recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Faxira Muxametsharipovna Gumerova** (1921-yil 3-fevral – 1996-yil 28-iyul) – Belorussiya Respublikasining Yangelskiy gʻallachilik sovxozining yetakchisi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni, sakkizinchi RSFSR Oliy Kengashi deputati va Oliy Kengash deputati. Yettinchi chaqiriq BASSR Kengashi.

Biografiyasi
------------

Faxira Gumerova 1921-yil 3-fevralda Abzelilovskiy tumanidagi Ishbuldino qishlogʻida tugʻilgan.

Faxira Muxametsharipovna 13 yoshida „Yangel gʻallachilik" sovxozida choʻpon boʻlib ishlagan. 1938-yildan shu fermada buzoqchi boʻlib ishlagan va 1976-yilda nafaqaga chiqqanigacha shu yerda ishlagan. Sakkizinchi besh yillikda (1966— 1970-yillarda) 100 foiz xavfsiz holda 1026 bosh buzoqni katta guruhlarga oʻtkazib, rejadagi 560 gramm oʻrtacha sutkalik vazni 912 grammga oshirdi. 1970-yilda chorva mollarining yalpi daromadi rejadagi 54,7 sentner oʻrniga 122,9 sentnerni, buzoqlarning oʻrtacha kunlik oʻsish sur’ati oʻrtacha 944 grammni tashkil etdi. Ishda ilgʻor usul va usullardan foydalangan. Sakkizinchi besh yillikda vazn ortishining qiymati 97 rubl boʻlgan koʻrsatkichga nisbatan oʻrtacha 69,75 rublni tashkil etdi. Oʻziga biriktirilgan buzoqlarning vaznini oshirish xarajatlarini kamaytirib, sovxoz 12 ming soʻm foyda oldi.

1971-yil aprel oyida „Qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishini rivojlantirish va davlatga chorvachilik va qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini sotish boʻyicha sakkizinchi besh yillikning vazifalarini bajarishda erishilgan ulkan muvaffaqiyatlari uchun" Faxira Gumerova Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

Faxira Muxametsharipovna 1966-yildan 1970-yilgacha 1026 bosh buzoq boqdi. Faxira Gumerova sakkizinchi chaqiriq RSFSR Oliy Kengashi deputati va yettinchi chaqiriq BASSR Oliy Kengashi deputati etib saylangan.

Faxira Muxametsharipovna 1996-yil 28-iyulda vafot etgan.

Xotirasi
--------

Belarus Respublikasining Abzelilovskiy tumanidagi Askarovo va Ishbuldino qishloqlariga Faxira Gumerova nomi berilgan.

Mukofotlari
-----------

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1971).
* Lenin ordeni.
* Mehnat Qizil Bayroq ordeni.

Manbalar
--------

1. ↑  „Сегодня исполнилось бы 90 лет Герою Социалистического Труда Фахире Гумеровой". Qaraldi: 2013-yil 25-mart.
2. ↑  „Гумерова, Фахира Мухаметшариповна" (ru). Qaraldi: 280.9.2023.
**Dorian Grey sindromi** (inglizcha: *Dorian Gray syndrome* ) - bu hayot tarzini, shu jumladan o'smirlik yoki hayotning yosh davriga xos bo'lgan xususiyatlar doirasida uzoqroq saqlash mumkinligini ko'rib chiqadigan yoshlarga sig'inish. Jismoniy pasayish yoki qarish qo'rquvida ifodalangan. Bu yoshlar atributlaridan asossiz foydalanish, yoshlik uslubidagi kiyim tanlash bilan qoplanadi va ekstremal holatlarda plastik jarrohlik va kosmetika vositalarini ko'proq foydalanishga olib keladi. Ba'zida bu depressiya va o'z joniga qasd qilishga urinishlar bilan yakunlanadi. Bu psixologik holat, ayniqsa, jamoat arboblari, kino yulduzlar, rassomlar, qo'shiqchilar orasida keng tarqalgan. Oscar Wildening "Dorian Greyning portredi" romanidagi bosh qahramon nomi bilan atalgan. Amerika Psixologik Assotsiatsiyasi bu holatni kasallik deb hisoblashmaydi.

Alomatlari
----------

Ushbu sindromning asosiy alomati qarilik haqidagi o'tkir tashvishdir. Teri elastikligini yo'qotadi, ajinlar paydo bo'ladi va birinchi oq sochlar paydo bo'ladi. Tez orada bu alomatlar kuchayadi va odam qarish jarayonini kechiktirish va yoshlikni qaytarish uchun turli va ba'zan radikal usullarni izlaydi.

Sindrom kino yulduzlari, rassomlar va qo'shiqchilar orasida keng tarqalgan.

Shuningdek qarang
-----------------

* Gerontologiya

Manbalar
--------

1. ↑  **Xato: `|sarlavha=` andozasida parametr koʻrsatilmagan {{publikatsiya}}**.
**Oʻn ikki imom** — shialikdagi asosiy oqim — imomiylar (baʼzan "oʻn ikkichilar" — "isno ashʼariya" deb ataladi) oʻrtasida eʼtiqod qilinadigan imomlar sulolasi. Xalifa Ali bilan Fotimadan tarqalgan avlodlardan iborat. Ular paygʻambar avlodi deb eʼtirof etiladi. Imomiylar ularni islomning qonuniy rahnamolari deb tanib, xalifalar hokimiyatini gʻayriqonuniy deb hisoblaydi. Bular: 

* Ali ibn Abu Tolib;
* Hasan ibn Ali;
* Husayn ibn Ali;
* Zaynal Obidin Ali (713 yil);
* Muhammad al-Bokir (732 yil);
* Jaʼfar as-Sodiq (700—765);
* Muso al-Kozim (799 yil vaf.et.);
* Ali ar-Rizo (818 yil vaf.et.);
* Muhammad at-Taqiy (835 yil vaf.et.);
* Ali an-Naqiy (868 yil vaf.et.);
* Hasan al-Askariy (846—873);
* Muhammad alMahdiy (rivoyatlarga koʻra, 874—878 yillar orasida yoʻqolgan).

Imomlarning baʼzilarigina oʻldirilgan yoki zaharlangan, lekin shunga qaramay imomiylar ularning barchasini xalifalar tomonidan oʻldirilgan deb hisoblaydi, ularni jabrdiyda va din yoʻlida shahid boʻlganlar deb motam tutadi. 12 imom — Muhammad alMahdiyni "yashiringan" deb hisoblab, u zamona oxir boʻlganda yerga qaytib kelib adolat oʻrnatadi deb tasavvur qilish shialar orasida saqlangan (qarang Mahdiy, Mahdiylik). Imomlar va imomzodalar dafn etilgan maqbaralar hozir ham shialar uchun muqaddas ziyoratgoh hisoblanadi, hatto ular uchun haj oʻrnini bosadi. Bunday muqadsas joylar Najaf, Karbalo, Kozimayn (Iroq), Madina (Saudiya Arabistoni), Mashhad, Qum, Shoh Abdul Azim (Eron) shahrilarida joylashgan.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Boʻgʻin (maʼnolari).

**Boʻgʻin** — 1) (tilshunoslikda) soʻzning alohida talaffuz qilish mumkin boʻlgan kichik boʻlagi. Fransuz tilshunosi M. Gammon 1929-yilda Boʻgʻin nutq artikulyatsiyasidagi muskullarning kuchlanishiga asoslangan, degan fikrni ilgari surgan. Bunda nutq oqimidagi tovush tizimining izchil holatda kuchlanishi va boʻshashishi nazarda tutiladi, yaʼni nutq qismlari kuchlanish bilan boshlanadi va yuqori nuqtasidan kuchlanish bilan tugaydi. Shu takrorlanish boʻgʻinga ajralishdir. Bu oʻzbek tilshunosi Ayub Gʻulomovning Boʻgʻin nutqning bir nafas toʻlqinidagi qismidir, degan qarashiga ham moye keladi. "Boshlangʻich" soʻzi 3 Boʻgʻin li boʻlib, har biri kuchlanish bilan boshlanadi. Unlisi baland nuqtasi hisoblanib, undoshda kuchsizlanib tugaydi. Boʻgʻin kuchli boshlanishi va kuchli tugashi ham mumkin;

2) (poeziyada) eng kichik oʻlchov birligi. Hijo deb ham ataladi. Sheʼr tpuzilishida muhim ahamiyatga ega. Bunda har bir soʻz alohida emas, balki ular nutq butunligi, soʻzlarning oʻzaro fonetik munosabatida qaraladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Temir qapigʻ** (qad. turkiycha qapu — eshik), **Darvozai ohanin**, **Darbandi ohanin**, **Ohanin darvozasi** — Oʻrta Sharq mamlakatlari, xususan Movarounnahrdagi bir qancha shaharlarning mudofaa devorlaridagi temir darvoza, shuningdek, tor togʻ daralaridagi oʻtish yoʻlagi. Oʻzbekistonning jan. hududidagi Boysuntogʻ tizmasi gʻarbida joylashgan tor dara — qad. mashhur togʻ yoʻlagi ham Temir qapigʻ deyilgan. Uning nomi manbalarda turlicha yozilgan. Arabcha manbalarda Bob u l hadid, moʻgʻulchada Qahlagʻa, Xondamirning "Habib assiyar" asarida Tangi Chakchak, Muhammad Vafo Karminagiy "Tuhfai xoniy" asarida Buzgalaxona deb qayd etilgan va bu nom 19-asrning 2yarmida ham saqlangan. (qarang Buzgalaxona). Qadimda Temir qapigʻ 2 tarixiymadaniy oʻlka — Baqtriya va Sugʻdiyonani bogʻlab turgan. Arxeologik tadqiqotlar (1985, 1989—90) xulosalariga koʻra, Temir qapigʻ hududida, relyefga moslab, Shoʻrobsoy vodiysidan oʻtish mumkin boʻlgan joy bal. 2,7 m (qalinligi 6,5 qisman toshdan, bir qismi xom gʻishtdan, uz. 300 m chamasi mudofaa ahamiyatiga ega) devor bilan toʻsilgan. Uning baʼzi joylariga minoralar va bitta toʻrtburchak shaklidagi kichik qoʻrgʻon (Sherxoja qoʻrgʻoni, 80x50 m, hozir sakdanmagan) ham qurilgan edi. Qoʻrgʻon vaqt jihatdan taxminan mil. av. 4-asrga mansub, dastlabki devor esa, YunonBaktriya podshogʻligi davrlariga toʻgʻri keladi. Temir qapigʻ harbiy mudofaa maqsadidagi joy boʻlishi bilan birga, xalqaro savdo yoʻlidagi muhim bojxona vazifasini oʻtagan. Buyuk ipak yoʻlining bir tarmogʻi shu yerdan oʻtgan. Bu haqsa Rui Gonsales de Klavixo safarnomasida muhim maʼlumotlar keltirilgan. U shunday yozadi: "... Temir darvoza Temurbekning ixtiyorida va unga har yili katta daromad keltiradi, chunki kichik Hindistondan Samarqand podshoxligiga va undan shimolidagi yerlarga yoʻl olgan savdogarlar shu yerlardan oʻtadi..."Jizzax viloyatidagi Ilonoʻtti togʻ yoʻlagi ham Temir qapigʻ deb atalgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME

|  |  |
| --- | --- |
| Arxitektura | *Arxitektura haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Daewoo Leganza
Daewoo Statesman
"DEU" KORPORATSIYASI (DAEWOO Corporation(/ˈdaɪwuː/ *DY-woo*; Hangul: 대우, Hanja: 大宇, IPA: [tɛ.u]; ) — Janubiy Koreyaning yirik sanoat kompaniyalari guruhi, jahondagi eng yirik korporatsiyalardan biri. Asosan avtomobillar, shuningdek, qurilish, kemasozlik, ogʻir sanoat jihozlari, stanoksozlik, as-bobsozlik, telekommunikatsiya jihozlari, elektrotexnika, maishiy asbob-uskunalar ishlab chiqarish, savdo, moliyaviy xizmat koʻrsatish, telekommunikatsiya xizmati, mehmonxona biznesi vab. bilan shugʻullanadi. "DEU"ning toʻqimachilik mahsulotlari i. ch. va uni eksport qilish bilan shugullanadigan birinchi kompaniyasi — "Daewoo industrial Co.Ltd." 1967-yilda tashkil qilingan. 1975-yilda umumiy savdo kompaniyasi maqomini oldi. 1976—80 yillarda qurilish, moliyaviy xizmat, kemasozlik, ogir sanoat, avtomobilsozlik (1978-yildan), aloqa, elektronika va b. tarmoklarda faoliyat boshladi. 1982-yildan transmilliy korporatsiyaga aylandi. 1995-yilda chet ellarda 102 vakolatxonasi ochildi, unga qarashli 155 kompaniya ishladi. 1990—95 yillarda "DEU" oʻzining umumiy menejment rejasiga muvofiq yengil avtomobillari bilan Yevropa bo-zorida savdo qila boshladi. 1995-yilda korporatsiya dunyo boʻyicha 636 ming dona avtomobillarini sotdi. Shu davr mo-baynida "DEU" Polsha, Ruminiya, Chexiya, Oʻzbekistan, Vyetnam, Meksika va Lotin Amerikasi davlatlariga asosiy investitsiyalarini kiritdi.

