recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
1-rasm:Erkak ovozining spektrogrammasi
 Skripka chalish spektrogramma.
**Spektrogramma** ( **sonogramma** ) - signalning (to'lqinning) spektral quvvat zichligi vaqtga bog'liqligini ko'rsatadigan tasvir hisoblanadi. Spektrogrammalar nutqni identifikatsiyalash, hayvonlar tovushini tahlil qilish, musiqaning turli sohalari, radio va sonar, nutqni qayta ishlash, seysmologiya va boshqa ko'plab sohalarda qo'llaniladi.

Ishlash prinspi
---------------

 3D formatidagi musiqa asarining bir qismi
Spektrogrammaning eng keng tarqalgan tasviri ikki o'lchovli (2D) diagrammadir: gorizontal o'q vaqtni, vertikal o'q chastotani ifodalaydi; ma'lum bir vaqtda ma'lum bir chastotada amplitudani ko'rsatadigan uchinchi o'lchov (3D), tasvirning har bir nuqtasining intensivligi yoki rangi bilan ifoda qilinadi..

Ko'plab tasavvurlar mavjud: 

a) ba'zan vertikal va gorizontal o'qlar vaqt yuqoriga va pastga o'tishi uchun yoqiladi, 

b) ba'zida amplituda rang yoki intensivlik bilan emas, balki 3D fazoda cho'qqilar bilan ifodalanadi.

Chastota va amplituda o'qlari grafikdan foydalanish maqsadiga qarab chiziqli yoki logarifmik (y=logx) bo'lishi mumkin. Ovoz odatda logarifmik amplituda o'qi bilan ifodalanishi mumkin (ko'pincha desibel (detsibell) yoki dB da) va chastota garmonik munosabatlarni ta'kidlash uchun chiziqli yoki musiqiy, tonal bog'lanishlarni ifodalash uchun logarifmik ifoda bo'ladi.

Shakllanish
-----------

**Spektrogramma** - odatda ikkita usuldan birida tuziladi: 

bir qator tarmoqli o'tish filtrlaridan olingan filtrlar banki sifatida taxmin qilinadi (bu zamonaviy raqamli signallarni qayta ishlash paydo bo'lishidan oldin yagona yo'l edi) yoki derazali Furye yordamida vaqt signalidan hisoblab chiqiladi. Bu ikki usul aslida turli kvadratik vaqt-chastota taqsimotlarini hosil qiladi, lekin ma'lum sharoitlarda ekvivalentdir.

Kirish signalini chastota diapazonlariga ajratish uchun odatda analog ishlov berishda tarmoqli filtr usuli qo'llaniladi.

Oynali Furye transformatsiyasi yordamida spektrogramma yaratish odatda raqamli ishlov berish texnikasi yordamida amalga oshiriladi. Ma'lumotlar vaqt domenida raqamli namuna olinadi. Signal bir-biriga mos keladigan qismlarga bo'linadi, so'ngra har bir qism uchun chastota spektrining kattaligini hisoblash uchun Furye transformatsiyasi amalga oshiriladi. Har bir qism tasvirdagi vertikal chiziqqa to'g'ri keladi - vaqtning har bir lahzasidagi chastotaga bog'liq bo'lgan amplitudaning qiymati. Spektrlar yoki vaqt chizmalari tasvir yoki 3D diagrammada yonma-yon joylashtiriladi.

Signalning s(t) spektrogrammasini s(t) signalining oynali Furye konvertatsiyasining kvadrat amplitudasini hisoblash yo‘li bilan quyidagicha baholash mumkin:

{\displaystyle \mathrm {spectrogram} (t,\omega )=\left|\mathrm {STFT} (t,\omega )\right|^{2}}

Sm. Shuningdek
--------------

* Oynali Furye transformatsiyasi
* Spektral musiqa
**Spazmofiliya** (yun. spasmos — tortishish va philia — moyillik), shaytonlash — qonda kalsiy miqdorining kamayishi natijasida paydo boʻlib, vaqtvaqtida shaytonlab qolish bilan kechadigan kasallik. Odatda, 2 yoshgacha boʻlgan bolalarda, ayniqsa bahorda koʻproq kuzatiladi.

Bolani yaxshi parvarish qilmaslik, notoʻgʻri emizish, toza havoda kam olib yurish Sning rivojlanishiga sabab boʻladi. Kasallikning yashirin va ochiq shakli bor. Yashirin shakli bola nervining oʻta qoʻzgʻaluvchanligi bilan harakterlanadi. Boshqa kasalliklar qoʻshilganda, ayniqsa raxit zoʻrayganda ochiq shaklga oʻtadi, bunda har xil muskullarda tortishish va tirishish roʻy beradi. Koʻpincha bola chinqirib yigʻlaganda tovush yorigʻi torayib, muskullari tortishib qoladi (spazm).

Baʼzi bolalarda qoʻl va oyoq panjasi muskullarining tortishishi kuzatilib, bu bir necha soatdan bir necha kungacha choʻzilishi mumkin.

Shaytonlash paytida bolaning hushdan ketishi Sning xavfli koʻrinishidir. Dastlab bolaning rangi oqarib, yuz muskullari ucha boshlaydi, soʻngra umumiy shaytonlash boshlanadi. Bolaning boshi orqaga tortib ketadi, ogʻzidan soʻlak oqadi, lablari koʻkaradi, nafasi oʻzgaradi, beixtiyor siyib yuboradi va ichi ketadi. Talvasa bir kunda bir necha marta tutib, har safar 20—30 min.gacha davom etishi mumkin. Odatda, bolada xurujdan soʻng hech qanday asorat qolmaydi. Ayrim hollarda nafas yoki yurak faoliyatining toʻxtab qolishi natijasida oʻlim roʻy berishi mumkin.

Bolada tirishish paydo boʻlishi bilan vrach chaqirish lozim. Bolaning nafas olishi qiyinlashsa, vrach kelguncha unga toza havo yoki kislorod yostigʻidan kislorod berish kerak.

Xuruj paytida bola baʼzan tilini tishlab oladi yoki tili nafas yoʻlini toʻsib qoʻyadi, shuning uchun bint bilan tilni tortib turgan maʼqul.

S.ning oldini olishda bolani toʻgʻri parvarish qilish, vrach tavsiya etgan parhez taomlar bilan ovqatlantirish, toza havoda olib yurish katta ahamiyatga ega.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Alla norma pastasi** (italyancha: *Pasta alla Norma*)- baqlajon, pomidor, rayhon va pishloq bilan makaron mahsulotlaridan tayyorlangan anʼanaviy Sitsiliya taomi. Taomning vatani — Etna vulqonining etagida Sitsiliya orolining sharqiy qirgʻogʻida joylashgan Katanya port shahri.

Tarix
-----

Taom, tarixchilarning fikriga koʻra, 19-20-asrlarning mashhur Italiya adabiyoti va teatri arbobi Nino Martoglio tufayli oʻz nomiga ega boʻlgan. Maestro pastani tatib koʻrgandan soʻng, taomning mukammalligini mashhur Bellini operasi bilan solishtirgan holda, shunday degan: „Chista è 'na vera Norma!" („Mana bu — haqiqiy Norma!"). Bu nom saqlanib qoldi va xalqaro miqyosda mashhur boʻldi. Taom koʻplab mashhur pazandalar — masalan, Jeymi Oliver assortimentiga kiradi.

Ingredientlar
-------------

Makaron mahsuloti sifatida makkeroni yoki penne ishlatiladi (shuningdek spagettidan ham foydalanish mumkin). Taomning oʻziga xos fazilati bu baqlajon; klassik retseptda pishloq sifatida turgan rikottadan, oʻrniga pekorino yoki parmezandan foydalaniladi. Koʻpgina retseptlarda pomidor (yangi yoki konservalangan) ham mavjud. Baʼzi pazandalar rayhanni yalpiz bilan almashtirishi mumkin (yoki ikkala ziravor koʻkatdan ham foydalanish). Taom tarkibiga piyoz va zaytun moyi ham kiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  „La vera pasta a la Norma siciliana. Origini, varianti e trucchi della ricetta" (it).  Luciano Pignataro Wine&Food Blog (15-iyul 2018-yil). Qaraldi: 28-fevral 2020-yil.
2. ↑  *Redazione.* „Ferragosto con i Consigli dello Chef: «Chista è ʻna vera Norma!»" (it).  Oltrepensiero News. Qaraldi: 28-fevral 2020-yil.
3. ↑  „Вегетарианская паста: любимое блюдо солнечной Сицилии" (ru).  Телеканал 360°. Qaraldi: 28-fevral 2020-yil.
4. ↑  „Паста "Норма" от Джейми Оливера". Qaraldi: 28-fevral 2020-yil.
5. ↑  „Паста алла норма / Pasta alla norma | Элла Мартино Рецепты Кулинарные туры Итальянская кухня" (deadlink).  www.ellamartino.ru. 28-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-fevral 2020-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-02-28).
6. ↑  „Спагетти алла норма. Рецепт" (ru).  Еда.ру. Qaraldi: 28-fevral 2020-yil.
**Spektrogelioskop** (spektr, gelio... va yun. skopey — qarayman) — Quyosh sirtini vizual kuzatishga imkon beradigan spektral astronomik asbob. S. katta spektroskopmonoxromatordan iborat; uning kirish tirkishi tekisligiga uzun fokusli obyektiv yoki koʻzgu yordamida Quyosh tasviri tushiriladi, chikish tirkishi esa Kuyosh spektridan baʼzi spektral chiziq (odatda, kizil vodorod chizigʻi Na) ni ajratib oladi. Tirqishlar ketma-ket joylashganligi tufayli kuzatuvchida koʻrish taassuroti yoʻqolmasligi uchun ikkala tirkish ham sinxron tebranma harakatga keltiriladi. Natijada kuzatuvchi Quyosh atmosferasini yoki Kuyosh gardishidan tashqarida hosil boʻladigan protuberansgar, xromosfera va boshqalarni kuzatishga muvofiq boʻlinadi. Tirkish oʻrniga prizma oʻrnatish ham mumkin; u motor vositasida aylantiriladi va Quyosh gardishining tasviri boʻlaklarga boʻlib kuzatiladi. S. birinchi marta 1891-yil amerika olimi E. Xeyl va fransuz astronomi A. Delandr konstruksiyalari asosida yaratilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Spektrogeliograf** (spektr va geliograf) — biror kimyoviy element (koʻpincha, vodorod — N yoki kalsiy — Sa) ning nurlanishiga mos spektr sohasi nurlarida Quyosh gardishi (yorugʻlikning quyosh gardishi boʻylab taqsimlanishi) ni suratga olishga imkon beradigan astronomik qurilma. S.da fotoplastinka Kuyosh spektrining istalgan sohasidagi qisqa oraliqni ajratib oladigan ikkinchi chiqish tirkishi orqasiga joylashtiriladi. Sni Quyosh tasviri va fotoplyonkaga nisbatan harakatlantirish yoʻli bilan Kuyosh gardishining fotosuratini olish mumkin. Baʼzi teleskoplarga ayni vaqtda har xil spektral chiziqlarda Quyosh gardishining ikki tasvirini olishga imkon beradigan kush S. oʻrnatiladi. Kosmik tadqiqotlarning rivojlanib ketganligi munosabati bilan raketalar va Yer sunʼiy yoʻldoshlariga ham S. oʻrnatiladi. Bundan maqsad ultrabinafsha va rentgen nurlarida spektrogeliogrammalar olishda, Quyoshni har jixatdan urganihda S.ning ahamiyati katta. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Agrometeorologik xizmat koʻrsatish** — qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishining barcha boʻgʻinlarini turli gidro va agrometeorologik axborotlar bilan tezkor taʼminlash. Agrometeorologik xizmat koʻrsatish k. majmuiga oldindan turli muddat uchun beriladigan ob-havo (bir oylik, 10, 7, 3 kunlik, sutkalik) prognozlari, ob-havoning xa-tarli hodisalari haqida ogohlantirish, ob-havo sharoitlari hamda ularning qishloq xoʻjaligi oʻsimliklari rivojlanishiga va hosilning shakllanishiga, oʻtkaziladigan agrotexnik tadbirlarga taʼsiri va boshqa haqidagi agrometeorologik maʼlumotlar va hokazo kiradi. Axborotlar kundalik, besh kunlik, haftalik va oʻn kunlik sharh (byulleten)larda, shuningdek muhim yilnomalar shaklida, ishlab chiqarish ahamiyatiga ega boʻlgan davr yoki ob-havo sharoiti noqulay keladigan davr uchun agrometeo-rologik maʼlumotlar umumlashtirilgan maxsus maʼlumotnomalar tarzida hamda agrometeorologik omillarning koʻp yillik rejimi haqida maʼlumotlar boʻlgan rejimli yoki agroiqlimiy axborotlar shaklida boʻladi. Agrometeorologik xizmat koʻrsatish mutaxassislari va rahbarlari bu maʼlumotlardan mavjud va kutilayotgan agrometeorologik sharoitni hisobga olgan holda ekish, sugʻorish, oziqlantirish, qator oralariga ishlov berish, yigʻim-terim ishlari va boshqa tadbirlarning muddatlarini rejalash-tirishda foydalanadilar. Agrometeorologik xizmat koʻrsatish k. mijozlarning joylashgan joyi, axborotning koʻlami va uni yetkazib berish muddatlari koʻrsatilgan rejaga muvofiq amalga oshiriladi. Oʻzbekistonda qishloq xoʻjaligiga Agrometeorologik xizmat koʻrsatish k. 1921-yil Toshkentda Turkiston meteorologiya instituti (Turkmet) tashkil etilishidan boshlangan. 1925-yildan bu institut Oʻrta Osiyo meteorologiya instituti (Sredazmet) deb atalgan. In-tining asosiy vazifasi qishloq xoʻjaligini ekinlarning holati va rivoj-lanishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bilan taʼminlash, hududning mavjud ob-havo sharoitlari va iqlim resurslaridan ratsional foydalanish, ob-havoning xa-tarli hodisalaridan qishloq xoʻjaligi ob’ektlarini muhofaza qilish tadbirlari va boshqa boʻldi. Oʻzbekistonda Agrometeorologik xizmat koʻrsatish k. Gidrometeorologiya bosh boshqarmasi („Boshgidromet") va agrometeorologiya postlari tomonidan olib boriladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Agrometeorologik yilnoma** — muayyan hududdagi agromete-orologik stansiya va postlarning kuzatish natijalari jamlangan yillik maʼlumotlar toʻplami. Koʻpgina mamlakatlarda gidrometeorologiya boshqarmalari tomonidan nashr qilinadi. Agrometeorologik yilnomada tuproq haydalma qatlamining bahor va qish fasllaridagi harorati, kuz-gi ekinlar eqilgan maydonlardagi qor qoplamining qalinligi, ekin eqilgan maydonlarda tuproqning namlanish da-rajasi, qishloq xoʻjaligi ekinlari rivojlanishining asosiy davrlari boshlanadigan kunlar, kuzatish maydonchalaridagi agrotexnika, olingan hosil haqidagi maʼlumotlar va boshqa jadval koʻrinishida beriladi. Agrometeorologik yilnomada ayrim umumiy meteorologik maʼlumotlar: oʻrtacha oʻn kunlik havo harorati, 5, 10 va 15° dan yuqori boʻlgan samara-dor haroratlar yigʻindisi, qish fasli va vegetatsiya davridagi meteorologik sharoitlar tavsifi, jumladan noqulay ob-havo hodisalari haqida maʼlumotlar ham keltiriladi. Bundan tashqari Agrometeorologik yilnoma yilning agrometeorologik sharoiti haqidagi qisqa sharhni ham oʻz ichiga oladi. Asosiy meteorologik maʼlumotlar oylik agrometeorologik toʻplamlarda ham nashr etiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Agrometeorologik byulleten** — agrometeorologik sharoitlar taxlil qilingan axborotning asosiy shakli. Har oʻn kunlikda gidrometeorologiya markazi tomonidan nashr qilinadi. Agrometeorologik byulleten quyidagi boʻlimlardan iborat: 1) oʻn kunlikning gidrometeorologik xu-susiyatlari (havo va tuproq harorati, yogʻinlar, shamolning yunalishi va tezligi va hokazo); bunda oʻsimlikning oʻsishi va rivojlanishiga qulay yoki noqulay sha-roitlar — qorasovuq, garmsel, shoʻzonli boʻron va hokazo alohida qayd qilinadi; 2) ekinlarning oʻsishi va rivojlanishi hamda mollarni oʻtlatishning agrometeo-rologik sharoitlari. Bu bulimda asosiy qishloq xoʻjaligi ekinlari (ayniqsa, gʻoʻza)ning ri-vojlanish sur’atlari, ularning namlik bilan taʼminlanganlik darajasi tahlil qilinadi, ekinzorlar holatiga baho be-riladi. Agrometeorologik byulleten Oʻzbekistonda 1927-yildan bosh-lab nashr etiladi. 1930-yildan muntazam chiqarila boshladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ceboruco vulqoni** — Meksikaning Nayarit shahrida, Trans-Meksika vulqon kamarining shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan dasitli stratovulqon hisoblanadi. Eng katta otilish, Jala Plinian otilishi milodiy 930 ±200 yilda sodir boʻlgan, vulqon portlash koʻrsatkichi 6 ball atrofida boʻlib, 11 cubic kilometre (2.6 cu mi) maydonni zarralagan. Ceborukoning eng soʻnggi va eng kuchli hujjatlashtirilgan otilishi 1870-1875-yillarda sodir boʻlgan, fumarol faolligi XX asrgacha davom etgan. Vulqon atrofida lava otilishi paytida hosil boʻlgan bitta katta kaldera mavjud boʻlib, uning ichida kichikroq krater joylashgan, u taxminan 1100-yillarda Koapales otilishi paytida Dos Equis lava gumbazi qulashidan paydo boʻlgan. Ushbu ikkala kraterning ichida bir nechta portlovchi vulqon xususiyatlari, jumladan, skoriya konlari, lava gumbazlari va piroklastik gumbazlar yoki shlakli konusli vulqonlar mavjud.

Vulqon atrofida saqlangan sovugan lava oqimlari yaqinda sodir boʻlgan otilishlar natijasida hosil boʻlgan. Lava otilishidan oldin Destiladero oqimi deb ataladigan bitta yirik lava oqimi qayd etilgan. Lava otilishidan keyingi 500 yil davomida vulqon eng faol vulqonlardan biri boʻlib, oltita asosiy lava oqimining rekordini oʻrnatgan, bular: Kopales, El Cajon, Coapan I, Coapan II, El Norte va Ceboruko oqimlari, barchasi 1521-yilda ispanlar Meksikaga kelishidan avval sodir boʻlgan. Vulqon 1870-yildan keyingi yirik otilish davrigacha faol vulqonlar israsiga kirgan, ammo vulqon otilishi asosan kalderalar ichida sodir boʻlgan.

Vulqondan siqib chiqarilgan lava asosan traxidasitdan traxeozitgacha boʻlib, vaqt oʻtishi bilan andezitik tarkibdan koʻproq dasitli tarkibga oʻzgarib borgan. Magma, ehtimol, uch xil manbalardan tarkib topgan, riyodasit manbalaridan, dasit manbalaridan (ehtimol, oʻzi riyodasit va bazalt aralashmasi) va mafik manbalardan iborat boʻlishi mumkin.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Sieron, K.; Siebe, C. (2008). "Revised stratigraphy and eruption rates of Ceboruco stratovolcano and surrounding monogenetic vents (Nayarit, Mexico) from historical documents and new radiocarbon dates". *Journal of Volcanology and Geothermal Research* **176**: 241–264. doi:10.1016/j.jvolgeores.2008.04.006.
2. ↑  Chertkoff, D.G.; Gardner, J.E. (2003). "Nature and timing of magma interactions before, during and after the caldera-forming eruption of Volcan Ceboruco, Mexico". *Mineral Petrol* **146**: 715–735.
**Shamol kuchi** — bu tuzilmalarga yoki ularning tarkibiy qismlariga iqlimiy shartli oʻzgaruvchan harakatlardan biri.

Xususiyatlari
-------------

Qurilish norma va qoidalarining 2.01.07-85 „Kuchlar va taʼsirlar"ning 6-bandiga binoan shamol kuchi struktura yoki element konstruksiyalarining tashqi yuzalariga taʼsir qiluvchi normal bosim; tuzilmaning yuzasiga teguvchi yoʻnaltirilgan ishqalanish kuchi, uning vertikal yoki gorizontal proyeksiyasi maydoniga tegishli; oʻtkazuvchan yopiq tuzilmalar, ochilish yoki doimiy ochiq teshiklari boʻlgan binolarning ichki yuzalariga qoʻllaniladigan normal bosim toʻplami sifatida qaraladi.

„Kuchlar va taʼsirlar" ning yangi nashrida bu taʼrifga binoning umumiy qarshiligi va aylanuvchi vaqt tufayli tashqi kuchlarning proektsiyalari toʻplami qoʻshildi.

Shamol kuchi asosan bosim va assimilyatsiya taʼsiridan iborat. Bu shamol oqimiga taʼsir qiladigan bino atrofidagi bosimning taqsimlanishi bilan bogʻliq.

Bino va inshootlarni loyihalashda shamol kuchini hisoblash ikkita parametrni — oʻrtacha komponentni va pulsatsiyani hisobga olgan holda amalga oshiriladi. Bunday holda, kuch ushbu ikki parametrning yigʻindisi sifatida aniqlanadi.

Kuch miqdori bir necha omillarga bogʻliq:

* shamol tezligi;
* binoning qavatlar soni;
* uyning tuzilish xususiyatlari (shakli).

Kompyuter texnologiyalarining rivojlanishi bilan shamol kuchini modellash mumkin boʻldi, masalan, birinchi navbatda yuk koʻtaruvchi qurilmalar uchun qoʻllaniladigan chekli elementlar usulidan foydalangan holda amalga oshirish imkoni yaratildi.

Manbalar
--------

1. ↑  SNiP 2.01.07-85\* Nagruzki i vozdeystviya (s Izmeneniyami № 1, 2)
2. ↑  SP 20.13330.2016 — Nagruzki i vozdeystviya
3. ↑  „Windlasten" (deadlink). 28-dekabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-dekabr 2017-yil.
4. ↑  Building Loading — Wind Load
5. ↑  Kompyuternoe modelirovanie vetrovoy nagruzki s pomoщyu metoda konechnix elementov
6. ↑  GOST 1451-77 Krani gruzopodʼemnie. Nagruzka vetrovaya. Normi i metod opredeleniya

Adabiyotlar
-----------

* Савицкий Г. А. Ветровая нагрузка на сооружения. М.: Стройиздат, 1972.
* Gupta, Ajaya Kumar and Peter James Moss. Guidelines for Design of Low-Rise Buildings Subjected to Lateral Forces. Boca Raton: CRC Press, 1993. ISBN 0-8493-8969-0.
* Гордеев В. Н. Лантух-Лященко А. И. Пашинский В. А. Нагрузки и воздействия на здания и сооружения. М.: АСВ, 2008. ISBN 978-5-93093-404-5
**Bozurgoniy** (fors. bozorchi) -oʻzbek mumtoz ashulasi. "Bozirgon" dostoni qahramoni nomiga nisbat berilgan degan taxmin mavjud. Xorazm dostonlaridagi "Naylarman II" qoʻshigʻi ohanglari asosida Hoji Abdulaziz Abdurasulov tomonidan bastalangan. Shashmaqomdagn Dugoh maqomi yoʻllariga ohangdosh. 3/4 ufor oʻlchovidagi taronalar usulida ijro etiladi. Yu. Rajabiy va G. Mushslning "Muqanna" (h. Olimjon), "Farhod va Shirin" (K. Yashin) musiqali dramalaridagi yirik ariyalar, S. Jalilning "Samarqandnoma" simfoniyasi (Zqismi)da B. kuyi ishlatilgan. Hozirgi kunda turli cholgʻu (hatto estrada) ansamblari talqinida ham maʼlum.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Barsisa** (arabcha: ) — arab-musulmon anʼanalarining qahramoni. Shaytonning fitnasi sabab Allohdan voz kechgan yarim afsonaviy zohid.

Afsonaga koʻra, Barsisaa kasal qizni parvarish qilishni ishonib topshirishgan. Shayton Barsisaga Allohdan voz kechish sharti bilan yordam vaʼda qildi. Barsisa qizning nomusiga tegdi, keyin uni oʻldirdi. Qizning akalari uning oldiga kelganlarida, shayton ularga Barsisni fosh qilish va jazolashda yordam beradi.

Qur’on mufassirlari Barsisni „Hashr" surasidagi nomaʼlum qahramon bilan bogʻlashadi.

Matnning tabiati — konkretlik va toʻgʻridan-toʻgʻri nutqning mavjudligi — uning ortida Muhammad paygʻambarning zamondoshlariga maʼlum boʻlgan afsonani taxmin qilish imkonini beradi.

Eslatmalar
----------

1. 1 2  *Пиотровский М. Б.* Koranicheskie skazaniya. — Nauka, GRVL, 1991. — 219 s. — ISBN 5-02-017250-2.

Adabiyotlar
-----------

* "The Encyclopaedia of Islam, Second Edition (12 vols.)". Leiden: E. J. Brill. 1960–2005. .
* Arsanjani, Homeira and Negahban, Farzin, „Barṣīṣā", in: Encyclopaedia Islamica, Editors-in-Chief: Wilferd Madelung and, Farhad Daftary
* Abel A. Barsisa, le moine qui defia le Diable, Brux. 1959.
**Tsalka** ( gruzincha: *წალკა*  [tsʼɑlkʼɑ], grekcha: *Τσάλκα* , armancha: *Թռեղք* yoki Ծալկա , ozarbayjoncha: *Barmaqsiz* ) — Gruziya janubidagi Kvemo Kartli mintaqasidagi shahar va munitsipalitet markazi.

 Tsalka ko'rinishi.
Tumanda 2326 nafar aholi istiqomat qilgan. 2014 yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, uning aholisining 47% gruzinlar, 38% armanlar, 7% kavkaz yunonlar va 7% ozarbayjonlar. 1990-yillargacha rus tili millatlararo muloqot tili boʻlib xizmat qilgan va Tsalka tumanidagi aksariyat maktablarda taʼlim tili boʻlgan. Bu SSSRdagi maktablarda yunon tili o‘qitiladigan yagona hudud edi. Tsalka tumanida 1990 yilgacha aholi soni 55 ming kishi, 90% dan ortiq yunonlar (50 mingga yaqin). 1990 yilgacha bu SSSRda grek aholisi shunchalik ko'p bo'lgan yagona shahar edi. Tumanda 49 ta qishloq, 44 tasi yunon qishloqlari boʻlgan. Ilgari yunonlar Tsalkaning ko'p qismini tashkil qilgan bo'lsa, hozirda Gretsiyaga ko'chib ketish tufayli ularning soni sezilarli darajada kamaydi. 1997-2006 yillarda Tsalkaga Svaneti va Adjariyadagi ko'chkilardan jabr ko'rgan bir necha ming etnik gruzinlar joylashtirildi. Bu yangi kelganlarning joylashishi ba'zan Tsalkaning yunon va arman aholisi bilan etnik ziddiyatlarga olib keldi. 2014 yilgi Gruziya aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, butun Kvemo Kartlida bor-yo'g'i 2113 nafar yunonlar bo'lgan, bu Tsalkan yunonlari sonining yanada keskin kamayishini ko'rsatadi.

Tsalkada muhim tarixiy yodgorliklar bor: Kldekari qalʼasi (XIX asr) va Dashboshidagi Avliyo Georgiy cherkovi (X—XI asrlar). Dashboshi kanyoni va uning yangi ko'prigi ham qiziqarli turistik joy hisoblanadi.

1. ↑  Dashbashi canyon
2. ↑  „Tsalka Canyons and Kldekari Fortress - Georgian Tour Magazine" (en-US). *Georgian Tour Magazine* (21-dekabr 2015-yil). Qaraldi: 10-may 2016-yil.
**Mohamad Radvan Kalaji** ( 1992-yil 19-yanvarda Aleppo, Suriya ) — suriyalik futbolchi. Hozirda u Suriyaning oliy divizioni – Suriya Ligasida ishtirok etuvchi "Al-Ittihod" jamoasida o‘ynaydi. U "Al-Ittihod" safida 14-raqamli libosda yarim himoyachi sifatida o'ynaydi. "Al-Ittihod"ning yoshlar tizimi mahsuli bo'lib, u 2009-10-yilgi mavsumda murabbiy Valeriu Tita qo'l ostida o'zining birinchi jamoadagi muvaffaqiyatini amalga oshirdi.

U "Al-Ittihod" jamoasiga Osiyodagi ikkinchi muhim assosiasiya kubogi – OFK kubogi finaliga chiqishga yordam berdi. "Al-Ittihod" finalda Quvayt Premer-ligasi chempioni "Al-Qodsia" ustidan penaltilar seriyasida g‘alaba qozondi. O‘yinning asosiy va qo‘shimcha taymlari yakunlanganidan keyin 1:1 hisobi qayd etildi.

Kalaji 2008-yilda O'zbekistonda bo'lib o'tgan U-16 Osiyo chempionatida Suriya U-16 terma jamoasida ishtirok etgan va 2010-yilda Xitoyda bo'lib o'tgan U-19 Osiyo chempionatida Suriya U-19 terma jamoasi tarkibida ishtirok etgan va bitta gol urgan. Guruh bosqichining birinchi o'yinida Tailandga qarshi maydonga tushdi.

Yutuqlar
--------

### Klub

**Al-Ittihod**

* Suriya kubogi: 2011-yil
* OFK kubogi: 2010-yil

**Al-Muharraq**

* Bahrayn Qirol kubogi: 2013-yil

Manbalar
--------

1. ↑  „2010 AFC Cup Final – Match Summary". *the-afc.com* (6-noyabr 2010-yil). Qaraldi: 15-fevral 2012-yil.
2. ↑  „Match Summary". *the-afc.com* (3-oktabr 2010-yil). Qaraldi: 15-fevral 2012-yil.
3. ↑  „Thailand verliert Auftaktspiel" (German). *thai-fussball.com* (4-oktabr 2010-yil). 18-iyun 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-fevral 2012-yil.
**Qorinoyoqli mollyuskalar**, shilliq qurtlar— molyuskalar sinfi. Gavdasi asimmetrik tuzilgan; tana (ichki xalta). Oyoq va bosh boʻlimlaridan iborat. Koʻpchilik Qorinoyoqli mollyuskalar tanasi va boshini chigʻanoq ichiga tortib olish xususiyatiga ega. chigʻanogining balandligi 0.5 mm dan 70 sm gacha. Yagona yassi oyogʻi yerdamida tovonidagi ma.xsus bezlar ajratib chiqaradigan shilimshiq modda ustida sirpanib harakatlanadi. Ichki xaltasi chigʻanoq ichida buralib joylashgan boʻlib, mantiya bilan oʻralgan. Boshida 1 juft (quruqlik Qorinoyoqli mollyuskalarida 2 juft) paylaslagichlari, ular asosida (quruqlik Qorinoyoqli mollyuskalarida paypaslagichlar uchida) bir juft koʻz va ogʻiz teshigi bor. Chiganogi xilmaxil: konussimon, spiral yoki kosasimon; anri.m Qorinoyoqli mollyuskalar (yalangʻoch shilliqlar) la redukpiyaga uchragan. Ogzida 2 ta dak 17—16 ming tagacha tishchalar bilan qoplangan radula (qirgʻich tilcha) bor. Anal teshigi boshi ostida yoki uning yonida joylashgan. Nafas olish organlari suvda yashovchi Qorinoyoqli mollyuskalarda bitta yoki bir juft patsimon jabra; quruqlik va koʻpchilik chuchuk suv mollyuskalarida — oʻpka. Nerv sistemasi — tarqoqjoylashgan nerv tugunlari. odatda, 5 juft.

Muvozanat saqlash (statonistlar) va kimyoviy sezgi orkshi (osfradiylar) bor. Germafrolit ski ayrim jinsli. Uruglanishi ichki, germafrodit Qorinoyoqli mollyuskalar bir-birini uruglantiradi. Chuchuk suv va quruqlik Qorinoyoqli mollyuskalari oʻzgarishsiz, dengiz Qorinoyoqli mollyuskalari metamorfoz orqali rivojlanadi (tuxumlan plankton veliger lichinka chiqadi).

Qorinoyoqli mollyuskalarning 90000 ga yaqin turi bor; keng tarqalgan. Oʻzbekistop faunasida 100 ga yaqnn t\ri maʼlum. [[Bentosla (qarang [[Bentos) yashaydi; ayri.m turlari suzadi. Yirtqich. oʻsimlikxoʻr yoki paraznt. Bir qancha quruqlik va chuchuk suv Qorinoyoqli mollyuskalar gelmintlarning oraliq xoʻjaynni. Quruqlikda yashovchi bir qancha Qorinoyoqli mollyuskalar madaniy oʻsimliklarga ziyon keltiradi. Ayrim turlari sanoat miqyosila ovlanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dekompression kasalliklar** — atrof muhitda bosimning tez oʻzgarishi natijasida roʻy beradigan kasallik holati. Asosan uchuvchilarda, gʻavvoslarda va kessonda ishlovchilarda (kesson kasalligi) uchraydi. Ancha yuqori bosimli muhitdan birmuncha past bosimli muhitga birdan oʻtilganda toʻqimalarda erigan azot pufak-pufak boʻlib ajralib chiqadi. Bu D. k.ga sabab boʻladi. D. k.ning ogʻir-yengilligi organizmning individual xususiyatiga, bosimning oʻzgarishi darajasiga va havoda yoki suv ostida qancha vaqt boʻlishga, gaz pufakchalarining miqdori va qayerda joylashganligiga bogʻliq. D. k. belgilari: muskul, boʻgʻimlar va toʻsh osti ogʻriydi, badan qichishadi, yoʻtal tutadi, vegegativ nerv sistemasi, tomirlar va miya faoliyati buziladi, periferik nervlarga shikayet yetadi. Bemorning rangi oʻchib, terlaydi, koʻngli aynib qusadi, boshi aylanadi, hushdan ketadi. Sovqotganda, qon aylanishi buzilganda ogʻriq zoʻrayali. Bemorning umumiy ahvolidan kelib chiqqan holda davo buyuriladi, koʻproq yurak-tomir va nafas aʼzolari faoli-yatini yaxshilaydigan doridarmonlar beriladi. Dekompressiya tufayli roʻy bergan holatlar har birining kelib chiqish sababi va rivojlanishiga ka-rab, uni D. k.ning alohida turi deb farqlanadi

Yana qarang
-----------

Balandlik kasalligi, Kesson kasalligi).

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Deksikreon** (qadimgi yunoncha: *Δεξικρέων* yoki Δεξικρέοντας) — samoslik savdogar, yunon mifologiyasi va Plutarxning „Axloq" asari qahramoni.

Mifologiya
----------

Plutarx bu voqeani oʻzining „Yunon savollari" asarida keltiradi. Ehtimol, u uning yoki boshqa birovning fantastikasi, xayolidir va balki hech qachon bunday narsa boʻlmagan. Lekin muallifning taʼkidlashicha Afrodita Samosda Deksikreon deb ataladi.

Bir kuni Samos orolidan Deksikreon ismli bir kema egasi Kipr bilan savdo qilmoqchi boʻladi. U allaqachon yuklarni kemalarga yuklashga tayyorgarlik koʻrayotganida toʻsatdan uning oldida Afrodita paydo boʻlib, bortga faqat suv olishni buyuradi va oʻzi darhol suzib ketadi. U itoat qiladi va iloji boricha koʻproq suv yigʻib, qirgʻoqdan suzib ketadi. Ular quruqlikdan yetarlicha uzoqlashganda, dengizda xotirjamlikka erishishdi va kemalar oʻrnidan koʻtarildi. Bu juda uzoq davom etdi, shundan keyin bortda boʻlgan savdogarlar va kemachilar tashnalikdan azob cheka boshladilar. Nima boʻlayotganini tushungan Deksikreon pul evaziga hammaga suv sota boshladi. Shunday qilib, uning daromadi juda sezilarli miqdorni tashkil etdi. Maʼbuda unga boy boʻlishga yordam bergani uchun minnatdorchilik bildirgan holda, u ushbu mablagʻning bir qismini uning sharafiga uning nomi bilan atalgan haykal uchun ajratdi. „Agar bu rost boʻlsa, - deb tugatadi Plutarx hikoyasini, — shuni qoʻshimcha qilish kerakki, maʼbuda bir kishi uchun boylikni emas, balki koʻpchilik uchun najotni orzu qilgan".

Manbalar
--------

1. 1 2  *Плутарх*. Моралии. Греческие вопросы. 54.

Havolalar
---------

* *Кондрашов А. П.* Кто есть кто в мифологии Древней Греции и Рима. 1738 героев и мифов. — М.: РИПОЛ классик, 2016. — ISBN 978-5-386-09554-3.
* *Плутарх*. Моралии. Греческие вопросы. 54 (с. 355).
**Birbal Sahni**—(Ing. Birbal Sahni; 1891 yil 14 noyabr, Behra, Panjob, Britaniya Hindistoni — 1949-yil 10-aprel, Laknau, Hindiston) — hind paleobotanisti, Hindiston Milliy Fanlar Akademiyasi aʼzosi, prezident (1937—1938) (1942— 1944))

Biografiya
----------

Birbal Sahni 1891-yil 14-noyabrda Behra qishlog‘ida tug‘ilgan. 1911 yilda Panjob universitetini tamomlagan. 1911 yilda u Evropa va AQShni zabt eta boshladi, u uchta universitetga — Kembrij, London va Myunxenga oʻqishga kirdi va 1919 yilgacha oʻqidi va uchta qizil diplom oldi. 1919—1920 yillarda Varanasi va Panjob universitetlarida botanika professori boʻlgan. 1921 yilda u Laknauga koʻchib oʻtdi va u yerda institut ochdi va vafotigacha direktor boʻlib ishladi. Birbal Sahni 1924 yilda Hindiston botanika jamiyatiga va 1946 yilda Hindiston paleobotanika jamiyatiga asos solgan. Birbal Sahni 1949 yil 10 aprelda 58 yoshida Lakxnau shahrida vafot etdi.

Ilmiy ishlar
------------

Asosiy ilmiy ishlar Sharqiy va Janubi-Sharqiy Osiyoning qazilma oʻsimliklari, paporotniklar va gimnospermlar filogeniyasi va taksonomiyasiga bagʻishlangan.

•Pentoksil guruhini kashf etdi.
•U yerning organik dunyosi tarixidagi inqilobiy o'zgarishlarning davriyligi haqida g'oyani ishlab chiqdi.

Jamiyatlarga aʼzolik
--------------------

•1924-1949 - Hindiston botanika jamiyatining asoschisi.
•1936-1949 - London Qirollik jamiyati a'zosi.
•1946-1949 - Hindiston paleobotanika jamiyatining asoschisi.

Bir qator boshqa ilmiy jamiyatlarning aʼzosi. Laknaudagi Paleobotanika instituti Birbal Sahni nomi bilan mashxur.

Adabiyotlar
-----------

Sakhni, Birbal // Buyuk Sovet Entsiklopediyasi: [30 jildda] / ch. ed. A. M. Proxorov. - 3-nashr. - M .: Sovet Entsiklopediyasi, 1969-1978.

Manbalar
--------
***Nilo*** **Murtinyo Braga** (1903-yil 3-aprel – 1975-yil 7-fevral) nomi bilan tanilgan assotsiatsiya futbolchisi, hujumchi rolida. U Braziliyaning Rio-de-Janeyro shahrida tug'ilgan.

Faoliyati davomida (1918 – 1937) América-RN, Fluminense va Botafogo klublarida o'ynagan. U olti marta Rio-de-Janeyro shtat turnirida g'olib chiqdi, to'rt marta ketma-ket (1924, 1930, 1932, 1933, 1934, 1935) va 1924, 1927 va 1933 yillarda uch marta eng yaxshi to'purar bo'ldi. Braziliya terma jamoasi uchun u 1930-yilgi FIFA Jahon chempionatida ishtirok etgan, Yugoslaviya bilan bitta o'yin o'tkazgan.

U 71 yoshida vafot etdi.

Yutuqlar
--------

### Klub

* Campeonato Carioca (6):

Fluminense: 1924-yil
Botafogo: 1930, 1932, 1933, 1934, 1935
* Kampeonato Potiguar (1):

Amerika de Natal: 1919-yil
### Milliy

* Copa Rio Branco (1):

Braziliya: 1931-yil
### Individual

* Kampeonato Kariokaning eng yaxshi to'purari (3):

1924, 1927, 1933-yillar

Manbalar
--------

1. ↑  „"CBF profile". Retrieved July 9, 2010.".
2. ↑  „Nilo – FIFA competition record".
**Frensis Nil Douson** (inglizcha: *Francis Neil Dawson* Frensis Nil Douson) Yangi Zelandiyalik haykaltarosh boʻlib, alyuminiy va zanglamaydigan poʻlatdan yasalgan keng koʻlamli haykaltaroshlik ishlari bilan mashhur. Ijodi koʻpincha geometrik butunlikni tashkil etuvchi tabiiy shakllar illuziyasidan foydalangan holda yaratilgan.

Hayoti
------

1948-yil 6-noyabrda Kraystcherchda tugʻilgan. Ruhoniy Jon Brent Douson va uning rafiqasi Florens Emilining oʻgʻli. U bolaligini Masterton, Petone va Hastingsda oʻtkazgan va oʻrta maʼlumotni Hastings oʻgʻil bolalar maktabida olgan.

Toʻrtinchi sinfda Douson majlislar zaliga chiqadi va uning tomiga katta oq harflar bilan „1-aprel hazilini" chizdi. Tadbir Xoukning Bay Herald-Tribune gazetasining birinchi sahifasida paydo boʻldi va Douson buni *"oʻzining ommaviy sanʼat karerasining boshlanishi"* deb hisoblaydi.

Douson Kenterberi universitetida tahsil olgan (1966—1969), uning ustozlari Russ Uilyams, Tom Teylor va Erik Daudni edi. U dizayn fakultetini tamomlagan va keyin bir yil oʻqituvchilar malakasini oshirish kollejida oʻqigan. 1973-yilda qirolicha Yelizaveta II sanʼat kengashi granti yordamida Melburndagi Viktoriya sanʼat kollejida haykaltaroshlik boʻyicha magistr darajasini oldi. Qaytib kelgach, u toʻrt yil davomida yuk mashinasida ishlab yurdi.

U 1975-yildan 1983-yilgacha Kraystcherch politexnika institutida chizmachilik va dizayndan dars bergan.

1990-yilda Douson Yangi Zelandiya Xotira medali bilan taqdirlangan. 2003-yilda u „Sanʼat laureati" nominatsiyasida Yangi Zelandiya Sanʼat jamgʻarmasi mukofotiga sazovor boʻldi va 2004-yil Yangi yil kuni u oʻzining professional faoliyati uchun Yangi Zelandiyaning xizmatlari uchun ordeni sohibi boʻlgan.

Ijodi
-----

U 1980-yillarning oxiridan beri haykaltaroshlik bilan shugʻullanadi va Linvuddagi sobiq Oddfellows Hallda ishlagan.

Oklend universitetining faxriy professori va Elam tasviriy san’at maktabining sobiq rahbari, doktor Maykl Dann Dousonni "Yangi Zelandiya haykali: Tarix" asarida quyidagicha ta’riflagan:

> Dousonning haykali individual, noyob va osongina tanib olinadi. Darhaqiqat, uning haykallari oʻzlarining yengilligi, shaffofligida konventsiyalarni buzadi va poydevor ustidagi dunyoviy namoyish konventsiyalaridan qochadi.
> 
>

Eʼtiborli asarlar
-----------------

* 
* 
* 
*

Manbalar
--------

Nil Douson

Le Delarge Nil Douson


1. ↑  „Union List of Artist".
2. ↑  „Le Delarge".
**Shoʻrob koʻmir koni** - Turkiston togʻ tizmasining shim. etagidagi kon. Umumiy maydoni 250–300 km²boʻlib, gʻarbiy (Qirgiziston hududida) va sharqiy (Tojikiston hududida) qismlarga boʻlinadi. Gʻarbiy qismga Shoʻrob III, Garm va Madigen maydonlari, sharqiy qismga esa Shoʻrob I, Shoʻrob II, Samarqandak maydonlari kiradi. Shoʻrob koʻmir konik. geologik jihatdan paleozoy, yura, boʻr va toʻrtlamchi davr jinslaridan tashkil topgan. Paleozoy jinslari metamorfizmga uchragan slanets va ohaktoshlardan, yura jinslari kulrang giltosh, qumtosh va konglomeratlardan ibbrat. Koʻmir qatlamlari, asosan, quyi va oʻrta yura yotqiziqlarida joylashgan. Shoʻrob I maydonida 10 ta qatlam boʻlib, shundan "v" qatlami qazib olish mumkin boʻlgan 3–20 m qalinlikda. Shoʻrob II maydonidagi 27 ta qatlamdan 12 tasi shunday qalinlikka ega. Koʻmir qatlamlariga eng boy maydon Shoʻrob III boʻlib, unda 53 ta qatlam bor. Koʻmir qatlamlarining umumiy qalinligi 123 m. Shoʻrob koʻmir konik.ning koʻmiri — qoʻngʻir qoʻmir; ochiq havoda saqlanganda kuchli oksidlanishga moyil boʻlib, yonib ketish xususiyatiga ega.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pleyona** (qadimgi yunoncha: *Πληιόνη*, keyinroq Πλειόνη) — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni, okeanida, Okean va Tefida titanlarining qizi.

Titanning rafiqasi Atlanta. Yetti Pleyadaning onasi (Alkiona, Keleno, Mayya, Meropa, Steropa (Asteropa), Taygeta va Elektra). U farzandlarini Killenada (Arkadiya) dunyoga keltirdi.

Shuningdek, taxminlarga ko‘ra, Giant (Gias), Giadlar va Kalipsoning onasi.

Ovchi Orion Pleyadalarni taʼqib qilib, Pleyonni ortidan, u va uning qizlari Boeotiyadan o‘tayotganida o‘z iti bilan quvadi. Ularni yetti yil (yoki besh oy) taʼqib qiladi. Zevs Pleyadalarga rahm qilib, ularni yulduzlar qatoriga joylashtiradi.

Pleyadalar to‘dasidagi yulduz Pleyona nomi bilan atalgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Gesiod. Teogoniya 362—370
2. ↑  Gesiod. Perechen jenщin, fr.169 M.-U.; Arat. Yavleniya 262—263
3. ↑  Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka III 10, 1; Pindar. Nemeyskie pesni II 11
4. ↑  Gigin. Mifi. Vvedenie 16
5. ↑  Pindar. Nemeyskie pesni II 11-12; Pindar, fr.74 Bergk
6. ↑  Lyubker F. Realniy slovar klassicheskix drevnostey. M. 2001. V 3 t. T.3. S.104, ibo sozvezdie Oriona vidno 5 mesyatsev
7. ↑  Gigin. Astronomiya II 21, 4; Perviy Vatikanskiy mifograf III 32, 6-7
**Bernardino Telezio** (1509 — Kozensa — 1588.2.10) — italyan faylasufi. Neapol shahrida tabiatni tajriba asosida oʻrganuvchi akademiyaga asos solgan. Uytonish davri tabiiy ilmiy empirizmining asosiy vakillaridan biri. Tabiat rivojiga ilohiy kuchning bevosita taʼsirini inkor etgan. Narsalarning oʻzini oʻzi saqlab qolishga boʻlgan intilishini butun borliqni harakatga keltiruvchi kuch, oʻzini takomillashtirib borishini esa — maqsad deb hisoblagan. "Narsalarning oʻz qonunlariga koʻra tabiati toʻgʻrisida" asarini yozgan (1565). Unda ilk yunon naturfalsafasi anʼanalariga qarshi chiqqan. T. Kampanella, Bruno, Dekart, F. Bekonga jiddiy taʼsir koʻrsatgan. T. fikriga ko'ra makon bir tomonlikka ega olamda mutlaq bo'shlik ham mavjud.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Bir necha hukm yuzasidan jazo tayinlash** — mahkum hukm chiqarilgandan keyin jazoni toʻla oʻtamay turib, yangi jinoyat sodir etganda, sud tomonidan yangi hukm boʻyicha tayinlangan jazo muddatiga ilgarigi hukm yuzasidan oʻtalmay qolgan jazo muddatini tola yoki qisman qoʻshish yoʻli bilan yakuniy jazo tayinlash. Shaxs tomonidan jazo oʻtash vaqtida yangi jinoyat sodir etilishi uning ijtimoiy xavflilik darajasi yuqoriligini anglatadi. Bundan tashqari, ushbu holat avvalgi davlat majburlov chorasi jinoiy jazo maqsadlarini bajarishga erishilmaganligidan darak beradi. Ushbu shaxsga boshqa taʼsirchan choralar koʻrish taqazo etiladi.
*Hukmlar jami boʻyicha jazo tayinlash, faqat shaxs tomonidan yangi jinoyat, hukm chiqarilgandan to jazo toʻla oʻtalganga qadar sodir etilgan boʻlsa, qoʻllaniladi.*

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik Ensiklopediyasi
**Shoʻroʻzak botigʻi** - Mirzachoʻlning sharqiy qismidagi botiq. Sirdaryoning qadimiy oʻzanlaridan biri. Shoʻroʻzak botigʻi jan.sharqdan, shim.gʻarbga 60 km ga choʻzilgan. Oʻzan shakliga ega boʻlgan berk pastlik. Uning yon bagʻirlari Sirdaryo terrasalariga borib tushadi. Sugʻoriladigan yerlar orasida oʻyilgan relyef shaklida choʻzilgan. Qalinligi 20–30 m li qumoq, qumli gʻovak, gil togʻ jinslaridan tashkil topgan. Bu jinslar qalinligi 150–200 m li qumli shagʻal toshlar ustida joylashgan. Botiqda turli darajada shoʻrlangan oʻtloqboʻz va shoʻrxok tuprokdar tarqalgan. Tuproqlarning meliorativ holati murakkab.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Grantvil** - Avstraliyaning Viktoriya shtatidagi kichik shaharcha, 1801-yilda hududni o'rgangan leytenant Jeyms Grant nomi bilan atalgan.

Tarixi
------

Grantville Port West sharqiy sohilida joylashgan ta'minot port sifatida tashkil etilgan. Tez orada arra tegirmonlari qurildi va Grantvil yog'ochga yo'naltirilgan shaharga aylandi. Arra tegirmonlari va iskala o'rtasida qisqa tramvay liniyalari qurilgan. Portga kelgan kemalar mahalliy aholi uchun zarur materiallar olib kelishdi va qaytishda Melburnga yog'och olib ketishdi.

1873-yilda birinchi maktab "Deep Creek Non Vested Rural School No 120" nomi ostida ochilgan.

1900-yillarning boshlarida oxirgi arra tegirmoni yopilganidan keyin shahar vayronaga aylangan, ammo 60 yildan keyin beton ishlab chiqarish uchun qum qazib olish bilan bog'liq yangi sanoat paydo bo'ldi. Ushbu faoliyat shaharni jonlantirdi, u erga yangi aholi kela boshladi.

Diqqatga sazovor joylari
------------------------

* **Maru Koala va hayvonlar bog'i**

Bass shossesida joylashgan Maru Koala va Hayvonlar Parki Avstraliya faunasiga ixtisoslashgan bo'lib, ular orasida koalalar, kengurular, valabilar, dingolar, emuslar , to'tiqushlar , vombatlar va timsohlar mavjud.

* **Grantvil qirg'oq chizig'i**

Port Filip qirg'oq chizig'i bo'ylab shimolga o'tadigan 700 m qirg'oq yo'li. U Kolbert-Krikdagi ko'prikdan o'tadi va Grantvil qo'riqxonasini o'rab turgan butadan o'tadi. Bu hududda 300 dan ortiq turdagi qushlar yashaydi.

* **"Gurdi" qo'riqxonasi**

Grantvilning shimoli-sharqida joylashgan va 260 gektar maydonni egallaydi. Bu yer alohida muhofaza etiladigan tabiiy hudud sifatida tan olinib, 1992-yilda qo‘riqxona tashkil etilishiga sabab bo‘ldi. Unda cho'tkasimon dumli va halqa dumli o'simtalar, qandli marsupial uchuvchi sincaplar, oddiy vombatlar, sharqiy kulrang kengurular, qizil va sharqiy rozellalar, o'tloqlar, asal bo'rsiqlari, qirg'iy va qaldirg'ochlarni ko'rishingiz mumkin.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Gordon Chase-Chase Computers.* „Home Page" (en-GB). *Grantville History*. Qaraldi: 30-iyul 2022-yil.
2. 1 2  „The Age Travel (11 March 2008), Grantville Victoria, Melbourne, retrieved 6 January 2009" (en). 3-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-noyabr 2022-yil.
3. ↑  *Noel gimbert.* „Grantville, VIC" (en-US). *Aussie Towns*. Qaraldi: 30-iyul 2022-yil.
**Beton yotqizgich** (melioratsiyada)—kanal tubi, nishablari va kirgʻoqlari, damba usti va boshqa joylarga beton qrrishmasini yoyish, tekislash va zichlash uchun muljallangan mashina. Melioratsiya Beton yotqizgichlari bunkerli va bunkersiz boʻladi; vazifasiga koʻra toʻliqmas profilli (bir utishda nishablarning oʻzini yoki kanal tubining bir qismi bilan nishablarni betonlaydigan) hamda toʻliq profilli (bir oʻtishda kanalning ham tubini, ham nishablarini betonlaydigan); yurish jihozining xiliga koʻra kanal tubi va qirgʻoklariga yotqizilgan relyelarda harakatlanadigan; kanal tubi va nishablari sirtidagi sirpanma tayanch sirtlar buylab sirpanadigan (sirpanma qoliplar); zanjirli, uziyurar, tirkama vakanat tortqili (lebyodka yordamida harakatlanadigan) xillarga boʻlinadi. Bunkerli Beton yotqizgich betonni kundalangiga yotqizadigan (pozitsion ishlaydigan) hamda boʻylamasiga (harakatlana turib) yotqizadigan xillarga boʻlinadi. Birinchisida Beton yotqizgich kanal boʻylab harakatlanib, beton qorishmasi olish uchun toʻxtaydi va ish organi kanal oʻqiga perpendikulyar tekislikda harakatlanayotganda beton qorishmasini yotqizadi. Ikkinchisida mashina kanal boʻylab harakatlanayotgan vaqtda beton yotqizadi, bunkeriga beton qorishmasini olish uchun toʻxtaydi yoki yurib ketayotganda ham beton olaveradi. Ish unumdorligi — 30 m3Gʻsoatgacha, harakatlanish tezligi— 92 m/soatgacha.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Anadolu beyliklari (turkcha: Anadolu beylikleri, usmonli turkcha: Tavâif-i muluk) 13-asrning 2-yarmida Rum Saljuqiylar sultonligining tanazzulga uchrashi natijasida vujudga kelgan Kichik davlatchalar hisoblanadi. Beyliklardan biri, oʻgʻuz turklarining qayi qabilasidan boʻlgan, poytaxti Bursa shahridan boʻlgan Usmonoʻgʻillari 15-asr oxirlarida boshqa beyliklarni zabt etishni yakunlab, Usmonlilar imperiyasiga aylandi.

### Anadolu beyliklari

Karamanoğulları bekligi (1256-1483)

Cho'pon o'g'illari beyligi (1225/27-1309)

• Mentesha beyligi (1261-1424)

• Inanch oʻgʻillari (1262-1388)

• Sohib ota oʻgʻillari (1275-1333)

• Parvona oʻgʻillari (1277-1322)

• Ashraf oʻgʻillari (1284-1326)

• Karasi oʻgʻillari (1285-1347)

• Garmiyon beyligi (1286-1429)

• Isfandiyor beyligi (1291-1460)

• Usmon beyligi (1299-1922)

• Saruxan beyligi (1300-1405)

• Hamid beyligi (1300-1423)

• Oydin beyligi (1300-1425)

• Eretna beyligi (1337-1404)

• Zulqadar beyligi (1337-1522)

• Tojiddin beyligi (1348-1428)

• Ramazon beyligi (1352-1608)