recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Radioimmunoassay** (qisqa. RIA;inglizcha: *Radioimmunoassay, RIA*), yana shuningdek **radioimmunoassay** yoki **izotop immunoassay** deb ataladi, biologik suyuqliklardagi biologik faol moddalarni miqdoriy aniqlash usuli boʻlib, kerakli barqaror va shunga oʻxshash radionuklidlar bilan belgilangan moddalarning oʻziga xos bogʻlanish tizimlari bilan raqobatbardosh bogʻlanishdan keyin esa aniqlashga asoslangan. Maxsus hisoblagichlarda - radiospektrometrlarda.

Bu ish marta 1950-yillarda Solomon Burson va Rozalin Sussman Yalow tomonidan ishlab chiqilgan. Ushbu usuldan foydalanib, ular diabetga chalingan bemorlarda insulin klirensini oʻrganishdi. Buning uchun R. Yalov 1977-yilda Nobel mukofotini olgan.

Yodning eng koʻp foydalanilgan izotopi antikorlar yoki antijenlarni belgilash uchun <sup id="mwFg">125 I bo'lib</sup>, yarim yemirilish davri 60 kun va yuqori oʻziga xos radioaktivlikka ega.

Oxirgi yillarda RIT bilan bir qatorda yangi usul - qisqa vaqtda bajariladigan radioretseptor paydo bo‘lgan. RIT va radioretseptorlar sifati instruktsiyaning qat`iy bajarilishiga bog‘liq. Hamma yig‘indi reagentlar o‘zining tayyorlangan kupi va ishlatilish muddatiga ega. Ularni distillangan suvda eritiladi. Yig‘indi reagentlar muzlatgichda sakdanadi. Radioimmun tekshirishlar tibbiyotning quyidagi sohalarida keng qo‘llanmoqda: 1. Endokrinologiyada: gormonlar tuzilishini aniqlash, gormonal sistema faoliyatini o‘rganish va qandli diabetga tashhis qo‘yish, gipofiz patologiyasi, buyrak usti bezi va tireoid sistema faoliyatini o‘rganish va boshqa o‘zgarishlarda; 2. Onkologiyada: xavfli o‘smalarning boshlanish davrida va davolash samarasini rakoembrional antigenning alfa-fetoprotein konsentrasiyasini aniqlash orqali nazorat qilishda; Kardiologiyada: mioglobik kontsentrasiyasini aniqlash orqali miokard infarktiga tashhis qo‘yishda, digitoksin, digoksin ireparatlari bilan davolash va nazorat qilishda; Pediatriyada: samotrop, gipofizning tireotrop gormonini aniqlash orqali bolalar va o‘smirlarning o‘sishi hamda rivojlanishining buzilish sabablarini aniqlashda; Akushyerlik va ginekologiyada: esterol, progesteron konsentrasiyasini aniqlash orqali homilaning rivojlanishini nazorat qilish, ayollarda bepushtlikning sababini o‘rganishda; Gemopoetik va immunologax sistemani o‘rganishda; 7. Allergologiyada: immunoglobulin YE va o‘ziga xos reagyentlarni apiqlashda; 8. Farmakoterapiyada: preparatlarning organizmda o‘zgarishini o‘rganish va ta`sirchanligini nazorat qilishda; 9. Toksikologiyada: qabul qilingan dori-darmon va zaharli moddalar konsetrasiyasini qonda aniqlash va o‘lchashda.

Adabiyot
========

1. T.N.ILYOSOV Klinik radiologiya asoslari ―O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi‖ Davlat ilmiy nashriyoti Toshkent-2010

Havolalar
---------

* Muayyan yorliqdan foydalanishga asoslangan immunologik tahlil usullari
* Jorjiya tibbiyot instituti veb-saytidagi Immunologiya asoslari darsligidan radioimmunoassay bo'limi(ingl.) )
**Radiolyarit** — bir hujayrali planktonlar (radiolaria)ning nomi bilan atalgan kremniy tarkibli organogen choʻkindi togʻ jinsi. Tarkibining 50% dan ziyodi radiolyariy skeletlaridan iborat. Radiolyariy chigʻanoqlari, asosan, kremniydan tashkil topgan. R. tarkibida fosfat, gil, alevrolit materiallari hamda diatomey, spikul, kremniyli gubka qoldiqdari uchraydi. Rangi kulrang, sargʻish, qizgʻish boʻlib, boʻsh yoki zich sementlashgan. R. asosan, geosinklinal, baʼzan platformalarda diatomit, trepel va yashmalar bilan birgalikda uchraydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Qashqar tekisligi**, Tarim tekisligi — Xitoyning gʻarbiy qismida, Tarim daryosi havzasidagi tekislik. Tyanshan, Pomir, Kunlun va Beyshan togʻlari bilan oʻralgan. Uzunligi gʻarbdan sharqqa 1200 km, maydoni 530 ming km²(Markaziy Osiyoda eng katta). Balandligi sharqdan gʻarbga 800 m dan 1500 m gacha koʻtarilib boradi. Qashqar tekisligining katta qismi Taklamakon qumli choʻli bilan band. Relyefining pastqam joylarida keng maydonlarni shoʻrxoklar egallagan. Tekislikning gʻarbiy qismida past qator tepalar uchraydi. Iqlimi moʻʼtadil (baʼzi joylarda kontinental, choʻl iqlimi), yozi issiq, qishi qisqa, sovuq va qorsiz. Oʻrtacha temperatura iyulda 26°, qishda —20° gacha. Yillik yogʻin 100 mm dan kam. Togʻlardan oqib keluvchi daryolar Qashqar tekisligiga chiqqach, sugʻorishga sarf boʻladi yoki qumga singib ketadi. Eng yirik daryolari: Tarim, Xoʻtan, Qashqar, Oqsuv, Koʻnchidaryo; sharqida Lobnor koʻli bor. Qashqar tekisligining aksari qismi boʻz tuproqlarda oʻsuvchi choʻlga xos oʻsimliklar bilan qoplangan. Daryo vodiylarida toʻqay oʻsimliklari oʻsadi. Vohalarda, togʻ etaklarida dehqonchilik va bogʻdorchilik bilan shugʻullaniladi. Qashqar tekisligining gʻarbi va shimoli-gʻarbida Qashqar, Oqsuv va Yorkend vohalari joylashgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Toʻla masxara** (1842 Buxoro yaqinidagi Demun qishlogʻi —1916) — xalq masxarabozi. Masxarabozlikni Sayfullo masxara (1797—1867)dan oʻrgangan. Muzaffarxon saroyida teatr truppasining rahbari etib tayinlangan. Truppaga Joʻra masxara, Ergash masxara, Murod siyoh, Saʼdi masxara, Abdurauf oqsoqol, Xoliq masxara, Abdurasul korfarmon, Said mirzaboshi, Kalli Abbos, Hamro garmon, Ota Ashraf mavrigi, Us t a Qudrat, Sharif bozingar, Egamberdi choʻpboz kabi 20 ga yaqin sanʼatkor uyushgan. Ular chinakam badihagoʻy, har tomonlama yetuk sanʼatkorlar, soʻz ustalari boʻlganlar. Bu, oʻz navbatida, Toʻla masxaraga musiqa va raqs bn yoʻgʻrilgan spektakllar yaratish imkonini bergan. U oʻz truppasi bn xalq orasida keng Tapkalgan mayda muqallid va taqlidlar asosida "Qozibozlik", "Polvonbozlik", "Sartaroshlik", "Nisholdabozlik" kabi yirik pyesaspektakllar yaratadi. Toʻla masxara iqtidorli sanʼatkor, keng diapazonli aktyor, xushovoz xonanda, yaxshigina sozanda, taʼsirli nutq egasi boʻlgan. Shu sabab u muqallidda ham, hajviysatirik tomoshalarda ham muvaffaqiyat qozongan. Toʻla masxara anʼanalarini oʻgʻli Mulla Gadoy (1892—1963), shogirdi Safar masxara Abdullayev (1899—1962) kabilar davom ettirdi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Toʻla ichki qaytish** - elektromagnit toʻlqinlar 2 muhitning ajralish chegarasiga qiya tushganda yuz beradigan hodisa. Bunda nurlanishning sindirish koʻrsatkichi katta boʻlgan muhitdan sindirish koʻrsatkichi kichik boʻlgan muhitga oʻtganda tushish burchagi chegaraviy burchak chetdan katta boʻladi.sindirish korsatkichi katta bolgan muhitdan sindirish ko'rsatkichi kichik bo'lgan muhitda yorug'lik yo'naltirilganda tushish burchagi ma'lum burchakdan katta bo'lganda nur ikki muhit chegarasidan tola qaytadi tushish burchagining qiymati a0 quydagicha ifodalanadi sina0=n2\n1


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Burundoy**, Borunday — moʻgʻul sarkardasi; 13-asr 30-yillari oxiri — 40-yillari boshida Botuxon qoʻshini tarkibida Rus va boshqa mamlakatlarni bosib olishda qatnashgan. 1258—59 yillarda moʻgʻullarga tobe knyaz Vasilko Romanovich (1199—1271) bilan birga Litva va Polshaga yurish qilib, u yerlarni talontoroj etgan, soʻng Jan.Gʻarbiy Rusni ham boʻysundirib, uning shaharlaridagi qalʼalarni buzdirib tashlagan. Shunda knyaz Vasilko Romanovich ham B. buyrugʻiga binoan oʻzining VladimirVolinskiy knyazligidagi barcha harbiy istehkomlariga oʻt qoʻygan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Pyotr Petrovich (Tyanshanskiy) Semyonov (1906-yilgacha Semyonov) (1827.2.1, hozirgi Lipetsk viloyati — 1914.26.2, Peterburg) — rus geografi, jamoat arbobi. Peterburg Fanlar akademiyasining faxriy aʼzosi (1873). Rossiya Geogr. jamiyati vitseraisi (1873— 1914). Davlat kengashi aʼzosi (1897). Peterburg universitetining tabiiyot boʻlimini tugatgan (1848). 1849-yildan Sharqiy Yevropa tekisligida ekspeditsiya ishlari olib borgan. A. Ritgerning "Osiyo yer bilimi" asarini rus tiliga tarjima qilgan. 1856—57 yillarda Tyanshan (Tangritogʻ) togʻlarini oʻrganib, uning dastlabki orografik va vertikal zonallik sxemasini tuzgan, katta balandlikdagi qor chegarasida katta muzlik borligini aniqlagan va buni iqlimning quruqligiga bogʻliq ekanligini toʻgʻri tushuntirgan (Tyanshanni ilmiy urganganidan 50 yil oʻtgach, uning familiyasiga "Tyanshanskiy" deb qoʻshib aytiladigan boʻldi). Markaziy Osiyoni tadqiq qilish boʻyicha yirik ekspeditsiyalarni uyushtirishga S.T. bevosita yordam koʻrsatgan. Rossiya geografiyasiga oid koʻp jildli asarlar yaratishga rahbarlik qilgan, 700 mingga yaqin hasharot toʻplab, kolleksiya tuzgan. Urta Osiyo va Markaziy Osiyo, Kavkaz, Alyaska va Shpitsbergendagi bir necha geografik obʼyektlar; 100 ga yaqin yangi topilgan oʻsimlik va hayvonlar S.T. nomiga qoʻyilgan; Geogr. jamiyati tomonidan S.T. nomli oltin medal taʼsis etilgan.

Manbalar
--------

* Memuari, t. 1, 3—4, Peterburg, 1915— 1917 (t. 2 pereizdaniye, pod nazvaniyem Puteshestviye v TyanShan, Moskva, 1946).

Adabiyot
--------

* Petr Petrovich Semyonov-TyanShanskiy. Yego jizn i deyatelnost, sb. L. 1928.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Malik ul-kalom** (arab. — soʻz pod-shosi) — ijodkorning yuksak krbiliyati, badiiy-poetik mahorati va shuhratini eʼtirof etish, uning oʻz davri, zamondoshlari adabiy muhitida tutgan yetakchi mavqei, obroʻ-eʼtiborini koʻrsatish uchun qoʻllangan unvon. M. ulk. soʻz sanʼatida oʻta yuksak marralarga, ijod choʻqqilariga koʻtarilgan, oʻziga zamondosh va halaf ijodkorlar uchun ustoz darajasiga yetgan soʻz sanʼ-atkorlaridir. Shu maʼnoda Alisher Navoiy keksa zamondoshi Mavlono Lutfiyni shu unvonga loyiq koʻrgan va "Majolis unnafois" tazkirasida "Mavlono Lutfiy oʻz zamonasining malik ulkalomi erdi. Forsiy va turkiyda benazir erdi", deb qayd qilgan edi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Malik Nabiyevich Nabiyev** (1913.18.1 — Toshkent — 1992.10.1) — kimyogar olim. Oʻzbekistan Fanlar akademiyasi akademik (1956), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1963), texnika fanlari doktori (1955), professor (1956). Ivanovo kimyo-texnologiya institutini tugatgan (1935). Donbassdagi Gorlovka oʻgʻit zavodida ishlagan (1940). Chirchiq elektr kimyo kombinatida bosh muhandis (1940— 43), Chirchiq shahar partiya qoʻmitasi kotibi (1943—44), Oʻzbekiston Respublikasi Davlat Plan komissiyasi raisining birinchi oʻrinbosari (1944— 47), Respublika Ministrlar Soveti boshqarmasi boshligʻi (1948), Chirchiq elektr kimyo kombinati bosh muhandisi (1948—51). Oʻzbekistan Fanlar akademiyasi kimyo institutida laboratoriya (boʻlim) mudiri (1951—86), bosh ilmiy xodim (1986-yildan), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi kimyo-texnologiya fanlari boʻlimi akad.-kotibi (1952—56, 1966— 86). Asosiy ilmiy ishlari yangi mineral oʻgʻitlar turlarini olish, oʻgʻitlar sifatini yaxshilash, murakkab oʻgʻitlardan ratsional foydalanishga oid. N.ning qovushoqlanib (yopishib) qolmaydigan ammiak selitrasi olish usuli Chirchiq elektr kimyo kombinatida va boshqa korxonalarda amaliyotda qoʻllandi. N. oʻz shogirdlari bilan birgalikda ammoniylashtirilgan superfosfat olish usulini ishlab chiqdi va uni Qoʻqon, Jambul, Samarqand hamda Chorjoʻy kimyo zavodlarida amalga oshirdi. Fosfat xom ashyosini nitrat kislota bilan parchalab, qattiq va suyuk, murakkab oʻgʻitlar (SUM-I, SUM-P, SUM-P1, SUM-IV, SUM-V) ni ishlab chiqarish texnologiyasiga asos soldi, chigit tarkibidagi moy moddalarini koʻpaytirishga taʼsir etuvchi "SAKS" defoliantini ixtiro qildi. Beruniy nomidagi Oʻzbekistan Davlat mukofoti laureati (1968).

M. Nabiyev. Amir Temurning Toʻxtamush ustidan gʻalabasi (1994).

Manbalar
--------

* Azotnokiyelotnaya pererabotka fosfatov, T. 1957; Ammonizorovanniy superfosfat iz fosforitov Karatau, T. 1960; Kaliynie soli Tyubegatana, T. 1965; Kondesirovannie fosfati i udobreniya na ix osnove (B. M. Beglov, A. T. Zdukos bilan hamkorlikda), T. 1974.

Adabiyot
--------

* Axmerov Q. Oʻzbekistan kimyogarlari, T. 1974.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Oltinxon Toʻra**, Mahmud ibn Sayid Nazir at-Taroziy (taxminan 1894, Avliyo ota, hozirgi Taroz shahri — 1991.26.6, Makka) — ulamo, adib, tarjimon. Dastlabki taʼlimni padari buzrukvoridan, soʻngra shayx ibn Kamol Nosirxon Toʻra Kosoniydan, davrining boshqa yetuk olimlaridan oldi. Xoʻjand, Toshkent, Buxoro madrasalarida oʻqidi. Arab, fors, turk tillarining barcha lahjalarini mukammal egalladi, mudarris boʻlib yetishdi. Shoʻro tuzumining ziyolilarga, ilm ahllariga oʻtkazgan nohaq zugʻumi sababli mamlakatdan chiqib ketishga majbur boʻldi. 1932-yildan Kobul shahrida istiqomat qila boshladi. Vir muddat Afgʻoniston maorif vazirligida maslahatchi lavozimiga tayinlandi. Soʻng Hindistonning Bombay shahridagi masjidda imom xatib boʻlib xizmat qildi. Ikkinchi jahon urushi boshlangandan keyin Saudiya Arabistoniga koʻchib borib, umrining oxirigacha Makka va Madina shaharlarida yashab ijod etdi. O.T. Makkadagi Harami sharif, Madinadagi Masjid an-nabaviyda mudarrislik qilib Qurʼon va hadislardan saboq berdi.

O.T. tafsir, hadis, fikh, adabiyot va ilmning boshqa sohalariga oid 20 dan ortiq asarlar muallifi va tarjimonidir. U Qurʼoni karimni hozirgi zamon oʻzbek tiliga ilk bor tarjima qilib, tafsir yozdi. Bu kitob Hindiston, Pokiston (1976) va Saudiya Arabistonida (1985) chop etilgan. Shuningdek, olim Kurʼonning ayrim suralarini ham tarjima va tafsirlari bilan alohida holda nashr qildirgan. Imom Abu Zakariyo anNabaviyning paygʻambar hadislariga bagʻishlangan "Riyoz us-solihiyn" ("Yaxshilar gulshani") nomli 4 jildli asarini, Imomi Aʼzamning "Fikh al-akbar" ("Asosiy shariat qoidalari"), "Aqoid islomiya", "Hizb al-Aʼzam" kabi kitoblarini arabchadan oʻzbek tiliga oʻgirdi. Oʻzbek, arab, fors, urdu tillarida diniy maʼrifiy mazmunda risolalar, tasniflar, ruboiylar yozdi. O.T. tomonidan atTermiziy qalamiga mansub "Kitob ashshamoilu an-Nabaviya" asarining oʻzbek tiliga qilingan tarjimasi sunggi yillarda Toshkentda arab va hozirgi oʻzbek imlosida bir necha marta nashr etildi.

Manbalar
--------

* Riyoz us-solihin (Yaxshilar gulshani), 1-kitob, T. 1991; Kitob al-haj, T. 1993.

Adabiyot
--------

* Jalilov S, Sayid Mahmud Taroziy — Oltinxon toʻra, T. 1997.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Venger muskati**, Vaniliya, Muskat de Jezyu, Muskat krokan, Muskat Primavi — kelib chiqishi nomaʼlum boʻlgan xoʻra-ki va vinobop uzum navi. Yevrosiyoning uzumchllik hududlarida tarqalgan. Rossiyaning jan. Oʻzbekiston, Kozogʻiston va Kirgʻizistonda rayonlashtirilgan. Tupi oʻrtacha oʻsadi. Guli ikki jinsli. Bargi oʻrtacha (diametri 15—16 sm), toʻgarak, kam kertikli. Besh boʻlakchali, toʻq yashil. silliq, tuksiz, cheti arratishli, bargi shapalogʻi asosining (barg bandita yaqin qismi) kengligi bilan boshqa muskat navlaridan ajralib turadi. Uzum boshi oʻrtacha (boʻyi 15—17 sm, eni 9—11 sm), silindr-konnussimon, oʻrtacha tigʻiz, ogʻirligi 180— 200 g. Gʻujumi oʻrtacha (17—18 mm), dumaloq, oqyashil, sershira, eti karsillaydi, xushboʻy muskat hidi kelib turadi. Hosili kurtak yozishdan boshlabfaol harorat yigʻindisi 2700—2900° da 140—150 kunda (avg .ning ikkinchi yarmida) pishadi. Tarkibida 25—26% qand bor. Hosildorligi 80—130 s/ga. Bu nav yengil, unumdor tuproqlarda yaxshi oʻsib, moʻl hosil beradi. So-vuqqa, kasallik va zararkunandalar-ga chidamsiz. Asosan, Samarqand, Sirdaryo va Toshkent viloyatlarida tarqalgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Veneto—miloddan avvalgi V-asrgacha Rim imperiyasining bir qismi edi. Keyinchalik, feodal davrdan keyin u 1797-yilgacha Venetsiya Respublikasi tarkibiga kirdi. Venetsiya asrlar davomida dunyodagi eng yirik va eng boy dengiz respublikalari va savdo imperiyalaridan birida hukmronlik qildi. Napoleon urushlari va Vena kongressidan soʻng, Respublika Lombardiya bilan birlashtirildi va uchinchi Italiya urushi natijasida 1866-yilda Italiya Qirolligi bilan birlashtirilgunga qadar Lombardiya-Venetsiya Qirolligi sifatida Avstriya imperiyasiga qoʻshildi.

Sea\_of\_Azov,\_Ice,\_Russia

Iqlimi
------

Iqlim bir hududdan ikkinchisiga sezilarli darajada oʻzgaradi: tekisliklarda kontinental boʻlsa, Adriatik sohilida yumshoqroq; Garda ko'li atrofida va togʻli hududlarda. Pasttekisliklar koʻpincha qalin tuman bilan qoplangan, qishda; kam yogʻingarchilik — yiliga 750 mm — Po daryosiga yaqin, lekin koʻproq — yiliga 750 dan 1100 mm gacha — balandroq joylarda; eng yuqori koʻrsatkichlar — yiliga 3200 mm gacha — Bellunese Prealp togʻlarida, Pasubio tog'i yaqinida va Asiago platosida qayd etilgan.

Manbalar
--------
**1868-yildagi Xorvatiya-Vengriya kelishuvi —** dualistik Avstriya-Vengriya monarxiyasining bir qismi sifatida Xorvatiya va Slavoniyaning Vengriya Qirolligidagi mavqeini belgilagan akt. Xorvatiya-Vengriya bitimi 1868-yil 12-noyabrda imperator Frans Iosif tomonidan tasdiqlangan.

Parlament shakllari bilan qoplangan Xorvatiya va Slavoniya ustidan Vengriya hukmronligi rejimini oʻrnatgan.

Shartnoma Vengriya qirolligining boʻlinmasligi tamoyilidan kelib chiqqan. Xorvatiya va Slavoniya Avstriya-Vengriyaning Vengriya qismi parlamenti quyi palatasiga oʻz yerlariga oid ishlarni koʻrishda ishtirok etish uchun Sabor aʼzolari orasidan deputatlarni, magnatlar palatasiga esa 2 kishini yuborgan. Davriy ravishda butun imperiya muammolarini koʻrib chiqish uchun, ushbu shaxslardan parlament Vengriya delegatsiyasiga 5 kishini kiritgan. Xorvatiya va Slavoniya ichki boshqaruv, adliya (shu jumladan Oliy sud), shuningdek, taʼlim va cherkov masalalarida avtonomlikni saqlab qolgan.

Moliyaviy va iqtisodiy masalalar Vengriya Qirolligi hukumatining vakolati boʻlgan. Saborlar tomonidan qabul qilingan qonunlar imperator tomonidan tasdiqlangandan keyin kuchga kirgan. Xorvat tili Xorvatiya va Slavoniyada rasmiy til sifatida tan olingan, avtonom hokimiyat Saborlarga tegishli boʻlib, saylovda katta yoshli erkaklarning taxminan 6-7 % ishtirok etishi mumkin boʻlgan va mahalliy hukumat (Zemaljska vlada) ban boshchiligida, Vengriya Qirolligi hukumati boshligʻining taklifiga binoan imperator tomonidan tayinlangan va qirollik hukmron doiralari irodasini amalda bajaruvchisi boʻlgan.

Vengriya qirolligi hukumatida Xorvatiya ishlarini maxsus vazir boshqargan. Kengashni chaqirish va tarqatib yuborish huquqi imperatorga tegishli boʻlgan. Xorvatiya va Slavoniyaning mahalliy xarajatlari uchun 2,2 mln forint ajratilgan (1873-yildan — bu yerlarda yigʻilgan soliq mablagʻlarining 45 %). Xorvatiya-Vengriya kelishuvi xorvat xalqining noroziliklariga sabab boʻlgan (1871-yilda Rakovitsadagi chegarachilar qoʻzgʻoloni, 1883-yilda ommaviy xalq namoyishlari va boshqalar). Shartnoma boʻyicha Xorvatiya va Slavoniyaga berilgan huquqlar cheklangan boʻlishiga qaramay, Gabsburg maʼmurlari kelishuv davrida (1868-1918) uni bir necha bor buzgan.

1918-yil 29-oktabrda Xorvatiya Sabori Xorvatiyaning Avstriya-Vengriyadan chiqishi va Slovenlar, Xorvatlar va Serblar davlatiga qoʻshilishi munosabati bilan shartnomani bekor qilganligini eʼlon qilgan.

Yana qarang
-----------

* Xorvatiya Gabsburglar imperiyasida
* Xorvatiya va Slavoniya Qirolligi
* Avstriya-Vengriya shartnomasi

Havolalar
---------

* Nashr: 1868-yildagi Vengriya-Xorvatiya kelishuvi, Sankt-Peterburg, 1910;
* Nagodba. Nagodbi haqida Svi zakoni, Zagreb, 1906-yil.
* Lit.: Krestix V. Xrvatsko-Ugarskaya nagodba 1868, Beograd, 1969-yil.
**Satarash** (veng.: *szataras*, serbcha: *сатараш*) — sabzavotli taom, koʻpincha pomidor, qalampir va piyoz, lecho varianti, Bolqon va Janubi-Sharqiy Evropada mashhur. Bu nom venger tilidan kelib chiqqan. U becharats (besarat) yoki bechar-paprikash (besar-paprikash) deb ham ataladi. Satarash issiq gazak sifatida, goʻshtli taomga garnir sifatida yoki guruch yoki kartoshka bilan mustaqil taom sifatida xizmat qiladi. Uni sovuq holda ham yeyish mumkin.

Taom koʻpincha qizil piyoz, qalampir va pomidordan tayyorlanadi va koʻpincha qovoq, baqlajon va sabzi qoʻshiladi. Baʼzi hududlarda tuxum yoki sarimsoq qoʻshish odat tusiga kiradi. Ziravorlardan tuz qoʻshiladi va agar soʻralsa, bir choy qoshiq shakar, qalampir va oregano qoʻshiladi. Idish keng yirtqichlardan pishiriladi, shunda suyuqlik tezroq bugʻlanadi va sabzavotlar kerakli quvvatni saqlaydi.

Serbiya oshpazlik retseptlarining eng keng toʻplami boʻlgan Milliy oshpaz kitobida muallif Salvation Markovichning taʼkidlashicha, becar paprikash choʻchqa goʻshtidan tayyorlanadi, u sabzavot qoʻshilishidan oldin toʻgʻralgan va qovuriladi.

Yana qarang
-----------

* Pinjur
* kalamush
* Manja

Manbalar
--------

1. ↑  Klaјn, Shipka. Veliki rechnik stranix rechi i izraza
2. ↑  Satarash (sataras)
3. ↑  Sataraš (xorv.)
4. ↑  *Велики народни кувар*, 15. издање, Београд: Народна књига, 1975 — 205 bet.
**Mexanik va fizik himoya usullari** (oʻsimliklar himoyasida) — zararkunandalar, kasallik qoʻzgʻatuvchilar va begona oʻtlarga qarshi kurashda turli mexanik moslamalar hamda tashki muhitning fizik omillaridan foydalanish. Oʻsimliklar zararkunandalari va kasalliklariga qarshi uygʻunlashtirilgan kurash tizimida muhim usullardan biri. Mexanik himoya usulida zararkunandalarning harakatlanishiga yoki oʻsimliklarning shikastlanishga toʻsqinlik qiluvchi turli xil choratadbirlar (daraxt poʻstlogʻini tozalash, uyalar va oʻsimlik qoldiklarini yoʻqotish, tutqich belbogʻlar bogʻlash, soxta yem qoʻyish va boshqalar) koʻllanadi. Mexanik usulni ki-myoviy usul bilan birga olib borish mumkin: mas, chigirtkalarga qarshi kurashda qaziladigan chuqurlarga dori sochish, tutqich belbogʻlarga esa insektitsid shimdirish. Mexanik himoya usulida ayrim zararkunandalarni (koʻsak qurti, Kolorado qoʻngʻizi, zararli xasva va boshqalar) qoʻlda terib yoʻqotish mumkin. Fizik himoya usuli turli tabiiy omillarni qoʻllashga asoslangan (sunʼiy yoritish, oʻta yuqori yoki past harorat, radioaktiv nurlar, past bosim, yuqori chastotali elektr toki va boshqalardan foydalanish). Yorugʻlik tutqichlardan dalalarda hasharotlar miqdorini aniqlashda foydalaniladi. Don va mevalarni zararsizlantirishda sovitish usuli ishlatiladi. Koʻpgina hasharot va kanalar — ombor zararkunandalari 0° da nobud boʻladi.

Kasalliklarga qarshi fizik kurash usulida yuqum (infeksiya) ni yuqori harorat taʼsirida, mas, urugʻlarni issiq suvda (48—50°) qizdirib yoʻqotish mumkin. Urugʻlikni zararsizlantirishda quruq issiklik (donni 6—8 sutka davomida 40—45° da qizdirish) qoʻllanadi.

Najmiddin Maxmudxoʻjayev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Lady Bullseye** — Marvel Comics olamidagi qahramon.

Nashr tarixi
------------

Lady Bullseye yapon dilrabo ayol Lady Snowblood (qor ustidagi qon) dan ilhomlanib yaratilgan.

Biografiya
----------

Yaponiyada tugʻilgan yosh qizcha (Maki Matsumoto uning tugʻilganida berilgan ismi yoki taxallusi ekanligi nomaʼlum), kelajakda Lady Bullseye boʻladi, uni va boshqalarni jinsiy qullikka sotishni rejalashtirgan Yakudzada qullikda boʻladi. Biroq, toʻsatdan qiz bilan bogʻliq boʻlmagan buyurtma boʻyicha banditlarni yoʻq qilishi kerak boʻlgan Lady Bullseyegan paydo boʻldi. Qotilning uni qiynoqqa solganlarni osonlik bilan yengishi uni qochib ketishga va uning izidan borishga ilhomlantirdi.

Yillar oʻtib, mashhur nindzya urugʻi Qoʻl xizmatida boʻlib, u shahardagi orden vakili Lord Xirosidan hokimiyatni tortib olish uchun Nyu-York shahriga keladi. Biroq, u Qoʻl marosimiga ozgina bagʻrikenglik koʻrsatdi. U unga yordam berishi uchun Oq Yoʻlbars va Qora Tarantulani oʻldiradi va tiriltiradi.

Shu vaqtning oʻzida, u tinch qiyofasida advokat boʻlib, Baloyi azimga baho berayotib, Merdokning ruhiy kasal rafiqasi Milla Donovanning ota-onasiga unga huquq olishda yordam beradi. Uning sheriklaridan biri buni bilib qolgach, Qoʻl haqiqatni bilib olishiga yoʻl qoʻymaslik uchun uni oʻldiradi. Xirosining taʼkidlashicha, u qilgan hamma narsa uning irodasiga koʻra boʻlgan. Lady Bullseye Baloyi Azimga Qoʻlda yetakchilikni taklif qildi, u esa rad etadi. Tashkilot Ispaniyada „B rejasi" boshlanishiga tayyorgarlik koʻrmoqda. U yerda u oddiy hayot kechirishga urinib koʻrayotgan Ambalni topadi va uning yangi sevgilisi va u ayolning bolalarini oʻldiradi va sobiq mafioziga bu Mett Merdok uchun xabar ekanligini maʼlum qiladi.

Maʼlum boʻlishicha, Matsumotoning asl maqsadi Qoʻlning yetakchiligini qoʻlga kiritish boʻlib, buni unga uni oʻqitgan Baloyi Azimning ittifoqchisi usta Izo egasi vaʼda qilgan edi. Biroq, Izo uni aldadi va buning oʻrniga bu lavozimni Baloyi Azimga topshirishni va Qoʻlni oʻzgartirishni niyat qilgan. U Izoni oʻldirishga vaʼda berdi, bu juda qiyin edi.

Keyinchalik u Ambal bilan Baloyi Azimga qarshi birlashdi va u bilan Norman Ozborn oʻrtasida mojaro qoʻzgʻatdi.

Kuchi va qobiliyatlari
----------------------

Lady Bullseye hech qanday gʻayritabiiy qobiliyatlarga ega boʻlmagan, lekin u bir nechta jang sanʼatlarini yaxshi biladi va qoʻl jangida ham, katana va syurikenlar mahoratida ham oʻz tajribasini koʻrsatdi. U Lady Bullseyedan tezroq ekanligi qayd etilgan. Biroq, u undan zaifroq. U fuqarolik qiyofasidagi advokat boʻlib, yuridik masalalarda ham mohir.

Bibliografiya
-------------

* *Daredevil* jild. 2#111-119
* *Daredevil* # 500
* *Dark Reign* fayllari № 1
* *Qorongʻu hukmronlik: roʻyxat — Daredevil* № 1
* *Daredevil Noir* # 1-4

Manbalar
--------

1. ↑   Lasy Bullseye. Marvel. Дата обращения: 2 февраля 2018. Архивировано 2 февраля 2018 года.
2. 1 2  *Daredevil* #111
3. ↑  *Daredevi*l #112-114
4. ↑  *Daredevil* #114-116
5. ↑  *Daredevil* #500
6. ↑  *Dark Reign — The List: Daredevil* #1
7. ↑  *Daredevil* #113

Havolalar
---------

* Ed Brubaker on Lady Bullseye.
* Marvel Database entry on Lady Bullseye.
**Oʻmer Lutfiy Argesho** (1880, Istanbul — 1942.16.1, Istanbul), turk askari va siyosatchisi. Oxirgi Usmonli parlamenti va Turkiya Buyuk Millat Majlisining 1-parlamentida Usmonli parlamenti deputatlari. O'sha davrda Karahisar-i Sohib (Afyonkarahisar) noibi bo'lgan askar va siyosatchidir.

Hayotiy
-------

### Harbiy martaba

Harbiy Akademiyani tamomlab, Gamburgdagi Harbiy maktabga o'qishga kirdi. Harbiy akademiyani 1898-yil 13 martda, 1901-yil 2-fevralda leytenant unvoni bilan tamomlagan. Harbiy akademiyani 1904-yil 4-yanvarda kapitan unvoni bilan tugatgan. 1909-1911-yillarda Germaniyada tahsil olgan. Nemis tilini o'rgandi. U 1908-yil 18-iyulda katta kapitan, 1915-yil 6-martda zahiradagi mayor, 1918-yil 12-mayda podpolkovnik unvoniga ega.

U 1901-yil 2-fevralda boshlagan harbiy faoliyatini 1914-yil 18-mayda tark etdi. Biroq, Birinchi jahon urushi boshlanganda, u 1914-yil 16-oktabrda va 65-yilda qayta ishga tushirildi. Polk 3. Batalyon komandiri etib tayinlangan. 23. 1916-yil 14-mayda ishonchli vakil bilan polk qoʻmondonligiga, 1917-yil 14-yanvarda esa asosiy lavozimga tayinlangan. 1918-yil 22-oktabrda asirga olingan. 1919-yilda yunon istilosining dastlabki davrlarida 23-armiya Solihlida, keyinroq Afyonda joylashgan edi. U diviziya komandiri edi.

  

1920-yil 17-martda Istanbulga qaytib, 1920-yil 27-mayda Quva-yi Milliyega qoʻshildi.

### Siyosiy martaba

Oxirgi Usmonli parlamentida deputatlik qilgandan keyin (12 kun) Anqaraga borib, Turkiya Buyuk Millat Majlisining 1-parlamentiga bordi. muddatga Afyonkarahisar vakili etib saylandi. II. Ijroiya kengashida ishlagan. 1923-yil 10-avgustda harbiy xizmatdan nafaqaga chiqdi.

Respublika e'lon qilingandan so'ng siyosatdan nafaqaga chiqdi. 1942-yil 16-noyabrda vafot etdi.

To'rt farzandning (Fikret Argesho, Samiha Argesho, Sait Semih Argesho va Mehmet Sait Argesho) otasi bo'lgan Argeshoning rafiqasi Fatma Saide Argesho 1975-yil 20-yanvarda vafot etdi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Ömer Lütfü Argeşo, Yarbay (1316 - P.25) (1879 - 1942)". *Milli Mücadele Komutanları*.  Genelkurmay Başkanlığı. 8 kasım 2016da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10 ağustos 2017.
**Sogʻarj**, Sogʻarch — oʻrta asrlarda Movarounnahrdagi viloyat va katta qishloq. Samarqanddan shim. gʻarbda, 5 farsax masofada (Ishtixon yonida) joylashgan. S. qishlogʻi nomi ilk bor 9—10-asrlardagi arab geograflari asarlarida uchraydi. Yoqut Hamaviy S.ni Ishtixon shahriga tobe boʻlganini yozgan. Nizomiddin Shomiyning "Zafarnoma"sida yozilishicha, S. qoʻshin toʻplanadigan qarorgoh boʻlgan. Xususan, Amir Temur Toʻxtamish bilan boʻladigan urushdan oldin S.da lashkar toʻplagan. 15—17-asrlardagi vaqf hujjatlarida S. kayd etilgan. 1557-yil Nasaf viloyati hokimi Xudoyberdi sultonga S. viloyati Abdullaxon II tomonidan suyurgʻol qilib berilgan, Nasaf esa, Ibodullo sultonga topshirilgan. 1605-yil Boqi Muhammad 14 yoshli Nadr Muhammadxonga S. viloyatini iqto tarzida inʼom etgan. Taxt uchun kurashda yordami uchun 1611-yilda Imomqulixon S.ni qozoqxonlaridan Ishimxonning oʻgʻli Jonibek sultonga bergan. Mangʻitlar (1753— 1920) hukmronligi davrida S. Dushanba qoʻrgʻon deb atalgan. Mahmud ibn Vali S.ni obod qishloq deb yozgan, 19-asrda ham obod joy deb tilga olingan. Sdan bir qancha ulamolar chiqqan (mas, xalifa Umar ibn Xattob naslidan boʻlgan yirik ulamolardan shayx Burhoniddin Sogʻarjiy, 12-asr). Hozirgi S. harobalari Oqdaryo tumanidagi Yangiqoʻrgʻon qishlogʻidan 4 km narida saqlangan.

Manba: Nizomiddin Shomiy, Zafarnoma, T. 1996; Hofiz Tanish AlBuxoriy, Abdullanoma, T. 1999.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sohibgaray I** (? 1551, Boqchasaroy) — davlat arbobi. Qozon xoni (152124), Qrim xoni (153251). Garaylar sulolasidan. MengliGarayning oʻgʻli. Onasi — Hyp Sulton noʻgʻay. 1521-yilda S.G. qozonliklar taklifiga koʻra, Qozon xoni boʻlgan. Oʻsha yili ukasi — Qrim xoni Muhammad Garay bilan birgalikda Moskva knyazligiga harbiy yurish qilib, Moskvani egallagan.

Moskva buyuk knyazi Vasiliy III Qrim xoniga har yili oʻlpon toʻlab turish majburiyatini olgan. Biroq, Moskva knyazligi Qozon ustiga harbiy yurish qilishga tayyorgarlik koʻrayotganligi uchun Qozon xonligi bilan Usmonli turk sultonligi oʻrtasida oʻzaro shartnoma tuzilgan. S.G. oʻz oʻrniga akasining oʻgʻli — 13 yoshli jiyani Safo Garayni qoʻyib, 1524-yil bahorda Istanbulga borgan va sultondan harbiy yordam soʻragan. S.G. birmuncha muddat Istanbulda turgan. S.G. Qrim xoni boʻlgach (1532), Qozon xonligi bilan oʻzaro ittifoq tuzgan (1533). Oʻziga qarshi chiqqan Islom Garay bilan kurashgan (1532— 37). Moskva (1541), Quyi Volga (154647) va Shimoliy Kavkaz (1551)ga harbiy yurishlar uyushtirgan. Saroy fitnasi natijasida oʻldirilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mahalliy guvohlik** — Isroil va Falastin maʼmuriyati fotograflari uchun 2003-yildan beri Eretz Isroil muzeyida har yili oʻtkaziladigan mintaqaviy fotojurnalistika koʻrgazmasi edi.

Koʻrgazma World Press Photo koʻrgazmasi bilan bir qatorda fotojurnalistika sohasidagi fotosuratlarni taqdim etadi.

Tafsilotlar
-----------

Koʻrgazmaga taqdim qilingan suratlar hakamlar hay’ati tomonidan tanlab olinadi. Fotosuratlar bir nechta toifalarga boʻlingan. Har bir toifada uchta rasm tanlanadi: birinchi, ikkinchi va uchinchi oʻrinlar. Kategoriyalardan tashqari, „Yil fotosurati" va „Yil seriyasi" ham hakamlar hay’ati tomonidan tanlanib taqdirlanadi.

Kategoriyalardan biri bu Din va eʼtiqodga oid boʻlib, u anʼanaviy ravishda yahudiy ultra-pravoslav jamoasi hayotini aks ettiruvchi fotosuratlarni oʻz ichiga oladi.

Ushbu Koʻrgazma oʻshandan beri loyiha menejeri boʻlib kelgan Dana Volfeyler-Lalkin tomonidan tashkil etilgan.

Haqiqat ramkalari
-----------------

Mahalliy guvohlik 2008-yilda Peres Tinchlik Markazi bilan hamkorlikda Reality Frames loyihasini yaratdi. Loyiha isroillik va falastinlik fotojurnalistlar va hujjatli fotosuratchilarni birga yashash va oʻzaro tushunishni targʻib qilish uchun ularni bir muhitda tanishish va ijodiy hamkorlik qilishga koʻmaklashishdan iborat edi. Loyiha seminarlar, uchrashuvlar va maʼruzalarni oʻz ichiga oladi.

Yil fotosuratlari
-----------------

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti
* Interview of Dana Wohlfeiler-Lalkin (video)

1. ↑  „The annual Word Press Photo and coinciding Local Testimony". *TimeOut Israel*.
2. ↑  „Local Testimony". *madan.co.il*.
3. ↑  „Local Testimony exhibition". *qantara.de*.
4. ↑  „Local Testimony 2014". *ISRAEL21c*.
5. ↑  „Images from ultra-Orthodox world star in press photo competition's 'Religion and Faith' category". *Ynet*.
6. ↑  „Social Networking Web Site Links Israeli, Gaza Journalists During Wartime". *Haaretz*.
**Siborgiy** (lot. 81ogyo1it), §§ — Mendeleyev davriy sistemasining VI guruhiga mansub sunʼiy radioaktiv kimyoviy element. Tartib raqami 106. Barqaror izotoplari yoʻq, massa soni 259-261, 263, 265, 266 ga teng boʻlgan 6 ta izotopi maʼlum. Eng uzoq mavjud boʻluvchi nuklidi 2655§ (T,,2=21 sek, a-nurlanuvchi). Oksidlanish darajasi +4 va +6; baholangan maʼlumotlarga koʻra 5§4+ionning radiusi 0.086 nm. Ogʻirlik miqdorida olinmagan, uning xos-salari oʻrganilmagan. Kimyoviy xossalariga koʻra (nazariy hisoblar) Siborgiy XV va Mo ning analogi boʻlishi kerak. 5§°/5§4~ ning standart elektrod potensiali 0,6 V (hisob-kitoblarga koʻra). Siborgiy izotoplari R, SGʻ yoki St ni 54Sg, ʻYU yoki 22№ ionlari bilan siklotronda nurlantirish (bombardirovka qilish) yoʻli bilan sintez qilinadi. Ilk bor S (2635yo)ni 1974-yilda amerikalik fizik va radiokimyogar SiborgiySiborg oʻz xodimlari bilan birgalikda sintez qilgan. Deyarli bir vaqtda rus fizigi va kimyogari SiborgiySiborgiyFlyorov xodimlari bilan birgalikda 207R va 2(18R nishonlarini 54Sg ning tezkor ionlari bilan nurlantirib olgan. 1997-yilda elementni IYUPAK siborgiy (SiborgiySiborg sharafiga) deb tasdiqladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


| Kimyoviy elementlar davriy sistemasi |
| --- |
|  |  | Guruhlar |
|  |   | 1 | 2 |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| Davrlar | 1 | H |   | He |
| 2 | Li | Be |   | B | C | N | O | F | Ne |
| 3 | Na | Mg |   | Al | Si | P | S | Cl | Ar |
| 4 | K | Ca |   | Sc | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga | Ge | As | Se | Br | Kr |
| 5 | Rb | Sr |   | Y | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn | Sb | Te | I | Xe |
| 6 | Cs | Ba | La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi | Po | At | Rn |
| 7 | Fr | Ra | Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Cn | Nh | Fl | Mc | Lv | Ts | Og |
| 8 | Uue | Ubn | Ubu | Ubb | Ubt | Ubq | Ubp | Ubh | Ubs |   |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ishqoriy metallar | Ishqoriy yer metallar | Lantanoidlar | Aktinoidlar | Superaktinoidlar | Oʻtish metallar | Yengil metallar | Yarim metallar | Qolgan metallmaslar | Galogenlar | Inert gazlar | Xossalari nomaʼlum |

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Xi Geminorum -** (**p Geminorum**, qisqartirilgan **Xi Gem**, p **Gem**), rasmiy nomi **Alzirr** /ˈælzər/, egizaklar burjidagi yulduzdir. U Egizaklar egizaklarini belgilovchi konturning toʻrt oyoqlaridan birini tashkil qilib turadi. Yulduzning vizual kattaligi 3,35 ni tashkil etadi, bu uni oddiy koʻz bilan koʻrish uchun yetarlicha yorqin darajada ekan. Yulduz parallaks oʻlchovlariga koʻra, uning Quyoshdan masofasi 58.7 yorigʻlik (18.0 parsek) yili deb baholanishi mumkin.

Nomenklaturasi
--------------

*Geminorum* (lotincha *Xi Geminorum* deb tarjima qilingan) yulduzning Bayer belgisini bildiradir.

U anʼanaviy *Al Zirr* yoki *Alzirr* nomini olgan, arabcha ạlzīrẑ *al-zirr* „tugmachasi" dan kelib chiqqan. 2016-yilda IAU yulduzlar uchun tegishli nomlarni kataloglash va standartlashtirish uchun Yulduz nomlari (WGSN)boʻyicha ishchi guruhini tashkil qildi. WGSN 2017-yil 30-iyunda ushbu yulduz uchun *Alzirr* nomini tasdiqladi va endi u IAU tomonidan tasdiqlangan yulduz nomlari roʻyxatiga kiritilgan.

Bu yulduz Gamma Geminorum (Alhena), Mu Geminorum, Nu Geminorum va Eta Geminorum bilan birga *al-hanʽah* „marka" (tuyaning boʻynida) degan maʼnoni bildirgan edi. Ular, shuningdek, *al-nuxat soʻzining qoʻsh* shakli boʻlgan "tuya *dumlari* "da ham bogʻlangan deya aytilgan.

xitoy tilida, 井宿 (Jǐng Su), *Quduq (asterizm)* degan maʼnoni anglatadi, Xi Geminorum, Mu Geminorum, Nu Geminorum, Gamma Geminorum, Epsilon Geminorum, 36 Geminorum, Zeta Geminorum va Lambda Geminorumdan iborat asterizmga ham ishora qiladi. Binobarin, Xi Geminorumning oʻzi 井宿四 deb nomlanadi (Jǐng Su sì, inglizcha: *the Fourth Star of Well*)deya nomlanadi.

Xususiyatlari
-------------

Odatda bitta yulduz deb hisoblansa ham, Xi Geminorum oʻrniga teng massali ikkita komponentli yulduzlardan iborat spektroskopik ikkilik tizim boʻlishi mumkinligi haqida baʼzi dalillar ham mavjud boʻlgan.

Xi Geminorum F5 yulduz tasnifiga ega IV-V boʻlib turibdi, Quyosh kabi yulduzlarning asosiy ketma — ketligidan uzoqlashish jarayonida boʻlgan subgiant yulduz. U Quyosh massasining taxminan 162% ni tashkil qiladi va taxminlarga koʻra quyoshning yorqinligidan 11 baravar koʻproq nur sochadi deya xuolsa qilingan. Bu energiya yulduzning tashqi qobigʻidan 6,464 k samarali haroratda chiqariladi. Bu yulduzning F tipidagi yulduzlarga xos boʻlgan sariq-oq tus olishiga sabab boʻladi.

Bu yulduzdan rentgen nurlari emissiyasi aniqlangan boʻlib, uning taxminiy rentgen nurlanishi hisoblanishiga koʻra 1.06 × 1029 erg s−1 ga teng deya belgilangan edi. U tez aylanadigan yulduzning spektroskopik belgisiga ega, prognozli aylanish tezligi taxminan 66 km s −1 ga teng hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Naming Stars".  IAU.org. Qaraldi: 16-dekabr 2017-yil.
2. ↑  „IAU Working Group on Star Names (WGSN)". Qaraldi: 22-may 2016-yil.
3. ↑  (xitoycha) *中國星座神話*, written by 陳久金.

Havolalar
---------

* Kaler, James B. „Al ZIRR (Xi Geminorum)", *SIMBAD*, University of Illinois, qaraldi: 2012-01-20
**Amsterdam albatrosi** (lotincha: *Diomedea amsterdamensis*) — albatroslar oilasiga mansub dengiz qushlarining yirik turi (*Diomedeidae*). Ushbu tur faqat Amsterdam orollarida (Janubiy Fransiya hududi) Hind okeanining janubida uyalarini quradi. Avstraliya va Yangi Zelandiyada koʻp uchratilgan boʻlsa-da, ular koʻpayiz mavsumidan boshqa paytlarda qayerda ekanligiga oid noaniqliklar mavjud.

Tavsif
------

Amsterdam albatros ajoyib albatros boʻlib, odatdagidek oq rangda emas, balki jigarrang koʻrinishda boʻladi. Bu qushning vazni 4,8 dan 8 kg gacha (11–18 funt) va uzunligi 107 dan 122 sm gacha (42–48 dyuym) va qanotlari uzunligi 280 dan 340 sm gacha (110–130 dyuym) boʻladi. Voyaga yetgan qushning yuqori qismlari shokolad jigarrang boʻlib, yuz niqobi, tomogʻi, pastki koʻkragi va qorinlarida oq patlari bor. U keng jigarrang koʻkrak tasmasi bilan birga jigarrang pastki tumshuqqa ega. Uning pushti uchi toʻq rangda va kesuvchi qirralari qoramtir, pastki qismi oq rangga ega.

Amsterdam albatrosi joʻjasini oziqlantirmoqda

Koʻpayish
---------

Amsterdam albatroslari ikki yilda bir marta ochiq botqoqli joylarda koʻpayadi. Huftlikning ikkalasi ham tuxumni taxminan bir hafta davom etadigan muqobil bosqichlarda bosib yotishadi, joʻja 80 kundan keyin chiqadi. Joʻja bir oy davomida oʻsadi va uchish uchun 230 kun kerak boʻladi. Dastlab, u har uch kunda ota-onasi tomonidan oziqlanadi, bir yoshga yaqinlashganda ovqatlanish chastotasi kamayadi. Ogʻirlikning eng yuqori choʻqqisida, joʻja ota-onasidan koʻra koʻproq ogʻirlik qiladi, lekin keyin vazn yoʻqotadi, chunki qoʻshimcha zahiralarni patlarning oʻsishi uchun ishlatiladi. Yosh qush uyasidan uchib ketgandan soʻng, koloniyaga qaytishdan oldin taxminan besh yil dengizda qoladi va bir necha yil oʻtgach koʻpaya boshlaydi. Amsterdam albatrosining naslchilik „sayrash ovozi" sayohat qiluvchi albatrosnikiga oʻxshaydi.

Turlarni himoya qilish
----------------------

Amsterdam albatrosi yoʻqolib ketish xavfi ostida (CR toifasi - tanqidiy), chunki bu tur yaqinda tasvirlangan, 1983-yilda uning soni bor-yoʻgʻi 5 juft edi, ammo bu turning himoyasi yordamida ularning soni 18-25 ta juftgacha yetdi. Hozirgi vaqtda ularning soni 130 taga yetgan boʻlib, shundan 80 tasi balogʻatga yetgan qushlar.

Manbalar
--------

1. ↑  Винокуров А. А. Редкие и исчезающие животные. Птицы : Справ. пособие / под ред. В. Е. Соколова. — М. : Высшая школа, 1992. — С. 84. — 446 с. : ил. — 100 000 экз. — ISBN 5-06-002116-5.
2. ↑  BirdLife International (2008a)
3. ↑  "Archived copy". Archived from the original[*sayt ishlamaydi*] on 2006-04-22. Retrieved 2006-04-05.
4. ↑  BirdLife International (2008a)
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Bandixon (maʼnolari).

**Bandixon** — Surxondaryo viloyatidagi dara. Boysunsoy vodiysi Takasakiradi tizmasini kesib oʻtgan joyda. B.ning uz. 10 — 12 km, tagining eng tor joy 8 — 10 m. Yon bagʻirlari tik, jan. yon bagʻrida baʼzan qiyaroq joylari ham uchraydi. B. yon bagʻirlari boʻr davrining gil, gips, ohaktosh, alevrolit jinslaridan, suvayirgʻich qismi paleogen ohaktoshlaridan tuzilgan. Ohaktosh jinslari qattiq boʻlganidan kam yemiriltan. Boysunsoy bu darada tor (4 — 5 m) oʻzanda oqadi. Boysun bilan Qumqoʻrgʻon shaharlari oʻrtasidagi eng yaqin yoʻl shu daradan oʻtadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Surxondaryo viloyati |
| --- |
|  |
| 
Markazi: Termiz |
|  |
| Tuman va markazlari | 
* **Angor tumani** (Angor)
* **Bandixon tumani** (Bandixon)
* **Boysun tumani** (Boysun)
* **Denov tumani** (Denov)
* **Jarqoʻrgʻon tumani**
* **Muzrabot tumani**
* **Oltinsoy tumani**
* **Sariosiyo tumani**
* **Tеrmiz tumani**
* **Tеrmiz**
* **Uzun tumani**
* **Shеrobod tumani** (Shеrobod)
* **Qiziriq tumani**
* **Qumqoʻrgʻon tumani** (Qumqoʻrgʻon)
* **Shoʻrchi tumani** (Shoʻrchi)
 | 
 |

 |


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Latif Nasriddinov** (1918 - Toshkent — 1943) — 20-asr oʻzbek rangtasvirchi rassomlaridan. Toshkent rassomlik bilim yurtida taʼlim olgan (1934—38). Natyurmort, portret janrida ijod qilgan. Ijodini portretlar yaratish bilan boshlagan. Rassom asarlarida shaxslar oʻychan holatda tasvirlangan ("Ota portreti", 1938 va boshqalar), boʻyoq qatlami qalin ishlatilgan hamda puxta va pishiq yotqizilgan, tasvir shakli va ranglar jozibali va ifodali boʻlishi vositasida badiiy obrazlar yaratishga erishgan ("Ona" portreta, 1940; "Avtoportret", 1942 va boshqalar). Natyurmortlar, lavhalar, "Layli va Majnun uchrashuvi", "Layli iztirobi", "Majnun sahroda", "Majnun oʻlimi" kabi kompozitsiyalar yaratgan. Asarlari Oʻzbekiston davlat sanʼat muzeyida saqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |