recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Jinoiy javobgarlik** - yuridik javobgarlik turlaridan biri, jinoyat sodir etishning huquqiy oqibati. J. j. aybdorga nisbatan jazolash shaklidagi davlat majburlov chorasini qoʻllashdan iborat. J. j.ka jalb etish jinoyat ishini qoʻzgʻatish, tergov qilishni va sudda muhokama qilishni (qarang Sud muhokamasi) bildiradi. Huquqiy davlatda jinoyat sodir etganlikda ayblanayotgan har bir shaxs ishi sudda qonuniy tartibda, oshkora ravishda koʻrib chiqilib, aybi aniqlanmaguncha u aybdor hisoblanmaydi. J. j.ka tortish masalasi qonunlarning tegishli moddalarini qoʻllanish orqali hal qilinadi. Bu hol fuqarolar huquqlari va qonuniy manfaatlarini taʼminlashning muhim kafolati hisoblanadi. Oʻzbekiston Respublikasi JK ga koʻra, ijtimoiy xavfli qilmish sodir etish paytida qonunda belgilangan yoshga yetgan va aqli raso shaxslargina J. j.ka tortiladi. J. j.ka jinoyat sodir etishga tayyorgarlik koʻrish, suiqasd qilish; ogʻir jinoyat sodir etilayotganligi haqida aniq bila turib, tegishli organlarga xabar bermaslik yoki jinoyat vositasi yoki jinoyat natijasida qoʻlga kiritilgan narsalarni olish yoki sotish; shuningdek, jinoyat sodir etilishiga qiziqtirganlik (dalolatchi), tashkil qilganlik (tashkilotchi) va yordam berganlik (yordamchi) ham jinoyat hisoblanadi va J. j.ni vujudga keltiradi (yana q. Jinoyatda ishtirokchilik).

Oʻzbekiston Respublikasi JK boʻyicha jinoyat sodir qilgan shaxs muayyan muddat davomida (3 y.dan 15 y.gacha) J. j.ga tortilishi kerak. Agar shu muddat ichida tortilmagan boʻlsa keyin uni J. j.ga tortish mumkin emas. Biroq tergovdan yoki suddan yashirinib yurganlarga nisbatan bu muddat 25 y. qilib belgilangan. Tinchlik va insoniyat xavfsizligiga qarshi jinoyat sodir qilgan shaxs esa muddat oʻtib ketganligidan qati nazar javobgarlikka tortiladi.

Mamajon Usmonaliyev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Lingvistik qonun** - biror tilga yoki bir necha turli tillarga xos boʻlgan umumiy qoida, qonuniyat; muayyan til birliklari oʻrtasidagi u yoki bu munosabatlarning muntazam va izchil aks etishi. Lingvistik qonun ichki va tashqi qonunlarga ajratiladi. Tildagi mumkin kadar ustuvor va mustaqil rivoj-lanish uning ichki krnunlari nomini olgan. Bu krnunlar umumiy va xususiy turlarga boʻlinadi. Barcha tillarga va ulardagi bosqichlarga tegishli boʻlgan qonun va tamoyillar ichki umumiy, baʼzi tillar va til guruhlariga tegishli qonun va tamoyillar ichki xususiy krnunlar deb yuritiladi. Keyingi davrda tildagi ichki umumiy krnunlar oʻrnini jahon tillariga xos universaliyalar ola boshladi. Tildagi ichki xususiy krnunlarga baʼzi tillarga xos xususiyatlar, maye. german va turkiy tillariga xos umlaut va singarmonizm kabilar kiradi. Tilning tashqi qonunlari uning mazmun jihati bilan bogʻlanadi va ular umumiy hamda xususiy turlarga boʻlinadi. Umumiy tashqi qonunlar til tarixining jamiyat tarixi bilan bogʻlanishida namoyon boʻladi. Xalqlarning davomiy aloqalari tilda oʻz aksini topadi, koʻpgina soʻzlar oʻzlashadi. Tashqi xususiy til qonunlariga boshqa tildan oʻzlashgan fonemaning shu tilga moslashuvi misol boʻla oladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oraziy ziyoratgohi** — Andijon viloyati Shahrixon tumani Namozgoh maxallasida joylashgan ziyoratgohdir.

Tarixi
------

Alixon Mullaoxun o‘gli Oraziy 1869-yilda sobiq Marg‘ilon uezdi Shahrixon tumanining Qashqar mahallasida kulol oilasida tavallud topgan. Alixon Oraziy yozish va o‘qishni dastlab o‘z onasi qoʻlida tahsil olgan. Shoir faoliyatini 1900-yildan boshlagan. Oraziy 1884—1890-yillarda Shahrixondagi Dasturxonchi madrasasida tahsil olgan.2009-yilda Alixon Oraziy tavalludining 140 yilligi keng nishonlangan va Alixon Oraziyning Andijon viloyati Shahrixon tumanida uy muzeyi tashkil etilgan va shu yili daxma-maqbarasi qayta tamirlangan. Andijon viloyati oʻlkashunoslik muzeyi Shahrixon tumani boʻliminida shoirning ijodqalamiga mansub eng nodir manbalar saqlanmoqda. 

Oraziy dafvn etish joyi(Shahrixon tumani)
Andijon viloyati Shahrixon tumanida XVIII-asrga oid Ponsod nomi bilan ataluvchi madrasa — masjid oʻlkashunoslik muzeyi, madaniyat va istirohat bogʻi, pichoqchilik va hunarmandlik rastalari hamda XX-asrlarda yashab ijod qilgan shoir Oraziy maqbarasi bor.Alixon Oraziy 1942-yil 1-sentyabrda Andijon viloyati Shahrixon tumani Qashqar mahallasida oʻgʻir kasallikdan 73 yoshida vafot etadi va shu mahallaga Oraziy nomi beriladi. Oraziy ziyoratgohi — Andijon viloyatiShahrixon tumani Namozgoh maxallasida joylashgan. Oraziy qalamiga mansub muxammas:

> Ey Pari!
> 
> 
> Ey pari, boshing haqi, holimga bir nazzora qil,
> Surati holim ko‘rib, insofa kel, bir chora qil,
> Lutf qil, xohi g‘azab, men zor xizmatkora qil,
> Har qachon husning zakotin mustahiq bechora qil,
> Iltifoting tashnai didor o‘lan xummora qil.
> 
> 
> Chorasizlikdan degayman, zulm qilsang mayliga,
> Tig‘i mujgoning bilan bag‘rimni tilsang mayliga,
> Bo‘lmadi dardim yashirmoq, endi bilsang mayliga,
> Xo‘pmidir, debsan: „Raqiblardan siqilsang mayliga",
> 
> 
> Mendagi maqsad yo‘lida, xohlasang, ming pora qil.
> 
>

Manbalar
--------

1. ↑  *O'zbekiston ziyoratgohlari va qadamjolari: Andijon va Namangan viloyati (2-kitob)*, Turon zamin ziyo 2014. ISBN 978-9943-335-74-5. 27-iyun 2023-yilda qaraldi.
2. ↑
3. ↑  „1 июндан Ўзбекистон бўйлаб дам олишга бориш мумкинми?". Qaraldi: 27-iyun 2023-yil.
**Maqsetov Qobul** (1929.16.1, Qoʻngʻirot tumani — 2002.17.2, nukus) — qoraqalpoq (|yulklorshunosi. Oʻzbekistonda (1979) va Qoraqalpogʻistopda (1973) xizmat koʻrsatgan fai arbobi, filol. fanlari doktori (1966), professor (1968). Xoʻjayli psd. bilim yur-tini (1949) va Qoraqalpoq ped. institutini (1953) tugatgap. Avval maktabda oʻqituvchi (1949 — 53), keyinchalik mazkur intda qoraqalpoqadabiyoti kas|)yedrasida katta oʻqituvchi, mudir (1953—1957). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Qoraqalpo-giston (|)ilialining Tarix, til va adabiyot instituti katta ilmiy xodimi, boʻlim mudiri (1959—1962), direktori (1963—1992). Ilmiy asarlari qoraqalpoq folkloriga, qoraqalpoq qahramonlik eggosiga bagʻishdangan. Uning qoraqalpoq tilidagi "Qoraqalpoq qahramonlik eposi „Qirq qiz" (Nukus, 1962), „Qoraqalpoq qahramonlik dostonlari poetikasi" (T. 1965), „Qoraqalpoq folklori estetikasi" (Nukus, 1971), „Qoraqalpoq eposi. Qurbonboy Toji-boyev repertuaridagi dostonlarning badiiy xususiyatlariga doir" (rus tili-da, 1976) asarlari qoraqalpoq folk-lorshunosligi rivojida muhim rol oʻynadi. „Folklor va adabiyot" ("Nu-kus, 1975) maqolalar toʻplami hozirgi qora-qalpoq adabiyoti muammolariga bagishlangan. Berdaq nomidagi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Davlat mukofoti laureati (1976).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mnemotexnika** (yun. mneme - xotira, techne — mahorat) — insonning eslab qolish qobiliyatini namoyish etuvchi sirk yoki estrada tomoshasi. Turli narsalar nomini, hujjat yoki pul kupyuralarini, sonini maxsus ishlab chiqilgan uslub yordamida eslab qolish va aniq aytib berishga asoslangan M. tomoshasini, odatda, ikki kishi ijro etadi. Birinchisi tomoshabinlarning qoʻlidagi turli narsalar (roʻmolcha, kalit, koʻzoynak, soat va h.k.)ni koʻrsatib, savol beradi, ikkinchisi esa koʻzi bogʻlangan holda koʻrsatilgan narsalarni yoki son raqamlarini bexato aytib beradi. M. asosini turli shifr (kod)lar tashkil etib, ular tomoshabinga sezilmaydigan intonatsiya, savolning tuzilishi, maxsus tovush signallari orqali birinchi ijrochidan ikkinchisiga yuboriladi. M. sanʼatiga 18-asrda fransiyalik mashhur fokuschi Pinetti asos solgan. 20-asrda M.ningrivojlanishigaArrago, I. Sun va G. Agaronovlar katta hissa qoʻshdilar. Oʻzbek sirkida Ye. va A. Shohqulovlar, F. va Sh. Rajabovlar, P. Egamberdiyev faoliyat koʻrsatib kelishmoqda. M. sanʼati anʼanaviy sirk guruxlari da-sturida ham uchraydi.

Poʻlat Toshkanbayev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Viktor Nikolaevich Bondarev** (ruscha: *Виктор Николаевич Бондарев*  ; 1959-yil 7-dekabrda tug'ilgan) - general- polkovnik va Rossiya Aerokosmik kuchlarining sobiq qo'mondoni (2015-yil 1-avgust - 2017-yil 26-sentyabr) va Aerokosmik kuchlar Harbiy havo kuchlari bo'limining sobiq bosh qo'mondoni (6-may). 2012-yil - 2015-yil 1-avgust). U 2012-yil 27-aprelda harbiy xizmatdan boʻshatilgan Aleksandr Zelinni almashtirdi

Biografiya
----------

Bondarevning karyerasi 1977-yilda Sovet Harbiy-havo kuchlariga qo'shilishi bilan boshlangan. 1981-yilga kelib u Borisoglebskdagi Boris aviatsiya o'quv markazini, 1992-yilda esa Gagarin nomidagi havo kuchlari akademiyasini tamomlagan. 2004-yili Bosh shtab Harbiy akademiyasini tamomlagan.

U Boris nomidagi aviatsiya o'quv markazida komandir o'rinbosari va hujumchi aviatsiya polkining katta uchuvchisi bo'lishdan oldin eskadron komandiri bo'lgan va shu sababli Sovet-Afg'on urushida qatnashgan. Keyin u Voronejning Buturlinovka shahrida joylashgan 899-gvardiya hujumchi aviatsiya polkining komandiri bo'ldi; polk birinchi va ikkinchi Chechen urushlarida qatnashgan. 2000-yilda u 2004-yilda 105-kompozit havo diviziyasi, 16-chi armiya havo kuchlari va havo mudofaasi qo'mondoni etib tayinlanishidan oldin qo'mondon o'rinbosari bo'ldi. 2006-yilning may oyidan 14-armiya havo kuchlari va havo mudofaasi qo'mondoni o'rinbosari; 2008-yilning iyun oyida u filial qo'mondoni bo'ladi.

2011-yilning iyul oyida Bondarev shtab boshlig'i - Rossiya Harbiy-havo kuchlari qo'mondoni o'rinbosari etib tayinlandi.

2000-yilning 21-aprelida prezidentning farmoni bilan Bondarev hayotiga jiddiy xavf tug'diradigan harbiy harakatlarda qatnashgani uchun Rossiya Federatsiyasi Qahramoni unvoniga sazovor bo'ldi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Официальное опубликование правовых актов в электронном виде". *pravo.gov.ru*. Qaraldi: 7-noyabr 2015-yil.
2. ↑  *Cook, Brad*. „Medvedev Names Russian Navy, Air Force Heads on Last Kremlin Day". Bloomberg L.P. (6-may 2012-yil). Qaraldi: 8-may 2012-yil.
3. ↑  Kremlin.ru (6-may 2012-yil). „Viktor Bondarev appointed Air Force commander". Press-reliz.  Qaraldi: 8-may 2012-yil.
4. ↑  „Медведев назначил новых главкомов ВВС и ВМФ России". *Lenta.ru* (6-may 2012-yil). Qaraldi: 7-may 2012-yil.
5. 1 2 3 4 5 6  **{{Veb manbasi}} andozasidan foydalanishda `sarlavha=` parametrini belgilashingiz kerak.** „{{{title}}}" (ru).  RIA Novosti (6-may 2012-yil). Qaraldi: 7-may 2012-yil.

Andoza:S-mil

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Oʻtmishdoshi:**Alexander Zelin** | **Commander-in-chief of the Russian Air Force**2012–2015 | Vorisi:**Andrey Yudin(as Chief of the Air Force of the Russian Aerospace Forces)** |
| Oʻtmishdoshi:***New creation*** | **Commander-in-Chief of the Aerospace Forces**2015–2017 | Vorisi:**Sergei Surovikin** |
**Oraliq zona**, Qator orollar zonasi — Yerning eng yirik global morfostrukturalaridan biri, materikning suv ostidagi cheti bilan okean qaʼri oʻrtasida joylashgan. Odatda, chekka dengizlarning oʻrinlari, qator orollar va chuqur suv novlaridan iborat (Tinch okeanning shim. va gʻarbiy chekkalari, Atlantika okeanidagi Karib va Skosha (Skotiya) dengizlari atroflari, Hind okeanining shim.-sharqiy chetlari). Oraliq zonaning relyefi xilma-xil (chuqur suv osti novlarining chuq. 11 km gacha, qator orollardagi baʼzi vulkan choʻqqilarining balandligi 5–7 km gacha), magnit va gravitatsiya maydonlari bir-biridan keskin farq qiladi, Yer pusti vertikal harakatlarining tezligi katta va keskin differensiatsiyalangan. Oraliq zona hozirgi zamon vulkanizmi, intensiv seysmik va togʻ hosil boʻlishi oblastiga kiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Axloq tuzatish ishlari** – Oʻzbekiston Respublikasida jinoiy jazo turi. Mahkumni axloqan tuzatish – unda qonunga ito-atkor xulq-atvorni, inson, jamiyat va mehnatga, jamiyat turmushi qoidalari hamda an’analariga hurmatni shakllan-tirishdan iborat. Axloq tuzatish ishlari i. ish hakining 10% dan 30% gacha miqdorini davlat daro-madi hisobiga ushlab qolgan holda shax-sni mehnatga majburan jalb qilishdan iborat. Axloq tuzatish ishlari i. faqat asosiy jazo sifatida 6 oydan 3 yilgacha, jinoyat sodir etish paytida 18 yoshga toʻlmaganlarga nisbatan esa bir oydan bir yilgacha muddatga tay-inlanadi. Bu jazo ijtimoiy xavfi katta boʻlmagan jinoyat sodir qilgan shaxslarga nisbatan, ularni jamiyatdan ajrat-masdan ham tarbiyalash mumkin boʻlgan taqdirda tayinlanadi, pensiya yoshiga yetgan, mehnatga qobiliyatsiz shaxslarga, homilador yoki yosh bolasini boqish uchun ta’tidda boʻlgan ayollarga va harbiy xizmatchilarga nisbatan qoʻllanilmaydi (Oʻzbekiston Respublikasi JK, 46- va 83-modda). Qonunda Axloq tuzatish ishlari i.ning ikki turi nazarda tutilgan boʻlib, bular jazoni mahkumning oʻz ish joyida oʻtashdan yoki jazo ijrosini na-zorat qiluvchi organlar belgilab bera-digan boshqa joyda oʻtashdan iborat. Sud shaxsga Axloq tuzatish ishlari i.ni tayinlaganda jazo tu-rini hukmda koʻrsatadi. Jinoyat-ijroiya kodeksida Axloq tuzatish ishlari i.ni ijro etish tartibi (26-modda), ichki ishlar organlarining jazolarni ijro etish inspeksiyasining nazorat ishlari (27-modda) belgilangan. Mahkum ishlaydigan korxona, muassa-sa, tashkilot ma’muriyatiga ham hukmni ijro etish borasida qonun bilan tegishli majburiyatlar yuklatilgan (28-modda).Jazo muddatini hisoblash – mahkumning ish haqidan ushlab qolingan kundan, ish haqidan ushlab qolish – ja-zolarni ijro etish inspeksiyasidan xa-barnoma olingan kundan, boshqa joyda oʻtaladigan Axloq tuzatish ishlari i.ga hukm qilingan shax-slar uchun – jazoni oʻtash uchun yuborilgan korxona, muassasa, tashkilotda ish boshlagan kundan e’tiboran boshlanadi. Mahkum ishlab bergan kunlar miqdori sud tomonidan belgilangan jazo mud-datining har oyiga toʻgʻri keladigan ish kunlari miqdoridan kam boʻlmasligi shart (JIK, 30-modda).Jazolarni ijro etish inspeksi-yasi belgilaydigan joylarda jazoni oʻtash muddati mobaynida inspeksiya yozma ruxsatisiz, mahkum tashabbusi bilan mehnat shartnomasini bekor qilish ta’qiqlanadi. Jazo muddati uzluk-siz boʻlgani uchun shu muddat davomida mahkumga mehnat ta’tili berilmaydi, ishlangan muddat umumiy va uzluksiz ish stajiga qoʻshib hisoblanmaydi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Amrita Bakshi** — hind aktrisasi va modeli. U aktyorlik faoliyatini toʻrt yoshida boshlagan va Bollywood va Malayalam filmlarida rol oʻynagan. Oʻshandan beri u koʻp sonli Bollywood filmlari, TVC va televideniye realiti-koʻrsatuvlarda koʻrinadi. U oxirgi marta Sony TV -ning eʼtirof etilgan *Patiala Babes shousida Ishani rolini oʻynaganida koʻrilgan.*

Erta hayot va faoliyat
----------------------

Amrita Mumbay universitetida tijorat va biznes boshqaruvi magistri darajasiga ega.

Amrita oʻz faoliyatini toʻrt yoshida reklama bilan boshlagan. Uning birinchi TVC Keraladagi mahalliy poyabzal kompaniyasi uchun edi. Shundan soʻng, u bolaligida Rasna, Ruffles Lays, Glucon-D, Dabur va boshqalar kabi taniqli brendlar uchun 50 dan ortiq reklama roliklarini suratga tushdi. U ikki yildan ortiq Lifebuoy Soaps qadoqlash yuzi edi. Yaqinda u Sunsilk, Gitts Processed Foods va boshqalar uchun reklama roliklarida koʻrindi.

Uning televizordagi faoliyati 9 yoshida Gautami Gadgilning jiyani rolini oʻynagan dramatik shoudan boshlangan. Shundan soʻng, u taxminan 5 yil davomida Star Plus -da *Fox Kids* multfilmi koʻrsatuvini olib borayotganini koʻrganida, u oʻz shousini ochdi va bu uning Miss Hindiston obrazini, ayniqsa bolalar orasida juda mashhur qildi. 

Uning soʻnggi teledasmasi, bosh qahramonlardan birini oʻynagan Zee TV uchun *Har Ghar Kuch Kehta Xay* edi.

2004-yilda u Kamol rejissori Malayalam filmida *Manjupoloru Penkutty* filmida paydo boʻldi. Hikoyada Keraladagi 16 yoshli maktab oʻquvchisi boʻlib, u jinsiy zoʻravon bilan oʻgay otasi tomonidan azoblangan va unga qarshi chiqqan rolda oʻynaydi. Film Kannada va Telugu tillarida dublyaj qilindi va qayta nashr etildi. Amrita Davlat tomonidan Milliy mukofotlarga eng yaxshi ayol roli sifatida nomzod qilib koʻrsatilgan. 

Amrita *Ek Vivah Aisa Bhi filmida* Sandhya obrazini oʻynadi. U Dharma Productions We Are Family filmida kichik rol oʻynagan.

U Sony Pal uchun *Ek Rishta Aisa Bhi* shousini oldi. U shouda bosh qahramon Dipikani oʻynadi.

Filmografiyasi
--------------

### Filmlar

| Yil | Filmlar | Qahramon | Ishlab chiqaruvchi |
| --- | --- | --- | --- |
| 2001 | *Tum Bin* | Milli | Anubhav Sinha, Benaras Mediaworks |
| 2002 | *Meyn Dil Tujhko Diya* | Mini | Sohail Xon, Bunti Valiya |
| 2004 | *Manjupoloru Penkutti* | Nidhi | Houli Pottoor |
| 2005 | *Koi Mere Dil Mein Hai* | Soni | Ramsay Brothers Prods |
| 2006 | *Vivah* | Rajni (Chhoti Sandhya) | Rajshri Productions |
| 2008 | *Ek Vivaah.* *.* *.* *Aisa Bhi* | Sandhya | Rajshri Productions |
| 2010 | *Biz Oilamiz* | Aaliya | Dharma Productions |
| 2011 | *Na Jaane Kabse* | Anjali | Creative Steps Prods |
| 2013 | *The world fashion* | Ganga | Sanjay Xandelval, Ashok Xullar, Kumaar Aadarsh |
|

Manbalar
--------



1. ↑   Amrita
2. ↑  „Manjupoloru Penkutti" (23-iyul 2004-yil). 8-fevral 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-fevral 2018-yil.
**Axmat Imidovich Narzulloyev** (1956.15.3, Surxondaryo viloyati Denov tumani) — muhandis-texnolog, Oʻzbekiston Qahramoni (2003). Toshkent politexnika institutini tugatgan (1979). Mehnat faoliyatini 1979-yildan Sari-osiyo tumanidagi Shargʻun gʻisht zavodida katta ustalikdan boshlagan. 1981—86 yillarda shu zavod direktori, Denov eksperimental ishlab chiqarish korxonasi direktor oʻrinbosari (1986—90), 1991-yildan Denov tumanidagi chorvachilikka ixtisoslashgan "Lochin" fermer xoʻjaligi boshligʻi. Yaylovlari 100 gektar bulgan fermer xoʻjaligida 2000—2003-yillarda koramollar soni 1100 boshdan 1800 boshga yetkazildi. Goʻsht va sut yetishtirishda katta muvaffaqiyatlarga erishildi. Shuningdek, xoʻjalikda zamonaviy texnologiya bilan jihozlangan molxonalar, sutni qayta ishlovchi kichik zavodlar quriddi. 2000-yilda rentabellik darajasi 63%ni, 2003-yilda 175%ni tashil etdi. N. tashabbusi va koʻmagi bilan hududda bolalar sporti majmualari, zamonaviy vrachlik punktlari va kichik korxonalar qurilishi, kam taʼminlangan oilalarga moddiy yordam kabi xayrli ishlar amalga oshiriddi. "Mehnat shuhrati" ordeni bilan mukofotlangan (2001).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nord** (Fransuzcha talaffuzi: nɔʁ; rasmiy fransuzcha: *département du Nord* ; Picard ; niderlandcha: *Noorderdepartement* , lit. " Shimoliy departament ') — Fransiyaning Belgiya bilan chegaradosh Hauts-de-France mintaqasidagi departament. U Flandriya va Xaynaut tarixiy okruglarining gʻarbiy qismidan va Kembray yepiskopligidan tashkil topgan. Zamonaviy gerb Flandriya okrugidan meros boʻlib oʻtgan.

Nord — mamlakatning eng koʻp aholisi boʻlgan departamenti. 2019 yilda uning aholisi 2 608 346 kishi edi  U shuningdek, Fransiyaning Parij, Lion va Marseldan keyin toʻrtinchi yirik shahar hududi boʻlgan Lill metropolitenini (asosiy shahar va departament prefekturasini) oʻz ichiga oladi. Boʻlim Fransiyaning bir qismi boʻlib, tarixan hududda golland tilidagi fransuz flamand lahjasi ona tili sifatida soʻzlashiladi.

Tarixi
------

Menapiy, Nerviy kabi Belga qabilalari keyinchalik Nord deb nomlanuvchi hududda qayd etilgan birinchi xalqlar edi.

4-5-asrlarda *Galliya Belgikaning huddu* Rim hukmdorlari Tungri kabi bu koridorning shimoli-sharqidagi german xalqlarini birlashtirib, Bononiya (Bulon)ning asosiy portidan Coloniyaga (Kyoln) yoʻlni taʼminladilar. Aslida, keyinchalik Nord deb atalgan hudud german va roman tillari oʻrtasidagi izoglossga (til chegarasi) aylandi. Mintaqaning 5-8-asrlarda sakson mustamlakasi, ehtimol izoglossni janubga siljitdi, shuning uchun 9-asrga kelib, Lilldan shimolda joylashgan koʻpchilik odamlar eski golland tili lahjasida gaplashdilar. Bu hududning joy nomlarida yaqqol saqlanib qolgan. 9-asrda Flandriya okrugi Fransiya tarkibiga kirgach, izogloss shimol va sharqqa koʻchib oʻtdi. 

 1874 va 1972 yillarda Dunkerk okrugida soʻzlangan Gʻarbiy Flamand tilining koʻlami.
14-asrda hududning katta qismi Burgundiya gersogligi nazorati ostiga oʻtdi va keyingi asrlarda Gabsburg Gollandiyasi (1482 yildan) va Ispaniya Gollandiyasi (1581) tarkibiga kirdi.

Geografiyasi
------------

Nord hozirgi Hauts-de-France mintaqasining bir qismidir va Fransiyaning Pas-de-Kale, Som va Aisne departamentlari, shuningdek Belgiya va Shimoliy dengiz bilan oʻralgan. Uning maydoni 5,742.8 km2 (2,217.3 mi²).  Bu Fransiya poytaxtidagi eng uzun departament boʻlib, 184 tani tashkil etadi km shimoli-gʻarbda Fort-Filipdan janubi-sharqda Anorgacha.

Manbalar
--------

1. ↑  Populations légales 2019: 59 Nord, INSEE
2. ↑  „Dutch dialect". 9-oktabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi.

 (404 KB)
3. ↑  „Comparateur de territoire − Comparez les territoires de votre choix - Résultats pour les communes, départements, régions, intercommunalités... | Insee" (fr). *www.insee.fr*. Qaraldi: 13-yanvar 2022-yil.
**Sallagul** (Paeonia) — sallaguldoshlar oilasiga mansub koʻp yillik oʻtsimon oʻsimliklar, baʼzan chala buta va butalar turkumi, ekma gul. Yevropa, Yevrosiyo va Shim. Amerikada 40 ga yaqin, Oʻzbekistonda 2 turi maʼlum. Oʻtsimon xitoy yoki sutrang S. (P. lactiﬂ ora, P. chinensis), dorivor S. (P. ofﬁ cinalis) va boshqa turlariga mansub juda koʻp navlari ekiladi. Ildizi kuchli rivojlangan, yoʻgʻon. Novdalari tik, 30—120 sm, koʻpincha shoxlanmagan. Bargi ketma-ket joylashgan, yashil yoki koʻkimtir, kuzda qizgʻish yoki toʻq binafsha rang. Guli yirik (diametri 20 sm gacha), yakka, oq, sargʻish, pushti, qizil, koʻp chiligi xushbuy. Asosan, avgust oxiri — sent. boshlarida ildizini bulish nuli bilan ekiladi. Yangi ekilgan usimlik ekilganidan keyin 2—3-yili may—iyunda gullaydi. Hovli va dala bogʻlarda oʻstiriladi. Butasimon turlaridan yarim buta S (P. suffruticosa) ekiladi, oʻtsimon S. turlari ildizlariga payvandlash, parhish qilish, qalamchasi va urugʻidan koʻpaytiriladi. Apr.—iyunda gullaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Koʻk kapalak | *Biologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Xidayatulla Oppoq Xo‘ja ibn Xo‘ja Muxammad Yusuf** — faqih, Sharqiy Turkistonning diniy va siyosiy arbobi.
(milodiy 1626 — 1693/94).

Oppoq Xo‘janing otasi Muhammad Yusuf Sharqiy Turkiston yoki „Olti shahr"ga O‘rta Osiyodan kelgan. Mashhur avliyo tasavvuf namoyondasi Maxdumi Aʼzam avlodidan bo‘lib,Sharqiy Turkiston mintaqasida naqshbandiyliklik ta’limotini yoygan.

Hokimiyat tepasiga kelishi
--------------------------

XVI-asrning 60 yillarida Qoshgʻar zodagonlari hokimiyat tepasiga Oppokxoʻjani ko‘tarishadi, biroq qoratogʻli urugʻiga qarshi kurashda magʻlubiyatga uchragach, Sharqiy Turkistonni tark etishga majbur boʻladi. SHundan so‘ng Oppoq Xo‘ja otasining izidan borib, Xitoyning Sing shahriga (Gansu/Singhay) vaʼz qilish uchun boradi (taxminan 1671-1672).U yerlarda ko‘plab shogirdlar yetishtirgan Oppoq Xo‘ja XVIII-asrda koʻplab tasavvufiy maktablarining paydo boʻlishiga katta taʼsir koʻrsatgan, shuningdek, Kashmir va Tibetga ham safar qilgan. 1678 yilda Qashg‘arda hokimiyat tepasiga qaytadi.

Vafoti
------

Oppoq Xo‘ja 1694 yilda vafot etgach, Qashg‘ar yaqinidagi Yogʻdu deb nomlangan joydagi ota-buvalari qabri yoniga dafn etilgan. Ushbu joy OppoqHo‘ja ziyoratgohi deb ataladi. Appakxoʻja maqbarasi Sharqiy Turkistonning meʼmoriy diqqatga sazovor joylaridan biridir. Uning avlodlari „Oqtog‘lilar Xo‘jasi" nomi bilan, yuz ellik yildan ortiq vaqt mobaynida Qashg‘arda muhim rol o‘ynadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Apak Hodża
2. ↑  China Academic Journal Electronic Publishing House. 2012-yil 23-martda asl nusxadan arxivlangan.
3. ↑  G. Grum-Grjimailo, Sharqiy Turkiston // Brockhaus va Efron entsiklopedik lugʻati: 86 jildda (82 jild va 4 ta qoʻshimcha). — Sankt-Peterburg, 1890-1907.

|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**"Yomgʻir"** (forscha: باران ) 2001-yilda Majid Majidiy tomonidan suratga olingan film. Oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

Syujeti
-------

Latif Erondagi qurilish maydonchasida ishlaydi, oziq-ovqat olib, ishchilarga yetkazib beradi. Koʻplab afgʻon qochqinlari bu qurilish maydonchasida noqonuniy ishlaydi.

Afgʻonistonlik ishchilardan biri Najaf ikkinchi qavatdan yiqilib, oyogʻini sindiradi. Oilasini boqish uchun oʻgʻli Rahmatni ishga yuboradi. U nimjon, qurilish boshligʻi Meʼmor unga Latifning ishini berib, uni qurilishga oʻtkazadi.

Rahmat xarid va pazandalikni Latifga qaraganda ancha yaxshi bajaradi. Xudbin Latif Rahmatdan oʻch oladi.

Keyinchalik Latif Rahmatning qiz bola ekanligini bilib, uni sevib qoladi.

Bir kuni qurilish maydoniga inspektorlar kelib, Rahmatni ushlashga harakat qilishadi. Latif uning qochishiga yordam beradi, ammo natijada Meʼmor barcha afgʻonlarni ishdan boʻshatishga majbur boʻladi.

Latif uzoq qidirib Rahmatni topadi. Uning asl ismi Boronligini biladi. U pasportini garovga qoʻyib pul topadi va qizning oilasi Afgʻonistonga qaytishi uchun yordam beradi.

Rollarda
--------

* Husayn Obedini *Latif*
* Zahro Bahromiy - *Boron*
* Muhammad Amir Najiy - *Meʼmor*
* Abbos Rahimiy - *Sulton*
* Gʻulom Ali Baxshiy - *Najaf*

Mukofotlar
----------

* 2001-yil - Monreal kinofestivalida Ekumenik hakamlar hayʼati tomonidan eng yaxshi film va maxsus mukofot uchun Gran-pri.
* 2001-yil - "Fajr" xalqaro kinofestivalida (Eron) 7 mukofot: eng yaxshi film, rejissor, xalqaro rejissor (barchasi - Majid Majidiy), erkak roli (Husayn Abedini), musiqa, ovoz yozish, ovozni mikslash.
* 2001-yil - AQSh Milliy kinotanqidchilar kengashining soʻz erkinligi mukofoti.
* 2001-yil - Gijon kinofestivalida eng yaxshi rejissor va eng yaxshi ssenariy uchun mukofotlar.
* 2001-yil - Yevropa kino akademiyasining Xalqaro ekran mukofoti nominatsiyasi.
* 2001-yil - Chikago kinofestivalida ishtirok etish.
* 2002-yil - Eng yaxshi chet tilidagi film uchun Sputnik mukofotiga nomzod.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti
Mehmet Asim Us (Parlament albomi)
**Mehmet Asim Us** (1884; Gördes, Manisa — 1967-yil 11-dekabr) — turk siyosatchisi.

Qurilish instituti bitiruvchisi. Ziraat Bank lotereya kotibi, Goʻrdez tuman hokimi oʻrinbosari, Elmali tumani hokimi, *Tanin* gazetasi yozuvchisi, Üsküdar oʻrta maktabi, Istanbul Darü'l-Muallimin-i Aliye va Mekteb-i Sultoni oʻrta maktabi oʻqituvchisi, Moliya vazirligi maxsus idorasi. Mumeyyizliği, *Vakit* gazetasi egasi va bosh muharriri, Mualliflik, TBMM III. va IV. Davr Artvin, V. VI. VII.ve VII. Choruh parlamenti deputati sifatida ishlagan. Uylangan, farzandi bor. U Karacaahmet qabristoniga dafn qilindi. U yozgan kitoblari: Koʻrganlarim, eshitganlarim, Konstitutsiya va respublika davrlarining xotiralari va tekshiruvlari, „Zaman" bosmaxonasi, Istanbul, 1964-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

Manbalar
--------

1. ↑  „TBMM Albümü".  tbmm.gov.tr (29 ekim 2012). 11 martda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12 temmuz 2013.
**Optik faollik** — baʼzi moddalar (kvars, skipidar, qotishmalar) va bugʻning oʻzidan yorugʻlik oʻtkazayotganda qutblanish tekisligining aylanishini vujudga keltirish xossasi. Tabiiy va sunʼiy boʻlishi mumkin. Optik faol moddalar tabiiy Optik faollikka ega; sunʼiy Optik faollikni esa tashqi taʼsir, mas, tashqi magnit maydoni hosil qiladi. Yorugʻlik qutblanish tekisligining sr bur-chakka oʻzgarishi Optik faollikning miqdoriy harakteristikasidir. U muhitda yorugʻlikning oʻtgan yoʻliga va toʻlqin uzunligiga toʻgʻri proporsional. Bunday bogʻlanish Optik faollik dispersiyasi deyiladi. Optik faollik dispersiyasi molekula tuzilishiga, molekulalararo taʼsirga, temperatura hamda bosimga bogʻliq. Optik faollik usulidan fizika, kimyo, biologiya va boshqa sohalarda keng foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Yomgʻir — Braziliya.
Meksikada yomg'ir
**Yomgʻir** — bulutlardan diametri 0,5 mm dan 6–7 mm gacha boʻlgan suv tomchilari holida yogʻadigan yogʻin. Qoplama bulutli Yomgʻir hamda jala Yomgʻirga boʻlinadi (qarang Atmosfera yogʻinlari, Jala). Oʻrta Osiyoning tekislik va togʻ oldi hududlarida Yomgʻir yil davomida kuzatiladi; yomgʻirli kunlar soni qorli kunlar soniga karaganda 2–3 marta ortiq. Yomgʻir mart—aprel oylarida eng koʻp, iyul—avgustda esa eng kam yogʻadi. Oʻrta Osiyoda Yomgʻirli kunlar soni oʻrta hisobda bir yilda 30–40 kunni tashkil qiladi. Joyning balandlik ortib borishi bilan (toqqa yaqinlashgan sari) Yomgʻirli kunlar soni 50–60 kunga yetadi. Choʻl hududlarida, Fargʻona vodiysi (soyligi)ning gʻarbiy va markaziy qismida yillik Yomgʻir miqdori eng kam. Mas, Orol dengizining janubidagi baʼzi joylarda oʻrtacha yillik yogʻin miqdori 80–90 mm. Nam havo oqimi yoʻnalishiga qulay joylashgan togʻ oldi va vodiylar (2000 m bal. gacha bulgan zona)da, ayniqsa, jan.gʻarbga qaragan vodiylarda Yomgʻir katta jadallik bilan yogʻadi. Aprel va may oylarida moʻʼtadil yogʻib turadigan bulutli Yomgʻir tuprokda nam zaxirasining koʻpayishiga yordam beradi, ekinlarning yalpi koʻkarishiga qulay sharoit tugʻdiradi. Tuproq va havo temperaturasi pasaygan sharoitlarda qoplama bulutli Yomgʻir unib chiqqan ayrim ekinlar, mas, gʻoʻzada iyadiz chirishi, gommoz kasalliklarining avj olishiga sabab boʻladi. Qisqa muddatli momaqaldiroq bilan aprel–may oylarida yogʻadigan Yomgʻirlar (sutkalik yogʻin miqdori 10 mm dan ortiq) tuproq yuza qatlamini tigʻizlab, qatqaloq hosil qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Abdullayev, Hamidulla. "Yomgʻir" *OʻzME*. Yo-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Astrospektroskopiya** (astro… vaspektr…, yunoncha skopeo – qarayman) – osmon yoritqichlari nurini spektrga yoyib tahlilqiladigan, unga asoslanibularningfizikholati, kimyoviytarkibi, harakati, shuningdekyulduzlar-aromuhitdagimoddaningxususiyatlarinitekshiradiganastrofizikusul. Osmon yoritqichlari spektri teleskopga oʻrnatilgan tirqishli yoki tirqishsiz spektrograf vositasida olinadi. Tirqishli spektrografda bir vaqtning oʻzida bitta yulduz spektrini olish mumkin. Obyektivi oldiga prizma oʻrnatil-gan astrograf birdaniga bir necha oʻn va yuz yulduz spektrini olishga imkon beradi. Astrospektroskopiya asosiy masalalari osmon yoritqichi spektrini suratga tushirish yoki lentaga yozib olish va unda energiyaning taqsimlanishini, spektral chiziqlar toʻlqin uzunliklarini oʻlchgsh va bu chiziqlar qanday kimyoviy element atomlariga tegishli ekanini aniqlashdan iborat. Buning uchun osmon yoritqichispektri ustiga va tagiga etalon spektral chiziklari bor laboratoriya manbaining spektri ham tushiriladi. Yoritqichning spektral chiziklari manba chiziklariga taqqoslanadi va ularga nisbatan toʻlqin uzunliklari oʻlchanadi. Shunday yoʻl bilan yoritqich atmosferasida qanday kimyoviy elementlar borligi aniqlanadi. Kuzatilgan chizikdarning etalon chiziqlarga nisbatan siljishiga koʻra yoritqichning nur yoʻnalishidagi (nuriy) tezligi topiladi. Masalan, Galaktikalar spektrida chizikdarning qizilga siljishi (Dopler effekti).

Aniq fizik maʼlumotlar yoritqich spektrini fotometriyalash yoʻli bilan olinadi. Spektrda energiyaning taqsimlanishi yoritqichning temperaturasini oʻlchashga, spektral chiziklarni fotometriyalash yoritqich atmosferasining miqdoriy, kimyoviy tarkibini, temperaturasini, zichligini aniqlashga imkon beradi. Yulduzlarning kimyoviy tarkibi umuman olganda bir xil boʻlib, asosan, vodorod va geliydan iborat, ularning spektri tarkibiga va chiziqlarining intensivligiga koʻra bir-biridan farq qiladi. Spektral chizikdarning intensivligiga koʻra yulduzlar spektral sinflarga ajratilgan. Bunday ajralish asosida temperaturalarning har xilligi yotadi. Yulduzlarning spektral sinfi bilan ularning yorqinligi (toʻla energiyalari) orasida bogʻlanish mavjud. U spektr-yorqinlik yoki Gershprung-Ressel diagrammasi deyiladi. Osmon yoritqichlaridagi barcha kimyoviy elementlar Yerda ham bor. Baʼzi elementlar (masalan, geliy) avval Quyosh, yulduz va tumanliklarda, keyinchalik esa Yerda topilgan. Spektral taxdil osmon yoritqichlarini oʻz oʻqi atrofida, qoʻshaloqligi koʻrinmaydigan zich juft yulduzlarning umumiy massa markazi atrofida aylanishini (spektral qoʻshaloq yulduzlar) oʻlchashga va oʻrganishga, yoritqichlarning magnit maydonini oʻlchashga (qarang Zeyeman effekti) imkon beradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent 2000-yil

Havolalar
---------

* Maʼlumotlar ombori Wayback Machine saytida arxivlandi (2019-11-28).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Optik tasvir** — biron bir obyektning shu obyekt chiqarayotgan yoki qaytarayotgan yorugʻlik nurlariga optik tizim (qarang Optik tizimlar) taʼsir qilishi natijasida hosil boʻladigan tasviri. Optik tasvir haqiqiy va tasavvurdagi xillarga boʻlinadi (rasmga q.). Haqiqiy Optik tasvir uchrashuvi nurlar dastasi kesishgan nuqtada hosil boʻladi. Bu tasvirni ekranda hosil qilish mumkin. Tasavvurdagi Optik tasvirni ekranda hosil qilib boʻlmaydi, chunki baʼzi hollarda optik tizimdan chiqqan nurlar uchrashmaydi. Optik tasvirda obyektning qiyofasi va detallari bir oz buzilib chiqadi. Bunga aberratsiya sabab boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yomgʻirlatish mashinalari va qurilmalari** — qishloq xoʻjaligi ekinlarini sunʼiy (yomgʻirlatib) sugʻorish agregatlari. Yomgʻirlatish mashinalari dalada traktorlarga oʻrnatib ishlatiladi yoki gidravlik yuritmali oʻz tayanchlarida harakatlanadi. Yomgʻirlatish qurilmalari yomgʻirlatish mashinalaridan mustaqil harakat qila olmasligi (muqimligi) bilan farq qiladi. Asosiy ish organlari purkagich (uchlik) va yomgʻirlatish apparatlaridan iborat (rasmga q.). Bosim kuchi va suv sarfiga koʻra, Yo.m. va q. yaqinga otar (suv 5—8 m uzoklikka otiladi), oʻrtacha masofaga (15—35 m) otar va uzoqqa (40—80 m ga) otar xillarga; ishlash tarziga koʻra, pozi 1. Yomgirlatish mashinalari va kurilmalarining ish organlari: a— yaqinga otar deflektorli uchlik (/—deflektor, 2— voronka); b— uzoqqa otar yomgʻirlatish apparati (/—stvollar; 2— soplo; 3— aylanuvchi tayanchlar; 4— quvur; 5—qanotcha). 2. Harakatlanuvchi yaqinga otar yomgʻirlatish mashinasi. 3. Pozitsion yak^nga otar yomgʻirlatish mashinasi. sion va harakatlanuvchi xillarga boʻlinadi. Pozitsion Yo.m.q. gidratli taqsimlash quvurlari va yaqinga otar uchliklari yoki oʻrtacha masofaga otar apparatlari boʻlgan ikkita yomgʻirlatish qanotlaridan iborat. Bir qanoti ishlayotganda ikkinchisi boshqa vaziyat (pozitsiya) ga oʻrnatiladi. Harakatlanuvch i Yo. m. va q. traktorga oʻrnatilgan yaqinga otar uchlikli, ikki konsolli fermadan iborat. Purkash (yomgʻirlatish) uchun muljallangan suv ariqlardan markazdan qochma nasoslar yordamida olinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Ubashi-xon haykali** — Elista shahrida (Qalmogʻiston) Lenin koʻchasi va Ostap Bender prospekti kesishmasida joylashgan yodgorlik. Oxirgi qalmiq xoni Ubashiga bagʻishlanadi.

Tarixi
------

Ubashixon haykali haykaltaroshlar Nyamdorj Buyan va Norovsambuu Baatartsog ishlagan Bulgan (Moʻgʻuliston) shahrida joylashgan yodgorlikning aniq nusxasi. Ubashixon haykali Elistaga moʻgʻulistonlik Torgoutlarni birlashtirgan „Torgon Nutag" klubi aʼzolari tomonidan taqdim etilgan.

2012-yil 9-iyunda haykal Elistaga yetkaziladi. Shahar hokimiyati yodgorlikni joylashtirishning turli variantlarini koʻrib chiqdi: Lenin koʻchasidagi Favqulodda vaziyatlar vazirligi binosi yonidagi maydon, City Chess yaqinidagi „Oktabr" konsert zali binosi oldi, Qalmogʻiston Milliy muzeyi yaqinidagi maydon. Natijada yodgorlik 2012-yil noyabr oyi boshida aholi siyrak joyda, deyarli shahar chekkasida, „Odn" (Yulduz) zavodiga kiraverishdagi sanoat hududida oʻrnatildi.

2012-yil 22-noyabrda Ubashixon haykalining tantanali ochilishi boʻlib oʻtdi.

Tavsifi
-------

Yodgorlikning balandligi 4,39 metrni tashkil qiladi. Haykal balandligi 3,4 metr boʻlgan postamentga oʻrnatilgan.

Galereya
--------

Manbalar
--------

1. ↑  „Памятник кереитскому Убаши-хану". 4-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-mart 2022-yil.
2. ↑  „О реконструкции памятника О. И. Городовикову и установке памятника Убуши-хану". 21-iyun 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-noyabr 2012-yil.
3. ↑  V Eliste iщut mesto dlya pamyatnika Ubushi xanu
4. ↑  „Памятник Убаши-хану в Элисте откроют 22 ноября". 23-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-noyabr 2012-yil.
5. ↑  „В Элисте открылся памятник Убуши-хану". 21-iyun 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-noyabr 2012-yil.
6. ↑  V Eliste ustanovyat pamyatnik Ubashi-xanu
"KOMEDI FRANSEZ" (Comedie Frani;aise) (rasmiy nomi — "Teatr Franse", "Teatre-Franpais") — Fransiyaning eng keksa milliy dramatik teatri. 1680-yilda Lyudovik XIV buyrugʻi bilan Parijda asos solingan. Dastlab truppaga 27 aktyor (jumladan, M.Shanmele, M.Baron, Sh.Lagranj, A.Bejar va boshqalar) kirgan. Eng yaxshi milliy dramatik asarlarni sahnalashtirish huquqiga va yetuk aktyorlarni chetdan taqlif etish imkonini beruvchi moddiy yordamga ega boʻlgan "qirollik" teatri mavqeidagi "K.F." tez orada Fransiyaning yirik teatriga aylandi. Teatrga qirol tomonidan tayinlangan superintendantlar rahbarlik qiladi, uning repertuarini belgilaydi. "K.F." doimo klassitsizm kridalariga amal qilishga intilgan, 19- da klassitsizmning tayanchi va rasmiy mafkurasiga aylangan; mumtoz anʼanalarga sodiqlik teatrga turli formalistik oqimlarni kirib kelishiga yoʻl bermagan. "Buyuk fransuz inqilobi" yillarida teatr "Millat teatri" deb atalgan. "Molyer uyi" deb nom olgan "K.F."ni fransuz jamoatchiligi hamisha qoʻllagan. Turli davrlarda teatrda fransuz maʼrifatparvarlari (Volter, D. Didro, P. Bomarshe va boshqalar), tanqidiy realizm namoyandalari (A.Bek, A.Frans, J.Renar, E.Fabr va boshqalar) va boshqa asarlari sahnalashtirilgan. Realistik anʼanalar, asosan, komediyalarda komik aktyorlar (E.F.J. Go, B.K.Koklen va boshqalar) ijodida rivojlangan. "K.F."da zamonaviy fransuz teatrining yirik aktyor va rejissyorlari ijodi shakllangan: M.Bel, B.M.J.Bovi, B.Bretti, J.L.Barro, M.Reno va boshqa "K.F." repertuaridan P.Kornel, J.Rasin, Molyer, P.Bomarshe va boshqalarning asarlari keng oʻrin olgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Afrikaans** (afr.: *Afrikaans*), bur tili — hindevropa tillari oilasidagi german tillaridan biri (gʻarbiy german guruhchasi). JARning rasmiy tili (ingliz tili bilan birga). Asosan, JARning Transvaal, Oranj, Kap viloyatlarida, shuningdek, Namibiya, Zambiyada va boshqa qoʻshni mamlakatlarda tarqalgan. Soʻzlashuvchilarning umumiy soni 6 mln. kishiga yaqin (1980-yillar oxiri; 1990-yillar oxirida bu miqdor birmuncha kamaygan).

A. 17-asrda niderland tilining baʼzi lahjalari bilan nemis va ingliz tillarining hamda gottentot, bush-men, bantu kabi mahalliy tillarning oʻzaro yaqinlashuvi va aralashib ketishi jarayonida yuzaga kelgan. A.ning muhim belgisi uning hududiy lahjalarga boʻlinmaganligidir. Oʻziga xos xususiyatlari 17-asr oxirlarida Kap viloyati davrida shakllangan. 18-asrda va 19-asrning 1-yarmida faqat ogʻzaki soʻzlashuv tili sifatida amalda boʻlgan. A.da yozilgan dastlabki asarlar 19-asrning 70-yillaridagina paydo boʻlgan. A. 1925-yildagina rasmiy til maqomiga ega boʻlgan — Janubiy Afrika Ittifoqining davlat tili deb eʼtirof etilgan.

Fonetik tizimi va leksikasi asosan niderland tili taʼsirida shakllangan; mahalliy afrika tillaridan oʻzlashgan soʻzlar ozchilikni tashkil etadi.

Adabiyot
--------

* M i ronov S. A. Yazik afrikaans. M. 1969.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

1. 1 2 3  *(unspecified title)*
**Afrigʻ**, **Ofrigʻ** — milodiy IV asr boshida Xorazmda hukmronlik qilgan xorazmshoh, afrigʻiylar sulolasi asoschisi.

Qadimgi Xorazmdagi koʻplab qalʼalarning bunyod etilishi Afrigʻ nomi bilan bogʻliq. 305-yilda xorazmshoh Afrigʻ oʻz qarorgohini Kat shahriga koʻchiradi. Kat qayta tiklanib, Al-Fir qalʼasi ichida shoh oʻziga yangi saroy qurdiradi. Xuddi shu vaqtdan boshlab Xorazmning Afrigʻiy shohlari betiga shoh va orqasiga suvoriy tasvirlari tushirilgan kumush tangalar zarb etib, mamlakatning ichki va tashqi savdo munosabatlarida mustaqil boʻlib oladilar.

Sh. qarang
----------

* Afrigʻiylar madaniyati

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Adabiyotlar
-----------

* Gulyamov Y. G. Istoriya orosheniya Xorezma s drevneyshikh vremen do nashikh dney. Tashkent. 1957
* Istoriya Xorezma. Pod redaktsiyey I. M. Muminova. Tashkent, 1976
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Komil Maʼrufovich Aliyev** (1905.25.7-1939.10.9) — jurnalist, oʻzbek matbuotida feletonchilik asoschila-ridan biri. Faoliyatini „Turkiston" („Qizil Oʻzbekiston") gazetada (1924-yildan) boshlab, turli vazifalarni (muxbir, boʻlim mudiri, mas’ul kotib) bajargan. 1925—27 yillarda „Ozod Buxoro", 1936—37 yillarda „Ilgʻor Surxon uchun" viloyat gaz.larida ishlagan. Aliyev asosan feleton-chilik bilan shugʻullangan. U feletonlarini „Kakra", „Nor yigit" taxalluslari bilan yozgan. Feleton, tanqidiy maqola va reportajlardan iborat „Bomba" va „Davr dushmanlari" (1932) toʻplamlari chop etilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |