recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ptolemeylar**, lagiylar — Qad. Misrda hukmronlik qilgan shoxdar sulolasi (miloddan avvalgi 305—30 yillar). Aleksandr (Iskandar)ning sobiq sarkardasi va maxrami diadoxlardan Ptolemey Lag tomonidan asos solingan. Ushbu sulolaning barcha 14 podshosi Ptolemey nomi bilan atalgan. Aleksandr saltanati parchalangach, Misrda P. mo-narxiyasi karor topgan. P. yunonmake-don armiyasi, amaldorlar va mahalliy kohinlarga tayangan. P. siyosatida mali-kalar katta rol oʻynaganlar. Bu sulolaning soʻnggi vakili Kleopatra VII boʻlgan. P. sulolasi vakillari: P. I Soter (323—283); P. I Filadelf (285— 246); P. III Yeverget (246-222); P. IV Filopator [221205/204]; P. V Yepi-fan (204-180); P. VI Filometor (180— 145); P. VII Neos Filopator (145); P. VIII Yeverget II (Fiskon) (170—116); P. IX Soter II (Latir) (116-108 va 88-81/80); P. X Aleksandr I (108/107 — 88); P. XI Aleksandr II (80); P. XII Neos Dionis (Avlet) (80— taxminan 51); P. XIII Dionis (51—47); P. XIV Filopator (47—44); Kleopatra VII Tea Filopatora (taxminan 51 — 30) (Kleopatra I — VI lar turli vaqtlarda regent yoki taxtdosh boʻlganlar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tarix | *Tarixga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BNE: XX5351205
* BnF: cb119455279 (maʼlumot)
* GND: 118793551
* LCCN: sh88000475
* NKC: mzk2005300730
* NSK: 000069538
* VIAF: 42634079
* en:WorldCat Identities: viaf-42634079

 |
**Ahmedjon Ibrohimov** — sovet davlat va iqtisodiyot arbobi.

Tarjimayi holi
--------------

1899-yilda Tevriz shaharchasi yaqinidagi Milan qishlogʻida tugʻilgan. 1921-yildan KPSS aʼzosi.

1907-yildan iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda faol. 1907—1958-yillar oraligʻida toʻquvchining shogirdi, toʻquvchi, idish-tovoqchi, kotib, qizil gvardiyachi. Toshhovuz inqilobiy qoʻmitasi raisi, Toshhovuz viloyati favqulodda komissiyasi boshligʻi. Tegishli sanalarda Shovot tumani va Gurlan tumani ijroiya qoʻmitalari raisi. Bogʻot tumani ijroiya qoʻmitasi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Shovot tuman qoʻmitasi masʼul kotibi, Bauman okrug komitetining 1-kotibi, Butunittifoq Bolsheviklar Kommunistik partiyasi Xorazm okrug qoʻmitasining 1-kotibi. Xorazm viloyati boʻyicha tashkiliy byuro 1-kotibi. Oʻzbekiston SSR besh yilligi nomidagi paxtachilik sovxozi direktori. Oʻzbekiston Kompartiyasi Uychi tuman qoʻmitasining 1-kotibi. Paxtachilik davlat boshqarmasi direktori 1-sonli fermer xo‘jaligi, O‘zbekiston SSR besh yilligi nomidagi paxtachilik sovxozi direktori.

SSSR Oliy Sovetining I va II chaqiriq deputati. 1957-yilda vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑   1-oktyabr 1957-yilgi nekrolog

Adabiyotlar
-----------

* Filippov S. Territorialnie rukovoditeli VKP(b) v 1934—1939 gg. Spravochnik. — Moskva, ROSSPEN, 2016. (rus.)
* Oʻzbek Sovet ensiklopediyasi : [V 14-ti t.] / AN UzSSR, Gl. red. Oʻzbek Sovet ensiklopediyasi; [Gl. red. Zufarov K. A.]. — Toshkent : Oʻzbek Sovet ensiklopediyasi.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Siyosatchi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Pokiston Bosh vaziri Imron Xonning O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev bilan qo‘shma matbuot anjumani (15.07.21)
**Imron Xon** (urdu: عمران احمد خان نیازی, inglizcha: *Imran Khan*; 1952-yil 5-oktabrda tugʻilgan) 22- hamda amaldagi Pokiston bosh vaziridir. U, shuningdek, sobiq professional kriket oʻyinchisi va Adolat harakati partiyasi lideridir. Bosh vazir lavozimiga 2018-yili kelgan.

Tarjimai holi
-------------

Imron Xon 1952-yil 5-oktabrda (boshqa manbaga koʻra 25-noyabrda) Lohur shahrida tugʻilgan. Otasi injener-quruvchi boʻlgan. 1971-yil 18 yoshli Imron kriket boʻyicha Pokiston terma jamoasi safida Angliya terma jamoasiga qarshi oʻyinga tushgan. Angliyaga koʻchib oʻtganidan keyin 1973—75-yillar u Oxford universiteti jamoasida oʻynagan va 1974-yildan jamoa sardori boʻlgan. 1982-yildan 1992-yilgacha Imron Xon kriket boʻyicha Pokiston terma jamoasi sardori boʻlgan. Adolat harakati partiyasiga asos solganidan soʻng Pokistonning eng mashhur siyosatchilaridan biriga aylandi. Uning mitinglariga 100 minglab odamlar toʻplangan. U *Imran*, *All-Round View*, *The Warrior Race* asarlarining muallifidir.

Oʻzbekistonga tashriflar
------------------------

Oʻzbekiston va Pokiston kelishuvlariga asosan Oʻzbekiston Pokiston savdo tarmoqlari uchun Markaziy Osiyo mintaqasiga kirish eshigi sifatida foydalidir. Pokiston esa Oʻzbekistonga dengiz portlaridan foydalanishga imkon beradi. Shu maqsadda Pokiston bosh vaziri Imron Xon 2021-yil iyul oyida Oʻzbekistonga tashrif buyurdi

Manbalar
--------

1. ↑  „#HappyBirthdayIK: PTI Chairman Imran Khan turns 62". *DAWN.COM*. Dawn (5-oktabr 2014-yil). 7-aprel 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-oktabr 2016-yil.
2. ↑  SMI: Imran Xan izbran novim premer-ministrom Pakistana — Mejdunarodnaya panorama — TASS
3. ↑  „Покистон бош вазири Ўзбекистонга келади". *Bugun.uz*. 9-iyul 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2021-yil 1-iyul.

Havolalar
---------

* IMRAN KHAN(ingl.)
* Imran Xan: voyna protiv terrorizma porojdaet novix terroristov

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |



|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Pokiston Pokiston Bosh vazirlari |
| --- |
|  |
| 
* Liakat Ali Xon
* Xovoja Nozimuddin
* Muhammad Ali Bugʻra
* Muhammad Ali
* Husayn Shohid Suhravardi
* Ismoil Ibrohim Chundrigar
* Feruz Xon Nun
* Nurul Amin
* Zulfiqor Ali Bhutto
* Muhammad Xon Junejo
* Benazir Bhutto
* Gʻulom Mustafo Jatoiy
* Navoz Sharif
* Balah Sher Mozariy
* Navoz Sharif
* Muinuddin Ahmad Qurashiy
* Benazir Bhutto
* Malik Meroj Xolid
* Navoz Sharif
* Zafarulloh Xon Jamoliy
* Shijoat Husayn
* Shavkat Aziz
* Muhammad Mian Sumro
* Yusuf Rizo Gʻiloniy
* Raja Pervaiz Ashraf
* Mirhazar Xon
* Navoz Sharif
* Shohid Abbosiy
* Nosirul Mulk
* Imron Xon
* Shahboz Sharif
 | 
 |

 |
**Puasson Simeon Deni** (1781.21.6, Pitivye — 1840.25.4, Parij) — fransuz matematigi, fizigi. Parij Fanlar akademiyasi aʼzosi (1812), Peterburg Fanlar akademiyasi faxriy aʼzosi (1826). Ilmiy ishlari nazariy va osmon mexanikasiga, mat. hamda matematik fizikaga oid. U birinchi marta analitik mexanika tenglamalarini impulsning tashkil etuvchilari tar-zida yozgan. P. matematik fizikaning koʻplab masalalarini yechgan, ehtimollar nazariyasida Bernulli sxemasini umumlashtirib, katta sonlar qonunini isbotlagan, kam roʻy beradigan hodisalar taqsimot qonuni (Puasson taqsimoti )ni topgan. Quyosh sistemasining turgʻunligini tekshirishga bagʻishlangan ishlari muhim. Sferoid va bir jinsli ellipsoidlar tortishishini oʻrganib, oʻz nomi bilan ataluvchi tenglamani chikargan (qarang Puasson tenglamasi). P.ning ballistika, elastiklik nazariyasi, gidromexanika va boshqa sohalardagi ishlari ham katta amaliy ahamiyatga ega.

Adabiyot
--------

* Kleyn F. Leksii o razvitii matematiki v XIX stoletii, per. s nem. ch. 1, M. -L. 1937.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kesakxoʻrtepa-2** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Navoiy viloyatining Qiziltepa tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Gulbogʻ" MFY, Qoʻlba qishloq aholi punkti. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Navoiy viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida.. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dunyotepa 1**  bu — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti ya'ni arxeologiya yodgorligi hisoblanadi. 

Obyekt, ushbu yodgorlikning davri: XV—XVII asrlarga to'g'ri keladi. Surxondaryo viloyatining Denov tumanida joylashgan. Yodgorlikning manzili: "Qorakoʻz" MFY. 

Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Surxondaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan va davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**NTV** — Dogʻush Media Groupga tegishli turk milliy televideniyesi yangiliklar kanali.

U MSNBC bilan 2000-yildan 2014-yilgacha hamkorlik qilgan. Telekanal dasturida mahalliy va xalqaro yangiliklar bilan birgalikda hujjatli filmlar, moliya, sanʼat va madaniyat, turmush tarzi va sportga oid dasturlari ham mavjud.

Tarixi
------

NTV 1996-yilda Cavit Chaglar ning Nergis Group shoʻba korxonasi (shuning uchun Nergis TVning asl toʻliq nomi) va Turkiyaning birinchi axborot kanali sifatida tashkil etilgan. 1999-yil yanvar oyida kanal Doğuş guruhi tarkibiga kirdi. NTVning muvaffaqiyati turk media sanoatini oʻzgartirdi va tematik telekanallar davrini boshladi.

2013-yil iyun oyida NTV Gezi bogʻi namoyishlarini yoritmagani uchun Istanbuldagi bosh ofisi oldida norozilik namoyishlari oʻtkazildi va NTVning baʼzi xodimlari norozilik sifatida isteʼfoga chiqdi. Doğuş Media Group bosh direktori Jem Aydin tanqidlar „katta darajada adolatli" ekanini tan oldi va „tomoshabinlarimiz oʻzlarini xiyonat qilgandek his qilmoqda". Aydin izohlaridan koʻp oʻtmay Doğuş Mediani tark etdi. Oradan koʻp oʻtmay NTV BBC World News toʻplamini Turkiyada matbuot erkinligi haqidagi toʻplamni efirga uzatishdan bosh tortdi va BBC bilan hamkorlik shartnomasini buzdi. BBC bunga javoban kelishuvni toʻxtatdi.

NTV HD
------

2016-yil 17-yanvarda kanal **NTV HD** -ning yuqori aniqlikdagi simulyastiyasini ishga tushirdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „NTV".
2. ↑  „NBC ile Ortaklık Sona Erdi, Yeni NTV.com.tr Yayında" (tr-TR). *ekonomist.co*. Qaraldi: 15-aprel 2018-yil.
3. ↑  BBC, 5 June 2013, Turkey protests resume in Istanbul after apology
4. ↑  Hurriyet Daily News, 13 June 2013, Doğuş Media CEO takes leave amid media criticism
5. ↑  „Statement regarding BBC and NTV, Turkey".  bbc.co.uk (14-iyun 2013-yil). Qaraldi: 14-iyun 2013-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy veb-sayt
* LyngSat da NTV
**Aleksandr Merkulovich Ilyuxin** — Sovet iqtisodchisi, davlat va siyosat arbobi.

Biografiyasi
------------

Aleksandr Merkulovich Ilyuxin 1915-yilda tugʻilgan. 1940-yildan KPSS (Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi) aʼzosi hisoblangan.

Ilyuxin 1939-yildan boshlab mamlakatdagi siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy sohalarda faoliyat olib borgan. Jumladan, 1939-1987-yillarda — Toshkentdagi charm-galantereya va poyabzal fabrikasi muhandisi, bosh muhandisi, direktori, Toshkent shahar partiya qoʻmitasi sanoat boʻlimi mudiri, tuman partiya qoʻmitasi ikkinchi kotibi vazifalarida ishlagan. Shuningdek, Vazirlar Kengashi Raisining oʻrinbosari, Qoraqalpogʻiston Muxtor Respublikasi Oliy Kengashi Prezidiumi Raisining oʻrinbosari, Nukus shahar komitetining birinchi kotibi, partiyaning Qoraqalpogʻiston viloyat qoʻmitasi kotibi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Yangiobod tuman qoʻmitasining birinchi kotibi, Toshkent viloyat partiya komiteti kotibi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Qashqadaryo va Andijon viloyat komitetlarining ikkinchi kotibi hamda Oʻzbekiston SSR uy-joy kommunal xoʻjaligi vaziri lavozimlarida ham faoliyat koʻrsatgan.

Aleksandr Merkulovich Ilyuxin Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashining 6-, 7-, 8-, 9-, 10- va 11-chaqiriqlari deputati etib saylangan.

Davlat va siyosat arbobi Ilyuxin 1987-yildan keyin vafot etgan.

Havolalar
---------

* Ichkaridan qarash. Birinchi kitob (Leonid Ben-Shir Besher-Belinskiy) Arxivnaya kopiya
* Ilyuxin
* Ilyuxin Arxivnaya kopiya
* GARF R7523 105 151 "SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1971-yil 25-avgustda qabul qilingan Farmoni va unga materiallar / 14-sonli bayonnomaga / No 2074-VIII. 6-jild
**OVA** (オーブイエー*o:buye:*) yoki OAV (baʼzan *Ó V A*) Original Video Animation (yaponiyaning オリジナル・ビデオ・アニメリ・アニメーョ*oridzinaru bideo anime:syon*) atamasining qisqartmasi. Televizion va kinoteatrlarda namoyish etiladigan toʻliq metrajli anime filmlaridan farqli oʻlaroq, *OAV*lar epizodlar uzunligi va soni boʻyicha video formati uchun moʻljallangan — birinchi navbatda VHS video kassetalari, keyin esa *LaserDisc* va *DVD*lar uchun. 2009 — yilda **OAD** *(Original Animation DVD)* atamasi paydo boʻldi, yaʼni anime asl manga bilan birga DVDda chiqarilishini anglatadi.

OVA seriyasining uzunligi individuallik tarzida juda katta farq qilishi mumkin: masalan, *The King of Braves GaoGaiGar FINAL*ning dastlabki yetti qismi 30 daqiqa, oxirgisi esa 50 daqiqa davom etadi; OVA *Key the Metal Idolning* 15 ta epizodining davomiyligi 20 daqiqadan deyarli 2 soatgacha o‘zgarib turadi. Odatda, OVA birdan oltitagacha, kamdan-kam hollarda koʻproq epizodlardan iborat boʻlib, juda yuqori sifatli chizma va animatsiyaga ega boʻlgan toʻliq metrajli anime xisoblanadi.

Tarix
-----

Birinchi *OVA formatidagi* anime 1983 - yil dekabr oyida chiqarilgan u *Dallos* ilmiy-fantastik dramasi edi. Va shu yili teatrlarda taqiqlangan anime pornografiyasini yaratuvchilari ushbu formatga o'tishdi: 1984 - yilda chiqarilgan 17 ta *OVA*dan 11 tasi pornografik edi.

Manbalar
--------

1. ↑  *The Anime Encyclopedia: A Guide to Japanese Animation Since 1917*, 2006 — 32 bet. ISBN 978-1933330105.
2. ↑  *Ivanov B. A. Yapon animatsiyasiga kirish. - M .: Kinematografiyani rivojlantirish jamg'armasi; ROF "Eisenstein Kino madaniyatini o'rganish markazi"*, 2001 — 232 - 396 bet. ISBN 5-901631-01-3.

|  |  |
| --- | --- |
| Anime va manga | *Anime va mangaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Anime va manga |
| --- |
|  |
| 
* Vikiiqtibosdagi „Anime"
* Logotip VikiomborVikiombordagi "**Anime**" va "**Manga**"
 | 
 |
|  |
| Anime | 
* Tarix
* Sanoat
* OVA
* ONA
* Musiqa
* Fansub
 |
|  |
| Manga | 
* Tarix
* Dodzinsi
* Mangaka
* Ranobe
* Skanleyt
 |
|  |
| Maqsadli auditoriya boʻyicha | 
* Kodomo
* Syodzyo
* Dzyosey
* Syonen
* Seynen
 |
|  |
| Muayyan mavzu boʻyicha | 
* Spokon
* Tokusatsu
* Sentay
* Maxo-syodzyo
* Etti
* Mexa
* Garem
* Xentay (lolikon, syotakon, eroguro, futanari, tentakli)
* Yuri
* Yaoy
* Syonen-ay
* Bara
 |
|  |
| Oʻyinlar | 
* Eroge (BL-o'yini
* Otome-o'yini)
* Vizual roman
 |
|  |
| Madaniyat | 
* Kospley
* AMV
* Anime-festival
* Moe
* Fanservis
* Atamalar va tushunchalar
* Dodzin
 |
|  |
| 
**Anime va manga haqidagi portal** |

 |
**O’genri** (O’Henry) (taxallusi; asl nomi Uilyam Sidni Porter) (1862.2.9, Grinsboro yaqinida, Shimoliy Karolina —1910.5.6, Nyu-York) — amerikalik yozuvchi. Aptekachi, sotuvchi, kitob bezakchisi, noshir va boshqa kasblarda ishlagan; asar, felyetonlar yozishni mashq qilgan (1896-yil gacha), qamoqdaligida (1897—1901) yozgan hikoyalarini O. taxallusi bilan yashirin chop et-tirgan. 1904—10 yillarda 9 novellalar toʻplami ("Yonayotgan sham", "Gʻarb qalbi", "Yoqimtoy oʻgʻri" va boshqalar), vafotidan keyin yana 7 tasi bosilib chiqqan. "Kirollar va karam" (1904) romani sarguzasht-yumoristik novellalardan tashkil topgan. O. amerika hikoyachiligining oʻziga xos tipini yaratdi. Yumorning kuchliligi, kinoya, qiyos, parodiya kabi usullarning koʻp ishla-tilganligi, eng muximi, muallifning oddiy mehnatkash — "kichik inson"ga samimiy muhabbati, olijanoblik va sofdillikni madh etish va boshqa O. hikoyalariga olamshumul shuhrat keltirdi ("Toʻrt million", 1909). Asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan. Gʻ. Gʻulom ("Mening oʻgʻrigina bolam"), A. Qaxdor ("Anor") va boshqa oʻzbek hikoyachiligini O. ijodining ilgʻor tomonlari bilan boyitdilar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Malohat Badriddinovna Shahobova** (tojikcha: ***Малоҳат Бадриддиновна Шаҳобова***) (15.03.1928 – 2005-yil) tojikistonlik tilshunos.

Buxoro shahrida tug‘ilgan Shahobova 1948-yilda Jahon tillar institutini tamomlagan holda ingliz tili bo‘yicha tahsil oldi. Uch yil o'tgach, u Dushanbe Pedagogika institutini tamomladi. 1959-yilda Moskvadagi Jahon tillar institutini tamomladi. Akademik bo‘lib, u chet tillar institutida ham, Dushanbe pedagogika institutida ham dars bera boshladi. 1952-yilda Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi a'zosi bo'ldi. 1985-yilda u doktorlik darajasini oldi va ikki yildan so'ng professor unvoniga sazovor bo'ldi. Shahobova ijodida tojik va ingliz tillari oʻrtasidagi munosabatlarga eʼtibor qaratilgan. Uning nashrlari orasidan *The English Language* (1982); *Tojik va ingliz tili grammatikalarining eksperimental qiyosiy tadqiqi* (Moskva, 1985); *"Inglizcha-tojikcha lug‘at"* (1987); va *tojik-ruscha suhbat* (1993) o'rin egallaydi.  Shuningdek, u hind yozuvchilarining ijodi haqida tadqiqot olib bordi.  Nafaqaga chiqqanida ham u Tojikiston Fanlar akademiyasida faol bo'lib, uning chet tillar bo'limida ishlashni davom ettirdi. U Tojikiston xotin-qizlar uyushmasining ham asoschisi bo‘lgan va uzoq yillar tashkilotga rahbarlik qilgan. Faoliyati uchun u Tojikiston Oliy Soveti Prezidiumining Faxriy ordeni bilan taqdirlangan.

Adabiyotlar
-----------

1. 1 2  „Shahidi, Zioydullo – Prominent tajik figures of the". *fayllar.org*. 1-dekabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-noyabr 2017-yil.
2. ↑  Joshi, Nirmala (1 February 2004). "Book Reviews : Central Asia and India: N.N. VOHRA, ed. Culture, Society and Politics in Central Asia and India (Delhi: Shipra Publications, 1999). Pp. XXX + 303. Price Rs. 495". *International Studies* **41** (1): 154–157. doi:10.1177/002088170404100109.
**Yerlarning meliorativ holati** — yer maydonlarini qishloq xoʻjaligida foydalanishga yaroqliligi nuqtai nazaridan baholash. Meliorativ holati qonikarli yerlarga tuproq unumdorligini tubdan yaxshilash talab kilinmaydigan, dehqonchilik qilishga monelik kiladigan nuksonlari boʻlmagan yerlar kiradi. Meliorativ noqulaylik toifasi yoki turi birinchi navbatda, tabiiy — geografik sharoitlarga, shuningdek, dala meliorativ sharoitlarining dehqonchilik yuritishga mos kelmasligiga bogʻliq. Meliorativ jihatdan noqulay yerlarga qatʼiy aniktuproqiqlim va gidrogeologik sharoitlarda joylashgan botqoqlashgan, jarliklar bilan oʻyilgan, toshloq, tuprogʻi yuvilib ketgan, shoʻrlangan, shoʻrtoblar va shoʻrxok yerlar kiradi. Meliorativ holatiga koʻra noqulay suv rejimiga ega boʻlgan yerlar sugʻorish, zax qochirish, suv chiqarish; noqulay fizik va kimyoviy xossali yerlar tekislash, shoʻr yuvish, kimyoviy meliorantlar qoʻllash, ohaklash, gipslash, suv va shamol taʼsirida eroziyaga uchragan yerlarda ihota oʻrmonzorlari tashkil etish, ilmiy asoslangan sugʻorish usullari va meʼyorlarini qoʻllash kabi tadbirlarni talab qiladi (qarang Melioratsiya).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ettitepa-3** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: IV — VI asrlar. Samarqand viloyatining Nurobod tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Sazagʻon" MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Bugʻ mashinasi** — birlamchi porshenli dvigatel; bunda siqilgan suv bugʻining potensial energiyasi mexanik ishga aylanadi. Uzluksiz ishlaydigan Bugʻ mashinasi loyihasini I. I. Polzunov ishlab chiqqan (1763). Universal dvigatel sifatida 1774—84 yillarda J. Uatt yaratgan. 19-asr oxirigacha sanoat va transportda yagona dvigatel boʻlgan. Bugʻ mashinasini rivojlantirish ishi fabrika va zavodlar, elektr stansiyalari, parovoz, kema va lokomobillar uchun, qishloq xoʻjaligi va mahalliy sanoat ehtiyojlari uchun statsionar Bugʻ mashinasi yaratishga olib keladi. Bugʻ mashinasining tortish harakteristikasi yaxshi, ortiqcha bosim va reverslashga moslashuvchan, puxta va oddiy tuzilgan. Quvvati 15 MVt gacha, f. i. k. 20—25% ga yetadi. Kamchiligi iqtisodiy samaradorligi pastligi va quvvati cheklanganligidir.

Yana qarang
-----------

* Bugʻ generatori
* Bugʻ turbinasi
* Bugʻ turbinali elektr stansiya

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Baluj tili** — Baluj (balach, baluch) xalqi tili. 5,7 mln.ga yaqin kishi soʻzlashadi. Ular Pokiston (2 mln.ga yaqin), Eron, Afgʻoniston, Hindiston, Oʻrta Osiyoda - Mari (Turkmanistan), Koʻlob (Tojikiston)da yashaydi. Baluj tili Eron tillari shim.-gʻarbiy turkumiga mansub. Tarkibida 5 ta (gʻarbiy, sharqiy) shevalar guruhi bor. Baluj tili da sirgʻaluvchi, qoʻshaloq, serebral unli tovushlar mavjud. Hozirgi fleksiyaning buzilishi va analitik qurilish yuz bermoqda. Baluj tili da 4 kelishik, 2 nisbat, 4-mayl, 10 ga yaqin zamon boʻlib, baʼzi shevalarida ergativ tuzilish bor. Jins kategoriyasi yoʻq. Lugʻat tarkibida Forscha, Urdu, Arabcha, Turkcha soʻzlar mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  "Baluj tili" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Yerdan tashqaridagi sivilizatsiyalar** — hozirgi zamon ilmiy tasavvurlariga koʻra, Yerdan boshqa (mas, uzoq yulduzlar atrofida aylanadigan) sayyoralarda yashashi mumkin boʻlgan aqlli mavjudotlar jamiyatlari. Ularning taraqqiyot darajasi insoniyatning taraqqiyot darajasiga yaqin yoki undan yuqori deb faraz qilinadi. Yerdagi hayot evolyusiyasi (bir hujayralilardan koʻp hujayralilar sari, koʻp hujayrali tuban organizmlardan yuqori organizmlar sari taraqqiy etish), shuningdek, Metagalaktikaning milliard-milliard sayyoralardan tashkil topganligi va bu sayyoralarning ayrimlarida organik hayot paydo boʻlib rivojlanishi uchun shartsharoitlar mavjudligi ehtimoli Yerdan tashqarida, Koinotning biror qismida hayotning mavjud boʻlishini taqozo etadi. Mazkur umumiy mulohaza asosida, shuningdek, Yerga yaqin Mars va Venerada atmosfera va b. fizik shart-sharoitlar mavjudligiga qarab, bu sayyoralarda hayotning eng oddiy shakllari bor degan taxminlar paydo boʻlgan. 20-asrning 50—60-y.larida sayyoralardagi hayot uchun zarur boʻlgan fizik sharoitlarni oʻrganish natijasida Oyda, Venera, Mars va Quyosh sistemasining boshqa sayyoralarda Yerdagidek oliy hayot shakllari boʻlmasligi isbotlandi. Lekin Marsdagina eng oddiy hayot shakllari boʻlishi mumkin deb taxmin qilinadi. Quyosh sistemasiga yaqin turgan va oʻz sayyoralar sistemasiga ega boʻlgan koʻpgina yulduzlarning tabiiy sharoitlarini oʻrganish ana shu sayyoralar sistemasida hayot paydo boʻlib, rivojlanishi mumkin degan ehtimolni deyarli yoʻqqa chiqardi. Hozir juda kamdan-kam yulduzlardagina hayot bunyodga kela oladigan sohalar boʻlishi mumkin deb taxmin qilinadi.

E. t. s.ning mavjudligi haqidagi masala hozirgi vaktda ehtimoldan xoli boʻlmagan gipoteza boʻlib, hali eksperimental dalillar bilan tasdiqlangani yoʻq. Kosmonavtikaikj keyingi taraqqiyoti va Koinotdan kelayotgan elektromagnit nurlarni oʻrganish sohasidagi tekshirishlar Ye. t. s. bor degan taxminni quvvatlaydigan yoki boʻlish ehtimolini kamaytiradigan dalillarni beradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Muzaffar Husayn Mirzo** (1473-1509) — Husayn Boyqaroning 6-oʻgʻli. Onasi — Xadicha begimdir. Muzaffar Mirzo tabiatan xudbin, oʻjar va tantiq edi. Xadichabegim Muzaffar Mirzoni valiahd etib tayinlashga uringan, biroq udumga koʻra, valiahdlik Sultonning katta oʻgʻli Badiuzzamonning haqqi edi. Sevikli xotini Xadicha begim taʼsiriga tushib qolgan Husayn Boyqaro Muzaffar Mirzoni koʻproq suyardi. Sultonning bu harakati boshqa oʻgʻillariga yoqmas, natijada ular doim otalariga qarshi harakatda boʻlardilar. 1497-yil Sulton Husayn Muzaffar Mirzoga eng boy maʼmur birlik — Astrobod viloyatini inʼom qiladi. 1506-yil may oyida Husayn Boyqaro Shayboniyxonga qarshi yoʻlga chiqib, Bobo Ilohiy mavzeida vafot etadi. Xadicha begimning irodasi bilan mamlakat taxtiga Badiuzzamon Mirzo va Muzaffar Mirzolar oʻtiradi. Mamlakatda qoʻsh hukmdorlik vujudga keladi. Har 2 shahzoda oʻz taxtgohini Hirotning 2 chekkasiga quradi. 1507-yil Muhammad Shayboniyxon Xurosonga kirib, ilk jangdayoq har 2 shahzodaning qoʻshinini tor-mor etib, Hirotni egallaydi. Badiuzzamon Mirzo Sindga, Muzaffar Mirzo esa Astrobodga qochadi. 1509-yil Muzaffar Mirzo Astrobodda bedavo dardga uchrab 37 yoshida vafot etadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Abdüllatif **Shener** (1954-yil 26-aprelda, Yulduzli shahrida tugʻilgan) — turk siyosatchisi, akademik, parlament deputati, sobiq bosh vazir oʻrinbosari , sobiq moliya vaziri va Turkiya partiyasi asoschisi.

58. Hukumat va 59. Davlat vaziri va hukumatda Bosh vazir oʻrinbosari, avval 54. Hukumatda Moliya vaziri, 19-Turkiya Buyuk Millat Majlisi. Davr va 20. Muddatli farovonlik partiyasi, 21. Fazilat partiyasi muddati, 22. Adolat va taraqqiyot partiyasining Sivas deputati sifatida ishlagan. 2018-yil 14-iyundan 27-iyungacha. U Respublika Xalq partiyasidan Konya deputati sifatida o'z vazifasini davom ettirmoqda.

Hayotiy
-------

Asli cherkes boʻlgan Abdüllatif Shener 1954-yil 26-aprelda Sivasning Yulduzeli tumanidagi Emirler qishlogʻida Ahzerat va Bedirxon Shener oʻgʻli boʻlib tugʻilgan.

Sivas Imom Xatip oʻrta maktabini tamomlagan va 1977-yilda Anqara universiteti Siyosiy fanlar fakulteti Iqtisodiyot va moliya boʻlimida bakalavriat taʼlimini tamomlagan. Ilmiy faoliyatini Bolu dispetcherlik va boshqaruv maktabida ilmiy xodim sifatida boshlagan va Gazi universitetida moliya nazariyasi bo'yicha doktorlik dissertatsiyasini davom ettirgan. Gazi universiteti Bolu Iqtisodiyot va ma'muriy fanlar fakulteti dekan muovini bo'ldi. Hacettepe universiteti Iqtisodiy va ma’muriy fanlar fakulteti Moliya boʻlimida oʻqituvchi boʻlib ishlagan. Moliya vazirligida daromadlar nazoratchisi lavozimida ishlagan.

### Siyosiy hayot

1991-yili Turkiyada o'tkazilgan umumiy saylovlarda Refah partiyasidan Sivas deputati etib saylanib siyosatga kirdi. Nejmettin Erbakan rahbarligida tuzilgan REFAHYOL hukumatida Moliya vaziri lavozimida ishlagan. 1998-yilda Farovonlik partiyasi yopilgandan so'ng u Fazilat partiyasiga o'tdi. 2001-yilda Fazilat partiyasi ham yopildi.

U 2001-yilda tashkil etilgan Adolat va taraqqiyot partiyasi (AK partiya) asoschilaridan edi. 2002-yil Turkiyadagi umumiy saylovlarda yana Sivas deputati etib saylangan. 2002—2007-yillar orasida Abdulla Gul hukumati va 1. Erdog'an hukumatida Davlat vaziri va Bosh vazir o'rinbosari lavozimlarida ishlagan. U 2007-yilgi saylovlarda nomzod bo'lmadi va AK partiyadan iste'foga chiqdi. 2009-yil 25-mayda Turkiya partiyasiga asos solgan. U 2011-yil Turkiyadagi umumiy saylovlar oldidan partiyasi raisligidan iste'foga chiqdi va Sivasdan mustaqil deputatlikka nomzod bo'ldi. 17 092 ovoz olganiga qaramay, u parlament deputatligiga saylana olmadi. U asoschisi bo'lgan Turkiya partiyasi 2012-yil 27-avgustda tugatilgan. 2018-yil Turkiyada o'tkazilgan umumiy saylovlarda Respublika Xalq partiyasidan Konya deputati etib saylangan.

U fransuz tilida gapiradi. Oilali, 4 nafar farzandi bor.

Manbalar
--------

1. ↑  „Arşivlenmiş kopya". 26 şubat 2017da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27 şubat 2017.
2. ↑  „Akademik Özgeçmiş – Abdullatif Şener" (tr). 18-yanvar 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-iyun 2022-yil.
**Yevpatoriya desanti ishtirokchilarining ommaviy qabri** — yodgorlik 1942-yildagi Yevpatoriya desantining halok boʻlgan ishtirokchilariga bagʻishlangan. U Simferopol-Evpatoriya magistralining 58-kilometrida joylashgan. Haykal 1970-yilda ochilgan.

Tarix
-----

"Vzrivatel" mina tashuvchi kemasidan Yevpatoriya desantining halok boʻlgan dengizchilarining jasadlari 1942-yil 7-yanvarda qirgʻoqqa dafn qilindi. 1950-yillarda bu joyda moʻrt betondan dengizchi haykali oʻrnatilgan. 1970-yil 7-iyunda bu yodgorlik yangi uch figurali haykaltaroshlik kompozitsiyasi bilan almashtirildi. Loyiha mualliflari haykaltarosh N. I. Bratsun va arxitektorlar V. N. Eniosov, S. I. Kulev. Haykaltaroshlik kompozitsiyasi SSSR Badiiy fondi Moskva filialining eksperimental ustaxonasida yaratilgan.

Ommaviy qabrga dafn etilgan 58 kishining nomi maʼlum.

Qrim viloyat ijroiya qoʻmitasining 1980-yil 15-yanvardagi 16-sonli qarori bilan yodgorlik konservatsiya maqomini oldi. Ukraina Madaniyat vazirligining 2012-yil 22-noyabrdagi 1364-sonli qarori bilan yodgorlik „tarix yodgorligi" maqomini oldi.

Tavsif
------

Uch figurali haykalda Yevpatoriya desant qoʻshinlarining qoʻnishi tasvirlangan. Markazda dengizchi granata uloqtirmoqda. Yon tomonda granata va pulemyotga ega desant aʼzolari ham bor. Haykalning dinamikasi, shamolda hilpirayotgan qalpoqlar va figuralarning oldinga yoʻnalishi tufayli berilgan. Haykal zarb qilingan misdan yasalgan.

Poydevorda shunday yozuv bor: "*Sizning jasoratingiz Vatanni ulugʻlaydi, uning mukofoti oʻlmaslikdir* ".

* 
* 
*

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Pamyatniki i pamyatnie mesta v Respublike Krim, svyazannie s sobitiyami Velikoy Otechestvennoy voyni 1941—1945 godov. — Simferopol: Tavrida, 2015. — c. 42 — 496 s.
2. ↑  „crimean-monuments.ru". 9-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyul 2020-yil.

Havolalar
---------

* shukach.com Andoza:Wayback 2
* obd-memorial.ru Andoza:Wayback 2 -da arxivlangan
**Yevgeniy Volnyin** (1962-yil 27-iyun Toshkent) — oʻzbekistonlik xalqaro futbol hakami. Uning toʻliq ismi Yevgeniy Viktorovich Volnyin. Kasb: jismoniy tarbiya oʻqituvchisi.

Hakamlik faoliyati
------------------

### Xalqaro hakamlik faoliyati

Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasining Hakamlar qoʻmitasi uni xalqaro hakam sifatida taqdim etgan va Xalqaro futbol federatsiyasi (FIFA) uni 1995-yildan boshlab hakam sifatida roʻyxatga olgan. U bir necha xalqaro terma jamoa va klub oʻyinlarida hakam sifatida futbol ishlagan. 2007-yilda FIFA 45 yosh chegarasiga etganidan soʻng faol xalqaro hakamlik faoliyatini yakunladi.

#### FIFA Jahon chempionati

Jahon kubogi final bosqichiga chiqish yoʻlida u FIFA tomonidan 2006-yilda Germaniyada boʻlib oʻtgan 18 — FIFA Jahon chempionatida Valentin Valentyinovich Ivanovga qanot hakami sifatida ishga qabul qilindi. 2006-yil yordamchilar taklif qilingan hakam (milliy yoki xalqaro) bilan chambarchas bogʻlangan birinchi jahon turniri edi.

##### 2006 FIFA Jahon chempionati

**Jahon chempionati oʻyini**

| Sana | Manzil | Oʻyin turi | Oʻyin | Natija | Tomoshabinlar soni |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2006-yil 13-iyun | Rhein-Neckar-Arena, Shtutgart | Guruh oʻyini (G guruhi) | Shveytsariya — Fransiya | 0 : 0 | 52 000 |
| 2006-yil 20-iyun | Olimpiya stadioni, Berlin | Guruh oʻyini (A guruhi) | Germaniya — Ekvador | 3 : 0 | 72 000 |
| 2006-yil 25-iyun | Frankenstadion, Nyurnberg | Chorak finallardan biri | Portugaliya — Niderlandiya | 1:0 | 41 000 |

Havolalar
---------

* *Yevgeniy Volnin*. weltfussball.de. (Kirish: 2014 yil 4-noyabr)

* *Yevgeniy Volnin*. data.7m.cn. (Kirish: 2014 yil 4-noyabr) Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-11-04).

* *Yevgeniy Volnin*. worldfootball.net. [2010. 13-fevralda asl nusxadan arxivlangan(Kirish: 2014 yil 4-noyabr)
**Ubdontepa**  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: IV—VIII asrlar. Samarqand viloyatining Oqdaryo tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Kumushkent" MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Gamma-globulin** (u-globulin) -qon zardobi oqsilining tarkibiy qismi; tarkibida kasallik kuzgʻatuvchi turli xil mikroorganizmlarni neytrallaydigan immunoglobulinlar boʻladi. "G.-g ." terminini birinchi marta Shvesiya kimyogari A. Tiselius kiritgan (1937).

G.-g. viruslar, bakteriyalar va b.ni zararlab nobud qiladi, shuning uchun bolalarda uchraydigan virusli va infeksion kasalliklar (qizamiq, koʻkyoʻtal, epidemik gepatit, poliomiyelit va h.k.)ni davolash, shuningdek jarrohlik operatsiyalaridan keyingi yiringli asoratlarning oldini olish (stafilokokka qarshi G.-g .) maqsadida ishlatiladi. G.-g. donor qonidan yoki platsentar qon (tuqqandan keyin yoʻldoshdan chiqadigan qon)dan, preparatlari esa maʼlum kasallik bilan ogʻrib tuzalgan kishilar yoki maxsus vaksina yuborilgan hayvonlar (koʻpin-cha ot) qonidan olinadi. Bemorlar bilan muloqotda boʻlgan yoki kasallikni oʻziga yuqtirgan kishilarga profilaktika maqsadida muskul orasiga yuboriladi. G.-g. taʼsirida kasallik yengil kechadi va asoratlar qolmaydi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Toʻshanbuvatepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: VII—XI asrlar. Samarqand viloyatining Payariq tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Madaniyat" MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Kukun minorasi** — 1554 — 1556-yillarda qurilgan va Uygʻonish davri harbiy mudofaa meʼmorchiligi yodgorligi hisoblanadi. U Lvov shahrining (Hamdoʻstlik, zamonaviy Ukraina hududi) istehkom tizimining bir qismi boʻlgan va shaharga shimol tomondan yaqinlashishni himoya qilish uchun xizmat qilgan. U shahar istehkomlarining ikkinchi qatori orqasida mudofaa shaxtasida joylashgan edi. Minora porox va oʻq-dorilarni saqlash uchun ishlatilgan, tinchlik davrida u don ombori sifatida foydalanilgan.

U yoʻnilmagan toshdan yasalgan, yarim doira shaklida, uch qavatli, uchli tom bilan qoplangan. Koʻrinishi kesilgan ellips shaklini ifodalaydi. Devorlarning qalinligi taxminan 2,5 metrni tashkil qiladi. Toʻrt asrdan koʻproq vaqt davomida Kukun minorasi atrofidagi tuproq sathi bir yarim-ikki metrga koʻtarilib, uning pastki qismini qoplab olgan.

1954-yilda u qayta tiklandi. 1959-yilda minoraga kirish uxlayotgan sherlar figuralari bilan bezatilgan, oʻsha yili u Lvov meʼmorlar uyiga koʻchirilgan. Sovet davrida devorlardan gips olib tashlandi va asl devor ochildi.

* 
* 
*

Adabiyotlar
-----------

* Ostrovskiy G. S. Lvov. Ikkinchi nashr, qayta koʻrib chiqilgan va kengaytirilgan. Leningrad: Art, 1975. P.21.

Havolalar
---------

* „Пороховая башня". 29-noyabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-iyun 2007-yil.

(Ukraincha)

* „Вид из космоса". 3-iyul 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-iyul 2007-yil.
Barzilay shifoxonasi
**Barzilay** (ivritcha: *מרכז רפואי ברזילי*)— Ashkelondagi tibbiyot majmuasi. Muassasaning Ashkelon, Ashdod, Sderot, Kiryat-Gat, Kiryat-Malaki va boshqa shaharlarda boʻlimlari joylashgan. Ushbu hududlarda jami 617 mingga yaqin aholi istiqomat qiladi. Kasalxonaning xar bir boʻlimi besh yuz nafargacha bemorni qabul qila oladi.

1961-yilda muassasa 1950-yillarda Isroilning janubiy okrugida oshgan aholi sonini qamrab olish maqsadida ochilgan.

Kompleks rejasi David Anatol Bruccus tomonidan ishlab chiqilgan. Qurilish Janubiy Afrika sionistik federatsiyasi, Ashkelon munitsipaliteti va Mifal HaPais koʻmagida Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan moliyalashtirilgan. Shifoxona 1961-yil 20-iyulda ochilgan boʻlib, dastlab bolalar boʻlimi, tugʻruqxonadan iborat boʻlgan. Askarlar uchun mahsus 15 oʻrin ajratilgan. Faoliyatning dastlabki besh yilida oʻrinlar soni 150 taga yetkazilgan, jarrohlik boʻlimlari qoʻshilgan. 1966-yilda shifoxona hududida kichik tibbiyot xodimlari maktabi ochilgan. 1971-yil 20-martda majmuaga Israel Barzilay nomi berilgan.

Arab ozodlik harakatlari boshlangan 2000-yildan buyon muassasa yaradorlar, terrorchilik harakatlari qurbonlari va boshqa aholi teraktga uchraganlarni qabul qilinadigan asosiy nuqtaga aylangani bilan mashhur.

Majmua hududida Janubiy Osiyodan shia ziyoratchilar tashrif buyuradigan musulmonlar ziyoratgohi ham mavjud. 1990-yillarda, qochoqlarning navbatdagi toʻlqinidan soʻng, hukumat boshqa bino qurishga qaror qilgan. Majmuaning yangi ochilgan binosi 4 qavatli boʻlib, asosan bolalar boʻlimlaridan iborat. Jarrohlik boʻlimida 10 ta jarrohlik amaliyoti uchun xonalar mavjud .

2000-yillda qoʻshimcha bino qurilishi diniy jamoaning noroziligiga sabab boʻlgan. Natijada, qoʻshimcha bino asosiy binodan 300 metr uzoqlikda qurilgan.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  „ראשו של נכד הנביא מוחמד קבור באשקלון — וואלה! חדשות". 24-iyun 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-iyun 2022-yil.
**Yopildi-masjid**  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: XII, XVIII—XIX asrlar. Samarqand viloyatining Paxtachi tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Sotiboldi" MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Jvari** ( gruzincha: *ჯვარი* ) — Gruziyaning shimoli-gʻarbidagi Samegrelo-Zemo Svaneti provinsiyasidagi shaharcha. Shahar Magana daryosi yaqinida 280 metr balandlikda joylashgan bo'lib, u yerdan Enguri daryosiga quyiladi.

Etimologiya
-----------

Gruzin tilida "Jvari" so'zi "xoch" degan ma'noni anglatadi. Bu nom qayerdan kelib chiqishi haqida uchta afsona bor.

* Birinchi afsona Iso Masihning shogirdi bo'lgan Avliyo Endryu bilan bog'liq. Masih xochga mixlanganidan keyin uning shogirdlari butun dunyo bo'ylab xristian dinini yoydilar. Avliyo Endryu Gruziyada nasroniylikni qabul qilishi kerak, shu sababdan bir kuni u Abxaziyadan Jvariga keldi. U nasroniylikni targ'ib qildi va undan keyin odamlarni Enguri daryosida suvga cho'mdirdi. U xochni yerga urdi va odamlar bu hududni "Jvari" deb atashdi.
* Ikkinchi afsonada aytilishicha, Gruziya qirolichasi Tamara XII asrda Jvarida bo'lgan. U yurib ketayotib, bir-birini kesib o'tib, xoch shaklidagi ikkita daryoni - Enguri va Maganani ko'rdi. Qirolicha Tamara xitob qildi: "Qarang! Jvari, Jvari!" Shuning uchun hudud Jvari deb ataldi.
* afsonaga ko'ra, qirolicha Tamara qishloqqa tashrif buyurganida, u oltin xoch yo'qotgan. U mulozimlari bilan xochni qidirayotgan edi. Uni topgandan keyin u "Jvari, Jvari!" va bu hududni Jvari deb nomladi.

Tavsif
------

Jvari Gruziyaning eng shimoli-g'arbiy qismida, tog'lar orqali o'tadigan Mestia avtomagistralining boshida joylashgan bo'lib, u Gruziyaning qolgan qismini Svanetiga kirish uchun. Jvari - Gruziyaning shimoli-g'arbidagi Tsalenjixa munitsipalitetidagi juda qadimgi aholi punkti. Afsonalarga ko'ra, Jvari 2000 yillik tarixga ega deb taxmin qilinadi.

Jvari yaqinida Enguri to'g'oni joylashgan bo'lib, u Jvari iqtisodiyotining muhim qismidir. To'g'on Gruziyada iste'mol qilinadigan elektr energiyasining 46 foizini ta'minlaydi. 

Nemis tashkiloti tomonidan moliyalashtirilgan uchta maktab, kasb-hunar kolleji va jamoat markazi mavjud. Jvaridagi birinchi maktab 1888 yilda ochilgan. Uning asoschisi va birinchi ustozi Bede Getia ismli ruhoniy edi. Maktabning binosi yo‘q, faqat bitta xonasi bo'lgan. 1907 yilda yog'ochdan 8 xonali bino qurildi, ammo u 1930 yil 31 avgustda yonib ketdi. Yangi maktab qurilishi 1934 yilda boshlangan.

1949 yilda ko'plab Jvari aholisi Gruziya hukumati ko'rsatmasi bilan Abxaziyaga ketishdi. Keyin 1992 yilda Abxaziyada rus urushi boshlandi va Enguri hududiga 10 000 ga yaqin qochqinlar keldi.

Bu fashistlar Germaniyasining oxirgi jangdanso'ng Reyxstag ustidan *G'alaba* bayrog'ini ko'tarib suratga tushgan Sovet Armiyasi serjanti Meliton Kantariyaning ona shahri edi.

Yana qarang
-----------

* Samegrelo-Zemo Svaneti

Manbalar
--------

1. ↑  „Ministry of Energy of Georgia". 21-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-sentabr 2008-yil.

Koordinatalari: 42°43′03″N 42°03′03″E﻿ / ﻿42.71750°N 42.05083°E﻿ / 42.71750; 42.05083GOKoordinatalari: 42°43′03″N 42°03′03″E﻿ / ﻿42.71750°N 42.05083°E﻿ / 42.71750; 42.05083GOAndoza:Cities and towns in Georgia (country)
**Persepolis futbol klubi** —(forscha: باشگاه فوتبال پرسپولیس) Eronning Tehronda joylashgan professional futbol klubi boʻlib, Fors koʻrfazi Pro ligasida ishtirok etadi.

„Persepolis"ga 1963-yilda Ali Abdo tomonidan asos solingan va 1968-yildan beri Eron futbolining birinchi divizionida ishtirok etib kelmoqda. Persepolis, shuningdek, tashkil etilgan birinchi yillarida bouling, basketbol va voleybol boʻyicha uchta jamoaga ega edi. Persepolis FC koʻp tarmoqli Persepolis Athletic and Cultural Clubning futbol klubidir. Klub Yoshlar ishlari va sport vazirligiga tegishli. Klub to‘planib qolgan katta qarzi tufayli klubni xususiylashtirishga ko‘p urinishlar bo‘ldi va natija bermadi.

Klub faoliyati
--------------

Klub 1973 yildan buyon oʻz uyi „ Azadi" stadionida oʻynab kelmoqda. Ular Osiyodagi eng yirik derbilardan biri hisoblangan Tehron derbisida azaliy raqibi "Estegʻlol "bilan bellashadi, bu oʻyinni eronlik futbol muxlislari doimo yaqindan kuzatib boradilar. Osiyo Futbol Konfederatsiyasi maʼlumotlariga koʻra, „Persepolis" Osiyodagi eng mashhur futbol klubi hisoblanadi. Osiyo Chempionlar Ligasida „Persepolis" eng ko‘p tashrif buyuruvchilar bo‘yicha rekordlarga ega (eng ko‘p tashrif buyurgan 20 ta o‘yindan 11 tasi) va eng ko‘p tashrif buyurgan beshta o‘yin. „Persepolis" Osiyo Chempionlar Ligasidagi to‘rtta o‘yinda 100 000 tomoshabin yig‘ish rekordini ham yangiladi. „Persepolis" Eron chempionatining oʻn toʻrtta chempionligi, shuningdek, oltita Hazfi kubogi, toʻrtta Superkubok va 1990-91 yilgi Osiyo kubogi egalari kubogini qoʻlga kiritgan. Klubda koʻplab taniqli oʻyinchilar oʻynashgan, jumladan, "Bavariya"ning sobiq oʻyinchilari Ali Karimi, Ali Daei, Vohid Hashimyan va „Gamburger SV" ning sobiq futbolchisi Mehdi Mahdavikia. Biroq, Ali Parvin klub tarixidagi eng zoʻr futbolchi sifatida eʼtirof etilgan. Parvin 1970-yildan 1988-yilgacha klubda 18 yil ishlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  *FIFA.com.* „The battle of Tehran". *fifa.com* (3-fevral 2010-yil). 15-iyul 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-yanvar 2017-yil.
2. ↑  „Poetry in motion – Asia's top ten clubs".  ESPN. 29-avgust 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-avgust 2022-yil.
3. ↑  „آشنایی با باشگاه پرسپولیس".  Hamshahri. 16-iyun 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi.
4. ↑  „ترجمه مقاله به فارسی) مجله ورلد ساکر)".  World Soccer Magazine, ISNA. 20-yanvar 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi.
5. ↑  „:: وب سایت رسمی باشگاه فرهنگی ورزشی پرسپولیس". 3-noyabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-may 2014-yil.