**Vaqtinchalik motivatsiya nazariyasi** (inglizcha:Temporal motivation theory; **TMT**) Piers Steel va Cornelius J. König tomonidan ishlab chiqilgan integral motivatsion nazariyasi boʻlib, nazariya vaqtni tanqidiy va motivatsion omil sifatida taʼkidlaydi. Keng integrativ nazariya uchun dalil motivatsiyani toʻliq hal qila oladigan yagona nazariyaning yoʻqligidan kelib chiqadi. Shunday qilib, u bir nechta asosiy nazariyalarning asosiy jihatlarini, jumladan kutish nazariyasi, giperbolik diskontlash, ehtiyoj nazariyasi va kumulatif istiqbol nazariyasini oʻz ichiga oladi. Schmidt, Dolis va Tollining fikriga koʻra, Vaqtinchalik motivatsiya nazariyasi „*vaqtning, xususan, muddatlarning dinamik diqqatni taqsimlashga taʼsirini tushunishga yordam beradi*". Vaqtinchalik motivatsiya nazariyasi formulasi inson xatti-harakati, kechikish va maqsadni belgilashda qoʻllanilishi mumkin. Lord, Diefenforff, Schmidt va Hallning soʻzlariga koʻra, nazariya "muddatga yaqinlashishning ragʻbatlantiruvchi kuchini modellashtiradi va bu muddat yaqinlashganda, berilgan faoliyatning idrok etilgan foydasi eksponent ravishda oshadi, deb taʼkidlaydi. Bu va shunga oʻxshash gʻoyalar keng tarqalgan kechikish hodisasiga nisbatan qoʻllanilgan.

Modeli
------

Nazariyaga koʻra, shaxsning vazifaga motivatsiyasi quyidagi formula bilan (eng oddiy shaklda) olinishi mumkin:

{\displaystyle \mathrm {Motivatsiya} ={\frac {\mbox{Kutish × Qiymat}}{\mbox{1 + Impulsivlik × Kechikish}}}}

  

Buyerda {\displaystyle {\text{Motivatsiya}}}, maʼlum bir natijaga erishish istagi, {\displaystyle {\text{Kutish}}} yoki oʻz-oʻzini samaradorlik muvaffaqiyatga erishish ehtimoli, {\displaystyle {\text{Qiymat}}} natija bilan bogʻliq mukofotdir, {\displaystyle {\text{Kechikish}}} shaxsning kechikishga nisbatan sezgirligi va {\displaystyle {\text{Impulsivlik}}} bu vazifani bajarish vaqti.

Chunki, {\displaystyle {\text{Kutish}}} va {\displaystyle {\text{Qiymat}}} formulaning *numeratorida* (kasrning tepasida) mavjud, shuning uchun bu ikki qiymatdagi har qanday *oʻsish* motivatsiyaning *oshishiga* olib keladi va aksincha. {\displaystyle {\text{Kechikish}}} va {\displaystyle {\text{Impulsivlik}}} formulaning *maxrajida* (kasrning pastki qismida) boʻladi, shuning uchun bu ikki qiymatning har qanday *oshishi* motivatsiyaning *pasayishiga* olib keladi va aksincha.

Vaqtinchalik motivatsiya nazariyasini misolda qanday qoʻllash mumkinligini koʻrish uchun talabaga yakuniy imtihon uchun oʻqish uchun bir oy vaqt berilgan. Talabaga ikkita variant beriladi — oʻqish va muloqot qilish. Talaba muloqot qilishni yaxshi koʻradi, lekin yaxshi bahoga ega boʻlishi kerak. Oʻqishning mukofoti darhol emas, shuning uchun talabaning oʻqish davrining boshida oʻqishga boʻlgan motivatsiya ijtimoiylashuv motivatsiyasidan past boʻladi. Biroq, oʻqish muddati bir necha haftadan bir necha kungacha qisqarganligi sababli, oʻqish uchun motivatsiya ijtimoiylashuv motivatsiyasidan oshib ketadi.

Yana qarang
-----------

* Motivatsiya
* Maqsadni belgilash
* Giperbolik chegirma
* Prokrastinatsiya (kechiktirish)

Manbalar
--------

1. ↑  Steel, P.; Konig, C. J. (2006). „Integrating Theories of Motivation" (PDF). *Academy of Management Review*. 31-jild, № 4. 889–913-bet. doi:10.5465/amr.2006.22527462.
2. ↑  Schmidt, A.; Dolis, C. M.; Tolli, A. P. (2009). „A Matter of Time: Individual Differences, Contextual Dynamics and Goal Progress Effects on Multiple-Goal Self-Regulation". *Journal of Applied Psychology*. 94-jild, № 3. 692–709-bet. doi:10.1037/a0015012. PMID 19450007.
3. ↑  Steel, P.*. The Procrastination Equation: How to stop putting things off and start getting stuff done*. Toronto, Canada: Vintage Canada, 2010. ISBN 978-0-307-35717-5.
4. ↑  Petz, Sarah (May 12, 2011). „Procrastination down to a science Wayback Machine saytida arxivlandi (2013-07-23).". *Macleans on Campus*. Retrieved September 21, 2012
5. ↑  Lord, R. G.; Diefendorff, J. M.; Schmidt, A.M.; Hall, R. J. (2010). „Self-Regulation at Work". *Annual Review of Psychology*. 61-jild. 543–548-bet. doi:10.1146/annurev.psych.093008.100314. PMID 19534590.
6. ↑  Steel, Piers (2007). „The Nature of Procrastination: A Meta-Analytic and Theoretical Review of Quintessential Self-Regulatory Failure" (PDF). *Psychological Bulletin*. 133-jild, № 1. 65–94-bet. doi:10.1037/0033-2909.133.1.65. PMID 17201571.