Mariya yadro reaktori
 Reaktorda Cherenkov nurlanishi
**"Mariya"** – Polsha yadroviy tadqiqot reaktori, xronologik tartibda ikkinchi va Polshadagi yagona yadroviy tadqiqot reaktori hisoblanadi (1995-yilda Eva reaktori yopilgandan keyin).Varshava yaqinidagi Shverk-Otvosk shahrida joylashgan boʻlib, u Yadro tadqiqotlari milliy markazi tomonidan boshqariladi. Polsha olimi Mari Sklodovska-Kyuri sharafiga nomlangan. Bu radioizotoplarni ishlab chiqarish va neytron faollashuvini tahlil qilish,neytron nurlanishini tadqiq qilish va neytron terapiyasida qoʻllaniladigan koʻp funksiyali tadqiqot vositasi. Yillik ishlab chiqarish 4000 soat (100 soatlik bloklarda). Reaktor 1970-yil 16-iyunda qurilgan va 1974-yil 18-dekabrda ishga tushirilgan.

Texnik xususiyatlari
--------------------

Mariya reaktori 20 dan 30 MVtgacha boʻlgan issiqlik quvvatiga ega hovuzdir. Birlamchi sovutgichga ulangan kanallarni (alyuminiy quvurlar) oʻz ichiga oladi. Suv havzasi boshqa yoʻl bilan sovutilishi mumkin boʻlmagan yonilgʻi elementlarini sovutishni taʼminlaydi va radiatsiyaga qarshi qalqon sifatida ishlatiladi. Yoqilgʻi bilan boyitilgan uran (Uran-235 1999-yilgacha 80% va 1999-yildan 36% boyitilgan).Yoqilgʻi elementlari va kanallari vertikal, konus shaklida joylashtirilgan. Suv va berilliy bloklari moderator sifatida xizmat qiladi. Alyuminiy ostida yashiringan bor karbid qismlari nazorat, kompensatsiya va xavfsizlik uchun ishlatiladi. Berilliy bloklaridan foydalanish yoqilgʻi va katta yuk tashish maqsadlari uchun yetarlicha katta davr mavjudligini taʼminlaydi. Bundan tashqari, alyuminiy qatlami bilan qoplangan grafit neytronli reflektor ham mavjud. Mariya reaktori 4x1014 neytron/sm² termal neytronlar uchun va 2x1014 neytron/sm² tez neytronlar uchun neytron oqimlarini taʼminlaydi. Oltita gorizontal kanal neytron nurlanishini boshqaradi. Bundan tashqari, qoʻrgʻoshinli oyna mavjud, u orqali siz reaktor yadrosini koʻrishingiz mumkin. Reaktor germetik yopiq binoda joylashgan.

2004-yildan 2012-yilgacha boʻlgan tayyorgarlik jarayonida reaktor past boyitilgan urandan foydalana boshlandi.2010-yil fevral oyida reaktor Kanadaning Milliy universal tadqiqot reaktori yopilishi sababli qayta taʼminlash uchun Covidien bilan birgalikda tibbiy izotoplar ishlab chiqarishni boshlashi va Pettendagi Yadro reaktorini eʼlon qildi.

 Reaktor qurilishi

Yana qarang
-----------

* Eva(reaktor)
* Yadro reaktorlari roʻyhati

Manbalar
--------

1. ↑  „Реактор на сайте Польского института атомной энергетики" (en).  POLATOM. 28-fevral 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. ↑  „Реактор на сайте Польского института атомной энергетики" (pl).  POLATOM. 21-dekabr 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi.
3. 1 2  *Krzysztoszek, Grzegorz* „Maria research reactor conversion to LEU fuel". *Institute of Atomic Energy*.  IAEA (2007). 3-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-oktabr 2012-yil.
4. ↑  NNSA (25-sentabr 2012-yil). „NNSA Helps Poland Convert Reactor, Remove Highly Enriched Uranium". Press-reliz.

|  |
| --- |
| **Mariya (reaktor)** haqida Vikipediyaning qardosh loyihalarida koʻproq bilib oling |
|  | Maʼno va tarjimalari Vikilugʻatda |
|  | Media fayllar Vikiomborda |
|  | Taʼlim resurslari Vikiversitetda |
|  | Xabarlar Vikiyangiliklarda |
|  | Iqtibos, maqol va matallar Vikiiqtibosda |
|  | Asarlar matnlari Vikimanbada |
|  | Kitob va darsliklar Vikikitobda |
|
|
|

Koordinatalari: 52°07′22″N 21°20′38″E﻿ / ﻿52.1228°N 21.3439°E﻿ / 52.1228; 21.3439GO