recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**IIshiya (Aleksandr) Abramovich Ayzenshteyn** (1905-yil 22-dekabr — 1986-yil 17-dekabr, Toshkent) — Toshkentning faxriy fuqarosi, keyinchalik shahar timsollaridan biriga aylangan Kurantlarni shaharda oʻrnatish tashabbuskori boʻlgan.

I.A.Ayzenshteyn kurantlarning mexanizmini Sharqiy Prussiyadagi Allenshteyn kichik shaharchasidan olib kelgan, u yerda I.A.Ayzenshteyn 1945-yil bahorida Ulugʻ Vatan urushi davrida harbiy xizmatni tugatgan. U yiqilib qolish xavfi ostida turgan shahar minorasidan biroz shikastlangan soat mexanizmlarini yechib olgan.

Keyinchalik serjant I.A.Ayzenshteyn oʻz polki nomidan oʻz qoʻli bilan ta’mirlagan minora soatining soat mexanizmini Toshkent shahriga sovgʻa sifatida taqdim etgan.

  

I.A.Ayzenshteyn Toshkentda vafot etgan va Botkin qabristoniga dafn etilgan.

Toshkent kurantlarining tarixi
------------------------------

Shahar arxitektura boshqarmasi tomonidan soat uchun bino loyihasi boʻyicha tanlov oʻtkazilib, eng yaxshi loyiha tanlab olingan va 30 metrlik minoraning oʻzi oʻsha davrda noyob deb topilgan. Kurantlar binosini bezash mashhur ganch (xom alebastr) oʻymakori, mashhur bezak rassomi, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi faxriy aʼzosi - usto Shirin Murodov faol ishtirokida amalga oshirilgan. 1947-yil 9-mayda Toshkent kurantlari ishlay boshlagan. Kurantlar binosiga I.A.Ayzenshteyn nomi yozilgan marmar tosh oʻrnatilgan.

Keyinchalik, professional soatsoz boʻlgan I.A.Ayzenshteyn uzoq yillar davomida Toshkent kurantlarining mexanizmini ishchi holatini saqlab kelgan, shuningdek, 1966-yilgi zilziladan keyin ularning ish faoliyatini tiklashda faol ishtirok etgan.

Tegishli havolalar
------------------

* Toshkent chimeslari tarixi: Shahabutdin ZAYNUTDINOV. Toshkent uzra malina yangradi. 2007-yil 10-mayda "Jamoatchilik axborot haftaligi" Zerkalo 21 "" saytida e'lon qilingan.
* LEKIN. T. Jabborov "Toshkent chimes", A. VA. Soljenitsin va A. LEKIN. Eyzenshteyn"
* Aizenstein Ishiya Abramovich (1905.22. XII-1986.17. XII) - qabr fotosurati.

Manbalar
--------

1. ↑  Ныне это город *Ольштын* в Польше.
2. ↑  **Усто** — в переводе на русский язык означает «Мастер».
**Olga bozulbangi** (lotincha: *Lagochilus olgae*) — yalpizdoshlar oilasi, lagochilus turkumiga mansub ko‘p yillik, gulli o‘simlik. Hayotiy shakli yarimbuta. O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Jizzax va Samarqand viloyatlari Nurota tog‘ tizmasi, Qo‘ytosh tog‘i hududida o‘sadi. Tog‘ yonbag‘irlarida, toshloq tuproqlarda o‘sishga moslashgan.

Tavsifi
-------

Balandligi 20-50 sm gacha yetadigan ko‘p yillik o‘t o‘simlik. Hayotiy shakli yarimbuta. O‘q ildiz tizimiga ega. Poyalari ko‘p, shoxlangan, tik o‘sadi. Barglari qalin, shakli keng tuxumsimon, asosi ponasimon, tomirlari bo'rtib turadi, oddiy ko‘z bilan ko'rish mumkin. Gullari gulpoyasiz, uzunligi 25-28 mm, poya yuqorisida joylashgan barglarning qo‘ltiqlarida 4-6 tadan yarim halqa hosil qilib o‘rnashgan. Guloldi bargchalari o‘tkir, bigizsimon, yuqoriga qarab qayrilgan va gulkosachabarglarga yopishib turadi. Gulqo‘rg‘on a'zolari qisman qo‘shilgan. Gulkosachabarglari tor, shakli qo‘ng‘iroqsimon, uzunchoq, o‘tkir uchli, qalami nashtarsimon. Gultojibarglari oq rangda. Hasharotlar yordamida changlanadi. May oyining oxirida yoki iyun oyida gullab, mevasi iyulda yetilib pishadi. Urug‘i orqali jinsiy yo‘l bilan ko'payadi.

Tarqalishi va o‘sish sharoiti
-----------------------------

Yovvoyi tabiatda kam uchraydi, alohida-alohida yoki kichik to‘plar hosil qilib o‘sadi. Jizzax va Samarqand viloyatlari Nurota tog‘ tizmasida tarqalgan. Tog‘larning pastki va o‘rta qismidagi tosh chag‘irtoshli yonbag‘irlarida, yirik o‘t o'lanlar orasida o‘sadi. Ma'lum bir tuproq sharoitiga moslashganligi sababli tabiatda kam uchraydi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Lagochilus olgae".
2. ↑  *O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobi I jild*, 2019.
Chili - mamlakat iqtisodiyotining asosini mis (eksportni 40%) va oltin qazilmalari eksporti, selluloza – tayyorlash eksporti, mevalar eksporti, sabzavotlar, vino, bahq mahsulotlari eksporti va turizm tashkil etadi. YIMning 56% – xizmat koʻrsatish sektoriga, 38% – sanoatga va qurilishga, 6% – qishloq, oʻrmon xoʻjaliklari va baliqchilikka toʻgʻri keladi. Mamlakat mis mdasi va selitra zaxiralari boʻyicha dunyoda 1-oʻrin, 2-oʻrin – molibden, 3-oʻrin – oltingugurt egallagan. Mamlakatda mis mdasi (dunyodagi ishlab chiqarilishi 42%), oltin, natriy selitrasi, oltingugurt, molibden, litiy, volfram, kobalt, kumush, temir mdasi, tabiiy gaz va koʻmir olinadi. Mamlakatda ignabargli turli yogʻochlar tayyorlanadi. Chili neft va tabiiy gazni katta qismini Argentinadan oladi. Elektrquwatni 47% – IES, 52% – GES beradi. Sanoatning asosiy tarmoqlari: kimyo, yogʻochsozlik, selluloza-qogʻoz, toʻqimachilik, rangli va qora metallurgiya, neftni qayta ishlash, mashinsozlik (avtomobillar yigʻish, elektr-texnika, kemasozlik, vagonlami yasash) va boshqalar hisoblanadi. Mamlakat iqtisodiyoti uchun vinochilik sanoati katta ahamiyatga ega. Bu yerda kaberke, sovinoon, merlo, karmener, pino-nuar, likyorlar va desert vinolari ishlab chiqariladi. Aholi uzum, mevalar, piyoz, bugʻdoy, makkajoʻxori, arpa, spaija, dukaklilar, qand lavlagi, sarimsoq yetishtiradi. Bundan tashqari yirik shoxli mollami, qoʻylami, choʻchqalami, lamalarni, parrandalami, losos bahgʻini koʻpaytiradilar. Baliq va dengiz mahsulotlari ovlanadi (dimyoda 3-oʻrin). Mahalliy hunarmandchilikka: jun, ponchalar tayyorlash, alpak va lamalar junidan mahsulotlar, sambrerolar, xashak shlapalar, hayvonlaming keramik shakllarini tayyorlash, yogʻoch mahsulotlari, yopingʻichlar, gilamlar, kumush bezaklar, lazuritdan buyumlar yasash. Asosiy eksport mahsulotlari: mis, mevalar, baliq mahsulotlari, losos, selluloza, kimyoviy mahsulotlar, vino, qoʻyjuni.
Qishloq xoʻjaligining asosiy tarmogʻi dehqonchilik. Bugʻdoy, arpa, makkajoʻxori, kartoshka, dukkakli don ekinlari ekiladi. Bogdorchilik (olma, sitrus mevalar, shaftoli) va tokchilik rivojlangan. Qand lavlagi, zigir, tamaki, zaytun yetishtiriladi. Chorvachilikda qoramol, qoʻy, echki, choʻchqa, yilqi boqiladi. Yirik shaharlar atrofida sut chorvachiligi rivojlangan. Dengizdan baliq va dengiz jonivorlari ovlanadi. Oʻrmonda yogʻoch tayyorlanadi.

Vino eksporti boʻyicha 2011-yilning yetakchi mamlakatlari (mln. Iitr)| Fransiya | 1552% |
| --- | --- |
| Italiya | 1541% |
| Ispaniya | 901% |
| Chili | 488% |
| Avstraliya | 379% |
| AQSH | 303% |

Manbalar
--------

1. ↑  *Dunyo mamlakatlari* (o'zbek). Davr nashriyoti — 296 bet bet. 15-sentabr 2023-yilda qaraldi.
2. ↑  „Chili haqida" (o'zbek).. Qaraldi: 15-sentabr 2023-yil.
**Qir** — atrofidagi yerlardan bir oz koʻtarilib turgan, yassi yoki salgina gumbazsimon balandlik, tepalik, 500m dan 500 m gacha deb qabul qilingan. Baʼzan bundan ham baland boʻlgan usti yassi past togʻlar ham Q. deyiladi. Mas, Oʻrta Rossiya, Volgaboʻyi, Qizilqum va Qoraqumdagi togʻlar. Q.lar baland tekisliklar, togʻlarning oqar suv, shamol, nurash natijasida yemirilishidan, tektonik koʻtarilishlar natijasida hosil boʻladi. Q.lardan Oʻzbekistonda chorva mollari uchun yaylov sifatida va bahorikor dehqonchilik qilishda foydalaniladi. Fargona vodiysi landshafti Oʻrta Osiyodagi tipik Q.larga misol boʻladi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Kastamonu universiteti** 2006-yilda Turkiyaning Kastamonu shahrida tashkil etilgan davlat universitetidir. Bugungi kunda universitet 13 ta fakultet, 2 ta institut, 4 ta kollej va 13 ta kasb-hunar maktabi bilan oʻz faoliyatini davom ettirmoqda. Ta’lim haligacha Usmonli davridan qolgan tarixiy binolarda olib boriladi. 
Kastamonu universitetining 810 nafar professor-oʻqituvchilari 16894 nafar bakalavr va 4452 nafar magistratura talabalariga ta’lim berib kelmoqda.

Tarixi
------

Kastamonu Universiteti *Vazirlar Kengashining 2006-yil 17-martdagi 5467-sonli Qarori* bilan tashkil etilgan. Universitetning taʼsischi rektori professor Dr. Kadri Yamach boʻlgan. Kastamonu Universitetining hozirgi rektori prof. Dr. Ahmet Hamdi Topaldir.

Kampus
------

Universitetning asosiy kampusi Kuzeykent shaharchasida joylashgan. Kampus tarkibiga 1 ta kasb-hunar maktabi binosi, konferentsiya zali, yopiq sport zali, 10 ta laboratoriya, ilmiy markazlar, ochiq va yopiq sport maydonchalari va yotoqxona kiradi. Kampus mydoni 800 gektarni tashkil etadi.

Yotoqxonalar
------------

Kastamonu universiteti kampuslarida jami 10 ta talabalar yotoqxonasi mavjud. Talabalar turar joylari joylashgan hududlarda sport maydonchalari, sport zallari, futbol va basketbol maydonchalari va tennis kortlari mavjud. Bundan tashqari, kampusda savdo markazi, bank filiallari bor. Yotoqxonalar va shahar markazi oʻrtasida mikroavtobuslar va shahar avtobuslari soat 07:00 dan 24:00 gacha qatnovni amalga oshiradi. 

Kastamonu universitetida o‘quv yili ikki semestrdan iborat. Oʻquv yilining birinchi semestri odatda sentyabr oyining oxirgi haftalarida boshlanadi va yanvar oyi oʻrtalarida tugaydi. Ikkinchi semestr fevral oyining oʻrtalarida boshlanadi va iyun oʻrtalarida tugaydi.

Akademik birliklar
------------------

**Fakultetlar**

* Taʼlim fakulteti
* Veterinariya fakulteti
* Sanʼat va fanlar fakulteti
* Muhandislik va arxitektura fakulteti
* O‘rmon xo‘jaligi fakulteti
* Iqtisodiyot va maʼmuriy fanlar fakulteti
* Ilohiyot fakulteti
* Aloqa fakulteti
* Baliqchilik fakulteti
* Turizm fakulteti

**Institutlar**

* Fan va texnologiya instituti

Havolalar
---------

Rasmiy sayt

Manbalar
--------

1. ↑  „Arşivlenmiş kopya". 28-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-mart 2010-yil.
2. ↑  „Arşivlenmiş kopya". 26-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-mart 2010-yil.
**Wilberforce Vaughan Eaves** MBE (1867 yil 10 dekabr — 1920 yil 10 fevral) Avstraliyada tugʻilgan Buyuk Britaniyalik tennischi.  1908 yilgi London Olimpiadasida u erkaklar oʻrtasidagi yakkalik turnirida bronza medalini qoʻlga kiritdi.

Biografiyasi
------------

Eaves Avstraliyaning Melburn shahrida tugʻilgan , Viktoriya shtatidagi Sent Kilda shahridan Uilyam va Yunis Eavesning oʻgʻli. 

U 1895 yilda Wimbledon chempionatida erkaklar oʻrtasidagi yakkalik bahslarida finalga chiqdi va uchinchi setda oʻyin ochkosiga ega boʻlishiga qaramay, Uilfred Baddeleyga qarshi yutqazdi. 1897 yilda u AQSH milliy yakkalik chempionatida finalga chiqqan birinchi amerikalik boʻlmagan boʻldi. U finalda amerikalik Robert Rennga besh setda yutqazdi. 

Eaves 1895 yilda Wels chempionatida va 1897 yilda Irlandiya chempionatida gʻolib chiqdi va besh setli finalda Wilfred Baddeleyni magʻlub etdi. U 1901 yilda yakkalik bahslarida Shotlandiya chempioni bo‘ldi va 1897 yildan 1899 yilgacha ketma-ket uch marta Londondagi Queenʼs Clubda yog‘och kortlarda o‘ynagan Britaniyaning yopiq kort chempionatida g‘olib chiqdi  U tegishli finalda etti karra turnir chempioni Ernest Lyuis va Wimbledon chempioni Lorens Doherti va Xarold Mahoni ustidan gʻalaba qozondi.

Tibbiyot doktori sifatida malakali, u Boer War urushida fuqarolik uchun xizmat koʻrsatadigan jarroh boʻlib xizmat qilgan va Birinchi Jahon urushining birinchi haftasida, 1914 yil 10 avgustda Qirollik Armiyasi Tibbiyot Korpusida vaqtinchalik komissiya oldi va bir yildan keyin kapitan unvoniga koʻtarildi. xizmat.  Keyinchalik u xizmatlari uchun MBE bilan taqdirlangan va Londonda vafot etgan va u erda Grinvich qabristoniga dafn etilgan .

Grand Slam (Katta dubulgʻa) finallari
-------------------------------------

### Yakkalik bahslar (1 ikkinchi oʻrin)

| Natija | Yil | Chempionat | Qoplama | Raqib | Hisob |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Yoʻqotish | 1897 yil | AQSh chempionati | Oʻt | Qoʻshma Shtatlar Robert Wrenn | 6-4, 6-8, 3-6, 6-2, 2-6 |

Shuningdek
----------

* Dunyoning birinchi raqamli tennischilari reytingi

Manbalar
--------

1. ↑  „Wilberforce Eaves". *Olympedia*. Qaraldi: 12-aprel 2021-yil.
2. ↑  „Wilberforce Eaves Olympic Results". *sports-reference.com*. 18-aprel 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-yanvar 2014-yil.
3. ↑
4. 1 2  Captain Wilberforce Vaughan Eaves CWGC casualty record.
5. ↑  Collins, Bud*. The Bud Collins History of Tennis*, 2nd, [New York]: New Chapter Press, 2010 — 415, 455, 688 bet. ISBN 978-0942257700.
6. ↑  "Obituary". *British Medical Journal* **1** (3086): 276. 21 February 1920. PMC 2337269. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=2337269.
7. ↑  „Commemorative Roll - Wilberforce Vaughan Eaves".  Australian War Memorial. Qaraldi: 3-iyun 2012-yil.

Havolalar
---------

* Wilberforce Eaves Xalqaro tennis federatsiyasi saytida Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash
* Wilberforce Eaves at the Association of Tennis Professionals
**Maasdam** (golland. *Maasdam*) — qadimiy, tabiiy pishloqlari vakili, Niderlandiyadagi kichik Maasdam shahri sharafiga atab ushbu nomni olgan. Pishloq katta teshiklari va shirin-yongʻoqli taʼmi bilan ajralib turadi. Maasdam Gollandiyaning edamer va goudadan keyingi eng mashhur pishloq hisoblanadi.

Ishlab chiqarilishi
-------------------

Ishlab chiqarilgandan soʻng  maasdam pishloqi gouda va edamer bilan bir xil koʻrinadi. Biroq, pishib yetish jarayoni boshlanganidan koʻp oʻtmay, xom xamir oʻziga xos koʻrinishga ega boʻladi: unda xarakterli katta yumaloq boʻshliqlar (teshiklar) paydo boʻladi. Bu fermentatsiya paytida pishloq ichida hosil boʻlgan gazlar bilan bogʻliq. Teshiklarning diametri 1 dan 5 sm gacha oʻzgarib turadi Bu tabiiy pishish jarayoni ham maasdamga oʻziga xos lazzat beradi. Pishloq tayyorlash texnologiyasiga koʻra, Maasdam pishloqi Gollandiyalik yaʼni „shveysariyalik" pishloq hisoblanadi. Pishloq kamida toʻrt hafta davomida pishadi va  boshqa golland pishloqlariga qaraganda tez tayyor boʻladi. Bu pishloqqa oʻziga xos hid, taʼm va teshiklarni beradigan probion bakteriyalarni oʻz ichiga olgan, maxsus boshlangʻich xamirturushlarning qoʻshilishi bilan bogʻliq. Baʼzida mum yoki loy bilan qoplangan gouda pishloqiga oʻxshaydi Inogda vneshne on napominaet sir gauda, pokritiy voskom ili glinoy.

Maasdam pishloqi shirin taʼmi bilan qimmatroq Shveysariya Emmental pishloqiga oʻxshaydi, lekin u arzonroq va tezroq pishadi. Maasdam pishloqini ishlab chiqarish uchun Shveysariya pishloqlaridagi kabi deyarli bir xil komponentlar qoʻllaniladi. Maasdam namlik miqdori yuqori boʻlganligi sababli Emmentalga qaraganda ancha yumshoqroq.

Manbalar
--------

1. ↑  Sir „Maasdam" Wayback Machine saytida arxivlandi (2011-11-13). // Cheesemania.Ru.
2. ↑  Retsept sira Maasdam v domashnix usloviyax // Ferma na Urale.

Havolalar
---------

* VikiOmbor logotipi VikiOmborda **Маасдам** mavzusi boʻyicha mediafayllar bor
**Manchester tarti** (inglizcha: *Manchester tart*) — anʼanaviy ingliz shirin pirogi yoki tarti boʻlib, krem, malina murabbosi solingan, kokos yongʻogʻi qirindisi sepilgan va maraschino olchasi bilan bezatilgan qumoq-qumoq hamirli boʻladi. Keng tarqalgan varianti, ayniqsa, Manchesterning oʻzida, krem ostida yupqa kesilgan banan qatlami boʻladi.

Manchester pirogi 1980-yillarning oʻrtalariga qadar maktab menyusining asosiy taomlaridan biri edi. 1946-yilda Ikkinchi jahon urushi paytida Londonning Sharqiy End shahridagi bolalarning sevimli taomlari haqidagi maqolada „Manchester pirogi" eng sevimli ovqatlar beshligidan biri boʻlgan, undan faqat ananas va Logan berry kabi konservalangan mevalar hamda blinlar oʻzib ketgan.

Asl Manchester pirogi Viktoriya davridagi kulinar muallif Isabella Beaton tomonidan yozilgan Manchester pudingi boʻlgan avvalgi retseptning oʻzgarishidir.

Manchesterdagi eng qadimgi Faylsvortdagi Robinsonʼs Bakers (1864) novvoyxonasi oʻzini Manchester tartining asoschisi sifatida koʻrsatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  In search of the secret recipe for a proper Manchester tart
2. ↑  In search of the secret recipe for a proper Manchester tart
3. ↑  Regional Dishes of North-West England
4. ↑  „Robinsons — Manchester’s oldest bakery". 31-dekabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-iyun 2022-yil.

Havolalar
---------

* Manchester Tart — History at Foods of England
* A Proper Manchester Tart
**Pochtachi Pechkin** (bolalar qahramoni)
=========================================

**Pochtachi Pechkim kim?**
--------------------------

Pochtalyon Igor Ivanovich Pechkin — bolalar yozuvchisi Eduard Uspenskiy qalamiga mansub asarlar qahramoni bo‘lib, keyinchalik bu asarlar asosida ko'p seriyali multfilmlar ishlangan.

**Yodgorliklar**
----------------

2008-yil noyabr oyida Moskva viloyatining Luxovitsi shahrida pochtachi Pechkin haykalining tantanali ochilishi bo'lib o'tdi.  Mahalliy pochta bo'limi ro'parasida velosipedda Pechkin va uning yonida turgan Matroskin va Sharik tasvirlangan. Balandligi ikki metrdan sal kamroq bronza kompozitsiya o'rnatilgan.  Yodgorlik muallifi Polina Gorbunova.

**Pochtachi Pechkin yodgorligi**

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

Pochtachi Pechkinning bronza yodgorliklari sobiq sovet hududining boshqa shaharlarida, xususan, Sankt-Peterburg (Kolpino tumani),  Ramenskoye (Moskva viloyati) va Urganch (O‘zbekiston)da ham o‘rnatilgan.

Ikkinchi rasmdagi Urganchda o'rnatilgan yodgorlik.

**Pochtachi Pechkin yodgorligi**

**O‘zbekistonda pochtalon Pechkinga yodgorlik o‘rnatildi**
==========================================================

  

Xorazm viloyati markazi Urganch shahrida mashhur multfilm qahramoni pochtalon Pechkinga yodgorlik o‘rnatildi. Pochtalon Igor Ivanovich Pechkin — bolalar yozuvchisi Eduard Uspenskiy qalamiga mansub asarlar qahramoni bo‘lib, keyinchalik bu asarlar asosida «Soyuzmultfilm» kinostudiyasi tomonidan bir necha seriyali multfilm ishlangan («Prostokvashinolik uch shovvoz», «Prostokvashinoda ta'til», «Prostokvashinoda qish», «Fyodor amaki, ko‘ppak va mushuk: Matroskin va Sharik»). Pechkin yodgorligi Urganch shahrining markaziy al-Xorazmiy ko‘chasida, pochta xizmatlarini ko‘rsatuvchi kompaniya oldida o‘rnatilgan. Bu tadbirdan maqsad - mijozlarni jalb qilishga asoslangan marketing hiylasi ekani ko‘rinib turibdi. Biroq bu voqea shaharning sayyohlar uchun jozibasini ham biroz bo‘lsa-da, oshirishi shubhasiz.

Yodgorlik odam bo‘yi balandligida, bronzadan yasalgan. Unda pochta sumkasini osib olgan va velosiped minib olgan Pechkin gavdalangan. Uning yelkasida esa multfilm qahramonlaridan biri chumchuqcha ham bor.Qizig‘i shundaki, bu Pechkinga o‘rnatilgan dunyodagi birinchi yodgorlik emas. Ayni paytda, Rossiyaning Luxovitsi, Kolpino, Ramenskoye va Tsivilsk shaharchalarida ham multfilmning tinib-tinchimas qahramoni haykallari bor. 

  

**Qo'shimcha manbalar**
-----------------------

You tube da "Pochtachi Pechkin haqidagi multfilmlarni ko'rish uchun :

O'zbek tilida :"

Rus tilida :
**Qora dumli kalamush** yoki **Tukli paxmoq quyruq** (lotincha: *Conilurus penicillatus*) – sichqonlar oilasiga mansub kemiruvchilar turi.

Tana uzunligi 15 dan 22 sm gacha, quyruq uzunligi 18 dan 23 sm gacha, oyoq uzunligi 40 dan 45 mm gacha, quloqlari uzunligi 25 dan 30 mm gacha, vazni 190 g gacha boʻladi. Tuklari ingichka va qattiq. Orqa rangi kulrang-jigarrang, uzun qora tuklari bor, qorin va orqa oyoqlari esa oq rangga ega. Quloqlari oʻrtacha darajada kattalikda. Oyoqlari choʻzinchoq va ingichka. Quyruq qismi boshi va tanasidan uzunroq.

Ushbu tur Avstraliya va Yangi Gvineya orolllarida (Papua – Yangi Gvineya) keng tarqalgan. Avstraliyada, ilgari mussonli shimolning koʻp qismida, shu jumladan Groot orollarida topilgan. Hozirgi vaqtda bu tur oʻzining tarixiy tarqalish hududining 20 foizidagina uchraydi. Gʻarbiy Avstraliya va Shimoliy hududda kengligi taxminan 30 km boʻlgan tor qirgʻoq chizigʻi bilan cheklangan hududlardagina yashaydi.

Asosan evkalipt oʻrmonlarida, oʻtloq yoki butazor ostidagi savannalarda yashaydi. Dengiz sathidan 60 metr balandlikdagi qirgʻoq oʻtloqlarida ham uchraydi va asosan tungi turmush tarzini olib boradi. Ratsionda birinchi navbatda urugʻlar (ayniqsa oʻtlarniki), shuningdek, mevalar, umurtqasizlar, barglar va oʻtlar mavjud.

Koʻpayish mavsumi yomgʻirli mavsumning oxirida va quruq mavsumning boshida boshlanadi va martdan oktyabrgacha davom etadi. Hayvonlar uyalarini daraxt kovaklarida va zich barglar orasida quradilar.

36 kunlik homiladorlikdan keyin urgʻochilar 1 tadan 4 tagacha (odatda 3) bola tugʻadilar. Bolalari 20 kunlik yoshida mustaqil boʻlishadi. Yiliga bir necha marotaba bolalashi mumkin. Boshpana sifatida esa asosan ichi boʻsh (kovak) daraxtlardan foydalanishadi.

Kichik turlari
* *C.p. penicillatus* : Gʻarbiy Avstraliya va Shimoliy hudud qirgʻoqlari, *Inglis*, Baturst, Groot oroli va *Bentink* orollari, Kvinslendda;
* *C.p. melibius* (Tomas, 1921): Melvil oroli;
* *C.p. randi* (Tate & Archbold, 1938): janubi-gʻarbiy Papua-Yangi Gvineya.

Manbalar
--------

1. ↑  Andoza:Книга:Полная иллюстрированная энциклопедия. «Млекопитающие». Кн. 2
2. ↑  Peter Menkhorst & Frank Knight, A Field Guide to the Mammals of Australia, Oxford University Press, USA, 2001, ISBN 9780195508703.

* , va%20ancha%20qattiq%3B

Adabiyot
--------

* Piter Menkhorst va Frank Knight, Avstraliya sutemizuvchilari uchun dala qoʻllanmasi, Oksford universiteti nashriyoti, AQSh, 2001, ISBN 9780195508703 .
**Chaqar masjidi** — Qashqadaryo viloyati Qarshi shahri Chaqar MFYda joylashgan meʼmoriy yodgorlik. Masjid Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining „Moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish sohasidagi faoliyatni tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida" 2018-yil 19-dekabrdagi PQ-4068-son qaroriga muvofiq Oʻzbekiston moddiy va madaniy merosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Tarixi
------

Chaqar masjidi Qarshi shahrining Eski shahar qismida joylashgan boʻlib. Masjid XVIII asrda barpo etilgan boʻlib hozirgi kunda vayrona ahvolga kelib qolgan va Chaqar mahallasining homiyligida turadi. Chaqar masjidi va Sharifboy madrasasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktyabrdagi „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida"gi 846-sonli qarori bilan milliy roʻyxatga kiritilgan edi. Biroq Sharifboy madrasasi va Chaqar masjidida taʼmirlash va restavratsiya ishlari olib borilmaganligi sababli 2022-yil Ijtimoiy tarmoqlarda tanqidiy muhokamalarga sabab boʻldi. Unga koʻra madrasa ahvoli avariya holatiga kelib qolgandi.

Meʼmorchiligi
-------------

Masjidga ayvondan eshiklar orqali ichkariga kirilgan. Devorlari naqshsiz, ganj bilan suvalgan boʻlib mehrob qismida marmarga oʻyilgan naqshni koʻrish mumkin. Binoning asosiy oʻrta qismida o‘ymakor ustunlar shift yogʻochlarini koʻtarib turadi, tag himoya qismi marmardan qilingan. Masjidning tashqi qismi ayvon uslubida qurilgan, ustunlar ayvonlarni koʻtarib turadi. Masjid yogʻoch ustunlariga mahorat bilan gul tasvirlari, turli xil shakllari oʻyilgan. Bunday anʼanaviylikni Buxoro meʼmorchiligida ham koʻrish mumkin.

Galeriya
--------

* Chaqar masjidi to'liq bino ko'rinishiChaqar masjidi to'liq bino ko'rinishi
* Chaqar masjidi janubi-sharqiy tomondan koʻrinishiChaqar masjidi janubi-sharqiy tomondan koʻrinishi
* Chaqar masjidi shimoli-ga'rbiy tomondan koʻrinishiChaqar masjidi shimoli-ga'rbiy tomondan koʻrinishi
* Chaqar masjidi peshtoqi ko'rinishiChaqar masjidi peshtoqi ko'rinishi

Adabiyotlar
-----------

Poyon Ravshanov*. Qarshi tarixi*, Yangi asr avlodi nashriyoti, Toshkent, 2006 — 647 bet. ISBN 5-633-01899-0. 

Jumanazar A. K.*. Nasaf*, Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi nashriyoti, Toshkent, 2007 — 204 bet.

Manbalar
--------



1. 1 2  „Моддий маданий мероснинг кўчмас мулк объектлари миллий рўйхатини тасдиқлаш тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 846-сон 04.10.2019 й. қарори". *Lex.uz*. Qaraldi: 22-sentabr 2020-yil.
2. 1 2  Ravshanov P*. Qarshi tarixi*. Toshkent: Yangi asr avlodi nashriyoti, 2006 — 502-bet.
3. ↑  „Ko‘zdan nari, mehrdan nari yoxud davlat muhofazasiga olingan masjid va madrasaga eʼtibor yo‘qmi?".
**Abdusattor Nuraliyevich Nuraliyev** (1941-yil 22-avgust, Qoʻshrabot tumani, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR – 2020-yil 20-mart, Dushanbe, Tojikiston Respublikasi) – sovet va tojik filologi, filologiya fanlari doktori (1998), professor ([[2001]). Tojikiston Respublikasi xalq maorifi aʼlochisi, (1998), Tojikiston Respublikasi matbuot aʼlochisi (2000), Tojikiston jurnalistlar uyushmasi aʼzosi, SSSR Taʼlim vazirligining jurnalistika mutaxassisligi boʻyicha oʻquv-metodik birlashmasi aʼzosi (1978−1991), Rossiya-Tojikiston (slavyan) universitetining jurnalistika kafedrasi mudiri (2002−2013), Rossiya Federatsiyasi oliy taʼlimining faxriy xodimi (2011), „Tojikiston—Qozogʻiston" doʻstlik jamiyati raisi. Jahon Yozuvchilar uyushmasining (2014-yilda Qozogʻistonda ochilgan, rasmiy veb-sayti akgo.org) Tojikistondagi vakili.

Tarjimayi holi
--------------

Abdusattor Nuraliyev 1941-yil 22-avgustda Qoʻshrabot tumanida tugʻilgan. 1968-yilda Qozoq davlat universitetini tamomlagan, 1968−2002-yillarda Tojikiston milliy universitetida oʻqituvchi, katta oʻqituvchi, dotsent, filologiya fakulteti dekani oʻrinbosari, jurnalistika va tarjima fakulteti dekani, poligrafiya kafedrasi mudiri (1996−1999), xorijiy jurnalistika va adabiyot kafedrasi mudiri (1999−2002), 2002-yildan Rossiya-Tojikiston (slavyan) universiteti jurnalistika tarixi, nazariyasi va elektron ommaviy axborot vositalari kafedrasi mudiri, 2013-yildan Rossiya-Tojikiston (slavyan) universitetining jurnalistika va elektron ommaviy axborot vositalari tarixi, nazariyasi kafedrasi professori, 2014-yildan Jahon Yozuvchilar uyushmasining Tojikistondagi asosiy vakili sifatida faoliyat yuritgan. 2020-yil 20-martda Dushanbe shahrida 78 yoshida vafot etgan.

Ilmiy faoliyati
---------------

Abdusattor Nuraliyev 200 dan ortiq ilmiy va ilmiy-ommabop ishlar, jumladan, jurnalistika va xalqlar oʻrtasidagi adabiy aloqalar muammolariga bagʻishlangan 14 ta monografiya va oʻquv qoʻllanmalar muallifi. 1975-yilda nomzodlik dissertatsiyasini, 1998-yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qilib, filologiya fanlari doktori ilmiy darajasini olgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5  *Фируз Умарзода.* „А. Нуралиев: «Разговоры о превосходстве таджикского языка – это нездоровые разговоры»" (rus tilida). *asiaplustj.info* (10-noyabr 2011-yil). 18-sentyabr 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-sentyabr 2023-yil.
2. 1 2 3  *Абдухамид Рахимов, Райхон Сохибназарбекова.* „Учитель, ученый, созидатель..." (rus tilida). *narodnaya.tj* (10-mart 2022-yil). 18-sentyabr 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-sentyabr 2023-yil.
3. 1 2  *Бахтовар Сафаров.* „Абдусаттор Нуралиев-устоди журналистони тоҷик даргузашт" (tojik tilida). *pressa.tj* (21-mart 2020-yil). 28-avgust 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-sentyabr 2023-yil.
4. ↑  *Аваз Юлдашев.* „Кого потерял Таджикистан в 2020 году?" (rus tilida). *asiaplustj.info* (29-dekabr 2020-yil). 30-sentyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-sentyabr 2023-yil.
5. 1 2  *Камелия Самойленко.* „СПАСИБО, УЧИТЕЛЬ…" (rus tilida). *rtsu.tj* (24-mart 2020-yil). 11-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-sentyabr 2023-yil.
**Harold Fraser** (talaffuzi: „Garold Freyzer", 1889-yil 9-noyabr — 1962-yil 19-yanvar), professional ravishda **Snub Pollard** nomi bilan tanilgan, Avstraliyada tugʻilgan vodviliyalik boʻlib, Gollivudda 1920-yillarda mashhur boʻlgan ovozsiz kino komediyachisiga aylandi.

Karyerasi
---------

 Reklama fotosurati
1889-yil 9-noyabrda Avstraliyaning Melburn shahrida tug‘ilgan Pollard yoshligida Pollardning Liliput opera kompaniyasida konsert berishni boshlagan. Mashhur balogʻatga yetmaganlar kompaniyasining koʻplab aktyorlari singari, u Pollardni oʻzining sahna nomi sifatida qabul qildi. Kompaniya XIX asr oxiri va XX asr boshlarida Avstraliya va Yangi Zelandiya boʻylab sayohat qilgan bir qancha muvaffaqiyatli professional bolalar truppalarini boshqargan. 1908-yilda Harry Pollard kompaniyaning Shimoliy Amerikaga sayohatiga qoʻshildi. Ekskursiya yakunlangach, u AQShga qaytib keldi. 1915-yilga kelib u muntazam ravishda filmlarda nomaʼlum rollarda paydo boʻldi, masalan, Charles Eptingning taʼkidlashicha, Pollardni Chaplinning 1915-yilda *"By the Sea*" qisqa metrajli filmida aniq koʻrish mumkin. Keyingi yillarda Pollard Hal Roach uni Los-Anjelesda sahnada chiqish paytida kashf qilganini aytdi.

Oʻzining keyingi yillarida mashhur moʻylovidan voz kechib, u asosan nomaʼlum oʻyinchi sifatida filmlarda ancha barqaror ishlay boshladi. U Gollivudning koʻplab suratlari va qisqa filmlarida tasodifiy rollarni oʻynadi, deyarli har doim oddiy odam sifatida, odatda hech qanday dialogga ega boʻlmagan rollarni ijro etdi. Wheeler & Woolsey ning *Cockeyed Cavaliers* (1934) filmida u mast shifokor rolini oʻynadi.

Oʻlimi
------

 Harold Lloyd (*markazda*) Pollard (*pastki chap*) va Bebe Daniels bilan faoliyatining boshida
Pollard 1962-yil 19-yanvarda 72 yoshida 50 yillik kino biznesida saraton kasalligidan vafot etdi. Uning dafn etilishi Forest Lawn Memorial Parkida (Gollivud tepaliklarida) boʻlgan.

Kinofilmlarga qoʻshgan hissasi uchun Pollard Gollivud shon-shuhrat xiyobonida, 6415½ Gollivud bulvarida yulduzga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  Another well-known performer in the company, Daphne Trott also did so. They were not related.
2. ↑  „An Australian off the Screen – SNUB POLLARD COMES BACK – Table Talk (Melbourne, Vic. : 1885–1939) – 5 Apr 1923". *Trove* (5-aprel 1923-yil). Qaraldi: 22-may 2021-yil.
3. ↑  Epting, C.L.*. Bebe Daniels: Hollywood's Good Little Bad Girl*. McFarland, Incorporated, Publishers, 2016 — 32 bet. ISBN 978-1-4766-2532-4. 22-may 2021-yilda qaraldi.
4. ↑  „SILENT FILM DAY STAR LOOKS BACK" *Townsville Daily Bulletin* (Qld.) Fri 11 May 1951, p. 3. Retrieved 17 December 2016
5. ↑  Blum, D.*. Daniel Blum's Screen World 1963*, Screen World 1976. Biblo-Moser, 1963 — 226 bet. ISBN 978-0-8196-0304-3. 22-may 2021-yilda qaraldi.
6. ↑  Davis, L.*. CHASE! A Tribute to the Keystone Cop*. BearManor Media — 240 bet. 22-may 2021-yilda qaraldi.
7. ↑  „Snub Pollard". *Hollywood Walk of Fame* (25-oktabr 2019-yil). Qaraldi: 22-may 2021-yil.
**Sitrus oʻsimliklar** - rutadoshlar oilasining sitrus turkumiga mansub doim yashil oʻsimliklar, ekiladigan mevali daraxtlar. Apelsin, mandarin, greypfrut, limon, bergamot, sitron, sheddok, bigaradiya va boshqa 30 ga yaqin turi bor. Shimoliy Xitoydan Avstraliyagacha, Oʻrta dengiz sohillaridan Yevropaga tarqalgan. Oʻzbekistonda Bogʻdorchilik, uzumchilik va vinochilik ilmiy tadqiqot instituti, Toshkent viloyati Qibray tumani va boshqa issiqxona xoʻja-liklarida oʻstiriladi. S.oʻ. butasimon yoki past daraxtsimon, barcha organlarida xushboʻy efir moyi bor. Gullari barg qoʻltigʻida joylashgan, xushboʻy, chetdan va oʻzidan changlanadi. Mevasi xushxoʻr, parhez va dorivor xususiyatga ega, turli vitaminlar va limon kislotaga boy. Mas, limon va apelsinda 60 mg % S vitamini, 600–700 mg % R vitamini bor. Meva shakli dumaloq yoki tuxumsimon, och sariq, toʻq sariq, segmentlarga boʻlingan. Tarki-bida pektin, karotin, qand, S, V, R vitaminlari bor. Mevalari yangiligida yeyiladi, konservalar, murabbo, sukat tayyorlanadi. Barg va poyasidan efir moyi olinadi. S.oʻ. payvand qilib va qalamchalaridan koʻpaytiriladi. Ekilgandan soʻng 3—4 yildan hosilga kiradi. 20—60 y. atrofida yuqori hosil olinadi.
**Fun Dip** - bu Ferrara Candy kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilgan konfet. Konfet 1940-yillardan beri Qo'shma Shtatlar va Kanadada bozorda  bo'lgan va dastlab **Lik-M-Aid** deb nomlangan. Bu dastlab Fruzola tomonidan ishlab chiqarilgan,  va keyinchalik Sunline Inc. ularning Sunmark Brands bo'limi orqali. U Nestlé tomonidan 1989 yil yanvar oyida sotib olingan. Fun Dip boshqa Wonka Candy brendlari bilan birga 2018 yilda Ferrara Candy kompaniyasiga sotilgan.  U konfet tayoqchalari bilan turli xil ta'mlarda keladi.

Fun Dip boshqa Wonka mahsuloti Pixy Stixga o'xshaydi, lekin qog'oz yoki plastmassa somonda emas, balki kichik sumkalarda sotiladi. Lik-M-Aid deb atalganda, u 4 ta paketli xushbo'y va rangli shakardan iborat edi. 1970-yillarda Fun Dip nomi bilan qayta brendlanganida, "Lik-A-Stix" deb nomlangan ikkita qutulish mumkin bo'lgan konfet tayoqchalari qo'shildi.   Asl lazzatlar ohak, olcha va uzumdan iborat bo'lsa ham, eng keng tarqalgan ta'mlar gilos, uzum va malina / olma kombinatsiyasi bo'lib, ular tupurik yoki suv bilan namlanganda quruqdan yashil rangga aylanadi. Shuningdek, u nordon ta'mlarda, jumladan nordon tarvuz, nordon olma va nordon limonadda bo'ladi. Bundan tashqari, apelsin ta'miga ega Fun Dip ham mavjud. Bitta tayoq va ikkita ta'mli paketlar bir vaqtlar standart bo'lgan va faqat bitta yoki ikkita ta'mli paketlar hali ham mavjud bo'lgan uchta ta'mli paketga qaraganda kamroq mashhur.

Galereya
--------

Yana qarang
-----------

* Double Dip (qandolat mahsulotlari), Buyuk Britaniyada sotilgan shunga o'xshash mahsulot
* Qandolat mahsulotlari brendlari ro'yxati

Manbalar
--------

1. 1 2  „Lik-M-Aid - Fun Dip - OldTimeCandy.com". *OldTimeCandy.com*. 1-noyabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. ↑  „Fun Dip and Lik-M-Aid – A powdery-sugar-filled retrospective.". *CollectingCandy.com*.
3. ↑  „Ferrero to overhaul Butterfinger and Crunch after merging Ferrara and Nestlé US candy". *confectionerynews.com*.
4. ↑  „Seventy years of minutes from the Lik-M-Aid Corporation’s annual board rchive". *archive.is*. 30-oktyabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-dekabr 2022-yil.
Andoza:Willy Wonka Candy Company products
Tanzan ziyoratgohida anʼanaviy kiyimlarda Kemari oʻynayotgan insonlar.
 1799-yilgi suratda Kemari oʻynayotgan sportchilar tasvirlangan.
**Kemari** (Yaponcha: 蹴鞠) — bu Yaponiyada paydo boʻlgan toʻp oʻyini, u haqidagi dastlabki maʼlumotlar VII-asrda topilgan va u anʼanaviy ravishda bugungi kunda ham mavjud. Oʻzaro raqobatga asoslangan oʻyin boʻlmagan kemaridagi asosiy maqsad toʻpni shunchaki tepish va uni boshqa oʻyinchilarga uzatish orqali toʻpni havoda ushlab turishdir.

Tarixi
------

Qadimgi Xitoyda oʻynala boshlagan cuju izlarini oʻzida mujassam etgan bu oʻyinning mavjudligi haqidagi dastlabki maʼlumotlar 644-yilga borib taqaladi. Ushbu oʻyinda XII-asrdan boshlab hukmdorlar va zodagonlar ishtirok eta boshlaydi, XIII-asr oxiridan esa ularning qoidalari standartlashtirilgan. Kemari oʻyinini nafaqat zodagonlar o‘ynagan, balki, quyi qatlamdagi odamlar orasida ham keng tarqalgan.

Oʻyin jarayoni
--------------

Kemari raqobatbatni yuzaga keltiradigan oʻyin emas. Cheklanmagan maydonda dumaloq shaklda joylashtirilgan sakkiz oʻyinchining yagona vazifasi toʻpni boshqa oʻyinchilarga oshirish, tepish va sakrash orqali iloji boricha koʻproq havoda ushlab turishdir. Faqat toʻpni oyoq bilan oʻynashi va bir oʻyinchining toʻpni xohlagancha tepa olishi mumknligi belgilab qoʻyilgan. Kiyik terisidan yasalgan toʻplar taxminan 20 sm diametrli va ogʻirligi 100-120 gramm boʻladi. Mari deb nomlanuvchi to‘p kiyik terisidan qilingan bo‘lib, yung tomoni ichkariga, terisi esa tashqi tomoniga qaratiladi. Toʻp shaklini berish uchun ichi arpa donalari bilan toʻldiriladi. Teri bu shaklda oʻrnatilgach, donalar toʻpdan chiqariladi va otning terisi yordamida tikiladi. Toʻpni tepgan sportchiga mariashi deyiladi. Bugungi kunda kemari oʻynagan odamlar qadimgi davrni aks ettiruvchi anʼanaviy kiyimlarni kiyib maydonga tushishadi. Futbolchilar kiyadigan kiyimlar Asuka davridagi kiyimlarni eslatadi. Ushbu turdagi kiyim kariginu deb atalgan va oʻsha davrning modasi boʻlgan edi.

Manba
-----

1. ↑  *The Global Art of Soccer* (İngilizce). CusiBoy Publishing, 2006 — 5 bet. ISBN 9780977668809. 23 kasım 2014da qaraldi.
2. 1 2 3 4  *Japanese sports: a history* (İngilizce). University of Hawaii Press, 2001 — 26-29 bet. ISBN 9780824824648. 23 kasım 2014da qaraldi.
**Proskoryakov bozulbangi** (lotincha: *Lagochilus proskorjakovii*) — yalpizdoshlar oilasi, lagochilus turkumiga mansub ko‘p yillik, gulli o‘simlik turi. Hayotiy shakli yarimbuta. O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Jizzax va Samarqand viloyatlari Nurota tog‘ tizmasi hududida tarqalgan.

Tavsifi
-------

Balandligi 25-30 sm gacha yetadigan ko'p yillik o‘t o‘simlik. Hayotiy shakli yarimbuta. O‘q ildiz tizimiga ega. Poyasi shoxlanga, yuza qismi siyrak, qisqa tuk bilan qoplangan. Barglari kichik, keng tuxumsimon, poyada ketma ket joylashgan, barg bandi uzun, yuza qismi tuklar bilan qoplangan. Gullari zigomorf, 4-6 tadan shoxlarning uchidagi barg qo‘ltiqlarida yarim halqa hosil qilib o‘rnashgan. Gulyonbargchalarining uchi o‘tkir, uchburchak bigizsimon, tashqi tomonga egilgan. Gulqo‘rg‘on bo‘lakchalari qisman qo‘shilgan. Gulkosachabarglari 10-15 mm uzunlikda, shakli tor qo‘ng‘iroqsimon, chetlari tishchali, kalta bezli tuklar bilan qoplangan. Gultojibarglari oq rangda. Gullari ikki jinsli, urug‘chibargi va changdoni bitta o‘simlikda joylashgan.Hasharotlar yordamida changlanadi. Iyun oyida gullab mevasi iyul avgust oylarida pishib yetiladi. Urug‘i orqali jinsiy yo‘l bilan ko'payadi.

Tarqalishi va o‘sish sharoiti
-----------------------------

Tabiatda juda kam tarqalgan, yakka yakka holatda uchraydi. Jizzax va Samarqand viloyatlari Nurota tog‘ tizmasida tarqalgan. Tog‘larning o‘rta qismidagi quruq, tosh shag‘alli yonbag‘irlarda o‘sadi. Ma'lum bir tuproq sharoitiga moslashganligi sababli tabiatda kam uchraydi. Nurota davlat qo‘riqxonasi hududida muhofaza ostiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Lagochilus proskorjakovii".
2. ↑  *O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobi I jild*, 2019.
**Janubiy Shetlend orollari** — Atlantika okeanining janubidagi vulqon orollari. Janubiy Amerikaning janubida, Dreyk boʻgʻozida. 11 ta yirik va bir qancha mayda orol hamda qoyalardan iborat. Maydoni 4300 km². Yer yuzasi togʻlik, balandligi 2300 m gacha, koʻp qismi qor va muz bilan qoplangan. Yanv.ning oʻrtacha temperaturasi G, iyulniki —10°. Mox va lishayniklar oʻsadi. Ross tyuleni, dengiz mushugi, dengiz fili bor. Doimiy aholisi yoʻq. Argentina, Buyuk Britaniya, Chili davlatlariga qarashli ilmiy stansiyalar joylashgan. Orol 1819-yilda ingliz dengizchi sayyohi U. Smit tomonidan kashf qilingan.

* 
* 
* 
*

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* LCCN: sh86000478
* NARA: 10037431
* NKC: ge426661
* VIAF: 315526814
* en:WorldCat Identities (VIAF orqali): 315526814

 |
**Eugene Allen Noble** (5-mart 1865-yil — 28-iyun 1948-yil) — amerikalik akademik, Metodist ruhoniy. U uchta Oliy taʼlim muassasasida rahbar lavozimida ishlagan; Centenary universitetida 1902-yildan 1908-yilgacha, Goucher kollejida 1908-yildan 1901-yilgacha va Dickinson kollejida 1911-yildan 1914-yilgacha. Shuningdek, Noble Juilliard maktabida rahbar boʻlib ishlagan.

Yoshligi va taʼlimi
-------------------

Noble 1865-yil 5-martda Nyu-yorkshahrining Bruklin tumanida ruhoniy oilasida tugʻilgan. Otasi William Richard Noble ruhoniy va onasi Margaret J. Hays. U dastlab Nyu-York shahridagi Trinity maktabida, keyin Wesleyan universitetida bakalavrni falsafa yoʻnalishi boʻyicha oʻqib, 1891-yilda tamomlagan. Kollejni tugatgandan soʻng, Noble Illinois shtatining Evanston shahrida joylashgan Garret-Evangelist Diniy muassasasida tahsil oladi. Noble 1892-yilda birinchi xotini boʻlgan Lillian White Osbornga uylanadi. Shuningdek, u Phi Beta Kappa va Alpha Delta Phi kabi nufuzli jamiyatlarning aʼzosi boʻlgan.

Faoliyati
---------

### Metodist ruhoniy

Oʻqishni tugatgandan keyin, Noble ruhoniy etib tayinlanadi va Nyu-Yorkning Sharqiy qismidagi Metodist cherkovida faoliyatini davom ettiradi. Noble ikkita cherkovda xizmat qilgan, biri 1891-yildan 1895-yilgacha Connecticutda va ikkinchisi 1895-yildan 1897-yilgacha Bruklinda. Keyinchalik bir muddat Nyu-Yorkdagi Bruklin Metodist kasalxonasida bosh shifokor yordamchisi boʻlgan.

### Akademiya

1902-yilda Noble New Jersey shtatidagi Hackettstown shahrida joylashgan, oʻsha paytda *Centenary Collegiate Institute* nomi bilan mashhur boʻlgan Centenary universiteti rahbari etib tayinlangan. Noble olti yil davomida u yerda faoliyatini davom ettirgan.

1908-yilda Noble ilgari ayollar uchun ixtisoslashtirilgan kollej keyinchalik Goucher kolleji sifatida oʻzgargan muassasada ishlagan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Eugene Allen Noble (1865-1948) | Dickinson College" (en). *archives.dickinson.edu*. Qaraldi: 6-sentyabr 2018-yil.
2. ↑  „Music: Juilliard Improvement". *Time* (ingliz (Amerika)). 1927-11-28. ISSN 0040-781X. Qaraldi: 2018-09-09.
3. ↑  *Wesleyan University Publications ...* (en). Elihu Ceer, Stationer and Steam Printer, 1916 — 124, 170, 187 bet.
4. ↑  „Reno Gazette-Journal from Reno, Nevada on June 29, 1948 · Page 3" (en). *Newspapers.com*. Qaraldi: 9-sentyabr 2018-yil.
5. ↑  Phi, Alpha Delta*. Catalogue of the Alpha Delta Phi Society* (en). Executive Council of the Alpha Delta Phi Fraternity, 1899 — 515 bet.
6. ↑  „The history of Goucher College". *archive.org*. Qaraldi: 20-sentabr 2023-yil.
Chobahar manzarasi
**Chobahar** , sobiq **Bandar-Bixishti** (forscha: **چابهار** Eronning janubi-sharqidagi joylashgan port shahri hisoblanadi. Sistan va Baluchiston viloyatining, Ummon koʻrfazida joylashgan. Chobahor okrugining maʼmuriy markazi hisoblanadi. Erkin savdo qilish uchun zonadir. Aholisi — 106 739  kishi (2016-yil hisobiga koʻra), asosan balujlar va forslar yashashadi. Eronning Bandar Abbosdan keyingi eng yirik porti boʻlgan Chobahar porti ham „Shimol-Janub" transport koridorining asosiy zonalaridan biridir.

Tarix va siyosat
----------------

Tarixda Buyuk Britaniya, Portugaliya va Ispaniya kabi eng kuchli davlatlar Chobaharni boʻysundirish uchun kurashganlar. Chobahardan 9 kilometr g‘arbda (Qajarlar davrida) Tis tepaligidagi Portugal qal’asining qadimiy yodgorligini ucratish mumkin. Britaniya hukumati bostirib kirishining asoisy belgilaridan biri bo‘lgan zamonaviy Chobahar shahri ichidagi Banglu binosi koʻrish mumkin. Ahamoniylar davridan beri Chobahar dengiz tarmogʻidagi eng muhim savdo hududi boʻlib kelmoqda, u yerdan Xitoy, Hindiston va Janubi-Sharqiy Osiyodan savdo tovarlari Yaqin Sharqning yirik bozorlariga olib kelingan. Venetsiyalik sayyoh Marko Polo o‘zining sayohat xotiralarida Chabahor portini eslab oʻtgan.  .

Sharq, Gʻarb, Janub va Shimol oʻrtasidagi xalqaro transport chorrahasida joylashgan Chobahar alohida geografik mavqega egadir. Muhim siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy va strategik mavqeini hisobga olib shaharni erkin savdo va sanoat zonasi deb eʼlon qilindi. Bu loyiha 1991-yil bahorida hukumat tomonidan tasdiqlangan. Eron hukumatining ushbu mintaqani dunyoning erkin sanoat zonasiga aylantirish haqidagi farmoyishi asosida Chobaharda 14 ming gektardan ortiq maydonda yangi dasturlarni amalga oshirish uchun sharoit yaratildi. Bu sharoitlar viloyat va uning salohiyatini turizm, sanoat va savdo sohalarida namoyon etish ustuvorligidan kelib chiqqan holda yigirma yillik dastur doirasida ishlab chiqilgan. Hozirgi vaqtda Chobahor Eronning sharqida erkin savdo zonasi sifatida rivojlanishning asosiy nuqtasi hisoblanib, uning iqtisodiy faoliyati Siston va Balujiston viloyatlari hamda Xuroson viloyati janubini ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish uchun asos boʻlib xizmat qilmoqda. Bu ikki viloyatning rivojlanishida hal qiluvchi rol oʻynaydi. Chobahar shahri oʻzining geografik joylashuvidan kelib chiqib, mintaqadagi muhim iqtisodiy zona va afzalliklarga ega xalqaro ahamiyatga ega.

Manbalar
--------

* Erondagi shaharlar aholisi
* 
* 

1. ↑  Iran. Spravochnaya karta (masshtab 1:1 250 000). Chetvyortoe izdanie — GUGK SSSR, 1986.
2. ↑  Statistical Center of Iran
3. ↑  Okrug Chabaxar
**Mehmed Uzun** (1953-yil 1-yanvar – 2007-yil 10-oktabr) – turkiyalik yozuvchi. Turkiyaning Shanliurfa viloyati Siverek shahrida tugʻilgan. 1920-yildan 1990 -ilgacha Turkiyada kurd tili taqiqlangan boʻlsa-da, u bu tilda yozgan. Zamonaviy kurd adabiy tilini shakllantirish va kurdlarning hikoya qilish anʼanasini qayta tiklash yoʻlida koʻp yutuqlarga erishdi. 1977–2005-yillarda u siyosiy qochqin sifatida Shvetsiyada yashab, kurd tilida oʻnlab roman va esselar yozgan. 2005-yil iyun oyida Istanbulga qaytib keldi. U PEN klubi va Shvetsiya yozuvchilar uyushmasi aʼzosi boʻlgan. 2006-yil 29-mayda unda oshqozon saratoni borligi aniqlandi. Stokgolmdagi Karolinska universiteti kasalxonasida davolangach, Turkiyaning Diyarbakir shahriga qaytib keldi. 2007-yil 10-oktyabrda 54 yoshida vafot etgan.

Ishlari
-------

U kurd tilida yettita roman nashr ettirgan. Mehmed Uzun 1985-yilda zamonaviy kurd romani boʻyicha oʻzining birinchi ishi – "*Tu*" (Sen)ni nashr ettirdi. Uning romanlari 1990-yillarda Yevropa tillariga tarjima qilina boshlagan. Uning ikkita kitobi shved tilida nashr etilgan: *Granatäppelblomning* (Anor gullari) va "*I skuggan av en förlorad kärlek*" (Yoʻqolgan sevgi soyasida) romani. Uzun 2001-yilda hikoya qilish anʼanasidagi ishi uchun *Torgny Segerstedt* mukofotiga sazovor boʻldi.

Turkiya hukumati bilan ziddiyat
-------------------------------

Mehmed Uzun Turkiyada kurd adabiyoti sohasidagi faoliyati tufayli bir necha bor ayblangan. U 1976-yil 21-martda hibsga olingan va „separatizm"da ayblanib, Anqara markaziy qamoqxonasiga qamalgan. 1976-yilning yozida sudda u kurdlar va kurd tilining mavjudligini isbotlashga urindi. Prokurorning argumenti kurdlar va ularning tilining mavjudlik shakliga ega emas edi. Buning aksini daʼvo qilgan har bir kishi separatist hisoblanib, unga nisbatan jazo qoʻllangan. U sakkiz oylik qamoq jazosiga hukm qilindi. 1977-yilda Shvetsiyaga joʻnab ketdi.

Manbalar
--------

1. ↑  Kurdish media -*Famous novelist Mehmed Uzun has cancer* Webarxiv andozasida xato: `|url=` qiymatini tekshiring. Boʻsh.
2. ↑  „Turkish Migrant Writers1 in Europe: Mehmed Uzun in Sweden and Aras Ören in West Germany" (21-iyun 2016-yil). Qaraldi: 20-sentyabr 2023-yil.
**Abdurahmon ibn Avf ziyoratgohi** — Surxondaryo viloyati Angor tumani Tallimaron qishlog'i Hayrabodtepa maskanida joylashgan ziyoratgoh.

Tarixi
------

Abdurahmon ibn Avf ziyoratgohi sahoba Abdurahmon ibn Avf nomi bilan bogʻliq. Manbalarda, Abdurahmon ibn Avf Fil voqeasidan oʻn yil keyin, taxminan 581-yilda Makkada tavallud topgani keltiriladi. Markaziy Osiyo hududida ham Abdurahmon ibn Avf nomi bilan bogʻliq bir nechta ziyoratgohlar mavjud. Masalan, Tojikistonning Asht tumanidagi Boboyi-ob ziyoratgohidan tashqari Shahriston va Hisor tumanlarida ham unga atab qadamjolar barpo etilgan. Abdurahmon ibn Avf nomi bilan bogʻliq ziyoratgohlarning paydo boʻlishining sababi uning musulmon dunyosida saxiyligi bilan mashhur boʻlganligidir.

Meʼmorchiligi
-------------

Maqbara kvadrat shaklda qurilib, usti oʻqsimon gumbaz bilan yopilgan. Hozirgi memorial uslubda qurilgan maqbara Said ibn Abu Vaqqos nomi bilan ataladi va uning meʼmorchilik uslubi Oq Ostona bobo maqbarasiga oʻxshaydi.

Maqbara ikki xonali, oldi ayvondan iborat boʻlib, asosiy xona usti katta gumbaz bilan yopilgan. Maqbara oldidagi ayvonning ikkita kirish eshigi ustiga ikkita kichkinaroq gumbaz oʻrnatilgan. Maqbaraning ikkinchi xonasi ziyoratchilar uchun tilovat qilish va namoz oʻqiydigan joy vazifasini bajaradi. Maqbara ichida qabr boʻlib, bu sahoba sharafiga qoʻyilgan ramziy qabrdir. Ziyoratgoh atrofi katta mahalliy qabriston hisoblanadi.