recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Zunnun Madaliyev** (1914.20.5, Shahrixon sh. — 1980.7.9, Fargʻona) — aktyor va rejissor Oʻzbekiston xalq artisti (1967). Sahna faoliyatini 1930-yil Andijon teatrida boshlagan. 1933—39-yillar Asaka kolxoz—sovxoz teatrida, 1940-yildak Fargʻona viloyat musiqali drama va komediya teatrida aktyor, rejissor, bosh rejissor Qahramonlik va komik rollar ustasi sifatida tanilgan. Ortiqcha xatti-harakat usullarisiz qahramon qiyofasini ocha bilish layoqatiga, sahnadagi sherigi (partnyori)ni oʻziga ergashtira oladigan, kechinmalariga sherik qila oladigan, kuchli psixologik talqin mahoratiga ega sanʼatkor boʻlgan. Yaxshivoy ("Nomus va muhabbat"), Kablayi ("Besh soʻmlik kelin"), Majididdin ("Alisher Navoiy"), Mavlon ("Shohi soʻzana"), Ferdinand ("Makr na muhabbat"), Toshbolta ("Toshbolta oshiq"), Xolmat ("Boy ila xizmatchi"), Tartalya ("Baxtli gadolar") singari turli janr, insonlar toifasiga oid yuzdan ortiq obrazlar yaratgan. Rej. sifatida "Mavlono Muqimiy" (S. Abdulla), "Hamza" (Komil Yashin. A. Umariy), "Maysaraning ishi" (Hamza), "Gulsara" (Komil Yashin, M. Muhamedov), "Ajab savdolar" (H. Gʻulom), "Layli va Majnun" (Xurshid), "Alpomish", "Gul va Navroʻz" (S. Abdulla), "Boqi va Soqi (Ya. Mamatxonov) kabi spektakllarni saqnalashtirgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |





  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Nagasaki qoʻngʻirogʻi** — 2000-yil sentabr oyida Minsk (Belarus) Mustaqillik maydonida oʻrnatilgan yodgorlik. U bosh farishta Mikoil haykali va polyak katoliklarining Qizil cherkovidan uncha uzoq boʻlmagan joyda oʻrnatilgan yodgorlik. Yodgorlik yadroviy falokatlar qurbonlari xotirasiga bagʻishlangan.

Tarixi
------

Qoʻngʻiroq Yaponiya katolik cherkovi tashabbusi bilan qoʻngʻiroq quyuvchilar tomonidan quyib yasalgan. U 1945-yil 9-avgustda Nagasakiga tashkangan atom bombasidan omon qolgan „Farishta" qoʻngʻirogʻining „nusxasi"dir. Yodgorlik asosiga Quddus, Yaponiyaning Xirosima, Nagasaki, Fukusima shaharlaridan hamda Chernobil fojiasidan jabr koʻrgan hududlardan keltirilgan tuproqlar solingan kapsulalar joylangan. Shuningdek, Semipalatinsk poligoni va Novaya Zemlya poligonidan olingan tuproq solingan kapsulalar ham bor.

Nagasaki shahridagi „Farishta" qoʻngʻirogʻi portlashdan keyin Urakami katolik sobori vayronalari ostidan ziyoratchilar tomonidan topilib, qazib olingan. Keyinchalik u urushning dahshatli oqibatlarini eslatish uchun Nagasaki markaziga oʻrnatilgan.

2000-yil 24-sentabrda boʻlib oʻtgan yodgorlik ochilish marosimida Urakami sobori noziri Shiyoti Mimura shunday dedi: „Ushbu yodgorlik Belorus bilan birdamligimiz, xalqlarimizni nafaqat iqtisodiy va madaniy, balki maʼnaviy rishtalar bilan bogʻlab turganligining ramzi boʻlsin".

Qoʻngʻiroqdan sim choʻzilgan boʻlib, istagan kishi uni tortib, qoʻngʻiroqni chalishi mumkin.

Yana qarang
-----------

* Tinchlik qoʻngʻirogʻi
* Berlindagi tinchlik qoʻngʻirogʻi

Havolalar
---------

* Nagasaki qoʻngʻirogʻi Wayback Machine saytida arxivlandi (2010-10-20).
**Nafiz Korez** (1909, Kula - 1993-yil 14-iyun), turk siyosatchisi va shifokori.

Toʻliq ismi **Ali Nafiz Korez**. Tibbiyot fakultetini tamomlagan. U Kars hukumati shifokori va sogʻliqni saqlash direktori va Izmir kasalxonasining ichki kasalliklar boʻyicha mutaxassisi sifatida kasbini davom ettirdi. IX. X. XI. 22-Davlat Manisa deputati. Turkiya hukumati uni Sogʻliqni saqlash va ijtimoiy taʼminot vazirligiga aylantirdi. U yolgʻiz.

Hayotiy
-------

U 1909-yilda Manisa viloyatining Qula tumanida tugʻilgan. U Emine va Halil juftligining uch farzandidan biri. Boshlangʻich taʼlimni Kula Zafer boshlangʻich maktabida, universitet taʼlimini esa Istanbul tibbiyot fakultetida tamomlagan. 1937-yilda universitetni tugatgandan soʻng Tortum hukumat doktori etib tayinlandi. 1943-yilda Kars hukumati shifokori, 1946-yilda Giresun viloyati sogʻliqni saqlash mudiri lavozimlarida ishlagan. 1944-yilda Izmir kasalxonasiga ichki kasalliklar assistenti sifatida oʻqishga kirdi va 1948-yilda mutaxassislik taʼlimini tugatdi. 

### Siyosiy hayot

U davlat xizmatidan voz kechdi va Demokratik partiyadan deputatlikka nomzod boʻldi. 1950-yilgi Turkiya umumiy saylovlarida Manisadan 9. U parlament deputati etib saylandi. Birinchi muddatda u Sogʻliqni saqlash va ijtimoiy yordam komissiyasida ishtirok etdi. 1954-yilgi Turkiya umumiy saylovlarida yana nomzod boʻldi va Demokratik partiyadan deputat sifatida parlamentga qayta kirdi. Bu davrda 22. Turkiya hukumati mahkamasida Sogʻliqni saqlash va ijtimoiy yordam vaziri boʻlib ishlagan. 1957-yil Turkiya umumiy saylovlarida uchinchi va oxirgi marta deputat etib saylangan. Turkiya Oliy Millat Majlisidagi faoliyati davomida 55 ta qonun loyihasi va taklifini imzoladi. 

Uning siyosiy faoliyati 27-may davlat toʻntarishi natijasida Demokratik partiyaning yopilishi va deputatlarning hibsga olinishi bilan yakunlandi. U hibsga olingan va Yassiadaga yuborilganlar orasida edi. Sud jarayonida u sudga oʻz himoyasi bilan chiqdi va 1961-yilda 4 yil 2 oyga ozodlikdan mahrum qilindi. Hibsda saqlash muddati tugagach, u oʻz shahriga qaytib, amaliyot ochdi. U 1993-yil iyun oyida qandli diabet tufayli ogʻir kasallikka chalingan va 1993-yil 14-iyunda vafot etgan.

Manbalar
--------
**Hamza Shinvoray Abdumurod** (1907—Peshovar shahri — 1994) — afgʻon shoiri. Ijodi 1923-yildan boshlangan. Lirik gʻazalnavis shoir sifatida tanilgan; hofizona ishqiy gʻazallari bilan katta shuhrat qozongan. Asarlarida pushtun xalqining orzu-umidlari, gʻam va hasratlari, ozodlik uchun kurashlarini yuksak badiiy saviyada kuylagan ("Uygʻonish", 1352). H.Sh. 50-yillarda ilk bor shoir Xushholxon Xat-tak (17-asr) sheʼriyatining maʼno va badiiy olami haqida yirik tadqiqot ishlarini olib borgan. 6 jildli asarlar toʻplami chop etilgan. Ularning asosiy qismini gʻazal, ruboiy, qitʼ-alar ham u yoki bu munosabat bilan yozilgan masnaviy, muhammas, qasida yoki boshqa janrlardagi sheʼrlar tashkil etadi. H.shahrining "Nido", "Ilm tolibiga", "Oʻzlik", "Sufiyga xitob", "Yosh afgʻon qoʻshigʻi", "Pushtunga", "Dard", "Zugʻum", "Komil inson", "Millat birligi" va boshqa shu kabi sheʼrlari shoirning vatan va millat dar-diga hamohang ijodining yorqin namunalaridir.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Beriberi** (singalcha beri — darmonsizlik), B1, avitaminoz, alimentar polinevrit — ovqatda B1, vitamin (tiamin) yetishmasligi va uning organizmda oʻzlashtirilishi buzilishidan paydo boʻladigan kasallik. 1910—30 yillarda Oʻrta Osiyoda, jumladan Oʻzbekistonda ham qayd qilingan. Bunga nuqul oklangan (kepaksiz) guruch yeyish sabab boʻlgan. Kasallik sababini Yava orolida ishlab turgan gollandiyalik vrach Eykman 1897-yilda aniqlagan. U tovuklarni suvda pishirilgan toza oqshoq bilan boqqanda shu kasallik roʻy bergan. Ularni guruch kepagi bilan boqqanda esa tuzalgan. Keyinchalik guruch kepagida B1 vitamin borligi aniqlandi.

Kasallik asosan Jan. Jan.Sharqiy va Sharqiy Osiyo mamlakatlarida uchraydi. Bunda kuproq periferik nsrvlar zararlanib (polinevrit), yuraktomir sistemasi va ovqat hazmi buziladi. muskullar (ayniqsa oyoq, boldir muskullari) atrofiyasi, shishi kuzatiladi; oyoq muskullari qattiq ogʻriganligi va shishib ketganligi tufayli bemor tovonini ayab, barmoklariga va osq panjasining tashqi chekkasiga tayanib yuradi. Kasallikning oldini olish uchun kepakli javdar va bugʻdoy noni, suli yormasidan pishirilgan ovqatlar buyuryladi. Bemorlar B1 vitamin preparatlari, achitqi, undirilgan bugʻdoy va boshqa bilan davolanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**David Livingston** (inglizcha: *David Livingstone*; 1813.19.3, Blantayr, Lanark grafligi — 1873.1.5, Chitambo, Zambiya) — shotlandiyalik sayyoh. Ixtisosi — vrach. Markaziy va Janubiy Afrikani tadqiq qilgan. 1840-yilda London missionerlar jamiyati tomonidan Janubiy Afrikaga yuborilgan. 1841 — 52 yillarda Kalahari bechuanlari orasida yashab, oʻsha yerlarni urgandi. 1849-yilda Ngami koʻli va 1851-yilda Linyanti daryosi hamda Kvando (Zambezi daryosi irmogi) daryosi etagigacha yetib bordi. 1853—54 yillarda Zambezi daryosi boʻylab yurib, Atlantika okeanining Luanda sohillariga chiqdi. 1855-yilda Zambezi daryosining butun oqimini deltasigacha oʻrgandi va yevropalilardan birinchi boʻlib Viktoriya sharsharasini koʻrishga muyassar boʻldi. 1856-yil mayda Kelimane shahri yakinida Hind okeani sohiliga yetib kelib, materikni kesib oʻtishni yakunladi. Buyuk Britaniyaga qaytib, 1857-yilda sayohati haqida asarlarini nashr qildirdi; ushbu sayohati uchun Livingstonni Qirollik geografiya jamiyati oltin medal bilan taqdirladi.

Livingston 2-sayohatida (1858—64) Shirva va Nyasa koʻllarini tadqiq etdi. 3-sayohatida (1866—73) Tanganika koʻlini oʻrgandi, Bangveulu koʻli va Laulaba daryosini tavsifladi. Ogir xastalanib, orqaga qaytdi va Tanganika koʻlining sharqiy sohilida, Ujijida toʻxtadi. Bu yerda uni G. Stenli izlab topib, bir-galikda Tanganika koʻlining shim.-qismlarini oʻrgandilar va Nil daryosining bu koʻl bilan boglanmaganligini aniqladilar. Livingston sayohati vaqtida Bangveulu koʻlidan janubroqdagi Chitambo degan joyda vafot etdi. Jasadi Buyuk Britaniyaga keltirilib, Vestminster abbatligiga dafn etilgan.

Sayohati davrida Livingston 1000 dan ortiq punktlarning joylashgan oʻrnini aniqladi; birinchi boʻlib Janubiy Afrika relyefining ilmiy tavsifini berdi. Zambiyadagi shahar, Sharqiy Af-rikadagi togʻlar, Kongo daryosidagi sharshara Livingston nomi bilan ataladi. Livingston insonparvar boʻlgan, qullar bilan savdo qilishga qarshi kurashgan. Shotlandiyada Glazgo shahri yaqinida Livingston memorial muzeyi bor.

Manbalar
--------

* Puteshestviya i issledovaniya v Yujnoy Afrike s 1840 po 1856 gg. M. 1955; Puteshestviye po Zambezi s 1858 po 1864 gg. [3 izd.], M. 1956; Posledneye puteshestviye v Sentralnuyu Afriku (per. s angl.), M. 1968.

Adabiyot
--------

* Adamovich M. Livingston, M. 1939.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. 1 2  *(unspecified title)*
2. 1 2  *(unspecified title)*
**Amerika Qo'shma Shtatlari siyosati** konstitutsiyaviy federal respublika va prezidentlik tizimi doirasida faoliyat yuritadi, bunda vakolatlarni taqsimlovchi uchta alohida tarmoq mavjud. Bular: qonun chiqaruvchi hokimiyatni tashkil etuvchi AQSh Kongressi , Vakillar palatasi va Senatdan iborat ikki palatali qonun chiqaruvchi organ ; Qo'shma Shtatlar prezidenti tomonidan boshqariladigan, mamlakatning davlat va hukumat boshlig'i bo'lib xizmat qiladigan ijro etuvchi hokimiyat; va Oliy sud va quyi federal sudlardan tashkil topgan va sud hokimiyatini amalga oshiradigan sud tarmog'i.50 ta alohida shtat hukumatlarining har biri o'z yurisdiktsiyalari doirasida federal hukumatga berilmagan yoki AQSh Konstitutsiyasida shtatlarga rad etilmagan qonunlar qabul qilish huquqiga ega. Har bir shtat, shuningdek, federal konstitutsiyaga muvofiq konstitutsiyaga ega, ammo tafsilotlarda farqlanadi. Har birida uchta bo'lim mavjud: gubernator boshchiligidagi ijro etuvchi hokimiyat, qonun chiqaruvchi organ va sud tarmog'i. Mahalliy darajada hukumatlar ( okruglar yoki okruglar ekvivalentlari va ularning ostida alohida munitsipalitetlar, shaharchalar, maktab okruglari va maxsus tumanlar ) joylashgan.Mansabdor shaxslar federal, shtat va mahalliy darajalarda xalq tomonidan saylanadi, asosiy istisnolardan biri Prezident, uning o'rniga saylovchilar kollegiyasi orqali bilvosita xalq tomonidan saylanadi. AQSh siyosatida ikki partiya hukmronlik qiladi, ular Amerika fuqarolar urushidan beri Demokratik partiya va Respublikachilar partiyasi bo'lib kelgan, ammo boshqa partiyalar nomzodlar bilan kurashgan. 20-asrning o'rtalaridan boshlab Demokratik partiya odatda chap markaz siyosatini qo'llab-quvvatladi, Respublikachilar partiyasi esa o'ng markazni qo'llab- quvvatladi. Garchi ikkala partiyaning milliy darajada a'zolik, saylangan mansabdor shaxslar yoki siyosiy siyosatni nazorat qiluvchi rasmiy markaziy tashkiloti yo'q, shuning uchun har bir partiyada an'anaviy ravishda partiya pozitsiyalaridan chetga chiqqan fraktsiyalar va shaxslar mavjud edi.
**Nafisa Umirbek qizi Sheripboyeva** (2001-yil 8-noyabrda tugʻilgan) — oʻzbek dzyudochisi-paralimpiyachi, 57 kg va 63 kg boʻlgan vazn toifasida ishtirok etadi. 2020-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlarining bronza medali sovrindori, Para-Osiyo oʻyinlari sovrindori, Osiyo chempionati gʻolibi va sovrindori, dzyudo boʻyicha Gran-pri bosqichlari.

Faoliyati
---------

2017-yili Toshkentda dzyudo boʻyicha Koʻzi ojizlar va zaif koʻruvchilar oʻrtasida oʻtkazilgan Jahon kubogi bosqichida u bor-yoʻgʻi yettinchi oʻrinni egalladi. Biroq, Toshkentda Osiyo chempionati u magʻlub, 57 kg vazn toifasida oltin medalni qoʻlga kiritdi tashkil tailandlik Aitsaraphon Hvaengmuangni. 2018-yilda Jakartada (Indoneziya) boʻlib oʻtgan Yozgi Para-Osiyo oʻyinlarida 57 kg vazn toifasida u finalda xitoylik dzyudochi Jilian Linga.

2019-yilda Bokuda (Ozarbayjon) Gran-pri bosqichida 63 kg boʻlgan vazn toifasida oltin medalni qoʻlga kiritdi. Atirau shahrida (Qozogʻiston) dzyudo boʻyicha koʻzi ojizlar va zaif koʻruvchilar oʻrtasida oʻtkazilgan Osiyo chempionatida u oʻz vazn toifasida xitoylik Yue Vangga yutqazib, kumush medalni qoʻlga kiritdi. Toshkentdagi Gran-pri bosqichida u finalda yaponiyalik dzyudochi Xiroko Kudoni magʻlub etib, oltin medalni qoʻlga kiritdi.

2021-yilda Uorvikda (Buyuk Britaniya) koʻzi ojizlar va zaif koʻruvchilar oʻrtasida oʻtkazilgan dzyudo boʻyicha Gran-prida u oʻz vazn toifasida kumush medalni qoʻlga kiritdi va shu tariqa Yozgi Paralimpiya oʻyinlariga. Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Paralimpiya oʻyinlarida 63 kg vazn toifasida u medal uchun kurashda ispaniyalik Marta Arsegani magʻlubiyatga uchratib, bronza medalini qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning farmoni bilan Nafisa Jasorat medali bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „JudoInside - IBSA Asian Championships Tashkent Event". *www.judoinside.com*. Qaraldi: 2-sentabr 2021-yil.
2. ↑  „Параазиатские игры. После третьего дня соревнований в копилке нашей сборной 31 медаль" (ru). *sport.ziyonet.uz*. Qaraldi: 2-sentabr 2021-yil.
3. ↑  „Парадзюдочиларимизнинг Козоғистондаги муваффақиятли юриши давом этади – O'zbekiston Milliy paralimpiya qo'mitasi" (en-US). 2-sentabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-sentabr 2021-yil.
4. ↑  „JudoInside - IBSA Judo Grand Prix Warwick Event". *www.judoinside.com*. Qaraldi: 2-sentabr 2021-yil.
5. ↑  „Паралимпиада-2020. Узбекистанцы завоевали ещё три медали" (ru-UZ). *Газета.uz* (28-avgust 2021-yil). Qaraldi: 2-sentabr 2021-yil.
6. ↑  „Judo SHERIPBOEVA Nafisa - Tokyo 2020 Paralympics" (en-us). *..*. Qaraldi: 2-sentabr 2021-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
7. ↑  *uza.uz.* „О награждении группы спортсменов и тренеров, добившихся высоких результатов на ХVI летних Паралимпийских играх в городе Токио" (uz). *Uza.uz* (10-sentabr 2021-yil). Qaraldi: 10-sentabr 2021-yil.
**Nafosat** — goʻzallik turi. Narsa va hodisalarning tashqi koʻrinishi (shakli, rangi)dagi alohida mukammallikni, mutanosiblikni ifodalaydi (Mas, sportchi qiz yoki yigitning qaddi-qomati, turfa gullarning rangbarangligi). Kishilarning muomalasi, nutqi, akli, kiyinishiga nisbatan N. tushunchasi ularning nazokatli, nozik didli ekanligidan darak beradi. N. badiiy adabiyotda voqelikdagi tabiatan nafis narsa va hodisalarning inʼi-kosi sifatida ifodalansa, sanʼatda, nimani aks ettirishidan qatʼi nazar, aks ettirish uslubining nihoyatda nozik ifodaliligida, ijro usulining alohida nafisligida yuzaga chiqadi. Haqiqiy N.ni soxta, yasama nafislikdan ajrata bilish lozim. Yuksak insoniy fazilatlarni, xalqchil gʻoya, ijtimoiy mazmunga ega boʻlgan va tabiat goʻzalligini aks ettirgan N.gina haqiqiy hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Nafisa Sodiqovna Sodiqova** — taniqli oʻzbekistonlik olima.

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi, tarix fanlari doktori N. S. Sodiqova 1930-yilda Toshkent shahrida tugʻilgan. 1949-yilda Toshkent pedagogika institutining tarix fakultetini tamomlagan. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Tarix va arxeologiya instituti aspiranti (1950-1953). FA Oʻzbekiston xalqlari tarixi muzeyining (hozirgi Oʻzbekiston tarixi davlat muzeyi) katta ilmiy xodimi, boʻlim mudiri (1954-1959), 1960- 1985 yy. direktor lavozimida ishlab kelgan. Nafisa Sodiqova „Sovet Oʻzbekistonida muzeyshunoslik ishining vujudga kelishi va taraqqiyoti tarixi (1917-1973)" mavzuida doktorlik dissertatsiyasini yoqlagan.
Mustaqillik yillarida N.Sodiqova Oʻzbekistonda muzeyshunoslik ishini rivojlantirishdagi koʻp yillik xizmatlari va jamoatchilik faoliyatlari uchun „Mehnat shuhrati" ordeni bilan mukofotlangan (2000).

Asosiy nashr qilgan ilmiy ishlari:
----------------------------------

* Muzeynoe delo v Uzbekistane, 1975. — 289 s.
* Sodiqova. N.Madaniy yodgorliklar xazinasi. Toshkent."Fan". 1981. 272 bet.
* Sadikova N. Levteeva L. Sultonova N. Tursunaliev K. Kustarnie promisli v bitu narodov Uzbekistana XIX — XX vekov. T.: Fan, 1986. 163 s.
* Oʻzbek milliy kiyimlari XIX-XX asrlar, 2001. — 302 s.
* Oʻzbek milliy kiyimlari XIX-XX asrlar, 2003. −159 s.
* Oʻzbek milliy kiyimlari XIX-XX asrlar, 2006. — 191 s.
* Natsionalnaya odejda Uzbekov XIX-XX vv. Tashkenta i Fergani, 2006. — 32 s.
* Natsionalnaya odejda Uzbekov XIX-XX vv. Buxari i Samarkanda, 2006. — 32 s.
* Natsionalnaya odejda Uzbekov XIX-XX vv. Xorezma, 2007. — 34 s.

Adabiyotlar
-----------

Р.Ҳ.Муртазаева.Ўзбекистон тарихчилари. I жилд (биобиблиографик маълумотнома). Т.: «Fan va tehnologiya», 2012, 246 бет.

Manbalar
--------

1. ↑  R. H. Murtazaeva. Oʻzbekiston tarixchilari. I jild (biobibliografik maʼlumotnoma). T.: „Fan va tehnologiya", 2012, 182 bet
**Hajviya** — badiiy adabiyot turlaridan; satira va yumor. Hajviy asarlar tanqidiy ruhda boʻladi. Oʻtmishda Sharq xalqlari, shu jumladan, oʻzbek adabiyotida, asosan, sheʼriyat va folklorda mustaqil janr sifatida rivojlangan. Ularda jamiyat hayotining, shuningdek, ayrim guruh yoki shaxslarning aksariyat yomon tomonlari tasvirlanadi. H.da tanqid qilinuvchi obʼyektga qaratilgan kinoyaviy masxaralovchi yoki fosh etuvchi kulgi asarning gʻoyaviy mundarijasini va badiiy vositalarini belgilaydi. H. turli janrlarda yozilishi mumkin. Mas, "Oʻlik jonlar" (N.V.Gogol) hajviy roman shaklida, "Maysaraning ishi" (Hamza), "Soʻnggi nusxalar" (A.Qahhor) hajviy pyesa shaklida, "Yovuz niyatli kishilar" (A.Che-xov), "Sudxoʻrning oʻlimi" (S.Ayniy), "Qabrdan tovush" (A.Qahhor) hajviy hikoya shaklida, "Toʻyi Iqon bachcha" (Muqimiy), "Hajvi yikchi eshon" (Zavqiy) hajviy sheʼr- shaklida, "Bizning mulohazalarimiz" (A.Qahhor) hajviy felyeton shaklida yozilgan.

Hajviy asarlarda voqeani boʻrttirib tasvirlash, mubolagʻa va fanta-ziyadan keng foydalanish xarakterli. H. jamiyat hayotidagi ayrim illatlarni yoʻqotishga, kamchiliklarni tuza-tishga, oldini olishga xizmat qiladi (yana qarang Satira). 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Mirakoni ko‘hna madrasasi**Mirakon guzarida joylashgan bo‘lib, pishiq g‘ishtdan qurilgan 24 hujradan iborat bo‘lib, hovlisida supasi bo‘lgan.

Tarixi
------

O. A. Suxarevaning taʼkidlashicha, yozilish vaqti ko‘rsatilmagan bir hujjatga asoslanib O. D. Chexovich uni XVII asr, aniqrog‘i, 1016-yilga (1607 — 1608) qadar qurilgani haqida maʼlumot bergan. Hijriy 1081-yil zulhijja oyida (1671-yil aprel' — may) tuzilgan vaqf hujjatida Amiri Kabir Muhammad Nazarbiy devonbegi ibn hoji Omon Samjan tumanidagi Kasakon mavzesida ekinga yaroqli 500 tanob yerini Mirakoni ko‘hna madrasasi uchun vaqf qilgani yozilgan. Shu sababdan uni Eshnazarbiy madrasasi nomi bilan ham atashgan. Madrasaning g‘arbida xonaqoh, shimolida Yavlibek va Abdurahmonbek hovlisi, sharqida katta ko‘cha va janubida Bibi Mo‘g‘ul binti mulla Sodiq hovlisi bor bo‘lgan. Vaqf mulkiga Mir Sayyid Muhammad ibn marhum Mir Solih mutavalli bo‘lgan. Keyin bu vazifani avlodlari davom ettirgan. Ulardan hech kim qolmasa, qozi bu ishga munosib odamni tayinlagan. Vaqf mulki vazifadorlarga taqsimlab berilgan. 1 farrosh madrasa va masjidni har kuni tozalab turgan. Qishda tom ustini kuragan.

Manbalar
--------

1. ↑  Buxoro taʼlim tizimi tarixi. Abdusattor Jumanazar. Toshkent: Akademnashr, 2017. — B. 337.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Madrasa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Sarkofagda Rhea Silvia tasvirlangan
**Rhea** (yoki **Rea**) **Silvia** (Latin: [ˈreːa ˈsɪɫu̯ia]), **Ilia** (shuningdek, boshqa ismlar kabi)}} nomi bilan ham tanilgan, Rim shahriga asos solgan Romulus va Remus egizaklarining afsonaviy onasi edi. Uning hikoyasi Liviyning *Ab Urbe Condita Libri* birinchi kitobida va Kassius Dioning *Rim tarixida* hikoya qilinadi. Rhea Silviya afsonasida u Vestal Virgin bo'lganida Mars tomonidan zo'rlangani va natijada Rim asoschilari Romulus va Remusning onasi bo'lganligi haqida hikoya qiladi. Bu voqea Rim san'atida ko'p marta tasvirlangan va *Aeneid* va Ovid asarlarida eslatib o'tilgan.

Afsona
------

 Palazzo Mattei'dagi sarkofagda Rhea Silvia afsonasining ramziy tasviri. Hikoyaning aksaRheat elementlarini sahnada topish mumkin. Markaziy figura Mars Somnus uyquga yotqizayotgan Rhea Silviya ustidan shoxdan uyqu sharbatini quyib o'tib ketmoqda. Bo'ri, daryoning timsoli.
Livining afsonasiga ko'ra, u Alba Longa shohi Numitorning qizi bo'lib, Eneydan kelib chiqqan. Numitorning ukasi Amulius taxtni egallab oldi va Numitorning o'g'lini o'ldirdi, keyin Rhea Silviyani Vesta ma'budasining ruhoniysi Vestal Virgin bo'lishga majbur qildi. Vestal Virjiniyalar turmush qurmaslikka qasamyod qilganligi sababli, bu Numitor naslida merosxo'rlar yo'qligini ta'minlardi. Biroq, Rhea Mars xudosi tomonidan egizaklar Romulus va Remusga homilador bo'ldi.

Plutarxning so'zlariga ko'ra, u bunga ishongan, chunki u o'z farzandlarini o'rmonchi va bo'ri - Mars uchun muqaddas hayvonlar tomonidan g'amxo'rlik qilayotganini ko'rgan. Manbalarda aytilishicha, Rhea Silvia ma'baddan foydalanish uchun suv olish uchun Mars uchun muqaddas bo'lgan bog'ga borgan va u yerda uni zo'rlamoqchi bo'lgan Marsga duch kelgan, undan qochish uchun g'orga yugurgan, ammo hech qanday natija bermagan.

Vesta, Rhea Silvia farzandlarining tug'ilishidan noroziligini ko'rsatish uchun, uning ma'badidagi muqaddas olovni o'chirishga majbur qilgan.

Rim adabiyotida
---------------

Aeneidda Anchises Rhea Silvia Mars tomonidan Romulus va Remusni tug'ishi haqida bashorat qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Dio, Cassius*. Dio's Roman History*. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1914 — 13 bet.
2. ↑  Erasmo, Mario*. Archaic Latin Verse*, Classical Texts, Focus Classical Library. Focus Pub. 2001 — 79 bet. ISBN 9781585100439.
3. ↑  Livy*. The History of Early Rome*. New York: Heritage Press, 1960 — 9–11 bet.
4. ↑  Livy*. The History of Early Rome*. New York: Heritage Press, 1960 — 9–11 bet.
5. ↑  Dio, Cassius*. Dio's Roman History*. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1914 — 13 bet.
6. 1 2  Livy I.4.2
7. 1 2  *Gersht.* „Mars and Rhea Silvia" 116–123.
8. ↑  Mathisen, Ralph W.*. Ancient Roman Civilization: History and sources*. New York: Oxford University Press, 2019 — 246 bet.
9. ↑  Mathisen, Ralph W.*. Ancient Roman Civilization: History and sources*. New York: Oxford University Press, 2019 — 69 bet.
10. ↑  Dio*. Dio's Roman History*, Cambridge Massachusetts, 1914.
11. ↑  Mathisen, Ralph W.*. Ancient Roman Civilization: History and sources*. New York: Oxford University Press, 2019 — 246 bet.
**Banyan**, **banian** — fikuslar turkumiga kiradigan ikki tur daraxtning nomi; 1) bengal fikusi (Ficus bengaiensis) — yer bagʻirlab oʻsadigan bahaybat daraxt. Urugʻini, odatda, qushlar tarqatadi. Bunda biror boshqa daraxtga tushib qolgan urugʻdan epifit holda rivojlanadigan oʻsimlik paydo boʻladi. B.ning ingichka tanasi koʻpdan-koʻp havo ildizlari hosil qiladi. Ular pastga qarab tez oʻsadi va tuproqqa oʻrnashgan qismi shoxlanib ketadi. Bunday ildizlar yoʻgʻon ustunlarga aylanadi. Daraxtning shox-shabbasi ham juda oʻsib ketadi. Shunday qilib, bir dona urugʻdan katta chakalakzor paydo boʻladi. Kalkutta botanika bogʻida oʻsayotgan 150 yoshdagi B. shox-shabbasining aylanasi 300 m, ustunsimon ildizlarining soni 300 dan ortiq kelardi; 2) avliyo fikus (F. religiosa), bu ham bahaybat daraxt boʻlib, shoxlaridan chiqadigan havo ildizlaridan rivojlanadi. Ildizlari gʻoyat katta shox-shabba uchun tayanch boʻlib xizmat qiladi. Aksari epifit emas. B. Hindistonda oʻsadi. Mevasi yeyiladi. B.ning yosh novdalarida qimmatbaho smola — shellak hosil boʻladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hajar Abulfazl** (1993-yilda tugʻilgan) — Afgʻonistonlik shifokor hamda Afgʻoniston ayollar futbol terma jamoasining sobiq sardori va Birlashgan Millatlar Tashkiloti Yoshlar Assambleyasining sobiq delegati.

Yoshliki yillari
----------------

Abulfazl Qobulda tugʻilgan va 12 yoshida futbol bilan shugʻullana boshlagan. U oʻz maktabidagi ayollar futbol jamoasiga qoʻshilgan. U Afgʻoniston ayollar terma jamoasi sardori darajasigacha koʻtarilgan va 2009-yilning mayidan 2017-yilning yanvarigacha oʻn yilga yaqin vaqt davomida Afgʻoniston ayollar terma jamoasiga sardorlik qilgan.

Futbolchilik faoliyati
----------------------

U 2010 va 2012-yillarda Janubiy Osiyo Futbol Federatsiyasi chempionatida ishtirok etgan. U yarim himoyada oʻynagan va Afgʻoniston futbol federatsiyasi ayollar qoʻmitasi rahbari lazvozimida faoliyat yuritgan (2012—2014).

2016-yilda Abulfazl Birlashgan Millatlar Tashkilotining Qishki Yoshlar Assambleyasida Afgʻoniston delegati boʻlgan. 2017-yil iyul oyida u qiyinchiliklarga va sinovlarga duch kelgan vaqtdagi shaxsiy jasoratlari uchun „Sportdan jasoratli foydalanish" mukofoti bilan taqdirlangan. U oʻz mamlakatining 17 yoshgacha boʻlgan qizlar futbol jamoasiga ustozlik qilgan.

Abulfazl sportchi boʻlishga qaror qilganida ota-onasi qoʻllab-quvvatlagan, biroq uning oilasining boshqa aʼzolari bunga rozi boʻlmagan. U afgʻon qizlari va ularning ota-onalariga sport yutuqlari din va maʼdaniyatning talablariga xech qanday qarshilik koʻrsatmasdan ularga mos kelishini koʻrsatish uchun futbol oʻyinlarida hijob kiygan. U Afgʻonistondagi qizlarni kuchaytirish uchun futboldan foydalangan.

Shifokorlik darajasi
--------------------

Abulfazl Xatam-an-Nabiin universitetida tahsil olgan va u yerda 2017-yilda tibbiyot darajasida diplom olgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „My Journey, My Dream: Hajar Abulfazil" (en). *www.girlpowerorg.com*. Qaraldi: 1-iyun 2020-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
2. 1 2  *Kumar.* „This Is What An Afghan Female Athlete Looks Like" (en). *Bustle*. Qaraldi: 1-iyun 2020-yil.
3. 1 2  „Hajar Abulfazl" (en). *www.facebook.com*. Qaraldi: 1-iyun 2020-yil.
4. ↑  *Macur, Juliet*. „Women Are Playing Today, and Leading Tomorrow" (inglizcha). *The New York Times* (10-oktabr 2017-yil). Qaraldi: 1-iyun 2020-yil.
5. 1 2  „Beyond Sport". *beyondsport.org*. Qaraldi: 1-iyun 2020-yil.
6. 1 2 3  „Dr. Hajar Abulfazl | sportanddev.org". *www.sportanddev.org*. Qaraldi: 1-iyun 2020-yil.
7. ↑  *Alvarez.* „Hijab in Sports: How Muslim Women Athletes Are Fighting for Acceptance" (inglizcha). *Rolling Stone* (15-mart 2017-yil). Qaraldi: 1-iyun 2020-yil.
**Interferon** (lot. inter — oʻzaro va ferio — uraman, shikastlayman) — viruslar yoki sintetik polinukleotidlar (qarang Nukleotidlar), toksinlar, antimetabolitlar va b. kirishiga javoban hujayrada hosil boʻladigan oqsillar guruhining umumiy nomi. I. oʻtkir virusli infeksiyadan organizmning asosiy himoya vositasi hisoblanadi.

Suvda eriydigan oqsillarga mansub, mol. m. 30000—160000. Retikulo-endotelial sistema hujayralarida va limfotsitlardz. hosil boʻladi. I. virusga bevosita taʼsir qilmaydi, balki hujay-rada viruslarning nuklein kislotalari sintezini tormozlovchi antivirus oqsillar hosil boʻlishiga olib keladi. I. yuqori molekulyar faollikka ega. Uning bir necha molekulasi hujayrani himoya qilish uchun yetarli boʻladi, biroq infeksiya bilan zararlangan hu-jayraga taʼsir koʻrsatmaydi. I. hayvon turiga ixtisoslashgan, yaʼni qaysi hayvonda sintezlangan boʻlsa, oʻsha hayvon hujayrasiga taʼsir koʻrsatadi, biroq har qanday virusga qarshi faol boʻladi. I. yoki uning hujayrada hosil boʻli-shini tezlashtiruvchi moddani organizmga kiritish orqali virusli in-feksiyaning oldini olish yoki uni davolash mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ovring** — Tojikistonning togʻlik hududlarida tik togʻ yon bagʻirlaridan oʻtgan tor yoʻllarning ilmiy adabiyotda qabul qilingan nomi. O. qoyalarni oʻyib, mustahkam qoziklar ustiga shox-shabbalar toʻshab ishlanadi. Oʻtib boʻlmaydigan joylarga osma koʻpriklar quriladi. Tik silliq qoyaga baland zinapoyalar osib qoʻyiladi. Baʼzan qoyaning tepasiga katta qoziqlar qoqiladi, pishiq novdalardan eshilgan arqon halqa shu krziklarga osiladi. Arqon xalqalarning pastki uchiga gʻoʻlalar yotqiziladi. Kishilar ana shu gʻoʻlalar ustidan yuradi. O.lar, asosan, piyoda yurishga moʻljallangan. Baʼzi qismlarida eshak-otlarda oʻtsa ham boʻladi. O.larni tepadan tushgan suv, toshlar va qor koʻchkilari ishdan chiqaradi. Shugʻnon va Rushonda O. marja (marza), parin (parind), Yagʻnobda ra-faq deyiladi. Togʻlarda katta yoʻllar qurilishi munosabati bilan O. oʻz ahami-yatini tobora yoʻqotmokda.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ovlura minorasi** (ingush: Ovlur-gaala) — Ingushetiya Respublikasining Nazran shahri hududidagi klassik ingush jangovar minorasidan iborat boʻlgan Ingush meʼmorchiligining tarixiy ob’ekti. U XIX-asr boshlarida qurilgan. 1969-yilda vayron qilingan. Mavjud maʼlumotlarga koʻra, Ovlura minorasi Ingushetiya tekisliklarida qurilgan bu kabi minoralar orasida yagona minora edi.

Tarixi
------

XVIII-asr oxirida XIX-asr boshlarida Nazran vodiysida Tara vodiysidagi ingushlar tomonidan asos solingan koʻplab kichik qishloqlar paydo boʻldi. Bu qishloqlardan biri Ovlurg Surxoyevich Malsagov nomi bilan Ovlur-Yurt deb atalgan. U Nazranning zamonaviy Gamurziyevskiy maʼmuriy okrugining shimoli-sharqiy chekkasida xalq orasida „Ovlur-gal’a" („Ovlur minorasi") deb ataladigan tomlari piramidasimon boʻlgan tosh minora qurdirdi.

1869-yil 25-avgustda Imom Shomil asirga olingani va Shimoliy-Sharqiy Kavkazda urush tugashining oʻn yilligi kuni munosabati bilan Terek viloyati boshligʻining buyrugʻi boʻyicha Ovlur minorasi vayron qilingan. Hozirda minoradan faqat bir paytlar uning poydevoriga qoʻyilgan toshlargina qolgan.

1959-yilda Ovlur minorasi D. D. Malsagov tomonidan „Igorning yurishi haqidagi ertakdagi baʼzi notoʻgʻri tushunilgan joylar toʻgʻrisida" asarida Igorning yurishi haqidagi ertagidagi Ovlur nomli qahramon Shimoliy Kavkazning togʻlik yashovchisi boʻlishi mumkinligi haqidagi farazining tasdigʻidan biri sifatida eslatib oʻtilgan.

Yana qarang
-----------

* Ovlur

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Долгиева, Картоев, Кодзоев, Матиев 2013. sfn error: no target: CITEREFДолгиева,\_Картоев,\_Кодзоев,\_Матиев2013 (help)
2. ↑  Дахкильгов 1989. sfn error: no target: CITEREFДахкильгов1989 (help)
3. ↑  Дзарахова 2020. sfn error: no target: CITEREFДзарахова2020 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Дахкильгов Ш. Э.*. Слово о родном крае*. Грозный: Южный издательский дом, 1989.
* *Страницы истории: Дошлуко Мальсагов об исторических связях ингушей с восточными славянами и Россией с древнейших времён*. .
* Долгиева М. Б. Картоев М. М. Кодзоев Н. Д. Матиев Т. Х.*. История Ингушетии*, 4-е изд, Ростов-на-Дону: Южный издательский дом, 2013. ISBN 978-5-98864-056-1.
**Chevrolet Traverse** — bu Chevrolet kompaniyasining toʻliq oʻlchamli yetti yoki sakkiz oʻrindiqli krossover. 2008-yilda Chikagodagi avtosalonda ilk bor taqdim etilgan va shu yilning oktyabr oyida sotuvga chiqdi. U Uplander miniveni hamda TrailBlazer SUV ning vorisi hisoblanadi. 2009-yilgacha u Tennessi shtatidagi Spring Hill zavodida ishlab chiqarilgan. Keyinchalik umumiy platformaga ega boʻlgan qardoshlari GMC Acadia va Buick Enclave modellari bilan birgalikda, Michigan shtatidagi Lansingda ishlab chiqarila boshlagan.

Birinchi avlod
--------------

„Traverse" nomi dastlab 2003–yilda Detroytda boʻlib oʻtgan Shimoliy Amerika xalqaro avtosalonida taqdim etilgan kontsept-kar uchun ishlatilgan, biroq 2005-yilda Chevrolet Equinox sotuvga chiqqanida u unutilgan edi. Avtomobil dizayni 2005-yilgi Chevrolet Sequel kontsept-karidan olingan, ammo uning oldi radiator-panjarasi 2008-yilgi Chevrolet Malibuga oʻxshash V shakli simon qilib ishlangan edi. Traversning eshiklaridan boshqa qismlari boshqa Lambda krossoverlaridan farqli ravishda oʻziga xos metalldan tashkil topgan. 2008-yildan to 2017 yilgacha Chevrolet Traversning 1-avlodi ommaviy ishlab chiqarilgan.

### Transmissiya

Traverse takomillashtirilgan 3.6 litr xajmli, V6 lik bevosita yoqilgʻi sochilishi bilan birgalikda xamda VVT qurilmalik LLT dvigateli bilan jixozlangan. 6 pogʻonalik avtomatik uzatmalar qutisi dvigateldan olingan quvvatni yoki faqat oldiga yoki barcha gʻildiraklarga uzatadi. LTZ komplektatsiyasi boshqa komplektatsiyalardan farqli ravishda 2 talik konfiguratsiyasidagi avtomobil, boshqalardan farqli oʻlaroq, 2 ta yonmagan gazlarni chiqarib yuborish tizimiga ega ekanligi uni quvvatini va aylantirish momentini balandroq boʻlishiga xizmat qiladi.

### 2013 yildagi yangilanish

Chevrolet Traverse LTZ. 2013-yil.
Oldi koʻrinishi yangilangan Traverse 2012-yilda Nyu-York da avtosalonda taqdim etilgan. Avtomobil yangilangan radiator panjarasi, old bamper, orqa eshik va Chevrolet Camaro faralariga o‘xshash qilib ishlangan orqa yoritish chiroqlar shuningdek, yangilangan g‘ildiraklar bilan jixozlangan edi. Lekin, avtomobilning texnik koʻrsatkichlari oʻzgarishsiz qoldi. Yangilangan Traversening ilk fotosuratlari 2012-yil 28-martda ommaga taqdim qilingan. Traversening barcha komplektatsiyalari sensorli dsipley hamda Mylink bilan jixozlangan auditizim ega edi. Shuningdek, komplektatsiyaga qarab mato yoki teridan ishlangan oʻrindiq qoplamalari, shuningdek yogʻochdan maxsus ishlangan interyerga ega edi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Chevrolet показал замену TrailBlazer". 20-oktabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-may 2012-yil.
**Hakam** (sportda) — sport musobaqasini nazorat qiluvchi, uning belgilangan qoidalar asosida oʻtishini taʼminlovchi, qatnashchi sportchilarning natijalarini baholovchi, uchra-shuv paytida yuzaga keladigan nizolarni bartaraf etuvchi, umuman musobaqaning aniq meʼyorlar asosida oʻtishiga masʼul shaxs. Hakamlar sport turlari musobaqalarida bajaradigan vazifalariga qarab quyidagicha nomlanadi: komissar, nazoratchi Hakam, bosh Hakam, katta Hakam, ikkinchi Hakam, yordamchi Hakam, darvoza ortidagi Hakam, uchrashuv sof vaqtini hisoblovchi Hakam, toʻr oldidagi Hakam, chiziqdagi Hakam, kotib Hakam va hokazo Musobaqadan keyin tuzilgan Hakamlar qarori tashkilotchilar tomonidan yakuniy xulosa uchun qabul qilinadi. Baʼzi hollarda Hakamlar qaro-riga aniqlik kiritish uchun elektron uskuna koʻrsatkichlari, fototasvir va videoyozuvlardan foydalaniladi. Hakamlar xalqaro, milliy (respublika), 1, II va III toifalarga boʻlinadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Chexiya** 1994-yilda mustaqil davlat sifatida **Olimpia o'yinlarida** birinchi marta qatnashgan va o'shandan beri har bir yozgi Olimpiya o'yinlari va qishki Olimpia o'yinlarida qatnashgan. 1993-yilda Chexoslovakiya parchalanishidan oldin, chex sportchilari 1920-yildan 1992-yilgacha Chexoslovakiya va 1900-yildan 1912-yilgacha Bogemiya sifatida Olimpiada o'yinlarida qatnashgan.

Chexiya sportchilari yozgi o'yinlarda jami 67 ta medallni qo'lga kiritdilar, ularda kanoeda eshkak eshish, yengil atletika va o'q otish eng yuqori medall keltiruvchi sport turlari hisoblanadi. Mamlakat qishki o'yinlarda 33 ta medallni qo'lga kiritdi, asosan chang'i uchish, konkida uchish va nihoyat mashhur xokkey. Medallar soni bo'yicha Chexoslovakiyadan keyingi davrda eng ko'p mukofotlangan chex olimpiadachisi konkida uchuvchisi Martina Sáblíková (2010 va 2022-yillar oralig'ida 7 ta medall).

Chexiya Milliy Olimpia qo'mitasi 1899-yilda tashkil etilgan va 1993-yilda Xalqaro Olimpia Qo'mitasi tomonidan hozirgi ko'rinishida tan olingan Chexiya Olimpia qo'mitasidir.
**Salor ges** — Oʻzbekistonda dastlabki qurilgan gidroelektr st-yalaridan biri. Chirchiq— Boʻzsuv suvenergetika traktida Toshkent viloyati Qibray tumanida qurilgan, 1944-yilning mart oyida qurilishi tugallagan. Asosan, hashar yoʻli bilan barpo etilgan. "Oʻzbekenergiya" davlataksiyadorlik kompaniyasining "Qodriya GESlar kaskadi" shoʻʼba korxonasi tarkibida. 11,2 MVt kuvvatli bir agregat oʻrnatilgan. Elektr energiyasi 35 kV kuchlanishda uzatiladi. 2003-yilda 73 mln. kVtsoat elektr energiyasi ishlab chiqardi. GES Toshkent sanoat korxonalari, shahar transporta va aholini elektr energiyasi bilan taʼminlashda ahamiyatga ega. Hozir GES toʻla avtomatlashtirilgan, yagona dispetcherlik punktidan boshqariladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ovshunoslik** - ov qilish va ovchilik xoʻjaligi, ovchilik faunasini boyitish va undan samarali foydalanish toʻgʻrisidagi fan. 20-asr boshlarida mustaqil fan sifatida shakllangan.

Ov maydonlarini, ovlanadigan hayvonlar va qushlar biologiyasini oʻrganadi, ularni hisobga olish usullari-ni, ov qurollarini ishlatish va ovlash uslublarini ishlab chiqadi, ov tovarshunosligi va ovchilik xoʻjaliklari iqtisodiyoti va uni tashkil etish bilan shugʻullanadi. O.ning muhim tadqi-qot usullari — hayvonlarni muntazam kuzatish, tabiatda tajribalar oʻtka-zish, hayvon qushlarni yashash joyida tamgʻalash, morfofiziologik indika-torlar yordamida hayvonlar populyasi-yasi tarkibini tahlil qilish. O. biologiya, ekologiya, biotsenologiya,, botanika, biogeografiya, iqtisodiyot fanlari bilan uzviy aloqada rivojla-nadi. Oʻzbekistonda O. ka oid ishlar ovchilik xoʻjaliklari, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi intlari davlat qoʻriqxonalari va boshqalarda olib boriladi.

Yevropa va Shimoliy Amerika mamlakatlarida O. rivojlangan. Ovshunoslikning eng yirik xalqaro forumi 1953-yilda tashkil topgan Xalkaro biolog-ovshunoslar kongressi har 2 yilda bir marta yigʻiladi.

Ad:. Rusanov Ya. Osnovi oxotovedeniya, M. 1986.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Lelantos** (qadimgi yunoncha: *Ληλαντος*) — qadimgi yunon mifologiyasida ikkinchi avlod titan. Koy va Febaning oʻgʻli, ehtimol, havo xudosi va ovning taʼqibchisi. Ismning maʼnosi „koʻzga tashlanmasdan harakat qilish", „eʼtibordan qochish" soʻzlarining hosilasi sifatida talqin qilinadi. Evbeya orolidagi Lelanton tekisligi u bilan bogʻliq bo'lib, Strabon va Teognid bu nomni eslatib oʻtadilar.

Lelantosning Peribey okeaniddan kelgan yengil shamol maʼbudasi Aura ismli qizi bor edi. Ushbu titan haqidagi maʼlumotlar afsonalar qahramoni sifatida faqat Nonnisning „Dionisning harakatlari" da saqlanib qolgan, shuning uchun u boshqa titanlar kabi mashhur emas.

Manbalar
--------

1. ↑  Страбон.
2. ↑  Теогнід 891–94: Військові дії кіпселідів у Евбеї
3. ↑  Нонн, Діонісіака 48. 264 ff

Adabiyotlar
-----------

* Panopolis, Nonnus Nonnos of (2015-07-20).*Delphi Complete Dionysiaca of Nonnus (Illustrated)* (en). Delphi Classics.
* Pinheiro, MarÃlia P. Futre; Perkins, Judith; Pervo, Richard (2013-08-01). *The Ancient Novel and Early Christian and Jewish Narrative: Fictional Intersections* (en). Barkhuis.ISBN 9789491431210.

Havolalar
---------

* Theoi Project: Lelantus
*Transheya isitmasi*- Volin yoki 5 kunlik isitma ,transheya isitmasi (febris wolhynica R. Guitana)-yengil ,qaytalovchi isitma , boldir suyaklari va bel og'rig'i bilan o'tadigan, har xil ko'rinishli yuqumli kasallik.

TARIXI.
-------

Qo'zg'atuvchisi R. Quintana urug'iga mansub rikketsiyalarning yagona turi , uni 1916-yili X. Tyopfer birinchi bo'lib aniqlagan ,keyinchalik Pshenichnov va G.S. Mosinglar uni tajribada aniqlaganlar

Morfologiyasi.
--------------

Morfologik jihatdan Provachek rikketsiyalariga o'xshash lekin bir oz kattaroq 0,3 -0,8 mkm, bo'yoqlarni yaxshi qabul qiladi. Bitlarning me'da ichak yo'llarida ko'payganda ,epiteliy hujayrasining tashqi yuzasida joylashadi. Tovuq embrionida ko'paymaydi.

O'sishi.
--------

Labarotoriya sharoitda volin rikketsiyalari suyuq va zich ,hujayrasiz oziqli muhitlarda, anaerob sharoitlarda o'stiriladi. Rikketsiyalar hosilasi ekilganda 3 4 haftadan keyin ko'rinadi. Suyuq muhitda har xil kattalikda to'plamlar hosil qilib ,zich muhitda gulkaram ko'rinishidagi mayda koloniyalar hosil qilib o'sadi. Volin rikketsiyalari tarkibida 5% karbonat angidrid bo'lgan atmosferada 37°C haroratda qonli agarda yaxshi o'sadi.

Chidamliligi.
-------------

Tashqi muhit tasiriga chidamli. O'lgan bitlarda har xil haroratda juda uzoq ,quruq najasda 10 kundan 18 oygacha saqlanishi mumkin. Dezinfeksiyalovchi eritmalar tasiriga chidamli.

MANBAI.
-------

Volin isitmasi kasallik manbai -bemor yoki kasallanib yurgan odam, tashuvchisi kiyim bitlari. Bit bemor qonini so'rgandan keyin bit ichagida 5-9 kundan 15-16 kungacha ko'payishi mumkin. Rikketsiyalar bitlar uchun patogen emas , shu tufayli ular hayoti davomida tashuvchi bo'lib yuradi.

PATOGENEZI.
-----------

Kasallik haroratning ko'tarilishi,suyak va ichaklarda og'riq kabi belgilar bilan kechadi. Volin isitmasi ko'proq urush paytida aholi zich yashagan hududlarda,bitliqilik ko'paygan joylarda uchraydi. Kasallikdan keyin immunitet hosil bo'ladi.

Labarotoriya diagnostikasi.
---------------------------

Bunda xususiy antigen bilan komplementni bog'lash reaksiyasidan foydalaniladi. Rikketsiyalarni ajratish uchun A.V.Pshenichnov usuli orqali parazitlarni bemor qoni bilan ,epidermal membrana orqali oziqlantiriladi. Kasallik oldini olish uchun bitlarga qarshi kurash olib boriladi.

Davolash.
---------

Kasallikning belgilariga qarab tetrasiklin qatori antibiotiklari foydalaniladi. I.MuhamedovAndoza:I.Muhamedov E. Eshboyev Mikrobiologiya , Imunologiya,Virusologiya

Andoza:Aliyev Mikrobiologiya labarotoriya mashg'ulotlari
--------------------------------------------------------
**Ovul** — kiсhik qishloq, asosan chorvachilik bilan shugʻillanadigan koʻchmanchi xalq, qabila yoxud katta bir oila joylashgan alohida joy.

Etimologiyasi
-------------

*Ovul* soʻzi turk tili dialektida (avul), qrim-tatar va qaraim tillarida, qoʻmiq tili dialektlarida (awul) , qorachoy-bolqor, uygʻur, lobnor ,qozoq (awil), noʻgʻoy, qoraqalpoq va oʻzbek tillaida (awıl), tatar, boshqird, qirgʻiz (ayil, ajil), oltoy (ail) tillarida keng qoʻllanilgan. Ushbu soʻz qishloq, 1) odamlar istiqomat qiluvchi kichik joy, bir nechta hatto birgina kibitkadan tashkil topgan va boshqa yirik qishloq, shaharcha va shaharlardan anchayin uzoqda joylashgan turar joy; 2) oʻtovlar, chodir va shu kabi tez qurish inshootlari qurilgan koʻchmanchi xalq egallagan yer; 3) qabila va koʻchmanchi xalq, olomon maʼnolarida ishlatilgan. Arab va turkiy tillar sohiblari koʻchish jarayonida a:ẘmak va a:vår yaʼni yigʻilish, toʻplanish, aylanib yigʻlish, tevarak atrofga aylana boʻlib joylashish, atrofdan quyilib bir joyga kelish maʼnolariga ega feʼllaridan kelib chiqqanligi taxmin qilingan. Undan tashqari turk (ayil, evil) va mongol (ail, ayil) tillarida esa oila, uy, turargoh, koʻcha, oʻz uyi taraf, qoʻshni taraf, qishloq va qoʻylar boqiladigan uycha ham nazarda tutilgan.

Manbalar
--------

1. ↑   Oʻzbek tilining izohli lugʻati (2006-2008)
2. ↑   *Kerimov I. A.* Kitayskiy dialekt kumikskogo yazika. Kand.diss. (rukopis) M. L. 1952
3. ↑   *Budagov L.* (sost.) Sravnitelniy slovar turesko-tatarskix narechiy. T.1. SPb. 1869, 150.
4. ↑   *Sevortyan E. V.* Etimologicheskiy slovar tyurkskix yazikov. M. 1974—2003. TT. 65-66.