recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Artur Tavkazaxov** (1976-yil 30-iyun, Toshkent, Oʻzbekiston SSR ) — oʻzbek va rossiyalik erkin kurashchi. 2004-yil Oʻzbekiston yozgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi. Rossiya terma jamoasi uchun Jahon harbiy oʻyinlari va harbiylar boʻyicha jahon chempionati gʻolibi.

Faoliyati
---------

1992-yildan Kazbek Debagayev boshchiligida mashgʻulot oʻtkazgan, 1997-yilda esa Harbiy markaziy sport klubi murabbiyi Anatoliy Margiyevga oʻtgan.

1999-yilda Zagrebda (Xorvatiya) boʻlib oʻtgan Jahon Harbiy oʻyinlarida 69 kg vazn toifasida finalda Fransiyalik Sebastyan Bourdinni magʻlub etgan va shu tariqa Oʻyinlarning oltin medalini qoʻlga kiritgan. Kurash boʻyicha Rossiya chempionatida uchinchi oʻrinni egallagan. 2001-yilda Splitda (Xorvatiya) harbiylar oʻrtasidagi jahon chempionatida 69 kg vazn toifasida finalda ukrainalik kurashchi Sergey Latishevni magʻlub etgan.

2003-yili Nyu-Yorkda (AQSh) kurash boʻyicha jahon chempionatida Oʻzbekiston sharafini himoya qilgan. 66 kg vazn toifasida belarusiyalik Sergey Demchenko ustidan saralashda gʻalaba qozongan, ammo kanadalik Evan Makdonaldga yutqazib qoʻygan va turnirning final qismiga chiqa olmagan.

2004-yilda Bratislavada (Slovakiya) boʻlib oʻtgan Olimpiada oʻyinlariga saralash turnirida finalda qozogʻistonlik kurashchi Leonid Spiridonovga yutqazib, ikkinchi oʻrinni egallagan. Afinada (Gretsiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiya oʻyinlarida 66 kilogrammgacha boʻlgan vazn toifasida saralash bahslarida eronlik Olimpiada chempioni Alirizo Dabir ustidan gʻalaba qozongan, lekin rossiyalik kurashchi Maxach Murtazaliyevga yutqazib qoʻygan, musobaqaning final qismiga yoʻllanma olgan va bor-yoʻgʻi oʻn uchinchi oʻrinni egallagan.

Havolalar
---------

1. ↑  „International Wrestling Database". *www.iat.uni-leipzig.de*. 19-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-avgust 2021-yil.
2. ↑  „Wayback Machine". *web.archive.org* (23-sentabr 2015-yil). 23-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-avgust 2021-yil.
3. ↑  „International Wrestling Database". *www.iat.uni-leipzig.de*. 20-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-avgust 2021-yil.
4. ↑  „Competition Table: Preliminary Rounds". *web.archive.org* (27-may 2011-yil). 27-may 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-avgust 2021-yil.
5. ↑  „Olympic Games preview at 66 kg/145.5 lbs. in men's freestyle | TheMat.com - USA Wrestling". *web.archive.org* (22-may 2014-yil). 22-may 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-avgust 2021-yil.
6. ↑  „Men". *web.archive.org* (2-sentabr 2004-yil). 2-sentabr 2004-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-avgust 2021-yil.
7. ↑  „Artur Tavkazakhov Bio, Stats, and Results | Olympics at Sports-Reference.com". *web.archive.org* (4-dekabr 2016-yil). 4-may 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-avgust 2021-yil.
**Qogʻozdaraxt** — tutdoshlar oilasiga mansub ikki uyli barg toʻkuvchi daraxt va butalar turkumi. Sharqiy Osiyo va Polineziyada 6-8 turi maʼlum. Qogʻoz tut turining vatani Yaponiya va Xitoy. Boʻyi 5–16 m gacha, barglari bandli, butun yoki boʻlmali. Asosan, qogʻoz tayyorlashda ishlatiladi. Poʻstlogʻidan aʼlo sifatli qogʻoz (qogʻoz pullar, qimmatli qogʻozlar va boshqalar) ishlab chiqariladi, mahalliy xalq esa kiyim-kechak va arqon tayyorlaydi. Qrim, Kavkaz va Oʻrta Osiyoda ekib oʻstiriladi. Q.ning kazinoki turi Koreya yarim orol va Yaponiyada yovvoyi holda uchraydi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qogʻozdan kesilish** — qogʻoz chetining inson tanasiga mexanik taʼsiridan kelib chiqadigan kichik kesilgan yara (koʻpincha qoʻl). Asosan qogʻoz varagʻi yumshoq boʻladi, ammo uning qirrasi shunchalik qirraliki, odamning terisi ustida harakatlanayotganda uni erkin kesib yuborishi mumkin.

 qogʻozdan yaralanish
Shu bilan birga qogʻozning oʻtkir qirrasidan yaralangan odamlar, masalan, pichoq bilan kesilganidan koʻra koʻproq oʻtkir va yoqimsiz ogʻriqni boshdan kechirishadi. Olimlar buni qogʻoz kesmasi odatda sayoz boʻlishi bilan izohlaydilar, shu bilan birga qon juda oz yoki umuman chiqmaydi, asab tugunlari havo tirnash xususiyati uchun ochiq qoladi. Shu bilan birga qon yaradan begona narsalarni yuvmaydi va unga yangi tirnash xususiyati beruvchi moddalar kiradi.

Agar qogʻoz kesilgan joy chuqur boʻlsa, unda boshqa omillar paydo boʻladi — qogʻozning relyefli qoʻpol tuzilishi va unda mavjud boʻlgan kimyoviy moddalar. Muhim omil, shuningdek, qogʻozdan yaralanishning koʻpchiligi barmoqlarda sodir boʻladi, bu yerda tananing boshqa qismlariga nisbatan koʻproq nerv retseptorlari mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  Why are paper cuts so painful in relation to their size and appearance? Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-05-08). (ingl.)
2. ↑  „Этот болезненный порез бумагой". 2-aprel 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-fevral 2015-yil.

Havolalar
---------

* Qogʻoz kesish, nega shunchalik ogʻriqli? Arxivnaya kopiya (Inglizcha) )
* Qogʻoz kesishlarining oʻziga xos ogʻrigʻi Arxivnaya kopiya (Inglizcha) )
* Qogʻoz kesmasi Arxivnaya kopiya
Köppen iqlim tasnifi zonalarining Armaniston xaritasi
Armanistonning sunʼiy yoʻldosh tasviri
Armaniston - Kavkaz mintaqasida, Qora va Kaspiy dengizlari oʻrtasida, shimol va sharqda Gruziya va Ozarbayjon bilan, janubda va gʻarbda Eron, Ozarbayjonning eksklavi Naxichevan va Turkiya bilan chegaradosh, dengizga chiqish imkoniyati yoʻq mamlakat.

Relyefi asosan togʻli va tekis boʻlib, tez oqadigan daryolar va oʻrmonlar oz, ammo koʻp daraxtlar mavjud. Iqlimi togʻli kontinental: yozi issiq va qishi sovuq. Aragats togʻining balandligi yer dengiz sathidan 4090 mdir.

Jismoniy muhit
--------------

Armaniston janubiy Kavkazda, Qora dengiz va Kaspiy dengizi oʻrtasida Rossiyaning janubi-gʻarbiy qismida joylashgan. Zamonaviy Armaniston tarixiy Armanistonning bir qismini egallaydi, uning qadimiy markazlari Araks daryosi vodiysida va Turkiyaning Van koʻli atrofida joylashgan. Armaniston shimolda Gruziya, sharqda Ozarbayjon, janubi-sharqda Artsax, janubda Eron va gʻarbda Turkiya bilan chegaradosh.

Topografiya va drenaj
---------------------

Armaniston topografiyasi
Yigirma besh million yil muqaddam sodir boʻlgan geologik toʻntarish Yer poʻstini koʻtarib, Armaniston platosini hosil qildi va zamonaviy Armanistonning murakkab topografiyasini yaratdi. Kichik Kavkaz tizmasi Armanistonning shimoliy qismidan oʻtib, Sevan koʻli va Ozarbayjon oʻrtasida janubi-sharqdan oʻtadi, soʻngra Armaniston-Ozarbayjon chegarasi boʻylab Eronga boradi. Shunday qilib joylashgan togʻlar shimoldan janubga sayohat qilishni qiyinlashtiradi. Geologik notinchlik Armaniston uchun dahshatli zilzilalar koʻrinishida davom etmoqda. 1988-yil dekabr oyida respublikaning ikkinchi yirik shahri boʻlgan Leninakan (hozirgi Gumri) 25,000 dan ortiq odamning oʻlimiga olib kelgan katta zilzila tufayli katta zarar koʻrgan.

Armanistonning 29,743 km2 maydonining (11,483,8 sqm) taxminan yarmi balandligi kamida 2000 m (6,562 ft) balandlikda joylashgan va mamlakatning atigi 3% i 650 m (2,133 fut) dan pastroqda joylashgan hududlardan iboratdir. Eng past joylar Araks daryosi vodiysida va shimoliy Debed daryosida joylashgan boʻlib, ular mos ravishda 380 va 430 m balandliklarga ega (1247 va 1411 fut).

Iqlimi
------

Armanistonda harorat odatda balandlikka bogʻliq. Togʻlarning shakllanishi Oʻrta yer dengizi va Qora dengizning moʻtadil iqlim taʼsirini toʻsib qoʻyadi, qishda sovuq qorli va yozda issiq mavsumiy oʻzgarishlarni yaratadi. Armaniston platosida qishning oʻrtacha harorati 0 °C (32 °F) dan -15 °C (5 °F) gacha, yozning oʻrtacha harorati esa 15 °C (59 °F) dan 30 °C (86°) gacha boʻladi. Oʻrtacha yogʻingarchilik Araks daryosi vodiysida yiliga 250 millimetrdan (9,8 dyum), eng baland balandlikda 800 millimetrga (31,5 dyum) teng.

Maydoni va chegaralari
----------------------

**Maydoni**:
  
*jami:* 29,743 km²

*dunyodagi oʻrni:* 143
*quruqlik:* 28,203 km²
  
*suv:* 1,540 km²

Resurslar va yerdan foydalanish
-------------------------------

Ekologik muammolar
------------------

Yana qarang
-----------

Manbalar
--------

1. 1 2  „ENVIRONMENTAL STATISTICS OF ARMENIA FOR 2018 AND TIME-SERIES OF INDICATORS FOR 2014-2018".
2. ↑  „ArmenianHighland.com". *armenianhighland.com*. Qaraldi: 20-yanvar 2020-yil.
**Arman-Grigorian cherkovi**-V asrning o‘rtalarigacha Arman-grigorian cherkovi xristianlikning bir tarmog‘i hisoblangan. Lekin Vizantiyadan mustaqil bo‘lishga harakat qilgan hamda 451-yilda bo‘lib o‘tgan Jahon soborining monofizitlarga qarshi qaroriga norozilik bildirgan Arman-apostol cherkovi amalda ham Sharqiy, ham Gʻarbiy cherkovlardan ajralishga muvaffaq bo‘ldi. Arman-apostol cherkovining diniy ta’limoti pravoslavlik ta’limotiga juda yaqin. Faqat Arman-apostol cherkovida pravoslavlikdan farqli ravishda Isoning jismida xudolik va insonlik xislati alohida-alohida mavjud bo‘lmay, ular o‘zaro qo‘shilib ketgan, deb hisoblanadi. Cherkov ta’limotida xristianlikning barcha sirli marosimlari tan olinadi. Shu bilan birga, Arman-grigorian cherkovida boshqa xristian yo‘nalishlarida uchramaydigan "matax" deb nomlanadigan qurbonlik keltirish marosimi mavjud. Bu marosim katta bayramlar munosabati bilan amalga oshirilib, buqa, qo‘y yoki parranda so‘yilib, uning go‘shti maxsus duo bilan muqaddas tuzli suvda pishiriladi. Pishgan go‘shtning hammasi shu kunning o‘zida yaqin kishilarga tarqatilishi lozim.
Ushbu cherkov vakillari Iso tug‘ilgan kuni (Rojdestvo, 6-yanvar), Isoning xatna qilinishi (14-yanvar) kabi bayram va marosimlarni nishonlaydilar.
Samarqand shahridagi Arman-grigorian cherkovi 1903-yildan faoliyat ko‘rsata boshlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 46. sfn error: no target: CITEREFNajmiddinov,\_Karimov,\_Turdiyeva2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Najmiddinov J. Karimov J. Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480 bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.
**Sarkodalilar** — sarkomastigoforalar tipiga mansub bir hujayrali hayvonlar sinfi. Tanasi sirtdan sitoplazmatik membrana bilan qoplangan; hujayra qobigʻi boʻlmaydi. Koʻpchilik turlari tanasi oqak yoki kremniy chigʻanoq ichida joylashgan; chigʻanoq teshiklaridan sitoplazmasi oʻsimtalari (soxta oyoklar) chiqib turadi. Soxta oyoqlar (psevdopodiylar) harakatlanish va oziqni qamrab olish vazifasini bajaradi. Soxta oyoklar yassi parraksimon, ipsimon yoki nursimon boʻladi. Yadrosi bitta yoki bir nechta. Chuchuk suvda yashaydigan S.ning qisqaruvchi vakuolalari bor. Bakteriyalar, suvoʻtlar, shuningdek, bir hujayrali hayvonlar bilan oziqlanadi. Koʻpchilik S noqulay sharoitda sista hosil qiladi. 2 ga yoki koʻp marta boʻlinish (shizogoniya) va kurtaklanish orqali jinssiz ham bir xil tipdagi gametalar (izogametalar) yoki har xil tipdagi gametalar (anizogametalar) hosil qilish orqali jinsiy koʻpayadi. 4 ta kenja sinf (ildizoyoqlilar, nurlilar, quyoshlilar, akantariyalar)ga boʻlinadi. 11000 dan ortiq turi maʼlum. Koʻpchilik S. dengizlar va chuchuk suvlarda, bir qancha turlari tuprokda yoʻsinli botqoqliklar va oʻrmonlarda yashaydi. Ayrim turlari (mas, ichburugʻ amyobasi) parazit.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Koʻk kapalak | *Biologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Vengriyadagi Békés okrugining joylashuvi
**Sarkadkeresztur** ( rumincha: *Crâstor* ) — Vengriyaning janubi-sharqidagi Buyuk tekislik mintaqasiga qarashli Békés okrugidagi qishloq.

Geografiya
----------

U 35,33 km² maydonni egallagan va aholisi 1509 kishidan iborat (2015).

Aholisi
-------

Qishloq aholisi nemislarning ko'chib kelishi tufayli tez ko'paya boshlagan. Qishloqda asosan yahudiy nemislar yashagan. 19-asrda ko'plab nemislar bugungi Germaniyadan Vengriyaga deportatsiya qilingan. Yangi muhojirlar Germaniyaning Svabiya va Bavariya mintaqalariga joylashganlar.

2015-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, qishloqning etnik tarkibi; 97% vengerlar va 3% nemislardan iborat .

(Elek, Gyula va boshqalar kabi nemis (asosan Svabiya ) jamoalari hali ham mavjud bo'lgan boshqa shahar va qishloqlar mavjud).

Dini
----

Qishloqda har doim ko'plab xristian jamoalari mavjud bo'lgan. 19-asrda ikkita asosiy din xristianlik va Yahudiylik bo'lgan.

1910-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, 60% xristianlar va 40% yahudiylar qishloqda yashagan. Garchi yahudiylar soni xristianlarga qaraganda tez ko'paygan, shuning uchun 1933-yilda mahalliy yahudiylar ko'pchilikni tashkil qilgan (57% yahudiy va 43 nasroniy). 1944-yildan keyin nasroniylar qishloqda ko'pchilikka aylanishgan.

2015-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra diniy tarkib: 88% vengerlar, 5% yevangelist, 5% yahudiy, 2% katolik.

Yahudiy jamiyati
----------------

19-asrda, mahalliy yahudiylar 1944-yilda fashistlar Germaniyasiga deportatsiya qilinishidan oldin ko'plab yahudiy jamoalari qishloqda yashagan. Mahalliy yahudiylar Sarkad yahudiy jamoasi bilan yaxshi munosabatda bo'lgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Gazetteer of Hungary, 1st January 2015*. Hungarian Central Statistical Office. 3 September 2015
**Induksion tok** - oʻzgaruvchan magnit maydonida joylashgan yoki magnit maydonida harakatlanayotgan o'tkazgich konturida elektromagnit induksiya hodisasi tufayli hosil bo'ladigan elektr toki.

Induksion tok - bu zanjir orqali magnit induksiya oqimi o'zgarganda yopiq o'tkazuvchi zanjirda paydo bo'ladigan elektr toki . Induktiv oqimning kattaligi va yo'nalishi elektromagnit induksiya qonuni va Lenz qoidasi bilan belgilanadi.                                                                                                Elektromagnit  induksiya toki  quyidagicha hisoblanadi.    kontur hududida tekis  va maydonning bir xilligi bo’jsa , formula soddalashtiriladi.   Qayerda    magnit induksiya , S kontur bilan chegaralangan sirt maydoni (  bu sirt maydonining vektor elementi ) va    normal vektor va magnit induksiya vektori  orasidagi burchak.                                                                                                         Amaliy foydalanish     

   Agar siz magnit maydonni qattiq yopiq o'tkazgich yaqinida o'zgartirsangiz, u holda induksiyon oqimining sababi girdabli elektr maydonidir.             Agar siz yopiq o'tkazgichni qattiq magnit yaqinida harakatlantirsangiz, u holda indüksion oqimining sababi Lorentz kuchidir.                                                                                                                                Elektromagnit qurollarning zararli ta'siri ostida induksion oqimlar yotadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Nanga Parbat bilan Hind darasi, dunyodagi toʻqqizinchi eng baland togʻ, janubga koʻtariladi
**Hind darasi** Katta Himoloy togʻlarining gʻarbiy langari boʻlgan Nanga Parbat massividan oʻtib, Pokistonning Panjob tekisliklariga tushishidan oldin Hind daryosi tomonidan hosil boʻladi. Nanga Parbat daryosi 4,500–5,200 m (14,800–17,100 ft) chuqur. Hind daryosining bosib olinishi va bu hudud boʻylab yoʻnalishini oʻzgartirish natijasida yuzaga keladigan katta miqdordagi eroziya oʻrta va pastki qobiq jinslarini yuzaga keltiradi deb taxmin qilinadi. Gilgit — Hind daryosining eng gʻarbiy irmogʻidir.

Yana qarang
-----------

* Himoloy geologiyasi
* Rigvedik daryolar

Manbalar
--------

1. ↑  Zeitler, Peter K.; Koons, Peter O.; Bishop, Michael P.; Chamberlain, C. Page; Craw, David; Edwards, Michael A.; Hamidullah, Syed; Jan, M. Qasim *et al*. (2001). "Crustal reworking at Nanga Parbat, Pakistan: Metamorphic consequences of thermal-mechanical coupling facilitated by erosion". *Tectonics* **20** (5): 712–28. doi:10.1029/2000TC001243.
**Indradjit** (sanskr. इन्द्रजीत, IAST: indrajīt) **yoki Megxanada** (sanskr. मेघनाद) — qadimgi hind eposidagi "Ramayana" qahramoni, iblis hukmdori Lanka Ravananing oʻgʻli. Soʻzma-soʻz tarjimada „Indradjit" „Iindrani yutgan" degan maʼnoni anglatadi.

Indradjit Rama va Ravana oʻrtasidagi urushda faol rol oʻynagan. Har bir jangdan oldin u yovuz ruhlarga yajna qilgan va bu uni yengilmas qilgan.

Jangda Meghanada Indrani qoʻlga oladi va asir qiladi, osmonda hukmdor yoʻqligi sababli tartibsizlik boshlanadi. Brahma Meghanadaga keladi, uni Indradjit deb chaqiradi va asirni ozod qilishni soʻraydi. Nikumbala maʼbudasiga yajna oʻtkazilganidan keyin Meghanadaga jangda oʻlmaslik berilishi sharti bilan rozilik olinadi.

Rama qoʻshinlari Lankaga kelganidan soʻng, Lakshman va Indradjit oʻrtasida jang boshlanadi, unda Lakshman yutqazadi. Meghanada birinchi marta hayotni soʻruvchi ilonlarni yuboradigan sehrli oʻqdan foydalanadi. Ikkinchi marta — shakti qurolidan. Ammo har safar, ertasigayoq raqibi tuzalib ketadi.

Uchinchi marta Indradjit oʻzining Nikumbala maʼbudasiga yajna qilish paytida olgan eng kuchli qurolidan foydalanishga qaror qiladi. Ammo Lakshmana, Vibhishana yordami bilan, bu marosimni bajarishga ruxsat bermaydi, shuningdek, jang paytida oʻzining ilohiy tabiatini isbotlaydi. Indrajit dushmanning kuchini tan olsa-da, vatan va otasini himoya qilish uning burchi, deb hisoblaydi. Jangni davom ettirib, vafot etadi.

Manbalar
--------

1. ↑    — С. 342.
2. ↑   — С. 339.
3. ↑    — С. 240.
4. ↑  The Ramayana and Mahabharata by Romesh Chunder Dutt

Havolalar
---------

* Интарачит в тайской «Рамакияне» («Рамаяне»)(ingl.)
**Wikitribune** (talaffuzi: *Vikitribun*) — Vikipediya asoschisi Jimmi Uels tomonidan yaratilgan veb-sayt. 2017-yil 25-aprelda ishga tushirilgan. Yangi loyihaning vazifasi yolgʻon xabarlarga qarshi kurash hisoblangan. Yangi loyiha Vikipediya yoki Wikimedia Foundation bilan bogʻliq emas. Vikipediyadan farqli oʻlaroq, Wikitribune muharrirlari loyihaga qoʻshgan hissalari uchun pul mukofotlari olishlari mumkin. 2019-yil noyabr oyida Uels Wikitribune — ning „WT: Social" ijtimoiy tarmog‘ini ishga tushirdi.

Loyihaning maqsadi
------------------

Uelsning fikriga ko‘ra, yangi loyihadan maqsad yolg‘on xabarlar muammosiga qarshi kurashishdir. Buning uchun Wikitribune „faktlarga asoslangan neytral maqolalar" bilan boyitiladi.

Biznes modeli
-------------

Eʼlon qilingan rejalarga muvofiq, saytda hech qanday reklama boʻlmaydi, oʻquvchilar materiallardan bepul foydalanishlari mumkin. Shunday qilib, loyihaning ishi ixtiyoriy badallar hisobidan toʻlanadi. Wikitribune bepul tahrirlash va nufuzli manbalarga tayanish zarurati kabi Vikipediyaning koʻplab tamoyillarini meros qilib oladi. Biroq, Vikipediyadan farqli oʻlaroq, nashr faqat xodim yoki ishonchli jamoat arbobi tomonidan tekshirilgandan soʻng mumkin boʻladi.

Vikipediyadan yana bir muhim farq shundaki, asosiy muharrirlar (inglizcha: *writers*) haq oladilar. Toʻlangan frilanserlarning soni ham, toʻlangan miqdor ham xayriya miqdoriga bogʻliq boʻladi.

Tanqid va fikrlar
-----------------

Amerika universiteti Aloqa maktabi tadqiqotchisi Endryu Lih WikiTribune gibrid yondashuvi faqat Wikinews koʻngillilar uchun moʻljallangan modeldan koʻra muvaffaqiyatliroq boʻlishini kutgan edi. „Sizda toʻliq vaqtli xodimlarga asoslangan operativ boshqaruv tuzilmasi mavjud. Professional jurnalistlar va muharrirlar yangiliklar qanday oldinga siljishini nazorat qiladi. Koʻngillilar katta kengaytmalar va koʻplab tahlillar, qidiruvlar, tekshiruvlar qilishadi".

Sunday Times gazetasi muharriri yordamchisi Sara Baxter 2017-yil 30-aprelda Wikitribunega oʻz maqolasi orqali murojaat qildi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Hern, Alex*. „Wikipedia founder to fight fake news with new Wikitribune site". *The Guardian* (24-aprel 2017-yil). Qaraldi: 24-aprel 2017-yil.
2. 1 2 3  „«Wikipedia’s Jimmy Wales creates news service Wikitribune»". 19-may 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-aprel 2017-yil.
3. ↑  *Collins, Terry*. „Wikipedia co-founder launches project to fight fake news" (en). *CNET* (24-aprel 2017-yil). Qaraldi: 25-aprel 2017-yil.
4. ↑  „Subscribe to read" (en).  Financial Times. 17-noyabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-noyabr 2019-yil.
5. ↑  „Wikipedia's Jimmy Wales creates news service Wikitribune".  BBC (25-aprel 2017-yil). 25-aprel 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-aprel 2017-yil.
6. ↑  „Wikipedia won't break real news, just tweak it".  Sunday Times (30-aprel 2017-yil). 6-oktabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-aprel 2017-yil.
**Shayx Faxriddin Ibrohim Iroqiy** (610–688 h.q./1213, Hamadon – 1289 m. Damashq) – fors shoiri.

Hayoti
------

Yoshligida Qurʼoni majidni yod olgan va gʻoyat goʻzal qiroat bilan oʻqishni oʻrgangan. 17 yoshida tasavvufga mayl koʻrsatgan. Darveshlarga qoʻshilib, Hindistonda Zakariyo Multoniyga shogird tushadi va uning qiziga uylanadi. Makka va Madinaga safar qilib, Bagʻdodda Shahobiddin Suhravardiy suhbatidan bahramand boʻlgan. Koʻnyo hokimi Muʼiniddin Parvona unga Tavqon shahrida xonaqoh qurib bergan. Shom va Misrga ham safar qilgan.

Ijodi
-----

Qasida va gʻazallarni oʻz ichiga olgan devoni 4800 baytdan iborat. Sanoiyning "Hadiqa"siga payrav qilingan "Ushshoqnoma" nomli manzumasi bor. Asarlari ishqiy va irfoniy mazmunda. "Lamaʼot" nomli nasriy risolasi gʻoyat mashhur boʻlib, unga Jomiy sharh yozgan. Iroqiyning qabri Damashqning Solihiya degan yerida, Shayx Muhyiddin al-Arabiyning oyogʻi tomonidadir.

Navoiy eʼtirofi
---------------

Alisher Navoiy "Majolis un-nafois"da Iroqiyning "Lamaʼot" asari Abulqosim Boburning sevimli kitoblaridan biri boʻlganligini qayd qilgan. "Xamsat ul-mutahayyirin"da esa Navoiy Iroqiyning "Lamaʼot"i boʻyicha Jomiydan taʼlim olgani, Navoiyning iltimosi bilan Jomiy Iroqiyning ushbu asariga sharh yozgani haqida maʼlumot berilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Alisher Navoiy: Qomusiy lugʻat*.
2. ↑  *Majolis un-nafois*.
3. ↑  *Xamsat ul-mutahayyirin*.
**Xemnits** (19531990-yillarda KarlMarksShtadt) — Germaniyaning jan.sharqiy qismidagi shahar. Saksoniya yerida. Aholisi 266 ming kishi (1999). Muhim sanoat markazi va transport yoʻllari chorrahasi. Mashinasozlik (xususan, toʻqimachilik va kimyo sanoatlari uchun jihozlar, avtomobil, mototsikl va velosipedlar i.ch.), kimyo, toʻqimachilik, trikotaj, tikuvchilik va mebel sanoati korxonalari mavjud. Shaharga 12-asrda Rudali togʻlardan oʻtgan savdo yoʻli yoqasida asos solingan. 12— 18-asrlarda qurilgan meʼmoriy obidalari saqlangan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xemosorbsiya** (xemo... va sorbsiya), kimyoviy sorbsiya — suyuklik va qattiq jiyemning atrof muhitdan moddalar yutishi. Bunda kimyoviy birikmalar hosil boʻladi. Torroq maʼnoda X. qattiq jism sirtining modsani kimyoviy yutishi, yaʼni kimyoviy adsorbsiya deb qaraladi. X.da issikdik miqdori koʻproq ajralib chiqadi: odatda, X. issikligi 84—126 kJ/mol, baʼzi hollarda, mas, kislorodning metallarga singishida 420 kJ/mol dan ham ortishi mumkin. Kimyoviy reaksiyalarga oʻxshab, X. ham anchagina faollash (aktivatsiya) energiyasini talab kiladi. Shuning uchun temperatura ortganda X. tezlashadi. X.ni oʻrganish uchun spektroskopiya, elektron paramagnit va yadroviy magnit rezonans, elektron hamda ion proyektorlari, sekin harakatlanuvchi elektronlar difraksiyasi va boshqa qoʻllaniladi. X. geterogen katalizda, gazlarni tozalashda, vakuum texnikasi va boshqalarda muhim rol oʻynaydi. X. sanoatda keng qoʻllaniladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Heb-sed** — qadimgi Misrning „dum bayrami"dir. U fir’avn hukmronligining 30-yilligi munosabati bilan juda katta tantana bilan nishonlangan va kelgusi har 3 yilda dabdaba bilan bayram qilingan. Faqat Akhenaten va qirolicha Xatshepsut belgilangan muddatdan oldin: oʻz hukmronliklarining tegishli ravishda toʻrtinchi va 16-yillarida heb-sedni nishonlagan.

Koʻpincha bayramni nishonlash maxsus ibodatxona qurilishi birga boʻlib oʻtgan. Osorkon II tomonidan Bubastisda qurilgan maʼbad majmuasi shunday ibodatxonalarning eng mashhuri hisoblanadi. Bayram qadimdan nishonlab kelingani ehtimolki, Den va Joser davrida tantana qilingan. Hayvon dumi oʻsha paytda qirollik liboslarining zaruriy elementlaridan biri edi; Keyinchalik uning oʻrnini jed egallagan.

Ushbu anʼananing boshlanishi antik davrlarga borib yoʻqoladi. Maʼlum bir vaqt oʻtgach hukmdor oʻz hukmronligini davom ettirish uchun kuch-qudratini omma oldida isbotlashi talab etilgan. Chunki mamlakatni dushmanlardan himoya qilishgina emas, balki oʻsha paytdagi inonchlarga koʻra, yer unumdorligi, chorva mollarining koʻpayishi, fuqarolarning baxti va farovonligi hukmdorning kuchiga bevosita bogʻliq deb hisoblangan. Agar u kuchini isbotlay olmasa, uni oʻldirib, oʻrniga yoshrogʻini qoʻyishgan. Misr shohining bunday majburiyatlari koʻp boʻlgan. Misol uchun, Horus va Set haqidagi afsonasiga koʻra, hukmdor dushman yoʻboshchisini magʻlub etishi talab etilardi. Keyingi davrlar hukmdorlari bu majburiyatni odat tusiga kirib qolgani uchun ramziy maʼnoda oʻtkazgan. Podshoh zimmasidagi koʻp sonli majburiyatlarni qabrda ham bajarishi kerak edi, chunki u qabrda ham hukmdor va xudo boʻlib qolishiga ishonilgan.

Manbalar
--------

Adabiyotlar
-----------

* Shou, Ian. Qadimgi Misrni oʻrganish. Oksford universiteti matbuoti. 2003-yil. — P.53 ISBN 0-19-511678-X.
* Komil, Jill. Qadimgi Misrliklar: Qadimgi Qirollikdagi hayot. Qohiradagi Amerika universiteti, 1996-yil. ISBN 977-424-392-7. 47-bet.
* Devid OʻKonnor va Erik Klayn, Amenxotep: uning hukmronligi istiqbollari, Michigan universiteti, 1998-yil, 16-bet.
* Kottrell, Leonard. Yoʻqolgan Fir’avnlar. Evans, 1950-yil. 71-bet.
* Uilkinson, Tobi A.H. Misrning ilk sulolasi. p. 63. Routledge, 1999-yil. ISBN 0-203-20421-2
* Applegate, Melissa Littlefield. Misrning hayot kitobi: Qadimgi Misr ibodatxonasi va qabr sanʼatining ramzi. HCI, 2001-yil. 173-bet.
* Uilyam Murnane, Sed festivali: tarixiy uslubdagi muammo, MDAIK 37, pp.369-76
* Koʻkrak qafasi, Jeyms Genri, Misrning qadimiy yozuvlari: Qadimgi davrlardan forslar istilosigacha boʻlgan tarixiy hujjatlar, Chikago universiteti matbuoti, 1906, bet. 116-117.
* Mathieu M.E. Heb-sed (Qadimgi Misr dini tarixidan). Qadimgi tarix byulleteni, 1956-yil, No 3, bet. 7-28. ISSN 0321-0391

Havolalar
---------

* Heb-Sed(Inglizcha) )
* „Хеб-сед",*Большой Энциклопедический словарь*, 2000.

* 
*
LULLIY (Lullius) Raymund (1235, Malorka — 1315, Tunis) — ispan faylasufi, yozuvchi va ilohiyotshunos. 30 yoshida saroy shoiri sifatidagi faoliyatini toʻxtatib, fransiskanlar ordeniga aʼzo boʻlib kirgan va missionerlik bilan shugʻullangan. Keyinchalik Shimoliy Afrikada murabbiylik qilgan. Musulmon va yahudiy ilohiyotshunosligini mukammal bilgan, Yevropada arabshunoslikka asos solgan. L.dan arab va katalan tilida yozilgan 300 ga yaqin asar qolgan. L. dunyoqarashi fransiskanlar va Avgustin taʼsirida shakllangan. U averroizm va uning 2 haqiqat toʻgʻrisidagi taʼlimotiga qarshi chiqib, haqiqiy bilimga ilohiy kashf orqaligina erishish mumkin, deb hisoblaydi. L. fikricha, olam — Xudoning timsoli, har bir narsada ilohiy komillik mujassam boʻlgan. Mazkur taʼlimotni takomillashtirish maqsadida L. tushunchalarning ramziy maʼnolarini qoʻllab, mantiqiy tajribalarni modellashtirish uslublarini ishlab chiqdi. U oʻzining "Buyuk sanʼat" ("Ars magna", 1480) asarida mantiqni haqiqat va yolgʻonni oʻzaro farqlashga yordam beradigan sanʼat deb baholaydi. Shu maqsadda u mantiqiy tafakkurning yangi haqiqatni ochish uslubini maxsus mexanik moslama orqali modellashtirishga harakat qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
"YAKKA AHMAD" — oʻzbek xalq dostonlaridan biri. Eng mukammal varianti Ergash Jumanbulbul oʻgʻlidan yozib olingan va nashr etilgan. Dostonda Doʻrmon elining hokimlari akauka Qoraxon va Sarixonlarning farzandlari Ahmadbek va Oqbilaklarning yoshligida unashtirilishi, akaukaning oʻzaro kelishmovchiligi tufayli Sarixonning Eronga koʻchishi, Ahmadning Oqbilakni izlab yoʻlga chiqishi, Oqrabotda qirq zangini oʻldirib, Ernazarni ozod qilishi, Xonchorbogʻda Boboayyor qoʻliga asir tushishi, uni izlab otasi, onasi va singlisi Qaldirgʻochning yoʻlga chiqishi, yoʻlda ularga Ernazarning qoʻshilishi, dushman yurtdan Sarixon va Oqbilaklarning Ahmadni izlab yoʻlga tushishlari va ularning barining Xonchorbogʻda uchrashuvlari, ayyorlarni yengib, Ahmadbekni ozod qilishlari kabi sarguzasht voqealar tasvirlangan. Badiiy jihatdan mukammal sanalgan bu asar oʻzbek dostonchiligi taraqqiyotida alohida bir bosqichni tashkil etadi. Olimlar uni 16-asrda yaratilganligini taxmin qiladilar.

Adabiyot
--------

* Bulbul taronalari [5j.li], 1j. T. 1971.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Oʻq-yoy (maʼnolari).

"OʻQ-YOY" — zargarlik buyumi; Xorazm ayollarining bosh kiyimining ensa (gardon) qismiga mustahkamlanadigan taqinchogʻi. Taqyatuzi, osmatuzi va yarimtirnoq kabilar bilan birgalikda ansambl hosil qiladi. Taqinchoq shakli "oʻqyoy"ni eslatadi (nomi shundan). Toʻgʻri toʻrtburchakli tepa va yoysimon (kamalak) shakldagi quyi qismdan iborat. Tepa qismi atrofi feruza koʻzlar bilan hoshiyalanib, yuzasiga simkori usulida yelpigʻichsimon bezaklar ishlanadi, baʼzan bezaksiz ham boʻladi; uning yuqori qismi oʻrtasiga ukpar uchun naycha ishlanib, naychaning ostiga oʻqning uchini eslatuvchi uchburchak — tumor shakli osiladi (u ham ziynatlangan). Yoysimon quyi qismi yuzasi 3 qator feruza koʻzlar qadab bezatilgan, uning quyi qismiga marjon hamda yaproqchalardan tuzilgan hashamdor shokilalar osilgan. 19-asr oxiridan urfdan qola boshlagach, koʻkrakka ham taqilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oʻquv fani** — oʻquv yurtlarida oʻrganish uchun fan, texnika, sanʼat, ishlab chiqarish faoliyati va boshqalar muayyan sohalardan tanlab olingan bilim, malaka va koʻnikmalar tizimi. Oʻquv fanining mazmuni shu Oʻquv fani boʻyicha joriy etilgan davlat taʼlim standarti, oʻquv dasturi va darsliklarda oʻz aksini topadi. Xususan, OʻzRda umumiy oʻrta taʼlim maktablari (1—9sinflar) uchun 22 nomda Oʻquv fani joriy etilgan. Urta maxsus va oliy oʻquv yurtlari uchun Oʻquv fanining soni mazkur oʻquv yurtlarining taʼlim yoʻnalishlaridan kelib chiqqan holda, Oʻquv fanining tarkibi, uni oʻrganishdagi oʻzaro aloqadorlik va izchillik oʻquv rejasi bilan belgilanadi. Mazmuniga koʻra, umumiy taʼlim (umumilmiy) hamda mutaxassisni tayyorlashda kasbini belgilovchi maxsus Oʻquv faniga ajraladi. Oʻquv fanining soni, hajmi tegishli vazirlik va boshqalar markaziy boshqaruv organlari tavsiyasiga binoan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oʻquv yoʻli** (musiqada) — turkumli asarlarda, odatda, cholgʻu qismlar (cholgʻu yoʻli)san keyin navbatmanavbat, oʻzaro bogʻliq tarzda ijro etiladigan ashulalar ifodasi. Mas, Miskin nomli turkumning 1-qismi cholgʻu kuy, 2, 3, 4 (Adoyi, Asiriy, Chapandoz nomli doira usulida ijro etiladigan) qismlari Oʻquv yoʻli, yakuniy qismi esa soqiynoma usulidagi cholgʻu yoʻllaridan iborat.

Katta hajmdagi mumtoz maqom namunalari (Chorgoh, Segoh, Dugoh, Fargʻona Nasrullosi, Bayot va boshqalar)ning koʻpchiligi cholgʻu yoʻllari hamda Oʻquv yoʻlidan tashkil topadi. Ularning Oʻquv yoʻli cholgʻu asar tarzida ham yakka va joʻrnavozlikda ijro etilishi mumkin. Bular asosida esa bastakorlar tomonidan qator bir qismli yoki turkumli ashula namunalari (mas, I.Ikromovning "Munojot" ashulasi, F.Mamadaliyevning "Miskin", "Nasrulloyi" turkumlari) yaratilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oʻq otish sporti** — sport turi, oʻq otish quroli va pnevmatik qurol (oʻiiq stvolli va silliq stvolli qurollar), shuningdek, kamondan otish. Sport atamashunosligida, odatda, oʻq otish Otish sporti deb ataladi. Otish sportida harakatlanmaydigan va harakatlanib turadigan nishonlarga qarab miltiq, pistolet yoki revolver (toʻpponcha)dan oʻq uziladi. Hozirgi zamon musobaqalari diametri 162,4 mm li nishonlarga 50 m masofadan 5 soat 15 min. davomida miltikdan (yotgan holda, tik turib va tizzalab) 3 x40 ta oʻq uzish; 50 m masofadan 2 soat davomida oʻsha nishonga miltikdan 60 ta oʻq uzish (yotgan holda); 1320x70 mm kattalikdagi harakatlanib turadigan nishon — "chopib ketayotgan toʻngʻiz"ga 2 kun mo-baynida 30+30 ta oʻq uzish (tik turib, miltiqni koʻtara solib darhol); oʻzi oʻklanadigan pistoletdan 1600 x450 mm kattalikdagi 5 ta figurali nishonga 25 m masofadan 2 kun mobaynida 2x30 ta oʻq uzish (tik turib); bir zaryadli pistoletdan 500 mm diametrli nishonga 50 m masofadan 2 soat 30 min. davomida 60 ta oʻq uzish (tik turib) mashklarini oʻz ichiga oladi. Oʻq otish boʻyicha birinchi musobaqalar 1824-yil Shveysariyada oʻtkazilgan. Jahon chempionatlari 1897-yildan (1954-yildan —4 yilda 1-marta) oʻtka-ziladi. 1921-yil Xalqaro Otish sporti uyushmasi (UIT)ga asos solingan. Otish sporti barcha Olimpiada oʻyinlari (1904, 1928-yildan tash-kari) dasturiga kiradi.

Oʻzbekistonda Otish sporti keng tarqalgan sport turlaridan biri hisoblanadi. 20-asrning 20-yillaridan ommalasha boshladi. Qulay iqlim sharoiti tufayli butun yil davomida qurollarning barcha turidan merganlar tayyorlab kelingan. Otish tirlari va poligonlari respublikaning barcha viloyatlarida bor. 1960—80 yillarda Otish sporti respublikada, ayniqsa, kjsalishga erishdi. Bu davrda Oʻzbekiston vakillari Yevropa va jahon chempionatlarida 100 dan ortiq medalni, shuningdek, Olimpiada oʻyinlarining 2 ta kumush medalini qoʻlga kiritdi.

Oʻzbekiston Otish sporti federatsiyasi 1992-yil tuzildi va Xalkaro otish sporti uyushmasiga qabul qilindi. 1995-yildan Osiyo otish sporti konfederatsiyasiga aʼzo boʻldi. Jahon chempionlari A. Oripov, Ye. Kondratyev, S. Lazareva stendga otish boʻyicha, A. Kodnikov, A. Romanov oʻq otish boʻyicha va Olimpiada oʻyinlarining sovrindorlari A. Asraboyev va R. Yambulatov respublikadagina emas, xal-qaro miqyosda tanildilar. Mustaqillik yillarida D. Muxtorov, Sh. Ahmedov, E. Osmonov, N. Repichev, Yu. Shaxova, N. Dolbikina, A. Aksenova Osiyo oʻyinlari, qitʼa chempionlari, jahon ku-bogi musobaqalarining gʻoliblari va sovrindorlari boʻldilar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Maarriy**, al-Maarriy Abulʼalo Ahmad ibn Sulaymon at-Tanuxi (973— Suriya, Maarratun Nuʼmon — 1057 yoki 1058) — arab shoiri va mutafakkiri. Lirik („Chaqmoqtosh uchqunlari" toʻplami va unga yozilgan sharq — „Uchqunlar yogʻdusi") va falsafiy („Luzum mo lam yalzum" — „Lozim boʻlmaganning lozimligi" toʻplami) sheʼrlar, „Risolat ulgʻufron" („Afv haqida maktub"), „Risolat ulmaloika" („Farishtalar haqida maktub"), „Arosat haqida maktub" kabi nasriy sheʼr|nasriy asarlar, Mutanabbining „Ahmad moʻʼjizasi" nomli devoniga yozilgan sharh, „Yoʻlda tashlab ketilganlar" hikmatli soʻzlar toʻplami muallifi. Maarriyning aksar asarlarida insonparvarlik va oqilona mulohazakorlik, jamiyatga tanqidiy qarashlar ustunlik qilsa, baʼzi asarlarida umidsizlik, pessimizm ruhi sezilib turar edi. Maarriy oʻz asarlarini kinoya, qochirim kabi usullardan foydalanib, murakkab tilda yozgan.

Adabiyot
--------

* Krachkovskiy I. Yu. Izbr. soch. t. 1-2, M. — L. 1955-56.

Manbalar
--------

1. ↑  "Maarriy" *OʻzME*. M-harfi[*sayt ishlamaydi*] Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**MV** **Savarona** — Turkiya prezident yaxtasi. 1931-yilda qurilgan paytda u dunyodagi eng katta yaxta edi. 2021-yildan boshlab, kema hali ham xizmatda.

Tarix
-----

Blohm &amp; Voss tomonidan meʼmor Jon Rebling uchun qurilgan. U nabirasi Emili uchun dengiz kemasini sotib olgan. Kema shu nomdagi yaxtalar seriyasida uchinchi boʻldi. Bu mijozga 4 million dollarga tushdi.

Yaxta 21 tugungacha tezlikka ega edi. 11 ta suv oʻtkazmaydigan parda Savaronaga navigatsiya xavfsizligini taʼminladi.

1938-yilda egasi yaxtani Turkiya hukumatiga 1 million dollarga sotdi. Rasmiylar respublika asoschisi Mustafa Kemal Atatürk uchun bortda hukumat yigʻilishlarini oʻtkazish va chet el rahbarlarini qabul qilish uchun kema sotib oldi.

Savarona yaxtasi qisqa vaqt ishladi — sotib olinganidan 6 hafta oʻtgach, Mustafa Atatürk vafot etdi.

Shundan soʻng, yaxta dengiz flotiga topshirildi va 1945-yilgacha portda qoldi. Keyin yaxta oʻquv kemasi sifatida ishlatilgan.

1979-yildagi kuchli yongʻindan soʻng, allaqachon Gunes Dil („Buyuk xonim") deb nomlangan Savarona turkiyalik tadbirkor Qahraman Sodiq-ogʻli tomonidan 49 yilga yaxta ijaraga olgan holda qayta tiklana boshladi.

Yaxta dizel-elektr dvigatellarini oldi. Taniqli mehmonlar uchun kruizlar davomida ideal sharoitlar yaratilgan — 17 ta keng kabinalar, sport zallari, tibbiyot markazi, turk hammomi va suv bilan shugʻullanishning barcha turlari, jumladan, shamol serfingi, suv changʻisi va mototsikllar mavjud. Prezident Mustafa Atatürk xotirasiga uning kabinasi yodgorlik muzeyiga aylantirildi. Yozda yaxta Oʻrta yer dengizi boʻylab sayohat qiladi.

Mukofotlar
----------

Savarona yaxtasi 2012-yilgi „World Luxury Yacht" mukofoti bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑  „Дворцы на воде: самые роскошные яхты мира". *flot.com*. Qaraldi: 30-sentabr 2022-yil.
Plutarx
**Plutarx** (Plutarchos) (taxminan 46, Xeroneya, Beotiya — taxminan 127) — qad. yunon tarixchisi, faylasuf va yozuvchi. Afinada tahsil olgan. Umrining koʻp qismini ona shahrida jamoat va maʼrifatparvarlik ishlari bilan oʻtkazgan. Platon akademiyasining koʻzga koʻringan aʼzolaridan biri sifatida platonizm gʻoyalarini targʻib qilgan.Ayni paytda muayyan darajada stoitsizm, peripatetizm va, jumladan, pifagoreizm taʼsiri ostida ham qolgan. P. taʼlimotida koʻproq axloq-odob, insonparvarlik masalalari yetakchilik qilgan va olim falsafani insonlar uchun oʻz-oʻzini maʼnaviy shakllantirish vositasi deb bilgan. P.dan boy adabiy va falsafiy meros qolgan. Biroq uning nomini mashhur etgan yetakchi meros — tarixiy-biografik asarlar hisoblanadi. Ushbu asarlar "Qiyosiy hayotnomalar" umumiy nomi bilan shuhrat topgan. Mazkur asarlarda Lisandr va Sulla, Kiton va Likull, Nikiy va Krase, Agesilay va Pompei, Aleksandr va Sezar, Demosfen va Sitseron singari mashhur yunon, Rim davlat va siyosiy arboblari, sar-kardalari va notiqlarining hayot yoʻllari, xulqatvori, turmush tarzini qiyoslash yoʻli bilan tarjimai hollari bayon qilingan. Badiiy-tarixiy ahamiyatga molik P. biografik asarlarida Qad. Eron, Parfiya va Sugʻdiyona singari Sharq mamlakatlari ijtimoiy-siyosiy hayotiga doir maʼlumotlar ham yoritilgan. P. ilgari surgan insonparvarlik, maʼrifatparvarlik gʻoyalari keyingi davrlarda anchagina ilgʻor tafakkur vakillariga maʼlum darajada oʻz taʼsirini oʻtkazgan.

Manbalar
--------

* Izbrannie jizneopisaniya, t. 2, M. 1990.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
| Industrial |
| --- |
| Uslubiy ildizlari: | Musique concrete, Fluxus harakati, Elektronik musiqa, Noise |
| Madaniy ildizlari: | Erta 1970-lar, London, Sheffild, Birlashgan Qirollik, Olmoniya, Vankuver, Klivlend, Chikago |
| Xos cholgʻu asboblari: | Sintezator - Baraban mashinasi - Tasma - Barabanlar - Gitara - Topilmalar - Elektronika - Sampler |
| Mashhurligi: | Shinavandalar uchun |
| Yaqin janrlar: | Techno - IDM - Trance - Synth pop - Futurepop - Glitch |
| Fusion janrlar |
| EBM - Industrial metal - Industrial rock - Cybergore |
| Aloqador mavzular |
| Mashhur artistlar - Noisechilar ro'yxati - Elektronik musiqa janrlari ro'yxati |

**Industrial musiqa** (**sanoat musiqasi**) - qator elektronik va tajribaviy musiqa janrlari yig'indisini belgilovchi atama. Ilk bor 1970 yillar o'rtalarida o'sha payt uchun g'ayriodatiy bo'lmish Idustrial Records musiqalari shunday nomlana boshlandi. Bu so'z avangard musiqadan (Throbbing Gristle, Einstürzende Neubauten, Coil va Laibach kabilar) tortib noise loyihalar (Merzbow yoki Whitehouse), EMB (DAF, Front 242, Skinny Puppy, Front Line Assembly va Nitzer Ebb), Industrial rock (KMFDM, Nine Inch Nails), industrial metalgacha (Ministry yoki Godflesh) yoki hatto William S. Burroughs va J.G. Ballard kabi yozuvchilarni taʼriflashda ham ishlatiladi.

Atama bu musiqa yangi avlod odamlari uchun yaratilganini, avvalgi musiqa esa ko'proq "qishloqi" ekanligini urg'ulash maqsadida kiritilgandi. Xususan, u bu musiqa tayyorlanishi jarayonini anglatish uchun xizmat qilgan bo'lishi ham mumkin, biroq hozirda ko'pchilik bu so'zni og'ir mashinasozlik sanoati va insonning ichki olami orasidagi estetik munosabatlarning ko'rinishi, deb tushunadi. Bu mavzuda Peter Christopherson (Industrial Records) "Industrial Records'ning o'sib kelayotgan musiqa sanoatini rad etish haqidagi g'oyasidan maqsad sizga musiqaning nima uchun mo'ljallangan ekanligini aytish edi", degan.

Tarix
-----

### Dastlabki alomatlar

Luigi Russolo'ning 1913 yilgi *Shovqinlar san'ati* asari zamonaviy musiqa industrial falsafasining ilk namunasi, deya eʼtirof etiladi. Russolo'ning *musica futurista'*sidan so'ng Pierre Schaeffer va musique concrète keldi va bu tovush yozilgan tasmalarning qirqimlari bilan manipulyaciya qiluvchi hamda dastlabki analog elektronik qurilmalar yordamida tovush hosil qilib qo'shuvchi ibtidoiy industrial musiqa paydo bo'lishiga turtki bo'ldi.

Janr rivojlanishidagi yana bir muhim harakatlar Dadaizm va Fluxus edi. Masalan, Erik Satie'ning *Sons industriels* ("Sanoat tovushlari", 1920) asari taʼsiri.

Edgard Varèse ham elektronik musiqada kashshoflardan bo'lgan. Masalan, uning *Poème électronique* asari 1958 Brussel Jahon Yarmarkasidagi Philips pavilyonida namoyish etilgan.


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
VINOLA (Vignola, asli fam. Barotssi, Barozzi) Jakomo da (1507.1.10, Vinola, Emiliya-Romanya — 1573. 7. 7, Rim) — italyan meʼmori. Soʻnggi Uygʻonish davri vakili, yirik nazariyotchi. Saroylar (Kapraroldagi Farneze saroyi, 1558—73), villalar (Rimdagi papa Yuliya III villasi, 1550—55), cherkovlar (Rimdagi Il Jezu cherkovi, 1568—84) qurilishida Uygʻonish davri meʼmorligi prinsiplarini barokko va klassitsizm elementlari bilan uygʻunlashtirgan holda yangi meʼmoriy qismlar yaratishga intilgan. Mikelanjelo vafotidan soʻng (1564) Rimdagi avliyo Petr sobori qurilishiga rahbarlik qilgan. "Meʼmorlikning besh order qoidalari" nomli mumtoz traktat muallifi (1562). V. ijodi meʼmorlikda barokko uslubini shakllanishida muhim rol oʻynagan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |