recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sarkomastigoforalar**, soxta oyoq xivchinlilar (Sarcomastigophora) — bir hujayrali hayvonlar tipi. Yakka yoki koloniya boʻlib yashaydi. Soxta oyoq (psevdopodiy)lar yoki xivchinlar yordamida harakatlanadi. Ayrim turlarida bu ikki xil organoid ham uchraydi. S. nam tuproq, tinch oqadigan va koʻlmak suvlar, dengiz va okeanlar tubida va planktonda yashaydi. Ayrim turlari odam va hayvonlarda parazitlik qiladi. 20000 ga yaqin turi maʼlum. Sarkodalilar va xivchinlilar sinflariga ajratiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Infantilizm** (lot. infantilis - bolalarcha) — kattalarda ilk bolalik davriga xos boʻlgan morfologik, fiziologik va ruhiy hislatlarning saqlanib qolishi bilan ifodalanadigan klinik sindrom. I.ning sabablari, qaysi aʼzo yoki sistema yetilmaganligi, koʻrinish alomatlari va b.ga koʻra bir necha turi farq qiladi. I. tugʻma boʻlishi yoki oʻsish davridagi har xil kasalliklar (sil, qizamiq), turli zaharlanishlar, inki sekretsiya bezlari va miya kasalliklari, tomirlardagi nuqsonlar sababli kelib chiqishi mumkin. I.ning yaqqol belgisi — pakanalik, odamning boʻy-basti koʻpincha bolalarga xos boʻlib qoladi. Ikkilamchi jinsiy belgilar, tashqi va ichki jinsiy aʼzolar ham tuzuk rivojlanmay qoladi. Bolani yoshligidan sogʻlom qilib tarbiyalash, yuqumli kasalliklardan saqlash, toʻgʻri ovqatlantirish, sof havodan bahramand qilish, badan tar-biya bilan shugʻullantirish, oʻsishi va rivojlanishiga koʻz-quloq boʻlib turish I.ning oldini olishga yordam beradi.

INFARQT(lot. infarctus — toʻldiraman, tiqishtiraman) — toʻsatdan qon aylanishining buzilishi natijasida nekroztya. uchragan (oʻlgan) aʼzo yoki toʻqimaning biror qismi. Arteriyalarning uzoq vaqt qisilishi, gipoksiya yoki unga tromb, embol (qarang Emboliya) tiqilib qolishi I.ga sabab boʻladi. I. deyarli barcha aʼzolar (yurak, oʻpka, buyrak, taloq, ichaklar, bosh miya va b.)da ku-zatiladi. Kasallikning klinik belgilari va ogʻir-yengilligiga qarab (koʻproq zararlangan tomirning katta-kichikligiga bogʻliq) I. qayerda ekanligi (oʻrni) aniqlanadi.

Hayot uchun muhim aʼzolarning yirik tomirlariga bir necha daqiqa qon yetib kelmasligi ogʻir oʻtib, hatto oʻlimga olib kelishi mumkin. I.da dastlab gipoksiya, keyinroq nekroz oʻrnida biriktiruvchi toʻqima rivojlanib chandiqqa aylanadi.

Davo kasalxona sharoitida tromb va embolii bartaraf etish, zararlangan aʼzoning qon oqimini izga solish va faoliyatini tiklashdan iborat.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Gersin burmalanishi** (Varis, Varissiy burmalanishi) —paleozoy erasi ikkinchi yarmi (devon oxiri —trias boshi)da sodir boʻlgan jarayonlar majmui. Bu davrda poʻsti Yer tarixida eng kuchli deformatsiyalardan biriga uchragan. Paleozoy geosinklinallarida jadal burmalanish, togʻ hosil boʻlishi va granitoidli intruziv magmatizm namoyon boʻlgan va natijada burmali togʻ sistemalari —gersinidlar (Gersin Yevropasi deb atalmish Gʻarbiy Yevropa, Ural, Tyanshan, Oltoy, Kunlun va b. burmalangan togʻ sistemalari) vujudga kelgan. G. b. asosan ordoviksilurda va devonning boshida, unga nisbatan qadimroq boʻlgan bay kal asosida vujudga kelgan dengiz choʻkindilari, vulkan jinslarining qalin qatlami bilan toʻlgan. Varissiy varis burmalanishi terminini nemis olimi E. Zyuss fanga kiritgan. G. b. ikki davrni oʻz ichiga oladi.

G. b.ning birinchi davri — breton (Amerikada —akad) (devon oxiri — karbonning boshlanishi) — Appalachi togʻlarida, Kanada Arktika arxipelagida, And togʻlari, Markaziy Osiyo (Kunlun) va Gʻarbiy Yevropada paleozoy geosinklinalining markaziy qismida namoyon boʻlgan. G. b. asosiy davri —sudet (ilk karbon oxiri —oʻrta karbon boshlanishi) —Yevropa gersinidlarining burmali strukturalarining hosil boʻlishida, paleozoy davri geosinklinallarining burmalangan togʻ sistemalariga aylanishida muhim rol oʻynagan. G. b. dan keyin ilk bor Gʻarbiy, Markaziy va Jan. Yevropa, Shim.-Gʻarbiy Afrika (Marokash Mesetasi), Shim. Kavkaz va Kavkazoldi, Ural, Tyanshan, Oltoy, Mongoliya, Katta Xingan, Appalachi va Uoshito togʻlari, Kanada, Avstraliya Alp togʻlari va b. togʻ tizmalari hosil boʻlgan.

Shim. Amerika Kordilyera togʻlarida G.b. bir qancha ichki koʻtarilmalarni hosil kalgan Gersin togʻ hosil boʻlish jarayoni, shuningdek Yevropaning shim.gʻarbi, Markaziy Krzogʻiston, Oltoy-Sayan burmali oblastining sharqiy qismi va b. joylardagi kaledon burmali oblastlariga ham tarqalgan. Oʻrta dengiz mintaqasi (Dinaridlar —Ellenidlar, Anadolu togʻliklari, Kavkaz va Hinduqush togʻlarining jan. yon bagʻrilari va Markaziy Pomir) da G. b. tugay boshlaydi, ammo shu mintaqaning Gʻarbiy va Jan.Sharqiy Osiyo qismida Himolay togʻlari, Myanma, Malakka ya. o.gacha boʻlgan joylarda G. b. bir oz koʻtarilmalar, choʻkindi toʻplanish jarayonida esa tanaffusli uzilishlar xolida boʻlgan.

G. b.dagi granit hosil boʻlish qoʻrgʻoshin, pyx, mis, qalay, volfram, oltin, kumush, uran, ruda konlarining Yevropa, Osiyo (Tyanshan va boshqalar), Sharqiy Avstraliyada tarkib topishiga sabab boʻlgan. Gersinidlarning togʻ oldi va togʻliklararo bukilmalarida yirik toshkoʻmir havzalari [Jan. Uels, Frank-Belgiya, Ukraina (Donesk), RF (Pechora, Kuznesk)], shuningdek tosh va kaliy tuzlari konlari (Ural oldi bukilmasi) bor.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Industrial moylar**, sanoat moylari — mashina va mexanizmlarni moylash uchun ishlatiladigan neft mahsulotlari. Qovushoqlik darajasiga koʻra yengil, oʻrta va ogʻir moylarga boʻlinadi. Yengil I. m. (50° da qovushoqligi 5 — 10 yest (1sst = 10 6 m2/sek), qotish temperaturasi ?q=25° gacha) — velosit, texnik vazelin, separator moyi. Toʻqimachilik sanoatidagi yigirish va pishitish ma-shinalari, tikuv mashinalari, metall ishlash stanoklarining shpindellari, nazorat-oʻlchash asboblarini va b.ni moylash uchun ishlatiladi. Oʻrta I. m. (50° da qovushokligi 10—50 yest, qotish temperaturasi ʻq=30°) — urchuq moyi, mashina moyi, telegraf moyi. Oʻrtacha tezlik va nagruzkada ishlaydigan mashina va me-xanizmlar, kichik quvvatli elektr dvi-gatellar va metall ishlash stanoklarining gidrotizimlari shunday moylar bilan moylanadi. Ogʻir I. m. (100° da qovushoqligi 10—30 yest, qotish temperaturasi ancha yuqori) kichik tezliklarda, lekin katta nagruzka bilan ishlaydigan sanoat uskunalari, mas, temirchilik-presslash uskunalari, tishli uzatmalar va b. ni moylash uchun ishlatiladi.

Sanoat moylari, turbina moylari, kompressor moylari, gidravlik moylar, bugʻ oqimli vakuum nasoslarda ish jismi sifatida ishlatiladigan moylar ham I. m. hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Indutsirlangan fermentlar**, adaptiv fermentlar — sintezlanish tezligi tirik organizmlarning yashash sharoitiga qarab oʻzgarib turadigan fermentlar. I. f. ning sintezlanishi induktorlar (faollashtiruvchilar) taʼsirida genetik darajada boshqariladi. Bu jarayon induktorlar yor-damida amalga oshiriladi. Induktorlar sifatida substratlar, metabolitlar, shuningdek, gormonlar ishtirok etishi mumkin. Odatda, I. f. organizmda juda kam miqsorda uchraydi. Birok, muhitga substrakt yoki boshqa induktor qoʻshilsa, fermentlar konsentratsiyasi qisqa vaqt ichida ming marta, hatto undan koʻproq oshishi mumkin. Bunday xususiyat organizmlarning yangi sharoitga tez moslashishiga imkon beradi. Induksiya mexanizmi I. f. sinte-zini nazorat qiladigan genlar taʼsirining derepressiyalanishidan iborat. I. f. ga misol kilib, ayrim mikroorganizmlarni sintezlaydigan r"-galaktozidaza (laktozani monosaharidlargacha gidrolitik parchalanishini katalizlaydi) fermentini koʻrsatish mumkin. Bu ferment oziqli muhitda uglerod manbai faqat laktoza yoki uning analoglari boʻlgandagina sintezlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Premchand** (taxallusi; asl ism-sharifi Dhanpatray Shrivastav) (1880.31.7, Lamhiy — 1936.8.10, Banoras) — hind yozuvchisi va publitsisti. Hindiston taraqqiyparvar yozuvchilar uyushmasi (1936)ning asoschilaridan biri. Urdu va hind tillarida ijod qilgan. Ijodi 20-asrning ilk yillaridan boshlangan. Asarlarida xalqning siyosiy uygʻonish jarayoni, uning ijtimoiy haqhuquklari va mamlakat ozodligi uchun kurashi aks etgan. Dastlabki hikoyalar toʻplami "Vatan dardi" (1909) siyosiy dolzarb mavzuda boʻlgani sababli musodara qilingan. Soʻnggi roman va xikoyalarida badiiy maxrrati eng takomiliga yetgan. "Qismat" ("Gaodaan", 1936) romani mashhur. P.ning baʼzi asarlarida Maxatma Gandining taʼsiri bor.

P. urdu va hind tilida 40 ga yaqin hikoyalar toʻplami, 13 roman, qissa, bir qancha pyesa va publitsistik maqolalar hamda tarjimalar muallifi: "Sevgi maskani" ("Premashram", 1922), "Nirmala" (1923), "Najot" ("Gʻaban"), "Jang maydoni" ("Karmabhumiy", 1932) va boshqa Asarlari turli tillarga, jumladan, oʻzbek tiliga tarjima qilingan ("Jang maydoni", "Fidoyi", 2003).

Manbalar
--------

* Bir kelin hikoyasi [hikoyalar toʻpla-mi], T. 1973; Rama haqida qissa, T. 1970; Najot [roman], T. 1975.

Adabiyot
--------

* Balin V. Premchand — novellist, L. 1973; Premchand. Biobibliograficheskiy ukazatel, M. 1962.

Ansoriddin Ibrohimov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Albedo** (lot. albedo — oqlik) — 1) jism sirtidan qaytgan nur energiyasi miqdorining shu sirtga tushayotgan nur energiyasi miqdoriga nisbati. Albedo jismning nur qaytarish qobiliyatini ifodalaydi. Tushayotgan energiyani batamom qaytaruvchi sirt va mutlaq (absolyut) oq jismning A.si birga, mutlaq qora jismning Albedosi nolga teng. Real jismlarning Albedosi nol bilan bir orasida yotadi. Atmos-ferasi bor kosmik jismlarning A.si ancha katta boʻladi. Oy va Merkuriyning A.si 0,07; Veneraniki 0,59; Yerniki 0,45; Marsniki 0,15; Yupiterniki 0,56; Saturnniki 0,63; Uranniki 0,63; Neptunniki 0,73 va hokazo 2) qishloq xoʻjaligida A. haqidagi maʼlumotlar ekinzorlarning radiatsion rejimini oʻrganish uchun zarur. Xususan, oʻsimlikka yutiladigan qisqa toʻlqinli radiatsiya miqdori va fotosintez jara-yonlari A. qiymatiga bogʻ-q. A. qiymati kattalashgan sari yutilayotgan radiatsi-370yaning miqdori kamaya boradi. A.ning yillik oʻzgarishi yer toʻshama sirtining oʻzgarishiga bogʻliq. A.ning oʻrtacha qiymatlari: boʻz tuproq, lyoss — 30-33%, gil (soz)li choʻl — 30%, oʻt qoplami — 20-25%, bedazor — 19-22%, qovun polizi — 23-25% va hokazo Albedo ekinlari (gʻalla, gʻoʻza) va yaylovlar holatini ularning nur qaytarish qobiliyati kat-taligi va qaytgan (akslangan) radi-atsiyaning yorqinlik koeffitsiyentiga qarab miqdoriy baholash usuli ishlab chiqilgan. Bu usul hosil toʻplanishining agrometeorologik sharoitlarni baholash uchun ekinzorlar holatini aviakuzatish ishlarida qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Videomagnitofon** (video... va magnitofon) — tasvir va tovushlarning yuqori sifatli elektr signallarini magnit lenta (disk)ga yozib olib, uni qayta koʻrsatish va eshittirishga imkon beradigan apparat. Birinchi V. 1950-yillar oxirida AQShda keyin bosh-qa mamlakatlarda yaratildi. Magnit lentali V.ning asosiy qismi aylanuvchi videokanallarni sozlaydigan tyuner va lenta tortuvchi mexanizm, signallarni yozib olish — qayta eshittirish kanallari, lenta oʻrashni va videokallakning aylanish chastotasini rostlovchi tizimlardan, boshqarish blovdan iborat. V. ishlatilishiga koʻra roʻzgʻorda ishlatiladigan, professional va maxsus xillarga, bir joyga oʻrnatiladigan va bir joydan ikkinchi joyga olib boriladigan xillarga, rangli va oq-qora tasvirda koʻrsatadigan xillarga boʻlinadi. Yozib olish vaqtida tasvir va tovushlarning elektromagnit signallari televizion priyomnikdan (yoki boshqa qurilmalardan) V.ga keladi va magnit lentaga (diskka) yozib olinadi. Qayta koʻrsatishda magnit lenta (disk)dan tasvir va tovushlarning elektromagnit signallari televizion priyomnikka (qabul qilgichga) keladi va teleekranda tasvir (tovush bilan birgalikda) hosil boʻladi. V.da kadrni vaqtincha toʻxtatib turadigan kurilmasi bor. V.da rang beruvchi signallarga ishlov berishning 3 ta tizimi (sistemasi) bor: SEKAM, PAL va NTSS. Bir tizimdan boshqasiga oʻtkazish uchun ularning mikrosxemalari oʻzgartiriladi yoki televizorga oʻrnatilgan dekoder yordamida amalga oshiriladi. Zamonaviy V.larga rangli tasvirlarni va tovushni raqamli yozib olish va qayta koʻrsatish tadbiq etilgan. Bu bilan tasvir va tovush sifati bir mecha martaga yaxshilandi va V.ning oʻzi ixchamlashtirildi. V. televideniyeda, ilmiy tadqiqotda, tibbiyotda, sportda, oʻquv mashgʻulotlari va b. da qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Prelyudiya**, prelyud (lot. praeludo — oldindan ijro etib koʻraman) — cholgu pyesa. Dastlab musika asari ol-didan (lyutnya, klavesin yoki organda) ijro etiladigan badiha harakteridagi kichik muqaddima. 18-asrdan erkin shakldagi mustaqil pyesaga aylandi (mas, I.S.Baxning organ uchun P.lari), shuningdek, turkumli shakldagi baʼzi cholgʻu asarlar (syuita, P.-fuga) tarkibiga mukaddima pyesa sifatida kiritildi. 19-asrdan koʻpincha P. yoki P. va fuga turkumlariga (odatda, 24 tadan) birlashtiriladi (mas, F.Shopen, A. Skryabin, K. Debyussi, D. Shostakovich va boshqalar). Oʻzbekiston kompozitorlaridan G. Mushel, B. Giyenko va boshqa fortepiano uchun P.lar yaratgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Victor Karlovich** **Knorre** (ruscha: *Виктор Карлович Кнорре*; 1840-yil 4-oktyabr — 1919-yil 25-avgust) — rus astronomi. U Nikolayev, Pulkovo va Berlin shaharlarida faoliyat olib borgan. U 158 ta asteroid va yana uchta kichik sayyorani kashf etgani bilan mashhur. Knorrening otasi Karl Friedrich Knorre va bobosi Ernst Friedrich Knorre ham taniqli astronomlar edi. Uning nomi bilan 14339-asteroid Knorre astronomlarining uch avlodi sharafiga nomlandi.

Hayoti va oilasi
----------------

Knorre uch avlod astronomlar oilasida tugʻilgan. Uning bobosi Ernst Friedrich Knorre (1759—1810-yillar) Germaniyadan Dorpatga (hozirgi Tartu, Estoniya) koʻchib oʻtgan va u yerda (1803—1810-yillar) Dorpat rasadxonasida kuzatuvchi (1802-yilda ochilgan) va matematika professori boʻlib ishlagan. Dorpat universitetida Victor Knorrening otasi Karl Friedrich Knorre (1801—1883-yillar) 1827-yildan boshlab Nikolayev astronomik rasadxonasini tashkil qilgan va uning direktori bo‘lgan.

Knorre Nikolayev shahrida (hozirgi Nikolayev, Ukraina) tugʻilgan. U 1862-yilda Vilgelm Yuliy Foerster bilan astronomiyani oʻrganish uchun Berlinga koʻchib oʻtdi. U 1867-yilda Pulkovo rasadxonasida astronomik kalkulyatorchi boʻlib ishlagan, soʻngra, 1871-yilda otasi koʻchib kelgan Berlin rasadxonasida ishlagan.

Faoliyati
---------

1873-yildan Berlin rasadxonasida kuzatuvchi boʻlgan. Knorre toʻrtta asteroidni kashf etdi. U Berlin universitetida talabalarga dars bermadi. Buning oʻrniga u rasadxona teleskoplaridan foydalanishga kirishdi. 1892-yilda u astronomiya professori etib tayinlandi. Knorre astronomik asbob-uskunalarni takomillashtirish bilan qiziqdi va „Knorre & Heele" togʻi deb ataladigan takomillashtirilgan ekvatorial teleskop oʻrnatish haqida maqolalar chop etdi.

Knorre topgan kichik sayyoralar| 158 Koronis | 1876-yil 4-yanvar | MPC |
| 215 Oenone | 1880-yil 7-aprel | MPC |
| 238 Gipatiya | 1884-yil 1-iyul | MPC |
| 271 Penthesilea | 1887-yil 13-oktyabr | MPC |

### Shaxmatdagi faoliyati

Knorre kuchli shaxmatchi sifatida ham tanilgan, u Adolf Anderssen, Gustav Neumann va Johannes Zukertortga qarshi oʻynagan. 1860-yillarda u bir necha shaxmat turnirlarida qatnashgan.

Ikki ritsar (shaxmat figurasi) himoyasida Knorre *variyanti* (EKO kodi C59) uning nomi bilan atalgan. U birinchi oʻnta harakat uchun Ikki ritsar himoyasining asosiy chizigʻini kuzatib boradi va 10 ta harakat bilan tavsiflanadi (Ne5 Bd6 11. d4 Qc7 12. Bd2). Ruy Lopesdagi ochiq himoyasining Knorre oʻzgarishi, 6-harakat bilan tavsiflanadi va Knorre sharafiga nomlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Chessmetrics Player Profile: Victor Knorre".
2. ↑  „chess-ref.org: Two knights defence, Knorre variation (ECO: C59)".

[*sayt ishlamaydi*]
3. ↑  „chess-ref.org: Ruy Lopez, Open, Knorre variation (ECO: C80)".

[*sayt ishlamaydi*]
**Vicki Wilson** (1965-yil 11-fevralda Brisbene, Queensland shahrida tugʻilgan) — avstraliyalik netbol murabbiyi va isteʼfodagi xalqaro futbolchi. U Fiji netboll terma jamoasining hozirgi bosh murabbiyi.

Netboldagi faoliyati
--------------------

Vicki Wilson oʻn besh yil davomida Avstraliya milliy terma jamoasining bir qismi boʻlib, 1985-yilda debyut qilgan. Vicki Wilson 1996-yilda Netbol boʻyicha Avstraliya jamoasining sardori boʻldi, 1995-yilgi Netbol boʻyicha jahon chempionatida tizzasidan olgan jarohatidan keyin qaytib keldi. 1998-yilda u Avstraliya terma jamoasini Hamdoʻstlik oʻyinlarida ilk bor oltin medalni qoʻlga kiritdi va 1999-yilda Avstraliyani Jahon chempionati finalida bir ochkolik gʻalabaga olib chiqqanidan keyin gʻalaba qozongan holda nafaqaga chiqdi.

Vicki Wilson 2006-yilda Hamdoʻstlik banki kubogi musobaqasida barqaror oʻyin koʻrsatganidan soʻng Kvinslend Firebirds jamoasiga murabbiylik qilish uchun chaqirilgan edi. U ANZ chempionatida franchayzingni davom ettirdi, ammo 2009-yilgi mavsumdan keyin Netball Queensland tomonidan lavozimidan chetlashtirildi.

2013-yil may oyida Wilson 2015-yil oxirigacha Yangi Zelandiya Silver Ferns uchun yangi yordamchi murabbiy etib tayinlandi.

2016-yil iyun oyida u Netball Fiji jamoasini uch yilga boshqarishga imzo chekdi.

Mukofotlar
----------

Vicki Wilson oʻz faoliyati davomida netboll sporti sohasida milliy terma jamolarni boshqardi va murabiylik faoliyatini Avstraliya va Okeaniya hududidagi davlatlarda olib bordi. Vicki Wilson faoliyati davomida sportga qoʻshggan hissasi uchun mukofotlar bilan taqdirlandi. Vicki Wilson 1992-yilda Avstraliya ordeni medalini oldi. 2001-yilda u Avstraliya sport institutining „Eng yaxshisi" nominatsiyasiga qabul qilindi. U 2004-yilda Sport Avstraliya shon-shuhrat zaliga va 2008-yil noyabrida Avstraliya Netbol shon-sharaf zaliga kiritildi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Vicki Wilson appointed as new Fiji Pearls coach". *Newswire*. 25-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-avgust 2022-yil.
2. 1 2  Australian Workers Heritage Centre profile Wayback Machine saytida arxivlandi (2-mart 2019-yil).. Retrieved on 2009-03-30.
3. 1 2  Australian Women Biographical Entry: Vicki Wilson. Retrieved on 2009-03-30.
4. ↑  *Morton, Jim*. „Netball legend Wilson axed by Firebirds". *Brisbane Times* (7-avgust 2009-yil). Qaraldi: 11-avgust 2009-yil.
5. ↑  *AAP*. „Gerrard wins top Aussie netball gong". stuff.co.nz (30-noyabr 2008-yil). Qaraldi: 28-mart 2009-yil.
**Kakaydi neft koni** - Jarqoʻrgʻon tumanidagi kon. Jarqoʻrgʻon sh.dan 20 km shim.-sharkda joylashgan. Kon toʻgʻrisida dastlabki maʼlumotlar 19,14 y.ga taalluqli. 1934-yilda geologik sʼyomka natijasida antiklinal struktura mavjudligi aniqlangan. 1937-yilda dastlabki razvedka qudugʻi qazildi. 1939-yilda paleotsen ohaqtoshlaridan sanoat ahamiyatiga molik neft olindi. 1940-yilda kon foydalanishga topshirildi. K.n.k. joylashgan hudud bir necha tepalikdan iborat boʻlib, soylar bilan kesilgan. Kon kesimida boʻr, paleogen va neogen yotqiziqlarining mavjudligi kayd etildi. Eng chuqur 73-quduqda boʻr qatlamlari (120 m gacha) ochilgan. Paleogen yotqiziqlarining qalinligi 780—790 m, neogen yotqiziklariniki esa 560—840 m oraligʻida. Butun kesim ohaktosh, mergel, qumtosh, gillar va ular aralashmalarining navbatlanishidan hosil boʻlgan jinslardan iborat.

Kakaydi strukturasi tektonik jihatdan Jayranxona.— Kattabosh antiklinalining bir qismi boʻlib, ular Surxon megasinklinali tarkibiga kiradi. Kakaydi strukturasi kambar uzun asimmetrik shaklda boʻlib, shim.-sharqiy yoʻnalishda choʻzilgan. Uning shim.gʻarbiy qanoti qiyaroq. Strukturaning oʻlchami 18,5x1,8 km, bal. 175 m. Neogen yotqiziqlari boʻyicha strukturaning uz. 27 km, eni 4 km. Jinslarning yotish burchagi gumbazda 7—10°, shim.-gʻarbiy qanotda 50—65°, jan.-sharqiy qanotda esa 30—40° ga yetadi. Buxoro katlarining 1-gorizonti boʻyicha strukturaning uz. (—720 izogipsi boʻyicha) 7,5 km, eni 0,9 km. Uyumning mayd. 592 ga, bal. 100 m.

Kon hududida 25 quduqda 124 obyekt sinab koʻrilgan. Shundan 22 obyektda (18 qudukda) suvsiz neft, 4 tasida neft va gaz, 71 tasida neft va suv, 28 tasida suv va bittasida neft belgilari bilan suv olingan. Sanoat ahamiyatiga molik neft uyumlari 1-, 2-, 3-gorizontlar bilan bogʻliq.

Quduqlarning dastlabki debiti 20 t/sutka, dastlabki qatlam bosimi —12,3 mPa, dastlabki gaz omili 1—2 m3/t. Foydalaniladigan quduqlar soni 14 ta.

2001-yilgacha kondan 3,4 mln. t neft olindi. Konda 25 ta quduq ishlamoqda, ularning debiti neft boʻyicha 1,7 t/sutka, suyuqlik boʻyicha 44,2 t/sutka.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Humoyun maqbarasi** - Hindi stondagi meʼmoriy yodgorlik (16-asr 2-yarmi); Dehli shahrida Humoyunnint oʻgʻli Akbarsho\ tomonidan qurilgan. Maqbara murabba tarhli (47x47 m; umumiy balandligi 37,5 m), qizil qumtosh va oq marmardan bunyod etilgan; 2 qavatli. Pastki qavati (poydevori, balandligi 7 m)ga ravoqlar qatori ishlangan. 2-qavati — asosiy bino 3 qismdan ibo-rat boʻlib, bosh tarzi peshtoq-ravoq-li, markaziy xona qoʻsh gumbazli, uning yonidagi doira-koʻshk shaklidagi xonalar tepasiga gumbazli qafa-salar ishlangan. Maqbaraning oʻzi atrofi devor bilan oʻralgan chorbogʻnnng markazida joylashgan; chorbogʻ hududi ariqlar bilan boʻlaklarga boʻlingan chorchamonlar, koʻkalamzorlardan tashkil topgan. Maqbara chorbogʻ kengligi bilan oʻzaro uygʻun; aniq va goʻzal yechimini topganligi bilan diqqatga sazovor. Maqbaraning markaziy gum-bazli mujassamotida Oʻrta Osiyo va Eron meʼmorligining taʼsiri seziladi. Humoyun maqbarasi keyinchalik bunyod etilgan Tojmahal uchun namuna vazifasini oʻtagan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abu Muhammad Ato Samarqandiy** (XIV asr) — astronom olim.

Abu Muhammad Ato ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Xoʻja Gʻoziy Samarqandiy oʻz ilmiy faoliyatini turli Sharq mamlakatlarida olib borgan Oʻrta Osiyolik astronomlar jumlasidandir.
Asli samarqandlik boʻlgan Ato Samarqandiy oʻz vatanidan yiroqda, Hindistonning Sharqiy chegarasida ilmiy tekshirish ishlari bilan shugʻullangan. Uning 764/1362 yili *Yuan Tchenn Xsi Vu* Tsing sulolasidan boʻlgan shahzodalar uchun tuzgan astronomik jadvallari bizgacha yetib kelgan boʻlib, ularning asl nusxasi (avtograf) Parij milliy kutubxonasida (inv. № 6040) saqlanmoqda.

Adabiyotlar
-----------

* Samarqandlik allomalar

Manbalar
--------

1. ↑  Вороновский Д.Г. Астрономы Средней Азии от Мухаммеда Хаваразми до Улугбека и его школы (IX-XVI вв.), в сб.: "Из истории эпохи Улугбека". – Т. 1965. – С. 114-116.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abu Nuvos Abu Ali Hasan ibn Honi Hakamiy** (762, Ahvoz — 813, Bagʻdod) — arab shoiri. Abbosiylar davrining buyuk shoirlaridan.

Hayoti
------

Abu Nuvasning bolaligi Basrada o‘tgan, u yerda yoshligidayoq u taniqli adiblar va olimlar bilan tanishgan. Uning otasi oxirgi ummaviy xalifa Marvarid II qo‘shinida xizmat qilgan. SHoirning onasi fors bo‘lgan. Kufa madrasalarida taʼlim olgan. Sheʼrlarining goʻzalligi, purhikmatliligi jihatidan hatto Umru ul-Qaysga tenglashtirilgan. Mayparastligi tufayli el ichida "Shaʼir ul-Hamra" ("Ichkilik shoiri") degan nom olgan. Hayotining asosiy qismini Bagʻdodda oʻtkazgan, xalifalar – Horun ar-Rashid, Al-Amin va Al-Maʼmun bilan juda yaqin munosabatda boʻlgan.

Ijodi
-----

Abu Nuvas hajviya va marsiyalar yozgan. U mustaqil ov qasidalari – tardiyatning yaratuvchisi hisoblanadi, chunki unga qadar ov tasvirlari qasidalarda faqat tarkibiy element sifatida mavjud bo‘lgan. Ammo Abu Nuvasga shuhratni uning hamriyati – may haqidagi she’rlari, Abu Nuvasda mustaqil janrga ilk bora aylangan butun boshli ziyofat qasidalari keltirgan. Xorun ar-Rashid saroyida qabul qilingan, bir qancha vaqt amir al-Xasib saroyida yashagan, so‘nggi yillarini esa Bag‘dodda xalifa al-Aminning saroy shoiri sifatida o‘tkazgan. Abu Nuvas obrazlarining rang-barangligi, uning nihoyatda kuzatuvchanligi, cheksiz she’riy fantaziyasi, uslubining aniq-ravshan va soddaligi arablar orasida o‘rta asrning eng buyuk shoirlaridan biri sifatida shuhrat qozonishiga sabab bo‘lgan. Mavzularining birxilligiga qaramay (ayniqsa xamriyat janrida), shoir har safar yangi ifodali obrazlar topgan. Ijodida ishqiy va axloqiy mavzu yetakchi oʻrin tutadi. Uning "Devoni" Qohirada qaytaqayta nashr etilgan (1898).

Manbalar
--------

1. ↑  "Abu Nuvos" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑  Esat Ayyıldız. "Ebû Nuvâs’ın Şarap (Hamriyyât) Şiirleri". Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 18 / 18 (2020): 147-173.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

3.ZIYAVUDDINOVA, MUXLISA*. «YANGILANISH» DAVRI SHE’RIYATI*, Toshkent, 2011 — 77-80 bet. </ref>

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Islom Maybosovich Alibekov** (1945.15.4, XXR Sin’szyan-Uygʻur muxtor tumani, Chugunchaq sh.) — teatr rassomi, Qoraqalpogʻiston xalq rassomi (1987). Olmaota badiiy bilim yurtida taʼlim olgan (1962-69). Olmaotadagi Respu-blika yosh tomoshabinlar teatrida ras-som (1969-72); 1972-yildan Qoraqalpoq davlat musiqali drama va komediya tea-trida bosh rassom. A.ning qoraqalpoq teatrlari uchun yaratgan sahna bezaklari asar ruhi va rejissor gʻoyasiga monandligi bilan ajralib turadi. A.ning, shuningdek rangtasvir („Q. Soipov portreti", 1973; „Uchrashuv", 1977 va boshqalar), haykaltaroshlik („Baxt", „Ertak"- ikkalasi ham shamot, 1980 va boshqalar) asarlari bor. Berdaq nomidagi Qoraqalpogʻiston Davlat mukofoti laureati (1984).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Falastindagi humus fatteh taomi
**Humus fatteh** Livanda tasqiyah deb ham ataladi. Suriya, Livan va Falastindagi mashhur taomdir. U yaxshilab qaynatilgan noʻxat va sarimsoqli aralashmadan iborat boʻlib, unga qoʻshimcha tarzda suxari va smetana solinadi. Bezatish uchun smetana ustiga sariyogʻ quyiladi va qovurilgan yongʻoqlar sepiladi. Bundan tashqari, taʼbga koʻra xushboʻy ziravorlar hamda qovurilgan qiyma ham qoʻshish mumkin.

 Iordaniyaning Humus fatteh taomi

Damashq va Suriya humus fatteh taomi
------------------------------------

Damashqning humus fatteh taomi noʻxatlari maydalanib tayyorlanishi bilan mashhur. Yaxshilab maydalangan noʻxatlar sut bilan aralashtiriladi. Biroq suriyaliklar bunday tayyorlash usulidan farqli ravishda qovurilgan yoki qaynatib pishirilgan goʻshtlarni qoʻshadilar.

Falastin humus fatteh taomi
---------------------------

Falastin oshxonasidagi humus fatteh suriyaliklarniki bilan bir xil, biroq birgina farqi bor. Sut bilan aralashtirilgan tahin qoshadilar. Shuningdek, Suriya hummus fattehiga oʻxshab sariyogʻ surtilmaydi va qiyma kam qoʻshiladi Biz „tasqiya" deb ataydigan Livan humusi fattehi suxari, qaynatilgan noʻxat va sutdan tayyorlanadigan eng oddiy turidir.

Ozuqaviy qiymati
----------------

Shohiya veb-saytiga koʻra, Fatte hummus taomi (taxminan 600 g), quyidagi ozuqaviy qiymatlarni oʻz ichiga oladi:

* Kaloriya: 779
* Yogʻ: 34
* Toʻyingan yogʻlar: 13
* Xolesterin: 65
* Uglevodlar: 88
* Fattoh Humus (Tasqiya) Proteinlar: 38

Manbalar
--------

* Ozuqaviy qiymatga ega noʻxatli Fatte hummus retsepti
* Falastin yoʻlida Fatte hummusi

Havolalar
---------

Fatteh humus taomining tayyorlanishi videosi
**Islom Ashurmatov** (1943.6.12 – Gʻallaorol tumani – 1997.4.4) – Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1996). Samarqand Davlat Universitetining fizika fakultetini tugatgan (1968). 1968–73 yillarda Gʻallaorol tumanidagi 25-maktabda, 1990-yildan 44-maktabda fizika oʻqituvchisi, 1973–90 yillarda 26-, 44-maktabda direktor. Ashurmatov pedagogik faoliyati davomida texnika vositalari va koʻrgazmali qurollar yordamida daryo oʻtishga alohida e’tibor bergan. U oʻquvchilar bilan birgalikda 900 ga yaqin koʻrgazmali qurol tayyorlagan. Ashurmatov maktabdagi fizika xonasini talab darajasida jihozlab, tumandagi namunali fan xonasiga aylantirdi. Ashurmatov birinchilardan boʻlib test usulini qoʻllagan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Husayn saraxsiy** (16-17-asrlar) — tarixchi, mutasavvif. Joʻybor xojalarinint muridi boʻlgan. H.S.ning forscha "Manoqibi Saʼdiya" ("Xoja Muhammad Saʼdning manoqiblari") asari Joʻybor xojalariga bagʻishlangan boʻlib, 7 bobdan iborat. Unda muhammad Shayboniyxon vafotidan soʻng Movarounnahrdagi ichki vaziyat, qizilboshlilar xuruji, shayboniy xonlari Ubaydullaxon, Abdullaxon [/ bilan viloyat hokimlari oʻrtasidagi munosabatlar, Xoja Muhammad Islomning saltanatdagi mavqei keng aks etgan. Asar sharqshunos H.Toʻrayev tomonidan oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

Manbalar
--------

* Manoqibi Saʼdiya. Buxoro, 1997. Ad.:Ahmedov B. Oʻzbekistonning atoqli tarixshunos olimlari. T. 2003.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Humpan** (*Humban*, *Hupan*, ehtimol *hupa -* „hukmronlik qilmoq" soʻzidan olingan) — elam mifologiyasida (miloddan avvalgi 2-ming yillik oʻrtalari) oliy xudo, osmon xudosi, „osmon hukmdori". Shumerlarning oliy ilohi Anu va Bobilning Marduk ilohiga tenglashtiriladi. Humpanning rafiqasi — maʼbuda Kiririsha boʻlib, iloh Xutran ularning oʻgʻillari hisoblangan.

Ibodat
------

Dastlabda xudolar onasi Pinenkir Elamda buyuk maʼbuda sanalgan. Miloddan avvalgi II ming yillikning boshlarida uning oʻrnini ona maʼbuda Kiririsha egallagan. Miloddan avvalgi II ming yillikning oʻrtalariga kelib, elam panteonidagi hukmronlik mavqeini (bu yerda 37 ta xudo boʻlgan) Humpan egallagan. Kiririshani uning xotini deb hisoblashni boshlaganlar. U miloddan avvalgi 6-asrda, Elam forslar tomonidan bosib olingandan keyin ham ularning oliy xudosi boʻlib qolavergan. Bir nechta elam shohlari uning ismini olishgan (Tempti-Humpan-Inshushinak, Humban-Xaltash III, Humban-numena I va boshqalar).

Ahamoniylar oʻzlari bosib olgan elamlarning oliy xudosiga odob doirasida yondashganlar. Miloddan avvalgi 6-asr oxiri — 5-asr boshlariga oid Persepol arxivi hujjatlarida Persepol, Fors va Elamning boshqa shaharlarida podsholarning omborlaridan mahsulotlar olib chiqilgani, ularning (sharob, qoʻy, don-dun va boshqalar) nafaqat Axuramazda va boshqa Eron xudolari, balki elam xudolari Humpan va Simutga ham qurbonlik qilish maqsadida ishlatilgani maʼlum. Shu bilan birga, Humpanga ibodat qilish uchun Axuramazdani ulugʻlash uchun kerak boʻlganidan uch baravar koʻproq sharob ishlatilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Dandamaev M. A.* Xumpan // Mifi narodov mira : Ensiklopediya. Elektronnoe izdanie / Gl. red. S. A. Tokarev. M. 2008 (Sovetskaya Ensiklopediya, 1980). S. 1068.
2. ↑  *Dik N. F. Dik P. F.* Kulturologiya : Uchebnoe posobie dlya vuzov. — Rostov-na-Donu : Feniks, 2006. — 384 s. — (Visshee obrazovanie).
3. 1 2  *Дандамаев М. А.* Эламская мифология // Мифы народов мира : Энциклопедия. Электронное издание / Гл. ред. С. А. Токарев. М. 2008 (Советская Энциклопедия, 1980). С. 1116.
4. ↑  Религия Ахеменидов.

Adabiyotlar
-----------

* *Dandamaev M. A.* Qadimgi Eron tsivilizatsiyalari. Qadimgi tsivilizatsiyalar, ed. G. M. Bongard-Levina. — M. 1989-yil.
* Humpan // *Smooth V. D.* Qadimgi dunyo. 2 jildli ensiklopedik lugʻat. — M. : Tsentrpoligraf, 1998-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Husayniy (maʼnolari).

**Husayniy** — Oʻn ikki maqom tizimidagi maqom. Uningtarkibida Husayniyi Ajam nomli murakkabot ham boʻlgan. Shashmaqomda Navo maqomining Mushkilot boʻlimida Muhammasi Husayniy, Navo va Dugoh maqomlarining Nasr shoʻʼbalarida Husayniyi Navo va Husayniyi Dugoh, Fargʻona—Toshkent maqom yoʻllarida Dugohi Husayniy 7 qismli turkumi mavjud. Ularning kuy mavzulari bir xil boʻlib, muayyan maqom pardalariga moslashtirilgan. Shuningdek, Dugohi H. asosida avj va namudlar tarkibi deyarli oʻzgarmagan 3 qismdan iborat sur-nay yoʻllari yaratilgan. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Husan Amirqulov** (1940.18.2, Qashqadaryo viloyati, Boyterak qishlogʻi) — Oʻzbekiston xalq artisti (1997). Toshkent davlat sanʼat institutini tugatgach (1963), Surxondaryo (1963-66), Sirdaryo (1966-74), Jizzax (1974-79) teatrlarida ishlagan, 1979-yildan Qashqadaryo teatrida. Asosiy rollari: Gʻani („Aldangan qiz"), Murod („Parvona"), Ferdinand („Makr va muhabbat"), Alisher Navoiy („Alisher Navoiy"), Aldar koʻsa („Addar koʻsa"), Moʻmin („Oltin devor"), Saʼdiyev („Oʻn uchinchi rais"), Abulfayzxon („Abulfayzxon"), Amir Temur („Amir Temur") va boshqa Amirqulov yaratgan obrazlari oʻzining toʻlaqonliligi, ijroda davr nafasini mohirona yetkaza olishi, tarixiy asarlarda yaratgan oʻziga xos, boy sahna chizgilari bilan ajralib turadi. Xalqaro Ahmad Yassaviy mukofoti laureati (1993).

Manbalar
--------

1. ↑  "Husan Amirqulov" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Orionidlar** — meteor oqimi. Radianti Orion yulduz turkumida joylashgan. Har yili 15 oktabrdan 25 oktabrgacha kuzatiladi. Ayniqsa, 20—21 oktabr ke-chasi oddiy koʻz bilan bir soatda 10—20 tagacha "uchar yulduz" — O. oqimini ku-zatish mumkin. O. orbitasi Galley kometasita yaqin joylashgan meteor jismlar turkumi bilan bogʻlangan. Yer Quyosh atrofida aylanayotib, bu turkum bilan ikki marta toʻqnashadi. Galley orbitasi bilan bogʻlangan ikkinchi meteor oqimi — Akvaridlar. Akvaridlar oqimi bahorda kuzatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Modifikatorlar** (lotincha: modiﬁ co -oʻlchayman, oʻlchovni aniqlayman) — suyuqlantirilgan metallar (qotishmalar)ga modifikatsiyalash paytida qoʻshiladigan moddalar. Metallar (qotishmalar)da qoʻshimcha kristallizatsiya markazlari hosil qiluvchi, oquvchanlikka taʼsir etuvchi va zarralarning oʻsishiga toʻsqinlik qiluvchi (ingibitorlar) M. mavjud. Poʻlat va choʻyanlarning M. i sifatida magnit, litiy, kremniy, siyrak-yer elementlari va qotishmalari, ferro-bor, ferrotseriy, ferrovanadiy va baʼzi kimyoviy birikmalar (mas, seriy oksidi vanadiy nitridi) qoʻllanadi. Choʻyanga qoʻshiladigan M. grafitlovchi (mas, silikokalsiy, kremniymarganets-sirkoniy ligaturasi) grafitlashga imkon beruvchi, stabillashtiruvchi (xrom ligaturasi), marganets-kremniy, ferroxromkremniy va boshqalar), unga toʻsqinlik qiluvchi va kompleks M.ga boʻlinadi. Magniy qotishmalari va mis qotishmalari uchun sirkoniy, titan vanadiy va bor aralashmasi, alyuminiy krtishmalari uchun titan, bor, niobiy, siyrak-yer elementlari va sirkoniy qoʻllanadi. M. metallurgiya zavodlarida kovshga yoki pechdan quyilayotgan metall oqimiga, shuningdek, toʻgʻridan-toʻgʻri metall quyish qoliplariga solinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Cholota qoʻrgʻoshin-rux koni** — Tojikiston Respublikasi Sugʻd viloyatidagi kon. Oltintopgan shaharchasidan 1,5 km gʻarbda, Qoramozor (Qurama togʻlarining gʻarbiy tarmogʻi) ning jan.gʻarbiy qismida joylashgan. 1940-yilda ochilgan. Uning geologik tuzilishida terrigen, choʻkindivulkanogen, karbonat xamda choʻkindivulkanogen yotqiziqlar mavjud. Cholota rudali maydoni Cholota, Oltintopgan va Otquloq yoriqlaridan hosil boʻlgan tektonik blokni tashkil qiladi. Qoʻrgʻoshinrux ruda minerallari, asosan, skarnlar ichidan oʻrin olgan. Ruda tarkibida, asosan, pirit, pirrotin, sfalerit, galenit, xalkopirit, baʼzan magnetit, gematit va boshqa bor. Konda, qoʻrgʻoshin va ruxdan tashqari, sanoat ahamiyatiga ega boʻlgan kumush, kadmiy mavjud. Ruda jismlarining uz. 200–700 m, qalinligi 4,4—7,2 m. Qoʻrgʻoshinning tarkibi: rudali tanalarda 2,12% dan 0,96% gacha.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mannon Uygʻur koʻchasi** — Shayxontohur va Uchtepa tumanlarini birlashtirib turuvchi poytaxtning markaziy koʻchalaridan biri. Toshkent avtomobil halqa yoʻli va Laylitoʻgʻon koʻchasi oraligʻida. Uzunligi 7 km atrofida. 1955-yil Oʻzbekiston xalq artisti Mannon Uygʻur nomi berilgan. Tarkibida tor koʻcha va 4 ta berk koʻcha bor.

Yoʻnalishida shaxsiy turar joy binolari, boshbekat, 1-shahar kasalxonasi, shahar perinatal markazi, oilaviy poliklinika, Shayx Zayniddin bobo maqbarasi, masjidi va qabristoni, Abdulla Qahhor nomidagi madaniyat uyi, Qurilish va kommunal xoʻjaligi kasb-hunar kolleji, „Koʻkcha Oqtepa" bozori, savdo majmualari, „Islomobod" va „Shofayzibogʻ" mahalla guzari, yonilgʻi quyish shoxobchalari, dorixonalar, umumiy ovqatlanish, turli servis xizmat koʻrsatish maskanlari joylashgan. Koʻcha boʻylab barcha turdagi jamoat transporti vositalari xarakati yoʻlga qoʻyilgan.

Mustaqillik davrida koʻcha tubdan taʼmirlanib, eniga kengaytirildi, asfalt qoplanib, obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish ishlari olib borildi. 2003-yil 27-avgustda Mannon Uygʻur koʻchasi va Kichik halqa yoʻli kesishmasida eni 30 metr, uzunligi 75 metr boʻlgan yangi koʻprik foydalanishga topshirildi. A.Xoʻjaev, Oqsoy, Koʻkcha Darvoza, Nazarbek kabi koʻchalar va Kichik halqa yoʻli bilan tutashgan. Yaqinida Eskijoʻva bozori, "Jar" sport-sogʻlomlashtirish majmui, Suzukota maqbarasi joylashgan.

Yana qarang
-----------

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  *Toshkent. Ensiklopediya*, 2009-yil.
**Leppälampi** (fincha talaffuzi: [ˈlepːæˌlɑmpi]; soʻzma-soʻz tarjima qilingan „alder hovuzi") — Finlandiyaning Uusimaa shahridagi Nurmijärvi munitsipalitetida joylashgan qishloq. U munitsipalitetning shimoli-gʻarbiy burchagida, Haimoo va Vihtijärvi nomli Vixti qishloqlari yaqinida joylashgan. Qishloq Röykkädan gʻarbga ketadigan Korventie yoʻli boʻylab va Hanko hamda Mäntsälä oʻrtasidagi 25-magistral boʻyida joylashgan boʻlib, u qisman Korpi qishlogʻini oʻz ichiga olgan holda hozirgi koʻrinishga kelgan. Leppälampi janubida Nummenpää qishlogʻi joylashgan. Qishloq aholisi 2020-yil oxirida 272 nafar kishini tashkil etayotgan edi.

Leppälampi ayniqsa Nurmijärvi golf markazi bilan mashhur. Qishloqda Röykkä-Leppälampi yoshlar uyushmasining binosi mavjud boʻlib, uni turli tadbirlar uchun ijaraga olish mumkin. Qishloqda ilgari 2007-yilda munitsipalitet tomonidan sotilgan eski Korpi-Leppälampi maktabi joylashgan edi.

Manbalar
--------

1. ↑  Taajama- ja haja-asutusalueväestö iän ja sukupuolen mukaan kunnittain, 2020[*sayt ishlamaydi*] — Statistics Finland (in Finnish)
2. ↑  Golf on nyt kovassa nosteessa — „Lajin parissa ei ole aiemmin ollut tämmöistä intensiteettiä" — *Nurmijärven Uutiset* (in Finnish)
3. ↑  Röykän-Leppälammen Nuorisoseura (in Finnish)
4. ↑  Nurmijärvi myy vanhan koulun — *Helsingin Sanomat* (in Finnish)

Havolalar
---------

* Leppälampi, Nurmijärvi — Fonecta

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |