recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Jovanna de Oliveyra** (1992-yil 28-avgustda tugʻilgan), odatda, **Jovanna Oliveyra** va baʼzan oddiygina **Jovanna** nomi bilan tanilgan, braziliyalik futbolchi boʻlib, "Santos" va Braziliya ayollar terma jamoasida toʻliq himoyachi yoki yarim himoyachi sifatida oʻynaydi.

Xalqaro martabasi
-----------------

Jovanna 2012-yilgi FIFA U-20 ayollar o'rtasidagi Jahon chempionatida Braziliyani himoya qilgan. U 2019-yilda kattalar safida debyut qilgan.

Braziliya ayollar futbolining holati
------------------------------------

Hammaga ma'lumki, Braziliyada ayollar futboli yaqinda ommalashib ketdi. 20-asr davomida ayollar futbol kabi "erkaklarcha" o'ynashdan voz kechishdi va ko'proq gimnastika kabi estetik sport turlariga e'tibor qaratish kerakligini aytishdi. O'sha paytda Braziliyadagi sog'liqni saqlash bo'yicha mutaxassislar hatto ushbu sport turlari bilan shug'ullanadigan ayollar gomoseksual bo'lish xavfi borligini da'vo qilishgan. Yoshligida o'g'il bolalar kuchli bo'lishga, qizlarga qanday qilib yaxshi onalar bo'lishni o'rgatishgan. Ayollar ko'pincha futbol o'ynashgani uchun bezorilardilar va erkaklar o'ynashiga ko'proq vaqt ajratish uchun dalalarni tark etishga majbur bo'ldilar. Ijtimoiy muammolarga qaramay, ayollar hali ham futbol o'ynashni davom ettirishdi, chunki rasmiylar ayol tanasining erkalashidan va bu ularning jamiyatiga qanchalik zararli bo'lishidan xavotirda edilar. Ushbu qo'rquv Prezident Getulio Vargasni sport ko'rsatmalarini yaratish uchun milliy sport kengashini tashkil etishga undadi. Kengash sog'liqni saqlash choralari tufayli ayollarga futbol kabi har qanday tajovuzkor sport turlari bilan shug'ullanishni taqiqlashga kirishdi. Ko'plab ayol futbolchilar ushbu taqiqqa qarshilik ko'rsatdilar; Primavera FK mablag 'va resurslari tugamaguncha o'ynashni davom ettirdi. Ushbu qonun qat'iyan bajarilmadi, chunki ba'zi ayollar o'ynashni davom ettirdilar. 1970-yillarda ayollar futboli butun dunyoga mashhur bo'lib kelmoqda; bu Braziliyada bir nechta feminist noroziliklarni ilhomlantirdi. 

Nihoyat, 1983-yilda Braziliyada ayollar futboliga qo'yilgan taqiq Yevropa futbol assotsiatsiyalari ittifoqi ta'sirida 1983-yilda bekor qilindi.

Yutuqlari
---------

**Centro Olimpiko klubida o`ynagandagi**

* Campeonato Brasileiro de Futebol Feminino : 2013-yil

**Ferencvaros klubida o`ynagandagi**

* Női NB I Uchinchi o'rin: 2014-yil

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „List of Players".  FIFAdata (14-sentyabr 2012-yil). Qaraldi: 17-dekabr 2019-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Layli va majnun (maʼnolari).

**"Layli va Majnun"** - Alisher Navoiy "Xamsa"sining uchinchi dostoni (1484). U 3622 baytdan iborat boʻlib, shu mavzudagi dostonlarga xos aruz vaznining "hazaji musaddasi axrabi mak,buzi mahzuf" baxrida yozilgan. Navoiy ushbu dostonni turkiy tilda yaratgan birinchi muallifdir. Alisher Navoiy Layli va Majnun sarguzashtlarining anʼanaviy syujet chizigʻini saqlab qolgan holda voqealarga yangicha ruh va mazmun baxsh etdi hamda dostonga yangi timsollar kiritdi. Alisher Navoiy Layli va Majnun afsonasidan libos sifatida foydalanib, doston mazmuniga oʻz falsafiy qarashlarini sing-dirib yuborishni maqsad qilganini taʼkidlaydi. Doston Sharq mumtoz adabiyotining anʼanalariga muvofiq ikkita: zohiriy (ochiq) va botiniy (yashirin) maʼnolarga ega. Zohiriy maʼno oddiy oʻquvchiga ham tushunarli boʻlib, unda ikki yosh muhabbati oʻz ifodasini topgan. Botiniy maʼno esa ramziy-majoziy tasvirlarga oʻralgan boʻlib, unda muallifning falsafiy qarashlari aks etgan. Navoiy dostonning ilk bobidayoq oʻquvchiga oʻz ramzlarining kalitini taqdim etadi. Yaʼni u Laylining manzar (ilohiy husn aks etgan) ligini, Majnun esa Iloh ishqida aqldan ajraganini taʼkidlaydi. Bundan Alisher Navoiy "L. va M."ining botiniy mazmunida majoziy ishq sinoatlari aks etganligi anglashiladi. Alisher Navoiy "L. va M."ni nafaqat mazmunan, balki badiiy jihatdan ham ushbu mavzudagi dostonlarning sarasiga aylantirdi. Navoiyning "L. va M."idan soʻng xalqimizda ushbu dostonning koʻplab folklor variantlari ham vujudga keldi. Xalqning dostonga boʻlgan qiziqishi natijasi oʻlaroq, 19-asrda Umar Boqiy tomonidan "L. va M."ning nasriy muxtasar bayoni yaratiddi. "L. va M." dostoni asosida sahna asarlari va videofilm ham bor.

Adabiyot
--------

* Ahmedov T. Alisher Navoiyning "Layli va Majnun" dostoni, T. 1970.

Manbalar
--------

1. ↑  Sanjar Nazarov. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Yugoslaviya qirollik toji
**Yugoslaviya toji ordeni** (serbcha: *Орден Југословенске Круне*) — Yugoslaviya Qirolligining davlat mukofoti. U 1930-yil 5-aprelda mamlakatning rasmiy nomi oʻzgarganligi munosabati bilan tashkil etilgan. Serblar, xorvatlar va slovenlar qirolligi 1929-yilda Yugoslaviya Qirolligi sifatida tanildi. Orden Yugoslaviya fuqarolariga milliy birlik va hamkorlikka erishish, davlat xizmatida toj davlat va millat oldidagi xizmatlari uchun, shuningdek, chet el fuqarolariga, asosan, diplomatik xizmatlari uchun berilgan. Orden 5 daraja ega.

Tarix
-----

1929-yil 6-yanvarda serblar, xorvatlar va slovenlar qiroli Aleksandr I Karageorgievich Serbiya Milliy Assambleyasini tarqatib yubordi va toʻliq hokimiyatni oʻz qoʻliga oldi va shu bilan davlat 1929-yil 3-oktabrda toʻntarishini amalga oshirdi. Yagona xalq — Yugoslavlarni yaratish kursi oʻtkazildi. Ushbu voqea sharafiga qirol 1930-yil 5-aprelda yangi tartib oʻrnatdi.

Mukofotlash qoidalari
---------------------

Mukofot Yugoslaviya Qirolligi fuqarolariga quyidagilar uchun beriladi:

> Milliy birlik yoki hamkorlikni saqlashga, davlat faoliyatida toj, davlat va millat oldidagi xizmatlariga sadoqat; shuningdek, chet el fuqarolariga, asosan, diplomatik xizmatlari uchun.
> .
> 
>

Tavsif
------

Yugoslaviya toji ordeni besh toifaga ega va toʻq koʻk lenta bilan bogʻlangan.

1. Yugoslaviya toji ordeni besh darajaga ega:

1. 1, 2, 3, 4 va 5 daraja.
2. Yugoslaviya toji ordenining eng yuqori darajasi birinchi darajadir.
2. Yugoslaviya qirollik tojining surati Yugoslaviya toji ordeni barcha darajalaridagi mukofotlarning bir qismidir. Ordenning orqa tomonida „3-X-1929" relyef sanasi va „A" qirollik monogrammasi joylashgan.

3. Ordenning 1 va 2 darajalarida orden nishoni va orden yulduzi mavjud. 3, 4 va 5 darajalari ordenning yagona nishonlari hisoblanadi. Medal yulduzi koʻkrakning chap tomoniga taqiladi.

4. Ordenning 1-darajasi oʻng yelkaga tasmada taqiladi.

5. Ordenning 2 va 3-darajalari boʻyinbogʻli lentaga taqiladi.

6. Ordenning 4 va 5 darajalari koʻkrakning chap tomonida uchburchak blok bilan kiyiladi.

7. 4-darajali medal oltin, 5-darajali medal kumush hisoblanadi.

8. Ordenning nishoni koʻk rangli muar lentasiga taqilgan.

Orden nishonlari
----------------

Ordenning nishonlari Fransiyaning Artis Bertrand firmasi va Shveytsariyaning Huguenin firmasi tomonidan tayyorlangan.

Mukofotlanganlarning baʼzilari
------------------------------

* Bojovich, Petar (1930)
* Popovich, Kocha (1931)
* Viktor Aleksandr(ingl.)[[|oʻzb.]]
* Fleps, Artur (1933)
* Brauchitsch, Valther von (1939, Ikkinchi jahon urushi boshlanishidan oldin)
* Luis Chukela(ingl.)[[|oʻzb.]]

Manbalar
--------

1. ↑  Kraљevska proklamatsiјa od 06. јanuara 1929.
2. ↑  Den provozglasheniya Korolevstva Yugoslaviya
3. ↑  Aleksandr

Havolalar
---------

* Jugoslovenske Krune ordeni (Wayback Machine saytida 2008-12-14 sanasida arxivlangan) Arxivnaya kopiya  (serb. )
* Yugoslovensk Krune ordeni(Inglizcha) )
* Yugoslaviya tojining ordeni(Inglizcha) )

Shuningdek
----------

* Serbiya mukofotlari
{Bilgiquti aholi punkti

| mavqe                     = Daha

| nomi                      = Lohutiy

| asl nomi                   =

| tasvir =

| qaram = Do`stiy tumani

| mamlakat = Tojikiston

| gerb =

| bayroq =

| gerb tarifi =

| bayroq tarifi =

| gerb eni =

| bayroq eni =

| CoordAddon =

| CoordScale =

| mamlakat xaritasi oʻlchami =

| mintaqa xaritasi oʻlchami =

| tuman xaritasi oʻlchami =

| mintaqa turi =

| mintaqa =

| jadvalda mintaqa =

| tuman turi =

| tuman =

| tuman 2 =

| tuman 3 =

| tuman 4 =

| tuman 5 =

| jadvalda tuman =

| jadvalda tuman 2 =

| jadvalda tuman 3 =

| jadvalda tuman 4 =

| jadvalda tuman 5 =

| jamoat turi =

| jamoat =

| jadvalda jamoat =

| ichki bolinishi =

| rahbar turi =

| rahbar =

| asos solingan =

| ilk eslatilishi =

| avvalgi nomlari =

| qachondan beri =

| maydon =

| balandlik turi =

| AP markazi balandligi =

| iqlim =

| rasmiy til = Tojik tili

| aholi = 1577 kishi

| sanalgan yil = 2017

| zichlik =

| aglomeratsiya =

| milliy tarkib = tojiklar

| konfessiyaviy tarkib = musulmonlar

| etnoxoronim =

| vaqt mintaqasi = +5

| DST =

| telefon kodi = +992 3248

| pochta indekslari = 735140

| avtomobil kodi = TJ03

| identifikator turi =

| raqamli identifikator =

| sayt =

| sayt tili =

}}

**Lohutiy** — Chuliqo`li QFY, Doʻstiy tumaniga qarashli qishloq. Lohutiydandan mahalla markazigacha bo‘lgan masofa 4 km, tuman markazigacha 4 km ni tashkil etadi. Aholisi 1577 kishi (2017), tojiklar.

Manbalar
--------

* Tojikiston maʼmuriy boʻlinishi — D : SIEMT, 2017. — 580 b. — ISBN 978-99947-33-68-2


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Flag of TajikistanDoʻstiy tumani aholi punktlari |
| --- |
|  |
| Markazi nohiya | 
**Jilikoʻl** | 
 |
|  |
| Tojikiston Respublikasi Mustaqilligining 20 yilligi shaharchasi | 
Zafarobod • Koʻhdoman • Qubodiyon • Mohinav • Olimobod • Shahrinav |
|  |
| Gardiy Gulmurodov aholi punktlari | 
Bahoriston • Beshai palangon • Guliston • Istiqloliyat • Qahramon • Labidaryo • Markaz • Namuna • Pasariq • Tojikobod • Turkmanobod • Tursunzoda • Jomiy |
|  |
| Dehqonobod aholi punktlari | 
Beshtut • Dehqonobod • Doʻstiy • Qubodiyon • Nurobod • Ozodiy • Rohi nav • Somoniyon • Tojikobod • Hayoti nav • Shahrinav)|Shahrinav • Shoʻro • Yakkatol |
|  |
| Navzamin aholi punktlari | 
Paxtakor • Umed |
|  |
| Nuri Vaxsh aholi punktlari | 
Gogol • Donashikan • Loiq Sheraliy • Navobod • Nuri Vaxsh • Jangalparvar |
|  |
| Jilikoʻl aholi punktlari | 
Asror RaJabov • Badaxshon • Vahdat • Gulafshon • Gulobod • Gulrez • Gʻalaba • Zarnisor • Lohutiy • Mehrgon • Nayson • PanJroʻd • Hotami Mahram • Chamaniston • Jilikoʻl • Shahdrez |

 |
**Brigitte Nielsen** (**Gitte Nielsen** - 1963-yil 15-iyul) — daniyalik aktrisa, model, qoʻshiqchi va realiti-televizion shaxs. U oʻz karerasini Greg Gorman va Helmut Nyuton uchun modellikdan boshlagan. Keyinchalik u 1985-yilda *Red Sonja* va *Rokki IV* filmlarida rol oʻynadi, keyinroq *Creed II* (2018) filmidagi *Rokki* seriyasiga qaytdi. Nielsen, shuningdek, 1986-yilda "*Kobra* "filmida suratga tushgan Silvestr Stallone oʻrtasidagi nikohi bilan ham tanilgan. U *Beverli-Xillz politsiyasi II* (1987) filmida yovuz qahramon rolini oʻynagan va 1990-yillarda Italiyaning *Fantagiro serialida qora jodugar rolini oʻynagan.* Keyinchalik u B-filmlarda rol oʻynagan, telekoʻrsatuvlar olib borgan va realiti-shoularda qatnashgan.

Faoliyati
---------

### Aktyorlik

1985-yilda Nilsen Arnold Shvartsenegger bilan birgalikda "*Qizil Sonja* "fantastik filmida aktyorlik faoliyatini boshladi. Oʻsha yili u Silvestr Stallonega turmushga chiqdi. Er-xotin 1987-yilda ajrashishdan oldin ikkita filmda (*Rokki IV* va *Kobra*) birga rol oʻynagan.

1987-yilda Nielsen Eddi Merfi bilan birga *Beverli-Xillz politsiyasi II* (1987) filmida Karla Fray rolini oʻynadi. Keyinchalik u *976-Evil II*, *The Double 0 Kid* (1992), *Chained Heat II* (1993), *Galaxis* (1995) va *Snowboard Academy* (1996) filmlarida rol oʻynadi. U "*Fantaghirò 2* "va uning davomi (1992—1996) italyan televizion fantastik filmining yovuz qahramoni rolini ijro etgan; uning qahramoni ushbu filmlarning birinchisida oʻldirilishi kerak edi, biroq keyinchalik ommaviy talab tufayli qoldirildi.

2011-yilda Nielsen ovozi Daniyaning „ *Varbar Ronal"* animatsion komediya filmida rol oʻynadi. 2012-yilda u *Eldorado* dahshatli filmida oʻynadi. 2013-yilda u Rey Stivenson bilan birga *"Kilit* "qisqa badiiy filmida ishtirok etdi. 2014-yilda u "*Chiqish* "ilmiy-fantastik filmida, "*Umidni koʻtarish* "teleserialida va "*Yoldamchi askarlar* "filmida rol oʻynagan. 2018-yilda u *Creed II* filmidagi *Rokki IV* filmidagi Lyudmilla Drago rolini takrorladi. 2022-yilda u Anubis malikasi rolini oʻynaganida *"Adolat qoʻriqchilari"* teleserialining aktyorlar tarkibiga qoʻshildi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Calcagno Paolo.* „Fantaghiro' 2, attenti a strega Brigitte".  Archiviostorico.corriere.it. Qaraldi: 29-oktabr 2014-yil.
2. ↑  „Che Natale sarebbe senza Fantaghirò? La saga fantasy torna su Mediaset" (italyancha). *www.film.it*. Qaraldi: 19-may 2019-yil.
3. ↑  „RONAL BARBAREN (2011) IMDB profile".  Imdb.it (1-may 2009-yil). 21-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-iyun 2011-yil.
4. ↑  „Danish Sci-Fi Project Exodus Uses Unique Approach To Visual Effects". *Giant Freakin Robot* (10-dekabr 2012-yil). Qaraldi: 29-oktabr 2014-yil.
**Saddi Iskandariy** („Iskandar devori") — „Xamsa" Navoiyning yakunlovchi dostoni (1485). Asar 89 bob, 7215 bayt (1 bayt 2 qatorga teng)dan iborat boʻlib, Navoiy ijodidagi hajman eng yirik epik asardir. Doston aruzning mutaqorib bahrida turkiyda yozilgan. Hamsanavislikning buyuk namoyandalari: Nizomiy Ganjaviy, Hisrav Dehlaviy, Abdurahmon Jomiy va Alisher Navoiylar Iskandar toʻgʻrisida doston yozib, oʻz „Hamsa"lariga kiritganlar. Dastlab musulmon dunyosida Qurʼoni Karimning Kahf surasida nomi zikr etilgan hukmdor Zulqarnayn (Ikki shoxli, 18 sura, 83–98 oyatlar) hamda yunon sarkardasi va davlat arbobi Aleksandrni bitta shaxs deb bilishgan va u sharqda Iskandar Zulqarnayn nomi bilan mashhur boʻlgan. Mazkur Iskandarnomalarga Iskandar timsolidagi Aleksandr faoliyati mavzu qilib olingan. Ammo asarlarda Iskandar timsoli tarixiylikdan tobora uzoqlashib, badiiy toʻqima obrazga aylana borgan. Har bir hamsanavis Iskandar timsolida oʻz ideallarini talqin etishga harakat qilgan.

Navoiy oʻz asari avvalida, safdoshlaridan farqli oʻlaroq, tarixiylikka, koʻproq tarix kitoblariga tayanib ish koʻrganini yozadi. Navoiy bu oʻrinda oʻz asarida Iskandar haqidagi boblar izchilligining Qurʼondagi Zulqarnayn haqidagi oyatlarga hamda tarixiy shaxs Aleksandr faoliyatiga muvofiq kelishini nazarda tutgan. Dostonning „Saddi Iskandariy" deb nomlanishida ham Qurʼoni Karimning Navoiy uchun birlamchi manba boʻlganligi seziladi.

Navoiy talqinida Iskandar odil shoh, u dunyoni kufrdan, jaholatdan tozalab, butun dunyoda adolatni joriy etish, bashariy tartib qoidalarni katta olamdagi tartib qoidalarga muvofiqlashtirish maqsadida xalqlar ustiga yurishlar qilgan. Bu esa soʻfiyona talqin boʻlib, dostondagi muqaddima boblar, Iskandar voqealari hikoya qilingan boblar hamda unga ilova boblarda ham shoirning tasavvufiy qarashlari ustuvorligini koʻrish mumkin. Masalan, Iskandar shisha sandiq yasab, dengiz tubiga tushadi, turfa ajoyibotlarni koʻrib, vataniga qaytadi. U vafot etar ekan, bir qoʻlini tobutdan chiqarib qoʻyishlarini soʻraydi. Asarda Navoiy insonni bu foniy dunyoning hoy-u havaslariga ortiqcha ruju qoʻymaslikka chaqirib, garchi Iskandar jahonni egallagan jahongir boʻlsada, u narigi dunyoga hech narsasiz ketayotganligiga ishora qiladi.

Doston turkiy adabiyotda koʻplab naziralar yozilishiga turtki boʻlgan (Abay, „Iskandar", XIX asr; Shayxzoda, „Iskandar Zulqarnayn", XX asr va boshqalar). Iskandar obrazi sheʼriyatda anʼanaviy obrazga aylangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Axmed Rizmanovich Nakashidze** (1907-yil, Rossiya imperiyasi, Batumi viloyati, Axo qishlogʻi – 1988-yil, Gruziya SSR, Ajara ASSR, Kedskiy tumani Axo qishlogʻi) – lll Xalqaro Kedskiy tumani nomidagi kolxoz aʼzosi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1949).

Hayoti va faoliyati
-------------------

Axmed Rizmanovich 1907-yilda Batumi viloyati Axo qishlogʻida (hozirgi Ked munitsipaliteti) dehqon oilasida tugʻilgan. U mahalliy boshlangʻich maktabni tugatgan va keyinchalik dehqonchilik bilan shugʻullangan. Kollektivlashtirish davrida u birinchilardan boʻlib Kedskiy tumanidagi lll Xalqaro nomidagi mahalliy kolxozga aʼzo boʻldi. Qizil Armiya safiga chaqirilgunga qadar u oddiy kolxozchi boʻlib ishlagan. U, shuningdk, Ulugʻ Vatan urushida qatnashgan.

Demobilizatsiyadan soʻng Rizmanovich oʻzining tugʻilib oʻsgan qishlogʻiga qaytib, Kedskiy tumanidagi lll Xalqaro nomidagi kolxozda tamaki yetishtirish boʻyicha mudir boʻlib ishlagan.

1948-yilda u rahbarlik qilgan boʻlinma 3 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 18,1 sentnerdan samsun tamaki bargini yetishtirgan va shu sababli SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1949-yil 18-iyundagi farmoni bilan unga „1948 yilda tamaki yetishtirishdan yuqori hosil olgani uchun" Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni, Lenin va Oʻroq va Bolgʻa oltin medalllari berilgan (3799-son).

Keyingi yillarda u shu kolxozda Abdul Alievich Beridze brigadasi bilan raqobat olib borgan vinochilik brigadasini boshqargan. Axmed Rizmanovich nafaqaga chiqqanidan soʻng oʻzi tugʻilgan Kedskiy tumanidagi Axo qishlogʻida yashadi. 1988-yilda vafot etgan.

Mukofotlari
-----------

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin buyrugʻi
* 2-darajali Vatan urushi ordeni (03.11.1985)

Manbalar
--------


1. ↑  „Axmed Rizmanovich".
2. ↑  Abashidze Shalva. Geroi voyni i Geroi Sotsialisticheskogo Truda Adjarii. – Batumi, 2018.
**Muhit at-tavorix** (Tarixlar majmuasi) – tarixiy asar. Muallifi Muhammad Amin Buxoriydir. Mazkur asar XVIII asrning boshlarida yozilgan. Asarda Buxoro xonligi tarixiga oid qimmatli maʼlumotlar mavjud. „Muhit at-tavorix"da bayon etilgan voqealar 1700-yil bilan yakunlangan
. Asar ashtarxoniylar sulolasi vakillari Abdulazizxon (1645–1680) va uning ukasi Subhonqulixon (1680–1702) davrida yozilgan 
.
Asar muallifi Muhammad Amin ibn Mirzo Muhammad Zamon Buxoriy Soʻfyoniy. XVII asrning birinchi yarmi va XVIII asrning boshida yashagan tarixnavislardan biri hisoblanadi. Akademik Dilorom Yusupova tadqiqotlariga qaraganda u asli buxorolik boʻlib, Soʻfyon mahallasidan boʻlgan. Asar Buxoro xoni Subhonqulixonning amaldorlaridan biri Ibrohim qushbegining farmoyishi bilan yozilgan.
Mazkur asarning 6 ta nusxasi mavjud. Eng qadimiy nusxasi 1861-yilda qayta koʻchirilgan. Asarning OʻzR FA Sharqshunoslik institutida saqlanayotgan ikkita fors va ikkita eski oʻzbek tilidagi nusxalari mavjud. Muhammad Amin Buxoriy ushbu asarini yozishda 37 ta kitobdan foydalangan va 10 bobga boʻlgan.
1970-yilda ushbu asar boʻyicha Oʻz FA Sharqshunoslik instituti ilmiy xodimi Usmon Hamroyev, oʻsha paytda tarix fanlari nomzodi Boʻriboy Ahmedov rahbarligida nomzodlik disertatsiyasini yoqlaydi. 2020-yilda mazkur asar Dilorom Yusupova va Usmon Hamroyevlar tomonidan Toshkentda izohlar bilan birgalikda oʻzbek tilida shop qilingan. Tarjimonlar Muhammad Amin Buxoriyning oʻzi koʻrgan va bilib yozgan qismlarini, yaʼni ashtarxoniy hukmdorlar Abdulazizxon va Subhonqulixon davrini tarjima qilgan.
Muhit at-tavorix asarida Buxoro xonligi iqtisodiy va siyosiy ahvoliga oid qiziqarli maʼlumotlar ham mavjud. Muhammad Amin Buxoriy oʻzining „Muhit-at tavorix" asarida Rum va Qoshgʻar tomonidan xon huzuriga elchi kelganligi aytib oʻtilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Муҳаммад Амин Бухорий 2020, s. 6. sfn error: no target: CITEREFМуҳаммад\_Амин\_Бухорий2020 (help)
2. ↑  Муҳаммад Амин Бухорий 2020, s. 6-7. sfn error: no target: CITEREFМуҳаммад\_Амин\_Бухорий2020 (help)
3. ↑  Муҳаммад Амин Бухорий 2020, s. 18. sfn error: no target: CITEREFМуҳаммад\_Амин\_Бухорий2020 (help)
4. ↑  Муҳаммад Амин Бухорий 2020, s. 19. sfn error: no target: CITEREFМуҳаммад\_Амин\_Бухорий2020 (help)
5. ↑  Zamonov 2021, s. 9. sfn error: no target: CITEREFZamonov2021 (help)
6. ↑  Муҳаммад Амин Бухорий 2020, s. 23. sfn error: no target: CITEREFМуҳаммад\_Амин\_Бухорий2020 (help)
7. ↑  Муҳаммад Амин Бухорий 2020, s. 104. sfn error: no target: CITEREFМуҳаммад\_Амин\_Бухорий2020 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Муҳаммад Амин Бухорий*. Муҳит ат-таворих*. Тошкент: Фан, 2020 — 284 bet.
* Zamonov A, Subhonov F*. Buxoro xonligining ashtarxoniy hukmdorlari*. Toshkent: Bayoz, 2021 — 136 bet.
"NASOYIM ul-MUHABBAT" ("Sevgi shabadalari") — Alisher Navoiy asari. 1495—96 yillarda Abdurahmon Jomiyning "Nafohat ul-uns" asari taʼsirida yozilgan. Jomiy asariga tanqidiy qaragan Navoiy "burungʻi zamondagʻi mashoyixdin barchasining zikrin qilmaydurlar va oʻz muosirlarining koʻpi-ni, oʻzlarin ham bitmaydurlar" der ekan, asarda Jomiy, Lutfiy, Ashraf Muflisiy, Shayx Sanʼon, Nosir His-rav, Nasimiy va shular qatori Ahmad Yassaviy, Sulaymon Boqirgʻoniy kabi "turk mashoyixlari" haqida maʼlumot beradi. Navoiy asarda ilova qilingan shaxslarning faqat sufiyona qarashlarinigina yoritmasdan, adabiyot va jamiyatdagi oʻrnini belgilashga ham katta eʼtibor bergan. "N. ul-m." Navoiyning didaktik qarashlari, tarjimonlik va tadqiqotchilik faoliyati hamda estetik qarashlarini oʻrganish uchun muhimdir. "N. ul-m."ning baʼzi nusxalari Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti qoʻlyozmalar fondida saqlanadi (inv. № 3415, 857 3420, 8514, 1825).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**„Mahbub ul-qulub"** („Koʻngillarning sevgani") 1500-yilda Alisher Navoiy tomonidan yozilgan asardir. Asar oʻzaro bogʻliq 3 qismdan iborat. 1-qism 40 fasl (bob) ni oʻz ichiga oladi. Bunda muallif oʻz davrining tipik vakillari hayotini tasvirlagan. 10 bobdan tashkil topgan 2-qismda yaxshi va yomon, maqtovga sazovor va nafratga loyiq hislatlar tafsiloti berilgan. 3-qismga masal va hikmatlar kiritilgan. Har bir jumla oʻzaro qofiyadosh. Asarning sajda yozilishi unga alohida badiiy nafosat bagʻishlagan. Asarga baytlar, ruboiylar kiritilib, ular ulugʻ shoir va mutafakkirning hayot haqidagi xulosalarini mujassamlashtirgan. Mahbub ul-qulub Alisher Navoiy asarlari tilini oʻrganishda muhim manba hisoblanadi. Uning turli vaqtda koʻchirilgan bir qancha qoʻlyozmalari Toshkent, Sankt-Peterburg, Parij va Istanbul kutubxonalarida saqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Alisher Kayumovich Shadmanov** (oʻzbekcha: *Алишер Каюмович Шодмонов/Alisher Qayumovich Shodmonov*) — Toshkent tibbiyot akademiyasi rektori (2020-yildan), Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vaziri (2017—2020). Tibbiyot fanlari doktori, professor.

Hayoti
------

1962-yil 10-mayda Fargʻona viloyati Oltiariq tumanida tugʻilgan.

1979—1985-yillarda Andijon tibbiyot instituti talabasi.

1985—1987-yillarda Andijon tibbiyot instituti urologiya mutaxassisligi boʻyicha klinik ordinatori.

1987—1990-yillarda Moskva malaka oshirish instituti urologiya kafedrasi aspiranti.

1990—1993-yillarda Andijon davlat tibbiyot institutining jarrohlik fakulteti kafedrasi urologiya kursi assistenti, davolash fakulteti dekani oʻrinbosari.

1993—1996-yillarda Andijon davlat tibbiyot instituti klinikasi bosh shifokori.

1996—2000-yillarda Andijon shahar Sogʻliqni saqlash boʻlimi mudiri.

2000—2004-yillarda Andijon davlat tibbiyot instituti Maʼnaviyat va maʼrifat ishlari boʻyicha prorektori.

2004—2009-yillarda Andijon davlat tibbiyot instituti Pediatriya fakulteti dekani.

2009—2010-yillarda Andijon davlat tibbiyot instituti oʻquv ishlari boʻyicha prorektori.

2010—2015-yillarda Andijon davlat tibbiyot instituti rektori.

2016—2017-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik Palatasi deputati.

2017-yil 21-fevraldan 2020-yil 2-noyabrgacha Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vaziri.

2019-yil 20-maydan shuningdek, Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti assambleyasi vitse-prezidenti.

2020-yil 2-noyabrdan 2023-yil 7-avgustgacha Toshkent tibbiyot akademiyasi rektori.

2023-yil 7-avgustdan Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirining birinchi oʻrinbosari.

Manbalar
--------

1. ↑  *Vazir*, 10–noyabr 2017–yilda asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 9–noyabr 2017–yil`{{citation}}`: CS1 maint: date format ()
2. ↑
3. ↑  „Алишер Шодмонов ректорликка тайинланди".
4. ↑  „arxiv nusxasi". 2017-yil 10-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 9-noyabr.
5. ↑
6. ↑  „Шадманов Алишер Каюмович" (oʻzbekcha).  «Adolat» sotsial-demokratik partiyasi. 3-noyabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 7-may 2017-yil.

 (Wayback Machine saytida 3-noyabr 2017-yil sanasida arxivlangan)
7. ↑
8. ↑
9. ↑  Alisher Shodmonov vazirning birinchi oʻrinbosari boʻlib qaytdi

| * k
* m
* t
Oʻzbekiston Respublikasi sogʻliqni saqlash vazirlari |
| --- |
| 
* Shavkat Karimov
* Feruz Nazirov
* Adham Ikromov
* Anvar Alimov
* Adham Ikromov
* Alisher Shodmonov
* Abduhakim Hojiboyev
* Behzod Musayev
* Amrillo Inoyatov
* Asilbek Xudayarov

 |
**Irqchilik** — irqiy kamsitish siyosati. Inson irklarining jismoniy va ruhiy jihatdan har xilligi, irqiy tafovutlarning jamiyat tarixi va madaniyatiga qal qiluvchi taʼsiri, odamlarning azaldan oliy va past irklarga ajratilganligi haqidagi qoidalarga asoslanadi. Shu daʼvolarga koʻra, oliy irqlar goʻyo boshqa irklar ustidan hukmronlik qilishga daʼvat etilgan, sivilizatsiyaning birdan-bir bunyodkorlaridir, past irklar esa yuksak madaniyatni yaratishga va uni hatto oʻzlashtirishga ham qobiliyatsizdir. Fransuz J. A. Gobino 19-asr oʻrtalarida birinchi bor Irqchilik gʻoyasini surib, oriylarni "oliy irq" deb eʼlon qiladi. Irqchilik fashizmning rasmiy mafkurasiga aylangan. Irqiy kamsitish, kishilarning biron-bir guruhini irqiy va etnik alomatiga koʻra majburan ajratish hamda aparteidni oklashda irqchilik dan foydalaniladi. Irqchilik sionizm bilan hamohang. Irqchilik xalqaro hamjamiyat tomonidan qabul qilingan bir qancha hujjatlarda, jumladan, Irqiy kamsitishning barcha shakllarini tu-gatish toʻgʻrisidagi xalqaro konvensiyada keskin qoralangan. Oʻzbekiston Respublikasi 1995 yil 31 avg. da mazkur Konvensiyaga qoʻshilgan.

Yana q.
-------

* Ksenofobiya
* Irqlar

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Rahimiy Shokirjon** (1898, Toshkent — 1938.4.10) — maʼrifatparvar. Otasi qoʻlida xatsavodini chiqargach, madrasada, usuli jadid maktabi va kechki rustuzem maktabida oʻqigan (1903— 09). "Rahimiya" maktabida oʻqituvchilik qilgan (1909—19). R. "Turon" teatr toʻdasi faoliyatida qatnashish bilan birga Xalq universiteti (1918), "Ishtirokiyun" gaz. (1919) va "Nashri maorif" jamiyatining tashkil etilishi (1923)da tashabbuskor boʻlgan. 1912-yildan boshlab usuli jadid maktablari va turli oʻquv yurtlari uchun oʻquv qoʻllanmalarini nashr etgan. Oʻzbek tilidagi birinchi alifbe darsligi — "Sovgʻa" (1919), shuningdek, "Ona tili" (1918, Fitrat va Q. Ramazon bilan hamkorlikda), "Kattalarga oʻqish", "Alifbe darsligi" (1922), "Kattalar yoʻldoshi" (1924), "Kattalar alifbesi" (1927), "Savod" (1930), "Oʻzbek tili. Ish kitobi" (1932) singari darslik va oʻquv qoʻllanmalar muallifi. "Sadoi Turkiston" gazetada adabiy xodim (1914—15), Eski shahar (1918—23) va Toshkent viloyat xalq maorif boʻlimlarida mudir (1924), ayni paytda lbosqich maktablari, taʼlim va tarbiya bilim yurtlarida oʻqituvchi va mudir (191822). R. 1924-yilda Moskvada oʻzbek yoshlari uchun tashkil etilgar Buxoro Maorif uyi va ishchilar fakultetiga mudir etib yuborilgan. 1930—31 yillarda "milliy ittihodchilar" ustidan boʻlib oʻtgan suddan keyin Toshkentga qaytib, maorif tizimidagi muassasalarda ishlagan. 1937-yil 5 avgustda "xalqdushmani" sifatida qamoqka olinib, koʻp oʻtmay, 1938-yil 10-aprelda otib tashlangan.

== Kutubxona
@.tme.telegram.rasmiy.

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Analitik funksiya** — matematikaning asosiy tushunchalaridan biri; f(z)=c₀+c₁(z-a)+c₂(z-a)²+c₃(z-a)³+… darajali qator yigʻindisi koʻrinishida yozilishi mumkin boʻlgan funksiya. Bundan Analitik funksiyaning istalgan tartibdagi hosilasi ham mavjudligi kelib chiqadi. Analitik funksiya sinfi yetarlicha keng boʻlib, unga matematikada va uning tadbikdarida uchraydigan funksiyalarning koʻpchiligi kiradi. Ayni paytda bu sinf bir qator ajoyib xossalarga ega. Avvalo, Analitik funksiya sinfi arifmetik, algebraik amallarga, limitga oʻtish amaliga nisbatan yopiq sinfdir. Analitik funksiyalarni ikki turga boʻlish mumkin: haqiqiy va kompleks analitik funksiyalar.

**Xossalari.**

1. Agar f(z)-kompleks oʻzgaruvchili analitik funksiya bir bogʻlamli D sohada analitik boʻlsa, ixtiyoriy yopiq γ⊂D kontur boʻyicha olingan integral nolga teng.

2. Agar f(z)-kompleks oʻzgaruvchili analitik funksiya bir bogʻlamli D sohada analitik boʻlsa, D sohani chegarasida berilgan qiymatlar orqali sohani ichidagi qiymatlarini aniqlash mumkin.

3. Agar f(z)-kompleks oʻzgaruvchili analitik funksiya bir bogʻlamli D sohada analitik boʻlsa, uning haqiqiy va mavhum qismlari D sohada garmonik funksiya boʻladi.

Shu va boshqa xossalar Analitik funksiya sinfining muhim ob’ekt ekanligini koʻrsatadi. Analitik funksiya nazariyasiga O. Koshi, B. Riman, K. Veyershtrass asos solgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
VOC-2020/12/01 shtammi rasman qayd etilgan davlatlar
**SARS-CoV-2 koronavirusining alfa shtammi**, shuningdek, VOC-202012/01 shtammi, B.1.1.7 liniyasi, 20B/501Y.V1 nomlari bilan maʼlum — COVID-19ni keltirib chiqaruvchi SARS-CoV-2 virusi shtammidir. Bu shtamm ilk marta 2020-yil Buyuk Britaniyada COVID-19 pandemiyasi vaqtida aniqlangan. Shtammning aniqlangan eng birinchi namunalari 20-sentabrda olingan. Dekabr oʻrtalarida shtamm tezlik bilan tarqalishni boshladi.

Nomlanishi
----------

Shtamm bir necha nomlar bilan maʼlum. OAVda uni asosan „COVID-19 britancha shtammi" va „koronavirusning britancha shtammi" deyishadi. Bu shtammni avval Angliya Jamoat sogʻligʻini saqlash departamenti „2020-yil dekabrda oʻrganilayotgan birinchi shtamm" deb atagan (VUI — 202012/01) lekin Meera Chand va uning hamkasblari tashabbusi bilan Angliya Jamoat sogʻligʻini saqlash tashkiloti tomonidan „Xavotirga soluvchi shtamm" (Variant of Concern 202012/01) kategoriyasiga oʻtkazilgan. Buyuk Britaniya COVID-19 genomikasi Konsortsiumi (COG-UK) eʼlon qilgan hisobotda Andrew Rambaut va hammualliflari bu shtammni B.1.1.7. CDC liniyasi deb nomladi, Nextstrain talqini boʻyicha esa 20B/501Y.V1 deb nomlangan.

Xususiyati
----------

### Genetika

SARS-CoV-2 virusi koʻplab mutatsiyalarga uchrashi mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  „ЖССТ коронавирус штаммлари номига ўзгартириш киритди". *Bugun.uz*. 17-iyul 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2021 йил 1 июнь.
2. ↑  Preliminary genomic characterisation of an emergent SARS-CoV-2 lineage in the UK defined by a novel set of spike mutations — nCoV-2019 Genomic Epidemiology — Virological
**Inna Ivanovna Korjikova** (tugʻ. 13-aprel 1968-yil, Navoiy viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — o'zbek siyosatchisi. 2020-yilda IV chaqiriq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasiga saylangan.

Biografiyasi
------------

Inna Korjikova 1968-yil 13-aprelda Navoiy shahrida tugʻilgan. 1993-yilda Toshkent davlat pedagogika universitetini boshlangʻich sinf oʻqituvchisi mutaxassisligi boʻyicha tugatgan.

1986-1988-yillarda „Navoiyazot" ishlab chiqarish birlashmasining 3-sonli bolalar bogʻchasi oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. 1988-1990-yillarda Navoiy shahar xalq taʼlimi boʻlimining 15-maktabida boshlangʻich sinf oʻqituvchisi. 1990-1992-yillarda „Navoiyazot" ishlab chiqarish birlashmasidagi 11-bolalar bogʻchasida oʻqituvchi boʻlib ishlagan. Keyinchalik, 1992-yildan 1999-yilgacha Qurilish kasaba uyushma qoʻmitasining kutubxonachisi boʻlib ishlagan. 1999-yildan 2019-yilgacha Farhod nomidagi madaniyat saroyida kutubxonachi, shuningdek maʼnaviyat va maʼrifat masalalari boʻyicha instruktor-metodist boʻlib ishlagan. 2016-2019-yillarda rus madaniyat markazi Navoiy filiali boshqaruvi raisi boʻlib ishlagan. 2012-yildan 2019-yilgacha „Nima? Qaerda? Qachon?" Navoiy klubini boshqargan.

2020-yilda Oliy Majlis Qonunchilik palatasi deputati, Oʻzbekiston „Adolat" sotsial-demokratik partiyasi fraksiyasi aʼzosi, shuningdek, fan, taʼlim, madaniyat va sport masalalari qoʻmitasi aʼzosi etib saylangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „arxiv nusxasi". 4-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-aprel 2021-yil.
2. ↑  edr.uz/ru/section/24
3. ↑  *arxiv nusxasi*, 2021-04-14da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2021-04-30
**Chester Ashley** (1790-yil 1-iyun – 1848-yil 29-aprel) amerikalik siyosatchi boʻlib, 1844-yildan to vafotigacha Arkanzas shtatidan AQSh Senatida vakili boʻlgan.

Shaxsiy hayot
-------------

Eshli 1790-yilda Massachusets shtatining Amherst shahrida tugʻilgan; bolaligida u ota-onasi bilan Gudzonga, Nyu-Yorkka koʻchib oʻtdi. U Uilyams kollejini imtiyozli diplom bilan tamomlagan shundan soʻng u Litchfild huquq maktabida oʻqidi.  Eshli taʼlimni tugatgandan soʻng gʻarbga koʻchib oʻtdi, avval Illinoysga, keyin esa Missuriga yoʻl oldi. 1820-yilda u Arkanzas shtatining Litl-Rok shahriga keldi va tez orada Arkanzas hududidagi eng yaxshi va taniqli advokatlardan biriga aylandi; bir muddat uning amaldagi sherigi Robert Krittenden edi. Eshli va Krittenden birgalikda Rose yuridik firmasiga asos solgan.Eshlining avlodlaridan biri 1968 yildan 1969 yilgacha Arkanzas Vakillar Palatasining Demokratik spikeri Sterling R. Kokril va 1970 yilda leytenant gubernator lavozimiga respublikachilardan muvaffaqiyatsiz nomzod boʻlgan.

Karyera
-------

Taxminan yigirma yil davomida Eshli amaliyoti shtatdagi eng yirik amaliyot edi va u badavlat odamga aylandi. U shuningdek qullarga egalik qilgan, quruqlikda chayqovchilik qilgan va shtatning janubi-sharqiy qismidagi plantatsiyalarning egasi va operatori edi.  Uning boyligi uni siyosatda oʻzini sinab koʻrishga olib keldi; 1844-yilda u Jeyms K. Polkni prezidentlikka saylash uchun shtatda tashviqot olib bordi; demokratlar gʻalaba qozondi va Eshli shtat qonun chiqaruvchi organi tomonidan Senatdagi boʻsh oʻrinni egallash uchun saylandi. Kirishdan koʻp oʻtmay, u Senatning sud-huquq qoʻmitasi raisi etib tayinlandi; 1846 yilda u Senatga qayta saylandi. Ikki yil oʻtgach, u Senat palatasida toʻsatdan kasal boʻlib qoldi va koʻp oʻtmay vafot etdi.Chester Ashley Arkanzas shtatidagi Eshli okrugining nomi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Litchfield Ledger - Student". *www.litchfieldhistoricalsociety.org*. Qaraldi: 15-dekabr 2015-yil.
2. ↑  „Congress slaveowners", *The Washington Post*, 2022-01-19, qaraldi: 2022-07-11

Yana qarang
-----------

* Arkanzasdan Amerika Qoʻshma Shtatlari senatorlari roʻyxati
* Vazifada vafot etgan Amerika Qoʻshma Shtatlari Kongressi aʼzolari roʻyxati (1790-1899)
Hoji Abdulaziz AbdurasulovHoji Abdulaziz Abdurasulov portreti
**Hoji Abdulaziz Abdurasulov** (Rasulov; 1852 — Samarqand — 1936) — xonanda, sozanda (tanbur, dutor), bastakor, Oʻzbekiston xalqartisti (1932). Tanbur ijrochiligi va Shashmaqomning cholgʻu yoʻllarini Hoji Rahim-berdidan, hofizlik sanʼati sirlarini hamda Nasr shoʻʼbalarini samarqandlik Borux hofiz, keyinchalik Ota Jalollan oʻrgangan. Haj safarlarini qilib (1887-88 va 1907-08), Eron, Arabiston, Hindiston, Afgʻo-niston xalqlari musiqa madaniyati, ijrochilik uslublari bilan tanishgan, oʻz sanʼatini ham namoyish etgan. 1920- yillari konsert guruhlarida qatnashgan, musiqa toʻgaraklarini tashkil etgan. Samarqandda Musiqa va xoreografiya institutida oʻqituvchi (1928 — 31); M.Ashrafiy, T.Sodiqov, Yu. va R.Rajabiylar, I.Ikromov, M.Burhonov, D.Zokirov, M.Leviyev, N.Hasanov kabi sanʼatkorlar H.dan taʼlim olishgan.

H. murakkab ashula yoʻllarini oʻz ovoziga moslab, ijodiy yondoshgan holda oʻzbek va tojik tillarida mahorat bilan aytgan. U „Guluzorim"p turk, „Bozurgoniy"ga Zebo pari, „Be-bokna" va „Ushshoq" yoʻllariga Namudi Uz zol, „Abdu-rahmonbegi"ga namudi Navo avjlarini bogʻlab, ularning taʼsirchanlik va yoqimlilik kuchini orttirgan. „Ushshoq" shu tufayli ham „Ush-shoqi Hoji" va „Samarqand Ush-shogʻi" nomlari bilan mashhur. Xonanda repertuarida 200 dan ortiq xalq ashulalari va maqom yoʻllari bulib, ular ichida mumtoz musiqa asarlari asosiy oʻrin tutadi. Jumladan, „Ushshoq", uning taronasi, qashqarchasi va ufari, „Rosti Panjgoh", „Iroq" va „Navo" maqomlari yoʻli, „Abdurahmonbegi-1", uning ufari, „Nasrulloyi", „Iroq"ning qashqarchasi va ufari, „Gulyor", „Orazi Gulyor", „Ufar", „Arzimni aytay", „Qurbon oʻlam" va h.k. kuy va ashula yoʻllari alohida ajralib turadi. Ularni H. Sharq mumtoz shoirlari — Hofiz, Navoiy, Fuzuliy, Zebun-niso, Amiriy, Fazliy kabilarning gʻazallari bilan aytgan. H. mohir sozanda sifatida ham tanilgan boʻlib, maqom yoʻllarini tanbur va dutorda ijro etgan. Ijrosidagi koʻpgina ashulalar 1909-yildan boshlab gramplastinka va fonograflarga yozib olingan. Samarqand musiqa kollsjiga H. nomi berilgan. 1997-yildan Samarqandda H. nomidagi xonandalar tanlovi oʻtkazilmoqda. H. vafotidap soʻng "Buyuk xizmatlari uchun" ordeni bilan mukofotlangan (2001).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Demping** (ing. dumping — tashlash, tashlama) — tovarlarni tashqi va ichki bozorda sunʼiy arzonlashtirilgan, oʻrtacha chakana narxlardan, baʼzan tannarxdan past narxlarda sotish; tashqi bozorni egallash uchun raqobat kurashi vositalaridan biri. Tashqi bozorda tovarlarning oʻz qiymatidan arzon sotilishidan birlashmalar zarar koʻradi. Bu zarar ichki bozorda sotilgan tovarlardan olingan yuqori foydadan mablagʻ ajratish yoki davlat byudjetidan hamda soliqlar hisobidan qoplanadi. D. davlat yoki kompaniya tomonidan kelgusida kutilayotgan zararlarni bartaraf etish maqsadida oʻtkaziladi va bu yoʻl bilan zarur boʻlgan pul valyuta mablagʻlari tezda toʻplanadi.

20-asr boshlarida, Yevropa davlatlarida D. ommaviy tus oldi. 1929—33-yillardagi jahon iqtisodiy tangligi davrida, ayniqsa, keng yoyildi. Ikkinchi jahon urushidan keyin D. siyosati AQSH monopoliyalari tomonidan muntazam oʻtkazib turildi. D.ning ayrim mamlakatlar tomonidan qoʻllanilishi oʻz nav-batida boshqa mamlakatlarning unga qarshi chora koʻrishiga olib keladi va mol kiritish boʻyicha olinadigan boj summasini oshirishda oʻz ifodasini topadi. Jahon iktisodiy tajribasidan maʼlumki, koʻpgina davlatlarda D.ga qarshi qonunchilik, D.ga qarshi maxsus bojlar amal qiladi. Tariflar va savdo buyicha Bosh kelishuv (hoz. Ja-hon savdo tashkiloti) 1967-yilda xalqaro dempingga qarshi kodeks kabul qildi. Unda D. holatini aniklash va is-botlash tartib-qoidalari, import mamlakat firmalari tomonidan D. natijasida shu turdagi tovarni ishlab chiqaradigan eksport qiluvchi mamlakatlarga yetkazilgan zararni toʻlash yoʻllari koʻzda tutilgan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ayubxon Muhammad** (1907-1974) – Pokiston davlat va siyosat arbobi. Aligarxdagi (Hindiston) musulmonlar universitetini, soʻngra Sandxerstdagi (Angliya) Qirollik harbiy kollejini bitirgan. 1928-yildan harbiy xizmatda, Ikkinchi jahon urushida qatnashgan. 1951-yildan Pokiston armiyasi qoʻmondoni. 1954-1955-yillarda Mudofaa vaziri, 1956-1958-yillarda yana Pokiston armiyasi qoʻmondoni. Ayubxon 1958-yildagi davlat toʻntarishi natijasida hokimiyatni oʻz qoʻliga oldi. 1960-yildan Pokiston Islom Respublikasining Prezidenti. Hukmron „Musulmonlar ligasi" partiyasining raisi (1963-yildan). Ayubxon 1966-yil yanvarda Toshkentda olib borilgan Pokiston bilan Hindiston oʻrtasidagi muzokaralarning muvaffaqiyatli yakunlanishiga muhim hissa qoʻshdi (qarang Toshkent deklaratsiyasi (1966)). 1969-yil martda prezidentlik lavozimidan boʻshab, oʻz vakolatlarini armiya qoʻmondoni general Yahyoxonga topshirgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Pokiston Pokiston Prezidentlari |
| --- |
|  |
| 
* Iskandar Mirza
* Ayub Xon
* Yahyo Xon
* Zulfiqor Ali Bhutto
* Fazal Ilohi Chaudriy
* Muhammad Ziyoul-Haq
* Gʻulom Isxoq Xon
* Vasim Sajjod (v.v.b.)
* Faruq Ligʻoriy
* Vasim Sajjod (v.v.b.)
* Muhammad Rafiq Taror
* Pervez Musharraf
* Muhammad Mian Sumro (v.v.b.)
* Asif Ali Zardoriy
* Mamnun Husayn
* Orif Alviy
 | 
Flag of the President of Pakistan |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Sirt (maʼnolari).

**Sirt** (matematikada) — fazoning ikki qoʻshni sohasidagi umumiy qism; geometriyaning asosiy tushunchalaridan biri. Maktab geom. kursida fakat tekislik, koʻpyoklik va ayrim egri S.lar qaralib, ularning har biri anik, shartlar asosida taʼriflanadi. Mas, shar sirti berilgan nuktadan biror aniq masofadagi nuqtalar toʻplami deb qaraladi. Matematik jihatdan S.ning katʼiy taʼrifi topologiya tushunchalariga asoslanadi; bunda sodda S. tushunchasi asosiy rol oʻynaydi. Sodda S. deganda, uzluksiz deformatsiya (choʻzilish, qisilish, egilish)ga uchragan oddiy tekislik boʻlagini tasavvur etish mumkin. Mas, kvadrat ichki yuzlarining gomeomorf (yaʼni oʻzaro va uzluksiz) aksi sodda S.dir. Yarim sfera ham sodda S.ga misol boʻladi. Lekin butun sfera sodda S. boʻla olmaydi. Bunda muntazam S. tushunchasidan foydalaniladi. Muntazam S. — har bir nuk,tasining yetarlicha kichik atrofi sodda S. boʻlgan sirtdir.

Differensial geomet.da muntazam S.lar tekshiriladi, ularning silliqligi (yaʼni har bir nuqtasida aniq urinma tekislikning mavjudligi) va anik, egrilikka egaligi aniklanadi. Analitik geometriya bilan algebraik geom.da S. koordinatalari v|/ (x, u, z)=0 shaklidagi tenglamani kanoatlantiruvchi nuqtalar toʻplami sifatida taʼriflanadi. Bunday taʼriflangan S. oddiy tasavvur qilib boʻlmaydigan geometrik obrazni ham aniqlashi mumkin. Mas, x2+y2+z2+1 =0 tenglama mavhum sferani ifoda etadi, chunki haqiqiy fazoda koordinatalari shu tenglamani qanoatlantiruvchi bitta ham nuqta yoʻq.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tamar Chugoshvili** (gruzincha: *თამარ ჩუგოშვილი*; 11-avgust 1984-yilda tugʻilgan) — gruziyalik siyosatchi, 2016-yil noyabridan esa Gruziya parlamentining birinchi vitse-spikeri. U „Gruziya orzusi — Demokratik Gruziya" partiyasining tashqi ishlar kotibi hamda siyosiy kengashi aʼzosi hisoblanadi.

Taʼlimi
-------

2006-yilda Chugoshvili Ivane Javakhishvili nomidagi Tbilisi davlat universitetida huquqshunoslik boʻyicha magistr darajasini oldi. 2014-2015-yillarda u Harvard universitetining Kennedy nomidagi maktabda tahsil olgan.

Shuningdek, u bir qator stipendiyalar va maxsus kurslarda qatnashgan, bularga quyidagilarni kiritish mumkin: Ayollarning siyosatdagi ishtiroki, „Harvard maydonidan Oval ofisgacha" (2014-yil oktyabr — 2015-yil may) va hokazo.

Ish faoliyati
-------------

2010-yildan 2012-yilgacha Chugoshvili Gruziya yosh huquqshunoslar assotsiatsiyasining raisi vazifasini bajargan. Xuddi shu yilda, u 32 ta nodavlat notijorat tashkilotlaridan tashkil topgan Mustaqil va shaffof sud hokimiyati koalitsiyasining raisi hamda dan oshiq nodavlat tashkilotlardan tashkil topgan Fuqarolik jamiyati milliy platformasi boshqaruv kengashining aʼzosi edi.

2013-2014-yillarda Chugoshvili Gruziya Bosh vazirining inson huquqlari va gender tengligi masalalari boʻyicha yordamchisi vazifasini oʻtadi. Xuddi shu yilida u Yevropa Ittifoqining Gruziyadagi huquqiy va konstitutsiyaviy islohotlar va inson huquqlari boʻyicha maxsus vakili Thomas Hammarberg uchun koordinator sifatida xizmat qildi.

Chugoshvili Gruziya inson huquqlari siyosati, inson huquqlari strategiyasi va harakatlar rejasiga doir ilk hujjat muallifi ham hisoblanadi.
2016-yildan buyon Chugoshvili „Gruziya orzusi — Demokratik Gruziya" partiyasining tashqi ishlar kotibi. U 2016-yil noyabr oyida Gruziya parlamentining aʼzosi va birinchi vitse-spikeri etib saylandi hamda shu vaqtdan buyon parlamentning gender tenglik kengashi raisi, parlamentdagi Amerika Qoʻshma Shatlari va Isroilning parlamentdagi fraksiyalari raisi, gʻaznachilar kengashining raisi, Yevropa Kengashi Parlament Assambleyasidagi doimiy parlament delegatsiyasi rahbari, EKPA Sotsialistlar, Demokratlar va Yashillar guruhi raisining oʻrinbosari va Ayollar global siyosiy
liderlar forumining elchisi boʻlib ham faoliyat yuritgan.

Eʼtirof etilishi
----------------

Transparency International Georgia — Chugoshvili Gruziyada gender tengligini yaxshilash yoʻllariga qoʻshgan ulkan hissasi uchun 2018-yilda Transparency International Georgia tomonidan eʼtirof etildi.

USAID — Chugoshvili 2019-yil mart oyida „Amerika Qoʻshma Shtatlari xalqaro taraqqiyot agentligi" (inglizcha: *United States Agency for International Development*; USAID) tomonidan Gruziyada gender tengligini yaxshilash tashabbuslariga qoʻshgan ulkan hissasi uchun faxriy yorliqqa sazovor boʻldi.

Manbalar
--------

1. ↑  Georgian Biographical Dictionary
2. ↑  Parliament SS 2019
3. ↑  The First Deputy Chairperson of the Parliament of Georgia — Biography
4. ↑  Efficiency of the Parliamentary activity further increasing
5. ↑  The Certificate of Recognition awarded to Tamar Chugoshvili for her outstanding contribution in gender equality