recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Defterdar masjidi** yoki **Defterdar Mahmut Afandi masjidi** (turkcha: *Defterdar Camii, Defterdar Mahmut Efendi Camii*) – Istanbulning Eyüp shahrida joylashgan XVI asrga oid Usmonli masjidi.

Arxitekturasi
-------------

Masjid qurilishi defterdar (bosh moliya kotibi) Nazli Mahmut afandi (taxminan 1500–1546) tomonidan buyurtma qilingan va 1542-yilda meʼmor Xoʻja Sinon tomonidan bunyod etilgan. Boshqa masjid gumbazlari tepasiga yarim oy shaklidagi ramziy belgi oʻrnatilib qoʻyilsa, ushbu bino gumbazining tepasida yarim oy oʻrniga masjid asoschisining kasbini ifodalagan holda „siyoh idishi va qalam" qoʻyilgan (defterdar soʻzi defter, „daftar, roʻyxatga olish" va -dar, „bajaruvchi" degan maʼnoni anglatadi). Gumbazdagi siyoh va qalam 1997-yilda sodir boʻlgan boʻron tufayli buzilib ketgan. Oradan oʻn yil oʻtib, 2007-yil 30-mayda masjid gumbazining tepasiga yangi siyoh idishi va qalam oʻrnatilgan.

Galereya
--------

* Defterdar Mahmut Afandi masjidining orqa tomoniDefterdar Mahmut Afandi masjidining orqa tomoni
* Defterdar Mahmut Afandi masjidining minoralar tomoni koʻrinishiDefterdar Mahmut Afandi masjidining minoralar tomoni koʻrinishi
* Defterdar Mahmut Afandi masjidining ichki koʻrinishiDefterdar Mahmut Afandi masjidining ichki koʻrinishi
* Defterdar Mahmut Afandi maqbarasiDefterdar Mahmut Afandi maqbarasi

Yana qarang
-----------

* Mimar Sinan

Manbalar
--------

1. ↑  Cumhuriyet (Newspaper), 3 June 2007, page 15 (turkcha)

Havolalar
---------

* Image of the Defterdar Mosque in Eyüp
* Small set of pictures
**Yevgeniya Lvovna Rudnitskaya** (1920–2016) – sovet va rus tarixchisi, XIX asr ijtimoiy harakatlar va ijtimoiy fikr tarixi boʻyicha taniqli mutaxassis, V. O. Klyuchevskiy mukofoti laureati (1997). Tarix fanlari doktori (1970).

Biografiyasi
------------

Yevgeniya Lvovna 1920-yilda Toshkentda tavallud topgan.

1942-yilda Oʻrta Osiyo Davlat universiteti (Toshkent) tarix fakultetini tamomlagan.

Rudnitskaya 1946-yildan 1948-yilgacha SSSRdagi fuqarolar urushi tarixi bosh tahririyati kotibasi boʻlib faoliyat yuritgan. 1948-yilda M. V. Nechkina rahbarligida „Gersen va Ogarov. Nachalo Puti" mavzusida dissertatsiya yoqlagan.

1949-yildan 1950-yilgacha Bolsheviklar Butunittifoq Kommunistik partiyasi Moskva davlat qoʻmitasi qoshidagi Marksizm-leninizm kechki universitetida o'qituvchi boʻlib ishlagan.

Yevgeniya 1950–1958-yillar oraligʻida adabiy meros tahririyatining xodimi boʻlgan.

1958-yildan 2012-yilgacha SSSR Fanlar akademiyasining Tarix institutida ishlagan. Yevgeniya 1970-yilda „N. P. Ogarov v russkom revolutsionnom dvijenii" mavzusida doktorlik dissertatsiyasini yoqlagan.

Rudnitskaya 2016-yil 24-noyabrda vafot etdi. Uni Vvedenskoye qabristoniga eri, kimyo fanlari doktori, professor Zaxar Aleksandrovich Rogovin qabri yoniga dafn etishdi.

Qizi – kimyo fanlari doktori Svetlana Zaxarovna Rogovina (1948-yilda tugʻilgan), Rossiya Fanlar akademiyasi N. N. Semenov nomidagi Kimyoviy fizika institutining yetakchi ilmiy xodimi.

Ilmiy faoliyati
---------------

Yevgeniya Lvovna rus ijtimoiy harakati va ijtimoiy fikr tarixiga qiziqqan.

A. I. Gertsen va N. P. Ogarovning „Kolokol" gazetasining, „Polar Star", „Istoricheskogo sbornika Volnoy russkoy tipografii v Londone" almanaxini, „Golosa iz Rossii" toʻplamini hamda Gertsen va Ogarovga bagʻishlangan „Literaturnogo nasledstva" jildlarini faksimile nashrlarini tayyorlashda qatnashgan.

Rudnitskaya guruh tomonidan tayyorlangan „19-asr oʻrtalarida Rossiyadagi inqilobiy vaziyat" ilmiy toʻplamlari va 19-asr oʻrtalaridagi inqilobiy vaziyat tarixiga oid manbalar toʻplamlarining tahririyat hay’ati aʼzosi edi.

Manbalar
--------



1. ↑  „Рудницкая Евгения Львовна (Институт российской истории РАН)".  iriran.ru. Qaraldi: 10-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Одна, но пламенная страсть. Интервью с Евгенией Рудницкой". Qaraldi: 10-noyabr 2023-yil.
3. ↑  „Памяти Е. Л. Рудницкой". Qaraldi: 10-noyabr 2023-yil.
**Mammadbeyli maqbarasi** (ozarbayjoncha: *Məmmədbəyli türbəsi*) yoki **Yahyo ibn Muhammad al-Haj maqbarasi** XIV asrga oid maqbara boʻlib, Ozarbayjonning Zangilon tumanidagi Məmmədbəyli qishlogʻi tepaligida joylashgan.

Tarixi
------

Maqbara 1305-yilda meʼmor Ali Majid ad-Din tomonidan Buyuk Ipak yoʻlida qurilgan. 1975-yilda maqbaraning yer osti qismida qazishma ishlari olib borilgan va natijada u yerdan bir qabr topilgan.

Arxitekturasi
-------------

Maqbara toʻrtburchak shaklda qurilgan boʻlib, 2,95x3,30 metr oʻchamga ega. Qabrga kirish qismi uning gʻarbiy tomonida joylashgan. Eshik kengligi 76 sm, balandligi esa 88 sm. Islom dini qoidalariga koʻra, maqbaraga kirish qismi 1,20 metrdan oshmasligi kerak. Oʻrta asrlarda bunday maqbaralar, odatda, feodal zodagonlar va taniqli kishilar qabrlari ustiga qurilgan. Hozirda maqbaraning ustki tomoni biroz buzilgan. Sakkiz qirrali prizma shaklida qurilgan maqbaraning tepa qismi piramida shaklidagi peshtoq bilan toʻldirilgan.

Maqbara devorlari ichki va tashqi tomondan mustahkam qilib toshlar bilan qoplangan. Maqbara ichidagi qabr ichki tomondan toʻrtburchak shaklga ega.

Maqbara eshigining kirish qismida arab tilida *ligature* (biror narsani mahkam bogʻlash uchun ishlatiladigan narsa) mavjud boʻlib, unda shunday yozilgan: „Men – Yahyo ibn Muhammad al-Haj, bu binoning egasi, Alloh taoloning marhamatiga muhtoj zaif bandaman va Ali Majididdinga 704-yilning Ramazon oyida ushbu binoni qurishni taklif qildim" (28.III-27.IV.1305). Shuningdek, ligaturening boshida Qur’on oyatlari ham mavjud.

Galereya
--------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Manbalar
--------

1. ↑  „MƏMMƏDBƏYLI TÜRBƏSI".
**Sultonali Mannopov** (1948.1.1, Quva tumani) — xonanda, dirijyor. Oʻzbekiston xalq artisti (1999). Fargona pedagogika institutini tugatgan (1974). Xonandalik sanʼati sirlarini T. Qodirov, M. Madaliyev kabi ustozlardan oʻrgangan. Fargʻona davlat untida oʻqituvchi (1974—78), kafedra mudiri (1992-yildan), professor (2001-yildan); Fargʻona viloyati musiqali drama va hajviya teatrida xormeyster, direktor (1978-88), bosh dirijyor (1978-88; 2001-yildan), Fargʻona viloyati filarmoniyasida yakkaxon xonanda, badiiy rahbar (1988—2001). Ijro dasturidan "Ushshoq", "Bayot", "Qalandar", "Abdurahmonbegi" kabi mumtoz ashula turkumlari, "Bogʻaro", "Kirib boʻstonni kezdim" kabi katta ashulalar, yallalar ("Ul kun jonon", "Ul parivash" va boshqalar), zamonaviy ba-stakorlar yaratgan ("Gulzorga qarasam", A. Ismoilov; "Vatanni sevmoq iymondandur", K. Soliyev va boshqalar), shuningdek, Uzi bastalagan ("Qalandar ishqi", "Vodiy taronasi", "Oʻzbekistonim", "Kelsa sanamim" va boshqalar) asarlar urin olgan. Oʻzbek musiqasi mavzuidagi ilmiy-ommabop va badiiy risolalar ("Anʼ-anaviy qoʻshiq ijrosi", "Tavakkal Qodirov", "Soʻnmas navolar" va boshqalar) muallifi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Dubay markazining tungi koʻrinishi 
**Dubay iqtisodiyoti** 2022-yil holatiga koʻra aholi jon boshiga yalpi ichki mahsulotni 46,665 AQSh dollarini tashkil etadi. Tani Bin Ahmad Al Zeyudi BAA ning tashqi savdo vaziri, davlatning 10 yil ichidagi noneft savdosi 16,14 trillion Dhs (4,4 trillion dollar)ni tashkil qilganini maʼlum qildi. BAAning yalpi ichki mahsuloti 2021-yilda 407 milliard dollardan 2022-yilda 440 milliard dollarga va 2023-yilda 467 milliard dollarga koʻtarildi. Xuddi shunday, aholi jon boshiga yalpi ichki mahsulot ham 2021-yilda 43 868 dollardan 2022-yilda 46 665 dollarga va 2023-yilda 48 822 dollargacha oshdi.

Oldin Dubay yalpi ichki mahsulotining 50% ni tashkil etgan neft qazib olish bugungi kunda 1% dan kamroq hissa qoʻshmoqda. 2018-yilda ulgurji va chakana savdo umumiy yalpi ichki mahsulotning 26 foizini tashkil etdi; transport va logistika 12%; bank, sugʻurta faoliyati va bozorlar 10%; ishlab chiqarish 9%; koʻchmas mulk 7%; qurilish 6%; turizm esa 5% ni tashkil qilgan.

Dubay Gʻarb ishlab chiqaruvchilari uchun asosiy va muhim portga aylandi. Yangi shaharning bank va moliya markazlarining aksariyati port hududida joylashgan edi. Dubay 1970—1980-yillar davomida savdo yoʻli sifatida oʻz ahamiyatini saqlab qoldi. Dubay shahrida oltinning erkin savdosi mavjud va 1990-yillarga qadar Hindistonga oltin quymalarining „tezkor kontrabanda savdosi" markazi boʻlib kelgan, u yerda oltin importi cheklangan edi.

Yana qarang
-----------

* 
* Birlashgan Arab Amirliklari iqtisodiyoti
* Birlashgan Arab Amirliklarida inson huquqlari
* Milliy sukuk dasturi

Manbalar
--------

1. ↑  „Gross Domestic Product (GDP) of the Emirate of Dubai 2020–2021-2022".
2. ↑  „UAE non-oil trade over 10 years totals Dhs16.14 trillion: Minister".
3. ↑  *Abbas.* „UAE economic growth to accelerate in 2022, 2023: Swiss bank". *Khaleej Times*.
4. ↑  „"Dubai's the Very Model of a Modern Mideast Economy", Bloomberg.com, retrieved 2 July 2018". *Bloomberg News* (14-yanvar 2018-yil). Qaraldi: 2-iyul 2018-yil.
5. ↑  Report 2019, Government of Dubai
6. ↑  Recent Developments in Dubai’s Economy, Dubai Economic Report 2019, Government of Dubai, p. 30

Havolalar
---------

* Media related to Economy of Dubai at Wikimedia Commons
* UAE Banking Digest
**Dermografizm** (derma... va yun. graphein — chizmoq) — teriga mexanik taʼsir koʻrsatilgan (chizib koʻrilgan) joydagi qon tomirlar reaksiyasi. Bunda kizil yoki oq yoʻl koʻzga tashlanadi. D. normal yoki patologik boʻladi. Nopmal D. da terini biror narsa bilan chizilsa, bir necha sek. dan keyin kizil yoʻl koʻrinib, 1—3 min. da yoʻqoladi. Patologik D. kizil yoki oq boʻladi. Qizil D. nerv sistemasining haddan tashqari tez qoʻzgʻaluvchanligidan dalolat beradi. Ekzema (gush), psoriazning oʻtkir davrida, eshakem, ekssudativ eritema kabi kasalliklarda uchraydi. Oq D. qon tomirlarni toraytiruvchi markazi qoʻzgʻaluvchan kishilarda kuza-tiladi. U nevrodermit, qichima, psoriazda boʻladi. Qizil va oq D. bir vaqtda uchrashi mumkin. Bunda oq hoshiyali qizil yoʻl koʻrinadi. Bir kasallikning ikkinchisiga aylanishida, mas, bolalarda eshakemning qichimaga oʻtishida xuddi shunday boʻladi. Vegetativ nerv sistemasining holatini oʻrganishda, nerv va endokrin sistemalarning baʼzi kasalliklariga tashhis qoʻyishda D. muhim ahamiyatga ega.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xonqizi qoʻngʻizlari**, koksinellidlar (Coccinellidae) — asosan, yirtqich qoʻngʻizlar oilasi. Xonqizi qoʻngʻizlarining tana uz. 3–7 mm, usti doʻmboq. Koʻpchilik turlari yorqin tusda boʻlib, odatda, ustqanotlarida chiziq va dogʻlar bor. Tuxumi koʻpincha toʻq sariq, 20—25 tasini toʻp-toʻp qilib qoʻyadi. Qurtlari serharakat, oʻsimliklarda ochiq hayot kechiradi. Koʻpgina Xonqizi qoʻngʻizlari — yirtqich entomofag. Qoʻngʻiz va lichinkalari oʻsimlik bitlari, oʻrgimchak-kanalar, koksidlar, barg burgalari, kanalar va boshqa bilan oziqlanadi. Faqatgina Epilachninae kenja oilasi va Bulae Muls. urugʻiga mansub baʼzi turlari oʻsimlikxoʻr boʻlib, zarar keltiradi. Xonqizi qoʻngʻizlarining 2 mingga yaqin turi maʼlum; jumladan, Oʻzbekistonning sugʻoriladigan dehqonchilik mintaqalarida 40 ga yaqin turi tarqalgan. Ekinlar biotsenozida yetti nuktali Xonqizi qoʻngʻizlari (C.septempunctata L.); ikki nuktali Xonqizi qoʻngʻizlari (Adaliabipunctata L.) va boshqa, shuningdek, keng tarqalgan akarifag — oʻrgimchakkana kushandasi — nuktali stetorus (Stethorus punctillum Ws.) katta ahamiyatga ega. Bitta qoʻngʻizi bir kunda 50—100, lichinkasi esa 85 tacha oʻsimlik bitini yeydi. Xonqizi qoʻngʻizlari dan oʻsimliklarni zararkunandalardan biologik himoya usulida foydalaniladi. Buning uchun qoʻngʻizlarni yigʻib, oʻsimlik bitlari koloniyasiga qoʻyib yuboriladi. Xonqizi qoʻngʻizlari ni soʻruvchi zararkunandalarga qarshi 1:20 nisbatda tarqatilsa, kimyoviy vositalardan foydalanmaslik ham mumkin. Oʻzbekistonda poliz Xonqizi qoʻngʻizlari (Epilachna chrysomelina F.) va 19 nuqtali lavlagi Xonqizi qoʻngʻizlari (Bulae lichatchovi) ekinlarga zarar keltiradi. Ularga qarshi xlorofos (1,5 kg/ga), karbofos (1—1,5 kg/ga) va boshqa insektitsidlarning suvli emulsiyasi sepiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Suv oʻrgimchagi** (Argyroneta aquatica) — Argyronetidae oilasiga mansub oʻrgimchaklarning yagona turi. Oʻrgimchaklar turkumining chuchuk suvda yashaydigan yagona vakili. Erkagining uz. 15—20, urgʻochisi 10—12 mm. Bosh koʻkragi qizgʻishqoʻngʻir, korni hoʻllanmaydigan kulrang tuklar bilan koplangan. Suv tagida nafas olishi uchun kerak boʻladigan zaxira havo pufak holida S.oʻ. ning tuklari ustida saqlanadi (bu paytda u kumush rang tusda koʻrinadi). Uyasini suv osti oʻsimliklariga quradi. Yevropa va Osiyoning oʻsimliklarga boy, oqmaydigan yoki Suv oʻrgimchagi.sekin oqar suv havzalarida yashaydi. Asosan, jan. va oʻrta mintaqalarda (jumladan, Oʻzbekistonda) uchraydi. Hasharotlar lichinkasi va mayda kiskichbakasimonlar bilan oziklanadi. Urgʻochi oʻrgimchak suv ostida zaxira havo saqlanadigan qoʻngʻiroq shaklida in qurib, unga tuxumga toʻlgan pillasini qoʻyadi va uni yosh oʻrgimchaklar chiqquncha qoʻriklaydi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
*Mytilus edulis*
**Midiyalar** (*Mytiis*) — dengiz ikki pallali mollyuskalari urugʻi. Chigʻanogʻining uz. 20 sm gacha, shakli ovalponasimon, silliq, qoramtirbinafsha yoki sargʻish-yashil tusda. Chigʻanogʻining ichki yuzasi yaltiroq sadaf qavat bilan qoplangan. Voyaga yetgan davrida harakatlanmaydi. Oyogʻidagi maxsus bisus iplari yordamida suv tubidagi narsalarga yopishib yashaydi. 3 turi maʼlum. Deyarli barcha moʻʼtadil suvlarda tarqalgan, bir qancha joylarda midiya banklari (katta toʻplamlari) hosil qiladi. Juda serpusht, 5—12 mln. (baʼzan 25 mln.) gacha tuxum qoʻyadi. Mayda plankton va detrit bilan oziqlanadi. M. suvni faol filtrlab, sanitarlik vazifasini bajaradi. Ular tanasida ogʻir metallar va yuksak hayvonlar uchun xavfli mikroorganizmlarni toʻplaydi. Ayrim turlari marvarid hosil qilishi mumkin. M. dengiz hayvonlari, asosan, baliklar uchun oziq. Yiliga 0,6 mln. t ga yaqin ovlanadi. Sunʼiy boqiladi. Dengiz akvakulturasining asosiy qismini tashkil etadi. M. goʻshti (yopuvchi muskullari) isteʼmol qilinadi; ichki organlari chorva mollari uchun qoʻshimcha oziq (yem uchun) (qarang Ikki pallalilar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abdulkarim Nodirposho** (1807-1885.2, Meteliya) — turk harbiy arbobi. Rossiya-Turkiya urushi (1828-29) qatnashchisi. 1853-56 yillardagi Qrim urushi davrida Anadolu armiyasiga qoʻmondonlik qilgan. 1862-yilda Cherno-goriya-Turkiya urushida qatnashgan. 1876-yilda Murod V hukumatida harbiy vazir. Serbiya-Turkiya urushi (1876)da Turkiya armiyasiga qoʻmondonlik kilib, serblarni tor-mor qilgan. 1877-78 yillardagi Rossiya-Turkiya urushi boshlarida turklarning Bolqon yarim oroldagi armiyasiga qoʻmondon. Urushdagi magʻlubiyatlar sa-babli qoʻmondonlikdan chetlatilib avval Lemnos orolga, soʻngra Rodos orolga surgun qilingan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Argentinadagi polyaklar ittifoqi** (polyakcha: Związek Polaków w Argentynie, ispancha: Unión de los Polacos de la República Argentina) — Argentinada joylashgan, mahalliy Polsha diasporasi manfaatlarini ifodalovchi Poloniy jamoat tashkilotlari uyushmasi. Ittifoq 1931-yilda Buenos-Ayresda tashkil etilgan.

Ittifoqning vazifasi poloniy mintaqaviy tashkilotlarning ijtimoiy, madaniy va taʼlim faoliyatini muvofiqlashtirish, Polsha madaniyati, urf-odatlari va tilini tarqatish, madaniy tadbirlarni oʻtkazish, davlat organlari, Polsha xalqaro hamjamiyati va Polsha Respublikasi bilan hamkorlik qilish edi.

Tuzilishi
---------

Ittifoq Argentina hududida joylashgan mintaqaviy poloniy tashkilotlarini birlashtiradi.

Ittifoqning raisi Zbysław Ryszard Konopka. Koʻp yillar davomida faol jamoatchilik faoliyati uchunZbysław Ryszard Konopka 2013-yilda Polshaning Uygʻonish ordeni bilan otliq xoch bilan taqdirlandi.

Ijtimoiy faoliyat
-----------------

Ittifoq muntazam ravishda ittifoqqa aʼzo tashkilotlar vakillarining kongresslarini oʻtkazadi, unda joriy va istiqbolli faoliyat masalalari koʻrib chiqiladi.

Ittifoq Polsha Senatining homiyligida amalga oshirilayotgan Polskie korzenie dasturida ishtirok etadi, uning maqsadi Polshadan chiqqan yoshlarning madaniy-maʼrifiy safarlarini tashkil etishdan iborat boʻlib, 18 yoshdan 27 yoshgacha boʻlgan polyak millatiga mansub yoshlar uchun  Argentinadan Polshaga, muzeylar, universitetlar va tarixiy xotira va yuqori madaniy ahamiyatga ega boʻlgan joylarga tashrif buyuradi.

Ittifoqning rasmiy bosma organi 1922-yildan buyon chiqarilgan Głos Polski axborot byulletenidir.

Polyaklar ittifoqining Argentinadagi qarorgohi Dom Polski, Buenos-Ayresdagi tarixiy bino boʻlib, u yerda Polsha klubi, Domeyko nomidagi Polsha kutubxonasi, Glos Polski jurnali muharrirlari va boshqa bir qator jamoat tashkilotlari mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  „Związek Polaków w Argentynie". *Encyklopedia PWN*. Qaraldi: 2020-20-10.

(pol.)
2. ↑  „Zarząd Związku Polaków w Argentynie 2019—2022". *Związek Polaków w Argentynie*. 29-oktyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2020-20-10.

(pol.)
3. ↑  „Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 kwietnia 2013 r. o nadaniu orderów i odznaczeń". *Internetowy System Aktów Prawnych*. Qaraldi: 2020-20-10.

(pol.)
4. ↑  „Polskie korzenie". *Fundację "Dla Polonii"*. Qaraldi: 2020-20-10.

(pol.)
5. ↑  Anna Krochmal*. Polskie instytucje za granicą: przewodnik po zbiorach archiwalnych*. Warszawa: Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, 2004 — 27 bet.  (Wayback Machine saytida 2020-09-29 sanasida arxivlangan)(pol.)
6. ↑  „Buenos Aires. Dom Polski". *Stowarzyszenie "Wspólnota Polska"*. Qaraldi: 2020-20-10.

(pol.)

Adabiyotlar
-----------

* Anna Krochmal*. Polskie instytucje za granicą: przewodnik po zbiorach archiwalnych*. Warszawa: Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, 2004 — 23—28 bet.  (Wayback Machine saytida 2020-09-29 sanasida arxivlangan)(pol.)
**Kaptarsimonlar** (Columbiformes) — qushlar sinfining bir turkumi. 311 turi mavjud. Yer yuzining hamma mintaqalarida (chekka shim. va jan. sovuq hududlardan tashqari) tarqalgan. Oʻrmon, bogʻ, butazor, qoyalar, jarlik va binolar boʻgʻotida yashaydi. Tanasining uzunligi. 15 dan 85 sm gacha, ogʻirligi 30 g dan 3 kg gacha. Drontalarning ogʻirligi 22,5 kg ga yetadi. Kaptarsimonlarning patlari zich va qalin, boshi kichik, boʻyni va oyoklari qisqa, qanotlari uzun va oʻtkir. Narilari modalariga nisbatan yirik va rangi chiroyliroq. Yerda oziqlanganligi sababli yaxshi yuguradi. Barcha turlarining juftlari barqaror (monogam). Uyasini daraxtlar, qoyalar, jarlardagi kovaklarga, binolarga, yerga quradi. Asosan, 2 ta, ayrim turlari 1 yoki 3 ta tuxum qoʻyadi. Tuxum bosish davri — 14 kundan 30 kungacha. Bir yilda, odatda, 2-marta, ayrim turlari 4—5-martagacha tuxum qoʻyadi. Tuxumdan chiqqan joʻjalari tez oʻsadi, yirik turlarida 25 kunligida uchirma boʻladi. K. bulduruqlar (2 avlod, 16 tur), drontlar (2 avlod, 3 turi Mavrikiya, Burbon va Radriges o.laridagi oʻrmonlarda yashagan), kaptarlar (41 urugʻ, 292 tur) oilalariga boʻlinadi. Baʼzan bulduruqlar alohida turkumga ajratiladi.

Oʻzbekistonda 4 urugʻga mansub 12 turi uchraydi. Qorabovur, suvbulduruq, koʻk kaptar, govkaptar, klintux, qoʻngʻir kaptar, qumri kabi turlari qisman ovlanadi. Goʻshti mazali. Oʻzbekistonda tarqalgan turlarining barchasi oʻsimlik urugʻlari bilan oziqlanadi. Xonaki kaptarlarning 150 ga yaqin zoti mavjud. Barcha kaptar zotlari yovvoyi koʻk kaptardan kelib chiqqan. Oq bovur, qora kaptar kabi turlari Oʻzbekiston Qizil kitobiga kiritilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Hafiza Toʻymurodovna Ortiqova** (1976-yil 24-dekabr, Buxoro tumani, Buxoro viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olima, biologiya fanlari doktori, professor.

Biografiyasi
------------

Hafiza Ortiqova 1976-yil 24-dekabr Buxoro tumanida tugʻilgan. 1992—1997-yillarda Buxoro davlat universitetini tamomlagan. 1997—2001-yillarda Buxoro davlat universiteti oʻqituvchisi, 2001—2003-yillarda Buxoro davlat universiteti Agrokimyo va tuproqshunoslik kafedrasi katta oʻqituvchisi, 2006—2011-yillarda Kimyo-biologiya fakulteti oʻquv ishlari boʻyicha dekan oʻrinbosari, 2011—2013-yillarda Kimyo-biologiya fanlar fakulteti dekani, 2013—2015-yillarda Tabiiy fanlar fakulteti dekani vazifasida ishlgan. 2019-yildan Agronomiya va biotexnologiya fakulteti dekani hamda agronomiya va tuproqshunoslik kafedrasi professori.

### Ilmiy faoliyati

100 dan ortiq ilmiy, ilmiy-uslubiy ishlar muallifi. 2005-yilda „Buxoro vohasi tuproqlarining sugʻorish taʼsirida oʻzgarishi" mavzusida nomzodlik, 2019-yilda „Buxoro vohasi tuproqlarining evolyutsiyasi, ekologiyasi va tuproq unumdorligini oshirish" mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan[*manba?*].

Mukofotlari
-----------

* „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligiga 20 yil" esdalik nishoni (2011);
* Shuhrat medali (2022).

Manbalar
--------

1. ↑  „Agronomiya va biotexnologiya fakulteti".
2. ↑  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 1-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2022 — 342 bet.
3. ↑  „8 Март – Халқаро Хотин-қизлар куни муносабати билан мукофотлаш тўғрисида" (5-mart 2022-yil).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Dengiz toshbaqalari** (Cheloniidae) — toshbaqalar oilasi. Suyri shaklidagi kosasi muguz qalqonlar bilan qoplangan boʻlib, 80 sm dan 1,4 m gacha, ogʻirligi 600 kg ga yaqin, boshi va kalta boʻyni kosasi ostiga toʻliq joylashmaydi. Oyoklari suzgich kurakka aylangan, ichkariga tortilmaydi; eshkaksimon (1—2 tirnoqli) oldingi oyoklari orqa oyoqlaridan uzunroq boʻlib, harakatlanish vazifasini bajaradi. 6 turi (4 urugʻi) tropik va subtropik dengizlarda tarqalgan. Tez suzadi, chuqur shoʻngʻiydi. Oziq va koʻpa-yish joyini qidirib yuzlab va minglab km yoʻl bosadi. Faqat tuxum qoʻyish uchun urgʻochisi quruqlikka chiqadi, 200 va undan koʻproq terisimon poʻstli tuxum qoʻyadi. Mollyuska, baliq va suv oʻtlari bilan oziklanadi. Eng yirik yashil, yaʼni shoʻrvalik toshbaqa (Chelonia medas)ning uz. 1,4 m, ogʻirligi 600 kg gacha. Goʻshti, tuxumi, kosasi uchun ovlanadi. Koʻp ovlanishi tufayli soni kamayib ketgan. Yirik D. t.ga loggerxed, yaʼni boshli toshbaqa (Caretta Caretta) kosasining uz. 1 m gacha, zaytun toshbaqasi, yaʼni tinch okean toshbaqasi (Lepidochelys olivacea) kosasining uz. 80 sm gacha, atlantika ridleyasi (L. Kempi) ham kiradi. D. t.ga bissani, baʼzan terili toshbaqa (Dermochelus sopasea)ni ham kiritishadi. Terili toshbaqa kosasi 2 m gacha, ogʻirligi 600 kg gacha boʻladi. Barcha turlari Xalqaro Kizil kitobga kiritilgan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Talli** (Est. Tallitorn)-Tallinning qal’a devori minorasi, uning Janubi-gʻarbiy qismida Neytritorn (qiz) va Luxik-Yalg minoralari oʻrtasida. XIV asr meʼmoriy yodgorligi.

Tarix
-----

XIV asrda qurilgan. 1577-yilda Livon urushi paytida (1558-1583) rus qoʻshinlari tomonidan bombardimon qilingan paytda minoraning tepasi shikastlangan va keyin qulab tushgan.

XVI asrda minora juda xavfli boʻlmagan jinoyatchilar uchun qamoqxona sifatida ishlatilgan, shuningdek, Marshtallturme, barqaror, Yunker kamerasi deb nomlangan.

19-asrda devor orqali Daniya Qirolining bogʻiga oʻtish joyi qilingan.

2011-yilda minora va qal’a devorining yaqin qismini muzey yoʻnalishiga kiritish rejalashtirilgan edi.

Hozirgi vaqtda minora „Tall Tower" nomli kafe uchun moslangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „3015 All-linna kindlustused - linnamüür, tornid, väravaehitised, muldkindlustused, vallikraav, 13.-18.saj." (et). *Kultuurimälestiste register*. 2-sentyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-sentyabr 2021-yil.
2. ↑  *Юрий Никифоров.* „Привидения: мрачные и жизнерадостные". *Таллин: Переулки Городских Легенд* (26-mart 2012-yil). 18-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-mart 2017-yil.
3. ↑  „Таллинн инвестирует в подземелье". *Postimees* (4-oktyabr 2011-yil). 3-sentyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-sentyabr 2021-yil.
**Tukanlar** (Rhamphastidae) — qizilishtonsimonlar turkumiga mansub qushlar oilasi. 37 turni birlashtirgan 5 urugʻi bor. Eng katta vakili — katta tukan uz. 60 sm cha; tumshugʻi —15—17 sm. Patlari turli rangda va juda chiroyli. Monogam qush. 1 — 4 ta tuxum qoʻyadi. Tuxumini nari va modasi navbat bilan bosadi. Bolalari 6— 8 haftada uchirma boʻladi. Markaziy va Janubiy Amerikadagi tropik oʻrmonlarda yashaydi. T. asosan, mevalar, qisman umurtqasiz hayvonlar, mayda sudralib yuruvchilar, qushlar tuxumi hamda bolasi va boshqa bilan oziqlanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tamye**, Abbaye de Tamié (fransuz. Abbaye de Tamié) — Savoya departamentidagi Tamye Abbeyda tayyorlangan yumshoq fransuz pishlogʻidir.

Tamye pasterizatsiya qilinmagan sigir sutidan tayyorlanadi. Pishloq boshi silindrsimon, tekis, qirralari biroz konkav;  toʻq sariq-jigarrang qobiq bilan qoplangan. Pishloq pulpasi bir nechta teshiklari bor boʻlgan krem rangli.

Pishloq pishishi vaqti — 4-8 hafta, pishish davrida pishloq qobigʻi shoʻr suv bilan yuviladi. Abbeyning 8 ta fermasida har kuni taxminan 400 kg Abbe de Tamye pishloq ishlab chiqariladi.

Tamye pishligʻi yaxshi eriydi, turli taomlarni tayyorlash uchun, shuningdek, buterbrodlar va sandvichlar uchun ishlatiladi. Mevali oq sharobga bu pishloq juda mos keladi.

Tamye pishloqi ikki turda ishlab chiqariladi:

* 550-600 g ogʻirlikdagi „Peti Tamye" (Petit Tamié);
* 1,4-1,5 kg ogʻirlikdagi „Grand Tamye" (Grand Tami).

Manbalar
--------

1. ↑  Abbe de Tamie (Abbaye de Tamie), otvet chto takoe Abbe de Tamie (Abbaye de Tamie) — kulinarnaya ensiklopediya Povar.ru
2. ↑  Abbe de Tamie (Abbaye de Tamie)[*sayt ishlamaydi*]
*Porcellio scaber* va *Oniscus asellus*
**Eshakqurtlar** — yengoyoqli qisqichbaqasimonlar turkumiga mansub umurtqasiz hayvonlar; kenja turkum. Halq tilida "goʻshtketdi", "goʻsht oʻgʻrisi"-degan nomlari ham uchraydi.

Mingga yaqin turi maʼlum. Hamma yerda tarqalgan, nam va iliq hamda quruq yerlarda yashaydi. E. ayniqsa, tropik va subtropik mamlakatlarda koʻp. Rossiya, Oʻrta Osiyo, Kavkaz, Qrimda ham uchraydi. Tanasi 1–50 mm, boshida uzun antennalari va kalta antennullalari bor. Koʻkrak oyoqlari 7 juft va bir shoxli boʻlib, ular yordamida harakatlanadi. Qorin oyoqlari 5 juft, bir shoxli. Yuragi qorin qismida, ayrim jinsli, urugʻlanishi ichki (baʼzi turlarida germafroditizm kuzatiladi). Koʻp turlari yer ustidakemiruvchilar uyasi, chumoli va termitlar inida, gʻorlarda, baʼzilari esa, suvda yashaydi. Organik chirindilar bilan oziqlanadi. Baʼzi madaniy oʻsimliklarga zarar, tuproq hosil boʻlishida ishtirok etib, foyda keltiradi.

Kurash choralari: insektitsidlar sepib yoʻqotiladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Taras Shevchenko haykali** — Rostov viloyatining Shaxti shahrida ukrainalik shoir Taras Grigoryevich Shevchenko xotirasiga oʻrnatilgan yodgorlik.

Tarixi
------

1972-yilda Rostov viloyatining Shaxti shahridagi Aleksandr bogʻiga kiraverishda T. G. Shevchenko haykali ochiladi, ammo 1990-yillarning boshida u demontaj qilinib, uning oʻrnida favvora paydo boʻladi.

1972-yil 18-martda yodgorlikning ochilishi mahalliy gazeta tomonidan shunday tasvirlangan:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Taras Grigoryevich Shevchenko nomidagi koʻchaning nomini kelib chiqishi. Ilgari Shevchenko koʻchasi deb atalgan. Va bugun Taras Grigoryevichga yodgorlik Leninskiy tumani aholisining ikki xalqi — rus va ukrainlar hisobidan oʻrnatilgan.

Ilgari-Stepnoy deb nomlangan, soʻng Pushkinskaya, lekin Shaxti aholisining aksariyati uni eslaydi Shevchenko Tashabbus va asosda yaratilgan 
(Xasharlarda olingan), bu yodgorlik buzilmas birodarlik zamonaviy yodgorlik ramzidir. | "|

Zamonaviy yodgorlik
-------------------

2011-yilda shaxtiliklarning tashabbuskor guruhi yodgorlikni qayta tiklash iltimosi bilan shahar hokimligiga murojaat qilgan edilar. Bu gʻoyani shahar hokimi qoʻllab-quvvatladi. Byustni tartibga solish va oʻrnatish bilan bogʻliq barcha moliyaviy masalalar shahar dumasi deputatlari, maʼmuriyat va shahar aholisining oʻzlari hisobidan hal qilindi.

2012-yilda shoir haykali qayta tiklandi, lekin allaqachon yangi joyda — Shevchenko koʻchasi, 149-uyda joylashgan oʻlkashunoslik muzeyi yonida. Shevchenkoning qayta tiklangan haykali ochilish marosimida Shaxti shahri meri quyidagi nutq soʻzladi:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Umid qilamanki, bugun haykalning ochilishida hozir boʻlganlarning barchasi T.G. Shevchenko oʻz ijodining yangi qirralarini ochadi yoki shunchaki uning ajoyib adabiy asarlari bilan tanishishni boshlaydi. | "|

2014-yilda Shaxti shahrida ukrain shoiri tavalludining 200-yilligiga bagʻishlangan tantanali tadbirlar yodgorligi yonida boʻlib oʻtdi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  „Шукач | Pamyatnik T.G.Shevchenko v g.Shaxti" (ru).  www.shukach.com. 29-oktyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-oktyabr 2017-yil.
2. 1 2  „В городе Шахты восстановлен памятник Тарасу Григорьевичу Шевченко".  shahti.bezformata.ru. 18-may 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-oktyabr 2017-yil.
3. ↑  „В г. Шахты вспомнят о Тарасе Шевченко". Qaraldi: 10-oktyabr 2017-yil.
Xurshoh o‘z hukmdori Burxon Nizomshohga atab "Tarix-i elchi-yi Nizomshoh" ("Nizomshoh elchisining tarixi") nomli asar yozgan. "Tarix-i elchi-yi Nizomshoh" umumiy tarix tipida yozilgan asar bo‘lib, Odam Ato va Momo Havo zamonidan to 1562-63 yillargacha musulmon mamlakatlarida bo‘lib o‘tgan voqealarni bayon etadi. 

Asar muqaddima va yetti qimsdan (maqola) iborat. 

Muqaddima Odam Ato va Momo Havo hususida so‘z boradi. 

Birinchi maqolada Eron, Yaman va boshqa mamlakatlarning islomiyatgacha bo‘lgan tarixi, ikkinchi maqolada Muhammad payg‘ambar, uning vorislari (Xalifayi Roshidin), Umaviylar va Abbosiylar davri; uchinchisida Abbosiylar bilan zamondosh bo‘lgan mahalliy hukmdori; to‘rtinchi maqolada mo‘g‘ullar, Chingizxon va avlodining tarixi, beshinchisida Temur va Temuriylar, oltinchi maqolada Qora qo‘yunlu, Oq quyunlilar sulolasidan chiqqan podsholar, Shoh Tahmosp va Rum podsholari tarixi va nihoyat, so‘nggi yettinchi maqolada Hindistonda hukmron bo‘lgan sultonlar haqida hikoya qilinadi. 

"Tarix-i elchi-yi Nizomshoh"ning qo‘lyozma nusxalari Eron va Angliya kutubxonalarida saqlanmoqda. 

Asardan ayrim parchalar (matni) Karl Shefer tarafidan Parijda 1885 yili chop etilgan.

1. ↑  *O‘RGANILAYOTGAN MAMLAKAT (MINTAQA) TARIXSHUNOSLIGI VA MANBASHUNOSLIGI (ERON)*.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Soch (maʼnolari).

**Soch** (Pastor roseus) — chumchuqsimonlar turkumining shaqshaklar oilasiga mansub kush. Tanasining uz. 23 sm cha. Narining bosh va boʻynidagi patlari qorabinafsha tusda, metall kabi yaltiraydi, dum va qanot patlari qora, yashilbinafsha rangda, qolgan joylari pushti. Oyoqlari qizilqoʻngʻir. Tumshugʻi kalta, yoʻgʻon. Boshida uzun kora patli kokili bor. Modasi oqishroq, yosh individlari sargʻish, qum St. rangda. Uyasini koloniya boʻlib, qoya, jar va boshqa yerlarga quradi. 4—6 ta tuxum qoʻyadi. JanSharqiy Yevropa, Jan.Gʻarbiy Sibir, Old va Oʻrta Osiyoda tarqalgan. Mart oyidan Oʻzbekistonda ham uchraydi. Asosan, chigirtka va boshqa zararli hasharotlar bilan oziklanadi. Uzum, gilos, olcha kabi mevalarni yeb, bogʻdorchilikka kisman zarar keltiradi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Baqorilar** (Plecoptera) — eng qad. hasharotlar turkumi. Perm davridan maʼlum. Qanotlari ikki juft, toʻrsi-mon va shaffof, yoyilganida 10 — 80 mm keladi. Boshi yirik, moʻylovlari uzun. ogʻiz organlari kemiruvchi tipda tuzilgan. Koʻpchilik turlarining yetuklik davrida ogʻiz organlari reduksiyaga uchraydi. Lichinkasi suvda, yetuk davrida quruqlikda yashaydi. U 1 — 3 yil davomida rivojlanib, voyaga yetadi. Yetuk davrida bir necha kundan bir necha haftagacha yashaydi. Urgʻochisi suv ustida uchib yurib, tuxumini suvga tashlaydi. Tuxumlari suv tubida rivojlanadi. Voyaga yetayotgan lichinkalar suvdan chiqib tullaydi va qanot chiqarib, yetuk hasharotga aylanadi. Koʻpchilik turlarining qanotlik davri bahor fasliga toʻgʻri keladi. Yetuk hasharotlar tuxum qoʻyib halok boʻladi. B. ifloslanmagan oqar suvlarda, ayniqsa togʻ daryolari va soylari tubida (bentosda) koʻp uchraydi. Suvdagi har xil mikroorganizmlar bilan oziqlanadi, ayrim turlari yirtqich. B.ning 2000 ga yaqin, jumladan Oʻrta Osiyoda 50 dan ortiqturi maʼlum. Koʻpchilik turlari Oʻrta Osiyo faunasi uchun endemik hisoblanadi. Oʻzbekistonda 25 ga yaqin turi (6 oilasi) tarqalgan. B. baliqlarning asosiy ozigʻi gʻisoblanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Maxsar kapalagi** (Myelois cinctipalpellachrestoph.) — maxsar ekinining eng xavfli zararkunandasi. Oʻrta Osiyoda tarqalgan. Kapalagining qanoti ochilganda 2,5 sm, oq rangda, oldingi qanotining oldi tamonida kora doglari bor. Qurti uz. 2 sm, oqish. Tanasining birinchi boʻgʻimida xitinli boʻrtmasi bor. Qurt fazasida madaniy yoki yovvoyi maxsar poyasining pastki qismida, tuproqdan 2—10 sm yuqorida qishlaydi. Apr. oyida shu joy-ida gumbakka aylanadi. 10—26 kundan soʻng aprel oxiri va may oyining boshlarida kapalagi uchib chiqadi. Kapalaklari kechasi uchadi, tuxumini maxsarning gulbarglariga, gul savatchasiga qoʻyadi. 2—5 kundan keyin tuxumdan chiqqan qurtlari barg , koʻsak yoki poyaning ichiga kirib oziqlanadi. Zararlangan shonalar, koʻsaklar tushib ketadi. Iyun—avg .da katta yoshdagi qurtlar oʻsimlik poyasining pastki qismiga tushib, poyani teshib joylashadi, poyaning teshilgan joyining oʻzini ajratgan — ipak iplari bilan berkitib qoʻyadi va shu joyda qishlashga oʻtadi. Maxsar poyasining pastki qismini teshib, mavsumda bir marta avlod qoldiradi.

Kurash choralari: maxsarning sinib tushgan poyalarini va oʻsimlik qoldiklarini yoʻqotish; yerni chuqur shudgorlash.

Sulton Alimuhamedov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**SHAYX** Yusufxontoʻra Shokirov (1926 – To'qmoq, 2000 – Toshkent) – diniy ulamo, tarjimon va murabbiy.

***Tarjimai holi***
-------------------

Shayx Yusufxontoʻra Shokirov 1926 yilda Qirgʻizistonning Toʻqmoq shahrida dindor, ziyoli oilada tavallud topgan. Uning yigitlik davri II Jaxon urushi yillarida kechgan.  Unga otasi Olimxontoʻra dastlabki diniy saboqni beradi. Oila oʻchogʻida olgan bilimlarini mustahkamlash maqsadida 1948 yili Mir Arab madrasasiga oʻqishga kiradi. Madrasa taʼlimining uchinchi yilida otasi Olimxontoʻra muborak haj safariga boradi. 1955 yilda  markazning ijozati bilan Mir Arab madrasasi bitiruvchisi Yusufxontoʻra Shokirov Al-Azhar universitetiga oʻqishga yuboriladi. 1961 yili ushbu universitetning arab tili va adabiyoti fakultetini aʼlo baholarga tugallab, vataniga qaytadi.

Faoliyati
---------

U mehnat faoliyatini Oʻrta Osiyo va Qozogiston musulmonlari diniy idorasining xalqaro boʻlimi mudiri vazifasida boshlaydi.

Yusufxontoʻra bilimlarini yanada mustahkamlash niyatida 1962-1967 yillarda ToshDUning (hozirgi O'zMU) sharq filologiyasi fakultetining kechki boʻlimida tahsil oladi. Keyin O'zR FA Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik institutida „Al-Azhar universiteti – ming yillik tarixga ega boʻlgan arab filologiyasi markazi" mavzusidagi dissertatsiya ishi ustida ishlaydi. 1975 yili Moskvada nomzodlik ishini himoya qilishga muvaffaq boʻladi.

Shayx Yusufxontura 1975-1997 yillarda diniy nazoratida rais oʻrinbosari vazifasida, 1997 yildan umrining oxirigacha esa bosh maslahatchi sifatida faoliyat yuritgan. Shu yillar mobaynida u Osiyo va Afrika mamlakatlari hamkorligi tashkiloti va Tinchlik komiteti aʼzosi sifatida koʻplab xorijiy mamlakatlarda xizmat safarida boʻlib, diniy va dunyoviy tashkilotlar bilan xalqaro doʻstlik aloqalarini tiklashda oʻz hissasini qoʻshgan yirik diniy arbobdir. Shuningdek, xorijiy mamlakatlarga qilgan safarlarida „Islom tinchlik va hamkorlik dinidir", „Islom – tinchlik elchisi" kabi mavzularda sermazmun maʼruzalari bilan qatnashgan.

Diniy idorada mas’ul vazifalarni bajarish barobarida Shayx Yusufxontura Mir Arab madrasasi va TIIda arab adabiyoti, tafsir, hadis va balogʻat fanlaridan dars bergan. 1991- 1992 yillarda tabdil qilingan „Qissasi Rabgʻuziy" kitobidagi oyat va hadislarni tarjima qilgan, 4 jildlik „Alisher Navoiy asarlari tilining izohli lugati"ning 1-jildida „Xazoyin ul-maoniy" asarining „B" harfidan boshlab lugʻatini tuzgan.

Vafoti
------

Shayx Yusufxontoʻra Shokirov 2000 yilning 28 sentyabrida Toshkent shahrida vafot etgan. Toshkentdagi Minor qabristoniga dafn etilgan.

Manbalar
--------


1. ↑  *o'zbekiston ziyoratgohlari va qadamjolari.*, Toshkent viloyati va Toshkent shahri. Uchinchi kitob.. Toshkent, "Тuron Zamin-Ziyo". 2015 y. — 356 bet. ISBN ISBN 978-9943-335-74-5.
2. ↑  *«O'zbekiston ulamolari»* (Bichimi: 70х101 1/16 Muqovasi: Qattiq...) Mаs'ul muharrirlar: Usmonxon Alimov va Baxtiyor Bobojonov:, «Movarounnahr», 2015 y — 496 bet. ISBN 978-9943-12-324-3.
Aysanem Joldasbayevna Alliyarova (qoraqalpoqcha: *Aysanem Joldasbaevna Alliyarova*; 1964.20.9, Taxtakoʻpir tumani, Qoraqalpogʻiston ASSR) — jamoat va siyosiy arbob, senator (2015).

Biografiyasi
------------

Aysanem Alliyarova 1964-yil 20-sentyabrda Qoraqalpogʻiston ASSR Taxtakoʻpir tumanida tugʻilgan. Toshkent davlat madaniyat institutini tamomlagan. Dastlab kutubxonachi bo‘lib ishlagan. Hozirda Taxtako‘pir tumani hokimining o‘rinbosari, tuman xotin-qizlar qo‘mitasi raisi lavozimlarida ishlab kelmoqda.

O‘zbekiston Prezidentining 2015-yil 20-yanvardagi farmoni bilan Aysanem Alliyarova senator etib tayinlangan, Senatning Fan, taʼlim, madaniyat va sport masalalari qo‘mitasi aʼzosi.

2014-yilda Aysanem Alliyarova „Do‘stlik" ordeni bilan taqdirlangan.

Mukofotlari
-----------

* Doʻstlik ordeni (2014)

Yana qarang
-----------

* O‘zbekiston Oliy Majlisi Senati aʼzolari ro‘yxati (2015 yildan)

Manbalar
--------

1. ↑  Ukaz o naznachenii chlenov Senata RUz
2. ↑  „Комитет по вопросам науки, образования, культуры и спорта". 19-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-iyul 2016-yil.
3. ↑  Ukax o nagrajdenii
**Pripyat** (belaruscha: *Прыпяць*, ukraincha: *Прип’ять*) — Belarus va Ukrainadagi daryo. Dneprning oʻng irmogʻi (Kiyev suv omboriga quyiladi). Uz. 775 km, havzasining maydoni 114,3 ming km². Daryoning koʻp qismi Polesye pasttekisligidan oqib oʻtadi. Dek.da muzlab, martda muzdan boʻshaydi. Asosiy irmoqlari: oʻngdan — Stoxod, Stir, Gorin, Ubort, Uj, chapdan — Yaselda, Lan, Sluch, Ptich. Oʻrtacha suv sarfi quyilish joyida 460 m³/sek. Quyilish jo-yidan 500 km da kema qatnaydi. Yogʻoch oqiziladi. Baliq ovlanadi. Pripyat boʻyida Pinsk, Petrikov, Mozir, Narovlya, Chernobil shaharlari joylashgan. Pripyat Dnepr—Bug kanali orqali Bug daryosi bilan va Dnepr — Neman kanali orqali esa (Shchara daryosi orqali) Neman daryosi bilan bogʻlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mirzaobod tumani** — Sirdaryo viloyatidagi tuman. 1988-yil 2-sentabrda tashkil etilgan. Dastlab Komsomol, 1992-yil 22-oktabrdan Mirzaobod deb nomlangan. Viloyatning Sirdaryo, Guliston, Sayxunobod, Boyovut, Mehnat-obod, Sharof Rashidov va Oqoltin tumanlari hamda bir qismi Qozogʻiston bilan chegaradosh. Maydoni 0,44 ming km². Aholisi 41,5 ming kishi (2000). Mirzaobod tumanida 7 qishloq fuqarolari yigʻini (Birlashgan, Mehnatobod, Mirzachoʻl, Navbahor, Nurafshon, Oqoltin, Toshkent) bor. Markazi Navroʻz qishlogʻi.

Tabiati. Mirzaobod tumani Mirzachoʻl tekisligida joylashgan. Yer yuzasi tekislik (oʻrtacha balandligi 250 m), lyossimon qumoq va kumlokdar bilan qoplangan. Iqlimi kontinental. Iyulning oʻrtacha temperaturasi 28°, yanvarniki —2° dan —4° gacha. Yiliga 200-300 mm yogʻin tushadi. Grunt suvlari shoʻr va shoʻrtob. Tuproklari, asosan, boʻz tuproq. Tabiiy oʻsimliklardan miya, yantoq, qamish, yulgʻun, qiyoq kabilar ariqzovurlar chetida oʻsadi. Chiyaboʻri, toʻqay mushugi, boʻrsiq, qoʻshoyoq, koʻrsichqon, kaltakesak va ilonlar uchraydi. Parrandalardan oʻrdak, loyxoʻrak, qirgʻovul, soʻfitoʻrgʻay, chumchuq va boshqa bor.

Aholisi, asosan, oʻzbeklar, shuningdek, rus, tatar, tojik, qozoq, ozarbayjon va boshqa millat vakillari ham yashaydi. 1 km² ga 94 kishi toʻgʻri keladi.

Xoʻjaligining asosi — dehqrnchilik, yetakchi tarmogʻi — paxtachilik. Gʻalla, sabzavot, poliz, meva, uzum, kartoshka ham yetishtiriladi. Tumanning asosiy ekin maydoni 44426 ga, shundan sugʻoriladigan yerlar 24043 ga. Mirzaobod tumanida 10 shirkat, 43 dehqon-fermer xoʻjaligi, 5 xususiy ferma, 2 chorvachilik aksiyadorlik jamiyati bor. Tumanda 3 sanoat, 2 qurilish korxonasi, 37 xususiy korxona, dehqon bozori, Xalq banki binosi, stadion, tennis korti mavjud. 30 ga yaqin umumiy taʼlim maktabi, kasb-hunar, 2 iqtidorli bolalar litseylari faoliyat koʻrsatadi. 3 kasalxona, 5 qishloq vrachlik punkti, markaziy poliklinika xalqqa xizmat qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Oʻzbekiston Sirdaryo viloyati |
| --- |
|  |
| 
Markazi: **Guliston** |
|  |
| Tuman va markazlari | 
* **Sirdaryo tumani** (Sirdaryo)
* **Guliston tumani** (Dehqonobod)
* **Boyovut tumani** (Boyovut)
* **Sardoba tumani** (Paxtaobod)
* **Xovos tumani** (Xovos)
* **Sayxunobod tumani** (Sayxun)
* **Oqoltin tumani** (Sardoba)
* **Mehnatobod tumani** (Qahramon)
* **Mirzaobod tumani** (Navroʻz)
 | 
 |

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sara Jio** ishqiy romanlar muallifidir. U 1978-yil 18-fevralda Amerikada tug'ilgan. 
Jioning kitoblari nafaqat Qo'shma Shtatlarda, balki dunyo bo'ylab mashhurdir ("Sevgining sokin so'zlari" romani 2017 yilda Rossiyada 30 ming nusxadan ortiq tiraj bilan eng ko'p sotilgan kitoblardan biriga aylandi).
Jurnal yozuvchisi va Glamour jurnalining sobiq sharhlovchisi Sara milliy jurnal va gazetalar uchun minglab maqolalar va blog postlarini yozgan, jumladan The New York Times, Redbook, The Oprah Magazine, Cooking Light, Glamour, SELF, Real Simple, Fitness, Mari Claire, Hallmark jurnali, Seventeen, The Nest, Health, Bon Appetit, Gourmet, The Seattle Times va boshqalar. U, shuningdek, NPR ning Morning Edition sharhlovchisi sifatida ham paydo bo'ldi.

Bugungi kunga qadar Sara romanlari 25 dan ortiq mamlakatlarda, jumladan Italiya, Fransiya, Braziliya, Turkiya, Sloveniya, Rossiya, Xitoy, Norvegiya, Germaniya, Litva, Polsha, Ispaniya va boshqa ko'plab mamlakatlarda nashr etilgan. Uning romanlari Turkiya, Norvegiya, Polsha va Rossiya kabi mamlakatlarda yirik bestsellerga aylangan. Yaqinda uning Turkiyadagi yangi romani "Back to you" №1 bestsellerga aylandi.

Jio uch oʻgʻilning onasi boʻlib, uning ijodida onalik mavzusi ham uchraydi.

Nashrlar
--------

* 2011 —(inglizcha: *The Violets of March*)
* 2011 —(inglizcha: *The Bungalow*)
* 2012 —(inglizcha: *Blackberry Winter*)
* 2013 —(inglizcha: *The Last Camellia*)
* 2013 —(inglizcha: *Morning Glory*)
* 2014 —(inglizcha: *Goodnight June*)
* 2014 —(inglizcha: *The Look of Love*)
* 2015 —(inglizcha: *Always*)
* 2018 —(inglizcha: *Back to you*)
* 2019 —(inglizcha: *All the Flowers in Paris*)
* 2022 —(inglizcha: *With love from London*)

Manbalar
--------


Кожевникова А. С. Авторская символика цветка камелии в романе С. Джио «Последняя камелия» // Актуальные проблемы германистики, романистики и русистики: материалы ежегодной международной конференции. Екатеринбург, 3-4 февраля 2017 г. [Текст] / Урал. гос. пед. ун-т. — Екатеринбург, 2017. — Ч.II. С. 98-103.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Tennessi (maʼnolari).

**Tennessi** — AQShning sharqiy qismidagi dare, Ogayo daryosining chap irmogi. Appalachi togʻlarining gʻarbiy yon bagʻridan boshlanadigan Xolston va French Brod daryolarining qoʻshilishidan hosil boʻladi. Uz. 1050 km (Xolston daryosi boshlanish yeridan 1470 km), havzasining maydoni 104 ming km². Oʻrtacha suv sarfi 1800 m³/sek. Poytaxti - Nashville shahri. AQSh ittifogʻiga 21 avgust 1959-yilda kirgan. Toʻlin suv davri qish va bahor oylariga toʻgʻri keladi. Tennessi oqimi suv omborlari tizimi bilan toʻliq boshqarilib turadi. GES, issiklik elektr styalari, AES qurilgan. Kema qatnaydi. Tennessi boʻyida Noksvill, Chattanuga, Florens shaharlari joylashgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |