***Kurtlar Vadisi Pusu (tarjimasi „Kurtlar Vadisi pistirmasi")*** —Pana Film tomonidan ishlab chiqarilgan, 2003-yil 15-yanvarda efirga uzatila boshlagan (97 qismli) „Kurtlar Vadisi" filmining davomi sifatida Turkiyada ishlab chiqarilgan jangari va siyosiy teleserialdir. „Kurtlar Vadisi Pusu" seriali 10 fasldan iborat.

2007-yilning 19-aprelida Show TVda boshqa nom bilan efirga uzatila boshlagan „Kurtlar Vadisi Pusu" serialining dastlabki 3 fasli Show TVda namoyish etildi. Serialning 4-mavsumi moliyaviy sabablarga koʻra Star TVga oʻtdi. Biroq payshanba oqshomida efirga uzatiladigan UEFA Yevropa ligasi oʻyinlari bilan serial epizodlari tez-tez takrorlanib turishi sababli, „Kurtlar Vadisi Pusu" serialininng 5-mavsumi ATVda namoyish etildi. U 6-mavsumda TNTda koʻrsatila boshladi. TNT yopilishi munosabati bilan 7 va 8-mavsumlar ATV da namoyish etildi. Keyinroq 9 va 10-fasllari „Kanal D" kanalida namoyish etildi. Serialning birinchi seriyasi boʻlgan „*Kurtlar Vadisi*" ning ikkinchi mavsumi boshlanganidan beri har bir qism payshanba kuni efirga uzatilmoqda.

Mavzusi
-------

Polat Alemdar oʻziga berilgan vazifani muvaffaqiyatli bajardi va Turkiyada mafiyaning tepasida turgan Kurtlar Konseyi (Boʻrilar kengashi)ni qulatdi va Turkiyadagi mafiya tuzilmasiga barham berdi. Bu burchini munosib bajargach, Polat Alemdar Jamoat xavfsizligi tashkiloti (KGT) rahbari boʻladi va davlat nomidan muhim operatsiyalarni amalga oshirish uchun chora koʻradi. Ammo uning yangi missiyasi chuqurroq va xavfliroq. *"Kurtlar Vadisi Ambush" serialining* birinchi uch mavsumida global kuchlarning ichki vakillariga eʼtibor qaratildi va Polat Alemdar va uning jamoasi bu ichki dushmanlar bilan kurashdi. Bundan tashqari, ushbu boʻlimda terrorizm masalasi ham muhokama qilina boshladi. Serial toʻrtinchi mavsumdan boshlab global kuchlarning asosiy aktyorlariga qaratilgan, serialda xorijiy razvedka xizmatlari va xorijiy agentlar ishtirok etgan. Beshinchi va oltinchi mavsumlarda ichki guruhlar bilan kurash olib borilgan boʻlsa, yettinchi mavsumda Turkiyadagi *oqsoqollar* kengashi birinchi marta batafsil muhokama qilindi. *2005-yilda paydo boʻlgan Templars ham* ushbu mavsumdan boshlab 10 yil oʻtib serialga qoʻshildi. Qolaversa, yettinchi mavsum oʻrtasidan to oʻtgan mavsumgacha Suriya masalasi ham qoʻshilgan. Sakkizinchi mavsumda global kuchlar va mintaqaviy kuchlar oʻrtasidagi toʻqnashuvlar mavzusi tasvirlangan. Serialning toʻqqizinchi mavsumida Polat Alemdarning Kripteklardagi hujjatlarni oshkor qilishi natijasida boshlangan *Piramida operatsiyasidan* soʻng *Templars* bilan boʻlgan buyuk urush mavzu boʻldi. Ushbu urush oʻninchi mavsumga ham tasvirlandi. Ushbu mavsum oxirgi mavsumdir. Buyuk urush esa seriyani yanada pessimistik va jiddiyroq qiladi.

Terminologiya
-------------

```
**Oqsoqollar kengashi** **(İhtiyarlar Heyeti)**: Turklar davlat tashkil topgan kundan beri mavjud bo'lgan maxfiy davlat tashkilotidir. Turk davlatining global kuchlarga qarshi mintaqaviy kuchga aylanishi uchun ishlaydi.
**Oqsoqol** (Aksaçlı): U Oqsoqollar Kengashining a'zosi va a'zolar orasidan saylanadigan va qo'mitani boshqaradigan shaxsdir. Oxirgisi -  Xoja.
Regent (**Naip)**:  U oqsoqolning birinchi raqamli odami va yordamchisi. U delegatsiya a'zosi emas. Oxirgi taniqli regent Abdulhey.
**Qizil Kitob (Kırmızı Kitap)**: Bu Turkiyaning barcha sirlarini o'z ichiga olgan kitob. Maxfiy qurollar, maxfiy xonalar, strategik tadqiqot markazlari va delegatsiyaga aloqador bo‘lgan va mamlakat strategiyasini ishlab chiqishda muhim rol o‘ynaydigan odamlarning joylashuvi ushbu kitobga kiritilgan. Qizil kitob Oqsoqollar kengashi himoyasida edi.
**Nasabnoma kitobi** (**Soy Kitabı)**: Bu delegatsiyaning barcha a'zolari vafot etgan taqdirda yangi delegatsiyani tuzadigan xususiy shaxslarni o'z ichiga olgan kitob.
```

* **Rasadi qoʻriqchilari** (**Rasadi Muhafızları)**: Ular „Nasabnoma kitobi"ning qoʻriqchilari boʻlgan jamoadir. Ularning kimligini va qayerdaligini hech kim bilmaydi. „Nasabnoma" kitobi zarurat boʻlmasa paydo boʻlmaydi.

```
**Xudo tog'i (Tanrı Dağı)**: Bu turklarning eng qadimiy odatidir, o'liklar Xudo tog'iga yuboriladi.
**Jamoat xavfsizligi agentligi** (**Kamu Güvenliği Teşkilatı) (KGT)**: Bu maxfiy razvedka agentligi. Aslan Akbey tomonidan asos solingan. Dastlab norasmiy muassasa, keyin rasmiy muassasa boʻlsa-da, toʻgʻridan-toʻgʻri Oqsoqollar Kengashi tasarrufida. Muhsin oxirgi prezident..
**Kiberxavfsizlik agentligi** (**Siber Güvenlik Teşkilatı):** Oqsoqollar kengashiga bo'ysunadi. Kiberxavfsizlik uchun mas'ul. Kiberxavfsizlik bo'yicha so'nggi mutaxassis Erdem edi. U vafot etganidan keyin qayta tiklanmagan.
```

* **Moliyaviy xavfsizlik agentligi** (**Finansal Güvenlik Teşkilatı)**: Oqsoqollar kengashiga boʻysunadi. Bu global kapital urushlarida mamlakat manfaati uchun ishlaydigan muassasa. Sami Bey ushbu muassasani oxirgi boʻlib boshqargan va u vafot etganidan keyin qayta tiklanmagan.

```
**Siyah Sancak**:Bu Oqsoqollar kengashiga qarashli jamoa. Bu jamoa Armageddon jamoasiga qarshi kurashadi. Polat Alemdar buyrug‘i bilan Kara tomonidan asos solingan. Biroq, Karaning kutilmaganda o'limi va Suriyada qolgan jamoa a'zolari ShEDİD tashkiloti tomonidan o'ldirilgach, jamoa Polatning buyrug'i bilan Yasin tomonidan qayta tiklandi va kurashlarini davom ettirdi va ShEDIDni mag'lub etib tarqatdi. Uning so'nggi rahbari - Yasin. U Burgundiya beretlarini ifodalaydi.
**Ocaklar**:Birinchi jahon urushi boshlanganda Usmonli imperiyasi mudofaasini yaxshiroq qilish uchun markaz boʻlgan Istanbulni mustahkam ushlab, Rumeliya va Arabiston yarim oroli yerlarida yangi davlatlar tuzdi. Usmonli imperiyasi bu davlatlarda tashkil etilgan, umumiy soni 52 ta karerlar orqali bu davlatlarda hukmronlik qilgan. Turkiyaning Anadoludagi istiqlol urushida g’alaba qozonishda ocaklar katta rol o’ynadi. Bu karerlar Respublika davrida oʻz mavjudligini saqlab qolgan va hozirgi kungacha yetib kelgan. O‘mer Baba vafotidan so‘ng ocaklarning Istanbul maxfiy kotibi Suha Tarik Polatga ocaklarning bosh  kotibi O‘mer Baba ekanligini ma’lum qildi va maxfiy vasiyatini e’lon qildi. Umar Baba o‘zining yashirin vasiyatida ocaklar rahbariyatining Polatga berilishini xohlardi. Shunday qilib, Polat buni qabul qilib, Ocaklar boshlig‘i bo‘ldi. Ocaklarning oxirgi rahbari Polat Alemdardir.
**Bo'rilar kengashi** (**Kurtlar Konseyi)**: U mafiyaning eng yuqori kuchi. 1983-yilda Mehmet Karahanli baronligi ostida tashkil etilgan va uning eng ta'sirli yillari 2003—2005-yillar oralig'ida bo'lgan. Kengash 2005-yilda Nizamettin Güvench tomonidan Templarchilarning buyrug'i bilan boshlangan operatsiya natijasida tarqatib yuborilgan. Shundan so‘ng, templarlar Vahap Kuzuzodaning o‘g‘li Fehmi Kuzuzodaga kengashni qayta tuzishni buyurdilar va Fehmi tez orada bu kengashni qayta tuzdi. Bu kengashdagi barcha a'zolar Polat Alemdar tomonidan, oxirgi baron Fehmi Kuzuzade esa sobiq KGT a'zosi Zeynep O'g'uz tomonidan o'ldirilgan.
**Milliy xavfsizlik kotibiyati** (**Ulusal Güvenlik Müsteşarlığı):** Uning boshqa nomi - Jamoat xavfsizligi maslahatchilik markazi. Bu İskender Buyuk boshchiligidagi maslahatchilik markazidir. Iskender jiddiy sog'lig'i bilan bog'liq muammolar tufayli ishdan bo'shatilgach, Unsal Kamol Alnichik maslahatchi etib tayinlandi va uning  o'limidan so'ng markazning barcha bo'linmalari tarqatib yuborildi va uning barcha bo'linmalari Jamoat xavfsizligi tashkilotiga biriktirildi.
Gladio: Bu Sovuq urush davrida tashkil etilgan yirik chuqur davlat tashkiloti. Turkiyadagi eng faol davr 1960—1980-yillar oralig'ida bo'lgan. Eng muhim vakillar Aron Feller va Bulent Fuat Aras bo'lib, Iskender Buyuk ular tomonidan bilmagan holda foydalanilgan. Aron Feller Polat Alemdar tomonidan o‘ldirilganidan so‘ng, uning o‘rniga kelgan Markaziy razvedka boshqarmasi Turkiya vakili Joseph Beile Mossad tomonidan o‘ldirildi va Mossadning Turkiya vakili Shamir Hebron Shimoliy Iroqda Polat Alemdar tomonidan o‘ldirildi va e’tirofchilar tarqatib yuborildi.
Templars (**Tapınakçılar)**: Bu dunyoni shakllantirish strategiyalariga ega bo'lgan, global kuchlarning tepasida joylashgan maxfiy va universal tashkilot bo'lib, Dogu Eşrefog'lu Polat Alemdarga Mehmet Karahanlining 3-mavsumida vafot etganidan keyin uni ortidagi soyalar deb ta'riflagan. Yangi dunyo tartibi maqsadini ko'zlaydi. Templarsning yana bir maqsadi Armageddon urushini boshlashdir. Shuning uchun ular Yaqin Sharqni ichki tartibsizliklarga tortdilar va Bolqonda katolik-pravoslav urushini boshlashni maqsad qildilar. Ayniqsa, Mematining o‘limidan so‘ng, Tamplarslar Oqsoqollar kengashini yo‘q qilishga urindilar, ammo Polat Alemdarning aqlli harakatlari bilan muvaffaqiyatga erisha olmadilar. Keyinchalik, Abdülheyning o'limi bilan Polat Alemdarning Cryptex'dagi hujjatlarni oshkor qilishi natijasida boshlangan Piramida operatsiyasidan so'ng, Templarslar Oqsoqollar Kengashi bilan katta urushga kirishdi. Ularning qarshisida ham Ocaklar, ham Polat Alemdar tomonidan tashkil etilgan Qora Yulduzlar jamoasi, tepada Omon va Oliy Elita, undan pastda Krez va Oliy Saylangan 33lar majlisi, undan pastda Buyuk Usta va 33lar Kengashi joylashgan. 
**Muqaddas Najotkor** (**Kutsal Kurtarıcı)**: Templarslar tomonidan xudo sifatida sig'inadigan Bafomet, ularning ilohiy qutqaruvchisi.
Janobi Oliylari (**Yüce Majeste)**: U Templarslarning tepasidagi oliyjanob rahbardir. Oxirgi oliy hazratlari Karun edi.
```

Aktyorlar va qahramonlar
------------------------

Eslatma: Iltimos, tavsiflar, asosiy qahramonlarning batafsil versiyasi va qoʻllab-quvvatlovchi belgilar va epizod raqamlari haqida batafsil maʼlumot uchun belgilar roʻyxatiga qarang.

### Bosh qahramonlar

| Animatsion aktyorlar | Qahramonlar | Haqida |
| --- | --- | --- |
| Necati Şaşmaz | Polat Alemdar | Serialning bosh qahramoni. |
| Gürkan Uygun | Memati Baş | Polat Alemdarning odamlari |
| Kenan Çoban | Abdülhey Çoban |
| Erhan Ufak | Güllü Erhan |
| Cahit Kayaoğlu | Cahit Kaya |
| Gaye Gürsel | Safiye Karahanlı | Mehmet Karahanlıning qizi va Polat Alemdarning singlisi. |
| Hakan Boyav | Kara | Polat Alemdar bilan hamkorlik qiladi. |
| Çiğdem Batur | Leyla Türkmen | Savcı va Polat Alemdarning doʻsti |
| Hatice Şendil | Ebru Duru | Polat Alemdarning birinchi xotini |
| Osman Wöber | Tuncay Kantarcı | Polat Alemdarning shifoxonasi direktori. |
| Sönmez Atasoy | Halo Dayı | Sobiq giyohvand moddalar sotuvchisi. |
| Halil İbrahim Kalaycıoğlu | Zülfikar Ağa | Turkiyadagi alaviylik mazhabining himoyachisi. |
| Ali Sürmeli | Şeref Zazaoğlu/Zaza Dayı | Mafiya boshligʻi |
| Ali Buhara Mete | Akif Deveci | KGT agenti. |
| Ertuğrul Şakar | Yasin | Qora bayroq jamoasi komandiri. |
| Burak Sevinç | Timur | Qora bayroq jamoasi komandiri. |
| Görkem Sevindik | Pusat Çakır | Süleyman Çakırning oʻgʻli |
| Musa Uzunlar | İskender Büyük | Armiyadan boʻshatilgan askar. |
| Can Gürzap | Davut Tataroğlu | Tataroğlu Holding boshligʻi |
| Sema Şimşek | İnci Tataroğlu | Davut Tataroğluning qizi |
| Hüseyin Avni Danyal | Yalçın Bulut | Davut Tataroğluning odami |
| Zafer Algöz | Yalçın Yıldız | Davut Tataroğluning odami |
| Tarkan Tüzmen | Alper Özgenç | Razvedka agenti. |
| Mesut Akusta | Ünsal Kemal Alnıaçık | Razvedka agenti. |
| Ümit Acar | Ersoy Ulubey | Razvedka agenti. |
| Recep Cinisli | Mete Ağır | Razvedka agenti. |
| İbrahim Gündoğan | Mete Aymar | Razvedka agenti. |
| Defne Samyeli | Zeynep Oğuz/Asya Tuna | Koruma shirkati boshligʻi |
| Levent Can | Fehmi Kuzuzade | Yusuf va Kenanning bobosi. |
| Yılmaz Meydaneri | Hakkı Bafralı | Turan Kaçgarning odami. |
| Doğuhan Güney | Yusuf Kuzuzade | Fehmi Kuzuzadening oʻgʻli. |
| Mauro Martino | Kârûn | U Templar va Oliy Hazratidir. |
| Ertan Saban | Gölge | Templar va Dark River otryadining qoʻmondoni. |
| Orhan Edip Ertürk | Tilki Andrei | KGB agenti. |
| Osman Soykut | Aron Feller | Markaziy razvedka boshqarmasining Istanbuldagi vakili. |
| Gülçin Çakır | Lale Zara Aynacı | Tashkilotning yetakchi aʼzolaridan biri |
| Mustafa Üstündağ | Muro | Istanbuldagi tashkilot rahbari. |
| Şekip Taşpınar | Cevat Akarsu | Cavit Akarsuning ukasi. |
| Bozkurt Kuruç | Ahmet Kudret Hazarbeyoğlu | Hazarbeyoğlu Holding boshligʻi |
| Neco | Mehmet Fikret Hazarbeyoğlu | Ahmet Kudret Hazarbeyoğluning doʻsti |
| Selçuk Özer | Turan Kaçgar | Kaçgar Holding boshligʻi |
| Ecder Akışık | Celal Karacadağ | Karacadağ Holding boshligʻi |
| Nefise Karatay | Ahu Toros | Toros Holding boshligʻi |
|

Efir kalendari
--------------

| Mavsum | Efir kuni va vaqti | Mavsum boshlanishi | Mavsum finali | olingan epizod raqam | Boʻlim diapazoni | Nashr qilingan yili | TV kanali |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1-mavsum | Payshanba 20:00 | 2007-yil 19-aprel | 2007-yil 14-iyun | 9 | 1-9 | 2007-yil | Show TV |
| 2-mavsum | 2007-yil 20-sentyabr | 2008-yil 5-iyun | 32 | 10-41 | 2007—2008-yillar |
| 3-mavsum | 2008-yil 9-oktyabr | 2009-yil 11-iyun | 22 | 42-63 | 2008—2009-yillar |
| 4-mavsum | 2009-yil 24-sentyabr | 2010-yil 3-iyun | 30 | 64-93 | 2009—2010-yillar | Star TV |
| 5-mavsum | 2010-yil 23-sentyabr | 2011-yil 9-iyun | 35 | 94-128 | 2010—2011-yillar | atv |
| 6-mavsum | 2011-yil 22-sentyabr | 2012-yil 7-iyun | 33 | 129-161 | 2011—2012-yillar | TNT |
| 7-mavsum | 2012-yil 13-sentyabr | 2013-yil 6-iyun | 34 | 162-195 | 2012—2013-yillar | atv |
| 8-mavsum | 2013-yil 12-sentyabr | 2014-yil 12-iyun | 196-229 | 2013—2014-yillar |
| 9-mavsum | 2014-yil 18-sentyabr | 2015-yil 11-iyun | 230-263 | 2014—2015-yillar | Kanal D |
| 10-mavsum | 2015-yil 17-sentyabr | 2016-yil 16-iyun | 37 | 264-300 | 2015—2016-yillar |
|

Reytinglar
----------

Serialning reytingi asosan yuqori boʻlgan. Birinchi fasllarda, aksariyat epizodlar 13-14 atrofida boʻlsa, u koʻpincha 15-16-oʻrinlarni egalladi. Televizorda eng koʻp tomosha qilingan epizod 19 va 20-reyting bilan 48-qism hisoblanadi. Ammo 6-mavsum, ayniqsa TNTda, odatda past koʻrsatkich qayd etdi. Kanal D ga oʻtgandan soʻng efirga uzatilgan 9 va 10-mavsumlarda reytinglar oʻrtacha boʻlgan, lekin avvalgi fasllardan pastroq edi. Serialning oxirgi 10 qismida jiddiy pasayish kuzatildi va yakuniy qism hisoblangan 300-qismida esa 4,11 ball bilan Qashqirlar makoni tarixidagi eng past reytingni oldi.

Sharhlar
--------

Serial baʼzi sobiq davlat amaldorlarini qanday boʻlishini koʻrsatib, ularning davlatni qanday boshqarganligini koʻrsatib bergan. Bu sahnalar quyidagi qahramonlar timsolida tasvirlab berilgan: Palaska Zafer (Muzaffer Tekin), Kazim Kaşifogʻlu (Kaşif Kozinoğlu), Mete Aymar (Mehmet Eymür).

Serialning efirga uzatilishi vaqtida kun tartibida boʻlgan Qaror jarayoniga parallel ravishda serialning ilk qismlarida organ va qurollarni noqonuniy olib oʻtgan „Muro" obrazi tashkilotdan chiqib, koʻrsatilmoqchi boʻlgani uchun tanqid qilindi.

Boshqa tomondan, serialning oʻtmishdoshi „Kurtlar Vadisi" serialining muvaffaqiyatidan foydalanib, omma nazarida turli yoʻnalishlarni yaratishga harakat qilayotgani ham daʼvo qilingan. Garchi prodyuserlar idrok daʼvolarini inkor etsalar-da, vaqti-vaqti bilan serialda turli allegoriyalarni koʻrish mumkin.

Qiziqarli faktlar
-----------------

```
Yuk mashinasini yo'qotib qo'ygan odam uni 13 yil o'tib serialda avtoturargohda ko'rgan. U mashinasini sotib olish uchun borganida, 47 ming liralik to'xtash joyi to'loviga duch kelgan.  
Polat Alemdarning Sovchi Jevatga gaz ichirayotgani sahnasida Sovchi Jevat rolini o'ynagan Sekip Taşpınar gaz balloniga boshi bilan urilib, haqiqatan ham jarohat oldi, lekin rolini buzmadi.  
239-qismda Polat Alemdar menemen yasagan va uni jamoasi uchun yeyayotgan sahnada yuz ifodasi yoki imo-ishorasi yo‘q, chunki bu suratga olish paytida tasodifan jag‘ini sindirib olganidan so‘ng jag‘i tuzala boshlaganidan keyin olingan birinchi sahna edi.
```

Manbalar
--------

1. ↑  „Necati Şaşmaz, 'Kurtlar Vadisi'nin yeniden başlayacağını duyurdu!". *milliyet.com.tr*. Qaraldi: 15 kasım 2022.
2. ↑  „Muzaffer Tekin'den şok ifade: Kurtlar Vadisi ile Ergenokon iddianamesi örtüşüyor". Milliyet (14 kasım 2008). Qaraldi: 25 eylül 2020.
3. ↑  „Kurtlar Vadisi Kurtlandı". Habertürk (17 ağustos 2016). Qaraldi: 25 eylül 2020.
4. ↑  „Eski MİT’çi Mehmet Eymür’den Kurtlar Vadisi eleştirisi". Ensonhaber (24 ocak 2007). Qaraldi: 25 eylül 2020.
5. ↑  „Muro ‘patladı’ tartışma başladı".  *Milliyet* (4 ekim 2009). 15 ocak 2020da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25 eylül 2020.
6. ↑  „Kurtlar Vadisi hangi derin devletmiş, açıklıyorum!". Ensonhaber (3 nisan 2020). Qaraldi: 25 eylül 2020.
7. ↑  „13 yıl önce çalınan aracını Kurtlar Vadisi dizisinde buldu".  *Cumhuriyet* (9 mayıs 2014). 8 ekim 2020da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5 ekim 2020.

Havolalar
---------

* Kanal Ddagi Kurtlar Vadisi Pusu
* Wolves Valley Ambush IMDb
* Facebook Kurtlar Vadisi Pusu
* Instagramda Kurtlar Vadisi Pusu
* Twitterdagi Wolves Valley Ambush
* Vadisi Pusu[*sayt ishlamaydi*] YouTubeʼda