recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Mavlono Muhammad Ahliy Sheroziy** (1454 – Sheroz – 1535) – fors-tojik shoiri. Yoshligida Hirotga kelib, bir muddat Husayn Boyqaro saroyida xizmat qilgan. Undan 6 ming bayt hajmdagi bir devon meros qolgan boʻlib, oʻz ichiga qasida, gʻazal, muxammas, tarkibband, tarjiʼband, mustazod, qitʼa janridagi namunalarni jamlagan. Bundan tashqari, "Sham va parvona" nomli masnaviysi, ruboiylardan iborat "Zubdat ul-axloq" asari, 120 ruboiy asosida yozilgan soqiynomasi mavjud. Kotibiyning zul-qofiyatayn va zul-bahrayn sanʼatlari asosida yaratilgan "Majmaʼ ul-bahrayn" asariga javoban "Sehri halol" masnaviysini yaratgan. Salmon Sovajiyning masnuʼ qasidasiga bogʻlagan nazirasi boshdan-oyoq Alisher Navoiyga bagʻishlangan. "Majolis un-nafois"da Ahliy Sheroziy oʻz sheʼrlarini muntazam Navoiy nazaridan oʻtkazib turgani aytilgan. Hofiz Sheroziy qabri yoniga dafn etilgan.

Ahliy Sheroziy mohir mashshoq va bastakor ham boʻlib, undan koʻp kuy meros qolgan. "Rosti panjgoh" ana shular jumlasidan.

Manbalar
--------

1. ↑  *"Alisher Navoiy: Qomusiy lugʻat"*.
2. ↑  *"Majolis un-nafois"*.
**Baroat kechasi** (arab. ‎ — „Laylat ul-Baraa" — musulmonlarning muqaddas kechalardan biri Shaʼbon oyining 14 dan 15-ga oʻtar kechasi nishonlanadi. Islomda bu kun gunohlardan xalos boʻlish yoki magʻfirat kuni hisoblanadi. Baroat kechasida musulmonlar odatda uxlashmaydi, Qurʼon oʻqib, ibodat qilishadi.

  

*Baroat* arabchada „daxlsizlik", „toʻliq ajralish", „poklanish" maʼnolarini bildiradi.

Bu kecha odamlarning taqdiri, yaxshiligi, oʻlimi, kasalligi oʻzgarib, tegishli farishtalarga topshiriladi, deb ishoniladi. Alloh bu kechada Muhammad paygʻambarga (sollallohu alayhi vasallam) barcha musulmonlar uchun shafoat (*shafoat*) huquqini berdi deb ishoniladi. Bu kecha musulmonlarga Allohdan yaxshi ishlarni qabul qilishni va gunohlarni kechirishni, shuningdek, vafot etgan musulmonlarga rahm-shafqat, kechirim, farovonlik tilab, bolalarga bu kechaning qadr-qimmati va ahamiyati haqida aytib berishni soʻrash tavsiya etiladi. Baroat kechasida ibodat oʻqish tavsiya etiladi: „Yo, Alloh! Men sening azob-uqubatlaringdan istigʻforga, qahringdan roziligingga qochaman. Men senga yetarli darajada hamd aytishga qodir emasman. Sen oʻzing ulugʻlaganing singari buyuksan". Bu kecha „katta" gunohlardan (boshqa odamlarga qarshi fitna, spirtli ichimliklar ichish, jodugarlik, ota-onalariga hurmatsizlik va boshqalar) tashqari bandaga xos barcha gunohlar kechiriladi.

Bu kechada maʼqul koʻrilmagan ishlarga maxsus taomlar tayyorlash, uylar yoki masjidlarni yoritish, diniy majlislar oʻtkazish va uzun maʼruzalar oʻqish, jamoat namozlarini oʻqish  va zikrlar kiradi.

Quyidagi jadvalda Shaʼbon oyining 14-kuniga toʻgʻri keladigan Grigoriy taqvimidagi sana koʻrsatilgan:

| 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 30-aprel | 19-aprel | 07-aprel | 27-mart | 17-mart | 6-mart |

Hadislar
--------

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: „Musulmon boshqa bir musulmonning birodaridir. U hech qachon unga zulm qilmaydi, uni yordamsiz qoldirmaydi va taqdirning izmiga tashlab qoʻymaydi", deb marhamat qilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Али-заде 2007. sfn error: no target: CITEREFАли-заде2007 (help)
2. ↑  „Лейлят-аль-Бараа — Ночь Бараат (Ночь прощения)". 25-noyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-noyabr 2015-yil.
3. 1 2  „Священная ночь Бараат".  islam.ru (1-iyun 2015-yil). 25-noyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-noyabr 2015-yil.
4. 1 2  „Свяенная ночь Бараат".  assalam.ru (15-avgust 2015-yil). 25-noyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-noyabr 2015-yil.

Adabiyotlar
-----------

rus tilida
* Ali-zade A. A. Baraa // Islamskiy ensiklopedicheskiy slovar. — M. : Ansar, 2007. — S. 153. — ISBN 978-5-98443-025-8. (CC BY-SA 3.0)

boshqa tillarda
* S̲h̲aʿbān / Wensinck A. J.  (nem.) // Encyclopaedia of Islam. 2 ed : [angl.] : in 12 vol. / edited by C. E. Bosworth; E. van Donzel; W.P. Heinrichs & G. Lecomte. — Leiden : E.J. Brill, 1997. — T. 9. (platn.)
**Amirzoda Muhammad sulton madrasasi** — Samarqand madrasasi.

Tarixi
------

Amirzoda Muhammad sulton madrasasi (Muhammad sulton madrasasi) 1401-yilda Amir Temurning nevarasi Muhammad sulton ibn Jahongir Mirzo tomonidan bunyod etilgan. Mazkur madrasa Samarqandning gʻarbida, Amir Temur tomonidan bunyod etilgan Ark-Koʻksaroyda, Ruhobod maqbarasining yon tomonida joylashgan. Amirzoda Muhammad sulton madrasasi Toshqoʻrgʻon-Chaqar mavzesida boʻlgan. Madrasa Goʻri Amir majmuasining tarkibidadir. U joylashgan mavjuma bir nechta meʼmoriy inshootlardan iborat. Muhammad sulton madrasa uchun koʻplab vaqf mulklari ajratgan. Tadqiqotchi olim Abdusattor Jumanazar ushbu madrasaga oid bir qator hujjatlar va manbalarni oʻrgangan boʻlib, madrasa bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirgan. Buxorodagi Ulugʻbek madrasasi vaqf hujjatida ayrim mulklar Muhammad sultonga tegishli doʻkonlar bilan birga qoʻshni boʻlgan. Madrasa Samarqand shahridagi 4-darajali oliy toifaga mansub boʻlgan. Bugungi kunda madrasaning gʻishtin poydevorlari saqlanib qolingan. Olim Abdusattor Jumanazar fikriga koʻra, madrasa agar bir qavatli boʻlsa 12, ikki qavatli boʻlsa 24 yoki 26 hujrali boʻlgan. Amirzoda Muhammad sulton madrasasida Jamoliddin Ahmad al-Xorazmiy talabalarga bilim bergan. Muhammad Sulton madrasasi XVI asrda ilm ahliga xizmat qilgan. Zahiriddin Muhammad Bobur oʻzining „Boburnoma" asarida shunday maʼlumot yozib qoldirgan: *"Temurbekning nabirasi, Jahongir Mirzoning oʻgʻli Muhammad Sulton Mirzo Samarqandning Toshqoʻrgʻoni-Chaqarda bir madrasa solibdur. Temurbekning qabri va avlodidan har kimki Samarqandda podshohlik qilubtur alarning qabri ul madrasadadur"*. Madrasa Goʻri Amir madrasasi roparasida qurilgan va madrasa va xonaqohning eshigi bitta boʻlgan. Madrasa darvoza peshtoqini Muhammad ibn Mahmud Isfaxoniy nastaʼliq xati bilan yozgan. G.A Pugachenkova fikriga koʻra madrasa harbiy boshqaruv va davlat maʼmuriyati uchun mutaxasislar tayyorlagan. Madrasa asosan nufuzli amir-amaldorlarga moʻljallangan.

Meʼmorchiligi
-------------

Amirzoda Muhammad sulton madrasasi Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Madrasaning hozirgi kunda faqat poydevori qoldiqlari saqlanib qolgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Abdusattor Jumanazar*. Samarqand taʼlim tizimi va madrasalari tarixi*. Toshkent: Fan, 2021 — 520 bet.
2. ↑  Tursunova M*. Samarqand madrasalari (monografiya)*. Toshkent: Fan nashriyoti, 2019 — 208 bet.
**Amirobod madaniyati** — qadimgi Xorazmning soʻnggi jez davri madaniyati (miloddan avvalgi 9-8-asrlar). S. P. Tolstov rahbarligidagi Xorazm arxeologiya-etnografiya ekspeditsiyasi Qoraqalpogʻiston Respublikasidagi Amirobod kanali atrofidan topib tekshirgan (1937-40). Amirobod madaniyati Suv yorgan madaniyati va tozabogʻyop madaniyati uygʻunlashuvi asosida shakllangan. Bu madaniyatni yaratgan xalqlar urugʻ jamoalariga birlashib, obikor dehqonchilik va chorvachilik bilan shugʻullangan. Qishda yogʻoch va qamishdan qurilib, usti loy bilan suvalgan kulba hamda yarim yertoʻlalarda, yozda yengil bostirmalarda yashagan. Shunday kulba va yarim yertoʻlalarning 15-20 tasi bitta .qishloqni tashkil qilgan. Har bir turar joy sahni 75-110 kv.m boʻlib, uning oʻrtasidagi 3×1 m li katta oʻchoqda doim olov yonib turgan. Taom tayyorlash uchun kichik oʻchoqlardan foydalanilgan. Oʻsha davr qoldiqlariga koʻra, Amudaryo deltasi Aqchadaryo irmoqlaridan eni 10-15 m, uz. 1-2 km keladigan kanallar qazilgan. Amirobod madaniyatining noyob yodgorliklari Yakkaporson 2 va Qubod 2 yodgorliklaridan sirtiga turli shakllar chizilgan sopol idishlar, shuningdek marjon va chigʻanoq shodalari, jezdan yasalgan taqinchoqlar, bigizlar, oʻroq hamda oʻq uchlari va ularning qoliplari topilgan. Jez ashyolarning koʻplab topilishi oʻsha davrda metall quyish texnikasining rivojlanganligini, xalq xoʻjaligidan tosh qurollarning mehnat qurollari sifatida siqib chiqarilganligini koʻrsatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Amirobod madaniyati" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Adabiyotlar
-----------

* Tolstov S. P. Po drevnim del-tam Oksa i Yaksarta, M. 1962; Yagodin V. N. Poseleniye amirabadskoy kulturi Kavat 2, Materiali Xorezmskoy ekspe-ditsii, vip. 6, M. 1963.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
chap qo'llar kuni, 13-avgust, 2002 yil
**Xalqaro chapaqaylar kuni** (inglizcha: *International Lefthanders Day*) har yili 13-avgustda nishonlanadi. Birinchi marta bu kun 1976 yili 13-avgustda ʻ’Lefthanders International’’ tashabbusi bilan nishonlangan. Ba’zi ma’lumotlarga ko’ra esa, 1992-yili 13-avgustda bundan ikki yil oldin tashkil etilgan Britaniya chapaqaylar klubi tashabbusi bilan o’tkazilgan.

Statistikaga ko’ra, hozirda sayyoramizda 500 million ga yaqin chap qo’l insonlar yashaydi, ya’ni har o’nta insondan bittasi chapaqaydir.

Aksiyaning maqsadi – chap qo’llarga muammo tug’diradigan har xil uskunalar ishlab chiqaruvchi tashkilotlarni e’tiborini qaratishdir. Ish vaqtida o’ng qo’llarga qulay qilingan uskunadan foydalanayotganda, chap qo’llar o’zlariga noqulay bo’lgan harakatlar qilganliklari tufayli ko’pincha nerv va mushak stressini boshdan kechirishadi. Natijada AQSHda 1991 yili olib borilgan izlanishlar shuni ko’rsatdiki, ishlab chiqarish jarayonida uskuna avariyasi oqibatida chap qo’llar ko’proq halok bo’lishgan.

Izoh
----

1. 1 2  *TUT.BY | НОВОСТИ — Около 10 % белорусов отметят день Левши — Калейдоскоп — 12.08.2008, 13:18*, 2008-08-23da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2011-08-02

Havolalar
---------

* Xalqaro chapaqaylar kuni[*sayt ishlamaydi*]
**Amiri** — qovunnnng oʻrtapishar navi. Shakli choʻziq (25-40 sm), ogʻirligi 3- 4 kg. Sirti toʻrsiz (baʼzi A.larning faqat band tomonida bir oz toʻri boʻladi), usti yoʻl-yoʻl, och yoki toʻqyashil. Eti 4-5 sm qalinlikda, koʻkimtir yoki qizgʻish, kuvrak, juda shirin, tarkibida 12% gacha qand bor. Urugʻi yirik, choʻziq, och sariq. Urugʻidan chiqqanidan keyin 80-90 kunda hosili pishadi. Asosan Samarqand, Buxoro va Xorazm viloyatlari, Qoraqalpogʻistonda ekiladi. Hosildorligi 300-350 s/ga. Uzoqqa yuborishga va saqlashga chidamsiz.

Manbalar
--------

1. ↑  "Amiri" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xalqaro geofizika yili** - 1957 yil 1 iyuldan 1958 yil 31 dekabrgacha oʻtgan (18 oy) davr; bu davr ichida butun Yer sharidagi 67 mamlakatda yagona dastur va metodika asosida geofizik kuzatishlar va tadqiqotlar olib borildi. X.g.y. bundan ilgari oʻtgan ikkita Xalqaro qutb yillarining davomi boʻldi. Quyosh aktivligining maksimum davriga toʻgʻrilangan Xalqaro geofizika yili dasturiga kuyidagi kuzatishlar kiritildi: aerologik va meteorologik, okeanografik, glyatsiologik, magnit, gravimetrik va seysmik; ustki atmosfera — qutb yogʻdulari, ionosfera, meteorlar, kosmik nurlari ham oʻrganildi. Natijada Quyosh bilan Yer oʻrtasidagi oʻzaro aloqani oʻrganish ishiga katta hissa qoʻshildi, Antarktidani tadqiq qilishda muhim ahamiyat kasb etdi, u yerda turli mamlakatlar oʻz bazalarini barpo etishdi. Xalqaro geofizika yili kuzatish materiallari asosida Antarktidada Janubiy sovuqlik qutbi aniqlandi, u yerda yillik oʻrtacha temperatura —57° ligi qayd etildi. Ozon qatlami tropik mintaqalarda juda yuqorida va yupqa, qutbiy mintaqalarda esa qalin va past joylashganligi isbot etildi. Sharqiy Sibirda yangi muzliklar borligi aniklandi.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Barokamera** — barometrik bosimni sunʼiy ravishda oʻzgartirishga imkon beruvchi germetik kamera. Past bosimli (vakuumli), yuqori bosimli (kompression), muqim (statsionar) va koʻchma turlari boʻladi. Eng koʻp tarqalgan turi past bosimli B.; unda bosimni atmosfera bosimidan boshlab mm sim. ust. ulushlarigacha (1 mm sim. ust.=133,322 n/m2) oʻzgartirish mumkin. B. hajmi m3 ulushlaridan bir necha yuz m3 gacha. Past bosimli B .dan kosmik tibbiyotda Yer atmosferasining yuqori qatlamlarida yuz beradigan turli hodisalarning inson va hayvonlar organizmiga taʼsirini oʻrganishda, balandlik mashqlarini oʻtkazishda, kosmosda ishlatiladigan jihoz va asboblarni sinashda foydalaniladi. Ichki temperaturani oʻzgartirsa boʻladigan B. termobarokamera deyiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Amchoor** yoki **aamchur** yoki **amchur**, shuningdek, **mango kukuni** deb ham ataladi, quritilgan pishmagan yashil mangodan tayyorlangan ziravor. U asosan Hindistonda ishlab chiqariladi va taomlarga xushboʻy hid berish uchun ishlatiladi.

 Quritilgan mango bo'laklari

Tayyorlash
----------

Amchoor tayyorlash uchun yashil va pishmagan mangolar yigʻib olinadi. Yigʻib olingandan soʻng, yashil mangolar tozalanadi, ingichka boʻlaklarga boʻlinadi va quyoshda quritiladi. Och jigarrang tusga kirgan mango boʻlaklari kukun holiga keltiriladi.

Foydalanish
-----------

U asalga oʻxshash xushboʻy va nordon meva taʼmiga ega kukun koʻrinishida boʻladi. Bu ziravorni qovurilgan sabzavotli taomlarga, shoʻrvalarga, korilarga, goʻsht va parranda goʻshtini yumshoq qilish uchun ishlatiladi.

Amchoor hind taomlarida qoʻllaniladigan asosiy xushboʻylashtiruvchi vosita. U samosa va pakora taomlar, pishiriqlar va shoʻrvalar, mevali salatlar va pishiriqlar, korilar, chutneylar, tuzlangan bodring va dalslarni xushboʻylash uchun ishlatiladi. U goʻsht va parranda goʻshti uchun marinadlarga fermentativ yumshatuvchi sifatida qoʻshiladi va chutney va tuzlangan bodringlarga nordonlikni beradi. Amchoor hind ziravorlari aralashmasi boʻlgan chaat masalaning asosiy tarkibiy qismidir.

Manbalar
--------

1. ↑  „Kitchen Dictionary: amchoor powder".  Scripps Networks. Qaraldi: 1-oktabr 2013-yil.
2. ↑  „Use The Amchur" (inglizcha). *The Awl*. Qaraldi: 12-sentabr 2019-yil.
3. ↑  „Health Benefits of Amchur". *Value Food*. Qaraldi: 4-iyul 2014-yil.
4. ↑  „What Is Amchoor?".  wiseGEEK. Qaraldi: 1-oktabr 2013-yil.
5. ↑  „Amchoor".  The Spice House. Qaraldi: 1-oktabr 2013-yil.
6. ↑  „Amchoor".  The Laxmi. 5-oktabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-oktabr 2013-yil.
7. ↑  *Datta, Tanya*. „Add zing to your food with amchoor". *The Times of India* (11-sentabr 2011-yil). Qaraldi: 1-oktabr 2013-yil.
8. ↑  Lakshmi, Padma*. The Encyclopedia of Spices and Herbs*. HarperCollins, 4 October 2016 — 24 bet. ISBN 9780062375247.

Havolalar
---------

* „Definition of Amchoor by the Free Online Dictionary".  The Free Dictionary. Qaraldi: 1-oktabr 2013-yil.
Falastin "Musaxon"i. "Musaxon" qadimgi Falastin taomi bo’lib, u Falastindagi va Shom davlatlaridagi eng mazali taom hisoblanadi. Shu bilan birga bu taom Shom davlatlarida ham mashhur. Uning tarkibi quyidagicha mahsulotlardan tashkil topgan: Tovuq va ba'zi bodom kabi quruq mevalardan; piyoz, zaytun moyi va baladiy noni.Musaxon taomi ovqat hazm qilish tizimini har xil saraton kasalligidan himoya qilish uchun xizmat qiladi, shuningdek, ovqat hazm qilishning buzilishini va muammolarini kamaytiradi, qon hujayralarini oksidlanishdan himoya qiladi.

Baladiy noni mahsulotlari:

2 stakan baladiy uni;

2 choy qoshiq xamirturush;

chorak stakan yog';

bir chimdim tuz;

xamir uchun suv;

Baladiy nonining tayyorlanish usuli:

\* Mahsulotlarni aralashtiriladi va xamirni oshirishga qoldiriladi

\* Xamirni shar shaklida kesib olinib, dumalatib olinadi va ustiga un sepiladi.

\* Yumshoq bo'lishi uchun uni idishga solinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  *"arab mamlakatlar madanyati va an'analarini o'rganamiz" Toshken davlat sharqshunoslik unversiteti2022*.
**Arablar**, al-arab — Gʻarbiy Osiyo va Shimoliy Afrikadagi arab mamlakatlarida yashovchi xalqlar guruhi. Umumiy soni 199 mln. kishi (1992). A. asosan Afrika va Osiyo mamlakatlarida: Misr, Sudan, Liviya, Tunis, Jazoir, Marokash, Livan, Suriya, Iroq, Iordaniya, Saudiya Arabistoni, Yaman va boshqa yerlarda yashay-di, bu mamlakatlar aholisining qariyb 80% ini tashkil qiladi. Katta yevrope-oid irqiga mansub. Arab tilida suzla-shadi. A. koʻpchiligi sunniylar. Bundan tashqari, A. ichida musulmon dinining bir qancha mazhablari mavjud; shialar — Iroq, Yaman, Suriya va Livanda; ibo-diylar — Shimoliy Afrikada; zaydiya va is-moiliylar — Shimoliy va Sharqiy Iroqda, Livanning togʻli tumanlarida yashaydilar. Misr, Livan, Suriya va Iordaniyada yashovchi A.ning bir qismi xristian di-niga eʼtiqod qiladi. Asl vatani Ara-biston yarim orol Miloddan avvalgi 1-ming yillikda va milodning dastlabki yillarida A. Su-riya, Iroq, Shimoliy Afrika yerlariga kelib joylashgan. Miloddan avvalgi 1-ming yillikda dastlabki arab davlatlari — Palmi-ra (Tadmor), Nabateya va Lihyon vujudga kelgan. 5-asrda bir qancha arab davlatlari (Gʻasson va Laxm; Shimoliy Arabistonda) paydo buladi. 6 — 7-asrlarda ayrim arab elatlari tashkil topdi. 7-asrda Arab xalifaligi barpo etildi. A.ning xalifalik hududidagi boshqa xalqlar bilan arala-shib ketishlari natijasida yangi elatlar va davlatlar (Falastin, Suriya, Livan (Lubnon), Iroq, Misr va Shimoliy Afrika davlatlari) yuzaga keldi. Oʻrta Osiyo arablari — Oʻrta Osiyo davlatlarida yashovchi, oʻzlarini arab deb yurituvchi etnik guruh. Ajdodlari 7 — 14-asrlar davomida kelib oʻrnashib qolgan. Oʻzbek, turkman va tojik millatining tarkibiga kirgan. Oʻrta Osiyo arablari asosiy qismi Oʻzbekistonning Buxoro, Samarqand va Qashqadaryo viloyatlarida, shuningdek Fargʻona vodiysi shimoli-sharqiy qismida yashaydi. 2 guruhga bulinadi: shayboniy va sanoniy. Oʻrta Osiyo arablari oʻzlarining qadimgi madani-yatlari, urf-odatlarining ayrim belgilarini saqlab qolganlar. Arab tili ikkinchi til sifatida ayrim qishloqlarda hozirgacha qoʻllanib kelinadi. Bularning shevalarida yerlik xalqlar tilining taʼsiri juda kuchli. Oʻrta Osiyo arablari xoʻjaligida chorvachilik muhim oʻrin tutadi. Suvli yerlarda yashaydigan A. dehqonchilik qiladi. Oʻzbekistonda A. nomi bilan bogʻliq koʻplab joy nomlari mavjud.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
* Belyayev Ye. A. Arabi, islam i arabskiy xalifat v rannee sredneveko-ve, 2-ye izd. 1966; Narodi Sredney Azii i Kazaxstana, ch. 2, M. 1963; Volin S. A. K istorii sredneaziatskix arabov, v sb.: Trudi IVAN, v. 36, M.-L. 1941.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Geometrik oʻlchashlar** - chiziqning uzunligi, burchakning kattaligi, figuraning yuzi yoki hajmini taʼriflash va hisoblash. Oʻlcham tushunchasiga asoslanadi. Figuraning oʻlchami tayin oʻlchov byrligi va uning ulushlari bilan qamrab hisoblanadi. Bushga shakl koʻchirilganda oʻlchami oʻzgarmasligi (invariantlik), figuralar qoʻshilganda oʻlchamlari ham qoʻshilishi (additivlik) xossalariga asoslaniladi. Agar chekli qadamda oʻlcham aniq topilsa, u ratsional son boʻladi. Aks holda (mas, tomoni 1 ga teng kvadratning diagonali oʻlchanganda) Arximed aksiomasi qoʻllanib, oʻlcham avval taqriban topiladi, soʻng ulushlar cheksiz maydalanib limitga oʻtiladi. Egri chiziqlar va sirtlar oʻlchami (mas, aylana uzunligi, shar hajmi) shu usulda taʼriflanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Geologik kesim**, geologik profil — joyning geologik tuzilishining vertikal tekislikdagi grafik tasviry. Bunday kesim togʻ jinslarining yoʻnalishiga koʻndalang qilib, ayrim hollarda esa biror burchak ostida tuziladi. G. k. geologik haritalarni toʻldiradi va uni aniqlashtiradi. Yer yuzasida olib borilgan geologik kuzatishlar, burgʻilashdan olingan maʼlumotlar va turli geofizik usullarning natijalaridan G. k. tuzishda foydalaniladi. G. k.da togʻ jinslarining oʻzaro munosabati, yoshi, qatlamlarning qalinligi, fatsiyalarning bir-biriga oʻtishi tasvirlanadi. G. k.ga joyning relyefi va geologik tuzilishini koʻrsatuvchi geologik harita, topografik profil va marksheyderlik planlari asos qilib olinadi. Muxandislik G. k. antropogen jinslarning qalin gʻilofi bilan qoplangan rayonlar uchun juda muhim. G. k. turli masshtabda: 1:1000000 (regional kesim)dan 1:1000— 1:50 (mufassal kesim)gacha boʻladi. G. k.ning vertikal va gorizontal masshtabi bir xil boʻladi. Muhandislik geol. sila, temir yoʻl va suv omborlari kurishda ishlatiladigan G. k.ning vertikal masshtabi gorizontal masshtabga nisbatan 10 va hatto 100 baravar katta boʻlishi mumkin.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**"Xalqaro bolalar televideniyesi va radiosi kuni"** (International Childrenʼs Day of Broadcasting) — bu eng yosh tomoshabinlar uchun maxsus yaratilgan telekoʻrsatuvlar va radioshoularni ishlab chiqarish bilan shugʻullanadigan barcha ishchilar uchun kasb bayramidir. "XBTvRK "butun dunyoda har yili mart oyining birinchi yakshanbasida nishonlanadi.

Tarixi va nishonlanishi
-----------------------

"Xalqaro bolalar televideniyesi va radiosi kuni" Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bolalar jamgʻarmasi (UNICEF) tashabbusi bilan 1994-yil aprel oyida Kann shahrida tashkil etilgan.

Dunyoning yuzdan ortiq mamlakatlarida minglab markaziy, viloyat va shahar telekanallari va radiostantsiyalari bolalar teledasturlari va radioeshittirishlarini namoyish qilish uchun efir vaqtlarini ajratadi. Shu tufayli „Xalqaro bolalar televideniyesi va radiosi kuni" kasb bayrami butun dunyo boʻylab bolalar uchun ham avtomatik ravishda bayramga aylandi, bu ularga bolalar filmlari va animatsion filmlardagi sevimli personajlari, shuningdek, bolalar va yoshlar teleradiokoʻrsatuv qahramonlari bilan uchrashuvlarni vaʼda qiladi.

Bundan tashqari, UNICEF bayram tashkilotchilarining (bolalar uchun xalqaro favqulodda vaziyatlar fondi) rejasiga koʻra, ushbu xalqaro sana jamiyat eʼtiborini bolalar va yoshlar huquqlarining buzilishi bilan bogʻliq muammolarga qaratishi kerak. Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bolalar jamgʻarmasi barcha ommaviy axborot vositalariga bolalar uchun koʻngilochar dasturlardan tashqari, butun dunyo boʻylab bolalar va oʻsmirlar oʻz huquqlarini tushunarli tilda va oson shaklda oʻrganishlari mumkin boʻlgan taʼlim dasturlarini ham efirga uzatishni tavsiya qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Mejdunarodniy den detskogo televideniya i radioveщaniya — 7 marta. Istoriya i osobennosti prazdnika v proekte Kalendar Prazdnikov 2010

Yana qarang
-----------

* Xalqaro bolalar kitobi kuni
* Jahon bolalarni himoya qilish kuni

Havolalar
---------

* Xalqaro bolalar televideniyesi va radiosi kuni.
* Xalqaro bolalarni himoya qilish kuni
* Xalqaro bolalarni himoya qilish kuni Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-05-03). [*sayt ishlamaydi*]
* Sizlarni Xalqaro bolalar televideniyesi va radioeshittirish kuni bilan tabriklayman
**Mariya Bugakova** (1985-yil 6-iyulda Toshkent shahrida tugʻilgan) — oʻzbekistonlik sobiq suzuvchi. U batterfly va sprint erkin suzish boʻyicha faoliyat yuritgan. U Oʻzbekiston nomidan uchta Olimpiyada oʻyinlarida (2000,2004,2008) qatnashgan. Uning singlisi — Danil Bugakov. U chalqancha suzuvchi va ikki karra olimpiyadalarda qatnashgan. Bugakova Toshkent davlat iqtisodiyot universitetining yuridik fakultetini tamomlagan.

Faoliyati
---------

Bugakova suzish boʻyicha faoliyatini juda yoshligida boshlagan va ota-onasining ikkalasi ham hovuzda „ishchi zahiralar" (*Trudovie rezervi*) sifatida oʻqitilgan sportchi oiladan chiqqan. Oʻn toʻrt yoshida u birinchi marta Gonkongda boʻlib oʻtgan *Osiyo yosh toifasi* *chempionatida* qatnashdi va u yerda batterfly suzish boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasida chempion boʻldi. Bir yil oʻtib, Bugakova 2000-yilda Sidneyda boʻlib oʻtgan yozgi Olimpiyada oʻyinlarida Oʻzbekistonning eng yosh suzuvchilaridan biri sifatida Olimpiadadagi debyutini oʻtkazdi. Bugakova 100 m ga batterfly usulida suzishda ishtirok etdi va u ikkinchi bosqichda soʻnggi oʻrinni egalladi hamda zambiyalik Ellen Lendra Xaytdan 1:09,94 natija bilan sekundning oʻndan olti qismiga (0,60) ortda qolib, qirq sakkizinchi oʻrinni egalladi. 2004-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida Bugakova 100 metrga batterfly suzishda Sent- Lyusiyalik Natasha Sara Jorjosni 0,14 soniyadan kamroq vaqtga ortda qoldirib, vaqtini 1:07,08 ga tushirdi.

2008-yilda Pekinda boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida Bugakova 100 metrga batterfly usulida suzish va 50 metrga erkin usulda suzish boʻyicha tajriba va koʻnikmasini oshirishga qaror qildi. U Sankt-Peterburgda boʻlib oʻtgan Rossiya chempionatida 26,29 ball bilan FINA B standartiga erishdi. U yana yetti nafar suzuvchiga, jumladan, uch karra olimpiyada chempioni qozogʻistonlik Marina Mulyayevaga raqiblik qildi. Bugakova xorvatiyalik Monika Babokni 29,73 soniya natija bilan uch soniya ortda qoldirdi. Bugakova yarim finalga chiqa olmadi, chunki u dastlabki bosqichlarda 92 nafar suzuvchi orasida oltmish sakkizinchi oʻrinni egallagan edi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Like a fish in water". Uzbekistan Today. Qaraldi: 6-dekabr 2012-yil.
2. 1 2  „Like a fish in water". Uzbekistan Today. Qaraldi: 6-dekabr 2012-yil.
3. ↑  „Sydney 2000: Swimming – Women's 100m Butterfly Heat 2". *Sydney 2000*.  LA84 Foundation. 19-avgust 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-mart 2013-yil.
4. ↑  „Women's 100m Butterfly Heat 2". *Athens 2004*.  BBC Sport (14-avgust 2004-yil). Qaraldi: 31-yanvar 2013-yil.
5. ↑  *Thomas, Stephen*. „Women's 100 Butterfly Prelims: Petria Thomas Fastest Through to Semis – One Full Second Ahead of Inky". Swimming World Magazine (14-avgust 2004-yil). Qaraldi: 19-aprel 2013-yil.
6. ↑  „Olympic Cut Sheet – Women's 50m Freestyle".  Swimming World Magazine. Qaraldi: 10-aprel 2013-yil.
7. ↑  „Women's 50m Freestyle Heat 7". *Beijing 2008*.  NBC Olympics. 21-avgust 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-dekabr 2012-yil.

Havolalar
---------

* NBC Olimpiadasi profili
**Marivka** ( ukraincha: *Мар'ївка*  ; ruscha: *Марьевка*) — Ukrainaning Dnepropetrovsk viloyati Nikopol tumanidagi shahar tipidagi aholi punkti. U Dneprning o'ng qirg'og'ida ( Kaxovka suv ombori ), Enerhodar shahri qarshisida va Nikopol shahrining yuqori oqimida joylashgan. Marivka Ukrainaning hromadalaridan biri bo'lgan Marhanets urban hromada ga tegishli. Aholisi 2022-yilgacha 342 kishi

2020-yil 18-iyulgacha Marivka Marhanets viloyati ahamiyatiga ega boʻlgan shaharga boʻysunuvchi maʼmuriy boʻlinma boʻlgan Marhanets munitsipalitetiga tegishli edi. Munitsipalitet 2020-yil iyul oyida Ukrainaning maʼmuriy islohoti doirasida tugatilib, Dnepropetrovsk viloyatining tumanlari soni yettitaga qisqardi. Marhanets munitsipaliteti hududi Nikopol tumaniga birlashtirildi.

Iqtisodiyot
-----------

### Transport

Eng yaqin temir yo'l stantsiyasi Marhanets'te, Zaporijjya'yı Krivyi Roh bilan bog'laydigan temir yo'lda.

Marivka Marhanets bilan yo'l orqali bog'langan, u yerdan Zaporojya va Krivoy Rogga H23 avtomagistraliga kirish mumkin. Qarama-qarshi yo'nalishda yo'l Dnepr qirg'og'i bo'ylab va oxir-oqibat Tomakivkaga boradi.

1. ↑  „Марганецкая городская громада" (ru).  Портал об'єднаних громад України.
2. ↑  „Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ." (uk). *Голос України* (18-iyul 2020-yil). Qaraldi: 3-oktabr 2020-yil.
3. ↑  „Нові райони: карти + склад" (Ukrainian).  Міністерство розвитку громад та територій України.
**Maritsa jangi** - hozirgi Edirne shahridan gʻarbdagi Maritsa daryosi boʻyida serbmakedon lashkari (bosniyaliklar, bolgarlar, vengerlar, valaxlar va boshqa bilan birgalikda) va usmonli turklar oʻrtasida sodir boʻlgan jang (1371 y 26-sentyabr). Makedon zodagonlari Uglesha va uning ukasi Vukashin turklar bosqiniga qarshilik koʻrsatishga harakat qilib qoʻshin toʻplaganlar. Biroq yagona qoʻmondonlik boʻlmaganligi tufayli qoʻshinda intizom sust edi. 26-sentyabr ga oʻtar kechasi turk otliq qoʻshinlari qoʻqqisdan hujum qilib zafar qozongan. Uglesha va Vukashin jangda halok boʻlishgan. Maritsa jangidagi gʻalaba turklarga Bolqon yarim orol ichkarisiga yoʻl ochgan, ular Gʻarbiy Frakiya, Makedoniya, Serbiya va Bolgariyaning katta qismini zabt etganlar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gardiziy Abu Saʼid Abdulxay** (11-asr) — fors tarixchisi. Uning hayoti haqida maʼlumot bizgacha yetib kelmagan. G.ning 1050—52 yillarda yozilgan "Zayn al-axbor" ("Xabarlar ziynati") asarida peshdodiylaryayai boshlab, 1032-yilgacha boʻlgan arab xalifalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, 1041-yilgacha bulgan Xuroson tarixi va gʻaznaviylar sultoni Sulton Mahmudning nabirasi Mavdud zamonasigacha boʻlgan voqealar sharhlangan. Asar oxirida musulmon, majusiy, yahudiy, zardushtiy va hind bayramlari, Hindiston va turkiy qabilalar haqidagi boblar ilova qilingan. "Zayn al-axbor"ning tohiriylar, safforiylar, somoniylar va gʻaznaviylar tarixiga oid qismi 1928-yil Nozim tomonidan Tehronda nashr etilgan. "Zayn al-axbor"ning Xuroson tarixiga oid qismi Oʻzbekistonda nashr qilingan (T. 1991).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nazarmat** (Nazarmat Egamnazarov; 1917.7.11, Tojikiston, Xoʻjand, Nov qishlogʻi) — shoir, jurnalist. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1967). Samarqand universitetini tugatgan (1941). Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. „Qizil Oʻzbekiston" (1947–1954), „Toshkent haqiqati" gazetasi tahririyatida adabiy xodim, boʻlim mudiri (1954–1985).  Ijodiy faoliyati 30-yillar oxirida boshlangan. „Yoshlik zavqi" (1941), „Vatan ishqi" (1949), „Yashil dalalar" (1955), „Sir boʻyi — nur boʻyi" (1959), „Togʻdagi gulxanlar" (1962), „Nay sadosi" (1965), „Bahor qoʻshigʻi" (1968), „Shahrimiz bolalari" (1970), „Mangu olov" (1972) sheʼriy toʻplamlari muallifi. Koʻplab sheʼrlari qoʻshiq boʻlgan. „Yurakdagi oʻq" dostoni (1965) va „Sayyod jasorati" qissasi (1973) Ikkinchi jahon urushi mavzuida. Abulqosim Firdavsiy, Husrav Dehlaviy, Abdurahmon Jomiy, Bedil, Mirzo Tursunzoda, Mirshakar va boshqa shoirlarning asarlarini oʻzbek tiliga tarjima qilgan. Nazarmatning shoir boʻlishida akasi Ashurmat Nazarovning (1913–1964) taʼsiri kuchli. Shoirning ilk toʻplami — „Yoshlik zavqi" 1941-yilda chop etildi. Shundan beri Nazarmatning 20 ta sheʼriy, 8 ta nasriy, 10 ta tarjima asarlari toʻplamlari chop etildi. Uning „Sir boʻyi - nur boʻyi" (1959), „She'rho" (1977), „Gul va gulxan" (1997), „Zamin chiroyi" (2001) toʻplamlari ijodkorga shuhrat keltirdi. „El yurt hurmati" ordeni, „Jasorat" medali sohibi. Unga „Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi" unvoni berilgan.

Asarlari
--------

* Mangu olov. Sheʼr va dostonlar. T: Adabiyot va sanʼat nashriyoti. 1987.
* Gul va gulhan. Saylanma asarlar. T: Adabiyot va sanʼat nashriyoti 1997.
* Ona koʻrsatgan yoʻl. Ocherk va xotiralari. T: Adabiyot va sanʼat nashriyoti 1997.
* Dilnoma. (Yozuvchilar Nazarmat ijodi haqida) T: Yozuvchi, 2002 yil.

Manbalar
--------

1. ↑  „Nazarmat (1917–2009)". 7-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-mart 2022-yil.
**Uturgurlar** — ilk oʻrta asr turkiy qabilalaridan biri. Sharqiy Yevropaga koʻchib oʻtgan gunnlarning bir qismi 5-asrning 2-yarmidan utigur yoki uturgur deb atalgan. Bu davrda ular Azov dengizining sharqiy qismida koʻchib yurishgan. Ularning boshligʻi — mashhur Sandilx boʻlgan. Vizantiya U.ni ularga qardosh quturgurlarga qarshi gijgijlagan va natijada ular oʻrtasida kurash uzoq vaqt davom etib oʻzaro qirilib ketishga olib kelgan. 560 yil Uturgurlar avarlar tomonidan boʻysundirilgan. 570 yillarda ular Turk xoqonligiga qaram boʻlishgan. 630 yillarda Uturgurlar va Azov dengizi boʻyida yashagan boshqa turkiy qabilalarning avlodi Kubratxon boshchiligida Bulgʻor podsholigiga asos solingan.

Adabiyot
--------

* Artamono v M. I. Istoriya Xazar, L. 1962.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Akmaljon Toʻrayevich Ikromjonov** (1952.20.4, Toshkent) — rangtasvir ustasi, Oʻzbekiston BA akad. (1997), Oʻzbekiston xalq rassomi (1998). Respublika rassomlik bilim yurtini tu-gatgan (1971), I. Repin nomidagi rassomlik, haykaltaroshlik va meʼmorlik institutida taʼlim olgan (1971—77). M. Uygʻur nomidagi sanʼat instituti (hoz. Milliy rassomlik va dizayn instituti) da pedagog (1977—82); 1990-yildan prof. I.ning dastlabki asarlarida mahobatlilik, ulugʻvorlik koʻzga tashlanadi; 80-y.larning 2-yarmidan rassom vatandoshlari qiyofasi va ruhiy dunyosini, tabiat va uning sahovatini, tarixiy shaxslar, ijtimoiy mavzularni milliy yorqin, oʻziga xos tarzda uygʻun ranglarda, umumlashma, ramziy cheksiz makonda tasvirlaydi: "Rassom Bahodir Jalolov" (1976), "Chingiz Ahmarov portreti" (1980), "Surxondaryo zamini" (1985), "Rahimbobo", "Bodomxon aya portreti" (1986), "Alisher Navoiy", "Kamoliddin Behzod" (1988), "Bobirga bagishlov" (1990), "Mirzo Ulugʻbek portreti" (1994), "Mevali natyurmort", "Qumgʻonli natyurmort" (1996) va b. "Moviy qoʻshiq", "Bahor", "Togʻdagi soy", "Naʼmatak guli" (1998—2002) manzaralari Toshkentdagi Oqsaroyni bezab turibdi. "Zamin navolari" triptixi (1988), "Chaqmoq" (1989), "Orol — mening dardim" (1989—90) asarlari uchun Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofotiga sazovor boʻlgan (1990). I. haqida "Akmal" telefilmi yaratilgan ("Oʻzbektelefilm", 1999). I. asarlari bilan respublika va chet mamlakatlar koʻrgazmalarida qatnashadi. Asarlari ayrim respublika va xorijiy muzeylarda, shaxsiy toʻplamlarda saqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Arduino IDE** — bu Windows, MacOS va Linux uchun integratsiyalashgan ishlab chiqish muhiti boʻlib, C va C++ tillarida ishlab chiqilgan. Arduino — mos platalarga, shuningdek, boshqa ishlab chiqaruvchilarning platalariga dasturlarni yaratish va yuklash uchun moʻljallangan.

Atrof-muhit uchun manba kodi GNU General Public License 2 versiyasi ostida chiqarilgan. Maxsus kodni tuzish qoidalaridan foydalangan holda C va C++ tillarini qoʻllab-quvvatlaydi. Arduino IDE Wiring[en] loyihasidan dasturiy taʼminot kutubxonasini taqdim etadi, u koʻplab umumiy kirish va chiqish tartiblarini taʼminlaydi. Foydalanuvchi tomonidan yozilgan kod eskizni va asosiy dastur tsiklini ishga tushirish uchun faqat ikkita asosiy funktsiyani talab qiladi, ular kompilyatsiya qilinadi va `main()` dastur stub bilan GNU asboblar zanjiri bilan bajariladigan tsikl dasturiga bogʻlanadi, shuningdek IDE tarqatilishiga kiritilgan. Avrdude dasturidan bajariladigan kodni kengash proshivkasida yuklovchi tomonidan Arduino platasiga yuklangan oʻn oltilik kodli matn fayliga aylantirish uchun foydalanadi.

Arduinoning mashxurligi bilan boshqa sotuvchilar maxsus kompilyatorlar va ochiq manbali vositalarni (yadrolarni) dasturiy platforma sifatida joriy etishni boshladilar, bu esa Arduinoning rasmiy mikrokontrollerlar qatori tomonidan qoʻllab-quvvatlanmaydigan boshqa mikrokontrollerlarga eskizlarni yaratishi va yuklashi imkoniyati mavjud.

2019-yil oktabr oyida Arduino Foundation nosozliklarni tuzatish va boshqa ilg‘or funksiyalar bilan yangi Arduino Pro IDE-ga erta kirishni taʼminlay boshladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Arduino - FAQ".  www.arduino.cc. 10-aprel 2006-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-aprel 2020-yil.
2. ↑  *Steve Bush.* „Updated: Arduino announces FPGA board, ATmega4809 in Uno Wi-Fi mk2, cloud-based IDE and IoT hardware" (en).  Electronics Weekly (18-may 2018-yil). 27-iyul 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-aprel 2020-yil.
3. ↑  Jack J Purdum*. Beginning C for Arduino: learn C programming for the Arduino*, 2015. ISBN 978-1-4842-0940-0, 978-1-4842-0941-7.
4. ↑  Jorge R Castro*. Building a home security system with Arduino: design, build, and maintain a home security system with Arduino Uno*, 2015. ISBN 978-1-78528-380-2, 978-1-78528-060-3.
5. ↑  Massimo Banzi, Michael Shiloh*. Getting started with Arduino*, 2014. ISBN 978-1-4493-6331-4, 978-1-4493-6329-1.
6. ↑  „Sketch build process - Arduino CLI".  arduino.github.io. 6-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-aprel 2020-yil.
7. ↑  „Arduino Pro Release Notes".  Arduino Project. 10-dekabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-noyabr 2019-yil.
8. ↑  *By.* „The Arduino IDE Finally Grows Up" (en).  Hackaday (21-oktabr 2019-yil). 22-oktabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-aprel 2020-yil.
9. ↑  *Tony says.* „Introducing new Arduino Pro IDE with advanced features" (en). 13-dekabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-aprel 2020-yil.
**Gegelchilik** — Gegel taʼlimotini rivojlantirishga harakat qilgan falsafiy oqim. 19-asrning 30—40-yillarida Germaniyada vujudga kelgan. G. vakillari diniy masalalar yuzasidan munozaralarda Gegelni ortodoksal teizm ruhida talqin etuvchi konservativ keksa (oʻng qanot) gegelchilar (Geshel, Daub va b.) va Gegelning "olamiy ruh"i ga qarama-qarshi ravishda ayrim shaxslarning tarixda oʻz-oʻzini anglashi ahamiyatini qayd etuvchi yosh (sul qanot) gegelchilar (Ruge, Bruno, Bauer, Feyerbax, Shtraus va b.)dan iborat edi. Oʻng hamda soʻl gegelchilar oʻrtasida oraliq gegelchilar (K. Rozenkrans, I. E. Erdman va b.) ham boʻlgan. K. Marks va F. Engels Gegel dialektik uslubining "ratsional magʻzi"ni oʻzlarining tarixii materialistik tushunish nazariyalari negiziga quydilar. Fransiyada G.ka Kuzen asos soldi, Ten, Renan, Gamelen, Andler va b. tomonidan rivojlantirildi. Angliyada G.ni Stirling "Gegel siri" asari (1865) bilan boshlab berdi. Bozanket, MakTaggart, Xoldeyn (vikont Kloanskiy), Beyli va b. mazkur yoʻnalishga mansub bulganlar. G. Italiyada ham keng rivoj topdi (Joberti, Rosmini, Jentile, Kroche). Shuningdek Rossiya, slavyan mamlakatlari, Skandinaviya va Gollandiyada keng tarqaldi. Gegel taʼli-moti oʻzga millatlar ongiga uzoq davr mobaynida taʼsir koʻrsatdi. 20-asrning 20-yillaridan Gegel gʻoyalariga qiziqish borasida yangi davr boshlandi (qarang Neogegelchilik).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Gega sharsharasi** (yoki Cherkes sharsharasi) — Abxaziyadagi sharshara, balandligi taxminan 70 m (boshqa manbalarga koʻra 50—55 m). U Gagra tizmasining shimoliy etaklarida, dengiz sathidan 530 metr balandlikda, Gega daryosi vodiysi tomonida, Yupshara daryosiga quyilish joyidan olti kilometr uzoqlikda joylashgan.

Joylashuvi
----------

Uzunligi 25 km boʻlgan va Bzyb daryosining oʻng irmoqlarining eng kattasi boʻlgan Gega daryosi tor va xushmanzarali daradan oqib oʻtadi va oʻz oqimida koʻplab tez oqimlar va sharsharalarni hosil qiladi.Sharsharadagi suv yaxna boʻlib, suv massasi tushadigan togʻ etagida odatda yoz oxirigacha qor yotadi. Sharsharaning chap tomonida yon yoriqlardan suv chiqishi natijasida hosil boʻlgan grot bor. Yoriqlardagi suv oʻzining musaffoligi bilan mashhur va u erdan ichish uchun estimol qilinadi. Grot ochilishining balandligi taxminan 15 m, kengligi 35 m.

Gega sharsharasi sayyohlar orasida juda mashhur.

Kinoda
------

"Sherlok Xolms va doktor Uotsonning sarguzashtlari" filmi toʻplamida Xolms va professor Moriarti oʻrtasidagi jang sahnasi aynan shu (Reyxenbax emas) sharsharasi fonida suratga olingan. Bu yerda „Rikki-Tikki-Tavi", „Sportloto-82" filmlarining sahnalari, shuningdek, Gruziyaning „Data Tutashxia" serialining bir qancha sahnalari suratga olingan.

Havolalar
---------

1. ↑  „Пещеры массива Арабика" (ru). *www.rgo-speleo.ru*. 27-dekabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-fevral 2020-yil.
2. ↑  „Интернет-памятник фильму «Приключения Шерлока Холмса и Доктора Ватсона»" (ru). *www.221b.ru*. 3-dekabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-fevral 2020-yil.

Galereya
--------

* 
* 
* 
* 
*

Manbalar
--------

* „Гегский водопад" (ru). *www.altertravel.ru*. Qaraldi: 8-fevral 2020-yil.



* „Гегский водопад" (ru). *www.liveinternet.ru*. Qaraldi: 8-fevral 2020-yil.
**Chesvik** (/ˈtʃɛzɪk/) — Janubiy Gloucestershire va Bristol chegaralarini bog‘laydigan yangi qishloq. U Stok Gifford, Filton va Lokliz chegaralarini kesib o‘tadi va G‘arbiy Angliya Universiteti (UWE), MoD Abbey Wood va Hewlett Packardning asosiy ish joylariga yaqin hududda joylashgan. Rivojlanish avtomashinalarga kirishning uchta nuqtasi — Coldharbour Lane-dan, (UWE) Sharqiy kirish eshigining janubidan va A4174 Avon halqa yo‘lidan (Cheswick Bus Link) va Lockleaze (Cheswick Bus Link)dagi Abbey Vud aylanma yo‘lidan faqat ikkita avtobus va velosiped yo‘nalishi mavjud. Romniy hududi).

Rivojlanishi
------------

Qurilish 2008-yilda boshlangan va 2015-yilda jami 1100 ta uy bilan yakunlanishi kutilgan edi. Qurilishdan oldin Wallscourt fermasi va Xyulett Pakardning bir qismi bo‘lgan. Uylar Redrow Homes, Elan Homes and Taylor Wimpey va Somer Housing Group deb tanilgan mahalliy aholini uy bilan taʼminlash tashkiloti Curo Group,Solon Housing, Sovereign Housing and Affinity Sutton tomonidan qurilgan. Qishloqning tuzilishi Markaziy maydonga ega Long Down hududi deb nomlangan uzun Markaziy yo‘ldan iborat.

Transport yo‘llari
------------------

Chesvik avtobus aloqasi 2012-yil 17-sentyabrda ochilgan. U UWE ga sayohat vaqtlarini qisqartirish uchun qurilgan.

Aftobuslar, shuningdek, Romney ko‘chasi aftobusi Chiswickni Bristol shahar markazi bilan bg‘laydi va faqat Lockleaze yo‘li orqali harakatlanadi.

Qishloq yurish masofasida joylashgan Filton Abbey Vud temir yo‘l stantsiyasi va shuningdek, to‘g‘ridan-to‘g‘ri avtobus aloqalariga ega Bristol Parkvey temir yo‘l stantsiyasi mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  Bristol green 'village of the futureʼ gets planning permission. Builderandengineer.co.uk.
**Barselona boshi** (inglizcha: *The Head of Barcelona*, ispancha: *La Cabeza de Barcelona*) — amerikalik rassom Roy Lixtenshteyn tomonidan yaratilgan, Barselonadagi surrealistik haykal. Via Layetana koʻchasi va qirgʻoq boʻyi chorrahasida joylashgan. 1992-yilgi Olimpiya oʻyinlari uchun yaratilgan, sayyohlar eʼtiborini tortadigan, Barselona sohil boʻyining yorqin belgisidir.

Sement va tarkibi zanglamaydigan poʻlatdan boʻlgan skobalardan yasalgan 15 metrli haykaldir. Rangli keramik plitalar bilan qoplangan. Muallif, sopol plitkalar Antonio Gaudi va kataloniya modernining boshqa mualliflariga, hurmat belgisiligini aytgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Barcelona Face, Roy Lichtenstein" (en).  barcelonaturisme.com. 10-noyabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-sentabr 2013-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Braff, Fillis. Lixtenshteyn haykali: toʻliq koʻrinish. New York Times (1992-yil 16-avgust): 1-2.
* Kerroll, Kollin. „Rassom Roy Lixtenshteyn haqida". Sanʼat va faoliyat 151, №. 1 (2012-yil fevral): 24.
* Lixtenshteyn Barselonada yangi haykalni ochdi. New York Times (1992-yil 8-iyul).

Havolalar
---------

* „Monumental Sculpture". *Roy Lichtenstein Foundation*. Qaraldi: 18-mart 2018-yil.
**Bahiya saroyi** — 19-asr oxiridagi saroy, Marokashning Marrakesh shahrida joylashgan. Shaharning asosiy diqqatga sazovor joylaridan biri.

Tarixi
------

Saroy qurilishining aniq sanalari nomaʼlum. U ikki bosqichda qurilgan. 1859—1867-yillarda Marokash sultoni Muhammad IV ning bosh vaziri sobiq quli Si Mussa buyrugʻi bilan saroyning shimoliy qismi Marrakesh shahrining janubi-sharqiy qismida qurilgan.

1894—1900-yillarda oʻlimidan soʻng Sulton Abdulaziz IV ning bosh vaziri boʻlgan Si Mussaning oʻgʻli Ba Ahmad saroy majmuasining janubiy qismini kengaytirib, qurilishning ikkinchi bosqichini amalga oshirdi. Ba Ahmad juda boy va qudratli edi, bu sultonga yoqmadi va 1900-yilda vazir vafotidan so‘ng darhol saroy talon-toroj qilindi. 12 yildan soʻng Fransiyaning Marokash koloniyasini boshqargan fransuz rezidenti general marshal Liote saroyni qayta tikladi va uni Marrakeshdagi qarorgohiga aylantirdi.

Hozirda bino tashrif buyuruvchilar uchun ochiq. Bu yerda arab-andalusiya musiqa va sanʼat koʻrgazmalarining konsertlari oʻtkaziladi.

Tavsif
------

Qurilish boshlanganidan soʻng, mahallada tobora koʻproq yangi uchastkalar oʻzlashtirildi, buning natijasida saroy majmuasi bosqichma-bosqich qurilib, aniq sxemasidan mahrum boʻldi. Qariyb 8 gektar maydonni egallagan majmua hududida sarv, yosmin, apelsin va banan daraxtlari o‘sgan favvoralar va bog‘, otxona, masjid va hammom mavjud.

Saroyning xonalari marmar, keramik koshinlar, zilidj va sadr bilan bezatilgan. Bu materiallar butun Shimoliy Afrikadan keltirildi. Marmar Meknesdan olib kelingan, u erda u Karraradan kelgan va bundan oldin Mulay Ismoil saroyini yoki Al-Badi saroyini bezab turgan boʻlishi mumkin. Sadr Oʻrta Atlasdan, terrakota esa Tetuandan keltirildi.

Bahiya saroyi

Galereya
--------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Havolalar
---------

1. ↑  „Bahia Palace (англ.). Archnet. Дата обращения: 19 сентября 2015. Архивировано 3 марта 2016 года.". 3-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-dekabr 2022-yil.
2. ↑  „Марокко. Дворец Бахия. Вокруг света (25 марта 2001). Дата обращения: 19 сентября 2015. Архивировано из оригинала 5 марта 2016 года.".

Manbalar
--------