**Geriatrik psixiatriya**, shuningdek, **geropsixiatriya**, **psixogeriatriya** yoki keksalik psixiatriyasi sifatida ham tanilgan, keksa **yoshdagi** odamlarda neyrodegenerativ, kognitiv buzilishlar va ruhiy kasalliklarni o'rganish, oldini olish va davolash bilan shug'ullanadigan tibbiyot sohasi va psixiatriyaning kichik ixtisosligi. Geriatrik psixiatriya kichik mutaxassislik sifatida geriatrik tibbiyot, xulq-atvor nevrologiyasi, neyropsixiatriya, nevrologiya va umumiy psixiatriya mutaxassisliklari bilan sezilarli darajada mos keladi.

Tarixi
------

### Kelib chiqishi

 Alois Altsgeymer (1915), nemis psixiatri, Altsgeymer kasalligi bilan bog'liq patologiyani aniqlagan.
Geriatrik psixiatriyaning kelib chiqishi nemis psixiatri va nevropatologi Alois Altsgeymer bilan boshlangan, u birinchi marta Auguste D deb nomlangan ellik yoshli ayolda amiloid plitalari va neyrofibrilyar chigallarni aniqlagan. Keyinchalik bu blyashka va chalkashliklar uning xulq-atvor belgilari, qisqa muddatli xotira yo'qolishi va psixiatrik alomatlar uchun javobgar ekanligi aniqlandi. Ushbu miya anomaliyalari keyinchalik Altsgeymer kasalligi deb nomlanuvchi kasallikning identifikatoriga aylanadi.

### Kichik mutaxassislik

Geriatrik psixiatriyaning kichik ixtisosligi Buyuk Britaniyada 1950-yillarda paydo bo'lgan.

### Nomlanishi

Kasalxonaga asoslangan geriatrik psixiatriya dasturining atamasi bo'lgan *geropsixiatriya bo'limi* birinchi marta 1984-yilda Norman Uayt tomonidan Nyu-Gempshir shtatining Rochester shahridagi jamoat kasalxonasida Nyu-Englandning birinchi ixtisoslashtirilgan dasturini ochganida kiritilgan. Uayt geriatrik psixiatriyada kashshof bo'lib, bu sohada kengash sertifikatiga erishgan milliy psixiatrlar orasida birinchilardan bo'lib hisoblanadi. *Psixo* prefiksi keksalik dasturi uchun taklif qilingan edi, ammo Uayt Nyu- *Englandiyaliklarning* har qanday narsadan nafratlanishini bilgan holda, *psixogeriatrik* emas, balki *geropsixiatrik* nomini muvaffaqiyatli qabul qildi.

Kasalliklar
-----------

Geriatrik psixiatrlar tomonidan tashxis qo'yilgan yoki boshqariladigan kasalliklarga quyidagilar kiradi:

* Dementia
	+ Yengil kognitiv buzilish
	+ Altsgeymer kasalligi
	+ Qon tomir demensiyasi
	+ Lyui jismlari bilan demansi
	+ Parkinson kasalligi
* Qon tomiridan kelib chiqqan neyropsixiatrik asoratlar, ko'p tarmoqli skleroz
* Psixiatrik kasalliklarning so'nggi taqdimotlari
	+ Depressiya
		- Melanxolik depressiya
	+ Xavotir buzilishi
	+ Bipolyar buzilish
	+ Shizofreniya
	+ Shaxsiyatning buzilishi
* Tibbiy-psixiatrik kasalliklar
	+ Deliryum
	+ Katatoniya

Geriatrik psixiatr
------------------

 
**Geriatrik psixiatr** - bu geriatrik psixiatr deb ataladigan tibbiy kichik mutaxassislik sohasida ixtisoslashgan shifokor. Geriatrik psixiatr tibbiy daraja, rezidentura va qo'shimcha geriatrik psixiatriya bo'yicha o'quv dasturiga ega bo'lgandan so'ng maxsus treningdan so'ng kengash sertifikatiga ega bo'ladi. Talablar mamlakatlarga qarab farq qilishi mumkin. Geriatrik psixiatr, shuningdek, psixiatrik kasalliklarning umumiy diagnostikasi va davolashda malakali psixiatrlardir. Ba'zi keksa psixiatrlar, shuningdek, neyrogenerativ kasalliklar va kechki ruhiy kasalliklarning sabablarini yaxshiroq davolash usullarini aniqlash uchun tadqiqot olib boradilar.

Geriatrik psixiatrlar keksa yoshda kuzatiladigan psixiatrik yoki nevrologik simptomlarning sabablarini o'rganish uchun nevrologik tekshiruvlar, ruhiy holatni tekshirish, laboratoriya tekshiruvlari, neyroimaging, kognitiv baholashlarni amalga oshirishi mumkin.

### Trening

#### Xalqaro

Xalqaro Psixogeriatrik Assotsiatsiya - bu qarish davrida ruhiy salomatlik uchun ishlaydigan olimlar va sog'liqni saqlash sohasidagi geriatrik mutaxassislarning xalqaro hamjamiyatidir. *Xalqaro psixogeriatriya* Xalqaro psixogeriatrik assotsiatsiyaning rasmiy jurnalidir.

#### Kanada

Kanada Qirollik shifokorlar va jarrohlar kolleji Kanadada geriatrik psixiatrlarni tayyorlash va sertifikatlash uchun javobgardir. Geriatrik psixiatriya umumiy psixiatriya mashg'ulotlariga qo'shimcha ravishda qo'shimcha bir yillik subixtisoslik bo'yicha ta'limni talab qiladi.

#### Birlashgan Qirollik

Qirollik psixiatrlar kolleji Buyuk Britaniyada psixiatrlarni tayyorlash va sertifikatlash uchun javobgardir. Qirollik Psixiatrlar Kollejida Geriatrik Psixiatriya fakulteti Geriatrik Psixiatriyasi bo'yicha o'qitish uchun mas'uldir. Qirollik Psixiatrlar Kollejiga a'zo bo'lgan shifokorlar geriatirk psixiatriya bo'yicha mutaxassis bo'lish uchun uch yoki to'rt yillik o'quv dasturidan o'tishlari mumkin. Ayni paytda Buyuk Britaniyada geriatrik psixiatrlar yetishmaydi.

#### Qo'shma Shtatlar

Amerika Geriatrik Psixiatriya Assotsiatsiyasi (AAGP) hayotning kechikish davridagi ruhiy kasalliklarga ixtisoslashgan tibbiyot xodimlarini tayyorlovchi milliy tashkilotdir. *American Journal of Geriatrik Psixiatriya* AAGPning rasmiy jurnali. Amerika Psixiatriya va Nevrologiya Kengashi va Amerika Nevrologiya va Psixiatriya Osteopatik Kengashi ikkalasi ham geriatrik psixiatriya bo'yicha kengash sertifikatini chiqaradi.

Psixiatriya bo'yicha 4 yillik rezidenturadan so'ng, psixiatr geriatrik psixiatriya bo'yicha bir yillik stipendiyani yakunlashi mumkin. Geriatrik psixiatriya bo'yicha ko'plab stipendiyalar mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  Barraclough, J.; Gill, D. (1996). *Hughes' outline of modern psychiatry*. (4th ed.) New York: John Wiley & Sons. ISBN 978-0-471-96358-5
2. ↑  Bowden, V.M.; Long, M.J. (1995). Geriatric psychiatry. *Journal of the American Medical Association, 273*, 1395.
3. ↑  *Harkins.* „Glossary of Terms" (16-aprel 2003-yil). Qaraldi: 17-oktabr 2007-yil.
4. ↑  Fischer, Corinne E.; Ismail, Zahinoor; Rapoport, Mark J. (January 17, 2013). „Geriatric Psychiatry or Psychogeriatrics? Partnership at the CAGP/CCSMH 2012 Scientific Meeting". *Canadian Geriatrics Journal*. 16-jild, № 1. 3–5-bet. doi:10.5770/cgj.16.66. PMID 23441142.
5. ↑  Berrios, G. E. (1990). „Alzheimer's disease: A conceptual history". *International Journal of Geriatric Psychiatry*. 5-jild, № 6. 355–365-bet. doi:10.1002/gps.930050603.
6. ↑  „Alois Alzheimer". *Biography.com* (2-aprel 2014-yil). 23-mart 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-fevral 2019-yil.
7. ↑  *Clare Hilton.* „The Development of Old Age Psychiatry in the UK". *www.researchgate.net* (dekabr 2010). DOI:10.1002/9780470669600.ch2.
8. 1 2  „Canadian Academy of Geriatric Psychiatry - Definition of Geriatric Psychiatry". *www.cagp.ca*.
9. ↑  „Alzheimer's or depression: Could it be both? - Mayo Clinic". *www.mayoclinic.org*. Qaraldi: 20-noyabr 2019-yil.
10. ↑  „Depression in older adults: MedlinePlus Medical Encyclopedia" (en). *medlineplus.gov*. Qaraldi: 20-noyabr 2019-yil.
11. ↑  „Federally Funded Programs–Geriatric Mental Health Research And Services Fact Sheet". *www.aagponline.org*.

[*sayt ishlamaydi*]
12. ↑  „Careers in Geriatric Psychiatry". *www.aagponline.org*.

[*sayt ishlamaydi*]
13. ↑  „International Psychogeriatric Association". *www.ipa-online.org*.
14. ↑  „*Psychogeriatrics* journal". *www.blackwellpublishing.com*. 29-sentabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-sentabr 2022-yil.
15. ↑  Blewett, Charlotte; Milward, Kate; Bailey, Alex; McAlpine, Lynsey (June 2019). „Recruitment into old age psychiatry". *BJPsych Bulletin* (inglizcha). 43-jild, № 3. 131–135-bet. doi:10.1192/bjb.2018.112. ISSN 2056-4694.
16. ↑   *The American Journal of Geriatric Psychiatry*
17. ↑  „American Association for Geriatric Psychiatry". *www.aagponline.org*.
18. ↑  „Geriatric Psychiatry". *American Board of Psychiatry and Neurology*.
19. ↑  „Specialties & Subspecialties".  American Osteopathic Association. Qaraldi: 23-sentabr 2012-yil.
20. ↑  „Geriatric psychiatry fellowship". 30-dekabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-oktabr 2008-yil.