recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Orol sulaymonbalig‘i** , yoki **Orol chipori** ( lotincha: *Salmo trutta aralensis*) — sulaymonbaliqlar oilasiga mansub, sulaymonbaliqlar turkumi, chiporbaliqlarning eng sharqona shakli.

Tavsif
------

Orol sulaymonbaliqlari Orol dengizi va Amudaryoda topilgan. Tanasi to‘lqinsimon, kumushrang, to‘q chiporga aylanishi mumkin, tangachalari mayda, zich joylashgan. Uzunligi 1 metrgacha, vazni 14 kilogrammni tashkil etadi. O‘tkinchi baliq; ko‘payish uchun Amudaryogacha suzib boradi. Urchishi kuz-qish oylarida, suv harorati 3-13 ° S da bo‘lishi kerak. Qimmatbaho tijorat baliqlari hisoblanadi. Kichik tur doim kamdan-kam uchraydi, Qozog‘iston va O‘zbekiston Qizil kitobiga kiritilgan. 

Kichik tur Kaspiy sulaymonbalig‘iga o‘xshash, farqi umurtqasuyaklari kam sonli, boshi kattaroq bo‘ladi.

Yashash tarzi
-------------

Urchishi – noyabr oyida Amudaryoda kechadi. Ularning ba’zilari to‘rt marotaba oldinga-orqaga borib qaytishadi. Mayda baliqlar hamda qisqichbaqasimonlar bilan oziqlanadi. Taxminlarga ko‘ra, bu baliq turining qirilib ketishining sababi biologik omillar (uchishi sovuq paytda ro‘y berishi, uvildiriqlarning uzo vaqt qolib ketishi) va inson tabiiy xo‘jaligi : Amudaryo va Sirdaryodan meliorasiya uchun suvning tortib olinishi va buning natijasida Orol dengizi hududining sayozlashishi va qisqarishi.

Tarqalishi
----------

Orol dengizi, Amudaryoning quyi qismi. O‘zbekistondan tashqarida: Qozog‘iston (Orol dengizi havzasi). Kaspiy, Qora, Boltiq, Barens va Oq dengiz havzalarida, Janubiy Yevropa, AQSHda (iqlimlashtirilgan) – boshqa kenja turlari.

Yashash joyi
------------

Ulg‘ayish davrida dengizda, urchish davrida daryoda yashagan.

Soni
----

Har doim kam bo‘lgan. O‘tgan asrning 30-yillarida Orol dengizida yiliga 10 dona atrofida ovlangan. Oxirgi marta 1937 yili tutilgan.

Manbalar
--------

1. КНЭ, том I, 2004, с. 240.
2. ↑ *Решетников Ю. С. Котляр А. Н. Расс Т. С. Шатуновский М. И.* Пятиязычный словарь названий животных. Рыбы. Латинский, русский, английский, немецкий, французский. / под общей редакцией акад. В. Е. Соколова. — М.: Рус. яз. 1989. — С. 69. — 12 500 экз. — ISBN 5-200-00237-0.
3. ↑ WWF - О рыбаках и тех рыбах, которых уже не удастся поймать Архивная копия от 12 июля 2017 на Wayback Machine // Сайт WWF, 9 июля 2017 года

Adabiyot
--------

* Аральский лосось // Казахстан. Национальная энциклопедия (рус.). — Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2004. — Т. I. — ISBN 9965-9389-9-7. (CC BY-SA 3.0)
* Аральский лосось в Энциклопедическом словаре (dic.academic.ru/dic.nsf/es/69128/АРАЛЬСКИЙ\_ЛОСОСЬ)
* Аральская кумжа. // С. Н. Баккал. Редкие животные нашей страны. Наука. Ленингр. отд-ние, 1989. С. 105.

1. ↑  КНЭ, том I 2004. sfn error: no target: CITEREFКНЭ,\_том\_I2004 (help)
**Glen Seabrooke** (talaffuzi: *Glen Sibrok*) (1967-yil 11-sentyabrda tugʻilgan) kanadalik sobiq professional xokkeychi boʻlib, 1980-yillarda Philadelphia Flyers bilan Milliy Xokkey Ligasida (NHL) uch mavsumni oʻtkazgan.

Oʻyin faoliyati
---------------

Yoshligida Glen Seabrooke 1980-yildagi Ontario shtatidagi Quebec xalqaro Pee-Wee xokkey turnirida Peterborough klubining kichik xokkey jamoasi bilan oʻynagan.

Muzning har ikki chetida oʻz qobiliyatlari bilan tan olingan Seabrooke 1985-yilgi NHL kirish loyihasida Philadelphia klubining birinchi raundida (umumiy 21-oʻrin) edi.  Glen Seabrooke NHLdagi ilk oʻyinini 1986—1987-yillarda atigi 19 yoshida oʻtkazgan va 10 oʻyinda bita gol va 5 ta ochko toʻplagan. Keyingi mavsumda Glen Seabrooke Philadelphia klubining Amerika Xokkey Ligasi (AHL) boʻlimi Hershey Bears klubiga tayinlandi va oʻzining birinchi toʻliq professional mavsumida 32 ta gol va 78 ta ochko toʻpladi. Glen Seabrooke shuningdek, Flyers uchun yana 6 ta oʻyin oʻtkazdi. 

Glen Seabrooke 1988—1989-yilgi mavsumda AHLda oʻz oʻyinini topdi. Biroq Glen Seabrooke 1989-yil 22-fevralda darvoza ustuniga urilib, yelkasini ogʻir jarohatlaydi. Oʻsha yozda rekonstruktiv jarrohlik muammoni hal qila olmadi va Seabrookening karyerasi atigi 21 yoshida tugadi. Keyinchalik Glen Seabrooke reabilitatsiyani notoʻgʻri tezlashtirgani va chap qoʻliga doimiy shikast yetkazgani uchun jamoa shifokorlarini sudga berdi va 1995-yilda unga 5,5 million dollar (AQSh) tovon puli berildi.

Glen Seabrooke NHLdagi faoliyatini atigi 19 oʻyinda 1 gol va 7 ochko bilan yakunladi.

Faoliyat statistikasi
---------------------

|  |  | Muntazam mavsum |  | Pley-off oʻyinlari |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Mavsum | Klub | Liga | GP | G | A | Pts | PIM | GP | G | A | Pts | PIM |
| 1982—1983 | Peterborough Lumber Petes | MetJHL | 36 | 9 | 17 | 26 | 30 | — | — | — | — | — |
| 1983—1984 | Peterborough Travelways AAA | Midget | 29 | 36 | 31 | 67 | 31 | — | — | — | — | — |
| 1984—1985 | Peterborough Petes | OHL | 45 | 21 | 13 | 34 | 49 | 16 | 3 | 5 | 8 | 4 |
| 1985—1986 | Peterborough Petes | OHL | 19 | 8 | 12 | 20 | 33 | 14 | 9 | 7 | 16 | 14 |
| 1986—1987 | Philadelphia Flyers | NHL | 10 | 1 | 4 | 5 | 2 | — | — | — | — | — |
| 1986—1987 | Peterborough Petes | OHL | 48 | 30 | 39 | 69 | 29 | 4 | 3 | 3 | 6 | 6 |
| 1987—1988 | Philadelphia Flyers | NHL | 6 | 0 | 1 | 1 | 2 | — | — | — | — | — |
| 1987—1988 | Hershey Bears | AHL | 73 | 32 | 46 | 78 | 39 | 7 | 4 | 5 | 9 | 2 |
| 1988—1989 | Philadelphia Flyers | NHL | 3 | 0 | 1 | 1 | 0 | — | — | — | — | — |
| 1988—1989 | Hershey Bears | AHL | 51 | 23 | 15 | 38 | 19 | — | — | — | — | — |
| NHL jami | 19 | 1 | 6 | 7 | 4 | — | — | — | — | — |
| AHL jami | 124 | 55 | 61 | 116 | 58 | 7 | 4 | 5 | 9 | 2 |

Manbalar
--------

1. ↑  „Pee-Wee players who have reached NHL or WHA". *Quebec International Pee-Wee Hockey Tournament* (2018). 6-mart 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-yanvar 2019-yil.
2. ↑   at sportsillustrated.cnn.com
**Hira jangi** (arab. معركة الحيرة) 633-yilda Sosoniylar imperiyasi bilan Arab xalifaligi oʻrtasida boʻlib oʻtgan. Bu musulmonlar Eron ni egallashidagi dastlabki janglaridan biri boʻlgan. Furot daryosidagi chegara shahrining yoʻqolishi Dajla daryosidagi  Ktesifon — Sosoniylar poytaxtiga yoʻl ochdi.

### Jang tavsifi

Oʻzining kattaligi va boyligi bilan mashhur boʻlgan Hira shahri asrlar davomida Laxmiylar saltanatining poytaxti boʻlgan. 602-yilda Sosoniylar davlatiga chegara viloyati sifatida qoʻshib olingan. 633-yilda xalifalikning kengayishi paytida xalifa Abu Bakr Xolid ibn Valid ni Furotning janubidagi yerlarni egallash uchun yuborgan.

Xolid may oyida Ullaysni egallab, uning qoʻshini oʻsha oyning oxirgi haftasida Hira shahriga hujum qildi. Himoyachilar tezda shahar qal’alarida berkinib olishdi, ammo qisqa janglardan soʻng shahar tezda taslim boʻldi. Shahar ahli shaharni saqlab qolish uchun katta soliq toʻladi va xuddi Ullays aholisi kabi sosoniylarga qarshi josuslik qilishga rozi boʻldi

Manbalar
--------

1. ↑   Sword of Allah: chapter no: 23 by Lieutenant-General Agha Ibrahim Akram Nat. Publishing. House, Rawalpindi (1970) ISBN 978-0-7101-0104-4
2. ↑  
 Conflict and Cooperation: Zoroastrian Subalterns and Muslim Elites in Medieval Iranian Society By Jamsheed Kairshasp Choksy, pg. 14
3. ↑  
 Muhammad's People: An Anthology of Muslim Civilization By Eric Schroeder,pg.160
4. ↑  
 After the battle of Ullais (15,000 Muslim army) in which around 2000 muslims died the army strength must be ~10,000-15,000 along with reinforcement or possible new recruits from Misna ibn Haris's tribe of Bani Bakr in Iraq.
**Marius Lindvik** — (1998-yil 27-iyunda tugʻilgan) norvegiyalik changʻidan sakrash yoʻnalishidagi sportchi va Olimpiada oltin medali sovrindori hisoblanadi.

Faoliyati
---------

2016-yilgi qishki oʻsmirlar Olimpiya oʻyinlarida u oddiy tepalikda kumush medalni qoʻlga kiritgan va 2016-yil, 2017-yil va 2018-yillarda oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida bronza (2018-yil), jamoaviy kumush (2016-yil), aralash jamoa boʻyicha oltin (2018-yil) va yakkalik bahslarda ham oltin medal bilan qatnashgan.

Marius Continental kubik musobaqalaridagi debyutini 2015-yil sentyabr oyida Oslodagi yozda oʻtkazgan, birinchi shohsupasini 2017-yil dekabrida Vankuverda va birinchi gʻalabasini 2018-yil yanvarida Titisee-Neustadtda tarixga muhirlagan. Lindvik changʻidan sakrash boʻyicha 2017—2018-yilgi XCHF Continental Kubik musobaqasining qishki bosqichida gʻolib boʻlgan.

2015-yil dekabr oyida Lisgardsbakkenda changʻidan sakrash boʻyicha Jahon kubogi debyutini oʻtkazgan va 32-oʻrinni egallagan, lekin 2018-yil yanvaridan oldin Zakopane shahridagi musobaqalarda bosha urinish amalga oshirmagan, oʻshanda u birinchi Jahon kubogi ochkolarini 8-oʻrin bilan, shuningdek jamoaviy musobaqada uchinchi oʻrin bilan kifoyalangan.

Marius 2022-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarida katta tepalik musobaqasida oltin medalni qoʻlga kiritgan.

Rælingen SK sport klubi vakili hisoblanadi. U Frogner i Sørum shahrida tavallud topgan va ijodini aynan manashu yerdan boshlagan.

Jahon chempionati
-----------------

### Turnir jadvali

Ushbu jadvaldan ham koʻrish mumkin Marus 2019—2022-yil eng yaxshi foʻrmaga ega boʻlgan. Bir yildan soʻng muvaffaqiyatsiz urinishlardan soʻng 2021-yil oʻz reytingini saqlab qolishga muyassar boʻlgan. 

|  Mavsum  |  | Turlar jadvali |
| --- | --- | --- |
| Umuman | 4H | SF | RA | W6 | T5 | P7 |
| 2015—2016-yil | — | — | — | Yoʻq | Yoʻq | Yoʻq | Yoʻq |
| 2016—2017-yil | — | — | — | — | Yoʻq | Yoʻq | Yoʻq |
| 2017—2018-yil | 41 | — | — | 30 | — | Yoʻq | 35 |
| 2018—2019-yil | 44 | — | 39 | 23 | 38 | Yoʻq | 40 |
| 2019—2020-yil | 7 | 02 !2nd | 11 | 03 !3rd | 03 !3rd | 12 | Yoʻq |
| 2020—2021-yil | 10 | 36 | — | Cnx | 7 | Yoʻq | 35 |
| 2021—2022-yil | 03 !3rd | 02 !2nd | 6 | 14 | Yoʻq | Yoʻq | 02 !2nd |

Manbalar
--------

1. ↑  „Norskt guld – efter jättehopp". Sveriges Television (12-fevral 2022-yil). Qaraldi: 12-fevral 2022-yil.
2. ↑  „Debutant Lindvik (21) med seier og bakkerekord i Olympiabakken: – Rått!" (norvegcha). *VG* (1-yanvar 2020-yil). Qaraldi: 1-yanvar 2020-yil.
**Parafilyarioz** — ot va qoramollarda uchraydigan invazion kasallik. Hayvon terisi osti klechatkasi va muskul oʻrtasidagi biriktiruvchi toʻqimalarda parazitlik qiladigan Paraﬁ laria multipapillosa nematoda qoʻzgʻatadi. Qon soʻruvchi pashshalar orqali hayvonlarga yuqadi. Bahorda va yozda kunduzgi paytlarda hayvonning boʻyin, yelka va kuraklari atrofi terisida noʻxatdek tugunchalar paydo boʻladi, issiq faslda ulardan qon oqadi. Maʼlum muddatdan keyin qon toʻxtaydi, qotadi, qora qoʻtir boʻlib qoladi. Davolash usuli yetarli oʻrganilmagan.

Oldini olish: qon soʻruvchi pashshalar insektitsidlar purkab yoʻq qilinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mariy tili** — fin-ugor tillaridan biri. Rossiya Federatsiyasining Mariy El, Tatariston, Udmurtiston, Boshqirdiston respublikalarida va bir qator Volgaboʻyi viloyatlarida tarqalgan, 600 mingdan ortiq kishi soʻzlashadi. Bir qancha: oʻtloqzor (lugovoy), togʻliq (gorniy), sharqiy, shim.-gʻarbiy laxjalari va 2 xil adabiy tili (oʻtloqzor sharqiy va togʻliqmariy) mavjud. Mariy tilining har ikkala adabiy shakli 19-asrdan boshlab rus alifbosi asosidagi yozuvga, oʻz imlo qoidalariga ega. Mariy tili 8-asrdan turkiy tillar, 13-asrdan rus tili taʼsirida rivojlangan boʻlsada, fin-ugor tillariga xos belgilarni saqlab qolgan. Lahjalarida turli xil unlilar juftligi (a—a, o— o va boshqalar), binobarin, singarmonizm kuzatiladi. Otlarda koʻplikni ifodalovchi bir qancha koʻrsatkichlar bor. Feʼllar 2 xil tuslanadi, hozirgi-kelasi va 6 ta oʻtgan zamon shakllariga, istak va buyruq mayllari shakllariga ega. Soʻz yasalishi suffiksatsiya va soʻz koʻshish usullarida amalga oshadi. Mariy tili haqidagi dastlabki maʼlumotlar 18-asrga ta-allukli, dastlabki grammatikasi 1755-yilda yaratilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Paraboloidlar** — 2-tartibli yopiq boʻlmagan sirtlar. Bir parabolani ikkinchisi boʻyicha ilgarilama harakatlantirib, Paraboloid hosil qilish mumkin. Buning uchun parabolalar yotgan tekisliklar oʻzaro tik, oʻqlari parallel, birinchi parabolaning uchi ikkinchi parabola boʻylab sirpanishi kerak. Bunda parabolalar bir tomonga yoʻnalgan boʻlsa, elliptik paraboloid, turli tomonga yoʻnalgan boʻlsa. giperbolik paraboloid hosil boʻladi. Elliptik paraboloid tekislik bilan kesilsa, kesimda ellips va parabolalar; giperbolik paraboloid kesilsa, parabola, giperbola va oʻzaro kesishuvchi toʻgʻri chiziq,lar yuzaga keladi. Giperbolik paraboloidni toʻgʻri chiziqni harakatlantirib ham hosil qilish mumkin. Uning bu xossasidan meʼmorlikda foydalaniladi.

Yana qarang
-----------

* Geometriya
* Parabola
* Giperbola

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Buri Fazilivna Amanova** (1917-yil 2-mart, Buxoro shahri, Buxoro viloyati, Oʻzbekiston — 1977-yil) — Sovet oʻzbek faoli, Buxoro viloyat ijroiya qoʻmitasi raisining oʻrinbosari, Oʻzbekiston KP Buxoro shahar qoʻmitasi 1-kotibi. SSSR Oliy Kengashining 2—4-chaqiriq deputati.

Biografiyasi
------------

Buri Fazilivna Amanova 1917-yil 2-martda Buxoro shahrida tavallud topgan.

1929—1933-yillarda Buxoro sanoat texnikumida o‘qigan. Shu bilan birga, 1932—1933-yillarda — Buri Amanova Buxoro viloyati sanoat artilleriyasining trikotaj ustasi (to‘quvchisi).

1933—1943-yillarda — Oʻzbekiston SSR sud tizimida xalq sudi kotibi, xalq sudyasi, Buxoro viloyat sudi aʼzosi, Samarqand viloyati sudi raisining oʻrinbosari lavozimlarida ishlagan.

Yuridik maktabda sirtqi oʻqigan. 1937-yilda u komsomolga qoʻshildi. 1940-yildan VKP(b) aʼzosi.

1943—1945-yillarda — Oʻzbekiston KP(b) MK xotin-qizlar bilan ishlash boʻlimi mudiri.

1945—1947-yillarda — Buxoro viloyati Oʻzbekiston KP(b) Vobkent okrug qoʻmitasining 1-kotibi.

1947—1948-yillarda — Buxoro viloyati mehnatkashlar deputatlari Kogon shahar Kengashi ijroiya qo‘mitasi raisi.

1948-yildan — Mehnatkashlar deputatlari Buxoro viloyat Kengashi ijroiya qo‘mitasi raisining o‘rinbosari.

1954-yil uchun — Oʻzbekiston KP Buxoro viloyati qoʻmitasining 1-kotibi.

1950-yillardan beri — Buxoro tikuv-sanoat birlashmasi bosh direktori.

SSSR Oliy Kengashining 2-, 3- va 4-chaqiriqlari deputati etib saylangan.

Buri Fazilivna Amanova 1977-yildan keyin vafot etgan.

Mukofotlari
-----------

Lenin ordeni (1946-yil 23-yanvar)

Ikki karra Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1950-yil 16-yanvar, 1957-yil 11-yanvar)

Shon-sharaf belgisi ordeni (1944-yil 25-dekabr)

1941—1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun medali.

Manbalar
--------

1. ↑  Музалевский М. В.*. Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь*. М.: РИЦ "Кавалер", 2008.
2. ↑  „Московский комсомолец" (electro.nekrasovka.ru). 23-iyul 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-iyul 2023-yil.

Havolalar
---------

* Amanova
**Paragenezis** (para... va genezis), minerallar paragenezisi — hosil boʻlish sharoiti umumiyligi bilan oʻzaro bogʻliq boʻlgan va Yer poʻstida qonuniyatli birga uchraydigan minerallar. "P."terminini 1849-yil I. Breytgaupt taklif qilgan. "P." tushunchasi 1920-yillarda V. I. Vernadskiy asarlarida rivojlantirildi.

Paragenetik assotsiatsiya ni shakllantiruvchi minerallar mineral hosil boʻlishidagi davomiyligi turlicha boʻlgan vaqt ichida va har xil fizik-kimyoviy va termodinamik sharoitlarda kechuvchi birorta tabiiy jara-yonning rivojlanishi natijasida vu-judga keladi. Koʻp hollarda, minerallarning birgina paragenetik assotsiatsiyasining oʻzida birorta mi-neralning turli vaqtda hosil boʻlgan alohida boʻlaklari kuzatiladi. Turli yoshdagi bunday minerallar ularning generatsiyasi deyiladi. Kimyoviy muhit, uning geologik rivojlanishi, termodinamik sharoitlar va boshqa minerallar parageneziyasini belgilovchi muhim omillar hisoblanadi. Oʻxshash sharoitlarda vujudga kelgan minerallar paragenetik qatorlar ni hosil qiladi. Bular turli konlarda krnuniyatli takrorlanadi. Minerallarning shunday katorlariga magmatik togʻ jinslari, pegmatitlar, kimberlitlar, gidrotermal ruda tomirlari, rangli metallar rudasi konlari zona-sidagi minerallar assotsiatsiyasi misol boʻladi.

Minerallar parageneziyasi minerallar hosil boʻlishida ishtirok etuvchi elementlar paragenezisi bilan uzviy bogʻliq. P.ni oʻrganish foydali qazilmalarni izlashda katta amaliy ahamiyati bor, chunki assotsiatsiyada bir mi-neralning uchrashi yoʻldosh mineralning borligidan darak beradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Parafin bilan davolash**, - parafindan davo maqsadida foydalanish; asosan, applikatsiya, bogʻlov, vanna yoki maska holida qoʻllanadi.

P.bilan d.ning eng koʻp tarqalgan usullari: qizdirilgan parafin kleyonka toʻshalgan kyuvetaga quyiladi, u 52—55° gacha sovigach, kyuvetadan olib, gavdaning ogʻriyotgan qismiga qoʻyiladi, kleyonka yopib, ustidan adyol yoki koʻrpa bilan oʻraladi; shu qolatda 20— 30 min. turadi; parafin olingach, bemor issiq adyolga oʻralib, 30—40 min. dam oladi. Davo kursi 10—25-marta, kunda yoki kunora qoʻyiladi. Parafin ogʻriq qoldirish va soʻmedicine

rib olish xossasiga ega, moddalar almashinuvi, qon aylanishi, toʻqimalar oziqlanishini kuchaytiradi, chandiqlanishga yoʻl qoʻymaydi. Boʻgʻimlar, pay qini, boylam va muskullarning oʻtkir va su-runkali kasalliklarida; shikastlarda, nerv sistemasining ogʻriq bilan kechadigan kasalliklari (radikulit, ishias, nevrit, nevralgiya)sl, trofik yara, ovqat hazm qilish sistemasi kasalliklari (yara kasalligi, kolit, ga-strit)da; erkak va ayollar jinsiy aʼzolari yalligʻlanganda; quloq, burun, tomoq kasalliklari; ayrim teri kasalliklari (quruq ekzema, qizil temiratki)da, shuningdek, kosmeti-kada turli nuqsonlarni (ajin, chandik va boshqalar) yoʻqotish uchun ishlatiladi. P. bilan d. faqat vrach tavsiya etgandagi-na qoʻllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qozoqi oqbosh qoramol zoti** — goʻsht yoʻnalishidagi qoramol zoti. 20-asrning 30—40-yillarida Qozogʻiston va Rossiya (Orenburg va Volgograd viloyatlari)da Qozogʻiston mahalliy va qisman qalmoq qoramol zotini gereford zoti bilan zavod usulida chatishtirib chiqarilgan. Zot sifatida 1950-yil tasdiqlangan. Oʻzbekiston, Turkmaniston va Tojikistonda goʻshtdor qoramolchilik hududlarida tarqalgan. Keskin kontinental iqlim sharoitlariga yaxshi moslashgan. Yozning issiq, qishning sovuq kunlarida ham yaylov sharoitida boqiladi. Tusi qizil, boshi, koʻkragi, qorni, oyoqlarining va dumining pastki qismi oq. Yozda jun qoplami kalta, silliq, yaltirab turadi, qishda junlari uzun boʻlib oʻsadi. Tana tuzilishi oʻrtacha, koʻkragi keng, suyaklari mustahkam. Buqalari vazni 800–900 kg, sigirlariniki 500–550 kg. Yangi tugʻilgan buzoqlarining vazni 27– 30 kg va 8 oyligida 220–240 kg ga boradi. Bu zot tez oʻsishi bilan farqlanadi. Tabiiy yaylovlarda boqilgan buzoqlar 13—18 oyligida vazni 450– 470 kg ga yetadi. Soʻyim chiqimi 65— 67%. Oʻzbekistonda 1957—60 yillardan boshlab Qozoqi oqbosh qoramol zotiq.z.li mollarning reproduktor fermalari shakllantirilgan. Qozoqi oqbosh qoramol zotiq.z. goʻsht sifatini yaxshilash maqsadida sut yoʻnalishidagi zotlar bilan chatishtiriladi. Bu zot sof holda urchitib va mahalliy qoramollar bilan chatishtirishda foydalanib kelinmoqda. Oʻzbekistonda naslchilik podalari yaratilgan. Olingan chatishma avlodlar Jizzax viloyatining Zomin tumanida, Xorazm viloyatida va Qoraqalpogʻistonning Orolboʻyi hududlarida boqiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Qiz
**Qiz** — bola yoki oʻsmir qiz. Qiz bola tushunchasi uchun yosh chegarasi turli madaniyatlarda farq qilishi mumkin.

Oʻzbek tilida yosh bosqichi aniqroq koʻrsatilishi kerak boʻlganda, bolalik davridagi qizlar odatda „qiz", yosh qizlar esa „kichkina qizlar" deb ataladi. „Qiz farzandlar" haqida gap ketganda, bu soʻz yakka holda ishlatiladi.

Biologiya
---------

Odamlarda 46 (23 juft) gen mavjud. Jinsni belgilaydigan ikkitasi X va Y deb nomlanadi. Qizlarda Y xromosomasi yoʻq, lekin ikkita X xromosoma (XX) mavjud. Xromosomalardan biri onadan, ikkinchisi esa otadan olinadi. Kamdan kam hollarda esa uchta (XXX) yoki bitta X xromosomali qizlar ham tugʻilishi mumkin.

Qizlar ayollik jinsiy organlari bilan tugʻiladi. Biroq, reproduktiv organlari toʻliq aniqlanmagan, lekin oʻzini ayol his qiladigan shaxslarni ham qizlar deb atash mumkin.

Balogʻat yoshidagi qizlarning tanasida muhim oʻzgarishlar roʻy beradi. Miyadan jinsiy bezlarga yuboriladigan turli gormonal signallar natijasida bolaning tanasi asta-sekin rivojlana boshlaydi. Jinsiy bezlar tomonidan ishlab chiqarilgan gormonlar tufayli butun tanada, ayniqsa jinsiy aʼzolar va koʻkraklarda oʻzgarishlar yuz beradi. Balogʻat yoshi odamdan odamga farq qilsa-da, u odatda 10 yoshdan 16 yoshgacha davom etadi. Koʻpgina qizlarda birinchi hayz koʻrish (menarx) 12-13 yoshda kuzatiladi.

Oʻtmishda
---------

Qadimgi Afinada meros huquqi erkaklar nasli boʻlmaganda qizlarga oʻtgan, ammo eng yaqin erkak qarindoshi unga daʼvo qilishi, hatto bu masalasida turmushga chiqqan eri bilan merosga daʼvogarlik qilishi mumkin edi. Kambagʻal merosxoʻr qiz yaqin qarindoshlaridan unga mahr berishni yoki unga turmushga chiqishni talab qilishga haqli edi. Solon qonunchiligi marhumning avlodlari faqat ayol boʻlgan taqdirda vasiyat qilishga ruxsat bergan, merosxoʻrlar esa marhumning qizlariga uylanishlari kerak edi.

Manbalar
--------

1. ↑  Nasledstva pravo[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  Anderson SE, Dallal GE, Must A. Nisan 2003. „Relative weight and race influence average age at menarche: results from two nationally representative surveys of US girls studied 25 years apart". Pediatrics 111 (4 Pt 1): 844-50.
**Qahramon Tanzilovich Olimov** (1967-yil, Qorakoʻl tumani, Buxoro viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, pedagogika fanlari doktori, professor

Biografiyasi
------------

Qahramon Olimov 1967-yilda Buxoro viloyatining Qorakoʻl tumanida tugʻilgan. 1991—2005-yillarda Buxoro muhandislik texnologiya instituti assistenti, dotsent, kafedra mudiri, 2005—2013-yillarda akademik litsey va kasb-hunar kollejlari bilan ishlash boʻyicha prorektor, 2013—2018-yillarda oʻquv ishlari boʻyicha prorektor, 2018—2020-yillarda Maktabgacha taʼlim vazirligi pedagog kadrlar sifatini oshirish va pedagogika kollejlari faoliyatini muvofiqlashtirish boshqarmasi boshlig‘i, 2020—2021-yillarda Maktabgacha taʼlim vazirining birinchi oʻrinbosari lavozimida ishlagan. 2021-yildan Rossiya davlat pedagogika universiteti Toshkent filiali ijrochi direktori. 

### Ilmiy faoliyati

Qahramon Olimov 220 dan ortiq ilmiy va metodik ishlar, jumladan, 3 ta monografiya, 17 ta darslik muallifi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 1-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2022 — 342 bet.
2. 1 2  „Maktabgacha ta’lim vaziriga birinchi o‘rinbosar tayinlandi" (9-mart 2020-yil).
3. ↑  „Maktabgacha ta'lim vazirining birinchi o‘rinbosari ishdan olindi" (24-may 2021-yil).
4. ↑  „Shavkat Mirziyoyev maktabgacha ta'lim vazirining birinchi o‘rinbosarini tayinladi" (10-mart 2020-yil).
5. ↑  „Prezident yig‘ilishida ishdan olingan Qahramon Olimov yangi lavozimga tayinlandi" (14-iyun 2021-yil).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Pashshot qoʻrgʻoni** — Nurota vohasidagi tarixiy arxeologik yodgorliklardan hisoblanadi. Antik davrga oid majmua. Majmua qal’a, shahriston va devor bilan oʻrab olingan rabotdan iborat boʻlgan. Shu hududda istiqomat qiluvchi mahalla raisi Mansur Jumayev qoʻrgʻon atrofidan 1994-yilda qimmatbaho koʻzli uzuk topib olgan. Jumayev bu hududda xazina bor deb oʻylab, qazishma ishlarini olib borgan. Qazishma ishlari natijasida qoʻrgʻon yoʻlidagi ariqda sopol quvurlar mavjudligi, ular bir-birining ichiga kiritilib, shimol tomonga qarab yoʻnaltirilgani aniqlangan.

Taxmin qilinishicha, Pashshot qoʻrgʻoni oʻz davrida buloq ustiga qurilib, buloqdagi ortiqcha suv sopol quvurlar orqali tashqariga yoʻnaltirilgan. Hozirgi paytda ham qoʻrgʻon ichidan tashqari tomonga suv chiqib, yuqoridan oqib keluvchi buloq suvi arigʻiga qoʻshiladi. Pashshot dastlabki paytlarda mustahkam qal’ali qoʻrgʻon boʻlgan. Qal’a devorlari Nur shahridan Qoʻshotgacha choʻzilib ketgan. Pashshot bulogʻi sharsharasining sadosi Qoʻshotgacha eshitilib turgan ekan. Shundan keyin oʻsha atrofda „Sharsharai Pashshot gʻulgʻulai Qoʻshot", degan naql paydo boʻlgan.

R. Asatovning „Gʻozgʻonnoma" asarida yozilishicha, Pashshot qoʻrgʻon qal’asining hokimi ayol kishi boʻlgan, jasurlikda tengi yoʻq ekan. Nur qal’asini jangsiz egallagan dushman lashkarboshisi Pashshot hokimiga xabar joʻnatib, unga boʻysunib peshvoz chiqishini soʻraydi. Pashshot hokimi buni rad etib, qal’a qoʻrgʻonini himoya qilishga kirishadi. Gʻazablangan dushman sarkardasi Pashshot hududiga qoʻshin tortib, qal’ani oʻqqa tutadi. Qal’a yongʻin ichida qoladi. Ammo hech kim taslim boʻlmaydi. Dushman sarkardasi bir kecha-kunduz qal’ani oʻqqa tutib turadi. Ichkarida hamma narsa, hatto, odamlar ham kuyib ketadi. Atrofni esa qoʻlansa is, tutun qoplaydi. Qal’ada hayot tugaydi. Shundan soʻng dushman sarkardasi „past shud", yaʼni „soʻndi, tindi", deb hujumni toʻxtatadi. Qal’adan bir uyum kultepa qoladi. Shundan keyin qal’a „past shud" — Pashshotga aylanib, hozirgacha shu nom bilan ataladi.

Pashshot bulogʻi ostidan qadimgi paleolit davriga oid chaqmoqtosh parchalari va keyingi davrlarga mansub turli sopol boʻlaklari, jezdan yasalgan buyumlar va butunligicha saqlangan xum va koʻzalar topilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *T.Salimov, D.Bababekov* „Pages of History of the Nurota Oasis" (inglizcha). Qaraldi: 29-iyul 2023-yil.
2. ↑  *Нурота тумани кеча ва бугун*. Sahhof 2020 — 53 bet. ISBN 978-9943-6665-2-8.
**Darxan Amanuly Kaletaev** (1972-yil 14-oktyabrda tugʻilgan) — qozoq siyosatchisi, Qozogʻistonning Ukraina Respublikasidagi elchisi. 2020-yil 12-oktyabrdan 2022-yil 30-martgacha Qozog‘iston Respublikasining Moldova Respublikasidagi Favqulodda va Muxtor Elchisi lavozimiga bir vaqtda tayinlandi.

Biografiya
----------

Erta hayot va ta'lim
--------------------

Kaletayev Priozyornoe qishlog‘ida tug‘ilgan. 1994 yilda Sarsen Amanjolov nomidagi Sharqiy Qozog‘iston davlat universitetini tarix fakultetini tamomladi. 1996-1997 yillarda Davlat boshqaruvi akademiyasida tahsil olgan.

### Karyera

1995-1997-yillarda Qozog‘iston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Til qo‘mitasining 1-toifali mutaxassisi, yetakchi mutaxassisi, Qozog‘iston Respublikasi Milliy siyosat bo‘yicha davlat qo‘mitasi yetakchisi, bosh mutaxassisi, Bosh vazirning o‘rinbosari. Qozog'iston Ta'lim va til siyosatini muvofiqlashtirish boshqarmasida ishladi. 2001 yilda Kaletaev Axborot va jamoat kelishuvi vazirligining ichki siyosat boshqarmasi yoshlar siyosati boshqarmasi boshlig‘i lavozimida ishladi. 2002-2004 yillarda Prezident Administratsiyasida sektor mudiri, ichki siyosat b mudiri lavozimida ishladi. 2004 yilda Kaletaev Prezident Administratsiyasi Ichki siyosat boshqarmasining ijtimoiy-siyosiy bo'limi mudiri. 2005-2006-yillar oralig'ida Prezident Administratsiyasining ijtimoiy-siyosiy bo‘limi mudiri.

2006-yilda boshqarmaning Davlat nazorati va tashkiliy ishlar bo‘limi boshlig‘i lavozimida ishladi. 2007-yil 12-yanvarda Kaletayev 2008-yil 13-oktyabrgacha Prezident Administratsiyasi rahbarining o‘rinbosari lavozimiga tayinlangan va u "Nur Otan" partiyasi raisining birinchi o‘rinbosari bo‘lgan. Kaletaev 2009 yilning noyabridan 2016 yil oktyabr oyigacha "Samruk-Kazina" milliy farovonlik jamg‘armasida boshqaruvchi direktori lavozimida ishladi.

2018-yil 4-aprel Kaletayev Din ishlari va fuqarolik jamiyati vaziri bo'ldi. 2018-yil 29-iyun kuni Ijtimoiy rivojlanish vazirligi etib qayta tashkil etilguncha faoliyat olib bordi. Oradan ko‘p o‘tmay, Kaletaev 2018-yil 3-iyulda uning vaziri bo‘ldi 

2019-yil 1-martdan 2019-yil 25-martga qadar Qozog‘iston Bosh vaziri devoni rahbari lavozimiga tayinlangan, Kaletayev Qozog‘iston Prezidenti Administratsiyasi rahbarining birinchi o‘rinbosari lavozimini egallagan.

2020-yil 22-fevralda Kaletayev Qozog‘istonning Ukrainadagi elchisi etib tayinlandi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Министерство общественного развития возглавил Дархан Калетаев". *informburo.kz* (3-iyul 2018-yil). Qaraldi: 19-iyul 2020-yil.
2. ↑  *tengrinews.kz.* „Дархан Калетаев возглавил канцелярию премьер-министра" (ru). *Главные новости Казахстана - Tengrinews.kz* (1-mart 2019-yil). Qaraldi: 19-iyul 2020-yil.
3. ↑  „Darkhan Kaletayev becomes First Deputy Head of Presidential Administration" (ru). *lenta.inform.kz*. 20-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-iyul 2020-yil.
4. ↑  „Дархан Калетаев стал послом". *www.forbes.kz* (22-fevral 2020-yil). Qaraldi: 19-iyul 2020-yil.
**Dmitriy Viktorovich Batinkov** (1970-yil 7-may, Moskva, SSSR) — sovet va rus futbolchisi, yarim himoyachi pozitsiyasida toʻp surgan.

Futbolchilik faoliyati
----------------------

Moskva futbol maktabi tarbiyalanuvchisi hisoblanadi. 1987-yilda u Moskvaning „Torpedo" jamoasida yoshlar jamoalari musobaqalarida ishtirok etgan.

1988-yildan 1991-yilgacha Batinkov dastlab Moskvaning „Dinamo" jamoasida keyinchalik esa „Dinamo-2" farm jamoasida toʻp surgan. Batinkov „oq-koʻklar"ning asosiy tarkibida faqat bir marta oʻynadi: 1991-yil 24-iyulda SSSR chempionatida u Dushanbening „Pomir" jamoasi bilan oʻyinning 66-daqiqasida Igor Kolivanovni oʻrniga maydongga tushdi.

1992-yil Rossiya chempionatida Dinamo Moskvaning farm jamoasi Dinamo-D jamoasi safida toʻp surdi. Keyingi mavsumdan Batinkov ikki yil davomida Rossiya Premyer-ligasida Stavropolning „Dinamo" jamoasida, keyinchalik esa Birinchi ligada „Shinnik" jamoasi tarkibida oʻynadi. 1995-yilda O‘zbekiston Oliy ligasi jamoasi Namanganning „Navbahor" jamoasiga o‘tdi. Namanganliklar safida 2 mavsum davomida toʻp surib, 1996-yilgi mavsumda Oʻzbekiston chempioni unvoniga ega boʻldi. Batinkov „Navbahor" jamoasi safida 72 ta uchrashuvda 13 ta gol urdi va chempionlik mavsumida jamoaning eng muhim futbolchilaridan biriga aylandi.

3 yildan soʻng Oʻzbekistondan Rossiyaga qaytib keldi va ikkinchi liga klublari, „Noginsk avtomobilist", „Severstal", „Vidnoe" va „Reutov", shuningdek, Armanistonning „Mika" jamoalarida toʻp surdi. Professional faoliyatini yakunlaganidan soʻng, bir qator havaskor jamoalarda ham o‘ynadi.

Yutuqlar
--------

* O‘zbekiston chempioni: 1996

Manbalar
--------

1. ↑  „Динамо (Москва) - Памир (Душанбе) 0:0" (ru).  FC-Dynamo. 17-mart 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-mart 2014-yil.
2. ↑  Profil FootballFacts.ru saytida
3. ↑  „MIKA" V ChYeMPIONATAX ARMYeNII[*sayt ishlamaydi*]

Havolalar
---------

* „Профиль" (ru).  FC-Dynamo. Qaraldi: 17-mart 2014-yil.
**Bagz olijanob ritsar** (inglizcha: *Knighty Knight Bugs*) — Looney Tunes turkumidagi 1958-yilda amerikalik multfilm. Multfilm Arturiana deb ataladigan koʻplab asarlarning parodiyasidir.

Syujet
------

Qirol Artur, oʻzining dumaloq stol ritsarlarini yigʻdi va ularga Qora ritsar[en] ularning qoʻshiqli qilichini oʻgʻirlagandan beri, shohlikdan baxtsiz arimayotganini maʼlum qildi. Shuning uchun ulardan biri uni qaytarishi kerak edi. Hamma bu xavfli vazifadan bosh tortadi va shuning uchun Artur nomaqbul hazilchi Bags Bannyga buni qilishni buyuradi.

Bagz, qiyinchiliklarsiz Qora ritsarning qalʻasiga osongina kiradi, chunki qalʻaning egasi kasal va doimo olov bilan aksiradigan oʻt oʻchiruvchi ajdaho bilan birga uxlab yotgan. Quyon qulflanmagan sandiqdan qoʻshiqli qilichini osongina chiqarib oladi va chiqish yoʻliga yoʻl oladi, lekin Qilich „qoʻshiq kuylay" boshlaydi. *Bir oz yaqinroq, Lovey Mine quchoqlang*, bu esa Ritsarning uygʻonishiga va Bagzning ortidan quvish uchun ajdahoga minishiga sabab boʻladi. U taʼqibchilarni aldaydi, Qora ritsarning qalʻasiga qaytib keladi, koʻprikni koʻtaradi va undan endi oʻtib boʻlmaydi. Ritsar katapulta va lasso yordamida oʻz qarorgohiga qaytishga harakat qiladi, lekin ikkalasi ham muvaffaqiyatsiz boʻladi. Shunda Ajdaho ritsar, quyon ertami kechmi qirol Arturga Qilichni qaytarish uchun qalʻadan chiqib ketishi kerakligini anglab, yaqin atrofda pistirmada kutishadi Bags haqiqatan ham tez orada qalʻani tark etadi, Ajdaho ritsar uning orqasidan yuguradi, qasrga kiradi, lekin quyon ularni portlovchi moddalar bilan jihozlangan xonaga jalb qiladi va u yerda ularni qulflaydi. Tez orada ajdaho yana aksiradi va qalʻa raketaga aylanib, oyga uchadi. Bags Banny bu vaqtga kelib u joydan ancha uzoqda, u qoʻlida qoʻshiqchi qilich bilan qirol Arturning oldiga boradi, u bu safar "Aloha Oe "ni „ijro qiladi".

Rollarni ovozlashtirdilar
-------------------------

Multfilmdagi barcha rollarni bitta aktyor ovozlashtirgan:

* Mel Blan — Bugs Bunny, Kingʻs Jester / Yosemite Sem, Qora ritsar[en] / King Artur / Ser Osis the Liver / Ser Loin mol goʻshti / Dragon / Ritsarlar

"Oskar"
=======

Bu, Oskarni qoʻlga kiritgan yagona Bagz Banni multfilmi. Bu 1959-yilda, „Eng yaxshi qisqa metrajli animatsion film" nominatsiyasida sodir boʻldi. Bungacha „Bagz" haqidagi multfilmlar ikki marta „Oskar" mukofotiga nomzod boʻlgan edi: Yovvoyi quyon[en] (1940) va *Hiawatha's Rabbit Hunt[en]* (1941).

Yana qarang
-----------

* Bags Banny ishtirokidagi multfilmlar roʻyxati
* Now Hare This[en] — seriyadagi oldingi multfilm
* Pre-Hysterical Hare[en] — seriyadagi navbatdagi multfilm
* Sahara Hare[en] — oʻsha rejissorning multfilmi (1955), xuddi oʻsha qahramonlar bilan, mohiyati oʻxshash: Bags Banny binoda, Yosemite Sem tashqarida, doimiy ravishda muvaffaqiyatsizlikka uchragan.
* Bags' White Water Rapids[en] *Six Flags Fiesta Texas[en]* (San-Antonio, Texas) da tematik "log moki" sayohatidir.

Manbalar
--------

1. ↑  Imya v originale — *Sir Osis of Liver*, chto yavlyaetsya parodiey na Cirrhosis of liver.
„**Erkin Qaraqalpaqstan**" (*Ozod Qaraqalpaqstan*) — Qoraqalpogʻiston (Oʻzbekiston) ijtimoiy-siyosiy gazetasi, qoraqalpoq tilida nashr etiladi. Bu tildagi eng qadimgi va eng mashhur gazeta.

1924-yil noyabr oyidan beri nashr etilgan. Dastlab "" ٴيركين قاراقالپاق "(Erkin Qoraqalpoq) deb nomlangan, 1929-yilda „Mijnetkeş qaraqalpaq" (Mehnat Qoraqalpoq) deb qayta nomlandi, 1932-yilda „Qьzьl Qaraqalpaƣьstan" / „Қзыл Қарақалпақстан" nomini oldi, 1950-yillarda „Совет Қарақалпақстаны" deb nomlandi. 1990-yillarning boshidan buyon gazeta „Erkin Qaraqalpaqstan" deb nomlanadi.

1975-yilda u haftada besh marta 66 000 nusxada nashr etilgan. 2007-yil avgust holatiga koʻra, u haftada uch marta 2,7 ming nusxada nashr etilgan. Asosan obuna orqali tarqatiladi.

1968-yilda "Hurmat belgisi" ordeni bilan taqdirlangan. 1994-yilda Oʻzbekiston Respublikasining Faxriy yorligʻi bilan taqdirlangan.
Erkin Qaraqalpaqstan gazetasi hozirgi bosh muhariri K. Reymovdir

Manbalar
--------

1. ↑  Jurnalistlari ijodiy uyushmasi boshqaruvi raisi etib Sa’dulla Hakimov saylandi
2. 1 2  Patriotizm po-karakalpakstanski — Arxiv
3. ↑  Istoriya vozniknoveniya i razvitiya sredstv massovoy informatsii Karakalpakstana v 1930-1990 gg. (radioveщanie i televidenie)
4. ↑  Ukaz Prezidenta Respubliki Uzbekistan ot 14 iyulya 1994 goda № UP-918 "O nagrajdenii Pochyotnoy gramotoy Respubliki Uzbekistan gazet „Yerkin Karakalpakstan" i „Vesti Karakalpakstana""
5. ↑  Jurnalistlari ijodiy uyushmasi boshqaruvi raisi etib Saʼdulla Hakimov saylandi
**Olim Mamayunusovich Pardayev** (1976-yil 20-may, Jizzax viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik iqtisodchi olim, iqtisodiyot fanlari doktori (2017), professor (2021).

Biografiyasi
------------

Olim Pardayev 1976-yil 20-may Jizzax viloyatida tugʻilgan. 1997-yilda Samarqand kooperativ institutini tugatgan. 1997—1998-yillarda O‘zbekistan Respublikasi Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi qoshidagi Vatan-LTD auditorlik firmasi Samarqand filiali hisobchisi, 1998—2002-yillarda ushbu filialning yetakchi mutaxassisi, 2002—2008-yillarda Baxmal tumanidagi „Baxmal standart" xususiy korxonasi rahbari, 2008—2009-yillarda Samarqand iqtisodiyot va servis instituti marketing bo‘limi yetakchi mutaxassisi, 2009—2012-yillarda menejment va statistika kafedrasi assistenti, 2013—2016-yillarda katta ilmiy xodim izlanuvchisi, 2017—2018-yillarda magistratura bo‘limi boshlig‘i vazifasida faoliyat koʻrsatgan. 2018-yildan Bank-moliya xizmatlari fakulteti dekani. 

### Ilmiy faoliyati

Olim Pardayev 141 ta ilmiy ishlar, jumladan, 3 ta o‘quv qo‘llanma, 1 ta uslubiy qo‘llanma, 1 ta uslubiy tavsiya va 1 ta monografiya muallifi. 2017-yilda „Mahsulotlarni saqlash va sotish xizmatlari samaradorligini oshirishning tashkiliy-iqtisodiy mexanizmlarini takomillashtirish" mavzusida doktorlik dissertatsiyasni himoya qilib, iqtisodiyot fanlari doktori ilmiy darajasini olgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 1-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2022 — 342 bet.
2. ↑  „Pardaev Olim Mamayunusovichning doktorlik dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon".

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Yaponiyaning Xokkaydo shtatidagi Akabira shahridan koʻmir konfeti „kaitaname" nomi bilan tanilgan.
**Koʻmir konfeti** yoki **Candy coal** Amerika Qoʻshma Shtatlari, Kanada, Ispaniya va Italiyadagi qandolatchilik fabrikalari va Rojdestvo bayrami va yaramas bolalarning Rojdestvo paypoqlarida sovgʻalar oʻrniga koʻmir boʻlaklarini berish anʼanasi bilan aloqador. Yaponiyada u „**kaitaname**" nomi bilan mashhur.

Koʻmir rahbarlari XIX asrda dabdabali kechki ovqatlarda koʻmir bilan muomala qilishgan. 1970-yillarda koʻmir sanoati uchun lobbistlar Kongressmenlarga koʻmir konfetini uzatganligi haqida xabar tarqalgan edi.

Kranz's Candie XX asr boshlarida Chikagoda qizilmiyadan tayyorlangan koʻmir konfetlarini sotardi.

Bir vaqtlar Qora olmos nomi bilan mashhur boʻlgan koʻmir konfetining bir turi Pensilvaniya shtatining Pottsville shahridagi konchilar shaharchasida Mootz Candies tomonidan ishlab chiqariladi. Konfet 1950-yillarda Ketrin Mutz tomonidan ixtiro qilingan va anis taʼmiga ega. Qora rangli boʻlaklarda tayyorlanadi va kichik bolgʻacha bilan miniatyura chelaklarga qadoqlanadi.

Ular qizilmiyadan tayyorlanishi mumkin.

Yana qarang
-----------

* Rok konfet

Manbalar
--------

1. ↑  Secret Toronto: The Unique Guidebook to Toronto's Hidden Sites, Sounds and Tastes
Scott Mitchell ECW Press, 2002
2. 1 2 3  The Famous Dutch Kitchen Restaurant Cookbook: Family-Style Diner Delights from the Heart of Pennsylvania Tom Levkulic. Thomas Nelson Inc, Mar 17, 2004 232 pages
3. ↑  Wallace, A.*. St. Clair*. Knopf Doubleday Publishing Group, 2012. ISBN 9780307826107. 13-fevral 2015-yilda qaraldi.
4. ↑  One time harvest: reflections on coal and our future by Mike Jacobs 1975 300 pages
5. ↑  Chicagoʻs Loop Janice A. Knox, Heather Olivia Belcher Arcadia Publishing, 2002 — History — 95 pages
6. ↑  500 Things to Eat Before Itʼs Too Late: and the Very Best Places to Eat Them by Jane Stern and Michael Stern Houghton Mifflin Harcourt, June 4, 2009 448 pages page 101
7. ↑  Victor, T.*. The Concise New Partridge Dictionary of Slang and Unconventional English*. Taylor & Francis, 2007 — 150 bet. ISBN 9780203962114. 13-fevral 2015-yilda qaraldi.
O'zbekiston Yozgi Olimpiya oʻyinlarida ilk bor mustaqil davlat sifatida 1996-yilda AQShning Atlanta shahrida boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiyada oʻyinlarida qatnashdi. Ilgari oʻzbekistonlik sportchilar 1992-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida Birlashgan jamoa uchun kurash olib borishgan. 71 sportchi, 63 erkak va 8 ayol sportning 12 turi boʻyicha 70 ta musobaqada ishtirok etishdi.
Ushbu Olimpiya oʻyinlarida −86 kilogramm vazn toifasida ishtirok etgan mashhur dzyudochi Armen Bagdasarov yozgi Olimpiya oʻyinlari tarixida Oʻzbekistonning ilk medalini taqdim qilgani bilan ahamiyatli.

Shuningdek, bokschi Karim Toʻlaganov −75 kilogramm vazn toifasida bronza medaliga sazovor boʻlgan. Shu tariqa mustaqil Oʻzbekiston uchun ilk yozgi Olimpiya oʻyinlari 1 ta kumush va 1 ta bronza medallari bilan yakunlangan.

Medalchilar
-----------

| Medal | Ism | Sport | Voqea |
| --- | --- | --- | --- |
| 2 Kumush | Bagdasarov, ArmenArmen Bagdasarov | Judo | Erkaklar oʻrtasida oʻrtacha vazn (86 kg) |
| 2 Bronza | Toʻlaganov, KarimKarim Toʻlaganov | Boks | Erkaklar oʻrtasidagi yengil vazn |

Atletika
--------

 Boks
-----

Kanoye
------

Velosport
---------

Qilichbozlik
------------

Gimnastika
----------

###  Badiiy gimnastika

###  Sport gimnastikasi

###  Tramplin

 Dzudo
------

 Merganlik
----------

 Suzish
-------

 Tennis
-------

 Ogʻir atletika
---------------

 Kurash
-------

Manbalar
--------

1. ↑  *Ўзбекистон Олимпия ўйинларида: Атланта-1996*, 2020-08-13da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2020-05-02

|  |  |
| --- | --- |
| Oʻzbekiston bayrogʻi va xaritasi | *Oʻzbekiston haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ravshan Oripovich Jomonov** (1960-yil 1-mart, Narpay tumani, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, filologiya fanlari nomzodi (1991), professor.

Biografiyasi
------------

Ravshan Jomonov 1960-yil 1-mart Narpay tumanidagi Bolgʻali qishlogʻida tugʻilgan. 1978—1984-yillarda Toshkent davlat universiteti roman-german filologiyasi fakultetida tahsil olgan. 1984—1991-yillarda O‘zbekiston Fanlar akademiyasining Til va adabiyot instituti xodimi, 1991—2012-yillarda Toshkent davlat madaniyat instituti katta o‘qituvchisi, dotsent, „O‘zbek va xorijiy filologiya" kafedrasi mudiri hamda 1992—2008-yillarda mazkur institutning ilmiy kengashi kotibi, 2012—2015-yillarda O‘zbekiston davlat sanʼat va madaniyat instituti „Tillar va adabiyot" kafedrasi mudiri, dotsenti vazifasida ishlagan. Shuningdek, 1994—2005-yillarda „О‘zbekiston" telekanalida „Alifbo saboqlari" kо‘rsatuvining boshlovchisi boʻlgan. 2015-yildan O‘zbekiston davlat xoreografiya akademiyasi „O‘zbek tili va adabiyoti" kafedrasi professori.

### Oilasi

Oilali, 2 nafar farzandi bor.

### Ilmiy faoliyati

Ravshan Jomonov 1991-yilda ruscha: *„Принципы отбора диалектизмов и их подача в толковом словаре узбекского языка"* mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilib, filologiya fanlari nomzodi ilmiy darajasini olgan. 1996-yilda o‘zbek tili va adabiyoti ixtisosligi bo‘yicha dotsent ilmiy unvoni berilgan. 200 dan ortiq ilmiy maqolalar va „О‘zlashgan sо‘zlar imlo lug‘ati" (1998), „Yangi о‘zbek alifbosi va imlo qoidalari" (2003), „Ona tili — davlat tili" (2004), „ Sо‘z va mas’uliyat" (2010), „X mi H? (qisqacha imlo lugʻati)" (2010), „О‘zbek tilida sо‘z о‘zlashtirish va imlo muammolari" (2013), „X va H harfli sо‘zlar imlo lug‘ati" (2015), „Uch ne’mat sohibi" (2018), „О‘zbekcha-fransuzcha, fransuzcha-о‘zbekcha anatomik terminlar lug‘ati" (2020), „О‘zbek raqs terminlarining izohli lug‘ati" (2021) kitoblari muallifi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 1-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2022 — 342 bet.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Yerkegali Rahmadiyev** (1930.1.8, hozirgi Sharqiy Qozogʻiston viloyati Chubartaus tumani) — qozoq kompozitori, pedagog. Qozogʻiston xalqartisti (1975). Milliy kompozitorlik maktabi asoschilaridan. Olmaota konservatoriyasini tugatgan (1957). Olmaota konservatoriyasi rektori (1967—75), professor (1979-yildan), Qozogʻiston kompozitorlari uyushmasi raisi (1968—91), Qozogʻiston Respublikasi Madaniyat vaziri (1991—93). Orkestr uchun yaratgan "Omongeldi" (1956), "Dayrabay" (1963), "Qudashaduman" (1973) va boshqa partituralar milliy cholgʻu (doʻmbira) kuylariga xos uslubiy anʼanalar va yevropa simfonizmi uygʻunligiga asoslangan. Ijodida yirik mavzu va keng koʻlamli janrlarga izchil murojaat etgan: "Qamar suluv" (1963), "Alpamis" (1973), "Ablayxon" (1999) va boshqa operalar, "Qayran Mayra" (1986) musiqali dramasi va boshqa Xor asarlari, qoʻshiqlar, kamercholgʻu asarlar, kinofilmlar uchun musiqalar yozgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Rahmadiyev Yerkegali" *OʻzME*. R-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
RIVERA (Rivera) Diyego (1886.8.12, Guanaxuato — 1957.25.11, Mexiko) — meksikalik rassom; Meksika monumental rangtasvir maktabi asoschilaridan. Mexiko (18961902), Madrid (1907) Badiiyot akadimyasida oʻqigan. Parij (1909—21)da ishlagan. Italiyada boʻlgan (1920—21). 1930—34 va 1940-yillar AQShda yashagan. R.ning monumental rangtasviri tashviqiytargʻibot va maʼrifiy mazmunga ega; siyosiy va falsafiy gʻoyalar osongina idrok qilinadigan portret yoki ramziy tasvirlarda aks ettirilgan. R. Italiyada Uygonish davri anʼanalari hamda qad. Meksika sanʼatiga boʻlgan qiziqishi asosida oʻzining uslubini ishlab chiqqan. Mexikodagi Milliy saroyning yuqori qismidagi Qad. Meksika koʻrinishini aks ettirgan devoriy rasmlarda Yevropa va Meksika sanʼati uygʻunlashgan (1940—50 yillar). Soʻnggi yillarda yaratgan asarlari (freska, mozaika va boshqalar) rang-barang, axborotlarga boy, undagi lavha, ramz va boshqa yagona bir maʼnoga birlashgan. Binolar tarziga sintetik materiallardan ishlangan rangtasviri (mozaika, relyeflarni oʻz ichiga olgan) umumiy bezak gʻoyasiga boʻysundirilgan ("Insurxentes teatri", 1951—53; Mexikodagi Olimpiya stadioni, 1952—53 va boshqalar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |