**William Edward Crystal** (talaffuzi: „Uilyam Edvard Crystall", 1948-yil 14-martda tugʻilgan)  — amerikalik aktyor, komik va kinorejissyor. U 1970 va 1980-yillarda ABC sitkom- *Soap* Jodie Dallas roli va *Saturday Night Live* koʻrsatuvining boshlovchisi sifatida mashhurlikka erishdi. Keyin Crystal 1980-yillarning oxiri va 1990-yillarda Gollivud kino yulduziga aylandi, jumladan: *Running Scared* (1986), *The Princess Bride* (1987), *Throw Momma from the Train* (1987), *Memories of Me* (1988), *When Harry Met Sally…* (1989), *City Slickers* (1991), *Mr. Saturday Night* (1992), *Analyze This* (1999), and *Parental Guidance* (2012). He provided the voice of Mike Wazowski in the *Monsters, Inc.* franchise.

Yoshlik
-------

 Jack Crystall (oʻngda) Milt Gabler, Herbie Hill va Lou Blum bilan Commodore musiqa doʻkonida (1947)
Crystal Manxettenning Sharqiy tomonidagi Doktorlar kasalxonasida tugʻilgan va dastlab Bronksda oʻsgan. Kichkinaligida u oilasi bilan Long- Aylenddagi Long-Bichdagi 549 East Park Avenue-ga koʻchib oʻtdi. Keyinchalik sanʼat oʻqituvchisi boʻlgan katta akalari Joel va Rip laqabli Richard uy bekasi Helen (*niyasi* Gabler) va Crystallning bobosi asos solgan Commodore musiqa doʻkoniga egalik qiluvchi va boshqaruvchi Jack Cristalning oʻgʻillari edi. Crystalning otasi, shuningdek, jazz promouteri, prodyuser va Crystalning amakisi, musiqachi va qo'shiq muallifi Milt Gabler tomonidan asos solingan Commodore Records sho''basi jazz yozuvlar yorligʻining ijrochi direktori boʻlgan. Uch nafar yosh aka-uka Bob Nyuxart, Rich Little va Sid Tsezarning otasi uyga olib kelgan yozuvlari kabi komediyalarni takrorlash orqali zavqlanishardi. Arvell Shaw, Pi Vi Rassell, Eddi Kondon va Billi Holiday kabi jazz sanʼatkorlari koʻpincha uyda mehmon boʻlishgan. Dixieland jazzining pasayishi va chegirmali rekordlar doʻkonlarining koʻtarilishi bilan 1963-yilda Crystalning otasi biznesini yoʻqotdi va oʻsha yili 54 yoshida yurak xurujidan keyin vafot etdi. Uning onasi 2001-yilda vafot etgan.

Karyera
-------

 Crystall 1977-yil
Crystal Nyu-York shahriga qaytdi. Toʻrt yil davomida u ikki doʻsti bilan komediya triosining bir qismi edi. Ular kollejlar va qahvaxonalarda oʻynashdi va Crystall Long-Aylendda oʻrinbosar boʻlib ishladi. Keyinchalik u yakkaxon aktyorga aylandi va *The Improv* va *Catch a Rising Star* filmlarida muntazam ravishda ijro etdi. 1976-yilda Crystall *"All in the Family"* serialining epizodida paydo boʻldi. U 1976-yil 19-fevralda „Dean Martin Celebrity Roast of Muhammad Ali" koʻrgazmasida ishtirok etdi va u yerda Ali va sport boshlovchisi Xovard Kosel haqida taassurot qoldirdi. U 1975-yil 11-oktyabrda *NBC Saturday Night telekanalining* birinchi epizodida chiqishi rejalashtirilgan edi (ko‘rsatuv keyinchalik 1977-yil 26-martda *Saturday Night Live* deb o‘zgartirildi), ammo uning eskizi kesib tashlandi. Boshlovchi Ron Nessen uni „Bill Crystall" deb tanishtirdi. Crystall shuningdek, *Gollivud maydonlari,* *All Star sirlari* va *20 000 dollarlik Piramida kabi oʻyin namoyishlarini ham qildi.* Bugungi kunga qadar u oʻzining ishtirokchi sherigini gʻoliblar davrasida piramida choʻqqisiga eng tez vaqtda: 26 soniyada olib chiqish boʻyicha Piramida franshizasining rekordini egallab turibdi.

Shaxsiy hayot
-------------

1970-yil 4-iyunda Crystall oʻzining oʻrta maktabidagi sevgilisi Jenis Goldfingerga uylandi.. Billie uzoq vaqtdan beri „har doim birga boʻlishni yaxshi koʻradigan" ota-onasini oʻz nikohiga oʻrnak koʻrsatgani uchun ishonib keladi. Ularning ikkita qizi bor: aktrisa Jennifer va Lindsi, prodyuser va bobosi va buvisi. Ular Los-Anjelesdagi Pacific Palisades mahallasida, Kaliforniya shtatida yashaydilar.

Crystall 2016-yilda Nyu-York universitetida tasviriy sanʼat boʻyicha faxriy doktor unvonini oldi va Yankee stadionida soʻzladi.

Manbalar
--------



1. 1 2  On page 17 of his book *700 Sundays*, Crystal displays his birth announcement, which gives his first two names as „William Edward", not „William Jacob" Crystal, Billy*. 700 Sundays*. Grand Central Publishing, 2005 — 17 bet. ISBN 978-0-446-57867-7. „Sunday Number One. I'm born. March 14, 1948, in Manhattan at Doctor's  [*sic*] Hospital overlooking Gracie Mansion. 7:30 in the morning."
2. 1 2 3 4 5 6  *Fischler, Marcelle S.*. „700 Memories of Childhood in Long Beach". *The New York Times* (27-fevral 2005-yil). Qaraldi: 5-noyabr 2012-yil.
3. 1 2  *Braver, Rita*. „Life Is Short, Laugh Hard". *CBS News* (6-noyabr 2005-yil). Qaraldi: 4-iyun 2007-yil.
4. ↑  *Kane.* „Jack Crystal: A Man To Remember".  AllAboutJazz.com. 24-iyun 2002-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-yanvar 2008-yil.
5. ↑  „Episode 740 – Billy Crystal". *WTF with Marc Maron Podcast*.
6. ↑  „Billy Crystal, 2nd Visit". *Inside the Actors Studio*. Season 13. Episode 1307. October 8, 2007. Bravo. 2007-10-11da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2022-11-27.
7. ↑  „Season 1: Episode 17 > Ron Nessen / Patti Smith > Billy Crystal Stand-Up".  Saturday Night Live Transcripts. 23-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-sentabr 2013-yil.
8. ↑  „120,000 Pyramid Episodes - 120,000 Pyramid Full Episode Guides on ABC | TVGuide.com". 17-dekabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-dekabr 2014-yil.
9. ↑  „10,000 Pyramid aka 25,000 Pyramid aka 100,000 Pyramid". *Archive of American Television* (23-oktabr 2017-yil).
10. ↑  Crystal, *Still Foolinʼ 'em*, p. 43
11. ↑  *Hautman.* „Billy Crystal Reveals the Secret to His 48-Year Marriage" (en-US). *Us Weekly* (13-noyabr 2018-yil). Qaraldi: 28-sentabr 2022-yil.
12. ↑  *Lee.* „Celebrity Parents: Billy Crystal".  Parents.com. Qaraldi: 4-may 2012-yil.
13. ↑  „Darren Walker, Ford Foundation President, to Speak at NYU's Commencement" (10-mart 2016-yil).