recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Demodekozlar** (Demodicoses) — xayvonlarda uchraydigan invazion kasallik. Kasallikni Demodex avlodiga mansub 0,2—0,3 mm kattalikdagi endoparazit kanalar chaqiradi. Kasallik itlarda, qoramolda, choʻchqalarda ogʻir kechadi. Deyarli barcha mamlakatlarda tarqalgan. Kanalar jun ildizlarida, yogʻ bezlarida koloniyalar hosil qilib, dermatit, giperkeratoz keltirib chiqaradi, hayvonlar nihoyatda oriqlab ketadi, yosh mollar nobud boʻlishi ham mumkin. Sogʻ hayvonlarga kanalar kasallaridan va atrofdagi narsalar orqali yuqadi. Qoramollar 6 oylikdan yuqori yoshda, asosan bahor va yoz oylarida kanalar rivojlanib, terining yuza qatlamiga chiqqan davrida kasallanadi. Bunda terining boʻyin, kurak, koʻkrak qafasi va bel qismlarida katta yumaloq shakldagi, diam. 2—10 mm li boʻrtmachalar hosil boʻladi. Uning ustki qismidan qonli yiring , boʻrtma-cha bosilganda esa oqish mumsimon modda chiqadi. Zararlangan joy junlari oldin gajaklanadi, keyin toʻkiladi. Teri qalinlashadi, biroq qichimaydi. Qoʻylarning asosan boshi va boʻyin qismlari jarohatlanadi.

Davolash: teriningjarohatlangan joylari "Dermatozol", "Akrodeks" aerozollari yordamida (har boshga 60— 80 g) 5—7 kun oralatib 3—4 marta dorilanadi; har bosh molga oʻsimlik piretroidlaridan simbushning0,015— 0,02% suvdagi emulsiyasi (2—4 litrdan), 0,05% emulsiyasi (0,5—1,5 litrdan) sepiladi (har 10—12 kunda, 2—4 marta).

Oldini olish. D. bilan kasallangan hayvonlarning butun teri qoplami simbush yoki insektoakaritsid bilan yaxshilab yuviladi. Bino va narsalar preparat bilan dezakarizatsiya qilinadi (kanasizlantiriladi). Hayvonlar saqlanadigan binolarda tozalikka rioya qilinadi, ularni parvarish qilish, saqlash, oziqlantirish yaxshilanadi.

F. Ibodullayev.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xordalilar** (Chordata) — ikkilamchi ogʻizli hayvonlar tipi. Oʻq skeleti — xorda ichak ustida joylashgan. Koʻpchilik X. hayoti davomida xorda ustida joylashgan nerv nayi saqlanib qoladi. Keyinchalik nerv nayidan bosh miya va orqa miya hosil boʻladi. Suvda yashovchi X. xalqumi devoridagi juft jabra yoriqlari hayot davomida saklanadi. Quruqlikda yashovchi oʻpka bilan nafas oladigan X.da jabra yoriqlari ontogenezining boshlangʻich davrlarida boʻladi. Yuragi 2—4 boʻlmali. Faqat tuban X. (lansetniklar)da qorin tomiri kisqarish xususiyatiga ega. Gavdasining oldingi 3 ta boʻgʻimlari boʻylab oʻtadigan segmentlar tuban X. va umurtqalilarning embrional rivojlanishi davrida yaxshi koʻzga tashlanadi. Tuban X. suzgich dumga (tananing anal teshigvdan keyingi qismi) ega.

X. tipi bosh xordalilar, qrbiqdilar va umurtqalilar kenja tipiga ajratiladi. 40000 ga yaqin turi (jumladan, 38000 umurtqali hayvonlar) maʼlum. X. hayvonot dunyosi sistemasida oʻziga xos oʻringa ega. Ammo X. jabra apparati ichak bilan nafas oluvchilar va ayrim qazilma ignaterililarga oʻxshash boʻladi; orqa nerv stvoli chalaxordalilar uchun ham xos. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Yaponlar
**Yaponlar** (oʻzlarini nixondzin — quyoshli oʻlka odamlari deb atashadi) — xalq, Yaponiyaning asosiy aholisi (123,6 mln. kishi). Umumiy soni 125,6 mln. kishi (1990-yillar oʻrtalari). Yapon tilida soʻzlashadi. Dindorlari — asosan, sintoistlar va buddaviylar; xristianlar va sinkretik dinlarga eʼtiqod qiluvchilar ham bor. Antropologik jihatdan mongoloid irqiga mansub. Ya.ning oʻziga xos etnik xususiyatlari ayrim mayda orollarda va Ryukyu arxipelagida yashovchi aholida saqlanib qolgan. Ya. qabila sifatida mil. av. 1-mingyillikoʻrtalarida Janubiy Koreya yarim oroldan Yapon o.lariga eneolit davri madaniyati (Yayon madaniyati)ni tarqatuvchi katta guruhning koʻchib kelishi natijasida shakllangan. Bunga qadar bu yerda ayn va qisman malayyapolinez qabilalari yashagan. Ularning oʻzaro aralashuvi natijasida kelgindi qabilalar tili ustuvor mavqeni egallagan. qadimiy yapon qabilalarining elat boʻlib uyushuvi mil. 4-asrda birinchi umumyapon davlati (Yamato podsholigi)ning tashkil topishi bilan tugagan. Yapon elati Osiyoning qadimiy sivilizatsiyalari (Xitoy, Koreya, Hindiston) taʼsirida rivojlangan. Qishloq aholisining asosiy mashgʻuloti — sugʻorma dehqonchilik (sholi), baliq ovlash, shahar aholisida esa hunarmandchilik hisoblangan. Ya. chinni, loklangan buyumlar ishlab chiqarish, toʻqimachilik va badiiy hunarlar bilan shugʻullangan. Koʻpgina hunarlar saqlanib qolgan. Ya. qadimgi va eng yuqori darajada rivojlangan madaniyat va sanʼatga ega. Hozirda shaharlik Ya.ning katta qismi yuksak taraqqiy etgan sanoatda band.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Mudofaa devorlari** - aholini dushman hujumidan saqlash maqsadida qad. dehqonchilik vohalari atrofiga qurilgan devorlar. Bunday devorlar Osiyo, Yevropa va Afrika qitʼasidagi koʻpgina mamlakatlarda qurilgan (mas, Buyuk Xitoy devori, Antonin devori va boshqalar). Oʻzbekiston hududida Shaxrisabz, Kitob, Nurota dehqonchilik rayonlari va Marokanda shahri atrofidagi qishloqlar tevaragiga Mudofaa devorlari qurilgan. 1956-yilda Ya. Gʻ. Gʻulomov boshchiligida Oʻzbekistonda Mudofaa devorlari izlari aniqlanib, ularning qurilish texnikasi oʻrganiladi. Yozma manbalarda bu devorlar: Hoitul xoriji (Tashqi devor), Hoitul kabiri (Katta devor), Surul aʼzami (Ulugʻvor devor), Kanpir devor, Devori Kandi buzurg (Katta viloyatning devori), Devori Kandi dizak (Istehkomli viloyat devori) degan nomlar bilan atalgan. Oʻzbekistondagi qad. dehqonchilik vohalari atrofida Mudofaa devorlari bunyod qilishdan asosiy maqsad vohani koʻchmanchilarning hujumidan himoya qilish, shuningdek, vohadagi oʻtroq aholini chet el bosqinchilari istilosi va hukmronligi hamda mahalliy zoʻravonlarni ularga yordamlashib turgan koʻchmanchi qabilalardan ajratib, yakkalab qoʻyish, itoatkorlikda saqlash edi. Oʻrta Osiyo, jumladan, Oʻzbekistondagi Mudofaa devorlari tarixini 3 davrga boʻlish mumkin: 1davr miloddan avvalgi 6—4-asr — milodiy 5—6-asrlar; 2davr 6-asrdan 8-asrgacha davom etgan; 3davr 8-asrning oxiri va 9-asrning boshlariga toʻgʻri keladi. Qad. Buxoro, Sugʻd, Usrushona vohalari atrofidagi devorlar oʻzaro tutashtirilib, alohida vohalarnigina emas, balki butun bir mamlakatni uragan yagona mudofaa tizimiga aylantirilgan.

Adabiyot
--------

* Muham yedov H. Kddimiy mudofaa devorlari, T. 1961; Muhamedov H. Oʻzbekistonning qadimiy inshootlari tarixidan, T. 1961.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Tinchlik (maʼnolari).

**Tinchlik**, xalqaro tinchlik — xalqlar va davlatlar oʻrtasida zoʻrlik ishlatmasdan tashki siyosat olib borishga, oʻz zimmasiga olgan majburiyatlarni bajarishga va odatda, xalqaro shartnomalarda mustahkamlab qoʻyilgan majburiyatlarga rioya etishga asoslanadigan munosabatlar: davlatlar oʼrtasida uyushtirilgan qurolli kurash (yaʼni urush)ning yoʼqligi. Dunyo, jamiyat rivojlanib borgan sari xalqaro munosabatlarning subʼyektlari Urtasida vujudga keladi gan mojarolar, nizolar, kelishmovchiliklarni hal qilishning zamonaviy yullari, usullari ishlab chiqilib, amalga oshirilmoqda. Bunda quyidagi holatlar hisobga olinmoqda: 21-asr boshlarida mojarolarning sabablari va manbalari; mojarolarning ishtirokchilari; mojarolarning xarakteri va mazmuni; bu mojarolarni hal etuvchi xalqaro tashkilotlar faoliyati oʻzgarayotganligi. T.ni saqlash uchun mojarolarning oldini olish, ularni tugatishda diplomatik metodlarning roli maʼlum darajada kamayib, iqtisodiy va moliyaviy vositalarning kuchayib borishi kuzatilmoqda. Shuningdek, nizolarni tinch yoʻl bilan hal qilishda gumanitar operatsiyalar sezilarli rol oʻynamoqda. Oʻzbekiston mustaqillikka erishgandan buyon jahonda va Markaziy Osiyo mintaqasida barkarorlik zarurligidan kelib chiqib oʻz tashqi siyosatini amalga oshirmoqsa. Mamlakatimiz dunyoda T.ni saqlashning barcha xalqaro huquqiy meʼyorlariga amal qiladi va ularga sodiq qoladi.

Sayfiddin Joʻrayev.

Tinchlik ramzlaridan biri (Gerald Holtom, 1958)
**Tinchlik** deb zoʻravonlik, ziddiyat yoki shu ziddiyatdan qoʻrquv yoʻq osoyishta holatga aytiladi. Tinchlik individual shaxslar yoki butunboshli mamlakat va xalqlar orasida boʻlishi mumkin. Xalqaro munosabatlarda tinchlik atamasi ostida urush yoʻqligi tushuniladi.

Tinchlik davlatlar orasidagi noharbiy tashqi siyosatga asoslanadi, tinchlik zamirida xalqaro bitim, kelishuv va boshqa hujjatlar yotadi. Tinchlik ijtimoiy xavfsizlikni taʼminlaydi.

Dunyo tinchligini saqlash uchun Ikkinchi jahon urushidan keyin Birlashgan Millatlar Tashkiloti tuzilgan. Nobel mukofoti tinchlik keltirish yoʻlidagi saʼy-harakatlar uchun ham beriladi. Tinchliksevarlik oqimlari mavjud, ulardan eng keng tarqalgani patsifizm deb ataladi.

Tinch hududlar
--------------

Quyidagi hududlarda uzoq vaqt tinchlik hukmron:

| Hudud | Qachondan beri tinch | Izoh |
| --- | --- | --- |
| Shvetsiya | 1814 — bugun | 1814-yili Norvegiya bilan urushidan keyin hech qanday harbiy ziddiyatlarda qatnashmay keladi. |
| Shveysariya | 1848 — bugun | Bu davlat qatʼiy betaraflik siyosati yuritadi. |
| Kosta Rika | 1949 — bugun | 44 kunlik fuqarolar urushidan keyin armiyani tarqatib, biror urushda qatnashmagan. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Oyoqlar
**Oyoq** — tayanch va harakat aʼzosi. Hayvonlarda Oyoqning vujudga kelishi va tuzilishi turlicha boʻlsa ham, bajaradigan vazifasi oʻxshash. Koʻp qilli halqalilarning juda sodda tuzilgan juft oyogʻi muskulli, kalta, lekin serharakatdir. Xordali hayvonlar oyogʻi toq va juft boʻladi. Quruklikda yashaydigan barcha umurtqali hayvonlarda toq Oyoq boʻlmay-di, biroq ular suvda yashashga oʻtsa, toq Oyoq (suzgich qanotlar) qayta vujudga kelishi mumkin (mas, ixtiozavrlar, kitlar va boshqalarda). Toq Oyoq tufayli hayvon suvda muvozanatini saklaydi, oldinga harakat qiladi va, asosan, oʻzini-oʻzi boshqaradi. Juft Oyoq dastlab baliqlarda paydo boʻlgan, u suvga shoʻngʻish yoki koʻtarilishni boshqaradi va muvo-zanatni saqlaydi.

Har bir Oyoq muskullar yordamida harakatlanuvchi va bir-biri bilan tutashgan togʻayli yoki suyakli skeletdan iborat. Kuruklikda yashaydigan umurtqali hayvonlarning oyoklari 3 boʻlimdan tashkil topgan; Oyoq kamari bilan tutashuvchi yelka (oldingi Oyoqda) yoki son (orqa Oyoqda), bilak (oldingi Oyoqda) yoki boldir (orqa Oyoqda) va panja (oldingi Oyoqda) yoki pay (orqa Oyoqda).

Evolyusiya jarayonida juft Oyoq koʻp oʻzgarishlarga uchragan. Uchar kaltakesaklar, qushlar va koʻrshapalaklarda uchishning taraqqiy etishi tufayli oldingi Oyoq kanotga, dengiz kaltakesaklari, kitsimonlar, kurakoyokli sut emizuvchilarniki kurakka aylangan va hokazo Baʼzan hayvonlarning oldingi oyoklari kovlashga (krotda), ayrimlarini-ki ushlashga (maymunlarda) moslashgan. Funksional ahamiyati kamayishi sa-babli ayrim hollarda juft oyoq yoʻq boʻlib ketgan (mas, ilonbalikdarning qorin suzgich qanoti, kitsimonlar va sirenalarning orka oyoklari, oyoqsiz amfibiyalar hamda barcha ilonlarning ikkala juft oyoklari va h.k.).

Odam da Oyoq suyaklari va muskullari gavdani koʻtarib turishga va turli hamda murakkab harakatlarni bajarishga moslashgan. Shuning uchun oyoq relyefining qoʻlga nisbatan oʻziga xos boʻlishida oyoq suyaklari, muskullari aqamiyatga ega. Oyoq dumba, son, boldir va oyoq kaftidan iborat. Dumba sohasining hajmi katta, boʻrtgan. Son hajmi oʻrta-sidan torayib borgan. Tizza qismi ol-dinga boʻrtgan, orqa sohasida tizza osti chuqurchasi joylashgan. Boldir soxasining orqa qismi muskul hisobiga boʻr-tib, pastga tomon asta kamayib boradi. Oyoq kafti koʻndalang joylashgan, pastki yuzasi yey shaklida boʻlgani uchun harakat osonlashadi.

Oyoq relyefi yosh, jins va odam krmatiga qarab turlicha boʻladi. Oyoq panjasi kaft oldi, kaft va barmoklardan tashkil topgan. Juda koʻp pishiq boylamlar va koʻplab muskullar paylari bilan yaxlitlashgan kaft oldi suyaklari yuqorida boʻrtib chiqqan gumbaz hosil qiladi. Oyoq panjasi boylamlari va muskulining zaiflashishi Oyoq panjasining yassilanishiga sabab boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Psixoanaliz** {psixo... va analiz) — psixoterapiya metodi va Zigmund Freyd tomonidan rivojlantirilgan psixologik taʼlimot. Ongsiz psixik jarayonlar va motivatsiyani diqqat markaziga qoʻyadi. Inson xulqi asosini lazzat olish (libido)ga nisbatan, ayniqsa, ilk bolalikda paydo boʻlgan seksual (jinsiy) mayl tashkil qiladi degan gʻoyani ilgari surib, odam xulqidagi ijtimoiylik, onglilikni inkor etadi. Ongdan unga muvofiq kelmaydigan (asosan, seksual) mayllar va ruhiy kechinmalarni siqib chiqarish psixoanalizda har xil nevrozlar va turli patologik hodisalar (unutish, yanglish harakatlar va hokazolar)ning asosiy manbai sifatida qaraladi. Psixoanaliz nazariyasiga koʻra, 3 xil psixik instansiyalar hukm surishi mumkin: gʻayrishuuriy "U" (id) — mayl doirasi; turli himoya vositalari bilan "U"ning impulyelarini cheklovchi shuuriy "Men" (Ego); "Oʻta-Men" (Super-Ego) — ijtimoiy taqiqdar, qonun tusiga kirgan majburiy tartib-qoidalar. Freydning fikricha, "Men" reallik tamoyiliga asoslangan holda inson psixikasida harakatlanuvchi qarama-qarshi kuchlarni muvofiqlashtirish vazifasini bajaradi. Inson oʻzining qadimgi ajdodlaridan irsiy yoʻl bilan oʻtgan instinktiv mayllarning namoyon boʻlishi tufayli faoldir. Instinktiv mayllar dastavval jinsiy instinkt va oʻzini himoya qilishga intilish instinkti tarzida yuzaga keladi. Lekin jamiyat shaxsni koʻp jihatdan cheklab qoʻyadi, uning instinktlari va mayllari "senzura"dan oʻtkaziladi. Buning natijasida oʻzining aksariyat instinktlari va mayllarini toʻxtatish, taqiqlashga majbur boʻladi. Instinktiv mayllar uning shaxsiyatiga tegadigan ruhiy holat sifatida ongli hayotidan siqib chiqariladi, lekin yoʻqolib ketmaydi, faqat ongsizlik sohasiga oʻtkazib yuboriladi, xolos.

Psixoanaliz taʼlimotining vazifalaridan biri — ongsizlik sohasidagi "kompleks"larni aniklash va ularni anglashga yordamlashishdan iborat. Ushbu taʼlimot namoyandalari shaxsning ichki ixtiloflarini ochib berish uchun "Edip kompleksi"ni yaratdilar. Ularning mulohazasicha, instinktiv mayllar oʻz quvvati va faolligini saqlagan holda insoniyat madaniyati va shaxs faoliyati mahsulining har xil shakllariga kirib ("sublimatsiyalashib"), ongsizlik holatidan turib inson xulq-atvorini boshqarishda ishtirok qilaveradi. Psixoanalizda ongsizlik bilan onglilik oʻrtasidagi qaramaqarshi munosabatni mutlaqlashtirish uchraydi, buning natijasida ularning oʻzaro bir-birini toʻldirish imkoniyati rad qilinadi.

Psixoanaliz adabiyot va adabiyotshunoslik, sanʼat va sanʼatshunoslik, boshqa gumanitar fanlar va tibbiyotga taʼsir koʻrsatdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 
Hozirgi kunda psixoanaliz psixologiyaning ajaralmas yonalishlaridan biri hisoblanadi.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Gvatemala (maʼnolari).

**Gvatemala** — Gvatemala Respublikasi poytaxti. Gvatemala togʻligining janubi-sharqiy qismidagi vodiylardan birida (1S02 m balandlikda) joylashadi. Aholisi qariyb 2,4 mln. kishi (1999), asosan indeys va kreollar. Iklimi subekvatorial, passatli musson iqlim. Oʻrtacha oylik temperatura 15—20°. Yillik yogʻin 500—1000 mm.

G. 1524-yilda Santyago nomi bilan qurila boshlagan. 1541-yil Agau vulkani otilganda va 1917-yil dekabr hamda 1918-yil yanvardagi zilzilada butunlay vayron boʻlib, keyinchalik qayta tiklangan. Temir yo'l orqali Tinch okean sohili va Karib dengizining portlari bilan bogʻlangan. Xalqaro aeroport bor. G. — mamlakatning muhim sanoat markazi. Oziq-ovqat, toʻqimachilik, koʻn poyabzal, mebel korxonalari, temir yo'l ustaxonalari bor. Meʼmoriy yodgorliklardan katolik sobori (1782—1815) saklangan. G.da bir necha universitet, Oliy politexnika maktabi, Harbiy akademiya, Iqgisod maktabi, Milliy konservatoriya, Fanlar akademiyasi (1930), Milliy institut (1945), Antropologiya va tarix instituti (1946), Meteorologiya va seysmologiya instituti, rasadxona, Milliy kutubxona va b. bor.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

| * k
* m
* t
Shimoliy Amerika poytaxtlari |
| --- |
| BMTga aʼzo mamlakatlar: Baster **·**  Belmopan **·**  Brijtaun **·**  Gavana **·**  Gvatemala shahri **·**  Kingstaun **·**  Kingston **·**  Kastri **·**  Managua **·**  Mexiko shahri **·**  Nassau **·**  Ottava **·**  Panama shahri **·**  Port-of-Speyn **·**  Port-u-Prins **·**  Rozo **·**  San Salvador **·**  San Xose **·**  Santo Domingo **·**  Sent Jons **·**  Sent Jorjs **·**  Tegusigalpa **·**  Vashington |
**Turma**, qamoqxona — ozodlikdan mahrum qilish tariqasidagi jazoni ijro etish muassasasinnnt bir turi. Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksiga koʻra, turmaga qamash tariqasidagi ozodlikdan mahrum qilish jazoning muayyan qismi, lekin 5 yildan koʻp boʻlmagan muddatga oʻta xavfli retsidivistlarga va ogʻir yoki oʻta ogʻir jinoyati uchun 5 yildan ortiq muddatga ozodlikdan mahrum etishga hukm qilingan shaxslarga nisbatan sud tomonidan tayinlanishi mumkin. Shuningdek, turmalar umumiy va qattiq tartibli koloniyalardan jazoni oʻtash tartibini ashaddiy buzganlik uchun oʻtkazilgan shaxslarni saqlashga moʻljallangan. Turmalarda mahkumlar umumiy kameralarda saqlanadi. Alohida hollarda mahkumning batamom ajratib qoʻyilishini taʼminlash maqsadida muassasa boshligʻining prokuror tomonidan tasdiklangan qarori asosida uni 1 kishilik kamerada saqlashga yoʻl qoʻyiladi. Turmada mahkumlar belgilangan eng kam ish haqi miqdorining 75 foizigacha boʻlgan summaga oziq-ovqat maqsulotlari va eng zarur narsalar sotib olishlari mumkin. Ular har muddati 1 soatlik sayr qilish va yil mobaynida 2 marta qisqa muddatli hamda 1 marta uzoq muddatli uchrashuv, 2 marta telefon orqali soʻzlashuv, 2 ta posilka yoki yoʻkdov, shuningdek, 2 ta banderol olish huquqiga ega. Turmalarda mahkumlarni yengillashtirilgan saqlash sharoitiga muddatdan oldin oʻtkazishga yoʻl qoʻyilmaydi, mahkumni sogʻligʻiga koʻra tegishli tibbiy xulosa asosida oʻtkazish hollari bundan mustasno. Homilador ayollar va yonida emizikli bolasi bor ayollar, shuningdek, 1 va 2guruh nogironlari turmalarda jazoni yengillashtirilgan saqlash sharoitida oʻtaydilar.

Mirzayusuf Rustamboyev.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dvoryanlar**, dvoryanlik — oʻrta asr jamiyatida imtiyozlari merosiy boʻlib qonun bilan mustahkamlangan oliy tabaqalardan biri (ruhoniylar bilan birga). Xususiy yer egaligi — D.ning iqtisodiy va siyosiy taʼsirining asosini tashkil etgan. Gʻarbiy Yevropada D. qad. aristokratlar avlodidan, qirol saroyidagi mansabdor shaxslar, ritsarlardan shakllana borgan va absolyutizm (mutlaq hokimiyatlik) davrida vujudga kelgan. D. oliy va quyi tabaqaga boʻlingan, bu esa ularning unvonida oʻz ifodasini topgan (Angliyada baron va ritsarlar, Ispaniyada grandlar va idalgolar, Polshada magnatlar va shlyaxtalar va b.) Gʻarbiy Yevropa mamlakatlarida tabaqaviy jamiyat tugatilgandan soʻng D. oʻzining koʻpgina imtiyozlari va siyosiy taʼsirini saqlab qolgan. Rossiyada 12—13-asrlarda harbiy-xizmatchilar tabaqasining eng quyi qismi sifatida vujudga kelgan. 14-asrdan D. xizmatlari evaziga yer olishgan (qarang Pomeshchiklar). Petr I davrida D.ning shakllanish jarayoni nihoyasiga yetgan. D.ning safiga davlat xizmatidagi mansab pogʻonasidan koʻtarilishiga qarab, boshqa tabaqa vakillari ham kelib qoʻshilgan. 1762-yilda D. Petr I tomonidan joriy etilgan majburiy harbiy va fuqarolik davlat xizmatlaridan ozod boʻlishga erishishgan; D. jismoniy jazoga tortilmagan, yollanma harbiy xizmat majburiyati va shaxsiy soliqlardan ozod etilgan. Yekaterina II tomonidan berilgan inoyatnoma (1785) (rus D.ining erkin va ustu-vorliklari) D.ning shaxsiy imtiyozlariga keng yoʻl ochib bergan, dvoryan oʻz-oʻzini boshqaruv tizimini joriy etgan. D. tabaqa sifatida Okt. toʻntarishidan soʻng tugatilgan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
„**Bu oqshom**" — „Uch quduq" oʻzbek pop-rok guruhi ijro etgan qoʻshiq. 1979-yil eʼlon qilingan. Qoʻshiq soʻzini ham, kuyini ham guruh solisti Ziyod Eshonxoʻjayev yozgan[*manba kerak*]. „Bu oqshom" guruh va Eshonxoʻjayev repertuaridagi eng taniqli kompozitsiyalarning biridir.

1979-yil qoʻshiq uchun sodda klip olingan. Unda „Uch quduq" guruhining ikki aʼzosi akustik gitara bilan taronani daryo boʻyida ijro etayotgani tasvirlangan. Eshonxoʻjayev taronani yakkaxon karyerasi davomida muntazam ijro etib keladi. 1979-yildan keyingi 40 yil mobaynida xonanda qoʻshiqni turli talqinda kuylagan.

„Bu oqshom" 1970-yillarda yozilgan oʻzbek tilidagi eng taniqli taronalarning biridir. Qoʻshiq bugunga qadar bir necha xonanda va guruhlar, jumladan, Sevara Nazarxon, Jahongir Mirzo hamda „Serenada" va „Xoʻja" guruhlari tomonidan kaver qilingan. Qoʻshiq 2022-yil 7-aprel sanasida efirga uzatilgan „Artist" koʻrsatuvining 1-mavsumida ishtirokchi Mirabbos Qosimov tomonidan estrada yoʻnalishda kaver qilib kuylangan. Shuningdek, qoʻshiq oʻzbek havaskor gitarachilari orasida ommalashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Atayev, Nodir* „Chalish uslublari". *Gitara chalishni oʻrganamiz*. Qaraldi: 30-noyabr 2022-yil.
2. ↑  YouTube logotipi Mirabbos Qosimov - Bu oqshom (Artist SHOU 2022) YouTubeda

Havolalar
---------

Ushbu maqolani tinglang (2 daqiqa)noicon
Spoken Wikipedia iconBu audiofayl ushbu maqolaning 15-may, 2023-yil(2023-05-15)
 sanasidagi versiyasi asosida yaratilgan boʻlib, shu sanadan keyin amalga oshirilgan tahrirlarni aks ettirmaydi.(Yordam · Koʻproq audiomaqolalar)
* „Bu oqshom" YouTubeda
* Sevara Nazarxon ijrosidagi kaver YouTubeda
" **Gitar Man** "- Jerri Rid tomonidan yozilgan qo'shiq. U birinchi ijrochi edi va 1967 yilda uni singl sifatida chiqardi.

Jerri Ridning singli AQSHda "Billboard" jurnalida mamlakatning eng yaxshi singllar reytingida 53-oʻrinni egalladi (hozirda Hot Country Songs deb ataladi).  Jerri Rid uchun bu reytingdan o'rin egallagan birinchi qo'shiq edi  .

Tez orada Elvis Presli o'z versiyasini  yozib oldi. Buyuk Britaniyada Preslining versiyasi singl sifatida chiqarildi, u 1968-yil 27-fevralda "UK Singles Chart"ida 19-o‘rinni egalladi 

1981 yilda, Presli vafotidan so'ng, uning ushbu qo'shiqini yangi elektron aranjirovka bilan qayta ishlanni.Va bu yangi singl Billboard jurnalining mamlakatning eng yaxshi singllar reytingida 1-oʻrinni egalladi  (bu Elvis Preslining 11-chi va oxirgi 1-raqamli mamlakat hiti edi) *Billboard* Hot 100 ning larpop singl reytingida esa 28-oʻrinni egalladi  .

2015 yilda Memfisning "*The Commercial Appeal*[en]" kundalik gazetasi jurnalisti Kris Xerrington Elvis Preslining 50 ta eng yaxshi qo'shiqlari ro'yxatida "Guitar Man" ni  32-o'ringa qo'ydi. Bundan tashqari, bir yil oldin u Memfis haqidagi 100 ta eng yaxshi qo'shiqlar ro'yxatida "Guitar Man" 57-o'ringa ravo ko'rdi  .

Syujet
------

Qo'shiq Amerika Qo'shma Shtatlari janubida avtostopda sayohat qilayotgan gitarachi haqida . U ishini tashlab, gitara bilan sayohatga chiqdi va gitarachi sifatida ish qidirdi. Natijada, u barda besh kishidan iborat guruh bilan kuylaydi (u guruhning asoschisi edi) va ularni tinglash uchun yoniga kelishni taklif qiladi.

Grafiklar
---------

### Jerri Ridning asl nusxasi

| Grafik (1967) | O'rin |
| --- | --- |
| AQSh ( *Billboard* Mamalakatning top singllar reytingi ) | 53 |

### Elvis Presley versiyasi

| Grafik (1981) | O'rin |
| --- | --- |
| AQSh ( *Billboard* Mamalakatning top singllar reytingi) | 1 |
| AQSh ( *Billboard* Top 100) | 28 |
| AQSh ( *Billboard* kattalar uchun zamonaviy treklar) | 16 |
| Kanada ( *RPM* mamlakat treklari) | 1 |
| Buyuk Britaniya ( Buyuk Britaniya Singllar reytingi ) | 19 (1968) |
| Niderlandiya (Top 40) | 39 |
| Avstraliya (Kent musiqa hisoboti) | 73 |

Manbalar
--------

1. 1 2  „Jerry Reed | Awards | AllMusic".  AllMusic. 2016-yil 24-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 6-may.
2. 1 2  „Jerry Reed | Biography & History | AllMusic".  AllMusic. 2016-yil 10-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 6-may.
3. ↑  „Elvis Presley | full Official Chart History".  Official Charts Company. 2015-yil 2-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 6-may.
4. ↑  *The Billboard Book Of Top 40 Country Hits: 1944-2006, Second edition*, 2004.
5. ↑  *The Billboard Book of Top 40 Hits: Eighth Edition*, 2004.
6. ↑  „The 50 Best Elvis Songs, 35-31: "Blue Christmas," "Guitar Man" and more" (en). *The Commercial Appeal[en]author=Chris Herrington* (2015-yil 6-avgust). 2016-yil 26-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 6-may.
7. 1 2  „The 100 Best Songs About Memphis, 60-56: Elvis Presley, Charlie Rich and more" (en). *The Commercial Appeal[en]author=Chris Herrington* (2014-yil 24-iyul). 2016-yil 26-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 6-may.
„**Arcade**" – Tel-Avivda (Isroil) boʻlib oʻtgan Eurovision 2019 qoʻshiq tanlovida Niderlandiya mamlakati nomidan ishtirok etgan, gollandiyalik qoʻshiqchi Duncan Lawrencening ingliz tilidagi qoʻshigʻi. 2019-yil 7-martda qoʻshiq raqamli formatda chiqarilgan.

Qoʻshiq Duncan Lawrence, Joel Xe, Wouter Hardy va Will Knox tomonidan yozilgan. Tanlov uchun qoʻshiqlarning toʻliq roʻyxati eʼlon qilingandan soʻng, „Arcade" chinakamiga favoritga aylandi va tanlov oxirigacha shunday boʻlib qoldi.

Tarixi
------

Intervyularning birida Lawrence: „Tilburgdagi Rok akademiyasida oʻqiyotganimda, men katta auditoriyaga qanday yuzlanishni oʻrgandim. Menga taʼsir qilgan, oʻzim yoki boshqa birov uchun nimanidir anglatuvchi hikoyalarni qidirdim va sevimli insoni yoshligida olamdan oʻtgan bir sevgan insonning hikoyasidan ilhomlandim. Qoʻshiq soʻzlari va akkordlarini chin yurakdan yozganman. Joel Xe va Wouter Hardy yordamida biz Arcade hikoyasini yaratdik. Arcade – bu bir umrlik sevgingizni topish haqidagi hikoya. Soʻz, erishib boʻlmaydigandek tuyulgan narsaga erishishga umid qilish haqida boradi. Men Arcadeni yozganimdan soʻng juda koʻp qoʻshiqlar yozdim, lekin Arcade orqali insonlarning yuragiga, qoʻshiqlarim orqali kirib borishim mumkinligini sezdim" deb aytgan.

Eurovision qoʻshiq tanlovi
--------------------------

Gollandiyalik teleboshlovchi Duncan Lawrenceni tanlaganidan soʻng, ushbu qoʻshiq Eurovision 2019 qoʻshiq tanlovida Niderlandiya nomidan ishtirok etish uchun tanlangan. 2019-yilning 28-yanvarida har bir davlat, ikki yarim finaldan biriga yoʻl olishi uchun maxsus qur’a tashlash marosimi boʻlib oʻtdi. Niderlandiya 2019-yil 16-may kuni boʻlib oʻtgan ikkinchi yarim finalga yoʻl oldi va shouning ikkinchi yarmida chiqishi rejalashtirilgan. Lawrence yarim finalda 12-oʻrinni egallab finalga yoʻllanmani qoʻlga kiritdi va 498 ochko bilan finalda gʻalaba qozongan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Duncan Laurence takes 'Arcade' to Eurovision for The Netherlands". *eurovision.tv* (2019-yil 7-mart). 2019-yil 28-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 8-mart.
2. ↑  „Arcade - Single by Duncan Laurence".  Apple Music. Qaraldi: 2019-yil 17-may.
3. ↑  „The Netherlands: Duncan Laurence Now Favourite to Win Eurovision 2019". *eurovoix.com* (2019-yil 9-mart). 2020-yil 8-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 15-mart.
4. ↑  „Arcade! Duncan Laurence's Eurovision 2019 song for the Netherlands is visceral and profound". *Wiwibloggs* (2019-yil 7-mart). 2019-yil 17-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 17-may.
5. ↑  „Second Semi-Final: Last 10 acts qualify for Eurovision 2019 Grand Final". *Eurovision.tv* (2019-yil 16-may). 2019-yil 16-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 18-may.

Havolalar
---------

* Duncan Laurence - Arcade YouTubeda // Epic Orchestra. 5 maya 2020.
**Whats Poppin** — amerikalik reper Jack Harlowning „Sweet Action" EP qoʻshigʻining bosh singli sifatida Generation Now va Atlantic Records tomonidan 2020-yil 21-yanvarda chiqarilgan qoʻshigʻi. U shuningdek, uning debyut studiyasiga kiritilgan. „Thats What They All Say" albomi remiksi bilan birga. U JetsonMade, Pooh Beatz va LosTheProducer tomonidan ishlab chiqarilgan. Qoʻshiq Harlow nomini musiqa industriyasida mashxur qilish bilan birga, keyinchalik uning birinchi studiyaviy albomi kabi muvaffaqiyatlarga olib keldi, unda „Whats Poppin" singli mavjud. Ushbu trek Avstraliya, Kanada va Yangi Zelandiyada Billboard Hot 100 reytingida top 10 talikka kirdi. U 63-Grammy mukofotlarida eng yaxshi rep ijrosi nominatsiyasini oldi.

Yaratilishi va Kompozitsiyasi
-----------------------------

Pooh Beatz va JetsonMade hamkorligi DaBabyning „Suge" xit qoʻshigʻi ishlagandan soʻng ikkinchisi boʻlib, ular „Whats Poppin" yaratilgunga qadar bir-birlarining ishlariga qanday qiziqqanliklarini aytishdi. Ikkisi qo‘shiq uchun mukammal ritm ishlab chiqqaniga ishonch hosil qilguniga qadar turli xil tovushlar bilan yaratishga harakat qilishgan va bu 2020-yilning eng katta xitlaridan biriga aylanishiga yordam berdi. PoohBeatzning taʼkidlashicha, qoʻshiq nomi Harlow bilan suhbatdan soʻng u qoʻshiq uchun rep kuylashini istayotgani haqida gapirganidan keyin paydo boʻlgan, chunki uning oldingi nomi „Popping Shit" edi, Harlow „Whatʼs Poppin" sarlavhasi haqida fikr bildiradi. 

Qoʻshiq uchun ritmni prodyuserlar birinchilardan boʻlib oʻylab topdi, asl nusxani oʻzgartirib, qismlarni kesib tashlaganidan soʻng, ular „Suge" bilan muvaffaqiyat qozongani kabi, soddalashtirilgan ritm boʻlgan yakuniy versiyani topdilar. Ularning taʼkidlashicha, ritm qanchalik sodda boʻlsa, shuncha yaxshi, chunki bu sanʼatkorlar ijodining gullab-yashnashiga imkon beradi. 808 ritm kompazitsiyasidan foydalanish qoʻshiqning xit boʻlishini taʼminlashda o'rni juda muhim edi. Shundan soʻng, Jack Harlow 808 ritm kompazitsiyasi bilan ishlashni juda yoqtirishini va uni keyingi musiqasiga qoʻshishga harakat qilishini aytdi. Biroq, JetsonMade 808 ritm kompazitsiyasiga ozgina oʻzgartirish kiritdi, uning fikricha, qoʻshiq estetik jihatdan yaxshiroq ovoz berishda juda muhim. Keyinchalik Jack Harlow bu ritmni eshitganida, „bu men eshitgan eng zoʻr ritmlardan biri va hozir menga kerak boʻlgandek" deb aytdi

Manbalar
--------



1. ↑  „The Best and Worst of Rap This Week: Why Jack Harlow is the White Rapper of the Moment and More" (2020-yil 10-iyul).
2. ↑  *Owens, Henry* „The Positioning of "What's Poppin": An Interview with Jack Harlow". *Sniffers* (2020-yil 9-mart). Qaraldi: 2020-yil 14-aprel.
3. ↑  „2021 GRAMMYs Awards Show: Complete Winners List". *GRAMMY.com* (2020-yil 24-noyabr). Qaraldi: 2021-yil 13-aprel.
4. ↑  *The Story Behind the "What's Poppin" Music Video with Cole Bennett* (inglizcha), qaraldi: 2021-05-16
**Triyest** — Italiyaning shim. kismidagi shahar. FriuliVenetsiyaJuliya viloyati va Triyest provinsiyasining maʼmuriy markazi. Aholisi 209,5 ming kishi (2001). Triyest koʻltigʻi sohilidagi port. Albaniyaning Durres shahriga parom katnaydi. Kemasozlik, kema dvigatellari ishlab chiqarish. neftni qayta ishlash, kimyo, sement, oziq-ovqat sanoati korxonalari mavjud. Ingoloʻitadt (GFR) shahriga neft quvuri oʻtkazilgan. Universitet va muzeylari bor. T. — kad. shahar. 20-asr boshlarigacha turli davlat va knyazliklar tarkibidagi muhim sanoat markazi boʻlgan. 1947—54 yillarda inglizamerika harbiylari nazorati ostidagi "Erkin hudud" qilib ajratildi. 1954-yilgi Italiya bilan Yugoslaviya bitimiga koʻra, T. va uning gʻarbidagi yerlar Italiya ga, sharkidagi hudud Yugoslaviya (hozirgi Sloveniya)ga oʻtdi. Meʼmoriy yodgorliklardan Rim davriga oid binolar, SanJusto va Buyuk Mixail cherkovlari, Venetsiya qalʼasi (14-asr) va boshqa saklangan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oʻrda**, OʻRDU — 1) turkiy va moʻgʻul xalklarida hukmdor, xon qarorgohi, qalʼa. Istiloh ushbu maʼnoda ilk bor qadimiy OʻrxunEnasoy bitigi "Irq bitig"da qayd etiladi. Qoraxoniy hukmdor saroyi yoki Koshgʻar shahri Oʻrdukand deb yuritilgan. Baʼzan Oʻ. oʻrnida uning maʼnodoshi x o n t oʻ y birikmasi ham ishlatilgan. Yirik turk va moʻgʻul davlatlari hamda koʻchmanchi qabilalari ittifoqlari — Oltin Oʻ. Noʻgʻay Oʻ.ning nomi shundan kelib chiqqan. Turli tarixiy davrlarda qalʼa (5—6-asrlargacha), diz (6—8-asrlarda), ark (9— 17-asrlar) deb ham atalgan. Oʻ. asosan, balandlikda bunyod etilgan, unga qiya uzun yoʻlak (pandus) orqali kirilgan; davlat ahamiyatidagi inshootlar, maʼmuriy binolar, hukmdor saroyi va boshqalarni oʻz ichiga olib, atrofi burjlari boʻlgan devor bilan oʻralgan. Oʻ. shaharsozlik tarixida muhim oʻrin tutgan. Oʻ.lar ayrim maʼmuriy — shaharsozlik (oʻrni, oʻlchami, koʻlami, bino, hovuz va boshqalar) jihatlari bilan farqlangan (Koʻhna Ark, Xudoyorxon oʻrdasi, Toshkenpg oʻrdasi va boshqalar).

Jumladan, Toshkent hokimlarining qarorgohlari — Oʻ.lar tarixiy manbalarga koʻra turli davrlarda turli joylarda boʻlgan: 18-asr oʻrtasi (chor hokimlik davri)da Qoratoshda, 19-asrning 1-yarmida Oʻ. oldin Tuproqqoʻrgʻonda, keyin Anhor (Oʻ.)ning chap tomonida — taxminan hozirgi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi senatining binosi oʻrnida boʻlgan. Toshkent Oʻ.lari saklanmagan. Soʻnggi Oʻ. saklanib qolgan tarhi boʻyicha: uz. 54 m, shim. eni 370 m, jan. eni 490 m ga yaqin boʻlgan. Oʻ. devorlariga tashqi tarafga turtib chiqqan diametri 8–9 m atrofida boʻlgan 30 dan ortiq burjlar ishlangan; Gʻarbiy va Sharqiy devorida 2 darvoza boʻlib, ular shaharning bosh koʻchasi (katta koʻcha) bilan oʻzaro bogʻlangan; bir nechta hovlili saroy Oʻ.ning janubida joylashgan. Sharqiy darvozaning tashqarisidagi sahnda sarbozlar harbiy mashqlar oʻtkazgan. Idora va saroy binolari boʻlgan Oʻ.lar Andijon, Shahrisabz va boshqalar shaharlarda ham mavjud boʻlgan; 2) qoʻshin qarorgoqi, lashkargoh. Ushbu maʼno ham qadimiy hisoblanadi. Harbiy harakatlar vaqtida Oʻ. atrofi xandaq bilan oʻralgan. Shoxshabbalar yordamida ihota qilingan, soqchilar nazoratida boʻlgan.

13-asrdan eʼtiboran, Oʻ. "xon qarorgohi" maʼnosida rus tilida qoʻllanila boshlagan. 14-asrgakelib Oʻ. "lashkar, qoʻshin" maʼnosini kasb etgan, eski oʻzbek adabiy tili, xususan, Alisher Navoiy asarlarida ham qayd etiladi. Hozirgi turk tilida ogyi "qoʻshin, armiya"ni anglatadi; 3) Chingiziylar saltanatida favqulodda tantanalar paytida bir necha yuz kishini oʻz bagʻriga sigʻdira oladigan ulkan chodir, oʻtov. Ostonasi va ustunlar oltin bilan qoplanganligi bois bunday oʻtov Oʻrdui zarrini buzurg, yaʼni Oltin Oʻ. deb nomlangan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jamiya Islomiya Ishaatul Ulum** - Hindistonning Maxarashtra shtatining Nandurbar tumanidagi Akkalkuva shahrida joylashgan Deobandi islom maktabi. U 1979-yilda G‘ulom Muhammad Vastanvi tomonidan tashkil etilgan bo‘lib, dastlab bitta kulbada bor-yo‘g‘i olti talaba bilan faoliyat boshlagan va 2014-yilga kelib,uning soni Hindiston bo‘ylab ikki million talabagacha o‘sgan. 

Tibbiyot kolleji va Nur kasalxonasi 2013-yilda MBBS kursini boshlash uchun shtat hukumatidan va Hindiston Tibbiyot kengashidan, Nyu-Dehlidan yakuniy ruxsatnoma olgan va 100 nafar talaba kursga yozilgan. MBBS kollejidan tashqari Jamiyada 300 o'rinli shifoxona ham mavjud bo'lib, unda turli xil jarrohlik operatsiyalari, tekshiruvlar, muolajalar, dori-darmonlar, turli patologiyalar, biokimyo, mikrobiologiya tekshiruvlari, rentgenografiya, sonografiya bepul amalga oshiriladi. Har kuni 600 ga yaqin OPD va 230 IPD bemorlari davolanadi. Barcha bo'limlarda shifokorlar kuniga 30 ga yaqin operatsiyani o'tkazadilar.

Adabiyotlar
-----------

* Darul Ulum Deoband, Vastanvi va Modi izohlari. *Bugun Hindiston .*
* Vastanvi Rsga e'tibor qaratadi. 100 kr kolleji. *Hindiston vaqtlari* .
* Ruhoniy. 2011-03-21. *NY Times* .
* Modi Dilli eshik hai uchun: Maulana G'ulom Muhammad Vastanvi deydi. 2013/10/11. *wn.com* .
* Nima uchun Akkalkuva, uning shogirdlari Bade Hazratiga ildiz otishmoqda. *Financial Express* .
* Yangiliklar. 31.01.2011. *Tribune India* .
* Vastanvi hech qachon Modini maqtamagan, u o'sha mintaqadan bo'lmagani uchun ketishi kerak edi. *Indian Express* .


1. ↑  „Vastanvi a success story in Maharashtra town". *The Times of India*.
**Jaypur** — Hindistonning shim.gʻarbidagi shahar, Aravali togʻlari etagida. Rojastqon shtatining maʼmuriy, iqtisodiy va madaniy markazi. Aholisi 1,5 mln.dan ziyod kishi (1990-yillar oʻrtalari). J.ga 1728 yilda asos solingan. 18-asrda ravnaq topgan rojput madaniyatining markazi boʻlgan. Shahar markazidagi qoʻrgʻonda 18-asrda qurilgan saroy kompleksi boʻlib, unda Chandra Mahal saroyi, badiy muzey, Jantar-Mantar rasadxonasi, Havo Mahal (Shamollar Saroyi; 1751—68) va b. meʼmoriy yodgorliklari saklangan. Shahar devoridan tashqarida, jan.da 19-asr oʻrtalari va 20-asrda J.ning yangi qismi qurilgan.

J.—savdo markazi, transport yoʻllari tuguni. Ip gazlama, koʻn poyabzal, keramika, elektrotexnika, oziqovqat sanoati korxonalari, temir yoʻl va avtomobil taʼmirlash ustaxonalari bor. Qoʻlda fil suyagi, marmar, metalldan badiiy buyumlar, zargarlik buyumlari tayyorlanadi, har xil gazlama toʻqiladi. Un-t bor. Turizm rivojlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oryol** — Rossiya Federatsiyasi Oryol viloyatidagi shahar, viloyat markazi. Oka daryosining har ikkala sohilida. Temir yoʻl tuguni. Aholisi 346,8 ming kishi (1998). Mashinasozlikning yirik markazi — avtogreyder, avtoyuklagich, boshqaruvchi hisob mashinalari, "Yantar" soatlari ishlab chiqariladi, priborsozlik, toʻqimachilik mashinasozligi rivojlangan. Poʻlat quyish zavodi bor. Yengil, oziq-ovqat va boshqa sanoat korxonalari mavjud. 5 oliy oʻquv yurti, 3 teatr, I. S. Turgenev (Oryolda tugʻilgan), I. A. Bunin, N. S. Leskov, oryollik yozuvchilar, tarixchi T. N. Granovskiy, kompozitor V. S. Kalinnikov muzeylari, oʻlkashunoslik muzeyi, suratlar galereyasi, "Oryol hujumi operatsiyasi" muzey-dioramasi mavjud. O. 1566-yilda Rus davlati jan. chegarasini himoya qiluvchi qalʼa si-fatida qurilgan. 1778-yildan Oryol gubernyasi markazi. 17 a. oʻrtalaridan galla savdosining muhim markazi. O.da 18—19-asrlar tarixiy-meʼmoriy yodgorliklaridan Nikolo-Peskov va Mixail Arxangel cherkovlari, "Dvoryanlar uyasi" (hozirgi shahar madaniyat va istiro-hat bogʻi hududi) atrofidagi binolar saklangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tarobulus ash-Shom** (arabcha:  *Ṭarābulus aš-Šām*) yoki **Tripoli** — Livanning shimoliy qismidagi shahar va Livanning Bayrutdan keyingi ikkinchi katta shahri. Shimoliy Livan muhofazasining maʼmuriy markazi. Aholisi 240 ming kishi (1994). Oʻrta dengiz sohilidagi port. Chetga sitrus mevalar, paxta chikariladi. Iroqdan neft quvuri oʻtkazilgan. Neftni qayta ishlash, oziq ovqat, toʻqimachilik sanoati korxonalari bor. Dengizdan baliq ovlanadi.

T. finikiyaliklar tomonidan mil. av. 2ming yillikda bunyod etilgan. 636-yil dan arablar qoʻl ostiga oʻtgan. 1916—1918 yillarda Usmonli turk saltanati tarkibida boʻlgan. 1920 yildan Livanga koʻshilgan. T. — Livandagi sunniylik yoʻnalishidagi musulmonlarning asosiy diniy markazi. Meʼmoriy yodgorliklardan Katga masjid (13-asr), Burtasiya masjidmadrasasi (14-asr), Sakrakiya masjidmaqbarasi, karvonsaroylar, bozorlar saklangan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BNE: XX456126
* BnF: cb12379303f (maʼlumot)
* GND: 4262763-1
* LCCN: n83022065
* MusicBrainz: a373e71c-0085-415b-982f-b339a639717b
* NARA: 10044250
* SUDOC: 032841787
* TDVİA: trablussam
* VIAF: 146613966
* en:WorldCat Identities: lccn-n83022065

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Feodosiya** — Ukrainaning Qrim Respublikasidagi shahar. Qrim yarim orolning janub-sharqiy sohilida. Simferopoldan 116 km sharqsa. Qora dengiz boʻyidagi port, temir yoʻl stansiyasi, balneologik iklim kurorti. Aholisi 75 ming kishi chamasida (2001).

Feodosiyaga miloddan avvalgi 6-asrning oʻrtalarida asos solingan. Ikkinchi jahon urushidan keyin shahar qayta tiklandi, kurort markazlaridan biriga aylandi. Yozi issiq, qishi iliq, yiliga 360 mm yogʻin tushadi. Davolash vositalari: iklim, dengizda choʻmilish, mineral buloq suvlaridan ichish, Ajikoʻl balchigʻi. Shaharda oziq-ovqat (sut, tamaki va boshqa zavodlar), qurilish materiallari, metadlsozlik sanoati mavjud. Mebel, ofset, oʻyinchoq fabrikalari bor. Oʻlkashunoslik muzeyi, I. K. Ayvazovskiy nomidagi (F.da tugʻilgan) kartinalar galereyasi, rus yozuvchisi A.S. Grinning adabiymemorial muzeyi faoliyat koʻrsatadi. 14—15 a.larga oid genuyaliklar qalʼasi qoldiklari, Ioann Predtecha, Stefan, Arxangellar, Sergiy cherkovlari (hammasi 13—14-asrlar), Muftiy Jome masjidi (17-asr) kabi meʼmoriy yodgorliklari saqlangan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Braziliyaning San-Paulu shahridagi graffitlar.
**Graffitlar** (ital. grafﬁ to — tirnalgan) — imoratlarning devorlari va idishlar sirtiga tirnash yoʻli bilan chizilgan qad. yozuvlar, naqsh va suratlar. G. qad. odamlarning kasbi, qiziqishlari, sanʼati, turmushi xususiyatlari toʻgʻrisida muhim maʼlumotlarni saklab qolgan. G. qad. qabilalarning jonli tilini bilishga imkon beradi. U paleografiya fanini yangi maʼlumotlar bilan boyitishda muhim ahamiyatga ega. Oʻrta Osiyoning qadimda aholi yashagan manzilgohlaridan topilgan G. ham ajdodlarimizning koʻhna madaniyati va yozuv namunalarini oʻrganishda manba boʻlib xizmat qilmoqda.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Buyuk ko’chishlar boshlanishiga qadar german qabilalariga mansub franklar Reyn daryosi quyi oqimidagi hududlarda yashaganlar. Franklar gotlar va langobardlar kabi hayvon terisidan emas, matodan kiyim- bosh kiyishgan va soch-soqollarini olib yurishgan. Ularda faqat qirol oilasiga mansub kishilar uzun sochda yurishgan.**Franklar** - Quyi va Oʻrta Reyn boʻylarida milodiy 3-asrda yashagan qabilalar ittifoqiga birlashgan german qabilalari guruhi (xamavlar, brukterlar, usibetlar, tenkterlar, sugambrlar va boshqalar). Adabiyotlarda 2 guruhga boʻlingan. 1guruh (gʻarbiy F.)ning negizini sali (dengiz boʻyi; keltcha sal — dengiz) F. i tashkil etgan. Ular dastlab Eysel daryosi boʻylarida, 4-asr oʻrtalarida esa Reyn daryosi sohillarida yashaganlar. 2guruh (sohil F.) Reyn daryosining yuqori qismi boʻylab Mayngacha boʻlgan hududda yashagan. Sali F.i 4 a. oʻrtasida rimliklar tomonidan tormor etilgan, biroq federatlar huquqida Toksandriyada krldirilgan; 451 yil gunnlarga qarshi Katolaun jangit qatnashganlar. 5-asr boshida sali F.i Galliyann Sommagacha egallaganlar. Frank davlati (5-asr oxiri — 9-asr oʻrtalari) tashkil topgan. Maas va Luara daryolari oraligʻida yashagan F. keyinchalik mahalliy aholi bilan singib ketib, shim. fransuz, shuningdek, vallon elatlari tarkibiga, Luaraning jan. rogʻida yashovchi F. esa, jan. fransuz (provansal) elati tarkibiga kirgan. Reyn daryosining quyi havzasida yashovchi F. gollandlar va flamandlarning etnogenezida katta rol oʻynagan. Reyn daryosining oʻrta oqimi boʻylab va Maas daryosi havzasida yashovchi F.da oʻziga xos etnik xususiyatlar saqlanib qolgan. FRANKONIYA (Franken) Germaniyadagi tarixiy viloyat. Ilk oʻrta asrlarda franklar istiqomat qilgan hudud, 9-asr oxiri — 939 yilda Germaniya qirolligining qabilaviy gersogliklaridan biri, keyinchalik bir necha feodal mulklarga parchalanib ketgan. F. nomi faqat Sharqiy F. (Mayn daryosi xavzasi) uchun saqlanib krlgan. Uning katta qismi 1803-yilda Bavariya tarkibiga kiritilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Vandalised by germanymapperde

Hayoti
------

Jimmy Wales oʻzining birinchi turmush oʻrtogʻi Pamela Green bilan talabalik davrida tanishgan. U ushbu turmush oʻrtogʻi bilan 1994-yilda Chikagoga koʻchib oʻtgan, biroq keyinchalik ajrashgan.

Ikkinchi xotini – Christine Rohan Mitsubishida treyder sifatida faoliyat yuritgan. U bilan ham Wales ajrashgan. Ushbu nikohdan ularning bitta qizi bor.

Wales 2011-yildan Buyuk Britaniyada Kate Garvey bilan istiqomat qiladi. Garvey Buyuk Britaniyanign sobiq bosh vaziri Toni Blair qoʻli ostida referant-kotiba lavozimida ishlagan. 2012-yilning 6-oktabr kuni Wales va Garvey rasman oila qurishdi. Ularning bir qizi bor.

Wales oʻzini ateist deb hisoblaydi. Uning soʻzlariga koʻra, uning oʻz falsafasi uning ongida muqim joy egallagan va shuning uchun u oʻzini butunlay ateist deb hisoblaydi.

Yana qarang
-----------

* Nupedia



|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |