recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
PROKAT (rus. prokatat — joʻvalamoq) metallurgiyada) — metall va metall qotishmalarini qizdirib yoki sovuqlayin prokatlab (maxsus vallar orasidan oʻtkazib) tayyorlanadigan bu-yumlar. Mas, list, lenta, polosa, rels, balka, truba, sim, shveller, dvutavr va boshqa P. tayyorlashda zagotovka (xom ashyo) boʻylamasiga, koʻndalangi-ga, vintsimon-koʻndalangiga prokatlanishi mumkin (rasmga q.). P.ning maxsus xillari — egilgan, bukilgan bu-yumlar, koʻndalang kesimi oʻzgaruvchan (har yerida har xil boʻlgan) mahsulotlar va boshqa xalq xoʻjaligining deyarli barcha tarmoklarida ishlatiladi (qarang Prokat ishlab chiqarish).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Syao Van-chji** — Syao Van-chji (mil.avv ?—47) Xitoydagi Xan imperiyasi imperatori Syuan-di (91—49) hukumronligi davrida yashagan olim va davlat amaldori. Tugʻilgan joyi Dunxay oʻlkasi, Lanlin uezdi (Xitoyning hozirgi Shandun oʻlkasi, isyan uyezdining sharqiy qismi) deb keltiriladi. Ikkinchi nomi Chan-tsin boʻlib, qishloq xoʻjaligi bilan shugʻullanuvchi oʻrtahol dehqon oilasi vakili boʻlgan. Syao Van-chji yoshlik yillarida Konfutsiylik taʼlimotini chuqur oʻrgangan. Xan imperiyasi saroyida oʻtkazilgan imtihonda muvoffaqiyatli oʻtgan va saroyda tansoqchi vazifasiga ishga qabul qilingan. Kichik ukasi tomonidan amalga oshirilgan jinoyat sababli saroyni tark etishga majbur boʻlgan. Ammo, tez orada ortga qaytarib, chaqirib olingan. Sadoqati va bilimdonligi sabali saroyda mansabi oshib borgan. Xan imperiyasida yuksak martabalarga ega boʻlgan amaldor Xo Guan (?—67) vafot etgandan keyin, Syao Van-chji imperatorga yashirin maʼlumot tayyorlab kiritgan. Chunki, Xo Guan imperator Syuan-diga oʻz qizlaridan birini turmushga bergan boʻlib, imperiya saroyida Xo oilasining taʼsiri katta boʻlgan. Syao Van-chji bergan maslahatga koʻra, imperator Xo oilasi aʼzolarini mansabidan chetlatish kerak boʻlgan. Bu maʼlumot keyinchalik Xo oilasi tomonidan isyon koʻtarishga urinishda oʻz tasdigʻini topgan. Syao Van-chji maslahati bilan Xo oilasi butunlay qirib tashlangan. Syao Van-chji xizmatlari evaziga Pinchyuan oʻlkasining boshligʻi, Sharqiy poytaxt boshligʻi, elchilarni qabul qilish idorasi boshligʻi, bosh senzor va valiahd shahzoda ustozi kabi vazifalarga tayinlangan. Taxtga imperator Yuan-di (mil.avv. 49—33) oʻtirgandan soʻng, imperatorning ustozi sifatida katta mavqega erishgan. Faoliyatining soʻnggida Syao Van-chjiga amaldorlardan Xun Gun va Shi Syanlar tomonidan qilingan tuhmat sababli oʻz joniga qasd qilishga majbur qilingan.

Manbalar
========

1. ↑  Gumilyov L.N*. Xunnu*. Moskva: Nauka, 1960 — 357 bet.
2. ↑  Bichurin N.Ya. (Iakinf)*. Sobranie svedeniy o narodax obitavshix v Sredney Аzii v drevnie vremena*, Moskva, 1950 — 287 bet.
**Shahar aholisi** - shahar va shaharchalarda yashaydigan kishilar. Shahar va qishloq aholisi nisbati urbanizatsiya darajasini koʻrsatgan. Uning asosiy koʻrsatkichi mamlakat yoki mintaqa aholisining necha foizi shaharlarda yashashini ifodalaydi. Biroq aholi manzilgohlarini qishloq yoki shaharlarga ajratish mezoni barcha mamlakatlarda turlicha bo'lgan.

Yer yuzi aholisining deyarli yarmi shaharlarda istiqomat qilgan. Shahar aholisining oʻsib borishiga — qishloqlarga shahar maqomining berilishi, shaharlar hududining qoʻshni qishloq joylari hisobida ortib borishi va qishloqlardan shaharlarga aholining koʻchib kelishi (migratsiyasi) hamda Shahar aholisining tabiiy koʻpayishi sabab boʻlgan. Soʻnggi yillarda Oʻzbekistonda Shahar aholisining oʻsish surʼati pasayib ketgan. Qishloq aholisining shaharliklarga nisbatan koʻpayishi yuqoriligi natijasida Shahar aholisi ulushi pasayib ketishi tobora ortib borgan Oʻzbekistonda Shahar aholisining sekin oʻsishiga tashki migratsiya va aholi tabiiy oʻsishining pasayishi (asosan, tugʻilishi) sabab boʻlgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**doshpuluur** ( tuvacha: doshpulur, [dɔʃpuˈluːr], Russian pronunciation: [dəʃpʊˈluːr] ) - yog'ochdan, odatda qarag'ay yoki lichinkadan yasalgan uzun bo'yinli Tuva lyutasi. Doshpuluur yulib, gurillatib chalinadi. Doshpuluurning ikki xil versiyasi mavjud. Bitta versiyada trapezoidal ovoz qutisi mavjud bo'lib, u ikki tomondan echki terisi bilan qoplangan va pardasiz bo'ladi. Ikkinchisining buyrak shaklidagi ovoz qutisi, asosan, yog'ochdan yasalgan, old tomonida dumaloq echki yoki ilon terisi va pardasi mavjud bo'ladi.

 Marat Damdin tomonidan tayyorlangan Doshpuluur
Anʼanaga koʻra, asbob faqat ikkita torga ega, ammo uning uch yoki hatto toʻrt torli versiyalari ham mavjud. Ikki tor odatda bir-biridan beshdan birida mukammal sozlanadi, uchinchi tor esa odatda oktavani tashkil qiladi. Baʼzan ikkita tor bir-biridan mukammal toʻrtdan biriga sozlangan boʻladi. Tuvaning boshqa torli cholgʻu asboblari singari, u anʼanaviy ravishda yakkaxon ijro uchun ham hamroh sifatida ishlatiladi

Yana qarang
-----------

* Igil
* Tuva musiqa
* Topshur

Manbalar
--------

* Ushbu maqola dastlab GFDL shartlarida foydalaniladigan TyvaWiki materiallariga asoslangan.

Havolalar
---------

* Doshpuluur Demo, fotosuratlar va matn

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* MusicBrainz: 5f9bb15a-738f-48bb-8676-55e62547726f

 |
**Chakin Choʻr Bilga** - 8 asr boshlarida Panch (Panjikent)ni boshqargan turkiy hokim. 

Uning ismi Mugʻ togʻidan topilgan 8-asrga taalluqli sugʻdiy xujjatlar orasida uchraydi. Tadqiqotchilar Chakin uning ismi boʻlib, turkiy choʻr unvoniga ega boʻlganligi, Bilga (qad. turkcha "dono") soʻzi esa epiteta (sifat) boʻlganini taʼkidlaydilar. Bu paytda Panjikent Turk xoqonligi tarkibiga kiruvchi Sugʻd konfederatsiyasiga taalluqdi boʻlib, Samarqanddan keyingi oʻrinda turgan. Ch.Ch.B. tomondan zarb kiddirilgan tangalarda "Panch hukmdori podsho Bilga" jumlalari uchraydi. Panjikentda 7-asrning 1choragida, yaʼni Devashtich hukmronligi davrida chiqarilgan tangalarda "Panch malikasi Nana" shaklida ayol hukmdorning ismi va unvoni aks etgan. Mazkur tangalardagi tamgʻa shakli Ch.Ch. B.ga oid tangalardagi tamgʻa bilan deyarli bir xil. O.I. Smirnova, bu yerda zarb qilingan tangalardagi belgilarga asoslanib, bir asrga yaqin xukm surgan Panjikent hukmdorlari sulolasining kelib chiqishini Sirdaryo (Shosh vohasi) atrofidagi turkiy hokim urugʻlardan birortasi bilan aloqador 3 boʻlsa kerak, deb yozadi.

Adabiyot
--------

* Smirnova O.I. Katalog monet s gorodisha Pendjikent, M,, 1963;
* Ishoqov M. Unutilgan podsholikdan xatlar (Bir turkum sugʻd xujjatlarining oʻzbek tiliga tarjimasi va izohlari), T. 1992.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
|  |  |
| --- | --- |
|  | **Avtomat** soʻzini bildiruvchi bir necha sahifa topildi. Ushbu sahifaga sizni olib kelgan maqoladagi tegishli ishoratni bu yerga emas, toʻgʻri kerakli maqolaga yoʻnaltirishingiz mumkin. |


**Avtomat** (yun. automatos – oʻzi harakatlanuvchi) – 1) ma’lum ishdagi barcha jarayonlarni berilgan dastur boʻyicha kishining ishtirokisiz oʻzi ba-jaradigan qurilma. A.ni bir oz sozlab, ayrim hollarda nazorat qilib turish kerak boʻladi. Avtomobil dvigatellari porshenini ishlab chiqaradigan avtomat-lashtirilgan zavodda metallni eritishdan tortib, to tayyor porshen olish, por-shenlarni saralash va hatto yashiklarga joylashgacha barcha ishlarni A.lar baja-radi. Yarim A.larda ayrim operatsiya ba-jarilgach, mashina oʻz-oʻzidan toʻxtaydi, uni ishchi yana yurgizib yuboradi. A. va yarim A.lar mashinasozlik, toʻqimachilik, oziq-ovqat sanoatlarida, qishloq xoʻjaligida keng qoʻllaniladi. Mas, paxta ekishda seyalkaning uyaga chigit tashlab beradigan qismi oddiy A. hisoblanadi.A.lar texnologik (turli avtomatlash-tirilgan agregatlar va boshqalar), energetik (avtomatik asboblar, qurilmalar va boshqalar), transport (avtomashinist, avtopilot va boshqalar), hisoblash-yechish (hisoblash mashinalari va boshqalar), savdo (magazin-avtomat va boshqalar), harbiy (avtomatik qurollar va boshqalar), mai-shiy avtomatlar, oʻyin avtomatlari va boshqa turlarga boʻlinadi."Oʻzi harakatlanadigan" mexanizmlar qadimdan ma’lum. Prujinali va mayatnikli soatlarning yaratilishi (17-a) A. rivojiga ancha ta’sir etdi. A.dan sanoatda foydalanish 18-asrga – sanoat inqilobi davriga toʻgʻri keladi. Elektro-texnikaning rivojlanishi (19-asr) elektr yordamida harakatlanadigan A.ning pay-do boʻlishiga olib keldi. Elektronikaning paydo boʻlishi (20-asr) bilan tamoman yangi elektron avtomatik qurilmalar va boshqaruvchi hisoblash mashinalari pay-do boʻldi. Shu tufayli A.ning imkoni-yatlari va qoʻllanilish sohalari borgan sari kengaymoqda; 2) kibernetikaning asosiy tushunchalaridan biri; diskret (rakamli) axborotlarni diskret vaqt taktlari bilan qayta ishlaydigan texnika va biologik tizimning mavhum modeli (qarang Avtomatik boshqarish nazariyasi).

* Avtomat (qurol)
* Avtomat (mexanizm)

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Avtoelektron proyektor**, avtoelektron mikroskop, elektron pro-yektor –avtoelektron emissiya asosida tasvir beruvchi asbob. Katodning sirti kichikligi (radiusi 10~4 – 10~5 sm) tu-fayli uning sirtida juda katta (Ye>106 V/sm) elektr maydon kuchlanganligi hosil boʻladi, natijada proyektoriing lyuminafor qrplangan ekranida katodning oʻn va yuz ming marta kattalashgan chiqish ishi boʻyicha tasvirini kuzatish mumkin. Avtoelektron proyektorda har xil sirtlardan elek-tronlarning chiqish farqlari va uning kattaligi aniqlaiadi, katod sirtidagi adsorbsiya, diffuziya, migratsiya kabi ja-rayonlar, qattiq jism sirti tuzilishi va uning fizik koʻrsatkichlari oʻrganiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Chakvi** ( gruzincha: *ჩაქვი* [chakvi] ), shuningdek, **Chakva** nomi bilan ham tanilgan, Gruziyaning Qora dengiz sohilidagi kurort shahari. Kobuleti munitsipaliteti tarkibiga kiradi.

Iqtisodiyot
-----------

 Yunon ayollari va bolalari choy terishyaptiChakvi butun Gruziyadagi choy ishlab chiqarishning vatani sifatida tanilgan. Chakvi Sovet Ittifoqi uchun choy ishlab chiqaruvchi bir nechta choy ishlab chiqaruvchi hududlardan biri bo'lgan. Yovvoyi choy o'simliklarini hali ham topish mumkin va ba'zi cheklangan choy o'simliklarini yetishtirish hali ham Chakvi dalalarida davom etmoqda.

2007-yil iyul oyida 600 000 dollarlik Chakvi radar stansiyasi AQSh armiyasi muhandislar korpusining Yevropa okrugi nazorati ostida qurilgan. U ham savdo, ham harbiy qismga xizmat qilgan.

Yana qarang
-----------

* Adjara

Manbalar
--------

1. ↑  Andoza:Georgian census 2014
2. ↑  „Chakvi". *gobatumi.com*. 30-dekabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyun 2015-yil.
3. ↑  „Chakvi radar station". *army.mil*.  United States Army (9-dekabr 2009-yil). Qaraldi: 7-iyun 2015-yil.

Havolalar
---------

 Wikimedia ''Commons''dagi Chakvi bilan bog'liq ommaviy axborot vositalari
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Eman (maʼnolari).

Gustave Courbet (1843)
**Eman**, dub, bolut (Оиегсик.) — qoraqayindoshlar oilasiga mansub doim yashil daraxt, baʼzan butalar turkumi. Shimoliy yarim sharning moʻʼtadil, subtropik va tropik mintaqalarida 450 (Shimoliy va Markaziy Amerikada 200)dan ortiq turi bor. Rossiya, Kavkaz va Gʻarb. Yevropada tarqalgan bargi bandli oddiy yoki yozgi E. (0. гоиг), qoyali yoki qishki E.ni, gruziya E.i, mongol E.i va boshqalar emanzor oʻrmonlar hosil qiladi. Oʻzbekistonda E.ning qizil E. turi ekiladi. Ildizi oʻqildiz (5 m chuqurlikka kirib boradi). Daraxtining balandligi 20–25 m, shoxshabbasi keng. Barglari teskari tuxumsimon, oʻyma, novdalari qizgishqoʻngʻir rangda, tuksiz. Toʻpguli kuchala yoki boshcha. Aprel oyida gullab (15—60 yoshidan gullay boshlaydi), sentabrda urugʻi pishadi. Mevasi yongoqcha (choʻchqayongʻoq). E. yorugʻsevar, qurgʻoqchilikka chidamli daraxt. 400—1000 yilgacha yashaydi. Yogʻochi aviatsiya va kemasozlikda, qurilishda, mebel sanoatida, bochkasozlikda qimmatli xom ashyo hisoblanadi. Poʻstlogʻidan teri oshlashda foydalaniladi. Shahar koʻchalari va xiyobonlarda manzarali oʻsimlik sifatida oʻstiriladi. E. ixrta oʻrmonlari tashkil qilishda 1-oʻrinni egallaydi, atrof muhitga sogʻlomlashtiruvchi taʼsiri boʻyicha boshqa oʻsimliklardan ustun turadi. E. toʻnkasidan oʻsib chiqadi va yongʻoqchasidan (kuzda ekib) koʻpaytiriladi. Koʻchatlari birikki yildan keyin (bahorda) koʻchirib oʻtqaziladi.

Eman daraxtining pastdan koʻrinishi
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Avtomata** (qadimgi yunoncha: *Αὐτομάτη*) yunon mifologiyasi qahramoni, ellikta Danaidlar — Argos qiroli Danay qizlaridan biri. Yegiptiad Busiris va Arxitelning rafiqasi.

Mifologiyada
------------

 Fernand Sabatt. Danay qizlari. Taxminan 1900-yil
Avtomata Liviya qiroli Danay va uning rafiqasi Yevropaning qizi boʻlgan. U Yegiptiad amakivachchalari Danaidlarga uylanishni xohlashgani, Danayga esa kuyovi qoʻlida oʻlishi bashorat qilingani sababli ulardan otasi va opa-singillari bilan birga Liviyadan Elladaga 50 eshkakli kemada qochib ketdi. Yegiptiadlar Argosda qochqinlarni quvib yetib, ularni nikohga majburladilar; Avtomata Busirisning xotiniga aylandi. Biroq, u birinchi toʻy oqshomidayoq erini sochlariga yashiringan xanjar yoki igna bilan oʻldiradi va Gipermnestradan tashqari barcha opa-singillari ham xuddi shunday qilishadi. Ular oʻliklarning boshlarini Lern daryosi qirgʻogʻiga koʻmdilar, jasadlarni esa shahar devori tashqarisiga koʻmdilar. Shundan soʻng, Danaidlar Lern koʻli suvlarida tozalanish marosimini oʻtkazdilar. Oʻsha kuniyoq Danay yugurish musobaqalarida gʻolib boʻlganlar orasidan ularga yangi erlar topdi. Pavsaniyning soʻzlariga koʻra, Avtomata Argosga Ftiotidadan kelgan Axeyning oʻgʻli Arxitelning xotiniga aylanadi.

Avtomata oʻlimidan soʻng opa-singillari bilan birga erini oʻldirganligi uchun jazolandi: yerosti dunyosida u abadiy teshik bochkaga suv quyib turadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Аполлодор Афинский 1972. sfn error: no target: CITEREFАполлодор\_Афинский1972 (help)
2. ↑  Грейвс 2005. sfn error: no target: CITEREFГрейвс2005 (help)
3. ↑  Павсаний 2002. sfn error: no target: CITEREFПавсаний2002 (help)
4. ↑  Гигин 2000. sfn error: no target: CITEREFГигин2000 (help)

Adabiyotlar
-----------

1. Аполлодор Афинский*. Мифологическая библиотека*. Л.: Наука, 1972.
2. Гигин*. Мифы*. СПб.: Алетейя, 2000. ISBN 5-89329-198-0.
3. Павсаний*. Описание Эллады*. М.: Ладомир, 2002. ISBN 5-86218-298-5.
4. Грейвс Р.*. Мифы Древней Греции*. Екатеринбург: У-Фактория, 2005. ISBN 5-9709-0136-9.
**Chakmon** — ustki kiyim turi; erkaklarning oldi ochiq qishki toʻni. Jun matodan tikiladi. Barlari old etak qismiga qoʻshimcha trapetsiyasimon kiyiq qoʻshilishi hisobiga birbiriga ustmaust kirib turadi, uchburchak boʻyin oʻmiziga yoqa oʻrnatiladi, yeng uchi tomon torayib boradi. Ch.ning qoʻltiq osti (xishtak) qismi ochiq qoldirilgan. Ch. ham toʻn kabi yoqa, bar, etak chetiga jiyaklar qoʻyib bezatilgan. Bahor, kuzda yaktak ustidan, sovuq oylarda paxtali toʻn, poʻstin ustidan kiyiladi. Xorazmda chap barlar oʻng bar ustini yopib turgan. Yaylovlarda hozir ham kundalik kiyim sifatida kiyiladi. Bu hududsa movut toʻnlar — ch a k moi, sholchakmon, yaktak singari astarsiz tikilgan. Jun mato ensiz boʻlgani sababli bitta Ch.ga 25 m gacha mato sarf qilingan. Ular, asosan, och jigarrang tuya junidan boʻlib, 2 andazali yoki 3 andazali bichiqsa tikilgan, yaʼni yon boʻlaktarzli yoki tarzlar qoʻshilmay tikilgan.

Samarkand—Buxoro muzofoti movut Ch.lari, asosan, qoʻy juni matosidan tayyorlanganligi tufayli, sidirgʻa och sariqyoki qora tusli boʻlgan. Shol Ch. (tuya junidan tayyorlangan), movut Ch. (fka movutidan tayyorlangan) lar qimmat sotilgan, asosan, oʻziga toʻq, boy aholi sotib olgan. Ch. oddiy toʻnlar singari bichilgan, yaʼni 3 andazali toʻgʻri bichiqda boʻlib, barlar oldiga kiyiklar solingan. Jiyaklar bilan bezatilgan.

Fargʻona — Toshkent muzofotida qoʻy junidan toʻqilgan movut Ch.lar — qoqma Ch. deyilgan. Eng arzon movut Ch.lar past navli aralash matolardan tikilgan (koʻk Ch.). Qoryomgʻirlarda boʻkib qolmaslik uchun koʻpincha qaynoq suvga boʻktirilgan. Ch. matosi toʻqilishiga qarab farqlangan. Asosan, koʻkish rangli boʻlgan, bichigʻi esa paxtali chopon, toʻnlar kabi 3 andazali toʻgʻri bichiqsa boʻlgan. Hozirgi kunda Ch.lar kundalik kiyimlar qatoridan joy olgan.

Adabiyot
--------

* Suxareva O. A. Kostyum narodov Sredney Azii, M. 1982; Traditsionnaya odejda narodov Sredney Azii i Kazaxstana, M. 1989.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Dorussalom
**Dorussalom** (arab.— Tinchlik uyi) — Tanzaniyadagi shahar, Sohilboʻyi viloyatining maʼmuriy markazi. Axoliyey 1,7 mln. kishi (1998). Mamlakatning iqtisodiy, siyosiy va madaniy markazi. Iqlimi subekvatorial, oʻrtacha temperaturasi avgustda 23°, yanvarda 28°. Yiliga 1500 mm yogʻin yogʻadi.

D. 1862 yilda Zanzibar sultoni tomonidan baliqchilarning Mzizima qishlogʻi oʻrnida bunyod etilgan. 1887 yilda Germaniyaning Sharqiy Afrika kompaniyasi tomonidan bosib olingan. 1891 yildan Germaniya Sharqiy Afrikasi maʼmuriy markazi. 1919 yilda ingliz qoʻshinlari tomonidan egallandi. 1919—61 yillarda Angliyaning Tanganika mustamlakasi maʼmuriy markazi, 1961 yildan mustaqil Tanganika davlatining , 1964 yildan 1993 yilgacha Tanzaniya davlati poytaxti. 1993 yildan poytaxt Dodoma sh.ga koʻchirildi.

D.mamlakatning Hind okeani sohilidagi eng yirik porti. Avtomobil va temir yoʻl tuguni. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Neftni qayta ishlash, sement, tayyor qismlardan avtomobil yigʻish, toʻqimachilik, elektrotexnika, oziq-ovqat (goʻsht-konserva, tamaki, un tortish), poyabzal va b. sanoat korxonalari bor. Mebel, metall idishlar, lok va boʻyoqlar ishlab chiqariladi. Kemasozlik rivojlangan. Baliqovlanadi. D.dan Zambiyaga neft quvuri oʻtkazilgan. Unt, botanika bogʻi, tarix-etn. muzeyi bor. Shahar yaqinida 13-asrda qurilgan masjid qoldiqlari saqlangan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pontus** (qadimgi yunoncha: *Πόντος* „dengiz") — qadimgi yunon afsonalarining qahramoni, ichki dengizlar xudosi , Olimpiya xudolaridan avvalroq paydo boʻlgan, Gaya (yerni timsol qiluvchi) va Efir (havo timsoli) oʻgʻli. Gesiod „Teogoniya"da Gaya Pontusni otasiz tuqqanligini koʻrsatadi. Gesiod uchun Pontus dengizni timsol etishdan ulkanroqdir.

U Nereus, Taumantus, Phorcias va uning singlisi-xotini Ketoning otasi (Gaya yoki Tetis dan); Evribiya (Gayadan ); telxinlar (Gaia yoki Thalassadan); baliqlar avlodi (Talassadan) otasidir.

Baʼzida uni yunonlar orasida Pontusdan koʻra koʻproq hurmatga sazovor boʻlgan dengiz titani, yaʼni pahlavoni Okean bilan solishtirishadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Любкер 1885. sfn error: no target: CITEREFЛюбкер1885 (help)
2. ↑  Gesiod. Teogoniya 131—132
3. ↑  Gesiod. Teogoniya 233—237; Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka I 2, 6; II 4, 2
4. ↑  Orfika, fr. 117 Kern
5. ↑  Gesiod. Teogoniya 239
6. ↑  Tsets. Teogoniya 81 // Primechaniya M. L. Gasparova v kn. Pindar. Vakxilid. Odi. Fragmenti. M. 1980. S. 476
7. ↑  Gigin. Mifi. Vvedenie 5

Adabiyotlar
-----------

* Pontus // Realniy slovar klassicheskix drevnostey / avt.-sost. F. Lyubker ; Pod redaksiey chlenov Obщestva klassicheskoy filologii i pedagogiki F. Gelbke, L. Georgievskogo, F. Zelinskogo, V. Kanskogo, M. Kutorgi i P. Nikitina. — SPb. 1885. — S. 1088.
**Afg‘on madrasasi** Nadr Vays (Kuyovxoja ham deyiladi) guzarida, hujralari soni 16 hujrali bo‘lgan. Amir Haydar zamonida Eshon Afg‘on ismli alloma o‘tgan. Ehtimol, u kishi ushbu madrasa sohibi bo‘lgandir.

Tarixi
------

Yillik vaqf mablag‘i 15 ming tangadan iborat bo‘lgan. Ushbu madrasada ham sho‘rolar inqilobiga qadar dars o‘tilgan. Undagi o‘quv jarayoniga oid baʼzi hujjatlar mavjud. Ularning uchtasi qozikalon Mir Badriddinning mudarris tayinlash masalasida oliy hukmdorga murojaat qilib yozgan arznomasidir. Ulardan ayrimlarining tarjimasini quydagicha bo‘lgan: „Afg‘on madrasasi imomi va mudarrisi mulla Ahmad Azizon masjidi hujralarida dars beruvchi mulla Sayyid Kamolning bo‘sh qolgan o‘rniga o‘tish uchun sizning oliy marhamatingiz va mehribonligingizdan umidvor bo‘lib duo qiladi. Maoshi 20 tilla. Eshoni Pir guzari masjidi hujralarida dars beruvchi mudarris mulla Abdurahim kambag‘aldir. Afg‘on madrasasida mazkur mulla Ahmadning bo‘sh qolgan o‘rniga o‘tish uchun oliy marhamatingiz va mehribonligingizdan umidvor bo‘lib janobi olini benihoya duo qilgay. Maoshi 10 tilla".

Manbalar
--------

1. ↑  Buxoro taʼlim tizimi tarixi. Abdusattor Jumanazar. Toshkent: Akademnashr, 2017. — B. 198.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Madrasa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
ALBUKERKI (A1iyaiyegyaiye) Afonsu d’ (1453, Aleksandriya, Lissabon yaqinida — 1515.15.12, Arabiston dengi-zi, Goa yaqinida) — portugaliyalik istilochi, Hindiston vitse-qiroli (1510-15). Ost-Indiyadagi Portugaliya mustamlaka imperiyasi asoschisi. 1503-yil Kochin shahrida portugal flotiliyasiga qoʻmondon boʻlib, fort qurgan. 1506-yil Tristan da Kunyaning ekspeditsiyasida qatnashgan, uning ixtiyorida ekspeditsiyadagi 16 kemadan 5 tasi boʻlgan. 1507-yil Fors qoʻltigʻidagi Hoʻrmuzki bosib olgan, biroq uni qoʻlda tutib tura olmagan. 1510-yil Goani egallab olib, uni portugaliyaliklarning Sharkdagi istilolarining tayanch punktiga aylantirgan. Dengiz savdo yoʻllarini nazorat qilish uchun 1511-yil Malakkani bosib olgan. A. portugaliyaliklarning Malabar sohillari, Seylon orol, Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlariga qilgan dastlabki ekspeditsiyalariga rahbarlik qilgan. 1513-yil Adanni egallashga uringan, 1515-yil Hoʻrmuzni 2-marta bosib olgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Uels shahzodasining patlari, Uels shahzodasi mukofoti logotipining bir qismini tashkil qiladi.
**Shahar merosini boshqarganlik uchun Uels shahzodasi mukofoti** har yili tartibga solish, siyosat va moliyalashtirish orqali tarixiy obidalar va ularning atrof-muhitini saqlashga sodiqligini ko'rsatgan Kanadadagi shahar boshqarmalariga topshiriladigan mukofotdir. 1999-yilda Heritage Canada Foundation tomonidan yaratilgan ushbu mukofot arxitektura va shaharni yangilashda shaxsiy qiziqishi borligi sababli o'z unvonini berishga rozi bo'lgan Uels shahzodasi shahzoda Charlz nomiga berilgan.

Mukofotlanuvchiga Uels shahzodasi va Kanada merosi fondi nishoni tushirilgan metall lavha, shahar yoki shahar hokimiyati tashqarisida ilinishi yoki ko'rsatilishi kerak bo'lgan xuddi shunday nishonga ega bayroq beriladi va mukofot logotipi esa shahar boshqarmasi veb-saytida aks ettirilishi kerak. 2008-yilda ilk bor Uels shahzodasi mukofotning faxriy yorliq bilan taqdirlandi.

Mukofotlanganlar
----------------

* *2000 yil* : Markham, Ontario
* *2001 yil* : Viktoriya, Britaniya Kolumbiyasi
* *2002 yil* : Sent-Jon, Nyu-Brunsvik
* *2003 yil* : Kvebek Siti, Kvebek
* *2004 yil* : Pert, Ontario
* *2005 yil* : Sharlottaun, Shahzoda Eduard oroli
* *2006 yil* : Annapolis Royal, Yangi Shotlandiya
* *2007 yil* : Sent-Jon, Nyufaundlend va Labrador
* *2008* :
	+ G'olib: Aurora, Ontario
	+ Faxriy unvon: Sent-Raymond, Kvebek
* *2009 yil* : Edmonton, Alberta
* *2010* :
	+ G'olib: Oakville, Ontario
	+ Faxriy unvon: Kalgari, Alberta
* *2013* :
	+ G'olib: Owen Sound, Ontario

Eslatmalar
----------

1. ↑  „The Heritage Canada Foundation: The Prince of Wales Prize for Municipal Heritage Leadership". 6-may 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-sentabr 2008-yil.
2. ↑  Canada News Wire: *Town of Aurora, Ontario to receive 2008 Prince of Wales Prize*; September 19, 2008
3. 1 2  Canada News Wire: *Town of Aurora, Ontario to receive 2008 Prince of Wales Prize*; September 19, 2008
**Afgʻonit**, (Na, Ca, K) 8 [Al 6 Si 6 O 24 ] (SO 4, Cl 2, CO 3) 3 0,5H 2 O — silikatlar sinfidagi mineral boʻlib, kristal panjarasida qoʻshimcha anionlar boʻlgan gidratlangan alyumosilikatdir. Afgʻonit feldshpatoid boʻlib, odatda sodalit bilan birga dumaloq olti burchakli koʻk donalar shaklida uchraydi.

Kashf qilinish tarixi
---------------------

U 1968-yilda Afgʻonistonning Badaxshon viloyatidagi lazurit konida topilgan va ilk marta shu yerda topilgani uchun mamlakat nomi bilan atalgan.

Tabiatda uchrashi
-----------------

Afgʻonit kristallarni qisqa prizma va dipiramida shaklida hosil qiladi. Kristallar odatda yomon shakllangan va nomukammal konturlarga ega, yumaloq yoki tartibsiz shakldagi donalar xarakterlidir. Kichik ustunli yoki tekislangan individlarning oʻzaro oʻsishi 1-2 mm gacha.

Na- boyitilgan marmarlarda sodalit, diopsid, kankrinit, nefelin, flogopit, pirit, vezuvian, olivin bilan bogʻlangan holda karbonatli jinslarning kontakt metamorfizmi natijasida hosil boʻladi.

Konlar
------

Afgʻonistonda (Sar-e-Sang), Rossiyada (Baykal koʻli boʻyida, Slyudyanka shahri yaqinida ), Germaniyada, Italiyada, Tojikistonda uchraydi. U amaliy ahamiyatga ega emas, lekin kolleksiya materiali sifatida qiziqish uygʻotadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Afganit v GeoWiki[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  Dannie o mineralax (2001)
3. ↑  Minerali s kartoy
4. ↑  Dannie o mineralax

Adabiyotlar
-----------

* V. Ivanov G. Sapozhnikov A.N. The birinchi Afghanit, Andersonit topish SSSR . — ZVMO, 1975 yil, 103-qism, № 3. (Janubiy Gʻarbiy Baykal mintaqasi)
* Sapozhnikov A.N. Cherepanov D.I. Suvorova L.F. Feoktistova L.P. Afgʻonistonda izomorfizm haqida. Minerallarni aniqlash. — ZVMO, 2008 yil, 137-qism

Havolalar
---------

* http://wiki.web.ru/wiki/Afghanite[*sayt ishlamaydi*]
* 
*
**Shahar telefon tarmogʻi** - muayyan shahar hududida joylashgan abonentlar (aholi, korxona va muassasalar) orasida, shuningdek, boshqa shaharlar bilan telefon aloqa oʻrnatishni taʼminlovchi telefon styalari va liniya qurilmalari majmui. Shahar telefon styasi, boshqa styalar, abonent liniyalari, telefon apparatlarini oʻzaro ulovchi liniyalardan iborat.

SH.t.t. guruhlashtirilmagan (agar shaharda bitta stya boʻlsa) va guruhlashtirilgan (bir nechta stya boʻlsa) boʻladi. Shahar telefon tarmogʻit. tizimiga korxona yoki muassasalarga xizmat koʻrsatuvchi kommutator qurilmalari ham kiradi. Kichik hajmli (bir necha ming nomerli) guruhlashtirilgan Shahar telefon tarmogʻit.da har bir guruh (tuman) avtomat telefon styalari (TATS) oʻzaro ulanadi va har qaysi TATS shaharlararo avtomatik telefon stya (SHATS) ga chiqish liniyasi orqali ulanadi.

Oʻzbekistonda Toshkent (Toshkent telegraftelefon styasi) va Nukus shahrilarida, barcha viloyatlar markazlarida Shahar telefon tarmogʻit. mavjud. Ularning faoliyatini "Oʻzbektelekom" aksiyadorlik kompaniyasi boshqarib turadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Afotik zona** („a" dan (qadimgi yunoncha: *α* qadimgi yunoncha: *α*) — -emas, -siz inkor qoʻshimchalari, „fotos" (φωτός) — yorugʻlik) — suv havzasining quyosh nuri muqlaqo tushmaydigan va fotosintezning deyarli yoʻqligi bilan tavsiflanuvchi chuqur qatlami. Quyosh nurlarining taʼsir qilish darajasi va fotosintez mavjudligi yoki yoʻqligiga koʻra ajratilgan suv omborlarining uchta ekologik hududidan biri (evfotik zona va disfotik hudud bilan birga qatorda). Koʻpincha ushbu hududni „tungi zona" deb ham atashadi. U ochiq okeanda, baʼzida kontinental suvlarda, misol uchun Baykal koʻlida uchrashi mumkin.

 Jahon okeanining ekologik zonalari
Afotik zona — ochiq okeanning 1000–11000 m chuqurlik oraligʻida (disfotik zona tagida) joylashgan eng katta hududi. U pelagial- batipelagial, abyssopelagial va gadopelagial chuqur suv zonalari va okean tubining chuqur zonalari (bentallar) — batial, psevdobatial, talassobatial, abissal, psevdoabissal va ultragabissal zonalarni qamrab oladi. Mazkur hudud evfotik va disfotik hududlar bilan taqqoslaganda biologik xilma-xillik va biomassa jihatidan oʻta qashshoqdir. Bu yerda asosan yirtqichlar va detritofaglar — pelagialning ustki qatlamlaridan tushib turadigan gidrobiontlarning yarim parchalangan qoldiqlaridan iborat „oʻlimtik yomgʻiri" deb ataluvchi detrit hisobiga hayot kechirishadi. Dengizning qora kashandalar bilan bogʻliq boʻlgan chuqur ekologik zonasi — „hayot vodiylari" bundan mustasno boʻlib, bu yerda evfotik zonadagi fotosintezdan farqli oʻlaroq, birlamchi mahsulotlar tufayli oziq-ovqat zanjiri mavjud boʻladi. Ular gidrotermal manbalar — gidrotermlardan oʻzlashtiradigan sulfidli minerallar -hemoautotrof bakteriyalarning hemosintezi asosida ishlab chiqariladi.

2005-yilda Meksika qirgʻoqlari yaqinidagi chuqur suvli gidrotermal guruhlarning birida ilk bor quyosh nuri ishtirokisiz ham boshqa gidrotermal organizmlardan taraluvchi zaif nurni oʻzlashtirib, fotosintez qilish qobiliyatiga ega boʻlgan maxsus fotosintetik yashil oltingugurt bakteriyasi (GSB1 deb nomlangan) kashf etilgan.

Afotik zonaning ixtiosenini pelagik va suv osti, suv tubi — suv osti baliqlari, jumladan, batipelagik, batibentik, talassobatibentik, abyssobentik va gadobentik baliqlar guruhlari tashkil etadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Beatty J.T. Overmann J. Lince M.T. Manske A.K. Lang A.S. Blankenship R.E. Van Dover C.L. Martinson T.A. Plumley F.G. (2005) (en). *An obligately photosynthetic bacterial anaerobe from a deep-sea hydrothermal vent*. **102** (Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America nashri). pp. 9306—9310. PMID 15967984.
2. ↑  „Неожиданное открытие биологов: фотосинтез в природе возможен без Солнца" (deadlink).  membrana (21-iyun 2005-yil). 3-yanvar 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyun 2012-yil.
3. ↑  Parin N. V. Ribi otkritogo okeana. M.: Nauka. 1988. 272 s.

Adabiyotlar
-----------

* Okean biologiyasi. T. 1. Okeanning biologik tuzilishi. M.: Fan. 1977. 398 b.
* Okean biologiyasi. V. 2. Okeanning biologik mahsuldorligi. M.: Fan. 1977. 399 b.
* Konstantinov A.S. Umumiy gidrobiologiya. Oliy maktablar uchun darslik. 4-nashr. M.: Oliy maktab. 1986. 472 b.
**Dolinsk manzilgohi** - Nalchik sh. yaqinidagi Dolinsk shaharchasidan topilgan jez davri (mil. av. 2-ming yillik) yodgorligi. Qazish ishlari Shimoliy Kavkaz ekspeditsiyasi tomonidan olib borilgan (1930, 1932—33). Har xil kattalikdagi kulba qoldiqlari topilgan. Kulbalar tomi va devorlari chetandan, usti somonli loy bilan suvalgan. Har bir kulbada bir necha tandirsimon oʻchoq qoldigʻi, gʻalla saqlanadigan oʻra, kuygan suyak, sopol siniqlari, tosh qurollar uchraydi. Kvars, obsidian va chaqmoqtoshdan yasalgan pichoq, qirgʻich, oʻroq qadamalari va oyboltalar topilgan. D. m.da mozorqoʻrgʻonlar koʻp. Kulbalar va qabrlardan topilgan ashyolar qad. dolinskliklar chorvachilik va ibtidoiy dehqonchilik bilan shugʻullanganini koʻrsatadi. Ularning ijtimoiy tuzumi matriarxat davridan patriarxat davriga oʻtish bo-sqichida boʻlgan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Brun-Otto Brayd** (1943-yil 1-fevralda tugʻilgan) — nemis huquqshunos olimi va Germaniya Federal Konstitutsiyaviy sudining sobiq sudyasi.

Hayoti
------

Brayd 1943-yil 12-yanvarda Gamburgda tugʻilgan. 1966-yilda huquqshunoslik boʻyicha birinchi davlat imtihonidan soʻng va 1969-yilda ikkinchi imtihondan soʻng u 1971-yilda Gamburgda doktorlik darajasini oldi. Shundan soʻng u Efiopiyadagi universitetda oʻqituvchi sifatida ishladi. 1973-yildan 1974-yilgacha u Yel yuridik fakultetida huquq va modernizatsiya boʻyicha mutaxassis boʻlgan. Keyinchalik, 1974-yildan 1982-yilgacha u Gamburg universitetida oʻqituvchi boʻlgan. 1980-yilda u gabilitatsiyadan oʻtdi va keyin Myunxen Bundesver universitetida professor boʻldi. 1987-yildan Gissen universiteti professori. U 1989 va 1994-yillarda Viskonsin universiteti yuridik fakultetida professor boʻlgan. Brayd shuningdek, Irqiy kamsitishning barcha shakllariga barham berish toʻgʻrisidagi konventsiyaning aʼzosi edi. 2001-yildan 2011-yilgacha u Germaniya Federal Konstitutsiyaviy sudining sudyasi (1. Senat). U Green partiyasi taklifi bilan saylangan Federal Konstitutsiyaviy sudning birinchi sudyasi edi. Uning oʻrnini sudya Susanne Baer egalladi.

Manbalar
--------

* Germaniya Federal Konstitutsiyaviy sudi veb-sayti

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb12342647k (maʼlumot)
* GND: 14371659X
* ISNI: 0000 0001 1593 1834
* LCCN: n82140051
* NTA: 068188579
* SUDOC: 078684269
* VIAF: 202636737
* en:WorldCat Identities: lccn-n82140051

 |
**Dikkit** — kaolinitning polimorf turiga mansub gil minerali. Kimyoviy formulasi Al4[Si4Ol0] (OH)S. Birinchi marta aniklagan amerikalik mineralog Dikka nomi bilan atalgan. Kristallari tiniq plastinkasimon. Rangsiz, oq, sargʻish va koʻkimtir. Qattiqligi 2,5—3,5; zichligi 2,6 g/sm3. Past temperaturali gidrotermal mineral. Kvars, dolomit, seritsit, kaolinit, gidroslyuda, galluazit bilan birga uchraydi. Oʻzbekistonda Chatqol-Qurama togʻlarida (Oqtosh, Oqsoqota, Qoronkoʻl, Gushsoy va b.) ikkilamchi kvarsitlarda D.ning toʻplamlari aniklangan. Qozogʻiston (Qoracheku va Qoʻngʻirot, Kavkaz (shim.-gʻarbidagi simob konlarda), Ukraina (Nikitovka)da bor. Oqsoqota konidakvars, barit, diaspor, pirofillit, muskovit, gematit, simob, oltin va b. bilan birga D.ning choʻziq kristali uchraydi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**EdisonFuture** — 2020-yilda tashkil etilgan Kaliforniyaning Livermor shahrida joylashgan elektr pikap va furgonlar ishlab chiqarishni rejalashtirgan Amerika startap kompaniyasi. U Xitoyning SPI Energy kompaniyasiga tegishli.

Tarix
-----

 Edison Future EF1-T elektr pikapi.
2020-yilda Xitoyning SPI Energy kompaniyasi AQShdagi faoliyatini kengaytirishga, bundan tashqari mahalliy Phoenix Motorcars kompaniyasining toʻliq ulushiga egalik qilish bilan birgalikda, EdisonFuture startapini tashkil qilishga qaror qildi. 2021-yil yanvar oyida kompaniya birinchi rejalashtirilgan EdisonFuture avtomobillarining tashqi koʻrinishini ishlab chiqish topshirilgan Icona Design dizaynerlik byurosi bilan hamkorlikni boshladi.

2021-yil oktabr oyi oʻrtalarida EdisonFuture oʻzining birinchi avtomobili EF1 ning batafsil vizual tasvirlarini taqdim etdi. Modellar Toʻliq oʻlchamli 4 eshikli pikap EF1-T (old qatorda 3 ta va orqa qatorda 3ta oʻrindiq) va furgon EF1-V (oldi qatorda 3 ta oʻrindiq) koʻrinishida mavjud boʻlib, u 2022-yilning birinchi yarmida sotuvga chiqarilishi kutilmoqda. Startap hozircha avtomobilning toʻliq tavsifi va koʻrsatkichlarini taqdim etmadi.

Manbalar
--------

Shuningdek q.
-------------

* Tesla
* Rivian

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti

1. ↑  „SPI Energy and Icona Design to Collaborate on All-Electric Passenger and Commercial Vehicle Designs" (en). Qaraldi: 29-oktabr 2021-yil.
2. ↑  „EdisonFuture EF1-T Is An All-Electric Pickup With Solar Charging" (en). Qaraldi: 29-oktabr 2021-yil.
Dihosana dance troupe at Domboshaba monument
**Dihosana** - uzoq vaqt davomida mavjud bo'lgan Kalanga xalqi yoki Ikalanga xalqining an'anaviy raqsi. Dihosana yomg'ir uchun ibodat qilish uchun trans orqali ajdodlarni taklif qilishni o'z ichiga oladi. Bu yomg'irli raqs. Dihosana - bu raqs merosi bo'lib, u bilan shug'ullanuvchilar tomonidan ota-bobolardan meros bo'lib qolgan. Shimolda yashovchi odamlar, taxminan 20 dan 30 gacha Frensistaun shahridan km shimolda, Botsvana Makobo nomli qishloqda Dihosana raqsining faxriy oqsoqollari ekanligiga ishonishadi. *Xosana* - Kalanga atamasi keksa va dono odam. Raqqosalar odatda guruh bo'lib raqsga tushadilar va qora yubka kiyishadi, bo'yinlariga uzun iplar boncuklar. Boncuklar qizil, qora va oq, tanadagi va beldagi son-sanoqsiz turli xil rang toifalarida ajralib guruhlarga bo'lingan.  Xosana Kalanga madaniyatining bir qismidir va hamma ham Xosana raqqosasi bo'lish huquqiga ega emas.Ularning raqslarini ulaarning oldida takrorlash sinov imtihoni kabidir.

Galereya
--------

* Dihosana ancestral dance images
* 
* 
* 
* 
*

Xosana qanday boshlanadi
------------------------

 Domboshaba madaniyat festivalida hosanalar
Xosana bo'lishi uchun odam ota-bobolarining chaqirig'iga ega bo'lishi kerak. Bu tanlov yoki afzallik sifatida emas. Kasalxonada davolab bo'lmaydigan kasallikka chalinadi. Keyin odam Ka Mvale deb nomlangan tepalikka olib boriladi, u erda ular ota-bobolari bilan uchrashish marosimi uchun uchrashadilar. Ular Ka Mvalega kelganlarida, ular bemorga hosana spirtli ichimliklar mavjudligini tashxislaydigan an'anaviy shifokor bilan uchrashadilar. Ular tugagach va bemorda ruh borligi e'lon qilingandan so'ng, ular boshlash uchun qadamlar bilan yordam berishni boshlaydilar.  Odam shifo topadi va an'anaviy shifokor ishtirok etganidan keyin to'liq hosana bo'ladi. Endi odam yomg'ir uchun ibodat qilish uchun boshqa faxriy hosanlarga qo'shiladi.

Qishloqda qurg'oqchilik bo'lganda, boshliq hosananing boshlig'iga yoki oqsoqoliga yomg'ir so'rab duo qilishlari uchun yaqinlashadi, deb ishoniladi. Veteran hosananing oqsoqollari Sebata deb nomlanuvchi yerni tozalash yoki supurish bilan boshlash uchun kimnidir ozod qiladi.Bularning asosiy ozuqaviy manbayin qishloq o'simliklari va daraxtlari

Manbalar
--------

1. ↑  „Kalanga rain making dance music". Qaraldi: 24-sentabr 2017-yil.
2. ↑  „Hosana calling". Qaraldi: 24-sentabr 2017-yil.
Anna Arkadevna Dolinina (Iskoz-Dolinina; 1923 yil 12 mart, Petrograd, SSSR — 2017 yil 16 aprel, Sankt-Peterburg, Rossiya) — sovet va rus sharqshunos-arabshunosi, adabiyotshunos, tarjimon, oʻqituvchi, filologiya fanlari doktori (1975).

Hayoti
------

Otasi — filolog, adabiyotshunos Arkadiy Semyonovich Iskoz-Dolinin, ukasi — tilshunos Konstantin Dolinin. Tarixchi S. N. Valkning jiyani.

1949 yilda Leningrad davlat universitetining sharq fakultetini tamomlagan. 1953 yilda „Arab mamlakatlarida 19-asr rus adabiyoti" mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi. Filologiya fanlari doktori (1976). Sankt-Peterburg davlat universitetining Sharq fakulteti o‘qituvchisi (1952 yildan). Rossiya Federatsiyasi Oliy maktabining xizmat koʻrsatgan xodimi (1999). Sharqshunoslik, arabshunoslik va arab adabiyoti tarixiga oid 200 dan ortiq asarlar muallifi. Gibran Kahlil Gibranning tarjimoni.

Akademik I.Yu. Krachkovskiyning shogirdi, u haqida u „Vaziyat quli" (1994) monografiyasini yozgan.

Amakivachchasi — Asya Markovna Iskoz (1908-1993), sovet tilshunosi va german filologi.

Mashhur yozuvlar
----------------

**Monografiyalar**

* Yangi davr arab adabiyoti tarixidan ocherklar. Misr va Suriya: (Publitsizm 1870-1914). — M.: Nauka, 1968 yil.
* Yangi davr arab adabiyoti tarixidan ocherklar. Misr va Suriya: (Maʼrifat romani 1870-1914). — M.: Nauka, 1973 yil.
* Vazifaning quli (I. Yu. Krachkovskiyning tarjimai holi). — Sankt-Peterburg: Peterburg sharqshunosligi, 1994 yil.
* Arabesklar. Tanlangan ilmiy maqolalar. — Sankt-Peterburg: Nestor-Tarix, 2010 yil.

**Maqolalar**
Dolinina A. A. XX asrda Qur’onning rus tiliga tarjimalari: Qisqacha tavsifi // Qozon universitetining ilmiy eslatmalari. Gumanitar fanlar. — T. 155, kitob. 3, 2-qism. — B. 7-17.

Mashhur tarjimalar
------------------

* Al-Haririy, Abu Muhammad al-Qosim. Makamlar. Tarjima, kiriting. maqola va eslatmalar. M.: Nauka, 1978 (V. M. Borisov va V. N. Kirpichenko bilan birgalikda).
* Arab qadimiyligi. Qadimgi arab sheʼriyati va nasridan. Arab tilidan tarjima. M. Nauka, 1983. (Vl. V. Polosin bilan birgalikda).
* Al-Haririy, Abu Muhammad al-Qosim. Makamlar. Muqaddima, arab tilidan tarjima, eslatmalar. M.: Nauka, 1987 (V. M. Borisov va V. N. Kirpichenko bilan birgalikda).
* Ar-Rayhoniy, Amin. Sevimlilar. L. Badiiy adabiyot, 1988 yil.
* Al-Hamadoniy, Badi' az-Zamon. Makamlar. SPb. Peterburg sharqshunoslik, 1999 (Z. M. Auezova bilan birgalikda tarjima qilingan).

Adabiyotlar
-----------

Belugina L. T. Dolinina, Anna Arkadievna // Qisqacha adabiy ensiklopediya / Ch. ed. A. A. Surkov. — M .: Sovet Entsiklopediyasi, 1978. — T. 9 (qoʻshimcha). — S. 283.
Miliband S. D. Rossiya sharqshunoslari: XX — XXI asr boshlari: bio-bibliografik lugʻat: 2 kitobda / ed. ed. V. M. Alpatov. — IV RAS; INION RAN. — M .: Sharq adabiyoti, 2008. — T. 1: A-M. — S. 435-436. — ISBN 978-5-02-036365-6.

Havolalar
---------
**Edith Martha Holloway** (1868—1956) Buyuk urush paytida Serbiyada koʻngilli hamshira boʻlgan. U shuningdek britaniyalik ayol shaxmatchi hamdir. U Qirollik akademiyasida oʻz haykallarini namoyish etgan haykaltarosh Jon Denton Crittendenning (1834—1877) qizi edi.

Hayoti
------

Edith Marta Holloway 1868-yili mashhur haykaltarosh Jon Denton Crittenden oilasida dunyoga kelgan.

1919-yilda Birinchi jahon urushidan keyingi birinchi Britaniya ayollar shaxmat chempionati gʻolibi boʻlhan. Edit Marta 1936-yilda oltmish sakkiz yoshida ikkinchi marta chempionlikni qoʻlga kiritib, keyingi bir necha musobaqalarda ham sovrinli oʻrinlarni egalladi.

U 1924-yil Parijda boʻlib oʻtgan 1-norasmiy Shaxmat Olimpiadasida Angliya terma jamoasi safida oʻynadi, uning shaxsiy statistikasi +2 −9 =2 (jami 13 ta oʻyin, dastlabki oʻyinlar bilan birga). Holloway olimpiadada ishtirok etgan birinchi britaniyalik ayol edi. Shuningdek, Edith Martha Fransiyada yashagan rus shaxmat ustasi Piter Potemkinni magʻlubiyatga uchratganligi bilan ham mashhur.

U Meran-1924 (norasmiy ayollar oʻrtasidagi Yevropa chempionati)da Helene Cotton bilan birinchi oʻringa daʼvogar boʻladi. Turnirdan soʻng ishtirokchilarning uchtasi (Holloway, Cotton va Agnes Stevenson) boshqa davlat terma jamoasining uchta aʼzosini (Paula Vulf-Kalmar, Gulich va Pohlner) Londonda boʻlgan Vena oʻyinida ikki raundda magʻlub etishadi.

Holloway, shuningdek, 1927-yilda Londonda oʻtkazilgan shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi birinchi jahon chempionatida (WWCC) 4-5-oʻrinlarga daʼvogar boʻldi. U Varshavada 1935-yili boʻlib oʻtgan musobaqada 6-7-oʻrinlarni (5-WWCC) va 1937-yilda Stokgolmdagi shaxmat musobaqasida 10-16-oʻrinlarni (6-WWCC) egalladi. Bu voqealarning barchasida mashhur ayol grossmeyster Vera Menchik gʻalaba qozondi.

Mashhur oʻyini
--------------

Edith Holloway — Peter Potemkine, Parij 1924-yil, *Owenning himoyasi uslubi* 1.e4 b6 2.d4 Bb7 3. Bd3 f5 4.f3 fxe4 5.fxe4 g6 6. Be3 e6 7. Nf3 Nf6 8. Nbd2 Ng4 9. Qe2 Nxe3 10. Qxe3 Bg7 11.0-0 Nc6 12.c3 0-0 13. Rf2 Ne7 14. Raf1 d5 15. Ng5 Rxf2 16. Qxf2 Qd7 17. Qf7+ Kh8 18. Nxe6 Rg8 19.e5 Bc8 20. Nxg7 Rxg7 21. Qf6 Nf5 22. Nf3 Qe7 23. Re1 Kg8 24. Qc6 Be6 25. Qa8+ Qf8 26. Qxa7 g5 27. Bxf5 Bxf5 28. Qb7 Be4 29. Nd2 c5 30. Qxb6 Rf7 31. Qe6 cxd4 32. Nxe4 dxe4 33.cxd4 Qb4 34. Rf1 Qxd4+ 35. Kh1 Qd7 36. Qxf7+ 1-0

Manbalar
--------

1. ↑  „Archived copy". 30-avgust 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-fevral 2007-yil.
2. ↑  OlimpBase :: Chess Olympiad Paris 1924: information
3. ↑  Unofficial European womenʼs champion
4. ↑  I campionati del mondo femminile

Havolalar
---------

* Chessbase — Xolloueyning Parijda oʻtkazgan oʻyinlari 1924-yil (nemis tilida)
**Dikiriy va Trikiriy**- pravoslavlikda oliy 
ruhoniylik martabasi (arxiyerey)ning marosimiy 
atributlaridan sanaladi. Dikiriy va trikiriy so‘zlari 
yunon tilidan olingan bo‘lib, dikiriy ikki shamdon, 
trikiriy so‘zi esa, uch shamdon degan ma’noni anglatadi. 
Makur marosimiy ashyolardan IV-V asrlarda diniy atribut 
sifatida foydalanila boshlangan. Ibodat vaqtida arxiyerey 
dikiriy va trikiriy yordamida ibodat qiluvchilarni 
duo qiladi. Ayrim monastrlarda dikiriy va trikiriy 
atributlaridan foydalanib fotiha berish huquqi 
arximandritlarga ham berilgan. Xristianlik ta’limotiga 
ko‘ra, dikiriyga o‘rnatilgan ikki sham Isoning inson va 
xudo timsoli sifatida, trikiriydagi uch sham esa, ipostas 
- muqaddas uchlik ramzi deb e’tirof etiladi. Dikiriyning o‘rta qismida xoch o‘rnatilgan bo‘lib, xristianlarning 
ta’kidlashicha u Isoni insoniyatni qutqarish uchun o‘zini 
qurbon qilganligini anglatib, eslatib turadi. Trikiriyda 
esa xoch timsoli tushirilmagan bo‘ladi. Chunki, xristianlik ta’limotiga ko‘ra, xudoning inson qiyofasida ko‘rinishi o‘zini qurbonlikka keltirgan xolos.

Manbalar
--------

1. ↑  Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 155. sfn error: no target: CITEREFNajmiddinov,\_Karimov,\_Turdiyeva2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Najmiddinov J. Karimov J. Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480 bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Digestlar** — (lot. Digesta — yigʻindi, yigʻilgan) — yuridik matnlar, qonunlar yigʻindisi deb tarjima qilinadi. Yustinian davrida huquqiy ilmga boʻlgan talab va qiziqish davlat darajasiga koʻtarilgan. Normativ barqarorlikka erishishga xarakat qilgan imperator va uning idoralari klassik merosga tayangan holda qonunlarni kodifikatsiya qilgan. Bu esa mavjud edikt toʻplamlari, novellalar, imperator farmonlari va yuridik mavzuga doir shox asarlarning saqlanib qolishiga sabab boʻlgan. Yustinian kodifikatsiyasining asosini D. tashkil etgan. D.ning umumiy xajmi deyarli 120 bosma taboq. D. Rim klassik yuristlarining asosan xususiy huquqqa oid asarlaridan muayyan tartib asosida keltirilgan koʻchirmalaridan iborat. D. 50 kitobga, ularning har biri, oʻz navbatida, qism (fragment) lardan iborat boʻlgan titullarga boʻlinadi. Xususan, D.da Ulpian, Pavel, Papinian, Yulian, Pomponiy, Modestin va b. mashhur boʻlgan yuristlar asarlaridan foydalanilgan. D.da garov oilaviy-huquqiy munosabatlar, mulkiy va vorislik (meros) munosabatlariga katta oʻrin ajratilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi