recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Anglikan cherkovi** — Angliya-dagi davlat cherkovi. Protestant cherkovlaridan biri. Uning diniy marosim va tashkiliy qoidalari boshqa protestant cherkovlariga qaraganda katolik cherkoviga yaqin turadi. Anglikan cherkovi 16-asrning 30-yillari 478ingliz qiroli Genrix VIII islohotlari natijasida vujudga keldi. Islohot cher-kov yerlarini oʻzlariga qaratib olishga intilgan yuqori tabaqa bilan yangi yer aristokratiyasining manfaatlarini yoqlashga qaratilgan edi. Islohotdan qirol hokimiyati manfaatdor boʻlib, aso-siy maqsad Anglikan cherkovini papa taʼsiridan aj-ratish edi. Qirol 1534-yil oʻzini ingliz cherkovining rahbari deb eʼlon qildi, bir oz vaqt oʻtgach, parlament roziligi bilan monastir yerlarini musodara qilib, yangi dvoryanlarga, qirol amaldorlariga va saroy ahllariga taqsimlab berib, bir qismini sotdi. Ammo yepiskop va cherkov yerlari musodara etilmadi, cherkov yi-rik yer egasi sifatida qolaverdi. Endi cherkovni qirol boshqaradigan boʻldi, u yepiskopni ham, ruhoniylarni ham oʻzi tayinlar edi. 17-asr 40-yillarida Angliya inqilobi davrida Anglikan cherkovi tugatilib, oʻrniga kalvinist presviterian cherkovi dav-lat cherkovi boʻlib qoldi. Bu ingliz bur-juaziyasining manfaatlariga mos edi. Styuartlar 1660-yil hokimiyatni egalla-gach, Anglikan cherkovi qayta tashkil etildi. Angliyada-gi Anglikan cherkovidan tashqari mustaqil Anglikan cherkovi Irlan-diya, Uels, Shotlandiya, Kanada, AQSH, Avstraliya va boshqa baʼzi mamlakatlarda bor. Anglikan cherkovi aʼzolarining umumiy soni 30 mln.ga yaqin.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Reha Denemeç** (1961-yil 20-mayda tugʻilgan, Elazig, Turkiya) — turk siyosatchisi.

U Milliy taʼlim vazirining oʻrinbosari va prezidentning sobiq bosh maslahatchisi hamda Adolat va taraqqiyot partiyasi (AK Partiya) asoschisi. Reha Denemeç shuningdek , Yevropa Kengashi Parlament Assambleyasi va 2020 30 Kasım 2020 tarihinde -da turk-ingliz Tatlıdil forumining Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-11-30). faxriy a'zosi hamraisi hisoblanadi.

### Siyosiy hayot

2001-2015-yillar oralig'ida AK Partiya Markaziy Ijroiya Kengashida ishlagan va 10 yil davomida Ar-ge bo'yicha mas'ul vitse-prezident lavozimida ishlagan. Partiyaning tashkil topish va tashkil topish bosqichlaridan boshlab, 2002-yilgi umumxalq saylovida partiya saylovlarda gʻalaba qozongunga qadar Boshqaruv Raisi m. Rejep Tayyip Erdog'anning maslahatchisi edi. 22. 23. va 24. Oʻsha davrda Anqara deputati etib saylangan va Demokratiya qoʻmitasi aʼzosi boʻlgan. 1993-yilda Prezident Turgut O'zalning Prezidentlik tizimiga asoslangan "Ikkinchi almashinuv dasturi" ni amalga oshirish uchun tashkil etilgan "Yangi partiya" raisining maslahatchisi bo'lib ishlagan.

### Yevropa Kengashi

2013-2015-yillarda Yevropa Kengashi Parlament Assambleyasi (PACE) Turk guruhi prezidenti va bosh qarorgohi Strasburgda joylashgan Yevropa Kengashi Parlamenti vitse-prezidenti lavozimlarida ishlagan. O'z faoliyati davomida u EKPAning faxriy a'zosi etib saylangan va uning hissasi va mehnati uchun "pro merito" minnatdorchilik medali bilan taqdirlangan.

### Davlat xizmati

1986-yilda Davlat rejalashtirish tashkilotida (DPT) (hozirgi taraqqiyot vazirligi) ish boshladi. 1987-yildan boshlab u dastlab Davlat vazirligida Gʻaznachilik, tashqi savdo, davlat rejalashtirish tashkiloti, xususiylashtirish va davlat banklari boʻyicha xususiy kotib va maslahatchi lavozimlarida ishlagan. Magistraturada ta’lim olgandan soʻng DSP Iqtisodiy modellar va strategik tadqiqotlar bosh boshqarmasida ekspert lavozimida ishlagan. 1997-yilda bosh kotib yordamchisi lavozimiga tayinlangan va bir muncha vaqt oʻtgach, bosh kotib oʻrinbosari lavozimida ishlashda davom etgan. SPOdagi faoliyati bilan bir qatorda Turk Standartlari Instituti Texnik Kengashi a'zosi ham bo'lgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Reha DENEMEÇ - Bakan Yardımcısı" (30 mart). 24 aralık 2018da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30 mart.
2. ↑  „AK PARTİ". *www.akparti.org.tr*. 11 mayıs 2021da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11 mayıs 2021.
3. ↑  „TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ". *www.tbmm.gov.tr*. 11 mayıs 2021da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11 mayıs 2021.
4. ↑  „REHA DENEMEÇ". *www.aa.com.tr*. 11 mayıs 2021da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11 mayıs 2021.
5. ↑  „Reha Denemeç" (İngilizce). *World Bank Live* (28 eylül 2020). 11 mayıs 2021da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11 mayıs 2021.
**Akmal Xoʻqandiy** (Mulla Shermuhammad) (18-asr 1- yarmi, Fargʻona viloyati Boytuman qishlogʻi- taxminan 1810, Qoʻqon) — oʻzbek shoiri. Maxmurning ot-asi. Hayoti va ijodi haqida „Tuhfat ut-tavorix" (1863, Muhammad Amin Attor), „Majmuai shoiron", „Tuhfat ul-ahbob fi-tazkirat ush-ashob" kabi asarlarda maʼlumot keltirilgan. A. X. Madrasai Mir (Qoʻqon) da mudarris boʻlgan. Oʻzbek va tojik tillarida ijod qilgan. Tur-li tarixiy voqealarga bagʻishlab sheʼrlar, shiru shakar uslubida muhammaslar yozgan. Muhabbat va insoniylikni ulugʻlagan, adolatsizlikni qoralagan, xalqni maʼrifatga chaqirgan. Tuzgan devonlari saqlanmagan. Turli bayozlar („Bayozi yangi", 1911; „Bayozi Muhallo", 1912; „Armugʻoni Hislat", 1912)ga kirgan asarlari yetib kelgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Akmal Boqijonovich Zokirov** (1971.7.5, Toshkent) — kikboksing boʻyicha jahon chempioni, xalqaro toifadagi sport ustasi (1996). 1993-yildan Toshkentdagi "Billur" sport klubida kikboksing bilan shugʻullana boshladi. Murabbiysi — B. Sh. Zokirov. 3. 1994 — 98 yillarda Oʻzbekiston chempioni, 1994-yil Osiyo chempionatida 1-oʻrin, 1995-yil jahon chempionatida (Kiyev) 2-oʻrinni egalladi. 9 jahon chempionatida (Praga, 1996) 55 kg vaznda gʻolib boʻldi. Birmingem (Angliya), Dubrovnik (Xorvatiya), Gdansk (Polsha)da boʻlib oʻtgan jahon chempionatlari sovrindori. Zokirov yosh kikboksingchilar bilan munta-zam mashgʻulot olib boradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
|  |
| --- |
| **Akoma** |
| **Zamonaviy nomlanishi** | Aʼaku |
| **Aholi soni** | 2000 |
| **Tarqalishi** | AQSH |
| **Tili** | Aaku (keres tillari) |
| **Kiritilgan** | pueblo |

 Akoma qizlari suv olishga ketishyapti. Fotosuratchi Edvard Kertis
**Akoma** (*akomé* yoki *aʼaku dan acoma*: „oq tosh odamlari") ― Keres oilasi tilida gapiradigan va Pueblomadaniy guruhiga mansub mahalliy amerikalik qabilalar. Akoma qabilasi Nyu-Meksiko shtatida Acoma, Akomita/ Tichunava Makkarti/ Santa-Mariya qishloqlarida yashaydi. 1980-yilda akoma tilida 1696 nafar soʻzlashuvchilar bor edi, hozir esa ularning soni 2000 ga yaqin kishini tashkil etadi, ularning aksariyati 30 yoshdan oshgan.

XVI asrda Ispanlar kelishidan oldin, qabila 3 ming kishini tashkil etgan, 1870-yilda esa atigi 436 kishi edi.

Hindiston Ishlari Byurosi (HIB) maʼlumotlariga koʻra, 1995-yilda 6,344 kishi qabila aʼzolari sifatida roʻyxatga olingan, ammo 2000-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, faqat 4,628 kishi unga tegishli edi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Архивированная копия" (deadlink). 9-may 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-sentabr 2009-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2009-05-09).

Havolalar
---------

* Acoma Pueblo Sky City Website
* Sky City Cultural Center and Haak’u Museum Website
* Photos of Acoma Pueblo
* More Information at the Holmes Museum of Anthropology
* Off Beat New Mexico
* American Southwest, a National Park Service *Discover Our Shared Heritage* Travel Itinerary
* 87 fotografiy Akomi 1934 goda.
**Gegut saroyi ―** XI asr fuqarolik qadimgi gruzin meʼmorchiligining yodgorligi, arxeologiya yodgorligi.

Kutaisi zamonaviy chegaralaridan kilometr uzoqlikda, Rioni temir yoʻl stantsiyasidan uch kilometr uzoqlikda joylashgan.

Saroy IV asr qal’asi oʻrnida qurilgan, saroyning asosiy qismi Jorj III davrida, taxminan 1156-yilda qurilgan. Saroy qirolicha Tamara qarorgohi edi, keyin 1190-yilda ushbu saroy tarafdorlari Shahzoda Yuriy Andreyevichni Gruziya qiroli unvoni uchun qirolicha Tamara tarafdorlari bilan guruhlash paytida qirol deb eʼlon qilishdi. XIX asr boshlarida saroy vayron qilingan. Hozirgi vaqtda u vayron qilingan shaklda. Saroy rejasida xoch yotadi, uning markazida Tromp gumbaz bilan qoplangan zal joylashgan. Bino plinfdan qurilgan va sirlangan plitkalar bilan qoplangan. Saroyning ichki qismi boʻyalgan. Saroyda devorlar va minoralar istehkomlari bor edi, rejadagi istehkomlar kvadratni anglatadi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Bolshaya sovetskaya ensiklopediya. Gl. red. B. A. Vvedenskiy, 2-e izd. T. 10. Gazel — Germaniy. 1952. 620 str. ill.; 43 l. ill. i kart.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Chetan (maʼnolari).

**Chetan** (*Sorbus* L.) — raʼnodoshlarga mansub buta va daraxtlar turkumi. Oʻrta Osiyoda Turkiston, Zarafshon, Hisor, Darvoz, Ugom, Chatqol, PomirOlay, Fargʻona togʻlarida 3 turi: kizil Ch. (S.tiarischanica), turkiston Ch.i (jagisi) (S. turkestanica) va fors Chetan (buta) (S. persica) uchraydi. Qizil Ch. kupincha, archa, oq qayin, shilvi kabilar bilan birga dengiz sathidan 1800–3000 m balandaikda aralash oʻrmonlar hosil qilib usadi. Buii 3–5 m. Ildizi 7–8 m chukurlikkacha tarkaladi. Gullari yirik. Iyun oyida gullab, avgust-sentabrda meva beradi. Mevasi qizil, taxirachchiq yoki shirin, birinchi sovukdan keyin qoʻngʻir tusga kiradi. Mevasida S. vitamini, 4—13,7% qand moddasi, urugʻida 22% moy, poʻstlogʻida 14% tannid bor. Yogʻochidan mebel ishlab chiqarishda foydalaniladi. Barglaridan jigarrang boʻyoq olinadi. Qizil Ch.ni urugʻidan, ildizpoyasidan kupaytirish mumkin. Ch. 60—100 yil yashaydi. Ch.ning hamma turlari kimmatli urmon, mevali, manzarali va asal beruvchi oʻsimlik hisoblanadi.

Atirguldoshlar oilasiga mansub daraxtlar va butalar turkumi, manzarali va mevali oʻsimlik. Shim. yarim sharning moʻʼtadil mintaqalarida 100 ga yaqin turi oʻsadi. Mevasi 2—5 uyli mayda olma. Aynik,sa, koʻproq oddiy P. (S.aucuparia) ekiladi. Daraxti (bal. 15 m gacha) yoki butasining poʻstlogʻi silliq, kulrang, mevasi yumaloqsharsimon, qizil. Qushlar uchun oziq hisoblanadi. Mevasi tarkibida 4—8% qand (fruktoza, glyukoza, saharoza), 2,7% gacha olma, limon, uzum va kahrabo ktalari, pektin va oshlovchi moddalar, askorbin kta (200 mg% gacha), karotin (20 mg%) va vitamin RR mavjud. Poʻstlogʻida 14% tanin, urugʻida esa 22% gacha moy mavjud. Sent.okt. oylarida pishadi. R. vegetativ usullar (parhish, ildizidan, bachkisidan, payvandlash) bilan koʻpaytiriladi. Mevasi yangiligida isteʼmol qilinadi. Qandolat i.ch.da, marmelad, pastila, murabbo, shuningdek, vino, likyor, sirka, kvas tayyorlashda ishlatiladi.

Yevropaning Shim.Gʻarbida va Sibirda sibir R.si (S. sibirica) oʻsadi. Qrim, Jan.Gʻarbiy Yevropa, Oʻrta dengiz atroflarida bogʻ R.si (S. domestica) bogʻlarga ekiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Birinchi haydov**, tinch yerni haydash — qoʻriq va boʻz, shuningdek bedapoya va boshqa koʻp yillik oʻsimliklar oʻsib, chim bosgan yerlarni haydash. Dehqonchilikda oʻt ekinlarini ekish (19-asr) qoʻllanilgandan keyin paydo boʻlgan. Birinchi haydov da tuproq qatlamlari 130—135° agʻdarilib, bir-biriga 45° burchak hosil qilgan holda zich tiralib qoladi. Birinchi haydov dan soʻng dala toʻlqinsimon koʻrinishda boʻladi. Birinchi haydov turli tipdagi lemex va agʻdargichli pluglar bilan bajariladi. Birinchi haydov da koʻp yillik begona oʻtlar ildizi zararlanadi, ularning unishi susayadi. Chim qayta oʻsmasligi va ekinlarni oʻt bosib ketmasligi uchun yer disklanadi va boronalanadi. Xaydalma qatlam qalinligi, oʻsimliklarning biologik xususiyatlari, dalaning oʻt bosganlik darajasiga qarab Birinchi haydov chuq. 15—22 sm boʻladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bireme. Ossuriya relefi
 Ivliya dierasini qayta qurish
**Bireme** ( lotincha: *biremis*, bi- - "juft, qo'sh" + remus - "eshkak" dan), **diera** ( qadimgi yunoncha: *δι-ῆρες*, δύο dan - "ikki" + ἐρέσσω - "qatorga o'tish") - ikki qatorli eshkakli qadimgi eshkak eshish kemasi. Biremeda jangovar minora va dushman kemasining korpusini yo'q qilish uchun katta blok bo'lishi mumkin edi. Biremening uzunligi ko'pincha 30-38 metrni tashkil qiladi va uning siljishi 60 dan 100 tonnagacha bo'lgan.

Tarixi
------

Birinchidan, bu turdagi harbiy kemalar qadimgi yunonlar orasida, keyin esa Rim flotida paydo bo'lgan. Bu xalqlarning harbiy kemalarining birinchi turi unirema - cho'zinchoq, tubi tekis, bir qatorli eshkakli bir matkali kema edi. Old qismida unirema qo'chqor bilan jihozlangan, uning o'rta qismi eshkakchilar qo'yilgan, ochiq, kamon va orqa tomonda jangchilar uchun baland platformalar mavjud edi. Ushbu kemalarning asosiy quroli faqat kursda sezilarli ustunlik bilan ishlatilishi mumkin bo'lgan qo'chqor bo'lganligi sababli, ikkinchisini ko'paytirishga barcha e'tibor qaratildi. Shu maqsadda yunonlar eshkaklarni ikki (dira) va uch ( trire ) qatorga joylashtirib, sonini ko'paytira boshladilar. Yo'l davomida ular eshkak eshishchilarni dushman o'qlari, nayzalari va boshqa raketa qurollaridan himoya qilish uchun ochiq kemalarni pastki kemalarga aylantira boshladilar. Kemaning paydo bo'lishi bilan kemada yangi joy qo'lga kiritildi, u erda oldingidan ko'ra ko'proq jangchilarni minish uchun joylashtirish mumkin edi, ular kemaning kamon va orqa tomonida joy ajratilgan. Biremelarning uzunligi 60 dan 150 futgacha, kengligi 25 dan 40 futgacha, eshkaklarning soni 30 dan 40 tagacha.

Doimiy rul yo'q edi, uning o'rnini qattiq eshkak egalladi. Eshkak eshish ekipaji 80-100 kishiga yetdi, jangovar janglarda qatnashadigan askarlar soni qirqtagacha edi. Ulardan tashqari, yelkanni boshqarish uchun yana bir nechta dengizchilar bor edi. Urib qo'yuvchi taran qandaydir hayvonning metalldan yasalgan boshi yoki oddiy nuqta edi. Odatda ikkita qo'chqor bor edi - er usti va suv ostida, yoki faqat bittasi. Jang tomonlar bilan to'qnashuv sodir bo'lgan taqdirda to'qnashuv yoki bortga tushishga qisqartirildi. Keng va tekis dipli bo'lgan biremes yaxshi chaqqonlikka ega emas edi va dengiz sifati bilan farq qilmadi, shuning uchun ular faqat qirg'oq bo'ylab va nisbatan tinch ob-havo sharoitida harakat qilishlari mumkin edi.

Agar kerak bo'lsa, uzoq safar qilish uchun ushbu kemalarning bo'linmalari qirg'oq bo'ylab tunash uchun to'xtab, quruqlikdagi qo'shinlar kabi lager qurishdi. Biremesning qo'mondonlik shtabida komandir (ierarx, duorarx, trirarx), eshkak eshishni boshqaradigan va eshkak eshishni boshqaradigan gortator, kema va yelkanlarni boshqaradigan rul boshqaruvchisidan iborat edi. Eshkakchilar, asosan, qullar yoki mahbuslar, ba'zan yollangan odamlar edi.

*

Yana qarang
-----------

* Ivliya (diera)
* Unirema
* Trier
* quadrirema
* Quinquerema
* Xekser

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* "10 Legion" Архивная копия
**Paxtaarna kanali** — Qoraqalpogʻiston Respublikasidagi kad. tuprok, oʻzanli kanal. Uz. 27,6 km, tubining kengligi 20–28 m, chuq. 3,3—4,3 m, kanal boʻyi dambasining kengligi 2–10 m. Suv oʻtka-zish qobiliyati 80 m³/s Amudaryodan suv oladi. Hozirgi suv olish inshooti 1957-yilda barpo etilgan shandorli toʻsiqlar bilan taʼminlangan 5 koʻzli (har birining eni 3 m) temir-beton toʻrtburchak quvurlardan iborat. Tuyamoʻyin gidrouzeli darvo-zasidan 30 km (daryoning chap sohilidagi Toshsoqa kanalining bosh inshootidan 1 km) quyida, qirgʻoqdan 4,5 km uzoqlikda joylashgan. Daryodan suv kanalga uzatish oʻzani orqali yetkazib berilaai. Kanaldan suv 5 ta suv chikargich (Buzyob, Amirobod, Bogʻyoob va boshqalar) va 30 ga yaqin nasoslar yordamida taqsimlash kanallari va ariklarga uzatiladi.

Amudaryoning Tuyamoʻyin gidrouzelidan Qoratovgacha boʻlgan oʻng sohili — Toʻrtkoʻl tumanida 37,1 ming ga, Beruniy tumanida 7,01 ming ga ekinzorlar Paxtaarna kanalidan sugoriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Gidrologiya | *Gidrologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Paxpardoz** (fors, pax — qirra), yoyma pardoz — oʻymakorlikda pardoz turi; qirra hosil qilish uchun boʻrtma naqsh yuzasi bir tomonga to zaminiga qadar qiya kesib pardozlanadi. Ganch, yogʻoch oʻymakorligida, ayniqsa, zanjira mujassamotida keng qoʻllanadi. P. natijasida nursoya oʻyini mayin koʻrinishga ega boʻladi. Shifti baland binolar (turar joy, jamoat binolari)da boʻrtma shakllarga pardoz berishda choka pardoz bilan birga keng qoʻllanadi. P. ayniqsa, 14—15-asrlarda tosh, yogʻoch, terrakota oʻymakorligida ustalar tomonidan keng qoʻllanilgan. 20-asrda usta M. Usmonov, A. Quliyev va boshqa ijo-dida P.ni qoʻllab jozibali naqsh na-munalarini yaratdilar. Samarqandda yoyma pardoz deb ataladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Eskadron** (frans.) — 1) 20-asr oʻrtalariga qadar muntazam kavaleriyadagi taktik boʻlinma; 2—4 vzvoddan iborat boʻlgan; kazaklar otliq qoʻshinida sotnya deb atalgan. Turli davlatlar armiyalarida E. 120—200 kishidan tashkil topgan. 4—6 ta E.dan kavaleriya polki tuzilgan; 2) ayrim xorijiy davlatlar (mas, Buyuk Britaniya) qurolli kuchlarida tank polkidagi taktik boʻlinma (101 kishi); boshqaruv guruhi, 4 tank va xizmat koʻrsatish vzvodlaridan iborat. Tank polkida, shuningdek, shtab E.i (100 kishi) va xizmat koʻrsatish E.i (111 kishi) ham mavjud.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Abraziya (maʼnolari).

**Abraziya** (lot. abrasio — qirish) — biror aʼzo boʻshligʻidagi massani uning ichki devori bilan birga qirib olib tash-lash; mas, bachadon shilliq qavatini qirish; A. abort chogʻida bachadonda homila boʻlaklari qolganda, platsentar polip tufayli qon ketganda, tugʻrukdan soʻng yoʻldosh yoki homila pardasi boʻlaklari qolganda qoʻl bilan tozalash imkoniyati boʻlmagan hollarda qoʻllaniladi. Tanosil aʼzolari yalligʻlanganda, bachadon fibromiomasida, bachadondan tashqari homiladorlikda, isitma bilan kechadigan abortda A. qilinmaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Abraziya" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fosforessensiya** - uygʻotish tugagandan keyin xam ancha davom etadigan lyuminessensiya. F. bir necha sekund, minut, soat, oy va hatto yil davom etishi mumkin. Kristallofosforlarning F.si uygʻotish vaqtida ajraladigan elektronlar va kovaklarning rekombinatsiyasi vaqtida sodir boʻladi. Nurlanishning choʻzilishi elektronlar va kovaklarning turli "qopqon"larga ilinishi bilan bogʻliq. Ular faqat "qopqon" chuqurligidan katta boʻlgan qoʻshimcha energiya olibgina bu "qopqon"lardan ozod boʻlishi mumkin. Murakkab organik molekulalarning F.si ularning metastabil (oraliq) holatda boʻlishi bilan bogʻliq. Organik molekulalar F.sining ravshanligi, odatda, vaqt boʻyicha eksponensial qonun boʻyicha kamayadi. Kristallofosforlar F.si ravshanligining soʻnish qrnuni murakkab. Kristallofosforlar trasining ortishi, odatda, F.ning soʻnishini tezlatadi (yana qarang Fluoressensiya).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mooste** Estoniyaning Polva okrugi, Põlva mahallasida joylashgan kichik tumandir.

Mooste memorchiligi
-------------------

Mooste ( nemischa:) mulk uzoq tarixga ega, birinchi yozma yozuvlar 1561-yilga tegishli. O'sha paytda u Boltiqbo'yi zodagonlarining mahalliy a'zosiga tegishli edi va keyingi 121-yil davomida turli zodagon oilalar qo'lida qoldi. 1682 yilda, Estoniyada Shvetsiya hukmronligi davrida, ko'chmas mulk qisqarish deb ataladigan vaqtdan birida ekspropriatsiya qilindi va davlat mulkiga aylandi. Buyuk Shimoliy urushdan so'ng, u yangi, Rossiya hukumati boshiga tushdi va Buyuk Pyotr tomonidan graf Pavel Yagujinskiyga topshirildi. Biroq, keyinchalik u turli Boltiqbo'yi nemis oilalarining mulki sifatida yana paydo bo'ladi. 1919-yilda Estoniya Mustaqillik Deklaratsiyasi va undan keyingi keng ko‘lamli er islohotidan so‘ng, manor davlat mulkiga aylandi. Bugun u yerda maktab joylashgan.

Mulk XVI asrga tegishli bo'lsa-da, hozirgi asosiy bino ancha keyinroq bo'lib, 1900-1910-yillar oralig'ida qurilgan va Rigalik me'mor Avgust Reynberg tomonidan *Heimat* uslubida yaratilgan. Ichki makon hali ham bezakli pechkalar, lambrlar va qoplangan shiftlar kabi odatiy detallarga ega. Asosiy binoga qo'shimcha ravishda, bir nechta yaxshi saqlangan va katta binolar g'ayrioddiy katta uy ansamblini tashkil qiladi.

*

Manbalar
--------

1. ↑  Sakk, Ivar*. Estonian Manors - A Travelogue*. Tallinn: Sakk & Sakk OÜ, 2004 — 229 bet. ISBN 9949-10-117-4.
2. ↑  Sakk, Ivar*. Estonian Manors - A Travelogue*. Tallinn: Sakk & Sakk OÜ, 2004 — 229 bet. ISBN 9949-10-117-4.

*
Bangu (**danpigu**) — xitoycha zarbli cholgʻu asbobi boʻlib, bir tomonlama kichik baraban hisoblanadi. U qavariq tomoni yuqoriga qaragan, massiv devorli shaklidago yogʻoch qutiga ega. Qobiqning oʻrtasida kichik bir teshik bor. Teri pardasi tananing qavariq qismiga choʻzilib, usti tirgaklar bilan mahkamlangan boʻladi.

Tovush ikki tayoqning urishi natijasida chiqadi. Qatlamning oʻzgarishiga taʼsir qilish joyi membrananing markazidan periferiyaga oʻtish orqali erishiladi. Oʻyin davomida bangu uchoyoqqa oʻrnatiladi.

Bangu xalq musiqasida, shuningdek, opera orkestrlarida va turli musiqa ansambllarida ham keng qoʻllaniladi. Teatrlarda u dirijyor tomonidan ijro etiladi, bangu yordamida orkestr musiqachilariga va sahnadagi artistlarga shartli signallar beradi. Banguni baʼzan yakkaxon cholgʻu asbobi sifatida ham ijro etiladi.

Havolalar
---------

* Bangu // Bolshaya sovetskaya ensiklopediya : [v 30 t.] / gl. red. A. M. Proxorov. — 3-e izd. — M. : Sovetskaya ensiklopediya, 1969—1978.
* Bangu // A — Gong. — M. : Sovetskaya ensiklopediya : Sovetskiy kompozitor, 1973. — (Ensiklopedii. Slovari. Spravochniki : Muzikalnaya ensiklopediya : [v 6 t.] / gl. red. Yu. V. Keldish ; 1973—1982, t. 1).
* Don Michael Randel*. The Harvard dictionary of music*. Belknap Press of Harvard University Press, 2003. ISBN 0674011635.
* Gary Marvin Davison,Barbara E. Reed*. Culture and customs of Taiwan*. Greenwood Press, 1998. ISBN 0313302987.
**Litsenziya** (lot. licentia — ruxsatnoma, huquq) — 1) vakolatli davlat organlari tashqi savdo harakatlarini olib borish uchun beradigan ruxsatnoma. Eksport va importni, valyuta sarflarini nazorat qilish usullaridan biri. Odatda, bir yilga beriladi, texnikaviy, iqtisodiy, ilmiy yangiliklar egasining ularni ishlatish uchun shartnoma asosida beradigan ruxsati. Odatda, litsenziya patent olingan yoki patent olish uchun talabnoma berilgan ixtirolarga nisbatan qoʻllaniladi. Ammo ixtirolarga, texnika yangiliklariga, ishlab chiqarish tajribasi, ishlab chiqarish sirlari, tijorat axborotlari uchun patentsiz ham berilishi mumkin. Litsenziya beruvchi litsenziar, litsenziya oluvchi litsenziat deb yuritiladi. Yangi texnika va texnologiyaga oid litsenziya 3 xil boʻladi: oddiy litsenziya — litsenziar ixtirodan shartnomada belgilangan doirada foydalanish huquqiga ega boʻladi, ayni bir litsenziyani maʼlum hudud doirasida faqat bir emas, balki bir necha litsenziatga bera oladi; maxsus litsenziya — litsenziat ixtiro, texnika yoki texnologiyani ishlatishga tanho huqukli boʻladi, litsenziar esa uni shu hududda koʻllay olmaydi va oʻz nomidan boshqalarga sota olmaydi; toʻliq litsenziya — bunda litsenziya obʼyektini ishlatish toʻla-toʻkis litsenziatlar qoʻliga beriladi, litsenziar esa undan mustaqil foydalana olmaydi. Bunday qoida litsenziya berilgan muddat ichida amal qiladi. Litsenziya muayyan narxda sotiladi.

Litsenziya haqi shartnoma muddati davomida litsenziya boʻyicha ishlab chiqarilgan mahsulotni sotishdan olingan mukofot shaklida toʻlanadi (royalti). Bir necha bor toʻlangan royalti yigʻindisi litsenziya narxini tashkil etadi. litsenziya xaqi uni qoʻllab, iqtisodiy samara olishdan ilgari, bir yoʻla toʻlansa paushal toʻlovi deb yuritiladi. Litsenziya narxi litsenziyani qoʻllashdan olinadigan qoʻshimcha foyda bilan birga litsenziya bozoridagi talab va taklifga ham bogʻliq. Litsenziya narxining past boʻlishi texnik-texnologik yangiliklarni ommalashtirish sharti hisoblanadi.

Shuningdek, litsenziyaning vakolatli davlat organlari beradigan savdo, hayvonlarni ovlash, muayyan faoliyat bilan shugʻullanish, bank harakatlarini olib borish va boshqa koʻrinishlari uchraydi.

Qodirjon Yusupov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Choʻponota koʻchasi** — Chilonzor va Yakkasaroy tumanlarini bogʻlab turuvchi koʻcha hisoblanadi. Usmon Nosir va Lutfiy koʻchalari oraligʻida. Uzunligi 4 km atrofida.

Tarixi
------

20-asrning 50-yillarida tashkil topgan. Dastlab Stalingrad nomi bilan yuritilgan. 1962-yil 12-iyulda Volgograd nomi berilgan. 1997-yil 18-dekabrdan Choʻponota nomi bilan yuritiladi.

Binolar
-------

Yoʻnalishida „Birodarlik" yodgorlik majmuasi, Chilonzor 2- , 6-, 8-, 9-turar joy mavzelari, „Umid" dahasi, Respublika xoʻjalik sudi, Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasi, Toshkent viloyat prokuraturasi, tuman ichki ishlar boshqarmasi, Koʻzi ojizlar jamiyati, Gʻafur Gʻulom nomidagi madaniyat va istirohat bogʻi, „Favvora" restorani, Operetta teatri, „Kutbiniso" supermarketi, „Malika" mehmonxonasi, Huquqshunoslik kasb-hunar kolleji, „Oʻzgiprooʻrmonloyiha" instituti, „Mirzo Ulug'bek" metro bekati, Standartlashtirish markazi, kichik va oʻrta biznes subʼektlari, shaxsiy va koʻp qavatli turar joy binolari va boshqalar joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Toshkent. Ensiklopediya*, 2009-yil.
1911-yilda Rexhep Voka tomonidan yaratilgan „Elifbaja shqip".
**Elifba alifbosi** (alban tilida: Elifbaja, Usmonli turk tilidan: ạlfbạ, romanlashtirilgan: Elifbâ) XIV asrdan 1911-yilgacha Usmonlilar imperiyasi davrida alban tilining asosiy yozuv tizimi edi. Abjad Usmonli tilining bu albancha varianti ishlatilgan. Elifbaja shqipning soʻnggi versiyasini Rexhep Voka (1847—1917) ixtiro qilgan.

Tarixi
------

1861-yilgi Davud Borichi asaridan olingan sahifa.
Usmonli turk alifbosi asosan Albaniya musulmonlari tomonidan yaxshi qabul qilingan, lekin baʼzi nasroniylar tomonidan ham foydalanilgan. Ayniqsa, Bejte sheʼriyati davrida ushbu alifbo qoʻllanilgandan soʻng, arab yozuvida alban tili uchun asarlar 1861-yildan boshlab Konstantinopolda Prizren Ligasining taniqli aʼzosi Mulla Davud Borichi tomonidan nashr etila boshlangan.

1909 va 1910 yillarda Alban yosh turklari tarafdorlari lotin yozuvini islomga zid deb hisoblaganliklari uchun arab alifbosini qabul qilish harakatlari boʻlib oʻtdi. Elbasanda musulmon ulamolari arab yozuvi uchun namoyish oʻtkazib, oʻz jamoatlariga lotin yozuvidan foydalanish ularni kofir qilishini aytishdi. 1911-yilda yosh turklar lotin alifbosiga qarshi chiqishdi va alban tili uchun hozirgi lotin alifbosi qabul qilindi. Arab yozuvi talaffuzidagi noaniqlikni bartaraf etish uchun Rexxep Voka 44 undosh va unlilardan iborat moslashtirilgan arab alifbosini ishlab chiqdi va uni 1911-yilda nashr etdi. Biroq Monastir kongressi tufayli undan deyarli foydalanilmadi. Keyin Tiranli Fazli bu yozuvdan foydalanib, oʻttiz ikki sahifalik grammatikani nashr qildi. Oʻsha paytda faqat bitta alban gazetasi arab yozuvida chiqdi va u qisqa muddat davomida oʻz faoliyatini yakunlagan. Keyinchalik qanday yozuv paydo boʻlishidan qatʼi nazar, bunday material alban milliy ongini koʻtardi.

Manbalar
--------

1. ↑  H. T. Norris (1993), *Islam in the Balkans: Religion and Society Between Europe and the Arab World*, University of South Carolina Press, 76-bet, ISBN 9780872499775
2. ↑  Robert Elsie: *The Currents of Moslem and Bektash Writing in Albania (1850—1950).* In: Albanian Catholic Bulletin. Band 15, 1994, S. 172-177, hier S. 176.
**Nijniya Burliq**—Shimoliy Qozogʻiston viloyati Ayrtau tumanidagi qishloq,Nijniya Burlik qishloq okrugi markazi.

Geografik joylashuvi
--------------------

Tuman markazi—Saumalkoʻl qishlogʻidan 55 km janubda, Bobiqburliq daryosi boʻyida joylashgan.

Odamlar
-------

1999-yilda mahalliy aholi soni 1029 kishi(496 erkak va 533 ayol),2009 yilda esa 1071 kishi(530 erkak va 541 ayol).

Tarix
-----

1849-yilda poydevor qo'yilgan.Kollektivlashtirish davrida bu yerda dastlab kommuna,keyin esa kollektiv tuzildi.1961-1996-yillarda don sanoati markazi boʻlgan.1997 yilda Kenshar negizida MChJ va bir qancha fermer xo'jaliklari tashkil etildi.

Manbalar
--------

1. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том
2. ↑   «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том.
**Pasternak** (Pastinaca) — soyabonguldoshlar oilasiga mansub ikki va koʻp yillik oʻtsimon oʻsimliklar turkumi, sabzavot ekini. P.ning 15 turi boʻlib, shulardan 5 turi Kavkazda uchraydi. Ekma P. (P. sativa) turi ekiladi. Yevrosiyo, Amerikada koʻp tarqalgan. P. 2 yillik oʻsimlik. 1-yili barglar va ildiz-meva hosil qiladi. 2-yili sershox novdalar berib gullaydi. Barglari patsimon tik, ildiz-mevasi etli, sargash oq, silliq. Shakli konussimon yoki yumaloq choʻziq, gullari mayda toʻpguli soyabonsimon, chetdan changlanadi. Mevasi qoʻsh pista, urugʻi mayda, oq va ji-garrang. P. sovuqqa chidamli, namsevar xushboʻy oʻsimlik. Ildizini qor ostidan kavlab olib yangi sabzavot sifatida ishlatish mumkin. Il-dizida 17—18% quruq modda, 8—10% qand, vitaminlar, efir moyi mavjud. Uni ziravor sifatida ham ishlatish mumkin. Oʻstirish agrotexnikasi sabzi singari. Yaproklari oshkoʻk sifatida ovqatga ishlatiladi. P. urugʻi Oʻzbekistonda erta bahorda yoki kech kuzda sepiladi, gektariga 4—6 kg urugʻ sarflanadi. Hosildorligi 400—700 s/ga.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Pat** — kush terisidagi shoxsimon mod-dali tuzilma. Kontur, ipsimon, parsimon, par va qilsimon Pat turlari boʻladi. Kontur Pat qalam uchi, oʻzak, oʻq va unga joylashgan yelpigʻichdan iborat. Kontur Pat qush qanoti va dumida boʻladi; ular tanasini qoplab turadi. Ipsimon Pat uzun, nozik va yumshoq oʻqsan hamda uning uchida joylashgan siyrak soqolchalardan tuzilgan. Odatda, ipsimon Patlar kontur Pat ostida joylashadi. Parsimon Pat nozik oʻzak va oʻzaro ilashgan mayin soqolchalardan tashkil topgan; par bilan birga tanani sovishdan sakdaydi. Parlar qisqa va yumshoq oʻzakdan hamda bir-biri bilan ilashmagan soqolchalardan iborat. Kilsimon Patda esa oʻzak rivojlangan, lekin soqolchalar boʻlmaydi. Qilsimon va ipsimon Pat tuygʻu vazifasini bajarishi taxmin qilinadi. Patning yoyilib, rangining yoʻqolishi tullashga sabab boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Chexiya — Pokiston munosabatlari** Chexiya va Pokiston oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlardir. Chexiyaning Pokiston bilan diplomatik munosabatlari 1950-yil 27-sentabrda Chexoslovakiya tomonidan rasman oʻrnatilgan va 1991-yilda Chexiya tomonidan qayta tiklangan. Pokistonning Pragada elchixonasi, Chexiya Respublikasi esa Islomobodda elchixonasiga ega.

 Pokistonning Pragadagi elchixonasi

Savdo aloqalari
---------------

Ikki davlat oʻrtasidagi yillik oʻzaro tovar ayirboshlash hajmi qariyb 100 million dollarni tashkil etadi. Pokistondan Chexiyaning asosiy importi toʻqimachilik va terini oʻz ichiga oladi. Pokiston esa Chexiya Respublikasidan asosiy importga mashinalar, qogʻoz va karton, elektr va elektron uskunalar oladi. Chexiya Pokistonda tibbiy asbob-uskunalar, farmatsevtika va toʻqimachilik sanoatiga sarmoya kiritgan.

Diplomatik missiyalar
---------------------

* Pokistonning Pragada elchixonasi bor.
* Chexiya Respublikasining Islomobodda elchixonasi, Karachi, Lahor va Peshovarda uchta faxriy konsulliklari bor.

Mudofaa sohasida hamkorlik
--------------------------

Pokiston va Chexiya ham ikki davlat oʻrtasida harbiy va mudofaa sohalaridagi hamkorlikni oshirish boʻyicha oʻzaro kelishuv memorandumini imzolangan. Pokiston mudofaa ishlab chiqarish vaziri Abdul Qayyum Jatoy va Chexiya Respublikasi Bosh vazir o‘rinbosari va mudofaa vaziri Martin Bartakga tashrif buyurib, o‘z mamlakatlari nomidan memorandumni imzoladilar. 2016-yilda Chexiya armiyasi va Pokiston armiyasi Pokiston armiyasi qo'mondonligi ostida qo'shma mashg'ulotlar o'tkazdi. 2017-yilda Česká zbrojovka (CZ) Pokiston ordnance fabrikalariga (POF) qurol texnologiyasini sotish boʻyicha kelishuvlarni yakunlaganini tasdiqladi. Chexiyaning Velká Bíteš kompaniyasi ham Pokiston dronlari uchun 100 ta miniatyura turbofan dvigatellarini sotgan.

2016-yilda Chexiya mudofaa vazirligi Chexiya qo‘shinlarini Pokiston harbiylari tomonidan o‘qitilishidan manfaatdorligini bildirdi.

Madaniy aloqalar
----------------

Ikki davlat madaniy aloqalarini turizm va taʼlim orqali rivojlantirishga harakat qilmoqda.

Chexiya-Pokiston millatiga mansub odamlar
-----------------------------------------

Nargis Faxri — Pokistonlik ota va chex onadan tugʻilgan amerikalik aktrisa.

Manbalar
--------


1. ↑  „Czech Embassy in Islamabad".
2. ↑  Czech Republic to initiate joint ventures with Pakistan, Daily Times, November 03, 2009.
3. ↑  „Pakistan & Czech Republic sign MoU to boost defence cooperation, APP Pakistan, 24 Mar, 2010". 18-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-yanvar 2011-yil.
4. ↑  „CZ official confirms negotiation agreement with Pakistan". *quwa.org* (3-aprel 2017-yil).
5. ↑  „Pakistani delegation on official visit to Czech Republic". *quwa.org* (noyabr 2017).
6. ↑  „Czech Republic wants training of troops by Pakistan Army: ISPR - The Express Tribune" (22-iyun 2016-yil).
7. ↑  „Czech Republic Wants Pakistan Army To Train Troops" (23-iyun 2016-yil).
8. ↑  „Pakistan Czech Republic ties growing Possibilities for closer cooperation being harnessed: Envoy" (2-yanvar 2020-yil).
**Marion** (talaffuzi: *Marion*) — AQShning Janubiy Dakota shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda 849 kishini tashkil qilgan.

Geografiyasi
------------

Marion shahri 43°25′24″N 97°15′36″W﻿ / ﻿43.42333°N 97.26000°W﻿ / 43.42333; -97.26000GO koordinatalarda joylashgan.

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 0.87 kvadrat mil (2.25 km2) tashkil qiladi.

Demografiyasi
-------------

| Aholi o‘sish tarixi |
| --- |
| Yil | Aholi |  | %± |
| **1900** | 338 |  | — |
| **1910** | 462 |  | 367% |
| **1920** | 535 |  | 158% |
| **1930** | 704 |  | 316% |
| **1940** | 765 |  | 87% |
| **1950** | 794 |  | 38% |
| **1960** | 843 |  | 62% |
| **1970** | 844 |  | 01% |
| **1980** | 830 |  | −17% |
| **1990** | 831 |  | 01% |
| **2000** | 892 |  | 73% |
| **2010** | 784 |  | −121% |
| **2020** | 849 |  | 83% |
| AQSh aholisini ro'yxatga olish |

2010-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 784 kishi, 351 ta xonadon va 212 ta oila istiqomat qilgan. Shaharning irqiy tarkibi 97,2% oq tanlilar, 0,4% afro-amerikaliklar, 1,1% tubjoy amerikaliklar, 0,1% osiyoliklar, 0,4% boshqa irqlar va 0,8% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 2,2 foizini tashkil etadi.

Shaharda 351 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 21,7 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 51,9 foizi er-xotinlar birga yashagan, 6,3 foizida eri boʻlmagan ayollar, 2,3 foizida xotini boʻlmagan erkaklar va 39,6% oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 35,6 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 24,8 foizida esa 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor.

  

Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 36 406 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 43 375 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 30 417 dollarni, ayollarniki esa 20 341 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 16 125 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 1,3 foizi va aholining 3,8 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlarning 2,3 foizi va 65 yoshdan oshganlarning 8,8 foizi qashshoq hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „U.S. Census Bureau: Marion city, South Dakota" (en). *www.census.gov*.  United States Census Bureau. Qaraldi: 11-mart 2022-yil.
2. ↑  „US Gazetteer files: 2010, 2000, and 1990".  United States Census Bureau (12-fevral 2011-yil). Qaraldi: 23-aprel 2011-yil.
3. ↑  „US Gazetteer files 2010".  United States Census Bureau. 25-yanvar 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-iyun 2012-yil.
4. ↑  *United States Census Bureau.* „Census of Population and Housing". Qaraldi: 12-iyun 2016-yil.
5. ↑  „U.S. Census website".  United States Census Bureau. Qaraldi: 21-iyun 2012-yil.
**Rio do Sul** Braziliyaning Santa Catarina shtatida joylashgan kommunadir.

Rio do Sul xaritasi
Shaharning muhim joylaridan biri bu suvgabilan poklantiruvchi Yahyo sobori hisoblanadi. Boshqa muhim binolar — Ponte dos Arcos, sobiq temir yoʻl stantsiyasi va nemis uslubida qurilgan binolar. Shuningdek, shahardan Itajay-Açu daryosi (Itaxai-du-Sul va Itajay-du-Oeste qoʻshilishi) ham oqib oʻtadi.

Tarixi
------

Shaharga 1930-yil 10-oktabrdagi 1708-sonli qonun bilan Rio-do-Sul munitsipalitet maqomi berildi, Rio do Sul hududi Blumenaudan ajrab chiqildi.

Iqlimi
------

Viloyat moʻtadil, nam iqlimga ega deb tasniflanadi. Yillik oʻrtacha harorat 18 °C daraja (yozda maksimal 34 °C va qishda minimal −2 °C). 201- yilning qishida munitsipalitetda qor yogʻganligi qayd etildi, bu juda kam uchraydigan holatdir.

Suv toshqinlari
---------------

Rio-du-Sulda toshqinlar tez-tez sodir boʻladigan tabiat hodisasidir, shaharda uchta daryo — Itajai-Açu, Itajai-du-Norte va Itajay-du-Oeste ning borligi mazkur toshqinlarni keltirib chiqaradi. Eng halokatli toshqinlar 1983 va 1984-yillarda qayd etilgan; 2011-yil sentabr oyida suv sathi 13 m dan oshganligi qayd etilgan. Bu shu kungacha boʻlgan eng yuqori koʻrsatkich edi.

Taʼlim
------

Rio-do-Sul shahri bolalar taʼlimiga alohida eʼtibor qaratadi, bolalar va oʻsmirlarning asosiy qismi maʼmuriy va jamoat maktablarida taʼlim oladilar. Ammokam sonli xususiy maktablar ham maktab yoshidagi aholi talablariga toʻlaqonli javob beradi. Asosiy boshlangʻich va oʻrta maktablariga Colégio Dom Bosco Wayback Machine saytida arxivlandi (3-avgust 2018-yil). Colégio Sinodal Ruy Barbosa, Instituto Maria Auxiliadora, COC va UNIDAVI kabilar misol boʻla oladi. Xalq taʼlimida ikkita asosiy davlat kolleji mavjud, bular: Henrique da Silva Fontes va Paulo Zimmermann.

Toʻgʻridan-toʻgʻri mehnat bozoriga yoʻnaltirilgan SENAI va SENAC[*sayt ishlamaydi*] kabi oʻquv markazlari ham mavjud boʻlib, ular oʻrta maktab oʻquvchilari uchun professional taʼlim kurslarni taklif qiladi.

Mintaqada faoliyat yuritadigan universitetlar quyidagilar: 1966-yilda Rio-do-Sulda tashkil etilgan UNIDAVI va FAMESUL Uniasselvi va shahardagi yagona davlat universiteti IFC — Santa Catarina Federal instituti.

Manbalar
--------

1. ↑  „Divisão Territorial do Brasil" (portugalcha).  Divisão Territorial do Brasil e Limites Territoriais, Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (IBGE) (1-iyul 2008-yil). Qaraldi: 17-dekabr 2009-yil.
2. ↑  „Estimativas da população para 1º de julho de 2009" (portugalcha) (PDF).  Estimativas de População, Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (IBGE) (14-avgust 2009-yil). Qaraldi: 17-dekabr 2009-yil.
3. ↑  „Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil" (portugalcha).  Atlas do Desenvolvimento Humano, Programa das Nações Unidas para o Desenvolvimento (PNUD) (2000). Qaraldi: 17-dekabr 2009-yil.
4. ↑  „Produto Interno Bruto dos Municípios 2002-2005" (portugalcha).  Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (IBGE) (19-dekabr 2007-yil). Qaraldi: 17-dekabr 2009-yil.
**Gibbs paradoksi** (klassik mexanikada) — bir xil gaz holati oʻzgarganda ham sistema enyaroliyasining oʻzgarmay qolishi. Bir-biridan toʻsiq bilan ajratilgan idishdagi gazlar aralashtirilganda ularning har biri kengayib, idishning butun hajmiga tarqaladi. Bunda sistemaning entropiyasi ortadi, chunki qaytmas jarayon sodir boʻladi. Vaholanki, gaz bir xil boʻlsa, toʻsiqni olib tashlaganda sistemaning holati umuman oʻzgarmaydi va sistema entropiyasi ham oʻzgarmaydi. Klassik mexanika asosida qilingan hisob ana shunday natijaga olib keladi. Kvant statistikadagi zarralarning ayniylik prinsipi G. p.ni hal qildi, yaʼni bir xil gazlar aralashganda entropiyaning oʻzgarmasligini isbotladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Gibridologik taxlil** - organizm irsiy xususiyatlarini duragaylash, soʻngra duragay avlod belgilarini oʻrganish usuli (qarang Duragaylash). G.t. asoschisi — chex tabiatshunosi G. Mendel (1828—84). G.t.da belgi rivojlanishida qatnashuvchi genlar soni (monogen yoki poligenligi), shuningdek ularning oʻzaro taʼsir harakteri, birikkanlik darajasi, krossingover foizi, oʻrganilayotgan belgilar buyicha shakllarning geterozigotaligi aniqlanadi.

G.t. oʻsimlikka tatbiq qilishdagi asosiy tamoyillar: duragaylash uchun boshlangʻich ota-ona oʻsimlik sifatida G.t. qilinayotgan oʻsimlik (mas, gʻoʻza) genetik kolleksiyasining gomozigotali hamda oʻrganilayotgan belgilari muqobil (keskin)lik holati bilan ajralib turadigan, oʻzidan changlangan (inbred) liniyalaridan foydalanish; ota-ona liniyalarini resiprok chatishtirish va birinchi avlod — Gʻ, duragayini olish; dominantlik xususiyati hamda belgi rivojlanishiga ona organizmning belgilovchi taʼsirini aniqlash; ikkinchi avlod Gʻ2 duragaylarini va bekross taʼsirini oʻrganish. Tahlil natijalari asosida belgining genetik tuzilishi toʻgʻrisidagi farazni olgʻa surish; oʻzidan changlangan Gʻ2 va Gʻ3 (takroriy chatishtirish — bekross natijasida olingan) avlodlarini keyingi boʻgʻinlar davomida ota-ona genlari allellarining gomozigota holatiga keltirilgan turli juftlariga ega boʻlgan, nazariy kutilgan liniyalar olingunga qadar oʻrganish.

Sharifjon Toʻrabekov.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sariq tumshuqli laylak,** **Afrika laylagi** (lotincha: *Mycteria ibis*) — laylaklar oilasiga mansub qush.

Tavsif
------

Tana uzunligi 1 m gacha, Sariq tumshugʻi bir oz pastga egilgan va tuklarsiz, qizil rangdagi yuzi ajralib turadi. Qanotlarning qora qirralarigacha toʻliq oq rangga ega. Uzun, qizil-toʻq sariq oyoqlari laylaklarga xosdir.

Tarqalish
---------

Ibisga oʻxshash Sariq tumshuqli laylak Sahroi Kabirdagi Afrika va Madagaskarda keng tarqalgan.

Hayot tarzi
-----------

Qushlar sayoz va botqoqli suv havzalarida baliq qidiradi, ular tumshugʻini harakatsiz tarzda suvga tiqib turib tomosha qilishadi. Ular dam olayotganda, tizzalarini choʻzgan holda tik turgan marabuga o'xshaydilar. Sariq tumshuqli laylak Afrika laylkagi deb ham yuritiladi. Ular koʻpincha qishloqlarda yoki shaharlarda joylashgan daraxtlardagi koloniyalarga uy qurishadi.

Fotosurat
---------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* *Mycteria ibis tuxumi* - Tuluza muzeyi

Manbalar
--------

1. ↑  Бёме Р. Л. Флинт В. Е. Пятиязычный словарь названий животных. Птицы. Латинский, русский, английский, немецкий, французский / Под общ. ред. акад. В. Е. Соколова. — М.: Русский язык, РУССО, 1994. — С. 26. — 2030 экз. — ISBN 5-200-00643-0.
**Sariq uygʻurlar** (**yugʻurlar**, xara-yogʻurlar; xit. soddalashtrilgan 裕固族, pinyin: *Yùgù Zú*; sar.-uy. Sarïg Yogïr [sarɯɢ jʊɢʊr], shir. uy. Šera Yogor [ʃira jʊɢʊr]) — 56 ta rasmiy tan olingan xitoy xalqlaridan biri. Soni, 2000 yilgi sanoqqa muvofiq, 13 719 kishi. Gansu provinsiyasi hududida yashashadi (2,3 %).

Sariq uygʻurlar ikkita hududiy guruhlarga boʻlinadi, biri turkiy sariq uygʻur tilida, boshqasi — moʻgulcha shira uygʻur tilida gapirishadi.

Adabiyot
--------

* Народы Восточной Азии / N. N. Cheboksarova, S. I. Bruka, R. F. Itsa, G. G. Stratonovichlar tahriri ostida. M. — L.: Nauka, 1965. S. 219.

Turkiy xalqlar
Ozarbayjonlar | Oltoylar | Bolqorlar | Boshqirdlar | Gagauzlar | Dolganlar | Sariq uygʻurlar | Qozoqlar | Qaraimlar | Qoraqalpoqlar | Qaramanlidlar | Qorapapaxlar | Qorachoylar | Qashqaylar | Qrim tatarlari | Qrimchoqlar | Qumandinlar | Qoʻmiqlar | Qirgʻizlar | Nagaybaklar | Noʻgʻaylar | Salarlar | Sibir tatarlari | Tatarlar | Telengitlar | Teleutlar | Tofalar | Truxmenlar | Tubalar | Tuvalar | Turklar | Turk-mesxetinlar | Turkmanlar | Turkomanlar | Oʻzbeklar | Uygʻurlar | Xakaslar | Xalajlar | Chelkanlar | Chuvashlar | Chulimlar | Shorlar | Yuryuklar | Yoqutlar