**Yekaterinburg Arena** — Rossiyaning Yekaterinburg shahridagi futbol stadioni. Bu Rossiya Premer-ligasining uy maydoni va mamlakatning eng qadimgi futbol klubi FK Ural Yekaterinburg. Stadion sigʻimi 35 000 dan sal koʻproq boʻlib, 2023-yilgi Jahon yozgi Universitet oʻyinlaridan keyin 25 000 gacha kamayishi mumkin. Bu 2018-yilda Rossiyada boʻlib oʻtadigan futbol boʻyicha jahon chempionati oʻtkaziladigan 11 ta shahardagi 12 ta maydondan biri.

Tarixi
------

 2017-yilgi rekonstruksiyadan oldingi stadion
 Yekaterinburg chekkasidagi Velodrom, 1913-yil
 Velodrom uchun tennis kortlari, 1913-yil
 Nikolay Durakovga hurmat
Markaziy stadion 1957-yilda qurilgan. Ilgari shaharning ushbu hududida sport inshootlari ham mavjud edi: 1900-yildan — savdogar Kamaletdin Agafurov homiyligidagi Velodrom, 1928-yildan — viloyat stadioni va 1936-yildan — „Sharq Metallurg" stadioni kabi. 1950-yillarda yongʻin xavfsizligi qoidalariga koʻra stadion buzilib, rekonstruksiya qilinganidan soʻng 1957-yilda „Markaziy" deb nomlangan yangi stadion foydalanishga topshirildi. Stadion Sovet Ittifoqidagi sport inshootlarining eng yaxshi oʻntaligiga kiritilgan. Stadion minglab sport va koʻngilochar tadbirlarga mezbonlik qilgan. Ochilganidan keyingi dastlabki yillarda stadion dunyodagi eng muhim konkida uchish arenalaridan biriga aylandi. 1959-yilda konkida uchish boʻyicha ayollar oʻrtasida jahon chempionati, shuningdek, 1958-, 1962-, 1964- va 1966-yillarda SSSR chempionatlari (bir nechta jahon rekordlari oʻrnatilgan) va 1964—1973-yillarda konkida uchish boʻyicha dunyoning eng kuchli milliy terma jamoalari oʻrtasida (Sovet Ittifoqi, Norvegiya, Shvetsiya va Finlandiya) koʻplab musobaqalar oʻtkazildi. Bu SKA-Sverdlovsk dunyodagi eng yaxshi klub jamoalaridan biri boʻlgan davr edi. Stadionda 1962-, 1966-, 1974- va 1978-yillarda SSSR xalqlarining Spartakiadasi (bir vaqtning oʻzida bu musobaqalar SSSR chempionatlari edi) va boshqa Rossiya va xalqaro musobaqalar oʻtkaziladi.

2004-yilda stadion „Markaziy stadion" OAJ nomli kompaniyaga aylandi (2010-yilda aktsiyadorlar — Sverdlovsk viloyati Aktivlar vazirligi — 25 % plus 1 aksiya, Ekaterinburg shahar maʼmuriyati — 25 % plus 1 aksiya va „Sinara Group" OAJ — 50 % minus 2 ta aksiya).

2012-yilning may oyida „Markaziy" stadionda Rossiya kubogi final uchrashuvi boʻlib oʻtdi. Moskvaning „Dinamo"si va Qozonning „Rubin" klublari oʻrtasidagi futbol uchrashuviga 26 700 tomoshabin tashrif buyurdi. 2013-yil may oyida „Markaziy" stadion „Muzeylar kechasi" xalqaro tadbirida ishtirok etdi.

Qayta qurish
------------

Rekonstruksiyadan soʻng arena sigʻimi 35 000 tomoshabinga moʻljallangan edi.

Stadion yadrosi oʻlchami 105x68 metr (344 ft × 223 ft) tabiiy chimli futbol maydonini birlashtiradi va sakkizta poyga yoʻlaklaridan, uzunlikka sakrash, uch hatlab sakrash va yadro uloqtirish maydonlaridan iborat sport majmuasiga aylantirildi. Grand Sports Arena (BSA) FIFA va UEFA, Rossiya yengil atletika federatsiyasi, shuningdek, xalqaro agentliklar, madaniy tadbirlar va konsertlarning xalqaro standartlariga javob beradi.

FIFA Jahon chempionati uchun rekonstruksiya
-------------------------------------------

Stadion futbol boʻyicha 2018-yilgi Jahon chempionati oʻtkaziladigan joylardan biri sifatida tanlanganligi sababli, stadionning asl perimetri vaqtinchalik tribunalar FIFAning 45 000 tomoshabinga moʻljallangan oʻrindiqlar talabiga javob beradigan tarzda oʻrnatildi. Tribunalar olib tashlanganidan keyin oʻrindiqlar 35 000 oʻringa qisqartirildi.

Stadionda fitnes markazi (2,500-3,000 kvadrat metr (27,000-32,000 sq ft) qurish rejalashtirilgan va Valeologik markaz (1500 kvadrat metr (16 000 sq ft), bu tomoshabinlarga xizmat koʻrsatish uchun tez ovqatlanish shoxobchalarining uyushgan tizimi boʻladi.

2010-yil noyabr oyida ikkita qoʻshimcha tribuna — janubiy va shimolning temir-beton konstruktsiyalarini qurish yakunlandi. Tom yopish ishlari yakunlanib, sharqiy va gʻarbiy stendlarda issiqlik yoʻli yopildi. Obodonlashtirish boʻyicha olib borilgan ishlar qatorida maysazorlar bilan bezatilgan, maxsus koʻchma telestansiyalar va sport majmuasiga ixtisoslashtirilgan avtoturargohlar tashkil etilib, yoʻlga qoʻyilib, oʻzining tarixiy qiyofasini saqlab qolgan stadion tashqi panjarasi toʻliq rekonstruksiya qilindi. Tomoshabinlar uchun oʻrindiqlar oʻrnatish boʻyicha ham tayyorgarlik ishlari olib borildi. Stadionni tugatish uchun barqaror mablagʻ 2011-yilning yozida taqdim etilgan. 2015-yil oktyabr oyida stadionni yana bir toʻliq rekonstruksiya qilish boshlandi.

Jahon chempionati uchun stadion 35 696 tomoshabinga moʻljallangan boʻlib, ulardan 12 000 tasi vaqtinchalik oʻrindiqlardir. Jahon chempionatidan keyin ushbu 12 000 oʻrindiq olib tashlanishi mumkin, natijada sigʻim 23 000 ga yaqin boʻladi. Ammo 2021-yil yanvaridan boshlab vaqtinchalik tribunalar hali buzilmagan.

Rekonstruksiyadan soʻng birinchi oʻyin 2018-yilning 1-aprel kuni uyning „Ural" klubi va Qozonning „Rubin" klubi oʻrtasida boʻlib oʻtdi.

2018-yilgi FIFA Jahon chempionati
---------------------------------

| Sana | Vaqt | № 1 jamoa | Natija | № 2 jamoa | Bosqich | Tomoshabinlar |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2018-yil 15-iyun | 17:00 YEKT (UTC+5) |  Misr | 0-1 |  Urugvay | A guruhi | 27 015 |
| 2018-yil 21-iyun | 20:00 YEKT (UTC+5) |  Fransiya | 1-0 |  Peru | C guruhi | 32 789 |
| 2018-yil 24-iyun | 20:00 YEKT (UTC+5) |  Yaponiya | 2-2 |  Senegal | H guruhi | 32 572 |
| 2018-yil 27-iyun | 19:00 YEKT (UTC+5) |  Meksika | 0-3 |  Shvetsiya | F guruhi | 33 061 |

Xavfsizlik
----------

Muxlislar, sportchilar va xodimlarning xavfsizligi chipta/passqa kirish tizimi va terrorizmga qarshi kurash chora-tadbirlari majmuasi bilan taʼminlanadi. Arena CROC tizimlari va muhandislik tizimi va tizimli salomatlik monitoringi (SMIS va SMIK) tizimlari bilan jihozlangan. Ular obyekt haqida real vaqtda maʼlumotlar bilan 24 soatlik dispetcherlik xizmatini taqdim etadilar.

Manbalar
--------

1. ↑  „FIFA experts satisfied with Yekaterinburg Arena’s readiness for 2018 World Cup matches".  tass.com. 28-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-sentabr 2020-yil.
2. ↑  „Archived copy". 26-mart 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-mart 2020-yil.
3. ↑  *FIFA.com.* „2018 FIFA World Cup Russia™ - News - 2018 FIFA World Cup™ to be played in 11 Host Cities - FIFA.com". 1-fevral 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi.
4. ↑  „Outer space: the Russia World Cup stadium with a novel seating extension".  theguardian.com. Qaraldi: 1-sentabr 2020-yil.
5. ↑  „From the "Stadium Central" before "Ekaterinburg Arena"".  ekaterinburg-2018.ru. Qaraldi: 1-sentabr 2020-yil.
6. ↑  „Ekaterinburg Arena: FC Ural".  football-stadiums.co.uk. Qaraldi: 8-sentabr 2020-yil.
7. 1 2  Sverdlovsk sports.
8. ↑  „From the "Stadium Central" before "Ekaterinburg Arena"".  ekaterinburg-2018.ru. Qaraldi: 1-sentabr 2020-yil.

"From the „Stadium Central" before „Ekaterinburg Arena"". ekaterinburg-2018.ru.
9. ↑  „На Центральном стадионе откроется Музей истории спорта".  66.ru (17-may 2013-yil). Qaraldi: 8-sentabr 2020-yil.
10. ↑  „Outer space: the Russia World Cup stadium with a novel seating extension". *The Guardian* (4-oktabr 2017-yil).
11. ↑  „Yekaterinburg’s controversial Central Stadium opens its gates".  futbolgrad.com (2-aprel 2018-yil). Qaraldi: 11-sentabr 2020-yil.
12. ↑  „Playing with the past: reading the complex history of Yekaterinburg in its World Cup stadium".  calvertjournal.com (15-iyun 2018-yil). Qaraldi: 11-sentabr 2020-yil.
13. ↑  „Kind of different Ekaterinburg Central Stadium".  moresports.network. Qaraldi: 11-sentabr 2020-yil.
14. ↑  „Tsentralnyi Stadion (Ekaterinburg Arena)".  stadiumdb.com/. Qaraldi: 11-sentabr 2020-yil.
15. ↑  „FIFA experts satisfied with Yekaterinburg Arena’s readiness for 2018 World Cup matches".  tass.com. 28-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-sentabr 2020-yil.

„FIFA experts satisfied with Yekaterinburg Arenaʼs readiness for 2018 World Cup matches" Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-06-28).. tass.com.
16. ↑  „Construction: Tsentralnyj Stadion Yekaterinburg – StadiumDB.com". *stadiumdb.com*.
17. ↑  *Macphail, Cameron*. „Ekaterinburg Arena: The crazy Russia World Cup 2018 stadium where you pay to sit outside to watch the football". *The Daily Telegraph* (24-iyun 2018-yil). Qaraldi: 10-iyul 2018-yil.
18. ↑  „FIFA experts satisfied with Yekaterinburg Arena’s readiness for 2018 World Cup matches".  tass.com. 28-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-sentabr 2020-yil.

„FIFA experts satisfied with Yekaterinburg Arenaʼs readiness for 2018 World Cup matches" Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-06-28).. tass.com.
19. ↑  „Match report – Group A – Egypt - Uruguay" (PDF). *FIFA.com*.  Fédération Internationale de Football Association (15-iyun 2018-yil). Qaraldi: 15-iyun 2018-yil.
20. ↑  „Match report – Group C – France - Peru" (PDF). *FIFA.com*.  Fédération Internationale de Football Association (21-iyun 2018-yil). Qaraldi: 21-iyun 2018-yil.
21. ↑  „Match report – Group H – Japan - Senegal" (PDF). *FIFA.com*.  Fédération Internationale de Football Association (24-iyun 2018-yil). Qaraldi: 24-iyun 2018-yil.
22. ↑  „Match report – Group F – Mexico - Sweden" (PDF). *FIFA.com*.  Fédération Internationale de Football Association (27-iyun 2018-yil). Qaraldi: 27-iyun 2018-yil.
23. ↑  „Первый пошел: инфраструктура "Екатеринбург Арены" полностью готова к ЧМ-2018 – ВЕДОМОСТИ". *www.vedomosti.ru*. Qaraldi: 14-iyun 2018-yil.