recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Yuriy Alekseyevich Mentyukov** (1962-yil 7-fevral, Moskva, SSSR) — sovet va rus futbolchisi, yarim himoyachi, asosiy oʻyinlarini Moskvaning „Dinamo" jamoasi safida olib borgan. Futbol boʻyicha SSSR kubogi sovrindori, sport ustasi.

Biografiyasi
------------

Yuriy Alekseyevich Mentyukov 1962-yilning 7-fevralida Moskva shahrida tavalud topgan.

### Futbolchilik faoliyati

Yuriy Mentyukov 10 yoshidan boshlab Moskvaning „Dinamo" sport maktabida futbol bilan shugʻullana boshlagan. Uning ushbu jamoadagi birinchi murabbiyi V. P. Kesarev boʻlgan. Sport faoliyatining dastlabki yillarida Mentyukov oʻzining tezligi va oʻyin uslubi bilan unchalik koʻzga koʻringan sportchilardan boʻlmagan boʻlsa-da, biroq oʻyinni yaxshi kuzatishi, tahlil qilishi, qaror qabul qilishda shoshqaloqlik qilmasligi va oʻyinning eng kerakli joyida oʻzini koʻrsatishi bilan murabbiylar eʼtiborini tortgan.

1980-yil 21-noyabrda „Dinamo" klubining asosiy jamoasi safida Mentyukov oʻzining ilk oʻyinni oʻtkazadi. Futbolchi „Dinamo" safida jami 107 ta oʻyin oʻtkazib, umumiy hisobda 5 ta gol urishga muvaffaq boʻladi (SSSR chempionatida jami 93 ta oʻyin, 3 ta gol). 1984-yilda klub SSSR kubogini qoʻlga kiritadi. Aynan shu yilda Mentyukov ikki marta oyogʻidan jiddiy jarohat oladi va vaqtincha oʻyinlarda ishtirok etmaydi. Oradan biroz vaqt oʻtgach, yana oʻyinlarni boshlab yuboradi va ikkinchi liga bahslarida ishtirok etadi.

1989—1990-yillarda Mentyukov Andijonning „Spartak" (Oʻzbekiston) klubi safida toʻp suradi.

### Murabbiylik faoliyati

1994-yilda Yuriy Mentyukov „Vympel Ribinsk" jamoasi murabbiyi sifatida faoliyatini boshlaydi. Keyinchalik, Moskvadagi Krasnogvardeets oʻsmirlar sport maktabi hamda Chertanovo oʻsmirlar sport maktabi murabbiyi boʻlib ishlaydi. Oradan biroz vaqt oʻtgach, „Dinamo SDYUSSHOR" klubi Mentyukovni murabbiylikka taklif qiladi va bir muddat oʻsha yerda futbolchilarga murabbiylik qiladi.

2007-yilga kelib Mentyukov „Dinamo" klubining zaxira jamoasiga futboldan saboq bera boshlaydi.

Hozirda FC FSM klubida faoliyat olib bormoqda.

Yutuqlari
---------

* SSSR kubogi gʻolibi (1984)

Manbalar
--------

1. ↑  „Ментюков Юрий Алексеевич".
2. ↑  „Ментюков Юрий Алексеевич.".
3. ↑  „Герои минувших дней | Yuriy Mentyukov".

Havolalar
---------

* „Dinamo" futbol maktabining tarixi. 1962 yilda tugʻilgan jamoa (mavjud havola)
* Ishlash statistikasi. footbook.ru
**Ganza** (qad. nem. Hanse — ittifoq) — Lyubek sh. boshchiligida shim. nemis shaharlarining savdo va siyosiy ittifoqi (14—16-asrlar; rasman 1669-yilga-cha). G.ning gullab yashnagan davri (14-asr ning 2-yarmi — 15-asrning boshlari) da bu ittifoqqa 100 tacha shahar. jumladan Revel (Tallin), Derpt (Tartu), Riga kirgan. Gʻarbiy, Shim. va Sharkiy Yevropa oʻrtasidagi savdoda vositachilik qilib, Shim. Yevropa savdosida gegemon boʻlgan. G. flot va ayrim shaharlarning qoʻshinlaridan iborat oʻzining harbiy kuchlariga ega boʻlgan. G. Yevropaning gʻarbida va markazida toʻqimachilik, kon sanoatini rivojlantirib, Sharkiy Yevropadagi bu sohalarni taraqqiyotiga toʻsqinlik qilgan. 16-asr oʻrtalarida G. oʻz oʻrnini golland, ingliz va fransuz savdogarlariga boʻshatib bergan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qaychi** — turli materiallarni kesish (qirqish) uchun ishlatiladigan asbob. Dastlabki Q. bir-biriga egiluvchan yoysimon metall plastina bilan biriktirilgan ikki pichokdan iborat boʻlgan, hozirgi Q.larga oʻxshash (sharnirli biriktirilgan 2 pichoqdan iborat) Q. miloddan avvalgi 8-asrda Yaqin Sharqda yaratilgan va asta-sekin takomillashtirib borilgan. Hunarmandchilik (kosibchilik, tikuvchilik, tunukasozlik, bogʻdorchilik va boshqalar kasblar) rivojlangan sari Q.ning turi ham koʻpaya borgan (chevarlar Q.si, tok Q, tunuka Q. va boshqalar). Sanoat rivojlana boshlagach (18-asr 60-yillaridan boshlab), mexanik Q.lar paydo boʻddi. Keyinchalik (19-asr 30—40 yillari) elektr Q.lar yaratildi. Hozir Q.ning dastaki, mexanik va elektr turlari mavjud.

Dastaki Q. bilan mato, qogʻoz va boshqalar materiallar kesiladi. Uning roʻzgʻorda, chilangarlikda (1rasm), tunuka qirqishda, tikuvchilikda, tibbiyotda va boshqalar maqsadlarda ishlatiladigan xillari bor. Mexanik Q. turli materiallarni qirqish uchun moʻljallangan Q.li qurilmalar, disksimon hamda toʻgʻri pichoqlari boʻlgan muqim (statsionar) va koʻchma qurilmalardan iborat. Bularga stul va richagli qurilmalar kiradi (2rasm). Stul qurilma dastaki Q.dan yuqori dastasining uzunligi (400–800 mm), pastki dastasi toʻgʻri burchak ostida egilib, uchi oʻtkirligi bilan farq qiladi. Ular bilan 2–3 mm gacha qalinlikdagi metallar kesiladi. Richagli qurilma ikkita choʻyan stoyak va stoldan iborat. Stolga yon tomonidan qoʻzgʻalmas pichoq biriktirilgan, richagga ustki pichoq mahkamlangan. Kesiladigan list planka bilan richagga qisiladi. Richagli qurilma bilan 2–3 mm gacha qalinlikda va 1050 mm uzunlikdagi metall listlar kesiladi.

List va polosa materiallar, trubalar, shakldor prokat profilli trubalar va boshqalar materiallar kuchliroq elektr Q.lar bilan kesiladi. Bular ish organlarining tuzilishiga qarab, gilotin (parallel), alligator (richagli), diskli va boshqalarga boʻlinadi. Ular yordamida 60 mm gacha qalinlikdagi poʻlat listlarni, 170 mm gacha diametrli doira prokatlarni kesish mumkin.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yuriy Evgenievich Novoseltsev** (ukraincha: *Юрій Євгенович Новосельцев*; 1964-yil 26-mart) — sovet, rus va ukrainalik futbolchi. Himoyachi pozitsiyasida oʻynagan.

Futbolchilik faoliyati
----------------------

Professional faoliyatini 1986-yilda Oʻzbekiston SSRda „Andijon Paxtakor" jamoasi tarkibida boshlagan. „Andijon" jamoasi tarkibida SSSR Ikkinchi ligasida 2 mavsum davomida toʻp surib, 47 oʻyinda 7 gol urdi. 1988-yilda Olmaliqning „Metallurg" jamoasida oʻynagan. Olmaliq jamoasi tarkibida SSSR Ikkinchiligasida 9 ta oʻyinda ishtirok etdi, lekin jamoaning ligada qolishi uchun yordam bera olmadi 1989-yilda Olmaliq jamoasidan „Okean Naxodka" klubiga koʻchib oʻtdi. Naxodka jamoa safida Ikkinchi liganing Uzoq shar mintqasi ligasida toʻrtinchi oʻrinni olishida hissa qoʻshdi. 1990-yilda u Maykopning „Drujba" jamoasida bitta oʻyin oʻtkazdi. 1991-yil Ikkinchi liganing Sharq mintaqisida birinchi oʻrinni olib SSSR birinchi ligasiga yoʻllanma olishida muhim hissasini qoʻshdi. 1992-yilda SSSR parchalanganidan keyin „Okean" klubi Rossiya Premyer-ligasida toʻp surishni bsohladi. 1992-yil 3-aprelda Moskvaning „Lokomotiv" klubiga qarshi 2-turda safarda „Okean" jamoasining asosiy tarkibiga kirgan Novoseltsev Rossiyaning eng yuqori musoboqasidagi oʻyinlarda oʻzining debyut oʻyinini oʻtkazdi, 87-daqiqada Roman Tixonovetskiy bilan almashtirildi. 1993-yilda Zaporojyening Metalurg jamoasiga koʻchib oʻtdi. 1994-yildan 1995-yilgacha Dnestrovskiy shahrining „Dnestr" jamoasida oʻynagan. 1996-yilda u Zaporojyening boshqa klubi — „Viktor" klubida oʻynagan. Professional faoliyatini 1997-yilda „Polissya Jitomir" klubida yakunlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Profile by footballfacts.ru" (Russian).  Footballfacts.
2. ↑  „Протокол матча «Океан» — «Локомотив»". 29-dekabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-mart 2018-yil.

Havolalar
---------

* *FootballFacts.ru* saytidagi futbolchi profili FootballFacts.ru
* Futbolchining tashrif qogʻozi UPL rasmiy saytida
Kareliyalik cho'ponlarning surnaylari
 Rus xalq cholg'u asboblari   
  
  

**Dudka (surnay)** - Rossiya, Belorussiya va Ukrainada bo'ylama naylar ( naychalar, naylar va boshqalar) oilasiga mansub xalq damli cholg'u asboblarining umumiy nomi  .

Tuzilishi
---------

Surnay o'ynash teshiklari va hushtak moslamasi bo'lgan quvurdir. Quvurlar o'lchamlari (uzunligi 20 dan 50 sm gacha), quvurlarning shakli (konussimon, tekis, kengayishi, uchlari torayishi bilan), o'ynash teshiklari soni va hushtak moslamasining dizayni bilan farqlanadi.. Ishlab chiqarish uchun zarang, kul, findiq, shox, qarag'ay, jo'ka, shingildan foydalaniladi. U qamishdan iborat bo'lib, bir nechta yon teshiklari va puflash uchun og'iz bo'shlig'iga ega. Zamonaviy amaliyotda uni yasash uchun alyuminiy va ebonit ishlatiladi. Butun va yig'iladigan turlari mavjud. Dudkalar burg'ulanadi, yondiriladi, qo'lda ishlov beriladi.

Qo'sh surnaylar ham mavjud: ikkita buklangan dudka bitta umumiy og'iz bo'shlig'i orqali puflanadi .

  

Dudka 1980 yilda Moskva va Leningrad konservatoriyalari talabalari tomonidan Belgoroddan Voronejgacha bo'lgan yarim yo'lda joylashgan Bolshebykovo va Podserednee qishloqlarida topilgan.

 Dudarlar. Zamonaviy rassomning rasmi
Dudka (surnay)ning musiqa asbobi sifatida mashhurligi ko'plab maqollar va so'zlar bilan tasdiqlanadi, masalan:

* *"o'z surnayi (dudkasini) puflash"* - e'tirozlarga qaramay, o'jarlik bilan bir ishni takrorlash;
* *"birovning surnayiga raqsga tushish"* - birovning talablarini itoatkorlik bilan bajarish;
* *"ham tikuvchi, ham o'roqchi, ham surnaychi"* - ko'p sohalarda muvaffaqiyat qozongan (yoki istehzoli ma'noda o'zini shunday muvaffaqiyatga erishganini da'vo qiluvchi) haqida.

1. ↑  *Surnay (dudka)* in the *Great Soviet Encyclopedia*, 1969–1978 (Russian)
**Chelsie Monica Ignesias Sihite** (1995-yil 2-noyabrda tugʻilgan) — indoneziyalik shaxmatchi va Twitch strimeri. U 2011-yilda FIDE xalqaro ayol ustasi (WIM) unvonini oladi va beshta shaxmat olimpiadalarida Indoneziya sharafini himoya qiladi (Xanti-Mansiysk 2010, Istanbul 2012, Tromso 2014, Boku 2016, Batumi 2018).

Shaxmatdagi faoliyati
---------------------

2011-yil iyun oyida Tarakan shahrida oʻtkazilgan ASEAN+ 12+ yosh toifasidagi shaxmat boʻyicha chempionatda „Ayollar xalqaro ustasi" unvoniga sazovor boʻladi. U 6,5 ochko (+5 =3 −1) toʻplaydi va Võ Thi Kim Phung va Jansaya Abdumalik bilan birgalikda birinchi oʻrinni egallaydi. Ammo tay-breklarda yutqazib, uchinchi oʻrinni egallaydi.

 Chelsie 2012-yilgi shaxmat boʻyicha yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatida
2012-yil avgust oyida u Afinada shaxmat boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etadi. U 8,5 ball (+8 =1 −4) toʻplab, sakkizinchi oʻrinni egallab, gʻolib Guo Qidan bir ochko ortda qoladi.

2012-yil sentabr oyida Istanbulda boʻlib oʻtgan 40-shaxmat olimpiadasida u oʻzining birinchi "Ayol grossmeyster "unvonini qoʻlga kiritadi. U 8 ochko (+7 =2 −1) toʻplaydi. Bu Betul Jemre Yildiz va Irina Krushdan keyin uchinchi eng yaxshi individual koʻrsatkich hisoblanar edi. Ushbu musobaqada Indoneziya terma jamoasi umumiy hisobda 24-oʻrinni egallaydi.

2015-yil noyabr oyida u Jakartada shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Indoneziyaning 45-milliy chempionatida gʻolib boʻladi. U 8 ochko toʻplab (+6 =4 −0),Shanti Nur Abida va Medina Varda Auliyadan yarim ochko oldinga oʻtib ketadi. Yakuniy natijalarga koʻra birinchi oʻrinni egallab chempionlikni qoʻlga kiritadi.

2019-yil iyun oyida u Yogyakarta shahrida boʻlib oʻtgan JAPFA shaxmat boʻyicha ayollar grossmeyster turnirida ikkinchi ayol grossmeysterlik darajasini qoʻlga kiritadi. U 6 ochko (+3 =6 −1) toʻplab, gʻolib Lương Phương Xạnhdan bir ochko ortda qoladi va turnirni beshinchi oʻrinda yakunlaydi.

2020-yil oktabr oyida u Osiyo xalqlari (mintaqalari) ayollar onlayn kubogida ishtirok etadi. U turnir bosqichida 5 ochko (+5 =0 −4), pley-off bosqichida esa 3,5 ochko (+3 =1 −2) toʻplaydi. Indoneziya terma jamoasi turnir bosqichida oltinchi oʻrinni egallaydi va finalda faqat Hindistonga yutqazib, ikkinchi oʻringa sazovor boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „12th ASEAN+ Age Group Chess Championship 2011 - FIDE Final Report".
2. ↑  „12th ASEAN+ Age Group Chess Championship 2011 - Final Ranking crosstable".
3. ↑  „World Junior Under 20 Chess Championships 2012 (Girls) - FIDE Final Report".
4. ↑  „World Junior Under 20 Chess Championships 2012 (Girls) - Final Ranking crosstable".
5. ↑  „40th World Chess Olympiad (Women) - FIDE Final Report".
6. ↑  „40th World Chess Olympiad (Women) - Final Ranking crosstable".
7. ↑  „45th National Women Chess Championship - Final Ranking crosstable".
8. ↑  „JAPFA Women Grandmaster Chess Tournament 2019 - FIDE Final Report".
9. ↑  „JAPFA Women Grandmaster Chess Tournament 2019 - Final Ranking crosstable".
10. ↑  „Asian Nations (Regions) Women Online Cup 2020 - Final Ranking crosstable".
**Tetilya** (galis. queixo tetilla — „koʻkrak") ― anʼanaviy Galisiya yarim qattiq, sigir sutidan tayyorlangan, teshiklar bilan quyuq krem rangli pishloq. Oson eriydi. Tetilla pishloqi xushboʻy hidga boy va nozik achchiq va yangi limon taʼmiga ega, yashil oʻtning hidiga ega, yumshoq va yopishqoq tuzilishga ega. Odatda behi marmeladı bilan shirinlik sifatida taqdim etiladi.

Pishloq ogʻirligi 0,5 dan 1,5 kg gacha, diametri va balandligi 90 dan 150 mm gacha boʻlgan pishloq boshining asl konus shakliga koʻra nomini oldi. Tetilyaning toʻgʻri boshi radiusdan kattaroq boʻlishi kerak, ammo diametrdan kichikroq boʻlishi kerak. Tetilya ishlab chiqarish uchun jigarrang alpin, Friz va Galisiya zotining sigir suti ishlatiladi. Pishloqning pishishi muddati bir oygacha.  Dastlab, tetilya la-Korunya va Pontevedra provinsiyalarida ishlab chiqarilgan, ammo hozirda tegishli texnologiyadan foydalangan holda Galisiyada ishlab chiqarilgan barcha pishloqlar tetilla sifatida tan olingan.

Adabiyotlar
-----------

* Charles Sinclair. Tetilla // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 578. — 632 p. — ISBN 978-1-4081-0218-3.

Havolalar
---------

* Официальный сайт
* Тетилья на Официальном туристическом портале Испании
* Тетилья на сайте Quesos.com Wayback Machine saytida arxivlandi (2013-06-23).
**Chelukababchilik** - Eron taomlari va maxsus ichimliklari taqdim etiladigan va xizmat koʻrsatiladigan restoran turlaridan biridir. Ba'zan Chalukbobida Fasanjon gurunchi yoki Qovurma sabzini kabobga qoʻshib beriladigan va shu turdagi taomlar berilishi mumkin, ba'zida esa bu taomlar do'konlar va mehmon xonalar kabi yirik biznes va sayyohlik agentliklarida bir qismida ham bo'lishi mumkin.

Tarixi
------

Chelukabob nomli yangi taomning vujudga kelishi Nosiriddinshohga borib taqaladi. Tehronning birinchi chelukabobi ham taxminan b120 yil muqaddam Nosiriddinshoh davrida Tehron bozorida qurilgan va baʼzan podshoh ham uyerdan taom buyurgan. Biroq, birinchi Chalukbobchilik Tabrizda Kavkaz chegarasiga yaqin joyda tashkil topganligi haqida boshqa manbalar ham mavjud.   [*sayt ishlamaydi*]

Eron neft sanoatini milliylashtirish davrida Tehrondagi eng mashhur chelukabobchilardan biri Shamshiri Chalukbobi bo'lib, u dastlab Muhammad Hasan Shamshiriga tegishli kichik bir qahvaxona mavjud bo'lgan. Tehronning ko‘p chelukabobchilari keyinchalik Shamshiriy deb ham atalgan. Tehrondagi birinchi chelukabobchiligida, ayollar ham o'z oilalari bilan qatnashish huquqiga ega bo'lgan, Amin al-Sulton maydonida joylashgan *Abbos Shamroniy (keyinchalik Fard Shamironiyning chelukabobi) chelukabobchiligi* edi.

Ovqatlanish
-----------

Qadimgi chelukaboblarida avval mijozga guruch va sariyog‘ ustiga kabobni pishirib qoʻyiladi, shundan soʻng ofitsiant uni mijozga beradi. Ba'zi chalukbobchilarda mijoz toʻyguniga qadar kabobni tortiq etish davom etgan; Shu sababli, kabob soni ovqatning narxiga ta'sir qilmasdi. Tehrondagi birinchi chelukabobchiligida bugungidek yevropacha taomlar dasturxoniga keltirildi. Bugungi kunda ba'zi chelukabobchilarining ko'plab qabulxonalari va ular mijozlar uchun oziq-ovqat olib ketish imkoniyatiga ega. Ilgari xaridorlar joyida beriladigan taomlarni "Tashqariga olib boruvchi" degan ishchi har bir taom uchun mis qopqoqli patnisda piyoda yoki velosipedda olib yurar, Chelukabobichi ichidagi ovqat esa Go‘lsaxi chinni idishlarida tortilar edi. .

Erondan tashqarida
------------------

 San-Antonio, Texasdagi barbekyu restorani
Chelukababchisi Erondan tashqarida ham mashhur va ko'pincha o'z shahrining yuqori sifatli restoranlari qatorida tanilgan. Ahmadshohning maxsus oshpazi Javad Farifat Parijda yashaganida Erondan tashqarida birinchi chelukabobchiligi shu shaharda ochgan. Keyinchalik, Adolf Gitlerning Germaniya ustidan hukmronligi davrida Ahmad Xon ismli eronlik chelukabobchilisi bu mamlakatda faqat natsist tarafdorlariga xizmat qilgan.

Bog'liq so'rovlar
-----------------

* qahvaxona

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
**Chelyabinsk** - Rossiya Federatsiyasi Chelyabinsk viloyatidagi shahar (1743-yildan), viloyat markazi. Rossiya Federatsiyasining muhim iktisodiy, madaniy, ilmiy markazi, yirik transport yoʻllari chorrahasi. Janubiy Uralning sharqiy yon bagʻrida, Miass daryosi sohilida joylashgan. Aholisi 1077,2 ming kishi (2002). Qora (metallsozlik kombinati, quvur prokati zavodi) va rangli metallurgiya, mashinasozlik va metallsozlik ("Chelyabinsk abraziv zavodi", "Polyot", "Turbodetal" korxonalari; traktor, stanoksozlik, "Teplopribor", soatsozlik, yul tuzatish mashinalari zavodlari va boshqalar) sanoatlari mavjud. Issiklik elektr styasi ishlab turibdi.

1736-yilda rus qalʼasi sifatida boshqirdlarning Selyaba (Chelyaba) qishlogʻi oʻrnida vujudga kelgan. 1743-yildan shahar, Iset provinsiyasi (Perm, keyinroq Ufa noibligi), 1796-yildan Orenburg gubernyasining uyezd shahri. 19-asrning 90-yillarida Buyuk Sibir magistrali va Yekaterinburg yoʻnalishidagi temir yoʻl qurilishi munosabati bilan shahar yirik transport va savdo markaziga aylandi. Sanoattez rivojlandi. 1933-yilda traktor zavodi (CHTZ) qurylib foydalanishga topshirildi. Urush davrida (1941—45) Ch.ga 60 ga yaqin sanoat korxonasi evakuatsiya qilindi. Shu davrda shahar sanoati turli harbiy qurollarni ishlab chikardi. Aeroport bor. universitet, politexnika, qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash va elektrifikatsiyalash, tibbiyot, jismoniy tarbiya, ped. madaniyat oliy ukuv yurtlari, ilmiy tadqiqot institutlari faoliyat koʻrsatadi. 4 teatr, filarmoniya, oʻlkashunoslik muzeyi, kartinalar galereyasi mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  "Chelyabinsk" *OʻzME*. Ch-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Rossiya geografiyasi | *Rossiya oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4122739-6
* MusicBrainz: fe18a7f3-1788-434e-95a7-8397c75f9137
* NKC: ge216888
* VIAF: 6219148574278824430008
* en:WorldCat Identities (VIAF orqali): 6219148574278824430008

 |
**Talas futbol klubi** — Talas shahridan qirgʻiz futbol klubi. 2017-yildan beri Qirg‘iziston Birinchi ligasida o‘ynayapti.

Nomlari
-------

* 1992-yil - Namys-APK.
* 1993-yil - Adilet.
* 1993 (kubok), 2006, 2012-2016 - Talas.
* 1997, 2000 - "Manas Dinamo".
* 1999-2002, 2005 - "Bo-Terek".
* 2003-yil - Manas Ordo.
* 2005-2007 - "Texnolog".
* 2007 (kubok) - "Shodikan".
* 2008-2011 - "Jeruy-Oltin".
* 2017-yildan hozirgi kungacha - "Semetey-Talas".

Tarixi
------

Sovet davridagi klubning mavjudligi haqida maʼlumot yoʻq. 1992-yilda Namis-APK (Talas) jamoasi Qirgʻiziston mustaqil chempionatining birinchi mavsumida yakuniy jadvalda 9-oʻrinni egalladi.

1993-yilda klub Birinchi ligada Adilet nomi ostida oʻynadi. Keyingi yillarda jamoaning mavjudligi toʻgʻrisida maʼlumot yoʻq. 1997-yilda „Manas Dinamo" deb nomlangan klub Qirgʻiziston kubogida qatnashdi, ammo milliy chempionatning dastlabki ikki mavsumida oʻynashmadi.

1998-1999-yillarda Birinchi liga turnirida qatnashgan. 2000-yilda u Premer-ligada boshlandi va u yerda 11-oʻrinni egalladi. 2001-yilda u „Bo-Terek" nomi bilan Birinchi Liganing Shimoliy hududidagi eng yaxshi toʻrt jamoaga kirdi.

2003-yilda, Oliy Liganing navbatdagi kengayishidan soʻng, u „Shimoliy zona" turniriga kiritildi va u yerda „Manas-Ordo" nomi ostida oʻynadi va oxirgi 11-oʻrinni egalladi.

2004-yildan boshlab u muntazam ravishda birinchi, ikkinchi ligada „Manas", „Texnolog", „Shodikan", „Jeruy-Oltin", „Talas", „Semetey" nomlari bilan oʻynaydi.

2012-yilda Qirgʻiziston chempionati Birinchi ligasining bronza medallari Talas futboli tarixida birinchi boʻlib, Talas kubogida chorak finalga qadar yetib bordi. Klubni Zamir Moldokmatov boshqargan, u nigeriyaliklar Aleriva Oluvasen, Gifta va Adeshinani va Eronning Hayatsher klubini legionerlar tarkibiga jalb qilgan, Ulan Sulaymonov, Talabaning yosh, taktik jihatdan juda qobiliyatli oʻquvchisi edi.

2013-2014-yillarda ilgari FTs-96 deb nomlangan Manas klubi (Talas viloyati), keyinchalik Kay Yunayted Premer-ligada oʻynadi. Ammo u Bishkekda uy oʻyinlarini oʻtkazdi va Talasning haqiqiy jamoasi bilan hech qanday aloqasi yoʻq edi. Oʻsha paytda „Talas" FK Birinchi ligada oʻynashni davom ettirdi, ammo unchalik oʻyinlari yorqin emas.

Havolalar
---------

* Talas jamoasi footballfacts.ru saytida
* Futbol klublari tarix
**Tal** (goll. talid) — yuk koʻtaradigan osma kurilma. Dastaki, elektr va pnevmatik xillari boʻladi. Dastaki T. muqim va koʻchma xillarga boʻlinadi. Bunday T. bilan yukni 12 m gacha balandlikka koʻtarish mumkin. Elektr T. yukni 4–30 m balandlikka koʻtaradi, koʻtarish tezligi 8–20 m/min. Elektr T. harakatlanadigan osma yoʻl bir yoki ikki relyeli boʻladi. T.da elektr tokidan foydalanish mumkin boʻlmagan hollarda pnevmatik T. qoʻllanadi. T. sexlar, ustaxonalar va boshqa joylarda ishlatiladi. T.lar bilan 0,25—10 t yukni koʻtarish mumkin.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Teso** — (yoki iteso) asosan Uganda va Keniya hududida yashovchi nilotlar guruhining xalqlaridan biridir.Sudanda kichik aholi punktlari ham mavjud. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, jami aholi 1,98 million kishi tashkil etadi. Ular teso dialektlarida (Nyangeya, Orom, Lokatan) gapirishadi (Balezin 1999:217). 2002-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Ugandada 1,568,763 iteso qayd etilgan.

Anʼanaviy faoliyat
------------------

Teso xalqlarining anʼanaviy mashgʻulotlari qoʻlda dehqonchilik (Sorghum ,Elevsin, paxta, batat), yogʻoch oʻymakorligi va chorvachilikdir (Balezin 1999:217).

Turar joy
---------

Teso xalqining joylashuvi „Kraal" deb ataladi. Kraal-tomlari oʻt bogʻlamlari bilan qoplangan, dubulgʻali kulbalar bilan oʻrab olingan zonadir (Chulov 2001:145).

Anʼanaviy kiyim
---------------

Anʼanaviy teso libosi koʻplab qobiq va mis bezaklari bilan charmdan qilingan kamardir. Odatda Teso xalqining vakillari ikkita pastki old tishni uzaytirganlar. Ayollar oʻzlarini murakkab tatuirovka bilan bezashadi (Balezin 1999:217).

Anʼanaviy taom
--------------

Anʼanaviy oziq-ovqat-sabzavot, goʻsht kamdan-kam hollarda oziq-ovqat uchun ishlatiladi (Tixonov 1981:23).

Oila tashkiloti
---------------

Qabilaviy tashkilot va yosh sinflari — Teso xalqi vakillarining anʼanaviy ijtimoiy boʻlinishidir. Katta, patriarxal, poligin, patriarxal oila (Balezin 1999:218) bilan ajralib turadi.

Din
---

Teso xalqining vakillari anʼanaviy eʼtiqodlarga rioya qilishadi, ularning baʼzilari xristianlardir  — (Olderogge, Potekhin 1954:203).istianlardir (Olderogge, Potekhin 1954:203).

Manbalar
--------

1. ↑  joshuaproject.Тесо в Уганде
2. ↑  2002 Uganda Population and Housing Census(ingl.)

Adabiyotlar
-----------

* Балезин А. С. Тесо // Народы и религии мира / Глав. ред. В. А. Тишков. М.: Большая Российская Энциклопедия, 1999.- С.217-218
* Ольдерогге Д. А. Потехин И. И. / Гл. ред. Смирнов С. Р. // Народы Африки. — М.: Академия наук СССР, 1954. — 341 с.
* Чулов Д. В. Кенийские контрасты // Вокруг Света. 2001. № 4 (2727). С. 145—146.
* Reader J. Africa: A Biography of the Continent. L. 1997.
**Asrol Muxtorov** (1948.21.11, Toshkent) — ganchkor usta, naqqosh; Oʻzbekiston xalq ustasi (1999). Us t a Mahmud Usmonovszm hunar oʻrgangan; ustozi bilan birga ishlab (1966—79), respublikadagi jamoat binolari va xususiy turar joylarni bezashda qatnashadi. Respublika oʻquvchilar va yoshlar saroyidagi ganchkorlik toʻgaragiga rahbarlik qildi (1975). 1979-yildan ganchkorlar brigadasiga boshchilik qilish bilan mustaqil faoliyatini boshladi. Faoliyatida ganchkorlik, kulollik va naqqoshlikni uygʻun holda olib borib, bezaklar yaratdi. "Salom" choyxonasi (Qashqadaryo), "Dilorom" qahvaxonasi (Toshkent) va boshqa jamoat binolarini ganch oʻymakorligi bilan bezadi. Toshkent shahridagi Oʻzbekiston tashqi ishlar vazirligi, Toshkent shahri hokimiyati, "Turkiston" saroyi, Baynalmilal madaniyat markazi, Oliy Majlis, Fargʻonadagi "Al-Fargʻoniy" teatri zali va boshqa binolarni ganch oʻymakorligi bilan bezadi. M. koʻplab shogirdlar tayyorlagan.

Manbalar
--------

* Us t a va shogird odobi, T. 1999.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ilyos Akbarovich Akbarov** (1909.5.5, Toshkent) — oʻzbek musiqashunosi. Birinchi oʻzbek musiqa folklorshunoslaridan. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1956). Sanʼatshunoslik institutida ilmiy xodim (1932—39), direktor (1943—48), „Oʻzdavnashr"da musiqa boʻlimining mudiri (1934—40), Toshkent musiqa bilim yurti (1930—42), Toshkent davlat konservatoriyasi (1943-yildan)da oʻqituvchi, musiqa nazariyasi kafedrasi mudiri (1963—90), professor (1979-yildan). Fargʻona vodiysi va Xorazm viloyatlarida oʻzbek va uygur xalq kuylarini toʻplab, ayrimlarini nashr ettirgan: „Oʻzbek 257ashulalari" (M. 1934, H. Muhamedova bilan hamkorlikda), „30 ashula" (M. 1935), „Oʻzbek xalq qoʻshiklari" (T. 1939), „Muqimiy va Furqat ashulalari" (T. 1959) va boshqa Ilk oʻzbek bolalar qoʻshiklari („Biz kuylaymiz", T. 1939), „Musiqa lugʻati" (T. 1987, 2-nashri —1997), darslik va uslubiy qoʻllanmalar muallifi. „El-yurt hurmati" ordeni bilan mukofotlangan (2000).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
„**Asr goʻli**" — XXI asrning birinchi jahon chempionatida FIFA saytida oʻtkazilgan soʻrovnoma natijalariga koʻra jahon chempionati tarixidagi eng yaxshi gol deb topilgan. Bu gol argentinalik Diyego Maradona tomonidan 1986-yilgi Jahon chempionati chorak finalida Angliyaga qarshi oʻyinning 55-daqiqasida kiritilgan.

Tarixi
------

Oʻyin 1986-yil 22-iyun kuni Mexiko shahridagi „Atsteko" stadionida boʻlib oʻtgan. „Asr goʻli" Maradona inglizlar jamoasining jarima maydonchasiga yoʻl olganidan soʻng kiritilgan, bu vaqtda u olti futbolchini, shu jumladan darvozabonni ham ortda qoldirgan. Bundan toʻrt daqiqa oldin Maradona qoʻli bilan „Olloxning qoʻli" deb atalgan goʻlni urgan.

Keyinchalik, Maradona bu goʻl uchun qisman ingliz himoyachilarining olijanobligiga qarzdor ekanligini tan oldi, ular qoidalarni buzgan holda uni qaytarishga harakat qilishmagan edi. Ushbu oʻyinda jamoasining yagona goʻlini kiritgan ingliz toʻpurari Gari Lineker bu moʻ’jizaviy goʻlni koʻrib, hayotida birinchi marta raqibini olqishlashga tushganini aytgan. Angliyalik yarimhimoyachi Kris Uoddl ushbu epizod haqida shunday degan: „Jon Barns bilan zahirada oʻtirganimizda ogʻizlarimiz ochiq edi, Maradona oʻz maydonida toʻpni olib, jamoamizning yarmidan oʻtib ketdi va goʻl urdi. Uning goʻlini hech qachon unutmayman. Bir vaqtning oʻzida ham qarsak chalgilm, ham yigʻlagim keldi".

Manbalar
--------

1. ↑  „Diego Maradona goal voted the FIFA World Cup™ Goal of the Century" (inglizcha) (deadlink).  fifa.com (30-may 2002-yil). 14-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-noyabr 2010-yil.
2. ↑  *[Bechtel.]* „Some instances of cheating are OK" (inglizcha).  CNN Sports Illustrated (24-avgust 2005-yil). 14-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-noyabr 2010-yil.
3. ↑  rediff.com: Football World Cup — Maradona’s strike is goal of the century
4. ↑  *Mohammed Bhana.* „Lineker Forgives 'Genius' Maradona For Hand Of God" (inglizcha).  goal.com (8-yanvar 2009-yil). 14-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-noyabr 2010-yil.
5. ↑  *Сергей Бабарика.* „Le clown".  football.ua (7-dekabr 2009-yil). 14-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-yanvar 2012-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Maradona, D. *Maradona: The Autobiography of Soccer’s Greatest and Most Controversial Star*, p. 129. Skyhorse Publishing, 2007. ISBN 1-60239-027-4.

Havolalar
---------

* Видео на сайте YouTube
**Kastropulo** — Qrimning janubiy qirgʻogʻida Kastropol dagi Ifigeniya qoyasida joylashgan XIII-XIV asrlarga oid qalʼa xarobalari. *Kastropulo* nomi taniqli filolog Beletskiy A. A. tomonidan yunonchadan „qal’a" deb talqin qilingan.

Oʻrganilish tarixi
------------------

Xarobalar haqidagi birinchi hisobotni 1837-yilda Piter Keppen qoldirgan boʻlib, u „Qrimning janubiy qirgʻogʻi va Tavrid togʻlari toʻgʻrisida" kitobida Kastropuloning XXXVI alohida bobini ularga bagʻishlagan. Toponimga (Kastro — qal’a), sopol idishlar va koshin parchalari topilmalariga, shuningdek, toshlardagi ohak ohaklari qoldiqlariga asoslanib, olim qoyada istehkom bor degan xulosaga keldi. N. L. Ernst 1935-yilda „Qrimning janubiy qirgʻoqlarini sotsialistik rekonstruksiya qilish" kitobida yodgorlikni *"yunon-gotik qal’asi" deb atagan*, N. I. Repnikov 1940- yilda „Qrimning janubi-gʻarbiy togʻlarining arxeologik xaritasi uchun materiallar" da eslatib oʻtilgan, O. A. Maxnevning 1969-yildagi „Laspidan Moviy koʻrfazga qadar qirgʻoqdagi oʻrta asr yodgorliklari" maqolasida qisqacha tavsiflangan (sopol topilmalar, devor va turar-joy binolari qoldiqlari). O. I. Dombrovskiy 1974-yildagi "Oʻrta asrlardagi aholi punktlari va Qrim janubiy qirgʻogʻining „isarlari"" maqolasida Kastropuloni kichik mustahkamlangan monastir deb hisoblagan.

Tavsifi
-------

Mustahkamlangan qoyaga deyarli har tomondan kirish qiyin, faqat janub va gʻarbdan oʻtish joylari mavjud boʻlib, oʻrta asrlarda mudofaa devorlari bilan toʻsib qoʻyilgan, bizning davrimizda butunlay vayron boʻlgan va sirtda deyarli kuzatilmagan. Qoʻriqlanadigan hududning oʻlchami 80 dan 30 m gacha, maydoni 0,18 gektar boʻlib, faqat toshning nisbatan tekis janubiy qismi qurilgan. Bir necha tekis maydonlarda binolar izlari bor. Ulardan biri, ohak ohak ustiga moloz qurilgan, ehtimol, cherkov xarobalari. Tarixchilar ushbu qal’aning (shuningdek, shunga oʻxshash) poydevorini XIII asrda Qrimga tatar-moʻgʻul bosqinlari (1223-yildan boshlab), saljuqiylar kengayishi va togʻli Qrimning Trebizond imperiyasi taʼsir zonasiga oʻtishi bilan bogʻlashadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Туристическая карта Крыма. ЮБК.".  ЭтоМесто.ru (2007). Qaraldi: 17-noyabr 2021-yil.
2. 1 2  Мыц В.Л. „Укрепления Таврики X - XV вв",*.*. Киев: Наукова думка, 1991 — 142 bet. ISBN 5-12-002114-X.
3. ↑  Пётр Кеппен*. О древностях южнаго берега Крыма и гор Таврических*. СПб: Императорская академия наук, 1837 — 4, 151, 179, 205 bet.
4. ↑  Репников Н.И.*. Материалы к археологической карте юго-западного нагорья Крыма*, Копия рукописи из архива Лоиа Ф. № 10, Д. № 10. рукопись, 1939, 1940 — 4 bet.
5. ↑  Н.Л. Эрнст „Историко-археологические памятники южного берега Крыма",*. Социалистическая реконструкция Южного берега Крыма*. Симферополь: Государственное издательство Крымской АССР, 1935 — 431 bet.
6. ↑  Репников Н.И.*. Материалы к археологической карте юго-западного нагорья Крыма*, Копия рукописи из архива Лоиа Ф. № 10, Д. № 10. рукопись, 1939, 1940 — 4 bet.
7. 1 2  Домбровский О. И. „Средневековые поселения и "Исары" Крымского Южнобережья",*. Феодальная Таврика*. Киев: Наукова думка, 1974 — 30 bet.
**Kat ovul madrasasi** — Qarshi madrasasi.
Kat ovul masjidi atrofiga qurilgan hujralardan iborat madrasa edi. U toʻgrisida qozi Mir Maslahiddin arznomasida shunday maʼlumotlar uchraydi: *„Bu ojiz banda hazrat sayyidimiz, sohibimiz va oliy hukmdorimizning aziz va muborak boshiga yuz minglab marta tasadduqlar boʻlsin. Muqaddas zotli, muborak sifatli oliy hukmdorimiz va sayyidimiz salomatligi uchun jonimiz nisor boʻlsin. Kat ovul guzari masjidi hujralari mudarrisi mulla Abdulloh, vafot etdi va uning dars oʻrni boʻsh qoldi. toʻxtab qoldi. Madrasani tugallagan mulla Olim ismli kishi ushbu oʻrinda dars berishni istab, duoguy gʻulomingiz huzuriga keldi va oʻz ahvolini bayon etib, janob oliy hazrat sayyidimizni duo qildi. U juda samimiy va duogoʻy moʻmin-qobil gʻulom ekan. Uning ilmini aniqlash va tekshirish uchun „Hidoya"yi sharifdagi „Salot" kitobining „Imomat" bobidan besh qator, „Nafana" bobidan yigirma satrni oʻqish uchun berdim. U sarf va nahv qoidalariga amal qilgan holda oʻqib berdi. Duogoʻy gʻulomingizning fahmi ojizicha, mulla Olim savodli va talabalarga dars berishni uddalaydi. U mazkur mulla Abdullohning boʻsh qolgan oʻrniga oʻtishdan umidvor boʻlib, oliy hukmdorimizning hoqonona lutfi, xusravona marhamatiga va inoyatiga sazavor boʻlishi uchun janob oliy hazrat sayyidimizni duo qilgay. Bandaparvarim, tasadduqingiz boʻlay. Ushbu hujralar vaqfsizdir va dars oʻtuvchining maoshi tayin emas"*. Kat ovul masjidining vaqfi boʻlgan ammo uning atrofidagi hujralar uchun vaqf ajratilmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Jumanazar A. K*. Nasaf*. Toshkent: Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi nashriyoti, 2007 — 204 bet.
2. ↑  Ravshanov P*. Qarshi tarixi*. Toshkent: Yangi asr avlodi nashriyoti, 2006 — 639 bet.
**Ilyos Abu Shabakiy** (arabcha: ) (3 may,1903-27 yanvar 1947)- Livanlik yozuvchi, shoir, muharrir, tarjimon va adabiyotshunos. U adabiy "O‘nlik ligasi"ning asoschilaridan biri bo‘lib, hozirda arab nahda harakatining yetakchi namoyandalaridan biri sanaladi.

Livanlik badavlat oilada tug‘ilgan u yoshligidan she’riyatga qiziqgan. Otasi savdogar bo'lgan, yoshligida yetim qolgan. Bu yoqotish uning dastlabki ijodiga katta ta’sir ko‘rsatdi. U o‘qituvchi, tarjimon va jurnalist bo‘lib ishlagan. U ko'plab arab gazetalari va adabiy jurnallar uchun maqolalar yozgan. Romantik maktab tarafdorlaridan bo'lgan Abu Shabakiy yuqoridan ilhom olish g'oyasiga ishongan va she'riyatda ongli boshqaruvni qoralagan. Uning she'rlari g'amgin, chuqur shaxsiy va ko'pincha Injilga asoslangan, ko'pincha uning ichki holati bilan bog'liq. Bir vaqtlar, uning ba'zi asarlari o'quvchilar tomonidan tushunarsiz qabul qilingan: masalan, *"Jannat ilonlari"* to'plami ochiq-oydin behayo mazmuni tufayli odobsiz deb tan olingan.1947- yilda leykemiyadan vafot etgan.

Abu Shabakiy arab adabiyotini yangilash va modernizatsiya qilish kerakligi haqida tlif berdi. Shabakiy o'zidan keyingi shoir avlodlarini ilhomlantirdi. Uning adabiy xizmatlarini e'tirof etish maqsadida uning tug'ilgan shahri Zuk Mikaeldagi uyida muzey tashkil etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  Clifford Edmund Bosworth*. The Encyclopaedia of Islam*. Brill Archive, 1980 — 33—34 bet. ISBN 978-90-04-06167-5.
3. ↑  Jayyusi, Salma Khadra*. Trends and movements in modern Arabic poetry*. BRILL, 1977 — 424—452 bet. ISBN 978-90-04-04920-8.
4. ↑  *Abi Yaghi, Jeanne d'Arc* „Ilyas Abu Shabaki" (ar).  Lebanese Army (2004). 3-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-yanvar 2011-yil.

Foydalanilgan adabiyotlar
-------------------------

* Razzuk, Faraj Razzuk (1956). *Ilyos Abu Shabaka va shi'ruhu*. Bayrut: Dorul kitob al-lubnoniy.
**Katalina Lerkalo Arvohi** (ital. Katalina Lerkaro; XVI-asrning ikkinchi yarmi, San-Kristobal-de-la-Laguna, Tenerife, Kanar orollari, Ispaniya — XVI-asr oxiri, xuddi shu yerda) — arvohi muzey zallarida aylanib yurgan italyan — kanariyalik qiz.

Katalina oilasi Tenerife oroli hududida joylashgan genuyalik savdogarlar Lerkaroning zodagon oilasiga mansub edi. Yosh Katalina badavlat keksa odamga turmushga chiqishga majbur boʻladi. Katalina toʻy kuni saroy hovlisida joylashgan quduqqa sakrab tushib, qulab tushadi. Afsonaga koʻra, qizning jasadi Lerkaro uyidagi xonalardan biriga dafn etilgan, chunki katolik cherkovi qoidalariga koʻra, oʻz joniga qasd qilganlarni xristian qabristonlariga dafn etishga ruxsat berilmagan. Shundan soʻng, Lerkaro oilasi La Orotavaga koʻchib oʻtadi va ularning sobiq uyi muzeyga aylandi. Oʻshandan beri koʻp odamlar Katalina arvohi muzey zallarida aylanib yurganini bir necha bor koʻrganini daʼvo qilishadi.

Odamlar, jumladan, muzey xodimlari, binoning yuqori qavatida gʻalati ovozlar va takrorlanuvchi qadam tovushlarini eshitganini daʼvo qilmoqda. Bu uy atrofida yurgan Katalina Lerkaroning ruhi ekanligiga ishoniladi. Bugungi kunda Katalina Lerkaro arvohi Kanar orollaridagi eng mashhur va Ispaniyadagi eng mashhur arvohlardan biri hisoblanadi. Lerkarolar oilasi yashagan saroy Kanaradagi eng mashhur "arvohlar uyi" hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Curiosidades y leyendas de la historia lagunera* Проверено 23 июля 2016 года(isp.)
2. ↑  *Palacio de Lercaro* Проверено 23 июля 2016 года(isp.)
3. ↑  *El fantasma de Catalina* Проверено 23 июля 2016 года(isp.)
4. ↑  „Discover Tenerife. Leyendas.". 13-sentabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-sentabr 2016-yil.

Havolalar
---------

* Призрак Леркаро (isp.)
**Beznoitioz** — asosan qoramollar orasida uchraydigan surunkali kechuvchi invazion kasallik. Besnoitia avlodiga mansub sodda jonivorlar qoʻzgʻatadi. Koʻpincha 6 oylik va undan katta boʻlgan yosh mollar kasallanadi. Kasallik boʻkalar orqali tarqaladi. Teri elastikligi yoʻqolib qalinlashadi, juni toʻqiladi, terida qontalash yoriqlar paydo boʻladi, koʻz sklerasining yalligʻlanishi, keratit, koʻrish qobiliyatining yoʻqolishi kuzatiladi. Klinik belgilarga, gistologik, parazitologik va serologik tek-shirish natijalariga koʻra diagnoz qoʻyiladi. Davosi ishlab chiqilmagan.

Oldini olish va qarshi kura sh: kasallangan hayvonlarni alohida ajratish va yaroqsizga chiqarish, insektitsidlar bilan B. qoʻzgʻatuvchisini yoʻq qilish, goʻngni biotermik zararsizlantirish, chorvachilik binolarini dezinvaziya qilish. Soʻyilgan hayvonlar goʻshti va boshqa mahsulotlarida B. parazitlarining sistalari topilganda goʻsht ozuqa uni tayyorlash uchun ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Branxiylar** — Milet shahri yaqinida joylashgan Didimeyon ibodatxonasidagi Apollon orakuli (ibodat qiluvchilar goʻyoki oʻz savollariga tangri javobini oladigan, shuningdek uning bashoratidan voqif qilinadigan maxsus joy)ni boshqargan kohinlar sulolasi. Yunon afsonalariga koʻra, delfalik (qarang Delfa) Branx ularning bobokaloni bulgan. Axomaniylar poashoxs Kserks (Xshayarshan) Yunonistonga yurish qilganda (qarang Yunonfors urushlari) B. mazkur ibodatxona xazinasini unga inʼom qilishgan. Ammo, Kserks bu urushda magʻlub boʻlgach, oʻz vatandoshlarining intiqomidan qoʻrqib, shoh bilan birga Eronga kelganda, undan doimiy yashashlari uchun joy soʻragan. Shunda Kserks B.ni Shim. Baktriyaga, Oks (Amudaryo) boʻyiga joʻnatgan (taxminan miloddan avvalgi 480). Ular tayinlangan yerga kelib shahar qurishgan. Mazkur shahar Iskandar Maqduniy tomonidan vayron qilinib, B. oʻtmishdagi xiyonatlari uchun qatli om etilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vostok** — 1) Yer atrofidagi orbitada uchish uchun sobiq Ittifoqda yaratilgan bir kishilik kosmik kema (KK)larning nomi. "V."da 1961-yil 12 aprelda kosmonavt-uchuvchi Yuriy Gagarin dunyoda birinchi marta kosmosga parvoz qildi. KK Boyqonur kosmodromidan uchirildi. Yer atrofini bir marta aylanib, Yerga qoʻndirildi. Orbita perigeyi bal. 181 km, apogeyi bal. 327 km. "V." KKsi sfera shakldagi qoʻndiriladigan apparat (bu qism ayni vaqtda kosmonavt kabinasi ham hisoblanadi), bort apparatlari va tormozlaydigan harakat qurilmasi joylashtirilgan qismlardan iborat. KK oxirgi bosqichining uchiruvchi raketa bilan birga umumiy ogʻirligi 6,17 t, uz. 7,35 m, uchiruvchi raketasiz sof ogʻirligi 4,73 t, qoʻndiriladigan apparatning ogʻirligi 2,4 t va diametri 2,3 m. 1961 — 1963-yillarda 6 ta "V." 6 kosmonavtni kosmosga olib chikdi; 2) sobiq Ittifoqda KKlarni uchiradigan 3 pogʻonali eltuvchi raketa; uchala pogʻonada ham suyuq yonilgʻi ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
***Somerville*** 2022-yili 15-Noyabrda Jumpship studiyasi tomonidan ishlab chiqarilgan videooʻyindir. Studiya asoschisi Dino Patti bungacha Playdead studiyasi asoschilaridan biri oʻlaroq *Limbo* va *Inside* videooʻyinlarida ijrochi produser boʻlgan. Somerville hozirda Microsoft Windows, Xbox One va Xbox Series X/S platformalarida mavjud

Oʻyin
-----

Limbo va Inside singari, Somerville-bu uchinchi shaxs nuqtai nazaridan oʻynaladigan sarguzasht oʻyini, koʻpincha platforma oʻyini kabi. Oʻyinchi Yerdagi apokaliptik hodisadan soʻng uch kishilik oilani, otasi, onasi va ularning kichik oʻgʻlini, shuningdek, uy hayvonini boshqaradi. Oʻyinchi personajlardan birini tsivilizatsiya xarobalari boʻylab boshqarishi, odamlarni oʻldirishga urinayotgan gʻalati begona artefaktlardan qochishi va oila uchun xavfsizlikni topish uchun tirik qolgan odamlar bilan ishlashi kerak. Limbo va Inside singari, oʻyin dialogsiz taqdim etiladi, buning oʻrniga hikoyani aytib berish uchun sozlamalar, muhitlar va animatsiyalardan foydalanadi.

Rivojlanishi
------------

Dino Patti Limbo va Inside yirik mustaqil muvaffaqiyatlari ortida turgan Playdead studiyasining asoschisi edi. 2016-yilda Inside nashr etilgandan soʻng, Patti Playdead-ni tark etdi va u studiyani oʻz-oʻzidan turishi mumkin boʻlgan nuqtaga olib borishga yordam berganini his qildi. 2017-yilga kelib, u Buyuk Britaniya kino animatori Kris Olsen bilan birgalikda Jumpship kompaniyasini tashkil qilganini va ular Somerville deb nomlangan oʻyin ustida ishlayotganliklarini eʼlon qildi va bu oʻyin uchun tizer treylerini taqdim etdi. [4] Somervilning asosi Olsenning gʻoyasi edi, ular birinchi marta Jumpshipni tashkil qilgan va studiya tashkil etilgandan keyin kengaytirilgan.

Manbalar
--------

Rasmiy veb-sahifasi
**Nukleazalar** — nuklein kislotalar (NK) ni parchalaydigan gidroli-tik fermentlar. Barcha biologik obʼyektlarda borligi maʼlum. N. fos-fodiesteraza boʻlib, ribonuklein kislotani parchalaydigan ribonukleaza (RNKaza), dezoksiribonuklein kislotani parchalaydigan dezoksiribonukle-aza (DNKaza), ayrimlari har ikki nuklein kislotalar (NK)ga nisbatan faol boʻlgan (nomaxsus) N. deb ataladi. Ekzonukleazalar nuklein kislota molekulasining bir uchini, endonuklea-zalar polinukleotid zanjirni oralaridan gidrolizlaydi. Ovqatdagi NKni hazm qilishda, organizm uchun yot boʻlgan NKni chiqarib yuborishda, hujayralarda NKning sintezlanishi va parchalanishini boshqarishda qatnashadi. N.dan NK strukturasini tadqiq qilishda va baʼzi virusli kasalliklarni davolashda foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dushi tumani** Afgʻonistonning Bagʻlon viloyatining markaziy qismida joylashgan. U yirik Kobul - Qunduz magistralida joylashgan. Tuman aholisi 2004- yilda taxminan 57160 kishini tashkil etgani taxmin qilingan.  Hazoralar aholining 60% atrofida boʻlib, tumanda koʻpchilikni tashkil qiladi, ikkinchi oʻrinda tojiklar (39%).  Tuman markazi — Dushi shahri. Dushi 2018- yil oxirida Afg‘oniston hukumati va Tolibon o‘rtasida bahsli deb hisoblangan 

Dushi 1942,5 kvadrat kilometr maydonga ega, bu nisbatan Manus orolining maydoniga teng. Tuman hududidan Qunduz daryosi ham, Andarab daryosi ham bor. Ular Dushi shahri yaqinida uchrashadilar. Tuman Kobul-Qunduz avtomagistrali boʻyida joylashgan boʻlib, Tolibonga boj yigʻish imkonini beradi. 

Dushi shimolda Puli Xumri, shimoli-sharqda Nahrin, sharqda Andarab va Xinjon, janubda Tala va Barfak, gʻarbda Ruyi Du Ab, shimolda Dahana i Gʻuri tumanlari bilan chegaradosh.. Ruyi Du Ab Samangan viloyatida, boshqa barcha tumanlar bilan Bagʻlon viloyatida joylashgan.

Elektr uzatish
--------------

Dushida Turkmaniston, Oʻzbekiston va Oʻzbekistondan import qilinadigan elektr energiyasini olib oʻtuvchi havo elektr uzatish liniyasi mavjud.  300 megavatt quvvat manbai 2013- yilda Osiyo taraqqiyot bankining kengaytirish uchun granti boʻlgan.  Ushbu liniya bir nechta viloyatlar va poytaxt Kobulni taʼminlaydi. 2018-yilning 13-aprelida Tolibon isyonchilari mintaqaga elektr taʼminotini toʻxtatib, ustunni yoʻq qilish uchun asosan portlovchi moddalardan foydalangan.

Yana qarang
-----------

* Afg'oniston tumanlari

Maʼlumotnomalar
---------------

1. ↑  „Baghlan Provincial profile - MRRD".
2. ↑  „Dushi District Profile". *Afghanistan Information Management Services* (10-aprel 2002-yil). 27-oktabr 2005-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-sentabr 2020-yil.
3. ↑  „Taliban Accused of Extortion on Major Highways" (en). *TOLOnews*. Qaraldi: 22-sentabr 2020-yil.
4. ↑  „Afg: Baghlan Province - Reference Map | HumanitarianResponse". *www.humanitarianresponse.info* (9-fevral 2014-yil). Qaraldi: 22-sentabr 2020-yil.
5. 1 2  „Taliban Destroy Pylon, Leaving Kabul In The Dark - TOLOnews".
6. ↑  „Afghan officials sign contract of 300 mega watt electricity with ADB - Ariana News".

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Dushi District*** haqida turkum mavjud |

* Birlashgan Millatlar Tashkilotining aholi punktlari xaritasi, AIMS, 2002 -yil may

Andoza:Baghlan ProvinceAndoza:Districts of Baghlan