**Modarixon madrasasi** — Buxorodagi Abdullaxon madrasasi qarshisida joylashgan meʼmoriy yodgorlik (1566—1567). Ikkalasi Qoʻshmadrasa majmuasini tashkil qiladi. Abdullaxon madrasasi qarshida joylashgan. Hozirgi kunda Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan. 39°46′28″N 64°24′21″E﻿ / ﻿39.77447717366°N 64.40592327683°E﻿ / 39.77447717366; 64.40592327683GO

Tarixi
------

Modarixon madrasasi Abdullaxon II ning onasi sharafiga bunyod etilgan madrasalardan biri hisoblanadi. Modarixon madrasasi 1566— 1567-yillarda bunyod etilgan. Mazkur davrda yashagan saroy tarixchilaridan biri Hofiz Tanish Buxoriy oʻzining Abdullanoma asarida Buxoro aholisi madrasa qurilishida faol qatnashganligini yozib qoldirgan. Madrasaning bosh peshtoqi gʻarb tomonga qaragan boʻlib, guldastalar bilan ajralib turadi. Modarixon madrasasining asosiy naqshlari bosh peshtoqida saqlanib qolgan. Madrasaning naqshlari asosan oq, moviy, koʻk, toʻq jigarrang, qoramtir kabi ranglarda saqlanib qolgan. Modarixon madrasasi yuqori peshtoqida „Alloh" degan soʻz handasaviy kufiy shaklda yozilgan. Madrasa darvozasi yuqorisida oq rangdagi harflar bilan koshinkor baxshida bitik boʻlgan. Ushbu bitikda madrasa qurilishi buyurtmachisi Abdullaxon II, kitoba matnini tuzuvchi shaxs Buxoro bosh qozisi Nuriddin qozi Muhammad ismlari va qurib bitkazilgan sana yozuvlari boʻlgan. 1998—1999-yillarda Modarixon madrasasida taʼmirlash ishlari olib borilganligi sababli yangi kitoba bilan almashtirilgan. Madrasa peshtoqida Qur’oni Karimdan „Alaq" surasining 1—5 oyatlari koʻk fonda oq harflar bilan suls xatida yozib qoldirilgan. Yuqorisida esa sariq rangli harflar bilan kufiy xatida „Mulk- Alllohnikidir" kalimasi takror ravishda keltirilgan. Modarixon madrasasi kirish darvozasi oʻng va chap tomonlarida kitobada „Muhammad" ismi kufiy bannoyi shaklida qadalgan. Modarixon madrasasi zilzilalar natijasida kitoba bitiklariga zarar yetgan. Madrasa darvozasi yuqorisida bitik yagona saqlanib qolgan epigrafik bitik hisoblanadi. Makur kitoba bitik koshinkor tarzda toʻq koʻk fonda oq harflar bilan yozilgan. Ammo ushbu kitoba ham 1998-yil arxiv fotosuratlarida asosida qisman tiklangan.

Meʼmorchiligi
-------------

Modarixon madrasasi bosh fasadi
Madrasa chorsi tarhli (67x45 m), 2 qavatli. Bosh tarzida ulkan peshtoq va uning 2 yonidagi 2 qavatli, oldi ravoqli 3 kiyemga ajratilgan xonalar oldi handasiy uslubda koshinkori naqshlar bilan bezatilgan. Burchaklarida sirkor gʻishtlar bilan naqshlangan guldastalar joylashgan. Xonalarning har birida eshik va uning tepasida ganchkori panjara mavjud. Modarixon madrasasining boshqa tomonlari bezaksiz. Oʻrtasidagi toʻgʻri toʻrtburchakli hovli atrofida ayvonli hujralar bor. Bosh tarzidagi miyonsaroy, darsxona va masjid, hovli toʻrining 2 burchagida joylashgan xonalar charxi gumbaz bilan qoplangan. Bagʻallari ganchdan toʻrsimon shaklda ishlangan.

Modarixon madrasa devori qurilmasi XVI asr Buxoro meʼmorligiga xos boʻlib, ikki chekkasi pishiq gʻishtdan terilgan, oʻrtasi siniq gʻisht boʻlaklari bilan toʻldirilgan. Madrasa binosi 1997—1998-yillarda taʼmirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Ражабов 2016, s. 157. sfn error: no target: CITEREFРажабов2016 (help)
2. ↑  Ўзбекистон обидаларидаги битиклар: Бухоро 2016, s. 479. sfn error: no target: CITEREFЎзбекистон\_обидаларидаги\_битиклар:\_Бухоро2016 (help)
3. ↑  Ўзбекистон обидаларидаги битиклар: Бухоро 2016, s. 487. sfn error: no target: CITEREFЎзбекистон\_обидаларидаги\_битиклар:\_Бухоро2016 (help)
4. ↑  Ўзбекистон обидаларидаги битиклар: Бухоро 2016, s. 490. sfn error: no target: CITEREFЎзбекистон\_обидаларидаги\_битиклар:\_Бухоро2016 (help)

Adabiyotlar
-----------

### Ilmiy adabiyotlar

* Ражабов Қ, Иноятов С.*. Бухоро тарихи*. Tошкент: Тафаккур нашриёти, 2016 — 460 bet. ISBN 978-9943-24-119-0.
* Абдухолиқов Ф, Ртвиладзе Э, Раззоқов А, Раҳимов К, Ҳакимов А, Абдуҳалимов Б, Мансуров А, Маннонов А, Муҳамедов Н*. Ўзбекистон обидаларидаги битиклар: Бухоро*. Тошкент: Uzbekistan Today, 2016 — 560 bet. ISBN 978-9943-4510-5-6.

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Buxorodagi diqqatga sazovor joylar |
| --- |
|  |
| 
Minorai KalonMinorai Kalon | Qal’alar | 
Ark • Buxoro qalʼasi • Buxoro darvozalari | 
Chor minorChor minor |
|  |
| Ansambllar va komplekslar | 
Bahouddin majmuasi • Chor Bakr • Govkushon majmuasi • Xoʻja Zaynuddin majmuasi • Labihovuz ansambli (*Koʻkaldosh madrasasi*, *Nodir devonbegi madrasasi*, *Nodir devonbegi xonaqohi*) • Poyi kalon ansambli (*Minorai kalon*, *Masjidi kalon*, *Mir Arab madrasasi* • ) • Xalfa Xudoydod majmuasi |
|  |
| Maqbaralar | 
Sayfiddin Boharziy maqbarasi • Bayonqulixon maqbarasi • Somoniylar maqbarasi • Chashmai Ayyub |
|  |
| Madrasalar | 
Abdulazizxon madrasasi • Volidayi Abdulazizxon madrasasi • Gʻoziyon madrasasi • Koʻkaldosh madrasasi • Domullo Tursunjon madrasasi • Ulugʻbek madrasasi • Nodir devonbegi madrasasi • Qoʻshmadrasa (*Modarixon madrasasi*, *Abdullaxon madrasasi*) • Jubbori Kalon madrasasi • Chor minor |
|  |
| Masjidlar | 
Baland masjid • Magʻoki koʻrpa masjidi • Bolohovuz masjidi • Magʻoki Attori masjidi • Buxoro namozgohi • Fayzobod xonaqohi • Nodir devonbegi xonaqohi |
|  |
| Boshqa diqqatgasazovor joylar | 
Buxoro zindoni • Buxoro davlat meʼmoriy-badiiy muzey qoʻriqxonasi • Sitorai mohi xosa • 
**Timlar**: *Toqi sarrofon* • *Toqi zargaron* • *Toqi telpakfurushon* • *Abdullaxon timi* |

 |