recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Marjon riflari**, marjon qurilmalari — toʻda-toʻda boʻlib yashaydigan marjonlarning ohakka aylangan skeletlardan tashkil topgan suv osti qoyalari. Marjon qurilmalar toʻrt turga ajratiladi: qirgʻoq riflari, baryer (fob, toʻsiq) riflari, atollar va laguna ichi Marjon riflari Ularning normal rivojlanishi uchun: 1) dengiz suvi temperaturasi yuqori (kamida 20°) boʻlishi;2) suv sayoz (oʻrtacha chuq. 40–50 m gacha);3) shoʻrlik normal (35%o cha) va toza;4) dengiz tubi qoyadan iborat boʻlishi kerak. Marjon riflari juda katta va qalin boʻlishi mumkin. 1500 m balandlikda boʻlgan Marjon riflari bilan birga (Zond arxipelagi) zamini suv satxidan 1200 m chuqurlikda turgan marjon qurilmalari ham bor (Marshall o.lari atrofi). Koʻpchilik hollarda marjon qurilmalari tarkibida neft va gazga boy konlar boʻladi. Hozirgi zamon marjon qurilmalarining fatsial sharoitlarini, ularning maʼlum tektonik zonalarga toʻgʻrilanishini oʻrganish neft qidiruv geol.si uchun katta ahamiyatga egadir.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tinchlik va taraqqiyot uchun Butunjahon fan kuni** (BMTning boshqa rasmiy tillarida: ing. *World Science Day for Peace and Development,* arabcha. اليوم العالمي للعلم لصالح السلام والتنمية, ispan. *Día Mundial de la Ciencia para la Paz y el Desarrollo,* hitoy. 争取和平与发展世界科学日, frans. *Journée mondiale de la science au service de la paix et du développement*) — har yili 10-noyabrda deyarli butun dunyoda nishonlanadigan xalqaro kun.

Butunjahon fan kuni tarixi
--------------------------

1999-yilda Vengriya poytaxti Budapesht shahrida Birlashgan Millatlar Tashkilotining Taʼlim, fan va madaniyat bo‘yicha tashkiloti (UNESCO) shafeligida navbatdagi Butunjahon fan konferensiyasi (inglizcha: *World Conference on Science*) bo‘lib o‘tdi. Ushbu ilmiy konferensiya delegatlari (ular orasida ko‘plab taniqli olimlar, huquq himoyachilari, ekologlar, siyosatchilar va boshqalar bor edi) taqvimga shunday sanani kiritish taklifi bilan chiqdilar. Tashabbuschilarning taʼkidlashicha, bu sayyora miqyosidagi eng muhim muammolarni hal qilishda jamoatchilik va ilm-fan o‘rtasidagi hamkorlikni yaxshilashga olib keladi.

Yig‘ilish bayonnomasidan so‘ng UNESCO „Tinchlik va taraqqiyot uchun Butunjahon fan kuni"ni tasdiqladi. 2001-yilda rasman eʼlon qilingan va 2002-yildan beri nishonlanadi.

Shu kuni UNESCO xodimlari belgilangan yo‘nalishlar bo‘yicha o‘z ishlarini faollashtiradi: maktablarda maʼruzalar va fuqarolar uchun seminarlar, davra suhbatlari, mavzuli plakatlar va posterlar tarqatish, muzeylarda maxsus ko‘rgazmalar tashkil etish.

Qo‘yilgan muammolarning muhimligiga qaramay, bu kun butun dunyo olimlari uchun bayramdir, chunki bu ko‘pincha hamkasblar bilan uchrashish, ularning ilmiy xulosalari bilan almashish va ehtimol birgalikda yuzaga kelgan muammolarni hal qilish imkoniyatidir. Butunjahon tinchlik va taraqqiyot uchun fan kuni ishlamaydigan kun emas, agar yilga qarab dam olish kuniga to‘g‘ri kelmasa.

Manbalar
--------

1. ↑  [www.calend.ru/holidays/0/0/2660/ Vsemirniy den nauki — 10 noyabrya. Istoriya i osobennosti prazdnika v proekte Kalendar Prazdnikov 2010]

Yana qarang
-----------

* Fan kuni

Havolalar
---------

* [www.calend.ru/holidays/0/0/2660/ Bayramlar taqvimida Jahon fan kuni]
* Tinchlik va taraqqiyot uchun Jahon fan kuni
* Birlashgan Millatlar Tashkiloti xotiralarining rasmiy roʻyxati
* YUNESKO Bosh direktorining Tinchlik va taraqqiyot uchun Butunjahon ilm-fan kuniga bag‘ishlangan murojaati (2009)
**Christoph Willibald Gluck** (1714.2.7, Erasbax, Bavariya — 1787.15.11, Vena) — avstriya kompozitori, musiqiy klassitsizmning yirik vakili. 1752 yildan asosan Venada yashab, saroy operasida dirijyor va kompozitor boʻlgan. Vena klassik maktabining ilk opera islohotchisi sifatida "Orfey va Evridika" (1762), "Alsesta" (1767), "Ifigeniya Tavridada" (1779) kabi 100 dan ortiq operalarini yaratdi. Bularning eng yetuklari gʻoyaviy va badiiy mazmundor, ifodaviy vositalari xilma-xil boʻlib, qahramonlarning kuchli his-tuygʻulari, matonatli xulqiy fazilatlari bilan ajralib turadi. G. ariya, ansambl va balet lavhalarini izchil musiqa rivojiga boʻysundirdi, ularni yirik sahnalarga birlashtirib, operaning musiqiydramatik keskinligini kuchaytirdi, saroy spektakllariga xos dabdabali yuzaki tomoshalarga barham berdi. G. fransuz hajviy opera janrida ham ijod qilgan. "Soxta choʻri" (1758), "Aldangan qozi" (1761), "Nogahon uchrashuv yoki "Makka hojilari" (1764) va b. asarlarida Sharq mavzularini ekzotik tarzda aks ettirgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  *(unspecified title)*
2. 1 2  *(unspecified title)*
3. 1 2  *(unspecified title)*
4. ↑  *(unspecified title)*
5. ↑  *(unspecified title)*

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
* Levik B. V. Chet el musiqasi tarixi (maxsus muharrir T. Gʻafurbekov), T. 1984.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Butiklar tarixi**

 Kristian Lakroixning moda dizayni butigi
**Butik** ( Fransuzcha talaffuzi: butik )- moda liboslari yoki aksessuarlari sotiladigan kichik doʻkon. Bu so'z fransuzcha "do'kon" degan ma'noni anglatadi, uning kelib chiqishi qadimgi yunoncha "omborxona" so`ziga tegishli. 

"Butik" atamasi 1960-yillarning oxirida umumiy ingliz tiliga kirdi. Yevropada Montaigne avenyusi va Bond ko'chasi davrning eng zamonaviy do'konlariga ega bo'lgani uchun ommaviy axborot vositalarining diqqat markazida bo'lgan. 

