recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Xanoy Prezident saroyi** (vyetnamcha: *Phủ Chủ tịch*) — Vyetnam prezidentining Xanoydagi rasmiy qarorgohi. Bino XX asr boshlarida qurilgan va dastlab Fransiya Hindo-Xitoyi general-gubernatorining qarorgohi boʻlib xizmat qilgan. Meʼmor: Ogyust Anri Vildyo. Saroy Xo Chi Min maqbarasi shimolida joylashgan boʻlib, prezident Xo Chi Min maqbarasi meʼmoriy ansambli tarkibiga kiradi. Hozirgi vaqtda saroy Vyetnam Prezidentining rasmiy qarorgohi boʻlib, davlat qabullari uchun foydalaniladi.

Meʼmorchilik va tarixi
----------------------

Qarorgohni qurish ishlari 6 yil — 1900-1906-yillar davom etgan. Qurilishga fransiyalik meʼmor Avgust Henri Vildyo rahbarlik qilgan. Qurilish maydoni avvalgi egalaridan musodara qilingan. Bundan tashqari, uning oʻrnida boʻlgan ming yillik butxona ham atrofdagi aholi eʼtirozlariga qaramay buzib tashlangan. Binoni yorqin italyancha neorenessans deb tavsiflash mumkin boʻlgan Yevropa uslubida qurishga qaror qilgan. Bunda alohida oʻrnatilgan frontonlar, klassik ustunlar bayramona zinapoyalar va boshqalar. Ushbu bino koʻrinishi Yevropa qasrlariga oʻxshash, faqatgina atrofda ekilgan mango daraxtlari tufayli Vyetnam ekanligini bilish mumkin. Saroy xantal-sariq rangga boʻyalgan. Uning oldida toblangan temir darvoza. 1945-yili unda Fransiya Hindu-Xitoyining general-gubernatori yashagan. 1947-1954-yillar oraligʻida binoda Fransiyaning yuqori harbiy mulozimlari istiqomat qilishgan. Vyetnam mustaqillikni qoʻlga kiritgach Xo Shi Min oʻz qarashlaridan kelib chiqqan holda mazkur bino devorlari orasida yashashdan bosh tortgan va faqatgina mehmonlari qabul qilishda foydalangan. U saroyni mehmonxonaga aylantirgan va unda partiya ishchilari yashagan. Unga esa, bogʻ ichidan uncha katta boʻlmagan suv havzasi yonida, koʻlmak oʻtib saroy qarshisida kichkinagina daraxt uy qurib berishgan. U ikki qavatli binoda 1958-1969-yillar oraligʻida, vafot etgunicha yashagan.

Ayni paytda Prezident saroyiga tashrif buyurish imkoniyati yoʻq. Ammo sayyoylar va mehmonlar saroyning botanika bogʻiga har kuni soat 8 dan 11 gacha va 14 dan 16 soatgacha kirishlari mumkin. Kirish narxi — taxminan 5 ming Vyetnam dongi.

* Fransuz Indochina general-gubernatorining qarorgohiFransuz Indochina general-gubernatorining qarorgohi
* Saroy bogʻi va sazan hovuziSaroy bogʻi va sazan hovuzi
* Kecha yoritishKecha yoritish

Manbalar
--------

1. ↑  „Президентский дворец в Ханое, Вьетнам". 8-yanvar 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-yanvar 2014-yil.
2. ↑  „Президентский дворец | Dostoprimechatelnosti | Xanoy | Vetnam". 8-yanvar 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-yanvar 2014-yil.
3. ↑  „Президентский Дворец в Ханое — фото, экскурсии, отзывы туристов". 8-yanvar 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-yanvar 2014-yil.

Havolalar
---------

|  |
| --- |
| **Prezident saroyi Xanoy** haqida Vikipediyaning qardosh loyihalarida koʻproq bilib oling |
|  | Maʼno va tarjimalari Vikilugʻatda |
|  | Media fayllar Vikiomborda |
|  | Taʼlim resurslari Vikiversitetda |
|  | Xabarlar Vikiyangiliklarda |
|  | Iqtibos, maqol va matallar Vikiiqtibosda |
|  | Asarlar matnlari Vikimanbada |
|  | Kitob va darsliklar Vikikitobda |
|
|
|
Ternining janubdan ko'rinishi
 Ternining shimoldan ko'rinishi
**Terni**(ukraincha: *Терни*) — Ukrainaning Poltava viloyati Lubniy tumanidagi qishloq. 2001-yildagi hisob-kitob 471 nafar aholi istiqomat qiladi. U Sula daryosining o'ng qirg'og'ida joylashgan.

Tarixi
------

XVII asrda Jeremi Wisniowiecki qishloqni Lubny Bernardine monastiriga berdi. Katolik rohiblari Ternida 12 ushr bog'ini barpo etishgan. 1657-yilda Lubniydagi Bernard monastiri vayron qilingandan so'ng, qishloq Bogdan Xmelnitskiy tomonidan Mhar monastiriga berildi.

1721-yil Buyuk Pyotr Terni va Lubniyda 50 ushr maydonda ikkita "dorixona bog'i"ni tashkil qildi. 1781-yil qishloq cherkovsiz bo`lgan, 30 kulbasi mavjud, 1787-yilda 134 nafar kishi yashagan.

1880-yil Qishloq xo'jaligi boshqarmasining iltimosiga binoan Katerina Skarjinska qishloq xo'jaligi maktabini qurish uchun Terni qishlog'idan 30 ursh yer berdi. 1929-yilda bu maktab dorivor va aromatik o'simliklar kolleji, 1950-yilda esa o'rmon kolleji qilib qayta tashkil etildi.

1903-yil - Ternida 335 nafar aholi bor edi. Qishloq cherkovsiz bo`lgan. Vyazivok cherkoviga tegishli edi.

Dini
----

2011-yildan boshlab Ternyda Sharqiy pravoslav cherkovi Avliyo Yuhanno Havoriyga bag'ishlangan. 21-may kuni bayram qilib nishonlanadi.

Terni shahridan odamlar
-----------------------

* Natalya Baklay, ukrainalik shoir

Manbalar
--------

Izohlar

1. ↑  Бочкарёв К.П. Очерки лубенской старины. – М.: тип.А.А.Левенсон, 1899 г. Т. 1 = 39 с.
2. ↑  Лазаревскій: 1, Ист. очер. 103, 2, Луб. и Вишнев. Кіев. Ст. 1896 г. Ш, 337. и 3, Архив, отр. I, 72.
3. ↑  „Лубны, путеводитель по городу".
4. ↑  Описи Київського намісництва 70–80 років XVIII ст.: Описово-статист. джерела / АН УРСР. Археогр. комісія; Ін-т історії та ін.; Редкол.: П. С. Сохань (відп. ред.) та ін. – К.: Наук. думка, 1989. – 389 с.
5. ↑  Л.А. Банкова, Т.М. Дяченко, Т.С. Мошнікова. Лубенський краєзнавчий музей. 1991 р.
6. ↑  Милорадович В.П. Средняя Лубенщина. – КС, 1903 г. № 9, с. 245 – 296; № 10, с. 1 – 36; № 11, с. 209 – 240; № 12, с. 518 – 539. Окр.: К.: 1904 г. – 141 с.

Boshqa manbalar
* Za red. A.V. Kudritskogo Poltavshchina : Entsikl. dovid.. — K.: UE, 1992. — S. 1024.ISBN 5-88500-033-6ISBN 5-88500-033-6
* Tarix míst í isl Ukraínskoíí RSR. Poltavska oblast
**Terrakota** (ital. terra — yer, tuproq, cotta — qizdirilgan) —tor maʼnoda — loydan ishlanib xumdonda pishirilgan sirlanmagan va rang berilmagan mayda haykalchalar; keng maʼnoda — loydan tayyorlanib, maxsus xumdonlarda qizdirilgan badiiy va amaliy ahamiyatga ega sirlangan sopol buyumlar (idishlar, koʻza, haykalcha, oʻyinchoq, koshinvab.). Qizdirilgandan soʻng oʻziga xos tus (sargish, qizgʻishjigarrang, qora) va sirt (faktura)ga ega boʻladi. T. neolit davridan maʼlum boʻlgan. Mayda xaykaltaroshlik asarlari, haykal shakllari, sarkofaglar, Yunoniston, Qad. Xitoy, Hindiston, Amerika haykallari, meʼmoriy qismlar, Oʻrta Osiyoning oʻrta asrlar meʼmorligidagi oʻyma T. bezaklari, Italiya ning relyefli meʼmoriy qismlari, Uygʻonish davri portret byustlari va boshqa badiiy T.ning muhim yodgorliklaridir. Oʻrta Osiyo, jumladan, Oʻzbekiston hududidan koʻplab nodir T. namunalari topilgan. Zamonaviy haykaltaroshlikda T. mayda shaklli haykallar va boshqalarda ishlatiladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Malagasi tili**, malgash tili (malagasicha: *malagasy / مـَلـَغـَسـِ*) — avstronez tillari oilasidagi indonez tillari tarmogʻiga mansub, Madagaskar o.da, unga yaqin boʻlgan Komor va Seyshel o.larida tarqalgan til. Fransuz tili bilan birga Madagasskar Respublikasining rasmiy tili hisoblanadi; unda 10 mln. dan ortiq kishi soʻzlashadi.

Malagasi tili gʻarbiy va sharqiy guruh lahjalarga boʻlinadi. Sharqiy guruhdagi merina lahjasi adabiy tilga asos boʻlgan. Fonetik tizimdagi 5 ta (i, e, a, o, i) unli, 20 ta undosh va ao, ai, oi, ei, diftonglari mavjud. Feʼl nisbatlari tizimi ancha rivojlangan. Zamon kategoriyasi morfologik usulda — affikslar yordamida ifodalanadi. Otlarda jins, son, kelishik kategoriyalari mavjud emas. II shaxs olmoshlari soʻzlovchi va tinglovchining jinsi, ijtimoiy mavqeiga qarab 7 tagacha boʻladi. Sintaktik jihatdan kesim, odatda, ran boshida, ega ran oxirida, aniklovchi aniqlanmishdan keyin keladi. Lugʻat tarkibida sanskrit, arab, suaxili tillaridan oʻzlashmalar anchagina. Rivojlanish jarayonida Malagasi tiliga arab tili, keyinchalik fransuz tili sezilarli taʼsir koʻrsatgan. 19-asr boshigacha arab yozuvi, 19-asr boshlaridan esa lotin yozuvi qoʻllaniladi. MALAGASILAR (malgashlar) — xalq. Madagaskarning asosiy aholisi. 12,79 mln. kishi (1990-yillar oʻrtalari). Ozgina qismi Reyunonda, Seyshel va Komor o.larida yashaydi. Malagasi tilida soʻzlashadi. Koʻpchiligi anʼanaviy diniy eʼtiqodlarga sigʻinishadi. Xristian va sunniy musulmonlar ham bor.

Manbalar
--------

1. 1 2  *(unspecified title)*
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Akçatekir** Turkiyaning Adana viloyatidagi shahar.

Geografiya
----------

Akçatekir Adana viloyati Pozantı viloyatidagi qishloq hududi hisoblanadi. Shahar Pozantıdan 11 kilometr (6.8 mi) va Adanadan 85 kilometr (53 mi) masofada joylashgan. Akçatekir Taurus Mountains togʻlarining Çakıt vodiysida dengiz sathidan 1,250 metr (4,100 ft) balandlikda joylashgan. The settled (winter) population is 2012-yil holatiga koʻra, aholisi 2,483 kishi.

Tarix
-----

Ilk aholi punktlari 200 yil oldin vujudga kelgan. Turkestanlik Shayx shahar tashqarisidagi bir qishloqni topdi. Yoʻllar qurilganidan keyin, bu yerda shahar tashkil etildi. Aholi ikki xil toifaga boʻlinadi, Akça (gʻarbiy qismda) qishloq aholisi — yil boʻyi shu yerda yashaydiganlar va Bürücek (sharqiy qismda) shahar aholisi (asosan Adana va Tarsusdan) — Çukurova (Cilicia) issigʻidan qochib, faqat yozni bu yerda oʻtkazadiganlar.

Muhammad Ali Pashadavrida, 19-asrning birinchi yarmida, Misr armiyasi Akçatekirni qisqa muddat egalladi. Ibrahim Pasha  1833-yilda İbrahim Pasha qal’asi(İbrahim Paşa Tabyası) deb ataladigan qal’a quradi.

Iqtisodiyot
-----------

Akçatekir yozgi kurort shahar hisoblanadi (so called *yayla*). Lekin hozir avtomobil va boshqa transport yoʻllari janubda nisbatan qulayroq. Qishda, shaharda ishlovchilar Akçatekirga joylashishadi.

2014-yilgi holat
----------------

6360-qonunga koʻra, 2014-yilda barcha aholi hududiy birliklar bekor qilingan va ular tuman hududiy birliklariga birlashtirilgan. Natijada, 2014-yildan Akçatekir Pozantı viloyati hududiy birliklaridan biriga aylandi.

Manbalar
--------

<Manbalar>


1. ↑  Statistical Institute Wayback Machine saytida arxivlandi (2015-01-22).
2. ↑  „Mayor’s page" (tr). 18-iyul 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-iyun 2010-yil.
3. ↑  Official gazette (turkcha)
Tarjimai hol
------------

San Luisda tugʻilgan (Maranhão). Ananias — "Bahia "bitiruvchisi, ushbu klubda u oʻzining professional debyutini 2007-yilda Bahia shtati chempionati sifatida oʻtkazgan. 2011-yilda u ikki yilga ijaraga olingan "Portugal ".

2013-yildan 2015-yilgacha futbolchiga boʻlgan huquqlar "Cruzeiro "ga tegishli edi, ammo "tulki "uchun u uchta oʻyin oʻtkazdi, asosan boshqa jamoalar uchun ijara asosida gapirdi — "Palmeiras ", "Sport Recife "va "Shapekoens ". Soʻnggi klubda u 2016-yilda toʻliq shartnoma imzoladi. "Shape "bilan birgalikda u Santa-Katarina shtat chempionatida gʻolib chiqdi va shuningdek, — Janubiy Amerika kubogi xalqaro turnirining birinchi klub finaliga chiqdi. Bu turnirning yarim finalida jamoani musobaqaning hal qiluvchi bosqichiga olib chiqqan „TAG1> San-Lorentso" darvozasiga yoʻllagan gol.

2016-yil 28-noyabr kuni Ananiya Medellin yaqinidagi samolyot halokatida vafot etdi, klubning barcha tarkibi va murabbiylar shtabi UAC-2016-yilning birinchi final uchrashuviga "Atletiko Nacional "bilan uchib oʻtdi.

Maydonda oʻxshash pozitsiya va Ispaniya terma jamoasi Andres Iniesta bilan oʻynash uslubi tufayli oʻyinchi "Ananiesta "laqabiga ega edi.

Sarlavhalar va yutuqlar
-----------------------

* Chempion shtata Santa-Katarina (1): 2016
* Chempion shtata Pernambuku (1): 2014
* Obladatel Kubka shtata Baiya (1): 2007
* Braziliya bayrogʻi Chempion Brazilii v Serii B (2): 2011, 2013
* Braziliya bayrogʻi Obladatel Kubka Severo-Vostoka (1): 2014
* Obladatel Yujnoamerikanskogo kubka (1): 2016 (posmertno, po prosbe sopernikov)

Manbalar
--------

1. ↑  „Что известно о футболистах «Шапекоэнсе»" (ru).  ТАСС (29-noyabr 2016-yil). 1-dekabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-noyabr 2016-yil.
2. ↑  „«Шапекоэнсе» объявлен победителем Южноамериканского кубка-2016". 21-dekabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-dekabr 2016-yil.
**Xumuliy**, Jumaquli ibn Soʻfiy Tagʻoyi turk Urgutiy Samarqandiy (19-asr) — Buxoro amirligida ijod qilgan oʻzbek shoiri va tarixchisi. Tillakori madrasasida tahsil olgan.

Buxoro amiri Nasrulla (1827—1860) davrida Urgutda qozilik qilgan. Oʻzbek va tojik tillarida nasr va nazmda ijod etgan, tarixiy asarlar ham yozgan. Zamondosh olim va shoirlarning tarjimai holini yozib qoldirgan. X.ning "Tarixi Xumuliy", "Manzumoti tarixiy", "Shoh va gado", "Devoni Xumuliy", "Shayx Musoxon adDahbidiyning tarjimai holi" kabi asarlari bor. "Tarixi Xumuliy"da baʼzi bir darvesh shayxlarning tarjimai holidan va mangʻitlar sulolasi tarixidan maʼlumotlar keltirilgan. "Manzumoti tarixiy" asarida esa 1870-yil sodir boʻlgan tarixiy voqealar sheʼr bilan bayon qilinadi.

Adabiyotlar
-----------

* Anke fon Kyugel'gen, Legitimizatsiya sredneaziatskoy dinastii mangitov v proizvedeniyakh ikh istorikov (XVIII-XIX vv.). Almaty: Dayk press, 2004

Havolalar
---------

* „Самарқанд – мадраса таълимининг яловбардори". *Uza.uz*. Qaraldi: 1-oktabr 2021-yil.



  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Anapait**, eskirgan. sin. *tamanit* — fosfat sinfiga xosmineral, suvli temir va kalsiy fosfati. Kimyoviy formulasi : Ca 2 Fe 2+ [PO 4 ] 2 4H 2 O. Tarkibi (%): CaO — 28,18; FeO — 18,05; P <sub id="mwIg">2</sub> O <sub id="mwIw">5</sub> — 35,67; H 2 O — 18.1. Singoniya triklin.

Tarqalishi
----------

Mineral jigarrang temir rudasi ichida shaffof yaltirashga ega yashilsifat kristallar koʻrinishida juda kam uchraydi. U birinchi marta Taman yarim orolining janubiy qirgʻogʻidagi (hozirgi Krasnodar oʻlkasi, Rossiya) Jelezniy Rog burni yaqinidan topilgan va 1902-yilda Artur Zaxs tomonidan Anapa yaqinidagi xuddi shu yarim oroldan yigʻilgan kolleksiya materiallari qatorida tasvirlangan. Uning "*anapait* ", "*anapit* "va "*tamanit* "deb atalishi ham mana shu joylarning geografik nomlaridan kelib chiqqan.

U sezilarli darajada katta boʻlib toʻplanmasa ham, tabiatda keng tarqalgan, Qrim (Kerch), Italiya, Ispaniya, Germaniya, AQSh va boshqa mamlakatlar hududidagi konlardan oz miqdorda topilgan.

Fizik xususiyatlari
-------------------

Zichlik — 2,81 g / sm 3, qattiqlik 3-4, chiziqlarining rangi oq. Maydalanish xususiyati mukammal.

Anapaitning rangi (limon rangi-yashildan koʻkimtir yashilgacha) bir tomondan zargarlarni oʻziga jalb qilib keladi, shu bilan bir vaqtda mineral zargarlik buyumlari uchun keng qoʻllaniladigan darajada yetarlicha qattiq emas. Bu qimmatbaho kolleksion tosh boʻlib, undan amaliy foydalanishning boshqa hech qanday usuli yoʻq.

Manbalar
--------

1. ↑  Sachs A. (1902). *Über anapait, ein neues kalkeisenphosphat von Anapa am Schwarzen Meere* (Sitzungsberichte der Königlich Preussischen Akademie der Wissenschaften nashri). pp. 18-21. .
2. ↑  „Анапаит в Геовикипедии". 30-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-mart 2022-yil.
3. ↑  „Anapaite. Mineral Data Publishing". 16-may 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-dekabr 2012-yil.

Havolalar
---------

* Geowikipedia-dagi Anapait[*sayt ishlamaydi*] Arxivnaya kopiya  (rus. )
* Anapait, depozitlar va fotosuratlar Arxivnaya kopiya (rus. )
**Jinsiy tanlanish** — bir qancha xayvonlarda tabiiy tanlanish shakllaridan biri. J. t. bir xil (odatda, erkak) jinsga mansub individlarning (maye, erkaklar oʻrtasida sodir boʻlib turadigan) boshqa jins bilan qoʻshilish imkoniga ega boʻlishdagi oʻzaro munosabatlardan iborat. Ikkilamchi jinsiy belgilari (maye, pati, rangi, yirtqich tishlari va shoxlari) kuchli rivojlangan erkak hayvonlar boshqalariga nisbatan qarama-qarshi jinsni koʻproq jalb qiladi, binobarin koʻproq koʻpayish imkoniyatiga ega boʻladi. J. t. tushunchasini ilk bor Ch. Darvin taklif etgan. J. t. orqali tur uchun mutlaqo foydasiz, hatto zararli belgilar (maye, bugʻular erkagining yirik shoxi, baʼzi nari qushlarda juda uzun dum) ning paydo boʻlishini tushuntirib beradi. J. t. yashash, yaʼni hayot uchun zarur sharoit (oziq-ovqat, joy va b.)ga ega boʻlish uchun kurashdan iborat boʻlmaydi. J. t.da magʻlub individ yashab qoladi, hatto gʻolibdan ham uzoqroq umr koʻrishi, kelgusi mavsumda gʻolib boʻlishi ham mumkin. Koʻpchilik hayvonlar va barcha oʻsimliklarda J. t. boʻlmaydi. J. t. filogenetik rivojlanish omili sifatida eng yuksak rivojlangan hayvonlar, asosan qushlar va sut emizuvchilarda namoyon boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Ananda ibodatxonasi
**Ananda** — Myanmaning Pagan shahridagi buddistlar ibodatxonasi. Janubi-Sharqiy Osiyodagi eng katta ibodatxonalardan biri. 1091-yilda qurilgan va Buddaning asosiy shogirdlaridan birining nomi bilan atalgan. Paganning 11 ta eng yirik binolariga tegishli.

Eski shaharning shahar devoridan 200 metr sharqda joylashgan. 1991-yilda ibodatxonaning 900 yilligi munosabati bilan shixara minoralari va tom zarhal qilingan, devorlari oqlangan.

Pagandagi eng katta va eng yaxshi saqlanib qolgan ibodatxona sifatida tanilgan. 1975-yildagi zilzila paytida ibodatxona jiddiy shikastlangan, ammo u butunlay tiklangan. Afsonaga koʻra, ibodatxonani qurgan qirol Chansitta saroyiga 8 ta rohib kelib, sadaqa soʻrashgan. Meditatsion qobiliyatlar yordamida ular qirolga oʻzlari yashagan Himoloy togʻlaridagi gʻorlar ibodatxonasining bezaklarini koʻrsatishadi. Podshoh bu vahiydan hayratda qoladi, ajoyib ibodatxona qurishni buyuradi va qurilish tugagandan soʻng meʼmorlarni qatl etdi.

Adabiyotlar
-----------

* Nina Oshegova, Sergey Oshegou: Birmadagi kunst. 2000 Jahre Architektur, Malerei und Plastik im Zeichen des Buddhismus und Animismus.. VEB EA Seemann Verlag, Leyptsig, 1988 yil. ISBN 3-363-00054-5

Manbalar
--------

1. ↑  „Bagan : Ananda Temple, Myanmar(Burma)". *web.archive.org* (19-iyul 2010-yil). 19-iyul 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyun 2020-yil.
**Hamdamov Mulla To‘raboy** — 1874-yili Uychi rayoni Yor-Qo‘rg‘on qishlog‘ida tug‘ilgan, o‘zbek, oliy diniy ma’lumotli. 1932-yili aksilinqilobiy faoliyati uchun 5 yil qamoq jazosiga hukm etilgan, jazoni o‘tagan, din xizmatchisi — imom bo‘lgan. Sovet hokimiyatiga qarshi kurashish va xalqaro burjuaziyaga yordam ko‘rsatish uchun muhojirlardan aksilinqilobiy guruh tuzish to‘g‘risida bevosita ko‘rsatma olgan, 1935—1936-yillari musulmon ruhoniylarining bir necha nolegal yig‘inlarini o‘tkazgan, unda sovet hokimiyati bilan kurashish metodlari masalasi muhokama etilgan. Turkiya, Afg‘oniston, Eron va O‘zbekistonni qo‘shib birlashgan musulmon davlati tuzishni targ‘ib etgan, bu masala bo‘yicha murojaatnoma tayyorlagan, degan ayb qo‘yilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Rustam Shamsidinov*. Qatag‘on qurbonlari*. Sharq nashriyoti, 2007-yil — 409 bet. ISBN ISBN 978-9943-00-240-1.
2. ↑  *Shahidlar xotirasi, Surgun*. G‘ofur G‘ulom nomidagi nashriyot, 2000-yil. ISBN ISBN 5-635-01865-3.
AKIF (Akif) Mexmet (taxallusi; asl ismi Ersoy, Mulla Surat ismi bilan ham tanilgan) (1873 — Istanbul — 1936.27.12) — turk shoiri, publitsist. 1925-35 yillarda Qohirada yashagan, turk adabiyotidan daryo bergan. „Zarralar" (1911), „Sulaymoniya kafedrasida" (1912), „Fotih kafedrasida" (1914), „Xotiralar" (1917), „Asim" (1919), „So-yalar" (1933) asarlarini yaratgan. Ulardagi sheʼrlari asosan aruzda yozilgan boʻlib, liro-epik va lirodidaktik tavsifda. A. oʻz asarlarida koʻproq ijtimo-iy muammolarga eʼtiborini qaratadi, ijtimoiy va iqtisodiy taraqqiyotga daʼ-vat etadi. Turkiya „Mustaqillik gimni" (1921)ning muallifi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. ↑  Ayyıldız, Esat. „Mehmed Âkif Ersoy’un ‘Hasbihâl’ Adlı Makalesindeki Arapça Öğretimine Dair Görüşleri". *Kabulünün 101. Yılında İstiklâl Marşı ve Milli Şairimiz Mehmed Âkif Ersoy 2. Uluslararası Sempozyumu Kongre Kitabı*. ed. Ayşe Erkmen — Mustafa Latif Emek. İstanbul: İKSAD Yayınevi, 2022. 40-48.
**Hamdam Haydaraliyev** (aslida Toshxoʻja Rasulxoʻjayev) (1887, Namangan — 1922, Shahrixon) — oʻzbek xalq professional artisti, raqqos, ashulachi, chavandoz. Sahnada katta ashula, raqs bilan lapar ijro etgan. "Ot oʻyin" tomoshasida otning buyni va qornidan aylanish, egar ustida charx urish, ot ustida tik turib otni choptirish, 2 — 3 ot ustidan birbiriga sakrab oʻtish, maymun oʻynatish va boshqa oʻyinlarni namoyish qilgatch. Rus, fors, arab, turk tillarini yaxshi bilgan, shu tillarda ashula aytgan, raqslar ijro etgan. "Koʻp erdi", "Bir kelib ketsun", "Noma yozding" kabi katta ashulalarni taqsimcha tutib otasi bilan aytgan. Oʻzi yozib ijro etgan "Noz oʻzga-chayu, sitam boʻlakcha" ashulasi el orasida mashhur.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Notsenkansari** , ( xitoycha: 宁金抗沙峰 ) — Himoloy togʻlarining markaziy qismidagi choʻqqi, Tibet platosidagi baland choʻqqi, balandligi — 7208  m (boshqa manbalar boʻyicha 7206  m). U Himoloyning boshqa baland cho'qqilaridan ajratilgan: Kangphu Kang (7204 m) va Tongshanjiabu (7207 m) janubdan 85 kilometr uzoqlikda joylashgan. Tibetda joylashgan . Norin Kang - dunyodagi 105-eng baland cho'qqi.

Notsenkansari Karo-La guruhidagi eng baland cho'qqi, Brahmaputra (Tsangpo) va Yuqori Himoloy tog'lari o'rtasida joylashgan. Guruhga, shuningdek, Kaluksung (6674 m) va boshqa bir qancha kam ma'lum bo'lgan olti ming kishi kiradi, ularning aksariyati ko'tarilmagan. Guruhning sharqida Tibetning katta muqaddas ko'llaridan biri bo'lgan katta manzarali Yamdjoyum-Tso ko'li (Yamdrok Yumtso ko'li) joylashgan.

Eslatmalar
----------

1. ↑
2. 1 2  „Norin Kang, China 7206 meters, 23,642 feet". 25-avgust 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-avgust 2011-yil.
3. ↑  „Noijin Kangsang 7206m". 25-avgust 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-avgust 2011-yil.

Havolalar
---------

* Himolay jurnali Архивная копия
* Peakware.com Архивная копия
**Jirobus**, girobus (yun. geros — doyra va lot. (omni) bus — barcha uchun) — mexanik energiya akkumulyatori — zalvar massasi (maxovigi) boʻlgan relssiz oʻziyurar arava. Maxovik toʻplagan kinetik energiya hisobiga harakatlanadi. Qisqa masofalarda yordamchi transport vositasi hisoblanadi; J.dan portlash xavfi boʻlgan obʼyektlarga xizmat koʻrsatish uchun foydalaniladi. 1955 y.dan elektrobuslar ham amalda qisman qoʻllanilmoqda. Ular maxovikli asinxron dvigatel-generator va tortuvchi ele’tr dvigatellardan iborat harakatlantirish agregati bilan jihozlanadi. AQSH da 12 km uzunlikdagi yulovchilar trassasiga xizmat koʻrsatadigan J. tajriba nusxalari tayyorlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nodim Namangoniy** (taxallusi; asl ism-sharifi Sulaymonxoʻja Ulugʻxoʻja oʻgʻli) (1844 — Namangan —1910) — shoir. Saidqulibek madrasasida tahsil koʻrgan. Arab, fors tillarini oʻrgangan. Qoʻqon va Toshkentda boʻlgan, fan-texnika yangiliklari, rus madaniyati. adabiy va madaniy doiralari bilan yaqindan tanishgan. Buxoro, Samarqand (1899), Turkiya, Misr, Arabiston (1902—03)ga sayohat qilgan. Navoiydan oʻrgangan, gʻazallariga taxmis, naziralar yozgan. Muqimiy, Muhyi, Furqat, Zavqiy, Muhayyir, Shavqiy kabi shoirlar bilan yaqin doʻst boʻlib, ijodiy hamkorlik qilgan, ular sheʼrlariga muhammaslar bogʻlagan. Mumtoz sheʼri-yatning barcha janrlarida, turkiy va forsiyda ijod qilgan. Gʻazallarida inson goʻzalligi, muhabbat va vafo, ayollar erkini kuylagan ("Sogʻindim men, sogʻindingmi?", "Maktubi muhab-bat uslub" va boshqalar), onaVatan tabiati, uning goʻzalligini tarannum etgan, xalq hayotini realistik aks ettirgan, ijtimoiy illatlarni fosh etgan, maʼrifatparvarlik gʻoyalarini ilgari surgan ("Bahor ayyomi keldi", "Davr jav-ridin...", "Bayoni dar safari Toshkand" va boshqalar). "Shikoyati paxta" sheʼrida qish-loq mehnatkashlarining achinarli hayotini tasvirlagan.

Hajviy asarlarida maktanchoq, mutakabbir boylar, chor amaldorlari tanqid qilingan ("Dar mazammati zamona", "Dar shikoyati qozi" kabi). Yumoristik asarlar yozgan ("Bez-gak" va boshqalar).

N. ning sheʼrlari "Turkiston viloyatining gaze-yash"da bosilgan. Oʻzi tuzgan "Bayozi Nodim"ning mukammal nusxasi Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida saqlanadi (inv. №4179).

Manbalar
--------

* Tanlangan sheʼrlar, T. 1964.

Adabiyot
--------

* Karimov F. K. Oʻzbek adabiyoti ta-rixi, 3-kitob, T. 1987; Qayyumov P. Tazkirai Qayyumiy, 2-daftar, T. 1998.

Begali Qosimov.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jinsiy yetilish**, voyaga yetish, pubertat davr (lotincha: pubertas — boʻyiga yetish, jinsiy yetilish) — odam (qarang Balogʻatga yetish) va hayvonlarda organizmning jinsiy koʻpayish qobiliyatiga ega boʻlgan individual rivojlanish davri. J. ye.dan soʻng reproduktiv davr keladi. Tana oʻlchami, umrning qisqa yoki uzoq boʻlishi hamda J. ye. vaqti oʻrtasida bogʻlanish mavjud. Qisqa umr koʻradigan mayda hayvonlar erta jinsiy yetiladi. Maye, 30—35 sutka umr koʻradigan boshaylangʻichlilar 4—5 sutkada, mayda baliq — gambuziya hayotining 1-yili, oʻn yillab umr koʻradigan yirik baliqlar 5—15-yilda va hatto undan ham kechroq voyaga yetadi. Koʻpchilik qushlar hayotining 1- yoki 2-yili jinsiy yetiladi. Oposeium, koʻrsichqon va b. baʼzi hasharotxoʻrlar, koʻrshapalaklar, tovushqonlar va jayralar 10-yil umr koʻradi, umrining 1-yili voyaga yetadi. Yalqovlar, chumolixoʻrlar, pangolinalar, kurakoyoqlilar 15—30-yil yashaydi, 2—5-yilda voyaga yetadi. Ammo xuddi shuncha umr koʻradigan boʻrisimonlar 6—8 oyda voyaga yetadi. 30-yil gacha umr koʻradigan yirik yirtqichlar (pantera, yoʻlbars, leopard, arelon) 3—5-yilda, 60—70-yil yashaydigan fillar 12—20-yilda, tuban maymunlar 2—4-yilda, odamsimon maymunlar 8—10-yilda voyaga yetadi. Koʻpchilik hayvonlar urgʻochisi erkaklariga nisbatan erta voyaga yetadi. Maymunlarda J. ye. davri bir necha oyga, odamda bir necha-yilga choʻziladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Çaresaz** — Halide Edib Adıvar qalamiga mansub boʻlgan bir roman boʻlib, ilk bora 1961-yilda nashr etila boshlangan.

Kitobning mazmuni
-----------------

Mediha (Çaresaz) - Erenköy atrofidagi boshlangʻich maktab oʻqituvchisi boʻlib ishlaydi. Onasi yoshligida vafot etadi va u saroyda yaxshi mavqega ega boʻlgan otasi bilan yashaydi. Otasi vafot etgach, otasining juda yaqin doʻsti boʻlgan Nikolati Afandi uni maktab-internatga yuboradi. Koʻp yillar oʻtgach, u oʻqituvchi kasbini egallaydi. U hammaga mehribonligi bilan tanilgan. Uning mahallasida hamma uni yaxshi koʻradi.

Uning mahallasidagi Munir ismli kishi Medihani sevib qoladi. Munirning onasi ham Medihani juda yaxshi koʻradi. Bir kuni Munir ogʻir kasallikka chalinadi, Mediha uyiga borib unga yordam beradi, bu kasallik ikki yilda oʻtib ketadi. Mediha Munirning uyiga joylashdi, onasi bilan juda yaxshi munosabatda boʻladi va keyin Munirga turmushga chiqadi. Ammo Mediha Munirning his-tuygʻulari chinligiga amin emas edi. Shuning uchun, u rasmiy nikohni xohlamaydi. Agar Munir boshqasini sevib qolsa va u rasmiy nikoh boʻlsa Medihadan ketish qiyin boʻlar edi. Munirni kundan kunga sevib qolgan Mediha uyning hukmronligini oʻz zimmasiga oladi. Vaqt oʻtadi va Munir Shehnaz ismli boshqa bir ayolni sevib qoladi va unga uylanmoqchi boʻladi. Munir va Shehnaz turmush qurgandan keyin farzand koʻrishadi. Shehnaz Medihani uyda boʻlishini istamaydi. Munirning onasi vafot etgach, Mediha umidsiz uydan chiqib ketadi. U ketgandan keyin butun uy intizomi buziladi. Munir Medihani juda sogʻinadi va endi Shehnazdan koʻngli soviydi. Shehnazni tark etgan Munir Mediha bilan hayotini davom ettiradi.

|  |  |
| --- | --- |
| Romanlar | *Romanga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Halide Edib Adıvar |
| --- |
|  |
| Roman | 
* *Heyulâ* (1909)
* *Raik’in Annesi* (1909)
* *Seviyye Talip* (1910)
* *Handan* (1912)
* *Son Eseri* (1913)
* *Yeni Turan* (1913)
* *Mev'ud Hüküm* (1918)
* *Ateşten Gömlek* (1923)
* *Vurun Kahpeye* (1923)
* *Kalp Ağrısı* (1924)
* *Zeyno'nun Oğlu* (1928)
* *Sinekli Bakkal* (1936)
* *Yolpalas Cinayeti* (1937)
* *Tatarcık* (1939)
* *Sonsuz Panayır* (1946)
* *Döner Ayna* (1954)
* *Akile Hanım Sokağı* (1958)
* *Kerim Usta'nın Oğlu* (1958)
* *Sevda Sokağı Komedyası* (1959)
* *Çaresaz* (1961)
* *Hayat Parçaları* (1963)
 |
|  |
| Hikoya | 
* *Harap Mabetler* (1911)
* *Dağa Çıkan Kurt* (1922)
* *İzmir'den Bursa'ya* (1963)
* *Kubbede Kalan Hoş Seda* (1974)
 |
|  |
| Xotira | 
* *Türkün Ateşle İmtihanı* (1962)
* *Mor Salkımlı Ev* (1963)
 |
|  |
| Oʻyin | 
* *Kenan Çobanları* (1916)
* *Maske ve Ruh* (1930'lar)
 |

 |
**Blunt** (talaffuzi: *Blant*) — AQShning Janubiy Dakota shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda 342 kishini tashkil qilgan.

Geografiyasi
------------

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 0.49 kvadrat mil (1.27 km2) tashkil qiladi.

Demografiyasi
-------------

| Aholi o‘sish tarixi |
| --- |
| Yil | Aholi |  | %± |
| **1890** | 353 |  | — |
| **1900** | 246 |  | −303% |
| **1910** | 566 |  | 1 301% |
| **1920** | 512 |  | −95% |
| **1930** | 477 |  | −68% |
| **1940** | 322 |  | −325% |
| **1950** | 423 |  | 314% |
| **1960** | 532 |  | 258% |
| **1970** | 445 |  | −164% |
| **1980** | 424 |  | −47% |
| **1990** | 342 |  | −193% |
| **2000** | 370 |  | 82% |
| **2010** | 354 |  | −43% |
| **2020** | 342 |  | −34% |
| AQSh aholisini ro'yxatga olish |

2010-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 354 kishi, 150 ta xonadon va 102 ta oila istiqomat qilgan. Shaharning irqiy tarkibi 89,3% oq tanlilar, 2,5% afro-amerikaliklar, 4,8% tubjoy amerikaliklar, 0,3% osiyoliklar, 1,7% boshqa irqlar va 1,4% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 4 foizini tashkil etadi.

Shaharda 150 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 25,3 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 58 foizi er-xotinlar birga yashagan, 3,3 foizida eri boʻlmagan ayollar, 6,7 foizida xotini boʻlmagan erkaklar va 32% oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 28 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 14 foizida esa 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydigan kishi bor.

Shahar aholisi oʻrtacha yoshi 46,6 yoshni tashkil etadi. Aholining 23,2 foizi 18 yoshgacha boʻlganlar; 5,9% 18 yoshdan 24 yoshgacha boʻlganlar; 19,2% 25 dan 44 gacha; 33,4% 45 dan 64 gacha; va 18,4% 65 yosh va undan kattadir. Shaharning gender tarkibi 52% erkaklar va 48% ayollarni tashkil qiladi.

Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 28 571 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 31 667 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 22 727 dollarni, ayollarniki esa 19 500 dollarni tashkil qilgan. Shaharning jon boshiga toʻgʻri keladigan daromadi 14 155 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 3,4 foizi va aholining 6,5 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlarning 6,6 foizi va 65 yoshdan oshganlarning 8,8 foizi qashshoq hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „SD Towns".  South Dakota State Historical Society. 10-fevral 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-fevral 2010-yil.
2. ↑  „U.S. Census Bureau: Blunt city, South Dakota" (en). *www.census.gov*.  United States Census Bureau. Qaraldi: 28-dekabr 2021-yil.
3. ↑  „US Gazetteer files 2010".  United States Census Bureau. 25-yanvar 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-iyun 2012-yil.
4. ↑  „Census of Population and Housing".  Census.gov. Qaraldi: 4-iyun 2015-yil.
5. ↑  „Census Population API".  United States Census Bureau. Qaraldi: 15-oktabr 2022-yil.
6. ↑  „U.S. Census website".  United States Census Bureau. Qaraldi: 21-iyun 2012-yil.
**Ishlab chiqarish sanitariyasi** — sanitariyannng bir boʻlimi; sogʻlom va xavfsiz mehnat sharoitini taʼminlashga qaratilgan sanitariya sogʻlomlashtirish chora-tadbirlarini ishlab chiqadi va hayotga tatbiq etadi. Kasb kasalliklarinchng oldini olish, shuningdek, korxona va u joylashgan hududda sanitariyagigiyena normalariga bekamu-koʻst rioya qilish, ishchixizmatchilarning ish joylarini yoritish, isitish, shamollatish (ventilyasiya) va h.k.ning gigiyena talablari darajasida boʻlishini taʼminlash masalalari bilan shugʻullanadi. Bulyrdan tashqari, i.ch. omillari, mas, havodagi chang , kimyoviy moddalar miqdori, shuningdek, vibratsiya kuchi, shovqin va h.k. shuningdek, harorat, namlik va b.ning maromida boʻlishini nazorat qiladi. Korxona kurilishi va i.ch.ga topshirilishigacha boʻlgan jarayonlarda sanitariya normalari va gigiyena kridalariga asoslangan holda ish yuritadi. Ishchixizmatchilarga zararsiz va xavfsiz mehnat sharoitini yaratish, i. ch.da xavfsizlik texnikasining zamonaviy vositalarini qoʻllash korxona rahbariyati zimmasida boʻlib, ular davlat tomonidan belgilangan maxsus normativlarga asoslangan holda ish koʻrishlari talab etiladi. Korxona, mu-assasa, tashkilotlarning gigiyena normalariga, sanitariyagigiyena qoidalari va b.ga qanday rioya qilinayotganligi ustidan davlat sanitariya nazo-rati organlari, asosan, sogʻliqni saqlash idoralari va vazirliklari, shuningdek, kasaba uyushmalari hamda texnika va huquq mehnat inspeksiyalari nazorat qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Otbosar chigirtka** (Dociostaurus kraussi) — haqiqiy chigirtkalar oila-siga mansub yakka yashovchi hasharot. Ma-rokash chigirtkasita juda oʻxshash, ammo unga nisbatan kichikroq. Erkagi tanasining uz. 15—20 mm, urgʻochisiniki 20— 30 mm. Kulrang dogʻlari bor. Urgochisining orqa boldirlari qizil, erkagi-niki sariq. Gʻoʻza, don ekinlari, boshokli oʻsimliklarga zarar keltiradi. Tuxum qoʻyish uchun tuprokdan yasagan koʻzachasining uz. 19—30 mm, kalinligi 5—6 mm. Oʻsimliklari siyrak joylarga yoki partov yerlarga mavsumda 2—5-marta tuxum qoʻyadi. Tuxumdan lichinkalar, odatda, mart oyining oxiri — aprelning boshlarida chiqadi. 20—25 kundan soʻng qanotlari rivojlana boshlaydi va 10— 15 kunda shakllanib boʻladi.

Kurash choralari: partov va boʻz yerlarni oʻzlashtirish; insektitsidlar qoʻllash.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Ishlov beruvchi sanoat** - sanoat va qishloq xoʻjaligi xom ashyosiga ishlov beruvchi yoki uni qayta ishlovchi sanoat tarmoklari majmui. Mehnat predmetlari bevosita tabiatda boʻlgan undiruvchi (undirma) sanoatdan farqli ravishda Ishlov beruvchi sanoatda inson mehnati sarflanib yara-tilgan mehnat mahsulotlariga ishlov beriladi. Ishlov beruvchi sanoatga qora va rangli metallar, kimyo va neft-kimyo mahsulotlari, mashina va uskunalar, yogʻochni qayta ishlash, sellyuloza-qogʻoz, sement va b. qurilish materiallari, yengil va oziqovqat sanoati mahsulotlari ishlab chiqaradigan korxonalar, shuningdek, sanoat mahsulotlarini taʼmirlash korxonalari kiradi. Ishlov beruvchi sanoat kengaytirilgan takror ishlab chiqarish bazasi boʻlib, ijtimoiy mehnat unumdorligi oʻsishini taʼminlaydi. Jami sanoat mahsulotlari xajmida Ishlov beruvchi sanoat hissasi mamlakat industrial taraqqiyoti darajasini va sanoat tarmoq tuzilma-sining ilgʻorligini aks ettiradi. Oʻzbekistonda Ishlov beruvchi sanoat ning paxta tozalash, yogʻ-moy tarmoqlari 19-asrning 2-yarmidan, mashinasozlik, metallga ishlov berish, kimyo, toʻqimachilik tarmoqlari 20-asrning 20—30-yillardan boshlab barpo etila boshladi.

Rivojlangan davlatlardan AQSH, Yaponiya, GFR, Buyuk Britaniya, Fransiya, Italiya, Kanadada I.b.s. taraqqiy etgan (qarang Sanoat).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Otaturk ko'prigi** yoki ilgari **Unkapani ko'prigi** tarixiy yarim orolni Istanbulning Beyoğlu tomoniga bog'laydigan ko'prikdir. U Fotih tumanining Unkapani Küçükpazar tumani bilan Beyog‘lu tumanining Azapkapi tumanlarini bog‘laydi. Aksaray tumanidan boshlanib, Unkapaniga kelgan Otaturk bulvarining davomi.

Sana
----

Unkapani ko'prigi birinchi marta 1836-yilda, o'ttizinchi Usmonli sultoni Ikkinchi Mahmut hukmronligi davrida, keyingi monarxning onasi va Ikkinchi Mahmutning rafiqasi Bezmialem Valide Sulton tomonidan barcha yog'och materiallardan foydalangan holda qurilgan.

Bundandan farqli o'laroq, ko'prikdan o'tish uchun pul talab qilinmaganligi sababli, xalq uni "Hayratiye ko'prigi" deb atashgan. Tuman nuqtai nazaridan yana bir nom *yahudiy ko'prigi* edi

Oltin shoxda quriladigan va 2018-yilda yakunlanishi rejalashtirilgan quvur o‘tish loyihasidan so‘ng ko‘prik olib tashlanishi ma’lum qilindiBiroq, bu loyiha amalga oshirilmadi.

2021-yilda ko'prikning Unkapani etagidagi kesishma Cibali - Eminönü va T5 tramvay yo'li o'rtasidagi yo'lga to'siq bo'lganligi sababli, ko'prikning iqtisodiy muddati tugashi bilan mumkin bo'lgan zilzila paytida vayron bo'lishi mumkin edi. IMM tomonidan Unkapani chorrahasini rekonstruksiya qilish toʻgʻrisida qaror qabul qilindi va 2021-yil 18-mayda boshlangan ishlartutashuv koʻprigi va ikkita bogʻlovchi shoxobcha 31-iyulda foydalanishga topshirildi. T5 tramvayining tunnel infratuzilmasi, qolgan ikkita bog'lovchi shoxlari bilan birgalikda muvofiqlashtirildi va 2022 yil 3-sentyabrda foydalanishga topshirildi.

Manba
-----

1. ↑  „Arşivlenmiş kopya". 17 ocak 2014da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17 ocak 2014.
2. ↑  „Haliç'e tüp geçit geliyor". *Milliyet* (28 ocak 2016). Qaraldi: 29 ocak 2016.
3. ↑  „UNKAPANI KAVŞAĞI YENİLENİYOR, TRAMVAY EMİNÖNÜ’NE UZANIYOR". *uym.ibb.gov.tr*. 5 mayıs 2021da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16 haziran 2021.

Havolalar
---------
**Bolgʻa** — zarb berish uchun ishlatiladigan dastaki qurol. Kallak va dastadan iborat. Bolgʻa kallagi, odatda, uglerod (0,4—0,6%S) li poʻlatdan, dastasi asosan yogʻochdan yasaladi. Kallakning har ikki tomoni toblanadi. Bolgʻalarning turli xillari.mas, yogʻoch Bolgʻa, yumshoq muhrali Bolgʻa, tepmaydigan (urganda sakrab ketmaydigan) Bolgʻa, xavfsiz (zarb paytda detalni berkitib turuvchi) Bolgʻa bor (rasm). Miskarlikda: 1) xoyis (xoyisk) yoki xoyischorsi Bolgʻa — misni yupqalashda; 2) xoyis bagʻal, kapchin yoki chambar Bolgʻa — misni yoyibyigʻishda; 3) nimchorsi Bolgʻa — misda qolgan izlarni ketkazishda; 4) yumaloq Bolgʻa — mis idishlarning ichki tomoniga ishlov berishda; 5) teruv Bolgʻa — mis idishlarning yuzini silliklashda ishlatiladi. Temirchilik, taqachilik va pichoqchilikda: 1) metin Bolgʻa — ketmon qirgʻogʻidan yelka chiqarishda; 2) dasxoyis Bolgʻa — temirchi, taqachi va pichoqchilar bosqonchi bilan birga ishlaganda; 3) teruv Bolgʻa — ketmonning orqaoldini, taqaning yuzini tekislashda; 4) dusara Bolgʻa — ketmon zoʻgʻatasining chetini qaytarishda; 5) barchinxoyis Bolgʻa — kushpichoq yasashda ishlatiladi va b. Texnikada metallga zarb bilan ishlov (shakl) beradigan asbob. Temirchilikshtamplashda ishlatiladi. Bugʻhavo, pnevmatik, mexanik va gidravlik yuritmali, elektr turlari bor (yana qarang Bolgʻalash mashinasi, Bosqon).

Manbalar
--------

1. ↑  "Bolgʻa" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
"KITOBXON" JAMIYATI — kitobsevarlarni birlashtirgan jamoatchilik tashkiloti. 1974-yilda Respublika kitobsevarlar koʻngilli jamiyati si-fatida tashkil etilgan. 1998-yilda alohida faoliyat olib borayotgan Toshkent shahri kitobsevarlar koʻngilli jamiyati bilan birlashtirilib, Respublika "K."j.ga aylantirildi; viloyatlarda uning boʻlimlari mavjud. "K."j.ning vazifasi xalqning kitob ishi va kitobxonlik, kitob nashri va taqsimoti sohasidagi madaniyatini oʻstirish, kitob fondlari va shaxsiy kitob toʻplamlaridan samarali foydalanish, maʼnaviyat va axloqiy asoslarni qaror toptirishga, tarixiy, milliy va umuminsoniy qadriyatlarni asrash va rivojlantirishga taʼsir etishdan iborat. Bu sohada muzeylar, istirohat boglari, shahar kitob savdosi birlashmasi, turli madaniyat markazlari bilan hamkorlik qiladi, turli tadbirlar (kitob koʻrgazmalari, adabiy-musiqiy uchrashuvlar, kechalar, tanlovlar, maʼruzalar) oʻtkazadi.

Ayni davrda mehribonlik uylari va boshqalarga xayriya yordami sifatida axrli tomonidan sovgʻa qilinadigan kitob fondi ("kitob banki")ni yigʻib bormoqda. Jamiyat qoshida "Haqiqat" munozara klubi faoliyat koʻrsatmokda.

Hamroxon Mamatraimova.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kitvenkana** — Zambiyadagi shahar. Kafue daryosi (Zambezi irmogʻi)sohilidagi Kitve va Nkana shaharlarining qoʻshilishidan tarkib topgan. Kopperbelt provinsiyasining muhim savdo va sanoat markazi. Aholisi shahar atrofi bilan 340 ming kishidan ziyod (1990-yillar oʻrtalari). Transport yoʻllari tuguni. Mamlakatda mis qazib chiqariladigan muhim rayonga xizmat qiluvchi yirik savdo markazi. Shaharda bir necha yirik mis konlari, mis eritish va elektroliz zavodlari, kimyo, elektr jihozlar, qurilish materiallari, yengil va oziq-ovqat sanoati korxonalari mavjud. Texnologiya instituti, amaliy sanʼat va savdo kolleji, teatr bor. Shaharga 1935-yilda asos solingan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ishlab chiqarish vositalari bozori** — i.ch. uchun zarur boʻlgan barcha turdagi mehnat qurollari, xom ashyo, yoqilgʻi, materiallar oldi-sotdi qilinadigan bozor. Unga tovar birjasi, savdo uylari, savdo-vositachilik firmalari, tijorat kompaniyalari va markazlari, lizing kompaniyalari, auksionlar, yarmarkalar, davlat zaxiralari va sugʻurta fondlari, standartlar va narxlar boʻyicha davlat inspeksiyalari, monopoliyadan chiqarish qoʻmitalari va b. kiradi. Bozor muno-sabatlari i.ch. vositalarini barcha is-teʼmolchi korxonalarga, korxona sohiblariga va aholiga erkin narxlarda sotish imkoniyatlarini yaratishni takogo etadi. Bu esa, oʻz navbatida, zamonaviy asbob-uskunalar, texnika vositalarini i.ch. ularning sifatini yaxshilash hamda sotish infratuzilmasi (axborot, reklama, marketing xizma-ti)ni yaratish bilan bogʻliq. I.ch.v.b.da ulgurji savdo-sotiq yuz beradi, resur-slarga talabgorlar resurs yetkazuvchilar bilan shartnoma asosida ish yuritadi. Resurs bozorining bosh boʻgʻini tovar birjasi hisoblanadi. Ishlab chiqarish vositalarini xarid qiluvchilarga q.h. va sanoat tarmoqlari korxonalari, togʻ-kon, oziqovqat, kimyo sanoatlari, qurilish, mebelsozlik, transport, aloqa, kommunal xoʻjaligi, maishiy xizmat va b. sohalar korxonalari kiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |