**Tojikiston Sovet Sotsialistik Respublikasi**, **Tojikiston SSR** (tojikcha: *Республикаи Советии Социалистии Тоҷикистон*; ruscha: *Таджикская Советская Социалистическая Республика*) — Sovet Ittifoqi tarkibiga kirgan respublikalarning biri. Ayrim manbalarda *Sovet Tojikistoni* deb yuritiladi.

1924-yil 14-oktabrda milliy davlat chegaralanishi natijasida Oʻzbekiston SSR tarkibida Tojikiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi tuzilgan. Avtonom respublika 1929-yil 16-oktabrda Tojikiston SSRga aylantirilgan. Tojikiston SSR 1929-yil 5-dekabrda Sovet Ittifoqi tarkibiga toʻliq ittifoqdosh respublika sifatida kirgan.

Tojikiston SSR poytaxti Dushanbe shahri boʻlgan. Respublika 45 rayonga boʻlingan, 19 shahar, 49 shahar tipidagi posyolkasi boʻlgan.

1990-yilning 24-avgustida Tojikiston SSR suverenitet eʼlon qildi. 1991-yil 31-avgust kuni respublika nomi Tojikiston Respublikasiga oʻzgartirildi. 1991-yilning 9-sentabriga kelib respublika oʻz mustaqilligini eʼlon qildi. Tojikiston mustaqilligi 1991-yilning 26-dekabrida Sovet Ittifoqi parchalanib ketganidan keyin tan olindi.

Tarixi
------

Tojikiston SSR hududida sinfiy jamiyat miloddan avvalgi 1-ming yillikning 1-yarmida paydo boʻlgan. 6-4-asrlarda Axomaniylar davlati, soʻngra makedoniyalik Iskandar qoʻl ostida boʻlgan. Tojikiston SSR 9-10-asrlarda Tohiriylar va Somoniylar davlatlari tarkibida boʻlgan kezlarda tojik elati tarkib topa boshlagan. 10-13-asrlarda Gʻaznaviylar, Qoraxoniylar davlatlari tarkibida boʻlgan. 14-asrning 2-yarmidan Tojikiston SSR Temuriylar davlati, 16-asrdan Buxoro xonligi qoʻl ostida boʻlgan.

Tojikiston SSRning Zarafshon togʻlarida yosh pionerlar
1868-yili Tojikiston SSRning shimoliy qismini Rossiya egallab olgan, janubiy qismi esa Rossiyaga vassal qaramlikdagi Buxoro xonligi tarkibida qolgan.

20-asr boshida ilk sotsialist-demokratik toʻgaraklar paydo boʻlgan. Tojikiston SSR shimolida Sovet hokimiyati 1917-yil noyabr — 1918-yil fevralida oʻrnatilib, hududi Turkiston ASSR tarkibida boʻlgan. Buxorodagi Xalq inqilobidan keyin Buxoro Xalq Sovet Respublikasi tuzilgan.

1924-yil 14-oktabrda milliy davlat chegaralanishi natijasida Oʻzbekiston SSR tarkibida Tojikiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi tuzilgan. Avtonom respublika 1929-yil 16-oktabrda Tojikiston SSRga aylantirilgan. Tojikiston SSR 1929-yil 5-dekabrda Sovet Ittifoqi tarkibiga toʻliq ittifoqdosh respublika sifatida kirgan.

1990-yilning 24-avgustida Tojikiston SSR suverenitet eʼlon qildi. 1991-yil 31-avgust kuni respublika nomi Tojikiston Respublikasiga oʻzgartirildi. 1991-yilning 9-sentabriga kelib respublika oʻz mustaqilligini eʼlon qildi. Tojikiston mustaqilligi 1991-yilning 26-dekabrida Sovet Ittifoqi parchalanib ketganidan keyin tan olindi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Tojikiston SSR" (oʻzbekcha). *Ensiklopedik lugʻat*. **2**. Toshkent: Oʻzbek sovet ensiklopediyasi. 1988. p. 274. 5-89890-018-7.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Tojikiston Sovet Sotsialistik Respublikasi*** haqida turkum mavjud |

* Tojikiston SSR Katta sovet ensiklopediyasida (rus.)


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Sovet Ittifoqi respublikalari (1922–1991) |
| --- |
|  |
| Asosiy | 
* Armaniston SSR
* Belorussiya SSR
* Estoniya SSR
* Gruziya SSR
* Latviya SSR
* Litva SSR
* Moldaviya SSR
* Ozarbayjon SSR
* Qozogʻiston SSR
* Qirgʻiziston SSR
* Rossiya SFSR
* Tojikiston SSR
* Turkmaniston SSR
* Ukraina SSR
* Oʻzbekiston SSR
 | 
State Emblem of the Soviet Union |
|  |
| Qisqa yashagan | 
* Karel-Fin SSR (1940–1956)
* Zakavkazye SFSR (1922–1936)
 |
|  |
| Ittifoq aʼzosi boʻlmaganrespublikalar | 
* Abxaziya SSR (1921–1931)
* Buxoro XSSR (1920–1925)
* Xorazm XSSR (1920–1925)
* Naxichevan ASSR (1920–1923)
* Pridnestroviya Moldaviya SSR (1990–1991)
* Janubiy Osetiya SR (1990–1991)
 |

 |