recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ahmad ibn Horun Ruh al-Bardiyjiy**(Abu Bakr) — muhaddis, hofiz, ishonchli, imonli va obro‘li inson bo‘lgan. Bag‘dodga kelib, shu yerda muqim yashab qolgan. Mazkur hofiz, faqih va hadis ilmining ishonchli manbasi hisoblangan muhaddislardan biri bo‘lgan. Ahmad al-Bardiyjiy milodiy 844-yil (hijriy 230-yil)dan keyin yoki oldin tug‘ilgan. Ko‘p maʼlumolarni to‘plagan va tasnif qilgan. Arxeologiya ilmi bo‘yicha isteʼdodli olim bo‘lgan. Hadislar aytgan. 

Barjidiy milodiy 914-yil (hijriy 301-yil) ramazon oyida Bag‘dodda vafot etgan .

Manbalar
--------

1. ↑  Z. Munavvarov va boshqalar*. Ренессанс олимлари қомуси* (oʻzbekcha, inglizcha va arabcha), 2021-yil — 57 bet. ISBN 978-9943-7557-7-2.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Renessans olimlari qomusi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Lepel qal’asi** *(belaruscha:* Лепельскі замак*)* — yogʻochdan yasalgan mudofaa istehkomi, Lepel koʻli orolida Lepel shahri (hozirgi Stariy Lepel qishlogʻi; Belarusiyaning Vitebsk viloyati) chegaralarida joylashgan. Qal’a saqlanib qolmagan, erda faqat himoya xandaq qoldiqlari koʻrinadi.

Tarixi
------

1558-1582-yillardagi Livoniya urushi paytida qurilgan. 1562-yilda qal’ada artilleriya bilan qurollangan doimiy garnizoni mavjud edi.

1568-yilda qirol Sigismund II Avgust Lepeldagi qal’ani qayta tiklashga qaror qildi va oʻsha yili Lepel burjuaziyasi va unga yaqin qishloqlardan kelgan dehqonlar bosh boshliq Y. Zenovich boshchiligida qal’ani tiklash ishlarini boshladilar. Toʻrtburchak shakldagi qal’aning toʻrtta burchak minorasi bor edi. Agar kerak boʻlsa, Lepel koʻlidan suv bilan toʻldirilgan xandaq qal’ani shahar binolaridan ajratib turardi. Qal’ada 200 otliq va 100 piyoda askardan iborat garnizoni joylashgan edi. Vilnadan qal’aga oʻqotar qurol va oʻq-dorilarning katta partiyalari yuborildi. Qal’aning katta miqdordagi artilleriyasi bor edi.

1563-yilda Lepel qal’asi rus qoʻshinlari tomonidan yoqib yuborildi, uning oʻrniga kamonchilar garnizoni joylashgan qamoqxona qurildi, ammo Hetman Nikolay Radzivil Ryji qoʻmondonligi ostidagi buyuk knyazlik armiyasi uni tez orada yoʻq qildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „История Лепеля".  Сайт города Лепель. 31-iyul 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-avgust 2016-yil.

Adabiyotlar
-----------

* *Tkachou M.* Lepelskiy zamak / Litvaning Vyalikae knyazliklari: entsiklopediya. U 2 jild T. 2. Minsk: BelEn, 2006. — 792 p. — S. 189.
* Sementovskiy LEKIN. M. II bob. Qal’alar va qal’alar. / / Belarusiya qadimiy buyumlari. — Sankt-Peterburg: Tipo-litografiya N. Stepanov, 1890-yil. — FROM. 44-45. — 137 Bilan. — 600 nusxa.

Havolalar
---------

* Katta orol
**Rossiya jazz kuni** — norasmiy bayram boʻlib, Rossiyadagi jazz muxlislari tomonidan 1-oktabrda rus jazzining tugʻilgan kuni sifatida nishonlanadi.

Tarixi
------

Rossiya jazzi kuni 1-oktabrda rus jazz muxlislari tomonidan nishonlanadi, chunki 1922-yilning shu kuni GITIS binosida Rossiyada birinchi yozilgan jazz konserti boʻlib oʻtdi. „RSFSRda birinchi Valentin Parnaxning eksantrik jazz orkestri" kontserti Moskvada 1922-yil 1-oktabrda kunduzi soat birda Kislovskiy koʻchasida Malida Markaziy teatr sanʼati kolleji (keyinchalik — GITIS) sahnasida boʻlib oʻtdi. Chiptalar narxi bir yarim milliondan oʻn million rublgacha. Boʻlajak taniqli ssenariy muallifi Yevgeniy Gabrilovich Parnax ansamblida pianino chaldi, aktyor Aleksandr Kostomolotskiy nogʻora chaldi. Saksafonchi — sobiq polk musiqachisi Miyechislav Kaprovich, kontrabaschi esa Sergey Tizenxayzen. Gabrilovichning eslashicha, orkestr ekzotik zarbli cholgʻu asboblari bilan toʻlib-toshgan, shuningdek, noyob fleksaton asbobini ham oʻz ichiga olgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Визель М.* Все банды джаза // Ведомости. — 2013. — 23 янв.
2. ↑  *Собств. корр.* День российского джаза Wayback Machine saytida arxivlandi (10-iyun 2015-yil).// vmurmanske.ru. — 2013. — 2 окт.
3. ↑  *Кузнецова Е.* Игорь Гаврилов: «Было бы хорошо отмечать День российского джаза» // yarreg.ru. — 2013. — 30 апр.
4. 1 2  *Баташев А.* Египетский поворот // Театр. — 1991. — № 10.
**Yang Zi** 1992-yil 6-noyabrda tugʻilgan. U **Yang** nomi bilan ham tanilgan, xitoylik aktrisa va qoʻshiqchi hisoblanadi. 2014-yilda Pekin Kino Akademiyasi (BFA) Performans institutini tamomlagan. 2016-yilda Yang Southern Metropolis Daily tomonidan 90-yillardan keyingi avlodning toʻrtta Dan aktrisalaridan biri sifatida tanlandi.

Yang *"Bolalar bilan uyda* "(2005), „ *Chansha jangi"* (2014), *"Quvonch qadasi* "(2016), „ *Olijanob intilishlar"* (2016), *"Muhabbat kuli"* (2018), *"Go Go Squid" filmlaridagi rollari bilan tanilgan.* (2019), *Sevgi qasamyodi* (2022) va *O‘lmas Samsara* (2022). Yang Forbes China Celebrity 100 roʻyxatida 2017-yilda 73-oʻrin, 2019-yilda 24-oʻrin, 2020-yilda 13-oʻrin va 2021-yilda 8-oʻrinni egalladi

Karyera
-------

1999-yilda Yang *"Ru Ci Chu Shan"* filmida Chjou Qiong rolini oʻynadi. Aktyorlik debyutini qildi. Efn|The series was broadcast in 2002. 2002-yilda Yang *Xiaozhuang dostonida* kichik Konsort Donggo rolini oʻynagan. 2004-yil may oyida Yang oʻzining katta ekrandagi debyutini *"Qizning kundaligi"* yosh romantik filmida boshlangʻich maktab oʻquvchisi Ran Dongyang rolini ijro etish orqali qildi. U filmdagi roli uchun *Tongniu Film mukofotida* „Eng yaxshi bola aktyori" nominatsiyasini qoʻlga kiritdi.
2005-yilda Yang mashhur materik Xitoyning *"Bolalar bilan uy"* sitkomida Xia Syue rolini ijro etib, mashhurlikka erishdi. Serial Xitoyda efirga uzatilganda reytingda birinchi o‘rinni egalladi va Flying Apsaras mukofotlari va Oltin burgut mukofotlarida „ Eng yaxshi teleserial" (bolalar uchun) mukofotiga sazovor bo‘ldi. Oʻshandan beri Yang Xitoyda mashhur nomga aylandi. Mart oyida u „Young Kangxi" tarixiy libosli dramasida kichkina Bing Yue rolini oʻynadi. 2006-yilda u keyingi qismlarda bo‘lmasa-da, *"Bolalar bilan uy 2"* serialidagi Xia Xue rolini takrorladi.

Filmografiya
------------

### Qisqa film

| Yil | Inglizcha sarlavha | Xitoy unvoni | Rol | Izohlar/Ref. |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2016 yil | *17 Uyga quvonch keltiring* | 17把乐带回家 | Yang Zi | Pepsi qisqa metrajli filmi |
| 2017 yil | *Bugun uning ham intizorligi bor* | 这一天，她是有期待的 | Qiu Yingying | Ode to Joy maxsus |
| 2018 | *Momo Havo* | 前夕 | Xiao Liu | Sina Entertainmentning yil yakuni uchun maxsus dasturi |
| 2019 | *Shamol esadi* | 风在吹 | Qizim | Layning qisqa metrajli filmi |
| 2020 | *Uni eshiting* | 听见她说 | Xiao Yu | 2-qism „Sevgi tilaklari" |

Diskografiya
------------

### Albomlar

| Yil | Inglizcha sarlavha | Xitoy unvoni | Izohlar/ |
| --- | --- | --- | --- |
| 2008 yil | *Qor bilan uy* | 家有小雪 |  |

Adabiyotlar
-----------

1. ↑  „2017 Forbes China Celebrity List (Full List)". *Forbes* (22-sentabr 2017-yil). 28-avgust 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-sentabr 2019-yil.
2. ↑  „福布斯中国发布100名人榜 吴京黄渤胡歌位列前三" (zh).  Sina Corp (20-avgust 2019-yil). 20-avgust 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-avgust 2019-yil.
3. ↑  „福布斯中国发布2020名人榜，00后少年易烊千玺荣登榜首" (zh). *Forbes China* (27-avgust 2020-yil).

Manbalar
--------

* Yang Zining Instagram sahifasi
**Ahmad ibn Muhammadibn Abdurrahmon ibn Said al-Abivardiy (Abul Abbos)** milodiy taxminan 970-yil (hijriy 359-yil)da tugʻilib, 1034-yil (hijriy 425-yil jumaduloxir oyi)da vafot etgan. Shofiʼiy faqihlardan biri, shirinso‘z va ilmda sobitqadam inson bo‘lgan. Go‘zal sheʼrlar aytgan. Bag‘dodda istiqomat qilgan va u yerda qozilikni boshqargan. So‘ngra uzlatga berilib, o‘zining ijodi bilan shug‘ullangan. „Ar-Rabiʼ" mahallasida o‘qigan va „al-Mansur" jome masjidida fatvolar bilan shug‘ullanadigan to‘garagi bo‘lgan. Xuroson o‘lkasida hadis eshitgan. Biroq uning qozi Ali ibn al-Qosimdan Hamadon va Rayda yozib olganlarini aytmaganda, boshqa eshitgan hadislaridan deyarli birortasi ham tasarrufida saqlanib qolmagan. O‘z vaqtida ro‘za tutgan, iftorlik uchun eng ko‘p isteʼmol qiladigan neʼmati, asosan, non va tuzdan iborat bo‘lgan. Faqir bo‘lgan, lekin odamlarga ko‘p muruvvat ko‘rsatgan. Vafotining ertasi kuni „Bobuharb", yaʼni „Urush darvozasi" deb ataladigan qabristonga dafn etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Z. Munavvarov va boshqalar*. Ренессанс олимлари қомуси* (oʻzbekcha, inglizcha va arabcha), 2021-yil — 70 bet. ISBN 978-9943-7557-7-2.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Renessans olimlari qomusi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Yandeks xaritalari** (ruscha: *Яндекс Карты*) - Yandex kompaniyasi tomonidan yandex.uz/maps manzilida bepul taqdim etilgan axborot-qidiruv kartografik xizmat. 2004-yilda ishga tushirilgan. Xizmatda butun dunyoning batafsil xaritasi keltirilgan. Xarita bo'yicha qidiruv va marshrut tuzish imkoniyatlari bor. Dunyoning bir qator mamlakatlari va MDH, shu jumladan Oʻzbekiston uchun ham, kompaniya har ikki haftada yangilanib boruvchi, faqat oʻzining xaritasidan foydalanadi.

Imkoniyatlari
-------------

Xaritalar toʻrt xil koʻrinishda mavjud: sxemalar, sun'iy yoʻldosh suratlari, sun'iy yoʻldosh suratlari yozuvlar va shartli belgilar bilan (gibrid) va xalq xaritasi.

Yandeks xalq xaritasi
---------------------

Яндекс.Народная карта (rus. Tarj. *Yandeks xalq xaritasi*) orqali uy, bino va tashkilotlarni xaritaga qoʻshish imkoniyati foydalanuvchilarga berilgan. Tekshirishlardan soʻng ma'lumotlar Yandeks xaritalaridan joy egallaydi.

Yana q.
-------

* OpenStreetMap
* Google Xaritalar

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Lisipp** (Lysippos) — yunon haykaltaroshi; sunggi kyaassikanpng yirik vakili. Miloddan avvalgi 4-asr ning 2-yarmida yashagan, makedoniyalik Aleksandr saroyida rassom boʻlgan. Asosan, jezdan ishlangan asarlarida hayotni tas-virlashga, shakllarni murakkab hara-katda ifodalashga intilgan. Apoksiomen, Zevs, Gelios, Gerakl, Germes va boshqa haykallari mashhur. Antik sanʼatda ilk bor portret janriga murojaat qiladi; jumladan, makedoniyalik Aleksandr portretlarida insonning murakkab ichki hayotiy qudratini ifodalagan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Plyuviograf** (lotincha: pluvira — yomgʻir va ... graf) — yogʻin mikdrri, jadalligi, qancha vaqt davom etganligini qayd qilib boradigan oʻziyozar meteorologik asbob. Yogʻin qabul qilgich idishdan naycha orqali poʻ-kakli silindrli idishga tushadi; poʻkakning vertikal oʻqiga uchiga pero oʻrnatilgan mil gorizontal holatda biriktirilgan boʻlib, soat mexaniz-mi yordamida ayla-nadigan oʻziyozar tasmaga gegib turadi. Yogʻin tushgan sari peroli poʻkak koʻtariladi va yozuv boʻyicha uning yogʻgan payti, jadalligi va umumiy miqdori haqida maʼlumot olinadi. Silindr idish toʻlganidan soʻng yogʻin avtomatik tarzda nazorat idishiga tushadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Poʻlat Fattohovich Hasanov** (1937.15.12, Toshkent viloyati) — nazariy elektrotexnika sohasidagi olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1989), texnika fanlari doktori (1975), professor (1977). Oʻrta Osiyo politexnika institutini tugatgan (1960). Shu institutda laborant, laboratoriya mudiri (1960—64), katta oʻqituvchi (1965—72), kafedra mudiri (1972—95). Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat va jamiyat qurilishi akademiyasida boʻlim, keyin boshqarma boshligʻi (1996—99). Davlat Test markazi direktori maslahatchisi, Oʻzbekiston Aloqa va axborotlashtirish agentligiga qarashli Fan-texnika va marketing tadqiqotlari markazida ilmiy maslahatchi (1999-yildan). Ilmiy ishlari axborot-oʻlchov texnikasi, elektron zanjirlar nazariyasi, robotlar texnikasi, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, axborot xavfsizligi va masofaviy taʼlim tizi-miga doir.

Manbalar
--------

* Figurno-tochechnme modeli i diaopre-deliteli matrits, T. 1975; Preobrazovaniya sxem elektricheskix i elektronnmx sepey, T. 1978; Robot texnikasining formal modellari, T. 1994.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Abu Hanifa Dinavariy Ahmad ibn Dovud** (taxminan 815 — Eron, Di-novar sh.— 895) — tarixchi, tilshunos, botanik (xashshob) olim. A. H. D. geogr. astronomiya va mat. bilan ham shugʻullangan. Uning bizgacha yetib kelgan tarixiy asari "Kitob axborit-tivol" ("Uzun hikoyalar kitobi")dir. Unda umumjahon va Eron tarixi (637 yildan 9-asrgacha) ga oid muhim ma’lumotlar bor. Sharqshunos V. F. Gir-gas tomonidan 1888-yilda rus tilida nashr etilgan. A H. D. "Kitob ushshi’r vash-shu’aro" ("She’r va shoirlar haqida ki-tob") va "Kitob ul-fasohat" ("Fasohat haqida kitob") kabi asarlar yozgan. Uning "Kitob fin-nabot" ("Oʻsimlik haqida kitob") nomli mashhur asari uzoq vaqtlargacha Sharq botanik va tabiblari uchun qoʻllanma boʻlgan. Asarning bizgacha yetib kelgan ba’zi bir qismlari B. Le-vin tomonidan ingliz tiliga tarjima qilinib, nashr etilgan (1953). Abjad tartibida yozilgan bu kitobda 482 xil oʻsimlikning hislati bayon qilingan. Myallif har bir oʻsimlikni ta’rif-lashda oʻz zamonasi shoirlarining shu oʻsimlik haqidagi she’rlaridan namunalar ksltirgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Antoine Olivier Pilon** (talaffuzi: *Antuan-Olivye Pilon*; 1997-yil 23-iyunda tugʻilgan) — kanadalik aktyor.

Hayoti
------

Antuan-Olivier ota-onasi bilan Gaspe shahridagi Port-Daniel-Gaskonsga koʻchib oʻtganida 4 yoshda edi. Oʻn yoshida Antuan-Olivier Monrealga qaytadi. Singlisi Arjen-Elizabet bilan birgalikda u filmlarni suratga olishga katta qiziqish bildira boshladi. Antuan-Olivier Pilon Monrealdagi kollejni tamomlagan. U uchta tilni biladi va ravon gapiradi: fransuz, ingliz va ispan. 2009-yilda Antuan-Olivier reklama roliklarida rol oʻynay boshladi. 2012-yilda u televideniyeda ishlay boshladi.

Filmografiyasi
--------------

* 2011: Thrill of the Hills (Frisson des collines)
* 2012: The Pee-Wee 3D: The Winter That Changed My Life (Les Pee-Wee 3D)
* 2012: Laurence Anyways
* 2014: Mommy
* 2016: 1:54
* 2017: Junior Majeur
* 2018: Youtopia
* 2019: Before We Explode (Avant qu’on explose)
* 2020: Most Wanted
* 2020: Death of a Ladies' Man
* 2021: Maria Chapdelaine
* 2021: Sam

Manbalar
--------



|  |  |
| --- | --- |
| Aktyor | *Aktyor yoki aktrisa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Poʻlat Saidqosimov** (1931.8.10, - Toshkent - 2019.18.1) — Oʻzbekiston xalq artisti (1979). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1954). 1954— 57 yillar H.Olimjon nomidagi Samarqand teatrida, 1957-yildan Hamza (hozirgi Oʻzbek milliy akademik drama) teatrida aktyor. Keng koʻlamli, turli yechimdagi, psixologik murakkab rollarga moyillik, inson maʼnaviy dunyosini chuqur taxlil qilish S. isteʼdodiga xos boʻlib, obrazlari sodda va tabiiyligi, mukammal sahna nutqi, aktyorlik ifoda vositalarining loʻndaligi bilan ajralib turadi. "Xolisxon"dagi Rustam S.ning sahnada yaratgan ilk obrazidir. Poʻlat (O. Yoqubov, "Yurak yonmogʻi kerak"), Abdullatif ("Mirzo Ulugʻbek"), Ilyos (Ch. Aytmatov, "Sarvqomat dilbarim"), Edgar (U. Shekspir "Qirol Lir"), Karimjon (A.Qahhor, "Ayajonlarim"), Salimboyvachcha (Oybek, "Qutlugʻ qon"), Avrangzeb (Uygʻun, "Zebunniso"), Sobirov (I. Sulton, "Imon"), Sagʻdiyev (O. Abdullin, "Un uchinchi rais"), Zargarov (A. Muxtor, "Saxro tor"), Bobo (U. Azim, "Bir kadam yoʻl") kabilar teatrda yaratgan eng yaxshi rollaridir. Kinoda Mahkam ("Muhabbat mojarosi"), Beruniy ("Abu Rayhon Beruniy"), Zavqiy ("Olovli yoʻllar"), Gʻafurov ("Ilondan saqlan"), Ilyos ota ("Tong otguncha") va boshqa; telefilmda Otaqoʻzi ("Diyonat"), Mirzakarimboy ("Qutlugʻ qon"), Muhammad chatoq ("Girdob"), Cherkashin ("Ichkuyov"), Toʻgʻonbek ("Alisher Navoiy"), Abdullatif ("Ulugʻbek xazinasi") kabi bir qancha rollarni ijro etgan. "El-yurt hurmati" ordeni bilan mukofotlangan. 2019-yil 18-yanvar kuni 88 yoshda vafot etdi. Chigʻatoy qabristoniga dafn etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Aktyor | *Aktyor yoki aktrisa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Antipirenlar** (anti ... va yun. rug -olov) – yogʻoch, mato va boshqa organik materiallarni oʻz-oʻzidan yonib ketishdan himoya qilish maqsadida ularga shimdiriladigan modda yoki aralashmalar. A. ta’sir xususiyatlariga qarab quyidagi xillarga boʻlinadi: 1) quyi temperaturalarda zich suyuq parda hosil qilib materialning yonishi uchun zarur boʻlgan kislorod yoʻlini toʻsuvchi A.; 5552) qizdirilganda materialning oʻz-oʻzidan yonish jarayonini susaytiruvchi A.; 3) parchalanib, koʻp miqdordagi issiqlikni yutuvchi va yonmaydigan gazlar hosil qiluvchi A.; 4) gaz holidagi va kondensirlangan fazalarda oksidlanishni susaytiruvchi A.; 5) reaksiya yoʻnalishini kul va qurumsifat mahsulotlar hosil boʻlish tarafiga oʻzgartiruvchi A. Ammoniy fosfatlari (diammoniy fosfat, monoammoniy fosfat, mono- va diammoniy fosfat aralashmalari), ammoniy sulfat, bura va borat kislota kabi A keng tarkalgan. Amaliyotda yuqorida keltirilgan A. qatorida endigina boshlangan alangadan himoya qiluvchi moddalar: DSK-P (diammoniy fosfat, ammoniy sulfat va kerosinli kontakt), PPL – potash va kerosinli kontakt asosidagi suyukliklar, Fanlar AkademiyasiM – mochevina – formaldegid smola koʻshilgan furfurol-atseton aralashma asosidagi boʻyoq, PXVO – perxlorvinil smola asosidagi, MXS – xlorparafin va boshqa komponentlar asosidagi moysimon; superfosfat – ohaq – loy va boshqa asosidagi surkov moylari ham ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Koshi integral teoremasi** -kompleks oʻzgaruvchili funksiyalar nazariyasining fundamektal teoremasi. Gʻ(7.) — kompleks tekislikdagi bir boglamli D sohada aniqlangan golomors funksiya, u esa D sohada yotuvchi boʻlakli silliq yopiq chiziq boʻlsin. U holda boʻladi. Bu teorema O. Koshi tomonidan 1825-yilda eʼlon qilingap. Uning toʻla isbotiii 1884-yilla E. Gure bsrli. Koshi integral teoremasi t. golomorf funksiyalar xossalaryning asosiy harakteristikalarilap birini ifodalaydi. Uzluksiz funksiyalar uchun Koshi integral teoremasi t.ga teskari teoremaga Marera teoremasi deyiladi.koʻrinishlagi integral; bunda u — toʻgʻrilaiuvchi yopiq egri chiziq, f(^) — kompleks oʻzgaruvchili funksiya boʻlib, u u — chiziq bilan chegaralangan chekli D sohada golomorf va bu sohaning yopigʻi Oda uzluksizlir. Agar nuqta D sohaga tegishli boʻlsa, u holda Koshi integral teoremasi f(g) ga teng boʻladi, yaʼni D sohala golomorf va uning yopigi D la uzluksiz har qanday funkniyaning D soxadagi qiymati chegaralari qiymatlari orqali Koshi integral teoremasi vositasida ifolalanadi.

Koshi integral teoremasinikg umumlashmalari Koshi tipidagi integrallardir. ularning koʻrinishi ham Koshi integral teoremasi koʻrikishila boʻlali, lskik u egri chiziq yopiq boʻlishi va f funksiya golomorf boʻlishi shart emas, Koshi tipidagi iktegrallar matematik fizika va gidrolinamikaning ayrim masalalarini yechishda qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Etnonimika** (etno... va yun. oputa — ism, nom) — leksikologiyaning etnonimlarnn oʻrganuvchi boʻlimi. Etnonimika tilshunoslikning onomastika sohasi tarkibiga kiradi. E. maʼlum etnos tilidagi urugʻ, qabila, elat, millat va boshqalar xil etnik birliklar nomini toʻplash, ularning paydo boʻlishi, nomlanishidagi asosiy motivlar, nomlarning lugʻaviy tarkibi, undagi subtrat va adstrat materialning oʻrni, etnonimlarning maʼno va etimologiyasi, yasalishi, etnonimik lugʻatlarni tuzish tartibqoidalari kabi muammolar bilan shugʻullanadi. Oʻzbek tili etnonimlarga boy boʻlib, ular negizida xalqning qadimiy totemistik tasavvurlari (bahrin, toyloq, lochin, qargʻa, qoraqush, ilonli, kaltatoy), tamgʻa, maxsus belgilarga asoslanish (taroqli, toʻgʻali, qaychili, qoʻshtamgʻali, oʻroqli, bolgʻali), son, miqdor tushunchalariga tayanib nomlash (ming, qirq, mangʻit, nayman, oltioʻgʻil, beshbola, toʻrtuyli, beshuyli), hajm, shakl tushunchalari (kattajuz, kichikjuz, parchayuz), rangtus bilan bogʻliq tushunchalar (oqmangʻit, oqtana, oqtelpak, oqtoʻnli, qoratelpak, qoramangʻit, qoranayman, olakoʻylak, olatoʻn), etnosning ijtimoiy-siyosiy ahvoli, mavqei (beklar, beklartoʻpi, boylartoʻp, mirzatoʻp, malikbachcha), etnosning kasbkori (ayronchi, kiyikchi, iyarchi, baydoqchi, tevachi, toʻnchi, tugʻchi, shotirchi, ovchi, mergan, mirishkor), etnosning yashash joyi, urugʻ, qabila boshliqlarining nomlari yotishini koʻrsatadi.

Turkiy E.ni, jumladan, oʻzbek E.ni oʻrganish ishiga taniqli turkiyshunoslar N.Aristov, V.V.Radlov, V.V.Bartold, S.P.Tolstov, S.M.Abramzon, L.V.Gumilyov, D.Ye.Yeremeyev, N.A.Baskakov, L.V.Zuyev, A.N.Xanikov, B.A.Jdanko, B.X.Karmisheva, A.A.Valitova, S.Ataniyozov, D.Aytmurodov, R.G.Kuzeyev; oʻzbek olimlaridan Yahyo Gʻulomov, B.Ahmedov, K.Shoniyozov, A.Muhammadjonov, X.Doniyorov, S.Gubayeva, T.Nafasov, A.Otajonova va boshqalar munosib hissa qoʻshdilar.

E. oʻz tahlillarida tilshunoslikdan tashqari tarix, etnografiya, geografiya, psixologiya, dinshunoslik va boshqalar fanlarning ilmiy usullaridan ham foydalanadi.

Adabiyotlar
-----------

* D oniyoro v X. Oʻzbek xalqiningshajara va shevalari, T. 1968; Etnonimn, M. 1970; Yeremeyev D.Ye. Etnonimm tyurok, M. 1971; Shaniyazov K. K etnicheskoy istorii uzbekskogo naroda, T, 1974; Aytmuradov A. Tyurkskiye etnonimm, Nukus, 1986; Hasan Ato Abushiy, Turkiy qavmlar tarixi, T, 1995.

Ernst Begmatov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**John Daly** amerikalik nafaqaga chiqqan irlandiyalik futbol murabbiyi. U 1987-yildan 2017-yilgacha William and Mary kolleji ayollar futboli dasturining bosh murabbiyi edi.

Ilk faoliyati
-------------

Londonda irlandiyalik ota-onasida tugʻilgan Daly London Notiqlik maktabida oʻqigan va Shimoliy Kensingtondagi Regbi yoshlar klubida oʻynagan. U yerda u klubni futbol, kriket, suzish, yengil atletika, velosport va krosda oʻynagan. U murabbiylikka kirishdan oldin Copyc FC, Norland Rovers, South Vale Glacier va Hillingdon British Legion klublarida futbol oʻynagan. U murabbiylik faoliyatini Londonda boshlagan. FA sertifikati bilan u Fulhamdagi St-Thomas yoshlar klubida murabbiylik qilgan va oʻynagan. Keyinchalik u Qoʻshma Shtatlarga koʻchib oʻtdi va u yerda Amerika Qoʻshma Shtatlari Harbiy Akademiyasi tomonidan boshqariladigan butun mamlakat boʻylab futbol lagerlarida ishladi.

William & Mary
--------------

Daly William & Maryga 1979-yilda kelgan va dastlab 1981-yilgacha klub jamoasi boʻlgan ayollar jamoasida yordamchi murabbiy boʻlib ishlagan. U, shuningdek, Al Albert qoʻl ostida erkaklar jamoasida yordamchi murabbiy boʻlgan. U 1987-yilda Charlzdan keyin 1986-yilda Jon Charlz qoʻl ostida ayollar jamoasida toʻla vaqtli yordamchi murabbiy boʻldi. Ayollar futboli boʻyicha bosh murabbiy sifatida Daly W&M dasturini Mustamlaka Atletika Assotsiatsiyasida eng muvaffaqiyatli dasturga aylantirdi va oʻnta konferensiya turniri va oʻn bitta muntazam mavsumida qatnashdi. Jamoa oʻz faoliyatining har yili gʻalaba qozongan mavsumni oʻtkazdi. Bu William & Mary NCAA ayollar futbolida 36 yil davomida gʻalaba qozongan.

Daly qabilani NCAA turnirida 22 ta oʻyinda olib bordi va 1997 va 1998-yillarda uchinchi raundgacha oldinga chiqdi. Uning oʻn toʻrt nafar oʻyinchisi Butunamerikalik mukofotlarga sazovor boʻlgan.

Jami 405 gʻalaba, 166 magʻlubiyat va 55 durang (2016-yilgacha) bilan Daly maktab tarixidagi eng gʻolib murabbiy va I divizion ayollar futboli tarixida 400 ta gʻalaba qozongan.

Manbalar
--------


1. ↑  „Records Book, Women's Soccer".  Colonial Athletic Association (2010). 3-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-iyul 2012-yil.
2. ↑  *Fairbank, Dave*. „William and Mary women's soccer aims for return to NCAA tournament". *Daily Press* (27-oktabr 2011-yil). Qaraldi: 20-iyul 2012-yil.
3. 1 2  „John Daly".  William & Mary Athletics. 8-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-iyul 2012-yil.

. William & Mary Athletics. Archived from the original Wayback Machine saytida arxivlandi (8-may 2013-yil). on 8 May 2013. Retrieved 20 July 2012.
4. ↑  „Camp Staff".  John Daly Soccer Camp. 18-iyul 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-iyul 2012-yil.

. John Daly Soccer Camp. Archived from the original on 18 July 2013. Retrieved 20 July 2012.
5. ↑  „Albert-Daly Field".  William & Mary Athletics. 15-fevral 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-iyul 2012-yil.
Mugenadagi SantʼAgata cherkovi
**Mugena** Shveysariyaning Ticino kantonida joylashgan qishloq boʻlib u sobiq munisipalitet ham hisoblanadi.

2005-yilda munitsipalitet boshqa, qoʻshni Arosio, Breno, Feskoggia va Vezio munitsipalitetlari bilan birlashtiriligan va yangi va kattaroq Alto Malkantone nomli munitsipaliteti tashkil etilgan.

Tarixi
------

Mugena birinchi marta 1214-yilda *Megiadina* sifatida tilga olingan.1270-yilda u *Migena* deb nomlana boshlagan.

Tasodifiy topilma Rim krematsiya qabristonini qazishga olib kelgan. Oʻrta asrlarda Komo sobori Nisciora Alpining yarmidan koʻprogʻi alp oʻtloqlaridan foydalanish huquqiga, ushrga va mulkka ega boʻlgan. Baʼzi hujjatlarda castrum, ehtimol, taʼminot lageri haqida soʻz boradi, ammo uning qarori munozarali boʻlib qolmoqda. 13-asrda Mugena Arosio, Breno, Kademario, Mugena, Tortoglio va Vezioni oʻz ichiga olgan iqtisodiy va maʼmuriy birlik boʻlgan Valle d’Arosio (yuqori Magliasina vodiysi) ga tegishli edi.

S. Agata cherkovi haqida birinchi marta 1361-yilda tilga olinadi. 1636-yilda Mugena Brenodan ajralganidan soʻng vitse cherkovga koʻtarilgan. Cherkov taʼmirlandi va 17-asrning oxirlarida butunlay qayta qurilgan. Hozirgi cherkovda 18-asrdagi qimmatbaho shlyapa ishlari mavjud boʻlib hisoblanadi.

Qishloq o‘zining qishloq qiyofasini saqlab qolgan. Tarix boʻyicha S. Mariya va Cervelloning alp oʻtloqlarida dehqonchilik va yaylov asosiy daromad manbai hisoblangan.21-asrning boshlarida vodiyning aksariyat aholisi Luganoda ishlaydi.

Aholi ortishi jadvali
---------------------

Aholi sonining ortishi quyidagi jadvalda keltirilgan:

| Yil | Aholi soni (ta) |
| --- | --- |
| 1599 | 180 |
| 1801-yil | 108 |
| 1850 | 175 |
| 1900 | 157 |
| 1950 | 150 |
| 2000 | 141 |
|

Manbalar
--------

1. ↑  Amtliches Gemeindeverzeichnis der Schweiz published by the Swiss Federal Statistical Office (olmoncha) accessed 14 January 2010
**Suron** — qoʻshinlarning jang maydonida birbiriga qaramaqarshi turgan yoki hujum vaqtidagi askarlar qayqirigʻi. Oʻrta asrlarda chingiziylar, temuriylar va shayboniylar qoʻshinida askarlarning jangovar ruhini koʻtarish, dushmanni vahimaga solish maqsadida keng qoʻllanilgan taktik amaliyot. S arabcha "Alloh akbar" hamda turkiycha "Hayu hay", "Ura"ga mos tushgan. Temuriylar qoʻshinida oʻtkaziladigan harbiy koʻriklar chogʻida safda turgan jangchilar oliy bosh qoʻmondonga oʻzlarining boʻlajak yurishlarga shayligini, kayfiyatini izhor etish maqsadida birdan va baravariga S solganlar.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
GOLSUORSI (Galsworthy) Jon (1867.14.8 - London - 1933.31.1) -ingliz yozuvchisi, dramaturgi. Dastlabki asarlari — "Toʻrt shamol" (1897) hikoyalar toʻplami, "Joslin" (1898), "Villa Rubeyn" (1900) romanlari yangi romantik yoʻnalish taʼsirida yozilgan. G. "Fariseylar oroli" (1904) romani bilan ijtimoiy-maishiy mavzuda romanlar turkumi yaratishga kirishdi. "Qoʻrgʻon", "Chorbogʻ" (1907), "Qardoshlik" (1909), "Patritsiy" (1911), "Frilendlar" (1915) romanlarida jamiyatdagi turli tabaqalar hayotidagi qarama-qarshiliklar aks ettirilgan. G. garchi adabiyotdagi yangi oqimlar — estetizm, naturalizm, modernizmga zamondosh boʻlsa ham, anʼanaviy realizm maktabiga sodiq qolib, uni yangi bosqichga koʻtardi. "Joy" (1907), "Kurash" (1909), "Adolat" (1910) va b. pyesalari mehnatkashlar hayoti haqida. Muayyan zodagon oilasi taqdiriga bagʻishlangan yirik epopeya — "Forsaytlar haqida qissa" (1906— 22), "Zamonaviy komediya" (1924—28), "Bobning yakuni" (1931—33) trilogiyalari va shu turkumga kirgan hikoyalarida 19-asr oxiri — 20-asrning birinchi choragidagi ingliz jamiyati hayoti mohirona tasvirlandi, jamiyatdagi kuchli va ojiz tomonlar hayotiy lavhalarda ochib berildi. G. asarlari koʻplab xorijiy tillarga tarjima qilingan. Nobel mukofoti laureati (1932).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aloqa liniyasi** (yoʻllari) — sig-nallarni uzatkichdan qabul qilgichga tarqatuvchi texnik qurilmalar va fizik muhitlar yigʻindisi. Aloqa kanalining tarkibiy qismi. Koʻp kanalli aloqa tizi-mida ixchamlashtiriladi va bir vaqtning oʻzida koʻp kanalga taalluqli boʻladi. Baʼzan, aloqa kanali tarkibiga bir necha Aloqa liniyasi ulanadi. Maʼlumotlarni uzatishda foydalaniladigan signallarning tarziga koʻra, elektr, tovush (akustik) va optik Aloqa liniyasi ga boʻlinadi. Mustahkam va sifatli aloqa oʻrnatish uchun simli Aloqa liniyasi quriladi. Harakatlanuvchi ob’ektlar, boshqa say-yoralar va kosmos bilan aloqa oʻrnatishda simsiz Aloqa liniyasi dan foydalaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Turkiya savdo palatalari va tovar birjalari uyushmasi** (tur. Türkiye Odalar va borslar birligi), Turkiyaning barcha mintaqaviy savdo, sanoat va dengiz savdo palatalari, shuningdek, tovar birjalari **TOBB** — konfederatsiyasi sifatida qisqartirilgan. U 1950-yil 8-martda Anqarada nodavlat tashkilot, iqtisodiyotning xususiy sektorining oliy vakillik organi sifatida tashkil etilgan. Uyushma markazi Dumlupinar bulvaridagi Anqara shahrida joylashgan, 252. Savdo palatalari va tovar birjalari uyushmasi prezidenti Mustafo Rifat Hisarjiklioglu 2001-yildan buyon edi. Hozirgi kunda Ittifoqda 365 ta savdo palatalari va tovar birjalari mavjud:

* 178 ta savdo-sanoat palatalari;
* 60 ta savdo palatasi;
* 12 ta sanoat palatasi;
* 2 Dengiz savdo palatasi;
* 113 ta tovar birjasi.

Savdo palatalari uyushmasiga Yevropa savdo-sanoat palatalari uyushmasi (Europalates), Islom savdo-sanoat palatasi, Oʻrta yer dengizi savdo-sanoat palatalari assotsiatsiyasi (ASCAME), Bolqon palatalari assotsiatsiyasi (ABC) va qora dengiz zonasi savdo-sanoat palatalari assotsiatsiyasi (BCCI) kiradi. 2014-yilda Ittifoq Germaniya va Turkiyaning Iqtisodiy sheriklik va innovatsiyalar yili deb nomlangan hamkori boʻldi nemischa:).

Yana qarang
-----------

* Университет экономики и технологии при Союзе торговых палат и товарных бирж Турции(ingl.)o'zb.
* Всемирный торговый центр в Стамбуле(ingl.)o'zb.

Manbalar
--------

1. ↑  „History-Establishment of TOBB" (deadlink).  TOBB. 8-oktabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-iyun 2012-yil.
2. ↑  „President-Autobiography" (deadlink).  TOBB. 8-oktabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-iyun 2012-yil.
3. ↑  „Association of Balkan Chambers" (deadlink).  ABC. 9-may 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-iyun 2012-yil.
4. ↑  „Founding Chambers of Commerce".  BCCI. Qaraldi: 6-iyun 2012-yil.
5. ↑  DTWJ[*sayt ishlamaydi*] (olm.)

Havolalar
---------

* Ittifoqning rasmiy sayti(turk.) )
**Syurrealizm** (frans. surrealisme — *oʻta realizm*) — XX asrning 10—20-yillarida fransuz adabiyotida paydo boʻlib, tasviriy sanʼat, haykaltaroshlik, teatr, kino sohalariga, keyinchalik boshqa mamlakatlar (Belgiya, Chexoslovakiya, Yugoslaviya, AQSH, Meksika, Yaponiya)ga ham tarqalgan avangardlik yoʻnalishi. Markiz de Sad, J. Nerval, shuningdek, A. Rembo, Lotreamondan A. Jarri, G. Apolliner va S. Reverdiga qadar boʻlgan yozuvchilar ijodi S.ning paydo boʻlishida manba vazifasini oʻtagan. S. vakillari aqliy faoliyatdagi, hatto jamiyat hayotidagi shakllangan tizimni tubdan oʻzgartirish daʼvosi bilan chiqqanlar. S.ning yangi adabiy yoʻnalish sifatida maydonga kelishida "Litterature" ("Adabiyot", 1919 —24) jurnali muhim rol oʻynadi. Bu jurnali atrofida birlashgan L.Aragon,L. Breton, F. Supo kabi yozuvchilar S.ga asos soldilar. Koʻp oʻtmay, ular davrasiga P. Elyuar, R. Desnos, A. Arto va boshqa kelib qoʻshilishdi.

S. miyaga ilk bor kelib qolgan soʻz, nutq parchalari, turli-tuman xayollarning dastlabki, kutilmagan bir holatdagi ajabtovur shaklini har qanday ijodiy faoliyatning xamirturushi, asosi, deb eʼlon qilgan. Syurrealistik teatr (asoschisi A. Arto) va kinematografiyada ham ayrim sahna va kadrlarning bir-biri bilan mantiqsiz bogʻlanishi va umuman aql-zakovat doirasidan chetga chiqish "haqiqiy reallik" sifatida tan olingan.

Dastlab syurrealistlarning turfa toʻgaragiga S.ning isyonkorlik ruhiga uchgan, tevarak-atrofdagi dunyo tartibotini xush koʻrmagan, insonning jamiyatdagi hayotida uchrab turadigan qiyinchiliklarni oʻrganish va bartaraf etish xayoli bilan yashagan yirik yozuvchilar ham aʼzo boʻlishgan. S.ning ijtimoiy tizimni kayta qurish haqidagi niyati afsonavor uydirma ekanligini tushungan, S. estetikasidagi badiiy asarga xos maʼnodorlik va yaxlitlikning bekor qilinganini koʻrgan katta isteʼdod egalari syurrealistlar safini tark etganlar. 30 -yillarning oxiriga kelib, mistikaga oshkora ravishda berilgan A. Breton boshchiligidagi ayrim shoirlargina S.ga sodiq boʻlib qoldilar va ular safi taqlidchilar hisobiga kengaydi. 40-yillarning boshlarida A. Breton, S.Dali, I. Tangi va boshqalarning muhojirlikka ketishi bilan S.ning markazi AQShga koʻchdi. Fransiyada S.ni qayta tiklashga qaratilgan urinish samara bermadi.

S. adabiy-badiiy yoʻnalish sifatida oʻz umrini oʻtagan boʻlsada, uning gullagan davrida ishlab chiqilgan ayrim badiiy usul va vositalardan tasviriy sanʼat, teatr va kinodan tashqari, amaliy sanʼatda ham istifoda etilmoqda.

Adabiyot
--------

* Andreyev L. G. Syurrealizm, M. 1972.

Naim Karimov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**John Edgar Reyburn** (1845-yil 7-fevral — 1914-yil 4-yanvar) — Amerika Qoʻshma Shtatlarining Ogayo shtatidan boʻlgan amerikalik siyosatchi. 1890-1897-yillarda Pensilvaniya shtatining 4-kongress okrugida Respublikachilar partiyasi aʼzosi, 1906-1907-yillarda Pensilvaniya shtatining 2-kongress okrugida Respublikachilar partiyasi aʼzosi va Filadelfiya shahrining meri vazifalarini bajargan.

Bolaligi va oʻqishi
-------------------

John Edgar Reyburn Ogayo shtatining New Carlisle shahrida tugʻilgan. Otasi William va onasi Lydia Reeder Crain Reyburn. John Edgar Reyburn xususiy oʻqituvchi tomonidan oʻqitilgan va Pensilvaniya shtatining Gʻarbiy Filadelfiya shahridagi Sonders institutida taxsil olgan. U huquqshunoslikni oʻrgangan va 1870-yilda advokatlikka qabul qilinib Filadelfiyada amaliyot boshlagan. U Margaretta Eleanor Crozierga uylangan va ularning William Stuart, Robert Crozier va Eleanor Crozier ismli uchta farzandlari boʻlgan.

Mehnat faoliyati
----------------

John Edgar Reyburn 1871-yilda va qayta 1874-yildan 1876-yilgacha Pensilvaniya Vakillar palatasining aʼzosi boʻlgan. U 1876-yildan 1892-yilgacha Pensilvaniya shtati Senati aʼzosi boʻlgan va 1883-yilgi sessiyada vaqtinchalik prezident vazifasini bajargan.

William D. Kelleyning oʻlimi tufayli boʻsh qolgan oʻrinni toʻldirish uchun Kongressga respublikachi sifatida saylangan. John Edgar Reyburn Kongressga uch marta qayta saylangan va 1890-yil 18-fevraldan 1897-yil 3 martgacha faoliyat yuritgan. 1896-yilda saylovda muvaffaqiyat qozona olmagan. Robert Adams, Jr.ning oʻlimi tufayli boʻsh qolgan oʻrinni toʻldirish uchun Kongressga saylangan va 1906-yilda 60-Amerika Qoʻshma Shtatlari Kongressiga qayta saylangan. U yerda 1906-yil 6-noyabrdan 1907-yil 31-martgacha Filadelfiya meri vazifasini bajarishga kirishguniga qadar faoliyat yuritgan. 1907-yilda Filadelfiya meri saylovida muvaffaqiyat qozinob 1907-yil 1-apreldan 1911-yil 4-dekabrga qadar mer vazifasini bajargan. Filadelfiyada ishlab chiqarish bilan shugʻullangan, ammo Vashingtondagi rezidentsiyasini saqlab qolgan.

Oʻlimi
------

John Edgar Reyburn 1914-yil 4-yanvarda Vashingtondagi rezidentsiyasida vafot etgan va Pensilvaniya shtatining Filadelfiya shahridagi Laurel Hill qabristoniga dafn qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „"John E. Reyburn". Ancestry.com. Retrieved November 10, 2013".
2. ↑  „"Pennsylvania State Senate - John Edgar Reyburn Biography". www.legis.state.pa.us. Retrieved February 16, 2019".
3. ↑  „"John E. Reyburn". Biographical Directory of the United States Congress. Retrieved November 9, 2013".
**Alorlar** (asl nomi — orang baranusa), boshqa nomi: orang-alor — Janubi-Sharqiy Indoneziya xalqlaridan biri. Pantar va Alor orollarining shimoli va shimoli-gʻarbiy qismida yashaydi. Soni 70 ming kishi.

 Alor askarlari, 1895-yil.

Tili
----

Sharqiy Indoneziya antropologik guruhiga kiradi. Avstroneziya tillari oilasiga mansub indoneziya tili, alor tili

Dini
----

Diniy pozitsiyalar — musulmon-sunniylar, Makassarlar 17—18-asrlarda islom dinini qabul qilganlar. Anʼanaviy eʼtiqodlar ham saqlanib qolgan.

Dyu Bois alorianlarning dinga munosabati haqida quyidagi xulosaga keldi. Sehrga boʻlgan yondashuv odamlar bilan muloqot qilish usuliga oʻxshaydi. Asosiy maqsad xudolarni takabbur qilish uchun ularni diniy marosimlar bilan boqishdir. Uning soʻzlariga koʻra, bu bolalik davridagi tizimli mahrumlik va ochlik bilan bogʻliq (Kardiner 1945: 157).

Tarixi
------

Aloriyaliklar haqidagi maʼlum faktlar madaniyat haqida toʻliq tasavvurga ega emas, bu shaxsning shakllanishida muhim va asosiy boʻlgan koʻplab jihatlarning ahamiyatini tushunish uchun etarli.

Oʻrta asrlarda aloriylarning shakllanishida Solor, Bugis, Makassar, Yava, Ternate orollaridan kelgan emigrantlar qatnashgan. 20-asrning oʻrtalarigacha Aloriyanlarni Raxalar boshqargan. Aloriyaliklar madaniyati boshqa „savdo etnoslari"ga xosdir. Aholi punktlari qirgʻoqboʻyi, chiziqli joylashuvdir. Iroquois qarindoshlik tizimi. Ular etti patrilineal avlodga boʻlingan, ikkita ekzogam qabilaga birlashgan — „yer egalari" va „keyinchalik musofirlar". Nikoh oʻzaro qarindosh, ikki tomonlama. Ona-bola munosabatlari Ikki hafta davomida bolaga gʻamxoʻrlik qilgandan soʻng, ona uni tashlab, dalada ishlashni davom ettiradi. Ajdaho amakilarga sigʻinish odatiy holdir.

Kasb-hunari
-----------

Anʼanaviy kasblar — savdo, baliqchilik, bogʻdorchilik. Yogʻoch oʻymakorligi rivojlangan.

Hayot tarzi
-----------

Iroquois tipidagi qarindoshlik tizimi. Ular etti patrilineal urugʻga boʻlingan, ikkita ekzogamik fratriyaga birlashgan — „yerning egalari" va „keyinroq kelganlar". Qarindoshlik nikoh, ikki tomonlama. Naga ajdaholariga sigʻinish odatiydir.

Manbalar
--------

1. ↑  Slovari i ensiklopedii na Akademike
2. ↑  Ensiklopediya narodov mira. Alorsi
**Mugʻaylon**(mugʻilon) soʻzi eski oʻzbek tiliga fors-tojik tilidan oʻtib oʻzlashgan. Qadimgi turkiy yozma manbalarda qayd qayd etilmagan. Alisher Navoiy asarlatida mugʻilon-mugʻaylon shakllarida keladi:
Guli maqsud ul qondur, Navoiykim, ayogʻingdin,
Chiqar chekkanda maqsad kaʼbasi xori mugʻilonin.
(Gʻaroyib us-sigʻar , 458)

Etimoni
-------

Soʻzning etimoni haqida maʼlumotlar yoʻq. Eski tojik tilida mugʻeylon shaklida qoʻllanib,Arabiston sahrolarida oʻsuvchi tikanli daraxt maʼnosini anglatadi.

Maʼno va morfemik qismlari
--------------------------

Hozirgi eroniy va oʻzbek tilida qoʻllanmaydi. Mugʻaylon-mugʻilon bir soʻzning ikki xil shakli boʻlib, ularning bir umumiy asosi - mugʻ dir. Ikkinchi morfema— aylon — ilon maʼnosini yozma manbalardagi faktlar asosida aniqlay olinmagan. Bosh morfema mugʻ koʻpgina maʼnolarni bildiradi. Bu soʻz tarkibida mugʻ morfemasining leksik maʼnosi qizil, qizilga oʻxshash, qizilga monand, ikkinchi qoʻshma morfema -(gʻ)ilan, -(gʻ)aylon oʻsimlik nomini atab, mugʻilon-mugʻaylon qizil rangli tikonli daraxt yoki oʻsimlik demakdir.

Manbalar
--------

1. ↑  Vafoyev, Bahrom*. O'simliklar nomlari*, "FAN" nashriyoti, Toshkent, 1991 — 62-63 bet. ISBN 5 - 648 - 01251 -9.
**Turkiya — Markaziy Afrika Respublikasi munosabatlari** Turkiya va Markaziy Afrika Respublikasi (MAR) oʻrtasidagi ikki tomonlama diplomatik aloqalar sanaladi.

Tarixi
------

2012-yilda Markaziy Afrika Respublikasida fuqarolar urushi boshlanganida Turkiya zo‘ravonlik qurbonlariga yordam ko‘rsatgan davlatlardan biri bo‘ldi, muhtojlarga yordam berishga xalqaro hamjamiyatni safarbar qilishga harakat qildi.

Tashriflar
----------

2013-yilning 18—21 noyabr kunlari Turkiya Prezidenti Rajab Toyyib Erdo‘g‘anning taklifiga binoan o‘tish davri hukumati Bosh vaziri Nikola Tiangay boshchiligidagi AVRO delegatsiyasi Islom hamkorlik tashkiloti Iqtisodiy va tijorat hamkorlik qo‘mitasining yigirma toʻqqizinchi xalqaro yigʻilishida ishtirok etdi.

2014-yil iyun oyida CAR Bosh vaziri Andre Nzapeike boshchiligidagi delegatsiya Turkiya davlatiga rasmiy tashrif buyurdi.

2016-yilning 10—15 aprel kunlari Istanbul shahrida Islom hamkorlik tashkiloti sammiti, 2016-yilning 23-24-may kunlari u yerda Jahon gumanitar sammiti, 2016-yilning 27—29 may kunlari Eng kam rivojlangan davlatlar sammiti bo‘lib o‘tdi. Sammit (EAGU) Antaliyada boʻlib oʻtdi. MAR delegatsiyalari 2016-yil 2—3 noyabr kunlari Istanbulda boʻlib oʻtgan.

2020-yilning 9—11 mart sanalarida Markaziy Afrika Respublikasi Strategik investitsiyalar vaziri o‘rinbosari Paskal Bida Koyagbele hamda Turkiya tashqi ishlar vaziri o‘rinbosari Yavuz Selim Kyran o‘rtasida uchrashuv bo‘lib o‘tdi.

Iqtisodiy munosabatlar
----------------------

Turkiya va Markaziy Afrika Respublikalari o‘rtasidagi tovar ayirboshlash hajmi 2018-yilda 5,89 million AQSh dollarni, 2019-yilda 5,81 million dollarni (Turkiya eksporti 3,84 million dollar, import 1,87 million dollarni) tashkil etdi.

Turkiya Markaziy Afrika Respublikasida asosiy ijtimoiy va sogʻliqni saqlash xizmatlarini yaxshilashga qaratilgan saʼy-harakatlarini davom ettirmoqda.

Turkiya tomonidan MAR uchun asosan TİKA, Qizilay, AFAD, Turkiya Diniy Jamgʻarmasi va boshqa tegishli muassasa va tashkilotlar orqali koʻplab insonparvarlik yordamlari, xayr-ehsonlar, infratuzilmani qayta tiklash ishlari faol tarzda amalga oshirib kelinmoqda.

1992-yildan beri „Turkiya" stipendiyalari doirasida Turkiya Markaziy Afrika Respublikasidan kelgan talabalarga oʻqish imkoniyatini taqdim etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „İHH ekipleri Orta Afrika’da". *İHH İnsani Yardım Vakfı* (27-dekabr 2013-yil). Qaraldi: 2-yanvar 2021-yil.
2. 1 2  „Türkiye - Orta Afrika Cumhuriyeti (OAC) İlişkileri" (tr).  Министерство иностранных дел Турции. 23-sentabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-iyul 2021-yil.
|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| **Turkiya Respublikasining Davlat bayrogʻi** |

|  |
| --- |
|  |
|

 |
|  |
| **Taʼsis qilingan** | 1936-yil 29-may |
|
| **Mutanosibligi** | 2:3  |
|

**Turkiya bayrogʻi** — Bu Turkiya Respublikasining milliy va rasmiy bayrogʻi. Oq yarim oy va yulduz bilan shakllangan birinchi bayroq ustidagi rangli zamin Tanzimat davrida qabul qilindi, 1844-yilda Abdulmajid davrida qabul qilindi, 1936-yil 29-mayda Respublika davrida Turkiya Respublikasining Davlat bayrogʻi 2994-qonuni bilan davlat bayrogʻi sifatida qabul qilindi. 1983-yil 22-sentabrda bayroq mezonlari 2893-sonli Turkiya bayrogʻi qonuni bilan aniqlandi va bayroq oʻzining yakuniy shaklini oldi.

Afsonaga koʻra, bayroqdagi al qizil qon boʻlib, shahidlarning toʻkilgan qonini anglatadi. Yarim tunda turk bayrogʻining tasviri yarim oy va shu qonda aks etgan yulduz bilan hosil boʻladi. Bu afsona 1389-yilda Kosovoning birinchi jangida yuz bergan deb aytiladi.

Bundan tashqari, Turkiya Davlat madhiyasining birinchi, ikkinchi va oʻninchi qitʼalarida turk bayrogʻi tilga olingan.

Tarixi
------

1844-yilda Usmonlilar imperiyasida qabul qilingan bayroq
Usmonlilar imperiyasidan oldin Onadoʻli turk davlatlarida ishlatilgan bayroq ranglari va ramzlari toʻgʻrisida yetarli maʼlumot yoʻq. Turk bayrogʻi dastlab Oq bayroq sifatida koʻriladi.

XV asrdan keyin Salim I Yovuz davrida Chaldiran jangida yashil bayroq ishlatila boshlandi. Turk bayrogʻiga eng yaqin shakl — Salim III davrida uchraydi. Bayroqda hilol bilan birga sakkiz burchak ishlatilgan. Sakkiz qirrali yulduz shakl ilmiga koʻra gʻalaba deganidir. Tanzimat davrida 1844-yilda Abdulmajid davrida bayroqdagi yulduz besh burchak shaklida boʻlgan.

Sultonlik tugatilgach, bayroqning shakli 1936-yil 29-mayda belgilandi. Turkiya bayrogʻidan foydalanish 1937-yil 28-iyuldagi 27175-sonli „Turk bayrogʻi toʻgʻrisidagi farmon" bilan tartibga solingan.

Bichimi
-------

Turkiya Vazirlar Mahkamasining 1985-yil 25-yanvardagi 85/9034-sonli qarori va 4-moddasining „Turk bayrogʻi qoidalari" da bayroqning oʻlchamlari aniqlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  *arxiv nusxasi*, 2013-04-20da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2013-04-20
2. ↑  Map Universal, Turkey Flag Map and Meaning
3. ↑   %29%2009-nmteknik-02\_sonhali\_.pdf[*sayt ishlamaydi*]

Havolalar
---------

* 22 Eylül 1983 tarih, 2893 sayılı Türk bayrağı Kanunu (turk.)