recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Horis Ibn Surayj** (? - 746.21.4) — arab sarkardasi, Movarounnahrda umaviylarga qarshi xalq harakati rah-bari. Xurosondagi xorijiylar rah-namosi. Movarounnahrni arablar tomonidan bosib olinishida faol qatnashgan. H. ibn S. umaviylarni tanqid qilib, Qurʼon oyatlariga rioya qilmayotganliklari va paygʻambar sun-nati boʻyicha ish tutmayotganliklari uchun ularni qoraladi. U zimmiylar bilan tuzilgan shartnomaga rioya qili-shi, musulmonlardan (shu jumladan, musulmonlikni qabul qilganlardan) xiroj olmaslikni vaʼda qildi. Horis Movarounnahrda joylashgan musulmon garnizonlarini oʻz tarafiga ogʻdi-rib, Toxaristonda (Balx viloyati) oʻrnashib olgan edi. Samarqand shohi Gʻurak, dehqonlar va Turk xoqoni Abu Muzahhim H. ibn S.ni Xurosonni egallash uchun yuborganlar. 734—735 yillarda u bu yerda qoʻzgʻolon koʻtargan, biroq Xuroson noibi Asad ibn Ab-dulloh tomonidan qoʻzgʻolon bostirilgan. Horis Samarqandga qaytib kelgan. 739 yil Xurosonning yangi noibi Nasr ibn Sayyor boshliq umaviylar qoʻshini Samarqandga yurish qilgan, biroq u muvaffaqiyatsiz chiqqan. Nasr soliq tizimini oʻzgartirishga qaror qilgan. U yuqori tabaqa vakillarini oʻz tomoniga ogʻdirib olgan takdirda-gina qoʻzgʻolonni bostirish mumkin deb hisoblagan. Buning uchun u islomni qabul qilgan mahalliy aholini arablar bilan tenglashtirgan, ularni juzʼyadan ozod qilgan. Nasr 739 yil Samarqandga yurish boshlagan. H. ibn S. oʻz xorijiylari bilan shu yerda joylashgan edi. Nasr shahar aholisini suvdan mahrum qilib, uni taslim qilishga urindi, Samarqand zodagon dehqonlarining bir qismini oʻz tomoniga agʻdarib, ularni H. ibn S.ga shaharni boʻshatib chiqib ketishni taklif qilishga majbur qildi. H. ibn S. oʻz safdoshlari bilan Shoshga ketishga majbur boʻlgan. Nasr shaharni egallab Marvga qaytmoqchi edi, lekin Iroq noibi Yusuf ibn Umar undan H. ibn S.ga boshpana bergan Shoshga hujum qilishni talab qilgani uchun katta qoʻshin (20 ming) bilan Shoshga yurish qiladi. Turk xoqoni amakivachchasi Qursul H. ibn S. va Shosh hokimi Qodir ibn Badrni quvvatlab 15 ming kishilik yollanma qoʻshin bilan Sirdaryo boʻyida Nasrning yoʻlini toʻsadi va tunda musulmonlar qarorgohiga teztez hujum qilib turadi. Ana shunday hujumlardan birida Qursul asir olinib, oʻtda kuydiriladi. Shosh hokimi va H. ibn S. Shosh qalʼasiga qocha-dilar. Nasr avval Fargʻonaga, soʻng Shoshga hujum qiladi. Horisning oʻzi mansub boʻlgan tamim qabilasi Nasr tomonida turib urush qiladi, shu tufayli Horis tamimiylarga qarshi urushdan bosh tortadi. Shosh hokimi Nasrga sulh taklif etadi. Unga koʻra, H. ibn S. Shoshni tark etadi, Foryob qishlogʻiga joʻnaydi. Marvdagi jangda halok boʻlgan, xochga tortilgan.

Mahfuza Alimova.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
***Maxfiy materiallar*** (inglizcha: *The X-Files*) — Chris Carter yaratgan Amerika ilmiy-fantastik teleseriali. Serial 1993-yil 10-sentabrda birinchi marta efirga uzatilgan va 2002-yil 19-maygacha berib borilgan. Bu vaqt davomida 9 ta sezonga boʻlinib 202 ta seriya tasvirga tushirilgan. Serialda FTB maxsus agentlari Fox Mulder (talaffuzi: *Foks Malder*) (David Duchovny) va Dana Scully (talaffuzi: *Dana Skalli*) (Gillian Anderson) maxfiy fayllarni (inglizcha: *X-Files*), yaʼni gʻayrioddiy va yechilmagan hamda paranormal hodisalar bilan bogʻliq ishlarni oʻrganishadi. Mulder oʻzga sayyoraliklar borligiga va paranormal hodisalarga ishonadi, Scully boʻlsa bu narsalarga ishonchsizlik bilan qaraydi. Scully hamma ishda ilmiy uslubni targʻib qiladi va hamrohining teoriyalarini maʼqullamaydi. Serialning boshida ikkala agent orasida oʻzaro ishonch paydo boʻladi va ular bir-biriga bogʻlanib qolishadi. Boshida platonik doʻstlikdan boshlangan bogʻlanish serialning yakuniga borib romantik aloqaga aylanadi.

Birinchi yetti sezonda David Duchovny va Gillian Anderson birgalikda bosh rollarni ijro etishgan. Oxirgi ikki sezonda asosan Anderson bosh rolda oʻynagan, Duchovny boʻlsa bir-bir ishtirok etgan. Yakuniy sezonlarda John Doggett (Robert Patrick) va Monica Reyes (Annabeth Gish) serialga yangi obrazlar sifatida kiritilgan. Oxirgi ikki sezonda Mulder va Scullyning boshligʻi Walter Skinner (Mitch Pileggi) roli ham muhim ahamiyat oladi.

*Maxfiy materiallar* serialiga *Alfred Hitchcock Presents*, *The Twilight Zone*, *Night Gallery*, *Tales from the Darkside* va ayniqsa *Kolchak: The Night Stalker* kabi teleseriallarning taʼsiri katta boʻlgan. Asosiy obrazlarni yaratishda Carter odatdagidek erkak obrazni skeptik, ayol obrazni ishonuvchi qilib emas, balki aksincha Mulderni ishonuvchi, Scullyni boʻlsa ishonmovchi qilib yaratgan. *Maxfiy materiallar*ning birinchi besh sezoni Vancouverda suratga tushirilgan. Keyingi sesiyalar Duchovny sabab Los Anjelesda olingan.

Fox televizion tarmogʻi uchun *Maxfiy materiallar* katta xit boʻldi. Boshida kichik guruhlar orasida mashhur boʻlgan film bora-bora keng omma orasida ham shuhrat qozondi. *Maxfiy materiallar* yakuniga yaqinlashganda AQSh televideniyesi tarixida eng uzoq koʻrsatilgan ilmiy-fantastik serialga aylandi. Serial asosida ikkita toʻliq metrajli film suratga olingan: *Maxfiy materiallar: Kelajak uchun kurash* (inglizcha: *The X-Files: Fight the Future*) (1998) va *Maxfiy materiallar: Ishonishni istayman* (inglizcha: *The X-Files: I Want to Believe*) (2008). Filmning sujeti tanqidchilar tomonidan tahsinga sazovor boʻldi. Serial bir eng yaxshi serial deb topilib bir necha Golden Globe mukofotlarini olgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  Delsara 2000, s. 59. sfn error: no target: CITEREFDelsara2000 (help)
2. ↑  *Cooper, Tracie.* „The Files: Seasons 01". *Allmovie*.  Rovi. 22-dekabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-noyabr 2012-yil.
3. ↑  Delsara 2000, s. 62. sfn error: no target: CITEREFDelsara2000 (help)
4. ↑  Delsara 2000, s. 58. sfn error: no target: CITEREFDelsara2000 (help)
5. ↑  *Cross Connections*. Pontifical Gregorian University, 2006 — 201 bet. ISBN 9788878390614.
**Edgemont** (talaffuzi: *Edgemont*) — AQShning Janubiy Dakota shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda 725 kishini tashkil qilgan.

Geografiyasi
------------

Edgemont shahri 43°17′58″N 103°49′44″W﻿ / ﻿43.29944°N 103.82889°W﻿ / 43.29944; -103.82889GO (43,299453, −103,828966) koordinatalarda joylashgan.

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 0.97 kvadrat mil (2.51 km2) tashkil qiladi.

Demografiyasi
-------------

| Aholi o‘sish tarixi |
| --- |
| Yil | Aholi |  | %± |
| **1900** | 479 |  | — |
| **1910** | 816 |  | 704% |
| **1920** | 1 254 |  | 537% |
| **1930** | 1 103 |  | −120% |
| **1940** | 1 002 |  | −92% |
| **1950** | 1 158 |  | 156% |
| **1960** | 1 772 |  | 530% |
| **1970** | 1 174 |  | −337% |
| **1980** | 1 468 |  | 250% |
| **1990** | 906 |  | −383% |
| **2000** | 867 |  | −43% |
| **2010** | 774 |  | −107% |
| **2020** | 725 |  | −63% |
| AQSh aholisini ro'yxatga olish |

2000-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 867 kishi, 409 xonadon va 260 oila istiqomat qilgan. Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 864,2 nafar kishi toʻgʻri keladi. Shaharning irqiy tarkibi 93,19% oq tanli, 3,92% tubjoy amerikaliklar, 0,46% boshqa irqlardan va 2,42% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 1,85% ni tashkil etadi.

Shaharda 409 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 21% 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 54,3% er-xotinlar birga yashaydilar, 6,1% eri boʻlmagan ayollar, 36,2% esa oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 32% jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 16,9% 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor.

Shaharda aholi tarqalgan boʻlib, 20% 18 yoshgacha, 3,6% 18 yoshdan 24 yoshgacha, 20,1% 25 yoshdan 44 yoshgacha, 31,8% 45 yoshdan 64 yoshgacha, 24,6% 65 yosh yoki yoshi kattaroqdir. Aholining oʻrtacha yoshi 49 yoshni tashkil etadi. Har 100 ayolga 103 erkak toʻgʻri keladi. 18 va undan katta yoshdagi har 100 ayolga 98,3 erkak toʻgʻri keladi.

Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 24 919 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 36 667 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 36 250 dollarni, ayollarniki esa 16 667 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 17 273 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 10,3 foizi va aholining 18,6 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlarning 20,9 foizi va 65 yoshdan oshganlarning 21,1 foizi qashshoq hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „U.S. Census Bureau: Edgemont city, South Dakota" (en). *www.census.gov*.  United States Census Bureau. Qaraldi: 23-mart 2022-yil.
2. ↑  „US Gazetteer files: 2010, 2000, and 1990".  United States Census Bureau (12-fevral 2011-yil). Qaraldi: 23-aprel 2011-yil.
3. ↑  „US Gazetteer files 2010".  United States Census Bureau. 25-yanvar 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-iyun 2012-yil.
4. ↑  *United States Census Bureau.* „Census of Population and Housing". Qaraldi: 4-oktabr 2014-yil.
5. ↑  „Census Population API".  United States Census Bureau. Qaraldi: 15-oktabr 2022-yil.
**Keratozlar** (yun. keras — shox, muguz) — teri muguz (shox) qavatining qalinlashuvi bilan kechadigan kasalliklarning umumiy nomi. Bunda teri yalligʻlanmaydi. K.ga muguz qavatning jadal oʻsishi yoki shu qavat hujayralarining bir-biriga qoʻshilib, bitib ketishi sabab boʻladi. Tugʻma, orttirilgan va konstitutsion K. farq qilinadi. Tugʻma K. muguzlanish jarayonining tugʻma kamchiliklariga bogʻliq (ixtioz, keratodermiya). Orttirilgan K.umumiy va mahalliy kasalliklar (gipova avitaminoz), shuningdek, turli zaharlanishlar, nerv va endokrin sistema kasalliklari oqibatida kelib chiqadi. Konstitutsion K. esa bolaga qisman ona qornida, qisman tugʻilgandan keyingi noxush omillar tufayli roʻy beradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Greyzen** (nem. Greisen parchalanish) -metasomatik yoʻl bilan kelib chiqqan togʻ jinsi. Asosan kvars va tiniq slyudalar — lepidolit va muskovitdan iborat. Koʻpincha sanoatda ajratib olish maqbul boʻlgan darajada orasira qimmatli ruda minerallari (kassiterit, volframit, tantalit va b.) aralashgan boʻladi; bunday hollarda ularga ruda jinslari deb qaraladi. Qatlamlari, odatda, granit massivlarida, aksari ularning chekkalarida joylashgan boʻladi. G. greyzenizatsiya, yaʼni granit jinslarining magmadan ajralib chiqqan gaz va suyuq qorishmalar taʼsirida oʻzgarishidan vujudga keladi. Natijada dastlabki jinslar G.ga aylanadi. Oʻzbekistonning Zirabuloq-Ziyovuddin va Chatqol-Qurama toglarida uchraydi. G. nodir metallar va qimmatbaho toshlar (topaz, berill va b.) qazilmalarini izlab topishda yetakchi belgi hisoblanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Masal** (arab. — namuna, misol) — didaktik adabiyot janri. Taʼlimiy harakterdagi, aksariyat kichik sheʼriy, baʼzan nasriy shakldagi asar. M.da insonga xos xususiyatlar, jamiyatga xos ijtimoiy hodisalar, munosabatlar qushlar, hayvonlar orasidagi munosabatlar va tabiat hodisalari vositasida aks ettiriladi. Mazmuni majoz asosiga quriladi, komiklikning va ki-noyaning, ijtimoiy tanqid motivining ustunligi M.ga hajviy ruh bagʻishlaydi. M.ning hikoya qismi hayvonlar haqidagi ertaklar, novella yoki latifalarta yaqin boʻlib, xotimasi, taʼlimiy xulosasi maqol, hikmatli soʻz va iboralar tarzida boʻladi. M. materiallari aksariyat ertak, majoz, novella, latifa va boshqa da ham qoʻllanishi mumkin. Ramzli hikoyadan farqli ravishda M.ning oʻz anʼanaviy obrazlar va motivlar doirasi mavjud boʻladi (hayvonlar, oʻsimliklar, qushlar, muayyan tizimdagi odamlar va h.k.). M. janri unsurlari juda qadimdan maʼlum. Uning namunalari "Kalila va Dimna" (Panchatantra, 3-asr) tarkibida uchraydi. M.lar Farididdin Attor, Rumiy, Navoiy asarlarida tamsil uchun ishlatilgan. Gulxaniy "Zarbulmasal" asarida M.dan mohirlik bilan foydalangan. Qad. yunon adabiyotida Ezop (milodiy 6—5-asrlar), Rim adabiyotida Fedr (miloddan avvalgi 1-asr), fransuz adabiyotida Lafonten (17-asr), rus adabiyotida Krilov bu janrning yetuk namoyandalari sifatida shuhrat qozonganlar. Rus adabiyotida D. Bedniy, S. Marshak, S. Mixalqov M.ning ajoyib namunalarini yaratdidar. Zamonaviy oʻzbek adabiyotida S. Abduqahhor, O. Qoʻchqorbekov, Ya. Qurbonov va boshqa M. janrini rivojlantirdilar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bir juft olqishlayotgan qoʻllar
**Olqish** — biror narsaning qadrlanganligi yoki maʼqullanganligini bildirish uchun ommaviy qarsak chalishdir. Olqish qargʻish soʻzining aksi sifatida qabul qilingan. Tomoshabinlar koʻpincha musiqiy konsert, nutq yoki ommaviy spektakllardan keyin zavqlanganlik belgisi sifatida qarsak chaladilar.

Ushbu maqolani tinglang (1 daqiqa)noicon
Spoken Wikipedia iconBu audiofayl ushbu maqolaning 27-iyun, 2011-yil(2011-06-27)
 sanasidagi versiyasi asosida yaratilgan boʻlib, shu sanadan keyin amalga oshirilgan tahrirlarni aks ettirmaydi.(Yordam · Koʻproq audiomaqolalar)

Etimologiyasi
-------------

Olqish soʻzi qadimgi turkiy tilda „maqtash, ulugʻlash, duo qilish" maʼnosini bildiruvchi *alqa-* feʼliga +Ish ot qoʻshimchasini qoʻshish orqali yasalgan. Turk-islomiy davlatlar tarixida hukmdorlar uchun tashkil qilingan marosimlarda aytilgan maqtov, rahmat va yaxshi tilaklarga ham alqash deyilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Alkış". 5 ağustos 2020da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12 ağustos 2017.
2. ↑  „Alkış". 19 ağustos 2017da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12 ağustos 2017.


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Rang (maʼnolari).

**Rang** ( tasviriy sanʼatda) — rangtasvirning asosiy ifoda va tasvir vositasi. R. orqali rassom mavjud borliqni oʻziga xos xususiyatlari bilan haqqoniy aks ettiradi. Jahon sanʼati taraqqiyotida borliq R.ini aks ettirishning turli uslub va tizimlari shakllangan, biroq hammasining asosida R.larni bir-biri bilan aralashtirib, yangi R. hosil qilish uslubi yotadi. 7 xil kamalak (spektr) R.ini bir-biriga aralashtirish orqali 280 dan ortiq R. tuslanishini hosil qilish mumkin. R. inson ruhiyatiga kuchli taʼsir etuvchi vosita boʻlib, u insonda quvonch va mayuslik, tetiklik yoki gʻamginlik, xotirjamlik yoki bezovtalik tuygʻularini uygotishi mumkin. Rassom uchun R.ning ana shu kuchi muhim omil boʻlib, ular asarning gʻoyaviyplastik yechimida muxim rol oʻynaydi.

Tabiatdagi bor R.lar axromatik va xromatik R.larga boʻlinadi. Axromatik R.larga oqdan toʻq qoragacha boʻlgan boʻyoqlar, qolganlari xromatik (kizil, sariq, koʻk va h.k.) R.larga kiradi. Xromatik R.lar oʻz navbatida issiq (qizil, sariq, zargʻaldoq) va sovuq (koʻk, moviy, binafsha), shuningdek, har ikkisiga kiruvchi (binafsha, yashil) R.larga ajratiladi. Rangtasvirda issiq va sovuq R.larning oʻzaro uygʻunligi asarning rang tizimi — koloritni tashkil qiladi, shuningdek, asar kompozitsiyasini tashkil etuvchi unsur va vosita hisoblanadi. Iliq P. yaqinlik, sovuq R. uzoqlik tuygʻusini berishi asarda masofani kursatish (ayniqsa, manzara janri)da koʻl keladi.

Tasviriy sanʼat tarixida R.dan foydalanish jamiyat taraqqiyoti bilan birga rivojlanib borgan. Ibtidoiy jamoa rassomi oʻz "asar"ini mavjud tabiiy R. (yogʻoch koʻmiri, olov kuyasi)dan foydalanib ishlagan, jamiyat rivoji bilan R. — pigment va bogʻlovchilar ortib borgan, Rang (tasviriy sanʼat)ch. usuli rivojlangan: quldorlik davrida murakkab R. (akvarel, tempera, enkaustika) texnologiyasi ishlab chiqilgan. Oʻrta asrlar oxirida moyboʻyoq texnologiyaSi paydo boʻlgan, shu davrdan R. tuslanishi ham ortib avvalgi lokal, yassi R. oʻrnini nursoya yordamida oʻzgaruvchi, tuslanuvchi R.lar tizimi egallagan. Buyumlarning toʻlaqonli hajmli koʻrinishini aks ettirish, fazoviy boʻshliqni R. orqali oʻzlashtirish kuchayib borgan. 19-asr 60—70-yillaridan yorqin (spektr) R.larga yaqin R.larni yonmayon qoʻyish asosida kartinalar yaratila boshlandi. Bunday asarlarni maʼlum masofadan kuzatish lozim. Avangard sanʼati (abstrakt sanʼat, simvolizm, syurrealizm va boshqalar)da R. majoziy, ramziy mazmunga ega boʻldi, koʻp hollarda asarning asosiy mazmuni va gʻoyasini tashkil etdi. R.lar oʻlchami, shakli, oʻrni oʻzida sirli, falsafiy mazmunni yoritishga karatildi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Rang ko'rligi bo'lgan odamlar bu erda 74 raqamini ko'rmaydilar.
**Rang ajrata olmaslik** yoki **daltonizm** — odam koʻzining qisman rang ajrata olmasligi, irsiy nuqson. Yosh bolalarda uchraydigan kasallik; atrofmuhitdagi ranglarni koʻz toʻr pardasining kolbachasimon hujayralari sezadi. Ular ranglarni sezuvchi 3 ta har xil element boʻlib, har biri 3 ta asosiy rangning (qizil, koʻk yoki binafsha) faqat bittasini sezadi. Shu 3 rangdan qaysi birini sezadigan element boʻlmasa, odam oʻsha rangni koʻrmaydi. Rang ajrata olmasliko. tugʻma yoki hayot davrida orttirilgan boʻlishi mumkin. Tugʻma Rang ajrata olmasliko. daltonizm deb atalib (ingliz olimi Dalton uni mufassal tasvirlab bergan), asosan, erkaklarda uchraydi. Bunda bemor qizil hamda yashil ranglarni ajrata olmaydi. Binafsha rangni ajrata olmaslik kamroq uchraydi. Ranglarni butunlay koʻrmaslik Rang ajrata olmasliko. yoki monoxromaziya deyiladi. Bunda rang-barang dunyo bir xidda kulrang boʻlib tuyuladi. Daltonizm nasldannaslga (Mas, otadan qizi orqali oʻgʻil nabirasiga) oʻtadi.

Hayotda orttirilgan Rang ajrata olmaslik koʻz va markaziy nerv sistemasining baʼzi kasalliklari (oʻsma, shikastlar, glaukoma, koʻrish nervi atrofiyasi)da roʻy berib, bunga uchchala rangni sezishning pasayishi yoki butunlay yoʻqolishi sabab boʻladi. Hayotda orttirilgan Rang ajrata olmaslikni oʻz vaqtida davolab, ranglarni ajratishni tiklash mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tibbiyotga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

 nima qilish kerak nima maslahat berasiz
**Olovli yer** — Janubiy Amerikaning jan. chekkasidagi arxipelag. Materikdan Magellan boʻgʻozi orqali ajralgan. Fapbiy qismi Chili, sharqiy qismi Argentina tarkibida. Maydoni 72 ming km². Olovli Yer yoki Ila-Grande o. (maydoni 48 ming km²) va juda koʻp mayda orol va kryalardan iborat. Gorn burni Janubiy Amerikaning eng jan. nuqtasi. Arxipelagning jan. va gʻarbiy qismi togʻlik (eng baland joyi 2469 m), qolgan qismi sertepa tekislik va pasttekislik. Ford, torfli botqomik koʻp. Muzliklar bor. Iklimi moʻʼtadil, salqin okean iklimi. Yanv.ning oʻrtacha temperaturasi 10—11°, iyulniki 0—2°. Yiliga 500 mm dan 2000 mm gacha yogʻin yogʻadi. Milliy bogʻlar tashkil etilgan. Axrli qoʻychilik va baliq ovlash bilan shugʻullanadi. Neft va gaz konlari bor. Asosiy aholi punktlari: Ushuaya va Porvenir. Olovli yerni yevropaliklardan dastlab 1520-yilda F. Magellan aylanib oʻtgan. U mahalliy aholi yoqqan gulxanlarni koʻrib arxipelagga shunday nom bergan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
SLOVATSKIY (Slowacki) Yuliush (1809.4.9, Kremenets, Ternopol viloyati yaqinida — 1849.9.4, Parij; 1927-yilda uning xoki Krakovga koʻchirilgan) — polyak shoiri. Vilnyus universitetini tugatgan (1828). Dastlabki dostonlari ("Gugo", 1829; "Yan Beletskiy", 1830 va boshqalar) romantik ruxda. 1831-yildan muhojirlikda yashagan. Yaqin Sharq mamlakatlariga safari taassurotida "Neapoldan muqaddas joylarga sayohat" (tugallanmagan, 1836—39)ini yozgan. "Angelli" (1838), "Shveysariyada" (1839) kabi poetik asarlarida xalq qudrati va kelajagiga ishonchi ifodalangan. S. polyak romantik teatri repertuarini yaratgan ("Kordian", 1834; "Gorshtinskiy", 1835; "Xayolot", 1841 vab.). "Benyovskiy" dostoni (tugallanmagan, 1841) koʻp yillik ijodiy izlanishlarining choʻqqisidir. S.ning falsafiytarixiy karashlari uning tugallanmay qolgan "QirolRuh" epopeyasida birmuncha aks etgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Maxdiy (maʼnolari).

**Maxdiy** (taxallusi; asl ismsharifi Mulla Ahmad oʻgʻli, 19-asr oxiri — Kattaqoʻrgʻon — 20-asr boshlari) — shoir. M. Buxorodagi Jaʼfarxoʻja madrasasini bitirgach, Kattaqoʻrgʻonga qaytib, oʻz mahallasidagi bolalarni oʻkitgan, xattotlik va attorlik bilan kun kechirgan. Asarlari "Turkestanskiy kuryer" gaz. bosmaxonasida "Bayozi Maxdiy" nomi bilan nashr qilingan (1915—16). Bayozda M.ning 4 ming misradan koʻproq sheʼri, Hofiz, Navoiy, Mashrab, Muqimiy, Furqat, Gʻoziy, Amir, Shavqiy, Miriy, Vola, Vidoyi, Ahqar, Noqis sheʼrlari va ular haqida qisqacha maʼlumot hamda Abdurahmon Jomiyning "Qavoidi muammo" ("Muammo qoidalari") risolasi oʻrin olgan. M. ijodida xalqni ilmmaʼrifatga chorlash, yorqin orzu-umidlarni kuylash gʻoyasi harakterlidir. M. gʻazallari Oʻzbekiston FA Sharqshunoslik instituti fondida saqlanayotgan qoʻlyozma bayozlarda uchraydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Olovbardoshlik** — metallarning 1000° dan ham yuqori temperaturada havo yoki boshqa gazsimon muhit taʼsirida kimyoviy yemirilishga chidamlilik xususiyati. Oksidlaydigan atmosferada metall (krtishma) ning O. xossasi metall sirtida oksid — kuyindi katlami (metall ichida gaz diffuziyasini qiyinlashtiradigan qatlam) hosil boʻlishiga bogʻliq. O. metallning kislorod yutishi hisobiga metallning massasi ortishi yoki uning sirtidan kuyindi yoʻqolishi natijasida massasi kamayishi bilan ifodalanadi. O. materialni yuqori temperaturali sharoitda ishlatish mumkinligini belgilaydigan muhim omil qisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kyustendilda „Kyustendil bahori"** **bayrami ―** har yili bahorgi tengkunlik kuni — 21 martda nishonlanadi.

Bu 1966-yildan beri shaharning rasmiy bayrami hisoblanadi va uning birinchi bayrami 29-yanvar — Kyustendil Usmonlilar hukmronligidan ozod qilingan kundan keyin nishonlanadi.

Bayram Rim davrida Sol Invictusga eʼtiqodda oʻtgan „quyosh xudolari" ga, shuningdek, Asklepiy, Gigiya, Telesfor, Apollon va Dionis tabiblarining hurmatiga asoslanadi. Quyoshdan tashqari, butparast anʼanalar bayramni oʻzining atributlari — olov va oltin bilan bogʻlaydi. Bayram zardushtiylarning Navroʻz bayramiga toʻgʻri keladi, bundan tashqari, imperator Trayan hukmronligi davrida (miloddan avvalgi 106-yil Pautaliya shahar maqomini oldi) Rim imperiyasining gʻarbiy qismida mitraizm tobora ommalashib bordi.

Bu kun Bolgariya milliy taqvimidan „Muqaddas qirq shahid" bayramini oladi. Dastlabki xotiralashdan bir oy oʻtgach, 1966-yil 11-iyunda tashabbus Yuriy Gagarin tomonidan qoʻllab-quvvatlandi, u shaharga va unga qoʻshni Dragovishtitsa, Rajdavitsa va Shipochano qishloqlariga tashrif buyurdi.

Havolalar
---------

* болг. «Кюстендилская весна» — городская мифология, сказки, легенды, история

Yana qarang
-----------

* Surva
* Atirgul festivali (Qozonlak)
* Rozhen (festival)
* Kyustendil sanjagi

Manbalar
--------

1. ↑  bolg. Na 19 mart 2022 g. ot 19:00 chasa щe se provede 55-tiyat konkurs za izbor na „Devoyka Kyustendilska prolet" 2022.
2. ↑  bolg. Kyustendil vspominaet Yuriya Gagarina
3. ↑  Vspomnim Yuriya Gagarina cherez 44 goda posle ego priezda v Kyustendil/Gosarxiv; 15-aprelya 2010 g.
**Gvineya-Bisau Respublikasi pasportlari** xalqaro sayohatlarni osonlashtirish uchun Gvineya-Bisau fuqarolariga beriladi. Gvineya-Bisau fuqarolaridan Gʻarbiy Afrika Davlatlari Iqtisodiy Hamjamiyatiga (ECOWAS) aʼzo davlatlarga sayohat qilishlari uchun pasport talab qilinmaydi.

 Gvineya-Bisau biometrikdan oldingi pasport

Turlari
-------

Gvineya-Bisau pasportlari uchta shaklda boʻladi:

**Oddiy pasport**

* Gvineya-Bisau Respublikasining barcha fuqarolariga xalqaro sayohatlar uchun berilgan.

**Rasmiy pasport**

* Hukumatda ishlaydigan va rasmiy ish boʻyicha sayohat qilishi kerak boʻlgan barcha fuqarolarga beriladi.

**Diplomatik pasport**

* Diplomatlarga va ularning oila aʼzolariga chet elda xizmat qilganda beriladi.

Pasport qoplamasi
-----------------

Gvineya-Bisau pasportlari to‘q yashil rangda bo‘lib, buklet tepasida „Gvineya-Bisau Respublikasi" yozuvi bor. Gvineya-Bisau gerbi muqova sahifasining o‘rtasida, undan keyin oddiy pasportlarda „PASSAPORTE" so‘zi yozilgan.

Pasport maʼlumotlari
--------------------

Quyida keltirilgan maʼlumotlar identifikatsiya sahifasida portugal va ingliz tillarida chop etilgan.

1. Turi
2. Pasport raqami
3. Ism va Sharif)
4. Tugʻilgan kuni
5. Jinsi
6. Tugʻilgan joy
7. Kim tomonidan berilgan
8. Quyidagi sanagacha foydalanilsin
9. Familiya
10. Millati
11. Turar joy
12. Berilgan sana

Manbalar
--------

1. ↑  Description of Cover
**Maxdumi Aʼzam majmuasi** - Samarqand viloyati Dahbed q.dagi meʼmoriy yodgorlik (16—19-asrlar). Majmua mashhur shayx, sufiylar namoyandasi Maxdumi Aʼzam nomi bilan bogʻliq. Asli fargʻonalik boʻlgan ul zot Samarqand hokimi Jonibek Sulton tomonidan Samarqandga taklif etilgan. Oʻgʻli Iskandar Sulton uni oʻzining piri deb eʼzozlagan. Maxdumi Aʼzam 78 yoshida shu Dahbed q.da vafot etgan. 1610-yilda Yalangtoʻsh Bahodir boshchiligida xonaqoh va daxma qurilgan. 17-asrda esa katta masjid qad koʻtargan. Keyinchalik Maxdumi Aʼzam avlodlari ham shu yerga dafn qilingan. Nodir Devonbegi tomonidan atrofi devor (balandligi 1,4 m) bilan oʻralib, taʼmir ipshari olib borilgan.

Majmua shim.da hazira, jan.da keng ayvonli katta masjid, yonida kichik masjid, sharqida darvozaxona, chillaxona va hujralardan tashkil topgan. Katta masjidxonaqoh 6 ustunli, 12 gumbazli, ayvoni 2 qatorli 14 ustundan iborat. Kichik masjidga uzun yoʻlak orqali oʻtilgan. Masjid 2 ustunli, vassa shiftli, ayvoni 4 ustunli, poy-ustunlari toshdan ishlangan. Haziradagi Maxdumi Aʼzam sagʻanasi (balandligi 1,7 m) kulrang marmar bilan qoplangan. Pastki qismidagi 9 ta marmar toshtaxtalar Maxdumi Aʼzam avlodlari, Yalangtoʻsh Bahodir va uning qizi Iqlimga tegishli boʻlib, keyingi yillardagi taʼmir vaqtida hammasi bir joyga toʻplangan. M.Maxdumi aʼzam majmuasi yaqinida minora va keng hovuz joylashgan. 1998-yilda majmua qayta tiklanib, atrofi obodonlashtirildi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Slovak tili** — hind-yevropa tillari oilasiga mansub slavyan tillarining gʻarbiy guruhidagi til; Slovakiya Respublikasining rasmiy tili. Asosan Slovakiyada, qisman AQSh, Chexiya, Vengriya, Serbiya, Kanada, Polsha va Ruminiyada tarqalgan. Soʻzlashuvchilarning umumiy soni 5,6 mln.kishidan ortiqroq. Lahjalari 3 guruhga boʻlinadi: oʻrta slovak, gʻarbiy slovak va sharkiy slovak. Oʻrta slovak laxjasi adabiy Slovak tiliga asos boʻlgan. Slovak tili yaqin qarindosh tillardan chex tiliga yaqin turadi, koʻplab grammatik va leksik umumiyliklarga ega, lekin fonetik jihatdan oʻziga xos choʻziq unlilar va diftonglarning qoʻllanishi bilan farq,lanadi. Slovak tili lotin grafikasi asosida unga qoʻshimcha diakritik belgilar qoʻshish bilan yaratilgan yozuvga ega. Slovakiyada 18-asrgacha rasman chex tili qoʻllangan. St.dagi dastlabki matnlar 16-asr oxirlarida, dastlabki kitoblar esa 18-asr oxirlarida paydo boʻlgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
SVEYG (Zweig) Arnold (1887.10.11, Gros-Glogau, Polsha 1968.26.11, Berlin) - nemis yozuvchisi va jamoat arbobi. 1907—15 yillarda Broslau, Myunxen, Berlin universitetlarida oʻkigan. 1933-yildan antifashist sifatida muhojirlikda, 1948-yildan Berlinda yashagan. "Klavdiya haqidagi novellalar" (1912) romanida, hikoyalar, kissalar, dramalarida anʼanaviy realizm va modernizm belgilari kuzatiladi; romanda sanʼat bilan voqelik, ijod bilan pul hukmronligi orasidagi ziddiyat tasvirlanadi. "Oq odamlarning katta urushi" ijtimoiy-psixologik epopeyasi (6 romandan iborat, 1927—57), jumladan, "Unter Grisha haqidagi mojaro" (1927), "Verdenda olingan tarbiya" (1935) romanlari 1913—18 yillar voqealarini qamrab olgan va "kichik odam"ning urush paytidagi muammolariga bagʻishlangan. Shu turkumdagi "Vandsbek boltasi" (1943, ivrit tilida) romanida esa fashizmga xizmat qilgan nemis mayda burjua tabaqalarining axloqiy tubanliklari fosh etilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pavel Lvovich Shilling** [1786.5(16).4, Tallin 1837.25.7(6.8), Peterburg] — rus olimi, fizik, sharqshunos. Peterburg Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1828). Rossiyada birinchi litografiyani tashkil etgan. 1829-yilda xitoy matnlaridan nusxa koʻchirishning maxsus litografiya usulini ishlab chiqqan. Osiyo xalqlari tarixi va tillariga oid tadqiqotlar bilan shugʻullangan. 1830—32 yillarda Xitoy chegaralariga ilmiy ekspeditsiya uyushtirgan (N.Ya.Bichurin bilan birga). 1812-yilda oʻzi ixtiro qilgan elektr minani sinab koʻrgan (Peterburg, Neva daryosi). Elektromagnit telegraf konstruksiyasini ishlab chiqqan, uni 1832-yilda birinchi marta namoyish etgan. Elektr mina va telegraf uchun yer va suv ostida oʻtkaziladigan elektr simlari namunalarini yaratgan, elektr simlarini havoda tortish gʻoyasini ilgari surgan. Sharq qoʻlyozmalarining boy kolleksiyasiga ega boʻlgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sloven tili** — hind-yevropa tillari oilasiga mansub slavyan tillarining jan. guruhidagi til; Sloveniya Respublikasining rasmiy tili. Asosan, Sloveniyada, qisman Xorvatiya, Serbiya va Chernogoriya, Italiya, Avstraliya va AQShda tarqalgan. Soʻzlashuvchilarning umumiy soni 2,2 mln. kishidan ortiq. Koʻp lahjali til; uning 49 lahjasi 7 asosiy guruhga birlashgan. Oʻziga xos fonetik xususiyatlarga ega: unlilarning kuchli reduksiyasi, baʼzi shevalarda oʻrta jins (sredniy rod)ning, tonik urgʻuning yoʻqrlishi, uch turli (kuchsiz, oʻrtacha, kuchli) urgʻuning barkarorlashuvi shu jumladandir. Morfologiyasi oddiy oʻtgan zamon feʼli shaklining yoʻqolganligi, ot va feʼllarda ikkilik sonning saqlanganligi va boshqa bilan ajralib turadi. Adabiy St. 19-asr oʻrtalarida toʻliq shakllangan. Yozuvi lotin grafikasiga asoslangan. Sloven tilidagi dastlabki yozma manbalar 10-asr oxiri —11-asr boshlariga mansub.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Kerayit (Keroit)** — turkiy-moʻgʻul xalqlari tarkibidagi qadimiy qabilalardan biri. Oʻrta asrlarda (X—XI asrlar) Onon va Kerulen daryolarining (Moʻgʻuliston) yuqori oqimlari, shuningdek, Tola daryosi boʻylarida yashab, bir necha qabilalarga (kerayit, jirkin, konkant, saqant, tumaut, albat) boʻlingan. XI—XIII asr boshida oʻz davlatlari boʻlib, u Vanxon Toʻgʻril davrida inqirozga uchragan. 1203-yil Vanxon Chingizxondan yengilgach, bu davlat moʻgʻullar tasarrufiga oʻtgan; Kerayitlarning aksariyati keyinchalik moʻgʻullar istilosida qatnashgan. Kerayotlarning bir guruhi XIII asr oxirida Ozarbayjonning janubiga kelib, mahalliy xalqlar bilan aralashib ketgan.

Kerayitlarning bir qismi Chingizxondan yengilgach, Dashti Qipchoqqa qochib kelib oʻrnashgan va keyinchalik (XIV asr) Dashti Qipchoq oʻzbeklarining qabila ittifoqiga qoʻshilib islom dinini qabul qilgan. XVI asr boshida Shayboniylar bilan birga Movarounnahrga kirib kelgan va keyinchalik oʻtroqlashib oʻzlarining qabila-urugʻ nomlarini unutib, oʻzbeklar tarkibiga singib ketgan. "Nasabnomayi oʻzbek" va "Asomiyi navodu du firqayi oʻzbek" ("Toʻqson ikki oʻzbek qabilasi ismi") asarlarida boshqa oʻzbek urugʻ qabilalari qatorida sanab oʻtilgan. Dashti Qipchoqda qolgan kerayit qozoqlar, boshqirdlar va noʻgʻoylar tarkibiga kirgan. Oʻzbekistonda 1920—1926-yillar maʼlumotlariga koʻra, kerayitlardan Jizzax uyezdida 600 kishi, Kattaqoʻrgʻon uyezdida 250 kishi va Buxoro vohasida 230 kishi yashagan.

Qozoqlarning Kichik juz tarkibiga kirgan kerayitlar XIX asrda Sirdaryo boʻylarida koʻchmanchilik qilgan. Kerayitlarning tamgʻasi ± shaklda boʻlgan.

Adabiyot
--------

* Rashid-ad-din, Sbornik letopisey, t.1, kn. 1, M.—L. 1952;
* Abdulgʻoziy, Shajarayi turk, T. 1992;
* Axmedov B.A. Istoriko-geograficheskaya literatura Sredney Azii XVI—XVIII vv. Pismennie pamyatniki, T. 1985;
* Radlov V.V. Iz Sibiri, M. 1989.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Oʻzbek urugʻlari |
| --- |
|  |
| 
Ming · Qirq · Jaloyirlar · Saroy · Qoʻngʻirot (qabila) · Nayman · Qiyot · Xitoy (urugʻ) · Qangʻli · Arlot · Ungut · Tomalar · Uyshun · Baday · Batash · Qavchin · Yobu · Sulduz · Mitan · Yuz |

 |
**Phú Tân** — Vyetnamning Mekong deltasidagi An Giang provinsiyasidagi qishloq tumani (*huyện*). 2003-yil holatiga koʻra, tumanda 237,965 kishi bor edi. Tuman 307km² ta hududni egallaydi. Tuman markazi Phu Mỹ shahrida joylashgan.

Geografiyasi
------------

Relefi tekis, balandligi 1 m dan 2 m gacha. Aholisi asosan etnik vyetnamlar (98%), kxmerlar, baʼzilari cham va Hoa xitoylari.

Phú Tân shimolda Tân Châu, gʻarbda Châu Đốc va Châu Phu tumanlari, janubi-sharqda Chợ Mới va sharqda Dồng Tháp provinsiyasi bilan chegaradosh. Phú Tânning barcha toʻrt tomoni suv yoʻllari va daryolar bilan oʻralgan boʻlib, uni samarali ravishda orolga aylantiradi. Bular sharqda Tiền daryosi, shimolda va shimoli-gʻarbda Vĩnh An kanali (daryoni Hậu daryosi bilan bogʻlaydi) va janub va janubi-gʻarbda Bassak daryosiga oqib oʻtadigan Vàm Nao daryosi bilan chegaradosh.

Maʼmuriyati
-----------

Tân Phú 1968-yil 12-mayda Tân Châu va Châu Phúning eski tumanlarining bir qismini qoʻshish orqali tashkil etilgan. 1974-yil sentabrida Tân Phú va Đồng Tháp provinsiyasining baʼzi kommunalari Phú Tân, Tân Phú A va B ikki tumanga boʻlindi. 1976-yilda bu ikki tuman birlashtirilib, hozirgi Tân Phú tashkil etildi. Phú Tân oʻz nomini Châu Phú va Tân Châu nomidan olgan.

Phú Tân 19 ta maʼmuriy boʻlinmaga ega boʻlib, ular ikkita shaharni oʻz ichiga oladi: Phú Mỹ va Chợ Vàm va quyidagi kommunalar:Long Sơn, Long Hòa, Phú Lâm, Phú Thạnh, Phú An, Phú Thọ, Tân Hòa, Tân Trung, Phú Hưng, Hiệp Xương, Bình Thạnh Đông, Phú Bình, Hòa Lạc, Phú Hiệp, Phú Thành, Phú Long and Phú Xuân.

Tumanda baʼzi tarixiy va madaniy Cham artefaktlari joylashgan joy boʻlib, Hòa Hảoning qal’asi hisoblanadi.

Iqtisodiyoti
------------

Tuman yalpi ichki mahsulotining oʻrtacha yillik oʻsishi – yillarda 10,79% ni tashkil etdi. 2005-yilda iqtisodiyotning 41,6 foizini birlamchi sanoat, 20,8 foizini ikkilamchi sanoat, 37,6 foizini xizmat ko‘rsatish tarmoqlari tashkil etdi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Districts of Vietnam".  Statoids. Qaraldi: 13-mart 2009-yil.
**Marovich Svetozar** (1955.31.3, Kotor) — Serbiya va Chernogoriya davlat arbobi. Podgoritsa universitetini tugatgan. 1990-yilgacha Chernogoriya sopialistik yoshlar ittifoqi raisi boʻlib ishlagan, Chernogoriya kommunistlar ittifoqi MK prezidiumi tarkibida boʻlgan; Chernogoriya mustaqilligini yoqlab chiqqan Chernogoriya sotsialistlarining demokratik partiyasi asoschilaridan biri. 1990 yil Chernogoriya parlamentiga saylangan. 1994 — 2001 yillarda uch marta Chernogoriya parlamenti spikeri etib saylangan. 1999 — 2003 yillarda Chernogoriya parlamentida tashqi siyosat va xalqaro munosabatlar qoʻmitasi raisi, 2003-yil 7-martdan Serbiya va Chernogoriya prezidenti.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Davlat yetakchisi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

Andoza:Serbiya Prezidentlari
**Oʻzbekistondagi greklar** — Oʻzbekistonda 9 000 ga yaqin etnik greklar yashaydi. Oʻzbekistondagi greklar 1940-yillarda Rossiyadan kuch bilan deportatsiya qilinganlar hamda Gretsiyadan qochgan siyosiy qochqinlardan iborat.

Qadimda mamlakat janubi ellinistik salavkiylar qirolligining bir qismi boʻlgan, ammo u yerdagi bir nechta yunon jamoalari oʻsha paytdayoq mahalliy aholiga singib ketgan.

Ikkinchi jahon urushidan oldin Oʻzbekistonda 30 000 ga yaqin greklar yashagan va Gretsiyadagi fuqarolar urushi va Gretsiya Demokratik Armiyasi magʻlubiyatidan keyin yana 11 000 kishi kelgan. 1960-yillarda ularning soni 40 000 dan yuqori boʻlgan. Asosiy sabab — Sovuq urush tugaganidan keyin Gretsiyaga emigratsiya boʻlib, qonunlar Gretsiya fuqarolik urushidan keyin siyosiy sabablarga koʻra surgun qilingan barcha etnik greklarning qaytishiga ruxsat bergan. Mamlakatdagi eng katta grek jamiyati poytaxt Toshkent shahrida joylashgan boʻlib, u yerdagi siyosiy qochqinlarning aksariyati Sovet hukumati tomonidan koʻchirilgan.

Etnik greklarni ifodalovchi eng muhim tashkilot Toshkent grek madaniyati uyushmasidir. Ushbu tashkilot faoliyati grek tilini oʻqitish va grek raqslari va musiqasini oʻrgatishni oʻz ichiga oladi.

Tanliqli shaxslar
-----------------

* Vasilis Hatzipanagis — 1970 va 1980-yillarda Iraklis jamoasidagi futbolchi
* Lefteris Pantazis — yunon qoʻshiqchisi
* Elena Tornikidou — sobiq basketbolchi
* Evangelos Goussis — avstraliyalik kikbokschi
* Dimitris Papadopulos — yunoncha sobiq professional futbolchi
* Yannis Mandzukas — futbolchi

Manbalar
--------

1. ↑  „Uzbekistan:MFA Alexander the Great". 13-mart 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-aprel 2008-yil.

Wayback Machine saytida arxivlandi (2010-03-13).
2. ↑  Greeks in Uzbekistan
3. ↑  Greece MFA:Greek community in Uzbekistan[*sayt ishlamaydi*]
**Keratit** (yun. keras, keratos — muguz, itis — yalligʻlanish) — koʻz muguz (shox) pardasining yalligʻlanishi. Viruslar (gerpetik K.), baʼzan boshqa mikroorganizmlar qoʻzgʻatadi. Muguz pardaga infeksiya kirishi, yot jismlar tushib shikastlanishi (tirnalish va h.k.), gripp, sil, difteriya kabi infeksion kasalliklar, shuningdek, organizmda vitamin A yetishmasligi ham K.ga sabab boʻlishi mumkin. Tashqi taʼsirotlar keltirib chiqaradigan (ekzogen) va umumiy kasalliklar paydo qiladigan (endogen) K. shuningdek,, yuza (bunda muguz pardaning yuza qismida infiltrat vujudga keladi) va chuqur (bunda muguz parda ostidagi qavatlar ham kasallanadi) K. ajratiladi. K.da bemor yoruqqa qaray olmaydi, koʻz qizaradi, yoshlanadi va sanchib ogʻriydi. K. jiddiy kasallik boʻlib, oʻz vaqtida davolanmasa yoki notoʻgʻri davolansa, koʻzga oq tushishi yoki boshqa ogʻir asoratlar yuzaga kelishi mumkin. Shuning uchun K.ga xos alomatlar paydo boʻlishi hamon vrachga koʻrinish zarur.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
***Pi Katta ayiq** (p Big Dipper, Pi Ursae Majoris, p ursae Majoris, qisqartma Pi UMa, p UMa)* — katta ayiqning zodiacal yulduz turkumidagi optik-juft yulduzlarning keng juftligi. Ikki yulduz osmonda bir-biridan 0,7 ° masofa bilan ajralib turadi:

* Pi1 Katta Ayiq-sariq mitti;
* PI2 Katta Ayiq- toʻq sariq gigant.

Quyida **Katta Ayiqning Pi yulduzlari roʻyxati** keltirilgan (ularning spektral sinflari ushbu sinflarning rangi fonida berilgan, bu ranglar spektral turlarning nomlaridan olingan va yulduzlarning kuzatilgan ranglariga mos kelmaydi).

Yuqoridagi roʻyxatdan koʻrinib turibdiki, Ursa Major Pi yulduzlari umumiy kelib chiqishi (ularning yoshi 0,2 dan 4,604 ± 2,396 milliard yil oraligʻida) yoki tortishish (masofalari 46,8 yorugʻlik yilidan 239, 88 St gacha) boʻyicha bogʻliq emas.

Baʼzan ularga „Mussid" (Muscida, „Fly") nomi beriladi, shuningdek, Katta Ayiq Omikroniga ham murojaat qilishi mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  „\* pi.01 UMa -- Variable of BY Dra type". *SIMBAD*.  Centre de Données astronomiques de Strasbourg. Qaraldi: 10-oktabr 2020-yil.
2. ↑  „\* pi.02 UMa -- High proper-motion Star". *SIMBAD*.  Centre de Données astronomiques de Strasbourg. 17-dekabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-dekabr 2009-yil.
**Nazli Tolga Brenninkmeyer** (1979-yil 8-noyabrda tugʻilgan, Anqara ) — turk jurnalisti.

U 7 yoshida otalik burchi tufayli Anqaradan Istanbulga ko‘chib o‘tgan. Avval Erenköy boshlang'ich maktabini, keyin esa Üsküdar Amerika Liseyini tamomlagan. Universitet ta'limini Marmara universitetining aloqa fakultetida tamomlagan. Keyin Galatasaroy universitetining aloqa fakultetida magistrlik darajasini oldi. Jurnalistlik faoliyatini 1998-yilda universitetda o‘qib yurgan paytida Kanal D ga stajirovka o‘tash uchun ariza qabul qilingandan so‘ng boshlagan. U dastlab "Kanal D"da Xorijiy xabarlar xizmatida ish boshlagan. Keyinchalik Tuncay O'zkan Bosh muharrirda kundalik va tungi yangiliklarni taqdim etdi. Kanal Dda 4 yil ishlagan Tuncay O'zkan 2002 yilda Tuncay O'zkan va Dogan Group o'rtasidagi kelishmovchilik tufayli Defne Samyeli va uning jamoasi bilan Show TVga o'tdi. "Show TV"dagi 1 yillik faoliyati davomida u kechayu kunduz yangiliklardan tashqari maxsus intervyular ham berdi. 2003-yilda u Show TV-ni tark etdi va xuddi shu eshittirish guruhining Skyturk yangiliklar kanaliga ko'chib o'tdi. Skyturkda dastlab tushlik qatorida Nazli Tolga bilan "Gündem" va kechki avlodda Nazli Tolga bilan "News Desk" nomli dasturlarni tayyorladi va taqdim etdi. 2007 yil yanvar oyida Dog'an Shenturkning taklifiga binoan Skyturkdan FOXga aylanadigan TGRT ga ko'chib o'tdi. 2008 yilda kompaniya siyosati tufayli FOX Main News vaqti 22:00 ga o'zgartirildi va uning nomi Fox On Ana Haber ga o'zgartirildi. 2013-yil 14-iyun kuni u uylanib, xorijda qo‘nim topgani uchun qariyb 7 yildan beri davom etayotgan bosh yangiliklar boshlovchisini tark etdi. Nazli Tolga nasroniy va turmush qurgan gollandiyalik biznesmen Lourens Brenninkmeyer 2013-yil 31-avgustda Sent-Esprit cherkovida. 

Nazli Tolga o'zidan 15 oylik katta Eda ismli singlisi bor va so'nggi yillarda onaga aylangan. 

* Jahon Iqtisodiy Forumi kabi ko'plab panellar, konferentsiyalar va xalqaro ochilishlarda; U ma'ruzachi, panelist va moderator sifatida turli vazifalarni bajargan.
* Diktorlikdan tashqari, xususiy media o‘quv markazida uch yil (2010-2013) dars bergan.
* Anqarada tug'ilgan Tolganing otasi Malatyalik, onasi esa Termelik .

Boshqa mukofotlar
-----------------

* Aydin universiteti 7. An'anaviy muloqot mukofotlari - eng yaxshi ayol yangiliklar boshlovchisi
* Flip Newspaper TV Stars Award - Eng yaxshi ayol xabarchi
* Oltin sher - eng muvaffaqiyatli xabarnoma boshlovchisi va eng yaxshi yangiliklar dasturi
* Foot Newspaper - 2010 yilning eng yaxshi ayol xabarchisi
* Namiq Kamol universiteti Media mukofotlari yilning eng yaxshi xabarchisi mukofoti (2013)
* Eng yaxshi boshlovchi ayol - Yeni Yüzyıl universiteti Communication Awards 2012
* Arel universiteti 2-aloqa mukofotlari eng ko'p e'tirof etilgan ayol yangiliklar boshlovchisi
* Media va New Media 2012 mukofotlari "Eng yaxshi yangiliklar boshlovchisi"
* Lions Achievement Awards "Yilning eng muvaffaqiyatli ayol xabarchisi"
* Istanbul Aydin universiteti Aloqa mukofotlari yilning eng yaxshi diktori (2013)

U ishlaydigan kanallar
----------------------

* 1998-2002: Kanal D
* 2002-2003 yillar: Show TV
* 2003-2007: Skyturk
* 2007-2013: FOX (Turkiya)