recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Riau Sultonining Katta masjidi** (indonezcha: *Masjid Raya Sultan Riau*) Indoneziyaning Bintan orolida Tanjung Pinang hududining tashqarisidagi Penyengat orolida joylashgan. Masjid 1844-yilda qurilgan va bugungi kunda Tanjung Pinangga tashrif buyuruvchilar uchun eng mashhur diqqatga sazovor joylaridan biri hisoblanadi.

Penyengat oroli
---------------

Penyengat oroli bir vaqtlar qudratli Riau-Lingga sultonligining qirollik qarorgohi bo'lgan va u 18-asrda Yevropa kuchlari bilan to'qnashuv paytidagi Riau noiblarining faoliyati bilan mashhur. Penyengat hali ham o'zining yorqin va mistik o'tmishi izlarini saqlab kelmoqda. Deyarli 70 yil davomida tashlab ketilgan xarobalar yaqinda qayta tiklandi. Qadimgi hukmdorning saroyi va qirollik qabrlari, jumladan, birinchi malay tili grammatika kitobining yaratuvchisi va muallifi bo'lgan hurmatli Raja Ali Hojining qabri Riau sultonligidan qolgan meroslar sirasiga kiradi. Masjid binosidan hali ham foydalanilmoqda.

Yana qarang
-----------

* Indoneziyada islom
* Indoneziyadagi masjidlar ro'yxati
Sun Bin (Quyosh qutisi)
**Sun Bin** — Xitoyning dastlabki harbiy yozuvchisi Xitoy tarixidagi urushayotgan davlatlar davrida yashagan (mil. avv 316-yil). U Vey(Xitoy hududidagi podshohlik) xizmat qilayotgan vaqtda Vatanga xiyonat qilishda ayblanib, yuziga tatuirovka chizishni hamda tizzalarini kesib tashlashga hukum qilindi. Shundan so‘ng, Sun Bin Vey podshohligiga qochib kelgan, soʻngra Chi-(Qi-xitoyning qadimgi podshohligi) podshohligida harbiy qoʻmondon boʻlib xizmat qilgan. U Chi podshohligining Guiling va Maling janglarida hamda Vey davlatiga qarshi urushda gʻalabaga erishgan.

Hayoti
------

Sun Bin yoshligidanoq o‘zining mohir qobilyatliligi bilan tanilgan. U Pang-(Mongoliya hududidagi podshohlik) davlati barbod bo‘lgandan so‘ng, u Vey davlatiga harbiy general sifatida xizmat qilish uchun kelgan va bir nechta janglarda g‘alaba qozonganidan keyin mashhurlika erishdi.

### Mutilatsiya

Sun Chi davlatga qarshi chiqqanlikda ayblandi. Qirol tomonidan Sunni yuziga tatuirovka qilish va tizzalarini olib tashlashga hukm qilindi va Sunni jinoyatchi deb eʼlon qilindi va u umrbod mayib qilib qo‘yildi. Oxir oqibat,Sun Pang (Sun Binning eng yaqin do‘sti) ning asl niyatlarini anglab yetdi va o‘zini aqldan ozgan qilib ko‘rsatdi. Keyinchalik Sun Chi davlati diplomatlari yordamida Vey davlatidan ketdi.

Ilmiy ishlari
-------------

Sun Bining (Sun Binning „Urush sanʼati") kitobi harbiy kitob edi. Bu kitob Xan sulolasidan keyin yo‘qolgan deb o‘ylangan. Biroq 1972-yil aprel oyida arxeologlar tomonidan Shandong provinsiyasining Linyi(Xitoyning qadimiy shahri) shahridagi qabrni qazish jarayonida qabrdan bir nechta kitob parchalari topildi. Qabr ichidan Sun Binning "Urush sanʼati" asari topilgan. Qadimgi matnlarda
Sun Binning Urush sanʼati kitobini asli 89 bobdan iborat bo‘lganligi aytilgan bo‘lsa-da, qayta topilgan nusxada faqat 16 ta tekshirilishi mumkin bo‘lgan bob bor edi."Sun Binning urush sanʼati" kitobining parchalari ham topilganligi sababli, tarixchilarning fikriga ko‘ra, kitobning baʼzi boblar "Urush sanʼati" ga tegishli bo‘lishi mumkin degan xulosaga kelishgan. Bundan tashqari, "Sun Binning Urush sanʼati" asari bilan solishtirganda, ,,Urush sanʼati" kitobi oldingisidan katta farq qiladi. Birinchisi qamal urushiga qarshi maslahat bergan bo‘lsa, ikkinchisi qamal qilingan shaharga hujum qilish usulini taklif qilgan. Bu urushayotgan davlatlar davrining keyingi bosqichlarida qamal urushini strategik ko‘rib chiqishning o‘zgarishiga to‘g‘ri kelmas edi.

Qo‘shimcha o‘rganish uchun
--------------------------

* Pang Xuan
* Sun Binning urush sanati
* Sun Szi
* Yinqueshan Xan Slips

Adabiyotlar
-----------

* Xitoy solnomasi
* Qadimgi Xitoy tarixi 35.56
* Konfutsiy asarlari
* Habibullayev, Alimulla. Oʻzbekiston sharqshunoslari bibliografiyasi (1949 — 2022-yillar. Toshkent: Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti, 2022.
"Herakl va Cerber", Antonio Tempesta (Italiya, Florensiya, 1555-1630) Los-Anjeles mintaqaviy sanʼat muzeyi.
Cerber yoki Kerber (Qadimgi Yunoncha: inglizcha: Cerberus / ˈs ɜr b ər ə s /) — Bu soʻzning toʻgʻridan-toʻgʻri maʼnosi „qorongʻu hayvon", qadimgi yunon mifologiyasida Yer osti dunyosi (Doʻzax) darvozalarini qoʻriqlayotgan uch boshli it. Gesiod „Xudolarning nasl-nasabi" kitobida uning 50 boshi borligini taʼriflagan. Keyinchalik koʻplab sanʼat asarlarida u 3 boshli it sifatida tasvirlangan.

Mifologiyasi
------------

Cerber, Villiam Blake
Afsonalarga koʻra, Cerber yuzlab ajdaho boshli jin Tifon va ilonga oʻxshash yirtqich hayvon Echidnadan tugʻilgan. Uning boshi koʻp (3), dumi ilon boshli, boʻyniga zaharli ilon oʻralgan. Gerakl uni Yer osti dunyosidan yer yuzasiga olib chiqqandan soʻng, u ogʻzidan zaharli suyuqlikni chiqarib yubordi. Aconitum zaharli suyuqlik tomizgan joydan oʻsadi. (Ovid oʻzining „Metamorfozlar" memuarlarida Medeya shoxlaridan zaharli suyuqliklar tayyorlash uchun foydalanadi.

Cerber Yer osti dunyosida daryo qirgʻogʻida yashaydi (yunon mifologiyasiga koʻra, Xaron yer osti dunyosiga tushganidan keyin Charon kemasida doʻzax daryosini kesib oʻtadi) va Hadesga Yer osti dunyosi darvozalarini qoʻriqlashda yordam beradi. U har qanday ruhning Yer osti olamiga kirishiga imkon beradi, lekin hech kimni tark etishga ruxsat bermaydi. Shuning uchun, yunon va rim mifologiyasiga koʻra, faqat oz sonlilar yer osti dunyosidan chiqa olgan. Ular:

* Argonavtlar qahramoni Orfey oʻzining oʻlgan xotinini yer osti dunyosidan qutqardi. Buning uchun u Cerberusni shirin qoʻshiq bilan uxlatdi. Troya qahramoni Eney oʻz taqdirini bilish uchun Yer osti dunyosiga tushadi. U Cerberusni bir ayol avliyo bilan yoʻldan ozdiradi, unga uxlab yotgan keklarni boqadi va Cerberus jim boʻlganda oʻtib ketadi. (Ovid: „Eney")

Gerakl Serberni taʼqib qilmoqda, (Caeretan hydria (miloddan avvalgi 530-yil), (Luvr E701)
* Cerberni Yer osti olamidan yer yuzasiga olib chiqish, keyin esa uni Yer osti olamiga qaytarish vazifasi yuklangan Herakl. Serberni tiriklayin magʻlub etish va uni boʻysundirish Gerkulesning 12 ta jasoratidan biridir.

Bundan tashqari, oʻn ikkita asosiy Olimpiya xudolaridan biri boʻlgan Germes, Cerberusni Yer osti daryosidagi suv bilan uxlab qoldiradi. Sevgi xudosi Erosni yaxshi koʻrgan Psyche, Cerberusni maxsus tort bilan oziqlantirish orqali uxlatadi. (Apuleyning „Oltin eshak" hikoyasi.)

Qadimgi yunonlar marhumning tobutiga bir banka asal qoʻyish odati bor edi. Bu toʻp Cerberusni xursand qilish uchun edi. Oʻlganlar yer osti dunyosiga borishdan oldin asalni Cerberusga beradilar, deb ishonishgan. Italiya janubidagi Hades va Persefonga bagʻishlangan qadimiy ibodatxonaning darvoza devoridan itni bogʻlash uchun temir zanjir topildi. Bu, albatta, Cerberus haqidagi hikoya.

Manbalari
---------


1. ↑  „Cerberus". *Merriam-Webster Online Dictionary*.  Merriam-Webster. Qaraldi: 16-iyul 2009-yil.
2. ↑  Gantz p. 22; Ogden 2013a, p. 105, with n. 182; Hesiod, *Theogony* 311-312; Pindar, fragment F249a/b SM, from a lost Pindar poem on Heracles in the underworld, according to a scholia on the *Iliad*.
*Motacilla alba alba*
Oq jiblajibon (lot. *Motacilla alba*) — jiblajibonsimonlar oilasiga kiruvchi qush turi.

Tashqi koʻrinishi
-----------------

Oq jiblajibonning tanasi uzunligi 16-19 sm, uzun dumi bilan ajralib turadi. Tananing yuqori qismining rangi asosan kulrang, pastki qismi esa oq rangga ega. Boshi oq, tomoq va koʻkrak qismi, hamda boshining tepasi qora. Oq jiblajibonning vazni atigi 20-23 gramm.

Oziqlanishi
-----------

Oq jiblajibon hasharotlar, asosan qushlar osongina yutib yuborishi mumkin boʻlgan chivin va pashshalar kabi kichik hashoratlar bilan oziqlanadi. Bundan tashqari, qushlar buloqchilar va qoʻngʻizlarni yeyishadi. Qushlar kamdan-kam hollarda urugʻ yoki rezavor mevalarni isteʼmol qilishadi.

Koʻpayishi
----------

Asosan Yevropa, Osiyo va Shimoliy Afrikada koʻpayadi. Tarqalish hududining nisbatan issiq yerlarida tur oʻtroq turmush tarzini olib boradi. Salqin mintaqalardan qishlash uchun Afrikaga koʻchib yuradi. Baʼzan oq jiblajibon Alyaskada ham uchraydi.

Devor yoriqlari, daraxt teshiklari, tomlar va yogʻoch kovaklari kabi joylarda uya quradi. Oq jiblajibonlar, shuningdek, sunʼiy uya-joylarini egallashlari mumkin. Urgʻochilar toʻq kulrang dogʻli 5-6 ta oqish rangli tuxum qoʻyadi, odatda bir mavsum davomida ikki marta. Urgʻochisi tuxumni 12-14 kun davomida bosadi. Joʻjalar ikkala ota-ona tomonidan parvarish qilinadi. Polaponlar tuxumdan chiqqach, taqriban 15 kundan keyin parvoz qila olishadi.

Oʻrtacha umr koʻrish 10 yil, tutqunlikda 12 yilgacha umr koʻrishlari mumkin.

Oq jiblajibon ostturlari

Muhofaza maqomi
---------------

Tur keng tarqalgan boʻlib, 10 million kvadrat kilometrdan ortiq maydonni egallaydi. Umumiy soni 130 milliondan 230 million atrofida baxolanadi. Populyatsiya qisqaryotgani yetarlicha oʻrganilmagan, ammo tur IUCN Qizil kitobi mezonlariga yaqinlashayotgan deb hisoblanmaydi (yaʼni, oʻn yil yoki uch avlod davomida 30% dan ortiq kamayish). Shu sabablarga koʻra, tur eng kam xavf ostida deb baholanadi. Evropada soni barqaror. Tur atrof-muhitning antropogen oʻzgarishlarga yaxshi moslashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „IUCN redlist. Oq jiblajibon (White Wagtail)".
2. ↑  „The Birds of the Western Palearctic concise edition (2 volumes)". *Oxford : Oxford University Press*. 1998. 1103–1106-bet.
3. ↑  Tyler, S.*. Family Motacillidae (Pipits and Wagtails) // Handbook of the Birds of the World*, 2004. — 777–778 bet.
**Zilya Valeeva** (Zilya Raximyanovna Valeeva; 1952-yil 15-oktyabrda Rossiya Boshqirdiston Respublikasining Ufa shahrida tugʻilgan) — Tatariston Respublikasi jamoat arbobi va siyosatchisi. Rossiya Federatsiyasida xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi, falsafa fanlari nomzodi (2010).

20 yil davomida, 1992-2012-yillarda u Rossiya Federatsiyasida anʼanaviy ravishda patriarxal musulmon mintaqalaridan biri sifatida eʼtirof etilgan Tatariston Respublikasining birinchi darajali yuqori amaldorlaridan biri va eng nufuzli ayol siyosatchisi sifatida faoliyat yuritgan. U mintaqani xalqaro miqyosda faol namoyon etadi.

Hozirda Zilya Valeeva Qozon Kremlining Davlat muzeyi tarixiy-arxitektura majmuasi direktori, shuningdek, Tatariston ayollari jamoat tashkiloti raisi, Tatariston Respublikasining YuNESKO boʻyicha komissiyasi raisi.

Tarjimayi holi
--------------

1970-1980-yillar — „Leninets" respublika yoshlar gazetasi muxbiri, keyinchalik adabiyot va sanʼat boʻlimi mudiri (Ufa);

1980-1982-yillar — „Evening Kazan" muxbiri gazetasi (Qozon);

1982-1990-yillar — "*Sovetskaya Tatariya* "muxbir, ijtimoiy masalalar bo‘limi boshlig‘i

1990-1992-yillar — „News of Tatarstan" siyosat boʻyicha muharrir gazetasi (Qozon);

1992-1995-yillar — Respublikasi Oliy Kengashi raisining birinchi oʻrinbosari;

1995-1999-yillar — Tatariston Respublikasi Davlat kengashi raisining oʻrinbosari;

1999-2001-yillar — Tatariston Respublikasi matbuot, radioeshittirish va ommaviy axborot vositalari vaziri;

2001-2005-yillar — Tatariston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari;

2005-2011-yillar — Tatariston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari — Madaniyat vaziri;

2011-yil martdan 2012-yil maygacha — Tatariston Respublikasi Bosh vaziri oʻrinbosari;

2012-yil 17-maydan — Qozon Kremlining Davlat muzeyi tarixiy-arxitektura majmuasi direktori.

Mukofotlar
----------

„Jasoratli mehnat uchun" medali;

Tatariston Respublikasining Faxriy yorligʻi (2002);

"Sankt-Peterburgning 300 yilligi munosabati bilan" medali (2003);

„Qozon shahrining 1000 yilligi munosabati bilan" medali (2005);

Tatariston Respublikasi Prezidenti nomidan tashakkurnoma (2007);

Doʻstlik ordeni (2008);

Rossiya Federatsiyasining Madaniyat mukofoti laureati (2009).

Manbalar
--------

1. ↑  „Official server of Republic of Tatarstan. Guide on public authorities". 11-sentyabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-oktyabr 2022-yil.
2. ↑  „Kazan (Volga region) Federal University official web-site". 30-mart 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-oktyabr 2022-yil.
3. ↑  „State Museum Kazan Kremlin. Administration". 5-may 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-oktyabr 2022-yil.
4. ↑  Unesco.ru Commission of the Russian Federation on UNESCO. Regional branches
5. ↑  „Valeeva Z.R. Sabantuy to the whole world // Vestnik UNESCO May 2008 page 24-27.". 25-aprel 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-oktyabr 2022-yil.
**Sovet Ittifoqi Qahramoni F.** **K.** **Popov yodgorlik byusti ―** Sovet Ittifoqi Qahramoni Fyodor Kuzmich Popov xotirasiga bagʻishlangan Saxa (Yakutiya) Respublikasining Megino-Kangalasskiy ulusi, Mayya qishlogʻidagi yodgorlik. Mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan tarix yodgorligi.

Umumiy maʼlumot
---------------

Ulugʻ Vatan urushi tugagandan soʻng, Yakutiyaning shahar va qishloqlarida, shuningdek, butun SSSRda halok boʻlgan askarlar, ayniqsa, jasorat koʻrsatib yuksak mukofotlar bilan taqdirlangan askarlarga bagʻishlangan haykal va yodgorliklar oʻrnatila boshlandi. Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan jangchilarning xotirasi asrlar davomida saqlanib qolishga haqli. Ushbu jasur askarlardan biri Yakutiyalik Fedor Kuzmich Popov boʻlib, u YaSSRning Megino -Kangalasskiy ulusida tugʻilgan. 1930-2007-yillarda Mayya qishlogʻi tuman markazi boʻlgani uchun u yerda Sovet Ittifoqi Qahramoni F.K.Popovning nomi alohida ulugʻlanadi. Ushbu aholi punktida Fyodor Kuzmich sharafiga bir nechta yodgorlik obyektlari oʻrnatilgan, markaziy koʻcha Qahramon Popov deb nomlangan. Yodgorlik inshootlari orasida 1968-yilda qishloq markazidagi keng maydonga oʻrnatilgan byust koʻrinishidagi yodgorlik alohida oʻrin tutadi.

Tarixi
------

1942-yilda Yakutiyaning „Oktabr" kolxozining 20 yoshli brigadiri Fyodor Kuzmich Popov Qizil Armiya safiga chaqirilib, oʻsha yili frontga joʻnatildi. 1943-yil 1-oktabrda u Dneprni kesib oʻtishda ajralib turdi. 1943-yil 11-oktabrdagi jangda u qattiq yarador boʻlib, ikki kundan keyin vafot etdi.

Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni 1944-yil 15-yanvardagi farmon bilan yakutlardan birinchi F.K. Popovga vafotidan keyin berilgan.

Yodgorlikning tavsifi
---------------------

Haykaltarosh P.A. Zaxarov tomonidan ishlangan Sovet Ittifoqi Qahramoni Fyodor Kuzmich Popov haykali 1968-yilda Mayya qishlogʻida oʻrnatilgan. Choʻyandan yasalgan byust katta portretga oʻxshaydi. Qizil Armiya askari harbiy kiyimda, boshida kepka va koʻkragida Oltin yulduz medali bilan tasvirlangan. Byust baland postamentga oʻrnatilgan. Yodgorlikning perimetri 5,2 m, yodgorlikning maydoni 1,687 m².

YaSSR Vazirlar Kengashining 1976-yil 31-dekabrdagi 484-sonli „Yoqut ASSR tarix va madaniyat yodgorliklarining holati va muhofazasini yaxshilash chora-tadbirlari toʻgʻrisida"gi qaroriga muvofiq yodgorlik madaniy meros obyektlari roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan.

Adabiyotlar
-----------

* Postanovlenie Soveta Ministrov YaASSR „O sostoyanii i merax po uluchsheniyu oxrani pamyatnikov istorii i kulturi Yakutskoy ASSR" ot 31.12.1976 g. № 484 ot 31.12.1976 (Wayback Machine saytida 2021-09-29 sanasida arxivlangan)
* Geroi Sovetskogo Soyuza. Kratkiy biograficheskiy slovar. Voenizdat, 1988, t.2, s.310

Havolalar
---------

* Obʼekt „Pamyatnik-byust Geroyu sovetskogo Soyuza F. K. Popovu" na sayte „Mesto pamyati"
* Statya na sayte KESKIL14 „Uroki Pobedi: Yakutyane — Geroi Sovetskogo Soyuza. Fedor Kuzmich Popov"
* Informatsiya o pamyatnike na sayte Karta Rossii (kartarf.ru)
**Frank S. Blair Jr.** (1915-yil 30-may — 1995-yil 14-mart) NBC News telekanalining jurnalisti boʻlgan, 1953 — 1975-yillarda „Today" dasturida yangiliklar boshlovchisi sifatida tanilgan.

Tarjimai holi
-------------

Blair 1915-yil 30-mayda Janubiy Karolina shtatining Yemassi shahrida tug‘ilgan. Uning oilasi bolaligida Janubiy Karolina shtatining Valterboro shahriga koʻchib oʻtdi va keyinchalik Janubiy Karolina shtatining Charleston shahrida yashay boshladi.

Frank skaut boʻlib, 1930-yilda burgut skauti darajasiga erishgan. Voyaga yetganida, „Hurmatli burgut skauti" mukofotiga sazovor boʻldi. 1930-yillarda Janubiy Karolinadagi turli radiostansiyalarda faoliyatini boshladi. Undan oldin esa Charleston kollejida oʻqigan va kollejdagi tibbiyotgacha boʻlgan oʻqishni qoldirib, teatr gastrol kompaniyasiga ishga kirgan edi.

Faoliyati
---------

Blairning radio debyuti 1935-yilda Janubiy Karolina shtatining Charleston shahridagi WCSCda boʻlgan. Oʻsha yilning oxirida u Janubiy Karolina shtatining Kolumbiya shahridagi WISga yangiliklar boshlovchisi sifatida qoʻshilgan. Frank 1937-yilda Janubiy Karolina shtatining Greenville shahridagi WFBC dasturi direktori boʻldi. Bir necha oy oʻtgach, Vashingtondagi WOLga qoʻshilish uchun u yerdan ketdi.

1951-yilda Blair televizion faoliyatini Vashingtondagi Milliy sanʼat galereyasidan jonli efirga uzatiladigan NBC madaniy seriali *Heritage* boshlovchisi sifatida boshladi. 1951-yildan 1953-yilgacha DuMont televizion tarmogʻida *Jorjtaun universiteti forumining* moderatori boʻlgan. Frank 1953-yilda *Today*da yangiliklar muharriri va efirga uzatilgan yangiliklar boshlovchisi bo‘ldi. 1975-yilda nafaqaga chiqqunga qadar shu vazifalarda faoliyatini davom ettirdi.

Stephen Battaglio oʻzining "*From Yesterday to Today: Six Decades of Americaʼs Favorite Morning Show* "kitobida Frakni „afsonaviy teleboshlovchi Lowell Thomasning davomchisi" deb taʼriflagan.

Manbalar
--------


1. ↑  „Frank Blair, 79, an anchorman on NBC's "Today" show for 22 years". *Baltimore Sun* (16-mart 1995-yil). Qaraldi: 24-mart 2014-yil.
2. ↑  „Frank Blair, 79, Ex-'Today' Anchor". *New York Times* (16-mart 1995-yil). Qaraldi: 24-mart 2014-yil.
3. 1 2  Cox, Jim (2007). *Radio Speakers: Narrators, News Junkies, Sports Jockeys, Tattletales, Tipsters, Toastmasters and Coffee Klatch Couples Who Verbalized the Jargon of the Aural Ether from the 1920s to the 1980s--A Biographical Dictionary*. McFarland & Company, Inc. ISBN 978-0-7864-6086-1. Pp. 34-35.
4. ↑  „Distinguished Eagle Scout Award".  Boy Scouts of America. 5-aprel 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-aprel 2014-yil.
5. ↑  „TODAY' SHOW ANCHORMAN FRANK BLAIR DIES AT AGE 79". *The Washington Post* (15-mart 1995-yil). Qaraldi: 8-noyabr 2016-yil.
6. ↑  Battaglio, Stephen*. From Yesterday to Today: Six Decades of America's Favorite Morning Show* (en). Running Press, 2012. ISBN 978-0762445486. 7-noyabr 2016-yilda qaraldi.
**M. I. Kalinin haykali** — Kaliningraddagi haykaltaroshlik yodgorligi, 1959-yilda Kalinin maydonida oʻrnatilgan. Haykaltarosh B.V.Yedunov va meʼmor A.V.Guleev loyihasiga koʻra ishlab chiqilgan. Yodgorlik sovet davlat va partiya arbobi, „Umumittifoq raxbari" M.I. Kalininga bagʻishlangan. Haykal mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan monumental sanʼat yodgorligi maqomiga ega.

Tarixi
------

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining Raisi vafotidan soʻng, Sovet davlatining uzoq muddatli rasmiy rahbari, SSSR Vazirlar Kengashining 1946-yil 30-iyundagi „Mixail Ivanovich Kalinin xotirasini abadiylashtirish toʻgʻrisidagi" farmoniga binoan, Kyonigsberg Kaliningrad deb oʻzgartirildi.
Shaharning Kalinin maydoni deb oʻzgartirilgan Janubiy maydonidagi temir yoʻl vokzalining binosida, 1951-yil 7-aprelda viloyat tashkil topganining besh yilligi munosabati bilan „Umumittifoq boshligʻi" ning boʻlajak yodgorligi poydevoriga tamal toshi qoʻyildi. Bahaybat 10 metrlik yodgorlikni loyihalashtirish haykaltarosh B.V.Yedunov va A.V.Gulyayevga ishonib topshirilgan.

Haykal „Monumentskulptura" zavodida bronzadan ishlangan. Mytishi shahridagi badiiy quyish zavodida pushti granitdan yasalgan silindrsimon poydevorda SSSR gerbi va oʻn beshta ittifoq respublikalari bayroqlarining relyeflari oʻyilgan. Yodgorlik maydonning markaziy qismida keng zinalar olib boradigan tepalikda joylashgan. M. I. Kalinin chap qoʻlida buklangan qogʻoz bilan nutq soʻzlayotgan holda taqdim etilgan, bunga uning oʻng qoʻlining vazmin harakati bilan biroz urgʻu berilgan. 1957-yilda Vyborgda xuddi shu haykaltaroshning oʻxshash, ammo kichikroq Kalinin haykali oʻrnatilgan.

1959-yil 5-dekabrda boʻlib oʻtgan yodgorlikning tantanali ochilishi SSSR Konstitutsiyasi qabul qilingan kunga toʻgʻri keldi, uni ishlab chiqishda Kalinin faol ishtirok etgan. Haykalning tasvirlari keng koʻlamda, shu jumladan pochta konvertlarida ham takrorlana boshladi.

Kaliningrad viloyati Hukumatining 2007-yil 23-martdagi 132-sonli qarori bilan Mixail Ivanovich Kalinin haykali mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan madaniy meros ob’ekti maqomini oldi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Постановление Правительства Калининградской области от 23.03.2007 № 132". 21-aprel 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-mart 2022-yil.
2. ↑  „Кенигсберг мог стать Балтийском". 1-fevral 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-mart 2022-yil.
3. ↑  „Топонимия Калининграда". 4-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-mart 2022-yil.
4. ↑  „Памятник М.И. Калинину". 10-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-mart 2022-yil.
5. ↑  „Памятник М.И. Калинину - Калининград".  www.prussia39.ru. 4-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-mart 2017-yil.
***Genicanthus personatus*** (**niqobli farishta**) — dengiz farishtalari turkumiga mansu baliq. Bu tur Gavayi orollari uchun endemik tur hisoblanadi.

Tavsif
------

*Genicanthus personatus* asosan yorqin oq rangdagi baliq. Voyaga etmaganlari boshning koʻp qismi qora rangga ega. Baliq oʻsib ulgʻayganida, bu rang yoʻqolib ketadi lablari koʻkarib, oq rangga aylanadi va ularning quyruq qanotlari qorayib, qora rangga oʻzgaradi. Bu tur, barcha dengiz farishtalari singari, ketma-ket protogin germafrodit boʻlib, yosh etuklarning barchasi urgʻochi hisoblanadi. Boshdagi qora rang sezilarli darajada kamayadi. Qora faqat koʻzlarni oʻrab oladi, iyagida va operkulum va uning umurtqa pogʻonasining chetida joylashgan. Bundan tashqari, sariq tos suzgichlari ham bor. Ularning uzunligi 15 to 18 centimetr (5.9 to 7.1 in) ular jinsini erkaklarga oʻzgartirishi mumkin. Ular shunday qilganda, koʻkrak qanotlari va butun yuzida, shuningdek, orqa, anal va tos qanotlari chetida yorqin toʻq sariq sariq pigmentatsiyani rivojlantiradilar. Erkaklarda kaudal suzgich boʻlaklari uchun uzun ipli kengaytmalar paydo boʻladi. Ushbu turning maksimal umumiy uzunligi 21 centimetr (8.3 in).

Tarqatish
---------

*Genicanthus personatus* Gavayi orollari uchun endemik tur hisoblanadi, shimoli-gʻarbiy orollarida koʻproq uchraydi.

Biologiya
---------

*Genicanthus personatus 100 metrdan 250 metrgacha* chuqurlikda yashaydi. Qoyali riflar ustida va riflarning tashqi yonbagʻirlarida uchraydi. Ushbu turning ratsionida Codium jinsidagi yashil suv oʻtlari, shuningdek, plankton organizmlar va baliqlarning tuxumlari mavjud. Boshqa barcha farishta baliqlari singari, niqobli farishta ham protogin germafrodit boʻlib, barcha shaxslar dastlab urgʻochi boʻlib, dominantlari erkaklarga aylanadi.

Sistematika
-----------

*Genicanthus personatus* birinchi marta 1975-yilda amerikalik ixtiolog Jon Ernest Randall (1924-2020) tomonidan Oaxudagi Gonolulu tasvirlangan. *Personatus* nomi „niqoblangan" degan maʼnoni anglatadi.

Foydalanish
-----------

*Genicanthus personatus* akvariumda kam boqiladi, narxi juda yuqori. U tutqunlikda oʻstirilishi mumkin.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Pyle, R.; Myers, R.F.; Craig, M.T. (2010). "*Genicanthus personatus*". *IUCN Red List of Threatened Species* **2010**: e.T165874A6154560. doi:10.2305/IUCN.UK.2010-4.RLTS.T165874A6154560.en.. Qaraldi: 20 November 2021. Genicanthus personatus]]
2. 1 2  *Jake Adams.* „Genicanthus personatus: The Masked Angelfish". *reefs.com* (2016). Qaraldi: 17-fevral 2021-yil.

Jake Adams (2016).
3. ↑  „GENICANTHUS PERSONATUS - T.B.".  De Jong Marine Life. 8-noyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-iyun 2022-yil.
4. ↑  *Christopher Scharpf.* „Order ACANTHURIFORMES (part 1): Families LOBOTIDAE, POMACANTHIDAE, DREPANEIDAE and CHAETODONTIDAE". *The ETYFish Project Fish Name Etymology Database*.  Christopher Scharpf and Kenneth J. Lazara (21-iyul 2020-yil). Qaraldi: 17-fevral 2021-yil.
5. ↑  „Karen Brittain Breeds Genicanthus personatus, the Masked Angelfish, Again!".  Reef to Rainforest Media (30-avgust 2014-yil). Qaraldi: 17-fevral 2021-yil.
**Linkmenys** ( polyakcha: *Łyngmiany* ) Litvaning Utena okrugidagi Ignalina tumanining munitsipalitetida joylashgan qishloq. 2011-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, qishloqda 134 nafar aholi istiqomat qilgan.

Tarix
-----

Hermann fon Wartberge ning *Chronicon Livoniale'dagi*Linkmenys qal'asi deb ataladi, u ehtimol Ginučiai Hillfort [lt] da joylashgan edi. .U yerda 1500 atrofida mahalliy cherkov qurilgan. Sigismund Avgustning Linkmenysdagi feodallarga tegishli bo'lgan mulklari va shaharchasi bo'lgan. 1922-yilda, Polsha-Litva urushidan 2 yil o'tgach, Litvaning Linkmenys maktabida polshalik askarlar Vytisni qarorgoh sifatida tanlaganlar. 

Urushlar vaqtida qishloq Polsha-Litva chegara chizig'i bilan bo'lingan, ammo qishloqning katta qismi Polsha tomonidan qo'shib olingan.

Ikkinchi Jahon urushi paytida, 1941-yil iyul oyining o'rtalarida, Einsatzgruppen va Lithhuanian hamkorlari tomonidan sodir etilgan ommaviy qatl natijasida 70 ta yahudiy erkak, ayollar va bolalar o'ldirilgan.  Qirg‘in sodir bo‘lgan joyda yodgorlik tosh o‘rnatilgan.

Taniqli odamlar
---------------

* Ignacy Ozievich, polshalik harbiy ofitser

Manbalar
--------

1. ↑  „Occupation of Vilnius Region: Violence, Right and Propaganda".  veidas.lt. Qaraldi: 24-iyul 2017-yil.
2. ↑  „Holocaust Atlas of Lithuania".  holocaustatlas.lt. Qaraldi: 15-iyul 2017-yil.
**Cherkassi viloyati** — Ukraina tarkibidagi viloyat, 1954-yil 7-yanvarda tashkil etilgan. Maydoni 20,9 ming km². Aholisi 1336,8 ming kishi (2004), asosan, ukrainlar, shuningdek, rus, belorus va boshqamillat vakillari ham yashaydi. Shahar aholisi 43%. 20 maʼmuriy tumanga boʻlingan, 15 shahar, 19 shaharcha bor. Yirik shaharlari: Cherkassi, Uman, Smela, Zvenigorod, Zolotonosha, Kanev, Shpola. Markazi – Cherkassi shahri.

Kremenchug va Kaniv suv omborlarining (Dnepr daryosi) har ikkala sohilida. Oʻng sohilidagi katta qismi Dneprboʻyi qirlari (eng baland joyi 270 m), chap sohilidagi qismi Dneprboʻyi pasttekisligida joylashgan. Iqlimi moʻʼtadil kontinental, yanvarning oʻrtacha temperaturasi –5°, iyulniki 19,5°. Yillik yogʻin 450–500 mm. Vegetatsiya davri 206–212 kun. Yirik daryosi — Dnepr. Tipik podzollashgan qora, sur tuproklar, chap sohilida oʻtloq va chimli podzol tuproqlar keng tarqalgan. Viloyat hududining 15,5% oʻrmon. Dasht oʻsimliklari kam tarqalgan. Oʻrmon va dasht hayvonlari uchraydi.

Xoʻjaligining yetakchi tarmogʻi — oziq-ovqat sanoati (goʻsht kombinatlari, sut, spirtaraq va boshqa zavodlar). Qandshakar ishlab chiqarish boʻyicha viloyat mamlakatda 1oʻrinda. Mashinasozlik va metall sozlik rivojlangan. Kimyo kombinati, kimyoviy tola, kimyoviy reaktivlar, plastmassa zavodlari ishlab turibdi. Shoyi va ip gazlamalar, gigroskopik paxta, tikuvchilik buyumlari ishlab chiqariladi. Cherkasi issiqlik elektr markazi va Kaniv GES viloyatni elektr energiyasi bilan taʼminlaydi. Qurilish sanoati rivojlangan (uysozlik kombinati, granit karyeri, gʻisht zavodlari). Cherkasi viloyati lavlagidon ekinlari yetishtirish va goʻshtsut chorvachiligiga ixtisoslashgan. Don, qandlavlagi, kartoshka, ozuqa ekinlari ekiladi. Bogʻdorchilik va sabzavotchilikning ham salmogʻi katta. Viloyat xoʻjaliklarida qoramol, qoʻyechki va parranda boqiladi.

Cherkasi viloyati uzunligi 605 km, qattiq qoplamali avtomobil yoʻllari uz. 5,6 ming km ga yaqin. Dnepr daryosida kema qatnaydi. Havo transporti rivojlangan. 3 oliy oʻquv yurti, 7 muzey, 2 teatr, filarmoniya faoliyat koʻrsatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Cherkassi viloyati" *OʻzME*. Ch-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

 Ukraina maʼmuriy bo'linishi |
| --- |
|  |
| Viloyatlar | 
Cherkassi • Chernigov • Chernovsi • Dnepropetrovsk • Donetsk • Ivano-Frankovsk • Jitomir • Kirovograd • Kiyev • Lugansk • Lvov • Nikolayev • Odessa • Poltava • Rovno • Sumi • Ternopol • Vinnitsa • Volin • Xarkov • Xerson • Xmelnitskiy • Zakarpatye • Zaporojye |
|  |
| Muxtor Respublika | 
Qrim Muxtor Respublikasi 1 |
|  |
| Mamlakat miqiyosidagi shaharlar | 
Kiyev • Sevastopol 1 |
|  |
| 
1Rossiya nazoratiga oʻtgan hududlar. |

 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Borliq** — obyektiv mavjud reallikni ifodalovchi falsafiy tushuncha. U moddiy predmet olamidangina iborat emas. Borliq turli darajada namoyon boʻladi: organik va noorganik tabiat, biosfera, ijtimoiy borliq, obyektiv ideal borliq (madaniy qadriyatlar, ilmiy bilimning umumiy prinsiplari, tushunchalari va h.k.), inson turmushi. Borliq falsafa tarixida turlicha talqin qilingan. Yaqin va Oʻrta Sharq falsafasida Kindiy, Forobiy, Ibn Sino, Umar Xayyom, Ibn Rushd kabi mutafakkirlar borliq ni ikkiga — vujudi mumkin va vujudi vojibga boʻladilar. Ularning falsafasida borliqning dastlabki sababchisi Alloh (vujudi vojib), lekin Alloh bilan borliq ni bir-biridan ajratib tasavvur qilib boʻlmaydi, bular sababoqibat shaklida bir-birlari bilan uzviy bogʻliq, degan tushuncha yotadi.

Real va xayoliy borliq oʻrtasida alohida tafovut bor. Real borliq mavjudlikni, xayoliy borliq mohiyatni belgilaydi. Real borliq narsalar, jarayonlar, shaxslar, xattiharakatlar va boshqa ning realligini bildiradi; u makon va zamon harakteriga ega, u alohida, betakror. Xayoliy borliq (gʻoya maʼnosida) vaqtinchalik, haqiqiy, tajribaviy harakteridan mahrum, u fakt boʻla olmaydi; u qatʼiy oʻzgarmas (qotib qolgan), abadiy mavjud (N. Gartman). Xayoliy borliq bu maʼnoda qadriyat, gʻoya, matematik va mantiqiy tushuncha sifatida yuzaga chiqadi. Platon unda chin, xususiy „real" borliq ni koʻradi. Umumiy maʼnodagi borliq dan muayyan borliq farq qiladi. Geraklit fikricha, hech qanday qotib qolgan borliq yoʻq, doimo oʻzgaruvchan borliq bor. Metafiziklar „haqiqiy" borliq transsendent, narsa oʻzidadir deb biladilar. Barcha mavjud narsalarning yigʻindisini, umuman olamni borliq deb ataydilar. J. Berkli, D. Yum borliq faqat subyektda, ongdagina mavjud deb biladilar. Baʼzi faylasuflar borliq ni qandaydir dunyoviy ruhning, gʻayri moddiy kuchning koʻrinishlaridan iborat, deb hisoblaydilar. Xususan Gegel falsafasida borliq mutlaq gʻoyaning oʻzligidan, mavhumlikdan konkretlikka tomon yuksalib boruvchi dastlabki, bevosita va juda noaniq bosqichi hisoblanadi. Borliq ni ruhmahsuli sifatida qarash 19-asr oxiri — 20-asr boshidagi falsafaga ham xos L. Feyerbax, A. I. Gersen, N. G. Chernishevskiy borliq obyektiv, u harakatdagi materiya bilan bogʻliq deb taʼkidlaydilar. Baʼzi falsafiy oqimlar mavjud olamning realligini, borliq ning obyektivligini eʼtirof etadilar. Borliqning eng muhim xususiyati — moddiyligida ekanligini alohida taʼkidlaydilar. Hozirgi zamon ontologiyasiga koʻra, borliq — barcha mavjudotning turli tuman koʻrinishlari bilan aynandir.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* NKC: ph136772

 |
**Mozandaron** — Erondagi tarixiy viloyat. Gilon bilan Xuroson oraligida. Hozirgi maʼmuriy boʻlinish boʻyicha oston (viloyat). 9—12-asr manbalarida Tabariston nomi bilan maʼlum. 13-asrdan esa Mozandaron deb atalgan. Sosoniylar davrida mustaqil hokimlik boʻlgan; keyinchalik arablar, somoniylar, saljuqiylar, moʻgʻullar qoʻl ostiga oʻtgan, ammo hokimiyatni mahalliy hokimlar boshqargan. Mozandaronni 14-asr oxirida Amir Temur qoʻshinlari egallagan. 16-asr boshida Mozandaron yana mahalliy hukmdorlar qoʻliga oʻtgan. Abbos I davrida Mozandaronda mahalliy sulola tugatilib, Mozandaron Safaviylar davlatiga qoʻshilgan. 1920—1921 -yillarda Mozandaron dademokratik harakatlar avj olgan. 1946—1951- yillari Mozandaronning ayrim shaharlari (Bobil, Sari)da Angliya-Eron neft kompaniyasiga qarshi ommaviy miting va namoyishlar boʻlib oʻtgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Termoelektron emissiya**, Richardson effekti— oʻtkazgichlar, qattiq va baʼzan suyuq jismlardan issiklik energiyasi taʼsirida elektronlarning vakuum yoki boshqa muxitlarga chikish hodisasi. Bu hodisa vakuumda toza metallar (W, Mo, Ta) dan 2000—2500 K trada va murakkab yarimutkazgichli katodlardan 1000 K trada kuzatiladi. Elektronlar jism sirti (emitter) dan tashqariga chiqishi uchun jism chegarasidagi potensial toʻsiqni yengishi zarur; past tralarda bu toʻsiqni yenga olmaydi. Metall qizdirilganda elektronlarning kinetik energiyasi ortib, sirtdan oʻtib, sirt atrofida fazoviy zaryad hosil qiladi. Fazoviy zaryadning elektr maydoni Termoelektron emissiya jarayonini susaytiradi. Buning oldini olish uchun fazoviy zaryaddan maʼlum masofada elektrod (anod)ga musbat potensial berilib, fazoviy zaryad tortib olinadi, yaʼni termoelektron tok hosil qilinadi. Termoelektron tok emitter — katod xossasiga, anod kuchlanishiga va traga bogʻliq. Termoelektron emissiya tokining maksimal toʻyinish qiymatining kuchlanishga bogʻlikligi Chayld — Lengmyur formulasi bilan ifodalanadi. Termoelektron emissiya koʻpgina elektrovakuum asboblar va ion asboblar ishlashining asosi hisoblanadi. Uni dastlab 1900—01 yillarda O.U. Richardson oʻrgangan. Richardson — Deshman formulasi yarimoʻtkazgichli emitterlar uchun ham oʻrinli, ammo bunda Termoelektron emissiya hodisasining mohiyati metallarnikidan farq qiladi. Termoelektron emissiya katodlar ishlab chiqarish, elektrovakuum va gazrazryad qurilmalarning asosini tashkil etadi.Tomson effekti.Termodinamika mulohazalari asosida Vilyam Tomson (Kelvin) 1856 yilda uzunligi bo’yicha temperature gradienti bo’lgan o’tkazgichdan tok о ‘tganda Pel’t’e issiqligiga о’xshash issiqlik ajralishi va yoki yutilishi kerak degan fikrni ilgari surdi. Bu gipoteza tajribada tasdiqlanib, Tomson effekti nomini oldi. Uning matematik ifodasi quyidagicha

Manbalar
--------

Adabiyot
--------

* Dobretsov L.N. Gomoyunova M.V. Emissionnaya elektronika, M. 1966; Fomenko B.C. Emissionnie svoystva materialov, Kiyev, 1970; Nikonov V.P. Oksidniy katod, M. 1979.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Saksoniyalik Mariya Amaliya** (nemischa:To'liq ismi Mariya Amaliya Kristina Frensis Xaver Flora.Vettinlar sulolasidan chiqqan nemis malika.Karl III ning rafiqasi Ispaniya, Neapol va Sitsiliya qirolichasi.

Biografiyasi
------------

Saksoniya elektorining qizi va Polsha qiroli Avgust III va uning rafiqasi avstriyalik Mariya Jozefa.1738-yilda 14 yoshida u o'sha paytdagi Neapol va Sitsiliya qiroli Charlzga turmushga chiqdi. Bu qulay nikoh bo'lishiga qaramay, er-xotin bir-birlarini sevishgan va ko'p farzandli bo'lishgan. Mariya-Amaliya o'qimishli ayol edi, aynan u Neapolda chinni ishlab chiqarishni yo'lga qo'ygan. Shuningdek, u Caserta va Porticidagi qirollik saroylari qurilishini ham boshqargan.

1759-yilda erining katta akasi Ferdinand VI merosxo'rlarsiz vafot etdi va Charlz va Mariya Amaliya Ispaniya qiroli va qirolichasi bo'ldi. O'sha yili ular Neapoldan Madridga ko'chib o'tishdi. Bir yil o'tgach, malika sil kasalligidan vafot etdi. Karl bu yo'qotishdan qattiq qayg'urdi va boshqa turmushga chiqmadi.

Farzandlari
-----------

Ularning nikohidan o'n uchta bola tug'ildi,ulardan faqat yetti nafari tirik qoldi.

1. Mariya Izabella Antoniya (1740-1742)
2. Mariya Jozef Antoniya (1742)
3. Mariya Izabella Anna (1743-1749)
4. Mariya Jozef Karmela (1744-1801)
5. Mariya Luiza (1745-1792), Muqaddas Rim imperatori Leopold II bilan turmush qurgan
6. Filipp (1747-1777), Kalabriya gertsogi, aqliy zaifligi tufayli merosxo'rlikdan chetlatilgan
7. Karl IV (1748-1819), Ispaniya qiroli. Xotini - Parmalik Mari-Luiza, uning amakivachchasi
8. Mariya Tereza (1749)
9. Ferdinand I (1751-1825), Ikki Sitsiliya qiroli. Xotini: Avstriyalik Mariya Karolina
10. Gabriel (1752-1788), portugaliyalik Infanta Marianna Viktoriyaga uylangan
11. Anna Mariya (1754-1755)
12. Antonio Paskual (1755-1817), jiyani Mariya Amaliyaga uylangan, ukasi Charlz IV ning qizi
13. Fransisko Xavyer (1757-1771)
Misol
Shohdara Bogʻ (urducha: شاہدره باغ) – Panjobdagi (Pokiston) Ravi daryosining Lohur qal’asiga qarama-qarshi tarafidagi sohilida joylashgan tarixiy hudud. Shohdara Bogʻda Boburiylar davrining bir qancha yodgorliklari, jumladan Jahongir maqbarasi, Akbari Saroy, Osaf Xon maqbarasi, Nur Jahon maqbarasi va Kamron Mirzo Baradari joylashgan.

Tarixi
------

Shohdara soʻzini „shohlar eshigi" yoki „shohlar yoʻli" deb tarjima qilish mumkin. 15-asrda Shohdara Boburiylar davlati davrida Lohurga kirish darvozasi boʻlgan. U bir nechta tarixiy obyektlarini oʻz ichiga olgan. Bular Akbari saroy, Jahongir maqbarasi va Osaf Xon maqbarasi. Shohdara bogʻda Kamron Baradari ham joylashgan. Bu joy dastlab Ravi daryosi qirgʻogʻida qurilgan. Daryo oqimining oʻzgarishi uni daryo oʻzanidagi orolchaga aylantirgan. Kichik bogʻda Boburiy malikasi Dohita Un Nissa Begim (1651—1697) qabri joylashgan.

Transport
---------

Shahdara bogʻ temir yoʻl vokzali Shohdara va uning atrofidagi tumanlarga xizmat koʻrsatadi. Shohdara metrobus bekati Ravi daryosining shimoliy qirgʻogʻida joylashgan.

Galareya
--------

* Akbari SaroyAkbari Saroy
* Jahongir maqbarasining ichki koʻrinishi.Jahongir maqbarasining ichki koʻrinishi.
* Osaf Xon maqbarasiOsaf Xon maqbarasi
**Ozarbayjon Xalqaro banki** (ozarbayjoncha: *Azərbaycan Beynəlxalq Bankı*) — Ozarbayjonning eng yirik banki, aksiyalari Ozarbayjon davlatiga tegishli boʻlgan ochiq aksiyadorlik jamiyati.

Tarixi
------

Ozarbayjon Xalqaro Banki OAJ 1992-yil 10-yanvarda aksiyadorlik banki sifatida tashkil etilgan. Bankning bosh ofisi Ozarbayjon poytaxti Boku shahrida joylashgan. Hozirda Ozarbayjon Xalqaro banki aktivlari, mijozlar bazasi va xalqaro operatsion portfeli boʻyicha Janubiy Kavkaz mintaqasidagi yetakchi banklardan biri hisoblanadi. Ozarbayjonning turli mintaqalarida 37 ta filiali va 39 ta kichik filiali boʻlgan bank xususiy va korporativ mijozlarga universal bank xizmatlarini koʻrsatmoqda. Bank tomonidan xizmat koʻrsatiladigan yuridik shaxslar soni qariyb 18,000 kishini, jismoniy shaxslar esa 1,3 milliondan ortiqni tashkil qiladi. Bankda 1,863 dan ortiq kishi ishlaydi.

Xizmat koʻrsatish tarmogʻi
--------------------------

Ozarbayjon Xalqaro banki neft kimyosi, transport, aloqa, energetika va boshqa sohalardagi yirik davlat loyihalarida va turli xil ijtimoiy dasturlarda yaqindan ishtirok etadi. Shu bilan birga, u yirik, kichik va oʻrta biznesni moliyalashtirishni faol qoʻllab-quvvatlaydi.

2019-yilda Ozarbayjon Xalqaro Banki koʻp funksiyali Tamkart mahsulotini taqdim etdi. 2020-yilda Bank mijozlarga IBA Miles kartalarini taqdim etmoqda.

Faoliyat
--------

### Oʻzaro sheriklik munosabatlari

„VISA PayWave", „Mastercard PayPass", NFC va Payment Rings texnologiyalari Ozarbayjonda birinchi marta Ozarbayjon Xalqaro Banki tomonidan joriy etilgan.

VISA bilan hamkorlik doirasida „Zero Liability" siyosatini qoʻllash ham Ozarbayjon Xalqaro Banki tomonidan amalga oshirilgan.

2002-yilda Bank Rossiya Federatsiyasida shoʻba korxonasini tashkil etdi. Rossiyaning shoʻba korxonasi hozirgi kunda Bank IBA Moskva nomi ostida faoliyat yuritmoqda.

2019-yilda Bank oʻzining mintaqaviy hamkori Italiyaning „Yuventus" futbol klubi bilan hamkorlikda MasterCard Platinum debet kartalarini bozorda brend sifatida taqdim etdi.

### Mukofotlari

2019-yilda Ozarbayjon Xalqaro Banki taniqli Euromoney jurnali tomonidan mamlakatning yilning eng yaxshi banki deb topildi. 2020-yilda Bank Global Finance tomonidan „Mamlakatning eng yaxshi banki" deb topildi.

### Loyihalar

Ozarbayjonda innovatsiyalarni rivojlantirishni qoʻllab-quvvatlash uchun koʻplab ijtimoiy loyihalarni amalga oshirib, Bank 2019-yilda IBA Tech Academy tashkil etdi va 2020-yilda birinchi mintaqaviy xakatonni oʻtkazdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Международный Банк Азербайджана, г. Баку (МБА) является крупнейшим финансовым институтом Закавказья". *www.ibam.ru*. 21-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-iyun 2020-yil.

 (Wayback Machine saytida 21-iyun 2020-yil sanasida arxivlangan)
2. ↑  "About Bank" (Wayback Machine saytida 22-yanvar 2013-yil sanasida arxivlangan), International Bank of Azerbaijan website
iPhone -da Apple tomonidan ishlab chiqarilgan turli xil aksessuarlar mavjud.

EarPods
-------

 
Apple EarPods (2012-yil 12-sentabrda taqdim etilgan) birinchi marta iPhone 5 bilan birga yuborilgan va masofadan boshqarish pulti va mikrofonga ega. Ular, shuningdek, beshinchi avlod iPod touch (mikrofonsiz) va yettinchi avlod iPod nano (mikrofonsiz) bilan yetkazib beriladi. Ular mustaqil ravishda ham sotiladi. Apple EarPods Vyetnamda yigʻilgan.

Asosiy quloqchinlardan tashqari hammalarida nazorat kapsulalari mavjud boʻlib, foydalanuvchilarga ovoz balandligini sozlash va musiqa va video tinglashni boshqarish imkonini beradi, ular oʻng eshitish vositasi kabelida joylashgan; „Remote and Mic-ga ega"lar, shuningdek, telefon qoʻngʻiroqlari va baʼzi qurilmalarning ovozli boshqaruvi uchun mikrofonni oʻz ichiga oladi. Foydalanuvchilar qoʻllab-quvvatlanadigan iPod va iPhone modellarida hamda Mac kompyuterlarida ovoz balandligini sozlashi, musiqa va video tinglashni (oʻynatish/pauza va keyingi/oldingi) boshqarishi va ovozli eslatmalarni yozib olishi mumkin. Masofadan boshqarish pulti/mikro naushniklarda namlik bilan bogʻliq muammolar haqida koʻp xabarlar boʻlgan. Asl iPhone va iPhone 3G iPhone Stereo minigarniturasi, naushniklarning oʻng tomonidagi tugma va mikrofon (ovoz balandligini nazorat qilmaydi va faqat qoʻngʻiroqlarni boshqarish cheklangan) bilan birga keldi.

Dok
---

iPhone 5, 5s va 5c uchun chiqarilgan bir qator doklar 2013-yil 10-sentabrda eʼlon qilindi va chiqarildi Docklar bir xil dizaynga ega, orqada audio chiqish va Lightning -in porti va tepada Lightning ulagichi mavjud. Bitta dok faqat iPhone 5 va 5s uchun chiqarilgan, boshqa dok esa iPhone 5c uchun optimallashtirilgan. Dock oʻz holatlarida iPhoneʼlarga mos kelmaydi.

Case
----

Mobil telefonni jismoniy parvarish qilish uchun mobil telefonning butun orqa qismini qoplaydigan sumkalardan foydalanish tavsiya etiladi. Hozirgi vaqtda sizga modellar, materiallar, ranglar va maxsus dizaynlarda turli xil muqobillarni taklif qiluvchi koʻplab distribyutorlar mavjud. Peru yetkazib beruvchilaridan biri Case It boʻlib, u sizning taʼmingizga koʻra turli xil mahsulotlarni taklif qiladi.

Manbalar
--------

1. 1 2  Apple EarPods with Remote and Mic, Apple Store
2. 1 2  *Friedman, Lex.* „Apple unveils new docks for the iPhone 5s and iPhone 5c". *MacWorld*.  IDG (10-sentabr 2013-yil). Qaraldi: 17-sentabr 2013-yil.
3. ↑  *Franklin, Eric.* „iPhone 5S and 5C each gets a new nearly identical dock". *CNET*.  CBS Interactive (10-sentabr 2013-yil). Qaraldi: 17-sentabr 2013-yil.
Gippokamp hujayrasining Nissel bilan boʻyalishi
**Nissel moddasi** — (yoki: bazofil Nissel moddasi, Nissel substansiyasi, Nissel xromatofil moddasi, tigroid moddasi, tigroid) — Nissel bilan boʻyash usuli orqali neyronda aniqlangan donador endoplazmatik toʻrning yassilangan sisternalarining toʻplanishidan hosil boʻlgan modda.

Tarixi
------

Ushbu modda Frants Nissel tomonidan oʻzining talabalik yillarida ixtiro qilingan usuli yordamida kashf etilgan (metilen koʻki, keyin spirtli ichimliklar bilan yuvish).

Joylashuvi
----------

Neyrondagi xromatofill moddasining lokalizatsiyasi. Nissel moddasi perikarion va dendritlarda lokalizatsiya qilingan
Nerv hujayrasi kalta oʻsimtasi — dendritlarida va sitoplazmasidagi o‘zak atrofida joylashgan. Bu modda neyronning uzun oʻsimtasi — akson ajraladigan qismida uchramaydi. Ushbu modda gistologik preparatni Nissel usuli bilan tionin yoki zangori toluidin bilan bo‘yalgandagina mikroskopda koʻringanligi uchun shunday nomlangan.
Elektron va fazokontrast mikroskopi bilan xromatofil moddaning har bir toʻplami murakkab tuzilgan. Nissel (tigroid) moddasi ikki qavat nozik endoplazmatik to‘rsimon tuzilishga ega bo‘lib, ular o‘zaro anastomoz hosil qiluvchi parallel naychalar yoki yupqa pufakchalar bilan qoplangan. Maskur pufakchalar orasida donachalar to‘plami boʻlib, Nissel moddasi nukleoproteidlardan tashkil topgan.

Tarkibi
-------

Orqa miyaning oldingi shoxidagi motor neyronlarining sitoplazmasida Nissel moddasiining fotomikrografi (ikkitasi oʻq bilan koʻrsatilgan); miyelin uchun lyuksol tez koʻk dogʻ bilan birga kresil binafsha rang. Oʻlchov paneli = 30 mikron (0,03 mm)
Nerv hujayrasining protoplazmasida nukleoproteidlar, lipidlar bilan qo‘shilgan boʻlib, liporotoid koʻrinishida joylashadi. Nerv hujayrasining sitoplzamasidagi akson joylashgan qismida Fosfatazaning eng aktivligi yuqori boʻladi. Bu o‘zakda aksonning normal ishlashi uchun zarur bo‘lgan ribonukleoprotidlarning tezkor parchalanishi kuzatiladi.

Ahamiyati
---------

Hujayra charchagan, qo‘zg‘algan va narkoz holida bo‘lgan vaqtida Nissel moddasi kamayib ketadi yoki yo‘qolib ketadi hamda, dam olganda yana tiklanadi. Shuning uchun u hujayraning energetik moddasi bo‘lsa kerak degan taxminlar mavjud. Ayrim kasalliklarda Nissel moddasi yo‘qolib ketadi va bu holatga tigroliz yoki xromatoliz deyiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  S. L. Kuznetsov, N. N. Mushkambarov. Gistologiya, sitologiya va embriologiya: darslik. — 3-nashr, Rev. va qoʻshimcha .. — MChJ nashriyoti tibbiy axborot agentligi, 2016. — P. 202-203. — 640 b.
2. ↑  Sodiqova G.Q. va boshqalar*. Bolalar nevrologiyasi*, 2021, tOSHKENT: "NAVRO'Z" — 11 bet. ISBN 978-9943-601-47-5.
3. ↑  Yu. I. Afanasyev, N. A. Yurina, E. F. Kotovskiy va boshqalar Gistologiya: Darslik. — 5-nashr, qayta koʻrib chiqilgan. va qoʻshimcha .. — „Tibbiyot", 2002. — S. 275-277. — 744 b.
LYULLI (Lully) Jan Batist (aslida Jovanni Battista Lulli; 1632. 28.11, Florensiya —1687.23.3, Parij) — fransuz kompozitori, musiqiy klassitsizm uslubining yirik namoyandasi. 14 yoshidan Parijda yashab, musiqadan saboq olgan. 1653-yildan Lyudovik XIV saroyida kompozitor, 1672-yildan Parijdagi "Qirol musiqa akademiyasi" (keyinchalik "Grand opera" teatri)ning rahbari. L. "lirik tragediya" janrini yaratib, milliy opera hamda "fransuz uvertyurasi"ga asos solgan. Asarlari musiqiy mavzular yorqinligi va ifodaviyligi, kompozitsion mukammalligi, garmoniya va ritmik vositalarining ravshanligi, koʻtarinki ruhda yaratilgan vokal kuylarning maʼnodorligi bilan ajralib turadi. Antik mavzularga asoslangan opera ("Kadm va Germioka", "Alsesta", "Tezey", "Persey", Armida" va boshqa, 1673 — 86), operabaletlar ("Sevgining gʻalabasi", 1681; "Tinchlik dargohi", 1685 va boshqalar), divertisment, cholgʻu kuy, ariya, qoʻshiqlar, liniy musiqa asarlari muallifi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |