recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Lyudmila Vladimirovna Petranovskaya** (20-aprel 1967-yil, Toshkent) rus psixologi, oʻqituvchi va publitsist.

Biografiyasi
------------

Toshkent universitetining filologiya fakultetini, keyinchalik Moskva psixoanaliz institutini tamomlagan (1999). 2020-yilda Tizimli oilaviy psixoterapiya boʻyicha HSE magistrlik dasturini tamomlagan.

U 1990-yillarda „Avanta+" tomonidan nashr etilgan bolalar uchun ensiklopediya ustida ishlagan. Shu munosabat bilan, 2002-yilda bir qator nashriyot xodimlari bilan birgalikda Rossiya Federatsiyasi Prezidentining taʼlim sohasidagi mukofoti laureati boʻldi.

Lyudmila bolalar uchun koʻplab oʻquv kitoblari muallifi hamdir. Ulardan birinchisi 2004-yilda nashr etilgan „Zvyozdniy mir v kartinkax" nomli kitob boʻlib, keyinchalik „Zvyozdnoye nebo" nomi bilan kengaytirilgan va nashr etilgan. Eng mashhur kitoblar seriyasi „Chto delat, yesli…" boʻlib, u boshlangʻich maktab oʻquvchilariga qiyin vaziyatlarda turli xil maslahatlar beradi. 2013-yilda oʻrta maktab oʻquvchilari uchun „Chto delat, yesli jdyot ekzamen?" nomli kitobi chop etildi.

Shuningdek, ota-onalar uchun „Taynaya opora. Privyazannost v jizni" (2014) va „Yesli s rebyonkom trudno" (2014) nomli kitoblar yozdi. Ularda bogʻlanish nazariyasini rivojlantirdi va ommalashtirdi.

Ularga „Selfmama. Layfxaki dlya rabotayushey mami" kitobi yordam qiladi (2017).

U koʻp yillar davomida yetimlik va farzand asrab olishning psixologik muammolari bilan shugʻullangan. 2012-yilda farzand asrab oluvchilar va ijtimoiy xodimlarni tayyorlaydigan oila tuzilishini rivojlantirish instituti jamoat tashkilotini yaratdi. „V klass prishol priyomniy rebyonok" (2008), „Ditya dvux semey" (2013), „Minus odin? Plyus odin!" (2015) nomli kitoblarini bola asrab oluvchi ota-onalarga yordam berish maqsadida nashr ettirdi.

Lyudmila koʻp sonli video maʼruzalar va vebinarlarning muallifi.

Manbalar
--------

1. ↑  „О присуждении премий Президента Российской Федерации в области образования за 2001 год". 19-oktyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-oktyabr 2020-yil.
2. ↑  „Интервью - Людмила Петрановская, психолог" (28-dekabr 2012-yil). Qaraldi: 20-sentyabr 2023-yil.

Havolalar
---------

* Lyudmila Vladimirovna Petranovskaya. Yozuvchining tarjimai holi Arxivnaya kopiya
* Lyudmila Petranovskaya pravmir.ru veb-saytidagi Arxivnaya kopiya
**Ostrovskiy** (lotincha: *Ostrowskia*) —   Qoʻngʻiroqguldoshlar (Campanulaceae) oilasiga mansub  ikki pallali oʻsimliklarning  shu jumladan Ostrovskiy muhtasham yoki ulugʻvor Ostrovskiy (lotincha: *Ostrowskia magnifica*) turkumlari sanaladi.  

Bu turni 1884-yilda nemis-rus botanigi Eduard Lyudvigovich Regel ajratib olgan va Mixail Nikolayevich Ostrovskiy nomi bilan atalgan.

Ostrovskiy muhtasham — Markaziy Osiyo relikti. Jinsning oʻzi qoʻngʻiroqguldoshlar ichida alohida oʻrinni egallaydi; Baʼzi tadqiqotchilar hatto uni Ostrowskioideae alohida kichik oilasiga ajratishni taklifini berishadi.

Tarqalishi va oʻsish joyi
-------------------------

 *Ostrovskiy muhtasham  tasvirlangan Sovet pochta markasi (1974-yil) (dlya foto)*
Pomir-Oloy, Tyan-Shandagi Ugom tizmasi va Afgʻoniston shimolidan topilgan. Ushbu oʻsimlik turining tarqalishi manbaga qarab farq qilishi mumkin.

U oʻrmon va togʻli hududlarda butalar orasida oʻsadi.

umumiy xususiyatlari
--------------------

Bu oʻsimlik sekin oʻsadigan koʻp yillik oʻsimlik turi.

Uning poyasi tuksiz, uzunligi 100-180 sm gacha boradi.

Barglari tuksiz, tishli, choʻzinchoq-tuxumsimon, har biri 2-5 donadan halqa hosil qilib oʻrnashgan.

Toji och binafsha rangli, baʼzan oq, uzunligi 8-10 sm, boʻlaklari tuxumsimon, naychasidan qisqa.

Mevasi Mevasi koʻsakchasimon. Urugʻi choʻziq tuxumsimon.

Maydan (togʻ etaklarida) va iyundan—iyulgacha (togʻlarda) gullaydi, avgust va sentyabrda mevasi yetiladi.

Tutgan oʻrni
------------

Oʻrta Osiyo va undan tashqaridagi botanika bogʻlarida yetishtiriladi. Oʻsimlikshunoslik madaniyatida ular urugʻning unib chiqishidan toʻrt-besh yil oʻtgach gullaydi.

Muhofaza choralari
------------------

Ostrovskiy ulugʻvor navi noyob hisoblanadi; U Qozogʻiston, Tojikiston va Oʻzbekiston Qizil kitoblariga kiritilgan va dastlab SSSR Qizil kitobiga ham kiritilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Островския — род Ostrowskia — Описание таксона — Плантариум". 25-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-aprel 2015-yil.
2. 1 2 3  „Островския великолепная — Ostrowskia magnifica — Описание таксона — Плантариум". 12-may 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-aprel 2015-yil.
3. ↑  „Ostrowskia — The Plant List". 4-sentabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-aprel 2015-yil.
4. ↑  „Tropicos | Name — Ostrowskia Regel". 21-mart 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-aprel 2015-yil.
5. 1 2 3 4  „Архивированная копия". 27-aprel 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-aprel 2015-yil.
6. ↑  „Ostrowskia in Ornamental Plants From Russia And Adjacent States Of The Former Soviet Union @ efloras.org". 18-iyul 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-aprel 2015-yil.
7. ↑  pbio 450 Lecture Notes — Asteridae — Spring 1999
8. 1 2 3 4 5 6 7  „Ostrowskia magnifica in Ornamental Plants From Russia And Adjacent States Of The Former Soviet Union @ efloras.org". 24-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-aprel 2015-yil.
9. ↑  World Checklist of Selected Plant Families: Royal Botanic Gardens, Kew
**Shargʻun** (1952 - 1971-yillarda Toqchiyon) — Surxondaryo viloyati Sariosiyo tumanidagi shahar (1973-yildan). Hisor togʻlarining yon bagʻrida, oʻrtacha 450 m balandlikda, viloyat markazi (Termiz)dan 193 km uzoklikda joylashgan. Tuman markazi (Sariosiyo) gacha 8 km. Transport yoʻli stansiyasi. Shahar yonidan Shargʻun daryosi oqib oʻtadi. Aholisi 12 ming kishiga yaqin (2005). Asosan, koʻmir konida ishlovchilar yashaydi. Sh. 1947-yilda Toqchiyon posyolkasi sifatida vujudga keldi. shahrida koʻmir shaxtasi, avtokorxona, qurilish korxonasi, 2 savdo tashkiloti, 2 aksiyadorlik jamiyati, kichik korxona va firmalar, 13 oʻquv muassasasi va boshqalar ishlab turibdi. 3 umumiy taʼlim maktabi, kasb-hunar kolleji, iqtidorli bolalar gimnaziyasi, maxsus maktab internat, bolalar musiqa maktabi, bolalar va oʻsmirlar markazi bor. 5 qutubxona, madaniyat uyi, madaniyat va istirohat bogʻi, 2 kasalxona, qishloq vrachlik ambulatoriyasi aholiga xizmat koʻrsatadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**„Bahor tarovati"**, toʻliq nomi **„Saylanma. Bahor tarovati. 1-jild"** — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub sheʼriy asarlar toʻplami. Yana yetti kitob — „Yoz harorari", „Kuz saxovati", „Qish halovati", Qalb sadoqati", „Erk saodati" asarlaridan hamda ikki jild badiiy tarjimalardan iborat „Toʻla asarlar toʻplami" deb nomlangan sakkiz jildli toʻplamning birinchi jildi. 2015-yil Toshkent shahrida „Sharq" nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyatida chop etilgan. Toʻplamga kiritilgan ilk toʻrt kitob umrning toʻrt faslini ifoda etuvchi asarlarni oʻzida jamlagan boʻlib, birinchi jild bahor fasli va yoshlikning tarovati va goʻzalligiga bagʻishlangan.

Toʻplamga Ibrohim Gʻafurov kirish soʻz yozgan. Unga shoirning ilk sheʼrlari hamda „Nido", „Orzu chashmasi", „Palatkada yozilgan doston", „Quyosh maskani" dostonlari, shuningdek, uch pardali „Oltin devor" komediyasi kiritilgan. Toʻplamga kiritilgan sheʼrlar „Yoʻq, halovat istamayman!" „Yoshlik devoni" hamda „Bolaligim — bozorim" turkumlariga boʻlingan.

Yana qarang
-----------

* „Ikkinchi jild: Yoz harorati"
* „Uchinchi jild: Kuz saxovati"
* „Toʻrtinchi jild: Qish halovati"
* „Beshinchi jild: Bahor tarovati"
* „Oltinchi jild: Erk saodati"

Manbalar
--------

1. ↑  „Saylanma 1-jild. Bahor tarovati, IPAK „Sharq"".  Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston milliy kutubxonasi. Qaraldi: 10-dekabr 2020-yil.

[*sayt ishlamaydi*]

Havolalar
---------

* „Bahor tarovati" Kitobim saytida[*sayt ishlamaydi*]
* „Bahor tarovati" Kitoblar dunyosi saytida

  


|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Kogondagi Buxoro amirining saroyiKogondagi Buxoro amirining saroyi
**Buxoro amirining saroyi** — Buxorodan 12 kilometr sharqda joylashgan saroy. Bu saroy qurilgan shahar qurilish yillarida Yangi Buxoro deb atalgan, 1935 yilda esa Kogon nomi bilan atalgan.

Tarix
-----

Buxoro amiri saroyi loyihasiBuxoro amiri saroyi loyihasi
Saroyning qurilishi 1895-yil 14-avgustda amir Sayid Abdulahadxon buyrug‘i bilan Yangi Buxoroda boshlanib, 1898-yilda qurilgan. Saroyning loyihachisi Aleksey Leontyevich Benois, muhandis Dubrovin qurilishga rahbarlik qilgan, buxorolik va rus hunarmandlari binoni qurishgan.

Ko'p minoralari, gumbazlari va ustunlari bo'lgan saroy eklektik bo'lib, barokko va imperiya bilan uyg'unlashgan neo-mavriy uslubda qurilgan. Dizaynda odatiy Yevropa uslubidan tashqari, arabcha naqshlar ham qo'llaniladi.

Saroyni qurish maqsadining turli xil versiyalari mavjud. Ulardan biriga ko‘ra, amir o‘zi uchun saroy qurishni buyurgan, biroq bino qurib bitkazilgandan so‘ng uni ko‘zdan kechirib, uni yetarlicha muhtasham va hashamatli deb hisoblagan. Boshqa versiyaga ko'ra, saroy qurilishi dastlab imperator Nikolay II ning Buxoro amirligiga tashrifi uchun rejalashtirilgan edi
Sayid Abdulahadxon vafotidan soʻng uning vorisi amir Sayid Olimxon temir yoʻl vokzaliga yaqin joyda joylashgan saroydan Buxoroga kelgan yuqori martabali amaldorlar uchun qarorgoh sifatida foydalangan. Wayback Machine saytida arxivlandi (2018-09-17).

Ayni kunda temir yo‘lchilar madaniyat saroyi joylashgan ushbu bino me’moriy yodgorlik maqomiga ega.

Havolalar
---------

Buxoro amiri saroyi (Yalta)

[amiri saroyi (Jeleznovodsk)]

Buxoro amirining uyi

Markaziy Osiyo sivilizatsiyalari tarixi.

Kogon, Buxoro amiri joylashgan joy (ingl.) )

Buxoro amiri saroyi(oʻzb.) )

Manbalar
--------

„Дворец эмира Бухарского. Вокруг света. 1900 г.". www.bukhara.uz. 17-sentabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-sentabr 2018-yil.

„20 прекрасных мест в Узбекистане, которые стоит посетить". Wayback Machine saytida arxivlandi (2018-09-17). 17-sentabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-may 2017-yil.
Koordinatalari: 40°31′57″N 70°56′41″E﻿ / ﻿40.53250°N 70.94472°E﻿ / 40.53250; 70.94472GO
**Kamol qozi madrasasi** - Qoʻqondagi meʼmoriy yodgorlik (19-asr). Kamol qozi madrasasi binosi darsxona, ayvonli masjid, qovli va kichik hujralardan iborat. Darvozaxona serhasham boʻlib, Xudoyorxon oʻrdasida boʻlgani kabi bu binoda ham faqat kirish qismi (sirti) zeb berib ishlangan. Peshtoq tepasi rangbarang naqshlar bilan qoplangan boʻlib, handasiy shakllar arabiy bitiklar bilan uygʻunlashib ketgan. Peshtoqining ikki yonidagi ustungoʻshalar yuqorisi bezakli kafasa bilan yakunlangan. Darvozaxona ikki qavatli. Ustki qavatdagi darsxona oldi peshayvonli boʻlib, panjara bilan toʻsilgan. Tomi 4 qirrali-chortark gumbaz bilan qoplangan. Hovli atrofiga masjid va hujralar qurilgan. Masjid 4 ustunli, sharq tomoni ochiq, toʻsin tashlab qurilgan ayvoni bor. Uning ichki tomoni ganch bilan ishlangan. Sirti suvoqsiz. Kamol qozi madrasasi meʼmorligida qoʻqonlik xalq ustalarining anʼanalari oʻz ifodasini topgan. Madrasa taʼmir qilinib, undan mehmonxona sifatida foydalanilmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  „Моддий маданий мероснинг кўчмас мулк объектлари миллий рўйхатини тасдиқлаш тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 846-сон 04.10.2019 й. қарори". *Lex.uz*. Qaraldi: 22-sentyabr 2020-yil.
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Kartina eskizi.
***Doktor Deymanning anatomiya darsi*** – bu Rembrandtning 1656-yilda yaratilgan, hozir Amsterdam muzeyida saqlanayotgan rasmidir. Ushbu kartinada doktor Jan Deijmanning (1619 – 1666) miyani yorish jarayonidagi portreti va uni kuzatayotgan bir guruh insonlar tasvirlanadi. Tuvalning katta qismi 1723-yildagi yongʻinda vayron boʻlgan va keyinchalik rasm hozirgi oʻlchamlariga qaytarilgan, ammo rasm eskizida toʻliq guruh koʻrsatilgan edi.

Suratda doktor Deyman qatl etilgan jinoyatchi, osilib qatl qilingan flamandlik tikuvchi Joris „Black Jack" Fonteijn (1633/34 – 1656) murdasining miyasini kesayotgani tasvirlangan. Doktor Deymanning chap tomonida uning yordamchisi jarroh Gijsbert Kalkoen (1621 – 1664) murdaning bosh suyagining yuqori qismini ushlab turgan holda tasvirlanadi.

Rembrandt jasadni tasvirlashda tomoshabinga dissektsiya stoli oldida turish tuygʻusini berish uchun boʻrttirilgan qisqartma bilan tasvirlagan. Bunda u oʻziga bosma nashrlar orqali tanish boʻlgan Andrea Mantenyaning *"Masihning nolasi"* asaridagi qisqartmaga oʻxshashlikdan foydalangan.

Joris Fonteijn
--------------

"Black Jan" (Zwvarte Jan) laqabli Joris Fonteijn (1633 / 1634-1656) asli Flandriyaning Diest shahridan edi. Tikuvchilik bilan shugʻullangan, u Gollandiyaning Sharqiy Hindiston kompaniyasida uch yarim yil xizmat qilgan. 1653- yil oktabrda Diestga qaytganidan soʻng, u onasidan qolgan merosni sovurdi va huquqbuzarga aylandi. 1655-yil oxirida u Amsterdamdagi Nieuvendijkda oʻgʻirlik paytida qoʻlga olinadi. U 1656-yil 27-yanvarda osishga hukm qilingan va ikki kundan keyin qatl etilgan. U oʻgʻirlik paytida ishlatgan oʻqotar qurol „boshqalarni tarbiyalash uchun" boshi tepasida koʻrsatilgan. Keyinchalik, uning jasadi jarrohlarga uch kun davomida mashgʻulotlar uchun taqdim etildi va u 2-fevral kuni Zuiderkerkhofda dafn qilindi.

Manbalar
--------

1. ↑  de Paz Fernández, F. J. (2018). "Rembrandt's Anatomy lessons". *Neurosciences and History* **6** (1): 1–9. .
2. ↑  Pradier, Jean-Marie*. La scène et la fabrique des corps : ethnoscénologie du spectacle vivant en Occident (Ve siècle av. J.-C.-XVIIIe siècle)*, 2e éd, Pessac: Presses universitaires de Bordeaux, 2000. ISBN 2-86781-254-2. OCLC 45115018.
**Gʻafurjon Isroilovich Muhamedov** (1946-yil 20-dekabr, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik kimyogar olim, kimyo fanlari doktori (1991), professor.

Biografiyasi
------------

Gʻafurjon Muhamedov 1946-yil 20-dekabr Toshkent shahrida tugʻilgan. 1972-yil Toshkent davlat universitetini tamomlagan. 1976—1997-yillarda Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muhandislari institutida katta oʻqituvchi, dotsent, professor, 1983—1997-yillarda mazkur institutning „Umumiy fizika va kimyo" kafedrasi mudiri vazifasida faoliyat olib borgan. 1997—2005-yillari Jizzax davlat pedagogika instituti rektori, 2005—2006-yillari Toshkent davlat pedagogika universiteti rektori, 2006—2015-yillarda Oʻzbekiston Milliy universiteti rektori, 2017-yildan Chirchiq davlat pedagogika instituti (hozirgi Chirchiq davlat pedagogika universiteti) rektori lavozimida faoliyat koʻrsatib kelmoqda. 2010—2014-yillari Oliy Majlis Senati senatori boʻlgan.

### Oilasi

Gʻafurjon Muhamedovning toʻrt nafar farzandi bor.

### Ilmiy faoliyati

Gʻafurjon Muhamedovning ilmiy ishlari karbamid formaldegid oligomerlarining uch oʻlchamli polimerlashtirish jarayonini sekinlashtirish usullariga oiddir. 1972—1975-yillari Moskvadagi Lev Yakovlevich Karpov nomidagi fizika-kimyo ilmiy tadqiqot instituti aspiranturasida oʻqigan. 1975-yilda nomzodlik ishini himoya qilib, kimyo fanlari nomzodi ilmiy darajasini, 1991-yili Moskva davlat universitetida doktorlik dissertatsiyasini yoqlab, kimyo fanlari doktori ilmiy darajasini olgan. Olim 4 ta monografiya, 10 ta ixtiro, 250 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifidir.

Mukofotlari
-----------

* „Mehnat shuhrati" ordeni (2021).

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 1-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2022 — 342 bet.
2. ↑  „Бывший ректор Национального университета возглавил Чирчикский государственный пединститут" (1-avgust 2017-yil).
3. ↑  „Toshkent viloyati Chirchiq pedagogika institutiga rektor tayinlandi" (1-avgust 2017-yil).
4. ↑  „O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligining o‘ttiz yilligi munosabati bilan fan, ta’lim, sog‘liqni saqlash, sport, adabiyot, madaniyat, san’at sohalari va ommaviy axborot vositalari xodimlaridan bir guruhini mukofotlash to‘g‘risida" (24-avgust 2021-yil).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Muhiddin Xoʻjayev** (1898-yil, Jizzax – 1941-yil 15-mart) – Jizzax shahri militsiya boshligʻi. OʻzSSR Oziq ovqat ministrligi ishlagan.

Muhiddinxoʻja Xoʻjayev 1898-yili Jizzaxda savdogarlar oilasida tugʻilgan. Xoʻjayev dastlab jadid, keyinroq rus-tuzem maktabida tahsil olgan. 1914-yildan boshlab Jizzaxdagi maktabda oʻqiydi. Avvaliga ota kasbi boʻlgan ipak savo-sotigʻi bilan shugʻullangan. Otasi 1916-yilgi Jizzax qoʻzgʻoloni ishtirokchisi sifatida Jizzaxdagi turmaga tashlangan. Muhiddinxoʻja shundan keyin otasini qutqarish maqsadida siyosatga kirib keladi. „Yosh buxoroliklar" partiyasiga aʼzo boʻlgan. Hokimiyat sovetlar qoʻliga oʻtishi bilan xususiy savdo toʻxtaydi.

Muhiddin Xoʻjayev 1920-yildan 1921-yilgacha Jizzax shahar xalq taʼlimi boʻlimi mudirining oʻrinbosari boʻlgan. 1921–yildan 1923-yilga qadar Jizzax shahri militsiya boshligʻi, 1923-yildan 1924-yilgacha Jizzax uyezdida ijroiya komiteti boʻlimi boshligʻi vazifasini bajargan. 1924—1926-yillarda Jizzax shahar ijroiya qoʻmitasi raisi lavozimida faoliyat yuritgan. Keyinroq Samarqand shahriga kelib, OʻzSSR Oziq ovqat ministrligida turli lavozimlarda ishlagan.

Muhiddin Xoʻjayev 1931-yilning 7-noyabrida Jizzax shahar xalq taʼlimi boʻlimi boshligʻi vazifasida ish olib borayotgan vaqtida goʻyoki Baumanning xonadoniga hujum uyushtirgan degan soxta ayblov bilan qamoqqa olinadi. Asli sababi esa 1922-yilning bahorida Xoʻjayevning uyida Samarqanddan kelgan turk ofitseri Savur afandi sharafiga boʻlib oʻtgan ziyofat edi. Unda Orifjon Olimjonov va koʻplab jizzaxlik ziyolilar qatnashgan. Savurbey afandining soʻzidan soʻng Turobbek Toʻrabekov ham istiqlolchilar safiga qoʻshilishini aytadi. Bu mehmondorchilikning tafsilotlari tergov paytida maʼlum boʻlgach, unda qatnashgan barcha aybdorga aylanadi.

Muhiddin Xoʻjayev 1932-yilning 14-oktabrida OGPUning Oʻrta Osiyo boʻlimi tomonidan 10 yilga konslagerga hukm etilgan va 1941-yil 15-mart kuni jazoni oʻtash davrida vafot etgan. Muhiddin Xoʻjayevning nomi 1974-yilning 8-oktabrida doʻsti Orifjon Olimjonov bilan birga oqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Эгилган, букилган, бироқ синмаган ҳақиқат тантанаси". *yuz.uz*. Qaraldi: 25-sentabr 2023-yil.
2. ↑  *Irzayev, B* „Surgun, otuv hukmi, o‘ttiz yildan keyingi oqlov – Jizzax "Milliy ittihod" sho‘basi a’zolari qismati". *oyina.uz* (11-mart 2022-yil). Qaraldi: 25-sentabr 2023-yil.
Dargʻom kanali (Samarkand yaqinda)
**Dargʻom kanali** — Zarafshon daryosidan suv oladigan qad. kanal. Ravotxoʻja qishlogʻi yaqinidagi toʻgʻondan boshlanib, Ulus choʻligacha davom etadi. Tarixiy manbalarda kanalning mil. av. 5—4-asrlarda qazilganligi qayd qilingan. Klavdiy Ptolemey tuzgan kartada (2-asr) D. k. "Dargomaniy" deyilgan. Kadimda kanalning bosh toʻgʻoni bir necha marta harob boʻlgan. Novlariga qoʻrgʻoshin yotqizilgan bosh toʻgʻon 1220-yilda Chingizxon tomonidan buzdirilgan. 18-asrdagi suv toshqinlari toʻgʻonni bir necha marta yuvib ketgan. 20—30-y.larda bosh toʻgʻon qayta tiklandi, suv taqsimlovchi qoʻshimcha toʻgʻonlar qurildi. D. k. Yangi Dargʻom, Eski Dargʻom va Aylanma Dargʻom kanallarini oʻz ichiga oladi. Qashqadaryo viloyatiga D. k.dan suv Eski Angor kanali orqali beriladi. Samarqand sh.ga suv Shovdar va Bogʻi shamol taqsimlagichlari orqali olinadi. Umumiy uz. 100 km. Suv oʻtkazish imkoniyati — 125 m3/s. D. k.da Hishrov, Yerteshar, Talligʻulon 1 va Talligʻulon 2 gidroelektr st-yalari qurilgan. Yangi Dargʻom Eski Dargʻomga (bosh qismidan 11 km naridan) quyiladi va kanalning suvini koʻpaytiradi. Uninguz. 10,5 km, 600 m masofada kanal tunnel boʻylab oʻtadi. Aylanma Dargʻom kanali Qashqadaryo viloyatiga 45 m3/s suv berish zarurati tufayli qurilgan. Bu kanal Bosh toʻgʻonning soʻl rostlagichi orqali Yangi Dargʻom bilan umumiy suv olish havzasiga ega va 20,5 km dan soʻng Eski Dargʻomga quyiladi. Samarqand viloyatining Urgut, Samarqand, Pastdargʻom tumanlaridagi 67,5 ming ga, Qashqadaryo viloyatining Chiroqchi, Shahrisabz, Yakkabogʻ, Qamashi, Kitob tumanlaridagi 50 ming ga yer sugʻoriladi.

Toshtemir Bekmurodov.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Is gazi**, uglerod §-oksid, CO — rangsiz, hidsiz, zaharli gaz. Koʻmir va organik moddalarning chala yonishidan hosil boʻladi. Molekulyar massasi 28,0, zichligi 814 kg/m3. Suyuqlanish temperaturasi — 191,5°, —205° da qotadi. Suvda kam eriydi. Bosim ostida dixloretan, ammoniy gidroksid eritmasi, xlorid kislotada yaxshi eriydi. Is gazini suyuklantirish mumkin. Is gazi yonganda koʻp miqdorda issiqlik ajralib chiqadi. Hyp taʼsirida yoki faollashtirilgan koʻmir ishtirokida xlor bilan birikib, fosgen hosil qiladi. Is gazi odamga yomon taʼsir qiladi (qarang Is tegishi). Atmosfera havosi tarkibida juda oz miqdorda is gazi bor. Togʻ jinslari, toshkoʻmir va yonuvchi gazlarda uchraydi. Sanoatda qattiq yoqilgʻilarni gazga aylantirish yuli bilan ishlab chiqariladi. Lab.da konsentrlangan sulfat kislotaga chumoli kislota taʼsir ettirib olinadi. Metallurgiyada metallarni ularning oksidlaridan qaytarishda ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
***Whitefish koʻrfazi*** – Michigan (AQSh) hamda Ontario (Kanada) oʻrtasidagi Yuqori koʻlning sharqiy chekkasida joylashgan katta koʻrfaz hisoblanadi. Koʻrfaz Michigandagi *Whitefish Point* va Ontariodagi Kanada qalqonining anchagina ogʻir va yovvoyi tabiatiga ega *Whiskey Point* oʻrtasida joylashgan. Xalqaro chegara koʻrfaz boʻylab oʻtgan boʻlib, u kemalar tomonidan juda koʻp ishlatilgan hamda ular Buyuk koʻllarning shimoliy va janubiy qismini bogʻlab turuvchi *Soo Locks* oʻtish yoʻlidan foydalanishadi.

*Whitefish Point Light mayogʻi* koʻrfazga kirish deb belgilangan boʻlib, koʻrfazning oʻrtasida *Ile Parisienne Light* mayogʻi va *Gros Cap Reefs Light* mayogʻi esa *Soo Locks* oʻtish yoʻliga yaqin yaʼni Michigan shtatidagi Sault Ste. Marie shahrida joylashgan. *Whitefish Point* mayogʻi Yuqori koʻldagi eng qadimiy ishlayotgan mayogʻdir. Qadimiy mayogʻning bir qismida *Great Lakes Shipwreck Museum* muzeyi ham joylashgan. Muzeyda choʻkkan kemalar roʻyxatida mavjud kemalardan artifaktlar mavjud boʻlib, ulardan eng mashhuri 1975-yilda choʻkkan va borddagi barcha 29 kishini oʻzi bilan olib ketgan *SS* kemasidir.

1855-yilda *Soo Locks* oʻtish yoʻli ochilganidan soʻng Yuqori koʻldagi kemalar harakati koʻpaygan va Whitefish koʻrfazi yomon ob-havo tufayli choʻkkan kemalar markaziga aylangan. Shundan soʻng, *Whitefish Point Underwater Preserve* hamjamiyati kelajak avlodlarga choʻkkan kema qoldiqlarini asl holicha saqlash vazifasi bilan tashkil qilingan. Hamjamiyatga maʼlum choʻkkan kemalar roʻyxatiga quyidagilar kiradi:

* *Comet kemasi*
* *John B. kemasi*
* *Cowle kemasi*
* *Drake kemasi*
* *Samuel Mather kemasi*
* *Miztec kemasi*
* *Myron kemasi*
* *Niagara kemasi*
* *Sagamore kemasi*
* *Superior City kemasi*
* *Vienna kemasi*
* *John M. Osborn kemasi.*

Manbalar
--------

1. ↑  „Rowlett, Russ. "Lighthouses of Canada: Western Ontario"" (22-noyabr 2008-yil). 22-noyabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. ↑  Whitefish Point Underwa hamjamiyati kelajak avlodlarga choʻkkan kema qoldiqlarini asl xolicha saqlash vazifasi bilan tashkil qilingante. Choʻkib ketgan kemalardan bizga maʼlum boʻlganlari quyidagilar: r Preserve
**Agrabad hukumat koloniyasi oʻrta maktabi** — Bangladesh, Chittagong, Agrabad janubida joylashgan oʻrta maktab.

U 1960-yilda *Chittagong hukumat xizmati (CGS) koloniyasi* tomonidan tashkil qilingan. U oʻrta taʼlim uchun tashkil etilgan boʻlsa-da, endi u bolalar bogʻchasidan tortib oʻrta maktab sertifikati (SSC)gacha boʻlgan maktabdir. Hozirgi direktor Shofiqulla.

Tarixi
------

Bu Chittagong port shahrining eski maktabi hisoblanadi. Agʻrobod aholisi davlat xizmatchilari va shu mahallaning boshqa odamlari farzandlari uchun yaxshi oʻquv yurti qidirib topgan. Oxir-oqibat, 1956-yil 3-yanvarda Agraobod hukumati koloniyasi uyushmasi ushbu mintaqada maktab tashkil etish toʻgʻrisidagi qarorni qabul qilgan. Va ular boshlangʻich maktabni boshlagan, ammo doimiy maktab binosi yoʻq edi. Darslar PWD Godown binosida oʻtkazildi. Baʼzida darslar koloniyaning toʻrtdan birida oʻtkazildi.

Maktab 1960-yilda oʻrta maktab sifatida faoliyat boshlangan. Keyinchalik nogironlar uchun moʻljallangan uy-joy asosiy maktab binosi sifatida ishlatilgan. 1965—66-yillarda H.Akbar Ali maktabga pul berib, asosiy bino qurishga yordam bergan. Maktab binosi bilan bogʻliq xarajatlarning katta qismini u oʻz boʻyniga olgan. Unga hurmat koʻrsatish maqsadida maktab auditoriyasi uning nomi bilan ataldi. Akbar Ali Xoll. Maktabda oʻquvchilarning koʻpligi sababli, auditoriya endi sinf sifatida ham ishlatiladi. Hoji Usmon Goni maktab kutubxonasiga pul berib yordam bergan.

Ushbu maktab 1963-yil 1-aprelda Komilla kengashiga qabul qilingan, maktab oʻquvchilari soni atigi 79 kishi edi. SSC talabalarining birinchi partiyasi 1964-yilda qabul qilingan.

Kampus
------

Maktabda ikkita kampus mavjud boʻlgan. Qizlar boʻlimi Agrabad CGS (Chittagong hukumati xodimlari) koloniyasida joylashgan. Oʻgʻil bolalar boʻlimi esa taxminan 0.5 kilometr (0.31 mi) janubda joylashadi.

Maktab suv toshqiniga moyil boʻlgan hududdagi bir nechta maktablardan biridir.

Tashkiloti
----------

Maktab asosan uch qismga boʻlingan. Bular bolalar bogʻchasi, oʻgʻil bolalar hamda qizlar boʻlimi. Bolalar bogʻchasi boʻlimida ular oʻquvchilarni oʻyindan beshinchi sinfgacha, ham oʻgʻil, ham qiz bolalarga oʻrgatishadi. Oʻrta maktab oʻquvchilari uchun oʻgʻil bolalar va qizlar uchun ikkita maktab binosi mavjud boʻlib, ularda oltinchi sinfdan SSCgacha tahsil oladi. Ushbu uchta boʻlimda 80 ga yaqin oʻqituvchilar ishlaydi va talabalar soni 5000 ga yaqin, bu Chittagong tumanidagi eng katta raqam. Qizlar boʻlimida 1300 ga yaqin kishi roʻyxatga olingan hisoblanadi.

Uning rasmiy ID raqami — 0203021302.

Manbalar
--------

1. ↑  „List of High Schools" (XLS). *Secondary and Higher Education Division* (2016). Qaraldi: 25-iyul 2017-yil.
2. ↑  *Dwaipayan Barua*. „Tidal water woes of North Agrabad residents" (29-avgust 2007-yil). Qaraldi: 24-dekabr 2011-yil.
3. ↑  *Shahadat Hossain*. „Education waterlogged in Chittagong city" (3-sentabr 2015-yil). Qaraldi: 24-dekabr 2011-yil.
4. ↑  „Government Colony Girls High Schools". *connect-bangladesh.org*.  connect-bangladesh.org. 5-sentabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-avgust 2017-yil.
5. ↑  „District: CHITTAGONG Thana: all Institute Type : School". Qaraldi: 24-dekabr 2011-yil.
**Ryszard Kalpas** (1906-yil 31-dekabr, Samarqand, Rossiya imperiyasi – 1940-yil 2-aprelda Katyn, SSSR) – Polsha armiyasi sapyorlari kapitani.

Hayoti
------

Ryszard Kalpas 1906-yil 31-dekabrda Samarqand shahrida tugʻilgan. Otasi Antoni, onasi Aldona née Radziejowska, bobosi Ignacy. Akalari Rajmund, Roland va Jolanta. Varshavadagi 3-oʻrta maktab bitiruvchisi.

Ryszard Kalpas 1927-yildan Polsha armiyasida xizmat qilgan. U Varshavadagi muhandislik kadet maktabining bitiruvchisi hisoblanadi. 1931-yil 15-avgustda Polsha Respublikasi Prezidenti Ignacy Moshchicki uni ikkinchi leytenant unvoniga (1930-yil 15-avgustdagi ish staji holatiga koʻra) va muhandislik ofitserlari va sapyorlar korpusida maxsus 27-boʻlimga tayinladi. Keyinchalik Harbiy ishlar vazirligi uni oʻz tarkibiga kiritdi. Nowy Dwór Mazowieckidagi elektrotexnika batalyonida xizmat qilgan. 1938-yilda batalyonning ad’yutanti boʻldi. U 1939-yil 19-martda xizmat faoliyati, uzoq yillik mehnati sabab kapitan unvoniga koʻtarildi va sapyor ofitserlar korpusining maxsus guruhiga (59-boʻlimga) kapitan tayinlandi. 1939-yil mart oyida u Polsha bosqinida qatnashdi.

1939-yil sentyabr yurishi paytida u Sovet qoʻshinlari tomonidan asirga olingan. U Kozielskdagi lagerda saqlangan. 1940-yil bahorida u Katyn shahrida NKVD xodimlari tomonidan oʻldirildi va shu yerda dafn qilindi. Ryszard Kalpas 2000-yil 28-iyulda Katyndagi Polsha urush qabristoniga dafn etilgan.

Ryszard Kalpas Irena née Rolla-Dobińska bilan turmush qurgan. Ramziy qabr Powązki qabristonida joylashgan (39-6-28/29-boʻlim).

2007-yil 5-oktyabrda Milliy mudofaa vaziri Aleksandr Shchiglo tomonidan Ryszard Kalpasga mayor unvoni berildi. Ushbu unvon berilganligi 2007-yil 9-noyabrda Varshavada „Katynni Biz eslaymiz – Qahramonlar xotirasini nishonlaymiz" marosimida eʼlon qilindi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Ryszard Kalpas". *www.geni.com*. Qaraldi: 29-sentabr 2023-yil.
2. ↑  „Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych". *www.wbc.poznan.pl*. Qaraldi: 29-sentabr 2023-yil.
3. ↑  *Ryszard Kalpas*, muzeumkatynskie.pl
4. ↑  Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.
Brikin — Shotlandiyaning sharqiy qismida joylashgan shahar. Angus Okrugida joylashgan. Shaharda piktlar tarixini oʻrganishga bagʻishlangan Piktaviya muzeyi mavjud.

Shahar nomining etimologiyasi
-----------------------------

Maʼlumotlarga qaraganda, Brikin soʻzi kelt - tilidan olingan, ammo uning aniq maʼnosi boʻyicha bir toʻxtamga kelinmagan.

Tarixi
------

Brikin uzoq yillik tarixga ega boʻlib, u haqidagi dastlabki maʼlumotlar 970 — yilga oid, ammo undan avvalgi yillarda shahar hududida Piktlar istiqomat qilishganligi maʼlum.
1350 — yil shaharda vabo tarqalgan boʻlib, 1648 — yilda ushbu holat yana takrorlangan. Ikkinchi vabo epidemiyasi davomida aholining uchdan ikki qismi vafot etgan. 19 — asrga kelib, Brikinda [[tekstil] ishlab chiqarish boshlandi, bu esa shahar iqtisodiyotining rivojiga sabab boʻldi. 1895 — yilda shaharning sharqiy qismiga temiryoʻl oʻrnatilgan.

Tarixiy obidalari
-----------------

Shaharning qadimiy qismida turli davrlarga oid koʻplab tarixiy obidalar mavjud. Misol uchun, Kafedra sobori, mexanika insituti.

Kafedra Sobori — Kelt ibodatxonasining oʻrniga qurilgan boʻlib, u haqida dastlabki maʼlumotlar, 10 — asrda, Shotlandiya qiroli Kennet 2 tomonidan cherkov ahliga yer-mulk tortiq qilinganligi toʻgʻrisidagi hujjatlarda qayd etilgan.
Mexanika insituti — 1838-39 yillarda asos solingan. Muhandis Jon Xenderson tomonidan loyihalashtirilgan boʻlib, Insitut binosi Tyudorlar sulolasining uslubida qurilgan. Binoda 3 ta fakultet va 1 ta kutubxona mavjud.

Foydalanilgan adabiyotlar
-------------------------

undiscoveredscotland.co.uk/brechin/brechin/index.html

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-12-13).
**Diffuziya** (lotincha: *diffusio* — singish, tarqalish) — molekulalar, atomlar, ionlar va kolloid zarralarning tar-tibsiz issiklik harakati natijasida bir moddaning ikkinchi moddaga oʻz-oʻzidan oʻtishi, birining ikkinchisiga singib ketishi. Diffuziya gaz, suyuklik yoki qattiq jismlarda boʻladi va tezligi moddaning zichligi va qovushoqligi, temperatura, diffuziyalanuvchi zarraning tabiatiga va h. k.ga bogʻliq. Temperatura koʻtarilishi bilan Diffuziya tezlashadi. Bir aralashmali sistema (bir modda)dagi Diffuziya oʻz diffuziya, koʻp aralashmali sistema (gaz, suyuq yoki qattiq eritmalar)dagi Diffuziya geterodiffuziya deyiladi. Fan va texnika sohalarida Diffuziya ning ahamiyati katta; kimyoda Diffuziya usuli erigan moddaning molekulyar ogʻirligini aniqlashda qoʻllaniladi. Biologiyada oziq moddalarning soʻrilishi va yutilishi hamda moddalar almashinuv mahsulotlarining chiqib ketishida Diffuziya ning ahamiyati bor. Texnikada terini oshlash, gazlamani boʻyash, metallarni sementlash va azotlash, metallarda himoya qrplama hosil qilishda qoʻllaniladi. Geologiyada Diffuziya moddalarning quyuqdan suyuqqa, issiqdan sovuqqa, namdan quruqqa tarqalishiga aytiladi. Foydali qazilma konlarini izlashda Diffuziya ning roli juda muhim. Diffuziya natijasida konlar bor joylarda rudalarni birlamchi va ikkilamchi areal (joy) lari hosil boʻladi. Bular oʻz navbatida maʼdan konlarini qidirishda asosiy omillardan hisoblanadi. Fizikada molekulalar (atomlar) Diffuziya sidan tashqari oʻtkazuvchanlik elektronlari, kovaklar, neytronlar va b. zarralar Diffuziya si ham oʻrganiladi.diffuziya jarayonida moddaning konsentatsiyasi butun maydon boylab tenglashguniga qadar modda malekulalari konsentratsiyasi yuqori qismidan past qismiga qarab otadi.bu jarayonda energiya sarf bolmaydi.malekulalar hujayra sitozoli orqali diffuziya natijasida harakatlanishi mumkin.bunda bazi malekulalar plazmatik membrana orqali harakat qila olishi mumkin.bundan tashqari har bir malekula oz konsentratsiya gradiyentiga ega va sh u orqali ular tarqaladi. Masalan biron hujayraga diffuziya natijasida kislarod kirsa , bu hujayradan shy kislarodning giradiyenticha karbanat angidridi chiqib ketadi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 1998-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* LNB: 000087180
* NDL: 00564757
* NKC: ph135368

 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Qorovul (maʼnolari).

**Qorovul** — 1) harbiy harakatlar chogʻida qoʻshinning asosiy qismlaridan ancha masofada oldinda borib, yovning xatti-harakatidan xabardor boʻlib turuvchi, zarur paytlarda "til" tutib keltiruvchi maxsus suvoriy soqchi guruh (avanpost). Bunday aygʻoqchi harbiy boʻlinma Turk xoqonligi cherigida yelma istilohi bilan ifodalangan va uning vazifasiga dushman qarorgohini aniqtash. uning harbiy kuchlari tarkibi va miqdori haqida maʼlumot toʻplash kirtan. Qoraxoniylar lashkarida aygʻoqchi guruh tutgʻaq termini bilan atalgan. Saljuqiylar, Chingiziylar, Temuriylar, Shayboniylar va uch xonliklarda soqchi guruh tushunchasi Q. atamasi yordamida angla-shilgan: Oʻrta Osiyo xonliklarida qorovullik xizmatini bajaruvchi harbiy qismlarning boshligʻi — qorovulbegi deb atalgan. 2) Buxoro xonligida biror bir aygʻoqchi yoki talonchining mamlakat yoki lashkarga qoʻshilib kirmasligi uchun yoʻllarni muhofazalovchi askariy guruh; 3) biror obʼyektni qoʻriqlovchi shaxs; 4) zamonaviy armiyalarning aksariyatida muhim harbiy obʼyektlarni qoʻriqtash va muhofaza qilish uchun tayinlangai qurolli boʻlinma (qorovullik xizmati). Q. odatda, bir sutkalik qorovullik xizmatini oʻtash uchun masʼul hisoblanadi.

Q. qism va qoʻshilmalarning jangovar bayrogʻi, texnika, yonilgʻi, oʻq-dori. portlovchi moddalar, asbob-an-jom, oziqovqat omborlari hamda ga-uptvaxtadagi bandilarni qoʻriqtayli. Q. tarkibida Qorovul boshligʻi (zo-bit yoki serjant), post va smenalar soniga qarab Q.lar zarur topilganda — Qorovul boshligʻining yordamchisi va Q.larni postlarga taqsimlovchi tay-inlanadi. Q.ning shaxsiy tarkibi Q. formasini kiygan va jangovar holatga tayyor holda qurollangan boʻlishi shart.

Harbiy garnizonga davlat rahbari. Oliy bosh qoʻmondon, Mudofaa vaziri tashrif buyurishi munosabati bilan faxriy Q. belgilanadi. Aksariyat tantanali yigʻilippa olib chiqilgan bayroq yonida, muhim yodgorliklarning ochilishida, xorijiy lavlatlar oliy darajadagi vakillarini kutib olish va kuzatishda. davlat arboblari va harbiy xizmatchilarni dafn etish marosimlarida faxrii Q. saf tortadi.

Manba: Boburnoma T.. 1989: Nizomiddin Shoshiy. Zafarnoma. T.. 1996.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Werner von Fritsch (cropped)
Bundesarchiv Bild 183-1983-1111-502N, Nürnberg, Blomberg, Fritsch und Raeder
**Verner fon Fritsch** (Werner Freiherr von Fritsch, 4-avgust 1880-yil; Benrat, Dyusseldorf – 22-sentyabr 1939; Praga, Varshava) – nemis harbiy ofitseri va fashistlar Germaniyasining generalobersti .

U 18 yoshida Germaniya imperatorligining armiyasiga (Reyxsher) kirgan va oʻzining yuksak harbiy fazilatlari koʻrsatib iya Bosh shtabining eʼtiborini torta olgan shaxs. Fritsch 1901-yilda, 21-yoshida, uni Prussiya harbiy akademiyasiga (Preussische Kriegsakademie) oʻtkazilgan. 1911-yilda u birinchi leytenant (Oberleutnant) lavozimiga va Bosh shtab boshligʻi etib tayinlanadi. Birinchi jahon urushi davrida uning ahamiyati va koʻnikmalri asta-sekin oʻsib bordi va boshqa mukofotlar qatorida 1-orden ham bor edi. U „Temir xoch" toifasi medaliga va qora yarador nishoni medallariga ega boʻlgan.

Urushlararo davrda Von Fritsch Veymar Respublikasi Qurolli Kuchlarida (Reyxsver shahri) xizmat qilgan. 1932-yilda u Kurt fon Shleyxer tomonidan general-mayor unvoni berilgan. U oʻzini istiqbolli yosh ofitser sifatida koʻrishadi. 1933-yilda natsistlar hokimiyat tepasiga kelganidan keyin fon Fritsch natsistlarni radikal kuch sifatida koʻrgan, yangi tuzumning iliq tarafdorlaridan biriga aylandi.

Fritsch 1934-yil fevral oyida Armiya bosh qoʻmondoni (Oberkommando des Heeres yoki OKH) lavozimiga tayinlandi.

U Germaniyaning yashirin qurollanishlar davrida Sovet Ittifoqi bilan yaqindan hamkorlik qilishadi. Fritsch sovetparast tashqi siyosatini afzal koʻrardi va Polshaga juda nafratlanar edi. 1939-yilda u Polshaga bostirib kirish rejasi ustida ishlay boshladi.

Adolf Gitler hokimiyat tepasiga kelgach, 1934-yil yanvarda prezident Pol fon Hindenburg tomonidan quruqlikdagi qoʻshinlarining bosh qoʻmondoni etib tayinlandi. Gitlerning qayta qurollanish eʼlonidan keyin u 1935-yil iyun oyida OKH Bosh qoʻmondoni boʻldi.

1937-yil 5-noyabrda Gitler oʻzining urush rejasini Germaniyaning uch armiyaning bosh qoʻmondonlariga eʼlon qilganida soʻng u mudofaa vaziri Verner fon Blomberg bilan birgalikda Gitlerga qarshi chiqdi. 1938-yil mart oyida u gomoseksuallik sababli OKH ni Bosh qoʻmondonligidan chetlashtirildi. Harbiy sudda oqlangan boʻlsa ham, u armiyaga qaytmadi.

1939-yil 1-sentyabrda. Ikkinchi jahon urushi boshlanganda u artilleriya polkining faxriy qoʻmondoni sifatida Polsha bosqinida qatnashgan. 22-sentabr kuni u Varshavaning Praga tumanidagi toʻqnashuvlaridan birida ogʻir yaralangan va davolanishidan bosh tortganidan keyin vafot etgan.

Fritsch. U Ikkinchi jahon urushida janglarda halok boʻlgan ikkinchi nemis generali edi; Birinchisi [[SS qo'mondoni Vilgelm Fritz fon Roettig 1939-yil 10-sentyabrda Polshaning Opoczno shahrida oʻldirilgan. Fritsch jangda halok boʻlgan ikkinchi general boʻlganligi sababli, voqea diqqat bilan tekshirildi.

Shuningdek qarang
-----------------

* Polsha ekspeditsiyasi

Tashqi havolalar
----------------

* Freiherren von Fritsch oilaviy veb-sayti Wayback Machine saytida arxivlandi (2008-11-01). 1 Kasım 2008 tarihinde
**Hisor sarpoyasi** (lotincha: *Cephalopodum hissaricum*) — ziradoshlar oilasiga mansub koʻp yillik, gulli oʻsimlik turi. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga endemik tur sifatida kiritilgan. Surxondaryo viloyati, To‘polondaryo hududida uchraydi.

Tavsifi
-------

Balandligi 30—50 sm gacha yetadigan, koʻp yillik, monokarp oʻsimlik. Oʻq ildiz tizimiga ega, ildizining koʻp qismi pulpa tashqi lub va ichki yadro ksilemadan iborat. Poyasing pastki 2—3 sm uzunlikdagi qismi barg bandining qoldiqlari bilan qoplangan, yuqori qismi shoxlangan. Barglari navbatma-navbat joylashgan, koʻkimtir, patsimon, boʻlaklarga boʻlingan, yaproq uchidagi boʻlaklari qalami—nashtarsimon shaklda, uzunligi 0,5-1,5 sm eni 0,1-0,2 sm. Odatda, barglari maydalanganda oʻtkir hid chiqaradi. Gullari kichik, asosan oq, kamdan-kam hollarda sariq yoki koʻk rangda odatda koʻzga tashlanmaydi, bir jinsli, gulkosachabarg deyarli sezilmaydi, gultojibargi beshta gulbargli, soyabon toʻpgulda joylashgan. Changchilari va urugʻchisi alohida gullarda yetiladi. Hashorotlar orqali changlanadi. Urugʻchibargning yuqori yuzasida tarkibida nektar boʻlgan disk mavjud. Soyabon 12—20 gulli, diametri 5—7 sm, oʻrama bargchalari yoʻq. Soyabonchalari yumaloq shaklda. Mevasi iyul oyida pishib yetiladi, urugʻlari yogʻli endospermga ega. Shamol va hayvonlarni moʻynasiga yopishish orqali tarqaladi. Urugʻidan koʻpayadi.

Tarqalishi va oʻsish joyi
-------------------------

Tabiatda kam uchrovchi endemik tur. Surxondaryo viloyati Hisor tizmasining janubiy qismida, To‘polondaryo havzasida tarqalgan. Koʻproq togʻlarning oʻrta qismida, daraxt va butazorlar orasida, qoya yoriqlaridagi tuproqlarda oʻsadi. Madaniylashtirilmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Cephalopodum hissaricum".
2. ↑  *O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobi I jild*, 2019.
**Gujtuk karrak** (lotincha: *Cousinia praestans*) — qoqioʻtdoshlar oilasi, karrak turkumiga mansub ikki yillik, oʻt oʻsimlik. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan endemik tur. Qashqadaryo viloyati Hisor tizmasining janubi—gʻarbiy qismlarida va Oyoqchi daryosi vodiysida uchraydi.

Tavsifi
-------

Boʻyi 1 metrgacha yetadigan ikki yillik oʻt oʻsimlik. Ildizi tizimi kuchli oʻq ildiz. Poyasi gʻuj- gʻuj tukli, yoʻl-yoʻl chiziqlar bilan qoplangan, rangi qizil. Barglari nisbatan yumshoq tikanli ustki tomoni mayin tuklar bilan, ostki qismi qalin, kulrang tuklar bilan qoplangan. Poyaning pastki ildizga yaqin qismida barglari bandsiz, poyani yarmi qoplab oʻrab turadi, patsimon boʻlaklarga boʻlingan chetlari notekis qirqilgan, tishli, oʻrta qismidagi barglari bandsiz, yumaloq, chetlari tikansimon tishli. Gullari savatchalarga shaklidagi toʻpgulda joylashgan. Savatchalari yumaloq, yirik, uzunligi, 4 sm, diametri 3-3,5 sm qalin tuklar bilan qoplangan. Oʻrama bargchalari qattiq, gultojibarglari pushti rangli. Gullari ikki jinsli, hashorotlar yordamida changlanadi. Urugʻi teskari tuxumsimon shaklda, yuzasi silliq, yaltiroq. May, iyun oylarida gullab, mevasi iyun-iyul oylarida pishadi. Urug‘i orqali koʻpayadi.

Tarqalishi va oʻsish sharoiti
-----------------------------

Qashqadaryo viloyatida uchrovchi endemik tur. Hisor tizmasining janubi-gʻarbiy qismida va Oyoqchi daryosi vodiysida oʻsadi. Togʻlaring oʻrta qismidagi toshli yonbagʻirlarda oʻsadi. Bu tur faqat maʼlum bir sharoitlardagina oʻsishi populyatsiyaning kamayishiga sabab boʻlmoqda. Faqat yovvoyi holatda oʻsadi, madaniylashtirilmagsn. Hisor qoʻriqxonasi hududida muhofaza qilinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Cousinia praestans".
2. ↑  *O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobi I jild*, 2019.
**Baxtigul Toʻxtapoʻlatova** (qirgʻizcha: *Бактыгүл Токтоболотова*; 2000-yil 5-iyulda tugʻilgan) — Qirgʻizistonlik futbol hujumchisi, Turkiya ayollar Superligasida „Dudullu Spor", Qirgʻiziston ayollar terma jamoasi va futzal boʻyicha Qirgʻiziston milliy terma jamoasida oʻynaydi.

Klub faoliyati
--------------

Toktobolotova 2021/22-yilgi mavsumda WFC Bunyodkor Tashkent tarkibida O‘zbekistonda o‘ynagan.

2022-yilning oktyabriga kelib u Turkiyaga koʻchib oʻtdi va 2022-23 Superligada oʻynash uchun Istanbulning „Dudullu Spor" klubi bilan shartnoma imzoladi. Mavsumning ikkinchi yarmida u „Atashehir Belediyespor" ga oʻtdi.

Milliy terma jamoa
------------------

### Futbol

2016-yilda u 19 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi 2017-yilgi Osiyo chempionati saralash bosqichida ishtirok etgan.

U 2018 va 2022-yillarda CAFA Womenʼs Championship musobaqasida Qirgʻiziston milliy futbol jamoasi tarkibida toʻp surgan.

### Futzal

Futzal boʻyicha Qirgʻiziston ayollar terma jamoasi aʼzosi.  2020-yilda u CAFA U-19 ayollar futzal chempionatida oʻynadi.

Faoliyat statistikasi
---------------------

| № | Sana | Joy | Raqib | Hisob | Natija | Musobaqa |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | 2018-yil 27-noyabr | Milliy stadioni, Toshkent, Oʻzbekiston |  Afgʻoniston | **1** — 0 | 1-0 | CAFA ayollar chempionati 2018 |
| 2. | 2019-yil 9-sentyabr | Qorakoʻl markaziy stadioni, Qorakoʻl, Qirgʻiziston |  Tojikiston | **1** — 1 | 1-2 | Doʻstona |
|

Manbalar
--------
**Hagi** (yaponcha: *萩市* *Hagi-shi*?) – Yaponiyaning Yamaguchi prefekturasida joylashgan shahardir.

Geografiyasi
------------

Bir tomondan Yapon dengiziga qaragan va uch tomondan togʻlar bilan oʻralgan.

### Qoʻshni munitsipalitetlar

Yamaguchi prefekturasi

* Yamaguchi
* Nagato
* Abu

Shimane prefekturasi

* Masuda
* Tsuwano

Iqlim
-----

Hagi nam subtropik iqlimga (Köppen *Cfa*) ega, yozi issiq, qishi salqin.

Hukumati
--------

Hagi toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 20 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Hagi, Abu shahri bilan birgalikda Yamaguchi prefekturasi assambleyasiga ikki aʼzosini qoʻshadi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Yamaguchi 3-okrugiga kiradi.

### Armiyasi

Hagida quruqlikdagi oʻzini oʻzi mudofaa qilish kuchlarining Mutsumi oʻquv hududi joylashgan va Aegis Ashore raketaga qarshi mudofaa tizimini oʻrnatish uchun tavsiya etilgan joydir.

Iqtisodiyoti
------------

Hagidagi asosiy tarmoqlar turizm, qishloq xoʻjaligi va tijorat baliq ovlashdir. Bir qator sanoat parklari tashkil etilgan boʻlsa-da, transport va logistika aloqalarining yomonligi sanoat rivojlanishiga katta toʻsqinlik qilib kelmoqda.

Taʼlim
------

Hagida shahar hukumati tomonidan boshqariladigan 20 ta davlat boshlangʻich maktabi va Yamaguchi prefekturasi taʼlim kengashi tomonidan boshqariladigan ikkita davlat oʻrta maktabi mavjud. Shuningdek, bitta xususiy oʻrta maktab va bitta xususiy oʻrta maktab bor. Yamaguchi Inson farovonligi va madaniyati universiteti Hagi shahrida joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Hagi City official statistics" (ja).
2. ↑  *The Associated Press*. „Japan’s defence chief seeks local support to deploy a land-based missile shield". *The South China Morning Post* (23-iyun 2018-yil).
**Midori Honda** (1964-yil 16-noyabrda tugʻilgan) — yaponiyalik futbol menejeri va sobiq futbolchi, hozirda Oʻzbekiston milliy terma jamoasi bosh murabbiyi. Honda futbolchi sifatida Yaponiya terma jamoasida oʻynagan.‌‌

Klubdagi faoliyati
------------------

Honda 1964-yil 16-noyabrda Sidzuokada tugʻilgan. U mahalliy „Shimizudaihachi SC" klubida oʻynagan. U ketma-ket 4 yil Empress Kubogini qoʻlga kiritdi (1980 — 1983). 1985-yilda u Yomiuri Nippon SC Ladies Beleza ga koʻchib oʻtdi. Klub ketma-ket 3 yil L.Ligada gʻolib chiqdi (1990 — 1992).

Terma jamoadagi faoliyati
-------------------------

1981-yilning iyun oyida, Xonda 16 yoshida, 1981-yilgi Osiyo chempionatiga Yaponiya terma jamoasi safida toʻp sura boshladi. Ushbu musobaqada, 7-iyun kuni u Xitoy Taypeyiga qarshi oʻyinda debyut qildi. Bu Yaponiya terma jamoasining Xalqaro A Matchdagi birinchi oʻyini. 1986, 1989, 1991-yilgi Osiyo chempionati va 1990-yilgi Osiyo oʻyinlarida ham oʻynagan. U 1991-yilgi jahon chempionatida ham Yaponiya terma jamoasi aʼzosi boʻlgan. Bu musobaqa uning Yaponiya uchun soʻnggi oʻyini boʻldi. U Yaponiya terma jamoasi safida 1991-yilgacha 43 ta oʻyin oʻtkazgan.

Murabbiylik faoliyati
---------------------

2001-yilda Honda yangi klubi Okayama Yunogo Belle klubi uchun menejerlik qildi. U xalqaro oʻyinchilarga, Aya Miyama, Mixo Fukumoto va boshqalarga soha yuzasidan maslahat berdi. 2010-yilgi mavsum oxirida u isteʼfoga chiqdi. 2013-yilda u AC Nagano Parceiro klubi uchun menejer boʻldi. 

2022-yilning fevral oyida Honda futbol boʻyicha Oʻzbekiston ayollar terma jamoasi bosh murabbiyi boʻldi. Yaponiya termaa jamoasi safida 10 yil toʻp surgan.

Milliy terma jamoadagi natijalari
---------------------------------

| Yaponiya terma jamoasi |
| --- |
| Yil | Xalqaro oʻyinlar | Gollar |
| 1981-yil | 5 | 0 |
| 1982-yil | 0 | 0 |
| 1983-yil | 0 | 0 |
| 1984-yil | 3 | 0 |
| 1985-yil | 0 | 0 |
| 1986-yil | 6 | 0 |
| 1987-yil | 4 | 0 |
| 1988-yil | 3 | 0 |
| 1989-yil | 8 | 0 |
| 1990-yil | 5 | 0 |
| 1991-yil | 9 | 0 |
| Jami | 43 | 0 |

Manbalar
--------

1. 1 2  „Japan Football Association".
2. ↑  „Midori Honda Oʻzbekiston ayollar milliy terma jamoasining bosh murabbiyi etib tayinlandi – UFA".