recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Sherdagi buyraklar loy idishda guruch bilan xizmat qiladi
**Xeres ichida buyraklar** (nemischa:) — bu Andalusiyaning ichki mahsulot taomidir. Bu mol goʻshti va ayrim hollarda qoʻy buyraklari, pomidor sousida yoki xeres bilan espanol sousida tayyorlanadi. Xeresdagi buyraklar XX-asr boshlarida Madrid kafelarida mashhur boʻlgan.

Xeresdagi buyraklarni tayyorlash uchun massaliqlarni iliklardan va yogʻlardan tozalanib, uzun chiziqsimon boʻlklarga kesiladi. Buyraklar sharbat berguncha bir necha piyoz halqalari bilan choʻchqa yogʻida pishiriladi. Sharbatni toʻkib tashlanadi, soʻngra sousda tayyor holga keltiriladi, oxirgi bosqichda xeresga spirt (viski, rom) ichimligi qoʻshiladi. Xeresdagi buyraklarni anʼanaviy ravishda kruton yoki guruch bilan dasturxonga xizmat qiladilar. Madriddagi kafelarda xizmat koʻrsatishga qarab, ular variantlarni oʻylab topdilar: Madriddagi xeresdagi buyraklarni (shampinyon qoʻziqorinlari va noʻxat bilan), Barchukovskiyda (xamon bilan), jvanet turida (qaynatilgan tuxum bilan) va kambagʻalcha uslubda (kartoshka bilan).

Manbalar
--------

1. ↑  Gloria Rossi Callizo, (1975), Las mejores tapas, cenas frías y platos combinados, De Vecchi, pag. 58
2. ↑  Испанская кухня 2001. sfn error: no target: CITEREFИспанская\_кухня2001 (help)
3. ↑  María Elena González, (2006), Restaurantes de Madrid con encanto, Ed. Tebar, pag 24
4. ↑  elmira.es: Vot tak gotovyat samie vkusnie pochki v xerese, kotorie vi kogda-libo probovali(isp.)

Adabiyotlar
-----------

* С. Синельников, Т. Соломоник, И. Лазерсон „Почки в хересе",*. Испания. Кулинарный путеводитель*, Весь мир на тарелке. М.: Центрполиграф, 2002 — 287 bet. ISBN 5-7589-0035-4.
* „Почки в хересе. Почки бараньи в хересе",*Испанская кухня*, Мировая кухня. ИД «ВЕСЬ», 2001 — 205—206 bet. ISBN 5-94435-042-3.

Havolalar
---------

* gastronom.ru: Pochki v xerese
* Retsept(isp.)
**Geliometr** (gelio... va metr) — osmon sferasida kichik (G gacha) burchaklarni oʻlchash uchun ishlatiladigan astronomik asbob; teleskopning bir turi. Obyektivi teng ikkiga boʻlingan boʻlib, ikkala kismi birga turganda yulduz tasviri bitta, vintini burab bir-biridan siljitilsa, tasvir ikkita boʻlib koʻrinadi. Istalgan vaziyatda turgan ikki yulduz (S va T,) orasidagi burchakni oʻlchash uchun G. obyektivini oʻz oʻqi atrofida aylantirib, uni ikkiga boʻlgan chiziqni ikkala yulduzni birlashtiruvchi chiziq ustiga toʻgʻri keltiriladi. Obyektiv qismlarini siljitib T, yulduz tasviri hosil boʻlgan ikkinchi S, tasvir bilan ustma-ust tushiriladi. Siljitish qiymati maxsus shkaladan aniklanadi. Buni va obyektivning burilish burchagini bilgan holda yulduzlar orasidagi masofa va ularning vazifalari burchagi hisoblab topiladi. G. yordamida yirik yulduzlarning diametrini ham oʻlchash mumkin.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mavlono Riyoziy I, Imomiddin Riyoziy Samarqandiy** (1479-yilda vafot etgan) – shoir, olim, xattot. Alisher Navoiyning "Majolis un-nafois"ida maʼlumot berilishicha, Mavlono Riyoziy yetti xil arab yozuvi (suls, muhaqqiq, taqviʼ, rayhon, riqoʼ, nasx, taʼliq)da mohir, Qurʼonni yetti xil qiroat bilan oʻqiydigan hofiz sifatida shuhrat topgan. Musiqa va nujum ilmida tengsiz, obroʻ-eʼtiborli kishi boʻlgan va bundan maʼlum maʼnoda kibr-u havo, gʻurur paydo qilgan. Mavlono Riyoziyning shunday bayti bor edi:

> Sitorayest duri goʻshi on hilol obroʻ,
> 
> 
> Zi roʻyi husn ba xurshed mezanad pahloʻ.
> 
> 
> 
> (Mazmuni: U hilol qoshlining qulogʻidagi dur yulduzga oʻxshaydi, quyosh bilan husn talashadi).
> 
> 

Alisher Navoiy bu yerda, ikki misrani oʻzaro bogʻlash uchun "ki" bogʻlovchisi zarurligini aytib, ushbu baytni quyidagicha tuzishni taklif etadi:

> Zi roʻyi husn duri goʻshi on hilolabroʻ
> 
> 
> Sitorayest, ki bo moh mezanad pahloʻ.
> 
> 
> 
> (Mazmuni: U hilol qoshlining qulogʻidagi dur (shunday) bir yulduzdirki, oy bilan husn talashadi).
> 
> 

Navoiy tahriridan soʻng qoʻshilgan "ki" bogʻlovchisi ham ikki misrani bir-biri bilan bogʻlash, ham tashbehni mantiqan toʻgʻri qoʻllash imkonini beradi. Lekin Mavlono Riyoziy bu maslahatni toʻgʻri qabul qilmay jahli chiqadi. Yaqinlari qancha insofga chaqirmasin qabul qilmaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Alisher Navoiy: Qomusiy lug'at*.
2. ↑  *Majolis un-nafois*.
**Geliograf** (gelio... va ...graf) — 1) meteorologiyada — Quyosh nur sochib turadigan vaktni, yaʼni Quyosh ufq ustida turgan va uni budut toʻsmagan vaqtni avtomatik tarzda qayd qiladigan asbob. Ishlash tarzi quyosh nurlarining yo issiklik, yoki kimyoviy taʼsiriga asoslangan. Uzluksiz qayd qilib boradigan aktinograf ham G. sifatida xizmat qilishi mumkin (k,. Aktinograf); 2) astronomiyada — Quyoshning fotosuratini olish uchun ishlatiladigan teleskop. Obyektivi fotografik nurlarda surat olishga moslashtirilgan. Quyosh tasvirini kattaroq qilib suratta olish uchun kamera G. fokusidan tashqariga oʻrnatiladi. Shu maqsadda qoʻshimcha optik tizim — okulyar yoki qisqa fokusli fotografik obyektiv ishlatiladi. Ayrim spektral chiziqda Quyosh fotosuratini olish uchun spektrogeliograf ishlatiladi; 3) harbiy ishda — 19—20-asrlar boshlarida yoruglik nurini qaytaruvchi koʻzgu yordamida Morze alifbosi signallarini uzatuvchi asbob. Bunday G. bilan kunduzi 18—40 km gacha, kechasi 3—8 km gacha signallarni uzatish mumkin boʻlgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Kerimüddin Karaman Bey** — Karamanoğulları bekligining asoschisi va ilk beki. 1256-1261-yillar oraligʻida Onadoʻlida hukmdorlik qilgan turkmanlarning Afshar qalilasi yetakchisi..

Tarix
-----

Otasi Nureddin Bey Karamanlilar jamoasining yetakchisi boʻlgan. Otasining vafotidan keyin, u otasining hukmronligi davrida allaqachon yarim vassal boʻlgan oʻz bekligiga asos soldi. Amalda Karamanlilarning oliy hukmdorlari boʻlgan Koʻniya sultonligi moʻgʻullarga jangda magʻlub boʻldi va zaiflashdi. Natijada Karamanlilar poytaxt Koʻniya atrofidagi Toros togʻlari yonbagʻirlariga qiyinchiliklarsiz oʻrnashdilar. Karamanlilarning kuchini ortishidan qoʻrqqan Koʻniya sultoni baʼzi hududlarni Karaman beklariga iqto tariqasida berdi. Qadimgi Larenda shahri bugungi kunda sulola nomi bilan Karaman deb ataladi. Karaman bekligi Kilikya arman qirolligiga qarshi koʻplab janglar olib borib, oʻz hududlarini yanada kengaytirgan.

1261-yilda Koʻniya sultonligi sultoni Kılıç Arslan IV ning akasi Vizantiya imperiyasi yerlariga qochib, panoh topdi. Shundan soʻng, sulton isyonchi qabilalarni jazolandira boshladi. Bu voqealarni oʻz bekligiga tahdid sifatida bilgan Karaman Bey, sultonning oʻziga hujum qilishini kutib oʻtirmasdan, Koʻniyaga oʻzi hujum qildi. Ammo Koʻniyaning gʻarbida boʻlib oʻtgan Gevele jangida magʻlubiyatga uchradi. Jangda Karaman Beyning ikki ukasi oʻldirildi. Karaman Bey jangdan qisqa bir vaqt oʻtganidan keyin vafot etganligi haqida manbalarda uchraydi. Karaman Bey bugungi kundagi Karaman va Ermenek hududlari orasidagi Balkusan qishlogʻiga dafn etildi. Beklik taxtiga Karaman Beyning ogʻli Mehmed Bey oʻtirdi.

Shajara
-------

Kerimüddin Karaman Beyning oil shajarasi shu koʻrinishdadir:

1. Alan Han
2. Şirvan Han
3. Kâl Han
4. Gelencân Han
5. Alp Arslon
6. İbrahim Han
7. Sadeddin Bey
8. Nureddin Bey
9. **Kerimüddin Karaman Bey**

Manbalar
--------

1. ↑  Faruk Sümer, „Karamanoğulları", *TDV Diyanet İslam Ansiklopedisi*, Ankara 2001, c. XXIV, s. 454-460.
2. ↑  Prof. Yaşar Yüce-Prof. Ali Sevim: *Türkiye tarihi Cilt I*, AKDTYKTTK Yayınları, İstanbul, 1991 p 241
3. ↑  Faruk, Sümer. "Karamanoğulları" (Türkçe). *TDV İslâm Ansiklopedisi*. Türkiye Diyanet Vakfı. 454-460 b. Archived from the original on 2020-yil 5-noyabr. .
4. ↑  Mesut Koman, Konya Halkevi Kültür Dergisi (Mecmuası), Konya, 1936, Sayı: 2, Sayfa: 124
5. ↑  Şikârî Karamannâme
[Zamanın kahramanı Karamanîler’in tarihi], Metin Sözen, Necdet Sakaoğlu, Karaman Belediyesi Yayını,
İstanbul, 2005, sf. 124

| Humkdorlik unvoni |
| --- |
| Oʻtmishdoshi:**Nureddin Bey** | **Karamanoğulları beki**1256-1261 | Vorisi:**Karamanoğlu Mehmed Bey** |
**Arthur Berry** (talaffuzi: *Artur Berri* 1888-yil 3-yanvar – 1953-yil 15-mart) 1908 va 1912-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlarida qatnashgan ingliz havaskor futbolchisi.

Oila
----

Arthur Berryning otasi Edwin (1858-1925), advokat bo'lgan 1878 yilda Sent-Domingo FK asoschisi bo'lgan. Bir yil o'tgach, cherkov jamoasi Everton FCga aylandi, sababi ular jamoatdan tashqari o'yinchilarni jalb qila boshladilar. Berry 1888-yilda Futbol ligasi tashkil etilishidan oldin uch mavsum davomida "Everton" safida o'ynagan. Keyinchalik u 1904-1909-yillarda "Liverpool" klubining raisi va direktori bo'lib ishlagan. U klubning ketma-ket mavsumlarda ( 1904/05 va 1905/06) oliy ligaga ko'tarilishini va ikkinchi Liga chempionligini nazorat qilgan.

Klubdagi faoliyati
------------------

Berry Oksforddagi Denstone va Wadham kollejida tahsil olgan. U Oksford universiteti OFKda o'ynagan va 1907 va 1908-yillarda ikkita medalni qo'lga kiritgan.

U shuningdek Liverpool, Fulham, Everton, Wrexham, Northern Nomads va Oxford City klublarida o'ynagan. Berry 1908-1913-yillar oralig'ida Angliya havaskorlar jamoasida 24 ta o'yinda maydonga tushgan.

Berry 1914-yil oktyabr oyida advokat bo'lganida futbolchilik faoliyatini yakunladi.

Xalqaro martaba
---------------

Berry 1908-1913-yillar oralig'ida Angliya havaskorlari uchun 25 marta o'ynagan. U jamoaning eng ko'p foydalaniladigan o'yinchilaridan biri edi. Berry 1908-yil 8-sentabrda Shvetsiyaga qarshi o‘yinda (6:1) poker qayd etgan. U 1908-yilgi Yozgi Olimpiada va 1912-yilgi Yozgi Olimpiya o'yinlarida oltin medalni qo'lga kiritgan Buyuk Britaniya terma jamoasining bir qismi edi. 1908-yilgi turnirda Varsity futbol o'yinida uning jamoadoshi bo'lgan Kenneth Hunt bilan birga o'ynadi. U birinchi turda Shvetsiyani 12:1 hisobida mag'lubiyatga uchratgan uchrashuvda go'l urdi. U Daniyaga qarshi finalda ham maydonga tushib, jamoasiga 2:0 hisobida g'alaba qozonishga yordam berdi. 1912-yilgi turnirda Berry yana o'sha raqiblariga qarshi finalda maydonga tushdi, bu safar go'l urib, 4:2 hisobida g'alaba qozondi. Berry havaskorlar safidagi so‘nggi go'llarini 1913-yil 27-fevralda Fransiya ustidan 4:0 hisobida g‘alaba qozongan o‘yinda urdi. O'z nomiga 10 ta gol yozdirib qo'ygan Berry Angliya havaskorlar jamoasining eng yaxshi to'purarlari qatoriga kiradi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Arthur Berry". *Olympedia*. Qaraldi: 26-mart 2021-yil.
2. ↑  Liverpool Echo Merseyside's 100 Olympians: No. 32 Arthur Berry, one of the great unsung heroes of Merseyside football. Published 25 June 2012. Retrieved 8 June 2015
3. ↑  „Arthur Berry". 29-avgust 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-dekabr 2008-yil.
4. 1 2  „England Matches - The Amateurs 1906-1939". *englandfootballonline.com*. 28-mart 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-iyul 2022-yil.
5. ↑  „35th Varsity match". 7-sentabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-dekabr 2008-yil.
6. ↑  „Great Britain v Denmark, 4 July 1912". *www.fifa.com*. Qaraldi: 31-iyul 2022-yil.
**Bilak** — qoʻlning tirsakdan panjagacha qismi. Yuqoridan yelka suyagining pastki qismi yoki tirsak boʻgʻimi, pastdan bilak panja boʻgʻimi bilan chegaralangan. Bilak ikkita suyak (tirsak va bilak)dan iborat boʻlib, boʻgʻimlar orqali oʻzaro birikkan. Bu suyaklar orqa, old va ikki yon tomondan tirsak, bilakkaft va barmoq boʻgʻimlarini bo'quvchi hamda yozuvchi muskullar bilan oʻralgan. Yuzaroq muskullar yelka suyagidan, chuqur muskullar esa bilakdagi ikki suyakning va ular orasidagi pardaning oldingi hamda orqa tomonidan boshlanadi. Tirsak suyagining pastki uchi va bilak suyagining yuqori uchi yumaloq boʻlganligi uchun ularning ikkala uchida buraluvchi ikkita boʻgʻim hosil boʻladi. Shu tufayli bilak ichkari va tashqari tomonga buriladi. Bilakda qon tomirlar, sezuvchi hamda harakatlantiruvchi nervlar bor.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Duragay** — irsiy belgilari bilan bir-biridan farq qiladigan organizmlarni jinsiy yoki vegetativ usulda oʻzaro chatishtirib olingan nayel. Oʻsimlikshunoslikda tur ichi va uzok, shakllar (turlararo, turkumlararo) D.lar uchraydi. Tur ichi D.lari bir turga mansub ikki navni, tur xillarning individlarini chatishtirish yoʻli bilan olinadi. Geografik uzoq D. (har xil genomli) bir turkumga oid ikki turni, ikki yoki undan ortik, turga mansub navlarni, bir oilaga mansub ikki turkumni chatishtirib olinadi. Hoz. davrda qishloq xoʻjaligi ekinlarining tezpisharligi, hosildorligini oshirish, hosil sifatini yaxshilashda birinchi bugin D.lardan foydalanish keng yoʻlga qoʻyilgan. Mak-kajoʻxori, kungaboqar, pomidor, qand lavlagi va b. urugʻchiligida birinchi av-lod D. urugʻlaridan foydalanish yuqori samara beradi (qarang Geterozis).

Oʻzbekistonda D. ipak qurti seleksiyasida katta yutuklarga erishilgan. Chorvachilikda har xil tur, avlod yoki zotlarga mansub hayvonlarni oʻzaro chatishtirish natijasida olingan yangi nayel D. deyiladi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Ashyoviy huquq** — ashyoviy huquq obʼekti ashyoga boʻlgan subʼektiv fuqarolik huquqidir. Ashyoviy huquqga ega boʻlgan shaxs uni mustaqil ravishda, hech kimning maʼlum harakatlariga, yordamiga muhtoj boʻlmagan holda amalga oshirishi mumkin. Obʼektiv sabablarga koʻra yoxud mulkdorning voyaga etmaganligi mulkni shaxsan oʻzi boshqarish huquqidan foydalanish imkoniyatiga ega emasligi va boshqalar sababli mol-mulk boshqa shaxs ixtiyoriga vaqtinchalikga topshirilishi mumkin. Ana shunday hollarda mulkdor boʻlmagan shaxs boshqalarning mulkiga egalik qilishi, foydalanishi va mulkdor ruxsat bergan doirada tasarruf qilishi ashyoviy huquqlar orqali amalga oshiriladi.
*Servitut huquqlar — chegaralangan xarakter va tartibga ega boʻlishi, mulkiy huquqlardan kelib chiqib, unga bogʻliq boʻlishi, mutlaq tartibda himoya qilinishi xususiyatlari bilan xarakterlanadi.*

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi
**Bila Tserkva tumani** (ukraincha: *Білоцерківський район*) — Ukrainaning Kiev viloyatidagi tuman (tuman). Uning maʼmuriy markazi — Bila Tserkva shahri. Aholisi: 436,115 .

2020-yilning 18-iyulida Ukrainaning maʼmuriy islohoti doirasida Kyiv viloyatining tumanlari soni yettitaga qisqartirildi, Bila Tserkva tumani hududi esa sezilarli darajada kengaytirildi. Oltita tugatilgan tumanlar: Rokitne, Skvyra, Stavyshche, Tarashcha, Tetiiv va Volodarka tumanlari, shuningdek, ilgari viloyat ahamiyatiga ega boʻlgan va tumanga kirmagan Bila Tserkva shahri, Boguslav va bir qismi. Vasilkov rayonlari Bila Tserkva tumaniga birlashtirildi. Islohotga qadar tumanning maydoni 1,276.8 km edi. 2020-yil yanvar oyidagi hisob-kitoblarga koʻra, tuman aholisi soni 48 440 kishini tashkil etadi.

Yana qarang
-----------

* Kiev viloyatining maʼmuriy boʻlinmalari

Manbalar
--------

1. ↑  „Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ." (uk). *Голос України* (18-iyul 2020-yil). Qaraldi: 3-oktabr 2020-yil.
2. ↑  „Нові райони: карти + склад" (uk).  Міністерство розвитку громад та територій України.

Havolalar
---------

* kyiv-obl.gov.ua — Information about the Bila Tserkva Raion (ukraincha)
* Verkhovna Rada website — Administrative divisions of the Bila Tserkva Raion (ukraincha)
* heraldry.com.ua Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-01-25). — Heraldry of the raion (ukraincha)
**Manizha Vafeq** afgʻon tadbirkori va ayollar huquqlari himoyachisi .

Martaba
-------

Iqtisodiyot fakultetiga ega bo'lgan u 2002-yildan beri ayollar huquqlarini kengaytirish va gender tengligi bo'yicha rivojlanish loyihalari bilan ishlaydi. U "Afg‘onistonning gender va huquqiy asoslari" bo‘yicha o‘quv qo‘llanmasi va Boshlang‘ich korxonalar uchun o‘quv qo‘llanmasini hammualliflik qilgan. U Kobul va viloyatlarda 500 dan ortiq hukumat xodimlarini gender tenglashtirish bo'yicha o'qitgan. U 10 yil davomida Ayollarning iqtisodiy imkoniyatlarini kengaytirish institutining (IEEW) "Biznes orqali tinchlik"  "dasturida ishlagan  va Kobul va viloyatlardan 250 dan ortiq ishbilarmon ayollarni oʻqitgan.

Wafeq 2008-yilda Kobuldagi konsalting firmasida to'rt ayol hamkordan biri sifatida ishlagan.  Keyinchalik, Vafeq va uning singlisi Saniya Vafeq 2012 yilda tayyor va buyurtma kiyimlarni sotadigan "Wonderland Women" nomli kiyim-kechak ishlab chiqarish kompaniyasini tashkil etishdi . Uning ish jadvali band bo‘lsa-da, ayollarning imkoniyatlarini kengaytirish va gender tengligini ta’minlashga sodiqligi uni ikki yil davomida Afg‘oniston ayollari tarmog‘i (AWN)  ijroiya kengashi a’zosi bo‘lib ishlashga va Afg‘oniston taraqqiyoti uchun yetakchi tadbirkorlar asoschilaridan biri bo‘lishga undadi ( LEAD)  Afg'onistonda ayollarning iqtisodiy huquqlari va roli uchun himoya qilish.

Manbalar
--------

1. ↑  „Peace Through Business Network's Profile Photo Peace Through Business Network". *ptbn.org.af*. 20-dekabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-dekabr 2016-yil.
2. ↑  „the Institute for Economic Empowerment of Women - Empowering Women All Around the World - Economically | Socially | Politically". *ieew.org*. Qaraldi: 8-dekabr 2016-yil.
3. ↑  *Payne, Amy L.*. „Afghan women business owners learn economic smarts in Midland while teaching truths about their culture". *M Live* (1-avgust 2008-yil). Qaraldi: 10-dekabr 2016-yil.
4. ↑  „Afghan Sisters Take to the Business of Fashion". *USAID*. 20-dekabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-dekabr 2016-yil.
5. ↑  „Kardan University". *www.kardan.edu.af*. 24-dekabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-dekabr 2016-yil.
6. ↑  „LEAD". *lead.org.af*. 14-oktabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-dekabr 2016-yil.
**Arthur Leonard Schawlow** (inglizcha: *Arthur Leonard Schawlow*; 1921 - yil 5-may, Nyu-York, AQSh — 1999 - yil 28-aprel, Kaliforniya, AQSh) — amerikalik fizik, fizika boʻyicha Nobel mukofoti sovrindori (1981).

Hayoti
------

Arthur Schawlow 1921-yilda Vernon togʻida tugʻilgan, Sashi Leonard Schawlow va Helen Meysonning (1890—1972) oʻgʻli. Otasi Rigadan (oʻsha paytda Livoniya viloyati, 1916) yahudiy muhojir, onasi kanadalik protestant. Uning Rozmari ismli opasi bor edi (1919—2004).

1924-yilda oila Torontodagi onasining ota-onasinikiga koʻchib oʻtdi. Arthur Toronto universitetini tugatgan (1942). Avvalo 1949—1951-yillarda Bell laboratoriyasida ishlagan. Soʻngra, 1951—1961-yillarda esa Kolumbiya universitetida oʻz faoliyatini boshlagan. 1961—1991-yillarda u Stenford universiteti professori. 1951-yilda Arthur Schawlow hamkasbi Charlz Taunesning singlisi Aureliya Taunesga uylandi.

Ishlar mikrotoʻlqinli va optik spektroskopiya, kvant elektronika, lazer spektroskopiyasi bilan bogʻliq. 1958-yilda Taunson bilan birga lazer bilan ishlash printsipini va Aleksandr Proxorov va Dikdan mustaqil ravishda Fabry-Perot interferometrini infraqizil va yorugʻlik diapazonlarida lazerlarda rezonator sifatida ishlatish gʻoyasini taklif qildi. 1959-yilda u lazerning ishchi moddasi sifatida sunʼiy yoqut kristalidan foydalanish gʻoyasini ilgari surdi. Soʻng, lazer kristallari ustida ishladi va lazer spektroskopiyasining boshlanishini belgiladi (1960—1961).

1970-yillardan boshlab yuqori aniqlikdagi chiziqli boʻlmagan lazer spektroskopiyasi boʻyicha asosiy tadqiqotlar. 1974-yilda Nicolaas Blombergendan mustaqil ravishda u birinchi boʻlib tor ikki fotonli rezonanslarni eksperimental ravishda kuzatdi, bu esa ikki fotonli Dopplersiz spektroskopiyaning rivojlanishiga olib keldi. 1975-yilda u zarrachalarni ultra past haroratgacha radiatsion sovutish imkoniyatini koʻrib chiqdi. Arthur Schawlow ultra yuqori aniqlikdagi lazer spektroskopiyasining bir qator usullarini taklif qildi, xususan, Doppler ichidagi ikki fotonli optogalvanik spektroskopiya (1979), polarizatsiya-intermodulyatsiya usuli (1981) va boshqalar.

Mukofotlar va eʼtirof
---------------------

* 1962-yil - Styuart Ballantyne medali
* 1964-yil - Morris Libman mukofoti
* 1970-yil - Rixtmyer xotira mukofoti
* 1976-yil - Frederik Ayves medali
* 1977-yil - Markoni mukofoti
* 1981-yil - fizika boʻyicha Nobel mukofoti Nikolas Blombergen bilan birgalikda „lazer spektroskopiyasini rivojlantirishga qoʻshgan hissasi uchun"
* 1991-yil - AQSh milliy fan medali.

AQSH Milliy Fanlar Akademiyasi aʼzosi (1970). Amerika fizika jamiyati prezidenti (1981), Amerika optik jamiyati prezidenti (1975). Amerika fizika jamiyatining lazer fizikasi boʻyicha Arthur Schawlow mukofoti va Amerika lazer institutining Arthur Schawlow mukofoti uning sharafiga nomlangan.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  Генеалогическое древо Шавловых: Arthur 'Sasha' Leonard Schawlow and Helen Edith Schawlow
3. ↑  
Oral History Project
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑
**Mannaf Atamatovich Mirzamuhamedov** (1920.20.09 — Toshkent — 2002.26.04) — pediatr, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1980), tibbiyot fanlari doktori (1976), professor (1977). Toshkent tibbiyot akademiyasi ni tugatgach (1943), shu institut bolalar kasalliklari kafedrasida assistent, dotsent (1950—1954), ayni vaqtda Toshkent tibbiyot akademiyasi bolalar klinikasida bosh shifokor. SamTI rektori (1955— 1960); Toshkent Vrachlar malakasini oshirish instituti direktori (1960—1963), bolalar kasalliklari kafedrasi do-senti (1963—1965), Pediatriya ilmiy tadqiqot instituta direktori (1966—1976); Toshkent tibbiyot akademiyasi (1976—1990) va 2-Toshkent tibbiyot akademiyasi bolalar kasalliklari kafedrasi mudiri (1990—1997); 1997-yildan shu kafedrada konsultant. Asosiy ilmiy ishlari Oʻzbekiston sharoitida bolalarda uchraydigan oʻtkir va surunkali kasalliklarning kelib chiqishi, tarqalishi, patogenezi va boshqa masalalarga oid. 1darajali "Sogʻlom avlod uchun" ordeni bilan mukofotlangan (1994).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Kristiano Ronaldu (chap) va Lionel Messi xalqaro o`yinidan oldin
9 Fevral 2011 yil
**Messi-Ronaldu raqobati** yoki **Ronaldu-Messi raqobati** argentinalik futbolchi Lionel Messi va portugaliyalik futbolchi Krishtianu Ronalduni o'z ichiga olgan ommaviy axborot vositalari va muxlislar tomonidan rag'batlantirilgan futboldagi sport raqobatidir. Ular birgalikda sportda turli tarixiy marralarni egalladi va barcha davrlarning eng yaxshi ikki o'yinchisi sifatida tan olindi. Ular shu paytgacha o'zlarining katta kareralarida 71 ta yirik sovrinni qo'lga kiritishgan (Messi 37, Ronaldu 34) va bir mavsumda 50 ta gollik to'siqni muntazam ravishda bosib o'tishgan. Ular klub va mamlakat uchun faoliyati davomida 700 dan ortiq gol urgan sakkiz futbolchi qatoriga kiradi. Ronaldu faoliyatidagi rasmiy gollar soni bo‘yicha rekordchi hisoblanadi.
2022-yil oxirida Messi terma jamoalar oʻrtasida jahon chempioni boʻlgach, bir qator ekspertlar va jurnalistlar tomonidan bu raqobatda argentinalik forvard gʻolib chiqqani taʼkidlandi.[2]

Tarixi
------

2007 yilda Ronaldu va Messi "Oltin to'p "da ikkalasi ham "Milan "ning Kaka uchun ikkinchi o'rinni egalladi. Bu sovrin xalqaro sport jurnalistlari tomonidan dunyoning eng yaxshisi deb topilgan futbolchiga beriladi; FIFA talqini bo'yicha yilning eng yaxshi o'yinchisi, xalqaro jamoalarning murabbiylari va sardorlari tomonidan ovoz berilgan mukofot. hisoblanadi. O'sha yili bergan intervyusida Messining "Krishtianu Ronaldu - favqulodda futbolchi va u bilan bir jamoada bo'lish ajoyib bo'lardi" degan so'zlari keltirildi.

1. ↑  „Lionel Messi and Cristiano Ronaldo helped redefine El Clasico, but will the world still watch without either?". *cnn.com*.  CNN (23-oktabr 2020-yil).
2. ↑  *Brown, Lucas*. „Messi full of praise for Ronaldo". *Sky Sports* (28-fevral 2007-yil). Qaraldi: 30-sentabr 2014-yil.
3. ↑  „Messi keen to team up with Ronaldo". *World Soccer* (27-fevral 2007-yil). Qaraldi: 30-sentabr 2014-yil.
**Ashurali mahram** (1825, Margʻilon – 1863) – sozanda, xonanda, bastakor, mehtar, ipakdoʻz. Xushovozli-gi bilan Fargʻona vodiysida va Toshkentda mashhur boʻlgan. Dovrugʻi Qoʻqonga yetgach, Xudoyorxon uni oʻz saroyiga keltirgan va yaqin mahrami darajasiga koʻtargan. Saroy hayotidan nafratlangan Ash. M. doʻstlar yordamida Toshkentga qochib, xalqqa xizmat qilishni davom ettirgan.Ash. M. bastalagan maqom yoʻllaridan toʻrttasi (Dugoh-Husayn, Chorgoh, Bayot, Shahnozi-Gulyor) ayniqsa mashhur boʻlgan. Fargʻonada sozlar taqiqlangan paytlarda yashagan Ash. M. "Katta ashula"ning rivojiga sezilarli ta’sir koʻrsatgan. Toshkent va Fargʻona vodiysi xalq san’-atkorlari orasida uning izdoshlari koʻp boʻlgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**M 10 sharsimon toʻplam** (**Messier 10** yoki **NGC 6254** nomi bilan ham tanilgan) Ophiuchus yulduz turkumidagi globulyar toʻplamdir.

Kash etish tarixi
-----------------

1764-yilda Charlz Messier tomonidan kashf etilgan.

Qiziqarli xususiyatlar
----------------------

Toʻplamning koʻrinadigan diametri taxminan 20' ni tashkil qiladi, bu Yerga 14 masofani hisobga olgan holda 83 yorugʻlik yilining diametriga toʻgʻri keladi 300 yorugʻlik yili. Toʻplamda faqat 4 ta oʻzgaruvchan yulduz topilgan.

Kuzatishlar
-----------

 Ilontashuvchi yulduz turkumidagi M 10
Ilontashuvchi markazidagi bu yorqin sharsimon toʻplamni Rossiyaning markaziy qismida qisqa yoz tunlarida kuzatish mumkin. Siz hatto durbina bilan ham koʻrishingiz mumkin. Oʻrta diafragma teleskopida (127-180 mm) M 10 yulduzlarga qaratiladi va uning yadrosi haloga nisbatan siljiganga oʻxshaydi — kometa boshlari odatda shunday koʻrinadi. Kattaroq teshiklarda (350 mm dan) yadroning ikki tomonlamaligini va yadrodan tarqalayotgan bir juft yulduz novdalarini koʻrish mumkin.

Messiye katalogidagi osmon qo‘shnilari
--------------------------------------

* M 12 — (gʻarbda) kamroq konsentratsiyalangan, unchalik yorqin emas;
* M 14 — (uzoqroq sharq yoʻnalishuda) bizdan uzoqda joylashgan juda konsentrlangan va zich globular toʻplam;
* M 107 — (janubga) xira va kamroq koʻrinadigan.

"Messiye Marafoni" dagi kuzatishlar ketma-ketligi
-------------------------------------------------

… M 57 → M 12 → **M 10** → M 107 → M 80 …

Manbalar
--------

1. ↑  Harris W. E. A catalog of parameters for globular clusters in the Milky Way (англ.) // Astron. J. / J. G. III, E. Vishniac — IOP Publishing, American Astronomical Society, University of Chicago Press, AIP, 1996. — Vol. 112, Iss. 4. — P. 1487. — ISSN 0004-6256; 1538-3881 — doi:10.1086/118116

Havolalar
---------

* Messier 10, SEDS Messier pages
* Informatsiya na angliyskom i fransuzskom
* Informatsiya
* VizieR
* NASA/IPAC Extragalactic Database
* %22&version=1 Spisok publikatsiy, posvyaщyonnix NGC 6254
* Messier 10, SEDS Messier pages
**Mesopotamiya pasttekisligi** — Gʻarbiy Osiyodagi pasttekislik. Asosiy qismi Iroq, qolgan qismi Eron, Kuvayt, Suriya hududlarida, Dajla, Furot va Qarun daryolari havzasining quyi qismida, togʻ oldi bukilmasida joylashgan. Bukilma usti daryolar keltirgan allyuviy jinslar, Fors qoʻltigʻining dengiz choʻkindilari va togʻlardan nuragan toshlar bilan toʻlgan. Yer yuzasining koʻp qismi yassi tekislik. Balandligi shim.da 200 m gacha, jan.da 100 m va undan past. Iqlimi shim.da subtropik, jan.da tropik, choʻl iqlimi; yanvarning oʻrtachi temperaturasi 11°, avg.da 34°, yozda ayrim kunlari 50° gacha koʻtariladi. Yillik yogʻin 100–200 mm. Koʻl va shoʻrxok koʻp. Daryolari bahorda sersuv, kema qatnaydi. Vodiylarida oʻrmon va vohalar bor. Sugʻorib dehqonchilik qilinadi (bugʻdoy, sholi, paxta ekiladi), koʻchmanchi chorvachilik rivojlangan. Xurmozorlar bor. Neft konlari (Kirkuk, Rumayla va boshqalar) topilgan. Yirik shaharlari: Bagʻdod, Basra (Iroq), Obodon (Eron).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nuakshot** — Mavritaniya poytaxti. Mamlakatning iqtisodiy va madaniy markazi. Atlantika okeani sohilida. Iqlimi tropik choʻl iqlimi. Yanvarda oʻrtacha temperatura 21°, iyulda 28°. Yillikyogʻin 150 mm. Aholisi 667 ming kishi (1999), asli barbar arablaridan kelib chiqqan mavrlar.

Nuakshot 17-asrda portugal mustamlakachilarning harbiy qalʼasi yonida vujudga kelgan. Keyinrok, fransuzlarning Mavritaniyani bosib olishda asosiy tayanch bazalaridan boʻldi. 1950-yilda Senegal daryosining kuchli toshqinidan Nuakshot butunlay vayron boʻlgan. 1957-yilda undan 1 km shim.roqda shu nomda yangi shahar bunyod etildi. 1958-yilda mamla-kat poytaxti Sen-Luidan (Senegal) Nuakshotga koʻchirildi.

Nuakshot — dengiz porti. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Sanoati oziq-ovqat, yogʻochsozlik, metallsozlik, kichikroq kemalar quruvchi verflar, ishqor fabikasi, bosmaxona, dengiz suvini chuchu-tuvchi qurilma, mayda hunarmandchilik korxonalari va ustaxonalaridan ibo-rat. Universitet, Milliy kutubxona, issiqlik elektr stansiyasi bor. Meʼmoriy binolardan Prezident saroyi, Adliya saroyi, Milliy majlis binolari qurilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Afrika geografiyasi | *Afrika geografiyasi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Afrika poytaxtlari |
| --- |
|  |
| 
BMTga aʼzo mamlakatlar: Abuja **·**  Addis-Abeba **·**  Akkra **·**  Jazoir **·**  Antananarivu **·**  Asmera **·**  Bamako **·**  Bangi **·**  Banjul **·**  Bisau **·**  Brazzavil **·**  Bujumbura **·**  Viktoriya **·**  Vindxuk **·**  Gaborone **·**  Dakar **·**  Jibuti **·**  Juba **·**  Dodoma **·**  Qohira **·**  Kampala **·**  Kigali **·**  Kinshasa **·**  Konakri **·**  Librevil **·**  Lilongve **·**  Lome **·**  Luanda **·**  Lusaka **·**  Maseru **·**  Malabo **·**  Maputu **·**  Mbabane **·**  Mogadisho **·**  Monroviya **·**  Moroni **·**  Nayrobi **·**  Njamena **·**  Niamey **·**  Nuakshot **·**  Port-lui **·**  Porto-Novo **·**  Praya **·**  Pretoriya **·**  Rabot **·**  San-Tome **·**  Tarobulus al-Gʻarb **·**  Tunis **·**  Uagadugu **·**  Fritaun **·**  Xarare **·**  Xartum **·**  Yamusukro **·**  Yaunde

Boshqa hududlar: Jeymstaun **·**  Sen-DeniTan olinmagan davlatlar: Bir-Lelu **·**  Garoue **·**  Tombuktu **·**  Xargeysa **·**  Al-Ayun
 |

 |
**"Tarix al-Xulafo"** (arab. تاريخ الخلفاء) – ahli sunna olimi Jaloliddin Suyutiy (1445—1505) tomonidan xalifalar tarixiga bagʻishlab yozilgan kitob. Asar 1881-yilda Kalkuttada ingliz tilida nashr etilgan va 1970-yilda "Oriental Press" matbuotida ingliz tilida qayta nashr etilgan.

Kitob quyidagi sulolalar xalifalari tarixini oʻz ichiga oladi:

• Roshid xalifalar

• Umaviylar

• Abbosiylar

• Fotimiylar

Tarjimalari
-----------

"The History of the Khalifahs who took the Right Way" (To‘g‘ri yo‘l tutgan xalifalar tarixi) *"Tarix al-Xulafo"* asarining ingliz tilidagi qisman tarjimasidir. tarjimon Abdussamad Klark ilk toʻrt roshid xalifaning biografiyasini tarjima qilishni maqsad qilgan va musulmonlar oʻrtasidagi boʻlinishlarga barham bergani hamda sunniy musulmonlar fikriga koʻra hokimiyatni qonuniy ravishda Muoviya ibn Abu Sufyonga topshirganligi sababli ularning qatoriga Imom Hasan ibn Alini ham qoʻshgan.
"Tarix al-Xulafo" kitobi Abdulloh Shokirov tarafidan oʻzbek tiliga ham tarjima qilinib, 2020-yilda "Sharq" nashriyotida nashr qilingan.

Qoʻshimcha havolalar
--------------------

* Review of Suyuti's Tarikh al-Khulafah (History of the Caliphs)
* Urdu Translation of Suyuti's Tarikh al-Khulafa[*sayt ishlamaydi*]
**Karlos Mariya de Alvearu haykali**, **otliq haykali** (ispancha: *Monumento ecuestre a Carlos María de Alvear*) — Antoine Emil Bourdelle tomonidan yaratilgan Julio de Caro maydonida, Recoleta tumanining markazidagi muz saroyi Palais de Glace yonida joylashgan. Yaqin atrofda uning oʻgʻli Torkuato de Alvear haykali ham bor.

1912-yilda argentinalik shifokor, haykaltaroshlik kolleksiyachisi Antuan Burdellening doʻsti Rodolfo Alkorta haykaltaroshni Buenos-Ayres rasmiylari tomonidan Karlos de Alvear haykali loyihasi uchun eʼlon qilingan tanlovda ishtirok etishga taklif qiladi. Tanlovda gʻolib boʻlgan va 1913-yil 1-martda buyurtma olgan Burdelle yodgorlik ustida 10-yildan ortiq ishlagan. Shartnoma shartlariga koʻra, haykaltarosh ishni 1915-yil iyun oyidan kechiktirmay tugatishi kerak edi, ammo bunga Birinchi Jahon urushi toʻsqinlik qilgan. 1925-yilda yodgorlik Fransiyadan Argentinaga olib kelindi va 1926-yil 12-oktabrda hozirgi joyiga oʻrnatilgan. Bourdellening oʻzi Alvear haykalini oʻzining eng yaxshi asarlaridan biri deb hisoblagan.

Antik va Uygʻonish davrining tantanali otliq yodgorliklari uslubida qurilgan besh metrli generalning ot ustidagi haykali pushti granitdan yasalgan oʻn toʻrt metrli poydevorga oʻrnatilgan boʻlib, taglik maydoni qariyb. 20 m². Poydevorning burchaklarida qadimgi yunon haykaltaroshligi, shuningdek, Mikelanjelo taʼsirida kuch, erkinlik, notiqlik va gʻalaba ramzi boʻlgan toʻrtta allegorik bronza figuralari joylashgan. Shakllar oʻz atributlariga koʻra bir-biridan farq qiladi: Kuch — qoʻlida toʻqmoq, Ozodlik — tok novdasi, Gʻalaba — qilich, Notiqlik — ogʻzi ochiq, qoʻlida oʻram bilan tasvirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Iznachalno, po usloviyam kontrakta s vlastyami Buenos-Ayresa, visota postamenta doljna bila sostavit 10 metrov.

Adabiyotlar
-----------

* Santoro, Daniel*. Guía tridimensional de Buenos Aires*. El dibujito, 2007. ISBN 9789870523987.  (isp.)

Havolalar
---------

* Le monument au Général Alvear - Musée Jardin Bourdelle Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-06-08).
* Cheval monumental du Monument équestre au général Alvear Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-08-26).
* Instituto Histórico Ciudad de Buenos Aires[*sayt ishlamaydi*]
Poltavskiy Shlyah ko'chasi. Ishlash markazi
**Karlivka** (ukraincha: *Карлівка*[ˈkɑrl⁽ʲ⁾iu̯kɐ]; ruscha: *Карловка*) — Ukraina, Poltava viloyati, Karlivka tumanidagi shahar va maʼmuriy markaz va aholisi:14,172.

Galereyasi
----------

* Karlivkaning markaziy qismiKarlivkaning markaziy qismi
* Karlivkadagi odatiy ko'chaKarlivkadagi odatiy ko'cha
* SportsSports
* MashbudMashbud
* Taras Shevchenko haykaliTaras Shevchenko haykali
* Shahar kengashiShahar kengashi

Iqtisodiyoti
------------

Ishlab chiqarish xususiyatiga koʻra, shahar sanoat va qishloq xoʻjaligi hisoblanadi. Shahar hududida: "Karlovisk mashinasozlik zavodi" OAJ, "Karlovi Vari zavodi" OAJ, Oktyabr alkogol zavodi, "Karlovskiy shakar zavodi" MChJ, "Mebel fabrikasi" OAJ, "Karlovskiy novvoyxonasi" OAJ, Neft va gaz Chuqur burgʻulash boshqarmasi ekspeditsiyasi, fermer xoʻjaliklari, 4 ta taʼmirlash-qurilish korxonasi, ATP-15340 avtotransport korxonalari mavjud. Jami 18 ta kompaniyalar bor.

Shahar kengashi hududida isloh qilingan. 2ta qishloq xo‘jaligi korxonasi va 4 ta fermer xo‘jaligi mavjud.

Taniqli shaxslari
-----------------

* Trofim Lisenko (1898-1976), sovet ukrain agrobiologi, soxta ilmiy qishloq xo'jaligi va orttirilgan xususiyatlarning merosxo'rligi nazariyalarining targ'ibotchisi, rasmiy Sovet siyosati bo'lgan. Lisenkoizm
* Nikolay Podgorniy (1903-1983), sovet siyosatchisi, Oliy Sovet Prezidiumi raisi (1965-1977).

Yana qarang
-----------

* Karlivka (aniqlash)

Manbalar
--------
**Noʻxatgul** (Lathyrus odoratus L.) -dukkakdoshlar oilasiga mansub bir yillik sertuk oʻt. Boʻyi 15—60 sm. Poyasi kamshox, bandining uchi jingalak; jingalaklari yordamida boshqa oʻsimliklarga ilashib oʻsadi. Bargi uzun band-li, juft yaprokli. Guli zigomorf, kat-taligi 2—3 sm, rangi oq, pushti, qizil, hidi oʻtkir, uzun gulbandga 1 — 3 tadan oʻrnashgan. Mevasi ingichka (uz. 25–50 mm) sertuk dukkak. Har bir dukkagida 4—6 tadan sharsimon urugʻi bor. Apreldan sovuq tushgunga qadar gullab urugʻlaydi. Asosan, togʻ yon bagʻirlari, daryo oʻzanlari, vodiylar, bahorikor yerlarda oʻsadi. Issiqxonalarda ham yetishtiriladi, avgustda ekilganda yanvarda gullaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nuaymon ibn Amr Najjoriy** (arab. النُعيمان بن عمرو النجّاري) Muhammad alayhissalomning  sahobiylaridan edi. U Abdurrahmon ibn Avfning singlisiga uylangan. Tug‘ilgan yili noma’lum, milodiy 652-yilda vafot etgan.

Nuaymon hazilkash sifatida tanilgan va uning hazillari Muhammad alayhissalom tomonidan doimo qadrlangan.

Bir vaqtlar Nuaymonning mast qiluvchi ichimliklarni iste’mol qilish odati bo‘lgan va u bir muncha vaqt o‘tgach, bu odatini butunlay tark etgan. Islom dinining mast qiluvchi ichimlikka nisbatan hukmini bilishiga qaramay, odatini tashlash uchun kurashgan va ichganligi uchun ikki marta tayoq bilan kaltaklangan.

Ikkinchi martasida Umar ibn Xattob "unga Allohning la’nati bo‘lsin" degan. Muhammad alayhissalom buni eshitib, shunday javob berganlar: "Yo‘q, bunday dema. Albatta, u Allohni va Uning Rasulini yaxshi ko‘radi. Gunohi kabira kishini jamoatdan tashqariga chiqarmaydi va Allohning rahmati mo‘minlarga yaqindir".

Manbalar
--------

1. ↑  „Prophet Muhammad — 31: Enjoying a funny gesture". *www.arabnews.com* (1-iyul 2010-yil).
2. ↑  Hamid, Abdul Wahid*. Companions of the Prophet*, First, Hardback, Leicester, UK: Muslim Education and Literary Services, 1985.
**Madl Ferens** (1931.29.1, Vesprem viloyatining Bend qishlogʻi) — Vengriya davlat arbobi. Falsafa va huquq fanlari doktori. Budapesht universitetining huquq fakultetini tugatgan (1955). 1963—71 yillarda Vengriya Fanlar akademiyasi Qonun chiqarish va davlat instituti xodimi, 1978-yildan Budapesht universiteti huzuridagi Fuqarolik huquqi instituti, 1985-yildan universitetning xalqaro xususiy huquq fakulteti rahbari, 1990-yildan Vengriya hukumatining fan sohasidagi siyosatini muvofiklashtirish boʻyicha vakolatsiz raisi, 1993-yil fevraldan Vengriya madaniyat va taʼlim vaziri, Madaniyat qadriyatlarini qaytarish boʻyicha qoʻmita raisi, 1994-yildan Milliy madaniyat jamgʻarmasi rahbari, 1996-yildan Fuqarolar hamkorligi assotsiatsiyasi raisi; ayni vaqtda 1990—93 yillarda Davlat mulki boʻyicha Vengriya agentligi boshqaruvi rahbari, Banklar faoliyatini nazorat qilish boʻyicha Vengriya davlat boshqarmasi rahbari. 2000-yil 6 iyundan Vengriya Respublikasi prezidenti. Garvard huquq akademiyasi, Vengriya Fanlar akademiyasi haqiqiy aʼzosi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Davlat yetakchisi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Vengriya Prezidentlari |
| --- |
|  |
| Inqilobiy respublika | 
* Lajos Kossuth
* *Artúr Görgei*
 |
|  |
| Avstriya-Vengriya imperiyasi | 
* Franz Joseph I
* Charles IV
 |
|  |
| Birinchi respublika | 
* Mihály Károlyi
 |
|  |
| Sovet respublikasi | 
* Sándor Garbai
* *Gyula Peidl*
 |
|  |
| Respublika (1919–20) | 
* Joseph August
* *István Friedrich*
* *Károly Huszár*
 |
|  |
| Qirollik (1920–46) | 
* Miklós Horthy
* Ferenc Szálasi
* *Béla Miklós*
* *Milliy kengash*
 |
|  |
| 2-Respublika | 
* Zoltán Tildy
* Árpád Szakasits
 |
|  |
| Xalq respublikasi | 
* Árpád Szakasits
* Sándor Rónai
* István Dobi
* Pál Losonczi
* Károly Németh
* Brunó Ferenc Straub
 |
|  |
| 3-respublika | 
* *Mátyás Szűrös*
* Árpád Göncz
* Ferenc Mádl
* László Sólyom
* Pál Schmitt
* *László Kövér*
* János Áder
 |
|  |
| 
*egri yozuvda* vaqtinchalik rahbar |

 |
Oddiy tariq (*Panicum miliaceum*)
**Tariq** (inglizcha: *Panicum L.*) — boshoqdoshlar oilasiga mansub bir yillik oʻsimliklar turkumi; don ekini.

Vatani Xitoy va Mongoliya. Osiyo, Amerika, Afrikada keng tarqalgan. Afgʻoniston, Hindiston, Janubiy Yevropa, Rossiya, Gruziya, Armaniston, Qozogʻistonda katta maydonlarga ekiladi. 500 ga yaqin turi bor. Tariq qadimdan ekiladigan oʻsimlik. Osiyo, Yevropa va Shimoliy Amerikada miloddan avvvalgi 3-ming yillikdan oʻstirilgan, Xitoyda 5 ming yildan beri ekib kelinadi.

Oʻzbekistonda koʻpincha bahorikor yerlarga doni uchun 1 turi — oddiy tariq (*Panicum miliaceum L*) ekiladi. Oddiy tariq roʻvagining shakliga qarab yoyiq, chochoq, siqiq, oval, yarim gʻuj va gʻuj kenja turlarga boʻlinadi. Ildizi popuksimon, 150 sm chuqurlikkacha boradi. Poyasi — poxolpoya (20—150 sm). Barglari nashtarsimon, tukli yoki tuksiz, yashil yoki qizgʻish, uzunligi 18—65 sm. Guli ikki jinsli. Doni qobiqli, shakli yumaloq, oval yoki choʻziq, rangi oq, sariq, qizgʻish, jigarrang; 1000 donasining vazni 4—9 g.

Tariq issiqsevar, qurgʻoqchilikka, shoʻrga chidamli oʻsimlik. Urugʻi harorat 8—10° boʻlganda unib chiqadi, 12—15° da maysalari koʻkara boshlaydi. Oʻsuv davri 60—100 (120) kun. Lalmi yerlarga aprelning oxiri — may oyining boshlarida, sugʻoriladigan yerlarda aprel oxirida, takroriy ekin sifatida iyunning oxiri — iyulning boshlarida ekiladi.

Tariq donida 10—15% oqsil, 50% uglevod, 3,8% moy mavjud. Donidan spirt olishda, boʻza tayyorlashda foydalaniladi, soʻk, yorma, un tayyorlanadi. Oqlangan doni (soʻk) mazali va toʻyimli oziq-ovqat mahsuloti hisoblanadi. Tariq uni non yopishda koʻpincha javdar uniga qoʻshiladi. Oʻzbekistonda tariqning Saratov-853 navi ekiladi.

Kasalliklari: qora kuya, bakterioz.

Zararkunandalari: tariq chivini, poya parvonasi va boshqa.

Manbalar
--------

OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil. Halima Otaboyeva.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nubiy tili** - Nil-Sahroi Kabir tillari makrooilasi tarkibidagi sharqiy sudan tillari tarmogʻiga mansub va Nil vodiysida (Misr va Sudan hududi), Kordofan platosi, Darfur togʻlarida, Atbara daryosi zonasida Tapkalgan til; 2 mln. dan ortiq kishi soʻzlashadi. 6—14-asrlarda kad. Nubiyaning rasmiy tili boʻlgan. Nubiy tili nil va togʻ (kordofan, darfur) lahjalariga boʻlinadi. Nubiy tili agglyutinativtil; qad. Nubiy tilida suffiksal soʻz yasalishi ustunlik qilgan boʻlsa, keyinchalik prefiksatsiya rivojlangan. Qad. Nubiy tili lugʻattarkibida misr va grek tillaridan kirgan soʻzlar koʻp boʻlgan, hozirgi Nubiy tilida esa arabcha oʻzlashmalar katta bir qatlamni tash-kil etadi. Nubiy tili qadimda (8—11-asrlar) oʻziga xos alifboli yozuvga ega boʻlgan, biroq hozir oʻz yozuviga ega emas.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Tuapse** — Rossiya Federatsiyasi Krasnodar oʻlkasidagi shahar (1896-yildan). Kora dengiz boʻyidagi port. Temir yoʻl stansiyasi. Aholisi 65,8 ming kishi (1998). Tuapse 1838-yilda Velyaminovskiy istehkomi sifatida vujudga kelgan. 1896-yildan Tuapse nomini olgan, urush davrida (1942-yil sentabr) Tuapse havo hujumidan jiddiy shikastlandi, lekin, urushdan soʻng shahar tezda qayta tiklandi. Mashinasozlik, kemamexanika, kema taʼmirlash, neftni qayta ishlash, temirbeton buyumlar zdlari, poyabzal fabrikasi, oziq-ovqat sanoati korxonalari, tarixiyoʻlkashunoslik muzeyi, dengiz gidrometeorologiya texnikumi, ped. bilim yurti bor. Tuapse hududi — kurort zonasi (sanatoriy, pansionat, turbazalar mavjud.)

Manbalar
--------

1. ↑  "Tuapse" *OʻzME*. T-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nubiya choʻli** — Afrikadagi choʻl. Koʻp qismi Sudan hududida, Nil daryosi bilan Qizil dengiz oraligʻida. Yer yuzasi platodan iborat boʻlib, sharkdan gʻarbga zinapoyasimon pasayib borgan. Sharqida balandligi 1000 m, gʻarbida 350 m. Eng baland joyi 1240 m. Qizil dengiz boʻyida kambar pasttekislik bor. Qirgʻoq yaqinida marjon orol koʻp. Nubiya choʻlining sharqiy Femida Nubiya—Arabiston qalqonining qad. kristalli jinslari, qumtoshlar yer yuzasiga chiqib qolgan. Gʻarbiy qismida qumliklar bor. Platoni quruq oʻzanlar — vodiylar kesib oʻtgan. Yer osti suvlari kam. Yillik yogʻin 25 mm ga yaqin. Oʻrtacha temperatura yanvarda 15°, iyulda 30°. Oʻsimliklari siyrak. Kserofit gʻallagullilar, tikanli butalar oʻsadi. Aholi buloklar atrofida yashaydi, chorvachilik bilan shugʻullanadi. Choʻlni temir yoʻl va avtomobil yoʻllari kesib oʻtgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |