recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Muzio gambiti (qoralar yurishi)
**Muzio Gambit**, **Polerio gambiti** yoki **Polerio-Muzio gambiti** – bu quyidagi yurishlar bilan boshlanadigan shaxmat debyuti:

**1. е2-e4 е7-e5  
2. f2-f4 e5:f4  
3. Kg1-f3 g7-g5  
4. Cf1-c4 g5-g4  
5. 0-0**.

Tarixi
------

Bu debyut XVI-XVII asrlar italyan shaxmatchisi J.C.Polerioning qo'lyozmasida eslatib o'tilgan. Debyut taxminan 1800-yilda Verdoni va uning shogirdi J.G.Surratt tomonidan keng tarqalgan va amaliyotga kiritilgan. J.G.Surrattning noto'g'ri ma'lumotlari tufayli ma'lum bir vaqt bu debyut Alessandro Muzio gambiti deb hisoblangan.

Gambit maqsadi
--------------

Muzio gambitda hujumning rivojlanishini tezlashtirish uchun oq fillarni qo'shimcha qurbon qiladi (f-piyodasini undan oldin qurbon qiladi). "Shoh gambiti" (1988) monografiyasida filni hujum ostida qoldiradigan pozitsiyalar mavjud. Masalan, 5. Ne5 Qh4+ 6. Kf1 (Salvio gambiti)

Manbalar
--------

1. ↑  Sanvito A.*. I codici scacchistici di Giulio Cesare Polerio e Gioacchino Greco*. Brescia: Messaggerie Scacchistiche, 2005. ISBN 88-901525-8-3.
Sanoati
-------

Surxondaryo viloyatining asosiy sanoat tarmoqlari: yengil sanoat (paxta tozalash), oziq-ovqat sanoati, un-yorma. Surxondaryo viloyatiga Oʻzbekistonda ishlab chiqariladigan sanoat mahsulotining 3-4 foizi togʻri keladi. Respublikamizning janubiy viloyatlari Qashqadaryo va Surxondaryoning ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotini tezlashtirish, yuk tashishning transport taʼminotini yaxshilash maqsadida „Toshguzar-Boysun-Qumqoʻrgʻon" temiryoʻli ishga tushirildi. Bu temiryoʻl Boysun tumani orqali iqtisodiy-ijtimoiy jihatdan tumanning yaxshi rivojlanmayotgan qishloqlariga sanoatning kirib kelishiga, yerusti va yerosti boyliklaridan keng foydalanishga, dam olish maskanlari qurishga katta imkoniyat yaratmoqda. 
Viloyat sanoat tarmoqlari ichida yetakchi hisoblangan yengil sanoatni rivojlantirishga katta ahamiyat berilmoqda. Qumqoʻrgʻon, Sariosiyo, Denov, Shoʻrchi tumanlarida toʻqimachilik komplekslari tashkil etilib, viloyatda yetishtirilayotgan paxta tolasining qayta ishlash hajmini 20—25 foizga ytkazish moʻljallanmoqda. 
Kon sanoatini ham rivojlantirish jadal ketmoqda. Hozirda Xovdogʻ, Uchqizil, Lalmikor va Kakaydi yaqinida neft va gaz konlari ishlamoqda. Oʻzbekistondagi uchta yirik konning ikkitasi Surxondaryoda (Shargʻun va Boysun koʻmir konlari).

Shaharlari
----------

### Termiz

Termiz — viloyatning maʼmuriy va madaniy markazi. U Oʻrta Osiyoning qadimiy shaharlaridan biri. Bu shaharda Amudaryo porti, temiryoʻl va avtomobil yoʻli qurilgach, shahar asosiy transport markaziga aylandi. 1995-yilda Termizda zamonaviy aeroport qurildi. Shaharda paxta tozalash zavodi, sut-yogʻ, non va goʻsht kombinatlari, binokorlik materiallari ishlab chiqariladigan korxonalar bor. Bundan tashqari Termiz davlat universiteti ham mavjud.

### Denov

Denov — qadimgi yirik savdo va hunarmandchilik qishlogʻi oʻrnida barpo boʻlgan shahar. 1929-yil Denovdan temiryoʻl oʻtgach ishlab chiqarish rivojlana boshlagan. Denov sanoati qishloq xoʻjalik xomashyosini qayta ishlashga ixtisoslashgan. Unda paxta tozalash, sharob, moy-sut, motor taʼmirlash, gʻisht zavodlari bor. Shaharda R. R. Shreder nomidagi respublika bogʻdorchilik uzumchilik va sharobchilik ilmiy-tadqiqod institutining tajriba markazi joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  „Surxondaryo sanoati rivojlangan osuda va obod hududga aylanadi" (14-mart 2023-yil). Qaraldi: 29-avgust 2023-yil.
3. ↑  "PQ-717-сон 26.10.2007. Toshguzar-Boysun-Qumqo‘rg‘on yangi temir yo‘l liniyasidan foydalanishni tashkil etish to‘g‘risida"
4. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Aki shahar hokimiyati
 Aki shahar markazining havodan koʻrinishi
 Noradokei soati
 Ivasaki Yataroning tugʻilgan joyi
**Aki** (yaponcha: *安芸市* *Aki-shi*?) – Yaponiyaning Kōchi prefekturasida joylashgan shahar.

Geografiyasi
------------

Aki janubi-sharqidagi Kōchi prefekturasida joylashgan boʻlib, janubda Tinch okeanining Tosa koʻrfaziga qaragan va shimolda togʻlar bilan chegaradosh boʻlgan. Shahar hududi Aki daryosi tekisligida joylashgan.

### Qoʻshni munitsipalitetlar

Kōchi prefekturasi

* Kōnan
* Kami
* Yasuda
* Umaji
* Geisei

Tokushima prefekturasi

* Naka

### Iqlimi

Aki nam subtropik iqlimga ega (Köppen iqlim tasnifi *Cfa*). Yil davomida, ayniqsa iyun va iyul oylarida sezilarli darajada yogʻingarchilik boʻladi. Aki shahrida oʻrtacha yillik harorat 17.4 °C (63.3 °F). Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 2,099.5 mm (82.66 in) eng yomgʻirli oy sifatida iyun. Avgustda eng yuqori harorat 27.4 °C (81.3 °F) atrofida va eng pasti yanvarda, taxminan 7.5 °C (45.5 °F). Akida qayd etilgan eng yuqori harorat 36.5 °C (97.7 °F) ni tashkil etdi 2016-yil 21-avgust; qayd etilgan eng sovuq harorat −6.7 °C (19.9 °F) edi 1981-yil 26-fevralda.

### Demografiyasi

Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, 2020-yilda Aki aholisi 16,243 kishini tashkil qilgan. Aki 1950-yildan beri aholini roʻyxatga olish ishlarini olib boradi.

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1950 | 31 158 | —     |
| 1955 | 29 841 | −4.2% |
| 1960 | 30 370 | +1.8% |
| 1965 | 26 605 | −12.4% |
| 1970 | 24 498 | −7.9% |
| 1975 | 24 480 | −0.1% |
| 1980 | 25 022 | +2.2% |
| 1985 | 25 009 | −0.1% |
| 1990 | 23 739 | −5.1% |
| 1995 | 22 377 | −5.7% |
| 2000 | 21 321 | −4.7% |
| 2005 | 20 348 | −4.6% |
| 2010 | 19 550 | −3.9% |
| 2015 | 17 577 | −10.1% |
| 2020 | 16 243 | −7.6% |

Tarixi
------

Barcha Kōchi prefekturasida boʻlgani kabi, Aki hududi ham qadimgi Tosa viloyatining bir qismi edi. Edo davrida, hudud Kōchi qal’asidagi oʻrnidan Yamauchi urugʻi tomonidan boshqariladigan Tosa domenining bir qismi edi. Meiji restavratsiyasidan soʻng, 1889-yil 1-oktyabrda zamonaviy munitsipalitetlar tizimini yaratish bilan Kōchi Aki tumanida Aki qishlogʻi tashkil etildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Aki city official statistics" (ja).
2. ↑  „ja:観測史上1～10位の値（年間を通じての値）".  JMA. Qaraldi: 17-aprel 2022-yil.
3. ↑  „ja:気象庁 / 平年値（年・月ごとの値）".  JMA. Qaraldi: 17-aprel 2022-yil.
4. ↑  Aki population statistics
**Nishinomiya** (yaponcha: *西宮市* *Nishinomiya-shi*?) – Yaponiyaning Hyōgo prefekturasida joylashgan shahar.

Geografiyasi
------------

Nishinomiya Hyōgo prefekturasining janubi-sharqida, Kobe va Osaka shaharlari orasida joylashgan. U janubda Osaka koʻrfazi, sharqda Mukogawa va Nigawa daryolari boʻylab Amagasaki, Itami va Takarazuka shaharlari, shimolda Rokko togʻlarining bir qismi bilan chegaradosh.

Qoʻshni munitsipalitetlar
-------------------------

Hyōgo prefekturasi

* Kita-ku, Kobe
* Amagasaki
* Itami
* Takarazuka
* Ashiya

Iqlimi
------

Nishinomiya nam subtropik iqlimga ega (Köppen *Cfa*), yozi issiq va qishi salqin. Nishinomiyadagi oʻrtacha yillik harorat 14,6 °C. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1578 mm, sentyabr esa eng nam oy hisoblanadi. Yanvarda eng yuqori harorat 26,4 atrofida °C, eng pasti esa yanvarda, 3,3 °C atrofida boʻladi.

Demografiyasi
-------------

Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Nishinomiya aholisi soni 1950-yil va 1960-yillarda tez oʻsgan.

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1920 | 60 311 | —     |
| 1930 | 98 777 | +63.8% |
| 1940 | 169 770 | +71.9% |
| 1950 | 168 319 | −0.9% |
| 1960 | 262 608 | +56.0% |
| 1970 | 377 043 | +43.6% |
| 1980 | 410 329 | +8.8% |
| 1990 | 426 909 | +4.0% |
| 2000 | 438 105 | +2.6% |
| 2010 | 422 790 | −3.5% |

Tarixi
------

Nishinomiya hududi qadimgi Settsu provinsiyasining bir qismi.

Hukumati
--------

Nishinomiya toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 41 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash shakliga ega. Nishinomiya Hyōgo prefekturasi assambleyasiga yetti nafar aʼzosini qoʻshadi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining 2-okrugi va 7-okruglari oʻrtasida boʻlingan.

Iqtisodiyoti
------------

Sanoat nuqtai nazaridan oziq-ovqat va ichimliklar mahalliy iqtisodiyotning asosiy qismini tashkil qiladi. Shahar, shuningdek, Hanshin sanoat zonasining bir burchagida joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Nishinomiya city official statistics" (ja).
2. ↑  Nishinomiya climate data
3. ↑  Nishinomiya population statistics
Mumkin bo'lgan yadroviy bo'linish zanjiri reaksiyasi:  
</br> 1) Uran-235 atomi yadrosida neytron yutiladi va ikkita bo'lakka bo'linadi, uchta yangi neytron va katta miqdordagi bog'lanish energiyasini chiqaradi.  
</br> 2) Bu neytronlardan biri uran-238 atomi yadrosi tomonidan yutiladi va reaksiyani davom ettirmaydi. Boshqa neytron yutilmagan holda sistemani tark etadi. Biroq, bitta neytron uran-235 atomi yadrosi bilan to'qnashadi, keyin u bo'linadi va ikkita neytron va undan ko'p bog'lanish energiyasi ajralib chiqadi.  
</br> 3) Bu neytronlarning ikkalasi uran-235 atomlari yadrolari bilan to'qnashadi, ularning har biri bo'linib, bir nechta neytronlarni chiqaradi, keyin esa reaksiyani davom ettirishi mumkin.
Yadro fizikasida **yadro zanjir reaksiyasi** bitta yadro reaksiyasi o'rtacha bir yoki bir nechta keyingi yadro reaksiyalarini keltirib chiqarganda sodir bo'ladi va shu tariqa bu reaksiyalarning o'z-o'zidan tarqaladigan ketma-ketligi ehtimoliga olib keladi. Ushbu yadro reaksiyasi og'ir izotoplarning bo'linishi bo'lishi mumkin (masalan, uran-235, 235U). Yadro zanjiri reaksiyasi har qanday kimyoviy reaksiyaga qaraganda bir necha million marta ko'proq energiya chiqaradi.

Shuningdek qarang
-----------------

* Proton–proton chain
* Criticality accident
* Nuclear criticality safety
* Nuclear physics
* Nuclear reactor physics

Adabiyotlar
-----------

Tashqi havolalar
----------------

* Yadro zanjiri reaktsiyasi animatsiyasi
* Alsos raqamli kutubxonasidan yadro zanjiri reaktsiyalari bo'yicha izohli bibliografiya
* Yadro zanjiri reaktsiyasining stokastik Java simulyatsiyasi Wayback Machine saytida arxivlandi (2011-06-11). Archived</link> Wolfgang Bauer tomonidan
**Mirzapoʻlat Toshpoʻlatov** (1952-yil 1-sentyabr Qashqadaryo viloyati, Qamashi tumani, Dasht qishlogʻi) — oʻzbek adabiyotining isteʼdodli yozuvchisi.

Tarjimai holi
-------------

Taniqli yozuvchi, jurnalist, kinodramaturg Mirzapoʻlat Toshpoʻlatov oʻzining tarixiy va zamonaviy mavzulardagi qissalari, hikoyalari bilan elga tanilgan. Adib 1952-yil 1-sentyabr kuni Qashqadaryo viloyati, Qamashi tumani, Dasht qishlogʻida dunyoga kelgan. 1958-yilda maktabni aʼlo baholarga tamomlab, Toshkentga qarab yoʻl oldi. 1971-yilda Toshkent Davlat universitetining jurnalistika fakultetiga oʻqishga kirdi. Yozuvchi 40 yildan koʻproq „Oʻzbektelefilm" studiyasida, Gʻafur Gʻulom nashriyotida oʻz faoliyatini olib borgan.

Ijodi
-----

Yozuvchi universitetda oʻqib yurgan paytida „Guliston" jurnalida „Sodiq polvon" degan hikoyasi nashr etilgan. Hikoyaning bosh qahramoni Sodiq polvon oʻzining soddaligi va tantiligi bilan kitobxonlar eʼtiboriga tushgan. U oddiy qishloq odami sifatida oriyat uchun kurashdi. 
„Maydon" nomli hikoyasida Qashqadaryo qishloqlari, toʻy-marosimlari, urf-odatlari haqida yozgan.
Mirzapoʻlat Toshpoʻlatovning „Yurakdagi sir" birinchi hikoyalar toʻplami 1977-yilda chop etildi, shundan soʻng „Beorom toʻlqinlar" (1981), „Baxt yulduzi" (1985), „Oyni axtarayotgan bola" nomli hikoyalari film boʻlib chiqqan. 2005-yilda „Sanam togʻidagi gulxan" asari nashr etildi. 1989-yilda „Gunoh", „Tovba" nomli filmlari, 1990-yilda „Zanjir" teleseriali tomoshabinlar olqishiga sazovor boʻldi. „Muallim" (2003), „Muzaffar" (2000), „Baxt ovi" (2014), „Sarob" (2015), „Sadoqat" (2016) nomli filmlari suratga olindi. „Sanam togʻidagi gulxan", „Tandir" (2016) nomli tarixiy qissalari Mirzapoʻlat Toshpoʻlatov ijodida katta oʻrin egallaydi.

Asarlari mazmuni
----------------

„Sanam togʻidagi gulxan" qissasida Muqanna boshchiligidagi ozodlik harakati, „Oyni axtargan bola" qissasida esa begʻubor bolalikning oʻziga xos tomonlari, nohaq xoʻrlanishlar azobida boʻlgan bola qalbini his etish, tushunish holatlari tasvirlangan. „Zuhro" nomli hikoyasida urush davridagi oʻzbek oilasining ogʻir turmushi haqida hikoya qilingan. Bu hikoya ancha taʼsirli yozilgan. 
Adabiyotshunos olim Sobir Mirvaliyev oʻzining „Oʻzbek adiblari" kitobida yozuvchi haqida shunday deydi: „Mirzapoʻlat fikrli, oʻziga talabchan adiblardan biri".

Manbalar
--------

1. ↑  "Mirzapoʻlat Toshpoʻlatov haqida batafsil ma’lumotlar, tarjimai hol"
2. ↑  "Maydon (hikoya) [Mirzapoʻlat Toshpoʻlatov]"
**Federico Fellini** (talaffuzi: *Federiko Fellini*; 1920 — 1993) — Italiya kinorejissyori. Fellini 1920-yil 20-yanvarda Adriatik dengizi boʻyidagi Riminida oʻrtahol oilada tugʻilgan. 25-yanvar kuni uni San-Nikolo cherkovida Federiko Domeniko Marcello Fellini choʻqintiradi. 1937-yildan Florensiya, keyinroq Rimda jurnalist sifatida faoliyat yuritgan. Shuningdek, sugʻurta agenti, vitrina bezovchi, karikaturachirassom, reportyor ham boʻlgan. 1942-yildan tijorat uchun ishlangan komediya va melodramalarga ssenariy yozgan. R. Rosselinining „Rim—ochiq shahar", „Payza" filmlari yaratilishida qatnashgan. Neorealizm anʼanalaridan foydalangan holda oʻzining yorqin kinematografik uslubini yaratdi („Oq shayx", „Onasining bolalari", „Yoʻl", „Shirin hayot" va boshqalar). „Sakkiz yarim" nomli yangi yoʻnalishdagi filmida real obrazlar oqimini qahramonlarning subyektiv qarashlari bilan birlashtirdi. „Rim", „Amarkor", „Orkestr repetitsiyasi", „Intervyu", „Oyning ovozi" kabi filmlari Italiyaning tarixiy taqdiri, milliy mintalitet masalalariga bagʻishlandi. F. ijodiga bagʻishlangan „Chao, Federiko" filmi ishlangan (rej. G. Baxman, 1969).

Manbalar
--------



|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

1. ↑  *Autuori.* „Ma la casa mia n'dov'è?" (it-IT). *Il Ponte* (30-oktyabr 2017-yil).
**Mehribonlik uylari** - yetim va ota-onalarining yoki boshqa qonuniy vakillarining vasiyligisiz qolgan bolalar uchun davlat tomonidan ochilgan taʼlim tarbiya muassasasi. Yetim yoki qonuniy vasiylar qaramogʻida boʻlmagan bolalar, ota-onalari sud hukmi bilan otaonalik huquqidan mahrum qilingan, otaonalari voz kechgan bolalar uchun tashkil qilingan. Mehribonlik uylarida 3 yoshdan 16 yoshgacha boʻlgan sogʻlom bolalar yashashi va tarbiyalanishi uchun zarur sharoitlar yaratiladi. Mehribonlik uylarida tarbiyalanuvchilarni oʻqitish va boqish toʻla davlat taʼminoti asosida belgilangan tartibda amalga oshiriladi. Mehribonlik uylari 3—7 yoshli bolalar uchun bolalar botasi tartibida, 7—16 yoshli bolalar uchun umumiy oʻrta taʼlim maktabi tartibida ishlaydi hamda maktab taʼlimtarbiyaviy dasturiga muvofiq ish olib boradi. Mehribonlik uylarida tarbiyalanuvchilarning maktab oʻquv dasturini toʻliq oʻzlashtirishlari, ularning mehnat koʻnikmalarini shakllantirish va mustahkamlash, jismoniy kamol topishlari, axloqiy hamda estetik tarbiya olgan barkamol shaxslar boʻlib yetishishlari taʼminlanadi. Shuningdek, yuqoridagi maqsadlarga qaratilgan maʼnaviymaʼrifiy, madaniy-ommaviy tadbirlar olib boriladi. 

Mehribonlik uylari Oʻzbekistonda dastlab 1918-yil yetimxonalar asosida bolalar uyi nomi bilan tashkil etilgan. Ikkinchi jahon urushi yillarida jangchilarning bolalari uchun maxsus bolalar uylari ochilib, ularda Ukraina, Belarus, Litva, Latviya, Estoniya, Moskva, Leningrad va boshqa shaharlardan keltirilgan bolalar tarbiyalandi. Mustaqillik yillarida Xalq ta'limi vazirligi tomonidan "Bolalar uylari" Mehribonlik uylari deb nomlana boshlandi. 2002-yil Oʻzbekistonda 27 Mehribonlik uylari ishladi, ularda 3650 bola tarbiyalandi. O'zbekiston Respublikasi Farg'ona viloyati Marg'ilon shahrida joylashgan 1-sonli Mehribonlik uyi ham 1924-yilda tashkil topgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Varaqsar** – Samarqand viloyati Urgut tumanidagi Rabota Xoʻja qishlogʻining shimoliy tomonida, Zarafshon daryosining chap qirgʻogʻidagi tepalik ustida oʻrta asrlarda barpo qilingan maqbara.

Tavsifi
-------

Maqbaraga kirish tomonidagi devorga marmar lavh osilgan boʻlib, unda „Zakariya Varroq maqbarasi, XII asr", degan yozuvlar bor. Maqbarani koʻzdan kechirishdan shu narsa maʼlum boʻldiki, uning yer sathidan 30–50 santimetrgacha boʻlgan qismi qadimiy boʻlib, qolgan qismi XX asrning 80-yillarida zamonaviy gʻishtlar bilan koʻtarilgan. Maqbaraning sharqiy tomoniga terilgan, gʻishtdan qilingan naqshlarga qaraganda u XI–XII asrlarga barpo qilingan va XX asrga kelib batamom vayron boʻlgan. Maqbaraning ichida toʻrtta qabr saqlangan boʻlib, bu qabrlarda birorta qadimgi yozuv saqlanmagan. Bu yerda mutasaddi boʻlgan odamlar maqbaraga dafn qilingan shahslar haqida biror bir ishonchli tarixiy maʼlumotlarni bilmaydilar. Ilmiy adabiyotlarda ushbu maqbaraga dafn qilingan saxs haqida juda qisqa maʼlumotlar bor. Sharqshunos Vasiliy Bartold „Turkistonning sugʻorilishi tarixidan" nomli asarida ushbu maqbaraga XII asrda yashagan avliyo Xoʻja Zakariya Varroq yoki undan oldinroq IX asrda yashagan Xoja abu Zakariya Varaqsariy dafn qilingan boʻlishi mumkin, deb yozgan. Vasiliy Bartoldning yozishicha, abu Zakariya Varaqsariyning qabrtoshi Toshkentdagi muzeyda saqlanadi, ammo qaysi muzeyda saqlanishi haqida maʼlumot berilmagan. Shuningdek, Bartold oʻrta asrlar tarixchisi Sam’oniyning asarida ham Xoʻja Zakariya Varaqsariy haqida maʼlumot borligiga ishora qilgan.

Boshqa bir tarixiy manba, Muhammad an-Nasafiy as-Samarqandiyning „Kichik Qandiya" nomli asarida Xoʻja Zakariya Varaqsariyning Xoʻja Rabot nomli qarindoshi boʻlganligini haqida qisqacha maʼlumot berilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Shuhrat Qulmatov, Amriddin Berdimurodov*. Samarqand yodgorliklari* (oʻzbek). Toshkent: Imon Buxoriy xalqaro markazi, 2017 — 247 bet. ISBN 978-9943-4783-8-1.
2. ↑  „ИСТОРИЯ РАССЕЛЕНИЯ НАСЕЛЕНИЯ САМАРКАНДСКОГО ОАЗИСА (ПО ДАННЫМ ТОПОНИМИИ)" (13-iyun 2009-yil). Qaraldi: 29-sentyabr 2023-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Uels (maʼnolari).

Senedd Cymru - Uels parlamenti, Kardiff
**Uels** (Wales) — Buyuk Britaniyannj maʼmuriysiyosiy qismi (tarixiygeografik hudud). Uels yarim orol va unga yondosh Anglsi o.da joylashgan. Maydoni 20,8 ming km². Aholisi 3 mln. kishiga yaqin (2000). Eng katta shahri — Kardiff. Maʼmuriy jihatdan 8 graflikka boʻlingan. Tub aholisi — valliy (uels)lar.

Mark Dreykford, Uels PA parlamentining birinchi vaziri; 2021-yil may
Yer yuzasining koʻp qismi togʻlik. Eng baland joyi 1085 m. Iqlimi moʻʼtadil dengiz iqlimi. Oʻrmon, oʻtloq va yalangliklar bor. Toshkoʻmir, temir va polimetall rudalari konlari mavjud.

U. xududida qadimda kimvrlarning kelt qabilalari yashagan. Anglosaks (5—6-asrlar) va normand (Pa.)larning Britaniya o.larini bosib olishlari natijasida U. hududidagi kelt qabilalaridan biri boʻlgan brittlarning bir qismi boshqa joylarga koʻchirilgan. 13-asr oxirida U. hududini Angliya egallab olgan (1536-yil gacha muxtor knyazlik). 1301-yildan ingliz taxtining vorislari "Uels shahzodasi" unvoniga egadirlar.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nayman mahallasi** – Samarqand viloyati, Paxtachi tumani, Poʻlatchi QFY hududida joylashgan mahalla. 1997-yili tashkil etilgan. Mahalla tuman markazidan 30 km uzoqlikda.

„Nayman" nomi manbalarda „Poʻlatchi, Eshonqora, Qarluq" shaklida uchraydi. Poʻlatchi qishlogʻI hududida asosan quyidagi urugʻ vakillari yashagan: nayman, urgʻuch, boyovli, boltali, biya, jastovon, ukrach, uramas, momoy, poʻlatchi, bektup, qarluq, chuvilloq, choʻmichli, polvon, burunsov, tumor. „Nayman" – etnik guruh boʻlib, oʻzbek millatining tarkibiga kirgan urugʻlardan birining nomi. Moʻgʻul tilida nayman soʻzi „sakkiz" degan maʼnoni bildirgan. Shu maʼno tufayli naymanlarni sakkiz urugʻ, qabila, turkiy xalq deb ham izohlashgan. 

Mahalla hududida V asrga oid qadimiy Qorovultepa yodgorligi joylashgan. Qorovultepa Narpay kanalini, vohani qiya togʻlar va dasht tomondan kuzatib qoʻriqlash uchun xizmat qilgan qal’aning qoldiqlaridir. Qal’a buzilib xarobaga aylangan. Nayman mahallasi shimol tomondan „Zarafshon daryosi", sharqdan „Boltali mahallasi", Gʻarbdan „Dobusiya mahallasi", janubdan „Urgich" mfy bilan chegaradosh. Mahalla fuqarolar yigʻinida 3 ta koʻcha mavjud. Koʻchalar quyidagi nomlar bilan ataladi: Oriyat, Ziyo va Shirin. Hududda 38-sonli maktab, 36-maktabgacha taʼlim tashkiloti, 3-oilaviy nodavlat maktabgacha taʼlim muassasasi, 17 ta savdo doʻkoni, 1ta toʻylar maskani, 1 ta tikuvchilik xonasi, 1 ta nonvoyxona, oshxona, dorixona, avtomobillarni yuvish shoxobchasi, shlakoblok, travertin, temirpanjara, akfa eshik-romlari ishlab chiqarish korxonasi, 1 ta qabriston joylashgan.
Nayman mahallasi tashkil etilgan vaqtdan boshlab 2006-yilgacha uni U. Jabborov, 2006-yildan boshlab 2007-yilgacha Sh. Pardayev, 2007-yildan 2008-yilgacha Yu. Xolmurodov, 2008—2009-yillarda O. Toshpoʻlatova, 2010-yildan 2013-yilgacha O. Allayorov, 2013-yildan 2014-yilga qadar Sh. Abdullayev, 2015—2016-yillarda F.Muxammadiyev, 2017-yildan 2018-yilgacha B. Nosirov, 2019—2020-yillarda U.Doʻsmatov, 2020-yilning 10-sentyabrdan boshlab hozirgi vaqtgacha X. Narzullayev mahalla fuqarolar yigʻini raisi sifatida faoliyat olib bormoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  Xudoyberganov R*. O‘zbеkiston joy nomlarining izohli lug‘ati*. Toshkent: Donishmand ziyosi, 2022 — 273 bet.
2. ↑  „Paxtachi tumani Nayman MFY". Qaraldi: 18-sentabr 2023-yil.
Koordinatalari: 36°32′29.652″N 128°47′47.112000000043″E﻿ / ﻿36.54157000°N 128.79642000000001190°E﻿ / 36.54157000; 128.79642000000001190GO

**Andong milliy universiteti**— Janubiy Koreyaning Shimoliy Gyeongsang provinsiyasi, Andong shahrida joylashgan davlat oliy taʼlim muassasasidir. Ushbu universitetga qabul mahalliy talabalar uchun kirish imtihonlari orqali amalga oshiriladi. Chet elliik abituriyentlar uchun esa onlayn ariza va imtihon topshirish imkoniyati yaratilgan. Andong milliy universiteti shuningdek, talabalarga kutubxona, uy-joy, moliyaviy yordam va stipendiyalar hamda maʼmuriy xizmatlar kabi bir qancha xizmatlarni taqdim etadi. Universitetda gumanitar fanlar, ijtimoiy fanlar, taʼlim, tabiiy fanlar, muhandislik, ekologiya, sanʼat va jismoniy tarbiya boʻyicha bakalavriat kollejlari, shuningdek, taʼlim va menejment sohasi boʻyicha aspirantura kollejlari mavjud.

Tarixi
------

Universitet 1947-yilda Andong oʻrta taʼlim maktabi sifatida tashkil etilgan. 1962-yilda Andong qishloq xoʻjaligi kolleji nomi bilan qayta tashkil etilgan. 1978-yilda kollej Andong milliy oʻsmirlar kollejiga aylandi.Aspirantura 1988-yilda tashkil etilgan. Kollej oʻzining hozirgi nomi- Andong Milliy Universitetini 1991-yilda oldi.

Fakultetlar
-----------

2023-yil holatiga koʻra, Andong universitetida 6 ta kollej,47 ta boʻlim va 4 ta mutaxassislik, jumladan, gumanitar fanlar va sanʼat, ijtimoiy fanlar, fan va texnologiya va sogʻliqni saqlash kollejlari mavjud.

Magistratura
------------

Andong milliy universitetida magistratura bosqichi jami toʻrtta dasturlarni oʻz ichiga oladi. Ular:Koreya madaniyati va sanoati oliy maktabi, maxsus oliy oʻquv yurti, davlat boshqaruvi oliy maktabi va menejment oliy taʼlim maktabi.

Reytingi
--------

Andong milliy universiteti EduRank nashri eʼlon qilgan reyting boʻyicha jahonda 3820-oʻrinni,Osiyoda 1282-oʻrinni,Janubiy Koreya universitetlari orasida esa 74-oʻrinni egalladi. Mazkur nashrda universitetlar reytinggi 3 omilga asosan baholangan: tadqiqot natijalari, maqola va ilmiy ishlar va akademiklar soni.
„Osiyo universitetlari reytingi-2023" reytingiga koʻra Andong milliy universiteti 701-750 oʻrinni egalladi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑

Havolalar
---------

| * k
* m
* t
Janubiy Koreya universitetlari |
| --- |
| Davlat | 
* Seul milliy fan va texnologiya universiteti
* Chonnam Milliy Universiteti
* Chungnam milliy universiteti
* Incheon milliy universiteti
* Kangwon milliy universiteti
* Jeju milliy universiteti
* Koreya milliy transport universiteti
* Jeonbuk milliy universiteti
* Andong milliy universiteti
* Sunchon milliy universiteti
* Changwon milliy universiteti
* Kyungpook milliy universiteti
* Kongju milliy universiteti

 |
| Xususiy | 
* Kyung Hee universiteti
* Sungkyunkwan universiteti
* Ewha ayollar universiteti
* Busan xorijiy tillar universiteti
* Chung-Ang universiteti
* Sejong universiteti
* Hanyang universiteti
* Sogang universiteti

 |
**Hamroqul Nosirov** (1904-yil, Jizzax viloyati – 1978-yil 7-oktyabr, Jizzax) – qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishining novatori, Oʻzbekiston SSR Jizzax viloyati Moskva kolxozi raisi, ikki karra Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1957, 1978).

Hayoti
------

1904-yilda Turkiston o'lkasi Samarqand viloyati Jizzax tumanidagi Suvangarlik qishlogʻida (hozirgi Oʻzbekiston Jizzax viloyati Sharaf-Rashidov tumani) kambagʻal dehqon oilasida tugʻilgan. Millati oʻzbek. 1920-yillarning oxirida Oʻzbekiston SSR Samarqand tumanida kolxozlar tashkil etila boshlaganida, u darhol Jizzaxdagi birinchi qishloq xoʻjaligi arteliga qoʻshildi. Dastlab oddiy kolxozchi boʻlib ishlagan, 1931-yildan „10 yil oktyabr" kolxozining chorvachilik fermasiga rahbarlik qilgan.

1944-yilda Malenkov kolxozi (1957-yildan – Moskva kolxozi) raisligiga saylangan. U raislik davrida kolxozni ortda qolishdan oldingi safga olib chiqdi. 1945-yilda, Nosirov rais etib saylanganidan bir yil oʻtib, xoʻjalikda urush yillarida birinchi marta paxta, gʻalla, sabzavot hosildorligi, sut mahsuldorligi oshdi. Davlatga mahsulot yetkazib berish rejasi barcha koʻrsatkichlar boʻyicha ortigʻi bilan bajarildi. Bir kunlik ish haqi ikki baravar koʻpaydi, shuning uchun kolxozchilar daromadlarining katta qismini Gʻalaba jamgʻarmasiga berishdi. 1947-yilda u KPSS aʼzoligiga qabul qilindi.

1950-yilda kolxoz 15 ta qoʻshni zaif xoʻjalikni oʻzlashtirdi. Tez orada birlashgan kolxozda paxta hosildorligi gektariga 17 sentnerdan 35 sentnerga koʻtarildi. Respublikada birinchilardan boʻlib Nosirov nomidagi kolxoz paxta ekishning kvadrat-klaster usulini qoʻlladi va dalalarga ikki yoʻnalishda mexanizatsiyalashgan ishlov berildi. 1956-yilda har gektardan olingan paxta hosili oʻtgan yilga nisbatan 6 sentnerga oshdi. Yil oxirida kolxoz kashshof nomini oldi va Lenin ordeni bilan taqdirlandi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1957-yil 11-yanvardagi Farmoni bilan sovet paxtachiligini rivojlantirishda erishilgan ulkan muvaffaqiyatlar, paxta yetishtirishda fan yutuqlari va ilgʻor tajribadan keng foydalanilganligi va paxta yetishtirishda erishilgan yutuqlar uchun Nosirov Hamroqul Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan Lenin ordeni hamda „Oʻroq va Bolgʻa" oltin medali bilan taqdirlangan.

Fermer xoʻjaligi yildan-yilga rivojlanib, mustahkamlanib bordi. Rais mehnatni tashkil etishning yangi shakllarini izlashdan toʻxtamadi. 1960-yillarning boshlarida Nosirov kolxozchilarning daromadlarini toʻgʻridan-toʻgʻri unumdorlikka, har bir kishi sarflagan mehnat miqdoriga bogʻliq qildi: u brigadalarda oʻzini oʻzi moliyalashtirishni joriy qildi. 1967-yilda rais tashabbusi bilan kolxozda boʻsh yerlar – ilgari foydalanilmagan choʻl va qurgʻoqchil yerlar oʻzlashtirildi. Kuzdayoq kolxoz dastlabki 300 gektar boʻsh yerni oʻzlashtirdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑  „Насыров, Хамракул". Qaraldi: 15-sentyabr 2023-yil.
3. ↑  *В. Попондопуло. Колхозный вожак. // Правда Востока. — 1958. — 14 мар. С. 2.*.

Havolalar
---------

* Hamroqul Nosirovga taʼziyanoma, „Sovet Oʻzbekistoni" gazetasi

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**George Charles Ballas Sr.** (1925-yil 28-iyun, Ruston – 2011-yil 25-iyun, Hyuston) amerikalik tadbirkor va ixtirochi boʻlgan. U 1971-yilda Weed Eater deb nomlanuvchi birinchi oʻt oʻruvchi moslamani ixtiro qilgan. U ballerina Corky Ballasning otasi va professional raqqos Mark Ballasning bobosi hisoblanadi.

Hayoti
------

Ballas Luiziana shtatining Ruston shahrida tugʻilgan. U Karolos („Charles") Ballas va Marianing (née Lymnaos) oʻgʻli boʻlgan, ular yunon muhojirlari boʻlib, restoranda ishlagan. Uning Piter Ballas degan akasi ham boʻlgan.

U 1942-yil 17 yoshida yaʼni Ikkinchi jahon urushi paytida Amerika Qoʻshma Shtatlari armiyasi safiga qoʻshilgan va bombardimonchi boʻlgan. Ballas keyinchalik Ikkinchi Jahon urushi va Koreya urushida ham qatnashgan.

Oilasi
------

U 1951-yilda kelib chiqishi ispaniyalik Mariya Marulandaga uylangan.

Uning besh farzandi boʻlib, ballerina Corky Ballas ham uning farzandi hisoblanadi.

Uning nabirasi Mark Ballas „Dancing with the Stars" shousidagi mashhur chiqishlari bilan tanilgan. Uning yana oltita nevarasi bor.

Kashfiyoti
----------

Ballas avtomatlashtirilgan mashina yuvish shoxobchasidagi aylanayotgan choʻtkalarni koʻrgan paytida unga Weed Eater ning gʻoyasi kelgan. Oʻz gʻoyasini sinab koʻrgan va bu ish bergan. Baʼzi takomillashtirish ishlaridan soʻng, u ixtirosini bir nechta kompaniylarga sotgan va keyinchalik ularning barchasi bu ixtironi qoʻllab quvvatlashgan. Birinchi yilgi umumiy savdo hajmiga koʻra sotuvlar yarim million dollardan oshgan. 1977-yilga kelib savdo hajmi 80 million dollarni tashkil etgan va Ballas keyingi yili oʻzining kompaniyasini *Emerson Electric* ga sotgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „George Ballas#cite\_note-nytimes-1".
2. ↑  „George Ballas#cite\_note-2".
3. ↑  „George Ballas#cite\_note-3".
4. ↑  „George Ballas#cite\_note-4".
**Hazuri Bogʻ** (urdu. **حضوری باغ**) – Pokistonning Lahor shahridagi bogʻ, sharq tarafidan Lahor qal’asi, gʻarbda Badshaxi masjidi, shimolda Ranjit Singx Samadxi va janubda Roshnay darvozasi bilan tugaydi. Bogʻ Maharaja Ranjit Singx davrida, Boburiy bogʻlari uslubida qurilgan. Bogʻning markazida 1813-yilda Shuja Shoh Durroniydan Koʻhi Nur olmosini tortib olinganining sharafiga 1818-yilda Maharaja tomonidan qurilgan Hazuri Bogʻ Baradari joylashgan. Hazuri bogʻi joylashgan joyda avval Serai Olamgiri karvonsaroyi boʻlgan.

Tarixi
------

Panjob kutubxonasidagi eski toshbosma rasmPanjob kutubxonasidagi eski toshbosma rasm
Hazuri bogʻi Faqir Azizuddin tomonidan anʼanaviy Boburiy uslubida loyihalashtirilgan. Aytishlaricha, Ranjit Singx Jamadar Xushxal Singx taklifi bilan Lahorning turli maqbaralaridan marmar buzib olib kelib, baradari qurishni buyurgan. Bu vazifa Xalifa Nuriddinga topshirilgan.

Galareya
--------

* 
* Fayl:Muhammad Allama Iqbal’s Tomb. JPG
* 
* 
* 
* Fayl:Hazuri Bagh. JPG
* 
* 
* 
* 
*

Manbalar
--------

1. ↑  "Hazuri Bagh and Baradari". Asian Historical Architecture website. Retrieved 31 December 2020
2. ↑  Bansal, Bobby (2015). Remnants of the Sikh Empire: Historical Sikh Monuments in India & Pakistan. Hay House, Inc. ISBN 9384544930.
3. ↑  Tania Qureshi (23 February 2018). „Lahoreʼs Hazuri Bagh – a historic complex with a new look". Daily Times (newspaper). Retrieved 31 December 2020
4. ↑  Tania Qureshi (23 February 2018). „Lahoreʼs Hazuri Bagh – a historic complex with a new look". Daily Times (newspaper). Retrieved 31 December 2020.
5. ↑  Siddique Shahzad (28 June 2015). „Hazuri Bagh". Lahore History website. Retrieved 31 December 2020.
6. ↑  Siddique Shahzad (28 June 2015). „Hazuri Bagh". Lahore History website. Retrieved 31 December 2020
**Shahar elektr tarmoqlari binosi** (3 qavatli maʼmuriy bino, 1 qavatli bino) (Ilgarigi Toshtramning dizel stansiyasi binolari) – Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Meʼmoriy yodgorligi. Obyekt davri: XX asr boshlari. Toshkent shaharning Mirobod tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Amir Temur shoxkoʻchasi, 6-uy (ilgarigi manzilda Movarounnaxr berk koʻchasi, 6-uy, A. Toʻqay koʻchasi 101/102-uylar). Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent shahar madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan – davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Stepan Zoryan
**Stepan Zorian** ( arman : Ստեփան Զօրեան, 1867–1919), *nomi de guerre* **Rostom** ( Ռոստոմ bilan mashhur. ), Arman revalutsiya federatsiyasining uchta asoschilarining eng muhum bo'g'inlaridan biri va arman milliy ozodlik harakatining yetakchisi va qomondoni bo'lgan.

ARFning tashkil topishi
-----------------------

Zorian Rossiya imperiyasining Erivan gubernatorligidagi Tsgna qishlog'ida (hozirgi Ozarbayjonning Naxchivan Avtonom Respublikasida joylashgan) tug'ilgan. U birinchi saboqni maktabida so'ngra esa Moskvadagi kollejiga kiradi va u yerda o‘qiy boshlagan biroq o‘qishni oxirigacha tugatolmay qoldi. Oxir-oqibat u Tiflisga jo'nab ketishga majbur bo'ladi va u yerda Kristapor Mikaelyan va Simon Zavaryan bilan uchrashdi ulurni barchasi barchasi arman inqilobchi bo'ladi. Ular 1890-yilda Arman inqilobiy federatsiyasiga (ARF) asos solgan. Ularning yangi siyosiy partiyasi armanlarga katta ta'sir ko'rsatdi. Usmonli imperiyasining arman fuqarolarini himoya qilish uchun islohot talab qilish va qurol olish orqali qo'llab-quvvatlandi.

Ishlar va sayohatlar
--------------------

Zorian Shveytsariyaning Jeneva shahriga ko'chib o'tadi  va u erda *Droshak Journal* (Troshag) gazetasini muharrir sifatida boshqargan. Karin shahrida ARF partiyasi a'zolari yashirin ravishda Turkiyada ta'qiqlangani uchun o'zini choynak savdogarlari qilib ko'rsatib, talabalar uyushmasini tuzushdi. Keyinchalik u AbdulHamid II ga qarshi kurashda ARF inqilobchi partiyasi va Ichki Makedoniya Inqilobiy Tashkiloti o'rtasida hamkorlik o'rnatish uchun Bolgariyaga joylashish rejasi amalga oshiriladi. U yerda rafiqasi Liza Melik Shahnazaryan bilan arman maktabini ham ochgan.

Konstitutsiyadan keyingi kunlar
-------------------------------

1908-yil Turkiyadagi konstitutsiyaviy inqilob paytida u Garinga ko'chib o'tdi. 1914-yilda Birinchi jahon urushi boshlandi va u shu yillar davomida Evropaga, keyin esa Kavkazga ko'chib o'tdi. U yerlarda esa arman-tatar urushlarida muntazam qatnashgan. Eron konstitutsiyaviy inqilobi davrida u fors inqilobchilari bilan birga inqilobni amalga oshirishda qatnashgan.  Shuningdek, u Bokudagi o'zini-o'zi mudofaa kurashiga rahbarlik qiladi. Falokatli jangdan so'ng natijasidan keyin u minglab armanlar bilan birga Eronga qochib ketdi.

O'lim
-----

Zorian 1919-yilda Tiflisda 52 yoshida vafot etdi. U mustaqil Armanistonni ko'rish uchun yashagan va harakat qilgan ARFning yagona asoschisi edi.

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  Dominik J. Schaller, Jürgen Zimmerer (2013). *Late Ottoman Genocides: The Dissolution of the Ottoman Empire and Young Turkish Population and Extermination Policies*. Routledge. ISBN 978-1317990451 p. 84.

Manbalar
--------

* Rosdom biografiyasi arman va ingliz tillarida Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-03-03).
* Mihran Kurdoglyan, Badmoutioun Hayots, C. Hador (Arman tilidan tarjima qilingan), *Arman tarixi, III jild*, p. 34, Afina, Gretsiya: 1996 yilISBN 9780520088030

Shuningdek qarang
-----------------

* Arman inqilobiy federatsiyasi
* Armaniston Demokratik Respublikasi
* Kristapor Mikaelian
* Simon Zavarian
**Qasri Orifon minorasi** – Buxoro viloyati, Kogon tumani, Qasri Orifon qishlogʻi, Bahouddin Naqshband meʼmoriy majmuasidagi minora. Minora Buxoro xonligida hukmronlik qilgan ashtarxoniylar sulolasi humdori Abulfayzxon davrida 1718–1720-yillarda qurilgan. Minora Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.
Minora orqa tomonida Abdulazizxon xonaqohi, oʻng tomonida Abdulhakim Qoʻshbegi masjidi, chap tomonida esa Naqshbandiya tariqati muzeyi joylashgan.
Minora balandligi 12, 2 m, diametri 3 m, yuqori qismi sakkiz qirrali boʻlib, sharafasi qismida 1718–1720-yillar oraligʻida bunyod etilganligi qayd qilingan. Minora pastki qismida tut daraxtidan sinch ishlatilgan va obi gʻishtlar bilan koʻtarilgan. Sinchning ustki qismi bezakli gulmexlar bilan bezalgan.
Minoraning qibla tomonida 1885-yili „Oqibat hayrobod" yaʼni „Oqibat xayrli boʻlsin 1885" nastaʼliq xatida yozilgan. Aynan ushu yozuvlar Bahouddin Naqshband meʼmoriy majmuasidagi Bibi Orifa majmuasi ayvonida ham toʻrt marta suls xatida yozilgan.
„Oqibat xayrli boʻlsin" soʻzining uch maʼnosi bor: boshlangan ishni yaxshilik bilan yakunlash, inson bilan bu dunyo bilan xayrlashish, qiyomat kunida qilgan amallarini inobatga olish.
2005-yil minora taʼmirlashga kirishilgan. Chunki minora sharq tomoni 41 smga ogʻgan edi. Temir bandlar bilan gʻarb tomoni mustahkamlandi.
Minoraning yuza qismidagi bezaklari qayta taʼmirlangan. Minora taʼmirlanishida Muzaffar Mirzayev boshchilik qilgan.
Minora Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Qasri Orifon minorasi qurilishida pishgan gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan foydalanilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  Йўлдошев 2019, s. 80. sfn error: no target: CITEREFЙўлдошев2019 (help)
2. ↑  Ўзбекистон обидаларидаги битиклар 2011, s. 281. sfn error: no target: CITEREFЎзбекистон\_обидаларидаги\_битиклар2011 (help)
3. 1 2  Йўлдошев 2019, s. 81. sfn error: no target: CITEREFЙўлдошев2019 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Каримова Г. лойиҳа муаллифи, таржима ва изоҳлар муҳаррирлари Б. Бобожонов, К. Рахимов*. Ўзбекистон обидаларидаги битиклар*. Тошкент: Ўзбекистон нашриёти, 2011 — 564 bet. ISBN 978-9943-01-716-0.
* Йўлдошев Н. Бобожонов Ш*. Баҳоуддин Нақшбанд тарихий меъморий мажмуаси*. Тошкент: Наврўз нашриёти, 2019 — 113 bet.
Uretroskop
**Uretroskop** (qadimgi yunoncha: *οὐρήθρα* qadimgi yunoncha: *οὐρήθρα* – siydik yoʻllari va σκοπέω – hisobga olgan holda) – ayol va erkak siydik yoʻllarining diagnostikasi va terapevtik davolash uchun moʻljallangan boʻlib, vizual nazorat ostida turli xil tibbiy muolajalar va oddiy intrauretral operatsiyalarni oʻtkazish uchun moʻljallangan qurilma hisoblanadi. Desormeaux (AJ Desormeaux) 1853-yilda birinchi marta uretroskopni taqdim etgan.

Uretroskop, ichi boʻsh metall quvurlardan iborat, optik tizim, tolali yorugʻlik lampalari bilan yoritish tizimi bilan jihozlangan, ob’ektlarni „yorugʻlik" bilan yoritishni taʼminlaydi.

**Uretroskop UR-VS-1**

Uretroskop UR-VS-kombinatsiyalangan va uretroskop UR-VS-1 kombinatsiyalangan (asosiy) konfiguratsiyada farqlanadi. Kichkina (asosiy) toʻplamga ayollar naychalari uchun tutqich, obturatorli 27SH ayol trubkasi va obturatorli 23SH ayol naychasi, paxta ushlagichi va choʻtkasi kirmaydi. Shunday qilib, UR-VS-1 kombinatsiyalangan uretroskopi erkaklar va ayollarni tekshirish uchun qoʻllaniladi, asosiy konfiguratsiyadagi uretroskop faqat erkaklar uchun moʻljallangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „УРЕТРОСКОПИЯ — Большая Медицинская Энциклопедия" (ru).  xn--90aw5c.xn--c1avg. 15-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-iyul 2019-yil.

Adabiyotlar
-----------

* HJ va MA Reuter: *Geschichte der Endoskopie.* Shtutgart, 1997 yil.(olm.) )
**16-dekabr Qozogʻiston Mustaqillik kuni** (qozoqcha: *Тәуелсіздік күні*) — Qozogʻiston Respublikasining milliy bayrami boʻlib, har yili Qozogʻistonda 16-17-dekabr kunlari tantana qilinadi.

*16-dekabr — Qozogʻiston Mustaqillik kuni* Qozogʻiston respublikasining asosiy va yagona milliy bayrami hisoblanadi. Qozogʻiston Respublikasining „Bayramlar toʻgʻrisida"gi qonuniga muvofiq Qozogʻiston bayramlari bir necha turlarga boʻlinadi. Mamlakatda milliy bayramlar, davlat bayramlari, kasbiy va boshqa bayramlar nishonlanadi.

Milliy bayramlar — Qozogʻiston Respublikasida belgilangan bayramlar boʻlib, qozoq davlatchiligi rivojiga muhim taʼsir koʻrsatgan hamda alohida tarixiy ahamiyatga ega boʻlgan voqealarni nishonlash maqsadida belgilangan bayramlardir. Milliy bayramlarni nishonlash markaziy va mahalliy davlat hokimiyati organlarida rasmiy tadbirlar oʻtkazish bilan birga olib boriladi.

Tarixi
------

Qozogʻiston Respublikasi Oliy Kengashining 1991-yil 16-dekabrdagi 1008-XII-sonli „Qozogʻiston Respublikasining Davlat mustaqilligi toʻgʻrisida"gi konstitutsiyaviy qonuni qabul qilindi.

Qonunning muqaddimasida shunday deyiladi: *"Qozogʻiston Respublikasi Oliy Kengashi Qozogʻiston xalqining irodasini ifodalagan holda, shaxsning Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasida mustahkamlangan huquq va erkinliklari ustuvorligini, xalqaro huquqning boshqa umumeʼtirof etilgan meʼyorlarini eʼtirof etib, fuqarolik jamiyati va huquqiy davlat yaratish, tinchliksevar tashqi siyosat yuritish, yadro qurolini tarqatmaslik hamda qurolsizlanish tamoyiliga sodiqligini eʼlon qilish qaroriga asoslangan qozoq xalqining oʻz taqdirini oʻzi belgilash huquqini tasdiqlagan holda Qozogʻiston Respublikasining davlat mustaqilligini tantanali ravishda eʼlon qiladi".*

Ushbu qonunga muvofiq *"*Qozogʻiston Respublikasi mustaqil, demokratik va huquqiy davlatdir. U oʻz hududida mutlaq hokimiyatga ega, ichki va tashqi siyosatini mustaqil ravishda belgilaydi va yuritadi. 2-modda *"*Qozogʻiston Respublikasi barcha davlatlar bilan munosabatlarini xalqaro huquq tamoyillariga asoslangan holda quradi*"*.

Manbalar
--------

1. ↑  „О праздниках в Республике Казахстан. Закон Республики Казахстан от 13 декабря 2001 года N 267.".  Информационно-правовая система нормативных правовых актов Республики Казахстан. Qaraldi: 22-dekabr 2020-yil.
2. ↑  „КОНСТИТУЦИОННЫЙ ЗАКОН РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН О государственной независимости Республики Казахстан".  Online.Zakon.kz. Qaraldi: 22-dekabr 2020-yil.

Havolalar
---------

* Qozogʻistonning Tauelsizdik kuni
* Bayramlar taqvimida Qozogʻistonning Mustaqillik kuni
* Qozogʻistonning Mustaqillik kuni Sofiyada nishonlandi Wayback Machine saytida arxivlandi (2018-01-15).
**Zirabuloq makoni** – Zarafshon vohasida joylashgan yodgorlik. Samarqand viloyati Kattaqoʻrgʻon tumanidagi Zirabuloq chashmasi boʻyidan topilgan.

Zirabuloq Qoʻtirbuloqdan 1 km sharqroqda, dengiz sathidan 475 m. balandlikda joylashgan. Zirabuloq makoni 1971-yili roʻyxatga olingan. Makonda dastlab arxeologik qazishma ishlari 1972, 1978 va 1984-yillarda Samarqand davlat universiteti dotsenti Neʼmat Toshkenboyev tomonidan amalga oshirilgan. Yodgorlik hududida uchta shurf qazilgan. 1977—1978-yillarda Samarqand davlat universitetining arxeologlar jamoasi arxeolog M.Joʻraqulov boshchiligida tadqiqotlar olib borgan. Bu yerdan Qoʻtirbuloq makonidan topilgan tosh buyumlarga oʻxshash buyumlar topildi. Bundan arxeologlar bir—biriga yaqin qoʻshni boʻlgan ibtidoiy odamlar yashagan degan xulosaga keldilar. Makon ijtimoiy jihatdan ibtidoiy toʻda-ovchi guruh kishilariga mansubligi aniqlandi.
Lekin bu yerdan soʻnggi mustye davriga oid tosh qurollari ham topilgan.

Qazishma ishlari davomida Zirabuloq makonining bir qismi qishloq xoʻjaligi sohasini kengaytirish uchun oʻzlashtirib yuborilgani maʼlum boʻldi. Shu sababli makon katta zarar koʻrgan. Madaniy qatlamlar yoʻq boʻlib ketgan. Biroq baʼzi joylarida birlamchi qatlamlar saqlanib qolgan.

Madaniy qatlamlar bilan bogʻliq tuproq qalinligi ayrim uchastkalar hududida 1 metrdan 1.5 metrgacha yetgan. Qazishma ishlari natijasida hududdan 1000 dan ziyod topilmalar topilgan. Bu ashyolar tarkibida qirgʻichlar, har xil kattalikdagi oʻzaklar, nayza tigʻlari, randalar, pichoqsimon paraqalar, qurollar boʻlgan. Mehnat qurollarining yasalish tartibidan makon oʻrta paleolit davrining rivojlangan bosqichiga oidligi aniqlangan. Jamoa aʼzolari oddiy, kapasimon chaylalarda yashagan. Ibtidoiy ot, tuya, buqa, fil, qulon, bugʻu kabi jonivorlarni guruhlarga birlashib ov qilishganlar.

Zirabuloq makonidagi ibtidoiy odamlar yasagan buyumlarda foydalanilgan texnik uslublar Teshiktosh, Omonqoʻton, Obirahmat, Qoʻtirbuloq oʻrta paleolit davri jamoalarinikiga oʻxshashligi ayon boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Д. М. Джуракулова, С. Т. Мирсоатова, А. Ш. Умаров (2018). „КАМЕННЫЙ ВЕК ДОЛИНЫ ЗАРАФШАНА И ЕГО ИЗУЧЕНИЕ СОВМЕСТНЫМИ МЕЖДУНАРОДНЫМИ ЭКСПЕДИЦИЯМИ" (PDF). *O'zbekiston arxeologiyasi*. 2-jild, № 2. 29-bet. ISSN 2181-032X. Qaraldi: 30–sentabr 2023–yil.`{{cite magazine}}`: CS1 maint: date format () CS1 maint: multiple names: authors list ()
2. ↑  *Ergashev, O* „Zirabuloq makoni haqida bilasizmi?". Qaraldi: 30-sentabr 2023-yil.
3. ↑  Egamberdiyeva N*. Arxeologiya*. Toshkent, 2011: Fan va texnologiya nashriyoti — 29 bet. ISBN 978-9943-10-465-5.
Guillaume Van der Hecht; portrait by Liévin De Winne
The Ruins of Kenilworth Castle
**Guillaume Victor Van der Hecht**, (1817-yil 30-iyun, Bryussel – 1891-yil 10-sentyabr, Bryussel) – Belgiyalik peyzaj rassomi va dizayner.

Hayoti va kasbiy faoliyati
--------------------------

U chilangar Joseph Van der Hecht va uning rafiqasi Barbe Françoise (qizlik ismli Schneider) oilasida tugʻilgan.
U 1827-yilda *Académie Royale des Beaux-Arts*da talaba boʻldi va yoshligidan komissiyalar olishni boshladi. 1840-yillarning oʻrtalarida u Londonda ishlardi va u yerda oʻqishni davom ettirdi va Charles Baugnietning yordamchisi boʻlib xizmat qildi.
Taxminan 1850-yilda u Belgiyaga qaytib keldi. Aynan oʻsha paytda u illustrator sifatida ishlay boshladi; 1855-yilda tugatilgan *La Renaissance* tasviriy sanʼat jurnalining asosiy muallifiga aylandi.
U koʻplab landshaftlar va akvarellarni yaratgan boʻlsa-da, uning asarlarining aksariyati gravür va dizayn shaklida edi. Ayniqsa, uni qasrlar va yodgorliklar tasvirlangan sahnalar oʻziga tortdi.

U 1850-yillarda Belgiya qirollik sudida sanʼat oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. 1870-yilda u Hohenzollern-Sigmaringen malikasi Mariega rasm chizishdan dars berish uchun yollangan.
Va u oʻzining jiyani Henri Van der Hechtga (1841-1901-yillar) birinchi sanʼat darslarini berdi.

Manbalar
--------

1. ↑  Edmond-Louis De Taeye, *Les artistes belges contemporains: Leur vie, leurs œuvres, leur place dans l’art*, Alfred Castaigne, 1894 Vol.3, pg.232
2. ↑  „Jean Portaels un academicien au service du comte et de la comtesse de Flandre", in: *Bulletin de la Classe des Beaux-Arts de l’Académie royale des sciences, des lettres et des beaux-arts de Belgique*, Judith Ogonovszky-Steffens, 1995
3. ↑  *Le Figaro*, #289, 16 octobre 1891, pg.2
**Mir’otul mamolik** (Mamlakatlar koʻzgusi) – tarixiy-memuar asar. Muallifi Seydi Ali Raisdir. Asar XVI asr oʻrtalari oʻrta asr tarixi, geografiyasi va etnografiyasini aks etturuvchi manbalardan biri. Asar 1553–1556-yillar davomida yozilgan.
Seydi Ali Rais turk admirali va dengizchisi hisoblanadi.
Mir’otul mamolik asari nemis, ingliz, fransuz, oʻzbek tillariga tarjima qilingan.
Asar dastlab Genrix Fridrix fon Diz tomonidan nemis tiliga tarjima qilingan. „Aziatik" jurnalida fransuz tiliga Morez tomonidan chop qilingan. Ahmad Javdad qoʻlyozma nusxasini turk olimi Najib Osim kirish soʻzlari bilan 1895-yil Istambulda chop ettiradi. 1899-yilda Vamberi tomonidan ingliz tiliga tarjima qilingan.
OʻzR FA Abu Rayhon Beruniy Sharqshunoslik instutitutida saqlanayotgan nashri asosida Sh. Zunnunov oʻzbek tilida ilmiy-izohlar bilan tarjima qilgan.
Turk admirali koʻp mamlakatlarni kezadi va memuar uslubda asar yozadi. Muallif asarida Afgʻoniston, Hindiston, Eron va Iroq va boshqa hududlarga qilgan sayohati haqida yozadi.
Safar davomida Oʻrta Osiyodagi shaharlar Shahrisabz, Hisori Shodmon, Buxoro, Samarqand va Xorazmda boradi. Asarda Buxoro tarixi bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirilgan. Seydi Ali Rais Buxoroga keladi va Shayboniy vakillar Burhon sulton va Baroqxonlar bilan uchrashadi. U Samarqandda boʻlgan paytda Baroqxon yaxshi kutib olgan. Baroqxon unga Gʻijduvon orqali vataniga qaytishni maslahat bergan. U Gʻijduvonga boradi va Abduxoliq Gʻijduvoniy qabrini ziyorat qiladi. Seydi Ali Rais Buxoroda 15 kun qoladi. Mir’otul mamolik asari Shayboniylar davri tashqi aloqlarini oʻrganishda ham muhim manba hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Cейди Али Раис 1963, s. 5. sfn error: no target: CITEREFCейди\_Али\_Раис1963 (help)
2. 1 2  Cейди Али Раис 1963, s. 6. sfn error: no target: CITEREFCейди\_Али\_Раис1963 (help)
3. 1 2 3  Тўраев 2023, s. 92. sfn error: no target: CITEREFТўраев2023 (help)
4. ↑  Тўраев 2023, s. 93. sfn error: no target: CITEREFТўраев2023 (help)
5. ↑  Тўраев 2023, s. 95. sfn error: no target: CITEREFТўраев2023 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Cейди Али Раис*. Миръотул мамолик*. Тошкент: Фан, 1963 — 160 bet.
* Тўраев Ҳ*. Бухоро тарихи ёзма манбалари*. Бухоро: Durdona, 2023 — 204 bet.