recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Oqtosh (maʼnolari).

**Oqtosh** — Namangan viloyati Toʻraqoʻrgʻon tumanidagi shaharcha (1974-yildan). Yaqin temir yoʻl stansiyasi — Toʻraqoʻr-gʻon. Aholisi 6 ming kishiga yaqin (2003). O.da paxta tozalash zavodi, gugurt fabrikasi, neft bazasi, tuman "Dehqonmashtaʼminot" aksiyadorlik jamiyati, MTP, qishloq qurilish konstruksiyalari kombinati, koʻchma mexanizatsiyalashgan kolonna, "Agrokimyotaʼminot" aksiyadorlik jamiyati, gaz toʻldirish stansiyasi, Sohilobod shirkat xoʻjaligi, tumanlararo ulgurji chakana savdo-ishlab chiqarish aksiyadorlik bazasi, 3 umumiy taʼlim maktabi, ixtisoslashtirilgan internat litseyi, 2 qishloq vrachlik punkti bor. 2016-2021 yillarda shaharchada kichik iqtisodiyot zonasi tashkil etildi, 2019-yil "Oqtosh textil" va 2023-yildan esa "Runam textil" kabi yuqori ishlab chiqarish quvvatiga ega tekstil zavodlari ishga tushirildi

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
saudiya arabistonilik erkak bolib 2013 yilda dunyodagi eng ogir odam sifatida qayd etilgan va

**Xolid bin Mohsin Shahariy** ( arabcha:   ; 1991-yil 28-fevralda tug‘ilgan) Saudiya Arabistoni fuqarosi bo‘lib, 2013-yil avgust oyida 610kg (1,340lb; 96st) yashab turgan eng og‘ir odam va tarixdagi eng og‘ir ikkinchi odam deb topilgan. , Jon Brower Minnoch dan keyin. Tibbiy muolajalar natijasida u jami 320 kg (710 lb; 50 st) vazn yo‘qotdi - tana vaznining yarmidan ko'pi - olti oy ichida.

Biografiya
----------

Xolid bin Mohsen Shaari 1991-yil 28-fevralda Saudiya Arabistonida tug‘ilgan. U 204 BMI bilan "tirikdagi eng semiz odam" deb e'lon qilinganida 22 yoshda edi 

2013 yilda Saudiya qiroli Abdulloh unga Jizandagi uyidan mamlakat poytaxti Ar -Riyoddagi Qirol Fahd Tibbiyot Siti shahriga kelib, vazn yo'qotish uchun bir qator parhez va jismoniy dasturlardan o'tishni buyurdi.  Og'irlikni yo'qotish paytida u besh yil ichida birinchi marta, 2016 yil fevral oyida yuruvchi moslama bilan yurishga muvaffaq bo'ldi.  2017 yilning noyabriga kelib u 542 kg (1,195 lb; 85.4 st) vazn yo'qotdi va hozir og'irligi 68 kg (150 lb; 10.7 st).  2018 yil yanvar oyida u ortiqcha terini olib tashlash uchun oxirgi operatsiyalarini o'tkazdi.

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  *Elwazer.* „Saudi man loses more than 700 pounds after King intervenes" (en). *CNN.com* (3-fevral 2014-yil). Qaraldi: 31-mart 2019-yil.
2. ↑  „Things You Should Know About Khalid Bin Mohsen Shaari". *ViralTelecast.com* (14-mart 2019-yil). Qaraldi: 1-may 2019-yil.
3. ↑  „«سيِّدتي» تكشف تفاصيل رحلة علاج خالد شاعري" (ar). *www.sayidaty.net*. Qaraldi: 9-yanvar 2023-yil.
4. ↑  „World's heaviest person walks for first time after weight loss". *Fox News* (9-fevral 2016-yil). Qaraldi: 11-avgust 2022-yil.
5. ↑  „WATCH: Video shows dramatic weight loss transformation of young Saudi man". *english.alarabiya.net*.  Al Arabiya (18-noyabr 2017-yil). Qaraldi: 6-avgust 2018-yil.
6. ↑  *Elouazi.* „World's Heaviest Man Loses More Than 500 Kg in Four Years". *Morocco World News* (27-yanvar 2018-yil). Qaraldi: 11-avgust 2022-yil.
***Jokin Gabilondo Garmendia*** (2000-yil 14-fevralda tug'ilgan) - ispaniyalik professional futbolchi, "Malaga" klubida o'ng qanot himoyachisi. U hozirda **Malaga**da o'ynaydi. Jokin Gabilondo 23 yoshda, bo'yi 176 sm. U o'ng oyoqda tepishni afzal ko'radi, va forma raqami **2**. *Jokin Gabilondo* qanot himoyachisi va sof himoyachi sifatida o'yinda harakat qila oladi.

***`Klub karyerasi`***
----------------------

**Basklar mamlakati**, **Gipuzkoa**, **Urretxu (Ispaniya)** shahrida tug'ilgan Gabilondo *Real Sociedad* yoshlari bitiruvchisi edi. U 2018-yilning 25-avgustida *Real Sociedad C* jamoasi bilan kattalar safida debyut qildi va *Tercera División* mehmonda *SD San Pedro* ustidan 2:0 hisobida g‘alaba qozondi.

**Gabilondo** o'zining birinchi golini *2019-yil 28-aprelda* urdi va bu o'z maydonida *Basconia[*sayt ishlamaydi*]* bilan 2:2 hisobidagi durang o'yinda *C* jamoasining birinchi golini kiritganda bo'ldi. U birinchi marta 9-noyabr kuni zaxirada maydonga tushdi va *Segun*da *Real Sociedad B* jamoasida *Salamanca CF UDS* ustidan 3:1 hisobida muvaffaqiyat qozondi.

2020-yil 6-oktabrda **Gabilondo** uchinchi divizion vakili **Arenas Club de Getxo**ga bir yilga ijaraga o‘tdi. Keyingi iyunda qaytib kelgach, u yana *Real Sociedad C jamoasi*ga qaytdi.

**Gabilondo** 2021-yilning 24-sentyabrida Real Sociedad B jamoasida professional debyutini o‘tkazdi va **Roberto Lopes**ning o‘rniga Segunda divizionida *SD Huesca*ga qarshi o‘z uyida 0:2 hisobida mag‘lub bo‘ldi. U 2022-23-yilgi mavsum oldidan B guruhiga ko'tarildi, hozir esa *Primera Federasion*da.

2023-yil 26-iyun kuni **Gabilondo** yangidan uchinchi darajaga tushib ketgan **Malaga CF** bilan ikki yillik shartnoma imzoladi.

***`Transfer qiymati`***
------------------------

**Jokin Gabilondo**ning hozirgi transfer qiymati *0,2 million* yevrodan *0,3 million* yevrogacha. Uning so'nggi transferi (**tekin**) 2023-yilda *Real* *Sosedaddan Malagaga* bo'lgandi.

***`Manbalar`***
----------------

1. ↑  „Real Sociedadning natijalari" (inglizcha).  FLASHSCORE. Qaraldi: 18-sentyabr 2023-yil.
2. ↑  „Real Sociedad C", *Wikipedia* (inglizcha), 2023-06-09, qaraldi: 2023-09-18
3. ↑  „Real Sociedad B", *Wikipedia* (inglizcha), 2023-09-09, qaraldi: 2023-09-18
4. ↑  „Malaga CFning natijalari" (inglizcha).  FLASHSCORE. Qaraldi: 18-sentyabr 2023-yil.
**Nuriddin Hamroqulov** (1946-yil 18-iyun, Andijon — 2023-yil 1-avgust) — xonanda, Oʻzbekiston xalq artisti (1987). Jarangdor, lirik ovoz sohibi.

Faoliyati
---------

Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutida taʼlim olgan (1971—1973). Ijodiy faoliyatini Andijon teatridan boshlab (1967 — 1973), Haydar („Nurxon"), Ravshan („Ravshan va Zulxumor") kabi obrazlarni yaratgan. Anʼanaviy va zamonaviy xonandalik yoʻllarini Oʻ.Nuraliyev, Tursunboy Qodirovlardan oʻrgangan. Andijon viloyati filarmoniyasida yakkaxon xonanda (1983—1993). Keyinchalik, asosan, konsert ijrochiligi bilan shu-gʻullangan. Repertuaridagi mumtoz („Samarqand Ushshogʻi", „Toshkent Irogʻi"), zamonaviy bastakorlar ashulalari („Talqinroz", „Oq qush", R.Yusupov va boshqalar) hamda oʻzi bastalagan („Olamni saqlang", „Raʼno", „Soy koʻrdim", „Shirinliging", „Kuldi bahorim" kabi) qoʻshiqlari taʼsirchan va yoqimli. Yevropa va Osiyo mamlakatlarida gastrolda boʻlgan. Ijrolari Oʻzbekiston radiosi fonotekasi, gramplastinka (1968, 1971, 1972) va kompakt disklarga yozilgan.

Vafoti
------

Xonanda 2023-yilning 1-avgust sanasida vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
3. ↑  „O‘zbekiston xalq artisti Nuriddin Hamroqulov 77 yoshida vafot etdi". *gazeta.uz* (17 noyabr). Qaraldi: 17 noyabr.
4. ↑  „Ўзбекистон халқ артисти Нуриддин Ҳамроқулов вафот этди". *yuz.uz*. Qaraldi: 1-avgust 2023-yil.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Inson huquqlari va erkinliklarining kafolatlari** - inson va fuqarolarning Konstitutsiya shuningdek qonunlarda mustahkamlangan huquqlari hamda erkinliklarini amalga oshirishni davlat tomonidan taʼminlashga yordam beradigan vositalar, usullar shu jumladan shart-sharoitlar majmui hisoblanadi. Inson huquqlari hamda erkinliklarining kafolatlarini quyidagicha turkumlash mumkin deb hisoblanadi:yuridik, ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy deb qaraladi.
Yuridik kafolatlar deganda fuqarolarning huquqlari shu bilan bir qatorda erkinliklari qonunlar asosida huquqiy jihatdan kafolatlanishini anglash mumkin. Yuridik kafolatlarning quyidagi shakllari mavjud deb qaraladi: konstitutsiyaviy huquqiy kafolatlar; sudlar tomonidan huquqlar shuningdek erkinliklarni kafolatlash; ombudsman faoliyati; hukumat faoliyatini qayd etib oʻtish joiz .

Manbalar
--------

1. ↑  Toychiyev, N. ed (2009). "Inson huquqlari va erkinliklarining kafolatlari". *Oʻzbekiston yuridik ensiklopediyasi*. Toshkent: „Adolat" nashriyoti. p. 216.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Huquqshunoslikka oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Investitsiya vositachisi** - birja hamda birjadan tashqari qimmatli qogʻozlar bozorida brokerlik shuningdek dilerlik faoliyatini amalga oshirish uchun litsenziyaga ega boʻlgan yuridik shaxs yoki yakka tartibdagi tadbirkor hisoblanadi. Bank faoliyatini amalga oshirish litsenziyasiga ega tijorat banklari shuningdek sugʻurta faoliyatini amalga oshirish litsenziyasiga ega sugʻurtalovchilar qimmatli qogʻozlar bozorida investitsiya vositachisi sifatida professional faoliyat olib borish huquqiga ega boʻladi. Bunday hollarda koʻrsatilgan faoliyatni amalga oshirish uchun tijorat banklarining shu jumladan sugʻurtalovchilarning alohida litsenziya olishi talab etilmasligi ham belgilanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Toychiyev, N. ed (2009). "Investitsiya vositachisi". *Oʻzbekiston yuridik ensiklopediyasi*. Toshkent: „Adolat" nashriyoti. p. 210.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Huquqshunoslikka oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ahmad Mirzo** (1388—1425) — Temuriylar sulolasining vakili. Umarshayx mirzo bahodirning ukasi. Amir Temurning Xitoyga qilgan yurishida qoʻshinning oʻng qanotiga Xalil Sulton bilan birgalikda rahbarlik qilgan. Amir Temur vafotidan soʻng Shohrux saroyida boʻlgan. 1409-yil Shohrux farmoniga koʻra amir Xudoydod va Saydi Ahmad mirzolar bilan birgalikda Hisor viloyatidagi isyonni bostirishda qatnashgan. 1409-yil Movarounnahr Shohrux qoʻliga oʻtgach, Fargʻona viloyati Ahmad Mirzoga berilgan. U Fargʻonada obodonchilik ishlarini rivojlantirgan, istehkomlarni taʼmirlagan, shuningdek oʻz navkarlari bilan Shohruxning harbiy yurishlarida qatnashib turgan. 1413-yil Ulugʻbek harbiy kengash bahonasida Ahmad Mirzoni Samarqandga taklif qilgan, biroq u Ulugʻbekning feʼlidan hadiksirab Samarqandga kelmagan. Shundan soʻng Ulugʻbek Andijonga qoʻshin tortib Andijon, Axsilarni egallaydi. Ahmad Mirzo togʻga yashiringan va Moʻgʻulistondan madad uchun kelgan lashkar bilan Andijonga yurish qilib, Oʻsh atrofida Ulugʻbek amirlari ustidan gʻalaba qozonadi. Shundan soʻng Ahmad Mirzo Moʻgʻuliston xoni Muhammadxon huzuriga — Qashqarga ketgan. Shohrux 1415-yil 26-mayida Ahmad Mirzoga maktub yoʻllab uni oʻz huzuriga chaqirtirib oladi. Ahmad Mirzo 1416-yil Qashqardan Hirotga qaytib kelgan, uni Hirotdan tashqariga chiqarmasdan nazorat ostida saqlab turganlar. Saltanatni qoʻlga kiritish uchun tuzgan rejasi oshkor boʻlib qolgach, Ahmad Mirzoni Makkaga, Kaʼbatullo ziyoratiga joʻnatish borasida farmon berilgan. Ahmad Mirzo hajdan qaytib kelmagan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Agrokimyoviy haritagramma** — tuproqning oʻsimliklar oziqlanadigan elementlar bilan taʼmin-langanlik darajasini ifodalovchi xarita-sxema. Agrokimyoviy xaritagramma tuzishda tuproqlar tarkibidagi oʻsimliklar oʻzlashtira oladigan shakldagi fosfor va kaliy, mikroelementlar va boshqa miqdoriga koʻra 5 161guruhga ajratiladi (azotni aniqlash kam qoʻllaniladi). Agrokimyoviy xaritagramma tuzish uchun maydoni 5 — 20 ga li raqamlangan maydonlardan olingan aralash tuproq namunalari tahlili natijalaridan foydalaniladi. Namuna haydalma qatlamning 20 joyidan (diagonali yoki oʻqi boʻyicha) 300 — 400 g miqdorda olinadi. Ayni paytda haydalma qatlam ostidan (30 — 40 sm chuqurlikdan) olingan alohida tuproq namunalari gʻam oʻrganiladi. Barcha ara-lash tuproq namunalaridagi harakatchan fosfor va kaliy miqdori aniqlanadi. Taxlil natijalariga qarab Agrokimyoviy xaritagrammalar tu-ziladi. Haritaga tushuntirish tuziladi, xoʻjalik haqidagi maʼlumotlar, agroki-myoviy tekshirish natijalari, mineral oʻgʻitlardan foydalanish boʻyicha tavsiyalar beriladi. Respublika „Oʻzdaverloyiha" instituti beradigan xoʻjaliklarning yerlaridan foydalanish tarxlari Agrokimyoviy xaritagrammalar tuzish uchun xaritagrafik asos boʻlib xizmat qiladi. Ularning masshtabi sugʻoriladigan yerlar uchun 1:10000, lal-mi yerlar uchun 1:25000. Ilmiy tavsiyalarga koʻra har 5 yilda tuproqning agro-nomik holati tekshiriladi va yangi Agrokimyoviy xaritagramma tuziladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Suiqasd** — keng maʼnoda — jinoyat sodir qilish bosqichlaridan biri; aybdorga bogʻliq boʻlmagan sabablar bilan oxiriga yetkazilmagan, qasddan qilingan harakat. Aybdor oʻz maqsadini qanchalik amalga oshirganligiga qarab suiqasd tugallangan va tugallanmagan suiqasdga boʻlinadi. Jinoyat sodir etishga suiqasd qilganlik uchun jinoiy javobgarlik Oʻzbekiston Respublikasi JK ning 25-moddasiga havola etilib, ushbu Kodeksning tamom boʻlgan jinoyat uchun javobgarlikni belgilovchi moddasiga muvofiq hal qilinadi.

Tor maʼnoda — biron kimsani yoʻq qilish, oʻldirish uchun qilingan harakat tushuniladi. Shuningdek, oʻz joniga suiqasd qilish maʼnosida ham keladi. Suiqasd islomda qattiq qoralanadi. Imom Buxoriy rivoyat qilgan hadisga koʻra, ikki musulmon bir-biriga qilich solsa, oʻlgan ham, oʻldirgan ham qattiq gunohkor boʻlishi, oʻldirilgan odam suiqasd qilgani tufayli gunohda qotil bilan barobar boʻlishi taʼkidlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASINING JINOYAT KODEKSI". *Lex.uz*. Qaraldi: 10-noyabr 2023-yil.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Murtuza Muxtorov masjidi** (ozarbayjoncha: *Murtuza Muxtarov məscidi*) — Ozarbayjonning Boku shahrida joylashgan masjid.

Tarixi
------

Murtuza Muxtorov masjidining qurilish ishlari 1901-yilda mahalliy aholi tomonidan boshlangan. Materiallar tanqisligi tufayli qurilish qurilish toʻxtab qoladi va mahalliy aholi masjid qurilishini davom ettirish maqsadida Murtuza Muxtorovdan moddiy yordam so‘raydi.

Murtuza Muxtorov bir qancha meʼmorlarni (jumladan, bosh meʼmor Ziver-bey Axmedbekov) yollab, qurilish xarajatlarini oʻz zimmasiga oladi.

Masjid qurilishi ishlari 8 yil davom etadi va 1908-yilda to'liq yakunlanadi.

Murtuza Muxtorov masjididan Sovet Ittifoqi davrida toʻquv ustaxonasi sifatida foydalanilgan. 1985—1989-yillarda binodan Sattor Bahlulzoda asarlari ko'rgazmasi zali sifatida ishlatilgan. 1989-yildan buyon esa masjid sifatida faoliyat yuritib kelmoqda.

Murtuza Muxtorov masjidga alohida sovg'a sifatida arab xattotligi bo'yicha tilla bilan bitilgan Qur’on kitobini tuhfa qiladi. Ushbu kitobning og'irligi 25 kilogrammni tashkil etadi.

Murtuza Muxtorov masjidi 47 metr balandlikka ega bo'lgan ikkita minoradan iborat. Ularning har biri 140 ta qadamdan iborat. Masjidda, shuningdek, ayollar uchun ham alohida namozxonasi mavjud. Murtuza Muxtorovning qabri ham masjid hovlisida joylashgan. Masjidning o‘ng va chap tomoniga arab harflari bilan "Payg‘ambarlarga salom" yozuvi tushirilgan.

Yana qarang
-----------

* Ozarbayjonda islom

Manbalar
--------

1. ↑  *Babaev.* „ИСТОРИЯ АЗЕРБАЙДЖАНСКОЙ НЕФТИ".
2. 1 2 3 4  „108 yaşlı Əmircan məscidi" (en). *medeniyyet.az*. Qaraldi: 23-iyul 2019-yil.
**Soʻqoqsoy**, Samsaraksoy — Toshkent viloyatining Parkent tumanidagi soy. Chirchiq — Ohangaron havzasida joylashgan. Chatqol tizmasining janubi-gʻarbiy yon bagʻridan oqib tushuvchi Sarituproqsoy va Miskensoyning qushilishidan hosil boʻladi. Uz. 33 km, havzasining maydoni 75,4 km². Qorasuvga quyiladi. Soʻqoq qishlogʻiga qadar soy yon bagʻirlari baland, tor va chuqur vodiyda, shagʻal va harsang toshlarga toʻla nishabi katta oʻzanda oqadi, shu qishloqdan boshlab vodiysi ancha kengaya boradi, yon bagʻirlari past va yotiq. S havzasi ancha sersuv, Oʻrtacha koʻp yillik suv sarfi 1,96 m³/sek. Qoryomgʻir suvlaridan toʻyinadi. Yillik oqimning 60—70% mart—may oylariga toʻgʻri keladi. S.ning asosiy irmogʻi — Chashmasoy (oʻngdan). Soydan aprel— may oylarida sel keladi. S. havzasida „Soʻqoq" dam olish uyi, bolalar oromgohlari bor.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Gidrologiya | *Gidrologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Qobul palovi**, afgʻon palovi (fors. qạbly̰ plạw‎) — Afgʻoniston va Markaziy Osiyoning boshqa mamlakatlarida pishiriladigan palov turi.  U mayiz, sabzi va mol yoki qoʻzichoq bilan aralashtirilgan guruchdan iborat.  Mintaqaga qarab turli xil oʻzgarishlar mavjud.

Bu palov masalliqlarning narxi va sifati tufayli bayramona va muhim taom sanaladi.  Palov anʼanaviy ravishda boshqa mahsulotlar bilan birga stolning oʻrtasiga qoʻyiladi.

**Tayyorgarlik tavsifi**

Boshqa har qanday retseptni amalga oshirishda boʻlgani kabi, afgʻon palovini tayyorlashda ham nozikliklar va nayranglar mavjud.  Sharqiy mamlakatda oshpazlar va uy bekalari pishirishni osonlashtiradigan bir nechta sirlarni yaxshi bilishadi:

ideal guruch — sutli, bir oz sariq, lekin benuqson oq emas;

yuqori sifatli guruchni qoʻllaringiz bilan sindirish qiyin — bir stakan guruchni yuvish va namlashdan oldin buni qilishga harakat qiling, mahsulot mos yoki yoʻqligini oldindan baholang;

sifatni boshqa yoʻl bilan tekshirishingiz mumkin — kichik bir hovuchni oling va unda oq donalar bor-yoʻqligini koʻring, qancha koʻp boʻlsa, donning sifati past boʻladi;

eng yaxshi ziravorlarni tegishli sotuvchilardan sotib olish mumkin — pokistonliklar, afgʻonlar, hindlar;

agar guruch juda sifatli boʻlmasa, uni yuvish qiyin boʻladi;

retsept boʻyicha guruch va suvni faqat pishirgandan keyin tuzlashingiz mumkin — eng oxirida;

toʻgʻralgan qoʻzi goʻshti qoʻshib, zirvak qilib, guruch qoʻygandan keyin tovani palov sochiq bilan yopsangiz, ortiqcha namlikni oʻziga tortadi.

Goʻshtni mayda kubiklarda yaxshiroq kesib oling va qovuring.  Tayyor mahsulotni qoshiq bilan emas, faqat tirqishli qoshiq bilan aralashtiring.
**Neo** -marksizm ko'pincha marksizm ichidagi turli ijtimoiy-falsafiy harakatlarga murojaat qilish uchun ishlatiladigan atama bo'lib, Frankfurt maktabi, tegishli amaliy maktab va boshqalar marksistik nazariyani boshqa intellektual an'analar elementlarini o'z ichiga olgan holda o'zgartiradigan yoki kengaytiradigan psixologik tahlil, yoki ekzistensializm.

Bir hodisa sifatida u dastlab G'arbiy marksizmda rivojlangan, ammo vaqt o'tishi bilan u boshqa mamlakatlarga, shu jumladan SSSRga ham tarqaldi. Neomarksizm tushunchalari yangi nazariyaning tarkibiy qismlaridan biriga aylandi.

Tarix
-----

Neomarksizm an'anaviy marksizm javob bera olmagan bir qator muammolarning nazariy rivojlanishi natijasida vujudga keldi. G‘arbiy Yevropada mehnat harakati rivojlanganiga qaramay, nima uchun sotsialistik inqiloblar sodir bo‘lmagani haqidagi savol; nega bir vaqtning o'zida Evropada natsistlar harakati kuchaygan. Bunday savollar marksizm ichida jiddiy nazariy tadqiqotlar olib bordi va neomarksizmning paydo bo'lishiga olib keldi.

Neo-marksizm birinchi jahon urushidan keyin Jorj Lukach Karl Korsh va Antonio Gramschi tadqiqotlari bilan birinchi muhim yutuqlarga erishdi. Neomarksizmning eng muhim tarmoqlaridan biri - fanlar aro ijtimoiy nazariya - 1923 yilda Frankfurt Bosh universitetining bo'limi sifatida tashkil etilgan Ijtimoiy tadqiqotlar institutidan kelib chiqdi. Frankfurt maktabi.

Adabiyot
--------

rus tilida
* Anderson, Perri G'arbiy marksizm bo'yicha mulohazalar. Tarixiy materializm yo'lida.. M.: Inter-Verso, 1991. — 271 s. ISBN 5-85217-009-7
* Neomarksizm // Brokxauz va Efronning entsiklopedik lug'ati : 86 jild (82 jild va 4 ta qo'shimcha). Sankt-Peterburg.. 1890–1907 yillar.

boshqa tillarda
* Volfgang Kaspart: Der Marksizm. Von der Weltrevolution zur Politischen Korrektheit. Eckartschrift 165. Österreichische Landsmannschaft, Wien 2003. ISBN 3-902350-02-4 .
* Hans Xaynts Holz: Strömungen va Tendenzen im Neomarksmus. Karl Hanser Verlag, Myunxen 1972, ISBN 3-446-11650-8
* Horst Myuller: Praxis va Hoffnung. Falsafa va Wissenschaft gesellschaftlicher Praxis von Marks bis Bloch va Lefebvre o'rganish. Germinal Verlag, Bochum 1986, ISBN 3-88663-509-0
* Andreas fon Vayss: Neomarksizm. Nachfolgemarximus der Jahre muammosini muhokama qilish 1945 yildan 1970 yilgacha. Karl-Alber-Verlag, Frayburg/Myunxen 1970, ISBN 3-495-47212-6
**Qor xat** — birinchi qor yoqqan kuni oʻziga yaqin kishilarga yozilgan maktub. Qadimdan qor xat yozish anʼana boʻlgan. Qor xatning sharti shundan iboratki, qor yoqqanini 1-boʻlib koʻrgan odam oʻziga yaqin, koʻngli tortgan kishiga maktub yozib, oʻziga sezdirmasdan qoʻliga berishi (yoki choʻntagiga solib qoʻyish) va qochishi kerak. Maktubni "bilmay" qabul qilgan kishi xat muallifini quvib yetib, uning qoʻliga tutqaza olmasa, u xatda yozilgan shartni bajarishi kerak boʻladi. Agar xat darhol egasiga qaytarilsa, unda xat muallifining oʻzi maktubdagi shartlarni bajaradi. 1-qor yoqqanidan foydalanib, yigitlar qizlarga, oshiqlar oʻz mahbubasiga xat yozishga intilishadi. Qor xat "suyunchi" uslubida yoziladi. Muallifning oʻzi xat yozayotgan kishini 1-qor bilan tabriklaydi, unga sogʻlik, baxt va ishlariga muvaffaqiyatlar tilaydi. Soʻng oʻzining istak, shartini bayon qiladi. Qor xat yozishdan maqsad "raqib"ni ziyofatga tushirishdir. Shu sababli, Qor xatda ziyofat qachon, qayerda, necha kishiga berilishi lozimligi albatta yoziladi. Baʼzi hollarda qor xatda ziyofat emas, balki sovgʻa olib berish ham soʻraladi. Xalq ogʻzaki ijodi va adabiy-badiiy asarlarda "Birinchi qor" va "Qor xat"ga oid koʻplab namunalar mavjud.
**Shaxi** – Xitoyning Guangdong provinsiyasidagi Chjungshan maʼmuriyati tarkibiga kiruvchi shahar boʻlib, shu shahar markazining gʻarbida joylashgan. Shahar 55 km2 (21 mi²) hududni egallaydi va 162,000 aholiga ega, bulardan 100,000 tasi mehnat muhojirlari hisoblanadi. Shahar 15 ta mahalla hamda bitta jamoat qoʻmitasi tomonidan boshqariladi..

Shahar qadimiy boʻlib, Hook Sin Tong kabi tashkilot aʼzolari boʻlmish 70,000 ga yaqin xorijda yashovchi xitoyliklar uchun ota-bobolaridan qolgan meros hisoblanadi. Shahar Longdu lahjasi deb ataladigan noyob tilda soʻzlashadi.

2002-yilda Shaxi yalpi ichki mahsuloti 2,1 milliard yuanga yetdi va valyuta tushumi 147 million yuandan oshdi (Wayback Machine saytida 2007-09-28 sanasida arxivlangan). Bu shahar kundalik kiyim-kechaklar ishlab chiqarish boʻyicha dunyodagi yetakchi davlatlar orasida turadi, asosan koʻk jinsi va koʻylaklar ishlab chiqaradi. Har yili Shaxida kundalik kiyim-kechaklar uchun dunyodagi eng yirik savdo koʻrgazmalaridan biri-Xitoy xalqaro kiyim koʻrgazmasi boʻlib oʻtadi.

2002-yilda Xitoy toʻqimachilik sanoati assotsiatsiyasi va Xitoy kiyim-kechak assotsiatsiyasi tomonidan Shaxi Xitoyning „kundalik kiyim uchun eng mashhur shahri" deb topildi. Hozirda shaharda 710 ta kiyim-kechak ishlab chiqaruvchi korxona mavjud boʻlib, ularda 43 mingga yaqin ishchi ishlaydi. 2002-yilda shaharcha 200 milliondan ortiq kiyim-kechak ishlab chiqarildi, bu mahsulotlar sotuvidan 6,3 milliard yuan, xorijiy valyutada 123 million AQSh dollari tushdi.

