recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Hizb-e-Islomi** (shuningdek, *Hezb-e-Islomi*, *Hizb-i-Islomi*, *Hizbi-Islomi*, *Hizbi Islomiy* ), lit. **Islomiy partiya**  Afgʻoniston Kommunistik hukumati va ularning yaqin ittifoqchisi Sovet Ittifoqiga qarshi kurashda mashhur boʻlgan islomiy tashkilot edi.  Gulbiddin Hikmatyor tomonidan asos solingan va rahbarlik qilgan tashkilot 1975-yilda Afg'onistonda tashkil etilgan. 

U 1969-yilda Kobul universiteti talabalari va o'qituvchilari tomonidan Afg'onistonda kommunizmga qarshi kurashish uchun Kobulda tashkil etilgan "Musulmon yoshlari "islomiy tashkilotidan paydo bo'lgan. Uning a'zoligi etnik pushtunlardan, mafkurasi esa "Musulmon birodarlar" va Abul Ala Maududiyning "Jamoat-e-Islomi "dan olingan. Boshqa bir manba uni 1976-yilda Burhoniddin Rabboniyning asl islomiy partiyasi Jamiyat-e Islomiydan ajralib chiqqani, Hikmatyor bu guruhni o'ta mo''tadil va boshqalar bilan murosa qilishga tayyor deb bilganidan keyin ta'riflaydi.

1979-yilda Mulavi Yunas Xolis Hikmatyor bilan ajralib, Nangarhordagi hokimiyat bazasi bilan Xolis fraksiyasi deb nomlanuvchi o'zining Hizbiy Islomiy guruhini tuzdi.  Gulbiddin Hikmatyorning fraktsiyasi o'shandan beri Hizb-e-Islomi Gulbiddin yoki HIG deb nomlanadi.

Yana qarang
-----------

* Gulbiddin Hikmatyor
* Hizb-i Islomi Gulbiddin
* Hizb-i Islomiy Xolid Farukiy
* Mulavi Yunas Xolis

Manbalar
--------

1. ↑  *Pike, John.* „Hizb-i-Islami (Islamic Party)". *Intelligence Resource Program*.  Federation of American Scientists (1998-yil 8-avgust). Qaraldi: 2012-yil 13-mart.
2. 1 2  Roy, Oliver*. The Columbia World Dictionary of Islamism*. Columbia University Press, 2007 — 132 bet.
3. ↑  Haqqani, Husain*. Pakistan: Between Mosque and Military*. Carnegie Endowment. 2005 — 173 bet. ISBN 9780870032851. 2014-yil 2-noyabrda qaraldi.
Andoza:Political parties in Afghanistan
Savoye sudi
 Savoy sudi, *Keizerstraatning* orqa jabhasi va *Korte Maagdenstraatning* (bu erda qorongʻi) tomoni
 Avstriyaning Margaret saroyining ichki hovlisi
**Xof van Savoye** (Savoy sudi) yoki **Avstriyaning Margaret saroyi** Belgiyaning Mechelen shahrida XVI asr boshlarida qurilgan bino. Bu Shimoliy Yevropadagi Uygʻonish davrining birinchi binolaridan biri edi. Bino oʻzining manzarali ichki bogʻi bilan ham tanilgan.

Tarixi
------

Niderlandiya gubernatori Avstriya archgersoginyasi Margaretga *Korte Maagdenstraatda* (Virgins Short Street) joylashgan uy berildi, lekin u uni juda kichik deb topdi va 1507-yilda kengayish kampaniyasini boshladi. Margaret oʻzining jiyani, keyingi Muqaddas Rim imperatori Charlzni oʻz saroyida tarbiyalagan va u 1530-yilgacha bu saroyda yashagan(vafotigacha).

Tarixchi Erik Ives saroyning ichki hovlisi va janubiy qanotini tasvirlaydi.Ehtimol Anna Boleyn uni Margaret saroyida tarbiyalanganida koʻrgan boʻlsa kerak. Saroy 1530-yillarda Anna uchun qayta qurilgan Uaytxoll saroyi uchun namuna boʻldi.

1546-yilda porox zahirasini saqlaydigan shahar darvozasi *Zandpurning*(qum darvozasi) portlashi saroyga tuzatib boʻlmas zarar keltirdi. 1561-yilgacha u shaharga tegishli edi. Oʻsha yili u Mechelenning birinchi arxiyepiskopi va Filipp II ning oʻng qoʻli Granvellening qarorgohi sifatida yangi nom oldi.

1609-yilda bino shahar tomonidan qaytarib sotib olindi va 1616-yildan 1795-yilgacha Niderlandiya Buyuk Kengashining shtab-kvartirasi boʻlib xizmat qildi.

*Xof van Savoye* *Gerechtshof* (Adliya sudi) deb nomlandi, chunki unda quyi sudlar (Jinoyat va Fuqarolik sudi, Tinchlik sudi va Politsiya sudi) ham birgalikda joylashgan.

Yana qarang
-----------

* Bjeg qal’asi
* Gotika
* Barokko
* Mesen qal’asi

Manbalar
--------

1. ↑  Ives, E. W.*. The life and death of Anne Boleyn : 'the most happy'*. Malden, MA: Blackwell Pub, 2004. ISBN 978-0-631-23479-1. OCLC 53144651.
2. ↑  Ives, Eric William*. The Life and Death of Anne Boleyn: 'The Most Happy'*. Wiley-Blackwell, 2004 — 23 bet. ISBN 978-0-631-23479-1. 2011-yil 19-sentyabrda qaraldi.
3. ↑  „8 impresionantes casas abandonadas en el mundo".  Puebla On Line. 2022-yil 8-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 25-iyul.

Adabiyotlar
-----------

* „Paleis Margaretha van Oostenrijk (ID: 3472)" (Dutch). *De Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed*.  Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed (VIOE). Qaraldi: 2011-yil 19-sentyabr.


* „Keizerstraat (ID: 13738)" (Dutch). *De Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed*.  Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed (VIOE). Qaraldi: 2009-yil 19-sentyabr.
**Tyuring testi -** ilk bor Alan Tyuring tomonidan „Mind" jurnalida 1950 -yilda „Hisoblash mashinalari va oʻy" nomli maqolada ilk bor tilga olingan emperik test. Tyuring mashina ham oʻylashini isbotlashga harakat qiladi.

Ushbu testning odatiy talqini quyidagicha: „*Inson bir kishi va bir inson bilan muloqot qila oladi. Savollarga berilgan javoblarga asoslanib, u kim bilan gaplashayotganini aniqlashi kerak: odam yoki kompyuter dasturi. Kompyuter dasturining maqsadi esa odamni notoʻgʻri tanlov qilishga undash"*

Test qatnashchilari bir-birlarini koʻrmaydilar. Agar qatnashchi suhbatdoshlarning qaysi biri inson ekanini aniq ayta olmasa, dastur sinovdan oʻtgan hisoblanadi. Dasturni aynan intellekt tomonidan sinash uchun undagi gapirish qobiliyati bilan emas, klaviatura va ekran orqali test qilinadi. Qatnashchi javobning qanchalik tez yoki sekin kelishidan dasturni sezib qolmasligi uchun suhbat nazorat qilinadigan vaqt oraligʻida oʻtkaziladi. Tyuring davrida kompyuterlar insonga nisbatan sekin reaksiya bildirgan. Ammo bu qoida hozir ham aktual, chunki hozir kompyuterlarning reaksiyasi insonlarnikiga nisbatan tezroq.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. ↑  „Turing test", *Wikipedia* (inglizcha), 2024-04-05, qaraldi: 2024-04-11
2. ↑  von Neumann, John (1988-04-07), „(1958) John von Neumann, The Computer and the Brain, New Haven: Yale University Press, pp. 66-82", *Neurocomputing, Volume 1*, The MIT Press, 83–88-bet, ISBN 978-0-262-26713-7, qaraldi: 2024-04-11
**AKADEMIK LITSEY HAQIDA**

***Islom Karimov nomidagi Toshkent davlat texnika universiteti (TDTU) akademik litseyi*** O’rta maxsus, kasb-hunar ta’lim markazining 2004-yil

17-maydagi 115-sonli buyrug’i bilan tashkil etilgan .

       Akademik litseyda ta’limaniq fanlar yo’nalishda olib boradi. Akademik litsey iqtidorli yoshlarni saralab aniqlash va ularni texnik yo’nalishdagi oliy ta’lim muassasalariga kirishga tayyorlashga yo’naltirilgan. So’nggi yillarda akademik litsey bitiruvchilarining respublika hamda chet el davlatlarining nufuzli oliygohlariga o’qishga kirish ko’rsatkichi 92.2 % ni tashkil

      Hozirgi kunda akademik litseyda jami 435 nafar o‘quvchi tahsil oladi, ularga 36 nafar asosiy shtatdagi hamda 10 nafar o‘rindosh o‘qituvchilar ta’lim-tarbiya berib kelmoqda. Jumladan, ularning 5 nafari fan nomzodi, 4 nafari falsafa doktori, 24 nafari bosh o‘qituvchi, 4 nafari yetakchi o‘qituvchi, 8 nafari katta o‘qituvchi, 10 nafari mutaxassis toifasidagi o‘qituvchilar hisoblanadi. Akademik litseyning ilmiy salohiyati 19,5% ni tashkil etadi.

      Akademik litsey eng zamonaviy  jihozlarga ega bo’lgan fizika kimyo, biologiya laborotoriyalariga ega bo’lib frontal laborotoriya ishlarini olib borish imkoniyatiga ega 8 ta multim edia tizimi bilan jihozlangan auditoriya, 4 ta kompyuter sinflari barcha fanlarni zamonaviy pedagogi texnologiyalar asosida o’tish imkonini beradi.

      2022-2023 o‘quv yilida o‘qituvchilarning ilmiy salohiyatini oshirish, ularni ilmiy tadqiqotlarga keng jalb etish maqsadida qator ishlar amalga oshirildi. Xususan, 21 nafar o‘qituvchi mintaqaviy markazlarda tashkil etilgan malaka oshirish kurslarida o‘qitildi. Akademik litsey o‘qituvchilarining 6 nafari, xususan 2 nafari C1 milliy sertifikati, 2 nafari TESOL va 1 nafari rus tili fani bo‘yicha S1 xalqaro sertifikatlariga ega. 7 nafar o‘qituvchi, jumladan 5 nafar matematika fani o‘qituvchisi hamda 2 nafar fizika fani o‘qituvchisi milliy sertifikatlarga ega
**Holiy**—urdu adabiyotining rivojiga ulkan hissa qoʻshgan shoir va olim.

Faoliyati
---------

X.Bedilning maktabida bilim olgan.
Holiy(Hindiston XIX asr oxiri) ijodida millatparvarlik gʻoyalari munosib oʻrin egallaydi. Holiy ijodiga Said Ahmad Xonning taʼsiri katta boʻlgan."Hindistonning yangi binosini moddiy taraqqiyot va fan taraqqiyoti tayanch boʻlmogʻi lozim", degan fikrlari ilgari surilgan. Holiy XIX asrda Hindiston adabiy, falsafiy va ijtimoiy-axloqiy fikrlari rivojiga ulkan hissa qoʻshgan ilgʻor shoir va mutafakkirdir.

Asarlari
--------

Shoir oʻzining „Munojot-u beva"(„Bevaning iltijolari"), „Chupka dod"(„Jimlikka iltijo") kabi asarlarida butun Hindiston ayollarini tenglikka va hurfikrlilikka erishish yoʻlida kurashga daʼvat etgan. Oʻzining „Falsafiy taraqqiyot" asarida inglizlarning Hindistondagi hukumronligi eski Hindistonning inqiroziga sababchi boʻldi. Yangi hayot shabadasi Gʻarbdan esmoqda.

Adabiyotlar
-----------

* *Falsafa(qomusiy lug'at)*. Toshkent: „O'zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti", „Sharq" nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, 2004.
**Adeleyd** (inglizcha: *) — Avstraliyadagi kema qatnovi joylashgan daryo hisoblanib, mamlakatning shimoliy hududi orqali oqib oʻtadi. Daryo Darvin shahridan 50 km shimoli-sharqda joylashgan Timor dengiziga quyiladi. Uning uzunligi — 180 km ni tashkil etadi.*

U ikki daryoning qoʻshilishidan hosil boʻlgan bo'lib, mutlaq balandligi 149 m ni tashkil etadi.

Adeleyd daryosi *k Adeleyd-River* nomli kichik shaharchani o'z ichiga oladi.

Adeleyd daryosi Jon Lort Stoks va L. R. Fitsmoris tomonidan 1839-yilda *"Beagle"* kemasida Shimoliy hudud qirgʻoqlarini oʻrganish boʻyicha tadqiqot oʻtkazayotgan vaqtida kashf etilgan. Sayohatchilar daryoni Britaniya qiroli *Uilyam IV ning rafiqasi Adelaid Saksen-Mayningen* sharafiga nomlashgan. Keyinchalik, 1862-yilda Jon Makdouell Styuart tomonidan ushbu daryo qayta oʻrganilgan (inglizcha: *).*

Tuproqning unumdorligi yuqori boʻlganligi sababli, *1881-yilda* koʻchmanchilar sugʻoriladigan dehqonchilikka oʻtib, qahva, shakarqamish, kauchuk yetishtirishga harakat qilishgan. Biroq *1886-yildagi* noqulay iqlim sharoiti tufayli ushbu hudud tashlab ketilgan. *1954-yilda* guruch yetishtirishga urinib koʻrishgan, ammo barcha harakatlar muvaffaqiyatsizlikka uchradi. Undan tashqari ushbu daryoda zaharli ilonlar mavjud.

Daryo subekvatorial zonada joylashganligi sababli, unda ikki mavsum mavjuddir,ular: quruq va nam. Quruq mavsumda daryo yuqori oqimlarda quriydi, quyi oqimlarda aksincha, sayoz bo'ladi va nam mavsumda tropik yomgʻir tufayli daryoga suvlar quyiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Adelaide River, Northern Territory Australia" (deadlink). *Totaltravel* (2011 [last update]). 2012-yil 1-dekabrda asl nusxadan arxivlangan.

 (WebCite saytida 2012-12-01 sanasida arxivlangan)
2. ↑  Steve Parish: *Australian Touring Atlas*. Steve Parish Publishing, Archerfield QLD 2007. ISBN 978-1-74193-232-4. S. 95
3. ↑  „*Map of Adelaide River, NT*. Bonzle.com". *maps.bonzle.com*. Qaraldi: 2019-yil 28-iyul.
4. ↑  „Дневник Джона Лорта Стокса." (en). *www.gutenberg.org*. Qaraldi: 2019-yil 28-iyul.
5. ↑  „Журнал Джона Мак-Дональ Стюарта." (en) (deadlink). 2008-yil 17-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan.

 (Wayback Machine saytida 2008-09-17 sanasida arxivlangan)

Adabiyot
--------

* Adelaida, reka // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb. 1890—1907.
Kanadaning tarixiy aholisi
Kanada statistikasi har besh yilda har oʻn yillikning birinchi va oltinchi yilida demografik maʼlumotlarni toʻplaydigan mamlakat boʻylab aholini roʻyxatga olish oʻtkazadi.2021-yilgi Kanada aholini roʻyxatga olishda jami aholi soni 36 991 981 kishini tashkil etdi, bu 2016 yildagi koʻrsatkichga nisbatan 5,2 foizga koʻpdir. 2011 yildan 2016-yil may oyigacha Kanada aholisi 1,7 ga oʻsdi. million kishi, immigrantlar oʻsishning uchdan ikki qismini tashkil qiladi.1990-2008-yillarda aholi soni 5,6 ga oshgan million, umumiy oʻsishning 20,4 foiziga teng. Aholi oʻsishining asosiy omili immigratsiya va kamroq darajada tabiiy oʻsishdir.

Manbalar
--------

1. ↑  „Census Profile, 2021 Census of Population" (2022-yil 9-fevral). 2022-yil 9-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 9-fevral.
2. ↑  „Energy Efficiency Trends in Canada, 1990 to 2008".  Natural Resources Canada (2011). 2015-yil 22-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 13-dekabr.
3. ↑  Edmonston, Barry*. The Changing Canadian Population*. McGill-Queen's Press, 2011 — 181 bet. ISBN 978-0-7735-3793-4.
**Horsemonger Lane Gaol** – (shuningdek **, Surrey okrugi** yoki **New-Gaol** nomi bilan ham tanilgan) London janubidagi Sauthwarkdagi hozirgi Newington Causeway yaqinidagi qamoqxona. XVIII asr oxirida qurilgan va 1878-yilgacha faoliyat yuritgan.

Tarixi
------

 King Bench qamoqxonasi va Horsemonger Lane Gaolning joylashuvi (1833)
Bu qamoqxona Sautvarkdagi Borough High Street (norasmiy ravishda „Boro Gaol" deb ataladi) yaqinidagi „White Lion Inn" dagi eski okrug qamoqxonasi oʻrniga joylashtirilgan. Yangi bino Surrey grafligining geodezikchisi Jorj Gwilt Elder tomonidan loyihalashtirilgan va 1799-yilda qurib bitkazilgan. Qamoqxona Gwilt tomonidan qurilgan sud binosi Sessions Housega ulashgan.

Horsemonger Lane 1878-yilda yopilgunga qadar Surreyning asosiy qamoqxonasi va qatl joyi boʻlgan. Bu 300 ga yaqin mahbusni sigʻdiradigan. 1800-1877-yillar oraligʻida bu yerda 131 ta erkak va toʻrt ayol qatl etilgan. Dorlar qamoqxona darvozasining tekis tomiga oʻrnatilgan edi.

1859-yilga kelib uning yoʻlining nomi Union Road (hozirgi Harper Road) ga oʻzgartirilgandan soʻng, „Horsemonger Lane" deb nomlanmay qoldi va Surrey okrugi Gaol deb oʻzgartirildi.

Goal 1881-yilda buzib tashlangan va uning oʻrniga 1884-yilda Newington jamoat bogʻi qurilgan.

Adabiy aloqalar
---------------

1849-yilda Charlz Dikkens doʻstini puli uchun oʻldirgan va uni oshxonaning poli ostiga koʻmib tashlagan er va xotin Frederik va Mariya Menningni qamoqxona tashqarisida ommaviy qatl qilish marosimida qatnashdi. Dikkens *The Times* gazetasiga bunday ommaviy tomoshalarni qoralab yozgan.

Keyinchalik Dikkens Maria Menningga *"Qo'rqinchli uy"* filmidagi Hortense xarakterini asosladi, *Little Dorritdagi* Chiveri xonimning tamaki doʻkoni esa Horsemonger Laneda joylashtirgan. Horsemonger Laneʼdagi qatl haqida Sara Uotersning *"Fingersmith"* romanida ham aytilgan.

Yana qarang
-----------

* Marshalsea

Manbalar
--------

1. 1 2  *Darlington.* „'Southwark Prisons', in Survey of London: Volume 25, St George's Fields (The Parishes of St. George the Martyr Southwark and St. Mary Newington)" 9–21.  British History Online (1955). Qaraldi: 2020-yil 17-oktyabr.
2. ↑  „Horsemonger Lane Gaol".  capitalpunishmentuk.org. Qaraldi: 2020-yil 17-oktyabr.
3. ↑  „House of Detention reveals its spectacular underground past".  New Civil Engineer (2009-yil 21-aprel).
4. ↑  „London Gardens Online Newington Gardens". *London Gardens Online*.  London Parks and Gardens Trust (2012). Qaraldi: 2013-yil 14-sentyabr.
5. ↑  „Maria and Frederick Manning".  capitalpunishmentuk.org. Qaraldi: 2020-yil 17-oktyabr.
6. ↑  „Fingersmith". *The Times* (2005-yil 11-iyun).

Havolalar
---------

* London izlari: jinoyat va jazo
* „Eski Kent yoʻli", Eski va Yangi London: 6-jild (1878), bet. 248–55. URL: . Kirish sanasi: 2006 yil 19 dekabr.
* Angliyaning eski shaharlari, London, 1839 yil, Pt 6
* Surrey okrugida oʻlim koʻrsatkichi, 1798-1878
**Puls** (lot. pulsus – turtki) – tomir urishi. Yurak qisqarishi natijasida qon tomirlarining ritmik tebranishi; kengayib, torayishi. Arterialvenoz va kapillyar Puls. tafovut etiladi. Odatda, bilak arteriyasi puls eng katta amaliy ahamiyatga ega.

Sogʻlom kishilarda Pulsning tezligi yurak qisqarishi tezligiga moye boʻlib, bir min.da 60—80 marta tomir urishiga teng. Yurakning bir min.da 90 mar-tadan ortiq qisqarishi taxikardiya, 60 martadan kam qisqarishi – bradikar-diya deb ataladi. Yurakning baʼzi kasalliklarida Puls yurak qisqarishi tezligidan kam boʻlishi mumkin – Puls defitsita. Puls bolalarda kattalarga nisbatan ortiqroq, qiz bolalarda oʻgʻil bolalarga nisbatan birmuncha ortiqroq, tunda kunduziga nisbatan kamroq boʻladi.

Jismoniy mehnat qilganda, nervemotsional reaksiyalarda Puls ortadi.

Normal holatda P. ritmik (bir tekis), yaʼni P. toʻlqinlari maʼlum vaqt oraligʻida sodir boʻladi. Yurak ritmining buzilishi aritmiya deb ataladi (qarang Yurak-tomir sistemasi), bunda P. toʻlqinlari bir xil vaqt oraligʻida notekis boʻladi. P.ning tarangligi ar-terial qon bosimiga bogʻliq, gipertoniyada goyatda kuchayadi, gipotoniya va yurak kasalliklarida boʻshashadi. P.ning toʻliq yoki toʻliq emasligi yurak qisqarishi kuchiga bogʻliq. P.ning boshqa oʻziga xos koʻpgina xususiyatlarini bilish vrachga bemorning ahvoli haqida maʼlumot beradi.

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Abdumalikov Abdulaziz Abduvaxobovich** (11-sentyabr, 1945-yil, Toshkent, OʻzSSR – 10-oktyabr, 2020-yil, Toshkent, Oʻzbekiston) – oʻzbek fizigi, professor, fan doktori, Xalqaro oʻqituvchilar taʼlimi akademiyasi muxbir aʼzosi.

Hayoti
------

Abdulaziz Abdumalikov 1945-yil 11-sentyabr kuni Toshkent shahrida tugʻilgan. 1969-yilda esa Oʻzbekiston Milliy universtitetini tamomlagan. 1993-yildan fizika-matematika fanlari doktori, Xalqaro oʻqituvchilar taʼlimi akademiyasi muxbir aʼzosi. Oʻzbekiston Milliy universtitetida 48 yil davomida fizika professori lavozimida ishlagan. Abdulaziz Abdumalikov 2020-yil 10-oktyabrda o'zi tug'ilib o'sgan shahri Toshkentda vafot etgan.

Ilmiy ishlari
-------------

**1964-yil**

*Issledovaniye spektrov konversionnix elektronov izotopov erbiya i golmiya s ksek*. A. A. Abdumalikov, A. A. Abdurazakov, K. Ya. Gromov i dr.

**1965-yil**

*Noviye danniye o raspade.* A. A. Abdumalikov, A. A. Abdurazakov, S. B. Buribayev i dr.

*Spektri konversionnix elektronov izotopov.* A. A. Abdumalikov, A. A. Abdurazakov, K. Ya. Gromov, N. A. Lebedev

**1966-yil**

kniga *Issledovaniye svoystv neytronodefitsitnix izotopov itterbiya, tuliya, i seriya.*

**1967-yil**

*O raspade.* A. Abdumalikov, I. Adam, Ya. Vrzal i dr.

**1969-yil**

*Vozbujdenniye sostoyaniya deformirovannix yader s 93, 95 i 97 neytronami.* A. A. Abdumalikov, A. A. Abdurazakov, K. Ya. Gromov i dr.

**1977-yil**

kandidatskaya dissertatsiya na temu *Teoriya nekotorix nelineynix opticheskix effektov v kondensirovannix sredax.*

kniga *Teoreticheskiye issledovaniya nekotorix nelineynix opticheskix yavleniy v rezonansnix usloviyax*

**1981-yil**

*Issledovaniye vozbujdennix sostoyaniy nechetno-nechetnix yader s massovim chislom* A. A. Abdumalikov, A. Jumamuratov, T. A. Islamov i dr.

**1982-yil**

kniga *Solitoni v deformirovannoy anizatropnoy ferromagnitnoy sepochke*

*Pozitsionno-chuvstvitelniy detektor na osnove MKP i ispolzovaniye yego v beta-spektrografe.* A. A. Abdumalikov, A. A. Abdurazakov, Yu. S. Blinnikov i dr.

**2003-yil**

uchebnoye posobiye *Statistik fizika, termodinamika va kinetika*

Manbalar
--------

1. ↑  Советская Энциклопедия. – 1926—1947.
2. ↑  „Абдумаликов Абдулазиз Абдувахабович Физик ( 11/45 ). nlr.ru.".
3. ↑  „Научно-публикационная активность: Абдумаликов Абдулазиз Абдувахабович.".
4. ↑  „D-alanyl-D-alanine carboxypeptidase in the bacterial form and L-form of Proteus mirabilis".
**Aripdjan Adilovich Xashimov** (1940-yil 8-mart, Toshkent, Oʻzbekiston SSR — 2022-yil, Toshkent, Oʻzbekiston) — oʻzbekistonlik olim, texnika fanlari doktori, professor.

Biografiyasi
------------

Aripdjan Xashimov 1940-yil 8-mart Toshkent shahrida tavvalud topgan. 1962-yilda Toshkent politexnika instituti energetika fakultetini „Sanoat korxonalari va inshootlarini elektrlashtirish" mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. 1962-yilda Toshkent shahridagi 1-sonli temir yoʻl maktabida elektr uskunalar va elektromexanika fani oʻqituvchisi, 1962—1965-yillarda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Energetika va avtomatlashtirish ilmiy-tadqiqot institutida ilmiy xodim, 1965—1968-yillarda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Energetika va avtomatlashtirish instituti aspiranti, 1969—2022-yillarda Toshkent davlat texnika universitetining „Elektromexanika va elektrotexnologiya" kafedrasida katta oʻqituvchi, dotsent, professor, kafedra mudiri, shuningdek, fakultet dekani va oʻquv-uslubiy ishlar boʻyicha prorektor, „Elektrotexnika, elektromexanika va elektrotexnologiya" kafedrasi professori boʻlib ishlagan.

Ilmiy faoliyati
---------------

1968-yilda „Asimmetrik rejimlarda chastotali boshqariladigan asinxron elektr yurituvchi" mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi. 1990-yilda Moskva energetika institutida „Chastada boshqariladigan asinxron elektr yuritmalarning rejimlarini hisoblash nazariyasi va usullari" mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 2000-yilda CRDF-2000 mukofotining (AQSh) Markaziy Osiyodagi yagona gʻolibi boʻlgan.
Ilmiy maktab faoliyati natijasida Aripdjan Adilovich Xashimov Germaniya, Gretsiya, Italiya, AQSH, Rossiya Federatsiyasi, Ukraina va boshqa mamlakatlarda oʻtkazilgan xalqaro ilmiy-texnik anjumanlarda maʼruzalari bilan faol ishtirok etdi. 350 dan ortiq ilmiy maqolalar, 20 ta monografiya, 26 ta darslik, 30 ga yaqin ixtirolar muallifi. Abu Rayxon Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mukofoti laureati, „Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi aʼlochisi", „Oʻzbekiston energetika faxriysi" koʻkrak nishoni bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 2-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2023 — 383 bet.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Askar Ergashovich Xolliyev** (1959-yil 27-oktyabr, Qorakoʻl tumani, Buxoro viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik biolog olim, biologiya fanlari doktori (2016), professor (2020).

Biografiyasi
------------

Askar Xolliyev 1959-yil 27-oktyabr Buxoro viloyati, Qorakoʻl tumanida tugʻilgan. 1981—1985-yillarda Samarqand davlat universiteti biologiya fakultetini tugatgan. 2001-yildan Buxoro davlat universiteti botanika va oʻsimliklar fiziologiyasi kafedrasi mudiri.

### Ilmiy faoliyati

Askar Xolliyev 1988—1991-yillarda Samarqand davlat universiteti aspiranturasida oʻqigan, 1991-yilda nomzodlik ishini, 2016-yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1998-yilda dotsent, 2020-yilda professor ilmiy unvonini olgan. 6 ta monografiya, 2 ta darslik va 5 ta o‘quv qo‘llanma, 200 ga yaqin ilmiy maqolalar muallifi.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 1-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2022 — 342 bet.
2. ↑  „Xolliyev Askar Ergashovich".

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
1. Prokaryotik hujayralarning bo'linishi *2.* Mitoz 3.Meyoz

**Hujayra boʻlinishi** — ona hujayradan ikki va undan ortiq yosh hujayralarning hosil boʻlish jarayoni.

Prokariot hujayralarning boʻlinishi
-----------------------------------

Prokariot hujayralarning boʻlinishiAsosiy maqola: Prokariot hujayralarning boʻlinishiProkariot hujayralar ikkiga boʻlinadilar. Avval hujayra uzunlashadi. Hujayrada koʻndalang toʻsiq (pardevor) paydo boʻladi. Soʻng yosh hujayralar ikkiga ajraladilar.

Eukariot hujayralarning boʻlinishi
----------------------------------

Asosiy maqola: Eukariot hujayralarning boʻlinishi
Eukariot hujayralar yadrosi boʻlinishining uch xil usuli mavjud: amitoz, mitoz va meyoz

### Amitoz

Asosiy maqola: Amitoz
Amitoz — yadroning xromosomalar hosil qilmasdan to‘g‘ridan-to‘g‘ri bo‘linishi.

### Boʻlinishga tayyorgarlik

Yadroli hujayralardan tashkiltopgan eukariot organizmlar boʻlinishga tayyorgarlikni hujayra siklining muayyan bosqichida, interfazada boshlaydilar. Xuddi shu interfaza davrida hujayrada oqsil biosintezi jarayoni amalga oshadi, hujayraning hamma muhim tarkibiy tuzilishlari ikki marta koʻpayadi. Boshlangʻich xromosoma boʻylab hujayradagi bor kimyoviy birikmalardan uning aniq kopiyasi sintezlanadi, DNK molekulasi ikki marta koʻpayadi. Ikkilangan xromosoma ikki yarim xromatidadan iborat. Har bir xromatida bitta DNK molekulasini oʻzida tutadi. Interfaza oʻsimlik va hayvon hujayralarida oʻrtacha 10-20 soat davom etadi. Keyin hujayraning boʻlinish jarayoni — mitoz boshlanadi.

### Mitoz

Asosiy maqola: Mitoz
Mitoz — xromosomalar sonining saqlanishi bilan eukariot hujayra yadrosining boʻlinishi.

### Meyoz

Asosiy maqola: Meyoz
Meyoz — bu hujayralarning oʻziga xos boʻlinish usuli boʻlib, buning natijasida xromosomalar sonining ikki martaga reduksiyasi (kamayishi) roʻy beradi.

### Hujayra tanasining boʻlinishi

Eukariot hujayra tanasining boʻlinishi (sitokinez) natijasida yangi va eski hujayralar oʻrtasida sitoplazma va organoidlar boʻlinishi roʻy beradi.

Sh. qarang
----------

* Sitologiya

Manbalar
--------
**Qoʻshilmaslik harakati** - harbiy-siyosiy bloklar va guruhlarda qatnashmaslikni oʻz tashqi siyosatining asosiy yoʻli deb eʼlon qilgan mamlakatlarni birlashtiruvchi hara-kat. Ikkinchi jahon urushidan keyin paydo boʻlgan va hozirda 100 dan ortiq davlatni birlashtiradi. Ushbu harakatda mustamlakachilik asoratidan ozod boʻlgan davlatlarning koʻpchiligi ishtirok etadi. Qoʻshilmaslik harakatida qatnashuvchi davlatlar 1961-yilda "Qoʻshilmaslikning besh tamoyili"ni eʼlon qilganlar. Ular quyidagilardan iborat; turli tuzumdagi davlatlar bilan tinch-totuv yashash, qoʻshilmaslik; xalklarning mustamlakachilarga qarshi qaratilgan milliy ozodlik harakatini qoʻllab-quvvatlash; buyuk davlatlar oʻrtasidagi nizolarga taalluqli harbiy it-tifoqlarda qatnashmaslik; harbiy kelishuvlarda qatnashmaslik; oʻz hududida xorijiy harbiy bazalarni joylashtirmaslik. 1990-yillar boshigacha qoʻshilmagan mamlakatlarning quyidagi konferensiyalari boʻlib oʻtgan: Belgrad (Yugoslaviya, 1961-yil sentyabr; 25 davlat), Qohira (Misr, 1964-yil oktabr; 47 davlat), Lusaka (Zambiya, 1970-yil sentyabr; 54 davlat), Jazoir (1973-yil sentyabr; 76 davlat), Kolombo (Shri Lanka, 1976-yil avgust; 86 davlat, shuningdek, 29 mamlakat, xalqaro tashkilot va milliy ozodlik hara-katlari vakillari kuzatuvchi va mehmonlar sifatida ishtirok etgan), Ga-vana (Kuba, 1979-yil sentyabr; 95 davlat va milliy ozodlik harakatlari, shuningdek, 39 mamlakat, xalqaro tashkilotlar va milliy ozodlik hara-katlari vakillari kuzatuvchi va mehmonlar sifatida ishtirok etgan), Dehli (Hindiston, 1983-yil dekabr; 97 davlat va milliy ozodlik harakatlari, shuningdek, 41 mamlakat, xalqaro tashkilot va milliy ozodlik hara-katlari vakillari kuzatuvchi va mehmonlar sifatida ishtirok etgan), xarare (Zimbabve, 1986-yil avgust-sentyabr; 100 davlat va milliy ozodlik hara-katlari), Belgrad (Yugoslaviya, 1989-yil sentyabr; 102davlat), Jakarta (Indoneziya, 1992-yil sentyabr; 108 davlat).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Saint-Alban-d'Hurtières** Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Savoie departamenti Saint-Jean-de-Maurienne tumani tarkibiga kiradi.

Saint-Alban Fransiyaning Ière mintaqasida joylashgan kommunadir. U Liondan 20 km (12 milya) janubda joylashgan.

Tarix:

Sent-Alban birinchi marta 10-asrda Savigny Abbey mulki sifatida tilga olingan. Shahar o'rta asrlarda Santyago-de-Kompostelaga ziyorat qilish yo'lida to'xtash joyi sifatida ahamiyatini oshirdi.

16-asrda Sent-Alban protestantlarning qal'asiga aylandi. Frantsiya diniy urushlari paytida shahar katolik kuchlari tomonidan vayron qilingan.

19-asrda Sen-Alban sanoat va savdo markaziga aylandi. Shaharda bir qancha toʻqimachilik fabrikalari va boshqa fabrikalar joylashgan edi.

Madaniyat:

Sent-Alban - boy madaniy merosga ega maftunkor shahar. Shaharda bir qator tarixiy binolar mavjud, jumladan:

Sent-Alban cherkovi: 12-asr cherkovi bo'lib, unda bir qator go'zal freskalar joylashgan.

Chateau de Saint-Alban: 15-asr qal'asi, hozirda shaxsiy qarorgoh.

Maison des Têtes: 50 dan ortiq o'yilgan boshlar bilan bezatilgan 16-asrdagi uy.

Sent-Albanda bir qator muzeylar va san'at galereyalari ham joylashgan. Eng mashhur muzey - bu shahar tarixi va madaniyatini aks ettiruvchi muzey d'Art et d'Istoire.

Turizm:

Sent-Alban - mashhur sayyohlik maskani. Shahar go'zal muhitda joylashgan bo'lib, bir qator tarixiy va madaniy diqqatga sazovor joylarga ega. Mehmonlar shaharning ko'plab do'konlari, restoranlari va kafelaridan bahramand bo'lishlari mumkin.

Iqtisodiyot:

Sen-Alban iqtisodiyoti turizm, sanoat va qishloq xo'jaligiga asoslangan. Shaharda bir qator kichik korxonalar joylashgan, jumladan:

Do'konlar

Restoranlar

Kafelar

Mehmonxonalar

Zavodlar

Sen-Albanda shuningdek, turli xil ekinlarni yetishtiruvchi bir qator fermer xo'jaliklari joylashgan, jumladan:

Uzum

Shaftoli

O'riklar

Gilos

Transport:

Sen-Alban shaharni Lion va Marsel bilan bog'laydigan A7 avtomagistralida joylashgan. Shaharga temir yo'l stantsiyasi ham xizmat ko'rsatadi.

Umuman olganda, Sent-Alban boy madaniy merosga ega maftunkor va tarixiy shahardir. Shahar mashhur sayyohlik maskani bo‘lib, u yerda bir qancha kichik biznes va fermer xo‘jaliklari ham joylashgan.

|  |
| --- |
| Aholi oʻsish dinamikasiAholi oʻsish dinamikasi |

Geografiyasi
------------

Maydoni — 19,2 km2. Dengiz sathidan 341 – 2069 m balandlikda joylashgan. 

|  |
| --- |
| Kommuna detalli xaritasi |

Manbalar
--------



  


|  |  |
| --- | --- |
| Fransiya geografiyasi | *Fransiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb15274151s (maʼlumot)
* VIAF: 1527148574259224430002
* en:WorldCat Identities (VIAF orqali): 1527148574259224430002

 |
**Hulkar Bahodirovich Jamolov** — Sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi.

Tarjimai holi
-------------

1930-yilda tugʻilgan. KPSS a’zosi.

1953-yildan — iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda ishlagan. 1953-1999-yillarda — V.P.Chkalov nomidagi Toshkent aviatsiya ishlab chiqarish birlashmasi ustasi, ustaxona konstruktorlik byurosi boshligʻi, ogʻir sanoat va mashinasozlik boʻlimi sektor mudiri, Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Qoʻmitasi tashkiliy-partiya ishlari boʻlimi inspektori, Oʻzbekiston Kompartiyasi Buxoro shahar qoʻmitasining birinchi kotibi, Buxoro viloyat kasaba uyushmalari kengashi raisi, Oʻzbekiston kasaba uyushmalari Federatsiyasi boshqarmasi boshligʻi lavozimlarida faoliyat yuritgan.

10-chaqiriq Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti, Oʻzbekiston Oliy Majlisi deputati (1995-1999) etib saylangan.

1999-yildan keyin vafot etgan.

Havolalar
---------

* Депутаты Верховного Совета Узбекской ССР: Десятый созыв. (Краткие биографические сведения). — Т.: Узбекистон, 1981. — С. 113.
**Husni Matla’** (arabcha حسن مطلع - matla’ning bezagi, husni) - mumtoz adabiyotdagi she’riy san’at, ilmi badi’ga oid manbalarda husni ibtido deb ham yuritiladi. Husni Matla’ san’ati g’azal yoki qasidani o’quvchi diqqatini beixtiyor o’ziga jalb etadigan, unga she’rning davomini o’qishga rag’bat, qiziqish paydo qiladigan tarzda boshlashni taqozo etadi. Ya’ni bunday matla’ imkon qadar yoqimli, chiroyli so’zlardan tarkib topishi, ular vositasida yaratilgan go’zal poetik obraz shunga yarasha chuqur mazmunni ifodalashi kerak. Xullas, she’rning boshlanishiyoq o’quvchini hayratga solishi, zavqlantirishi lozim. Shuning uchun Husni Matla’ she’r boshlanishida o’quvchi ta’bini xira qiladigan, kayfiyatiga salbiy ta’sir o’tkazadigan so’zlar ishlatmasligini, fikrni ortiqcha dabdabali, jimjimador yoki sayoz va mantiqsiz so’zlar bilan ifodalamaslikni, ya’ni lafz va ma’ni orasida uyg’un muvofiqlik bo’lishini talab qiladi. Mumtoz shoirlarimiz she’rni Husni Matla’ talablariga mos tarzda yaratishga jiddiy e’tibor qaratganlar, zero, Matla’ g’azalning ilk taqdimoti ekani, asarga munosabat ilk misralar qoldirgan taasurot asosiga qurilishini yaxshi bilganlar. Buning yorqin dalili sifatida Rashididdin Votvot "Hadotiq us-sehr" asarida keltirgan bir hikoyat mazmunini eslash kifoya. Unda aytilishicha, bir shoir qasida bitib, shoh huzuriga keltiribdi. Shoir qasidani o’qiy boshlaganida, shoh matla’ni eshitiboq: "Qasidaning qolganini o’qishdan to’xta!" - deb xitob qilibdi va xizmatkoriga ming dinor keltirib, shoirga berishini amr qilibdi. O’zi esa shoir iste’dodiga tahsinlar aytib: "Agar qasidaning qolgan baytlari ham matla’ kabi bo’lsa, uning har bir bayti bahosi ming dinor. Mening xazinamda esa buncha mablag’ yo’q", - degan ekan. She’r ibtidosiga bu qadar katta e’tibor bergan mumtoz shoirlarimiz ijodda mazkur talablarga rioya qilganlar, shu bois ularning g’azallari matla’si bilan nomlanadi, eslanadi.

Manbalar
--------

1. Adabiyotshunoslik lug’ati. D. Quronov, Z. Mamajonov, M. Sheraliyeva Toshkent- 2013. 404-bet.
**Solyarigraf** - bu quyoshning osmon bo'ylab harakatini suratga olish uchun uzoq ekspozitsiyadan foydalanadigan fotografiya texnikasi. Olingan tasvirlar ko'pincha quyosh pozitsiyasidan chiqadigan yorug'lik chiziqlari bilan tavsiflanadi.

Texnika:

Solyarigraf yaratish uchun shtativga kamera joylashtiriladi va quyoshga qaratiladi. Keyin kameraning deklanşörü ochiladi va bir necha soat yoki hatto kun davomida ochiq qoladi. Bu vaqt ichida quyoshning osmon bo'ylab harakati kamera sensorida qayd etiladi.

EHM vaqtining uzunligi yakuniy tasvirdagi yorug'lik chiziqlarining kengligini aniqlaydi. Qisqaroq ta'sir qilish vaqtlari torroq chiziqlar hosil qiladi, uzoqroq ta'sir qilish esa kengroq chiziqlar hosil qiladi.

Uskunalar:

Solyarigrafni yaratish uchun sizga quyidagi jihozlar kerak bo'ladi:

Qo'lda ta'sir qilish rejimiga ega kamera

Tripod

Neytral zichlik filtri (ixtiyoriy)

Kameraga kiradigan yorug'lik miqdorini kamaytirish uchun neytral zichlik filtridan foydalanish mumkin, bu uzoq vaqt davomida ta'sir qilish vaqtida ortiqcha ta'sir qilishning oldini olishda foydali bo'lishi mumkin.

Maslahatlar:

Uzoq ekspozitsiya paytida kameraning harakatlanishiga yo'l qo'ymaslik uchun mustahkam tripoddan foydalaning.

Quyoshning aniq ko'rinishi bo'lgan joyni tanlang.

Turli effektlarni yaratish uchun turli ta'sir qilish vaqtlari bilan tajriba o'tkazing.

Sabrli bo'ling! Solyarigrafiya sekin jarayon bo'lishi mumkin, ammo natijalar juda foydali bo'lishi mumkin.

Misollar:

Mana, solyarigrafiya tasvirlarining bir nechta misollari:

[Tog'dan chiqayotgan quyoshning solyarigrafik tasviri]

[Okean ustida botayotgan quyoshning solyarigrafik tasviri]

[Bir necha soat davomida osmon bo'ylab harakatlanadigan quyoshning solyarigrafik tasviri]

Xulosa:

Solyarigrafiya - noyob va chiroyli tasvirlarni yaratishning qiziqarli va oson usuli. Bir oz amaliyot bilan siz quyoshning osmon bo'ylab harakatlanishining go'zalligini aks ettiruvchi o'zingizning solyarigrafiya tasvirlaringizni yaratishingiz mumkin.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
*Ushbu familiyaga ega mashhurlar roʻyxati: erkaklar — **Карасёв**, ayollar — **Карасёва**.*
**Karasyov** — oʻrta darajada tarqalgan rus familiyasi (Keng tarqalgan 250 ta rus familiyasi roʻyxatiga kirmaydi).

Familiyaning kelib chiqishi
---------------------------

Choʻqinmagan Karas ismidan kelib chiqqan. „Baliqli" ismlar qadimda juda mashhur boʻlib, koʻpincha tashqi omillar taʼsirida emas, balki anʼanalar asosida berilgan. Qadimgi Novgoroddan topilgan qayin poʻstlogʻiga bitilgan qadimiy rus yozuvlariga koʻra, bu yerda Som, Yorsh, Okun, Karas va Sudak ismli aka-uka Linyovlar yashagan.

Pilladan ipak chuvash bilan shugʻullanuvchu usta Karas, Karasnik deb atalgan.

S. B. Veselovskiyning „Onomastikon" kitobida Karas Tarusmanov Linyov, zodagon, XVII asr boshi, Suzdal; Karas Manuxin Yevsyukov, XVI asr oʻrtalari, Novgorod tilga olinadi:

Don zodagonlari familiyasi
--------------------------

S. V. Koryagin tomonidan Donning uchta zodagon sulolasi tasvirlab beriladi:

* Trailinskaya qishlogʻi Karasyovlari (keyinchalik Bagaevskaya);
* Ust-Medvediskayaning qishlogʻi Karasyovlari;
* Aksay qishlogʻi Karasyovlari.

> *A.A* *Karasyov*: "Ivan Tixonovich oʻz familiyasini Karasev emas, Karasyov deb yozgancha imzo qoʻygan. Donlik taniqli korchalon va yozuvchi Ivan Samoylovich Ulyanov uning qiziga uylangan, mening bobom familiyasini karasya (baliq)dan emas, balki tatarcha soʻzlar — „kara" va „su" — „qora" va „suv"dan olganligini aytgan, shuningdek ushbu bu familiyaning ilk sohibi Donga kelib joylashgan va bu yerda pravoslav dinini qabul qilgan tatar millatiga mansub Karasu ismli shaxs boʻlganini aytib oʻtgan.
> 
>

Familiyaning yozilishi va talaffuzidagi oʻziga xosliklar
--------------------------------------------------------

Karasyov familiyasini talaffuz qilishning faqat bitta usuli bor — hujjatlarda *"yo" harfi yozilishi* yoki yozilmasligidan qatʼi nazar, urgʻu oxirgi boʻgʻinga berib oʻqiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Самые распространенные фамилии" (deadlink). 2011-yil 19-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 16-avgust.
2. ↑  „Происхождение фамилии Карасёв". 2012-yil 17-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 16-avgust.
3. ↑  Karasyov A. A. Familiya Karasyovix // Oblastnogo Voyska Donskogo Statisticheskogo Komiteta. 1903. Vip. 3. S. 48-53.
***Hylotelephium spectabile*** (sin. ***Sedum spectabile***) — Xitoy va Koreyada oʻsuvchi Crassulaceae oilasiga mansub gulli oʻsimlik turi. Uning umumiy nomlari orasida **qorboʻron**, **iceplant** va **kapalak** boʻroni kiradi

Tavsif
------

 O‘sish joyi
Boʻyi 45 sm gacha oʻsadi baland va keng, oʻsimtasimon koʻp yillik oʻsimlik boʻlib, barglari navbatma-navbat joylashgan, oddiy, tishli, poyalari shoxlanmagan shirali, ildizpoyaga ega. Barglar, odatda, qarama-qarshi yoki uchdan iborat boʻlib, oddiy va koʻp yoki kamroq xanjar shaklida boʻladi. Barglarning cheti silliq yoki uchi tishli.

Yulduzsimon pushti gullari 15 cm (6 in). Gullash yozdan birinchi sovuqgacha davom etadi. Koʻp gulli, toʻpgulning kengligi taxminan 7 dan 11 sm gacha. Germafrodit, radial nosimmetrik gullarning diametri taxminan 1 sm. Gulbarglarning uzunligi odatda 6 dan 8,5 millimetrgacha. Bu oʻsimlik oʻz-oʻzidan va hasharotlar tomonidan changlantiriladi.

Oʻziga xos *spectabil* epiteti „namoyishli" degan maʼnoni anglatadi.

Kultivatsiya
------------

Bu oʻsimlik bogʻ oʻsimligi sifatida qadrlanadi va koʻplab navlar ishlab chiqarilgan. 'Brilliantʼ navi Qirollik bogʻdorchilik jamiyatining Bogʻdagi xizmatlari uchun mukofotiga sazovor boʻlgan. Fransiyaga 1860-yillarning oʻrtalarida olib kirilgan.

Tuvaklarda osongina oʻstiriladi, u dekorativ oʻsimlik sifatida tosh bogʻlarda juda keng tarqalgan. Xitoyda koʻplab bogʻlarda oʻstiriladi. Uning gulidan ajoyib guldastalar tayyorlanadi. Bu toʻliq quyoshli muhitga, qurgʻoqchilikka sovuqqa chidamli oʻsimlik (toʻliq oʻrnatilganda −15 °C gacha). Oʻsimlik bahorda ildizpoyalarni boʻlish orqali koʻpaytiriladi.

### Kimyo

Bundan tashqari, oʻsimlikning tuproqlarni fitoparlash va fitostabilizatsiya qilish: ogʻir metallarning oʻsimlikka taʼsiri va ularning oʻsimlik qismlarida kinetikasi oʻrganilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *RHS A-Z encyclopedia of garden plants*. United Kingdom: Dorling Kindersley, 2008 — 1136 bet. ISBN 978-1405332965.
2. ↑  Harrison, Lorraine*. RHS Latin for gardeners*. United Kingdom: Mitchell Beazley, 2012 — 224 bet. ISBN 9781845337315.
3. ↑  „RHS Plant Selector - *Sedum spectabile* 'Brilliant'". Qaraldi: 7-sentabr 2020-yil.
Категория:Животные по алфавиту
Biologik klassifikatsiyasi (tasnifi)
Категория:Животные по алфавиту
Olam: Hayvon

Категория:Животные по алфавиту
Turi: Akkordlar
Категория:Животные по алфавиту
Kichik turi: Umurtqali hayvonlar

Категория:Животные по алфавиту
Sinfi: Toshbaqa
Категория:Животные по алфавиту
Kichik sinfi: Yon boʻyinli toshbaqalar

Категория:Животные по алфавиту
Oilasi: Podokomiddel
Категория:Животные по алфавиту
Koʻrinishisi: Toʻq yashil, toʻq jigarrang va qoramtir

Категория:Животные по алфавиту
Категория:Животные по алфавиту
***Karbonemiya*** (lat. tinglang ) — Podokomiddel oilasiga mansub. Yoʻq boʻlib ketgan yon boʻyinli toshbaqalar turkumi, Kolumbiyadagi Serrexon formatsiyasidagi paleotsen *konlaridan* maʼlum. *Carbonemys cofrinii* ning yagona maʼlum turlarini oʻz ichiga oladi.

*Carbonemys cofrinii* toshga aylangan qoldiqlari 2005-yilda Kolumbiyaning Cerrexon koʻmir konida kech Paleotsenga (taxminan 60 million yil oldin) tegishli boʻlgan xuddi shu nomdagi shaklda topilgan. Karapasning uzunligi 1,72 m, bosh suyagining aylanasi 24 sm. Bu eng katta chuchuk suv toshbaqalaridan biri.

 Kolumbiyadagi *Serrexon* shakllanishi

Eslatmalar
----------

1. ↑  „Researchers reveal ancient giant turtle fossil".  Phys Org (17-may 2012-yil). 2012-yil 22-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 18-may 2102-yil.
2. ↑  *Maugh II, Thomas H.* „Researchers find fossil of a turtle that was size of a Smart car".  LA Times (18-may 2012-yil). 2012-yil 22-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 18-may 2012-yil.

Foydalanilgan adabiyotlar:
--------------------------

* Cadena, Edwin A. David T. Ksepka, Calos A. Jaramillo va Jonatan I. Bloch. 2012 yil. Kolumbiyaning kech Paleotsen Serrexon shakllanishidan yangi pelomedusoid toshbaqalar va ularning filogenez va tana hajmi evolyutsiyasiga taʼsiri. Sistematik paleontologiya jurnali 10 (2): 313-331.
*
**Ibn Xazm** (994-1063) Kordova xalifaligining so'nggi yilaridagi yozuvchilar qatoriga shoir va olim sifatida kiradi. Aslida arab-ispan «yangilanishi» aynan undan boshlanadi. Ibn Xazm kordovalik ummaviylarning faol tarafdorlariga kirgan va sulola taxtdan ag'darilgach, O'rta dengiz qirg'og'idagi kichikroq shahar bo'lmish Almeriyaga ketadi. Bu yerda u do'stining iltimosiga ko'ra «Kaptar bo'ynidagi marjon» («Tauq al-Xamama») nomli muhabbat haqidagi risolani yozadi. Bu asar axloq haqidagi risola va badiiy asar ortasidagi oraliq o'rinni egallaydi. «Kaptar boynidagi marjon»  arab adabiyotida faqat bir marta uchraydigan o'ziga xos asar. Uning har bir bobi qandaydir muhabbat qissasiga yoki muhabbat hislarining rivojlanishidagi bosqichlarga: muhabbat belgilari, sadoqat, xiyonat, ajralish kabilarga bag'ishlangan. Muallif odatda umumiy axloqiy-psixologik mulohazalardan keyin o'z xulosalarini tasdiqlash uchun adabiyotdan yoki voqelikdan olingan misollarni keltiradi. Aksariyat hollarda bu misollar muallif zamonidagi Ispaniya hayotidan olingan maishiy latifalar sifatida namoyon bo'ladi. Shunday qilib, «Kaptar bo'ynidagi marjon» o'z tuzilishiga ko'ra al-Jaxizning «Baxillar haqidagi kitob»ini eslatadi, yani janrdagi hikoyalar majmuini tashkil qiladi. Bunday kitob Ibn Xazmgacha Andaluziya adabiyotiga noma'lum bo'lgan. Barcha arab hikoyachilarining odati bo'yicha Ibn Xazm o'z asarini kitobning asosiy mazmunini ifodalovchi she'riy kiritmalar bilan ta'minlagan.

Ayrim tadqiqotchilar Ibn Xazmning muhabbatga bo'lgan munosabatini shoirlarining asarlari  Allohga bo'lgan ilohiy muhabbatning inikosi xolos deb hisoblovchi Bag'dod mistiklarining qarashlari bilan bog'laydilar.

1. ↑  Ziyavuddinova M*. Mumtoz arab adabiyoti*, 2011.
**Ibrohim Ergashev** (1980-yilda tug‘ilgan) — Oʻsimliklar karantini va himoyasi agentligi bosh direktori. Avval O‘zbekiston Vazirlar Mahkamasi huzuridagi O‘simliklar karantini davlat inspeksiyasi rahbari boʻlib ishlagan. 2021-yil 10-noyabr kunidan Oʻzbekiston prezidentining PQ-5-sonli qarori muvofiq ushbu lavozimda faoliyat koʻrsatadi.

Faoliyati
---------

Toshkent davlat iqtisodiyot universitetini tugatgan. 2001—2008-yilar oraligʻida tashqi savdo kompaniyasi hisoblangan „O‘zmarkazimpeks"da turli lavozimlarda ishlagan. Kompaniyaning Pekindagi vakolatxonasini 2009-yilgacha boshqargan. 2009—2010-yillarda bosh mutaxassisi boʻlib Intreyd firmasi, 2010-yildan „O‘zmarkazimpeks"ga tegishli bo‘lgan O‘zbekiston-Bangladesh korxonasi direktori bo‘lgan. 2010-2012-yillarda „O‘zmarkazimpeks" boshqaruvi raisining o‘rinbosari, 2012—2013-yillarda tashqi savdo kompaniyasi rahbari lavozimlarida ishlagan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „O‘simliklar karantini agentligiga bosh direktor tayinlandi".
2. 1 2  „Ibrohim Ergashev O‘simliklar karantini davlat inspeksiyasiga rahbar bo‘ldi". Qaraldi: 2022-yil 9-sentyabr.
3. ↑  „Ibrohim Ergashev O‘simliklar karantini davlat inspeksiyasiga rahbar bo‘ldi". 2022-yil 9-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 9-sentyabr.
**Idaho bayrogʻi** (inglizcha: *) — AQShdagi Idaho shtatining ramzlaridan biridir.*

Bayroq oʻrtasida davlat muhri tasviri tushirilgan koʻk rangli panno va uning ostida qizil fonda zarhal harflar bilan „Idaho shtati" yozuvi tushirilgan tilla lentadan iborat. Rasmiy tavsifga koʻra, bayroqning qirralari oltin rangda chizilgan boʻlishi kerak, ammo bu bayroqning koʻplab tasvirlarida kamdan-kam qoʻllaniladi.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| A silk flag, blue field, 5 feet 6 inch fly, and 4 feet 4 inches on the pike, bordered by gilt fringe 2 ½ inches in width, with state seal of Idaho 21 inches in diameter, in colors, in the center of the blue field. The words "State of Idaho," are embroidered in with block letters 2 inches in height, on a red bank 3 inches in width by 29 inches in length, the band being embroidered in gold and placed about 8 ½ inches from the lower border of fringe and parallel with the same. | "|

Bayroq markazidagi muhrda konchi va ayol tasvirlangan bo‘lib, u tenglik, erkinlik va adolat ramzidir. Muhrda ramziy maʼnoda Idaho shtatining baʼzi tabiiy resurslari: minerallar, oʻrmonlar, qishloq xoʻjaligi yerlari, yovvoyi tabiat tasvirlangan.

Bayroq 1899-yilda Ispaniya-Amerika urushi paytida 1-Idaho piyoda askarlari tomonidan ishlatilgan bayroq asosida yaratilgan.

Bayroq 1907-yil 12-martda qabul qilingan va 1957-yilda biroz oʻzgartirish kiritilgan.

2001-yilda Shimoliy Amerika Veksillologik tashkiloti AQShning barcha shtatlari va hududlari (Kolumbiya okrugi bilan birgalikda), shuningdek, Kanada provinsiyalari bayroqlarining dizayni boʻyicha soʻrov oʻtkazdi. Unda Idaho bayrogʻi 72 bayroq ichida 64-oʻrinni egallagan.

Manbalar
--------

1. ↑  The Idaho State flag(ingl.)
2. ↑  „2001 State/Provincial Flag Survey - NAVA.org". *nava.org*. 2016-yil 14-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 28-yanvar.
**Igdalen** (fransuzcha: *Igdalen*), shuningdek, **igdalan** (fransuzcha: *Igdalan*) va **agdal** (fransuzcha: *Agdal*) — Nigeraning shimoli-gʻarbiy qismida, shuningdek, Mali va Jazoirda istiqomat qiluvchi berber xalqi hisoblanadi.

Igdalenlar Malining sharqiy qismida istiqomat qiluvchi idaksaxaqlar xalqiga yaqin hisoblanadi. Madaniy nuqtai nazardan esa igdalenlar tuareglarning aʼzosidir. Kel-fervan, kel-tamat va boshqa qabilalar bilan birgalikda, igdalenlar Kel-Air konfederatsiyasini tashkil etadi.

Ular asosan islom diniga eʼtiqod qilishgan.

Tarixi
------

Qadimda ular choʻponlar va murabitlar tabaqasidan boʻlishgan.

Igdalenlar berberlar orasida birinchilardan boʻlib, Sahroi Kabirdan janubga koʻchib oʻtishgan deb ishoniladi. Ular taxminan XI asrda Niger daryosi vodiysiga joʻnashgan. Hozirda ular Air platosida istiqomat qilishadi.

Tili
----

Igdalenlar Tagdal tilida soʻzlashishadi. Y songay tillarining shimoliy qismiga kiradi, ammo ularga tuareg tillarining taʼsiri katta boʻlgan.

Hudud va aholi soni
-------------------

Igdalenlar asosan Nigeraning shimoli-gʻarbiy qismida, masalan Tanut va Tchintabaraden shaharlarida istiqomat qilishadi. Biroq, Mali va Jazoirning chegaradosh hududlarida ham igdalen aholi punktlarini uchratish mumkin. Chorvachilikning mavsumi vaqtida igdalenlar janubga, shimol tomondagi choʻlga borishadi.

*Ethnologue*ning bahosiga koʻra, dunyoda taxminan 27 000 igdalen xalqining vakillari mavjud.

Yana qarang
-----------

* Daussaxak
* Tuaregi

Manbalar
--------

1. ↑  Тагдал в Ethnologue. Languages of the World.
2. 1 2 3  Bernard Surugue, Catherine Baroin, Edmond Bernus, Yveline Poncet*. Du sel et des dattes: introduction a l'étude de la communauté d'In Gall et de Tegidda-n-tesemt*. Centre nigérien de recherches en sciences humaines, 1966.
3. ↑  Olson, James Stuart*. The peoples of Africa: an ethnohistorical dictionary*. Westport, Conn.: Greenwood Press, 1996. ISBN 0-313-27918-7.