recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
JUJAN (AVAR) XONLIGI (taxminan 402—555-yillar) — ilk oʻrta asrdagi jujanlar xonligi. Sharqda Koreya, shim.da Baykal koʻli, jan.da Moʻgʻuliston choʻllari, gʻarbda Qorashahargacha boʻlgan hududni egallagan. Mil. 5-asr boshlarida jujanlar xoni Shelun (Toʻlunxon (402—410) tele yoxud gochi (baland qonchqiliklar, hozirgi uygʻurlar ajdodi) qabilalarini oʻz atrofiga toʻplab xonlikka asos solgan. Xulyuy (Xoʻliu 410—414) davrida esa shim.-dagi, Yenisey boʻylaridagi negu va xe-vey qabilalari buysundirilgan. J. (A).x hududi Tolan qogʻon davrida (414—431) ancha kengaygan. Oʻtiya qogʻon (431—444) qoʻshni Toʻbo xonligi bilan kuda tutinib, 438 y. Oltoy turklarini boʻysundirgan va ular yordamida temirdan ishlangan qurollar bilan oʻz qoʻshinini qurollantirgan.

J.(A)x. Chulun (Toʻgʻochin 444—464) va Yoʻching (Uchin 464—485) qogʻonlar davrida Sharqiy Turkistondagi Qutqu hun davlatini agʻdarib (460), Turfan xonligini tiklagan va Xoʻtan viloyatiga qadar bosib kelgan (470), Toʻlunxon II (Boʻkxudu 485—492) davrida J(A).x. ichki nizolar tufayli zaiflashgan, qoʻshni Baland qonchqi xonligini barpo etilishi kuchli raqib paydo boʻlganidan darak berardi. Keyinchalik eftaliylar (oq hunlar) qonchqiliklar bilan birgalikda J(A).x. bilan urush olib borgan. Oynogʻoy (Anaxuan 522—552) qogʻon turkiy qavmlar bilan boʻlgan jangda magʻlub boʻlib, oʻzini oʻzi oʻldirgan. 555 y. J(A).x. turkiylar tomonidan batamom tugatilgan. Jujanlarning bir qismi Gʻarbga yoʻl olib, Dunay daryosining oʻrta oqimi boʻylarida Avar xonligi barpo etganlar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sohil hayvonlari.** Oʻzbekistonning daryo sohillarida — hasharotlar (mas. suzuvchi qoʻzgʻizlar va ninachilar lichinkasi), koʻl baqasi, suv ilonlari, baliqchilar, chigirtchilar, qoravoylar, meshkopchiqushlar, qoʻngʻir va qanjirlar, koʻk qoʻtonlar, koʻlbuqalar, oʻrdaklar, suv burgutlar, koʻktargʻoq, skopa, suvsar yashaydi.

Qamishzor va toʻqaylarda yashaydigan hayvonlar suvga bevosita ehtiyoj sezmasa ham, hayot uchun zarur narsalarning hammasini suv havzalari qirgʻogʻidan topadi, uchraydi va dushmanlaridan saqlanish uchun ovloq joy axtaradi. Bunday sharoitda yashil qurbaqa va koʻl baqasi, sudralib yuruvchilardan sahro kaltakesagi, ildam kaltakesak, suvilon, guldor chipor ilon, choʻl qora iloni koʻp. Toʻqaylarda qirgʻovul, oddiy kakku, sariq jiblajibon, zagʻizgʻon, ola qargʻa, vahimaqush, gʻarb bulbuli uchrab turadi. Sut emizuvchilardan tovushqon, plastinka tishli kalamush, taroq tishli qumsichqon, kasbiy orti dala sichqoni, chiyaboʻri, toʻngʻiz, toʻqay mushugi va yoʻlbars bor. Qamishzorlarda moʻylovlar chiitak va toʻqay dehqon chumchugi ayniqsa koʻp.

Daryo atrofidagi lyoss tuproqli jarliklarda kulrang gekkon, turkiston gekkoni, chipor ilonlar uchraydi. Gʻorlari esa buxoro taqaburun koʻrshapalagi, oʻqquloqli tungi koʻrshapalagi, oʻqquloqli tungi koʻrshapalak uchun makon.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. O'n ikkinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Juft kuch** — miqdor jihatdan teng , qarama-qarshi tomonga yoʻnalgan, ustma-ust tushmaydigan parallel kuchlar. Kuchlarning taʼsir chizigʻi orasidagi eng qisqa masofa a. B. yelkasi, bu chizik, orqali oʻtuvchi tekislik a. B. tekisligi deyiladi. A. B.ning qattiq jismga mexanik taʼsirini ifodalash uchun a. B. momenti qabul qilingan. U erkin vektor boʻlib, uchidan karaganda soat mili harakatiga teskari yoʻnalgan, miqdor jihatdan esa a. B.ni tashkil qiluvchi kuchlardan birining moduli bilan uning yelkasi koʻpaytmasiga teng. Gayka kalit bilan buralganda a. B. hosil boʻladi. Kalit gaykaning qaysi yoqlariga qoʻyilishiga qaramay, uning gaykaga taʼsiri oʻzgarmaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
"OʻZBEKNAVO", "Oʻzbeknavo" estrada birlashmasi — respublikada estrada sanʼati sohasida faoliyat yurituvchi tashkilot. 1996-yil OʻzR Madaniyat ishlari vazirligi tasarrufida Oʻzbek davlat estrada birlashmasi hamda Oʻzbek davlat filarmoniyasi negizida "Oʻzbeknavo" gastrol konsert birlashmasi nomi bilan tashkil etilgan. 2001-yildan hozirgi nomda. Asosiy vazifasi Oʻzbekiston estrada sanʼatini rivojlantirish, estrada jamoalari, yakka ijrochilar faoliyatini muvofiqlashtirish va takomillashtirish, ularning ijodii, iqtisodii, huquqii manfaatlarini himoya qilish, respublika hududida va uning tashqarisida gastrolkonsert faoliyatini amalga oshirish, yakka ijrochilar va estrada guruhlarining faoliyat yuritishi uchun litsenziyalar berish, estrada sohasida axborot maʼlumotlar bazasini yaratish, monitoring oʻtkazish va boshqalar "Oʻ." respublikada oʻtkaziladigan milliy bayramlar, yubiley tantanalari va boshqalar rasmiy davlat tadbirlariga masʼul boʻlib, ular uchun maxsus shoudasturlar, tomosha, konsertlarni tayyorlaydi. Yosh iqtidorli sanʼatkorlarni ragʻbatlantirish maqsadida Maʼmurjon Uzoqov va Joʻraxon Sultonov nomidagi (Margʻilon), Hoji Abdulaziz Abdurasulov nomidagi (Samarqand), Komiljon Otaniyozov nomidagi (Xorazm), F. Mamadaliyev va O.Yusupov nomidagi (Andijon) anʼanaviy xonandalik tanlovi, "Asrlar navosi" koʻhna milliy sozlar ijrochilari (Buxoro), "Yangi taronalar" hamda "Aziz ona yurtim navolari" milliy estradamusiqa tanlovlari va boshqalarni oʻtkazadi. "Oʻ." birlashmasining Qoraqalpogʻiston Respublikasi hamda barcha viloyatlarda boʻlimlari mavjud.

