19-asrda bosh qora amaldor (chapda),mitti saroy amaldori(oʻrtada) va bosh oq amaldor (oʻngda) tasvirlangan.
**Kapi og'a** (turkcha: *Kapı ağası* Rasmiy ravishda **Saodat darvozasi** og'asi (*Bâbüssaâde ağasi*) deb ataladigan "darvoza og'asi" 16-asr oxirigacha bu lavozimni Kizlar og'a egallab olgan paytgacha Usmonli Saroyining amaldor xizmatkorlarining boshlig'i bo'lgan. Oxirgi idora bilan yonma-yon bo'lib, Bosh qora amaldor nomi bilan ham tanilgan, chunki uning egalari qora afrikalik qullardan olingan bo'lsa, Kapi og'a **Bosh oq amaldor** nomi bilan ham tanilgan.

Tarix va vazifalar
------------------

Sarlavhasidan ko'rinib turibdiki, Kapi og'a Tashqi mahkamani (davlat ishlari olib boriladigan *Birun*) ichki saroydan (*Enderun*) va Sultonning To'pqopi saroyidagi shaxsiy xonadonlaridan ajratib turuvchi Saodat darvozasini nazorat qilgan. Ogʻa darvozaning oʻng tomonidagi idorani egallab, ichki saroyga kirishni nazorat qilish va Halil Inaljikning taʼbiri bilan aytganda, Sultonning buyrugʻini amaldorlariga yetkazish va unga yetkazish vazifasini bajargan. Saroy va Saroydan tashqaridagi dunyo o'rtasidagi yagona "vositachi". Kapi og'a va uning oq amaldorlarining vazifalari saroy saxifalari uchun Saroy maktabini boshqarishni ham o'z ichiga olgan, uning bitiruvchilari keyinchalik imperiyaning ma'muriy elitasiga aylanishgan. Topqopi saroyidagi "Ogʻalar masjidi" (*Agalar Camii*) Kapi ogʻa va uning amaldorlari foydalanishi uchun qurilgan.

Kapi og'aning idorasi nufuzli lavozim edi, egasi sultonning yaqin maslahatchisi bo'ldi va imperator vorisligida hal qiluvchi rol o'ynashi mumkin edi. Egalari vazirlik darajasiga ega bo'lib, faqat amir va shayxulislomdan keyin birinchi o'rinni egallaganlar. 15—16-asrlarda oʻzining gullagan davrida Kapi ogʻa muhimligi boʻyicha Sadr vazir bilan raqobatlashdi. Shunga qaramay, uning boshqa islomiy davlatlardagi oʻxshashlaridan farqli oʻlaroq, odatda *hojib* unvonining variantlari bilan ifodalanadi, mansab egalari hech qachon oʻz kuchlarini sulton bilan raqobatlasha oladigan darajada kengaytirmaganlar. O'z hamkasblaridan farqli o'laroq, Kapi og'alar na amirning qo'lida bo'lgan ma'muriy apparatni, na boshqa bir amaldorning qo'lida edi. Kapi og'aning kunlik maoshi 100 *aqcha edi*. Shunga qaramay, koʻp Kapi Ogʻalar yirik viloyat hokimliklarini egalladilar (koʻpincha oʻzlarining keyingi martabalarida "*hadim* ", "eunuch" nomi bilan ajralib turadilar) va baʼzilari zamonaviy tarixchilar tomonidan davrning eng yirik Usmonli davlat arboblari qatoriga kiradi. 

Bu lavozim Sulaymon Qonuniy davrida (1520-1566), uning egalari Islomning muqaddas shahri Makka va boshqa shaharlarni saqlash uchun moʻljallangan xayriya jamgʻarmalari va vaqflar (*vakf*) boshqaruvchisiga aylanganda oʻzining yuksak choʻqqisiga chiqdi.Bu davrda mansab egalari davlat ishlarini nazorat qilish uchun vazirlar bilan ochiq raqobatga kirishdilar. Biroq koʻp oʻtmay imperator haramidagi ayollar taʼsirida Kapi ogʻani haramni boshqargan Qizlar ogʻa tutib oldi. Qizlar og'a 1587-yilda Kapi og'adan mustaqil bo'lib, *Haramni* o'z qo'liga oladi va tezda saroy amaldori darajasiga ko'tariladi. Kapi og'ahokimiyatiga soʻnggi zarba 1704-yilda, qolgan vakolatlari Silahdar ogʻaga oʻtkazilganda keldi. Kapi og'aning mavqei saqlanib qoldi, ammo keyinchalik hech qanday ahamiyatga ega emas edi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  İnalcık 1978. sfn error: no target: CITEREFİnalcık1978 (help)
2. 1 2  Freely 2000. sfn error: no target: CITEREFFreely2000 (help)

* Freely, John*. Inside the Seraglio: Private Lives of the Sultans in Istanbul*. Penguin Books, 2000. ISBN 0-14-027056-6.
* Junne, George H.*. The Black Eunuchs of the Ottoman Empire: Networks of Power in the Court of the Sultan*. Bloomsbury Publishing, 2016. ISBN 978-0-8577-2808-1.