recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kwon Jin-ah** (1997-yil 18-iyulda tugʻilgan) — janubiy koreyalik qoʻshiqchi, qoʻshiq yozuvchisi va gitarachi. U oʻzining musiqiy faoliyatini 2014-yilda "SBS"da „K-pop Star 3" tanlovida uchinchi oʻrinni egallaganidan soʻng boshlagan va keyinchalik „Antenna Music" agentligi bilan shartnoma imzolagan. U 2016-yilda „One Strange Night" nomli toʻliq studiya albomi bilan debyut qilgan.

Faoliyati
---------

2013-yilda Kwon „K-pop Star 3" tanlovida ishtirokchi boʻlgan va uchinchi oʻrinni egallagan. 2014-yil 13-may kuni u „Antenna Music" kompaniyasi bilan eksklyuziv shartnoma imzolaganligi eʼlon qilingan. 19-iyun kuni u „SBS" telekanali „ You’re All Arounded" dramasi uchun „I Only You See" nomli birinchi saundtrekini chiqargan. Oʻsha yilning oxirida u Yoo Hee-Yolning „Da Capo" albomidagi „She Said" qoʻshigʻida ishtirok etgan. 2015-yilda u va "BTS" guruhi aʼzosi Rap Monsterning"Primary 2" albomidagi „U" qoʻshigʻida ishtirok etgan.

2016-yil 19-sentyabrda Kwon oʻzining yakkaxon debyutini „One Strange Night" studiya albomi bilan amalga oshirgan. Unda You Hee-yeol, Sunwoojunga, Cha Cha Malone, Ra.D, D.ear va Yun Seok-cheolning qoʻshiq yozish va ishlab chiqarish hissalari bor edi. Kwon albomdagi uchta qoʻshiq uchun soʻz va musiqa yozgan: „Zig Zag", „Smack" va „20"; bilan „Zig Zag" butunlay oʻzi tomonidan yaratilgan va uning yotoqxonasida yozilgan. Albomning asosiy singli „The End" Gaon Digital Chart roʻyhatida 17-oʻrinda debyut qilgan va toʻrt oydan koʻproq vaqt davomida eng yaxshi 100 talikdan joy olgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Nam, Woo-jung*. „토이 유희열, ʻ다카포’ 초심으로 돌아왔다" (ko). *Maeil Business Newspaper*. MBN Star (14-noyabr 2014-yil). Qaraldi: 26-iyul 2021-yil.
2. ↑  *Cho, In-woo*. „'안테나' 권진아, 2년반만에 '웃긴 밤'으로 데뷔" (ko). *Newsis*. Naver (9-sentabr 2019-yil).
3. ↑  *Kim, Jae-heun*. „Kwon Jin-ah releases debut studio album". *The Korea Times* (19-sentabr 2016-yil). Qaraldi: 15-avgust 2021-yil.
4. ↑  „웃긴 밤" (ko). *Antenna*. 23-dekabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-avgust 2021-yil.
5. ↑  „Digital Chart History – Kwon Jin-ah" (ko). *Gaon Music Chart*.
**Eshakbodring**, oddiy tentakbodring— qovoqsoshlar oilasiga mansub bir yillik, bir uyli oʻg turi, dorivor oʻsimlik. Oʻrta va Qora dengizning quruq ochiq qirgʻoqlarida oʻsadi. Kavkaz va baʼzan Oʻrta Osiyo qumliklarida, tashlandiq joylarda uchraydi. Iddizi yoʻgʻon, poyasi qisqa shoxli, yotib yoki biroz koʻtarilib oʻsadi, qattiq, gʻadirbuDUR, boʻyi, 0,5—1,5 m. Barglari yuraksimon, uz. 5—10, eni 4—8 sm, gullari bchsariq, bir jinsli, iyun— iyul oylarida gullab, urugʻlaydi. Mevasi tuxumsimon, tukli, sersuv, yetilganda qoʻl tegishi bilan bandidan uzilib ketadi va uzilgan joyidan atrofga urugʻ aralash achchiq suyuqlik sochiladi. E. shu yoʻl bilan koʻpayadi. Baʼzan ekib oʻstiriladi. Xalq tabobatida ichni yumshatuvchi vosita sifatida ishlatiladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fuqarolik ishi** - fuqarolik sudida fuqaroprotsessual qonunlarida nazarda tutilgan tartibda koʻrib chiqiladigan har qanday ish. Fuqarolik ishiga quyidagilar kiradi; fuqarolik huquqi toʻgʻrisidagi kelishmovchilikka doir ishlar; boshqaruv organlari yoki mansabdor shaxslarning oʻz vakolatlarini fuqarolarning hukuqlarini kamsitib sodir etgan harakatlari yuzasidan shikoyatlar boʻyicha ishlar; yuridik ahamiyatga ega boʻlgan dalillarni aniqlash toʻgʻrisidagi ishlar va maxsus yuritiladigan boshqa ishlar. Fuqarolik ishlari tufayli fuqarolarning shaxsiysiyosiy, iqtisodiyijtimoiy huquqlari, erkinliklari va manfaatlari, shuningdek, korxonalar, muassasalar va tashkilotlar, jamoat birlashmalari va fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlarining huquqlari hamda qonun bilan qoʻriqlanadigan manfaatlari himoya qilinadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Balxi gumbaz** — gumbazning sodda turi. Toʻgʻri toʻrtburchak va murabba tarhli xonalar devori ustiga oʻrnatiladi. B. g. koʻpincha past tomli binolarda (hammom, suv ombori va qaznoqlarda) qoʻllaniladi. Gumbazli bino xonalarining tarhida koʻrsatilgan shakliga putur yetkazmagan holda yopilgan. B. g .da xona devorlarining past boʻlishi va gumbazning birinchi qator gʻishti xona ichiga surib terilishi binoning mustahkamligini oshirgan. Gumbazning ogʻmaligi har bir burchakdan boshlab qoʻyilgan gʻishtning ogʻmaligiga bogʻliq boʻlgan. Devor burchaklariga qoʻyiladigan "neshburik" yoki "gʻoz" gʻishtlari pona shaklida yoʻnaladi.

Poʻlat Zohidov.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Mansur Ibn Nuh Ii**, Abul Horis (? — 999) — somoniylaraan boʻlgan Movarounnahr hukmdori (997—999). Uning davrida mamlakatda parokandalik, ichki nizolar (Mansur bilan lashkarboshilar oʻrtasida) tashqi xavf (qoraxoniylarning xujumlari) kuchaygan. Ayniqsa, qoraxoniylar tomoniga oʻtgan xoin lashkarboshilardan Foyiq saroyga nisbatan uyushtirgan fitnalarda faol qatnashadi. 999 yil fevralda Foyiq turk gʻulomlariga suyangan holda Mansurni taxtdan agʻdarib, koʻzini koʻr qiladi. Bu kuchsizlanib qolgan somoniylar sulolasiga payt poylab berilgan kuchli zarba edi. Shu yili Movaro-unnahr qoraxoniylar tomonidan egallangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Temurjon Xayrullayevich Nosirov** (1941.25.7, Toshkent viloyati Zangiota tumani) — energetik olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (2000). Texnika fanlari doktori (1989), professor (1990), Toshkent politexnika institutini tugatgan (1963). Shu intda dotsent, professor (1963 —95); "Elektr stansiyalari" kafedrasining mudiri (1980-95), 1995-yildan "Oʻzbekiston energomarkazi"ning bosh direktori, ToshTU energetika fakulteti professor, "Elektroenergetika" yoʻnalishining ilmiy rahbari. Ilmiy ishlari elektroenergetika tizimlarning turli rejimlari tahlili uchun nazariy umumlashtirilgan modellari va algoritmlariga hamda avtomatlashtirilgan dispetcherlik boshqaruvi tizimlariga bagʻishlangan.

Manbalar
--------

* Lineynie raschetnie modeli setey elektricheskix sistem, T. 1982; Osnovi teorii i rascheta ustanovivshixsya rejimov elektricheskix sistem, T. 1985; Ustanovivshiyesya rejimi elektroenergeticheskix sistem i ix optimizatsiya, T. 1999.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Balxiy** (taxallusi; asl ismi Abu Shukur Balxiy) (915 — ?, Buxoro)— shoir. Fors adabiyotida dostonchilikka asos solganlardan biri. Asosan somoniylar hukmronligi davrida yashab ijod etgan. Maʼlum muddat Nuh ibn Nasr saroyida xizmat qilgan. Asarlarida insonparvarlikni, ilm va hunarni ulugʻlagan, kishilarni tenglikka, tinch-totuvlikka daʼvat etgan. "Ofarinnoma" dostoni (947) katta shuhrat qozongan. Doston didaktik mavzuda (asarlaridan 379 bayt turli tazkira va lugʻatlarda saqlangan). Asarlari arab tiliga tarjima qilingan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**(Abu Nasr) Mansur ibn Muhammad ibn Abdulloh ibn Abdulloh al-Baxiliy al-Muqruʼ** (hijriy taxminan 450-yil (milodiy 1058-yil)da vafot etgan) „*al-Vaqf*" kitobining muallifi, „al-Iroqiy" nisbasi bilan mashhur bo‘lgan. Uning al-Iroqiy deb atalishiga Iroqda uzoq yashab, unga ko‘p safar qilgani sabab bo‘lgan. Qurʼon qiroati talabida Iroq va Hijozga ko‘p borgan. Tajvidni egallagan taniqli qorilardan bo‘lgan. Ko‘p qori shayxlardan saboq olgan, ko‘pchiligi undan Qurʼoni karim qiroatini ham o‘rgangan. U Qurʼon ilmlari bo‘yicha bir nechta kitoblar ham tasnif qilgan. Uning bir asari Nasaf qiroatlari haqida. U juda go‘zal uslubda yaratilgan. Uning bu kitobiga ko‘plab viloyatlar haqidagi maʼlumotlarni kiritgan. Yetti mashhur qorilarni ham unda zikr qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Z. Munavvarov va boshqalar*. Ренессанс олимлари қомуси* (oʻzbekcha, inglizcha va arabcha), 2021-yil — 103 bet. ISBN 978-9943-7557-7-2.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Renessans olimlari qomusi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Koordinatalari: 36°42′36.252000000006″N 67°7′38.136000000025″E﻿ / ﻿36.71007000000000176°N 67.12726000000000681°E﻿ / 36.71007000000000176; 67.12726000000000681GO

**Balx universiteti** (forscha: دانشگاه بلخ ; Pashtu d pushtucha: *د بلخ پوهنتون*) Afgʻoniston shimolidagi Balx viloyatining poytaxti Mozori Sharifda joylashgan davlat universitetidir. Universitet 1986-yilda tashkil etilgan. 18 000  ga yaqin talaba tahsil oladi va Afgʻonistonda Kobul universiteti va Nangarhor universitetlaridan keyingi uchinchi oʻrinda turadi. Fakultetlar tibbiyot, muhandislik, iqtisod, jurnalistika, adabiyot, huquq fanlaridan iborat.

„Balx ilmiy jurnali" va „Marafat" nomli matbaa va nashriyot ilmiy jurnallari boʻlib, ularning har ikkalasida ham oʻqituvchilarning ishlari va ilmiy izlanishlari davomiy chop etilib boradi. Universitetining Balx oylik istiqboli (Balx universitetining madaniy va tahliliy gazetasi) va Balx Jurnalistika oylik gazetasi (Jurnalistlar dunyoqarashi) mavjud.

Talabalar uchun qulay va shinam Universitet kutubxonasidan foydalanish imkoniyati mavjud. Bundan tashqari, universitetda jismoniy tarbiya va sport tadbirlari uchun maxsus sharoitlar mavjud.

Afgʻonistonni qayta tiklashga jarayoni doirasida Pokiston hukumati 10 million dollarlik alohida blok boʻlgan Liaquat Ali Xon muhandislik fakultetini qoʻshib 2012 yilda universitetni kengaytirdi.

Qoʻshimcha maʼlumotlar
----------------------

* Afgʻonistondagi universitetlar roʻyxati

Maʼlumotnomalar
---------------

1. 1 2  „Messege Of Balkh University's President: Khalillullah Kelewal".  Balkh University. Qaraldi: 10-iyul 2021-yil.
2. ↑  „Afghanistan ministry of higher education". 1-aprel 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-mart 2017-yil.
3. ↑  „Harsh Lessons at Balkh University". Qaraldi: 31-mart 2017-yil.
4. ↑  *Refugees.* „UNHCR - The UN Refugee Agency". Qaraldi: 31-mart 2017-yil.
5. ↑  „Balkh University | Admission | Tuition | University". *www.unipage.net*. Qaraldi: 21-fevral 2021-yil.

Havolalar
---------

* Balx universiteti ingliz tili

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* ISNI: 0000 0004 5927 9210
* LCCN: n2010215917
* VIAF: 128089624
* en:WorldCat Identities (VIAF orqali): 128089624

 |
**Kavn** (qadimgi yunoncha: *Καΰνος*) — Kichik Osiyodagi Kavn shahrining afsonaviy asoschisi, Miletning oʻgʻli. Biblidaning egizak ukasi.

Biografiya
----------

Ayniqsa, uning singlisi Biblidaning Kavnga boʻlgan jinoiy sevgisi haqidagi Ovidiy hikoya qiladi. Singlisi Biblida uni sevib qoldi va uning his-tuygʻularini aytadi, lekin u uni rad etib, boshqa yurtga qochib ketdi va Kavn shaharga asos soldi.

Nikenetga koʻra, aksincha Kavn singlisini umidsiz sevib qolgan va oʻz tugʻilgan joylaridan Likiyaga qochib ketgan (oʻz ehtirosini oshkor qilmaslik uchun) va u yerda Kavn shahriga asos solgan. Biblida iztirobga tushib, oʻz joniga qasd qildi. Boshqa bir baʼzi maʼlumotlarga koʻra esa, u Likiya bilan chegaradosh Kariyada oʻz nomidagi shaharga asos solgan. Keyinchalik Foroneyaning oʻgʻli Lirk Kavnning qiziga uylangan.

Qadimda odamlar orasi „Kavn sevgisi" iborasi bor ishlatilgan, bu jinoiy yoki gʻayritabiiy jinsiy xohish-istak deb ataladi.

Panopolitanlik Nonnning soʻzlariga koʻra, Kavn Dionisning hind yurishidagi kariya qoʻmondoni Miletning ukasi edi.

Manbalar
--------

1. ↑  Овидий. Метаморфозы IX 450—581; Антонин Либерал (Antoninus Liberalis). Метаморфозы 30, 3-4.
2. 1 2  *Цермановић-Кузмановић, А. & Срејовић, Д.* Лексикон религија и митова. — Савремена администрација. Београд, 1992.
3. ↑  Парфений. О любовных страстях 11, 2
4. ↑  Антонин Либерал. Метаморфозы 30, 3-4.
5. ↑  *Carlos Parada* Genealogical Guide to Greek Mythology Greek Mythology. — 1997.
6. ↑  *Аристотель* Риторика II 25.
7. ↑  *Нонн* Деяния Диониса XIII 547.
**Kavsh qaytaruvchilar**, kavshovchilar (Ruminantia) — juft tuyoqli sut emizuvchilar kenja turkumi. Koʻpchiligining oshqozoni toʻrt boʻlim: katta qorin, tur qorin, qatqorin va shirdondan iborat; baʼzi bir K.q.da qatqorin yoʻq. Yaxshi chaynalmagan oziq katta qoringa, bu yerda maydalanib, toʻr qoringa va soʻngra qayta chaynash uchun ogʻizga qaytariladi. K.k.da oziq tishlar jagʻda chuqur oʻrnashgan, yuqori jagʻida kurak tishlar yoʻq. Oyoqlarining 3- va 4- barmoqlari ancha kuchli rivojlangan. K. q. 5 oila 76 urugʻga mansub 180 turni oʻz ichiga oladi. K.q. ning yovvoyi turlari. Avstraliya, Madagaskar va Antil orollaridan tashqari, hamma yerda tarqalgan. Oʻrta Osiyoda muflon, alqor, saygʻoq, jayran, morxoʻr va b. uchraydi. Xoʻjalikda katta ahamiyatga ega; asosiy chorva mollari sifatida goʻshti va suti uchun boqiladi; yovvoyi turlari goʻshti va terisi uchun ovlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Tutekton** (udmurtchadan tarjimada „quvur", yoki **tuygumi, tuy gumi** udmurtchada „mis (latun) quvurcha") — udmurtlarning kichkina choʻpon surnayiga oʻxshash puflama musiqa asbobi.

Tavsifi
-------

Tutekton 250–300 mm. uzunlikdagi konussimon naydan iborat boʻlib, qayin poʻstlogʻi, qalay yoki misdan yasaladi. Asbobning yuqori qismiga yogʻoch mushtuk oʻrnatiladi. Tutektonda chalish teshiklari yoʻq, lekin ikkita chalish teshigi boʻlgan sozlar ham uchrab turadi. Tutekton puflab chalinadi; kuchli va biroz keskin ovozga ega.

Tayyorlanishi
-------------

Qalay yoki mis tutektonni temirchilar yasagan: olovda yumshatilgan metall konus shaklidagi trubkaga oʻralgan. Mushtuk ip oʻraladigan yogʻoch gʻaltakdan yasalgan: uning yarmi kesilgan, ikkinchisining ustiga rezina tasma tortilib, ip bilan mahkamlangan. Gʻaltak va rezina tasma orasiga rezinaning kengligiga mos somon choʻpi yoki gugurtchoʻp qistirilgan.

Tutektonning keyingi versiyalari shisha butilkalardan tayyorlangan. Buning uchun shishaning pastki qismi ip bilan oʻralgan, soʻng gugurt chaqib qizitilgan. Bir necha daqiqadan soʻng sovuq suvga solinganda tortilgan ip boʻylab butilkaning tubi ajralib tushib, oʻziga xos quvurcha hosil boʻlgan.

Tutekton ijrosining anʼanaviy turlaridan tashqari, xalq amaliyotida somon tilchali yogʻoch va qamish naychalar ham qayd etilgan. Bunday cholgʻu asboblarining birinchi kitobiy taʼrifini Mari musiqashunos-folklorshunosi Yakov Andreevich Eshpay 1937-yilgi ekspeditsiyasidan soʻng bergan.

Foydalanish
-----------

Tutekton asosan kommunikativ vazifani bajargan: uning yordamida chorvaning yaylovga chiqish va qaytish vaqti haqida signallar berilgan, dalada podani boshqarishda foydalanilgan. Choʻponlar ham xuddi shunday tarzda bir-birlariga biror maʼlumot uzatgan boʻlishi mumkin.

Tutekton udmurt vokal va cholgʻu ansambllarida joʻr boʻluvchi, gohida yakkaxon cholgʻu asbobi sifatida qoʻllanib kelingan.

Hozirgi paytda ishlatilmaydi.

Manbalar
--------

1. 1 2  Туганаев 2008. sfn error: no target: CITEREFТуганаев2008 (help)
2. 1 2  Загребин 2012. sfn error: no target: CITEREFЗагребин2012 (help)
3. 1 2 3  Пчеловодова 2010. sfn error: no target: CITEREFПчеловодова2010 (help)
4. ↑  Голубкова 1978. sfn error: no target: CITEREFГолубкова1978 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Tutekton // Udmurtskaya Respublika: Ensiklopediya / gl. red. V. V. Tuganaev. — 2-e izd. ispr. i dop. — Ijevsk: Izdatelstvo „Udmurtiya", 2008. — 768 s. — 2200 ekz. — ISBN 978-5-7659-0486-2.
* Tutekton/tuy gumi// Udmurtskaya Respublika: Kultura i iskusstvo: Ensiklopediya/ gl. red. A. Ye. Zagrebin. — Ijevsk: Udmurtskiy institut istorii, yazika i literaturi UrO RAN, 2012. — 540 s. — 300 ekz. — ISBN 978-5-901304-62-4.
* Muzikalnaya kultura Sovetskoy Udmurtii. 1917—1967 // A. N. Golubkova. — Ijevsk: Udmurtiya, 1978. — 156 s.
* *Pchelovodova Irina Vyacheslavovna.* Aerofoni v sisteme traditsionnoy instrumentalnoy kulturi udmurtov // Yejegodnik finno-ugorskix issledovaniy. — 2010. — № 1. — S. 95—108.
**Faradey qonuni** - elektrolizning miqdoriy qonunlari. M. Faradey ochgan (1833—34). Faradey qonuni elektrodlarda ajralgan modda massasining modda tabiatiga va elektrolitdan oʻtgan zaryad miqdoriga bogʻlanishini ifodalaydi. Faradeyning lqonuni elektrodda ajralgan moddaning massasi t elektrolitdan oʻtgan zaryad miqdori q ga toʻgʻri proporsional ekanligini, 2qonuni elektrolitdan bir xil zaryad oʻtganda ajraladigan turli moddalarning massalari bu moddalarning kimyoviy ekvivalentlari A ga proporsional ekanligini bildiradi. Faradeyning 2qonunidan turli moddalarning 1 ga ekvivalentini ajratish uchun bir xil zaryad kerakligi kelib chiqadi. Faradey qonunini {\displaystyle m\ =\ \left({Q \over F}\right)\left({M \over z}\right),} shaklda yozish mumkin, bunda F— Faradey soni.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tutek** yoki **tutek** (ozarb. ozarbayjoncha: *Tütək*) — ozarbayjon, arman, tojik, togʻ yahudiylari, *tat (tyutak nomi bilan* ataladi) nay turidagi puflama musiqa asbobi, qadimdan, asosan choʻponlar orasida ommabop boʻlgan. Bu 6-7 oʻyin teshigiga ega boʻlgan naycha hisoblanadi. Ozarbayjonda tutekning katta-kichik navlari asosan xalq cholgʻulari ansambllari va orkestrlarida yakkaxon cholgʻu asboblari sifatida qoʻllaniladi.

  

* Tojikistonda — nay-choʻponi (choʻpon nayi), surnay, filan.
* Armanistonda — shvi (arm. Շ<meta />վի).[*istochnik ne ukazan 166 dney* (obs.)]

Tayyorlanishi
-------------

Uning silindrsimon tanaga ega boʻlib, mazkur asbob oʻrik, yongʻoq, tut daraxti yoki qamishdan tayyorlanadi. Uzunligi 280-300 mm, diametri 20 mm boʻlgan tanasida old tomondan 6-7, orqa tomondan bitta teshik ochilgan.

Eshitilishi
-----------

Eshitilishi sokin, past registrda nafis, baland, hushtakli — baland ohangda boʻlishi mumkin. Tutekda asosan choʻpon va hoʻkiz podachilari ijro etishadi: ular (yakkaxon) qoʻshiqlar, raqslar va dasturli cholgʻu asarlarini ijro etishadi, koʻpincha virtuoz, melizmalar bilan bezalgan boʻladi; ansambllarda koʻp ishlatiladi. Asbobning tovush diapazoni kichik oktavaning „si"sidan uchinchi oktavaning „do"sigacha boʻlgan diapazonni qamrab oladi. Malakali ijrochi ushbu diapazonni bir necha tovushga oshirishi mumkin.

Yana qarang
-----------

* Ozarbayjon musiqasi
* Ozarbayjon xalq musiqasi
* Ozarbayjon musiqa asboblari

Manbalar
--------

1. ↑  Абдуллаева С*. Народные музыкальные инструменты Азербайджана*, Баку, 1972.
2. 1 2 3  Medjnun Kerimov. Atlas traditsionnoy azerbaydjanskoy muziki. Babalan

Adabiyotlar
-----------

|  |
| --- |
| **Tutek** haqida Vikipediyaning qardosh loyihalarida koʻproq bilib oling |
|  | Maʼno va tarjimalari Vikilugʻatda |
|  | Media fayllar Vikiomborda |
|  | Taʼlim resurslari Vikiversitetda |
|  | Xabarlar Vikiyangiliklarda |
|  | Iqtibos, maqol va matallar Vikiiqtibosda |
|  | Asarlar matnlari Vikimanbada |
|  | Kitob va darsliklar Vikikitobda |
|
|
|

* „Тутак",*Музыкальный энциклопедический словарь*. М.: Советская энциклопедия, 1990 — 558 bet.
* „Тутек",*Музыкальная энциклопедия. Том 5*. М.: Советская энциклопедия, 1981 — 655 bet.
* „Тутак, тутек",*Музыкальные инструменты. Энциклопедия*. М.: Дека-ВС, 2008 — 609 bet.
Xitoyda xattotlik
-----------------

Xattotlik sanʼati — va qadimgi xitoyliklar uchun bu, albatta, sanʼat edi — choʻtka va siyoh yordamida yuqori nazorat va mahoratni namoyish etishga qaratilgan. Xattotlik Xan sulolasi davrida (miloddan avvalgi 206 — miloddan avvalgi 220 yillar) Xitoyning asosiy sanʼat turlaridan biri sifatida oʻzini namoyon qildi va ikki ming yil oʻtgach, barcha oʻqimishli odamlar bu sohada malakali boʻlishlari kutilgan. Baʼzi ayollar yoki hech boʻlmaganda saroydagi baʼzi arboblar mohir xattot sifatida tanildilar, xususan, Vey xonim (milodiy 272-349), buyuk ustoz Van Xizjiga (303-361 milodiy) dars berganlar.
Estetik jihatdan jozibali yaxlitlikni yaratish uchun oddiy yozishdan koʻra, sanʼat choʻtkasi urishining turli qalinliklaridan, ularning nozik burchaklaridan va ularning bir-biri bilan suyuqlik aloqasidan foydalangan — barchasi sahifadagi xayoliy boʻshliqlarda aniq joylashtirilgan. Tezda bilimdonlik rivojlandi va xattotlik marosimlar, musiqa, oʻq otish, aravada yurish va raqamlar bilan bir qatorda oltita klassik va qadimiy sanʼatlardan biriga aylandi.
**Papuas tillari** - Yangi Gvineya o.da va Tinch okeanning boshqa bir qancha o.larida tarqalgan til guruxlari va yakkayakka tillarning umumlashma shartli nomi. Ushbu atama mazkur tillar oʻrtasida genetik oʻxshashlik bor yoki yoʻqligidan qatʼi nazar, shu mintakadagi avstronez tillaridan farqlanish uchun ishlatilgan. Shuning uchun baʼzan ular neavstronez (avstronez boʻlmagan) tillar deb ham ataladi. Papuas tillarining umumiy soni 750 dan 1000 gacha yetadi, ularda soʻzlashuvchilarning umumiy soni 5 mln. kishiga yaqin. Papuas tillarining genetik qardoshligi haqida ishonarli maʼlumotlar yoʻq; ularning malay-polinez (avstronez) tillari hamda Avstraliya tillari bilan aloqadorligi tax-min qilinadi.

Dastlabki maʼlumotlar boʻyicha Papuas tillari 12 ta til guruxiga ajraladi. Ulardan eng yiriklari: Yangi Gvineya hududini qamrab oluvchi fila (yun. phyle — qabila; avstraliyalik olim S. Vurm taklif etgan ushbu termin "tillar makrooilasi" tushunchasiga toʻgʻri kela-di) — 491 tilni kamrab oladi, bu tillarda soʻzlashuvchilar 4 mln. kishiga yaqin; Gʻarbiy Papua filasi 24 tilni kamrab oladi, unda 500 mingdan or-tiq kishi soʻzlashadi; Sepik-Ramu filasi 97 tilni qamrab oladi, soʻzlashuvchilar 300 ming kishidan ortiq; Torrichelli filasi 47 tilni kamrab oladi. 120 mingdan ortiq kishi soʻzlashadi; Sharqiy Papua filasi 28 tilni qam-rab oladi, 80 mingdan ortiq kishi soʻzlashadi va boshqa

Papuas tillari agglyutinativ tillardan. Undosh tovushlar tizimi rivojlangan. Morfologik satxda feʼl turkumi murakkab. Ot turkumida turlanish yoʻq. Papuas tillari oʻz yozuviga ega emas, bu tillar maktablarda deyarli taʼlim-tarbiya tili hisoblanmaydi. Turli Papuas tillari uchun lotin yozuvi asosida alifbolar yaratish ishlari boshlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Tutuq (maʼnolari).

**Tutuq** — Turk xoqonligi boshqaruvidagi unvon. 

Qad. turk bitiktoshlari, xitoy, sugʻd manbalarida uchraydi. T. Turk xoqonligida harbiy maʼmuriyat boshligʻi uchun qoʻllanilgan boʻlib, xitoycha dudu — voliy, viloyatning harbiy hokimi soʻzidan olingan deb hisoblanadi. Lekin, baʼzi tadqiqotchilar, shu jumladan, oʻzbek olimlari T. unvoni tutmok, feʼli asosida shakllangan unvon ekanligini taʼkidlashadi. UrxunYenisey bitiktoshlarida Oʻng T. Buqay T. El Toʻgʻon T. Alp Urungu T. Choʻkul T. Kunch T. singari amaldorlar nomi aks etgan. Bitiktoshlarda qayd etilishicha, xoqonlik boʻysundirilgan k,abilalarga T.lar tayinlagan. Turk xoqonligi davrida Fargona vodiysida T. unvonli sulola boʻlgan. 

Mugʻ kala hujjatlarida Sugʻd hukmdori Devashtichning 719 yilda Turk xoqoniga, Shosh tuduni va Fargʻona hukmdoriga yordam soʻrab yuborgan maktubini eltgan Fatufarn ismli elchi Devashtichga yozgan xati boʻlib, unda Fatufarn "Xoqonga va Fargʻona xukmdoriga yozilgan nomani Fargona tutugʻiga topshirdim", deb qayd qiladi. Bu esa 7—8-asrlarda Fargʻonada ixshidlar boshqaruvi bilan birgalikda T.lik boshqaruvi ham mavjud boʻlganligini koʻrsatadi. Shuningdek, 7—8-asrlarga oid Quva tangalari orasida suhiy yozuvda "Alpu xoqon tutuq" iborasi aks etgan tangalar uchraydi. Bundan Fargʻona T.larining Turk xoqonlari nomidan pul zarb qildirganliklari ayon boʻladi. Uygʻur xoqonligi davrida xoqonlardan biri Xitoyga T. unvonli noib tayinlaydi. Arab geograflari asarlarida 10-asrda Irtish boʻyida yashovchi Kimak nomli turkiy qabila hukmdorining unvoni T. deb qayd etiladi.

Adabiyot
--------

* Ishoqov M. Unutilgan podsholikdan xatlar, T. 1992.
* Klyashtornyy S. G. Savinov D. G. Stepnyye imperii drevney Yevrazii. Sankt-Peterburg: Filologicheskiy fakul'tet SPbGU, 2005.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abdulla Zokir** (*Abdulla Zokirov* ; 1927, Xoʻjand tumani Qistaqoʻzi qishlogʻi — 1982, Dushanbe) — tojik tarjimon va jurnalist

Biografiyasi
------------

Dushanbe davlat pedagogika institutining tojik tili va adabiyoti fakultetini (1958), Olmaotadagi Oliy partiya maktabining jurnalistika fakultetini (1964) tugatgan. Ichki ishlar vazirligi, Kommunistik va jurnalistlar partiyasi idoralarida, sobiq Tojikiston Davlat nashriyot, matbaa va kitob savdosi qoʻmitasida ishlagan. Keyin „Komsomoli Tojikiston" gazetasi muharriri (1965—1970), Tojikiston Davlat televideniye va radioeshittirish qoʻmitasi siyosiy tahririyati bosh muharriri, tinchlikni muhofaza qilish respublika qoʻmitasi masʼul kotibi, muharrir. -Tojikiston Davlat nashriyot, poligrafiya va kitob savdosi qoʻmitasining bosh mudiri, „Irfon" nashriyot-matbaa ijodiy uyi bosh muharriri oʻrinbosari.

Ijodiy faoliyati
----------------

Abdulla Zokir badiiy adabiyot — hikoya va ocherklar, tarjimalar yozishni 1953-yildan boshlagan. Hikoya va ocherklari „Mardlik chegarasi", „Shifobaxsh suv" toʻplamlarida, jurnalda chop etilgan. „Sado Sharq" va „Pomir" nashr etilgan. Rus yozuvchisi S.ning hikoyalari va hikoyalari. Antonov (1959), „Nirmola" romani va Premchandning hikoyalari (1962), „Ararat chiroqlari" hikoyalar toʻplami (1968), Yu. Smoul (1971), R asari. Hamzatov „Mening Dogʻistonim" (1-kitob — 1972, 2-kitob — 1975), L. Pervomayskiy „Insoniyat tarixi" (1978), S.ning hikoyasi. Shoymerdenov „Modarandar" (1976), B. Nemsova „Oltin afsonalar" (1981) va boshqalarni rus tilidan tojik tiliga tarjima qilgan. „Buyuk mehnati uchun" medali bilan. V. tavalludining 100 yilligi munosabati bilan. I. Lenin" va „Faxriy Guruh" Prezidiumi Prezidiumi Tojikiston SSR. 1980-yildan Tojikiston IN aʼzosi.

Havolalar
---------

Manba
-----

* Andoza:ЭМТ
„Daraxt ekish kuni" (2006)
**Xitoyda daraxt ekish kuni** Xitoyda har yili 12 martda nishonlanadigan milliy bayramdir . Bu kun dam olish kuni deb hisoblanmaydi.

Tarixi va nishonlanishi
-----------------------

Xitoy Xalq Respublikasida „Daraxt ekish kuni" Xitoy Kommunistik partiyasi bir sababga ko‘ra tanlagan. 12 mart — Xitoyda ommaviy daraxt ekish tashabbusi bilan chiqqan va oʻzini namuna qilib koʻrsatgan xitoylik inqilobchi Sun Yat-sen vafot etgan kun. Shu kungacha Xitoy Xalq Respublikasi va Xitoy Kommunistik partiyasi rahbarlari bayramda shaxsan oʻzlari qatnashmoqda. Ushbu bayram 1981 yilda Xitoyning Butunxitoy xalq vakillari kongressida rasmiy maqomga ega boʻlib, u yerda „*Umummilliy ixtiyoriy daraxt ekish kompaniyasini oʻtkazish toʻgʻrisida"* qaror qabul qilindi. Qarorda Xitoyning 11 yoshdan 60 yoshgacha bo‘lgan har bir fuqarosi (agar sog‘liq jihatdan imkoni bo‘lsa) yiliga 3-5 ta daraxt ekishi kerak ekanligini buyurdi. Qarorni baʼzi jiddiy sabablarga koʻra amalga oshirishning iloji boʻlmasa, unga teng miqyosdagi ishlar (kultivatsiya, gul ekish, begona oʻtlar, butalar va daraxt shoxlarini kesish va boshqalar) bajarilishi kerak).

Bu tashabbus mamlakat aholisi tomonidan faol tarzda qo‘llab-quvvatlandi. Albatta, qaror to‘liq ravishda bajarilayotgani yoʻq, lekin amalga oshirilayotgan ishlar ko‘lami juda katta. Har yili festivalda 500 millionga yaqin xitoylik  ishtirok etadi! Ushbu bayram Xitoyda paydo boʻlgan paytdan boshlab 2008 yilga qadar Xitoy Xalq Respublikasida koʻngillilar tomonidan 50 milliarddan ortiq koʻchat ekilgan  !

12 mart kuni Xitoy Xalq Respublikasi bilan bir vaqtda Xitoy Respublikasida ham shunga oʻxshash tadbirlar oʻtkazilmoqda.

1. 1 2  „Polmilliarda jiteley Kitaya ejegodno uchastvuet v Natsionalnix dnyax posadki derevev". 20-aprel 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-dekabr 2022-yil.
2. ↑  „V Kitae proshel den posadki derevev". 20-aprel 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-dekabr 2022-yil.

* Boshqa mamlakatlarda daraxtzor kuni .
* Oʻrmonlarni kesish .

* Xitoyda daraxt ekish kuni Wayback Machine saytida arxivlandi (2019-04-20).
**Faafu atolli** (**Shimoliy Nilandhe atolli** yoki **Nilandhe Atholhu Uthuruburi** nomi bilan ham tanilgan)—Maldiv orollarining maʼmuriy boʻlinmasidir.

Xuddi shu nomdagi tabiiy atolga mos keladi.

Ushbu atolning baʼzi orollarida, masalan, Himiti kabi u yerlarda odamlar yashagan. Juma namozi o‘qilishi uchun orolliklar boshqa orollarga joylashtirildi.

**QAYD:** *Haa Alifu, Haa Dhaalu, Shaviyani, Noonu, Raa, Baa, Kaafu va boshqalar (shu jumladan Faafu) Maldiv orollarining hozirgi maʼmuriy boʻlinmalariga tayinlangan kodli harflardir.* *Ular ushbu boʻlinmalarni tashkil etuvchi tabiiy atollarning tegishli nomlari emasdir.* *Baʼzi atollar ikkita maʼmuriy boʻlinmaga boʻlingan boʻlsa, boshqa boʻlinmalar esa ikki yoki undan ortiq tabiiy atollardan iborat.* *Kod harflaridan keyingi tartib shimoldan janubga, Dhivehida ishlatiladigan Thaana alifbosining birinchi harflaridan boshlanadi.* *Ushbu kod harflari geografik va madaniy nuqtai nazardan toʻgʻri emas.* Lekin*, ular Maldiv orollaridagi sayyohlar va chet elliklar orasida mashhur boʻlib, ularni Divehidagi haqiqiy atol nomlaridan koʻra talaffuz qilish osonroq (Ari Atoll kabi bir nechta istisnolardan tashqari)* sanaladi .

Manbalar
--------

1. ↑  Tim Godfrey, *Atlas of the Maldives*, Atoll Editions 2004

Havolalar
---------

* *Divehi Tarikha Au Alikameh*. Divehi Bahai Tārikhah Khidmaiykura Qaumī Markazu. Qayta chop etish 1958 nashr. Male 1990 yil.
* *Divehiraajjege Jōgrafīge Vanavaru*. Muhammadu Ibrohim Lutfiy. G.Sosaniy.
* Xavier Romero-Frias, *Maldiv orollari, Qadimgi okean qirolligining mashhur madaniyatini oʻrganish*. Barselona 1999 yil.
| Yozish tizimlari |
| --- |
|  |
| Alifbo |
|   Lotin alifbosi   Kirill alifbosi   Yunon yozuvi   Arman yozuvi   Gruzin yozuvi   Hangul |
| Logographicand Sillabik |
|   Xitoy yozuvi [L]   Kana [S] / Kanji [L]   |
| Abjad |
|   Arabic   Yahudiy yozuvi |
| Abugida |
|   North Indic   South Indic   Efiop yozuvi   Thaana   Canadian syllabic |
| * k
* m
* t
 |

**Efiop yozuvi** — jan. arabiy konsonant (undosh harfli) alifbo asosida kelib chiqqan boʻgʻinli yozuv. Har bir belgi S+U (unli + undosh) tarzidagi ochiq boʻgʻinni ifodalaydi, unlining tabiatidan kelib chiqqan holda, qoʻshimcha chiziqlar bilan farqlanuvchi 7 variantga ega: qisqa a, choʻziq y, 1, a, yo, o, undosh+ye (ilmiy transkripsiyada hozirgi talaffuzga mos keluvchi a, i, 1, a, ye, o, E ifodalari qoʻllanadi). "Undosh+qisqa a" belgisi asosiy variant hisoblanadi, qolganlari esa unga nisbatan belgilanadi. Efiop yozuvi chapdan oʻnga qarab yoziladi; u Efiopiyadagi turli tillar, mas, qadimiy efiop (geez), amxara, tigray, tigre, oromo va boshqalarda qoʻllanadi.

Miloddan avvalgi 1-ming yillik oʻrtalarida Yamandan koʻchib kelganlar bilan Efiopiyaga jan. som alifbosining bir tarmogʻi — jan. arabiy konsonant alifboli yozuv kirib kelgan. U milodiy 5-asrgacha jan. arabiy yozuv bilan parallel rivojlangan holda isteʼmolda boʻlgan. Boʻgʻinli Efiop yozuvi belgilarning qadimiy jan. som alifbosidagi tartibini va harflarning qadimiy nomlarini (bu nomlar finikiycha nomlar bilan mos keladi) saqlab qolgan. 4—5-asrlarda Aksum davlatida, chamasi, yunon madaniyati va yunon alifbosi taʼsirida Efiop yozuvi isloh qilindi: unlilar uchun belgiifodalar joriy etiladi va yozuv yoʻnalishi oʻzgartiriladi. Efiop yozuvi jan. arabiy alifbodagi 29 belgidan 24 tasini saqlab qolgan; efiop tillarigagina xos boʻlgan tovushlar uchun mavjud belgilar shaklini bir oz oʻzgartirish yoʻli bilanyangi belgilar yaratiladi. 14-asr oʻrtalarida amxar tilining tovushlarini ifodalash uchun yana 7 belgi ishlab chiqiladi. Belgilarning umumiy soni turli tillarda 202 tadan 270 tagacha yetadi. Efiop yozuvining kursiv shakli ishlab chiqilmagan.

Adabiyot
--------

* Krachkovskiy I.Yu. Vvedeniye v efiopskuyu filologiya, M. 1955; Starinin V.P. Efiopskiy yazj, M. 1967.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Paprikash** (veng.: *paprikás*) — venger taomidir. Goʻsht boʻlaklari smetana (qaymoq) bilan paprika va piyoz bilan qovuriladi. Odatda yon piyola bilan xizmat qiladi. Paprikash tarkibida sabzi, pomidor, shirin qalampir kabi sabzavotlar ham boʻlishi mumkin. Kartoshka paprikasi koʻpincha garnir sifatida taqdim qilinadi. Tovuq goʻshti, buzoq goʻshti, qoʻzichoq goʻshti va hatto baliq kabi „yengil" goʻshtdan tayyorlanadigan paprikash klassik hisoblanadi. Paprikash tayyorlashda „qora" yoki yogʻli goʻshtdan foydalanish (choʻchqa goʻshti, mol goʻshti, gʻoz, yovvoyi qush) qoidadan voz kechish hisoblanadi.

„Qaroqchi-qotil sud qarshisida" hikoyasi:

> 
> 
> „…Men Dvorjakdan *paprikash* buyurtma qilgan edim, uni yeb boʻlmas edi. Bolaligidan u yolgʻonga moyil boʻlib, faoliyatini qotillik bilan yakunlagan. Men sousda pashsha topdim. Buzoq goʻshti ham buzoq goʻshtiga oʻxshamaydi".
> 
> 

Gulyash singari, u Vengriya tekisliklaridagi venger choʻponlarining anʼanaviy taomi hisoblanadi. Anʼanaga koʻra, paprikash qozonlarda oʻchoqda pishirilgan. Paprikashni biroz yumshatish uchun retseptga smetana qoʻshilishi nemis (Avstriya) oshxonasining taʼsiri hisoblanadi, chunki Vengriya uzoq vaqt davomida Avstriya-Vengriya imperiyasining bir qismi boʻlgan. XIX-asrning oxirida, paprikash hatto Vengriyadan tashqarida ham mashhur boʻlgan, taniqli fransuz oshpazi Georges Auguste Escoffier (1846-1935) uni Monte Carlodagi Grand Hotel restorani menyuga kiritgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Карой Гундель „Паприкаш из картофеля",*. Малая венгерская поваренная книга*, 13-е, Будапешт: Корвина, 2006 — 66—67 bet. ISBN 963-13-5540-3.
2. ↑  Кузнецова Е.К*. Венгерская кухня*. М.: ОЛМА-ПРЕСС ИНВЕСТ, 2004 — 16 bet. ISBN 5-94848-166-2.
3. ↑  Я. Гашек*. «Рассказы. 1907»*.
***Jurnal of Arab and Islamic Studies***, ko'pincha ***JAIS*** deb qisqartiriladi, xalqaro tashkilotlar tomonidan ko'rib chiqilgan akademik jurnaldir. U 1995-yilda Norvegiyaning Bergen universiteti xodimi Jozef N. Bell va Pragadagi Charlz universiteti xodimi Petr Zemanek tomonidan asos solingan. Ayni paytdagi muharrirlar Oslo universiteti xodimi Lutz Edzard va Stefan Gutdir.

Jurnal hamma uchun erkin tarzda yozilgan. Uning belgilangan maqsadlari ilmiy maqolalar chop etish orqali tarix, til, adabiyot va madaniyatni o‘rganishni rivojlantirishdan iborat. Jurnal yiliga 250 000 dan ortiq oʼqiladi va bu arab, Islom va Yaqin Sharq tadqiqotlari sohasida dunyodagi eng ko'p o'qiladigan jurnalga aylanadi.

Jurnalning 1995-yildan 2002-yilgacha bo'lgan jildlari Edinburgh University Press tomonidan qog'ozda chop etilgan. Jurnal hozirda Oslo universiteti  Madaniyatshunoslik va Sharq tillari departamenti (IKOS) tomonidan joylashtirilgan asosiy saytida elektron shaklda nashr etiladi.

Tahririyat kengashi
-------------------

Uning tahririyat hay'atida Aziz al-Azmeh, Frederik Bauden, Maykl G. Karter, Kinga Dévényi, Lutz E. Edzard, Antonella Ghersetti, Stefan Gut, Jaakko Xameen-Anttila, Carole Hillenbrand, Jacob Hoigilt, Devid Larcher King, Stefan Leder, Vilferd Madelung, Xuan Quesada Martos, Aleks Metkalf, Jeyms E. Montgomeri, Ute Pietruschka, Pol G. Starki, Jon O. Voll va Petr Zemanek kabi kishilar faoliyat olib boradi

Abstraktlashtirish va indekslash
--------------------------------

Jurnal abstrakt qilingan va indekslangan: 

* ATLA Din ma'lumotlar bazasi
* IBZ Online
* Islamicus indeksi
* Lingvistik bibliografiya
* Zamonaviy tillar assotsiatsiyasi ma'lumotlar bazasi

Manbalar
--------

1. ↑  „Journals" (en). *Oslo University*. 1-iyun 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyun 2022-yil.
2. ↑  „Editorial Team" (en). *Journal of Arabic and Islamic Studies*. 1-iyun 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyun 2022-yil.
3. ↑  „Journals" (en,es). *Information Matrix for the Analysis of Journal*. 1-iyun 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyun 2022-yil.

Havolalar
---------

* Oldingi veb-sayt (1995-2012, maqolalar pdf va html formatlarida) va Rasmiy sayti Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash</img>barcha maqolalar bilan (1995-, faqat pdf)
**Papu de anju** yoki **papu-de-anjou** (portugalcha: *papo de anjo*, "farishta qorni" yoki "farishtaning qoʻsh iyagi") — tuxum sarigʻi hamda shakar siropidan tayyorlanadigan anʼanaviy portugal shirinligi. Ushbu desert Braziliyada ham keng isteʼmol qilinadi.

Portugaliyaning tuxum sarigʻi negizida tayyorlanadigan *Fios de ovos* va boshqa klassik shirinliklari singari, *papu de* anjou XIV—XV asrlarda portugaliyalik rohibalar tomonidan yaratilgan, deb taxmin qilinadi. Ibodatxonalarda tuxum oqi kiyimlarni „kraxmallash" uchun ishlatilgani sababli tuxum sariqlarining koʻp miqdorda toʻplanishiga olib kelgan.

Aksar retseptlarga koʻra, tuxum sarigʻi hajmi ikki baravar koʻpayguncha uriladi. Baʼzi bir retseptlarda esa, tuxum oqidan ham foydalaniladi (har 10 ta tuxum sarigʻi uchun 1-2 ta tuxum oqi qoʻshiladi), tuxum oqlari qattiq holga kelguncha koʻpirtirib olinib, soʻngra ehtiyotkorona tarzda urilgan tuxum sarigʻiga qoʻshiladi. Urilgan tuxum sariqlari yogʻlangan muffin qoliplariga (har biriga yarim osh qoshiqdan) solinadi va sal qotguncha pishiriladi. Eʼtibor berish zarur jihati shundaki, masalliq tashqarisi qattiq pishib ketmasligi kerak. Soʻngra, ular rom, vanil yoki apelsin qobigʻi qoʻshib xushboʻy qilingan shakar siropida ozgina qaynatib olinadi.

Yana qarang
-----------

* Quindim
* Sabayon

Manbalar
--------

1. ↑  „arxiv nusxasi". 20-dekabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-may 2022-yil.
2. ↑  Charles Gordon Sinclair (1998), *International Dictionary of Food & Cooking*. Taylor & Francis. ISBN 1-57958-057-2, ISBN 978-1-57958-057-5
3. ↑  *Jornal Zero Hora* (daily newspaper), recipe for *Papo de Anjo*. Online version at terra.com, accessed on July 5, 2009.
4. ↑  Amélia Coelho (1899), *Dos Cadernos de Receitas da Amélia*. Juruá Editora. ISBN 85-362-2217-4, ISBN 978-85-362-2217-2
5. ↑  George Erdosh (2003), *Rare finds — Enjoy this South American food tour*. Better Nutrition magazine, Vol. 65, issue 4 (April 2003), pages 36-38. ISSN 0405-668X. Online version accessed on July 5, 2009.
**Paper Towns** (oʻzbekcha: *Qogʻoz shaharlar*) — yozuvchi John Greenning 2008-yilda nashr qilingan romani. New York Times jurnalining eng yaxshi kitoblar roʻyxatida beshinchi oʻrinni egallagan  va 2009-yilda Edgar Po nomidagi young adult turidagi eng yaxshi roman mukofotini olgan.

Sujet
-----

Maktab bitiruvchisi Kventin (Kyu) Jeykobson bolaligidan qoʻshnisi Margo Rot Shpigelmanga oshiq edi. Shuning uchun bir kuni qiz tunda uni xafa qilganlardan oʻch olishni taklif qilganida u rozi boʻladi. Ammo oʻsha tundan soʻng maktabga kelib, qiz unga sirli maktub qoldirib, yoʻqolganini bilib qoladi. Kyu qizni Floridaning qogʻoz shaharlaridan birida topish uchun bu jumboqni yechishi kerak edi. 
Kyu, Leysi, Ben va Radar uzoq izlanib uni topishadi. Endi ular qiz shuncha yillardan beri koʻrsatib kelgan qiyofani emas, balki haqiqiy Margo Rot Shpigelmanni bilishardi.

Ekranlashtirilishi
------------------

2014-yil 24-martida John Green Fox2000 kompaniyasi asarni ekranlashtirish huquqini sotib olganini eʼlon qiladi. Film 2015-yil 23-iyulida ekranlarga chiqariladi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑

Havolalar
---------


|  |  |
| --- | --- |
| Romanlar | *Romanga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Virtual xalqaro hokimiyat fayli** (**VIAF**) xalqaro vakolat fayllaridan biridir. Bu bir necha milliy kutubxonalarning qoʻshma loyihasi boʻlib, Onlayn kompyuter kutubxonasi markazi(OCLC) tomonidan boshqariladigan boʻldi.

Tarixi
------

Umumiy xalqaro hokimiyatga ega boʻlish toʻgʻrisidagi munozaralar 1990-yillarning oxirida boshlangan. Noyob umumiy vakolatlar faylini yaratish boʻyicha bir qator muvaffaqiyatsiz urinishlardan soʻng, yangi gʻoya mavjud milliy hokimiyat organlarini bogʻlash boʻlgan. Bu jarayonga katta vaqt va xarajatlarni talab qilmasdan umumiy faylning barcha afzalliklarini taqdim etadi.

Manbalar
--------

1. ↑  *O'Neill.* „VIAF: Origins" (Video presentation). *Authority Data on the Web, a Satellite Meeting of the 2016 IFLA World Library and Information Congress*.  OCLC (12-avgust 2016-yil). 13-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi.

Boshqalar
---------

* Borgman, Christine L.*. Big Data, Little Data, No Data: Scholarship in the Networked World*. MIT Press, 2015. ISBN 978-0-262-32786-2. OCLC 900409008.

Havolalar
---------

* 
* VIAF at OCLC
**Arab yozuvi** yoki **Arab alifbosi** — yozuv turi. Gʻarbiy Osiyo, Shimoliy Afrika mamlakatlarida qoʻllaniladi. Oʻngdan chapga tomon yozi-ladi va oʻqiladi. Arabistonda mil. 4-asrgacha amalda boʻlgan oromiy yozuvi asosida paydo boʻlgan. Hozirgi Arab alifbosida 28 ta harf va 12 ta yordamchi belgi bor. Arab alifbosining oddingi shakli kufiy yozuv deb atal-gan. Furot daryosi yoqasida joylashgan Kufa shahri olimlarining bitiklari bunga asos boʻlgan. Arab alifbosida 12 ta yordamchi bel-gining kashf etilishi, harflarni bir-biridan farq qildiruvchi nuqtalarning qoʻllanishi, ularning miqdori va joy-lashuvi, yaʼni ustki yoki ostki nuqtalar boʻlishining tayin etilishi bevosita Qur’oni Karim bilan bogʻliq. Islomshu-nos olimlarning guvohlik berishicha, islom yuzaga kelib tarqalgunicha ara-blarda qoʻllanilgan yozuv hijoziy deb atalgan, uni qurayshiylardan Harb ibn Umayya oʻrgangan va oʻrgatgan. Bu ham as-lida anboriy-himyoriy yozuv turi boʻlib, Hijozda tapqalgan Qur’oni Karim ilk oyatlari shu yozuvda bitilgan. Abu Bakr sahifalari, Usmon mushaflari turli yor-damchi shakl va nuqtalardan xoli yozilgan, unga juz’lar, hiztlar va boshqa koʻrsatkichlar alomati qoʻyilmagan. Qur’oni Karim va boshqa yozma asarlar kufiy yozuvda ham biti-la boshlandi. Chunki bu yozuv oldingisiga qaraganda mukammal edi. Islomning Ajam mamlakatlariga ham yoyilishi yozuvda qisqa unlilarning boʻlishini zaruratga aylantirdi. Nati-jada mil. 688 yilda Iroq voliysi Ziyod ibn Abihi Abul Asvad Duvaliyga nahv 585(sintaksis) darsligi yaratishni buyurdi. U qisqa unlilarni (a, i, u) harf ustiga, ichiga va ostiga nuqta qoʻyish bilan belgiladi. Ikkinchi isloh umaviy xalifalardan Valid ibn Abdul Malik Marvon davrida amalga oshirildi. Ibn Xallikon „At-tashif" („Notoʻgʻri talaffuz") kitobida shunday yozadi: odamlar qirq yildan ziyod, to Ab-dul Malik ibn Marvon zamonigacha Usmon mushaflarini oʻqishda davom etdilar. Iroqda notoʻgʻri talaffuz qilish kuchay-ib ketgandan soʻng, Hajjoj oʻz kotiblariga shakli oʻxshash harflarni bir-biridan ajratish uchun belgilar tayin qilishni buyurdi. Nasr ibn Osim bu vazifani oʻz zimmasiga oldi. Natijada, arablar hijriy 1-asr 2-yarmidan, yaʼni umaviylar davrida nuqta va harakat belgilarini qoʻllay boshladilar. Abul Asvad Duvaliy harakat belgilarini va Nasr ibn Osim nuqtalarni joriy etishdi. Shunday qilib, hozirgi Arab alifbosining ilk koʻrinishi kufiy deb atalgan.18 shakldagi hozirgi Arab alifbosi ustki va ost-ki nuqtalar va ularning soni bilan farq qiluvchi 28 harfdan iborat. Omon Musayev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Papuaslar** (malayyacha papuwa — jingalak) — xalklar guruhi, Gʻarbiy Melaneziyaning tub aholisi. Yangi Gvineya o. va Timor o.ning sharqiy qismi tub joy aholisining katta qismini umumlashgan nomi (enga, chimbu, xagen, kamano, xuli va boshqalar). Umumiy soni 4,8 mln. kishi (1987). Melaneziya irqiga mansub. Papuas tillarida soʻzlashadi. Dindorlari ajdodlar kulti, magiya va totemizmga eʼtiqod qiladi. 19-asr oxiridan missionerlar taʼsiri ostida xristianlik tarqalgan, hozirgi koʻpchilik P. rasman uni qabul qilishgan. Asosiy mashgʻuloti — dehqonchilik, choʻchqachilik, baliq ovlash, qisman ovchilik. P.ni etnografik jihatdan oʻrganishga rus tadqiqotchisi N.N. Mikluxomaklay katta hissa qoʻshgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |