recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tayler Michael Moore** (1987-yilning 30-yanvar sanasida tugʻilgan) – amerikalik sobiq beysbol oʻyinchisi va birinchi beysbolchi. Moore Washington Nationals va Mayami Marlins (Miami Marlins) guruhi aʼzosi sifatida Major League Baseball (Beysbol Oliy Ligasi oʻyini) turnirida qatnashgan.

Faoliyati
---------

### Washington Nationals

Tayler Moore Missisipi universitetidan 2008-yilgi Beysbol Oliy Ligasining 16-turi uchun Washington Nationals jamoasi tomonidan joʻnatilgan edi. Moore, avvalroq, Nationals jamoasi tarafidan 2 marta yuborilgan edi.

U Shu mavsumda „Low-A Vermont" ga tayinlangan edi, u yerda klub bilan 71 ta oʻyinda oʻrtacha 200 ta toʻp kiritgan. Eng yuqori K/BBga qaramasdan, 6 ta zarba bera olgan va oʻrtacha .297 natija bilan 111 ta oʻyinda ishtirok etgan.

Moore 2013-yilda katta liga klubida 63 ta oʻyinda maydonga tushib, 4 ta zarba va 21 RBI bilan .222/.260/.347 koʻrsatkichini qayd etgan. Keyingi yili Washington jamoasida 42 ta oʻyinda maydonga tushgan va .231/.300/.385 natija koʻrsatgan.

### Atlanta Braves

2016-yilning 27-mart sanasida Moore Nate Freyman jamoasidan Atlanta Bravesga almashgan edi. U Triple-A Gwinnett Bravesga tayinlangan edi, u yerda 25 ta oʻyin boʻyicha jami .229 / .276 / .375 ni yigʻdi. 2016-yining 11-oktyabrida agentlikka oʻtgan.

### Miami Marlins

2016-yilning 13-dekabrida Moore Miami Marlins jamoasi bilan Kichik Liga uchun shartnoma imzolagan. 9-may kuni Marlin jamoasi roʻyxatiga qayta kiritilgan va klub uchun 97 oʻyinda 6 HR va 30 RBI bilan oʻrtacha 230 ball bilan yilni yakunlagan. 2017-yilning 7-oktabrida 40 kishilik roʻyxatdan oʻchirilgan 2017-yilning 9-oktabrida esa agentlikka oʻtgan.

Uning oʻgay ukasi Reid Humphreys Koloradoning Rokki tashkilotida oʻz faoliyatini olib borgan edi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Osterman.* „Nationals pleased with Draft outcome". *MLB.com* (6-iyun 2008-yil). Qaraldi: 17-sentabr 2023.
2. ↑  „Braves acquire Tyler Moore from Nationals in exchange for Nate Freiman". *ESPN.com*. Associated Press (27-mart 2016-yil). Qaraldi: 17-sentabr 2023.
3. ↑  *Todd.* „Minor MLB Transactions: 12/14/16". *mlbtraderumors.com* (14-dekabr 2016-yil). Qaraldi: 17-sentabr 2023.
4. ↑  „Marlins' Tyler Moore: Outrighted from 40-man roster". *CBSSports.com* (17-sentabr 2023).
5. ↑  *Stevens, Matthew*. „Top pitching prospect commits to MSU". *The Commercial Dispatch*. Qaraldi: 17-sentabr 2023.
**Fullerenlar** — uglerodsimon sunʼiy ravishda olingan modifikatsiyalari, uning klasterlari, koʻp qirrali tuzilishga ega fazoviy moddalar. 1985-yil amerikalik olim G. Kroto hamkasblari bilan hamkorlikda lazer yordamida grafitni bugʻlatib goʻzal fazoviy koʻrinishga ega boʻlgan 32 qirrali C60 molekulasini kashf etdi. C60ning mol.m. 720,669, zichligi 2,5—3,0 g/sm3. Uglerodning yangi klasteri — S60ni mualliflar oʻz vatandoshlari meʼmor, muhandis — ixtirochi R.B. Fuller sharafiga fulleren deb atashni taklif etdilar. Buning boisi 1967-yil Monreal shahrida oʻtkazilgan Jahon xalqaro koʻrgazmasida paviloni uchun kurilgan fazoviy geodezik gumbazning konstruksion elementlari kashf etilgan yangi modda tuzilishining kattalashtirilgan koʻrinishini (futbol toʻpini) eslatardi. Oradan koʻp vaqt oʻtmay, uglerod klasterlari yulduzlar spektrlarida, meteoritlar, koinot zarralari va hatto oddiy kumir kurumida ham mavjudligi aniklandi. 1988-yilda uglerod klasterlarining bir kator vakillari — C28, C32, C50 va C70 ham sintez qilindi. 1990-yil F.ning kristall shakldagi xillari olinib, ularga fulleritl a r deb nom beriddi. Fulleritlar tarkibiga turli elementlar, jumladan, ishqoriy metallar kiritilib, noyob xossalarga ega boʻlgan moddalar (fulleridlar) sintez kilindi. K3C6O 18 Kda oʻta oʻtkazuvchanlikni namoyon qildi. 20 ta 6 burchak, 12 ta toʻgʻri 5 burchak va 32 kirrali F. va uning birikmalari 1000° traga bardoshlidir. F. — kelajagi porloq moddalar. Ular kimyo sanoatida, mashinasozlikda, kemasozlikda, aviasozlikda, yer osti inshootlari, binolar, sharsimon va geodezik gumbazlar qurilishida konstruksion material sifatida qoʻllanishi mumkin.

Ad.:Jarikov O.V. Fullereni — materiali XXI veka, M. 1992,Axmerov Q. Futbol toʻpini eslatuvchi modda, T. 2002. Qudrat Axmerov.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Katta Qirkqiz qal’a** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Mil.avv. IV-III asrlar, Mil. III-IV, VI—VIII asrlar. Qoraqalpogʻiston Respublikasining Ellikqal’a tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Qizil qum" MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sofiya ibodatxonasi** (qadimgi yunoncha: *Ἁγία Σοφία*; lotincha: *Sancta Sapientia*; turkcha: *Ayasofya*), bugungi kundagi rasmiy nomi: Ayo Sofiya (Avliyo Sofiya) ibodatxonasi (turkcha: *Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi*) — Istanbuldagi meʼmoriy yodgorlik. Vizantiya meʼmorligining buyuk mahobatli yodgorligi (532–537). Ibodatxona eramizning 360-yilidan 1453-yilgacha Usmonlilar imperiyasi tomonidan Konstantinopol zabt etigunga qadar yunon pravoslav cherkovi boʻlgan. 1935-yilgacha masjid vazifasini bajarib, muzeyga aylangan. 2020-yilda qayta masjid boʻlib ochildi.

Meʼmorlari trallik Anfimiy va miletlik Isidor. Sofiya ibodatxonasi tarhi 3 neflk gumbazli bazilika shaklida boʻlib, yon neflari 2 qatlamli, gumbazi yarim aylanasimon. Oʻrta nefi keng va baland, tomi ulkan gumbaz bilan qoplangan. Ibodatxona uzunligi 77 m, gumbaz diametri 31,5 m. Gumbazi 4 ustunga hamda bagʻalidagi ravoqlarga tayangan. Gumbaz asosiga 40 ta deraza ishlangan. Interyerida order tizimi (kolonnada, ravoq va boshqalar) dan foydalanilgan. Rangli marmar va koshinlar bilan serhasham bezatilgan. 6-asrda vayron boʻlgan gumbazi 1374-yilda kichik hajmda qayta tiklangan.4 tomomiga nayzasimon minora ishlangan (16-18-asrlar).

Manbalar
--------

1. ↑  Eyice, Semavi (1991). "Ayasofya". *Ayasofya*. **4**. Istanbul: Turkish Diyanet Foundation. 206–210 b. .

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BNE: XX185708
* BnF: cb119462371 (maʼlumot)
* GND: 4096339-1
* ISNI: 0000 0001 2153 2741
* LCCN: n79058868
* NKC: kn20020322386
* NLG: 56004
* NLI: 000013687
* NSK: 000587100
* SUDOC: 027416232
* TDVİA: ayasofya
* VIAF: 127136890
* en:WorldCat Identities: lccn-n79058868

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Taobao** – bu Xitoyning Alibaba kompaniyasiga tegishli onlayn savdo platformasi boʻlib, bosh qarorgohi Xanchjouda joylashgan. Alexa Internet reytingiga koʻra, u 2021-yilda dunyo boʻyicha eng koʻp tashrif buyurilgan sakkizinchi veb-saytdir. Taobao.com web sahifasi 2003-yil 21-aprelda Alibaba Cloud Computing (Beijing) Co. Ltd tomonidan roʻyxatga olingan.

Platformada sotuvchilar tovarlarni oldindan belgilangan narx yoki auksion orqali sotish imkoniyatlariga egadirlar. Taobaodagi tovarlarning aksariyati auksion orqali emas, balki oldindan belgilangan narxda sotiladi. Marketpleys foydalanuvchilari tovarlarga qoldirilgan fikr-mulohazalarni oʻqish va bir nechta doʻkonlardagi tovarlarni solishtirish orqali sotib olish imkoniga egadirlar.

  

EBay Xitoyning oʻsha paytdagi onlayn auksion yetakchisi Eachnetni 180 million dollarga sotib oldi va mamlakatning elektron tijorat bozorida yetakchiga aylanib oldi. EBay bilan raqobatlasha olish maqsadida, Taobao xaridor va sotuvchilar bir-birlari bilan oʻzaro qulay muloqot qilish imkonini beruvchi chat tizimi va escrowga asoslangan toʻlov tizimi Alipayni yaratdi. Taobao ikki yil ichida Xitoy elektron tijorat bozorida yetakchilikni eBaydan tortib oldi. Uning bozor ulushi 2003-yildan 2005-yilgacha boʻlgan davrda 8 foizdan 59 foizga oʻsdi, eBayniki esa 79 foizdan 36 foizga tushib ketdi va 2006-yilda Xitoy bozorini tark etdi.

2013-yil 29-aprelda Alibaba Sina Weiboʻga 586 million AQSh dollari miqdorida sarmoya kiritganini eʼlon qildi. 2013-yil 1-avgustda Alibaba Taobao uchun Weiboni ishga tushirdi, bu esa foydalanuvchilarga Sina Weibo akkauntlarini Taobao akkauntlari bilan bogʻlash imkonini berdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „taobao.com Site Overview".  Alexa Internet. 7-aprel 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-fevral 2019-yil.
2. ↑  „taobao.com - Taobao : 淘宝网(淘寶網)". *taobao.com.clearwebstats.com*. 24-dekabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-dekabr 2019-yil.
3. ↑  Huang, Lan „Research and Application of Reinforcement Learning Recommendation Method for Taobao",*. 2021 IEEE Symposium on Computers and Communications (ISCC)*. Athens, Greece: IEEE, 2021-09-05 — 1–6 bet. DOI:10.1109/ISCC53001.2021.9631429. ISBN 978-1-6654-2744-9.
4. ↑  „"eBay China Rumors". Search Engine Journal. September 26, 2006." (27-sentyabr 2006-yil). 9-may 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-iyul 2011-yil.
5. ↑  „"China's pied piper". The Economist. September 21, 2006". The Economist (21-sentyabr 2006-yil). Qaraldi: 20-iyul 2011-yil.
6. ↑  „Alibaba pushes into social networking with Weibo investment". *Reuters*. Reuters (29-aprel 2013-yil). Qaraldi: 21-oktyabr 2013-yil.
**Ijtimoiy xavfli qilmish sodir etgan shaxsni ushlash vaqtida zarar yetkazish** – Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 39-moddasida belgilab qoʻyilganidek, ijtimoiy xavfli qilmish sodir etgan shaxsni hokimiyat organlariga topshirish maqsadida ushlash vaqtida unga zarar yetkazish va shuningdek agar uni ushlash uchun zarur boʻlgan choralarni chegarasidan chetga chiqilmagan boʻlsa, jinoyat deb hisoblanmaydi. Ushlash vositalari va usullariga qilmishning shu bilan birga uni sodir etgan shaxsningx avflilik darajasiga, shuningdek ushlash sharoitiga umuman mos kelmaydigan holda ushlanayotgan shaxsga qasdan zarar yetkazish ushlash choralari chegarasidan chetga chiqish deb topiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „O'zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksi". *Lex.uz*. Qaraldi: 17-oktabr 2023-yil.
2. ↑  Toychiyev, N. ed (2009). "Ijtimoiy xavfli qilmish sodir etgan shaxsni ushlash vaqtida zarar yetkazish". *Oʻzbekiston yuridik ensiklopediyasi*. Toshkent: „Adolat" nashriyoti.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Huquqshunoslikka oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Peçenek** — Anqara viloyatining Qahramanqozon tumaniga qarashli mahalla .

tarix
-----

Tumanning shimoli-sharqida va 13 km. uzoqda,.Ova oqimi yaqinidagi tepalik va tekislikdagi aholi punkti boʻlib, mahalla maqomiga ega. Chubuk tumani chegarasiga yaqin joylashgan aholi punkti Sancar, Uçari, Yakuphasan (Chubuk), Gümüşyayla (Çubuk) va Güzelyurt (Chubuk) mahallalariga tutash. "Pechenek" ismining ma'nosi haqida ikkita fikr mavjud. Avval turkcha "bacanak" so‘zi bilan izohlaydilar. Shunga ko'ra, bu bo'yoq "bacanak" deb atalgan, chunki ular ko'chmanchilar ittifoqida ma'lum bir o'roq, xon o'rkalariga qiz berish va olish sharafiga ega bo'lgan. Ikkinchi tushuntirishga ko'ra, Pecheneg nomi "Beche" so'zidan kelib chiqqan. Beche so‘zi dastlab odam nomi bo‘lib, bora-bora Beçenek shaklini oladi. Vengerlar orasida tez-tez qo'llaniladigan "Beche" nomi shu erdan keladi. "Pecheneglar" koʻchmanchi turk qabilasi boʻlib, ular goʻkturk va oʻgʻuz qabilalaridan boʻlib, VIII asrda Issiqkoʻl va Bolqas koʻli yaqinida yashagan. Pecheneglar haqida eslatib o'tilgan eng qadimgi hujjat 745 -yilga tegishli. Tibet tilida yozilgan bu hujjatda Be-che-nag qabilasi uyg'urlar, karluklar va turklar bilan birga tilga olinadi. Mahmud Qashqariy pecheneglarni yigirma ikki o‘g‘uz qabilasining o‘n to‘qqizinchisi va "yunon hududi yaqinida yashagan o‘g‘uzlarning turk qabilasi" sifatida tilga olinadi.

Geografiya
----------

Anqaraga 57 km, Qahramanqozon tumanigacha 13 km uzoqlikda joylashgan.
**Bahçeşehir Universiteti** *(turkcha: Bahçeşehir Üniversitesi)* Istanbulda joylashgan vaqf universitetidir.  Turkiya Buyuk Millat Majlisi 1998-yilda *Bahcheshehir Ug‘ur Ta’lim Jamg‘armasi* tomonidan Bahçeşehir universitetining tashkil etilishiga ruxsat berdi. Koʻp oʻtmay (1998-yilning fevral oyida) Kaliforniya shtatidagi San-Diego Davlat Universiteti bilan akademik va strategik shartnoma imzoladi. 1999-2000-oʻquv yilida 1-bosqich imtihonidan soʻng birinchi talabalar qabul qilindi. Universitet Turkiyadagi ingliz tilida ta’lim beradigan oʻquv yurtlaridan biri va shuning uchun hujjat topshirayotgan talabalar ingliz tilini yuqori darajada bilishi kerak.

   Universitet 11 ta fakultet, 1 ta til maktabi va 2 ta kasb-hunar maktabidan tarkib topgan.  Bahcheshehir Universitetida 1358 nafar akademik 25480 nafar talabaga ta’lim bermoqda. Shuningdek uning Istanbulda 6 ta kampusi bor. 1400 kvadrat metr hajmga ega universitet kutubxonasida 250000 nashr kitob va elektron kitoblar mavjud. 1200 kishilik sigʻimga ega konferensiya zali ham mavjud.

   Bahçeşehir Ug‘ur ta’lim tashkiloti Turkiya boʻylab 35 ta bolalar bogʻchasi, 18 ta boshlangʻich maktab, 47 ta oʻrta maktab va 117 ta maxsus ta’lim markazlariga ega.

Reytinglar va xalqaro e'tirof
-----------------------------

U Turkiyaning eng yaxshi vaqf universitetlaridan biri hisoblanadi va Times Higher Education 2023 ma’lumotlariga koʻra Turkiyaning eng yaxshi 5 ta universitetlari qatoriga kirgan. 

     Universitetning Turkiyadan tashqarida 7 ta kampusi bor. AQShda 2 ta (Vashington va Boston), Kanadada 1 ta (Toronto), Italiyada 1 ta (Rim), Germaniyada 1 ta (Berlin), Gruziyada 1 ta (Batumi) va Xitoyda 1 ta (Gonkong). Shuningdek universitet 193 dan ortiq xalqaro hamkorlarga ham ega. Hamkorlari orasida Garvard Universiteti kabi dunyoga mashhur universitetlar ham bor.

Akademik birliklar
------------------

Fakultetlar

* Huquq fakulteti

* Iqtisodiyot, maʼmuriy va ijtimoiy fanlar fakulteti

* Aloqa fakulteti

* Arxitektura va dizayn fakulteti

* Muhandislik va tabiiy fanlar fakulteti

* Sogʻliqni saqlash fanlari fakulteti

* Tibbiyot fakulteti

* Stomatologiya fakulteti

* Farmatsevtika fakulteti

* Konservatoriya

* Pedagogik fanlar fakulteti

Havolalar
---------

Rasmiy sayt

Manbalar
--------

1. ↑  „Arşivlenmiş kopya". 23-aprel 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-oktyabr 2019-yil.
2. ↑  „Arşivlenmiş kopya". 6-aprel 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11 mart.
**Xorazm (Xiva) tangasi** — XVI asr boshidan 1920-yilgacha muomalada boʻlgan Xiva xonligining pul birligi.

Tarixi
------

Xorazm tangalarini zarb etish XVI asr boshlarida arabshohiylar sulolasi davrida boshlanib, qoʻngʻirotlar sulolasi davrida ham davom etgan. Yangi tangalar zarb qilish Muhammad Rahimxon I (1806—1825) davrida boshlangan. XIX asrda mis pullar (fuluslar), kumush tangalar, oltindan 1⁄2 qiymatdagi tilla va tillalar zarb qilingan. Oltin va kumush tangalar oʻrtasida qatʼiy bogʻliqlik boʻlmagan, ularning kurslari oʻzgarib turgan. Muomalada kumush tangalar ustunlik qilgan.

1873-yilda xonlik ustidan Rossiya protektorati oʻrnatilgandan soʻng, Rossiya banknotlari ham muomalada qoʻllanila boshlandi. XX asrning boshlarida qatʼiy nisbat oʻrnatildi: 1 rubl = 5 tanga etib belgilandi.

Birinchi jahon urushi boshlanishi bilan Xorazmning pul muomalasida sezilarli oʻzgarishlar yuz bermadi, kumush tanga bosh rol oʻynashda davom etdi. Asfandiyorxon (1910—1918) davrida faqat mis fuluslar zarb qilingan. Uning vorisi Said Abdullaxonxon (1918—1920) davrida, yaʼni 1919-yilda oxirgi kumush tangalar oz miqdorda zarb qilingan, shu yili mis va bronza tangalar zarb qilina boshlagan. 1, 2 1⁄2, 5, 15 qiymatdagi tangalar zarb qilingan. Zarb etish 1920-yilda toʻxtatildi.

1919-yilda xonlik banknotlari ishlab chiqarila boshlangan. Banknotlar tanga va rubl (manat) nominallarida chiqarilgan: 50 tanga — 10 manat, 100 tanga — 20 manat, 200 tanga — 40 manat, 250 tanga — 50 manat, 500 tanga — 100 manat, 1000 tanga — 200 manat, tanga — 500 manat. Nominallar qogʻoz pullarning har ikki tomonida soʻzlar, fors raqamlarida, yana rus tilida ham koʻrsatilgan.

1920-yilda Xorazm Xalq Sovet Respublikasi eʼlon qilinadi. Xorazm tangasini tanga va banknotlar shaklida chiqarish toʻxtatildi, respublika Nozirlar Kengashi tomonidan rublda tanga va banknotlar muomalaga chiqariladi.

Banknotlar
----------

### 1918-yilgi banknotlar

* 50 (A tomoni)50 (A tomoni)
* 50 (B tomoni)50 (B tomoni)
* 200 (A tomoni)200 (A tomoni)
* 200 (B tomoni)200 (B tomoni)
* 250 (A tomoni)250 (A tomoni)
* 250 (B tomoni)250 (B tomoni)
* 500 (A tomoni)500 (A tomoni)
* 500 (B tomoni)500 (B tomoni)
* 1000 (A tomoni)1000 (A tomoni)
* 1000 (B tomoni)1000 (B tomoni)
* 2500 (A tomoni)2500 (A tomoni)
* 2500 (B tomoni)2500 (B tomoni)

### 1919-yilgi banknotlar

* 1000 (A tomoni)1000 (A tomoni)
* 1000 (B tomoni)1000 (B tomoni)

Manbalar
--------

1. ↑  Cuhaj 2009. sfn error: no target: CITEREFCuhaj2009 (help)
2. ↑  Cuhaj 2011. sfn error: no target: CITEREFCuhaj2011 (help)
3. ↑  Васюков 1993. sfn error: no target: CITEREFВасюков1993 (help)
4. ↑  „*Богословская И. Голендер Б.* «Хорезмийские шёлковые деньги»".  сайт sanat.orexca.com.

Adabiyotlar
-----------

* Васюков А.И. Горшков В.В. Колесников В.И. Бумажные денежные знаки России и СССР. — СПб.: Политехника, 1993. — 215 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-7325-0325-0.
* Cuhaj G. Michael T. Miller H. Standard Catalog of World Coins 1801-1900. — 6-е изд. — Iola: Krause Publications, 2009. — 1296 с. — ISBN 978-0-89689-940-7.
* Cuhaj G. Michael T. Miller H. Standard Catalog of World Coins 1901-2000. — 39-е изд. — Iola: Krause Publications, 2011. — 2345 с. — ISBN 978-1-4402-1172-8.
**Plotnikov Yuriy Ivanovich**(1937-yil 24-may, Samarqand, Oʻzbekiston SSR – 2008-yil 29-aprel, Moskva, Rossiya Federatsiyasi) – rus harbiy qoʻmondoni, general-polkovnik.

Biografiyasi
------------

Plotnikov Yuriy Ivanovich 1937-yil 24-mayda Oʻzbekiston SSR tarkibidagi Samarqand viloyatida xizmatchi oilasida tugʻiladi. Otasi 2-jahon urushida qatnashib, halok boʻladi. Shundan soʻng, Yuriy Platnikov va uning onasi Toshkent va Xoʻjand shaharlarida yashashadi. 1951-yil oʻrta maktabning 7-sinfini tamomlaydi. 1954-yil 2-Moskva harbiy akademiyasini tamomlaydi. 1954-yil oxirida Ishchi-dehqonlar Qizil Armiyasi safiga qabul qilinadi. SSSR janubiy armiyasining 27-batalyoni komandiri etib tayinlanadi. Yuriy Plotnikov 1959-yil Zerniskiy nomidagi harbiy akademiyasiga muvaffaqiyatli qabul qilinadi. 1963-yil u yerni oltin medal tamomlaydi. 1969-yildan shu harbiy akademiyaning kadrlar boshqarmasi katta ofitseri lavozimida, 1970-yil oxiridan esa jangovar tayyorgarlik boʻlimi boshligʻi lavozimida ishladi. U 1976-yil sentyabrdan 1981-yil avgustgacha 31-raketa armiyasi qoʻmondoni birinchi oʻrinbosari sifatida ishladi. Yuriy Plotnikov 1983-yil Voroshilov nomidagi SSSR Qurolli kuchlari akademiyasini tamomlab, shu yerda akademiya direktori oʻrinbosari lavozimida ish boshladi.

1998-yil Rossiya Federatsiyasi Qurolli kuchlari harbiy strategiya markazida oʻz faoliyatini olib bordi. Xuddi shu yili harbiy fanlar doktori ilmiy darajasini, 1993-yilda professor darajasi, 1995-yilda esa Rossiya fanlar akademiyasi akademigi darajalariga erishgan.
Plotnikov Yuriy Ivanovich 2008-yil 29-aprelda uzoq va ogʻir kechgan kasallik sabab vafot etdi. U Moskvadagi qabristonlardan biriga dafn etilgan.

Harbiy unvonlari
----------------

* 1973-yilda polkovnik
* 1976-yil fevralda general-mayor
* 1984-yil oktyabr oyida general-leytenant
* 1990-yil 24-martda general-polkovnik unvonlarini olgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „ПЛОТНИКОВ ЮРИЙ ИВАНОВИЧ". Qaraldi: 9-sentabr 2023-yil.
2. ↑  „Плотников Юрий Иванович". MinOboroni Rossiya. Qaraldi: 9-sentabr 2023-yil.
Vikipediyada shunday familiyali boshqa shaxslar haqida ham maqolalar mavjud, qarang: Inoyatov.

**Ulugʻbek Ilyosovich Inoyatov** — 2019 yildan O‘zbekiston Xalq demokratik partiyasi Markaziy Kengashi raisi hamda 2020 yildan O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi Spikerining o‘rinbosari

Biografiya
----------

▫️ Inoyatov Ulug‘bek Ilyasovich 1962 yil 6 avgustda Toshkent shahrida xizmatchi oilasida tug‘ilgan. Millati – o‘zbek. Oliy ma’lumotli, 1985 yili Toshkent politexnika institutini, 1998 yili Toshkent moliya institutini tamomlagan. Muhandis-iqtisodchi, pedagogika fanlari doktori, professor. 2006 yilda «Shuhrat» medali bilan taqdirlangan.

▫️ Mehnat faoliyatini 1985 yil Toshkent politexnika institutida o‘qituvchi lavozimidan boshlagan. 1993-1999 yillarda Toshkent arxitektura qurilish institutida dekan o‘rinbosari, dekan lavozimlarida ishlagan.

▫️ 1999-2011 yillar davomida Toshkent moliya va iqtisodiyot kolleji direktori lavozimida ishlagan.

▫️ 2011 yildan Toshkent davlat pedagogika universiteti rektori, 2013 yildan xalq ta’limi vaziri, 2018 yildan esa, Namangan davlat universiteti rektori sifatida faoliyat yuritgan.

▫️ U.I.Inoyatov 2019 yildan O‘zbekiston Xalq demokratik partiyasi Markaziy Kengashi raisi hamda 2020 yildan O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi Spikerining o‘rinbosari lavozimida ishlab kelmoqda.

▫️ U.I.Inoyatov o‘zining deputatlik faoliyati davrida davlat va jamiyat boshqaruvi, ichki va tashqi siyosat, sud-huquq va aholini ijtimoiy himoya qilish yo‘nalishlarida takliflari bilan mamlakatimiz taraqqiyotiga munosib hissa qo‘shmoqda.

▫️ U.I.Inoyatov 100 dan ortiq ilmiy ishlarning muallifi hisoblanadi. Bundan tashqari, uning taklifi asosida ta’lim sifatini oshirish, yoshlarni yuqori texnologiyalar bo‘yicha kasbga tayyorlash sohasida Germaniya, Rossiya kabi davlatlarning ilg‘or tajribasini mamlakatimizda qo‘llashga qaratilgan chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda.

▫️ U.I.Inoyatov oilali, ikki nafar farzandi bor.

Manbalar
--------



Telegram:  ; Instagram:
**Displey** (ing. display — qayta koʻrsa-tish) — matn yoki grafik koʻrinishdagi maʼlumotlarni elektronnurli as-bob ekraniga chiqarish uchun moʻljallangan qurilma. Monoxrom (bir rangli) va koʻp rangli xillari boʻladi. D. bevosita videoadapter qurilmasi boshqaruvi asosida ikki rejimda — matn yoki grafik koʻrinishidagi axborot bilan ishlaydi. Matnli rejimda kompyuter ekrani belgi oʻrinlari deb ataladigan 25 qator va 80 ustunga boʻlinadi. Grafik rejimda ekran piksel deb nomlanuvchi nuqtalar toʻplamidan ibo-rat boʻladi. Bu nuqtalar soni va rang-baranglik darajasi kompyuterda ishlatilayotgan adapterlarning turiga bog'lik boʻladi. Ayni vaqtda EGA (Enhanced Graphic Adapter — imkoniyati keng grafik rejimli adapter), VGA (Video Graphic Adapter — videografik matritsa), SVGA (Super VGA) — turli rangli D.lar keng tarqalgan. Bu adapterlar yordamida ekranda kupi bilan 256 xil rangli 800x600 gacha boʻlgan nuqtalar hosil qilish mumkin. D.lar va ularning imkoniyat darajasi tavsifi quyidagi jadvalda keltirilgan. Ohirgacha o"qi

Manbalar
--------

1. ↑  Smartfon ekranlarining turlari

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Rahim Pirmuhamedov** [1896.20.12 (1897.1.1) — Toshkent — 1972.16.2] -birinchi oʻzbek kinoaktyorlaridan. Oʻzbekiston xalq artisti (1948). Moskva oʻzbek drama studiyasini tugatgan (1930). Ijodiy faoliyatini 1918-yil Karl Marks nomidagi teatr truppasida boshlagan, keyinchalik Samarqand, Namangan teatrlarida ishlagan. 1924-yil Toshkentda oʻtkazilgan „kuldiruvchilar musobaqasi"ning gʻolibi boʻlgan. 1927-yildan kinoaktyor. Pirmuhamedov epizodik rollar ustasi sifatida tanilgan. U ovozsiz kino („Masjid gumbazlari ostida"da Umarning doʻsti; „Soyabon arava"da Joʻraboy; „Ravot qashqirlari"da Akromxon, „Maxov qiz"da Saidmurod va boshqalar) davridanoq yetakchi kinoaktyorlardan boʻlgan. Bu davrda u ovozsiz kinoning eng yaxshi anʼanalarini oʻzlashtirib, oʻzining keyingi faoliyati uchun muhim zamin tayyorlagan. Birinchi oʻzbek ovozli filmi „Qasam"da Rahim militsioner obrazini yaratdi. Pirmuhamedov ijodida xalq teatri anʼanalari, zamonaviy sahna sanʼati yutuqlari va kino estetikasi madaniyatiga xos xususiyatlar uygʻunlasha borgan, u amir aygʻoqchisi („Nasriddin Buxoroda"), Abulmalik („Alisher Navoiy (film, 1947)"), Abdulxayr („Abu Ali ibn Sino"), karvonsaroy soqchisi, koʻsa („Tohir va Zuhra"; „Nasriddinning sarguzashtlari") singari chuqur milliy, hayotiy obrazlar yaratdi. Turli xil hatti-harakatlar, oʻziga xos mimika va boshqa vositalar bilan obrazlariga satirik va yumoristik boʻyoq berib, ularni turli dramatik kulgili holatlarda namoyish etish Pirmuhamedov ijodiga xos. „Furqat" filmidagi qotil, „Oʻtgan kunlar"dagi Qushbegi, „Mahallada duv-duv gap"dagi Arslonbek, „Sen yetim emassan"dagi chipta nazoratchisi kabi salbiy obrazlar oʻzining toʻlaqonliligi, rang-barangligi, satirik boʻyoqlarga, milliy koloritga boyligi bilan ajralib turadi. Ibrohim oshpaz („Gullar ochilganda"), Akmal qiziqchi („Natashaxonim"), Vazir („Ikki dil dostoni") kabi rollari oʻzbek kinosi zarvaraqlaridan oʻrin oldi. „Shiddat" filmidagi Mullaboy uning ijodidagi soʻnggi obraz boʻldi. "Buyuk xizmatlari uchun" ordeni bilan mukofotlangan (2003).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

LL.Akbarov X. Rahim Pirmuhamedov, M. 1970; Teshaba yev Dj. Raxim Pirmuhamedov, T. 1970.

Havolalar
---------

* 

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Alan Jay Perlis** (1922-yil 1-aprelda tugʻilgan, Pitsburg, Pensilvaniya shtatida, AQSH – 1990-yil 7-fevral, Nyu-Xeyven, Konn.), amerikalik matematik va kompyuter olimi. U 1966-yilda A. M.ning birinchi gʻolibi boʻlgan. Hisoblash mashinalari assotsiatsiyasi (ACM) tomonidan berilgan va xalqaro miqyosda informatika sohasidagi eng yuqori mukofot sifatida tan olingan Turing mukofoti bilan taqdirlangan. Xususan, Perlis „ilgʻor dasturlash texnikasi va kompilyator qurilishi sohasidagi taʼsiri" uchun tilga olingan. Perlis kompyuter fanini alohida akademik soha sifatida yaratishda eng muhim shaxslardan biri edi.

Hayoti va ish faoliyati
-----------------------

Alan Perlis 1922-yil 1-aprelda Pitsburgda (Pensilvaniya) yahudiy oilasida tugʻilgan. 1943-yilda Perlis Karnegi Texnologiya Institutida (hozirgi Karnegi Mellon universiteti) kimyo boʻyicha bakalavr darajasini oldi. Ikkinchi jahon urushi davrida Perlis Yevropadagi AQSh armiyasi havo kuchlarida xizmat qilgan. Urushdan soʻng Perlis Massachusets texnologiya institutida matematika boʻyicha magistr (1949) va doktorlik (1950) darajasini oldi va u yerda birinchi real vaqtda ishlaydigan Whirlwind kompyuterida ishladi.
1952-yilda Perlis matematika professori va Purdue universitetida hisoblash laboratoriyasining birinchi direktori boʻldi. Perlis Karnegi institutiga maktabning hisoblash markazi direktori (1956–60), matematika kafedrasi raisi (1960–64) va informatika kafedrasi raisi (1965–71) sifatida qaytdi. 1957-yilda ACM Perlisni yuqori darajadagi kompyuter dasturlash tilini yaratish boʻyicha qoʻmita raisi etib tayinladi. ALGOL, keyinchalik yangi til nomini olganidek, Paskalga olib keldi, bu keng tarqalgan ilmiy dasturlash tili boʻlib qolmoqda.
1971-yilda Perlis Yale universitetida kompyuter fanlari boʻyicha Yevgeniy Xiggins professori boʻldi, u kompyuter fanlari kafedrasi mudiri (1976–80) boʻlib ishlagan (1977–78 oʻquv yilidan tashqari). Kaliforniya texnologiya institutida ishlagan. U umrining oxirigacha Yaleda qoldi.

1982-yilda Perlis ACMning SIGPLAN xabarnomalari uchun „Dasturlash boʻyicha epigrammalar" ni yozdi, bu oddiy epigrammalarda uning kompyuter dasturlash falsafasini tasvirlab berdi.
Perlis Amerika sanʼat va fanlar akademiyasi va AQSh Milliy muhandislik akademiyasining aʼzosi edi. U ACMning Communications jurnalining birinchi muharriri (1958–62) va 1962-yildan 1964-yilgacha ACM prezidenti boʻlgan.

Mukofotlari
-----------

* 1966-yilda u Turing mukofotining birinchi laureati boʻldi .
* 1984-yilda u AFIPS taʼlim mukofotiga sazovor boʻldi .

Manba
-----



1. ↑  ALAN J PERLIS United States – 1966
2. ↑  IEEE Computer Society homepage.
**Milliy birlik kuni** (belaruscha: *Дзень народнага адзінства* kuni) ― Belorussiyada har yili 17-sentabrda nishonlanadigan davlat bayramidir. 2021-yil 7-iyunda Prezident Aleksandr Lukashenkoning 206-son qarori bilan tashkil etilgan. Bayram 1939-yil 17-sentabrda boshlangan Qizil Armiyaning Polsha yurishi yilligiga toʻgʻri keladi, buning natijasida, xususan, Gʻarbiy Belarusiya Belorussiya SSR tarkibiga qoʻshildi.

Mamlakat prezidenti matbuot xizmatiga koʻra, „ushbu kun 1921-yilda Riga tinchlik shartnomasi shartlariga koʻra, belarus xalqiga nisbatan uning irodasiga qarshi boʻlingan va milliy tarixiy tarixda abadiy mustahkamlangan belarus xalqiga nisbatan tarixiy adolat akti boʻldi." Ular 1939-yilda tiklangan birlik Belarusga Ulugʻ Vatan urushi yillarida omon qolish, xalqaro hamjamiyatda sharafli oʻrin egallash va Birlashgan Millatlar Tashkilotining asoschilaridan biriga aylanish imkonini berganini taʼkidladilar.

Belarus Milliy Fanlar Akademiyasi Tarix instituti boʻlim boshligʻi, tarix fanlari nomzodi Sergey Tretyakning soʻzlariga koʻra, bayram 1949-yilgacha ushbu kunda nishonlangan, keyin esa „sukut saqlaydigan" ga aylangan. sotsialistik Polsha. Belorussiyada bayramning oʻrnatilishi Polshada gʻazabga sabab boʻldi. Polsha Tashqi ishlar vazirligi bayonotiga koʻra, "Belarusning tarixiy siyosatini Stalin va Gitler oʻrtasidagi pakt merosiga asoslash mutlaqo tushunarsizdir. Bu bizning mintaqamizning oʻta murakkab tarixini qayta talqin qilishga qaratilgan Rossiya harakatlariga mos keladigan jestdir, bu Belarus uchun qoʻshni davlatlar, shuningdek, Evropa mamlakatlari muloqot va oʻzaro tushunishni jiddiy ravishda murakkablashtiradi. Shuningdek, polshalik diplomatlarning fikriga koʻra, Milliy birlik kunining kiritilishi „Belarusni haqiqiy ildizlaridan uzib tashlash"ga urinishdir.

Bayramning tarixi
-----------------

* 2021-yil 17-sentabr kuni Minsk Arenada Belarus Respublikasi Prezidenti ishtirokida „Birlik ramzi" Vatanparvarlik kuchlari forumi boʻlib oʻtdi. Bayramning tarixiy ahamiyati, davlatimiz timsollari haqida hikoya qiluvchi teatrlashtirilgan musiqali shou tayyorlandi. Shuningdek, esdalik belgilari, birlik xiyobonlari, infratuzilma obyektlarining tantanali ochilishi ham bayramga bagʻishlandi. Turli ommaviy tadbirlar bayramning muhim elementiga aylandi: gul qoʻyish, xasharlar, Belorussiya shaharlari boʻylab avtomobil va velosiped haydashlari, davra suhbatlari va oʻquv diktantlari. Belarus televideniyesida bayramga bagʻishlangan bir qator reklama roliklari alohida eʼtiborga loyiqdir.

Manbalar
--------

1. ↑  „День народного единства в Белоруссии будут праздновать 17 сентября".  Интерфакс (7-iyun 2021-yil).
2. ↑  „17 сентября в Беларуси будет отмечаться новый праздник - День народного единства".  TVR.by (9-iyun 2021-yil).

[*sayt ishlamaydi*]
3. ↑  „МИД Польши выразил возмущение новым белорусским праздником".  RT.com (8-iyun 2021-yil).
4. ↑  „Варшава возмущена Днём народного единства Лукашенко".  Euronews (9-iyun 2021-yil).
**Andrew Morgan** (talaffuzi: *Endryu Morgan* 1976-yil 5-fevralda tugʻilgan) — NASA astronavti.

Shaxsiy hayoti
--------------

Andrew Stacey Morgana uylangan. Ularning toʻrt nafar farzandi bor.

Erta hayot va taʼlim
--------------------

Morgan 1976-yil 5-fevralda Gʻarbiy Virginia shtatining Morgantown shahrida Richard va Jenis Morgan oilasida tugʻilgan. U Delaverdagi Dover oʻrta maktabida oʻqigan. Morgan 1998-yilda West Point AQSh harbiy akademiyasida atrof-muhit muhandisligi boʻyicha bakalavr darajasini olgan. Shundan soʻng Morgan AQSh armiyasiga qoʻshildi. U West-Pointdagi faoliyati davomida „Qora ritsarlar" nomi bilan tanilgan West Point parashyut jamoasining bir qismiga aylandi. Keyinchalik u Sogʻliqni saqlash fanlari Uniformed Services universiteti qoshidagi tibbiyot fakultetida oʻqidi va u yerda doktorlik ilmiy darajasini oldi. 2005-yilda MorganVashington shtatidagi Tacoma yaqinidagi Madigan armiyasi tibbiyot markazida shoshilinch tibbiy yordami boʻyicha rezidenturani tamomladi. 2013-yilda Virjiniya Hamdoʻstlik universitetida birlamchi tibbiy yordam sport tibbiyoti boʻyicha stipendiyali oʻqishni tamomlagan.

 Morgan WORFdan Yerning fotosuratlarini oladi
 Morgan AMSni ta'mirlash paytida
 CRS-20 ISSga yaqinlashmoqda

Astronavt faoliyati
-------------------

Morgan 2013-yil iyun oyida NASA tomonidan NASA astronavtlar guruhi 21 („Sakkiz toʻp" laqabli) sakkiz aʼzosidan biri sifatida tanlandi va ikki yillik kosmonavtlarni tayyorlash dasturida oʻqishni boshladi. Tayorlanish mobaynida u rus tili, robototexnika, ilmiy va texnik sohalar, ISS operatsiyalari, T-38 parvoz operatsiyalari, omon qolish va koinotda yurish operatsiyalarini oʻtagan. Morgan yetti nafar azolar bilan birga astronavtlarni tayyorlashni tugatdi va 2015-yil 7-iyulda kelajakdagi parvoz topshiriqlarini olish huquqiga ega boʻldi.

Mashgʻulotni yakunlash va birinchi parvoziga tayinlanish oraligʻida Morgan NASA EVA/Robotexnika va ekipaj operatsiyalari boʻlimlarida xizmat qildi.

  

Morgan birinchi missiyasidan qaytganidan soʻng NASA Astronavtlar idorasining Missiyani qoʻllab-quvvatlash boʻlimi boshligʻi va 67-ekspeditsiya uchun qoʻshimcha rahbari boʻlib ishladi.

Manbalar
--------

1. ↑  *National Aeronautics and Space Administration.* „2013 Astronaut Class".  NASA. 21-iyun 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-iyun 2013-yil.
2. ↑  *Whiting.* „Andrew R. Morgan (M.D.) (Col. U.S. Army) NASA Astronaut". *NASA* (21-fevral 2016-yil). Qaraldi: 30-yanvar 2020-yil.
3. ↑  *Whiting.* „Andrew R. Morgan (M.D.) (Col. U.S. Army) NASA Astronaut". *NASA* (21-fevral 2016-yil).
4. ↑  *Northon.* „NASA’s Newest Astronauts Complete Training". *NASA* (9-iyul 2015-yil). 4-aprel 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-noyabr 2022-yil.
**Amanat** - (qozoqcha-Аманат) Satibaldi Narymbetovning filmi. Bosh rollarni Sanjar Madiyev va Berik Aytjanov ijro etgan. Film haqiqiy tarixiy voqealarga asoslangan.

Mazmuni
-------

Filmning bosh qahramoni 19-asrda qozoqlarning Rossiya imperiyasiga qarshi kurashini uyushtirgan oxirgi qozoq xoni Kenesari Qosimuliydir.Filmda Buqarboy botir kabi xonning ishonchli hamrohlari hayoti ham koʻrsatilgan.Filmda bir nechta voqealar parallel ravishda namoyish etiladi. Filmni tomosha qilish orqali siz 19-asrdagi Kenexon hayoti va XX asrda Kenesarixon haqida tadqiqot olib borgan Yermuxan Bekmaxonovlar hayotiga sayohat qilishingiz mumkin. Filmni suratga olish jarayonida "Nomad" kaskadyorlari jang sahnalarida ishtirok etishdi. Film Kenesarixon haqidagi filmlarning birinchisi boʻladi.Ilgari hujjatli filmlar suratga olinsa-da,badiiy filmlar suratga olinmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Аманат фильмі жарыққа шығады[*sayt ishlamaydi*], «Егемен», 9 мамыр 2015
2. ↑  Кенесары хан[*sayt ishlamaydi*], «Қазақстан ҰТА», 5 мамыр 2015
**Max Abraham** (nemischa. [ˈaːbʀaham]; 1875-yil 26-mart – 1922-yil 16-noyabr) – nemis fizigi, elektromagnetizm haqidаgi ishlari va nisbiylik nazariyasiga qarshiligi bilan mashhur.

Biografiyasi
------------

Abrаhаm Germaniya Imperiyasining Danzig shаhrida (hozirgi Polshadagi Gdansk) yаhudiy savdogarlar oilаsida tugʻilgan. Uning otasi Moritz Abraham va onasi Selma Moritzsohn bo'lgan. Berlin universitetida tahsil olgan Max Abraham, Max Plankning shogirdi hisoblangan. U universtitetni 1897-yilda bitirgan. Keyingi uch yil davomida Abrahаm Plаnkning yordamchisi boʻlib ishlagan.

1900-yildan 1909-yilgacha Abrаham Göttingenda maʼruzalar oʻqigan va oʻsha yerda oʻz tadqiqotlarini mustaqil olib borgаn. Abraham 1902-yilda elektronlar haqidagi nazariyasini ishlab chiqgan va undа u elektronning zaryadi uning yuzasi atrofida teng taqsimlangan mukammаl shar ekanligini taxmin qilgan. Abrahamning modeli Hendrik Lorentz (1904) vа Albert Eynshteyn (1905) tomonidan ishlab chiqilgan model bilan raqobatlаhgan, bu raqobatda ularning modellari koʻproq qabul qilingan boʻlsa-da, Abrahаm hech qachon oʻzining qarashlaridan voz kechmаgan, chunki u „sogʻlom аql"ga asoslangan deb hisoblagan. Abraham nisbiylik nazаriyasining аshаddiy muxoliflaridan biri bo'lgan.

1909-yilda Abraham Illinois universitetida oʻqishga kirish uchun Qoʻshma Shtatlarga yoʻl oldi, biroq bir necha oydan keyin Gottingenga qaytib kelgan. Keyinchalik u Tullio Levi-Civita tomonidan Italiyaga taklif qilingan va 1914-yilgacha Politecnico di Milano universitetida ratsional mexanika professori sifatida ishlagan.

Birinchi jahon urushi boshlаnganda, Abraham Germaniyaga qaytishga majbur boʻlgan. Bu davrda u radiouzatish nazariyasi ustida ishlagan. Urushdan keyin ham uni Milanga qaytarishga ruxsat berilmagan, shuning uchun 1921-yilgacha Shtutgartda Technische Hochschuleda fizika professori sifatida ishlagan.

Shtutgartdagi ishidan soʻng, Abraham Axendagi kafedrada ishlagan. Biroq, u yerda ish boshlashdan oldin unga miya shishi tashxisi qoʻyilgan. 1922-yil 16-noyabrda Germaniyaning Myunxen shahrida vafot etgan.

Uning oʻlimidan soʻng Max Born va Max fon Laue u haqida shunday yozgan edilar „*U oʻzining maydon tenglamalarini, qattiq elektronini xuddi yoshlik oʻzining birinchi yorini sevganidek, xotirasini keyingi tajriba oʻchira olmaydigan darajada sevardi*".

Manbalar
--------


1. ↑  „Max Abraham. MacTutor History of Mathematics Archive. Retrieved January 30, 2021.".
2. ↑  Howard, Don; Stachel, John. (1989). *Einstein and the History of General Relativity*. Birkhäuser Boston. p. 183. ISBN 9780817633929
3. ↑  Pais, Abraham (2005). *Subtle is the Lord*. Oxford University Press. p. 232. ISBN 0-19-280672-6.
**Grigoriy Trofimovich Koreltsev** (1882-yil, Kattaqoʻrgan, Turkiston general-gubernatorligi – 1921-yil, Marayskoye, Chelyabinsk gubernatorligi) – fuqarolar urushi qatnashchisi, RKP (b) okrug komiteti aʼzosi

Hayoti
------

Grigoriy Koreltsev 1882-yilda Rossiya imperiyasining Turkiston general-gubernatorligi Zarafshon tumanidagi KattaKoʻrgan shahrida askar oilasida tugʻilgan.

Taxminan 1886-yilda oila Tobolsk viloyati, Koʻrgan tumani, Maray volostining Maloye Molotovo qishlogʻiga qaytib keldi. Maloye Molotovo qishlogʻi Rossiya-Molotovo qishlogʻi bilan birlashtirildi va qishloq Yablochnoye deb nomlandi. Hozir qishloq Koʻrgan viloyatining Vargashinskiy munitsipal okrugi tarkibiga kiradi.

Koreltsev Koʻrgan tumani maktabini tamomlagan, temir yoʻlda ishlagan. RSDLPning Koʻrgan guruhi aʼzosi sifatida 1905–1907-yillardagi inqilobiy voqealarda qatnashgan.

Fuqarolar urushi yillarida yashirin bolsheviklar tashkilotining aʼzosi boʻlib, oq harakatga qarshi kurashgan.

RKP (b) okrug qoʻmitasi aʼzosi Grigoriy Trofimovich Koreltsev 1921-yilda Chelyabinsk viloyati, Koʻrgan tumani, Maray volostining Maray qishlogʻida, hozirgi qishloqda jangovar topshiriqni bajarayotib, quloq-SR qoʻzgʻolonchilari qoʻlidan halok boʻldi. Mostovskoye – Koʻrgan viloyatining Vargashinskiy munitsipal okrugi tarkibiga kiradi. Boshqa maʼlumotlarga koʻra, Koreltsev Koʻrgan shahrida vafot etgan, hozir shahar Koʻrgan viloyatining maʼmuriy markazi hisoblanadi. U 1921-yilda quloq qoʻzgʻoloni paytida vafot etdi, bu qoʻzgʻolon Gʻarbiy Sibir qoʻzgʻoloni (1921–1922) tarkibiga kirdi.

Xotirasi
--------

1957-yilda Buyuk Oktyabr inqilobining 40 yilligini nishonlashga tayyorgarlik koʻrib, ishchilar deputatlari Koʻrgan shahar kengashi ijroiya qoʻmitasi Bitevskaya koʻchasi (sobiq Shavrinskaya) Kareltseva koʻchasi deb oʻzgartirildi. Koʻcha Buyuk Oktyabr inqilobining 50 yilligi nomidagi markaziy madaniyat va istirohat bogʻi atrofida joylashgan.

Koʻrgan shahrida, Kareltseva koʻchasi, 13-uyning jabhasida: „Koreltsev Grigoriy Trofimovich bolshevik, 1921-yildagi quloqlar qoʻzgʻoloni paytida Koʻrgan shahrida Sovet hokimiyati uchun halok boʻlgan" yozuvi bilan yodgorlik taxtasi oʻrnatilgan.

Manbalar
--------


1. ↑  „Лица Зауралья. КОРЕЛЬЦЕВ Григорий Трофимович.". 11-mart 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-aprel 2020-yil.
2. ↑  Zauralskaya genealogiya – Fotomuzey – g. Kurgan – Semya Korelseva Trofima Ivanovicha
3. ↑  „Корельцев Григорий Трофимович (1882 - 1921) – большевик, борец за Советскую власть в Курганском уезде.". 22-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-aprel 2020-yil.
4. ↑  Устюжанин Г.П. Евдокимова М.А.*. Родная улица моя*, 2-е изд. перераб.. доп. 50000 экз, Челябинск: Юж.-Урал. кн. изд-во, 1983 — 87—88 bet.
5. ↑  Obelisk zemlyakam.
6. ↑  Obeliski nashey pamyati.
7. ↑  „Мемориальная доска Григорию Трофимовичу Корельцеву (1882—1921)". 28-iyul 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyul 2022-yil.
**Chengcing koʻli** – Tayvan tilidagi sunʼiy koʻl hisoblanadi. **Chengcing koʻli** Xitoy Respublikasining Tayvan (Niaosong, Kaohsiung) shahrida joylashgan. **Chengcing koʻli** Kaohsiung deb nomlangan shahar markazidan va Fengshanın hududining asosiy shahar atrofi tumanidan unchalik uzoq boʻlmagan hududda joylashgan. **Chengcing koʻli** Kaosyun viloyatining suv taʼminoti tarmogʻining manbai va bundan tashqari Kaosyun viloyatining turistik hududi hamdir.

Park va akvarium
----------------

**Chengcing koʻlining** bir qismi qirgʻogʻi bogʻning kirish qismida joylashganligi bois, bogʻga tashrif buyuruvchilar ko**ʻ**lni yaqindan his qilishlari mumkin. Ushbu bogʻda Tayvanning sobiq prezidenti va harbiy rahbari Chiang Kay-Shekning ibodatxonasi joylashgan. **Chengcing koʻlining** qirgʻogʻida Chiang, bundan tashqari Cheng Ching koʻli ekzotik dengiz hayoti jamoat akvariumi muzeyi boʻlib xizmat qilgan lekin shunday boʻlsada dastlab yuqorida aytilgan muzey yer osti harbiy shtab-yotoqxonasi sifatida bunyod etilgan. Ushbu hudud dastlab 1961-yilda aholini yadroviy hujumdan himoya qilish maqsadida tunnel sifatida qurilgan.

1960-yilda **Chengcing koʻli** boʻylab „Bridge of Nine Turns" (Toʻqqiz burilish koʻprigi) nomli koʻprik qurilgan. Koʻprikning uzunligi 230 metr va kengligi 2,5 metrni tashkil qiladi, shu jumladan ushbu koʻprikda toʻqqizta toʻgʻri burchakli burilish mavjud. Qayta tiklangan Zhongxing Pagoda **Chengcing koʻli** hududining eng baland inshooti boʻlib, balandligi 43 metrni tashkil etadi shunday ekan ushbu inshoot tepadan judayam ajoyib koʻrinishga ega hisoblanadi, yana bir muhim jihati shundaki ushbu inshootga aylanma zinapoyalar orqali ham chiqish mumkin.

1949-yilda Chengcing koʻli Xitoy Kommunistik partiyasi nazorati ostiga oʻtgandan soʻng, general Xuan Chie Xitoy Respublikasi armiyasining 30 000 askarini Vetnamga olib boradi va ular Phu Quok oroliga joylashtiriladi. Keyinchalik, 1953-yil iyun oyida armiya Tayvanga koʻchib oʻtadi. Keyinchalik Chengsing koʻli 1955-yilning noyabr oyida bunyod etiladi. 1949-yilda bosqin davrida omon qolish uchun qochib ketgan xitoylik askarlar xotirasiga Fuguo oroli deb nomlangan kichik orol barpo etiladi.

Yana qarang
-----------

* Kaohsiung Grand mehmonxonasi
* Chengsing Leyk beysbol stadioni
* Chiang Kay-Shekdagi mehmonxonalar

Manbalar
--------

1. ↑  2009年03月31日, 抗日名将黄杰与最后一支离开大陆的国民党部队, 凤凰资讯
2. ↑  „Secret War in Burma: The KMT". 18-fevral 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-iyun 2010-yil.
**Yuriy Aleksandrovich Petuxov** (1960-yil 19-fevral, Minsk, Belarus SSR, SSSR) – futbol darvozaboni, darvozabonlar murabbiyi. Belarusiya sport ustasi.

Futbolchilik faoliyati
----------------------

Yuriy Aleksandrovich Petuxov 1960-yil 19-fevralda Minsk shahrida tugʻilgan. 5-sonli ixtisoslashtirilgan olimpiya zaxiralari bolalar va oʻsmirlar maktabida tahsil olgan. Birinchi murabbiyi Vyacheslav Nikolayevich Avtushko.

Sport maktabini tugatgach, u Minskning „Dinamo" jamoasidan boʻlgan taklifni qabul qilmadi. Belarus davlat universiteti statsionar geografiya fakultetiga oʻqishga kirdi. U universitet jamoasida oʻynagan, u yerda belaruslik murabbiy Gennadiy Gleb eʼtiboriga tushgan. Koʻp oʻtmay Gennadiy Gleb uni Belarus SSR chempionatida oʻynovchi „Torpedo Minsk" jamoasida oʻynashga taklif qildi va ammo u „Spartak" (Semipalatinsk)ga oʻtishga qaror qildi. Keyinchalik Qozogʻiston klublarida ikki yil oʻynadi. Shundan soʻng Xarkovga oliy liganing „Metalist" klubiga oʻtish uchun taklif oldi.

U Xarkov klubida 3 mavsum oʻtkazdi, lekin asosiy jamoada 3 ta oʻyin oʻtkazdi. Keyinchalik „Mayak" klubida toʻp surdi. Oliy ligada oʻtkazilgan 3 ta oʻyindan biri Petuxov uchun tarixiy boʻldi aynan 1985-yilda uning uzatmasini Oleg Bloxin golga aylantirdi bu Oleg uchun oʻzining yubiley 200-goli boʻldi.

80-yillarning 2-yarmida u „Dnepr" (Mogilev) jamoasida oʻynagan, u yerda jamoa sardori boʻlgan. 1990-yilda Oʻzbekistonning Soʻgʻdiyona (futbol klubi)da oʻynagan.

Yuriy Petuxov futbolchilik faoliyatini Slovakiyada „Lokomotiv" (Koshitse) klubida yakunlagan va u bilan 2,5 yillik shartnoma imzolagan. Biroq, u 1,5 yil oʻynadi va tizzasidan jarohat olib faoliyatini tugatishga qaror qildi. U yana ikki yil Slovakiyada qoldi, tijorat sohasida ishladi, keyin 1994-yilda Minskka qaytib keldi.

Murabbiylik faoliyati
---------------------

1995-yilda darvozabonlarni tayyorlashga ixtisoslashgan murabbiylik faoliyatini boshlagan.

1995—1996-yillarda „Ataka" (Minsk), 1997—2004-yillarda BATEda ishlagan.

Toʻrt yil davomida u Belarus milliy futbol terma jamoasi darvozabonlari bilan ishlagan: 2004 va 2005-yillarda yoshlar jamoasi bilan, 2006 va 2007-yillarda asosiy terma jamoa.

Uning shogirdlari orasida Yuriy Jevnov, Anton Amelchenko, Vasiliy Xomutovskiy bor.

Oʻgʻil Aleksandr professional futbolchi va darvozabon.

Manbalar
--------

1. ↑  „Юрий Петухов стал тренером вратарей ФК «Химки»" (deadlink). 29-avgust 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-sentyabr 2013-yil.
2. ↑  „Юрий Петухов: звон медалей дороже шелеста купюр". 15-noyabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-sentyabr 2013-yil.