recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Maardu-**(nemischa:)-Estoniyaning Harju okrugida joylashgan shaharcha va aholi punktidir.Bu Tallinn metropolitanining bir qismi hisoblanadi.Shahar 22.76 km² maydonni egallaydi va aholisi 16 170 kishini tashkil etadi. 

Muuga porti, Estoniyadagi eng yirik yuk qabul qiluvchi porti bo'lib,qisman Maardu shahrida joylashgan. 

2000-yilgi demografik ma'lumotlarga ko'ra, shahar aholi soni 16,738 kishi bo'lgan.Aholining 61,7%i ruslar, 19,9%i estonlar, 6,6%i ukrainlar, 5,7%i belaruslar, 1,5%i tatarlar, 0,9%i finlar, 0,6%i polyaklar, 0,5%i litvalar, 0,2%i latviyaliklar va nemislar va yahudiylar tashkil etadi. 

Shaharning tashqarisida (Maardu qishlog'ida), Narvaga boradigan yo'lning janubida Estoniyadagi eng qadimgi saqlanib qolgan barokko uylaridan biri bo'lgan Maardu manor joylashgan.Uning kelib chiqishi 1389-yilga to'g'ri keladi, ammo hozirgi bino XIX asrda kiritilgan qo'shimchalar bilan 1660-yillarga to'g'ri keladi. Manorning egasi Herman Jensen Bohn 1739-yilda eston tilida bosilgan birinchi Injilni chop etishni moliyalashtirdi.

Maardu qishloqlari
------------------

Maardu aholi punkti olti qismga bo'lininadi:

* Kallavere(davlat muassasalarining aksariya qismi joylashgan shahar markazi hisoblanadi);
* Muuga bandargohi;
* Muuga aedlinn (sobiq bog' shahri, hozir Kallaverega qaraganda Tallin bilan ko'proq bog'langan yengil shahar atrofi):
* Karmu (sanoatlashgan hudud):
* Kroodi (sanoatlashgan hudud):
* Maardu ko'li.

Rasmlar
-------

Maarduning diqqatga sazovor joylari

* Maardu Archangel Maykl cherkoviMaardu Archangel Maykl cherkovi
* Iru issiqlik elektr stantsiyasiIru issiqlik elektr stantsiyasi
* Maardu ko'liMaardu ko'li
* Maardu manor uyiMaardu manor uyi
* Quyosh botganda turar-joy binolariQuyosh botganda turar-joy binolari

Yana qarang
-----------

* Maardu Linnameeskond
* Maardu Yunayted

Manbalar
--------

1. ↑  „Maardu linn, valik andmeid".
2. ↑  „Muuga Harbour".  Port of Tallinn. Qaraldi: 25-sentabr 2022-yil.
3. ↑  Sakk, Ivar*. Estonian Manors - A Travelogue*. Tallinn: Sakk & Sakk OÜ, 2004 — 50 bet. ISBN 9949-10-117-4.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash (estoncha)
**M 52** (shuningdek, **Mesye 52** yoki **NGC 7654** nomi bilan maʼlum) Kassiopeya yulduz turkumidagi tarqoq yulduz klasteridir.

Kashf qilinishi
---------------

Klaster 1774-yilda Sharl Messye tomonidan kashf etilgan.

Qiziqarli xususiyatlari
-----------------------

M 52 Yerdan 3000-5000 yorugʻlik yili uzoqlikda joylashgan.

Kuzatishlar
-----------

 Kassiopeyadagi M 52 klasteri.
M 52 — Somon yoʻlining aylana qutb mintaqasida, Sefey va Kassiopeya yulduz turkumlarining deyarli chegarasida joylashgan juda yorqin va yulduzlarga boy tarqoq klaster. Orqa fonda yulduzlarning koʻpligiga qaramay, uni dala durbini bilan β Kassiopeya va i Sefey yulduzlaridan taxminan teng masofada, toʻq sariq yulduz 4 Cas (5 m) dan janubda bir gradusdan kamroq masofada topish qiyin emas. M 52 joyida durbin yoki kichik teleskopning koʻrish sohasida bir nechta yulduzlar va juda yorqin diffuz manzara porlashi koʻrinadi. Aperturasi 200-250 mm boʻlgan teleskopda klaster yorqinligi juda xilma-xil boʻlgan yuzlab yulduzga aylanadi. Avvalo, klasterning gʻarbiy chekkasidagi yorqin (8,6 m) toʻq sariq yulduz koʻzga tashlanadi. Diqqat bilan oʻrganish shuni koʻrsatadiki, u 44 (janubga), 80 (shimolga) va 130 (shimoli-sharqqa) burchak sekundi masofalarida uchta xira yoʻldoshi (taxminan 11 m) bilan toʻrt barobardir (!). Klaster rasmining skeleti koʻp sonli xira yulduzlar manzarasida yigirmaga yaqin sariq yulduzdan iborat.

M 52 bilan bir xil koʻrish sohasida chuqur fazoning yana ikkita obyektini aniqlash mumkin: janubda siyrak Czernik klasteri 43 15 burchak minutida va janubi-gʻarbda mashhur "Pufakcha" tumanligi 40 burchak minutida joylashgan.

### Messye katalogidan osmon qoʻshnilari

* M 103 — (sharqda) ixcham tarqoq klaster;
* M 31, M 32 va M 110 — (janubi-sharqda) Andromeda tumanligi oʻzining yoʻldoshlari bilan;
* M 39 — (janubi-gʻarbiy, Oqqushda) yorqin tarqoq klaster.

= "Messye marafoni" dagi kuzatishlar ketma-ketligi
--------------------------------------------------

… M 110 → M33 → **M 52** → M 103 → M76 …

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* Messier 52, SEDS Messier pages(Inglizcha)

* Informatsiya na angliyskom i fransuzskom iz originalnogo „Новый общий каталог"
* Informatsiya (angl.) iz Пересмотренный Новый общий каталог
* VizieR (angl.)
* NASA/IPAC Extragalactic Database (angl.)
* %22&version=1 Spisok publikatsiy, posvyaщyonnix NGC 7654
* Messier 52, SEDS Messier pages (angl.)
**Nyuton suyuqligi** - I. Nyutonning qovushqoq ishqalanish qonuniga muvofiq oqadigan qovushqoq suyuklik. Laminar oqimda h=P/Q qovushqoklik-ka ega boʻladi, bunda, R — oqish, sil-jish tezligi, Q — laminar oqim tez-ligi gradiyenti, h — suyuqlik moleku-lyar tabiatiga bogʻliq fizik-kimyoviy doimiy kattalik. Suyuq holatdagi barcha molekulyar moddalar, ularning aralashma va eritmalari (suv, metall eritmasi, tuzlar, shisha va h.k.) N. era kiradi. R va Q kattaliklari kichik su-yuqliklar N.s boʻlmaydi, bunday suyuqliklarga polimerlar eritmasi, yum-shash temperaturasidagi shisha va h.k. kiradi.
Kopchilik suyuqliklar qovushqoqlik tezlik gradiyentiga bogliq bolmaydi

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Islohotchi (Reformist) Yahudiylik** - Islohotchi yahudiylik XIX asr boshlarida germaniyalik yahudiylar orasida yuzaga kelgan. Abram Geygir va Moses Mendelson bu harakatning gʻoyaviy quvvatlagan dastlabki shaxslar boʻlganlar. Mendelson (1729—1786) Markaziy Yevropada yashovchi yahudiylarni ular turgan mamlakatning madaniyati bilan assimilyasiya qilishga chaqirgan. Bu reformasiya harakati keyinchalik Amerikaga ko’chgan va Amerika yahudiylari orasida asosiy rivojlanish bosqichini erishgan. Islohotchi yahudiylar bugungi kunda Amerika yahudiylarining 40 %ini tashkil etadi. Isroilda esa ularning soni 5-6 ming atrofida ekani keltiriladi. 

Islohotchi yahudiylar „ortodoks"cha fikrlarni oʻzlariga qabul qilmaydilar. 1885-yilda Pittsburg platformasi qarorlarida ortodokscha e’tiqodlarini rad etib, uning oʻrniga quyidagilarni qabul qilganlar: yahudiylik eng ulugʻ Tangri fikrini taqdim qiladi; reformasiya qayta tirilish, jazo va mukofot berilishini inkor qiladi; reformasiya bundan keyin Masihning kelishini kutmaydi; yahudiylarning Falastinga qaytishi tadqiq qilinmaydi; yahudiylar endi bir xalq (millat) emas, bir jamoadir; Isroil, yakkaxudo ta’limotini talqin qiluvchi barcha e’tiqodlarganisbatan sabr-toqatli (betaraf)dir; ijtimoiy adolatni ta’minlash yahudiylarning vazifasidir; qadim yahudiy shariatidan faqatgina modern (zamonaviy) hayot tarziga mos boʻlganlarigina qabul qilinishi mumkin. Yeb ichish, kiyinish, ritual tozalik bilan bogliq diniy asoslar bekor qilinadi; yahudiylik doimiy shaklda rivojlanuvchi bir dindir. Oʻtmish bilan bogʻliqligini saqlab qoladi, lekin endi Tanah bilan Talmud butunlay bogʻlovchi emas; yahudiylik bilan ilm bir-biriga zid emas. Muqaddas kitobdagi moʻjiza hikoyalari va boshqa voqe’a-hodisalar qadimgilarning an’analaridan boshqa narsa emas.Bu asoslar, ba’zi bir e’tirozlar tufayli 1937-yilda qisman oʻzgartirilgan.Bugungi kunda reformist yahudiylik, moslashgan (murosachi) yahudiylik koʻrinishini olganini qayb etish lozim. Yahudiylikka faqatgina madaniy bir fakt sifatida qaraladi. Tanahning ilohiyligi va kundalik hayotdagi ta’siri munozaraga muhtoj. Ular shanba kuni va kasher asoslariga rioya qilmaydilar. Sinagogada ayollar bilan erkaklar yonma-yon oʻtirishiga ruxsat berilgan. Sinagogada ayollar ham xoxom sifatida vazifa olib marosimlarni boshqarishlari mumkin va bu yerlarda bosh kiyim kiyish majburiyati yoʻq. Boshqacha e’tiqodga ega boʻlganlar bilan nikoh, oila qurish e’tirof etiladi. Yahudiylikka e’tiqod qilmoqchi boʻlganlarga nisbatan hech qanday chegara yoʻq. Boshqa din va e’tiqodlarga hurmat qilan qaraladi. Shuningdek ular sinagoga marosimlarini kamaytirishgan va musiqaga alohida joy ajratishgan, Shanba ta’qiqlarining ba’zilarini bekor qilganlar.

Manbalar
--------

1. ↑  Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 235. sfn error: no target: CITEREFNajmiddinov,\_Karimov,\_Turdiyeva2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Najmiddinov J. Karimov J. Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480 bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.
"CHOʻLI IROQ" — Iroq maqomi bosh kuy mavzui asosida yaratilgan yirik shakldagi mumtoz cholgʻu asar. U gʻamgin, qaygʻuli ruhiy holatni ifoda etgani bilan teran falsafiy maʼno va mazmunga ega. "CH.I." saraxbor usulining tezlashtirilgan variantiga bogʻlangan. Kuy tuzilishida cholgʻu qismlarga xos bozgoʻylar uchrasada, asosan, maqom shoʻʼbalaridek murakkab kuy tuzilmalaridan tarkib topgan. "CH.I."ning shakli daromad, 2 ta miyonxat, avjida Muxayyari Chorgoh namudi ishlatilishidan iborat. Asar yakkanavozlikda koʻproq nay, gʻijjak, tanbur, sato, dutor, qoʻshnay singari cholgʻularda, shuningdek, turli xil ansambllarda ijro etiladi. Oʻzbekiston bastakorlari va kompozitorlari oʻz asarlarida "CH.I." kuy va ohanglaridan unumli foydalanishgan. Shu jumladan, I.Ikromov uning ashula yoʻlini Navoiy gʻazaliga bogʻlab tuzgan, D.Soatqulov oʻzbek xalq cholgʻulari orkestri uchun moslashtirib qayta ishlagan. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Eng katta qutbmas choʻllar.
  Choʻl

**Sahro** — 1) Yaqin va Oʻrta Sharq mamlakatlarida, xususan, arab va fors tillarida chul maʼnosida ishlatiladigan atama. Joy nomlari sifatida ham qoʻllaniladi, mas, Sahroi Kabir. Oʻzbek tilida, xususan, badiiy adabiyotlarda baʼzan choʻl soʻzining sinonimi sifatida ham ishlatiladi; 2) Arktika va Antarktikadagi sovuq, qor va muz qoplagan yerlar. 

**Choʻl** yoki **sahro** deb juda oz miqdorda yogʻin sodir boʻladigan mintaqaga aytiladi. Aksariyat choʻllarda yogʻin yiliga 400 mm dan kam boʻladi. Yiliga 250 mm dan kam yogʻinli choʻllar *haqiqiy*, 250—400 mm orasida yogʻin oladigan choʻllar esa *yarimchoʻl* yoki *dasht*, deyiladi.

Choʻllar shuningdek „issiq" va „sovuq" tiplarga ajratiladi. Issiq choʻllar qum-tuproq bilan qoplangan boʻlsa (masalan, Qoraqum), sovuq choʻllar qor va muz bilan qoplangan boʻladi (masalan, Antarktida).

Galereya
--------

* AtakamaAtakama
* Qum barhanlar, Saudiya ArabistoniQum barhanlar, Saudiya Arabistoni
* Boʻrsiq qumlariBoʻrsiq qumlari
* Sahroi KabirSahroi Kabir

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. 1 2  „desert". *Encyclopædia Britannica online*. Qaraldi: 28-avgust 2011-yil.
3. ↑  „What is a desert?".  Pubs.usgs.gov. Qaraldi: 16-oktabr 2010-yil.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Choʻl*** haqida turkum mavjud |

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Choʻl chigirtkasi**, shistotserka (Schistocerca gregaria L.) — toʻgʻriqanotlilar turkumiga mansub hasharot. Qishloq xoʻjaligi ekinlari uchun xavfli hammaxoʻr zararkunanda. Shimoliy Afrika, Gʻarbiy va Janubiy Osiyo mamlakatlarida (Hindistonda ham) tarqalgan. Koʻplab urchigan yillari Oʻrta Osiyoga Afgʻonistondan uchib oʻtishi mumkin. Tana uz. 46– 61 mm. Yakka va gala boʻlib yashovchi shakllari mavjud. Gala boʻlib yashovchi Choʻl chigirtkasining jinsiy yetilmagani pushti, yetilgani sariq (qora nuqtalari ham bor), yakka yashovchi Choʻl chigirtkasining lichinkalari sargʻish yoki och yashil rangda boʻladi. Bir yilda 2—3 avlod beradi. 1si jan.da kuzqish davrida rivojlanadi va voyaga yetgandan soʻng shimolga qarab ucha boshlaydi. Shimoliy rayonlarda yosh chigirtka voyaga yetadi va 2(bahorgi—yozgi) avlodni boshlab beradi. Bu avlodning rivojlanishi esa jan.da tutaydi. Janub Choʻl chigirtkasi tuproqqa tuxum qoʻyadi. Lichinkalari 10—20 sutka utgach, chiqa boshlaydi; ularning rivojlanishi 30—50 kun davom etadi. Yogʻingarchilik boshlanishi bilan chigirtkalar soni keskin kupayadi va areali ham vaqtincha kengayadi. Choʻl chigirtkasining oʻrtachahar 10— 12 yilda bir marta koʻplab urchishi aniqlangan. Bu holat zararkunandaning doimiy rivojlanadigan makonlaridagi yogʻingarchilik bilan bogʻliq. Choʻl chigirtkasining zarari baʼzi yillari tabiiy ofat darajasiga yetadi.

Kurash choralari: zaharli xoʻraklar sochiladi, oʻsimliklarga insektitsidlar sepiladi, shuningdek, Choʻl chigirtkasi yashaydigan makonlarida yoʻqotiladi (yana qarang Chigirtka).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Peter Hollins**(1800-yil 1-mayda tavallud topgan) — 19-asr davomida ijod qilgan ingliz haykaltaroshi.

Faoliyati
---------

Peter Hollins 1800-yil 1-mayda Birmingemdagi Great Hampton Streetda Uilyam Hollins va uning rafiqasi Ketrinning toʻrtinchi farzandi katta oʻgʻli boʻlib tugʻilgan. Peter Hollinsning oilasining bir qancha aʼzolari badiiy izlanishlar bilan shugʻullanishgan, portretlar va tarixiy mavzular rassomi sifatida muvaffaqiyat qozongan. Amakisi Jon Hollins, Birmingem shisha rassomining oʻgʻli edi.

Peter Hollins Vinsent Barber qo‘lida rasm chizish va haykaltaroshlikni 1822-yilda Londonga Frensis Chantreyda ishlash uchun ko‘chib o‘tishdan oldin otasining ustaxonasida o‘rganishni boshladi. Peter Hollins Chantreyga Jeyms Vatt portretini Handsvortdagi Avliyo Meri cherkovidagi Vatt yodgorlik ibodatxonasiga oʻrnatishda yordam berdi.

Londonda Peter Hollins birmingemlik rassom Genri Xom bilan Old Bond koʻchasidagi studiyada boʻlib,1831-yilda oʻz asarlari bilan shaxsiy koʻrgazmasini oʻtkazadi.Peter Hollinsning tarkibiga Konrad va Medora Lord Bayronning „Korsar" filmidan sahna koʻrinishini tasvirlaydigan guruh kirdi. Peter Hollins Birmingem sanʼat jamiyatida Ser Robert Louli mukofotiga sazovor boʻldi, bu Hollinsning tugʻilgan shahri bilan yaqin aloqalarini tasdiqladi.

1835-yilda Italiyaga tashrif buyuradi va 1843-yilda Birmingemga qaytib, otasining Zargarlik kvartalidagi Great Hampton koʻchasidagi studiyasini egallab oldi.Peter Hollins 60 dan ortiq yirik asarlar, jumladan, „Malvern prioryi", „Bodelwyddan qal’asi", „Qirollik jarrohlar kolleji" va Veston parkidagi haykallarni yaratdi. Peter Hollins shuningdek, Birmingemdagi Ser Robert Pil va Jefson bogʻlari, Leamington Spada doktor Jefsonning jamoat haykallariga mualliflik qildi.

Garchi Peter Hollins oʻz faoliyatining koʻp qismida Londondan ijod qiladi. Peter Hollins revmatizm kasaligi bilan ogʻrigan. Peter Hollins uzoq ijodiy faoliyatida soʻng 1886-yil 16-avgustda vafot etdi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Flynn, Brendan*. A Place for Art: The Story of the RBSA*. Royal Birmingham Society of Artists, 2014.
2. ↑  Noszlopy, George T. „Peter Hollins (1800-1886)",*. Public Sculpture of Warwickshire, Coventry and Solihull*. Liverpool: Liverpool University Press, 2003 — 258 bet. ISBN 0-85323-847-2.
3. ↑  *Stocker, Mark* „Hollins, Peter".  Oxford University Press (2007). Qaraldi: 10-iyun 2023-yil.
4. ↑  *Fisher, Michael*. „Hollins, William (1763–1843)". Oxford University Press. Qaraldi: 13-dekabr 2008-yil.
5. ↑  „Peter Hollins". *A Biographical Dictionary of Sculptors in Britain, 1660-1851* (2007). 28-noyabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-iyun 2023-yil.
**Peter Bodo** (1949-yil 19-iyun) — Avstriyada tugʻilgan amerikalik sport jurnalisti va yozuvchi, *Tennis jurnalining* katta muharriri/blogeri. U shuningdek, *The New York Times gazetasining* „Outdoor" boʻlimi va *Atlantic Salmon Journali* sharhlovchisi. U ikki marta, 1979 va 1981-yillarda „Yilning eng yaxshi yozuvchisi" nominatsiyasi bilan WTA Tour mukofotini qoʻlga kiritgan.

Badiiy uslubi
-------------

Bodoning taʼkidlashicha, uning yozish uslubi mutlaq xolislik mumkin emas degan fikrga asoslanadi. U oʻzining har bir fikrini yaxshi asoslab, isbotlab boʻlmaydigan yoki obyektiv boʻlmasa, „haqiqat" bilan himoya qilish kerakligini his qiladi. Shuningdek, u oʻyinchilarni „kuchli, shaxsiy" his-tuygʻularga ega emasligini va uning oʻquvchilarining aksariyati uning yozgan felyetonlarini tushunishiga ishonishini aytadi. Biroq, baʼzi oʻquvchilarning taʼkidlashicha, Bodo Avstriyada tugʻilishiga qaramay, amerikalik tennischilar foydasiga, amerikalik yoki „oʻrta gʻarbiy" turmush tarzi tarafdori va amerikalik sport uslubi tarafdori.

U tennis sportini targʻib qilishdagi ishtiyoqi bilan ham tanilgan, ammo u bu ishtiyoqni „rahbar tamoyili" emas, balki oʻz yozuvining „mantiqiy natijasi" deb biladi.

Bodoning jurnalistik yozish uslubiga dastlabki taʼsirlar orasida Frank Deford, Karri Kirkpatrik, Jorj Plimpton, Norman Mailer, Deyv Anderson va Hunter S. Tompson bor.

Shaxsiy hayoti
--------------

Bodo Avstriyada venger ota-onadan tugʻilgan. Ular 1953-yilda Qoʻshma Shtatlarga koʻchib oʻtgan. U New York va Nyu-Jersida katta boʻlgan. Bodo 1960-yillarning oxiri va 70-yillarning boshlarida Seton Xoll universiteti (South Orange, NJ) katolik kollejida tahsil olgan. U turmush qurgan va Luqo ismli bir oʻgʻli bor.

Tarjimai holi
-------------

### Badiiy boʻlmagan asarlari

* + *Soccer*; 1978
	+ *Pelé's New World* with David Hirshey; 1976
	+ *Inside Tennis: A Season on the Pro Tour*; 1979
	+ *Rashad: Mikes, Vikes and a Little Something on the Back Side* with Ahmad Rashad; 1985
	+ *The Courts of Babylon: Tales of Greed and Glory From the Harsh New World of Professional Tennis*; 1995
	+ *The Atlantic Salmon Handbook*; 1997
	+ *Tennis for Dummies* with Patrick McEnroe; 1998
	+ *A Championʼs Mind: Lessons From A Life In Tennis*, with Pete Sampras (memoir); 2008
	+ *Whitetail Nation: My Season in Pursuit of the Monster Buck*; 2010

### Badiiy asarlari

* *The Trout Whisperers* (roman); 2006-yil

Manbalar
--------


1. 1 2  *Bodo.* „About Peter Bodo".  Peter Bodo's TennisWorld. Qaraldi: 12-aprel 2010-yil.
2. ↑  „Interview with Peter Bodo".  TalkAboutTennis.com (27-mart 2008-yil). 16-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-aprel 2010-yil.
3. ↑  „Concrete Elbow by Steve Tignor - Book Club: Life Inside the Shadow".
4. 1 2  „Interview with Peter Bodo".  TalkAboutTennis.com (27-mart 2008-yil). 16-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-aprel 2010-yil.
5. ↑  Bodo, Peter*. Inside Tennis: A Season on the Pro Tour*, 1979. ISBN 9780440544111.
**Serblar** (oʻzlarini srbi deb atashadi) — xalq. Serbiya va Chernogoriyaning asosiy aholisi. Umumiy soni 10,16 mln. kishi, jumladan, Serbiyada 6,7 mln. kishi (1990y.lar oʻrtalari). Serbxorvat tilida soʻzlashadi. Etnogeneziga koʻra, xorvatlarga yaqin. Ularning ajdodlari mil. 6—7-asrlarda Bolqon yarim orolga kelib illiriy va frakiy aholi bilan aralashgan jan. slavyan kabilalaridir. S. 12-asrda xalq sifatida shakllangan. Serbiya 14-asr oxirida turklar tomonidan bosib olingach, koʻpchilik S. mamlakat shim.ga koʻchib keta boshlagan. 1878-yilda Serbiya toʻla mustaqilikka erishgan. Dindorlari — pravoslavlar, katolik va protestantlar, sunn i y musulmonlar ham bor. S. dehqonchilik, bogʻdorchilik, uzumchilik, chorvachilik, baliq ovlash, hunarmandchilik va ovchilik bilan shugʻullanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Johnny Cage** — Midway Games va NetherRealm Studios tomonidan yaratilgan *Mortal Kombat* jangovar oʻyin franshizasining xayoliy qahramoni. Asl 1992-yilgi oʻyinda taqdim etilgan, u jang sanʼati boʻyicha keng qamrovli maʼlumotga ega boʻlgan jangovar film yulduzidir. Serialda Cage Yer sayyorasini turli tahdidlardan himoya qiluvchi asosiy qahramonlardan biri qilib tasvirlangan. Qayta ishga tushirilgan xronologiyada Cage, shuningdek, maxsus kuchlar zobiti Sonya Blade va ularning qizi Cassie otasini juda yaxshi koʻradi. U jang sanʼati yulduzi Jean Claud Van Dammedan, xususan, 1988-yilda „*Bloodsport*" filmidagi Van Damm qahramonidan ilhomlangan.

Franshizaning asosiy qismi boʻlgan Cage oʻyinlardan tashqari turli ommaviy axborot vositalarida paydo boʻldi. Qahramonni qabul qilish uning seriyadagi roli, xarakter rivojlanishi, oʻyin oʻynashi va Fatality yakuniy harakatlari uchun umuman ijobiy boʻldi.

Qahramon xarakteri
------------------

Asl "*Mortal Kombat* "(1992) filmida taqdim etilgan Johnny Cage jang sanʼati ustasi va aktyor boʻlib, u oʻz filmlarida maxsus effektlarga tayanmasligini isbotlash uchun Shaolin turniriga kiradi. Bundan tashqari, u boshqa qahramonlar bilan oʻtmish tarixini baham koʻrmaydigan oʻyindagi yagona qahramon. Sehrgar Shang Tsung uni aldab, bu uning mahorati haqiqiy ekanligini isbotlaydi va uning sotilishini oshiradi, deb oʻylaydi. Turnirga kelgach, u haqiqatni momaqaldiroq xudosi Raidendan bilib oladi va oʻzini Yer dunyosi jangchilari bilan birlashtiradi.

„*Mortal Kombat II*" (1993) seriyasida Cage „Mortal Kombat" chempioni Lui Kangdan keyin „Outworld" ning boshqa dunyoviy oʻlchoviga ergashgandan soʻng, oʻzining soʻnggi filmi toʻplamidan gʻoyib boʻladi va u erda u boshqa jangchilar bilan muvaffaqiyatli urinishlari davomida ikkinchi turnirda Earthrealmni tashqi dunyoning yovuz imperatori Shao Kandan himoya qilish uchun qatnashadi.

Cage *Mortal Kombat 3* (1995) voqealari va uning yangilanishini kengaytiruvchi 1996 yilgi *Mortal Kombat Trilogy* sarlavhasigacha seriya davomiyligida yoʻq. U Shao Kanning qoʻshinlari tomonidan Yerga bostirib kirish paytida oʻldirilgan, ammo Yer va tashqi dunyoning birlashishi tufayli uning keyingi hayotga yoʻli toʻsib qoʻyilgan, bu uning ruhini tiklaydi va oʻrtoqlariga Shao Kahnni magʻlub etishga yordam beradi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Dembrow.* „Mortal Kombat: 15 Things You Never Knew about Johnny Cage". *Screen Rant*.  Valnet, Inc. (16-yanvar 2017-yil). 1-oktabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-oktabr 2017-yil.
2. ↑  *Jeff Greeson.* „The History of Mortal Kombat: The Beginning of the End". *GameSpot* (21-oktabr 2007-yil). 20-fevral 2002-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-dekabr 2013-yil.
**Sinklinoriy** (yun. synklino egilaman) — Yer poʻstidagi qatlamlarning yirik murakkab burmali strukturam. S, asosan, tektonik jarayonlar natijasida mayda (tobe) sinklinal yoki orogen egilmalar hisobiga yaxlit keng qamrovli geosinklinal sistemalar vujudga kelishidan paydo boʻladi. S. keskin va kuchli burmalangan, chiziqli braxiform burmalar hosil qilishi bilan ajralib turadi. S. ichki koʻtarilmalarning (geoantiklinal) egilishi natijasida shakllanib, shakllanish davri mobaynida astasekin chuqurlashib boradi. Odatda, S.ning markaziy qismida yosh jinslar yotadi, uning uzunligi bir necha yuz km, eni oʻnlab km ga yetadi. S. shaklan oʻziga qaramaqarshi boʻlgan struktura — antiklinoriy bilan yonmayon keladi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Sinis** yoki **Sinid** (qadimgi yunoncha: *Σίνις* qadimgi yunoncha: *Σίνις*) — yunon mifologiyasida Polipemon va Siliyaning oʻgʻli (Korinfning yo Pemon yoki Poseydon va Siliyaning qizi). U *Pityokampt* („co-bender") taxallusiga ega edi.

Sinis Korinf boʻynida yashab qaroqchilik qilgan. Sayohatchilarga hujum qilib, ularni talon-toroj qilgan va ikkita qaragʻay daraxtini egib, ularni bogʻlagan va qoʻyib yuborgan, natijada qurbonlarining jasadlari ikkiga boʻlinib etgan. Sinidni ona tomondan qarindoshi boʻlgan Tesey oʻldiradi. U, keyinchalik Zevs qurbongohida qotillikdan poklanishi va qurbon xotirasiga „Isthmian" deb atalgan oʻyinni oʻrnatishi kerak edi.

Sinisning qizi Periguna Teseydan Melanippusni tuqqan.

Manbalar
--------

1. ↑  Вакхилид. Дифирамбы XVIII 22
2. ↑  Страбон. География IX 1, 4 (с. 391); Гигин. Мифы 38
3. ↑  Вакхилид. Дифирамбы XVIII 20; Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека III 16, 2; Диодор Сицилийский. Историческая библиотека IV 59, 3; Павсаний. Описание Эллады II 1, 4
4. ↑  Плутарх. Тесей 8
Rossiyaning Singapurdagi elchixonasi.
**Rossiya — Singapur munosabatlari.** Rossiya Federatsiyasi va Singapur Respublikasi oʻrtasidagi diplomatik munosabatlar sanaladi. Rossiyaning Singapurda elchixonasi, Singapurning Moskvada elchixonasi mavjud. Ikkala davlat ham Osiyo-Tinch okenai iqtisodiy hamkorlik tashlikolitining toʻlaqonli aʼzolari sanaladi. Ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlarni „aʼlo" deb taʼriflash mumkin. Rossiya va Singapur koʻplab umumiy manfaatlarga ega va turli darajalarda yaqin hamkorlik qiladi.

Tarixi
------

Singapurdagi birinchi rus konsuli 1890-yilda, orol hali Britaniya imperiyasining bir qismi boʻlgan paytda A. M. Vyvodtsev boʻlgan. Keyingi yili Nikolay II sharqiy sayohati davomida Singapurga tashrif buyurdi. Rossiya imperiyasi 1915-yilgi Singapur qoʻzgʻolonini bostirishda ishtirok etdi. Sovet Ittifoqi va Singapur 1968-yil 1-iyunda diplomatik munosabatlar oʻrnatdi.

Ikki tomonlama munosabatlar
---------------------------

2009-yilda Rossiya-Singapur muloqoti boʻlib oʻtdi, bu ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlarni rivojlantirish jadalligini oshirdi.

Singapurga birinchi davlat tashrifi 2009-yilda Dmitriy Medvedev tomonidan amalga oshirilgan. Tashrif doirasida Rossiya Prezidenti Singapur Prezidenti Sellapan Ramanatan va Bosh vazir Li Syanlong bilan uchrashdi. Rossiya-Singapur qoʻshma bayonotida aytilishicha, Dmitriy Medvedevning Singapurga tashrifi ikki tomonlama aloqalarni yanada rivojlantirish boʻyicha keyingi qadamlarni belgilab berdi. Rossiya rahbarining Singapurga davlat tashrifining asosiy natijalaridan biri yuqori darajadagi Rossiya-Singapur hukumatlararo komissiyasining tashkil etilishi boʻldi. Komissiyaning dastlabki ikki majlisi 2010-yil sentyabrida Singapurda va 2011-yil sentyabrda Moskvada boʻlib oʻtdi. Parlamentlararo va mintaqalararo aloqalar ham soʻnggi yillarda ASEAN-Rossiya sammiti tufayli rivojlandi, unda aʼzo davlatlar rahbarlari Rossiya Prezidenti bilan uchrashadilar. 2011-yil sentabr oyida Singapurda Rossiya, Singapur, Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi va Osiyo-Tinch okeani mintaqasi davlat va xususiy sektorlari vakillari ishtirok etdi.

Rasmiy vakillar
---------------

1994-yilda Rossiya Federatsiyasi Singapurdagi birinchi elchi etib tayinlandi. 1999-yilda Sergey Kiselev Singapurdagi ikkinchi elchi boʻldi.

### Rossiyaning Singapurdagi elchilari roʻyxati

* M. M. Beliy
* S. B. Kiselyov
* A. N. Rojkov
* L. P. Moiseev
* A. A. Tatarinov

Manbalar
--------

1. ↑  Snow 1998. sfn error: no target: CITEREFSnow1998 (help)
2. ↑  Hong 2006. sfn error: no target: CITEREFHong2006 (help)
**Dmitriy Konstantinovich Tersitskiy** (1903 — 1974) — Sovet iqtisodiyoti, davlati va siyosiy arbobi.

Biografiyasi
------------

U 1903-yilda Toshkent shahrida tug‘iladi. Tersitskiy 1944-yildan SIKP (Sovet ittifoqi Kommunistik partiyasi) a’zosi.

Dimitriy Tersitskiy 1922-yildan iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda faoliyat yuritadi. U 1922—1974-yillarda — irrigator-muhandis, Shimoliy Farg‘ona kanali qurilishi bosh muhandisi, Ulug‘ Vatan urushi qatnashchisi, 389-o‘qchilar diviziyasi 1279-o‘qchilar polki aloqa bo‘limi boshlig‘i, O‘zbekiston SSRda xizmat ko‘rsatgan irrigatorchi, "O‘zsuvqurilish" tresti boshqaruvchisi, "Boshquruqcho‘lqurilish" tresti boshlig‘i, "Sredazgiprovodxlopok" instituti direktori lavozimlarida ishlaydi.  

Keyinchalik u O‘zbekiston SSR Oliy Sovetining 7 va 8-chaqiriqlari deputati etib saylanadi.  

Dimitriy Tersitskiy sug‘orishning ilg‘or usullarini ishlab chiqish va amalga oshirish va quruq cho‘l lalmi yerlarini birlamchi kompleks o‘zlashtirilgani uchun 1972-yilda jamoa tarkibi bilan Lenin mukofoti bilan taqdirlanadi.

U 1974-yilda Toshkentda vafot etadi.

Havolalar
---------

* Dimitriy Tersitskiyning ordenlari
* Dimitriy Tersitskiyning Biografiyasi Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-05-04). .
**Topornin Dmitriy Sergeyevich** (1885.25.8 Toshkent 1976.9.4) - matematikamatik, texnika fanlari doktori (1942), professor (1931). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1944). Petrograd Artilleriya akademiyasini tugatgan (1911). Toshkent kadet korpusining (1912—14), Toshkent harbiy bilim yurtining (1914—18) mat. oʻqituvchisi. Turkiston xalq universitetining ilmiy kotibi (1918—20). Oʻrta Osiyo universitetining (1920—29), Oʻrta Osiyo Paxtachilikirrigatsiya institutining (1929 —31), ToshPIning (1931—63) mat. kafedrasi mudiri. Oʻrta Osiyo elektromexanika institutining rektor oʻrinbosari (1931—33), Oʻrta Osiyo industrial institutining umumtexnika fakulteti dekani (1934—36), mat. kafedrasi professor (1963—65). Ilmiy ishlari kvadrat bazis va uning qoʻllanishiga oid. Ilmiy va metodik qoʻllanmalar muallifi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Dmitriy Nikolayevich Uznadze** [1886.20.12(1887.1.1), Gruziyaning Zestafon tumani Sakar qishlogʻi — 1950.12.10, Tbilisi] — gruzin psixologi va faylasufi. Gruziya Fanlar akademiyasi akademik (1941). Leypsig (1909) va Xarkov (1913) untlarini tugatgan. 1915-yil Gruziyada gruzin tilida oʻqitiladigan xotinqizlar oʻrta maktabini tashkil qilgan. Tbilisi universitetining asoschilaridan (1918) biri. Uning tashabbusi bilan bu untda psixologiya boʻlimi, kafedrasi va eksperimental psixologiya lab.si ochilgan. Gruziya Fanlar akademiyasi psixologiya institutiga asos solingan vaqtdan boshlab uning direktori boʻlgan (1950-yildan U. nomida). Utafakkur, nutq, idrok, faoliyat psixologiyasiga oid bir necha asarlar yozgan. Psixologiyada ustanovkaning original nazariyasi, shuningdek, psixologiya fanining turli sohalari boʻyicha darsliklar muallifi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  
 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Grats kelishuvi —** 1992-yil 6-mayda Avstriyaning Grats shahrida Serb Respublikasi Prezidenti Radovan Karadjich va Xorvatiya Gerseg-Bosna Respublikasi Prezidenti Mate Boban oʻrtasida oʻt ochishni toʻxtatish toʻgʻrisidagi bitimdir. Bu shartnoma, aslida, boshqa kelishuvga qoʻshimcha boʻldi — Karadjorjevskiy (1991-yil mart oyida prezidentlar Tujman va Miloshevich oʻrtasida Bosniya va Gertsegovinadagi taʼsir doiralarini boʻlish va keyinchalik „Serbiya" va „Xorvatiya" hududlarini anneksiya qilish maqsadida imzolangan. Mos ravishda Serbiya va Xorvatiya). Rivojlanayotgan yirik Serbiya va Xorvatiya davlatlari oʻrtasida bufer zonasi saqlanib qoldi, u Serbiya va Xorvatiya hukumati tomonidan „Pashalik Aliy" laqabini oldi. Ayrim harbiy tahlilchilarning fikricha Grats kelishuvi Bosniya urushining eng muhim hujjatlaridan biri edi.

Shartnomaning maqsadi bosniyaliklar tomonidan nazorat qilinadigan hududlarni egallashga eʼtibor qaratish uchun Serbiya va Xorvatiya kuchlari oʻrtasidagi ziddiyatni tugatish ediF. Oʻsha paytda serblar nazorati ostida hozirgi Bosniya va Gertsegovina hududining 70 % ga yaqin edi. Shu bilan birga bosniyaliklar Bosniya va Gertsegovina Respublikasi aholisining 44 % ni tashkil etadi va Bosniya hukumatida son jihatdan ustunlik qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  ICTY: Tihomir Blaškić judgement Andoza:Ref-pdf (ingl.)
2. ↑  University of Westminster: Centre for the Study of Democracy: Lee Bryant: The Betrayal of Bosnia Wayback Machine saytida arxivlandi (2009-03-26). Andoza:Ref-pdf (ingl.)
3. ↑  The Tech: Warring Factions Agree on Plan to Divide up Former Yugoslavia Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-06-10). (ingl.)

Yana qarang
-----------

* Bosniya urushi
* Xorvatiya-Bosniya mojarosi
* Bosniya va Gertsegovina Respublikasi
* Xorvatiya Herceg-Bosna Respublikasi
* Serb Respublikasi
* Bosniya va Gertsegovina Federatsiyasi
* Vashington kelishuvi
* Dayton shartnomasi
**Vikipediya ilovasi** Wikimedia Foundation tomonidan ishlab chiqilgan ensiklopediya xizmati boʻlib, mobil Internet qurilmalari uchun Wikipedia internet ensiklopediyasining rasmiy ilovasi hisoblanadi. Ilovaning eng oxirgi versiyasi 6.8.0 boʻlib, 2021-yil 24-aprelda chiqarilgan.

2015-yildan boshlab ilova operatsion tizimlar ostida ishlaydi: Android (Google Play orqali tarqatiladi), BlackBerry (BlackBerry World orqali), IOS (App Store orqali) va Windows 8 (Windows Store orqali). Shuningdek, Wikimedia fondi Wikimedia Commonsga grafik tasvirlarni yuklash uchun rasmiy Wikimedia Commons ilovasini chiqardi. Shu bilan birga, rasmiy ilovalar bilan bir qatorda, mustaqil ishlab chiquvchilar Vikipediyani oʻqish uchun juda koʻp norasmiy ilovalarni chiqardilar, ularning baʼzilari toʻgʻridan-toʻgʻri Vikipediya veb-saytidan maʼlumotlarni yuklab olishadi, boshqa ilovalar MediaWiki API dan foydalanadi.

iOS va Android uchun Vikipediya
-------------------------------

Wikimedia Foundation rasmiy iOS ilovasi „Vikipediya Mobile", Android uchun esa „Vikipediya" deb nomlanadi. Ilovalar bepul. Ular Vikipediya maqolalarini oʻqish imkoniyatini beradi va Vikipediyaning mobil versiyasiga oʻxshaydi. Shuningdek, ular foydalanuvchilarga xaritada foydalanuvchi yaqinidagi joylar haqidagi geotaglangan maqolalarni topish imkonini beradi.

2014-yil iyun oyidan beri Android uchun ilovaning beta-versiyasi maqolalarni ko‘rsatish uchun OTga o‘rnatilgan brauzer mexanizmidan foydalanmaydi, shuningdek, vikimatnni tahrirlash orqali maqolalarni tahrirlash imkonini beradi. WikipediaApp manba kodi har doim https://github.com/wikimedia/apps-android-wikipedia manzilida mavjud hisoblanadi.

Norasmiy ilovalar
-----------------

Ilovalarning asosiy maqsadi maqolalarni, shuningdek, odatiy xususiyatlarni koʻrsatishdir: maqolalarni qidirish, xatchoʻplar qoʻyish, rasmlarni almashish yoki kattalashtirish. Ulardan baʼzilari:

* Brilliant(ish) Software tomonidan „Vikipediyaning hammasi — oflayn"
* Dinamik taʼlimni rivojlantirish instituti tomonidan „WikiNodes"
* va boshqalar hisoblanadi.

Tasvirlar
---------

* 
*

Manbalar
--------

1. ↑  „Commons mobile app". 6-noyabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-noyabr 2013-yil.
2. ↑  „iPhone App of the Week: Wikipedia Mobile".  Smartcompany.com.au (17-iyun 2011-yil). 26-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyul 2012-yil.
3. ↑  „Wikipedia Beta App Goes Native With Drastic New Redesign, Support For Editing, And More". 12-avgust 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-avgust 2014-yil.
4. ↑  *By BrothaTech.* „All of Wikipedia - On or Offline Wiki Reading For your iPhone or iPad".  Appscout.com (16-iyun 2011-yil). 24-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyul 2012-yil.
5. ↑  „WikiNodes Brings A New Perspective To Knowledge » 148Apps » iPhone and iPod Touch Application Reviews and News".  148Apps (10-may 2011-yil). 25-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyul 2012-yil.
**Antioxiya jangi** 613 yilda Antioxiya (hozirgi Turkiya) tashqarisida, Eron-Vizantiya urushi (602-628) doirasida imperator Irakliy I boshchiligidagi Vizantiya qoʻshini bilan shohanshoh Xusrav II Parviz qomondonlari Shohin va Shahrbaroz qoʻmondonligi ostidagi Sosoniylarning Fors qoʻshini – oʻrtasida boʻlib oʻtgan. Fors qo'shini yangi bosib olingan Vizantiya hududini ushlab turishga muvaffaq bo'ldi. Bu g'alaba Sosoniylarning Shom va Onadoʻliga keyingi yurishiga yo'l ochdi. Sosoniylarning ushbu jangdagi g'alabasi ularga Eron-Vizantiya urushi (572-591) davrida Vizantiya tomonidan bosib olingan hududlarni saqlab qolish imkonini beradi.

Tarixi
------

610 yildan boshlab fors qomondonlari Shahrbaraz va Shohin qoʻmondonligida fors qoʻshini Mesopotamiya (hozirgi Iroq va Kurdiston) va Kavkazdagi Vizantiya nazoratidagi hududlarni bosib olishdi. Vizantiya imperiyasi bosqinchi forslarga koʻp qarshilik koʻrsata olmadi va Irakliy I oʻzi Sosoniylar imperiyasining Shahanshohi Xusrav II ga qarshi urushni davom ettirish uchun zarur mablagʻ va qoʻshinlarni toʻplashi uchun bir qator ichki tashabbuslarni amalga oshirishi uchun vaqt kerak edi. Keyingi yili oʻz muvaffaqiyatlarini davom ettirgan Fors qoʻshinlari Suriya va Sharqiy Onadoʻlini bosib olib, Antioxiya va Damashq kabi xristian shaharlarini egallab oldilar. Umumiy fikrlarga koʻra, Fors qoʻshini Vizantiya hududidan tashqariga, Markaziy Onadoʻliga, markaziy ravishda toʻplangan sharqiy Rim qoʻshiniga duch kelmasdan oldinga siljishi mumkin emas edi.

Sharqiy chegarada toʻsatdan hududni yoʻqotishiga javoban, Irakliy samarali qoʻshin tuzib, Antioxiyaga yurish qildi. Biroq, uning qarshi hujumi 613 yilda Antioxiya yaqinida keskin magʻlubiyatga uchradi. Muayyan jangda Rim pozitsiyalari butunlay qulab tushdi va Vizantiya armiyasining umumiy magʻlubiyati Sharbaraz va Shohinning oson gʻalabasiga olib keldi.

Manbalar
--------

1. ↑  Foss, Clive (1975), „The Persians in Asia Minor and the End of Antiquity", *The English Historical Review*, **90** (357): 721–747, doi:10.1093/ehr/XC.CCCLVII.721
2. ↑  Mehta, Virasp (December 23, 2005), *Causes of the Downfall of the Sassanian Empire*, Palo Alto: vohuman.org
**Antiperistaltika** (anti… va yun. peristaltikos — ichakdagi suyuqlikni suradigan kuch) — qiziloʻngach, meʼda va ichaklarning pastdan qisqarishi. Odatda ovqat moddalari, suyuklik ogʻiz boʻshligʻidan halqum, qiziloʻngachning yuqoridan pastga qarab boʻgʻimma-boʻgʻim qisqarishi tufayli meʼ-daga, soʻnfa ichakka yoʻnaladi. Bunda hazm aʼzolari devoridagi halqasimon silliq muskullar yuqoridan pastga qarab na-vbat bilan qisqarsa, uzunasiga joylashgan muskullar esa qisqarib ichak boʻshligʻini kengaytirib, chayqaltiradi. Sifatsiz ovkat isteʼmol qilinganda halqasimon muskullar, aksincha, pastdan yuqoriga — ogʻiz boʻshligʻiga qarab qisqaradi. Uzunasiga joylashgan muskullar esa boʻshashadi. Natijada ichakdagi ovkat yuqoriga — ogʻiz bushligʻi tomon yoʻnalib, qusish jarayoni vujudga keladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Antofagasta** — Chilidagi shahar. Maydoni — 30.718,1 km2. Aholisi — 296905 kishi (2002).

**Antofagasta** — Chilining shimolidagi shahar, Antofagasta viloyatining maʼmuriy markazi. Aholisi 219 ming kishi (1990). A.Chilidan mis, mis rudasi va selitra, Boliviyadan qalay, vis-mut, surma, volfram, kumush rudalari, qisman Argentinadan gʻalla va chor-vachilik mahsulotlari chiqariladigan port. Yuk oborotining 1/3 qismidan ortigʻi — tranzit, eksport-import yuklaridir. A.da oziq-ovqat, tikuvchilik, koʻn-poyabzal, kimyo, kemasozlik va metall-sozlik korxonalari mavjud. Universitet bor. Shaharga 1870-yilda asos solingan.

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Havolalar
---------

* **23°38′39″S 70°24′39″W**
* Antofagasta vebsayt (isp.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsda ***Antofagasta*** mavzusiga oid fayllar bor. |

Manbalar
--------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
***Jon H. Reagan*** — Pompeo Koppini tomonidan xuddi shu nomdagi amerikalik siyosatchi tasvirlangan haykal. Haykal 1919-yilda Jorj V. Littlefield tomonidan Ostindagi Texas universiteti kampusidagi Littlefield favvorasiga kiritilishi uchun topshirilgan. U 1933-yildan 2017-yilgacha olib tashlanguniga qadar Texasning Ostin shahridagi universitetning Janubiy savdo markaziga o‘rnatilgan.

Tarix
-----

1919-yilda Texas universiteti regenti Jorj V. Litlfild universitet kampusining janubiy kirish qismida Fuqarolar urushida halok boʻlgan Konfederatsiyani sharaflaydigan „Memorial Gateway" qurilishi uchun mablagʻ ajratgan. U yodgorlikni loyihalash uchun San-Antonioda yashovchi italiyalik haykaltarosh Pompeo Koppini yollagan, u Texas va Amerika janubi tarixidagi bir qator taniqli shaxslarning haykallarini oʻz ichiga olishi kerak boʻlgan.

### Qarama-qarshilik va olib tashlash

2015-yilda boshlanib, 2017-yilda jadallashib, Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi, xususan, Amerika janubidagi koʻplab jamoat joylarida Konfederatsiyaga oid yodgorlik va yodgorliklarning muhim oʻrinlari haqida milliy tortishuvlar kuchaygan Shu nuqtai nazardan, Koppini Littlefield favvorasi uchun loyihalashtirgan universitetning Janubiy savdo markazi boʻylab Konfederatsiya taniqli kishilarining haykallari jamoatchilikning tanqidiga sabab boʻlgan.

2015-yil mart oyida UT talabalar hukumati Koppinining Jefferson Devis haykalini Janubiy savdo markazidan olib tashlashni talab qiluvchi rezolyutsiyani qabul qilgan. Avgust oyida universitet Devis va Vudro Uilsonning haykallarini Savdo markazidan olib tashlab, ularni saqlashga yuborgan, Texas Oliy sudini Konfederatsiya faxriylari oʻgʻillari boʻlimining daʼvosiga qaramay, Texas Oliy sudini qayta tiklashga koʻndira olmagan 2017-yil 20-avgustda Virjiniya shtatining Sharlotsvil shahrida boʻlib oʻtgan „Oʻngni birlashtiring" mitingidan soʻng universitet *Reygan* va qolgan uchta Konfederatsiya-Texas taniqli kishilarining Koppini haykallarini Janubiy savdo markazidan olib tashlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Kenning, Chris*. „Confederate Monuments Are Coming Down Across the United States". *The New York Times* (15-avgust 2017-yil). Qaraldi: 29-noyabr 2017-yil.
2. ↑  *McCann, Mac*. „Written in Stone: History of racism lives on in UT monuments". *The Austin Chronicle* (29-may 2015-yil). Qaraldi: 29-noyabr 2017-yil.
3. ↑  *Haurwitz, Ralph K.M.*. „Crews remove Jefferson Davis, Woodrow Wilson statues from UT Main Mall". *Austin American-Statesman* (30-avgust 2015-yil). Qaraldi: 29-noyabr 2017-yil.
4. ↑  *Haurwitz, Ralph K.M.*. „UT removes Confederate statues from South Mall". *Austin American-Statesman* (20-avgust 2017-yil). Qaraldi: 29-noyabr 2017-yil.
5. ↑  *Bromwich, Jonah Engel*. „University of Texas at Austin Removes Confederate Statues in Overnight Operation". *The New York Times* (21-avgust 2017-yil). Qaraldi: 21-avgust 2017-yil.
6. ↑  „University of Texas removes four Confederate statues overnight". *NBC News*. Associated Press (21-avgust 2017-yil). Qaraldi: 21-avgust 2017-yil.
**Artyom Andreyevich Dyatlov** (1989-yil 22-may, Toshkent, Oʻzbekiston ) — qisqa masofalarga ixtisoslashgan o‘zbekistonlik yengil atletikachi, O‘zbekiston terma jamoasi a’zosi. 2012-yilgi yozgi Olimpiya o‘yinlari ishtirokchisi.

Sport faoliyati
---------------

2008-yildan boshlab u xalqaro miqyosda chiqish qila boshladi. Olmaota (Qozog‘iston) shahrida o‘tkazilgan "Gusman Kosanov xotirasi" xalqaro musobaqasida 400 metrga to‘siqlar osha yugurishda 53,00 soniya natija bilan uchinchi o‘rinni egalladi. Bidgoshda (Polsha) yengil atletika bo‘yicha o‘smirlar o‘rtasidagi jahon chempionatida u saralash bahslarida 52,62 soniya natija ko‘rsatib, turnirning final bosqichiga chiqa olmadi .

2009-yilda Xanoydagi (Vetnam) bo‘lib o‘tgan Yopiq inshootlardagi Osiyo o‘yinlarida 400 metr masofaga 49,30 soniya natija qayd etib, turnirning final qismiga yo‘llanmani qo‘lga kirita olmadi. Guanchjou (Xitoy) shahrida o‘tkazilgan Osiyo chempionatida 400 metr masofaga 52,53 soniya natija qayd etib, turnirning final qismiga yo‘llanma oladi.

2010-yili O‘zbekiston chempionatida 400 metr masofaga 52,57 soniya natija bilan birinchi o‘rinni egallagan edi.

2012-yilda Bishkekda (Qirg‘iziston) Olimpiya chempioni – Tatyana Kolpakova sovrinlari uchun o‘tkazilgan xalqaro musobaqada 50,25 soniya natija bilan ikkinchi o‘rinni egallagan edi. Olmaotadagi Qozog‘iston chempionatida 400 metr masofaga to‘siqlar osha yugurishda 49,78 soniya natija bilan birinchi o‘rinni egallab, yozgi Olimpiya o‘yinlari me’yorini bajardi. Londonda (Buyuk Britaniya) bo‘lib o‘tgan XXXM yozgi Olimpiya o‘yinlarida u saralashda 51,55 s natija ko‘rsatdi, ammo bu natija musobaqaning final qismiga chiqish uchun yetarli bo‘lmadi .

2013-yilda Puna shahrida (Hindiston) yengil atletika bo‘yicha o‘tkazilgan Osiyo chempionatida 400 metrga 52,09 soniya natija bilan bor-yo‘g‘i yettinchi o‘rinni egalladi. 2014-yilda Inchxon shahrida (Koreya Respublikasi) bo‘lib o‘tgan yozgi Osiyo o‘yinlarida va Xanchjouda (Xitoy) yengil atletika bo‘yicha yopiq inshootlardagi Osiyo chempionatida muvaffaqiyatsiz ishtirok etib, saralashdan o‘ta olmadi.

2015-yilda Uxan shahridagi (Xitoy) yengil atletika bo‘yicha Osiyo chempionatida ishtirok etib, yana saralashdan o‘ta olmadi. Aynan shu yili Artyom sport faoliyatiga nuqta qo‘ydi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Artem DYATLOV | Profile | World Athletics". *www.worldathletics.org*. 11-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-avgust 2021-yil.
2. ↑  *Макс Тимури.* „Ташкент - сегодня!: Артем Дятлов завоевал еще одну лицензию для олимпийской сборной". *Ташкент - сегодня!* (пятница, 22 июня 2012 г.). 11-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-avgust 2021-yil.
3. ↑  *UzDaily.* „Лондон-2012: Артем Дятлов покинул Олимпиаду" (ru). *UzDaily.uz*. 11-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-avgust 2021-yil.
4. ↑  „Olympedia – 400 metres Hurdles, Men". *www.olympedia.org*. 3-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-avgust 2021-yil.