|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Har kim hissa qoʻsha oladigan ochiq ensiklopediya boʻlmishVikipediyaga xush kelibsiz!

Oʻzbekcha Vikipediyadagi maqolalar soni: **241 715**2-sentabr 2023-yil, shanba | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  Fan
 Matematika
 Fizika |  Adabiyot
 Geografiya
 Astronomiya |  Tarix
 Texnologiya
***Boshqa portallar*** |

 |

Vikipediyaga xush kelibsiz!
===========================

Har kim hissa qoʻsha oladigan ochiq ensiklopediya

241 715 ta maqola orasidan qidirish

Oʻzbekcha Vikipediyadagi maqolalar soni: **241 715**



Tanlangan maqola

Nyu-York shahriNyu-York shahri

**AQSh iqtisodiyoti** — oʻta yuqori darajada rivojlangan aralash iqtisodiyot. Amerika Qoʻshma Shtatlari dunyodagi eng katta nominal YaIMga hamda juda katta iqtisodiy boyliklarga egalik qilib, hozirda dunyo mamlakatlarining xarid qobiliyati pariteti (XQP) boʻyicha hisoblangan yalpi ichki mahsuloti boʻyicha Xitoydan keyingi ikkinchi oʻrinni egallab turibdi. Mamlakat yaqin vaqtlarga qadar jon boshiga toʻgʻri keladigan YaIM (nominal) boʻyicha dunyoda sakkizinchi oʻrinni egallab turgan, ammo 2022-yil holatiga koʻra, aholi jon boshiga toʻgʻri keladigan YaIM boʻyicha toʻqqizinchi oʻrinni qayd etdi. AQShning 2022-yildagi nominal YaIM hajmi jahon iqtisodiyotining 25,4 foizini, XQP boʻyicha YaIM hajmi esa taxminan 15,6 foizini tashkil etdi. Qoʻshma Shtatlar dunyodagi eng taraqqiy etgan texnologik va innovatsion iqtisodiyotga ega mamlakatlardan biri sanaladi. AQSh firmalari texnologik yutuqlarda, ayniqsa, sunʼiy intellekt, kompyuter, farmatsevtika, tibbiyot, aerokosmika va harbiy texnika sohalarida yetakchi oʻrinlarni band etib turibdi. AQSh dollari xalqaro savdoda eng keng qoʻllaniladigan yetakchi valyuta boʻlib, u mamlakat iqtisodiyoti, barqaror hukumati, armiyasi hamda neft-dollar tizimiga mos standart valyuta sifatida qoʻllanilishi sabab dunyo boʻylab keng tarqalgan, shuningdek, yevrodollar AQShning ulkan tashqi bozori bilan bogʻliq boʻlgan dunyodagi eng yirik zaxira valyutasi sanaladi. (**Davomi...**)

* Nomzodlar (4)
* Arxiv
* Oʻzgartirish



Yaxshi maqola

Staunton uslubidagi shaxmat donalari. Chapdan oʻngga: shoh, rux, farzin, piyoda, ot, filStaunton uslubidagi shaxmat donalari. *Chapdan oʻngga:* shoh, rux, farzin, piyoda, ot, fil

**Shaxmat qoidalari** (shuningdek, **shaxmat qonunlari** deb ham ataladi) shaxmat oʻyinidagi tartib-qoidalarni oʻrgatadi. Shaxmat ikki oʻyinchi ishtirokidagi mavhum strategiyali stol oʻyini hisoblanib, har bir oʻyinchi shaxmat taxtasida olti turdagi oʻn oltita donalarni boshqaradi. Donalarning har biri oʻziga xos tarzda harakat qiladi. Oʻyinning maqsadi — raqibning shohini mot qilish (muqarrar ravishda motga olib borish, yaʼni raqib shoh donasining yurishiga imkon qoldirmaslik). Oʻyin mot holatidan tashqari turli yoʻllar bilan, masalan, raqibning taslim boʻlishi, oʻyinning durang yoki pot (shohning yurishga yoʻli qolmasligi) bilan yakunlanishi mumkin. Shaxmat qoidalarining aniq kelib chiqish davri nomaʼlum boʻlsa-da, zamonaviy qoidalar lik marotaba oʻrta asrlarda shakllangan. Qoidalar XIX asrning boshlariga qadar biroz oʻzgartirilib, hozirgi kundagi koʻrinishga kelgan. Turli mintaqalarda shakllangan qoidalar bir-biridan biroz farq qilib kelgan. Bugungi kunda standart qoidalar shaxmat boʻyicha xalqaro boshqaruv organi — FIDE (Fédération Internationale des Échecs) tomonidan oʻrnatiladi. Baʼzi milliy tashkilotlar tomonidan kichik oʻzgartirishlar kiritilshi mumkin. (**Davomi...**)

* Nomzodlar (2)
* Arxiv
* Oʻzgartirish



Xushsifat maqola

Odina masjidiOdina masjidi

**Odina masjidi** — Qashqadaryo viloyati Qarshi shahrida saqlanib qolgan eng qadimiy meʼmoriy yodgorlik. Masjid 1380-yillarda bunyod etilgan. Odina masjidi Registon majmuasiga kirgan meʼmoriy inshootlardan biri hisoblangan. Masjid Qarshi qal’asining markazida joylashgan. Amir Temur 1385—1386-yillardagi yurishi paytida Samarqanddan kelishda Qarshining markazida usbu masjidni bunyod ettirgan. Hozirda masjid Qarshi shahrining „Eski shahar" qismidagi Odina bog‘ida joylashgan. Meʼmoriy yodgorlik Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining „Moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish sohasidagi faoliyatni tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida" 2018-yil 19-dekabrdagi PQ-4068-son qaroriga muvofiq Oʻzbekiston moddiy va madaniy merosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 8-oktyabrdagi farmoyishiga muvofiq, 2021-yil Odina masjidida Qatagʻon qurbonlari xotirasi muzeyi tashkil etilgan. Masjid tarixiy manbalarda „Nasaf Katta jomeʼ masjidi" (Masjidi Kalon) nomi bilan ham tilga olingan. Xalq orasida Odina masjidi deb ataladi. Ushbu masjidda 1924—1925-yillarda yozilgan uchta vaqf hujjati saqlanib qolingan. (**Davomi...**)

* Nomzodlar (8)
* Arxiv
* Oʻzgartirish



Tanlangan roʻyxatlar
Soʻnggi tanlangan roʻyxat

Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti sovrindorlari roʻyxati

Bitta oldingi tanlangan roʻyxat

Yaponiyaga qarashli shaharlar roʻyxati

* Nomzodlar (0)
* Arxiv
* Oʻzgartirish


Yangiliklar

* **Kanadadagi oʻrmon yongʻinlari**
* **Niger inqirozi**
* **Rossiyaning Ukrainaga bosqini**
* **Sudan mojarosi**


Ali Bongo OndimbaAli Bongo Ondimba

* Janubiy Afrikaning Yoxannesburg shahrida **turar joy binosidagi yongʻin** oqibatida 74 kishi halok boʻldi.
* Gabonda prezident Ali Bongo Ondimba *(tasvirda)* qayta saylanganidan koʻp oʻtmay, **harbiy toʻntarish** natijasida hokimiyatdan agʻdarildi.
* Hindistonning **Chandrayaan-3** kosmik kemasi bortida Pragyan roveri bilan Oyning janubiy qutbi yaqiniga qoʻndi.
* Gavayidagi **oʻrmon yongʻinlari** oqibatida 90 dan ortiq odam halok boʻldi va yongʻinlar Maui orolidagi Lahainaning koʻp qismini vayron qildi.

**Yaqinda vafot etganlar**: 
* Nuriddin Hamroqulov
* Luqmon Boʻrixon
* Tolibjon Karimov
* Silvio Berlusconi


* Oʻzgartirish


Bilasizmi?
Bilasizmi…

Eyjafjallajökull muzligiEyjafjallajökull muzligi

* Zilzilalarni **bashorat** qilish metodi haligacha yoʻq.
* Islandiyadagi **Eyjafjallajökull muzligi** *(tasvirda)* nomini dunyo aholisining 0.005 foizi toʻgʻri ayta oladi.
* **Toʻybop qoʻshiqning** matnini mashhur qiziqchi yozgan.
* **Alfred Nobel** nazariy fanlarga qiziqmagani uchun matematika boʻyicha mukofot taʼsis qilmagan (sevgilisi matematik bilan qochib ketgani uchun, degan gap esa afsonadir).
* **Ravshan Ermatov** futbol boʻyicha jahon chempionatlarini eng koʻp boshqargan hakam sifatida Guinness rekordlar kitobiga kiritilgan.
* **Avtomobil oynalarini qoraytirish** — jinoyat emas.
* Kompyuter sichqonini ishlatish mumkin boʻlgan ilk kompyuter **Xerox Alto** boʻlgan.

* Kelgusi sonni tayyorlash
* Arxiv
* Oʻzgartirish



Tarixda bugun

* Mil. av. 31 — Oxirgi Rim urushi: Mark Antoniy va Kleopatra Avgust tomonidan **magʻlub etildi**.
* 1794 — **Odessa** shahriga asos solindi.
* 1807 — Ingliz floti **Kopengagenni bombardimon qildi** *(tasvirda)*.
* 1945 — **Yaponiya kapitulyatsiyasi**. Ikkinchi jahon urushining tugashi.
* 1967 — Shimoliy dengizda **Silend knyazligi** tashkil topdi.
* 1969 — AQSHda **Internet** ixtiro qilindi.
* 1994 — Toshkent militsiya maktabi **Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi akademiyasi** deb qayta nomlandi.

*Tavallud topganlar* • *Vafot etganlar*

* Kelgusi sonni tayyorlash
* Loyiha
* Oʻzgartirish



Tanlangan tasvir
Tanlangan tasvir

|  |
| --- |
|  |
|  |

* Arxiv
* Koʻproq tanlangan tasvirlar
* Oʻzgartirish


* *MediaWiki* Viki dasturlash
* *Meta-Viki* Vikimedia loyihalari koordinatsiyasi
* *Vikigid* Sayohat haqida maʼlumotlar
* *Vikiiqtibos* Iqtiboslar toʻplami
* *Vikikitob* Bepul kitoblar va qoʻllanmalar
* *Vikilugʻat* Lugʻat va tezaurus
* *Vikimanba* Ochiq kutubxona
* *Vikimaʼlumotlar* Bepul bilimlar ombori
* *Vikiombor* Erkin mediafayllar ombori
* *Vikiturlar* Biologik turlar katalogi
* *Vikiversitet* Ochiq oʻqitish asboblari
* *Vikiyangiliklar* Ochiq matnli yangiliklar

Turkiy tillardagi Vikipediyalar
-------------------------------

* Ozarbayjoncha
* Janubiy ozarbayjoncha
* Boshqirdcha
* Chuvashcha
* Qrim-tatarcha
* Gagauzcha
* Qorachoy-bolqorcha
* Qoraqalpoqcha
* Qozoqcha
* Qirgʻizcha
* Tatarcha
* Tuvacha
* Turkcha
* Turkmancha
* Uygʻurcha
* Yoqutcha

**Toʻliq roʻyxat**