recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Huo Yuanjia portreti
 Qo'rqmas
**Qo'rqmas** ( 1868年 ) , muloyim nomi **Junqing**, kech Qing sulolasi davridagi jang san'ati ustasi. Uning ota-bobolarining vatani Anletun, Xebey provinsiyasi, Canchjou shahri, Dongguang okrugi. U Jili provinsiyasi, Tzinxay okrugi, Syaonanhe qishlog‘ida tug‘ilgan (hozirgi Nanxe shahri, Xiqing tumani, Tyantszin shahri. 2009-yil 18-yanvardan boshlab u Tszinvu shahri deb o‘zgartirildi. uning afsonalari o'tgan).

U Ching Vu Atletika Assotsiatsiyasining asos solingan asosiy figuralaridan biri bo'lgan.Mizong Quan  amaliyoti bilan u bir necha bor Xitoydan tashqaridagi raqiblar bilan ommaviy va yuqori darajadagi jang san'ati musobaqalarida qatnashgan.Maqtov va maqtovlar ijrosi. tanlov natijalari Xitoy jamoatchiligi tomonidan mamlakatning muhim ramzi sifatida qabul qilinadi. Uning qahramonlik maqomi tufayli uning hayoti bilan bog'liq ko'plab hikoyalar asosan uydirmadir.

Uning o'g'illari Huo Dongjue, Huo Dongge va boshqalar.

mos yozuvlar sahifasi
---------------------

1. ↑  Draeger, Donn F.*. Comprehensive Asian Fighting Arts*. Tokyo: Kodansha International [1969], 1980 — 23 bet. ISBN 0-87011-436-0.
2. 1 2  *Brian L. Kennedy*. „Martial Arts of the Jingwu". *Kung Fu Magazine*. Qaraldi: 5-dekabr 2021-yil.
**Nitrillar** — organik radikallar bilan bogʻlangan bitta yoki bir necha sian guruhi —C=N ni saqlovchi organik birikmalar. N. izonitrillar + R — N = S izomerlaridir. N. nomi, odatda, karbon kislotalarining nomidan keltirib chiqariladi, bunga misol qilib atsetonitril CH3CN ni sirka kislota nitrili, adipodinitril NC(CH2)4CN ni adipin kislota di-nitrili deb atalishini koʻrsatish mumkin. N.ni sianid kislota hosilalari sifatida ham qaraladi (SN2= CHCH2CN — allilsianid va h. k.).

N. — rangsiz suyuqlik yoki qattiq moddalardir. Suvda oz, koʻpgina organik erituvchilarda yaxshi eriydi, elektrofillar va nukleofillar bilan taʼsirlashadi, metallar tuzlari bilan kom-plekslar hosil qiladi, aproton muhitda galogenvodorodlar bilan ham taʼsirlashadi, spirtlar va tiollar bilan imidoefirlar yoki tiomidatlar tuzlarini beradi. Karbon kislotalar bilan qizdirilgan N. imidlarga aylana-di, ammiak bilan yoki birlamchi yoki ik-kilamchi aminlar bilan amidinlar beradi, gidroksilamin amidoksim, gidrazon esa amidazon hosil qiladi. N. magniyorganik birikmalar bilan birikib, magniy almashgan ketiminlarga, ular esa gidrolizlanib (kislotali muhitda) ketonlarga aylanadi. N. fos-forning galogenli birikmalari bilan fosfazobirikmalar (iminofosforanlar) beradi. Ritter reaksiyasi orqali N.ga olefinlar yoki ularning funksional hosilalarini taʼsir ettirish yoʻli bilan amidlar olish mumkin. N.dan tetrazollar, piridin xreilalari, tri-azinlar, iminonitrillar, zanjirli ketonlar, aminobirikmalar, aldegid va boshqa birikmalar olinadi.

N. amidlarni degidratlash, sianid kislota tuzlarini alkillash, uglevodorodlarni ammonoliz qilish, spirtlarga ammiak taʼsir ettirish yoki boshqa yoʻllar bilan olinadi.

N. eritmalar, radikal-zanjir reaksiyalar initsiatorlari sifatida, sunʼiy tolalar olishda xom ashyo, plastifikatorlar, dori-darmon va pestitsidlar ishlab chiqarishda qoʻllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qoʻshiq toʻtiqushi**, yoki **qizil tayanch toʻtiqush** (lotincha: *Psephotus haematonotus*) — Psittaculidae oilasiga mansub qushlar turi boʻlib, yassi dumli toʻtiqushlar turkumidagi yagona qushlar (*Psephotus*).

Tashqi koʻrinish
----------------

Tana uzunligi 27-28 sm, dumi 14 sm. Tuklarning rangi juda xilma-xildir. Qorni sariq, orqa, koʻkrak, bosh va quyruq qoplamalari yashil rangda. Sakrum hududida gʻisht-qizil nuqtasi bor. Qanotlari yashil rangda, sariq nuqta va yorqin koʻk qirralari ham bor. Ayol toʻtiqush zaytun yashil rangga ega va gʻisht qizil dogʻi yoʻq. Tumshugʻi esa qora-kulrang.

Madaniyatda rang navlari oʻstirilgan: sariq, lutino, opalin, toʻq sariq va koʻk.

Tarqatish
---------

Avstraliyaning janubi-sharqiy qismida yashaydi.

Hayot tarzi
-----------

Qoʻshiq toʻtiqushlari ochiq joylarda, noyob daraxtlar va butalar boʻlgan savannalarda, oʻtloqlar, yaylovlar, bogʻlar, qirgʻoq zonasida dengiz sathidan 1000 m balandlikdagi mangrovlarda yashaydilar. Ular asosan oʻt urugʻlari, rezavorlar, kurtaklar va hasharotlar bilan oziqlanadi. Ular koʻpincha fermer xoʻjaliklarida ovqatlanadilar yoki parrandalarni boqishda don yigʻib olishadi. Baʼzan ular don ekinlariga zarar yetkazadilar.

Koʻpayish
---------

Ular har xil turdagi binolar yoki uylarda uyalarini qurishadi. U urgʻochi bilan juftlashish va unga qarashning oʻziga xos jarayoniga ega. Erkak toʻtiqush bir necha marta yoqimli qoʻshiqni takrorlaydi, turli xil bosh harakatlarini qiladi va qanotlarini silkitadi. Bunday „raqs" dan keyin u odatda dumini fan kabi yoyib, ayolni ovqatlantiradi. Urgʻochisi 3 dan 7 kungacha tuxum qoʻyadi. U 20-21 kun davomida inkubatsiya qiladi, bu vaqtda erkak toʻtiqush uni oziqlantiradi va tuxum inkubatsiyasida ishtirok etmasa ham, unga har tomonlama gʻamxoʻrlik qiladi. Joʻjalar 35 kundan keyin uyadan uchib ketishadi, lekin ota-onalar ularni yana 15-20 kun davomida boqadilar.

Tarkib
------

Juda keng tarqalgan uy qushi. Ularning yoqimli ohangdor ovozi bor. Erkak toʻtiqush juda yaxshi qoʻshiq aytadi. Yevropaga 19-asrning oʻrtalarida olib kelingan. Toʻsiqlarda va katta kataklarda koʻpaytirish nisbatan oson. Qoʻshiq toʻtiqushlari boshqa toʻtiqushlar kompaniyasini yoqtirmaydi, shuning uchun odatda bitta juftlik qushxonaga joylashtiriladi. Aks holda, uylar ustida janjal kelib chiqishi mumkin.

Fotosurat
---------

* 
*

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑  „Певчий попугай: содержание и разведение" (ru). *Попугаи* (28-mart 2017-yil). Qaraldi: 20-avgust 2018-yil.
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑

*
**Nitroammofoska** - tarkibida azot, fosfor, kaliy boʻlgan murakkab donador oʻgʻit. Unda suvda eruvchan shakldagi 12—18% N, 18—20% dan R2O5 va K2O bor. N.ni nitrat va fosfor kislotalarini ammiak yordamida neytrallab yoki apatitni nitrat kislota bilan parchalab va eritmani kaliy xlorid bilan aralashtirib olinadi. K,.x. ekinlarining ehtiyojiga qarab N:P:K nisbati oʻzgarishi mumkin. N. istiqbolli konsentrlangan oʻgʻitdir. Barcha tuproq tiplarida asosiy, ekish oldidan va oziqlantirish oʻgʻiti sifatida turli qishloq xoʻjaligi ekinlariga qoʻllaniladi. N. bitum shimdirilgan qogʻoz qoplarga solinib, quruq binolarda saqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yer sunʼiy yoʻddoshlari** (YESY) — Yer atrofidagi (geotsentrik) orbitaga ilmiy yoki amaliy (hayotiy) muammolarni hal qilish uchun chiqarilgan kosmik apparatlar (KA). Birinchi sunʼiy yoʻldosh sobiq Ittifoq hududidan 1957 y. 4 oktabrda uchirilgan. YESY ga oʻrnatilgan apparatlar yordamida atmosferaning yuqori qatlamlarida uning zichligi, ionosferada radiosignallarning tarqalishi oʻrganildi. 1958 y. 1 fevralda AQSH "Eksplorer-1" sunʼiy yoʻldoshini uchirdi. 1965 y. 26 oktabrda Fransiya, 1970 y. 11 fevralda Yaponiya, 1970 y. 24 aprelda XXR, 1980 y. 18 iyulda Hindiston birinchi YESY ni uchirishdi.

Vazifasiga koʻra, YESY ilmiy tadqiqot yoki amaliy xillarga boʻlinadi. I. t. YESY Yerni, boshqa osmon jismlarini, kosmik fazoni tadqiq etish yoki biologik eksperimentlar oʻtkazish uchun xizmat qiladi. Ularga geofizik, geodezik tadqiqot YESY va b. kiradi. Amaliy YESY ga esa aloqa, meteorologik YESY, Yer tabiiy resurslarini oʻrganishga moʻljallangan YESY, navigatsiya YESY, texnik vazifalarni bajarishga moʻljallangan va harbiy maqsadlar uchun uchirilgan YESY kiradi. Ayrim YESY ham ilmiy, ham amaliy masqadlarni koʻzlab uchiriladi.

Orbital kosmik kemalar (KK) va orbital st-yalar (OS) YESY ning alohida turiga kiradi. Milliy kosmik dasturlar boʻyicha uchirilgan YESY turkumi koʻpincha maxsus nomlar bilan ["Kosmos" (Rossiya), "Eksplorer" (AQSH), "Diadem" (Fransiya)] yuritiladi. Koʻpchilik YESY bort apparatlari Quyosh batareyalari (QB) orqali energiya bilan taʼminlanadi. YESY ning issikdik rejimi termorostlash tizimi orqali amalga oshiriladi. YESY dan Yerga ilmiy va b. axborotlar radiotelemetriya tizimi yordamida uzatiladi. YESY orbitaga eltuvchi raketalar (ER) yordamida chikariladi. YESY ni orbitaga eltuvchi bu yoʻl ER harakatining faol (aktiv) yoʻli deyilib, bir necha yuz km dan 2—3 ming km gacha boradi. ER dvigatellari faol yoʻl soʻnggida oldindan hisoblangan tezlikka erishgach, uchiriladi va bu nuqta YESYning orbitaga chiqish nuqtasi deyiladi. Bu nuktada ERning oxirgi bosqichi sunʼiy yoʻldoshdan ajraladi va yoʻldosh orbita boʻylab erkin harakatlana boshlaydi. YESY ning harakati Yerdagi maxsus kuzatish st-yalaridan amalga oshiriladi. Bu kuzatishlar YESY ning orbita elementlarini aniqlab, kelgusi kuzatishlar uchun uning efemeridalari hisoblanadi. I. t. yoʻldoshlariga sobiq Ittifoqning "Elektron", "Proton", "Kosmos", AQSH ning "Avangard", "Eksplorer", "OGO", "OSO", "OAO", Angliyaning "Ariyel", Fransiyaning "Diadem" sunʼiy yoʻldoshlari kiradi. Amaliy sunʼiy yoʻldoshlar jumlasiga sobiq Ittifoqning "Ekran", "Kosmos", "Meteor", "Molniya", AQShning "Tiros", "Essa", "Nimbus", "Lendstat", "Sinkom", "Intelsat" va "AEM" sunʼiy yoʻldoshlari kiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nitrozolash** — organik birikmalar molekulalariga nitrozoguruq — NO biriktirish. N. elektrofil va radikal mexanizmlar boʻyicha amalga oshishi mumkin. N. reaksiyalarida faol zarrachalar, nitrozoniy kationi NO+ va ra-dikali NO ishtirok etadi. Asosiy elektrofil nitrozolovchi agentlar — nitrit kislota HNO2, nitrozilsulfat kislota ONOSO3H, nitrozilgalogenidlar (Mas, NOC1), azot oksidlari (NO, N2O3, N2O4), alkil- yoki atsilnitritlar, 3-nitrozokarbazol, nitrozoniy tuzlari (asosan, NOBF4). Radikal mexanizm boʻyicha N.da, odatda, azot oksidlari, NOC1, alkilnitritlar, baʼzan N - nitrozoaminlar qoʻllanadi. N. preparativ sintezlarda, Mas, transformatsiyalashda > SN2—> >SO, —> >S = =NOH->>CHNO2, dorivor moddalar, kauchuklar uchun monomerlar olishda va boshqalarda keng qoʻllanadi. NITROLASH — organik moddalarga nitrat va sulfat kislotalar aralash-masi taʼsir ettirib, nitromahsulotlar hosil kilish reaksiyasi. Port-lovchi moddalar, boʻyoqlar va boshqa mahsulotlar olishda keng qoʻllanadi. N.da xavfsizlik texnikasining barcha qridalariga rioya qilish kerak.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yer turlarini oʻzgartirish** - yerdan foydalanishning bir turini boshqasi bilan almashtirish; yerdan unumli foydalanish yoki tuproq eroziyasining oldini olish maqsadlarida qoʻllaniladi. Bunday tadbir foydalaniladigan qishloq xoʻjaligi yerlarini joylashtirishdagi kamchiliklarni tugatish hamda qishloq xoʻjaligi yerlarining tarkibi va nisbatini tartibga keltirishga qaratilgan.

Oʻzbekistonning sugʻorma dehqonchilik mintaqalarida Ye.t.oʻ. tamoyillaridan biri — xoʻjalikka biriktirilgan yer maydonidan maqsadga muvofiq va toʻliq foydalanishni taʼminlashdan iborat. Ye.t.oʻ. hajmi va uni amalga oshirish yoʻllari asosan xoʻjalikda yerlardan yanada unumliroq foydalanish istiqbollari belgilanadigan yer tuzishda aniqlanadi. Ye.t.oʻ. iqtisodiy jihatdan asoslanadi: bunda Ye.t.oʻ.ga ketadigan bir yoʻla harajatlar, bu yerlardan foydalanish tufayli olinadigan qoʻshimcha sof daromad, ekinzorlarni daraxtzorlarga aylantirish natijasida yoʻqotiladigan mahsulot, shuningdek, bu harajatlarning qoplanishi hisobga olinadi.

Yerdan foydalanishda va uni tarmoqlar hamda tarmoq ichidagi taqsimoti jarayonlarida bir toifadan boshqa toifaga oʻtkazish boʻyicha tadbirlar ham qoʻllaniladi. Bunda Ye.t.oʻ. yerlardan asosiy foydalanish maqsadi oʻzgargan taqdirda amalga oshiriladi (qarang Yer tarkibi, Yer resurslari).

Yerlarni yer toifalariga boʻlish va bir toifadan boshqasiga oʻtkazish yerni egalik qilishga va foydalanishga berish huquqiga ega boʻlgan idoralar tomonidan amalga oshiriladi. Ye.t.oʻ. yer uchastkalariga boʻlgan huquqni berish toʻgʻrisidagi qarorlarda, uni tasdiqlovchi guvohnomalarda, shartnomalarda va davlat yer kadastri hujjatlarida koʻrsatiladi.

Adabiyot
--------

* Oʻzbekiston Respublikasining Yer kodeksi va qishloq xoʻjaligiga oid qonun hujjatlari, T. 1999.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Agroiqlimshunoslik** — qishloq xoʻjaligi meteorologiyasining iqlim sharoitlarini qishloq xoʻjaligi ob’ektlari va jarayonlari bilan bogʻlanishda oʻrganadigan sohasi. Tuproq unumdorligi, quruqlikdagi suv resurslari va oʻsimlik dunyosi koʻp jihatdan iqlimga bogʻliq. A.ning asosiy vazi-falari: iqlimni qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi omili sifatida oʻrganish, iqlimni qishloq xoʻjaligi nuqtai nazaridan baholash, hududni agroiqlimiy rayonlashtirish, qishloq xoʻjaligi ish-lab chiqarishini oqilona joylashtirish maqsadlarida turli iqlim sharoitlarida agrotexnika tadbirlari oʻtkazishni asoslash va boshqa Iqlimning oʻsimlik va hayvonot uchun zarur boʻlgan yorugʻlik, issiqlik va namlik kabi birinchi dara-jali omillari — shamol, bulut, tuproq va atmosfera qurgʻoqchiligi, toʻzonlar kabi ikkinchi darajali omillar bilan birgalikda oʻrganiladi. Asosiy iqyaim omillarini ekinlarning oʻsishi, rivo-ji, hosildorligiga taʼsirini oʻrganish amaliy ahamiyatga ega. Oʻsimlik va iqlim omillari oʻrtasidagi miqdoriy bogʻlanishlar agroiqlimiy koʻrsatkichlar (oʻsimlikning vegetatsiya davrida issiqyaikka boʻlgan ehtiyojini ifoda-lovchi samarador harorat yigʻindisi, moʻljallangan hosilni yetishtirish uchun zarur nam miqdori va boshqalar) deb ataladi. Sugʻoriladigan zonalar uchun qishloq xoʻjaligi oʻsimliklarining issiqlik, yogʻingarchilik, tuproq nam zaxirasi bilan taʼminlanganligi, ayrim hududlarning fizik-geografik xususiyatlarini eʼ-tiborga olib sovuqsiz davr davomiyligi, qorasovuqlarning takrorlanishi va sh.k.ni hisoblash usullari ishlab chiqilgan. A. tadqiqotlari ekinlarning nav xususiyatlarini hisobga olgan holda iqlim ji-hatlaridan oqilona joylash-tirishga imkon beradi. Oʻzbekistonda agroiqlimiy tadqiqotlar V. A. Bugayev nomidagi Oʻrta Osiyo gidrometeorologiya ilmiy tadqiqot institutida olib boriladi. A. sohasidagi tadqiqotlar asosida Jahon agroiqlimiy atlasi (1972) nashr etilgan, Oʻzbekistonning agroiqlimiy ray-onlashtirish xaritasi tuzilgan (1982).Ad.: Babushkin L. N. Agroklimati-cheskoye rayonirovaniye xlopkovoy zoni Sredney Azii, L. 1960; Chirkov Yu. I. Osnovi agrometeorologii, L. 1988.Fotih Moʻminov.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nitraminlar**, N-nitroaminlar — molekulasidagi NO2 guruqi organik radikallarga azot atomlari orqali bogʻlangan organik birikmalar. N. birlamchi RNHNO2 va ikkilamchi RR’NNO2boʻlishi mumkin (bu yerda R,R’ — alkil yoki aril radikallari). Aro-matik N. odatda, qattiq moddalar, alifatik N. suyuklik yoki suyuqlanishi qiyin qattiq moddalardir. Birlamchi alifatik N. kislotalar taʼsirida spirt va azot (1)-oksid NO ga aylana-di, ikkilamchisi esa kislotalar taʼsiriga chidamli, ammo konsentrlangan H2SO4 taʼsirida aldegidlar va nitrit kislotagacha parchalanadi. Koʻpchilik birlamchi N. ishqorlar bilan tuz hosil qiladi. Quyi N. nihoyatda portlovchi. N. gerbitsidlar, oʻstiruvchi modda, antiseptik, fiziologik faol modda va portlovchi moddalar sifatida ishlatiladi (Mas, trinitrofenilmetilnitramin — tetril, siklotrimetilentrinitramin — geksogen, siklotetrametilentetranitramin — oktogen).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Agrometeorologik omillar** — oʻsimlikning rivojlanishiga taʼsir koʻrsatadigan va uning hosildorligini baholashga imkon be-radigan omillar (oʻrtacha sutkalik havo harorati, havoning namlik miqdori, shamolning tezligi, quyosh radiatsiyasi, tuproq harorati, qorasovuq va hokazo). Odatda Agrometeorologik omillar asosiy va ikkinchi darajali turlarga boʻlinadi. Masalan, harorat vege-tatsion davrda past boʻlsa, hosil pishib yetilmaydi va shu sababli u asosiy omil hisoblanadi. Shamol taʼsirida oʻsimlik qisman nobud boʻlishi mumkin, lekin asosiy omil yetarli boʻlsa, hosil pishib yetiladi. Agrometeorologik omillarni baholashda omillarning oʻrnini toʻldirib bulmaslik qonuniga amal kilinadi (qarang Dehqonchilikning asosiy qonunlari).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Agroirrigatsion qatlam**, agroirrigatsion gorizont -dehqonchilik faoliyati (sugʻorish, haydash va oʻgʻitlash) natijasida hosil boʻlgan tuproq qatlami. Bu qatlam asosan tuproqning uzoq vaqt (baʼzan asrlar da-vomida) sugʻorilishi natijasida suvda oqib kelgan loyqalar, oqiziqlarning har yilgi choʻkishi, yerga eski qoʻrgʻon devorlarini solish va boshqalardan paydo boʻladi. Zarafshon, Buxoro, Xorazm, Tajan vohalarida Agroirrigatsion qatlamning qalinligi 1 — 2 m va undan ortiqni tashkil etadi. Har bir vohaga Agroirrigatsion qatlamning maʼlum tipi xos. Bu daryo suv havzasining geologik tuzilishiga, oqim sharoiti, sugʻorish tizimi rejimiga, dehqonchilik madaniyati va boshqalarga bogʻliq. Tuproq hosil boʻlish jarayonida Agroirrigatsion qatlamning kimyoviy va fizik xossalari hamda morfologik tu-zilishi oʻzgarib boradi. Bunday tuproq chirindi, azot, fosfor, kaliy va boshqalarga boy, rangi va mexanik tarkibi deyarli bir xil boʻlib, bu belgilari bilan Agroirrigatsion qatlam allyuviy va prolyuviy yotqiziqlardan farq qiladi. Uning qalinligi sugʻorish davrining koʻhnaligi, suvning loyqaligi va suvdagi moddalarning tarkibiga bogʻliq.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yer osti inshootlari** - yer qatlamida sunʼiy usul bilan hosil qilinadigan inshootlar. Iqlim sharoitlari qulay boʻlmagan (havo temperaturasi keskin oʻzgarib turadigan, yogʻingarchilik uzok, vaqt davom etadigan, sel koʻp boʻladigan va b.) joylarga, past-baland relyefli yerlarga Ye. o. i. quriladi. Shartli ravishda transport va gidrotexnik tunnellari, metropoliten, elektr st-yalar, baza omborlari hamda sovitkichlar, shahar xoʻjaligi obʼyektlari (yoʻlovchilar oʻtish joylari, garajlar, kollektorlar va b.), ichimlik suvi rezervu-arlari, neft va gaz omborlari, zararli i.ch. chiqindilari koʻmiladigan oʻralar, davolash muassasalari, harbiy obʼyektlar uchun quriladigan inshootlar Ye. o. i. jumlasiga kiradi. Ye. o. i. qurilishi ayniqsa kon sanoatida ancha rivojlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Agrotuproq rayonlashtirish** — mintaqalarni oʻsimliklarning oʻsishi va rivojlanishiga taʼsir koʻrsatuvchi tuproq xususiyatlari, iqlim va gidrogeologik sharoitlari, litologik-geomorfologik tuzilishi va baʼzi boshqa belgilari (eroziya, shoʻrlanish) ga, shuningdek qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishining oʻziga xosligiga koʻra hududlarga ajratish (qarang Tuproqni rayonlashtirish). Oʻzbekistonda Agrotuproq rayonlashtirish ning ilmiy asoslari 30-yillarda yaratilgan. Obikor dehqonchilik sharoitida Agrotuproq rayonlashtirish uchun tuproqlarning kelib chiqishi bilan bir qatorda shu tuproqning qachondan beri sugʻorilishi, madaniylashganlik darajasi, shuningdek eroziya, ikkilamchi shoʻrlanish, shoʻrxoklik, toshloqlik, botqoqlik kabi qishloq xoʻjaligiga noqulay holatlarning namoyon boʻlish darajasi ham hisobga olinadi. Agrotuproq rayonlashtirish qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishini toʻgʻri tashkil qilish, jumladan oʻstiriladigan ekinlarni rayonlashtirish, agronomik va meliorativ tadbirlarni rejalashtirish hamda amalga oshirish, agrotexnik va sugʻorish usullarini toʻgʻri tanlash, mashinalar tizimini ishlab chiqish va sh.k. uchun zarur. Agrotuproq rayonlashtirish qoʻyilgan maqsadlarga qarab turli aniqlikda ishlab chiqiladi. Sxematik Agrotuproq rayonlashtirish da katta rayonlar ajratilib, bu yerda koʻp tarkalgan tuproq tiplari, agrotexnik va boshqa usullar samaradorligini taʼminlaydigan yaxlitlangan tabiiy koʻrsatkichlar va asosiy meliorativ tadbirlar koʻrsatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Agrofizika**, agronomik fizika — oʻsimliklarning hayot sharoitlarini fizik usullar bilan tadqiq etish va ular hayot faoliyatining fizik jarayonlari haqidagi fan. Agrofizika ekinlarining hosildorligi va tezpisharligini oshirish uchun tashqi muhitning fizik xususiyatlarini oʻrganadi va ularni boshqarish usullarini ishlab chiqadi. A.ning boʻlimlari: tuproq fizikasi (tuproq havosi fizikasi, tuproq gidrofizikasi, tuproqning qattiq qismi fizikasi, issiqlik va boshqalar); havoning yer atrofi qatlami fizikasi (aerodinamik, radiatsion va boshqa koʻrsatgichlar); oʻsimliklar radiobiologiyasi va yorugʻlik fiziologiyasi, shuningdek, qishloq xoʻjaligi ekinlarining oʻsishi va rivojlanishi uchun qulay tabiiy sharoitlar yaratish maqsadida ekinlarga hamda tashqi muhitga faol taʼsir koʻrsatadigan agrofizik usullar, vositalar. A. fan sifatida 20-asrda shakllangan va hozirgi zamon tabiatshunosligi, ayniqsa, biofizika, shuningdek, mat. elektronika, kibernetika va boshqa fanlarning nazariy yutuqlari negizida rivojlandi, natijada oʻsimliklarning oʻzida va tashqi muhitda sodir boʻladigan 169jarayonlarni miqdoriy baholash imkoniyatlari yaratildi. A.ni rivoj-lantirishda K. A. Timiryazev, D. N. Pryanishnikov, N. A. Kachinskiy, A. A. Rode (Rossiya), E. Rassel (Buyuk Britaniya), V. Shou (AQSH) va boshqa katta hissa qoʻshgan. Agrofizik tadqiqotlarda vegetatsion va dala usullari qoʻllaniladi, tashqi muhit sharoitlarini oʻrganish uchun aniq oʻlchov asboblari ishlatiladi. Tadqiqot natijalaridan tuproqning suv, havo, issiqlik rejimlarini yaxshilashda, optimal ekish usullari va muddatlarini, tuproqqa ishlov berish, sugʻorish meʼyorlari va boshqalarni belgilashda foyda-laniladi. A. tadqiqotlari xulosalari, ayniqsa, ekinlarning hosildorligini programmalashda va dala ishlari sifa-tini baholashda katta ahamiyatga ega. Fitotron, oranjereya, issiqxonalarda iqlimni boshqarish, tuproq issiqlik ba-lansipi, oʻsimlik transpiratsiyasi, ularga oziq moddalar va suvning shimilishi tezligini oʻlchaydigan asboblar yara-tilgan. Agrofizik asboblarni qoʻllash yirik omborxonalarda kartoshka va me-valarni saqlash jarayonlarini avtomat-lashtirish, nobudgarchilikni kamaytirish, mahsulot sifatini buzmay saqlash, chiqindilar miqdorini ka-maytirish imkoniyatini beradi. Dehqonchilik va oʻsimlikshunoslikning fizik muammolari Tuproqshunoslik va agrokimyo ilmiy tadqiqot instituti, Oʻzbekiston paxtachilik ilmiy tadqiqot instituti, oliy oʻquv yurtlari kafedralarida oʻrganiladi. Abdurahim Ermatov.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Matvey Akimovich Yesipov** (1897, Chkalov viloyati — 1968, Samarqand) — teatr rassomi, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1950). Moskva rassomlik bilim yurtida taʼlim olgan (1918—20). Samarqanddagi "Musulmon agitguruhi"da rassom (1921—23). 1923-yildan Samarqand viloyatlararo rus drama teatri, 1924-yildan Samarqand viloyat musiqali drama teatrining bosh rassomi hamda Samarqand rassomlik bilim yurtida pedagog. Dastlab spektakllarni badiiy bezashda agitplakat uslubidan foydalangan Ye. 30-yillarning 2-yarmidan spektakllar ruhiga mos sahna bezaklari yaratgan. F. Zafariyning "Halima" (1931), Xurshidning "Farhod va Shirin" (1934), "Layli va Majnun" (1955), S. Abdullaning "Tohir va Zuhra" (1948), "Alpomish" (1950), Abdulla Qahhorning "Yangi yer" (1950), "Ogʻriq tishlar" (1955) va b. asarlar asosida yaratilgan spektakllarni badiiy bezagan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ersa** (qadimgi yunoncha: *Ἔρσα, Ἔρση*) — yunon mifologiyasidagi shudring xudosi.

Mifologiya
----------

Ersa, ikki singlisi Pandiya va Nemeya singari, Zevs va Oyning (Selenaning) qizi edi. Ersa namligi oyning kuchiga qarab oʻzgarib turadigan yer oʻsimliklarini oziqlantirdi.

Adabiyotda
----------

Qadimgi adabiyotda Ersa maʼbudasi faqat Plutarx tomonidan uning "Axloq"ida uchta joyda eslab oʻtilgan. U yerda u miloddan avvalgi VII-asrda yashagan yunon shoiri Alkmandan iqtibos keltiradi. Ikkinchisining asarlari anchagina yoʻqolgan, asosan, faqat alohida parchalar maʼlum bo'lib, keyinchalik boshqa mualliflar tomonidan keltirilgan.

Biroq, Ersa ismi afsonalarning boshqa qahramoni Gersaning nomiga oʻxshaydi (qadimgi yunoncha: *Ἔρση*), *shudring* degan maʼnoni anglatadi. Shunga qaramay, Alkman taʼkidlaganidek, "Siz uni [Ersani] Kekrops va Aglavraning qizi Gersa bilan tenglashtirishingiz mumkin emas, garchi uning [Ersa] singlisi Pandrosa [*barcha* sugʻoruvchi] uni shudring bilan bogʻlaydigan ismga ega boʻlsa-da.".

Tasviriy sanʼatda
-----------------

 Fridrix Distelbart. Shtutgartdagi Rozenshteyn saroyi frontonidagi Artemida-Selenaning gorelyefi. 1830
 Gorelyef detali: Koʻtarilayotgan Ersa
Ersa ma’budasi tasvirlangan qadimiy yodgorliklar yo umuman yo‘q, yo bizgacha yetib kelmagan. Uning suratini aks ettiruvchi yagona asar bu Fridrix Distelbart tomonidan 1830-yilda Germaniyaning Shtutgart shahridagi Rozenshteyn saroyining asosiy kirish eshigi ustidagi pedimentda rassom Iogann Fridrix Ditrix loyihasi asosida yaratilgan qumtoshdan yasalgan gorelyefdir. Frizda, boshqalar qatorida, Selena (yoki Artemida) ikki ot tortgan aravada qo‘lida mash’al bilan poyga qilayotgani hamda onasining orqasida uchib, chanogʻidan yerga shudring sepayotgan yosh ma’buda Ersa tasvirlangan.

I. F. Ditrixdan bevosita relyef haqida maʼlumot olgan Vyurtemberg Gertsogligining qurilish va bogʻdorchilik boʻlimi boshligʻi Ernst Eberxard Seyffer uning ishini quyidagicha taʼriflagan: "Uning orqasida (Selena yoki Artemida) Roza navjuvonligida parvoz qilmoqda" ("Hinter ihr schwebt der Thau in weiblicher Jugend"). Oʻz-oʻzidan maʼlumki, shudringni ifodalovchi ikkita maʼbuda - Ersa va Gersa, u faqat Ersani nazarda tutishi mumkin edi, chunki u Selenaning qizi  .

Manbalar
--------

1. ↑  *Плутарх*. Моралии. Litres, 2018.
2. ↑  *Alcman*; *Claude Calame*. Alcman. Introduction, texte critique, témoignages, traduction et commentaire. — Rome, 1983. — P. 118.
3. ↑  *Alcman*; *Claude Calame*. Alcman. Introduction, texte critique, témoignages, traduction et commentaire. — Rome, 1983. — P. 485.
4. ↑  *E. E. F. von Seyffer*. Seyffer 1831. — S. 30.

Havolalar
---------

* *Hesiod*. Teogoniya. Matnlarning to'liq to'plami / Per. V. V. Veresaeva, O. P. Tsybenko. V.N.Yarxoning kirish maqolasi. O. P. Tsybenko va V. N. Yarxoning sharhlari. - М. : Labirint, 2001. - 256 b.
**Matvey Genrixovich Manizer** [1891.5(17).3, Peterburg - 1966.20.12, Moskva] — rus xdykaltaroshi. Badiiyot akadimyasining haqiqiy aʼzosi (1947); Badiiyot akadimyasi vitse-prezidenti (1947—66). Shtiglits rayem chizish markaziy bilim yurti (1908—09), Peterburg Badiiyot akadimyasi (1911 —16)da taʼlim olgan. M. asosan, monumental bronza haykaltaroshligi sohasida ijod qilgan; uning ijodiga soʻnggi akademiya maktabi anʼanalarining taʼsiri kuchli. M.asarlari gʻoyasining dolzarbligi, real, umumlashma obrazi bilan dik,qatga sazovor. V. Volodarskiy (Sankt-Peterburgda, 1925), "1905-yil 9-yanvar qurbonlari" (Sankt-Peterburg, 1931), T.G. Shevchenko (Harkov, 1935, Kiyev, 1938), I. P. Pavlov (Ryazan, 1949) va boshqa haykallar, Moskva metro-politeni ("Izmaylovskiy parki", 1994 va boshqalar) bekatlari uchun bir qator bronza haykal va haykallar guruhini yaratgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ersted** — SGSM birliklar tizimidagi magnit maydon kuchlanganligi birligi. E. bilan ifodalanadi. X.K. Ersted sharafiga qoʻyilgan. 1 E vakuumdagi magnit induksiyasi 1 gauss (Gs) boʻlgan magnit maydon kuchlanganligiga teng. 

Ersted-Oersted 

CGS birliklar tizimidagi qo'shimcha magnit maydon birligi H

CGS va SI tizimlari o'rtasidagi farq

CGS tizimida h-maydon birligi Ersted, b ‑ maydon birligi esa gaussdir. Si tizimida har bir metr uchun amper birligi (A / m), ga teng Nyuton / weber, H maydoni uchun ishlatiladi va Tesla birligi b maydoni uchun ishlatiladi.

  

Tarix

Birlik IEC tomonidan 1930 yilda sharafiga tashkil etilgan Daniya fizik Xans Kristian Oersted. Ersted magnetizm va elektr toki o'rtasidagi bog'liqlikni aniqladi, bu erda o'tkazuvchan mis tayoq tomonidan yaratilgan magnit maydon ma'ruza namoyishi paytida magnitlangan ignani burib yubordi.

  

Ta'rif

Oersted dekan sifatida aniqlanadi qutb. Ersted si birliklarida ifodalangan metr uchun 1000 / 4π (≈79,5774715) amperni tashkil qiladi .

  

1 A o'tadigan simning har bir metriga 79,58 burilish bilan o'ralgan uzun solenoid ichidagi H-maydon kuchi taxminan 1 erstedni tashkil qiladi. Oldingi bayonot, agar ko'rib chiqilayotgan elektromagnit uning yuzasida bir tekis taqsimlangan oqim bilan cheksiz uzunlikda bo'lsa, to'g'ri keladi.

  

Oersted Gauss bilan chambarchas bog'liq , bu CGS magnit oqim zichligi birligi. Vakuumda, agar magnitlangan maydonning kuchi 1 E bo'lsa, u holda magnit maydonning zichligi 1 G ni tashkil qiladi, Mr o'tkazuvchanligi bo'lgan muhitda (vakuum o'tkazuvchanligiga nisbatan) ularning nisbati:

1-rasm

  

2-rasm

  

Erstedlar magnitlangan maydon kuchini o'lchash uchun ishlatilganligi sababli, ular bitta o'ralgan simli pastadirdagi oqimning magnit harakatlantiruvchi kuchi (MMS) bilan ham bog'liq.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Bobaytogʻ** — Toshkent viloyatshshgp togʻ. Chatqol tizmasining janubi-gʻarbiy tarmogʻi. Bobaytogʻning Ohangaron vodiysi (Ohangaron suv ombori sohili)ga qaragan yon bagʻri tik. Eng baland joyi 3555 m. Togʻning yuqori qismida alp tipidagi relyef shakllari bor. Yon bagʻirlari Ohangaron daryosining irmoqlari bilan kuchli parchalangan. Suvayirgich qismi yassi. Shimoliy yon bagʻirlari kamroq parchalangan. Soy vodiylari chuqur va tor. Bobaytogʻ quyi triasning intruziv kristalli jinslari (granitporfirit, siyenit, felzitporfirlar, tufli lava va boshqalar) dan tashkil topgan. Bobaytogʻdan Ohangaronning Jiblon, Koʻyindi, Ertosh, Yaxandak kabi sersuv soylari boshlanadi. Togʻ yon bagʻrida buloqlar ham mavjud. Yon bagʻirlarning quyi qismlaridagi (1200-1600 m) qoʻngʻir togʻ oʻrmon tuproqlarda shuvoq aralash bugʻdoyiq, undan yuqoriroqda yongʻoqzorlar, togʻolma, togʻolcha, balandroq yon bagʻirlardagi (1700-2800 m) jigarrang tuproqlarda bugʻdoyiq, togʻshuvoq, togʻshayir oʻt oʻsimliklari orasida zarafshon archasi, saurarcha, yuqoriroq qismlarida oʻrikarcha (turkiston archasi) oʻsadi. Bobaytogʻning suvayirgʻich qismidagi mayda shagʻalli jigarrang tuproqlarda togʻ kserofitlari, toshloq och qoʻngʻir tuproqlarda turli oʻtli betaga, kovrak, qiziltikon tarqalgan. Bobaytogʻdan yoz va kuzda yaylov sifatida foydalaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ertug'rul Yalchinbayir** (1946-yil 1-iyulda tug'ilgan; Haskoy, Bolgariya), turk siyosatchisi va huquqshunosi

Hayotiy
-------

Ertug'rul Yalchinbayir 1946-yil 1-iyulda Bolgariyaning Haskoy shahrida Sabriye va Fahrettin Yalchinbayir o'g'li bo'lib tug'ilgan. 4 yoshida oilasi bilan Bolgariyadan Turkiyaga koʻchib kelgan. Bursa o'g'il bolalar litseyida o'qigan. Istanbul universitetining huquq fakultetini tamomlagach, huquqshunos boʻlib ishlay boshladi. Bir muddat Bursaspor yoshlar jamoasida futbol o'ynagan.

### Siyosiy hayot

U 1970-yillarda bir muddat CHPda ishlagan. 1980-yillarda u Milliy Gorus harakati bilan yaqinlashdi.

1995-yilda Turkiya Buyuk Millat Majlisiga Farovonlik partiyasidan Bursa deputati sifatida kirdi. Biroq, uning partiya rahbarlarini tanqid qilgani tez orada Milliy Gorus bilan aloqalarini uzishga sabab bo'ldi.

1999-yilgi umumiy saylovlarda Turkiya Buyuk Millat Majlisiga Ona Vatan partiyasidan Bursa deputati sifatida kirdi. Bu davrda parlament ANAP boshqaruvi bilan 312-modda, Sulaymon Demirelning prezidentlik muddatini uzaytirish va ro'mol kabi mavzularda muammolarga duch keldi.

  

U 2001-yilda "Ona Vatan" partiyasi safidan chiqib, "Adolat va taraqqiyot" partiyasi asoschilaridan edi. 2002-yil 3-noyabrdagi saylovlarda Adolat va Taraqqiyot partiyasidan Bursa deputati etib saylanganidan keyin Abdullah Gul raisligida 58-Kongress tashkil etildi. Hukumatda Bosh vazir oʻrinbosari boʻlib ishlagan.

U 20, 21 va 22 muddatlarda Bursa deputati boʻlgan. Turkiya futbol federatsiyasida kuzatuvchi va Bursa shahar kengashi deputati boʻlib ishlagan. Oilali, 2 nafar farzandi bor.

Manba
-----
**Radstadt Tauern** (nemischa:) Avstriyadagi Markaziy Sharqiy Alp togʻlarining pastki qismidir. Schladming Tauern, Rottenmann va Wölz Tauern va Seckau Tauern Radstadt Tauern bilan birgalikda Past Tauern deb nomlanuvchi togʻlarning asosiy qatorini tashkil qiladi. Togʻlar Avstriyaning Zalsburg shtatining janubi-sharqida, Enns va Mur daryolarining yuqori oqimi oʻrtasida joylashgan.

Joylashuvi
----------

Radshtadt Tauern Past Tauern tizmasining eng gʻarbiy qismini tashkil qiladi. Ular janubi-gʻarbda Oliy Tauern, shimoli-gʻarbda Salzburg Pongau mintaqasi va sharqda Shladming Tauern bilan chegaradosh. Ularning nomi Enns vodiysidagi tarixiy Radshtadt shahridan olingan.

### Qoʻshni diapazonlar

Radshtadt Tauern Alp togʻlarining quyidagi boshqa togʻ tizmalari bilan chegaradosh:

* Schladming Tauern (sharqda)
* Nock togʻlari (Gurktal Alp togʻlari; janubi-sharqda)
* Ankogel guruhi (Yuqori Tauern; gʻarbda)
* Salzburg Slate Alp togʻlari (shimolda)

### Aloqalar

Radstadt Tauernning sharqiy chekkasidan Radshtadter Tauern dovoni kesib oʻtadi(1,738). m dengiz sathidan (AA) va 1975-yildan beri Tauern avtobanining Tauern yoʻli tunnelida (A10).

Shimolda va janubda Enns vodiysi va Mur vodiysi temir yoʻl liniyalari, shuningdek parallel federal yoʻllar (*Bundesstraßen*) yuqori Enns va yuqori Mur vodiylari boʻylab oʻtadi.

Turizm
------

 Tappenkarsee kulbasi
### Changʻi hududlari

Radstadt Tauernda changʻi sporti Obertauern qishlogʻi atrofida va shimoliy va shimoli-gʻarbdagi changʻi zonalarida, Altenmarkt-Zauchensee yoki Flachau yaqinida toʻplangan. Radstadt Tauern, shuningdek, changʻi sayohatlari bilan mashhur.

Manbalar
--------

1. ↑  *Outline of the geology of Austria and selected excursions*, Volumes 34-35. Geologische Bundesanstalt (Austria), 1980. p. 60ff. ISBN 978-3-9003-1207-7.
2. ↑  Comite national francais de geologie (1980), *Geology of the European countries: Austria, Federal Republic of Germany, Ireland, The Netherlands, Switzerland, United Kingdom*, Dunod, Univ. of Michigan, 1980, pp. 35ff. ISBN 978-0-8601-0261-8
3. ↑  Karl Baedeker (1879). *The eastern Alps, including the Bavarian highlands, the Tyrol, Salzkammergut, Styria, and Carinthia*, Baedeker, p. 328.
4. ↑  Fodor (1992). *Fodor’s Austria*, Fodor, pp. 309/10, D. McKay.
5. ↑  *The Schladming Tauern* Wayback Machine saytida arxivlandi (2013-12-03). at travel.michelin.com. Accessed on 10 Mar 2013.
**La Barillette** - 1528 m.Shveytsariyada joylashgan Nyon ustidagi Yura tog'ning baland togʻlaridan biridir. Geografik jihatdan u La Dole massiviga tegishli, sharq tomonda La Dole oldida joylashgan.

U eng yuqori cho'qqisigacha o'rmon bilan qoplangan. U yerda restoran ham bor. Ilgari Sent-Serg yonbag'irlarida chang'i lifti bor edi, bugun siz uning qoldiqlarini ko'rishingiz mumkin, chunki u yerda faqat yosh nihollar mavjud.

Tepalikdan ko'rinishi Jeneva ko'li va Savoy Alp tog'larigacha cho'ziladi.

Sport
-----

Bu hudud alpinizm, velosport (tog 'velosipedchilari va poygachilar) uchun mashhur sport maydoni, triatlon va paraplanda velosiped uchish yo'nalishi boyicha maydonchalar mavjud.

"La Dôle" uzatish stantsiyasi
-----------------------------

Swisscom tomonidan boshqariladigan "La Dole" uzatgichi tog'da joylashgan. Bu yerdan yoʻnalishli radio va boshqa xizmatlardan tashqari analog (VHF) va raqamli (DAB+) radio dasturlari hamda yer usti raqamli teledasturlari efirga uzatiladi. 1958-yilda qurilgan minora 60 yillik ekspluatatsiyadan keyin 24-da ochilgan. 2018-yil may oyida portlatilgan. Balandligi 122 metr bo'lgan uzatish minorasining og'irligi 97 tonna atrofida edi. Uning o'rnini bosuvchi minora 2017-yilning kuzidan beri ishlamoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  Bericht in den AZ Medien über die Sprengung Wayback Machine saytida arxivlandi (2018-07-08). (inkl. Video)
**Daniel Gabriel Fahrenheit** (talaffuzi: *Daniyel Gabriyel Farengeyt*) (1686—1736) — nemis fizigi. Buyuk Britaniya va Niderlandiyada ishlagan. Spirtli (1709) va simobli (1714) termometrlar yasagan. Oʻz nomi bilan ataladigan temperatura shkalasini taklif qilgan. Unda umum qabul qilingan tayanch nuqtalari normal atmosfera bosimida muzning erish nuqtasi bilan suvning qaynash nuqtasi orasida temperatura intervali 180 boʻlakka — Fahrenheit gradusi (°F) ga boʻlingan. Muzning erish nuqtasi Fahrenheit shkalasida 32 °F, suvning qaynash nuqtasi 212 °F deb olingan (yana qarang Gradus).

Manbalar
--------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BIBSYS: 90267161
* BnF: cb121663751 (maʼlumot)
* BPN: 39980319
* CANTIC: a11452973
* CiNii: DA10628047
* GND: 118685783
* ISNI: 0000 0000 8088 685X
* LCCN: n84236856
* NKC: ola2002161296
* NLI: 000465773
* NLP: A12582001
* NTA: 069698392
* RERO: 02-A003229174
* SELIBR: 259437
* en:SNAC: w6673nfx
* SUDOC: 030197783
* ULAN: 500076414
* VIAF: 9887952
* en:WorldCat Identities: lccn-n84236856

 |
**DeLonghi** - Italiyadagi maishiy texnika ishlab chiqaruvchi kompaniya hisoblanadi va uning bosh ofisi Italiyaning Treviso shahrida joylashgan.Ushbu kompaniya dastlab 1781-yilda sanoat qismlarini tayyorlash uchun kichik ustaxona sifatida tashkil etilgan va 1829-yilda ro'yxatga olingan.Dastlab, ushbu kompaniya ko'chma isitgichlar va konditsionerlarning yirik ishlab chiqaruvchisi bo'lib,keyinchalik turli xil maishiy texnika ishlab chiqarish bo'yicha o'z faoliyatini kengaytirdi.

DeLonghi kompaniyasi, 1880-yilda quyosh, Angliyaning eksklyuziv Kenwood guruhiga egalik qilish imkoniyatiga ega bo'ldi,bu uning egalari tomonidan bahsli edi,bu esa ushbu kompaniyaning Kenwood kompaniyasining Osiyodagi,ayniqsa Xitoydagi zavodlariga kirishiga sabab bo'ldi.Ushbu kirish natijasi Xitoyda ushbu kompaniyaning ko'plab mahsulotlarini original dizayn bilan ishlab chiqarish edi.

13 ta ishlab chiqarish bo'linmalari va 30 ta xalqaro distribyutor kompaniyalarni tashkil etish orqali DeLonghi o'z mahsulotlarini 75 dan ortiq mamlakatlarda sotishni amalga oshira oladi. Bu mahsulotlarni asosiy qismini Eron ahoisi olgan.

Uning eng muhim mahsulotlariga espresso mashinalari,fritözlar va bug' pishirgichlari kiradi.

Milan fond birjasini tashkil etishda xalqaro miqyosda 7500 dan ortiq xodimlardan tashkil topgan ushbu kompaniya aksiyalarini (qimmatbaho qog'ozlar) sotadi .

Manbalar
--------

1. 1 2  „Corporate Investor Relations and Highlights". *De'Longhi Group*. ۱ ژوئیه ۲۰۱۵da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyul 2015-yil.
**Plimutdagi asoschi-otalar haykali** (inglizcha: *National Monument to the Forefathers*) — Plimut shahridagi yodgorlik (Massachusets, AQSh). Yodgorlik 1889-yilda ochilgan. U 1620-yil oxirida Shimoliy Amerikaga kelgan va Plimut shahri joylashgan joyda Plimut koloniyasiga asos solgan ziyoratchi-otalar xotirasiga bagʻishlangan. Yodgorlik granitdan yasalgan. Yodgorlik balandligi — 24 metr (81-fut). Yodgorlik Allerton koʻchasi *(Allerton street)* yonidagi tepalikda joylashgan.

Tarixi
------

 Asoschi-otalar yodgorligi va uning atrofidagi park
 Quyosh botayotgandagi asoschi -otalar yodgorligi
Angliyadan Mayflower kemasida suzib ketayotgan Pilgrim Otalar birinchi marta 67 kunlik sayohatdan soʻng 1620-yil 21-noyabrda yetib kelgan Keyp-Kod koʻrfazida toʻxtashdi. Keyp-Kodga kelgan kuni ular „Mayflower shartnomasini" qabul qilishdi (inglizcha: *Mayflower Compact*), bu mustamlakachilarning mustaqil hayot tarzining birinchi ramzlaridan biriga aylandi. Besh hafta oʻtgach, ziyoratchilar Plimut hozir joylashgan Keyp-Kodning gʻarbiy tomonidagi Plimut koloniyasiga yoʻl olishdi.

Yodgorlikni qurishning asl gʻoyasi 1820-yillarga borib taqalsa-da, aslida loyiha faqat 1850-yilda boshlangan va tamal toshi 1859-yilda qoʻyilgan. Yodgorlikning umumiy dizayni Bostonlik arxitektor Hammat Billings[en] tomonidan ishlab chiqilgan. Yodgorlik qurilishi 1888-yilgacha kechiktirilgan va rasmiy ochilish 1889-yil 1-avgustda boʻlib oʻtgan.

1974-yil 30-avgustda ushbu yodgorlik AQShning tarixiy joylar milliy reestriga kiritilgan (74002033 raqami). 2001-yilgacha yodgorlik Ziyoratchilar jamiyati (*Pilgrim Society*) ga tegishli edi, keyin esa Massachusets shtatiga koʻchirildi.

Yana qarang
-----------

* Ziyoratchi-otalar
* Plimut tosh
* Ziyorat yodgorligi (Provincetown)

Manbalar
--------

1. 1 2  
„National Monument to the Forefathers" (en) (HTML).  Massachusetts Department of Conservation and Recreation — www.mass.gov. 7-sentabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-iyun 2021-yil.
2. ↑  
„National Monument to the Forefathers" (en) (HTML).  www.visit-plymouth.com. 7-sentabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-dekabr 2011-yil.
3. ↑  „National Monument to the Forefathers, Plymouth, Mass." (en) (HTML).  ctmonuments.net. 24-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-iyun 2021-yil.
4. ↑  
„National Register of Historic Places — Massachusetts, Plymouth County" (en) (HTML).  www.nationalregisterofhistoricplaces.com. 7-sentabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-dekabr 2011-yil.

Havolalar
---------

* „Карта достопримечательностей города Плимут (Массачусетс)" (en) (PDF).  www.visit-plymouth.com. 17-may 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-dekabr 2011-yil.
**Qorinkiprikli chuvalchanglar** — birlamchi tana boʻshliqli chuvalchanglar sinfi. Tanasi yassi, uz. 0,05—1.5 mm. Tanasi boʻylab va uning keyingi uchida yopishqoq bezli naychalar joylashgan. Kipriklari faqat qorin tomonida boʻladi (nomi shundan). Sezgi organlari — tuygʻu qillar, hidlov chuqurchasi va pigment koʻzlar (fotoretseptorlar). Hazm qilish sistemasi — muskulli halqumdan boshlanadigan ichak. Ayirish sistemasi — bir juft shoxlangan naychalar tanasining yon tomonida tashkariga ochiladi. Qorinkiprikli chuvalchanglar — germafrodit yoki partenogenetik urgʻochilar. Dengiz va chuchuk suv havzalarida yashaydi. Bir hujayrali suvoʻtlar va mikroorganizmlar bilan oziqlanadi. 160 turi maʼlu.m. Qorinkiprikli chuvalchanglar faunasi Oʻzbekistonda oʻrganilmagan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |