recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Oksana Vladimirovna Shilova** (1974-yil 12-yanvar OʻzSSR, Toshkent) – rus opera xonandasi (soprano), Mariinskiy teatri solisti, xalqaro opera tanlovlari laureati.

Biografiyasi
------------

Oksana Shilova 1974-yil 12-yanvarda Oʻzbekistonning Toshkent viloyati Olmaliq shahrida oʻqituvchi oilasida tavallud topgan. Otasi shoir boʻlib, oʻz asarlari albomini nashr etgan. Uning birinchi musiqa oʻqituvchisi *E.* *V. Goncharova* shogirdi Oksananing qobiliyatini kashf etadi va uni Sankt-Peterburgga ukasi Kirov teatrining solisti *E.* *V. Fedotovning* oldiga olib boradi. Shundan soʻng Shilova N. A. Rimskiy-Korsakov nomidagi musiqa maktabiga oʻqishga kirdi. *M. L. Petrova* koʻp yillar davomida uning oʻqituvchisi boʻlgan.

Oksana kollejni tugatgach, eng yuqori ball bilan Sankt-Peterburg konservatoriyasiga (vokal va rejissyorlik boʻlimi, yakkaxon qoʻshiqchilik boʻlimi) va 1999-yilda Mariinskiy teatrining yosh qoʻshiqchilar akademiyasiga oʻqishga kirdi. Konservatoriyaning teatr studiyasida xonanda tomonidan ijro etilgan ilk rollari Belinda *(Persella, „Didona i Eney"*), Barbarina, Syuzanna *(Motsart, „Svadba Figaro*") va Luiza *(Prokofyev, „Obrucheniye v monastire"*) boʻlgan. Oksananing konservatoriyadagi diplom ishi Violetta roli edi. 2007-yildan beri Mariinskiy teatri opera truppasining aʼzosi.

Oksana Vladimirovna Joan Sazerlend, Yelena Obrazsova, Mirella Freni, Renata Skotto, Ileana Kotrubas va Plasido Domingo bilan mahorat darslarida tahsil olgan.

2019-yilda Plasido Domingoning Moskvadagi yakkaxon konsertida ishtirok etgan.

Mukofotlari
-----------

Oksana 2016-yil „Traviata" operasida Violetta obrazini ijro etishda psixologik va vokal mahorati uchun Sankt-Peterburg tomoshabinlar jamiyatining „Teatr" mukofoti bilan taqdirlangan.

2007-yil S.Moniushko nomidagi xalqaro tanlov, 2003-yil Y. Obrazsova konkursida III Xalqaro tanlov va Jenevada boʻlib oʻtgan xalqaro opera qoʻshiqlari tanlovi laureati boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Оксана Шилова".  www.mariinsky.ru. Qaraldi: 2016-yil 8-dekabr.
2. ↑  „Пласидо Доминго исполнил Besame Mucho и «Подмосковные вечера» на своём концерте в Москве".  ТАСС (2019-yil 17-oktyabr).
3. ↑  „Торжественная церемония вручения призов Санкт-Петербургского общества зрителей «Театрал»".
**Ongarbay Qurboniyozov** (1928-yil, Qoraqalpoq avtonom viloyati) — sovet jamoat, davlat va siyosat arbobi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni. O‘zbekiston SSR Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Qo‘ng‘irot tumanidagi Chapayev nomidagi sovxoz direktori.

Biografiyasi
------------

Ongarbay Qurboniyozov 1928-yilda Qoraqalpoq avtonom viloyatida tugʻilgan. Millati qoraqalpoq. KPSS aʼzosi.

1944-yildan jamoat, ijtimoiy va siyosat ishlarda. Mehnat faoliyatini 1944-yilda qishloq o‘qituvchisi sifatida boshlagan. Samarqand qishloq xo‘jalik institutini tamomlagach, Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Qo‘ng‘irot tumanidagi Sverdlov nomidagi sovxozda agronom, so‘ngra boshqaruvchi, partiya qo‘mitasi kotibi, Xoʻjayli tumanidagi Sverdlov nomidagi sovxozda bosh agronom bo‘lib ishlagan. 1965-yilda Qo‘ng‘irot tumanidagi Chapayev nomidagi sholichilik sovxoziga rahbarlik qilgan Ongarbay Qurboniyozov 8-besh yillikdagi (1966—1970) faoliyati natijalariga ko‘ra Hurmat Belgisi ordeni bilan taqdirlangan. 9-besh yillikda (1971—1975) sovxoz ishchilari Qo'ng'irot tumanida oq bugʻdoydan eng yuqori hosil olishgan. Natijada yetakchi brigadir Ubbiniyoz Bekniyozov Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoniga sazovor boʻlgan (14.12.1972), sovxoz direktori Ongarbay Qurboniyozov Mehnat Qizil Bayroq ordeni bilan, keyinroq esa 1976-yilda Lenin ordeni bilan taqdirlangan. 10-besh yillikning keyingi yillarida (1976—1980) Chapayev nomidagi sovxoz sholikorlari Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi xoʻjaliklari orasida peshqadam boʻlishgan va 1980-yildagi Oʻzbekiston SSRda rekord darajadagi hosil olishga salmoqli hissa qoʻshganlar.

SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1981-yil 26-fevraldagi farmoni bilan 1980-yilda rekord darajadagi 6 million 237 ming tonna paxta, g‘alla va boshqa qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini yetishtirish va davlatga sotishda erishilgan ulkan muvaffaqiyatlar uchun Qurboniyozov Ongarbayga Lenin ordeni hamda O‘roq va Bolg‘a oltin medali, Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan.

SSSR Oliy Sovetining 11-chaqiriq (1984—1989) va Oʻzbekiston SSR Oliy Sovetining 9 va 10-chaqiriqlari (1975—1985) deputati etib saylangan, Oʻzbekiston Kommunistik partiyasi Qoraqalpoq viloyati qoʻmitasi deputati boʻlgan. KPSS XXV syezdi delegati.

Ikki marta Lenin ordeni (25.12.1976; 26.02.1981), Mehnat Qizil Bayroq ordeni (12.10.1973), Hurmat Belgisi ordeni (04.08.1971), medallar, shu jumladan, „Mehnatda oʻrnak koʻrsatganlik uchun" medali (23.01.1966) bilan taqdirlangan. 

1990-yildan keyin vafot etgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 6  „Курбаниязов Онгарбай".
2. ↑  „Депутаты Верховного Совета СССР XI-го созыва 1984 - 1989".
3. ↑  „Депутаты Верховного Совета Узбекской ССР X-го созыва (1980 - 1985)".
**Evrilish** — bir inson hayotida kechgan sinovli daqiqalar va uning ruhiy kechinmalari toʻgʻrisida suratga olingan oʻzbek badiiy filmi. XXVII Busan xalqaro kinofestivalining (27th BUSAN International Film Festival) „KIM Jiseok Award" nominasiyasida gʻolib boʻlgan. Film xalqaro mukofotlar laureati, mahoratli rejissyor Yolqin Toʻychiyev tomonidan suratga olingan. Suratga olish ishlari Oʻzbekiston, Afgʻoniston, Misr va Buyuk Britaniyada suratga olingan.

Mazmuni
-------

"Evrilish" filmi Afgʻoniston urushi haqida boʻlib, unda Gʻarb qarashlari boʻyicha yoritilgan xalqaro voqeliklar boshqa rakursda koʻrsatib berilgan. Asar qahramoni Rustam — Afgʻoniston urushiga chaqirilgan oʻzbekistonlik sovet askari. Rejissyor tarixiy voqea va shaxs taqdiri oʻrtasidagi munosabatga alohida eʼtibor beradi. Shuningdek, filmda Sovet Ittifoqining parchalanish tarixi, ulkan boylik orttirgan Rustam va uning tanishlari hayotidagi oʻzgarishlar hikoya qilinadi. Unda qahramon taqdiri, ruhiy kechinmalari, uning sovet davrida harbiylar safida xizmat qilgani va urushda ishtirok etgani haqida batavsil yoritiladi. Urush uning va atrofidagi insonlarning hayotini butunlay oʻzgartirib yuboradi. Koʻp yillar oʻtib, hayot mashaqqatlarni boshidan kechirgan qahramon tinchlik oʻrnatilgandan soʻng Oʻzbekistonga — oʻz vataniga qaytadi.

Aktyorlar
---------

O'lmas O'rayev  
Bahrom Matchonov  
Botir Abdurahmonov  
Joʻrabek Arziyev  
Ilmira Rahimjonova  
Yulduz Rajabova  
Igor Buxidze  
Yevgeniy Moskvichev

Mukofotlar
----------

XXVII Busan xalqaro kinofestivalining (27th BUSAN International Film Festival) „KIM Jiseok Award" nominasiyasida gʻolib

Manbalar
--------

1. ↑  „"O‘zbekkino" MA buyurtmasiga binoan Afg‘oniston, Qozog‘iston, Rossiya, Misr va Angliyada "Evrilish" nomli badiiy film suratga olinadi". *Dunyo.info*.  Dunyo.info. Qaraldi: 31-yanvar.
2. ↑  „"Evrilish" o'zbek filmi xalqaro kinofestivalda g‘olib bo‘ldi". *UzReport.news*.  UzReport.news. Qaraldi: 31-yanvar.
3. ↑  „"O‘zbekkino" MA buyurtmasiga binoan Afg‘oniston, Qozog‘iston, Rossiya, Misr va Angliyada "Evrilish" nomli badiiy film suratga olinadi". *Dunyo.info*.  Dunyo.info. Qaraldi: 31-yanvar.
4. ↑  „"Эврилиш" фильми халқаро кинофестиваль ғолиби бўлди"..  yuz.uz. Qaraldi: 2-fevral.
5. ↑  „"Evrilish" o'zbek filmi xalqaro kinofestivalda g‘olib bo‘ldi". *uzreport.news*.  uzreport.news. Qaraldi: 31-yanvar.

[*sayt ishlamaydi*]
6. ↑  „"Evrilish" filmi Janubiy Koreyada o‘tkazilgan xalqaro kinofestivalda g‘olib deb topildi"..  Kun.uz. Qaraldi: 31-yanvar.
7. ↑  „"Эврилиш" фильми халқаро кинофестиваль ғолиби бўлди"..  yuz.uz. Qaraldi: 2-fevral.
8. ↑  „"Evrilish" o'zbek filmi xalqaro kinofestivalda g‘olib bo‘ldi". *uzreport.news*.  uzreport.news. Qaraldi: 30-yanvar.
**Qaqa Sariyev** (1900-yil, Xiva xonligi – vafot sanasi aniq emas, Toshhovuz viloyati, Turkmaniston SSR) – sovet iqtisodiyot, davlat va siyosiy arbobi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni(1950-yil).

1920yildan – iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda ishlagan. 1920—1960-yillarda – oʻz xoʻjaligida dehqon, kolxozchi, O‘rozkeldi Ersariyev rahbarligida Turkmaniston SSR Tashhovuz viloyati Lenin tumanidagi Telman nomidagi kolxoz aʼzosi.

Hayoti
------

1900-yilda Xiva xonligi hududida (sovet davrida Turkmaniston SSR Toshhovuz viloyatining Akdepe etrapi) kambagʻal dehqon oilasida tugʻilgan. Sovet Ittifoqi Kommunistik partyasi aʼzosi boʻlgan. Millati boʻyicha turkman.

Kollektivlashtirish boshlanishidan oldin qishloq xoʻjalida ishlagan, Telman nomidagi O‘rozkeldi Ersariyev rahbarlik qilgan mahalliy kolxozga ishga kirgach paxtachilik boʻlimida kolxozchi boʻlib ishlagan. 1948- yildagi ish natijalariga koʻra brigadir Qaqa Sariyev Lenin ordeni bilan taqdirlangan. 1949-yilda uning boʻlinmasi 9 gektar maydonning gektaridan 66,8 sentnerdan paxta hosili olgan. 1949-yilda *sugʻoriladigan yerlardan yuqori paxta hosili olganligi uchun* Sariyev Qaqa Lenin ordeni va Oʻroq va Bolgʻa oltin medali bilan birgalikda Sotialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. Keyingi yillarda ham Qaqa Sariyevning brigadasi paxtadan yuqori hosil olishda davom etgan, mehnatlari natijalariga koʻra SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1950-yil 21-iyuldagi farmoni bilan u Lenin ordeni va "Oʻroq va „Bolgʻa" oltin medali bilan Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan uchinchi marta taqdirlangan. 1960-yilda nafaqaga chiqgan va kasaba uyushmasining eʼtiborga molik shaxsiy nafaqaxoʻrlaridan biri boʻlgan. U umrining oxirlarini oʻzi tugʻilib oʻsgan Toshhovuz viloyatida yashagan. Vafot sanasi aniq emas. 1960 yildan keyin vafot etgan degan tahminlar mavjud.

Mukofotlari
-----------

Lenin ordeni (1949-yil 11-iyun, 1950-yil 21-iyul, 1951-yil 30-iyul)

Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1957-yil 14-fevral)

"Mehnatda oʻrnak koʻrsatganlik uchun" medali (1948-yil 5-aprel)

Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1949-yil 11-iyun, 1950-yil 21-iyul, 1951-yil 30-iyul)

va boshqa bir qancha medallar

Manbalar
--------

1. ↑  Turkmenskaya Sovetskaya Ensiklopediya. – 1974—1989.
2. ↑  „Герои Социалистического Труда Туркмении".
3. 1 2  „Кака Сарыев. Сайт «Герои страны».".
„**Sharqdan taralgan nur**" (*Sharqdan nur*) — badiiy- hujjatli filmi Buyuk qomusiy olim, tibbiyot ilmining sultoni Abu Ali ibn Sino hayotiga bagʻishlanadi. Film faqatgina faktlarga asoslangan holda tayyorlangan. Film „Islam-Today" internet nashri tomonidan musulmonlar haqidagi eng yaxshi 10 ta filmlar qatoriga kiritilgan. Film taqdimoti Indoneziyada ham boʻlib oʻtgan va „Antara" Indoneziya Milliy axborot agentligi tomonidan indonez tiliga tarjima qilingan.

Mazmuni
-------

Filmda Abu Ali ibn Sinoning buyuk mutafakkir Abu Rayhon Beruniy bilan tanishuvi asos qilib olingan boʻlib, ibn Sinoning bolalik va oʻspirinlik yillari, ilmga chanqoq yigitlik davri, shuningdek, oʻqib-oʻrganish bilan cheklanib qolmay, bilganlarini amalda sinab koʻra boshlagan olim insonning sermazmun, sermahsul faoliyati aks ettirilgan. U Xorazmdagi Maʼmun akademiyasi
— „Dorul hikma"da qisqa, ammo samarali faoliyat yuritadi. Suratga olish ishlari bir qancha mamlakatlar, jumladan, Oʻzbekiston, Eron, Fransiya va Rossiya hududida boʻlib oʻtgan.

Film biografik va maʼrifiy xarakterga ega hisoblanadi. Rejissor, dastlab, ilmiy asarlarga koʻproq toʻxtalib oʻtmoqchi boʻladi, ammo mavjud manbalarni koʻrib chiqqach, ibn Sinoning yoshlik yillarini aks ettirgan maʼrifiy kartina tayyorlashni afzal koʻradi. Shuning bilan, jahon tarixida oʻchmas iz qoldirgan alloma hayotidan hikoya qiluvchi film dunyoga keladi.

Rollarda
--------

1. Hasan Solihov
2. Husan Solihov

Havolalar
---------

•"Oʻzbekfilm" DUK rasmiy sayti

Manbalar
--------

1. ↑  „«Imom Abu Iso Muhammad Termiziy» va «Sharqdan nur» filmlari musulmonlar haqida eng yaxshi 10 ta filmlar qatoriga kiritildi" (o'zbekcha). *Dunyo axborot agentligi* (12-yanvar 2021-yil). Qaraldi: 25-iyul 2022-yil.
2. ↑  *Kamola, Adhamova* „Ibn Sino haqidagi film Indoneziyada namoyish etildi" (o'zbekcha). *qalampir.uz/* (13-aprel 2021-yil). Qaraldi: 25-iyul 2022-yil.
3. ↑  „«Imom Abu Iso Muhammad Termiziy» va «Sharqdan nur» filmlari musulmonlar haqida eng yaxshi 10 ta filmlar qatoriga kiritildi" (o'zbekcha). *Dunyo axborot agentligi* (12-yanvar 2021-yil). Qaraldi: 25-iyul 2022-yil.
**Pavel Sergeyevich Ponomarov** (22-yanvar 1924-yil, Belovodskiy, Turkiston ASSR – 1990-yil, Toshkent) – sovet harbiy xizmatchisi. Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi. Sovet Ittifoqi Qahramoni (1944). Kapitan.

Biografiyasi
------------

Pavel Sergeyevich Ponomaryov 1924-yil 22-yanvarda Belovodskiy qishlogʻida (hozirgi Qirgʻiziston Respublikasi Chuy viloyati Moskva tumanining maʼmuriy markazi) dehqon oilasida tavallud topgan. Maktabni tamomlagandan keyin Frunzega ketgan. Pavel Sergeyevich 1941-yilda fabrika-zavod tayyorlash maktabini tamomlagan. Harbiy xizmatga chaqirilgunga qadar Frunzenskiy goʻsht kombinatida ishlagan.

Ponomarov 1943-yil 8-yanvarda Frunze shahar harbiy komissarligi tomonidan Qizil Armiya safiga chaqirilgan. Olmaota harbiy piyodalar bilim yurtining artilleriya kurslarini tamomlagan. Qizil Armiya askari Ponomarov 1943-yil sentyabr oyida Fashist bosqinchilari bilan boʻlgan janglarda Dasht fronti 37-armiyasining 307-gvardiya otishma polkida otuvchisi sifatida qatnashgan. Pavel Poltava-Kremenchug operatsiyasida qatnashib, 1943-yil 30-sentyabrdan 1-oktyabrga oʻtar kechasi Ukraina SSR, Kirovograd viloyati, Onufriyevskiy tumani, Kutsevolovka qishlogʻi yaqinida Dneprni kesib oʻtgan. U Dneprning oʻng qirgʻogʻidagi plastdarm janglarda ayniqsa mardonavor xarakatlari bilan ajralib turgan.

1944-yil 22-fevralda SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining farmoni bilan „Dnepr daryosidan oʻtishda qoʻmondonlikning jangovar topshiriqlarini namunali bajarganligi, oʻng qirgʻoqdagi harbiy yutuqlarni rivojlantirish va jasorat va jasorat uchun" Qizil Armiya askari Pavel Sergeyevich Ponomarov Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoniga sazovor boʻlgan. Pavel Sergeyevich mukofot haqida kasalxonada bilgan. U 1943-yil 26-oktyabrda Ingul va Ingulets daryolari oʻrtasidagi Kirovograd yoʻnalishidagi jangda ikki oyogʻidan ogʻir yaralangan. Pavel sogʻayib ketganidan soʻng, V. I. Lenin nomidagi Toshkent Qizil Bayroq ordenli piyodalar bilim yurtiga yuborilgan, uni 1946-yilda tugatgan. Ponomarev SSSR Qurolli Kuchlarida 1976-yil dekabrgacha xizmat qilgan. Toshkent shahrida yashagan va yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalashda faol ishtirok etgan. Pavel Sergeyevich 1990-yilda vafot etdi. U Oʻzbekiston Respublikasi, Toshkent shahridagi „Ommaviy qabrlar" harbiy qabristoniga dafn etilgan.

Mukofotlari
-----------

Pavel Sergeyevich 1944-yil „Oltin yulduz" medali va Lenin ordeni bilan taqdirlangan. 1985-yilda 1-darajali Vatan urushi ordeni hamda 1943-yilda 2-darajali Vatan urushi ordeni sohibi boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Пономарёв, Павел Сергеевич". Qaraldi: 2023-yil 17-noyabr.
2. ↑  Nazvanie goroda Bishkek v 1926—1991 godax.
3. ↑  „ПОНОМАРЁВ ПАВЕЛ СЕРГЕЕВИЧ". Qaraldi: 2023-yil 17-noyabr.
4. ↑  „ПОНОМАРЁВ ПАВЕЛ СЕРГЕЕВИЧ". Qaraldi: 2023-yil 17-noyabr.
**Rashid Abdulxatovich Kadirkayev** (1963-yil 18-noyabrda, Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSR) – sovet konkida uchish boʻyicha juftlik bahslarida qatnashgan figurali uchuvchi. U oʻzining eng katta muvaffaqiyatiga Yelena Kvitchenko bilan birgalikda erishdi. Ular SSSR chempionatining bronza medali sovrindorlari, Yevropa chempionati va 1989-yilgi jahon chempionati ishtirokchilari boʻlgan. Yoshligida Marina Nikityuk bilan birgalikda oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida ikki marta gʻolib boʻlgan (1980-yilda kumush va 1981-yilda bronza). SSSR xalqaro toifadagi sport ustasi.

Karyerasi
---------

Rashid Kadirkayev xalqaro miqyosdagi ilk muvaffaqiyatiga Marina Nikityuk bilan tandemda erishdi. Ular Permda Valeriy Tyukov bilan mashgʻulot oʻtkazdilar. Nikityuk va Kadirkayev 1980-yildagi oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritishgan. 1981-yilda oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida esa bronza medalini qoʻlga kiritishgan.

Murabbiy Stanislav Juk 1982-yilda Marina Cherkasova bilan Rashidni birga sherik qildi. Biroq, bu hamkorlik muvaffaqiyatsizlikka uchradi va Kadirkayev Yelena Kvitchenko bilan sherik boʻlish uchun Leningradga koʻchib oʻtdi.

Kvitchenko va Kadirkayev Igor Moskvin bilan mashgʻulot oʻtkazishdi. Ular 1987-yilgi qishki Universiada gʻolibi boʻlishdi. Uch marta SSSR chempionatlarida bronza medali sovrindori boʻlishdi va 1989-yilgi Yevropa va jahon chempionatlarida qatnashishdi.

1986-yil Yerevanda 1-o'rinni va 1989-yil Minskda bo'lib o'tgan SSSR kubogida 2-o'rinni egallashgan.

Juftlik 1989-yilda oʻzlarining sport turlari boʻyicha professionalga aylanishdi va „Ice Capades„ shousi bilan gastrol qilishdi.

Hozirda Kadirkayev AQShda yashab, murabbiy boʻlib ishlaydi. Uning hozirgi va sobiq shogirdlari isroillik Tamar Kats va slovakiyalik Igor Matsipura.

Manbalar
--------

1. ↑  „Rashid Kadyrkaev | Кадыркаев Рашид Абдулхатович". Qaraldi: 2023-yil 2-yanvar.
2. 1 2  „Кадыркаев Рашид Абдулхатович". Qaraldi: 2023-yil 2-noyabr.
3. ↑  „Тамар Кац". Qaraldi: 2023-yil 2-noyabr.
**Raxmet Jangaziyevich Jolayev** (qozoqcha: *Рахмет Жанғазыұлы Жолаев*; 1910-yil 7-noyabr, Rossiya imperiyasi, Toʻrgʻay viloyati, Shalkar tumanida tugʻilgan, (hozirgi Qozogʻistonning Aqtoʻbe viloyati) – 1979-yil 6-yanvar, SSSR Qozogʻiston SSR, Olmaota shahrida vafot etgan) – Sovet olimi, texnika fanlari doktori (1962-yil), professor (1964-yil). Qozogʻiston Fanlar akademiyasi aʼzosi (1962-yil) va Qozogʻistonda xizmat koʻrsatgan gidrotexnik (1961-yil).

Hayoti
------

Raxmet Jolayev 1935-yilda Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash institutini tamomlagan.

Oʻrta Osiyo rejalashtirish instituti va Oʻrta Osiyo qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash instituti, Olmaota va Chimkentdagi oliy oʻquv yurtlarida ilmiy va oʻqituvchilik faoliyati bilan shugʻullangan (1932—1945-yillar oraligʻida).

Raxmet Jolayev 1945-1962-yillarda Energetika instituti laboratoriya mudiri va direktor oʻrinbosari, 1962—1973-yillarda Jambil irrigatsiya-qurilish instituti rektori, 1973—1979-yillarda – Qozog'iston davlat suv xoʻjaligi loyiha-tadqiqot instituti (Kazgiprovodxoz) ilmiy maslahatchisi lavozimlarida faoliyat olib borgan.

Ilmiy faoliyati
---------------

Ilmiy ishlari gidrotexnika va suv xoʻjaligi muammolariga hamda Qozogʻiston, Qirgʻiziston va Turkmaniston mamlakatlaring togʻdagi daryolarida samarali suv olish inshootlarini qurishga asoslangan.

Baʼzi ishlari:

Sugʻorish va daryo tizimlarining gidroenergetika resurslarini hisobga olish metodikasi. – A. 1950-yil.

Pastki panjarali galereya bilan yaxshilangan suv olish turi. – A. 1961.

Sholi sugʻorish tizimida suv taqsimotini avtomatlashtirish. – Jambil, 1978-yil.

Eʼtirof va mukofotlari
----------------------

Jambil viloyati Taraz shahar mas’ullarining 2010-yil 23-dekabrdagi 36-17-son qarori va Taraz shahar hokimligining 2010-yil 23-dekabrdagi 1089-son qarori bilan Taraz shahrining yangi koʻchalaridan biri Jolayev sharafiga nomlangan. Raxmet Jolayev Oktyabr inqilobi (Oktabr toʻntarishi, Oktyabr revolyutsiyasi) ordeni va SSSR davlat mukofoti „Hurmat Belgisi" ordeni bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Решение Таразского городского маслихата Жамбылской области от 23 декабря 2010 года № 36-17 и Постановление акимата города Тараз от 23 декабря 2010 года № 1089 О присвоении нового наименования улице города".  Информационная система «ПАРАГРАФ». 2018-yil 14-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 13-iyun.
2. ↑  „О присвоении нового наименования улице города".  "Электронное правительство Республики Казахстан". 2018-yil 14-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 13-iyun.
3. ↑  *ЖОЛАЕВ, Рахмет* „родился ЖОЛАЕВ Рахмет Жангазиевич". *www.inform.kz*.
**Leonid Alekseevich Melnikov -** 1945-yil 16-noyabrda RKFSRning Belgrad viloyati Valuiki shahrida tugʻilgan. Millati-rus. Onasi — Melnikova Alevtina Ivanovna (1907-1997), jarroh boʻlib ishlagan.

Abakan davlat pedagogika institutining chet tillar fakultetini tamomlagan (1968), fransuz va nemis tillari o‘qituvchisi; Gnesin nomidagi Moskva musiqa-pedagogika institutining vokal fakultetini tamomlagan (1976), opera xonandasi, kontsert-kamera ijrochisi, oʻqituvchi.

Rus, fransuz, nemis va italyan tillarini biladi. 1968-1971 yillarda — Abakan davlat pedagogika instituti chet tillari kafedrasi assistenti. 1976-yildan-Oltoy viloyat musiqali komediya teatrining solisti-vokalisti. 1980-yildan-Qaragʻanda akademik musiqali komediya teatrining solisti-vokalisti.

Qozogʻiston teatr aktyorlari uyushmasi aʼzosi. *"Qozogʻiston Konstitutsiyasiga 10 yil"* medali bilan (2005); Madaniyat qoʻmitasi, Taʼlim, Madaniyat va sogʻliqni saqlash vazirligining diplomlari bilan taqdirlangan. Qozogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist (1996). Din ateistdir. Uning siyosiy arbob sifatidagi ideali N.A.Nazarboyev. Qozogʻiston kelajagi prognozi — *"Gullangan* respublika"*.* Xobbi — radioelektronika.Uning sevimli adabiyoti rus, mahalliy va xorijiy klassika, badiiy adabiyot, ilmiy adabiyotdir.Uylangan. Turmush oʻrtogʻi-Melnikova Nadejda Leonidovna, Qaragʻanda akademik musiqiy komediya teatrining balet va sahna harakati oʻqituvchisi.

Teatr truppasini Qozogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artistlar boshqaradi:

• Zlygarev Vladislav Anatolyevich,

• Melnikova Nadejda Leonidovna,

• **Melnikov Leonid Alekseevich,**

• Suxov Vladimir Andreevich.

Etakchi sahna ustalari:

• Lomonosova Elena Alekseevna,

• Malyavskiy Aleksandr Zigmundovich (sahna rejissyori),

• Nepomnyashchaya Svetlana Mixaylovna,

• Ibraev Amantay Temirbaevich,

• Filinkova Elena Yurievna.

Jamoa hayoti sahifalari teatr asoschisi, badiiy rahbari va rejissyori, Qozog‘istonda xizmat ko‘rsatgan madaniyat xodimi Yevgeniy Lukich Peleshchuk, birinchi bosh rejissyor, Qozog‘istonda xizmat ko‘rsatgan madaniyat xodimi Vadim Borisovich Grigoryev va birinchi nomi bilan bog‘liq. orkestr dirijyori, uning yaratuvchisi Aleksandr Alekseevich Xmelevich.

Teatr aktyorlari Ivan Trunov, Boris Karkach, Vladimir Suxov, Yelena Makanova Qozog‘iston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan artist, Nina Ivanovna Simonova Qozog‘iston SSR xalq artisti unvoniga sazovor bo‘ldi. Qiziqarli rassomlar ushbu faxriy ustalar bilan birga ishladilar: Irina Polyanskaya, Svetlana Ankudinovna, Nikolay Masyukov, Lyudmila Laskutova, Vladimir Kanaev va boshqalar.

Manbalar
--------

1. ↑  Qazaqstan Respublikasinda kіmnің kіm ekenі. Yekі tomdiq aniqtamaliq. Almati, 2011 jil. ISBN 978-601-278-473-2
2. ↑  Qaragʻandi. Qaragʻandi oblisi: Ensiklopediya. — Almati: Atamұra, 2006. ІSBN 9965-34-515-5
**Riza Shevkiyev** ( 1954-yil 15-iyul, Samarqand, Oʻzbekiston SSR, SSSR) – Ukrain millatiga mansub qrim-tatar siyosatchisi, Qrim-tatar xalqi majlisi deputati aʼzosi.

2014-yildan boshlab u „QRIM" nomidagi (qrim tatarcha: ") notijorat, milliy-madaniy, xayriya va inson huquqlari jamgʻarmasining bosh direktori lavozimini egallagan.

Riza Shevkiyev „QRIM FOUNDATION" jamgʻarmasiga rahbarlik qilayotgan vaqtida deportatsiya qilingan Qrim-tatar xalqi va boshqa repatriantlarni Qrimga qaytarish va ularni joylashtirish bilan bogʻliq muammolarni hal qilish boʻyicha vazifalarni bajargan.

Qrim inqirozi boʻyicha pozitsiyasi
----------------------------------

2014-yil aprel oyida boʻlib oʻtgan Qurultoy sessiyasida Riza Sheviyev *"Qurultoy va Majlis qarorlarida izchil boʻlishi kerak. „23 yil davomida biz Ukrainaning hududiy yaxlitligi va suverenitetini qoʻllab-quvvatladik. Bu borada Qurultoy ham, Majlis ham koʻplab qarorlar qabul qilgan. Bundan bir qancha vaqtlar oldin biz noqonuniy referendumlarga qarshi chiqdik va uning natijalarini tan olmadik, biz Ukrainaning hududiy yaxlitligi tarafdori ekanligimizni koʻrsatdik, shuning sababdan bugun biz Qurultoy va Majlisning 23 yillik siyosiy yoʻnalishiga zid keladigan qarorlar qabul qila olmaymiz.* *Biz milliy-hududiy muxtoriyatimizning Rossiya tarkibiga kirishi haqida emas, balki faqat Ukraina hududiy yaxlitligini saqlab qolish haqida gapirishimiz kerak.* *Rossiyaning bir qismi boʻlish haqida gapirayotgan delegatlar yodda tutishlari kerakki: Agar bizning yaxlitligimizni qaysidur davlat buzsa biz qaram davlatga aylanamiz.* *Rossiya biz doʻst boʻlgan davlatlarning yaxlitligini buzgan xalqaro huquqni mensimaydigan tajovuzkor davlat hisoblanadi.* *Qrimdan Turkiyaga samolyotlar uchmaydi, hamma joyda senzura oʻrnatilgan.* *Biz allaqachon Rossiya maxsus xizmatlari matbuotining nishonida turibmiz.* *Bugun ular bizni muloyimlik bilan oʻrab olishmoqda, ertaga esa siz nima boʻlishini tasavvur ham qila olmaysiz"*  ohangidagi keskin soʻzlarni aytgan.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
**"Moskva koʻz yoshlarga ishonmaydi"** (ruscha: *Москва слезам не верит*) — rejissor Vladimir Menshov tomonidan suratga olingan sovet melodrama filmi. 1980-yilda SSSRda kassa boʻyicha yetakchi (taxminan 90 million tomoshabin) film boʻlgan. Premyera 1979-yil oxirida Moskvadagi „Zvezdny" kinoteatrida boʻlib oʻtdi.

1981-yilda u "Oskar" Eng yaxshi chet tilidagi film" nominatsiyasida Oskar va SSSR Davlat mukofoti bilan taqdirlangan. Jahon premyerasi 1980-yil 11-fevralda boʻlib oʻtdi.

Mazmuni
-------

Moskva, 1958-yil. Poytaxtdagi yotoqxonada viloyatlardan kelgan 20 yoshli uch nafar dugona qizlari istiqomat qiladi. Ularning taqdiri har birining xarakteridan kelib chiqib rivojlanadi. Maqsadli va vazmin Katerina institutga kirishda ball olmagan, shtampchi, keyinroq mashinasozlik zavodida slesar boʻlib ishlaydi. Uyatchan va sodda Antonina qurilish maydonchasida rassom boʻlib ishlaydi va moskvalik ishchiga turmushga chiqadi. Oʻziga ishongan va quvnoq Lyudmila esa, Moskvani lotereyaga oʻxshatadii, goʻyoki unda oʻzining alohida baxtini yutishi kerak. U novvoyxonada ishlaydi, lekin yuqori maqomli moskvalik — rassom, menejer, sportchi, olim bilan turmush qurishni orzu qiladi. U oʻsib borayotgan xokkey yulduzi Sergey Gurin bilan uchrashadi. Lyudmila bilan birga yurgan va u bilan birga oʻzini professorning qizi deb koʻrsatgan Katerina oʻzining sarguzashtlari uchun achchiq tovon toʻlaydi. U chiroyli operator Rudolfni sevib qoladi, undan homilador boʻladi va keyinchalik aldanganini va aslida „mehnat qahramoni" ekanligini bilib, uni tark etadi.

Mukofotlar
----------

* SSSR Davlat mukofoti (1981), Vladimir Menshov, kinorejissor Said Menyashchikov, aktyorlar Vera Alentova, Irina Muravyova, Raisa Ryazanova, Aleksey Batalov.
* „Sovet ekrani" jurnaliga koʻra 1980-yilning eng yaxshi filmi, Vera Alentova esa 1980-yilning eng yaxshi aktrisasi.
* Chet tilidagi eng yaxshi film uchun Akademiya Oscar mukofoti (1981)
* Berlin kinofestivalida „Oltin ayiq" mukofotiga nomzod (1980).
* 2009-yilda film eng yaxshi sovet filmi sifatida MTV Russia Movie Awards mukofotiga sazovor boʻldi.

Manbalar
--------

1. ↑  „manba".
2. ↑  Film stal tretim po schyotu sovetskim xudojestvennim filmom, udostoennim premii „, posle "Voyni i mira" (1968) i "Dersu Uzala" (1975).

Havolalar
---------

* „Moskva koʻz yoshlariga ishonmaydi" iborasining mohiyati nimada // „Rus yettiligi".
**Kermondagi terakt** — 2024-yil 3-yanvar kuni Eronning Kermon shahrida IISK sobiq generali Qosim Sulaymoniy oʻlimining toʻrt yilligi xotirasiga bag‘ishlangan dafn marosimi chogʻida sodir boʻlgan. Terakt Sulaymoniy dafn etilgan qabriston yaqinida masofadan turib boshqariladigan portlovchi qurilma orqali amalga oshirilgan. Ushbu terakt natijasida 91 kishi halok boʻlgan hamda 284 nafar odam jarohatlangan.

Tarixi
------

2024-yil 3-yanvar kuni IIQK sobiq generali Sulaymoniyning vafotiga toʻrt yil boʻlishi munosabati bilan u dafn qilingan Golzar Shohada qabristonini ziyorat qilish maqsadida bir necha minglab odamlar yigʻiladi. Olamon Sulaymoniyning qabri tomon ketayotgan chogʻida ikki portlash sodir boʻladi. Birinchi portlash Sulaymoniy qabridan 700 metr masofada joylashgan avtoturargoh yaqinida, ikkinchi portlash esa bir kilometr uzoqlikdagi Shohada koʻchasida sodir boʻlgan. Ikkinchi portlash sodir boʻlganda odamlar birinchi portlashdan keyin qochib ketayotgan boʻlishgan. Portlashlar 10-15 daqiqa oraliqda sodir boʻlgan. Eron matbuoti xabarlariga koʻra, hujum qabristonga kiraverishda qoʻyilgan sumkalardagi ikkita masofadan boshqariluvchi bomba yordamida amalga oshirilgan. Baʼzi guvohlarning taʼkidlashicha, bombalardan biri axlat qutisiga joylashtirib qoʻyilgan boʻlgan. Kermon viloyati gubernatori oʻrinbosari voqeani terakt ekanligini maʼlum qildi.

Terakt oqibatida 103 kishi halok boʻldi va yana kamida 171 kishi jarohat oldi, jumladan, birinchi portlashda voqea joyiga yetib kelgan uch nafar tibbiyot xodimi ikkinchi portlashda halok boʻlgan. Halok boʻlganlarning aksariyati ikkinchi portlashdan keyingi vafot etgan va vahima boshlangach oyoq ostida qolib ketgan.

4-yanvar payshanba kuni Eronda motam kuni deb eʼlon qilindi.

Munosabat
---------

Eron prezidenti ushbu teraktni buyurtmachi va ijrochilari topilib, jazolanishini maʼlum qildi. Davdep AQShning ushbu teraktga hech qanday aloqasi yoʻqligini maʼlum qildi. YI Eronning Kermon shahridagi teraktni qattiq qoraladi va aybdorlarni javobgarlikka tortilishi kerakligi toʻgʻrisida bayonat berdi. Shuningdek Germaniya TIV ham ushbu teraktni qoraladi.

Hamdardlik
----------

Putin teraktning fojiali oqibatlari munosabati bilan Eron rahbariyatiga chuqur hamdardlik bildirdi.

Yana qarang
-----------

Manbalar
--------

1. ↑  „انفجار در مسیر منتهی به گلزار شهدای کرمان/ ۱۰۳ شهید تا این لحظه + فیلم و تصاویر" (ir). *yjc.ir*. Qaraldi: 8-yanvar 2024-yil.
2. 1 2   RIA Novosti(rus.) Telegram mesenjerida
3. ↑   RIA Novosti(rus.) Telegram mesenjerida
4. ↑  *Сотников, Даниил* „Евросоюз осудил теракт в Иране" (ru). *dw.com*. Qaraldi: 8-yanvar 2024-yil.
5. ↑  „Yevroittifoq Erondagi teraktni qoraladi". *kun.uz*. Qaraldi: 8 yanvar.
6. ↑   RIA Novosti(rus.) Telegram mesenjerida
**Grigoriy Mixaylovich Rudakov** (1925.25.9, Qarshi —1991.21.1, Toshkent) — muhandismexanik, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1975), VASXNIL akademik (1972), professor (1970). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan mexanizator (1964). Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muhandislari institutini tugatgan (1950). Oʻrta Osiyo qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash va elektrlashtirish ilmiy tadqiqot instituti laboratoriya rahbari, boʻlim mudiri, ilmiy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari (1953—72 va 1975 dan); VASXNIL Oʻrta Osiyo boʻlimi akad.kotibi (1972—75). Ilmiy ishlari yangi qishloq xoʻjaligi mashinalarini yaratish va joriy qilish, tuproqni ishlash texnologiyasi, oʻgʻit va gerbitsidlarni qoʻllash, paxtachilikda mashinalar sistemasini ishlab chiqish va prognozlash masalalariga bagʻishlangan.

Manbalar
--------

* Mexanizatsiya xlopkovodstva, M. 1975; Zonalnaya sistema mashin dlya kompleksnoy mexanizatsii rasteniyevodstva v Sredneaziatskom regione, kn. 1—2, T. 1982.
* Nekrolog

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Safiya Nosir** (1942-yil 11-fevral Samarqand) – yozuvchi, „Suxan" yorligʻi sohibi. 1997-yildan Tojikiston Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi. Tojikiston taʼlim aʼlochisi. .

Hayoti
------

Safiya Nosir 1942-yil 11-fevralda Samarqand shahrida tugʻilgan. Shahardagi 15-umumtaʼlim maktabida tahsil olgan. Oʻrta maktabdan soʻng Alisher Navoiy nomidagi Samarqand davlat universitetini tamomlagan. 1962-yili Dushanbega kelib, „Mash’al" jurnalida ishlay boshlaydi. 1965-yildan Samarqand Davlat universitetining tojik filologiyasi fakultetini tamomlab, uzoq muddat „Pioneri tojiksi" (hozirgi „Anboz"), „Komsomol tojiki", „Chashma" gazetalari, oylik „Zanoni tojiki" va „Tojikiston" gazetalarida ishladi. U nafaqaga chiqqunga qadar „Pioneri Tojikiston" va „Komsomol Tojikiston" gazetalari, „Mash’al", „Tojikiston ayollari" (hozirgi „Firuza"), „Chashma" jurnallarida hamda respublika davlat radio va televideniye qoʻmitasida ishlagan. Ayni damda Safiya Nosir nafaqada. Ijod faoliyatini toʻxtatmagan. Gazetalarda chiqishlar qilib turadi.

Ijodi
-----

Uning „Sof ishq mukofoti" nomli ilk hikoyasi 1962-yilda „Sharqi surh" jurnali va „Mujda" toʻplamida nashr etilgan. Keyinchalik uning hikoyalari davriy nashrlar va toʻplamlar sahifalarida chop etildi. Safiya Nosirning „Kichik mo''jizalar", „Sof ishq mukofoti", „Osmon oʻchogʻi", „Shamol minbari", „Gahhorabandon" va „Muhabbat yaratuvchisi" toʻplamlari nashr etilgan. Safiya Nosir koʻp yillar davomida faoliyatining aksariyat qismi bolalar va oʻsmirlar bilan bogʻliq boʻlganligi sababli bolalarning xarakteri haqida hikoyalar yaratgan. 1990-yilda „Kichik moʻjizalar" qissasi nashr etilgan. 2005-yilda uning „Minbari Nasim" nomli navbatdagi kitobi nashr etilgan boʻlib, kitob turmush oʻrtogʻi, yozuvchi Nasim Rajab haqida yozilgan. Keyinchalik uning „Sevib qolish" (2012), „Gahvorabandon" (2013), „Zarofayaki nodon" (2013) hikoyalar toʻplami nashr etilgan. „Iskandar toʻsigʻi", „Buzilgan zarkoʻsa" romanlari, „Zindaasho va Mordaasho", „Xiyonatchi xabarchi" qissalari muallifi. Ayrim asarlari rus va oʻzbek tillariga tarjima qilingan. Safiya Nosir rus yozuvchilari va boshqa sovet respublikalarining ayrim asarlarini tojik tiliga tarjima qilgan.

Asarlari
--------

* Муъҷизакорони кӯчак. Қисса. - Душанбе, Адиб, 1990. – 80 с.
* Мукофоти ишқи пок. Хикояҳо. Душанбе: Афсона, 1997.- 128 с.
* Танӯри осмон. Ҳикояҳо. Душанбе, 2001. -78 с.
* Минбари Насим. - Душанбе: Деваштич, 2004.-64 с.
* Духтаре аз гӯшаи фаромӯшӣ. Маҷмӯаи ҳикояҳо.- Душанбе: Адиб, 2004.- 148 с.
* Минбари Насим. - Душанбе: Шарқи озод, 2005, - 62 с.
* Гаҳворабандон. - Душанбе: ТҶБ Истиқбол, 2013.- 9 с.
* Сози Муҳаббат. Қиссаву ҳикояҳо.- Душанбе: ТҶБ Истиқбол, 2012. – 274 с.

Manbalar
--------

1. ↑  Сафияи, Носир. Духтаре аз гӯшаи фаромӯшӣ. Маҷмӯаи ҳикояҳо.- Душанбе:Адиб, 2004.- 148 с.
2. ↑  Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. – Душанбе, «Адиб», 2014, – с. 167 ISBN 978-99947-2-379-9
3. ↑  Гулбаргҳои меҳр: Маълумотномаи библиографӣ барои синни миёна ва калони мактабӣ./Мураттибон: Авғонов Қурбон, Юсупова Муҳаббат; Муҳаррир Шаҳрия Адҳамзод. - Душанбе, 2013, - с. 17
**Daniyarov Saylaubay Saparbayevich** (*qar. Saylawbay Saparbay uli Daniyarov*; 1980-yil 7-aprelda tugʻilgan, Qoraqalpogʻiston Respublikasi , Qoraqalpogʻiston Muxtor Sovet Sotsialistik Respublikasi, Kegeyli tumani) — Qoraqalpogʻiston davlat arbobi, 2019 yilgacha Moʻynoq tumani hokimi, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Milliy ijtimoiy himoya agentligi direktor.

Biografiya
----------

Daniyarov Saylaubay 1980-yil 7-aprelda Qoraqalpog‘iston Respublikasi, Kegeyli tumanida tug‘ilgan.
2001 yil Qorqalpoq davlat universiteti (kunduzgi), 
2003 yil Qoraqalpoq davlat universiteti magistraturasini tamomlagan.
Maʼlumoti boʼyicha mutaxassisligi: iqtisodchi

Mehnat faoliyati
----------------

2001-2003 yy. - Nukus politexnika kasb-hunar kolleji oʼqituvchisi

2003-2007 yy. - Qoraqalpogʼiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligi mutaxassisi, yetakchi mutaxassisi

2007-2007 yy. - "Qoraqalpoqelektrtarmoqlari" ochiq aktsiyadorlik jamiyati energiyani sotish boʼlimi muhandisi, tahlil boʼlimi iqtisodchisi

2007-2008 yy. - "Qoraqalpoqelektrtarmoqlari" ochiq aktsiyadorlik jamiyati energiyani sotish boʼlimi boshligʼining oʼrinbosari

2008-2010 yy. - "Qoraqalpoqelektrtarmoqlari" ochiq aktsiyadorlik jamiyati moliya-iqtisodiyot boʼlimi boshligʼi

2010-2015 yy. - Qoraqalpogʼiston Respublikasi Joʼqorgʼi Kengesi Аpparati qoʼmitalar bilan ishlash boʼlimi bosh mutaxassisi

2015-2016 yy. - Qoraqalpogʼiston Respublikasi Joʼqorgʼi Kengesi Аpparati qoʼmitalar bilan ishlash boʼlimi boshligʼi

2016-2016 yy. - Qoraqalpogʼiston Respublikasi Vazirlar Kengashi iqtisodiy va ijtimoiy rivojlantirish, xizmat koʼrsatish sohasi va tadbirkorlik masalalari boʼyicha kotibiyati mudiri

2016-2017 yy. - Qoraqalpogʼiston Respublikasi Iqtisodiyot vaziri

2017-2019 yy. - Moʼynoq tumani hokimi

2019-2020 yy. - Qoraqalpogʼiston Respublikasi Iqtisodiyot va sanoat vazirining oʼrinbosari

2020-2020 yy. - Qoraqalpogʼiston Respublikasi Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʼallikni qisqartirish vazirining oʼrinbosari

2020-2021 yy. - Moʼynoq tumani "Orol artemiya sanoat" davlat unitar korxonasi direktori

2021-2023 yy. - Oʼzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat xizmatini rivojlantirish agentligi Qoraqalpogʼiston Respublikasi filiali rahbari

2023 y. -  h.v.  - Oʼzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligining Qoraqalpogʼiston Respublikasi Boshqarmasi boshligʼi

Eslatmalar
----------

1. ↑  „Хоким Муйнакского района опроверг ухудшение ситуации с водой" (ru). *Газета.uz* (2018-yil 23-may). Qaraldi: 2023-yil 2-noyabr.
2. ↑  „Ижтимоий ҳимоя миллий агентлигининг Қорақалпоғистон бошқармасига бошлиқ тайинланди" (oz). *Aniq.uz* (2023-yil 11-iyul). Qaraldi: 2023-yil 2-noyabr.
3. ↑  Daniyarov, Saylaubay. „Ijtomiy himoya agentligi". *Gazeta.Uz*.
**Jumrut**, boʻribagʻir (Rhamnus coriacea Kom.) — chilonjiydadoshlar (jumrutdoshlar) oilasiga mansub yirik buta yoki past boʻyli daraxt. Gullari mayda, sargʻish-yashil, toʻpguli yarim soyabon. Bargi oddiy, tuxumsimon, tuksiz, uz. 2—5 sm. Mevasi qora, danakli. May—iyunda gullaydi, mevasi iyul— avgustda yetiladi. Toshkent, Fargʻona, Samarqand viloyatlaridagi togʻli tumanlarning sernam yerlarida oʻsadi. Xalq tabobatida mevasi va poʻstlogʻining qaynatmasi qustiruvchi dori, surgi sifatida ishlatiladi.
Tog' jumrut. Joster slabitelniy (Rhamnus cathartica L.)
Tog' jumrut bo'yi 3-8 m bo'ladigan sershox buta yoki daraxtcha. U cho'lda, qurib qolgan o'tloqlarda, bo'talar orasida, suv bo'yida, o'rmon chetida, toshloqlarda o'sadi. O'zbekistoning tog'li tumanlaridagi archazorlar, yong'oqzorlar, daryo bo'yida va tog' qiyalarida uchraydi.
Tibbiyotda tog' jumrutning mevasidan foydalaniladi.
Meva tarkibida antraglikozidlar, qandlar, flavonoidlar va boshqa moddalar bor.
Mevadan tayyorlangan qaynatma xalq tabobatida surgi dori sifatida xamda podagra, istisqo va surunkali teri kasalliklarini davolash uchun qo'llaniladi.
Tibbiyotda tog' jumrut mevasining qaynatmasi yoki damlamasi surunkali qabziyatda surgi dori sifatida ishlatiladi.
Tog' jumrut mevasi surgi dori sifatida ishlatiladigan yig'ma -choylar hamda Zdrenko yig'masi tarkibiga kiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Sizmoyil ota — Chizmali qoyatosh suratlari manzili mahalliy xalq orasida shunday ataladi. Yodgorlik hududida shu nomdagi avliyo bilan bogʻliq ziyoratgoh ham mavjud boʻlib, aholi, ayniqsa, Navro`z atrofida turli marosimlar oʻtkazadi. Bosh choʻqqida qadimiy oʻchoq saqlangan. Geograf O`ktam Mutalov bu taponimning etimologiyasini oʻrganib, aslida Chizmali boʻlganligi va keyinchalik fonetik oʻzgarishga uchraganini aniqlagan.Chizmali qoyatosh suratlari manzili Jizzax shahridan 2 km chamasi gʻarbda, Nurota tizmasida joylashgan. Mazkur tarixiy yodgorlikda 500 dan ziyod qadimiy petroglif lar aniqlangan. Ular eramizdan oldingi II mingyillikkacha boʻlgan davr, temir asriga tegishli va milodiy I mingyillikda chizilgan suratlar guruhiga boʻlinadi. Qoyatosh suratlari tasviriy sanʼatning ilk koʻrinishlaridan biri boʻlib, qadimiy odamlar hayotidan, oʻy-xayollari-yu dunyoqarashini, shuningdek, oʻlkaning hayvonot olami oʻtmish manzaralarini tadqiq etishda, xalqlarning urf-odatlari tarixini oʻrganishda qimmatli manba hisoblanadi. Manzili ilm olamiga hali unchalik maʼlum emas.

Manbalar
--------
**Sergey Eduardovich Avetisov** (1950-yil 15-aprelda tugʻilgan, Samarqand, Oʻzbekiston SSR) – rossiyalik oftalmolog, tibbiyot fanlari doktori, professor, Rossiya Tibbiyot fanlari akademiyasi akademigi (2011) va 2013-yildan Rossiya Fanlar akademiyasi direktori. Koʻz kasalliklari ilmiy-tadqiqot instituti rahbari (2001—2018). Koʻz kasalliklari ilmiy-tadqiqot instituti ilmiy direktori (2018-yildan), Sechenov Moskva tibbiyot universitetida Oftalmologiya kafedrasi mudiri. Rossiya Federatsiyasining xizmat koʻrsatgan shifokori (2004), Rossiya Federatsiyasining xizmat koʻrsatgan fan arbobi (2011). „Oftalmologiya xabarnomasi" jurnalining bosh muharriri va „Oftalmologiya" jurnali tahririyat kengashi aʼzosi, Armaniston Milliy Fanlar akademiyasining xorijiy aʼzosi (2011).

Biografiyasi
------------

1950-yil 15-aprelda Samarqandda tugʻilgan. Otasi – Eduard Sergeyevich Avetisov (1921-yil 23-dekabr, Samarqand – 2001-yil 7-avgust) – oftalmolog, tibbiyot fanlari doktori, professor. Koʻz kasalliklari ilmiy-tadqiqot instituti direktorining fan boʻyicha oʻrinbosari. Helmholtz, Rossiya Federatsiyasida xizmat koʻrsatgan fan arbobi.

1973-yilda I. M. Sechenov nomidagi Birinchi Moskva davlat tibbiyot universitetining davolash fakultetini tamomlagan, oʻqishni tugatgandan boshlab Koʻz kasalliklari ilmiy-tadqiqot institutiga ishga joylashgan(2001—2018-yillarda ilmiy-tadqiqot institutiga rahbarlik qilgan), 2018-yildan boshlab – Koʻz kasalliklari ilmiy-tadqiqot instituti ilmiy direktori lavozimida faoliyat yuritib kelmoqda.

Oʻgʻli, Konstantin Sergeyevich Avetisov – oftalmolog, tibbiyot fanlari nomzodi (2011), tibbiyot fanlari doktori (2020), Koʻz kasalliklari ilmiy-tadqiqot instituti katta ilmiy xodimi.

Ilmiy faoliyati
---------------

Avetisovning ilmiy faoliyatining asosiy yoʻnalishi – oftalmologiya boʻyicha, xususan, koʻz sohasi jarrohlik amaliyotlari, optometriya, oftalmoergonomika shular jumlasidandur. 400 dan ortiq ilmiy ishlar, darsliklar, monografiyalar va maʼlumotnomalar muallifi.

Sergey Avetisov ametropiyani jarrohlik yoʻli bilan davolashning foydali tomonlarini amalda isbotlab bergan, tugʻma kataraktali bolalarni reabilitatsiya qilish tizimini ishlab chiqgan.

Ilmiy nashrlari
---------------

* Bolshunov A. Sobol E. Avetisov S. Baum O. Siplivy V. Omelchenko A. Fedorov A. A new method of the eye refraction correction under non-ablative laser radiation (angl.) // Acta ophthalmologica. – Vol. 89. – doi:10.1111/j.1755-3768.2011.2172.x.
* Аветисов С. Э. Криглстайн Г. К. Ионеску-Сайперс К. П. Северин М. Вобиг М. А.*. Атлас по офтальмологии*. М.: Медицинское информ. агентство, 2009 — 432 bet. ISBN 978-5-8948-1717-0.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  „Аветисов Сергей Константинович". 2020-yil 25-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 13-noyabr.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Boysungʻur (maʼnolari).

**Boysungʻur**, **Boysunqur** yoki **Boysunqar** (16-sentabr 1397-yil, Hirot — 20-dekabr 1433-yil) — temuriy shahzoda.

Shohrux Mirzo bilan Gavharshodbegimning oʻgʻli. Boysungʻur 1414 yil Mozandaron, Astrobod va Jurjon viloyatlari hokimi, 1416—20 yillarda esa otasi Shohruxning vaziri boʻlgan. Eron Ozarbayjoni (1420) va Astrobod (1431) hokimi. Ogʻir dardga chalinib 36 yoshida vafot etgan.

Boysungʻur insonparvar, adolatpesha, ilm va adab ahliga muruvvatli hukmdor boʻlish bilan birga, oʻzi ham gʻazallar bitgan, xattotlik va naqqoshlik sanʼatini mukammal egallagan. U Hirotda noyob qoʻlyozmalar jamlangan juda boy kutubxona tashkil qilgan, unda 40 dan ortiq xattot moʻgʻullar istilosi davrida yoʻq qilingan qoʻlyozmalarning boʻlak nusxalarini topib, ulardan nusxalar koʻchirish yoki yaroqsiz holga kelganlarini tiklash bilan mashgʻul boʻlgan. Hirotdagi Gavharshodbegim masjidi bezaklari va. kitobalarini shaxsan Boysungʻurning oʻzi bajarganligi tarixiy manbalarda qayd etilgan. Uning rahbarligi va bevosita ishtirokida Abulqosim Firdavsiy „Shohnoma"sining tanqidiy matni tuzilgan (1425—26). Unga Boysungʻurning oʻzi soʻz boshi yozgan. „Shohnoma" ning bu nusxasi „Shohnomai Boysungʻuriy" deb atalgan (rasmlar bilan bezatilgan mazkur qoʻlyozma Tehron muzeyida saqlanadi). Shuningdek Boysungʻur jahon sanʼati tarixida muhim oʻrin tutgan Hirot miniatyura maktabita asos solgan. Bu maktab vakillari tomonidan koʻchirilgan asarlarning koʻpchiligi Istanbul kutubxonalarida saqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Boysungʻur" *OʻzME*. B-harfi[*sayt ishlamaydi*] Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Angor quyoni** — quyon zoti; tiviti angor echkisinikiga oʻxshaganligi sabab-li shu nom bilan atalgan. Angor quyonining juni mayin, ipaksimon, rangi oq, baʼzan havo rang va qora. Angor quyonining kallasi katta, qulogʻi kalta, yetuk quyonlarning vazni 2,3 — 3,5 kg, tanasi uz. 43 sm. Bir bolalashda 7 tagacha nasl beradi. Aq.ning tiviti Oʻzbekiston sharoitida aprelning ikkinchi yarmida tarab olinadi (bir yilda 250 g gacha tivit), yuqori sifatli trikotaj va fetr mahsulotlar tayyorlanadi. A.k,- yoz issigʻiga chidamsiz boʻlganidan salqin zonalarda boqiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sergey Sergeyevich Musanif** (**Vitaliy Frolov**, 1977-yil 21-mart, Toshkent) – rossiyalik fantastika yozuvchisi. Jangovar ilmiy fantastikadan hazil va fantastikagacha janrlarda ishlaydi.

Hayoti
------

Musanif 1977-yil 21-martda Toshkentda tugʻilib, keyinchalik Moskvaga koʻchib oʻtgan. Oʻzining LinkedIn profilida „yakka tartibdagi tadbirkor" sifatida qayd etilgan. Uylangan.

Faoliyati
---------

U oʻzining onlayn debyutini „Aspen va kumush" hikoyasi va „Yoʻl avariyasi" hikoyasi bilan qilgan. 2005-yilda Musanifning „Drevnee kitayskoe proklyatie" birinchi romani nashr etilib, u hajviy fantaziya janrida yozilgan.

2006-yilda muallif qahramon fantaziya janrida yozilgan va oʻqishni endigina tugatgan Garri haqida hikoya qiluvchi „Pravila strelka" turkumini nashr eta boshlagan. Unda dunyoni tez orada yovuz sehrgar Negoriusdan qutqarish vazifasini bajarishi soʻz etilgan.

Keyingi yillarda Musanif bir qator roman va tsikllarni nashr etadi. 2009-yilda xuddi shu nomdagi tsiklning birinchi romani – „Prikonchit charodeya" nashr etilib, yolgʻiz turmush tarzini olib boradigan yosh sehrgar Riko haqida hikoya qiladi. Ammo, bir kuni uning ostonasida paydo boʻlgan notanish odam uni sarguzashtlar girdobiga jalb qiladi. U yerda boshqa narsalar qatori ajdarho va Goblinlarga qarshi kurashishi kerak edi. Shuningdek, shu yilning oʻzida Roman Zlotnikov bilan birgalikda yozilgan va kosmoopera janrida shu nomdagi tsiklni ochadigan „Vselennaya neudachnikov" romani nashrdan chiqqan.

2010—2011-yillarda Musanifning hammualliflikda yozgan „Yoʻqotuvchilarning manevrlari" va „Yoʻqotilganlar uchun imkoniyat" (hammuallif Roman Zlotnikov) nomli birinchi asarlari nashr etilgan. Keyin muallif „Alfa-kitob" nashriyoti bilan kelishmovchiliklarga duch kelib, uning yangi asarlari nashr etilmay qoladi. Musanif 2017-yilda yana Internetda nashr etila boshladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Автор "Сергей Мусаниф" (Виталий Фролов), 26 книг..." (deadlink). 2018-yil 20-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 20-avgust.
2. ↑  „O novoy knige, tvorcheskix planax i vsyakom raznom. Tipa novosti"[*sayt ishlamaydi*]