recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Mugʻ qalʼa (maʼnolari).

**Mugʻ qalʼa**, Mugʻtepa, Mugʻ qoʻrgʻon — arxeologik yodgorlik (milodiy 1—13-asr

boshi). Namangan viloyatining Kosonsoy shahri yaqinida joylashgan. Mugʻ qalʼa (arxeologik yodgorlik) 2 qismdan iborat: ark va shahriston; qoʻrgʻon (maydoni 4 ga). Har 2 qism kuzatuv minoralari boʻlgan mudofaa devori bilan oʻralgan. Ark shahristonning jan.-gʻarb tomonida, Kosonsoy daryosining tik yon bagʻrida joylashgan. Undan milodning boshlari va oʻrta asrlarga oid topilmalar chiqqan. Tarixiy manbalarga koʻra, arkda quyosh ibodatxonasi boʻlgan. Ushbu ibodatxona, Shahristoniynchnt yozishicha, xalifa Muʼtasim davrida (833—842) buzib yuborilgan. 1983-yilgi tekshirishlar natijasida Shahristondan ilk oʻrta asrlarga oid arxeologik majmua ochilgan. Tadqiqotchilar fikricha, shahriston dushmandan ustalik bilan himoya qilingan: dushman hujumi kutiladigan tomon qoʻshimcha devor bilan mustahkamlangan. Bu holat gʻanim hujumini har 2 mudofaa devoridan turib qaytarish imkonini bergan, chunki shahar darvozasi shu yerda joylashgan boʻlib, agar dushman darvozadan kirgan taqdirda ham ichkariga oʻta olmasdi va oʻziga xos „qopqon"ga tu-shardi. Mugʻ qalʼa (arxeologik yodgorlik)ning qoʻrgʻon qismi ark va shahristondan keyin qurilgan, undan notinch davrlarda oʻziga xos panagoh sifatida foydalanganlar. Qoʻrgʻonning alohida darvozasi boʻlgan. Tadqiqotchilar fikricha, Mugʻ qalʼa (arxeologik yodgorlik) Fargʻonaning „harbiy poytaxti" hisoblangan. Yozma manbalar ehtimol aynan shu shaharni Fargʻonaning 8-asroxiri — 9-asr boshlaridagi poytaxti sifatida qayd etgan boʻlsalar kerak.

Adabiyot
--------

* Bernshtam A. N. Drevnyaya Fergana, T. 1951; Matboboyev B. X. Shamsutdinov R. T. Mamajonov A. Buyuk ipak yoʻlidagi Fargʻona shaharlari, Andijon, 1994.

Boqijpn Matboboyev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yaroslavl** — Rossiya Federatsiyasi Yaroslavl viloyatidagi shahar, viloyat markazi. Volga daryosi boʻyidagi daryo porti, temir yo'l chorrahasi. Aholisi 613,1 ming kishi (2002). Ya.ga 1010-yilda Buyuk Kiyev knyazi Yaroslav Mudriy asos solgan. Ya. yilnomalarda dastlab 1071-yilda tilga olingan. 11—12-asrlarda chegaradagi istehkom. 1218-yildan Yaroslavl knyazligi markazi, 1463-yilda Moskva knyazligiga qoʻshib olingan. 1777-yildan Yaroslavl noibligi (1796-yildan — gubernyasi) markazi. 16—17-asrlarda Ya. yirik temirchilik savdo markazi, 18-asrda esa manufaktura markazi boʻlib qoldi. Sanoatida kimyo, mashinasozlik va toʻqimachilik yetakchi oʻrinda. Yirik korxonalari: asbobsozlik, dizel apparaturalari, shina, motorsozlik, sintetik kauchuk, texnik rezina buyumlari, elektr mashinasozligi, polimer mashinasozligi, yogʻochsozlik uskunalari, kemasozlik, kimyo mashinasozligi, radiozavod, toʻqimachilik, poligrafiya ktlari. Neftni qayta ishlash zavodi, poyabzal, tikuvchilik, tamakisigareta fabrikalari, oziq-ovqat sanoati korxonalari faoliyat koʻrsatadi. 5 oliy oʻquv yurti (shu jumladan, unt), 3 teatr, tarixiymeʼmorlik muzeyqoʻriqxonasi, planetariy, telemarkaz bor. qadimiy meʼmoriy yodgorliklardan Ilya Prorok, Nikola Mokriy, Ioann Predtecha cherkovlari (barchasi 17-asr) saqlangan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Avtomobil dvigateli** – avtomobilni harakatga keltiruvchi qurilma. Avtomobil dvigateli 2,3,4 va undan ortiq si-lindrli boʻlib, ular bir qator yoki "V" tartibida joylashtiriladi. Zamonaviy avtomobillardan eng keng tarqalgani porshenli ichki yonuv dvigateli. Ish ja-rayoni boʻyicha ikki taktli dvigatel va toʻrt taktli dvigatellarga, yonilgʻining alangalanishi boʻyicha uchqundan alanga-lanadigan karbyuratorli dvigatellarga va dvigatel silindrlarida yonilgʻi oʻz-oʻzidan alangalanadigan dizel dvi-gatellariga boʻlinadi. Karbyuratorli Avtomobil dvigatelida karbyuratorda tayyorlanadigan benzin bugʻlari bilan havo aralashmasidan iborat yonilgʻi aralashmasi silindrlarga uzatiladi. Dizel dvigatellarida silindrlarda qisilgan havoga yuqori bosimda dizel yonilgʻisi purkaladi. Za-monaviy Avtomobil dvigateli silindrlar bloki, krivo-ship-shatunli mexanizm, gaz taqsimlash mexanizmi, sovitish tizimi, moylash ti-zimi, ta’minlash tizimi (karbyuratorli dvigatelda yonuvchi aralashma tayyorlab, uni silindrlarga kiritadi, dizellarda esa silindr ichiga yonilgʻini purkaydi), oʻt oldirish tizimi (karbyuratorli dvi-gatelda)dan iborat. Zamonaviy yengil avtomobillarning dvigateli quvvati 15 – 310 kVt gacha, yuk avtomobillariniki 220 kVt gacha boʻladi. Bulardan tashqari rotorli-porshenli, gaz-turbinali dviga-tellar ham ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. ↑  *Dunyodagi eng kuchli motorlar*, 2021-03-31da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2021-07-21
**Vision Mercedes-Maybach 6** - 2016-yilgi Pebble Beach Concours d'Elegance koʻrgazmasida nemis avtomobil ishlab chiqaruvchisi Mercedes-Benz tomonidan ishlab chiqarilgan. Bu mashina Maybach boʻlimi ostida taqdim etilgan kontseptual avtomobil. Bu 2+2 kupe boʻlib, u 200 milya (322 km)) dan ortiq masofani bosib oʻtishga moʻljallangan toʻliq elektr quvvati bilan jihozlangan. .

Texnik xususiyatlari va ishlashi
--------------------------------

Kontsept- 738 hp (550 kW) elektr quvvatiga ega, Mercedes-Maybach avtomobilining maksimal tezligi 155 mph (249 km/h). 4 soniyadan kamroq vaqt ichida 62 mph (100 km/h) tezlashish imkoniyatiga ega.

Dastlab Mashinani Dreyk oʻzining Laugh Now Cry Later qoʻshigʻi klipida boshqargan. Soʻng Mashina 2022-yilda Bryus Ueyn boshqaradigan „Flash" filmida ham namoyish etilgan. Kontsept- 5,700 mm (224.4 in) uzunlik oʻlchami, 2,100 mm (82.7 in)d kengligi va 1,328 mm (52.3 in)d balandligi, Orqa gʻildiraklarning yuqori qismida joylashgan choʻzinchoq orqa qismi va orqa oynasi 24 dyum. Shuningdek avtomobilga qanot shaklini beruvchi eshiklardan foydalanilgan.

Rasmlar
-------

* Vision Mercedes-Maybach 6 orqa ko'rinishiVision Mercedes-Maybach 6 orqa ko'rinishi
* Vision Mercedes-Maybach 6 interyeriVision Mercedes-Maybach 6 interyeri
* Vision Mercedes-Maybach 6 yon ko'rinishiVision Mercedes-Maybach 6 yon ko'rinishi
* Vision Mercedes-Maybach 6 Cabriolet IAA 2017 daVision Mercedes-Maybach 6 Cabriolet IAA 2017 da
* Vision Mercedes Maybach 6 Cabriolet, orqaVision Mercedes Maybach 6 Cabriolet, orqa

Yana qarang
-----------

* Maybach Exelero

Manbalar
--------

1. ↑  *Naylor, Sam*. „Official: Vision Mercedes-Maybach 6 concept coupe previews 2017 production car". *Auto Express*. Dennis Publishing Limited (19-avgust 2016-yil). Qaraldi: 19-avgust 2016-yil.
2. ↑  *Pollard, Tim*. „Vision Mercedes-Maybach 6: dramatic gullwing coupe wows Pebble Beach". *Carmagazine.co.uk*. Bauer Consumer Media Ltd (19-avgust 2016-yil). Qaraldi: 19-avgust 2016-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy veb-sayt Archive.is saytida arxivlandi (18-dekabr 2016-yil)

Andoza:MaybachAndoza:Mercedes-Benz
**Albanlar** (oʻzlarini shkiptar deb ataydilar) — Albaniya Respublikasining asosiy xalqi. Umumiy soni 6,1 mln. (1992). Albaniyada 3,250 mln. kishi, Yugoslaviyada (1,985 mln. kishi), Ma-kedoniyada (500 ming kishi), Italiyada, Gresiyada, Rossiya Federatsiyasi va boshqa davlatlarda yashaydi. Tili hind-yevropa tillari oilasiga kiradi. A. kad. davrlarda Bolqon yarim orolning gʻarbiy qismida yashagan illiriy, qisman frakiylar avlodidir. „Albanlar" et-nonimi dastlab mil. 2-asrga oid manbalarda tilga olinib, 11-asrdan hozirgi Al-baniyaning butun aholisiga nisbatan qoʻllanilgan. A. yevropeoid irqiga man-sub. A.ning koʻpchilik qismi islom dinini qabul qilgan, bir qismi pravoslav va katolik. Dehqonchilik, chorvachilik bilan shugʻullanadilar. Sanoatda ham ishlaydilar.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Husayni madrasasi (Muhammad Yunusbiy madrasasi; Muhammad Yunusbiy inoq madrasasi)** — Oʻzbekiston Respublikasi, Buxoro viloyati, Buxoro shahrining tarixiy markazida joylashgan 1 qavatli madrasa inshooti. Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.

Madrasani tiklash va taʼmirlash uchun 2010-yilgi davlat dasturiga koʻra mablagʻlar ajratilganligiga qaramay, u hozirga qadar taʼmirtalab ahvolda qolib ketgan.

Tarixi
------

Madrasa 1884—1885-yillarda Buxoro amirligi poytaxtining Turki Jandiy guzarida, oʻzbek hukmdorlari Muzaffarxon (1860–1885) va Abdulahadxon (1885–1910) hukmronliklari davrida, Muhammad Yunusbiy ismli shaxs mablagʻlari evaziga bunyod etilgan.

Muhammad Yunusbiy Chorjoʻy bekligi hokimi va inoq vazifasida ishlagan.

Sovetlar hukmronligi oʻrnatilganidan soʻng madrasada talabalarning oʻqitilishi tugatilgan.

2010-yilda ishlab chiqilgan Davlat dasturiga binoan, madrasani 2015-yilda tadqiq qilish, konstruktiv mustahkamlash, tiklash, restavratsiyalash va zamonaviy foydalanish uchun hozirlash ishlari rejalashtirilgan va bu ishlarni amalga oshirish maqsadida 20 million soʻm mablagʻ ajratilganligiga qaramay, hozirga qadar inshoot taʼmirtalab ahvolda qolib ketgan.

Madrasa inshooti, Buxoro shahri meʼmoriy yodgorligi sifatida, 2019-yilda tasdiqlangan Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.

Buxoro shahridagi Turki Jandiy MFYga qarashli Namozgoh koʻchasida joylashgan.

Meʼmorchiligi
-------------

Madrasa inshooti pishiq gʻishtdan 1 qavatli qilib qurilgan. 14 hujradan tashkil topgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Моддий маданий мероснинг кўчмас мулк объектлари миллий рўйхатини тасдиқлаш тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 846-сон 04.10.2019 й. қарори". *Lex.uz*. Qaraldi: 30-aprel 2021-yil.
2. 1 2 3  Jumanazar A.*. Buxoro taʼlim tizimi tarixi*, 2017 — 386 bet.
3. 1 2 3  „Медресе Хусайни (Мухаммад Юнус-бий)". *Rusrav.uz*. Qaraldi: 30-aprel 2021-yil.
4. ↑  „Государственная программа по исследованию, консервации, реставрации и приспособлению для современного использования объектов культурного наследия г. Бухары до 2020 года". *Nrm.uz*. Qaraldi: 30-aprel 2021-yil.

Havolalar
---------

Ushbu maqolani tinglang (2 daqiqa)noicon
Spoken Wikipedia iconBu audiofayl ushbu maqolaning 15-iyul, 2022-yil(2022-07-15)
 sanasidagi versiyasi asosida yaratilgan boʻlib, shu sanadan keyin amalga oshirilgan tahrirlarni aks ettirmaydi.(Yordam · Koʻproq audiomaqolalar)

Adabiyotlar
-----------

* Jumanazar A.*. Buxoro taʼlim tizimi tarixi*. Toshkent: Akademnashr, 2017 — 592 bet. ISBN 978-9943-4728-2-2.
**Husan Sodiqov** (1968-yil 2-mayda Toshkentda tuʻgilgan) — oʻzbekistonlik xonanda, qoʻshiqnavis, gitarachi va shoir. „Bolalar" guruhining aʼzosi. Guruh solisti Tohir Sodiqovning akasi. Sodiqov „Bolalar" guruhi ijro etgan koʻplab taniqli qoʻshiqni, jumladan, „Esingdami seni?" hamda „Oyijon" qoʻshiqlarini yozgan. Nafaqat „Bolalar" guruhi, balki boshqa koʻplab xonanda, jumladan, Ravshan Sobirov, Rayhon, Shahzoda, DJ Piligrim, Yodgor Mirzajonov, Jahongir Poziljonov va boshqa oʻnlab xonanda ijro etgan 200 dan oshiq qoʻshiqni yozgan. Xususan, Sodiqov Ravshan Sobirov va Setora guruhi ijrosidagi va keng tanilgan „Xayr, maktabim" qoʻshigʻi muallifi.

Sodiqov „Bolalar" guruhidagi faoliyatidan tashqari solo karyera ham yuritib keladi. Xususan, uning ijrosidagi „Baxtli ertak" qoʻshigʻi tanilgan. Sodiqov 2020-yil oʻz YouTube kanaliga asos solgan boʻlib, kanalda „Bolalar" va 1990-yillarda shuhrat qozongan boshqa sanʼatkorlar va musiqiy guruhlar ijodi aks etgan videolar joylashtirib kelinadi. Sodiqovning oʻgʻli Javohir Sodiqov ham xonandadir.

Manbalar
--------

1. ↑  „Расширенные данные / Биография Хусана". *poisk.center*. Qaraldi: 28-fevral 2023-yil.
2. ↑  „Bitiruvchilar madhiyasi — "Xayr maktabim" 22 yoshda: Qo‘shiq qanday yaratilgani hamda unga nima sababdan kamxarj klip olingani haqida (video)". *Daryo* (25-may 2022-yil). Qaraldi: 26-fevral 2023-yil.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsda ***Husan Sodiqov*** mavzusiga oid fayllar bor. |

* Sodiqovning YouTube kanali
**Husayn ibn Xizr Nasafiy** (arabcha: حسين بن خضر النسفي — Husayn ibn Xizr Nasafiy — Toʻliq ismi: Husayn ibn Xizr Nasafiy (X asr oxiri — XI asr boshlarida yashagan. Vafoti 1033-yil) — faqih.

Hayoti va Faoliyati
-------------------

Husayn ibn Hizr Nasafiy dastlab Nasafda, so‘ngra Buxoroda taʼlim olgan. Bir muddat Bag‘dodda yashagan. So‘ngra Buxoroga qaytib, mudarrislik qilgan va ilm bilan shug‘ullangan. Dehxudoning „Lug‘atnoma"sida uning „Al-favoid va-l-fatovo" nomli asari borligi qayd etilgan. U hijriy 424 (milodiy 1033) yil vafot etgan.

Asarlari
--------

```
"Al-favoid va-l-fatovo".
```

Manbalar
--------

1. ↑  O‘rta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. — B. 471.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Husayn Aminov** (*Husayn Jumayevich Aminov*; 1946-yil 2-oktyabr, Qiziltepa tumani, Navoiy viloyati) — pediatr, tibbiyot fanlari doktori (2006), professor (2012).

Tarjimayi holi
--------------

Husayn Aminov 1946-yilda Navoiy viloyati Qiziltepa tumanida tugʻilgan. 1969-yilda Abu Ali ibn Sino nomidagi Tojikiston davlat tibbiyot institutini tamomlagan. 1969—1971-yillarda Qo‘rg‘ontepa (hozirgi Boxtar) viloyat kasalxonasida bolalar kasalliklari shifokori, 1971—1974-yillarda Kofirnihonning Vahdat shahridagi kasalxona pediatri va bosh shifokori, 1974—1976-yillarda Abu Ali ibn Sino nomidagi Tojikiston Davlat tibbiyot instituti pediatriya fakulteti klinik ordinatori. Oʻqishni bitirgandan soʻng 1976—1978-yillarda Dushanbe shoshilinch tibbiy yordam brigadasi bolalar reanimatsiyasida assistent sifatida faoliyat yuritgan. 1978—2003-yillarda Tojikiston davlat tibbiyot instituti qoshidagi 1-sonli bolalar kasalliklari muassasasi kafedrasi mudiri, katta oʻqituvchi. 2003—2006-yillarda Jumhurii Tojikiston Sogʻliqni saqlash Vazirligi qoshidagi ona va bola tibbiyoti tashkiloti ilmiy mudiri. 2007—2008-yillarda Abu Ali Ibni Sino nomidagi Tojikiston davlat tibbiyot universiteti dotsenti. 2008-yildan buyon mazkur taʼlim dargohida bo‘lim boshlig‘i lavozimida ishlab kelmoqda.

Ilmiy faoliyati
---------------

Noqulay ekologik sharoitlarda bolalar kasalliklari va o‘limida adaptiv immunitet muammosi, Tojikistondagi yosh bolalarda infeksiyani klinik va bakteriologik taqqoslash, nefropatiyali onalardan tug‘ilgan bolalarda moslashishning birinchi davri xususiyatlari bo‘yicha ilmiy tadqiqot ishlari olib borgan. 40 dan ortiq ilmiy ishlar va maqolalar, tezislar, shifokorlar uchun 5 ta uslubiy tavsiyalar muallifi. „Abu Ali ibn Sinoning 1025 yilligi" medali (2006) va turli mukofotlar bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Ҷойи ӯ дар дилҳост..." (30-avgust 2021-yil). Qaraldi: 13-iyul 2023-yil.
2. ↑  YouTube logotipi ДАРГУЗАШТИ ПРОФЕССОР ҲУСЕЙН АМИНОВ – ЯКЕ АЗ БЕҲТАРИН ТАБИБОНИ ТОҶИК YouTubeda
3. ↑  Huseyn Ҷumʼaevich Aminov
**Avtomatik toʻxtatgich** ("Av-tostop") – 1) poyezd "yoʻl berk" sig-naliga yaqinlashganda uni oʻz-oʻzidan toʻxtatadigan qurilma. Avtomatik toʻxtatgich temir yoʻl izi orqali yoʻl signallari bilan hamda lo-komotivdagi havo tormozi bilan bogʻlangan. Yoʻl berk boʻlsa, svetoforning signali lokomotivdagi tegishli moslamaga ta’sir qilib, poyezdni toʻxtatadi. Mashi-nist svetofor signalini sezmay qolgan hollarda Avtomatik toʻxtatgich avariyaning oldini oladi; 2) mashinasozlikda– mashina qismi yoki dvigatelini avtomatik tarzda toʻxtatish mexanizmi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Avtomobil tirkamasi** – yuk avtomobiliga tirkaladigan bir, ikki yoki koʻp oʻqli dvigatelsiz arava. Odam va yuk tashiydigan hamda maxsus Avtomobil tirkamasi boʻladi. Odam tashiydigan Avtomobil tirkamasi avtobuslarga tir-kaladi. Yuk Avtomobil tirkamasining borti platformali va ma’lum yukni tashishga moslashtirilgan xillari boʻladi (mas, furgon, samo-sval – agʻdarma, refrijerator, ogʻir yuk tashuvchi va hokazo). Maxsus Avtomobil tirkamasi oʻziga oʻrnatilgan mashina, apparat yoki usku-na yordamida biron ishni bajarishga moʻljallanadi (Avtomobil tirkamasi ustaxona, avtolav-ka (koʻchma doʻkon), kompressorli uskuna (A.t-uy va boshqalar). Bir oʻqli Avtomobil tirkamasi kupi bilan 2 t, ikki oʻqli Avtomobil tirkamasi 3–12 t gacha, ogʻir yuk 137tashiydigan ikki va undan koʻp oʻkli Avtomobil tirkamasi esa 60 t gacha yuk koʻtaradi. Ikki oʻqli Avtomobil tirkamasi gidravlik, pnevmogidravlik, pnevmatik va hokazo tor-mozlar bilan jihozlanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Avtomatik tutashtirish** (kosmonavtikada) – kosmik apparatlar orbitaga alohida-alohida chiqarilgandan soʻng ularni avtomatik usulda ulash. Kosmik apparatlarni orbitada ta’mir-lash, kosmik stansiyalarni orbitada yigʻish, yonilgʻi, yordamchi jihoz va raketalar bilan ta’minlash, avariya holatlari yuz ber-ganda kosmonavtlarni qutqarish va boshqalarga imkon beradi. Avtomatik tutashtirish texnik jihatdan juda murakkab ish boʻlib, kosmik apparatlar orbitaga chiqarilganda ularning orbita tekisliklari ustma-ust tushishini, apparatlarning bir-biriga qattiq urilib ketmasligini, bir-biriga tomon juda 129aniq va ohista yoʻnaltirilishini ta-lab qiladi. Bu ishlar Yerdagi maxsus stansiyalardan yoki kosmonavtning boshqarish pultidan boshqarib turiladi. Dunyoda birinchi marta 1967-yil 27 va 30-oktabrlarda uchirilgan Yer sun’iy yoʻldoshlari – "Kosmos-186" va "Kosmos-188" avto-matik tarzda ulandi. Ular ulangan holda 3 yarim soat davomida Yer atrofida ikki marta aylanib chiqqandan soʻng yana aj-ratilib,-31-oktabrda "Kosmos-186" Yerga qoʻndirildi. Keyinchalik "Soyuz", "Salyut" va amerika "Apollon" dasturidagi kosmik kemalar tutashtirildi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Husayn ali** (18-asrning 2-yarmi -19-asr boshlari) — tarixchi olim. Durroniylardan Temurshoh (1777—93), Zamonshoh (1793—1801), Mahmud (180103, 1809—18) davrlarida yashab, ijod etgan. Zamonshohning akasi shahzoda Humoyun huzurida xizmat qilgan. H.A.ning "Zebi tarixho" ("Tarixlar bezagi") asari (1803) Durroniylar davlatshsht siyosiy tarixiga oid. Asarda Afgʻonistondagi tarqoqlik, ichki nizolar, Balx hokimlari Qubod oʻzbek va Xudona-zarxon oʻzbek boshchiligida durroniylarga qarshi koʻtarilgan qoʻzgʻolonlar va boshqa batafsil yoritilgan. Asar sharqshunos G.A.Voloshina tomonidan rus tiliga tarjima qilinib, Toshkentda nashr etilgan (1965). Asar qoʻlyozmasi Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti fondida (Inv. №1626) saqlanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Husayn ibn Muhammad al-Gʻubdiniy** (arabcha: حسين بن محمد الغوبديني — Abu Nuaym Husayn ibn Muhammad ibn Nuaym al-Gʻubdiniy) — Muhaddis.

Husayn ibn Muhammad al-Gʻubdiniy 341/952 yili iyun oyida tavallud topgan. U dastlabki taʼlimni oʻz qishlogʻida olgan.

Ilmiy safari
------------

Husayn ibn Muhammad al-Gʻubdiniy keyinchalik ilm talabida Xuroson, Iroq, Hijoz kabi shaharlarga borgan. U erda ko‘plab allomalaridan dars olgan.

Ustozlari
---------

Husayn ibn Muhammad al-Gʻubdiniy Buxoro shahrida Abu Solih Xalaf ibn Muhammad al-Xayyom, Abu Sahl Horun ibn Ahmad ar-Astrabodiy, Abu Amr Muhammad ibn Muhammad ibn Sobir al-Buxoriylardan, Naysobur shahrida Abulqosim Abdulloh ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Yaʼqub an-Nasaviydan, Bagʻdod shahrida Abu Tohir Muhammad ibn Abdurrahmon al-Muxlis va Abu Hafs Umar ibn Ibrohim al-Kattoniylardan hadis eshitgan va yozib olgan.

Shogirdi
--------

Husayn ibn Muhammad al-Gʻubdiniydan Abulabbos Jaʼfar ibn Muhammad al-Mustagʻfiriy va qozi Abu Ali Hasan ibn Abdulmalik an-Nasafiylar hadislar rivoyat qilgan.

Vafoti
------

Husayn ibn Muhammad al-Gʻubdiniy 427/1035 yili aprel oyida vafot etgan.

Adabiyotlar
-----------

* Abdulloh Abdulhamid Saad. Oʻrta Osiyo olimlari qomusi. —T.: Imom Buxoriy respublika ilmiy-maʼrifiy markazi nashriyoti, 2007.

|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Husaynobod** ( urdu: حسین آباد ) Pokistonning Hunza shahridagi kichik qishloqdir. Xunza daryosining chap qirg'og'ida beshta shahar ( Xizarobod, Qadimobod, markaziy Husaynobod, Husaynobod Shabarn va Dolmani) joylashgan boʼlib. Qishloq aholisi taxminan 3000 kishini tashkil qiladi.

Manbalar
--------

Husaynobod Hunzadagi eng ilimli hudud hisoblanadi, bu erda har bir xonadonda kamida bitta magistr darajasi mavjuddir. Husaynobod geografik jihatdan daryoning chap tomonida joylashgan va asosan tabiiy ofatlardan aziyat chekadi. Qadimobod deb ham ataladigan Gakos tog'ining pastki qismida joylashgan bo'lib, sirpanish sodir bo'lganda odamlarning hayotiga xavf tugʼdiradi. Minglab odamlar yaqin atrofdagi Markaziy Husaynobod deb nomlangan xavfsiz joyda boshpanalarda yashab kelmoqda. Xizorobod ham ko‘p marta ko‘chki ostida qolgan. Shunga qaramay, odamlar hukumatning ushbu maqsadli mintaqaga diqqatini qaratishiga harakat qilmoqda. Noto'g'ri yo'llar va bog'lovchi ko'prik ham Husaynobod aholisini qiynayotgan muammolardan biridir. Yaqinda RCC ko'prigi turli hukumatlar oralig'ida ko'p marta kechiktirilganidan keyin qurildi. Kechikishlar ko'prikni qurish uchun o'n yildan ko'proq vaqt talab qildi. Har bir tabiiy ofatdan so'ng odamlar mintaqaning qolgan qismidan uzilib, yo'l va suv kanallarini qayta tiklash bo'yicha o'z tashabbuslarini ko'rsatmoqdalar. Hudud 2010-yilda olti oy davomida yerlarni sug‘orish uchun suv tanqisligiga duch keldi, bu esa aholining qishloq xo‘jaligi mahsulotlari yetishtirishdan jiddiy zarar ko‘rishiga olib keldi.
**Lepton** kuchli oʻzaro taʼsirda qatnashmaydigan yarim spinli elementar zarrachadir. Leptonlar fermionlar oilasiga kiradi. Leptonlarning uch xili bor: elektron, muon va tau lepton.

**Leptonlar** (yun. leptos — yengil, kuchsiz) — oʻzaro kuchli taʼsirlashmaydigan elementar zarralar; ular faqat kuchsiz, elektromagnit va gravitatsi-on oʻzaro taʼsirlarda ishtirok etadi. Barcha L. 1/2 spiniga ega, yaʼni ular fermionlar hisoblanib, Fermi — Dirak statistikasita boʻysunadi. 1975-yilgacha massasi protonning 0,12 massasidan kichik boʻlgan, L.gina: — elektron, myuon, elektron va myuon neytrino, shuningdek, ularning antizarralari maʼlum boʻlgan. Elektron modda tarkibiga kiruvchi yagona barkaror lepton hisoblanadi. Pozitron moddadagi elektron bilan qoʻshilib, juda qisqa vaqtda annigilyasiyalanadi, yaʼni fotonlar (ikkita yoki uchta)ga aylanadi. Tabiatda neytrino va antineytrinolar yadrolarning R-yemirilish jarayonlarida va elementar zarralarning yemirilishidan hosil boʻladi. Ularning massasi nolga yaqin. Yadro reaktorlari neytrinolarning manbai hisoblanadi. Yangi maʼlumotlar protondan ogʻirroq L.ning mavjudligini koʻrsatmoqda. Tarkibida L. boʻlgan elementar zarralarning bir holatdan ikkinchi holatga oʻtganda L. va antilepton sonlari orasidagi farq oʻzgarmas kattalik boʻlib qoladi.


|  |
| --- |
|  k • m • t  **Elementar zarrachalar** |
| **Fermionlar**: Kvarklar:  Yuqori · quyi · Gʻalati · Mahliyo · Ost · Ust  | Leptonlar: Elektron · Muon · Tau · Neytrinolar  |
| **Bozonlar**: Kalibrli bozonlar: Foton · W va Z bozonlari · Gluon |
| Hali kuzatilmagan zarrachalar: Higgs bozoni | Graviton | Boshqa gipotetik zarrachalar |

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Leptospirozlar** - odam va hayvonlarda uchraydigan oʻtkir infeksion kasallik; zoonoz kasalliklar guruhiga kiradi. Leptospiralar qoʻzgʻatadi, ularning 10 dan ortiq serologik guruxlari mavjud. Leptospiralar nam sharoitda uzok, yashaydi, past haroratga chidamli. Kasallikning tabiiy, xonaki va aralash oʻchoqlari bor. Tabiiy oʻchoqlarda, asosan, kemiruvchilar, uy sharoitida esa qoramol va qoʻy-echkilar, choʻchqa hamda kalamush va sichqonlar infeksiya manbai hisoblanadi. Infeksiya kasal hayvondan odamga be-vosita muloqotda yoki teri, shuningdek, ifloslangan suv va oziqovqat orqali yuqadi. Kasallik shartli ravishda sariklik bilan kechadigan (VeylVasilyev kasalligi, uni birinchi boʻlib kashf etgan nemis olimi A.Veyl va rus olimi N.P.Vasilyev nomidan) va sariqsiz xillarga ajratiladi. Sariklik bilan kechadigan L. toʻsatdan qaltirish, harorat koʻtarilishi, qattiq bosh ogʻrigʻi, koʻngil aynishi va qusish bilan boshlanadi; dam-badam isitma tutishi kasallikka xos. Muskullarda kuchli ogʻriq, badanda mayda toshmalar boʻladi. Buyrak, jigar, baʼzan qon tomirlar zararlanadi. Kasallikning 4-kuniga kelib badan sargʻayadi. Sariqsiz L. (suv isitmasi)da ham isitma chiqadi, muskul va boʻgʻimlar ogʻriydi, lekin badan sargʻaymaydi, kasallikning bu shakli bir qadar yengil kechadi, deyarli asorat qolmaydi.

Hayvonlardan qoramol, qoʻy, echki, ot, tuya, choʻchqa, it, mushuk, parranda, yovvoyi hayvonlar va kemiruvchilarda uchraydi. Kasallik kamqonlik, sariklik, yoppasiga bola tashlash, shilliq pardalar va teriga qon quyilishi, nekroz bilan kechadi. L. Oʻzbekistonning barcha hududlarida uchraydi. Kasallikning yashirin davri 2—20 kun. Qoramol, qoʻy, echkilarda kasallik juda oʻtkir rivojlanib, ishtaha yoʻqoladi, holsizlanadi, nafas olishi va yurak urishi tezlashadi, isitma koʻtariladi va 1—2 kundan keyin hayvon oʻladi. Kasallikdan tuzalgan hayvonlarda uzoq muddatli immunitet paydo boʻladi. Tashhis epizootologik maʼlumotlar, klinik belgilar, serologik usullar va lab. tekshiruviga asosan qoʻyiladi. Davolash: kasallikka qarshi gi-perimmun zardob va streptomitsin, tetratsiklin ishlatiladi. Oldini olish: kemiruvchilarga qarshi kurash, maxsus emlash, veterinariya-sanitariya tadbirlari koʻrish.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tibbiyotga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
***Lepus starcki*** (lat.) — Efiopiya uchun endemik quyon turi (baʼzi mualliflar uni Cape quyon yoki Yevropa quyonning kichik turi sifatida tasniflashadi). Maxsus nom nemis biologi Ditrix Stark (1908-2001) sharafiga berilgan.

Tasniflash
----------

Turlarning tasnifi boʻyicha turli nuqtai nazarlar mavjud. Mulohazalar, bu Cape quyon yoki Yevropa quyonning kenja turi ekanligiga koʻra bildirilgan, ammo koʻplab mualliflar uni alohida tur sifatida tan olishadi. Turlarning fotoalbom qoldiqlari pleystotsen konlarida qayd etilgan. *Lepus starcki* va Efiopiya quyoni (Lepus fagani) turli xil turlardir.

Tashqi koʻrinish
----------------

Ushbu tur 2,5-3 kilogramm ogʻirlikdagi oʻrta boʻyli quyonlardir. Orqa tarafdagi qalin yumshoq moʻynasi qora bilan jigarrang rangga ega boʻlib, dumga yaqinroq qismi kulrang rangda boʻladi. Koʻkrak, yon tomonlar va panjalarda moʻyna jigarrang, qorinda esa oq boʻladi. Ba'zi populyatsiyalarda dumi sof oq, boshqalarida esa tepasida qora chiziq bor. Ularning quloqlarida moʻyna asosan turli xil kul rangga ega, boshqa barcha afrikalik quyonlardan farqli oʻlaroq quloqlarning uchlari qora rangda. Umuman olganda, rang sxemasi Yevropalik quyonga oʻxshaydi.

Areal va turmush tarzi
----------------------

*Lepus starcki* faqat Efiopiyada, Efiopiya togʻlarida (Beyl milliy bogʻi) yashaydi. Diapazon dengiz sathidan 2140 dan 4380 metrgacha boʻlgan balandliklar bilan cheklangan. Yashash joyi togʻ oʻtloqlari va afro-alp tipidagi chigʻanoqlardir. Diapazonda tur keng tarqalgan (zichligi 1 km² ga 8,5 dan 25,4 tagacha), ushbu turga tahdid yoʻq.

Quyonning ratsioni bir pallali oʻsimliklarga asoslangan (qugʻoqchilik davrida ikki pallali oʻsimliklar ulushi 12% gacha koʻtariladi). Ularning tabiiy dushmani Efiopiya shaqolidir, uning uchun quyonlar asosiy oziq-ovqat manbalaridan biridir.

Manbalar
--------

1. ↑  Bo Beolens, Michael Watkins, and Mike Grayson*. The eponym dictionary of mammals*. Baltimore: The Johns Hopkins University Press, 2009 — 391 bet. ISBN 978-0-8018-9304-9.
2. ↑  *Mammal Species of the World*, 3rd ed, Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press, 2005 — 203 bet. ISBN 0-8018-8221-4.
3. 1 2  Lepus starcki на сайте национального парка Горы Бале Архивная копия от 19 января 2012 на Wayback Machine (англ.)

Havolalar
---------

* Lepus starcki (англ.). The IUCN Red List of Threatened Species. Дата обращения: 10 апреля 2012.
* „Ethiopian Highland Hare",*Rabbits, Hares and Picas: Status Survey and Conservation Action Plan*. Gland, Switzerland: IUCN, 1990 — 86 bet. ISBN 2-8317-0019-1.
* *Tariku Mekonnen, Mohammed Yaba, Afework Bekele and J. Malcolm.* *Food Selection and Habitat Association of Starck’s Hare (*Lepus starcki *Petter, 1963) in the Bale Mountains National Park, Ethiopia*. .  // Asian Journal of Applied Sciences. — 2011. — Vol. 4. — P. 728-734. — doi:10.3923/ajaps.2011.728.734.
**Tallin afsonalari** (est. *Tallinna Legendid*) — diqqatga sazovor joy, teatr va interaktiv muzeyi. Estoniyaning Tallin shahrida joylashgan. Muzey oʻrta asrlar Tallin folkloriga hissa qoʻshgan tarixiy voqealar va afsonalarni qayta tiklaydi. Unda hikoyalar, jonli harakatlar va maxsus effektlar aralashmasi foydalanadi.

 Tallin afsonalari sahnalari va aktyorlari

Tavsif
------

Muzey binosi Estoniyaning Tallin shahrida, Kullassepa koʻchasida, eng qadimgi shahar hokimiyati binosi yonida joylashgan. Muzey hududi, 360 ° tematik bezakli, 9 ta alohida xona va 7 ta aktyorga ega, 600 kv.m 2 yer osti maydonini egallaydi. Muzey shuningdek, eng mashhur manzaralar bilan bepul koʻcha namoyishlarini tashkil qiladi. Mehmonlar kuniga 540 kishidan ortiq sigʻimga ega, 15 yoki undan ortiq kishilardan iborat guruhlarda kelishadi. „Tallin afsonalari" har kuni soat 11:00 dan 20:00 gacha ochiq va ingliz, eston, rus va fin tillarida mavjud.

 Muzey manzarasi
 Sahnalar va aktyorlar

Format
------

Muzey koʻrgazmalari tomoshabinlarni Estoniyaning IX asrlik tarixini, teatrlashtirilgan tomosha shaklida olib boradi. U maxsus yorugʻlik va ovoz effektlari, shuningdek, professional aktyorlar va mexanik qoʻgʻirchoqlarning jonli ijrolari, video montajlar va hikoyalar yordamida Tallin bilan bogʻliq tarixiy voqealar va oʻrta asr afsonalarini qayta yaratadi.

Koʻrgazma Qora vabo, Iogan fon Ikskyulning qatl etilishi va Muqaddas Olaf cherkovining qurilishi kabi voqealarni oʻz ichiga oladi. Spektaklning davomiyligi 40 daqiqani tashlik etadi.

Joylar
------

**Avliyo Olaf cherkovi (lift)**

**Qiz minorasi**

**Qora vabo**

**Denonsatsiya**

**Alkimyogar**

**Suv parisi**

**Iogan fon Ikskyulning qatl etilishi**

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Tallinna legendid. Müstiline muuseum". *Kultuur.info*. 30-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-avgust 2016-yil.
2. ↑  „Tallinn Legends | Sightseeing | Tallinn". 1-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-aprel 2021-yil.
3. ↑  „Tallinn Legends". *Inyourpocket.com* (6-iyul 2016-yil). 1-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-avgust 2016-yil.
4. ↑  „Tallinna vanalinn saab uue turismiatraktsiooni". *Tallinn* (29-may 2015-yil). 2-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-avgust 2016-yil.
5. ↑  „Tallinn Legends — Сontacts". 30-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-aprel 2021-yil.
6. ↑  „Contact us". *Tallinn Legends*. 30-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-avgust 2016-yil.
7. ↑  „What's Tallinn Legends". *Tallinn Legends*. 30-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-avgust 2016-yil.
8. ↑  „Молодежь из Ласнамяэ и Маарду посетили музей "Легенды Таллинна"". *Delfi* (21-iyul 2016-yil). 15-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-avgust 2016-yil.
9. ↑  „What's Tallinn Legends". *Tallinn Legends*. 30-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-avgust 2016-yil.
10. ↑  „Kadri Mosin: Tallinna Legendid pakub unustamatuid emotsioone". *Pealinn* (31-may 2016-yil). 19-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-avgust 2016-yil.

Havolalar
---------

* Bosh sahifa Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-06-12).
**Choʻl zonalari** - tabiiy landshafti, asosan, "fglardan iborat geografik zonalar. Shim. yarim sharning moʻʼtadil mintaqasida, Shimoliy va Jan. yarim sharlarning subtropik va tropik mintaqalarida tarqalgan. Namgarchilik kam, yillik yogʻin 200 mm gacha, baʼzi yerlarda 500 mm gacha. Relyefi toglik, past togʻlar, tekisliklar, qad. daryo vodiylari va berk koʻl botiqlaridan iborat. Eol relyef shakli keng tarkalgan. Choʻl zonalarining katta qismida oqar suvlar boʻlmaydi, baʼzan ularni tranzit daryolar kesib oʻtadi. Oʻz chegaralari va maydoni hamda suv sathini teztez oʻzgartirib turadigan va baʼzan qurib qoladigan koʻllar va mavsumiy soy koʻp. Yer osti suvlari minerallashgan boʻladi. Tuproklari yaxshi rivojlanmagan, shoʻrxok va shoʻrtoblar bilan qoplangan. Oʻsimlik dunyosi siyrak boʻlib, baʼzi yerlarda butunlay usmaydi. Kserofil va galofil oʻsimliklar — Osiyo choʻllarida saksovul, efemer va shuvokdoshlar, Shim. Amerikada kaktusdoshlar, kreozotlar oʻsadi. Hayvonot dunyosi xilmaxil. Kemiruvchilar va sudraluvchilar asosiy urinni egallaydi. Choʻl zonalarida yaylov chorvachiligi rivojlangan, sugʻorib dehqonchilik qilinadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Choʻlbair togʻlari** — Surxondaryo viloyatidagi togʻlar. Hisor togʻ tizmasining janubi-gʻarbiy tarmoklaridan biri. Surxondaryoning ung irmoklari Holxanjar va Toʻpolondaryo orasida joylashgan. Janubi-gʻarbdan shimoli-sharqqa 60 km dan koʻproq masofaga choʻzilgan. Bal. 1500-2500 m. Eng baland joyi 3812 m. Yon bagʻirlari asimmetrik tuzilishga ega. Janubi-sharqiy yon bagʻirlari ancha tik (1500 m gacha). Koʻplab daryo tarmoqlari bilan kesilgan. Choʻlbair togʻlari antiklinal tuzilishga ega, asosan, toshkoʻmir, perm, boʻr, paleogen, neogen davri choʻkindi togʻ jinslaridan tashkil topgan. Iqlimi kontinental. Yogʻin shimoli-sharqiy qismida 800 mm dan koʻproq. Yon bagʻirlaridagi boʻz, jigarrang, qoʻngʻir tuproklarda bugʻdoydoshlar, turli butalar oʻsadi, archazorlar, yongʻoqzorlar bor. Hududidan yaylov sifatida foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Choʻlbair togʻlari" *OʻzME*. Ch-harfi[*sayt ishlamaydi*] Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Choʻkkalagan bola** — Rossiyada Mikelanjelo Buonarrotining yagona haykali. Sankt-Peterburgdagi Davlat Ermitaj muzeyida doimiy ekspozitsiyasi. 1530-1534-yillarda marmardan yasalgan, balandligi — 54 santimetrli haykal.

Bir manbaga koʻra, haykal Florensiyadagi San-Lorenso cherkovidagi Medichi kapellasini bezash uchun yaratilgan. Cherkov qurilishi tugallanmagan holda qoldi. Kapellaning ichki qismida, Lorenzo Medichining qabr toshiga Mikelanjelo gulchambarlar, zirhlar va toʻrtta kichik „choʻkkalagan bolalar" haykallarini qoʻyishni rejalashtirgan. Shunga oʻxshash haykalchani Londondagi Britaniya muzeyi kollektsiyasidan olingan tayyorgarlik rasmida koʻrish mumkin. Amalga oshirilgan, ammo tugallanmagan, ulardan biri edi. Biroq, bu asarning Medichi kapellasi loyihasiga tegishliligi Karl Justi, Ervin Panofskiy, Charlz de Tolnay kabi mashhur mutaxassislar tomonidan bahslashuv tugʻdirdi. Boshqalar buni magistr talabalari tomonidan qilingan deb hisoblashadi. Ehtimol, haykaltarosh tomonidan Florensiyadagi ibodatxona loyihasidan mustaqil ravishda, 1529-1530-yillarda Ispaniyaning shaharga hujumi paytida, Mikelanjelo monastirlardan birida panoh topganida yaratilgan. Ehtimol, bu haykalda Mikelanjelo oʻsha paytdagi florensiyaliklarning mazlum holatini aks ettirgandir. Biroq, haykaltarosh qadimiy asardan ilhomlangan taxmin koʻproq asoslanadi: "Zirapchani olayotgan bola "yoki „Spinario" (hozir Rimdagi Kapitolin muzeyida.

„Choʻkkalagan bola" Medichi oilasiga tegishli boʻlib, soʻng Angliyaga sotilgan. Rus imperatritsasi Ekaterina II 1785-yilda Layd Braun kollektsiyasidan haykalni oʻz kollektsiyasi uchun sotib oladi. Endi u Sankt-Peterburg Ermitajida namoyish etilmoqda.

Yana qarang
-----------

* Medici cherkovi
* Venera choʻkkalab oʻtirish

Manbalar
--------

1. ↑   Baldini U. Mikelandjelo-skulptor. Polnoe sobranie skulptur. — M.: Planeta, 1979. — S. 94

Havolalar
---------

* «Скорчившийся мальчик» на сайте Эрмитажа
Lepsämädagi qishloq manzarasi
**Lepsämä** Finlandiyaning Nurmijärvi munisipalitetida joylashgan qishloqdir. 2019-yil oktyabr oyida oʻt qoʻyish natijasida qisman vayron boʻlgan Lepsämäda umumtaʼlim maktabi bor. Qishloq kioskasidan tashqari Lepsämäda oziq-ovqat doʻkonlari yoki boshqa kundalik xizmat koʻrsatish joylari yoʻq, lekin eng yaqinlari Nurmijärvi munitsipalitetidagi eng katta qishloq Klaukkaladan besh kilometr uzoqlikda joylashgan. Ilgari qishloqda doʻkon, bank va pochta boʻlimi bor edi. Qishloq yonida doimo oʻsib borayotgan Lintumetsä deb nomlangan turar-joy maydoni aslida Klaukkalaning bir qismidir, biroq u Lepsämä yaqinida notoʻgʻri joylashgan.

Finlandiyaning sobiq bosh vaziri Matti Vanhanen va Eurodance musiqachisi Valdo Lepsämä shahrida yashaydi. Shuningdek, dirijyor Santtu-Matias Rouvali ham shu qishloqdan hisoblanadi. Lepsämäda soʻnggi bir necha yil ichida aholi soni koʻpaydi va 2005-yilda u Finlandiyadagi eng tez oʻsayotgan qishloq edi (aholi soniga nisbatan).

1820-yillarda Uusimaa va Tavastia Proper hududlari uylar hamda sayohatchilarni talon-toroj qilgan, oʻz aholisini qiynoqqa solgan va hatto odamlarni oʻldirgan „Nurmijärvi qaroqchilari" deb ataladigan mashhur qaroqchilar tomonidan azoblangan. Qaroqchilarning boshliqlari Lepsämädan kelgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „In pictures: children's school in Nurmijärvi destroyed by potential arson fire". *Helsinki Times* (26-oktabr 2019-yil). Qaraldi: 11-mart 2020-yil.
2. ↑  *Öhberg.* „School is Burning in Nurmijärvi; It’s the Second School to Burn in the Past Few Days". *Finland Today* (28-oktabr 2019-yil). Qaraldi: 11-mart 2020-yil.
3. ↑  „Malminkartanon vanhat männyt ja rosvokivi". Qaraldi: 8-iyul 2019-yil.
4. ↑  Glajar, Valentina*. "Gypsies" in European Literature and Culture: Studies in European Culture and History*, 2008. ISBN 978-0-230-60324-0.
5. ↑  *Sihvo.* „Kivi, Aleksis (1834 - 1872)".  Biografiakeskus. Qaraldi: 8-iyul 2019-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Konakri

**Konakri** — Gvineya poytaxti (1958). Tombo orol va Kalum yarim orolda joylashgan (oʻzaro damba orqali bogʻlangan). Aholisi 1558 ming kishi (1997). Iqlimi nam va quruq mavsumli ekvatorial, mussonli ikdim. Yanvarda oʻrtacha temperatura 23°, iyulda 22°; yiliga oʻrtacha 4300 mm yogʻin yogʻadi. Dengiz porti orqali chetga mi-nerallar va q. q. xom ashyolari chiqariladi. Konakri — Gvineyaning temir yoʻl markazi. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Konakri — yirik iqtisodiy markaz, mamlakat ishlab beruvchi sanoatining katta qismi shu yerda joylashgan. Oziq-ovqat, kurilish materiallari, kimyo, toʻqimachilik, metallsozlik, sement, poligrafiya sanoati korxonalari bor. Shahar atrofida sabzavotchilik rivojlangan.

Shahar 1884-yilda susular qishlogʻi oʻrnida vujudga kelgan. 1895—1958-yillarda Fransiya Gvineyasining maʼmuriy markazi. Konakri uzunasiga choʻzilgan: janubi-gʻarbi — port va temir yoʻl vokzali joylashgan eski shahar qismidan iborat, yangi shimoli-sharqiy qismi esa maʼmuriy markaz, aeroporti ham oʻsha yerda. 20-asrning 2-yarmida Konakrida koʻplab zamonaviy maʼmuriy va turar joy binolari qurildi. Ilmiy muassasalar, Milliy kutubxona, Milliy muzey, Xalqlar saroyi bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Afrika geografiyasi | *Afrika geografiyasi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Afrika poytaxtlari |
| --- |
|  |
| 
BMTga aʼzo mamlakatlar: Abuja **·**  Addis-Abeba **·**  Akkra **·**  Jazoir **·**  Antananarivu **·**  Asmera **·**  Bamako **·**  Bangi **·**  Banjul **·**  Bisau **·**  Brazzavil **·**  Bujumbura **·**  Viktoriya **·**  Vindxuk **·**  Gaborone **·**  Dakar **·**  Jibuti **·**  Juba **·**  Dodoma **·**  Qohira **·**  Kampala **·**  Kigali **·**  Kinshasa **·**  Konakri **·**  Librevil **·**  Lilongve **·**  Lome **·**  Luanda **·**  Lusaka **·**  Maseru **·**  Malabo **·**  Maputu **·**  Mbabane **·**  Mogadisho **·**  Monroviya **·**  Moroni **·**  Nayrobi **·**  Njamena **·**  Niamey **·**  Nuakshot **·**  Port-lui **·**  Porto-Novo **·**  Praya **·**  Pretoriya **·**  Rabot **·**  San-Tome **·**  Tarobulus al-Gʻarb **·**  Tunis **·**  Uagadugu **·**  Fritaun **·**  Xarare **·**  Xartum **·**  Yamusukro **·**  Yaunde

Boshqa hududlar: Jeymstaun **·**  Sen-DeniTan olinmagan davlatlar: Bir-Lelu **·**  Garoue **·**  Tombuktu **·**  Xargeysa **·**  Al-Ayun
 |

 |
**El bayrogʻi** – 1917-yilning 8-sentabridan Qo’qon shahrida chiqa boshlagan siyosiy, adabiy va ijtimoiy gazeta. Dastlabki muharriri tarixshunos olim Bo’lat Soliev bo’lgan. Keyinchalik unga Ashurali Zohiriy hammuharrir bo’lgan. Noshiri Qo’qondagi "G’ayrat" kutubxonasi. Adadi 800-1000 nusxa atrofida. Mix bosmada chop etilgan.
Gazetaning vazifasi shunday bayon etiladi: "... turk elining hozirgi zamondag’i moddiy va ma’naviy ehtiyojotidan bahs etadur ham muvaqqat hukumatning tadbir va siyosatlaridan va muhoraba xabarlarining eng mujuqlaridan yozadur". Shiori: "Yashasun qo’shma xalq jumhuriyati!". 
Gazeta haftada ikki marta chiqib turishni va’da qilgan bo’lsa-da, 1918-yilning yanvaridan boshlabgina bu va’dasiga amal qildi. Uning birinchi sahifasida o’sha davrning muhim da’vatlari bosildi. Jumladan, 1-sonda "Musulmonlar! Gorodskoy dumag’a saylov kunlari yaqinlashadur. G’ofil qolmanglar!", degan chaqiriq bor.
"El bayrog’i" dastlabki sonlaridanoq mahalliy xalqni zamonning dolzarb bo’lib turgan ijtimoiy-siyosiy voqealaridan ogoh etib borishga intildi. 
Gazeta 1917-yil 26-dekabrda ish boshlagan "Turkiston musulmon mehnatkash va askarlarining birinchi qurultoyi"dan ancha mufassal hisobotni chop etgan.
"El bayrog’i" rasmiy xabarlar qismida Turkiston muxtoriyati hukumati chiqargan qarorlarni bosgan. O’z sonlarida Turkiston muxtoriyatini muxolif kuchlardan himoya qilish va mustahkamlashga da’vat ruhidagi materiallarni muntazam berib borgan.
Unda Abdulla Begiy (Mustaqayev), Noʻshiravon Yovushev, Abdulla Xayrulla oʻgʻli, Oʻgʻuzxon (Qoriyev), Teshaboy (Choʻlpon), Sardor, Ismoil Obidov, Hoji Hofiz Nurmuhamedov, Yunusjon Ogʻaliqov, Rauf Yoqubov va boshqalar oʻz maqolalari bilan muntazam chiqib turganlar.
Gazeta imkon boricha xalqni Turkiston muxtoriyatini saqlab qolishga da’vat qilib, o’z kuchiga ishontirishga uringan. O’zbek matuboti tarixining tadqiqotchisi Ziyo Saidning yozishicha, "El bayrog’i" yigirma son atrofida chiqib, Turkiston muxtoriyati bostirilishi bilan bolsheviklar tomonidan to’xtatilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |