recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Vilniyus shartnomasi** — tinchlik kelishuvi. Livoniya ordeni va Litva Buyuk Gertsogligi oʻrtasida 1559- yil 31-avgustda tuzilga.

Tarixi
------

1558-yilda Livoniya urushi boshlangan. 1558-yil may-oktabr oylarida rus qoʻshinlari 20 ta istehkom shaharni egallab olgan, shundan soʻng qoʻshinning katta qismi istoli qilingan shaharlarda kichik garnizonlarni qoldirib, qishki uylariga joʻnab ketgan. Bundan sergʻayrat Gotthard Kettler unumli foydalanib qolgan. U 10 000 kishilik qoʻshin toʻplab, boy berilganlarni qaytarishga qaror qilgan. Biroq, Ketlerning kichik muvaffaqiyati livoniyaliklar uchun katta falokatga aylandi. Rus qoʻshinlari Ringen qal’asi qulaganidan ikki oy oʻtgach, Livoniya Konfederatsiyasining harakatlariga javoban, qishki reydni amalga oshirishga qaror qildi. Tirzen jangida Livoniya armiyasi toʻliq magʻlubiyatga uchradi va rus qoʻshinlari yana 11 shaharni egallab, Rigagacha yetib keldi va fevral oyida katta oʻlja hamda koʻp sonli asirlar bilan vatanga qaytishgan. 1559-yil qishki reyddan soʻng, Ivan IV Livoniya Konfederatsiyasiga martdan noyabr oyigacha muvaffaqiyatini mustahkamlamagan holda sulh taqdim etgan.

Shartnomani imzolash
--------------------

Gotthard Ketler sulh amal qilgan paytda (31-avgust) Vilniyusda Buyuk Litva Gertsogi Sigismund II bilan kelishuvga erishdi. Unga koʻra, Riga arxiyepiskopining orden va mulklari „klientella va homiylik"ka, ya]ni Litva Buyuk Gertsogligi protektoratiga oʻtkazildi. 15-sentabrda Riga arxiyepiskopi Vilgelm bilan ham shunday shartnoma tuzildi.

Orden Livoniyaning janubi-sharqiy qismini Roziten, Lyutsen, Dinaburg, Selburg va Bavske shaharlari, arxiyepiskop Vilgelm — Marienxauzen, Lennvarden shaharlari, Loban va Birzen saroylarini himoya qilish uchun garov evaziga Buyuk Litva Gertsogiga topshirdi. Sigismund Avgust urush yakunida bu yerlarni 600 ming gulden evaziga Ordenga va 100 ming gulden evaziga arxiyepiskopga qaytarish majburiyatini oldi. Butun Livoniyaning taxminan oltidan bir qismini tashkil etgan ushbu hududlar boshqaruvi boʻyicha oliy hokimiyat Germaniya imperatori ixtiyorida qoldi.

Natija va oqibatlari
--------------------

Shartnoma Livoniya yerlarini rus qoʻshinlari tomonidan bosib olinishiga toʻsqinlik qilmadi, aksincha Buyuk Litva Gertsogligining urushga kirishishi uchun asos boʻldi.

Nashrlar
--------

Kodeks diplomaticus regni Poloniae et magni ducatus Lithuaniae / M. Dogiel. — Vilna, 1765-yil. — televizor

Adabiyotlar
-----------

* *Форстен Г. В*. Балтийский вопрос в XVI—XVII столетиях // Записки историко-филологического факультета Императорского Санкт-Петербургского университета. — Т. 1. — Andoza:СПб.: Типография В. С. Балашева и К, 1893. — С. 242—243.


[Turkum:1559-yil]]
**Kristallografiya** (kristallar va ... grafil) — kristallarning tuzilishi haqidagi fan; kristallarning paydo boʻlishi, tuzilishi, fizik xossalari, ularda boʻladigan oʻzgarishlarni oʻrganadi. K. ning vazifasi kristallarni tasniflash, ularni oʻrganishning maxsus usullarini ishlab chiqish va amalda ishlatish yoʻllarini izlab topishdan iborat. Kristallarning harakterli xususiyatlari ularning simmetriyasidir. Kristallarning simmetriyasi ularning shaklida, strukturasida va boshqa xususiyatlarida oʻz aksini topadi. K. matematika, fizika, kimyo, mineralogiya, metallshunoslik, texnika (radiotexnika, mexaniqa) fanlari bilan bevosita bogʻliq. K. qadimdan mineralogiya bilan uzviy bogʻlanib, kristallarni qirralash qonunlarini oʻrganuvchi mustaqil fan sifatida rivojlangan.

Zavonaviy K. 5 ta asosiy boʻlimlarga boʻlinadi: geom yetrik K. — kristallarning simmetriya™, strukturasi va morfologiyasini oʻrganadi; kristallogenez — kristallarninghosil boʻlishi va oʻsishini tekshiradi; kristallofizika — kristallarning optik, elektrik, mexanik, magnit va boshqa xossalarini tadqiq qiladi; kristallokimyo — kristallik moddalarning kimyoviy tarkibi, strukturasi, xossalari va morfologiyalari orasidagi bogʻlanish qonuniyatlarini, shuningdek, ularning qosil boʻlish jarayonlari va qonuniyatlarini oʻrganadi; amaliy K. — kristallarni oʻstirish usullari va apparaturalarini ishlab chiqadi hamda ulardan texnikada foydalaniladi. K. ning asosiy tekshirish usullariga goniometrik, kimyoviy, optik, rentgenostrukturaviy, elektronografik, neytronografik, kristallokimyoviy analizlar, kristallarni oʻstirish hamda ularni oʻlchash va boshqa kiradi.

Hozir bir qancha ilgor mamlakatlarda radiotexnika, elektronika, lazer texnikasi sohalarida keng ishlatiladigan pyezokvars (billur), yoqut va shahri k. kristallarni lab. va zavod sharoitida yaratilmoqda. Hozirgi kunda yangi yoʻnalish — kosmik K. rivojlanmokda.

Adabiyot
--------

* Sovremenvaya kristallografiya, t. 1, M„ 1979.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Binafsharang astragal** (lotincha: *Astragalus centralis E. Sheldon*) — Burchoqdoshlar oilasi, astragal turkumiga kiruvchi gulli o‘simlik.
O‘rta Osiyoda Buxoro viloyati, qizilqum cho‘li hududida uchraydi. O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga endemik tur sifatida kiritilgan.

Biologik tasnifi
----------------

Balandligi taxminan 5—10 sm boʻlgan, mayin tuk bilan qoplangan, chim hosil qilib oʻsuvchi koʻp yillik oʻt oʻsimlik. Poyasi kumushrang, serbutoq, qalin, sirti ipaksimon tuklar bilan qoplangan. Bargining uzunligi 2-5 sm, 3-5 juft ellipssimon oʻtkir uchli, barglar ostki va ustki tomonlardan uzunligi 8-10 mm boʻlgan quyuq, mayin tuklar bilan qoplangan. To‘pgulining uzunligi 2,5-3 sm, ko‘pgulli, gullar zich joylashgan, yumaloq yoki tuxumsimon shaklda. Gulkosachabargining uzunligi 8—10 mm qalin, mayda, tarvaqaylagan tuk bilan qoplangan. Gultojibarglari nomiga mos holda binafsharang tusda. Mevasi mayda, bandsiz, oval shaklda, qirralari oʻtkir, poʻsti qalin. May oyida gullab, mevasi iyun oyida pishadi. Urug‘ orqali koʻpayadi.

Tarqalishi
----------

Buxoro viloyati, Qizilqum cho‘li, Quljuqtov, Oqtov, Oqtoshli va Oyoqgʻujumdi hududlarida tarqalgan.

Oʻsish joylari
--------------

Qoya yoriqlarida, oxaktoshli, toshli, tosh—shagʻalli, baʼzan mayda tuproqli—shagʻalli qoldiqtogʻ yonbagʻirlarida oʻsadi. Jami 1000 ga yaqin tupi borligi maʼlum. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga qizilqum cho‘lida uchrovchi endemik tur sifatida kiritilgan. O‘simlik populyatsiyalarining kamayib ketishi sababi aniqlanmagan.

Madaniylashtirish
-----------------

O‘zbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasining Qizilqum cho‘li stantsiyasida o‘simlikni madaniylashtirishga qaratilgan ishlar foyda bermagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Astragalus centralis E. Sheldon".
2. ↑  *O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobi I qism*, 2019 — 362 bet.
**Hongze koʻli** yoki **Hungtse koʻli** Xitoyning Tszyansu provinsiyasidagi Xitoydagi toʻrtinchi yirik chuchuk suvli koʻl boʻlib, prefektura darajasidagi Suqyan (Sixon okrugi va Siyang okrugi) va Xuay’an (Xuyi okrugi va Xunze okrugi) shaharlarini qamrab oladi.

 Xarita, jumladan, Hongze koʻli (1955)
XII asrdan beri Hongze ko‘li to‘rt baravar ko‘paydi.  Ayniqsa, katta oʻzgarish 1680-yilda, Sariq daryo oʻz yoʻnalishini oʻzgartirib, Xuay daryosining irmoqlari bilan birlashganda sodir boʻldi. Sariq daryodan kelgan ogʻir choʻkindi Xuay daryosining quyi oqimini toʻsib qoʻydi va qoʻshilgan suvning birlashishi bugungi kunda maʼlum boʻlganidek, Hongze koʻlini yaratdi. Sizhou shahri, yaqin atrofdagi Min ajdodlari maqbarasi (faqat 1960-yillarda qayta kashf etilgan) kabi butunlay suv ostida qolgan.

Shimoliy Jiangsu magistral sugʻorish kanali Hongze koʻlidan boshlanib, Jiangsu provinsiyasidan oʻtadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Hongze ko'li" (14-dekabr 2022-yil).

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Ekaterina Alekseyevna Dolgorukova
**Yekaterina Alekseyevna Dolgorukova** (1712-1747) rus zodagon xonimi, Rossiya podshosi Pyotr II bilan unashtirilgan ammo podshohning bevaqt o'limi sababli to'y bo'lmagan. Tug'ilgan joyi Varshava Polsha. Otasi Aleksey Grigorovich Dolgurokov. Onasi Praskovya Yurevna Xilkova. Bobosi Yuriy Xilkov. Buvisi Anna Lopukina. Vafot etgan joyi Rossiya imperiyasi novgorod viloyati.

Biografiya
----------

U rus shahzodasi Aleksey Dolgorukovning qizi va knyaz Vasiliy Lukich Dolgorukovning jiyani edi. U akasi Ivan bilan birgalikda Varshavada qadrdon bobosi Gregori Fjodorovitjning uyida o'sib ulg'aygan. Xabar qilinishicha, u va Avstriya elchisi Melissimo bir-birlarini sevib qolishgan. 1729 yil 19-noyabrda Ekaterina podshoh bilan rasman unashtirildi, unga "Hazrati imperator kelin" unvoni berildi va ertasi kuni Golovinskiy saroyiga ko'chirilgan. Sevgilisi Melissimo esa surgun qilindi.

1730-yilda podshoh Pyotrning o'limi tufayli to'y hech qachon bo'lmagan. Uning oilasi Dolgorukovlar Ekaterina Alekseyevnani Rossiya imperatori Ketrin I kabi hukmron imperator sifatida o'rnatishga harakat qilishdi, ammo bu harakatlar muvaffaqiyatga erisha olmadilar. Ekaterina Alekseyevna saroyni tark etdi va imperator Anna Ivanovnaning talabi bilan butun oilasi bilan birga Beryozovga surgun qilindi.

1740-yilda u Tomsk monastiriga majburan joylashtirildi. 1741-yilda Rossiya imperatori Yelizaveta tomonidan ozod qilindi va kutuvchi xonim etib tayinlandi. 1745-yilda Robert Bryusning (1668-1720) o'g'li general-leytenant graf Aleksandr Romanovich Bryusga turmushga chiqdi. U 1747-yilda sovuqdan shamollash tufayli vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Томск в кармане*, Томск, 1902 — 16 bet.
2. ↑  „Кавалеры Ордена Святой Екатерины". 5-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-aprel 2012-yil.
**Vilyams**, Bon Kretyan Vilyame, Bertlet — serhosil oʻrtapishar nok navi. 1796-yilda Angliyada tasodifiy topilgan koʻchatdan chiqarilgan. Oʻrta Osiyo, Rossiyaning jan. Ukraina, Zakavkaze va b. joylarda rayonlashtirilgan. Daraxti oʻrtacha kattalikda (25—30 yoshida bal. 6,5 m, shox shabba kengligi 6,5 m ga yetadi), serbarg, novdalari yoʻgʻon, och sariq. Barglari yirik, gullari oʻrtacha. Mevasi yirik, choʻziqroq. Sirti gʻadirbudir, poʻsti yupqa, mayda nuqtalari bor, sargʻish-qizil tovlanadi. Eti oq, mazali, shirali, hushboʻy, shirin, muloyim. Tarkibida 10,4% qand, 16,6% quruq modda, 0,33% kislota bor. Urugʻlari mayda. Koʻchati ekilganidan soʻng 4—5-yili hosilga kiradi. Kuchli oʻsadigan payvandtagda yaxshi rivojlanib moʻl hosil beradi. Apr. boshida gullaydi, avgust ikkinchi yarmida pishadi. Har yili hosil beradi. Hosildorligi yuqori, bir tupi 185 kg gacha meva beradi. Bu nok yangiligida isteʼmol qilinadi, qoqi solinadi (qoqisining sifati yuqori). Yozgi noklarning jahon andozasi (standart nav) hisoblanadi va b. navlar uchun etalon boʻlib xizmat qiladi. Oʻzbekistonning barcha hududlarida ekish uchun (garmsel esadigan mintaqalardan tashqari) tavsiya qilingan (yana q. Nok).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Charx (maʼnolari).

**Charx** (sanʼatda) — 1) qad. doyra usullaridan biri; shu usulda ijro etiladigan oʻzbek xalq kuylari. Ch. kuyining surnay yoʻli ham boʻlib, dorbozlik oʻyinlari vaqtida surnay, nogʻora kabi sozlardan iborat ansambllarda ijro etiladi. "Shodiyona" surnay turkumining bir kismi ham Ch. deb yuritiladi; 2) oʻzbek xalq qoʻshigʻi. Oʻtmishda charxda ip yigirish jarayonida aytil’ib, xotinqizlarning histuygʻularini ifoda etgan; 3) xalq raqslarida chir aylanib ijro etiladigan oʻyin harakatlaridan biri. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Elmira Erkinovna Bositxonova** (tugʻ. 10-noyabr 1958-yil, Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — oʻzbek shifokor, davlat arbobi va siyosatchi. 2020-yil yanvar oyida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev uni IV chaqiriq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati aʼzosi etib tayinladi.

Biografiya
----------

1981-yilda Toshkent davlat tibbiyot institutining „Davolash" yoʻnalishini tamomlagan.

1981-yildan 2011-yilgacha Respublika shoshilinch tibbiy yordam ilmiy markazida turli lavozimlarda ishlagan.

2011-yil iyun oyida Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari — Oʻzbekiston Xotin-qizlar qoʻmitasi raisi etib tayinlandi.

2016-yil 12-dekabridan Oʻzbekiston Respublikasi sogʻliqni saqlash vazirining oʻrinbosari.

2019-yil iyundan 2020-yil 19-fevralgacha Oʻzbekiston bosh vazirining oʻrinbosari — Oʻzbekiston Xotin-qizlar qoʻmitasining raisi boʻlgan.

2020-yilda Oʻzbekiston Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirning birinchi oʻrinbosari.

2020-yil 3-iyundan boshlab Oʻzbekiston sogʻliqni saqlash vazirining birinchi oʻrinbosari.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  „Эльмира Баситханова — первый замминистра по делам махалли и семьи" (ru). *gazeta.uz* (19-fevral 2020-yil). Qaraldi: 30-mart 2021-yil.
3. ↑  *Kun uz.* „Эльмира Баситханова назначена на новую должность. Она вернулась в Минздрав" (ru). *Kun.uz*. Qaraldi: 31-mart 2021-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Flag of OʻzbekistonBiografik ikona | *Oʻzbekistonlik shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Kelin koʻrdi**, kelin koʻrish — turkiy xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda yangi kelinchakni koʻrish odati. Nikoh toʻyining ertasiga oʻtkaziladigan "bet ochar" marosimidan boshlab bir yilgacha davom etadi. Kuyovning qarindoshlari, tanishlari, qoʻni-qoʻshnilari va b. K. k.ga keladilar. Kelin ularni salom (taʼzim) qilib kutib oladi, dasturxon yozib, roʻmol, dastroʻmol sovgʻa qiladi (yana q. Koʻrmana). Mahalla (qishloq) qiz-juvonlari, yangi tushgan kelinnikiga hayit kunlari tashrif buyurishlari ham K. k. deb ataladi. Kelinning xonasi sep va sarpolar bilan bezatiladi, dasturxon tuzab qoʻyiladi. Odat boʻyicha kelinning ota-onasi hayit arafasida qizi va kuyoviga sarpo va dasturxon (turli taomlar) yuboradi. Mahalla (qishloq) qiz-juvonlari kelinchakni koʻrish uchun toʻda-toʻda boʻlib keladilar. Kelin yasangan holda, yuziga toʻr tutib, kelganlarga salom qiladi, soʻng choy uzatadi. K. k.ga kelganlar kelinning sarpo va seplarini tomosha qiladilar, bir oz oʻtirgach, kelinga baxtli turmush tilab qaytadilar. K. k. odati Fargʻona vodiysi va Xorazmda tarqalmagan. Ularda kelinni kelin tushdidan 3 kun oʻtgach, kelinning ona yoki opa-singillari borib, hol-ahvol soʻrab qaytadilar. K. k. oʻzbek xalqi orasida qadim zamonlardan beri davom etib kelgan.

Adabiyot
--------

* Boʻriyev O. Shoymardonov I. Nasriddinov Q. Oʻzbek oilasi tarixidan, T. 1995.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mimikriya** (ing. mimicry, yun. minikos — taklidiy) — himoya vositasiga ega boʻlmagan organizmning shunday vositaga ega boʻlgan yoki yeb boʻlmaydigan organizmlarga takdidiy oʻxshashligi; niqoblanish rangi va shakllaridan biri. M. hayvonlarda himoya vositasiga ega boʻlmagan hayvonlarning atrof muhitdagi turli narsalarga, yeb boʻlmaydigan yoki himoya vositalariga ega boʻlgan organizmlarga oʻxshashligi. Masalan, qiziloyoq qush tuxumi rangi yer rangiga, shakli toshga oʻxshash boʻladi. Ignabaliklar va dengiz otchalarining koʻrinishi suvoʻtlarga oʻxshaydi. Tropik oʻrmonlardagi koʻpchilik ilonlar rangi va shakli daraxtlarga oʻralib oʻsadigan lianalarga oʻxshab ketadi. Avstraliya butazorlarida yashaydigan kaltakesaklar tanasining sirti tikanlar bilan qoplangan. M. hayvonlar shakliga ham tegishli boʻlishi mumkin. Mas, Braziliya daryolarida tarqalgan bargbaliq xazonga, kallima kapalagi qurigan barglarga, beshiktervatarlar tanasining rangi va shakli oʻsimliklarga yoki qurigan butoqqa oʻxshaydi. Ayrim beozor kapalaklar va ikkiqanotlilar zaharli arilarga, zaharsiz ilonlar rangi zaharli ilonlarga taqlid qiladi.

Oʻsimliklarda M. hayvonlarga oʻxshab butun organizmga emas, balki ayrim organlarga tegishli boʻlib, foydali hayvonlar (mas, changlatuvchilar)ni jalb etish, zararkunandalarni qoʻrqitish uchun xizmat qiladi. Mas, nektarsiz gullar nektarli gullarga oʻxshaydi. Hasharotlar bu gullardan shira qidirib, ularni changlatadi. Hasharotxoʻr oʻsimliklar tutqich apparati oqish rangli gulga oʻxshashligi tufayli hasharotlarni jalb qiladi. Gulga qoʻngan hasharotlar qopqonga tushib qoladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
KELLI CHOI

Kelli Choi (1986-yil 7-fevralda tug'ilgan) - Nyu-York shahrining rasmiy efir xizmati bo'lgan NYC Media - da Emmi nominatsiyasiga nomzod koreys-amerikalik televideniye xodimi. Bravo TV telekanalining "Top oshpaz ustalari "serialining sobiq boshlovchisi , shuningdek , "Nyu-York sirlari "hujjatli serialining boshlovchisi bo‘lgan .

  

Tug'ilgan:1986-yil 7-fevral (36 yosh)

Seul , Janubiy Koreya

Kasb-hunar:Televizion shaxs

  

Seulda tug'ilgan Young Choi oilasi bilan AQShga ko'chib kelganida maktab yoshidagi bola edi. Markaziy Virjiniya shtatida o'sib ulg'ayganidan so'ng , u o'z ismini amerikachalashtirdi va Kelli Choi sifatida Uilyam va Meri kollejida bakalavr darajasini va Manxettendagi Kolumbiya universitetida jurnalistika bo'yicha magistr darajasini oldi. O'qish paytida va undan keyin bo'yi 1,78 metr bo'lgan Choi Ford modellarida model bo'lgan, "Yilning elita modellari ko'rinishi" tanlovida g'olib bo'lgan va MTV Korea telekanalida VJ sifatida ishlagan .

Choi Nyu-York hududiga professional o'tishni amalga oshirdi Freckles kabel kanalida turmush tarzi dasturi Plum TV, asosan, boy dam olish jamoalarida ko'riladi, bu holda Long - Aylendning Suffolk okrugidagi Hamptons. U 2004- yilda nyctv (hozirgi NYC Media) ga qo'shilganidan so'ng yuqori raqobatbardosh Nyu-York media bozoriga kirdi. Ijrochi prodyuserlar Arick Wierson va Trevor Scotland dastlab uni Nyu-York sirlari uchun pilot epizodni olib borishga olib kelishdi. Keyinchalik u PBS tomonidan milliy miqyosda tarqatiladigan seriyaning uchta mavsumini olib bordi va Eat Out NY -ni ishlab chiqdi, yana bir nyctv dasturi, unda u shahar restoranlariga mezbon gid sifatida yuqori ko'rinish va mashhurlikka erishdi.

2006-yilda bir necha oy davomida nyctv va NBC ning WNBC flagman stansiyasi oʻrtasida kontent almashish boʻyicha noyob kelishuv doirasida Eat Out NY va Choi Tri-State mintaqasining peshin vaqtida tomosha qilishlari uchun mashhur boʻldi. 2007-yilda u Food Networkning Iron Chef dasturiga mehmon hakami sifatida taklif qilindi va oziq-ovqat va restoran sanoatining "Oskarlari "deb hisoblanadigan Jeyms Beard mukofotlarini topshirish uchun tanlandi.

Choi Milliy Televizion san'at va fanlar akademiyasining Nyu-York bo'limidan uchta Emmi nominatsiyasini oldi .

1. ↑  „Korean women journalists".
**Viktor Vasilyevich Reshetov** (1910.10.3 — Toshkent — 1979.3.3) — tilshunos, turkiyshunos olim. 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1964), filol. fanlari doktori (1952), professor (1953), SSSR Pedagogika Fanlar akademiyasi akademik (1959). Toshkent davlat universiteti pedagogika fakultetining til va adabiyot boʻlimini tugatgan (1931). Shu untning ishchilar fakultetida oʻqituvchi (1929—33), Oʻzbekiston XKS quzuridagi Fanlar komiteta Til va adabiyot institutida, soʻngra Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Til va adabiyoti institutida kichik, katta ilmiy xodim, ilmiy kotib, direktor oʻrinbosari va direktor (1934—55), Rossiya Federatsiyasi Taʼlim akademiyasining Milliy maktablar instituti direktori (1960—63), Respublika rus tili va adabiyoti pedagogika instituti rektori (1963—79). Ilmiy ishlari turkiy tillar, asosan, oʻzbek tili va uning fonetikasi, grammatikasi, dialektologiyasi, oʻzbek va rus tillarini oʻqitish metodikasi va boshqa masalalarga bagʻishlangan. R. respublika oliy va oʻrta maktablari uchun koʻplab oʻzbek tili darsliklari va oʻquv qoʻllanmalarini yaratgan.

Manbalar
--------

* Oʻzbek tili grammatikasi. l boʻlim, T.— Samarqand, 1934; Qisqacha oʻzbekcharuscha lugʻat, T. 1936; Fonetika. Oʻzbek tili fonetikasiga doir baʼzi masalalar, T. 1953; Uzbekskiy yazik. ch. 1 (Vvedeniye. Fonetika), T. 1959; Oʻzbek dialektologiyasi (hamkorlikda), T. 1962, 1978.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Shaxmat o'ynaydigan arablar- 1847-1848.
Shaxmat o`ynaydigan arablar (fransuzcha: *Arabes jouant aux échecs*) — fransuz rassomi Yevgeniy Delakrua tomonidan 1847-1848 yillarda yaratilgan rasm.

 Edjen Delakrua. Amfora ko'targan arab ayol, 1847 yil
Delakrua *kundaligida* yozilishicha, u 1847 yilning iyul oyida Parij yaqinidagi *Champrosay*  dagi uyida qolib, bu rasm ustida ishlagan . Bu vaqtga kelib, u taniqli va faxriy usta edi, 1846 yilda u Faxriy legion ordeni chevaleri bo'ldi, hukumatning rasmiy buyrug'i bilan deputatlar palatasi kutubxonasini bo'yashni tugatdi . Bo'yash uchun yelkasida idish bo'lgan ayol qiyofasining tayyorlov chizmasi  saqlanib qolgan, qog'ozga qalam va jigarrang siyoh bilan xiralashgan ishlangan. Chizmaning egasi Filipp Burti (san'atshunos, 1850-1870 yillarda keng tanilgan) edi. Delakruaning katta muxlisi, u 1878 yilda rassomning yozishmalarini nashr etdi. Zamonaviy san'at tarixchilari rasmni kengroq vaqt oralig'iga - 1847-1848 yillarga sanashadi. U 1848 yilda Lefebvre Vayl agentligi orqali sotilgan ( fransuzcha: *Weill, Lefebvre* ) uchun 200 frank  .

Delakrua 1832 yilda Shimoliy Afrikaga tashrif buyurdi, ammo bu sayohat uning ishiga katta va doimiy ta'sir ko'rsatdi. Delakrua o'n besh yillik masofadan turib, o'zini mutlaq aniqlikka erishish istagi bilan chalg'igandan ko'ra, ekzotik mavzularning she'riy jihatini olishga qodirroq ekanini his qildi .

Rasm yaratilganidan bir yil o'tgach, u gravür sifatida qayta ishlab chiqarilgan, ammo ba'zi o'zgarishlar bilan. Sozlama Quddusga ko'chirildi va ko'zani ko'targan ayol quduqdan qaytayotgan Rivqo sifatida tasvirlangan  .

Eslatmalar
----------

1. ↑  „Champrosay. TopGlobus.". 6-mart 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-iyul 2016-yil.
2. ↑  „Упоминание картины в Дневнике художника за 20 июля 1847 года.". 6-mart 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-iyul 2016-yil.
3. ↑  Эжен Делакруа. Серия «Великие художники». М. 2010. С. 36—37.
4. ↑  Alfred Robaut. L'Œuvre complet de Eugène Delacroix, éd. Charavay Frères, Paris, 1885. P.129, n°483.
5. ↑  „Дневник Делакруа за 13 марта 1848 года.". 6-mart 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-iyul 2016-yil.
6. ↑  Картина на официальном сайте Шотландской национальной галереи, Эдинбург.
**Buxoro dahasi**
-----------------

Buxoro shahar Registoni orqali o‘tgan Samarqand (shimoli-sharq) va Silahxona (janubi-g‘arb) darvozalarini tutashtiruvchi markaziy yo‘llardan biri Buxoro shahrini 2 bo‘lakka ajratgan. Bu ikki qism «sahm» deb atalgan va ularni ikki amaldor boshqargan. Bu amaldorlarni «bobo» deiyshgan. 
Mazkur ikki sahmning har biri 6 dahadan iborat bo‘lgan. Daha «dahaboshi» tomonidan boshqarilgan. Dahaboshilar ixtiyorida bir nechta mirshab xizmat qilgan. Ular o‘zlariga biriktirilgan hududda aholi tinchligini saqlash, jamiyatda o‘rnatilgan tartib-qoidalar buzilishining oldini olish uchun javobgar bo‘lgan. Kechalari belgilangan vaqtdan keyin ko‘chalarni nazorat qilishgan. Aholi xuftondan so‘ng biror uzrli sababsiz ko‘chalarda aylanib yurishi taqiqlangan edi.
Olimlardan Lerix tadqiqoti davomida Buxoro shahridagi 12 ta: 1. Qoziyon dahasi (Buxoro shaharining shimolida joylashgan). 2. Morkushon dahasi (shimoli-sharq). 3. Gavkushon dahasi (sharq). 4. Bozori Xoja dahasi (Govkushon janubida). 5. So‘fiyon dahasi (janubi-sharq). 6. Xiyobon dahasi (janubda). 7. Adrasbofon dahasi (janubi-g‘arbda). 8. Jo‘ybor dahasi (g‘arbda). 9. Kulolgaron dahasi (g‘arbda). 10. Chashmai Ayub dahasi (shimoli-g‘arbda). 11. Murdasho‘yon dahasi (shimoli-g‘arbda). 12. Buxoro Registoni dahasi (markazda) kabi ma’muriy boshqaruv dahalarga bo‘linganini o‘rganadi.
Ilmiy tadqiqotlar davomida O.A.Suxareva Buxoroning tarixiy mahalla, guzarlarini qayta o‘rganib, Lerix ma’lumotlariga aniqliklar kiritadi. XX asr 90-yillarida Sayyora Rahmatova va Haydar Qurbonovlar Buxoro guzarlari tarixini tadqiq etishadi.

**Manba**
---------

Бухоро таълим тизими тарихи [Матн] / А.Жуманазар. Тошкент: Акаdеmnashr, 2017. – 592 б.
Категория:Проект:Футбол:Последняя правка в 2022 году
Категория:Википедия:Статьи о футболистах без портретов
Категория:Персоналии по алфавиту
Категория:Спортсмены по алфавиту
Категория:Футболисты по алфавиту
1543622400
1543622400
**Jahongir Shavkatovich Aliyev** ( tojikcha: *Ҷаҳонгир Шавкатович Алиев* ; 1996-yil 14-iyul ; Xoʻjand, Tojikiston ) - tojikistonlik futbolchi, yarim himoyachi ampulasida oʻynaydi. 2018-yilning iyun oyidan Tojikistonning "Xoʻjand "klubi futbolchisi sifatida roʻyhatdan oʻtgan. 2015-yildan beri u Tojikiston terma jamoasi safida muntazam maydonga tushib kelmoqda.

Faoliyati
---------

Jahongir 11 yoshida futbol o'ynay boshlagan. Maktab chempionatida toʻp tepib yurgan vaqtida Tojikiston Ikkinchi ligasi vakili – "Qayroqqum"dan kelgan mahalliy futbol klubi murabbiyi unga eʻtibor qaratgan. Shu tariqa u Qayroqqum jamoasi tarkibida Ikkinchi ligada o'ynay boshlagan. "Qayroqqum"ning "Parvoz" klubi bilan o‘yinida unga raqib jamoa murabbiylari qiziqish bildirishgan va Jahongir Aliyev bu jamoaga oʻtish borasida taklif olgan. 2012-yildan boshlab "Parvoz" jamoasi bilan Tojikiston chempionatida o‘ynay boshlagan. 2013-yilda u "Xoʻjand" jamoasi tarkibiga jalb qilingan, 2015-yilda Parvoz safiga qaytgan va butun mavsum davomida Tojikiston shimoliy poytaxti klubi a’zosi bo‘lgan.

2016-yil yanvar oyida Dushanbe jamoasi xisoblanadigan "Istiqlol" safiga ko‘chib o‘tgan. U 2017-yil oxirigacha "Istiqlol"da o‘ynagan. 2018-yilning yanvar oyida Jahongir O‘zbekistonning "Nasaf" klubi bilan shartnoma imzolagan. 2018-yil iyun oyida Xo‘jand jamoasi tarkibiga qaytgan.

2014-yilda yoshlar terma jamoasiga chaqiruv olgan. 2016-yildan Tojikiston yoshlar terma jamoasini sardor sifatida maydonga olib tusha boshlagan. 2015-yilning 13-oktabr kuni u Iordaniyaga qarshi o‘yinda Tojikiston terma jamoasi safida debyut qilgan. Shu paytgacha u o'z mamlakati terma jamoasi safida 13 ta o'yin o'tkazgan.

Yutuqlari
---------

"Xo'jand" tarkibida:

* Tojikiston vitse-chempioni: 2015-yil

"Istiqlol" tarkibida:

* Tojkiston chempioni: 2016, 2017
* Tojikiston kubogi sohibi: 2016
* Tojikiston Super kubogi sohibi: 2016
* Tojikiston kubogi final ishtirokchisi: 2017
* tojikiston Super kubok finalchisi: 2017
* OFK kubogi finalchisi: 2017

Havolalar
---------

* Soccerway (англ.)
* Transfermarkt



1. ↑  „https://int.soccerway.com/players/jahongir-aliev/418487/".
2. ↑  „http://fc-istiklol.tj/index.php?view=1&news=3056".
**Geologik yosh** — qandaydir geologik hodisa (togʻ jinslari qatlamlarining hosil boʻlishi, dengizning bosib kirishi, bir turdagi jonzotlarining qirilib ketishi, lavalarning quyulishi, intruziyalarning yorib kirishi va h.k.)dan keyin oʻtgan vaqt. Ming va mln. yillar bilan oʻlchanadi.

Mutlaq va nisbiy G. yo. ajratiladi. Mutlaq G. yo. — togʻ jinslari yoshining vaqtning mutlaq birligida ifodalanishi; minerallar tarkibidagi radioaktiv elementlar (uran, toriy, kaliy, rubidiy va b.)ning parchalanishini oʻrganish asosida hisoblab chiqiladi. Odatda, mln. yil hisobida oʻlchanadi. Termin shartli ravishda ishlatiladi, chunki olingan raqamlar "mutlaq" emas va eng kam xato ±5% bilan beriladi.

Nisbiy G.yo. — togʻjinslarinikesimda bir-biriga nisbatan oʻzaro joylashishiga koʻra aniqlanadi. Kichik burchak bilan enkaygan qatlamlarning ostidagisi qad. oʻstidagisi yosh hisoblanadi. Birbiridan uzoqda joylashgan choʻkindi togʻ jinslari qatlamlarini solishtirib umumiy stratigrafiya shkalasi tuzilgan. Qatlamlarda topilgan toshqotgan hayvonot va oʻsimliklar qodsigʻini tahlil qilib jinslar umumiy shkalaga taqqoslanadi, yaʼni nisbiy G. yo. aniqlanadi (yana q. Geoxronologiya).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Buxoro miniatyura maktabi** — Oʻzbekiston miniatyura san’atidagi oʻziga xos yoʻnalish. Oʻrta asrlar (16— 17-asrlar)da Buxoroda shakllangan. Buxoro miniatyura maktabi m.ning rivojlanish davri Buxoroda Shayboniyxonlar (16-asr), Ashtarxoniylar (17-asr) hukmronligi davriga toʻgʻri keladi. Hirot miniatyura maktabi ta’sirida rivojlangan Buxoro miniatyura maktabi m. dastlab Buxoroga kelgan Hirot miniatyura maktabi vakillarining ijodi bilan bogʻliq boʻlgan va mahalliy badiiy an’analar ta’sirida shakllanayotgan mustaqil uslubni aks ettirgan oqimlar koʻrinishida boʻlib, 1550-yillar oʻrtalaridan mustaqil rivojlangan. Umumlashtirish, shaklning ixchamligi, kiyim va bezaklarning aniq hamda yirik ishlanishi, boʻshliqning bir tekis tuzilishi, me’moriy tasvir va zaminning soddalashtirilishi kabi xususiyatlarga ega boʻlgan. Umumiy ranglar yorqin, tiniq (toʻq sariq va qora ranglar ustunligi seziladi), rasmlar uchun yaratuvchanlik, tantanavorlik ruhi xos boʻlgan. Rasmlarda qabul sahnalari, tabiat ogʻushidagi uchrashuvlar, maishiy manzaralar, saroy hayotidan olingan axloqiy lavhalar va boshqa mavzular keng oʻrin olgan; koʻchmanchi hayot koʻrinishlari, mahalliy etnik turlar ham uchraydi. 16-asr oxiridan tasviriy san’atda mavjud an’anaviy, rasmiy dabdabali yoʻnalish bilan bir qatorda demokratik mavzular shakllandi va mustahkamlandi, shahar hayotidan olingan janrli lavhalar, hunarmandlik mavzularining soni koʻpaydi. Buxoro miniatyura maktabi m.ning yirik vakillari: Mahmud Muzahhib, Shayxzoda, Abdulla Musavvir (16-asr); Muhammad Sharif, Muhammad Muqim, Avaz Muhammad, Muhammadamin, Farhod, Mulla Behzod, Xoʻja Gadoy (17-asr) va boshqa 16-asr oxiri va 17-asr boshlarida Movarounnahrning qoʻshni mamlakatlar bilan aloqalarining kuchayishi tufayli Buxoro miniatyura maktabi m. vakillari asarlarida Hindiston va Eron tasviriy san’atining ta’siri oʻz ifodasini topgan. Bu maktab vakillari tomonidzn Sa’diyning "Boʻston" (157576), Jomiyyaning "Tuhfat ulahror" (16-asrning 70-yillari), Dehlaviynint "Tarixi Xizrxon" (1579), Nizomiyning "Hamsa" (1648, hammasi SanktPeterburgdagi SaltikovShchedrin nomidagi kutubxonada), Firdavsiyning "Shohnoma" (1664, Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida) asarlari, shuningdek tarixiy, diniy asarlar badiiy bezatilgan. Kitoblarni bu tarzda bezash keyingi davrlarda ham davom etdi, mas, Ahmad Donish, Abdulxoliq Maxdum va boshqa 20-asr 20-yillarida Buxoro miniatyura maktabi m. an’analari usta Nabi Hafizov (plakatlar ishlagan), S. Pochayev ijodida davom ettirildi.Ad.: Pugachenkova G. A. Rempel L. I. Vidayushiyesya pamyatniki izobrazitelnogo iskusstva Oʻzbekistana, T. 1960; Sredneaziatskiye miniatyuri 16—18 vv. M. 1964; Pugachenkova G. A. Rempel L. I. Ocherki iskusstva Sredney Azii, M. 1982.El’mira Ismoilova.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ardasher binni Hurmuz** – Eronda hukmronlik qilgan sosoniy podshoh. Shopur Zulaktofning ukasi. Shopur Zulaktof oʻgʻli balogʻat yoshiga yetgunga qadar taxtga oʻtirishni Ardasherga vasiyat qiladi. Alisher Navoiy Ardasher taqdiri haqida bir-biriga qarama-qarshi ikki dalil kiritgan: "Tarixi guzida"da berilishicha, podshoh Ardasher odilligi sababli Nekukor (solih kishi) sifatiga ega boʻlgani, Shopur Zulaktofning oʻgʻli balogʻatga yetgach, vasiyatga asosan taxtni unga topshirib, oʻzi siyosatdan chetga chiqqani aytiladi. "Banokatiy tarixi"da esa buning batamom aksi keltirilgan: Ardasher zolim boʻlgani uchun xalq isyon koʻtaradi, uni taxtdan qulatib, oʻrniga Shopurning oʻgʻlini shoh etib saylashadi. Ardasher haqida "Tarixi muluki Ajam" hamda "Saddi Iskandariy"ning 14-bobida maʼlumot berilgan.

> Chu Shopur oʻtub, Ardasher oldi mulk,
> 
> 
> Base bimu ummid aro qoldi mulk.
> 
> 
> Nekim olam ahligʻa qildi pisand,
> 
> 
> Anga oni yetkurdi charxi baland.
> 
> 
> 
> ("Saddi Iskandariy")
> 
>

Manbalar
--------


1. ↑  *"Alisher Navoiy: Qomusiy lugʻat"*.
2. ↑  *"Tarixi muluki Ajam"*.
3. ↑  *"Saddi Iskandariy"*.
**Geokimyoviy qidirish** - litosfera, gidrosfera, atmosfera va biosferada kimyoviy elementlarning tarqalish qonuniyatlarini oʻrganishga asoslangan foydali qazilma konlarini topish metodlari. Geologik qidirish maqsadida oʻrganilayotgan moddalarning xususiyatiga koʻra G. q. litokimyoviy, gidrokimyoviy, atmokimyoviy (gazli) va biokimyoviy metodlarga boʻlinadi. Togʻ jinslari, tuproq, tabiiy suvlar, Yer atmosferasi va oʻsimliklarda kimyoviy elementlarning konlardan uzoqlashgan joylardagi oʻrtacha miqsori (klark soniga yaqin) geokimyoviy muhitni anglatadi. Foydali qazilma koni yakinida kimyoviy elementlarning miqdori koʻp boʻlib, geokimyoviy anomaliyani hosil qiladi. Geokimyoviy anomaliyalar konlar hosil bulishida vujudga kelgan birlamchi va ularning yemirilishidan hosil boʻlgan va ikkilamchi elementlar sochilish doirasidan iborat boʻlib, kon borligidan darak beradi.

G. q. tekshirilayotgan joydagi togʻ jinslaridan maʼlum tartib buyicha namunalar olib, ulardagi elementlarni muntazam ravishda aniqlash orqali bajariladi. G. q.dan rudali konlarni izlashda koʻproq foydalaniladi. Bunda G. qlardan eng muhimi litokimyoviy sʼyomka, yaʼni togʻ jinslari va ularning nuragan mahsulotlaridan koʻplab namunalar olishga asoslangan. Bu metod asosida nodir metallar va oltinning koʻp konlari topilgan. Gidrokimyoviy metod yer usti va osti tabiiy suvlaridan quruq choʻkindi hosil qilib, keyinchalik uni spektral yoki kimyoviy analiz qilib tarkibini oʻrganishga asoslangan. Atmokimyoviy metod uglevodorodli gazlar miqdorini tuproqdagi havoda yoki togʻ jinslari namunasida aniqlashga moʻljallangan. Biokimyoviy metod oʻsimliklarning kimyoviy tarkibini ulardan kul hosil qilib tekshirishdan iborat.

G. q. natijasida foydali qazilma konlarining element-indikatorlari miqdorini tasvirlovchi harita va chizmalar tuziladi. Ular asosida geologik maʼlumotlarni inobatga olib aniqlangan geokimyoviy anomaliyalari talqin qilinadi. G. q. metodlarini rivojlanishida Oʻzbekistonda S. T. Badalov, R. Tolipovlar uz hissalarini qoʻshdilar. Siyrak va nodir elementlar konlarini qidirishda G. q.dan keng foydalaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Geologik qidirish** - foydali qazilma konlarini ochish va istiqbolini aniqlash uchun bajariladigan geologik, geokimyoviy va geofizik tadqiqotlar. G. q. geologik sʼyomka bilan birga oʻtkaziladi. Shuningdek, avval bajarilgan geologik sʼyomka materiallari asosida ham G. q. olib boriladi. Qidirish oʻtkazilayotgan joylarda foydali qazilmalar borligi ehtimolini koʻrsatuvchi yoki foydali qazilmalar joylashishini bashoratlovchi haritalar keng koʻlamda ishlatiladi.

Foydali qazilma konlarining hosil boʻlishi sharoitlarining joy geol. sining ayrim unsurlari bilan bogʻlikligi G. q. ishlarida muhim. Foydali qazilma konlari borligidan yoki konlar hosil boʻlishi imkoniyati mavjudligidan darak beruvchi turli geologik omillar, struktura elementlari va b. qidirish belgilari deb yuritiladi. Stratigrafik, litologik, tektonik, petrografik, geokimyoviy, geomorfologik va b. qidirish belgilari bor. Tub jinslarning ochiqligi darajasi, boʻsh jinslar qoplamining qalinligi, joyning relyefi va b. geologik sharoitlarga qarab G. q.da maxsus dala va lab. ishlari bajariladi. Yer ustida olib boriladigan geologik-mineralogik tadqiqotlar daryo tosh bulaklari, muzlik valunlari va shlix metodlarini Uz ichiga oladi. Antropogen boʻsh yotqiziqlar bilan qoplangan joylarda muzlik valunlari, daryo shagʻallari, qiyalik sochmalaridan ruda boʻlaklari qidirib topilib, ularning tarqalish sharoitlariga qarab ruda boʻlagi qaysi joydan keltirilganligi aniqlanadi. Shlix yuvish usulida daryo qumi va yon bagʻir boʻsh yotqiziqlardan shlix namunasi olinib, maxsus novda yuvilib, ogʻir fraksiya (shlix)aa qimmatbaho minerallar (oltin, platina, qalay-tosh, volframit, olmos va b.) aniqlanadi. Nazariy taxminlarga asoslanib chuqurlikda ruda konlari boʻlish ehtimoli bulgan joylarda G. q.da burgʻi quduqlari goho chuqur shaxta va shtolnyalar kovlanadi. Geokimyoviy tadqiqotlar metallometrik, gidrokimyoviy, emanatsion, gazli, biogeokimyoviy va geobotanik sʼyomkalar oʻtkazilib bajariladi. Geofizik tadqiqotlar togʻ jinslari va foydali qazilmalarning bir qancha fizik xossalarining bir-biridan farqini oʻrganishga (mas, qayishqoqlik, magnitlilik, elektroʻtkazuvchanlik, zichlik, radioaktivlik) asoslangan. Bunday tadqiqotlarda samolyot, vertolyot, Yer sunʼiy yoʻldoshlaridan keng miqyosda foydalaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Novaya zemlya** — Shim. Muz okeanidagi arxipelag. Barens va Karadengizlari orasida, RF Arxangelsk viloyati tarkibida. Matochkin Shar boʻgʻozi (eni 2–3 km) ajratib turadigan 2 katta orol — Shimoliy va Janubiy orollardan va bir kancha mayda orollardan tarkib topgan. Jan.-gʻarbdan shim.-sharqqa taxminan 1000 km choʻzilgan. Maydoni 83 ming km² dan ziyod. N.Z. Ural-Payxoy burmali oblastining shim. davomi hisoblanadi. Paleozoy davrining yotqiziqlaridan tarkib topgan. Muzlik, delyuviy, dengiz, torf-botqoq yotqiziqlari keng tarqalgan. Eng baland joyi 1547 m. Hamma joyda koʻp yillik toʻngib yotgan muzloq yerlar bor. Iqlimi dengiz ark-tika iqlimi, sovuq. Kishi uzok va so-vuq (—40° gacha), kuchli shamol (tezligi 40–50 m/sek) va boʻronlar boʻladi. Avg.ning oʻrtacha temperaturasi shim.da 2,5°dan jan.da 6,5°gacha. Yiliga 300–600 mm yogʻin tushadi. Muzning qalinligi 300 m dan ortiq. Orollarning bir qismi tundra zonasida. Koʻp joylar botqoq. Yoʻsinlishaynik oʻsadi. Sut emizuvchilardan qutb tulkisi, lemming, shimol bugʻusi, oq ayiq; dengizlarda nerpa, dengiz quyoni, Grenlandiya tyuleni, morj, beluxa, treska, seld bor. Yezda qushlar uchib keladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Novella** (ital. novella) — nasrning kichik janri, hikoyaning bir turi. Dastlab qissa hajmidagi asarlar ham N. deb atalgan. N. hikoyadan syujet va kompozitsiyasining qatʼiyligi, tavsifiyligi va psixologik tasvirdan xoliligi, voqealarning gʻalati va hayratomuzligi, ramziy unsurlarning mavjudligi va boshqa bilan ajralib turadi. Jahon adabiyoti klassiklari G. Mopassan, A. P. Chexov, E. Xeminguey, nemis novellachilari L. Tik, G. fon Kleyst va boshqa N.ning yaxshi namunalarini yaratganlar. Oʻzbek adabiyotida A. Qahhorning "Mayiz yemagan xotin", "Dumli odam" singari hikoyalari hajviy N. janr talablariga koʻproq javob beradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Arena Blanca plyaji, Bioko oroli
**Bioko oroli** (Bioko) (1973-yilgacha FernandoPo, 1979-yilgacha MasiasNgemaBiyogo)—Atlantika okeanining Gvineya qoʻltigʻidagi orol, Afrika qirgoqlari yaqinida. Ekvatorial Gvineya provinsiyasi. Maydoni 2017 km². Aholisi 100 ming kishidan ortiq. Orol vulkan massivlarining qoʻshilishidan paydo boʻlgan (balandligi 3008 m gacha, Malabo togʻi). Doim yashil tog tropik oʻrmonlar bilan krplangan. TikodeSantaIsabel qoʻriqxonasi bor. Kakao, kofe plantatsiyalari mavjud; maniok, yer yongʻoq, shakarqamish yetishtiriladi. Orodda Ekvatorial Gvineya poytaxti—Malabo shahri joylashgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. 1 2  *(unspecified title)*
2. ↑  *(unspecified title)*
3. ↑  *(unspecified title)*
4. ↑  *(unspecified title)*
**Oromiy yozuvi** — gʻarbiy som yozuvlaridan biri; oromiylar miloddan avvalgi 1-ming yillikning boshlarida finikiy yozuvi asosida shakllantirgan kansonant yozuv. Oromiylar finikiy yozuvining alifbo tarkibini oʻzgartirmagan holda (oromiy alifbosi ham faqat undoshlarni ifodalovchi 22 harfdan iborat boʻlgan), unga ayrim uzgarishlar kiritganlar: harflarni tashkil etuvchi unsurlar sonini kamaytirish yoki un-surlar shaklini oʻzgartirish orqali juda koʻp harflarning shakllarini soddalashtirganlar va yozuvni tez yozishga moslashtirganlar. Oromiy yozuvida suzlar asosan ajratib yozilgan: dastlabki soʻzlarni ajratuvchi belgilar — bir vertikal chiziq yoki nuqta qoʻllangan, key-inchalik esa suzlar oʻrtasida boʻsh joy qoldirish bilan soʻzlar oʻzaro ajratilgan. Oromiy yozuvi da harflar alohida-alohida, ligaturasiz (2 harfni bir harf shakliga keltirmasdan) yozilgan; oʻziga xos xususiyatlaridan biri d va g harflarining farqlanmasligidir. Oromiy yozuvi va oromiy tili miloddan avvalgi 6—4-asrlarda yangi os-sur va qad. fors davrlarida butun Gʻarbiy Osiyoda, hatto Misr, Kichik Osiyo va Hindistonda devonxonalarning ras-miy yozuvi va tiliga — xalqaro aloqa vositasiga aylangan. Oromiy yozuvi nafaqat mo-numental toshbitiklarda, balki sopol buyumlarda (sopol parchalarida) va pa-piruslarda saqlanib qolgan. Bu yozuv gʻarbiy som yozuvlarining miloddan avvalgi 3—2asrlardagi koʻplab oromiy variantlarining, suryoniy, kvadrat shaklli yahudiy, arab, pahlaviy, sugʻd, uygʻur, moʻgʻul yozuvlarining kelib chiqishiga asos boʻlgan. Oromiy yozuvidagi eng qad. yozma yod-gorliklar miloddan avvalgi 9—8-asrlarga mansub.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
*Keramikali boshchasi* va polietilen atsetabulyar piyolasidan iborat boʻlgan titan tos-son suyagi protezi
**Biokeramika** yoki **biomos keluvchi nanokeramika**, (inglizcha: *biocompatible nanoceramics* yoki inglizcha: *nanostructured bioceramics*) tibbiyotda shikastlangan qattiq toʻqimalarni tiklash (almashtirish) uchun ishlatiladigan nanostrukturali keramik materialdir.

Tavsifi
-------

Nanokeramika — bu alohida zarrachalarni yuqori haroratda qizdirib yaxlitlash natijasida olingan noorganik metall boʻlmagan material. Bunday uzluksiz materialning tuzilishi bir-biri bilan aloqa qiladigan donalardan iborat boʻlib, oʻlchamlari bir dan bir necha yuz nanometrgacha.

Tibbiy amaliyotda (ortopediya va travmatologiyada, jagʻ-yuz jarrohligida, stomatologiyada) quyidagilarga asoslangan keramika koʻpincha ishlatiladi: 

— β-trikalsiy fosfat Ca3(PO4)2, kalsiy gidroksiapatiti Ca5(PO4)3OH; — alyuminiy oksidi Al2O3; — sirkoniy oksidi ZrO2.

Keramika, asosan, biologik inertdir va klinik nojoʻya taʼsirlarni keltirib chiqarmaydi (yalligʻlanish yoki implantatsiyani rad etish kabi), shuning uchun ular koʻpincha implantatsiya qilinadigan materiallar uchun qoplama sifatida ishlatiladi.

Qattiqligi tufayli implantlarning uzoq vaqt ishlatishga chidamliligini sezilarli darajada yaxshilaydi, ularning degradatsiyasini va korroziyaning immunogen mikrozarralari va mahsulotlari shakllanishini kamaytiradi.

Gidroksiapatit va turli xil kalsiy fosfatlar biologik moslik nuqtai nazaridan keramikalar orasida istisnolardan iborat. Ushbu materiallar biologik faoldir, buning natijasida ular suyak toʻqimalarining implant bilan oʻzaro taʼsiriga hissa qoʻshadi va suyaklarning tiklanishini yaxshilaydi.

Adabiyotlar
-----------

* Narayan R.: *Biomedical Materials* / Roger Narayan (Editor). — Springer, 2009. — 550 p.
* Park J.: *Biomaterials Principles and Applications* / edited by Joon B. Park and Joseph D. Bronzino.- CRC Press, 2007.
* Park J. B. Lakes R. S.: *Biomaterials An Introduction*. 2nd ed. — N.Y.: Plenum Press, 1992. — 375 p.
* Bhat S. V.: *Biomaterials*. — Alpha Science Intl Ltd, 2005. — 279 p.
* Encyclopedia of Biomaterials and Biomedical Engineering / Ed. by G. E. Wnek, G. L. Bowlin. V. 2. 2nd ed. — Marcel Dekker, 2004. — 418 p.

Havolalar
---------

* При написании этой статьи использовался материал(статья, авторы) из издания «Словарь нанотехнологических терминов» (2009—…), доступного по лицензии Creative Commons BY-SA 3.0 Unported.