recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tevton ordeni**, Nemis ordeni — katolik diniyritsarlik harbiy tashkiloti (qarang Orden). 12-asr oxirida salib yurishlari chogʻida Falastinda asos solingan. 13-asr — 1525-yilda Boltiqboʻyida, orden tomonidan pruslar, litvalar, polyaklardan tortib olingan yerlarda Tevton ordeni davlati mavjud bulgan. Orden 1410-yil Gryunvald jangida tormor etilgan. 1466-yildan Polsha vassali. 1525-yil uning Boltiqboʻyidagi mulklari dunyoviy Prussiya gersogligiga aylantirilgan.

Gryunvald jangi, 1410

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb120082180 (maʼlumot)
* GND: 1017688-3
* HDS: 011716
* ISNI: 0000 0001 2287 9456
* LCCN: n50068830
* NKC: kn20020321313
* SUDOC: 028198271
* VIAF: 133732800
* en:WorldCat Identities: lccn-n50068830

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tarix | *Tarixga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Texnologik xarita** - ayrim turdagi qishloq xoʻjaligi. mahsulotini yetishtirish bilan bogʻliq texnologik ishlar majmui. Ishlab chiqarish. resurslariga boʻlgan ehtiyojlar, ulardan foydalanish va boshqa ishlab chiqarish koʻrsatkichlari, shuningdek, belgilangan ishlab chiqarish. dasturini bajarish boʻyicha tashkiliy iqtisodiy tadbirlar aks etgan normativ reja hujjati. Texnologik xarita jadval shaklida boʻlib, unda ketma-ketlikda (odatda xronologik tartibda) barcha turdagi ishlar (qabul qilingan texnologiyaga muvofiq), asosiy agrotexnik tadbirlar, mashina, mexanizm va agregatlar tarkibi, urugʻlik materiallar sarfi normalari, bajariladigan ishlar hajmi, baholari va boshqa koʻrsatiladi, shuningdek, mahsulot tannarxini hisoblashda qishloq xoʻjaligida qabul qilingan uslubiyat boʻyicha xarajatlar turlari aks ettiriladi. Texnologik xarita asosida barcha mahsulotlar boʻyicha bevosita xarajat (sarf)lar, boʻlinmalardagi doimiy va mavsumiy xodimlar soni, texnika, urugʻlik, ozuqa va boshqa moddiy resurslarga boʻlgan ehtiyojlar aniqlanadi. Texnologik xarita yordamida boʻlinmalar ishlab chiqarish. topshiriklari shakllantiriladi, zarur xarajatlar limiti hisob kitob qilinadi, mahsulotning reja tannarxi hisoblanadi, mahsulot birligiga narx belgilanadi, rejalashtirilgan ishlarni bajarilishi ustidan nazorat amalga oshiriladi.

Texnologik xarita barcha ekin turlari, chorva turlari yoki turdosh ekinlar va chorva mollari guruxlari yoki ayrim ish turlari (oʻtloq va yaylovlarni yaxshilash va boshqalar) boʻyicha tuziladi. Texnologik xaritalarni xoʻjalik mutaxassislari (iqtisodchi tashkilotchilar, agronomlar, zootexniklar, muhandismexaniklar va boshqalar) xoʻjalikdagi konkret sharoitlarni xisobga olgan holda namunaviy shakllar asosida ishlab chiqadilar. Texnologik xaritalar operativ (muayyan mavsum uchun), yillik (bir yil uchun) va istiqbol (eng ilgʻor progressiv texnologiya va mashinalar sistemasini oʻzlashtirish, mehnatni tashkil etish va unga haq toʻlashda yangi usullarni joriy qilish va boshqa nazarda tutiladi) turlarga boʻlinadi. Fantexnika taraqqiyotining ilgʻor yutuqlarini qoʻllashni eʼtiborga olib tuzilgan Texnologik xaritalardan texnika, texnologiyadagi yangiliklarni, oʻzgarishlarni kiritish bilan bir necha yil foydalanish mumkin (yana qarang Biznes reja).
"Texnologik xarita" atamasi pedagogikaga texnik, aniq ishlab chiqarishdan kirib kelgan.
Yo'nalish- mahsulotni qayta ishlashning butun jarayonini tavsiflovchi texnologik hujjat shakli operatsiyalar va ularning tarkibiy qismlari, materiallar, ishlab chiqarish uskunalari, asboblar, texnologik rejimlar, mahsulotni ishlab chiqarish uchun zarur bo'lgan vaqt, ishchilarning malakasi va boshqalarni ko'rsatadi.
Texnologik darslar xaritasi- o'qituvchi va talabalar o'rtasidagi pedagogik o'zaro munosabatni rejalashtirishning zamonaviy shakli.
Yo'nalish- bu yangi tur boshlang'ich maktabda o'quv kurslarini samarali va sifatli o'qitilishini va ikkinchi avlod FSESga muvofiq boshlang'ich ta'lim bosqichida asosiy ta'lim dasturlarini o'zlashtirishning rejalashtirilgan natijalariga erishish imkoniyatini ta'minlaydigan uslubiy mahsulotlar.

TDPU. Talabasi 
Asadbek Yuldoshev 
Alimardonovich

  

[08.12.2022]
15:30
**Qaraqoja masjidi -** diniy bino. Masjid XIX asr oxiri bilan XX asr boshida, Talas-Shu hududida shakllangan diniy-ma'naviy me'moriy ob'yektlarga xos an'anaviy namuna bo'yicha qurilgan. Masjid Buxoro va Samarqandning oʻrta asr meʼmorchiligi uslubida qurilgan. Bu masjid Qaraqojaning tashabbusi bo'yicha 1909-yili qurilgan, keyin Qaraqojaning nomi berilgan, u 16.9\*16.26 m hajmda to'rtburchakli shaklda rejalashtirilib qurilgan. Jambil viloyati Talas tumani Oyiq qishlogʻida, Talas daryosining oʻng qirgʻogʻida. Bino 27 sm x 13 sm x 5 sm, 25 sm x 14 sm x 6 sm, 26 sm x 12 sm x 6 sm, 25 sm x 25 sm x 4 sm hajmli sozli loy bilan pishirilib quyilgan qizil g'ishtdan qurilgan. Chunki binoning asosiy tuzilishiga eur qolipdagi gʻisht namunasi yotqizilgan, devorning gumbazga tutashgan qismiga va gumbazlarning oʻrashiga qadimiy sharqona gʻishtlar foydalanilgan. Gipsga Ganesh eritmasi qo'shiladi. Bino gumbazli galereya tipidagi qurilish guruhiga kiradi. Yodgorlikning oʻng tomoni toʻqqiz gumbaz bilan qoplangan. -gumbazning gʻarbiy tomonidagi biri boshqalardan balandroq boʻlib, boʻyniga tayangan. Nefning sharqiy tomonida masjidga yorug'lik o'tkazadigan deraza chuqurchasi va mihrap bo'shliqlari mavjud. Qoraxo‘ja masjidi Buxoro va Samarqand masjidlari arxitekturasi namunasida qurilgan bo‘lsa-da, uning o‘ziga xosligini o‘tish davri archasiga o‘xshash galereya inshootida ko‘rish mumkin.

Masjidni oʻrganish
------------------

Birinchi marta yodgorlikni 1945-yili G.I.Pasevichning boshchiligi bilan ERUDA o'rgangan. Keyinchalik, 1949-yili L.M.Rempel boshlagan Jambil viloyati muzey ekspeditsiyasi tadqiqot olib bordi. 1975-1980-yillarda "Qazjobajangirtu" arxitektorlari, 2000-yilda NIPI PMK mutaxassislari tomonidan o'rganilgan.

Taʻmirlash ishlari
------------------

80-yillar oxiriga kelib gumbaz asta-sekin qulab tusha boshlagan, parapet devorlarida ko'plab yoriqlar paydo bo'lgan. 1985-1989-yillari amalga oshirilgan ta'mirlash ishlari tugallanmagan. To'liq ta’mirlash ishlari 2003-2004-yillari amalga oshirildi. 1982-yilda Qoraqoja masjidi Qozogʻiston SSR respublika ahamiyatga ega boʻlgan tarix va madaniyat yodgorliklari roʻyxatiga kiritilib, davlat muhofazasiga olindi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Мечеть Каракожа" (ruscha).
2. ↑  „Қарақожа мешіті және Жұпан ана" (qozoqcha) (2-avgust 2017-yil).
3. ↑  Постановление Совета Министров Казахской ССР от 26 января 1982 года № 38 «О памятниках истории и культуры Казахской ССР Республиканского значения».

Havolalar
---------

* http://www.drevniytaraz.kz/install/index.php?option=com\_content&view=article&id=107:2015-06-23-09-32-49&catid=38:2010-02-28-16-21-42&Itemid= 2(mavjud + havola)[*sayt ishlamaydi*]
* Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-09-12). 2016-yili 12-sentabr
* http://www.info-tses.kz/news/islam-dnn-tarat-1179-an-1241-ulieler/(unavailable+link)[*sayt ishlamaydi*]
**Qaraqiya tuman** — Mangʻistau viloyatining janubida joylashgan maʼmuriy hudud. 1973-yil tashkil topgan. 1997-yilgacha Yeraliev tumani deb nomlandi. Maydoni 65,8 ming km2. Aholisi 32,638 kishi (2013). Tuman markazi — Quryq qishlogʻi.

Geografiyasi
------------

Tumanda Qozogʻistondagi dengiz sathidan past barcha pasttekisliklar joylashgan. Tumanning gʻarbida Ashisor (-39 m) va Qaraqiya (-132). Tumanning eng baland joyi Gʻarbiy Usyurtdagi Qaraman choʻqqisi (340 m).

Aholisi
-------

Aholisi juda siyrak joylashgan. Tuman aholisi 32,638 kishi, 1 km2-ga 0,5 kishidan toʻgʻri keladi (2013). Qishloq aholisi 8 ta qishloqdagina istiqomat qilishadi. Katta qishloqlari: Quruq qishlogʻi (7,2 ming kishi), Jetibay (9,1), Munayshi (3,6) kentlari va Bostan (1,4), Senek (1,8) qishloqlari. Aholisining asosiy qismini (99 %) qozoqlar tashkil qiladi, suningdek ruslar, tatarlar, ukrainlar va boshqa millat vakillari istiqomat qilishadi.

Iqlimi
------

Yanvar oyining oʻrtacha harorati −7 °C, iyulda 26 °C. Qishqa qor juda kam yogʻadi va yogʻsa ham tezda erib ketadi. Yogʻingarchilik ham juda kam yogʻadi, yillik oʻrtacha miqdori 75 – 100 mm. Yil davomida shamol esib turadi.

Ijtimoiy soha
-------------

Tuman taʼlim sohasi boʻyicha 13 oʻrta, 5 boshlangʻich, 1 yoshlar maktabi, hunar maktabi, bolalar va yoshoʻspirinlar maktablari bor. Tibbiyot sohada: tuman kasalxonasi va shifoxona, oʻpka va yuqumli kasalliklar kasalxonasi, 4 oilaviy-shifokorlik ambulatoriya, 2 feldsh. punkt va tuman san-epidemiol. st. 3 feldsher-akusherlik punkt, mineral issiq suv bilan davolovchi joy va boshqa mahkamalar faoliyat yuritmoqda. Tuman hududi orqali Quriq — Aqtau — Janaoʻzen, Janaoʻzen — Marata (Turkmaniston), shuningdek Aqtau — Janaoʻzen temir yoʻli oʻtadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Численность населения РК по областям, городам и районам Республики Казахстан на 1 июля 2013 года
2. ↑  Mangʻistau viloyatining telefon kodlari
3. ↑  Почтовые индексы Казахстана

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Flag of Kazakhstan Mangʻistau viloyati |
| --- |
|  |
| 
Markazi: **Aqtau** |
|  |
| Tumanlari | 
Beyneu  • Qaraqiya  • Mangʻistau  • Munayli  • Tupqaragʻan | 
 |
|  |
| Viloyat ahamiyatiga ega shaharlar | 
Aqtau  • Janaoʻzen |

 |
**Feliks Edmundovich Dzerjinskiy byusti** — 1977-yilda Perm shahrida, Dzerjinskiy nomidagi bogʻda, uning nomidagi Dzerjinskiy tumani hududida oʻrnatilgan yodgorlik. Yodgorlik qarshisida, Lenin koʻchasining narigi tomonida tuman hokimligi binosi joylashgan.

Yodgorlik muallifi — taniqli Perm haykaltaroshi Anatoliy Aleksandrovich Uralskiy. Yodgorlik baland poydevorga oʻrnatilgan varaq bronza bilan qoplangan sement byustidir. Yodgorlikning umumiy balandligi 3,5 metrni tashkil qiladi.

Yodgorlik Perm shahri ma'muriyati balansida. Perm viloyati ijroiya qoʻmitasining 1984-yil 31-yanvardagi № 58-r-son qarori bilan u davlat muhofazasiga qabul qilingan va Perm viloyati gubernatorining 2000-yil 5-dekabrdagi 713-r-son buyrugʻi bilan u, mahalliy (mintaqaviy) ahamiyatga ega, Perm viloyati monumental sanʻati yodgorliklarining davlat roʻyxatiga kiritilgan.

Yana qarang
-----------

* Permning arxitekturasi va diqqatga sazovor joylari

Adabiyotlar
-----------

* *Anatoliy Aleksandrovich Uralskiy. 70 yil (buklet).* - Perm: Harmony Printing Salon MChJ, 2002-yil.
* OCOP arxivi. - F. 2. - Op. 1. - D. 351.
* *Perm viloyatining tarix va madaniyat yodgorliklarining davlat roʻyxati.* - Perm: Pushka nashriyoti, 2001. - P. 182 No 6.
* N. Kazarinova. *Shaharning shakli.* // Perm rassomlari: Insholar toʻplami. - Perm, knyaz. nashriyoti, 1981. - S. 101.
* *Perm viloyati tarixi va madaniyati yodgorliklari katalogi. T. 2. Tarix, me’morchilik va san’at yodgorliklari.* - Perm: "Arabesk" nashriyoti, 1993. S. 66.
* *Perm viloyatining tarix va madaniyat yodgorliklari. Katalog.* - Perm, 1986. S. 26-27 No 97.
* S. A. Toropov. *Perm: qoʻllanma.* - Perm: Shahzoda. nashriyoti, 1986. - S. 29.

Manbalar
--------

1. ↑  *Бюст Ф. Э. Дзержинского.* Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-04-07). // Культурное наследие Прикамья.
**Byust F.** **E.** **Dzerjinskiy** — Salavat shahridagi Dzerjinskiy koʻchasida oʻrnatilgan Butunrossiya favqulodda komissiyasining birinchi raisi Feliks Edmundovich Dzerjinskiyga bagʻishlangan haykaltaroshlik asari.

Tarix
-----

F. E. Dzerjinskiy haykali 1970- yil sentabr oyida ochilgan. Yodgorlik muallifi, leningradlik haykaltarosh Aram Arutyunovich Airiyevdir.

Oʻsha yili KGBning 50-yilligi munosabati bilan Vokzalnaya koʻchasi Dzerjinskiy koʻchasi deb oʻzgartirildi.

Tarkibi
-------

Yodgorlik bronza byusti va granit poydevori boʻlib, yodgorlikning umumiy balandligi 4,2 m. Granit plitasidagi yozuv, „F. E. Dzerjinskiy". Poydevor temir-betondan yasalgan, granit plitalar bilan qoplangan. Yodgorlik atrofidagi zinapoyalar, kulrang granit plitalar bilan qoplangan.

Zinapoyaning ikki tomonida, granit toshlar bilan oʻralgan gulzorlar mavjud. Yaqin atrofda ignabargli daraxtlar ekilgan, dekorativ lampalar oʻrnatilgan.

Adabiyotlar
-----------

* F. E. Dzerjinskiy haykali / Salavat: entsiklopediya. — Ufa: GAUN RB „Bashkir entsiklopediyasi", 2018. — 536 b.: kasal. 297-bet.
* „Sevimli shahar Salavat", 2009, 2000 sobiq. Salavat shahrining 60 yilligiga.
* „Vybor" gazetasi 18.12.2015-yildagi 185-son

Manbalar
--------

1. ↑  Pamyatnik F. E. Dzerjinskomu / Salavat: ensiklopediya. — Ufa: GAUN RB „Bashkirskaya ensiklopediya", 2018. — 536 s.: il. s.297.

Havolalar
---------

*
**Dyuponlar** — AQShdagi moliya guruhi. Bu guruh oilaviy tarzda shakllandi va taraqqiy etdi, asoschisi E. I. Dyupon boʻlib, u 1802 yilda Delaver shtatida porox zdi kurdi. D. 1812—14 yillardagi ingliz-amerika urushida, AQShning Meksika bilan boʻlgan urushida (1846—48), AQSH fuqarolar urushida (1861—65), ayniqsa birinchi (1914— 18) va 2-jahon urushlarida koʻp mahsulot sotib boyib ketdi. Germaniya urushda magʻlubiyatga uchragach, D. firmasi "I. G. Farbenindustri" patentlariga ega boʻldi va dunyodagi yirik kimyoviy trestga aylandi. D.ning sanoat uzagini "Dyupon de Nemur" kimyo va neftgaz kimyosi konserni tashkil kiladi. Konsern 1982 yilda AQShdagi "Konoko" neft firmasini sotib olib, uz qudratini yanada mustahkamlab oldi. AQShda konsernning sintetik tolalar, plastmassalar, gaz, neft, kimyoviy moddalar, harbiy mahsulotlar ishlab chikaradigan, koʻmir qazib oladigan unlab korxonalari faoliyat kursatdi. Shuningdek, Buyuk Britaniya, Fransiya, Germaniya, Belgiya, Niderlandiya, Shveysariya, Ispaniya, Norvegiya, Yaponiya, Kanada, Argentina, Braziliya, Chili, Kolumbiya, Venesuela va b. davlatlarda ham zavodlari bor. D. "Yuniroyyal", "Rokuell interneshonal" kabi eng yirik sanoat korporatsiyalarini, bir kancha moliya-kredit intlarini nazorat kiladi. Morganlar bilan mustahkam aloqasi bor.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Saharimetriya** (rus. sahar — qand, shakar va metr) — eritmadagi qand miqdorini aniqlash usuli. Eritmadan oʻtkazilgan yorugʻlik qutblanish tekisligining burilish burchagini oʻlchashga asoslangan. Maxsus asbob saharimetrdan foydalaniladi. Saharimetr, asosan, analizator va polyarizator kabi asboblardan iborat. Eritma solingan naycha shular orasiga qoʻyiladi. Burilish burchagini oʻlchash uchun analizatorning ikki (eritmali va eritmasiz) vaziyatlari farqini aniklash kerak. Eritmali naycha bilan analizator orasiga maxsus kompensator qoʻyiladi. S.da oʻlchash shartlari standartlashtiriladi, saharimetr shkalasi esa % larda darajalarga boʻlinadi. S. qand sanoati, biol. va tibbiyotda qoʻllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tatiana Kaawar Ratcu** (1979-yil 8-sentabrda Sao Pauloda tugʻilgan) — braziliyalik ayol shaxmatchi, FIDE xalqaro ayol ustasi (WIM, 1995-yil) unvoniga ega. U shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasida oʻtkazilgan Braziliya chempionatida besh karra gʻoliblikni qoʻlga kiritgan (1994, 1995, 1996, 1997, 2000-yillar).

Hayoti
------

Tatiana Ratcu 1979-yil 8-sentabrda Braziliyaning São Paulo shahrida tugʻilgan. 1990-yillarning oxirida Tatiana Kaawar Ratcu braziliyalik ayol shaxmatchilardan biri edi. U 16 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida shaxmat boʻyicha, 1992, 1993, 1994-yillarda boʻlib oʻtgan Braziliya chempionatida uch marta gʻolib boʻlgan va ikki marta 18 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida 1996—1997-yillarda boʻlgan musobaqalarda ham gʻoliblikka loyiq koʻrilgan. Shuningdek, u ikki marta oʻsmirlar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha Braziliya chempionatida gʻoliblikka erishdi (1996, 1998-yillar). Ratcu besh marta shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Braziliya chempionatida gʻolib boʻldi, jumladan: 1994, 1995, 1996, 1997 va 2000-yillar. 1995-yilda Ratcu Kishinev shahrida boʻlib oʻtgan shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida muvaffaqiyatli ishtirok etib, 43-oʻrinni egalladi. 1998-yilda Rio-de-Janeyroda u Braziliya terma jamoasi bilan oʻsmirlar oʻrtasidagi 1-jahon shaxmat chempionatida gʻolib shoxsupasiga koʻtarildi.

Ratcu ayollar shaxmat olimpiadalarida Braziliya terma jamoasi safida oʻynagan, jumladan:

* 1996-yilda Yerevanda oʻtkazilgan 32-shaxmat Olimpiadasida (ayollar toifasida) birinchi oʻrinni egalladi (+7, =2, −5),
* 1998-yilda Elista shahridagi 33-shaxmat Olimpiadasida (ayollar toifasida) birinchi oʻrinni egalladi (+2, =6, −4),
* 2000-yilda Istanbuldagi 34-shaxmat olimpiadasida (ayollar toifasida) birinchi oʻrinni egalladi (+6, =5, −1).

1995-yilda Tatiana Ratcu FIDE ayol xalqaro ustasi (WIM) unvoniga sazovor boʻldi.

2000-yillarning boshidan beri Ratcu shaxmat turnirlarida juda ham kam qatnashgan. Hozirda u shaxmat musobaqalarida ishtirokini toʻxtatgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Tatiana Kaawar Ratcu player profile". *ChessBase.com*. Qaraldi: 12-dekabr 2021-yil.
2. ↑  „Campeonatos Brasileiros" (pt-br). *BrasilBase.pro.br*. — „Tatiana Ratcu". Qaraldi: 14-dekabr 2018-yil.
3. ↑  „1995 Kishinev Interzonal Tournament : World Chess Championship (women)". *Mark-Weeks.com*. — „Ratcu T". Qaraldi: 14-dekabr 2018-yil.
4. ↑  „1st World Junior Team Chess Championship, Rio de Janeiro 1998, Brazil "A"". *OlimpBase.org*. — „Ratcu, Tatiana". Qaraldi: 14-dekabr 2018-yil.
5. ↑  „Women's Chess Olympiads :: Tatiana Ratcu". *OlimpBase.org*. Qaraldi: 14-dekabr 2018-yil.

Havolalar
---------

* Tatiana Ratcu rating card at FIDE (archive)
Tatiana Kononenko
**Tatiana Kononenko** (ukraincha: *Тетяна Сергіївна Кононенко*; 1978-yil 5-dekabrda tugʻilgan) — ukrainalik shaxmatchi. U 1997-yilda FIDE ayollar shaxmat ustasi (WIM) va bir yildan soʻng esa ayol grossmeyster (WGM) unvonlarini oldi. U 2006-yilda Kononenko FIDE xalqaro ustasi (IM) unvonini qoʻlga kiritdi.

Faoliyati
---------

1995-yildan 1997-yilgacha Kononenko yoshlar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha „Yevropa chempionati"da qatnashdi va ikki marta kumush medalni qoʻlga kiritdi, bu uning dastlabki, yirik turnirlarda qoʻlga kiritgan medallari edi. Shundan keyin u keyingi turnirda 1995-yilda Zaganda (U18 yosh toifasi) va 1996-yilda Tapolcada (U20 yosh toifasi) qatnashdi. 1998-yilda Kiyevda shaxmat boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasidagi, Ukraina chempionatida 20 yoshgacha boʻlgan shaxmatchilar oʻrtasidagi turnirda qatnashib u yerda kumush medalni qoʻlga kiritdi. 2001-yilda Kramatorsk shahrida boʻlgan shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Ukraina chempionatida Tatiana Kononenko yana bir kumush medalni qoʻlga kiritdi. 2002-yilda Antaliyada shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi blits boʻyicha Yevropa chempionatida ham kumush medalni qoʻlga kiritdi. Ayollar oʻrtasidagi bir nechta xalqaro shaxmat turnirlarida: Vladimirdagi Yelizaveta Bikova yodgorligi, Rossiya (2004-yil, Yelena Dembo bilan birga), Benasque (2005-yil), Almería (2007-yil) turnirlarida gʻolib boʻlgan.

2000-yillarda Kononenko ayollar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatida shaxmatning nokaut tizimi boʻyicha ishtirok etdi;

* 2001-yilda ayollar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatida birinchi turda Svetlana Petrenkoga yutqazib qoʻydi.
* 2006-yilgi ayollar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatida birinchi bosqichda Iveta Radzievichga yutqazib qoʻygan.

Kononenko Ukraina terma jamoasida shaxmat boʻyicha Yevropa jamoaviy chempionatida ham oʻynagan;

* 1999-yilda Batumida boʻlib oʻtgan 3-Yevropa jamoaviy shaxmat chempionatida (ayollar turniri) birinchi zaxira taxtasida qatnashgan(+1, =0, −2).

Manbalar
--------

1. ↑  „Title Applications - 3rd quarter Presidential Board, 22-23 September 2006 - International Master (IM) - Kononenko, Tatiana". *FIDE.com*. Qaraldi: 7-iyun 2017-yil.
2. ↑  „2001-02 FIDE Knockout Matches : World Chess Championship (women)". *Mark-Weeks.com*. Qaraldi: 7-iyun 2017-yil.
3. ↑  „2006 FIDE Knockout Matches : World Chess Championship (women)". *Mark-Weeks.com*. Qaraldi: 7-iyun 2017-yil.
4. ↑  *Bartelski.* „European Women's Team Chess Championship :: Tatiana Kononenko". *OlimpBase.org*. Qaraldi: 7-iyun 2017-yil.
**Paykal** (turkiycha. pay — qism, ulush va fors-toj. kol — xandaq) — 1) marza, ariq, yoʻl va boshqa bilan ajratilgan katta ekin maydoni, sugʻoriladigan dalaning bir qismi; sholikorlikda pol; chek. 2) tarixiy-etnografik atama. Yozma adabiyotlarda dastlab Abu Abdulloh Xorazmiyning "Mafotih ul ulum" ("Ilmlar kaliti") asarida suv oʻlchov birligi tarzida qayd qilingan. 1 P. 10 basta, basta esa eni va boʻyi 1 shair (taxminan 3 sm) boʻlgan teshikdan bir kechakunduzda oʻtadigan suv miqdori. Keyingi davrlarda sath oʻlchovi sifatida qoʻllanilgan. Masalan, Quyi Qashqadaryoda 50 tanob yoki 12,5 ga yer 1 P. hisoblangan. Oʻrta Osiyoning bir qancha tumanlarda chek yerlarni shirkat (6—9 dehqon xoʻjaligi) boʻlib ishlash, yerga jamoa boʻlib egalik qilish shakli bulgan. Bunday P.lar Janubiy Oʻzbekistonda 20-asrning 1-choragiga qadar mavjud boʻlib keldi.

Ochil Boʻriyev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
1992 yil Toshkent shahrida tugʻilgan. Taekvondo boʻyicha Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi.
Dmitriy Shokin 2014 yili Toshkent shahrida oʻtkazilgan Osiyo chempionatida oltin, Janubiy Koreyaning Incheon shahrida boʻlib oʻtgan XVII yozgi Osiyo oʻyinlarida kumush medal sovrindori boʻlgan. 2014 yili BAA, Avstraliya, Fransiya kabi qator davlatlarda oʻtkazilgan nufuzli xalqaro musobaqalar gʻolib va sovrindori.
Tajribali sportchi 2015-yilda ham zafarli odimlashda davom etdi. Jumladan, Turkiya, Qatar, Avstraliya, Rossiya va Koreya davlatlarida boʻlib oʻtgan Gran-Pri turkumiga kiruvchi yirik xalqaro turnirlarda sovrinli oʻrinlarga sazovor boʻldi.
Dmitriy 2015-yil Rossiyaning Chelyabinsk shahrida boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida barcha raqiblari ustidan gʻalaba qozonib, jahon chempionidek sharafli nomga sazovor boʻldi. Dmitriy Shokin Oʻzbekistonlik taekvondo ustalari orasida birinchi boʻlib jahon chempionatining oltin medalini qoʻlga kiritdi.
Dmitriy Shokin 2015 yilning avgust oyi natijalariga koʻra eng yuqori vazndagi sportchilar orasida jahon reytingida peshqadamlardan biri hisoblanadi.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikipediyada «**Sport**» loyihasi bor |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**"Tegirmon"** (inglizcha: *B233 The windmill 1641*) — Rembrandtning eng mashhur ofortlaridan biri, yagona holatga ega.

Oforta Amsterdamning gʻarbiy tarafidagi shahar devorining janubiy qismida joylashgan "Kichik badboʻy tegirmon" deb ataladigan joyni tasvirlaydi. U koʻnchilar gildiyasiga tegishli boʻlib, terini baliq yogʻi bilan yumshatish uchun ishlatilgan, uning nomi shundan kelib chiqqan.

Bu minora koʻrinishidagi tegirmon boʻlib, uning tomi va qanotlari tanadan mustaqil ravishda aylana oladi va u anʼanaviy turdagi tegirmonlarga qaraganda ancha samaralidir. Rembrandt tegirmon tanasi atrofidagi yogʻoch taxtasupani va tomga biriktirilgan uchta tayoqni tasvirlagan. Ular gʻildirakda birlashadilar, bu tegirmonni shamol tomon burish imkonini beradi. Tomdagi gorizontal ustundan tushgan arqon tegirmonning holatini toʻgʻirlashga imkon beradi. Tegirmonning tanasi gʻishtdan yasalgan va yogʻoch bilan qoplangan, eshiklari ham bor. Ularga zinapoyalar orqali chiqish mumkin, zinapoyadan tushayotgan yoki ko‘tarilayotgan qop koʻtargan odamning tasvirini ko‘rish mumkin. Tegirmonning qanotlari bu hududda hukmron boʻlgan gʻarbiy shamollardan burilgan.

Tegirmon juda batafsil tasvirlangan. Tegirmon yonidagi kulba ham xuddi shunday ehtiyotkorlik bilan chizilgan. Rembrandt tomonidan chizilgan plener turidagi asarlari bunday tafsiloti va aniqliligi bilan ajralib turmaydi. Ushbu ofortdagi batafsil tasvirlar shuni koʻrsatadiki, birinchidan, Rembrandt tasvirda koʻrsatilgan joyda boʻlganligini, ikkinchidan, nozik ignalar bilan ishlaganligini koʻrsatadi.

Tegirmon atrofidagi kulrang dogʻlar va ofort markazidagi krakelyuralar Rembrandtga mutlaqo xos emas. Koʻrinishidan, bu kislotalar bilan muvaffaqiyatsi tajriba yoki baxtsiz hodisaning natijasidir.

Nima uchun 1641-yilda oʻzining shon-shuhrat choʻqqisidaligida, Amsterdam va uning atrofidagi koʻplab tegirmonlardan, Rembrandt asari uchun, aynan nomi unchalik yoqimli boʻlmagan va uyidan juda uzoqda joylashgan tegirmonni tanlaganligi, javobsiz qolmoqda.

Yana qarang
-----------

* Rembrandt tomonidan chizmalar

Adabiyotlar
-----------

* Rembrandtning toʻliq oʻlchami asl oʻlchamda takrorlangan, Gari Shvarts (muharrir). Nyu-York: Dover. 1994 yil.
* E. Hinterding, G. Luijten va M. Royalton-Kisch. Rembrandt bosmachi. London, Rijksmuseum bilan hamkorlikda Britaniya muzeyi matbuoti, Amsterdam. 2000.

Havolalar
---------

* Ermitaj veb-saytida etching
* Metropolitan sanʼat muzeyi veb-saytida etching
**Tegusigalpa** — Gonduras poytaxti. Choluteka daryosi vodiysida, 1000 m balandlikda joylashgan shahar. Iqlimi tropik, issiq (yanvarning oʻrtacha temperaturasi 19,6°, iyulniki 22,6°), yiliga 1047 mm yogʻin yogʻadi. Aholisi 813,9 ming kishi (1990-yillaroʻrtalari). Transport yoʻllari tuguni. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Oziq-ovqat, toʻqimachilik, tikuvchilik, koʻnpoyabzal, yogʻochsozlik, keramika sanoati korxonalari mavjud. Qurilish materiallari (gʻisht, marmar plitalar) ishlab chiqariladi. Universitet, Gonduras akademiyasi, Geogr. va tarix akademiyasi, milliy muzey, milliy kutubxona va boshqa bor.

T.ga 16-asrning 2yarmida ispanlar asos solgan. 18-asrda shahar yaqinida kumush, marmar va oltin konlarining topilishi uni tez oʻsishyga sabab boʻldi. 1880-yildan Gonduras poytaxti. Meʼmoriy yodgorliklardan SanMigel sobori (18-asr), cherkov (18— 19-asr), saroylar saqlangan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Shimoliy Amerika poytaxtlari |
| --- |
|  |
| 
BMTga aʼzo mamlakatlar: Baster **·**  Belmopan **·**  Brijtaun **·**  Gavana **·**  Gvatemala shahri **·**  Kingstaun **·**  Kingston **·**  Kastri **·**  Managua **·**  Mexiko shahri **·**  Nassau **·**  Ottava **·**  Panama shahri **·**  Port-of-Speyn **·**  Port-u-Prins **·**  Rozo **·**  San Salvador **·**  San Xose **·**  Santo Domingo **·**  Sent Jons **·**  Sent Jorjs **·**  Tegusigalpa **·**  Vashington |

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Orqa miya nervlari** - odamda orqa miyadan boshlanadigan nervlar. Orqa miya nervlarin. 31 juft: 8 juft boʻyin, 12 juft koʻkrak, 5 juft bel, 5 juft dumgʻaza va 1 juft dum nervi. Orqa miya nervlarin. gavda muskullariga, teriga tarqaladi. Orqa miya nervlarin. va ularda hosil boʻlgan boʻyin, yelka, bel, dumgʻaza va dum nerv tolalari, teri, ichki aʼzolar va butun gavda skelet muskullarini markaziy nerv sistemasi bilan bogʻlaydi (innervatsiya). Orqa miya nervlarin. tarkibida sezuvchi va harakatlantiruvchi tolalar boʻladi. Qoʻzgʻaluvchanlik aʼzolarda, muskullarda va terida joylashgan nerv oxirlari (retseptorlar) orqali sezgini qabul qilib markaziy nerv sistemasiga, u yerdan harakatlantiruvchi nervlar orqali ishchi aʼzolarga kerakli javob impulslarini yetkazadi. Taʼsirlarni oʻtkazish tezligi oʻrtacha 0,5– 120 m.ga teng, yoʻgʻon diametrli nervlarda tezroq boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Odam bosh miyasi | *Nerv sistemasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Dmitriy Glebovich Savinov** (1941-yil 20-martda tugʻilgan, Leningrad) — sovet va rus arxeologi, qadimgi va oʻrta asrlar arxeologiyasi va Sibir tarixi boʻyicha mutaxassis. Tarix fanlari doktori (1987), professor (1991).

Sankt-Peterburg davlat universiteti arxeologiya kafedrasi mudiri (1996-2001).

1964-yilda u Leningrad davlat universitetining tarix fakultetining arxeologiya boʻlimini tugatgan. 1959-yildan 1990-yillarning oʻrtalariga qadar u arxeologik ekspeditsiyalarda qatnashdi (1965-yildan — otryad boshligʻi lavozimida, keyin — ekspeditsiyada). Ish asosan Tuva, Xakasiya, Gorny va dasht Oltoy, Kemerovo va Novosibirsk viloyatlarida olib borildi. 1968-yildan 1984-yilgacha Leningrad davlat universitetining oʻsha paytda yangi ochilgan etnografiya va antropologiya kafedrasida ishlagan.

1974-yilda „Moʻgʻullargacha boʻlgan davrda (X-XII asrlar) Janubiy Sibir aholisining madaniyati" mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi.

1984-yildan 1989-yilgacha — SSSR Fanlar akademiyasi Arxeologiya instituti (hozirgi — Rossiya Fanlar Akademiyasining moddiy madaniyat tarixi instituti) Leningrad filialining katta, keyinchalik etakchi xodimi.

1987-yilda „Janubiy Sibirning dastlabki oʻrta asrlik arxeologik madaniyatining shakllanishi va rivojlanishi" mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi.

1989-1990-yillarda Kunstkamera antropologiya va etnografiya muzeyida (MAE RAS) etakchi tadqiqotchi boʻlib ishlagan. 1991-yildan beri Sankt-Peterburg davlat universiteti tarix fakulteti arxeologiya kafedrasi professori. 1996-2002-yillarda. Sankt-Peterburg davlat universiteti arxeologiya kafedrasi mudiri boʻlgan. 2000-yilda qator ilmiy ishlari uchun 1-darajali Universitet mukofotiga sazovor boʻldi.

Manbalar
--------

1. ↑

Asarlarir
---------

* Narody Yuzhnoy Sibiri v drevnetyurkskuyu epokhu. — Leningrad: Izd-vo LGU, 1984.
* Gosudarstva i kulturogenez na territorii Yuzhnoy Sibiri v epokhu rannego srednevekovya. Kemerovo: Izd-vo KemGU, 1994. — 214 s.
* Olennyye kamni v kulture kochevnikov Yevrazii. SPb.: Izd-vo SPbGU, 1994.
* Stepnyye imperii Yevrazii. SPb.: Farn, 1994. hammuallif S.G. Klyashtornyy.
* Drevniye poseleniya Khakasii. Torgazhak. SPb.: Peterburgskoye vostokovedeniye, 1996.
* Yeniseyskiye kyrgyzy v Tsentralnoy Tuve [v Tsentre Tuvy] (Eylig-Khem III kak istochnik po srednevekovoy istorii Tuvy). — M.: Fundament Press, 1998. hammuallif: A.D. Grach, G.V. Dluzhnevskaya.
* Ranniye kochevniki Verkhnego Yeniseya. Arkheologicheskiye kul’tury i kul’turogenez. SPb.: Izd-vo SPbGU, 2002.
* Stepnyye imperii drevney Yevrazii. SPb.: Izd-vo filologicheskogo f-ta SPbGU, 2005. — hammuallif: S.G. Klyashtornyy.
* Pamyatniki drevnosti na dne Tuvinskogo morya. — SPb.: Eleksis Print, 2007. — 196 s. — hammuallif: G.V. Dluzhnevskaya. Verkhneye Priobye na rubezhe er.
**Timati** (asl ism-sharfi: **Timur Ildarovich Yunusov**; 1983-yil 15-avgustda Moskvada tavallud topgan) rossiyalik qoʻshiqchidir. Black Star Mafia guruhining asoschisi. Checheniston Respubikasida xizmat koʻrsatgan artist. U Tatar va Yahudiylar kelib chiqishi hisoblanadi.. Otasi Ildar Yunusov — katta tadbirkor, tatar. Onasi — Simona Yakovlevna Chervomorskaia — yahudiy. Timati 14-15 yoshda VIP77 guruhiga asos solgan. 2006-yil **Timati**ning ilk yakkahon albomi Black Star leybligida chiqdi.

Hamkorligi
----------

Snoop Dogg, Xzibit, P. Diddy, Mario Winans, Wolf Lauren, Azeek Yazdurdiyev, Craig David, Busta Rhymes, Timbaland, Flo Rida, Dj Antoine, Mims, Mann, Fat Joe, Poo Bear, Big Ali, Chantelle

Diskografiyasi
--------------

| Yil | Albom |
| --- | --- |
| 2006 | *Black Star (Timati albomi)Black Star* |
| 2009 | *The Boss* |
| 2012 | *SWAGG* |
| 2013 | *13-albom* |
| 2014 | *Audio kapsula* |
| 2015 | *G. T.O* |
| 2016 | *Olimp* |

Manbalar
--------

1. ↑  Yunusov Timur Ildarovich (Timati)
2. ↑  Timati vipustit noviy albom | RAP.RU

Havolalar
---------

* Rasmiy sayt

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Voronin Sergey Anatolyevich** (1964-yil 4-aprelda Toshkentda tug‘ilgan. Oʻzbekiston SSR) — sovet va rus suv polochisi (mobil hujumchi), ayni paytda murabbiy. Xalqaro toifadagi sport ustasi.

Sergey Voronin 1981-1984-yillarda „Mehnat" (Toshkent),  1985-1989-yillarda va 1996-1998-yillarda „Dinamo" (Moskva), 1990-1994-yillarda esa „Lechche" (Lechche, Italiya) jamoalarida o‘ynagan.

Shuningdek, u SSSR (1985-yil, 1987-yil) va Rossiya (1998-yil) chempioni, SSSR (1988-yil, 1989-yil) va Rossiya (1997-yil) chempionatlarining 2-medal sovrindori.

Sergey Anatolyevich SSSR (1986-yil, 1988-yil) va Rossiya (1996-yil, 1997-yil) kuboglari sohibi hamda Rossiya kubogi finalchisi (1998-yil) hisoblanadi.

Bundan tashqari, sportchi 1986-yilda Yevropa kubogi finalchisi, 1985-1986-yillarda SSSR terma jamoasi hamda 1989-yilning Kubok egalari kubogi finalchisi hamdir.

  

2000 yilda professional faoliyatini yakunlagach, murabbiylik faoliyatini davom ettirdi.

Sergey Anatolyevich Voronin 2000-yilda professional faoliyatini yakunlagach, murabbiylik faoliyatini boshlagan. 2005-yilda „Spartak-Volgograd" klubida ikkinchi murabbiy, 2009-2010-yillarda esa klub bosh murabbiyi bo‘lgan.

Uning rahbarligi ostida jamoa Rossiya chempionatida kumush va Rossiya kubogida oltin medallar sohibiga aylangan (2009-yil).

2010-yilda jamoa Rossiya chempionatida oltin medalni qo‘lga kiritgan va chempion bo‘lgan. Rossiya kubogida esa bronza medali g‘olibiga aylangan.

Voronin 2011-yildan boshlab „Spartak-Volgograd 2" erkaklar jamoasi bosh murabbiyi, keyinchalik, suv sporti bo‘yicha olimpiya tayyorgarligi markazi (Kirishi, Leningrad viloyati) bosh murabbiyi bo‘lib ishlagan.

  

Shuningdek, Sergey Anatolyevich 2020-yilning yozida „Dinamo" (Moskva) klubi bosh murabbiyi etib tayinlangan.
Sergey Shipov
**Sergey Shipov** (1966-yil 17-aprelda tugʻilgan) — rus shaxmatchisi, murabbiy, jurnalist va yozuvchi. U 1996-yilda FIDE tomonidan grossmeyster unvoniga sazovor boʻlgan.

Faoliyati
---------

Shipov Crestbook shaxmat veb-saytiga asos solgan, u yerda boshqa xizmatlar qatorida joriy shaxmat voqealariga rus tilida onlayn sharhlar taqdim etadi. Saytning eng mashhur joylaridan biri — „Shipovdan soʻrang" boʻlib, u yerda Shipov shaxmatga oid mavzular boʻyicha savollarga javob beradi.

Shipov, shuningdek, shaxmat boʻyicha murabbiy va shaxmat yozuvchisi. U boshqa oʻyinchilar qatorida Aleksandra Kostenyuk, Yan Nepomniaxtchi, Daniil Dubov, Grigoriy Oparin va Andrey Esipenkolar bilan ishlagan. Shipov Sitsiliya mudofaasida qora tanlilar tizimi haqida „Toʻliq kirpi" kitobini yozgan. U shuningdek, chess.com veb-saytida 2700 atrofida reytingga ega kuchli blits shaxmatchi. Shipovning YouTube kanali bor, u shaxmat tahlili bilan videolarni nashr etadi.

2006-yilda Shipov Norvegiyaning Tromso shahrida boʻlib oʻtgan Midnight Sun Chess Challenge musobaqasida Magnus Karlsendan yarim ochko oldinda 7½/9 ball bilan gʻolib chiqdi.

2022-yil fevral oyida FIDE Shipovni Rossiyaning 2022-yilda Ukrainaga bostirib kirishini qoʻllab-quvvatlaganlik uchun ichki tartib-intizom komissiyasiga topshirdi, ammo komissiya uni mart oyida oqladi.

Kitoblari
---------

Damskiy Ya. Shipov S. *Poslednyaya intriga veka. Kasparov-Kramnik. London 2000*, Moskva 2000, ISBN 5-93815-008-6

Shipov S. *Yej. Xishchniki na shaxmatnoy dostke*, Moskva 2004, ISBN 5-7905-2763-9

Shipov, Sergey*. The Complete Hedgehog, Vol. 1*. Mongoose Press, 2010. ISBN 978-0-9791482-1-7. 

Shipov, Sergey*. The Complete Hedgehog, Vol. 2*. Mongoose Press, 2011. ISBN 978-1-9362772-2-3.

Manbalar
--------

1. ↑  „Crestbook шахматы онлайн" (ru).
2. ↑  „Shipov: Chess as a sport and the three-point system". *Chess News*.  ChessBase (7-avgust 2011-yil). Qaraldi: 27-fevral 2019-yil.
3. ↑  „Shipov wins Midnight Sun, Carlsen second".  ChessBase (3-iyul 2006-yil). Qaraldi: 22-mart 2016-yil.
4. ↑  *Levenson, Michael*. „Chess Distances Itself From Russia" (en-US). *The New York Times* (3-mart 2022-yil). Qaraldi: 13-mart 2022-yil.
5. ↑  „Top Russian chess player suspended over Ukraine remarks".  FIDE (21-mart 2022-yil). Qaraldi: 16-aprel 2022-yil.

Havolalar
---------

* Sergei Shipov’s chess rela978-1-9362772-2-3ted ar978-1-9362772-2-3ticles, interviews, commentary, and analysis translations in English
* Interview with GM Sergey Shipov
**Tabaqalashtirilgan taʼlim** — umumiy oʻrta taʼlim maktablari yuqori sinf oʻquvchilarining qobiliyatlarini hisobga olgan holda alohida oʻquv rejasi va dasturlar asosida olib boriladigan tamim turi. Tabaqalashtirilgan taʼlimning mehnat taʼlimi bilan aloqasi oʻquvtarbiyaviy ishlarning muhim asosi hisoblanadi. Tabaqalashtirilgan taʼlim jarayonida yuqori sinf oʻquvchilarining kasbiy tayyorgarliklariga alohida eʼtibor beriladi. Shu sababli ayrim maktablar bilim asoslarini chuqurlashtirishga, oʻquvchilarni muayyan kasbga yoʻnaltirishga moʻljallangan boʻladi. Tabaqalashtirilgan taʼlimda umumiy oʻrta taʼlim tizimidagi asosiy oʻquv predmetlari mazmunini chuqur oʻzlashtirish, bevosita kerakli oʻquv materiallarini oʻrganish koʻzda tutiladi. Tabaqalashtirilgan taʼlimning muhim jihati uning maʼlum sohaga yoʻnaltirilganligi va bu taʼlim jarayonida oʻziga xos predmetlar tizimining oʻqitilishidir. Tabaqalashtirilgan taʼlimni tashkil etishda maktablardagi imkoniyatlar puxta oʻrganiladi. Tabaqalashtirilgan taʼlimda maʼlum miqsorda qoʻshimcha dars mashgʻulotlari oʻtkazish yoki oʻquv rejasidagi ayrim predmetlarni tanlab olib, ularni chuqurroq oʻzlashtirish rejalashtiriladi. Uning u yoki bu shaklini tanlashda maktab va oʻquvchilarning imkoniyatlaridan kelib chiqiladi. Tabaqalashtirilgan taʼlimda oʻquvchilar oʻz qiziqishlari asosida yoʻnalishlar boʻyicha guruxlarga boʻlinib, taʼlim maʼlum kasbga yoʻnaltirilgan tarzda amalga oshiriladi. Tabaqalashtirilgan taʼlim kasbga yoʻnaltirish va yoʻllashning muhim asosi hisoblanadi hamda biror mutaxassislik sohasidagi bilim va koʻnikmalarni egallash bilan bogʻliq bilimlar asosida amalga oshiriladi. Tabaqalashtirilgan taʼlimda oʻquvchilar kasbga yoʻnalish va qiziqishidan qatʼi nazar, barcha oʻquv predmetlari boʻyicha toʻliq oʻrta maʼlumotga ega boʻlishadi. Tabaqalashtirilgan taʼlim oʻquvchining qaysi boʻlim yoki qaysi predmetni chuqur oʻrgangan boʻlishiga qaramay, oliy oʻquv yurtiga kirish uchun belgilangan imtihonlarda qatnashish imkonini beradi va unga tayyorgarlik bosqichi vazifasini oʻtaydi.

Tabaqalashtirilgan taʼlim asosida oʻquvchilar tanlangan mutaxassisligi boʻyicha chuqur bilim asoslarini egallashadi va amaliy malakalarga ega boʻlishadi. Tabaqalashtirilgan taʼlim kasb tanlashning asosi hisoblanadi va oʻquvchilarning oʻz qiziqish va moyilliklari asosida kasb tayyorgarligi sirlarini egallashlarida muhim oʻrin tutadi.

Roʻzmon Keldiyorov, Nurilla Ahmedov.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tabaqot** (طبقات) — islom biografik adabiyotining janri boʻlib, bu yoʻnalishdagi kitoblar ulugʻ shaxslarning (olimlar, shoirlar va boshqalarning) yashagan asriga koʻra tuzilgan boʻladi. Har bir asr yoki avlod tabaqa sifatida belgilanadi. Tabaqaning koʻpligi esa, tabaqotdir. Tabaqot kitoblari maʼlum ilm-fan anʼanalarining rivojlanish tarixini aks ettiradi va muayyan boshlangʻich nuqtadan bevosita muallifdan oldingi avlod (tabaqa)gacha boʻlgan oraliqdagi shaxslar biografiyasini qamrab oladi.

Rivojlanishi
------------

Tabaqot adabiyoti VIII asr oxiri yoki IX asr boshlarida vujudga kelgan. Tabaqot janri hadis roviylarining holatini aniqlash, tasniflash va baholashga qaratilgan saʼy-harakatlar asosida paydo boʻlgani va ilk hadis tanqidchilari davrida mashhur boʻlgani ham keltiriladi. Tabaqot kitoblari muhaddislarning hadis rivoyatlarini tasniflash va ayrim isnodlarning sifatini aniqlash harakatlariga yordam beradigan vosita sifatida yozilgan. Hadislarning manbasini koʻrsatuvchi tizim sifatida isnod har bir avloddan solih, halol va malakali roviylarni talab qilgan. Tabaqot janridagi biografik asarlar odatda oʻz subyektlarining shaxsiy, diniy va intellektual jihatlarini oʻrganish imkonini beradi.

Namunalar
---------

Tabaqot adabiyotining mashhur namunalari qatoriga Ibn Saʼdning „at-Tabaqot al-kubro" (Sahobalar va ularning davomchilari haqida), Ibn Abu Ya’lo, keyin esa Ibn Rajab tomonidan yozilgan „Tabaqat al-hanobila", Ahmad ibn Yahyo Murtazoning „Tabaqat ul-moʻtazila" (moʻtazila mazhabi ilohiyotchilari haqida), Ogʻo Buzurg Tehroniyning „Tabaqat aʼlam ash-shia" (mashhur shia ulamolari haqida) asarlari kiradi. Ibrohim Hafsiyning tabaqot tarixnavisligiga asoslangan tadqiqotlari ushbu janr islom sivilizatsiyasi va diniy ilmlarning turli sohalarida qanday qo‘llanilishini ko‘rsatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Mojaddedi, Jawid*. The Biographical Tradition in Sufism: The Tabaqat Genre from al-Sulami to Jami*. Surrey: Curzon Press, 2013 — 1 bet. ISBN 070071359X.
2. ↑  Foot, Sarah; Robinson, Chase*. The Oxford History of Historical Writing: Volume 2: 400-1400*. Oxford: Oxford University Press, 2012 — 253 bet. ISBN 9780199236428.
3. ↑  Andersson, Tobias*. Early Sunnī Historiography: A Study of the Tārīkh of Khalīfa b. Khayyāṭ*. Leiden: BRILL, 2018 — 94 bet. ISBN 9789004383166.
4. ↑  Judd, Steven C.*. Religious Scholars and the Umayyads Piety-Minded Supporters of the Marwanid Caliphate.*. Hoboken: Taylor and Francis, 2013 — 25 bet. ISBN 1134501714.
5. ↑  Lucas, Scott*. Constructive Critics, Ḥadīth Literature, and the Articulation of Sunnī Islam: The Legacy of the Generation of Ibn Saʻd, Ibn Maʻīn, and Ibn Ḥanbal*. Leiden: BRILL, 2004 — 48 bet. ISBN 9004133194.
**Tabasaran tili** — Kavkaz tillari oilasining naxdogʻiston tillari guruhiga mansub, Dogʻiston Respublikasining Tabasaran va Xiv tumanlarida tarqalgan til. Soʻzlashuvchilarning umumiy soni 95 ming kishidan ortiq. Janubiy va shim. lahjalarga ega, ularning har biri oʻz sheva guruhlaridan iborat. Adabiy Tabasaran tili asosan jan. lahja negizida shakllangan. Fonetik tizimida 6 unli hamda 50 dan ortiq undosh, jumladan pp, tt, kk, chch kabi portlovchi jarangsiz qoʻsh undoshlar mavjud; urgʻu kuchsiz va koʻchuvchan. Morfologiyasida otlar kelishik va son boʻyicha oʻzgaradi; kelishik tizimi juda rivojlangan: 44 kelishik mavjud. Feʼllardagi zamon va mayl tizimi nihoyatda murakkab. Lugʻat tarkibida sof tabasaran soʻzlaridan (ular 60 foizdan ortiq) tashqari arab, fors, turkiy va rus tillaridan oʻzlashgan soʻzlar ham mavjud. Tabasaran tili yozuvi 1932—38 yillarda lotin grafikasi asosida, 1938-yildan rus grafikasi asosida shakllantirilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

1. ↑  *(unspecified title)*
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Alhon (maʼnolari).

**Alhon** (arab. — kuylar, ohanglar; lahn soʻzining koʻpligi) — Sharq xalqlari vokal va cholgʻu musiqasining umumiy ifodasi. A. kuy, qoʻshiq ma’no-laridan tashqari, she’rni ohangli oʻqish, hofizlarning "Qur’on" oʻqishi, bulbul-ning sayrashi, xutba oʻqish ka-bilarni ham oʻz ichiga oladi. A.ning turlari koʻp: A. basitiy (oddiy A.) — cholgʻu kuyi yoki she’rni ohangga solib oʻqish; A. jirmiy (toʻliq A.) — she’r va ritm-usullarni mujassamlantirgan musiqa asari; A. in-fioliya (gʻamgin, ma’yus A.); A. mulazza (lazzatbaxsh A.) — goʻzallikni ifodalay-digan va noziq his-tuygʻular qoʻzgʻatadigan musiqa asarlari; A.muhayyila (tasav-vur ettiruvchi A.) — insonni xayolga choʻmdiruvchi musiqa asarlari; A. xattiy (eng oddiy A.) — vokal musiqa asarla-rini tashkil etuvchi elementlar — har bir nagʻma, usul va she’rning yakka-yakka holdagi ifodasi. A. qadimgi risolalar-da parda (maqom) uyushmalarini, sozanda, xonandalarning ijro mahoratini oshi-radigan mashqlarni ham ifodalagan.Ad.:Mahmud Koshgʻariy, Devonu lugʻotit turk, T. 1963; Alisher Navoiy, Muhokamatul-lugʻatayn, T. 1948;Rajabov Ishoq, Maqomlar masalasiga doir, T. 1963.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Katta Oyatulloh Ali Asg‘ar Mozandaroniy** (1826-1911) — asli Amirkoladan bo‘lgan eronlik ulamo. U koʻplab shia musulmonlari uchun yoʻlboshchi boʻlgan.

Hayoti
------

Mozandaroniy Mirzo Habibuloh Rashti, Mola Esmoil Borojerdi, Muhammad Ashrafiy, Muhammad-Kazem Xurosoniy va Najafdagi Mirzo Husayn Xalili Tehroniy madrasasida islomshunoslik boʻyicha tahsil olgan. O‘qishni tamomlab, Mozandarondagi Amirkola va Babolga qaytib kelib, u yerda diniy ishlarga mas’ul bo‘lgan.

Oʻlimi
------

Mozandaroniy 1911-yilda vafot etgan. Uning o‘limidan so‘ng Babol Amirkola shahar bozorlari yopildi, odamlar motamda qora kiyinishgan. Mozandaroniy Rizvon bog‘iga dafn etilgan. Uning qabri Rizoxon tomonidan vayron qilingan, ammo keyinchalik Mozandaroniyning nabirasi Hoj Ali Asg‘ar Xalili Amiriy tomonidan taʼmirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Tabari, S. *Babol Green Ground*, Baharnarenj: 1983.
2. ↑  Bagherzade, J. *Meet the Scholars of Babol the Last Three Centuries*, Mabas: 1967.

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Chorvoq (oʻng qirgʻogʻida) va Xoʻjakent (chap qirgʻogʻida)
**Chorvoq** (Chorbogʻ) — Toshkent viloyati Boʻstonliq tumanidagi shaharcha. Toshkent shahardan 70 km. Ugom tizmasining yon bagʻrida, Ugom daryosining Chirchiq daryosiga quyilish joyidagi oʻng sohilida, Toshkent — Xoʻjakent temir yoʻlda joylashgan. Yaqin temir yoʻl stansiyasi — Xoʻjakent (3 km). Oʻrtacha 892 m balandlikda. 1964-yil Chorvoq suv ombori va Chorvoq GES qurilishi munosabati bilan bunyod etilgan. Axrlisi 5,5 ming kishi (2004).

Chorvoqda, asosan, quruvchilar va energetiklar, shuningdek, yoʻlsozlar, haydovchilar, korxonalar ishchi va xizmatchilar ham yashaydi.

Shaharcha nomi („Chorbogʻ") toʻrtta bogʻ maʼnosini bildiradi. Chorvoqda Chorvoq GES qurilish boshqarmasi, Oʻrta Chirchiq GESlar kaskadi, Boʻstonliq tumani avtomobil yoʻllari boshqarmasi, avtotransport ishlab chiqarish korxonasi kabi yirik korxona va tashkilotlar faoliyat koʻrsatadi. „Shams" firmasi („Xumson" mineral suvi qadoklanadi) bor. 3 umumiy taʼlim maktabi, madaniyat uyi, 2 bolalar, 1 shahar kutubxonasi, markaziy kasalxona mavjud. Chorvoq yon atrofida bolalar oromgoxlari, dam olish uylari, sanatoriylar ishlab turibdi. Suv ombori sohillarida „Chorbogʻ" oromgohi, Bekobod, Olmaliq va Navoiy konmetallurgiya ktlarining dam olish maskanlari barpo etilgan. Chorvoqga Toshkent — Chorvoq yoʻnalishida avtobuslar, Toshkent — Xoʻjakent elektr poyezdi qatnaydi.

Chorbog'Chorvoq suv ombori
Chorbog'Chorvoq manzarasi

Manbalar
--------

1. ↑  "Chorvoq" *OʻzME*. Ch-harfi[*sayt ishlamaydi*] Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |