recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Roʻzimatov Vahob** (1921.17.11, Toshkent) — jurnalist va tarjimon. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1976). Yozuvchilar uyushmasida maslahatchi (1955—60), "Sharq yudduzi" jur.da adabiy xodim, boʻlim mudiri (1945—55), bosh muharrir oʻrinbosari (1960—71), "Guliston" jur.da masʼul kotib, bosh muharrir oʻrinbosari (1971— 81), "Oʻzbekiston adabiyoti va sanʼati" gaz.da boʻlim mudiri (1881—82). Ijodiy faoliyati 30-yillar oxirida tarjimonlik bilan boshlangan. M. Sholoxov, K. Simonov, romanlari, A.KonanDoyl, J. Svift, L.N.Tolstoy, A.N. Ostrovskiy, N.Hikmat pyesalari, shuningdek, A.S. Pushkin, A.P.Chexov, F.M.Dostoyevskiy, Maksim Gorkiy, B.Polevoy, O.Gonchar, G. Sevuns, O’Genri, M. Tven, R. Tagor, J. Rodari va boshqa yozuvchilar asarlarini oʻzbek tiliga oʻgirgan. R.ning "Katta oila" (hamkorlikda, 1942), "Uch oʻrtoq" (hamkorlikda, 1943), pyesalari bor. R. Gʻafur Gʻulomning 10 jildli "Asarlar" toʻplamini (1970—78) nashrgatayyorlagan. "Elyurtxurmati" ordeni bilan mukofotlangan (1999).

Manbalar
--------

* Qandolatchilar, T. 1965.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gravitatsion boyitish** - foydali minerallarni begona jinslardan ajratib olish usuli. Ularning zichliklari orasidagi farqqa asoslanadi. Mil. av. 2 minginchi yillardayoq qoʻrgʻoshin va oltinni ajratib olishda G.b. usulidan foydalanishgan. 14—15-asrlarda zamonaviy oltin yuvish mashinasiga oʻxshash mashinalar yaratildi. 19-asr oxiri — 20-asr boshlariga kelib foydali qazilmalarga ehtiyoj koʻpayganligi sababli G.b. keng qoʻllanila boshlandi. G.b.ning suvda va havoda amalga oshiriladigan xillari bor. Suvning zichligi ancha yuqori boʻlgani uchun suvdagi G.b.da foydali minerallar juda aniq ajralib chiqadi. Havoda boyitiladigan mahsulotlarni suvsizlantirish talab qilinmaydi. Bu esa mahsulotlarni transport vositalariga ortish qiyin boʻladigan sovuq joylarda qulaylik yaratadi. G.b.da yerning tortish kuchidan (nomi shundan), markazdan qochma va elektromagnit kuchlardan ham foydalaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qaror** (huquqda) — 1) davlat organi yoki mansabdor shaxsning oʻz vakolati doirasida muayyan maqsadga erishish yoʻlida qabul qiladigan va biror oqibat keltirib chiqaradigan hujjati. Qaror, odatda, ijro etuvchi hokimiyat organi tomonidan qabul qilinib, u ana shu organning oʻz vazifalarini amalga oshirish vositalari va yoʻllarini nazarda tutgan boshqaruv vaziyatini tahlil etish hamda baholashga oid erki ifodasi hisoblanadi. Qaror ijro etuvchi hokimiyat tegishli organi kompetensiyasi doirasida qabul qilinadigan meʼyoriy yoki individual (aniq huquqiy hujjat koʻrinishida yuridik rasmiylashtirilishi natijasida shaxs yoki vaziyatga taalluqli) huquqiy ahamiyat kasb etadi. Boshqaruv faoliyatini amalga oshirish jarayonida uzoq muddatli va muayyan soha bilan bogʻliq faoliyatni (ishlarni) istiqbolli loyihalash yuzasidan qarorlar, masalan, maqsadli dasturiy qarorlar, joriy asosiy faoliyatni amalga oshirish boʻyicha tezkor, protsessual, uslubiy, tavsiyaviy, individual va shahrik. qarorlar qabul qilinishi mumkin. Qarorda uni amalga oshirish muddatlari va ijrochilari aniq belgilab qoʻyilgan boʻladi. U qabul qilinishidan oldin loyihasi tayyorlanib, muhokama qilinishi maqsadga muvofiqdir; 2) fuqarolik, xoʻjalik, maʼmuriy va jinoyat ishlari boʻyicha sud tarkibi yoki sudya chiqaradigan huquqiy hujjat (qarang Sud qarori.).

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Gornji okrugi
**Okrug** — Xorvatiyaning Čiovo orolining gʻarbiy tomonida joylashgan munisipalitet. U ikkita anʼanaviy Dalmatiya qishloqlari boʻlgan Gornji okrugiga (*Yuqori okrug*) va Donji okrugiga (*Quyi okrug*) boʻlingan. Orol qirgʻogʻida yangi qurilgan dam olish uylari va mehmonxonalar Trogir va Gornji okrugini doimiy shahar va shahar atrofi hududiga bogʻladi. Gornji okrugi plyaj oxiridagi anʼanaviy baliq ovlash bandargohidir, Donji okrugi esa gʻarbda alohida qishloq boʻlib qolmoqda. Mintaqada yumshoq Oʻrta er dengizi iqlimi, zich subtropik va Oʻrta er dengizi oʻsimliklari, kichik orollar arxipelaglari, kichik koylar va plyajlar mavjud.

Gornji va Donji okrugida koʻplab restoranlar va kichik mayxonalar mavjud boʻlib, ular Dalmatiya taomlarining xilma-xil tanloviga ega.

Oʻrtacha harorat 16.3 °C (61 °F) va yiliga oʻrtacha 281 kun, oʻrtacha harorat 10 °C (50 °F) dan yuqori. Okrug yiliga 2670 soat quyosh nuri bilan Xorvatiyaning eng jozibali sayyohlik joylaridan biri ekanligi daʼvo qilinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  name="O-opcini">„O općini" (Croatian). *okrug.hr*.  Okrug Municipality. 10-noyabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-noyabr 2013-yil.
2. ↑  name="O-opcini">„O općini" (Croatian). *okrug.hr*.  Okrug Municipality. 10-noyabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-noyabr 2013-yil.

„O općini". *okrug.hr* (in Croatian). Okrug Municipality. Archived from the original Wayback Machine saytida arxivlandi (2013-11-10). on 2013-11-10. Retrieved 2013-11-10.

Havolalar
---------

Okrug Gornji sayyohlik maʼlumotlari
**Kuchar**, Kusan, Kuche, Kucha -qad. tarixiy shahar va viloyat (miloddan avvalgi 2 — mil. 10-asr). Torim vohasida joylashgan. "Kusan" atamasi mil av. 2-asrda yozilgan Xitoy bitiklarida uchraydi. Unga koʻra, ayni zamonda K.da yuksak madaniyatga ega boʻlgan davlat mavjud boʻlgan (qarang Kuchar davlati.). Arxeologik maʼlumotlarga koʻra, K.da odam yashayotganiga bir necha ming yillar boʻlgan. Viloyatda joylashgan Chimbogʻ qabristonidagi bir koʻhna qabrdan miloddan avvalgi 1-ming yillikka oid qora va qizil sopol idishlar, temir, mis, yogʻoch va suyaklardan yasalgan buyumlar topilgan. K. aholisining katta bir qismi savdo bilan shugʻullangan. K.liklar sanʼatda, jumladan, uyin va gazalxonlikda mohir boʻlgan. Yozuv ishlari mahalliy va hind yozuvlarida olib borilgan. Manbalarning guvohligiga koʻra, 2—3-ming yil -muqaddam K. atrofida "quyuq va sassiq hidli suyuqlik" oqib turadigan joy boʻlgan. Mahalliy xalq ulardan foydalanishgan. Keyinchalik ushbu buloq boʻlib oqib turadigan sassiq suyuqlik neft ekanligi aniqlangan. Hozir K. viloyati Torim vohasidagi yirik zavonaviy neft ishlab chiqarish maskaniga aylangan. K. shahri atrofida bir necha tarixiy yodgorliklar mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Lale Aytaman** (11-iyun 1944-yil) - turk byurokrati va siyosatchisi. 1991-1995-yillarda Mug'lada Turkiyaning birinchi ayol gubernatori lavozimida ishlagan.

Ta'lim
------

Istanbul Avstriya Qizlar Liseyini tamomlagandan so'ng, Lale Aytaman 1962-yilda Arizona shtatining Feniks shahridagi AFS talabalar almashinuv dasturida qatnashdi. Istanbul universiteti nemis tili va adabiyoti bo'limini tamomlagan va Gamburgda nemis tili va adabiyoti bo'yicha doktorlik darajasini olgan.

Martaba
-------

 Gubernator Lale Aytaman Prezident Turgut O'zalning tuman hokimligiga tashrifiga qatnashdi. Kavaklıdere, Mug'la, 1991-yil 16-avgust.
Anqara universiteti va Bog'ozichi universitetida o'qituvchi sifatida nemis tilidan dars bergan. 1991-yil 6-iyulda Prezident Turgut Oʻzal tomonidan Mugʻla hokimi etib tayinlandi va bu vazifani 1995-yilgacha davom ettirdi. 1994-1995-yillarda Yevropa Kengashi Mahalliy va mintaqaviy rejalashtirish kongressi Turkiya Milliy delegatsiyasi raisi, Mug’la gubernatori lavozimida ishlagan, "Yevropa rejalashtirish ishchi guruhi" vitse-prezidenti bo’lgan. Mug'la viloyatida ayollarning qo'l mehnatini baholash va tamakiga muqobil loyihalarni ishlab chiqish doirasida an'anaviy to'quvni himoya qilish uchun Yeşilyurt modeli tashkil etildi va "MELSA" (Mug'la qo'l san'atlari) tashkil etildi. Mug'la universitetining tashkil etilishi atrof-muhitni muhofaza qilish faoliyati bilan oldinga chiqdi.

1995-yilda ANAPdan Mug'la deputati etib saylangan. Turkiya Oliy Millat Majlisida Xotin-qizlar maqomi boʻyicha tergov qoʻmitasi raisi lavozimida ishlagan. U GNAT ANAP guruhi direktorlar kengashi a'zosi va ANAP Markaziy qarorlar kengashi a'zosi etib saylangan. U Yevropa Kengashi Parlament Assambleyasi (PACE) va Gʻarbiy Yevropa Ittifoqi milliy delegatsiyasi a’zosi boʻlgan. PAPAda Komissiya raisi etib saylangan ilk Turk deputati sifatida "Atrof-muhit, mahalliy va mintaqaviy boshqaruvlar qo’mitasi"ning raisi sifatida faoliyat yuritdi. U hali ham PACE faxriy a'zosi.

Oilaviy hayot
-------------

Uning otasi Dr. Abdullah Koseog'lu 1975-1980-yillarda Kojaeli senatori; Sobiq bosh vazirlardan biri Nihat Erim uning amakisi. U nafaqadagi elchi Reha Aytaman bilan turmush qurgan. Usmon Aytaman (Oxiri. Eng) o'g'li bor.

U Turkuvaz kitobida chop etilgan "*Toʻrt yarim yil igna oʻrindigʻida* "nomli kitobida hokimlik davrida yashagan xotiralarini jamlagan.

Manba
-----

1. ↑  „vali-lale-aytaman-biyografi". 16 mayıs 2020da asl nusxadan arxivlandi.
**Dunin Gorkavichga yodgorlik ―** Gʻarbiy Sibirning shimoli tadqiqotchisi va oʻlkashunosga yodgorlik Tobolskda uning Zavalnoye qabristonidagi qabriga oʻrnatilgan.

Tarixi
------

Dunin-Gorkavich Tobolskdagi Zavalnoye qabristoniga dafn qilingan, u yerda dekabristlar A. M. Muravyov, Krasnokutskiy S. S. Kyuxelbeker va ertakchi Pyotr Pavlovich Yershov oʻzlarining soʻnggi boshpanalarini topganlar. Biroq, 1990-yilga kelib, yaxshi parvarish qilinmagan Dunin-Gorkavichning qabri oʻta vayron holatga keldi.

„Tobolsk tiklanishi" jamgʻarmasi va shahar maʼmuriyatining saʼy-harakatlari tufayli qabrni yaxshi koʻrinishga keltirishga qaror qilindi. U yaxshilandi, ustiga marmar qabr tosh va yodgorlik oʻrnatildi.

Yodgorlik muallifi Mixail Pereyaslavets edi, u shuningdek F. M. Dostoevskiy va P. P. Yershov haykaltaroshlik kompozitsiyasi va uning asarlari qahramonlarini ham yaratgan. Yodgorlikni yaratish va moliyalashtirishda „Tobolsk tiklanish" fondi prezidiumi raisi Arkadiy Yelfimov va Tobolsk shahri rahbari Yevgeniy Vorobyov katta rol oʻynaydi.

Yodgorlikning ochilish marosimi 2003-yil 27-iyunda boʻlib oʻtgan.

Havolalar
---------

* *Юрий Перминов.* „Памятник Достоевскому: тобольский дар России" (ru). 31-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-mart 2012-yil.



* „В Тобольске открыт памятник знаменитому краеведу Александру Дунин-Горкавичу" (ru) (2-iyul 2003-yil). 22-dekabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-mart 2012-yil.



* *«Сибирская панорама».* „Памятник Александру Дунину-Горкавичу" (ru) (30-iyul 2003-yil). 26-may 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-mart 2012-yil.
Dunbey (Ichki Mongoliyaning bir qismi, Xeylunszyan, Szilin, Lyaonin)
**Shimoli-Sharqiy Xitoy** yoxud **Dunbey** (xit. an’anaviy 東北, soddalashtrilgan 东北, pinyin: *Dunbey*) o‘z ichiga Xitoy Xalq Respublikasining quyidagi hududlarni oladi: Ichki Mongoliya avtonom hududining sharqiy qismi (Tunlyao, Chifen, Xulun-Buir shahar okruglari va Xingan aymog‘i), Xeylunszyan provinsiyasi, Lyaonin provinsiyasi va Szilin provinsiyasi, maydoni 1 243 571 km². Bu hududlar tarixan Manjuriya hududi hisoblangan (shu sababli aksar hollarda Manjuriya deb atashadi), ular umumiy tarixga, madaniy va klimatik umumiylikka egalar.

Shimol va sharqda Rossiya bilan, janubi-sharqda – KXDR bilan chegaradosh. Janubiy qismi Sariq dengizga chiqqan. Aholisi 121 milliondan ko‘proq. Aholining asosiy qismi XIX asr ikkinchi yarmida Xitoyning janubiy qismlaridan ko‘chirib kelingan aholining avlodlari. Talaffuzda o‘ziga xos xitoy tilining shimoli-sharqiy dialekti shakllangan, pekin dialektiga yaqin. Tub aholi (Manjurlar) xitoylashtirish siyosati oqibatida assimilyatsiyalashgan. Janubi-sharqda koreyslarning kichik guruhi, g‘arbiy chekkalariga mongollar yashaydilar.
Shimoli-Sharqiy Xitoyda KXDRdan kelgan qochoqlarning asosiy qismi yashaydi.

Qarang
------

* Shimoli-Sharqni ma’muriy-hududiy qayta taqsimlash dasturi

Havolalar
---------

* Дунбэй

Andoza:Xitoy hududlari
**Dunbuloq** — Qirgʻizistonning Oʻsh viloyatidagi qad. turar joy harobasi (Oʻzgandan 5 km shim.da, Yassi daryosining chap sohilida). Mayd. 30x270 m. Ichki qoʻrgʻonining mayd. 90x50 m. Uch tomoni xandaq bilan oʻralgan, toʻrtinchi tomoni jar. Arxeologik qazishlar natijasida D.ning qalin madaniy qatlami (10 m atrofida) ochilgan. U 3 bosqichdan iborat. Birinchisi mil. av. 3—1-asrlarga oid, undan chiziqli och qizil naqsh solingan kulolchilik buyumlari topilgan; ikkinchisi milodning dastlabki asrlariga oid; unda sopol idishlar bilan birga boʻrtma naqsh solingan idishlar, yorgʻuchoq, idish boʻyagich hamda tosh va suyaqsan ishlangan zeb-ziynat buyumlari koʻp uchraydi; uchinchisi 6— 8-asrlarga oid; bu bosqichda qoʻlda yasalgan va chiziqli, qabariq va kungurali naqshlar solingan idishlar tarqalgan. D. yodgorliklari Fargʻona vodiysi qabilalarining antik va ilk oʻrta davrlariga oid dehqonchilik madaniyatini aniklashga yordam beradi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Makromolekula** (makro... va molekula) — oʻzaro kovalent bogʻlar orqali birikkan oʻn mingdan yuz minggacha atomlardan tuzilgan yirik molekula. M. zanjirida elementar zveno (maʼlum sondagi atomlar guruhi) juda koʻp marta takrorlanadi, shuning uchun ham uni kup sonli bir xil yoki har xil kichik molekulalardan (bir necha minggacha) hosil boʻladigan molekula deb kabul kilsa boʻladi, polivinil xlorid molekulasi tarkibidagi — SN2—SN— guruhi soni hatto 3000 ga yetishi mumkin. Kimyoviy tarkibi bir xil, ammo mol. m. har xil, yaxlit boʻlib reaksiyaga kirishadigan M.lar yigʻindisidan tashkil topgan moddalarga yuqori molekulali birikmalar (polimerlar) deyiladi; ular tabiiy (polisaharidlar, polipeptidlar, tabiiy kauchuk) va sintetik (plastmassalar, elastomerlar, kimyoviy tolalar) turlarga boʻlinadi. Tashqi sharoit oʻzgarganda, polimerlar tarkibidagi molekulyar zanjirlarning oʻz konfiguratsiyalarini oʻzgartira olishi M.larning asosiy xossalaridan biri hisoblanadi. Shu jihatdan qaraganda barcha M.lar chiziqli (uzunchoq) egiluvchan (tabiiy kauchuk, kauchuksimon sintetik moddalar M.lari), chiziqli qattiq (sellyuloza M.lari), spiralsimon (oqsillar, nuklein kislotalar makromolekulalari), tarmoqlangan (polisaharidlar makromolekulalari), fazoviy (uch oʻlchamli) turlarga boʻlinadi. M.ning uz. 4000— 8000 A, koʻndalang kesimi 3—7,5 A. Karbozanjirli (zanjiri faqat uglerod atomlaridan tuzilgan) va geterozanjirli (zanjirida uglerod atomlaridan tashqari azot, kislorod, oltingugurt atomlari saqlagan) M. boʻladi. Zanjirning tuzilishi, kattaligi (mol. m.) va zvenolarining joylanish tartibi, uning xossalariga (egiluvchanligi, bogʻlarining mustahkamligi, elektr oʻtkazuvchanligi, kimyoviy reaksiyaga kirishiga) taʼsir koʻrsatadi. M.larning bu xossalaridan ular asosida plastmassa, sintetik kauchuk, sunʼiy tola kabi materiallar olishda foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Makro oqim** - bu o'tkazgichda (lasan) oqadigan elektr toki.

Tashqi magnit maydon ushbu mikro oqimlarga yo'naltiruvchi, tartibga soluvchi ta'sir ko'rsatadi. Masalan, agar biron bir jism yaqinida oqim (**makro** oqim) bo'lgan o'tkazgich joylashtirilsa, u holda uning magnit maydoni ta'sirida barcha **atomlardagi** mikro oqimlar ma'lum bir tarzda harakatlanib, tanada qo'shimcha magnit maydon hosil qiladi. Magnit induksiya vektori barcha makro va mikro oqimlar tomonidan hosil bo'lgan magnit maydonni tavsiflaydi. Shuning uchun, bir xil makrotokda turli muhitdagi vektor turli xil qiymatlarga ega bo'ladi. Makro oqimning magnit maydoni magnit maydon kuchi vektori bilan tavsiflanadi .

Muhitda makro oqimlarning magnit maydoni muhitning mikro oqimlari maydoni bilan kuchayadi. Bir hil izotrop muhit uchun magnit indüksiyon vektori:, bu erda - magnit doimiy, - muhitning magnit o'tkazuvchanligi, makro oqimlarning magnit maydoni muhitning mikro oqimlari maydoni tufayli necha marta kuchayganligini ko'rsatadigan o'lchovsiz miqdor. Elektrostatik va magnit maydonlarning vektor xususiyatlarining o'xshashligi.

Magnit induksiya vektori B elektrostatik maydon kuch vektorining analogidir E. ushbu miqdorlar ushbu maydonlarning kuch harakatlarini aniqlaydi va muhitning xususiyatlariga bog'liq.

D elektr siljish vektorining analogi Nmagnitik maydonning kuchlanish vektoridir. Magnit maydon uchun, elektr maydoni kabi, superpozitsiya printsipi amal qiladi: bir nechta oqimlar yoki harakatlanuvchi zaryadlar natijasida hosil bo'lgan maydonning magnit induksiyasi har bir oqim yoki harakatlanuvchi zaryad tomonidan hosil bo'lgan maydonlarning magnit induksiyalarining vektor yig'indisiga teng.


1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Lakshmi Bai
**Lakshmi bai** (asl ismi Manikarnika) (1835, Banoras — 1858, Guvaliyor) — Jhansi rojaligi malika (rani)si, Hindiston milliy qahramon ayoli, Hindiston xalq qoʻzgʻoloni ishtirokchisi. Eri Jhansi rojasi Gangadhar Rao vafot etgach, hokimiyatni idora etgan. 1854-yilda inglizlar rojalikni bosib olishgan. 1857-yil iyunda Jhansi sipohiylari qoʻzgʻolon koʻtarib inglizlarga katta zarba berishgan. L.B. rojalikni oʻz qoʻliga olgan, ingliz mustamlakachilariga oʻzining ular xizmatida ekanini, rojalikni qaytarib berajagini bildirgan, ammo mustamlakachilar uni inglizlar oʻlimida ayblaganlar. Bundan gazablangan L.B. qoʻzgʻolonchilarning bir qismiga bosh boʻlib, Jhansini inglizlardan himoya qilgan. Tantia Topi qoʻshinida suvoriylarga bosh boʻlib, mustamlakachilar armiyasi ustidan bir necha gʻalabaga erishgan. Guvaliyor yaqinidagi jangda halok boʻlgan.Uning nomi hali-haligacha eslaydi .

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Makrosporiozlar** - oʻsimliklarning keng tarqalgan zamburugʻli kasalliklari. Zararlangan oʻsimlik poya va barglarida turli shakl, tus va kattalikda qora gʻuborli dogʻ (ulik hujayra)lar paydo boʻladi. Macrosporium avlodiga mansub har xil tur zamburugʻlar vujudga keltiradi. Konidiyalar bilan tarqaladi. Gʻoʻza M.ida (qoʻzgʻatuvchisi M.nigricantum) yer ustki organlari: urugʻbarg, koʻsak, tola, shuningdek, bar-glar, barg bandlari, gulyonbarglari zararlanadi. Urugʻpalla, chinbarglarda toʻq-yashil, diametri 0,5–5 mm li dogʻlar paydo boʻladi, soʻngra ular kattalashib, notoʻgʻri shaklli qoʻngʻir tusga kiradi. Kasallangan barglar quriydi va toʻkiladi. M. bilan ingichka tolali gʻoʻzalar kuchliroq kasallanadi. Hosil 20— 39% gacha kamayishi mumkin. Kanop, kanakunjut va boshqa oʻsimliklar M.i ham uchraydi. Kartoshka va pomidorda bu kasalliklarni M.solani zamburugʻi qoʻzgʻatadi. Kartoshka M.ida qora dogʻlar oʻsimlik bilan birga tuganagida ham paydo boʻladi. Palagi qurib qoladi. Pomidor M.ida barglarda yumaloq yoki burchakli, poyalarida boʻylama, mevasida qora gʻuborli jigarrang dogʻlar yuzaga keladi. Bunda poya va mevalar chiriydi. Tok M.sida (qoʻzgʻatuvchisi M.vitis) uzum boshlari va gʻujumlari bandida yashil gʻuborli dogʻlar hosil boʻladi. Gʻujumlar irib yoki qovjirab qoladi. Kurash choralari: chuqur kuzgi shudgor; kasal nihollarni yulib tashlash; begona oʻtlarni yoʻqotish, ortikcha sugʻormaslik, zararkunanda, hasharotlarga qarshi muntazam kurash olib borish; kasallik belgilari koʻringanda oʻsimliklarga 1 % li bordo suyukdigi yoki si-nebning 1%li suspenziyasi purkaladi. Sulton Alimuhamedov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Laktatsiya** (lakt...) — odam va sut emizuvchi hayvonlarda sut hosil boʻlishi, yigʻilishi va vaqt-vaqti bilan ajralib chiqishi. Sut emizuvchi hayvonlarning urgʻochilari va ayollarga xos. L. tugʻruqdan keyin boshlanadi. Sut sut bezlaritsa qondan soʻrib olingan oziq moddalar hisobiga yigʻiladi. L. — murakkab neyro-gumoral jarayon (qarang Ney-ro-gumoral regulyasiya). Ayollarda koʻzi yorigan kunining dastlabki kunidanoq ogʻiz suti, 2—3 haftadan keyin esa rosmana sut kela boshlaydi; 10—20-haftalarga kelib L. avjiga chiqadi. L. muddati har bir ayol sut bezlarining oʻziga xos xususiyatlariga, emizikli onaning ovqatlanish tarziga, shuningdek, bolani emizib boqishiga bogʻliq (qarang Goʻdak). Agar sut bezlaridan sut chi-karib turilmasa, L. toʻxtaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**DeWalt** — butun dunyo boʻylab qurilish, ishlab chiqarish va yogʻochni qayta ishlash sanoati uchun asboblar va qoʻl asboblari ishlab chiqaruvchi Amerika brendi. DeWalt — Black & Decker Inc.ning (AQSh) savdo nomi hisoblanadi. Turlari, modellari, bozor xususiyatlariga qarab mahsulot ishlab chiqarish AQSh, Kanada, Meksika, Braziliya, Xitoy, Germaniya, Buyuk Britaniya, Italiya, Chexiya kabi turli fabrikalarda amalga oshiriladi. Bosh ofisi — Baltimor yaqinidagi Tovson shahrida (Merilend, AQSh) joylashgan.

Xitoy doʻkonlarining biridagi DeWalt mahsulotlari

Tarixi
------

Dastlab kompaniya 1923-yilda radial qoʻl arra ixtirochisi Raymond E. DeWalt tomonidan tashkil etilgan. Kompaniya tez rivojlanib, 1947-yilda „DeWalt Inc." sifatida qayta tashkil qilinadi. 1949-yilda kompaniyani „American Machine & Foundry Co, Inc." sotib oladi va uni 1960-yilda „Black & Decker" kompaniyasiga sotadi. 1989-yilda „Black & Decker" radial qoʻlarra ishlab chiqarish filialinini ikki rahbariga sotib bu yoʻnalishdan voz kechadi.

1992-yilda „Black & Decker" DeWalt uchun oʻzining professional va yuqori sifatli elektr asboblari ishlab chiqarish maqsadida katta rebrending ishlarini boshlaydi. 1994-yilda DeWalt Germaniyaning yogʻochga ishlov beradigan elektr asboblari ishlab chiqaruvchisi „ELU"ni kompaniyasini sotib oldi. DeWalt „ELU" kompaniyasi texnologiyalaridan foydalangan holda oʻzining mahsulotlar qatorini kengaytirdi. 2001-yildan beri DeWalt 200 dan ortiq turli xildagi qoʻl asboblari va 800 ta aksessuarlarni ishlab chiqaradi va sotadi.

Gallereya
---------

* DeWalt qo'l dreli.DeWalt qo'l dreli.
* Tsirkulyar qo'l arra.Tsirkulyar qo'l arra.
* DeWalt perfaratorli qo'l dreli.DeWalt perfaratorli qo'l dreli.
* DeWalt zarbali dreli.DeWalt zarbali dreli.

Manbalar
--------

1. ↑  „DeWalt tarixi". *DeWalt*. Qaraldi: 3-iyun 2019.

Yana qarang
-----------

Havolalar
---------



* Dewalt rasmiy sayti
* Black & Decker history Wayback Machine saytida arxivlandi (2019-04-24).
* DeWalt page at Old Wood-Working Machines web site
**Daʼvo** (huquqda) — buzilgan huquqi yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan man-faatlarini himoya qilish uchun hakamlar sudiga, arbitrajga yoki sudga qilinadigan murojaat. Daʼvo 3 elementdan — asos, mavzu va mazmundan iborat. Daʼvogarning talabi Daʼvo mavzuidir. Daʼvo bilan jarayon boshlanadi, taraflar (daʼvogar, javobgar) sud oldida oʻzlarining talab va eʼtirozlarini bayon qiladilar. Daʼvo arizasi sud yoki arbitrajga yozma tarzda beriladi, unda ariza berilayotgan sud yoki arbitrajning, daʼvogar va javobgarning nomi, yashash joyi, agar daʼvogar yuridik shaxs (tashkilot) boʻlsa, joylashgan joyi, agar ariza vakil tomonidan berilsa, vakilning nomi va manzili, daʼvogar talabini asoslaydigan hamda tasdiqlaydigan dalillar, daʼvogarning talabi, arizaga ilova qilingan hujjatlarning roʻyxati koʻrsatilishi kerak.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Xantal sousi** (nemischa:, fransuzcha: *sauce moutarde, sauce à la moutarde*) ― xantal asosidagi souslarning umumiy nomi boʻlib, ularni tayyorlash uchun oshxona xantali va xantal kukuni ishlatiladi. Issiq yoki yaxna xantal sousi gastronomiyada keng qoʻllaniladi, turli mamlakatlarning oshxonalarida mol goʻshti, quyon va baliq bilan birga tortiladi. Xantal sousli treska I. Kantning sevimli taomi edi. Xantal sousi Germaniyaning sharqida mashhur boʻlgan „xantal sousidagi tuxum" taomining muhim tarkibiy qismidir. Sovuq xantal sousi yaxna goʻsht, qush goʻshti, parranda goʻshti, baliq va sardakli taom bilan taklif etiladi.

Klassik retseptda un sariyogʻ bilan qizarguncha qovuriladi, soʻngra baliq yoki goʻshtli bulon qoʻshiladi, qaynatiladi va tuz, shakar, sirka yoki oq sharob va koʻp miqdorda xantal qoʻshiladi, baʼzi retseptlarda piyoz, qalampir, kavar, limon va boshqa qoʻshimchalardan ham foydalaniladi. Xantal sousi ham oq sous, golland sousi yoki jigarrang souslardan tayyorlanadi, ularga oshxona xantali aralashtiriladi.

Yaxna xantal sousi — oshxona xantali, tuxum sarigʻi, eritilgan sariyogʻ, bulyon, sharob, sirka va shakar aralashmasi boʻlib, quyuqlashguncha qaynatiladi va sovutiladi. Xantal, tuxum sarigʻi, zaytun moyi va shakar bilan sirkadan iborat yana bir turi issiqlik bilan ishlov berishni talab qilmaydi.

Meva yoki asal bilan xantal sousini tayyorlashda mashhur asalli xantal, mevali xantal („mostarda"), olmali xantal souslari olinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Wolfgang Herles 2019. sfn error: no target: CITEREFWolfgang\_Herles2019 (help)
2. 1 2  Молоховец 1901. sfn error: no target: CITEREFМолоховец1901 (help)
3. ↑  Евсевский Ф. „Белый и горчичный соусы",*. Едим по-французски*. М.: Евробукс, 2009 — 45 bet.
4. ↑  Erhard Gorys 1997. sfn error: no target: CITEREFErhard\_Gorys1997 (help)
5. ↑  Надеждина В. „Коричневый горчичный соус",*. Русские народные блюда*. Litres, 2020. ISBN 9785457282582.

Adabiyotlar
-----------

* Молоховец Е. И.*. Подарок молодым хозяйкам*. СПб: Тип. Н. Н. Клобукова, 1901.
* Erhard Gorys. Senfsauce // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 500. — 599 S. — ISBN 3-423-36008-9.
* Wolfgang Herles*. Vorwiegend festkochend. Kultur und Seele der deutschen Küche*. Random House, 2019. ISBN 9783641216085.

Havolalar
---------

* Рецепт(olm.)
**Xantal** yoki **gorchitsa** — karamdoshlar oilasining *Sinapis* va *Brassica* turkumiga mansub bir va koʻp yillik oʻtsimon oʻsimliklar turkumi; moyli ekin. Vatani — Oʻrta dengiz boʻylari. Yevropa, Shimoliy Afrika va Osiyoda tarqalgan. Sinapis turkumi 7—10 turni oʻz ichiga oladi. Oq xantal turi (S.alba) Oʻrta dengiz mamlakatlarida oʻstiriladi, asosan, Gʻarbiy Yevropada ekiladi. Boʻyi 25— 100 sm, poyasi tik oʻsadi. Toʻpguli koʻp gulli, ikki jinsli, oʻzidan hamda chetdan changlanadi. Mevasi qoʻzoqcha. Urugʻi och sariq yoki och jigarrang, taʼmi achchiq, efir hidi keladi. Yovvoyi xantal yoki dala xantali (*S.arvensis*) bir yillik (bahorgi ekinlar dalalarida oʻsadigan) begona oʻt. Yevropa, Shimoliy Afrika va Osiyoda tarqalgan. Qora xantal (*S.nigra*) qoʻzoqlari poyaga yopishgan. Kichik Osiyo, Yevropa va Amerikada ekiladi. Habashiston xantali (*B.carinata*) Efiopiyada ekiladi. Xantal namsevar, sovuqqa chidamli, uzun kun oʻsimligi. Oʻsuv davri 95—120 kun. Xantal urugʻidan non, qandolatchilik, konserva, parfyumeriya sanoatida ishlatiladigan sifatli moy olinadi (35— 40 %). Xantal kunjarasidan olinadigan kukundan tibbiyotda ishlatiladigan xantalli qogʻoz va isteʼmol kilinadigan ziravor boʻtqa tayyorlanadi. Xantalnyng ildizmevali va bargli navlari sabzavot oʻsimligi hisoblanadi. Hamma xantallar asal beruvchi ekin.

Turlari
-------

* *Sinapis alba* L. — oq xantal, eski nomi *Brassica alba*
* *Sinapis allionii* Jacq.
* *Sinapis arvensis* L.
* *Sinapis circinata* Desf.
* *Sinapis flexuosa* Poir.
* *Sinapis pubescens* L.

Manbalar
--------

1. ↑  D. J. Mabberley*. Mabberley's Plant-book: a Portable Dictionary of Plants, their Classifications, and Uses*. Cambridge University Press, 2008 — 798 bet. ISBN 9780521820714.
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Latent davr**, yashirin davr — 1) fiziologiyada — biror qoʻzgʻatuvchining organizm (organ, toʻqima, hujayra va boshqalar)ga taʼsir etgan soniyadan to javob reaksiyasi boʻlguncha oʻtgan vaqt. Latent davrni aniklash psixologiyada (mas, muhandislik psixologiyasida) ahamiyatga ega; 2) boʻgʻozlik Latent davri — bir qancha sut emizuvchi hayvonlar (suvsar, boʻrsiq va boshqalar)da urugʻlangan tuxum hujayraning vaqtincha rivojlanmay turishi; 3) tibbiyotda — kasallikning yashirin davri (qarang Inkubatsion davr).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Si** ― (lotincha: *si*) solmizasyonda (solfejio) diatonik tovushqator yettinchi darajasi mnemonik belgisi. Lotincha „H" harfi bilan belgilanadi. (Bir qator mamlakatlarda, xususan, Angliya, Gollandiya, AQShda lotincha „B" harfi qoʻllaniladi; bunda klassik musiqa nazariyasida „B" belgisi si-bemol notaga mos kelishini yodda tutish kerak). Si-diez — **His**. Si la dan butun ton va do dan yarim ton pastda.

Birinchi oktavada tovush chastotasi (teng temperament qatori): 494 gerts.

Nomining kelib chiqishi
-----------------------

Notaning nomi (SI) suvga choʻmdiruvchi Yahyoga bagʻishlangan madhiyaning oxirgi qatoridagi soʻzlarning birinchi harflari bilan berilgan "Ut queant laxis" — ***S*** *ancte* ***I*** *ohannes*. Qolgan notalarning nomlaridan kechroq paydo boʻldi, chunki qolgan notalarning nomlarini ixtirochisi Gvido Aretinskiy dastlab olti bosqichli shkaladan foydalangan.

Musiqa yozuvi
-------------

 Lagerdagi eslatmaning boshqa pozitsiyalari

|  |  |
| --- | --- |
| Birinchi oktavaning C |  |
| C kichik oktava |  |
| C katta oktava |  |

Manbalar
--------

1. ↑  *Kruntyaeva T. S. i dr.* Slovar inostrannix muzikalnix terminov. — L.: Muzika, 1985. — 143 s. — S. 17.
2. ↑  *Kruntyaeva T. S. i dr.* Slovar inostrannix muzikalnix terminov. — L.: Muzika, 1985. — 143 s. — S. 17.
3. ↑  „Происхождение названий нот и история нотации" (ru).  muz-teoretik.ru. Qaraldi: 11-fevral 2018-yil.

Havolalar
---------

* Solovyov N. F. Eslatmalar / / Brokxaus va Efronning entsiklopedik lugʻati : 86 tonnada (82 tonna va 4 ta qoʻshimcha). — Sankt-Peterburg. 1890-1907.
* Onlayn musiqa nazariyasi: shtatlar, kalitlar va ovoz balandligi(Inglizcha) ).

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Nota yozuvi |
| --- |
|   |   |  C |  D |  E |  F |   G |  A | H (B) |
|   |  |  |  |  |  |  |  |  |   |
|   |   | do | re | mi | fa | sol | la | si |   |

 |
**Togʻ jinslarining burmalanishi**, burmalanishning hosil boʻlishi —tektonik deformatsiyalar natijasida togʻ jinslari katlamlarining ezilib, burmalanish jarayoni. Burmalar majmuasi shakli, kelib chiqishi va hosil boʻlishining kinematik sharoitlariga qarab farqlanadi. Togʻ jinslarining burmalanishib. morfologik belgilarga qarab toʻliq, golomorfli yoki uzun, ingichka burmalardan tashkil topgan, qavariq (antiklinal) va botiq (sinklinal) burmalangan zonalarni muntazam toʻldirib turuvchi chizikdi (alpinotipli); uzuqyulukli yoki alohida, tarqoq, koʻproq antiklinal burmalarga yakin turli shakldagi (vallar, gumbazlar, notoʻgʻri koʻrinishli koʻtarilmalar) toʻgʻri yotgan qatlamlar maydonlari bilan boʻlingan guruhlardan tashkil topgan idiomorfli; oralik, burmalanishli va boshqa tiplarga boʻlinadi. Toʻliq burmalanishda hududning qamma maydoni antiklinal va sinklinal burmalar bilan band boʻlib, gorizontal katlamlar uchramaydi. Unda, asosan, surilish va ushalish, togʻ jinslarining jipslashishi va metamorfizmi sodir boʻladi. Uzuqyuluq burmalanishga braxiantiklinal va braxisinklinallar, koʻtarilmalar, gumbazlar, diapir burma va boshqa kiradi. Ularda tik tektonik buzilishlar koʻp uchraydi. Oraliq burmalanishlar 2 xil: qirrasimon va sandik,simon boʻladi. Qirrasimon burmalanishda jarlik, siqiq antiklinal va keng tekis sinklinallar navbatmanavbat keladi, tog oldi bukilmalarida uchraydi. Sandiqsimon burmalanish sandiqsimon antiklinal va sinklinallardan iborat. Turli davrlarda hosil boʻlgan turli yoshdagi burmalanishlar maʼlum. Mas. Baykal (tokembriy oxiri — kembriy boshi), Kaledon (quyi paleozoy oxirida), Gersin (yuqori paleozoyda), Kimmeriy yoki Tinch okean (yuqori yura va bur davrlarida) va Alp (kaynozoyda) burmalanishlari. Togʻ jinslarining burmalanishib.ni oʻrganish faqat nazariy emas, balki amaliy ahamiyatga ega, chunki burmali deformatsiyalar foydali qazilmalar yotishining tavsifiga va konsentratsiyasiga taʼsir koʻrsatadi. Togʻ jinslarining burmalanishib. paytida neft, gaz va baʼzi bir ruda konlari hosil boʻladi va toʻplanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Togʻ changʻi sporti** — maxsus yoʻlakchalar boʻylab togʻdan tushish, changʻi sportinnnt tarkibiy qismi; unga slalom (changʻida sunʼiy yoki tabiiy toʻsiqlar osha tepalikdan pastga tez tushish), ulkan slalom, tezlik bilan tushish va koʻp kurash musobaqalari kiradi. 

Musobaqa qoidalarini 1 marta angliyalik Arnold Lunn (20-asrning 20-yillarida) kiritgan. 1 musobaka 1923-yil Shveysariyada boʻlgan. 1930-yildan Оahon birinchiligi musobaqalari muntazam oʻtkazib turiladi. 1936-yildan Qishki Olimpiada oʻyinlari dasturidan joy olgan. Oʻzbekistonda Togʻ changʻi sportis. musobaqalari, asosan, Boʻstonliq tumanidagi Chimyon bazasi majmuasida oʻtkaziladi. Togʻ changʻichilari har yili 2-marta (yezda va qishda) respublika birinchiligi va Oʻzbekiston kubogi bahslarida kuch sinashadilar. „Qishki taʼtillar", „Chimyon sovrini" musobaqalari eng kuchli togʻ changʻichilarini toʻplaydi. 

Sport ustasi Gʻayrat Ermetov yoshlar oʻrtasida Osiyo chempionatining 2 ta kumush medaliga sazovor boʻlgan. 2004-yilgi Oʻzbekiston chempioni Kseniya Grigoreva ayollar oʻrtasida yetakchi togʻ changʻichisidir. 

Oʻzbekiston Togʻ changʻi sportis. uyushmasi (1998-yil tuzilgan) xalqaro Togʻ changʻi sporti s. federatsiyasi (FIS) ga qabul qilingan.

Manbalar
--------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Togʻ kompasi** — togʻ jinslari qatlamining yotish elementlari: yotish burchagining oʻlchami, ogʻish va yoʻnalish tomonlarini aniqlaydigan asbob. Toʻgʻri toʻrtburchak shakldagi magnitlanmaydigan plastinka taglikka oʻrnatilgan kompas va qiyalik burchagini aniqlashga moslashtirilgan oyna koʻrsatgichdan iborat. Togʻ kompasining shim.—jan. yoʻnalishi (S—YU yoki N— S) taglikning uzun tomoniga parallel holda joylashtirilgan. Sharq — gʻarb tomonlari (V—3) oʻrni almashtirilib yozilgan. Kompas doirasi — limbi shim. qutbdan boshlab soat strelkasi harakatiga teskari yoʻnalishda 360° ga boʻlingan. Togʻ kompasi togʻ jinsi qatlamiga uning yotishiga perpendikulyar ravishda yonboshi bilan, "S" harfli tomonini esa yotish yoʻnalishi boʻylab joylashtirilganda limbada shoqul koʻrsatayotgan kichik burchak — qatlamning yotish burchagi, kompas yonboshi boʻylab qatlam yuzasidan oʻtkazilgan chiziq — yotish chizigʻi deyiladi. Yotish chizigʻiga perpendikulyar chiziq, qatlamning yoʻnalishini koʻrsatadi. Qatlam azimuti unga Togʻ kompasini gorizontal ravishda "S—YU" yoʻnalishini qatlam yoʻnalishi chizigʻiga moye joylashtirilganda magnit strelkasini shim. uchi doirasidagi koʻrsatkich — qatlam azimuti yoʻnalishi boʻladi. Togʻ kompasidan geol. qidiruv ishlarida foydalaniladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Togʻjumrut** (Rhamnus) - chilonjiydadoshlar oilasiga mansub barg toʻkuvchi, doim yashil daraxtlar yoki butalar turkumi. Yevrosiyo, Afrika, Shimoliy Amerikada oʻsadigan 150 ga yaqin turi bor. Oʻrta Osiyo, Kavkaz, Janubiy Sibir, Uzoq Sharqda daryolar, koʻllar qirgʻoqlarida, jarliklarda, togʻ yon bagʻirlarida, togʻ oʻrmon mintaqalarida 19 turi oʻsadi. Novdalari tikanli. Barglari oddiy, yumaloq yoki choʻziq. Gullari ikki jinsli. May—iyun oylarida gullab, iyul—avgustda meva tugadi. Mevasi shirali, danakli, sersuv, qora, eti yashil yoki binafsha rang. Yogʻochi sargʻimtirqizgʻish, qattiq, tigʻiz, ogʻir. T.ning tikanli (R. catharticus), Pallas (R. pallasii) va boshqa turlari koʻkalamzorlashtirishda, yashil devor uchun ekiladi. Poʻstlogʻi, bargi, mevasida boʻyoq moddalari bor. Imertin Togʻjumrut (R. imertinus) mevasi surgi dori sifatida qoʻllaniladi. Urugʻi va qalamchasidan koʻpaytiriladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Togʻ choʻqqisi** — togʻ tizmalari, massivlari va alohida togʻlarning eng baland joyi yoki nuqtasi. Har xil (platosimon, nayzasimon va boshqalar) shakllari mavjud. Yon bagʻirlari tik yoki bir oz nishab, doimiy qor va muzliklar bilan qoplangan boʻladi. Vujudga kelishi tektonik tuzilishi, tarkibidagi togʻ jinslari (nurash jarayonlariga chidamliligi) va turli denudatsion jarayonlar bilan bogʻliq. Togʻ choʻqqisining dengiz sathidan balandligi ham turlicha. Eng baland Togʻ choʻqqisi — Jomolungma (8848 m), Tirichmir (7690 m), Oʻzbekistonda Hazrati Sulton (4648 m).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Karusel stanok** - katta (1500 t gacha) massali va katta (30 m gacha) diametrli (diametri uzunligidan ancha katta boʻlgan) buyumlarga ishlov berish uchun moʻljallangan, tokarlik stanoklari guruhiga kiruvchi metall qirqish stanogi. Shpindellari vertikal, planshaybasi (stoli) ning gorizontal joylashganligi bilan tokarlik stankolaridan farq qiladi. Bunda ishlov beriladigan buyum aylanma, supportga oʻrnatilgan asbob esa ilgarilanma harakatlanadi. Bir ustunchali va ikki ustunchali K. s.lar bor. Bir ustunchali K. yeda vertikal va 1 yoki 2 yon supportlar bor. K. yeda silindrik, konnussimon va shakldor yuzalar yoʻniladi, teshiklar yoʻnib kengaytiriladi, torets yuzalari yoʻniladi, revolver kallakli stanoklarda esa bulardan tashqari, parmalash, zenkerlash (teshiklarga toza ishlov berish) va razvyortkalash operatsiyalari bajariladi, maxsus moslamalar yordamida rezba qirqish, oʻyish, frezalash va silliqlash operatsiyalarini ham bajarish mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Yaponiya aholisi** — 128,0 million kishi. Aholisining soni boʻyicha jahon mamlakatlari orasida oʻninchi oʻrinda turadi. Yaponiya tipik Sharq davlatlaridan boʻlishiga qaramasdan, Osiyoda birinchi boʻlib demografik koʻrsatkichlariga koʻra 11-tipdan 1-tipga oʻta oldi. Unda har 1000 aholi hisobiga tugʻilish 10 kishiga, oʻlim esa 7 kishiga toʻgʻri kelmoqda, bolalar oʻlimi koʻrsatkichlari dunyo boʻyicha eng pastdir. Shu bilan birga aholisi oʻrtacha 80 yoshdan ortiqroq umr koʻrmoqda. Yaponiya bir millatli davlat. Aholisining 99 % i yapon millatiga mansub. Yaponiyada aholining oʻrtacha zichligi 1 km. kv. maydonga 339 kishi toʻgʻri keladi. Agar mamlakat aholisining asosiy qismi umumiy maydonining 10 % ida yashashini hisobga olsak, amalda aholi yashaydigan hududlarda bu koʻrsatkich 1000 kishini tashkil qiladi. Yaponiya yuqori darajada urbanizatsiyalashgan davlatlar qatoriga kiradi. Unda jami aholining 65,8 %i shaharlarda yashaydi. Mamlakatda yirik shaharlar soni 200 dan ortadi. Eng yirik shahri mamlakat poytaxti Tokio shahri boʻlib, unda 35 mln. dan koʻproq aholi istiqomat qiladi. Aholisi 1 mln. dan ortiq boʻlgan yana 12 shahari mavjud. Mamlakatda yirik shahar aglomeratsiyalari shakllanmoqda. Tokio- Nagoya-Osaka yoʻnalishi boʻylab 600 km. dan ortiq masoaga choʻzilgan hududida dunyodagi eng yirik megalopolislardan biri boʻlgan Tokaydo tashkil topgan.Shuningdek Yaponiya sanoatlashgan va juda rivojlangan davlatlar qatorida ham yuqori oʻrinlarda turadi.Yaponlarning asosiy dinlari- sintoizm va buddizm. Qiziqarli jihati shundaki, yaponlarning aksariyati ham sintoizm , ham buddizm an'analariga rioya qiladilar. 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Subirrigatsiya** (sub... va irrigatsiya) — tuproq ostidan sugʻorish turi; grunt suvlari satxini sunʼiy koʻtarish yoʻli bilan tuproqning oʻsimlik ildizi tapqalgan qismini namlashga erishiladi. S. ni faqat komektordrenaj tarmogʻi qurilgan gidromorf va yarim gidromorf tuproklardagina qoʻllash mumkin. Ochiq zovurlarda toʻgʻon solish, yopiq drenajda gidrantlarni berkitish, shuningdek, ularni sugʻorish suvi bilan toʻldirib grunt suvlari sathi koʻtariladi. Masalan, Xorazm vohasida S. may oyi oʻrtalarida, ekinlar hali yosh boʻlib, odsiy usulda egatlar orqali suv berish uchun egat ochish qiyin boʻlgan davrda amalga oshiriladi. Fargʻona vodiysida sugorish tarmoqdarining etagida joylashgan xoʻjaliklarda avgust oyida suv tanqisligi sezilganda, shuningdek, yuzalatib suv berish sonini kamaytirishda S. dan foydalaniladi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
An'anaviy yapon teatri -Yaponiyaga xosdir. U bir nechta turli shakllarni o'z ichiga oladi, ularning har biri boy tarix va ma'noga ega bo'lgan hikoya qilishning yuqori darajada rasmiylashtirilgan usuli.

An'anaviy yapon teatrining bir nechta turlari mavjud.

**Kabuki teatri**

Kabuki teatri odatda tarixga asoslangan hikoyalar, mehribon dramalar, axloqiy ertaklar, sevgi hikoyalari yoki fojialarni hikoya qiladi.Kabuki spektaklini ko'rish uchun ajoyib joy - *Kabukiza teatri.* U 1889 yildan beri Tokiodagi Ginza timsoli boʻlib kelgan. U bir necha bor vayron qilingan va tez-tez qayta qurilgan. Ancha yillardan buyon bu yerda ko'p teatrlar tashkillashtiriladi.

**Noh teatri**

Noh teatri 19-asrda paydo bo'lgan.Ko'pgina hikoyalar tarix va adabiyot bilan bog'liq bo'lib, ular ko'pincha tushlar, arvohlar va ruhlar bilan ajralib turadi. Barcha ijrochilar erkaklardir. Spektakl an’anaviy cholg‘u asboblari bilan jonli ijroda ijro etiladi.Spektaklni ko'rish uchun ajoyib joy - **Milliy Noh teatri**. Unda 400 yillik tajribaviy ilm bor. Spektakllar har yili kun davomida sodir bo'ladi. Mehmonlar o‘z o‘rinlaridagi tugmani bosish orqali inglizcha subtitrlarni ko‘rishlari mumkin.

**Buhraku teatri**

Bunraku - Yaponiyaning an'anaviy qo'g'irchoq teatri. U Edo davrida Osakada oddiy odamlar uchun o'yin-kulgi sifatida boshlangan va 17-asr oxirida hozirgacha rivojlanib borgan.Bunraku spektaklining hikoyasini bir kishi hikoya qiladi, u o'z ovozini turli xil aktyorlar rolini ijro etishda juda qobiliyatli bo'lishi kerak. 

Hikoyalar mumtoz sevgi hikoyalari, qahramonlik afsonalari va tarixiy voqealarga asoslangan.**Bundan tashqari , Osakadagi Milliy Bunraku teatrida** bunraku spektaklini ko'rishingiz mumkin. Osaka bunrakuning vatani bo'lib, san'atga bag'ishlangan.

1. ↑  „Japanese traditions". Qaraldi: 12-dekabr 2022-yil.