**"Qrim mudofaasi uchun" medali**— Qrim Respublikasining davlat mukofotidir. Qrim Respublikasi 2014-yilda Ukrainadan mustaqilligini eʼlon qilganidan keyin respublikaning birinchi mukofoti. Bu Qrim Respublikasi rahbarining nishonidir.

„Qrim mudofaasi uchun" medali" 2014-yil 16-martda tashkil etilgan, Qrim Respublikasi rahbarining 2015-yil 30-martdagi 88-U-sonli „Qrim Respublikasi rahbarining nishoni toʻgʻrisida" qarori bilan kiritilgan.

Medal toʻgʻrisidagi nizom
-------------------------

Medal rossiyaliklar, chet elliklar va fuqaroligi boʻlmagan shaxslarga „*Qrimliklarning konstitutsiyaviy huquq va erkinliklarini himoya qilishdagi jasorati va yuksak vatanparvarligi uchun, shu jumladan Qrim Rossiyaga qoʻshilganda va butun Qrim referendumini oʻtkazganda*" berilishi mumkin.

Taqish qoidalari
----------------

"*Qrim mudofaasi uchun*" medali koʻkrakning chap tomoniga taqiladi. Taqdirlanuvchilarda Rossiya Federatsiyasining ordenlari, medallari va boshqa davlat mukofotlari boʻlsa, medal ulardan keyin qoʻyiladi.

Medalning tavsifi
-----------------

Fayl:Медаль «За защиту Крыма» (комплект).jpg 2014-yil sertifikati bilan „Qrim mudofaasi uchun" medali
 Medal sertifikatining zamonaviy koʻrinishi
Medal teng qirrali xoch boʻlib, uning uchlari safir emal bilan qoplangan. Xoch kumush metalldan yasalgan sakkiz burchakli yulduzga oʻrnatilgan. Markazdagi xoch oldida dumaloq medalyon joylashgan. Unda oq maydonda Qrim Respublikasi Davlat gerbining boʻrtma tasviri, uning atrofida oltin harflar bilan oʻralgan: „За защиту Крыма. 2014 год" yozuvi bor. Medal Qrim Respublikasi bayrogʻi ranglaridagi ipak muar tasmasi bilan qoplangan beshburchak blokga koʻz va halqa yordamida bogʻlangan.

Tarixi
------

"Qrim mudofaasi uchun" medali birinchi marta 2014-yil 16-martda Qrim Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi S.V.Aksyonov tomonidan taʼsis etilgan va Fiolent Simferopol zavodida ishlab chiqarilgan. Medalning birinchi chiqarilishi 1375 dona, ikkinchisi 5350 dona edi.

Bu partiyalarda uch xil medallar bor edi. Farqlar uchta turdagi lentalardan va emal rangidagi yengil farqlardan iborat edi. Medalyonning orqa tomonida, shtralni mahkamlab turuvchi gaykaga bir tomchi qizil lak surtilgan. Birinchi medallarning lentalari plastik boʻlib, bloklarga yopishtirilgan.

2014-yil 14-aprel va 9-may birinchi mukofotlarni taqdim etdi. Mukofotlanganlar orasida Ramzan Qodirov, Aleksandr Tkachev, Berkut xodimlari, militsiya xodimlari bor edi. Biroq mukofot yarador safdoshini otishma ostidan qutqarishga shoshilgan va snayper tomonidan halok boʻlgan politsiyachining ukasi Ruslan Kazakov oʻlimidan soʻng topshirilgan. 1-Xalq militsiya polki (SPNO) komandiriga mukofotlar topshirildi, SPNO ham mukofot bazasini boshqardi. Qrim Respublikasi Vazirlar Kengashidagi muhr faqat Ukraina tipidagi — trident bilan edi. Unda faqat Qrim gerbi tushirilgan SPNO muhri bor edi, shuning uchun medal uchun birinchi sertifikatlar u tomonidan tasdiqlangan. Sertifikatlarni Qrim Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi S.D.Aksyonov hali respublika prezidenti etib tayinlanmagan edi.

Fayl:Медаль «За защиту Крыма» с мечами.jpg „Qrim mudofaasi uchun" medali yuqori amaldorlarni taqdirlash uchun qilich va teskari lenta 
Qilich bilan „*Qrim mudofaasi uchun*" medali bilan rasmiy mukofotlar yoʻq edi. Ushbu medallar kumushdan yasalgan va birinchi shaxsni mukofotlash uchun moʻljallangan edi (bu haqidagi maʼlumotlar turli manbalarda tasdiqlangan)..

Aslida birinchi medallar noqonuniy davlat mukofotlaridir. 2015-yilda Qrim Respublikasining „*Qrim Respublikasining davlat mukofotlari toʻgʻrisida*"gi qonuni qabul qilinganidan keyin ushbu mukofotni qonuniylashtirish mumkin boʻldi. Shunday qilib, ushbu Qonunning 1-qismining 32-moddasiga muvofiq, Qrim Respublikasi Prezidenti Qrim Respublikasi Prezidentining belgilarini belgilash va ularni mukofotlash huquqiga ega. Ushbu huquqiy meʼyorga muvofiq, Qrim Respublikasi Prezidentining 2015-yil 30-martdagi 88u-son Farmoni bilan „Qrim mudofaasi uchun" medali „Qrim Respublikasi Prezidentining Gerbi toʻgʻrisida" gi nizomda tasdiqlangan edi.

Oldin taqdim etilgan barcha mukofotlar haqiqiy deb tan olinadi. Sertifikat naʼmunasi oʻzgarishsiz qoladi va ustav ilovasiga — „Belgi" soʻzlarisiz kiritiladi. Bu avvalroq berilgan sertifikatlarni oʻzgartirmaslik uchun amalga oshiriladi va ilgari berilgan sertifikatlar yangilaridan farq qilmaydi.

Nizomga ilovada SPNO muhri haqiqiy deb tan olinishi uchun SPNO-1 qoʻmondoni mukofotni ham taqdim etadigan mukofotlar roʻyxatiga kiritilishi kerak edi.

Belgilangan mukofotni SPNA qoʻmondoni, shuningdek, Respublika Prezidenti tomonidan eʼlon qilinadi va mukofotlar maʼlumotlar bazasi ham SPNAda saqlanadi. Yangi guvohnomalarning yagona farqi shundaki, Vazirlar Kengashi Raisi S.Aksenovaga yangi „unvon" qoʻshgan holda tasqidlashi kerak boʻladi

Manbalar
--------

* Qrim Respublikasi rahbarining 2015-yil 30 martdagi 88-U-sonli "Qrim Respublikasi rahbarining „Qrim mudofaasi uchun" medali" nishoni toʻgʻrisida"gi farmoni. Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-06-02).
* Rossiya tarixidagi Taurida / Qrim markaziy muzeyidagi „Qrim mudofaasi uchun" esdalik xochi
* SBU „Qrim mudofaasi uchun" medali bilan taqdirlangan ukrainalikni hibsga oldi.
* „Faleristika" forumida „Qrim mudofaasi uchun" medali haqida
* Aksyonov Qodirovga „Qrim mudofaasi uchun" medalini topshirdi / TASS agentligi
* „Qrim mudofaasi uchun" medallari bilan taqdirlash toʻgʻrisida A. DA. Margelov va A. DA. Minina / MOF „Komandarm"
* Xalq militsiyasi jangchilarini medal bilan taqdirlash toʻgʻrisida Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-08-09).
* 2014-yil 26-fevralda parlament devorlari ostida halok boʻlganlarning yaqinlariga „Qrim mudofaasi uchun" medallari topshirildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Dlya krimskoy samooboroni ne xvatilo medaley „Za zaщitu Krima"". 2-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-iyun 2022-yil.
2. ↑  Aksyonov nagradil Kadirova i Tkachyova medalyu „Za zaщitu Krima" (Gazeta.ru)
3. ↑  Medal „Za zaщitu Krima" / Ordena i medali Rossii
4. ↑  Otvet Gosudarstvennogo Soveta Respubliki Krim[*sayt ishlamaydi*]

* *Shuningdek:* **Qrim Respublikasining mukofotlari**