Ambroxol- 3D
 Ambroxol-kimyoviy formulasi
 Ambroksol -tabletka shaklida
**Ambroksol** (lotincha: *Ambroxolum* ,inglizcha: *Ambroxol*) - shilliq qavat faoliyatini oshiradigan va balgʻam chiqaruvchi ta'siriga ega dori vositasi boʻlib, bromeksinning metaboliti hissoblanadi.
Ba'zi boshqa mukolitik preparatlardan farqli o'laroq, u narkotik effektiga ega emasdir.

Kashfiyot tarixi
----------------

Janubi- sharqiy Osiyo va Hindiston mintaqasida o'sadigan Adhatoda vasica o'simlik sharbatining shifobaxsh xususiyatlari antik davrdan beri ma'lum bo'lib, u hali ham bronxit va boshqa kasalliklarni davolash uchun xalq tabobatida qo'llaniladi. Hozirgi vaqtda o'simlikdan faol modda - vasitsin alkaloidi ajratib olingan. Keyinchalik uning analogi sintez qilindi - faol metaboliti ambroksol bo'lgan bromeksin.

Umumiy ma'lumot
---------------

1978-yilda klinik amaliyotga kiritilgan mukolitik ambroksol hozirgi vaqtda o'tkir va surunkali respirator kasalliklarni davolashda eng ko'p qo'llaniladigan dori vositalaridan biridir. Ta'sir qilish printsipiga ko'ra, mukolitik agentlarning to'rt turi ajralib turadi: ekspektoranlar, mukorgulatorlar, mukolitiklar va mukokinetiklar. Ambroksol, bromeksin kabi, ham mukokinetik, ham mukosiliar ta'sirga ega. Shuningdek, bromeksindan farqli o'laroq, ambroksol sirt faol moddasi ishlab chiqarishni rag'batlantiradi, yallig'lanishga qarshi faollik, antioksidant ta'sir va mahalliy anestetik ta'sir ko'rsatadi. Bundan tashqari, ambroksol mahalliy immunitetni rag'batlantiradi.
Preparat 1966-yilda patentlangan va 1979-yildan beri tibbiy amaliyotda qo'llanilmoqda.
2007-yildan boshlab Ambroksol sirt faol moddalar sintezini rag'batlantiradigan yagona dori bo'lib, kortikosteroid emas
Ambroksol turli xil dozalash shakllarida mavjud va kattalar va bolalar tomonidan og'iz orqali, nafas olish, mushak ichiga va tomir ichiga qabul qilinishi mumkin.
2010-yildan boshlab Yevropaning bir qator davlatlarida (masalan, Fransiya, Italiya) baland haydonchi mukolitiklar (shu jumladan ambroksol) nafas yoʻllarida ogʻir asoratlar paydo boʻlishi va ularning aniqlanganligi sababli 2 yoshgacha boʻlgan bolalarda qoʻllash taqiqlangan. Biroq, bu munosabatlar to'liq o'rganilmagan yoki isbotlanmagan. Shuning uchun Yevropa Ittifoqining ba'zi mamlakatlarida (masalan. Gretsiya) Ambroksol tug'ilgandan boshlab bolalar uchun ruxsat etiladi.
Shuni yodda tutish kerakki, ambroksolni og'iz orqali yuborish bilan sezilarli klinik ta'sir qabul qilishning 4-6 kun kechiktirmay kuzatiladi.

Farmakologik xossalari
----------------------

### Farmakodinamikasi

Sekretomotor, sekretolitik va ekspektoran ta'sirga ega; bronxial shilliq qavatning bezlarining seroz hujayralarini rag'batlantiradi, shilliq sekretsiya tarkibini va alveolalar va bronxlarda sirt faol moddasining (sirt faol moddasi) chiqarilishini oshiradi; balg'amning seroz va shilliq komponentlarining buzilgan nisbatlarini normallashtiradi. Gidrolizlovchi fermentlarni faollashtirib, Klara hujayralaridan lizosomalarning chiqarilishini ko'paytirish orqali balg'amning quyuqliligini pasaytiradi. Kirpikli epiteliyaning motor faolligini oshiradi, mukosiliyer transportni yaxshilaydi.
Ambroksol balg'amning mukoprotein va mukopolisaxarid molekulalarini depolimerizatsiya qiladi va shu bilan balg'amni suyultiradi. Bronxial shilliq qavatning sekretor hujayralari va siliyer epiteliysining ishini normallantiradi, sirt faol moddalarning sintezi va sekretsiyasini rag'batlantiradi.
Ambroksol makrofaglarning faolligini oshirishga va s-IgA kontsentratsiyasini oshirishga yordam beradi, shu bilan mahalliy immunitetni rag'batlantiradi.
Ambroksolni antibiotiklar bilan bir vaqtda qo'llash ularning alveolyar kontsentratsiyasini oshiradi.
Ambroksol yallig'lanishga qarshi ta'sirga ega bo'lgan neytrofil hemotaksisini inhibe qiladi.

### Farmakokinetika

So'rilishi yuqori (har qanday yuborish uchun), maksimal kontsentratsiyaga erishish vaqti (TC max) 2 soat, plazma oqsillari bilan aloqasi 80% ni tashkil qiladi. Qon-miya to'sig'i, platsenta to'sig'i orqali kiradi, ona suti bilan chiqariladi.
Metabolizm - jigarda boʻlib oʻtadi, dibromantranilik kislota va glyukuron konjugatlarini hosil qiladi. Yarim yemirilish davri 7—12 soat. T 1/2 og'ir surunkali buyrak etishmovchiligi bilan ortadi, jigar funksiyasining buzilishi bilan o'zgarmaydi.
Buyraklar tomonidan chiqariladi: 90% suvda eruvchan metabolitlar shaklida, o'zgarmagan holda esa-taxminan 5%.
Og'iz orqali qabul qilingandan so'ng, ta'sir 30 minutdan kegin, rektal svechalar bilan - 10—30 minutdan kegin va 6—12soat davom etadi. Parenteral yuborish bilan ta'sir tez sodir bo'ladi va 6—10 soat davom etadi.
Eritmalarning inhalatsiyasi administratsiyadan 10-20 minut o'tgach ijobiy ta'sir ko'rsatadi va 6-8 soat davom etadi.

Samaradorlik va xavfsizlik
--------------------------

2020-yilga kelib, nafas olish tizimi kasalliklari bo'lgan kattalar bemorlari uchun ambroksolning mukokinetik va shilliq qavatlarni tashishni yaxshilash vositasi sifatida samaradorligi isbotlangan. Ambroksol ham o'tkir va surunkali respirator kasalliklarga chalingan bolalarda sekretolitik terapiyada samaradorlik va yaxshi bardoshlilikni ko'rsatdi.
2007-yildan boshlab, kattalar va bolalarda pnevmoniyani davolashda o'tkir pnevmoniya bilan bog'liq yo'talni kamaytirish uchun antibiotiklarga qo'shimcha ravishda ambroksolning yordamchi vosita sifatida samaradorligi haqida hech qanday dalil yo'q. Boshqa mukolitiklar (bromeksin va nelteneksin) ham ushbu dasturda samarali ekanligi ko'rsatilmagan.
2006 yilda Yaponiyada o'tkazilgan kichik tadqiqotga ko'ra, ambroksol yuqori nafas yo'llari infektsiyalarining oldini olishda samarali bo'lishi mumkin (karbotsisteindan farqli o'laroq).

Qoʻllanilishi
-------------

Ambroksol balg'amni ajratishni kuchaytirish va nafas olish yo'llarini tozalash, shuningdek, ulardagi yallig'lanishni kamaytirish uchun ishlatiladi. Bundan tashqari, u (ko'rsatmalarga muvofiq emas) sekretolitik sifatida ishlatiladi.

### Ko'rsatmalar

Umuman olganda, mukolitiklarni, xususan, ambroksolni qo'llash uchun ko'rsatmalar simptomi bo'lgan klinik holatlardir: qalin, yopishqoq, ajratilishi qiyin balg'am bilan yo'tal.
Ko'rsatmalarga ko'ra, Ambroksol quyidagi hollarda ko'rsatiladi.

1. Yopishqoq balg'am hosil bo'lishi bilan kechadigan o'tkir va surunkali nafas olish yo'llarining kasalliklari: turli xil etiologiyalarning o'tkir va surunkali bronxitlari, pnevmoniya, KOAH, balg'am chiqishi qiyin bo'lgan bronxial astma, bronxoektaziya, o'pkaning kist fibrozi va traxeit .
2. Nazofarenks va paranasal sinuslarning yallig'lanish kasalliklari, ularda shilimshiqni suyultirish kerak.
3. Operatsiyadan oldingi va keyingi davrda bronxial daraxtning sanitariyasi.
4. O'pkaning prenatal kamolotini rag'batlantirish.
5. Erta tug'ilgan chaqaloqlarda va yangi tug'ilgan chaqaloqlarda respirator distress sindromini davolash va oldini olish.

### Qo'llash mumkin bo'lmagan holatlar

O'tkir bosqichda oshqozon va o'n ikki barmoqli ichakning oshqozon yarasi mukolitik dorilar, shu jumladan ambroksol uchun keng tarqalgan kontrendikatsiyadir. Shuningdek, umumiy kontrendikatsiyalar o'pkadan qon ketishi bo'lgan holatlardir.
Maxsus kontrendikatsiyalar ambroksolga yoki dorilarning yordamchi komponentlariga yuqori sezuvchanlikdir
Ambroksol homiladorlikning birinchi trimestrida va laktatsiya davrida ham mumkin emasdir. Tabletkalar shaklida - 6 yoshgacha bo'lgan bolalarda, kapsulalar shaklida (uzoq muddatli ta'sir) - 12 yoshgacha.
Ambroksol bronxial motorikaning buzilishi va shilimshiq sekretsiyasining ko'payishi (masalan, kamdan-kam uchraydigan harakatsiz kiprik sindromi bilan), buyrak yetishmovchiligi va (yoki) og'ir jigar etishmovchiligi, oshqozon va o'n ikki barmoqli ichak yarasi bilan, II va III trimestrlarda ehtiyotkorlik bilan qo'llaniladi. homiladorlik. 2 yoshgacha bo'lgan bolalar uchun ambroksolni faqat shifokor ko'rsatmasi bo'yicha berishga ruxsat beriladi (og'iz orqali yuborish uchun eritma ishlatiladi).

### Nojoʻya taʼsirlar

Ovqat hazm qilish tizimidan: kamdan-kam hollarda - diareya / ich qotishi;  yuqori dozalarda uzoq muddat foydalanish bilan - yurak urishi, gastralgiya, ko'ngil aynishi, qusish.
Allergik reaksiyalar: teri toshmasi, ürtiker, anjiyoödem;  ba'zi hollarda - allergik kontakt dermatit, anafilaktik shok.
Boshqalar: kamdan-kam hollarda - zaiflik, bosh og'rig'i, og'iz bo'shlig'i shilliq qavati va nafas olish yo'llarining quruqligi, eksantema, rinoreya, dizuriya;  tez tomir ichiga yuborish bilan - uyquchanlik hissi, kuchli bosh og'rig'i, zaiflik, qon bosimining pasayishi, nafas qisilishi, gipertermiya, titroq.
Dozani oshirib yuborish holatlarida ko'ngil aynishi, qusish, diareya, dispepsiya kuzatiladi. Davolash - preparatni qabul qilgandan keyin dastlabki 1-2 soat ichida sun'iy qusish, oshqozonni yuvish ; yog 'tarkibidagi mahsulotlarni qabul qilish, simptomatik davolash.

Parkinson kasalligini davolash uchun amaliy tadqiqotlar
-------------------------------------------------------

2020-yilda Amerika Tibbiyot Assotsiatsiyasi jurnalining nevrologiya turkumida. JAMA Neurology) Parkinson kasalligi bilan og'rigan bemorlarda ambroksolni qo'llash bo'yicha tasodifiy bo'lmagan, platsebo-nazoratli tadqiqot natijalarini nashr etdi "Ambroksol Parkinson kasalligi bilan og'rigan bemorlarni glyukotserebrosidaza gen mutatsiyalari bilan davolash uchun: tasodifiy bo'lmagan, nazoratsiz sinov". Stiven Mullin va boshqalar. JAMA neyrol. 2020.
Biz Parkinson kasalligi bilan og'rigan bemorlarda preparatning xavfsizligi, tolerantligi va uning miya omurilik suyuqligiga kirib borishini o'rganib chiqdik GBA geni (ferment glyukotserebrozidaza), birinchi xromosomaning qo'lida joylashgan va mutatsiyalarsiz, nusxalarning birida mutatsiyalar Ularning 5-10 foizida ushbu kasallik bilan og'rigan va boshqa mutatsiyalar bilan kasallangan bemorlarga qaraganda motorli (yurish va muvozanatni saqlashda) va aqliy zaiflashuvni keltirib chiqaradi, shuningdek, preparatning maqsadga qanday bog'lanishi. In vitro va in vivo tadqiqotlar shuni ko'rsatdiki, ambroksol b-glyukotserebrosidaza (GCase) fermenti faolligini oshiradi va a-sinuklein darajasini pasaytiradi, bu patogenezning ushbu yo'lini o'zgartirish uchun uni qo'llash imkoniyatiga olib keladi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Новиков 2007. sfn error: no target: CITEREFНовиков2007 (help)
2. ↑  "Kantar et al. 2020"
3. 1 2 3 4 5  Амброксол, инструкция 2019. sfn error: no target: CITEREFАмброксол,\_инструкция2019 (help)
4. ↑  „GBA Mutation May Lead to Novel Therapeutics" (en). *Parkinson's Foundation*. 23-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-dekabr 2020-yil.
5. ↑  parkinson.org

Adabiyot
--------

* Новиков, Ю. К. Мукоцилиарный транспорт, как основной механизм защиты легких : [арх. 4 октября 2010] // Русский медицинский журнал. — 2007. — Т. 15, № 5. — С. 357—361.

Hujjatlar
---------

* Реестровая запись ФС-000146 : Амброксола гидрохлорид // Государственный реестр лекарственных средств. — Минздрав РФ, 2011. — 28 сентября.
* Амброксола гидрохлорид. : Амброксол. Ambroxoli hydrochloridum. : ФС.2.1.0051.18. Вводится впервые. : фармакопейная статья // Государственная фармакопея Российской Федерации / Фармакопейный комитет Минздрава РФ. — XIV изд. — М. 2018. — С. 3275–3281.
* Регистрационное удостоверение ЛП-005661 : Амброксол // Государственный реестр лекарственных средств. — Минздрав РФ, 2019. — 17 июля.
* Толмачев, М. А. Инструкция по медицинскому применению лекарственного препарата Амброксол : ЛП-005661-170719 / ОАО «Марбиофарм». — Министерство здравоохранения Российской Федерации, 2019. — 17 июля. — 7 с.

Havolalar
---------

* Амброксол (Ambroxol) (рус.). Энциклопедия лекарств и товаров аптечного ассортимента. РЛС Патент. — Инструкция, применение и формула.
* Амброксол (Ambroxol) (рус.). Энциклопедия лекарств и товаров аптечного ассортимента. РЛС Патент. — Действующее вещество.
* Ambroxol for the Treatment of Patients With Parkinson Disease With and Without Glucocerebrosidase Gene Mutations: A Nonrandomized, Noncontrolled Trial. Stephen Mullin et al. JAMA Neurol. 2020. // PubMed.