recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Psammitlar** (yun. psammites — kumli, psammos — qum) — qumli jinslar. P. tarkibida 50%, baʼzan undan koʻproq 0,05 – 1 mm oʻlchamli mineral zarrachalar va chaqiqtogʻ jinslari boʻladi. Yumshoq (uvalangan) P. — kum va jipslashgan (sementlashgan)lari — kumtoshlar deb yuritiladi. P. monomi-neralli (asosan, kvarsli), oligomiktli (kvarsdala shpatli va boshqalar) va poli-mineralli (arkoz va grauvak) jinslarga ajratiladi. Ular, asosan, togʻ jinslari yemirilib, chaqiq boʻlaklari koʻchirilib joylashganda hosil boʻladi. Baʼzi P. ning oʻzi foydali qazilma (no-ruda qurilish materiallari) yoki neft hamda gaz uyumlari oʻzida saqlaydi, kam hollarda olmos, oltin, platina va boshqa sochma konlar hosil qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Moyli ekinlar** — urugʻi va mevasidan moy olish uchun ekiladigan ekinlar guruhi. Gulxayridoshlar (gʻoʻza), murakkabguldoshlar (kungaboqar, maxsar), labguldoshlar (perilla, lallemansiya), butguldoshlar (raps, xantal), dukkakdoshlar (soya, yer yongʻoq) va boshqa turli botanik guruxlarga mansub bir yillik va koʻp yillik oʻsimliklarni oʻz ichiga oladi. Bulardan baʼzilari qotuvchi moy beradigan daraxtlar (kokos palmasi va moyli palma, kakao, tunga), boshqalari suyuq moy beradigan oʻtsimon oʻsimliklar (soya, kungaboqar, zigʻir) hisoblanadi. Moyli ekinlar urugʻi, mevalarida, ayrimlari (chufa) tuganaklarida moy toʻplaydi. Moyli ekinlarning urugʻi va mevasida toʻplanadigan moy miqdori (mutlaq quruq moddaga nisbatan % hisobida): kanopda 18—20, chigitda 17—29, soyada 13—37, kungaboqarda 29—57, yer yongʻoqda 41—57, rapsda 48—50, koʻknorda 46— 56, moyli zigʻirda 35—52, kanakunjutda 48—55, kunjutda 50—65. Moyli ekinlar moylari suyuq, yarim suyuq va qotuvchi boʻlib, presslab yoki ekstraksiyalab olinadi. Oʻsimlik moylari bevosita oziq-ovqat maqsadlarida, konservalar tayyorlashda, konditer mahsulotlari, margarin olishda, lok-boʻyoq, sovun pishirish, toʻqimachilik, atir-upa sanoatlari, tibbiyotda, shuningdek, moylash materiali sifatida ishlatiladi. Yogʻmoy ishlab chiqarish chiqindilaridan kunjara va shrot chorva mollari uchun konsentrat ozuqa hisoblanadi.

Moyli ekinlarning kelib chiqishi turlicha. Yovvoyi kungaboqarning vatani — Shimoliy Amerika. Kanakunjut va kunjut esa Afrikadan, raps va koʻknor Oʻrta dengiz atroflaridan tarqalgan, yer yongʻoqning vatani — Janubiy Amerika; gʻoʻza Hindiston, Xitoy, Perudan tarqalgan. Jahon dehqonchiligida soya, yer yongʻoq, kungaboqar, zaytun, raps, kunjut, kanakunjut, moyli zigʻir katta ahamiyatga ega.

Oʻzbekiston florasida yovvoyi Moyli ekinlar ning 500 turi aniqlangan. Oʻzbekistonda yogʻmoi sanoatining asosiy xom ashe bazasini bir yillik moyli ekinlardan gʻoʻza tashkil etadi. Shuningdek, zigʻir, soya, raps, kunjut, maxsar va boshqalarning urugʻlari ham qayta ishlanadi. Halima Otaboyeva.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Haydamaklar**, gaidamaklar (turkiycha — haydalmoq) — Oʻng sohil Ukrainada 18-asrdagi xalq-ozodlik harakati qatnashchilari. Tarixiy man-balarda 1717-yildan H. haqida maʼlumotlar uchraydi. H. polyak va ukrain shlyaxtichlari (zodagonlari) mulklarini talontaroj etishgan. H. otryadlari ukrain dehqonlari, Zaporojye kazaklarining eng kambagʻal qatlami, yollanma batraklar, hunarmandlardan tarkib topgan. Chor Rossiyasi H. harakatini bostirishda faol qatnashgan, 1734, 1750 va 1768-yillarda bu harakat yirik xalq qoʻzgʻoloniga aylangan. H. harakatining eng yuqori nuqtasi 1768-yildagi qoʻzgʻolon boʻlgan. Oʻng sohil Ukraina Rossiya tarkibiga kirgach (1793), oʻlkadagi kurash boshqacha tus olgan.

1918—20 yillardagi Fuqarolar urushi davrida qizil armiya bilan kurashgan ukrain qoʻzgʻolonchilari ham oʻzlarini H. deb atashgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Kreml (maʼnolari).

**Kreml**, **Moskva kremli** — Rossiya Federatsiyasining poytaxti Moskva shahrining eng qad. qismi, qalʼasi. Moskva daryosining chap qirgʻogʻida, Neglinvaya daryosi unga quyiladigan joydagi Borovitsk tepaligida kichik bir istehkom sifatida yuzaga kelgan (11 — 12-asrlar, 1,5 ga atrofida). Bu istehkom-qalʼa qadimda "gard" yoki "grad Moskva" deb atalgan, 14-asr dan K. nomini olgan. Bu yerda knyaz Yuriy Dolgorukiy buyrugʻi bilan 1156-yilda qurilgan "shahar" — istehkom esa, avvalgi qalʼa hududidan 5—6 barobar kengroq maydonni tashqil etgan va yogʻoch devor bilan oʻralgan. Moʻgullar hujumi davrida (1237) K. vayron qilingan. K.ning keyingi taraqqiyoti knyazlikning, keyinchalik esa, markazlashgan rus davlatining poytaxti boʻlgan Moskvaning rivoji bilan bogʻlanib ketgan. Devor va minoralari dubdan (1339— 40, maydoni 18 ga boʻlgan) va oq toshdan (1367, "oqtoshli Moskva" deb ham atalgan), keyinchalik gʻishtdan qayta qurilgan (1485—95, maydoni 27,5 ga). Hozirgi tarhi uchburchaksimon (maydoni taxminan 28 ga). Devorining oʻz. 2 km dan ortiq, qalinligi 3,5—6,5 m, balandligi 5–19 m dir.

K.da rus meʼmorligining noyob yodgorligi saqlanadi: Uspensk s o b o ri (1475—79), B l a go ve sh ch ye ne k sobori (1484—89), Arxangelsk sobori (1505—08), Granitovaya palata (1487—91). "Buyuk Ivan" qoʻngʻiroqxonasi (1505—08, 1600-yil qayta qurilgan). Terem saroyi (1635—36); Sevat binosi (1776— 87, klassitsizm uslubida qurilgan, korinf orderi tizimidagi kolonnadalar bilan bezatilgan), Katta Kreml saroyi (1839—49) va Qurol-aslaha (Orujeyvaya) palatasi (1844—51; hozirgi muzey), Kreml majlislar saroyi (1959—61) va boshqa Kreml devorlarida 20 minora bor. Boʻlardan 6 tasi darvozali. Spassk (unga K. koʻranti oʻrnatilgan). Nikolsk, Arsenal, Troitsk, Borovitsk, Vodovzvod (Sviblov), Beklemishev (Moskvoretsk) minoralari oʻziga xosdir. K. ichida "Shoh zambaragi" (16-asr, quyma metall) va "Shoh qoʻngʻirogʻi" (18-asr) qoʻyilgan.

K. Moskva knyazlari (14-asr) va shohlar (16-asr oʻrtalaridan) qarorgohi, 18-asr boshlaridan imperatorlarning muvaqqat qarorgohi boʻlgan. 1918-yil martdan bu yerga Sovet hukumatining, 1991-yil dan esa Rossiya Federatsiyasi prezidentining qarorgohi joylashgan.

K.da majmuaviy taʼmirlash ishlari olib borilgan (1970). K. va Qizil maydon Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jonathan Beaulieu-Bourgault** (talaffuzi: *Jonaton Bolyo-Burgo*; 1988-yil 27-sentyabrda tugʻilgan) — kanadalik sobiq professional futbolchi, yarim himoyachi sifatida oʻynaydi.

Faoliyati
---------

Jonathan Quebecning Monreal shahrida tugʻilgan. „St.Pauli" klubida oʻynagan. Nord mintaqaviy ligasida jamoasi bilan 2-oʻrin olgan. 2006—2007-yilgi Bundesliga mavsumida oyogʻi singanligi sababli oldingi mavsumda oʻynay olmagan edi.

2010-yil 21-iyunda SC Preußen Münster bilan shartnoma imzoladi va u yerda ikki yil oʻynadi.

Xalqaro faoliyati
-----------------

Beaulieu-Bourgault Kanada U20 terma jamoasida oʻynagan. 2006-yilning may oyida Braziliyaga qarshi uchta oʻyindan iborat seriyada debyut qilgan. Kanadaliklar birinchi oʻyinda 2:1 hisobida gʻalaba qozonishdi, bu Kanada terma jamoasi Braziliya terma jamoasiga qarshi birinchi marta gʻalaba qozonish edi. Beaulieu-Bourgault yarim himoya ampluasida oʻynadi, shunga qaramay hujumkorligi bilan oʻzini koʻrsata oldi Bungacha 2005-yilgi FIFA yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatida Kanada terma jamoasi aʼzosi boʻlgan, garchi u jamoada oʻynamagan boʻlsa ham.

Jonathan 2007-yilda oʻz mamlakatida boʻlib oʻtgan FIFA U-20 Jahon chempionatiga terma jamoaga chaqirilgan va jamoaning uchta oʻyinida ham maydonga tushgan. 2007-yilning 8-iyulida Kongoga qarshi oʻyinda Kanada darvozaboni Asmir Begović jarima maydonchasi tashqarisida toʻp bilan oʻynaganligi uchun qizil kartochka oldi. Murabbiy Dale Mitchell allaqachon uchta almashtirishni amalga oshirganligi sababli, oʻyinning soʻnggi oʻn besh daqiqasida darvozabon oʻrnini Beaulieu-Bourgault egalladi. U bir nechta ajoyib seyvlarni amalga oshirdi va oʻyinning qolgan qismida kanadalik muxlislar tomonidan olqishlarga sazovor boʻldi. Uchrashuv 2:0 hisobida Kongo foydasiga hal boʻldi, ikkala golni ham Begovic oʻtkazib yuborgan edi.

2009-yil 11-noyabrda u Kanadaga birinchi marta chaqiruv olgan. 2009-yil 14-noyabrda Makedoniyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida zaxira tarkibiga kiritilib, oʻyinida debyut qildi

Shaxsiy hayoti
--------------

Jonathan ingliz, fransuz va nemis tillarida bemalol gapira oladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „FIFA U-20 World Cup Canada 2007 – List of Players".  FIFA (5-iyul 2007-yil). 31-dekabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. 1 2  Jonathan Beaulieu-Bourgault WorldFootball.net saytida
3. ↑  „Der Aufsteiger von der Jade: SV Wilhelmshaven" (olmoncha).  NDR.de.
4. ↑  „Bourgault zu den Preußen" (olmoncha).  kicker.de (21-iyun 2010-yil). Qaraldi: 6-yanvar 2012-yil.
5. ↑  „Beaulieu Bourgault, un jeune pilier" (fransuzcha).  rds.ca (26-iyun 2007-yil). Qaraldi: 6-yanvar 2012-yil.
6. ↑  „Beating Brazil thrill of a lifetime for defender Beaulieu-Bourgault".  canada.com (7-iyun 2006-yil). 29-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-yanvar 2012-yil.
7. ↑  „Jonathan Bourgault, un nom à retenir" (fransuzcha).  canoe.com (26-iyun 2007-yil). Qaraldi: 6-yanvar 2012-yil.
8. ↑  „Canada vs Macedonia match report". 2-mart 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi.

Havolalar
---------

* Jonathan Beaulieu- Bourgault Kiezkicker.de saytida
**Bethel** (talaffuzi: *Baytil*) — AQShning Minnesota shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2010-yilgi aholini roʻyxatga olishda 466 kishini tashkil qilgan.

Geografiyasi
------------

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 0.97 kvadrat mil (2.51 km2) ni tashkil qilgan, shundan 0.91 kvadrat mil (2.36 km2) quruqlik va 0.06 kvadrat mil (0.16 km2) suvdan iborat.

237 Avenue/County Road 24 shahardagi asosiy yoʻnalish boʻlib xizmat qiladi. Bethel Minnesota shtat 65-avtomagistrali yaqinida joylashgan.

Demografiyasi
-------------

| Aholi o‘sish tarixi |
| --- |
| Yil | Aholi |  | %± |
| **1910** | 221 |  | — |
| **1920** | 265 |  | 199% |
| **1930** | 184 |  | −306% |
| **1940** | 188 |  | 22% |
| **1950** | 250 |  | 330% |
| **1960** | 302 |  | 208% |
| **1970** | 311 |  | 30% |
| **1980** | 272 |  | −125% |
| **1990** | 394 |  | 449% |
| **2000** | 443 |  | 124% |
| **2010** | 466 |  | 52% |
| **2020** | 476 |  | 21% |
| AQSh aholisini ro'yxatga olish |

2010-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 466 kishi, 174 ta xonadon va 118 ta oila istiqomat qilgan. Aholi zichligi 197.7/km² ni tashkil qiladi. Shaharning irqiy tarkibi 95,3 % oq tanli, 0,9 % afro-amerikalik, 0,4 % osiyolik, 0,2 % Tinch okeani orollari, 0,9 % boshqa irqlar va 2,4 % ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 2,1 % ni tashkil etadi.

Shaharda 174 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 33,3 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari, 51,1 foizi er-xotinlar, 9,8 foizi eri boʻlmagan ayollar, 6,9 foizida xotini boʻlmagan erkaklar va 32,2 % oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 22,4 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 4 foizida esa 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor.

Shahar aholisi oʻrtacha yoshi 34,3 yoshni tashkil etadi. Aholining 23,2 foizi 18 yoshgacha boʻlganlar; 10,5 % 18 yoshdan 24 yoshgacha boʻlganlar; 33,9 % 25 dan 44 gacha; 25,6 % 45 dan 64 gacha; va 6,9 % 65 yosh va undan kattadir. Shaharning gender tarkibi 54,5 % erkaklar va 45,5 % ayollarni tashkil qiladi.

  

Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 45 125 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 50 500 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 36 406 dollarni, ayollarniki esa 25 625 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 16 399 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 4,5 foizi va aholining 6,4 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlar 4 foizi va 65 yoshdan oshganlarning 9,1 foizi qashshoq hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „2010 Census Redistricting Data (Public Law 94-171) Summary File". *American FactFinder*.  U.S. Census Bureau, 2010 Census. 11-aprel 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-aprel 2011-yil.
2. ↑  „US Gazetteer files 2010".  United States Census Bureau. 20-fevral 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-noyabr 2012-yil.
3. ↑  *United States Census Bureau.* „Census of Population and Housing". Qaraldi: 14-avgust 2013-yil.
4. ↑  „U.S. Census website".  United States Census Bureau. Qaraldi: 13-noyabr 2012-yil.
**Kremenchug magnit anomaliyasi** — Dnepr daryosining chap sohilidagi yirik temir rudasi rayoni, Ukrainaning Poltana viloyatida. Umumiy maydoni qariyb 100 km². Kremenchug magnit anomaliyasia. 1924—28 yillarda topilgan. Qidiruv va razvedka ishlari 1931-yilda boshlangan. Temir rudasi 1970-yildan oliva boshladi.

Kremenchug magnit anomaliyasia.ning geologik tuzilishida tokembriyning kristalli va metamorfik jinslar (amfibolitlar, kristalli slanetslar, temirli kvarsitlar va boshqalar) katvashgan. Ularning ustini umumiy qalinligi 600–800 m li paleozoy, mezozoy va kaynozoy davriga oid choʻkindi qum-gilli yotqiziklar qoplagan. Kon rayonida ruda maydonlarini tashqil qilgan magnit anomaliyalari mavjud. Kon joylashgan rayon eni 0,2— 3,5 km, oʻz. 45 km. Bashorat qilingan za-xirasi 15 mlrd.t dan ziyod (Gʻe miqdori 25 dan 58,2% gacha). Anomaliyaning jan. qismida ochiq usulda qazib olish imkoni boʻlgan toʻrtta yirik temirli kvarsit koni mavjud. Yer ostidan qa-zib olish zahirasi ham bashorat qilingan. Temirli kvarsitlar choʻkindi (terrigen-xemogen) formatsiyaga mansub. Boy rudaning hosil boʻlishini baʼzi tadqiqotchilar kvarsitlar poʻstining yemirilishidan deb hisoblasa, boshqalari gipergen-metamorfogen genezis yoʻli bilan deb izohlaydilar. Yiliga 30 mln. t dan ortiq ruda qazib olinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sulton ali xurosoniy** (??) — xurosonlik tabib. 15-asrning 2-yarmi va 16-asrning 1-yarmida yashab ijod etgan. Oʻrta Osiyoning bir qancha shaharlarida, jumladan, Samarqandda uzoq muddat yashagan. Koʻp yillik tajribalari asosida "Dastur uliloj" ("Kasalliklarni davolash boʻyicha qoʻllanma", Samarqand, 1526) va "Muqaddimayi dastur uliloj" ("Kasalliklarni davolash boʻyicha koʻllanmaga muqaddima") asarlarini yozgan. "Dastur uliloj"da turli kasalliklar va ularni davolash yoʻllari haqida maʼlumot berilgan. "Muqaddiymayi dastur uliloj"da esa tabobatning umumiy masalalari — sogʻliqni saqlash, odam aʼzolarining sogʻ va kasallik vaqtidagi holati, qon tomirlari hamda kasallik boʻhroni (krizisi) haqida fikr yuritilgan. "Muqaddimayi dastur uliloj" asari fors tilidan oʻzbekchaga tarjima qilingan. Uning 19-asr boshlarida koʻchirilgan bir nusxasi Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutining qoʻlyozmalar fondida saqlanadi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Moviy masjid** yoki **Sultonahmet masjidi** (turkcha *Sultanahmet Camii*) Istanbuldagi birinchi masjiddir. Uning oltita minorasi bor: to'rttasi odatdagidek yon tomonlarida va ikkitasi biroz pastroq - tashqi burchaklarida. U islom va jahon meʼmorchiligining ajoyib namunasi sanaladi. Masjid Marmara dengizi qirg'og'ida, Istanbulning tarixiy markazida, Sultonahmet tumanida, Ayasofya ro'parasida joylashgan. Masjid shaharning timsollaridan biridir.

Masjid me'morchiligi ikkita uslubni - klassik Usmonli va Vizantiyani birlashtiradi. Afsonaga ko'ra, Sulton standart raqam 4 oltin minoralar qurishni buyurgan, ammo me'mor nimanidir buzib, oltita minora qurgan. Masjid qurilishi yetti yil davom etgan va sulton vafotidan bir yil avval 1616 yilda qurib bitkazilgan. Masjid qurilishida tosh va marmar ishlatilgan. Iznikdagi oq va ko'k rangli qo'lda ishlangan keramik plitalarning ko'pligi (20 mingdan ortiq) tufayli "Ko'k masjid" nomini oldi, ular ichki bezaklarda ishlatilgan. Keramika o'zining sifati bilan mashhur bo'lgan Iznik zavodlaridan keltirildi. Ahmad I zavodlarga eng chiroyli namunalarni Istanbulga yuborishni buyurdi va boshqa qurilish maydonchalariga mahsulotlarni olib chiqishni taqiqladi, natijada zavod faoliyati tanazzulga yuz tutdi. Oʻlchami 53x51 metr boʻlgan markaziy zal diametri 23,5 metr, balandligi 43 metr boʻlgan gumbaz bilan qoplangan. Gumbaz va yarim gumbazlar Diyarbakirlik Seyyid Qosim Gubariy tomonidan mohirlik bilan bajarilgan Qur'on suralari va Muhammad payg'ambarning so'zlari bilan bezatilgan. Gumbaz diametri 5 metr boʻlgan toʻrtta ulkan ustunga tayanadi. Masjid naqshlarida gulli naqshlar – an’anaviy lolalar, zambaklar, chinnigullar va atirgullar, shuningdek, oq fonda turli rangdagi bezaklar ustunlik qiladi. Bundan tashqari, keramik plitkalar naqshlari uchun lolalar tasvirining 50 dan ortiq variantlari ishlatilganligi taxmin qilingan. Masjid pollari gilamlar bilan qoplangan. Masjid ichi yaxshi yoritilgan - yorug'lik 260 ta derazadan tushadi. Dastlab, derazalar uchun ishlatiladigan oynalar Venetsiyadan keltirildi, ammo keyinchalik almashtirildi. Masjidning diqqatga sazovor elementlaridan biri bu mehrob, yakka marmardan o'yilgan ibodat uyasidir. Unda Makkadan olib kelingan qora tosh bor. Mehrab yonida minbar – imomning ma’ruza o‘qish joyi bor. Masjidning gʻarbiy qismidan maxsus kirish joyi boʻlib, uning ustida zanjir osilgan. Bu kirish joyidan sulton otda masjid hovlisiga kirganida foydalanishi mumkin edi. Zanjir maxsus pastga osilgan edi, shunda sulton har safar engashardi, bu esa sultonning Allohga nisbatan ahamiyatsizligini anglatadi. Masjid ulkan meʼmoriy majmuaning bir qismi sifatida qurilgan boʻlib, uning tarkibiga madrasa, shifoxona, xayriya muassasalari, oshxonalar, karvonsaroy kiradi. 19-asrda kasalxona va karvonsaroy vayron qilingan. 

**Sultonahmet masjidi**
**Jonas Venstrom** (1855-yil 4-avgust, Xällefors – 1893-yil 22-dekabr, Västerås ) - shved muhandisi va ixtirochi. U ASEA (keyinchalik ABB ) uchun asos bo'lgan uch fazali elektr energiyasi tizimini ixtiro qildi. 

Elektr yorug'ligi ixtirosi haqida Venstrom shunday deb yozgan edi: "Edisonning elektr yorug'ligining yangi ixtirosi: porlab turgan uglerod tasmasi,ya'ni, men bir yil oldin kashf etgan narsadir. Agar menda uning laboratoriyasi va resurslari bo'lganida, men ham xuddi shunday va balki bundan-da yaxshiroq qilgan bo'lardim.Ikkita slyuda plitasi orasidagi grafit chiziq Edisonnikidan ko'ra samaraliroq yorug'likni ta'minlaydi."

Manbalar
--------

1. ↑  "Jonas Wenström" (Swedish). *Nationalencyklopedin*.. Qaraldi: 2009-08-08.
2. ↑  „36:61".

Tashqi adabiyotlar
------------------

* Jonas Wenström at Digitaltmuseum

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 1288415559
* KulturNav: 25dba963-abe1-4a89-a039-abf6b146d84d
* SELIBR: 264457
* VIAF: 164149106033268490910
* en:WorldCat Identities (VIAF orqali): 164149106033268490910

 |
**Emilse Raponi Longo** (1957-yil 19-dekabrda tugʻilgan) — Argentinalik sobiq professional tennischi.

Biografiya
----------

### Tennis karyerasi

Longo professional turnir safarini 1978-yilda Emilse Raponi sifatida boshlagan. U oʻzining uy oʻyinida, 1978-yilda River Plate chempionatida muvaffaqiyat qozondi va birinchi mavsumida WTA Tour finaliga chiqdi. Yoʻl davomida u birinchi raqamli Regina Marshikovani xafa qildi, ammo finalda Karolin Stolni magʻlub eta olmadi.

1979-yilda u Argentinaning Fed Cup jamoasida debyut qildi va oʻz mamlakati tarkibida jami 11 oʻyin oʻtkazdi.

1980-yildan 1982-yilgacha u faqat bitta WTA Tour turnirida qatnashgan, ammo 1983-yilda davraga qaytgan. 1983-yilgi US Open turnirida u birinchi raundda birinchi raqamli tennischi Martina Navratilova bilan toʻqnash kelgan va qulay tarzda magʻlubiyatga uchragan. U 1983-yilgi Fed kubogining chorak finaliga qadar etib borgan Argentina terma jamoasi aʼzosi edi.

Uning eng yaxshi juftlik oʻyinlari 1984-yilda Adriana Villagran-Reami bilan birga Tokiodagi WTA turnirlarida, 1984-yil Borden Classic va 1984-yil Yaponiya Ochiq chempionatida ikkinchi oʻrinni egallash uchun boʻlgan.

U 1984-yilda Argentina terma jamoasi uchun Fed Kubogidagi soʻnggi oʻyinini oʻtkazdi va oʻsha yilgi kampaniya uchun juftlik bahslarida Gabriela Sabatini bilan hamkorlik qildi.

### Shaxsiy hayot

1980-yillarning boshlarida u amerikalik ispan tilidagi sport boshlovchisi Norberto Longoga turmushga chiqidi va ITF maʼlumotlariga koʻra, keyinchalik oʻz karyerasida Qoʻshma Shtatlar vakili boʻlishni boshladi. Ular 2003-yilda vafotigacha boʻlgan vaqtda turmush qurishdi.

WTA Tour finali
---------------

### Yakkaliklar (0-1)

| Natija | W/L | Sana | Turnir | Darajali | Maydon turi | Raqib | Hisob |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Magʻlubiyat | 0-1 | 1978 | Buenos-Ayres, Argentina | 35 000 dollar | Tuproqli maydon | Qoʻshma Shtatlar Caroline Stoll | 3-6, 2-6 |

### Juftliklar (0-2)

| Natija | W/L | Sana | Turnir | Darajali | Maydon turi | Hamkor | Raqiblar | Hisob |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Magʻlubiyat | 0-1 | 1984 | Borden Classic, Tokio, Yaponiya | 50 000 dollar | Qattiq maydon | Argentina Adriana Villagrán-Reami | Argentina Mercedes Paz
Qoʻshma Shtatlar Ronni Reis | 4-6, 5-7 |
| Magʻlubiyat | 0-2 | 1984 | Japan Open, Tokio, Yaponiya | 50 000 dollar | Qattiq maydon | Argentina Adriana Villagrán-Reami | Qoʻshma Shtatlar Betsy Nagelsen
Qoʻshma Shtatlar Candy Reynolds | 3-6, 2-6 |

Manbalar
--------

1. ↑  „ITF Tennis - Pro Circuit - Buenos Aires - 30 October - 05 November 1978".  International Tennis Federation. 11-avgust 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-dekabr 2017-yil.
2. ↑  „Federation Cup Tennis Results At Zurich, Switzerland, July 22". *United Press International* (22-iyul 1983-yil). Qaraldi: 12-dekabr 2017-yil.
3. ↑  *Lopeteguil, Enrique*. „Longo Time Gone". *Miami New Times* (15-may 2003-yil). Qaraldi: 12-dekabr 2017-yil.
**Kremniyli jinslar** (silitsitlar) — tarkibida kremnezyom miqdori 50% va undan ortiq boʻlgan yotqiziklar. Mineral tarkibi boʻyicha opal-kristobalitli va xalsedon-kvarsli guruhlarga boʻlinadi. Birinchi guruhga trepel, opoka, geyzerit, kremniyli tuf, kremniyli konkretsiya (gʻudda), radiolarit va spongolit, ikkinchisiga esa ftanit va yashma kiradi. Geyzerit va kremniyli tuf issiq buloq (geyzer) suvlarida erigan kremniy oksidining choʻkishi tufayli, kremniyli konkretsiyalar esa diagenez jarayonida hosil boʻladi. Diatomitlar bir hujayrali diatomey suv oʻtlari, radiolyarit, spongolit, trepel va opokalar hayvon qoldikdarining toʻplanishidan, yashma va ftanitlar esa birlamchi kremniyli jinslarning oʻzgarishidan yuzaga keladi. Kremniyli jinslar muhim foydali qazilma hisoblanadi.

Zeb-ziynat buyumlari (yashma) tayyorlashda, moy va vino mahsulotlarini tozalashda (opoka, trepel), sement ishlab chiqarishda va qurilish sanoatida keng qoʻllaniladi.

Kremniyli jinslar dunyo okeani choʻkindilari va materik platformalarida, asosan, Shimoliy va Janubiy yarim sharlarning yuqori kengliklarida keng tarqalgan, shuning-dek, ular geosinklivallarda ham ancha rivojlangan. Hozirgi davrda dengiz suvlari kremnezyom bilan toʻliq toʻyinmagan va Kremniyli jinslarning xemogen choʻkishi sodir boʻlmayapti, faqatgina organik Kremniyli jinslar toʻgatanmokda.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Botanik kolleksiya** — ilmiy va amaliy ahamiyatga molik oʻsimlik formalari va turlarini muntazam ravishda yigʻib borish. Ular oʻsimliklarning jahon genetik fondini saqlash, oʻrganish, seleksiya ishlarida foydalanish, tadqiq etish maqsadida yigʻiladi. Oʻzbekiston oʻsimlikshunoslik ilmiy tadqiqot institutida mahalliy va chet ellarda ekiladigan 120 ekinning 50 mingdan ortiq nav’ namunalari toʻplangan. Oʻzbekiston gʻoʻza seleksiyasi va urugʻchiligi ilmiy tadqiqot institutida esa gʻoʻzaning madaniy va yovvoyi turlarini noyob jahon kolleksiyasi (10000ga yaqin namuna) toʻplangan. Botanik kolleksiya yangi materiallar bilan uzluksiz toʻldirib boriladi, urugʻlarning unuvchanlik qobiliyati va toʻplangan namunalarning biologik aynanligi oʻzidan changlanish hamda notipik oʻsimliklarni olib tashlash yoʻli bilan saqlab turiladi, shuningdek ilgari tekshirib chiqilgan mamlakatlarga ekspeditsiyalar uyushtirib, toʻplanadigan materiallar hisobiga toʻldiriladi. Oʻsimliklarning qimmatli formalari (genetik plazmalar)ni ularning kelib chiqish markazlari (Meksika, Gvatemala, Ekvador, Boliviya, Gonduras, Peru, Braziliya, Argentina, Venesuela, Avstraliya, Afrika, Markaziy Osiyo va boshqalar)da tabiiy populyatsiyalarp orasidan qidiriladi. Jahon kolleksiyasi materiallaridan yangi seleksiya navlarini chiqarishda foydalaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Emilio Enrike Zeballos Gutierrez** (1992-yil, 5-avgustda tugʻilgan) — urugvaylik futbolchi, Defensor Sporting jamoasida oʻng qanot himoyachisi.

Faoliyati
---------

U professional debyutini 2012-yil, 25-avgustda Estadio Luis Franzinida oʻtkazdi, „Nacional"ga qarshi asosiy tarkibda maydonga tushdi va jamoasi bilan 2-2 hisobida durang oʻynadi. 14-oktabr kuni u oʻzining birinchi professional golini „Rasing" darvozasiga kiritdi va uning goli evaziga oʻyinda gʻalaba qozonildi, Defensor Apertura turnirida Penaroldan keyin ikkinchi boʻldi.

Xalqaro miqyosda u 2013-yilning 24-yanvarida Olimpiya tasnifiga qarshi Libertadores kubogi guruh bosqichida debyut qildi, 0–0 hisobida durang oʻynadi, ammo javob oʻyinida 2–0 hisobida yutqazdi.

Klausura turnirida Emilio egalik huquqini saqlab qoldi. Himoyachi turnirda birinchi oʻrinni egalladi, bu safar joʻjalar ikkinchi oʻrinni egalladi.

Final Peñarol va Defensor Urugvay chempionini aniqlashga majbur boʻldi, 4-iyun kuni Estadio Centenarioda oʻynadi, ammo Antonio Pachekoning xet-triki tufayli 3–1 hisobida magʻlub boʻldi.

Zeballos 2012–13-yilgi mavsumni har biri 90 daqiqadan hisoblasa 32 ta oʻyin oʻtkazgan boʻladi, taxminan 33 ta Defensor Sporting klubi safida oʻyin oʻtkazdi.

2013–14-yilgi mavsum Emilio uchun tartibsiz oʻtdi, chunki u har bir oʻyinda toʻliq 90 daqiqa oʻynagan boʻlsada, Defensor Sportingni qabul qilgan 42 uchrashuvning 24 tasida Pablo Pintos va Ramon Arias bilan almashtirgan. Oʻsha mavsumda u 2014-yilgi Libertadores kubogida uchinchi oʻrinni egalladi, bu musobaqada u oʻzining birinchi xalqaro golini 21-mart kuni Braziliyada „Kruzeyro" darvozasiga kiritdi. Milliy chempionatda hech qanday gol kiritmadi, Defensor turnirni Apertura va Klausura 12-oʻrin bilan toʻqqizinchi bor.

U 2014-yilgi Apertura turnirini chaqirilmasdan boshladi, birinchi uchrashuvda Nasional bilan 0–0 hisobida durang oʻynadi. Va keyingi sanada u boshlangʻich tarkibda maydonga tushdi va 15 oʻyinning 10 tasida Aperturani tugatdi, Defensor oltinchi oʻrinni egalladi. Torneo Klausura 2015-yil uchun soʻzsiz boshlovchi boʻldi, chunki u 15 ta oʻyin oʻtkazib, tegishli 90 daqiqadan har biri 2015-yil, 22-fevralda Rentistas ustidan 6–2 hisobida gʻalaba qozonib, toʻrtinchi oʻrinni egalladi. Yillik jadvalda ular beshinchi boʻlib, 2015-yilgi Kopa Sudamericana turniriga yoʻllanma oldilar.

U 20-noyabr kuni Urugvayning „Defensor" klubi safida oʻzining 100-oʻyinini oʻtkazdi, „El Tanke Sisli" bilan toʻqnash keldi va 90 daqiqa oʻynadi va 2–2 hisobida jamoasi bilan durang oʻynadi.

Faxrlar
-------

Shapekoense
* Campeonato Catarinense : 2017-yil

Manbalar
--------

1. ↑  „Emilio Zeballos on Soccerway.com". *Soccerway.com*.
2. ↑  „Defensor Sporting vs. Nacional – 25-avgust 2012-yil". *Soccerway.com*.
3. ↑  „Peñarol 3–1 Defensor Sporting: Peñarol es campeón uruguayo 2012–2013 con Antonio Pacheco como figura". *Eldiario.com.uy*. 29-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-iyun 2022-yil.
4. ↑  „Peñarol campeón del fútbol uruguayo tras vencer por 3–1 a Defensor Sporting". *LR21.com.uy*.
5. ↑  „Daniel Jablonka: "No nos faltó audacia en la Copa"". *Tenfield.com.uy*.

Havolalar
---------

Andoza:Defensor Sporting squad
Kremniy dioksid
**Kremniy dioksid**, rangsiz kristall, amorf yoki shishasimon modda. Kimyoviy formulasu SiO2'dir. Ushbu modda Yer yuzida eng koʻp tarqalgan birikma hisoblanadi va kvars, togʻ xrustali, qumtuproq va boshqa shakllarda uchraydi. Bir necha polimorf shakl oʻzgarishi, yaʼni modifikatsiyaga ega. 

Suyuqlanish temperaturasi 1723°, suvda eruvchanligi 10,3% (massasiga nisbatan) mineral kislotalar (NGʻ dan tashqari) va organik kislotalarda erimaydi. Silikat shisha va shishasimon materiallar, chinni, fayans, sopol buyumlar, olovbardosh va silikat gʻishtlar, sement va abraziv materiallar ishlab chiqarishda qoʻllanadi. Kvars monokristallari radiotexnikada (turli sozlovchi asboblar, filtrlar, rezovatorlar va boshqalar), elektronikada va optik asboblar tayyorlashda ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Sadettin Tantan** (1941-yil 1-yanvar, Sapanja, Sakarya), turk byurokrati va siyosatchisi, sobiq ichki ishlar vaziri.

Hayotiy
-------

Sadettin Tantan 1941-yilda Sapanjada otasi laz, onasi gruzin oilasida tugʻilgan. Oliy taʼlimni 1968-yilda Anqara politsiya institutida tamomlagandan soʻng, Eskishehir Iqtisodiyot va tijorat fanlari akademiyasining Biznes boshqaruvi boʻlimida bakalavriat taʼlimini tamomlagan. Keyinchalik Bursa Iqtisodiyot va tijorat fanlari akademiyasi, Biznes boshqaruvi institutida magistraturani tamomlagan.

U Angliyada til o'rgangan. Xavfsizlik Bosh boshqarmasida ishlagan, 1966-yilda komissar o'rinbosari sifatida ishlagan, Eskishehir, Bursa va Istanbuldagi Narkotiklar va Jamoat xavfsizligi bo'limlarida ishlagan. Giresun va Tekirdag'da viloyat politsiya boshqarmasi bo'lib xizmat qilgan. Faoliyati davomida uning nomi shijoatli mehnati, halol shaxsiyati bilan tilga olindi va qadrlandi. Shu bilan birga, 1980-1990-yillarda Istanbul kurash ixtisoslashgan klubi prezidenti, 1991-yil dekabrdan 1993-yil dekabrgacha Turkiya kurash federatsiyasi prezidenti lavozimlarida ishlagan.

  

1990-1994-yillarda u Xavfsizlik Bosh boshqarmasining Istanbul mintaqaviy nazorat kengashi rahbari bo'lib ishlagan. 1994-yilda nafaqaga chiqdi va ANAPdan siyosatga qadam qo'ydi va Fotih hokimi etib saylandi. 1999-yil 18-aprel saylovlari oldidan uning Istanbul shahar hokimiyatiga nomzodligi kun tartibida edi. Biroq keyinchalik deputatlikka koʻrsatilgan va 21-asrda Turkiya Buyuk Millat Majlisiga saylangan. U muddatga ANAP Istanbul deputati sifatida kirdi. DSP - MHP - ANAP koalitsiyasining 57 yilligi. Hukumatda ichki ishlar vaziri lavozimida ishlagan. Uning Ichki ishlar vazirligi davrida yirik korruptsiyaga qarshi boshlagan operatsiyalari jamoatchilik kun tartibidan joy oldi va qiziqarli operatsiya kod nomlari xotirada qoldi.

2001-yil iyun oyida Ichki ishlar vazirligidan bo'shatilganidan so'ng u Bojxona masalalari bo'yicha Davlat vazirligining taklifini qabul qilmadi va o'z partiyasidan iste'foga chiqdi. 2002-yil yanvar oyida Yurt partiyasiga asos solgan va 2002-yil 25-avgustda boʻlib oʻtgan navbatdan tashqari partiya qurultoyida rais etib saylangan.

Oila
----

Oilali, 6 farzandi va 9 nabirasi bor.

Manbalar
--------

1. ↑  „Sadettin Tantan / Bir Savaş Öyküsü".  kitapyurdu.com. 13 haziran 2021da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7 nisan 2021.
**Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligining Tibbiy tiklanish va fizioterapiya ilmiy tadqiqot instituti** — OʻzRdagi ilmiy tashkiliy-metodik va konsultativ markaz. 1919-yil Toshkent shahrida tashkil etilgan. Dastlab kurortologiya va fizioterapiya instituti deb nomlangan. Institut kurort manbalari va yangi fizik omillardan davo va profilaktika maqsadida foydalanish, ularni oʻrganish hamda shu sohada ilmiy, amaliy mutaxassislar tayyorlashda yetakchi ilmiy muassasa hisoblanadi. 1925-yildan oʻlkaga xos kasalliklarni fizik usullar bilan davolash ustida ish olib borib, Urta Osiyo hududida kurort iklimli joylar, mineral suvlar, shifobaxsh balchiq va boshqa ni oʻrgana boshladi. 1932-yil kurortologiya boʻlimi ochildi, shundan buyen 100 dan ortiq mineral suv va shifobaxsh balchiq manbai va iqlimi kurortbop joylar oʻrganilgan va kurortsanatoriy (Chortoq, Toshkent mineral suvi, Chimyon, Polvontosh va h.k.) hamda dam olish uylari (Shohimardon, Oqtosh, Chimyon, Sitorai Mohi Xosa, Shaxand, Miroqi, Vandob) tashkil etilgan. Institutda bemorlar sogʻligʻini tiklashga qaratilgan usullar amaliyotga tadbiq etilmoqda. Institutda 8 ilmiy boʻlim, laboratoriya, vivariy, kutubxona va muzey mavjud; ilmiy xodimlar orasida 6 fan doktori va 17 fan nomzodi bor (2004). 160 oʻringa moʻljallangan boʻlimlar (kardiologiya, artrologiya, nevrologiya, gastroenterologiya, ginekologiya, umumiy terapiya, fizioterapiya va boshqalar) da kattalar va bolalar oʻz sogʻligʻini tiklaydilar. Institutda gipertoniya va yurakning ishemik kasalliklari hamda reproduktiv yoshdagi ayol va erkaklar sogʻligʻini tiklash markazlari ishlab turibdi. Institut xodimlaridan 12 fan doktori va 89 fan nomzodi yetishib chiqdi, 46 ilmiy ishlar toʻplami, 50 monografiya, 142 metodik qoʻllanmalar nashr etildi. 1990-yilda Termiz shahrida institut filiali ochildi. Institut faoliyati Yo. K. Moʻminov, Z.A. Dolimov, R. A. Katsenovich, N. Majidov, K. Y. Yoʻldoshev va boshqa olimlarning nomlari bilan bogʻliq.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Azizon guzarida, 7 hujradan iborat masjid-madrasa bo‘lgan.

Tarixi
------

Qozikalonning oliy hukmdorga yozgan arznomasida Xiyobon madrasasining olti nafar mudarrisidan biri mulla Abduvahhob vafot etgani va uning o‘rniga Azizon guzari masjidi hujralari mudarrisi mulla Sayyid Kamol o‘tishdan umidvor bo‘layotgani to‘g‘risida so‘z boradi. Uning bo‘sh qolgan o‘rniga esa Afg‘on madrasasi mudarrisi va imomi mulla Ahmad kelgan. Unga 20 tilla maosh tayinlangan. Mulla Sayyid Kamol endi Jo‘ybor madrasasi mudarrisligiga o‘tib ketgan va Xiyobon madrasasidagi uning o‘rni bo‘sh qolgan. Mulla Ahmad yana uning izidan boradi: „Azizon guzari masjidi hujralari mudarrisi mulla Ahmad kambag‘alligi tufayli oliy marhamatingiz va mehribonligingizdan umidvor bo‘lib Xiyobon madrasasida dars o‘tuvchi mazkur mulla Sayyid Kamolning o‘rniga bir sahm mudarris bo‘lib o‘tishini xohlab janobi oliyni duo qilgan. Maoshi 30 tilla tanga. Hazrat Xoja Bulg‘or alayhi rahma guzaridagi hujralarda dars beruvchi mulla Omonulla ismli kambag‘al mudarris oliy marhamatingiz va mehribonligingizdan umidvor bo‘lib, Azizon guzari masjididagi mazkur mulla Ahmadning joyiga o‘tishni istab janobi oliyni sidqidildan va behad ixlos birla duo qilgan. Maoshi 25 tilla tanga". Mazkur hujjatlardan Azizon madrasasi o‘qituvchisining maoshi oshgani maʼlum bo‘lmoqda. Bu holat, ehtimol, tabiat o‘zgarishining hosilga taʼsiri yo vaqf mulki miqdorining oshishi bilan bog‘liq bo‘lgandir.

Manbalar
--------

1. ↑  Buxoro taʼlim tizimi tarixi. Abdusattor Jumanazar. Toshkent: Akademnashr, 2017. — B. 176.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Madrasa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Draâ Ben Khedda** (barbarchada ⴷⵔⴰ ⴱⴻⵏ ⵅⴻⴷⴷⴰ) — Jazoirning shimolidagi Tizi-Ouzu provinsiyasidagi shaharcha va kommuna. 

Kommuna hududi shimoldan Ued Sebau bilan chegaradosh va uning gʻarbiy qismi Oued Bugdoura orqali oʻtadi.

Kelib chiqishi
--------------

Draa Ben Khedda shahri Quyi Kabilining sharqiy mintaqasidagi nisbatan rivojlangan sanoat markazi boʻlib, shaharda bir nechta fabrikalar joylashgan, ular orasida toʻquvga ixtisoslashgan toʻqimachilik sanoati majmuasi (sobiq Cotitex — sanoat paxta va toʻqimachilik fabrikasi) eng diqqatga sazovori hisoblanadi. U mustaqillikning dastlabki yillarida ochilgan boʻlib, mamlakatni sanoatlashtirish yoʻlidagi ilk qadamlardan biri hisoblanadi. U 5600 ishchini ish bilan taʼminlagan holda chorak asr davomida farovonlikka erishishga yordam bergan. 1980-yillarning oʻrtalarida asbob-uskunalarning eskirishi bilan bogʻliq muammolar 1990-yillarda sifatning pasayishi va import qilinadigan mahsulotlarning raqobati tufayli ishlab chiqarishning koʻp zaxiralanishiga olib keldi. Har bir bosqichda qisqartirishlar, ixtiyoriy ketishlar va nafaqaga chiqishlar orqali mingta ish oʻrinlarini yoʻqotadi. Hozirgi vaqtda va 2011-yildan beri majmua Jazoir sanoat va texnik toʻqimachilik kompaniyasi (EATIT) bilan bogʻlangan va 600 dan ortiq ishchilarga ega. 

 Draa Ben Khedda shahri va ufqdagi Sidi Ali Bounab togʻining koʻrinishi.
2008-yilda xususiylashtirilgan sut ishlab chiqarish majmuasi (sobiq Orlac — Markaz sut markazi) 1970-yillarning boshida tashkil etilgan va u mahalliy va milliy sut sanoatining flagmanlaridan biri boʻlgan.

Maʼlumotnomalar
---------------

1. ↑  „Communes of Algeria".  Statoids. Qaraldi: 12-dekabr 2010-yil.
2. ↑  „L'Exemple du Complexe textile de Draâ Ben Khedda (Ex-Cotitex)" (27-yanvar 2014-yil).
3. ↑  „Archived copy". 28-oktabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyun 2017-yil.
**Kyle Bartley** (tallafuzi: *Kayl Lui Bartli* 1991-yil 22-mayda tug'ilgan) - ingliz professional futbolchisi, EFL chempionatining "Vest Bromvich Albion" klubida markaziy himoyachi sifatida o'ynaydi.

Bartli o'z faoliyatini "Arsenal" da boshlagan, 2009-yilda debyut qilgan. U 2009-yilgi mavsumning bir qismini va 2010-yilgi mavsumning birinchi yarmini "Sheffild Yunayted "bilan Futbol Ligasi chempionatida o'tkazgan. Keyin u 2010-yilgi mavsumning ikkinchi yarmini Shotlandiya Premer-ligasi "Reynjers "klubida o'tkazdi va 2011-12-yilgi mavsumda ularga qaytdi. U 2012-yilda Suonsi Siti bilan shartnoma imzoladi va 2013-14-mavsumining birinchi yarmini Chempionship klubi Birmingem Sitida o'tkazdi. Olti yil ichida "Suonsi" safida atigi 21 ta o'yin o'tkazganidan so'ng, 2018-yilda "Vest Bromvich"ga o'tdi.

U shuningdek, Angliyani 16 va 17 yoshgacha bo'lganlar darajasida himoya qilgan.

Karyera
-------

### Arsenal

Bartli Stokportda tug'ilgan. U Fletcher Moss Reynjers safida yoshlar futboli o'ynagan va 2007-yil 31-iyulda "Arsenal" bilan shartnoma imzolagan. U "Arsenal" ning o'rinbosarlari sardori bo'lgan, shuningdek, Premer Akademiya Ligasida g'olib chiqqan jamoaning bir qismi edi

### 2009–10 mavsum

Bartli "Arsenal" uchun professional debyutini 2009-yil 9-dekabrda Chempionlar Ligasi doirasidagi safarda "Olimpiakos" ga qarshi o'yinda o'tkazdi. Bartli 2010-yil fevral oyida Sheffild Yunayted bilan himoyachi sifatida uch oylik ijara shartnomasini imzoladi.

### Leeds United

2016-yilning 1-iyulida Bartli 2016-17-yilgi mavsum uchun ijara asosida Chempionship klubi "Lids Yunayted "ga qo‘shildi. Bu harakat uning Suonsidagi sobiq menejeri Garri Monk bilan bog'langanligini ko'rdi. Unga 5-raqam berildi. Bartli o'zining "Lids"dagi debyutini 7 avgust kuni "Kuinz Park Reynjers" ga qarshi o'yinda 3:0 hisobida mag'lubiyatga uchradi.

Barcha musobaqalarda 50 ta o'yin o'tkazib, 6 ta gol urgan Bartlining "Lids" dagi ijara muddati tugagach, "Suonsi"ga qaytishini tasdiqladi.

Manbalar
--------

1. ↑   Rollin, Glenda; Rollin, Jack, eds. (2012). Sky Sports Football Yearbook 2012–2013 (43rd ed.). London: Headline. p. 421. ISBN 978-0-7553-6356-8
2. ↑   Taylor, Declan (17 May 2009). "Tottenham Hotspur 0–1 Arsenal". Arsenal F.C. Retrieved 2 December 2014.
3. ↑   "Kyle Bartley". Arsenal F.C. Retrieved 17 July 2017.
4. ↑   Ashenden, Mark (9 December 2009). "Olympiakos 1–0 Arsenal". BBC Sport. Retrieved 27 October 2013.
5. ↑   "Leeds 2–1 Blackburn". BBC Sport. 13 September 2016. Retrieved 14 September 2016.
6. ↑   Hay, Phil (30 April 2017). "Leeds United: Monk's contract must be extended, insists Bartley". Yorkshire Evening Post. Retrieved 12 November 2017.
Koordinatalari: 39°54′12″N 116°23′30″E﻿ / ﻿39.90333°N 116.39167°E﻿ / 39.90333; 116.39167GO

**Tiananmen maydoni eʼtirozlari** (xitoycha: 天安門廣場抗議) yoki **Toʻrtinchi iyun voqeasi** (xitoycha: 六四事件) 1989-yili Xitoy Xalq Respublikasi poytaxti Pekinda roʻy bergan. Eʼtirozlar iqtisodiy va hukumat muammolaridan tashvishlangan talabalar tomonidan boshlanib, shahar fuqarolari tomonidan kamsonli dastak olgan va hukumat rasmiylari hamda mamlakat harbiylari tomonidan bostirilgan. Keyinchalik **Tiananmen maydoni qatliomi** yoki **4-iyun qatliomi** deb nomlangan bostirish 3—4-iyunlarda hujum miltiqlari bilan qurollangan askar va tanklarning Pekin markazidagi talaba namoyishchilar tomonidan yetti hafta egallab turilgan Tiananmen maydoniga harbiylar kirishini toʻsgan qurolsiz fuqarolar tomon xuruji bilan boshlandi. Wikileaks oshkor qilgan diplomatik maktublar Xitoy hukumatining maydonda birorta ham talaba oʻldirilmagan, degan pozitsiyasini tasdiqlasa ham, XX asrda koʻp namoyishlarni koʻrgan Pekin uchun bunday harbiy safarbarlik va natijadagi xunrezlik miqyosi mislsiz edi.

Manbalar
--------

1. ↑  „The Gate of Heavenly Peace".  Long Bow Group Inc. in collaboration with ITVS (1995). Qaraldi: 15-yanvar 2012-yil.
2. ↑  Zhao, Ziyang „The origins of the 1989 Student Movement",*. Prisoner of the State: The Secret Journal of Premier Zhao Ziyang*. Simon & Schuster, 2009. ISBN 1-4391-4938-0.
3. ↑

Havolalar
---------

* Tiananmen Square, 1989 *The Declassified History* (ingl.)
* Tiananmen hujjat va videolari (frans.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Tiananmen maydoni eʼtirozlari (1989)*** haqida turkum mavjud |

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kvota** (lot. quota — qism, hissa) — 1) umumiy ishda ishtirok etuvchilarning har biriga toʻgʻri keladigan hissa, qism, pay; 2) muayyan davr uchun tovarlarni i.ch. isteʼmol, sotish, eksport, import va b. iqtisodiy faoliyat sohalarida joriy qilinadigan miqdoriy cheklashlar. Davlat organlari tomonidan oʻtkaziladigan tashqi iqtisodiy faoliyatni tartibga solish tadbirlari tarzida muayyan tovarlar turlari eksporti va importiga miqdoriy cheklashlar kvotalash deb ataladi. Davlatlararo shartnomalarga koʻra, ayrim yoki bir guruh tovarlar yuzasidan K. oʻrnatiladi. Unga muvofiq, mamlakatlar yoki mamlakatlar guruhlari faqat belgilangan miqdordagi tovarlarni i.ch. va eksport qilishi mumkin (davlatlararo kartel bitimlari). K. shartini buzgan mamlakat yoki korxona iqtisodiy jixdtdan jazolanadi. Yevropa Ittifoqi, turli xalqaro iqtisodiy birlashmalar (mas, OPEK)ning iqtisodiy faoliyatida, xalqaro iqtisodiy munosabatlarda keng qoʻllaniladi. K. oʻrnatishdan maqsad bozordagi narxga turlicha taʼsir koʻrsatish, ichki bozorni himoya qilish, tovar taklifini chegaralash, narxni muayyan darajada saqlab turish va b.dan iborat.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Eshak** — otlar urugʻining toq tuyoqli sut emizuvchilar kenja urugʻi (*Asinus*)ga mansub hayvon. 5—6 ming yil avval dastlab qadimiy Misrda xonakilashtirilgan. Jahon boʻyicha boqiladigan E.lar soni 43,4 mln. boshni tashkil etadi. Misr, Efiopiya, Nigeriya, Braziliya, Eron, Pokiston, Ispaniya va boshqalar mamlakatlarda koʻp boqiladi. Somali, Efiopiyada tarqalgan, boʻyi 100—120 sm li Afrika yovvoyi E.i (*Equus asinus*) xonaki E.larning urugʻboshi hisoblanadi. Xonaki E.lar 2 zot guruhini tashkil qiladi: Afrika va Osiyo (jumladan, Qozogʻiston, Oʻrta Osiyo, Kavkaz)da tarqalgan mayda jaydari hamda Xitoy (Shandun provinsiyasi)da tarqalgan yirik E.lar — zd zotdor E.lari (boʻyi otlar kabi 145—160 sm). Bulardan, asosan, Yevropaning janubidagi va Amerika mamlakatlarida yirik xachirlar olish uchun foydalaniladi. E.lar qulogʻi uzunligi, tuyogʻi torligi, dumi ingichka, kalta va faqat uchida uzun juni borligi bilan otlardan farq qiladi. Jaydari zot E.lar tuzilishi pishiq, boʻyi oʻrtacha 100 sm atrofida, tanasi ingichkaroq, boshi katta, quloqlari uzun, boʻini toʻgʻri, kalta, tik oʻsib chiqqan kalta yoli bor, beli toʻgʻri, koʻkragi tor, sagʻrisi qisqa, tusi kulrang, ovqat va joy tanlamaydi, ishga chidamli, yuqumli kasalliklarga chalinmaydi. Togʻli rayonlardagi yurish qiyin boʻlgan joylarda, choʻlyaylovlarda minish va yuk tashish uchun foydalaniladi. E. 70—80 kg, aravaga qoʻshilganda 2,5 t gacha yuk tashiydi. Jaydari E.lar har xil oʻtoʻlanlar, xashak, arpa, zd zotlari esa pichan, kuchli va sersuv ozuqalardan iborat toʻla ratsion bilan boqiladi. 18—30 yil yashaydi, xoʻtiklar 2 yoshidan boshlab qochiriladi, boʻgʻozlik davri oʻrtacha 380 kun, 2 yoshidan xoʻjalik ishlarida foydalanish mumkin.

Adabiyot
--------

* Lakoza I.M. Shchekin V.A. Verblyudovodstva i osnovm oslovodstvo i muloproizvodstva, M. 1964.

Abdusattor Amirov.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |