recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Murabbo** — hoʻl meva, rezavorlar hamda shakardan tayyorlanadigan shirinlik. Ishlatiladigan meva turlariga qarab behi M. anjir M. nok M. olma M. uzum M. olxoʻri M. olcha M. qulupnay M. qovun M. sabzi M. va boshqa turlari bor. Behi M. — behi 4 ga boʻlinib, urugʻi olib tashlanadi, soʻngra eni 0,5 sm keladigan tilimchalar kesiladi va krzoniga solib ustidan koʻmib turadigan qilib suv quyiladi, bir qaynab chiqqach, chovli bilan suzib olinadi, sharbati suzgichdan oʻtkaziladi. Qozonga shakar solib ustidan behi sharbati quyiladi (1,2 kg shakarga 0,5 l sharbat) va kiyom kaynatiladi. Qaynab turgan qiyomga suzib olingan behi solinadi. M. 5—6 min. qaynagach, olovi pasaytiriladi va qiyom qizil tusga kirguniga kadar pishirish davom ettiriladi. 1 kg behiga 1,2 kg shakar kerak. Olxoʻri M. — yaxshi pishgan olxoʻrining bandlarini olib tashlab, issiq suvga 5—6 min. solib qoʻyiladi. Soʻngra olxoʻrining bir necha yeri teshiladi (baʼzan pichok, bilan oʻrtasidan tilinadi). Qiyom alohida tayyorlanadi. Issiq qiyomni olxoʻri ustidan quyib, 15—20 soat olib qoʻyiladi. Uchinchi marta qiyom meva bilan birga qaynatiladi. 1 kg olxoʻriga 1,2 kg shakar, 0,5 l suv, tayyor M.ga qoʻshish uchun 10—15 tomchi olxoʻri essensiyasi kerak.

M. pishirish uchun qiyomning sifati katta ahamiyatga ega. M. batamom pishgan boʻlsa, meva idish yuzasida qalqimasdan qiyom ichida bir tekis tarqaladi, qiyom esa tiniq tusga kiradi, sifatli qiyom tomchisi sovuq suvga tomizib koʻrilganda darrov erib ketmaydi. M. taʼmi va rangini yaxshilash uchun mevalar essensiyasi, limon kislotasi, vanilin, zaʼfaron va boshqa solinadi.

Adabiyot
--------

* M ahmudov. K. Oʻzbek tansik, taomlari, T. 1989.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Pranlal Bhogilal kolleksiyasidan nodir avtomobil, Katwada, Hindiston.
**Muqobil investitsiyalar** — uzoq muddatda foyda olish maqsadida klassik boʻlmagan aktivlarga kiritilgan investitsiyalar. Ushbu atama erkin boʻlib, vino, sanʼat, antiqa buyumlar, tangalar, markalar qadimiy avtomobillar kabi turli investitsiyalarni, shuningdek, koʻchmas mulk, muammoli qimmatli qogʻozlar, venchur kapitali, film ishlab chiqarish, shuningdek kriptovalyutalar kabi moliyaviy aktivlarni oʻz ichiga olishi mumkin. Muqobil investitsiyalar anʼanaviy investitsiyalarga qarama-qarshi tushuncha sanaladi.

Xususiyatlari
-------------

Muqobil investitsiyalar baʼzi hollarda moliyaviy xavfni kamaytirish uchun investitsiya portfelini diversifikatsiya qilish maqsadida ham ishlatiladi.

Ushbu turdagi investitsiyalarning baʼzi xususiyatlari quyidagilardan iborat:

* Anʼanaviy moliyaviy investitsiyalar bilan past korrelyatsiya ;
* Baʼzi hollarda, aktivning qiymatini toʻgʻri aniqlashning imkonsizligi;
* Muqobil investitsiyalar nisbatan likvid boʻlishi mumkin;
* Daromadlilikni oldindan aytish yoki prognoz qilish qiyinligi.

Likvid muqobil investitsiyalar
------------------------------

Likvid muqobil investitsiyalar — bu kundalik likvidlikni taʼminlovchi muqobil investitsiyalardir. Likvid muqobil investitsiyalar YaIM oʻsishidan qatʼiy nazar daromad keltirishi, tizimli bozor xavfidan himoyalangan va yangi tizimli xavfni yaratish uchun juda kichik boʻlishi kerak. Xedj-fondlarni likvid muqobil investitsiyalar sifatida tasniflash mumkin. Garchi anʼanaviy xedj-fondlarda likvidlik boʻyicha cheklovlari uchrashi mumkin boʻlsa-da, „likvid muqobil investitsiyalar" atamasi odatda uzoq muddatli/qisqa muddatli kapital investitsiyalar kabi xedj fondi strategiyalaridan foydalanadigan roʻyxatdan oʻtgan investitsion fondlarga murojaat qilish uchun ishlatiladi.

### AQSHda

Likvid muqobil investitsiyalar AQShda 2000-yillarning oxirida — bunday aktivlar 2010-yildagi 124 milliard dollardan 2014-yilda 310 milliard dollarga oshganda mashhurlikka erishgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Greenwood, John*. „First class returns for alternative investments" (6-oktabr 2008-yil). Qaraldi: 6-mart 2020-yil.
2. ↑  „The Definition of A Liquid Alternative". *Advent Alternatives*. 19-yanvar 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-yanvar 2017-yil.
3. ↑  „Drowning in Liquid Alts | IMPACT 2014 content from WealthManagement.com" (30-mart 2015-yil). 30-mart 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-iyun 2016-yil.
**Muqimiy koʻchasi** — Chilonzor va Yakkasaroy tumanlaridagi markaziy koʻchalardan biri, Oqtepa maydoni va Shota Rustaveli koʻchasi oraligʻida. Uzunligi 4 km atrofida.

1950-yillarda tashkil topgan. Dastlab „Novza" nomi bilan yuritilgan. 1964-yil 1-yanvarda shoir va mutafakkir Muqimiy nomi berilgan.

Yoʻnalishda Chilonzor 1-, 3-, 5-, 7- va E mavzelari, shaxsiy turar joy binolari, „Askiya" bozori shoxobchasi, Sirk kasb-hunar kolleji, „Flamingo", „Sim-Sim" va „Pivovarnik Dudek" restoranlari, yonilgʻi quyish shoxobchasi, "Novza" metro bekati, „Paxtabank", oilaviy poliklinika, „Oʻzneftgazinvestxolding" kompaniyasi, Oʻzbekiston davlat jahon tillari universitetining xalqaro jurnalistika fakulteti, „Miran" supermarketi, „Sport buyumlari", „1000 xil mayda mollar" hamda „Oltin markazi" savdo majmualari, qator davlat va jamoat tashkilotlari, firma va kompaniyalar ofislari, „Navroʻz" FM radiostansiyasi, turli servis xizmat koʻrsatish maskanlari joylashgan.

Chilonzor koʻchasi, Bunyodkor shohkoʻchasi bilan kesishadi. Qatortol va Lutfiy koʻchalari bilan tutashgan. Boʻrijar va Anhor kanallari ustidan oʻtadi. Yaqinida „Chilonzor savdo markazi", shahar prokuraturasi, "Novza" masjidi, „OʻTbank", Toshkent toʻqimachilik va yengil sanoat instituti bor.

Yana qarang
-----------

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  *Toshkent. Ensiklopediya*, 2009-yil.
**Muqova** — kitob, albom, jurnal, daftar va shu kabilarni yaxlit qilib biriktirib turuvchi ustki qism. Muqovada nashrning nomi, mualliflari yoziladi, turli bezaklar ishlanadi. Muqova kitob blokini qay darajada ushlab turishiga qarab old va orqa, tub (korishok) tomonlarga ajraladi. Muqovaning juzlangan varaklar sarbandiga biriktirilgan qismi muqova sarbandi deyiladi. Muqova tomonlari karton va boshqa xom ashyolardan tayyorlanib, sirtiga charm, qogʻoz, mato va boshqa siriladi; ichiga qogʻoz yopishtirilib kitob blokiga birlashtiriladi. Muqovalar yupqa, qattiq (qalin), yumshoq boʻlishi mumkin. Yupqa muqova qogʻozdan iborat boʻlib, uni tayyorlash nisbatan oson va arzon boʻlganligi uchun, odatda ommaviy kitoblar, risola, jurnallarda foydalaniladi. Qalin muqova mustahkam boʻlib (1—9 raqamli turlarga ega), kitob va nashrlarni yaxshi saqlanishini taʼminlaydi. Bulardan 5 va 7-raqamli muqovalar keng ishlatiladi. 5-raqamli muqovada tomonlari (karton)ga qogʻoz sirilib, muqova sarbandida alohida material (mato) bilan ulanadi; darsliklar, siyosiy, ilmiy, adabiy asarlarda koʻp qoʻllanadi. 7-raqamli muqovada tomonlariga sirilgan material (charm, liderin va boshqalar) muqov sarbandi bilan yaxlit tutashib ketadi; ensiklopediyalar, yirik ilmiy va badiiy asarlar nashrida qoʻllanadi. Yumshoq muqovada karton oʻrniga qalin bukiluvchan qogʻoz ishlatiladi. Muqova yaxshi saqlanishi uchun jild (superoblojka) kiygiziladi.

Oʻzbekiston hududida qadimdan qoʻlyozma kitoblar tayyorlash rivojlangan. Bu qoʻlyozma kitoblar muqovasi asosan charm, shuningdek, qogʻoz, matodan tayyorlangan. Muqovaga yozuvlar bitilmagan. Muqova markaziga vertikal chiziq boʻylab yirik va mayda turunj (medalon)lar joylashgan, atrofi nafis islimiy naqshlar bilan hoshiyalangan. Kitob muqovalarini shu usulda bezash XX asrgacha davom etgan (yana qarang: Muqovasozlik).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muqaddima** (arab.) — adabiy-badiiy, ilmiy, musiqiy asarlar va boshqalarning boshlanish qismi. Xususan, adabiy-badiiy asarlardagi muqaddimalarda ayrim hollarda mualliflarning ijtimoiy va estetik qarashlari bayon qilinadi. Masalan, Alisher Navoiyning oʻz sheʼriy devonlariga yozgan 2 mashhur muqaddimasida buyuk shoirning tarjimai holiga, ijodi tarixiga, zamonasi haqidagi falsafiy qarashlariga oid maʼlumotlar bor. Muqaddima baʼzan ijodkorning targʻibotchisi, asarni nashrga tayyorlovchi shaxslar tomonidan ham yoziladi. Bu anʼana oʻzbek adabiyotida ham mavjud (yana qarang Debocha).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Alyuminiy xlorid** (AlCl3) — xlorid kislotaning alyuminiyli tuzi, rangsiz kristall; zichligi 2440 kg/m3, qutbli molekulalardan tuzilgan orga-nik erituvchilarda va suvda yaxshi eriydi (100 g suvda 44,38 g). Suvli eritmalarda uning oq-sargʻish rangli kristallogidrata AlCl3-6H2O hosil boʻladi. Qutbli molekulalar (NH3, H2S, SO2) bilan birikmalar hosil qiladi. Kaolin, boksit va boshqa tabiiy minerallarga yuqori temperaturada xlor va uglerod (N)-oksid aralashmasini taʼsir ettirish yoʻli bilan olinadi. Suvsiz Alyuminiy xlorid alkillash reaksiyasida, neftni krekinglashda katalizator sifatida, shuningdek jun boʻyash sanoatida ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sloupstayl** (inglizcha: *slopestyle*, inglizcha: *slope* — qiyalik (changʻi sporti uchun togʻ) va inglizcha: *style* — (uslub) — fristayl, snoubord, mauntinbording kabi sport turlari boʻyicha musobaqa turi, changʻidan sakrash, piramidalar, kurs davomida ketma-ket joylashgan qarama-qarshi qiyaliklar, droplar, panjaralar va boshqa bir qator akrobatik sakrashlarni bajarishdan iborat.

Sloupstayl sportchilaridan yaxshi texnik tayyorgarlik va tryukni aniq amalga oshirish talab etiladi, chunki katta yoʻlakda toyib, tezlikni yoʻqotish va navbatdagi tryukni bajara olmaslikka olib kelishi mumkin. Trekdagi raqamlar bir, ikki yoki undan ortiq qatorda joylashtirilishi mumkin va trekni u yoki bu uchastka boʻylab oʻtib, sportchi toʻsiqni tanlash imkoniyatiga ega.  

Sloupstayl snoubord sporti Butunjahon ekstremal oʻyinlari (inglizcha: *X-Games*) dasturiga kiritilgan.  

**Fristayl changʻisi** va **snoubordda** sloupstayl boʻyicha 2014-yilda Sochida oʻtkazilgan qishki Olimpiya oʻyinlari dasturiga kiritilgan.

Galereya
--------

* Changʻi slopestyleChangʻi slopestyle
* Snoubordchi sakrashdaSnoubordchi sakrashda
* 2014-yil Sochida boʻlib oʻtgan qishki Olimpiya oʻyinlarida erkin uslubda debyut2014-yil Sochida boʻlib oʻtgan qishki Olimpiya oʻyinlarida erkin uslubda debyut

Yana qarang
-----------

### Changʻi slopestyle

* 2014-yilgi qishki Olimpiya oʻyinlarida erkin changʻi sporti — Slopestyle (erkaklar)
* 2014-yilgi qishki Olimpiya oʻyinlarida erkin changʻi sporti — Slopestyle (ayollar)

### Slopestyle snoubord

* 2014-yilgi qishki Olimpiya oʻyinlarida snoubord — Slopestyle (erkaklar)
* 2014-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarida snoubord — Slopestyle (ayollar)
**Oxund Xovand madrasasi** Chashmai Ayub guzarida joylashgan bo‘lib, 8 hujradan iborat bo‘lgan. Sadri Ziyoning taʼkidlashicha, u Amir Haydar davrida hijriy 1233-yili (1817 — 1818) Oxund mulla Muzaffar ibn qozi Mirzo Muhammad tomonidan qurilgan. Ammo Oxund Xovand u emas, boshqa tarixiy shaxs. Bu to‘g‘rida Nosiriddin Hanafiy shunday yozadi: "Oxund Xovand hazratlarining muborak ismi Ubaydullohdir. U „Muxtasar" musannifi. Laqabi „*Sadr ash-sharia*", otasining ismi Mas’ud, muhtaram bobosining ismi Umar, laqabi „*Toj ash-sharia*"dir. Oxund Xovand hijriy 747-yili (1346 — 1347) vafot etgan. Muborak marqadi Ayub alayhissalom hazratlarining sharqiy tomonidagi yo‘lning sharqiy tarafida sokindur". Oxund Xovand madrasasi mashhur o‘quv maskanlaridan bo‘lgan. Uning faoliyatiga taalluqli oltita hujjat aniqlangan. Mir Badriddin arznomalaridan birida Oxund Xovand madrasasi mudarrisi mulla Abdurazzoqning bo‘sh qolgan o‘rniga Miyon Malik go‘rxonasi hujralari mudarrisi qori mulla Aʼzamxoja o‘tkazilayotgani bildirilgan. Maoshi 12 tilla edi. Bemor talabalar ro‘yxatida qori Murod va Mir Aʼlo ismli talabalar rishta xastaligiga yo‘liqqani qayd etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Buxoro taʼlim tizimi tarixi. Abdusattor Jumanazar. Toshkent: Akademnashr, 2017. — B. 396.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Madrasa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Slovakiya pasporti** Slovakiya fuqarolariga qonuniy xalqaro sayohat qilish uchun beriladi. Har bir Slovakiya fuqarosi ham Yevropa Ittifoqi fuqarosi hisoblanadi. Pasport, milliy guvohnoma bilan bir qatorda, Yevropa iqtisodiy hududi va Shveytsariyaning istalgan davlatida erkin harakatlanish va yashash huquqini beradi.

Har bir Slovakiya fuqarosi, agar xohlasa, bir xil turdagi ikkita pasportga ega boʻlish huquqiga ega. Ikkinchi pasport 5 yil davomida amal qiladi (standart 10 yil oʻrniga), toʻlov esa bir xil boʻlib qoladi. Slovakiyada pasportlar politsiya tomonidan beriladi.

Tarix
-----

Slovakiya joriy biometrik pasportlarni 2008-yil 15-yanvarda berishni boshladi. Biometrik maʼlumotlar yuz tasviridan iborat edi. 2009-yil 22-iyunda pasportlar barmoq izlarining ikkinchi biometrik maʼlumotlarini kiritish uchun oʻzgartirildi. Biometrik maʼlumotlarni yig‘ish xususiyatiga ko‘ra, endilikda pasportlar faqat bevosita pasport egalariga beriladi.

Viza talablari
--------------

2019-yil 1-oktabr holatiga ko‘ra, Slovakiya fuqarolari 181 mamlakat va hududga kelganlarida vizasiz yoki vizasiz bo‘lishlari mumkin edi, bu Slovakiya pasporti Henley pasport indeksiga ko‘ra sayohat erkinligi bo‘yicha (Avstraliya va Litva pasportlari bilan bog‘langan) 9-o‘rinni egalladi.

Tarixiy rasmlar galereyasi
--------------------------

* The non-biometric version issued between 2005 and 2008. The photo was imprinted directly onto the data page. Note that this is a specimen.2005 va 2008-yillar oralig'ida chiqarilgan biometrik bo'lmagan versiya. Surat to'g'ridan-to'g'ri ma'lumotlar sahifasiga bosilgan. E'tibor bering, bu namunadir.
* The non-biometric version issued between 1994 and 2005. The photo was glued onto the data page, which was then laminated.1994-2005 -yillar oralig'ida chiqarilgan biometrik bo'lmagan versiya. Fotosurat ma'lumotlar sahifasiga yopishtirilgan, keyin esa laminatlangan.
* Slovak passport issued between 1939 and 1945, by the First Slovak Republic.Slovakiya pasporti 1939-1945-yillar orasida Birinchi Slovakiya Respublikasi tomonidan berilgan.

Yana qarang
-----------

* Slovakiya fuqarolari uchun viza talablari
* Yevropa Ittifoqi pasportlari

Manbalar
--------

1. ↑  Cestovné pasy
2. ↑  „Global Ranking - Passport Index 2019".  Henley & Partners. Qaraldi: 1-oktabr 2019-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy pasport namunalari foto galereyasi
* Yangi Slovakiya biometrik pasportining fotogalereyasi
**Oxunjon qiziq Huzurjonov** (1903 — Margʻilon — 1967) — xalq qiziqchisi. Qiziqchilikni Yusufjon qiziq Shakarjonovdan oʻrgangan. Fargʻona, Samarqand, Xorazm viloyat teatrlarida, Toshsovet nomidagi teatr, Oʻzbekiston filarmoniyasida ishlagan. Oxunjon qiziq Huzurjonov oʻzbek anʼanaviy teatrining asosan kulki-hikoya janrida tanilgan. Katta qiziqchilardan eshitganlarini qayta ishlab aytib yurgan, lekin aksariyat kulki-hikoyalarini oʻzi toʻqigan. U turli xil voqealarni bir syujet ipiga tizib badiiy toʻqima hosil qilishda, oʻxshatish, sifatlash va boʻrttirib tasvirlashda yuksak maxrratga ega boʻlgan. "Savodsiz sartarosh", "Samolyot", "Sumalak", "Kinnachi kampir", "Poyezddagi chiptasiz kishi", "Zararli ichimlik", "Ziyorat", "Grammofon", "Maddohlik", "Ashulalar toʻplami" kabi yuzga yaqin kulki-qikoyalarida qayotda uchragan qalloblar, shaxsiyat-parastlarni fosh etib kelgan. 1937, 1951, 1959-yillarda Moskvada boʻlib oʻtgan oʻzbek sanʼati dekadalarida qatnashgan. "Qoʻshiklar parvoz etadi" hujjatli filmida suratga tushgan (1959). Umrining soʻnggi yillarida Margʻilon xalq teatrida ishlagan. O.k,, sanʼatini uning oʻgʻli Odiljon Oxunov bilan Muhiddin Darveshovlar davom ettirdilar.

Adabiyot
--------

* K,odirov M. Masharaboz va qiziqchilar sanʼati, T. 1971.

Muhsin Qodirov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Slovaklar** (oʻzlarini slovatslar deb atashadi) — xalq, Slovakiya Respublikasining asosiy aholisi. 5,6 mln. kishi, jumladan, Slovakiyada taxminan 4,5 mln. kishi (1990y.lar oʻrtalari). Slovak tilida soʻzlashadi. Dindorlari — katoliklar, protestantlar va uniatlar ham bor.

Arxeologik tadqiqotlar S.ning ajdodlari — gʻarbiy slavyan qabilalari hozirgi Slovakiya hududida 4—5-asrda paydo boʻlganligini koʻrsatadi. S 11-asr dan 20-asrga qadar Vengriya tarkibida yashagan, lekin oʻz milliy madaniyatini saqlab qolgan. 19-asrda millat boʻlib shakllangan. 1918-yilda Chexoslovakiya tarkibiga kirgan. S 1992-yil 17 iyuldan mustaqil davlat barpo etganlar. S. dehqonchilik, chorvachilik, hunarmandchilik, kulolchilik bilan shugʻullanadi; bir qismi sanoatda band.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oy togʻlari** — 1990-yilda V.ning biografik romani asosida suratga olingan Amerika filmi. Xarrison Burton va Speke.

Mazmuni
-------

Film 1857-1958-yillarda amalga oshirilgan Nil (*Oy togʻlari*) manbalarini qidirish uchun Afrika boʻylab haqiqiy sayohat haqida hikoya qiladi. Britaniya armiyasining ikki a’zosi – kapitan Richard Frensis Berton va leytenant Jon Xenning Speke Afrikaning qa’riga yoʻl olmoqda. Sayohat natijasi dunyodagi eng uzun daryo - Nilning manbasini topish va Gerodot davridan beri olimlarni oʻylantirib kelayotgan savolning yechimi boʻldi.

Yozuv matnida shunday deyilgan: "Ikki notanish odam mahalliy aholining yurti bilan doʻstlashdi. Ikki doʻst madaniyatli dunyo tomonidan dushmanga aylandi." Yevropaga qaytgach, janjal boʻlishiga qaramay, Burton va Speke oxirigacha oʻzlarining zodagonligini saqlab qolishadi va haqiqiy yovuz odam Spekega oshiq boʻlgan jurnalist Lourens Olifant boʻlib chiqadi.

Rollarda
--------

* Patrik Burgin - *Richard Burton*
* Ian Glen - *Jon Speke*
* Fiona Shou - *Izabel Burton*
* Richard E. Grant - *Lourens Olifant*
* Adrian Roulins *Edvard*
* Piter Von - *Lord Xotton*
* Bernard Xill - *Devid Livingston*
* Delroy Lindo - *Mabruki*
* Umar Sharif - *Sulton*

Bob Rafelson uzoq vaqtdan beri Berton va Speke filmini suratga olishni orzu qilgan. Jeyms Ivory studiyasining Forster romanlarining filmga moslashuvlarining mashhurligi fonida u tarixiy voqelikni eng aniq takrorlashni talab qildi. Film uchun musiqa Maykl Smol tomonidan yaratilgan. U Afrikaning anʼanaviy musiqiy motivlaridan ilhomlangan.

Speke, Burton va Olifantni sevgi uchburchagida bogʻlaydigan boʻysundirilgan gomoseksual motivlar lentaning tijorat xitiga aylanishiga toʻsqinlik qildi, lekin u kino tanqidchilari tomonidan asosan ijobiy qabul qilindi. "Film barchaning e’tiborini tortadi. Hikoya aqlli va ehtiyotkorlik bilan - uslub bilan, ammo zoʻriqishsiz aytilgan. Bu qahramonlar haqida koʻproq bilish istagi bilan ekrandan uzoqlashadigan filmlardan biri ", deb yozgan Rojer Ebert rasm haqida[*sayt ishlamaydi*] .

Havolalar
---------

* *Лунные горы* IMDbda
**Nazzom** (taxallusi; asl ismi Ibrohim bin Sayyor bin Xoniy) (?, Balx — taxminan 845) — arab faylasufi. Basrada taʼlim olgan. Koʻp asarlar yozgan, lekin ular bizgacha yetib kelmagan. Uning baʼzi falsafiy fikrlari bilan Abu Man-sur al-Bagʻdodiy, Shahristoniy, Azad-Din al-Ijiy, Nasriddin Tusiy va boshqalarning asarlari orqali tanishish mumkin. U yunon falsafasini yaxshi bilgan. Eron va Hindiston diniy va falsafiy taʼlimotlaridan xabordor boʻlgan. N. Sharqning yirik mutafakkiri, muʼtaziliylar tarafdori boʻlib, oʻz falsafiy maktabi — nazzomiylikni yaratgan. U erkin fikrni yoqlab chiqqan, anʼanaviy islomning baʼzi qoidalari bilan kelisha olmagan, diniy xurofotlarga, taqdir toʻgʻrisidagi aqidaga qarshi chiq-qan. N. Allohni vahdati vujud taʼli-moti asosida talqin qilgan. Uning fikricha, dunyodagi oʻzgarishlar moddiy zarralarning cheksiz harakati natijasida sodir boʻladi, moddiy dunyodagi jarayonlarga xudo aralashmaydi. N. barcha masalalarni akl yordamida hal qilish tarafdori boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Oy (maʼnolari).

**Oy** — kalendarlarda foydalaniladigan vaqt oʻlchov birligi hisoblanib, u Oy tabiiy yoʻldoshining Yer sayyorasi atrofida aylanish davriga teng. Bir yil — Grigoriy taqvimida 12 oydan iborat.

**Oy** (vaqt) — Oyning Yer atrofida bir marta aylanishi davriga yaqin vaqt oraligʻi; oʻlchov birligi. Quyidagi turlari farq qilinadi: 1) sinodik O. — Oyning ketma-ket kelgan ikki bir xil fazasi orasidagi (O. kalendariga asos qilib olingan) vaqt, 29 kun 12 soat 44 min. 2,28 sek.; 2) siderik O. — Oyning yulduzlarga nisbatan ikki ketma-ket kelgan bir xil vaziyati ora-sida oʻtgan vaqt, 27 kun 7 soat 43 min. 11,51 sek.; 3) tropik O. — Oyning bir xil astronomik uzunlamalardan utishi orasida oʻtgan vaqt, 27 kun 7 soat 43 min. 4,68 sek.; 4) anomalistik O. — Oyning perigeydan ikki marta ketma-ket oʻtishi orasidagi vaqt, 27 kun 13 soat 18 min 33,16 sek; 5) ajdar O. — Oyning koʻtarilish tugunidan ikki marta ketma-ket oʻtishi orasidagi vaqt, 27 kun 5 soat 5 min. 35,81 sek. Grigoriy kalendarika bir yil 12 oyga boʻlinadi; bunda O.lar 28 (29), 30, 31 kundan iborat boʻladi. Quyosh kalendaridagi (qarang Kalendar) kalendar O. Oy fazalariga bogʻliq boʻlmaydi. Kalendar O. uzunligi ham 28—31 kunga teng boʻladi.

Grigoriy taqvimidagi oylar:
---------------------------

Oylardagi kunlar sonini mushtumlarga qarab aniqlash mumkin. Suratda sariq rangda 31 kunlik oylar;  
koʻk rangda 30 kunlik oylar;  
qizil rangda 28 yoki 29 kunlik fevral oyi koʻrsatilgan.
1. Yanvar — 31 kun
2. Fevral — 28 yoki 29 kun, Kabisa yili boʻyicha
3. Mart — 31 kun
4. Aprel — 30 kun
5. May — 31 kun
6. Iyun — 30 kun
7. Iyul — 31 kun
8. Avgust — 31 kun
9. Sentabr — 30 kun
10. Oktabr — 31 kun
11. Noyabr — 30 kun
12. Dekabr — 31 kun

Shuningdek, qarang:
-------------------

* Vaqt o'lchov birliklari

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Vladimir Pavlovich Taskayev**
**Vladimir Pavlovich Taskayev** (1962-yil 10-sentabr, Petrovsk-Zabaykalskiy, Chita viloyati, SSSR) — siyosatchi, jamoat arbobi, tadbirkor. Kichik va oʻrta biznes vakili.

2007-yildan beri u beshinchi va oltinchi chaqiriq Davlat Dumasi deputati.

Biografiya
----------

### Taʼlim

1984-yilda Chita politexnika institutini muhandis-gidravlik mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan.

2003-yilda Ural davlat boshqaruvi akademiyasini davlat va munitsipal boshqaruv mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan.

### Tadbirkorlik

1989-yildan 2006-yilgacha u tadbirkorlik bilan shugʻullangan, tijorat tashkilotlarida rahbar lavozimlarda ishlagan.

### Siyosiy martaba

1999-yildan beri u LDPR partiyasining Ural boʻlimi kengashi aʼzosi.

2003-yilda u Davlat Dumasi deputati Aleksandr Novikovning yordamchisi boʻldi.

2003-yilda u noqonuniy qurol saqlagani uchun tergov ostida edi.

2004-yildan — Liberal-demokratik partiyaning Sverdlovsk viloyati boʻlimi koordinatori.

2004-yil 14-martda u Liberal-demokratik partiya roʻyxati boʻyicha Sverdlovsk viloyati Dumasiga saylangan.

2007-yil dekabr oyida u „Rossiya Liberal-demokratik partiyasi" Davlat Dumasi fraktsiyasining deputati boʻldi. Qurilish va yer munosabatlari qoʻmitasi hamda Korrupsiyaga qarshi kurashni qonunchilikda qoʻllab-quvvatlash komissiyasi aʼzosi.

2011-yil dekabr oyida u Liberal-demokratik partiya roʻyxati boʻyicha Davlat Dumasiga qayta saylandi.

### Jinoiy ish yuritish

2003-yilda u noqonuniy qurol saqlagani uchun tergov ostida edi.

2013-yil 2-yanvar kuni „Bogdanovskiy" qoʻriqxonasi qoʻriqchilari Toʻyta Xiluxni qoʻlga oldi, unda deputat V.Taskaev, uning 25 yoshli oʻgʻli va ularning tanishi boʻlgan. Mashina ichida gʻilofsiz qurollar va noqonuniy oʻrilgan eliklarning jasadlari boʻlgani aytilgan. 2013-yilda Rossiya Tergov qoʻmitasi Rossiya Jinoyat kodeksining 258-moddasi („Noqonuniy ov qilish") boʻyicha jinoiy ish qoʻzgʻatdi va Davlat Dumasidan hayvonlarni brakonerlik va oʻldirish boʻyicha jinoiy ish boʻyicha deputatni mandatidan mahrum qilishni soʻradi. davlat qoʻriqxonasida Taskaev oʻzining aybsizligini eʼlon qildi va ayblovni siyosiy raqiblarining fitnalari bilan bogʻladi.

Nashrlar (hammualliflik)
------------------------

* Архипов Е.С. Зайнулин С.Б. Петров В. Таскаев В.П. Хорошев А.А. Сотников А.Ю.*. Poteshnaya Duma (texnicheskaya nelegitimnost Gosudarstvennoy Dumi)*. TAST, 2012. ISBN 978-5-906062-01-7.

Manbalar
--------

1. 1 2 3   TaskaevAndoza:Недоступная ссылка — Biografiya
2. ↑  „Владимир Таскаев. Биография". 10-mart 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-iyul 2013-yil.
3. ↑  SKR budet dobivatsya lisheniya mandata deputata Gosdumi Taskaeva
4. ↑  „СК просит Госдуму лишить мандата депутата от ЛДПР :: Политика :: Top.rbc.ru". 27-iyul 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-iyul 2013-yil.
5. ↑  SK vistupil za lishenie deputata Gosdumi Taskaeva neprikosnovennosti | RIA Novosti
**Ibn Fadlan Ahmad Ibn Abbos** (10-asr) — arab sayyohi, tarixchisi. 921—922 yillarda abbosiylar xalifasi Muqtadir elchilari tarkibida kotib sifatida Buxoro va Xorazm orqali Volga bulgʻorlari podshohi huzuriga sayohat qilgan. Sayohat tavsifi, shuningdek, Xorazm, oʻgʻuzlar, boshqirdlar, bulgʻorlar, ruslar va b. xaqida boy folklor-etnografik maʼlumotlar keltirilgan kitob yozgan. I. F. kitobining dastlab-ki matni yoʻqolgan. 13-asr dayoq arab olimi Yoqut Hamaviy tomonidan foydalanilgan, qisqartirilgan tahriri Mashhad sh. da topilgan (1923).

Adabiyot
--------

* Kovalevskiy A. P. Kniga Axmeda Ibnfadlana o yego puteshestvii na Volgu v 921—922 gg . Harkov, 1956; Puteshestviye Ibnfadlana na Volgu, M. — L. 1939.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qoriyeva Mahsuma** (1902, Toshkent — 1946.18.4, Moskva) — ilk oʻzbek ak-trisalaridan. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist (1937). 1918-yildan M.Uygʻur boshchiligidagi truppada ishlagan. Oʻzbek, rus va jahon mumtoz dramaturgiyasi asosida yaratilgan spektakllarda yetuk obrazlar yaratgan. Marijon (A.Mus tafin "Karimning qotili"), Jamila, Hojar, Maryamxon, Fotima (Hamza, "Boy ila xizmatchi", "Holisxon", "Zaharli hayot", "Tuhmatchilar jazosi"), Luiza, Amaliya (F.Shiller, "Makr va muhabbat", "Qaroqchilar"), Kseniya (N.Pogodin, "Mening doʻstim") va boshqa Yoqimli ovozga ega boʻlgan Q. ilk oʻzbek musiqali dramalarida ham bosh rollarni ijro etgan: Layli, Shirin (Xurshid, "Layli va Majnun", "Farhod va Shirin"), unga ayniqsa katta shuhrat keltirgan Halima (Gʻ.Zafariy) va boshqa Ijodi davomida xarakterli rollar ustasi sifatida ham tanilgan: Adelma (K.Gotssi, "Malikai Turandot"), Malika (Lope de Vega, "Qoʻzibuloq"), Orlovskaya (A.Slavin, "Intervensiya"), Gertruda (U.Shekspir, "Hamlet"), Ona (Uygʻun, "Ona") va boshqa shular jumlasidan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mariel** Kubaning Artemisa mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. U Gavana shahridan taxminan 40 kilometr (25 mi) gʻarbda joylashgan.

Geografiyasi
------------

Shahar Mariel koʻrfazining janubi-sharqiy tomonida joylashgan. La Boka, Henequen, Moxica, Quiebra Xacha va Kabañas qishloqlari Mariel munitsipalitetini tashkil etuvchi asosiy aholi punktlaridir.

Tarixi
------

1887-yil 11-oktyabrda, Ki Vestda tugʻilgan, Kuba mustaqilligi uchun kurash paytida ota-onasi surgun qilingan Agustin Parla Orduna 119 milya (192 km) uchgan birinchi odam edi.

Demografiyasi
-------------

2004-yilda Mariel munitsipalitetida 42 504 kishi istiqomat qilgan. Umumiy maydoni 269 km2 (104 mi²), aholi zichligi 158.0/km2 (409/sq mi).

Transporti
----------

### Umumiy koʻrinishi

Koʻrfazning sharqiy tomonida port, sement zavodlari va elektr stantsiyasi joylashgan boʻlib, ular atrof-muhitning ifloslanishiga taʼsir koʻrsatadi. Koʻrfazning gʻarbiy tomonida sobiq suv osti bazasi joylashgan boʻlib, keyinchalik u erkin savdo zonasi sifatida tanilgan.

Taniqli odamlari
----------------

* Mariel Xeminguey ushbu shahar nomi bilan atalgan.

Yana qarang
-----------

* Mariel qayiq lifti
* Mariel shahar muzeyi
* Avtopista Gavana — Mariel
* Kuba munitsipalitetlari
* Kuba shaharlari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  *Atenas.cu.* „2004 Population trends, by Province and Municipality" (es) (2004). 27-sentabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-oktabr 2007-yil.
2. ↑  *Statoids.* „Municipios of Cuba" (iyul 2003). Qaraldi: 7-oktabr 2007-yil.

*
Abu al-Hasan Ali ibn Muso ibn Said al-Mag‘ribiy (1213-1286)
-----------------------------------------------------------

Ibn Said al-Andalusiy nomi bilan ham tanilgan, arab geografi, tarixchisi, shoiri va 12-asr 13-asrlarda Andalusdan kelgan eng muhim sheʼr to‘plovchisi bo‘lgan.

Hayoti
======

Ibn Said Granada yaqinidagi Alkala-la Realda paygʻambarning sahobai Ammar ibn Yosir avlodlaridan boʻlgan taniqli oilada tugʻilgan. Uning oila aʼzolarining koʻpchiligi adabiyot arboblari boʻlib, Marrakeshda oʻsgan. Keyinchalik u Sevilyada tahsil oldi va Tunis, Iskandariya, Qohira, Quddus va Halabda qoldi. 30 yoshida u Makkaga ziyorat qildi. Shuningdek, u muvallad shoir Ibn Mokond Al-Lishboniyning (Lissabon) yaqin do‘sti edi. Uning soʻnggi yillari Tunisda oʻtdi va 1286 yilda u erda vafot etdi.

Faoliyati
=========

Ibn Said al-Magʻribiy „ilmning turli sohalari boʻyicha kamida qirqta asar" yozgan yoki tuzgan.

Ibn Saidning eng mashhur yutug‘i Abu Muhammad al-Hijoriy tomonidan bir asr avval boshlangan o‘n besh jildlik „al-Mug‘rib fi xula l-mag‘rib" („G‘arb ziynati haqida g‘ayrioddiy kitob")ning tugallanishi bo‘ldi. 1106-55) Ibn Saidning katta bobosi Abdulmalikning buyrugʻi bilan. Abu Muhammad al-Hijyoriy 6 jildni tugatdi, Abdulmalik ularga qoʻshdi; Abdulmalikning ikkita oʻgʻli (Ibn Saidning bobosi va amakisi) yana qoʻshdilar; Ibn Saidning otasi bu borada koʻproq ishlagan; Bu asar „Kitob al-mugʻrib" („Magʻrib kitobi") nomi bilan ham tanilgan va sheʼriyat antologiyasi va geografiya oʻrtasida joylashgan boʻlib, geografik kelib chiqishi boʻyicha Magʻrib shoirlari haqida maʼlumot toʻplaydi.

Mug‘ribning bir qismi „Royat al-mubarrizin va-g‘oyat al-mumayyazin" („Chempionlar bayrog‘i va taniqlilarning mezonlari") nomi bilan alohida-alohida tarqatildi, uni Ibn Said Qohirada tuzib, 1243-yil 21-iyunda (641-yilda islomiy sana bo‘yicha) tugatdi. Bu, Lui Kromptonning soʻzlariga koʻra, oʻrta asrlardagi turli xil Andalusiya sheʼriyat antologiyalarining „eng muhimi". „Uning toʻplamni tuzishdan maqsadi Gʻarbda yaratilgan sheʼr Sharq taklif qiladigan har qanday narsa kabi yaxshi ekanligini koʻrsatish boʻlganga oʻxshaydi (va Ibn Said va uning oilasi asarlari ayniqsa yaxshi edi)".

Ibn Said tinimsiz sayohatchi sifatida geografiyaga juda qiziqardi. 1250 yilda u oʻzining „Kitob bast al-ard fi’t -t ul va-'l-'ard" (Yerning uzunlik va kengliklarda kengayishi toʻgʻrisida kitob) asarini yozdi. Uning „Kitob al-Jug‘rafiya" (Geografiya) asari uning musulmon dunyosi va Hind okeani sohillarida qilgan keng ko‘lamli sayohatlari tajribasini o‘zida mujassam etgan. U, shuningdek, Shimoliy Yevropaning ayrim qismlari, shu jumladan Irlandiya va Islandiya haqida maʼlumot beradi. U Armanistonda boʻlib, 1256—1265 yillarda Hulaguxon saroyida boʻlgan.

Ibn Saidning parcha-parcha saqlanib qolgan, ehtimol boshqalar tomonidan iqtibos keltirgan asarlari orasida Banu Saʼid tarixi bo‘lgan „Al-Toli’ as-Saʼid fı̄ Tārīkh Banī Saʼid" ham bor.

Manbalar
========

1. ↑  *Fernandes, Maria Alice; Abdallah Khawli; Luís Fraga da Silva*. «Associação Campo Arqueológico de Tavira. Retrieved» [2006] — 12-14 bet.
**Oy sunʼiy yoʻldoshlari** - Oy atrofidagi orbitaga chiqarilgan kos-mik uchish apparatlari. Oy sunʼiy yoʻldoshlari y. orbitasi barcha sayyoralarning yoʻldoshlari orbitasiga oʻxshaydi. Orbitaning Oy markaziga eng yaqin nuqtasi periseleniye, eng uzoq nuqtasi aposeleniye deyiladi. Birinchi Oy sunʼiy yoʻldoshlari y. — "Luna-10" 1966-yil 31-martda uchirilgan (qarang "Luna"). 1966—69 yillarda hammasi boʻlib "Luna" (SSSR) tipida beshta, "Lunar Orbiter" (AQSH) tipida beshta Oy sunʼiy yoʻldoshlari y. uchiriddi. Oy sunʼiy yoʻldoshlari y. yordamida Oy atrofidagi kosmik fazo, Oyning tortish maydoni va radiatsiya mintaqalari oʻrganildi, Oy sathining fotosuratlari olinib, Yerga uzatildi, televizion kamera yordamida Oyni doimo kuzatish imkoni tugʻildi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Naʼmatakli shoʻrva, nyuponsoppa** (shved. Nyponsoppa — naʼmatak mevalaridan tayyorlanadigan anʼanaviy shved taomi. Ichimlik sifatida yoki quruq sut, qaymoq yoki vanilli muzqaymoq, bodomli pechenye, yorma bilan birga desert sifatida dasturxonga tortiladi. Agar shoʻrva toʻlaqonli ovqat sifatida beriladigan boʻlsa, uning mevasi kamroq va suvi koʻproq boʻladi. Baʼzida shoʻrvani shved kulchasi bilan isteʼmol qilishadi. Tarkibidagi polivitaminlar miqdori koʻpligi hisobiga shamollashni davolovchi vosita sifatida ham ishlatiladi.

Tavsif
------

Naʼmatak mahsulotlari milliy oshxonalarning aksariyatidan oʻrin olgan. Shved taomlari uchun oʻsimlikning eng yaxshisi — *Rosa rugosa* (ajinli naʼmatak) navining yirik mevalari hisoblanadi, ammo taomlar uchun *Rosa kanina* (it naʼmatagi) va *Rosa dumalis* (oʻrmon naʼmatagi) navlarining kichikroq mevalari ham ishlatiladi. Taom tayyorlash uchun zarur boʻlgan mevalar oʻsimlik butasidagi yaproqlar toʻkilganidan keyin keyin pishib yetiladi. Mevalar birinchi ayozdan keyin, toʻliq pishib yetilgan va qizargan vaqtda yigʻib olinadi, keyin esa quritiladi.

 Ichimlik koʻrinishidagi nyuponsoppa 
Nyuponsoppa odatda quritilgan naʼmatak mevalari, suv, kartoshka uni (quyuqlashtiruvchi sifatida) va shakar bilan bilan tayyorlanadi. Mevalar bir kechaga suvga solib qoʻyiladi va urugʻlari olib tashlanadi. Yumshoq boʻlguncha qaynatiladi, soʻngra mikser yordamida pyure holatiga keltiriladi. Hosil boʻlgan aralashma gʻalvirdan oʻtkaziladi va kartoshka uni yordamida quyuqlashtiriladi. Asosiy retsept tarkibida sut yoki qaymoq mavjud emas, ammo nisbatan quyuqroq massa hosil qilish uchun ulardan foydalanish mumkin. Shoʻrvani likopcha, kosa yoki stakanda ham issiq, ham sovuq holda isteʼmol qilish mumkin.

Naʼmatak shoʻrvasi tarkibida multivitaminlar koʻp boʻlganligi sababli shamollashga qarshi vosita sifatida isteʼmol qilinadi. Shvetsiya doʻkonlarida naʼmatak shoʻrvasi tayyor holatda ham, suv bilan aralashtirilib isteʼmol qilinadigan kukun koʻrinishidagi yarim tayyor mahsulot sifatida ham sotiladi.

Arman oshxonasida aynan shunga oʻxshash boʻlgan masramatsun (armancha: *մասրամածունը*) taomi mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  „So wird man Hagebutten-Härchen los" (de). *Impressum k.at.* (12-oktabr 2020-yil). 13-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-oktabr 2020-yil.
2. ↑  Kalf-Hansen, Sundgren 2016. sfn error: no target: CITEREFKalf-Hansen,\_Sundgren2016 (help)
3. ↑  „Rosehip soup (Nyponsoppa)" (en). *www.swedishfood.com*. 18-avgust 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-oktabr 2020-yil.
4. ↑  Гранквист, Сванберг 2006. sfn error: no target: CITEREFГранквист,\_Сванберг2006 (help)
5. ↑  „Традиционный, но экзотичный: туристы в восторге от странного армянского супа в Лори". *Sputnik Армения*. 18-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-oktabr 2020-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Гранквист, Карл Ян; Сванберг, Лена Катарина.*. Суп из шиповника // Классические рецепты шведской кухни*. Хельсингборг: LJ Boktryck AB, 2006 — 42 bet. ISBN 978-9152009161.
* Kalf-Hansen, Rune; Sundgren, Lisen.*. Det vilda köket*. Bonnier Fakta, 2016. ISBN 978-91-7424-636-0.

Havolalar
---------
**Ibn Hibbon**(arabcha:ابن حبان — Ibn Hibbon — Toʻliq ismi:Abu Hotam Muhammad ibn Hibbon Bustiy(? — 965)) — muhaddis va faqih.

Hayoti
------

Ibn Hibbon shofiʼiy mazhabi faqihlaridan boʻlib Samarqandda voyaga yetgan va u yerda bir muddat qozilik qilgan. Tib, astronomiya va boshqa ilmlardan voqif bo‘lgan. Movarounnahr, Iroq, Xuroson, Shom,
Hijoz kabi islom ilm markazlarini kezib, hadis roviylaridan hadislar tinglagan va rivoyat qilgan va ko‘pgana asarlar („*Al-anvo vat-taqosim*", „*Kitobus-sahoba*", „*Kitobul-fasli baynannaqala*", „*Kitobul-ilal*", „*Ashobut-tavorix*", „*Kitobu atboit-tobein*", „*Kitobus-siqat*" va boshqalar) yozgan.

Asarlari
--------

* „Al-anvo va-t-taqosim",
* „Kitobu-s-sa-hoba",
* „Kitobu-l-fasli bayna-n-naql",
* „Kitobu-l-ilal", „Asʼhobu-t-tavorix",
* „Kitobu atboi-t-tobiʼiyn",
* „Kitobu-s-siqat",
* „Al-ihsonu fi taqrib sahihi ibn Hibbon",
* „Al-majruhiyn".

Manbalar
--------

1. ↑  ISLOM ENSIKLOPEDIYASI „Oʻzbekiston milliy entsiklopediyasi"
Davlat ilmiy nashriyoti, 2004
2. ↑  Muhammad Abdurrohman ibn Abdurrahim Muborakfuriyil Tuhfatu-l-Ahvaziy bi sharhi jomiʼi-t-Termiziyil J.1. — B. 36.

|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Vladimir Vasilyevich Kim** (1929. 25.9, Rossiya Federatsiyasi Xabarovsk oʻlkasi, Bikino shahri) — iqtisodchi olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (2000), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1981), iktisod fanlari doktori (1972), professor (1973). Toshkent moliya-iqtisod institutini tugatgan (1950). Toshkent xalq xoʻjaligi institutiqishloq xoʻjaligi iqtisodiyoti kafedrasida oʻqituvchi, dots. kafedra mudiri (195682), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi falsafa, iqtisod, yuridik fanlari boʻlimi akad.-kotibi (1982—84), Toshkent xalq xoʻjaligi institutiprorektori (1985—94). 1995 yildan Toshkent iqtisodiyot universitetida maslahatchi. Ilmiy ishlari Oʻzbekistondagi paxtakor xoʻjaliklarda ishlab chiqarish samaradorligini oshirish, respublika agrosanoat majmuida iqtisodiy oʻsish va uni taʼminlash omillari, qishloq xoʻjaligi tarmoqlarida samaradorlikni baholash metodologiyasi masalalariga bagishlangan. 

Йирик иқтисодчи олим, Ўзбекистон Республикаси Фанлар академиясининг академиги Владимир Васильевич Ким 2021 йил 8 апрелда 92 ёшида вафот этди.

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Vladimir Anatolievich Sysenko** (inglizcha: *Володимир Анатолійович Сисенко*; 1962-yil 19-aprel, Shahrinav, Tojikiston SSR) — sovet va ukrainalik futbolchi, himoyachi.

Futbolchilik faoliyati
----------------------

Dushanbe yaqinidagi Shahrinav qishlogʻida tuʻilgan Sisenko, futboldagi professional debyutini 1980-yilgi SSSR Birinchi Ligasi yakunida „Pomir Dushanbe" klubi tarkibida „Fakel Voronej" jamoasiga qarshi mezbonlik uchrashuvida zaxiradan maydonga tushgan.

1978-yildan 1989-yilgacha u "Pomir Dushanbe" jamoasi safida oʻynagan, shu vaqt ichida 110 ta oʻyin oʻtkazgan, 1988-yil SSSR Birinchi Ligasi gʻolibiga aylangan. 1982 va 1983-yillarda unga bir oz kamroq oʻyin vaqti berildi, buning natijasida oxir-oqibat Samarqandning „Dinamo" klubiga oʻtib, bir necha mavsum quyi ligada oʻynagan. 1986-1989-yillarda Sisenko oʻzining tugʻilib oʻsgan shahri Dushanbening „Pomir" jamoasining asosiy oʻyinchisi aylangan va 1989-yilgi Sovet Oliy Ligasida debyut qilgan. 1989-yil SSSR Oliy ligasida 19 tasida oʻyinda qatnashdi. U 1990-yilgi mavsumni Kuban Krasnodar klubi oʻtkazdi, 32 ta uchrashuvda maydongga tushdi. 1991-yili "Novbahor" jamoasi safida oʻynagan, 42 oʻyin oʻtkazgan.

1990-1994 yillarda Sovet Ittifoqi parchalangan paytda Sisenko Rossiya Federatsiyasi, Oʻzbekiston va Ukrainaning ikkinchi darajali jamoalarida oʻynagan.

U 1995-yilgi mavsumni Okeanda boshladi, 18 ta jamoaviy uchrashuvda qatnashdi, shundan soʻng Kuban klubiga qaytdi va u yerda mavsumni 13 ta oʻyin bilan yakunladi. 1996-yilda u „Rubin" jamoasiga oʻtdi va u yerda 13 ta uchrashuv oʻtkazdi. 1995-yildan keyin u Rossiya Federatsiyasi, Ukraina va Markaziy Osiyoning quyi toifali yoki havaskor jamoalarida oʻynagan va 2000-yilda futbolchilik faoliyatini yakunlagan.

2011-yilda Vladimir oʻzi boshqaradigan SC Poltava hammuassislaridan biriga aylandi.

Yutuqlar
--------

* SSSR Birinchi ligasi gʻolibi: 1988-yil

Manbalar
--------

1. ↑  „НАСЛЕДИЕ-1990". 14-yanvar 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-mart 2012-yil.
2. ↑  „СССР. Сезон — 1991. Первая лига". 3-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-mart 2012-yil.
3. ↑  „НАСЛЕДИЕ-1995". 14-yanvar 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-mart 2012-yil.
4. ↑  NASLYeDIYe-1990 (rus.)
5. ↑  SSSR. Sezon — 1991. Pervaya liga (rus.)
6. ↑  NASLYeDIYe-1995 (rus.)
7. ↑  STAN ChASTIChKOY NARODNOY KOMANDI — SK „POLTAVA"!. poltava.to. 18 April 2014
8. ↑  Stanislav Mayzus: Blagodarya usiliyam prezidenta kluba Sergeya Ivaщenko nam udalos soxranit SK Poltava. Sport Arena. 17 July 2022

Havolalar
---------

* Footbook.ru saytidagi profil
* Footballfacts.ru
**Samarqand kimyo zavodi** - kimyo sanoatining yirik korxonalaridan biri. "Oʻzkimyosanoat" davlataksiyadorlik kompaniyasi tarkibiga kiradi. Ammofos, oddiy superfosfat, boyitilgan superfosfat va boshqa fosforli oʻgʻitlar, sulfat kislota ishlab chiqaradi. Samarqand shahridan 12 km gʻarbda, Kimyogarlar shaharchasida joylashgan. Dastlab "Samarqand superfosfat zavodi" nomi bilan korxona kurilishi 1950-yilda boshlangan. 1980-yildan hozirgi nomda. 1954-yilda sulfat kislota sexi, 1955-yilda superfosfat sexi ishga tushirilgan. Oddiy superfosfat, ammoniylashgan superfosfat, texnikada qoʻllaniladigan sulfat kislota, texnik kislorod, roʻzgʻorbop kimyoviy mahsulotlar i.ch. oʻzlashtirilgan. 3d 1965-yilda rekonstruksiya qilinib, i.ch. quvvatlari 2 marta oshirildi. 1975-yilda yirik sulfat kislota sexi foydalanishga topshirildi, 1978-yildan jahon tajribasida birinchi marta tarkibida 24,5% R2O5 boʻlgan past navli Qoratov (Qozogʻiston) fosforitini qayta ishlashga oʻtdi. 1979-yilda zavodning 2navbati qurildi, yillik quvvati 450 ming t monogidrat boʻlgan sulfat kislota sexi, 136,4 ming t ekstraksion fosfor kislota ishlab chiqaradigan fosfor kislota sexi ishga tushirildi. Zavodning ammofos i.ch. boʻyicha 3navbati 1982—84 yillarda qurilib, 3ekstraksion fosfor kislota sexi foydalanishga topshirildi. 1994-yildan zavodda ammoniy sulfat oʻgʻitini i.ch. oʻzlashtirildi. Korxonaning diammoniyfosfat oʻgʻiti boʻyicha yillik quvvatini 200 ming t ga yetkazish uchun qayta qurish ishlari olib borilmoqda. Yiliga 500 ming t sulfat kislota, ammofos va boshqa oʻgʻitlar i.ch. quvvatlariga ega (2003). Korxona mahalliy xom ashyo bazasida ishlashga oʻtkazilgan. Korxonada ishlab chiqarilgan oʻgʻitlar Xitoy, Eron, Turkmaniston va boshqa davlatlarga eksport qilinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vladimir Dmitriyevich Tyutkov** (1919) — Sovet qishloq xo‘jaligi mashinalari konstruktori, Lenin mukofoti laureati (1967).  

Tyutkov 1939—1942-yillarda Qizil Armiyada safida xizmat qiladi.  

U Oʻrta Osiyo politexnika institutini tugatadi va 1947-yildan paxta mashinalari davlat konstruktorlik byurosida o‘z faoliyatini olib boradi.

Vladimir Tyutkov 1967-yilda qishloq xo‘jaligiga vertikal shpindelli ikki qatorli paxta terish mashinasini loyihalashtirish, ommaviy ishlab chiqarish va joriy etishdagi ishtiroki uchun Lenin mukofoti bilan taqdirlanadi.  

U O‘zbekiston SSRda xizmat ko‘rsatgan ixtirochi (1964) sanaladi. Shu ko‘rsatgan kashfiyoti uchun orden va medallar bilan taqdirlanadi.  

Shuningdek, Tyutkov O‘zbekiston SSR Oliy Kengashi IV chaqiriq deputati hamdir.

**Nashrlar:**

* Glushchenko A. D. Turanov X. T. Tyutkov VD. Paxta terish mashinalarining aralash kesimi vallari egilish tebranishlari tenglamalarining yechimi. O‘zbekiston SSR Fanlar akademiyasi yangiliklari, ser. texnologiya. Fanlar, 1974, L 2, bet. 50 — 54.
* Mexanik — 14 X B — 2,4 va 17 XB — 1,8 A. paxta terish mashinalarining haydovchisiga eslatma. Komp.: P. A. Andreev, A. B. 32 Myasnikov, V. D. Tyutkov, V. A. Matyunin. T. 1970. 27 b. (Oʻzb. OʻzSSR Vazirlar Soveti „Oʻzselxoztexnika" uyushmasi).—22 sm.2000 nusxa.

Manbalar
--------

* TSB yillik kitobi, 1968-yil.