***L.H.O.O.Q.*** — Marsel Duchampning sanʼat asari. Birinchi marta 1919-yilda yaratilgan bu asar Dyuchamp tayyor mahsulotlar yoki aniqrogʻi tuzatilgan tayyor ish deb atagan narsalardan biridir. Tayyor narsa odatda sanʼat hisoblanmaydigan oddiy, koʻpincha utilitar ob’ektlarni olish va ularni oʻzgartirish, ularga qoʻshish, oʻzgartirish yoki (uning eng mashhur asari misolida boʻlgani kabi) shunchaki nomini oʻzgartirish va yoʻnalishini oʻzgartirish va ularni bir joyga joylashtirishni oʻz ichiga oladi. tegishli sozlash. *L.H.O.O.Q.* -da topilgan ob’ekt Leonardo da Vinchining XVI asr boshidagi *Mona Liza* kartinasining arzon otkritka reproduktsiyasi boʻlib, unga Duchamp qalam bilan moʻylov va soqol chizib, sarlavhani qoʻshib qoʻygan.

Umumiy koʻrinish
----------------

 Eugène Bataille, *La Joconde fumant la pipe*, Le Rire, 1887-yil
*Mona Lizaning* satirik tarzda ishlangan mavzusi 1887-yilda tomonidan oʻrganilgan. (aka Sapeck) *Mona* Lizani trubka chekayotganini yaratganida, *Le Rire* jurnalida chop etilgan. Biroq, Duchamp Sapeckning ishi bilan tanishmi yoki yoʻqmi, aniq emas.

Qismning nomi *L.H.O.O.Q.* gramogramma ; fransuz tilida talaffuz qilingan harflar „*Elle a chaud au cul*", „U hot is hot in the es", yoki „Uning eshagi bor" kabi tovushlar, „*avoir chaud au cul*" qoʻpol ibora boʻlib, ayolda jinsiy bezovtalik borligini bildiradi. Kechki intervyusida (Schwarz 203) Duchamp *L.H.O.O.Q.* ning „pastda olov bor" deb boʻsh tarjimasini beradi.

Francis Picabia oʻzining *391*-jurnalida *L.H.O.O.Q.ni* nashr etishga urinib, ish New-York shahridan yuborilishini kuta olmadi, shuning uchun Duchampning ruxsati bilan Mona Lizaning oʻziga moʻylovni tortdi (echki soqolini unutib). Picabia „Tableau Dada par Marcel Duchamp" ostida yozgan. Duchamp yoʻqolgan echkisoqolni payqadi. Yigirma yil oʻtgach, Duchamp kitob doʻkonida Jan Arp tomonidan topilgan Picabia nusxasidagi nuqsonni tuzatdi. Duchamp qalam bilan echki soqasini qora siyoh bilan chizdi va „Moustache par Picabia/barbiche par Marcel Duchamp/1942-yil" deb yozdi.

Oʻzining bir qator tayyor asarlarida boʻlgani kabi, Duchamp oʻz faoliyati davomida turli oʻlchamdagi va turli ommaviy axborot vositalarida *L.H.O.O.Q.* ning bir nechta versiyalarini yaratdi, ulardan biri kartaga oʻrnatilgan *Mona* Lizaning oʻzgartirilmagan oq-qora reproduktsiyasi *L.H.O.O.Q. Shaved* deb nomlanadi. Erkaklashtirilgan ayol jinsni oʻzgartirish mavzusini taqdim etadi, bu Duchamp bilan mashhur boʻlib, oʻzining ayol taxallusi Rrose Sélavyni qabul qilib, „Eros, c’est la vie" („Eros, bu hayot") deb talaffuz qiladi.

*L.H.O.O.Q.ga* berilgan birlamchi javoblar uning maʼnosini *Mona Liza* va anʼanaviy sanʼatga hujum, dadaizm gʻoyalarini targʻib qiluvchi épater le burjuois zarbasi sifatida izohladi. Bir sharhlovchiga koʻra:

> *L.H.O.O.Q.ning* yaratilishi *La Jokonde* haqidagi tasavvurni tubdan oʻzgartirdi (fransuzlar bu rasmni *Mona Liza* deb ataydigan amerikaliklar va nemislardan farqli oʻlaroq). 1919-yilda *Jokondisme* sigʻinishi fransuz burjuaziyasining amalda dunyoviy dini boʻlib, ularning sanʼat homiylari sifatidagi oʻzini imidjining muhim qismi edi. Ular rasmga ehtirom bilan qarashdi va Duchampning shafqatsiz izohi va *tahqiri epater le burjuais* („qoʻzgʻalish" yoki burjuaziyani jiddiy ranjitish)ning asosiy zarbasi edi.
> 
> 

Rhonda R. Shearerning soʻzlariga koʻra, zohiriy reproduktsiya, aslida, qisman Duchampning oʻz yuzida namuna qilingan nusxadir.

Dyuhamning parodik *Mona* Lizasiga parodiyalar
----------------------------------------------

### Internetdan oldingi davr

* Salvador Dali 1954-yilda Filipp Halsman *bilan* hamkorlikda L.H.O.O.Q.-ga murojaat *qilib, Mona Liza* sifatida avtoportretini yaratdi. Ushbu asarda yovvoyi koʻzli Dali suratlari, uning ruldagi moʻylovi va bir hovuch tangalar aks etgan.
* Islandiyalik rassom Erro 1958-yilgi kompozitsiyaga Dalining L.H.O.O.Q. versiyasini *qoʻshdi*, unda Buñuelning *Un Chien Andalou* filmidan olingan film ham bor edi.
* Fernand Léger va Rene Magritte ham oʻzlarining ikonografiyasidan foydalangan holda *L.H.O.O.Q.* ni moslashtirdilar.

### Internet va kompyuterlashtirilgan parodiyalar

Kompyuterlardan foydalanish *L.H.O.O.Q.* parodiyalarining yangi shakllarini, shu jumladan interaktiv shakllarni yaratishga imkon berdi.

Internetdan foydalangan holda kompyuterlashtirilgan parodiya shakllaridan biri veb-sahifadagi qatlamlarni asl nusxaga qoʻshib qoʻyadi. Bir misolda, asl qatlam — *Mona Liza*. Ikkinchi qatlam asosan shaffof, lekin shaffof emas va baʼzi joylarda asl qatlamni toʻsib qoʻyadi (masalan, Duchamp moʻylovni joylashtirgan joyda). Bu texnologiya Jorj Washington universiteti huquq maktabi veb-saytida tasvirlangan. Ushbu texnologiyaning namunasi — *Mona Lizaning* bir qator turli xil superpozitsiyalarga ega nusxasi — birinchi navbatda Duchampning moʻylovi, soʻngra koʻz uchun patch, keyin shlyapa, gamburger va boshqalar. Ushbu texnologiyaning mohiyati (yuqorida mualliflik huquqi toʻgʻrisidagi qonun klassi uchun yuqoridagi veb-saytda tushuntirilgan) agar u asl asarga oddiy havoladan foydalansa, asl asarning huquqbuzar nusxasini yaratishni talab qilmaydigan parodiya qilishga ruxsat beradi. vakolatli veb-sahifada boʻlishi mumkin. Material joylashgan veb-saytga koʻra:

> Qatlamlar paradigmasi kompyuter yoki Internet kontekstida muhim ahamiyatga ega, chunki u kompozitsiyani yaratish uchun yakuniy javobgar shaxs (bu erda [zamonaviy] Duchampga mos keladi) tizimning jismoniy nusxasini yaratmaydigan tizimni osongina tasvirlaydi. oxirgi foydalanuvchiga tarqatiladigan doimiy shaklda (nusxa sifatida belgilangan) saqlash maʼnosida original ish. Aksincha, odam faqat keyingi qatlamlarning materialini tarqatadi, [shunday qilib] xafa boʻlgan mualliflik huquqi egasi (bu erda Leonardo da Vinchiga mos keladi) asosiy [asl *Mona Liza* ] qatlamining materialini tarqatadi va oxirgi foydalanuvchi tizimi ikkalasini ham oladi. Oxirgi foydalanuvchi tizimi keyinchalik kompyuterning operativ xotirasi va foydalanuvchining miyasida vaqtinchalik kombinatsiyani keltirib chiqaradi. Kombinatsiya qatlamlarning kompozitsiyasidir. Qalqib chiquvchi oynalarni ramkalash va joylashtirish ushbu paradigmaga misoldir.
> 
> 

*L.H.O.O.Q.* yoki *Mona Liza* ning boshqa kompyuter tomonidan amalga oshirilgan buzilishlari asl nusxaning elementlarini takrorlaydi va shu bilan, agar asosiy asar mualliflik huquqi bilan himoyalangan boʻlsa, buzilgan reproduktsiyani yaratadi. Leonardoning *Mona Lizadagi* huquqlari, agar uning yoshida bunday huquqlar mavjud boʻlsa, albatta, allaqachon tugagan boʻlar edi. Bu texnologiyani tushuntirish bilan birga yuqoridagi parodiyalarning misollariga havola. Ushbu animatsiyalar dastlab Gʻarbiy Washington universitetidan Ed Stefan tomonidan tayyorlangan.

Versiyalar
----------

* 1919-yil — Shaxsiy kolleksiya, Parij.
* 1920-yil — Hozirgi joylashuvi nomaʼlum.
* 1930-yil — Katta hajmdagi nusxa, shaxsiy kolleksiya, Parij, Milliy Art Moderne muzeyi, Jorj Pompidu markazi, Parijga qarzga.
* 1940-yil — Asl nusxadan tayyorlangan rangli reproduktsiya. U 1981-yilda oʻgʻirlangan va hozircha topilmagan.
* 1958-yil — Antoni Tàpies toʻplami, Barselona.
* 1960-yil — Yogʻochga moy. Dorothea Tanning kollektsiyasida, Nyu-York.
* 1964-yil — Oʻttiz sakkiz nusxa Per de Massotning *Marsel Duchampning cheklangan nashriga, takliflar va esdalik sovgʻalariga* kiritish uchun qilingan. Arturo Shvarts toʻplami, Milan.
* 1965-yil — *LHOOQ Shaved* — bu *Mona Lizaning* qogʻozga oʻrnatilgan oʻyin kartasi reproduktsiyasi. *Mona Liza* rasmi oʻzgartirilmagan, ammo *LHOOQ rasée* yozuvi uchun.

Yana qarang
-----------

* Mona Liza nusxalari va qayta talqinlari
* *Mona Lizaning* merosi
* Uokerning
* Gramogramma, sanʼat asarining nomi bu soʻz oʻyinlariga misol boʻla oladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Marcel Duchamp, *L.H.O.O.Q. or La Joconde*, 1964 (replica of 1919 original), Pasadena.
2. ↑  Rudolf E. Kuenzli, *Dada and Surrealist Film*, MIT Press, 1996, p. 47, ISBN 026261121X
3. ↑  Coquelin, Ernest, Le Rire (2e éd.) / par Coquelin cadet; ill. de Sapeck, Bibliothèque nationale de France
4. ↑  *Kristina.* „L.H.O.O.Q. or Mona Lisa". *Unmaking the Museum: Marcel Duchamp's Readymades in Context*.  Binghamton University Department of Art History (2004). 12-sentabr 2006-yilda asl nusxadan arxivlandi.
5. ↑  Anne Collins Goodyear, James W. McManus, National Portrait Gallery (Smithsonian Institution), *Inventing Marcel Duchamp: The Dynamics of Portraiture*, National Portrait Gallery, Smithsonian Institution, 2009, contributors Janine A. Mileaf, Francis M. Naumann, Michael R. Taylor, ISBN 0262013002
6. ↑  Marcel Duchamp 1887-1968, dadart.com
7. ↑  Marcel Duchamp, *L.H.O.O.Q. or La Joconde*, 1964 (replica of 1919 original), Pasadena.
8. ↑  See, for example, Andreas Huyssen, *After the Great Divide*: „It is not the artistic achievement of Leonardo that is mocked by moustache, goatee, and obscene allusion, but rather the cult object that the *Mona Lisa* had become in that temple of bourgeois art religion, the Louvre." (Quoted in Steven Baker, The Fiction of Postmodernity, p.49
9. ↑  *L.H.O.O.Q.* Wayback Machine saytida arxivlandi (2018-08-19).—Internet-Related Derivative Works.
10. ↑  *Martino, Marco De.* „Mona Lisa: Who is Hidden Behind the Woman with the Mustache?".  Art Science Research Laboratory (2003). 20-mart 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-aprel 2008-yil.
11. ↑  Dali *Self Portrait as Mona Lisa*
12. 1 2  Peter Hedstrom, Peter Bearman*. The Oxford Handbook of Analytical Sociology*. US: Oxford University Press, 2009 — 407 bet. ISBN 978-0-19-161523-8.
13. ↑  *Baron.* „Mona Lisa Images for a Modern World". *exhibition catalogue*.  Museum of Modern Art (1973). 28-oktabr 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-mart 2009-yil.
14. ↑  „L.H.O.O.Q.- Internet-Related Derivative Works". 17-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi.
15. ↑  „L.H.O.O.Q. gif". 2-avgust 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi.
16. ↑  See Perfect 10, Inc. v. Google, Inc.
17. ↑  „L.H.O.O.Q. 2 - Additional Demonstrative Materials". 3-avgust 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi.

Qoʻshimcha oʻqish
-----------------

* Teodor Reff, „Duchamp & Leonardo: LHOOQ-Alikes", *Amerikada sanʼat*, 65, 1977-yil yanvar-fevral, bet. 82-93
* Jan Kler, *Duchamp, Leonard, La Tradition maniériste*, *Marsel Duchampda: anʼana de la yorilishi yoki anʼananing yorilishi?*, Colloque du Center Culturel International de Cerisy-la-Salle, ed. Jan Kler, Parij: Umumiy nashrlar ittifoqi, 1979, bet. 117-44

Havolalar
---------

* *LHOOQ* — Internet bilan bogʻliq hosilaviy ishlar Wayback Machine saytida arxivlandi (2018-08-19).