**Hafsa bint Umar** (arabcha: ; tax. 605-665), islom paygʻambari Muhammadning ayoli edi. U, shuningdek, Rashidun xalifaligining ikkinchi xalifasi Umar ibn al-Xattabning qizi. Islom yozuvlarida uning ismi koʻpincha „Moʻminlar onasi" (arabcha:أمّ المؤمنين, *ʾumm al -muʾminīn*) unvoni bilan qoʻshib yoziladi.

Yoshlik davri
-------------

Hafsa Umar ibn al-Xattob va Zaynab binti Madhuvning qizi va katta farzandi edi. U „Paygʻambar yuborilishidan besh yil oldin Quraysh *Kaʼba* uyini qurayotganda", yaʼni 605-yilda tugʻilgan.

Nikoh
-----

U Xunais ibn Huzayfaga turmushga chiqqan, ammo 624-yilning avgustida beva qolgan.

Hafsa kutish muddatini tugatgandan soʻng, otasi Umar uning qoʻllarini Usmon ibn Affonga, keyin esa Abu Bakrga uzatishni taklif qildi lekin ikkalasi ham uni rad etishdi. Umar Muhammadning oldiga borib, bundan shikoyat qilganida, Muhammad: „Hafsa Usmondan yaxshiroqqa, Usmon esa Hafsadan yaxshiroqqa uylanadi", deb javob berdi.

Muhammad hijriy 3-shabonda (625 yil yanvar oxiri yoki fevral boshi) Hafsaga uylandi. Bu nikoh „ Bu Paygʻambarga, endi uning qaynotasi boʻlgan Umar bilan ittifoq qilish imkoniyatini berdi."

Eʼtiborga molik ish
-------------------

Usmon xalifa boʻlgach, Qur’on matnini standartlashtirishda Hafsa nusxasidan foydalangan. Yana Muhammaddan oltmish *hadis* rivoyat qilgani aytiladi.

Vafoti
------

U hijriy 45-yil shabon oyida, yaʼni 665-yilning oktabr yoki noyabrida vafot etgan. U al-Baqiyda boshqa moʻmin onalari yoniga dafn etilgan.

Zid qarashlar
-------------

### Sunniy qarashlar

Hafsa sunniylar tomonidan olim va izlanuvchan deb koʻriladi. U imonlilarning onasi sifatida ham hurmatga sazovor.

### Shia qarashlar

Shialarning qarashlari sunniylikdan ancha farq qiladi. Aksariyat oʻn ikki shia Hafsani otasi Umarning xalifaligini qoʻllab-quvvatlagani uchun tanqid qiladi.

Yana qarang
-----------

* Sahobaning sunniy qarashlari

Manbalar
--------

1. ↑  Ahmad ibn Muhammad al-Sayyari (2009). Kohlberg, Etan; Amir-Moezzi, Mohammad Ali (muh.). „Revelation and Falsification: The Kitab al-qira'at of Ahmad b. Muhammad al-Sayyari: Critical Edition with an Introduction and Notes by Etan Kohlberg and Mohammad Ali Amir-Moezzi". *Texts and studies on the Qurʼān*. 4-jild. BRILL. 103-bet. ISSN 1567-2808.
2. ↑  Muhammad ibn Saad, *Tabaqat* vol. 8. Translated by Bewley, A. (1995). *The Women of Madina* p. 56. London: Ta-Ha Publishers.
3. ↑  Muhammad ibn Saad, *Tabaqat* vol. 3. Translated by Bewley, A. (2013). *The Companions of Badr*, p. 307. London: Ta-Ha Publishers.
4. ↑  Ibn Saad/Bewley vol. 8 pp. 56-58. The story is told in five separate traditions.
5. ↑  Ibn Saad/Bewley vol. 8 p. 58.
6. ↑  Margoliouth, D. S. (1905). *Mohammed and the Rise of Islam*, p. 307. New York & London: G. P. Putnam’s Sons.
7. ↑  Bukhari 6:60:201.
8. ↑  Siddiqi, M. Z. (2006). *Hadith Literature: Its Origin, Development, Special Features and Criticism*, p. 25. Kuala Lumpar: Islamic Book Trust.
9. ↑  Ibn Saad/Bewley vol. 8 p. 60.

| * k
* m
* t
Muhammadning ayollari |
| --- |
| 
* Xadicha bint Xuvaylid (595–620)
* Savda binti Zamʼa (620–632)
* Oysha (620–632)
* Hafsa bint Umar (625–632)
* Zaynab binti Xuzayma (626–627)
* Ummu Salama (627–632)
* Zaynab binti Jahsh (627–632)
* Juvayriya binti al-Horis (628–632)
* Safiya binti Huyay (628–632)
* Ummu Habiba (629–632)
* Maymuna bint al-Horis (629–632)
* Rayhona binti Zayd (627–631)
* Mariya al-Qibtiya

 |  |