recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Karromiylar** — ilohiyot oqimi. 9— 13-asrlarda Bagʻdod xalifaligining markaziy va sharqiy viloyatlarida tarqalgan. Asoschisi — Abu Abdulloh Muhammad ibn Karrom (806—869). Seyistonda tugʻilgan, Nishopur, Balx, Marv, Hirot kabi shaharlarda taʼlim olgan. 5 y. Makkada istiqomat qilgan. Ibn Karrom oʻz yurtiga qaytayotib, Quddusda xonaqoh barpo qilgan. Seyiston va Xurosonda oʻz taʼlimotini targʻib qilgani uchun zindonga tashlanadi. Quddusda vafot etadi.

K. fikricha, xudo — butun borliqning birlamchi asosi, u muayyan jismga ega. Xudo — barcha narsalarning yaratuvchisi, ammo inson oʻz faoliyatining natijalariga taʼsir koʻrsata oladi. Moʻʼtaziliylar kabi K. ham inson onggi mustaqil ravishda, yaʼni vahiy yordamisiz yaxshilik va yomonlikni farq qilishga qodir, deb uqtirdi. Shuningdek, murjiʼiylar singari K. biror insonni musulmon deb tan olish uchun u Allohni til bilan eʼtirof etsa kifoya, amal bilan tasdiqlashi shart emas, deb hisoblaydi. Yaʼni "la iloha illallohu Muhammadu rasululloh" kalimasini aytgan har bir inson — musulmondir. Ibn Karromning "Kitob assirr" va "Azob al-qabr" nomli (bizgacha yetib kelmagan) asarlari va "xudo jismga ega" degan tushunchasi islom ulamolarining keskin tanqidi va taʼqibiga uchradi. Moʻgʻullar istilosidan soʻng K. barham topdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Chanoq**, tos — gavda skele/iining pastki qismi. Chanoq. odamda oyoqlarni, sut emizuvchilarda esa orqa oyoqlarni, tanaga birlashtiradi. Chanoq. umurtqa pogʻonasi va tananing yuqori qismi uchun tayanch vazifasini bajaradi; Chanoq oʻng va chap nomsiz Ch. suyaklari hamda dumgʻaza va dum suyaklaridan hosil boʻladi.

CHanoq. suyaklari birbiriga oldidan qov simfiziga oʻxshab, orqadan esa juft dumgʻazayonbosh boʻgimlari koʻrinishida dumgʻazaga birlashadi. Har bir nomsiz suyaklar (oʻsish davri oxirida qoʻshilib ketadi) yonbosh, quymuch va qov suyaklaridan tashkil topadi. Ular birlashish joyining tashqi tomonida quymuch kosasi joylashadi.

CHanoq. tuzilishining jinsiy xususiyatlari bor. Ayollarda Chanoq. erkaklarnikiga nisbatan bir qadar keng va kalta boʻladi. Katta va kichik Chanoq. bor. Katta Chanoq oldidan qorin old devori yumshoq toʻqimalari bilan, orqadan umurtqa pogʻonasi, yondan yonbosh suyak qanotlari bilan, kichik Chanoq oldidan qov suyaklari, orqadan dumgʻaza va dum suyagi, yondan quymuch suyagi va yumshoq toʻqimalar bilan oʻralgan. Katta Chanoq.da qorin boʻshligʻi pastki qismidagi aʼzolar, kichik Chanoq.da toʻgʻri ichak, qovuq, erkaklarda prostata bezi va urugʻ pufaklari, ayollarda bachadon va uning ortiqlari hamda qin joylashgan. Chanoq suyaklarida orqa tomondan orqa va umurtqa pogʻonasi muskullari, oldidan qorin muskullari birlashadi. Oyoq muskullari ham Chanoqdan boshlanadi. Dumbaning katta muskuli Chanoq. sohasidagi eng katta muskul xisoblanadi. Yonboshning ichki juft arteriyalari Chanoq. devori va undagi ichki aʼzolarni qon bilan taʼminlaydi; dumgʻaza nervi chigallarining shoxchalari innervatsiya qiladi.

CHanoq. sinishi Chanoq.ning xavfli shikastlaridan xisoblanadi. Chanoq. chikishi kam uchraydi; lekin bolalarda Chanoq. shikastlanishi natijasida boylamlar uzilishi, chanokson boʻgʻimi chiqishi koʻproq kuzatiladi. Tugʻruq vaqtida baʼzan Chanoq.ning qov birikmasi uzilishi mumkin. Quymuch kosasi singanda koʻpincha son chiqadi. Chanoq
. kasalliklariga qon orqali tarqaladigan (gematogen) osteomiyelit (bunda, odatda, yonbosh suyagi qanotlari va dumgʻaza zararlanadi), brutsellyoz va revmatoid artritsa dumgʻazayonbosh boʻgʻimining zararlanishi va boshqa kiradi.

Manbalar
--------


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Karpsimonlar** , zogʻorabaliqsimonlar (Cyprinidae) — karpsimonlar turkumiga mansub baliqlar oilasi. Tanasi (uzunligi 2 sm dan 1,5 metrgacha) sikloid tangachalar bilan qoplangan yoki yalangʻoch. Jagʻlarida tishlari boʻlmaydi, ozigʻi halqumidagi yutinish tishlari yordamida maydalanadi. Yevrosiyo, Afrika, Shimoliy va Markaziy Amerikaning chuchuk va kam shoʻrlangan suvlarida tarqalgan; Karpsimonlar 200 ga yaqin urugʻ, 1500 ga yaqin tur kiradi. Oʻzbekistonda 17 oilaga mansub 19 turi tarqalgan. Turli xil suv havzalari: togʻ vohalaridagi daryolar, koʻllar va suv omborlarida yashaydi. Plankton va bentossagi mayda umurtqasiz hayvonlar bilan oziqlanadi; ayrim turlari (amur xumboshi, oq amur, qizil qanot), asosan, oʻsimliklar bilan oziqlanadi; oddiy oqqayroq — yirtqich. Karpsimonlar, odatda, bahorda urchiydi, uvildiriq tashlash davri 1—3 oy davom etadi. Uvildiriqlarini (bir necha yuzdan 1 mln. gacha va undan optiq) suvdagi oʻsimliklar, toshlar va qumga qoʻyadi yoki bevosita suvning oʻziga tashlaydi. Karpsimonlarning juda koʻp turlari, shu jumladan, Oʻzbekiston suv havzalaridan zogʻora baliq, moybaliq, tovonbaliq, qorabaliq, oqcha, oq amur, amur xumboshi va boshqalar ovlanadi. Bir qancha turlari (karp, tovonbaliq, oq amur, amur xumboshi) suv havzalarida boqiladi, Oq amur, amur xumboshi Amur (daryo)Amur]] havzasidan keltirilib, Oʻzbekiston suv havzalarida iqlimlashtirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Minorai Kalon (Buxoro).
**Minora** (arabchadan tarjimasi: „mayoq") — gorizontal (eni) oʻlchamiga nisbatan vertikal (tik) oʻlchami ortiq boʻlgan baland inshoot. Minoralar aylana, koʻp qirrali yoki toʻrtburchak shaklida barpo qilinib, yuqoriga tomon ingichkalashib boradi. Dengiz sohillarida kemalarning adashmay portga kelishiga xizmat qiladigan (mayoq), televideniye va boshqa maqsadlarga xizmat qiladigan minoralar ham bor. Inshootning yuqorisiga chiqish uchun uning ichida aylanma zina boʻladi. Qadimdan minoralar mayejid va madrasalar yonida yoki ularga tutash qurilgan. Muazzin minoraga chiqib azon aytib, namozxonlarni namozga chorlagan. Shuningdek, minoralardan soqchixona (qorovul xonasi, burj, ding) sifatida ham foydalanilgan (Jarqoʻrgʻon minorasi, Vobkent minorasi va boshqalar). Dastlabki minora ummaviylar xalifasi Musaviyning buyrugʻiga binoan 673-yil Misrda qurilgan. Baʼzi minoralar shaharga, maʼlum bir ansamblga koʻrk va salobat berish hamda uni qurdirgan shaxening kuch-qudratini namoyish qilish uchun ham bunyod etilgan.

Yevropa mamlakatlarida oʻrta asrlarda ichida yotoqxona, oziq-ovqat ombori, QUDUQ va boshqa boʻlgan minora (donjon)lar toʻrtburchakli yoki aylana tarxli silindrsimon qilib, qalʼaning uzoq qamalga bardosh berishiga moʻljallangan joyiga qurilgan. Ozarbayjondagi Qizlar minorasi (taxminan 6— 12-asrlar) donjon shaklida qurilgan. Unga 200 ga yaqin kishi joylashgan. Xayrobod va Buxorodagi Chor minor oʻziga xos toʻrt minorali meʼmoriy yodgorlik hisoblanadi.

Oʻzbekiston hududidagi qadimgi minoralarning tuzilishi oʻziga xos milliy meʼmorlik anʼanalari asosida qurilgan. Gʻishtni mavj uslubida terib, yozuvlarni qoʻllash orqali badiiy ifodaviylikka erishilgan. Minoralarga joziba baxsh etilgan. Qadimgi meʼmorlik anʼanalariga tayangan mahalliy meʼmorlik maktablarining rivojlanishi bilan minoralar bezagida rangli sopol koshinlar qoʻllangan. Xivadagi Kalta minor, Polvon qori, Sayd Sholikorboy, Shayx Qalandar bobo minoralari, Islomxoʻja madrasasi va minorasi va boshqa

Zamonaviy meʼmorlikda minora shaklidagi binolar 1950—1960-yillardan kurila boshlandi. Qohiradagi turar joy bi-nosi (1958, meʼmori N. Shebib, 33 qavatli, balandligi 100 m), Sayohatchilar minorasi (1960, meʼmori N. Shebib), Chikagodagi Marinasiti dahasidagi uy (1964, meʼmori B. Goldberg) va boshqa Hozir ham zamonaviy binolar, masjidlar va boshqa tarkibida minora ham qad. koʻtarmoqda (Toshkentdagi teleminora, Koʻkchadagi Shayx Zayniddinbobo masjidi minorasi va boshqalar).

Manbalar
--------


  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kosta-Rika pasportlari** Kosta-Rika fuqarolariga Kosta-Rikadan tashqarida sayohat qilishlari uchun va ularni identifiikatsiya qilish uchun beriladi beriladi. Hozirgi vaqtda pasport 6 yil (2006-yilgacha 10 yil edi) uchun amal qiladi. U Kosta-Rika tuprogʻida tugʻilgan odamlarga (fuqarolar boʻlgan) va chet elda tugʻilgan Kosta-Rika fuqarolarining farzandlariga beriladi, ular eng yaqin Kosta-Rika elchixonasiga xabar qilish orqali. Kosta-Rika fuqarosi tomonidan xorijda tugʻilgan bolalar, Kosta-Rika Konstitutsiyasida koʻrsatilganidek, tugʻilish boʻyicha emas, balki Kosta-Rikalikdir.

2019-yil 1-oktabr holatiga ko‘ra, Kosta-Rika fuqarolari 150 mamlakat va hududlarga vizasiz kirishlari mumkin. Kosta-Rika pasporti Henley Passport Index bo‘yicha sayohat erkinligi bo‘yicha umumiy 27-o‘rinni va Markaziy Amerika mamlakatlari orasida birinchi o‘rinni egalladi. 

2017-yilda Kosta-Rika hukumati 2020-yilgacha biometrik pasport berishni boshlash rejalarini tasdiqladi  COVID-19 pandemiyasi tufayli Kosta-Rika hukumati rejalarni 2022- yilgacha qoldirdi.

2022-yil boshidan Kosta-Rika hukumati yangi biometrik pasportlarni berishni boshladi. Yangi pasportlar mamlakatning toʻrtta muhim elementini koʻrsatadi: bioxilma-xillik, qayta tiklanadigan energiya, taʼlim, tinchlik va isteʼdod.

Tashqi koʻrinishi
-----------------

Tashqi koʻrinishi quyuq koʻk rangda, harflar va Kosta-Rika gerbi zarhal koʻrinishdagi harflar bilan.

Tarixiy rasmlar galereyasi
--------------------------

* Costa Rican passport issued in 20172017-yilda berilgan Kosta-Rika pasporti
* Costa Rican passport issued in 20222022-yilda berilgan Kosta-Rika pasporti

Havolalar
---------

* www.passportland.com saytidan 1980 yilgi Kosta-Rika pasportining rasmlari

Manbalar
--------

1. ↑  „The *Henley Passport Index*".  Henley & Partners Holdings Ltd (1-oktabr 2019-yil). — „This graph shows the full Global Ranking of the 2019 Henley Passport Index. As the index uses dense ranking, in certain cases, a rank is shared by multiple countries because these countries all have the same level of visa-free or visa-on-arrival access.". Qaraldi: 1-oktabr 2019-yil.
2. ↑  Biometric passports for Costa Rica citizens by 2020
**Karre de l’Est** (fransuzcha: *Carré de l'Est* — Lotaringiyada ishlab chiqariladigan yumshoq fransuz pishlogʻi. Pishloqning nomi shaklidan olingan boʻlib — *Carré* „kvadrat" va tarqalish maydoni — *Est* „sharq" boʻlib, asosan sharqiy mintaqalarda ishlab chiqariladi: Marna, Yuqori-Marna, Meuse, Yonna, Vozj.

Pishloq boʻlagi mayda, toʻrtburchak shaklda boʻlib, ogʻirligi 330 grammni tashkil qiladi. Pulpa yopishqoq, ogʻizda eriydi. Qobiq qizil rangda, nam va yopishqoq, baʼzan oq mogʻor bilan qoplangan .

Pishloq pasterizatsiyalangan sigir sutidan Kamambert pishlogʻiga oʻxshab tayyorlanadi, lekin u qattiqroq va quyuqroq. Pishloq 5 hafta davomida tayyor boʻladi. Eng yaxshi pishloqlar maydan avgustgacha ishlab chiqariladi, lekin umuman olganda, ishlab chiqarish jarayoni martdan oktabrgacha davom etadi.

Pishloq bozorda 1939-yilda paydo boʻlgan.

Yogʻ miqdori — 40-45 %.

Manbalar
--------

1. ↑  Karre de lest
2. ↑  Французские сыры: иллюстрированная энциклопедия 2003. sfn error: no target: CITEREFФранцузские\_сыры:\_иллюстрированная\_энциклопедия2003 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Masui K. Yamada T. Fransuzskie siri : illyustrirovannaya ensiklopediya = [French Cheeses] / Kazuko Masui, Tomoko Yamada; vstup. sl. J. Robyushon; per. s angl.: S. Sapronov; foto Y. Maruyama. — SPb. : Izd. dom „Neva", 2003. — S. 75. — (A Dorling Kindersley Book). — ISBN 5-7654-2333-7.
* *Le Grand Larousse gastronomique*. Larousse, 2007 — 168 bet. ISBN 978-2-03-582360-1.

Havolalar
---------

* „Carré de l’Est" (fr). Qaraldi: 17-noyabr 2015-yil.
**Imoratbobo majmui** - Xorazm viloyati Qoʻshkoʻpir tumanidagi meʼmoriy yodgorlik (18—19-asrlar). Asli eronlik 3 ogʻa-ini eshonlar maqbarasi xalq orasida Imoratbobo deb atalgan. Majmua Imoratbobo qabristoni oʻrtasida Sayd Shapoataziz maqbarasi, Mirmuhammad Aziz maqbarasi va yana bir nomsiz maqbara hamda qabristonning shim. chekkasidagi masjiddan iborat. Sayd Shapoataziz maqbarasi (1795) qoʻsh gumbazli, peshtoqli, ziyoratxona va goʻrxonadan iborat ikki xonali bino. Peshtogʻi oʻyma koshin va silliklangan gʻishtdan "qoʻsh" va "bantak" uslu-bida bezatilgan. Ziyoratxona ravoqli, bagʻalidagi 8 ravoqchalar gʻishtin muqarnaslar bilan toʻldirilgan. Mirmuhammad Aziz maqbarasi (1845) toʻgʻri toʻrtburchak tarxli (8,12x 10,75 m), ziyoratxona va ikki goʻrxonadan iborat. Uch gumbazli, peshtoqli, bezaksiz. Uchinchinomsiz maqbara bir xonali, bezaksiz, xom gʻishtdan qurilgan. Bosh tarzi chuqur ravoqli boʻlib, ravoq ichiga ikki tabaqali eshik oʻrna-tilgan. Gumbazi choʻqqisimon. Guzar masjidi (1901) murabba tarhli (9,5x9,5 m), bir ustunli, yassi tomli, shim.da ayvon, sharqiy burchagida mezana bor. Eshik, toʻsin va ustun boshalari anʼanaviy xorazm milliy meʼ-morligiga xos uslubda yogʻoch oʻymakorligida bezatilgan. Naqshlar orasida ustalar (Otajon, Nurilla Saidjon eshon va Bobo eshon) nomi qayd etilgan. Hovuzi (14x14 m) ham bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Usmon Matkarimov** (05.05.1922—18.11.1989) — Qirgʻizistonning Isfana shahridagi kolxozning koʻp yillik raisi, siyosatchi, ijtimoiy faol. Matkarimov Isfanani obodonlashtirishga katta hissa qoʻshgan. Isfanada joylashgan Oʻzbek gimnaziyasiga Matkarimovning nomi berilgan.

Hayoti
------

Usmon Imonqulovich Matkarimov 1922-yil 5-mayda oʻsha paytda Samarqand oblastining Xoʻjand uyezdiga qarashli Isfana qishlogʻida tugʻilgan. 1929-yildan 1935-yilgacha qishloqdagi 7 yillik maktabda (hozirgi kundagi Isfana oʻrta maktabida) tahsil olgan.

1942-yil Ikkinchi jahon urushida jang qilish uchun oʻz xohishi bilan frontga ketgan. 1945-1946-yillarda Yapon urushida ham qatnashgan. Urushlar davomida Matkarimov ikki marta yarador boʻlgan.

Mehnat faoliyati
----------------

Isfanadagi Oʻzbek gimnaziyasi hovlisida Usmon Matkarimov xotirasiga oʻrnatilgan byust
Matkarimov 1948-yildan 1953-yilgacha Laylak tumanida oziq-ovqat sohasida ishlagan. 1951-1952-yillarda Moskvada tayyorlash koʻrsidan oʻtgan. 1962-yildan 1967-yilgacha Toshkentdagi Qishloq xoʻjaligi institutida agronomiya sohasida tahsil olgan.

1953-yil Is’hoq Razzoqovning buyrugʻi bilan „Qizil askar" kolxozi boshqarmasining boshchisi qilib tayinlangan. Keyin „Budenniy" va „Isfana" kolxozlariga yetakchilik qilgan.

Matkarimov kolxoz raisi oʻlaroq Isfana yaqinidagi Abduvashid kanalining qazilishiga yetakchilik qilgan. Bundan tashqari, tunnel ochib, Isfana yaqinidagi Yayloq suvini koʻpaytirish ishlarini amalga oshirgan. Natijada Isfana yaqinidagi dalalarga suv olib kelingan.

Matkarimov 10 marta Laylak tumani, 3 marta Oʻsh viloyati kengashiga deputat boʻlib saylangan. 1969-1970-yillarda Qirgʻiziston SSR Oliy kengashining navbatdagi chaqirigʻi deputati boʻlgan.

Mukofotlari
-----------

Isfana qishlogʻi va Laylak tumanining rivojlanishiga qoʻshgan hissasi uchun Usmon Matkarimov 1967-yil „Mehnat qizil bayroq" ordeni bilan taqdirlangan. Bundan tashqari, u „Hurmat belgisi" ordenini ham olgan. Nihoyat, Matkarimov Qirgʻiziston SSR Oliy kengashining 8 ta faxriy yorligʻi bilan taqdirlangan.

Yana qarang
-----------

* Oʻzbek gimnaziyasi

Manbalar
--------

1. ↑  Aminov, Saitmamat*. Isʼhoq Razzoqovning Hamyurtlari* (qirgʻizcha), Oʻsh, 2005 — 385-387 bet.
2. 1 2 3 4 5 6  Yoqubov, Temirboy*. Isfana (Aspanakent) tarixi*, Isfana, 2001 — 38 bet.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Usmon Matkarimov*** haqida turkum mavjud |
**Romitaniy Xoja Ali** (arabcha: روميتاني خوجة علي —Romitaniy Xoja Ali — Toʻliq ismi:Xoja Ali, Xojai Azizon Romitaniy (vafoti 1316 yoki 1321-yil)) — So‘fiy.

Hayoti
------

Romitaniy Xoja Ali, Xojai Azizon (13-asr oʻrtalari — Romitan tumani Qoʻrgʻon qishlogʻi — 1316/1321) — xojagonnaqshbandiya tariqati vakili. Buxorolik yetti pirning to‘rtinchisidir. Zamonasining yetuk olimi. Naqshbandiya tariqati silsilasida 12 maqomda zikr qilingan.Toʻquvchilik bilan mashgʻul boʻlgan. Xorazmda bir muddat yashab, xonaqo ochgan va xojagoniyani mazkur hududda tarqatgan. Soʻfiylik yoʻlidagi ustozi Maxmud Anjirfagʻnaviydir. Oʻz navbatida, Romitaniy Xoja Muhammad Boboyi Samosiynmng ustozi hisoblanadi. Bizgacha "Manoqibi Xoja Ali Azizon Romitaniy" asari yetib kelgan. Asarda Romitaniyning tasavvuf axlining axloqodobi, xojagon tariqati qonunqoidalari bilan bogʻliq qarashlari, pandnasihatlari jamlangan. Xojagonlik tariqatining 10 sharti bayon qilingan "Risolai Hazrati Azizon" nomli kichik hajmli asar ham Romitaniyga nisbat beriladi. Romitaniy Sariboʻston qishlogʻi (Qoʻrgon qishlogʻi yaqini)da dafn etilgan. Qabri ustida maqbara qurilgan, u mustaqillik davrida taʼmirlangan. Romitaniy qabri ziyoratgoh hisoblanadi.

Asarlari
--------

```
"Manoqibi Xoja Ali Azizon Romitaniy", "Risolai Hazrati Azizon"
```

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻrta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. — B. 508.
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Usmon Nosir koʻchasi** — Toshkent shahrining markaziy qismida, Yunusobod tumani „Buyuk Turon" mahallasi (Oloy bozori orqasida) hududida joylashgan koʻcha. Koʻchaning umumiy uzunligi qariyb 350 metrni tashkil qiladi.

Tarixi
------

Koʻchaning avvalgi nomi „Amir Temur 1-tor koʻchasi" edi. 2023-yil 23-fevral kuni Xalq deputatlari Toshkent shahar Kengashining VI-77−30−14−0-K/23-sonli qarori asosida ko‘cha nomi „Usmon Nosir ko‘chasi" deb qayta nomlandi. Shuningdek, ko‘chaga tutash boʻlgan nomsiz ko‘chaga „Usmon Nosir 1-tor ko‘chasi" nomi berildi. Toshkent shahar hokimligi ushbu qaror prezident Shavkat Mirziyoyevning 2022-yil 10-fevraldagi „Otashin shoir, tarjimon va dramaturg Usmon Nosir tavalludining 110 yilligini keng nishonlash to‘g‘risida"gi qarori tegishli bandining ijrosini taʼminlash maqsadida amalga oshirilgani haqida xabar qildi.

Kesishgan koʻchalar
-------------------

Koʻcha Amir Temur shox koʻchasi va Oloy bozori koʻchalari oraligʻida joylashgan boʻlib, faqatgina Usmon Nosir 1-tor koʻchasi bilan kesishadi. Shahrisabz va Abdulla Qodiriy ko‘chalariga parallel ravishda o‘tadi. Bu ikki tomonlama harakatlanish va ikkita qatnov qismiga ega boʻlgan asfaltlangan ikki polosali yoʻldir. Qatnov qismi oraligʻida daraxtlar ekilgan yashil hudud mavjud.

Binolar
-------

Jamoat ahamiyatiga molik binolarga Oloy bozori, Toshshahartransxizmat, Oʻzbekiston pochtasi kiradi.

Transporti
----------

Koʻchaning Amir Temur shox koʻchasi bilan kesishgan qismida jamoat transportining koʻpgina avtobus yoʻnalishlari harakatlanadi va uning yonidagi Abdulla Qodiriy metro bekati joylashgan. Kichik halqa yoʻlida joylashgan "Toshkent" temir yoʻl vokzali koʻchadan taxminan 4 km masofada joylashgan. Bunyodkor shoh koʻchasidagi Avtovokzal koʻchadan qariyb 12 km masofada joylashgan. Aeroport esa taxminan 8 km masofada joylashgan.

Galereya
--------

Yana qarang
-----------

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  „1-й проезд Амира Темура" (ruscha). *geodzen.com*. Qaraldi: 18 iyul.
2. ↑  „Yunusoboddagi ko‘chaga Usmon Nosir nomi berildi" (ruscha). Qaraldi: 18 iyul.
3. ↑  „Улице в Юнусабадском районе Ташкента присвоено имя Усмана Носира" (ruscha). Qaraldi: 18 iyul.
**Batolit** (yun. bathos — chuqurlik, lithos — tosh) — chuqurlikda yotuvchi magmatik togʻ jinslarining joylanish shakli. B. asosan granitoidlarning yirik massivlari (qariyb 200 km²)dan iborat. Yer pusti burmali oblastlarining choʻkindi qatlamlari orasida yotadi. Nurash natijasida B.ning ayrim qismi baʼzan yer yuziga chiqib qoladi. Geofizik tadqiqotlar natijasida barcha granit jismlarning shaklan turlicha joy olishi va chegaralangan qalinlikka ega boʻlishi aniqlangan. Eng yirik B.lar Amerikaning Kordilyera togʻlarida, Oʻzbekistondagi togʻlar (Nurota, Qoratepa, Zirabuloq, Hisor, Chatqol-Qurama)da hamda Qozogʻiston, Ukraina, Kavkazda bor. B. tarqalgan rayonlarda volfram, molibden, oltin, temir konlari uchraydi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Imom Abu Said Usmon ibn Said ibn Xolid ad-Dorimiy** (vaf. 894) — islom ilohiyotchisi, mufassir, muhaddis, faqih.

Biografiyasi
------------

Uning aniq tavallud sanasi nomaʼlum boʻlsa-da, taxminan 815 (hijriy 200) yilda tugʻilgani qayd etilgan. U sijistonlik boʻlib, arab tamim qabilasining darim boʻlimiga mansub. Boshlangʻich taʼlimni Sijistonda olgan. Hadis ilmini oʻrganish uchun Hijoz, Damashq, Homs, Iroq, Al-Kufa, Misr va Xuroson kabi markazlarni ziyorat qilgan. Makka va Madinada besh yil yashab, keyin Nishopurga qaytib, Hirotga joylashgan. U Jurjonda bir yil yashagan. U Imom ash-Shofeʼiyning shogirdi Abu Yaqub al-Buvaytiydan islom huquqi (fiqh), Abu Abdulloh Ibn al-Arabiydan arab tili va adabiyoti, Yahyo ibn Main, Ali ibn Madiniy va Ahmad ibn Hanballardan hadis va usul ilmini oʻrgangan. Nuaym ibn Hammod, Is'hoq ibn Rahuya, Sulaymon ibn Harb, Ibn Abu Maryam, Abu Bakr Ibn Abu Shayblar ham uning ustozlari orasida manbalarda tilga olinadi. Hirot va Nishopurdan koʻp odamlar undan hadis rivoyat qilganlar. U umri davomida jahmiy va karramiy ilohiyotshunoslari bilan fikriy kurash olib bordi. Uning Hirotdan quvilishida Muhammad ibn Karramning ham hissasi borligini inobatga olsak, u bilan siyosiy ziddiyat ham borligini aytish mumkin.
Dorimiy 894-yil fevralda (Zulhijja 280-hijriy) Hirotda vafot etdi. Hijriy 282 yilda vafot etgani xabar qilinsa-da, bu rivoyat zaif sanaladi.
Hirotlik imom, alloma, hofiz, mujtahid, muhaddis kabi unvonlar bilan mashhur Abu Said Dorimiyning ilmiy shaxsida hadis, fiqh, tafsir va aqida ilmi, hadis va kalom ilmlari ustunlik qiladi. Hadislarini „*al-Musnad*" toʻplamida jamlagan. Ushbu toʻplam haqida, bu katta hajmli asar ekanligi aytiladi, ammo uning bugungi kungacha yetib kelgani maʼlum emas.
Abu Zura ar-Roziy muvaffaqiyatli muallif deb tan olgan ad-Dorimiy aqida, hadis, fiqh va tafsirga oid turli asarlar yozgani maʼlum qilinsa-da, bugungi kungacha ulardan faqat uchtasi yetib kelgan.

* Al-Rad ala Al-jahmiyya (الرد على الجهمية);
* Naqd al-imom Abu Said Usmon ibn Said ala al-Marisiy al-jahmiy al-‘anid fima aʼlo-allohi min at-tavhid (نقض عثمان بن سعيد على المريسي الجهمي العنيد فيما افترى على الله في التوحيد);
* Tarix Usmon ibn Said ad-Dorimiy va Abu Zakariya Yahyo ibn Main fi tahrix ar-ruvat va tadilihim (تاريخ عثمان بن سعيد الدارمي عن أبي زكريا يحي بن معين).

Adabiyotlar
-----------

* Dorimiy, Usmon b. Said / Abdulloh Aydinli // TDV İslom Ansiklopedisi : [tur.] : 44 c.

Manbalar
--------

1. ↑  Aydinli, 1993 yil.
2. ↑  Aydinli, 1993 yil.
3. ↑  Aydinli, 1993 yil.
4. ↑  Aydinli, 1993 yil.
**Osiyo laylagi** (lotincha: Ephippiorhynchus *asiaticus*) — laylakdoshlar turkumiga mansub suvga yaqin qush, egar tumshugʻli *(Ephippiorhynchus*) urugʻidagi ikki turdagi laylaklardan biri.

Tavsif
------

Osiyo laylagi tanasining uzunligi 130-150 santimetrga, qanotlari 230 santimetrga yetadi. Uning boshi, boʻyni va qanot patlari qora, qolgan patlari oq. Tumshugʻi ham qora, uzun oyoqlari yorqin qizil rangda. Qushlarning jinsini koʻz rangi bilan ajratish mumkin: urgʻochilarda ular sariq, erkaklarda jigarrang boʻladi. Joʻjalardagi patlar ochiq jigarrang, oyoqlarida esa toʻq jigarrang. Osiyo laylagi uchish paytida uzun boʻynini oldinga choʻzadi.

Osiyo laylagi ikkita kichik turga ega:

* *Ephippiorhynchus asiaticus asiaticus*
* *Ephippiorhynchus asiaticus australis*

Areal
-----

Osiyo laylagi janubiy va janubi-sharqiy Osiyoda uchraydigan yagona laylak turi. Hindistonning janubidan Vetnamgacha tarqalgan. Uning yashash joyining janubiy chegarasi shimoliy Avstraliyadir.

Odatlar
-------

Osiyo laylagi Osiyo va Avstraliyaning tropik hududlaridagi botqoqlarda va suv havzalari qirgʻoqlarida uya qurib, tuxum qoʻyadi va bu davrda ular kichik guruhlarda yashaydi. Urgʻochi laylak aylana diametri 2 metr boʻlgan uyada 3 tadan 5 tagacha tuxum qoʻyadi. Ota-ona laylaklarning ikkalasi ham tuxumni bosib yotadi va va joʻjalar chiqadi. Bu qushlar baliq, qurbaqa, yirik hasharotlar, kamdan-kam hollarda esa mayda kemiruvchilar, qushlar va kaltakesaklar bilan oziqlanadi.

Bu tur Avstraliyada yoʻqolib ketish xavfi ostida hisoblanadi (birinchi navbatda, suv muhitining ifloslanishi va odamlarning ular yashaydigan hududlarga kirib kelishi tufayli).

Fotosurat
---------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Manbalar
--------

1. ↑  Бёме Р. Л. Флинт В. Е. Пятиязычный словарь названий животных. Птицы. Латинский, русский, английский, немецкий, французский / Под общ. ред. акад. В. Е. Соколова. — М.: Русский язык, РУССО, 1994. — С. 27. — 2030 экз. — ISBN 5-200-00643-0.
**Osiyo depressiyasi**, Janubiy Osiyo depressiyasi — Osiyo ustida paydo boʻladigan past bosimli barik maydon. Yozda Oʻrta Osiyoning jan.-sharqida quruq va issiq ob-havoni yuzaga keltiradigan frontsiz, 2 berk izobara bilan oʻralgan past bosimli, siklonli, sirkulyasiyasi yaxshi ifodalangan kuyi troposferada sodir boʻladi. Osiyo depressiyasi oʻrtacha 2,2—2,5 kun, baʼzi vaqtlar 5—7 kungacha davom etishi, shu davrda temperatura 40—45° gacha koʻtarilishi mumkin. Osiyo depressiyasi vaqtida eng past temperatura 30°. Osiyo depressiyasi qancha koʻp koʻtarilsa va uning mavjud davri kan-cha uzoq boʻlsa — yoz issiq, aks holda salqin keladi. Shamol va changtoʻzonlar koʻtariladi, uzoqni koʻrish sezgirligi 4–10 km gacha kamayadi.

Osiyo depressiyasi markazidagi bosim iyul oyida taxminan 995 gPa. Uning jan. qismi ekvatorial depressiya, yaʼni Osiyo materigining ekvatorial qismida qizigan va tropik kengliklarga siljigan havodan, shim. qismi esa materik ustida koʻp uchraydigan siklonlardan tashkil topadi. Osiyo depressiyasi yoz oylarining oʻrtacha koʻp yillik haritalarida beriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Romushtepa** — qad. shahar harobasi (mil.av. 4 — mil. 4-asrlar). Buxoro viloyati Jondor tumanida joylashgan. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Arxeologiya institutining R. H. Sulaymonov boshchiligidagi Zarafshon arxeologik otryadi tomonidan oʻrganilgan (1973). Romush shahrining nomi oʻrta asr tarixchilari Nishopuriy, Narshaxiy va Beruniy asarlarida tilga olingan. R. 3 ta tepadan iborat boʻlib, markaziy baland qismi „Shayxi kalon", unga gʻarb tomondan tutashgan 2tepa „Guli sang", 3si esa, „Xoʻja Romush" deb ataladi. Arxeologik izlanishlar faqat „Guli sang"da olib borilgan. Koʻplab sopol buyumlar chiqqan, yodgorlikning stratigrafik davri aniqlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Batterflyay** (ing. butterﬂ y, aynan — kapalak) — sportcha suvda suzish usuli, bunda suvda koʻkrakda turgan holda qoʻllarni baravar aylanma shaklda harakatlantirib suziladi, oyoqlar brass usulidagidek harakatlantiriladi. 1934-yilda paydo boʻlgan. 1952-yilgacha brassning bir turi hisoblangan. 1953-yildan Xalqaro havaskorlik suvda suzish federatsiyasi (FINA) qaroriga koʻra mustaqil sport turiga aylangan. Shu yildan B.ning takomillashtirilgan koʻrinishi — "delfin" paydo boʻladi. Olimpiya oʻyinlari dasturiga 100 m (1968-yildan — erkaklar, 1956-yildan — ayollar oʻrtasida) va 200 m (1956-yildan — erkaklar, 1968-yildan — ayollar oʻrtasida) masofaga suzish kiritilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Osiyo va Afrika xalqlari birdamlik tashkiloti** **(OSNAA)** — xalqaro  jamoat tashkiloti boʻlib, uning maqsadi Osiyo va Afrika xalqlarining imperializm, mustamlakachilik, neokolonializm, irqchilik, sionizm va fashizm"ga qarshi ozodlik kurashini birlashtirish, muvofiqlashtirish va kuchaytirishni hamda ularning iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy rivojlanishini taʼminlashni o‘z oldiga vazifa qilib qo‘ygan. Ushbu tashkilotning Bosh qarorgohi — Qohirada joylashgan.

Tarixi
------

 SSSR pochta markasi, 1987-yil: OSNAAning 30 yilligi
Osiyo-Afrika birdamlik[*sayt ishlamaydi*] kengashi nomi ostida Qohirada (1957-yil 26-dekabr — 1958 -yil 1-yanvar) Birinchi Osiyo-Afrika birdamlik konferensiyasi  (*2016-yil 8-martda Wayback Machineda arxivlangan*)da tashkil etilgan. Keyinroq 1960-yil aprel oyida Konakridagi ikkinchi konferensiyada Osiyo va Afrika xalqlari birdamlik tashkiloti (OSNAA)ga aylantirilgan.

OSNAA nizomi 1974-yilda qabul qilingan. Tashkilot 80 ga yaqin aʼzo tashkilotlarni birlashtiradi; Yevropa sotsialistik mamlakatlari birdamlik qoʻmitalari OSNAA faoliyatida assotsiativ aʼzo sifatida, bir qator xalqaro tashkilotlar, jumladan, WFTU, WFDW, WFDY, Butunjahon tinchlik kengashi, Xalqaro talabalar ittifoqi ham kuzatuvchi sifatida ishtirok etgan.

OSNAAning oliy organi — qurultoy (uch yilda bir marta chaqiriladi); tashkilot rahbarlari — OSNAA aʼzolari va kuzatuvchilardan iborat yillik Kengash sessiyalari, yiliga 2 marta — aʼzolari harakatning taniqli namoyandalari bo‘lgan muvofiqlashtiruvchi organ Prezidiumining sessiyalari chaqirilgan. Ishchi organ Bosh kotib boshchiligidagi Doimiy kotibiyat hisoblangan.

OSNAA oylik „Afro-Asiatic Peoples" (ingliz, arab va fransuz tillarida) jurnalini nashr etgan.

Mazkur tashkilotga (OSNAA) 2008-yildan 2011-yilgacha misrlik taniqli yozuvchi va jamoat arbobi Ahmad Hamrush prezident bo‘lgan.

2008-yilda Qohirada Osiyo va Afrika xalqlari birdamlik tashkilotining 50 yilligiga bagʻishlangan xalqaro konferensiya boʻlib oʻtgan.

Yana qarang
-----------

* Osiyo va Afrika mamlakatlari birdamligi Sovet qoʻmitasi
* Osiyo, Afrika va Lotin Amerikasi xalqlarining birdamlik tashkiloti

Manbalar
--------

1. ↑  Axmed Xamrush (Seyranyan B. G.) // Afrika. Ensiklopediya. t. 2 / M.2010 — S.865.
2. ↑  „А. Дзасохов принял участие в международной конференции, посвященной 50-летию организации солидарности народов Азии и Африки". 25-noyabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-iyun 2011-yil.

Havolalar
---------

* Organizatsiya solidarnosti narodov Azii i Afriki — statya iz Bolshoy sovetskoy ensiklopedii.
**Ichakdan nafas oluvchilar** (Enteropneusta) — chalaxordalilar sinfi, tuban ikkilamchi ogʻizlilar-dan. Bir qancha belgilari ularni ignaterililar va pagonoforalarga yaqinlashtiradi. Uz. bir necha sm dan 2,5 m gacha. Tanasi chuvalchangsimon, har-tum, yoqacha va boʻlimlardan iborat. Hartumida toq, boshqa tana boʻlimlarida bir juftdan selomik boʻshliqlari bor. Qiziloʻngach devorida 2 qator jabra yoriqlari boʻladi (nomi ana shundan olingan). Ogʻzi hartumi asosida (qorin tomonida) joylashgan. Ayirish organlari selomodukt tipida tuzilgan. Gavdasining juft organlari (jabra yoriklari, jigar oʻsimtalari, jinsiy bezlari) metamer joylashgan. Qon aylanish sistemasi yaxshi rivojlangan. Orqa nerv stvoli yokacha ichida joylashgan, koʻpincha nerv nayini hosil qiladi. Sezgi organlari fa-sat epiteliydagi yorugʻlikka sezgir hujayralardan iborat. ayrim jinsli, jinsiy dimorfizm rivojlanmagan. Tuxumlari suvda urugʻlanadi. Koʻpchilik I.n.o. lichinkasi — tornariya Ignate rililarnikiga oʻxshash. 80 ga yaqin turi, asosan, iliq dengizlarda tarqalgan. Bering, Barens, Oq, Oxota va yapon dengizlarida uchraydi. Tipik vakili — balanogloss.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
***Ratchet & Clank*** 3D platformer janridagi videooʻyin boʻlib, Insomniac Games tomonidan ishlab chiqarilgan va Sony Computer Entertainment tomonidan nashr etilgandir. 2002-yili chiqarilgan. PlayStation 2 uchun moʻljallangan. *Ratchet & Clank* videooʻyinlar seriyasining ilk qismidir.

Oʻyin voqealariga koʻra, antropomorfik qahramon — Ratchet ona sayyorasi boʻlgan Veldinda Clank ismli robot bilan uchrashadi. Clank Blarg irqidan boʻlgan yovuz — Chairman Drek oʻz turiga mansub jonzotlar uchun yangi bir sayyora barpo etish va bu jarayon davomida boshqa sayyoralarni tanazzulga yuz tuttirishni rejalashtirganligini aniqladi. Clank Ratchetni mashhur qahramon boʻlmish Captain Qwarkning koʻmagida Drekni toʻxtatishdan iborat missiyani bajarishda unga hamroh boʻlishiga koʻndiradi.

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* Ratchet & Clank MobyGames saytida (ingl.)

|  |  |
| --- | --- |
| Videooʻyinlar | *Videooʻyinga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Yaxna apelsin sharbati.
**Ichimlik** deb odam isteʼmol qilishi uchun tayyorlanadigan suyuqlikka aytiladi. Atama ichish soʻzidan olingan. Ichimliklar tarkibidagi alkogol miqdoriga qarab spirtsiz va spirtli ichimliklarga ajratiladi.

Turlari
-------

### Suv

Eng keng tarqalgan ichimlik chuchuk suvdir. Suv odam va boshqa organizmlar uchun muhim suyuqlik boʻlib, odam tanasining taxminan 70 %ini tashkil etadi. Suv tuzlarni eritib, metabolizmda katta rol oʻynaydi. Shifokorlar kuniga 8 stakan (~1,8 litr) suv ichishni tavsiya etishadi.

### Issiq ichimliklar

Bularga issiq choy, sut, qahva va boshqalar kiradi. Biroq choy va sut yaxna holda ichilishi ham mumkin.

### Yaxna ichimliklar

Yaxna ichimliklar sovutilib ichiladi. Bularga sovuq choy, sharbat, limonad, alkogolsiz pivo va boshqalar kiradi.

### Spirtli ichimliklar

Spirtli ichimliklarga tarkibida sezilarli miqdorda etanol bo'lgan ichimliklar: musallas, pivo, aroq va k kiradi.

### Boshqalar

Qatiq, goʻja kabi mahsulotlarni ham ichimlik, ham taom, deb hisoblash mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  "Chapter 3, Exposure Scenario Selection"

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ichak** — odam va hayvonlarda ovqat hazm qilish sistemasining bir boʻlimi; hazm yoʻli boʻlimlarga ajralgan organizmlarda (halqali chuvalchanglar, mollyuskalar, boʻgʻimoyoqlilar, barcha umurtqalilarda, jumladan, odam ham) hazm yoʻlining meʼdadan keyin keladigan qismi. Asosan, sut emizuvchilar ichagi murakkab tuzilgan. Odam I. anchagina uzun, 4,5–9 m ga yetadi. U, asosan, qorin boʻshligʻi va qisman kichik chanokda joylashgan.

I.da ovqat uzluksiz harakatlanib hazm boʻladi, oziq moddalar qonga soʻriladi, hazm boʻlmagan ovqat qoldiqlari najasga aylanadi. I. devori, asosan, 3 qavat. Ichki qavat — shilliq parda, undagi hazm bezlaridan hazm shirasi va shilimshiq chiqadi; shu parda orqali oziq moddalar qonga soʻriladi; bu parda kasallik mikroblariga halokatli taʼsir eta oladi. I. devoridagi ayrim limfa tugunlari va ularning toʻplamlari ham mikroblardan himoya qilish vazifasini oʻtaydi. Oʻrta qavat — halqa shaklida (ichki) va uzunasiga (tashqi) yotgan silliq muskullardan iborat, ular toʻlqin shaklida halqasimon qisqarib (qarang Peristaltika), ovqatning aralashishiga, hazm shirasini shimishiga va orqa chiqaruv teshigiga tomon surilishiga yor-dam beradi. I. bezlaridan shira chiqi-shini va peristaltikani I. devoridagi nerv apparati tartibga soladi; ovqatning normal kimyoviy tarkibi xiyla oʻzgarganda va ayniqsa, ichakka zararli moddalar tushganda I. sekretsiyasi va peristaltikasi oʻzgarib, zararli moddalarning suyulishiga va tezroqchiqarilishiga yordam beradi. Tash-k,i seroz qavat — qorin pardasi I. qovuzloqlarining sirgʻanishini osonlashtiradi. Qorin pardasidan hosil boʻlgan ichaktutqich yordamida I. qorinning orqa devoriga yopishib turadi (I.ning baʼzi qismlari bundan mustasno).

Odamda I. ancha uzun boʻlib, 2 qism: ingichka ichak va yoʻgʻon ichakdan iborat. Odam ichagi qorin boʻshligʻi va kichik chanoqni toʻldirib turadi, jigar va meʼdadan pastda yotadi. Oldingi tomondan I.ni katta charvi berkitib turadi. I. devorlari qon va limfa tomirlari, limfa elementlari, bezchalar hamda nervlarga boy. I. faoliyati nerv va gumoral mexanizmlar (qarang Neyro-gu-moral regulyasiya) orqali boshqariladi. Odam va koʻpgina hayvonlar I.da turli mikroorganizmlar (ichak florasi) boʻladi. I. kasalliklaridan appenditsit, kolit, proktit, enterit, enterokolit, ichak buralishi va I. oʻsmasi koʻproq uchraydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Anatomiya | *Anatomiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Rasulqori hofiz Mamadaliyev** (1928.7.6, Oʻsh viloyati, Suzoq qishlogʻi — 1976.8.9, Buvayda tumani) — xonanda, sozanda (tanbur, dutor, skripka) va askiyachi. Jarangdor, tiniq va jozibali ovoz sohibi. Ehtirosli va shiddatli ijro uslubini yaratgan. Musiqadan ilk saboklarini Kamoliddin Hamroqulov (keyinachlik hamnafasi), Us t a Qurbonlardan olgan. Koʻzi tugʻma ojiz Rasulqori hofiz Mamadaliyev noyob isteʼdod va kuchli xotira egasi boʻlib, koʻpgina ashula va cholgʻu yoʻllarini grammplastinka yozuvlari orqali oʻzlashtirgan. Keyinchalik J. Sultonov, M. Uzoqov kabi ustoz sanʼatkorlarning ijrochilik anʼanalarini oʻrgangan. Repertuaridan maqom va mumtoz ashula yoʻllari ("Bayot I—V", "Dugoh Xusayn I—VII", "Segoh", "Beboqcha", "Bozurgoniy", "Galdir" va boshqalar), zamonaviy bastakorlar asarlari ("Oqibat", "Topmadim", O. Xotamov; "Kuygay", "Judo", Yu.Rajabiy; "Sallamno", N.Hasanov; "18 yoshingdadur, M.Mirzayev; "Dilrabolardan biri", J.Sultonov), katta ashulalar ("Aylading ketding", "Oh kim", "Izlarman" kabi), xalq yalla va ashulalari ("Ey doʻst", "Hayhay", "Oromijon") oʻrin olgan. Ijroda soʻz talafuzining aniq va burroligi, soz va ovoz mutanosibligiga erishgan. Cholgʻu va ashula yoʻllarini, marsiyalar bastalagan ("Gʻazalxonlik", "Mehmonsan", "Dorman" va boshqalar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tomas Estrada Palma** (ispancha: *Tomás Estrada Palma*; 1835-yil 9-iyul, Bayamo, Kuba — 1908-yil 4-noyabr, Santyago de Kuba) — kubalik siyosatchi, 1902-yil 20-maydan 1906-yil 28-sentyabrgacha Kubaning birinchi prezideniti.

Mustaqillik uchun kurash
------------------------

Estrada Palma Sevilya universitetida huquq fakultetini tamomlagan. U orolning Ispaniyadan mustaqilligi uchun kurashda faol qatnashgan va 1868-1878 yillardagi Oʻn yillik urushda general unvoni bilan qoʻshinlarga qoʻmondonlik qilgan. Ispaniya kuchlari tomonidan magʻlub boʻlib, u Nyu-Yorkka hijrat qildi va u yerda Xose Marti bilan hamkorlik qildi.1895-yilda eʼlon qilingan inqilobiy hukumat Estradani Vashingtonga oʻz vakili sifatida yubordi va u erda amerikalik moliyachilar yordamida orolni Ispaniyadan 150 million dollarga sotib olish boʻyicha bajarilmagan rejani ishlab chiqdi. U Ispaniya-Amerika urushining boshlanishiga ham hissa qoʻshgan.

Prezident
---------

1901-yilda Kuba Qoʻshma Shtatlar tomonidan bosib olinganidan keyin uni boshqargan general Leonard Vud prezidentlik saylovlari oʻtkazildi eʼlon qildi. Xose Migel Gomes boshchiligidagi Respublika Liberal partiyasi hamda Alfredo Sayas Milliy Liberal partiyasi saylovoldi tashviqotini olib bormagan edi, AQShda yashab, ularning fuqarosi boʻlgan Moʻtadil partiya nomzodi Estradani qoʻllab-quvvatlashini eʼlon qildi. Estrada Palmaning yagona raqibi general Bartolome Maso Palmani ishg‘olchi hukumat tomonidan ochiq qo‘llab-quvvatlanishiga qarshi norozilik sifatida o‘z nomzodini qaytarib oldi. Natijada 1901-yil 31-dekabrda Palma Kubaning birinchi prezidenti etib saylandi.

Kuba Amerika mahsulotlariga bojxona tariflarini pasaytirish toʻgʻrisidagi qonunlarni qabul qilib, oʻz konstitutsiyasiga Qoʻshma Shtatlarga orolda harbiy bazalarini saqlashga ruxsat beruvchi Platt tuzatishini kiritganidan soʻng, ishgʻol rejimi bekor qilindi. Estrada hukumati Amerika kompaniyalarining Kubadagi faoliyatiga homiylik qildi. 1903-yil 16-fevralda Guantanamo qamoqxonasini AQSh harbiy bazasiga ijaraga berganlik haqida Amerika-Kuba shartnomasini imzolashdi.

1906 yilda ikkinchi prezidentlik saylovlarida Estrada Palma yana gʻalaba qozondi, lekin moʻtadil muxolifatning kuchli noroziliklari Estrada boshchiligidagi liberallarni AQShdan qoʻshin yuborishni soʻrashga majbur qildi. Buning natijasida okkupatsiya rejimi tiklandi. Estrada isteʼfoga chiqdi.

Yodgorlik
---------

Gavanadagi Prezidentlar xiyobonida, Estrada oʻlimidan soʻng, unga haykal oʻrnatildi. Fidel Kastro hokimiyatga kelganidan keyin buzib tashlangan. Shunga qaramay, haykalning poydevori saqlanib qolgan.

Havolalar
---------

* Tarix va Karib madaniyati ensiklopediyasi Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-06-19).(isp.) )
**Ipak yoʻli banki** — Oʻzbekistondagi aksiyadorlik tijorat-innovatsiya banki. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga koʻra, 1990-yil dekabr oyida tashkil etilgan. Boshqaruvi (bosh boʻlimi) Toshkent shahrida joylashgan. Mirzo Ulug'bek (Toshkent sh.), Navoiy (Navoiy sh.) filiallari, Umar (Samarkand sh.), Namangan (Namangan sh.) mintaqaviy filiallari bor. Bankning asosiy aksiyadorlari „Baraka" universal lizing kompaniyasi, „Oʻzbekinvest" milliy eksport-import sugʻurta kompaniyasi, „Kafolat" davlat-aksiyadorlik sugʻurta kompaniyasi va b. (jami aksiyadorlari soni 400 dan ortiq; 2002). Bank faoliyat yuritayotgan hududlarda yakka tartibdagi tadbirkorlar, kichik va oʻrta biznes korxonalari, davlat tashkilotlari va muassasalariga bank xizmatlari koʻrsatish, korporativ mijozlarga xizmat koʻrsatish tizimi yoʻlga qoʻyilgan. Bank keng koʻlamdagi bank xizmatlari va kredit operatsiyalari bilan bir qatorda lizing, faktoring va loyihalarni moliyalashtirish operatsiyalarini, naqd va naqd boʻlmagan valyuta mablag'lari bilan amalga oshiriladigan amaliyotlarni, mijozlar (8 mingga yaqin) nomidan qimmatli qogʻozlar bozorida amaliyotlarni oʻtkazadi. Xalqaro moliya muassasalari bilan hamkorlik qiladi.

Rasmiy ilovasi
--------------

Bankning rasmiy ilovasi - Ipak Yo'li Mobile, Android va IOS operatsion tizimlari uchun ishlab chiqarilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Oʻzbekiston Oʻzbekiston banklari |
| --- |
|  |
| 
Oʻzbekiston banklari assotsiatsiyasi • Bank-moliya akademiyasi |
|  |
| Markaziy bank | 
* Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki
 |
|  |
| Tijorat banklari | 
* Oʻzbekiston milliy banki
* Agrobank
* Asia Alliance bank
* Hi-Tech bank
* Orient Finans Bank
* Aloqabank
* Asakabank
* Davr bank
* Ipak yoʻli banki
* Ipoteka bank
* Kapitalbank
* Qishloq qurilish bank
* Mikrokreditbank
* Xalq banki
* Ravnaq bank
* Garant bank
* Saderat bank
* TBC Bank
* Trastbank
* Turkistonbank
* Turonbank
* Uz-Turk bank
* UzKDB bank
* Oʻzsanoatqurilishbank
* Universalbank
* Hamkorbank
* Ziraat bank
* Madad invest bank
* Anorbank
* Tenge Bank (Oʻzbekiston)
 |
|  |
| Sobiq banklar | 
* Mevasabzavotbank
 |

 |
**Timpanal organlar** (yun. tympanon — timpan — nogʻora) — hasharotlar (toʻgʻri qanotlilar, jizildoqlar, ayrim kapalaklar, toʻrqanotlilar)ning ovoz chiqarish organlari; oʻz turi va ayrim yirtqichlar (mas. koʻrshapalaklar exolokatsiya) signallarini qabul qiladi. Timpanal organlar timpanal membranalar va ularga yoki traxeyalarga birikkan sezgir xordotonal sensillalardan iborat. Ular soni 2—4 dan (tangachaqanotlilar) bir necha oʻnta (toʻgʻriqanotlilar), hatto bir necha yuztagacha (jizildoqlar) boʻladi. Timpanal organlar oldingi oyoqlarning boldir qismida temirchaklar, chirildoklar, buzoqboshilar, koʻkrakda (suv qandalalari) yoki qanotlarda (toʻrqanotlilar) joylashgan. Toʻgʻri qanotlilar Timpanal organlari 0,2— 100 kGs, jizildoqlar 0,2—20 kGs, tangachaqanotlilar 1—240 kGs chastotali diapazondagi tovushlarni qabul qiladi. Timpanal organlar eshitish organi boʻlgan hasharotlarda yaxshi rivojlangan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |