Qoʻlda yasalgan ayiqcha
**Ayiqcha** - 20-asr va 21-asr boshlarida yumshoq oʻyinchoqlarning eng mashhur va ramziy turlaridan biri: yumshoq materialdan yasalgan oʻyinchoq ayiq.

Gʻarbiy Evropa va Amerikada u asosan AQSh prezidenti Teodor Ruzvelt nomi bilan bogʻliq boʻlgan "Teddy" (inglizcha ayiqcha, nemis Teddybär) nomi bilan mashhur.

Rus tilida "teddy bear" nomi yaratilgan, garchi hozir bu turdagi oʻyinchoq ayiqlarning hammasi ham peluşdan yasalgan emas.

20-asr boshlarida turli Yevropa va Amerika firmalarining ayiqchalari (Ikkinchi Jahon Urushidan oldin ishlab chiqarilgan) mashhur kolleksiya buyumidir.

Tarix
-----

Ayiqchalar
1902-yilda AQSh prezidenti Teodor Ruzvelt ov paytida ovchilar guruhi tomonidan itlar bilan haydalgan, yarim soʻyilgan va daraxtga (tol) bogʻlangan amerikalik qora ayiqni saqlab qoldi. Ruzvelt oʻljani otish uchun taklif qilindi. U buni oʻzi qilishdan bosh tortdi va buni "sportga xos emas" deb taʼkidladi, ammo azobini toʻxtatish uchun ayiqni otib tashlashni buyurdi. Hikoya gazeta multfilmlarida tugadi, ammo vaqt oʻtishi bilan u opportunistik sabablarga koʻra moslashtirildi va ayiq yoqimli kichkina ayiq bolasiga aylandi (Vashington Post, 1902-yil 16-noyabrdagi multfilmda). Hikoyaning tafsilotlari vaqt oʻtishi bilan xiralashdi, asosiysi qoldi-Teddi (Ruzveltning laqabi) ayiq bolasini otishdan bosh tortdi. Ayiqchagacha kichraytirilgan multfilmlardan biri oʻyinchoqlar doʻkonining egasi rossiyalik muhojir (haqiqiy ismi Mixail Mishim) Morris Michtomning rafiqasi eʼtiborini tortdi. U multfilmdagi ayiqchaga oʻxshagan birinchi ayiqchani tikdi. U doʻkon oynasiga oʻrnatildi va Prezident Ruzvelt sharafiga "Teddy Bear" deb nomlandi. Yangi oʻyinchoq xaridorlarda misli koʻrilmagan qiziqish uygʻotdi va koʻp oʻtmay, Ruzveltning oʻz nomidan foydalanishga roziligini olgach, Michtom oʻyinchoq bolalar ishlab chiqaradigan Ideal Toy kompaniyasiga asos soldi. Bolalarning muvaffaqiyati juda katta boʻlsa-da, Michtomga boylik keltirmadi. U jiddiy xatoga yoʻl qoʻydi-u yangi oʻyinchoq va uning nomini patentlamadi. Koʻp oʻtmay, shunga oʻxshash bolalarni ishlab chiqaradigan va uning gʻoyasidan foydalanadigan koʻplab kompaniyalar paydo boʻldi.

Boshqa versiyaga koʻra, birinchi ayiqchani Margarita Shtayf 1902-yilda harakatlanuvchi panjalari boʻlgan birinchi ayiqchani yaratgan jiyani Richardning gʻoyasi asosida yasagan. 1903-yilda Leyptsig oʻyinchoqlari koʻrgazmasida bir amerikalik bir vaqtning oʻzida 3000 nusxaga buyurtma bergan va 1904-yilda Sent-Luisdagi koʻrgazmada allaqachon 12 000 ta ayiq sotilgan, buning uchun Margarita va Richard oltin medalni olishgan.

Yig'ish
-------

Hozir dunyoda ayiqchalarga bagʻishlangan yigirmaga yaqin muzey va bu oʻyinchoqning bir necha oʻn minglab kolleksiyachilari mavjud. Ayniqsa, ular uchun ayiqchalarning cheklangan nashrlari ishlab chiqariladi, masalan, Steiff, Deanʼs, Merrythought yoki noyob ayiqlar zamonaviy oʻyinchoq rassomlari tomonidan bitta nusxada ishlab chiqariladi. "Christie's" auktsioni vaqti-vaqti bilan faqat ayiqchalar uchun ochiq kim oshdi savdolarini oʻtkazadi. Eng qimmat ayiqcha-bu 1929-yilda ishlab chiqarilgan tiftik oʻyinchoq. U 90 ming AQSh dollariga sotilgan. Katta ayiqcha  - har qanday vaziyat uchun ajoyib sovgʻa. Ushbu mashhur oʻyinchoq, yoshidan qatʼi nazar, istisnosiz hammaga yoqadi.

Eslatmalar
----------

1. ↑  Navolotskaya A. O'yinchoqlar shahri // "Novosibirsk viloyati Qonunchilik Assambleyasining Axborotnomasi", 2013-yil 18-yanvardagi 3-son (1247).
2. ↑  Giant Teddy Bear BigTed Teddies 2022