Yoʻldosh Norboʻtayev. 

**Oʻzbeknavo** estrada birlashmasi Oʻzbekiston Respublikasi organi boʻlib, mamlakat milliy estradasini nazorat qiladi. Organ nizomida Oʻzbeknavo respublikada estrada madaniyatini yuksaltirish, estrada sanʼati namoyandalarining ijodiy imkoniyatlarini kengaytirish, estrada sahnalaridan foydalanishni yaxshilash, madaniy, ishlab chiqarish, ilmiy, iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanish uchun kuch va mablagʻlarni birlashtirish maqsadida tashkil etilgani koʻrsatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „"Ўзбекнаво" эстрада бирлашмасининг НИЗОМИ" (oʻzbekcha).  Oʻzbeknavo. Qaraldi: 2 mart.

[*sayt ishlamaydi*]

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti[*sayt ishlamaydi*]

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pauline Theresa Moran** (talaffuzi: „Paulin Tereza Moran", 1883-yil 28-iyun – 1952-yil 25-yanvar) **Polly Moran** sifatida tanilgan, amerikalik vodevil, sahna va ekran aktrisasi va komediyachi edi.

Karyerasi
---------

Illinoys shtatining Chikago shahrida tugʻilgan Moran vodvilda ish boshlagan va Shimoliy Amerikani, shuningdek, Yevropa va Janubiy Afrikani oʻz ichiga olgan boshqa turli joylarda gastrol qilgan.

U mashhur Brodvey yulduzi Marie Dressler bilan hamkorlikda „*The Callahans and Murphys"* (1927) va ikkalasi birgalikda paydo boʻlgan filmlaridan, *„Chasing Rainbows"* (1930), *„Caught Short"* (1930) va *„Prosperity"* (1932)larda muvaffaqiyat qozongan. 1934-yilda Dressler vafotidan keyin Moranning karerasi pasayib ketdi va u faqat kam byudjetli komediyalar yoki B-filmlarda suratga tushdi. 1940-yilda Moran Kaliforniyaning Laguna-Bich shahridagi uyida nafaqaga chiqdi, ammo faol Gollivud ijtimoiy hayotini saqlab qoldi va amaliy hazillar bilan mashhur boʻldi

Shon-shuhrati
-------------

Moranning Gollivud shon-shuhrat xiyoboni 6300 Gollivud bulvarida yulduzi bor.

Shaxsiy hayoti va oʻlimi
------------------------

1917-yilda ajralish bilan yakunlangan nikohdan soʻng, Moran 1933-yilda shaxsiy advokati Martin T. Malonega turmushga chiqdi. Malone koʻp haqorat qilgan, uni kaltaklagan va oʻldirish bilan tahdid qilgan, lekin Malone uni tark etmadi. Uning ikkita nikohi orasida asrab olingan bir farzandi bor edi. U Kaliforniyaning Laguna-Bich shahridagi 530 Mountain Roadda yashagan. Moran 1952-yilda yurak-qon tomir kasalligidan vafot etdi. Garchi bir qator tarjimai hollar Moranning oʻlim sanasini 1952-yil 25-yanvar deb koʻrsatsa-da, uning qabri belgisida 1952-yil 24-yanvar kabi yozilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Polly Moran, Movie Comedienne, Dead". *The Washington Star* (26-yanvar 1952-yil), s. 1. Qaraldi: 11-oktabr 2013-yil.
2. ↑  Miller, Frank. „ARTICLES: Prosperity (1932)", Turner Classic Movies (TCM), Turner Broadcasting System, a subsidiary of Time Warner, Inc. New York, N. Y. Retrieved August 13, 2018.
3. ↑  „Hollywood Star Walk; Polly Moran". *Los Angeles Times*. Qaraldi: 11-oktabr 2013-yil.
4. ↑  Mann, William J.*. Wisecracker*. Viking Penguin, 1998 — 353 bet. ISBN 0-670-87155-9.
5. ↑  *Epstein, Benjamin*. „Course of History". *Los Angeles Times* (19-fevral 1998-yil). Qaraldi: 11-oktabr 2013-yil.

Havolalar
---------

* Polly Moran IMDbda
* Polly Moran AllMovieda
* Polly Moran at Find a Grave
* Polly Moran profile

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 1018858695
* ISNI: 0000 0000 2773 0397
* LCCN: n86075612
* MusicBrainz: 0b4099be-ab3d-4bd9-b90e-f76a451d4c88
* en:SNAC: w6zq74zm
* VIAF: 75334539
* en:WorldCat Identities: lccn-n86075612

 |
**Oʻzfan** (rus. Uzbekskiy filial Akademii nauk SSSR soʻzlaridan), SSSR Fanlar akademiyasining Oʻzbekiston filiali — 1940—43 yillarda Oʻzbekistondagi ilmiy tekshirish markazi. 1940-yil 9-yanvarda Fan komiteti negizida tashkil etilgan. Tarkibiga dastlab geol. tarix, til va adabiyot, suv xoʻjaligi muammolari, botanika, kimyo ilmiy tekshirish institutlari, tuproqshunoslik, zool. fizikamat. fanlari sektorlari, Toshkent Astronomiya rasadxonasi va uning huzuridagi Kitob kenglik st-yasi, iqtisodiy tadqiqotlar hamda xaritagrafiya byurolari kirgan. Asosiy vazifasi respublikada fanning turli sohalarini taraqqiy ettirishdan iborat boʻlgan. Tashkil etilgan yili Oʻzbekistonda 70 ga yaqin ilmiy tashkilot boʻlib, ularga rahbarlik qilish OʻzFAN zimmasiga yuklatilgan. Ikkinchi jahon urushi yillari Oʻ. ilmiy tadqiqot muassasalari faoliyatini respublika tabiiy boyliklari va resurslarini qidirib topish va ulardan mudofaa maqsadlarida foydalanishga qaratdi hamda respublikada ogʻir sanoat va qishloq xoʻjaligini rivojlantirish vazifalarini hal etishda yetakchi rol oʻynadi. Natijada Oʻzbekistonda Fanlar akademiyasining ochilishi uchun yetarli darajada ilmiy va ilmiy texnika bazasi vujudga keldi. 1943-yil Oʻ. negizida Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi tashkil etildi (qarang Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasi).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Nelly Aginian 2007-yilda
 **Nelly Aginian** (armancha: *Նելլի Աղինյան*; 1981-yil 4-avgustda tugʻilgan) — arman shaxmatchi ayol grossmeyster (WGM).

Faoliyati
---------

Aginian 2001-yilda Ayollar xalqaro ustasi (WIM) va 2005-yilda ayol grossmeysterga aylandi. 2005-yilda u Alushta xalqaro turnirida birinchi oʻrinni egalladi. Aginian Mika Yerevan shaxmat klubining aʼzosi boʻlib, 2006-yilgi Yevropa shaxmat klubi kubogida gʻolib chiqdi.

