**Fotomatritsa**, **matritsa** yoki **fotosensitiv matritsa** — yorugʻlikka sezgir elementlar — fotodiodlardan yoki raqamli-analog integral sxemasidan tashkil topgan maxsus analog.

• Unga proyeksiya qilingan optik tasvirni analog elektr signaliga yoki raqamli maʼlumotlar oqimiga aylantirish uchun moʻljallangan (agar toʻgʻridan-toʻgʻri matritsada ADC mavjud boʻlsa).

• Bu raqamli, zamonaviy video va televizor kameralari, mobil telefonga oʻrnatilgan kameralar, video kuzatuv tizimlarining va boshqa koʻplab qurilmalarning asosiy elementidir.

• U kompyuter sichqonlarining optik harakat detektorlarida, shtrix-kod skanerlarida, flatbed va proyeksiya skanerlarida, astro- va quyosh navigatsiya tizimlarida qoʻllaniladi.

Matritsaning bir pikselli qurilmasi
-----------------------------------

Piksel arxitekturasi ishlab chiqaruvchilarda har xil. Misol tariqasida bu yerda CCD piksel arxitekturasi keltirilgan.

### N-tipli choʻntak CCD pastki pikseliga misol

N-tipli choʻntak CCD pastki piksellar sxemasi (misol sifatida qizil fotodetektor)
**Subpiksel diagrammasidagi yozuv CCD-matritsalari** — n-tipli choʻntak matritsalari:  

**1** — kamera ob'ektiv orqali oʻtadigan fotons yorugʻlik;  

**2** — Subpikselli mikrolinzalar;  

**3** — R — qizil yorug'lik filtri subpiksel, parcha Bayer filtri;  

**4** — shaffof elektrod Polikristalli kremniy yoki indiy qalay oksidi;  

**5** — kremniy oksidi;  

**6** — n-tipli kremniy kanali: tashuvchini hosil qilish zonasi — zona ichki fotoelektrik effekt;  

**7** — zona Potensial quduq (n-tipli choʻntak), bu yerda generatsiya zonasidan Zaryad tashuvchilar toʻplanadi;  

**8** — kremniy substrat p-turi.

Matritsalarning fizik oʻlchamlari| № | Turi hajmi mm-da | Diagonal mm-da | Hajmi mm-da | Krop-faktor |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 13/8" ( 135 tipdagi pyonkasi) | 43,27 | 36 × 24 | 1 |
| 2 | APS-H Canon | 33,75 | 28,1 × 18,7 | 1,28 |
| 3 | APS-H Leica | 32,45 | 27 × 18 | 1,33 |
| 4 | APS-C | 28,5 | 23,7 × 15,6 | 1,52 |
| 5 | APS-C | 28,4 | 23,5 × 15,7 | 1,52 |
| 6 | APS-C | 28,4 | 23,6 × 15,8 | 1,52 |
| 7 | APS-C Canon | 26,82 | 22,3 × 14,9 | 1,61 |
| 8 | Foveon X3 | 24,88 | 20,7 × 13,8 | 1,74 |
| 9 | 1,5" | 23,4 | 18,7 × 14,0 | 1,85 |
| 10 | 4/3" | 21,64 | 17,3 × 13,0 | 2 |
| 11 | 1" | 16 | 12,8 × 9,6 | 2,7 |
| 12 | 1" | 15,9 | 13,2 × 8,8 | 2,73 |
| 13 | 1/1,33" | 12 | 9,6 × 7,2 | 3,58 |
| 14 | 2/3" | 11,85 | 8,8 × 6,6 | 3,93 |
| 15 | 1/1,63" | 10 | 8,0 × 6,0 | 4,33 |
| 16 | 1/1,7" | 9,5 | 7,6 × 5,7 | 4,55 |
| 17 | 1/1,8" | 8,94 | 7,2 × 5,3 | 4,84 |
| 18 | 1/2" | 8,0 | 6,4 × 4,8 | 5,41 |
| 19 | 1/2,3" | 7,7 | 6,16 × 4,62 | 5,62 |
| 20 | 1/2,33" | 7,63 | 6,08 × 4,56 | 5,92 |
| 21 | 1/2,5" | 6,77 | 5,8 × 4,3 | 6,2 |
| 22 | 1/2,7" | 6,58 | 5,4 × 4,0 | 6,7 |
| 23 | 1/2,8" | 6,35 | 5,1 × 3,8 | 7,05 |
| 24 | 1/3" | 5,64 | 4,8 × 3,6 | 7,5 |
| 25 | 1/3,2" | 5,56 | 4,54 × 3,42 | 7,92 |
| 26 | 1/3,6" | 4,93 | 4 × 3 | 9 |
| 27 | 1/4" | 4,45 | 3,6 × 2,7 | 10 |
| 28 | 1/6" | 2,96 | 2,4 × 1,8 | 15 |
| 29 | 1/8" | 2,25 | 1,8 × 1,35 | 20 |

Videokamera matritsasining fizik oʻlchamlari, tomonlar nisbati (4:3 yoki 16:9) va bir xil diagonalga ega boʻlgan, maʼlum bir ishlab chiqaruvchiga qarab farqlanadi. Shuning uchun, masalan, tomonlar nisbati 4:3 boʻlgan 1/3 *matritsadagi kamera bir xil diagonali matritsadagi kameraga qaraganda kattaroq vertikal koʻrish burchagiga va kichikroq gorizontaliga ega, lekin uning tomonlar nisbati 16:9.*

### Super CCD matritsasi

Fujifilm kameralari „Super CCD" deb nomlangan matritsalardan foydalanadi, ular ikki xil oʻlchamdagi yashil piksellarni oʻz ichiga oladi: katta, past yorugʻlik darajalari uchun va kichik, koʻk va qizil oʻlchamlarga mos keladi. Bu sizga Fotografik kenglik matritsasini 4 tagacha oshirish imkonini beradi.

Adabiyotlar
-----------

* 
*

Havolalar
---------

1. Signal-shovqin, raqamli qurilmalar va astrofotografiya.

2. Fujifilm S5 Pro kamera tavsifi