2005-yilda Shaxi shahridagi *Lifeng kiyim ishlab chiqarish firmasi*da Vigaze Jeans jinsilarini ishlab chiqarish jarayoni haqida „China Blue" nomli hujjatli film suratga olingan

Manbalar
--------

1. ↑  Economic Development: Industry Profile (Wayback Machine saytida 2012-02-07 sanasida arxivlangan), Zhong Shan Bureau of Foreign Trade and Economic Cooperation, March 26, 2004
2. ↑  China Blue film – PBS
3. ↑  China Blue film – PBS
**Abdulaziz ibn Muhammad al-Qohiriy al-Vafoiy** (1408—1471; hijriy 811—876; ayrim manbalarda hijriy 874- yoki 879-yil) — **Ibn al-Aqboiy** nomi bilan tanilgan XV asrda hayot kechirgan misrlik astronom va matematik. U Ibn al-Majdiy va Nuriddin an-Naqqoshlarning shogirdi bo'lgan. Qohiradagi Muayyad masjidida vaqt hisoblovchi sifatida mehnat qilgan. Shuningdek, Azhar va Maridani masjidlarida vaqt hisobchilari rahbari boʻlgan. Shaharlarning mahalliy vaqtlarini kenglik va uzunlikdan kelib chiqqan holda hisoblash sohasiga qiziqqan. Daira al-Muaddal nomli astronomik qurilmani ixtiro qilgan. Vafoiy matematika va astronomiyaga oid 40ga yaqin kitob va 20 risola yozgan, biroq ularning birortasi nashr etilmagan. Asarlari orasida „Risolah al-’Amal bi ar-Rub’ al-Mujayyab" qo‘lyozmasi bor.

Manbalar
--------

1. ↑  „الموسوعة الشاملة - الضوء اللامع".  Islamport.com. 4-oktyabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-oktyabr 2013-yil.
2. ↑  „مصر الخالدة - عبدالعزيز الوفائي".  Eternalegypt.org. 24-sentyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-oktyabr 2013-yil.
***Qosim Kohiy -*** toʻliq nomi Sayid Najmiddin Muhammad Abulqosim Kohiy.

Hayoti
------

Qosim Kohiy 1463 yilda Samarqand va Buxoro orasidagi togʻlik hudud boʻlmish Miyonkoʻlda dunyoga kelgan. Qosim Kohiy dastlabki taʼlimni qishloq masjidi qoshidagi maktabda olib, keyinchalik Samarqanddagi madrasalarning birida oʻqishni davom ettirdi, taxminan 15-16 yoshga kirganda esa, Hirotga bordi, u yerda dastlab „Nizomiya" madrasasida keyinroq Mir Alisher Navoiy qurdirgan „Ixlosiya" madrasasida taʼlim oldi, shu orada Abdurahmon Jomiy bilan uchrashib, Movlononing fayzbaxsh suhbatlaridan bahramand boʻldi. Kohiy Hirotda qancha vaqt yashagani va taʼlim olgani manbalarda aniq koʻrsatilmagan, ammo oʻsha zamonda bilim oʻchogʻi sifatida shuhratga ega boʻlgan bu shaharda yashagan davri boʻlajak shoir, musiqashunos va faylasuf uchun katta maktab boʻldi, uning dunyoqarashi, badiiy adabiyotga boʻlgan munosabati aynan shu yerda shakllandi. Shuningdek, Kohiy shu shaharda tasavvuf yoʻliga kirgani va oila qurmaslikka qaror qilgani taxmin qilish mumkin.

Ijodi
-----

Kohiy sheʼriyatida Hind forsiyzabon shoirlaridan Amir Xusrav Dehlaviy, Hasan Dehlaviyga, Iroq uslubi ijodkorlaridan Hofiz Sheroziy va Saʼdiy Sheroziyga koʻproq ixlosmand edi. Ulardan Tashqari Kohiy Gʻaznaviylar davri shoirlaridan Anvariy, mashhur soʻfiy Jaloliddin Rumiy, Abdurahmon Jomiy asarlaridan tazminlar qilgani, oʻz zamondoshlari sheʼrlariga javoblar yozgani manbalarda qayd etilgan. Bundan maʼlum boʻladiki, shoir nafaqat mumtoz forsiyzabon adabiyot tarixini yaxshi bilgan, balki oʻziga zamondosh shoirlar ijodidan ham yaxshi xabardor boʻlgan. Kohiy shoir sifatida koʻp jihatdan XVI asr Hirot adabiy anʼanalari davomchisi sifatida gavdalanadi. Bu hol uning sheʼriyati mavzulari va gʻoyalari, shoir ijodida asosiy oʻrin egallagan janrlarda yaqqol namoyon boʻladi. Uning Saʼdiy Sheroziyning „Boʻston" asari va ustozi Abdurahmon Jomiyning „Bahoriston" masnaviysidan ilhomlanib, „Gulafshin" nomi bilan axloqiy-didaktik mazmundagi masnaviy yaratgani ham buning dalilidir. Kohiyning ijodiy faoliyati seriqrra boʻlib, u Kobul madaniy muhitida ham, Hindiston madaniy muhitida ham nafaqat shoir sifatida, balki bastakor va qoʻshiqchi sifatida ham tanilgan edi. u koʻpincha oʻzi yozgan gʻazallarga kuy bastalab ijro etar, keyinchalik esa bu qoʻshiqchila mashhue boʻlib, ogʻizdan ogʻizga koʻchib yurar edi.

Manbalar
--------

Rahmon Inomxoʻjayev. Afgʻoniston dariyzabon adabiyoti (XVIII-XIX asrlar). — Toshkent, 2016
**Mun Yon Sik** (1903-yil 23-iyul — 1966-yil 18-sentyabr) — Toshkent viloyati Quyi Chirchiq tumani, Budyonniy kolxozining agronomi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1949).

Hayoti
------

Mun Yon Sik 1903-yilda Koreyada (boshqa maʼlumotlarga koʻra, Janubiy Ussuri tumani Zanadvorovka qishlogʻida) tugʻilgan. Tug'ilgandan payti uning ko'rish qobiliyati past edi. Zanadvorovkadagi boshlang‘ich maktabning ikkinchi sinfini tamomlagan. 1912-yildan u ota-onasining shaxsiy fermasida ishlagan holda qishloq mehnati bilan shug'ullangan. 1930-yilda Posyetskiy tumani Budyonniy nomidagi kolxozga ishga kirdi. 1937-yilda butun kolxoz bilan birga Toshkent viloyatining Quyi Chirchiq tumaniga surgun qilinadi.

Urushdan keyingi yillarda uning kolxozi sholi yetishtirishda yetakchi edi. U sholini uch xil oziqlantirishni o'z ichiga olgan yangi uslubni ishlab chiqdi: birinchisi (may oyining oxirida) hayvon ahlati va kul aralashmasi bilan 1,5-2 t/ga, ikkinchisi (20-iyun) ammiakli selitra va superfosfat bilan 3,0 ts/ga, uchinchisi esa bir xil dozada iyul oyining oxirida. Ekinlarni qisqa muddatda va yo‘qotishlarsiz yig‘ib oldi.

1848-yilda Mun Yon Sik kolxozi 5 gektar maydonda har gektardan o'rtacha 88,3 sentner guruch yig'ib oldi. SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1949-yil 18-maydagi farmoni bilan Lenin ordeni va "O'roq va Bolg'a" oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoniga sazovor bo'ldi.

Kolxozda kanop yetishtirishga harakat qildi. O‘n gektar yerga kanop ekib, yuqori hosil ham oldi. 

Nafaqaga chiqqunga qadar Budyonniy kolxozida (1962-yildan — «Tong kommunizmi» kolxozi) ishlagan. Kolxozdagi uzoq yillik mehnati evaziga kasaba uyushmasidan nafaqa olgan. 1966-yil sentyabr oyida vafot etdi. Quyi Chirchiq tumani (hozirgi Oqqo‘rg‘on tumani) sobiq Budyonniy nomidagi kolxoz qabristoniga dafn etilgan. .

Adabiyotlar
-----------
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Sin (maʼnolari).

**Sin** (aynan — toza) — Xitoyda hukmronlik qilgan mazkur imperatorlari sulolasi (1644— 1911). S. sulolasi hukmronligini 4 ta yirik davrga boʻlish mumkin: 1) manjurlarning Xitoyga bostirib kirganidan Min davlati chegaralarida S. tuzumini oʻrnatilishigacha (1644—83; Shunchji va Kansi hukmronligi); 2) 17-asrning 80-yillaridan 18-asrning 70-yillarigacha — Xitoyda S. tuzumining nisbatan turgʻun ichki siyosati va Xalxadagi moʻgʻul knyazliklari, Amurdagi rus qishloqlari, Jungʻor xonligi, Tibet, Sharqiy Turkiston, Vyetnam, Birma, Nepal va boshqalarga nisbatan bosqinchilik yurishlari (Kansi, Yunchjen va Syanlun hukmronliklari) davri; 3) 18-asrning 70-yillaridan 19-asrning oxirigacha, yaʼni S. monarxiyasi 20-asr oʻrtalarida kapitalistik davlatlar agressiyasi natijasida ichki nizolarning kuchayishi (Syanlun, Szyatsin, Daoguan, Syanfin, Tunchji, Guansyuy hukmronliklari) dav-ri; 4) 1894—95 yillardagi Yaponiya— Xitoy urushidan Sinlarning taxtdan voz kechgunlarigacha boʻlgan davr. S. im-periyasi imperialistik davlatlarning yarim mustamlakasiga aylangan. Sinxay inqilobi natijasida S. sulolasi hukmronligi agʻdarib tashlangan (soʻnggi manjur imperatori Pu I 1912-yil 12 fevralda taxtdan rasman voz kechgan).

Sin sulolasi imperatorlari
--------------------------

1. Shunchji (1638-1644-1661).

2. Kansi (1654-1661-1722).

3. Yunchjen (1678-1722-1735).

4. Syanlun (1711-1735-1796-1799).

5. Szyatsin (1760-1796-1820).

6. Daoguan (1782-1820-1850).

7. Syanfen (1831-1850-1861).

8. Tunchji (1856-1861-1875).

9. Guansyuy (1871-1875-1908).

10. Pu I (1906-1908-1912-1967).

Yana q.
-------

* Xitoy

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

Shodmon Vohidov, Alisher Qodirov "Sharqning mashhur sulolalari".

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Onga** (talaffuzi: *Ongya*)— Vengriyaning Borsod-Abaúj-Zemplén okrugida joylashgan shahardir.

Tarixi
------

Bu hududda qadimgi davrlardan beri yashab kelgan, buni bronza davri artefaktlari tasdiqlaydi. 1222-yil birinchi marta tilga olingan. 1588-yilda turklar yonib ketishdi, lekin tezda qayta qurishdi. Qishloq turklar davrida va Rakóczi mustaqillik urushida juda ko'p azob chekdi, XVIII-asr yana o'sishni boshladi. Aholisi asosan dehqonchilik bilan yashagan.

XIX-asrda temir yo'llar va okruglarning yaqinligi tufayli rivojlanish tezlashdi. Sanoat ishchilari sonining ko'payishi. Rivojlanish Ikkinchi jahon urushidan keyin tezlashdi. Ocsanálos qishlog'i 1950-yilda Onga qo'shilgan. 

2011-yil 4-iyun, shaharchaning runik nom belgisining ochilishi. 

Shahar davlat boshqaruvi va adliya vazirining taklifiga binoan 2013-yil 15-iyulda shahar nomini oldi.

Etnik guruhlar
--------------

Shahar aholisi, 83% venger va 17% lo'lilar.

Aholisi
-------

Shahar aholisining o'zgarishi:

* 2013-yilda: 4857 nafar aholi
* 2014-yilda: 4778 nafar aholi
* 2015-yilda: 4746 nafar aholi

Manbalar
--------

1. ↑  „Hírek Archívum | Rovás Infó" (hu-HU). *Rovás Infó*. 9-noyabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-sentyabr 2016-yil.
2. ↑  „Központi Statisztikai Hivatal". *www.ksh.hu*. Qaraldi: 24-sentyabr 2016-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti in Hungarian, English and Slovak
* Street map (Wayback Machine saytida 2011-05-16 sanasida arxivlangan) (vengercha)
**Mir-Akbar Xoji-Akbarovich Raxmanqulov** (tugʻ. 5-oktyabr 1952-yil, Toshkent, Oʻzbekiston) — oʻzbek davlat arbobi, yuridik fanlar doktori, professor, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati aʼzosi.

Biografiya
----------

1952-yil 5-oktabrda Toshkent shahrida tugʻilgan. 1975-yilda Toshkent davlat universiteti yuridik fakultetini tugatgan.

1975-1989 yy. — OʻzSSR Ilmiy-tadqiqot, ilmiy va markaziy tashkilotlarda turli lavozimlarda ishlagan.

1989-1992 yy. — Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasi Prezidiumi boshqarmasi boshligʻi — Bosh ilmiy kotib oʻrinbosari.

1992-1993 yy. — Oʻzbekiston Respublikasi prezidenti huzuridagi Vazirlar Mahkamasi ekspert guruhi mudirining oʻrinbosari.

1993-1994 yy. — Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universitetining birinchi prorektori.

1994-1995 yy. — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti devonining bosh konsultanti.

1995-1997 yy. — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Strategik va mintaqalararo tadqiqotlar institutining direktori.

1997-2013 yy. — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Milliy xavfsizlik Kengashi kotibi, davlat maslahatchisi.

2013-yildan — Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universitetining professori.

2013-yildan — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Milliy xavfsizlik kengashi kotibining o'rinbosari.

2014-yildan — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Amaldagi qonun hujjatlari monitoringi instituti direktorining oʻrinbosari.

Oʻzbek, rus va ingliz tillarini biladi

Manbalar
--------

1. ↑



  



|  |  |
| --- | --- |
| Flag of OʻzbekistonBiografik ikona | *Oʻzbekistonlik shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Xayrulla Lutfullayev** (1945.25.10, Toshkent) – xonanda va sozanda (qashqar rubobi, tor), Oʻzbekiston (1987) va Qoraqalpogʻiston (1993) xalq artisti. Toshkent konservatoriyasini tugatgan (1974). „Bahor" ansambli yakkaxon xonandasi (1974—2003), Toshkent madaniyat instituti dotsenti (2003-yildan). L. lirik xonanda, mayin va shirali ovoz sohibi. Repertuaridan qoʻshiq va yallalar („Men sevaman, sen sevasanmu", „Dilxiroj", „Tola soch" va boshqalar), oʻzbek ashula va maqom yoʻllari („Bayot I—V", „Girya I—II", „Fargʻona tanavori" va boshqalar), oʻzbek bastakorlari asarlari („Beboqcha", „Samarqand ushshogʻi" va boshqalar) oʻrin olgan. „Kelibdiyu-ketibdi", „Ishonaman oʻzingga", „Goʻzal jonon senmasmu" kabi qoʻshiqlarning kuylarini oʻzi bastalagan. Xorijiy mamlakatlarda gastrolda boʻlgan. L. ning oʻgʻli Nodir Lutfullayev – za-monaviy estrada qoʻshiqchisi, repertuaridan zamonaviy estrada qoʻshiqlari, oʻzbek xalq qoʻshiqlari va mumtoz ashulalar oʻrin olgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Mahmud Aliboy madrasasi** — Andijonda joylashgan madrasa. XIX asr oxirida qurib bitkazilgan.

Mahmud Aliboy madrasasi XIX asr oxirlarida Andijon shahrida mahalliy zodogonlardan boʻlgan Mahmud Aliboy tomonidan qurdirilgan. Qurilgan paytda madrasada beshta gumbaz mavjud boʻlgan, bugungi kunga kelib esa unda toʻrtta gumbaz mavjud. Aslida beshinchi gumbaz ham bor, lekin uning vazifasi bitiruvchi talabalarni bituruv oqshomini oʻtkazishdan iborat boʻlgan. Beshinchi gumbaz 1902-yilda Andijon zilzilasi natijasida qulab tushgan. Keyinchalik oʻsha gumbaz 1906-yilda Yusuf Ali Musayev rahbarligida majmuaning ikkinchi qavatida kichaytirilgan holda tiklanadi.
Madrasa hududida joylashgan minoraning balandligi 32 metrni tashkil etadi, u madrasa hovlisida joylashgan.
Tarixchi olimlarning maʼlumot berishicha madrasa ustuni XIII asrga tegishli. Bu yer qayta tamirlanayotgan chor Rossiyasi hukmronligi paytida minorani buzib tashlab oʻrniga favvora qurishmoqchi boʻlishadi. Sababi Andijonda 9 balli zilzila boʻlish xavfi boʻlgan. Bu minora baribir zilzilaga dosh bera olmaydi deb hisoblashgan. Keyinchalik bu minora saqlab qolingan. Hozirgi davrda ushbu minora Andijon jome majmuasiga koʻrk bagʻishlab turibdi.

Madrasa bosh tarzi sharq tomonga qaratib qurilgan. Madrasaning bosh tarzining oʻrtasida peshtoq ham qad koʻtargan. Uning yon tomonlarida bezakli ikki minora mavjud. Burchaklaridagi gumbazlarida darsxonlari, ularning oʻrtasida ikki qavatli hujralar joylashgan. Birinchi qavatning tekis devorlarida toʻrt burchakli darchalarga panjaralar qilib mahkamlangan.
1894-yil 12-iyulda Fargʻona viloyati boshqarmasi umumiy yigʻilishida Mahmud Aliboy madrasasi vaqfnomasi va uni Andijon yer-soliq komissari tomonidan tekshirilishi natijalari koʻrib chiqilgan.

Madrasa qurib bitkazilgandan keyin hijriy 1290-yilda (milodiy 1873-yil) Mahmud Aliboy Andijon qozisiga kelib madrasaga Dardak, Qori qishloq va Qoʻshtepadagi 8 ta yer uchaskasini vaqf sifatida oʻtkazishini berishini bildirgan va vaqfnoma yozdirgan.

Madrasaning 1902-yil zilzila natijasida shikastlangan qismlari 1971—1974, 1999—2000-yillarda qaytadan tamirlangan. Tuzilishiga koʻra madrasa koʻrinishi soʻnggi Qoʻqon xoni Xudoyorxon oʻrdasini eslatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Muhammadali Sobirjonov* „Andijonda joylashgan Mahmud Aliboy madrasasi". Qaraldi: 24-iyun 2023-yil.
2. ↑  Rustambek Shamsutdinov, Abdurahmon Is'hoqov*. Andijon tarixidan lavhalar*. Toshkent, Sharq 2013 — 460 bet. ISBN 978-9943-26-076-4.
3. ↑  I.Alimov*. Qo'qon xonligi maktab va madrasalari tarixi*. Toshkent, „Fan", 2017 — 154 bet. ISBN 978-9943-19-405-2.
**Qorasuv kanali**, Oʻngqirgʻoq Qorasuv kanali — Toshkent viloyatidagi kanal. Toshkent viloyat Qib-ray tumani hududida, Oqqovoq-2 GESning pastki byefi oʻng qirgʻogʻidan boshlanadi. Uz. 35 km (shundan 24 km Toshkent shahri hududida), suv oʻtkazish imkoniyati 18m³/sek. Oʻrtacha chuq. 1,5–2 m, eni 10–14 m. Kanalning bosh toʻgʻoniga temir-beton yotqizilgan, 12 m³/sek. suv oʻtkazadi. Qorasuv kanali 4,1 ming ga ekin maydonini, shuningdek, Toshkent shahrining janubi va janubi-sharqini suv bilan taʼminlaydi.

Tarixiy voqealar
----------------

1799-yilda Qorasuv boʻyida Toshkent bekligi va Qoʻqon xonligi qoʻshinlari oʻrtasida jang boʻlib o‘tdi, unda Toshkent hukmdori Yunusxoʻja bosqinchilarni yengib, 70 kishini asirga oldi (keyinchalik ular omma oldida qatl etildi).

1865-yilda Sho‘rtepa hududida Qorasuv va Kichkina-Qorasuv kanallari qo‘shilish joyida, general Mixail Chernyaev boshchiligidagi rus qo‘shinlari lageri joylashgan edi. 9-may kuni Salor va Darxon oʻrtasidagi toʻqnashuvda gʻalaba qozonib, razvedkachilar otryadini taʼqib qilayotgan lashkarboshi Alimqul boshchiligidagi qoʻqon qoʻshinlari qarorgohga hujum qiladi. Shafqatsiz otishma qoʻl jangiga aylanib ketdi. Qoʻqon qoʻshinlari magʻlubiyatga uchradi, Alimqulning oʻzi yarador boʻldi. 25 nafar halok boʻlgan rus askari dafn etilgan joyda Toshkentdagi Shoʻrtepadagi birinchi pravoslav qabristoni paydo boʻlib, bugungi kungacha saqlanib qolgan.

Galereya
--------

* Qorasuv kanali (keyinda) va Urus (Nayman) kanali (oʻng tomonda)Qorasuv kanali (keyinda) va Urus (Nayman) kanali (oʻng tomonda)
* Qorasuv kanali Mirzo Ulugʻbek tumanidaQorasuv kanali Mirzo Ulugʻbek tumanida

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Qorasuv kanali*** haqida turkum mavjud |

Yana qarang
-----------

* Anhor kanali

Manbalar
--------


  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Gidrologiya | *Gidrologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Kitakami shahridagi Tenshochi bogʻi
**Kitakami** (yaponcha: *北上市* *Kitakami-shi*?) – Yaponiyaning Iwate prefekturasida joylashgan shahar.

Geografiyasi
------------

Kitakami Iwate prefekturasining janubi-markazida, Kitakami daryosi vodiysida, prefektura poytaxti Moriokadan taxminan 45 km janubda va Tokiodan 490 km shimolda joylashgan.

### Qoʻshni munitsipalitetlar

Iwate prefekturasi

* Hanamaki
* Oshu
* Nishiwaga
* Kanegasaki

### Iqlimi

Kitakami nam iqlimga ega (Köppen *Cfa*) Yozi iliq, qishi sovuq. Kitakamida oʻrtacha yillik harorat 10,5 °C atrofida yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1319 mm, eng yomgʻirli oy sentyabr, eng qurgʻoqchil oy esa fevral oyi, avgustda eng yuqori harorat 24,3 °C atrofida, eng pasti esa yanvarda −2,4 °C atrofida pastlashadi.

Demografiyasi
-------------

Kitakami aholisi bir necha oʻn yillik oʻsishdan soʻng, yaqindan boshlab kamaya boshlagan.

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1920 | 43,431 | —     |
| 1930 | 47,101 | +8.5% |
| 1940 | 52,622 | +11.7% |
| 1950 | 67,097 | +27.5% |
| 1960 | 70,032 | +4.4% |
| 1970 | 68,074 | −2.8% |
| 1980 | 76,633 | +12.6% |
| 1990 | 82,902 | +8.2% |
| 2000 | 91,501 | +10.4% |
| 2010 | 93,147 | +1.8% |
| 2020 | 93,045 | −0.1% |

Tarixi
------

Kurosawajiri shahri 1891-yil 1-aprelda Meiji davrida zamonaviy munitsipalitetlar tizimini yaratish bilan tashkil etilgan. Zamonaviy Kitakami shahri 1954-yil 1-aprelda Kurosawajiri shahrining Iitoyo, Futako, Saraki, Oniyanai, Aisari va Fukuoka qishloqlari bilan birlashishi natijasida tashkil etilgan.

Hukumati
--------

Kitakami toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 13 aʼzodan iborat bir palatali shahar qonun chiqaruvchi organi bilan mer-kengash boshqaruv shakliga ega.

Iqtisodiyoti
------------

Kitakami iqtisodiyoti anʼanaviy qishloq xoʻjaligiga ega ammo, Senday va Morioka bilan Toxoku ekspress yoʻli orqali kirish qulayligi tufayli, hudud tez sur’atlar bilan yengil sanoat mahsulotlarini ishlab chiqarish va yuk tashish markaziga aylangan.

Taʼlim tizimi
-------------

Kitakami shahrida shahar hukumati tomonidan boshqariladigan 17 ta davlat boshlangʻich maktabi, 9 ta davlat oʻrta maktabi va Ivate prefekturasi taʼlim kengashi tomonidan boshqariladigan 5 ta davlat oʻrta maktablari joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Kitakami city official home page
2. ↑  Kitakami climate data
3. ↑  Kitakami population statistics
4. ↑  Kitakami City Council[*sayt ishlamaydi*]
**Güneykoʻy** — Yalova viloyatining Merkez tumaniga qarashli qishloq hisoblanadi .

Tarixi
------

Qishloq 1896-yilda Dogʻistondan kelgan muhojirlar tomonidan tashkil etilgan. Qishloqning birinchi rasmiy nomi 1899-yilda **Olmali yoki Elmaalani** **deb** atalgan. Bosh vazir arxivlarida qayd etilgan. Olmali nomi ishlatilar ekan, 1910-yilda Sulton Reshat qishloqqa kelib, qishloqni yoqtirib, bu yerda favvora qurdirgach, bu nom **Reshadiye** deb oʻzgartirildi. 1934-yilda Istanbul chegarasining eng janubiy qirgʻogʻida joylashgani uchun **Güneykoʻy** nomini oldi 750 xonadon, 3 masjid, 2 rasmiy maktab va madrasasi borligi maʼlum boʻlgan qishloq, Mustaqillik urushi paytida yunonlar tomonidan bosib olinib, aholisi 3 yil davomida Geyve va Adapazari hududlariga koʻchib kelgan. Bu aholining faqat bir qismi urushdan keyin qaytishga muvaffaq boʻldi.

Geografiyasi
------------

Qishloq Yalova shahar markazidan 16 km uzoqlikda joylashgan. uzoqlikda.

Aholisi
-------

| Qishloq aholisining yillar boʻyicha maʼlumotlari |
| --- |
| 2019 yil | 442 |
| 2018 yil | 410 |
| 2017 yil | 407 |
| 2016 yil | 411 |
| 2015 yil | 403 |
| 2014 yil | 391 |
| 2013 yil | 378 |
| 2012 yil | 401 |
| 2011 yil | 419 |
| 2010 yil | 438 |
| 2009 yil | 431 |
| 2008 yil | 403 |
| 2007 yil | 400 |
| 2000 yil | 658 |

Manbalar
--------

1. ↑  „Yalova Valiliği" (Türkçe).  yalova.gov.tr. 18 ekim 2014da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13 mayıs 2015.
2. ↑  „Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri" (Türkçe).  nisanyanmap.com. 17 martda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31 ocak 2020.
3. ↑  Gökhan Menteş „Orda bir Köy Var Güney’de: Bir Dağıstan Göçmen Köyünün Kuruluş Öyküsü" Yalova Ticaret ve Sanayi Odası Dergisi, Sayı 6, Eylül 2011, Sayfa 57-65
4. 1 2 3 4  „Güneyköy" (Türkçe).  YerelNet.org.tr. 8 haziran 2015da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20 ekim 2014.

Havolalar
---------

Localnet (Wayback Machine saytida 2015-06-08 sanasida arxivlangan) 8 Haziran 2015 tarihinde -da
Qoʻriqxona — belgilangan qonunlarga muvofiq, davlat tomonidan ajratnlgan, alohida ilmiy yoki malaniy ahamiyatga ega boʻlgan (tipik yoki noyob landshaft, oʻsimliklar va hayvonotning dunyosi, foydali qazilmalar va b.), tabiiy obyekt joylashgan yer (hudud) yoki suv kengliklari; i. t. va madaniy-maʼrifiy maqsadlar uchun uzoq mud-datga ajratilgan va toʻlaligicha xoʻjalik ishlaridan xoli tabiiy majmua.

20-asrning 90-y.larida BMTning "Milliy bogʻlar va ular maqomidagi qoʻriqxonalar roʻyxati"ga 2618 alohida qoʻriqlanadigan hududlar (yer may-doni 4 mln. km2dan ortiq va Yer yuzidagi quriqlikning 3% ini tashkil qiladi) kiritilgan hududi va uning atrofidagi bel-gilangan chegaradagi muhofaza qilinadigan zonalarda Q. tabiiy majmuasiga zarar yetkazadigan yoki tabiiy obyektlarga xavf tugdiradigan har qanday faoliyat (ov qilish, balshq tutish, daraxt kesish, foydali qazil-malarni kavlash, oʻt oʻrish, mol boqish va b.), shuningdek, Q. faoliyati bilan bogʻliq boʻlgan sanoat va q.x. obyektlari qurilishi ham taqiqlanadi. Q. hududiga maʼmuriyatning ruxsatisiz begona odamlar kiritilmaydi.

Oʻzbekistonda qoʻriqxonalarning tashkil qilinishi, faoliyati, taʼminoti va muhofazasi Oʻzbekiston Respublikasining 2004 y. 3 dekabrdagi "Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar toʻgʻrisida"gi qonuni bilan tartibga solinadi. Qoʻriqxonalarda reja asosida ilmiy tadqiqot ishlari olib boriladi, tabiat yilnomalari, ilmiy hisobotlar (yillik, besh yillik) tuziladi, tavsiyanomalar, qoʻriqxona hududi va milliy bogʻlarda qoʻriqxona tartibiga rioya qilish talab va qoidalari ishlab chiqiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Tabiatni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligining Ovchilik xoʻjaliklari, qoʻriqxonalar va milliy bogʻlar boshqarmasi, Geologiya va mineral resurslar davlat qoʻmitasi tasarrufida 8 ta davlat qoʻriqxonasi bor: Zomin togʻ-oʻrmon davlat qoʻriqxonasi, Badaytoʻqay davlat qoʻriqxonasi, Qizilqum davlat qoʻriqxonasi, Zarafshon davlat qoʻriqxonasi, Surxon davlat qoʻriqxonasi, Hisor davlat qoʻriqxonasi, Chatqol bio-sfera qoʻriqxonasi, Kitob davlat geologiya qoʻriqxonasi. Oʻzbekistonda, shuningdek, milliy bogʻ va buyurtma qoʻriqxonalar faoliyat olib boradi.

Manbalar
--------

1. ↑  „O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI TABIAT RESURSLARI VAZIRLIGI" (oʻzbek). Qaraldi: 14-may 2023-yil.