recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Bratislav Ristich** (1980-yil 21-yanvarda tugʻilgan) — hozirgi sport agenti va sobiq serb futbolchisi, oxirgi marta Chelik Nikshich jamoasida oʻynagan.

Faoliyati
---------

### Klubdagi faoliyati

U oʻzining dastlbki faoliyatini Club Brugge KVda boshlagan va keyinchalik u „Metalurh Donetsk", „Malaga CF" va FC Kuban Krasnodar klublarida oʻynagan.

U Serbiyaning „Slaviya Sofiya"jamoasi klubida FK Radjamoasi klubiga qoʻshilishdan oldin oʻynagan.

Ristich 2010-yilning sentabrida Oliy liganing „Chikago Fayr" klubiga qo‘shildi. Ristic „Chikago Fayr" tarkibida oʻn yettita oʻyinda maydonga tushgan va ushbu oʻyinlarning oʻn uchtasini boshlab borgan. 2011-yil 25-iyulda u klubni tark etgan.

### Xalqaro faoliyati

Ristich 1998-yilda 18 yoshdan kichik boʻlganlar oʻrtasida boʻlib oʻtadigan FR Yugoslaviya milliy terma jamoasiga tanlangan. U Yugoslaviyaning U-18 milliy terma jamoasida 10 ta oʻyin oʻtkazgan.

**Yutuqlari**
-------------

**Bryug klubi**

* Belgiya kubogi : 2001-02
* Belgiya Superkubogi : 2002

**Manbalar**
------------

1. ↑  „B. Ristic". *Soccerway*.  Global Sports Media. Qaraldi: 16-sentabr 2012-yil.
2. ↑  „КАМЕРУНАЦ ОЗВАНИЧИО САРАДЊУ: Партизану за Тавамбу 1.350.000!".
3. 1 2  „Fire sign Bratislav Ristic".  Chicago Fire (14-sentabr 2010-yil). Qaraldi: 26-iyun 2012-yil.
4. ↑  „Fire release Bratislav Ristic".  chicago-fire.com (25-iyul 2011-yil). Qaraldi: 17-aprel 2012-yil.
5. ↑  „CUP BELGIUM. FINAL". besoccer.com. Qaraldi: 20-aprel 2022-yil.
6. ↑  „RACING GENK - CLUB BRUGGE 0-2". clubbrugge.be. Qaraldi: 20-aprel 2022-yil.

**Havolalar**
-------------

* Official site
* Bratislav Ristić
* Bratislav Ristić </img>
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Donor (maʼnolari).

**Donor** (fizikada) — yarimoʻtkazgichlarda oʻtkazuvchanlikni vujudga keltiruvchi elektronlar bilan taʼminlovchi aralashma atomi. Maʼlum konsentratsiyali biror D.ni kiritib, kerakli fizik xususiyatga ega boʻlgan yarimoʻtkazgichli asboblar yaratiladi. Yarimoʻtkazgichning kristall panjara tugunlarida joylashgan ayrim atomlarning valentligi asosiy atomlar valentligidan bitta katta boʻlgan atomlar bilan almashtirilganda elektronlar bilan taʼminlanish sodir boʻladi. Masalan, germaniy panjarasidagi toʻrtta valent elektronlarga ega boʻlgan bitta germaniy atomi beshta valent elektronga ega boʻlgan aralashmalar (fosfor, mishyak yoki surma) atomi bilan almashtirilgan boʻlsin. Aralashma atomning qoʻshni atomlar bilan kovalent bogʻlanish hosil qilishi uchun toʻrtta elektroni yetarli. Uning beshinchi valent elektroni goʻyo ortiqcha boʻlib qoladi va u atomdan issiqlik harakati energiyasi hisobiga osongina ajralib, betartib harakat qiluvchi erkin elektronga aylanadi. Elektr maydon taʼsirida yarimoʻtkazgich kristallidagi bunday elektronlar tartibli harakatga kelib, elektron oʻtkazuvchanlikni vujudga keltiradi. Bunday yarimoʻtkazgichlar odatda p-turdagi yarimoʻtkazgichlar deb ataladi. ya-turdagi yarimoʻtkazgichlarning elektr, optik va b. xususiyatlari D. konsentratsiyasiga bogʻliq.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Soli Boltaboyevich Davlatov** (1932.23.9, Xorazm viloyati Hazorasp tumani) — hujjatli kino rejissyor Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1982). 1965–93 ylar Oʻzbekiston hujjatli va ilmiy-ommaviy filmlar kinostudiyasida rejissyor Faoliyatini havaskor sifatida boshlab, "Amu sohilida" hujjatli filmini (1964, Respublika koʻrigida 1-oʻrin berilgan) suratga olgan. Eng yaxshi filmlari: "Ikki orden", "Jon Andijonim", "Oʻzbek atlasi", "Chiriyotgan xotira", "Beruniy", "Al-jabr — algebra", "Hamid Olimjon", "Surxon tongi" (Riga kinofestivalida Bosh sovrin olgan, 1985), "Yerga mehr", "Navroʻz kelganda", "Yoʻqotgach, kuyunamiz" va boshqa.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Donxoʻr qoʻngʻizlar** (Bruchidae) - oʻsimlikxoʻr qoʻngʻizlar oilasi. 1200 ga yaqin turi bor. Bargxoʻr qoʻngʻizlar oilasiga yaqin turadi. Tanasi uz. 5 mm dan ortiq. Yaxshi uchadi. Tuxumdan endigina chiqqan lichinkalarining uch juft oyogʻi boʻlib, ular keyinchalik yoʻqolib ketadi. Ular, asosan, dukkaklilar uru-gʻida, baʼzan pechakguldoshlar, soyabondoshlar va b. oʻsimliklar urugʻida rivojlanadi. Noʻxat, loviya D.q.lari, xitoy D.q. toʻrt nuqtali D.q. Oʻzbekistonda tashqi karantin obʼyekti hisoblanadi. D.q. oʻsimliklar urugʻi bilan osongina tarqaladi. Bir qancha turi (mas, loviyaxoʻr, noʻxatxoʻr va b.) dukkakli oʻsimliklar urugʻini zararlaydi. D.q. tuxumini dukkaklilar guliga yoki qoʻzogʻiga qoʻyadi, qurtlari qoʻzoq qobigʻini kemirib, urugʻi ichiga kirib oladi. Urugʻ ichida qurtlari barcha rivojlanish davrlarini oʻtaydi (kurash choralari haqida q. Ombor zararkunandalari).

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Disxondroplaziya** — Metofizar displaziya guruhiga kiruvchi togʻay displaziyasi. Bu kasallikning paydo boʻlishiga enxondral suyaklanish sabab boʻladi. Etiologiyasi xozirgacha aniqlanmagan. Baʼzi bir tabiiy omillarning taʼsiri borligi aniqlangan. Disxondroplaziyani Olye kasalligi deb ham ataladi. 
O'z o'rnida bu kasallikning 3 ta turi farqlanadi:

* Akroforma
* Monomelik shakli
* Bir tomonlama shakli
* Ikki tomonlama shakli

Etiologiya
----------

Bu kasallikning mohiyati epifizar plastinkaning metafiz tomonga kattalashishi bilan bogʻliq,ohaklanishining buzilishi va tog’ayning rezorbsiyasidir. Bu oʻzgarishlar suyaklarning ayni vaqtda uzunasiga oʻsishi bilan roʻy beradi, natijada ohaklanish buzilgan va togʻaylar rezorbsiyaga uchragan qismlari suyakning uzunasiga siljib, koʻpincha markaziy yoki periferik xolatni egallaydi. 

Kaft suyaklaridagi disxondroplaziya

Patogenez
---------

Jarayon, koʻpincha, panja, tovonlar va yirik suyaklar — son, katta boldir, yelka, bilakning ikkala suyagi metafizlarini shikastlantiradi. Deformatsiyalarda suyaklar metafizar qismlarining qalinlashishi, qiyshayishi, boʻgʻimlar valgus yoki varus xolatini olishi mumkin. Kasallikning oʻziga xos belgisi qoʻl-panja barmoqlarning xondromalar koʻrinishida shikastlanishidir.

Davolash
--------

Ortopedik apparatlardan foydalanish tavsiya etiladi. Agar oyoq 5 sm dan ortiq qisqa boʻlsa, burchak deformatsiyasi 10°C dan oshsa, jarroxlik muolajasidan foydalaniladi. Ilizarov, Kalnberz, Tkachenko apparatlaridan foydalanilganda davolashning samaradorligiga erishish mumkin. Tortish taʼsirida displastik toʻqima ossifikatsiyalanib, qoʻl-oyoqning uzunligi tenglashib, oʻqi boʻylab shakli buzilishi toʻgʻrilanadi.
Bundan tashqari ushbu deformatsiyani jarrohlik yo'li bilan ham davolash mumkin. Jarrohlik amaliyotida bir vaqatning o'zida suyaklar osteotomiya qilinadi.

Prognoz
-------

Bemorlarning ortopedik apparatlardan foydalangandan keyingi xolatlarda prognozlar ijobiy.
Jarrohlik amaliyotidan so'ng, tiklanish jaryoni yakuniga yetgach, kasallikning qaytalanmasligi kuzatilgan

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑

Adabiyotlar
-----------

* Травматология и ортопедия. Травматология и ортопедия. Юмашев Г. С (1990)
* Orthopedic Traumatology - A Resident's Guide. (2008)
**Magadha** — Qad. Hindistondagi tarixiy viloyat va davlat; hozirgi Janubiy Biharniyag bir qismida joylashgan. M.ning yuksalishi miloddan avvalgi 7-asrdan boshlangan. Miloddan avvalgi 6—5-asrlarda, Bimbisara va Ajatashatru davrida M. qoʻshni davlatlar bilan muvaffaqiyatli urushlar olib borgani tufayli ancha kuchaygan. M. bir qancha eng muhim davlat birlashmalari, xususan, Nandlar (miloddan avvalgi 4-asr), Mauriyalar (miloddan avvalgi 4—2-asrlar) va Guptalar (milodiy 4—6-asrlar) imperiyasining negizini tashkil qilgan. M. qad. Hindistonning eng yirik iqtisodiy va madaniy markazi, shuningdek, ilk buddizm va jaynizm dinlari tarqalgan hudud boʻlgan. 10-asrga kelib "M." atamasi muomaladan chiqqan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pashshatogʻ** — Nurota togʻ sistema-sining gʻarbiy davomi. Eng baland joyi 850 m. Yon bagʻirlari quruq soylar bilan kesilgan. Gersin burmalanishi davrida shakllangan Oqtogʻ antiklinal strukturasining gʻarbiy qismi boʻlib, yangi tektonik harakatlar taʼsirida koʻtarilmoqda. Paleozoy davriga mansub ohaktosh, slanetslardan tashkil topgan. Iqlimi keskin kontinental. Yillik oʻrtacha yogʻin 300 mm ga yaqin. Och va oddiy boʻz tuprokdar tarqalgan, efemer, efemeroidlar, shuvoq kabi oʻsimliklar oʻsadi. Yaylov sifatida foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Merlo,** 767
**Merlo** (fransuzcha: *Merlot*) — qizil sharob ishlab chiqarish uchun ishlatiladigan fransuz texnik (sharob uchun) uzum navi. Dunyodagi navlar orasida ikkinchi eng koʻp tarqalgani. Gʻarbiy yevropa uzum navlarining ekologik-geografik guruhiga kiradi. Turning hosildorligi barqaror va yuqori.

Nav mildyu va rezavorning chirishi kabi kasalliklarga nisbatan chidamli, ammo oidiumga juda moyil. Merlo sovuqqa va qurgʻoqchilikka oʻrtacha darajada chidamli. Sovuq yillarda Merlo Kaberne-sovinyonga qaraganda yaxshiroq pishadi va issiqroqda esa u koʻproq shakar miqdorini toʻplaydi. Kuzgi sovuqlarning boshlanishi bilan tok odatda 90—95 % pishib yetiladi. Guli ikki jinsli.

Kabernet Sovinyon bilan bir qatorda, u dunyoning koʻpgina vinochilik mintaqalarida yetishtiriladigan eng keng tarqalgan va mashhur uzum navlaridan biridir. Yuqoridagi navli Merlo assamblyaji klassik va Bordo vinolarida keng qoʻllaniladi.

Turning organoleptik xususiyatlari
----------------------------------

* Meva ohanglari: olxoʻri, olcha, golubika va tut;
* Sabzavot va ziravorlar ohanglari: qora va yashil zaytun, yalpiz, rozmarin, arpabodiyon, qoʻziqorin, teri va tamaki;
* Bochkada saqlangandan keyin paydo boʻladigan ohanglar: karamel, shokolad, qahva, tutun va vanil.

Adabiyotlar
-----------

* Robinson, Jancis, 1999, «The Oxford Companion to Wine, Second Edition», Oxford University Press, ISBN 0-19-866236-X
* (ingl.)Oz Clark & Margaret Rand*. Grapes and Wines*. Time Warner Books, 2003. ISBN 0-316-72653-2.

Havolalar
---------

* Мерло — обзорная статья о сорте на сайте Simple Wine News(rus.)
**Retimnon** (grekcha: *Ρέθυμνο*, Ρέθυμνον) — Krit shimolidagi Gretsiyadagi shahar. Dengiz sathidan 17 metr balandlikda, Krit dengizining Almiros koʻrfazi sohilida, Irakliondan 78 kilometr gʻarbda va Chaniyadan 59 kilometr sharqda joylashgan. Retimnonni jamoasining maʼmuriy markazi (dima).

Tavsif
------

Retimnon — Krit shahri va venetsiyaliklar tomonidan qurilgan port. Rivojlangan kurort infratuzilmasi boʻlgan sayyohlik markazi: koʻp sonli kafelar, restoranlar, doʻkonlar, yaxshi piyodalar zonasi boʻlgan shaharning saqlanib qolgan eski qismi.

 Retimnondagi Venetsiyalik Fortezza
 Retimnon koʻchasi
Shahar oʻzining festivallari bilan mashhur (ayniqsa yozda). Retimnon, shuningdek, Kritdagi eng yirik oliy taʼlim muassasasi va Krit universiteti joylashgan. Retimnonning asosiy diqqatga sazovor joyi — Venetsiya qal’asi Fortessa. Fortessa Kritdagi eng yirik qirgʻoq istehkomidir va uning qurilishida 100 000 dan ortiq kishi ishtirok etgan. „Toʻrt shahidlar maydoni" xuddi shu nomdagi cherkov bilan ham mashhur boʻlib, u yerda 1824-yilda turklar tomonidan boshi kesilgan Kritliklarning qoldiqlari saqlanadi.

Retimnonni periferik birligida koʻplab plyajlar mavjud (masalan, Rodakinon), ularning yonida koʻplab mehmonxonalar qurilgan. Asosiy diqqatga sazovor joylar orasida tarixi turk hukmronligiga qarshi milliy ozodlik kurashi davri bilan bogʻliq boʻlgan Arkadi monastiri va Preveli monastiri ham mavjud.

Retimnon jamiyati
-----------------

Retimnon kommunal jamoasi toʻqqizta aholi punktini oʻz ichiga oladi. Aholisi 2011-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra 32 468 kishini tashkil etgan. Maydoni 26,777 km².

Aholi
-----

| Yil | Aholi, odamlar |
| --- | --- |
| 1991-yil | 24 893 |
| 2001-yil | 28 959 |
| 2011-yil | ↗ 32 468 |

Egizak shaharlar
----------------

* Rossiya: Pushkin
* Kipr Respublikasi: Ayia Napa
* Italiya: Castenaso

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑   (el) *Απογραφή πληθυσμού - κατοικιών της 18ης μαρτίου 2001 (μόνιμος πληθυσμός)*. **I**. Πειραιάς: Εθνική στατιστική υπηρεσία της Ελλάδας. 2009. pp. 426. ISSN 1106-5761. .
8. 1 2  „Μόνιμος και Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος. Σύνολο Ελλάδος, νομοί, δήμοι/κοινότητες, δημοτικα/κοινοτικά διαμερίσμα και οικισμοί. Απογραφές πληθυσμού 2001 και 1991" (el).  Ελληνική Στατιστική Αρχή. 16-iyul 2006-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-iyun 2017-yil.
**Solgʻuriylar** - Fors (Eron)dagi solgʻuriy otabeklar sulolasi (1148— 1270). S. turkmanlarga mansub boʻlib, solgʻur (yoxud solur) qabilasi saljuqiylarnchnt gʻarbga yurishi chogʻida Forsga kelib oʻrnashgan. S. sulolasi asoschisi Sonqur Janubiy Erondagi mavqeini mustahkamlash uchun saljuqiylarning oʻzaro ichki nizolaridan ustalik bilan foydalangan va Fors viloyatida mustahkam oʻrnashib olgan (1148—61). Saʼd ibn Zangi davri (1203—31)da viloyat maʼlum darajada yuksalgan boʻlsada, soʻng xorazmshohlar vassaliga aylangan, nikoh munosabatlari bilan ittifoqchilik mustahkamlangan. Saʼdning vorisi va oʻgʻli Abu Bakr davri (1231—60)da Fors moʻgʻul xonlaridan Oʻqtoyxon, soʻngra Hulokunkng vassali boʻlgan. Abu Bakr moʻgʻullardan Qutlugʻxon unvonini olgan. Uning nabirasi malika Abash xotun (1265 — 70) Hulokuning oʻgʻli Mangu Temurga turmushga chiqqach, S.ga qarashli hududlar moʻgʻullar izmiga oʻtgan. Shoir Sadiy otabek Abu Bakr saroyida yashagan.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Merle Oberon** (qizlik familyasi: *Estelle Merle O'Brayen Tompson*; 1911-yil 19-fevral — 1979-yil 23-noyabr) Britaniyalik aktrisa boʻlib, u oʻzining kino faoliyatini *The Private Life of Henry VIII* (1933) filmidagi Anne Boleyn rolida ingliz filmlarida boshlagan. *The Scarlet Pimpernel* (1934) filmidagi muvaffaqiyatidan soʻng u Semuel Goldwyn uchun filmlar suratga olishda Qoʻshma Shtatlarga sayohat qilgan. U *Dark Angel* (1935) filmidagi ijrosi uchun „Eng yaxshi ayol roli" sifatida Akademiya mukofotiga nomzod boʻlgan. 1937-yildagi yoʻl-transport toʻqnashuvi uning faoliyatini tugatishi mumkin boʻlgan yuz jarohatlarini keltirib chiqargan, ammo u tuzalib, 1973-yilgacha kino va televideniyeda faol boʻlgan.

Faoliyati
---------

 Merle Oberon 1936-yil
Oberon Angliyaga birinchi marta 1928-yilda 17 yoshida kelgan. Dastlab u Queenie OʻBrien nomi ostida klub styuardessasi boʻlib ishlagan va turli filmlarda kichik va nomaʼlum rollarni ijro etgan.

Rejissor Alexander Korda qiziqib, unga Merle Oberon nomi ostida Charles Laughton bilan birga *The Private Life of Henry VIII* (1933) filmidagi kichik, ammo koʻzga koʻringan Anne Boleyn rolini berganida, uning kino faoliyati katta sur’atda oʻsa boshlagan. Film katta muvaffaqiyatga erishgan va keyinchalik unga Leslie Howard bilan *The Scarlet Pimpernel* (1934) filmidagi Lady Blakeney kabi bosh rollar berildi.

 Lorens Olivier va Merle Oberon *Wuthering Heightsda* (1939)
U Kordaning 1937-yilda suratga olingan *I, Claudius* filmida Messalina rolini ijro etish uchun tanlangan edi, biroq uning avtohalokatdagi jarohatlari filmni tark ketishga olib kelgan. U mashhur boʻlgan *Wuthering Heights* filmida (Lorens Olivier bilan; 1939) Cathy rolida, *A song to Remember* (1945) filmida George Sand rolida va *Desiree* (1954) filmida imperator Josephine rolida paydo boʻlgan.

Shaxsiy hayoti
--------------

Oberonning onasi, aslida uning buvisi boʻlgan Charlotte Selby 1937-yilda vafot etdi (Merlening biologik onasi Charlottening qizi Constanse edi, u Merle tugʻilganda 12 yoshda boʻlgan).

Radio chiqishlari
-----------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Yil** | **Dastur** | Epizod |
| 1946 | *Screen Guild Players* | *This Love of Ours* |
| 1946 | *Screen Guild Players* | *Wuthering Heights* |

Manbalar
--------

1. ↑  „Merle Oberon: Hollywood's Face of Mystery". 4-may 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-may 2009-yil.
2. ↑  Higham and Mosley 1983, P. 94.
3. ↑  „Those Were the Days". *Nostalgia Digest*. 42-jild, № 3. 2016-yil yoz. 34-bet. `{{cite magazine}}`: sana kiritilishi kerak boʻlgan parametrga berilgan qiymatni tekshirish lozim: `|date=` (yordam)
RETIF DE LA BRETONN (Retif de la Bretonne) Nikola (1734.22.11, Sasi — 1806.3.2, Parij) — fransuz adibi. J.J. Russonmsh izdoshi. Parij mehnat ahli toʻgʻrisidagi asarlari, ayniqsa, "Fanshettaning oyogʻi" (1769), "Buzilgan dehqon yoki shaharning xavfxatarlari" (1775) romanlarida jamiyatdagi ayollarning ahvoli, davlat muassasalarini qayta qurish, tarbiya masalalari koʻtarilgan. Davrning muhim muammolariga bagʻishlangan "Gʻalati gʻoyalar" kitoblar seriyasi (5 j.li, 1769—89), "Janob Nikola yoki fosh etilgan inson qalbi" (16 j.li, 1794—97) avtobiografik romanida fransuz xalqining 18-asr hayoti, urfodati tasvirlangan, psixologiyasi ochib berilgan. R.de la B. jahon adabiyotida sermahsul adiblardan biri sanaladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Magadan** — Rossiya Federatsiyasidagi shahar, Magadan viloyati markazi. Oxota dengizining Nagayev qoʻltiqchasidagi port (Nagayevo). Aholisi 121,6 ming kishi (1998). Shahar korxonalarida konchilik asbobuskunalari, yoqilgʻi apparaturasi ishlab chiqariladi, kema, avtomobil, traktorlar taʼmirlanadi. 42 sanoat korxonasi, shu jumladan, qurilish materiallari korxonalari, tikuvchilik fabrikasi, koʻnpoyabzal kombinati, TETS bor. M.da Uzoq Sharq ilmiy markazining Shimol biologik muammolari instituti, Shim.-Sharq kompleks ilmiy tadqiqot instituti, Shim.-Sharq qishloq xoʻjaligi zonal ilmiy tadqiqot instituti, Tinch okean baliq xoʻjaligi va okeanografiya instituti boʻlimi mavjud. Ped. instituti, politexnika texnikumi, tibbiyot va musiqa bilim yurtlari, 2 teatr, telemarkaz, muzey ishlab turibdi. Avia yoʻnadishlar orqali M. Moskva, Sankt-Peterburg, Novosibirsk va boshqa shaharlar bilan bogʻlangan. Kolima traktining boshlangʻich punkti. M.ga 1930-yillar boshida asos solingan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**UNICEF Open 2010** - bu Gollandiyaning Xertogenbosh shahrida o'tkaziladigan erkaklar va ayollar o'rtasidagi yillik professional tennis turnirining 21-nashri bo'lib, ATP 250 seriyasi va WTA turniri doirasidagi ATP turnirining bir qismidir. Xalqaro seriyalar.

2010-yilda turnir 13-19 iyun kunlari bo'lib o'tdi. Musobaqa Uimbldonga tayyorgarlik ko'rish uchun Yevropa çimen turniri seriyasini yakunladi.

O'tgan yilgi g'oliblar:

* erkaklar yakkalik bahslaridaGermaniya Benjamin Bekker
* ayollar yakkaliklaridaAndoza:Country data ТАИTamarin Thanasugarn
* erkaklar juftlik bahslaridaAndoza:Country data ЮАР</img> Uesli Mudi vaBelgiya Dik Norman
* ayollar juftliklaridaItaliya Sara Errani vaItaliyaFlaviya Pennetta

Umumiy ma'lumot
---------------

Erkaklar o‘rtasidagi yakkalik bahslarida birinchi raqam ostida saralangan Ivan Lyubichich (o‘sha paytda dunyoning 15-raqami). Xorvatiyalik futbolchi turnir davomida ko'p iz qoldirmadi, boshidayoq mag'lub bo'ldi; uning yo'qligida sovrin Sergey Staxovskiy va Janko Tipsarevich o'rtasidagi o'yinga tushdi, u erda ukrainalik bu darajadagi uchinchi (uchtadan) finalda g'alaba qozondi va ettinchi o'rinni egallagan serb ikkinchi (ikkitadan) yutqazdi. O'tgan yilgi chempion: Benjamin Bekker o'z unvonini himoya qildi, ammo yarim finalda mag'lub bo'ldi.

Juftliklar musobaqasida birinchi raqam ostida saralanganlar muvaffaqiyatliroq bo'ldi, ammo ular bu yerda ham chempionlikni qo'lga kirita olishmadi: Lukas Dluxi va Leander Paes finalda Robert Lindstedt va Horia Tekauga mag'lub bo'lishdi. Shvetsiya va ruminiyaliklar avvalroq yarim final uchrashuvining ikki tay-brekida Uesli Mudi va Dik Normanning qarshiligini sindirib, o‘tgan yilgi chempionlarni mag‘lub etishda qo‘li bor edi.

Ayollar o‘rtasidagi yakkalik bahslarida birinchi raqam ostida saralangan Yustin Xenin (o‘sha paytda dunyoda 18-raqamli) edi. Belgiyalik chempionlik unvonini qo'lga kiritib, o'z maqomini ishonchli tarzda oqladi va o'ziga faqat finaldagina yagona setni boy berishga imkon berdi. Uning hal qiluvchi bahsdagi raqibi ettinchi raqam ostida tasniflangan Andrea Petkovich bo'ldi. O'tgan yilgi chempion - Tamarin Tanasugarn startdayoq mag'lub bo'ldi. Turnirning eng kuchli ishtirokchisi Kirsten Flipkens bo'lib, yarim finalga yo'l oldi. Xenin uchun bu Rosmalen unvoni uning karerasidagi ikkinchisi bo'ldi: u bu erda birinchi marta 2001-yilda g'alaba qozongan.

Juftliklar musobaqasida saralanganlar ham juda omadli bo'lishdi va finalni turnirning uchinchi va to'rtinchi jamoalari o'tkazishdi, bu erda Alla Kudryavtseva / Anastasiya Rodionova Vanya Kingdan biroz kuchliroq bo'lib chiqdi. Yaroslav Shvedov juftligi hal qiluvchi tay-brekda. O'tgan yilgi chempionlar - Sara Errani va Flaviya Pennetta o'z unvonini himoya qilishmadi, biroq Sara musobaqada ishtirok etdi (Roberta Vinchi bilan birga) va yarim finalga chiqdi.

*

Yana qarang
-----------

* Chimli kortlarda Rosmalen chempionati
* 2010 yil ATP jahon turnesi
* WTA Tour 2010
* ATP 250 Jahon sayohati
* WTA xalqaro turnirlari

Havolalar
---------

* Официальный сайт (ingl.) (nid.)
* Andoza:Профиль турнира ATP
**Retinit** (lotincha: retino — toʻr parda) — koʻz toʻr pardasi (retina)ning yalligʻlanishi. Bunda koʻzning koʻrish quvvati pasayib, koʻrish maydoni torayadi. Organizmdagi umumiy kasalliklar (infeksion kasalliklar, moddalar almashinuvining buzilishi, qandli diabet, buyrak, qon va tomir kasalliklari) oqibatida paydo boʻladi. Koʻz toʻr pardasining baʼzi kasalliklari, Mas, pardaning bolalikdan boshlangan pigmentli regeneratsiyasi, shabkoʻrlik yoki koʻrish maydonining toraya borishi natijasida koʻzning atrofni koʻra olmay qolishi, keksalarda uchraydigan koʻz toʻr pardasi tomirlarining aterosklerozi va h.k. ham R.ga sabab boʻladi.

Davo mutaxassis vrach maslahati bilan olib boriladi. Kasallikka sabab boʻlgan asosiy omillar bartaraf qilinadi. Koʻzni zoʻriqtirmaslik tavsiya etiladi; oftobdan himoya qilinadigan koʻzoynak (qora) taqish buyuriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xvan Shin-duk-**( koreyscha : hwang di ; 1898 yil 6 noyabr – 1983 yil 22 noyabr) — janubiy koreyalik jurnalist, faol, pedagog va siyosatchi. 1946 yilda u Muvaqqat Qonunchilik Assambleyasiga tayinlangan to'rt ayoldan biri bo'lib, Janubiy Koreyaning birinchi ayol qonun chiqaruvchisi bo'ldi.

Hayoti va Faoliyati
-------------------

Shin-duk 1898 yilda Pxenyanda tug'ilgan , Jaeahn Xvang urug'ining a'zosi. U 1919 yilgacha Pxenyandagi Soongeui Qizlar o‘rta maktabida o‘qigan, so‘ngra Yaponiyadagi Vaseda universiteti va Yaponiya Ayollar universitetida tahsil olgan va 1926 yilda uni tamomlagan. Koreyaga qaytib kelgach, u bir qancha gazetalarda, jumladan Dong-a Ilboda muxbir bo‘lib ishlagan. U, shuningdek, Yaponiyaga qarshi 1-mart harakatida ishtirok etdi va 1927 yilda Singanhoga a'zo bo'ldi.

Ikkinchi jahon urushi tugaganidan so'ng , Qo'shma Shtatlar armiyasi harbiy hukumati 90 a'zodan iborat Muvaqqat Qonunchilik Assambleyasini tuzdi; 45 saylangan va 45 harbiy gubernator Jon R. Xodj tomonidan tayinlangan. Ayollar saylovda ovoz bera olmagan bo'lsalar-da, Xodj to'rt ayolni, shu jumladan Vatanparvar ayollar uyushmasi vakili bo'lgan Xvangni tayinladi. 1948-yilda Assambleya tarqatib yuborilganidan keyin u 1950-yilgacha hukumat vakili boʻlgan.

U 1950 yilda Shimoliy Koreya tomonidan o‘g‘irlab ketilgan, ammo qochib ketgan. 1952-yilda u Ayollar muammolarini oʻrganish assotsiatsiyasini, 1956-yilda esa "Oila huquqi konsultatsiya markazi"ni tashkil qildi. Keyinchalik u Chugye san'at universitetiga asos solgan. U 1983 yilda Seulda vafot etdi .

1. ↑  [https//:en.m.wikipedia.org „Xvan Shinduk"].
**Mahammadjon Komilovich Komilov** (1917.12.3 - Toshkent - 2000.9.4) -koʻz kasalliklari mutaxassisi. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1977), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan vrach (1967), tibbiyot fanlari doktori (1971), professor (1971). Toshkent tibbiyot institutini tugatgan (1939). Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi (1940—46). Toshkent vrachlar malakasini oshirish instituti koʻz kasalliklari kafedrasi mudiri (1957—88), professor-konsultant (1988— 90). Traxoma, oʻtkir konʼyunktivit, blefarit, koʻz jarohatlari, glaukoma, katarakta, koʻz qon tomiri kasalliklarini davolash va oldini olish ustida tadqiqotlar olib borgan. Oʻzbekiston oftalmologlari ilmiy jamiyati boshqaruvi raisi (1957—90). "Jasorat" medali (1994) bilan mukofotlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

* Traxoma, T. 1960; Diagnosticheskiye oshibki v oftalmologii, T. 1978.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Temirov Botir Daminovich** (1948.9.5. Fargona tumani) — ilyur sanoat xodimi, mexanik muhandis, Oʻzbekiston Qahramoni (2005). Fargʻona politexnika institutini tugatgan (1989). Mehnat faoliyatini 1966-yilda Quvasoy tumani Hamid Olimjon nomidagi jamoa xujaligida kolxozchilikdan boshlagan. Fargʻona neftni qayta ishlash zavodida navbatchi chilangar (1971 — 75), kondensat yigʻish va bugʻ taʼminoti uchastkasi ustasi (1975 — 77), zavodning 1-sexi LCH-35/11-600 texnologik sexida mexanik (1991 —94), 1-texnologik sexi katta mashinisti (1994— 97), zavod texnika nazorati boʻlimining 1-toifali muhandisi (1997-99), 1-texnologik sex mashinisti ( 1999-2002), sex mexanigi (2002-yildan). T. yuqori oktanli avtomobil benzini ishlab chiqariladigan LCH-35/11-600 qurilmasining ishga tushirilishiga katta hissa qoʻshdi. Uskunalarning benuqson va toʻla quv-vat bilan ishlashi-da, uskunalardan foydalanish mud-datlarini uzaytirishda oʻziga xos tajriba maktabini yaratdi. T.ning katta bosimda ishlaydigan uskunalar klapanlarini taʼmirlash uchun maydoncha yaratish boʻyicha kiritgan ratsionalizatorlik taklifi katta miqdorda elektr energiyasi. issiqlik energiyasini tejash imkonnya-tini yaratdi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mahdiy sulton ibn Baxtiyor sulton ibn Xizrxon** (? — 1511) — shayboniylardan. Shayboniyxonning jiyani, Muhammad Shayboniyxon Yassi va Sabronni olgach, Movarounnaxrga yurish qilishdan avval turli viloyatlarga tarqab ketgan shayboniy sultonlar qatori Mahdiy Sulton Ibn Baxtiyor Sulton Ibn Xizrxon va Hamza sulton(uning akasi)ni oʻz bayrogʻi ostiga chaqirtirgan (1495). Mahdiy Sulton Ibn Baxtiyor Sulton Ibn Xizrxon temuriylar qoʻl ostidagi Qorakoʻl viloyati hokimi edi. taxminan 1492—93 yillarda Mahdiy Sulton Ibn Baxtiyor Sulton Ibn Xizrxon va Hamza sulton Shayboniyxonni tark etib temuriylardan Sulton Mahmud Mirzo xizmatida boʻlganlar. 1495-yil ular Hisordan Andijonga Bobur xuzuriga kelishgan. Temuriylarning taxt uchun kurashida qatnashganlar. 1495-yil Mahdiy Sulton Ibn Baxtiyor Sulton Ibn Xizrxon Sheroz va Kanboy atrofidan Sulton Ali Mirzodan qochib Samarqandga kelgan. 1498-yil Boburning Ahmad Tanbalga qarshi kurashida unga Mahdiy Sulton Ibn Baxtiyor Sulton Ibn Xizrxon va Hamza sultonlar yordam berishgan. 1500-yil Shayboniyxon bilan birga Boburga qarshi Samarqandni olishda qatnashishgan. Movarounnaxr shayboniylar kul ostiga utgach, Shayboniyxon Mahdiy Sulton Ibn Baxtiyor Sulton Ibn Xizrxonga Chagʻoniyon va Hamza sultonga Hisor viloyatini bergan (1503).

1509-yil oxirida Shayboniyxon Dashti Qipchoqqa qozoq xoni Qosimxonga qarshi yurish qilgan, biroq shayboniy sultonlarning institutizomsizligi oqibatida magʻlubiyatga uchragan, shu tufayli u Mahdiy Sulton Ibn Baxtiyor Sulton Ibn Xizrxon va Hamza sultonlardan Hisorni tortib olgan va ularning oʻrniga Ubay-dulla sultonni tayinlagan. Bu shayboniy sultonlarning noroziligiga sabab boʻlgan. 1510-yil Marv yaqinida Shayboniyxon shoh Ismoil /bilan jang qilib magʻlubiyatga uchraganida koʻpgina shayboniy sultonlar qatori Mahdiy Sulton Ibn Baxtiyor Sulton Ibn Xizrxon ham unda ishtirok etmagan. 1511-yil Bobur Ismoil I dan harbiy yordam olib Hisori Shodmon, Qunduz va Bagʻlonga hokimlik qilayotgan Mahdiy Sulton Ibn Baxtiyor Sulton Ibn Xizrxon va Hamza sultonlarga qarshi yurish qilgan va asir olingan, Mahdiy Sulton Ibn Baxtiyor Sulton Ibn Xizrxon va Hamza sultonlar qatl etilgan.

Adabiyot
--------

* Mirza Muhammad Xaydar, Tarix-i Rashidi, T. 1996; Axmedov B. A. Istoriya Balxa, T. 1982; Baburname, T. 1993.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Botir Zokirovich Asadov** — oʻzbek iqtisodchisi va diplomati. 2018-yildan Oʻzbekistonning Rossiyadagi elchisi.

Biografiyasi
------------

### Maʼlumoti

1995-1999 — Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti talabasi.

2006-2008 — O‘zbekiston Respublikasi Strategik tahlil va istiqbolni belgilash oliy maktabi magistranti.

Ingliz va rus tillarini biladi.

### Mehnat faoliyati

2000-2002 — O‘zbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar vazirligi strategik va marketing tadqiqotlari bosh boshqarmasi qoshidagi Marketing tadqiqotlari boshqarmasi yetakchi mutaxassisi, bosh mutaxassisi.

2002-2005 — Jahon bozorlarini marketing tadqiqotlari va strategik prognozlar bosh boshqarmasi bosh mutaxassisi, bo‘lim boshlig‘i, Tashqi iqtisodiy aloqalar agentligi raisi o‘rinbosari.

2005-2007 — Tashqi savdo kompaniyalari faoliyatini muvofiqlashtirish boshqarmasi boshlig‘ining o‘rinbosari, boshlig‘i, O‘zbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiyalar va savdo vazirligi Marketing va jahon bozorlari prognozlari, barqaror hamkorlikni rivojlantirish bosh boshqarmasi boshlig‘i.

2007-2012 — O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Milliy xavfsizlik kengashi devonining yetakchi maslahatchisi.

2012-2013 — Tashqi ishlar vazirligining MDH, KXShT va ShHT tashkilotlari bilan hamkorlik bo‘yicha boshqarmasi boshlig‘i.

2013-2015 — O‘zbekiston Respublikasining Xitoy Xalq Respublikasidagi elchixonasi maslahatchisi, O‘zbekiston Respublikasining ShHT Kotibiyatidagi doimiy vakili.

2015-2017 — O‘zbekiston Respublikasining Koreya Respublikasidagi Favqulodda va Muxtor Elchisi.

2017-2018 — O‘zbekiston Oliy Majlisi Senatining Xalqaro munosabatlar, tashqi iqtisodiy aloqalar, xorijiy investitsiyalar va turizm masalalari qo‘mitasi raisining o‘rinbosari.

2017-2018 — O‘zbekiston Savdo-sanoat palatasi raisining o‘rinbosari, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining xalqaro munosabatlar, tashqi iqtisodiy aloqalar, xorijiy investitsiyalar va turizm masalalari qo‘mitasi aʼzosi.

2018-2018 — Oʻzbekiston Respublikasi tashqi ishlar vazirining birinchi oʻrinbosari.

2018-yil 11-oktyabrdan — O‘zbekiston Respublikasining Rossiya Federatsiyasidagi Favqulodda va Muxtor Elchisi.

Manbalar
--------

1. ↑  „АСАДОВ БОТИРЖОН ЗАКИРОВИЧ".
**Botkent gʻori** — Fargʻona viloyati Soʻx tumanidagi gʻor. Soʻx daryosining chap sohilida joylashgan. 1400 m balandlikda. daryo oʻzanidan bad. 110 m. Oʻrta devon lavriga mansub ohaktoshlarda hosil boʻlgan. Gʻor ogʻzi ravoq shaklida, eni 10 m, bad. 13 m. Bir xonadan iborat. Uz. 56 m, eni 2-13 m, balandligi 6-18 m. Xona gumbaz shaklida. Sahni qalinligi 2 m gacha boʻlgan guano va qisman gil bilan qoplangan. Gʻorda koʻrshapalak galasi yashaydi. Temperaturasi kirish joyida 25°, ichkarida 16°, namligi 58% (iyul). Umumiy uz. 72 m, maydoni 4040 m2.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Arevshat** — xoʻraki oʻrtapishar uzum navi. Armaniston uzumchilik, vi-nochilik va mevachilik ilmiy tadqiqot institutida Kattaqoʻrgʻon va Parkent navlarini cha-tishtirib yaratilgan. Armanistonda eki-ladi. Tupi kuchli oʻsadi. Bargi oʻrtacha, besh boʻlmali, kertiklari chuqur, tuksiz. Guli ikki jinsli, uzum boshi yirik, choʻzinchoq, tigʻiz. Gʻujumi yirik, dumaloq, pushti. Pusti yupqa, eti sersuv, shirin. Hosili kurtak yozilishidan faol harorat yigindisi 2800° — 2900da 153 — 158 kunda pishadi. Kasallik va zararkunan-dalarga chidami oʻrtacha, sovuqqa bardo-shi past. Yangiligida isteʼmol etiladi, qishda saqlashga chidamli.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qamchibek Kenja (1946)**

Hayoti
------

Qamchibek Kenja 1946-yil 15 avgustda Andijon viloyatining Izboskan tumanidagi Gurkurov qishlog‘ida tug‘ilgan. O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan madaniyat xodimi. ToshDUning filologiya fakultetini tugatgan (1969).

Faoliyati
---------

«O‘zbekiston madaniyati» (hozirgi «O‘zbekiston adabiyoti va san’ati») gazetasida, Andijndagi maktablarda, O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi Badiiy adabiyotni targ‘ib etish byurosining Andijon viloyatidagi vakili bo‘lib ishlagan. 1983 yilda yana Toshkentga kelib, O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasida adabiy maslahatchi lavozimlarida faoliyat ko‘rsatgan. 1985 yildan 2006 yilgacha O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi Andijon viloyat bo‘limiga rahbarlik qildi.

Ijodi
-----

Dastlabki she’riy to‘plami — «Sog‘inch» (1975). Yozuvchining «Yashil barg» degan birinchi hikoyalar to‘plami esa 1977 yilda nashr etilgan. «Ko‘ngil ko‘chalari» (1979), «Ishqing tushsa» (1981), «Orzumandlar» (1982), «Notanish gul» (1986), «Tog‘ yo‘lida bir oqshom» (1987), «Sohildagi suv parisi» (1993), «Qizil gullar» (1995), «Soxibjamol ayol siri» (1996), «Kulgibaxsh umr» (1997), «Boburiylardan biri» (2000), «Baxt kushi yoki ushalgan orzular» (2001), «Xamir uchidan patir yoxud kulcha hikoyalar» (2005), «Saylanma» (1-kitob, 2006), «Toshqin» (qissa, 2010), «Ko‘ngil kechinmalari» (2011.) «Palaxmon» (roman, 2011), «Jasorat» (ma’rifiy-biografik qissa, 2012) kabi nasriy va she’riy asarlar muallifi. Safarnomalar yozgan («Hind sorig‘a», «Buyuklar izidan» va boshqa).

Kitoblari
---------

```
«Sog‘inch» (1975)
«Ko‘ngil ko‘chalari» (1979)
«Ishqing tushsa» (1981)
«Orzumandlar» (1982)
«Notanish gul» (1986)
«Tog‘ yo‘lida bir oqshom» (1987)
«Sohildagi suv parisi» (1993)
«Qizil gullar» (1995)
«Soxibjamol ayol siri» (1996)
«Kulgibaxsh umr» (1997)
«Boburiylardan biri» (2000)
«Baxt kushi yoki ushalgan orzular» (2001)
«Xamir uchidan patir yoxud kulcha hikoyalar» (2005)
«Saylanma» (1-kitob, 2006)
«Toshqin» (qissa, 2010)
«Ko‘ngil kechinmalari» (2011.) 
«Palaxmon» (roman, 2011)
«Jasorat» (ma’rifiy-biografik qissa, 2012)
```

Tarjimalari
-----------

A. S. Pushkin, X. Xeyne, Sh. Petefi, V. Bryusov, M. Svetlov kabi shoirlarning asarlarini o‘zbek tiliga tarjima qilgan.

Mukofoti
--------

«Shuhrat» medaliga sazovor bo‘lgan. Xalqaro Bobur mukofoti bilan taqdirlangan.

1. ↑  „Qamchibek Kenja". *Ziyo.uz*. Qaraldi: 13-dekabr 2022-yil.
**Argʻuvon** soʻzi fors-tojik tilidan eski oʻzbek tiliga oʻtib oʻzlashgan. Oʻrxun-Yenisey yozma manbalarida,Mahmud Qoshgʻariy lugʻatida,XIV asr Xorazm yozma manbalarida bu soʻz qayd etilmagan. Alisher Navoiy asarlarida:

Argʻuvonu sarv istarmen chamanda, to meni
Argʻuvoniy toʻn bila ul sarv qildi notavon.
(Garoyib us-Sigar, 465)

Tojik tilida
------------

Eski tojik tilida argʻavon-argʻuvon **ارغوان** hozirgi tojik tilida argʻavan **ارغوان** , hozirgi oʻzbek tilida argʻuvon shaklida keladi.

Morfemik tahlili
----------------

Taxminimizcha, bu soʻz ikki komponentdan tashkil topgan boʻlib, birinchi ar- va ikkinchi -gʻuvon dir. Birinchi komponent -ar fors-tojik tilidagi al — qizil soʻzining fonetik oʻzgargani boʻlib, ikkinchisi arab tilidagi **غانية** (mn) yoki **غوان** (chiroyli) dir.

Etimoni
-------

Soʻzning etimoni haqida maʼlumotlar yoʻq. Soʻzning dastlabki strukturasi algʻavon-algʻuvon va keyinchalik argʻuvon shaklini olgan boʻlsa kerakki, bu daraxtning guli rangi goʻzallarning labiga qiyoslanadi.

Qoʻllanishi
-----------

Yoqimli rang argʻuvoniy — qizil badiiy adabiyotda, poeziyalarda koʻp qoʻllanadi. Bu soʻz koʻpchilik turkiy tillarda koʻp qoʻllanmaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  Vafoyev, Bahrom*. O'simliklar nomlari*, "FAN" nashriyoti, Toshkent, 1991 — 47 bet. ISBN 5 - 648 - 01251 -9.
**Goniometr** (yun. gonia — burchak va metr) — ikki yoqli burchaklarni oʻlchaydigan asbob. Silliqlangan metall va kristallar qirralari burchagini oʻlchashda ishlatiladi. G.ning bevosita qirralarga qoʻyib oʻlchaydigan va nur qaytishiga asoslanib oʻlchaydigan xillari bor. Nur qaytishiga asoslangan G. yakka aylanali va qoʻsh aylanali boʻladi; ikki qirradan qaytgan nurlar orasidagi burchakni oʻlchaydi. Bunday G. gorizontal metall yoki shisha doira, kursicha, kuzatish trubasi va qoʻzgʻalmas kollimatordan iborat. Kollimatordan tushgan nurlar kristall qirralaridan qaytadi va kuzatish trubasiga tushadi. G. geologiya, mineralogiya, petrografiya, kristallografiya va b. sohalarda ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Arfa** (ital. agra) — 

Paraguayan harp 1 uchburchak shaklidagi qadimiy torli tirnama soz. Dastlabki tasvirlari miloddan avvalgi 3ming yillikka taalluqli. Oddiy koʻrinishdagi arfa jahonning deyarli barcha xalqlarida uchraydi. Turli xalqlar orasida qadimdan tarqalgan: gruzinlarda — changi, abxazlarda — ayumaa, osetinlarda — duadastanon. Oʻrta Osiyoda qoʻllanilgan chang (cheng) deb yuritilgan soz arfaning oʻtmishdoshi boʻlgan. Ayritom frizida (1-2 asrlar) 13 torli arfa chalayotgan ayol sozanda tasvirlangan.

Hozirgi arfaning 44-46 tori boʻlib (diatonik dobemol majorda sozlangan), vertikal rezonatorli uchburchak shakldagi ramaga tortilgan. Xromatik tovushlarni sadolantirish va boshqa tonallikka oʻtkazish uchun pedal mexanizmidan (19 asr boshida fransuz ustasi S. Erar ixtiro qilgan) foydalaniladi. U ikki vazifani — torlarni qisqartirish va sadoni yarim ton yoki bir tonga balandlatish yoki pastlatish uchun xizmat qiladi.

Orkestrda, ansamblda yakkanavoz va joʻrnavoz soz sifatida ishlatiladi. Arfa tovushi mayin va yoqimli.

I. Bax, G. Gendel, V. Motsart, M. Ravel, P. Xindemit va boshqalar arfa uchun yakkanavoz asarlar yaratishgan. Arfa ijrochiligida R. N. Sh. Boksa, F. Y. Dizi, A. Sabel, I. Eyxenvald, K. Erdeli, V. Dulova va boshqalar shuhrat qozonishgan. Oʻzbekistonda arfa simfonik va opera orkestrlari tarkibida ishlatiladi. 50-60 yillarda Toshkent konservatoriyasida arfa sinfi boʻlgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qamashi suv ombori** — Qashqadaryo viloyatida barpo etilgan gidrotexnika inshooti. 1957-yilda Qamashi shahridan 4 km uzoqlikdagi Shoʻrchasoy tabiiy botiqligini tuproq toʻgʻon bilan toʻsib hosil qilingan. Toʻgʻonning dastlabki balandligi 10 m, ustki qismining uz. 900 m, ombor atrofida koʻtarilgan marzalar bilan birgalikda 1500 m, hajmi 11 mln. m3. 1962-yilda toʻgʻon rekonstruksiya qilinib, 3 m ga koʻtarildi va umumiy hajmi 17,3 mln. m3ga va foydali hajmi 16 mln. m3ga yetkazildi. Maksimal chuq. 12,0 m, oʻrtacha chuq. 6,0 m, suv sathining yuzasi 1,5 km2.

Suv ombori Yakkabogʻ daryosidan suv oluvchi Qorabogʻ kanali va suv sarfi 4 m3/sek. boʻlgan 6 km uzunlikdagi suv keltirish kanali orqlli aprel—iyulda toʻldiriladi. Omborning suv chiqargichidan suv sarfi 4 m3/sek. boʻlgan 2,9 km uzunlikdagi kanal suv oladi. Suv ombori Qamashi tumanida 5 ming ga ekinzorni sugʻorish imkonini beradi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pashutan** (Peshotanu — „tanasi bilan hisob-kitob qilgan"; sr-fors: Peshotan yoki Peshyotanu; Fors Peshuten, Pashutan yoki Pshutan) — Eron diniy matn va dostonlarida zardushtiylik eʼtiqodining himoyachisi, donishmand. Dastlabki „Avesto"da u tilga olinmagan, „Avesto" ning „Sudgar-nask"ida „yettita oʻlmaslar" haqida soʻz yuritilgan va u haqidagi nisbatan batafsil hikoyatda „Zand-i Vohuman-yasht" deb nomlangan asar mavjud.

Pahlaviy matnlarida
-------------------

Vishtaspning oʻgʻli Peshotan dunyoning oxirini Kangdejdagi panohda kutayotgan oʻlmaslar qatoriga kiradi. Uning qoʻshini Zardushtning uchinchi oʻgʻli Xurshedchihr qoʻmondonlik qiladi. U Chatrumana hukmdori yoki Chasru-madina, „toʻrt xonadonli" deb ataladi. Dunyo oxiri yaqinlashganda, Ormazd Neryosang va Sroshani Kangdejuga yuboradi va ular u yerdan Peshyotanni chaqiradilar, shundan soʻng u 150 avliyo bilan Kangdejdan chiqadi, butlar ibodatxonasini vayron qiladi va Varxaran olovini va boshqa olovlarni oʻrnatadi va zardushtiylik marosimlarini tiklaydi.

"Shohnoma"dagi obrazi
---------------------

Peshuten — Eron shohi Goshtaspning ikkinchi oʻgʻli va Rum qaysari Nahidning (Ketayun) qizi, Isfandiyorning ukasi.

Firdavsiy uni dono maslahatchi sifatida tavsiflaydi. U Isfandiyorning Ruindejga qarshi yurishida qatnashadi va Isfandiyor Turon qalʼasiga yashirincha kirib kelganda qoʻshin qoʻmondonligida qoladi. Turonliklar uni Isfandiyor deb qabul qilishadi.

Isfandiyor Rustam qoʻlidan vafot etgach, Peshuten unga aza tutadi, akasining jasadini otasiga olib keladi va Isfandiyorning oʻlimida otasi va Jamaspni ayblaydi.

Goshtasp vafot etayotib, qirol hokimiyatini nabirasi Bahmanga topshiradi va Peshutenni maslahatchi qilib tayinlaydi. Peshuten Bahmanga Faramarz vafotidan keyin Zalyani ozod qilishni tavsiya qiladi.

Adabiyotlar
-----------

* *Чунакова О. М.* Пехлевийский словарь зороастрийских терминов, мифических персонажей и мифологических символов. М. 2004. С.178

Manbalar
--------

1. ↑   *Chunakova O. M.* Pexleviyskiy slovar… M. 2004. S.178
2. ↑   Denkard IX 1, 16
3. ↑   Bolshoy Bundaxishn XXIX 6; XXXV 35, 66; Maliy Bundaxishn, gl.32 (Zoroastriyskie teksti. M. 1997. S.309)
4. ↑   Denkard III 176, sm. takje Bolshoy Bundaxishn XXIX 6; Baxman-yasht III 25
5. ↑   Baxman-yasht III 25-26
6. ↑   Bolshoy Bundaxishn XXXIII 28; Baxman-yasht III 29-32 i dalee III 33-42

Havolalar
---------

* Денкард III 176
* Занд-и Вохуман-яшт (Бахман-яшт) III 25-42
**Etilenpropilen kauchuklar** — etilenning propilen bilan (qoʻsh sopolimerlar) yoki etilenning propilen bilan oz miqdordagi uchinchi somonomer.— qoʻsh bogʻli diyen ishtirokida sopolimerlanish (uchlik sopolimerlar) mahsulotlari. Etilenpropilen kauchuklark.ning zichligi 850–870 kg/m3. Toʻyingan qoʻsh sopolimerlar peroksidlar, dimaleinimidlar, xlororganik birikmalar bilan vulkanizatsiya qilinadi. Toʻyinmagan uchlik sopolimerlar uchun oddiy oltingugurtli vulkanizatsiya usullari qoʻllanadi. Etilenpropilen kauchuklark. asosidagi rezinalarning muhim xossalari issiqqa va ozonga bardoshlilik, kislorod bilan oksidlanishga, kislotalar va ishqorlar taʼsiriga chidamlilik, elektrizolyatsion xossalari yuqoriligi hisoblanadi. Oʻtkazgichlar va kabellarni izolyatsiyalashda yuqori atmosferaga bardoshli turli rezinatexnik buyumlar (mas, avtomobil oynalari zichlagichlari), sergʻovak yumshoq materiallar va boshqalar ishlab chiqarishda qoʻllanadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |