**William Wirt** (talaffuzi: *Uilyam Virt*) (1772-yil 8-noyabr - 1834-yil 18-fevral) amerikalik yozuvchi va davlat arbobi boʻlib, Qoʻshma Shtatlar bosh prokurori lavozimi taʼsiri oshishiga hissa qo'shgan. AQSh tarixidagi eng uzoq muddat xizmat qilgan bosh prokuror bo‘lgan. Shuningdek, 1832-yilgi saylovlarda prezidentlikka anti-mason nomzod bo'lgan.

Virt Merilendda o'sgan, ammo 1792-yilda Virjiniya baridan o'tib, Virjiniyada yuridik martaba bilan shug'ullangan. Turli lavozimlarda ishlagandan so'ng, u Aaron Burrning davlatga xiyonat bo'yicha sudida prokuror bo'lib ishlagan. U 1808- yilda Virjiniya Delegatlar palatasiga saylovda g'alaba qozondi va 1816-yilda Qo'shma Shtatlar advokati etib tayinlandi. Keyingi yili prezident Jeyms Monro uni Qo'shma Shtatlar Bosh prokurori lavozimiga tayinladi. Virt keyingi o'n ikki yil davomida o'sha ofisda qoldi, Monro va Jon Kvinsi Adams qo'l ostida xizmat qildi. U lavozimini tark etganidan so'ng o'zining huquqshunoslik faoliyatini davom ettirdi, Cherokee *Nation v.* *Gruziya*da.

Virtning o'zi sobiq mason bo'lsa -da, Antimasonik partiya uni 1832-yilda prezidentlikka nomzod qilib ko'rsatdi. Virt lavozim uchun faol kompaniya olib bormadi va masonlikka qarshi ochiq gapirishdan bosh tortdi. Shunga qaramay, Virt va Amos Elmakerning chiptasi Vermont shtatini olib, shtatni yutgan birinchi uchinchi shaxs prezidentlik chiptasiga aylandi. Saylovdan keyin Virt 1834-yilda vafotigacha advokatlik faoliyatini davom ettirdi. G'arbiy Virjiniya shtatidagi Virt okrugi Virt sharafiga nomlangan.

Biografiya
----------

Uilyam Virt Merilend shtatining Bladensburg shahrida nemis onasi Genrietta va shveytsariyalik nemis otasi Jeykob Virt oilasida tug'ilgan.  Uning ota-onasi u sakkiz yoshga to'lmasdan vafot etdi va amakisi Jasper Virt uning homiysi bo'ldi. Yettinchi va o'n birinchi yoshida Virt bir nechta klassik maktablarga yuborildi va nihoyat Montgomeri okrugidagi muhtaram Jeyms Xant tomonidan saqlanadigan maktabga yuborildi, u yerda to'rt yil davomida o'z ta'limining asosiy qismini oldi. Ikki yil davomida u ko'p vaqtini kutubxonasida o'tkazgan, o'tkir va beg'araz ishtaha bilan o'qigan Xant bilan birga bo'ldi. O'n beshinchi yilida maktab tarqatib yuborildi va uning merosi deyarli tugaydi. 

Ninian Edvards (keyinchalik Illinoys shtati gubernatori) Virtning sinfdoshi edi va Edvardsning otasi Benjamin Edvards (keyinchalik Merilend shtatidan Kongress a'zosi) Virtning tabiiy qobiliyatidan ham ko'proq narsaga ega deb o'yladi va uning oilasi bilan Ninianga o'qituvchi sifatida yashashga taklif qildi. Ikki jiyani unga kutubxonasidan o'z o'qishi uchun foydalanishni taklif qilishdi. Virt taklifni qabul qildi va yigirma oy qoldi, dars berdi, o'zining klassik va tarixiy tadqiqotlarini davom ettirdi, yozdi va barga tayyorlandi. 

### Karyera

Virt 1792-yilda Virjiniya bariga qabul qilindi va u Culpeper sud binosida amaliyot boshladi. Virt kuchli konstitutsiya va yaxshi aravaning afzalliklariga ega edi, ammo huquqiy jihozlarning kamchiliklari, konstitutsiyaviy uyatchanlik, qo'pol va noaniq nutq. 1795- yilda u doktor Jorj Gilmerning qizi Mildredga turmushga chiqdi va Gilmer yashaydigan Sharlotsvil yaqinidagi Pen Parkga ko'chib o'tdi. U yerda u ko'plab taniqli shaxslar, jumladan Tomas Jefferson va Jeyms Monro bilan tanishdi. Bir muncha vaqt Virt qishloq janoblarining mehmondo'stligi va advokatura a'zolarining xushmuomalalik odatlaridan foydalangan, shuning uchun boshqa advokatlar uni *jonboz,* maftunkor, quvnoq va jonli, hamroh,buyuk advokat sifatida ko'rishgan.

 Elizabet Virtning portreti, Kefas Tompson tomonidan bo'yalgan 1809–10
1799-yilda uning rafiqasi vafot etdi va u Richmondga ko'chib o'tdi va u yerda Virjiniya Delegatlar Palatasining kotibi, keyin Virjiniya Sharqiy okrugining kansleri bo'lib, olti oydan keyin iste'foga chiqdi. 1802- yilda u Richmondlik polkovnik Robert Gamblening qizi Elizabet Vashington Gamblega uylandi. 1803-1804-yil qishda Wirt Norfolkga ko'chib o'tdi, ammo 1806 yilda kengroq amaliyot maydonini xohlab, Richmondga qaytib keldi. 

 Virtning Bosh prokurori nomzodi

Manbalar
--------

1. ↑  Kennedy, John P.*. Memoirs of the Life of William Wirt: Attorney-General of the United States*. New York: G.P. Putnam and Sons, 1872 — 16 bet. 23-mart 2015-yilda qaraldi.
2. ↑  Fulton, Maurice Garland*. Southern Life in Southern Literature*. Kessinger Publishing, 1917 — 1 bet. ISBN 0-7661-4624-3.

Havolalar
---------

* AQSh Adliya vazirligining tarjimai holi ( jamoat mulkida )
* Works by William Wirt
* Works by or about William Wirt

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| OldingisiRichard Rush |  **{{{title}}}**  | KeyingisiJohn M. Berrien |
| **New political party** |  **{{{title}}}**  | KeyingisiWilliam Henry HarrisonEndorsed |