recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**John Goucher** (talaffuzi: *Jon Gowchər*; 1845-yil 7-iyun, 1992-yil 22-iyul) — amerikalik metodist, pastor va missioner. Dastlab Baltimore shahrida joylashgan ayollar kollejiga keyinchalik Goucher nomi berilgan. U Baltimore ayollar kollejining birinchi rahbari William Hersey Hopkins bilan birga ushbu taʼlim muassasasining asoschilaridan biri boʻlgan.

Hayoti
------

Goucher 1845-yil 7-iyunda Pensilvaniya shtatining Waynesboro shahrida tugʻilgan. Uning otasi John Goucher va onasi Eleanor Townsend boʻlib, ularning toʻrt farzandi boʻlgan. John Goucher oilada kenja farzand edi. Bolaligida vaqti-vaqti bilan turli kasalliklar bilan ogʻriganligi sababli maktabga tendoshlariga nisbatan kechroq chiqadi. Shunga qaramasdan Gaucher oʻqishni aʼlo baholar bilan tamomlab, 1864-yilda Dickinson kollejiga oʻqishga kirgan va uni 1868-yilda tugatgan.

Faoliyati
---------

### Ruhoniylik va missionerlik harakatlari

Kollejni tamomlagandan soʻng, Goucher Protestant cherkovi ruhoniysi boʻlishga intiladi. U atrofidagilarni xristian taʼlimini targʻib qilish Xudoning xohishi ekanligiga ishontirgan va Amerika Metodizmini birlashtirish uchun harakat qilishga chaqirgan. 1869-yilda u ruhoniylikka tayinlanganlik buyrugʻini qabul qilib, Maryland shtatidagi Baltimore shahrida joylashgan Metodist yepiskop cherkoviga ruhoniy etib tayinlanadi. Ruhoniy sifatida uning obroʻsi ancha oshgan. Shundan keyin missionerlik harakatining rivojlanishini qoʻllab quvvatlagan. Missionerlik gʻoyasini ilgari surish uchun tashkil qilingan maktab va kasalxonalarni topish va ularga koʻmak berish maqsadida Xitoy va Yaponiyaga koʻp sayohat qilgan. U Yaponiyaning Shibuya shahridagi Aoyama Gakuin institutining tashkil etilishida muhim rol oʻynagan. Morgan davlat universiteti ham dastlabki yillarida Goucherning maktabga bergan yerlaridan foydalangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Anna Heubeck Knipp and Thaddeus P. Thomas, *The History of Goucher College* (1938)
2. ↑  Southard. Warshawsky, Marilyn*. John Franklin Goucher : citizen of the world*. CreateSpace Independent Publishing Platform, 2016. ISBN 9781530254163. OCLC 961105648.
3. ↑  „John Franklin Goucher | Goucher College" (en). *Goucher College*. Qaraldi: 3-avgust 2018-yil.
4. ↑  Xiaoxin Wu, *Christianity in China: A Scholars' Guide to Resources in the Libraries and Archives of the United States* (Google eBook) (M.E. Sharpe, 2009)
5. ↑  „Transcending Boundaries: Educating Global Citizens for the Next Century". 1-mart 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-may 2014-yil.
6. ↑  *Tooten, Tim*. „Morgan State University turns 150" (en). *WBAL* (13-fevral 2018-yil). Qaraldi: 4-sentyabr 2018-yil.
**Baxtdavlyat Muratbekov** (1919-yil tavallud topgan — vafot etgan yili nomaʼlum, Murgʻob viloyati, Tojikiston SSR) – Murgʻob viloyati Bulunkoʻl sovxozida choʻpon, Togʻli Badaxshon avtonom viloyati, Tojikiston SSR. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1965), Lenin ordeni va Oʻroq va Bolgʻa oltin medali sohibi.

Hayoti va faoliyati
-------------------

1919-yilda Turkiston Muxtor Sovet Sotsialistik Respublikasi Pomir viloyati Shugʻnon volostining Bachchor qishlogʻida tugʻilgan (hozirgi Tojikistonning Togʻli Badaxshon viloyati). Millati tojik.

1939-yildan mehnat faoliyatini boshlagan. Shu jumladan 1941-1945 yillardagi Ulugʻ Vatan urushi davrida „Zarya" mahalliy chorvachilik kolxozida qoʻyboqar boʻlib ishlagan. 1946-yildan Togʻli Badaxshon muxtor viloyati Murgʻob tumanidagi „Bulunkoʻl" sovxozida choʻponlik qiladi. 1957-yilda u KPSS aʼzoligiga qabul qilindi. U mashaqqatli mehnati va koʻp yillik tajriba evaziga qoʻzi boqish, podani parvarishlash, davlatga goʻsht va jun topshirish rejalarini muttasil ortigʻi bilan bajara boshladi. U yettinchi (kengaytirilgan) besh yillikda (1959-1965) ayniqsa yuqori ishlab chiqarish koʻrsatkichlariga erishdi.

SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1965-yil 3-apreldagi Farmoni bilan Tojikiston SSR qishloq xoʻjaligi va sanoatini rivojlantirishdagi ajoyib xizmatlari uchun Muratbekov Baxtdavlyat Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni, Lenin ordeni va Oʻroq va Bolgʻa oltin medali bilan taqdirlangan.

Keyinchalik choʻponlar brigadasini boshqarib, „Bulunkoʻl" sovxozida muvaffaqiyatli mehnat qilishni davom ettirdi. U oʻz hududida chorvachilikni rivojlantirishga katta hissa qoʻshgan. Baxtdavlyat Muratbekov Murgʻob tumanida yashagan. Oʻlim sanasi aniqlanmagan.

Mukofotlari
-----------

Lenin ordeni (04.03.1965)

Sotsialistik Mehnat Qahramoni

Oʻroq va Bolgʻa oltin medali

Manbalar
--------


1. ↑  „Baxtdavlyat Muratbekov".
2. ↑  „Список Героев Социалистического Труда".
**Yuriy Maksimovich Burlaka** (ruscha: *Юрий Максимович Бурлака*; 1962-yil 7-iyul) – sovet va moldaviyalik futbolchi, maydonning barcha pozitsiyalarida oʻynagan.

Biografiya
----------

U kattalar faoliyatini Nistru Kishinyovda boshlagan. 1981-yilda birinchi ligada bitta oʻyin oʻtkazdi – 1981-yil 17-noyabrda „Zalgiris" klubiga qarshi, keyin ikki yil zaxira jamoada oʻynadi.

1984-yilda Samarqandning „Dinamo" jamoasida ikkinchi ligada oʻynagan. Moldovaga qaytib, KFK va ikkinchi liga musobaqalarida „Luch" (Magpie), „Zarya" (Balti) va „Kristal" (Faleshti) jamoalarida oʻynagan.

SSSR chempionatining soʻnggi mavsumlarida yana Oʻzbekistonda – 1989-yili „Yangiyer", 1990-yili „Dinamo" (Samarqand), 1991-yili „Nurafshon" (Buxoro) safida toʻp surgan.

SSSR parchalanganidan keyin bir muddat „Nurafshon" safida oʻynashda davom etdi, Oʻzbekiston oliy ligasida 8 ta oʻyin oʻtkazdi. Shuningdek, aprel-may oylarida Qozogʻiston chempionatida Qaragʻandaning „Shaxtyor" jamoasida 3 ta oʻyin oʻtkazgan. Debyut oʻyinini 1992-yil 23-aprelda „Bulat" klubiga qarshi oʻtkazgan. 1993-yilda „Atommash" jamoasi tarkibida Rossiya Ikkinchi ligasida oʻynadi.

1994-yil boshida yana Moldovaga qaytib keldi va yuqori divizionda „Kristal" (Faleshti) va „Agro" (Kishinyov) klublarida oʻynadi. Oliy diviziondagi ilk golini 1993-1994-yilgi mavsumning soʻnggi turida, 1994-yilning 18-iyunida „Torrentula" klubiga qarshi oʻyinda kiritgan. Moldova chempionatida jami 35ta oʻyin oʻtkazib, 2ta gol urgan.

Faoliyatining soʻnggi yillarida Ukrainaning havaskor klublarida oʻynagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Nistru" Kishinyov 2 : 1 „Jalgiris" Vilnyus
2. ↑  Po drugim dannim, tam igral Burlaka Valeriy Nikolaevich
3. ↑  „«Булат» Темиртау 0 : 0 «Шахтёр» Караганда". 29-yanvar 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-sentyabr 2018-yil.

Havolalar
---------

* Profil FootballFacts.ru saytida
* Profil na neofitsialnom sayte „Shaxtyora" Karaganda
**Salay Xudoyquliyev** (1935-yil, Hazorasp tumani, Xorazm viloyati, Oʻzbekiston SSR) — Oʻzbekiston SSR, Xorazm viloyati, Xazorasp tumani, Frunze nomidagi kolxoz mexanizatori. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1973). SSSR Oliy Kengashining 10-chaqiriq deputati.

Biografiyasi
------------

1935-yilda Hazorasp tumanidagi qishloq aholi punktlaridan birida tug'ilgan. Mahalliy maktabni tamomlagan. 1950-yildan Hazorasp MTSda traktorchi yordamchisi, traktorchi, mexanik boʻlib ishlagan. 1958-yildan Hazorasp tumani, Frunze nomidagi paxtachilik kolxozi rais oʻrinbosari. 1964-yilda shu kolxozda mexanizatsiyalashgan paxtachilik brigadasiga brigadir etib tayinlanadi.

Salay Xudoyquliyev rahbarlik qilayotgan jamoa har yili paxtachilikda yuqori mehnat natijalarini ko‘rsatgan. Jamoaviy sotsialistik majburiyat va sakkizinchi besh yillikning (1966—1970) paxta yetishtirish bo‘yicha rejalarini muddatidan oldin bajarib, Hazorasp tumani paxtakorlik jamoalari o‘rtasidagi sotsialistik musobaqada yetakchi o‘rinni egalladi. Sakkizinchi besh yillik rejadan keyingi koʻrsatgan mehnat natijalari uchun Lenin ordeni bilan taqdirlangan.

Keyingi yillarda Salay Xudoyquliyev brigadasi paxta xomashyosidan yuqori hosil olishni davom ettirdi va 1973-yil yakunlariga ko‘ra Hazorasp tumani paxtakorlari o‘rtasida o‘tkazilgan sotsialistik musobaqada yetakchi o‘rinni egalladi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1973-yil 10-dekabrdagi farmoni bilan „1973-yilda paxta va boshqa qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish va davlatga sotishni ko‘paytirish bo‘yicha majburiyatlar va rejalarni bajarishda mehnat jasorati ko‘rsatganligi, sotsialistik mehnat faoliyati davomida erishgan yutuqlari, umumiyittifoq sotsialistik musobaqada erishgan yuksak muvaffaqiyatlari uchun" Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni, Lenin ordeni va O‘roq va "Bolg‘a oltin medali bilan taqdirlangan (12419-son) .

O‘zbekiston SSRdan SSSR Oliy Soveti Millatlar Kengashi 10-chaqiriq (1979—1984) deputati etib saylangan.

Keyingi taqdir noma'lum.

Mukofotlari
* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin ordeni — ikki marta (04.08.1971; 1973)
* Oktyabr inqilobi ordeni (20.02.1978)

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Худайкулиев Салай" (ru). *Герои страны („Heroes of the Country")*.
2. ↑  Депутаты Верховного Совета СССР X-го созыва 1979—1984

Adabiyotlar
-----------

* *Депутаты Верховного Совета СССР. Десятый созыв.*, М. 1979.

Havolalar
---------

* „Худайкулиев Салай" (ru). *Герои страны („Heroes of the Country")*.
**Hashar** — nemislar, hindular, oʻzbeklar, ayrim boshqa turkiy xalqlar orasida udumga aylangan ijtimoiy hamkorlik va begʻaraz yordam shakllaridan biri. Asosan, tezkorlik bilan bajarish zarur boʻlgan ishlar (hosilni zudlik bilan yigʻib olish) va katta mehnat talab inshootlarni bunyod etish (kanal qazish, yoʻl va koʻpriklar qurish)da qoʻllangan. Hashar ariq qazish, imorat qurish kabi ishlarda bir necha kun ham davom etgan. Mas, Oʻzbekistondagi Katta Fargʻona kanali umumxalq hashar vositasida bunyod etilgan. 1966-yil 26-aprelda Toshkentda roʻy bergan zilzila oqibatlari ham umumxalq hashar orqali tugatilgan. Oʻzbekiston istiqlolidan soʻng hashar yangicha mazmun kasb etib, Roʻza va Qurbon hayitlari, Navroʻz, Mustaqillik bayramlari yoki muhim sanalar oldidan umumxalq xayriya hashari oʻtkazish anʼanaga aylandi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Emboliya** (qadimgi yunoncha: *ἐμβολή* — „tiqin") — qon tomirlariga embollar, yaʼni qon oqimi bilan kelgan zarracha (qon quyqasi va h.k.)ning tiqilib qolishi. Koʻproq miya tomirlari tromboemboliya bilan zararlanadi. Yogʻ, havo, gaz, bakterial va boshqalar emboliya farqlanadi. Yogʻ emboliyasi yirik suyaklar singanda yoki ilik yalligʻlanganda qon tomirlari yoʻliga yogʻ tomchilari tushishidan, gaz emboliyasi qon tarkibidagi gazning qondan ajralib chiqishi natijasida roʻy beradi. Bakterial emboliyada bakteriya yoki zamburugʻlar toʻplami tomirlar yoʻliga tiqilib qoladi. Ichki aʼzolar va harakat aʼzolari emboliyasida qon aylanishi buziladi, bu infarkt, gangrena va boshqalar kasalliklarga olib keladi. Emboliya oʻpka, bronxlar travmatik jarohatlanganda ham yuzaga keladi. Oʻpka arteriyasi, tomirlar, miya, yurak emboliyasi oʻlimga sabab boʻlishi mumkin.Eng xavfli emboliya o'lim shoxchasi arteria coronodeusda kuzatiladi.

Manbalar
--------


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb11944120j (maʼlumot)
* GND: 4136457-0
* LCCN: sh85042696
* NKC: ph153451

 |
**Ibodatxona** — dindorlarning xudoga muayyan tartibda sigʻinadigan joyi, diniy rasm-rusum va marosimlar oʻtkaziladigan bino, inshootlar majmuasi. Ibodatxonaning qurilish uslubi va meʼmoriy bezagi diniy mavzular bilan bogʻliq: mas, xristianlik Ibodatxonalari cherkov, sobor, monastir va boshqa, katoliklarda kostyol, kapella va boshqa, buddizm Ibodatxonalari tera, pagoda, zikkurat, dagoba, stupa va boshqa, yahudiylarda sinagoga, musulmonlarda masjid kabilar.

Ibodatxonalar kadimdan yirik jamoat binolari hisoblangan. Qadimgi Misr ehrom (piramida) lari, Ossuriya va Bobilda zikkuratlar, Hindiston, Xitoy, Yaponiyada stupalar, Qadimgi Rimda haykaltaroshlik va rassomlik asarlari bilan bezatilgan xashamatli Ibodatxonalar qurilgan. Keyinchalik Yevropada bazilika, roman, gotika, barokko, klassitsizm, konstruktivizm uslubida qurilgan gumbazli Ibodatxonalar keng tarqalgan.

Oʻzbekiston hududida turli davrlarda Budda Ibodatxonalari (Qoratepa, Fayoztepa), masjidlar, cherkov, kostel, monastirlar barpo etilgan. Ibodatxonalarning taraqqiyot tarixi diniy talablardan tashqari, turli xalqlarda meʼmoriy taraqqiyotning umumiy yoʻnalishi bilan ham belgilangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gidralar** (*Hydrida*) — boʻshliqichlilar tipiga mansub umurtqasiz hayvonlar turkumi. Koʻpincha yakka, baʼzan vaqtincha koloniya hosil qilib yashaydi. Skeleti yoʻq. Tanasi xaltaga oʻxshash, ichi kovak. Uzunligi 5-7 sm gacha. Tanasining ostki yassi tovonga oʻxshash tomoni bilan suvdagi narsalar (toshlar, usimliklar, mollyuskalar chigʻanogʻi va b.)ga yopishib oladi, tovoni urtasida torgina teshik bor. Tanasining yuqori uchida joylashadi ogʻiz teshigi paypaslagichlar (5-12 ta) bilan oʻralgan. Tana devori tashqi — ektoderma va ichki — endodermadan iborat. Bu ikki qavatni yupqa tayanch plastinka (mezogleya) parda ajratib turadi. Ektodermada, ayniqsa paypaslagichlarda kuydirish xususiyatiga ega boʻlgan juda kup otuvchi hujayralar buladi. Ular yordamida gidralar dushmandan himoyalanadi yoki siklop va boshqa mayda jonivorlarni tutib oladi. Gidralar yil fasllariga qarab jinssiz (kurtaklanib) yoki jinsiy usulda koʻpayadi. Ular meduza hosil qilmaydi. Ayrim jinsli yoki germafrodit. Germafrodit gidralarda erkaklik va urgʻochilik jinsiy bezlari tanasining turli qismlarida hosil buladi. Gonadasida faqat bitta tuxum hujayra yetiladi. Tuxum hujayra tanasida urugʻlanadi. Urugʻlangan tuxum hujayra oʻz atrofiga qalin pust ishlab chiqarib sistaga aylanadi va qishlab qoladi. Qishda ona gidralar nobud boʻladi. Bahorda esa zigotadan yosh gidralar rivojlanadi. Gidralarning 10 dan ortiq turi chuchuk suvlarda yashaydi. Chuchuk suv havzalarida asosan oddiy, yaʼni poyachasiz gidra (Hydra vulgaris), poyachali, yaʼni qoʻngʻir gidra (Pelmatohydra oligactis), qorongʻi joyda yashay olmaydigan yashil gidra (Chlorohydra viridisisima) va boshqalar uchraydi.

Manbalar
--------

Adabiyotlar
-----------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Gidralar*** haqida turkum mavjud |

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Koʻk kapalak | *Biologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4183999-7
* LCCN: sh85063360
* NDL: 00563140

 |
**Jabborov Ilhom** (1945.30.6, Oʻrta Chirchiq tumani) – haykaltarosh, Oʻzbekiston Badiiyot akadimyasining akademik (1997), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1989). Respublika rassomlik bilim yurti (1965) va Toshkent teatr va rassomlik sanʼati instituti (1971)ni tugatgan. 1995 yildan Respublika rassomlik kollejida oʻqituvchi. 1997-yildan Milliy rassomlik va dizayn institutida haykaltaroshlik ustaxonasi rahbari, professor J. asarlarida anʼanaviy realistik haykaltaroshlik uslubiga xos xususiyatlar milliy mavzu va taʼsirchan obrazlarni ifodalashda oʻz aksini topgan. Dastgoxli va mahobatli asarlari (portret, tarixiy shaxslar qiyofasi aks ettirilgan) umumlashma va ramziylik yoʻlida yaratilgan. „Xayol" (yogʻoch, 1974), „Mashrab" (yogʻoch, 1974), „Oqshom" (yogʻoch, shamot, 1980), „Dam olish" (shamot, 1982), „Falakning gardishi" (shamot, 1983), „1941—45 yillar" triptixi (shamot, 1985) va b. Toshkentdagi Furqat (bronza, granit, 1982; meʼmori S. Sutyagin), Urgutdagi Navoiy (mis, 1985), Namangandagi Mashrab (mis, 1988), Toshkent (1992), Samarkand (1997) va Shahrisabz (1997)dagi Amir Temur haykallari (bronza; meʼmori F. Ashrafiy), Fargʻonadagi AlFargʻoniy (bronza, 1998), Toshkentdagi „Ona" (bronza, 1999), Urganchdagi Jaloliddin Manguberdi (2000) haykallari J.ning mahobatli asarlaridan. "Mehnat Shuhrati" ordeni bilan mukofotlangan (2001).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  




|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hoji Bani masjidi** (ozarbayjoncha: *Hacı Bani məscidi* - *Hoji Bani masjidi*) Ozarbayjonda XVI asrda qurilgan masjidlardan biri. Poytaxt shahar Bokuning Icheri-sheherida joylashgan.

Tarixi va faktlar
-----------------

Hoji Bani masjidi Shirvonshoh majmuasining bir qismi hisoblanadi. Arab manbalariga koʻra, masjid XVI asrda Hoji Bani tomonidan bunyod etilgan. Kirish eshigi qarshisida katta koʻp qavatli mehrob joylashgan boʻlib, masjidning tepas qismida gumbaz qurilgan.

Hoji Bani masjidi XX asr boshlarida rekonstruksiya qilingan. Qayta qurish jarayonida ayollar uchun alohida namozxona va qabulxona ham qoʻshib qurilgan. Masjid gumbazlari konussimon shaklda boʻlib, interyer va eksteryer konsepsiyalari milliy anʼanaviy meʼmorchilik uslubida qurilgan.

Ozarbayjon Vazirlar Mahkamasining qaroriga koʻra, Hoji Bani masjidi milliy ahamiyatga ega boʻlgan tarixiy yodgorliklar safiga kiritilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Fatullaev-Figarov, Sh. S. (Shamilʹ Seifulla ogly)*. Architecture of Absheron*, Baku. ISBN 9789952320206. OCLC 905969859.
2. ↑  Fatullaev-Figarov, Sh. S. (Shamilʹ Seifulla ogly)*. Architecture of Absheron*, Baku. ISBN 9789952320206. OCLC 905969859.
3. ↑  „132 - Azərbaycan Respublikası ərazisində dövlət mühafizəsinə götürülmüş daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin əhəmiyyət dərəcələrinə görə bölgüsünün təsdiq edilməsi haqqında". *www.e-qanun.az*. 12-aprel 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-iyul 2019-yil.
**Xiva tarjima maktabi** — Xiva xonligida vujudga kelgan va XVI asr boshidan XX asr boshlarigacha mavjud boʻlgan tarjima maktabi. Bu davrda koʻplab mashhur fors va arab tilidagi badiiy, tarixiy adabiyotlar oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

Tarixi
------

1556-yilda Urganch hokimi Ali Sulton (?—1565) davrida tarixchi Salirbobo uning ko‘rsatmasi bilan Rashiduddinning „Jome at-tavorix" asarini fors tilidan tarjima qilgan. Uning sharofati bilan mahalliy turkiyzabon aholining bilimdon qatlami birinchi marta jahon tarixi bilan tanishish imkoniga ega bo‘lgan. Shunda keyin Xiva xonlari saroyida ikki tilni biluvchi mutaxassislar tarjima bilan shugʻulla boshlashgan.

Bu yoʻnalishdagi asosiy voqea Mirxondning forscha „Ravzat as-safo" yilnomasining oʻzbek tiliga tarjimasi boʻldi. Tarjimani Munis Xorazmiy (1778—1829) boshlagan, lekin u faqat birinchi jildni yakunlashga muvaffaq bo‘lgan. Kitobning qolgan qismlarini jiyani Muhammad Rizo Ogahiy (1809—1847) tarjima qilgan.

Xiva ziyolilarining mashhur namoyandalaridan biri Xudoyberdi ibn Qoʻshmuhammad 1823—1826-yillarda Munis topshirigʻiga asosan Sharofiddin Ali Yazdiyning „Zafarnoma" asraining qisqacha tarjimasini yaratadi.

Xiva xonlari buyrugʻiga koʻra, mashhur „Temur tuzuklari" ikki marta tarjima qilingan. Birinchi tarjima 1856—1867-yillarda Muhammad Yusuf ar-Rojiy tomonidan, ikkinchi tarjimasi 1858-yilda Pahlavon Niyoz Devon tomonidan amalga oshirilgan. 

Xiva tarjima maktabining eng yirik vakili Ogahiydir. Ogahiy jami 19 ta kitobni oʻzbek tiliga tarjima qilgan, xususan, Sharafoddin Ali Yazdiyning „Zafarnoma" va Zayniddin Vosifiyning „Badoyeʼ ul-vaqoe" asarlarini toʻliq tarjima qilgan. Yana Ogahiy boshqa tarixiy kitoblar „Tarixi jahonkushoyi Nodiriy", „Tabaqoti Akbarshohiy", „Tazkirai Muqimxoniy", „Ravzat us-safoyi Nosiriy" tarjimalari muallifi hamdir.

Ogahiy yilnomalardan tashqari badiiy, falsafiy, didaktik yo‘nalishdagi asarlarni ham tarjima qilgan. Kaykavusning "Qobusnoma", Sa’diy Sheroziyning "Guliston", Xusrov Dehlaviyning "Haft Paykar", Husayn Voiz Koshifiyning "Axloqi Muhsiniy", Jomiyning "Yusuf va Zulayho" va boshqalar tarjimalari shular jumlasidandir. Bizgacha uncha ma’lum bo‘lmagan „Miftoh at-tolibin", "Shoh va gado", "Zubdat al-hikoyat", "Sharhi daloyil al-hayrat"ning o‘zbekcha tarjimalari ham saqlanib qolgan.

Yirik tarjimalar Muhammad Yusuf ibn Bobojonbek Bayoniy (1858-1923) tomonidan ham amalga oshirilgan. Bular Abu Ja’far Muhammad ibn Jarir at-Tabariyning „Kitob ar-rusul val muluk val xulafa", Darvish Ahmadning „Sahoyif al-akbar" va Kamoliddin Binoiyning „Shayboniynoma" asarlaridir.

Manbalar
--------

1. ↑  Агаджанов С.Г.*. Очерки истории огузов и туркмен Средней Азии IX-XIII вв.*, Ашхабад: «Ылым», 1969 — 35 bet.

Adabiyot
--------

Ahmedov B. O'zbekiston tarixi manbalari. – Toshkent: "O‘qituvchi", 2001.
Baho al-Din Bagʻdodiy (forscha: بها الدین بغدادی 1192-yildan keyin vafot etgan) – forscha xat yozish boʻyicha oʻz mahorati bilan ajralib turadigan Xorazmshohlarning fors kotibi. U Ala al-Din Tekish (1172–1200-yillar davomida) huzuridagi devon-u insho (devonxona) boshligʻi boʻlib xizmat qilgan.

Biografiyasi
------------

Baho al-Dinning tugʻilgan yili va hayotiy faoliyati noaniq. U Oʻrta Osiyoning Xorazmdagi Bagʻdod degan joyda tavallud topgan, yashagan va XII-XIII asrlarda taniqli xattot Majididdin Bagʻdodiy ismli akasi boʻlgan. Baho al-Din birinchi marta Xorazmshoh Ala al-Din Tekish (1172—1200) hukmronligi davrida mashhurlikka erishgan. Uning davrida saroydagi devon-u inshoning (devonxona) boshligʻi boʻlib xizmat qilgan.

Baho al-Din Xorazm sudida aybdor topilganligi uchun ikki marta qamoqqa tashlangan. Dastlab Tekishning vaziri Nizom al-Mulk Shamsiddin Mas’ud Hiraviy bilan kelishmovchilikdan soʻng qisqa muddatga, keyinroq esa Tekishning ukasi, keyingi xorazmshoh Sultonshoh tomonidan 1186—1189 yillarda Marvda qamoqqa tashlangan. U ikkinchi marotaba qamoqda oʻtirgan paytlarida forscha „Risola-yu hasbiya" („Qamoqxona xabari") asarini yozgan. Aka-uka oʻzaro taxt uchun sulh tuzgach, qamoqdan ozod qilindi va yana Tekishga qaytib keldi. Amin Roziyning (XVII-asrda vafot etgan) „Yetti iqlim" asariga koʻra, Baho ad-Din oʻz lavozimini keyingi Xorazmshoh Muhammad II (1200–1220) davrida ham saqlab qolgan. Eronshunos Klifford Edmund Bosvort Baho ad-Din haqida „Uning haqiqatga erishishi qiyin boʻldi",- deb oʻz asarida keltirib oʻtgan. Baho al-Dinning ismi va faoliyati 1192-yildan keyin yozma manbalarda qoʻllanilmagan.

Baho al-Din nasriy asarlarining yuqori sifatliligi bilan koʻzga koʻringan adib sifatida davr ijodkorlari orasida ajralib turdi. Uning ijodi Avfiy, Sadiddin Varaviniy kabi shoirlar tomonidan yuqori baholangan.

Manbalar
--------

1. ↑  *The Coming of the Mongols*. Bloomsbury Publishing, 2017. ISBN 9781786733832.
2. ↑  *The Coming of the Mongols*. Bloomsbury Publishing, 2017. ISBN 9781786733832.
3. ↑  *The Coming of the Mongols*. Bloomsbury Publishing, 2017. ISBN 9781786733832.
**Sergey Valeriyevich Kuznetsov** (1988-yilgacha Kozulkin; 1962-yil 18-iyun, Chelyabinsk) – sovet va rus futbolchisi, darvozabon, trener.

Faoliyati
---------

Kuznetsov Chelyabinsk JBI-1 zavodining yoshlar jamoasi tarbiyalanuvchisii, birinchi treneri Vasiliy Petrovich Rudenko boʻlgan. 1977–1980-yillarda Chelyabinsk viloyati chempionatida oʻynagan. 1980–1981-yillarda Chelyabinsk Lokomotiv tarkibida ikkinchi ligada 14 uchrashuv oʻtkazib, 12 ta gol oʻtkazib yuborgan. Futbolchi 1982-yilni „Xoʻjand"da, keyin Jizzaxning „Zvezda" klubi tarkibida birinchi ligada ikkita oʻyin oʻtkazib, uchta gol oʻtkazib yuborgan; keyingi yili u oʻyinga tushmadi. 1984-yilda „Sohibkor" safida 7 ta, 1985-yilda Chelyabinskning „Lokomotiv" jamoasida 16 ta oʻyin oʻtkazgan. 1985 va 1986-yilgi mavsumlarda Magnitogorskning „Metallurg" va „Lokomotiv" klublarida zaxira jamoalarda oʻynagan. 1988-yilda Chimkentning „Meliorator" jamoasida 25 ta, 1989-yilda Qoʻstanayning „Energetik" jamoasida 33 ta oʻyin oʻtkazgan. Kuznetsov 1990-yilni Chelyabinskning „Zenit" klubida boshlagan va toʻrtta oʻyin oʻtkazib, ikkinchi quyi liganing boshqa jamoasi – „Kustanets"ga qaytgan. 1992-yilgi Qozogʻistonning birinchi chempionatida oʻyinchi Kustanay klubida 20 ta, Akmolaning „Tselinnik" jamoasida 8 ta oʻyin oʻtkazgan. 1993-yilda u „Torpedo Miass"ga oʻtdi. Oʻsha mavsumda jamoa ikkinchi ligada oʻynay boshladi. Futbolchi 1999-yilgacha nomini „UralAZ" deb oʻzgartirgan klub uchun jami 210 ta oʻyin oʻtkazib, 258 ta gol oʻtkazib yuborgan. Kuznetsov 2000-yilda Chelyabinskning „Zenit" klubiga oʻtdi. Oʻsha yili professional faoliyatini yakunlab, garchi yana toʻrt mavsum futbolchi sifatida roʻyxatga kiritilgan boʻlsa ham jamoaning trenerlar shtabiga qoʻshildi. Kuznetsov 2009–2010-yillarda jamoa bosh treneri vazifasini bajaruvchi boʻlgan. 2013–2014-yilgi mavsumda Tyumenda trener, keyingi ikki mavsumda esa darvozabonlar treneri sifatida ishlagan. Kuznetsov 2015-yilning iyun oyida Chelyabinskning trenerlar shtabiga qaytdi.

Manbalar
--------





1. ↑  „Кузнецов Сергей Валерьевич" (ruscha). Qaraldi: 22-sentyabr 2023-yil.
2. ↑  „Тренер вратарей Сергей Кузнецов возвращается в «Челябинск»" (26-iyun 2015-yil). Qaraldi: 22-sentyabr 2023-yil.
**Fazliddin Jaloliddinovich Hojimuhammedov** (oʻzbekcha: *Фазлиддин Жалолиддинович Ҳожимуҳаммедов*; 1988-yil 16-oktyabr, Toshkent shahri) – oʻzbekistonlik futbol mutaxassisi va jamoat arbobi.

Biografiyasi
------------

2005-yilda Toshkent shahridagi 193-maktabni tugatgan.

2009-yilda Toshkent davlat iqtisodiyot universitetining buxgalteriya hisobi va audit fakultetini tugatgan.

2009-yildan 2013-yilgacha – xususiy sektordagi faoliyat.

2012—2013-yillarda Uchtepa tumanidagi 81-maktabda iqtisod fani oʻqituvchisi boʻlgan.

2013—2017-yillarda Oʻzbekiston Professional futbol ligasi matbuot boʻlimi mutaxassisi.

2017-yildan 2020-yilgacha Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi muxlislar bilan ishlash va sport tadbirlarini tashkli qilish boʻlimi boshligʻi boʻlgan.

2021-yildan Oʻzbekiston Professional futbol ligasi media boʻlimi boshligʻi.

2018—2019-yillarda xalq deputatlari Uchtepa tumani kengashining 12-Jurjoniy saylov okrugi deputati boʻlgan. Fuqarolarni oʻzini-oʻzi boshqarish organlari Uchtepa tumani kengashining taqdimnomasiga asosan mustaqil nomzod sifatida saylangan.

Loyihalari
----------

2017-yilda sport volontyorligi faoliyati bilan shugʻullanuvchi „Go Uzbekistan" loyihasiga asos solgan. 2019-yilda Toshkent metropolitenining „Yunusobod" bekati qurilishida halok boʻlgan 6 nafar quruvchi sharafiga bekatni „Quruvchilar" deb nomlashni taklif etgan. Keyinchalik, 2023-yilda ishga tushgan yangi metro bekatlaridan biriga „Quruvchilar" nomi berildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Oʻzbekiston Professional futbol ligasi Media bo‘limi".
2. ↑  „Тошкент метросининг янги қурилаётган бекатларидан бирига «Қурувчилар» номини бериш таклиф этилди".
3. ↑  „Yunusobodda qurilayotgan metro bekatlaridan biriga "Quruvchilar" nomini berish taklif qilindi".

Havolalar
---------

* Fazliddin Hojimuhammedovning Instagram sahifasi
Piskom (Oʻzbekiston)*Piskom**Piskom*, Oʻzbekiston
**Piskom tizmasi** - Gʻarbiy Tyan-Shandagi tizma. Shimoli-sharqdan janubi-gʻarbga 130 km ga choʻzilgan. Oʻrtacha balandligi 3200 m. Shimoli-sharqda 4000 m dan janubi-gʻarbda 1900 m gacha pasayib boradi. Eng baland joyi — Beshtor choʻqqisi (4291 m). Tizmada Piyozak (3718), Oqtuyaoʻlgan (4224 m), Opalitov (4216 m) kabi choʻqqilar bor. Yon bagʻirlari tik, Piskom, Koʻksuv, Chatqol, Sandalash daryolarining irmoqlari bilan oʻyilgan. Shimoli-gʻarbiy yon bagʻri nisbatan qiya, Piskom daryosiga zinapoyasimon pasayib boradi. Janubi-sharqiy yon bagʻri esa qisqaroq boʻlib, unda bir nechta tekis yuzalar (Katta Sandiq, Kichik Sandiq, Baxtol) mavjud. Tizma paleozoy davri choʻkindi va otqindi togʻ jinslaridan tashkil topgan. Tektonik jihatdan gersin burmalanishida shakllangan mega-antiklinal boʻlib, toʻrtlamchi davrda sodir boʻlgan yangi tektonik harakatlar natijasida koʻtarilgan. Qishi sovuq, yozi esa salqin, sernam, yillik yogʻin miqsori pastki qismida 600 mm dan, yuqori qismida 1200–2000 mm ga ortadi. Piskom tizmasi dan Piskom daryosining irmogʻi Oygaying va boshqa birkancha soylar boshlanadi. Tizmaning suvayirgʻich qismida 270 dan ziyod muzlik bulib, ularning umumiy maydoni 80 km² dan ortiq. Tizma hududida toʻq boʻz, jigarrang, qoʻngʻir togʻ-oʻrmon, togʻ-oʻtloq tuproqlar tarqalgan; olma, doʻlana, yongʻoq, archa va boshqa oʻsadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Deizm** fizik olamni yaratib, unga boshqa aralashmagan xudo mavjudligiga ishonchdir. Bu ishonch diniy falsafa qismidir. Deizmda xudo olam tashqarisida nima bilan mashgʻul boʻlishi haqida ayon etilmaydi.

**Deizm** (lotincha: deus — xudo) — diniy falsafiy taʼlimot; D. xudoni mukammal tabiat „mashinasi"ni yaratib, unga qonunlar va harakat baxsh etgan olamiy aql deb eʼtirof qiladi, biroq tabiatning oʻz harakatlariga xudoning keyingi aralashuvini inkor etadi va xudoni bilish uchun aqldan oʻzga yoʻlni rad qiladi. 17-asrda yashagan ingliz faylasufi lord G. Cherberi D. asoschisidir („Haqiqat haqida risola…", 1624). Deistlar koʻpgina oʻzgarmas aqidalar va urfodatlarga qarshi chiqib, aqlga muvofiq keladigan dinni targʻib etadilar. Ular vijdon va fikr erkinligini himoya qilib, „tabiiy din" va „aql dini"ni vujudga keltirishga intildilar. Moddiyunlar (Angliyada Toland, Kollinz, Pristli, Germaniyada Edelman, Rossiyada Lomonosov va Radishchev) ham, idealistlar (Leybnits, Yum, Kant) ham, eklektik dunyoqarashdagi mutafakkirlar ham D. bayrogʻi ostida oʻz fikrlarini bayon etishgan. 17— 18 — a. mutafakkirlari: Nyuton („1693-yil 11 fevralda Bentliga joʻna-tilgan maktub"), Lokk („Diniy aqida erkinligi xaqida toʻrt maktub", 1685— 1704, 1689—1706-yillarda nashr etilgan; „Inson aqli haqida tajriba", 1690), Volter („Kandid", 1759; „A, V va S orasidagi suhbat", 1768), Jefferson, Franklin („Birinchi ibtido", 1840), shuningdek, „erkin fikrli" Sheftsberi („Tashabbus haqida maktub", 1708), Tindal („Sirru asrorsiz masixiylik", 1730), Boling-brok, Russo va Lessinglar ham deist edilar. Biroq 18-asr oxiriga kelib D. Fransiyada Golbax, Didro, Rossiyada N. Kryukov, A. Baryatinskiylar tomonidan tanqidga uchradi. Hoz. vaqtda D. alohida oqim sifatida tan olinmaydi. Ammo koʻpchilik tabiatshunoslar olamning tartibli ravishda tuzilganida uning shaxsiy xususiyatga ega boʻlmagan xalloqi borligi isbotini D.da koʻradilar va shu sababli bu aqidaga qoʻshiladilar.

Deistlar odatda ilohiy, deb daʼvo qilinuvchi hodisalar (vahiy, muqaddas kitoblar nozil boʻlishi, moʻjizalar) aslida unday emas, deb taʼkidlashadi. Deizmga koʻra xudo odamlar ishlariga va tabiat qonunlariga aralashmaydi. Teistlar tomonidan „muqaddas kitoblar", deb qaraluvchi asarlarni deistlar odamlar faoliyati mahsuli, deyishadi. Deistlarga koʻra, xudoning odamlarga bergan inʼomi din emas, balki fikrlash qobiliyatidir.

Yana qarang
-----------

* Teizm
* Ateizm

Havolalar
---------

* Spiritual Deism Wayback Machine saytida arxivlandi (2009-01-09). (ingl.)

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aleksandr Yevgeniyevich Babkin** (1955-yil 18-mart yoki 1956-yil 18-mart yoki 1954-yil 18-mart, Lyubertsi yoki Moskva) – sovet futbolchisi, rossiyalik futzal va futbol murabbiyi. Rossiyada xizmat koʻrsatgan murabbiy.

Biografiya
----------

Moskvaning „Dinamo" yoshlar sport maktabi (1965—1968) va „Torpedo Lyubertsi" (1969—1974) futbol jamoalarining yoshlar tarkibida taʼlim olgan. SSSR chempionatida quyi ligasidagi „Znamya Truda" Orexovo-Zuevo (1975—1976), Kemerovoning „Kuzbass" (1977), Angarskning „Angara" (1977—1979), Pavlodarning „Traktor" (1979), „Zorkiy" Krasnogorsk (1980—1981), 1988—1993-yillarda „Iskra Lyubertsi" jamoalarida oʻynagan.

Katta futbolda „Zorkiy" (1982—1987) va „CHertanovo" (1987—1992) yoshlar jamoalarida murabbiy boʻlib ishlagan. 1998—2000 yillarda Chertanovo ayollar jamoasini boshqargan.

1990-yillarning boshidan u Rossiyaning yetakchi futzal klublari, jumladan, Dina Moskva, Spartak / Novorus, KSM-24/GKI-Gazprom va boshqalar bilan ishlagan. Koʻp marotaba Rossiya chempioni (1992/1993, 1993/1994) va futzal boʻyicha Rossiya chempionatlari sovrindori, Rossiya kubogi (1992, 1993, 2000, 2002) va Rossiya Superkubogi (2001, 2003) gʻolibi boʻlgan.

2008-yilda Oʻzbekiston milliy futzal terma jamoasini bosh murabbiy sifatida Osiyo chempionatida boshqargan.

2009/2010-yilgi mavsumda u Rossiya birinchi divizioni futzal klubi „Sparta-Shchelkovo" bosh murabbiyi boʻlgan. 2010-yilning 23-noyabrida u Rossiya Superligasi MFK Mitishchi klubiga bosh murabbiy vazifasini bajaruvchi etib tayinlandi. Keyinchalik jamoada besh yil davomida bosh murabbiy sifatida ishlagan. Klubda ishlash bilan bir vaqtda futzal boʻyicha Rossiya yoshlar terma jamoasi bosh murabbiyi boʻlgan (2011—2012).

Manbalar
--------

1. ↑  „Бабкин Александр Евгеньевич | Assotsiatsiya mini-futbola Rossii". 9-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-yanvar 2018-yil.
2. 1 2  „*footballfacts.ru*". 4-iyun 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-yanvar 2018-yil.
3. ↑  *footbook.ru*
4. ↑  „Бабкин назначен и. о. главного тренера МФК «Мытищи»". 12-fevral 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-yanvar 2018-yil.

Havolalar
---------

* Profil FootballFacts.ru saytida
* BABKIN ALYeKSANDR YeVGYeNYeVICh
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Nurobod (maʼnolari).

**Nurobod** – viloyatga boʻysunuvchi shahar, Oʻzbekiston Respublikasi Samarqand viloyati Nurobod tumanining maʼmuriy markazi.

Tarixi
------

1958-1962-yillarda sanoat maydonchasi qurilishi va konni oʻrganish jarayonida qishloq xalq orasida Sotsgrad deb nomlangan. 1962-yilda yopiq tipdagi geologiya-qidiruv posyolkasi „Yujniy" deb nomlandi, keyinroq aholi punktiga kon nomini „Sobirsoy" deb berish masalasi koʻrib chiqildi, biroq OʻzSSR KPSS Komiteti uning nomini Sovetobod nomi bilan tasdiqladi.

Sovetobod tarixi 1964-yilga borib taqaladi, dastlab Sobirsoy uran rudasi koni hududida geologik qidiruv ekspeditsiyasi (partiya) mutaxassislarining kichik qishlogʻi shaklida boʻlib, uni qidirish va qazib olish uchun Janubiy kon, keyinchalik NKMK maʼmuriyati tuziladi, keyin esa shahar quriladi.

1983-yilgacha shahar tipidagi Sovetobod posyolkasi, 1975-yildan Samarqand viloyatidagi shu nomdagi eng yirik tuman markazi boʻlib kelgan. 1983-yildan Samarqand viloyati Sovetobod tumani Nurobod shahri, 1992-yildan esa butun viloyat Nurobod deb atala boshlandi.

Sovetobod 1983-yilgacha U metallini qazib olish bilan shugʻullanuvchi yopiq maxfiy strategik obyekt maqomiga ega edi. Uran rudasini yer osti qazib olish va keyinchalik yer osti yuvish yoʻli bilan qazib olish hajmining tez oʻsishi tufayli shahar faol rivojlana boshladi.

1973-yil sentyabr oyida N. Ostrovskiy nomidagi 2-sonli bugungi eng yirik maktab (taʼlim rus tilida) va shahar kasalxonasi ish boshladi. 1982-yilda Gornyak madaniyat uyi binosi, „Trud" stadioni, bolalar bogʻchasi, koʻplab turar-joy binolari foydalanishga topshirildi, kombinatning qardosh shaharlari – Uchquduq, Zarafshon, eng yaxshi konchilar, muhandis-texnik mutaxassislar ommaviy ravishda tashrif buyurishdi.

2014-yil 12-dekabr kuni Nurobod shahri va Janubiy kon boshqarmasi oʻzining 50 yillik yubileyini nishonladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Oʻzbekiston Samarqand viloyati |
| --- |
|  |
| 
**Markazi:** Samarqand |
|  |
| Tuman va markazlari | 
* Bulungʻur tumani (Bulungʻur)
* Ishtixon tumani (Ishtixon)
* Jomboy tumani (Jomboy)
* Kattaqoʻrgʻon tumani (Payshanba (shaharcha))
* Qoʻshrabot tumani (Qoʻshrabot)
* Narpay tumani (Oqtosh)
* Nurobod tumani (Nurobod)
* Oqdaryo tumani (Loyish)
* Paxtachi tumani (Ziyovuddin)
* Payariq tumani (Payariq)
* Past Dargʻom tumani (Juma)
* Samarqand tumani (Gulobod)
* Toyloq tumani (Toyloq)
* Urgut tumani (Urgut)
 | 
 |

 |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Choʻqintiruvchi Ioan** **cherkovi yoki Myniste-Ritsikou cherkovi** (estoncha: *Mõniste-Ritsiku Ristija Johannese kirik*) — Võrumadagi Rouge cherkovidagi Varstu shahri yaqinida joylashgan pravoslav cherkovi. Bugungi kunda cherkov Estoniya milliy madaniy yodgorligi sifatida tan olingan.

Baptist Ioan cherkovi Estoniya Apostol pravoslav cherkovining Myniste-Ritsik cherkovi tomonidan qoʻllaniladi.

Tarix
-----

Cherkov 1855-yilda Estoniya mustaqillik urushi paytida vayron boʻlgan Ministe hududida qurilgan. Cherkov yaqinida Ritsiku qabristoni ham bor edi va cherkov aslida Ministaning oʻzida boʻlmagani uchun uni tushuntirish uchun Myniste- Ritsiku cherkovi deb atashgan.

2016-yil 17-sentabrda cherkovda 2012-yilda Yangi shahidlar sifatida kanonizatsiya qilingan Teodor Petal va Anna Petal sharafiga yodgorlik toshining ochilishi boʻlib oʻtdi. Yodgorlik toshini mitropolit Stefan ruhoniylar Andreas Pollu, Aleksandr Sarapiku va Justinus Kiviloo bilan birga muqaddas qildi. Yodgorlik toshining ochilishida Voru polkining faxriy qorovullari ham ishtirok etdi.

Galereya
--------

* 
* 
* 
* 
*

Manbalar
--------

1. ↑  Mõniste-Ritsiku Ristija Johannese kogudus Eesti Apostlik-Õigeusu Kiriku kodulehel (vaadatud 10.02.2017)
2. ↑  Varstu vallas avati laupäeval mälestusmärk eesti soost pühakutele

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Cho‘qintiruvchi Ioan cherkovi*** haqida turkum mavjud |

* Kiriku kodleht Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-06-29).
**Viki Yerni sevadi** (ingliz tilida asl nusxasi Wiki Loves Earth yoki qisqacha WLE) — har yili may-iyun oylarida oʻtkaziladigan xalqaro fotografiya tanlovi boʻlib, butun dunyo boʻylab Vikipediya hamjamiyati aʼzolari tomonidan Wikimedia Foundation mahalliy filiallari koʻmagida tashkil etiladi. Ishtirokchilar oʻz mamlakatlaridagi mahalliy tabiiy meros va manzarali landshaftlarni suratga oladi va ularni Wikimedia Commonsga yuklaydi.

„Wiki Loves Earth" xalqaro fototanlovining mazmuni va maqsadi muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni (qoʻriqxonalar, milliy bogʻlar va boshqalar) suratga olishdan iborat. Vazifani yengillashtirish uchun har bir mamlakat ishtirokchilariga bunday hududlarning maxsus yaratilgan roʻyxati taklif etiladi. Bu musobaqa shunchaki musobaqa emas, u katta maʼrifiy, madaniy va axborot ahamiyatiga ega. Ushbu tanlov tufayli butun dunyo boʻylab millionlab odamlar sayyoramizning oʻsimlik va hayvonot dunyosi, tabiiy landshaftlarning goʻzalligi va xilma-xilligi, tabiatni muhofaza qilish sohasidagi muammolar va yutuqlar haqida yangi bilimlarga ega boʻlmoqdalar.

Tarixi
------

Wiki Loves Earth — sentabr oyida boʻlib oʻtadigan va tarixiy obidalar va diqqatga sazovor joylarga qaratilgan yillik Wiki Loves Monuments foto tanlovining analogidir.

Birinchi marta „Wiki Loves the Earth" tanlovi 2013-yilda Ukrainada boʻlib oʻtgan. Tanlov tashkiliy qoʻmitasiga etnograf Yevgeniy Buket rahbarlik qildi. Keyingi yillarda musobaqa xalqaro tus oldi va boshqa mamlakatlarda ham tarqaldi..

2014-yilda xalqaro fototanlovda 15 davlat ishtirok etdi. 2015-yilda Wiki Loves the Earth jurnali 26 mamlakatdan 8500 ishtirokchining 100 000 dan ortiq fotosuratlarini koʻrib chiqdi. Fotokonkurs keyinchalik 50 dan ortiq mamlakatlarni qamrab oldi va 40 000 dan ortiq ishtirokchilardan 420 000 dan ortiq fotosuratlarni toʻpladi. U dunyodagi eng yirik fototanlov sifatida Ginnesning rekordlar kitobiga kiritilgan.

2023-yilda Viki Yerni sevadi tanlovi Oʻzbekistonda ilk bor o‘tkaziladi.

Xalqaro tanlov gʻoliblari
-------------------------

* 20222022
* 20212021
* 20202020
* 20192019
* 20182018
* 20172017
* 20162016
* 20152015
* 20142014
* 20132013

Manbalar
--------

1. ↑  „Стартував фотоконкурс «Вікі любить Землю»" (deadlink). 25-aprel 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-sentyabr 2016-yil.
2. ↑  Семенюк Віктор. В авангарді Європи // Культура і життя. — 2015. — 1-9 січня. — № 1-2 (4624-4625). — С. 4.
3. ↑  Guinness World Records, Largest photography competition, 2012.
4. ↑  „Wikipedia's second international photo contest "Wiki Loves Earth" to start on May 1". Kyiv Post (28-aprel 2014-yil). Qaraldi: 15-may 2015-yil.
5. ↑  „Wiki Loves Earth: Top 10 pictures from Pakistan". Dawn (4-iyun 2015-yil). Qaraldi: 4-iyun 2015-yil.
6. ↑  „Wiki Loves Monuments: Top 10 pictures from Pakistan". Dawn (25-oktabr 2014-yil). Qaraldi: 15-may 2015-yil.
7. ↑  „Awaiting images worth a thousand words!". Dawn (21-sentabr 2014-yil). Qaraldi: 15-may 2015-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti
**Edmund Hamer Broadbent** (1861-yil 15-iyun – 1945-yil 28-iyun) – nasroniy missioner va yozuvchi. Angliyaning Lancashire shtati Crumpsall shahrida tavallud topgan. Broadbent Plymouth Brethren harakati homiyligida faoliyat yuritgan.

Biografiyasi
------------

### Faoliyati

1900-yildan 1920-yilgacha boʻlgan missionerlik faoliyati Broadbentni Avstriya, Belgiya, Misr, Germaniya, Polsha, Rossiya, Turkiya, Boltiqboʻyi davlatlari, Shimoliy va Janubiy Amerika hamda Oʻzbekistonga olib borgan. Broadbent fransuz va nemis tillarini yaxshi bilgan, shuningdek, rus tilida ham biroz gapira olgan.

Edmund Hamer Broadbentning 1931-yilda ilk marotaba nashr etilgan „Ziyorat cherkovi" kitobi dunyoviy tarix tomonidan qayd etilmagan cherkovlarning muqobil tarixi haqida bayon qiladi. Kitob asrlar davomida Yangi ahd cherkov qoidalariga amal qilishga harakat qilgan koʻplab kichik cherkovlar tarixi, shuningdek, apostollar tomonidan belgilangan qoidalarga ergashganlarning muvaffaqiyati va cherkovlardan uzoqlashganlarning salbiy oqibatlari haqida hikoya qiladi.

Jon Bjorli Broadbentni boshqalar „yopiq eshiklar" deb hisoblagan mamlakatlarga kirib-chiqish yoʻllarini kashf etgan kitobxon va ozoda koʻrinishga ega ingliz janobi deya taʼriflaydi.

> U katta odam emas edi va uning yoqimli, xushmuomalaligi sizning xayolingizda qoʻrqmas missioner suratini tasavvur qilishga imkon bermas edi.
> 
> — Jorj Bjorli

### Shaxsiy hayoti

Edmund Hamer Broadbent 1891-yilda Bradford shahrida Dora Holiday bilan turmush quradi va ular birgalikda sakkiz farzandni voyaga yetkazishadi.

### Vafoti

Broadbent 1945-yil 28-iyunda Stokontrentda vafot etgan.

Kitoblari
---------

* *Pilgrim cherkovi* ISBN 1-882701-53-4
* *Pilgrim cherkovi* ISBN 978-1-882701-53-7 (Gospel Folio Press, 2009)
* *Yeremiyo: Yeremiyo paygʻambarning kitobi*

Manbalar
--------

1. ↑  *Edmund Hamer Broadbent, Saint and Pioneer: recollections and reflections*. London: Paternoster Press, 1946; by George Henry Lang
2. ↑  *online library of brethren writers.* „Broadbent, E.H. Bio | online library of brethren writers". *Plymouthbrethren.org* (13-sentyabr 2004-yil). Qaraldi: 19-iyun 2016-yil.
3. ↑  „Broadbent, E.H. Bio | online library of brethren writers". *Plymouthbrethren.org* (13-sentyabr 2004-yil). Qaraldi: 19-iyun 2016-yil.

Havolalar
---------

* Gutenberg Avstraliya loyihasi boʻyicha Pilgrim cherkovi
* Gospel Folio Press tomonidan nashr etilgan Pilgrim cherkovi Wayback Machine saytida arxivlandi (2017-12-24).
* Plymouth Brothren veb-saytida Broadbent biografiyasi
**Instinkt** (lot. instinctus — uygʻonish, qoʻzgʻalish) — muayyan sharoitda hayvonlarning bitta turi uchun xos boʻlgan murakkab irsiy xattiharakatlari majmui. Instinkt tashqi va ichki qoʻzgʻalishlarga javob tariqasida paydo boʻladi. Instinktni ilmiy tadqiq qilishni Charlz Darvin boshlab bergan. U birinchi boʻlib Instinktning rivojlanishi turning tarixiy shakllanishi va nerv sistema-sining tuzilishi bilan bogʻliqligini koʻrsatib berdi. Instinktni rus olimlaridan I.M.Sechenov, I.P.Pavlov va boshqa ham oʻrganishgan. Instinkt — murakkab shartsiz reflekslardan iborat boʻlib, ular asosida shartli reflekslar vujudga keladi. Biologik mohiyatiga koʻra, Instinkt quyidagi guruhlarga ajratiladi: oziqlanish (oziqni topish, oziq gʻamlash va boshqalar); turni saqlab qolishga qaratilgan passiv (tegilganda qimirlamasdan qotib turish, qochib qolish va boshqalar) va aktiv (jismlar, shox-shabbalar va boshqa yordamida himoya) himoyalanish; jinsiy bezlar funksiyasi bilan bogʻliq boʻlgan jinsiy Instinkt (jinsiy mayl, otalanish, baliqlarning uvildiriq tashlash joyiga migratsiyasi va boshqalar); avlod toʻgʻrisida gʻamxoʻrlik bilan bogʻliq boʻlgan ota-onalik Instinkti (uya va in qurish, bola boqish, bolani himoyalanishga, ov qilishga oʻrgatish va boshqalar); poda, gala, oila aʼzolarining oʻzaro munosabatlarini tashkil qiluvchi guruhli Instinkt Hasharotlar xatti-harakatlarining deyarli hammasi Instinktdan iborat. Baliqlar, qushlar va ayniqsa sut emizuvchilar xatti-harakatlarining asosiy qismini Instinkt emas, balki shartli reflekslar tashkil etadi. Odamda Instinkt uning tarbiya jarayonida shakllanadigan ongli faoliyatiga boʻysungan boʻladi. Instinktni oʻrganish va undan foydalanish chorvachilik, ovchilik xoʻjaliklarida, qishloq xoʻjaligi zararkunandalari va infeksion kasalliklarning qoʻzgʻatuvchilariga qarshi kurashda katta ahamiyatga ega.

Manbalar
--------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Topografik şartli belgilar** — plan va xaritalarda joy obyekti va ular tögʻrisidagi tavfsilotlarni grafik tasvirlash tizimi; ular yordamida obyekt va tavfsilotlarning oʻrni, sifati hamda soniy tavsiflari koʻrsatiladi.
Topografik şartli belgilar bilan bir nechta asosiy turlarga bölinadi. Öz ölchamlari böyicha plan masştabida haqiqiy nisbatlari saqlangan holda tasvirlanişi mumkin boʻlgan obyektlar masştabli şartli belgilar bilan beriladi; plan masştabida tashqi koʻrinishi (konturi)ni tasvirlaş imkoni bölmagan yoki tasvirlaganda ham kichkinaligidan nuqtaga aylanib ketadigan obyektlar masştabsiz shartli belgilar bilan beriladi. Bu belgilar obyektlar oʻrnashgan joyni, ularning sifat va soniy tavsifini koʻrsatish imkonini beradi. Bunda obyektlar oʻrnashgan joy şartli belgining bironbir nuqtasi bilan körsatiladi; chiziqyai obyektlar — daryolar, yoʻllar, aloke simlari, chegaralar va h.k. chizikli shartli belgilar bilan koʻrsatiladi. Bu belgilar obyektlarning oʻrnini, ularning boʻylama oʻqi boʻyicha koʻrsatish imkonini beradi.
Biror obyekt plani uning vazifasi va masshtabiga qarab, masshtabli va masshtabsiz shartli belgilar bilan tasvirlanishi mumkin. Mas. yirik masshtabli topografik planlarda hamma aholi yashaydigan joylar masshtabli belgilar bilan koʻrsatiladi. Mayda masshtabli xaritalarda esa ular, odatda, masshtabsiz belgi — punson bilan koʻrsatiladi. Topografik shartli belgilarb. tuziladigan xaritani maqsad mazmuniga qarab ishlab chiqiladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nikeya imperiyasi** - Konstantinopol salibchilar tomonidan bosib olingach, Kichik Osiyoda vujudga kelgan davlat. Vizantiya imperiyasidan 1204-yil oxiri — 1205-yil boshlarida ajralib chiqqan uchta grek markazlaridan biri (Nikeya imperiyasi Epir podsholigi va Trapezund imperiyasi). Poytaxti — Nikeya (hozirgi Iznik). 1261-yil Nikeya imperiyasi imperatori Konstantinopolni egallab poytaxtini shu yerga koʻchirgan. Natijada Vizantiya imperiyasi qayta tiklangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
 Ozbekiston milliy ensiklopediyasi

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  
 1261-yil nikeya imperatori Mixail VIII Paliolog lotin salibchilarini Konstantinopoldan quvib chiqarib oz hokimiyatini urnatdi va 1453-yilgacha Mehmet II fotih Konstantinopolni fatx qilgunigacha Paliologlar silolasi sharqiy rim imperiyasini boshqarib kelishdi

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |