recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Krak rasmi
**Krakus**,**Krak** yoki **Grakch**-afsonaviy Polsha shahzodasi, Krakovning asoschisi, Lechitiyaliklar (Polyaklar) qabilasining hukmdori edi. Krakusga shuningdek, Wavel qal’asini qurish va Wavel Ajdaho oʻldirilganligi aytiladi. Ikkinchisi, qanday qilib shahzoda va keyinchalik qirol boʻlganligi nomaʼlum. Krakus haqida yozilgan birinchi eslatma, keyin Grakch tilga olingan boʻlib, 1190-yilda yozilgan. Chronica seu originale regum et principia Poloniae deb nomlangan.

Tarixchi J.Banaskievich Krakning ismini slavyangacha boʻlgan „krakula" soʻzi bilan bogʻlaydi, bu sudya xodimlarini anglatadi. Xuddi shu soʻz chexiya va rus nomlash konventsiyalarida ishlatilgan deb ishoniladi. Ammo tarixchilar Kaptiski va Dervich boshqalarga nisbatan koʻproq ehtimolga ega boʻlgan Krak bilan taqqoslanadigan turli xil etimologiyani taklif qilmoqdalar, bu shunchaki eman, muqaddas daraxt degan maʼnoni anglatadi, koʻpincha genealogiya tushunchasi bilan bogʻliq.

Hozirgacha mavjud boʻlgan Krakus Mound, ilgari Krakus qoldiqlari mavjud deb taxmin qilingan. Bu 1934-38-yillarda puxta arxeologik tadqiqotlar mavzusi boʻlgan, ammo bu yerda bironta mozor topilmagan. Qabrning diametri 50 metrdan oshadi. Tadqiqotlarga koʻra, u 8-10-asrlar oraligʻida qadimgi mozor joyining markaziy elementi sifatida qurilgan boʻlib, bugungi kunda mavjud emas.

* Karakka aloqador boʻlgan rasmlar
* Krakus vodiysi.Krakus vodiysi.
* KrakKrak
* Olov purkayotgan haykalOlov purkayotgan haykal

Manbalar
--------

1. ↑  Raymond, Adam K. (March–April 2012). "A Dragon for the Digital Age". *mental floss* **11** (2).

Havolalar
---------

* Krak or Krakus?
* 'Krakus and the Dragonʼ. A puppet re-telling by the pupils of St. Mary’s Primary, Gorleston


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Polshaning afsonaviy hukmdorlari |
| --- |
|  |
| 
* Lech
* Krak
* Krak II
* Wizymir
* Lech II
* Wanda
* Leszko I
* Leszko II
* Leszko III
* Popiel I
* Popiel II
* Wysz
* Chościsko
 |
|  |
| 
Ushbu hukmdorlar erta o'rta asrlarda hukmronlik qilishgan. |

 |
**Zohid Zarifovich Sobitov** (1909.21.10, Tatariston Respublikasi — 1982.11.7, Toshkent) — kinorejissyor. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1964). Oʻzbekiston xalq artisti (1970). Faoliyatini 1929-yil "Sharq kinosi" studiyasida rejissyor yordamchisiligidan boshlagan. 1930—32 yillar "Mosfilm"da, 1933—35 yillar "Sharq kinosi"da rejissyor assistenti boʻlib, "Boʻlat Botir", "Dumli yulduz", "Samara guli", "Yangi hayot" filmlarini ishlashda qatnashgan. 1937—82 yillar "Oʻzbekfilm" rejissyor i. "Oddiy ish" (1940) kinonovellasi S.ning ilk badiiy filmidir. Urush yillari "Frontdagi doʻstlar", "Vatanga sovgʻa" (K. Yormatov bilan hamkorlikda), "Besh respublika konserti" kabi badiiyhujjatli filmlar yaratdi. "Ogoh boʻl!", "10 yil", "Choʻldagi yoʻl" singari hujjatli hamda "Stadionda uchrashamiz", "Sahrodagi voqea", "Farzandlar", "Hamza", "Samolyotlar qoʻna olmadi", "Fidoyi", "General Rahimov", "Chinor", "Favqulodda hodisa", "Ikki jangchi haqida qissa" kabi badiiy filmlari bilan oʻzbek kinosi rivojiga munosib hissa qoʻshdi. S. oʻzbek kinosida birinchilardan boʻlib detektiv janrda film yaratganlardan, uningfilmlari qahramonlik, doʻstlik va insoniylikni tarannum etadi. Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1977).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Havolalar
---------

* 

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Federico García Lorca** (*qisqacha*: **Garcia Lorca**) (1898.5.6, Fuentevakeros — 1936.19.8, Granada yaqinida) — ispan shoiri va dramaturgi. Uning ijodi ispan xalq ogʻzaki ijodi anʼanalarini yangicha talqin etish asosida shakllandi. „Qoʻshiqlar" (1927), „Loʻlilar romanserosi" (1928) kabi asarlarida ogʻir va fojiali voqea-hodisalarni boshidan kechirgan jabrdiyda kishilarga, oddiy mehnatkashlarga hamdoʻstlik va xayrixohlik tuygʻulari kuchli va yorqin aks etgan. „Shoir Nyu-Yorkda" sheʼrlar toʻplami (1935, nashri 1940), „Ajoyib kavushdoʻz ayol" pyesasi (1930), „Qonli toʻy".(1933), „Iyerma" (1934) tragediyalari va „Bernard Alba uyi" (1936) qahramonlik dramasida oddiy kishilarning zolimlar zulmiga qarshi nafrati ifodalangan. Granada isyonida fashistlar tomonidan otib oʻddirilgan. Asarlari oʻzbek tiliga ham tarjima qilingan („Ispan jandarmlari haqida romans", „Gitara", „Teatr haqida soʻz", „Chorraha", „Chavandoz qoʻshigʻi" va b.) roror

As.:Et qaygʻuli shodlik. Sheʼrlar va dostonlar [Ispanchadan Shavkat Rahmon tarjimasi], T. 1989.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

1. ↑  *(unspecified title)*
2. 1 2  *(unspecified title)*
3. ↑  *(unspecified title)*
4. ↑  *(unspecified title)*
**Kanon** (yun. kanon — qonun, qoida) — 1) biron davr yoki yoʻnalishga mansub sanʼatda qatʼiy oʻrnatilgan qoidalar majmui, meʼyor, badiiy asarda kompozitsiya va kolorit meʼyorini, shu turdagi tasvirlarda nisbatlar tizimi yoki ikonografiyasini belgilaydi. Shuningdek, namuna xizmatini bajaradigan asar ham K. deb ataladi; 2) (m u s i qa da) — baʼzi xalq, koʻproq esa kompozitorlik ijodiyotida imitatsiyaga asoslangan koʻp ovozli musiqa shakli. Odatda, yetakchi ovozda bayon etilayotgan asosiy kuy (mavzu) boshqa ovozlarda uzluksiz takrorlanadi, taklid etiladi. K. turlari ovozlar soniga (ikki ovozli, uch ovozli va h.k.), ular orasidagi intervalta (oktava, kvinta va b.), taqlid qilinayotgan asosiy kuylar soniga (oddiy, qoʻshaloq), taqlid qilish shakliga (kamaytirilgan, orttirilgan) karab farqlanadi. Bular, aynik,sa, Yevropada polifoniya uslubi keng taraqqiyot topganida, avvalo, xor musiqasida, soʻng oʻzga turlarda odat tusini oldi. Oʻzbek musiqa merosining — katta ashula, lapar va aytishuvlar, dutor kuylarida K. elementlari uchraydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Kramatorsk** (ukraincha: *Крамато́рськ*) — Ukrainaning Donetsk viloyatidagi shahar bo'lib u Kazyonniy Torets daryosi (Severskiy Donetsk irmogʻi) boʻyida joylashgan. Kramatorsk tuguni. Aholisi 203,9 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Ogʻir mashinasozlik markazi (Starokramatorsk, Novokramatorsk zavodlari, ogʻir mashinasozlik, stanoksozlik zavodlari. Qora metallurgiya rivojlangan. Koks kimyosi zavodlari bor. Prokat, konditsioner, emal, qurilish materiallari (sement, shifer, mineral paxta) va boshqa ishlab chiqariladi. Yengil, oziq-ovqat sanoati korxonalari, industriya instituti, 2 muzey mavjud. K. 19-asrning 2-yarmida vujudga kelgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Zohid Kenjaev** ( 1992-yil 30-mart, Jizzax, Oʻzbekiston ) — o‘zbek stol tennischisi, O‘zbekiston xalqaro toifadagi sport ustasi. U 2016-yilgi Olimpiya o‘yinlarida O‘zbekistondan chiqqan birinchi stol tennischisidir. O‘zbekiston chempionatlarining ko‘p karra g‘olibi va sovrindori.

Tarjimai hol
------------

Zohid Kenjayev xalqaro faoliyatini 2010-yilgi jahon chempionatida ishtirok etishdan boshlagan bo‘lsa, 2010—2019-yillarda 10 ta jamoaviy va shaxsiy Jahon Chempionatlarida chiqish qilgan. Jahon chempionatlarida erishilgan eng yuqori yutuq yakkalik bahslarida 1/64 final, erkaklar va aralash juftlik bahslarida 1/16 final, shuningdek, jamoalarda 59-o‘rinni olishi bo‘ladi.

U 2010-yilgi o‘smirlar o‘rtasidagi Jahon chempionatida ishtirok etadi, guruh bosqichida yakunlaydi.

2013-yildan buyon 4 ta Osiyo chempionatida (2013, 2015, 2017, 2019) chiqib, 2017-yilda eng yaxshi natijalarga ega bo‘lib, erkaklar va aralash juftlik bahslarida 1/8 finalga chiqadi .

2012/2017-yilgi mavsumdan 2016/2017-yilgi mavsumgacha u 5 yil davomida Ukraina UCHK (Ukraina chempionat klubi) Superligasida, PASS-Avto jamoasi tarkibida ishtirok etadi. Debyut mavsumida u kumush medal, keyingi 2 mavsumda bronza medali va oxirgi 2016/2017 yilgi mavsumda ham bronza medaliga sazovor bo‘ladi.  

2021-yilda Zohid 2021-yilgi erkaklar o‘rtasidagi Markaziy Osiyo Olimpiadasi saralash bosqichida u yarim finalda qozog‘istonlik o‘yinchi Kirill Gerasimenko ustidan 4:3 hisobida g‘alaba qozonib, finalga chiqadi, biroq hal qiluvchi bahsda eronlik Nima Alamianga mag‘lub bo‘ladi.

Havolar
-------

* KENJAEV Zohid — ITTF reyting saytidagi profili
* KENJAEV Zohid — tabletennis.guide xalqaro statistika saytidagi profil

Manbalar
--------


1. ↑  Узбекистанец завоевал Олимпийскую лицензию в настольном теннисе uznews.uz 17.04.2016
2. ↑  „Новости Кенжаев Зохид (Узбекистан)" (ru). *Настольный Теннис Харькова и Украины*. 11-noyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-noyabr 2021-yil.
3. ↑  Зохид Кенжаев: Хочу попробовать свои возможности в Германской лиге или Испанской sports.uz 9.02.2017
Bu guruhga *tashqi va ichki qovurgʻalararo, qovurgʻa osti va koʻkrakning koʻndalang mushaklari* kiradi.

1. Tashqi Qovurgʻalararo Mushaklar (mm. intercostales externi) har tomonda oʻn bittadan boʻlib, ustki qovurgʻaning pastki chekkasining qovurgʻa egati tashqarisidan boshlanadi. Tolalari pastga va oldinga yoʻnalib, pastki qovurgʻaning yuqori chekkasiga birikadi. Bu mushaklar qovurgʻa boʻrtigʻidan to qovurgʻa Togʻayigacha boʻlgan sohada qovurgʻalarning Suyak qismi oraligʻida joylashadi. Qovurgʻaning togʻay qismi oraligʻini esa tashqi qovurgʻalararo parda (membrana intercostales externi) qoplab turadi. Faoliyati: qovurg‘alarni koʻtarib, Nafas olishda ishtirok etadi. Innervatsiyasi: nn. intercostales.

2. Ichki qovurgʻalararo mushaklar (mm. intercostales interni) tashqi mushakdan ichkarida joylashib, pastki qovurgʻaning yuqori chekkasidan boshlanib, ustki qovurgʻaning pastki chekkasiga, qovurgʻa egatidan ichkariga birikadi. Mushak tolalari pastdan yuqoriga va ichki tomon yoʻnalib, qovurgʻaning oldingi uchi bilan burchagi oʻrtasida joylashadi. Qovurgʻalar burchagidan to boshigacha boʻlgan oraliqni ichki qovurgʻalararo parda (membrana intercostales interni) qoplaydi. Faoliyati: qovurg‘alarni tushiradi va nafas chiqarishda ishtirok etadi. Innervatsiyasi: nn. intercostales.

3. Qovurgʻa osti mushaklari (mm. subcostales) koʻkrak qafasi ichki yuzasining orqa pastki qismida joylashgan. X—XII qovurgʻalar burchagi yaqinidan boshlanib, yuqoriga va lateral tomonga yo‘naladi. Bu mushak bitta-ikkita qovurg‘ani tashlab, ustidagi qovurgʻaga birikadi. Faoliyati: qovurgʻalarni tushirib, nafas chiqarishda ishtirok etadi. Innervatsiyasi: nn. intercostales.

4. Koʻkrakning koʻndalang mushagi (m. transversus thoracis) Koʻkrak qafasi oldingi devorining orqa yuzasida joylashadi. U toʻsh suyagi tanasining pastki qismi va xanjarsimon o‘simtadan boshlanadi. Lateral va yuqoriga yelpigʻichsimon tarqalib, alohida tishchalar bilan II—VI qovurg‘alar togʻayiga birikadi. Faoliyati: qovurgʻalarni tushirib nafas chiqarishda ishtirok etadi. Inner­vatsiyasi: nn. intercostales.

  

1. ↑  *Odam anatomiyasi*. Toshkent: Iqtisod-moliya, 2007 — 117-118 bet. 9-dekabr 2022-yilda qaraldi.
**Manjuriya davlat madhiyasi** — xalqaro diplomatik tan olinishini taʼminlash va uning aholisi oʻrtasida millatchilik tuygʻusini rivojlantirish maqsadida Manjuriya uchun qonuniylik tuygʻusini rivojlantirish maqsadida yaratilgan mustaqillik va suverenitetning milliy ramzlaridan biri hisoblangan.

Manjuriya davlatining 13 yillik faoliyati davomida ikkita milliy madhiya ishlatilgan.

Manjuriya davlat madhiyasi maktablarda keng oʻrgatilgan va Manchukuodagi marosimlarda qoʻllanilgan.

Tarix
-----

Manjuriya oʻzining birinchi milliy madhiyasini qachon qabul qilgani nomaʼlum, ammo 1932-yil 1-martdagi Manchuriya milliy deklaratsiyasiga tayyorgarlik allaqachon boshlangan. 1932-yil 21-mayda Manchuriya sport assotsiatsiyasi rasmiy ravishda Olimpiya oʻyinlari tashkiliy qoʻmitasiga ariza bilan murojaat qildi. Asosiy maqsad sportchilarni Los-Anjeles Olimpiadasiga joʻnatish (1932 yil iyul oyida boʻlib oʻtgan) edi. Tashkiliy qoʻmita Manchuriya davlatini Xalqaro Olimpiya qoʻmitasiga murojaat qilishga chaqiradi, chunki „ishtirok etish Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi (XOQ) tomonidan tasdiqlangan" va Tashkiliy qoʻmitaga davlat bayrogʻi va davlat madhiyasini yuborish uchun xabar beradi, ular buni amalga oshirdi. Boshqa tomondan, Manchuriya sport assotsiatsiyasi Olimpiada tashkiliy qoʻmitasi bosh kotibiga „davlat bayrogʻi va davlat madhiyasi tashkiliy qoʻmitaga yuborilgan" degan hujjat yuborgani haqida maʼlumot mavjud. Madhiya oʻsha yilning may oyidan oldin tugallandi.

Madhiyadagi „yaxshi davlat mudofaadan insonparvarlikda foydalanadi, mudofaasi yomon davlat harbiy kuchdan foydalanadi". Ushbu jumlalar Kvantung armiyasini gʻazablantirdi va klassik xitoy tilida yozilgan madhiya oddiy fuqarolar uchun tushunish juda qiyin edi, madhiya loyihasi yaxshi kutib olinmadi.

Matn
----

| Milliy xitoy tilida | Pinyin alifbosida | Inglizcha tarjima |
| --- | --- | --- |
| 地闢兮天開 | Dì pì xī tiān kāi | The universe created and opened up the heaven and ground |
| 松之涯兮白之隈 | Sōng zhī yá xī Bái zhī wēi | Along the Songhua River and Changbai Mountain |
| 我伸大義兮繩於祖武 | Wǒ shēn dàyì xī shéng yú zǔwǔ | The righteousness we advocate can be traced to the ancestors |
| 我行博愛兮懷於九垓 | Wǒ xíng bó'ài xī huái yú jiǔgāi | The fraternity we conduct to the nive levels of heaven |
| 善守國兮以仁 | Shàn shǒu guó xī yǐ rén | A country good at defense uses humaneness |
| 不善守兮以兵 | Bùshàn shǒu xī yǐ bīng | A country bad at defense uses military force |
| 天不愛道地不愛寶 | Tiān bù ài dào dì bù ài bǎo | (With that virtue) the heaven would present its principle and the ground would present its treasure |
| 貨惡其於地兮獻諸蒼昊 | Huò wù qí yú dì xī xiàn zhū cānghào | Goods would be presented to the universe, instead of being left on the ground |
| 孰非橫目之民兮視此洪造 | Shú fēi héngmù zhī mín xī shì cǐ hóng zào | Isn't the ordinary people who have witnessed this grand grace |

Manbalar
--------

1. ↑  „School children practicing national anthem.". 26-avgust 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-iyul 2012-yil.
2. ↑  „近代日本における植民地体育政策の研究（第３報） : 帝政への移行と日満ファシズム体育体制の強化". 8-sentabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-sentabr 2022-yil.

Havolalar
---------

* National anthem of Manchukuo with music and lyrics
Yorugʻlikning tarqalishi yorugʻlik toʻlqinlari energiyalarining koʻchishi bilan bogʻliqdir. Agar quyoshdan kelayotgan nurni qandaydir kichik tirqishdan oʻtkazib havoda qarab tursak yorugʻlik dastasi hosil boʻladi. Bu  yorugʻlik shu'lasidir. Agarda biz tirqishni kichraytirib shu’lani ingichkalashtirsak  yorugʻlik nuri hosil boʻladi. Biroq uni cheksiz ingichka qilish mumkin emas.

 **Yorugʻlik nuri**- bu yoʻnalishlari fazoning ixtiyoriy nuqtasida yorugʻlik energiyasining koʻchish yoʻnalishi bilan ustma-ust tushadigan geometrik chiziq.

Bir jinsli muhitda yorugʻlik toʻgʻri chiziq boʻylab tarqaladi. Bir jinsli boʻlmagan muhitda yorugʻlik nuri egiladi. 1662- yilda fransuz matematigi Ferma bir jinsli boʻlmagan muhitda yorugʻlik tarqalish yoʻlini topishga imkon beradigan prinsip yaratdi va uni  Ferma prinsipi deb nomladi.

**Ferma prinsipi**- geometrik optikaning asosiy prinsipi. Unga koʻra, yorugʻlik nuri fazodagi ikki nuqta orasida shunday yoʻl boʻyicha tarqaladiki, yorugʻlik bu yoʻlni oʻtishi uchun shu nuqtalarni tutashtiruvchi boshqa yoʻllarga nisbatan yoki eng kam, yoki eng koʻp yoki bir xil vaqt sarf qiladi.

Ferma prinsipidan geometrik optikaning asosiy qonunlari: yorugʻlikning toʻgʻri chiziq boʻylab tarqalish qonuni, qaytish qonuni va sinish qonunlari kelib chiqadi.

  


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


Andoza:OʻzMU Fizika

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Fotorezistorlar nima?
---------------------

Yorugʻlikka bogʻliq rezistorlar (LDR) sifatida ham tanilgan fotorezistorlar yorugʻlikning mavjudligi yoki yoʻqligini koʻrsatish yoki yorugʻlik intensivligini oʻlchash uchun ishlatiladigan yorugʻlikka sezgir qurilmalardir. Zulmatda ularning qarshiligi juda yuqori, baʼzan 1 MŌ gacha, lekin LDR sensori yorugʻlikka taʼsir qilganda, qarshilik yorugʻlik intensivligiga qarab, hatto bir necha ohmgacha keskin pasayadi. LDRlar qoʻllaniladigan yorugʻlikning toʻlqin uzunligiga qarab oʻzgarib turadigan sezgirlikka ega va chiziqli boʻlmagan qurilmalardir. Ular koʻplab ilovalarda qoʻllaniladi, ammo bu yorugʻlikni sezish funktsiyasi koʻpincha fotodiodlar va fototransistorlar kabi boshqa qurilmalar tomonidan amalga oshiriladi. Baʼzi mamlakatlar ekologik xavfsizlik nuqtai nazaridan qoʻrgʻoshin yoki kadmiydan tayyorlangan LDRlarni taqiqlagan.

Nurga bogʻliq qarshilik (fotorezistor) taʼrifi
----------------------------------------------

> Fotorezistorlar yorugʻlikka sezgir rezistorlar boʻlib, ular taʼsir qiladigan yorugʻlik intensivligi oshishi bilan qarshilik kamayadi.
> 
> 

### Fotorezistorlar turlari va ish mexanizmlari

Amaldagi materiallarga asoslanib, foto rezistorlarni ikki turga boʻlish mumkin: ichki va tashqi. Ichki fotorezistorlar kremniy yoki germaniy kabi qoʻshilmagan materiallardan foydalanadi. Qurilmaga tushgan fotonlar elektronlarni valentlik zonasidan oʻtkazuvchanlik zonasiga qoʻzgʻatadi. Bu materialda oqim oʻtkazish uchun mavjud boʻlgan koʻproq erkin elektronlar hosil qiladi va shuning uchun kamroq qarshilik. Tashqi fotorezistorlar aralashmalar bilan qoʻshilgan materiallardan tayyorlanadi, ular dopantlar deb ham ataladi. Dopantlar mavjud valentlik zonasi ustida elektronlar bilan toʻldirilgan yangi energiya bandini yaratadi. Bu elektronlar kichikroq energiya boʻshligʻi tufayli oʻtkazuvchanlik zonasiga oʻtish uchun kamroq energiya talab qiladi. Natijada yorugʻlikning turli toʻlqin uzunliklariga sezgir qurilma. Nima boʻlishidan qatʼiy nazar, ikkala tur ham yoritilganda qarshilikning pasayishini namoyon qiladi. Yorugʻlik intensivligi qanchalik yuqori boʻlsa, qarshilik tushishi shunchalik katta boʻladi. Shuning uchun LDRlarning qarshiligi yorugʻlik intensivligining teskari, chiziqli boʻlmagan funktsiyasidir.

  

Ichki fotoelektr effekti
Fotovoltaik effekt quyosh panellarining ishlashi ortida qoʻllaniladigan printsipdir. Fotonlar metall yuzasiga urilganda metall yuzasidan elektronlarning zaryadsizlanishi tashqi fotoelektr effekti deb ataladi.
**Prodromal davr** (yun. prodromos — oldindan xabarlovchi, darak beruvchi) — yuqumli kasallikning yashirin davridan soʻng boshlanib, uning asosiy klinik belgilari yuzaga chiqqunigacha boʻlgan davr. Bu davrda patogen mikrob oʻziga moyil aʼzo yoki toʻqimada koʻpaya boshlab, agressiv ferment va toksinlar ishlab chiqaradi. Prodromal davrbir necha soatdan bir necha kungacha davom etadi. Bu davrda koʻpgina yuqumli kasalliklarga xos umumiy belgilar: gavda haroratining koʻtarilishi, bosh ogʻrigʻi, darmonsizlik, lanj boʻlish, ishtaha yoʻqolishi va boshqa kuzatiladi. Prodromal davrdan soʻng yuqumli kasallikning avj olish davri boshlanadi va bemorda kasallikning asosiy belgilari namoyon boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tibbiyotga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Xoʻja Ilgʻor ota qabristoni** — Qashqadaryo viloyati Yakkabog' tumanida joylashgan qabriston va ziyoratgoh. 2004-yilda taʼmirlangan.

Qabriston haqida
----------------

Xoʻja Ilgʻor ota ziyoratgohining kiraverishidagi yangi qurilayotgan bino
Xoʻja Ilgʻor qishlogʻidan gʻarb tarafda qishloq bilan bir nomda Xoʻja Ilgʻor tepaligi qabriston hududi tarkibidadir. Tepalik doirasimon shaklga ega. Uning yon atrofi xuddi tepalikning oʻzi singari qabrtoshlarga toʻla. Butun qabriston toʻgʻri burchakli koʻrinishni hosil qilgan. Uning maydoni taxminan 2-2,5 ga dan iborat.

Xoʻja Ilgʻor ota maqbarasi
Hozirda Yakkabogʻ tumani hududiga qarashli Xoʻja Ilgʻor ota qabristoni paydo boʻlishi 717-yilda Xoʻja ilgʻor otaning vafot etishi va shu yerda dafn etilishi bilan bogʻlanadi. Asl ismi Xoʻja Muhammad al-Qosim boʻlgan bu inson Xoʻja Ilgʻor ota nomi bilan tanilgan. Qabristonga kunlik tashriflar soni oʻrtacha 80—100 kishini tashkil etadi. Bu koʻrsatgich diniy bayramlar kunlarida yanada oshib ketadi. Qurbon hayiti va Ramazon hayiti bayramlarida oʻrtacha 800-1000 ta atrofida ziyoratchilar tashrif buyurishadi. Shuningdek bu kunlarda, qabriston atrofida koʻchma bozorlar faoliyat koʻrsatadi.

Chillabuloq
-----------

Maqbara poyida Chillabuloq nomi bilan mashhur chashmaga koʻzingiz tushishi mumkin. Aytishlaricha, Xoʻja Ilgʻor jangda ogʻir yaralangach, „meni tuyamga ortinglar va u qayerda toʻxtasa, oʻsha yerda dafn qilinglar", deb vasiyat qiladi. U kishining tuyasi shu qishloqqa kelib toʻxtagach, uni yuvish uchun suv zarur boʻladi. Shunda uni qilichini yerga sanchishadi va ushbu buloq hosil boʻladi, deyilar ekan rivoyatlarda. Chillabuloq suvi isteʼmol uchun yaroqsiz, biroq undan teridagi turli kasalliklar va yaralarni davolashda foydalanashar ekan.

Polvon tosh
-----------

Amir Temur yoshligida koʻtarib mashq qilgan deya ishoniladigan 100 kgga yaqin ogʻirlikka ega polvon tosh
Amir Temur koʻtarib mashq qilgan, deb ishoniladigan ogʻirligi 100 kilogrammga yaqin boʻlgan polvon tosh ham topilgan. Polvon tosh qabristonga kiraverishda, oʻng tarafda, 700 yillik tut daraxti tagida joylashgan. Ziyoratga kelgan yigitlar ushbu toshni koʻtarib kuchlarini sinab koʻrishadi.

Xoʻja Ilgʻor qishlogʻi
----------------------

Bir necha yuz yillik tarixga ega, Amir Temur tavallud topgan qishloq. Qishloq tarixi VI—VII asrlarga borib taqaladi. Dastavval Kesh hududi boʻlgan qishloq, hozirda Yakkabogʻ tumani tarkibiga kiradi. Soʻnggi yillarda, qishloqqa katta eʼtibor berib kelinmoqda. 2018-yil qishloqda Amir Temur tavalludining 682 yilligi keng nishonlangan. Ayni paytda 6 gektarlik „Amir Temur" bogʻi barpo etilmoqda. Kelgusida ushbu bogʻning bir qismida Amir Temur muzeyi tashkil etilishi ham rejalashtirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Qashqadaryo viloyati islomiy qadamjolari". *Uzbekistan Travel*. Qaraldi: 3-avgust 2023-yil.
2. ↑  *Imamova, Navbahor* „Xo'ja Ilg'or, Amir Temur tug'ilgan qishloqda". *YouTube*.  Amerika Ovozi. Qaraldi: 3-avgust 2023-yil.
3. ↑  *Shokirjonov, Shuhrat* „Amir Temur tavallud topgan Xo‘ja Ilg‘or qishlog‘ida nimalar bo‘layapti? - Fotoreportaj". *Kun uz*. Qaraldi: 3-avgust 2023-yil.
**Tosh-qala II xarobasi (qal’a, ibodatxona)** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Mil.av. II-mil VIII asrlar. Xorazm viloyatining Hazorasp tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Tuproq qal’a mavzesi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Xorazm viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv xuquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
Tropik mintaqalar (1980-2016)
Braziliya
**Tropik mintaqalar** — Shimoliy va Janubiy yarim sharlarda subtropik va subekvatorial mintaqalar oraligʻida joylashgan 2 geografik mintaqa. Tropik mintaqalarning materik qismi uchun choʻl va chala choʻl landshafti, okeanlarga esa suvning shoʻrligi (36%o) va yuqori temperaturasi xos. Tropik mintaqalarda quyosh nurlari tik tushgani va bulutning kam boʻlganidan quyosh radiatsiyasi koʻp. Natijada harorat yil boʻyi yuqori boʻladi. Eng issiq oyning oʻrtacha temperaturasi quruqliklarda 30–35°, eng sovuq oyniki 10° dan pastga tushmaydi. Yillik yogʻin 50–200 mm (faqat sharqiy okean boʻyi mussonli zonasida 1000–2000 mm gacha). Materiklarda Tropik mintaqalarning quyidagi sektorlari: sernam oʻrmon landshaftli sharqiy okeanboʻyi, siyrak oʻrmon va butazorlardan iborat sharqiy oʻtish, choʻl va chala choʻl landshafti ustun boʻlgan materik ichkarisidagi va gʻarbiy okeanboʻyi sektorlari farq qilinadi. Sharqdan gʻarbga borgan sari oʻsimliklar dunyosi ham oʻzgarib boradi: aralash (doim yashil va barg toʻkuvchi) oʻrmonlar, mussonli oʻrmonlar (qarang Tropik oʻrmonlar), siyrak oʻrmon va savannalar, quruq oʻrmon va kserofil butalar, chala choʻl va choʻl oʻsimliklariga oʻtib boradi. Muvofiq ravishda faunasi ham oʻzgaradi. Okean va dengiz suvlarida bugʻlanish koʻp boʻlganligi sababli kislorod va planktonlar siyrak. Tropik mintaqalardagi koʻpchilik yerlar xoʻjalik jihatidan kam oʻzlashtirilgan, aholi siyrak.

Manbalar
--------

1. ↑  "Tropik mintaqalar" *OʻzME*. T-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Petropavlovsk kalʼasi** (rasmiy nomi Sankt-Peterburg qalʼasi; 1914— 17 yillar Petrograd qalʼasi) — Sankt-Peterburgda, Zayachye o.dagi qalʼa. 1703-yil 16. (27) mayda asos solingan. Pyotr I tuzgan loyiha asosida dastlab loy va yogʻochdan qurilgan, 18-asrning 30—40-yillari tosh bilan qoplangan. 6 bastion oʻzaro devorlar bilan tutashtirilgan. Bastion devorlarining balandligi 10–12 m, kengligi 20 m. Petropavlovsk qalʼasidan qamoqxona sifatida foydalanilgan. Hozir muzey. Petrovskiy va Nevskiy darvozalari, Petropavlovsk sobori, kronverk, zarbxona va boshqa muhta-sham binolar Petropavlovsk qalʼasining tarixiy va meʼmoriy yodgorliklari hisoblanadi. Petropavlovsk qalʼasida Pyotr 1 va boshqa rus imperatorlarining kab-rlari bor. Qalʼadagi imoratlar, sagana toshlari klassitsizm uslubida ishlangan. Bayram kunlari Narishkin bastio-nida toʻp otiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Ugom tizmasi (Chorvoq yaqinida)
**Ugom tizmasi** - Gʻarbiy Tyanshanning bir qismi. Tizmaning janubi-gʻarbiy qismi Toshkent viloyati Boʻstonliq tumani hududida. Talas Olatovidan (Manas tog tuguni yaqinidan) boshlanib janubi-gʻarb tomon 115 km ga choʻzilgan. Piskom va Ugom daryolari oraligʻida. Uning janubi-gʻarbiy qismi Oʻzbekistonda, shimoli-sharqiy qismi esa Qozogʻiston hududida. Suvayirgʻich yaqinidan ikki davlatning chegarasi oʻtadi. Oʻrtacha bal. 3000–3500 m, janubi-gʻarb tomon pasayib boradi. Oʻzbekistondagi qismi ancha past, Chirchiq daryosi yaqinida bal. 1500 m. Ugom tizmasining ayrim choʻqqilari 3500–4000 m ga koʻtarilgan. Eng baland choʻqqisi Sayram (4238 m). Sayram choʻqqisidan Ugom tizmasi bir qancha tarmoqlarga ajraladi, bulardan eng yiriklari Tuproqbel va Maydontoldir. Bu tarmoqlar ancha baland boʻlib, baʼzi choʻqqilari 4000 m dan yuqori — (Tuproqbel — 4234 m). Ugom tizmasining bu qismida doimiy qor uyumlari va kichik muzliklar mavjud.

Ugom tizmasining suvayirgʻich qismi asosan, qoyali. Baʼzi joylarida tekislangan yuzalar bor. Janubi-gʻarbiy yon bagʻri ancha tik, shimoli-sharqiysi esa biroz nishabroq. Yon bagʻirlarida koʻplab kalta, chuqur daralar bor. Ostona va sharsharalar hosil qiluvchi daryolar bilan kesilgan.

Ugom tizmasi gersin burmalanishi davrida shakllangan antiklinoriydir. Hozirgi balandligiga yangi tektonik harakatlar taʼsirida koʻtarilgan. Paleozoy davriga mansub ohaktosh, dolomit, qumtosh, slanets, granit, granodiorit, porfir kabi tog jinslaridan tashkil topgan. Ohaktoshlarda karst jarayonlari rivojlangan. Suvayirgʻich qismidagi tekislangan yuzalarda karrlar, karst, voronka va botiklar, yon bagʻirlarida esa karst gʻorlari, quduklari va shaxtalari keng tarqalgan. Ugom tizmasi Chorvoq botigʻini shimoliy gʻarb tomondan oʻrab turadi.

Iqlimi togʻga xos, yogʻingarchilik, ayniqsa, uning shimoli-sharqiy qismida, koʻproq (1500–2000 mm). Yon bagʻirlarida tipik va toʻq boʻz, qoʻngʻir, jigarrang oʻrmon tuproqlari tarqalgan. Chalachoʻl, dasht oʻsimliklari, daryo vodiylarida butalar oʻsadi. Togʻ yon bagʻirlari oʻrmonzor, suvayirgʻich qismida, oʻtloq dashtlar, subalp va alp oʻtloqlari tarqalgan. Hayvonlardan oʻrmonlarda qobon, boʻrsiq, olmaxon, tizmaning baland qismlarida kiyik, qor qoploni, boʻri, ayiq va boshqa; qushlardan kaklik, kaptar, bulbul, chumchuq, lochin, kalxat va boshqa yashaydi. Foydali qazilmalaridan ohaktosh, granit, marmar bor. Ugom tizmasining shimoli-sharqida Oqsuv-Jabagʻli qoʻriqxonasining gʻarbiy qismi joylashgan. Ugom tizmasining Chatqol togʻlariga yaqin kelgan joyiga Chorvoq GES toʻgʻoni qurilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Krodo** (lot. Crodo) — sakson va gʻarbiy slavyan mifologiyasidagi vaqt xudosi, yilnomachi Konrad Boto tomonidan tasvirlangan. Slavyanlar va sakslar orasida bunday xudoning mavjudligi shubha ostida.

Konrad Boto oʻzining „Sakson xronikasi" da (Chronecken der Sassen, 1492) slavyan xudosi Krodo (Crodo) yoki Satara haqida gapiradi, uning qurbongohi Goslarda boʻlgan va uning nomi Bad Gartsburg yaqinidagi tuz manbai boʻlgan. Ehtimol, Krodo nomi Kronosdan, Satar esa Saturn nomidan kelib chiqqan boʻlishi mumkin.

Goslar muzeyida „Krodo qurbongohi" — XII-asr oxiridagi katolik qurbongohi shahar soboridan namoyish etilgan. XVIII-asr boshidagi kech afsonaga koʻra, bu qurbongoh Krodo maʼbadida ishlatilgan.

Ura-Linda, qadimgi friziyaliklarning soxta yilnomasi, p. 45-rasmda oltita sim uchta gʻildirak chizilgan, ular Vralda, Manba va Boshlanish sifatida imzolangan va matn „Bu Kroder, Yul bilan abadiy aylanadigan gʻildirak" degan tushuntirish bor.

Manbalar
--------

1. ↑  *Leonhard Franz.* Falsche Slawengötter: eine ikonographische Studie. Leipzig, 1941.
2. ↑  Ein Sachsengott „Krodo"? Eine literarische, kunst- und religionsgeschichtliche Spurensuche
Wolfram Janzen. 2017
3. ↑  Roch-Stübler H. Der sogenannte Krodo-Altar Архивная копия от 10 марта 2006 на Wayback Machine
4. ↑  Вирт Г. Хроника Ура Линда. Древнейшая история Европы / Пер. с нем. Кондратьев А.В. М.: Вече, 2007. C. 126—127
**Murgʻob** (turkmancha: *Murgap*) — Afgʻoniston va Turkmanistondagi daryo. Uzunligi 978 km, xavzasining maydoni 469 ming km². Afgʻoniston hududidagi Paropamiz togʻlaridan boshlanib, Bandi-Turkiston va Sa-fedkoʻh tizmalari oraligʻidagi tor vodiydan oqadi. Turkmaniston hududida vodiy kengayadi, bu yerda irrigatsiya tarmoqlari barpo etilgan. Daryo Qoraqum choʻliga chiqqandan soʻng quruq delta hosil qiladi. Mari shahridan yuqoriroqda Murgʻobni Qoraqum kanali kesib oʻtgan. Qor, yomgʻir va yer osti suvlaridan toʻyinadi. Oʻrtacha suv sarfi oʻrta oqimida 52 m³/sek. Martmay oylarida suvi koʻpa-yadi, qishda daryo toshadi. Suviningloyqaligi 4500 g/m3. Irmoqlari: ungda — Obiqaysar, chapda — Kashan, Kushka. Murgʻob suvi sugʻorishga sarflanadi. Murgʻob boʻyida Yoʻloʻtan, Mari, Bayramali shaharlari joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Gidrologiya | *Gidrologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Olimjon Sharipjonovich Sarimsoqov** (1963-yil 16-oktyabr, Uchqoʻrgʻon tumani, Namangan viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, texnika fanlari doktori, professor.

Biografiyasi
------------

Olimjon Sarimsoqov 1963-yil 16-oktyabr Uchqoʻrgʻon tumanida tugʻilgan. 1981—1986-yillarda Toshkent to‘qimachilik va yengil sanoat institutida tahsil olgan. 1986—1988-yillarda Toshkent to‘qimachilik va yengil sanoat instituti Namangan filiali kichik ilmiy xodimi, 1988—1991-yillarda Toshkent to‘qimachilik va yengil sanoat instituti aspiranti, 1992—1993-yillarda Namangan muhandislik iqtisodiyot instituti assistenti, 1993—1995-yillarda Namangan muhandislik iqtisodiyot instituti ilmiy kengash kotibi, 1995—1996-yillarda Namangan muhandislik iqtisodiyot instituti Marketing va buxgalteriya hisobi kafedrasi dotsenti, 1996—1999-yillarda Namangan muhandislik iqtisodiyot instituti iqtisod fakulteti dekani o‘rinbosari, 1999—2000-yillarda Namangan muhandislik iqtisodiyot instituti xalqaro aloqalar bo‘limi boshlig‘i, 2000—2006-yillarda Uchqo‘rg‘on iqtisodiyot kolleji direktori, 2006—2009-yillarda Namangan viloyati o‘rta maxsus kasb-hunar ta’limi boshqarmasi o‘quv tarbiya jarayonlariga ilmiy-metodik rahbarlik qilish bo‘limi boshlig‘i, kadrlar tayyorlash va ularning mehnatidan foydalanish monitoringini olib borish bo‘limi guruh rahbari, boshqarma boshlig‘ining o‘rinbosari, 2009—2012-yillarda Namangan viloyati o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi boshqarmasi boshlig‘i, 2012—2017-yillarda Namangan muhandislik-texnologiya instituti dotsenti, katta ilmiy xodim-izlanuvchisi vazifasida faoliyat koʻrsatgan. 2018-yildan Namangan muhandislik-texnologiya instituti Tabiiy tolalarni dastlabki ishlash texnologiyasi kafedrasi mudiri, professori. Oʻzbekiston Liberal demokratik partiyasi a’zosi..

### Ilmiy faoliyati

2017-yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 150 dan ortiq ilmiy va 12 ta o‘quv-uslubiy ishlar, 3 ta monografiya muallifi.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 1-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2022 — 342 bet.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Mensheviklar** (rus. mensheviki — ozlar) — RSDRPdagi siyosiy oqim vakillari, 1917-yildan mustaqil siyosiy partiya. "M." tushunchasi RSDRPning 2-sʼyezdi (1903)da paydo boʻldi. Oʻshanda delegatlarning bir kismi partiya rahbar organlariga saylov toʻgʻrisidagi masalada ozchilikni tashkil qilib qolgandi. Asosiy gʻoyaviy rahbarlari — L. Martov, A. S. Martinov, P. B. Akselrod, G. V. Plexanov. M. partiya ishida katʼiy sentralizmga va MKga katta vakolatlar berilishiga qarshi chiqdi. 1905—07 yil inqilobida proletariat samoderjaviyega qarshi liberal burjuaziya bilan koalitsiyada harakat qilishi kerak, deb hisoblagan; dehqonlarning inqilobiy salo-hiyatini rad etgan; tinch yoʻl bilan ish olib borishni afzal deb bilgan va h.k. Fevral inqilobidan keyin Vaqtli hukumatni qoʻllab-quvvatladi. Rossiya sotsializm uchun yetilgan emas deb hisoblab, Oktabr davlat toʻntarishini qabul qilmadi, bolsheviklar sotsialistax tajriba muvaffaqiyatsiz chiqqanligini his etib chekinadi va bo-shqa partiyalar bilan kelishishga intiladi, deb oʻyladi. Fuqarolar urushida antibolshevistik hukumatlarda, qurolli harakatlarda qatnashdi, biroq Antanta davlatlari va ular qoʻllab-quvvatlayotgan aksilinqilobiy kuchlarga qarshi chiqdi. 1924-yil M. uyushgan kuch sifatida Shoʻrolar hududida faoliyatini toʻxtatdi. 1931-yil martda menshevikcha "RSDRP MK Ittifoq byurosi" ustidan toʻqib chiqarilgan sud jarayoni boʻldi, uning aʼzolari (14 kishi) josuslik va ziyonkashlikda ayblanib, turli muddatlarga ozodlikdan mahrum etishga hukm qilindi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kuvshinovo** — Kuvshinovo shahridagi Torjok — Kuvshinovo — Soblago liniyasining 57-kilometrida (Lixoslavldan 90 kilometr) joylashgan va Oktabr temir yoʻlining Moskva viloyatiga tegishli temir yoʻl stantsiyasi.

Kamenskoye qishlogʻi yaqinidagi stansiya tadbirkor Y. M. Kuvshinova tomonidan Torjok shahridan Kamenskaya qogʻoz fabrikasiga 1912-yilda foydalanishga topshirilgan xususiy kirish yoʻllarini qurish paytida paydo boʻlgan. 1916-yilda stansiya binosi qurildi, 1938-yilda esa yaqin atrofdagi qishloqni oʻziga singdirgan vokzal aholi punktiga shahar maqomi berildi va Kuvshinovo nomi berildi.

Vokzal orqali yoʻlovchi tashish Kuvshinovo-Ostashkov yoʻlovchi poyezdi orqali amalga oshiriladi.

Vokzalda bu temir yoʻl uchun xos boʻlmagan baland platforma, shuningdek, meʼmoriy yodgorlik hisoblangan inqilobdan oldingi qurilish vokzalining yogʻochdan yasalgan binosi saqlanib qolgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Jeleznodorojnaya liniya Torjok — Soblago[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  „Октябрьская Магистраль". 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-iyun 2010-yil.
Sil limfadeniti *(„limphadenitis tuberculoza")* xirurgik sil bilan ogʻrigan barcha bemorlarning qariyb uchdan bir qismini shikastlantiradi. Bronxial sil (kasallik nafas olish yoʻllari orqali yuqadi), mezenterial sil (kasallik hazm organlari orqali yuqadi) va boʻyin limfa tugunlari sili (koʻpincha kasallik boʻyin limfa tugunlarini, jagʻ osti va oʻmrov usti limfa tugunlarini zararlantiradi) farqlanadi.

Bosqichlari
-----------

Kasallik 4 bosqichdan iborat: 1-bosqich boshlangʻich, infiltrativ; 2-bosqich kazeoz; 3-bosqich abssesslangan; 4-bosqich; oqma yarali (yarali).

Klinik manzarasi
----------------

Tashqi limfa tugunlari silining klinik kechishi oʻziga xos simptomlarning yoʻqligi bilan farqlanadi. Koʻpchilik hollarda bemorlarning umumiy ahvoli qoniqarli darajada boʻladi. Tashqi limfa tugunlati sili diagnostikasida anamnez muhim ahamiyatga ega. Kasallik xronik tarzda kechadi. Bemorning umumiy ahvoli qoniqarli boʻladi. Harorat subfebril boʻladi. Baʼzan limfa tugunlarining bir yoki ikki tomonlama yalligʻlanishi kuzatiladi. Kamdan-kam hollarda jarayon zoʻraygani aniqlanadi, kasallik mavsumiy xarakterga ega: yozda limfa tugunlari kichrayadi, qishda esa kengayadi.

Differensial diagnozi
---------------------

Kasallikni aktinomikoz, limfogranulematoz, limfosarkoma va boshqa ayrim qon kasalliklaridan farq qilish lozim.

Davosi
------

Konservativ va jarrohlik yoʻli bilan davolash usullaridan foydalaniladi. Konservativ davo boshqa sil kasalliklarini davolash usullariga oʻxshab ketadi. Davolashda gelioterapiyadan, ultrabinafsha va rentgen nurlariga solishdan, geliy-neon lazer terapiyasining kuchsiz dozalaridan foydalaniladi. Antibakterial preparatlar keng qoʻllaniladi. Qon tomirlar, boʻyin asab tolalari ezilgan yoki nafas olish yoʻllaridagi limfa tugunlari kattalashganda limfa tugunlari konglomerati ekstirpatsiyasi amalga oshiriladi. Operatsiyadan oldingi va keyingi davrda maxsus antibakterial preparatlar keng qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Ubaydullayev*. Tashqi limfa tugunlari sili*, Toshkent, 2009 — 392 bet.
2. ↑  Tursunov*. Limfa tugunlari sili*. Toshkent: Abu Ali ibn Sino nomidagi tibbiyot nashriyoti, 1999-yil — 270 bet. ISBN 978-5-638-01272-9.
3. 1 2  Oripov*. Limfa tugunlari sili*, 2, Toshkent: Yangi asr alodi, 2008-yil — 453 bet. ISBN 978-9943-08-238-0.
**Midiya** — Eron togʻligining shim.-gʻarbiy qismidagi tarixiy viloyat; qadimda qabilalar ittifoqi nomi, soʻngra poytaxti Ekbatona (hozirgi Hamadon) boʻlgan podsholik (miloddan avvalgi 7-asr 70-yillari — 6-asr oʻrtalari). Dastlab M.liklar miloddan avvalgi 9-asrning 2-yarmiga oid ossuriy yilnomalarida qayd etilgan. Aftidan, qabila ittifoqi mahalliy tub qabilalar uyushmasidan tashkil topgan; biroqmil. av. 9—8-asrdayoqyangi qabilalar kelishi bilan bu ittifoqda M.dagi forsiyzabon qabilalar ustunlik qila boshlagan. M.liklar 9—8-asrlarda harbiy demokratiya sharoitida yashaganlar. Bu ibtidoiy jamiyatdan ilk qulchilikka oʻtish davri edi. Jamiyatning iqtisodiy asosini dehqonchilik va chorvachilik (ayniqsa, yilqichilik) tashkil qilgan, shuningdek, hunarman-dchilik turlari ham taraqqiy etgan. Miloddan avvalgi 9—8-asrlarda M.liklar ularning bir qism yerlarini bosib olgan Ossuriyaga qarshi ayovsiz kurash olib borganlar. Ossuriya asoratidan xalos boʻlgach, Gerodotning maʼlumotiga koʻra, M. podsholigi barpo etilib uning birinchi podshosi Deyok (miloddan avvalgi 727—675) boʻlgan. Ossuriy manbalariga koʻra, esa, M. podsholigi miloddan avvalgi 7-asrning 70-yillarida vujudga kelgan, bunda Ossuriyaga qarshi kurashda M.liklarni kelgindi qabilalar — kimmeriylar va skiflar qoʻllab-quvvatlashgan. Kiaksar M.ning eng buyuk podshosi boʻlgan. Uning davri (625/4— 584)da harbiy islohot oʻtkazilib, qabilalardan toʻplanadigan qoʻshin oʻrniga muntazam qoʻshin barpo etilgan. M. kichik bir podsholikdan qad. Sharqning qudratli saltanatiga aylangan. Qisqa vaqt ichida M. Manani egallab, Bobil bilan ittifoqlikda Ossuriya davlatini tormor etgan, Urartu va boshqalarni bosib olgan. M. saltanatining hududi Gʻarbda — Galis daryosi (hozirgi Kizil irmoq), Sharqsa — Oʻrta Osiyo va ehtimol Afgʻonistonni qamrab olgan. Miloddan avvalgi 6-asr oʻrtalarida M.da ichki siyosiy vaziyat keskinlashgan. Miloddan avvalgi 550 yilda M. forslar tomonidan bosib olinib, satrapiya sifatida Axomaniylar davlati tarkibiga kiritilgan. Mustaqil M. davlati faqat miloddan avvalgi 4-asrning soʻnggi choragida, sobiq M.ning bir qismida, Jan. Ozarbayjon (ilgarigi Mana)da tiklangan. U keyinchalik M. yoxud Kichik M. M. Atropatenasi, Atropatena deb atala boshlagan.

M. qad. davrning siyosiy, iqtisodiy va madaniy tarixida muhim oʻrin egallagan. M.da zardushtiylik keng tarqalgan. Atropatenadagi M.liklarning bir qismi mahalliy kutiy — lullu-bey va manney — matiyen qabilalari bilan aralashib qad. Ozarbayjon (ozariy) xalqining etnogenezida muhim rol oʻynagan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Liang Gang** ( 197-yil ), soʻngi Sharqiy Xan sulolasining arbobi, Yuan Shuga boʻysunuvchi.

hayot
-----

Jianʼanning ikkinchi yilida (197) Yuan Shu oʻzini Xuaynanda imperatorligini eʼlon qildi va oʻzini "Chjun oilasi" sifatida tanishtiradi. Jiujiang Taishouni Huainan Yin deb hisoblang, Sangong, Liuqing va yuzlab mansabdorlarni tayinlang va shahar ustidagi osmon va ostidagi yerga ibodat qiling.

Yuan Shu yordam tariqasida Lu Bu bilan qarindoshliik rishtasini bogʻlamoqchi boladi, shuning uchun u oʻg'liga Lu Buning qizini soʻradi va Lu Bu rozi boʻldi. Yuan Shu oʻzining elchisi Xan Yinni Lu Buga imperator ekanligini malum qilish uchun yubordi va xotinini kutib olishni soʻradi. Pey kantsleri Chen Gui, mabodo Yuan Shu bilanLu Bu qaynona-qaynota boʻlib qolsa, Xuzhou va Yangzhou mamlakat uchun muammoga uchrashidan qorqadi, shu sababli Chen Gui Lu Buni koʻndirish uchun ketdi. Lu Bu dastlab Yuan Shu unga yordam bermaganidan, qizi yolga chiqishga ulgurganidan shikoyat qildi, shu sababli u uni orqaga qaytarib, unga uylanishdan bosh tortdi, Xan Yinni qurol-yarog‘ bilan jo‘natib yubordi va Xududa boshini tanasidan judo qildi.

Yuan Shu Lv Budan gʻazabga tushib, Xan Yinni oʻldirdi va oʻzining generallari Chjan Xun, Qiao Rui, Xan Syan bilan Yang Fengni oʻn minglab piyoda va otliq navkarlari bilan birlashtirib, Lv Buga etti usulda qoshin tortadi. Oʻsha paytda Lyu Buning faqatgina 3000 askari hamda 400 otlari boʻlgan, u magʻlub bolishini oʻlab, Chen Guiga dedi: "Yuan Shu qo'shini hujum qildi va bular hammasi siz tufayli, biz qanday yo'l tutishimiz kerak?" Chen Gui : "Xan Siam, Yang Feng va Yuan Shu olomon. Cheksiz va qat'iy, men uni qutqarib qolib bo'lmaydi deb hisoblayman. Uning o'g'li Chen Deng ajralishni rejalashtirgan va ular darhol ajralishlari mumkin edi. "Chen Guining strategiyasidan foydalangan holda, Lv Bu Xan Syan bilan Yang Fengga shunday deb yozdi: "Ikki general shaxsan rahbarni tortib olishdi va Lv Bu Dong Chjuoni shaxsan ozi o'ldirdi. Endi Yuan Shu isyonkor, uni birgalikda jazolash maqsadga muvofiqdir.Nega siz banditga (Yuan Shu) qo'shilib, Lu Buga hujum qilasiz? Endi biz Yuan Shuni mag'lub etish, mamlakat uchun zararni qaytarish va dunyoga hissa qo'shish uchun birgalikda kurashmog'imiz kerak. "Va harbiy mablag' bilan yordam berish. bu paytda Cao Cao Yuan Shuga zarba berdi.Yuan Shu , Cao Cao shaxsan zabt etganini eshitdi, qo'shinini tashlab, Xuaynanga qaytib ketdi va o'zining generallari Qiao Rui, Li Feng, Liang Gang va Le Jiuni qoldirib ketdi ; qo'shinning bir qismi chekindi, suvda horigan yaradorlar bilan murdalar qolgandi

Xan Syan bilan Yang Feng maktub olishdi va juda mamnun bo‘lishdi va Lu Bu bilan birga Chjan Xunga hujum qilib, Syapi bilan tenglashib, uni mag‘lub etishdi.

havolalar
---------

* "Uch qirollik · Vey Shuyi · imperator Vu Ji "
**Lyovenshede Minorasi** (Est. Loewenschede yirtilgan) — Tallin shahrining oʻrta asr qal’a devorining minorasi (Kooli koʻchasi, 7). XIV-asr meʼmorchiligi yodgorligi.

Tarix
-----

U XIV-asr boshlarida shahar chegarasiga kirgan hududni Avliyo Maykl monastiri bilan oʻrab olgan qal’a devorining qismida qurilgan. Qurilish 1373-yilda yakunlandi; minora diametri 10,7 m, devorlari qalinligi 1,55 m edi.

Alderman (gildiya oqsoqollari) Vinanda Lyovenshede nomi bilan atalgan. 1456-yilga kelib devorlarning qalinligi 2,3 m ga, minoraning balandligi esa 24,2 m ga oshirildi.

Zamonaviylik
------------

Minoraning birinchi va ikkinchi qavatlari keramika ustaxonasi uchun moʻljallangan. Yuqori qavatda 60-kishilik zal mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  „3015 All-linna kindlustused - linnamüür, tornid, väravaehitised, muldkindlustused, vallikraav, 13.-18.saj." (et). *Kultuurimälestiste register*. 2-sentabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-sentabr 2021-yil.
2. ↑  „Башня Лёвеншеде". *visitestonia.com*. 7-noyabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-aprel 2017-yil.

Havolalar
---------

* Loewenschede torni ajalugu