**Flyuroskopiya** -obyektning ichki qismining real vaqtda harakatlanuvchi tasvirlarini olish uchun rentgen nurlaridan foydalanadigan tasvirlash usuli. Flyuroskopiyaning ikki xil turi mavjud. Kattaroq, odatda polga, devorga yoki shipga oʻrnatiladigan qurilma koʻpincha Cath Lab deb ataladi va kichikroq (lekin keyinchalik Toʻliq oʻlchamli va Mini C-Arm deb tasniflanadi) Mobil C-Arm. Tibbiy asbobning asosiy qoʻllanilishida jarrohga bemorning ichki tuzilishi va funksiyasini asosan operatsiya vaqtida koʻrish imkonini beradi, masalan yurakning qiqarishi va kengayishini koʻrish mumkin. Bu diagnostika va terapiya uchun foydalidir va umumiy radiologiya, interventsion radiologiya va tasvirga asoslangan jarrohlikda qoʻllaniladi.

Mobil C-Arm (Toʻliq oʻlchamli va Mini C-Arm) odatda tasvirga asoslangan jarrohlik amaliyotida keng qoʻllaniladi. Shu jumladan qon tomir, ortopediya, pediatriya, urologiya va boshqa koʻplab joylarda rentgen nurlaridan foydalaniladi. Baʼzi Mobil C-Arms qon tomir jarrohligi uchun qoʻllanilsa-da, Mobile C-Arm koʻp hollarda inyektsiya yoki minimal invaziv jarrohlik muolajalar uchun strukturani (umurtqa va boshqa suyaklar) koʻrish imkoniyatini beradi. Ekstremal muolajalar (qoʻllar va oyoqlar) uchun Mini C-qoʻl ishni bajarishi mumkin, lekin yelka, son va umurtqa pogʻonasi jarrohligida toʻliq oʻlchamli C-qoʻlni talab qilinishi mumkin.

Eng oddiy shaklda flyuroskop rentgen nurlari manbai va lyuminestsent ekrandan iborat boʻlib, ular orasiga bemor joylashtiriladi. Biroq, 1950-yillardan beri koʻpgina flyuroskoplar tasvirning koʻrinishini yaxshilash va uni ekranda tasvirlash uchun rentgen tasvirini kuchaytiruvchi kameralari joylashtirildi.

Fluoroskopiya rentgenografiya va rentgen-kompyuter tomografiyasiga (X-ray KT) oʻxshaydi, chunki u rentgen nurlari yordamida tasvirni hosil qiladi. Asl farq shundaki, rentgenografiya plyonkada harakatsiz tasvirlarni oʻrnatadi, floroskopiya esa saqlanmaydigan jonli harakatlanuvchi rasmlarni taqdim etdi. Biroq, bugungi kunda rentgenografiya, KT va floroskopiya tasvirni tahlil qilish dasturi va maʼlumotlarni saqlash va qidirish bilan raqamli tasvirlash usullaridir.

Harakat mexanizmi
-----------------

Koʻrinadigan yorugʻlikni oddiy koʻz bilan koʻrish mumkin boʻlsa-da, u koʻpchilik ob’ektlarga (faqat shaffoflar) koʻrinmaydi. Bundan farqli oʻlaroq, rentgen nurlari turli xil ob’ektlarga (masalan, inson tanasi) kirib borishi mumkin, ammo ular oddiy koʻzga koʻrinmaydi. Tasvir yaratish maqsadlarida kirishdan foydalanish uchun qandaydir tarzda rentgen nurlarining intensivligi oʻzgarishlarini koʻrinadigan shaklga aylantirish kerak. Klassik plyonkali rentgenografiya bunga rentgen nurlari plyonkada olib keladigan oʻzgaruvchan kimyoviy oʻzgarishlar orqali erishadi va klassik floroskopiya bunga flüoresans orqali erishadi, bunda maʼlum materiallar rentgen nurlari energiyasini (yoki spektrning boshqa qismlarini) koʻrinadigan yorugʻlikka aylantiradi.. Koʻrish doirasini yaratish uchun lyuminestsent materiallardan foydalanish orqali flyuroskopiya nomini oldi.

Rentgen nurlari bemor orqali oʻtayotganda, ular tananing turli toʻqimalari orqali oʻtganda yoki aks ettirilganda turli miqdorlarda zaiflashadi va lyuminestsent ekranda radiopak toʻqimalarning (masalan, suyak toʻqimalari) rentgen soyasini koʻrsatadi.. Ekrandagi tasvirlar radiolyuksent toʻqimalarning zaiflashtirilmagan yoki engil zaiflashgan rentgen nurlari fotoelektrik effekt orqali ekrandagi atomlar bilan oʻzaro taʼsirlashib, oʻz energiyasini elektronlarga beradi. Elektronlarga berilgan energiyaning katta qismi issiqlik sifatida tarqalsa-da, uning bir qismi koʻrinadigan yorugʻlik sifatida chiqariladi.

Dastlabki rentgenologlar qorongʻi xonalarda oʻtirib yoki qizil moslashtiruvchi koʻzoynak taqib, xira floroskopik tasvirlarni koʻrish uchun koʻzlarini moslashtirdilar. Rentgen tasvirini kuchaytiruvchi vositalar ishlab chiqilgandan soʻng, tasvirlar oddiy yorugʻlik ostida koʻzoynaksiz koʻrish imkoniyatini berdi. Tasvir kuchaytirgichlari bugungi kungacha (2023) qoʻllanilib kelinmoqda, koʻplab yangi modellar tasvirni olish usuli sifatida II (Image Intensifier) dan foydalanmoqda, bu esa tekis panelli detektorlarga nisbatan arzonligi tufayli hali ham mashhur boʻlib kelmoqda va bu borada koʻplab munozaralar boʻlib oʻtdi. II yoki Flat Detector rentgen nuriga nisbatan sezgirroq boʻladimi, bu rentgen nurlarining dozasini kamaytirishga olib keladi.

Hozirgi vaqtda raqamli rentgenografiyaning barcha shakllarida (radiografiya, floroskopiya va KT) rentgen energiyasini koʻrinadigan yorugʻlikka aylantirish bir xil turdagi elektron sensorlar, masalan, rentgen nurlarini oʻzgartiradigan tekis panelli detektorlar yordamida amalga oshirilishi mumkin. Nur energiyasi elektr signallariga : kompyuter tahlil qilish, saqlash va tasvir sifatida chiqarishi mumkin boʻlgan maʼlumotlarni uzatuvchi elektr tokining kichik portlashlari orqali amalga oshadi. Flüoresans luminesansning alohida holati boʻlganligi sababli, raqamli rentgen tasviri raqamli gamma-nurli tasvirga (sintigrafiya, SPECT va PET) oʻxshaydi, chunki bu ikkala koʻrish rejimi oʻrtasida koʻrinmas elektromagnitning oʻzgaruvchan susayishi orqali maʼlumot uzatiladi. Turli radiozichliklarga ega boʻlgan toʻqimalardan oʻtayotgan nurlanish elektron sensor tomonidan kompyuter tomonidan qayta ishlanadigan va koʻrinadigan yorugʻlik tasviri sifatida chiqadigan elektr signaliga aylanadi.

Tibbiy foydalanish
------------------

Jarrohlik yoki boshqa protsedura paytida harakatlanuvchi rasmlarni koʻrsatish uchun floroskopiya tibbiy tasvirlashda muhim vositaga aylandi.

 Fluoroskopiya rentgen apparati implantlar uchun operatsiya paytida katta boylikdir
### Jarrohlik floroskopiyasi

Floroskopiya turli xil jarrohlik amaliyotlarida, masalan, ortopedik jarrohlik va pediatrik jarrohlikda qoʻllaniladi. Ularning ikkalasida ham sinishlarni kamaytirishga nazorat qilish va keng qamrovli apparatga ega boʻlgan muayyan protseduralarda foydalanish uchun ishlatiladi. 

### Urologiya

Urologiyada ftoroskopiya siydik tizimi bilan bogʻliq turli xil anormalliklarni aniqlash uchun retrograd pyelografiya va mikturating sistouretrografiyada qoʻllaniladi.

### Kardiologiya

Kardiologiyada floroskopiya diagnostik angiografiya, teri orqali koronar aralashuvlar (kardiostimulyatorlar, implantatsiya qilinadigan kardioverter defibrilatorlar va yurak resinxronizatsiya qurilmalari) uchun ishlatiladi.

### Gastrointestinal floroskopiya

 Flyuroskopiya orqali olingan yutish tekshiruvi.
Ftoroskopiyadan ovqat hazm qilish tizimini rentgen nurlari uchun shaffof boʻlmagan modda (odatda bariy sulfat yoki gastrografin) yordamida tekshirish mumkin, u ovqat hazm qilish tizimiga yutish yoki klizmaa sifatida kiritiladi. Bu odatda ijobiy va salbiy kontrastdan foydalangan holda ikki tomonlama kontrast texnikasining bir qismidir. Bariy sulfat ovqat hazm qilish traktining devorlarini qoplaydi (ijobiy kontrast), bu ovqat hazm qilish traktining shaklini rentgen nurida oq yoki aniq koʻrsatishga imkon beradi. Keyin havo kiritilishi mumkin (salbiy kontrast), bu plyonkada qora koʻrinadi. Bariy ovqati yuqori ovqat hazm qilish traktini tekshirish uchun yutilgan kontrast moddaga misoldir. Eriydigan bariy birikmalari juda zaharli boʻlsa-da, erimaydigan bariy sulfat zaharli emas, chunki uning past eruvchanligi tananing uni soʻrib olishiga toʻsqinlik qiladi. Oshqozon-ichak traktining tekshiruvlari orasida bariyli klizmalar, defekatsiya proktogramlari, bariyli ovqatlar va yutishlar, enterokliz kiradi.

### Boshqa tibbiy maqsadlarda foydalanish

* Jigar biopsiyasi koʻplab markazlarda flyuroskopik rahbarlik ostida amalga oshiriladi.
* Oyoq, yurak va miya tomirlarining angiografiyasi .
* Periferik kiritilgan markaziy kateterni joylashtirish
* Ogʻirlangan oziqlantirish trubkasini joylashtirish (masalan Dobhoff) floroskopiyasiz oldingi urinishlar muvaffaqiyatsizlikka uchraganidan keyin oʻn ikki barmoqli ichakka
* Diskografiya, intervertebral disk patologiyasini baholash uchun invaziv diagnostika usuli.
* Lomber punksiyasida flyuoskopiya umurtqa pogʻonasi ignalari qayerga borishi mumkinligini aniqlashga yordam beradi va bel punksiyasini muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun zarur boʻlgan urinishlar sonini kamaytirishi mumkin.

Boshqa foydalanish
------------------

Yashirin qurollar yoki bombalarni tekshirish uchun aeroport xavfsizlik skanerlarida floroskopiya ham qoʻllaniladi. Ushbu mashinalar tibbiy flyuroskopiyaga qaraganda kamroq nurlanish dozalarini ishlatadi. Tibbiyotda yuqori dozalarning sababi shundaki, ular toʻqimalarning kontrastiga nisbatan koʻproq talabchan boʻlib, xuddi shu sababga koʻra ular baʼzan kontrastli vositalarni talab qiladi.

Tarixi
------

### Erta davr

 1890-yillarda eksperimentator *(yuqori oʻngda)* qoʻlini floroskop bilan tekshirmoqda.
 Qoʻlda floresan ekran yordamida torakal floroskopiya, 1909 yil. Hech qanday radiatsiyaviy himoya qoʻllanilmaydi, chunki rentgen nurlarining xavfi hali tan olinmagan.
 Birinchi jahon urushi paytida oʻrnatilgan oʻqlarni topish uchun floroskop yordamida jarrohlik operatsiyasi, 1917 yil.
 1940 yilda torakal floroskopiya.
 Adrian poyafzal moslamasi floroskopi 1950 yilgacha poyabzal doʻkonlarida poyabzallarning mosligini tekshirish uchun ishlatilgan. Yuqori texnologiyali savdo hiylasi boʻlib, ular keraksiz radiatsiya taʼsiri bilan bogʻliq xavotirlar tufayli bosqichma-bosqich bekor qilindi.
Fluoroskopiyaning kelib chiqishi va rentgenografiyaning kelib chiqishi 1895-yil 8-noyabrga borib taqaladi, oʻshanda Vilgelm Rentgen yoki ingliz yozuvida Rentgen keyinchalik rentgen nurlari (algebraik x oʻzgaruvchisi) deb ataydigan narsaga taʼsir qilish natijasida bariy platinosiyanid ekranining floresansini payqagan. „nomaʼlum" degan maʼnoni anglatadi). Ushbu kashfiyotdan bir necha oy oʻtgach, birinchi xom floroskoplar yaratildi. Bu eksperimental floroskoplar oddiygina yupqa kartonli ekranlar boʻlib, ular ichi lyuminestsent metall tuzi qatlami bilan qoplangan, huni shaklidagi karton koʻzoynakga biriktirilgan boʻlib, u foydalanuvchi koʻziga ushlab turadigan koʻrish moslamasi bilan xona yorugʻligini istisno qiladi. Shu tarzda olingan floroskopik tasvir juda zaif edi. Diagnostik tasvirlash uchun nihoyat takomillashtirilgan va tijoratga kiritilgan boʻlsa ham, eng qadimgi savdo miqyoslarining lyuminestsent ekranlaridan ishlab chiqarilgan cheklangan yorugʻlik rentgenologni birinchi navbatda koʻzlarini oʻrganish uchun tasvirlash jarayoni amalga oshiriladigan qorongʻi xonada bir muddat oʻtirishni talab qildi. zaif tasvirni idrok etish uchun sezgirligini oshirish. Rentgenologni ekran orqasiga joylashtirish ham rentgenologning sezilarli dozasini keltirib chiqardi.

 Tekshirish joyiga ega floroskopiya xonasi.

Maʼlumotnomalar
---------------

1. ↑  „Best C-Arm for Orthopedic Office - Mini-C or Full Sized C-Arm" (inglizcha).  JayXray.com (2-dekabr 2020-yil). Qaraldi: 10-yanvar 2023-yil.
2. ↑  Rastinehad, Ardeshir R.*. Interventional Urology* (inglizcha). Springer Nature, 8-fevral 2022-yil — 36 bet. ISBN 978-3-030-73565-4.
3. ↑  Kapoor, Amar S.*. Interventional Cardiology* (inglizcha). Springer Science & Business Media, 6-dekabr 2012-yil. ISBN 978-1-4612-3534-7.
4. ↑  Levine, Marc S.*. Practical Fluoroscopy of the GI and GU Tracts* (inglizcha). Cambridge University Press, 26-yanvar 2012-yil. ISBN 978-1-107-00180-0.
5. ↑  Coffman, Jay D.*. Peripheral Arterial Disease: Diagnosis and Treatment* (inglizcha). Springer Science & Business Media, 7-oktabr 2002-yil. ISBN 978-1-59259-331-6.
6. ↑  Stretanski, Michael F.; Vu, Ly (2022), „Fluoroscopy Discography Assessment, Protocols, and Interpretation", *StatPearls*, Treasure Island (FL): StatPearls Publishing, PMID 34283485, qaraldi: 21–mart 2022–yil`{{citation}}`: CS1 maint: date format ()
7. ↑  Gangi, Afshin*. Imaging in Percutaneous Musculoskeletal Interventions* (inglizcha). Springer Science & Business Media, 29-iyun 2010-yil. ISBN 978-3-540-49929-9.
8. ↑  Shapiro, Jacob*. Radiation Protection: A Guide for Scientists, Regulators, and Physicians* (inglizcha). La Editorial, UPR, 2002 — 121–122 bet. ISBN 978-0-674-00740-6.

Havolalar
---------

* Fluoroskopiya FDA radiologik salomatlik dasturi
* "Bu eski poyafzal doʻkonidagi floroskoplar sogʻliq uchun xavflimi? "Straight Dope, 1987-yil 27-noyabr.
* Tibbiyot sohasida floroskopiya video
* Buzilmaydigan sinov sohasida floroskopiya videosi