng mashhur vakili surukuku va bushmeyster nomlari bilan tanilgan), shuningdek, katta asosiy kamar asteroidi Laxesis (120) Laxesis maʼbudasi sharafiga atalgan.

Inson taqdiridagi tasodifiy hodisalarni aks ettiruvchi Laxesis obrazidan ingliz naturalisti Jeyms Edvard Smit mashhur Karl Linneyning 1732-yilda Laplandiyaga yakkaxon sayohati paytida olib borgan sayohat eslatmalarini nashr etishda foydalangan. Ushbu asarning birinchi nashri 1811-yilda ingliz tiliga „*Lachesis Lapponica: A Tour in Lapland*" nomi ostida tarjima qilingan (inglizchadan — "Laplandiyalik Laxesis: Laplandiyaga sayohat).

Yana qarang
-----------

* Qadimgi yunon mifologiyasi
* Rim va yunon xudolarining yozishmalari

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Лосев 1988. sfn error: no target: CITEREFЛосев1988 (help)
2. 1 2 3  Любкер 1885. sfn error: no target: CITEREFЛюбкер1885 (help)
3. ↑  Hederich 1770. sfn error: no target: CITEREFHederich1770 (help)
4. 1 2 3 4 5  Обнорский 1896. sfn error: no target: CITEREFОбнорский1896 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Мойры / Лосев А. Ф. // Мифы народов мира : Энцикл. в 2 т. / гл. ред. С. А. Токарев. — 2-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1988. — Т. 2 : К—Я. — С. 169.
* Мойра // Реальный словарь классических древностей / авт.-сост. Ф. Любкер ; Под редакцией членов Общества классической филологии и педагогики Ф. Гельбке, Л. Георгиевского, Ф. Зелинского, В. Канского, М. Куторги и П. Никитина. — СПб. 1885.
* Обнорский Н. П. Мойры // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1896. — Т. XIXa. — С. 612.
* Hederich B[d]. Lachesis : [арх. 11 февраля 2020] // Gründliches mythologisches Lexikon : [нем.]. — Leipzig : Gleditsch Handlung, 1770. — Kol. 1419. — 2502 Kol. — OCLC 18554679.
**Marjorie Ellen Mahoney Dusay** (/mɑrdʒduːˈseɪ/, 20-fevral, 1936-yil — 2020-yil 28-yanvar) — Amerika seriallaridagi rollari bilan tanilgan amerikalik aktrisa. U, ayniqsa, „*Guiding Light*" filmidagi Aleksandra Spaulding roli bilan mashhur boʻlib, u 1993-yildan 2009-yilda shou bekor qilinganidan keyin oʻynagan va oʻynagan roli, shuningdek, 1977-yilda „*Makartur*" filmidagi Duglas MakArturning rafiqasi hisoblanadi.

Faoliyati
---------

1967-yilda Dusay Los-Anjelesdagi „Session" improvizatsiya komediya guruhining aʼzosi. Uning dramatik debyuti 1967-yil 21-dekabrda *Cimarron Strip* televizion koʻrsatuvida boʻlib oʻtdi. U „*Sweet November*" (1968) filmida paydo boʻlgan.

Dusay oʻz karerasini 1967-yilda „*Clambake*" filmida Elvis Presli bilan birga ofitsiant sifatida kichik rol bilan boshlagan. 1968-yilda Dusay "Gawaii *Five-O* "teleserialida „Yigirma toʻrt karat oʻldirish" nomli epizodda maxsus agent rolini oʻynadi va 1969-yilda Marj Dusay „The World" filmida mafiyaga qarshi guvohlik berishga rozi boʻlgan ayol rolini oʻynadi. „Singapur fayli", shuningdek, *Hoganʼs Heroes* filmida uch marta jozibali vasvasa sifatida paydo boʻladi. 1968—1969-yillarda u CBS komediyasida *Blondie* filmida Gloriya rolini oʻynadi.

Shaxsiy hayoti
--------------

1955-yilda u shifokor John Dusayga turmushga chiqdi. Ularning aktrisa boʻlgan Debra ismli oʻgʻil va qizi bor edi. Nikoh 1962-yilda ajralish bilan yakunlandi. 1967-yilda u 1987-yilda vafot etgan Tomas Peringa turmushga chiqdi.

1984-yildan boshlab Dusay Kanzas shtatining Rassel shahrida oʻtkazilgan Marj Dusay mashhur golf turniriga homiylik qildi. Tadbir Kanzasdagi bolalarni suiisteʼmol qilishning oldini olish markazlari va shtat boʻylab ishonch telefonini tashkil etish uchun mablagʻ yigʻish uchun moʻljallangan edi.

2020-yil 28-yanvarda Dusay 83 yoshida vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Marj Dusay Dead: ‘Star Trek’ Actress and Veteran Soap Opera Player Was 83 – The Hollywood Reporter".
2. ↑  „Biography of Marj Dusay".  Marj Dusay (2009). Qaraldi: 23-noyabr 2010-yil.
3. ↑  Terrace, Vincent*. Encyclopedia of Television Shows, 1925 through 2010*, 2nd, Jefferson, N.C.: McFarland & Company, Inc. Publishers, 2011 — 115 bet. ISBN 978-0-7864-6477-7.
4. ↑  „Marj Dusay Biography (1936-)". *Film Reference*. 4-aprel 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-aprel 2018-yil.
5. ↑  *Ausiello.* „Soap Opera Vet Marj Dusay Dead at 83". *TVLine*.  Penske Media Corporation (29-yanvar 2020-yil). 29-yanvar 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-yanvar 2020-yil.
6. ↑  *Clifford.* „Marj Dusay has died; the *Guiding Light*, *All My Children* alum was 83". *Soapcentral.com* (29-yanvar 2020-yil). Qaraldi: 5-fevral 2020-yil.
***Chūnibyō*** (yaponcha: *中二病*?) is a Japanese colloquial term typically used to describe early teens who have grandiose delusions, who desperately want to stand out, and who have convinced themselves that they have hidden knowledge or secret powers. It translates to „second year syndrome" (i.e. middle-school second-year), and has been called **"eighth-grader syndrome"** in English-speaking countries.

Tarixi
------

Bu atama 1999-yilda Hikaru Ijuin tomonidan ishlatilgan. U boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining bolalarcha intilishlarini go‘yo o‘zi yuqtirgan qandaydir sindromdek taʼrifladi. Ijuin 2009-yilda bu gʻoyadan voz kechgan holda bayonot berdi, chunki u engil fikrdan psixologiyada jiddiy oʻrganiladigan holatga aylandi. 2008-yilda Xyoya Saegami Chūnibyō Toriatsukai Setsumei Sho yoki „Chūnibyō User Manual" nomli kitob yozdi, unda u *chūnibyō* ning uch turini aniqlaydi: "Chūnibyō Acti; asosiy tendentsiyalarga qarshi boradigan „submadaniyat"; va maxsus kuchlarga ega boʻlishga intilgan „yomon koʻz".

Merosi
------

Adabiyotshunos Boshi Chino "*Don Kixot* "romaniga "50 yoshdan boshlab *Chūnibyō* "sarlavhasini asar ichida kuzatilishi mumkin bo‘lgan „qahramonning dunyoni rangli ko‘zoynagidan ko‘rishi" bilan tavsiflangan ayovsiz tsikldan bermoqchi ekanligini bildirdi. Oʻzining aldanishlarini inkor etmaslik uchun uning atrofida oʻynashga majbur boʻladi, lekin oxir-oqibat, qahramonning bu aldanishlariga tobora koʻproq boʻysunishiga sabab boʻladi".

Yana qarang
-----------

* Yoshlik
* Voyaga etish
* Anti-ijtimoiy xatti-harakatlar
* Kognitiv moyillik
* Shaxsiy ertak
* Piter Pan sindromi

Manbalar
--------

1. ↑  „How to tell if you have an "8th Grade Syndrome"" (21-noyabr 2013-yil).
2. 1 2  „Chuunibyou: Funny or Something Darker?". *honeysanime.com* (25-aprel 2017-yil). Qaraldi: 16-iyul 2018-yil.
3. 1 2  „Ask John: What Makes a Character a Chuunibyou? – AnimeNation Anime News Blog". *www.animenation.net*. Qaraldi: 16-iyul 2018-yil.
4. ↑  „中二病も才能のうち！？ 500人に訊いた！ マンガ家志望の"中二あるある"ランキング - ダ・ヴィンチニュース". *ddnavi.com*. Qaraldi: 16-iyul 2018-yil.
5. ↑  千野帽子*. 読まず嫌い*. Tokyo: Kadokawa Shoten, 2009 — 30–31 bet. ISBN 978-4-04-885027-8. OCLC 918252713.
**Qoʻshchi ittifoqi** — Turkiston ASSR parchalanib ketganidan keyin Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston milliy respublikalarida mehnatkash dehqonlarning ommaviy tashkiloti.

Tarixi
------

„Qoʻshchi" uyushmasi 1921-yil iyun oyida Turkiston Kommunistik partiyasining 5-syezdi qarori bilan ilgari mavjud boʻlgan kambagʻallar qoʻmitalari va uyushmalarini rivojlantirish, mehnatkash dehqonlar manfaatlarini himoya qilish, ularni boylar va ruhoniylar taʼsirdan tortib olish va sovet qurilishiga, iqtisodiy va madaniy taraqqiyotga jalb etish maqsadida tashkil etilgan.

1921-yil dekabrda Toshkentda boʻlib oʻtgan Qoʻshchi ittifoqining 1-viloyat qurultoyi Markaziy Ijroiya Qoʻmitasini sayladi va Ittifoq toʻgʻrisidagi Nizomni qabul qildi, soʻngra Turkiston Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi tomonidan 1922-yil 15-martda tasdiqlandi. „Qoʻshchi" — „ovul, qishloq proletar va yarim proletar massalarining (oʻtish davri) kasbiy-siyosiy birlashmasi va tashkiloti" deb belgilandi.

Nafaqat kambag‘allarni, balki o‘rta sinf dehqonlarini ham birlashtirgan „Qo‘shchi" uyushmasi tashkilotlari Sovet davlatiga yer-suv islohotlarini o‘tkazishda, yer tuzishda, dehqonlarni kooperatsiya qilishda, ularni texnika va chorva mollari bilan taʼminlashda, oziq-ovqat soliqlarini yig‘ishda faol yordam berdi.

„Qo‘shchi" uyushmasi aʼzolari aholi bilan keng madaniy-maʼrifiy ishlar olib borganlar, kasaba uyushma tashkilotlari va sovet muassasalari faoliyatida qatnashganlar. 1924-yilda Qoʻshchi ittifoqi 200 mingga yaqin odamni birlashtirdi.

Milliy-davlat chegaralanishi va Oʻrta Osiyo sovet respublikalari tashkil etilgandan soʻng respublika va viloyatlarda yetakchi „Qoʻshchi" markazlari tashkil etilib Ittifoq Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi tarqatib yuborilgan.

1930-yillarning boshlariga kelib, qishloq xoʻjaligini ommaviy kollektivlashtirishga oʻtish munosabati bilan „Qoʻshchi" ning funksiyalari tugadi va tashkilot oʻz faoliyatini toʻxtatdi.

Qoʻshchi uyushmasining arboblari
--------------------------------

* Jangildin, Alibi Togʻjanovich
* Jandosov, Uraz Kikimovich
* Tyuryabekov, Djura Xojibekovich
**Nomogenez** (yun. nomos — qonun va ... genez) — tirik tabiatning tarixiy rivojlanishini ichki programmalashtirilganligi toʻgʻrisidagi evolyusion konsepsiya. 1922-yil rus fiziologi L. S. Berg tomonidan ilgari surilgan. N. maqsadga muvofiqlik (moslanish)ning obʼyektivligi va nisbiyligini inkor etib, tiriklikning oldindan maqsadga muvofiqligini tan oladi. Olimning fikricha, maqsadga muvofiqlik protoplazma oqsillarining stereokimyoviy xususiyatlariga bogʻliq. Boshqacha qilib aytganda, evolyusiya — oldindan koʻrsatilgan belgilarning rivojlanishidan iborat. Ana shu asosda onto-va filogenez jarayonlari yagona qonu-niyat asosida amalga oshadi, yaʼni evolyusiya N. boʻlib, qonuniyatlar evolyu-siyasidan iborat, degan xulosa chiqa-rilgan. Bundan tashqari, Berg irsiyat geografik muhit taʼsirida bir vaqtning oʻzida juda koʻp individlarda namoyon boʻladigan muayyan qonuniyat asosida borishi va yoʻnaltirilganligi toʻgʻrisidagi tushunchani ilgari su-radi. Berg koʻrsatishicha, tur hosil boʻlishi keskin sakrash orqali borishi mumkin (qarang Mutatsionizm). U konvergensiya va parallelizm tushunchalaridan foydalanib, taksonlarning polifilik yoʻl bilan kelib chiqqanligini asoslashga urindi. Organik dunyoning xilma-xilligini divergensiya nuktai nazardan tu-shuntiruvchi Darvin taʼlimotiga kara-ma-qarshi ravishda Berg hayotning azaldan xilma-xilligini koʻrsatadi. Ana shu tushunchalar asosida Berg avtonom ortogenez, yaʼni tashqi muhitga bogʻliq boʻlmagan, morfofiziologik tuzilishni mukammallashtirishga qaratilgan, tiriklik uchun xos boʻlgan qandaydir kuch toʻgʻrisidagi gʻoyani ilgari surdi. N. ta-rafdorlari darvin taʼlimotini evolyu-siyada tasodiflarni absolyutlashtirish (tixogenez) dan iborat gʻoya sifatida tanqid qilishadi. N. gʻoyalari boshdan oxirigacha darvinizmta qarshi qaratilgan, evolyusiya sabablari va qrnuniyatlarini yangidan tushuntirishga muvaf-faqiyatsiz urinishlardan biri hisoblanadi. Aslida N.da Berggacha ham ilgari surilgan gʻoyalar aks etgan. Bergnint xizmati ana shu gʻoyalarni umumlashti-rib, sistemaga solish bilan birga evolyusion taʼlimotda yechilmagan muammolar-ga, xususan, evolyusion jarayonning yoʻnaltirilganligi masalasiga eʼtiborni jalb qilinganligidan iborat. Hozirgi zamon biol.da Bergning mazmunan tele-ologik gʻoyasidan bir qancha makroevo-lyusion jarayonlarni antidarvinizm nuqtai nazaridan tushuntirishda baʼzan foydalaniladi (yana qarang Avtogenez, Ortogenez, Teleologiya, Preformizm).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
"QUVASOYSEMENT" AKSIYADORLIK JAMIYATI — qurilish materiallari sanoati korxonasi. "Oʻzqurilishmateriallari" uyushmasi tarkibiga kiradi. Fargʻona viloyati Quvasoy shahrida. Qurilish va sanoat industriyasida ishlatiladigan sulfatga chidamli M-400E0, M-400SH0, M-500 portlandsementi, tamponaj portlandsementi, mineral qoʻshimchali suvbardosh portlandsement, oltin qazib olish sanoatida ishlatiladigan yanchilgan ohak, keramika cherepitsalari, olovbardosh gʻisht, shifer, qurilish gipsi va boshqa qurilish materiallari ishlab chiqaradi. 1927-yilda sement zavodi sifatida qurila boshlanib, 1932-yil 1 fevral da ishga tushirilgan. 3-d ishga tushgan yili 43 ming t sement ishlab chiqarilgan. 1956—61 yillarda korxona rekonstruksiya qilindi. 1959-yil i sement ishlab chiqaradigan va aylanma pechi uz. 150 m boʻlgan 2 ta yangi texnologik liniya qurilib, ishga tushirildi. 1958-yilda ohak zavodi, shifer korxonasi bilan birlashtirilib Quvasoy sement kombinatiga aylantirildi. 1974—76 yillarda eski shifer qoliplash mashinalari oʻrniga yangi avtomatik liniyalar oʻrnatildi.1995-yil avgustdan aksiya-dorlik jamiyati. 1996— 2001-yillarda korxona sexlarida zamonaviy texnologiyalar oʻrnatildi. Klinkerni kuydirishning jami jarayonlari kompyuterlar orqali nazorat qilinadi va boshqariladi.

Lagan ohaktosh koni oʻzlashtirildi. 1998-yilda ishlangan rudalardan oltin ajratib oladigan "Zarafshon-Nyumont" Oʻzbekiston-Amerika koʻshma korxonasi ehtiyojlari uchun hamda Respublika issiklik elektr markazlarida suvning qattiqligini yoʻqotadigan tuyilgan ohak ishlab chiqarish texnologiyasi ishlab chiqildi va joriy etildi. Mahsulotlari Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Tojikiston, Turkmaniston va Afgʻonistonga eksport qilinadi. Mahsulotlari jahon standartlari darajasida boʻlgani uchun Madrid (1994), Jeneva (1999), Frankfurtmayn (2004) koʻrik tanlovlarida "Sifat uchun oltin yulduz" bilan mukofotlangan. 2004-yil korxonada 860,7 ming t turli markadagi sement, 28,7 ming t ohak, 4552 t maydalangan ohak, 7083 t qurilish gipsi, 150,2 ming dona shartli shifer taxtalari va boshqa mahsulotlar ishlab chiqarildi.

Shuhrat Tojiboyev.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Iskandarov Quvondiq** (1930.10.9 — Hazorasp tumani — 2004.20.7) — Oʻzbekiston xalq hofizi (1998). Hojixon Boltayev maktabi davomchisi. Ashulachilik sirlarini dastlab Ozod Jab-borovdan, keyinchalik ustozona yoʻllarini Hojixon va Nurmuhammad Boltayevlardan oʻrgangan. Oʻzbek davlat filarmoniyasi ("Xorazm". "Lazgi" ansambllari)da yakkaxon xonanda (1958— 85). Toshkent musiqa kolleji va Oʻzbekiston kopservatoriyasida pedagog (1999-yildan). Repertuaridan Xorazm ("Feruz 1,2" savtlari bilan. "Segoh", "Dugoh", "Orazibon", "Katta Suvo-ra", "Chapandozi Suvora" va boshqalar), FargonaToshkent ("Tanavor 1", "Girya 1.2", "Tamanno" va boshqalar) mumtoz yoʻllari, kuyini oʻzi bastalagan asarlar ("Suhbatlashaylik", "Uchra-lim". "Uzoqdasan", "Ikkimiz", "Qay-lasan", "Indamas Suvora" va boshqalar), shuningdek, turkman va ozarbayjon xalq qoʻshiqlari oʻrin olgan. I. soʻlim, yoqimli, barcha registrlarda jarangdor va jozibali ovoz sohibi. U oʻzbek mumtoz ashulachilik anʼanalariga tayanib oʻziga xos ijro yoʻlini yaratgan. Uslubi shijoat va joʻshqinligi bilan ajralib turadi. I. F.Davletov, M.Dadaboyeva, R.Qurbonov, A.Dadayev, Oʻ.Ollaberganov, G.Gʻoibova, Sh.Matyoqubov kabi xonandalarga ustozlik qilgan. Osiyo davlatlarida gastrolda boʻlgan. Ijrolari gramplastinka va Oʻzbekisgon radiosi fonotekasiga yozilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Qoʻsh (maʼnolari).

**Qoʻsh** — omochga qoʻshilgan bir juft (baʼzan bitta) hoʻkiz yoki ot. Oʻrta Osiyo xonliklarida bir juft hoʻkiz yordamida haydab ekish mumkin boʻlgan yer maydoni ham odatda Q. deyilgan. Bunda bugʻdoy yoki arpa ekish uchun haydalgan yer taxminan 6—7 ga, paxta uchun esa 2—3 gektarga teng boʻlgan. Har bir Q. yerdan olingan yer soligʻi Q. puli deb atalgan. Mazkur soliqning hajmi va qaysi shaklda undirilishi har yerda turlicha boʻlib, u ekilgan ekin navi, yetishtirilgan hosil hajmi, yer sifati va boshqa omillarga bogʻliq boʻlgan.

Turkiston ASSR va keyinchalik Oʻrta Osiyo respublikalarida tuzilgan dehqonlarning ommaviy tashkiloti esa "Qoʻshchi" uyushmasi (soyuzi) deb atalgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Quturgʻurlar** — qad. turkiy qabilalardan biri. Bulgʻor qabilalari guruhiga kirgan. Q. nomi 5-asr oxiri — 6-asr boshlarida manbalarda ilk bor uchraydi. Bu davrda ular Dnepr va Don daryolarining quyi oqimlari atrofida koʻchib yurgan. Vizantiya imperiyasi hududlariga tinimsiz hujum uyushtirgan. 558 yil Q. hukmdori Zabergan hagto Konstantinopolga yurish qilgan. Vizantiya ularga qarshi Azov dengizi atrofida koʻchib yurgan boshqa bulgʻor qabilasi — uturgurlartl gijgijlagan va natijada ular oʻrtasida kurash uzoq davom etib oʻzaro qirilib ketishga olib kelgan. 560 yil Q. avarlar tomonidan boʻysundirilgan va keyinchalik ular Sharqiy, Markaziy va Jan.-Sharqiy Yevropa qabila va xalqlari tarkibiga singib ketgan.

Ad.:Artamonov M.I. Istoriya xazar. L. 1962.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Lur** (shved. dat va ingl *lur,* qad.skand. *luur*) — aerofonlar guruhiga mansub boʻlgan qadimiy cholgʻu, nay yoki trombonning oʻtmishdoshi. U Skandinaviyada (hozirgi Daniya, Shvetsiya, Norvegiya hududida, Germaniyaning shimoliy hududlarida) bronza davrining oxirida (mil. av. XII—VI asrlar oraligʻida) tarqalgan.

U bronzadan tayyorlanadi. Otsimon tanasi lotincha S harfi shaklida egilgan. Lurning uzunligi bir yarim metrdan ikki metrgacha boʻladi. Mundshtuk trombonga oʻxshaydi. Tarelka shaklidagi tekis yumaloq qismi geometrik bezaklar bilan bezatilgan. Lurda faqatgina tabiiy tovush qatoridagi tovushlar chiqadi. Omon qolgan qoyatosh rasmlari va topilmalariga koʻra (qurbonlik qurbongohlari yonida) lur madaniyat va marosim asbobi sifatida qoʻllanilgan. Lurning ovozi valtorna yoki trombonni eslatadi.

Mavjud asboblardan (jami 50 dan ortiq, shu jumladan parchalar) 6 ta namunasi yaxshi saqlanib qolgan, ular XVIII asr oxirida Daniyaning Brudevalt qishlogʻi yaqinidagi botqoqlikdan topilgan. Ushbu lurlardan beshtasi Kopengagendagi Daniya milliy muzeyida saqlanadi. Oltinchisi 1845-yilda Nikolay I ga taqdim etilgan; hozirda Sankt-Peterburgdagi Ermitajning davlat kollektsiyasida taqdim etilgan.

Natijada, oʻrta asrlarda bu soʻz yogʻoch yoki qayin poʻstlogʻidan yasalgan va norvegiyalik choʻponlar tomonidan ishlatilgan trembit kabi tekis va uzun shox deb atalgan. Lur, Xeymdall ijro etgan Katta Eddeda eslab oʻtilgan.

Adabiyotlar
-----------

* „Лур",*Музыкальная энциклопедия*. М.: Советская энциклопедия, 1976 — 340 bet.
* Л. Г. Бергер „Норвежская музыка",*. Музыкальная энциклопедия*. М.: Советская энциклопедия, 1976 — 340 bet.
* *Broholm HC, Larsen WP, Skjerne G.* Bronza davrining jozibasi. Kopengagen, 1949-yil
* *Behn F.* Musikleben im Altertum va fruhen Mittelalter. Shtutgart, 1954-yil.

Havolalar
---------

* Brudevaltlik Lura (dat. [*sayt ishlamaydi*]
* Bronza lurs
* Rangli qoya rasmlari va Lursning fotosuratlari (Galledagi Saksoniya-Anhalt arxeologik muzeyi)
* Lura ovoz namunasi (mp3)
**Qoʻshbuloq oltin koni** - Angren shahridan 15 km jan.da, Qurama tizmasining shim. yon bagʻridagi kon. 1959-yilda topilgan. 1966-yildan oʻzlashti-rilmoqda. Konning maydoni 10 km2. Oʻrta karbon davriga mansub andezit-datsit formatsiyali, qalinligi 2,5 km gacha boʻlgan vulkanogen yotqiziqlari qoplamidan tarkib topgan Qoʻshbuloq kalderasida rivojlangan. Rudalanish kvars-sulfidli tomirlarda va kvarslanish zonalarida sodir boʻlgan. Mineral tarkibi boʻyicha oltin-sulfid-kvarsli telluridli formatsiyaga tegishli. Rudalarning tarkibida koʻproq kvars va kamroq miqdorda karbonat, seritsitlardan tashqari, turli sulfidlar va kam darajada sulfatuzlar, telluridlar, oksidlar, tugʻma elementlar mavjud. turli ruda tanalarida rudali minerallarning miqdori har xil (5 dan 15— 20% gacha). Konda oltin-sulfid-tel-luridli assotsiatsiya asosiy oltin mahsulotli hisoblanadi. Yertomir minerallari kvars, karbonat, seritsitlardan tashkil topgan. Asosiy rudali minerallar piryt, xira rudalar, oltin va kumushning telluridlari, tugʻma oltinlardir. Baʼzan qalay minerali (kassiterit) uchraydi. Kon rudalari majmuali: asosiy komponen-tlari oltin (13,4 g/t), kumush (112,4 g/t gacha); yoʻl-yoʻlakaylari mis (0,29%), selen (0,0004%), tellur (101,6 g/t), vismut (0,01%). Rudalar 32 ta yirik rudali strukturalarda mujassamlashgan, hozirgi vaqtda 120 tacha ruda tanalari aniqlab oʻrganilgan. Konda ruda tanalarining ikki morfologik turi mavjud. Birinchi turga uz. 632 m gacha boʻlgan va oʻzga-ruvchi qalinlikka (0,1 —10,2 m, oʻrtacha 3,8 m) ega boʻlgan, ruda notekis tarqalgan tomirlar va minerallashgan zonalar kiradi. Ular tik va qiya holda muvofiq yotadi. Ikkinchi turga murakkab geologik tuzilishga ega boʻlgan tik yotuvchi quvursimon tomirli tanalar yoki notoʻgʻri shaklli eksp-loziv brekchiyalar tanalari kiradi. Burgʻilash maʼlumotlariga koʻra rudalanish koʻlami 1500 m chuq.gacha boradi. Kondan hozirgi vaqtda foydalanilmoqda. Chuqur gorizontlari va chekka qismlari hali yaxshi oʻrganilmagan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Choriyev Roʻzi Choriyevich** (1931.28.8, Sherobod tumani, Poshxurd qishlogʻi — 2004.18.9, Toshkent) — rang-tasvir ustasi. Oʻzbekiston BA faxriy akademigi (1997). Oʻzbekiston xalq rassomi (1987). Benkov nomidagi respublika rassomlik bilim yurti (1959) va Repin nomidagi Leningrad rassomlik, haykaltaroshlik va meʼmorlik instituti (1965) ni tugatgan. 1966—73 yillar Toshkent pedagogika institutida dars bergan. 1990 - yildan Respublika bolalar ijodiyoti markazida badiiy rahbar.

Asarlari
--------

Choriyev asarlarida oʻlka manzaralari, oʻtmishi va bugungi kuni, kishilarini yorqin boʻyoqlarda katta mahorat bilan aks ettirgan. Uning ijodi rang-tasvirga milliy ruh, urf-odatlar, zamondoshlar, mashhur namoyandalar obrazlari turkumini olib kirishi, qishloqlarda tasviriy sanʼat galereyalarini tashkil qilishi bilan alohida ahamiyatga ega. Portretlar ("Zamondoshim", "Doʻstim portreti", "Kelin. Shohi soʻzana", "Firʼavn. Erkak portreti", "Boysunlik qariya", "Poshxurdlik qiz Barno", "Sayroblik chol", "Qish. Avtoportret"), maishiy va tarixiy ("Suhbat", "Xumson oqshomi", "Oltintopgan koni", "Nay. Choʻpon bola", "Boysun", "Bahor. Sherobod manzarasi", "Bogʻlar" va boshqalar) va shahrik. mavzulardagi asarlari mashhur. Choriyev Oʻzbekiston tasviriy sanʼatini targʻib qilishda fidoyilik koʻrsatgan: uning tashabbusi va bevosita ishtirokida Respublika bolalar ijodiyoti markazi, viloyatlar (Surxondaryo va boshqalar)da tasviriy sanʼat muzeylari tashkil qilingan, yosh rassomlarga gʻamxoʻrlik koʻrsatgan. 1969 - yildan Xalqaro koʻrgazmalarda qatnashib kelgan. Yevropa (Italiya, Shvetsiya, Gretsiya va boshqalar), Osiyo, Afrika mamlakatlarida ijodiy safarda boʻlib, taassurotlari asosida qator asarlar yaratgan. U haqida "Koʻngil kamalagi yoki Roʻzi Choriyevni eslab..." filmi yaratilgan (2004). Choriyev asarlari respublika va xorijiy mamlakatlarning muzeylari va xususiy toʻplamlarida saqlanadi. "Chorvoq vodiysi", "Surxondaryo odamlari" asarlari turkumi uchun Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1983). "El-yurt hurmati" ordeni bilan mukofotlangan (1998).

Adabiyot
--------

* Valiullina N. Roʻzi Choriyev, T. 1983.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Gustav Tauschek** (1899-yil 29-aprel, Vena, Avstriya – 1945-yil 14-fevral, Tsyurix, Shveytsariya ) avstriyalik axborot texnologiyalari kashshofi boʻlib, 1922-1945-yillarda perfokartaga asoslangan hisoblash mashinalari uchun koʻplab yaxshilanishlarni ishlab chiqdi.

Hayoti
------

1926-1930– yillarda u Germaniyaning Sömmerda shahridagi Rheinische Metallwaren- und Maschinenfabrik ( Rheinmetall ) kompaniyasida ishladi va u yerda hech qachon ommaviy ishlab chiqarilmagan perfokartaga asoslangan hisob-kitob tizimini ishlab chiqdi. Ushbu tizimning prototipi hozirda Vena texnik muzeyi arxivida saqlanmoqda. 1928- yil bahorida Rheinmetall sho''ba kompaniyasini yaratdi, unga yangi perfokartalarga asoslangan mashinalarni ishlab chiqish topshirildi. O'sha yilning kuzida sho''ba kompaniya IBM tomonidan sotib olindi va shu bilan bozorda monopoliyaga ega bo'ldi. Tauschek besh yillik shartnoma bilan taqdirlandi va hayoti davomida 169 ta patentni IBMga sotdi.

Gustav Tauschek 1945 -yil 14 -fevralda Shveytsariyaning Syurix shahridagi kasalxonada emboliyadan vafot etdi.

Adabiyotlar
-----------

Martin Xelfert, Petra Mazuran, Kristof M. Vinterstayger: *Gustav Tauschek va seine Maschinen*, Linz: Trauner, 2007, nemis tilida. (Schriftenreihe Geschichte der Naturwissenschaften und der Technik; Bd. 10)ISBN 978-3-85499-062-8

Martin Helfert, Christoph M. Wintersteiger: *Gustav Tauschekning Punchcard hisob mashinalari*, Informatika tarixining metodik va didaktik muammolari bo'yicha seminar materiallari (MEDICHI 2007), OCG 220, Avstriya kompyuter jamiyati, 2007.

Tashqi adabiyotlar
------------------

* Gustav Tauschek in the German National Library catalogue
* ÖGIG Startseite at www.oegig.at Austrian Society for History of Informatics
* Technisches Museum Wien at www.tmw.at Vienna Technical Museum

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 126912319
* ISNI: 0000 0000 5012 2808
* LCCN: n2008083181
* VIAF: 74859259
* en:WorldCat Identities: lccn-n2008083181

 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Butadiyen (maʼnolari).

**Butadiyen** - NITRIL KAUCHUKLAR, divinil nitril kauchuklar — butadiyen va akrilonitrilning sopolimer hosilalari. Monomerlarni suvli emulsiyada 5° da ("sovuq polimerizatsiya") yoki 30° da ("issiq polimerizatsiya") emulgator ishtirokida sopolimerizatsiyalab olinadi. Butadiyen (kauchuk) bogʻlangan akrilonitril miqdori 17— 45%. Rangi och sariqdan toʻqjigarranggacha. Moylar. benzin, alifatik uglevodorodlar taʼsiriga chidamli; ketonlarda, xlorlangan uglevodorodlarda eriydi. Butadiyen (kauchuk) k.ni vulkanizatsiyalashda asosan oltingugurtdan, organik disulfid va peroksidlardan foydalaniladi. Butadiyen (kauchuk) dagi bogʻlangan akrilonitril miqdori oshishi bilan uning mustaxkamligi, moy va benzinga chidamliligi ortadi, lekin elastikligi hamda sovuqqa chidamliligi kamayadi. Sanoatda Butadiyen (kauchuk) k. oʻralgan lenta, briket, donador boʻlakchalar shaklida chiqariladi. Chet ellarda xemigum, perbunan, buna N, nipol, parakril va boshqa nomlar bilan maʼlum.

Butadiyen (kauchuk) k. dan uzatma tasmalar, poyabzal tagliklari, yonilgʻi saqlanadigan idishlar, elektr simlari qoplamalari, ebonit hamda moy va benzinlarga chidamli buyumlar ishlab chiqariladi. Plastmassalar uchun plastifikatorlar sifatida ham qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Buteon** (fransuzcha: *Château de Bouthéon*) —Fransiyaning Luara vodiysidagi Andrésieux-Butéon kommunasida joylashgan qalʻadir.

Tarix
-----

Qadimgi hujjatlarda qalʻa birinchi marta XIII asrda tilga olingan. Oʻsha vaqtdan beri arxitektura juda oʻzgargan boʻlsa-da. Buteon qalʻasi qalʻa boʻlib, ular Luara daryosi, Foret togʻlari, Mont-dyu-Lion va Pilatni nazorat qilishgan. Buteon Foret graflarining pullari evaziga qurilgan XIII va XIV asrlarda ularga tegishli boʻlgan. Ammo koʻp oʻtmay, 1332-yilda u lord Goedmarar Revyu qoʻliga oʻtdi, keyin 1386-yilda Robert de Chalus va nihoyat 1420-yilda Lui quvnoq qalʻani egallab oldi. 1486-yilda fransuz qiroli Charlz VIII ning ishonchli odami Matye Burbon Buteonni egallab oldi. 1561-yilda florensiyalik savdogar Guillaume Gadan qasrni Burbonlar oilasidan sotib oladi. XVIII asrning oxirida Guillaume avlodlari Buteonni sotadilar. XIX-asrda qalʻa tez-tez sotilgan va sotib olingan, shuningdek qayta qurilgan. Birinchi jahon urushi paytida qalʻada kasalxona joylashgan edi. Ikkinchi jahon urushi paytida qalʻa egalari bu yerda butun Evropadan kelgan qochqinlar uchun boshpana qilib ularni joylashtirishadi. 1995-yilda Andrézyo-Buteon shahri maʼmuriyati qalʻani sotib oladi va uning hududida muzey yaratadi.

### Muzey

Muzey koʻrgazmalari — bu Fore oilasining hayoti koʻrgazmasi, Luara daryosidagi akvarium va vaqtinchalik koʻrgazmalar uchun zallar.

Adabiyotlar
-----------

* Christophe Mathevot „Le Château de Bouthéon et les Bourbon (1462-1519)",*. Forez et Bourbon. Les ducs de Bourbon, maîtres du Forez aux XIVe et XVe siècle : Actes du colloque de Montbrison du 23 octobre 2010*. Montbrison: La Diana, 2011 — 117-139 bet.
* Olivier Rousseau „Le Château de Bouthéon : un lieu patrimonial dédié au développement local",*. MuséoMuséum, 20 ans d’enseignement de la muséologie au Muséum national d’Histoire naturelle : Actes du colloque des 12 et 13 décembre 2012*, Dijon et Paris, 2013 — 107-117. bet.
**Romane Dicko** (tugʻ. 1999-yil 30-sentyabr, Clamart, Fransiya) — fransuz dzyudochi, 78 kg dan yuqori vazn toifasida, Fransiya terma jamoasi aʼzosi. 2018, 2020 va 2022-yillarda uch karra Yevropa chempioni. 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari bronza medali sovrindori.

Biografiya
----------

1999-yil 26-iyulda Romane Dicko Clamartda tugʻilgan. U fransiyalik sportchi Teddy Tamghoning amakivachchasi.

Faoliyati
---------

Romane Dicko dzyudo boʻyicha faoliyatini Parijning janubiy chekkasidagi „Randoris" shahar klubi vakili sifatida boshlagan.

2016-yilda u ogʻir vazn toifasida Fransiya chempioniga aylandi. 2017-yilda Mariborda (Sloveniya) boʻlib oʻtgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa chempioni boʻldi.

2018-yilda u Tbilisidagi (Gruziya) Gran-prida oltin medalni qoʻlga kiritdi. 2018-yilda Tel-Avivda (Isroil) dzyudo boʻyicha Yevropa chempionatida 78 kg vazn toifasida fransiyalik sportchi turnirning oltin medalini qoʻlga kiritdi.

2020-yilda Pragada (Chexiya) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida Romane Dicko finalda ozarbayjonlik sportchi Irina Kindzerskayani magʻlub etib, 78 kgdan yuqori vazn toifasida chempionlik unvonini qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili Parijdagi „Katta dubulgʻa" musobaqasida oltin medalni qoʻlga kiritdi.

2021-yilda Doʻhada (Qatar) boʻlib oʻtgan „World Masters" musobaqasida oltin medalni qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili yana Qozonda (Rossiya) boʻlib oʻtgan „Katta dubulgʻa" turnirida oltin medalni qoʻlga kiritdi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 78 kg gacha vazn toifasida u bronza uchun kurashda turkiyalik dzyudochi Kayra Sayitni va Fransiya terma jamoasi bilan Olimpiada oltinini qoʻlga kiritdi.

2022-yilda Sofiyada (Bolgariya) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida Romane Dicko finalda isroillik sportchi Raz Hershkoni magʻlub etib, 78 kgdan yuqori vazn toifasida chempionlik unvonini qoʻlga kiritdi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑  *Sergey Buriy*. „Токио-2020 | Dzyudo. Olimpiyskie itogi, geroi i rezultati" (ru). *Olympics.com* (8-fevral 2022-yil).
10. ↑
**Butanlar** — toʻyingan uglevodorodlar, umumiy formulasi S4N|0. Mol. m. 58,123, rangsiz va hidsiz gaz. Ikki izomeri maʼlum: normal butan SN3— SN2SN2SN3 va izobutan —SN—SN3. Suvda erimaydi, organik erituvchilarda yaxshi eriydi. B. toʻyingan alifatik uglevodorodlardir. Ular neftni qayta ishlash vaqtida chiqadigan gazlar tarkibida uchraydi. Normal butanni katalizator ishtirokida izomerlab izobutan, degidrogenlab divinil (kauchuk monomeri) va boshqa toʻyinmagan uglevodorodlar olish mumkin. Izobutanni alkillab, neogeksan va izooktan olinadi. B. motor yonilgʻilarining yuqori oktanli komponenti, buten, sirka kislota, malein angidrid olishda xom ashyo, uning propan va boshqa uglevodorodlar bilan aralashmasi gaz yonilgi sifatida ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
***Rhododendron annae*** (lat. ) - buta, Ericaceae oilasiga mansub o'simlik turi.

Botanik tavsifi
---------------

1,5-2 metr balandlikdagi doim yashil buta .

  

Gulto'pi gulsimon soyabon shaklida, 6-12 guldan iborat. Pedikel 1-3 sm; gul toji ochiq qoʻngʻiroqsimon yoki chashkasimon, kremsimon oq yoki och pushti, sof oq yoki pushti, binafsha dogʻlar bilan yoki ularsiz, 2-3 sm; tuksiz buta..

Iyun-iyul oylarida gullaydi. Avgust-sentyabr oylarida pishadi .

Ekologiya
---------

Dengiz sathidan 1200-3000 metr balandlikdagi doim yashil keng bargli oʻrmonlar, qirgʻoqlar, chakalakzorlarda ko'p uchraydi.  .

Tarqalish hududi
----------------

Xitoy (Guychjou, Yunnan) .

Tabiiy navlar
-------------

* *Rhododendron annae* subsp. *laxiflorum* (Balf. f. & Forrest) TL Ming

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  „Rhododendron annae". *Flora of China*. 29-yanvar 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-yanvar 2019-yil.
2. ↑  „Rhododendron annae". *The Plant List*. 29-yanvar 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-yanvar 2019-yil.
**Roman Osipovich Yakobson** [1896. 11(23).10, Moskva 1982, AQSH] - rus va amerika tilshunosi, adabiyotshunos. Moskva (Lazarev) Sharq tillari instituti (1914) va Moskva universiteti (1918)ni tugatgan. 1921-yildan xorijda. Garvard universiteti va Massachusets texnologiya instituti professor Moskva, Praga, Nyu-York tilshunoslik toʻgaraklariga, ruschex tilshunosi N.S.Trubetskoy (1890—1938) bilan hamkorlikda strukturalizmga. (qarang Strukturaviy tilshunoslik) asos solgan olimlardan. Asosiy ilmiy asarlari nazariy tilshunoslik, qadimiy slavyan tillari, eng avvalo rus tilini oʻrganishga, sheʼriyatga bagʻishlangan. Ya. ilk slavyan sheʼriyati va eposini, slavyan mifologiyasi va marosimlarini, qadimiy rus adabiyoti asarlari, 19—20-asrlar rus yozuvchidari, shuningdek, Dante, Shekspir, M.Eminesku, B.Brext va boshqalar ijodkorlar tili va uslubini ham oʻrgangan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Yakobson Roman Osipovich" *OʻzME*. Ya-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Butash** — daraxt va butalarning ortiqcha shox va novdalarini qisman yoki butunlay olib tashlash. Bogdorchilik, oʻrmonchilik va manzarali bogʻdorchilikdagi eng muhim agrotexnika tadbirlaridan biri. B. koʻchatlarga, bogʻ va oʻrmonlardagi daraxtlarga shakl berish, shuningdek daraxtning kasallangan, keksaygan, singan va ortikcha novdalarini olib tashlash, karigan daraxtlarni yoshartirish maqsadida oʻtkaziladi. Manzarali daraxtlar va butalar yaxshi, chiroyli koʻrinishi uchun butab va shoxshabbasi uchlari qaychilab turiladi. B. meva daraxtlariga taʼsir koʻrsatishning eng faol agrotexnik usullaridan biri boʻlib, meva daraxtlari hosildorligini uch baravarga oshiradi, mevalarni 20% gacha yiriklashtiradi, mevasi rangdor va shirador boʻlib, taʼmi yaxshilanadi, daraxt uzoq muddat yashaydi.

Meva daraxtlarini B.da shoxlarni siyraklatish, qisqartirish va novdalarni chilpish usullari qoʻllaniladi. Siyraklatishda birinchi navbatda qurigan, chalkash, kasallangan va zararlangan, nimjon, qalinlashtiruvchi shoxlar kesib tashlanadi. Siyraklatish natijasida yangi meva shoxlari hosil boʻladi, daraxt issiklik va yorugʻlikdan yaxshiroq foydalanadi, uning boʻyiga va eniga oʻsishi yaxshilanadi. Novdashoxlarni qisqartirishda uzun novdalarning oʻsish kuchiga qarab 1/2 yoki 1/3 qismi olib tashlanadi. Daraxtlar koʻchirib oʻtqazilayotganda ham shoxnovdalar qisqartiriladi. Meva daraxtlarida oʻsuv davrida novdalarni chilpish oʻsish kuchi va biologik xususiyatiga qarab may — iyun oylarida bajariladi (bunday B. yashil B. deyiladi), natijada novda boʻyiga oʻsishdan toʻxtaydi, novdada qoʻltiq kurtaklar shakllanadi va yangi novdalar paydo boʻladi. Oʻzbekiston sharoitida daraxtlar, asosan, kuz — qishda va qish — bahorda, manzarali buta, daraxtlar yoz davomida butaladi. Daraxt B.da shox (butoq) kesadigan qaychi, bogʻ pichogʻi, tok qaychi, yoysimon arra va bogʻ dastarrasi kabi maxsus asboblardan foydalaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Repetitsiya** (lot. repetitio — qaytarish) — 1) teatr, estrada, sirk tomoshalari, konsert dasturlari, ayrim chiqishlar, sahnalarni (rej. rahbarligida) koʻp marta (butunlay yoki qisman) takrorlash orqali tayyorlashning asosiy shakli; 2) klavishli va boshqa musiqa asboblarida bir tovushning tez takrorlanishi; 3) fortepiano mexanizmi xususiyati, u bir tovushning oʻzini tez takrorlash imkoniyatiga ega; oddiy (sekundiga 6—8) va murakkab (sekundiga 12) zarbli R. qilish mumkin boʻlgan fortepianolar mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**"Reportaj" soʻzi fransuz tilidan olingan boʻlib, „xabar bermoq", „xabardor qilmoq" degan maʼnolarni anglatadi.**

Hozirgi vaqtda reportaj ikki ma‘noni bildiradi:

1. radio va televideniye orqali voqea sodir boʻlgan joydan olib borilayotgan eshittirish yoki koʻrsatuv;
2. vaqtli matbuotda yoritilgan mahalliy mavzulardagi qisqa xabar va axborot

Oʻzbek tilining izohli lugʻatida shunday ta‘rif berilgan: „**Reportaj** — matbuot, radio, televideniyeda: sodir boʻlayotgan voqea-hodisalardan olib boriladigan mahalliy mavzulardagi xabar, maqola.

Reportaj aks ettirayotgan obekti nuqtai nazaridan voqea reportaji, muayyan mavzuga bagʻishlangan reportaj, muammoli reportaj, reportaj-sharh kabilarga boʻlinadi. Reportaj qaysi ommaviy axborot vositasida berilishiga qarab **gazeta reportaji, jurnal reportaji, radioreportaj** va **telereportaj** kabi xillarga boʻlinadi.

Reportajda voqea joyi tasviri ham muhim oʻrin egallaydi. Joy tasviri va tantanavor ruhni berish uchun obrazli ifodalar, taʼsirchan-ekspressiv boʻyoqdor soʻzlar, oʻxshatishlar, sifatlashlardan unumli foydalaniladi. Kishilar bilan muloqotning jonliligini taʼminlash maqsadida dialoglar ham ishlatiladi, voqea qatnashchilarining nutqi beriladi. Chunki reportajda qahramonlar soʻzi muhim ahamiyatga ega.

Yangilik reportajning asosi hisoblanadi. Ma‘lum voqea-hodisa, faktlar hamda tezkorlik bilan voqea sodir boʻlgan joydan tayyorlangan material reportajning
magʻzini tashkil etadi. Unda voqea joyi tasvirlanadi, jonli muloqotlar beriladi, koʻpincha, materiallarda tantanavorlik aks etadi. Reportajning asosini axborot tashkil etadi va xabar berish asosiy oʻrinni egallaydi, voqea-hodisa, faktlar tahlil qilinmaydi.

Reportaj koʻp jihatdan ocherkka yaqin turadi. Ocherk ham, reportaj ham dalil va voqealarning guvohi boʻlgan kishi tomonidan yoziladi. Lekin ocherk oʻzining publitsistik ruhi, chuqur fikr yuritish va tahlili bilan reportajdan farq qiladi. Reportajda esa ortiqcha tasvir boʻlmasligi kerak, u yorqin va loʻnda boʻlishi zarur.

Reportajning oʻziga xosligi uning tili va uslubida ham koʻrinadi. U jonli, hayajonli tarzda yozilganligi uchun ham gazetxonga tez taʼsir qiladi. Reportaj dabdabali, balandparvoz soʻzlar bilan yozilsa, uning taʼsirchanligi yoʻqoladi. Shuning uchun ham jurnalistlar reportaj tili va uslubiga alohida eʼtibor bilan qaraydilar.

Reportajda qahramonlar xarakterini ochish emas, balki voqeani jonli, tantanavor tasvirlash muhimdir. Reportaj janrining xususiyatlaridan biri shuki, unda ta‘sirchan, koʻp ma‘noli soʻzlar, soʻz birikmalari koʻp ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Hozirgi oʻzbek tili faol soʻzlarining izohli lugʻati A. Hojiev, A. Nurmonov, S.
Zaynobiddinov va boshq.-T.: Sharq, 2001
2. ↑  Oʻzbek tilining izohli lugʻati. A. Madvaliev tahriri ostida, 3-jild.-T.: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi, 2003
3. ↑  Jurnalistika va publitsistika. Oʻquv qoʻllanma. M. Xudoyqulov, — T.: Universitet, 2010
4. ↑  "Medialingvistika va tahrir" D.M. Teshabayeva va boshq.-T.: Oʻzbekiston nashriyoti, 2019
1291-yildagi Federativ Xartiya
**1291-yilgi Federativ xartiya (**nemischa:) — Shveytsariya Konfederatsiyasining shakllanishiga asos boʻlgan Shvits, Uri va Untervalden kantonlarining harbiy ittifoqini rasmiylashtirgan hujjat.

Federativ Xartiya 1291-yilda Germaniyaning Gabsburg qiroli Rudolf I vafotidan soʻng, mintaqada Gabsburg hokimiyatini tiklashga harakat qilgan uchta Alp kantonlari vakillari tomonidan imzolangan. Nizomga koʻra, Shvits, Uri va Untervalden aholisi har qanday tashqi tajovuzga qarshi bir-birlariga harbiy yordam koʻrsatishni oʻz zimmalariga oldilar. Kantonlar ittifoqining xulosasi toʻliq Yevropa kommunal harakati doirasida boʻlgan boʻlsa-da, keyinchalik Federativ Xartiya Shveytsariya Ittifoqiga asos solgan asosiy hujjat sifatida qabul qilindi va uni imzolashning chamalangan sanasi — 1-avgust — Shveytsariyaning milliy bayrami deb eʼlon qilindi.

Havolalar
---------

* 1291-yilgi Federal Xartiyaning toʻliq matni(olm.) (lat.)
* Federal Xartiya tarixi(Inglizcha)
* Rus tilida tarjima va sharhi
* Federal Xartiya muzeyi
**Latviya — Ispaniya munosabatlari** Latviya va Ispaniya o'rtasidagi ikki tomonlama va diplomatik munosabatlardir. Aloqalar mamlakatlarning Yevropa Ittifoqi va NATOga a'zoligiga asoslanadi. Ikki tomonlama munosabatlarni mustahkamlash doirasida 2009-yilda Latviya vakillari Ispaniyaga tashrif buyurishgan.

Imkoniyatlar
------------

 Madriddagi Latviya elchixonasi
Latviyaning Madridda elchixonasi va Barselona, Bilbao, Marbella, Sevilya va Valensiyada konsulliklari bor. Ispaniyaning Latviyadagi rasmiy vakolatxonasi Rigadagi elchixona bilan cheklangan.

Diplomatik munosabatlar
-----------------------

Ispaniya va Latviya o'rtasidagi tarixiy munosabatlar mustaqillikning birinchi davrida ya'ni XX asrning 20-yillarida boshlangan va 1991-yil oktyabr oyida qayta tiklangan.

Latviya Yevropa Ittifoqi va NATOga kirganidan so‘ng Ispaniya bilan munosabatlarda ijobiy o‘zgarishlar kuzatildi, jumladan, 2004-yilda Rigada Ispaniya elchixonasi va Madridda Latviya Diplomatik vakolatxonasi ochildi.

2009-yilda Latviya vakillari Ispaniyaga tashrif buyurishdi va bu ikki tomonlama yondashuvning birinchi bosqichini yakunladi.

Hamkorlik
---------

Latviya Ispaniyaning rasmiy taraqqiyot yordamiga tobe bo'lmasa-da, madaniy va ta'lim sohasidagi hamkorlik o'sib bormoqda. Bir nechta ispan universitetlari Latviyadagi hamkasblari bilan shartnomalar imzolaganlar va Ispaniyada Erasmus talabalari soni o'sishda davom etmoqda. AECID har bir Riga universitetida ikkita lektoratni moliyalashtiradi.

Ispaniyalik rassomlar Rigaga Latviyaning madaniy dasturlari doirasida yirik raqs yoki musiqa festivallarida qatnashish uchun boradilar.

Latviya Madaniyat akademiyasi ispan tili va madaniyati bo'yicha mutaxassislik darajasini o'rgatadi. Latviya universiteti AECIDning oʻqituvchilar dasturi koʻmagida Romanesk tadqiqotlari boʻyicha magistrlik darajasiga oʻqitadi.

Manbalar
--------

1. ↑  *TURESPAÑA.* „Embajada de Letonia en España." (ES). *Spain.info* (23-aprel 2007-yil). Qaraldi: 30-avgust 2019-yil.
2. ↑  Ficha de Letonia Oficina de Imformación Diplomática. Ministerio de Asuntos Exteriores y Cooperación. Sección: Datos de Representación.
3. ↑  Ficha de Letonia Oficina de Información Diplomática. Ministerio de Asuntos Exteriores y Cooperación. Sección: Relaciones diplomáticas.
4. ↑  Ficha de Letonia Oficina de Información Diplomática. Ministerio de Asuntos Exteriores y Cooperación. Sección: Cooperación.