**Lyudmila Ivanovna Turishcheva** (1952-yil 7-oktyabr)—sovet gimnastikachisi. Toʻrt karra Olimpiya chempioni, koʻp karra jahon va Yevropa chempioni. SSSRda xizmat koʻrsatgan sport ustasi (1970). Ukraina gimnastika federatsiyasi prezidenti (1991—2000).

Biografiyasi
------------

Lyudmila Turishcheva 1952-yil 7-oktyabrda Grozniyda tugʻilgan. U 10 yoshida Kim Vasserman rahbarligida gimnastika bilan shugʻullana boshlagan, u ota-onasining uyiga uch marta kelgan, ularni va Lyudmilani oʻzini qobiliyatli qizni ushbu sport turi bilan shugʻullanishiga koʻndirgan. Shunda ham u boʻlajak chempionning irodali xarakteri, mehnatsevarligi, mashqlarni bajarishdagi aniqligi va kombinatsiyalarni ishlab chiqishdagi qatʼiyatlilik kabi xususiyatlarini aniqlay oldi.

1964-yilda Kim Vasserman Lyudmila Turishcheva ham shugʻullangan oʻzining qizlar guruhini Vladislav Rastorotskiyga oʻtkazdi (Rastorotskiy faqat qizlarni oʻqidi, Vasserman esa oʻgʻil bolalarni qoldirdi)

Lyudmila oʻzining birinchi Olimpiya oltin medalini 16 yoshida qoʻlga kiritdi, bu 1968-yilgi Mexiko Olimpiadasida sodir boʻldi. SSSR terma jamoasi tarkibida Zinaida Voronina, Natalya Kuchinskaya, Larisa Petrik, Olga Karaseva va Lyubov Burda bilan birgalikda Turishcheva jamoaviy chempionlikni qoʻlga kiritdi. Birinchi marta Lyudmila 1970-yilda Lyublyanada mutlaq jahon chempioni boʻldi, 1971-yilda esa mutlaq Yevropa chempioni unvoni qoʻshildi. Koʻp oʻtmay, sportchi Grozniydan Rostov-Donga koʻchib oʻtadi, Rostov pedagogika institutiga oʻqishga kiradi va yuqori darajada oʻynashda davom etadi.

Myunxendagi XX Olimpiya oʻyinlarida sportchi Sovet jamoasining yetakchisi sifatida keldi va jamoaviy va shaxsiy koʻpkurashda ikkita oltin medalni qoʻlga kiritdi. 1973-yilda u yana Yevropaning mutlaq chempioni boʻldi, bir yil oʻtib-mutlaq jahon chempioni.

1974-yilda Rostov pedagogika institutini tamomlagan.

Monrealda oʻtkazilgan uchinchi Olimpiadada Sovet gimnastika jamoasi sardori Turishcheva jamoaviy chempionatda oltin, polda mashq qilish va tayanish boʻyicha ikkita kumush medal va shaxsiy koʻpkurashda bronza medalini qoʻlga kiritdi. Olimpiya oʻyinlari tugaganidan soʻng, u katta sportni tark etib, murabbiy sifatida qayta tayyorladi. Umuman olganda, Lyudmila Turishcheva oʻzining sport faoliyati davomida 137 marta turli turnir va musobaqalarda sovrinlarni qoʻlga kiritgan.

1977-yildan beri u taniqli sovet sportchisi Valeriy Borzov bilan turmush qurgan.Toʻydan keyin u Kiyevga koʻchib oʻtdi. Qizi Tatyana (1978-yilda tugʻilgan) — modelyer, eri bilan Kanadaning Toronto shahrida yashaydi.

1978-yildan KPSS aʼzosi. 1986-yilda P.I. nomidagi Davlat ikki marta tartibli jismoniy tarbiya institutida aspiranturani tamomlagan. F.Lesgaft (Gimnastika nazariyasi va metodikasi kafedrasi). Shu yili pedagogika fanlari nomzodi ilmiy darajasini olish uchun „Gimnastikachilarning ijro mahoratining tarkibiy qismlari va ularni baholash usullari" mavzusidagi nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi.

1980—1992-yillarda Xalqaro gimnastika federatsiyasining Xotin-qizlar texnik qoʻmitasi aʼzosi, 1991—2000-yillarda Ukraina gimnastika federatsiyasi prezidenti boʻlgan.

1998-yilda Lyudmila Turishcheva Amerikaning Oklaxoma Siti shahrida joylashgan Xalqaro gimnastika shon-sharaf zaliga kiritildi.

1975-yilda Londonda Jahon kubogi uchun musobaqa paytida Turishcheva notekis barlarda mashqlarni bajardi. Mashq oxiriga yaqinlashganda, u snaryadning tuzilishi ushlab turmayotganini his qildi, lekin u mashqni oxiriga etkazdi va tushishdan soʻng darhol uning orqasidagi panjaralarning tuzilishi parchalanib ketdi. Turishcheva hakamlar va tomoshabinlar bilan salomlashdi va yiqilgan panjaralarga ortiga qaramay platformani tark etdi.

Mukofotlari
-----------

* 1972-yil — Mehnat Qizil Bayroq ordeni
* 1976-yil — Lenin ordeni
* Komsomol faxriy nishoni
* 1978-yil — Olimpiya ordeni, bronza nishoni
* III darajali malika Olga ordeni (16.01.2009)

Manbalar
--------

1. ↑  „Людмила Ивановна Турищева". 22-mart 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-mart 2019-yil.
2. ↑  „Турищева в гостях у Гордона". 18-dekabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-dekabr 2007-yil.
3. ↑  „Выступление Людмилы Турищевой на Кубке мира". 17-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-oktabr 2017-yil.
4. ↑  „Указ Президента Украины № 26/2009 від 16 січня 2009 року «Про відзначення державними нагородами України»". 15-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-iyun 2016-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Turiщeva Lyudmila Ivanovna // Olimpiyskaya ensiklopediya / Pavlov S. P.. — M.: Sovetskaya ensiklopediya, 1980. — 415 s.
* Голубев В.Л.*. Людмила Турищева*, Герои олимпийских игр. М.: Физкультура и спорт, 1977.
* Малов В. И.*. Сто великих Олимпийских чемпионов*, 100 великих. М.: Вече, 2006 — 309—313 bet. ISBN 5-9533-1078-1.
* Самин Д. К.*. Самые знаменитые спортсмены России*, Самые знаменитые. М.: Вече, 2001. ISBN 5-7838-0833-4.
* Турищева Л. И.*. Жизнь моя - гимнастика*. М.: Советская Россия, 1986.
* С-А. М. Аслаханов, Х. Х. Хизриев*. Физическая культура и спорт Чечни: истоки и современность*. М.: «Перо», 2015 — 193—194 bet. ISBN 978-500086-997-0.

Havolalar
---------

* Qisqacha maʼlumot

### Video

* Olga Korbutga bagʻishlangan hujjatli tarjimai holining bir qismi, Turishchevaning nutqi paytida rafning qulashi video yozuvi, shuningdek, u sportchi sifatidagi sharhlar.(ingl.) )
* Lyudmila Turishchevaga bagʻishlangan "Buyuk gimnastika "hujjatli filmi (1975).
* "Lahzalar va yillar "hujjatli filmi (1974)