Ba'zi ko'p do'konli korxonalar , agar ular kichik, yuqori darajadagi bozorlarni maqsad qilgan bo'lsa, butiklar deb atash mumkin,  garchi ba'zi butiklar qo'lda yasalgan buyumlar va boshqa noyob mahsulotlarga ixtisoslashgan bo'lsa-da. Boshqalari shunchaki futbolkalar, stikerlar va boshqa moda aksessuarlarini sun'iy ravishda kichik seriyalardi Top 3 butiklar.

**1.**Gucci - mashhur brend asoschisi Guccio Gucci o`zining birinchi do`konini 1921-yilda ochgan. O`shandan beri uning nomi dunyodagi eng mashhur moda dizaynerlari ro`yxatidan joy olgan. Bu uyda charm buyumlar aksessuarlar kiyim-kechak va parfyumeriyalar mavjud.

**2.**Valentino - dunyodagi eng qimmat butikdir. Shuningdek unda hashamatli kiyimlar, ichki kiyimlar, aksessuarlar va parfumeriya va boshqa qimmatbaho narsalar otiladi. Bu butik 1959-yilda Italiyalik dizayner Valentino Garavani tomonidan asos solingan.

**3.**Christian Dior- bosh qarorgohi Parijda joylashgan fransuz modalar uyi. Unda kiyim, poyabzal, aksessuarlar, zargarlik buyumlari, soatlar, kosmetika va parfyumeriyalar sotiladi. Brendga 1946-yil 16-dekabrda dunyodagi eng mashhur moda dizaynerlaridan biri- Christian Dior asos solgan. Uning bosh direktori - Delphine Arnault.

1. ↑  "boutique". *Lexico UK English Dictionary*. Oxford University Press. Archived from the original on May 14, 2020. .
2. ↑  *Liddell.* „ἀποθήκη". *A Greek-English Lexicon*.  Perseus.
3. ↑  *Avalith.* „Historypin - Tours - Carnaby Street, 1960s London.". *historypin.org*. 15-iyul 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-oktabr 2014-yil.
4. ↑  „Starting a Boutique Business".  Jalingo.co. Qaraldi: 23-avgust 2015-yil.
***Moon Jae-in*** (koreyscha: *문재인*, tugʻilgan sanasi 24-yanvar 1953-yil) — Koreya Respulikasiningning 19-prezidenti, huquqshunos, siyosatchi va davlat arbobi. Moon Jae-in Koreya Respublikasi sobiq prezidenti Park Geun-hye mamlakatda yuzaga kelgan siyosiy mojaro tufayli isteʼfoga bergandan soʻng saylandi.

Tarjimai hol
------------

Mun Chje In Koje shahrida tugʻilgan. Mun Chje In oilasida 5-ogʻildan birinchisi boʻlgan. Otasi Mun Yon Xyon va onasi Kan Xan Ok. U Kyonxi Universitetini tamomlagan.
Huquqshunos boʻlgandan soʻng, u kelajak Koreya prezidenti Roh Moo-hyun bilan birgalikda ishladi. Ular 2009 yilgacha No Mu Xyon oʻlimiga qadar doʻst boʻlib qolishdi. Janubiy Koreyaning „Demokratik partiya" vakili Mun Chje In mamlakatda oʻtgan prezidentlik saylovlarining gʻolibi boʻldi. Milliy saylov komissiyasining maʼlum qilishicha, Inga 41,1 foiz (13,4 mln fuqaro) saylovchilar oʻz ovozlarini berganlar .
Saylovda 77,2% Janubiy Koreya fuqarosi qatnashdi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Davlat yetakchisi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Koreya Respublikasi Prezidentlari |
| --- |
|  |
| 
Seal | 
* Syngman Rhee
* *Heo Jeong*
* Yun Posun
* Park Chung-hee
* Choi Kyu-hah
* Chun Doo-hwan
* Roh Tae-woo
* Kim Young-sam
* Kim Dae-jung
* Roh Moo-hyun
* *Goh Kun*
* Lee Myung-bak
* Park Geun-hye
* *Hwang Kyo-ahn*
* Moon Jae-in
* Yoon Suk-yeol

*egri yozuvda* vaqtincha Prezidentlar keltirilgan | 
Standard |

 |
**Lanje qal’asi** (fransuzcha: *château de Langeais*Fransiyaning *Indre va Luara* departamentidagi) XX asr oxirida Anjevin grafi Fulk Nerra (Plantagenetlar sulolasining ajdodi) tomonidan Luara vodiysi ustida osilgan qoya ustiga asos solingan. XII asrda qal’a uning avlodi Richard Lionheart tomonidan kengaytirilgan. Filipp II Avgust 1206-yilda Angevin grafligidan Lanjeni qaytarib oldi, keyin u Yuz yillik urushda inglizlar tomonidan qisman vayron qilindi.

Oʻsha davrning binosidan boshlab, „Qora Fulk Donjoni" laqabli bosh minoraning jabhasi saqlanib qolgan — u Fransiyada saqlanib qolgan eng qadimgi tosh qal’a hisoblanadi. Qal’aning qolgan qismi XV asrning ikkinchi yarmida Lui XI davrida qurilgan. 1491-yilda Lanje qasrida Lui oʻgʻli Qirol Charlz VIII va Brittani gersoginyasi Annaning toʻyi boʻlib oʻtdi.

Yana qarang
-----------

* Luara qal’alari
* Fransiya qal’alari

Havolalar
---------

* Langeai qal’asi rasmiy veb-sayti(Fransuzcha) )
* Fransuz instituti veb-saytida Lange qal’asi haqida(Fransuzcha) )
* Suratlar bilan Lange haqida maqola(Fransuzcha) )
* Canal Academy veb-saytidagi Langeai qal’asi Arxivnaya kopiya (Fransuzcha) )
**Moonzund arxipelagi**, Gʻarbiy Estoniya arxipelagi — Boltiq dengizidagi orollar guruhi, Estoniya tarkibida. Riga qoʻltigʻidan shim. shim.-gʻarbda joylagan. Moonzund arxipelagi Sa-aremaa, Xiyumaa, Muxu va Vormsi kabi yirik orollar va 500 dan ortiq mayda oroldan iborat. Maydoni 4 ming km². Yer yuzasi aksari pasttekislik. Eng baland joyi 54 m. Orollar, asosan, ohaktoshdan tarkib topgan boʻlib, usti dengiz yotqiziqlari bilan qoplangan. Iqlimi moʻʼtadil iliq. Yillik yogʻin miqdori 550 mm. Tuproklari chimlikarbonatli va botqokdashgan tuproqlar. Oʻtloq va botqoqlar koʻp. Moonzund arxipelagida baliq ovlanadi, dehqonchilik, chorvachilik qilinadi. Viydumyaz va Vilsandi qoʻriqxonalari bor. Eng yirik shahri Kuressaare (Saaremaa orolida).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Lankaster qal’asi** (inglizcha: *Lancaster Castle*) — oʻrta asr qal’asi Lankaster, Lankashir, Angliya. Qal’aning poydevori va dastlabki tarixi haqidagi maʼlumotlar saqlanib qolmagan; taxminlarga koʻra, u XI asrda Lun daryosining kesishuvidagi Rim qal’asi oʻrnida tashkil etilgan. 1164-yilda Lankaster baroniyasi, shu jumladan qal’a, tojga chiqdi. 1322 va 1389-yillarda shotlandlar Angliyaga bostirib kirib, Lankasterga yetib kelishdi va qal’ani qisman vayron qilishdi. Bir necha asrlar davomida, Angliya fuqarolar urushigacha, qal’a harbiy harakatlarda qatnashmagan. Lankaster qal’asi 1196-yilda qamoqxona sifatida ishlatilgan boʻlsa-da, unda inqilob davrida yana parlament kuchlari uchun qamoqxona joylashgan edi. Urushdan keyin qal’a endi harbiy ahamiyatga ega emas edi. Binoning bir qismini Qirollik sudiga ijaraga bergan Lankaster gersogi sifatida Britaniya monarxiga tegishli. 1955-2011-yillarda qal’a binolarining aksariyati Adliya vazirligi tomonidan Lankasterdagi Janobi Oliylari qamoqxonasi uchun ijaraga olingan, shundan soʻng qal’a Gertsoglikka qaytarilgan. Qamoqxonaning yopilishi qasrning tashrif buyuruvchilarga ochilishiga imkon berdi.

 XIX asrning nomaʼlum rassomi rasmidagi XV asr qal’asining tomorqasi. Oʻsha paytda qamoqxona sifatida foydalanilgan qasrga yangi mahbuslar keladi.
Ayni paytda u haftaning yetti kuni jamoat uchun ochiq va keng koʻlamli taʼmirdan oʻtkazilmoqda. 2019-yilda taʼmirlangan yopiq maydonga kirish imkonini beruvchi keng yopiq platforma mavjud. Restoran burchagi yaqin Lancaster Priory yaxshi koʻrinishini taʼminlash uchun balandligi kamayadi qilingan eski parda devorga qurilgan. Bu XXI asrda qasrga birinchi qoʻshimcha. Kafega ulashgan yana bir taʼmirlangan bino Lankaster universitetini kichik konferentsiya xonalari boʻlgan shahar kampusi sifatida ijaraga oladi.

Yana qarang
-----------

* Uelsdagi qal'alar ro'yxati

Manbalar
--------

1. ↑  Shotter 2001, s. 3
2. ↑  Champness 1993, s. 1
3. ↑  Champness 1993, s. 3
4. ↑  Champness 1993, s. 6
5. ↑  „Judge's plea to keep historic city court open". *Lancaster Guardian* (15-avgust 2015-yil). Qaraldi: 28-may 2021-yil.
6. ↑  „Lancaster 'to equal Chester or York' for tourism". *BBC News* (29-mart 2011-yil). Qaraldi: 28-may 2021-yil.
7. ↑  „Архивированная копия". 15-oktabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-may 2021-yil.
8. ↑  „Lancaster Castle Restored and Re-Opened!" (en). *Lancaster Castle* (8-noyabr 2019-yil). 20-yanvar 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-oktabr 2020-yil.

Adabiyotlar
-----------

|  |
| --- |
| **Lankaster qasri** haqida Vikipediyaning qardosh loyihalarida koʻproq bilib oling |
|  | Maʼno va tarjimalari Vikilugʻatda |
|  | Media fayllar Vikiomborda |
|  | Taʼlim resurslari Vikiversitetda |
|  | Xabarlar Vikiyangiliklarda |
|  | Iqtibos, maqol va matallar Vikiiqtibosda |
|  | Asarlar matnlari Vikimanbada |
|  | Kitob va darsliklar Vikikitobda |
|
|
|

* Champness, John (1993), *Lancaster Castle: A Brief History*, Lancashire County Books, ISBN 1-871236-26-6
* Shotter, David (2001), „Roman Lancaster: Site and Settlement", *A History of Lancaster*, Edinburgh: Edinburgh University Press, 3–32-bet, ISBN 0-7486-1466-4
**Butparastlik** — but, sanamlarga sigʻinish odati. Fetishizm, majusiylik kabi ibtidoiy dinlarga xos. Butparastlar butni, sanamni xudolar qiyofasi, timsoli deb bilganlar. Majusiylikdagi B. odati hinduizm, buddizm kabi dinlarda ham saqlanib qolgan. Hinduizm va buddizmda haykalchalarga choʻqinishadi. Islom dini shakllanishidan oldin Saudiya Arabistonidagi qabilalarda B. odati boʻlgan, ya’ni har bir qabila oʻz xudosiga, uni ifodalovchi butga topingan. Bunday butlar Makkadagi diniy ibodatxona — Ka’bada 300 dan ortiq edi. Islom dini shakllanib, yakka xudoga sigʻinish paydo boʻlgandan soʻng butlar Ka’badan chiqarib tashlandi. Koʻp xudolikka e’tiqod qiladigan qabilalarda, xususan, Afrikadagi ayrim qabilalarda B. hali ham bor.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Noma (maʼnolari).

**Noma** (yunoncha: nime — tarqaluvchi), "suvli rak" — gangrena tarzida kechadigan kasallik; atrofidagi toʻqimalarga tez tarqaladi. Koʻpincha yuzning yumshoq toʻqimalari, orqa teshik atrofi, kamdankam hollarda boʻyin, qoʻl-oyoq barmoklari terisi kasallanadi. Odatda, ogʻir yuqumli kasalliklarni boshidan kechirgan nimjon, darmonsiz bolalarda, baʼzan kattalarda ham uchraydi. N.da kasallangan soha shilliq qavatida koʻkimtir-qizil dogʻ boʻladi. Jarayon yumshoq toʻqimaning hammasiga juda tez shikayet yetkazadi. Be-morning umumiy ahvoli ogʻirlashadi, qarorati koʻtariladi va h.k. N.ning hech bir rakka oʻxshash alomatlari yoʻq, faqat toʻqimalar nobud boʻlishiga koʻra, uni "suvli rak" deb atashadi; odatda, N. hoʻl gangrena deb ham yuritiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Butilatsetat** — sirka kislotaning butil efiri, efir hidi keladigan rangsiz suyuklik. 4 ta izomeri maʼlum; ulardan normal butilatsetat CH3COO(CH2)3CH3, bilan izobutilatsetat CH3COOCH2CH(CH3)2 koʻproq tarqalgan. Qaynash temperaturasi 126,1’ (normal butilatsetat) va 118° (izobutilatsetat). Zichligi 881 kg/m3 (normal butilatsetat), 858 kg/m3 (izobutilatsetat). Butilatsetat murakkab efirlarning barcha xossalarini namoyon qiladi. Butilatsetat suvda oz, organik erituvchilarda esa yaxshi eriydi. Butilatsetat butil spirt bilan sirka kislotani sulfat kislota ishtirokida qizdirish yoʻli bilan olinadi. Butilatsetat bugʻining havo bilan aralashmasi portlaydi. Butilatsetat sanoatda nitro, etil va atsetilsellyuloza, lokboʻyoq, oʻsimlik moyi, kauchuklar uchun erituvchi sifatida ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mumiyo** (arab. lot. mumia), mumiyoyi asl, togʻ balzami, brag-shun, bargshun, chaotun — fiziologik funksiyalarni kuchaytiradigan murakkab biologik tabiiy mahsulot, kryalarning yoriklaridan sizib chikadigan smolasimon modda. Umuman Mni biologik, geologik va biomineralogik oʻzgarishlar mahsuloti deyish mumkin.

Tabobatda qadimdan ishlatib kelingan. Abu Bakr-ar Roziy bosh ogʻrigʻi, bosh aylanishi, yuz nervi falaji, tutkanoq, yurakqon tomir sistemasi, na-fas yoʻllari va boshqa aʼzolar kasalliklarida M. ishlatgan. Abu Ali ibn Sino oʻzining "Tib qonunlari"da M.ni meʼdani mustahkamlaydigan, nafas olishni yengillashtiradigan, binobarin eng takomillashgan universal dori deb tavsiflagan. M.ning kelib chiqishi haqida juda koʻp fikrlar mavjud.

M. hamirday muloyim, taʼmi achchiq, suvda eriydi. Tarkibida turli organik moddalar va mikroelementlar bor. Oʻrta Osiyo hududida M.ning manbalari kup. Tilla rang (kizil), kumush rang (oqish), mis rang (kukish) va temir rang (qoramtir-qoʻngʻir) M. buladi. Temir rang M. koʻproqtarqalgan. Asosan, tibbiyotda qoʻllanadi. M. yiringlatuvchi mikroblarni oʻldiradi, jarohat, yara va singan suyaklarni tez tuzatadi. Lat yegan, singan suyaklarni davolashda M.dan foydalanish sir-asrorlarini Oʻzbekistonda professor O. Sh. Shokirov ilmiy jihatdan asoslab berdi.

M.ni membrana orqali tozalash, purkash usulida quritish va kukunga aylantirish, tabletkasini qobiqlash texnologiyasi, tarkibidagi mikroele-mentlar, aminokislotalar, yogʻ kislotalarining sifat va miqdor analizi, standartlash usullari Toshkent farmatsevtika institutida ishlab chiqildi (S. N. Aminov, V. Ye. Kim, L. M. Soliyeva). Hozirgi M. Oʻzkimyofarm OAJ da tabletka holida (M. Usubboyev) ishlab chiqariladi.

M.dan oʻz bilgicha foydalanish yaramaydi, uni faqat vrach tavsiya etgan hollardagina qullash mumkin.

Adabiyot
--------

* Shakirov A. Sh. Mumiyo asil v kompleksnom lechenii perelomov kostey, T. 1976; Burdi kin B. Mumiyo. SanktPeterburg, 2001.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tibbiyotga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Munavvar Samad qizi Kalantarli** (ozarbayjoncha: *Münəvvər Kələntərli*) (1912-yil, Lankaran — 1962-yil, Boku) — ozarbayjon aktrisasi va xalq xonandasi hisoblanadi.

Faoliyati
---------

Munavvar „Mina" Kalantarli Eronlik muhojirlar avlodidan boʻlgan badavlat mulkdor oilasida tugʻilgan. Boshlangʻich taʼlimni Lankarondagi Maryam Bayramalibeyova qoʻl ostidagi Uns qizlar maktabida taʼlim olgan edi. Uning qaynonasi va taniqli ozarbayjon xalq qo‘shiqchisi Yovar Kalantarli yosh Minaning qo‘shiqchilik qobiliyatini payqab, uni musiqa bilan shug‘ullanishga undagan.

Ijrolari
--------

1930-yillarning boshlarida Munavvar Kalantarli Ozarbayjon Davlat opera teatrida ishlash uchun Bokuga koʻchib oʻtadi va u yerda Yavar Kalantarli va Munavvarning ukasi Hoshim bilan birgalikda xalq qoʻshiqlarini ijro etadi. Munavvar Kalantarli aktrisa boʻlgunga qadar aktyorlik boʻyicha professional tayyorgarlikdan oʻtmagan edi. Shunga qaramay, uning badiiy shaxsiyati, tabiiy isteʼdodi va hazil tuygʻusi tez orada teatr rejissyorlarining eʼtiborini tortdi va 1930-yillarning oʻrtalarida unga Ozarbayjon musiqali komediya teatrida aktrisa boʻlib ishlash taklif qilindi. 1937-yilda u turmushga chiqadi va qiz fazandli boʻladi. Faoliyati yoki shaxsiy hayoti o‘rtasida tanlov qilishga majbur bo‘lgan Kalantarli qizi hali yoshligida eridan ajrashgan edi

Komediyadagi faoliyati
----------------------

Uning komediyadagi faoliyati muvaffaqiyatli boʻldi. 1945-yilda u oʻzining birinchi filmi — *Arshin Mal Alanda* (rej. Ismoil Afandiyev) Jahon xola rolida. Umuman olganda, u 1945 va 1962-yillar orasida 9 ta filmda rol oʻynagan. U Bokudagi „Vatan" kinoteatriga prodyuser yordamchisi etib tayinlanganidan keyin teatrdan ketgan.

Munavvar Kalantarli koʻr ichakdagi muvaffaqiyatsiz operatsiyadan soʻng Bokuda vafot etadi.

Yana qarang
-----------

* Yaver Kelenterli
* Jahon Talishinskaya
* Hagigat Rzayeva

Manbalar
--------

1. ↑  „Səhnəmizin ən gözəl və ən uzunömürlü Leylisi" (az). *worldinfo.az* (1-yanvar 1970-yil). Qaraldi: 15-iyun 2022-yil.
2. ↑  „Munavvar Kalantarli".. Qaraldi: 27-noyabr 2022-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* LCCN: no2018058557
* VIAF: 5559152563114615560003
* en:WorldCat Identities: lccn-no2018058557

 |
**Chastota** — 1) fizikada — davriy tebranishning miqdoriy ifodasi; tebranish sikllari sonining u oʻtadigan vaqtga nisbati. Ch. v (texnikada f) tebranish davri T ga teskari kattalik. 2) ehtimollar nazariyasida — biror hodisaning roʻy berishi sonining tajribalar umumiy soniga nisbati. Agar hodisaning tajribada alohida roʻy berishi ehtimoliga teng boʻlsa, yetarlicha kattalar uchun har qanday kichik boʻlganda ushbu tengsizlikni qanoatlantiradi. Bu xulosa katta sonlar qonunidan kelib chiqadi. Ch. tushunchasi ehtimollikning statistik taʼrifi uchun asos boʻladi; 3) kino texnikasida — kinoga olish yoki kino qoʻyishda yoki televizor ekranida kadrlarning almashinish davriyligi yoki tezligi. Standart tezlik sifatida 1 sekundda 24 kadr almashinishi qabul qilingan (baʼzan 8 va 16 mm li kinolentalar ishlatilganda 1 sekundda 16 kadr almashinadigan tezlik qabul qilinadi). Televizor ekranida kadrlar almashinishi standart boʻyicha 25 Gs ga teng.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Muvashshah (maʼnolari).

**Muvashshah** (arab. - bezatilgan, ziynat berilgan), akrostix — Sharq xalqlari (arab, fors, eski oʻzbek) mumtoz sheʼriyatida badiiy-ifodaviy usullardan biri. "Tavshih" (arab. — "bogʻlamoq") deb ham yuritilgan. M. asosan qasida janrida ishlatilib, unda sheʼrning har bir bayti yoki misrasining birinchi harflaridan biror soʻz yoki jumla (koʻpincha sheʼr bagʻishlangan shaxsning nomi) hosil boʻladi. M.dan oyat, qadis va hikmatli soʻzlarni sheʼr tarkibiga joylash maqsadida ham foydalanilgan. Oʻzbek adabiyoti tarixida sheʼrning bosh qismida kishi ismi berilgan M.lar keng tarqalgan. Muqimiy, Furqat kabi shoirlar koʻplab M. yozishgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Neodarvinizm** (neo... va darvinizm) — genetika rivojlanishining ilk bosqichida vujudga kelgan va nemis olimi A. Veysman asos solgan evo-lyusion konsepsiya. N.ning asosida uning taʼlimoti yotadi. Veysman va uning shogirdlari Darvinnnt tabiiy tanlanish evolyusiyaning asosiy omili ekanligi toʻgʻrisidagi taʼlimotini himoya qilib, darvinizm bilan lamarkizmni birlashtirish haqidagi har qanday urinishlarga qatʼiyan qarshi chiqishgan. Ular lamarkizm prinsiplariga qarshi chiqib, passiv adaptatsiya organlarning mashq qilishi natijasida ke-lib chiqishi mumkin emasligini bayon qilishgan. Orttirilgan (tugʻma bulmagan) belgilarning nasldannaslga utishi haqidagi Lamark taʼlimotining notoʻgʻri ekanligini isbot qilishgan. Mantiqan bu toʻgʻri fikrlar Veysmanning "Murtak plazmasining mustaqil-ligi" gipotezasida oʻz ifodasini topgan. Gipotezaga koʻra, har bir organizm somatik (tana) va murtak plazmasidan tashkil topgan. Somatik plazma tashki muhit taʼsirida oʻzgarishi mumkin, ammo muhit murtak plazmasiga taʼsir etmaydi va u kelgusi avlodga turgʻun holda oʻtadi. Veysman murtak plazmasi faqat tashqi muhitdan emas, balki uni himoya qilib turgan tana plazmasidan ham mustaqil boʻladi, degan xato gʻoyani ilgari surgan. Shunga qaramay, uning murtak plazmasi (yadro)ning irsiyatdagi roli toʻgʻrisidagi fikrlari keyinchalik tasdiqlandi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nensi Atakan** (1946-yilda tug'ilgan), rassom.  AQShning Virjiniya shtatida tug‘ilgan Atakan 1969-yildan buyon Istanbulda yashab ishlaydi. Turkiyada kontseptual san'at bo'yicha doktorlik dissertatsiyasini yozgan Atakanning asari jins, o'zlik va xotira kabi mavzularga bag'ishlangan. San'atshunos va tanqidchi sifatida faoliyatini davom ettirayotgan Atakan, 2008-yilda Istanbul Manifaturacilar Bozorida ochilgan 5533 rassom tashabbusining asoschilaridan biridir. *Qidiruvlar: Rassomlik va haykaltaroshlikda muqobil oqimlar* (Istanbul: Yapı Kredi nashrlari, 1998) va *San’atda muqobil qidiruvlar* (Izmir: Karakalem nashrlari, 2008) Atakan tomonidan yozilgan nashrlarga misoldir.

Ta'limi
-------

Atakan 1968-yilda Meri Vashington universitetida bakalavr darajasini tugatdi va 1969-yilda Istanbulga joylashdi. 1994-yilda Mimar Sinan universitetida Zeynep Inankur rahbarligida yozilgan "Turkiyadagi kontseptual san’at" nomli doktorlik dissertatsiyasini tamomlagan. Bogʻozichi universiteti (1996-2000) va Robert kollejida (1983-1997) sanʼat tarixidan dars bergan. U 2006-yilda Kanadaning Alberta shtatidagi Banff markazining rassom rezidentlik dasturida va 2017-yilda IASPIS homiyligidagi Nordic Art Association (NKF) rezidentlik dasturida ishtirok etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Artsy Artist Nancy Atakan". *www.artsy.net*. 9 martda asl nusxadan "arxivlandi. Qaraldi: 8 mart.
2. ↑  „Arşivlenmiş kopya". 11 martda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11 mart.
3. ↑  „Arşivlenmiş kopya". 11 martda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11 mart.
4. ↑  http://www.lebriz.com/pages/doc\_View.aspx?docID=61&mode=&lang=TR
**Planyor sporti** — aviatsiya sporta turi. Llonflarda uchburchakli marshu-rut boʻylab tez uchish, moʻljalga yetib borib, yana start berilgan joyga qaytish, uzoqqa uchib, marshrutning oxirgi nuqtasiga qoʻnish va boshqa Planyor sporti 19-asr oxiri — 20-asr boshlarida Yevropaning bir necha mamlakatlarida (Germaniya, Fransiya, Buyuk Britaniya, Rossiya) va AQShda paydo boʻldi. Oʻzbekistonda 20-asr 30-yillarining boshlarida vujudga keldi. Oʻshanda Toshkent shahrida yagona planyor maktabi bor edi. 1935-yilga kelib 5 shahar (Toshkent, Samarqand, Andijon, Fargʻona va Margʻilon) hamda 5 sovxozda Planyor sporti bilan shugʻullana boshla-dilar. Oʻtgan davr mobaynida 420 planyorchi tayyorlandi, 8 ta planyorda 5081 parvoz amalga oshirildi. Xalqaro planyor komissiyasi — CIW (1950-yil tashkil topgan)ga 60 dan ortiq mamlakat aʼzo. 1948-yildan jahon chempionata oʻtkaziladi. Planyor sporti 1936-yilgi olimpiada oʻyinlarining namunaviy musobaqalariga kiritilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bakteritsid moddalar** (bakteriyalar va lot. caedo — oʻldiraman), b a k t ye r i s i d lar — bakteriyalar va boshqa mikroorganizmlarga taʼsir koʻrsatib, ularni oʻldiradigan kimyoviy moddalar. Zamburugʻlarni oʻldiradigan moddalar fungitsidlar, amyobalarni oʻldiradigan moddalar amyobotsidlar deb ataladi va h.k. Kimyoviy tabiati har xil birikmalar: fenol, sulema, spirt, formalin, vodorod peroksid, kaliy permanganat, xlorli ohak, xloramin; gazlardan: sulfit angidrid, etilen oksid, metil bromid va boshqa moddalar, shuningdek antibiotiklar Bakteritsid moddalar ga kiradi. Odam va hayvonlar qonida hosil boʻladigan antitelolar ham bakteritsid taʼsir koʻrsatadi. Bakteriyalarning vegetativ shakllarini Bakteritsid moddalar tez oʻldiradi. Bakteritsid moddalar dan baʼzilari mikrob hujayrasining oqsilini denaturatlaydi, baʼzilari esa muayyan ferment sistemalariga zarar yetkazadi va h.k. Oqsillar (yiring , zardob, sut va boshqalar) ishtirokida Bakteritsid moddalar taʼsiri kamayadi. Bakteritsid moddalar tibbiyot amaliyotida antiseptik va dezinfeksiyalovchi modda sifatida, shuningdek yuqumli kasalliklarni kimyoviy usullar bilan davolash va oldini olish uchun ishlatiladi.

Qishloq xoʻjaligida oʻsimlik va chorva mollari kasalliklariga qarshi kurashda foydalaniladi. Kasallikning oldini olish maqsadida urugʻlik ekishdan oldin mis yoki oltingugurt preparatlari bilan upalanadi. Davo Bakteritsid moddalar (simob preparatlari, fenolning azotli hosilalari) oʻsimlik toʻqimalaridagi bakteriyalarga taʼsir etadi. Koʻpgina Bakteritsid moddalar singib taʼsir etish xususiyatiga ega boʻlib, oʻsimlikka shimiladi va kasallik qoʻzgʻatuvchylarni zaharlaydi. Ayrim Bakteritsid moddalar (mas, antibiotiklar va boshqalar) baʼzi hollarda oʻsimlikda kechadigan fiziologik hamda biokimyoviy jarayonlarda ishtirok etib, oʻsimlikda sunʼiy kimyoviy immunitet paydo qiladi. Paxtachilikda Bakteritsid moddalar dan mis trixlorfenolyat (TXFM) gommozga (urugʻlik chigit paxta tozalash zavodlarida bu preparat bilan upalanadi), fentiuram gommoz, gʻoʻzaning ildiz chirish kasalligi hamda kemiruvchi toʻplamlarga qarshi kurashda qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Plastik portlovchi moddalarni aniqlash maqsadida markalash toʻgʻrisidagi konvensiya** (inglizcha: *Convention on the Marking of Plastic Explosives for the Purpose of Detection*) ― imzolagan davlatlar hududiga olib kirish yoki ularning hududidan belgilanmagan portlovchi moddalarni olib chiqib ketishning oldini olish yoʻli bilan xalqaro terrorizmga qarshi kurashishga qaratilgan koʻp qirrali xalqaro shartnomadir. Konvensiya qoidalariga koʻra, imzolagan davlatlar ularni aniqlashni osonlashtirish uchun sanoatda ishlab chiqarilgan portlovchi moddalarga maxsus markalangan uchuvchi komponent qoʻshishlari shart.

Konvensiya terrorizmga qarshi kurash boʻyicha 18 ta asosiy konvensiyalardan biri hisoblanadi.

Konvensiya 1991-yil 12-fevraldan 1-martgacha Monrealda Xalqaro fuqaro aviatsiyasi tashkiloti tomonidan oʻtkazilgan havo huquqi boʻyicha xalqaro konferensiyada qabul qilingan va 1998-yil 21-iyunda 35 ta davlat tomonidan ratifikatsiya qilingandan soʻng kuchga kirgan.

Konvensiya SSSR nomidan 1991-yil 1-martda imzolangan va Rossiya Federatsiyasi Prezidenti tomonidan 2007-yil 24-iyuldagi Federal qonunni imzolaganidan keyin Rossiya Federatsiyasi hududida kuchga kirgan. N 201-FZ, Rossiya Federatsiyasi tomonidan ratifikatsiya qilingan oʻn uchta xalqaro terrorizmga qarshi shartnomalarning oxirgisi hisoblanadi.

2014-yil oxiriga kelib, Konvensiya 150 ta davlat tomonidan ratifikatsiya qilingan (shundan 149 tasi BMT aʼzolari, shuningdek, Niue).

Manbalar
--------

1. ↑  „Международные соглашения по борьбе с терроризмом". Qaraldi: 27-dekabr 2014-yil.
2. ↑  „Федеральный закон Российской Федерации от 24 июля 2007 г. N 201-ФЗ".  Российская газета (31-iyul 2007-yil). Qaraldi: 27-dekabr 2014-yil.
3. ↑  „В связи с подписанием Президентом Российской Федерации Федерального закона "О ратификации Конвенции о маркировке пластических взрывчатых веществ в целях их обнаружения".".  Постоянное представительство Российской Федерации при международных организациях в Вене (30-iyul 2007-yil). Qaraldi: 27-dekabr 2014-yil.
4. ↑  „Список государств-подписантов на веб-сайте ИКАО". Qaraldi: 27-dekabr 2014-yil.

Havolalar
---------

* „Текст Конвенции на русском языке на веб-сайте ООН". Qaraldi: 27-dekabr 2014-yil.
**Khavak dovoni** (balandligi 3,848 metr (12,625 ft) ) Panjshir vodiysi boshi yonidan Hindukush tog'lari orqali shimoli-g'arbga, Andarab va Bag'lon orqali Afg'oniston shimoliga yo'nalish bo'ylab o'tadi.

Miloddan avvalgi 329-yil bahorida Aleksandr Makedonskiy oʻz qoʻshinini Kobul vodiysidan togʻlar orqali Baqtriyaga (keyinchalik shimolda Toxaristonga ) olib borganida, anʼanaviy tarzda shu yoʻldan borgan. Vinsent Smitning ta'kidlashicha, Iskandar o'z qo'shinlarini Khavak va Kaoshan yoki Kushon dovoni orqali olib o'tgan. Ba'zi olimlarning fikriga ko'ra, bunga hech qanday dalil yo'q.

Xavak, ehtimol, mashhur xitoylik buddist ziyoratchi rohib Syuantszang tomonidan 7-asr boshlarida Hindistondan Xitoyga qaytib kelganida foydalanilgan dovondir. 1333 yilda Ibn Battuta Hindistonga safari chog'ida dovonni kesib o'tdi. Yigirma yildan ortiq vaqt o'tgach, o'z hisobini yozayotganda, u qorga botib ketmaslik uchun tuyalari oldiga kigiz yoyganini esladi.

Bundan tashqari, Temur (Tamerlan yoki Cho'loq Temur, 1336–1405) va kapitan Jon Vud 19-asr o'rtalarida Oksus manbalariga qaytib kelganida kesib o'tgan. Bu Kobul vodiysidan Afg'oniston shimoliga olib boruvchi eng sharqiy dovon va bu mintaqaning eng mashhur dovoni edi.

Afg'onistonning dastlabki tarixi uchun juda muhim bo'lgan bu dovon hozirda asosan Salang dovoni ostidagi Salang tunnelidan o'tuvchi asfaltlangan yo'l orqali aylanib o'tadi va Sovetlar tomonidan 1964 yilda taxminan 3,400 metr (11,200 ft) balandlikda qurib bitkazilgan.. U Charikar va Kobulni Qunduz, Xulm, Mozori Sharif va Termiz bilan bog'laydi.

havolalar
---------

1. ↑  Hill (2009), pp. 560, 563.
2. ↑  Smith (1914), p. 49.
3. ↑  Vogelsang (2002), p. 9, n. 16; Hill (2009), pp. 564, 563
4. ↑  Vogelsang (2002), p. 174.
5. ↑  Wood (1872), p. lxiv (Xuanzang written as Hwen Thsang); Yule 1913, s. 258 harvnb error: no target: CITEREFYule1913 (help) (Xuanzang written as Hiuen Tsang)
6. ↑  Defrémery & Sanguinetti 1855, ss. 84-85 harvnb error: no target: CITEREFDefrémerySanguinetti1855 (help); Gibb 1971, ss. 586–587 harvnb error: no target: CITEREFGibb1971 (help); Dunn 2005, s. 178 harvnb error: no target: CITEREFDunn2005 (help)
7. ↑  Verma (1978), pp. 86 and nn. 155, 156; 264.

Manbalar
--------


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Bagʻlon viloyati |
| --- |
|  |
| 
**Ma'muriy markaz**: Puli Xumri, en |
|  |
| Tumanlari | 
* Andarab, en
* Yangi Bagʻlon, en
* Burka
* Dahana-I-Ghuri
* Dih Salah
* Dushi, en
* Farang Wa Gharu
* Guzargahi
* Xinjon, en
* Khost Wa Fereng, en
* Xo‘ja Hijron, en
* Nahrin
* Puli Hisar
* Puli Khumri
* Tala wa Barfak
 | 
 |
|  |
| Landshaft | 
* Andarab, en
* Hindu Kush, en
* Khar Kush, en
* Kharkush, en
* Khawak dovoni, en
* Qunduz daryosi, en
* Kushan dovoni, en
* Salang togʻlari, en
* Salang dovoni, en
* Shah Kush, en
 |

 |
**Plastiklik nazariyasi** - qattiq jismlarning plastik deformatsiyalanishi oʻrganiladigan mexanika boʻlimi. Plastiklik nazariyasi jismlardagi plastiklik xossasining fizik maʼnosini emas, balki plastik (ishlovga moyil) jismlarning mikro-skopik xossalarini oʻrganish, plastik deformatsiyalanadigan jismlarda kuchlanish (zoʻrikish) va deformatsiyaning taqsimlanishini aniklash usullarini to-pish bilan shugullanadi.

Plastiklik nazariyasi 19-asr oxirlaridan taraqkiy qila boshladi. Fransuz olimi A.Sen-Venan, nemis olimlari R.Mizes, L.Prandtl, A.Nadan, rus olimlari S.L.Sobolev, S.G.Mixlin, A.A.Ilyushin, uzbek olimi X,.A.Rahmatullin va boshqa olimlar bu fanga muhim hissa qoʻshgan.

Amalda yupqa devorli yassi, silindrik metall trubalarning choʻzilish, sikilishdagi plastiklik xossalari tekshiriladi. Bunda namuna tashki kuch taʼsirida siqiladi, choʻziladi, buraladi, unga ichki bosim taʼsir qiladi va h.k. Plastik deformatsiyalanganda materialning zoʻriqqan va deformatsiyalangan holati unga qoʻyilgan yukka bogʻliq boʻladi. Masalan, namunaga ikkinchi marta yuk qoʻyilganda uning elastiklik chegarasi ortadi. Shuning uchun materialning biron zoʻriqqan holatiga turli plastik deformatsiyalar toʻgʻri keladi. Jismning plastiklik modelini taʼriflash materialning zoʻriqqan va deformatsiyalangan holatlari orqali ifodalanadigan tenzorlarning oʻzaro bogʻliqligini aniqlashdan iborat. De-formatsion Plastiklik nazariyasidan tashqari, oqim nazariyasi ham mavjud. Bu nazariyaga koʻra, zoʻriqish va deformatsiyaning oʻsishi kuchlanish (zoʻriqish) kompo-nentlariga bogʻliq. Plastiklik nazariyasining ayrim sohalari — reologiya, yaxlit jismlar mexanikasi yaxshi rivojlangan. Plastiklik nazariyasi texnikada — konstruksiyalarni loyi-halashning muhim masalalarini hal qilish, metallning plastik deformatsiyalanish texnologik jarayonini tekshirish va boshqalarda katta oʻrin egallaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Peperoni** (inglizcha: *pepperoni*, italyancha: *peperoni* — italyan-amerika salyamisining achchiq turi, shuningdek, amerikancha pitsa nomi. Asosan choʻchqa goʻshtidan tayyorlanadi, shu bilan birga tovuq, mol va boshqa goʻsht turlari bilan tayyorlangan amerikancha variantlari ham bor. Peperoni quritilgan kolbasa boʻlib, achchiqligi jihatidan janubiy Italiya salyamisiga, xususan „S*alsiccia Napoletana piccante*"ga, Neapolning achchiq kolbasasi yoki Kalabriya Sopressatasiga oʻxshaydi. Ularning asosiy farq shundaki, pepperoni asosini tashkil qiluvchi massa mayinroq boʻladi (Milanning ziravorsiz salyamisi kabi) va odatda sunʼiy qobiqdan foydalangan holda tayyorlanadi.

*Peperoni (peperoni*) soʻzi italyancha *peperone* soʻzining koʻplikda aytilishi boʻlib, qalampir degan maʼnoni anglatadi, italyan-amerika oshxonasida esa achchiq kolbasa maʼnosini beradi. Italiyada pepperoning amerikancha turiga buyurtma berish uchun *salame* *piccante* yoki *salamino piccante* (Kalabriyada keng tarqalgan achchiq salyami) olib kelishlarini soʻrashingiz kerak. Peperoni qoʻshilgan pitsaning italyancha nomi — *pizza alla diavola* (achchiq kolbasa bilan) tarzida aytiladi.

Shu bilan birga, **pepperoni** kontinental Yevropada qalampirning turli navlari, jumladan qizil va mayda achchiq, koʻp hollarda tuzlangan qalampir, Italiyada „paprika, achchiq qizil qalampir" (italyancha: *peperoncino*) yoki „shirin nordon qalampir" (italyancha: *peperone piccante*) ni anglatadi. AQShda esa ular *pepperoncini* yoki *banan qalampirlari* deb ataladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Nauchno-informatsionniy „Orfograficheskiy akademicheskiy resurs AKADYeMOS" Instituta russkogo yazika im. V. V. Vinogradova RAN // GRAMOTA.RU — spravochno-informatsionniy internet-portal „Russkiy yazik"
2. ↑  Kulinarnaya ensiklopediya. Tom 27. M. 2016
3. ↑  *Moskin, Julia*. „Pepperoni: On Top". *The New York Times* (1-fevral 2011-yil). 14-avgust 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-avgust 2020-yil.
4. ↑  „Salumi tipici italiani: Salsiccia - Salsiccia Napoletano - Salsiccia Siena - Salsiccia Toscana". *www.agraria.org*. 19-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-avgust 2020-yil.
5. ↑  „Soppressata calabrese". *www.ricettedicalabria.it*. 26-may 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-avgust 2020-yil.

Havolalar
---------

* nytimes.com: Pepperoni: On Top
MapMaorif mahallasi xaritada
**Maorif mahallasi** — Fargʻona viloyati Margʻilon tumanida joylashgan mahalla. Maorif mahallasining oldingi nomi Podshoh Iskandar. Ushbu mahalla Margʻilon tumanining eng qadimgi mahallalaridan biridir. Qadimda bu hudud Podshoh Iskandar, Saytak, Yong‘oqzor, Ochiq hovuz, Tiloppaz singari katta-kichik turli mahallalardan iborat bo‘lgan.

Mahalla fuqarolar yigʻinida 14 ta koʻcha mavjud. Koʻchalar quyidagi nomlar bilan ataladi: Mustaqillik, J.Sultonov, Tillopaz, Zarafshon, Chorbog‘, S.Sheraliev, Ulug‘bek, Shaumyan, S.Ayniy, Lutfiy, Havas, Bozor ko‘cha, Orzu. 2011-yilgi maʼlumotlarga koʻra, Maorif mahallasida 1502 xonadon va ularda 6389 mingdan ziyod aholi yashaydi.
Mavzeda maktab, bolalar bogʻchasi, shifoxona, 4 sartaroshxona, 1 dorixona, 8 ta novvoyxona, 4 oshxona, 8 ta qassobxona mavjud.

Marg‘ilondagi Podshoh Iskandar ham „Iskandar Rumiy", „Iskandar Yunoniy", deya talqin etilgan Iskandar Zulqarnayn (Aleksandr)ning islomlashtirilgan obrazidir. Qolaversa, o‘rta asrlarda O‘rta Osiyo xalqlari orasida Iskandar Zulqarnayn shaxsining g‘oyat mashhurligi o‘z navbatida unga bag‘ishlab joylarda ziyoratgohlar barpo etishning muhim omillaridan biri bo‘lgan.

Mazkur mozor haqida dastlab maʼlumotlar 1812—1813-yillarda Qo‘qon xonligiga tashrif buyurgan Mir Izzatullo va Filipp Nazarovning kundaliklarida keltirib o‘tilgan. Rus zobiti F. Nazarov Marg‘ilon haqida so‘z yurtitar ekan Podshoh Iskandar mozoriga toʻxtalib o‘tadi: "Shaharning o‘rtasida ochiq ibodaxona shaklida ko‘rinishidagi bino qad ko‘targan. Uning ichida qizil rangli shoyi bayroq qo‘yilgan. Qo‘qonliklar uni muqaddas deb bilishadi. Afsonaga ko‘ra, bayroq Podshoh Iskandar (Aleksandr Makedonskiy)ga tegishli bo‘lib, u Hindistondan qayta turib qumliqda vafot etgan va shu yerga dafn etilgan.

Yana qarang
-----------

Burhoniddin Marg‘inoniy mahallasi

Manbalar
--------

1. ↑  Tojimuhammadxo'ja Foziljon o'g'li*. Maorif gulshani*. Farg'ona, 2008.
2. ↑  Nodirbek Abdulahatov, O'ktamjon Eshonboboyev*. Marg'ilon mahallalari tarixidan*. Andijon nashriyot matbaa MChJ, 2012 — 81 bet.
3. ↑  Filip Nazarov*. Zapiski o nekotorыx narodax i zemlyax Sredney Azii*. Toshkent, Fan, 1988 — 170 bet.
***„Malika va qurbaqa" (original multipikatsiya saundtreki)*** 2009-yilda Walt Disney *tomonidan suratga olingan „Malika va qurbaqa"* animatsion filmining saundtreki hisoblanadi. U Walt Disney Records tomonidan 2009-yil 23-noyabrda, New-York va Los-Anjelesda multfilm namoyish etilishidan bir kun oldin chiqarildi. Musiqiy albomda oʻnta original qoʻshiq va yettita lavha mavjud boʻlib, ulardan biri bundan mustasno edi, qoʻshiqlar multfilmning ijrochi prodyuseri Jon Lasseter bilan Pixarning „*Oʻyinchoqlar tarixi"*, *"Bugʻs life"*, "*Oʻyinchoqlar tarixi-2* ",*Mahluqlar jamiyati* va *Tachki* multfilmlarida ishlagan bastakor Randy Newman tomonidan yozilgan, aranjirovka qilingan. „Never Knew Men Needed" asari Ne-Yo tomonidan yozilgan va ijro etilgan. Qoʻshiqda Disney kanalida koʻp bora namoyish etilgan musiqiy video ham mavjud. Qoʻshiq 2009-yil 27-oktyabrda ritmik radioda jarang sochishi uchun yuborilgan. Qoʻshiqlar turli xil sanʼatkorlar tomonidan ijro etildi, ularning aksariyati filmdagi qahramonlarga oʻz ovozlarini berdi. Skorda afro-amerikaliklar taʼsirida yaratilgan jazz, zydeco, blues va gospel kabi uslublardagi qoʻshiqlar mavjud.

Malika va qurbaqa shahzoda multfilm logosi
„Almost There" va „Down in New Orleans" qoʻshiqlari 82-Oscar mukofotining „Eng yaxshi original qoʻshiq" nominatsiyasiga nomzod boʻlishdi; yakunda esa „The Weary Kind" qoʻshigʻi Oscar mukofotiga sazovor boʻldi. „Down in New Orleans" 2011-yili „Kino, televidenie va boshqa vizual media uchun yozilgan eng yaxshi qoʻshiq" nominatsiyasida Grammy mukofotiga nomzod boʻlgan.[[

Grafikalar
----------

| Grafik | Yuqori natijapozitsiya |
| --- | --- |
| AQSh *Billboard* 200 | 80 |

Baholanilishi
-------------

Andoza:Album ratings
2010-yilda Rhapsody uni Disney va Pixarning eng yaxshi saundtreklaridan biri deya baholadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Disney's The Princess and the Frog soundtrack".  Starpulse. 5-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-dekabr 2009-yil.
2. ↑  „FMQB". 7-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-sentabr 2022-yil.
3. ↑  „The Princess and the Frog Soundtrack". 13-dekabr 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-dekabr 2009-yil.
4. ↑  *Morris, Christopher*. „53rd Annual Grammy nominees". *Variety* (1-dekabr 2010-yil). Qaraldi: 1-dekabr 2010-yil.
5. ↑  [[[:Andoza:BillboardURLbyName]] „The Princess and the Frog [Original Songs and Score] — Randy Newman"]. *Billboard*. Qaraldi: 6-mart 2012-yil.

Havolalar
---------

* Disney Records veb-sayti