recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Hujayra shirasi** - oʻsimlikning tirik hujayrasidagi sitoplazma ajratadigan suyuqlik; vakuolalar ichida boʻladi. Hujayra shirasi suv va kolloid eritma koʻrinishidagi turli moddalardan iborat. Hujayra shirasining yopishqoqligi suvnikidan 2-martacha ortiq. Oʻsimlikning unmayotgan urugʻ va sporalaridagi Hujayra shirasi suvsiz, una boshlaganda esa u yana suvga toʻyinadi. Yosh hujay-ralarda Hujayra shirasi kam. Tarkibi oʻsimlik turinyng oʻsish sharoiti, yoshi va hujay-ralari xiliga bogʻliq. Hujayra shirasida uglevodlar, oshlovchi moddalar, aminokis-lotalar, organik hamda anorganik kislotalar va boshqa bor. Hujayra shirasi hujayraning osmotik bosimi va turgor holatiga sharoit yaratadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Qora chiziqlar bilan kelayotgan oqim tasvirlangan. α — hujum burchagi
**Hujum burchagi** yoki **ataka burchagi** — 1) (Aerodinamikada)- Uchish apparati qanoti shaklining vatari bilan qanotning ilgarilama harakat tezligi yoʻnalishi orasidagi burchak (rasm, α). Aerodinamik quvurda qanot ilgarilama harakatlanmaydi, balki havo qanotga tomon harakatlanadi; bunda qanot shakli vatari bilan havoning harakat tezligi yoʻnalishi orasidagi burchak Ataka burchagi boʻladi. Ataka burchagi uchish apparatlarining asosiy aerodinamik koʻrsatkichlari: koʻtaruvchi kuch koeffitsiyenti, roʻpara qarshilik koeffitsiyentini belgilaydi. Ataka burchagi kattalashea yoki kichiklashea, uchish apparati qanotiga taʼsir etuvchi aerodinamik kuch va momentlar va, demak, uchish rejimi ham oʻzgaradi; 2) (qishloq xoʻjaligida) — qishloq xoʻjalik quroli disksimon ish organining aylanish tezligi bilan uning harakat yoʻnalishi orasidagi burchak.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kena** (kechua quena-quena) — Janubiy Amerikaning togʻli hududlari — Peru, Boliviya, Chili shimoli, shimoliy va shimoli-gʻarbiy Argentina, Ekvador, Kolumbiya, Venesuela, Gviana hindularining uzunchoq nayi.

Tarix
-----

Eramizdan avvalgi IX-II-asrlardagi Chavin madaniyati davridan maʼlum. U hayvon va inson suyaklaridan, oltin va kumushdan, loydan yoki qovoqdan yasalgan, hozir, asosan qamish va bambukdan yasaladi.

Tavsif
------

Asbobning uzunligi 25-70 sm.Teshiklar soni 5-6 ta (kamdan-kam hollarda 8 ta), boshmaldoq uchun qarama-qarshi tomonda yana bitta teshik bor. Tovushqator ikki oktavada xromatikdir. Teshikni toʻliq yopmasdan asosiy tovushqatorning pogʻonalarini oʻzgartirishga erishiladi.

Kechua, Aymara va metis xalqlari musiqasida pentatonik ohanglarni ijro etish uchun ishlatiladi. Kena, asosan, erkaklar tomonidan yakkaxon yoki ansamblda chalinadi. Masalan, *kena-kena, vayno, baylecito, karnavalito, kacharpari, kueka, takuirari* va boshqa raqslarga *bombo* yoki *kaha* nogʻorali ikkita kena joʻr boʻladi. Uch kenadan iborat (*pusifia* yoki *mukululos*).

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Музыкальные инструменты 2008. sfn error: no target: CITEREFМузыкальные\_инструменты2008 (help)
2. ↑   „Индейцы Аймара. Празднества",*Народы Америки. Том 2*. М.: АН СССР, 1959 — 452 bet.

Adabiyotlar
-----------

* „Кена",*Музыкальные инструменты. Энциклопедия*. М.: Дека-ВС, 2008 — 252 bet.
**Lavraziya** [Lavrentiy (hozirgi Kanada) qalqoni va Osiyo nomidan]—mezozoy erasida (ayrim manbalar boʻyicha paleozoy erasida va mezozoy erasining boshida) Shimoliy yarim shardagi materik va qitʼalar — Shimoliy Amerika, Yevropa va Osiyoni birlashtirgan ulkan kontinent. Gondvanadan Tetis bilan ajralgan. L. Yerning geologik tarixidagi eng yirik qitʼalardan biri boʻlgan. L. tarkibidagi qitʼa (platforma)lar kaledon va gersin davrlarida kuchli metamorfizmga uchragan boʻlib, murakkab togʻ jinslari (vulkan, granit, granit-gneys va karbonat choʻkindilar)dan iborat boʻlgan. Paleozoy oxiriga kelib bu qita (platforma)lar yagona quruklik-qitʼani tashkil etgan. Mezozoyning oʻrtalarida, hozirgi Atlantika okeanining shim.da, tektonik harakatlar tufayli u joylarda yer yoriqlari paydo boʻlishi natijasida qitʼa katta-kichik boʻlaklarga boʻlinib ketgan. L. dastavval Yerning ekvatorial mintakasida joylashganligi va oʻzining parchalanishidan keyin mezozoy oxirida shim.ga koʻchganligi taxmin qilinadi. Boshqa fikrlarga koʻra, L. paleozoyning boshidayoq paydo boʻlgan va toshkoʻmir davrining oxirida boʻlinib ketgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Lavr Kornilov 1916
**Lavr Georgiyevich Kornilov** (1870–1918) — rus harbiy arbobi, infanteriya generali (1917). Turkiston harbiy okrugi shtabining razvedka boʻlimida xizmatqilgan (1899–1903). 1917-yil Rossiyada armiya, front qoʻmondoni, iyul—avgust oylarida esa Oliy bosh qoʻmondon. Front ichkarisi va temir yo'llarni harbiylashtirish bilan Rossiyadagi ahvolni (soʻl radikal partiyalar mavqeini kuchayishi bilan bogʻliq) bir maromga keltirishni nazarda tutgan dasturni olgʻa surgan. Butun davlat hokimiyatini oʻziga tinch yoʻl bilan oʻtkazish haqida K.F.Kerenskiy bilan muzokaralar olib borgan. Qatʼiy harbiy rejim oʻrnatilishi boʻyicha 24-avgustda bir qator harbiy tadbirlarni amalga oshirgan. 27-avgustda qoʻmondonlikdan chetlatilgan, farmonga boʻysunishdan bosh tortgach, isyonchi deb eʼlon qilingan va tez orada qamoqqa olingan. Fuqarolar urushi davrida Koʻngillshshr armiyasi tashqilotchilaridan biri va bosh qoʻmondon (1917-yil noyabr – 1918-yil aprel). Yekaterinodar (hozirgi Krasnodar) yonidagi jangda oʻldirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Orogenez**, orogenezis (yun. oros — togʻ va ... genez) — geosinklinalsa siquvchi massalar taʼsirida sodir boʻladigan faol tektonik harakatlar nati-jasida yuqoriga koʻtarilish. Orogenez terminini fanga amerikalik geolog G. Jil-bert (1890) kiritgan. Ilgari Orogenezdan burmalar va togʻliklar paydo boʻladi degan fikr mavjud edi. Olimlar fikricha, Orogenez faqat togʻ paydo boʻlish hodisa-sini bildiradi, burmalar esa togʻ paydo boʻlishiga qadar boshqa harakatlar natijasida yuzaga keladi. Orogenez Oʻrta Osiyoda neogen va antropogen davrlarida keng miqyosda sodir boʻlgan. Himolay, Tyanshan, Pomir va boshqa togʻlar Orogenez natijasida paydo boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Orolboy** — qoraqalpoqlarning oris oʻn toʻrt urugʻ deb atalgan qabilaurugʻ guruhiga kiradigan urugʻ. O.lar Xiva xonlari arxivi harakatlarida koʻrsatilishicha, 260 xoʻjalik va 3 biylikdan iborat boʻlib, xonlikka 52 otliq navkar, hashar ishlariga 156 qazuvchi berish majburiyatini bajargan. O.lar Kegeyli boʻylariga koʻchib kelib, Orolboyyop kanalini qaziganlar. Ularning 142865 tanob ekinbop va yaylov yerlari boʻlib, har yili xonlikka 520 tilladan soliq toʻlaganlar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Parafin** (nem. parafﬁn, lot. ragshp — oz va afﬁns — oʻxshash) — toʻyingan qattiq uglevodorodlar C18 — C35 aralashmasi. Mol. m. 300—400. Sof P. rangsiz, hidsiz, taʼmsiz modda. Qoʻlga yogʻdek unnaydi, suvda, spirtda erimaydi, koʻpgina organik erituvchilarda va mineral moylarda yaxshi eriydi. Suyuqlanish temperaturasi 45—65°C, zichligi 880– 915 kg/m3. P. asosan, deparafinizatsiya usulida ketonlar bilan toluol aralashmasidan, moyli neft distillatlarini moysizlantirish va tozalash yoʻli bilan, shuningdek, sunʼiy usulda uglerod (I)-oksidni vodorod bilan qaytarib olinadi. Izolyasion material sifatida, yogʻochni parafinlashda, qogʻoz, toʻqimachilik, poligrafiya, koʻn, lokboʻyoq sanoatida, elektrotexnika, tibbiyotda qoʻllanadi. Yuqori yogʻ kislotalari, spirtlar, yuvuvchi va sirt faol moddalar olishda ishlatiladi (yana qarang Toʻyingan uglevodorodlar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Paradizka**, rayka (Malus pumila var. paradisiaca) — balandligi 2 m gacha boradigan buta yoki daraxt; past boʻyli olma turi. Vatani — Zakavkazye. Olma daraxtlari uchun pakana payvandtag sifatida foydalaniladi. Parhish qilingan nov-dalari va qalamchasidan tez koʻpayadi. Unga payvand qilingan daraxtlar pas-tak usadi (2,5–4 m), 3—4 yildan muntazam va moʻl hosil bera boshlaydi. P. tuproqning unumdorligiga talabchan, sovuqqa chidamsiz; yogʻochi va ildizi moʻrt.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Para (maʼnolari).

**Para** — Braziliyaning shim. qismidagi shtat. Maydoni 1253 ming km². Aholisi 6,1 mln. kishi (2000), asosan, metislar (mahalliy nomi — kaboklu). Maʼmuriy markazi — Belen shahri, boshqa yirik shahri — Santaren. Shtat sharqiy Amazoniyada joylashgan, shim. va jan.dan Gviana tizmalari va Braziliya yassitogʻligi oʻrab turadi. Iqlimi ekvatorial, nam va issiq iqlim. Oʻrtacha oylik temperatura 26—28°. Yillik yogʻin 1500–2500 mm. Asosiy daryolari: Amazonka va uning irmoqlari. Nam ekvatorial oʻrmonlar, shimolida savan-nalar bor.

Para — mamlakatning yirik, birok, aholisi siyrak shtatlaridan. Iqtisodiyotining yetakchi tarmoqlari — oʻrmonchilik va qishloq xoʻjaligi Oʻrmondan brazil yongʻogʻi, kauchuk yigʻiladi, yogʻoch tayyorlanadi. Amazonka havzasida dehqonchilik rivojlangan. Asosiy qishloq xoʻjaligi ekinlari: jut, sholi, maniok, shakarqamish, kakao, banan, ananas, paxta, tamaki. Chorvachilikda qoramol boqiladi. Sohillarda baliq ovlanadi. Sanoati oʻrmon va qishloq xoʻjaligi xom ashyolarini qayta ishlashga ixtisoslashgan. Kon sanoati rivojlangan. Temir va marganets rudalari, oltin, olmos, togʻ xrustali, boksit konlari topilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Para (shtat)" *OʻzME*. P-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

 Braziliya shtatlari |
| --- |
|  |
| 
Akri • Alagoas • Amazonas • Amapa • Baiya • Goyas • Maranyan • Matu-Grosu • Matu-Grosu-du-Sul • Minas-Jerais • Para • Paraiba • Parana • Pernambuku • Piaui • Rio-de-Janeyro • Riu Grandi du Norti • Riu Grandi du Sul • Rondoniya • Rorayma • San Paulu • Santa-Katarina • Seara • Serjipi • Tokantins • Federal okrug • Espiritusantu |

 |
**Parabioz** (para... va ... bioz) — 1) tirik toʻqimaning qoʻzgʻatuvchi taʼsiriga javoban kechiradigan davriy holati. Nerv (muskul)ning oʻzgargan qismi taʼsirchanligi pasayishi tufayli beriladigan qoʻzgʻalish ritmini oʻtkazmaydigan boʻlib qoladi. P. haqidagi tushunchani rus olimi N. Ye. Vvedenskiy ishlab chiqqan. P.ning rivojlanishi bir necha fazalar orqali oʻtadi. Provizor, yaʼni tenglashtirish fazasida nerv (muskul)ning davriy impulslarni oʻtkazish xususiyati har qanday qoʻzgʻalish kuchiga nisbatan bir xilda pasaygan boʻladi. Paradoks al faza — kuchli qoʻzgʻalishlar nervning oʻzgargan qismi orqali oʻtkazilmaydi, kuchsiz qoʻzgʻalishlar esa muskullarning kuchli qisqarishiga olib keladi. T o r mozlovchi faza — nervning qoʻzgʻalishni oʻtkazish xususiyati butunlay yoʻqoladi. P. — qaytar hodisa, lekin zararlovchi omilning kuchayishi hayotiy faoliyatning butunlay izdan chiqishi va oʻlimga olib kelishi mumkin. Vvedenskiy P.ni turgʻun, yaʼni oʻzgarmas qoʻzgʻalishning oʻziga xos holati, kelayotgan qoʻzgʻalishlar toʻlqini turgʻun qoʻzgʻalishlar bilan birga qoʻshilib chuqurlashtirishi hamda nerv markazlarida qoʻzgʻalishni tormozlanishga oʻtish modeli sifatida qaragan. Zamonaviy ada-biyotlarda "P." termini, asosan, eks-tremal va patologi k vaziyatlarga nisbatan qoʻllanadi.

2) Bir organizmning ikkinchisi bilan oʻzaro taʼsirini oʻrganish maqsadida 2 ta (baʼzan 3 ta) hayvonni qon aylanish sistemasi yoki ular terisini tikib qoʻyish orqali sunʼiy birlashtirish. Tuban tuzilgan organizmlarda (boʻshliq-ichlilar, chuvalchanglarda), shuningdek, dumli suvda va quruqlikda yashovchilarda P.ni amalga oshirish ancha oson, is-siqqonli hayvonlarda bu juda mushkul.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Parabola (maʼnolari).

**Parabola** (yun. parabole — qiyos, cho-gʻishtirish, oʻxshatish) — badiiy adabiyotda ramzga moyil kinoyaviy obraz. Ramziy hikoyaga, majozga yaqin boʻlsada, ulardan farq qiladi. Baʼzan Parabolani ramz va ramzli hikoya oraligʻidagi tur deb ham yuritishadi. Ramziylikka yaqinlik Parabolaning kinoyaviy obraz si-fatidagi vazifasini susaytirmaydi. Mazmunni atroflicha keng va chuqur ifodalash imkoniyatining mavjudligi tufayli Paraboladan koʻp yozuvchilar unumli foydalanganlar: F. Kafka "Sud jarayoni", E. Xeminguey "Chol va dengiz", Garsia Markes "Yuz yil tanholikda", Abe Kobo "Qumdagi xotin" va boshqa Oʻzbek yozuvchilaridan A. Muxtor, Sh. Xolmirzayev, N. Eshonqul va boshqa oʻz asarlarida Paraboladan foydalanganlar.

Yana q.
-------

* Giperbola

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ob-havo xizmati** — xalq xoʻjali-gini yoki uning biror tarmogʻini, shuningdek, Vatan mudofaasini kundalik ob-havo va ob-havo prognozlariga tegishli maʼlumotlar bilan taʼminlash vazifasini oʻtaydigan tashkilot. Bu tashkilot ishi meteorologiya va aerologiya kuzatish st-yalari maʼlumotlariga asoslanadi. O.-h. x. barcha davlatlarda mavjud. Mas, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Maqkamasi huzuridagi Gidrometeorologiya bosh boshkarmasi bu ishlarga rahbarlik qiladi (qarang Boshgidromet). Bevosita ob-havo muammolari bilan gidrometeorologiya markazi shugʻullanadi. Bundan tashqari, har bir viloyatda gidrometeorologiya boshkarmasi mavjud boʻlib, ular zimmasiga, boshqa ishlar qatori O.-h. x. ham yukla-tilgan. Umuman, Jahon meteorologiya tashkiloti tashabbusi bilan 3 ta (Moskva, Melburn, Vashington) jahon, 34 ta regional va 185 ta milliy meteorologiya markazlari tashkil etilgan. Ana shu 34 ta regional markazlardan biri Toshkentda joylashgan. Jaxrn ob-havo xizmati tarmogʻi har kuni quruklikda joylashgan 10 000 ta meteorologik, 1000 ta aerologik, 7300 ta suzuvchi ke-malar, dare va okeanlarning sayoz yerlarini koʻrsatuvchi 600 ta Kuchma ni-shonlar, shuningdek, 70000 ga yaqin qoʻshimcha maʼlumotlarni beradigan va 3000 ta havo kemalaridan axborot oladi. Xalqaro kelishuvga binoan, har bir davlatdagi O.-h. x. quyidagi ishlarni bajaradi: barcha meteorologiya kuzatish styalari (quruklikda, dengiz va togʻlarda) bir xil muddatga ob-havoni kuzatish; aerologiya st-yalarida radiozond, samolyot, aerostat va uchar sharlar yordamida har xil balandliklardagi meteorologik elementlar — havo temperaturasi, bosimi va namligi, shamol tezligi va yoʻnalishi, bulutlar va boshqalarni bir vaqtda kuzatish; meteorologik va aerologik kuzatish natijalari har xil uzatish vo-sitalari yordamida markaziy tashkilot va gidrometeorologiya markazlariga yuborish; gidrometeorologiya markazlarida tuzilgan sinoptik va aerologik haritalar, vertikal qirqim va grafiklar taxlil qilinib ob-havo xizmati holati, uning rivoji, boʻlajak ob-havo sharoitlari aniklanib tegishli muas-sasalarga yuboriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Obduzd** (fors, ob — suv va duzd — oʻgʻri, talash) — oʻrta asrlarda sugʻorish tarmoqlari (shohariq, anhor, kanal)dan navbatdan tashqari suvni yashirincha bogʻlab olish. Suv manbalarining etaklarida joylashgan yerlarda sugʻorish mavsumida shohariklardagi suvni qu-yiga ochib yuborish ham O. hisoblangan. O.lik, ayniqsa, Zarafshon vodiysining quyi oqimida Qorakoʻl va Olot tumanlarida kam suvlik mavsumlarida tez-tez sodir boʻlgan. Buxoro vohasida iyul oyining oxiri va avgustning boshida 5 kun davomida sugʻorish tarmoklariga bogʻlab olingan suv "Obi talash", yaʼni janjalli suv deb yuritilgan. Chunki bu davrda suvga boʻlgan talab nihoyatda avj olib, O.lik kuchaygan.

Adabiyot
--------

* Muhammadjonov A. Quyi Zarafshon vodiysining sugʻorilish tarixi (Qadimgi davrdan to XX asr boshlarigacha), T. 1972.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
*The Source* („Manba") (1856), rassom — Jean Auguste Dominique Ingres.
**Akademizm** (fransuzcha: *academisme*) XVII-XIX asrlardagi Yevropada rivojlangan tasviriy sanʼat yoʻnalishidir. Qad dunyo va Uygʻonish davri sanʼati shakllari, sanʼatning tashqi koʻrinishlariga taqlid qilishga asoslangan. Akademizm badiiy taʼlimni tartibga solishga, mumtoz anʼanalarni „abadiy" qonunlar tizimi va qoʻllanmalariga aylantirishga imkon yaratdi. Sanʼatda qadimgi anʼanalarga va yuksak madaniylikka tayanish bu taʼlimotning kuchli tomonlaridan edi. Zamonaviylikni „yuksak" sanʼatga xos boʻlmagan xususiyat deb eʼlon qilib, unga zamonaviy va milliy boʻlmagan goʻzallik 250normalari, ideallashtirilgan obrazlar, hayotdan uzoq mavzularni qarshi qoʻydi. Rasmiy yoʻnalish sifatida oʻzining estetikasini milliy realistik sanʼatga qarshi qaratadi. Dastlab Bolonya akademiyasi (Italiya) da paydo boʻlgan (16-asr) bu yoʻnalish keyinchalik Yevropa mamlakatlariga keng yoyildi. 19-asrda akademizm (Italiyada akademizm Kanova, Fransiyada D. Engr va boshqalar) klassitsizm anʼanalariga tayanib romantiklar, realistlar va naturalistlarga qarshi kurash olib bordi. Realistlar va oppozitsiya taʼsirida akademizm inqirozga uchradi, 19-asr oxiri — 20-asrda bir qator mamlakatlardagina asosan yangi shakl — neoklassitsizm koʻrinishida saqlanib qoldi. Akademizm tushunchasi keng maʼnoda har qanday qonunlashtirish, oʻtmish sanʼatning ideallari va qoidalariga muroja-atni anglatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |
| --- |
| **Sanʼat yoʻnalishlari va guruhlar** |
| Oʻrta asrlar |
| Roman tarzi • Gotika • Renessans |
| Yangi Davr |
| Mannerizm • Barokko • Rokoko • Neoklassisizm • Ampir • Sentimentalizm • Romantizm • Realizm (tasviriy sanʼat) • Prerafaelitizm • Akademizm • Impressionizm • Puantilizm • Postimpressionizm |
| XX asr |
| Modernizm • Konstruktivizm • Kubizm • Ekspressionizm • Abstraktsionizm • Dadaizm • Fovizm • Bauhaus • Pop-art • Ar-deko • Abstrakt Ekspressionizm • Futurizm • Suprematizm • Surrealizm • Minimalizm • Postmodernizm • Konseptualizm |
**Bahmaniylar** – oʻrta asrlarda Hindistonda hukmronlik qilgan sulola. B. sulolasining asoschisi Hasan Zafarxon boʻlib, Abu Muzaffar Alouddin shoh nomi bilan taxtga chiqqan. Dastlab Gul-bargani, keyin (1429-yildan) Bidorni oʻziga poytaxt qilgan. B. davlati Dekan mulkdorlarining Dehli sultonligiga qarshi qoʻzgʻoloni natijasida vujudga kelib (1347), hukmronlik musulmon mulkdorlari qoʻliga oʻtdi va harbiy tu-zum joriy etildi. Yosh sultonlar Nizomshoh (1461 – 63) va Muhammadshoh Shning otalngʻi (regenti) va vaziri Mahmud Xovan davrida B. davlati anchagina qudratli edi. Mahmud Xovan asli Eron savdogarlaridan boʻlib, keyinchalik B. saroyida vazirlik darajasiga kutarilgan. Mulkdorlarniig oʻzaro ku-rashi, ayniqsa Vijayanagar davlati bilan doimiy urushib turishi natijasida B. zaiflashdi. 15-asr oxiri – 16-asrningboshida B. davlati Bijopur, Golkonda, Bidor, Bsror va Ahmadnagar sultonliklariga ajralib ketdi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Lipov Rog** — Yabloneve qishlogʻida joylashgan *Chernigov-Nijin* yoʻnalishidagi Kiyev janubi-gʻarbiy temiryoʻl direksiyasining V sinfdagi oraliq temiryoʻl stantsiyasi. Stansiya stansiyadan 5 km janubi-sharqda joylashgan Lipov Rog qishlogʻi nomi bilan atalgan.

Tarixi
------

Stansiya 1930-yilda mavjud *Nijin-Chernigov* temiryoʻl liniyasida ochilgan. 1986-yildagi hududning holatiga koʻra: M-36-016 topografik xarita varagʻida stansiya belgilangan.

Umumiy maʼlumotlar
------------------

Stansiya bir tomon va bitta orol platformasi bilan ifodalanadi. 3 ta yoʻli bor. Stansiya binosi bor.

Yoʻlovchi tashish
-----------------

Har kuni stansiya *Chernigovdan Nijingacha boʻlgan* shaharlararo poyezdlarni qabul qiladi.

Yaqin atrofdagi stantsiyalar
----------------------------

| Oldingi stantsiya | Janubi-gʻarbiy temir yoʻl | Keyingi stantsiya |
| --- | --- | --- |
| Quyon qaragʻaylari 2,5 km |  | *Chernigov — Nijin* |  | Nifar 3,5 km |

Manbalar
--------

1. ↑  Do 2016 goda — Radgospnoe
2. ↑  Rozklad ruxu primіskix poїzdіv
**Turkiston arxeologiya havaskorlari toʻgaragi** - Turkiston oʻlkashunoslari tomonidan tuzilgan ilmiyjamoatchilik tashkiloti. 1895-yil Toshkent shahrida tashkil etilgan. Asosiy vazifasi oʻlkadagi qad. yodgorliyutar, sharq qoʻlyozmalari, numizmatika va etn.ga oid materiallarni qayd qilish va hisobga olishdan iborat boʻlgan. Toʻgarak aʼzolari, shuningdek, qad. shahar xarobalarini tekshirib, dastlabki arxeologik qazish ishlarini olib borganlar. Turkiston oʻlkasining tarixi va maʼmuriy tuzumi boʻyicha oʻrta asr sharq qoʻlyozma manbalari, xalq afsonalari, maqollari, matallari, urfodat, folklorga oid materiallarni toʻplagan. Shu bilan birga toʻgarak aʼzolari xalqimizning nodir qoʻlyozma va madaniyat boyliklarini Rossiyaga joʻnatishga ham koʻmaklashganlar. V. V. Bartold toʻgarak asoschilaridan boʻlib, uning faollaridan hisoblangan. Toʻgarak aʼzolari qatorida, shuningdek, M.S.Andreyev, A.A.Divayev, N.S.Likoshin, N.G.Mallitskiy, N.P.Ostroumov, A.A. Semyonov va boshqa bor. Toʻgarak 1917-yil tarqalib ketgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Turkiston fronti** (Turkfront) — RSFSR Qurolli kuchlarining Oliy bosh qoʻmondoni S.S. Kamenevning direktivasiga asosan 1915-yil 15 avgustda Samara, Astraxon, Orenburg gubernyalari va Ural viloyati hududida Sharqiy frontning Janubiy guruh armiyalari asosida tashkil qilingan front (1919—26). Turkistondagi istiqlolchilik harakatiga qarshi kurash maqsadida tuzilgan. Turkiston frontiga dastlab 1, 4, 11armiyalar kiritilgan. 1919-yil 25 avgustda Turkiston Respublikasidagi barcha qizil askar qismlari ham unga boʻysundirildi. Turkiston frontini harbiy va partiyaviy jihatdan Inqilobiy harbiy kengash (Revvoyensovet) va Siyosiy boshqarma boshqargan. M.V. Frunze Turkiston frontiniing 1qoʻmondoni boʻlgan (1919-yil 15 avgust — 1920-yil 10 sentabr).

1919-yil 20 noyabrda Turkiston fronti harbiy shtabi Samaradan Toshkentga kelib oʻrnashgan. M.Frunze Toshkentga kelgach (1920-yil fevral), harbiy harakatlarda bevosita qatnashgan. Rossiya markazidan doimiy ravishda katta miqsordagi qizil askarlar Turkistonga yuborilgan. Masalan, 1919-yil yozida Turkiston Respublikasidagi qizil armiya qismlarida 70 ming jangchi boʻlgan boʻlsa, Turkiston fronti tashkil qilingandan keyin 150 ming jangchi va 370 ta pulemyot Rossiyadan Turkistonga tashlangan. 1920-yil 1 sentabrda qizil askarlarning soni 370 ming kishiga yetgan. Turkiston fronti jangchilari istiqlolchilarga qarshi kurash bilan cheklanmasdan, 1920-yil 2 fevral Xivada xonlik va 2 sentabrda Buxoroda amirlik tuzumini agʻdarib tashlab, bu davlatlar hududini ham bosib olgan (qarang Buxoro bosqini).

Turkiston frontiga M.Frunzedan tashqari G.Sokolnikov (1920—21), V.Lazarevich (192122), V.Shorin (1922), A.Kork (1922 — 23), S.Pugachyov (1923 — 24), M.Levandovskiy (1924—25), Avksentyevskiy (1925 — 26) qoʻmondonlik qilgan.

1920-yil 4 iyunda Turkiston fronti asosida Oʻrta Osiyo harbiy okrugi tuzilgan.

Adabiyot
--------

* Turkestan v nachale XX veka: k istorii istokov natsionalnoy nezavisimosti T. 2000; Rajabov K,. Buxoroga kizil armiya bosqini va unga qarshi kurash, T. 2002.

Qahramon Rajabov.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
"TURKISTON-PRESS" - nodavlat axborot agentligi; yopiq aksiyadorlik jamiyati. Agentlikka hukumatga qarashli boʻlmagan ommaviy axborot vositalari, davlat va nodavlat tashkilotlaridan iborat tashabbuskor gurux, tomonidan 1998-yil 25 sentabrda asos solingan. Respublika "Matbuot tarkatuvchi" jamiyati, Oʻzbekiston ommaviy axborot vositalarini demokratiyalashtirish va qoʻllab quvvatlash ijtimoiysiyosiy jamgʻarmasi (hozirgi Oʻzbekiston jurnalistlari ijodiy uyushmasi), "Oʻzbekiston havo yoʻllari" milliy aviakompaniyasi, "Oʻzbekneftgaz" milliy xolding kompaniyasi va boshqa tashkilotlar tomonidan taʼsis etilgan.

"Turkiston-press" ilk nodavlat axborot agentligi sifatida mamlakat ijtimoiysiyosiy hayotida demokratik jarayonlarni chuqurlashtirish, ommaviy axborot vositalari imkoniyatlarini kengaytirish va erkinligini taʼminlash, ularni bozor iqtisodiyoti hamda demokratik tamoyillar asosida isloh etishni kuchaytirish maqsadida tashkil etilgan. Shuningdek, agentlik respublika hayoti haqidagi xolis axborotlarni dunyoga tezkor tarqatish tizimini yaratish, Oʻzbekiston fuqarolarining xalqaro hayotga daxldor axborotlarga boʻlgan ehtiyojini yanada toʻla qondirishni koʻzda tutadi.

Agentlik tomonidan 30 dan ziyod diplomatik korpus hamda xalqaro tashkilotlar, shuningdek, Oʻzbekistondagi yirik kompaniyalar uchun haftalik xabarnomalar tayyorlanadi. Bundan tashqari, agentlik oʻz muxbirlari tomonidan tayyorlanayotgan axborotlarni xalqaro miqyosda tarqatishni ham yoʻlga qoʻygan. Agentlik Oʻzbekistonning barcha mintaqalarida oʻz muxbirlariga ega. 2000-yildan agentlik oʻz nashri — "Mohiyat" gaz.ni chop eta boshladi. Shuningdek, uning tarkibida "Turkistonpoligraf" korxonasi ham faoliyat koʻrsatadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Diodor Vladimirovich Ushakov** (1907, Xarkov gubernyasi — 1971.12.4, Toshkent) — teatr rassomi, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1965). Leningrad oliy badiiy texnika institutida taʼlim olgan (1926—30). 1937-yildan Oʻzbekistonda yashagan. Uning ijodi oʻzbek teatri dekoratsiyasi sanʼatida naturalistik holatlarga barham berishda muhim rol oʻynadi; I. Valdenberg bilan ijodiy hamkorlikda ishlab Toshkent shahri teatrlari uchun dekoratsiya va libos eskizlari tayyorladi. Hamza teatrining "Otello" (1941), "Romeo va Julyetta" (1956), "Hamlet" (1957), "Qonli sarob" (1964), "Sarvqomat dilbarim" (1964), "Qirol Lir" (1966) va boshqa spektakllari qamda Gorkiy teatrining "Soʻnggilar" (1939), "Dushmanlar" (1948), "Chin inson" (1954), "Qonli sarob" (1967) kabi spektakllari shular jumlasidan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Bahlul (jurnal)** — Eronda nashr qilinadigan, karikatura, hangoma, tanqid va qiziqarli kichik hajmdagi maqolalardan iborat boʻlgan jurnal. Hijriy 1332-yilda nashr qilina boshlagan.

Jurnalni qiziq maqolalar bilan toʻldirgan shaxslar Muhammad Xurramshohiy, Muhammad Hoji Husayniy, Ahmad Abdullohiy, Javod Alizodalar boʻlishgan. Jurnal podishoh hokimiyati agʻdarilgunga qadar nashrdan chiqarilgan. Uning gʻoyasi jamiyatda bolayotgan voqea-hodisalarga hajv va karikatura orqali oʻz fikr va dunyo qarashlarini bildirish, jamiyatni uygʻotishga qaratilgan. Siyosiy jihatdan maqolaga rasmiy tus berilmagan va aytarlik jiddiy eʼtibor qaratilmagan. Jurnal soʻngi bor inqilobdan oldin, Eron yil hisobiga koʻra seshanba kuni, 29-esfand, hijriy 1357-yilda, 28 sahifadan iborat holda, Eron pul birligida 5 tumanga sotilgan. Jurnalning mas’ul mudiri va egasi Sayyid Ahmad Sakkokiy va Sayyid Ibrohim Sakkokiylar boʻlishgan. Jurnal maxsus yozuvchilardan tashkil topgan ikki guruh nazorati ostida boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  کشف خانه تیمی سران طاغوت، مجله بهلول، خرداد ۱۳۶۰ تاریخ ایرانی
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Translyatsiya (maʼnolari).

**Translyatsiya** (lot. translatio — uzatish) — 1) voqea yuz berayotgan joy (teatr, konsert zali, stadion, bayram marosimlari)dan radioeshittirish va telekoʻrsatuvlarni studiyadan tashqarida bevosita eshittirish yoki koʻrsatish, shuningdek, boshqa shaharlardan xalqaro aloqa liniyalari boʻyicha keladigan dasturlarni mahalliy radiostansiya yoki telestansiyadan uzatish. Radio T.da voqea yuz berayotgan joyga mikrofon oʻrnatiladi, undan kelayotgan radiosignallar studiyadan tashqaridagi maxsus apparatxona (transpunkt)da qayta ishlanib, efirga uzatiladi. Apparatxonada kuchaytiruvchi, ovoz yozib oluvchi, kommutatsiyalovchi (qarang Kommutatsiya), oʻlchovli apparatlar va boshqa jihozlar boʻladi. Televizion T. koʻchma televizion stya orqali amalga oshiriladi. Baʼzi obʼyektlarda, xuddi radio T.dagi kabi, televizion transpunktlar tashkil qilinadi; 2) elektr aloqada (retranslyatsiya) aloqa traktining oraliq punktlarida sim orqali keladigan elektr signallarni yoki radiosignallarni qabul qilib va qayta ishlab, manbadan isteʼmolchi tomon yoʻnalishda uzatish; bunda kucheiz signallarni kuchaytirish ham mumkin. Bunday T.dan, asosan, uzoq masofali aloqani (mas. yerdagi styalar orasida kosmik aloqani, yerdagi styalar bilan kosmik kema orasidagi alokani) tashkil qilishda foydalaniladi. Bunda oraliq kuchaytiruvchi qurilmalar, retranslyatorlar va boshqa qurilmalar qoʻllanadi; 3) aloqaning masofasini oshirish uchun elektr signallarni uzatish zanjiriga ulanadigan oraliq qurilma (mas. telegraf aloqada — regenerativ T.); 4) simli radioeshittirishning eskirgan nomi; 5) EHM (kompyuter) uchun tuzilgan dastur bayonini bir programmalash tilidan ikkinchisiga, mas. mashina tiliga oʻtkazish; 6) fiz. yoki mat. obʼyektni fazoda oʻziga parallel ravishda toʻgʻri chiziq (T. oʻqi) boʻylab maʼlum masofaga koʻchirish.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Jeffrey Dean Morgan
**Jeffrey Dean Morgan** (talaffuzi: *Jeffrey Dean Morgan*, 1966--yil 22-aprelda tugʻilgan) amerikalik kino va televideniye aktyoridir. *The Walking Dead* (2016—2022) teleserialidagi roli ortidan shuhrat qozongan.

Dastlabki yillari
-----------------

Jeffrey Dean Morgan 1966-yil 22-aprelda Vashingtonning Sietl shahrida Sandy Tomas va Richard Dean Morgan oilasida tug‘ilgan. Oʻrta Rouz Hilldagi Franklin boshlangʻich maktabiga borgan. Morgan 1984-yilda Leyk Vashington oʻrta maktabini tamomlagan. Jeffrey professional basketbolchi boʻlishni xohladi, ammo jarohati uni sportni tark etishga majbur qildi. Bir muncha vaqt u rasm chizish va yozish bilan shugʻullangan, ammo Los-Anjelesga koʻchib oʻtgach, Morgan kino sanoatiga kirdi.

Karyera
-------

Morganning birinchi rollari teleseriallarda boʻlgan („Uncaged Campaigns", "Ajoyib Uoker: Texascha adolat ", „ Tez Yordam-Ingl:ER"). U mashhur "Grey Anatomiyasi "va "Gʻayritabiiy "teleseriallarida rol oʻynagan. 2014-yilda u Daniyalik rejissyor Kristian Levringning vestern yoʻnalishdagi "Qutqaruv "filmida Delaryu rolini oʻynadi.

Shahsiy hayoti
--------------

Morgan 1992-yildan 1993-yilgacha aktrisa Anya Longwell bilan turmush qurgan. U Weeds teleseriali Meri-Luiz Parker bilan unashtirilgan edi, lekin ular 2008-yil aprel oyida ajralishdi.

2009-yilda Morgan aktrisa Hilari Burton bilan uchrashishni boshladi. Ular 2019-yil 5-oktabrda turmush qurishdi. Ularning ikki farzandi bor — oʻgʻli Avgust Morgan (2010-yilda tugʻilgan) va qizi Jorj Virjiniya Morgan (2018-yilda tugʻilgan). Morgan va Burton Nyu-Yorkning Reynbek shahridagi fermada yashaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  Horoscope. *TV Guide* (16-avgust 2021-yil), s. 72.
2. ↑  „Biography" (en).  JDMorgan.NET. 28-iyun 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-yanvar 2017-yil.
3. ↑  *White N.* „Mary-Louise Parker, Jeffrey Dean Morgan Split" (en).  People (26-iyun 2007-yil). 8-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-oktabr 2009-yil.
4. ↑  *Rush G.* „Mary-Louise Parker and Jeffrey Dean Morgan engaged" (en).  NY Daily News (14-fevral 2008-yil). 8-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-oktabr 2009-yil.
5. ↑  „Mary-Louise Parker, Fiancé Break Off Engagement" (en). *People* (8-aprel 2008-yil). Qaraldi: 20-sentabr 2019-yil.
6. ↑  *Trepany, Charles*. „Hilarie Burton, Jeffrey Dean Morgan married, reveal Instagram surprise" (en). *USA Today* (7-oktabr 2019-yil). Qaraldi: 20-oktabr 2019-yil.
7. ↑  „Jeffrey Dean Morgan, Hilarie Burton Welcome Baby" (en).  US Weekly (6-may 2010-yil). 8-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-yanvar 2012-yil.
8. ↑  *Juneau J.* „Meet George Virginia! Hilarie Burton Shares First Photos of Daughter with Jeffrey Dean Morgan" (en).  People (6-mart 2018-yil). 7-mart 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-mart 2018-yil.
9. ↑  *Rorke, Robert*. „Versatile Jeffrey Dean Morgan is on TV’s most wanted list" (en). *New York Post* (22-iyul 2015-yil). Qaraldi: 20-oktabr 2019-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Aktyor | *Aktyor yoki aktrisa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Küllük yaqinidagi manzara
**Kulluk** - Turkiyaning sharqiy qismidagi Elazig' viloyatining Sivrice tumanida joylashgan qishloq. Qishloqda, asosan, kurdlar istiqomat qiladi.

Iqtisodiyoti
------------

Qishloq xoʻjaligida, asosan, dehqonchilik va chorvachilik shakllangan. Qishloqda elektr energiya va telefon, ichimlik suvi tarmog‘i bor edi, ammo kanalizatsiya tarmog‘i mavjud emas. Tuman iqlimi Köppen iqlim tizimi bo'yicha Csa issiq-yoz O'rta yer dengizi iqlimdek tasniflanadi.

Qishloq pochta indeksi 23000 hamda qishloqning o'zini veb-sayti mavjud.

Tarixi
------

2007-yil 25-fevral, yakshanba kuni 3,5 magnitudali zilzila markazi shimoldagi Ortaçalı shahrida sodir boʻlgan va Küllükga 2020-yilgi Elazigʻ zilzilasi ham o'z ta'siri ko'rsatgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Ortaçalı Köyü.
2. ↑  Kulluk Destination Guide.
3. ↑  Çakar, Enver*. Elazığ Baskil Yöresi Aşiretleri*. Ertem Basım, 2012 — 385 bet. ISBN 9786058677609.
4. ↑  Küllük, Elazığ, Turkey, mindat.org.
5. ↑  „YerelNET | Kültür ve Turizm Derneği".
6. ↑  Earthquake 1.85km (1.15 miles) away from Ortaçalı (Turkey) Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-03-02)..

   

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muallakiy** ( arabcha:  [ , pl. h.  [ - *al-muallaqat* - "tortilgan", "to‘xtatilgan") - arabcha yetti qasida, islomdan oldingi davrda (VI asr) yozilgan va VIII asrda tuzilgan.

Muallak tarkibiga kiruvchi qasidalarni VIII asr o‘rtalarida *Raviy* (  «roviy, qiroat») to‘plagan. She'rlarning yettita muallifi: Imru al-Qays, Labid ibn Roviya[en] , Tarafa, Zuhayr ibn Abu Sulma, Antara ibn Shaddod, Amr ibn Kulsum[en] va Horis ibn Hillizo. Ba'zan ularga Nabigu, al-Ash va Abid ibn al-Abrosa[ar] kiradi.

"Muallaka" nomi "to‘xtatilgan" yoki "tortilgan" degan ma’noni anglatadi. Rivoyatlarga ko'ra, bu she'rlar tan olinganlik belgisi sifatida ipak ustiga tilla bilan yozilgan va Kabaga  osib qo'yilgan. "To‘xtatib qo‘yilgan" nomini majoziy ma’noda anglash mumkin, go‘yo bu misralar o‘quvchi ko‘nglida "qirib" turadi.

*

Adabiyotlar
-----------

1. ↑  *Шерр И.* Всеобщая история литературы. СПб.: О. Бакст, 1867. С. 46.

Havolalar
---------

* Muallakiy // Adabiy ensiklopediya.
* MESBEda "Arab adabiyoti" maqolasi
* Uch muallakning inglizcha tarjimasi

  


1. ↑  *Шерр И.* Всеобщая история литературы. СПб.: О. Бакст, 1867. С. 46.
2. ↑  „Муаллаки".
Transmissiya elektron mikroskopi (TEM) yordamida yaratilgan tasvirlarni, diffraktsiya chiziqlari va elektron energiyasini yo'qotish spinlarini aniqlash va qayd etish uchun turli xil texnologiyalarva kompyuterlar mavjud mavjud.

 Scintillator-ulangan (bilvosita) va bevosita elektron detektorlarining asosiy dizayni ko'rsatilgan diagrammasi.
Tadqiqotlarga ko'ra TEM tasviri yoki diffraktsiya naqshini katodolyuminesans orqali gamma nurlar tomonidan qo'zg'atiladigan changli ZnS yoki ZnS / CdS dan iborat floresan ko'rish ekrani yordamida kuzatish mumkin edi. Mikroskopik ko'rish ekranida mos tasvirni ko'rgandan so'ng, tasvirlarni fotografik plyonka yordamida yozib olish mumkin edi. Elektron mikroskoplar uchun plyonka odatda plastik tayanch bazasida jelatin va kumush halid emulsiya qatlamidan iborat edi. Gamma nurlar ta'sirida kumush birikmasi kumushga aylanadi va keyinchalik kisinon skaner yordamida tahlil qilish uchun raqamlashtirilishi mumkin bo'lgan tasvirni hosil qilish uchun kisinon kimyoviy jihatdan ishlab chiqilar edi. Zamonaviy TEMlarda plyonka asosan elektron detektorlar bilan almashtirildi.

Zaryadga ulangan TEM (CCD) kameralari birinchi marta 1980-yillarda transmissiya elektron mikroskopida qo'llanila boshlandi va keyinchalik butun dunyoda keng tarqaldi. TEMdan foydalanish uchun CCD'lar odatda bitta kristalli Yarim alyuminiy granatasi (YAG) kabi sintillyator bilan birlashtiriladi, bunda elektron nurlaridagi elektronlar fotonlarga aylanadi, so'ngra optik tolali plastinka orqali CCD sensoriga o'tkaziladi.. Buning asosiy sababi shundaki, to'g'ridan-to'g'ri yuqori energiyali elektron nuriga ta'sir qilish sensori CCD ga zarar etkazishi mumkin. TEM uchun odatiy CCD sensorning haroratini taxminan -30 gradusga kamaytirish uchun Peltier sovutish moslamasini ham o'z ichiga oladi. Bu qorong'u oqimni kamaytiradi va signalni shovqinga yaxshilaydi. 

2006 yildan qo'llanib kelayotgan qo'shimcha metall oksidi yarim o'tkazgich (CMOS) elektroniga asoslangan sintillyator va optik tolali ulangan kameralar TEM uchun savdo sifatida mavjud bo'ldi. CMOS kameralari CCD kameralariga nisbatan elektron mikroskopiya uchun ba'zi afzalliklarga ega. Bir afzalligi shundaki, CMOS kameralar CCD kameralarga qaraganda ko'proq zaryad saqlash, ya'ni zaryadning haddan tashqari to'yingan piksellardan yaqin piksellarga tarqalishiga moyil. Yana bir afzallik shundaki, CMOS kameralari tezroq o'qish tezligiga ega bo'lishi mumkin.
**Transilvaniya** — Ruminiyaning shimolidagi tarixiy viloyat. Mil. 1-asrda T. hududi Getlardakiyaliklar davlatining asosiy oʻzagini tashkil qilgan. 2 a. boshi — 271 yilda rimliklarga, 11— 12-asrdan — venger qirollariga (1541-yildan turk sultoni vasiyligida) tobe boʻlgan. 1698—99 yildagi Karlovits kongressida Gabsburglar Vengriya qirolligi tarkibidagi T. ustidan oʻz nazoratlari oʻrnatilganini tan olinishiga erishdilar. Trianon sulh shartnomasi (1920)ga koʻra, T. Ruminiyaga berilgan. 1940-yilga Vena arbitraji qaroriga koʻra, Shimoliy T. Vengriyaga qoʻshilgan. 1947-yilgi Parij sulh shartnomalariga koʻra, 1938-yil yanvarga qadar mavjud boʻlgan RuminiyaVengriya chegarasi tiklangan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb119334698 (maʼlumot)
* GND: 4054835-1
* LCCN: sh85137105
* NARA: 10044384
* NKC: ge128575
* TDVİA: erdel
* VIAF: 141322791
* en:WorldCat Identities (VIAF orqali): 141322791

 |
**Transmissiv kasalliklar** - bemor (yoki bakteriya tashuvchi)dan yoki kasal hayvondan boʻgʻimoyokdyugar, mas. qon soʻruvchilar orqali sogʻlom kishilarga yuqadigan infeksion kasalliklar. Bu guruhga mansub kasalliklarning qoʻzgʻatuvchilari sogʻlom odam organizmiga teri orqali tushadi va, asosan, qonda boʻladi. Odatda, terida toshmalar paydo boʻlishi va mayda tomirlar jarohatlanishi bilan kechadi. Rikketsiozlar Transmissiv kasalliklarning katta qismini tashkil etadi. Koʻpincha maʼlum hududlarda qayd qilinadi va oʻsha joyning nomi bilan ataladi. Transmissiv kasalliklar 5 guruhga boʻlinadi: toshmali terlama guruhi, kana dogʻli isitmasi guruhi, qizil tanachali kana isitmasi, pnevmotrop (nafas yoʻllarini jarohatlaydigan) rikketsiozlar va paroksizmal rikketsiozlar. Kasallik, asosan, bit, burga yoki kanalar chaqqanda yuqadi. Toshmali terlamada odam, boshqasida kalamush, sichqon va boshqa kemiruvchi hayvonlar, ayrimlarida yovvoyi va uy hayvonlari hamda qushlar rezervuar hisoblanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Translokatsiya** (lot trans orqali, locatio — joylashish) — xromosomalar bir qismining oʻsha xromosomaning boshqa qismiga yoki ikkinchi xromosomaga oʻtib qolishi; xromosomalar qayta qurilishi (xromosoma aberratsiyalari), yaʼni mutatsiya xillaridan biri. Agar xromosomaning uzilgan qismi oʻsha xromosomaning boshqa joyiga ulansa, xromosoma ichidagi T. boshqa xromosomaga oʻtib qolsa xromosomalararo T. deyiladi. Masalan, Daun sindromida 15 va 21 xromosomalardan kichik qismlari ajralib, oʻrinlarini almashtirib joylashadi. T. asosida xromosomalarning nogomologik qismlari oʻrtasidagi almashinuv yotadi. T.da genlar miqdori oʻzgarmagan holda ularning oʻrni oʻzgaradi. T. ogʻir irsiy kasalliklarga olib keladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |