recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Saqoqushlar**, meshkobchi qushlar, bir qozonlar (Pelecanidae) — kurakoyoqlilar turkumiga mansub qushlar oilasi. Tumshugʻi uzun, pastki qismida choʻziluvchan teri xaltasi (meshkobi) bor. Tanasining uz. 130—180 sm, qanotlari yoyilganda 2,7 m gacha, vazni 10— 13 kg. Patlari oq, pushti yoki kulrang tusda tovlanadi. Yirik patlari toʻq qoʻngʻir, baʼzan qora. Havo xaltasi hamda skeleti govak boʻlishi tufayli yaxshi suzadi va uchadi. Koloniya boʻlib dengiz, dare va koʻl orollaridagi qamishzorlarda toʻplanadi. Daraxt va yerga uya quradi. Odatda, 2—3 ta tuxumini nari va modasi 35—40 kun navbatlashib bosadi. Bolalari 70—75 kunda uchurma boʻladi. Fatsat baliklar bilan oziqlanadi. 1 urugi, 7 turi maʼlum; yer sharining issiq va iliq zonalarida tarqalgan. Oʻzbekistonda 2 turi — pushti va jingalak saqoqush uchraydi. Soni qisqarib borayotgan turlar maqomi bilan Oʻzbekiston Kizil kitobiga kiritilgan. Jingalak saqoqush Tabiatni muhofaza qilish xalqaro ittifoqining qizil roʻyxatiga va "Yoʻq boʻlib ketish xavfi ostidagi yovvoyi fauna va flora turlarining xalqaro savdosi toʻgʻrisida"gi Konvensiyaning (CITES) 1 ilovasiga kiritilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Istaxriy**, Abu Ishoq al-Forisiy al-Istaxriy (taxminan 850—934) — geograf olim, Eronning Fors viloyatida yashagan. Eronzamin, Movarounnahr, Arabiston ya. o. Misr, Ispaniya, Magʻrib (Shim. Afrika) mamlakatlariga sa-yohat qilgan.

I. ning geogr. sohasidagi ilmiy merosi 930—933 yillarda arab tilida yozilgan "Kitob masolik va-l-mamolik" ("Yoʻllar va mamlakatlar kitobi; boshqa nomi "Kitob al-aholim" — "Iqlimlar kitobi") asarida oʻz aksini topgan. Mazkur asar Abu Zayd ibn Sahl Balxiyning "Suvar ul-aholim" asari asosida tuzilgan va 10-asr oʻrtasida ommalashgan. I. asarida rubʼi mas-kun (yer yuzining obod choragi) ning umumiy tavsifi va oʻlkalar haqida geografik maʼlumotlar (chegaralari, shahar va qishloqlari, jome masjidlar soni, manzillar, nahr (kanal)lar, karvon yoʻllari, xoʻjaligi, elatlari va h. k.) berilgan. Jumladan: Arab diyori, Magʻrib, Shom, Iroq, Xuziston, Fors, Kermon, Ozarbayjon, Huroson, Movarounnahr va b. qayd etilgan. Oʻlkalar tavsifiga ularning haritalari ham chizib ilova qilingan. Movarounnahr tavsifi va haritasida Oʻrta Osiyoning suvlari (Orol dengizi, Amudaryo, Sir-daryo, Zarafshon, kanallar), aholi mas-kanlari kabilar toʻgʻrisida maʼlumot bor. I. ning ushbu asarini 976 yil Ibn Havqal tuzatib, toʻldirib yangi asar tuzdi va uni "Kitob al-masolik va-l-mamolik" deb atadi. I. asarining bir necha forsiy tarjimalari bor, arabchasi Yevropada ilmiy nashr qilingan (1870).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ribollita** (italyancha: *Ribollita* — „ikki marta pishirilgan") — Toskanadan olingan quyuq italyan sabzavotli shoʻrvasi. Bu taom retseptining koʻplab variantlari mavjud, ammo asosiy ingredientlar dukkaklilar (loviya, noʻxat), quritilgan tuzsiz non, qora karam(ingl.)o'zb. (cavolo nero, baʼzan savoy karam oʻrniga oʻtadigan xarakterli toʻq rang bargli Toskana sabzavoti) va turli xil arzon sabzavotlar (qovoq, sabzi, kartoshka, piyoz), shuningdek zaytun moyidan iborat. Dasturxonga tortishdan oldin unga maydalangan pishloq sepish mumkin (Parmesan, Pekorino), anʼanaviy ravishda taxir qizil sharob bilan tortiladi (masalan, Chianti). Bu sovuq mavsumda eng mos keladigan mavsumiy taom hisoblanadi.

Shoʻrva dehqon oshxonasidan kelib chiqqan va koʻpincha kechagi qaynatilgan sabzavotlardan qolgan qoldiqlar yoki toʻyimli boʻlishi uchun kechagi non qoʻshilgan minestrone shoʻrva boʻlgan. Oʻrta asrlarda, feodallar ziyofatlarda tovoq sifatida yumaloq yassi nondan foydalanganlar va ertalab ularning xizmatkorlari sabzavot bilan birga goʻsht sharbatiga ivigan nonni qaynatganlar va retsept shundan kelib chiqqan degan versiya mavjud.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Zeldes, Leah A.* „Eat this! *Ribollita,* ribsticking winter 'soup' from Tuscany". *Dining Chicago*.  Chicago's Restaurant & Entertainment Guide, Inc. (8-dekabr 2010-yil). 15-sentabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-mart 2012-yil.
2. ↑  *Юлия Некоркина.* „Тосканский овощной суп Ribollita".  // domashniy.ru. 15-sentabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-mart 2012-yil.
3. ↑  *April Dykman.* „Want to Save on Groceries? Cook like a Peasant".  // forbes.com. 15-sentabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-mart 2012-yil.
4. ↑  *Mario Batali.* „Hearty soup from Italy makes use of leftovers".  // dispatch.com. 15-sentabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-mart 2012-yil.
**Isteʼmol tovarlari** - inson ehtiyojini qondirishga moʻljallangan isteʼmol buyumlarining tovar shakli; pulga sotib olib, isteʼmol etiladigan moddiy mahsulotlar va har xil xizmatlar. I. t. shaxsiy isteʼmolni krndiradi, investitsiya tovarlaridan inson tirikchiligini taʼminlashi bilan farqlanadi, mehnat resurslarini qay-tadan hosil etilishiga sharoit hozirlaydi. Isteʼmol vazifasiga koʻra, I. t. oziq-ovqat tovarlari, nooziq-ovqat tovarlari va pulli xizmatlarga boʻlinadi. Bular, uz navbatida, kichik gu-ruhlarga ajratiladi. I. t. ichida nooziq-ovqat tovarlari turi kup (ular kimga moʻljallangani, qaysi ehtiyojni qondirishi, isteʼmol etishga qulaylik yaratishga qarab gʻoyat xilma xil buladi va individual did hamda modani nazarda tutadi). Xizmatlardan iborat I. t. ham, shartli ravishda, madaniy, maishiy va ijtimoiy xizmatlar kabi turlarga ajratish mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fuqaroligi boʻlmagan shaxslar**, apatridlar — muayyan mamlakatning fuqarosi hisoblanmaydigan va biron chet davlat fuqaroligiga mansubligini isbotlaydigan dalillari boʻlmagan shaxslar. Shaxs oʻz fuqaroligini yoʻqotgan va yangidan fuqarolik huquqini olmagan vaqtda fuqarosizlik kelib chiqadi. Fuqaroligi boʻlmagan shaxslarsh. soni koʻpayganligi tufayli fuqarosizlikni kamaytirish va Fuqaroligi boʻlmagan shaxslarshahrini himoya qilishga qaratilgan bir qancha xalqaro konvensiyalar qabul qilingan (mas, Fuqarosizlikni kamaytirish toʻgʻrisidagi 1961-yilgi konvensiya, Erga tekkan ayolning fuqaroligi toʻgʻrisidagi 1957-yilgi konvensiya).

Oʻzbekistonda Fuqaroligi boʻlmagan shaxslarshahrining huquqiy holati "Oʻzbekiston Respublikasining fuqaroligi toʻgʻrisida"gi qonun (1992-yil 2-iyul)da oʻz ifodasini topgan. Oʻzbekiston Respublikasida yashab turgan, lekin Oʻzbekiston Respublikasining fuqaroligi toʻxtatilgan, boshqa davlat fuqarosi boʻlmagan shaxslarga ichki ishlar idorasi tomonidan Fuqaroligi boʻlmagan shaxslarshahriga moʻljallangan istiqomat guvohnomasi beriladi. Fuqaroligi boʻlmagan shaxslarsh. fuqarolar kabi shaxsiy, ijtimoiyiqtisodiy huquqlardan teng foydalanadilar, biroq siyosiy huquqlardan foydalana olmaydilar: oliy va mahalliy vakillik organlariga saylana olmaydilar; davlat hokimiyatining boshqaruv organlarida ishlashlari, shuningdek, harbiy xizmatni oʻtashlari mumkin emas.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Istanbulkart 
Elektron hamyon 2009-yil 23-martda Akbil  integratsiyalashgan tizimiga qo'shimcha ravishda taqdim etilgan. 

Istanbulkart Istanbuldagi avtobuslarda, funikulyorlarda, metrolarda, shahar atrofi poyezdlarida va paromlarda, tramvaylarda sayohat qilish uchun amal qiladi. Elektron tizim joriy etilgandan so'ng ushbu Transport turlarining barchasida naqd pul to'lashning imkoni yo'q. To'lov chegirmasi 2 soat ichida boshqa transport vositalariga 5 yoki undan kamroq pul o'tkazmalari uchun amal qiladi.

  

Oddiy kartalarni yirik tirbandlik chorrahalarida joylashgan ofislar va kiosklardan sotib olish mumkin. kartaning narxi 10 TL. Istanbulkartni metroga kirish joylarida joylashgan maxsus avtomatlardan 6 turk lirasiga sotib olish imkoniyati mavjud. Cheklangan miqdordagi sayohatlar uchun Istanbulda kartalar ham mavjud.

Istanbulkart

Manbalar
--------

* *Istanbul Travel Guide 2017*, 2015 Travel Guides, Vol. 5, **Lua xatosi: bad argument #2 to 'formatDate': invalid timestamp '1 Yanvar'.**.
* *48 Hours in Istanbul*, Walking Tours, Vol. 3, **Lua xatosi: bad argument #2 to 'formatDate': invalid timestamp '1 Yanvar'.**.
* Istanbulkart transport kartasi. Ingliz tilida
**Ashrafiy** – 1) 14-asrda Eronda zarb etilgan oltin pul. Uni zarb qildirgan Chuponiy Malik Ashraf (1344–56) sha’niga shunday atalgan. Vazni bir misqoldan ortiq boʻlgan. 17-asrda 4-donakka, ya’ni 3,2 g ga teng bulgan. Arablarda dinor yoki qirsh, Balx va Movarounnahrda tanga deb atalgan; 2) 18– 19-asrlarda Buxoroda zarb etilgan oltin pul. Buxoro xonligining 18–19-asrlardagi agrar munosabatlariga oid ta-rixiy hujjat (Mirza Bade’ devonning "Majma al-arqom" asari)da keltirilgan ma’lumotlarga koʻra, A. 93% sof oltindan bir misqol ogʻirlikda zarb etilgan. Bir A.ning qiymati 19 ta kumush tangaga teng bulgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
| Funt sterling |
| --- |
|  |
| **:** |  |
| **Davlat nomi:** | Buyuk Britaniya |
| **Simvol:** |  |

**Funt sterling** (inglizcha: *Pound sterling*; belgisi: **£**) Birlashgan Qirollikning rasmiy valyutasidir.

**Funt sterling** (ing. pound yoki pound sterling) — Bukj Britaniya pul birligi. 1 Funt sterling = 100 pens (1971-yilga qadar Funt sterling = 100 shilling = 240 pens boʻlgan). 11-asrdan kumushdan, 14-asr oʻrtalaridan oltindan ham tangalar shaklida zarb qilingan. Funt sterling banknotlarini Angliya banki 1694-yildan chiqara boshlagan. Jahondagi eng barkaror valyutalardan biri. Xalqaro valyutalar kursi boʻyicha 0,7 Funt sterling = 1 AQSH dollari. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki belgilagan kurs boʻyicha 1 Funt sterling = 1581 soʻm 22 tiyin (2003-yil may).

Havolalar
---------

* Heiko Otto: „Funt sterling" (en,de). Qaraldi: 23-may 2017-yil.

```
(Inglizcha) (Olmoncha)
```

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Valyuta haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ricco Groß** (**Gross** deb ham ataladi, 1970-yil 22-avgustda tugʻilgan) — sobiq nemis biatlonchisi boʻlib, uning xizmatlari uni Qishki Olimpiya oʻyinlari va Jahon chempionatlarida barcha davrlarning eng muvaffaqiyatli biatlonchilaridan biriga aylantirgan.

Faoliyati
---------

Ricco 1994-yildan beri rafiqasi Ketrin bilan birga yashaydi va ularning uchta oʻgʻli bor: Marko (1995-yilda tugʻilgan), Simon (1998-yilda tugʻilgan) va Gabriel (2004-yilda tugʻilgan). U Germaniya Bundesverida Hauptfeldwebel (birinchi darajali serjant) hisoblanadi.

Groß changʻi sporti bilan shugʻullangan, ammo 13 yoshida biatlonga oʻtgan. U 20 yoshida jahon chempionatida debyut qilgan. Uning birinchi klubi 1991-yilgacha SG Dinamo Klingenthal hisoblanadi. 1997—1998-yillardagi biatlon boʻyicha Jahon kubogida u umumjamoa hisobida ikkinchi boʻlgan. 1992, 1994 va 1998-yillardagi Qishki Olimpiya oʻyinlarida biatlon boʻyicha musobaqada erkaklar oʻrtasida 4 × 7,5 km estafeta jamoasi boʻyicha oltin medalni qoʻlga kiritgan. 2002-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarida 4 × 7,5 km estafetada erkaklar oʻrtasida Germaniya terma jamoasi kumush medalni qoʻlga kiritgan va 12,5 km erkaklar uchun taʼqib qilish va yakkalik bahslarda bronza medalini qoʻlga kiritgan. U oʻz faoliyati davomida jami sakkizta Olimpiya medalini qoʻlga kiritgan, shu jumladan toʻrttasi estafeta oltini hisoblanadi.

Biatlon boʻyicha jahon chempionatida sprint (10 km) 1995-yilda bronza, 2003 va 2004-yillarda kumush medalni qoʻlga kiritgan. 1999, 2003 va 2004-yillarda u taʼqib qilishda oltin medalni qoʻlga kiritgan (12,5 km). Yakka tartibda (20km) 1997-yilda oltin, 1999-yilda kumush, 2003 va 2005-yilda bronza medallarini qoʻlga kiritgan. U jami toʻqqizta jahon chempionligini qoʻlga kiritdi.  Groß Jahon kubogi musobaqalarida jami 53 ta individual podiumni egalladi, shu jumladan toʻqqizta poygada gʻalaba qozongan.

Biatlon natijalari
------------------

Barcha natijalar Xalqaro biatlon ittifoqidan olingan.

### Olimpiya oʻyinlari

*8 ta medal (4 ta oltin, 3 ta kumush, 1 ta bronza)*

| Musobaqa | Yakkalik | Sprint | Taʼqib qilish | Ommaviy start | Estafeta |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Fransiya1992-yil Albertvil | — | **Kumush** | **Oltin** |  |  |
| Norvegiya1994-yil Lillexammer | — | **Kumush** | **Oltin** |  |  |
| Yaponiya1998-yil Nagano | 6 | 17 | **Oltin** |  |  |
| Qoʻshma Shtatlar2002-yil Solt-Leyk Siti | 4 | 4 | **Bronza** | **Kumush** |  |
| Italiya2006-yil Turin | 11 | 6 | 12 | — | **Oltin** |

Manbalar
--------

1. ↑  „Ricco Gross - Olympic Athlete". *olympic.org*. 15-mart 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-mart 2014-yil.
2. 1 2  „Ricco Gross Heads to Russia as Senior Men's Coach". *International Biathlon Union* (13-avgust 2015-yil). 8-dekabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-dekabr 2015-yil.
3. ↑  „Coaching Carousel Part 2: Moves in Austria, Switzerland, France and Russia". *International Biathlon Union* (23-may 2019-yil). 21-aprel 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-yanvar 2019-yil.
4. ↑  „Ricco Gross". *IBU Datacenter*.  International Biathlon Union. 17-iyul 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyun 2015-yil.
**Fuqaro aviatsiyasi** - xalq xoʻjaligi sohasi; havo yoʻllari orqali yoʻlovchi, yuk, pochta tashish, qishloq xoʻjaligida va oʻrmonchilik sanoatida, geol.kidiruv ishlari, baliq ovlash, turli sanoat obʼyektlarini qurishda, joylarni aerofotosuratga olish, tibbiysanitariya xizmatida va boshqa maqsadlarda foydalaniladi. Fuqaro aviatsiyasi tarkibida zamonaviy samolyotlar va vertolyotlar parki, texnika inshootlari tizimiga ega boʻlgan havo yoʻllari tarmokdari, aeroportlar, aerodromlar, radio va meteostansiyalar, zavodlar va taʼmirlashtexnika bazasi, ilmiy tadqiqot muassasala^i, oʻquv yurtlari faoliyat koʻrsatadi. Uzbekistonda Fuqaro aviatsiyasi tarixi 1924-yil 12-mayda Toshkent— Avliyoota (Taroz) — Pishpek (Bishkek) — Olmaota havo yoʻlida dastlabki yoʻlovchilarni tashishdan boshlanadi (qarang Aviatsiya, "Oʻzbekiston havo yoʻmari" milliy aviatsiya kompaniyasi, Havo transporti).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Istanbul universiteti Stomatologiya fakulteti** Istanbul universiteti tarkibida 1908-yilda tashkil etilgan.

Tarixi
------

XIX asrdan boshlab Usmonli imperiyasida hujjatsiz stomatologlik taʼqiqlangan. 1908-yil 18-noyabrda tibbiyot fakulteti ochilgandan keyin 1908-yil 22-noyabrda stomatologiya fakultetini ochishga qaror qilindi. Birinchi dekan Jemil Topuzlu rahbarligida shtab tuzildi va *Darülfünun Usmonli tibbiyot fakulteti stomatologiya maktabi* tashkil etildi. 1964-yilda u tibbiyot fakultetidan ajralib chiqib, **Istanbul universiteti stomatologiya fakulteti** deb oʻzgartirildi. Soʻngra har yil 22-noyabr ichida boʻlgan haftani „*Ogʻiz boʻshligʻi va tish sogʻligʻi" haftaligi* sifatida nishonlashga qaror qilindi.

1969-yil 11-iyulda Stomatologiya fakulteti Chapa kampusidagi oʻz binosiga koʻchib oʻtdi. Fakultet bir-biriga bogʻlangan 5 ta alohida blokdan iborat edi. Chapadagi fakultet binosi zilzila xavfi katta bo‘lgani uchun boʻshatilgan.

Klinik fanlar kafedrasi
-----------------------

Istanbul universiteti stomatologiya fakulteti 9 ta yoʻnalishda klinik sogʻliqni saqlash xizmatlarini taqdim etadi.

* Diagnostika va radiologiya kafedrasi
* Implantologiya kafedrasi
* Ogʻiz boʻshligʻi, tish, yuz-jagʻ kasalliklari va jarrohligi kafedrasi
* Protez tish davolash kafedrasi
* Pedodontiya kafedrasi
* Periodontologiya kafedrasi
* Tish kasalliklari va davolash kafedrasi
* Endodontiya kafedrasi
* Ortodontiya kafedrasi

Havolalar
---------

* Istanbul universiteti stomatologiya fakulteti rasmiy veb-sayti 13 Nisan 2010 tarihinde
**Isteʼmol krediti** - isteʼmol ehtiyojlarini qondirish uchun qaytarishlik sharti bilan aholiga beriladigan pul mablagʻlari yoki tovarlardan iborat kredit. Odatda, aholining qimmatbaho tovarlarni xarid etishi uchun ajratiladi. Uzoq foydalanadigan tovarlar (avtomashina, uy, dala-hovli, yaxta va h. k.) borki, ularni xarid etish uchun joriy daromadlar yetishmay qoladi, ularni narxi yuqori boʻlganidan nasiyaga olish zarurati paydo boʻladi. I.k. bevosita (bunda tovar egasi uni xaridorga oʻz nomidan nasiyaga sotadi va xaridorni oʻzining qarzdoriga aylantiradi) va bilvosita (bunda kreditni bank beradi, yaʼni tovar haqini toʻlab yuboradi va xaridor tovar egasidan emas, balki bankdan qarz boʻlib qoladi) kredit berish orqali amalga oshiriladi. I. k. berilganda xaridor uchun tovar narxi oshadi, chunki u kelajakda kaytariladigan pul tarkibida tovar naqdiga sotiladigan narxdan tashqari qarz uchun foiz ham toʻlaydi. Ammo tovarlarni sotish mushkullashganda va aholining muayyan qatlamini qoʻllab-quvvatlash zarur boʻlganda foizsiz kredit ham ochiladi. Mas, talabalarga oʻqish haqini toʻlash uchun I. k. ochilganda foiz undirilmasligi mumkin. Firma oʻz ishchisi yoki xizmatchisiga tovar olish, oʻqish yoki davolanish uchun arzon yoki foizsiz kredit beradi. I. k. isteʼmolchini zamonaviy, lekin qimmatbaho tovarlardan bahramand etish, kishilarda kelajakda yaxshi daromad topishga intilish hosil qilish (chunki qarzni toʻlash qoʻshimcha daromad talab qiladi) va ichki milliy bozorni kengaytirish hisobiga tovarlar sotuvini oshirib, kapital oborotini tezlashtiradi. Koʻpchilik xorijiy davlatlar, xususan, AQShda aholiga I. k. berish keng rivojlangan. Ularda isteʼmolchilar kundalik ehtiyoj uchun zarur boʻlgan oziq-ovqat mahsulotlaridan tortib, hatto uzoq foydalaniladigan maishiy texnika, shuningdek, avtomobillar va b. ni ham nasiyaga olishi mumkin. Mahsulot yoki tovar haqi isteʼmolchining kelgusida ishlagan haqidan undirib olinadi.

I. k. hamma yerda emas, balki toʻyingan bozor (daromad topib qarzni toʻlash imkoni bor) yerda amal qiladi. Oʻzbekistonda 90-y. larning 2-yarmidan boshlab "Oʻzuyjoyjamgʻarmabank" davlat-aksiyadorlik uy-joy jamgʻarma banki aholiga kvartiralar sotib olish uchun I. k. ajratadi.

Isteʼmol kreditini naqd pul koʻrinishida berishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Isteʼmol kreditini taqdim qilishda Banklar mijozlarga tovar yoki xizmatlarni bankning hamkor-kompaniyalaridan sotib olishni taklif qilishi mumkin. U yerdan xarid qilganda kredit foiz stavkasi pastroq boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Iste'mol krediti: tushunchasi, turlari, qabul qilish
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
3. ↑
4. ↑

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Doktor Ashok Choudhari-** hind siyosatchisi va Bihar hukumati bino qurilish bo'limining amaldagi vaziri. U, shuningdek, Bihar hukumatida ta'lim vaziri, qamoqxona, fan va texnologiya, ijtimoiy adolat, ozchiliklar farovonligi hamda Informational technology (IT) bo'limi bo'lgan. Doktor Chaudhari Bihar qonunchilik kengashi a'zosi. U, shuningdek , Janata Dal (Yunayted) siyosatchisi va hozirda partiyaning Bihar shtatida ishlayotgan shtat prezidenti.

Shaxsiy hayot
-------------

**Doktor Ashok Choudhari -** Biharning kuchli rahbari bo'lgan sobiq vazir Mahavir Choudharining o'g'li hisoblanadi.

Siyosiy hayot
-------------

**Doktor Ashok Chaudxari** JDUga qo'shilishdan oldin o'z siyosatini Hindiston Milliy Kongressida boshlagan. U birinchi marta 2000-yilda Biharning Barbigha assambleyasi saylov okrugidan deputat bo'ldi va shu bilan u o'sha paytdagi Rabri kabinetida Kara uchun davlat vaziri etib tayinlandi. Keyinchalik Ashok Chaudxari 2013-yilda Bihar-Pradesh kongressi qo'mitasi prezidenti etib tayinlandi. 2018-yilda esa u Hindiston Milliy Kongressini tark etdi va Janata Dalga (Yunayted) qo'shildi.

Adabiyotlar
-----------

           "संग्रहीत प्रति" मूल  "संग्रहीत प्रति" मूल
**Fuga** (ital. fuga — yugurish, qochish) — polifoniyanpt erkin uslubidagi murakkab va eng mukammal musiqiy shakli. Odatda, bir (oddiy F.), baʼzida ikki va undan ortiq (murakkab F.) mavzularni imitatsiya va boshqa polifonik vositalar yordamida rivojlantirishga asoslanadi. F. mavzusi ixcham boʻlib, muayyan obrazni aks ettiruvchi bir ovozli kuydir. Gomofoniya uslubi taʼsirida qaror topgan F.da mavzuning barcha ovozlar boʻylab oʻtkazilishi (mavzuning "yugurishi" — nomi shundan) muayyan ladtonallik (garmoniya) rejasiga muvofiq bajariladi. "F." atamasi dastlab (14—17-asrlar) kanonga nisbatan qoʻllanilgan. 17-asrdaricherkar, kansona, fantaziya (I.Froberger, J. Freskobalvdi, Ya.Svelink) kabi cholgʻu shakllar zaminida F. yuzaga kelib, I.S.Bax, G.F.Gendel ijodida yuksak badiiy darajasiga koʻtariddi. F. mustaqil cholgʻu asar, tur kum shaklining muayyan qismi sifatida (mas, I.Bax, D.Shostakovich, Oʻzbekistonda — G.Mushel, T. Qurbonovlarning "Prelyudiya va F." turkumlari), yirik asar tarkibida (messa, oratoriya, kantata — G.Gendel, yilGaydn, S.Taneyev; operada — M.Glinka, J.Verdi, R.Vagner; simfoniyada — S.Raxmaninov) boʻlishi mumkin.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Baliqchi birlashmasi** - tajriba namunaviy baliqchilik birlashmasi. Toshkent viloyati Quyi Chirchiq tumanida joylashgan. 1961-yilda tashkil etilgan. Baliq boqiladigan hovuzlari maydoni 2611 ga (1999). 400 mln. dona baliq lichinkalari yetishtirish imkoniyatiga ega boʻlgan urchitish xonasi bor. Birlashmada yiliga 25 — 30 mln. dona bir yillik baliq chavoqlari, 8 ming t. gacha tovar baliq va 500 t. gacha dudlangan baliq ishlab chiqariladi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Baliqchi birlashmasi" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Baliq moyi** — treska, kambala, olabugʻa, sulaymonbaliq, paltus baliqlari jigaridan va dengiz sut emizuvchilarining teri osti yogʻ qatlamidan olinadigan moy. Sargʻish, tiniq suyuqlik boʻlib, baliq hidi va mazasi bor. Tarkibida koʻp miqdorda A va D vitaminlari, shuningdek yod va boshqa birikmalar boʻladi. Vitaminlashtirilgan Baliq moyi ham ishlab chiqariladi. Raxit, sil, shabkoʻrlikning oldini olish va davolashda, singan suyakning bitishini tezlatish maqsadida ishlatiladi. Bolalarga 2 — 3 oyligidan kuniga 1-marta 1 — 2 tomchidan ichirib, har kuni 1 tomchidan koʻpaytira borib, bir choy qoshiqqa yetkaziladi. Homiladorlarga ham beriladi. Yozda Baliq moyi ichmagan maʼqul. Kuygan, jarohatlangan joylarni, yarachaqalarni davolashda sirtdan ishlatiladi. Chorvachilikda buzoqlarga bir kunda 15 — 20 g , choʻchqalarga 20 — 40 g berish tavsiya etiladi. Tovuqlarga kuniga 5 g dan berilganda tuxum qilishi koʻpayadi. Baliq moyi ogʻzi berk idishlarda qorongʻi va salqin joyda saqlanishi kerak, chunki yorugʻlikda Baliq moyi dagi D vitamini zaharli toksisterolga aylanishi mumkin. Baliq sanoati chiqindilaridan texnik Baliq moyi olinadi va u teri hamda sovun ishlab chiqarish da ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Varshava shartnomasi (1768)** — 1768-yil 24-fevralda Rossiya imperiyasi va Polsha-Litva Hamdoʻstligi oʻrtasida imzolangan.

Oldingi voqealar
----------------

Qirol Avgust III vafotidan soʻng, Stanislav Ponyatovski, Chartoriy partiyasi tomonidan, Polsha-Litva Hamdoʻstligi taxtiga nomzod qilib koʻrsatilgan. 1764-yilda zodagonlarning ishtiroki va Yekaterina II ning yordami bilan u qirol etib saylangan. Biroq, bir necha yillardan keyin yangi qirolning siyosati Rossiya va baʼzi zodagonlar manfaatlariga toʻliq mos kelmasligi maʼlum boʻlgan. 1767-yildan boshlab Ponyatovskiy siyosatidan norozi zodagonlar qoʻshni davlatlar Rossiya va Prussiya koʻmagida konfederatsiyalarga birlashganlar. 1767-yil oxiri — 1768-yil boshida Repninskiy seymi deb nomlangan (Yekaterina II vakili — N.V. Repnin nomi bilan atalgan, haqiqatda qarorlarni buyurgan) Rossiyaga, shartnomani imzolashga majburlash orqali, oʻz ahamiyatini tiklashga imkon berdi.

Shartnomaning mazmuni
---------------------

N.Repnin bosimi ostida Seym shartnoma matnini ishlab chiqqan. U Polshada rim-katolik dinining hukmronligini tasdiqladi. Biroq, ayni paytda u katoliklar, dissidentlar — pravoslav va protestantlar bilan fuqarolik huquqlarini tenglashtirdi. Ular qirollik qadr-qimmatidan tashqari barcha lavozimlarga ega boʻlish huquqini oldilar. Aralash nikohlarda qizlar onalarining, oʻgʻil bolalar esa otasining diniga eʼtiqod qilishlari kerak edi. Rossiya, oʻz navbatida, Polshaning mulki va asosiy qonunlari daxlsizligiga kafillik qilgan.

Ushbu shartnoma Seym tomonidan imzolangan va tasdiqlangan.

Natijalari
----------

Imzolangan kelishuvdan norozi boʻlgan zodagonlarning muxolifat qismi va shu bilan birga Ponyatovskiyning rossiyaparastlik yoʻnalishi kuchayganligi sababli, qurolli ittifoq — Advokatlar konfederatsiyasini yaratgan. Bu fuqarolar urushiga va qoʻshni kuchlarning aralashuviga olib kelgan. Natijada 1772-yilda Polsha-Litva Hamdoʻstligining birinchi boʻlimi deb atalgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Kostomarov N. I.* Poslednie godi Rechi Pospolitoy. — M.: Kniga po Trebovaniyu, 2011. — 878 s. ISBN 978-5-4241-7755-2
2. ↑  *Соловьёв С. М.* Istoriya padeniya Polshi. — M.: AST, Astrel, 2003. — 378 s.

Yana qarang
-----------

* 1733-yil Varshava konventsiyasi
* Varshava shartnomasi (1772)
**Virogeniya** (viruslar va yun. genia — yaratish, kelib chiqish) — virus bilan hujayraning oʻzaro munosabati. Bunda virus genomi hujayra xromosomasiga kirib oladi. V.da virus oʻz-oʻzidan reproduksiya qilinmaydi, balki virusning nuklein kislotasi xoʻjayin hujayrasi DNK si bilan birga replikatsiyalanadi. V.ga sabab boʻladigan viruslar meʼyordagi viruslar deyiladi. Ularga lizogeniya paydo qiladigan bakteriofaglar va onkogen viruslar kiradi. Onkogen viruslar bilan zararlangan hujayralarda irsiy oʻzgarishlar roʻy beradi, bu oʻzgarishlar tufayli xoʻjayin hujayrasi cheksiz boʻladi va boʻlinadi. Transformatsiyalangan hujayralarda virus genomi virus DNK si shaklida boʻladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Haybatsoqi** (1846 - hozirgi Tojikiston Respublikasi Xatlon viloyati — 1906) — soqi. H. koʻplab doston, ter-ma, qoʻshiqlarni yoddan bilgan, doʻmbirani turli usullarda cherta bilgan va jarangli ovoz sohibi boʻlgan. H. mashhur Qunduzsoqining shogirdi sifatida anʼanaviy laqay soqichilik maktabiga xos boʻlgan "Goʻroʻgʻli" turkumidagi dostonlardan "Goʻroʻgʻlining tugʻilishi", "Goʻroʻgʻlining Gur-jistonga borib, Avazxonni olib kelishi", "Ahmadning Goʻroʻgʻliga daʼ-vosi", "Goʻroʻgʻlining qoshiga ikki elchining kelishi", "Koʻktemir sav-dogarning Avazxonga dori berishi", "Goʻroʻgʻlining Rayhonarab bilan uru-shi", "Goʻroʻgʻlining Sanam va Gavhar nomli qizlari", "Avazxon va qorakoʻz", "Avazning Girdob koʻliga safari", "Guloyimpari", "Nurali" kabi dostonlar va xalq qoʻshiqlarini ijro etib, oʻziga xos maktab yaratgan. H.ning oʻgʻli Toʻlasoqi (1886—1968) ham yirik goʻroʻgʻlixon sifatida min-taqada shuhrat qozongan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Denis Ivanovich Fonvizin** [1744.3(14).4 yoki 1745, Moskva 1792.1(12). 12, Peterburg) - rus yozuvchisi maʼrifatparvar. Rus ijtimoiy komediyasining yaratuvchisi. Moskva universiteti qoshidagi gimnaziyada oʻqigan (1755—62). Peterburg Tashqi ishlar kollegiyasida tarjimon (1762), N. I. Panin rahbarligidagi Tashqi ishlar kollegiyasida kotib (1769). F. erkin fikrlovchi yosh ofitserlar toʻgaragi bilan yaqinlashgan. Umumtaʼlim uchun kurashgan, maʼrifatparvar podshoh tarafdori boʻlgan. "Xizmatkorimga maktubim" (1763 — 69) hajviy asari hamda "Brigadir" satirik komediyasi (1770-yil sahnalashtirilgan)da dvoryanlar axloqi, ularning fransuzparastligi hajv qilingan. 1777— 78 yillar Fransiyaga sayohat qilgan. Shu sayohat taassurotlari asosida yozilga "Birinchi sayohat xotiralari" (N. Paninga xatlar, 1800) asari rus nasrining shakllanishida muhim rol oʻynagan. F. "Zaruriy davlat qonunlari haqida mulohazalar" (1780) asarida chor Rossiyasi davlat tartiblarini tanqid qilgan. "Nodon" ("Nedorosl", 1783) komediyasi rus realistik teatri, komediyasi taraqqiyotiga kuchli taʼsir etgan. 1784-yil "Graf Nikita Ivanovich Panin hayoti" asarini imzosiz, fransuz tilida nashr ettirgan. "Kallisfen" qissasi (1786, imzosiz) ham bor. 1789-yil yoza boshlagan avtobiografik qissasi tugallanmay qolgan. Ayrim asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  
 


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Virulentlik** (lotincha: virulentus - zaharli) — mikroorganizmlarning kasallik qoʻzgʻatishi. Virulentlik faqat kasallik qoʻzgʻatuvchi (patogen) organizmlar turlariga xos boʻlib, patogen tur bir yoki bir guruh biotiplar, oʻsimlik navi yoki hayvon zotida tanlab kasallik qoʻzgʻatish xususiyati bilan belgilanadi. Mas. vilt kasalligini qoʻzgʻatuvchi vertitsillium avlodiga mansub Virulentlik dahliae Kleb. zamburugʻi koʻpgina ekinlar uchun virulent hisoblanib, ularning soʻlishiga sabab boʻladi. Oʻzbekistonda oʻtkazilgan tadqiqotlar asosida tuproqda vertitsillium zamburugʻining 2 irqi mavjudligi va ular, ayniqsa ekiladigan gʻoʻza navlari va poliz ekinlari uchun virulent ekanligi aniqlandi. Masalan, zamburugʻning 2-irqi "Toshkent" tipidagi gʻoʻza navlariga, 108-F, S-4727 va b. navlarga, 1-irqi esa 108-F tipidagi navlarga virulentdir. Patogenning Virulentlik xususiyati oʻsimlikka kasallikni sunʼiy yuqtirish bilan yoki tabiiy dala sharoitlarida aniqlanadi. Virulentlik organizmning qarshilik koʻrsatish qobiliyatiga bogʻliq (qarang Patogenlik).

Valeriy Senoyedov.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Deni Didro** (Diderot) (1713.5.10, Langr — 1784.31.7, Parij) — fransuz faylasufi, yozuvchisi, maʼrifat-parvari. 1751—80 yillarda "Ensiklopediya yoki fan, sanʼat va kasb-hunarlarning izohli lugʻati" (1—35-jildlar)ning asoschisi va muharriri. Falsafiy va badiiy asarlar yaratdi. "Koʻrlar haqida koʻzi ochiqlarga oʻgitnoma" (1749), "Tabiatni tushuntirishga oid fikrlar" (1754), "D’Alamber tushi" (1769), "Materiya va harakatning falsafiy prinsiplari" (1770) asarlarida maʼrifatli monarxiya tarafdori boʻlgani uchun absolyutizmni, xristian dini va cherkovini ayovsiz tanqid qildi, sensualizmga tayangan holda materialistik gʻoyalarni himoya etdi. D. barcha mavjudotga materiyaning turli shakllari sifatida qaradi. Uning fikricha, materiya sifat jihatdan turlicha, unda oʻz-oʻzidan harakat, rivojlanish mavjud. D.ning adabiyotdagi roli realizm uchun kurashi bilan belgilanib ("Fatalist Jak va uning xoʻjayini" romani, 1773; "Rohiba" qissasi, 1760), uning bu kurashi tasviriy sanʼat haqidagi ("Salonlar", 1759—81) va teatr toʻgʻrisidagi ("Aktyor toʻgʻrisida paradoks", 1773—78) tanqidiy asarlarida ham ifodalangan. D. xalq taʼlimi toʻgʻrisidagi asarlarida ped.ning juda koʻp muammolarini (xalq taʼlimi tizimi, oʻqitish uslublari va h. k.) bayon etgan. U xalq taʼlimining davlat tizimi loyihasini tuzgan, yoppasiga bepul boshlangʻich taʼlim qoidalarini, taʼlim hamma tabaqa uchun bir xil boʻlishini himoya qilgan. Nochorlarning bolalariga davlat tomonidan moddiy yordam koʻrsatilishi zarur, deb hisoblagan. Fizika-mat va tabiiy fanlar muhimligini uqtirgan. Yaxshi dareliklar tuzish, bu ishga yirik olimlarni jalb qilish haqida yozgan. Oʻrta maktablarda yiliga 4 marta ochiq imtihonlar oʻtkazish, oʻqituvchilikka tanlov eʼlon qilishni maqsadga muvofiq deb bilgan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**„Dengizdan qatralar"** — 1976-yil chop etilgan oʻzbekcha maqol, matal va hikmatli soʻzlar toʻplami. Toʻplamni Erkin Siddiqov tuzgan va nashrga tayyorlagan. Kitob Yosh gvardiya nashriyotida chop etilgan. 

Kitobga oʻzbek xalqining kundalik turmushida ishlatilinadigan maqollar, matallar va hikmatli soʻzlar kiritilgan. Ushbu kitobning bunga qadar nashr qilingan kitoblardan farqi shundaki, toʻplovchi unga kiritilgan maqol, matal, hikmatli soʻzlarni iloji boricha takrorlamaslikka harakat qilgan. Toʻplamning eng muhim jihatlaridan yana biri, unda maqollar kitobiylashtirilmagan balki ogʻzaki nutqda qanday qoʻllanilsa shunday berilgan.

Asarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: filologiya fanlari kandidati Oxunjon Sobirov - bosh muharrir hamda kirish soʻz muallifi, E. Usmonov - nashriyot muharriri, P. Aliyev - rassom, Q. Aliyev - rasmlar muharriri, L. Jixarskaya - texnik muharrir, M. Toirov - musahhih. Kitob adadi – 60 000 nusxa.

Havolalar
---------

* „Dengizdan qatralar" Ziyouz saytida

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abdulloh ibn Mugʻaffal** (arabcha: عبد الله بن مغفل — Abu Saʼid Abdulloh ibn Mug‘affal al-Muzaniy,? — 59/679, Basra) — sahoba.

Hayoti
------

Baʼzi manbalarda kunyasi Abu Abdurrahmon, Abu Zayyod deb ham keltiriladi. Hijriy sakkizinchi sana Hudaybiya kuni Rizvon bay’atida qatnashgan sahobalardan biri. Madinada yashagan, so‘ng Basraga ko‘chib o‘tib, o‘sha yerda istiqomat qilgan. Abdulloh ibn Mug‘affal Umar ibn Xattob tomonidan Islom dinini o‘rgatish uchun Basraga yuborilgan o‘n kishidan biri bo‘lgan.

Tabuk jangi
-----------

Tabuk jangidan oldin faqir bo‘lganligidan minadigan ulov topa olmagani uchun  Payg‘ambarga murojaat qilganida, Ul Zot ham uni biror ulov bilan taʼminlay olmaganlar. Shu sababli qo‘shinga qo‘shila olmasligidan xafa bo‘lib, ko‘z yoshi to‘kib, nola qilgan. Bunday samimiyati sabab u eʼtibor qozongan. *„Tavba"* surasining 92-oyati nozil bo‘lishiga sabab bo‘lgan sahobalardan biri. Abdulloh ibn Mugʻaffal Rizvon bay’atida tagida bay’­at etilayotgan daraxt shoxini ko‘tarib, Payg‘ambarning soyalanishlarini taʼminlagan. Abdulloh ibn Mugʻaffaldan qirq uchta hadis rivoyat qilingan. Ulardan oltitasi sahih hadislar qatoridan joy olgan. Undan Hasan al-Basriy, Muoviya ibn Kurra, Sobit al-Bunoniy va Abu-l-Oliya kabi mashhur olimlar hadis ri­voyat qilganlar. Tustarni fath etishda shaharga ilk kirgan Abdulloh ibn Mugʻaffal Basraga mual­lim qilib tayinlangan va shu yerda yashab, vafot etgan. Vasiyatiga binoan janoza namozini Abu Barza al-Aslamiy o‘qigan.

Adabiyotlar
-----------

1. Al-Voqidiy. Al-Mag‘āzӣ. — London: 1965-66. I, 994, 1036;
2. Ibn Saʼd. At-Tabaqāt al-kub­rā. — Bayrut: 1968. VII, 13-14;
3. Ibn al-Asir. Usd al-g‘āba. — Qohira: 1970-73. III, 398-399;
4. Az-Zahabiy. Siyar. II, 483-485;
5. Ibn Hajar. Al-Isāba. — Qohira: 1328. II, 372.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**DJ Piligrim** (asl ismi: Ilhom Yoʻlchiyev Isroilovich) Toshkent shahri, 10 iyun 1976-yil — oʻzbek DJi va qoʻshiqchis. Oʻzbek, rus va ingliz tillarida qoʻshiqlar yozadi. „Piligrim" soʻzi „ziyoratchi" maʼnosini anglatadi. DJ Piligrim „Ti menya zabud" qoʻshigʻi bilan MDH mamlakatlarda tanilgan.

Ijodi
-----

DJ Piligrim oʻz faoliyatini 1998-yili, GC Records bazasida, Dmitriy Levin bilan birgalikda boshlagan. Ilk hitlaridan biri „Mne ne jit bez tebya" („Sensiz yasholmasman") oʻsha paytlarda yangilik boʻlmish FM-radiolarida tez-tez qoʻyilardi. Keyinchalik Piligrim „Koʻk choy", „O Leyla", „Ya skuchayu" („Sogʻinaman"), „Koʻr boʻlsin", „Ti menya zabud", „Oazis" kabi ashulalari bilan yanada kengroq mashhurlikka erishdi.

DJ Piligrim boshqa musiqachilar bilan ham ijod qilib keladi. Jumladan, uning birinchi „Nocherom, vecherom, kecherom" albomidagi „Unutma meni" (Diana Sharapova bilan), „Veter peremen" („Oʻzgarishlar yeli"; Sevara Nazarxon bilan), „Tanhoman" (Yulduz Usmonova bilan) va „Ya vstretil devushku" („Bir qiz uchratdim"; Tohir Sodiqov bilan) kabi ashulalar shunday hamkorliklar namunasidir. Agarda xonanda boʻlmaganida, fazogir boʻlardi. Vazni 75 kg, Boʻyi 180 sm Shaxsiy e-mail manzili: info@djpiligrim.com

Sobiq turmush oʻrtogʻi „Setora", „Seʼtanho" guruhlarining sobiq aʼzosi Kamilla Xoʻjayevadir („La-la-la" klipida suratga tushgan). Ularning Isom imsli oʻgʻli bor.

Diskografiyasi
--------------

* „Nocherom, vecherom, kecherom" — 1998
* „Angel pechali" (*Angel pechali*, „Qaygʻu farishtasi") — 1999
* „Natsionalnost — lyudi" (*Natsionalnost — lyudi*, „Millati — odamzot") — 2001

Sovrinlari
----------

* „Tarona Taqdimoti — 2002" marosimining — "Yil qoʻshigʻi — „Soy boʻ’yida" qoʻshigʻi".

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Bu boʻlim chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti



|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abdulloh ibn Hanzala** (arabcha: عبد الله بن حنظلة — Abu Abdurrahmon Abdulloh ibn Hanzala al-Gʻasil ibn Abu Omir al-Avsiy, 4/625 — Madina — 63/683) — sahoba.

Hayoti
------

Baʼzi manbalarda bobosiga nisbat berilib, *Abdulloh ibn Rohib* ham de­yilgan. Otasi Hanzala Uhud jangida shahid bo‘lganida Payg‘ambar uning jasadini farishtalar yuvganini bashorat qilgan. Shu sabab u „al-Gʻasil" yoki „Gʻasil al-maloika" deb yodga olinadi. Onasi Jamila Abdulloh ibn Ubay ibn Salulning qizi. Abdulloh ibn Hanzala Payg‘ambar vafot etganida yetti yoshda bo‘lganiga qaramay sahobalardan hisoblanadi.

Manbalarda Abdulloh ibn Hanzala haqida asosan Harra voqeasi bilan bog‘liq maʼlumotlar keltirilgan bo‘lsa-da, uning Madinada kattagina obro‘ga ega bo‘lgani ham aytilgan. Shuning uchun xalifa Muoviya tomonidan o‘g‘li Yazid ibn Muoviya nomzodini o‘zidan keyingi xalifalikka tayyorlash maqsadida Madina voliysi Usmon ibn Muhammad boshchiligida Damashqqa yuborilgan hay’at orasiga Abdulloh ibn Hanzala ham qo‘shilgan. Hay’at aʼzolari Madinaga qaytgach, Yazidning sharob ichgani, namoz o‘qimasdan kunini ayshu ishratda o‘tkazgani va shu sabab uning xalifalik maqomiga loyiq emasligini aytadilar. Shu bois Madina aholisining aksar qismi Yazidning xalifaligini tan olmay, Abdulloh ibn Hanzalaga bay’at qiladi. Madinada boshlangan bu voqealar o‘sha paytda Makkada bo‘lgan, ke­yinchalik Hijoz xalqi bay’at qilgan Abdulloh ibn Zubayrga aloqador degan fikrlar ham bor.

Vafoti
------

Abdulloh ibn Hanzala 63/683-yilda umaviylar va Abdulloh ibn Zubayrni qo‘llab-quvvatlagan Madina aholisi o‘rtasida yuz bergan Harra jangida halok bo‘lgan.

Sifatlari
---------

Abdulloh ibn Hanzala ko‘p ro‘za tutuvchi, tunlarni ibodatda bedor o‘tkazuvchi, Qur’on tilovatidan taʼsirlanuvchi, obid, zohid, ansoriylar ichida katta hurmat qozongan sahoba bo‘lgan. Rivoyat qilgan hadislari Abu Dovud, Imom at-Termiziy va Imom ad-Dorimiylarning „Sunan"lari va Ahmad ibn Hanbalning „Musnad"ida keltirilgan. Shuningdek, u Umar, Abdulloh ibn Salom va Ka’b al-Axborlardan hadis rivoyat qilgan. Undan Abdulloh ibn Yazid al-Xatmiy, Ibn Abu Mulayka, Asmo bint Zayd ibn al-Xattoblar hadis rivoyat qilgan.

Adabiyotlar
-----------

1. Ibn Ishoq. As-Sӣra. — Rabot: 1967. 312;
2. Al-Mas’­udiy. Murӯj az-zahab. — Parij: 1861-77. V, 160;
3. Ibn Abdulbar. Al-Istӣ’āb. — Qohira: 1328. II, 286;
4. Ibn al-Asir. Usd al-g‘āba. — Qohira: 1285-87. III, 148;
5. Az-Zahabiy. Siyar. III, 321-325;
6. Ibn Hajar. Al-Isāba. — Qohira: 1328. II, 299-300;
7. Ahmet Önkal. „Abdullah b. Hanzale". TDV İA. — İstanbul: 1988. I, 104-105.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Boston qal’asi** (inglizcha: *Boston Castle*; irl.: *Cloondooan Castle*) ― Irlandiyadagi qal’alardan biri boʻlib, Kler okrugida, Bostonning omonim qishlogʻi yaqinida joylashgan.

Tarixi
------

Hozirda qal’adan faqatgina bitta minora qolgan — yarmi minoraning faqat shimoliy devori pol parchalari bilan saqlanib qolgan. Minora toʻrt qavatli boʻlib, pastki qavatlarida derazalar va boʻshliqlar boʻlgan, qavatlar orasida gumbaz shaklida oʻtish joyi mavjud edi. Yuqori qavatda ikkita katta deraza bor edi. Qal’a devorning shimoliy uchida joylashgan boʻlib, devor bilan toʻldirilgan va mustahkamlangan. Endi minora xarobalari 60 fut balandlikka koʻtarilgan, qal’aning barcha boshqa binolari saqlanib qolmagan.

Boston nomi keyinchalik, katta ehtimol bilan XIX-asrda paydo boʻlgan, istehzoli nom yoki 1839-yilda bu joylarda qurilgan va Tomond Markiziga tegishli boʻlgan bir nechta inshootlarning nomi sifatida. Bu qal’aning Irlandiya nomi — janob Klogendagi Moinin. Ismni „kichik oʻtloq qal’asi" yoki „bosh suyagi botqoq qal’asi" deb tarjima qilish mumkin. Ehtimol, „Boston qal’asi" nomi janubdagi Kratlou shahrida joylashgan boshqa joydan koʻchirilgan oʻzgacha nomidir.

Boston qal’asi xarobalari yonida yana ikkita qal’aning xarobalari joylashgan: Kluain Dubin va Skagard, Loch Bunny qirgʻogʻida joylashgan. Bir paytlar bu uch qal’a shiddatli janglar va qamallar joyi boʻlgan. XVI-asrda Klunduen qal’asi Irlandiya klanlariga tegishli eng mustahkam qal’alardan biri hisoblangan. Xususan, bir vaqtlar bu qal’alarni Irlandiya rahbari Mahon OʻBrayen — Turl OʻBrayenning oʻgʻli himoya qilgan, u uch oy davomida bu qal’alarni toki u mushak otib oʻldirilmagunga qadar mudofaasini ushlab turgan.U Angliya qirolichasi Yelizaveta I ga xizmat qilgan ingliz zobiti ser Richard Bingem tomonidan oʻldirilgan. Bu janglar va voqealar 1586-yilda sodir boʻlgan. Richard Bingham Angliya qirolichasi tomonidan „Connaught Lord" etib tayinlanadi va u itoatkor Irlandiya klanlariga qarshi urush boshladi. Ammo Klunduen (Boston) qal’asini egallash uchun unga uch oylik mashaqqatli kurash kerak boʻladi. Rahbarning oʻlimidan soʻng, uning atrofidagi qishloqlarda yashovchi odamlar gʻoliblarning rahm-shafqatiga umid qilib, taslim boʻlishga qaror qilishadi, ammo barcha mahbuslar qatl qilinadi. Qal’aning qulashi bilan Klunduen ingliz qoʻshinlari tomonidan vayron qilingan.

Yana qarang
-----------

* Irlandiyadagi qal’alar roʻyxati

Havolalar
---------

* 
* Bagwell, Richard (1890). Ireland under the Tudors. 3 vols. London.
* O'Donovan (ed.), John (1851). Annals of Ireland by the Four Masters. 7 vols.
* .