recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Habib Bourguiba** (talaffuzi: *Habib Burgiba*, /bʊərˈɡiːbə/; arabcha: , al-Ḥabīb Būrqībah; 1903-yil 3-avgust — 2000-yil 6-aprel) Tunislik huquqshunos, millat yetakchisi va davlat arbobi boʻlib, 1956—1957-yillarda Tunis Qirolligining bosh vaziri, keyin esa Tunisning birinchi prezidenti (1957—87) sifatida mamlakatni boshqargan. Prezidentlikdan oldin u xalqni Fransiyaga qaramlikdan mustaqillikka olib chiqdi, 75 yillik protektoratni tugatdi va „Oliy jangchi" unvoniga sazovor boʻldi.

Habib Monastirda kambagʻal oilada dunyoga kelgan. Sadiki kollejida, keyinchalik esa Tunisdagi Carnot litseyida oʻqigan. 1924-yilda bakalavr darajasini olgan. 1927-yilda Parij universitetini tamomlab, Tunisga qaytadi va huquqshunoslik bilan shugʻullanadi. 1930-yillarning boshlarida u mustamlakachilikka qarshilik va Tunis milliy siyosatida qatnashib, Destur partiyasiga qoʻshildi. 1934-yilda Neo Destour tashkilotiga asos soldi. U mustaqillik harakatining asosiy arbobi sifatida koʻtarildi va mustamlaka maʼmuriyati tomonidan bir necha bor hibsga olingan. Uning 1938-yil 9-apreldagi qoʻzgʻolonlarda ishtirok etishi natijasida Ikkinchi jahon urushi paytida Marselga surgun qilingan.

Yoshligi
--------

Rasmiy hujjatga koʻra 1903-yilning 3-avgustida tugʻilgan. Lekin Habib Bourguiba keyinchalik bildirgan fikriga koʻra, u bir yil avval tugʻilgan va notoʻgʻri sana 1924-yilda yuridik fakultetga oʻqishga kirishda yoʻl qoʻyilgan ish yuritish xatosi natijasida sodir boʻlganini aytgan. Yana boshqa bir versiyaga koʻra, ushbu xato ota-onasi tomonidan oʻgʻlini armiyaga chaqirmaslik uchun qasddan qilingan.

Faoliyati
---------

Manbalar
--------

1. ↑  Bessis & Belhassen 2012, s. 53. sfn error: no target: CITEREFBessisBelhassen2012 (help)
2. ↑  Mahmoud Materi*. Itinéraire d'un militant (1926-1942)*. Tunis: Cérès Productions, 1992. ISBN 9973700716.
3. ↑  Samya El Mechat*. Tunisie: Les chemins vers l'indépendance, 1945-1956*. L'Harmattan, 2000. ISBN 2738412386.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsda ***Habib Bourguiba*** mavzusiga oid fayllar bor. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Davlat yetakchisi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Sovet Ittifoqining 1964-yildan 1984-yilgacha tarixi**, shuningdek, **Brejnev davri** deb ataladi, Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqida (SSSR) Leonid Brejnev boshqaruv davrini oʻz ichiga oladi. Bu davr yuqori iqtisodiy oʻsish va gullab-yashnash bilan boshlandi, lekin asta—sekin ijtimoiy, siyosiy va iqtisodiy sohalarda jiddiy muammolar toʻplanib bordi. Shuning uchun ham ushbu davr koʻpincha turgʻunlik davri deb taʼriflanadi. 1970-yillarda har ikki tomon oʻzaro aloqalarda „detante" pozitsiyada turdi. Ushbu strategiyaning maqsadi Sovet Ittifoqi iqtisodiy va demokratik islohotlarni davom ettirishiga umid qilib, munosabatlarni iliqlashtirish edi. Biroq, bu pozitsiya Mixail Gorbachyov 1985-yilda hokimiyat tepasiga kelguniga qadar saqlanmadi.

Nikita Xrushchyov 1964-yil 14-oktabrda SSSR Kompartiyasi Markaziy qoʻmitasining Birinchi kotibi (shuningdek, Vazirlar kengashining raisi) lavozimidan amalga oshirgan muvaffaqiyatsiz islohotlari hamda partiya va hukumat institutlariga eʼtibor bermaganligi sababli chetlatildi. Xrushchyov oʻrniga Brejnev birinchi kotib, Aleksey Kosigin esa Vazirlar Kengashi raisi lavozimiga tayinlandi. Oldin Anastas Mikoyan, keyin esa Nikolay Podgorniy Oliy kengash Prezidiumining raislari boʻlishdi. Tashkilot kotibi sifatida Andrey Kirilenko bosh mafkurachi Mixail Suslov bilan birgalikda Xrushchev hukmronligi uchun xarakterli avtokratiyadan shaklan farq qiladigan yangilangan jamoaviy rahbarlikni tashkil qilishdi.

Kollektiv rahbariyat birinchi navbatda Sovet Ittifoqini barqarorlashtirish va sovet jamiyatini tinchlantirishga kirishdi va bu vazifani uddalay oldi. Bundan tashqari, ular Xrushchev hukmronligining soʻnggi yillarida sezilarli darajada sekinlashgan iqtisodiy oʻsishni tezlashtirishga harakat qilishdi. 1965-yilda Kosigin Sovet iqtisodiyotini markazlashtirishdan ozod qilish uchun bir nechta islohotlarni boshladi. Iqtisodiy oʻsishni taʼminlashdagi dastlabki muvaffaqiyatdan soʻng partiya ichidagi qattiqqoʻl rahbarlar partiya obroʻsi va kuchini zaiflashtirishdan qoʻrqib, islohotlarni toʻxtatdilar. Islohotlar hech qachon rasman bekor qilinmagan, shunchaki chetga surilgan va har qanday taʼsiri toʻxtatilgan edi. Brejnev davrida boshqa tub iqtisodiy islohotlar amalga oshirilmadi va 1970-yillarning boshidan oʻrtalariga qadar iqtisodiy oʻsish surʼatlari toʻxtab qoldi. Bir qancha tarixchilarning fikriga koʻra, 1982-yilda Brejnev vafoti bilan Sovet Ittifoqining iqtisodiy oʻsishi deyarli toʻxtab qolgan edi. 

Xrushchev hokimiyatdan chetlatilganidan keyin olib borilgan barqarorlashtirish siyosati gerontokratiya hukmronligini oʻrnatdi va siyosiy korrupsiya odatiy holatga aylandi. Biroq, Brejnev hech qachon korrupsiyaga qarshi keng koʻlamli kurash boshlamagan. 1960-yillardagi yirik harbiy qudrat tufayli Sovet Ittifoqi Brejnev hukmronligi davrida oʻzini superkuchli davlat sifatida mustahkamlay oldi. Bu davr 1982-yil 10-noyabrda Brejnev vafoti bilan yakunlandi.

Siyosat
-------

### Rahbariyatning jamoaviyligi

Asosiy maqola: Jamoaviy boshqaruv
**Kefal** (qadimgi yunoncha: *Κέφαλος* qadimgi yunoncha: *Κέφαλος*) — qadimgi yunon mifologiyasidagi personajlardan biri.

Maʼlumot
--------

Germes va Gersaning (yoki Germes va Creusa) ning oʻgʻli.

Baʼzan u adashi Deionning oʻgʻli bilan aralashtirib yuboriladi.

Kefal shunchalik xushbichim va chiroyli ediki, tong maʼbudasi Eos uni sevib qolib, oʻgʻirlab ketdi. U bilan Suriyada ishqiy munosabatda boʻlib, Tayfonni dunyoga keltirdi. 

Gesiodning soʻzlariga koʻra, Kefalni Hemera oʻgʻirlab ketgan va undan Phaethon tugʻilgan.
Boshqa mualliflarga koʻra, Eos Deionning oʻgʻlini oʻgʻirlab ketgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Псевдо-Аполлодор 1972. sfn error: no target: CITEREFПсевдо-Аполлодор1972 (help)
2. ↑   Гигин. Мифы 160
3. ↑   Нонн. Деяния Диониса IV 194 и др.
4. ↑   Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека III 14, 3
5. ↑   Павсаний. Описание Эллады I 3, 1
6. ↑   Антонин Либерал. Метаморфозы 41, 1

Adabiyotlar
-----------

* Псевдо-Аполлодор*. Мифологическая библиотека*. Наука, 1972.
**Sohibzoda madrasasi** — Buxoro madrasasi. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.
Sohibzoda madrasasi Sohibzoda guzarida, Buxoro amirligida mangʻitlar sulolasi davrida Sohibzoda tomonidan bunyod etilgan. Madrasa Sohibzodayi kalon goʻrxonasi hujralari nomi bilan ham nomlangan. Tadqiqotchi olim Abdusattor Jumanazarov ushbu madrasaga oid bir qator vaqf hujjatlarini oʻrgangan boʻlib, madrasa bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirgan. Qozikalon Mir Badriddin arznomasida Sohibzodayi kalon goʻrxonasi 8 hujrasida talabalar taʼlim olgani va ularga mudarrislik qilgan mulla Mutahhar nomi keltirib oʻtilgan. Sohibzoda Buxoroga Hindistondan kelgan. U Buxoro amirlari Amir Shohmurod, Amir Haydar va Amir Nasrullo davrida Buxoroda yashagan. Abu Abdurahmon Abdulloh Sohibozoda toʻgʻrisida shunday maʼlumot bergan: *"U ibn as-Sohib nomi bilan mashhur Abu Abdulloh Abduqodir ibn Niyoz Ahmad ibn as-Safar al-HIndiy al-Mujaddidiydir. Tariqat ilmini otasidan olgan. Undan Ali Tuntariy, Zaynul Obidin va uning oʻgʻli Najmiddin eshon al-Uriylar taʼlim olishgan"*. Tadqiqotchi Abdusattor Jumanazarov Sohibzoda nomi bilan bogʻliq ikki shaxni topganligini yozgan. Ular Sohibzodayi Buzrug va Miyon Gʻulom Qodir va Miyon Fazl Ahmad Buzrukdir. Madrasaga voqifning oʻzi mutavvali boʻlgan. Agar u vafot etsa, uning avlodlari ushbu vazifani bajargan. Har bir hujrada ikki nafardan talaba istiqomat qilgan. Madrasada mutavvali oʻqish jarayonlarini nazorat qilib turgan. Uzurli sabasiz 2 oyi 10 kun darsga qatnashmagan talabalar oʻqishdan chetlashtirilgan.
Sohibzoda madrasasi 8 ta hujradan iborat boʻlgan. Ushbu madrasa Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Rahmatova S, Qurbonov H*. Buxoro guzarlari tarixidan lavhalar*. Buxoro: Buxoro nashriyoti, 1995 — 144 bet.
2. ↑  Abdusattor Jumanazar*. Buxoro taʼlim tizimi tarixi*. Toshkent: Akademnashr, 2017 — 592 bet.
**Ali Talabievich Almov** (1935-yilning 7-martida tavallud topgan, 1999-yilning 20-dekabrida 64 yoshida vafot etgan) – gʻisht teruvchi, xizmat koʻrsatgan Sotsialistik Mehnat Qahramoni.

Hayoti va faoliyati
-------------------

1935-yil 7-martda Kabardin-Balkar Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasining Togʻli tumanidagi Kamennomostskoye qishlogʻida, hozirgi Kabardin-Balkar Respublikasining Zolskiy tumanida, kolxozchi oilasida tugʻilgan.

1955—1957-yillarda Sovet Armiyasi safida harbiy xizmatni oʻtab, avvalgi ish joyiga qaytadi. 1959-yil oxiriga kelib, brigadada hosildorlik 160 foizni tashkil etgan boʻlsa, 1960-yil 1-mayga kelib u rejaga nisbatan 188 foizga koʻtarildi – brigadaning deyarli har bir aʼzosi ikkitadan ishladi. 1960-yil mart oyida jamoaning ishi KPSS viloyat qoʻmitasi byurosida muhokama qilindi, uning tajribasi KBASSRning barcha qurilish tashkilotlari orasida tarqatishga loyiq deb topildi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1960-yil 28-maydagi Farmoni bilan kommunistik mehnat brigadalari va ulugʻ ishchilari unvonlari uchun musobaqani tashkil etishda koʻrsatgan yuksak ishlab chiqarish muvaffaqiyatlari va tashabbusi uchun Almov Ali Talabievich Qahramon unvoni bilan taqdirlandi. Lenin ordeni va „Oʻroq va bolgʻa" oltin medali bilan Sotsialistik mehnat faxriysi.

Keyingi yillarda uning jamoasi Nalchik shahridagi turli qurilish ob’ektlarida astoydil mehnat qilishda davom etdi, turar-joy binolari, maktablar, kasalxonalar, bolalar bogʻchalari va madaniyat muassasalari qurdi.

1974-yildan 1977-yilda nafaqaga chiqqunga qadar „Kabbalkpromstroy" trestining 5-sonli qurilish boshqarmasida dispetcher boʻlib ishladi.

Nalchikda yashagan. 1999-yil 20-dekabrda vafot etgan.

Mukofotlari
-----------

Sotsialistik Mehnat Qahramoni

Lenin ordeni

„Oʻroq va bolgʻa" oltin medali

Manbalar
--------



1. ↑  „Almov, Ali Talabievich".
2. ↑  Yego imya i trudi vsegda budut v pamyati Wayback Machine saytida arxivlandi (2017-09-20). // Kabardino-Balkarskaya pravda ot 12 avgusta 2017
**Bekseit Urmanov** (1907-yil, Turkiston viloyati, Qizilchorva qishlogʻi, Rossiya imperiyasi — vafot etgan yili va joyi nomaʼlum) — kolxozchi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1948).

Biografiya
----------

1907-yilda Qizilchorva qishlogʻida (hozirgi Toshkent viloyati, Oʻzbekiston ) tugʻilgan. 1930-yilda "Qizil-Charva" kolxoziga ishga kiradi. U oddiy kolxozchi bo‘lib ishlagan. Ulug' Vatan urushida qatnashgan. 1945-yilda demobilizatsiyadan so'ng u tug'ilgan kolxoziga qaytib keldi va u yerda naslchilik firmasi boshlig'i bo'lib ishlay boshladi. Keyin Frunze nomidagi kolxozda asalarichi bo‘lib ishladi. 1959-yilda nafaqaga chiqdi.

Mukofotlar
----------

* "Berlinni egallaganlik uchun" medali ;
* Sotsialistik Mehnat Qahramoni - SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1948-yil 23-iyuldagi farmoni bilan;
* Lenin ordeni (1948);
* "1941-1945 yillardagi Ulug' Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan g'alaba uchun" medali. »

Adabiyot
--------

* KazSSR. Kyskasha ensiklopediyasi, 2-jild. Olmaota - 1987-yil.

* Урманов Бексейт  (рус.). Сайт «Герои страны».
**Toini Gustafsson Rönnlund** (1938-yilning 17-yanvar sanasida **Karvonenda tugʻilgan**) – shvetsiyalik sobiq changʻi uchuvchisi. 1964-1968-yillardagi Qishki Olimpiya oʻyinlarida toʻrtta medalni qoʻlga kiritgan. Shuningdek, Gustafsson Holmenkollen changʻi festivalida 1960, 1967 va 1968-yillarda 10 kmlik masofadagi bahsda gʻolib boʻlgan. 1962-yilda Changʻi boʻyicha Jahon Chempionatida uchta kumush medalni qoʻlga kiritgan (estafeta 3 × 5 km) va 1966-yilda ikkita bronza medallarini qoʻlga kiritgan (estafeta 10 km va 3 × 5 km). Holmenkollendagi muvaffaqiyatlari uchun Gustafsson 1967-yilda Holmenkollen medalini qabul qilib olgan(Ole Ellefsater bilan birgalikda). U Holmenkollen medalini qoʻlga kiritgan birinchi shved ayoli hisoblangan. 1968-yilda, Svenska Dagbladet Oltin medali bilan taqdirlangan.

U ikki marta turmushga chiqqan va uning 1956-yilda tugʻilgan Eva ismli qizi bor. 1968-yilda birinchi turmush oʻrtogʻidan ajrashgan va shvetsiyalik sobiq changʻichi Assar Rönnlundga turmushga chiqqan. Ular Holmenkollen medalilini qoʻlga kiritgan er-xotin jamoasi boʻlishgan (Ronnlund 1968-yilda medalni qoʻlga kiritgan). Bundan tashqari, ular Svenska Dagbladet Oltin medalini qoʻlga kiritgan yagona er-xotin jamoasi hisoblanishgan.

Gustafssonning kelib chiqishi finnlik. U Finlandiyaning Suomussalmi shahrida tugʻilgan. Lekin, 1944-yilda Shvetsiyaga Finlandiyadan urush bolasi sifatida evakuatsiya qilingan.1968-yilda nafaqaga chiqqan va keyinchalik, jismoniy tarbiya oʻqituvchisi boʻlib ishlashni boshlagan.

Natijalari
----------

Barcha natijalar Xalqaro changʻi federatsiyasidan (FIS) olingan. 

### Olimpiya oʻyinlari

* 4 ta medal (2 ta oltin, 2 ta kumush)

|  Yil  |  Yosh  |  5 km  |  10 km  |  3 × 5 km estafeta  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1964-yil | *26* | 6 | 8 | Kumush |
| 1968-yil | *30* | Oltin | Oltin | Kumush |
|

### Jahon chempionatlari

* 3 ta medal (1 kumush, 2 bronza)

|  Yil  |  Yosh  |  5 km  |  10 km  |  3 × 5 km  estafeta  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1962-yil | *24* | — | — | **Kumush** |
| 1966-yil | *28* | 6 | **Bronza** | **Bronza** |
|

Manbalar
--------

1. ↑  „Bragdmedaljörer genom tiderna" (sv).  Svenska dagbladet (6-dekabr 2005-yil). Qaraldi: 19-yanvar 2015-yil.
2. ↑  „Assar Rönnlund död" (sv).  Svenska dagbladet (5-yanvar 2011-yil). Qaraldi: 19-yanvar 2015-yil.
3. ↑  „GUSTAFSSON Toini". *FIS-Ski*.  International Ski Federation. Qaraldi: 13-dekabr 2019-yil.

4. |url=https://www.sports- reference.com/olympics/athletes/gu/toini-gustafsson-1.html |archive-
2. url= 3. |url-status=dead |archive-date=2020-04-17 |title=Toini Gustafsson}}
Kapriz salati (italyancha: *insalata caprese* [insaˈlaːta kaˈpreːze; -eːse], yoki *caprese)* an’anaviy italyan salati bo‘lib, asosiy ingredientlari to‘g‘ralgan mozzarella, pomidor va rayhondan iborat. Odatda tuz va zaytun moyi bilan boyitiladi va yassi idishda tortiladi. Italiya bayrog‘ining ranglariga o‘xshab, salat yashil rayhon, oq mozzarella va qizil pomidor kombinatsiyasiga ega. Italiyada u odatda gazak yoki qo‘shimcha taom sifatida xizmat qiladi va kunning istalgan vaqtida iste’mol qilish mumkin. Bundan tashqari, kapriz salatini boshqa taomlarga, masalan, kapriz pitsasi, makaron yoki sendvichlarga qo’shish mumkin.

Salat Kapri orolida paydo bo‘lgan deb ishonilgani tufayli shu nom bilan atalgan. Uning kelib chiqishi haqida ikkita mashhur hikoya mavjud. Ulardan biri, salat Italiya bayrog‘ining ranglariga hurmat sifatida yaratilgan deb taxmin qiladi. Boshqa bir hikoyaga ko‘ra, u XX asrda ta’tilga chiqqan nufuzli qirollik a’zolari va siyosatchilarning istagini qondirish uchun o'ylab topilgan.

Turlari
-------

Kapriz salatining turli xil variantlari mavjud. Zaytun moyi o’rniga italyan choyi yoki pesto kabi muqobil ingredientlar bilan boyitilishi mumkin yoki hatto sirka qo‘shish mumkin. Ta’mni yaxshilash uchun zaytun, arugula yoki salat bargi qo‘shilishi mumkin. Ba’zi versiyalarda qo‘shimcha lazzat uchun oregano yoki qora qalampir qo‘shiladi. Ta’mni kuchaytirish uchun buffalo mozzarella oddiy mozzarella o’rniga ishlatilishi mumkin. Bundan tashqari, kapriz salatini makaron yoki guruch bilan aralashtirib, mazali taomga aylantirish mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  Edward Antrobus*. Recipes of If You Can Read, You Can Cook: Year 1*. SEAM Publishing, 31-oktyabr, 2010 — 32 bet. ISBN 978-1-301-75286-7.
2. ↑  Edward Antrobus*. Recipes of If You Can Read, You Can Cook: Year 1*. SEAM Publishing, 31-oktyabr, 2010 — 32 bet. ISBN 978-1-301-75286-7.
3. ↑  *The Joy of Cooking* (75th Anniversary Edition), 169-bet
4. ↑  "Nigel Slater's classic insalata caprese recipe", *The Observer*,18-iyul, 2010
**Hikmat Asadovich Asadov** (1926-yil, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR) – sovet iqtisodiyot, davlat va siyosat arbobi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni.

Hayoti
------

Asadov 1926-yilda Oʻzbekiston SSR Samarqandda tugʻilgan. KPSS aʼzosi.

1943-yildan – iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda, 1943–1985-yillarda – Samarqand shahridagi „Qizil motor" zavodida qolipchi, doʻkon mudiri, Samarqand viloyati Pushkin nomidagi kolxoz paxtachilik brigadasi brigadiri, agronom, boshqaruv raisi oʻrinbosari, Samarqand tumanidagi Engels nomidagi kolxoz raisi boʻlib faoliyat yuritgan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1978-yil 20-fevraldagi farmoni bilan Lenin ordeni, „Oʻroq va „Bolgʻa" oltin medali, Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. 1958-yildan Samarqand viloyatining Samarqand tumanidagi „Moskva" kolxozida rais boʻlib ishlagan vaqtida issiqxona majmuasida rekord darajada sifatli pomidor hosili yetishtirilgan.

Kolxoz raisi Asadov besh yillik (1966–1970) dagi faoliyati natijalariga koʻra Lenin ordeni bilan taqdirlandi.

1972-yilda Samarqand viloyatidagi Engels nomidagi kolxozga rais etib saylandi, uning mehnatkashlari Samarqand shahrini taʼminlash uchun sunʼiy sugʻoriladigan yerlarda turli meva-sabzavotlar yetishtirdi. Kolxozning katta maydonlari Toyfiy, Kattaqoʻrgʻon, Qorajonjal, Nimrang, oq va qora Kishmish uzumlarining yuqori navlari uchun ajratilgan, mayiz navlari esa kolxoz uzumzorlarining uchdan bir qismini egallagan va u yerdan tashqarida ham mashhur boʻlgan.

Asadov 1967-yilgacha Samarqandda mavjud boʻlmagan issiqxona majmualarida koʻchat va sabzavot yetishtirishda novator edi. 1975-yil noyabr oyida qishloq xoʻjaligi fanlari nomzodi ilmiy darajasini olish uchun nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi.

Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashining 10-chaqiriq (1981–1985) va xalq deputatlari Samarqand viloyat Kengashi deputati etib saylangan.

Asadov 1985-yildan keyin vafot etgan.

Mukofotlari
-----------

Hikmat Asadov 2 ta Oktyabr Inqilobi ordeni, Lenin ordeni, 1965-yil 3-yanvarda, Mehnat Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Асадов Хикмат Асадович". Qaraldi: 21-sentyabr 2023-yil.
2. ↑  „ОСОБЕННОСТИ ВОЗДЕЛЫВАНИЯ ТОМАТА В ТЕПЛИЦАХ САМАРКАНДСКОЙ ОБЛАСТИ автореферат дис. ... кандидата сельскохозяйственных наук : 06.01.06". Qaraldi: 21-sentyabr 2023-yil.
**Xans Martin Bliks** (shvedcha: Hans Martin Blix; 1928-yil 28-iyun, Uppsala, Shvetsiya) — shved siyosatchisi va diplomati. Shvetsiya tashqi ishlar vaziri (1978-1979), MAGATE bosh direktori (1981-1997) va UNMOVIC rahbari (2000-2003) boʻlgan.

Biografiyasi
------------

Xans Bliks Upsala universiteti va Kolumbiya universitetlarida tahsil olgan. Kembrij universitetida (Trinity Hall kolleji) doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1959 yilda u Stokgolm universitetida huquq fanlari doktori ilmiy darajasini oldi, bir yildan so'ng u xalqaro huquq kafedrasi dotsenti etib tayinlandi.

1962 yildan 1978 yilgacha Bliks Jenevada qurolsizlanish bo'yicha konferentsiyada Shvetsiya delegatsiyasi a'zosi bo'lgan. U 1963-1976-yillarda Shvetsiya maʼmuriyatida bir qator boshqa lavozimlarda ham ishlagan, 1961-1981-yillarda Shvetsiyaning BMTdagi delegatsiyasi tarkibida boʻlgan. 1978 yildan 1979 yilgacha Bliks Shvetsiya tashqi ishlar vaziri bo'lgan.

Bliks Shvetsiya Liberal partiyasining 1980 yilda yadro energetikasi bo'yicha referendumda Shvetsiya yadroviy energetika dasturini saqlab qolish tarafdori bo'lgan kampaniyasini boshqargan.

1981 yilda Bliks shved Sigvard Eklundning o'rniga Atom energiyasi bo'yicha Xalqaro agentlik (MAGATE) bosh direktori bo'ldi. 1986 yilda u 4-energetika blokining reaktori portlagandan keyin Chernobil AESga tashrif buyurdi, o'sha kunlarda u Moskvada avariya oqibatlarini bartaraf etishga bag'ishlangan keng qamrovli matbuot anjumani o'tkazdi.

2000 yil yanvar oyida u Iroqda qurol nazorati bilan shug'ullanadigan BMTning Monitoring, nazorat va taftish komissiyasi (UNMOVIC) rahbari etib tayinlandi va 1 martda. Iroqda ommaviy qirg'in qurollarini topa olmagan Bliks 2003 yil iyun oyida iste'foga chiqdi.

2003 yildan 2006 yilgacha u 14 ta taniqli siyosatchidan iborat Bliks komissiyasining. "Ommaviy qirg'in qurollari komissiyasi")ni boshqargan. U Anna Lind tashabbusi bilan yaratilgan va Shvetsiya hukumati tomonidan moliyalashtirilgan. Komissiyaning yakuniy hisoboti 2006 yil 2 iyunda BMTga taqdim etilgan. Unda Hans Bliks Bushni Iroqqa hujumda BMT Nizomini buzgan holda harakat qilgani uchun tanqid qiladi.

Mukofotlari
-----------

* Serafim medali (2004)
* Serafim ordeni (sGM12mserafb) rang lentasidagi 12-o'lchamli Qirol oliylarining oltin medali
* Moskva universitetining faxriy doktori (1987)
* Genri De Wolf Smit mukofoti sovrindori (1988)
* Butunjahon yadro assotsiatsiyasining yadroviy sohadagi xizmatlari uchun oltin medali (1997)
* Bryussel erkin universitetining faxriy doktori (2003)
* Olof Palme mukofoti (2003)
* Faxriy legion ordeni qo'mondoni (2004)
* Padua universitetining faxriy doktori (2004)
* Sidney tinchlik mukofoti (2007)
* Kembrij universitetining faxriy doktori (2007)
* Italiya Respublikasining "Buyuk xizmatlari uchun" ordeni ritsarlari
* III darajali Knyaz Yaroslav Donishmand ordeni. (Ukraina, 2011 yil 26 aprel) - *Chernobil fojiasi oqibatlarini bartaraf etish, xalqaro gumanitar dasturlarni amalga oshirishga qo'shgan katta shaxsiy hissasi, ko'p yillik samarali ijtimoiy faoliyati uchun*

Havolalar
---------

* Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-12-02).
* 
*
Ukraina janubida ilk paleolit davrida odamlar yashaganligi maʼlum. Oʻrta paleolit davrida Mustye madaniyatiga mansub elatlar vakillari hozirgi Ukraina xududining anchagina qismini egallab oldilar. Soʻnggi paleolit davrida (35-40 ming yil avval) butun Ukraina hududida odam yashay boshlagan. Mezolit davri (mil. av. 10-7-ming yillik)da baliq ovlash, neolit davri (mil.av. 6-4-ming yillik)da dehqonchilik va chorvachilik paydo boʻldi. Eneolit va jez davrlari (mil. av. 4-ming yillik – 1-ming yillikning boshi)da dehqonchilik, chorvachilik va kulolchilik ancha kjsaldi (qarang Tripolye madaniyati). Mil. av. 2-ming yillik oxiri – 1-ming yillik boshlarida But va Dnepr boʻyi dashtlarida kimmeriy qabilalari yashagan va Ukraina Sharqiy Yevropadagi Pontik choʻllarining bir qismi xalkolit va bronza davrlarining tarqalishida, otni xonakilashtirishda muhim ahamiyat berilgan..

Tarixdan oldingi
----------------

 Protoslavlar va ilk slavyanlar bilan bogʻliq arxeologik madaniyatlar rasmi.
 Xalkolit davri 
### Slavyanlar

 miloddan avvalgi 1-asr, Qrim .
 *Chet ellik mehmonlar*, Nikolay Rerich, 1901-yil
 Kiev Rusi eng yuqori choʻqqisida
Polsha-Litva Hamdoʻstligi.
### 17-18-asrlar Ukraina

1768 va 1769-yillardagi dehqonlar qoʻzgʻoloni va Polsha-Litva Hamdoʻstligining boʻlinishi natijasida 18-asr oʻrtalarida Ukraina milliy tiklanishi paydo boʻldi.

19-asrning 20-30-yillarida Ukrainada milliy uygʻonish jarayoni boshlandi. 19-asr oxiri – 20-asr boshlarida siyosiy partiyalar tuzila boshladi. Rossiyada 1917-yil oktabr toʻntarishi roʻy berib, Rossiya va AvstriyaVengriya imperiyalari barbod boʻlgach, ukrain siyosiy harakati qatiy talablar bilan maydonga chiqdi va milliy ozodlik kurashi davri yoki 1917-21 yillardagi ukrain inqilobi boshlandi. Oʻsha davrda Ukrainada Ukraina Markaziy Radasi, getman Pavel Skoropadskiy boshliq Ukraina Davlati, Ukraina Xalq Respublikasi Direktoriyasi ukrainlarning oʻz davlatini tuzishga intildilar.

### 20-asr

 1917 yil Ukraina Xalq Respublikasi targʻibot plakat rasmi.
 1919-yilgi Ukraina.
### Mustaqillik

Shuningdek, 20-asrning 50-70-yillarida Ukrainada keng miqyosli ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlar roʻy berdi, jumladan, sanoat rivojlanib, shaharlar kengaydi. 80-yillar oxirida qayta qurish siyosati boshlanishi bilan muxolifat harakati kuchaydi, yangi tuzilgan siyosiy tashkilotlar suverenitetga erishish, demokratiyani rivojlantirish, milliy va fuqarolik huquqlari uchun kurasha boshladi. Nihoyat, 1991-yil 24-avgust kuni Ukraina mustaqilligi eʼlon qilindi. Ukraina – 1945-yildan BMT aʼzosi. Oʻzbekiston mustaqilligini 1992-yil 24-yanvarda tan olgan va oʻsha yil 25-avgustda diplomatiya munosabatlari oʻrnatgan. Milliy bayrami – 24-avgust – Mustaqillik kuni (1991). 2014-yil mart oyida Qrim muxtor respublikasi va Sevastopol shahri Rossiya Federatsiyasi tarkibiga qoʻshib olindi.

 Prezident Zelenskiy Ukraina armiyasi aʼzolari bilan 2022-yil 18-iyun
1. ↑  Matossian *Shaping World History* p. 43
**Yelena Valeryevna Valbe** (ruscha: *Елена Валерьевна Вяльбе* ; 1968-yil 20-aprelda tugʻilgan) rossiyalik sobiq changʻi sport turi ustasi edi. U changʻi sport turi boʻyicha Jahon chempionati doirasida rekord darajadagi 14ta oltin medalni qoʻlga kiritgan.

2010-yildan beri Rossiya Changʻi sporti Assotsiatsiyasining Rossiyadagi prezidenti, 2012-yildan esa Rossiya Milliy jamoasi menejeri lavozimida ishlab kelgan. 2020–2021- yillarda Valbe haqidagi ''*Oq qor''* biografik sport dramasi omma eʼtiboriga taqdim etilgan.

U 2021-yilda Xalqaro changʻi sporti Federatsiyasi Kengashi uchun saylangan, ammo u 2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishini qoʻllab-quvvatlaganidan soʻng, bir nechta Yevropa Changʻi sporti Federatsiyalari uning 2022-yilgi saylovda ishtirok etishiga qarshilik bildirishdi. Finlyandiya, Shvetsiya, Polsha kabi davlat vakillari Valbening nomzodiga qarshi chiqishdi. Natijada, eng kam ovoz toʻplagani sababli, u lavozimidan chetlashtirildi.

### Keyingi faoliyati

Valbe 2010-yilda Rossiya davlati mamlkatlararo Shangʻi sporti Uyushmasining prezidenti qilib saylanadi. 2010-yil 29-iyun maqolasi 2010-yilning 30-iyunida kiritilgan. 2012-yilning oxirlarida, Sochi shahrida bo'lib o'tadigan 2014-yilgi Qishki Olimpiada o'yinlarida Rossiya mamlakatlararo jamoasining menejeri lavozimini qo'lga kiritishga muvaffaq bo'ladi. Shuningdek, 2006-yil Turin shahrida tashkillashtirilgan Qishki Olimpiya o'yinlari paytida, Rossiya terma jamoasining menejeri sifatida o'z faoliyatini olib borgan edi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Oldin estoniyalik chanigʻi uchuvchisi Urmas Valbega turmushga chiqqan. Ularning Frans ismli farzandi boʻlgan. Keyinchalik Maksim Dovolnovga turmushga chiqadi va Polina va Varvarani dunyoga keltiradi. Hozirda u Moskva viloyatida yashaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Bumpy course for new FIS President Eliasch as the sport's heartlands revolt". *www.insidethegames.biz* (29-may 2022-yil).
2. ↑  *Eirik Borud, Ole Kristian Strøm*. „Denne kvinnen er Russlands nye landslagssjef" (no) (6-dekabr 2012-yil). Qaraldi: 24-fevral 2013-yil.
3. ↑  Glava Federatsii lijnix gonok Rossii Yelena Vyalbe, kotoroy ispolnilos 50 let
**Jennifer Egan**(1962-yilda tugʻilgan)-amerikalik yozuvchi va qisqa hikoyalar yozuvchisi. Uning  *A Visit from the Goon Squad* romani badiiy adabiyot uchun 2011-yilda Pulitser mukofoti va Milliy kitob tanqidchilari toʻgaragi mukofotiga sazovor boʻlgan.2018-yilning 28-fevral holatiga koʻra, Egan „PEN America" prezidenti hisoblanadi.

Erta hayoti
-----------

Jennifer egan 2010
Jennifer Egan Amerikaning Chikago shahrida tugʻilgan ammo San Franciscoda katta boʻlgan.Egan Lowell oʻrta maktabini tugatgach,Pensilvaniya universitetida ingliz adabiyoti boʻyicha mutaxassislikka ega boʻladi. Oʻqishni tugatgandan soʻng, ikki yilni Kembrijdagi Sent-Jon kollejida oʻtkazadi, u yerda keyinchalik magistrlik darajasini ham oladi. Egan 1987-yilda Nyu-Yorkka koʻchib kelgan. Oʻsha paytlarda u endigina yozishni oʻrganar ekan koʻplab ishlarda, jumladan, jahon Savdo Markazida ovqatlanish sohasida ham ishlaydi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Jennifer Egan hozirgi kunda Brooklyndagi Clinton Hillda Oilasi bilan yashaydi. Uning ikkita farzandi bor(Manu va Raoul).

Mukofotlari
-----------

Egan 1986-yilda *Thouron* mukofotiga sazovor boʻladi,Sanʼat uchun milliy jamgʻarma va 1996-yilda *Guggenheim* stipendiyasi sovrindori ham boʻladi.2002-yilda Egan uysiz bolalar haqida hikoya yozadi va Kerroll Koval jurnalistika mukofotiga sazovor boʻladi. Keyin 2004–2005-yillarda Nyu-York jamoat kutubxonasi qoshidagi Doroti va Lyuis B. Kulman nomidagi olimlar va yozuvchilar markazida ishlaydi.2011-yilda Egan badiiy adabiyot uchun PEN/Folkner mukofoti finalchisi boʻladi. Oʻsha yilini oʻzida Milliy kitob tanqidchilari toʻgaragi mukofoti,Los-Anjeles Tayms kitob mukofoti va Goon guruhi tashrifi uchun Pulitser mukofotini qoʻlga kiritadi.

Asarlari
--------

### Romanlari

* The Invisible Circus (1994)
* Look at Me (2001)
* The Keep (2006)
* A Visit from the Goon Squad (2010)
* Manhattan Beach (2017)
* The Candy House (2022)

### Qisqa hikoyalar toʻplami

* Emerald City
* Black Box

Manbalar
--------

1. ↑  „Pen america". Qaraldi: 17-sentabr 2023-yil.
2. ↑  „Egan awards" (inglizcha). Qaraldi: 17-sentabr 2023-yil.
3. ↑  „J.Egan hayoti" (inglizcha). Qaraldi: 17-sentabr 2023-yil.
4. ↑  „J.Egan oilasi". Qaraldi: 17-sentabr 2023-yil.
5. ↑  „Egan awards" (inglizcha). Qaraldi: 17-sentabr 2023-yil.
**Shkala** (lot. vsa1a — zinapoya, narvon) — 1) oʻlchash asboblarining hisoblash qurilmasidagi belgilar yoki raqamlar majmuidan iborat qism (lineyka yoki limb). Teng boʻlaklarga boʻlingan, kvadratik, logarifmik; toʻgʻri chiziq yoki doira boʻylab joylashgan boʻladi. Teng boʻlaklarga boʻlingan toʻgʻri chiziqli Shlarga chizma va oʻlchov lineykalari, doira boʻyicha joylashganlariga soat mili va boshqalar kiradi; 2) fizik kattaliklar (issiqlik, shamol kuchi) va boshqalar darajasini oʻlchaydigan, aniqpaydigan kattaliklar tizimi; 3) ish haqining tadrijiy oʻsib yoki kamayib borishini koʻrsatuvchi raqamlar majmui. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Franko - tovarni koʻzlangan manzilga yetkazib berish shartlarini ifodalovchi xalqaro termin. Mazkur holda, xaridor Franko soʻzi bilan belgilangan manzilga tovarlarni yetkazib kelish xavfi va unga ketadigan butun xarajatlar mazkur tovarlar qiymatiga kirganligi bois ulardan ozod boʻladi. Ushbu punktgacha butun xarajatlar tovarni joʻnatayotgan tomon zimmasida boʻladi. "Franko" termini tovarlarning yetkazib berishning bir qator shartlarida oʻzak boʻladi: FAC (frre alongside ship), FOP (free on board), FKA (free carrier), F.- Fabrika, F.- Zavod, F.- Ombor ,(ex-factory, ex-mill, ex-warehouse), F.- qirgʻoq, free on quay, ex-quay), F.-prichal, (ex-quay) va boshqalar. 

Xalqaro savdo faoliyatlarida umum tomonidan qabul qilingan atamalar majmuasi - "Inkoterms -90 "da, yük tashish texnologiyasining oʻzgarishi, xususan, yuklarni koyteynerlarga ortish hollarining afzal koʻrilayotgani, temir yoʻl vagonlari va avto yuk ortuvchilari yordami bilan kemalarda yuk tashish faoliyatining kengayishi tufayli, FKA atamasi, transport vositalarining yuk tashishiga moʻljallangan hamma turlarida mavjud.

Franko - tovarlarni yetkazib berish shartnomasi deb aytiladi. Xalqaro dengiz va suv havzalarida qatnovchi kema va ulkan suv transport vositalari uchun qo'llaniladigan termin hisoblanadi. Shartnoma tuzishda unda subyektlarning kelishishi, ya'ni ortilayotgan yuklarning xarajatlari, yetkazilish muddatlari va xavfsiz va tez yetkazilishiga oid shartlar o'rin olgan bo'lishi lozim. Bundan tashqari, Franko shartnomasida servis ya'ni xizmat ko'rsatish shartlari va turlari ham ko'rsatilib o'tiladi. Yuqoridagi ma'lumotga tayanib, shuni aytish mumkinki, maanzilga tovarni yetkazib berish majburiyati tovarni jo'natuvchi zimmasida bo'ladi, shuningdek, u xarajatlardan ozod bo'ladi. 

  

  

  

  

  

  

  

  

OʻzME O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi
**Satora vodiysi** — tumandagi qishloq boʻlib,Abbotobod Xaro daryosi boʻyida joylashgan. Vodiy 12,2 km uzoqlikda ning janubi-gʻarbiy qismidagi (Hazara Aabshaar Sajikot) Abbotobod tumanda joylashgan.

Geografiyasi
------------

Qishloqni oʻrab turgan baland qaragʻay daraxtlari bor va uzoqdan kichikroq Himoloylar koʻrinadi. Satora tekis hududda joylashgan. Satora 7 qismga boʻlingan:Xakhar, Buni Pand, Kot, Tohr, Panakha, Qilha va Ghohrhi. Sator vodiysi aholisi oʻn ming kishidan tashkil topgan.

Aholisi
-------

Satora vodiysida 10 000 ga yaqin aholi istiqomat qiladi. Satora vodiysi koʻplab qishloqlarning markazidir, masalan, Kangrohtar, Tareeman, Sunbal Dahra va boshqalar. Yaqinda Oliy oʻrta darajaga koʻtarilgan bitta davlat oʻrta maktabi mavjud. Yaqin vaqtlargacha transport vositalari faqat bitta qoʻlda yasalgan yoʻl bilan cheklangan boʻlsa, hozir koʻp tomondan yoʻllar qurilmoqda, odamlari asosan dehqon.

Satora vodiysi Nara kasaba uyushmalari kengashiga tegishli. Mintaqaning asosiy urugʻlari — Sardorlar, Karlallar, Saadaat, Abbosiy va Avanlar boʻlib, Karlallarning koʻplab kichik urugʻlarga boʻlingan.

Manbalar
--------

1. ↑  Sajikot Waterfall
2. ↑  „NA-18 — Election Commission of Pakistan" Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-03-05)..
3. ↑  „Thriving business: Timber mafia continues to deplete Hazaraʼs forest cover". *Express Tribune*.
4. ↑  „Forest Range" Archive.is saytida arxivlandi (2014-10-14). District Haripur, Khyber Pakhtunkhwa, Pakistan.
5. ↑  Chanjah
6. ↑  Fateh-Abad
**Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi oʻzbeklar** Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi kamsonli etnik diasporadir. Ikkinchi jahon urushidan keyingi davrda AQShga bir necha oʻzbek oilalari kelgan.

1970 va 1980-yillarda AQShdagi oʻzbek oilalari soni mingdan oshgan. Oʻzbek muhojirlarining aksariyati Qoʻshma Shtatlarga Turkiyadan, 1980-yillarda esa Afgʻonistondan Sovet Ittifoqining bu davlatga aralashuvi natijasida kelgan.

90-yillardan to hozirgi kungacha etnik oʻzbeklarning shartnoma asosida yoki „yashil karta" (yashil karta) (Turli xillik vizasi) boʻyicha Oʻzbekistondan AQShga doimiy yashash joyiga koʻchib oʻtishlari tendentsiyasi kuzatilmoqda. Muhojirlarning aksariyati biznes, fan va taʼlim sohasida ishlaydi, turli muassasalarda va sanoat korxonalarida ishlaydi. Oʻzbek diasporasining bir qismi mamlakat davlat idoralari, maktablari va kollejlarida, targʻibot, aviatsiya va tibbiyot kabi sohalarda ishtirok etadi. Boshqalari Amerika shtatlarining ijro etuvchi tuzilmalarida masʼul lavozimlarni egallaydi.

1970-yillarda birinchi oʻzbeklar Silviya Nazar va Timur Xoʻja oʻgʻli nufuzli Kolumbiya universitetida doktorlik dissertatsiyalarini himoya qilishdi, baʼzilari esa Nazif Shahroni va X. Ismatullaev singari Amerika universitetlarida professor boʻlishdi. Islom Karimov davrida Oʻzbekiston fuqarosi birinchi marta Garvard universitetida doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi..

Manbalar
--------

1. ↑  Aminova Gulnora, Removing the Veil of Taqiyya: Dimensions of the Biography of Agha-yi Buzurg (a sixteenth-century female saint from Transoxiana). Ph.D. thesis, Harvard university, 2009

Adabiyotlar
-----------

* M.Shukurzoda. „Amerikalik uzbeklar. II kitob". Dover, New-Jersey, USA.
**Shayx Darvesh madrasasi** (Choʻbin madrasasi, Choʻbin kappa madrasasi, Hammomi kappa madrasasi) — Buxoro madrasasi.

Tarixi
------

Shayx Darvesh madrasasi 1669—1670-yillarda Hammomi kappa guzarida, Buxoro xonligida hukmronlik qilgan ashtarxoniy hukmdor Abdulazizxon davrida Muhammad Darveshbiy devonbegi ibn Mirzo Muhammadxoja tomonidan bunyod etilgan. Madrasa Shoh Muhammadbiy masjidi koʻchasida joylashgan boʻlgan. Muhammad Darveshbiy devonbegi vafotidan soʻng, madrasa ichkarisiga dafn etilgan. Madrasa sovet inqilobi yillarida buzib tashlangan. Madrasa Choʻbin madrasasi deb ham nomlangan. Abdurauf Fitrat maʼlumotlariga koʻra yillik vaqf mablagʻi 30 ming tagani tashkil etgan. Tadqiqotchi olim Abdusattor Jumanazarov ushbu madrasaga oid bir qator hujjatlarini oʻrgangan boʻlib, madrasa bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirgan. Muhammad Darveshbiy devonbegi madrasa uchun Qorabuloq va Turkman qishlogʻi yerlari, Miyonkoldagi Qarohin mavzesida 100 juftigov, Kosagaron masjidi koʻchasidagi 9 ta doʻkon, Shahrud tumanida 50, Xutfaragi Qaroch mavzesida 150, Samjandagi Hofizon mavzesida 50 tanob yerlarni vaqf qiladi. Vaqf hujjatiga koʻra mutavvali madrasaning mudarrisi boʻlgan. Mazkur madrasada 1 mudarris talabalarga taʼlim bergan. Madrasa hujralarida esa 2 nafardan talaba istiqomat qilgan. Mazkur hujjat hijriy 108-yil zulqaʼda oyida (1670-yil mart-aprel) oyida tuzilgan. Madrasa mutavvalisi oʻsha paytda Xoja Abdulloh ibn Xoja Abdurahmon boʻlgan. Hujjatlarda madrasada mudarrislik qilgan oʻqutuvchilar va ularning maoshlari toʻgʻrisida maʼlumotlar mavjud. Jumladan mulla Abdulloh maoshi 50 tilla, mulla Abdushukur maoshi 35 tillani tashkil etgan.

Meʼmorchiligi
-------------

Shayx Darvesh madrasasi 27 ta hujradan iborat boʻlgan. Ushbu madrasa Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Rahmatova S, Qurbonov H*. Buxoro guzarlari tarixidan lavhalar*. Buxoro: Buxoro nashriyoti, 1995 — 144 bet.
2. ↑  Muhammad Ali Baljuvoniy*. Tarixi Nofeyi (Foydali tarix)*. Toshkent: Akademiya nashriyoti, 2001 — 122 bet.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Shohimardon (maʼnolari).

**Shohimardon majmuasi** - Xorazm viloyatidagi meʼmoriy yodgorlik (19-asr); Shohimardon qabristonida. Majmua turli davrlarda qurilgan maqbara, qorixona, oshxona, mujovur (mulla) va ziyoratchilar uchun yotoqxona hamda uning atrofida bunyod etilgan xon avlodlari va aslzodalarning maqbaralaridan tashkil topgan. Xorazmda Shohimardon nomi bilan mashhur boʻlgan xalifa Ali sharafiga qurilgan asosiy maqbara peshtoqgumbazli, bir xonadan iborat, peshtogʻi 2 qator gʻishtin sharafa bilan yakunlangan, yuzasi mayda koshinkori yashil "pechak" va "toʻrtburchak" shakllar bilan qoplangan. Yoʻl yoqasi boʻylab joylashgan 3 ta qorixona soʻnggi davr meʼmorligiga xos uslubda barpo etilgan. Bir xil kattalikda qurilgan peshtoqli 2 maqbara (biri 7 gumbaz, ikkinchisi 2 gumbaz bilan yopilgan) yon devorlariga anʼanaviy yassi ravoqlar ishlangan. "Qoʻsh mozor" nomi bilan keng tarqalgan yer osti maqbarasi 3 qismli boʻlib, bosh tarzidagi peshtoq orqali markaziy xona — miyonsaroyga kiriladi, miyonsaroyning 2 yonida kulohiy gumbaz bilan yopilgan goʻrxonalar joylashgan, shakldor ravoqlarga oʻrnatilgan ichki gumbazi ganch oʻymakorligi bilan bezatilgan. Ayrim binolar buzilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Zamira Yusupovna Halimova** (1965-yil 9-yanvar, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olima, tibbiyot fanlari doktori, professor.

Biografiyasi
------------

Zamira Halimova 1965-yil 9-yanvar Oʻzbekiston SSRda tugʻilgan. 1988-yilda Toshkent davlat tibbiyot institutini tamomlagan. 1998—2002-yillarda London universitetiga qarashli Muqaddas Varfolomey klinikasida doktorantura yoʻnalishida ilmiy stajirovkada boʻlgan. 1996—2002-yillarda respublika Endokrinologiya ilmiy tekshirish instituti „Neyro endokrinologiya" laboratoriyasi katta ilmiy xodimi, 2005—2009-yillarda mazkur laboratoriya mudiri, 2009-yildan respublika ixtisoslashtirilgan endokrinologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi „Neyroendokrinologiya va gipofiz jarrohligi" ilmiy boʻlimi mudiri va 2017-yildan markaz direktorining ilmiy ishlar boʻyicha oʻrinbosari.

Ilmiy faoliyati
---------------

1994-yilda „Nevrologiya" mutaxassisligi boʻyicha „Geliogeofizik omillarning miya insultlari kelib chikishi va kechishiga taʼsiri" mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 2000-yilda „Gipofiz adenomalari, ularning zamonaviy tashxisi, davo usullari" mavzusida doktorlik dissertatsiyasini yoqlagan. 2000-yildan tibbiyot fanlari doktori. 2003—2006-yillarda Oʻzbekiston endokrinologlari assotsiatsiyasining kotibi, 2017-yildan hozirgi vaqtga qadar shu assotsiatsiya raisining oʻrinbosari, 2007-yildan „Oʻzbekistonda diabet holati" tibbiy jurnalining muharriridir. „Sogʻliqni saqlash aʼlochisi" koʻkrak nishoni bilan taqdirlangan. Zamira Halimovaning ilmiy yoʻnalishi gipofiz, buyrak usti bezi oʻsmalari, ularning genetik asoslari, tarqalishi, respublika miqyosida zamonaviy davo usullari tadqiqotiga qaratilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 2-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2023 — 383 bet.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
*Rotaviruslar*- Kapsid ikki qavatli , virionning kattaligi genomi 65-75 nm ikki ipli RNK dan iborat. Rotaviruslarning tashqi kapsidi V-galaktozidaza ta'sirida parchalanadi. Bundan hosil bo'lgan bir kapsidli virus infeksion xususiyatini yo'qotadi. Rotaviruslar tarkibida 10 tagacha polipeptid va RNK transkriptaza topilgan.Virus turining ichida rotaviruslarning 4 xili bor shulardan 3 xili ko'p uchraydi. Virionlar 2 qavatli kapsid bilan qoplangan gemagglutinatsiya xususiyatiga ega. Kapsidining ichi 32 ta kapsomerdan iborat.

Tarixi
------

Rotavirus turkumiga kiruvchi turlar 1973-yilda T.Flebet gastroenterit bilan kasallangan bolalarnining ichagida topgan.
Urig'ning nomi virion morfologiyasidan olingan , rota lotincha g'ildirak degan ma'noni bildiradi

Ko'payishi
----------

Odam viruslari hayvon viruslaridan farqli ravishda hujayra kulturalarida qiyin ko'payadi.Rotaviruslar maymun buyragidan tayyorlangan birlamchi kulturalarda yaxshi rivojlanadi. Virusning infeksion sikli 18-20 soatni tashkil etadi.

Antigen tuzilishi
-----------------
**Rustam Musurmon** 1963-yil 26-avgustda Qashqadaryo viloyatining Kitob tumaniga qarashli Yakkatut qishlogʻida tugʻilgan. ToshDUning oʻzbek filologiyasi fakultetini tugatgan. Oʻzbekiston Milliy universitetining filologiya fakultetini bitirgach, aspiranturada tahsilni davom ettiradi, universitetda oʻqituvchi (1983–1992), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Alisher Navoiy nomidagi adabiyot institutida ilmiy xodim (1993–1995) boʻlib ishladi. 2010–2013 yillarda ,,Oʻzbekiston adabiyoti va sanʼati" gazetasining ,,Nazm va nasr" boʻlimini boshqardi. Hozir Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasida adabiy maslahatchi lavozimida ishlagan.

,,Sharq yulduzi", ,,Yoshlik" jurnallari, ,, Oʻzbekiston adabiyoti va sanʼati", ,,Vatan", ,,Oʻzbekiston tabiati" gazetalarida ketma-ket sheʼriy turkumlari chop etilgach, isteʼdodli shoir sifatida adabiy jamoatchilik nazariga tushdi.

Shoir ,,Ruhimning tovushi" (1994), ,,Xirgoyi" (1997) sheʼrlar toʻplami, ,,Ruh nasibasi" (1997) dostoni, matbuotda chop etilgan sheʼrlarida istiqlolni tarannum etadi, yurtdoshlarimizni ogohlikka chorlaydi.

,,Sharq yulduzi" jurnalida (2014) ilk nasriy asari milliy ozodlik harakati mavzuidagi ,,Muqanna" qissasi chop etildi.

Shoir tarjimon sifatida ham faol ijod qilmoqda. U Oʻzbekiston xalq shoiri Aleksandr Faynbergning ,,Chigʻir" (2007), bolalar shoiri Yoqub Xoʻjayevning ,,Shimollik mehmon" (2005), Kengesboy Karimovning ,,Ogʻabiy" (2014), Baxtiyor Genjamurodning ,,Ukuzdaryo bitiklari" (2006), ,,Madexon soʻzi yoxud Chin ipagidagi bitik" (2006), ,,Qoraqalpoq" (2006) dostonlarini oʻzbek tiliga oʻgirdi. Pablo Neruda, Tadeush Rujevich, Ivan Vazov, Dimitr Metodiyev, Veselin Xanchevlarning ayrim sheʼrlari ham Rustam Musurmon tarjimasida maʼlumdir. Rustam Musurmon ,,Vatan uchun yashaylik" respublika tanlovi gʻoliblaridan biridir (2014).

Shoir 1999 yilda ,,Shuhrat" medali bilan mukofotlangan.

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi, Qoraqalpogʻiston xalq shoiri. 

1. ↑  „Rustam Musurmon". 27-fevral 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-noyabr 2022-yil.
2. ↑  „Saviya.uz" (04.12017). 2-dekabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-dekabr 2022-yil.
**Salbay shartnomasi** ― 1782-yil 17-mayda Marathalar va Britaniya Ost-Hind kompaniyasi vakillari oʻrtasida birinchi Angliya-Maratha urushi natijalarini hal qilish boʻyicha uzoq davom etgan muzokaralardan soʻng imzolangan. 1782-yil iyun oyida Xastingsda ratifikatsiya qilingan.

Shartnoma shartlari
-------------------

Muzokaralar shartlariga koʻra, kompaniya Salsette orolini, Maratxning Maysur knyazligini bosib olish va Britaniya Hindistoniga qoʻshilishiga yordam berdi. Maratxi, shuningdek, fransuz fuqarolarining oʻz hududida aholi punktlarini yaratish taqiqlanishiga kafolat berdi. Oʻz navbatida, inglizlar ragxunatx-Rao proteziga pensiya toʻlashga va maratx davlatida Madhav Rao II peshvoyini tan olishga rozi boʻlishdi. Britanlar, shuningdek, maratxlarning Shinde qabilasining Jamna daryosining gʻarbiy yerlariga boʻlgan hududiy daʼvolarini tan oldilar. Ular Purandar forti (Puna) bilan birga qaytarildi.

Salbay shartnomasining natijasi 1802-yildagi ikkinchi Anglo-maratx urushi boshlangunga qadar maratx davlati va Britaniya Sharqiy Hindiston kompaniyasi oʻrtasidagi munosabatlarda nisbatan xotirjamlik edi.

Adabiyotlar
-----------

* Olson, James Stuart and Shadle, Robert. *Historical Dictionary of the British Empire*. Greenwood Press, 1996. ISBN 0313279179

Havolalar
---------

* Encyclopædia Britannica — Treaty of Salbai
* 1911 Encyclopedia — Bombay Presidency(ingl.)
* 1911 Encyclopedia — Gwalior(ingl.)
**San-Stefano shartnomasi** — 93-yilgi urush. 1877-1878-yillarda boʻlib oʻtgan Usmonli Turkiya-Rossiya urushi) oxirida imzolangan tinchlik shartnomasi. Bu mohiyatiga koʻra, eng „progressiv" va slavyan mamlakatlaridagi ozodlik urushi sifatida tanilgan edi. Tarix sahifalarida „93 urushi" degan nom bilan ham maʼlum boʻlgan 1877-1878-yillari Usmoniy davlati bilan Rossiya oʻrtasida yuz bergan urush, Usmoniylarning magʻlubiyati bilan tugadi. 

San-Tefano shartnomasining Bolqonga taʼsiri Rus qoʻshini gʻarbdan Yeshilkoʻyga (sobiq Ayastefanos), sharqdan Erzurumgacha keldi. 1878-yilning 3-martida Usmoniy davlatining tinchlik taklifi ortidan (Rus qoʻshinlari bosh qoʻmondoni Nikolay turklarning bu iltimosini qabul qilgan edi) Istanbulning Yeshilkoʻy tumanidagi San-Stefano qishlogʻida tinchlik shartnomasiga qoʻl qoʻyildi. Bu shartnoma juda ham ogʻir shartlarni oʻz ichiga olgan. 

San-Stefano shartnomasi imzolangan joy

Shartnoma moddalari
-------------------

Serbiya, Chernogoriya va Ruminiya toʻliq mustaqillikka erishadi va chegaralari kengaytiriladi.

Buyuk Bolgariya knyazligi barpo etildi. Unga muxtoriyat maqomi berildi va knyazlikning chegaralari Dunay daryosidan Egey dengizigacha, Frakiyadan Albaniyagacha uzaytirildi.

Bosniya va Gersegovinaga ichki siyosatda mustaqillik berildi.

Fessaliya Gretsiyada qoldiriladi.

Krit va Armanistonga ham bir nechta imkon berildi.

Turkiyaning Kars, Ardagan, Artvin, Batumi, sharqiy Boyazit va Eleshkirt hududlari Rossiya ixtiyoriga oʻtib, bu mintaqada Rossiyaning roli kuchaydi.

```
Usmonlilar imperiyasi Rossiyaga 2 milliard 410 million rubllik urush tovon puli, 300 million rubli naqd pul, qolganini yer sifatida toʻlagan.
```

Natijalar
---------

Biroq bu shartnoma bilan Rossiyaning Bolqonda butunlay hukmron mavqega erishishi Gʻarb davlatlarini tashvishga soldi. Chunki, agar ruslar Bolgariya orqali Oʻrta Yer dengiziga chiqsa, Buyuk Britaniyaning Hindiston mustamlakalariga kirishiga va Bosniya-Gersegovinaning Avstriya-Vengriya imperiyasi tomonidan qoʻshib olinishiga toʻsqinlik qilgan boʻlardi. Bu reaksiyalardan foydalangan Usmonlilar Berlinda Kipr boshqaruvini Buyuk Britaniyaga qoldirish sharti bilan yangi shartnoma (Berlin shartnomasi) tuzishga muvaffaq boʻldilar. San-Stefanoning ogʻir sharoitlarini yengillashtirgan Berlin shartnomasi bilan Usmonli imperiyasining Bolqondagi mavjudligi bir muddat davom etdi.

San-Stefano shartnomasi Usmonlilar davridagi Sevr shartnomasi kabi qog'ozda qolgan shartnomadir.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑

Havolalar
---------

* 
* 
*
Sarong (yoki sarung, hind. sarung) — Janubi-Sharqiy Osiyo va Okeaniyadagi qator xalqlarning anʼanaviy erkak va ayollar kiyimi.

Bu rangli paxta matosining tasmasi bo'lib, belni (yoki ayollar uchun ko'krakning o'rtasini) o'rab turadi va uzun yubka kabi pastki tanani to'piqlarigacha qoplaydi.

Bangladesh, Kambodja, Malayziya, Myanma (longies), Hindiston, Indoneziya, Polineziyada tarqalgan.

Turli xalqlar sarongni bog'lashning o'ziga xos usullariga ega, ammo barcha holatlarda uni ishlatish bir xil maqsadga xizmat qiladi - terini quyoshdan himoya qilish va issiq tropik iqlimda tanani pastdan shamollatish.

Sovuq havoda ishlaganda yoki isinishda qulaylik uchun sarongning pollarini tugun bilan bog'lash yoki kamarga yopishtirish mumkin.

Sarong kiyish ma'lum mahorat talab qiladi va uni yo'qotishni istamaydigan odamning harakatlariga silliqlik beradi (chunki ichki kiyim an'anaviy ravishda bu kiyim ostida kiyilmaydi).

Shotlandiya kilt va yunon fustanella, jun matodan qilingan, nisbatan qisqa, kamar bilan va faqat erkaklar tomonidan kiyiladi, sarongga o'xshash Evropa kiyimi deb hisoblanishi mumkin.

Sarong hozirda plyaj kiyimi sifatida mashhurlik kasb etmoqda.