U 2003-yilda Plovdivda boʻlib oʻtgan 5-jamoaviy shaxmat boʻyicha Yevropa chempionatida oltin medalni qoʻlga kiritgan Armaniston ayollar jamoasi tarkibida oʻynagan.

Jamoa Armaniston terma jamoasi tarixidagi birinchi Yevropa chempioni hisoblanadi. Againian 2007-yilda Yevropa jamoaviy chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritgan Armaniston ayollar jamoasida ham qatnashgan. U 2005, 2009 va 2011-yillarda jamoaning bir qismi boʻlgan, ammo ular oʻsha yillarda medal yutmagan.

Aginian Armaniston ayollar terma jamoasida 2007, 2009 va 2011-yillarda shaxmat boʻyicha jahon jamoaviy chempionatida uchta oʻyinda qatnashgan.

Aginian ayollar shaxmat Olimpiadasida Armanistonni yetti marta (1996, 1998, 2000, 2004, 2006, 2008 va 2010) 33-Shaxmat Olimpiadasi, 34-Shaxmat Olimpiadasi, 36-38-chi Olimpiada, 37-chi Olimpiada va 38-chi Chex shaxmat olimpiyadalarida ishtirok etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Tournament report January 2005: Autumn-2004-2 Intl".  FIDE. Qaraldi: 27-aprel 2011-yil.
2. ↑  „11th European Chess Club Cup (women): Fügen 2006".  OlimpBase. Qaraldi: 5-iyun 2013-yil.
3. ↑  „5th European Team Chess Championship (women), Plovdiv 2003, Armenia".  OlimpBase. Qaraldi: 27-aprel 2011-yil.
4. ↑  „5th European Team Chess Championship (women), Plovdiv 2003, Armenia".  OlimpBase. Qaraldi: 27-aprel 2011-yil.
5. ↑  „Women's Chess Olympiads: Nelly Aginian".  OlimpBase. Qaraldi: 28-iyun 2018-yil.
**Yaylovlar**. Baland boʻyli daraxtlarning oʻsmasligi, qoyalar va baland tekisliklar (plato)ning koʻpligi hamda torom, betaga, shuvoq, sutlama, isfarak, yorongullarga boyligi bilan oʻziga xos manzara hosil qiladi. Shuningdek, yostiq hosil qilib oʻsimcha kirpioʻt va zirakoʻtlar ham tarqalgan.

Tabiatda oʻsimlikar yakka-yakka holda yoki toʻp-toʻp boʻlib (fan tili bilan aytganda assotsiyasi, formatsiya hosil qilib) oʻsadi. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Botanika institutining xodimlari yaratgan toʻr jildli <<Oʻzbekistonning oʻsimliklar qoplami>> (rus tilida) monografiyasida respublikadagi 1196 assotsiyasini qamragan 170 formatsiya keltirilgan. Oʻzbekiston florasiga oid maʼlumotlarni Botanika institute tomonidan chop etilgan <<Oʻzbekiston florasi>> (6 jildli) va
<<Oʻrta Osiyo oʻsimliklari aniqlagichi>>dan (10 jildli; Oʻzbekiston milliy universiteti bilan hamkorlikda)olish mumkin.

Respublika florasi isteʼmol qilinadigan, dorivor, efir moyli, yemxashak, boʻyoqboq va boshqa foydali oʻsimliklarga nihoyatda boy. Lekin undan oqilona foydalanmaslik natijasida tabiiy oʻsimlik qoplamlarining maydonlari, undagi foydali turlarning zaxiralari tobora kamayib bormoqda. Shuning uchun ham Oʻzbekiston <<Qizil kitobi>>ga kiritiladigan oʻsimlik turlari soni yil sayin ortib bormoqda, jumladan,Oʻzbekiston Respublikasi <<Qizil kitob>>ining 1998-yili chop etilgan 2-nashrigi 301 tur kamyob oʻsimliklar kiritilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Oʻn ikkinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Judy Catherine Claire Parfitt** (1935-yil 7-noyabrda tugʻilgan) — ingliz teatr, kino va televideniye aktrisasi. U oʻzining filmdagi debyutini „*Olingan maʼlumot*" (1961) filmida kichik yordamchi qismda, soʻngra BBC teleserialida *Devid Kopperfildda* (1966) ikkinchi darajali rolni ijro etgan. Judy, shuningdek, 1969-yilda Tony Richardsonning *Hamlet* filmiga moslashtirilgan filmida qirolicha Gertruda rolini oʻynagan.

Yoshligi
--------

Parfitt 1935-yilda Janubiy Yorkshirning Sheffild shahrida Catrin Jozephina va Lourens Hamilton Parfitt oilasida tugʻilgan. Oʻsmirlik chogʻida u Notr-Dam nomli qizlar oʻrta maktabida oʻqigan va keyinchalik Qirollik dramatik sanʼat akademiyasida tahsil olgan va 1953-yilda uni tamomlagan.

Faoliyati
---------

Parfitt teatrdagi faoliyatini 1954-yilda Amersham repertuar kompaniyasida *Fools Rush In* spektaklida qatnashgan.

1968-yilda u Hammer televizion filmida *"Nomaʼlum sayohat"* filmida Jozeph Cottenga qarshi va Joan Crawford boshchiligida paydo boʻldi. 1978-yilda Parfitt *Lorens Olivier taqdimotining* „Shanba, yakshanba, dushanba" epizodida Laurence Olivier, Joan Plowright va Frank Finlay bilan birga paydo boʻldi. 1981-yilda u Qirollik Shakespeare kompaniyasining Peter Nicolsning „*Ehtirosli* pyesa" asarida Eleonora rolini yaratdi. 1984-yilda u Jack Rosenthalning „*Zanjir*" filmida Deidre rolini oʻynadi. 1987-yilda u *Morisda* ham paydo boʻldi.

Parfittning oʻtmishdagi eng koʻzga koʻringan rollaridan ikkitasi — *"Tojdagi* javohir" filmidagi Mildred Layton (1984-yil, buning uchun u oʻzining birinchi BAFTA nominatsiyasini oldi) va 1980-yilda "*Gʻurur va xurofot* "serialining teleserial versiyasidagi xonim Katherine de Burchdir. 1995-yilda u *Dolores Claibone* Kathy Batesning sobiq ish beruvchisini tasvirlagan.

Shaxsiy hayoti
--------------

1963-yilda Parfitt Middlesexdagi Harrow shahrida aktyor Tony Steedmanga turmushga chiqdi. Tony 2001-yilda vafot etgan. Er-xotinning Dovud ismli bir farzandi bor edi.

Manbalar
--------

1. 1 2  Year of birth: 1935, findmypast.co.uk; accessed 28 June 2014.
2. ↑  "England and Wales Birth Registration Index, 1837-2008," database, FamilySearch (1 October 2014), Judy C C Parfitt, 1935; from „England & Wales Births, 1837-2006," database, findmypast ( : 2012); citing Birth Registration, Sheffield, Yorkshire, England, citing General Register Office, Southport, England.
3. ↑  Judy Parfitt profile, Film Reference.com; accessed 28 June 2014.
4. ↑  „Judy Parfitt". *RADA*. Qaraldi: 12-noyabr 2016-yil.
5. ↑  „Judy Parfitt profile". *Film Reference*. Qaraldi: 13-noyabr 2016-yil.
6. ↑  Cotter 2013. sfn error: no target: CITEREFCotter2013 (help)
7. ↑  Judy Parfitt IMDbda
**Mirzatov Zanjirali** (1911, Chust tumani Olmos qishlogʻi — 1972.21.11, Qoʻqon) — aktyor va rej. Oʻzbekiston xalq artista (1967). Moskvadagi oʻzbek drama studiyasida oʻqigan (1929—30). 1930-yildan Qoʻqon shahar musiqali drama teatrida ishlagan. M. serqirra aktyor boʻlib, ham lirik, ham harakterli rollar ustasi sifatida tanilgan, sahnada yuzdan ortiq obrazlar yaratdi: Kochkaryov ("Uylanish"), Gʻofir ("Boy ila xizmatchi"), Kalaf ("Malikai Turandot"), Majdiddin ("Alisher Navoiy"), Karl Moor ("Qaroqchilar"), Ashuraliyev ("Ayajonlarim"), Ikrom ("Ufq") va boshqa Rej. sifatida "Fargʻona fojiasi", "Maysaraning ishi" (Hamza), "Muhabbat" (Tuygʻun), "General Rahimov" (K. Yashin), "Kotil" (Uygʻun) kabi asarlarni sahnalashtirgan. Shuningdek, "Sevaman, seni" dramasini yozgan. Koʻqon shahar madaniyat uyi qoshidagi xalq teatriga 1979-yil M. nomi berilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fotima binti Muhammad ibn Ahmad as-Samarqandiy** — musulmon olamidagi taniqli olima va huquqshunos ayol.

Bolaligi
--------

Fotima Samarqandiy Namangan viloyatidagi Kosonsoy tumanida tug'ilgan. Yoshligidanoq o'zining ilm olishga intilishi va iqtidori yaqqol namoyon bo'lgan. O'sha davrining obro'li fiqh (islom yurisprudensiyasi) olimi bo'lgan otasi Alouddin Samarqandiy qizining iqtidorini payqab, uning ta'lim olishiga katta e'tibor qaratgan. Shundan so'ng, Fotima Samarqandiy fiqh, xattotlik va boshqa ko'plab ilmlarni egallashga kirishib ketadi. Buning natijasida mohir xattor va kuchli fiqh olima bo'lib yetishadi. Otalari Alouddin Samarqandiy o'zlariga kelgan fatvoni qizlariga ko'rsatmasdan javob bermaganlar. Shuning uchun barcha fatvolarda otalari bilan birgalikda qizlari Fotimaning ham muhri bosilgan.

Nikoh
-----

Fotima Samarqandiyning ta'riflari butun dunyoga tarqaladi va arabu ajamlardan, hattoki ko'plab mamlakat podsholaridan sovchilar kela boshlaydi. Lekin Alouddin Samarqandiy qizlarini oddiy, lekin o'ta ilmli bo'lgan shogirdlari Kosoniy raxmatullohu alayhga berganlar. 
Ba'zilar **,,Tuhfa kitobini sharhlatib qizini o'shanga berdi"** der edilar. Bunga sabab, Alouddin Samarqandiyning **,,Tuhfatul fuqaho"** nomli fiqh fanidan mashhur asarlari bor bo'lib, shogirdlari Kosoniy shu kitobni 8 jildlik kitob qilib sharhlaganlar va **Badoius sanoi** deb nom qo'yganlar. Kitobni ko'rgan ustozlari qizlarini shogirdlariga nikohlab berdilar. Kosoniy va Fotima turmush qurgach Xalabga ko'chib ketishgan. U yerda oilaga Salohiddin Ayyubiyning yaqinlaridan bo'lgan Nuriddin Zinkiy homiylik qilgan va ularning ilmiy faoliyatini qo'llab-quvvarlagan. Turmush o'rtog'i Kosoniy ham uni juda hurmat qilgan va ayolidan maslahat so'rab turgan. O'sha davr tarixchilari yozishicha ko'pincha fatvoni mohir xattot bo'lgan Fotima o'zi yozgan va shundan so'ng muhr qo'yish uchun Kosoniyga topshirgan. Shu sabab bu fatvolar nafaqat fiqhiy, balki badiiy jihatdan ham muhim manbaalar hisoblanadi.

Ilm yo'lida
-----------

Xalab tarixchisi Ibn al-Adim yozishicha Fotima Ramazonda bilaguzugini sotib talabalarga o'z hisobidan iftor qilib bergan va bu udum haligacha davom etib keladi.

Vafoti
------

Ushbu faqiha ayol 581 hijriy sanada Hozirgi Suriyada Halab shahrida vafot qilganlar. Qabrlari Ibrohim Xalil jome masjidi oldidagi qabristonda. Ayollari vafot etgandan soʻng Kosoniy rahmatullohi alayh har juma kuni ayollarini ziyorat qilgani kelar edilar. Keyinchalik Kosoniy ham vafot qildilar va u kishi ham Suriyada dafn qilindilar.

Manbalar
--------



1. ↑  *Odilxon qori Yunusxon o'g'li* „Фотима Самарқандийя — фақиҳларга фатво берган хоним". *Qadriyat*. Qaraldi: 18-iyun 2022-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  „Fatima al-Samarqandi". *en.wikipedia.org*. Qaraldi: 18-iyun 2022-yil.
**Layel**, Layell Charlz (1797.14.11, Kinnordi, Shotlandiya — 1875.22.2, London) — ingliz geologi, Oksford universitetini tugatgan (1819). 1836—37 va 1850—51 yillarda London geol. jamiyatining prezidenti. Uchlamchi davr yotqiziqlari stratigrafiyasini ishlab chiqqan, metamorfik va vulkanik jarayonlarni oʻrgangan. Togʻ jinslarini choʻkindi, vulkanik, plutonik va metamorfik jinslarga boʻlishni taklif qilgan. L.ning geol. asoslari bayoniga bagʻishlangan eng katta asari geol. fa-nining metodologiyasini ishlab chi-qishga va rivojiga katta taʼsir koʻrsatdi. L. katastrofizm (katastrofalar nazariyasi)ga keskin qarshi chiqdi. Geologik hodisalarni aktualizm pozitsiyasidan tushuntirdi. Dastlabki asarlarida oʻsimlik va hayvon turlarining oʻzgarmasligini himoya qilsa ham keyinroq evolyusion taraqqiyot tarafdori boʻldi. Eotsen, miotsen, pliotsen va pleystotsenlarni ajratdi. L.— Linney jamiyati aʼzosi (1819-yildan), Geol. jamiyati prezidenti (1835-yildan), Qirollik jamiyati aʼzosi (1826), Peterburg Fanlar akademiyasi xorijiy aʼzosi (1871). L. sharafiga eng muhim geol. kashfiyotlar uchun har yili beriladigan medal taʼsis etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mirza Ghalib kolleji (MGC)** Hindistonning Bixar shtatidagi Gaya shahridagi hukumat tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan ozchiliklar kolleji boʻlib, bitiruvdan soʻng sanʼat, fan, tijorat fanlar boʻyicha kurslarni taklif etadi. U 1969-yilda tashkil etilgan va Bodh Gaya Magad universitetiga qarashli.

Tarix
-----

Xayriyachilar Xon Bahodur Abdul Hafiz (asoschi prezident) va Abdus Salam (asoschi kotib), Gaya, Magad universitetining hukumat yordami ostidagi musulmon ozchilik PG boʻlimi, Bod-Gaya, Bihar, 1969-yilda, 100 yilligida vujudga kelgan. buyuk urdu shoiri Mirzo Asadulla Begʻxon Gʻolibning. Xon Bahodur Abdul Hafiz Britaniya hukumati qoshidagi Shimoliy Bihar aksiz komissarining nafaqadagi o‘rinbosari edi. U Buyuk Britaniya hukumatidan oʻzining ajoyib ishi va Bihardagi toddy soʻrovi haqidagi hisoboti uchun Xon Bahodur unvonini oldi.

Kollej tashkil etilganidan buyon fan, sanʼat va tijorat fakultetlarida bitiruv bosqichiga qadar taʼlim berib kelmoqda. Shtat hukumati fan, sanʼat va tijorat sohasida daraja darajasiga qadar doimiy aloqadorlikni berdi. Kollej, shuningdek, botanika, kimyo, zoologiya va psixologiya boʻyicha bitiruvdan keyingi taʼlim beradi. UGC roʻyxatiga kiritilgan ushbu kollej, kompyuter dasturlari, menejment va fanlararo biotexnologiya (BCA, BBM & Biotexnologiya bakalavriati) boʻyicha kasbiy kurslarni taklif etadi.). U Biharning Magad boʻlimida 2005-yilda Biotexnologiya kursini boshlagan birinchi kollej boʻlish xususiyatiga ega. Ushbu kollej oʻz talabalariga sifatli taʼlim berish uchun professor-oʻqituvchilar, kutubxona va laboratoriyalar jihatidan yaxshi rivojlangan infratuzilmaga ega. Ushbu kollejning baʼzi asosiy boʻlimlarida seminarlar kutubxonasi mavjud. Ushbu kollejda oʻquvchi qizlarning ertalabki smenada taʼlim olishi uchun alohida tartib mavjud.

Boʻlimlar
---------

* Ingliz
* hind
* forscha
* urdu
* Botanika
* Kimyo
* Matematika
* Fizika
* Zoologiya
* Qadimgi tarix
* Iqtisodiyot
* Geografiya
* Tarix
* Falsafa
* Siyosatshunoslik
* Psixologiya
* Sotsiologiya
* BBM
* BCA
* Biotexnologiya

Sharoitlar
----------

* Yopiq oʻyinlar
* Oʻqituvchilar uchun umumiy xonalar
* Mehmonxonalar
* sport inshooti
* Talabalar uchun oshxona
* kutubxona

Adabiyotlar
-----------

Koordinatalari: 24°47′28″N 84°59′34″E﻿ / ﻿24.7912°N 84.9928°E﻿ / 24.7912; 84.9928GO

Havolalar
---------

* Mirzo Gʻolib kolleji Twitter sahifasi
* Mirzo Gʻolib kolleji Facebook sahifasi
**Mirzo G‘afur madrasasi** Hofiz Changi guzarida joyshashgan bo‘lib, 16 hujradan iborat bo‘lgan. Bu madrasa nomi Abu Abdurahmon Abdulloh maʼlumotlarida ham keltirilgan.

Tarixi
------

Mirzo G‘afur madrasasini Vaqf hujjati saqlanib qolgan, hijriy 1290-yili (1873 — 1874) ko‘chirilgan, forsiyda nasta'liq xatida yozilgan, o‘lchami 140,6 x 22,8 sm. Voqif Shimoli rudda Dilkusho, Faraviz, Samjan tumanida Dehcha mavzelarida bir necha bo‘lakdan iborat umumiy hajmi 160 tanobdan iborat yerini Mirzo G‘afur madrasasi uchun shar’iy tarzda vaqf qilgan. Mutavalli vazifasi Mirzo G‘afur avlodlari zimmasiga yuklangan. U vaqfdan hosil bo‘lgan mablag‘dan ushr olgan. Qolgan 9 qism 2 bo‘lakka ajratiladi. Uning 1 bo‘lagi hujrada yashovchi talabalarga teng bo‘lingan. Keyingi 1 bo‘lak 3 qismga taqsimlangan. Mudarris undan 2/3 qism ulush oladi, qolgan 1/3 hissa muazzin, sartarosh va farroshga berilgan. Hujjat qozi Mir Said Qamar ibn mulla Mir Sayyid Olim hamda mulla Abdushukur sadr rais va mudarris muhrlari bilan tasdiqlangan. Buxoroning bemor talabalar ro‘yxatida Mirzo G‘afur madrasasining qori Umar Buxoriy ismli tarbiyalanuvchisi rishta dardiga yo‘liqqani qayd qilingan. O. A. Suxareva madrasa sohibining ismini Mirzo Abdug‘afur Musharraf ibn usta Amin deydi. Tadqiqotchi uni Amir Doniyolbiyning kuyovi bo‘lsa kerak deya taxmin qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Buxoro taʼlim tizimi tarixi. Abdusattor Jumanazar. Toshkent: Akademnashr, 2017. — B. 366.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Madrasa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Mum rassomligi** - bogʻlovchi moddasi mum boʻlgan boʻyokda ishlanadigan rangtasvir usuli. Kimyoviy aktivligining sustligi va namga chidamliligi tufayli bu usulda yaratilgan asarlar koʻp asrlar davomida oʻzining dastlabki koloriti, sofligi, pishiqligi va boʻyoq qatlamining sifatini saqlabturadi. Miloddan avvalgi 14-asrdan Qad. Misrda ibodatxonalarni boʻyashda qoʻllangan. Miloddan avvalgi 5-asrda Yunonistonda issiqusul deb ataluvchi (enkaustika) eng mustahkam Mum rassomligi texnologiyasi yaratilgan: bunda qizdirilgan mum boʻyoklar qizdirilgan jez kurakcha yordamida asosga surtiladi. Bu usul, asosan, dastgoh sanʼatida qoʻllangan, shuningdek, ma-hobatli rasmlarda noqulay tashqi sharoitga chidamli mustahkam boʻyoq qatlami talab qilinganda ishlatilgan. Fay-yum portretlari va Vizantiya ikonalarida (12-asrgacha) enkaustika oʻrnini uncha pishiq boʻlmagan hamda ishlanishi osonroq skipidarli mum boʻyoqlar (sovuq usul deb ataladi) va mumli tempera (uchuvchan moyli emulsiya aralashmasi) egallay boshlagan. Mum rassomligi hozir asosan rasmlarni taʼmirlashda, yoʻqotilgan boʻyoq qatlamini toʻldirish va uni mustahkamlashda ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mirzo G‘osimiy–** Gilon viloyatining mahalliy taomlaridan biri hisoblanadi. Mirzo G‘osimiy tayyorlash uchun zarur bo‘lgan tarkiblar: baqlajon, pomidor, sarimsoq, yog‘, tuxum, tuz va ziravorlar. Mirzo G‘osimiyni tayyorlash uchun baqlajonlarni qo‘ra qilish kerak, keyin sovuq suvga soling, shunda teri osongina olinadi va go‘sht terisi qo‘raga yopishmaydi. Endi ularni yaxshi uring. Keyin maydalangan sarimsoqni baqlajonlar va ozgina zarchava bilan qovuring va aralashmaga maydalangan pomidorni qo‘shing va baqlajonlarning to‘liq sharbati chiqarilguncha olovda davom ettiring. Keyingi bosqichda tuxumni sindirib, baqlajonlar bilan aralashtiring. Bundan tashqari, ovqatga tuz va ziravorlar qo‘shing. 

Mirzo G‘osimiy Nosiriddinshoh davrida Resht hokimi boʻlgan Muhammad Qosimxon tomonidan ixtiro qilingan va kengaytirilgan va uning nomi bilan atalgan. Hikoya shundan boshlanadiki, Muhammad Qosimxon Valiy yangi taomlar tayyorlashga, pishirishga juda qiziqib, shu uchun ham doim yangi taomlarni tatib ko‘rgan. Bir kuni u turli masalliqlarni aralashtirganda, baqlajon, pomidor va sarimsoqni birlashtirib, o'ziga xos ta’mga erisha oldi. U bu taomni Mirzo G‘osimiy nomi bilan butun Gilon bo‘ylab mashhur qilgan va Forsga hokim qilib saylanganidan keyin, uni Fors viloyatida ham ommalashtirgan. O‘limidan so‘ng, Hofiz Sheroziy qabri yoniga dafn etilgan. Mirzo G‘osimiyga odatda Gilonda guruch qo‘shib beriladi, Eronning boshqa hududlarida esa non bilan birga beriladi.

Manbalar
--------

* Eron pishirish kitob .
**Pulkovo rasadxonasi** - Sankt-Peterburgdagi i. t. muassasasi; dengiz sathidan 75 m balandlikdagi Pulkovo qishlogʻida joylashgan. 1839-yil tashkil etilgan. 1840 yil ish boshlagan. Ikkinchi jahon urushida nemis fashist qoʻshinlari tomonidan vayron qilingan, 1954-yil qayta tiklangan.

Pulkovo rasadxonasida 65 sm li refraktor, fotografik qutb trubasi, zenit-teleskop, 2 ta quyosh teleskopi, meridian teleskopi, koronograf, katta radioteleskop va boshqa asboblar ishlab turibdi. Unda astrometriya, astrofizika, radioastronomiya va boshqa sohalarga doyr ilmiy tadqiqot ishlari olib boriladi. Rasadxonada 10000 ga yaqin xira yulduzlar katalogi tu-zilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muxas minorasi** (ozarbayjoncha: *Muxas qülləsi*) — Ozarbayjonning Oʻgʻuz tumanidagi Muxas qishlogʻidan 1 km shimolda joylashgan minora. Bu minora oʻrta asrlarga tegishli.

Minora
------

Muxas minorasi Ozarbayjonning Oʻgʻuz tumanidagi Muxas qishlogʻining shimolida joylashgan. Minora Dashagil dovoni oldida. Minora shimolda, janubda va gʻarbda toʻrtburchaklar, sharqda yarim doira shaklida. Muxas minorasi hudud relefiga moslashtirilgan. Minoraning balandligi 11,6 metr, devorining qalinligi devorning pastki qismida 1,5 metr va tepasida 1 m. Qal’a devorining tashqi tomoni 1,1 metr, ichki qismi 1,5 metr boʻlgan eshik bor.

Minora hududida olib borilgan qazishmalar natijasida qalinligi 0,5 metr boʻlgan madaniy qatlam aniqlangan. Olingan arxeologik materiallar va meʼmoriy xususiyatlarning qiyosiy tahlili uning 9 -asrda qurilgani va 14 -asrgacha ishlatilganligini aytishga imkon berdi. Bu erda 1965-yilda olib borilgan arxeologik qazishmalardan sopol buyumlar parchalari topilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Muxas gүllәsi // Azәrbaјҹan Sovet Yensiklopediјasi: [10 ҹilddə]. VII ҹild: Misir — Prado. Baki: Azәrbaјҹan Sovet Yensiklopediјasinin Bash Redaksiјasi. Bash redaktor: Ҹ. B. Guliјev. 1983. sәһ. 110.
2. ↑  F.V.Qədirov. Azərbaycanın şimal müdafiə istehkamları, Bakı, 1984
3. ↑  F.V.Qədirov, Muxas qülləsi, Azərbaycan SSR EA Məruzələri, cild 26, 1970, № 12.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Joʻja (maʼnolari).

**Joʻja** — tovuq va b. parranda palaponi. Tovuq J.lari 1 kunligida 35—40 g , 1 oyligida 240—270 g , 2 oyligida 550— 600 g , 3 oyligida 900—1100 g , 4 oyligida 1200—1500 g , 5 oyligida 1500— 1800 g boʻladi. Goʻsht (broyler) yoʻnalishidagi tovuq zotlarning 7—8 haftalik J.lari vazni 1,5—1,8 kg ga yetadi. J.lar 2 oylikkacha katakli batareyalarda yoki poliga poxol toʻshalgan xonalarda saqlanadi, 4—5 kunligidan boshlab iliq kunlarda yayratish maydonchasiga, keyinchalik maysazorlarga chiqarib turiladi. Xonaki usulda boqishda J.larga birinchi haftada suvda qaynatib pi-shirilgan tuxum, tvorog , koʻk barra piyoz yoki sarimsoq mayda toʻgʻrab beriladi. Katakli batareyalarda har 1m2 ga 1 — 20 kunlik J.lardan 25—30; 21—40 kunligidan 15—20 va 41—60 kunligidan 9—12 ta; poliga poxol toʻshalgan xonalarda har 1m2 ga 1—30 kunligidan 8— 24; 30—60 kunligidan 16—18 ta joylashtiriladi. Xonaning harorati birinchi 20 kunlikda 29—22°, 21—40 kunligida 20—18°, 41—60 kunlikda 17—16° boʻlishi kerak. 2 oylik makiyon J.lar joʻjaxoʻrozlardan ajratilib, yayratish maydonchasining atrofi simtoʻr bilan oʻralgan xonalariga, yengil tipda qurilgan ayvonlarga oʻtkaziladi. J.lar maxsus tayyorlangan aralash ozuqa berib bo-qiladi. Birinchi oyda har 2 soatda, ik-kinchi oyda har 3 soatda, keyinchalik kuniga 2—4 marta don va aralash ozuka berib turiladi (qarang Broyler, Inkubatsiya).

Sayfiddin Azimov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Muvashshah (maʼnolari).

**Muvashshah** - Andalusiya (Arab Ispaniyasi) madaniyatida 8—10-asrlarda shakllangan aytim-cholgʻu turkum janri. Keyinchalik, 11 —13-asrlarda M. Shimoliy Afrika va Yaqin Sharq madaniyatida keng tarqalib, arab musiqasining mumtoz shakliy-andozaviy turiga aylandi. Zamonaviy arab musiqasida "M. al-Andalusiya", "M. almisriya", "M. alhalabiya" (Halab, Suriya) va boshqa M. turlari, ijroviy uslublari mavjud. M. mashhur arab xonandasi U mm Kul sum ijodida asosiy oʻrin egallab, eng mukammal musiqiy aytim-cholgʻu janr darajasida tan olindi. M. "davr" (cholgʻu kirish qismi), "xona", "qasida", "qafla" (aytim qismlari), "qita", "silsila" (aytim — cholgʻu oraliq va yakunlovchi qismlar) kabi tarkibiy boʻlimlardan iborat.

Adabiyot
--------

* Yeolyan I. Traditsionnaya muzika arabskogo Vostoka, M. 1990.

Abdumannon Nazarov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muxatov Veli** (Velimuhammad) [1916.22.4 (5.5), hozirgi Ashxobod tumani] — turkman kompozitori, milliy kompozitorlik maktabi asoschilaridan. Moskva konservatoriyasini tugatgan (1951). Turkmaniston kompozitorlar uyushmasi raisi (1954—59). Ashxobod konservatoriyasini professor (1987). Ijodida turkman xalq musiqa merosiga xos kuy-ohanglardan keng foydalanib, ularni professional mahorat bilan zamonaviy ifoda vositalari yordamida qayta ishlagan. "Turkmancha syuita" (1950), "Mening Vatanim" simfonik poemasi (1951), "Mahtumquli xotirasiga" simfoniyasi (1974), "Qonli ayirgich nihoyasi" operasi (1967) kabi yirik asarlar, shuningdek, xalq chol-gʻulari orkestri uchun poema, qoʻshiq va romanslar, badiiy va hujjatli filmlar uchun musiqalar yaratgan. Mahtumquli nomidagi Turkmaniston Davlat mukofoti sovrindori (1972).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Luqmoni hakim (maʼnolari).

**„Luqmoni hakim"** — oʻzbek xalq ertaklari, naqllari va latifalari toʻplami. Toʻplamni Toʻra Mirzayev va Zubayda Husainova nashrga tayyorlagan. Ertaklarni Nurali Nurmat oʻgʻli aytib bergan. Kitob 1990-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan.

„Luqmoni hakim" „Oʻzbek xalq ijodi" koʻp jildli kitoblar seriyasiga kiritilgan. Tahrir hayʼati Komil Imomov, Nizom Komilov, Toʻra Mirzayev, Baxtiyor Nazarov, Bahodir Sarimsoqov, Yusuf Sultonov, Turob Toʻla, Shonazar Shoabdurahmonov, Solih Qosimovlardan iborat boʻlgan.

Asarni nashrga tayyorlashda yana quyidagi shaxslar ishtirok etgan: M. Tursunov – muharrir, B. Nemirovskiy – rassom, A. Bobrov – rasmlar muharriri, E. Saidov – texnik muharrir, Z. Tojiyev – musahhih. Kitob adadi – 90 000 nusxa.

Manbalar
--------

1. ↑  „Luqmoni hakim" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 16-sentabr 2016-yil.

Havolalar
---------

* „Luqmoni hakim" Ziyouz saytida

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Popliteal chuqurcha (popliteal chuqurcha)
**Taqim chuqurchasi**  (lotincha: *fossa poplitea*) - tizzaning orqa qismining ko'p qismi yoki uning ichki burmasi. Bu olmos shaklidagi chuqurlik bo'lib, tizza bo'g'imi orqasida joylashgan va yog' to'qimalari bilan to'ldirilgan. Uning yuqori qismi yuqoridan va ichkaridan semimembranosus va semitendinosus mushaklarining paylari bilan, pastki qismi esa yuqoridan va tashqaridan femoris biceps paylari bilan, pastdan gastroknemius mushaklarining ichki va tashqi boshlari bilan chegaralangan. Popliteal chuqurning terisi nozik, harakatchan; teri osti qavatida kichik o'tkir vena va yuzaki nervlar o'tadi. O'z fastsiyasi qon tomirlari va nervlar uchun qin hosil qiladi. Yog 'to'qimasida tizza bo'g'imining kapsulasiga qo'shni bo'lgan tibial va umumiy peroneal nervlar, popliteal vena va popliteal arteriya mavjud. Limfa tomirlari va tugunlari popliteal tomirlar bo'ylab yotadi.Xususiy fassiya suyak boʻrtiqlariga birikib ketgan.

Fatsiya

 
1. ↑  Черкасов, Кравчук 2014. sfn error: no target: CITEREFЧеркасов,\_Кравчук2014 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Черкасов В. Г.; Кравчук С. Ю. Анатомия человека. — Винница : Нова Книга, 2014. — 584 с. — ISBN 978-966-382-514-4.

1. ↑  N.H.Shomirzayev
Doi Chom Thong Buddhadhatu Pagoda
Wat Phra That Doi Chom — (taycha: *วัดพระธาตุดอยจอมทอง* (shuningdek, *Wat Phra That Doi Jom Thong* nomi bilan ham tanilgan) Nakhon Chiang Rai, Amphoe Mueang, Chiang Rai viloyati, Tailandda joylashgan.

Tarixi
------

Doi Chom Thong, shubhasiz, juda uzoq vaqt davomida muqaddas joy boʻlib kelgan. Buddizm mintaqaga kelishidan oldin bu joy, shubhasiz, mahalliy ruhlarning uyi sifatida hurmatga sazovor boʻlgan. Koʻpgina Tailand vatlarida boʻlgani kabi, Ruh uylari yangi buddist ziyoratgohlari bilan baxtli birga yashaydi. Fillar Doi Chom Thong haqidagi bilimlarning bir qismidir. Aytishlaricha, Paw Kuhn Mangrai Kok daryosi sohilidagi yakka tepalik boʻlgan Doi Chom Thongga birinchi marta kelganida adashib ketgan filni kuzatib yurgan.

Wat markazida joylashgan *Stupaning* *Chedi* yoki oltin pagodasi mavjud. Chedi maʼbadning diqqat markazidir. Chedi Bhu-kam (qadimgi Birma) va Lanna uslubi aralashmasidan qurilgan. Uning balandligi 14 metr atrofida boʻlib, lotus gulbarglari poydevori, tanasi, qoʻngʻirogʻi, chedining yuqori qismi tilla folga bilan bezatilgan.

Keyinchalik, 1260-yilda qirol Mangrai Doi Chom Thongga tashrif buyurgani aytiladi, u yerda u atrofni koʻrib chiqdi va uni shahar barpo etish uchun mos deb topdi. Keyin u Chiang Ray shahrini qurishni boshlashni buyurdi va Wat Phra That Doi Chom Thongni qayta tiklashni buyurdi.
1992-yilda (BE 2535) Shahar ustuni Wat Klang Wiangdan Doi Chom Thongga koʻchirildi, u yerda Sadu Mueang, shaharning kindik yoki **Omphalos** nomi bilan tanilgan.

Galereyasi
----------

* Sadu Mueang Doi Chom Thong, Chiang RaiSadu Mueang Doi Chom Thong, Chiang Rai
* "Viharn" yoki Katta zaldagi asosiy Budda tasviri"Viharn" yoki Katta zaldagi asosiy Budda tasviri
* San Phra Jao va Chom Thong, Chiang RaiSan Phra Jao va Chom Thong, Chiang Rai

Manbalar
--------

1. ↑  „Wat Phra That Doi Chom Thong".. Qaraldi: 3-avgust 2022-yil.
2. ↑  „Wat Phra That Doi Chom Thong".. Qaraldi: 3-avgust 2022-yil.

Havolalar
---------

* David K. Wyatt va Aroonrut Vichienkeeo oʻzlarining *"Chiang May xronikasi"*, „Ipak qurti kitoblari" ning ikkinchi nashrida Chiang Rayning tashkil topgan sanasi sifatida milodiy 1262/1263-yilni koʻrsatadilar.ISBN 974-7100-62-2.
**Planyor** (frans. planeur, planer — parvoz qilmoq) — motorsiz, qanotli havodan ogʻir uchish apparati. Uchishi tinch atmosfera sharoitida ufqqa nisbatan maʼlum burchak osti (moʻljal burchagi) da uzluksiz pasayib borishi na-tijasida yuz beradi; samolyotning uchishidagi kabi fizik qonunlarga asoslanadi, xatto yuqoriga koʻtarilishi mumkin. P. rezinali amortizator, chigir, shatakka oluvchi samolyot yordamida uchiriladi. P.lar bir, ikki va koʻp oʻrinli; oʻquv, mashq va rekord oʻrnatish (sport) da foydalaniladigan turlarga boʻlinadi. Birinchi P. 1868-yil fransuz dengizchisi J.Le Bri tomo-nidan yasalgan va sinab koʻrilgan. Uni ot arava bilan shatakka olib, 30 m gacha uchirishga erishgan. Nemis muhandisi O. Liliyental 1891-yil uchirgan P. birinchi marta 250 m masofagacha muvo-zanat saqlagan. Keyinchalik P. Pilcher (Buyuk Britaniya), O. Shanyut (AQSH) va boshqa ham bunday muvaffaqiyatlarga erishganlar. 1913-yil rus konstruktori S.P.Dobrovolskiy Rossiyada birinchi boʻlib P.-biplan ixtiro qilgan. Bu P.biplan rul boshqarish tizimi yordamida 5 min. davomida ucha olgan. 20-asr 20-, 30-, yillarida ancha takomillashgan P.lar yaratilgan.

P.larning asosiy uchish-texnik koʻrsatkichlari: eng yuqori aerodinamik sifati 40—53; qanotlarining yoygandagi uz. 29 m gacha, qanotlarini uzaytirishi 20—36; qanotlariga tushadigan kuch 250—350 N/m2, pasayish tezligi 0,4—0,8 m/s; uchish tezligi (eng yuqori aerodinamik sifatida) 80– 100 km/soat; maksimal uchish tezligi 220–250 km/soat. Hozir P. asosan, sport maqsadlarida qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Karim Hojiyevich Tohirov** (1907. 30.11 Toshkent 1987.25.9.) - bolalar xirurgi, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1979), Oʻzbekiston va Qoraqalpogʻistonda xizmat koʻrsatgan vrach (1944). Toshkent tibbiyot akademiyasi ni tugatgach (1933), shu institut xirurgiya kafedrasida aspirant (1933—35), assistent (1935—41). Urush qatnashchisi (1941—42). Toshkent tibbiyot akademiyasi xirurgiya kafedrasida dotsent (1942—47), pediatriya fakulteti bolalar xirurgiyasi kafedrasi mudiri (1947—72). 1972-yildan Oʻrta Osiyo, hozirgi Toshkent tibbiyot pediatriya instituti bolalar xirurgiyasi kafedrasi mudiri. Ilmiy faoliyati bolalar xirurgiyasi, asosan, Oʻzbekistonda bolalar siydik toshi kasalliklariga oid.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Taqir tuproqlar** - choʻl zonasi daryolarining qadimgi deltalari va vodiylari, allyuvial terrasalar, shuningdek, prolyuvial yotqiziqli qiyaliklar tuprogʻi; tuproqning mayda yoriklar bilan qoplangan, 1,52 sm qalinlikdagi pushti yoki och kulrang qavati. Oʻzbekistonda Amudaryo bilan Qashqadaryo deltalari, Zarafshon va Surxondaryo vodiylarida uchraydi. Taqir tuproqlar Oʻzbekiston tuproqshunoslari (Gorbunov B.V. Kimberg N.V.) tomonidan 4tatipchaga ajratilgan (1962): taqir— oʻtloqi tuproqdar, taqirsimon tuproklar, taqirlar, taqirsimon qoldiq — botqoq tuproklar. Yuzasining poligonal yoriqli qobiq (qatqaloq) bilan qoplanganligi Taqir tuproqlarning xarakterli belgisidir. Sugʻoriladigan Taqir tuproqlardagi mavjud agroirrigatsion qavat sugʻorib dehqonchilik qilish davriga, yerga solingan mahalliy oʻgʻit va chiqindilarga, shuningdek, oqar suvning loyqalik darajasiga qarab, 30—40 sm, 1 yoki 2 m qalinlikda boʻladi. Agroirrigatsion qavat rangi, mexanik tarkibi, qovushqokligi va kimyoviy xossalari bir xil boʻlgan yaxlit gorizont hosil qiladi. Bunday tuproqlar Buxoro viloyatida, Qarshi va Sherobod choʻllarida uchraydi. Qarshi choʻlidagi Taqir tuproqlar haydalma (0—30 sm) qavatning har gektarida 22—40 t chirindi, 2—3 t azot, 4—7 t fosfor bor. Taqir tuproqlar har xil darajada shoʻrlangan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Koxtla-yarve** — Estoniyaning shim.-sharqidagi shahar (1946-yildan). Tallinn — Sankt-Peterburg temir yoʻl magistrali — Fin qoʻltigʻi sohili oraligʻida. Koxtla-yarve stansiyasi. Aholisi 74,7 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Slanets kazib olish va slanets kimyosi sanoati markazi. Qurilish materiallari va mineral oʻgʻitlar ishlab chiqariladi. Torf briketlanadi. Mebel fabrikasi, yengil, oziqovqat sanoati korxonalari, slanets muzeyi, Estoniya davlat badiiy muzeyi bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |