recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sovet (Sergey) Afanasyevich Varelas** (1923-yil 17-mart, Taganrog, Donetsk viloyati – 1997-yil 25 may) – sovet va oʻzbek bastakori.

Kelib chiqishi
--------------

Bobosi Georgiy Afanasyevich XIX asrda bolaligida Gretsiyadan Rossiyaning Taganrog shahriga olib kelingan va dengizchi boʻlib ishlagan. Gerasim Afanasyevich Varelas (1886—1938) SSSR Yengil sanoat xalq komissarligining Glavsteklo Moskva savdo bazasi direktorining oʻrinbosari boʻlgan. Uch oʻgʻilning kenjasi Afanasiy Afanasyevich Varelas (1893—1942) Ogʻir sanoat xalq komissarligining texnika sanoati tadqiqot sektori boshligʻi boʻlgan. Xotini Tamara Vasilevna Berejnaya. Sovet Varelas uchta oʻgʻilning eng kichigi boʻlgan. Taganrogdan oila Rostov-Donga koʻchib oʻtgan.

1934-yilda Afanasiy Varelas Toshkentga ikki yillik surgunga joʻnatilgan, keyin Uxtipechersk lageriga yuborilgan. U lagerdan qaytmagan va vafotidan keyin reabilitatsiya qilingan.

Hayoti
------

Sovet Afanasyevich Varela, besh yoshidan boshlab musiqa bastalagan, sheʼrlar va pyesalar yozgan. Yoshligida pochta agenti, rassom, mexanik, hisobchi boʻlib ishlagan. U 1942–1945-yillarda Uraldagi mehnat armiyasi safida xizmat qilgan. Hamza nomidagi musiqa bilim yurtini tamomlagan, talabalik yillarida Toshkent xoreografiya bilim yurtida hamroh boʻlib ishlagan. 1955-yilda Toshkent davlat konservatoriyasini kompozitsiya (professor B.B.Nadejdin guruhi) fakultetini tamomlagan.

1957–1963-yillarda Hamza nomidagi musiqa bilim yurtida kompozitsiya oʻqituvchisi (1957-1963) boʻlib ishlagan. Nashriyotda xizmat qilgan, Uspenskiy nomidagi Respublika musiqa bilim yurtida oʻqituvchi boʻlgan. Toshkent davlat konservatoriyasining kompozitsiya va cholgʻu asboblari kafedrasida ishlagan. 1993-yilda Professor unvonini olgan (1993).

Varelas asarlari orasida bolalar uchun yaratilgan asarlar alohida oʻrin tutadi. Ularning eng mashhurlari "Aladdinning sehrli chirogʻi" opera-ertaklari (1971) hamda M.Aliger va V.Lebedev-Kumach sheʼrlari bilan „Zoe" kantatasi hisoblanadi.

1988-yilda 145 musiqiy asar va ikkita darslik muallifi Varelas O‘zbekiston SSRda xizmat ko‘rsatgan artist unvoni bilan taqdirlangan.

Oilasi
------

Xotini – Tamara Avanesovna Golovyants (1929—2017).

Oʻgʻli – Anatoliy Varelas.

Qizi – Yelena Meyke.

Nevarasi – Dmitriy Varelas.

Nevarasi – Nina Meyke.

Manbalar
--------

1. ↑  „PRIXODITSYa TOLKO UDIVLYaTSYa RAZMAXU DVIJYeNIYa": Nep, profsoyuzi i zabastovki
2. ↑
3. ↑  S lyubovyu k Uchitelyu (o knige pamyati muzikoveda T. A. Golovyans)
4. ↑  Tvorcheskiy vecher Anatoliya Varelasa

Havolalar
---------

* Opera Varelasa – sorok let spustya
* VARYeLAS SOVYeT
* 100 let so dnya rojdeniya Soveta (Sergeya) Afanasevicha Varelasa
**Pyotr Vasilyevich Ageev** (1959-yil 15-mayda tugʻilgan) — sovet va oʻzbek futbolchisi, hujumchi sifatida oʻynagan. SSSR chempionatlaridagi gollar soni boʻyicha Fargʻonaning „Neftchi" klubi rekordchisi (179 ta gol).

Tarjimai holi
-------------

„Shahrixonchi" safida kattalar darajasida oʻynay boshlagan. 1980-yilda Fargʻonaning „Neftchi" jamoasiga koʻchib oʻtgan va u yerda olti marta ikkinchi liga zona turnirida gʻoliblikni qoʻlga kiritgan va mavsumda uch marta jamoaning eng yaxshi toʻpurari boʻlgan. 1990-yilda 28 ta gol bilan ikkinchi liganing sharqiy zonasida eng yaxshi toʻpurarga aylangan. 1986-yilda Avstriyaning „Rapid" (2:2) va Kampuchiya qurolli kuchlari (1:0) jamoalariga qarshi „Neftchi" xalqaro oʻyinida ikkita gol urgan. Jami, ikkinchi ligada „Shaxrixonchi" va „Neftyanik" tarkibida 200 dan ortiq gol urgan va bu marraga erishgan Oʻzbekiston SSRning ikki vakilidan biriga (Yuriy Sarkisyan bilan bir qatorda) aylangan.

1991-yilda „Neftchi" tarkibida birinchi ligada, 1992-yilda esa mustaqil Oʻzbekiston chempionatida oʻynagan. „Neftchi" birinchi mamlakat chempionligini qoʻlga kiritgan („Paxtakor" bilan birga), ammo Ageev mavsum yakuniga qadar jamoani tark etgan. Keyinchalik Oʻzbekiston oliy ligasi „Temiryoʻlchi" va „Atlaschi" klublarida, Rossiya ikkinchi ligasida esa „Sarans-eksport"da toʻp surgan. 35 yoshida sportdagi faoliyatini yakunlagan.

Fargʻonaning „Neftchi" jamoasining SSSR chempionatlaridagi eng yaxshi toʻpurari hisoblanadi (179 ta gol). „Oʻzbek futboli shon-sharaf zali" tarkibiga kiritilgan.

Yutuqlar
--------

* Oʻzbekiston Superligasi chempioni: 1992

Manbalar
--------

1. ↑  „Bilasizmi? Murod Ismoilov O'zbekiston chempionatida "Neftchi" safida maydonga tushgan" (14 sen 2015).
2. ↑  „150+. Главные клубные бомбардиры в истории отечественного футбола". 12-may 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-iyun 2017-yil.
**Izohorik jarayon (V=const)** - Hajm o'zgarmas bo'lganida temperaturaning ortishi (kamayishi) bilan bosimning ortishi (kamayishi) sodir bo'ladi, shuning uchun: 

{\displaystyle dV=0}

Gaz tashqi kuchlarga qarshi ish bajarmaydi,ya'ni:

{\displaystyle dA=PdV=o} ,

Izoxarik jarayon, devorlari qalin, o'zgarmas hajmga ega bo'lgan idishga gazni isitish yoki sovutishda sodir bo'ladi. Kuzatishlarning natijalariga ko'ra, termodinamik jarayonlarda energiyaning bir turdan ikkinchi turga o'tishi va energiyaning saqlanishi kuzatiladi. Ana shu qonun - ''temodinamikaning birinchi' qonuni'' deb ataladi.Termodinamikaning birinchi qonuniga asosan, izoxarik jarayonda gazga uzatilgan issiqlik miqdorining hammasi gaz ichki energiyasining ortishiga sarf bo'ladi:

{\displaystyle dQ=dU.}

Bu jarayonda solishtirma issiqlik sig'imi {\displaystyle C\_{v}} ichki energiya bilan quyidagicha bog'liqdir:

{\displaystyle dU=C\_{v}dT}

Qattiq jismdagi jarayonlarda, jumladan, izotermik jarayonlarda hajm deyarli oʻzgarmagani uchun ular, odatda, Izohorik jarayon

I. j .da hajm oʻzgarishi bilan bogʻliq mexanik ish bajarilmaydi; sistemaning ichki energiyasi oʻzgarishi issiqlik yutilishi (yoki chiqarilishi) tufayli sodir boʻladi va temperaturaning oʻzgarishi (ortishi) bosimning oʻzgarishi (ortishi)ga olib keladi. Ideal gyazdagi I. j. Sharl konunit boʻysunadi (qarang Izohora), real gazlardagi I. j. Sharl qonuniga boʻysunmaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aleksey Vasilkovich Mirtov** (1886-yil 8-avgust, Simbirsk – 1966-yil 3-yanvar, Gorkiy) – sovet metodisti va tilshunosi, professor, filologiya fanlari doktori, til tarixi, dialektologiya va zamonaviy rus tili sohasidagi yirik mutaxassis. Bosh Perm universitetining rus tilshunosligi kafedrasi (1929—1931), Perm pedagogika instituti ijtimoiy-adabiyot fakulteti dekani (1931).

Hayoti
------

Aleksey Vasilkovich Mirtov 1886-yil 8-avgustda Simbirskda tugʻilgan.

1906-yilda u Sankt-Peterburg universitetining tarix va filologiya fakultetiga oʻqishga kirgan va uni birinchi darajali diplom bilan tugatgan. Keyin u yerda fan nomzodi unvonini olgan. Bu yerda ustozlari F.F.Fortunatov, I.A.Boduen de Kurtene, A.A.Shaxmatov qoʻlida taʼlim olgan.

1911-yilda Smolniy institutida rus tili va adabiyotidan, 1913-yilda esa Aleksandr instituti qoshidagi yangi tillar oliy ayollar kurslarida ona tili metodikasi va tilshunoslikka kirishdan dars bergan.

1919-yilda Yekaterinodardagi oʻqituvchilar institutiga direktor etib saylanagan va uni pedagogika instituti qilib qayta tashkil etishda qatnashgan.

1920-yildan Don Pedagogika institutida (Novocherkassk) adabiy-tarix fakulteti dekani va maktabgacha taʼlim muassasasining kotibi boʻlib ishlagan. 1925-yil bahoridan Don universitetida ishlagan. U yerda rus tili (grammatika boʻyicha ilmiy kurs), rus tili dialektologiyasi, ona tili va adabiyoti metodikasi, sirtqi tilshunoslik kurslaridan dars bergan.

1928-yilda SSSR Fanlar akademiyasining dialektologik komissiyasi aʼzosi boʻlgan.

1930-yilda professor unvonini olgan.

1929–1931-yillarda Perm universitetining rus tilshunosligi kafedrasi mudiri boʻlib ishlagan.

1931-yilda Perm pedagogika instituti adabiyot va til kafedrasi mudiri, 1931-yildan Perm pedagogika instituti ijtimoiy-adabiyot fakulteti dekani va rus tili kafedrasi oʻqituvchisi boʻlgan.

1941–1945-yillarda Toshkentda yashagan va Oʻrta Osiyo davlat universitetida dars bergan. 1947–1949-yillarda Yaroslavl pedagogika institutining rus tili kafedrasini boshqargan.

1943-yilda „Rus tili grammatik kategoriyasi" mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan.

1949–1961-yillarda Gorkiy universitetining rus tili va umumiy tilshunoslik kafedrasi mudiri lavozimida ishlagan.

Aleksey Vasilkovich Mirtov 1966-yil 3-yanvarda vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Degtyarev V. I.* Dramaticheskie stranitsi v istorii russkoy orfografii. A. V. Mirtov protiv Ya. K. Grota // Novgorodskiy MION. Internet-konferensiya „KIRILLITsA – LATINITsA – GRAJDANITsA". 15 marta – 15 aprelya 2009 g.
2. ↑  *Yenina I. A.* Aleksey Vasilkovich Mirtov (1886-1966) // Donskoy vremennik.
3. ↑  *Kostitsin V. I.* Rektori Permskogo universiteta. 1916–2006. Izd. 2-e, pererab. i dop. / Perm. un-t. Perm, 2006. 352 s. ISBN 5-7944-0613-5. S. 97.
4. ↑  „*Тураев C.* Пермь. Карла Маркса, 26. 30-е годы // Филолог. Вып. № 6. 2005.". 22-noyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-avgust 2015-yil.
5. ↑  „Кафедра русского языка Ярославскоо университета". 17-oktyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-avgust 2015-yil.
**Muxtor Isoqulov** (1921-yil Suzoq tumani, Oʻsh tumani, Fargʻona viloyati Rossiya imperiyasi — 2008-yil) — sovet, qirgʻiz partiya, davlat va jamoat arbobi. Qirgʻiziston Kompartiyasi Aravon tuman qoʻmitasi birinchi kotibi (1959—1971-yillar), Jalolobod shahar ijroiya qoʻmitasi raisi, Suzoq viloyati ijroiya qoʻmitasi qoʻmitasi raisi boʻlgan. SSSR Oliy Kengashining 7-chaqiriq deputati (1966—1970-yillar), Qirgʻiziston SSR Oliy Kengashining 3- va 6-chaqiriqlari deputati etib saylangan.

Biografiyasi
------------

Muxtor Isoqulov Jalolobod shahri ravnaqiga beqiyos hissa qo‘shgan. Muxtor Isoqulov 1921-yilda Suzoq viloyatida tug‘ilgan. Faoliyatining boshlanishi komsomol harakatini tashkil etish bilan bogʻliq boʻlgan. 1944-yilda Suzoq tuman komsomol komitetining birinchi kotibi etib saylangan. Respublika partiya maktabini tamomlagach, Jalolobod viloyat partiya qo‘mitasi bo‘lim mudirining o‘rinbosari tomonidan tasdiqlangan. 1952-yilda Muxtor Isoqulov Moskvaga KPSS Markaziy Komiteti apparatida ishlash uchun yuborilgan. 1953—1956-yillarda KPSS Markaziy Komiteti huzuridagi Oliy partiya maktabida tahsil olgan.
Muxtor Isoqulov O‘qishni tamomlagach, Suzoq viloyat ijroiya qo‘mitasining raisi etib saylangan. 1959—1963-yillar va 1965—1971-yillarda Aravon viloyat partiya komitetining birinchi kotibi, soʻng Oʻsh viloyat partiya qoʻmitasi apparatida maʼmuriy-moliya organlari boʻlimi mudiri lavozimlarida ishlagan. 1975-yilning kuzida Jalolobod shahar ijroiya qo‘mitasining raisligiga saylanib, o‘n yil davomida shu yerda ishlagan.
Ko‘p yillik fidokorona mehnati uchun Muxtor Isoqulov „Shon-sharaf belgisi" ordeni,Lenin ordeni „Shon-sharaf belgisi" ordeni shuningdek,Qirgʻiziston SSR Oliy Kengashi Prezidiumining Faxriy diplomi koʻplab medallar va faxriy yorliqlar bilan taqdirlangan. SSSR Oliy Kengashining 7-chaqiriq deputati (1966—1970-yil), Qirgʻiziston SSR Oliy Kengashining 3 va 6-chaqiriqlari ikki marta deputati etib saylangan.

Muxtor Isoqulov umrining so‘nggi yillarida „Arslanbob" MChJ bosh direktori lavozimida ishlagan. Jalolobod shahri yaqinida joylashgan „Sho‘rbuloq" dam olish va davolash majmuasiga Muxtor Isoqulovning sharafiga nom berilgan.

Muxtor Isoqulov 2008-yil 21-yanvarda 87 yoshida vafot etgan.

Havolalar
---------

* Список депутатов Верховного Совета СССР 7 созыва
* Жалал-Абаддагы Шор-Булак эс алуучу жана акысыз дарылануучу комплекси

Manbalar
--------

1. ↑  „Список депутатов Верховного Совета СССР 7 созыва". 24-aprel 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-aprel 2019-yil.
2. ↑  Жалал-Абаддагы Шор-Булак эс алуучу жана акысыз дарылануучу комплекси
**Qahramon Dadayev** (1936.15.12, Toshkent) — sozanda (doira), Oʻzbekiston xalq artisti (1977). Glier nomidagi Respublika musiqa maktabi, Hamza nomidagi Toshkent musiqa bilim yurtida taʼlim olgan. Doira ijrochilik anʼanalarini Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist T. Inogomov va Gʻ. Inogomovlardan oʻrgangan. Toshkent xoreografiya bilim yurti (1953—54), Oʻzbek davlat estradasi (1954—57), "Bahor" raqs ansambli (1957—97)da sozanda, mazkur ansambl tashkilotchilaridan. M. Turgʻunboyeva, I. Oqilov, Ye. Baranovskiy va Q. Mirkarimovalar bilan "Uchrashuv", "Havaskor", "Salom" kabi xoreografik kompozitsiyalar hamda "Pilla", "Zang", "Katta oʻyin", "Larzon", "Choʻpon", "Fargʻonacha", "Fargʻona ruboiysi", "Buxorocha", "Xorazmcha" kabi oʻnlab raqslarni sahnaga qoʻyish va yaratishga katta hissa qoʻshgan. Ayniqsa, oʻziga xos tarzda, bir yoʻla 2—3 doirada yakka ijro etgan "Oʻzbek doira usullari" turkumi, katta artistik mahorat bilan ijro etgan doira oʻyin ("Havaskor", "Qoʻgʻirchoq" kabi)lari mashxur. T. Sayfiddinov, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artistlar aka-uka Islomovlar, H. Rasulov, H. Azimov va b. D. shogirdlaridir. 80 dan ortiq mamlakatlarda gastrolda boʻlgan. 6-Jahon yoshlar festivali laureati (1957, Moskva), sobiq Ittifoq Davlat mukofoti laureati (1973). D. haqida "Oʻzbektelefilm" studiyasida "Qahramon Dadayev chaladi" nomli film suratga olingan (1983, rejissyor Sh. Bizatov).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Glyukokortikoidlar** – odam va umurtqali hayvonlar buyrak usti bezlarining poʻstlogʻidan chiqadigan gormonlar. Kimyoviy tuzilishiga koʻra steroid. Gipofiz taʼsirida xolesterindan hosil boʻladi. Adrenokortikotrop garmon glyukokortikoidlar sekresiyasini oshiradi. Organizm hayot faoliyati uchun noqulay sharoitlar (masalan, stress, adaptatsion sindrom) roʻy berganda glyukokortikoidlar koʻp ishlab chiqariladi. Asosiy glyukokortikoidlar: gidrokortizon, kortizon, kortikosteron, 11-degidrokortikosteron. Glyukokortikoidlar asosan uglevodlar almashinuviga taʼsir etadi, jigarda oqsillardan glikogen sintezlanishiga va glyukoza hosil boʻlishiga yordam beradi; yuqori molekulali yogʻ kislotalarining biosinteziga toʻsqinlik qiladi. Glyukokortikoidlar biriktiruvchi va limfa toʻqimalari faoliyatini susaytirib, turli yalligʻlanishlar rivojlanishiga yoʻl qoʻymaydi. Glyukokortikoidlar va ularning sintetik analoglari (gidrokortizon-atsetat, prednizolon) tibbiyot va veterinariyada keng qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb12234069b (maʼlumot)
* LCCN: sh85055358
* LNB: 000334099
* NKC: ph561138

 |
**Amerikancha gotika** – Mashhur amerikalik rassom Grand Wood tomonidan 1930-yilda yaratilgan kartina.

Umumiy tavsif
-------------

Grand Wood avtoportreti. 1932-yil. Figge sanat muzeyi
Grand Wood bu asarini yaratishda Amerika Qoʻshma Shtatlarining Ayova shtatidagi Eldon shahrida joylashgan gotika uslubidagi uy va shu uydan yashagan deb taxmin qilinuvchi insonlardan ilhomlangan. Koʻpchilik sanatsevarlar rasmdagi erkak va ayolni er-xotin degan notoʻgʻri taxminga borishadi. Lekin aslida unday emas. Kartinaning nomi ham uyning qurilish uslubidan kelib chiqib tanlangan.
Asardagi qahramonlar uchun modellikni Woodning singlisi Nan Wood Grem va ularning tish shifokori doktor Bayron Makkibi bajarishgan.

Kartinada tasvirlangan Ayova shtatining Eldon shahrida joylashgan, gotika uslubida qurilgan uy

Yaratilish tarixi
-----------------

1930-yil avgust oyida Grand Wood ilhom izlab yurgan vaqtda, Eldon shahridagi Gotika uslubida qurilgan kichik oq uyni koʻrib qoladi. Uy egalaridan uyning suratini chizish uchun ruxsat olganidan soʻng, keyingi kun kelib moʻyqalam yordamida karton ustida uyning eskizini chizadi. Ushbu eskizda haqiqiy uydagiga nisbatan uchliroq tom va choʻzinchoq deraza tasvirlangan. Asar tsyyor boʻlganda aynan shu jihatlar rasmga oʻzgacha koʻrk beradi.   

Shundan soʻng u uy oldida odamlar boʻlishi kerak degan qarorga keladi va singlisini tasvirini yaratadi. Egniga esa XX asr qishloqlariga monand qilib, eski uslubdagi kiyim kiydiradi. Singlisidan rasm uchun fartuk ham tikishni iltimos qiladi.   

Ota sifatida esa oilaning tish shifokori Doktor Bayron Makkibini tanlaydi.   

Singlisi unga suratdagi insonlar aka-singil emas, ota va qiz boʻlishi kerakligini aytadi va bu Grand Woodga ham yoqib tushadi.

Tanlovda ishtirok
-----------------

Wood bu kartina bilan Chikago sanat institutida oʻtkazilgan rasmlar tanlovida ishtirok etadi. Hakamlardan biri kartinani ,,hajviy valentin: deb ataydi vaa oʻrin berishdan bosh tortadi. Biroq muzey xodimi ularni bronza medali va 300 dollar berishga koʻndiradi. Xuddi shu xodim Institutga rasmni sotib olish kerakligini tushuntiradi va xaligacha rasm shu yerda saqlanmoqda.

Rasmga parodiyalar
------------------

Amerikancha gotika kartinasiga qilingan hazil parodiyalardan biri
Depressiya davridagi rasmning haqiqiy amerikalik sahnani tasvirlash sifatida tushunishi birinchi mashhur parodiyaga, Gordon Parksning 1942-yilda Vashingtonda suratga olingan tozalovchi ayol Ella Uotsonning suratiga turtki berdi. Amerikancha gotika tez-tez parodiya qilinadigan rasmdir. U „Musiqa odami" kabi Brodvey shoularida, „Rokki qoʻrqinchli suratlar shousi" kabi filmlarda va Green Acres , Dik Van Deyk shousi („Uzoq asar") kabi telekoʻrsatuvlarda namoyish etilgan. Shuningdek, Simpsonlar multserialida ham namoyish etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „American GothicDate:". *artic*. Qaraldi: 2-iyul 2022-yil.
2. ↑  „AMERICAN GOTHIC GRANT WOOD REPRODUCTION, HAND-PAINTED IN OIL ON CANVAS". *Van Gog Studio*. Qaraldi: 2-iyul 2022-yil.
**Gidrokortizon**, kortizol -odam, maymun va itlarning buyrak usti bezi poʻstloq qavatida xolesteshidan hosil boʻladigan steroid gormon. Organizmdan asosan siydik bilan ajraladi. Glyukokortikoid taʼsirga ega — jigarda glyukoza hosil boʻlishini va uning qondagi miqdorini oshiradi. G. jigarda oqsil va ribonuklein kislota sintezini barqarorlashtiradi, koʻpgina boshqa toʻqimalar (mas, limfa, muskul toʻqimasi, biriktiruvchi tuqima)da esa bu jarayonni tormozlaydi. G. ajralishini adrenokortikotrop gormon ishtirokida gipofiz tartibga solib turadi. Organizm uchun noxush holat yoki biror kasallik roʻy berganda (qarang Adaptatsiyey sindrom, Stress) G. hosil boʻlishi jadallashadi. G. va uning preparatlari hamda sunʼiy hosilalari — prednizolon, triamsinolon va b. tibbiyot amaliyotida turli kasalliklarni davolashda ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb12397497t (maʼlumot)
* GND: 4160902-5
* LCCN: sh85063384
* LNB: 000334100
* NKC: ph358657

 |
**Adaptatsion sindrom** (**umumiy adaptatsion sindrom**) – kuchli taʼsirot (stressor) ga javoban odam va hayvonlar organizmida roʻy beradigan himoya reaksiyalari majmui; bu reaksiyalar buzilgan muvozanatni qayta tiklash va organizmning ichki muhiti (gomeostaz) ni bir maromda saqlash imkonini beradi. Buyrak usti bezlari poʻstloq qavatining qalinlashishi, ular sekretor faoliyatining tezlashishi, ayrisimon bez, taloq, limfa tugunlarining kichrayishi, qon tarkibining oʻzgarishi (leykotsitoz, limfopeniya), moddalar almashinuvining buzilishi adaptatsion sindromning asosiy belgilaridir. Adaptatsion sindromning vujudga kelishida uch bosqich (himoya kuchlarini ishga solish, rezistentlik va futurdan ketish) farq qilinadi. Adaptatsion sindromning oxirgi bosqichi organizmga uzoq, muddat davomida zararli omillar (fizik, kimyoviy, biologik, ruhiy) taʼsir etishi natijasida roʻy beradi va bu oʻlimga olib boradi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Salihdjan Alemdjanovich Muxamedjanov**(otasining ismidagi variant: Alim Xodjiyev) (1872-yil) — savdogar, Fargʻona viloyati oʻzbek II chaqiriq Davlat dumasi deputati etib saylangan.

Biografiyasi
------------

Salihdjan Muxamedjanov Sulton Murod-bek madrasasi tamomlagan. Salihdjan Muxamedjanov Qo‘qonlik savdogar. Salihdjan Muxamedjanov partiyalarning aʼzosi emas edi. Qishloq xoʻjaligi olib borilgan yerning egasi boʻlgan. Salihdjan Muxamedjanov rus va fransuz tilini bilgan. Parijda sayohat qilgan shuningdek parijda yashagan. Muxamedjanovga tegishli mulk 700 ming rublga baholangan.
Salihdjan Muxamedjanov 1907-yilda Farg‘ona viloyatining tub aholisi orasidan 2-chaqiriq Davlat Dumasiga deputat etib saylangan. Salihdjan Muxamedjanov musulmonlar fraktsiyasiga aʼzosi boʻlgan, fraksiya yigʻilishlari uchun kvartira ijarasini subsidiya qilgan. Fraksiya yig‘ilishlari bir necha bor o‘z xonadonida bo‘lib o‘tgan. Salihdjan Muxamedjanov Duma komissiyalarining aʼzosi emas edi, u Duma munozaralarida qatnashmagan.
Salihdjan Muxamedjanov 1916-yilning ikkinchi yarmida Turkiston general-gubernatori general A.N.Kuropatkin tomonidan Solihdjon Muxamedjonov Toshkent temir yo‘li ishchilarining ahvolini o‘rganishga jalb qilingan. Manbalar Muhammadjonovning so‘rov hisobotida o‘z dindoshlariga nisbatan tanqidiy sharhini taqdim etgan: „Musulmonning, hatto madaniyatsiz odamning bugun deyish va ertaga rad etish odati hech narsani anglatmaydi". Bu aytilgan kontekst aniq emas.

Salihdjan Muxamedjanovning hayitidagi taqdiri va oʻlim sanasi nomaʼlum.

Adabiyotlar
-----------

* *Boiovich M. M.* Chleni Gosudarstvennoy dumi (Portreti i biografii). Vtoroy soziv. M, 1907. S. 505
* Gosudarstvennaya duma Rossiyskoy imperii: 1906-1917. *B. Yu. Ivanov, A. A. Komzolova, I. S. Ryaxovskaya.* Moskva. ROSSPEN. 2008. C. 388.

### Tavsiya etilgan manbalar

* *Kotlyar P, Vays M.* Kak proxodili vibori v Turkestane. Tashkent, 1947;
* Musulmanskie deputati Gosudarstvennoy dumi Rossii, 1906-1917 godi: Sbornik dokumentov i materialov. Ufa, 1998. S. 299;
* *Usmanova D. M.* Musulmanskie predstaviteli v Rossiyskom parlamente, 1906-1917. Kazan, 2005.
* Rossiyskiy gosudarstvenniy istoricheskiy arxiv] Fond 1278. Opis 1 (2-y soziv). Delo 285; Delo 626. List 98;
* Tsentralniy gosudarstvenniy arxiv Respubliki Uzbekistan. Fond I-1. Opis 27. Delo 651. List 2.

Manbalar
--------

1. ↑  „*Боиович М. М.* Члены Государственной думы (Портреты и биографии). Второй созыв. М, 1907. С. 505.". 5-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-iyun 2015-yil.
2. ↑  В источнике  (Wayback Machine saytida 2015-06-19 sanasida arxivlangan) дата выборов **7 июня 1907 года**, но это явная опечатка, так как Дума была распущена за 4 дня до того.
3. ↑  *Ковалёв П. А.* Тыловые рабочие Туркестана в годы Первой мировой войны (1916 - май 1917 гг.). Ташкент: Госиздат Уз. ССР, 1957. С. 120.
**Xadicha Aminova** (1909.13.5, Andijon viloyati Jalaquduq tumani — 1989.20.8, Andijon) — Oʻzbekiston xalq artisti (1939). 1930-yildan Andijon teatrida ishlagan. A. 100dan ortiq rollarni ijro etgan. Asosiy rollari: Xonzoda („Boy ila xizmatchi"), Maysara („May-saraning ishi"), Dilbar („Tor-mor"), Xolnisa xola, Boʻston buvi („Shohi soʻzana", „Ayajonlarim"), Kabanixa („Momaqaldiroq") va hokazo „Oʻzbekfilm" kinostudiyasi filmlarida qatnashgan: Jamol opa („Fargʻona qizi"), Gulsumbi-bi („Qutlugʻ qon"), Xadicha opa („Yorqin yoʻl"). A. yaratgan obrazlar samimiyligi, qahramon hissiyotining toʻla ochib beri-lishi bilan eʼtiborni jalb qiladi. A. ona rollarini mahorat bilan ijro etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Usul nomini olgan, oshxona taymer-pomidori
„**Pomodoro usuli**" (italyancha: *tecnica del pomodoro*) - vaqtni boshqarish usuli, 1980-yillarning oxirida Franchesko Cirillo tomonidan taklif qilingan. Texnika chuqur konsentratsiya(diqat) va qisqa tanaffuslar tufayli kamroq vaqt sarflagan holda ish samaradorligini oshirishni oʻz ichiga oladi. Klassik texnikada vaqt segmentlari — „pomodorolar" yarim soat davom etadi: 25 daqiqa ish va 5 daqiqa dam olish.

Asosiy tamoyillari
------------------

1. Bajarmoqchi boʻlgan vazifalar haqida qaror qabul qiling, ustuvorlikni belgilang (buning uchun Eyzenxauer matritsasi qollash tavsiya qlinadi);
2. Taymerni 20-25 daqiqaga oʻrnating;
3. Taymer signaliga qadar chalgʻitmasdan ishlang;
4. Qisqa tanaffus qiling (5 daqiqa);
5. Har 4-pomodorodan keyin uzoq tanaffus qiling (15-30 daqiqa);

Asboblari
---------

Usulni yaratuvchisi va boshqalar mexanik taymer, qogʻoz va qalam yordamida past texnologiyali yondashuvni ragʻbatlantiradi. Taymerning jismoniy oʻrnatilishi foydalanuvchining vazifani bajarishga boʻlgan qatʼiyatini taʼkidlaydi, belgi vaqt tugashini eslatadi va qoʻngʻiroq tanaffus haqida xabar beradi. Oqim va diqqat bu jismoniy ogohlantirishlar bilan bogʻliq. Biroq, usul bilan ishlash uchun bir qator ilovalar mavjud.

Chalgʻitadigan narsalar bilan qanday kurashish kerak?
-----------------------------------------------------

Chirillo har qanday chalgʻitishni 20-25 daqiqaga bir chetga surib qoʻyish mumkinligini taʼkidladi va taymerni toʻxtatib turmaslikni maslahat berdi. Agar kuta olmasangiz, taymerni oʻchirishingiz, kerakli narsani qilishingiz va taymerni qayta ishga tushirish orqali ishga qaytishingiz kerak.

Kechiktirishning (prokrastinatsiya) oldini olish uchun taymerni maʼlum bir vazifani tugatgandan keyin ham erta oʻchirish tavsiya etilmaydi: siz keyingi savolga yoki keyingi rejalashtirishga kirishishingiz kerak.

Manbalar
--------

1. ↑  Cirillo, Francesco*. The Pomodoro Technique*.  (Wayback Machine saytida 2012-09-16 sanasida arxivlangan)
2. ↑  Burkeman, Oliver*. Help!: how to be slightly happier, slightly more successful and get a bit more done*. Edinburgh: Canongate, 2011 — 139—140 bet. ISBN 978-0-85786-025-5.

Adabiyotlar
-----------

* Nöteberg Sh. Pomodoro vaqtni boshqarish: Qanday qilib kamida 25 daqiqa bir narsaga diqqatni jamlash kerak. — M.: Alpina nashriyoti, 2013 yil
**Amorf tillar** (yun. amorphos — shaklsiz) — affikslar bilan soʻz yasalishi va soʻz oʻzgarishi boʻlmagan tillar. Soʻzlararo grammatik aloqa bitishuv yoki yordamchi soʻzlar vositasida yuzaga chiqadi. Amalda Amorf tillar kamchilikni tashkil etadi, ammo barcha tillarda unga xos unsurlar uchraydi (mas, hind-yevropa, turkiy, fin-ugor va boshqalar). Amorf tillar ga eng yaqin tillar — xitoy, Vetnam, eve va boshqa Amorf tillarda mustaqil soʻzlar yordamchi soʻz vazifasida ham keladi. Masalan, xitoy tilida ge (arava), shong (ust) soʻzlari qoʻshilib — geshong (aravaning usti yoki arava ustida) hosil boʻladi. Bu xususiyat tibet-birma tillarida kuchli.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pasquale Padalino** Italyancha talaffuzi: paˈskwaːle padaˈliːno

```
1972-yil 26-iyulda tugʻilgan. Italiyan futbol murabbiyi hamda sobiq markaziy himoyachi, soʻnggi paytlarda Italiya C Seriyasining Siena klubi bosh murabbiyi sifatida faoliyat yuritgan.
```

Faoliyati davomida Padalino AQSHning „Foggia", „Bolonya 1909" (ikki marta), AQShning "Lecce ", „Fiorentina" (bu yerda u Lorenzo Amoruso, keyinchalik „ Rangers" futbol klubi bilan hamkorlikni yo‘lga qo‘ygan), „ Inter" (jamoa tarkibida faqat bir marta maydonga tushgan) sharafini himoya qilgan. Udinese Calcio jamoasiga qarshi Italiya kubogi bahsida raqib jamoa tarkibida toʻp surayotgan Roberto Muzzi bilan toʻqnashib ketish natijasida olgan jarohatidan soʻng, futbolchi oʻng tizzasidan jarohatlanadi va mavsumning qolgan qismini oʻtkazib yuborishga majbur boʻlgan. Padalino 2004-yilga kelib Komo Kalsio 1907 futbol klubida futbolchilik faoliyatini yakunlagan.

Padalino terma jamoa oʻyiniga faqat bir marotaba jalb etilgan boʻlib, ushbu oʻyin 1996-yilda Bosniya-Gersegovinaga qarshi oʻrtoqlik oʻyini hisoblanadi.

Murabbiylik faoliyati
---------------------

2004-yilda nafaqaga chiqqan Padalino amakivachchasi Gian Piero Venturaga yordamchi murabbiy sifatida Hellas Verona jamoasida ish boshlagan hamda Padalino mavsum oxirida birinchi jamoasi Foggiaga qayta qoʻshilish uchun maʼmuriy kotibi sifatida jamoaga ketdi.

2007-2008- yillarda Padalino yana Venturaga ikkinchi murabbiy sifatida qoʻshildi, hozir Piza Calcio jamoasida ikkinchi darajali murabbiy hisoblanadi.

2009-10-yillarda Padalino mavsum oxirigacha Ikkinchi diviziondagi Nocerina klubida bosh murabbiy sifatida faoliyatini boshlagan.

2012-yil 7-avgustda u D Seriyada "Foggia "jamoasining yangi murabbiyi etib tayinlangan. U 2014-yilda jamoani Lega Proga koʻtarilishida muhim ishlar amalga oshirgan, maqsadiga erishgach Padalino klubni tark etgan.

2014-yilning noyabrida u Lega Proda Grosseto jamoasining yangi menejeri lavozimini egallagan, ammo u 2015-yilning yanvarida, mavsum tugashidan oldin vazifasidan ozod qilingan.

Yutuqlari

* Italiya kubogi : 1995-96, ikkinchi oʻrin 1998-99
* Italiya Superkubogi : 1996 yil

Havolalar
---------

* Inter arxiv statistikasi (in Italian)
* Pasquale Padalino Soccerwayda

Manbalar
--------

1. ↑  „UDINESE-INTER 2-1, CALO DEI NERAZZURRI NELLA RIPRESA, NONOSTANTE IL POSITIVO RIENTRO DI VIERI". *Inter Official Site*. 30-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-iyun 2021-yil.
**Kim Gim Son** (1909 — vafot etgan yili nomaʼlum) — Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Quyi Chirchiq tumani, Budyonniy nomidagi kolxoz rahbari. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1949).

Hayoti
------

Kim Gim Sun 1909-yilda Koreyada dehqon oilasida tug'ilgan (boshqa ma'lumotlarga ko'ra, Primorsk viloyatining Nikolsk-Ussuriysk tumanida). U 1924-yildan Posyet qishlog'idagi baliqchilik artelida va 1928-yildan Posyet viloyatidagi "Birinchi" baliqchilik kolxozida ishlagan. 1931-yilda Qizil Armiya safiga harbiy xizmatga chaqirilgan. Nikolsk-Ussuriyskdagi 76-chi Kareliya otishma polkida xizmat qilgan.

Kim Gim Sun harbiy xizmatni o‘tab, Ussuri viloyati Mixaylovskiy tumani Vozdvijenka qishlog‘idagi 442-yo‘l qurilish uchastkasida ishchi bo‘lib ishlagan (1933-1934). 1934-yildan boshlab u Vladivostokdagi dengiz floti boshqarmasida harbiylashtirilgan xavfsizlik xizmatida xizmat qilgan. 1936-yildan Primorskiy mintaqalararo savdo hududida yuk tashuvchi bo'lib ishlagan.

1937-yilda O‘zbekiston SSRga surgun qilingan. Dastlab u Buxoroda yashab, mahalliy oziq-ovqat do‘konida sotuvchi bo‘lib ishlagan. 1938-yildan Buxoro viloyatidagi "Mexnat" kolxozida mardikor bo‘lib ishlagan. 1940-yildan Romitan tumanida ishlay boshladi. 1940 yilda VKP(b) safiga qoʻshildi.

1944-yildan Quyi Chirchiq tumani Budyonniy nomidagi kolxozda sholichilik mudiri bo'lgan. 1948-yilda Kim Geum Sonning bo‘linmasi 5 gektar maydonning har gektaridan o‘rtacha 88,6 sentnerdan sholi oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1949-yil 18-maydagi farmoni bilan u Lenin ordeni va "O‘roq va "Bolg‘a" oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. Kim Gim Sonning vafot sanasi aniq emas.

Adabiyotlar
-----------

Havolalar
---------
**Lapar** — musiqiy folklor janri; voqeabandligi va kuy tuzilishi jihatidan uncha murakkab boʻlmagan, tor diapazonli, naqarotsiz, cholgʻu joʻrligisiz aytiladigan qoʻshiqlarga yaqin. Ikki turi mavjud: 1) toʻy marosimi, xalq sayili, hashar kabi yiginlarda yigit va qizlar tomonidan tarafma-taraf boʻlib dialog shaklida ijro etiladigan laparlar. Bunda davradagi qizlar navbatmanavbat xohlaganiga "lapar soladi", bunga yigit javob qaytarishi kerak. Mos javob qaytarilsa, dastroʻmol, belbogʻ kabi sovgʻalar beriladi. Laparni maxsus laparchi ayollar boshqarib boradi. Marosim laparlarning kuylari, koʻpincha, epik tusda, nutqdosh yoki kuychan ohanglarda boʻladi. Bularda, asosan, yigit va qizning muhabbat kechinmalari, orzu-umidlari aks etadi, shuningdek, yengil hajv va yumor ham qoʻshilib ketadi. Toʻrtlik shaklidagi termalardan iborat boʻlgan laparning bu turi, asosan, Toshkent viloyati va Janubiy Qozogʻiston oʻzbeklari orasida keng tarqalgan; 2) oʻyin lapar Xorazm xalfalari, Buxoro sozandalari orasida "labidan", "labi uchidan" aytiladigan, yengil harakterdagi qoʻshiqlarga nisbat berilgan. Odatda, ikki kishi galma-galdan raqs tushib ijro etadi. Kuylari yengil, oʻynoqi, jozibali boʻladi. Yakka qoʻshiqchi tomonidan cholgʻu joʻrligida ham raqs bilan aytiladi. Xalq orasida "Qora soch", "Oyijon", "Qilpillama", "Bilak uzuk", "Nahoru nashta" kabi L.lar ommalashib ketgan. Lapar ijrochilaridan Tamaraxonim, G. Otaboyeva va boshqa mashxur. Xalq laparlari oʻzbek kompozitorlari tomonidan qayta ishlanib, xor, vokal-simfonik, estrada musika asarlaridan keng oʻrin olgan. Laparlar baʼzan, keng maʼnoda, umuman qoʻshiq tushunchasini ham ifodalaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vasil Yakovich Yemtsov** (1905-yil, Toʻqmoq qishlogʻi, Pishpek tumani, Rossiya imperiyasi – 1964-yil 3-iyul, Toshkent shahri, Oʻzbekiston) – sovet va oʻzbek davlat arbobi, Toshkent-savdo temir yoʻl deposi haydovchisi, Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashining Prezidium raisi oʻrinbosari. Oʻzbekiston SSR Oliy Radasi deputati. SSSR Oliy Kengashining 1-4-chaqiriq deputati.

Hayoti
------

Vasil Yakovich Yemtsov 1905-yilda Turkiston general-gubernatorligining Toʻqmoq qishlogʻida (hozirgi Qirgʻiziston) yollanma ishchi oilasida tugʻilgan. U ikki sinfli cherkov maktabini tamomlagan. Mehnat faoliyatini 1919-yilda etikdoʻzlik ustaxonasida shogird sifatida boshlagan. Keyinchalik Oʻrta Osiyo temir yoʻllarida ishlagan va ish bilan birgalikda taʼlim olishni davom ettirgan.

1923–1927-yillarda Toshkentdagi Kaganovich (Oktyabr inqilobi nomidagi) zavodida qozonxonachi, montyor boʻlib ishlagan.

1927–1938-yillarda parovoz mashinistining yordamchisi, Oʻrta Osiyo temir yoʻlining Toshkent temir yoʻl deposi lokomotiv mashinisti boʻlgan.

Vasil Yakovich Yemtsov 1938-yilda Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi aʼzosi boʻlgan.

1938-yilda O‘zbekiston SSR Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi raisining oʻrinbosari boʻlgan.

1938–1958-yillarda Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashi Prezidiumi raisining oʻrinbosari boʻlgan.

1958-yildan 1964-yil 3-iyulgacha Oʻzbekiston SSR Vazirlar Soveti huzuridagi Ishchilarni koʻchirish va tashkiliy ishga qabul qilish bosh boshqarmasi boshligʻining oʻrinbosari boʻlgan.

Vasil Yakovich Yemtsov 1964-yil 3-iyulda Toshkent shahrida vafot etgan. U 1964-yil 4-iyulda shahar qabristoniga dafn etilgan.

Mukofotlari
-----------

Vasil Yakovich Yemtsov 1936-yil 4-aprelda Lenin ordeni bilan taqdirlangan. Shuningdek, u uchta „Mehnat Qizil Bayroq" ordeni, „Qizil yulduz" ordeni, „Hurmat Belgisi" ordeni va boshqa bir qancha medallar bilan ham taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „История Ташкента в датах". *www.sklyarevskiy.livejournal.com*. Qaraldi: 18-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „ЕМЦОВ - это... Значение слова ЕМЦОВ Больше". *www.sinonim.org*. Qaraldi: 18-noyabr 2023-yil.
Ushbu **"AN-NA'IM UL-KABIR"** arabcha-o'zbekcha lug'at, Toshkent Abdulla Qodiriy nomidagi xalq merosi nashriyoti to

monidan 2003-yil nashr qilingan va 2021-yili Toshkent: Muharrir nashriyoti qaytadan nashr qilgan. Kitobning hajmi 806 bet hisoblanadi. Lug’atninig eski nashrida mavjud bo’lmagan 8000 ga  yaqin so’z va iboralar yangi nashrga kiritilgan. Shuningdek, **"An-Na’im"** lug’ati tarkibiga kirgan 7000 ga yaqin so’zning yangi ma’nolari kashf etilib, lug’atga kiritilgan, illyustratsiya xarakteridagi misollar bilan ma’nolar konkretlashtirilgan. Bu yangi kiritilgan so’zlar ayrim qismini arabiy istorizm va arxaizmlar, kishi nomalari va geografik atamalar tashkil etadi.

Ushbu nashr arabshunoslik va islomshunoslik sohalarida ish olib borayotgan mutaxasislar, ustozlar, tarjimonlar, shu sohada ta’lim olayotgan talabalar bilan birga arab tili tarixi leksikasi, geografik atamalari, kishi nomlari, arab xalq etrognafiyasi bo’yicha ish olib borayotgan ilmiy tadqiqochilarga mo’ljallangan.

Shuningdek, bu lug’atdan turkiy tillar tarixi, fors-tojik tillari, hind tili bo’yicha mutaxasislar ham foydalanishlari mumkin.

Ushbu lug’atni nashr etish Namangan davlat universiteti filologiya fakulteti o’quv-uslubiy kengashining 2012-yil 29-avgustidagi yig’ilishida ma’qullangan.
**Muhammad ibn Mansuribn Muhammad al-Kunduriy** (Abu Nasr) — faqih va shoir. Sulton Tug‘rulbekning vaziri. U milodiy 1024-yil (hijriy 415-yil)da Naysoburning Kundur qishlog‘ida tavallud topgan. Yoshlik yillarida fiqh ilmidan va sheʼriyatdan taʼlim olgan. O‘z zamonasida katta obro‘-eʼtiborga sazovor bo‘lgan. Xorazmda voliy bo‘lgan. Keyinchalik Bag‘dodga ko‘chib o‘tgach, xalifa Qoim biamrilloh tomonidan unga „Sayyidul vuzaro" („Vazirlar sayyidi") laqabi berilgan. Nazm va nasrlari bor. To‘qqiz yil vazir bo‘lgan va keyinchalik uning barcha mol-mulki, shu jumladan 300 ta qullari ham musodara qilingan. U milodiy 1064-yil (hijriy 456-yil)ning zulhijjaoyida 42 yoshida Maravruzda dorga osib o‘ldirilgan, boshini kesib olib, shahar bo‘ylab aylantirishgan. Kunduriyning biror jinoyatga qo‘l urgani haqida hech qanday maʼlumot yo‘q.

Manbalar
--------

1. ↑  Z. Munavvarov va boshqalar*. Ренессанс олимлари қомуси* (oʻzbekcha, inglizcha va arabcha), 2021-yil — 113 bet. ISBN 978-9943-7557-7-2.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Renessans olimlari qomusi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Davlat bayrogʻi** — davlatning asosiy ramzlaridan biri: rasmiy, boshqa davlatlardan farqlovchi belgisi, emblemasi. Davlat bayrogʻining tasviri maxsus qonun yoki konstitutsiya bilan belgilanadi. Davlat suverenitetining ramzi hisoblanadi. U gerb yoki boshqa emblema tasvirlangan bir yoki koʻp rangli alvondan iborat boʻladi (jahondagi davlatlar bayroqlari tasviri haqida tegishli maqolalarga qarang). Davlat bayrogʻi davlat muassasalari, elchixonalar, konsulliklar, vakolatxonalar, bojxonalar va hokazolar binolarida koʻtariladi. Milliy bayramlar kunlari elchixonalar, vakolatxonalar, konsulliklar oʻz mamlakati bayrogʻini koʻtaradi. Davlat bayrogʻi, shuningdek, marosimlar paytida, xalqaro sport sovrinlari topshirilayotganda va boshqa xollarda ham koʻtariladi.

Oʻzbekistan Respublikasi Davlat bayrogʻining sxematik va rangli tasviri „Oʻzbekiston Respublikasining Davlat bayrogʻi toʻgʻrisida"gi qonun (1991-yil 18 noyabr)da tasdiqlangan. Oʻzbekistan Respublikasi Davlat bayrogʻi bayroqning butun uzunligi boʻylab toʻq moviy rang , oq rang va toʻq yashil rangli uchta endan tashkil topgan toʻgʻri toʻrtburchak shaklidagi matodir. Bayroqning yuqori qismida yarim oy va 12 yulduz tasviri tushirilgan. Bayroqning uzunligi 250 sm, kengligi 125 sm ga teng (155-betdagi tasvirga qarang). Oʻzbekistan Respublikasining Davlat bayrogʻi xalqaro maydonda; OʻzR rasmiy delegatsiyalarining xorijiy mamlakatlarga safarlari chogʻida, xalqaro tashkilotlarda, anjumanlarda, jahon koʻrgazmalarida, sport musobaqalarida OʻzRning timsoli boʻladi. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bayrogʻi va uni koʻtarish bilan bogʻliq tartib-qoidalar yuqoridagi qonunda belgilangan. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bayrogʻi doimiy suratda, jumladan, mamlakat Prezidenti, Oliy Majlis, Oʻzbekiston hukumati, xalq deputatlari mahalliy kengashlari, hokimliklar ish olib borayotgan binolarda, Oʻzbekistonning rasmiy delegatsiyalari qatnashayotgan xalqaro tadbirlarda, bayram kunlari — vazirliklar, davlat qumitalari va muassasalari, korxonalar va tashkilotlar binolari, shuningdek, uy-joy binolarida koʻtariladi.

Yana qarang
-----------

* Davlat gerbi

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nauan Hazrat masjidi** (qozoqcha: *«Науан Хазірет» мешіті*; ruscha: *Мечеть «Науан Хазрет»*) – Qozogʻistonning shimoliy qismidagi Oqmoʻla viloyatining poytaxti Koʻkshetau shahri markazidagi masjid. 2010-2015-yillarda shahar aholisining xayriya mablagʻlari hisobidan qurilgan minoralari 45.5 metr (149 ft), gumbazi esa 25 metr (82 ft) balandlikka ega.

Masjid 2015-yil 16-sentyabrda jamoat foydalanishi uchun ochilgan. Masjidning umumiy maydoni 5,138 m2 (55,300 kv. ft) boʻlib, u oʻzida 1200-1400 nafar namozxonni sigʻdira oladi. Ibodat qiluvchilar ibodat paytida jinsiga qarab ajratiladi; ayollar ikkinchi qavatda (balkonda), erkaklar birinchi qavatda namoz oʻqishadi.

Tarixi
------

Masjid Koʻkshetaudagi eng katta masjidlardan biri hisoblanadi. Masjid musulmon axloqini targʻib qilgan ilohiyot olimi, chor Rossiyasida qozoqlar haq-huquqlari uchun kurashgan, boʻysunmas jangchi sifatida tanilgan Nauryzbay Talasov (1843—1916) nomi bilan atalgan.

Dizayni va qurilishi
--------------------

Masjid qurilishi 2010-yilning mart oyida boshlangan, 16-sentyabr kuni esa masjidning rasmiy ochilish marosimi boʻlib, shaharning noyob obyektlari roʻyxatiga kiritilgan. Masjid qurilishida eng yangi va zamonaviy texnologiyalardan foydalanilgan.

Masjidning umumiy maydoni (atroflaridagi bogʻlar bilan) 15,279 m2 (164,460 kv. ft) ni tashkil etadi. Masjidning oʻzi esa 5,138 m2 (55,300 kv. ft) lik maydonda joy olgan. Masjidning dizayni klassik islomuslubiga monand tarzda, qozoq naqshlari bilan bezatib shakllantirilgan. Masjidning asosiy zali tomiga gumbaz (diametri – 12 m [39 ft], balandligi— 25 m [82 ft]) oʻrnatilgan. Masjid atrofidagi toʻrttaminoralarning balandligi 45.5 m (149 ft) ni tashkil etb, ular Oqmoʻla viloyatidagi eng baland minoralar hisoblanadi. Masjidning tashqi va ichki devorlari aglay, travertin bilan bezaklangan, ichki dizaynda oq marmardan keng foydalanilgan. Bu yerda umumiy hisobda 45 dona qandil mavjud.

Yana qarang
-----------

* Qozogʻistonda islom
* Qozogʻistondagi masjidlar roʻyxati
* Yevropadagi masjidlar roʻyxati
* Osiyodagi masjidlar roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  *A mosque was opened in Kokshetau for 1.5 billion tenge.*
2. ↑  „One of the largest mosque in Kazakhstan was opened in Kokshetau". Qaraldi: 17-sentyabr 2020-yil.
3. ↑  „A new mosque "Nauan Khazret" was opened in Kokshetau". Qaraldi: 5-sentyabr 2020-yil.
4. ↑  „Opening Day". Qaraldi: 17-sentyabr 2020-yil.

Havolalar
---------

* Nauan hazrat masjidi video

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Nauan Hazrat masjidi*** haqida turkum mavjud |
**Shoh-Do Shamshira masjidi** (forscha: مسجد شاه دوشمشیره, pushtucha: *شاه دوشمشېره جومات*), nomi **„Ikki qilich shohi masjidi"** deb tarjima qilingan boʻlib, Afgʻonistonning Kobul shahridagi ikki qavatli sariq masjid (2-tuman) Andarabi yoʻlida, Kobul daryosi va Shoh-Do Shamshira koʻprigida shahar markazida joylashgan. Masjid Omonullaxon davrida (1919–1929) qurilgan. U Istanbuldagi Oʻrtakoʻy masjididan andoza olgan. Ushbu masjidning dizayni islom diniy meʼmorchiligi uchun juda gʻayrioddiy hisoblanadi. Uning italyancha dekorativ shlyapasi koʻrinishiga ega, baʼzilar „Afgʻon barokkosi" deb taʼriflagan qiziqarli koʻrinishni oʻzida namoyon etadi.

Masjid moʻgʻul sarkardasi Chin Temurxonning qabri yonida joylashgan boʻlib, u ham Markaziy Osiyoli temuriyzoda Boburning amakivachchasi boʻlgan. Chin Temur Hindistonning katta qismini zabt etishga yordam bergan. U asosiy vazifani bajargan Xanva jangi bilan mashhur. Masjiddan uncha uzoq boʻlmagan joyda Afgʻonistondan Hindistonga bostirib kirgan. Bu yerda shimoliy Hindiston (shu jumladan, zamonaviy Pokiston va Bangladesh)da musulmonlar hukmronligini oʻrnatgan Bobur va boshqa koʻplab mashhur musulmon qoʻmondonlarining maqbaralari joy olgan.

Ziyoratgoh 2015-yil 19-martda Farxunda oʻldirilgan joy hisoblanadi.

2021-yil iyun oyida masjid toʻliq taʼmirlandi.

Yana qarang
-----------

* Afgʻonistondagi masjidlar roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  *Afghanistan* Girardet, Edward:. Geneva: CROSSLINES Communications, Ltd. 1998 — 291 bet.
2. ↑  Ahmed, Faiz*. Afghanistan Rising: Islamic Law and Statecraft Between the Ottoman and British Empires*. Cambridge, MA: Harvard University Press, 2017 — 284 bet. ISBN 9780674982161.
3. ↑  „Shah-Do Shamshira Mosque in Kabul, Afghanistan" (en). *GPSmyCity*. Qaraldi: 16-oktyabr 2020-yil.
4. ↑  *Joseph Goldstein*. „Woman Killed in Kabul Transformed From Pariah to Martyr". *The New York Times* (29-mart 2015-yil). Qaraldi: 30-mart 2015-yil.
5. ↑  „Shah do Shamshira Mosque Renovated in Kabul | MUDL". 16-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-oktyabr 2023-yil.

Havolalar
---------

* Media related to Shah-Do Shamshira Mosque at Wikimedia Commons
**Vladimir Nikolayevich Kulikov** (1908-yil 4-avgust, Sankt-Peterburg, Rossiya imperiyasi – 1990-yil 24-aprel, Toshkent) – Paxta-Orol sovxozi direktori, Qozogʻiston davlat va partiya yetakchisi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1959). Qozogʻiston SSR Oliy Kengashi deputati.

Hayoti
------

Vladimir Kulikov 1908-yilda Sankt-Peterburgda tugʻilgan. 1930-yil boshida u Oʻzbekistonga koʻchib oʻtadi va Kermen paxta zavodida ish boshlaydi. Mehnat faoliyatini zavodda mexanik yordamchisi sifatida boshlagan va shu zavoddagi mehnat faoliyatini yakunlagach, uning direktori etib tayinlangan. 194-yilda Oʻzbekiston SSR paxta sanoati xalq komissarining oʻrinbosari etib tayinlandi. 1943-yildan Ulugʻ Vatan urushida qatnashgan. Demobilizatsiyadan soʻng Oʻzbekistonga qaytib, 1953-yilgacha partiya rahbarlik lavozimlarida ishladi. 1953-yil oktyabrda Chimkent viloyatidagi „Paxta-Orol" paxtachilik sovxoziga direktor etib tayinlanadi. 1965-yildan Oʻzbekiston SSR Davlat plan komitetida ishlagan.

Vladimir Kulikov rahbarligida „Paxta-Orol" sovxozi Chimkent viloyatidagi yetakchi qishloq xoʻjaligi kolxozlaridan biriga aylandi. Kolxoz 8,5 ming ga paxta va 2,5 ming ga gʻalla maydonlaridan iborat edi. 1954-yilda sovxoz 5250 gektar ekin maydonining har gektaridan oʻrtacha 34 sentnerdan paxta xom ashyosi oldi. Ushbu yuqori koʻrsatkichlari uchun Vladimir Kulikov Lenin ordeni va Xalq xoʻjaligi yutuqlari koʻrgazmasining oltin medali bilan taqdirlangan.

1956—1957-yillarda „Paxta-Orol" sovxozi paxta xomashyosi hosildorligi gektariga 35 sentnerga yetkazildi. Sovxozni samarali boshqargani uchun Vladimir Kulikov 1959-yilda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoniga sazovor boʻldi.

Qozogʻiston SSR Kompartiyasi Chimkent viloyat qoʻmitasi aʼzosi, Xalq deputatlari Chimkent viloyat Kengashi va Qozogʻiston SSR Oliy Kengashi deputati etib saylangan.

1990-yil 24-aprelda vafot etgan va Toshkentdagi Botkin qabristoniga dafn etilgan.

Mukofotlari
-----------

* Qizil Yulduz ordeni;
* Mehnat Qizil Bayroq ordeni;
* Sotsialistik Mehnat Qahramoni – SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1959-yil 25-dekabrdagi farmoni bilan;
* Ikki marta Lenin ordeni.

Manbalar
--------

1. ↑  „КУЛИКОВ ВЛАДИМИР НИКОЛАЕВИЧ(Государственный...)". *www.tashkentpamyat.ru*. Qaraldi: 10-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Герой Социалистического Труда Куликов Владимир". *www.warheroes.ru*. Qaraldi: 10-noyabr 2023-yil.
3. ↑  „Куликов Владимир Николаевич :: Память народа". *www/pamyat-naroda.ru*. Qaraldi: 10-noyabr 2023-yil.