recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
General Kok shaxsiy xodimlari bilan.
**Iogannes Hermanus Mishel 'Yan' Kok** (1835 yil 11 mart - 1899-yil 31-oktyabr) - bur generali va siyosatchisi .

Hayot
-----

Kok Graaff-Reinet shahrida Yoxannes Lambertus Kok va Elsje Magdalena Smitning o'g'li bo'lib tug'ilgan. Uning otasi Buyuk Trekning so'nggi bosqichida Transorangiyada Boer komendanti edi. Uning onasi sobiq prezident MV Pretoriusning qayin singlisi edi. U ota-onasi bilan Buyuk Trekda sayohat qilgan va 10 yoshida otasi bilan Swartkoppies jangida va 13 yoshida Boomplaats jangida qatnashgan .

Swartkoppies jangidan so'ng oila Winburgga joylashdi va Boomplaatsdan keyin Kok va uning otasi qonunbuzarlar deb e'lon qilindi va oila Winburgni tark etib, Vaal daryosini kesib o'tishga majbur bo'ldi va keyinchalik Potchefstroom tumanidagi Witstinkhoutboom fermasida joylashdi. Kok bu fermani 1889-yilda otasidan sotib olgan .

20 yoshida u 1854-yil 15 iyulda Potchefstroomda Katharina Kristina Shomanga uylandi. U general-komendant Stefanus Shomanning qizi va general Hendrik Shomanning singlisi edi .

Voyaga etganida u Potchefstroomda quruqlik quruvchisi va Volksraadda ( Janubiy Afrika Respublikasi parlamenti) ushbu tumanning vakili edi. U, shuningdek, cherkov ishlari bilan shug'ullangan va protestant vazirlariga davlat mablag'lari hisobidan ish haqi to'lanishini ko'rsatuvchi siyosatning qabul qilinishi uchun asosan mas'ul edi. Birinchi Bur urushi paytida u 1880-1881 yillarda Potchefstroomdagi janglarda general sifatida ajralib turdi .

Ma'lumotnomalar
---------------

1. 1 2 3  De Kock, W. J.*. Dictionary of South African biography: Vol II*. Pretoria: Human Sciences Research Council, 1972 — 370 bet. ISBN 0-624-00856-8. OCLC 20937.
2. ↑  "South Africa, Transvaal, Probate Records from the Master of the Supreme Court, 1869-1958," database with images, FamilySearch ( : 3 April 2020), Johannes Hermanus Michiel Kock, 1899; citing Probate, Ladysmith, Kliprivier, Natal, South Africa, Pietermaritzburg Archives (formerly Natal State Archives), South Africa; FHL microfilm 1,367,222.
3. 1 2  Grobler, J. E. H.*. The War Reporter : the Anglo-Boer War through the eyes of the burghers*. Johannesburg: Jonathan Ball Publishers, 2004 — 10 bet. ISBN 1-86842-186-4. OCLC 56776191.
4. ↑  "South Africa, Netherdutch Reformed Church Registers (Pretoria Archive), 1838-1991," database with images, FamilySearch ( : 18 December 2018), Johannes Hermanus Michiel Kock, 15 Jul 1854; citing Marriage, Potchefstroom, Transvaal, South Africa, Nederduitsch Hervormde Kerk Van Afrika (Dutch Reformed Church of Africa), Pretoria; FHL microfilm 1,492,538.
**Arqon tutish** — turkiy xalqlar toʻy marosimidagi qadimgi udumlardan biri. Kelinni kuyovnikiga olib kelayotganlarida kelinning qoʻshnilari, yaqinlari, mahalla va qishloq yigitlari aravaning yoʻlini toʻsib, sovgʻa va inʼom ta-lab qiladi. Buning uchun argʻamchi tortib yoʻlni toʻsadilar. Arqon tutgan kishilarga kelin tomonidan oldindan tay-yorlab qoʻyilgan noz-neʼmatlar, belbogʻ, roʻmolcha yoki pul berishgan. Bu udum Oʻzbekistonning barcha viloyatlarida mavjud. Kelin xoh otda, xoh arava yoki mashinada boʻlsin, yoʻl-yoʻlakay bolalar yoʻl toʻsishgan. Garchand kelin tushgan ulov bu toʻsikdan bemalol oʻtib ketishga qodir boʻlsa ham, bunday qilinmagan. Ak-sincha qizning onasi baholiqudrat berib yuborgan tugundan nonmi, boʻgʻirsoqmi, qatlamami berilib, arqon tutuvchilarning koʻngli xushnud etilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Gviana**, Fransiya Gvianasi (Guyane) — Janubiy Amerikaning shimolisharqidagi mamlakat. Fransiya mulki ("dengiz ortidagi departamenta"). Mayd. 91 ming km2. Aholisi 157 ming kishi (1990-yillar oxirlari), asosan kreol, indeys va negrlar. Axrlisining yarmi Fransiya Gviananing maʼmuriy markazi — Kayenna shahrida yashaydi. Rasmiy til — fransuz tili.

Tabiati
-------

Fransiya Gviana yassitogʻligining shimolisharqida joylashgan. Yer yuzasining oʻrtacha bal. 300–400 m, eng baland joyi 850 m. Iklimi subekvatorial, issiq va sernam. Oʻrtacha oylik temperatura 26—28°. Yillik yogʻin 3200–3500 mm. Asosiy daryolari: Maroni, Oyapoki. Fransiya Gviana hududining 90%i qimmatbaho yogoch beradigan sernam tropik oʻrmonlar bilan qoplangan. Pul birligi — fransiya franki.

Tarixi
------

Qadimdan Fransiya Gviana hududida ovchilik, baliq ovlash, yovvoyi oʻsimlik mevalarini yigʻish bilan kun kechiruvchi koʻchmanchi indeyslar yashagan. Fransiya Gvianani dastlab 1604 yilda fransuzlar bosib olgan va bu yerda 1634 yilda Kayenna shahrini barpo etgan. Fransiya Gviana hududi 17-asr oʻrtalaridan 19-a boshlarigacha Fransiya, Buyuk Britaniya, Portugaliya, Niderlandiya davlatlari oʻrtasida talash boʻlib keldi. 1817 yildan fransuzlar Fransiya Gvianada mustahkam oʻrnashib oldilar. 18-asr oxiridan 20-asr boshigacha Fransiya Gviana fransuz siyosiy mahbuslari surgun qilinadigan joy boʻlgan. 1946 yil 19 martda Fransiya Gviananing mustamlaka maqomi Fransiyaning dengiz ortidagi depertamenti qilib oʻzgartirildi.

Xoʻjaligi
---------

Aholining asosiy mashgʻuloti — dehqonchilik. Mahsuloti eksport qilinadigan ekinlardan shakarqamish (asosan rom tayyorlash uchun), kofe, kakao, banan; ichki ehtiyojlar uchun makkajoʻxori, sholi, sitrus mevalar va sabzavot yetishtiriladi. Qoramol, choʻchqa boqiladi. Okeandan dengiz hayvonlari, baliq ovlanadi.

Sanoati
-------

Sanoatining asosiy tarmoqlari: oltin qazib chiqarish, yogʻoch tayyorlash.

Oltin eksport mollari qiymatining qariyb yarmini, yogʻoch 1/4 qismini tashkil etadi. Oziq-ovqat, yogʻochsozlik sanoati korxonalari bor. Chetga krevetka (qisqichbaqaning mayda turi), pushti daraxt ekstrakti, xom teri, balik, moyi chiqaradi. Chetdan qurilish materiallari, yoqilgʻi, matolar, turli jihozlar keltiriladi. Tashki savdo asosan Fransiya bilan olib boriladi. Dengiz va havo yoʻllari orqali Fransiya, Angliya, AQSH va b. mamlakatlar bilan bogʻlangan. Kuru sh. yaqinida Fransiyaning kosmik tadqiqotlar boʻyicha milliy markazi va kosmodrom joylashgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Janubiy Amerika mamlakatlari |
| --- |
|  |
| 
Argentina • Braziliya • Boliviya • Venesuela • Gayana • Kolumbiya • Paragvay • Peru • Surinam • Urugvay • Chili • Ekvador

---

**Tobe hududlar**: Folklend orollari • Fransiya Gvianasi • Janubiy Georgiya va Janubiy sandvich orollari | 
 |

 |


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gʻulom Karimovich Karimov** (1909.15.4 — Toshkent — 1991.2.1) — adabiyotshunos olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1969). Fi-lol. fanlari doktori (1962), professor (1963). Leningraddagi Tarix, falsafa va lingvistika institutini tugatgan (1935). Oʻzbekiston Fanlar qoʻmitasi (1943-yildan Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi) qoshidagi Til va adabiyot institutida ilmiy xodim (1938—48), Oʻzbekiston ped. fanlari ilmiy tadqiqot institutidirektori (1948—51), Oʻrta Osiyo universiteti (Toshkent Davlat Universiteti) oʻqituvchisi (1951—53), kafedra mudiri (1954—84), professor maslahatchisi (1984—91). Ilmiy faoliyati oʻzbek mumtoz adabiyotini oʻrganishga bagʻishlangan. K. "Layli va Majnun"ning ilmiytanqidiy matnini tayyorlagan (1945). Navoiy, Muqimiy, Furqat, Almaiy, Nodim Namangoniy va b.ning ijodiga oid maʼlumotlarni, hayoti va ijodiy merosini toʻplagan, tadqiq etgan. Oliy oʻquv yurtlari ("Oʻzbek adabiyoti tarixi", 1966) va oʻrta maktablar uchun ("Oʻzbek adabiyoti tarixi", 1974, 1985; N. Mallayev, S. I. Ismatov bilan hamkorlikda) darslik, metodik qoʻllanmalar tuzgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

* Muqimiy, T. 1970; Xalq, tarix, adabiyot, T. 1977.

Adabiyot
--------

* Qosimov B. Dolimov U. Fylom Karimov hayoti va ijodiy faoliyati boʻyicha filolog studentlar uchun biobibli-ografik koʻrsatma, T. 1989; Barkamollik, T. 1999.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  




  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Jura Ilhamovna Ilhomova** — Sovet iqtisodchisi, davlat va siyosat arbobi.

Biografiya
----------

Jura Ilhomova Ilhamovna 1918-yilda Toshkent shahrida tug‘ilgan. KPSS (Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi) aʼzosi hisoblangan.

Ilhomova 1938-yildan boshlab mamlakatdagi siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy sohalarda faoliyat olib borgan. Jumladan, 1938-1967-yillarda — Toshkent shahar komsomol xodimi, O‘zbekiston SSR Xalq Komissarlari Soveti huzuridagi sanoat kooperatsiyasi boshqarmasi boshlig‘i, Toshkent shahar mehnatkashlar deputatlari Moskva tuman Kengashi ijroiya qo‘mitasi raisi, O‘zbekiston SSR Oliy Soveti Prezidiumi kotibi, O‘zbekiston SSR Davlat plan komiteti raisining o‘rinbosari vaifalarida mehnat qilgan.

Jura Ilhomova shuningdek, Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashining 3-, 4-, 5- va 6-chaqiriqlari deputati etib saylangan.

Taniqli sovet iqtisodchisi, davlat va siyosiy arbobi J.Ilhomova 1967-yildan keyin vafot etgan.

Havolalar
---------

* O‘zbekiston SSR Oliy Kengashi deputatlari va O‘zbekiston SSR va Qoraqalpog‘iston ASSRdan saylangan SSSR Oliy Soveti deputatlarining ro‘yxati (To‘rtinchi chaqiriq) [Matn] : 1-fevral holatiga koʻra 1958 yil / Maʼlumot. stat. va boshqalar. Oʻzbekiston Oliy Soveti Prezidiumi. SSR. — Toshkent : [b. va.], 1958. — 94 b.; 22 sm
**Yelena Lazarevna Lenina** (1890.9.4, Tomsk — 1980, Moskva) — Oʻzbekiston xalq artisti (1950). 1934-yildan Maksim Gorkiy nomidagi Toshkent rus drama teatrida ishlagan. Eng yaxshi rollari: Madam Ksidas ("Intervensiya"), Vasilisa Karpovna, Melanya ("Tubanlikda", "Yegor Bulichyov va boshqalar"), Kruchinina, Kabanixa ("Aybsiz aybdorlar", "Momaqaldiroq"), Miller xonim ("Makr va muxabbat"), Missis Xiggins ("Pigmalion"), Toʻrayeva ("Sotqinlar"), Hoji ona, Hojar ("Boy ila xizmatchi", "Paranji sirlari"), Hosiyat ("Sharq tongi") va boshqa L. ijrosiga harakterli rollar yaqin boʻlib, yaratgan obrazlari toʻlaqonliligi, tashqi ifoda vositalari va nut-qining mukammalligi bilan ajralib turadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fotodiod** (foto... va ...diod) - optik nurlanish taʼsirida bir tomonlama fotooʻtkazuvchanlik xossasiga ega boʻlgan yarimoʻtkazgichli diod; fotoelektronika vositasi.F. elektronkovak (r—p) oʻtishli yarimutkazgichli kristalldan iborat. Unda ikkita metall chiqish (biri r, ikkinchisi p sohadan) boʻlib, metall yoki plastmassali himoya korpusiga oʻrnatilgan. r—p oʻtishli F.da yorugʻlik elektronkovak oʻtishga darcha orkali tushadi. Bunda qoʻshimcha elektron va kovaklar soni hosil boʻladi. F. ikki ish rejimida ishlaydi: fotodiod rejimida F. tashki zanjirida r—p oʻtishdan hosil boʻladigan oʻzgarmas tok mavjud, ventil rejimida bunday tok boʻlmaydi. F.ning integral sezgirligi — 20 mkA/lm, inersionligi <10 ne. F. fotodiod rejimida fotorezistorpek F. zanjirdagi elektr tokini boshkarishda, ventil rejimida esa fotoelementga oʻxshash foto elektr yurituvchi kuch generatori sifatida, tasvirlarni uzatishda nurlanish detektori sifatida, optik axborotlarni qabul qilish, oʻlchash texnikasi va boshqa da qoʻllaniladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Darcha** — xalq meʼmorligida kichik eshik yoki deraza turi. Hovlilarda qoʻshimcha eshik vazifasini ham oʻtagan. Mehmonxona, turar joylarda xona ichiga yorugʻlik tushishiga, havo kirib turishiga xizmat qilgan. Koʻp hollarda deraza vazifasini oʻtagan D.larning yuzasi koʻpincha panjara bilan toʻsilgan. Hozir ham baʼzi binolarda meʼmoriy bezak sifatida qoʻllaniladi.

Etimologiyasi
-------------

Darcha – bu ot forscha-ruscha lug‘atda [dariche] shaklida, tojikcha-ruscha lug‘atda esa [daricha] shaklida keltiriladi. Ko‘rinadili, bu ot ,,eshik’, ,,deraza’ ma’nolarini anglatadigan dar[i] otiga kichraytirish ma’nosini ifodalaydigan o‘zbekcha -cha qo‘shimchasini qo‘shib hosil qilingan; ,,kichik deraza’ ma’nosini anglatish uchun ishlatiladi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Manbalar
--------

1. ↑  Sh. Rahmatullayev*. O'zbek tili etimologik lug'ati*. Universitet, 2003 — 80 bet.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fotolyuminessensiya** - yorugʻlik nurlari va ultrabinafsha nurlar vujudga keltiradigan lyuminessensiya turi. F.ning optik spektrlari (103—0,1 mkm toʻlqin uzunlikdagi elektromagnit nurlanish spektrlari) chizikli, yoʻlyoʻl va uzluksiz (tutash) boʻlishi mumkin. Ularning qandayligi moddaning agregat (baʼzi xossalari sakrabsakrab oʻzgaradigan) holatiga, atomlar va molekulalarining vujudga kelish (uygonish) shartsharoitlariga bogʻliq, faqat bugʻlar F.si spektrlarigina uygʻotuvchi nurlanish (yorugʻlik nurlari va ultrabinafsha nurlar) toʻlqinlari uzunligiga boglik boʻladi. F.ning eng oddiy holi — atom bugʻlarining rezonans (uygʻunlashib) nurlanishi. F.dan lyuminessent lampalar, yorugʻlikni qayd qilish asboblari va boshqalarda foydalaniladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Xato: blok «Vikiomborda» andoza Geokarda yoʻq.

**Dardanell boʻgʻozi** (turkcha *Çanakkale boğazı*, yun. *Δαρδανέλλια,*

*Gellespont - Gellar dengizi*) - Yevropa (Bolqon yarim orol) bilan Osiyo (Kichik Osiyo yarim orol) oʻrtasidagi boʻgʻozlardan biri. Marmar va Egey dengizlarini qoʻshib turadi. Dardanell boʻgʻozi aslida daryo vodiysi boʻlib, quruklikning choʻkishi natijasida dengiz boʻgʻoziga aylangan. Uz. 120,5 km, eni 1,3—27 km, chuq. 29—153 m. Qirgʻoqlari qumtosh, ohaktoshlardan tarkib topgan boʻlib, siyrak oʻsimlik bilan qoplangan. Shim.sharqdan jan.-gʻarbga oqadigan yuza oqim Marmar dengizidan chuchukroq (shoʻrligi 25,5%o) suv olib ketadi, tezligi 2-6 km/soat. Jan.-gʻarbdan shim.-sharqqa oqadigan suv osti oqimi Egey dengizidan shoʻr (shoʻrligi 38,5%O gacha) suv keltiradi. Dardanell boʻgʻozining Yevropa sohilida Gelibolu, Osiyo sohilida Chanoqqalʼa portlari joylashgan (Dardanell boʻgʻozining xalqarohuquqiy va iqtisodiy ahamiyati haqida Qora dengiz boʻgʻotzlari maqolasiga q.).

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fotoionlanish**, fotoionizatsiya — atom yoki molekulashtg bir yoki bir necha foton bilan oʻzaro taʼsiri natijasida ionlanishi. Agar atom (molekula) uygʻonmagan boʻlsa, bir foton taʼsirida ionlanish yuz berishi uchun ionlashtirayotgan fotonning energiyasi hv (v — nurlanish chastotasi) ionlanish energiyasi IV dan kichik boʻlmasligi kerak. Hamma suyuqlik va gazlarning atomlari hamda molekulalari uchun W shundayki, hv>W shart faqat ultrabinafsha nurlar va yana ham qisqa toʻlqin uzunlikka ega boʻlgan nurlar uchun oʻrinli. Biroq F. pogʻonaviy ionlanish hisobiga hv<W boʻlganda (mas, jadalligi katta boʻlgan koʻrinma yorugʻlik bilan nurlantirilganda) ham kuzatilishi mumkin. F. ehtimolligi hv~W holda eng katta boʻladi. hv— W ayirma (W) ga nisbatan kichik boʻlsa, F. vaqtida foton yutiladi. hv— W ayirma F. mahsulotlari (xususan, erkin elektronlar) ning kinetik energiyasiga aylanadi. Katta energiyali foton (rentgen nuri fotonlari, ukvant)lar F. aktida oʻz energiyalarining bir qisminigina sarflaydi; bunda ularning chastotasi oʻzgaradi. Bunday fotonlar modda orqali oʻtishida koʻp sonli F. aktlari sodir qiladi. F. mas, atmosfera yuqori qatlamlarining ionlanish jarayenida muhim rol oʻynaydi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ain Fetah** — Jazoirning shimoli-gʻarbidagi Tlemsen viloyatidagi shaharcha va kommuna .

Geografik identifikatsiya
-------------------------

"Fetta" munitsipalitasining hududi Tlemcen viloyatidan shimolda joylashgan.Uning poytaxti Butrak. Qarg'a Tlomcenning shimoli-g'arbiy qismidan uchadi, bu shahar taxminan 30 km narida joylashgan. Ain Fetta - bu urushning markazida, o`rtacha 300 metr balandlikda joylashgan kommunadir. Ain Fetta Nedroma, Xamoumoucen Magniya, Hammam Boughara va Riyahga yaqin.

Munitsipalitetning aholi punktlari
----------------------------------

Ain Fettah munisipaliteti quyidagi aholi punktlaridan iborat:

Ain Fetah

Butrak (oshpaz)

Sidi Ali Benzemra

Xemmara

Taouia

Ouled Bellahcene

Ras Tahar

Chouachi

Souinia

Douahi

Ain Beida

Sellouh

1. ↑  „Communes of Algeria".  Statoids. 29-noyabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-dekabr 2010-yil.
Andoza:Tlemcen ProvinceKoordinatalari: 34°57′56″N 1°38′19″W﻿ / ﻿34.96556°N 1.63861°W﻿ / 34.96556; -1.63861GOKoordinatalari: 34°57′56″N 1°38′19″W﻿ / ﻿34.96556°N 1.63861°W﻿ / 34.96556; -1.63861GO
**Fotosintezlovchi mikroorganizmlar**, fototrof mikroorganizmlar — hujayra komponentlarini sintezlashda quyosh energiyasidan foydalanadigan mikroorganizmlar. Fotosintezlovchi mikroorganizmlarga qirmizi va yashil bakteriyalar, sianobakteriyalar, proxlofitlar, ayrim galobakteriyalar hamda suvoʻtlar boʻlimiga mansub bir qancha eukariot organizmlar (diatomlar, evglenasimonlar, pirofitlar, tillarang va sariqyashil suvoʻtlar va boshqalar) kiradi. Barcha Fotosintezlovchi mikroorganizmlarda (galobakteriyalardan tashqari) fotosintez xuddi yashil oʻsimliklar singari xlorofill ishtirokida boradi. Galobakteriyalarda esa fotosintez funksiyasini oqsil kompleksi bajaradi. Sianobakteriyalar va suvoʻtlarda fotosintezda O2 ajraladi. Boshqa Fotosintezlovchi mikroorganizmlarda fotosintezda O2 hosil boʻlmaydi; ular elektron donori sifatida suvdan emas, balki sulfidlar, tiosulfit, vodorod va organik moddalardan foydalanadi. Koʻpchilik Fotosintezlovchi mikroorganizmlar molekulyar azotni oʻzlashtiradi. Fotosintezlovchi mikroorganizmlar suv havzalarida koʻp uchraydi. Organik moddalarning toʻplanishida, oltingugurt va azotning tabiatda aylanishida faol ishtirok etadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kodek** (*ingl. codec, coder/decoder – kodlovchi/dekodlovchi*) – ma’lumot yoki signallarni o‘zgartirishga qodir qurilma yoki dastur. Quyida eng mashhur kodeklar ro‘yxati keltirilgan:

```
* Audiokodeklar AAC, ACELP.live, AIF, AU, MP3, Ogg Vorbis, RA, RAM, WMA;
* Videokodeklar DivX, AVI, Cinepak, H.261, H.263, H.264, Indeo, MPEG-1, MPEG-2, MPEG-4, RM, RV, WMV.
```

Kodeklarni Internet yordamida topish juda oson. Kodeklar turlari juda ko‘p, shuning uchun har bir audio yoki videofayl formati uchun alohida kodek yuklab olish va uni o‘rnatish mantiqsiz. Eng yaxshi usul – kodeklar to‘plamini o‘rnatishdir.

K-Lite Codec Pack
-----------------

**K-Lite Codec Pack** – har xil tur va formatdagi multimediyani uzluksiz ijro etish uchun Windowsning x86 va x64 versiyalarida o‘rnatilgan kodeklar to‘plami. Paket ichida hech qanday ayg‘oqchi dastur yoki boshqa zararli dastur mavjud emas.

Media Player Codec Pack
-----------------------

**Media Player Codec Pack –** yana bitta ko‘p qirrali to‘plam. Windows kompyuterni filmlar tomosha qilish, musiqa tinglash va mediamahsulotni yozib olishga mo‘ljallangan ko‘p funktsiyali mediamarkazga aylantiradi. Paketda yuqori aniqlikdagi videoyozuvlarni ochuvchi 50 ga yaqin kodek mavjud.

AIMP
----

**AIMP** – ko‘pchilik kompyuter foydalanuvchilariga yaxshi tanish, oddiy audiokonvertoga ega qulay musiqa pleyeri. U OGG, FLAC, APE, WAV, WMA kabi formatlarni o‘zgartirishga qodir. Uning asosiy afzalligi – soddaligi va foydalanishda qulayligi, chunki unga qo‘shimcha ilovalar talab qilinmaydi.

MediaHuman Audio Converter
--------------------------

**MediaHuman Audio Converter** – audiofayllarni konvertatsiya qilish imkonini beruvchi maxsus dastur. U juda sodda interfeysga ega, uni tushunish ham oson. Uni ishlatish uchun fayllarni yuklash, kerakli formatni tanlash va tugmachani bosish yetarli. Unda bir vaqtning o‘zida ko‘plab fayllarni konvertatsiya qilish imkoniyati mavjud.

Havolalar
---------

WAV to MP3 - Online Converter 

Online Converter (WAV to MP3)

Manbalar
--------



1. ↑  „Кодек".. Qaraldi: 18-sentabr 2022-yil.
2. ↑  „Codec".. Qaraldi: 18-sentabr 2022-yil.
**Fotometriya** (foto... va metriya) — fizik optikaning manbalardan chiqib, turli muhitlarda tarqaladigan va jismlar bilan oʻzaro taʼsirlashadigan optik nurlanishning energetik koʻrsatkichlarini oʻrganadigan boʻlimi. F. fotometrik kattaliklarni oʻlchashning eksperimental usullari va vositalarini xamda shu kattaliklarga tegi shli nazariy qoidalar va x.isoblarni oʻz ichiga oladi. F.ning asosiy energetik tushunchasi nurlanish oqimi F(, boʻlib, uning fizik maʼnosi elektromagnit nurlanish tashiydigan oʻrtacha quvvatdir. Tor maʼnoda F. deb, yoruglik kattaliklari tizimiga tegishli (yoritilganlik, yoruglik kuchi, ravshanlik va h.k.) kattaliklarni oʻlchash va hisoblash tushuniladi. Fotometrik kattaliklarning nurlanish toʻlqin uzunligiga bogʻliqligini va energetik kattaliklarning spektral zichliklarini oʻrganish spektrofotometriya hamda spektroradiometriya mazmunini tashkil etadi. F.ning asosiy qonunini I.Kepler 1604-yil taʼriflagan: Ye=1/R (bunda Ye — yoruglik kuchi / boʻlgan yorugʻlik manbaidan / masofadagi yoritilganlik). F.ni P. Buger eksperimental asoslab bergan. Modsalar va jismlarning fotometrik xususiyatlari oʻtkazish koeffitsiyenti t, qaytarish koeffitsiyenti r va yutish koeffitsiyenti a bilan tavsiflanadi. Bir jiyemning oʻzi uchun t+r+a=1 munosabat oʻrinli. Nurlanishning ingichka dastasi modda orqali oʻtishida nurlanish oqimining susayishi Buger — Lambert — Ber qonuni orqali aniqlanadi. F. usullari astronomiyada spektrning turli diapazonlarida nurlanuvchi kosmik manbalarni tadqiq qilishda, yorugʻlik texnikasida, signalizatsiya texnikasida, astronomiya, astrofizika va h.k.da qoʻllanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yelena Vladimirovna Kondakova** (ruscha: *Елена Владимировна Кондакóва*; 1957-yil 30-martda tugʻilgan) kosmosga sayohat qilgan uchinchi sovet yoki rossiyalik ayol kosmonavt va uzoq muddatli kosmik parvozni amalga oshirgan birinchi ayol. Uning koinotga birinchi sayohati 1994-yil 4-oktabrda Soyuz TM-20 kemasida boʻlgan. U 1995-yil 22-martda "Mir" kosmik stantsiyasida besh oylik qolib, Yerga qaytdi. Kondakovaning ikkinchi parvozi 1997-yil may oyida STS-84 missiyasi paytida Amerika Qoʻshma Shtatlari Atlantis kosmik kemasida missiya mutaxassisi sifatida edi. U 2014-yil 25-sentabrda kosmonavt Yelena Serova Xalqaro kosmik stansiyaga (XKS) yetib kelguniga qadar koinotdagi soʻnggi rossiyalik ayol edi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Kondakova Rossiyaning Moskva viloyati Mitishi shahrida tugʻilgan. Kaliningrad yaqinida katta akasi bilan oʻsgan. 1985-yilda u kosmonavt Valeri Ryuminga turmushga chiqdi va u bilan bir qizi bor. U Bauman nomidagi oliy texnika maktabining mashinasozlik yoʻnalishi boʻyicha bakalavriat darajasini oldi. U yerda samolyot ishlab chiqarishga ixtisoslashgan bilimga ega boʻldi. 1989-yilda u kosmonavtlikka nomzod sifatida tanlangan. Kondakovaning ota-onasi Energiyada ishlagan va otasi uning kosmonavt boʻlishidan xavotirda edi, chunki u xavf-xatarlarni yaxshi bilardi. Kosmonavt boʻlishdan oldin u Energia kompaniyasida muhandis boʻlib ishlagan. Kosmosga birinchi sayohati paytida uning eri Valeri uy va oilaga gʻamxoʻrlik qiladigan anʼanaviy turmush oʻrtogʻi xohlaganidan shikoyat qilardi. Kondakova koinotda boʻlganida, Energia Ryuminni uyda ishlash va Kondakova qaytib kelguniga qadar qiziga gʻamxoʻrlik qilish uchun tayinladi.

1999-yildan beri Kondakova Rossiya parlamentining quyi palatasi Dumada deputat boʻlib ishlamoqda.

Mukofotlar
----------

* Rossiya Federatsiyasi Qahramoni

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Alexander B. Zheleznyakov (3-may 2001-yil). "Kondakova". *Encyclopedia Astronautica*. Mark Wade. Archived from the original on 3-mart 2016-yil. . <!--->
2. ↑  „The Story Of Women in Space". *space-travel.com*.
3. 1 2 3 4  Cavallaro, Umberto*. Women Spacefarers: Sixty Different Paths to Space*. Springer, 2017 — 181, 182,183 bet.
4. ↑  „The First Mixed-Gendered Cosmonaut Candidates". *National Air and Space Museum* (30-mart 2017-yil). Qaraldi: 11-oktabr 2018-yil.
5. ↑  Gregersen, Erik (16-sentabr 2011-yil). "Yelena Kondakova | Russian cosmonaut". *Encyclopedia Britannica*.. Qaraldi: 26-oktabr 2017-yil.
6. ↑  *Becker.* „Cosmonaut Biography: Yelena Kondakova". *spacefacts.de*.
7. ↑  „Cosmonaut Bio: E. Kondakova 7/97". *jsc.nasa.gov* (11-fevral 2015-yil).
**Gradenegg qal’asi** — Bugungi kunda xaroba holatda boʻlgan kichik qal’a majmuasi. Avstriyaning Karintiya shahri Glantalboden vodiysidan 300 metr balandlikda, past qoyali tepalikda joylashgan.

 Qal’a vayronalari ichidan Liebenfels bozorining koʻrinishi

Tafsilotlar
-----------

Majmuaning oʻzagi yirik Romanesk qoʻrgʻoni boʻlib, uning atrofida XIV XV asrlardagi baʼzi kichik ferma binolari saqlangan. Gʻarbda, qal‘a majmuasidan ajratilgan, alohida uch qavatli katta zal joylashgan. Asl qurilishning bir qismi boʻlgan bu bino XVI asrda keng qamrovli taʼmirlangan va kengaytirilgan. Marmar derazalar va eshik devorlari bilan jihozlangan. Qal’a XV asrda barpo etilgan halqali devor bilan oʻralgan. Ushbu muhofazaning shimoli-sharqiy burchagida atrofni kuzatish maqsadida qurilgan kichik burchak minorasi joylashgan. Qal’aga shimol tomondan ham kirish mumkin. Shimol tarafidagi tomon katta xandaq bilan himoyalangan.

Tarix
-----

Qal’a haqidagi birinchi hujjatlashtirilgan maʼlumot 1192-yil 27-mayda yozilgan boʻlib, uni Rudlandus de Gradnich tomonidan Karintiya gersogining vaziri sifatida tasdiqlagan. U Gradenegg lordlariga tegishli edi. Reynprecht fon Gradenegg 1436-yilda mulkka egalik qilgan ushbu oilaning oxirgi vakili edi.

Karintiyalik tarixchi Frants Xaver Kohlaning xabar berishicha, 1787-yilda qal’a yonida yoki unga yaqin yerlarda Rim mis va kumush tangalari topilgan. Kohla eski konlarni ham eslatib oʻtadi.

Qal’a 1796-yildagi kuchli zilziladan jiddiy zarar koʻrgan va koʻp oʻtmay faqat otxonalar va xoʻjalik binolari uchun foydalanilgan. Rassom Markus Pernxart tomonidan chizilgan rasm, qal’aning barcha tomlari taxminan 1870-yilgacha boʻlganligini ko‘rsatadi. Ammo holati nihoyatda achinarli boʻlganligini koʻrsatadi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
**Eron elchixonasini qamal qilish** 1980-yilning 30-aprelidan 5-mayigacha davom etgan, olti kishidan iborat qurolli kishi Londonning Janubiy Kensington shahridagi Shahzoda darvozasidagi Eron elchixonasiga bostirib kirganidan keyin sodir boʻgan. Xuziston viloyatining suvereniteti uchun kampaniya olib borayotgan eron arablari qurollangan shaxslar 26 kishini, xususan elchixona xodimlari, bir necha tashrif buyuruvchilar va elchixonani qo‘riqlab turgan politsiyachini garovga olgan. Ular Xuzistondagi garovdagilarni ozod qilishni va Buyuk Britaniyadan xavfsiz chiqib ketishlarini buyirishdi. Britaniya hukumati tezda bu talabni bajarishga ruxsat berilmasligiga qaror qildi va qamalni boshladi.. Keyinchalik, politsiya muzokarachilari Britaniya televideniyesida garovga olinganlarning talablarini qisman bajarish hisobiga besh nafar garovga olinganlarni ozod qilishga muafaq bo'ldilar.

Qamalning oltinchi kunida qurollanganlar o'z talablarini qondirishda muvaffaqiyatga erisha olmaganidan so'ng norozi bo'lishdi. Talab bajarilmagandan so'ng o'sha kuni kechqurun ular garovga olingan odamni o'ldirishdi va uning jasadini elchixona derazasidan uloqtirishdi. Britaniya armiyasining maxsus kuchlar polki bo'lgan Maxsus havo xizmati (SAS) garovga olingan qolganlarni qutqarish uchun "Nimrod" deb nomlamgan operatsiyasini boshladi, tomdan tushib, derazadan bostirib kirishdi. 17 daqiqa davom etgan reyd davomida ular qolgan garovga olinganlarning bittasidan tashqari hammasini qutqarib, olti nafar garovga olganlardan beshtasini o'ldirishdi. Tekshiruv SASni har qanday qonunbuzarlikdan tozaladi. Qolgan yagona qurolli shaxs Britaniya qamoqxonasida 27 yil xizmat qilgan.

O'sha yilning oxiridayoq Eron-Iroq urushi boshlandi va Tehrondagi garov inqirozi 1981 yil yanvarigacha davom etdi. Shunga qaramay, operatsiya SASni birinchi marta omma e'tiboriga havola etdi va Tetcher hukumati o'z obro'sini oshirib oldi. SAS operatsiyadan ruhlangan odamlardan kelgan arizalar bilan tezda to'lib ketdi va xorijiy hukumatlar tomonidan uning tajribasiga talab ortib bordi. Hujum paytida yong'indan talofat ko'rgan bino 1993 yilgacha qayta ochilmadi. Bank bayrami oqshomida jonli efirda ko'rsatilgan SAS reydi Britaniya davlati tarixida hal qiluvchi lahzaga aylandi va bir qancha jurnalistlar martabasi oshishini isbotladi; u ko'plab hujjatli filmlar va badiiy asarlar, jumladan, bir nechta filmlar va teleseriallar mavzusiga aylandi.

Havolalar
---------

* SAS elchixonaga hujum : BBC News reydning interaktiv ma'lumoti.
**Lavandak qabristoni** - qad. qabriston (miloddan avvalgi 2-asrning 2-yarmi — milodiy 1-asr). Buxoro viloyatining Lavandak qishlogʻi yaqinidan topilgani uchun nomi shundan. 130 mozorqoʻrgʻon bor. Mozorqoʻrgʻonlar Oʻrta Osiyoning shim. dagi dashtdan kelgan sarmatlarta mansub. Tuzilishi 2 xil: zinapoya bilan tushiladigan lahad va yon tomondan ungursimon qilib kavlangan qabr. Lavandak qabristonida mayyitlar chalqanchasiga, boshi jan.ga qaratilgan holda bukchaytirib, tizzalari kerib koʻmilgan; juft-juft koʻmilganlar ham uchraydi. Lavandak qabristonidan yogʻoch qinli dudama qilich, yarim oy tamgʻali va tamgʻasiz dudama xanjar, uch parrakli temir paykonlar va oʻroqsimon pichoqlar topilgan. Qabrdan hayvon suyagi, koʻzacha, kosa, qadah, oltin rangli shisha munchoq va yarqiroq toshlar, zirak, ayol yuzi tasvirlangan oltin qoplama, jezoyna, uzuk, kiyim parchalari chiqqan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Melissa** - koʻp yillik oʻtlar guruhi, **Lamiaceae** turkumiga mansum oʻsimlik. Vatani Yevropa va Osiyo boʻlsada boshqa koʻplab joylarda yetishtirilishi mumkin. (shuningdek, iqlimlashtirilgan).  Melissa juda sovuqqa ham chidamli oʻsimliklar boʻlib, yoz issiq boʻlsa, toʻliq quyosh nuridan "himoyalangan" joylarni yoki yengil soyani afzal koʻradi. Ular tez oʻsadi. M.officinalis dunyoning koʻp mamlakatlarida tabiiy holda oʻsishi mumkin. Melissa nomi gullardagi nektarning koʻpligi tufayli "asal ari" degan ma'noni anglatuvchi yunoncha mélissa (mélissa) soʻzidan olingan. Poyasi yalpizlar oilasiga mansub boshqa oʻsimliklar singari toʻrtburchak shaklda. Barglari poyada qarama-qarshi juft boʻlib, odatda tuxumsimon yoki yurak shaklida boʻlib joylashgan. Melissa poya va barglaridan limon hidini chiqaradi. Yozda oq yoki sargʻish gullarning boshoqcha toʻpgul hosil qiladi. Bu turning eng koʻp yetishtiriladigan turlari (navlari) Amerika Qoʻshma Shtatlarida limon balzami va Angliyada balzam sifatida tanilgan Melissa officinalis hisoblanadi.

Turlari
-------

**Melissa axillaris** (Benth.) Bakh.f.  - Xitoy (jumladan, Tibet + Tayvan), Himolay, Indochina, Sumatra, Yavada keng tarqalgan.

**Melissa flava** Benth.  - Shimoliy + Sharqiy Hindistonning Tibet, Nepal, Butan, Himoloy togʻlari kabi hududlarda uchraydi.

**Melissa officinalis** L. - Oʻrta yer dengizi, janubi-gʻarbiy + Markaziy Osiyo, Portugaliya + Marokashdan Tojikistongacha;  Shimoliy Yevropa, Yangi Zelandiya, AQSh, Kanada, Janubiy Amerika janubida iqlimlashtirilgan boʻlib, ushbu mintaqalarda koʻplab uchraydi.

**Melissa yunnanensis** (C.Y.Wu va Y.C.Huang) - Tibet, Yunnanda uchratish mumkin.

Lamiacea oilasi
---------------

Lamiacea oilasi gulli oʻsimliklar oilasi boʻlib, boshqacha yalpizdoshlar oilasi deb nomlanadi.

Manbalar
--------

1. 1 2  Kew World Checklist of Selected Plant Families
2. ↑  Flora of China Vol. 17 Page 225 蜜蜂花属 mi feng hua shu *Melissa* Linnaeus, Sp. Pl. 2: 592. 1753.
3. ↑  Altervista Flora Italiana, genere *Melissa* includes range maps for Europe and North America
4. ↑  Biota of North America Program 2013 county distribution map for *Melissa officinalis*
5. ↑  *Rodale's Illustrated Encyclopedia of Herbs*. Emmaus, PA: Rodale Press, Inc. 1987. p. 355.
6. ↑  Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Balm". *Encyclopædia Britannica*. Vol. 3 (11th ed.). Cambridge University Press.
**Eritema** (yun. — qizillik) — terining maʼlum bir joyi yoki anchagina qismining qizarishi. Kishi juda uyalganida yoki kuchli gʻazablanganida ham (reflektor) E. kuzatiladi, lekin bu holat tezda oʻtib ketadi. Turli fizik va kimyoviy omillar (ishqalanish, issiq, sovuq, ultrabinafsha nur), ayrim yuqumli kasalliklar (qizamiq, skarlatina, ich terlama), teri kasalliklari (dermatitlar va h.k.), intoksikatsiya, qon aylanishining buzilishi va boshqalarda E. paydo boʻladi. Davolash E.ga sabab boʻlgan omilni bartaraf etishdan iborat. Yoki Eritema - bu shilliq pardalar yoki terining qizarishi, odatda terining shikastlanishi, yallig'lanish yoki infektsiyadan kelib chiqadi. Eritemaning ba'zi turlari, masalan, asabning qizarishi, bu holatdan umuman kelib chiqmaydi. Eritemaning asosiy sababi yuzaki kapillyarlarda giperemiya: terining yuzasiga yaqin qon tomirlarida qon oqimining ko'payishi. Eritemaning turli xil turlari mavjud. Ko'pincha quyosh yonishi, allergik reaktsiyalar yoki ekzema kabi keng tarqalgan muammolar. Shu bilan birga, eritemaning bir nechta noyob va aniqroq turlari mavjud.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Qoraqum kanali**, Qoraqumdaryo — Turkmanistonning janubi-sharqidagi sugʻorish kanali. Jahondagi yirik gidrotexnika majmualaridan biri. Hozirgi uz. 1100 km. Suv oʻtka-zish imkoniyati 502 m³/sek. Amudaryo suvini Turkmanistonning janubidagi yerlar — Murgʻob, Tajan havzalari va Qopetdogʻdan oqib tushadigan va boshqa kichik daryolarning kamsuv havzalariga chiqarib beradi. Amudaryoning chap qirgʻogʻidan, hozirgi Karki shahrining yuqori-rogʻidan boshlanadi. Turkmanistonning janubiy qismini kesib oʻtadi. Sutorish maydoni 500 ming ga dan ortiq, 5 ming ga yaylovga suv beradi. Qoraqum kanali oʻzi oqar, kengligi 200 m gacha, chuq. 7,5 m gacha, bosh qismida 465 km.ida kemalar qatnaydi, baliqchilik rivojlangan. Kanalning Amudaryodan Murgʻobgacha boʻlgan 400 km li 1-navbati 1954— 59 yillar qurilgan. 100 ming ga qishloq xoʻjaligiga yaroqli yerlarni sugʻoradi. Murgʻobdan Tajangacha boʻlgan 140 km li 2-navbati 1960-yilda qurilgan, suv sarfi 200 m³/ sek. Kanalning 2-navbati ishga tushirilishi natijasida Tajan vohasida 70 ming ga ga yaqin yangi yer oʻzlashtirildi, ilgari sugʻorib kelingan 30 ming ga yerda sugʻorish ishlari yaxshilandi. Tajandan Goʻktepagacha 300 km uzunlikdagi 3-navbati 1961—69 yillarda qurilgan, bu esa 100 ming ga yerni sugʻorish imkoniyatini beradi. 1971-yildan 4-navbati qurilishi boshlandi. Qurilgan qismi 1100 km, 2003-yilga qadar Barekat shahrigacha yetkazildi. Qoraqum kanalida 4 suv ombori, jumladan, Hovuzxon va Kopetdogʻ suv omborlari qurildi. Qoraqum kanali toʻla qurilib bitkazilgandan soʻng uning uz. 1435 km, suv oʻtkazish imkoniyati 1000 m³/sek.ga yetadi. Turkmanboshi shahar atrofi sanoat rayonlari suv bilan taʼminlanadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Eritrazma** (yun. — qizartiraman) — terining zamburugʻ kasalligi. Asosan, kattalarda, koʻproq erkaklarda uchraydi. Kasallikka koʻp terlash, havoning juda issiq va nam boʻlishi, shaxsiy gigiyena va terini toʻgʻri parvarish qilish qoidalarining buzilishi sabab boʻlishi mumkin. Badanning koʻp terlaydigan joylari — sonning ichki tomoni (yorgʻoqqa tegib turadigan qismi) da, qoʻltiqda, semiz ayollarning koʻkrak bezlari ostidagi va kindik atrofidagi teri burmalarida qoʻngʻirqizil rangda, har xil kattalikda, cheti qipiqlanib bir oz koʻtarilib turadigan dogʻlar paydo boʻladi, baʼzan bu dogʻlar oyoq panjasi orasida ham kuzatiladi. Dogʻlar atrofidagi sogʻ teridan rangi va aniq chegarasi bilan ajralib guradi. Ular asta-sekin kattalashadi va bir-biriga qoʻshilib, terining xiylagina joyini egallab oladi, borabora koʻkimtir qoʻngʻir tusga kiradi. Kasallangan soha qichishadi, usti doim namlanib turadi, baʼzan qoʻlansa hid keladi, teri bir oz dagʻallashadi. Davo bemorning umumiy ahvoliga qarab vrach koʻrsatmasiga binoan olib boriladi. Davolanmasa, yillab davom etishi mumkin. E. ayniqsa, bahor va yoz paytlarida qoʻziydi. E. yuqmaydi. Kasallikning oldini olish shaxsiy gigiyenaga rioya qilish, koʻp terlamaslik, ich kiyimlarni tez-tez almashtirib turishdan iborat.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ortogenez** (grekcha: *ὀρθός* - orthos — toʻgʻri va grekcha: *γένεσις génesis*) — tirik tabiatning rivojla-nishi ichki omillar bilan bogʻliqligi toʻgʻrisidagi evolyusion taʼlimot konsepsiyasi. Ortogenez toʻgʻrisidagi tasavvurlar asosida nemis zoologi T. Eymerning qarashlari yotadi (1888—97 yildagi ishlari). Ortogenez taʼlimotiga kura, evolyusiya tabiiy tanlanish natijasida boʻlmasdan, balki irsiy oʻzgaruvchanlikning muayyan yoʻnalishda borishi bilan belgilanadi. Tirik sistemalarda yuz beradigan barcha oʻzgarishlar tashqi muhitning bevosita taʼsiri natijasi boʻlib, tabiat tomonidan belgilab berilgan qatʼiy yoʻnalishlar asosida roʻy beradi, soʻngra irsiyatga oʻtkaziladi. 20-asr ga kelib Ortogenez tarafdorlari evolyusiya yoʻnalishini moddiy asosga ega boʻlmagan yoki bunday asosga ega boʻlgan, lekin azaldan genetik kodga solingan ichki omillar bilan bogʻlashga urinish-mokda. Ortoseleksiya muhit taʼsirining yoʻnaltirilganligi tufayli tabiiy tanlanishni uzoq vaqt davomida muayyan bir yoʻnalishda borishi bilan Ortogenezdan farq qiladi. Ortogenez konsepsiyasi evolyusion jarayonni avtogenetik sabablarga bogʻlab tushuntirishga urinish bilan Ch. Darvin taʼlimotiga qarshi turadi.

Yana q.
-------

* Avtogenez
* Evolutsiya

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hanifa Muhiddinovna Mavlonova** (30-yanvar 1924, Xoʻjand – 24-oktabr 2010, Moskva) — xonanda (lirik-dramatik soprano). Xalq artisti (1968). Xoʻjand musiqa bilim yurtini (1936), Moskva konservatoriyasini (1959) tugatgan. Xoʻjand Yosh tomoshabinlar teatri (1937—39), Xoʻjand musiqali drama teatri (1939—43), 1943-yildan S. Ayniy nomidagi opera va balet teatrining yetakchi aktrisasi. Mohin ("Tohir va Zuhra"), Gulroʻ ("Poʻlat va Gulroʻ"), Maysara ("Maysaraning ishi"), Nisso ("Baxtiyor va Nisso"), Mariya ("Mazepa"), Yaroslavna ("Knyaz Igor"), Margarita ("Faust"), Dezdemona ("Otello") kabi rollari bilan shuhrat qozondi. M.ning ovozi diapazoni keng, yorqin va jarangdorligi bilan ajralib turadi. M. tojik va oʻzbek mumtoz qoʻshiqlari hamda zamonaviy qoʻshiqlarning mohir ijrochisi sifatida tanilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qoraqulbek** — Qoraqulbek — Samarqand viloyatida faoliyat koʻrsatgan yirik qoʻrboshi. Kattaqoʻrgʻon uyezdi. Qoraqulbek qoʻrboshi Turkistondagi milliy ozodlik harakatining faol ishtirokchisi.

Qoʻrboshilik faoliyati
----------------------

Qoraqulbekning asli kelib chiqishi oʻzbeklarning qarluq urugʻidan boʻlgan. Qoraqulbek Nurota-Oqtav etaklaridagi oqchalisoy vohasining Toʻlabosti qishlogʻida tavallud topgan. Qoʻrboshining nevarasi Asror Nizom oʻgʻlining xotirlashicha, Qoraqulbek qorachadan kelgan, boʻyi oʻrtadan balandroq, keng yagʻrinli, nigohi gʻoyat oʻtkir juvormand kishi boʻlgan. Qoraqulbek dastlab Buxoroda madrasada tahsil olgan boʻlib, 1915-yil qishloq ellikboshi (amini) boʻlgan. Qoraqulbek qoʻrboshi oʻzining 500 nafar qarluq yigitlari bilan Zarafshon daryosining janubidagi togʻ orasi va dasht hududini toʻliq oʻz nazorati ostiga olgan. Buxorodan kelgan koʻplab taraqqiyparvarlar ham uning safiga qoʻshiladi. Jom atrofidan kelgan Oqboshbek ham 100 nafar safdoshi bilan unga qoʻshilgan. Qoraqulbek qizil armiyaga qarshi Bahrombek bilan birga kurash olib boradi. Muhammad Ali Baljuvoniy oʻzining „Tarixi nofeyi" („Foydali tarix") kitobida bir nechta Samarqandlik qoʻrboshilar toʻgʻrisida maʼlumotlar berib oʻtgan. Baljuvoniy 1921-1923-yillarda qizil armiyaga qarshi kurashgan xatirchilik qoʻrboshi Qoraqulbek haqida shunday yozadi: „Xatirchi viloyatidan Qoraqulbek degani ham qoʻrqmas edi. U qaryib olti oy Xatirchi viloyati va Miyonqolda humronlik qiladi. Oxirgi hukumat bilan sulh tuzib, ikki-uch nafar sarkardasi bilan Kattaqoʻrgʻonning Panjshanba mavzesida qatl etildi. Bular Buxoro muzofotlaridan Qorakoʻl, Xayrobod, Vobkand, Nurota, Ziyovuddin va Xatirchini egallab olgan edilar. Ular bir yildan ortiqroq sovet hokimiyatiga qarshi kurash olib borishadi". Qoraqulbek qoʻrboshining oʻlimi toʻgʻrisida turli maʼlumotlar mavjud. Manabalarda u 1922-yil noyabr oyida Kattaqoʻrgʻon hududidagi Payshanba qishlogʻida boʻlgan Revtribunalning hukmi bilan otib oʻldirilgan deyilsa, „Zarafshon" gazetasida 1925-yil 17-oktyabrda qamoqxonadan qochishga uringan otib oʻldirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Rajabov Q (2022). *Turkiston qoʻrboshilari "Oʻzbekiston tarixi" jurnali*.
2. ↑  Rajabov Q*. Turkiston qoʻrboshilari*. Toshkent: „Fan", 2022 — 400 bet.
**Eritrotsitlarning choʻkish tezligi** — qon plazmasidagi oqsil komponentlarining oʻzaro nisbati va turli kasalliklarda eritrotsitlar soni va hajmi oʻzgarishlarini aniklaydigan diagnostik koʻrsatkich. Bunda qon biror antikoagulyant (mas, natriy sitrat) bilan aralashtirilib, millimetrlarga boʻlingan shisha kapillyar nayga olinadi. Qon ikki qism: pastki qism (choʻkmasi) — shaklli elementlarga, ustki qism — plazmaga ajraladi. Bir soatdan soʻng nayning pastki qismida choʻkkan eritrotsitlarning balandligi oʻlchanadi. Eritrotsitlarning choʻkish tezligit.ning erkaklar uchun 3–10 mm soat, ayollar uchun 3–15 mm soati normal hisoblanadi. Eritrotsitlarning choʻkish tezligit.ning kuchayishi yalligʻlanish bilan kechadigan jarayon (mas, pnevmoniya, sil, revmatizm, sepsis), shuningdek, toʻqimalarning yemirilish kasalliklari (miokard infarkti, oʻsmalar va boshqalar)da kuzatilib, bunda qon plazmasidagi fibrinogen, gammaglobulin va boshqalar miqdori koʻpayadi. Homiladorlik davrida ham Eritrotsitlarning choʻkish tezligit. ortadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Litologik-fatsial xaritalar**, litologik-paleografik xaritalar — muayyan geologik yoshdagi choʻkindi va choʻkindi-vulkanogen jinslar litologik tarkibi va kalinligining tektonik rejimi va ular sedimentatsiyasining tabiiy-geografik sharoitlariga bogʻliq holda fazoviy oʻzgarishlarini aks ettiradi. Bir haritada belgilar majmuasining bir biriga mos holda tasvirlash belgilashning turli sistemalari yordamida: qatlamlar litologik tarkibi — shtrix belgilari bilan; ularning qalinligi — uzluksiz chiziklar (izopaxitlar) bilan; paleogeografik sharoitlar quyuq rangli fonda; chaqiq jinslar va oqimlar yoʻnalishi — harakat chiziqlari (strelka) bilan; oʻziga xos autigen minerallar va litologik fatsial hamda iqlim zonalari chegarasini belgilovchi organik krldiklari — masshtabdan tashqari shartli belgilar bilan amalga oshiriladi. Barcha shartli belgilar ularning izohlari bilan shartli belgilar jadvaliga olib chiqiladi.

L.-f.x. haritalashtirilayotgan region oʻramida quruqyaik va suv havzalarining u yoki bu geologik davrda taqsimlanishi, quruqlik va dengiz tubining taxmin qilingan relyefi, qadimgi daryo vodiylari holati, turli choʻkishshlar toʻplangan joylar, iqlimiy zonallik va oʻtmishning boshqa tabiiy-geografik holatlarini aks ettiradi. Regionning barcha choʻkindilari kesmasini uzluksiz (asrma-asr) qamrab olgan L.-f.x. seriyasi choʻkindilar toʻplanishi va mu-hitning tabiiy geografik taraqqiyotini aks ettiradi va ular oʻrtasidagi bogʻliklikni aniklashga hamda fauna va floraning sharoitlari va tarqalishini va chukindi, foydali kazilmalarning shakllanishini tiklashga imkon beradi. L.-f.x. 1967—69 yillarda nashr etilgan 4 jildli "Litologiya-paleogeografik haritalar atlasi"da berilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |