**Francesco Hayez** (shuningdek **Ayes**, sobiq **Gayez** , italyancha: *Francesco Hayez*, 1791 — yil 10-fevral, Venetsiya — 1882 — yil 21-dekabr, Milan) — italyan rassomi, XIX asr oʻrtalarida romantizmning yetakchi rassomlaridan biri, tarixiy rasmlari, siyosiy allegoriyalari va portretlari bilan mashhur.

Yoshligi
--------

Otasining millati fransuz boʻlgan. U onasining opasi yaʼni xolasining uyida tarbiyalangan. Bolaligidan Hayez yaxshi rasm chizgan, shuning uchun amakisi uni binokor rassomga shogird qilib yuborgan. Keyinchalik u rassom Franchesko Maggiottoning shogirdi boʻldi va u bilan uch yil qoldi.

 Milanda **Francesco Hayez** haykali
1809-yilda Hayez Venetsiya akademiyasi tomonidan oʻtkazilgan tanlovda gʻolib chiqdi, shundan soʻng u Rimdagi Avliyo Luka akademiyasida bir yil tahsil oldi. U 1814-yilgacha Rimda qoldi, keyin Neapolga koʻchib oʻtdi va u yerda Joachim Muratning koʻrsatmasi bilan oʻzining asosiy asari — „Odissey Alkinus saroyida" rasmini yaratdi .

Hayez keyinroq Milanga yoʻl oldi. U yerda u uzoq vaqt davomida Brera akademiyasida rassomlikdan dars berdi va 1860-yilda uning direktori boʻldi. U Milanda Monumental qabristonga dafn qilindi.

Hozirda Brera Pinacoteca uning asarlarining eng toʻliq toʻplamiga ega.

Ilmiy ijod
----------

 Oʻpich (1859)
Francesco Hayez asosan diniy, tarixiy, adabiy va mifologik mavzular bilan ishlagan. Bundan tashqari, u ajoyib portret rassomi edi — Italiyadagi koʻplab mashhur odamlar portret chizish paytida Hayezda navbatda turishni sharaf deb bilishgan. Shuningdek, uning sevimli mavzularidan biri yarim yalangʻoch ayollarning tasviri edi. Klassik rassom sifatida ish boshlagan Hayez asta-sekin romantizm tomon yoʻl oldi.

Hayezning eng mashhur rasmlari orasida 1859-yilda chizilgan „Kiss" (Oʻpich) asari boʻlib, unda rassom syujetni vatanga muhabbatning ramziy timsolini romantik did bilan birlashtirgan. „Kiss" tezda mashhurlikka erishdi va XIX asrning eng tez-tez takrorlanadigan italyan rasmlaridan biriga aylandi. Asl nusxasi Brera Pinacotecaʼda; bir necha muallifning nusxalari turli Yevropa toʻplamlarida saqlanadi.

Francesco Hayez bosib oʻtgan butun ijodiy yoʻlni baholash qiyin, chunki u koʻpincha oʻz asarlariga imzo chekmagan va sanasini koʻrsatmagan (koʻpincha uning rasmlarida koʻrsatilgan sana faqat rasm qachon sotilganidan dalolat bergan).

Galereya
--------

* Doʻstlar bilan avtoportretDoʻstlar bilan avtoportret
* Yunon qochqinlarining qayigʻiYunon qochqinlarining qayigʻi
* Jakopo Foskarining oilasi bilan oxirgi uchrashuviJakopo Foskarining oilasi bilan oxirgi uchrashuvi
* Dunyoning ayrim qismlari — Afrika va Yevropaning allegoriyalariDunyoning ayrim qismlari — Afrika va Yevropaning allegoriyalari
* Abradathning oʻlimi Abradathning oʻlimi
* Papa Urban II Klermonda birinchi salib yurishini vaʼz qilmoqdaPapa Urban II Klermonda birinchi salib yurishini vaʼz qilmoqda
* Uels Gradenigo inkvizitsiya oldidanUels Gradenigo inkvizitsiya oldidan
* Sitsiliya VespersSitsiliya Vespers
* Rassomning yoʻlbars va sher bilan avtoportretiRassomning yoʻlbars va sher bilan avtoportreti

Adabiyotlar
-----------

* Ayets // A — Anketirovanie. — M. : Bolshaya rossiyskaya ensiklopediya, 2005. — S. 310. — (Bolshaya rossiyskaya ensiklopediya : [v 35 t.] / gl. red. Yu. S. Osipov ; 2004—2017, t. 1). — ISBN 5-85270-329-X.
* Gayez, Franchesko // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb. 1890—1907.

Manbalar
--------

1. ↑   *Extra vertebrae in Ingres' La Grande Odalisque*. .
2. ↑  „Айец". *Большая российская энциклопедия*. 29-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-yanvar 2021-yil.
3. ↑  „The Kiss" (en). *Brera*. 24-yanvar 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-yanvar 2021-yil.

Havolalar
---------

* Franchesko Hayez
* Franchesko Ayezning rasmlari
* Xayezning durdona asarining „Kiss Digital" reproduktsiyasi