**Aleksandr Aleksandrovich Grotengelm** (nemischa:; 1831-yil 5-iyun – 1899-yil 5-iyul) – rus general-leytenanti, Sevastopol mudofaasi qahramoni, Ochakov komendanti.

Biografiyasi
------------

Estoniya zodagonlaridan. Polkovnik Aleksandr Maksimovich Grotengelm (1790—?) va Sharlotta Vilgelmina (1797—1872) ning oʻgʻli. General-leytenant M. M. Grotengelmning jiyani.

1842-yil 19-oktyabrdan dengizchilar kadet korpusida tahsil olgan. 1846-yil 25-avgustda michman lavozimiga koʻtarilgan. 1848-yil 13-iyunda Qora dengiz flotiga michman sifatida xizmatga yuborilgan, „Vladimir" bugʻli fregati va „Dvenadsat apostolov" kemasida xizmat qilgan. 1850-yil 1-noyabrda nafaqaga chiqqan. 1852-yilda Vladimir piyodalar polkida praporshik sifatida qayta xizmatga kirgan va 1854-yil 17-martda ikkinchi leytenant unvoniga sazovor boʻlgan.

Qrim urushi paytida Alma jangida qatnashgan, u yerda boshidan yaralangan. Balaklava va Inkerman yaqinida, 1855-yil 25-martdan 27-avgustgacha Sevastopol garnizonida boʻlgan va bu yerda bir necha: 26-aprelda oʻng parietal suyagidan yaralangan, 27-aprelda chap tizzasidan kontuziyalangan, 27-avgustda shaharga hujum paytida – oksipital suyagiga miltiq oʻqi tekkanligi kabi jarohatlar olgan. Xizmati uchun leytenant va shtab kapitanligiga koʻtarilgan.

Urushdan keyin harbiy xizmatni davom ettirgan. 1872-yil 6-fevralda podpolkovnik Grotengelm Xiva yurishida qatnashuvchi 2-chi Orenburg saf batalyonining komandiri etib tayinlangan. 1877—1887-yillarda Amudaryo boʻlimi boshligʻi boʻlgan, 1882-yil 30-avgustda general-mayor unvoni berilgan.

1887—1890-yillarda 8-piyoda diviziyasining 1-brigadasi qoʻmondoni boʻlgan, eng oliy mukofot bilan taqdirlangan. 1890-yil 22-avgustda Ochakov qal’asining komendanti etib tayinlangan va 1893-yil 30-avgustda general-leytenant unvoniga sazovor boʻlgan. U 1894 yilda nafaqaga chiqdi, keyin Riga yaqinidagi Depkinshoff[lv] joylashgan va bu yerda 1899-yil 23-iyundan 24-iyunga oʻtar kechasi tomoq saratonidan vafot etgan. Katlakalnsdagi cherkov qabristoniga dafn qilingan.

 Katlakalns qabristonida joylashgan qabri

Oilasi
------

Garlib Merkelning nabirasi Amaliya Lemann (1843—1911) bilan turmush qurgan. Ularning nikohidan 2 farzand, shu jumladan oʻgʻli Aleksandr Aleksandrovich (1870-?) boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Высочайшие приказы о чинах военных. 1854 г. с 1 января по 30 июня". 13-dekabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-dekabr 2022-yil.
2. ↑  „Латвийский Государственный исторический архив, ф.235, оп. 12, д. 766, л. 23 об.—24, № 49". 13-dekabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-dekabr 2022-yil.
3. ↑  „Jūrnieks, № 48 (30.11.1911)". 29-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-dekabr 2022-yil.

Adabiyotlar
-----------

* „Гротенгельм Александр Александрович",*Список генералам по старшинству. Составлен по 1-е сентября 1893 года*. СПб.: Военная типография в здании Главного Штаба, 1893 — 400 bet.
* Некролог в газете *Düna Zeitung*, № 138, 25 июня 1899 г.
* Общий Морской Сборник. Часть IX: Царствование Николая I. — СПб. 1897. С. 658.
* *Рерберг П.Ф.* "Севастопольцы". Участники 11-ти месячной обороны Севастополя в 1854-1855 годах. Т. 3. — СПб. 1907. л. 21-1.
* *Pikoff E.* Landsmän i ryska marinen 1808—1918. Helsinki — Helsingfors, 1938. S. 79.