recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Zikrilla Akbarovich Umarov** (1936-yil 30-iyul, Toshkent, Oʻzbekiston SSR — 1992-yil 28-iyul, Toshkent, Oʻzbekiston) — oʻzbekistonlik olim, filologiya fanlari nomzodi, dotsent.

Biografiyasi
------------

Zikrilla Umarov 1936-yil 30-iyul Toshkent shahrida tugʻilgan. 1954-yilda Oʻrta Osiyo davlat universiteti Sharq fakultetining Eron boʻlimiga oʻqishga kiradi. 1960-yilda mazkur fakultetni fors tili va adabiyoti ixtisosligi boʻyicha tugatib, shu yerning oʻzida fors tili oʻqituvchisi vazifasida ishga qoldirildi. Zikrilla Umarov 1960-yildan umrining oxiriga qadar sharq fakultetining eron-afgʻon filologiyasi kafedrasida oʻqituvchi, 1967-yildan katta oʻqituvchi, 1971-yildan dotsent va 1977—1984-yillarda kafedra mudiri lavozimida faoliyat koʻrsatib kelgan. 1961—1962-yillar va 1968—1970-yillarda Afgʻonistonda dariy tilidan tarjimon boʻlib ishlaydi. 1967-yilda Toshkent davlat universitetida „Grammatika starouzbekskogo yazika „Mabani ul-lugat" Mirzi Mexdixana" mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini yoqlaudi. 1984-yilda SSSR Ichki ishlar vazirligiga qarashli Toshkent Oliy militsiya maktabining maxsus fakultetiga oʻz ixtisosligi boʻyicha ishga oʻtkaziladi va bu yerda 1988-yilga qadar dotsent va oʻquv guruhining rahbari vazifasida xizmat qiladi. 1988-yilda yana oʻzi ishlagan sharq fakultetiga qaytib, eron-afgʻon boʻlimida dariy tilidan dars berib keldi. Olim 1992-yil 28-iyulda vafot etgan.

Ilmiy faoliyati
---------------

„Forscha-oʻzbekcha oʻquv lugʻati" va „Dariy va oʻzbek tillarining solishtirma-qiyosiy grammatikasi" oʻquv qoʻllanmasining mualliflaridan biri. Mirzo Mehdixonning „Maboni ul-lugʻat" asari olim tomonidan forsiydan oʻzbek tiliga oʻgirilgan. Asar eski oʻzbek tilining fonetik va grammatik xususiyatlari hamda turkiy tillar haqidagi fors grammatika fani tarixini oʻrganishda katta ahamiyatga ega.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 2-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2023 — 383 bet.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Motamsaro ona haykali** – Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. 1983-yilda qurilgan. Bino Xorazm viloyati Xiva shahrining Mustaqillik koʻchasida joylashgan. Bino davlat mulki hisoblanib, Xorazm viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida boshqariladi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2014-yil 5-dekabrdagi 335-sonli "Tarixiy, baadiy yoki oʻzga madaniy qimmatligi tufayli garov va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obyektlar roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisidagi qaroriga muvofiq Motamsaro ona haykali garov va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obyektlar sirasiga kiritildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Tarixiy, baadiy yoki oʻzga madaniy qimmatligi tufayli garov va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obyektlar roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 5-dekabrdagi 335-sonli qarori". 2014-yil 5-dekabrda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2023-yil 19-oktabr.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
***Munxauzen*** — qisqa muddatli ovozsiz qoʻrqinchli amerika filmi. 2014-yilda Ari Aster tomonidan yozilgan. Filmda Liam Aiken kollejga borish arafasida turgan bolakay rolida, Bonni Bedelia esa uning onasi rolini ijro etadi.

Bu film Munxauzen sindromi nomini oldi. Ya'ni "Tarbiyachining o'z qaramog'idagi bolalarda jismoniy, psixologik, xulq-atvor yoki ruhiy salomatlik muammolarini keltirib chiqaradigan xatti-harakatlari."

Syujet
------

O‘g‘il o‘zining kelajagini uydan uzoqda tasavvur qiladi. Shuning uchun, bola kollej uchun narsalarini yig'ayotgan edi. Ayol o‘zini bola kollejga ketayotganda mashinasi ortidan yugurayotganini tasavvur qiladi. Uning tasavvurida bola kollej talabasi va debat jamoasining chempioniga aylanadi va u yerda bir qiz bilan tanishadi. O'qishni tugatgach, bola qizga turmush qurishni taklif qiladi. Va yana ona o'g'lini yoshligida bog'da superqahramon qiyofasidagi o'yinchog'ini qidirayotganini sog'inayotganini hayol qiladi. Keyin o'g'li qutilarini yig'ishtirayotganda film yana hozirgi kunga qaytadi.

Ona o'g'li uyni erta tark etmasligi uchun ovqatiga iste'mol qilingandan keyin o'zini yomon his qiluvchi zahar solib qo'yadi. Shifokor kasal bolani tekshirish uchun keladi, lekin nima bo'lganini aniqlay olmaydi. Ona o'g'lining sho'rvasiga "Yana o'zini yaxshi his etuvchi dori" qo'shib, uni davolamoqchi bo'ladi, lekin o'g'li uni iste'mol qila olmaydi. Shifokor yana tashrif buyurganida o'g'lining ahvoli yomonlashadi. Onasi yig'layotganda bolaning tanasi dahshatli spazmlarga duchor bo'ladi va bola to'satdan yerga qulab tushadi.

Film bolaning dafn marosimi va hozir qurib qolgan ona bog‘idagi superqahramon qiyofasi tasviri bilan yakunlanadi.

Rollarda
--------

* Bonni Bedelia - Ona
* Liam Aiken - Bola
* Reychel Brosnahan - Qiz
* Richard Riehle - Doktor
* Devid Purdham - Ota

Chiqarilgan sanasi
------------------

Film 2013-yil 23-sentyabrda  Fantastic Festda tugallanmagan premyerasi boʻlib o'tdi. 2014-yil 27-iyun kuni Amerika kino institutida cheklangan namoyishda chiqarildi. Keyin u 2015-yil 21-fevralda Vice Shorts tomonidan global miqyosda ommaga namoyish etildi

Davomiyligi - 16 daqiqa

Manbalar
--------

1. ↑  "LA PREMIERE FACEBOOK EVENT". *American Film Institute*. Retrieved 13 January 2023.
2. ↑  „Munchausen - Fantastic Fest". *Fantastic Fest*. 14-iyun 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-sentyabr 2023-yil.
3. ↑  „Munchausen LA Premiere" (en). *www.facebook.com*. Qaraldi: 13-yanvar 2023-yil.
4. ↑  *VICE.* „The Trouble With Mom - 'Munchausen' - VICE Shorts" (21-fevral 2015-yil).
**S.A Muromtsev** **haykali** — rossiyalik huquqshunos, siyosatchi, Rossiya imperiyasining Birinchi Davlat Dumasi raisi Sergey Andreyevich Muromtsevning Orel shahridagi byusti.

Tavsifi
-------

Sergey Andreevich Muromsev (1850—1910) — siyosatchi, Konstitutsiyaviy-demokratik partiya rahbari, Moskva universiteti professori, Birinchi Davlat Dumasi raisi (1906). Uning bolalik va yoshlik yillari Novosilskiy tumani, Lazavka qishlogʻida (hozirgi Oryol viloyati, Novoderevenkovskiy tumani) oʻtgan. 2010-yilda S.A. Muromsev tavalludining 160-yilligini va vafotidan keyingi 100-yilligini nishonladi. Xalq deputatlari Oryol viloyat Kengashi tashabbusi bilan S.A. Muromsevning xotirasini abadiylashtirish qarori qabul qilindi. 2010-yil 21-oktabrda yodgorlikning tantanali ochilishi boʻlib oʻtdi. S.A. Muromtsevning byusti Oryol markazida, shaharning markaziy maydonida, viloyat maʼmuriyati binosi yonida joylashgan. Maʼmuriyat binosining qarama-qarshi tomoniga Oryol erkaklar gimnaziyasini tugatgan P.A. Stolipinga haykal oʻrnatish haqida soʻz borgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Бюст С. А. Муромцева в Орле". *Путеводитель для путешественников*. 12-sentabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-dekabr 2020-yil.
2. ↑  *Михайлов Б.* „Первый спикер первого российского парламента". *газета Вечерний Орёл*. Qaraldi: 29-dekabr 2020-yil.

Havolalar
---------

* „Достопримечательности Орла".. Qaraldi: 29-dekabr 2020-yil.



* „Памятник Великому князю Михаилу Александровичу Романову".. Qaraldi: 29-dekabr 2020-yil.
**S. M. Kirov** **yodgorligi** — Sankt-Peterburgdagi haykaltaroshlik yodgorligi, 1950-yilda tashkil etilgan. Gazprom Arena oldida Krestovskiy orolida joylashgan. Haykaltarosh V. B. Pinchuk va meʼmor L. M. Xidekel tomonidan ishlab chiqilgan. Yodgorlik Sovet davlati va partiya rahbari S. M. Kirovga bagʻishlangan. Yodgorlik mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan madaniy meros obʼyekti maqomiga ega.

Tarixi
------

1934-yil 1-dekabrda Bolsheviklar Butunittifoq Kommunistik partiyasi Leningrad viloyat qoʻmitasining birinchi kotibi S. M. Kirov Leningradda oʻldirildi. Koʻp oʻtmay, Krasniy Putilovets zavodi Kirov nomini oldi va uning hududida ishchilar bilan doʻstligini aks ettiruvchi Kirovga haykal oʻrnatishga qaror qilindi. Haykaltarosh V. B. Pinchuk va meʼmor O. K. Arshakuniy tomonidan loyihalashtirilgan yodgorlik 1939-yil 6-dekabrda ochilgan.

Ulug 'Vatan urushidan keyin Krestovskiy orolida katta stadion paydo boʻldi, uning tashabbuskori S. M. Kirov edi. Ushbu stadion Kirov nomi bilan atalgan. Stadionga olib boruvchi xiyobon oxirida haykal oʻrnatishga qaror qilingan. Ular Kirov zavodidan V. B. Pinchuk yasagan yodgorlikning nusxasiga aylandi. Meʼmorchilik qismini L. M. Xidekel yasagan. Kirov haykalining tantanali ochilishi 1950-yil 30-iyulda stadion bilan bir vaqtda boʻlib oʻtgan.

2000-yillarda, eski stadion oʻrnida yangi „Gazprom Arena" qurilishi munosabati bilan, yodgorlikni demontaj qilish rejalari bor edi, lekin ular amalga oshirilmadi.

Tavsifi
-------

S. M. Kirov butun gavdasi bilan tasodifiy suhbat chogʻidagi holati tasvirlangan. Chap qoʻli bilan u energiyaga toʻla holda imo-ishora qilgan holatda tasvrilangan. Oddiy kiyim kiygan holatda: harbiylashtirilgan forma, palto va qalpoqda tasvirlangan. Haykal kulrang sayqallangan granit bloklari bilan qoplangan baland toʻrtburchak postamentda oʻrnatilgan. Poydevorning old tomonida bronza harflar bilan bezatilgan" *S. M. Kirov*" yozuvi mavjud. Haykalning balandligi 3,85 m, postamentining balandligi 4,65 m.

Mualliflar yodgorlikni Primorskiy Gʻalaba bogʻi atrofidagi landshaftga yaxshi moslashtira oldilar. U stadionga olib boruvchi xiyobonni oxirgi nuqtasi hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Закон Санкт-Петербурга № 174-27 от 05.07.1999". 13-oktyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-noyabr 2020-yil.
2. 1 2  *Lisaevich I. I. Bexter-Ostrenko I. Yu.* Pamyatnik S. M. Kirovu // Skulptura Leningrada — Leningrad: Iskusstvo, 1963.
3. ↑  „Энциклопедия Санкт-Петербурга. Кирову С. М. памятник (Приморский парк Победы)". 24-yanvar 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-noyabr 2020-yil.
4. ↑  *Krivdina O. A.* Skulptura i skulptori Sankt-Peterburga, 1703—2007. 2007. — S. 151
**Samo** (oʻz nomi — sanu), boshqa nomlari: samogo, san, ninisi, — Janubiy-Sharqiy kichik guruh mande (Brooks 1989: 24) tilida soʻzlashuvchi xalq(Brooks 1989: 24). Mali va Burkina-Faso hududida yashaydi. 1990-yillarning oxiridagi maʼlumotlarga  koʻra, axoli soni 319 ming kishini tashkil etar edi, ulardan 240 ming kishi Burkina-Fasoda yashagan.

Tarix
-----

Samo etnogenezi qadimgi Mali davlati (XIII-XVI asrlar) davridagi Mandingoslarning kengayishi va ularning Senufo va Bobo avtoxton aholisi bilan aralashishi bilan bogʻliq edi. Burkina-Fasodagi Matya, Sembla va Samo Guan va Malidagi Duuni Djo subetnik guruhlarini oʻz ichiga oladi. Ular oʻzlarini tilda gapirishadi.

Din
---

Samoning katta qismi sunniy musulmonlardir, aksariyati anʼanaviy eʼtiqodlarga — tabiatning unumdorligi va kuchlariga sigʻinishga amal qiladi. Nay va nogʻoralar joʻrligida niqobli raqslar va qoʻshiqlar keng tarqalgan boʻlib, ajdodlarga sigʻinish bilan bogʻliq marosimlarga hamroh boʻladi.

Anʼanaviy iqtisodiy faoliyat
----------------------------

Anʼanaga koʻra, ular qoʻlbola dehqonchilik (joʻxori, tariq, sholi, paxta, yeryongʻoq, shirin kartoshka, dukkaklilar), chorvachilik (qoramol, echki, qoʻy, parrandachilik), mavsumiy ovchilik bilan shugʻullanadilar. Hunarmandchilik — temirchilik, kulolchilik, toʻquvchilik rivojlangan. Korandalik qoʻshni mamlakat plantatsiyalarida keng tarqalgan.

Jamiyat
-------

Samo oilasi katta boʻlib, patriarxaldir. Nikoh patrilokaldir. Qarindoshlik hisobi patrilineal.

madaniyat
---------

Samoning madaniyati Senufo va Bobo xalqlari va boshqa Mandingo xalqlari madaniyati elementlarini birlashtiradi.

### Uy-joy va hayot

Aholi punktlari ixcham yoki tarqoq. Turar joy toʻrtburchaklar shaklida, tekis tomli yoki dumaloq, konusimon tomi oʻt va palma barglari bilan qoplangan. Minorasimon  guruh don omborlari xarakterlidir. Samo aholi punktibaland devorlar bilan oʻralgan boʻlib, bir necha kirish qisimlari bor edi. Darvozalar juda kichik va past edi, odamlar kiraverishda egilishlari kerak edi. Uylarda bir nechta kirish qismlari bor edi (Klein 2001: 53).

Anʼanaviy ayollar kiyimlari — yorqin, tikilmagan yubka, erkaklar uchun Yevropa uslubidagi liboslar ustunlik qilar edi.

Oziq-ovqat — karite yogʻi va achchiq souslar

Musiqa-anʼanaviy musiqa asboblaridan biri hushtak. Ularda guruhlarga toʻplanib oʻynashr edi. Hushtak muhim musiqiy va marosim roliga ega edi. Bu sudraluvchilar terisiga oʻralgan mavhum inson qiyofasi edi. Xuddi shunday hushtaklar Bobo halqida bor edi (Libin 1977-1978: 25).

Adabiyotlar
-----------

* Andrianov B.V. Arseniev V.R. 1999. Self. *Dunyo xalqlari va dinlari* / Bob. ed. V. A. Tishkov. Moskva: Buyuk rus entsiklopediyasi. 466-467-betlar.
* Broks G.E. 1989-yil. Atlantika hoʻl fazasidan hozirgi kungacha Mande populyatsiyasi harakati, tijorat tarmoqlari va turar-joy naqshlari boʻyicha ekologik istiqbollar. *Afrikadagi tarix*. jild. oʻn olti. B. 23-40.
* Klein MA 2001-yil. Qul savdosi va markazlashmagan jamiyatlar. *Afrika tarixi jurnali*. jild. 42. yoʻq. bitta. B. 49-65.
* Libin L. 1977-1978-yillar. Metropolitan muzeyidagi musiqa asboblari. *Metropolitan muzeyi sanʼat byulleteni, yangi seriya*. jild. 35. yoʻq. 3. 2-48-betlar
**Andrey Viktorovich Yegorov** (ruscha: *Егоров, Андрей Викторович*; 1960-yil 8-iyul) – sovet va qirgʻiz futbolchisi, darvozabon pozitsiyasida oʻynagan.

Biografiya
----------

1980-yillarning birinchi yarmida u Leningradning „Zenit" jamoasi tarkibida oʻynagan, oliy ligada Zenit tarkibida 1982-yil 19-sentyabrda Donetskning „Shaxtyor" klubiga qarshi safardagi uchrashuvda (3:4) yagona oʻyinida ishtirok etdi va toʻrtta gol oʻtkazib yuborgan. 1987—1989-yillarda Leningradning „Dinamo" jamoasida ikkinchi ligada oʻynagan. 1991—1993-yillarda O‘zbekistonning „Zarafshon" Navoiy (1991-1992), Qirg‘izistonning „Alga" Bishkek (1992), Qozogʻistonning „Qorachaganak" Aksay (1993) jamoalarida oʻynagan.

1992-yil 23-avgustda Qirgʻiziston terma jamoasi safida Oʻzbekiston terma jamoasiga qarshi (0:3) yagona oʻyinini oʻtkazgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Чемпионат СССР 1982. Шахтёр (Донецк) — Зенит (Ленинград) 4:3". 9-aprel 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-aprel 2014-yil.
2. ↑  „Узбекистан 3 : 0 Киргизия". 7-fevral 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-noyabr 2017-yil.

Havolalar
---------

* Profil FootballFacts.ru saytida
**Pyotr Petrovich Vasilevskiy** (ruscha: *Пётр Петрович Василевский*; 1956-yil 29-iyun – 2012-yil 9-yanvar) belaruslik futbol murabbiyi va sobiq futbolchisi. U vafotigacha qurilish xavfsizligi kompaniyasida ishlagan.

Futbolchilik faoliyati
----------------------

Minskdagi „Spartak" futbbol maktabining tarbiyalanuvchisi, birinchi murabbiy Sergey Aleksandrovich Ustinovich. Keyinchalik Pyotr Leonid Andreyevich Lapunov bilan SDUSHOR-5 sport maktabida mashgʻulot oʻtkazdi.

1973-yilda u Minskning „Dinamo" jamoasida oʻynay boshladi, u deyarli butun faoliyatini, 1984-yilgacha Minsk jamoasida oʻynadi. 1979-yilning avgust oyida „Paxtakor" jamoasi aʼzolari aviahalokatda vafot etgach, ushbu jamoaga koʻchib oʻtdi va mavsumning qolgan qismini shu yerda oʻtkazdi.

Jamoada qisqa vaqt ichida belaruslik darhol nafaqat jamoada, balki oʻzining xushchaqchaq feʼl-atvori va eng muhimi oʻyin uchun oʻtkir, tezkor oldindan aytib boʻlmaydigan harakatlar va kuchli va aniq zarba berish qobiliyati uchun uni sevib qolgan muxlislar orasida ham oʻziga xos oʻrin boʻldi.

1985-yilda SSSR ikkinchi ligasining 5-zonasidagi Dneprning Mogilev jamoasida faoliyatini yakunladi.

U kuchli va aniq zarba bilan ajralib turardi, SSSR chempionatida ikkita xet-trik muallifi.

1989—1991-yillarda u KIM (Vitebsk) klubini boshqargan, keyin esa qisqa muddat hakamlik qilgan. 2000-yillarning oxirida u Belarus yoshlar terma jamoasiga ustozlik qilgan. 2011-yilda Minsk chempionatida oʻynaydigan „Nika" klubi bosh murabbiyi vazifasini bajardi.

Yutuqlar
--------

* Sovet Oliy Ligasi chempioni: 1982
* Sovet Oliy Ligasi bronza: 1983

Manbalar
--------

1. ↑  *Viktor Xoxlyuk:* "Oni vozrojdali „Paxtakor". Belorusskiy desant"// „InterFutbol". – № 34 (502), avgust 2018. – s. 12.
2. ↑  Futbolniy Klub „Nika" Minsk – Trenerskiy sostav[*sayt ishlamaydi*]

Havolalar
---------

* 23005 FootballFacts.ru saytida
**Nikolay Apollonovich Evert** (1878-yil 6-dekabr,
Sirdaryo viloyati, Rossiya imperiyasi – 1915-yil 15-iyul, Avstriya-Vengriya imperiyasi) – rus harbiy qoʻmondoni, Birinchi jahon urushi qahramoni.

Biografiyasi
------------

Nikolay Apollonovich Evert – 1878-yil 6-dekabr kuni Rossiya imperiyasiga qarashli boʻlgan Sirdaryo viloyatida zodagon oilasida tugʻilgan. Uning otasi general-leytenant Apollon Yermolaevich Evert boʻlgan. Nikolay Evert 1889-yili Orenburg harbiy maktabini, 1901-yil esa Aleksandr nomidagi harbiy maktabni muvaffaqiyatli tamomladi.

1904-yil 20-noyabrda Nikolay Evertga leytenant unvoni berildi va Mirgorod qoʻshinlari tarkibiga qabul qilindi. U 1908-yil 10-oktyabrda kapitan unvonini olishga erishdi. 1909-yil 30-oktyabrda Kiyev harbiy bilim yurtiga kichik ofitser lavozimida ishlashni boshladi. 1911-yil 21-sentyabrda infanteriya generali lavozimiga tayinlandi. Nikolay Evert 1914-yil 15-iyulda 2-Kiyev harbiy bilim yurti komandirlarni tayyorlash guruhi rahbari lavozimiga tayinlandi.

Birinchi jahon urushi boshlanishi bilan 1914-yil 26-oktyabrda podpolkovnik unvonini oldi. Keyin esa, Rossiya Imperiyasidagi 138-harbiy batalyonga qoʻmondonlik qilish uchun yuborildi. U yerda Nikolay Evert askarlari bilan birgalikda Sempixovo-Boroviny qishlogʻini dushmanlarlardan saqlab qolishdi.

Vafoti
------

1915-yil 15-iyulda hozirgi Polsha davlati yaqinidagi Kamionka shaharchasi atrofidagi aholini dushman qoʻshini hujumidan asrab qolishga jang qilayotgan payt halok boʻldi.

Podpolkovnik Nikolay Evertning jasadi 26-iyul kuni Kiyevga yetkazildi. Kalachov va Gavrilov boshchiligidagi Kiyev harbiy maktabi oʻquvchilari Nikolay Evertning xotirasiga hurmat bajo keltirib, Askold qabriga dafn etishdi.

Mukofotlari
-----------

Rossiya Imperatorining 1916-yil 1-martdagi buyrugʻi bilan 4-darajali Avliyo Georgiy ordeni bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Kievlyanin, № 204. – 27 iyulya 1915 goda. – S. 3.
2. ↑  „Эверт, Николай Аполлонович :: Документы о награждениях :: Первая мировая война :: Орден Святого Георгия".  gwar.mil.ru. 5-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-oktyabr 2020-yil.
3. ↑  „Эверт, Николай Аполлонович :: Убит. Именные списки потерь.". Qaraldi: 8-sentabr 2023-yil.
"***Qissasi Rabg’uziy***" asari Nosiruddin Burhoniddin o'g'li Rabgʻuziy tomonidan mo’g’ul beklaridan **Nosiruddin To’qbug’a** "*O’qimaqg’a keraklik, o’rganmakka yarog’liq*" payg’ambarlar qissalaridan iborat asar yozib berish iltimosiga ko’ra yozilgan.

|  |  |
| --- | --- |
| Yozilgan sanasi | Hijriy 709-yil, yoxud milodiy 1309-1310-yillarda |
| Muallif | Nosiruddin Burhoniddin o’g’li Rabg’uziy |
| Nechta qissani o’z ichiga olgan? | 72ta |
| Yana nimalar asarda mavjud? | 600 misra she’r |
| Asarda kimlar hikoya qilingan? | Shish, Muso, Iso, Sulaymon, Nuh, Dovud va Muhammad kabi 33ta paygʻambar, Xorut va Morut kabi farishtalar, Qobil va Hobil kabi shaxslar, 4 xalifa, 7 tarixiy shaxslar |

Haqida
------

Asar payg’ambarlar tarixini yoritish uchun yozilgan bo’lib ungacha sharqda bir qancha "*Payg’ambarlar tarixi*" nomli asarlar mavjud bo’lgan. Asarda keltirilishicha, ularning bir qanchasi ishonarli va bir qanchasi ishonarsiz, ba’zilari tugal, ba’zilari notugaldir. Shuning uchun ham To’qbug’a tugal va ishonarli asar yozib berishni iltimos qiladi.

"Qissasi Rabg’uziy"ning eng qadimiy qo’lyozmasi muallif hayotligida ko’chirilgan bo’lib, bugungi kunda Londondagi Britaniya muzeyida saqlanadi. Sharqshunos olim **K.Gronbek** 1948-yilda Kopengagenda asarning qo’lyozmasini aynan tiklangan nusxasini chop ettirdi. Shu nashr asosida **E.Fozilov**, **A.Yunusov**, **H.Dadaboyev**lar asarni o’zbek tiliga tarjima qilishda va ikki jildda chop ettirishdi.

Asardagi hikoyalar va ularda nima yozilganligi
----------------------------------------------

**"Namrud hikoyati"** o’zida Namrud hiyla va nayrang bilan to’rtta karkas bolasi yordamida osmonga chiqib tushgani haqida hikoya qilinadi.

**"Nuh Payg’ambarning kema safari hikoyati"**da qanday qilib qaldirg’och odamlarni ilonlarga yem bo’lishdan saqlab qolganini aniq yoritib berilgan.

**"Sulaymon va chumoli"** hikoyati to’lig’icha chumoli va Sulaymon o’rtasidagi suhbat  ustiga qurilgan bo’lib, o’zida Sulaymonning davlat ishlari haqida gap boradi.

**"Odamning yaratilishi"** hikoyasida Alloh Odamni yaratish uchun yer yuziga dastlab Jabroilni, so’ngra Isrofilni, keyin Mikoilni va so’ngida Azroilni yuborishi, shulardan faqat Azroilgina qattiqko’ngillik qilib, yer yuzdan bir hovuch tuproq olib kelganligi aytiladi. Mana shu voqeadan so’ng Alloh Azroilni yer yuzidagi barcha mavjudotlar jonini olishni taqdir qiladi.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Chivinlar (maʼnolari).

Sariq bezgak chivini *Aedes aegypti* vakillari, chapda erkak, markaz va oʻngda urgʻochilari.
**Chivinlar**, **uzun moʻylovli ikki qanotlilar** (*Nematocera*) — ikki qanotli hasharotlar kenja turkumi. 20 mingdan ortiq turi, 35 oilasi bor. Yer yuzida juda keng tarqalgan. Koʻpchilik o‘ylaydi chivinlarning tanasi va oyoqlari ingichka, juda uzun.Lekin asosan, lichinkalik davrida oziqlanadi. Lichinkasining ogʻiz apparati kemiruvchi tipda. Chivinlar suvda, nam tuproqda, oʻsimliklar toʻqimasida va chirindilar orasida yashaydi. Voyaga yetgan chivinlar havoda hayot kechiradi, kamdan-kam turi (masalan, yapon dengiz chivini)ning barcha rivojlanish fazasi suvda oʻtadi. Chivinlarga gʻurra yasarlar, zamburugʻ chivinlari, uzunoyoq chivinlar, jarangdor chivinlar, qon soʻrar chivinlar, zahkashlar, iskaptoparlar, bukri pashshalar va boshqa oilalar kiradi. Chivinlar oʻsimlik toʻqimasi, odam va hayvon qoni bilan (bunda yuqumli kasalliklarni tarqatadi) oziqlanib zarar keltiradi. Qon soʻradigan chivinlar turli yuqumli kasalliklarni (masalan, bezgak, leyshmanioz) tarqatadi. Chivinlar hasharotxoʻr hayvonlar (qushlar, koʻrshapalaklar)ning, ularning suvdagi lichinkasi esa suv hayvonlari, ayniqsa, yosh baliqlarning asosiy ozigʻi sifatida katta ahamiyatga ega. Oʻzbekiston faunasida haqiqiy chivinlar (25 ga yaqin tur), bukri chivinlar (51 tur), zahkashlar (60 tur), iskabtoparlar (17 tur) keng tarqalgan. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Konsultativ tarjima** — maslahatchi tarjimon yoki referent-tarjimon tomonidan amalga oshiriladigan texnik tarjimaning bir turi boʻlib, u tarjimani oluvchining bilimidan maxsus maʼlumotlarning asosiy manbai sifatida foydalanishi mumkin.

Konsultativ tarjima mutaxassis uchun moʻljallangan boʻlib, maslahatchi tarjimon chet tilini bilishi va maʼlumot manbalaridan foydalanish qobiliyati orqali uni chet tili materialida yoʻnaltiradi va keyingi qayta ishlash boʻyicha qaror qabul qilishda yordam beradi.

Konsultativ tarjima turlari
---------------------------

Konsultativ tarjimaning quyidagi turlari mavjud:

* ogʻzaki tahlil qilish
* ogʻzaki referatlashtirish
* qogʻozdan tanlab tarjima qilish
* sarlavhani oʻgʻzaki tarjima qilish

Konsultativ tarjima uslubi
--------------------------

Konsultativ tarjima uslubi so‘zlashuv tiliga xos bo‘lib, tarjimon va tarjima buyurtmachisi o‘rtasidagi hamkorlikda ish olib borish jarayonida o‘rnatilgan munosabatlar bilan belgilanadi.

Maslahatchi tarjimonga qoʻyiladigan talablar
--------------------------------------------

Maslahatchi tarjimon quyidagi bilim va koʻnikmalarga ega boʻlishi kerak:

* tarjima buyurtmachisidan barcha kerakli tushuntirishlar, maxsus maʼlumotlar va professional terminologiyani olish qobiliyati
* tushunish uchun yetarli darajada chet tilini bilish
* savodli bayon qilish uchun yetarli darajada ona tilini bilish
* ishchi maʼlumot manbalaridan foydalanish qobiliyati

Yana qarang
-----------

* Tarjima
* Texnik tarjima

Manbalar
--------

Adabiyotlar
-----------

* *Cheburashkin N.* *D.* Maktabda texnik tarjima: Darslik texnologiyasi. boshiga. IX-X sinf oʻquvchilari uchun bir qator fanlarni ingliz tilida oʻrgatadigan maktablar. til./tahrir. B. E. Belitskiy. — 4-nashr. — M .: Taʼlim, 1983. — 255 b.

Havolalar
---------

* Glossariy. RU
Layn, Markaziy Polineziya Sporada orollari — Tinch okeanning ekvatorial qismidagi arxipelag, Polineziyada. Kiribati davlati tarkibida. Eng yirik atollari — Rojdestvo, Tabuaegran, Teraina. Maydoni 500 km² chamasida. Laynda eng ko‘p tarqalgan o‘simlik — kokos palmasi. Orollarda kopra olinadi, non daraxti o‘stiriladi, baliq ovlanadi. Layn orollarini 1777-yil ingliz dengizchisi sayyohi J.Kuk kashf etgan.Shimolda Kingmen Rifi(AQSh),Palmira atolli(AQSh),g‘arbdan Molden oroli,Starbak oroli,Jarvis oroli,janubdan Vostok oroli,Flint oroli,janubi-sharqdan Karolayn atolli va uzoqda Markiz orollari bilan o‘ralgan.To‘liq nomlanishi Layn orollari(Markaziy Polineziya Sporadalari) deb nomlanadi.
Evkator chizig‘ini kesib o‘tadi.

Manbalar
--------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Oqtosh (maʼnolari).

**Oqtosh** — Oʻzbekiston Respublikasi Samarqand viloyati Narpay tumanidagi shahar, tuman markazi. Viloyatning janubi-gʻarbida joylashgan. Narpay tuman markazi. 1967-yil 31-sentabrda tashkil etilgan. Zirabuloq temir yoʻl stansiyasi mavjud. Oqtosh shahri Samarqand shahridan 133 km gʻarbda joylashgan. Aholisi 35 ming kishiga yaqin (2003), asosan, o`zbeklar, shuningdek, rus, tatar, tojik, qozoq, ukrain, koreys, yahudiy va boshqa millat vakillari ham yashaydi. Shaharda 15 ta umumiy taʼlim maktabi, 2 ta kasb-hunar kolleji, 2 ta avtokorxona, paxta tozalash zavodi, «Oqtoshdon», «Oqtoshnon», «Salomatlik» aksiyadorlik jamiyatlari, «Zarafshon» firmasi, Zirabuloq tajriba sinov zavodi, MTP, Zirabuloq magistral gaz yoʻllaridan foydalanish boshqarmasi, 4 ta bank, 2 ta bozor, 2 ta klub, tuman markaziy madaniyat uyi, 8 ta kutubxona, madaniyat va istirohat bog`i, markaziy kasalxona, kattalar va bolalar poliklinikalari, dorixonalar va boshqa savdo, madaniy-maishiy shaxobchalar bor.

Tarixi
------

Oqtosh qadimdan oʻzining "Zirabuloq" nomi bilan maʼlum va mashhurdir. Qadim tarix zarvaraqlarida bayon etilishicha hozirgi Oqtosh shahri oʻrnida qadimgi Arbinjon shahri xarobalari joylashgan.

Iqlimi
------

Iqlimining alohida xususiyatlari: issiq va yorugʻ kunlari koʻp, iqlimi quruq va kontinental, qishi yumshoq, yoz esa issiq va quruq. Iyul oyida kunduzi oʻrtacha harorat +34 °C, kechalari +18 °C gacha, yanvarda kunduzlari oʻrtacha +7 °C dan kechalari −4 °C gacha boʻladi.

Manba
-----

* O`zbekiston Milliy Ensiklopеdiyasi

Havolalar
---------

* Samarkand.uz Wayback Machine saytida arxivlandi (2009-05-22).
* SAMARQAND VILOYATI SHAHARLAR VA TUMANLAR HOKIMLARI[*sayt ishlamaydi*]

Manbalar
--------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Sergey Petrovich Tatur** (1937-yil 1-avgustda tugʻilgan, Toshkent) — oʻzbek yozuvchisi, Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi a’zosi.

Tarjimai hol
------------

Sergey Tatur yer tuzuvchilar Tatur Petr Kuzmich va Rissling Elena Yakovlevna oilasida tugʻilgan.

Ma’lumoti boʻyicha gidrotexnik. Mutaxassisligi boʻyicha olti yil, keyin 13 yil "Pravda Vostoka"(Sharq haqiqati) gazetasida jurnalist boʻlib ishlagan. Sergey besh yil davomida "Sharq yulduzi" jurnalida bosh muharrir boʻlib ishladi va uning soni 212 ming nusxaga yetkazdi. "Sharq Yulduzi" adadi boʻyicha Ukraina, Belorussiya va Qozogʻistondagi tegishli adabiy-badiiy jurnallardan 3-4 baravar oshib ketdi. 150 ta hikoya, 40 ta roman va qissalar muallifi (uning ijodi oz qismi nashr etilgan). Uning barcha asarlari muallifning shaxsiy hayoti bilan qandaydir tarzda chambarchas bogʻliq.

Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi a’zosi.

Asarlari
--------

• "Periferiya" romani – oʻz mansab mavqeini jamiyat manfaati yoʻlida suiiste’mol qilayotgan amaldorlar haqida.

• "Devor" – hikoya.

• "Bolalikdan qolgan Tol-Ariq" – hikoya.

Havolalar
---------

* Shaxsiy sayt
* Tatur Sergey Petrovich
**Nurtepa yodgorligi** – mil.avv VII-I asrlarga oid Sirdaryo viloyati Nijonisoy boʻyida joylashgan yodgorlik. Yodgorlik janubdan shimolga choʻzilgan past togʻ tizmasi oʻrtasidagi tepalikda joylashgan boʻlib, maydoni 18 gektarni tashkil etadi. U yarim oval shaklga ega va ikki qismdan iborat. 1979-yilda kashf etilgan. Tadqiqot ishlari 1980—1986-yillar davomida amalga oshirilgan.

Manzilgohda bir necha marta arxeologik tadqiqotlar oʻtkazilgan. Tadqiqotlar natijasi bu hududlarda Aleksandr Makedonskiy bostirib kirishidan oldin, yaʼni mil.avv. 327-yilda ham shahar mavjud boʻlgan. Shaharda mudofaa inshootlari, hukmdor saroyi – ark hamda aholining uy-joylari joylashgan. Nijonisoyda oʻtkazilgan tadqiqotlar natijasiga  koʻra, katta kanal izlari topilgan. Bu aholining sugʻorma dehqonchilik bilan shugʻullanganligidan dalolat beradi. Nurtepa yodgorligidan 5x3.5 metr boʻlgan katta hajmdagi turar joy obyektlari topilgan. Turar joylar tomi yengil toʻsin bilan yopilgan. Bundan tashqari karkas uslubida barpo etilgan yer usti turar joylari ham mavjud. Nurtepa meʼmorchiligida mahalliy hududning mikrorelyefi aks etgan. Nurtepa yodgorligining tashqi devori eni 4.25 metr, balandligi 1.2-1.5 metrni tashkil etadi va miloddan avvalgi VII – VI asrlarga oid. Devorlar boʻlib tekislangan tabiiy lyoss koʻtarmadan qurilgan. Lyoss koʻtarmaning ichki tomonidan unga parallel ravishda eni 2.1 metr boʻlgan paxsa devor qurilgan va buning natijasida ular orasida eni 1.4 metrga teng tor yoʻlak – koridor barpo etilgan.

Nurtepa manzilgohidagi qurilish ishlari asosan paxsadan qurilgan. Miloddan avvalgi IV asrdan boshlab xom gʻishtdan foydalanilgan. Xom gʻishtlar toʻgʻri toʻrtburchak va kvadrat shaklidagi qoliplarga quyib tayyorlangan.

Shahriston ichida, arkning shimoliy tomonida ibodatxona – zikkurat  joylashgan. Nurtepa yodgorligidan sopol buyumlar topilgan. Bu sopol buyumlarning yarmi qoʻlda, yarmi kulolchilik  charxida yasalgan.

Yana qarang
-----------

* Eski Xovos yodgorligi
* Sabat manzilgohi
* Quldortepa

Manbalar
--------

1. ↑  Cтруктура городов и типология памятников средневековья (ruscha). PEDAGOGICAL SCIENCES AND TEACHING METHODS, s. 49. Qaraldi: 5-sentabr 2023-yil.
2. ↑  To'ychiboyev B*. O’lkа mоddiy mаdаniyati tаriхi*. Guliston 2022 — 22 bet.
3. ↑  Негматов Н, Беляева Т*. Общий отчет об исследованиях Нуртепа в 1980-1985 гг. и предложения по дальнейшему изучению и сохранению памятника*. Душанбе, Дониш 1994 — 22-23 bet.
**Ahmadbek Suyumbayev Stadioni** – Qirgʻizistonning Oʻsh shahridagi koʻp maqsadli stadion. Hozirda u asosan futbol oʻyinlari uchun ishlatiladi va Qirgʻiziston Ligasining „Alay Osh" va „Ak-Bura Osh" jamoalarining uy stadioni sifatida xizmat qiladi. Stadion 12 000 kishiga moʻljallangan.

Tarixi
------

Axmatbek Suyumbayev nomidagi „Oʻsh" markaziy stadioni (qirgʻ. *Akmatbek Suyumbaev atyndagy „Osh" borborduk stadium*) – Qirgʻizistonning ikkinchi eng koʻp aholisi boʻlgan Oʻsh shahrida, Ak-Bura (Oqboʻyra) daryosining chap qirgʻogʻida joylashgan koʻp maqsadli stadion. Daryo va markaziy maydondan unchalik uzoq boʻlmagan joyda, Lenin haykali oʻrnatilgan. Stadion roʻparasida Ibraimov nomidagi Oʻsh milliy drama teatri joylashgan. Oʻtgan asrning oʻrtalarida qurilgan u 12 ming tomoshabinni sigʻdira oladi. Stadion Sovet davlat va partiya arbobi Ahmadbek Suttubaevich Suyumboev nomi bilan atalgan.

Bu Qirgʻizistonning poytaxti Bishkekdagi Dolyon Omurzakov nomidagi „Spartak" stadionidan keyin ikkinchi yirik stadiondir. Bu mahalliy „Alay", „Akademiya" va „Ak-Bura" klublarining uy arenasidir. 2017-yilda stadion toʻliq taʼmirdan chiqarildi.

Havolalar
---------

* Worldstadiums.com saytida maʼlumot
* Wildstst.ru saytidagi maʼlumotlar
* Futbolfacts.ru saytidagi maʼlumotlar

Havolalar
---------

* Stadion haqida maʼlumot
**Omonulloyev Favzullo Fathulloyevich** (1923-yil, Ashur Muhammad, Samarqand – 1974-yil 25-fevral, Ravonak, Samarqand) – iqtisodchi, oʻqituvchi. Iqtisodiyot fanlari nomzodi (1960), Tojikiston fanlar akademiyasi aʼzosi.

Hayoti
------

Omonulloyev Favzullo 1923-yilda Samarqand shahrida Ashur Muhammad qishlogʻida tugʻilgan. Oʻrta maktabni tamomlgach 1945—1949-yillar oraligʻida Samarqand qishloq xoʻjaligi institutida (keyinchalik Oʻrta Osiyo kooperativ instituti, hozirgi Samarqand iqtisodiyot va servis universiteti) iqtisod fakultetida tahsil olgan. Ish faoliyatini Samarqand qishloq xoʻjaligi institutida kichik xodim sifatida boshlagan. Keyinchalik 1949—1950-yillarda institutda ilmiy nazoratchi boʻlgan. 1950yilda ushbu institut tavsiyasida asosida Moskvaga aspiranturaga yuborilgan. 1951-yilda Sadriddin Ayniy Moskvada tojik tilida soʻzlashuvchi aspirantlar (jumladan, samarqandliklar) bilan uchrashib, ularni Tojikistonad yangi tashkil etilgan Tojikiston Fanlar akademiyasiga ishlashga taklif qiladi. Ana shu taklif asosida akademik I.K.Narziqulov Tojikiston Fanlar akademiyasining iqtisodiyot boʻlimiga ishga olish boʻyicha ariza bilan murojaat qilgan. Omonulloyev Favzullo 1955-yil Moskvada nomzodlik dissertatsiyasini deyarli tugatgan boʻlsa-da, oʻsha davridagi siyosiy va iqtisodiy vaziyat tufayli nomzodlik dissertatsiyasini oxiriga yetkazmaydi. Nikita Xrushchyov davrida 1956-yildan „Razvitie selskoho hozyazyta Sovetskogo Pamira" („Sovet Pomiri qishloq xoʻjaligining rivojlanishi") mavzusida yangi nomzodlik dissertatsiyasi ustida ishlaydi va uni 1960-yilda Toshkentda himoya qilgan. Keyinchalik u Badaxshonda yashab ijod qildi. 1965—1967-yillar davomida oʻqituvchilik bilan shugʻullangan (hozirgi Sh.Shohtemur nomidagi maktabda). Omonulloyev Favzullo 1967-yilda Samarqandga qaytib, umrining oxirigacha Samarqand kooperativ institutida oʻqituvchi boʻlib ishladi. Institutdagi faoliyati davomida bir qancha ilmiy maqolalar, monografiyalar, kitoblar chop ettirgan. V.I.Lenin tavalludining 100 yilligi munosabati bilan Lenin ordeni bilan taqdirlangan.

Omonulloyev Favzullo 1974-yil 25-fevralda Samarqand shahrida vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Аз асл ба насл. — Душанбе, 2019. — 215 с. ISBN 978-99947-958-2-6
2. ↑  „Даргоҳе, ки олимони зиёдеро тарбия кардааст". *www.ovozi.uz*. Qaraldi: 15-sentabr 2023-yil.
**Qora sirttan** (lotincha: *Bryonia melanocarpa*) — qovoqdoshlar oilasi bryonia turkumiga mansub ko‘p yillik gulli o‘simlik turi. O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Sirdaryo va Jizzax viloyatlari hududida uchraydi.

Tavsifi
-------

Chirmashib o‘suvchi ko‘p yillik o‘t o‘simlik. Ildiz bo‘g‘zidan chirmashuvchi poyalar o‘sib chiqadi va uzunligi 2-4 metrgacha yetadi. Cho‘l hududida o‘sishga moslashgan. Ildizi yog‘on uzunligi 75 sm gacha, qalinligi 15—30 sm og‘irligi 27 kg gacha yetadi. Pastki barglari yirik, etli, keng yuraksimon, chuqur besh bo‘lakli shaklda, novda yuqorisida joylashgan barglari kichik, nashtarsimon uch burchak shaklda ikki besh bo‘lakka bo‘lingan. Gullari shingil to‘pgulda yig‘ilgan. Pastki shingillari changchili, o‘rta qismidagi gullar aralash, yuqorida joylashgan gullari urug‘chibargli. Gultojibarglari qo‘shilgan, yashil yoki sariq rangda. Gulkosachabarglari yashil rangda qo‘shilgan. Mevasi yashil, qora rangda, yumaloq, silliq, tuksiz, diametri 6-8 mm. Aprel may oylarida gullab, mevasi iyun oyida yetilib pishadi. Urug‘i orqali jinsiy yo‘l bilan ko'payadi.

Tarqalishi va o‘sish sharoiti
-----------------------------

Kichik kichik to‘plar hosil qilib yoki yakka holatda uchraydi. Sirdaryo va Jizzax viloyatlari hududida, Qizilqumdagi qadimiy Chordara shahri xarobalari yaqinida tarqalgan. Kichik va mustahkam qum tepaliklarda o‘sadi. Chorva mollarining ko‘plab boqilishi natijasida areali qisqarib ketgan. 1958—1960—yillarda O'zbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasi Botanika institutining tajriba maydonida ekib o'stirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Bryonia melanocarpa".
2. ↑  *O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobi I jild*, 2019.
**Pargas** ( Finlandiya shvedcha:  [ˈpɑrːɡɑs] ; fin. *Parainen* , talaffuzi  [ˈpɑrɑi̯nen] ) — Finlandiyaning janubi-g‘arbiy qismidagi sobiq shahar va munitsipalitet. 2009 yil 1 yanvarda u Houtskär , Iniö , Korpo va Nagu bilan birlashtirilib, yangi Väståboland munitsipalitetini tashkil etdi (bundan buyon *Pargas* deb o'zgartirildi ).

U Turku arxipelagining "poytaxti" sifatida tanilgan va 1977 yildan beri shahar deb atalgan. G'arbiy Finlandiya provinsiyasida joylashgan va Finlandiya janubi-g'arbiy mintaqasining bir qismidir. Shahar aholisi 12,266 kishi edi (2008 yil 31 dekabr holatiga ko'ra)  va 273,18 kvadrat kilometr (105,48 kvadrat milya) maydonni egallagan.  Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 44,9 nafar (116/kv milya).

Munitsipalitet ikki tilli edi , ko'pchilik (54%) shved va ozchilik (45%) fin tilida so'zlashuvchilar edi.

Shahar atrofida ko'plab kichik shaharchalar mavjud, jumladan Kirjala va Lielax.

| Pargas

*Pargas* - *Parainen* |
| --- |
| Pargasning Finlandiyadagi joylashuvi |
| Koordinatalar: 60°18'N 022°18'E
Koordinatalar : 60°18'N 022°18'E |
| Mamlakat | Finlandiya |
| Mintaqa | Janubi-g'arbiy Finlandiya |
| Submintaqa | Åboland |
| Nizom | 1948 yil |
| Shahar imtiyozlari | 1977 yil |
| Konsolidatsiyalangan | 2009 yil |
| Hukumat |
| •  Shahar boshqaruvchisi | Folk Ohman |
| Hudud |
| • Jami | 476,73 km 2 (184,07 kv mi) |
| • Yer | 273,18 km 2 (105,48 kv mi) |
| • Suv | 203,55 km 2 (78,59 kv mi) |
| Aholi
(2008-12-31)  |
| • Jami | 12 266 |
| • Zichlik | 26/km 2 (67/kv mi) |
| Ona tili bo'yicha aholi soni |
| •  Fin | 45% (rasmiy) |
| •  Shvedcha | 54% (rasmiy) |
| Vaqt zonasi | UTC+2 ( EET ) |
| • Yoz ( DST ) | UTC+3 ( EEST ) |

MANBALAR
--------

1. ↑  „http://www.maanmittauslaitos.fi/sites/default/files/pinta\_alat\_kunnittain\_01012008.pdf".
2. ↑  „https://web.archive.org/web/20110720194510/http://vrk.fi/default.aspx?docid=786&site=3&id=0". 20-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-aprel 2023-yil.
**Jome Mui Muborak** nomi bilan ham tanilgan **Paygʻambar sochlari masjidi** Afgʻonistonning Qandahor shahridagi Kobul bozori yaqinida joylashgan masjid.

Masjid 19-asrda Kohendilxon tomonidan qurilgan. Masjidning soyali hovlisi hududidan kanal oqib oʻtadi. Bir paytlar u yerda sayohatchilarning dam olish uyi boʻlgan.

Masjiddagi Muhammadning sochlari Qandahorga Muhammadning choponi Muhammad paygʻambarning ridosi masjidiga olib kelingan bir vaqtda keltirilgan. Sochlar yon ibodatxonada, oltin gʻilofda, muqaddas adyol va bayroqlar bilan toʻldirilgan quti ichida saqlanadi.

Masjid himoyachisi hisoblangan Mavlaviy Xatib Qandahor Ulema-u-Shoro yaʼni Ruhoniylar kengashining yuqori martabali aʼzolaridan biri boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Mosque of the Hair of the Prophet". Qaraldi: 13-iyun 2008-yil.
2. 1 2  *Afghanistan* Girardet, Edward:. Geneva: CROSSLINES Communications, Ltd. — 291 bet.
3. ↑  „Embassy of the Islamic Republic of Afghanistan". 8-aprel 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-iyun 2008-yil.
4. ↑  *Gall, Carlotta*. „Taliban Are Killing Clerics Who Dispute Holy War Call". *The New York Times* (4-avgust 2003-yil). Qaraldi: 13-iyun 2008-yil.
**Olimpiya shon-shuhrati muzeyi** — Toshkent shahrida joylashgan Oʻzbekistonda olimpiada harakati va sport yutuqlarini targib qiluvchi markaz.

Tarixi
------

1996-yil 1-sentabrda Toshkentda ochilgan. Osiyo qitʼasida birinchi tashkil qilingan olimpiya muzeyi. Ochilishida Xalqaro Olimpiada qoʻmitasi(XOQ)ning Prezidenti X.A.Samaranch ishtirok etgan. Muzeyning vazifasi: olimpiya gʻoyalarini targʻib qilish bilan birga respublikada jismoniy tarbiya, sport, sayohat va xalq milliy oʻyinlarini yuksaltirish, shuningdek, Oʻzbekiston sportchilarining jahon miqyosidagi nufuzini mustahkamlash ishiga koʻmaklashish.

Muzey tuzilishi
---------------

Muzeyda 11 mingdan ziyod eksponatlar mavjud jumladan turli buyumlar, ashyolar, rasmlar, yorlikdar va musobaqalarning gʻoliblariga berilgan kuboklar, medallar, nishonlar mavjud. Ular AQSH, Ispaniya, Shveysariya va boshqa xorijiy davlatlardan olib kelingan. Muzeyning 1-qavatida noyob eksponatlar joylashtirilgan. Prezident I. Karimovning muzeyga sovgʻalari ham bor. Bular xalkaro sportni rivojlantirishga qoʻshgan hissasi uchun Oʻzbekiston Prezidentiga XOQ Prezidenti top-shirgan Olimpiada oltin ordeni, Osiyo Olimpiada Kengashining Olimpiada oltin ordenidir. Shuningdek, bu yerda Xalqaro havaskorlar kurash federatsiyasining "Oltin marjoni", professional boks boʻyicha 16 karra jahon chempioni A. Grigoryannint chempionlik oltin kamari, gulchambari va medallari, olimpiada oʻyinlari vaqtida tayyorlangan turli medallar va ni-shonlar bor. Muzeyning 2-qavatida Olimpiada oʻyinlari oʻtkazilgan yillar xronologik tarzda berilgan boʻlib, ularda ishtirok etgan oʻzbekistonlik sportchilarning kiyimlari, asbob-anjomlari, suratlari, mukofotlari bilan tanishish mumkin. Oʻzbekiston mustaqilligi yillarida sportchilari-mizning jahon, Yevropa birinchiliklari, Osiyo, Markaziy Osiyo oʻyinlari, Toshkent va xorijiy mamlakatlarda oʻtkazilayotgan turli xalqaro turnirlarda erishgan yutuqlari, qoʻlga kiritgan sovrinlari muzey eksponatlarining asosini tashkil etadi. Amaldagi ekspozitsiyalar muntazam yangi ek-sponatlar bilan toʻldirib turiladi. Muzey vidiokassetasi tasmalariga eng qiziqarli musobaqalar tasviri yozilgan. Olimpiya shon-shuhrati muzeyi-shahrim.da Oʻzbekistonda jismo-niy tarbiya va sport tarixiga oid huj-jatlar fondi yaratilgan. Bu yerda muhim sport tadbirlari oʻtkazilib turiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xristo Periklovich Taxchidiy** (1953-yil 13-yanvar Sirdaryo viloyati, Oʻzbek SSR)–Rossiyalik oftalmolog, tibbiyot fanlari doktori, Rossiya Fanlar Akademiyasi akademigi.

Biografiyasi
------------

Xristo Periklovich Taxchidiy – 1952-yil 13-yanvarda Sirdaryo viloyati, Mirzachoʻl tumanidagi yunon millatiga mansub oilada tugʻilgan. Uning bobosi Turkiyaning shimoliy qismida tugʻilgan boʻlib, Trapezund imperiyasida yashagan yunonlarning avlodlari boʻlgan. 1949-yilgi surgunlar davrida Xristo Taxchidiyning ota-onalari Oʻrta Osiyoga surgun qilingan.

Xristo Taxchidiy 1976-yilda Sverdlovsk davlat tibbiyot institutining davolash fakultetini tamomlagan. 1970-yildan 1982-yilgacha xuddi shu institutda koʻz kasalliklari kafedrasi yordamchisi, keyinchalik esa dotsenti sifatida faoliyat yuritdi. 1982-1986-yillarda esa tibbiyot fakulteti dekani lavozimida ishladi. 1983-yilda oftalmologiya boʻyicha nomzodlik, 2001-yilda koʻz kasalliklarini davolashda mikrojarrohlik texnologiyalari boʻyicha doktorlik dissertatsiyalarini himoya qilgan. 1987-yildan 2001-yilgacha Fyodorov nomidagi koʻz mikroxirurgiyasi kompleksining Yekaterinburgdagi filiali direktori boʻlgan.

Xristo Taxchidiy bir qator xorijiy oftalmologik jamiyatlarning aʼzosi, Butunrossiya oftalmologlar jamiyati boshqaruvi Kengashi aʼzosi. 2003-yilda Taxchidiy professorlik darajasiga erishdi.

Xristo Taxchidiy 2002-2011-yillarda Yevkidimov nomidagi Moskva davlat tibbiyot va stomatologiya instituti koʻz kasalliklari kafedrasi mudiri boʻlib ishladi.
Xristo Taxchidiy 2013-yildan hozirgacha Rossiya milliy tadqiqot universitetining tibbiy ishlari boʻyicha prorektori lavozimida ishlab kelmoqda.

Mukofotlar
----------

Xristo Taxchidiy 2001-yilda Yevropa jarrohlar jamiyati tomonidan, 2002-yilda esa Yunoniston oftalmologiya jamiyati tomonidan mukofotlangan. 2005-yilda Rossiya hukumatining fan va texnika sohasidagi mukofoti bilan taqdirlangan. 2019-yil 15-noyabrda Rossiya Fanlar Akademiyasi akademigi etib saylandi.

Manbalar
--------

1. ↑  Краснопольская И. (2003). *С глазу на глаз : Фёдоровский центр жив* (Российская газета nashri). .
2. ↑  „Профессор Христо Тахчиди: прозрение в будущее… / Наука и жизнь, 2010, № 9". 27-fevral 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-aprel 2012-yil.
3. ↑  „Жертвы политического террора в СССР". 29-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-aprel 2012-yil.
4. ↑  „Уволенный со скандалом глава «Микрохирургии глаза» восстановлен на посту" (deadlink). 21-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-aprel 2012-yil.
5. ↑  „Главу «Микрохирургии глаза» Христо Тахчиди вновь уволили". 19-iyul 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-aprel 2012-yil.
6. ↑  Ofitsialnie itogi viborov v RAN Wayback Machine saytida arxivlandi (2015-12-25).
7. ↑   *Постановление Правительства Российской Федерации от 20 февраля 2006 г. № 96 «О присуждении премий Правительства Российской Федерации 2005 года в области науки и техники»* (Российская газета nashri). 2006, 1 марта. .
**Suvning qattiqligi** - tarkibida Kalsiy (Ca)+ va Magniy (Mg)+ ionlari boʻlgan suvning xossasi. Suvning qattiqligi 2 xil: nokarbonat qattiqlik(doimiy qattiqlik) — suvda kalsiy va magniy sulfatlar erishidan kelib chiqadi; karbonat qattiqlik(vaqtinchalik qattiqlik) — suvda kalsiy va magniy bikarbonatlar erishidan hosil boʻladi.

Suvning umumiy qattiqligi shu qattikliklar yigʻindisiga teng. Umumiy qagtiklik 1 l suvdagi kalsiy va magniy ionlarining milligrammekvivalentlari yigindisi (mgekvGʻl) bilan oʻlchanadi. Qattiqligi 1-1.5 mgekv/ litr bo'lgan suv o'ta yumshoq, 1.5-3 mgekv/l dan kam boʻlgan suv yumshoq, 3—6 mgekv/l boʻlgan suv oʻrtacha, 6-10 mgekv/l o'rtacha qattiq, 10 mgekv/l dan ortiq boʻlgan suv esa juda qattiq suv hisoblanadi. Tabiiy Suvning qattiqligi turlicha. Daryo va koʻl suvining qattiqligi 0,1—0,2 mgekv/l (tayga va tundra), yer osti suvi, dengiz va okean suvining qattiqligi 80— 100 mgekv/l Suvning qattiqligi tufayli bugʻ qozonlari devorlariga choʻkmalar choʻkadi, kir yuvganda sovun koʻp sarflanadi. Qattiq suvda sabzavot, goʻsht yaxshi pishmaydi va h.k. Suvning qattiqligi katta boʻlsa, siydikda tosh paydo boʻladi. Markaziy suv taʼminotida, asosan, isteʼmol qilinadigan Suvning qattiqligi 7 mgekv/l gacha boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi. Suvning qattiqligi katta boʻlganda suvni yumshatish usullari qoʻllanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 Обновить базу данных сигнатур вирусов 
 Установка обновления не требуется — база данных уже обновлена.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Anvar Abutolibov**(1923-yil 7-dekabr Sirdaryo viloyati – 2002-yil 30-iyul Qiziloʻrda viloyati) – Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi, Sovet Ittifoqi Qahramoni, Ishchi-dehqonlar Qizil Armiyasi desanti.

Biografiyasi
------------

Anvar Abutolibov 1923-yil 7-dekabrda Rossiya Imperiyasi tarkibidagi Sirdaryo viloyatida tugʻilgan. Oʻsha yerdagi oʻrta maktabni tamomlagach, kolxozda bir muddat ishlaydi.

Anvar Abutolibov 1942-yil sentyabr oyida Ishchi-dehqonlar Qizil armiyasi safiga chaqiriladi. U 1944-yil 24-oktyabrda Ukraina gvardiya frontiga tegishli boʻlgan havo-desant ekipaji komandiri boʻlib ishlashga kirishadi. Vengriyaning Tisadorogma qishlogʻi hududidan oqib oʻtuvchi Tisa daryosini kesib oʻtib, dushman mudofaasini oʻrganadi. Shundan soʻng, u 1 kun ichida oʻq-dorilar ortilgan 47 ta parvozni amalga oshiradi.

SSSR Oliy Kengashining 1945-yil 24-martdagi farmoni bilan fashist bosqinchilariga qarshi kurash paytida qoʻmondonlik vazifasini namunali bajarganligi hamda Qizil Armiyadagi jasorati va qahramonligi uchun „Sovet Ittifoqi Qahramoni" hamda „Oltin yulduz medali" bilan taqdirlangan.

1945-yil avgust oyi frontdan qaytdan soʻng, oʻzi yashaydigan Tugisken qishlogʻida sholichilik bilan shugʻullandi. Yaxshi koʻrsatgichlarga erishganligi uchun, „Lenin ordeni" bilan mukofotlangan.

Anvar Abutolipov 2002-yil 30-iyulda Qiziloʻrda viloyatida vafot etadi.

Xotirasini abadiylashtirish
---------------------------

Qozogʻiston Respublikasi, Qiziloʻrda viloyati, Yangiqoʻrgʻon tumani, Oqqoʻrgʻon ovulidagi 209-umumiy oʻrta taʼlim maktabiga Anuar Abutolibov nomi berilgan.
Qiziloʻrdalik shoir Adirbek Soʻpibayev Sovet Ittifoqi Qahramoni Anuar Abutalipov hayot yoʻli haqida „Yurak yutib" nomli doston yozgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Батыр болмысын айшықтаған байқау". Qaraldi: 8-sentabr 2023-yil.
2. ↑  „ӘБУТӘЛІПОВ ӘНУА". Qaraldi: 8-sentabr 2023-yil.