Magenta (rang)
**Magenta** — binafsha ranglar qatorini anglatuvchi rang atamasi. XXI asrda magentaning ikkita standartlashtirilgan versiyasi eng mashhur. RGB modelida magenta asosiy qizil va koʻk ranglarni teng nisbatda aralashtirish natijasida olingan ikkilamchi rangdir. CMYK tizimida magenta asosiy rang (siyanik va sariq bilan birga).

Magenta-yashil rangga nisbatan qoʻshimcha rang: Magenta rangli tanasi koʻrinadigan diapazon spektrining yashil qismini oʻzlashtiradi. Barcha binafsha ranglar singari, Magenta ham spektral rang emas, chunki u spektrning turli joylaridan kamida ikkita toʻlqinning qoʻshimcha qoʻshilishi natijasida hosil boʻladi.

Tarix va terminologiya
----------------------

 Magenta
CMYK to'rtta rangdan foydalanadi, qisqartmadagi dastlabki uchtasi rangning birinchi harfi bilan nomlanadi, to'rtinchisi esa qora rangdan foydalanadi. Bir versiyada K ingliz tilining qisqartmasi ekanligi ta'kidlangan. Ushbu versiyaga ko'ra, bosma plyonkalarni chiqarishda ularga tegishli bo'lgan rang bitta harf bilan ko'rsatilgan. B bilan aralashmaslik uchun qora rang B bilan belgilanmadi (ingliz. moviy) RGB modelidan va ular K (oxirgi harf bilan) ni belgilashni boshladilar. Professional rang direktorlari mavjud rang bo'shliqlaridan foydalangan holda o'nta rgbcmyklab kanallari bilan ishlaydi. Shuning uchun CMYK-ni CMYB deb belgilashda "B kanalini manipulyatsiya qilish" iborasi "CMYB-dan b kanalini manipulyatsiya qilish" ni takomillashtirishni talab qiladi, bu noqulay bo'ladi.

Boshqa bir variantga ko'ra, K kalit so'zining qisqartmasi: ingliz tilida so'zlashadigan mamlakatlarda key plate atamasi qora bo'yoq uchun bosma shaklni bildiradi, ikkinchisi esa oldingi uchta bo'yoqning ustiga bosilgan.

Uchinchi variant K — nemening nemis kelib chiqishi haqida gapiradi. Kontur. Ushbu versiya, shuningdek, ko'plab eski montajchilar tegishli plyonka — kontur, kontur deb atashlari bilan tasdiqlangan. Bundan tashqari, bosib chiqarish texnologiyasida qora rang haqiqatan ham tasvirni o'rab oladi.

Magenta rangining uchta asosiy tarixiy oʻzgarishi
-------------------------------------------------

### Dastlabki rang (1860)

  

Dastlab, „Magenta" nomi koʻmir smolasidan tayyorlangan fuksin pigmentini oldi. Keyinchalik, soʻz pigment rangini chaqira boshladi. Rang „boy Magenta" (boy magenta) deb ham ataladi. Ilgari pigmentning rangi „fuksin" yoki „rosein" deb nomlangan, ammo 1860-yilda reklama maqsadida Magenta jangi sharafiga oʻzgartirilgan.

### Tipografik magenta

Rangli bosib chiqarishda „tipografik Magenta" subtractiv sintezda ishtirok etadigan uchta asosiy rangdan biridir; bu rang malinaga yaqinroq. 1890-yillarda CMYK modeli bilan bir qatorda gazetalar rangli komikslarni nashr etishni boshlaganda keng tarqaldi. Ingliz tilida bir nechta nomlar mavjud: „jarayon magenta", „pigment magenta", „printerning magenta". Nomidan koʻrinib turibdiki, rang asosan rangli bosib chiqarish uchun ishlatiladi.

RGB modelida tipografik Magenta yoʻq va CMYK va RGB asosiy ranglari oʻrtasida aniq yozishmalar mavjud emas. Shuning uchun, bosma Magenta bosib chiqarishda qanday boʻlishi kerakligi haqida bir nechta variant mavjud. Oʻng tomonda eng keng tarqalgan varianti mavjud..

„Magenta" belgisi bilan belgilangan rangli qalam va qalamlar ham shu rangda bo‘yalgan.

### Elektron magenta (veb rangi fuksiya)

"Elektron Magenta" (electric magenta) RGB modelidagi uchta qoʻshimcha ranglardan biri boʻlib, kompyuter ranglarini koʻpaytirish uchun yaratilgan va qizil va koʻk ranglarni teng nisbatda aralashtirish natijasida hosil boʻladi. RGB ranglar gʻildiragida Magenta pushti va binafsha ranglar orasida joylashgan. HSV rang modelida u 300°ohangga (hue) mos keladi. Elektron Magenta va Fuşya bir xil rang. HTML ranglar roʻyxatida Magenta fuchsiyaning taxallusi sifatida ishlaydi.

  

Qogʻozga bosilgan holda, [bu rang „fuksiya" deb nomlanadi va ekranga qaraganda kamroq yorqin rangga ega.

Qoʻshimcha magenta rang oʻzgarishlari
-------------------------------------

### Och qizil

  

Oʻng tomonda tasvirlangan rang „rangpar Magenta" (Pale magenta) yoki „och pushti fuchsia" (light fuchsia pushti) deb nomlanadi.

### Och magenta

Oʻng tomonda tasvirlangan rang „ochiq magenta" (*light magenta*) yoki „pushti fuksiya" (*fuchsia pink*) deb ataladi.

### Ultra pushti

Oʻng tomonda tasvirlangan rang „Ultra pushti" (ultra pushti) deb nomlanadi. 1972-yilda Crayola uni qalamlarining rang sxemasida shu nom ostida ishlatgan, 1990-yilda uni „shok pushti" deb oʻzgartirgan, garchi bu odatda pushti rangning yorqinroq soyasi deb ataladi

### Issiq pushti rang

Fuksiya gullarining boy pushti rangi moda olamida „shok pushti" nomi bilan mashhur. (shocking pink). Ism modelyer Elza Schiaparelli tomonidan „Schoking" (1937) parfyum shishasi uchun qadoqlash rangi tufayli paydo boʻldi:

Keyinchalik, pushti rangning bu soyasi modelyerning oʻziga xos brendiga aylandi. Uni nafaqat kiyim-kechak, shlyapa, qadoqlash va kosmetika uchun ishlatgan, balki mahsulot yorliqlarida va oʻz doʻkonining dizaynidaxam ishlatildi. (Parij, vendomskaya maydoni,21).

Baʼzan bu rang „neon pushti" deb ataladi (*neon pink*).

### Samoviy magenta

Oʻng tomonda tasvirlangan rang „samoviy majenta" (Sky magenta) yoki „oʻrta lavanta pushti" (oʻrta lavanta pushti) deb nomlanadi. Bu rang quyosh botishining pushti rangi, koʻk rangga aylanadigan qisqa vaqt ichida quyosh yaqinidagi osmon rangini aks ettiradi. Samoviy majenta 1950-yillarda mashhur boʻlgan „Venera paradise" qalam toʻplamining bir qismi edi. Oʻngdagi rang namunasi eBay sotuvidagi bunday qalamning fotosuratidan olingan.

  

Fotograf Dev Horn tomonidan olingan qirmizi osmon tasvirini koʻrish uchun havolani bosing.

### Yorqin magenta

Oʻng tomonda tasvirlangan rang „*hot magenta*" deb nomlanadi va 1972-yilda Crayola tomonidan yaratilgan.

1990-yilda Crayola ushbu rangdagi qalamni chiqardi va uni „binafsha pizzaz"deb atadi. 2008-yilda „mashhur"deb nomlangan bir xil rangdagi uchinchi qalam paydo boʻldi. Bitta paketda bir xil rangdagi bir nechta qalam kerak boʻlishining sabablari nomaʼlum.

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* Magenta rangi 1859-yilda koʻmir smola (anilin) boʻyoqlari boʻyicha tadqiqotlar natijasida qanday topilgan.
* Magentaning turli xil soyalarida haqiqiy anilin boʻyoq namunalarining rasmlari.