recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Maykop madaniyati** - Shim. Kavkaz togʻ oldi hududlarida tarqalgan arxeologik madaniyat (mil. av. 3ming yillikning 2-yarmi). 1897 y. tekshirilgan Maykop qoʻryuni nomilan olingan. Maykop madaniyatiga koʻplab k,oʻrgonlar, baʼzan mustahkamlaigan manzilgohlar mansub. Maykop madaniyatining soʻnggi bosqichida tosh maqbaralar, jumladan, dolmenlar paylo boʻlgan. Asosiy mehnat va jangovar qurol sifatida mis boltalar, motigalar, choʻqmorlar, pichoqlar, xanjarlar, pashiaxalar, nayza uchlari hisoblangan. Turli bezak buyumlari, Maykop madaniyatiga mansub qabilalar Sharq xalqlari bilan aloqada boʻlishganilan dalolat berali. Maykop madaniyatining qizil. baʼzan naqshinkor sopol ilishlari kulolchilik lastgoh.ida tayyorlangan. Xujalikning yetakchi shakli — chorvachilik va dex.krnchilik. Maykop madaniyati qabilalari ibtiloiy jamoa bosqichila yashaganlar. Baʼzi qoʻrgonlardan topilgan qimmatbaqo buyumlar jamiyatda mulkiy tabaqalanish ildiz otganligilan dalolat beradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tícia Gara** (1984-yil 25-oktyabrda Vengriya poytaxti Budapeshtda tugʻilgan) — vengriyalik shaxmatchi, ayol grossmeyster (WGM) unvoniga ega.

Shaxmatdagi karyerasi
---------------------

Ticia Gara 2006, 2007 va 2019-yillarda ayollar oʻrtasida o`tkazilgan Vengriya chempionatida g`oliblikni qo`lga kiritgan. 2009-yilgi musobaqada u va uning singlisi Anita birinchi o'rinni egallashdi. Mazkur musobaqada Anita tay-brekda Ticiani yengib g`oliblik unvonini qo'lga kiritdi.

Gara Vengriya terma jamoasi safida ayollar shaxmat olimpiadasida, ayollar oʻrtasida shaxmat boʻyicha Yevropa jamoaviy chempionatida, qizlar oʻrtasidagi Yevropa jamoaviy chempionatida va ayollar oʻrtasidagi Mitropa kubogida ishtirok etgan. Uning jamoasi 2015-yilda Avstriyaning Mayrxofen shahrida ayollar oʻrtasidagi Mitropa kubogida oltin medalni qoʻlga kiritdi. U ikkinchi taxtada oʻynagan oltita oʻyinda oltita gʻalaba qozonib, gʻalabaga oʻz hissasini qoʻshgan.

Ticia Gara ikki marta (2006, 2007) Vengriya ayollar chempionatida gʻoliblikni qoʻlga kiritgan.

2001-yilda Budapesht xalqaro „Budapesht bahori" shaxmat turnirida ikkinchi oʻrinni egalladi. 2002-yilda u Budapesht xalqaro shaxmat turniri „First Saturday IM A"da ikkinchi oʻrinni egalladi. 2015-yilda esa Budapeshtdagi „Xalqaro ayollar bahor shaxmat festivali" xalqaro shaxmat musobaqasida Sidoniya Vajda va Yveta Reylich bilan birinchi oʻringa davogar boʻldi.

Vengriya nufuzini toʻrtta shaxmat Olimpiadasida (2010—2016) va oltita jamoaviy shaxmat boʻyicha Yevropa chempionatida (2001, 2007-2015) himoya qilgan holda dona surgan.

Shaxsiy hayoti
--------------

Ticia Gara vengriyalik ayol grossmeyster, xalqaro usta shaxmatchi Anita Garaning opasi hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Khurtsidze, Muzychuk, Gara win Hungarian Championship".
 ChessBase. 2006-09-22.
2. ↑  „The Week in Chess 1311". *theweekinchess.com*. Qaraldi: 9-iyul 2020-yil.
3. ↑  „Hungarian Women Chess Championship". *Chessdom*.  Chessdom.com. 31-dekabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-oktabr 2011-yil.
4. ↑  „Austria and Hungary are winners of 2015 Mitropa Cup". *Susan Polgar Global Chess Daily News and Information* (27-iyun 2015-yil). Qaraldi: 24-oktabr 2017-yil.
5. ↑  „Gara Tícia megvédte bajnoki címét". 3-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-aprel 2017-yil.
6. ↑  „Rajlich, Vajda and Gara tie for the first at the Women Spring Festival". 23-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-aprel 2017-yil.
Sami Yusuf 2011
**Sami Yusuf** (21-iyul 1980-yilda tugʻilgan) — britaniyalik musiqachi va bastakor. Yusuf Eronning Tehron shahrida tugʻilgan.

Biografiya
----------

Abdul-Sami Yusuf 1980-yilda Tehronda asli kelib chiqishi Ozarbayjondan boʻlgan ozarbayjonliklar oilasida tavallud topgan. 3 yoshligida oilasi bilan Buyuk Britaniyaga koʻchib kelishgan va hozirgacha shu yerda yashaydi. Yoshligidan har xil musiqa asboblarini chalishni bilgan va jahonga taniqli musiqa maktablaridan biri boʻlgan „Qirollik musiqa akademiyasi"da tahsil olgan.

Abdul-Sami Yusuf oʻzining birinchi  *Al-Mu’allim* albomini 2003-yilda taqdim etgandan keyin tezda mashhurlik qozondi. Oʻzining ikkinchi *"My Ummah"* albomini 2005-yilda taqdim etdi. Shundan soʻng oʻzining yana bir albomini ommaga taqdim qildi. Bu album „Without You" 2009-yilda dunyo yuzini koʻrdi. Shu yilning oʻzida u katta jonli konsert uyushtirdi. Bu konsert Londonning Uembley maydonida boʻlib oʻtdi. Keyin bu konsert DVD formatida sotuvga chiqarildi. Sami Yusuf bu bilan toʻxtab qolgani yoʻq. U 2010-yilda yana bir albomi „Wherever You Are"ni taqdim etdi. Bu albom 15 ta qoʻshiqdan iborat.

Abdul-Sami Yusuf koʻplab gastrol konsertlari uyushtirib kelmoqda, shulardan eng kattasi 2007-yilda Istanbuldagisi boʻlib, 200 000 muxlis yigʻilgan.

Diskografiyasi
--------------

* Al-Mu'allim — 2003-yil, iyul
* My Ummah — 2005-yil, sentabr
* Without You — 2009-yil, yanvar
* Wherever You Are — 2010-yil, noyabr
* Salaam — 2012-yil, dekabr
* The Centre — 2014-yil, sentabr
* Songs Of The Way — 2015-yil, iyul
* Barakah — 2016-yil, fevral

Manbalar
--------

1. ↑  „Singer Sami urges Pakistan relief". *BBC News* (2-sentabr 2010-yil). Qaraldi: 10-oktabr 2017-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayt Wayback Machine saytida arxivlandi (2007-05-28).
* Taniqli yulduz Wayback Machine saytida arxivlandi (2009-02-22).
* Abdul Sami Yusuf bilan boʻlgan muloqot Wayback Machine saytida arxivlandi (2009-01-24).


|  |  |
| --- | --- |
| Mona Lisa | *Sanʼatga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Samhvasa** - Janubiy Koreyaning Gangvon shahridagi "Jogye" maqomiga mansub buddistlar ibodatxonasi .

Tarix
-----

**Vang Geon uchta shohlikni birlashtirishi**

Samhvasa ibodatxonasi Ven tomonidan tashkil etilgan. Jajang Yulsa 642-yilda. Dastlab Heungnyeondae nomini oldi, u 864-yilda Milliy hukmdor Ven tomonidan Samgongam Ermitaji deb o'zgartirildi. Beomil Guksa uni qayta tikladi va ibodatxonaning roli ham Doktrindan Seon maktabiga aylandi. Goryoning bo'lajak qiroli Taejo Van Geon Samgongam Ermitajida keyingi uchta shohlikning birlashishi uchun ibodat qilgan. U haqiqatda birlashishga erishganida, u ibodatxonani Samhvasa deb o'zgartirdi. "Uchlikning uyg'unligi" ibodatxonasi, Goryeo, Keyinchalik Baekje va Silla o'zlarining davom etayotgan ziddiyatlarini tugatib, uyg'unlikda birga yashashlarini anglatardi.

Yi Seong-gye Goryoning qirollik kuchini yo'q qilib, Joseonga asos solganida, Shoh Gongyang va uning so'nggi izdoshlari Samcheok oldida okeanga cho'kib ketgan. Ularning arvohlariga tasalli berish uchun Samhvasa ibodatxonasiga Joseon asos solindi. Suv va quruqlik marosimini (Suryukjae) o'tkazish topshirildi.

Keyinchalik, 1747-yilda Samhvasa ibodatxonasi suv toshqinlari va ko'chkilardan zarar ko'rgandi. Yuqori joyga ko'chirilgandan so'ng, u 1820-yilda olovda vayron bo'lgan.1824-yilda qayta tiklangan. 1907-yilda ibodatxona yapon armiyasi tomonidan o'sha yerda bir necha militsionerlar qolmoqda, degan bahona bilan yoqib yuborilgan. Ko'pgina binolar, jumladan, Buddaning asosiy zali, Seon zali va 200 ga yaqin ko'rfaz vayron qilingan.

Samhvasa ibodatxonasi bilan bog'liq ko'plab tarixiy yodgorliklar va afsonalar mavjud. "Jevan ungi" ("Imperatorlar va podshohlar qoʻshiqlari") keyingi Goryo davrida millatchilik ruhini targʻib qilgan. Yi Seung Xyu tomonidan yozilgan. Uyida 10 yil davomida tarixiy yozuvlarni o'qishga e'tibor qaratdi. Va uni Samxvasa ibodatxonasiga hadya qildi. Keyinchalik "Ganjangam Ermitaji"ga aylantirilgan

Madaniy xususiyatlar
--------------------

**Temir Rokana Budda va Idu skripti**

Samhvasa ibodatxonasining madaniy merosiga quyidagilar kiradi: Uch qavatli tosh yodgorlik (Xazina № 1277); ***Temir o'tirgan Rokana Budda*** (Xazina №1292) ; ***Ven stupasi.*** ***Sangjun Daesi.*** Vongokdang Daesonsa balandligi 4,95 metr (16 fut) bo'lgan va Goryeo davriga tegishli bo'lgan Uch qavatli tosh Pagoda o'zining muvozanatli nisbati bilan barqarorlikni baxsh etadi.

Turizm
------

Shuningdek, bu yerga tashrif buyuruvchilar buddist madaniyatini his qilishlari mumkin. Ibodatxonada qolish dasturlarini taklif qiladi.

Galereya
--------

* 
* 
* 
*

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  Samhwasa Temple stay program

Havolalar
---------

* Samhwasa rasmiy veb-sayti (Koreys tilida)
**Samia Suluhu Hassan** (talaffuzi: *Samiya Suluhu Hasan*; 27-yanvar 1960-yilda tugʻilgan) tanzaniyalik siyosatchi boʻlib, Tanzaniyaning oltinchi va amaldagi prezidentidir. U Chama Cha Mapinduzi (CCM) partiyasi aʼzosidir. Suluhu Tanzaniya tarixidagi ilk ayol prezident boʻlib, mamlakatning sobiq prezidenti John Magufulining 61 yoshida vafot etganidan keyin uning oʻrnini egalladi. 2021-yilning 19-martida uning qasamyod keltirish marosimi boʻlib oʻtdi. Hozirga qadar, u vitse-prezident lavozimini egallab kelgan.

2021 yil sentabr oyida Samia Suluxu 2025 yilda prezidentlikka nomzod bo'lishini va agar g'alaba qozonsa, mamlakatning birinchi saylangan ayol prezidenti bo'lish niyatida ekanligini tasdiqladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Tanzaniya prezidenti lavozimini ilk bor ayol kishi egalladi. *Kun.uz*. 20-mart 2021-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 1242987878
* VIAF: 35161879289433612598
* en:WorldCat Identities (VIAF orqali): 35161879289433612598

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Davlat yetakchisi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Hacı Sûfi Burhâneddin Musa Bey** (turkcha: *Hacı Sûfi Burhâneddin Musa Bey*) — Karamanoğulları bekligining asoschisi Kerimüddin Karaman Beyning nabirasi va Bedreddin Mahmud Beyning oʻgʻlidir. Ushbu beklik 1250-1487-yillar orasida Onadoʻlida hukm surgan boʻlib, XIV-XV asrlarda Onadoʻlida Usmonlilar imperiyasi bilan birga eng qudratli davlat hisoblangan..

Tarix
-----

Dadasi Bedreddin Mahmud Bey 1312-yilda vafot etganidan soʻng, beklik taxtiga chiqqan Musa Bey dadasi kabi moʻgʻullarga qarshi kurashishni toʻxtatmadi. Ukasi Yaxshi Beyni sobiq Koʻniya sultonligi poytaxti Koʻniya shahriga voliy etib tayinladi. Bu moʻgʻullarning rejasiga toʻgʻri kelmas edi. Sababi ushbu shahar Onadoʻlidagi muhim siyosiy strategik shaharlardan biri hisoblanardi va moʻgʻullar Onadoʻlida oʻz kuchlarini zaiflashishini xohlamas edilar. Shu sababli moʻgʻullar Koʻniya shahri ustiga harbiy safar boshladilar. Musa Beyning ukasi Yaxshi Bey moʻgʻullar bilan boʻlgan jangda ogʻir magʻlubiyatga uchradi. Shundan soʻng, moʻgʻullar qoʻmondoni Emir Çoban Koʻniya shahrini bosib oldi va Musa beklikning eski sarhadlariga hukmdorlik qilishiga toʻgʻri keldi. Ammo beklik poytaxti Karaman Misr mamluklari tomonidan dastaklangan oʻz ukasi Bedreddin İbrahim Bey I tomonidan egallandi. Musa Bey bu hududlardan ketishga majbur boʻldi va Ermenek atroflariga joylashdi. Ibn Battuta maʼlumotlariga tayanilsa, 1332-yilda Musa Bey Ermenek atroflarida hali ham hukmdorlik qilganligi oshkor boʻladi.

1352-yilda beklik ogʻir kunlarni boshdan kechirayotgan bir vaqtda, Musa Bey beklikning barcha qismlarini oʻz hokimiyati ostida toʻpladi va 1356-yilga qadar hukmdorlik qildi.

Manbalar
--------

1. ↑  TDV İslam Ansiklopedisi, cilt: 28,  sayfa: 445
2. ↑  Faruk Sümer, „Karamanoğulları", *TDV Diyanet İslam Ansiklopedisi*, Ankara 2001, c. XXIV, s. 454-460.

| Humkdorlik unvoni |
| --- |
| Oʻtmishdoshi:**Bedreddin Mahmud Bey** | **Karamanoğulları beki**1312-1332 | Vorisi:**Bedreddin İbrahim Bey I** |

| Humkdorlik unvoni |
| --- |
| Oʻtmishdoshi:**Şemseddin Bey** | **Karamanoğulları beki**1351-1356 | Vorisi:**Seyfeddin Süleyman Bey** |
**Saxa formulasi** - gazning termik ionlanishi darajasini aniklashda tatbiq qilinadigan formula. M. Saxa yulduzlar atmosferasining ionlanishini tushuntirish uchun keltirib chiqargan:bunda Kr — muvozanatdagi gaz ionlanishi doimiysi; m — elektron massasi; Wi — ionlanish energiyasi; k — Bolsman doimiysi; T — mutlaq temperatura; h — Plank doimiysi; r — gazning parsial bosimi; a — ionlanish darajasi; ga va g;. — neytral atom va ionning statistik ogʻirligi.

Bu formula statistik muvozanatdagi gazga ham tatbiq qilinadi va amalda undan keng foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Audubon** (talaffuzi: *Audubon*) — AQShning Minnesota shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda 560 kishini tashkil qilgan.

Geografiyasi
------------

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 0.56 kvadrat mil (1.45 km2) ni tashkil qiladi. Shahar Lake Park va Detroit koʻllari yaqinida joylashgan. 

| Aholi o‘sish tarixi |
| --- |
| Yil | Aholi |  | %± |
| **1880** | 91 |  | — |
| **1890** | 159 |  | 747% |
| **1900** | 349 |  | 1 195% |
| **1910** | 300 |  | −140% |
| **1920** | 314 |  | 47% |
| **1930** | 278 |  | −115% |
| **1940** | 312 |  | 122% |
| **1950** | 275 |  | −119% |
| **1960** | 245 |  | −109% |
| **1970** | 297 |  | 212% |
| **1980** | 383 |  | 290% |
| **1990** | 411 |  | 73% |
| **2000** | 445 |  | 83% |
| **2010** | 519 |  | 166% |
| **2020** | 560 |  | 79% |
| **2021 (est.)** | 561 |  | 02% |
| AQSh aholisini ro'yxatga olish |

Demografiyasi
-------------

2010-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, shaharda 519 kishi, 194 ta xonadon va 132 ta oila istiqomat qiladi. Aholi zichligi 357.8/km² ni tashkil qiladi. Shaharning irqiy tarkibi 93,4 % oq tanlilar, 1,7 % afro-amerikaliklar, 2,1 % tubjoy amerikaliklar, 0,2 % osiyoliklar va 2,5 % ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi.

Shaharda 194 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 41,8 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 51,5 foizi er-xotinlar birga yashagan, 9,8 foizida eri boʻlmagan ayollar, 6,7 foizida xotini boʻlmagan erkaklar va 32,0 % oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 23,7 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 8,3 foizida esa 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor.

Shahar aholisi oʻrtacha yoshi 29,4 yoshni tashkil etadi. Aholining 31,6 foizi 18 yoshgacha boʻlganlar; 10,8 % 18 yoshdan 24 yoshgacha boʻlganlar; 27,8 % 25 dan 44 gacha; 19,1 % 45 dan 64 gacha; va 10,8 % 65 yosh va undan kattadir. Shaharning gender tarkibi 51,4 % erkaklar va 48,6 % ayollarni tashkil qiladi.

Shahardagi bir xonadonning oʻrtacha daromadi 35 729 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 40 250 dollarni tashkil qilgan. Erkaklar oʻrtacha daromadi 28 500 dollarni, ayollarniki 18 000 dollarni tashkil qilgan. Shaharning jon boshiga toʻgʻri keladigan daromadi 13 435 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 16,8 foizi va aholining 18,2 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlarning 20,6 foizi va 65 va undan katta yoshdagilarning 7,8 foizi qashshoq hisoblanadi.

Mashhur shaxs
-------------

* Joe Marshall, beysbolchi

Manbalar
--------

1. ↑  „Explore Census Data".  United States Census Bureau. Qaraldi: 8-may 2022-yil.
2. ↑  „US Gazetteer files 2010".  United States Census Bureau. 12-yanvar 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-noyabr 2012-yil.
3. ↑  „City and Town Population Totals: 2020-2021".  United States Census Bureau (1-sentabr 2022-yil). Qaraldi: 1-sentabr 2022-yil.
4. ↑  „Census of Population and Housing".  Census.gov. Qaraldi: 4-iyun 2015-yil.
**Natan Gurevich Yakovlevich** (1888-yil, Rajitsa — 1938-yil) — Qizil yulduz ordeni sohibi, O‘zbekiston SSR Xalq komissarlari soveti raisining ikkinchi oʻrinbosari. Keyinchalik qatagʻon qurboni boʻlgan.

Natan Gurevich 1888-yil 11-aprelda Latviyaning Rajitsa shahrida meshchan oilasida dunyoga kelgan. 1903—1906-yillarda Pskovdagi Bayq ustaxonasida shogird, 1906-1909-yillarda Vologda shogird, usta yordamchisi bo‘lib ishlagan.

1909—1912-yillarda harbiy xizmatni o‘tagan. Armiyadan qaytgandan so‘ng 1912-yildan 1915-yilgacha Buxoro shahrida joylashgan kerosin omborida ish boshqaruvchi bo‘lib ishlaydi. 1915—1916-yillarda Qozogʻistonning Aris stansiyasida kerosin ombori mudiri, 1916—1918-yillar orasida esa Buxoro yig‘uv punkti mudir yordamchisi, keyinroq mudir bo‘lib ishlagan. 1918-yildan 1921-yilgacha Yangi Buxoroda Markaziy Xalq xo‘jaligi kengashi, tuman paxtachilik bo‘limi raisi bo‘lgan. Paxtachilik sohasida Turkiston Respublikasi kollegiya a‘zosi sifatida ishlagan.

1921-yilning boshidan iyul oyiga qadar Qo‘qonda viloyat xalq xo‘jaligi kengashi raisi vazifasini bajargan.
1921—1923-yillarda esa tashqi savdo xalq komissarligining Buxoro, Turkiston respubliklari bo‘yicha bo‘lim boshqaruvchisi va vakili, 1923—1924-yillari Buxoro paxtachilik komitetida Likviditsiya qilish komissiyasi raisi sifatida faoliyat yuritgan.
Rus va yahudiy tillarini mukammal bilgan. 1918-yilning mart oyida Qizil armiya saflarida oddiy askar sifatida Buxoro amirligiga qarshi kurashgan.
1924-yilda Buxoro Xalq hukumati paxtachilikni tiklashdagi faol ishtiroki uchun Qizil yulduz ordeni bilan taqdirlagan.
1933-yildan 1937-yilgacha O‘zbekiston paxta tayyorlash trestining boshqaruvchisi, 1937-yil 16-mayda O‘zbekiston SSR Xalq komissarlari soveti raisining ikkinchi oʻrinbosari bo‘lib ishlagan. Yashash manzili sifatida Toshkent shahri, Sovetskaya koʻchasi 16-uy roʻyxatga olingan.
SSSR Oliy Sudi kollegiyasining 1938-yil 7-oktyabrda sayyor yigʻilishi boʻlib oʻtadi. Unda Natan Gurevich ishi koʻrib chiqiladi. Mahkum sud hukmiga binoan oʻlimga hukm etilgan, jazo oʻsha kuniyoq amalga oshirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „ГУРЕВИЧ Натан Яковлевич". *CentrAsia.org*. Qaraldi: 20-iyul 2023-yil.
2. ↑  Rustambek Shamsutdinov*. O'zbekistonda sovetlarning qatag'on siyosati va uning oqibatlari (1-kitob)* (oʻzbekcha). Toshkent: Sharq nashriyoti 2012 — 162 bet. ISBN 978-9943-00-481-8.
3. ↑  Naim Karimov*. 1937-1938-yillardagi „Katta qirg'in"ning fojiali oqibatlari*. Toshkent 2015 — 158 bet.
"GʻOZGʻONMARMAR" AKSIYADORLIK JAMIYATI - tabiiy tosh (marmar)dan qurilishda ishlatiladigan qoplama-pardozlash plitalari ishlab chiqaradigan yirik korxona.

"Oʻzqurilishmateriallari" aksiyadorlik kompaniyasi tarkibiga kiradi. Navoiy viloyati Nurota tumani Gʻozgʻon shaharchasida joylashgan. 1969-yilda tashkil topgan. Respublikadagi eng katta marmar konlaridan biri boʻlgan Gʻozgon marmar koni negizida ishlaydi. Korxonaning yillik marmar plitalari ishlab chiqarish quvvati 60 ming m2. 2000-yil dan marmar plitalari Italiyaning "Tema frugoli" firmasidan kelti-rilgan dastgohlar yordamida ishlab chiqarilmoqda. 1994-yildan ochiq turdagi aksiyadorlik jamiyati. 2004-yilda 13,5 ming m3marmar bloklari qazib olindi (konning zaxirasi 7576,0 ming m3). Gʻozgʻon marmari juda xilma-xil rangli koʻrinishga ega. Korxonada ishlab chiqarilgan marmar plitalari Toshkent, Mos-kva, Sankt-Peterburg, Kiyev va boshqa shaharlar metropoliteni, koʻplab meʼmorlik inshootlari qurilishida ishlatilgan. Korxonada ishlab chiqarilgan marmar mahsulotlari ichki bozorda sotiladi, shuningdek, Rossiya, Afgʻoniston va Qozo-gʻistonga eksport qilinadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Категория:Персоналии по алфавиту
Категория:Учёные по алфавиту
Категория:Википедия:Статьи об учёных без портретов
**Natalya Pavlovna Savinix** (1948-yil 8-yanvarda tug'ilgan, Tarasovy, Orichevskiy tumani, Kirov viloyati) - Sovet rus geobotanisti, biologiya fanlari doktori, professor, Vyatka davlat gumanitar universiteti biologiya kafedrasi professori, o'simliklar biomorfologiyasi, tabiiy resurslarni muhofaza qilish va ulardan oqilona foydalanish bo'yicha mutaxassis.

Biografiyasi
------------

O'qituvchi oilasida tug'ilgan. 1966-yilda V.I.Lenin nomidagi Kirov davlat pedagogika institutiga tabiiy geografiya fakultetiga o'qishga kirdi. 1971-yilda universitetni biologiya mutaxassisligi bo'yicha kimyo bo'yicha qo'shimcha mutaxassislik bilan tamomlagan.

1973-yildan Vyatka davlat gumanitar universitetining botanika (keyinchalik - biologiya kafedrasi) kafedrasida assistent, katta oʻqituvchi (1980), dotsent (1981), 1991-yildan 1995-yilgacha dekan oʻrinbosari, 1995-yildan - tabiiy geografiya fakultetining botanika kafedrasi mudiri, 2009-yildan 2015-yilgacha - biologiya kafedrasida,1987-yilda dotsent, 2007-yildan professor(ilmiy unvon) boʻlgan.

1976-yilda V.I.Lenin nomidagi Moskva davlat pedagogika institutining botanika fakultetining aspiranturasiga o'qishga kirdi. 1979-yilda professor T.I.Serebryakova "Veronika L. hayot shakllarini qiyosiy morfogenetikasini oʻrganish" mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1996—1999-yillarda Moskva davlat pedagogika universitetining botanika fakultetining doktoranti boʻlgan. 2000-yilda professor N.I.Shorinaning ilmiy maslahati bilan "Rossiya va qoʻshni davlatlarning Veronika biomorfologiyasi" mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 2000-yildan - Botanika kafedrasi professori boʻlgan.

"Oʻsimliklar biomorfologiyasi" ilmiy maktabi va "Oʻsimliklar biomorfologiyasi" ilmiy-tadqiqot laboratoriyasida rahbarlik qilgan.

Rossiya botanika jamiyati Kirov filiali raisi boʻlgan.

Mukofotlar va faxriy unvonlari
------------------------------

* Xalq ta’limi a’lochisi
* Vyatka davlat gumanitar universitetining xizmat ko'rsatgan xodimi
* Rossiya Federatsiyasi Oliy kasb-hunar ta'limining faxriy xodimi.

Manbalar
--------

1. ↑   *Савиных Наталья Павловна*.
2. ↑   *Савиных Наталья Павловна*.
3. ↑  .
**Gʻozi Yunus** (taxallusi; asl nomi Yunusov Gʻozi Mahammad) (1889, Toshkent — 1942, Vologda, Rossiya) — dramaturg, tanqidchi, jurnalist, tarjimon. Baroqxon-Navroʻz Ahmad madrasasida tahsil olgan. „Turon" truppasida ishtirok etgan. „Ochlarga yordam qoʻmitasi"da sarkotib (1917). 1918—20 yillarda „Ishchilar dunyosi" va „Turk ROSTA"da boʻlim mudiri va masʼul muharrir. „Mehnatkashlar tovushi" gaz. tashkilotchisi va masʼul muharriri (1919). 1920—24 yillarda „Ishtirokiyun", „Qizil bayroq", „Turkiston" gaz.larida adabiy xodim, masʼul muharrir, boʻlim mudiri. 1923-yilda „Mushtum" jur.ni tashkil etgan. Shuningdek, 1918—20 yillarda „Nashri Gʻozi Yunus" xususiy nashriyotini tashkil qilgan va ilmiy-badiiy asarlarni chop etib. tarqatgan. 20-yillar 2-yarmida magbuotda shoʻro hukumati siyosatini fosh etuvchi maqola. reportaj, hajviyalar eʼlon qilgani uchun firqadan oʻchirilib. ishdan boʻshatilgan. 1926—37 yillarda „Qizil Oʻzbekiston" gaz.da, „Oʻzdavnashr"da, „Qishloq xoʻjaligi" jur.da musahhih.

Gʻ.Yu. milliy matbuotda faol qatnashgan. U „Gʻus". „Gʻurt", „Qoʻrqoq ayyor", „Bogʻbon", „Toʻqmoq", „Sha-paloq maxdum" kabi 30 dan ortiq taxallus qoʻllagan. U matbuotda milliy teatr, dramaturgiya. rejissu-ra, ijrochilik sanʼatining dol-zarb muammolarini koʻtargan. „Zahhoki Moron" (4 pardali drama, 1920), „Turma xotiralari yexud haqsizlik kasofati" (sheʼriy dos-togʻq 1917) kabi asarlar mualli-fk. V.Bartoldning „Is.tom tari-xi", L.Tolstoyning „Bo.talik" va boshqa asarlarni oʻzbek tiliga tarjima qilgan.

1937-yilla qamoqqa olinib. Vologda viloyatiga surgun qilingan. 1942-yilda ochlikdan vafot etgap. 1957-yil 22-yanvarda oklangan.

Sirojiddin Ahmedov.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qoʻshdumlilar** — tuban birlamchi qanotsiz hasharotlar turqumi. 200 ga yaqin turi maʼlum. Afrika, Janubiy Amerika, Rossiyaning Yev-ropa qismi oʻrta mintaqasi, Ukraina, Kavkaz, Oʻrta Osiyo va boshqa joylarda tarqalgan. Tanasi oq yoki sar-gish, bir necha mm dan 50 mm gacha. Boshi yumaloq, moʻylovlari uzun, koʻzi yoʻq, ogʻiz apparati kemi- Oddiy ikkita ayrisimon oʻsimtasi (ayrimlarida koʻp boʻgʻimli, uzun; baʼzilarida ombirsimon) boʻladi. q. nam tuproqda va chiriyotgan oʻsimlik qoddiqlari orasida yashaydi. Koʻpchiligi yirtqich, baʼzilari hayyun qoldiqlari va boshqa bilan oziqlanadi. Lichinkasi metamorfozsiz rivojlanadi. Oʻrta Osiyo faunasida Q.ning bir necha turi, jumladan, eng yirik Q. — yapiks duks (uz. 40 m dan kattaroq) uchraydi.

Yana qarang
-----------

* Qurt


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shanyuy** — qad. turkiylarda "imperator" maʼnosida qoʻllanilgan unvonning xitoy manbalaridagi shakli. Hun imperiyasi (mil. av. 3-asr) hukmdorlarining bosh unvoni boʻlib, mil. 6-asrgacha mavjud boʻlgan bir qancha turkiy davlatlarda ishlatilgan. Xanshu ("Xan sulolasi tarixi") yilnomasida xun hukmdorlari ularning tilida "Tengli kutu shanyuy" deb atalishi va tengli soʻzining hun tilida "tangri, osmon", kutu "oʻgʻil", Sh. esa "keng va buyuk" maʼnosini bildirishi qayd etiladi. Bir qator tadqiqotchilarga koʻra, mazkur jumladagi ikkinchi soʻz kutu "qut, baxt" soʻzlari bilan aloqador boʻlib, "tangri quti" iborasi "xudo baxt ato etgan" maʼnosida ekanligini taʼkidlashadi. Shuningdek, Sh. soʻziniturkiy dabgʻu(yabgʻu) unvoni bilan alokador xisoblashadi.

Adabiyot
--------

* Bichurin N.Ya. Sobraniye svedeniy o narodax, obitavshix v Sredney Azii v drevniye vremena, t. 1—3, M.—L. 1950—53.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Qoʻsh (maʼnolari).

**Qoʻsh**, muqobila (qarama-qarshi, oʻzaro monand) — mahalliy meʼmorlik tarixida majmua yaratish uslubi; 14-asrdan Oʻrta Osiyoda keng qoʻllaniladi. Q. uslubida bunyod etiladigan maj-muada 2 bino bosh tarzlari bilan bir-biriga roʻbaroʻ quriladi: Koʻhna Urganchdagi Najmiddin Kubro va Sulton Ali maqbaralari; Samarqand Regms/lonidagi Ulugʻbek va Sherdor mad-rasalari va boshqa Samarqanddagi Bibixo-nim ulkan meʼmoriy majmuasidagi Amir Temur jome masjidi va Bibixonim madrasasi 1399—1404 yillarda qurilgan; Buxorodagi Ulugʻbek va Ab-dulazizxon madrasalari mos ravishda 1417 va 1652 yillarda bunyod etilgan va boshqa Q. uslubida majmualar tuzish Oʻrta Osiyo meʼmorligi (shaharsozligi)da katta badiiy mujassamot ahamiyatiga ega boʻlgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qoʻsh urugʻlanish** - gulli oʻsimliklarga xos jinsiy jarayon xili. 1898-yilda rus olimi S.G.Navashin kashf etgan. Qoʻsh urugʻlanishda urugʻning shakllanishida tuxum hujayra bilan bir qatorda murtak xaltasining markaziy yadrosi ham urugʻlanadi. Qoʻsh urugʻlanish natijasida zigotadan urugʻ murtagi, markaziy hujayra bilan urugʻlangan markaziy yadrodan oziq toʻqima — ikkilamchi triploid endosperm rivojlanadi. Qoʻsh urugʻlanishda bitta chang naychasi spermentlari ishtirok etadi; naycha suyuqligi sinergid ichidagi murtak xaltasiga yoki tuxum hujayra bilan markaziy hujayra oraligʻidagi tirqishga quyiladi. Spervit sinergid orqali tuxum hujayraga boradi va siner-gid urugʻlanishdan soʻng yemirilib ketadi. Qoʻsh urugʻlanish apomiktik turlardan tashqari barcha gulli oʻsimliklar uchun xos. Qoʻsh urugʻlanishning mohiyati — oziqlantiruvchi toʻqima — endospermning juda tez shakllanishidir. Qoʻsh urugʻlanish urugʻ shakllanishi jarayonlarini tezlashtirib yuboradi (yana qarang Gulli oʻsimliklar, Changlanish).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
{{Bilgiquti aholi punkti
| nomi = Sandy City
| mavqe = Shahar
| mamlakat = AQSh
| mintaqa turi = AQSh maʼmuriy boʻlinishi|Shtat
| mintaqa = Utah
| jadvalda mintaqa = Utah
| tuman turi = Okrug (AQSh)|Okrug
| tuman = Salt Lake County, Utah|Salt Lake
| jadvalda tuman = Salt Lake County, Utah|Salt Lake
| jamoat turi =
| jamoat = 
| jadvalda jamoat = 
| qaram = shahar
| gerb = 
| bayroq = 

```
| lat_dir = N | lat_deg = 40 | lat_min = 34 | lat_sec = 21
| lon_dir = W | lon_deg = 111 | lon_min = 51 | lon_sec = 35
```

| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 300
| mintaqa xaritasi oʻlchami = 
| tuman xaritasi oʻlchami = 
| mamlakat xaritasi = 
| mintaqa xaritasi = 
| tuman xaritasi = 
| ichki bolinishi = 
| rahbar turi = Mer
| rahbar = Tom Dolan
| asos solingan = 
| ilk eslatilishi = 
| avvalgi nomlari = 
| qachondan beri = 
| maydon = 57,9
| balandlik turi = Dengiz sathidan balandligi
| AP markazi balandligi = 1356
| iqlim = 
| rasmiy til = 
| aholi = 87,461
| sanalgan yil = [[UnitedStates,2010
| zichlik = 
| aglomeratsiya = 
| milliy tarkib = 
| konfessiyaviy tarkib = 
| etnoxronim = 
| vaqt mintaqasi = -6
| DST = bor
| telefon kodi = 385, 801
| pochta indeksi = 84070, 84090-84094
| pochta indekslari = 
| avtomobil kodi = 
| identifikator turi = Federal Information Processing Standard|FIPS kodi
| raqamli identifikator = 49-67440
| Commons turkumi = 
| sayt = www.sandy.utah.gov
| sayt tili = 
}}
**Sandy City** AQShning Utah shtatida joylashgan shahardir. Salt Lake okrugi tarkibiga kiradi.

Aholisi
-------

87,461 nafar aholi istiqomat qiladi ([[UnitedStates,2010).

Geografiyasi
------------

Maydoni — 57,9 km2. Shundan 57,8 km2 quruqlik, 0,1 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 1356 m balandlikda joylashgan. 

Sandy City manzarasi.

Manbalar
--------

1. ↑  „American FactFinder".  United States Census Bureau. Qaraldi: 31-yanvar 2008-yil.

Havolalar
---------

* www.sandy.utah.gov

  


|  |  |
| --- | --- |
| AQSh geografiyasi | *AQSh geografiyasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 16174821-1
* LCCN: n82157694
* MusicBrainz: 8855cfb6-ca0a-4e98-9df7-4c409fdde3a9
* VIAF: 152471926
* en:WorldCat Identities: lccn-n82157694

 |
**Qoʻshin** — urush xavfi tugʻilganda yoki harbiy yurish oldidan shahar, viloyatlarda toʻplangan harbiy qism, lashkar; keng maʼnoda — koʻp sonli harbiy qism (korpus, armiya). 13— 14-asrlardan eʼtiboran turkiy tillarda, xususan, oʻzbek adabiy tilida qoshuntarzida qoʻllanila boshlagan. Chingiziylar harbiy istilohlari tizimidan harbiy qism, tuzilma maʼnosida oʻrin olgan. Temuriylar davrida ming yoki undan oz jangchilardan iborat askariy guruh Qoʻshin deb nomlangan. Nizomiddin Shomiyning taʼkidlashicha, bir oʻrinda Amir temur 200 kishidan 4 ta Qoʻshin tuzishni buyurgan. Yana bir joyda 600 askardan 7 ta Qoʻshin tuzilganligi aytib oʻtilgan. Abdurazzoq Samarqandiy "Matlaʼi saʼdayn va majmai bahrayn" asarida 1405-yil voqealarini tasvirlaganida Mironshoh Mirzoning oʻgʻli Umar Mirzo har biri 500 otliqdan tashkil topgan 47 Qoʻshinni koʻrikdan oʻtkazganini qayd etadi. Keyingi davrlarga kelib Qoʻshin yuqorida qayd etilgan atamalarning deyarli barchasini harbiy terminlar tizimidan siqib chiqargan va armiya maʼnosini ifodalash uchun ishlatilgan.

"Qoʻshin" atamasi zamonaviy qurolli kuchlar turlari, Qoʻshin turlari, maxsus Qoʻshinlar, shuningdek, operativ va hududiy birlashmalarning harbiy kuch va vositalarining umumlashgan nomlarini ifodalash uchun qoʻllanadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Major (maʼnolari).

**Major** (lot. major — katta) — 1) kup ovozli kompozitorlik musiqa ijodida asosiy garmonik ladlardan biri (aksi —minor). Yevropa musiqasida 16—17-asrlardan rivoj topdi. Uning tayanch tovushlari (I, III va V pogʻonalari) katta 3 tovushli akkordnn hosil qiladi. M. tizimida bastalangan asarlarga koʻproq yorqinlik, koʻtarinkilik ruhi, "ijobiy" his-tuygʻular xosdir. M. va minor orasidagi qarama-qarshilik musiqa sanʼatining nihoyatda muhim ifoda vositalaridan; 2) keng maʼnoda — lad turi; bosh tayanch pardaga nisbatan katta tersiya intervent oraligʻida joylashgan 3- pogʻona bilan belgilanadi. Shu maʼnoda ioniy, lidiy, miksolidiy kabi tovushqator M. xususiyatiga ega. Oʻzbek anʼanaviy musiqasida, ayniqsa, miksolidiy M. koʻproq uchraydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ilgʻor**, ilgʻa (qad. turkiycha — tez harakat qilmoq, hujum qilmoq) — 1) 6—8-asrlarda turkiy xalqlarda koʻshinning old tomonida boruvchi harbiy qism, avangard. Koʻk Turk xoqonligi cherigida yizak, jizag , ilki su; qoraxoniylar, xorazmshohlar qoʻshinida yazak, temuriylar, shay-boniylar hamda soʻnggi xonliklar ar-miyasida manglay, hiravul, taloya (toliyʼa) kabi istiloh I. maʼnosida isteʼmolda boʻlgan; 2) suvoriylarning qoʻqqisdan uyushtirgan huju-mi, oʻlja olish maqsadida qilingan bosqin, gʻorat maʼnosida eski oʻzbek tilida keng qoʻllanishda boʻlgan; "Qosimbek va Ibroqim Soru va Vays Logariy boshliklarni ikki tarafga ilgʻor yiborilib edi" (Boburnoma, 58).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Ilgʻatu malik**, Ilatgʻu Malik (13-asr) — Xorazmshohlar davlatinnnt harbiy arboblaridan biri. Muhammad Xorazmshohning Banokatsyagsh noibi. Moʻgʻullar istilosi arafasida Muqammad Xorazmshoq Jand va Yorkend noibi Amir Buji Pahlavon Qutlugʻxonni 10 ming otliq askar bilan I. m. ka yordamga junatgan. Banokat garnizoni, asosan, angʻlilardan tashkil topgan boʻlib ularga I. m. qoʻmondonlik qilgan. Chingizxon Oʻtrorga kelib, Banokatni egallash uchun Alaq noʻyon, Saq-tu va Buqa boshchiligida 5000 kishilik qoʻshin joʻnatgan. Bular tevarakatrofdan ularga qoʻshilgan qoʻshinlar bilan Banokatni qamal qilganlar (1220). I. m. rahbarlik qilgan shahar mudofaachilari 3 kun mobaynida moʻgʻullar bilan qahramonona jang kidali. Biroq kuchlar teng boʻlmagani bo-isidan qamalning toʻrtinchi kuni Banokat taslim boʻlgan. Moʻgʻullar shahar aholisini shahardan tashqariga olib chiqib, ularni jangchilar, hunarman-dlar va oddiy fuqarolarga ajratgan. Soʻngra jangchilarni qilich bilan cho-pib, kamon bilan otib oʻldirganlar, qolgan xalqni minglik, yuzlik, oʻnliklarga ajratgan. Yoshlarni hashar sifatida olib Xoʻjand tomon yurish qilishgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Rixter shkalasi** - magnitudalar (tebranishlar yoki silkinishlar qiymati) boʻyicha zilzilalarni tasniflovchi jadval. Zilzila (yoki portlash) vaqtida yuzaga keluvchi seysmik toʻlqinlar energiyasini baholashga asoslanadi. Rixter shkalasiga 9 balli sistema asos kilib olingan. Rixter shkalasi boʻyicha zilzila magnitudasi va 12 balli shkala boʻyicha epitsentr (zilzila oʻchogʻi) dagi uning kuchi oʻrtasidagi nisbat oʻchoqning chuqurligiga bogʻliq. Shkala 1935-yil amerikalik seysmolog Ch. Rixter tomonidan taklif etilgan, 1941—45 yillarda B. Gutenberg bilan birgalikda nazariy jihatdan asoslab berilgan (qarang Zilzila, Seysmik shkala).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Korsun-Shevchenkovskiy operatsiyasi** (shuningdek, **Korsun-Shevchenkovskiy jangi, Korsun-Shevchenkovskiy qozoni, Korsun qozoni** , **Cherkas qozoni** , **Cherkas qamalasi** ) - 1 va 2 yanvar qo'shinlarining Ukraina frontlarida o'tkazilgan hujumkor operatsiyasi, 1944 yil 24-17 fevral kunlari Wehrmachtning Korsun -Shevchenko guruhini yo'q qilish uchun. Bu Sovet qo'shinlarining Ukrainaning o'ng qirg'og'idagi strategik hujumining bir qismidir ( Dnepr-Karpat operatsiyasi ).Operatsiya qozonning yo'q qilinishi va qurshovdagi guruhning qisman mag'lubiyati bilan yakunlandi (Vermaxt askarlarining 34 foizi halok bo'ldi), qo'shinlarning bir qismi qamaldan qochishga muvaffaq bo'ldi. 17-fevraldan 18-fevralga o‘tar kechasi qurshovga olingan guruh qo‘mondoni general Stemmerman qo‘zg‘olon paytida halok bo‘ldi. Qo'mondonlikni SS Gruppenführer Gille egalladi.1-Ukraina frontining Jitomir-Berdichev operatsiyasi ( Armiya generali N. F. Vatutin ) va 2-Ukraina frontining Kirovograd operatsiyasi (Armiya generali I. FROM. Konev ) 1-tank armiyasidan VII va XI armiya korpuslari va Janubiy armiya guruhining 8- armiyasining XLII va XLVII tank korpuslarini o'z ichiga olgan katta dushman guruhi tomonidan himoyalangan chuqur to'siq hosil bo'ldi ( Feldmarshali E.. Manshteyn ).To'siqni ushlab turgan dushman jabhalarga qo'shni qanotlarni yopishga imkon bermadi va ularning janubiy bug'ga borishiga to'sqinlik qildi. 12 yanvarda Oliy Oliy qo'mondonlik shtab-kvartirasi 220006-sonli direktiva bilan 1 va 2-Ukraina frontlariga Korsun-Shevchenkovskiy to'sig'idagi dushman guruhini o'rab olish va yo'q qilish vazifasini yukladi.

1. ↑  Фогель 2010. sfn error: no target: CITEREFФогель2010 (help)
**Romanov qoʻy zoti** — poʻstinbop teri beradigan dagʻal junli qoʻy zoti. XVIII asrda Yaroslavl guberniyasining Volgaboʻyi hududlarida mahalliy shimoliy kalta dumli qoʻylardan xalq seleksiyasi asosida yaratilgan. Qoʻchqorlarining tirik vazni 65—70, sovliqlariniki 45–55 kg. Qoʻchqorlaridan 2–3 kg, sovliqlaridan 1,5—1,7 kg jun olinadi. Juni uzunligi 3—8 sm. Junidan kigiz etik (piyma) bosiladi. Romanov qoʻy zotining jun qoplamida qiltiq tolaga nisbatan tivit tolalar koʻp, oʻrtacha nisbati 1:5, 1:6. Tivit tolasining uzunligi boʻyicha qiltiq toladan koʻp boʻlgani uchun jun qoplami oshlangan terida yotib (yassilanib) qolmaydi. Romanov qoʻy zotining eng muhim hislati ular tabiatan tugʻma serpushtdir. 100 qoʻydan oʻrtacha 225—235 qoʻzi olinadi. Ayrimlari 4 ta, hatto 6 tagacha qoʻzi tugʻadi.

1980-yillarida Romanov qoʻy zoti qorakoʻl qoʻylari pushtini oshirish maqsadlarida Oʻzbekiston qorakoʻlchilik institutida oʻrganilgan. Qorakoʻl sovliqlarini Romanov qoʻy zoti qoʻchqorlari bilan chatishtirishda eʼtiborga loyiq natijalar olingan, lekin tadqiqotlar hali yakunlanmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ovallar** (lot. ovum — tuxum) — yassi, qavariq yopiq egri chiziqlar. Masalan, aylana, ellips. Agar O. yetarlicha silliq boʻlsa, ularning egriligi maksimum va minimumga erishadigan kamida 4 uchga ega boʻladi (ellipsda toʻrtta). Oval nuqtalari orasidagi masofaning aniq yuqori chegarasi uning diametri, bi-ror yoʻnalishdagi urinmalari orasidagi masofa shu yoʻnalishdagi eni deyiladi. Mas, ellipening OAX yoʻnalishdagi eni V[V2 ga, OBt yoʻnalishdagi eni AtA2 ga teng. Aylananing eni hamma yoʻnalishda bir xil. Rasmda yana bir necha eni oʻzgarmas O. (Relo uchburchaklari) koʻrsatilgan. Eni h oʻzgarmas boʻlgan O.ning uzunligi nh ga teng (Barbye teoremasi). Baʼzan, O. deganda umuman oʻz-oʻzini kesmaydigan yopiq chiziklar tushuniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Taxt** (fors.) — saroyda hukmdor (shoh, xon, xoqon, qirol, amir va boshqalar) rasmiy qabul marosimi, mashvarat va turli tantanalar paytida oʻtiradigan, maxsus joyga oʻrnatilgan, qimmatbaho maʼdanlar bilan ziynatlangan oʻrindiq. Eski moʻgʻul tilida T. oʻran deb nomlangan va eski oʻzbek tilidagi oʻrun ga moye kelgan. Chingiziylar davrida T.ning oʻng tomonidan taxt vorisi, oʻzga xonzodalar, hukmdorning qarindoshurugʻi va kotib, soʻl tomonidan xotun (malika), oʻzga zavjalar, roʻparasida esa noʻyonlar oʻrin egallagan. Amir Temur va temuriylar zamonida saltanat, hashamat va ulugʻlikning ramzi boʻlgan maxsus T. saroy yoki borgoxning markaziga oʻrnatilgan. Muayyan tantana, mashvarat yoki kengashda qatnashuvchi har bir kishi oʻz martabasiga kura belgilangan joyni egallagan. T.ning oʻng tomonidan sayyidlar, qozilar, qarindoshlar, olimlar, ruxrniylar, zodagonlar, chap tomonidan amirul umaro, beklar, amirlar, noʻyonlar, tumanbegi, mingbegi, yuzbegi, oʻnbegi, roʻparadagi 1qatordan devonbegi va oʻzga vazirlar, 2qatordan viloyat hokimlari oʻrin olgan. Hukmdor oʻtirgan T. ortining oʻng tomonida bahodirlar, chap tomonida esa yengil suvoriy guruh qoʻmondoni — qorovulbegi joylashgan. Taxt oʻrnatilgan xonaga gilamlar, paloslar va koʻrpachalar yozilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ovchilik xoʻjaligi** (OʻzRda) -mamlakatdagi ovchilik maydonlarini qoʻriklash, tiklash va undan foydalanish bilan shugʻullanadigan xoʻjalik. Ovchilik xoʻjaligi hukumat qarori bilan tashkil etiladi. Oʻzbekistonda ov qilinadigan joylar "Oʻzbekovchibaliqchi uyushmasi" tasarru-fida. Maydoni—708698 ga (2003). 40 ta Ovchilik xoʻjaligiga shartnoma asosida biriktirib koʻyilgan. Togʻli mintaqalardagi Ovchilik xoʻjaligi lari ixtiyorida 360 ming ga maydon bor. Eng yiriklari Baxmal-Zomin, Gʻova-Olmos, Sangzordon, Qurama, Beldorsoy Ovchilik xoʻjaligilari. Kaklik, bedana, ular, quyon, toʻngʻiz, boʻrsiq va boshqa ovlanadi. Choʻldasht va suvli yerlardagi Ovchilik xoʻjaligilari daryolar va suv omborlari atrofida tashkil etilgan: Aydar, Arnasoy, Zaraf-shon, Oqtepa, Sariqamish, Sirdaryo, Qoraqir, Janubiy Surxon, sharqiy Arnasoy va boshqa Umumiy maydoni 348 ming ga dan ortiq. Bu xoʻjaliklarda yana har xil baliklar va turli suv kushlari, shuningdek, koʻchmanchi qushlar ovlanadi.

Ovchilik xoʻjaligilari faoliyati xoʻjalik hisobi asosida olib boriladi. Ovshunoslar va yegerlar xoʻjalik ishlaridan tash kari biotexnik tadbirlarni amalga oshiradi: qishda yovvoyi hayvonlar va qushlarni qoʻshimcha ovqatlantirish, sunʼ-iy inlar va uyalar qurish, daraxt va buta koʻchatlari oʻtqazish va parvarish qilish ishlari bajariladi. Bir yilda 2-marta hayvonlar va qushlarning miq-dori hisobga olinadi, ularning po-pulyasiyasiga zarar yetkazmasdan ovlash tadbirlari (otiladigan, tutiladigan hayvon va qushlar soni) belgilanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Meteorologik radiolokatsiya** — fazodagi turli obyektlar (samolyot, radiozond, momoqagdirok, yogʻinlar maydoni va boshqalar) ning turgan joyini koʻri-nuvchanlikning har qanday sharoitida ham ularga radiotoʻlqin yuborib, ulardan qaytgan radiotoʻlqin orqali radio-aniqlash usuli. Meteorologik radiolokatsiyada juda qisqa muddatli, lekin katta quvvatli impuls larda ishlaydigan maxsus radiouzatkichlar qoʻllanadi. Obʼyekt tomon yoʻnalishni aniqlash uchun nurlanish energiyasining katta qismini nurning ingichka tutamli chegarasida yuborishni (shuningdek, asosan ushbu tutam chegarasida qabul qilinaditan signallarni ham) taʼminlaydigan maxsus yoʻnalgan antennalardan foydalaniladi. Moʻljalni antenna oʻqining yoʻnalishi bilan aniqlanadi. Obʼyekt bilan radiolokator orasidagi masofa obyektga uzatilgan va undan qaytgan radio-toʻlqin uchun ketgan vaqt (mikrosekund) oʻlchanib aniqlanadi. Meteorologik radiolokatsiya yordamida meteorologik obyektlarni, eng avvalo yogin maydoni va u bilan bogliq boʻlgan hodisalar (ʻmomoqaldiroq, bulut), shuningdek, bulut ortidagi shamol tezligi va yoʻnalishi ham aniqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |