recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Azat Ilyasovna Shibanova** (qozoqcha: *Азат Ілиясқызы Шибанова*, 1933-yil 5-avgust, Toshkent, SSSR – 2021-yil 7-yanvar, Olmaota, Qozogʻiston) – sovet va qozoq onkolog olimi, tibbiyot fanlari doktori (1981), professor (1990).

Sogʻliqni saqlash xodimi, Qozogʻiston onkologiya xizmati faxriysi, Qozogʻiston Respublikasida klinik sitologiya asoschisi, Qozogʻiston Respublikasi Klinik sitologlar assotsiatsiyasining faxriy prezidenti va Xalqaro sitologiya akademiyasining aʼzosi.

Tarjimai holi
-------------

Azat Ilyasovna 1933-yilda Toshkent shahrida, taniqli sharqshunos olim, diplomat, jurnalist va oʻqituvchi, siyosiy va jamoat arbobi Ilyos Axmetov oilasida tavallud topgan.

Shibanova 1957-yilda OlmaOta shahridagi Davlat tibbiyot institutining davolash fakultetini imtiyozli diplom bilan tugatib, normal va patologik anatomiya fakultetining aspiranturasiga oʻqishga kirgan.

Azat 1960-yilda oʻsha paytda tashkil etilgan Qozogʻiston onkologiya va radiologiya ilmiy-tadqiqot institutiga ishga taklif qilingan. Mehnat faoliyatini oʻsma sitologiyasi laboratoriyasida kichik ilmiy xodim sifatida boshlagan. 1969-yilda ushbu laboratoriyani boshqargan.

Azat Ilyasovna 1978-yilda Qozogʻiston Sogʻliqni saqlash vazirligining bosh sitologi boʻlgan. U Qozogʻiston Respublikasi uchun sitologik xizmat tizimini yaratgan. Uning tashabbusi bilan barcha viloyat onkologiya klinikalarida markazlashgan sitologik laboratoriyalar tashkil etilib, bugungi kungacha muvaffaqiyatli faoliyat yuritmoqda.

Shibanova 2021-yil 7-yanvarda vafot etgan.

Ilmiy, adabiy asarlari
----------------------

Shibanova 1967-yilda „Arterioz kanalining morfogenezi masalasi" mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1982-yilda N. Bloxin nomidagi Rossiya onkologiya ilmiy markazida „Sitologik usul diagnostikasi va qiziloʻngach saratoni va saraton kasalligini davolash samaradorligini baholash" mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilib, tibbiyot fanlari doktori unvonini olgan. 1990-yilda „Onkologiya" ixtisosligi boʻyicha professor ilmiy unvoni berilgan.

Azat Ilyasovna 2012-yilda Moskvada nashr etilgan „Qiziloʻngach, oshqozon va ichak kasalliklarining sitologik diagnostikasi" atlas qoʻllanmasining hammuallifidir.

Manbalar
--------

1. ↑  „Ассоциация выпускников КазНМУ — Шибанова Азат Ильясовна".  kaznmu.kz (1957-yil 31-iyul). 2022-yil 14-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 14-fevral.
2. ↑  „Ушла из жизни доктор медицинских наук, профессор, основатель Центральной Цитологической Лаборатории ТОО «Оздоровительный центр Масимова» Шибанова Азат Ильясовна".  ТОО «Оздоровительный центр Масимова» (2021-yil 7-yanvar). 2022-yil 14-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 14-fevral.
3. ↑  „Ушла из жизни известный казахстанский онколог, профессор Азат Шибанова".  tengrinews.kz» (2021-yil 7-yanvar). Qaraldi: 2022-yil 14-fevral.
4. ↑  „Азат Шибанова "Способ определения степени течения воспалительного процесса верхних дыхательных путей у детей"".  База патентов Казахстана (2009-yil 15-oktyabr). Qaraldi: 2022-yil 14-fevral.
**„Ulugʻbek xazinasi"** — oʻzbek yozuvchisi Odil Yoqubov qalamiga mansub roman. Asarda temuriylar hukmronligi va olim Mirzo Ulugʻbek shaxsiy hayoti, fojiaviy qismati, shogirdi Ali Qushchi hamda Qalandar Qarnoqiy qay tarzda Mirzo Ulug'bek kitoblarini saqlab qolishgani kabi voqealar yoritilgan. Asar Yoqubovning eng sara asari hamda oʻzbek adabiyotidagi eng muhim romanlarning biri hisoblanadi.

Roman ilk marotaba 1973-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. Oʻn marotabadan oshiq, jumladan, 1980-, 1986- (Yoqubovning uch jildli tanlangan asarlar toʻplamida) va 1994-yillarda qayta nashr qilingan. Shuningdek, roman bir necha tilga tarjima qilingan. 1976-yil romanning Yu. Surovsev muallif bilan hamkorlikda oʻgirgan ruscha tarjimasi Moskva shahrida „Sovetskiy pisatel" nashriyotida chop etilgan. Ayni tarjima 1979-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyotida qayta chop etilgan. Ruscha tarjima, shuningdek, 1981- 1982- yillarda „Progress" nashriyotida chop etilgan. Bundan tashqari, ruscha tarjimasi 1986-yil Moskva shahrida „Xudojestvennaya literatura" nashriyotida Yoqubovning povestlari bilan toʻplam oʻlaroq chop etilgan.

K. Seydxanov romanni rus tilidan qozoq tiliga tarjima qilgan, qozoqcha tarjimasi 1983-yil Olmaota shahrida „Jazushi" nashriyotida chop etilgan. Ayni yilda Toshkent shahrida „Raduga" nashriyotida romanning rus tilidan hind tiliga oʻgirilgan tarjimasi chop etilgan. 1984-yil Riga sharida „Liyesma" nashriyotida A. Rudzgor oʻzbek tilidan oʻgirgan latischa tarjimasi chop etilgan. 1987-yil Vilnyus sharida „Mintis" nashriyotida romanning G. Kobeskayte oʻzbek tilidan oʻgirgan litvacha tarjimasi chop etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Ulugʻbek xazinasi" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 6-dekabr 2020-yil.
2. ↑  „Ulugʻbek xazinasi" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 6-dekabr 2020-yil.
3. ↑  „Ulugʻbek xazinasi" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 6-dekabr 2020-yil.
4. ↑  „Ulugʻbek xazinasi" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 6-dekabr 2020-yil.
5. ↑  „Ulugʻbek xazinasi" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 6-dekabr 2020-yil.
6. ↑  „Ulugʻbek xazinasi" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 6-dekabr 2020-yil.
7. ↑  „Ulugʻbek xazinasi" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 6-dekabr 2020-yil.
8. ↑  „Ulugʻbek xazinasi" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 6-dekabr 2020-yil.
9. ↑  „Ulugʻbek xazinasi" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 6-dekabr 2020-yil.
10. ↑  „Ulugʻbek xazinasi" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 6-dekabr 2020-yil.
11. ↑  „Ulugʻbek xazinasi" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 6-dekabr 2020-yil.

Havolalar
---------

* „Ulugʻbek xazinasi" Oʻzbekiston davlat konservatoriyasi saytida (Wayback Machine saytida 2020-09-29 sanasida arxivlangan)

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Sumi viloyati
**Sumi viloyati** (ukraincha: *Су́мська́ о́бласть*) — Ukraina tarkibidagi viloyat. Ukraina shimoli-sharqida joylashgan. 1939-yil 10-yanvarda tashkil etilgan. Maydoni 23,8 ming km kv. Aholisi 270,214 ming kishi (2011), asosan, ukrainlar (89%), shuningdek, rus va boshqa millat vakillari ham yashaydi. Shahar aholisi 65%. 18 tuman, 15 shahar, 20 shaharcha bor. Markazi — Sumi shahri. Boshqa muhim shaharlari: Konotop, Shostka, Romni, Trotsyanets, Axtirka, Belopolye, Putivl, Drujba, Krolevets. Iqlimi moʻtadil kontinental. Yirik daryolari — Desna, Sula, Psel, Vorskla. Viloyatda 300 ga yaqin sanoat korxonasi bor. Sanoat mahsuloti ichida oziq-ovqat sanoati 36,1%ni, mashinasozlik va metallsozlik 23,2%ni, yengil sanoat 10,7%ni tashkil qiladi. Oziqovqat sanoatida shakarqand, goʻsht va goʻshtkonserva, unyorma, spirt va likyorarak, sut, tarmoklari rivojlangan. Mashinasozlik va metallsozlik, elektron mikroskop, nasos, ogʻir kompressor, choʻyan quyish, elektr mexanika, lokomotiv vagon taʼmirlash hamda poligrafiya mashinalari zavodlari va boshqa ishlab turibdi. Yirik kimyo korxonalari: „Svema" ishlab chiqarish. birlashmasi (rangli va oqqora kinofotoplyonka hamda magnitofon lentalari chiqariladi), „Ximprom" ishlab chiqarish. birlashmasi, kimyo reaktivlari va oshlovchi ekstrakt zavodi. Toʻqimachilik, tikuvchilik, koʻnpoyabzal va moʻyna, oʻrmon, yogʻochsozlik, mebel, chinnifayans korxonalari bor. Viloyatdea 3 ta IES boʻlib ular — Sumi, Axtrka, Shostke shaharlarida joylashgan.

Qishloq xoʻjaligi gʻalla, lavlagi, kartoshka sabzavot yetishtirish va gushtsut chorvachiligiga ixtisoslashgan. Qoramol, choʻchqa, qoʻy va echki boqiladi.

Transport yoʻli uzunligi 770 km. Viloyat hududidan "Urengoy-Pomari-Ujgorod „ neft quvuri o"tgan. Avtomobil yoʻllari uz. 11 ming km dan ziyod, kattik qoplamali (beton va boshqalar) yoʻllar 2,8 ming km. 2 ped. instituti, Sumi davlat unversiteti, 3 muzey, drama teatri bor.

Manbalar
--------

1. ↑  "Sumi viloyati" *OʻzME*. S-harfi[*sayt ishlamaydi*] Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

 Ukraina maʼmuriy bo'linishi |
| --- |
|  |
| Viloyatlar | 
Cherkassi • Chernigov • Chernovsi • Dnepropetrovsk • Donetsk • Ivano-Frankovsk • Jitomir • Kirovograd • Kiyev • Lugansk • Lvov • Nikolayev • Odessa • Poltava • Rovno • Sumi • Ternopol • Vinnitsa • Volin • Xarkov • Xerson • Xmelnitskiy • Zakarpatye • Zaporojye |
|  |
| Muxtor Respublika | 
Qrim Muxtor Respublikasi 1 |
|  |
| Mamlakat miqiyosidagi shaharlar | 
Kiyev • Sevastopol 1 |
|  |
| 
1Rossiya nazoratiga oʻtgan hududlar. |

 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bahora Xuramzod** (1958-yil 19-dekabr, Ansaralmos, Samarqand) – olim, sanʼatshunos, fan doktori (2004), dotsent (2002). Tojikiston Fanlar akdemiyasi aʼzosi (1984).

Hayoti
------

Bahora Xuramzod 1958-yil 19-dekabrda Samarqand shahrida tugʻilgan. Samarqand shahar 37-son oʻrta maktabda tahsil olgan. 1975-yilda A.Navoiy nomidagi Samarqand davlat universitetida oʻqishga kirgan. Universitetni aʼlo baholarga tamomlab, Tojikistonga kelgan (1979). Tojikiston Fanlar akademiyasida aspirant, kichik ilmiy xodim boʻlgan. Tojikiston Fanlar akademiyasi Ahmad Donishi nomidagi Tarix va arxeologiya instituti sanʼat boʻlimi katta ilmiy xodimi (1979—1994). 1993-yilda professor Nizom Nurjonov rahbarligida „Tarixiy tojik dramaturgiyasi va uning sahna timsoli" mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1994-yildan boshlab A.Navoiy nomidagi Samarqand davlat universitetida mehnat faoliyatini yuritgan. Hozir Samarqand shahrida istiqomat qiladi. Tojik adibi Hazrat Sabohiyning rafiqasi hisoblanadi.

Ilmiy faoliyati
---------------

Tojikiston, Oʻzbekiston, Eron, Amerika Qoʻshma Shtatlarida ilmiy toʻplamlari va universitetlarida dramaturgiya va tojik teatri, madaniyatshunoslik muammolariga oid 60 dan ortiq ilmiy maqola va 3 ta monografiya, 15 ta tezis hamda maʼruzalar muallifi. Jumladan, „Sahna va tarixiy shaxs" (rus tilida, Samarqand, „Sugʻdiyona", 1998), „Tugallanmagan qoʻlyozmalar" (Mahmudjon Vohidov hayotidan, „Devashtich", 2005) kitoblari muallifi. Turkiyada (1989), Suriyada (1990), Tallinda (1990), Rossiyada (1992), AQShda (2004) Markaziy Osiyo madaniyatiga bagʻishlangan xalqaro konferensiyalarda ishtirok etgan. Tojikiston va Oʻzbekiston davriy nashrlarida („Adabiyot va sanʼat", „Samarqand ovozi" kundalik gazetalari) 60 ga yaqin ilmiy maqola va maʼruza tezislari chop etilgan. „Shohnoma va teatr" mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. Norveg faylasufi Gunnar Snirbek va Nils Giljening mashhur „Falsafa tarixi" kitobini tojik tiliga tarjima qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Имрӯз 19-уми декабр — зодрӯзи олим, санъатшинос, доктори илмҳои санъатшиносӣ Баҳора Хуррамзод мебошад". *www.ovozi.uz*. Qaraldi: 27-sentabr 2023-yil.
2. ↑  „Сухане аз ҳамкориҳои Дамир Дӯстмуҳаммадов ва Баҳор Хуррамзод". *www.farazh.tj*. Qaraldi: 27-sentabr 2023-yil.
3. ↑  Aslho va naslho. – Dushanbe, 2013, – S. 163 ISBN 978-99947-958-2-6
**Aksioma** - Bu falsafaning asosiy kategotiyalaridan birib bo'lib ......

  

**Aksioma** (qadimgi yunoncha: *ἀξίωμα* - axioma) – oʻz-oʻzidan ravshanligi, ayonligi sababli is-botsiz qabul qilinadigan holat, tasdiq, fikr. Deduktiv quriladigan ilmiy nazariyalarda asosiy tushunchalarning boshlangʻich xossalari. Aksiomalar tizimi bilan kiritiladi va boshqa hamma xossalar, tasdiqlar (teoremalar) ulardan foyda-lanib mantiqiy isbot qilinadi. Ayniyat qonuni, ziddiyat qonuni, uchinchi istisno qonuni mantiqiy Aksioma hisoblanadi. Aksiomaga misol sifatida Yevklid geometriyasiiat parallellik Aksiomasini keltirish mumkin: "Tekislikda a toʻgʻri chiziqqa tegish-li boʻlmagan O nuqta orqali shu toʻgʻri chiziqqa bittadan ortiq parallel toʻgʻri chiziq oʻtkazish mumkin emas". Arximed aksiomasi, Sermelo aksiomasi va boshqa Aksioma atamasi Yunonistonda paydo bulgan, birinchi marotaba Aristotel asarlarida ishlatilgan.Abu Nasr Forobiy, Umar Xayyom, al-Xorazmiy va boshqa allomalar ham Aksiomani atroflicha tekshirishgan.

Yana qarang
-----------

* Teorema
* Gipoteza
* Dogma

Manbalar
--------

1. ↑  "Aksioma" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Boris Fedorovich Serevitinov** (1904—1979) – sovet olimi, professor. RSFSRda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi.

Hayoti
------

Boris Fedorovich Serevitinov 1904-yilda Moskva imperatorlik texnikumi oʻqituvchisi Fyodor Vasilyevich Serevitinov oilasida tugʻilgan.

U 1927-yilda Moskva davlat universitetining fizika-matematika fakultetining biologiya boʻlimini imtiyozli diplom bilan tugatgan. U talabalik davrida Moskva davlat universiteti zoologiya muzeyiga Kavkazorti mintaqasi, Buxoroning janubiy qismi, Turkmaniston va Tojikistondagi sutemizuvchilar, qushlar va sudralib yuruvchilarni oʻrganish, kolleksiyalarini toʻplash ishlarida faol ishtirok etgan. 1926-yilda u moʻynali hayvonlarning xususiyatlarini tavsiflovchi birinchi maqolalarini nashr etdi.

1930—1933-yillarda Iqtisodiyot va tovarshunoslik Oliy pedagogika institutida, 1935-yildan G. V. Plexanov nomidagi Moskva xalq xoʻjaligi institutida dars bergan (1961—1964-yillarda sanoat tovarlari savdosi kafedrasini boshqargan). Bundan tashqari, 1934-yildan 1952-yilgacha u Butunrossiya ovchilik ilmiy-tadqiqot institutida tovar tadqiqot laboratoriyasini boshqargan. 1967—1979-yillarda Moskva veterinariya akademiyasining tovarshunoslik va hayvonot xomashyosi texnologiyasi kafedrasini boshqargan.

U moʻynali hayvonlarning xususiyatlarini oʻrganishning oʻziga xos usullarini taklif qildi. Moʻynali hayvonlar teri va moʻynasining xususiyatlari oʻzgarishini oʻrgangan. Sutemizuvchilar moʻynalarining turli ekologik sharoitlardagi 9 xil topografik xususiyatlarini aniqladi. 1965-yilda „Moʻynadan tayyorlangan buyumlar savdosining ilmiy asoslari" doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi.

Boris Fedorovich Serevitinov asarlari bibliografiyasi140 dan ortiq hisoblanadi, shu jumladan 17 darslik va oʻquv qoʻllanmalarini oʻz ichiga oladi. U ixtirolar uchun 18 ta mualliflik guvohnomasi olgan.

1975-yil dekabr oyida u RSFSRda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi faxriy unvoniga sazovor boʻldi.

1979-yilda Toshkentda xizmat safari chogʻida vafot etgan. U Moskvada, Vedenskiy qabristoniga dafn etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Проф. д.т.н. Борис Федорович ЦЕРЕВИТИНОВ, заслуженный деятель науки и техники РСФСР (1904-1979 гг.)". *www.rea.ru*. Qaraldi: 17-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Династия Церевитиновых - ученых-товароведов". *www.spravochnick.ru*. Qaraldi: 17-noyabr 2023-yil.
3. ↑  Semeyno-rodstvennaya mogila; zdes je poxoroneni otes Fyodor Vasilevich (1874—1947) i brat Sergey Fyodorovich (1900—1940).

Havolalar
---------

* Dinastiya Tserevitinovix – uchenix-tovarovedov
* Tserevitinov Boris Fedorovich
**Behzod Muhammadkarimov** (1964-yil 30-noyabrda tugʻilgan) - Oʻzbekistonlik teatr, kino va dublyaj aktyori. Toshkent teatr va rassomlik sanʼat institutini tamomlagan. 1988-yildan buyon Oʻzbek Milliy akademik drama teatrida faoliyat yuritib kelmoqda. 2000-yil Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist unvoniga sazovor boʻlgan.

Teatrda
-------

Milliy teatrda sahnalashtirilgan „Alisher Navoiy"da Navoiy, „Mehrobdan chayon"da Anvar, „Bir koshona sirlari"da Rustam, „Okeandagi yetti faryod"da Santiliano, „Mirzo Ulugʻbek" Abdul latif, „Imkon"da Rustam, „Senga bir gap aytaman"da Ergash, „Yaralangan oqqush nolasi"da Nodir, „Omad biz tomon"da Boʻri polvon, „Kunduzsiz kechalar"da Oybek, „Xotinlar gapidan chiqan xangoma"da Komil, „Qirol Lir"da Edmond, „Buratino"da Karlo ota, „Temur"da Bunyod kabi koʻplab spektakllarda bosh qaxramonlarni ijro etib tomoshabinlarning olqishiga sazovor boʻldi.

Kinoda
------

U Oʻzbek milliy kino va teleseriallarda koʻplab muhim obrazlarni yaratgan. Jumladan: „Buyuk Amir Temur"da Amir Temur, „Oʻtkan kunlar"da Otabek, „Layli va majnun"da Majnun, „Shaytanat"da Erkin. „Oq bino oqshomlari"da Avazbek, „Ixtiyorsiz qotil"da Otabek, „Qoʻriqxona"da Behzod, „Soʻngi nafas"da Ota, „Nagdaun"da Tair, „Buyuk turon"da Turksanf, „Chiptasiz"da Oʻrazboy kabi rollarni ijro etgan.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  „УП-2704-сон 25.08.2000. О награждении в связи с девятой годовщиной независимости Республики Узбекистан группы работников науки, здравоохранения, культуры, просвещения, средств массовой информации и общественных сфер".  LexUz.
4. ↑
5. ↑
6. ↑  *arxiv nusxasi*, 2018-08-07da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2020-11-05
7. ↑  „arxiv nusxasi". 10-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-noyabr 2020-yil.
8. ↑
9. ↑

  


|  |  |
| --- | --- |
| Aktyor | *Aktyor yoki aktrisa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Daryo havza sxemasi
qizil - daryo havzasi
**Daryo havzasi** — nam saklaydigan jinslarni oʻz ichiga olgan yer yuzasining bir qismi, undan suv alohida daryo yoki daryo sistemasiga oqadi. Daryo havzasini koʻpincha daryoning suv yigʻish havzasi deyiladi. Har bir daryo havzasi yer usti va yer osti suv toʻplash havzalarini oʻz ichiga oladi. Yer usti suvlari yer yuzasining bir qismini egallab, undan suv daryo sistemasiga yoki aniq bir daryoga oqadi. Yer osti suvlari gʻovak yotqiziqlar qatlamini hosil qilib, undan suv daryo tarmoqdariga boradi. Yer usti havzasi hududi bilan yer osti havzasi hududi birbiriga toʻgʻri kelmaydi. Daryo havzasining yer osti suvlari chegarasini aniklash qiyin boʻlganidan biron daryoga oqar suvlar toʻplanadigan hudud shu daryo havzasi deyiladi. Daryo havzasi bir-biridan suvayirgʻichlar bilan ajralib turadi. Daryo havzasi maydoni turlicha: Amazonka havzasi dunyoda eng katta havza boʻlib, 7180 ming km2, Amudaryoniki esa 465 ming km2.

Dunyoning asosiy havzalari
--------------------------


| Izohlar |
| --- |
|   Atlantika okeani havzasi   Tinch okeani havzasi   Hind okeani havzasi |   Shimoliy Muz okeani havzasi   Janubiy okean havzasi |   Oʻrta dengiz havzasi   Karib dengizi havzasi   Berk oʻlka |

Yana q.
-------

* Berk oʻlka

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xarkov** (ukraincha: *Ха́рків*) — Ukrainaning Xarkov viloyatidagi shahar, viloyatning maʼmuriy va iqtisodiy markazi. Yirik transport yoʻllari chorrahasi. Aholisi 1470,9 ming kishi (2001).

Shahar 1655—56 yillarda qalʼa sifatida bunyod etildi. 1919—1934-yillarda USSRning poytaxti boʻlib turdi. X. mashinasozlik boʻyicha Ukrainada yetakchi oʻrinda (respublikada ishlab chiqariladigan mahsulotning 1/5 qismini beradi). X.da energetika mashinasozligi, shu jumladan, elektrotexnika sanoati ("Turboatom", "Elektrotyajmash", "Ukrelektromash" va boshqa i.ch. birlashmalari; elektromexanika, "Yujkabel" va boshqa zavodlar), traktor mashinasozligi ("Xarkovskiy traktorniy zavod" va boshqalar), qishloq xoʻjaligi va transport mashinasozligi (motor yigʻish, "Serp va molot" i.ch. birlashmalari; aviatsiya sanoati va boshqalar), stanok va priborsozlik; radioelektronika sanoati va boshqa; kimyo va kimyofarmatsevtika, oziq-ovqat, yengil (toʻqimachilik, poyabzal, koʻnteri, moʻynachilik va boshqalar) sanoatlari rivojlangan. Metropoliten (1975-yildan), 21 oliy oʻquv yurti (shu jumladan, 3 universitet), 6 teatr (shu jumladan, opera va balet teatri), tarixiy, badiiy, tabiat muzeylari bor. Meʼmoriy yodgorliklardan Pokrovskiy (17-asr), Uspeniye (18-asr) soborlari; Yekaterina saroyi (18-asr), proviant omborlari (18-asr) saklangan.

Manbalar
--------



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dafna Koller** (inglizcha: *, 1968-yil 27-avgustda tugʻilgan) – Stenford universiteti kompyuter fanlari kafedrasi isroillik-amerikalik professori, MacArtur jamgʻarmasi aʼzosi, Coursera taʼlim platformasi asoschilaridan biri. Kollerning asosiy tadqiqot sohasi – sunʼiy intellekt va uning biotibbiyotda qoʻllanilishi .Milliy Fanlar Akademiyasi (2023 ) va AQSh Muhandislik Akademiyasi (2011), shuningdek , Amerika Sanʼat va Fanlar Akademiyasi (2014) aʼzosi.*

Biografiya
----------

Dafna ota-onasi, ingliz professori onasi va botanik otasi bilan katta boʻlgan. 1981-yilda, 12-yoshida u otasi bilan Stenfordda bir yil oʻtkazdi. U yerda u talabalardan birining RadioShack kompyuterida dasturlashni boshladi. Isroilga qaytib kelgach, Dafna otasiga maktabni zerikarli deb bilishini va universitetda qiziqroq narsa qilishni xohlashini aytdi. Olti oydan keyin u otasini ishontirishga muvaffaq boʻldi va u Quddus Ibroniy universitetida kompyuter fanlari va matematika boʻyicha oʻqishni boshladi. 17 yoshida Dafna bakalavr darajasini oldi va oʻsha universitetda maʼlumotlar bazasi kursidan dars bera boshladi. Bir yil oʻtgach, u magistrlik darajasini oldi va Isroil armiyasiga chaqirildi.

Koller 1993-yilda Stenford universitetida Joseph Xallerna rahbarligida doktorlik darajasini tugatdi va 1993-yildan 1995-yilgacha Berklida tadqiqotini davom ettirdi. 1995-yilda Koller Stenford universitetining fakultetiga qoʻshildi. 2004-yil fevral Kollerning Bayes tarmoqlari boʻyicha ishi MIT Technology Review jurnalida „Dunyongizni oʻzgartiradigan 10 ta eng zamonaviy texnologiyalar" maqolasida taʼkidlab oʻtilgan. 2004-yilda Koller MacArthur stipendiyasini oldi. 2007-yilda Koller birinchi $150 000 miqdordagi ACM – Infosys mukofotini oldi. 2012-yilda Dafne Koller va Andrew Ng *Coursera* bepul onlayn taʼlim platformasini ishga tushirdilar.

Manbalar
--------

1. ↑  „2023 NAS Election". 2023-yil 3-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 4-may.
2. ↑  „Генеалогическое древо академических отношений Дафны Коллер". 2013-yil 23-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 19-iyun.
3. ↑  *Wade Roush.* 10 Emerging Technologies That Will Change Your World: Bayesian Machine Learning // Andoza:Нп5. — 2004. Архивировано 29 avgust 2017 года.
4. ↑  „Daphne Koller — MacArthur Foundation" (2004-yil 28-sentyabr). 2014-yil 25-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 19-iyun.
5. ↑  „Daphne Koller — ACM-Infosys Foundation Award in the Computing Sciences" (2007). 2016-yil 11-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 19-iyun.
**Viski toshlari** (inglizcha: *whiskey stones*) — viski ichish uchun aksessuarlardir. Viski toshlari viskini suyultirmasdan sovutish imkonini beradi. Ular boshqa ichimliklarni (rom, sharob, sharbat, limonad) sovutish uchun ham ishlatilishi mumkin. Oʻz navbatida, isitilgan toshlar, ularning yuqori issiqlik quvvati tufayli, qahva va choy kabi issiq ichimliklar haroratini saqlab turishga ham imkon beradi, faqat toshlarning harorati yuqoridagi ichimliklardan past boʻlmasligi kerak.

Viski toshlari 2007-yilda AQSh bozoriga kiritilgan va viskini sevuvchilar orasida tezda mashhur boʻlgan, chunki ular viskini tarkibi va taʼmini oʻzgartirmasdan optimal harorat 17-18°C gacha yetkazish imkonini beradi. Viski toshlari odatda kub shaklida boʻlib, tomonlari 2-4 sm da boʻladi. AQShda, shuningdek, 3-4 sm diametrli disk shaklidagi toshlar ham ishlab chiqariladi.

„Toshlar" ni ishlab chiqish jarayonida tabiiy tosh talkoxlorit tanlangan, boshqa nomlar: steatit, sovun toshi (inglizcha „*soapstone*" ning soʻzma-soʻz tarjimasi) va boshqalar. Toshning kimyoviy barqarorligi juda yuqori. Hatto kuchli kislotalar ham taʼsir qilmaydi, faqat juda kuchli ishqorlar uning yuzasini korroziyaga olib kelishi mumkin. Shu sababli, toshda avvalgi ichimliklarning hech qanday taʼmi yoki hidi oʻrnashib qolmasligi tufayli keyingi ichimliklarga yetkazmaydi va ekologik jihatdan qulaydir. Keyinchalik „viski uchun toshlar" turli materiallardan ishlab chiqarila boshlandi.

Bugungi kunga kelib, „viski toshlari" yuqori issiqlik quvvatiga ega va alkogol bilan oʻzaro taʼsir qilmaydigan materiallardan, masalan, steatit, shungit, poʻlat va boshqalardan yasalgan. Sibirda toshlar yashil nefritdan qilingan.

Ishlab chiqaruvchilar foydalanishdan oldin toshlarni muzlatgichga kamida bir soat qoʻyishni tavsiya qiladilar. Bir nechta toshlarga erkin mos keladigan Old feshn stakanidan foydalanish tavsiya etiladi. Bir porsiya viskini (30-50 ml) sovutish uchun 3-4 ta kichik steatit tosh kerak boʻladi. Poʻlatdan yasalgan viski toshlari viskini haddan tashqari sovishini oldini olish uchun muzlatgichda nol darajada saqlanishi kerak, ammo muzlatgichda doimiy saqlash ham maqbuldir. Foydalanishdan keyin toshlarni iliq suv bilan yuvish kerak.

Manbalar
--------

1. ↑  Rocks Don’t Melt, Nor Do Their Fans — The New York Times
2. ↑  Make Your Own Whiskey Stones from Raw Soapstone
3. ↑  „Whiskey Stones Chill Fine Beverages Without Diluting Them". 5-fevral 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyun 2022-yil.
**Bahariya, Bangladesh** - Bangladeshning sharqiy Chittagong bo'linmasi, Chandpur tumanidagi qishloq.

Bangladeshning eng katta daryolaridan biri Meghna, Bahariyadan oqib o'tadi. ''Union Parishad'' saylovida birinchi saylangan Salamaat Baharia Xon Bari rais bo'ldi va uning raisligi Britaniya hukmronligi davridan Pokiston hukmronligi davridan boshlab 22 yil davom etgan. U Bahariya Ittifoqi hududining bozori,va ko'plab qishloq tuzilmalarini yo'lga qo'ygan, u hozir ham Chandpur tumanidagi janubiy Puran bozorining eng katta bozoridan biri hisoblanadi. O'sha paytda Bangladeshning Oltin tolasi (o'sha davrda Sharqiy Pokiston deb atalgan) asosiy eksport mahsuloti bo'lib, Sharqiy Pokiston davridagi boshqa eksport qilinadigan mahsulotlar orasida eng yuqori daromad olib kelgan mahsulot hisoblangan. Salamat Ulla Xon o'zining raislik davrida Bahariya bozorini Chandpur tumanidagi va Bangladeshdagi eng yirik chakana va ulgurji Oltin tola savdo bozorlaridan biriga aylantirgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „NGA GeoNames Database".  National Geospatial Intelligence Agency. Qaraldi: 29-may 2021-yil.
**Irlandlar** (oʻzlarini erinnax deb ataydilar) — xalq. Irlandiyaning asosiy aholisi. Umumiy soni 7,8 mln. kishi (1990-yillar oʻrtalari), jumladan Irlandiyada 3,4 mln. kishi, Buyuk Britaniyada 2,5 mln. kishi, AQSH va Kanadada ham yashaydilar. Yevropeoid irkiga mansub. Irland va ingliz tillarida soʻzlashadilar. Dindorlari — asosan, katoliklar.

Irland elati (10— 12-asrlarda shakllangan) ning asosini kelt tillarida soʻzlashuvchi gellar tashkil qilgan, ular orolga mil. av. 4-asrda koʻchib kelib orolning qadimgi aholisi bilan aralashib ketgan. Gellarning ijtimoiy tizimi — patriarxal urugʻlar — klanlar Irlandlarda 16—17-asrgacha, baʼzi urf-odatlari esa 19-asrgacha saqlanib qolgan. Irland millati inglizlar mus-tamlakasi sharoitida 18—19-asrlarda shakllana boshlagan. 1921-yil mustaqil Irlandiya davlati barpo etilgach, irland tili rasmiy til sifatida eʼtirof etilgan. Irlandlarning aksariyati qishloq xoʻjaligi bilan band.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dmitriy Antonovich Saxarov** (ijodiy taxallusi **Dmitriy Suxarev**, 1930-yil 1-noyabr, Toshkent) – sovet va rus olimi, biologiya fanlari doktori (1973), Rossiya tabiiy fanlar akademiyasi aʼzosi, shoir, tarjimon, qoʻshiqchi, Moskva davlat universitetining biologiya fakulteti badiiy qoʻshiq asoschilaridan biri. Bulat Okudjava nomidagi Davlat mukofoti laureati (2001).

Biografiyasi
------------

Dmitriy Saxarov 1930-yil 1-noyabrda Toshkentda tavallud topgan. M. V. Lomonosov nomidagi Moskva davlat universitetini tamomlagan (1953). 1957-yilda „Amfibiyalarning motorli koʻnikmalarini ontogenetik shakllantirish naqshlari (asabiy faoliyatning etologik kontseptsiyasini tanqidiy tahlil qilish munosabati bilan)" mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan

Dmitriy Antonovich 1973-yilda biologiya fanlari doktori boʻlgan („Neyronlarning transmitter oʻziga xosligi: kelib chiqishi va evolyutsiyasi" dissertatsiyasi). 1995-yilda Rossiya Tabiiy fanlar akademiyasining (RANS) haqiqiy aʼzosi etib saylangan.

Hozirgi vaqtda Suxarev badiiy qoʻshiq janrining taniqli klassiklaridan biridir. V. Berkovskiy, S. Nikitin, G. Shangin-Berezovskiy, A. Dulov, V. Borisov va boshqalar uning sheʼrlariga qoʻshiq bastalashgan. Suxarev bir nechta sheʼriy toʻplamlarni nashr etgan.

Shoir 1941-yilda harbiy komissarlikdan toʻgʻridan-toʻgʻri frontga yigitlarning bolalik xotirasini oʻzining eng taʼsirchan va mashhur *„Vspomnite, rebyata"* qoʻshigʻini yozgan. Bu qoʻshiqqa umrboqiy doʻsti, bard Viktor Berkovskiy musiqa bastalagan.

Saxarovning shon-shuhratini oshirishga uning teatr loyihasidagi ishtiroki yordam berdi. Bastakor Sergey Nikitin bilan hamkorlikda shoir Chexovning „Predlojeniye" pyesi asosida xuddi shu nomdagi musiqiy asar yozdi. Asar birinchi marta 1989-yilda „Tretye napravleniye" teatrida Oleg Kudryashov tomonidan sahnalashtirilgan. „Sovet madaniyati" (V. Potapov, „Dvijeniye v razniye storoni") va „Moskovskiy komsomolets" (Yuliy Smelkov, „Tixoye schastye oknami v sad", 1989-yil 11-aprel) gazetalarida spektakl haqida fikrlar yozildi.

Dmitriyning mashhur „Oklikni ulitsi Moskvi" sheʼri „Pro jenu, mechtu i yesho odnu …" filmida yangradi.

Oilasi
------

Saxarovning buvisi (onasi tomonidan) Lyubov Saulovna Pavlova (Ayzencher, 1883–1952) satirik shoir va jurnalist Mixail Yakovlevich Pustinin bilan turmush qurgan. Uning akasi „Parij maktabi" ning rassomi Serj Fotinskiy edi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Указ Президента Российской Федерации от 25 апреля 2001 года № 461 «О присуждении премии имени Булата Окуджавы 2000 года»". 2021-yil 28-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 28-sentyabr.
2. ↑  „%C2.%C1%EE%F0%E8%F1%EE%E2 %C2.%C1%EE%F0%E8%F1%EE%E2 - Персональная страница - Аудио - Bard.ru.com". *www.bard.ru.com*. Qaraldi: 2021-yil 6-aprel.
3. ↑  „Дмитрий Сухарев. «Вспомните, ребята!»". 2017-yil 6-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 27-fevral.
4. ↑  „Мозаика еврейских судеб". 2017-yil 2-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 10-iyun.
5. ↑  Dmitriy Suxarev „Rodoslovie" (kniga dostupna v seti)
6. ↑  „Ташкентские воспоминания автора «Бричмуллы»". 2016-yil 8-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 10-iyun.
VikiIqtibosVikiIqtibos
Vikiiqtibosda   
**Tanzila Norboyeva** haqida sahifa mavjud.

**Norboyeva Tanzila Kamolovna** — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining raisi (2019-yildan), Oʻzbekiston velosport federatsiyasi prezidenti (2011-yildan).

Biografiyasi
------------

1957-yil 24-iyulda Аndijon viloyati Shahrixon tumanida tugʻilgan.

Maʼlumoti oliy, 1981-yilda Toshkent universitetini bitirgan. Pedagogika fanlari nomzodi ilmiy darajasiga ega.

Ish faoliyatini 1974-yilda Аndijon viloyati Shahrixon shahridagi 1-maktab yoshlari yetakchisi lavozimidan boshlagan.

1975—1995-yillarda Toshkent shahrida maktab oʻqituvchisi, direktor oʻrinbosari va Toshkent shahar oʻquvchilar uyi direktori, keyinchalik turli darajalidagi davlat organlarida masʼul lavozimlarda ishlagan.

1995—2010-yillari Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri oʻrinbosari kotibiyati mudiri, Oila, onalik va bolalikni ijtimoiy muhofaza qilish majmuasi rahbari kotibiyati mudiri, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi Taʼlim, sogʻliqni saqlash va ijtimoiy muhofaza masalalari boʻyicha axborot-tahlil departamenti yetakchi mutaxassisi, bosh mutaxassisi lavozimlarida ishlagan.

2010—2016-yillari Oʻzbekiston Kasaba uyushmalari Federatsiyasi kengashi raisi lavozimida ishlagan.

2016—2019-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari, Oʻzbekiston Xotin-qizlar qoʻmitasi raisi lavozimida faoliyat koʻrsatgan.

2019-yil 20-iyunda Oʻzbekiston Prezidenti tomonidan Oliy Majlis Senatining aʼzosi etib tayinlandi. 21-iyun kuni Senat raisi etib saylandi.

Fidokorona xizmatlari uchun, Mehnat shuhrati ordenlari va Shuhrat medali bilan bilan taqdirlangan.

Oilali, 2 nafar farzandi bor.

Manbalar
--------

1. ↑  *Sport federatsiyalari*, 2020-12-13da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2019-06-22
2. ↑  *federatsiya velosporta uzbekistana*, 2021-02-19da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2019-06-22
3. ↑  *Rahbariyat / Xotin-qizlar qoʻmitasi*, 2019-06-22da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2019-06-22
4. ↑  „Senat raisi". 19-iyul 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyun 2019-yil.
5. ↑  Senatda yangi qoʻmita
6. ↑  PF-4237-son 25.08.2010. Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligining oʻn toʻqqiz yilligi munosabati bilan davlat xizmatchilari hamda ishlab chiqarish va ijtimoiy-iqtisodiy sohalar xodimlaridan bir guruhini mukofotlash toʻgʻrisida
**Enver Nazimovich Ablayev** (ukraincha: *Енвер Назимович Аблаєв*, qrim tatarcha: ; 1977-yil 5-iyunda Chirchiqda tugʻilgan) – oʻzbek va ukrainalik erkin changʻichi (akrobatika boʻyicha ixtisoslashgan). Birinchi ukrainalik erkin changʻichi, Madonna di Kampiglioda 2004–2005-yilgi erkin uslub boʻyicha jahon kubogi gʻolibi (2005-yil 11-mart). Xalqaro toifadagi sport ustasi. Hozirda Ukrainaning erkin changʻi boʻyicha terma jamoasining bosh murabbiyi.

Hayoti
------

Oʻzbekistonlik, millati – qrim-tatar. Enver Ablayev 16 yoshida Ukrainaga kelib, Ukraina fuqaroligini olgan. Chunki, Oʻzbekistonda sportni moliyalashtirish kamligi sababli, mamlakat uchun muvaffaqiyatga erisha olmasligiga ishonchi komil boʻlgan edi. Birinchi murabbiyi Anatoliy Mazur, keyin Galina Dosova boʻlgan. Ujgorod milliy jismoniy tarbiya universitetini tamomlab, Ukrainaning yetakchi sportchilaridan biriga aylanadi. Mukachevoning „Kolos" klubida oʻynagan.

Ablayevning jahon chempionatidagi eng yuqori yutuqlaridan biri 2003-yilda Kiyik vodiysidagi musobaqada 4-oʻrinni egallaganligi edi. U Olimpiadada uch marta qatnashib, 2006-yilda Turindagi finalgacha yetib borgan (12-oʻrin). 2005-yilda jahon chempionatida ukrainalik erkin uslubga birinchi oltin medalni keltiradi (2005-yil 11-mart, akrobatika, Madonna di Kampiglio).

2010–2011-yilgi mavsumda Sochiga Olimpiadaga borish uchun kurashishga tayyor boʻlishiga qaramay, jarohat olgan. Natijada, faoliyatini yakunlagan (uning aytishiga qaraganda, u hatto shtat jamoasi roʻyxatidan ham olib tashlangan).

Enver Ablayev Moskva va Sochida boʻlib oʻtgan erkin kurash boʻyicha Jahon kubogi bosqichlarining tashkilotchisi boʻlgan. Sochidagi Olimpiada oʻyinlarida terma jamoaning katta murabbiyi boʻlib, Rosa Xutor bogʻida treklarni tayyorlash uchun mas’ul edi. 2014–2015-yilgi mavsum oldidan Ukraina terma jamoasi bosh murabbiyi boʻlgan.

Uylangan, bitta oʻgʻil va qizni tarbiyalagan. Enver Ablayev chet tillarini oʻrganishga qiziqadi. 2015-yilda Karpat orti viloyat davlat maʼmuriyati raisi Gennadiy Moskalga Mukachevodagi A. Pushkin nomidagi 1-oʻrta maktabda rus tilida oʻqishni tiklash toʻgʻrisidagi murojaatni imzolaydi.

Davlat mukofotlari
------------------

* 2-darajali „Buyuk xizmatlari uchun" ordeni (2022-yil 23-avgust)
* 3-darajali „Buyuk xizmatlari uchun" ordeni (2018-yil 28-fevral)

Manbalar
--------

1. ↑  Ablaev Enver Nazimovich (Wayback Machine saytida 2010-03-02 sanasida arxivlangan) (rus.) (ukr.)
2. ↑  „Энвер АБЛАЕВ: "То, что мы с Кравчуком выжили - это просто чудо"". 2018-yil 5-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 1-aprel.
3. ↑  Mukachevsi obratilis k Moskalyu za yazikovuyu diskriminatsiyu (Wayback Machine saytida 2023-11-24 sanasida arxivlangan) (rus.)
4. ↑  „Указ Президент України від 28 лютого 2018 року № 47/2018 «Про нагородження орденом "За заслуги"»". 2018-yil 1-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 1-mart.

Havolalar
---------

* Enver Ablaev – olimpiyskaya statistika na sayte Sports-Reference.com (angl.)
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Valensiya (maʼnolari).

**Valensiya** — Ispaniya sharqidagi shahar. Valensiya tarixiy viloyati va provinsiyasining maʼmuriy markazi. Aholisi 753 mingdan ziyod kishi (1990-yillar oʻrtalari). Turiya daryosining Oʻrta dengizga quyilish joyidagi port. Xalqaro aeroport bor. Temir yoʻl tuguni. Sanoati asosan k,, x. mahsulotlarini qayta ishlash va chetga chiqarish bilan bogʻlangan. Mashinasozlik, kemasozlik, toʻqimachilik, yogʻochsozlik, kimyo sanoati korxonalari bor. Hunarmandchilik rivojlangan. V.da arab va ispanlarning oʻrta asr meʼmoriy yodgorliklari saklangan: sobor (13—14-asrlar), Aguas saroyi (barokko uslubida. 18-asr) va b. Shaharda sanʼat, keramika muzeylari, botanika bogʻi va universitet (16-asr) bor. V.ga mil. av. 2-asrda asos solingan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Irland tili** — Hind-yevropa tillari oilasidagi german tillari guruhi kelt tillari shoxobchasiga mansub. Irlandiyaning (ingliz tili bilan birga) davlat tili. Irland tilida Shim. Irlandiya, qisman AQSh va Buyuk Britaniyada 600 mingdan ortiq kishi gaplashadi (1992). Irland tili, asosan, 3 sheva (munster, konnaxt, ulster) va koʻpgina lahjalarga boʻlinadi. I.t. tarixiy jihatdan Z davrga boʻlinadi: qad. (7— 10-asrlar), oʻrta (10— 14-asrlar) va yangi (15-asrdan) davrlar.

Irland tilida lotin, fransuz, ingliz tillarida oʻzlashgan soʻzlar koʻp. Fonetik qurilishi koʻpgina oʻzgarishlarga moyilligi bilan harakterlanadi. I.t. da yumshoq undoshlar bor. Urgʻu, asosan, soʻzning birinchi boʻgʻinigatushadi. Sodda gapning soʻz tartibi qatʼiy va izchil: avval kesim, soʻng ega, undan keyin toʻldiruvchi keladi.

Dastlab ogamik yozuvi (4—7-asrlar) boʻlgan, keyinchalik lotin yozuviga oʻtilgan (7-asr). Koʻpincha qad. yodgorliklari saklanib qolgan. Hoz. irland maktablarida mustaqil fan sifatida oʻqitiladi.

Manbalar
--------

1. ↑   — С. 203.
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb11977341d (maʼlumot)
* GND: 4120207-7
* LCCN: sh85068101
* LNB: 000085305
* NDL: 00560113
* NKC: ph121201

 |
**Fazoil Inoyatovich Ataullaxonov** (1946-yil 23-aprelda Samarqand viloyatida tugʻilgan,) – sovet va rus biofizigi hisoblanadi. M. V. Lomonosov nomidagi Moskva davlat universiteti va Moskva fizika-texnika instituti professori, Rossiya Fanlar akademiyasining Kimyoviy fizika fakultetining Issiqlik fizikasi markazi direktori, FNKT nomidagi DGOI biofizika kafedrasi mudiri. Rogachyeva Rossiya Fanlar akademiyasining fiziologiya fanlari boʻlimi akademigi(2022).

Ilmiy faoliyatning asosiy yoʻnalishi – murakkab tizimlarning biofizikasi, xususan metabolizm, qon ivishi, mitoz. 1986-yildan buyon oʻtgan vaqt davomida u oʻz ishi borasida 4800 ga yaqin tajribalar oʻtkazgan.

Biografiyasi
------------

1969-yilda M. V. Lomonosov nomidagi Moskva davlat universitetining fizika fakulteti biofizika yoʻnalishini tamomlagan. 1974-yilda S. E. Shnol laboratoriyasida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1984-yildan – fizika-matematika fanlari doktori boʻlgan. 1989-yildan Moskvadagi Gematologik tadqiqot markazi laboratoriya mudiri lavozimida ishlagan. 1995-yildan Moskva davlat universiteti professori. Soros akademiyasi professori(1998). 2006-yilda u CTP FHF RAS direktori boʻlgan. 2010-yilda uning jamoasi Rosnano investitsiya loyihasi tanlovida gʻolib chiqgan va qon ivish kasalliklarini tashxislashning yangi usulini ishlab chiqish uchun GemaCor kompaniyasiga asos solgan.

Ataullaxonovning ukasi – immunolog Ravshan Inoyatovich Ataullaxonov (1952-yilda tugʻilgan)  .

Davlat ishlaridagi pozitsiyasi
------------------------------

2022-yil fevral oyida u rossiyalik olimlar va ilmiy jurnalistlarning Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishini qoralagan va Rossiya qoʻshinlarini Ukraina hududidan olib chiqib ketishga chaqiruvchi ochiq xatiga imzo chekgan.

Ilmiy yutuqlari
---------------

U uzoq muddat eritrotsitlarning energiya almashinuvini tadqiq qilish sohasida ishlagan.

Ataullaxonov qon ivishini tartibga solishning yangi konsepsiyasini ishlab chiqgan, uning natijasida qon koagulyatsiyasi odatiy avtotoʻlqinli jarayon ekanligi isbotlangan, bunda bifurkatsiya taʼsiri muhim rol oʻynagan.

Ataullaxonov eksperimental ravishda mikronaychalarning hujayra boʻlinishi paytida xromosomalar harakatini qanchalik muhum rolini koʻrsatgan.

Manbalar
--------


1. ↑  „Соросовские Профессора". 2018-yil 7-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 14-aprel.
2. ↑  „Официальный сайт ООО ГемаКор". 2012-yil 27-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 13-aprel.
3. ↑  „Атауллаханов Равшан Иноятович". 2017-yil 10-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 10-aprel.
4. ↑  „Открытое письмо российских ученых и научных журналистов против войны с Украиной". 2022-yil 25-aprelda asl nusxadan arxivlangan.
Andoza:Политик

**Valeriy Aleksandrovich Yevdokimov**
Категория:Персоналии по алфавиту
Категория:Политики по алфавиту
Категория:Википедия:Карточки без параметров
**Valeriy Aleksandrovich Yevdokimov** (1941-yil 15-iyul, Qozon, Rossiya) — ukrainalik siyosatchi, yurist, jamoat arbobi. Ukrainada xizmat ko'rsatgan huquqshunos.

1941-yil 15-iyulda Qozon (Rossiya) kambag'al oilada tug'ilgan.

Ukraina Advokatlar uyushmasi raisi (1995-yildan), Butunjahon advokatlar assotsiatsiyasi prezidenti (2003-yil avgustdan), Ukraina huquqshunoslarining Butunjahon kongressi prezidenti (1998-yil sentabrdan), Ukraina huquqshunoslarining xalqaro xayriya fondi prezidenti (1997-yildan), Xalqaro huquqshunoslar ittifoqi raisining o'rinbosari (1999-yil dekabrdan), Ukraina Oliy Adliya kengashi a'zosi (1998-yil mart oyidan). Ukraina Iqtisodiy fanlar akademiyasining akademigi (1997), yuridik fanlari kandidati (1997), Ukraina Davlat soliq xizmati akademiyasining yuridik fakulteti dotsenti (1998-yildan).

Karyera
-------

1957-1960-yillarda - shahar korxonalarida betonchi, elektromontyor Xarkov;

1960-1964-yillarda - Xarkov yuridik instituti talabasi;

1964-1993-yillarda - prokuraturada tergov va prokurorlik ishlari, xalq xo'jaligi korxonalari yuridik bo'limlari boshlig'i;

1993-1994-yillarda - Odessa advokatlar uyushmasi prezidenti, Ukraina huquqshunoslar ittifoqi raisining 1-o'rinbosari;

1998-yildan - a'zo, 1998-2001-yillarda - Ukraina Oliy Adliya kengashi raisi;

2001-2016-yillarda - Ukraina Advokatlar ittifoqi raisi.

Siyosiy faoliyat
----------------

1994-1998-yillarda - Ukraina xalq deputati, Ukraina Oliy Radasi Qonunchilik va tartib qo'mitasi raisining o'rinbosari;

2002-yil apreldan 2005-yil martgacha - 9-sonli saylov okrugidan (Qrim Avtonom Respublikasi) 4-chaqiriq Ukraina xalq deputati saylangan;

2002-yil 12-iyun — Ukraina Oliy Radasining Huquqiy siyosat boʻyicha qoʻmitasi kotibi.

2002-yil 15-maydan 2005-yil 17-maygacha Sotsial-demokratik fraksiyada, 2005-yil 15-iyundan 2006-yil 5-maygacha - Xalq partiyasi fraksiyasida. Ukraina Oliy Radasining Huquqiy siyosat bo'yicha qo'mitasi kotibi (2002-yil iyun - 2006-yil may)

Ijtimoiy faoliyat
-----------------

Ukraina sanoatchilar va tadbirkorlar ittifoqi vitse-prezidenti (1996—98);

Ukraina Prezidenti huzuridagi sud-huquq islohotlari boʻyicha muvofiqlashtiruvchi kengash aʼzosi (1997—99).);

Ukraina Prezidenti huzuridagi Uyushgan jinoyatchilik va korruptsiyaga qarshi kurash bo'yicha muvofiqlashtiruvchi qo'mita a'zosi (1995-99).

Mukofotlar
----------

* Ukrainada xizmat ko'rsatgan huquqshunos (1996),
* 2 va 3-darajali "Buyuk xizmatlari uchun" ordeni (2003, 1998)

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* VRU veb-sayti
* Ukraina siyosatchilari
* Ukraina Oliy Adliya Kengashi veb-sayti (Wayback Machine saytida 2004-04-04 sanasida arxivlangan)
* Yaroslav Donishmand nomidagi Ukraina Milliy yuridik akademiyasining bitiruvchilari yilnomasi
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Yadro kuch qurilmasi (maʼnolari).

**Yadro kuch qurilmasi** — Yadro kuch qurilmasining muhim vazifasi yadro reaksiyalari mahsulotlarini radiokimyo usullari yordamida ajratib olish va identifikatsiya qilishdir. Shu sababli Yadro kuch eng kuchsiz bo'lib radiokimyo bilan chambarchas bogʻlangan boʻlib, ular birgalikda oʻrganiladi.

YA.k. usullari boshqa sohalarga taalluqli tadqiqotlar va ishlab chiqarishni amalga oshirishda muhim rol oʻynaydi. Bular kimyo va texnologiyada — nishonlangan atomlar usuli, aktivatsion analiz, nurlanishdan foydalanishga asoslangan texnologik oʻlchov asboblari, tibbiyotda — radiofarmatsevtika, yadro tibbiyoti, radioimmunologik analiz, geologiya va arxeologiyada — sanani radioaktiv aniqlash va boshqalarYa.k.ning paydo boʻlishi uran radioaktivligining ochilishi (A.Bekkerel, 1896), toriy va uning parchalanish mahsulotlari — yangi radioaktiv elementlar — poloniy va radiyttt kashf etilishi (P.Kyuri va M.Sklodovskaya— Kyuri, 1898) bilan bogʻliq. Yadro kuch qurilmasining keyingi rivojlanishiga sunʼiy yadroviy oʻzgarishlarning ochilishi (E.Rezerford, 1919), tabiiy radionuklidlar atom yadrolarining izomeriyasi (O.Gan, 1921) va sunʼiy atom yadrolarining (I.V.Kurchatov va boshqalar, 1935), neytronlar taʼsirida uran yadrolarining boʻlinishi (O.Gan, F.Shtrasman, 1938), uranning spontan yemirilishi (G.N.Flyorov va K.A.Petrjak, 1940) sabab boʻldi. Yadro reaktorlari (E.Fermi, 1942) va zarrachalar tezlatkichlarining kashf etilishi (J.Kokroft va E.Uolton, 1932) yuqori energiyali zarrachalar bilan murakkab yadrolarning oʻzaro taʼsirida kechadigan jarayonlarni oʻrganish, sunʼiy radionuklidlar va yangi elementlarni sintez qilishga imkon berdi.

Ad:. Chopping G. Gidberg Ya. Yadernaya ximiya. Osnovm teorii i primeneniya, per. s angl. M. 1984.

Saidahmad Xoʻjayev.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Maykl Faradey** (inglizcha: *, 1791.22.9 London — 1867.25.8) — ingliz fizigi. kimyogari, elektromagnit maydoni taʼlimoti asoschisi, London Qirollik jamiyati aʼzosi (1824). Peterburg Fanlar akademiyasi aʼzosi (1830). London Qirollik jamiyati institutida assistent (1913), laboratoriya direktori (1825), kimyo kafedrasining professor (1833—62). Ilmiy ishlari elektr, magnitizm, magnitooptika va elektrokimyoga oid. Elektromagnit induksiya hodisasi (1831), elektroliz qonunlari (1833), diamagnetizm va paramagnetizm hodisasi (1845), yorugʻlik qutblanish tekisligining magnit maydonda burilishi (1845) va boshqalarni kashf etgan. Elektr zaryadining saqlanish qonunini eksperimental tasdiklagan (1843). Faradey gʻoyalari va uning ilmiy yutuklari fizika fanining rivojlanishida muhim oʻrin tutgan.*

Manbalar
--------

1. 1 2  *(unspecified title)*
2. 1 2  *(unspecified title)*
3. 1 2  *(unspecified title)*
4. ↑  OʻzME

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |