recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tongba** (nepalcha. तोङवा) — achitilgan barmoq tariqidan tayyorlangan alkogolli ichimlik. Tongba ayniqsa Nepalning sharqiy togʻli hududlarida va unga tutash Hindistonning Dardjiling va Sikkim viloyatlarida mashhur. Tongba sharqiy Nepalning Sherp va Limbu qabilalarining anʼanaviy ichimligi hisoblanadi. Mehmonlarga tongba taklif qilish Limbu madaniyatida hurmatning muhim ishorasi hisoblanadi.

Tayyorlash
----------

Tongba qaynatilgan va keyin fermentlangan barmoqli tariqdan, tarkibidagi kalsiy miqdori oʻrtachadan yuqori boʻlgan, Afrika va Osiyoda tugiʻlgan tariq turidan iborat. Qaynatilgan tariq sovutiladi va murcha, bakteriya va xamirturush aralashmasi bilan aralashtiriladi. Keyin massa 1-2 kun davomida issiq joyga yopiq bambuk savatga joylashtiriladi. Keyin shirin massa achitish jarayonini yakunlash uchun yana 7-15 kun davomida havo oʻtkazmaydigan idishda saqlanadi.

Fermentatsiya vaqti va undan keyingi saqlash jarayoni tongbaning yakuniy taʼmiga katta taʼsir qiladi. Saqlash vaqtida taʼmi yanada toʻyingan va shirin boʻladi. Anʼanaviy saqlash muddati taxminan olti oy. Isteʼmol qilish uchun achitilgan tariq alyuminiy yoki yogʻochdan tayyorlangan maxsus idishga joylashtiriladi va issiq suv quyiladi. Keyin tongba taxminan besh daqiqa davomida tindirilishi kerak, shundan soʻng uni naycha orqali ichish mumkin. Buning uchun juda koʻp tariq ortiqcha soʻrilmasligi uchun naychani bir chetidan siqib qoʻyish kerak. Suv tugagandan soʻng, taʼmi butunlay yoʻqolguncha jarayon uch-toʻrt marta takrorlanishi mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  Page 31 Trekking in the Nepal Himalaya By Stan Armington, Lonely Planet Publications, 1994
2. ↑  Nick Easen*. Mountain High*. Time, 1-mart 2004-yil. 18-sentabr 2016-yilda qaraldi.
3. ↑  [archives.myrepublica.com „MYREPUBLICA.com - News in Nepal: Fast, Full & Factual"] (18-sentabr 2016-yil).
4. ↑  P.53 Nepalese Cooking By Lauren Baird, 2011
5. ↑  Page 31 Trekking in the Nepal Himalaya By Stan Armington, Lonely Planet Publications, 1994
6. ↑  „Wonderful Finger millet!! Amazing Nutritional Value to keep you Healthy…|Scientific India Magazine". *www.scind.org* (18-sentabr 2016-yil). 18-sentabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-iyun 2022-yil.
7. ↑  *Ferment & Human Nutrition*, 1993 — 208 bet.
8. ↑  *Maya Tongba.* „Maya Tongba richtig zubereiten" (18-sentabr 2016-yil). 18-sentabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-iyun 2022-yil.
**Majid Majidiy** (fors: مجید مجیدی, fors talaffuz: [mæˌdʒiːde, mædʒiːˈdi]; 1959-yil 17-aprelda Talesh shahristonida tugʻilgan) — eronlik kinorejissor, senariynavis va aktyor.

Tarjimai holi
-------------

Majid Majidiy Hashtparda oʻrtahol oilada tugʻilib oʻsgan. 14 yoshidan boshlab havaskor teatr spektakllarida qatnasha boshlagan. Keyin Tehron dramatik sanʼat institutida tahsil olgan. 1980-yillarning boshlarida Majidiy kino aktyori sifatida debyut qilgan, Muhsin Maxmalbof („Ikki koʻr koʻz", „Yovuzlikdan Xudoga qochish", „Boykot") filmlaridagi rollari tufayli shuhrat qozondi. Shu bilan birga, Majidiy oʻzi bir nechta filmlarga, asosan qisqa metrajli filmlarga rejissorlik qilgan.

Majidiyga 1990-yillarga kelib katta shuhrat qozondi. U yaratgan koʻplab filmlar turli xalqaro kino mukofotlariga sazovor boʻlgan yoki nomzod boʻlgan. 1997-yilda Majidi rejissyorlik qilgan „O*smon bolalari"* Oskar mukofotining eng yaxshi chet tilidagi film nominatsiyasida nomzod bo‘ldi Film mukofotni olmagan bo‘lsa-da, mukofotga nomzodi qo‘yilgan ilk Eron filmi edi. Oʻshandan beri Majidiy bir nechta boshqa badiiy filmlarni suratga oldi: „*Jannatning rangi",* „*Baran"* va „Majnuntol" shular jumlasidan. Majid Majidiyning filmlari qahramonlari, asosan, kambagʻal aholi hisoblanadi. Uning filmlari chuqur dramatizmi, falsafasi bilan ajralib turadi.

Tanlangan filmografiyasi
------------------------

* 1992-yil — Baduk
* 1996-yil — „Ota"
* 1997-yil — "Samo farzandlari "(1998-yilda „ Eng yaxshi chet tilidagi film" nominatsiyasi boʻyicha Oskar kino mukofotiga nomzod)
* 1999-yil — „Jannat rangi" (1999-yilgi Monreal kinofestivalining bosh mukofoti)
* 2001-yil — „Yomgʻir" (2001-yilgi Monreal kinofestivalining bosh mukofoti)
* 2002-yil — „Hirotga yalang oyoqlarda"
* 2003-yil — „Lagerdagi Olimpiada"
* 2005-yil — „Majnuntol/Boshqa hayot"
* 2008-yil — „Chumchuqlar qoʻshigʻi"
* 2015-yil — „Muhammad — Alloh taoloning elchisi"

Manbalar
--------

1. ↑  „База данных кинопремии «Оскар»". 5-fevral 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-may 2011-yil.
2. ↑  „Информация на сайте к/ф". 20-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-may 2011-yil.

Havolalar
---------

* Majid Majidiyning tarjimai holi Tribute jurnalining onlayn versiyasida(ingl.)
**Tonal tillar** — leksik va (yoki) grammatik maʼnolarni farklash uchun xizmat qiluvchi tonlarga ega boʻlgan tillar. Fonologik jihatdan ton — leksik va grammatik maʼnolarni farklash uchun qoʻllanadigan farqlovchi tovushiy vositalardan biri. Tonal tillar Jan.Sharqiy Osiyo (xitoy, Vyetnam, laos, birma tillari), Afrika (nilot tillari, kva, bantu va boshqa tillar) va Amerikada (mishtek, mashatek, trike va boshqa tillar) tarkalgan. Baʼzi Tonal tillar (mas. xitoytibet tillari)da tonlar, asosan, leksik maʼnodorlikka ega boʻlsa, boshqalarida grammatik farklarni (otlarda son yoki jins, feʼl zamoni, inkor va shu kabi) xam ifodalashi mumkin. Aksariyat Tonal tillar uchun tonlar va soʻz urgʻusining oʻzaro munosabati masalasi munozaralidir; baʼzi Tonal tillar uchun esa urgʻuning mavjudligi va vazifasi haqida ishonarli dalillar mavjud emas. Shuni aytish kerakki, urgʻu bir soʻzda birdan ortiq boʻlmaydi, ton esa bir soʻzda 4 tagacha (xitoy tili) boʻlishi mumkin.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Paolo Renato Rebocho Ferreira** (portugalcha: *Paolo Renato Rebocho Ferreira*; 1979-yil 18-yanvarda, Portugaliyada tugʻilgan) — portugaliyalik futbolchi, himoyachi.

Klub martaba
------------

### Martaba boshlanishi

Paolo faoliyatini Segunda klubi Estoril Praiada boshlagan. 2000-2001-yilgi mavsum boshida u Setubaldan Vitoriyaga koʻchib oʻtdi. Faoliyatining boshida u yarim himoyachi sifatida oʻynagan.

### "Portu"

Paolo Ferreiraning ajoyib oʻyinlari uning eʼtiboriga "Portu" bosh murabbiyi Jose Mourinhoni qaratdi. 2002-yilning yozida Ferreiyra Portu jamoasiga koʻchib oʻtdi, transfer summasi ikki million yevroni tashkil etdi.

Keyingi mavsumda u chempionlik va Portugaliya kubogini qoʻlga kiritdi, ammo mavsumning eng yorqin voqeasi UEFA kubogi boʻldi. Final uchrashuvida Shotlandiyaning „Seltik" jamoasidan ustun keldi.

2003/04-yilgi mavsumda Paolo „Portu" Chempionlar ligasida gʻolib chiqdi. Ferreyra jamoaning asosiy himoyachisi boʻlib, „Monako" ga qarshi UEFA kubogi gʻolibi finalida ishtirok etdi. Shuningdek, „Portu" Superliga chempionligini qoʻlga kiritdi.

### "Chelsi"

"Portu"da ikki yil oʻtgach, Ferreira 2004/05-yilgi mavsum boshida 20 000 000 yevro evaziga "Chelsi" ga oʻtdi. Ferreira oʻzining debyut mavsumida yaxshi taassurot qoldirdi, Premer-liganing 29-uchrashuvida qatnashdi. Paulo jarohati tufayli mavsum yakunini oʻtkazib yubordi, ammo „Chelsi" chempionlikni qoʻlga kiritdi.

2008/09-yilgi mavsum boshlanishidan oldin Luiz Felipe Scolari „Chelsi" bosh murabbiyi lavozimiga, Jose Bosingva esa himoyachi lavozimiga sotib olindi. Hammasi boʻlib Paulo 12 ta oʻyinda qatnashgan va koʻpincha zaxiradan maydonga tushgan.

12/2013-yilgi mavsum yakunida „Everton"ga qarshi mavsumning so‘nggi o‘yinida Ferreira ikkinchi bo‘limda zaxiradan maydonga tushdi va final hushtagi yangraganidan so‘ng muxlislar va jamoadoshlariga futbolchilik faoliyati tugaganini eʼlon qildi.

Xalqaro martaba
---------------

 Portugaliyalik himoyachilar jarima zarbasi tepishda devor ichida
Ferreira Portugaliya yoshlar terma jamoasiga chaqirilgan va buning uchun 27 oʻyin oʻtkazgan.

Paulo Yevro-2004da Portugaliya terma jamoasi safiga qoʻshildi va Gretsiyaga qarshi dastlabki oʻyinda ishtirok etdi, biroq bir qator xatolarga yoʻl qoʻydi. Turnirning qolgan qismini Luis Migel Monteyro oʻynadi.

Paulo 2006-yilgi jahon chempionatining ikkita oʻyinida qatnashgan. Portugaliya 0:1 hisobida magʻlub boʻlgan Fransiyaga qarshi yarim finalda Ferreira jarohat olgan Migelning oʻrniga maydonga tushgan. Shuningdek, u 3-oʻrin uchun turnir mezboni — Germaniya terma jamoasiga qarshi oʻyinda ham ishtirok etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Paulo Ferreira // Transfermarkt.com (mn.) — 2000.
2. ↑  PAULO FERREIRA renato rebocho // Base de Datos del Futbol Argentino (isp.)
3. ↑  Paulo Renato Rebocho Ferreira // As (isp.) — Madrid: Grupo PRISA, 1967.
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑  https://www.sports.ru/tags/1046691/https://www.sports.ru/tags/1046691/
**Pantomima** (yun. pantomimos — fa-kat tana harakati bilan oʻynovchi aktyor, taklid) — sahna sanʼati turi. Unda badiiy obraz soʻzsiz, mimika, imo-isho-ra, gavdani har maqomga solish orqali yaratiladi. P.Yevropada Yunoniston va Rimda, Osiyoda Xitoy, Hindiston, Xo-razm, Baqtriyada miloddan avvalgi 5—4-asrlarda yuzaga kela boshlagan. Oʻrta asrlarda P. katta bir sanʼatga aylanib, koʻpgina janrlarda (drama, fojia, ertak, pamflet kabi) qoʻllandi. Baʼzan musiqa, ashula, hatto deklamatsiya (suxanpardozlik) bilan qoʻshib olib boriladi. 20-asrda P.da Marsel Marso mashhur boʻldi.

Oʻzbek xalqining qad. masxa-rabozlik teatrida ham P. sanʼati katta oʻrin egallagan. Taqlid deb atalgan uzbek P.si, xususan, Amir Temur va Temur iylar saltanatida yaxshi taraqqiy etgan. 19-asr 2yarmi va 20-asr boshida Buxoro amirligi va Xiva xonligi hududida yashovchi masharabozlar, Turkiston oʻlkasidagi qiziqchilar tomonidan yaratilgan 3 toifa P.lar rasm boʻlgan: qush va hayvonlar takdi-di — ramziy P.lar va ijtimoiy hayot voqealarining umumlashma inʼikosi — hajviy P.lar. Sovet davrida P.ga kam eʼtibor berildi. Shunga karamay, Xorazm, Fargʻona vodiysida P. ustalari hamon uchraydi. Rej. va dramaturg L. Boboxonov uzbek P.sini tiklash boʻyicha birmuncha ishlar qildi: badiiy dastur tuzdi, "Qoʻgʻirchoqboz" degan film yaratdi. Soʻnggi yillarda P. mavqeini tiklash boʻyicha qiziqchi Mirzabek Xolmedov faoliyati eʼtiborlidir.

Muhsin Qodirov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Metamorfizm** (yun. metamorpho-omai — tubdan oʻzgarmoq, oʻzgarishga uchramoq) — choʻkindi va magmatik togʻ jinslarining teksturasi, strukturasi va mineral tarkibining temperatura, bosim va chuqurlikdagi eritma (flyuid)larning kimyoviy faolligi taʼsirida oʻzgarishi (qayta kristallanishi, mi-neralogik va kimyoviy oʻzgarishi) jarayoni. Buning natijasida ular metamorfik togʻ jinslariga aylanadi. M.ningendogen vakosmogen turlari mavjud. Endogen M. regional va kontaktli M.ga boʻlinadi. Regional M. natijasida metamorfik slanetslar, kvarsitlar va marmar hosil boʻladi. M.ning bu turiga evolyusion rivojlanish davomida burmali mintaqalarning geosinklinal vulkanogen, vulkanogenchoʻkindi yotqiziqlari kiradi. Erta (granitlanishgacha) boʻlgan M. va keyingi M. farq qilinadi. Yer poʻsti chukur zonalari va uning tagidagi mantiya zichligining kamayishini M. bilan bogʻlaydilar. Kontakt M. intruziya yoki ekstruziya magmalarining bevosita yaqinida sodir boʻladi. Yuqori temperaturali sharoitdagi M.da minerallar degrada-siyaga uchraydi. M.da har vaqt jinsning kimyoviy tarkibi jiddiy oʻzgaradi. Kosmogen M. yirik meteoritlar tushgan vaqtda toʻlqin zarbining jinsga taʼsiridan qisqa muddat temperatura va bosimning keskin ortishi natijasida sodir boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Metchik** — teshiklarda vintsimon rezba (ariqcha) ochish (qirqish) uchun moʻljallangan metall qirqish asbobi. M.ning bir uchi kesuvchi tigʻlari (qirralari) boʻlgan silindrik valikdan, ikkinchi uchi stanok patroniga yoki qisqichga mahkamlashga moʻljallangan quyruqdan iborat.

Asosiy xillari: dastaki M. (qoʻlda rezba ochish uchun); gayka M.gi (ikki tomoni ochiq teshiklarda rezba ochish uchun); mashina M.gi (parmalash stanoklarida, avtomat va maxsus agregat stanoklarida, asosan, bir tomoni berk teshiklarda rezba ochish uchun); stanok M.gi (gayka qirqish stanoklarida ikki tomoni ochiq teshiklarda rezba ochish uchun); avtomat M. (gayka qirqish stanoklarida rezba ochish uchun) va boshqa Ular legirlangan asbobsozlik poʻlati va tezkesar poʻlatdan yasaladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ezgi Eyyubogʻlu** (tugʻ. 1988-yil 15-iyun, Trabzon, Turkiya) — turk aktrisasi va modeli. Rossiyada "Muhtasham asr "serialidagi Aybige-Xatun roli bilan tanilgan.

Biografiya
----------

Ezgi Eyyubogʻlu 1988-yilda Anqarada tugʻilgan. Anqaradagi Hacettepe universiteti qoshidagi Davlat konservatoriyasini tamomlagan, ikki yil Istanbuldagi Mimar Sinan sanʼat universitetida mumtoz balet yoʻnalishida tahsil olgan, soʻngra Hacettepe universitetining dramatik sanʼat fakultetiga oʻqishga kirdi.

Shaxsiy hayot
-------------

Aktrisa turkiyalik aktyor Gurbey Ileri bilan uchrashdi. Ular 2011-yilda "Mening yuragim seni tanladi "serialining toʻplamida tanishishgan. 2013-yilda, ikki yillik munosabatlardan soʻng, ular ajralishdi. Aktyorlar hech qachon turmush qurishmagan. 2014-yil oʻrtalaridan boshlab Ezgi aktrisa Kaan Yildirim bilan uchrashadi, ular „Baxt nomi" serialida birga roʻl oʻynashadi. 2015-yilning 8-avgust kuni Kaan Ezgiga turmush qurish taklifini bildirgan. Aktrisa rozi boʻldi, 2015-yil sentyabr oyida er-xotin nikohlarini eʼlon qilishdi. Toʻy 2016 -yil 14-may kuni Esma Sulton saroyida boʻlib oʻtdi. 2019-yil 26-iyunda 3 yillik turmushdan soʻng er-xotin ajrashishdi. Ezgi alimentdan bosh tortdi. Uning sobiq eri haqida hech qanday shikoyati yoʻq edi.

Martaba
-------

2001-yilda Eyyubogʻlu Elite Model Look tanlovida finalchi boʻldi va ikki yildan soʻng u Miss Turkey tanlovida ikkinchi oʻrinni egalladi. 2007-yildan beri u moda koʻrgazmalarida qatnashadi va kliplarda roʻl oʻynaydi.

2011-yilda Ezgi Eyyubogʻlu "Muhtasham asr "serialining ikkinchi mavsumida suratga tushdi. U mavsumning asosiy rollaridan birini — Qrim xoni Sohib-Gireyning qizi va Valid Sultonning jiyani Aybige-Xatunni oʻynadi (Nebakhat Chexre). Qahramon Eyyubogʻlu Qozonda ulgʻaygan, otasi tomonidan qiyinchilikdan uzoqda Istanbulga yuborilgan. U Shehzade Mustafo (Mehmet Gunsur) bilan unashtirilgan va ayni paytda Malkochogʻli Bali Beyning (Burak Özçivit) sevgilisi. Serialning uchinchi mavsumida Eyyubogʻlu bilan birga Sulton Sulaymonning toʻngʻich oʻgʻli Shehzade Mehmed rolini oʻynagan sevgilisi Gurbey Ileri suratga olish maydonida paydo boʻldi.

Manbalar
--------

1. 1 2
2. 1 2  „Ezgi Eyüboğlu Resimleri ve Biyografisi | Televizyon Dizisi".  www.televizyondizisi.com (15 aralık 2012). 17-sentabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-iyun 2016-yil.
3. 1 2 3
4. ↑  „Ezgi Eyüboğlu".  www.sinematurk.com. Qaraldi: 19-iyun 2016-yil.
5. ↑
**Koronar arter baypas jarrohligi (Koronar arteriyani aylanib oʻtish jarrohligi**), **shuningdek, koronar arteriya bypass grefti** (inglizcha: *Coronary Artery Bypass Surgery* qisqacha **CABG**, „karam" deb talaffuz qilinadi) **operatsiyasi** va ogʻzaki tilda **yurakni aylanib oʻtish** yoki **chetlab oʻtish jarrohligi** sifatida ham tanilgan, tiqilib qolgan koronar arterial yurak qon tomiriga normal qon oqimini tiklash uchun jarrohlik muolajasidir. Oddiy koronar arteriya qonni asosiy qon aylanish tizimi orqali emas, balki yurak mushaklarining oʻziga olib boradi.

Ikkita asosiy yondashuv mavjud. Birida, chap ichki koʻkrak arteriyasi, LITA (chap ichki sut arteriyasi, LIMA deb ham ataladi) chap koronar arteriyaning chap oldingi tushuvchi shoxiga yoʻnaltiriladi. Ushbu usulda arteriya „pedikulyar" boʻlib, u kelib chiqishidan ajralmaganligini anglatadi. Ikkinchisida esa oyoqdan katta sapen vena chiqariladi; bir uchi aortaga yoki uning asosiy shoxlaridan biriga, ikkinchi uchi esa toʻsiqdan soʻng darhol toʻsiqli arteriyaga biriktirilib, qon oqimini tiklaydi.

CABG maksimal bardoshli ishemik dorilar bilan yomon boshqarilmaydigan anginani engillashtirish, chap qorincha disfunktsiyasini oldini olish yoki engillashtirish va/yoki oʻlim xavfini kamaytirish uchun amalga oshiriladi. CABG miyokard infarkti (yurak xuruji) oldini olmaydi. Ushbu operatsiya odatda yurak toʻxtatilgan holda amalga oshiriladi, bu esa kardiopulmoner baypasdan foydalanishni talab qiladi. Shu bilan birga, ikkita muqobil usul ham mavjud boʻlib, ular yurak urishi bilan CABGni kardiopulmoner bypassdan foydalanmasdan, „pompadan tashqari" jarrohlik deb ataladigan operatsiya yoki kardiopulmoner bypassning qisman yordami bilan urish operatsiyasini bajarishga imkon beradi. protsedura „nasosda urish" operatsiyasi deb ataladi. Oxirgi protsedura nasos toʻxtatilgan va oʻchirilgan nasosning afzalliklarini taqdim etadi va ularning yon taʼsirini kamaytiradi.

Terminologiya
-------------

Terminologiyada koʻplab xilma-hillik mavjud boʻlib, ularda bir yoki bir nechta „arteriya", „bypass" yoki „greft" qoldirilmaydi. Ushbu turdagi jarrohlik uchun eng koʻp ishlatiladigan qisqartma *CABG* („karam" deb talaffuz qilinadi),  koʻplik shaklida esa *CABGs* („karamlar" deb talaffuz qilinadi). Dastlab, ushbu protsedurani tavsiflash uchun *aortakoronar* *bypass (ACB) atamasi koʻproq ishlatilgan.*  *CAGS* (koronar arteriya transplantatsiyasi, fonetik talaffuz)ni koronar angiografiya (CAG) bilan aralashtirib yubormaslik kerak.

Havolalar
---------

1. ↑  „Bypass Surgery, Coronary Artery".  American Heart Association. Qaraldi: 26-mart 2010-yil.
2. ↑  „Results for "aortocoronary bypass,coronary artery bypass graft" between 1960 and 2008". *Google Ngram Viewer*. Qaraldi: 8-yanvar 2015-yil.
**Metasomatizm**, metasomatoz (meta... va yun... somatos — jism) — togʻ jinsidagi baʼzi minerallarning boshqa minerallar bilan almashinish hodisasi. M.da togʻ jinslarining umumiy kimyoviy tarkibi jiddiy oʻzgarishga uchraydi. Bu jarayon ham ekzogen, ham endogen sharoitlarda oʻtishi mumkin, bunda avvalgi minerallarning erishi va yangi minerallarning hosil boʻlishi bir vaqtda sodir boʻladi. M. geologik hodisa sifatidagi roli Yer poʻstining shakllanishida gipergenez, sedi-mentogenez, magmatizm va metomorfizm bilan bir qatorda turadi. M. magmatik jarayonlardan keyin ajralib chiqadigan eritmalar va yuza suvlar taʼsirida sodir boʻladi. Postmagmatik M. bilan ruda hosil boʻlishi bogʻliq. M. taʼsirida dala shpatlari erib, uning tarkibidagi gil, qumtuproq hisobiga muskovitli kvarsning ayrim holdagi seritsit, albit, topazli birikmasi hosil boʻladi. Granit massivlarining atrof jinslari ikkilamchi kvarsit, greyzen va ohaktoshlar kontaktida skarnlar vujudga keladi. M. unda ishtirok etgan elementlarning siljish tezligiga qarab infiltra-siyali va diffuziyali xillarga boʻlinadi. M.jadallashganda tobora koʻproq komponentlar harakat holatiga oʻtadi va M. mahsulotida minerallar soni bir mineralli jins hosil boʻlishigacha qisqaradi. Oʻzbekistonda M. jarayoni deyarli hamma rudali joylarda tarqalgan. Ular bilan barcha maʼlum mis, qoʻrgʻoshin, pyx, volfram, oltin, kumush va elementlar rudali konlari bogʻliq.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dohani Kornishi** ( Arabcha : كورنيش الدوحة) - Qatar poytaxti Doha shahridagi Doha ko'rfazi bo'ylab etti kilometrga cho'zilgan qirg'oq.Qatar Milliy kuni va milliy sport kuni kabi har yili o'tkaziladigan milliy bayramlar Doha qirg'og'iga to'g'ri keladi. Bu Qatarda mashhur sayyohlik va ko'ngilochar joy.

G'arbiy Ko'rfaz osmonida qorong'u bulutlar osilgan. Doha, Qatar.

Tarix
-----

Ilgari Kornish piyodalar yo'lining bo'sh qismi bo'lib, u erda yagona ko'rinadigan bino Sheraton mehmonxonasi bo'lgan, ammo 21-asr kornish qirg'og'ining shimolida qurilgan o'nlab osmono'par binolar bilan. Hududning rivojlanishi mamlakat boshidan kechirayotgan iqtisodiy o'sishning bir qismi va 2006 yilgi Osiyo o'yinlari tomonidan qo'llab-quvvatlangan turizmni rivojlantirish harakatlarining bir qismidir..

Dohaning eng diqqatga sazovor joylarining aksariyati kornish qirg'og'i bo'ylab, taxminan Islom san'ati muzeyidan boshlanib, Sheraton Doha Resort Convention mehmonxonasining o'ziga xos piramidasi yonidagi Sheraton bog'ida tugaydi.

Joylashuv
---------

Kornishii uzunligi etti kilometr bo'lgan Doha ko'rfazi o'rab oladi. Cornish quay-da uchta asosiy mahalla mavjud: Cornish Park va quay, Cornish Street va hukumat zonasi.

Kornish quay va Park piyodalar, yuguruvchilar, konkida uchuvchilar, yuguruvchilar va boshqa sportchilar uchun juda mashhur joylardir. bo'sh vaqt va ijtimoiy tadbirlar.

Kornish ko'chasi-G'arbiy ko'rfazning rivojlanayotgan biznes tumanini shaharning janubi va Doha xalqaro aeroporti bilan bog'laydigan asosiy yo'nalish. U 1970-yillarning oxiri va 1980 - yillarning boshlarida Doha qirg'og'ini qayta shakllantirgan keng ko'lamli chuqurlashtirish natijasida hosil bo'lgan.

Ko'rfazga qaraydigan hukumat hududiga kelsak, ma'muriy binolar, masalan amiri divan bu erda joylashgan .

Yaqin atrofdagi diqqatga sazovor joylar
---------------------------------------

* Al Bidda Bog'i

* Tijorat banki maydoni

* Doha Porti

* Doha Minorasi

* Dubay-Doha Minoralari

* Q-Post

* Qatar milliy muzeyi

* Qatar milliy teatri

* Richard Serra

* G'arbiy Ko'rfaz siluetining ko'rinishi

Havolalar
---------

* Kornish
**Paport** — Rossiyaning Novgorod viloyati Borovichi tumanidagi qishloq. Peredskiy qishloq posyolkasiga kiritilgan .

Geografiya
----------

Qishloq Novgorod viloyatining janubi-sharqiy qismida, Valday tog'ida, janubiy tayga subzonasida, Beloruchka daryosining o'ng qirg'og'ida, 49N 49Н-0209 avtomagistrali bo'ylab, 2000 m masofada joylashgan. tumanning ma'muriy markazi Borovichi shahridan shimoliy-sharqda taxminan 2 kilometr (to'g'ri chiziqda). Mutlaq balandligi dengiz sathidan 98 metr .

### Iqlim

Iqlimi mo''tadil kontinental, nam, yozi salqin qisqa va qishi nisbatan yumshoq. Eng sovuq oyning (yanvar) oʻrtacha uzoq muddatli harorati -9°C (mutlaq minimal -54°S), eng issiq oyning (iyul) oʻrtacha harorati 17,4°S (mutlaq maksimal -35°S). Ayozsiz davr 125 kun davom etadi. O'simliklarning faol vegetatsiya davrining davomiyligi 4 oydan ortiq. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 553 mm ni tashkil qiladi, shundan 70% ga yaqini issiq davrga toʻgʻri keladi. Barqaror qor qoplami dekabr oyining boshidan aprel oyining boshigacha oʻrtacha 5 oy davom etadi  .

### Vaqt zonasi

Деревня Папорть, как и вся Новгородская область, находится в часовой зоне МСК (московское время). Смещение применяемого времени относительно UTC составляет +3:00[5].

Aholi
-----

Ahololi soni: 2010 yil - 60.

### Milliy kompozitsiya

2002-yilgi aholini ro'yxatga olish natijalariga ko'ra, ruslar milliy aholi tarkibidagi 39 kishining 100% ni tashkil etdi.

Eslatmalar
----------

1. 1 2  „Схема территориального планирования Боровичского муниципального района Новгородской области".  Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП).

[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  Приказ Министерства природных ресурсов Российской Федерации от 28 марта 2007 г. № 68 «Об утверждении Перечня лесорастительных зон и лесных районов Российской Федерации»
3. ↑  „Paport’" (en).  GeoNames. 7-aprel 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-aprel 2022-yil.
4. ↑  *Коряков Ю. Б.* „База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»". 14-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-mart 2022-yil.
**Papertniki** — Rossiyaning Moskva viloyati Pushkin tumanidagi qishloq , Ashukino posyolkasi tarkibiga kiradi.

Geografiya
----------

U Moskva viloyatining shimolida, Pushkinskiy tumanining shimoliy qismida, Pushkino shahri markazidan 19 km shimolda va Moskva halqa yo'lidan 34 km uzoqlikda, Talitsa daryosining manbasida joylashgan. Klyazma havzasi. Qishloqda bitta ko'cha bor - Lipovaya, ikkita bog'dorchilik uyushmasi ajratilgan  .

5,5 km sharqda Moskva temir yo'lining Yaroslavl yo'nalishi liniyasi, sharqda 9,5 km - Yaroslavl avtomobil yo'li М8, janubda 5 km - Moskva kichik halqa А107. Eng yaqin aholi punktlari - Gribanovo, Lugovaya va Muranovo qishloqlari. Ashukinskaya va Sofrino temir yo'l stantsiyalari bilan avtobusda bog'langan  .

Tarixi
------

18-asrning umumiy yer tadqiqoti materiallarida u *Papertnikovo qishlog'i* sifatida qayd etilgan .

1862-yildagi "Aholi punktlari ro'yxati" da - Moskva viloyatining Dmitrovskiy tumanidagi 1-lagerning egasining qishlog'i Moskva-Yaroslavl magistralining o'ng tomonida (Yaroslavldan Moskvaga), okrug shahridan 28 milya va Lagerdan 20 mil uzoqlikda, hovuzda, 12 xonadon va 92 aholi (44 erkak, 48 ayol) .

1890-yilgi ma'lumotlarga ko'ra, bu Dmitrovskiy tumanining Mitinskiy volostidagi 89 kishidan iborat qishloq edi .

1913-yilda - 19 xonadon va G'. F. Shilling .

1926-yilgi Butunittifoq aholini ro'yxatga olish materiallariga ko'ra - Moskva viloyati Sergievskiy tumani Sofrinskiy volostining Muranovskiy qishloq kengashi qishlog'i, Yaroslavl magistralidan 6,4 km va Shimoliy temir yo'lning Sofrino stantsiyasidan 5,3 km. aholisi 141 kishi (65 erkak, 76 ayol), 28 ta xonadon bor edi, shundan 25 tasi dehqon .

1929-yildan - Moskva viloyatining Moskva tumanidagi Pushkinskiy tumanidagi aholi punkti. Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi va Xalq Komissarlari Sovetining 1930 yil 23 iyuldagi farmoni bilan maʼmuriy-hududiy birlik sifatida tumanlar tugatildi.

Ma'muriy mansublik
1929-1957, 1962-1963, 1965-1994 - Pushkinskiy tumani Lugovskiy qishloq kengashi qishlog'i.

1957-1960-yillar - Mytishchi tumanidagi Lugovskiy qishloq kengashi qishlog'i.

1960-1962-yillar - Kaliningrad viloyati Lugovskiy qishloq kengashi qishlog'i.

1963-1965-yillar - Mytishchi integratsiyalashgan qishloq okrugining Lugovskiy qishloq kengashi qishlog'i.

1994-2006-yillar - Pushkinskiy tumanining Lugovskiy qishloq okrugi qishlog'i .

2006 yildan - Moskva viloyati, Pushkinskiy munitsipal okrugi Ashukino shahar posyolkasi qishlog'i .

Eslatmalar
----------

1. ↑  „д. Папертники". *Публичная кадастровая карта*.  Росреестр. 2-aprel 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-mart 2015-yil.
2. ↑  „Классификатор адресов Российской Федерации".  Государственный реестр адресов ФНС России. 2-aprel 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-mart 2015-yil.
3. ↑  „Расписание маршрута № 34 ст. Софрино — Луговая — Воздвиженское".  Государственное унитарное предприятие пассажирского автомобильного транспорта «Мострансавто». 2-aprel 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-mart 2015-yil.
**Kornelius Uaytxaus** (1795-yil 22-iyul - 1883-yil 7-avgust) ingliz muhandisi, biznesmen va quvurlarni arzon va aniq ishlab chiqarish usulini kashf etgan.

Hayoti
------

Uaytxaus Oldberida (hozirgi G'arbiy Midlendda ) qilich ishlab chiqaruvchi Edvard Uaytxausning o'g'lida tug'ilgan. Napoleon urushlari paytida qilichlarga talab yuqori bo'lgan, ammo keyinchalik pasaygan. U otasidan o'rgangan hunaridan voz kechdi va Uednesberiga ko'chib o'tdi va u erda Edvard Elvellning temirchilik ishlarida ishladi.

O'sha paytda ko'chalarni yoritish uchun gaz quvurlariga talab bor edi. Quvurlar temir chiziqni ( skelp ) qizdirish yo'li bilan qilingan, uning tomonlari bir-birining ustiga qo'yilgan va payvand hosil qilish uchun bolg'a bilan urilgan. 1824-1825-yillarda Whitehouse kamroq mehnat talab qiladigan usulni ishlab chiqdi, bunda pechdan zanjir bilan chizilgan chiziq bir juft yarim dumaloq qoliplardan o'tdi. Uzunroq uzunlikdagi trubkalarni yasash mumkin edi va matritsalar aniq shakldagi trubka hosil qildi; ishlab chiqarish tannarxi arzonlashdi.

### Jeyms Rassell bilan

Uednesberidagi quvur ishlab chiqaruvchi Jeyms Rassell yordamida Uaytxaus 1825-yil 26-fevralda o‘z ixtirosi uchun patent oldi Bir obituarist 1883 yilda *"Muhandis"* da shunday deb yozgan edi: "Ixtiro eng katta ahamiyatga ega edi va uni payvandlangan quvurlar savdosiga asos solgan deb aytish mumkin".

Rassell patent muddati uchun annuitet va uy-joy olgan Uaytxausni ishga yollashi bo'yicha kelishuv tuzildi, patent huquqlari oxir-oqibat Rassellga topshirildi. Rassell yangi zavod qurdi va quvurlar ko'p miqdorda ishlab chiqarildi. Uaytxaus va Rassell o'rtasida sud jarayoni bo'lib o'tdi, bu usulda quvurlarni yivli roliklar orqali payvand qilish usuli patentlangan edi: oxir-oqibat sudlar buni Oqxaus patentining buzilishi deb topdilar. Ish ko'p yillar davom etdi va sud xarajatlari katta edi.

### Keyingi martaba

Uaytxaus Rassell kompaniyasini tark etdi va 1845-yilda Uednesberida quvurlar ishlab chiqaruvchi Globe Works kompaniyasini tashkil etdi. U 1845-yilda quvurlar va qurol barrellarini tayyorlash uchun payvandlash va bolg'alash mashinalarini qurish uchun patent oldi. Biznes rivojlanmadi va oxir-oqibat 1870-yillarda boshlangan tushkunlik davrida yopildi. Shu bilan birga, Vulverxemptonda quvur zavodi bo'lgan Edvin Dikson bilan biznes hamkorligi muvaffaqiyatli bo'lmadi.

U uch marta turmushga chiqdi va ikki o'g'il va uch qiz tug'di. Uning jiyani Jon Brotherton muvaffaqiyatli quvur ishlab chiqarish biznesiga asos soldi va Vulverxempton meri bo'ldi. Uaytxaus 1883-yilda o'zi yashagan Vulverxemptondagi o'g'li Denham Uaytxausning uyida vafot etdi. *"Muhendis"* jurnalida obituarist shunday izoh berdi: "... janob Uaytxaus o'z ixtirosi orqali barcha mamlakatlarga bergan imtiyozlar uning so'nggi kunlarini u yaratgan sanoatning ahamiyati unga berishi kerak bo'lgan muhim vositalar bilan qoldirmadi".

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 6  "Cornelius Whitehouse" *Wolverhampton History and Heritage Website*. Retrieved 24 June 2021.
2. 1 2 3 4 5  Obituary in *The Engineer*, 24 August 1883, in "Cornelius Whitehouse" *Grace's Guide to British Industrial History*. Retrieved 24 June 2021.
Qizil dumli olmaxon
**Qizil dumli olmaxon** (lotincha: *Sciurus granatensis*, "Yangi Granadalik olmaxon") - olmaxonlar oilasiga mansub kemiruvchilar turi.

Tashqi koʻrinishi
-----------------

Odatda qizil dumli olmaxonlarning erkalari va eyolari oʻlchami boʻyocha farq qilmaydi, ba'zan yashash hududiga qarab ayollari biroz yirikroq boʻlishi mumkin. Tana uzunligi 33-52 sm, dumining uzunligi 14-28 sm boʻladi. Ogʻirligi 230-520 g.gacha oʻzgarib turadi. Qizil dumli olmaxonnig bosh suyagi biroz egilgan boʻlib tumshugʻi choʻzilgan boʻladi. Qizil dumli olmaxonlar turli xil rangda boʻlishi mumkin, nafaqat yashash joyi qarab, balki bir turning vakilarida ham: orqa tarafdagi va dum asosidagi moʻynasi toʻq-olovrang, kullarng, och-sariq yoki toʻq-bugʻur, ba'zan umutqa boʻylab qora chiziqga ega boʻlishi mumkin; qorni va koʻkragi oq yoki yorqin-olovrang boʻlishi mumkin. Dumi nimiga hos boʻlib qizil (yorqin-olovrang) rangda, dumining uchida qora belgisi boʻladi.

Yashash hududi
--------------

Qizil dumliolmaxon Markaziy va Janubiy Amerikada uchraydi. Ular Margarita, Tobago, Trinidad va Barro Kolorado orollarida ham yashaydilar. Ular dengiz sathidan 3000 m balandlikdagi joylashgan tropik va mavsumiy oʻrmonlarda yoki aholi punklari yaqinida va ekin maydonlarida istiqomad qilishadi. Ular suv yaqinida yashashni afzal koʻrishadi.

Hayot tarzi
-----------

 Qizil dumli Olmaxonning grafik tasviri
Qizil dumli olmahonlar yolgʻiz yashshni afzal koʻrishadi. Asosan daraxtlarda yashashadi. faqat nasilchilik va nasl etishtirish guruhlarga yigʻiladi. Erkak tomonidan nazorat qilinadigan hudud 1,5 gektar, urg'ochi - 1 gektardan kamroq. Juftlashgandan so'ng, erkak darhol ayolga qiziqishni yoʻqotadi va yangi sherik izlaydi. Homiladorlik davri 2 oy davom etadi. Bolalari - har biri taxminan 10 gramm ogʻirlikdagi 1 dan 3 gacha moʻynasiz va koʻr dunyoga kelishadi. 1 yoshda voyaga yetishadi.

Yovvoyi tabiatda umr koʻrish davomiyligi 7 yildan oshmaydi. Asirlikda qizil dumli olmaxonlar 12 yilgacha yashashi mumkin.

Qizil dumli olmaahonlarning koʻplab tabiiy dushmanlari bor, ular asosan kaputsinlar va boʻgʻma ilonlar. Shuningdek, qizil dumli olmaxonlarning moʻynasi uchun ov qiluvchi odamlar ham ushbu turdagi jonzotlarning kamiyib borishiga ayibdor deb sanaladi.

Kichik turlari
--------------

* *S.g. granatensis*
* *S.g. agrokollar*
* *S.g. bondae*
* *S.g. kandalensis*
* *S.g. karchensis*
* *S.g. chapmani*
* *S.g. chiriquensis*
* *S.g. xrizurolar*
* *S.g. ferminalar*
* *S.g. gerrardi*
* *S.g. griseimebra*
* *S.g. griseogena*
* *S.g. hoffmanni*
* *S.g. imbaburae*
* *S.g. llanensis*
* *S.g. manavi*
* *S.g. marakabensis*
* *S.g. meridensis*
* *S.g. morulus*
* *S.g. nesaeus*
* *S.g. norosiensis*
* *S.g. perijae*
* *S.g. quindianus*
* *S.g. saltuensis*
* *S.g. soederstroemi*
* *S.g. ajoyib*
* *S.g. sumako*
* *S.g. tarrae*
* *S.g. valdiviae*
* *S.g. o'zgaruvchanlik*
* *S.g. rang-barang*
* *S.g. zuliae*

Adabiyotlar
-----------

* Полная иллюстрированная энциклопедия "Млекопитающие" книга 2 = The New Encyclopedia of Mammals / под ред. Д. Макдональда. - М: Омега, 2007. - С 441 ISBN 978-5-465-01346-8
Sferik koordinatalardan foydalangan holda **ekvatorial koordinatalar tizimi**. Asosiy tekislik Yer ekvatorining samoviy sferaga proyeksiyalanishi natijasida shakllanib, osmon ekvatorini      hosil qiladi. Asosiy yoʻnalish Yer orbitasini samoviy sferaga proyeksiyalab ekliptika shakllaydi va osmon ekvatorida ekliptikaning koʻtarilish tugunini oʻrnatib, bahorgi tengkunlikni hosil qiladi. Oʻngga koʻtarilish tengkunlik nuqtasidan osmon ekvatori boʻylab sharqqa qarab, ogʻish esa osmon ekvatoridan shimolga ijobiy oʻlchanadi (rasmda ikkita koordinatali shunday juftlik koʻrsatilgan). Yerning shimoliy va janubiy geografik qutblarining proyeksiyalari mos ravishda shimoliy va janubiy osmon qutblarini hosil qiladi.
**Ekvatorial koordinatalar tizimi** samoviy jismlarning joylashishini aniqlash uchun keng qoʻllaniladigan samoviy koordinatalar tizimidir. U sferik yoki toʻrtburchak koordinatalarda amalga oshirilishi mumkin, ikkalasi ham Yerning markazi, Yer ekvatorining samoviy sferaga proyeksiyasidan (osmon ekvatorini tashkil etuvchi) asosiy tekislik, bahorgi tengkunlik tomon birlamchi yoʻnalish va oʻng qoʻl bilan belgilanadi.

Koordinatalar boshi Yer markazidaligi bu koordinatalarning *geosentrik* ekanligini, yaʼni Yerning markazidan u xuddi shaffof boʻlganidek koʻrinib turganini bildiradi. Asosiy tekislik va asosiy yoʻnalish koordinatalar tizimi Yerning ekvatori va qutbiga toʻgʻri kelganda, Yer bilan aylanmasligini, lekin fondagi yulduzlarga nisbatan oʻzgarmasligini anglatadi. Oʻng qoʻl qonuni koordinatalar asosiy tekislik atrofida shimolga va sharqqa qarab oshishini anglatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  
Nautical Almanac Office, U.S. Naval Observatory*. Explanatory Supplement to the Astronomical Ephemeris and the American Ephemeris and Nautical Almanac*. H.M. Stationery Office, London (reprint 1974), 1961 — 24, 26 bet.
2. ↑  
Vallado, David A.*. Fundamentals of Astrodynamics and Applications*. Microcosm Press, El Segundo, CA, 2001 — 157 bet. ISBN 1-881883-12-4.
3. ↑  
U.S. Naval Observatory Nautical Almanac Office*. The Astronomical Almanac for the Year 2010*. U.S. Govt. Printing Office, 2008 — M2, "apparent place" bet. ISBN 978-0-7077-4082-9.

Havolalar
---------

* MEASURING THE SKY A Quick Guide to the Celestial Sphere James B. Kaler, University of Illinois
* Celestial Equatorial Coordinate System University of Nebraska-Lincoln
* Celestial Equatorial Coordinate Explorers University of Nebraska-Lincoln

  


|  |  |
| --- | --- |
| Saturn | *Astronomiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abu Voqid al-Laysiy** (arabcha:  — Abu Voqid al-Horis ibn Avf al-Laysiy) — sahoba.

Hayoti va faoliyati
-------------------

Manbalarda Abu Voqid al-Laysiyning ismi *Avf ibn Molik*, *Horis ibn Molik* yoki *Avf ibn Horis* shakllarida ham zikr qilinadi. Madinalik sahobalardan hisoblanadi. [Islom]]ning ilk yillarida yoki Makka fath qilingan yili (8/629-630-yillar) musulmon bo‘lganiga doir farqli ikki rivoyat mavjud. Hunayn g‘azoti (8/630-yil) haqida so‘z ketganda, Abu Voqid al-Laysiy u vaqtda hidoyatga yangi kelganining ma’lum qilinishi ikkinchi qarashni quvvatlaydi. Bunga ko‘ra, Badr jangida ishtirok etganiga doir rivoyatning zaif ekani tushuniladi. Abu Voqid al-Laysiy Hunaynda bo‘lgani kabi Makkaning fathida ham Kinona qabilasining bayroqdori bo‘lgan. Umar davrida Shom fathlarida ishtirok etgan. Yarmuk jangida (15/636-yil) bo‘lgan. Umrining oxirgi yilini Makkada kechirgan Abu Voqid al-Laysiy o‘sha yerda vafot etgan va «Muhojirun qabristoni»ga dafn qilingan. 684-685-yil(hijriy 65-yil)da vafot etgani va o‘sha vaqtda olt­mish besh, yetmish, yetmish besh yoki sakson besh yoshda bo‘lgani haqida ham rivoyatlar bor.

### Hadislari

Payg‘ambardan boshqa Abu Bakr as-Siddiq, Umar va Asmo bint Abu Bakrlardan hadis rivoyat qilgan. Undan o‘g‘illari Abdulmalik va Voqid, shuning­dek, Ato ibn Yasor, Sa’id ibn Musayyab, Urva ibn Zubayr, Sulaymon ibn Yasor, Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Utba kabi tobe’inlar hadis ri­voyat qilganlar. Yigirma to‘rtta hadisni tashkil etgan rivoyatlari «*Kutubi sitta*»dan o‘rin olgan. Ulardan o‘n yettitasi Ahmad ibn Hanbalning «*Musnad*»ida zikr qilingan.

Adabiyotlar
-----------

1. Wensinck. Al-Mu’jam. VIII, 289;
2. Al-Voqidiy. Al-Mag‘āzӣ. III, 820, 890-891, 896, 990;
3. Musnad. V, 217-219;
4. Ibn Abu Hotim. Al-Jarh va-t-taʼdӣl. III, 82-83;
5. Ibn Abdulbar. Al-Istӣ’āb. IV, 215-216;
6. Ibn al-Javziy. Talqӣh fuhӯm ahl al-asar. — Qohira: 1975. 367;
7. Ibn al-Asir. Usd al-g‘āba. I, 409; VI, 325-26;
8. Az-Zahabiy. Siyar. II, 574-576;
9. Ibn Hajar. Tahzӣb at-tahzӣb. XII, 270-271;
10. Ibn Hajar. Al-Isāba. IV, 216;
11. Al-Xazrajiy. Xulāsa tazhӣb. 462;
12. Asri Çubukcu. „Ebû Vâkid el-Leysî". TDV İA. — İstanbul: 1994. X, 251-252.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Qizil ariq** — Oʻzbekiston Respublikasi Fargʻona viloyati Qoʻshtepa tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Tarixi
------

Margʻilon tarixi bilan chambarchas bogʻliq. Tarixi taxminan XVIasrlarga borib taqaladi. Bunga sabab Buyuk Sohibqiron Amir Temur davrida shaharlar yiriklashgan va qalʼalarda aholi soni ortgan. Buning natijasida esa qalʼa aholisini qishloq xoʻjaligi mahsulotlari bilan taʼminlash muammosini keltirib chiqargan.Shu sababli aholini maʼlum bir qismi shu hududga koʻchgan.Shuning uchun u yerdagi hozirgi yashayotgan aholining kelib chiqishi asosan Margʻilonlik aholi qatlami hisoblanadi.Qadimda aholi asosan hunarmandchilik, aravasozlik, dexqonchilik va bogʻdorchilik bilan shugʻullangan. Eng yaxshi taraqqiy etgan soha bogʻdorchilik va dexqonchilikdir. Bunga sabab suv bilan yaxshi taʼminlanganligidir. Oʻsha paytdagi boshqa hududlar suv bilan yaxshi taʼminlanmagan edi faqatgina Fargʻona katta kanali qurilgandan soʻng aniqrogʻi 1939-yilning avgust oyidan keyin boshqa hududlar suv bilan taʼminlangan. Qizil ariq hududga suv hozirgi Eshonguzar hududidan boshlanuvchi yerosti sizot suvlari orqali taʼminlaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  ПОСТАНОВЛЕНИЕ КАБИНЕТА МИНИСТРОВ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН 13.03.2009 г. N 68 О ДОПОЛНИТЕЛЬНЫХ МЕРАХ ПО СОВЕРШЕНСТВОВАНИЮ АДМИНИСТРАТИВНО-ТЕРРИТОРИАЛЬНОГО УСТРОЙСТВА НАСЕЛЕННЫХ ПУНКТОВ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Van Yucheng** (xitoycha 王禹偁, pinyin Wang Yucheng, 954-1001) — Song sulolasi davridagi xitoy amaldori va shoiri.

Tarjimai hol va erishgan mavqe
------------------------------

954-yilda Tzyuyi da (hozirgi Shandun provintsiyasi) tugʻilgan. Dehqon oilasidan chiqqan. 5 yoshida sheʼr yoza boshlagan. 983-yilda u keju tizimi boʻyicha davlat lavozimlarini egallash huquqi uchun viloyat imtihonlarini muvaffaqiyatli topshirdi. 988-yilda u Xanlin akademiyasida xizmat qilish uchun imperator poytaxti Kayfinga chaqirildi.

U oʻz ijodida Du Fu va Bo Szyuyi anʼanalarini davom ettirdi. Ularning oddiy xalqidan bo‘lib, xalq hayotini yaxshi bilgan va o‘z sheʼrlarida tog‘ o‘rmonlarini yangi dalalar uchun kuydirayotgan dehqonlarning mashaqqatli mehnatini kuylagan — „Kuydirilgan o‘rmonlar qo‘shiqlari" sheʼrida; qashshoq qochqinlar taqdiri va olis chegaradagi og‘ir harbiy xizmat — „Qochqindan kelib chiqqan tuyg‘u" (xitoycha 感流亡) va „Qorga qarab" (xitoycha 对雪) sheʼrlarida.

Ulardan birinchisida muallif, garchi o‘zi kambag‘al surgunda bo‘lsa ham, qurg‘oqchilik tufayli yo‘lda ketayotib rafiqasi, kasal onasi va uch nafar yosh bolasi bilan sarson bo‘lib qolgan dehqonga nisbatan omadli ko‘rinadi. beva qolgan va hamrohlarini qoʻllab-quvvatlashi kerak. „Hech kimga yer haydamagan, qo‘liga o‘q tutmagan" amaldor bo‘lib, iliqlik va to‘kin-sochinlik bilan yashaydi, ikkinchi sheʼrida muallif o‘zi va ijtimoiy mavqei uchun sharmandalikni ifodalagan.

Yuqori martabali amaldorlarning tanqidi tufayli Van Yucheng taʼqibga uchramoq edi; u 991 va 998 yillarda uch marta pastlab, janubiy olis viloyatlarga yuborilgan. 1001-yilda u Tsichjouda xizmat qilish uchun tayinlangan edi, lekin u erga kelganidan bir necha oy oʻtgach, Van Yucheng vafot etdi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Yucheng Wang //" (Inglizcha). *Faceted Application of Subject Terminology*. Qaraldi: 6-dekabr 2022-yil.
2. ↑  „Yucheng Wang //" (Inglizcha). *CERL*.  Consortium of European Research Libraries. Qaraldi: 6-dekabr 2022-yil.
3. ↑  „Yucheng Wang //" (Inglizcha). *Trove* (2009-yil). Qaraldi: 6-dekabr 2022-yil.
4. ↑  „Xitoy bibliografik bazasi" (xitoycha). *Harvard Univercity*.  The Faculty of Arts and Sciences.
5. ↑  „Van Yucheng. Qochqinlik hissi. V. Koshelevskiy tarjimasi //" (ruscha) (1957-yil). Qaraldi: 6-dekabr 2022-yil.
6. ↑  „Van Yu-Cheng. Qorga qarab I. Golubev tarjimasi" (ruscha).  Badiiy adabiyoti (1957). Qaraldi: 6-dekabr 2022-yil.
**Vanadatlar** — vanadiy (V) -oksid (V2O5) hosilalari boʻlgan. erkin holda ajratib olinmagan yoki beqaror ortovanadat H3VO4, pirovanadat H4V2O7, metavanadat HVO3, dekavanadat H6VinO2g, dodekavanadat H2V|2O31 va b. polivanadat kislotalarning tuzlari. V.ga vanadiy (1U)-oksid (VO2) hosilalari boʻlgan, erkin holda mavjud boʻlmagan H2V4O9, H4V2O6 va b. kislotalarning tuzlari ham kiradi. Ikkilamchi va uchlamchi qoʻsh V. jumladan granat strukturali ortovanadatlar — Na3Cr2V3Ol2, LiCa,Mg2V3Ol2 ham maʼlum. Tabiatda V. pintadoit Ca2V2O7-9HjO, rossit Sa (VO3)2-4H2O, pkkoit Ca3V,0O21(17H2O minerallari holida ham uchraydi. Vanadiy (U)-oksid ishqorda eritilganda V. hosil boʻladi. V. vanadiy i.ch.da muhim rol oʻynaydi [eritmadan Ca(VOj)2 va NH4VO3 shaklida ajratib olinadi]. V. lazer materiallar, lyuminoforlar, siyoh komponentlari, katalizatorlar i.ch. da, ip gazlama va ipakni boʻyashda qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Gumar Gimranovich Ismagilov** (1907.15.6, Chelyabinsk – 1983.8.11, Andijon) — rejissyor Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1967). Kozon teatr texnikumi (1928), Moskva teatr sanʼati instituti (1935)ni tugatgan. Ijodiy faoliyatini G. Kamol nomidagi tatar drama teatrida boshlagan (Kozon, 1928 – 38). 1944-yildan Andijon teatrida rejissyor va bosh rejissyor (1958—62). 1974—77 yillar Andijon viloyati "Lola" qoʻgʻirchoq teatrida rejissyor Eng yaxshi spektakllari: "Yoriltosh" (III Saʼdulla), "Oq nilufar" (V. Vinnikov, Yu. Osnos), "Kimga toʻy, kimga aza" (N. Safarov; M. Leviyev), "Oʻjar qizning quyulishi" (Uilyam Shekspir), "Uch sehrli koʻz" (O. Nozdrachev) va boshqalar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Levirat** (lot. levir — qayni, erning ukasi), yesir olish — qad. nikoh odatlaridan biri, beva qolgan yanganing qaynisiga erga tegishi. Koʻpchilik xalqlarda urugʻchilik tuzumi davrida tarqalgan boʻlib, Kavkaz, Oʻrta Osiyo xalqlari, yahudiylar va boshqalarda ham saqlanib qolgan. L. odati boʻyicha uka uylanmagan boʻlsa ham marhum akaning beva (yesir) qolgan xotiniga uylanishi shart boʻlgan. Ayni chokda uka oʻlsa aka uning bevasiga uylangan. Oʻzbeklarda "Aka oʻlsa yanga meros, uka oʻlsa kelin meros" maqolida ham yuqoridagi mazmun aks etgan. Bevani uyiga qaytarib yuborish voha oʻzbeklarida ayb sanalgan. Bevani begonaga uzatishni oʻzlariga uyat hisoblashgan. Agar beva rozi boʻlmasa majburlab roziligini olish hollari ham uchragan. Marhumning bevasi, mol-mulki, farzandlari tarbiyasi begona erkak qoʻliga oʻtib ketmasligi va hali uylanmagan uka qalin toʻlab, ortiqcha sarf-xarajat qilib uylanmasligi uchun nikohning L. shakliga ruxsat berilgan. L. nikoh shakli 20-asrdan soʻng, xalqimiz turmushidan butkul chiqib ketgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ekvador pasportlari Ekvador** fuqarolariga xalqaro sayohat qilish uchun beriladi. U Ekvadordagi Registro Civil, Identificación y Cedulación (Fuqarolik registri) va Tashqi ishlar vaziri xorijdagi elchixonalar va konsulliklar tomonidan beriladi. Ekvador pasporti And hamjamiyatining har qanday aʼzosida erkin harakatlanish va yashash huquqini beruvchi And pasportining bir turi. Ekvador pasporti odatda 10 yil muddatga beriladi va And hamjamiyatiga va Merkosurga aʼzo davlatlar hamda Markaziy Amerikaning bir qancha davlatlari uchun „vizasiz" maqomga ega boʻlishning afzalliklariga ega.

Ularga, shuningdek, Andean har qanday aeroportida Andean Card deb nomlangan hujjat beriladi, bu hujjat yordamida And Hamjamiyatining butun hududida erkin sayohat qilishlari mumkin.

2020-yilning oktabr oyidan boshlab Kito shahrida yangi biometrik pasport joriy etildi.

Yana qarang
-----------

* Ekvador fuqarolari uchun viza talablari
* Pasportlar roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  „Ecuador ha concedido 5 000 pasaportes biométricos; el primero en Guayaquil se emitió este 8 de octubre".
2. ↑  „Listado de países que NO requieren visa a los ciudadanos ecuatorianos". *Ministerio de Relaciones Exteriores y Movilidad Humana*. 29-sentabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi.