recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sheroz qirgʻini** — 2022-yil 26-oktabrda Eronning Sheroz shahridagi Shoh Cherak maqbarasi yaqinidagi qurolli hujum. Ushbu hujum natijasida 15 kishi halok boʻldi, 45 kishi yaralandi. Eron sud tizimi voqeani „terrorchilik" deb tan oldi. Hujum uchun mas’uliyatni „Islomiy davlat" oʻz zimmasiga oldi.

2023-yil 8-iyulda ikki kishi hujumga aloqadorligi uchun qatl etildi.

Voqea tavsifi
-------------

Islom Respublikasining IRNA axborot agentligi maʼlumotlariga koʻra, hujumchilar 9-koʻchadan „Peugeot" mashinasida masjidga kirib, Xodam va u yerda boʻlgan namozxonlarga qarata oʻt ochgan. Ushbu hodisaga aloqador ikki kishi hibsga olingan, yana biri qochib ketgan. Ayni paytda, Fors viloyati politsiyasi qoʻmondoni Rahambaxsh Habibiy bu hujum uchun bir kishi gumondor boʻlgan, yaralangan va hibsga olinganligini aytdi.

Otishmada 15 kishi, jumladan, ayollar va bolalar halok boʻldi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Fifteen killed in attack on Shia mausoleum in southern Iran" (inglizcha). *BBC News* (27-oktabr 2022-yil). Qaraldi: 27-oktabr 2022-yil.
2. ↑  „Fifteen dead in Iran attack on Shiite shrine" (inglizcha). *France 24* (26-oktabr 2022-yil). Qaraldi: 27-oktabr 2022-yil.
3. ↑  „حمله مسلحانه به شاه‌چراغ؛ منابع رسمی: ۱۵ تن کشته شدند؛ تردید کاربران در صحت روایت حکومتی" (forscha). *Voice of America* (26-oktabr 2022-yil). Qaraldi: 27-oktabr 2022-yil.
**William Somerset Maugham** (talaffuzi: *Uilyam Somerset Moem*; 1874-yil 25-yanvar, Parij – 1965-yil 16-dekabr, Nice) – ingliz yozuvchisi. Fransiyadagi Britaniya elchixonasida xizmat qilgan. Heidelberg universitetida, keyin Londondagi tibbiyot institutida tahsil koʻrgan. Maughamning shu yillarda kechirgan hayoti materiallari asosida yozilgan „Liza of Lambeth" („Lambetlik Liza") (1897) romani mashhur. Shundan keyin Maugham vrachlik ixtisosidan voz kechib, yozuvchilik bilan shugʻullangan. U asosan Fransiyaning janubiy tomonlarida yashab, 60 yillik adabiy faoliyati davomida koʻplab roman, hikoya, pyesa, adabiy-tanqidiy etyud va memuar asarlar yozgan.

Maugham Birinchi jahon urushi yillarida Britaniya razvedkasining xodimi sifatida bir qancha mamlakatlar, shu jumladan, Rossiyada ham boʻlgan va „Ashenden: Or the British Agent" („Ashenden yoki Britaniya agenti") (1928) hikoyalar toʻplamida shu haqda naql qiladi. Maugham birinchi pyesasi – „Lady Frederick" („Ledi Frederick") (1907) ning katta muvaffaqiyat qozonganidan ragʻbatlanib, „The Unknown" („Nomaʼlumlik") (1920), „For Services Rendered" („Sadoqatli xizmati uchun") (1932) va „Sheppey" (1933) pyesalarini yozgan. Maugham pyesalarida XX asrning 1-yarmidagi ingliz jamiyati hayoti manzaralari aks etgan. Adibning Yomgʻir nomi ostida hikoyalar toplami Akademnashr nashryotida oʻzbekchaga oʻgʻirilib chop etilsi. „The Moon and Sixpence" („Oy va choychaqa") (1919), „Cakes and Ale" („Shirin kulcha va pivo") (1930), „Theatre" („Teatr") (1937) va boshqa asarlar muallifi. Maughamning „Of Human Bondage" („Insoniy ehtiroslar zalvori") (1915) avtobiografiy romani, ayniqsa, mashhur boʻlib, unda roman qahramoni – yosh yigit va u bilan toʻqnashgan kishilar talqinidagi nozik psixologizm hayot manzaralarining keng tasviri bilan tutashgan holda asarga oʻzgacha badiiy latofat bagʻishlagan. „Notanish odam Parijda" romani oʻzbek tiliga tarjima qilingan (2002).

Manbalar
--------

1. ↑  Morgan, Ted*. Maugham*. Nyu-York: Simon and Schuster, 1980 — 617 bet. ISBN 978-0-67-150581-3. OCLC 1036531202.

Adabiyotlar
-----------

* Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Yozuvchi, shoir yoki dramaturgga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BIBSYS: 90057873
* BNE: XX955693
* BnF: cb11915212t (maʼlumot)
* CANTIC: a10121912
* CiNii: DA00817586
* GND: 104298324
* ISNI: 0000 0001 2137 1781
* LCCN: n79036830
* LNB: 000017363
* MusicBrainz: e16861d2-523d-401d-9819-a2237932a065
* NARA: 10581505
* NDL: 00449188
* NKC: jn19990005484
* NLA: 35335578
* NLG: 61491
* NLI: 000566441
* NLK: KAC199618039
* NLP id a0000001224126 yaroqsiz.
* NSK: 000012344
* NTA: 068602243
* RERO: 02-A000112072
* RKD: 351427
* SBN id CFIV009392 yaroqsiz.
* SELIBR: 195403
* en:SNAC: w65m63m5
* SUDOC: 02701830X
* en:Trove: 916055
* VIAF: 66470937
* en:WorldCat Identities: lccn-n79036830

 |
Sobiq madrasa binosi
**Marjaniya** (tatarcha: Märcaniä, مرجانیة) Qozondagi Märcani masjidiga biriktirilgan madrasa.

Tarixi
------

U taxminan 1770-yilda bunyod etilgan va ko'p (ko'pincha birga mavjud bo'lgan) nomlarga ega edi, jumladan *Birinchi sobor masjidi madrasasi* va *Yunisof madrasasi* shular jumlasidandir. Keyinchalik u 1850-1889-yillarda madrasaning mudarrisi bo'lgan Shahobiddin Marjoniy sharafiga *Märcaniya* nomini olgan, uning rahbarligi davrida madrasa mintaqadagi musulmon ta'limining asosiy markaziga aylangan. Muassasada diniy fanlardan tashqari, matematika, astronomiya va tarix va boshqa dinga oid bo'lmagan fanlar o'qitildi.

1918-yilda madrasa rasman yopilgan, lekin Marjaniy masjidi imomi Sayfulla Abdullin 1923-yilgacha yashirincha shokirlariga dars berishda davom etgan.

Taniqli talabalar
-----------------

Marjaniya Xösäyen Yamashef, Salix Säydäş, Xösäyen Fäyezxanof, Ğäbdelgälläm Fäyezxanof, Ğabdraxman Ğömäri, Sitdyyq Aydarof, Käshshaf Tärcemani Apanät, va boshqalar uchun alma mater vazifasini o'tagan.

Havolalar
---------

* „Институт Татарской Энциклопедии". *www.ite.antat.ru*. Qaraldi: 2022-yil 6-avgust.



Koordinatalari: 55°46′49″N 49°07′01″E﻿ / ﻿55.78027°N 49.11695°E﻿ / 55.78027; 49.11695GO

1. ↑  „Мәрҗани Шиһабетдин" (tt). *Татарстан Язучылар берлеге* (2019-yil 17-aprel). Qaraldi: 2022-yil 6-avgust.
2. 1 2  „Институт Татарской Энциклопедии". *www.ite.antat.ru*. Qaraldi: 2022-yil 6-avgust.
**Krasnohrad** yoki **Krasnograd**  (ukraincha: *Красногра́д*) — Ukrainaning Xarkov viloyatidagi shahar. 1784-yildan 1922-yilgacha u **Kostyantinograd** yoki **Konstantingrad** nomi bilan atalgan. Krasnohrad tumanining maʼmuriy markazi boʻlib xizmat qiladi. Krasnohradda Ukrainaning aholi punktlaridan biri bo'lgan Krasnohrad asosiy aholi punkti ma'muriyati joylashgan. 2020-yilda aholi soni 20,013 kishini tashkil etgan.

Tarixi
------

Krasnohrad shahri 1731-1733 yillarda Dneprdan Donetsgacha bo'lgan Ukraina mudofaa istehkomlarining bir qismi sifatida tashkil etilgan. Qal'a Belyov shahrida (Tula yaqinida) tuzilgan rus harbiy garnizoni sharafiga shunday nomlangan. 1784-yilda qal'a Kostyantinograd deb o'zgartirilgan va 1797-yilda shahar maqomini olgan. 1922-yilda uning nomi Krasnohrad deb o'zgartirildi.

Krasnohrad shahri Xarkovning janubida, Berestova daryosidan 101 kilometr (63 mi) balandlikda joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Also known as *Krasnograd* fortress (Красноград) (1731-1784), *Konstantinograd* fortress (Константиноград) (1784-1922), city of Konstantinograd (1922-1943).
2. ↑  „Красноградская городская громада" (ru).  Портал об'єднаних громад України.
**Vatanparvarlik** — bu kishilarning ona yurtiga, oʻz oshyoniga muhabbati va sadoqatini ifodalaydigan tushuncha. Vatanparvarlik barcha kishilar, xalq, millatlar uchun umumiy boʻlgan, asrlar davomida sayqallanib kelgan umuminsoniy tuygʻu, maʼnaviy qadriyatlardan biri. Tarixiy jihatdan Vatanparvarlik kishilarning oʻz vatanlari taqdiri bilan bogʻliq ijtimoiy rivojlanish, xalqlarning oʻzlari yashayotgan hududning daxlsizligi va mustaqilligi yoʻlidagi kurashi jarayonida takomillashib kelgan his-tuygʻular jamlanmasi hamdir. Bu vatanning oʻtmishi va hoziri bilan faxrlanishda, uning manfaatlarini himoya qilishda namoyon boʻladi. Vatanni sevish iymondandir deb ham bejizga aytishmagan. Vatanparvar insonlar vatanimizda juda ham ko'p uchraydi. Masalan, Abdulla Avloniy, u qatag'on yillari paytida yashagan bo'lsa ham so'z erkinligi unda juda rivojlangan. Mahmudxo'ja Behbudiy, u o'zining bolalarni o'qitish kitoblari bilan Vatanimizda tanilgan. Uning bolalarga Chet tilini o'rgatish, Savod chiqarish va boshqa o'qitishga oid qilgan ishlari taqsimga loyiq.Birinchi prezidentimizning "YUKSAK MA'NAVIYAT YENGILMAS KUCH asarida "ham ajdodlarimiz oz ona yurtlari uchun qoshgan hissalari haqida juda kop maʼlumotlar keltirilgan masalan, Chingizxon zulmiga qarshiliklar Amir Temur jasorati Jaloliddin Manguberdi va boshqa buyuk sarkardalar haqida maʼlumotlar berilgan .

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aliqulu** — Ozarbayjonning Lachin tumanidagi qishloq.

Tarixi
------

Qishloq 1990-yillar boshida Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushi paytida etnik arman qoʻshinlari nazorati ostida boʻlgan; Togʻli Qorabogʻni oʻrab turgan armanlar tomonidan bosib olingan hududlarda joylashgan edi. Alıqulu keyinchalik **Ghazarapat** (armancha: *Ղազարապատ*) deb atalgan Kashatogʻ viloyatining bir qismi sifatida Artsax Respublikasi tarkibiga kiritildi. U 2020-yilgi Togʻli Qorabogʻda oʻt ochishni toʻxtatish kelishuvi doirasida Ozarbayjonga qaytarilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi.* „İnzibati ərazi bölgüsü təsnifatı" (az).  stat.gov.az (2019). 2020-yil 16-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 2-iyun.
2. ↑  „„Mən hər şeyimi qurban verərəm ki, dövlətim inkişaf etsin…" — Laçının ucqar kəndindəki erməni qadın, Sultan Lachin, Karabakh.". 2021-yil 3-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 24-noyabr.

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Gerontopsixologiya** (yun. geron —qari, keksa va psixologiya) —gerontologiya va yosh psixologiyasi sohasi. Umumiy psixologiya vositalari hamda usullaridan foydalanib, keksalar ruhiyati va feʼlining oʻziga xos xususiyatlarini oʻrganadi. Garchi olimlar kishilarda keksayish tufayli paydo boʻladigan ruhiy xususiyat va oʻzgarishlarga avvaldan qiziqib kelsalarda, G. alohida fan sohasi sifatida 20-asrning 2-yarmidagina shakllana boshladi. Uning vujudga kelishiga ijtimoiy omillar: keksalar sonining koʻpayishi, ularning ish layoqati va turmush sharoiti masalalari sabab boʻldi. G. qari kishilardagi umumfiziologik va psixofizik xususiyatlar bilan ularning hatti-harakatlari, feʼlining psixologik xususiyatlari oʻrtasidagi aloqadorlikni, shaxs faoliyati va b. omillar bilan bogʻliq oʻzgarishlarni oʻrganadi. G.ning umumiy vazifasi —kishilarning qariganda ham bardam, tetik yashashiga yordam beradigan vositalarni izlab topishdir.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Krasnoyarujskiy tumani** — Rossiya Federatsiyasining Belgorod viloyatidagi maʼmuriy-hududiy birlik (rayon) va munitsipalitet (munitsipalitet) .
Maʼmuriy markazi — Krasnaya Yaruga shahar tipidagi aholi punkti.

Geografiyasi
------------

Krasnoyarujskiy tumani Belgorod viloyatining gʻarbiy qismini egallab, Kursk va Sumi viloyatlari oʻrtasida joylashgan. U shimolda Kursk viloyatining Belovskiy tumani bilan, janubda — Grayvoronskiy tumani bilan, sharqda — Belgorod viloyatining Rakityanskiy tumanlari bilan, gʻarbda — Ukrainaning Sumi viloyatining Sumi tumani bilan chegaradosh. Maydoni — 479,2 km².

Tarixi
------

Tuman 1928-yilda Markaziy Chernozem viloyatining Belgorod tumani tarkibida tashkil etilgan. 1934-yil 13-iyunda Markaziy Qora Yer mintaqasi boʻlingandan soʻng, tuman Kursk viloyati tarkibiga kirdi. 1954-yil 6-yanvarda Krasnoyarujskiy tumani yangi tashkil etilgan Belgorod viloyati tarkibiga kirdi. 1963-yilda tuman Rakityan tumani bilan birlashtirildi.

1991-yil 22-aprelda tuman qayta tiklandi.

2006-yil 1-yanvardan boshlab Belgorod viloyatining 2004-yil 20-dekabrdagi 159-sonli qonuniga muvofiq Krasnoyarujskiy tumani munitsipal tuzilmasi munitsipal okrug maqomiga ega. Tuman hududida 8 ta munitsipalitet mavjud: 1 ta shahar va 7 ta qishloq aholi punkti.

Maʼmuriy boʻlinishi
-------------------

Munitsipal okrug maqomiga ega boʻlgan munitsipal tuzilma sifatida Krasnoyarujskiy tumani 8 ta munitsipalitetni, shu jumladan 1 ta shahar va 7 ta qishloq aholi punktlarini oʻz ichiga oladi.

Mahalliy hukumati
-----------------

Tuman boshligʻi — Krasnoyaruzskiy tumani munitsipal kengashi raisi — Igor Boglov.

Mahalliy oʻzini oʻzi boshqarish organi rahbari — Andrey Miskov.

Manbalar
--------

1. ↑  Istoriya pgt. Krasnaya Yaruga i Krasnoyarujskogo rayona[*sayt ishlamaydi*]Andoza:Недоступная ссылка
2. ↑  „Закон Белгородской области от 20.12.2004 № 159 «Об установлении границ муниципальных образований и наделении их статусом городского, сельского поселения, городского округа, муниципального района»". 2021-yil 26-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 20-aprel.
**Whitney Chadwick** (talaffuzi: *Uitni Chadvik*; 1943-yilda tugʻilgan) — amerikalik sanʼatshunos va pedagog boʻlib, u zamonaviy sanʼat, modernizm, surrealizm, gender boʻyicha kitoblar nashr qilgan. Uning „Ayollar, sanʼat va jamiyat" kitobi birinchi marta 1990-yilda Thames & Hudson nashriyoti tomonidan chop etilgan. Chadwick San-Fransisko Davlat Universitetining Sanʼat maktabida faxriy professor hisoblanadi.

Nashrlari
---------

„Ayollar, sanʻat va jamiyat" (Women, Art and Society) (1990) ga qoʻshimcha ravishda, Chadwick „Leonora Carrington: la realidad de la imaginacion;Women Artists and the Surrealist Movement; Myth in Surrealist Painting; Amazons in the Drawing Room: The Art of Romaine Brooks"; kitobini nashr qilgan va Liz Rideal tomonidan yozilgan „Mirror Images: Women Surrealism, and Self-Representation" kitobiga hissa qoʻshgan. Chadwick Isabelle de Courtivron bilan „Significant Others: Creativity and Intimate Partnership"; va Tirza True Latimer bilan „The Modern Woman Revisited: Paris between the Wars" kitobini tahrirlangan. Uning „Framed" romani 1998-yilda nashr etilgan.

Mukofotlari
-----------

Chadwick koʻplab mukofot va sharaflarga sazovor boʻlgan, jumladan Sterling va Francine Klark Sanʼat Institutida ilmiy xodim sifatida xizmat qilgani uchun eʼtirof etilgan (2002); Upsala universitetida sanʼat, tillar va ilohiyot boʻyicha ilgʻor tadqiqotlar forumida Harvard universitetining Radcliffe institutidan ishtirokchi/rezident (2010-2011) boʻlgan. 1999-yilda u Milliy sanʼat maʼmurlari kengashi tomonidan Award of Distinction mukofoti bilan taqdirlangan.

Yana qarang
-----------

* Sanʼat tarixi sohasidagi ayollar

Manbalar
--------

1. ↑  „Whitney Chadwick" (en). *SFSU School of Art*. 2018-yil 13-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 13-iyun.
2. ↑  „Whitney Chadwick".  W.W. Norton & Company. Qaraldi: 2017-yil 3-yanvar.
3. ↑  Hirst, Christopher. „Women, Art and Society, by Whitney Chadwick". Independent (2007-yil 3-may). Qaraldi: 2017-yil 3-yanvar.
4. ↑  Garrard, Mary D. (1991). "Reviewed Work: Women, Art, and Society by Whitney Chadwick". *Woman's Art Journal* **12** (2): 36–38. doi:10.2307/1358283.
5. ↑  „Pioneering scholar and acclaimed author Whitney Chadwick at IMMA".  Irish Museum of Modern Art. Qaraldi: 2017-yil 3-yanvar.
6. ↑  Chadwick, Whitney*. Framed*. Macmillan, 1998. ISBN 9780333719503. 2017-yil 3-yanvarda qaraldi.
7. ↑  „Artist, Patron, Model and Muse Subjects of Art Symposium" (en-US). *The Middlebury Campus* (2002-yil 12-mart). Qaraldi: 2018-yil 13-iyun.
8. 1 2  „Distinguished Visiting Art Historian to Give Public Lecture at Clark Art Institute".  Williams College. Qaraldi: 2017-yil 3-yanvar.
9. ↑  „Annual Report 2011-2012".  Radcliffe Institute at Harvard University. 2014-yil 23-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 3-yanvar.
**Kuba Qirolligi**, shuningdek, Bakuba yoki Bushongo Qirolligi sifatida ham tanilgan. Markaziy Afrikada joylashgan. Kuba qirolligi hozirgi Kongo Demokratik Respublikasining markazida Sankuru, Lulua va Kasai daryolari bilan chegaradosh mintaqada XVII-XIX asrlar orasida gullab-yashnagan.

Kuba qirolligi Bushongo tilida soʻzlashuvchi bir necha kichik knyazliklarga boʻlinadi. Shuningdek, Kete, Coofa, Mbeengi va Kasai Tva qabilalarining tarixiy hududi ham hisoblanadi. Haligacha mavjud boʻlgan va qirol (nyim) tomonidan boshqariladigan qirollikka oʻn toʻqqiz turli etnik guruhlar kiradi.

Tarixi
------

### Shyaam a-Mbul

Qirollik haqiqiy markaziy hokimiyatga ega boʻlmagan turli etnik guruhlarga boʻlingan boʻlib, bir nechta boshliqlarning birlashmasi hokimiyatni boshqaradi. Taxminan 1625-yilda Shyaam a-Mbul a Ngoong nomi bilan tanilgan shaxs hudud hukmdorlaridan birining mavqeini egallab oladi va barcha boshliqlarni oʻz rahbarligi ostida birlashtiradi. Shyaam a-Mbul Kuba malikasining asrab olingan oʻgʻli edi.

Shyaam a-Mbul Kuba hukumatida xizmatga asoslangan unvon tizimiga qarab hokimiyatni qayta tashkil etdi. Biroq hokimiyat aristokratiya qoʻlida to'plandi.

### Rivojlanishi

Kuba oʻzining raffiya naqshli matolari, tolali va bonuklu shlyapalari, oʻyilgan palma sharob stakanlari, kosmetik qutilari bilan mashhur hisoblanadi. Shuningdek, ular nafis geometrik naqshlar, ajoyib matolar, urugʻlar, bonchuklar va qobiqlarni oʻz ichiga olgan monumental dubulgʻa niqoblari bilan mashhur.

Kuba qutilar odatda qirrali qopqoqli kvadrat, yarim doira (baʼzan „yarim oy" deb ataladi), toʻrtburchaklar yoki niqob shaklida boʻladi. Baʼzan ular rafiya, soch turmagi yoki marosim buyumlarini kesish uchun ustaralarni ushlab turish uchun ishlatganlar.

*Tukula* (Kuba tomonidan ikkiol deb ataladi) – maydalangan yogʻochdan yasalgan qizil kukun. Qizil rang Kuba goʻzallik kontseptsiyasi uchun juda muhim va shuning uchun raqslar va muhim marosimlar paytida yuz, soch va koʻkrakni bezashda, shuningdek dafn qilish uchun jasadlarni moylash uchun ishlatilgan. Tukula, shuningdek, rafiya matosini boʻyash uchun boshqa pigmentlar bilan aralashtiriladi.

### Kuba dini va afsonalari

Kubaliklar quyosh, oy, yulduzlar va sayyoralarni yaratgan Osmon Otasi Bumbaga ishonishgan. U ham Yer Ona bilan hayotni yaratdi. Biroq, bular birmuncha uzoqdagi xudolar edi,Kuba hayvonlar va boshqa narsalarni nomlagan Vut ismli gʻayritabiiy mavjudotga koʻproq eʼtibor qaratdi. Vut birinchi inson va tsivilizatsiya olib kelgan. Kuba baʼzan „Vut bolalari" deb nomlanadi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „BBC Inside Science Clean Air Strategy, Fast Radio Bursts and Kuba Kingdom". Qaraldi: 2019-yil 20-yanvar.
2. ↑  Birmingham Museum of Art*. Birmingham Museum of Art : guide to the collection*. [Birmingham, Ala]: Birmingham Museum of Art, 2010 — 74 bet. ISBN 978-1-904832-77-5.
3. ↑  University of Kansas Anthropology site[*sayt ishlamaydi*]
**Boj-pul** 1) oʻrta asrlarda Uzoq va Yaqin Sharq mamlakatlarida savdogarlar, hunarmandlar va boshqalardan olingan soliq; shuningdek, magʻlub podsholiklar tomonidan yoki zabt etilgan xalqlardan gʻolib tomonga toʻlangan natural yoki pul soligʻi ham boj deb atalgan; 2) mamlakat chegarasidan olib oʻtiladigan import tovarlari, mol-mulk, qimmatbaho buyumlar va boshqa uchun davlat boj nazorati undiradigan pul yigʻimlari. Boj mamlakat manfaatini koʻzlab undiriladi, xalqaro va milliy boj taʼriflariga asoslangan holda milliy bozorga turli tovarlarning noqonuniy oqib kelishining oldini oladi, tovarlar importini muvofiqlashtirib, mamlakat doirasidagi taqchil tovarlar eksportini chegaralashga xizmat qiladi. Boj bilvosita soliq turi boʻlib, uning mol kiritish, mol chiqarish va mamlakat hududi orqali tashib oʻtkazish (tranzit) uchun undiriladigan turlari bor. Boj muayyan tovarlar miqdori, donasi, metri, birligi, shuningdek tovar bahosi (qarang: Advalor boj) boʻyicha belgilangan boj tarifi doirasida olinadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kulota** — bosh kiyimi, toʻgʻrirogʻi ayollarning bosh kiyimi. Shakli choʻmichga oʻxshaydi. „Doira" qismi boshga kiyiladi. Dasta qismidan ikkita qilib soch oʻtkaziladi. Hozirgi yoshlar kulotani koʻrmagan boʻlishi mumkin. Haqiqatan ham koʻpdan buyon kulota kiyilmay qoldi. Ammo, kulotani hozir ham
Samarqand, Qashqadaryo,Surxondaryo viloyatlarida ayrim qishloq momolari kiyishadi. Kiyim nomi joylarda har xil ataladi: kulota, kulta, kultapesh, kultapishik va hkz. Kulota kiyish ham bir odat. Men uning foyda-zararini aytmayman-u, biroq „sotsialistik turmush tarzi" „xotin qizlar ozodligi uchun hujum" talotoʻpi paranji-chachvonga qoʻshib, kulotani ham zabt etdi. Ulardan foydalanishni isteʼmoldan, odatdan chiqarib yubordi.
Kulota kiyish odati qachon amalga oshirilgan? Onalar oʻgʻil uylantirib, qiz chiqarib, ilk bor nabiralik boʻlishganda, endi oʻzlarini katta yoshli xotin sanashgan. Shuning uchun ham poʻpak taqib yurish, oʻzini yosh tutish, bozorga solish uyat sanalgan. Shu sababga koʻra nevara beshikka belanish marosimida yosh ona ilk bor jamalak sochlariga poʻpanak taqqan, katta ona (buvi) koʻp yillik hamrohi poʻpak bilan xayrlashib, sochini ikkita qilgan. Birinchi bor kulota taqib buvilikni „boʻyniga olgan". Biratoʻlasi uch marosim-odat: bolani beshikka belash (beshik toʻyi) , yosh onaga poʻpak taqish, katta onaning sochini ikkita qilish odati amalga oshirilgan. Bu ham oʻziga xos toʻy tarzida oʻtgan. Ayollarning yosh bilan bogʻliq katta tadbir-udumi sanalgan. Kulota kiygan onalar oʻsha qishloqning kayvonilaridan hisoblanib qolgan. Ular endi xodimlik, dasturxonchi, kinnachi, kushnochlik, folchilik bilan shugʻullanish huquqiga ega boʻlganlar. Bular uchun ularda endi muayyan tajriba, hayot, turmush koʻrganlik tan olingan. Kulota kiyish („sochini ikkita qilish odati" ham deyiladi) odati matriarxat (jamiyatni onaboshilar boshqargan zamonlar)dan qolgan boʻlsa, ajab emas. Chunki bugun kompleks tadbirlarning har uchchalasi ham ayollar turmushi, jamiyatda tutgan oʻrni bilan bogʻliq. Kulota kiyish odati qariyb yoʻqolib ketish arafasida. Avvalo biz bu odatga boshqa marosimlar bilan bir qatorda eʼtibor berishimiz, bunday hodisalarni yozib olishimiz lozim. Ikkinchidan oilaviy-maishiy hayotda kattalarning yonida turib, ayniqsa, boʻlajak yosh onalar, kelajakning sarchashmalari, oila-roʻzgʻor bekalari sifatida oʻtmishning bu ibratli odatlarini yana hayotga joriy etib, undan foydalansalar yomon boʻlmaydi… Kulota va uni bosh kiyimi sifatida kiyish-taqish qadimda — Toʻmaris ona jangovar suvoriylaridan buyon, bizga madaniy meros boʻlib kelyaptiki, uni qadrlamoq lozimdir.

1. ↑  Mahmud, Sattor*. O'zbek udumlari*. Toshkent: "Adolat", 2004- yil — 139-140 - betlar bet.
2. ↑  Mahmud, Sattor*. O'zbek udumlari*. Toshkent: "Adolat", 2004- yil — 141 bet.
**Yallig'lanish** ( lotincha: *inflammatio* ) - bu kompleks(alteratsiya) yoki patogen stimulning ta'siriga javoban yuzaga keladigan va mahsulotlarni, agar iloji bo'lsa, shikastlovchi moddalarni (eksudatiya va boshqalar) va zararlangan hududda maksimal tiklanishga olib keladi (proliferatsiya).

Yallig'lanish odamlar va hayvonlarga, shu hayvonlar va bir hujayrali organizmlarga xosdir. Yallig'lanish mexanizmi joylashuvi, qo'zg'atuvchi turi va organizmning individual xususiyatlaridan qat'i nazar, barcha organizmlar uchun umumiy.

Yallig'lanishning ikki turi tafovut etiladi: o'tkir va surunkali yallig'lanish, bular yallig'lanish reaksiyasining tabiati, etiologiyasi, patogenezi va morfologiyasi jihatidan biг-biridan farq qilinadi. 0‘tkir yallig'lanish qisqa muddat (bir necha minutdan bir necha kungacha) davom etishi, ekssudativ reaksiya boshlanib, plazma suyuq qismi va oqsillarining tomirlardan chiqishi, leykotsitlar, asosan, neytrofillar ko'pchishi bilan tariflanadi. Surunkali yallig'lanish uchun uning uzoq davom etib borishi, yallig'lanish infiltratida limfotsitlar bilan makrofaglarning ko‘p bo'lishi, qon tomirlar va biriktiruvchi to'qimada proliferatsiya boshlanishi xosdir.

1. 

1. ↑  Пауков, Хитров 1989. sfn error: no target: CITEREFПауков,\_Хитров1989 (help)
2. ↑  Abdullaxo'jayeva, M*. Patologik anatomiya*. Toshkent: Tafakkur-bo'stoni, 2012 — 168-170 bet.
*Motacilla cinerea cinerea*
**Kulrang jiblajibon** (Motacilla *cinerea*) motacillidae oilasiga mansub boʻlib, uzunligi 18-19 ga teng. umumiy uzunligi sm. Turning koʻrinishi biroz sariq dumga oʻxshaydi, lekin uning pastki qismida sariq rang tomoq va ventilyatsiya bilan cheklangan. Chorvachilik erkaklarida qora tomoq borligi mavjud. Tur keng tarqalgan boʻlib, bir nechta populyatsiyalar Evrosibirda koʻpayib, Osiyo va Afrikaning tropik mintaqalariga koʻchib oʻtadi. Turlar naslchilik paytida doimo oqadigan suv bilan bogʻliq, garchi ular uyasi uchun daryolar yaqinidagi sunʼiy tuzilmalardan foydalanishlari mumkin. Koʻpayish davridan tashqari, ularni koʻllar, qirgʻoqlar va boshqa suvli yashash joylari atrofida ham koʻrish mumkin. Boshqa chayqalishlar singari, ular tez-tez dumini chayqab, toʻlqinlar bilan pastdan uchishadi va ular tez-tez uchish paytida berilgan keskin chaqiruvga egaligi mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  BirdLife International (2017). „*Motacilla cinerea*". *IUCN Red List of Threatened Species*. **2017**: e.T22718392A111215843. doi:10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22718392A111215843.en. Retrieved 19 November 2021.

Havolalar
---------
**Kun Shanjen** (Xitoy trad. 1648-1718) xitoylik shoir, yozuvchi va dramaturg edi Tsin imperiyasi.

Biografiya
----------

U mashhur Kun oilasidan chiqqan. U faylasufning avlodi edi Konfutsiy 64-avlodda. U tug'ilgan Qufu okrugi (Shandun viloyati). U yaxshi ta'lim oldi. U o'z okrugida uzoq vaqt yashagan. U asosan ta'lim va fan bilan shug'ullangan. 1684 yilda imperator Syuan Shandun safari chog'ida u ikkinchisi bilan uchrashdi, Kung Tszi qabriga "yo'lboshchi" sifatida harakat qildi. Xuddi shu yili u imperator shifokori etib tayinlandi.

1686 yilda u sariq daryoning og'zi va oqimi uchun yordamchi va qo'riqchi etib tayinlandi. Ish paytida u sariq Daryo bo'yidagi viloyatlarda ko'p sayohat qiladi. Shu bilan birga, u teatrni yaxshi ko'radi, birinchi dramalar ustida ishlay boshlaydi.

1694 yilda u imperator hukumatining amaldoriga aylandi. 1699 yilda u vazir etib tayinlandi. Biroq, 1700 yilda "shaftoli gullari bilan muxlis" spektaklining chiqishi imperatorning noroziligiga sabab bo'ldi. Kun o'z lavozimidan ozod qilindi. 1701 yilda u tug'ilgan shahriga qaytib keldi va u erda 1718 yilda vafotigacha qashshoqlikda yashadi.

Ijodi
-----

U "shaftoli gullar bilan Fan" ("Taohua Shan"), "katta Lute" ("da Hulei") va "Little Lute" ("Yun Hulei"), gu Cai bilan hammuallifi ikkinchisi, shu jumladan, bir necha spektakl, egalik qiladi. Ular chuanqi janrida yozilgan.

"Shaftoli gullari bo'lgan muxlis "li Yuning"halol va Sodiqlar haqida" dramasida boshlangan an'anani davom ettiradi. Bu yaqin o'tmishdagi voqealar — XVII asrning 40-yillari o'rtalarida, Xitoy Manchus tomonidan zabt etilgan. Muallif asarni taxminan o'n yil davomida yozgan, u faqat 1698 yilda yakunlangan. Zamonaviy mavzuga murojaat qilib, dramaturg xayoliy belgilarni olib kelish zarurligini rad etdi. Uning o'yinida kun Shangren siyosiy voqealar tasvirlarini ta'kidlaydi-44 ta AKTdan atigi 19 tasi asosiy belgilar munosabatlariga bag'ishlangan.

U nozik va murakkab syujet kompozitsiyasini yaratdi va tasvirlarni yanada chuqurroq ochib beradigan to'rtta qo'shimcha prolog qo'shdi. Dramaturgning yangiligi ba'zi rollarning funktsiyalarini o'zgartirishda ham namoyon bo'ldi. Shu bilan birga, Kun Shangren chuanqining sevgi o'yinlari uchun an'anaviy baxtli yakunni tark etdi.

Kun Shangren she'riy asarlari bilan tanilgan. Muhim qismi 13 daftarga "dengiz va ko'llar" she'rlar to'plamiga kiritilgan. Qiziqarli she'r ko'zoynaklar haqida, keyin qiziqish edi.

U avtobiografik xotiralar, shuningdek, o'zi yozgan qadimiy kitoblar va chizmalar tasvirlangan to'plamlar muallifi.
Kupang shahri Indoneziyaning Sharqiy Nusa Tenggara provinsiyasining shahar va ayni paytda poytaxtidir. Kupang Siti - Timor orolining shimoli-g'arbiy qismida, Kupang ko'rfazi qirg'og'ida joylashgan Timor orolidagi eng katta shahar. Sharqiy Nusa Tenggara provinsiyasidagi eng yirik shahar sifatida Kupang shahri turli etnik guruhlar bilan to'la. "Kupang Siti" dagi muhim etnik guruhlar - Timor, Rote, Sabu, Xitoy, Flores va Bugis va Javadan kelgan oz sonli muhojirlar. Kupang shahrining maydoni 180,27 km², aholisi taxminan 455 847 kishi (2021). Shahar 6 ta tuman va 51 ta tumanga boʻlingan.

Geografiya
----------

10°36'14"-10°39'58" Janubiy kenglikda va 123°32'23"–123°37'01" Sharqda joylashgan; Maydoni 180,27 km2, sanoat hududi uchun 735,57 ga, aholi punktlari uchun 10 127,40 ga, yashil yo'laklar uchun 5 090,05 ga, savdo uchun 219,70 ga, omborlar uchun 112,50 ga, dengiz porti uchun 4806 ga 1 ga. Ha, ta'lim 275,67 ga, davlat idorasi 209,47 ga, boshqalar 106,54 ga. Shimoliy hududi Kupang koʻrfazi bilan, sharqidan Kupang regencysi bilan, gʻarbidan Semau boʻgʻozi va Kupang regentligi bilan, janubi esa Kupang regency bilan chegaradosh.

Topografiya
-----------

Topografik jihatdan Kupang shahri qirgʻoqboʻyi hududlari, pasttekisliklar va tepaliklardan iborat. Eng past hudud dengiz sathidan oʻrtacha 0-50 metr balandlikda joylashgan boʻlsa, eng baland qismi janubda dengiz sathidan 100-350 metr balandlikda joylashgan. Sohilboʻyi hududi shimoliy qismdagi Kupang koʻrfaziga toʻgʻridan-toʻgʻri qoʻshni boʻlgan nishabligi 0% dan 2% gacha boʻlgan hudud, pasttekislik hududi qirgʻoqdagi hudud boʻlib, nishabligi 2-5% gacha. Kupang shahri vizual ravishda pasttekislik hududi bo'lib, u yomg'irli sholi dalalari, mavsumiy bog'lar va butalar kabi tadbirkorlik faoliyati uchun er sifatida ham foydalanilgan.

Manbalar
--------

{{}
**Karageorgiyevichlar** - Serbiyada 1808—13, 1842 — 58 yillarda knyazlar sulolasi, 1903 y.dan qirollar sulolasi, keyinchalik serblar, xorvatlar, slovenlar qirolligi (1918—29) va Yugoslaviya (1929—45, amalda 1941 y.gacha hukmronlik qilishgan)dagi hukmron sulola. Usmonli turklarga qarshi 1-serb qoʻzgʻoloni (1804—13) rahbari Karageorgiy 1808—13 yillarda Serbiya hukumati boshligʻi (oliy knyaz) boʻlgan. U "xalq yoʻlboshchisi" deb nom olgan va K. sulolasiga asos solgan. Asosiy vakillari: Karageorgiy (sulola asoschisi), Petr I (1903—21 yillarda qirol), Aleksandr I (1921—34 yillarda qirol), Petr II (1934 y.dan qirol), 1941 y. Yugoslaviyaga fashistlar Germaniyasi va Italiya hujum qilgandan keyin bir necha kun oʻtgach, xorijga qochgan. 1945 y. 29 noyabrda Yugoslaviya xalq ozodligi antifashist vechasining 3-sessiyasi monarxiyaning tugatilganligini rasman eʼlon qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Silovsin** (*Lynx lynx*) — mushuksimonlar oilasiga mansub sut emizuvchi hayvon. Tanasining uz. 82—109 sm, dumi 20—40 sm, vazni 8—19 (baʼzan 32) kg. Quloqlarida bir tutam uzun tuklardan iborat shokilasi bor. Moʻynasi qalin va yumshoq, malla yoki qizgʻish-sariq, baʼzan xoldor. Yevrosiyo, Amerika oʻrmonlarida, baʼzan oʻrmon choʻllarida tarqalgan. Oʻzbekiston janubidagi togʻlarning oʻrta va yuqori qismida uchraydi. Asosan, tunda faol. Yanvar — mart oylarida juftlashadi. May — iyunda bolalaydi. Bolalar 2—3 yilda jinsiy voyaga yetadi. Quyon, sichqon kabi kemiruvchilar, qushlar, tuyoqlilar bilan oziqlanadi. Soni uzluksiz kamayib boryapti. "Yoʻq boʻlib ketish xavfi ostidagi yovvoyi fauna va flora turlarining xalqaro savdosi toʻgʻrisida"gi Konvensiya (SGGE5)ning 1-ilovasiga va Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Oʻgʻuzlar** (arab. va turk. Oğuzlar, Oğuz) — turkiyzabon qabilalarning 2 guruhi. 1) Toʻqqiz Oʻg'uz qabila ittifoqi; 8-asr o'rxun-enasoy yozuvlarida qayd etilgan. 7-asr boshida Turk xoqonligi tarkibida paydo boʻlgan. 744—45 yillarda Turk xoqonligi tormor etilgach, hozirgi MXR hududida oʻz davlatlarini tuzgan uygʻurlar qabila ittifoqida yetakchi mavqega ega boʻlishgan. 840—866 yillarda qirgʻizlar tomonidan siqib chiqarilgan toʻqqiz Oʻ. hozirgi Sintszyan va Gansu viloyatiga koʻchib oʻtishgan, Guanchjou davlati va Turfon davlatini (850—1250) barpo etganlar; bu yerda toʻqqiz Oʻ. nomi uygʻur etnonimi bilan almashgan. 2) 9—11-asrlarda Orol va Kaspiy dengizi boʻylaridagi koʻchmanchi va yarim oʻtroq qabilalar ittifoqi (gʻuzlar); Yangikent Oʻ. yabgʻusi qarorgohi boʻlgan. 11-asrning 50—60-yillarida Oʻ.ning bir qismi Yaroslav Mudriyning oʻgʻillari tomonidan tormor qilinib, Kiyev knyazlarining vassallari sifatida Ros daryosi boʻylariga joylashganlar; Sirdaryo Oʻ.ining boshqa qismi 10—11-asr boshida Buxoro va Xuroson yerlari tomon siljiganlar. 1040-yildan soʻng saljuqiylar bosh boʻlgan Oʻ. Gʻarbiy Osiyo mamlakatlarini bosib olganlar. 11 — 13-asrlarda Oʻ. etnonimi Oʻrta Osiyo va Eronda turkman, Yaqin Sharqda esa turk etnonimi bilan almashgan. Oʻ. turkman, ozarbayjon, turk hamda gagauz va qoraqalpoqlar etnogenezida muhim rol oʻynagan. Oʻ.ning epik asarlari ("Kitobi dadam Qoʻrqut", "Oʻgʻuznoma") saqlanib qolgan.

* VI-asrda turkiylar Oxota dengizidan Qrimgacha boʻlgan maydonni egallagan buyuk saltanat tuzishdi va saltanatning rivojlanishida oʻgʻuzlar ham faol ishtirok etishdi.
* VIII-asrda turkiy xalqqa mansub boʻlgan uyg'urlar ular gʻarbga koʻchishiga majbur qilishadi.
* IX-asrda oʻgʻuzlarning bir qismi Volgani kechib oʻtdi va bijanaklarni siquvga oldi.
* X-asrda ularning boshqa qismi Buxoroga koʻchdi va oʻtroqlashdi.
* XI-asrda oʻgʻuzlarning bir qismi Forsga, qolganlari O'rtayer dengiziga koʻchishdi. Qolganlari esa Rusning janubiy qismi orqali Bolqon yarimoroliga borib joylashdi.

Saljuqiylar davlatini tuzgan saljuqlar asli oʻgʻuz bolishgan, shu bilan birga hozirgi kunda turklar Xorazmliklar, ozarbayjonlar hamda Anatoliya turklarining avlodlari ham oʻgʻuzlardir.

10-asrdan boshlab o'g'uzlar Islom dinini qabul qiladilar.

Oʻgʻuzlarning ajdodlari oʻzbeklar, qozoqlar, qoraqalpoqlar, boshqirdlar, tatarlarni ham etnogenezida katta rol oʻynashgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Obid Yunusov** (1934-yil 20-noyabr, Toshkent, Oʻzbekiston SSR — 2015-yil 21-sentyabr, Toshkent, Oʻzbekiston) — sovet va oʻzbeki aktyori, Oʻzbekiston xalq artisti (1990).

Tarjimayi holi
--------------

Obid Yunusov 1931-yil 20-noyabrda Toshkentda Yunus Rajabiy oilasida tavallud topgan. Otasi taniqli bastakor, kompozitor Yunus Rajabiy. 1956-yilda Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan.

1956—98 ylar Hamza teatri (hozirgi Oʻzbek milliy akademik drama teatri)da ishladi. Erkin („Aytsam tilim, aytmasam dilim"), Qayum („Yurak yonmogʻi kerak"), Xolmat („Boy ila xizmatchi"), Abbos („Mirzo Ulutbek"), Maʼmur („Kelinlar qoʻzgʻoloni"), Kirill qon"), Sino („Abu Ali ibn Sino"), Oʻtkuriy („Parvona") kabi obrazlari bilan teatr sahnasidan mustahkam oʻrin oldi. U bir qancha filmlar („Armon", „Toʻylar muborak", „Chinor ostidagi duel", „Chayon gul", „Shaytanat", „Sharpa" va boshqalar)da ham suratga tushgan. U serqirra, murakkab va ayni chokda yaxlit harakter yaratuvchi aktyor boʻlib, uning qahramonlari jasoratli, ulugvor, harakat bilan nutqining rang-barangligi, musiqiy va sermaʼnoligi bilan ajralib turadi. Dublyaj sanʼatining mohir ustasi sifatida 1000 ga yaqin bosh rollar („Kirol Lir"da Lirga, „Sangam"da Sundurga va boshqalar)ga ovoz bergan. Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1989), „Mehnat shuhrati" ordeni bilan takdirlangan (2003). Rafiqasining ismi Shahloxon. Nabi va Olim ismli ikki oʻgʻli bor.

Manbalar
--------

1. ↑  Rajabiy, Hasan. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Gelderland** -ingliz tilida Guelders nomi bilan ham tanilgan, Niderlandiyaning viloyati boʻlib, mamlakatning markaziy sharqini egallaydi. Umumiy maydoni 5,136 km2 (1,983 mi²) boʻlib, shundan 176 km2 (68 m²) suvdir, u quruqlik boʻyicha Niderlandiyaning eng yirik viloyati va umumiy maydoni boʻyicha ikkinchi oʻrinda turadi. Gelderland oltita boshqa viloyatlar va Germaniyaning Shimoliy Reyn-Vestfaliya shtati bilan chegaradosh.Poytaxti Arnhem (159 265 aholi); ammo Nijmegen (176 731 aholi) va Apeldoorn (162 445 aholi) ikkalasi ham kattaroq shaharlarhisoblanadi. Gelderlanddagi boshqa yirik mintaqaviy markazlar Ede, Doetinchem, Zutphen, Harderwijk, Tiel, Wagening, Zevenaar va Winterswijk. Gelderlandiya aholisi yil yanvar oyida 2,134,000 ga yaqin edi.</ref>); Ularda Gollandiyaning eng katta oʻrmon mintaqasida, Ren va boshqa yirik daryolar hamda janubiyda koʻplab meva bogʻlari mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  „Guelders". *Collins English Dictionary*.  HarperCollins. Qaraldi: 2019-yil 1-may.
2. ↑  „Regionale kerncijfers Nederland" [Regional key figures Netherlands] (nl). *CBS Statline*.  CBS (2020-yil 17-iyun). Qaraldi: 2020-yil 21-iyun.
Daiyuzan Saijoji ibodatxonasi
**Minamiashigara** (yaponcha: *南足柄市* *Minamiashigara-shi*?) – Yaponiyaning Kanagawa prefekturasida joylashgan shahar. 2021-yil holatiga koʻra, shaharning taxminiy aholisi 40,947 kishini tashkil etadi va aholi zichligi har kvadrat kilometrga 530 kishini tashkil qiladi. Umumiy maydoni 77.12 km2 (29.78 mi²).

Geografiyasi
------------

Minamiashigara Kanagawa prefekturasining togʻli gʻarbiy qismida joylashgan boʻlib, shaharning katta qismi Tanzawa-Oyama Quasi-milliy bogʻi yoki Fuji-Hakone-Izu milliy bogʻi hududida joylashgan.

### Chegaradosh munitsipalitetlar

* Odawara
* Kaeisei
* Yamakita
* Hakone
* Oyama

### Iqlimi

Minamiashigara nam subtropik iqlimga ega (Köppen *Cfa*), yozi issiq va qishi salqin va qor yogʻmaydi. Minamiashigarada oʻrtacha yillik harorat 13,6 °C. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 2221 mm, sentyabr esa eng nam oy hisoblanadi. Eng yuqori harorat avgustda 24,4 atrofida°C, eng pasti esa yanvarda, taxminan 3,2 °C atrofida boʻladi.

Demografiyasi
-------------

Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra Minamiashigara aholisi 2000-yilda eng yuqori choʻqqiga chiqdi va hozir asta-sekin kamayib bormoqda.

Tarixi
------

Hozir Minamiashigara nomi bilan tanilgan hudud Sengoku davrida Xojo urugʻi nazorati ostida, Edo davrida Odawara maʼmuriy-hududiy birligining bir qismi edi.

Meiji restavratsiyasidan soʻng, zamonaviy munitsipalitetlar tizimining tashkil etilishi Kanagawa prefekturasining Ashigarakami tumanida Minamiashigara, Fukusava, Okamoto va Kitaashigara qishloqlarini tashkil etdi. Mintaqaning rivojlanishiga 1925-yil 15-oktyabrda Oyama togʻli temir yoʻlining (hozirgi Izuhakone temir yo'li Daiyūzan liniyasi) ochilishi sabab boʻldi. Minamiashigara 1940-yil 1-aprelda shaharcha maqomiga koʻtarildi va 1955-yilda qoʻshni Fukusava, Okamoto va Kitaashigara qishloqlarini qoʻshib oldi. 1972-yil 1-aprelda u shahar maqomiga koʻtarildi.

Hukumati
--------

Minamiashigara toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 16 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash shaklidagi boshqaruvga ega shahar. Minamiashigara, Ashigarakami tumani munitsipalitetlari bilan birgalikda Kanagawa prefekturasi assambleyasiga bir aʼzo qoʻsha oladi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Kanagawa 17-okrugiga kiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Minamiashigara city official statistics" (ja).
2. ↑  „Profile of Minamiashigara City" (Japanese).  Minamiashigara City. Qaraldi: 2017-yil 6-may.
3. ↑  Minamiashigara climate data
4. ↑  „Kanagawa (Japan): Cities, Towns and Villages in Prefecture - Population Statistics, Charts and Map". *www.citypopulation.de*. Qaraldi: 2023-yil 15-aprel.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Minamiashigara (Kanagawa)*** haqida turkum mavjud |

* Official Website (yaponcha)
* The Minamiashigaran (English)
**Kvon Young-gil** ( koreys :  gang- ghil ; 1941-yil 5-noyabrda tugʻilgan) — janubiy koreyalik siyosatchi, jurnalist va kasaba uyushmasi xodimi. U "Xalq g'alabasi 21" va Demokratik mehnat partiyalarining asoschisi bo'lgan.

Kvon Koreyaga qaytishdan oldin Yaponiyada tug'ilgan. Uning otasi Kvon Vu- xyun (gang-wu-hyun) chap qanot millatchilar harakati a'zosi edi. Kvonning ilk yillarida Daehan Ilbo (daehanyangejn) va Seul Shinmunda jurnalist va jurnalist sifatida ishlagan. 1980 yildan 1987 yilgacha u Parijda (Fransiya ) Seul Shinmun muxbiri bo'lgan .

Faoliyati:
----------

Seul milliy universitetining pillachilik bo‘yicha bakalavr darajasiga ega ( 1969). Siyosatga qaytishdan oldin u bir qancha mehnat tashkilotlarini, jumladan Koreya Matbuot uyushmalari federatsiyasi va Koreya kasaba uyushmalari konfederatsiyasini boshqargan .  1996 va 1997 yillarda Koreya Kasaba uyushmalari konfederatsiyasi (KCTU, jeongmíngdīngčiči; dàngīngīngīngīngjīngči) (KCTU) raisi.

U chap qanot Demokratik Mehnat partiyasining prezidenti bo'lgan va 17 va 18- milliy assambleyaning a'zosi edi. Kvon - Rim-katolik. 2000 yildan 2004 yilgacha u Demokratik Mehnat partiyasining rahbari bo'lgan. U 2002 va 2007 yillardagi prezidentlik saylovlarida partiyadan prezidentlikka nomzod bo‘lgan. 2012 yilda Janubiy Kyonsan provinsiyasi gubernatorligiga nomzodini boy berganidan so'ng va Janubiy Koreyadagi kengroq progressiv harakatdagi siyosiy janjal o'rtasida Kvon frontdagi partiya siyosatidan ketish niyatini e'lon qildi.

2013-yildan beri Kvon turli ilg‘or sabablarni targ‘ib qiluvchi va qo‘llab-quvvatlovchi "Kvon Young-gil va yanada yaxshi turmush tarzi" (gangegigagie) (gangewganggae) ilg‘or tadqiqot markazining prezidenti. Kvon odamlarni 2016 -yilgi Janubiy Koreya qonunchilik saylovida Adolat partiyasiga ovoz berishga chaqirdi va 2017 -yilgi Janubiy Koreya prezidentlik saylovlarida Sim Sang Jung nomzodini faol qo‘llab -quvvatladi.

1. ↑  „Kvon Young-gil".
**Kyongbokkun** (Kyongbok saroyi) – Janubiy Koreyaning Seul shimolida joylashgan saroy majmuasi. Bu Qirol oilasi yashagan Choson sulolasining asosiy va eng katta saroyi va Xoson davrida qurilgan beshta yirik saroylardan biri edi.

        1394 – yilda koreyalik taniqli Jong Dodjonning loyihasi asosida qurilgan.

        Saroyning baʼzi qismlari 1592 – yilda Yaponiya bosqini paytida yoqib yuborilgan. 1860-yillarda Tevongunning saʼy-harakatlari bilan qayta qurilgan. Taʼmirlashdan soʻng u 330 bino va 5792 xonadan iborat edi. Majmuaning umumiy maydoni 410 ming kvadrat metrni tashkil etadi. 1895 – yilda yapon agentlari tomonidan qirolicha Myonson oʻldirilganidan koʻp oʻtmay, uning eri imperator Kojon saroyni tark etdi va u yerga qaytib kelmadi.

        1911 – yilda yaponlar saroy majmuasining 10 ta binosini buzib, Koreya general-gubernatorining uyini qurishdi.

        Kyongbokkunning asosiy inshootlari-Kyunjonjon taxt zali (223-sonli milliy xazinalar roʻyxatida), shuningdek, 48 ta granit ustunlarda sunʼiy koʻl oʻrtasida joylashgan Kyonghveru paviloni (224-sonli milliy xazinalar roʻyxatida). Ushbu pavilon eski uslubdagi 10000 von banknotada tasvirlangan (2007 – yilda yangi turdagi banknot chiqarilgunga qadar).

        Bugungi kunga kelib saroy ochiq osmon ostidagi muzeyga aylandi. Saroyga kirishdan oldin, Choson sulolasi davrida bu erda oʻtkazilgan qoʻriqchilar navbatining rang-barang dramatizatsiyalarini koʻrishingiz mumkin.
Hills located in NigeriaAndoza:SHORTDESC:Hills located in Nigeria
**Udi togʻlari** yoki Ugwueme va Udi togʻlar, Nigeriyaning Enugu shtatining Shimoliy mahalliy hukumat hududida joylashgan. Bu tepaliklar dengiz sathidan yuzlab metr balandlikda joylashgan.

Tarixi
------

1908-yilda Udi tepaliklari Akvadan Oʻrta kamarga ingliz ekspeditsiya guruhini jalb qildi va 1909-yilda Nigeriyaga Britaniya mustamlakachi hukumati kumush izlash uchun Enuguga kon muhandislari guruhini yubordi. U erda ular ko'mirni topib, Milliken tepaligidagi Ngvoga joylashdilar. Janubdagi yonbag'irda ular afrikalik ishchilar uchun Alfred Kampi yoki Ugvu Alfred nomi bilan mashhur bo'lgan boshqa turar-joy qurishdi. 1915 yilda Udi tepaliklarida Nigeriyada birinchi ko'mir koni ochilgan, ammo ikki yildan so'ng yopilgan va Iva vodiysi koni bilan almashtirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Enugu: Top 10 Tourist Attractions Every Nigerian Should Visit In The Coal City - Nigerian Bulletin - Naija Trending News". *nigerianbulletin.com*. Qaraldi: 2019-yil 3-iyun.
2. ↑  „EMC3 | Udi Hills". *emc3nigeria.com*. Qaraldi: 2019-yil 3-iyun.
3. ↑  „Udi-Nsukka Plateau | plateau, Nigeria". *Britannica.com*. Qaraldi: 2019-yil 3-iyun.
4. ↑  „content/ugwueme-and-udi-hills#". *zodml.org*. Qaraldi: 2019-yil 3-iyun.
5. ↑  „Udi Hills". *Afro Tourism*. Qaraldi: 2019-yil 3-iyun.
Madalla also houses the ZumaAndoza:Use Nigerian English

**Madalla** Nigeria ning poytaxti Abuja yaqinida joylashgan shaharcha. Shaharcha Suleja va Abuja oʻrtasida joylashgan va asosan Abuja deb ataladi.

Madalla diqqatga sazovor joylarga ega, masalan, atrofdagi toshli tepaliklar va butun shahar boʻylab togʻlar. Bu 80 000 ga yaqin aholi istiqomat qiladigan qishloq-shahar posyolkasi
​.

Attacks
-------

2011-yil sentabr oyida beshta Igbo tadbirkor ikki kishi tomonidan aniq mazhab hujumida otib oʻldirilgan .

Bu 2011-yilning dekabrida Rojdestvo kunida Boko Haram nomi bilan tanilgan terroristik sekta hujum qilgan Sent Tereza katolik cherkovida sodir etilgan portlash joyi edi.

```
Shahar chekkasidagi tosh .
```

Maʼnbalar
---------

1. 1 2  
Oladipo, Adelowo. „Igbo five: Peace returns to Madallah" (2011-yil 4-oktyabr). 2012-yil 6-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 25-dekabr.
2. ↑  „Nigeria rocked by church blasts" (en-GB). *BBC News* (2011-yil 25-dekabr). Qaraldi: 2022-yil 24-may.
3. ↑  „Zuma Rock" (en-GB). *Visit Nigeria Now*. Qaraldi: 2022-yil 24-may.

  

Andoza:Nigeria-geo-stub
**Toshkent tibbiyot akademiyasi filiallari**
Toshkent tibbiyot akademiyasi ikkita filli mavjud.

Toshkent tibbiyot akademiyasi Urganch filiali
---------------------------------------------

**Toshkent tibbiyot akademiyasi Urganch filiali** 
– Respublika xukumatining 1998-yil 3-iyundagi 239-sonli qaroriga asosan Urganch davlat universitetining Tibbiyot markazi qaytadan mustakil oliy oʻkuv yurti maskaniga aylantirilib, unga Toshkent davlat tibbiyot instituti Urganch filiali maqomi berildi va unga direktor etib tibbiyot fanlari doktori, professor B. A. Duschanov tayinlandi.

2013-yil 2-sentyabrdan boshlab filial direktori vazifasi Davolash fakulteti dekani, tibbiyot fanlari doktori, professor R.Yu. Ruzibayev zimmasiga yuklatildi.
Filialda Davolash, Tibbiy pedagogika, Tibbiy profilaktika, OMX va Pediatriya fakultetlari mavjud. 2021-yilgacha filialda jami: 1567 nafar talabalar tahsil olgan (shundan bakalavriatda 1333 nafar, klinik ordinaturada 234 nafar). Shu jumladan xorijiy talabalar 216 nafarni tashki etadi.

Toshkent tibbiyot akademiyasi Termiz filiali
--------------------------------------------

**Toshkent tibbiyot akademiyasi Termiz filiali** – Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 5-martdagi 172-sonli qaroriga asosan Toshkent tibbiyot akademiyasining Termiz filiali tashkil etildi. Termiz filialida Davolash ishi, Pediatriya ishi, Xalq tabobati taʼlim yoʻnalishlari mavjud. 1 ta fakultet, 10 ta kafedra mavjud.

1. Tillar kafedrasi.

2. Ijtimoiy-gumanitar fanlar kafedrasi.

3. Tibbiy-biologik fanlar kafedrasi.

4. Anatomiya, klinik anatomiya, patologik anatomiya kafedrasi.

5. Normal va patologik fiziologiya kafedrasi.

6. Mikrobiologiya, farmakologiya va gigiyena kafedrasi.

7. Ichki kasalliklar kafedrasi.

8. Xirurgik kasalliklar kafedrasi.

9. Bolalar kasalliklari kafedrasi.

10. Akusherlik-ginekologiya, dermatovenerologiya, urologiya, ftiziatriya kafed- rasi.

Filial direktori: tibbiyot fanlari nomzodi, Otamurodov Furqat Abdukarimovich.

Manbalar
--------

1. ↑  Shodmonov, Alisher*. Toshkent tibbiyot akademiyasiga 100 yil*. Toshkent: "O`zbekiston", 2021 — 423, 435 bet. ISBN 978994714755.