1992-yilda Oʻzbekiston Respublikasi va "DEU" korporatsiyasi oʻrtasida "OʻzDEUavto" qoʻshma korxonasini tuzish boʻyicha bitim imzolandi va 1996-yil martga kelib zavod ishga tushiriddi (qarang Asaka avtomobil zavodi). Bundan tashqari "DEU" Oʻzbekistonda kommunikatsiya sohasida ham faoliyat yuritadi (mas, "DEU yunitel" uyali aloqa vositalari kompaniyasi). "DEU" Afrika, Osiyo, Sharqiy Yevropa, Lotin Amerikasi, Shim. Amerikadagi 85 dan ortiq mamlakatda 380 investitsiya loyihalarida katnashdi, jami savdo hajmi 72 mlrd. AQSH dollariga yetdi (1998). 1997—98 yillarda Jan.-Sharqiy Osiyo mamlakatlarida yuz bergan moliyaviy inqiroz "DEU"ni ham chetlab oʻtmadi. 2001-yilda avtomobilsozlik sohasida "DEU motor" aksiyalarining 35 foizini AQShning "Jeneral Motors" kompaniyasi sotib oldi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. ↑  and his life in exile.
2. ↑  Daewoo boss gets 10 years in jail - BBC NEWS
**Qizilmiya** — dukkakdoshlarga mansub koʻp yillik ildizpoyali begona oʻt. Poyasi sershox, dagʻal, boʻyi 40— 150 sm, tik oʻsadi. Barglari murakkab, toq patsimon, uzunchoq. Gullari binafsha rang , shoda toʻpgulga yigʻilgan. Mevasi choʻzinchoq dukkak. Aprel - iyunda gullab mevalaydi. Urugʻi va vegetativ usulda ildizpoyalaridan koʻpayadi. Ildiz sistemasi kuchli rivojlanadi, 3 m chuqurlikkacha kirib boradi. Ildizpoyalaridan yer usti novdalari hosil boʻladi, urugʻi qattiq qobiqli, 30—35° C haroratda koʻkaradi. Oʻrta Osiyoning hamma rayonlarida, jumladan, Toshkent, Fargʻona, Qashqadaryo viloyatlarida tarqalgan. Hamma chopiqtalab ekinlar, ayniqsa, beda va donli ekinlar orasida uchraydi, sugʻorish kanallari boʻylari, ariq yoqalari, bogʻ va uzumzorlarda oʻsadi. Kurash choralari: yerni haydashda ildiz qoldiqlarini yoʻqotish; nihollari paydo boʻlgach, ekin qator oralariga chuqur ishlov berish; don ekinlariga gerbitsidlar purkash.

Manbalar
--------

1. ↑  "Qizilmiya" *OʻzME*. Q-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Koʻk kapalak | *Biologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


Assalomu alaykum savol buni tomirini sotib oladiganlar bormi?
**Namdemun** (kor. 남대문?, 南大門? Buyuk Janubiy darvoza, rasmiy nomi Sunnemun kor. 숭례문?, 崇禮門?Ulugʻvor marosimlar darvozasi) ― 1398-yilda qurilgan Seulning eng qadimiy meʼmoriy yodgorliklaridan biri boʻlib, birinchi raqam ostida Koreya Respublikasining milliy merosi roʻyxatiga kiritilgan.

Tarix
-----

Namdemun darvozasining qurilishi 1395-yilda Joseon sulolasi davrida istehkomlar qurilishi doirasida boshlangan va 1398-yilda yakunlangan. Oʻsha paytda ular Namdemun nomini olganlar (kor. 남대)) (Buyuk Janubiy darvoza). Ushbu darvoza Seuldagi eng qadimgi yogʻoch bino hisoblanadi.

XX — asrning boshlarida Koreyaning yapon mustamlakachilari Seul transport infratuzilmasini rivojlantirish bahonasida shahar markazini oʻrab turgan qal’a devorlarining katta qismini buzib tashladilar va faqat Namdemun va Tondemun (Sharqiy darvoza) darvozalarini qoldirdilar. Koreya urushi paytida darvozalar zarar koʻrdi va 1961—1963-yillarda darvozani keng tiklash ishlari olib borildi. 1962-yil 20-dekabrda Namdemun darvozasiga 1-sonli Koreyaning milliy merosi maqomi berildi.

2005-yilda darvozani qayta qurish maysazorni yotqizish bilan boshlandi va 2006-yil 3-martdan boshlab mehmonlarga bepul kirish imkoniyati ochildi. Ushbu tiklash jarayonida ularni keyingi tiklashda foydalanish uchun 182 ta rasm tayyorlandi.

Namdemun darvozasining koʻrinishi MMORPG World of Warcraft — da kecha ELF poygasi poytaxti Darnass shahri darvozasining dizayni uchun asos boʻlib xizmat qildi

### 2008-yil yongʻin

 Yongan pavilyon
2008-yil 10-fevraldan 11-fevralgacha binoning yogʻoch qismida yongʻin chiqdi. 300 oʻt oʻchiruvchilar olovni 3 soatdan ortiq oʻchirishga urinib koʻrishdi, ammo yodgorlikning yogʻoch qismi butunlay yonib ketdi. Politsiya yongʻin sababi olovga olib kelishi mumkinligini aytdi.

2008-yil 12-fevralda keksa Koreyalik hibsga olindi, u mahalliy hokimiyat organlariga gʻazabi tufayli qurilishga oʻt qoʻyganini tan oldi, bu esa uni ishlab chiqaruvchidan pul kompensatsiyasini olish masalasini tushunishga yordam bermadi. Unga tegishli yer uchastkasi uchun olgan kompensatsiyasi unga yetarli emas edi. Kechqurun u darvozaning ikkinchi qavatiga kirib, u yetkazib bergan erituvchini toʻkdi va zajigalga bilan olov qoʻydi. Ilgari, oʻsha odam Seulning boshqa meʼmoriy yodgorligida — Chxangengun saroyida oʻt qoʻydi.

Darvoza 2013-yilda qayta tiklangan.

Manbalar
--------

1. ↑  In World of Warcraft, the city gate of Darnassus is based on this gate[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  Natsionalnoe sokroviщe Yujnoy Korei unichtojil 70-letniy starik
3. ↑  Cha, Frances. „South Korea's No. 1 national treasure reopens after five years". *CNN Travel* (9-may 2013-yil). Qaraldi: 27-may 2013-yil.

Havolalar
---------

* Namdaemun bozori: Janubiy Koreyaga xush kelibsiz!
**Galikarnas**dagi maqbara yoki Mavsol maqbarasi (qadimgi  yunoncha: linasῖon tῆs ἉLĻliῦ;  turkcha: Halikarnas Mozolesi) Halikarnas va Mavsoli maqbarasi (qadimgi yun. Ahamoniylar imperiyasidagi satrap va uning singlisi xotini Kariya Artemisia II. Inshoot yunon arxitektorlari Satiros va Prienelik Pifiy tomonidan loyihalashtirilgan.Uning baland koʻtarilgan qabr tuzilishi qoʻshni Likiya qabrlaridan olingan boʻlib, Mavsol eramizdan avvalgi 360-yillarda bosib olgan va Nereid yodgorligi kabi hududga qoʻshib olgan.[3]

Maqbaraning balandligi taxminan 45 m (148 fut) boʻlib, toʻrt tomoni har biri toʻrtta yunon haykaltaroshlaridan biri: Leoxares, Bryaxis, Scopas of Paros va Timotheus tomonidan yaratilgan haykaltaroshlik relyeflari bilan bezatilgan.[4] Maqbara shu qadar estetik gʻalaba hisoblanganki, Antipater Sidonlik uni qadimgi dunyoning yetti mo*jizasidan biri sifatida belgilagan. U 12-asrdan 15-asrgacha boʻlgan ketma-ket zilzilalar natijasida vayron boʻlgan, [5][6][7] vayron qilingan oltita mo*jizaning oxirgisi.

Maqbara soʻzi endi er usti qabr uchun umumiy maʼnoda qoʻllanila boshlandi.

Manbalar
--------

1. ↑  Gloag, John (1969) [1958]. Guide to Western Architecture (Revised ed.). The Hamlyn Publishing Group. p. 362.
Xandaq jangi paytida Amr Bin Al-Vud tasvirlangan rasmning tafsiloti
**Amr ibn Abd al-Vud** (arabcha: ) (yoki Amr ibn Abdu Vud yoki Amr ibn ʻAbdi l-Vidd al-Amriy) Quraysh qabilasining g'olibi boʻlib, mingdan ortiq askarga ega boʻlgan. U eng ko'p Xandaq jangidagi roli bilan mashhur bo'lib, u Ali ibn Abu Tolib tomonidan duelda o'ldirilgan.

Xandaq jangi
------------

Milodiy 627-yildagi Xandaq jangida Quraysh faxriylari boshi berk ko'chaga kirib qolishdi. Amr ibn Abd Vudd (jangda ming kishiga teng deb hisoblangan) va Ikrima ibn Abu Jahl boshchiligidagi bir guruh jangarilar xandaqdan oʻtishga urinib, Sala tepaligi yaqinidagi hududni kesib oʻtishga muvaffaq boʻlishdi. Amr musulmonlarni duelga chorladi. Ali o'z ixtiyori bilan borishni aytdi, lekin payg'ambar (Muhammadunga bunday qilmaslikni aytdi, chunki Amr 1000 kishiga teng kuchli ekanligi ma'lum edi. Lekin Ali turib olishda davom etganda, payg'ambar(Muhammad unga ruxsat berdi. Ali bu taklifni qabul qildi, lekin Amr yigit bilan jang qilishni istamadi. Shunga qaramay, duel boshlandi. Duel shiddatli kechgani uchun ikkala jangchi ham chang ostida adashib qolishdi. Ali Amrni maydonga keltirgach, siz rahbarlar sifatida ikki yo'ldan birini qabul qilishingiz kerak, biri musulmon bo'lish, ikkinchisi kurashda davom etish, dedi. Nihoyat, askarlar hal qiluvchi zarbalarni anglatuvchi qichqiriq(lar)ni eshitdilar, ammo ikkalasining qaysi biri muvaffaqiyatli bo'lgani noma'lum edi. Tuproq bulutidan kuzatuvchilarning quloqlariga hayqiriq keldi; Allohu Akbar, Alloh buyukdir. Dushman vahima va sarosimada chekinishga majbur bo'ldi. Garchi dushman to'qnashuv paytida atigi uch kishini yo'qotgan bo'lsalar ham, ular hech qanday muhim ishni bajara olmadilar.

Manba
-----

1. ↑  „Archived copy". 2006-yil 19-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2006-yil 20-fevral.
2. ↑  Tabqaar ibn-e-Sadd 1:412, Anwaar Mohammadiya minal mawahib Page 84.
3. ↑  Zafrulla Khan, *Muhammad, Seal of the Prophets*, pp. 177–179.
4. ↑  Watt, *Muhammad: Prophet and Statesman*, pp. 167–174.
Levi Boboxonov
**Levicha hofiz**, Boboxonov Levi (1873, Buxoro — 1926, Samarqand) — atoqli hofiz. Millati Buxoro yahudiylaridan. Hofizlik sanʼatini buxorolik Borux va Yuno Ismoilovlar, chorjoʻylik Hojixon Hofiz, keyinchalik Ota Jalol Nosirov kabi ustoz sanʼatkorlardan oʻrgangan. Maqom yoʻllarini tanbur va doira joʻrnavozligida oʻziga xos uslubda mahorat bilan ijro etgan. Diapazoni keng, tiniq va yoqimli ovozi bilan shinavandalarni maftun qilgan. Levicha hofiz 1890-yillardan boshlab Buxoro amiri saroyida xizmat qilgan. 1909—1911–yillarda Riganing mashhur "Pishushiy Amur" grammofon firmasi uning ijrosidagi Talqini Sabo, Nasri Ushshoq, Navroʻzi Sabo, Ushshoqi Qoʻqand, Ufari Moʻgʻulchai Segoh va boshqa asarlarni gramplastinkaga yozib olgan. 1921—1923-yillarda Levicha hofiz Buxoro Sharq musiqa maktabida dars bergan. 1923-yilda Samarqandga koʻchib kelib, badiiy havaskorlik toʻgaraklariga rahbarlik qilgan. Shogirdlaridan Sh. Sohibov, B. Zirkiyev, M. Tolmasov va boshqa tanilgan. Levicha hofizning ijro anʼanalarining davomchisi oʻgʻli Mushe Boboxonov (1910 — Buxoro —1983) — maqomchi-xonanda va sozanda (tanbur, doira). Oʻzbekiston xalq hofizi (1934). Buxoro musiqa bilim yurtida dars bergan (1931-yildan). Nevarasi Ari Boboxonov (1934, Buxoro) — sozanda (rubob, tanbur).

Adabiyot
--------

* Xaimov Ye. Levina Hofiz. Hayoti va ijodi haqida, T. 1975.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xonanda ovozi** – odamning ovoz aʼzolari yordamida musiqali tovushlarni hosil qilish qobiliyati. Musiqa uquvi rivoji natijasida bolalik davridan qaror topadi; olchtda, 13 yoshida yetilib, toʻliq hajmi (1,5 oktava)ga erishadi. Ugʻil bolalar Xonanda ovozi rastalik davridan keyin bir oktava pasayib yoʻgʻonlashadi, oʻzgaradi, baʼzan xonandalik xususiyatlari ham yoʻqoladi. Buni oldini olish maqsadida Italiyada 17— 18-asrlarda eng yaxshi Xonanda ovoziga ega oʻgʻil bolalar baʼzan bichilgan. Xonanda ovozi xususiyatlari uning jarangdorligi, shiradorligi, uzok, sadolanishi va kuchliligiga bogʻliq. Odatda, mashq qildirilmagan ovoz va professional Xonanda ovozi boʻladi. Har bir Xonanda ovozi tabiiy xususiyatlarga qarab, operakonsert, kamer, estrada yoki anʼanaviy mumtoz ashulalari ijrochiligiga muvofiqlashtirilib, tarbiyalanishi mumkin. Xonanda ovozi sadosining ravon, tekis yoki, aksincha, sikilib chiqishi ashulachilik usullariga ham boglik (Q Xonandalik uslubi). 

Xonanda ovozi diapazoni bir nechta registrga ajratiladi. Turli registrdagi tovushlar har xil tembr va yangroqlikka ega. Mas, erkaklar ovozining pastki diapazoni (koʻkrak registri) shirali va kuchli yangraydi, baland tovushlar registri esa jarangli va quruqroq sadolanadi. Ayollar ovozi esa pastki tovushlar (koʻkrak registri), markaziy (oʻrta balandlikdagi) va baland tovushlar registrlariga boʻlinadi. Professional Xonanda ovozi diapazoni 2 oktavaga ega boʻlishi, registrlar oʻrtasidagi tovushlar esa tekis sadolanishi kerak.

Xonanda ovozi yoʻgʻon-ingichkaligiga va shiradorligiga qarab Yevropa xonandaligida 6 turga boʻlinadi. Ayollar Xonanda ovozi – soprano, metssosoprano va kontralto, erkaklar Xonanda ovozi – tenor, bariton va bas. Erkak ovozlaridan nisbatan baland va ochiqroq yangraydiganlari lirik, yoʻgʻon va quyuqroq eshitiladigan ovozlar dramatik turlarga ajratiladi (mas, lirik tenor). Oʻzbek milliy xonandaligida tovushlar koʻlami keng, salobatli kuchga ega „nor ovoz", barcha pardalarda aniq eshitiladigan „jarangdor kuvrak ovoz", shuningdek, „tik ovoz", „pang ovoz", „xasta ishkami ovoz" kabi tushunchalar qoʻllaniladi.

Xonanda ovozi sadosi, koʻpincha, soʻz talaffuz etilishi bilan bogʻliq. Ijrosida badiiy matnni tinglovchilarga ravshan qilib yetkazishda, xususan, unli tovushlarni anik, aytish va Xonanda ovozini nutq intonatsiyasi unsurlari bilan uzviy boglay olish muhim ahamiyatga ega.

Ad.:Mamadaliyev F. Milliy musiqa ijrochiligi masalalari, T. 2001.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shumerlar**, shumeriylar — Janubiy Mesopotamiya (hozirgi Iroq)da yashagan qadimiy xalq. Oz sonli lingvistik va toponimik maʼlumotlarga koʻra, Sh. mamlakatning tub joy aholisi boʻlmagan. Ular bu hududga kamida mil. av. 4-ming yillikda kelishgan. Antropologik jihatdan yevropeoid boʻlishgan. S.P. Tolstovning fikricha, Sh. tili koʻp jihatdan Oltoy til guruhiga mansub turkiy tillarga oʻxshash boʻlgan (qarang Shumer shili).

SH. dastlab, Mesopotamiyaning katta qismini egallashgan. Mil. av. 3-ming yillikning 2-choragida (ehtimol undan avvalroq) Janubiy Mesopotamiyaning shim.ga joylashgan sharqiy somiylar — akkadlar tomonidan jan.roqqa siljiganlar. Mil. av. 2-ming yillikning 1-yarmida Sh. va sharqiy somiylar yagona — akkad xalqi boʻlib birlashganlar. shahrida boshqa dinlar qatori tangrichilik ham tarqalgan. Shumer tili Mesopotamiyada din va ilm-fan tili sifatida mil. av. 2—1-asrlargacha saqlanib qolgan. Sh. Mesopotamiyada eng qadimiy yozuv — mixxatning ijodkorlari hisoblanadi. shahrining madaniy merosi haqida q. BobilOssuriya madaniyati.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

Зал соат 8:00 дан 10:00 гача ойлигги обкелила бла
**Syu Yuxua**
**Syu Yuxua** (1976-yil 29-oktyabrda tugʻilgan) — xitoylik shaxmat boʻyicha grossmeyster va ayollar oʻrtasidagi sobiq jahon chempioni (2006-2008). U Xie Jun va Chju Chendan keyin Xitoyning ayollar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha uchinchi jahon chempioni boʻldi.

Biografiya
----------

2006-yil 25-martda Yuxua Rossiyaning Ekaterinburg shahrida boʻlib oʻtgan ayollar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatining nokautli turnirida rossiyalik IM Alisa Galliamovani 2½-½ finalda (toʻrtning eng yaxshisi) magʻlub etdi. Nokaut musobaqasida sobiq jahon chempioni Chju Chen va amaldagi jahon chempioni Antoaneta Stefanova bilan 64 nafar ishtirokchi qatnashdi.

U 2008-yilda keyingi chempionatda jahon chempionligini yoʻqotdi, bu ham ikkinchi raundda nokautga uchragan 64 oʻyinchi ishtirokidagi nokaut turniri edi. U 2009-2011-yillardagi FIDE ayollar Gran-prisida Gran-pri turnirlaridan birida gʻolib chiqdi, ammo umumiy hisobda yettinchi oʻrinni egalladi.

2011-yilda Yuxua Xitoy shaxmat ligasida (CCL) Chjejiang shaxmat klubida oʻynagan.  2021-yildan boshlab u 2011-yildan beri FIDE reytingida o‘ynamagan

Yutuqlar
--------

Asosiy muvaffaqiyatlar va unvonlarga quyidagilar kiradi:

* Zonal turnir gʻolibi (1993, 2001)
* O‘smir qizlar o‘rtasida Osiyo chempioni (1996)
* Ayollar oʻrtasida Osiyo chempioni (1998)
* Ayollar oʻrtasidagi Jahon kubogi gʻolibi (2000, 2002)
* 2000, 2002 va 2004 yillardagi shaxmat olimpiadalari gʻolibi
* Ayollar oʻrtasidagi jahon chempioni (2006-2008)

Taʼlim
------

U huquqshunoslik fakulteti bitiruvchisi. 

Taʼlim darajalariga quyidagilar kiradi:

* Adabiyot magistri, Xitoy tilshunosligi, Pekin universiteti, 2011-yil
* Huquq bakalavri, huquqshunoslik, Pekin universiteti, 2004-yil

Manbalar
--------

1. ↑  „Xu Yuhua is the eleventh Women's World Champion".  chessbase.com (2006-yil 25-mart). Qaraldi: 2011-yil 14-avgust.
2. ↑  „Archived copy". 2011-yil 28-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 28-oktyabr.
3. ↑  Xu, Yuhua rating card, FIDE
4. 1 2  „Asian Women's Chess Championship 1998".  OoCities. Qaraldi: 2015-yil 9-noyabr.
5. ↑  Peopleʼs Daily Online — Three Chinese chess players qualified for menʼs World Cup

Havolalar
---------

* Rasmiy blog
* Syu Yuxua ChessBase bilan suhbat. 2008 yil 27 iyul. 2015-yil 7-noyabrda olindi
Fayl:Aleisandr Blok.jpg
**Aleksandr Aleksandrovich Blok** [1880. 16 (28). 11, Peterburg 1921. 7.8, Petrograd] — rus shoiri. Peterburg universitetini tamomlagan (1906). "Zolotoye runo" jurnali (1907—08) va Jahon adabiyoti nashriyotida (1918 yildan) ishlagan, Butun Rossiya shoirlar uyushmasi Petrograd boʻlimini boshqargan (1920 yildan). Ilktoʻplami — "Goʻzal Bonu haqida sheʼrlar" (1904) rafiqasi Lyubov Dmitriyevna (kimyogar D. Mendeleyevnij qizi)ga bagʻishlangan. Dastlab B. simvolist shoir sifatida tanilgan. 1905 yil inqilobiy oʻzgarishlar taʼsirida simvolizmdan voz kechib, ijtimoiy mavzuda "Shahar" (190408), "Vatan" (190716), "Dahshatli olam" (190816), "Qasos" (190713) turkum sheʼrlari va "Tomoshaxona" (1906), "Atirgul vaxoch" (191213) kabi dramalar yozgan. B. 1917 yilgi Oktyabr toʻntarishini shodxurramlik bilan kutib olmagan boʻlsada, ammo u bolsheviklarning ashaddiy muxoliflari (I.A. Bunin, N. Gumilyov, Z. Gippius, A. Kuprin, M. Svetayeva kabi) safida ham boʻlmagan. Bolsheviklar hokimiyatni qoʻlga olgandan soʻng 5 oy davomida B. "Oʻn ikki" dostonini, "Ziyolilar va inqilob" maqolasini yozib, Oktyabr voqealari va Rossiya takdiri haqida ijodiy mushohada yuritishga harakat qildi. Har ikki acap ziyolilar oʻrtasida qizgʻin bahsga sabab boʻldi. Shu hodisa B. ijodida chuqur inqiroz va turgʻunlikni yuzaga keltirdi. B. 1918 yilning mart oyidan soʻng to umrining oxirigacha (1921) hech qanday yangi asar yozmaydi, faqat "Qasos" poemasini nihoyasiga yetkazish bilan mashgʻul boʻladi.

"Oʻn ikki" poemasi (A. Muxtor), koʻplab sheʼrlari (E. Vohidov, M. Ikrom, O. Muxtor va boshqalar) oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

Manbalar
--------

* Sheʼrlar, T. 1967; Stixotvoreniya, poemi, T. 1986; Sochineniya v dvux tomax, M. 1990.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Kathryn Michele Markgraf** (qizlik familyasi: ***Sobrero***; 1976-yil 23-avgustda tugʻilgan) — Qoʻshma Shtatlar ayollar milliy futbol jamoasining bosh menejeri va isteʼfodagi amerikalik professional futbol himoyachisi. U ilgari WPSda Chikago Red Stars, WUSAdagi Boston Breakers va AQSh ayollar milliy futbol jamoasida oʻynagan. U uch karra Olimpiada sovrindori (2000, kumush; 2004, oltin; 2008, oltin, jamoa sardori) va uchta FIFA ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida (1999, oltin; 2003, bronza; 2007, bronza) oʻynagan. U oʻzining 12 yillik faoliyati davomida Amerika Qoʻshma Shtatlari Ayollar terma jamoasidagi 201 oʻyinining 97 foizida qatnashgan. U oʻz faoliyatini oʻrta maktab chempionati, shtat klub chempionati, NCAA I divizion chempionati, Olimpiya oltin medallari va FIFA Jahon kubogi chempionati bilan yakunladi.

Yoshligi
--------

Markgraf Michigan shtatining Bloomfield Hills shahrida tugʻilgan va Detroit Country Day maktabida oʻqigan. Detroyt Country Dayda u 1991-yilda 16 gol urib, 26 golga assistentlik qilib, futbol jamoasini shtat chempioniga olib chiqishga yordam berdi. U shuningdek, uch marta Butun Liga jamoasini tashkil etgan voleybolchi boʻlgan va III divizion darajasida ishga olingan. Futbolda u bir marta NSCAA Butun Amerika jamoasini tashkil qildi va oʻynagan barcha uch mavsumda Butun shtat jamoasiga saylandi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Uning Keegan ismli oʻgʻli bor. 2008yildan boshlab Markgraf eri va bolalari bilan Miluoki hududid-a yashagan. U Voyaga etmaganlar huquqi markazi kengashida ishlagan va Notre Dame Monogram Club Direktorlar Kengashi aʼzosi, shuningdek, Milwaukee College Prep (MCP; charter school), kam xizmat koʻrsatuvchi Miluoki talabalaridan foyda koʻradigan mablagʻ toʻplash uchun hammualliflik qilgan. U Milwaukee America-Scores uchun hayot koʻnikmalari dasturlarini yaratgan va turli xayriya tashkilotlari uchun futbol klinikalarini boshqaradi. 2015-yilda u Viskonsin-Miluoki universitetida kinesiologiya boʻyicha magistr darajasini oldi va tadqiqoti Amaliy sport psixologiyasi assotsiatsiyasida taqdim etish uchun tanlandi. U konsultatsiya boʻyicha magistrlik darajasini tugatmoqda.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Kathryn Markgraf". *United States Olympic & Paralympic Committee*. Qaraldi: 2021-yil 22-dekabr.
2. ↑  „Women's Professional Soccer – Chicago Red Stars". 2010-yil 12-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 23-may.
3. ↑  Kate Markgraf — U.S. Soccer.
4. ↑  Buckheit: The real soccer moms — ESPN Page
5. ↑  Dure, Beau. „Wambach goes full circle as women's league stocks rosters". *USA Today* (2008-yil 16-sentyabr).
**Al-Mazruah** (arabcha: ) — Qatarning Umm Salal yerida joylashgan qishloq. Umm Salal Alining janubida va Bu Fassilaning g'arbiy qismida joylashgan.

Etimologiyasi
-------------

"Mazruah" soʻzi arabcha "ekin" degan maʼnoni anglatadi. Katta depressiya yonida joylashganligi sababli, yomg'ir suvi bu yerda to'planadi va natijada turli xil butalar va daraxtlar o'sib chiqqadi. Shuning ortidan qishloqqa shu nom berilgan.

Tarixi
------

JG Lorimer 1908-yilda o'zining *Gazetteer of the Persian Gulf, Oman and Central Arabia* gazetasida Al-Mazruani tilga olib, "Doʻhadan 14 milya shimoli-g'arbda va sharqiy qirg'oqdan 10 milya uzoqlikda" joylashganligini ta'kidlagan. Shuningdek, gazetada "bu yerda chuqurligi 7 metr bo'lgan tosh quduq bor, u yaxshi suv beradi. Daraxtlar bor, lekin nomidan qat'iy nazar, etishtirish kerak emas", deb yoziladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Tuman Area Map".  Ministry of Development Planning and Statistics. Qaraldi: 12-mart 2019-yil.
2. 1 2  „District map".  The Centre for Geographic Information Systems of Qatar. 24-noyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-may 2018-yil.
3. ↑  „'Gazetteer of the Persian Gulf. Vol. II. Geographical and Statistical. J G Lorimer. 1908' [1524 (1639/2084)"].  Qatar Digital Library. Qaraldi: 6-iyul 2018-yil.
**Ashley Martin** (taxminan 1981-yilda tugʻilgan)—NCAA I divizioni amerika futboli oʻyinida oʻynagan va gol urgan birinchi ayol boʻlgan va har qanday kollej futbol oʻyinida ochko toʻplagan birinchi ayol boʻlgan amerikalik sportchi. U bu muvaffaqiyatni 2001-yil 30-avgustda Jeksonvill shtat universiteti Gamecocks uchun toʻp suruvchi sifatida amalga oshirdi va u yerda ham ayollar futbol jamoasida oʻynadi. Martin I-AA divizionida (hozirgi futbol chempionati boʻlimi deb nomlanadi) oʻynagan. Kollejdagi futbol oʻyinida gol urgan yagona ayol oʻyinchi 1997-yilda Milliy Kollejlararo Atletika Assotsiatsiyasi (NAIA) maktabi boʻlgan Willamette universitetida gol urgan Liz Heaston edi.

Hayoti
------

Martin ilgari Jorjiya shtati Sharpsburg shahridagi Sharqiy Koveta oʻrta maktabi futbol jamoasida o'ynagan. U oʻrta maktabida malikasi sifatida saylangan va futbol formasini kiygan holda tojni qabul qilgan. Oʻrta maktabdan soʻng u Jeksonvill shtat universitetiga oʻqishga kirdi va u yerda Jeksonvill shtati Gamecocks ayollar futbol jamoasida oʻynadi.

2001-yilda u Jeksonvill shtati futbol jamoasiga zaxira oʻyinchisi sifatida qoʻshildi. U 2001-yil 30-avgustda Kumberlend universitetiga qarshi o‘yinning birinchi choragida qo‘shimcha ochko tepganida o‘ynagan va ochko to‘plagan birinchi ayol bo‘ldi. U oʻyinda yana ikkita muvaffaqiyatli qoʻshimcha ochko urinishlarini amalga oshirdi, natijada 72-10 Jeksonvill shtati gʻalaba qozondi.

2003-yil holatiga koʻra, Martin kollej futbolida ochko toʻplagan uchta ayol oʻyinchidan biri edi. Liz Heaston avvalroq 1997-yil 18-oktyabrda Linfild kollejiga qarshi oʻyinda NAIA Willamette universiteti uchun ikkita qoʻshimcha ochko olgan edi. Keyinchalik Katie Hnida 2003-yil 30-avgustda Nyu-Meksiko universiteti uchun ikki ochko toʻpladi va kollej futbolining eng yuqori darajasi boʻlgan NCAA Division IA (hozirgi Football Bowl Subdivision deb nomlanuvchi) futbol oʻyinida oʻynagan va gol urgan birinchi ayol boʻldi

Manbalar
--------

1. ↑  Reaves, Jay. „Female kicker 3-for-3 in Division I football debut". *CBC sports* (2001-yil 31-avgust).
2. ↑  ESPN.com: NCF — Martin breaks gender barrier in Division I football
***Whatʼs Going On*** — amerikalik afsonaviy qoʻshiqchi, qoʻshiq muallifi va prodyuseri Marvin Gayening oʻn birinchi studiyaviy albomi. U 1971-yil 21-mayda Motown Records sho‘ba korxonasi Tamla tomonidan chiqarilgan. 1970-1971 -yillar orasida Hitsville USA, Golden World va United Sound Studios-da Detroytdagi va Gʻarbiy Gollivuddagi The Sound Factory -da (Kaliforniya shtati) sessiyalarda yozilgan bu Gayening birinchi albomi boʻlib, uni prodyuser sifatida eʼtirof etgan.

*Whatʼs Going On* - Qoʻshiqlar matnidagi soʻzlar nafrat, azob-uqubat va adolatsizlikka guvoh boʻlish uchun oʻz vataniga qaytgan Vetnam faxriysi nuqtai nazaridan aytiladi. Gayening introspektiv qoʻshiqlari giyohvand moddalarni suiisteʼmol qilish, qashshoqlik va Vetnam urushi mavzularini oʻrganadi. U, shuningdek, atrof- muhit muammolari ustidan jamoatchilik noroziligi paydo boʻlishidan oldin xabardorlikni oshirishga hissa qoʻshgan (Mercy Mercy Me).

  

Albom darhol tijorat va tanqidiy muvaffaqiyatga erishdi va musiqa tarixchilari tomonidan 1970-yillarning ruhining klassikasi sifatida koʻrib chiqildi. Tanqidchilar, musiqachilar va keng jamoatchilik oʻrtasida oʻtkazilgan koʻplab soʻrovnomalar shuni koʻrsatdiki, *Whatʼs Going On* barcha davrlarning eng buyuk albomlaridan biri va mashhur musiqaning muhim yozuvlaridan biri hisoblanadi. 1985- yilda ingliz musiqa haftaligi mualliflari *NME* uni barcha davrlarning eng yaxshi albomi deb tan olishdi. 2020 -yilda u *Rolling Stone jurnalining* barcha davrlarning 500 ta eng zoʻr albomi roʻyxatida birinchi oʻrinni egalladi. 

1. ↑  „Marvin Gaye *What's Going On*".  Acclaimed Music. 2008-yil 22-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2008-yil 23-avgust.

Manbalar
--------
**Ponsod**, ponsad, ponsadboshi (fors, ponsad — besh yuz) — Oʻzbek xonliklarida qoʻllanilgan harbiy unvon. Baʼzan "dastaboshi" ("otryad boshligʻi") deb ham yuritilgan. P. 500 kishidan iborat harbiy qismga boshchilik qilgan. P. odatda, xon yoki bek tomonidan tayinlanib, baʼzi soliqlardan (mas, oʻziga tegishli mulkdan olinadigan) qisman yoki butunlay ozod qilingan hamda unga qar yili ikki marta maʼlum miqdorda gʻalla, pul va sarpolar berilgan. Qoʻqon xonligidagi harbiy unvonlar orasida ponsad-boshi mingboshidan keyingi yuqori unvon sanalgan. Turkistonda sovet reji-miga qarshi kurash olib borgan guruhlarning rahbarlari ham P. deyilgan. (mas, Toʻxtasin P.).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Navo (maʼnolari).

**Navo** (fors. — kuy, ohang) — Oʻn ikki maqom tizimi hamda Shashmaqom tarkibidagi uchinchi maqom. Shashmaqomdagi N.ning cholgʻu qismlari Tasnifi N. Tarjei N. Garduni N. Nagʻmai Orazi N. Muhammasi N. Muhammasi Bayot, Muhammasi Husayniy, Saqili N. deb ataladi. Ular muayyan kuy mavzulari va doira usullari negizida yaratilgan. N.ning ashula boʻlimi 2 guruh shoʻʼbalarga boʻlinadi. Birinchi — Saraxbori N. (2 taronasi bilan), Talqini Bayot (taronasi bilan), Nasri Bayot (2 taronasi bilan), Orazi N. (3 taronasi bilan), Husayniy N. deb nomlanuvchi shoʻʼbalar hamda Ufari Bayot (Suporishi bilan) qismlaridan tashkil topadi. Ular navbatma-n-vbat turkum tarzida turli doira usullarida aytiladi. Ikkinchi guruh shoʻʼbalar — Savti N. Moʻgʻulchai N. va Mustazodi N. deb yuritiladi. Ularning har biri Talqincha, Qashqarcha, Soqiynoma va Ufar kabi shoxobchalardan tuzilgan. N. shoʻʼbalar shakli ancha murakkab boʻlib, daromad, miyonxat, dunasr, avj va tushirim tuzilmalaridan tashkil topadi. N.ning shoʻʼbalarida, asosan, Oraz va Bayet namudlaridan avj sifatida foydalanilgan. 

N. maqomining koʻp ashula (mayo, Bayot shoʻʼbalari asosida yaratilgan Bayot — 1, 2, 3, 4, 5) va cholgʻu (surnay, tanbur, dutor) yoʻllari mavjud. R. Glier, T. Sodiqov ("Layli va Majnun" operasi), A. Kozlovskiy ("Ulugʻbek" operasi va boshqalar), M. Burhonov ("Alisher Navoiyga qasida"), M. Ashrafiy ("Dilorom" operasi), M. Mahmudov ("Navo" simfoniyasi) va boshqa kompozitorlar N. yoʻllaridan unumli foydalanishgan. N. atamasi va shu nomli mumtoz musiqa asarlari tojik, turkman, uygʻur, eron, ozarbayjon, arab, turk xalqlari musiqa merosida keng oʻrin olgan.

Ravshan Yunusov

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ksilema** (ksilo...) — quruqlikda oʻsadigan oʻsimliklarning suv va mineral tuzlarni ildizdan yuqoriga oʻsimlik boʻylab oʻtkazuvchi toʻqimasi.K. tutash qalqalar yoki oʻtkazuvchi naycha tolalari bogʻlami holida joylashadi, K. asl oʻtkazuvchi (traxeidlar va traxeyalar, yaʼni naychalar) va mexaniq (libroform) hujayralardan hamda yogʻoch va nursimon parenximadan iborat. K. hamma hujayralarining devori yogʻochlanadi. Asl K. qirqquloqsimonlar, ochiq urugʻlilar va gulli oʻsimliklarga xos. Koʻp yillik poya va ildizlar K.si koʻpincha, yogʻoch deb ataladi. Birlamchi K. prokambiydan, ikkilamchi K. esa kambiydan hosil boʻladi

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Doira.

Doirachi.1865-1872-yillarda olingan bu suratda oʻrta osiyolik doirachi aftini burishtirib kuy chalayotgani tasvirlangan.

**Doira** (*childirma*, *chirmanda*, *doyra*, *daff*, *dapp*) — oʻzbek, tojik, uygʻur va boshqa sharq xalqlarining cholgʻu asbobi. Doira zarb bilan urib chalinadi. Gardishi oʻrik, yongʻoq yogʻochidan yasaladi. Gardishi ustidan tashqari tomondan teri bilan qoplanadi. Gardishning ich tomoniga tamburinnikiga oʻxshash xalqachalar osiladi.
Doira - zarbli cholgʻu asboblar guruhiga kiradi.

Tarixi
------

Doira qadimiy musiqa cholgʻularidan hisoblanadi. Markaziy Osiyo (Niso shahri, eramizdan avvalgi 2-asr)da topilgan terrakota yodgorliklarida doirachi ayollar tasvirlangan. Doira va unga yaqin urma musiqa cholgʻulari tojik, arman, ozar, uygʻurlarda *dap*, *dapp*, *daff*, *def* deb nomlanadi.

20-asrda oʻzbek doira ijrochilik anʼanalarini Usta Olim Komilov, T. Inogʻomov, D. Sottixoʻjayev, Rahim Isoxoʻjayev, F. Azimov, Qahramon Dadayev, O. Kamolxoʻjayev, aka-uka Islomovlar, M. Oripov, R. Otaboyev, T. Sayfiddinov, R. Samadov va boshqalar mukammallashtirgan.

Tuzilishi
---------

Doiraning asosiy qismi (gardishi) tok zangi, soʻnggi yillarda zarang, akatsiya, loʻlilarda tol daraxtlaridan ishlanadi. Gardishning tashqi tomoniga buzoq, toy yoki echkining oshlangan terisi qoplanadi. Ichki tomoniga esa tamburinnikiga oʻxshash maʼdandan ishlangan halqachalar osiladi. Doiraning halqasiz turlari ham mavjud.

Gardish diametri 400—510 mm ni tashkil etadi. Doirada tovush ikki qoʻl barmoqlari yordamida hosil qilinadi. Undan yakka ijroda hamda turli xil milliy cholgʻu ansambllarida joʻrnavoz cholgʻu sifatida foydalaniladi.

Chalish usuli
-------------

Doirani chalishda qoʻllaniladigan ritm birliklari (naqralar) haqida qadimiy manbalarda yozilgan. Doira usuli odatda ikki xil zarbdan iborat. Biri — *bak* (baka, bako, bakka, bakko). Bak doira gardishiga yaqin joyga urilganda chiqadigan tovushdir. Ikkinchi zarb — *bum*. Bumni chalish uchun barmoqlarni choʻzib doiraning oʻrtaroq qismiga uriladi.

Havolalar
---------

* Oʻzbekiston Mumtoz Musiqasi saytida doira haqida maʼlumot


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Siboiy**, Yusuf asSiboiy (1917.10.6 — Qohira — 1978) — arab yozuvchisi, MAP jamoat arbobi. Oliy harbiy maʼlumot olgan. Osiyo va Afrika xalqlari birdamligi tashkilotining (1958-yildan) hamda Osiyo va Afrika mamlakatlari yozuvchilari uyushmasi doimiy byurosining (1958-yildan) bosh kotibi. Misr yozuvchilar uyushmasini boshqargan va madaniyat vaziri boʻlgan (1973-yildan). Halqaro "Nilufar" jur. bosh muharriri. Asarlari 1947-yildan nashr etila boshlagan ("Sharpalar" hikoyalar toʻplami va "Azroilning noibi" romani). Hozirgi turmush mavzularidagi 50 ga yaqin kitob, jumladan, "Tarsakilar va boʻsalar" tanqidiy maqolalar toʻplami (1959), "Biz yolgʻiz emasmiz" (1959), "Hayot koʻz ochib yumguncha oʻtadi" (1973) romanlari muallifi. "Davrdan kuchli" pyesasi (1966) Asvon toʻgʻoni qurilishiga bagʻishlangan. S.ning bir qancha asarlari ekranlashtirilgan, xorijiy tillarga tarjima qilingan. JolioKyuri nomidagi Tinchlik medali (1960) hamda xalqaro "Nilufar" mukofoti (1974) bilan takdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tovushqator** — muayyan musiqa tizimidagi barcha tovushlarning tartiblashgan majmuasi (mas. lad tovushlarining izchil tuzilmasi, gamma). Turli musiqa uslublarida T. ahamiyati har xil boʻladi. Masalan, dodekafoniya uslubidagi asarlarda T.dan koʻra intervallar izchilligining mohiyati balanddir. Ogʻzaki anʼanadagi musiqa, jumladan, oʻzbek xalq va mumtoz musiqa ijodida T.larning bir nechta tarixiy — uslubiy koʻrinishlari ajratiladi. Mas. mavsum marosim qoʻshiqlariga xos tor (kvartakvinta) hajmdagi T.lar, xalq lirik va raqs qoʻshiqkuylarda asosiy oʻrin tutgan oktava diapazonidagi T.lar, maqom T.lari va boshqa Baʼzi (yigʻi, alla, qissaxonlik kabi, kompozitorlik ijodida esa — sonoristika, elektron musiqa va boshqa yoʻnalishidagi) musiqa shakllarida muayyan T. tizimi oʻrniga tovushlarning erkin munosabatlari asosiy oʻrin tutadi.

Adabiyot
--------

* Vaxromeyev V. Muzikaning elementlar nazariyasi, 2nashri (maxsus muharrir T. Gʻafurbekov), T. 1980.

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Valtorna | *Musiqa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Talqin** (arab. — tushuntirish, nasihat) — 1) oʻziga xos (3/8+3/4 yoki 9/8 takt oʻlchovidagi) doyra usuli (lang yoki oqsoq deb ham yuritiladi); 2) shu usul asosida yaratilgan kuy, ashula va maqom yoʻllari. T. yoʻlidagi ashulalar dastlab nasihatomuz, ibratli mazmundagi sheʼrlar bilan ijro etilgani uchun shunday nom olgan. T. Shashmaqom ashula boʻlimi tarkibida muayyan shoʻʼba boʻlib, Saraxbor va uning taronalaridan keyingi oʻrinni egallaydi. T.lar Iroqdan tashqari barcha maqomlarda mavjud: Buzruk maqomida Talqini Uz zol (Xorazm turkumida Talqini Buzruk), Rostda Talqini Ushshoq (Talqini Rost), Navoda Talqini Bayot (Talqini Navo), Dugoxda Talqini Chorgoh, Segohda Talqini Segoh deb nomlanadi. T.lar nasr shoʻʼbalari va undagi ufar qismlari bilan hamohang, mantiqan uzviy bogʻliq boʻlib, birbiridan asosan doira usullari bilan farqlanadi. Nomdosh namunalarning kuy tuzilishi, avjda namudlarning kelishi ham bir xil. T.lar salobatli va ulugʻvor yangraydi, chuqur lirikfalsafiy holatni ifodalaydi. Ularni mahorat bilan ijro etuvchi hofizlarni xalq orasida talqinchi, talqinxon deb atashgan. T. usulidagi hamda diniy mazmundagi sheʼrlarga oʻqiladigan (xonaqoiy) ashula yoʻllari mashhur boʻlgan; 3) badiiy asarlarning ijodkorona yondoshgan holda ijro etilishi. 

Ravshan Yunusov.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |