**Sergey Valeryevich Prokopyev** (1975-yil 19-fevralda tugʻilgan) – rossiyalik kosmonavt. 2018-yil 6-iyun kuni u „Soyuz MS-09" bortida koinotga birinchi parvozini amalga oshirgan va 56/57-ekspeditsiyada bort muhandisi sifatida 197 kun koinotda boʻlgan. U hozirda koinotda, 2022-yil sentabrda "Soyuz MS-22" bortida uchirilgan va hozirda "Soyuz MS-23" bortida 2023-yil sentabr oyida qaytishi rejalashtirilgan.

Faoliyati
---------

2010-yil oktyabr oyida Prokopyev Roskosmos tomonidan kosmonavt etib saylangan, shuningdek, 2011-yil fevral oyida kosmonavtlarni tayyorlashni boshladi, uni tugatdi va 2012 yil avgust oyida „sinov kosmonavti" malakasini oldi.

Oʻqishni tamomlagandan soʻng, ISS Rossiya orbital segmenti va "Soyuz TMA-M" kosmik kemasi uchun ixtisoslashtirish va takomillashtirish guruhining bir qismi boʻlgan, u bu lavozimni 2015-yil iyunigacha zaxira ekipajiga tayinlangangacha egallagan.
Keyinchalik esa "Soyuz TMA-18M" va ISS EP-18 uchun zaxira bort muhandisi sifatida oʻqitilgan, natijada "Kazkosmos" kosmonavti Aydin Aimbetov tomonidan boshqarilgan XKSda sakkiz kunlik qisqa muddatli mashgʻulotlardan oʻtgan. Aksariyat zaxira topshiriqlaridan farqli oʻlaroq, uning TMA-18M ga topshirilishi keyinchalik asosiy ekipaj tayinlanishiga olib kelmadi, shuning uchun TMA-18M 2016-yil 2-sentyabrda ishga tushirilgandan soʻng Prokopyev darhol asosiy ekipajga aylanmadi.

Ekspeditsiya 56/57
------------------

Prokopyev dastlab „Soyuz MS-08"da „Soyuz" qoʻmondoni va 55/56 XKS ekspeditsiyasida bort muhandisi boʻlishi kerak edi, ammo Rossiya byudjeti qisqarishi tufayli ISSning Rossiya segmentidagi ekipaj aʼzolari soni kamayganligi sababli u parvozdan chetlashtirilgan va uning oʻrniga tayinlangan. Ekspeditsiya 54/55 ishga tushirilgandan soʻng, u 57-ekspeditsiyada ISS qoʻmondoni boʻlib xizmat qiladigan germaniyalik Aleksandr Gerst va keyinchalik astronavt Serena bilan almashtiriladigan NASA astronavti Janet Epps bilan birga 56/57 Ekspeditsiyasiga bosh ekipaj bort muhandisi etib tayinlangan.
Uchlik „Soyuz MS-09"da 2018-yil 6-iyun kuni Boyqo‘ng‘ir kosmodromidan uchirilgan va uchrashuvdan oldin Pastki Yer orbitasida taxminan ikki kun bepul parvoz qilgan va 8-iyun kuni XKSga qoʻyilgan, amerikalik astronavtlar Endryu Feustel va 56-ekspeditsiyaga rasman qoʻshilgan. Richard Arnold hamda rossiyalik kosmonavt Oleg Artemyev. U 15-avgust kuni Artemyev bilan birga oʻzining birinchi kosmik yurishini amalga oshirdi, birgalikda stansiya tashqarisida 7 soat 46 daqiqa ishladilar, u yerda hayvonlarning migratsiyasini kuzatish uchun Roskosmos-DLR tajribasini oʻrnatdilar, stansiyaning tashqi tomoniga ICARUS deb nomlangan va toʻrtta CubeSat qurilmasini qoʻlda joylashtirdilar. 29-avgust kuni stansiya ichida havo sizib chiqishi kuzatildi, keyinchalik bunga Prokopyevning „Soyuz MS-09" kemasidagi teshik sabab boʻlgani aniqlandi.

2018-yil 4-oktyabrda „Soyuz MS-08" joʻnab ketganidan soʻng, Prokopyev, Gerst va Aunon-kansler 57-ekspeditsiyaga oʻtdilar, ularga rossiyalik kosmonavt Aleksey Ovchinin va amerikalik astronavt Nik Xeyg 11-oktyabrda qoʻshilishi kerak edi, biroq parvoz amalga oshirilmadi. Koinot stansiyasini ekipajdan chiqarib yubormaslik uchun MS-09 ning qoʻnishi 11-dekabrdan 20-dekabrga kechiktirildi, „Soyuz MS-11"ning uchirilishi esa 20-dekabrdan 3-dekabrga koʻchirildi, bu ikki kosmik kema va ularning oltitasini taqdim etdi. Ekipaj aʼzolari 17 kunlik topshirish muddati boʻlgan. Prokopyev va uning ikki ekipaj sherigi 2018-yil 3-dekabrgacha rossiyalik kosmonavt Oleg Kononenko, CSA astronavti Devid Sen-Jak va NASA astronavti Enn Makkleyn boʻlgan „Soyuz MS-11" kelishi bilan birga uch kishidan iborat ekipaj sifatida ishlagan. 2018-yil 11-dekabr kuni u Kononenko bilan XKSdagi soʻnggi kunlarida „Soyuz MS-09" kemasi teshigini tekshirish uchun kosmik sayohatni amalga oshirdi, ular suratga olishdi va „Soyuz"ning „orbital modulidagi" shikastlangan hududga termal yopinchiq qoʻyishdi. Ekskursiya oxirida ikkalasi ham stansiyaning tashqarisidan baʼzi ilmiy tajribalarni amalga oshirdi.

Sergey, Gerst va Aunon-Kansler 2018-yil 20-dekabrda Yerga qaytib, Prokopyevning 196 kunlik koinotdan soʻng birinchi kosmik parvozini yakunlagan.

Ekspeditsiya 67/68/69
---------------------

Prokopyev koinotga ikkinchi sayohatini 2022-yil 21-sentabrda „Soyuz MS-22" bortida Xalqaro kosmik stansiyaga uchirdi. U hozirgi ISS qoʻmondoni, rossiyalik kosmonavt Dmitriy Petelin va NASA astronavti Fransisko Rubio bilan amalga oshirgan. Prokopyev 67 va 68-ekspeditsiyaning bir qismidir. Uning ikkinchi missiyasi 2023-yil boshida Yerga qaytishi bilan taxminan 6 oy davom etishi rejalashtirilgan edi. Kosmik kemaning shikastlanishi missiyani uzaytirdi, ammo Prokopyev yaqin vaqtlarda qaytib kelishi kutilmoqda.

Shaxsiy hayoti
--------------

Prokopyev 1997-yil 27-avgustda qizi Anna va 2010-yil 23-fevralda Timofey ismli oʻgʻlini dunyoga keltirgan Yekaterina Prokopyeva (niyasi Negreyeva) bilan turmush qurgan.

Mukofotlari
-----------

* Rossiya Federatsiyasi Qahramoni (2019-yil 11-noyabr)
* Rossiya Federatsiyasi uchuvchi-fazogiri (2019-yil 11-noyabr)
* Medal of Y. A. Gagarin (Roscosmos)
* Harbiy xizmatlari uchun ordeni
* Medal „Harbiy xizmatdagi jasorati uchun" (MoD), 2 va 3-sinflar
* Medal „Gʻalaba kunidagi harbiy paradda qatnashgani uchun" (MoD)

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Sergey Prokopyev*** haqida turkum mavjud |

* „Prokopyev". *Astronautix.com*. 27-dekabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-avgust 2017-yil.




1. 1 2  „Указ Президента Российской Федерации от 11.11.2019 № 546 "О награждении государственными наградами Российской Федерации"" (ru). *publication.pravo.gov.ru*. Qaraldi: 18-noyabr 2019-yil.
2. ↑  „Пример международного содружества" (ru).  Roscosmos (13-fevral 2019-yil). Qaraldi: 18-noyabr 2019-yil.
3. 1 2 3  „Sergey Valerievich PROKOPIEV".  S. P. Korolev Rocket and Space Corporation Energia (may 2018). Qaraldi: 18-noyabr 2019-yil.