Benoa (indon. Teluk Benoa — Benoa koʻrfazi) — Indoneziyadagi Bali orolining janubiy qismidagi dengiz koʻrfazi. U Balini sharqda joylashgan kichik orollar guruhidan ajratib turadigan Badung bo'g'oziga kiradi.

Benoa ko'rfazi
Ko'rfaz nomi uning qirg'og'ida joylashgan bir qator geografik ob'ektlar nomi bilan mos keladi. Xususan, bu yerda qirg'oqda, asosan, sun'iy orolda, Balidagi eng katta dengiz porti Benoa porti joylashgan.

20-asrning oxiridan boshlab, Balining ushbu qismida yangi hududlarni yaratishga qaratilgan xarakatlar natijasida ko'rfazning suv maydoni asta-sekin kamayib bormoqda. Bu esa jiddiy ekologik va ijtimoiy-iqtisodiy muammolarni keltirib chiqaradi.

Geografik joylashuv
-------------------

Benoaning yuqoridan ko'rinishi
Benoa ko'rfazi Bali orolining janubiy qismida -Malay arxipelagiga kiruvchi Kichik Sunda orollarining eng g'arbiy qismida joylashgan. Bu Balini sharqdagi uchta kichik oroldan ajratib turadigan Badung bo'g'ozining bir qismidir: Nusa Penida, Nusa Lembongan va Nusa Cheningan.
U yarim doira shakliga o'xshash shaklga ega. Sohilning katta qismi Balining janubiy uchi bo'lgan Bukit yarim oroliga va Bukit orolni asosiy qism bilan bog'laydigan istmusga to'g'ri keladi. Ko'rfaz Badung bo'g'ozi suvlaridan butunlay ajratilgan - Bukit yarim orolining shimoli-sharqiy qirg'og'idan cho'zilgan besh kilometrlik qum uyumi, shuningdek, Benoa burun uchi va asosiy hudud o'rtasida joylashgan Serangan oroli to'sib turadi. Shunday qilib, u Badung boʻgʻozi bilan shimoldan va Serangan janubidan ikkita tor boʻgʻoz orqali tutashadi. 2001-yilda shimoliy boʻgʻoz orqali avtomobil koʻprigi qurilgan.

-8.7583/115.2056 
2014-yil holatiga ko'ra, ko'rfazning maydoni taxminan 20 km² ni tashkil qiladi. Lekin, uni aniq o'lchashning imkoni yoq', chunki qirg'oqning ko'p qismlari botqoq bilan qoplangan va shuning uchun doimiy aniq konturlarga ega emas.

Ma'muriy jihatdan, ko'rfaz qirg'oqlarining katta qismi Bali provinsiyasining Badung tumaniga to'g'ri keladi, shuningdek Serangan oroli - Denpasar munitsipalitetiga tegishli. To'g'ridan-to'g'ri qirg'oqda 12 ta qishloq tipidagi aholi punkti mavjud.

Orolga aralshuv
---------------

1980-yillarning ikkinchi yarmidan boshlab, ko'rfazning turli qismlarida yangi hududlarni shakllantirish ishlari olib borildi. Bu davrda Benoa akvatoriyasining shimoliy qismini o'zlashtirish natijasida sunʼiy orol yaratilib, uning ustiga yirik port terminali qurildi, Serangan oroli hududi ham bir necha barobar kattalashtirildi. Seranganning yiriklashishi sakkizta kichik orolning qurishiga, shuningdek, Benoani dengiz bilan bog'laydigan ikkala bo'g'ozning sezilarli darajada torayishiga olib keldi. Shimoliy bo'g'ozning kengligi, dastlab taxminan 300 metr bo'lib, bir necha o'n metrga qisqardi. Serangan va Bali o'rtasidagi ko'prik 1 km dan oshdi. 2014-yilda Indoneziya hukumati Benoa akvatoriyasining 75 foizini toʻldirish va unda bir nechta sun’iy orollar yaratishni nazarda tutuvchi yanada yirikroq loyihani ma’qulladi. Yangi tashkil etilgan hududlarda mehmonxona va kurort majmualari, shuningdek, turli transport va ijtimoiy infratuzilma obyektlarini qurish rejalashtirilgan.

XX asr boshlarida Golland savdo kemasi Benoa ko'rfazida

Tabiiy sharoitlari
------------------

Ko'rfazning chuqur emas aksincha sayoz xisoblanadi - ko'p joylarda u 2 metrdan oshmaydi. Shu bilan birga, uning sharqiy qismida, shuningdek, Benoani dengiz bilan bog'laydigan shimoliy bo'g'ozda yirik dengiz kemalarining portga o'tishini ta'minlash uchun chuqurlashtirilgan maxsus maskan vujudga yaratilgan. Benoyaga oqib o'tadigan beshta kichik daryo, ayniqsa qirg'oq suvlarida suvning sezilarli darajada chuchuk.

Benoaning flora va faunasi juda boy va xilma-xildir. Uning qirg'oqlari asosan zich mangrovlar bilan qoplangan, ularning umumiy maydoni 2014-yil holatiga ko'ra 1395 gektarni tashkil etadi - Balining barcha mangrov o'rmonlari maydonining 63%. Mangrovlar bir necha turdagi qushlar uchun uy vazifasini bajaradi va qo'shni suv bo'shliqlari turli xil ichki fauna uchun mo'l-ko'l oziq-ovqat bazasi hisoblanadi. Shu sababli, bo'g'ozda har doim katta miqdordagi baliqlar, shuningdek dengiz toshbaqalari topilgan. Ikkinchi eng katta koloniyalari Serangan orolida yashaydi, u yerda Kaplumbağalarni saqlash va ta'lim markazi hisoblanmish Jahon yovvoyi tabiat jamg'armasi ko'magida ishlaydi.

Bali orolining janubiy qirg'og'i
1990-yillarning o'rtalaridan boshlab ko'rfaz biomassasining tez pasayishi kuzatildi: bu baliqlarning asosiy turlariga, dengiz toshbaqalariga, shuningdek, mangrovlar va ularning aholisiga ta'sir ko'rsatdi. Benoaning ekologik muammolari Indoneziya ekologik tashkilotlari, shuningdek, milliy va xorijiy ommaviy axborot vositalarining e'tiborini tortdi. Ko'rfazni keyingi to'ldirish rejalari ko'plab noroziliklarga duch keldi. Mahalliy aholining qo'rquvi nafaqat ekologik vaziyatning yanada yomonlashishi ehtimoli, balki qirg'oqbo'yi hududlarining bir qismini suv bosishi ehtimoli bilan ham bog'liq: hisob-kitoblarga ko'ra, yangi sun'iy orollarning yaratilishi ko'rfazdagi suv sathini 1,5 metrga ko'payishiga olib kelishi mumkin.

Iqtisodiyot va transport
------------------------

Tarixiy jihatdan, Benoa ko'rfazi juda faol baliq ovlash hududi bo'lgan, shuningdek, agar-agar ishlab chiqarish uchun ishlatiladigan dengiz o'tlari, shuningdek, an'anaviy dori-darmonlarni olish ularning asosiy mashg'uloti xisoblanadi. Biroq, yuzaga kelgan ekologik muammolar ushbu baliqchilik xo'jaliklarining mahsuldorligini sezilarli darajada pasayishiga olib keldi, bu esa, o'z navbatida, ko'plab qirg'oq bo'yidagi qishloqlarda ijtimoiy-iqtisodiy vaziyatning sezilarli darajada yomonlashishiga olib keladi.

Mangrov o'rmonlari
Ko'rfaz uzoq vaqtdan beri Balining "dengiz darvozasi" bo'lib xizmat qilgan: hatto mustamlakachilikdan oldingi davrda ham kemalar bu yerga Malay arxipelagining boshqa orollaridan kelgan. 1920-yillarda golland mustamlakachilari koʻrfazning shimoliy qirgʻogʻida Yevropa uslubidagi portni qurdilar, u Benoa deb ham ataladi, keyinchalik u Indoneziya mustaqillikka erishganidan keyin u yerdagi xarakat faollashdi. 20-asrning so'nggi o'n yilliklarida Balining eng muhim jahon turizm markazlaridan biriga aylanishi mahalliy port infratuzilmasini jadal rivojlantirishni taqozo etdi, ayniqsa Benoa Bali xalqaro aeroporti Ngurah Rai provintsiyasi yaqinida joylashganligini hisobga olsak bu Benoaga bo'lgan e'tiborni yanda oshiradi. Shuni hisobga olib, 1990-yillarda Benoa portini keng miqyosda kengaytirish amalga oshirildi. Shu bilan birga, uning yangi terminali sun'iy orolda joylashgan bo'lib, u portning qirg'oq qismiga to'g'on orqali ulangan.

Bundan tashqari, 2010-yilning boshida ko'rfaz bo'ylab 12,7 km uzunlikdagi to'g'on va ko'priklar tizimi qurilgan. 2013-yil sentabr oyida ko'rfaz bo'ylab yotqizilgan magistral foydalanishga topshirildi, bu Balidagi birinchi pullik yo'lga aylandi.

Ko'rfaz qirg'og'ida kurort va sayyohlik infratuzilmasi jadal rivojlanmoqda, birinchi navbatda plyaj bayramlarini va suv sportini sevuvchilarga qulayliklar yaratishga alohida e'tibor qaratilmoqda. Koʻpgina obʼyektlarda yuqori darajadagi xizmat ko'satish tizimiga ega bo'lgan yirik mehmonxona majmualari qurilgan.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑ . 2-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyun 2022-yil.
3. ↑
4. ↑ . 2-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyun 2022-yil.
5. ↑
6. ↑ . 2-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyun 2022-yil.
7. ↑ . 2-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyun 2022-yil.
8. ↑ . 10-iyul 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyun 2022-yil.
9. ↑
10. ↑
11. ↑ . 2-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyun 2022-yil.
12. ↑ . 2-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyun 2022-yil.
13. ↑ . 9-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyun 2022-yil.
14. ↑ . 28-fevral 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyun 2022-yil.
15. ↑
16. ↑ . 10-iyul 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyun 2022-yil.
17. ↑ . 29-oktabr 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyun 2022-yil.
18. ↑
19. ↑
20. ↑ . 2-fevral 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyun 2022-yil.
21. ↑ . 2-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyun 2022-yil.
22. ↑  Surya, D. Bali dan Sekitarnya. — Denpasar, 2012.
23. ↑
24. ↑ . 2-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyun 2022-yil.
25. ↑  Surya, D. Bali dan Sekitarnya. — Denpasar, 2012.
26. ↑
27. ↑ . 10-iyul 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyun 2022-yil.
28. ↑

Adabiyotlar
-----------

* Anak Agung Ngurah Bagus Kesuma Yudha (2015) (id). *Wacana Politik Videografis Tentang Reklamasi Teluk Benoa* (Universitas Udayana nashri). pp. 44—62. .
* Lisa Woinarski (2002) (id). *Pulau Serangan: Dampak Pembangunan pada Lingkungan dan Masyarakat* (Universitas Muhammadiyah Malang Kerja Sama Dengan Australian Consortium For In-Country Indonesian Studies nashri). pp. 1—43. .
* Indra Jaya (2015) (id). *Partisipasi Kelompok Nelayan Pesisir Karya Segara Dalam Konservasi Terumbu Karang di Pantai Serangan Denpasar (Bab II — Gambaran Umum Lokasi Penelitian)* (Fakultas Sastra Dan Budaya Universitas Udayana nashri). pp. 15—30. .
* I Gede Surya Darmawan (2013) (id). *Pemanfaatan Lahan Pra dan Pascareklamasi Di Pulau Serangan* (Program Pascasarjana Universitas Udayana nashri). pp. 1—188.
* I Wayan Parwata, I Gede Surya Darmawan, Ni Wayan Nurwarsih (2012) (id). *Perubahan Tata Ruang Pesisir Pasca Reklamasi di Pulau Serangan* (Universitas Warmadewa, Denpasar nashri). pp. 129—B13. .
* Sailing Directions (enroute) Borneo, Jawa, Sulawesi and Nusa Tenggara. — 13th edition. — Springfield: National Geospatial-Intelligence Agency, 2015.
* *Surya, D.* Bali dan Sekitarnya. — Denpasar, 2012. — ISBN 9781480078611