recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Vrach** (rus.) — oliy maʼlumotli tibbiyot xodimi; ogʻzaki nutqda "doktor" (lot.) V. maʼnosini anglatadi (mahalliy talaffuzda "doʻxtir" deyiladi). V. faoliyati bemorlarni davolash va kasalliklarning oldini olish choralarini koʻrishdan iborat. V. shifokor burchi haqidagi tushunchani ham oʻz ichiga oladigan vrachlik etikasi (qarang Tibbiyot deontologiyasi)t& amal qiladi. Birinchi shoshilinch tibbiy yordam berish — V. burchlaridan biridir. V.lar bir nechta mutaxassisliklarga ajratiladi: bakalavr, umumamaliyot shifokori, magistr, sogʻliqni saqlash tashkilotchilari, terapevtlar (ichki kasalliklar boʻyicha), pediatrlar (bolalar kasalliklari boʻyicha), neonatologlar (yangi tugʻilgan chaqaloqlarga qaraydigan), jarroxlar, sanitariya V.lari, akusher-ginekologlar (ayollar kasalliklari boʻyicha), nevropatologlar (nerv kasalliklari boʻyicha), psixiatrlar (ruhiy kasalliklar boʻyicha), dermatovenerologlar (teri va tanosil kasalliklari boʻyicha), stomatologlar (tish va ogʻiz boʻshligʻi kasalliklari boʻyicha), otorinolaringologlar (quloq, tomoq va burun kasalliklari boʻyicha), ortopedtravmatologlar (tugʻma va orttirilgan shikastliklar boʻyicha), onkologlar (oʻsma kasalliklari boʻyicha), gematologlar (qon kasalliklari boʻyicha), transfuziologlar (qon xizmati boʻyicha), urologlar (siydik ajratish tizimi kasalliklari boʻyicha), infeksionistlar (yuqumli kasalliklar boʻyicha) va h.k. V.ning asosiy vazifasi inson sogʻligʻini saqlashdir; bu Oʻzbekiston vrachining qasamyodida bayon etilgan. Oʻzbekistonda 1- va 2-Toshkent, Samarqand, Andijon, Buxoro tibbiyot institutlari, Toshkent tibbiyot pediatriya instituti hamda Urganch, Nukus, Fargʻona untlarining tibbiyot fakultetlari V.lar yetkazib beradi. V.larni ixtisoslashtirish va malakasini oshirish maqsadida ular maxsus institut (Toshkent vrachlar malakasini oshirish instituti va b.) va chet ellarga yuborib turiladi. Amaliy faoliyati va mehnat stajiga koʻra oliy, birinchi va ikkinchi toifali V.lar boʻladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Daraja.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Gradus (maʼnolari).
**Daraja** yoki **Gradus** — yassi burchak birligi; toʻgʻri burchakning 1/90 qismiga yoki doiraning 1/360 qismiga teng; ° belgi bilan belgilanadi. Gradus=60’=3600", bu yerda ʻ — burchak minutlari, "— burchak sekundlari. Yoyiq burchak 180°ga teng. Gradus aylana yoyini oʻlchash uchun ham ishlatiladi; 

{\displaystyle 1^{\circ }={\frac {2\pi }{\displaystyle {360}}}} radian {\displaystyle ={\frac {\pi }{\displaystyle {180}}}={\frac {1}{\displaystyle {p}}}\approx {\frac {1}{\displaystyle {57{,}295779513^{\circ }}}}} {\displaystyle \approx 0{,}0174532925} (radianlar 1°)

Yana qarang
-----------

* Daraja (harorat)

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

SI birliklari |
| --- |
|  |
| asosiy birliklar | 
* amper
* kandela
* kelvin
* kilogram
* metr
* mol
* soniya
 | 
The SI logo |
|  |
| hosilasi birliklar | 
* bekkerel
* kulon
* Selsiy darajasi
* farad
* gray
* genri
* gers
* joul
* katal
* lumen
* lyuks
* nyuton
* om
* pascal
* radian
* siemens
* sievert
* steradian
* tesla
* volt
* vatt
* veber
 |
|  |
| boshqalar | 
* angstrem
* astronomik birlik
* dalton (massaning atom birligi)
* sutka (soat \* daqiqa)
* detsibel
* daraja
* elektronvolt
* gektar
* litr
* neper
* tonna
 |
|  |
| yana qarang | 
* birliklar tizimi
 |
|  |
| 
* Category Turkum
 |

 |
Sisyphus depicted on a black-figure amphora vase Persephone Sizifni yer osti olamida boshqarmoqda, Chordoqdagi qora figurali amfora, Miloddan avvalgi taxminan 530 -yil, Staatliche Antikensammlungen 
Yunon mifologiyasida **Sizif** (/ˈsɪsɪfəs/ ; qadimgi yunoncha : Sísyphos *Sísyphos*) Efira davlatining (hozirgi Korinf nomi bilan mashhur) asoschisi va shohi boʻlgan. Afsonaga koʻra, Hades Sizifni ikki marta oʻlimni aldagani uchun jazolaydi va uni umrbod ulkan toshni togʻning tepasiga koʻtarib chiqishga majbur qiladi, shunday qilib u har safar tepaga yaqinlashganda tosh sirpanib orqaga dumalab ketadi va bu holat abadiy takrorlanadi. Zamonaviy madaniyatga klassik taʼsir tufayli, mashaqqatli va befoyda boʻlgan vazifalarni bajaruvchi insonlar **Sisyphean** (/sɪsɪˈfiːən/) deb taʼriflanadi.

Painting of Sisyphus by Titian *Sizif* (1548-49) Titian, Prado muzeyi, Madrid, Ispaniya

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikilugʻatda ***Sisyphean*** nomli maqola mavjud. |



|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Sizif*** haqida turkum mavjud |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiiqtibosda ***Sizif***ga tegishli iqtiboslar mavjud. |

* "Sisyphus" *Encyclopædia Britannica* (11chi nashri) 1911
* 

Andoza:Rulers of Corinth

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb12078609k (maʼlumot)
* GND: 118614797
* LCCN: no2014082839
* NKC: jo2016908762
* SELIBR: 242260
* SUDOC: 078600707
* VIAF: 67258418
* en:WorldCat Identities: viaf-67258418

 |


1. ↑  museum inv. 1494
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Daraja.

**Gradus** (lotincha: *gradus* — qadam, daraja) yoki **daraja** — temperaturaning turli shkalalariga muvofiq keladigan har xil birliklarining umumiy nomi. Selsiy gradusi (°S), Kelvin gradusi (K), Farengeyt gradusi (°Gʻ), Reomyur gradusi (°R) mavjud. Selsiy shkalasida suvning muzlash temperaturasi (0°S) bilan qaynash temperaturasi (100°S) oraligʻi teng 100 qismga boʻlinadi. Kelvin shkalasida ideal gaz molekulalarining tartibsiz issiq,lik harakati toʻxtash temperaturasi, yaʼni mutlaq nol (t°=273,15 °C) nol gradus (0 K) debolinadi. Farengeyt shkalasida qor va nashatir aralashmasining erish nuqtasi (0°S) bilan kishi tanasining normal temperaturasi (36°S) oraligʻi teng 100 qismga boʻlingan. Bu shkala boʻyicha 0 °C=32 °F, suvning qaynash temperaturasi 100°S=212°Gʻ, demak, qor erishidan suv qaynashigacha boʻlgan temperatura 180 °F. Reomyur shkalasida suvning muzlash va qaynash oraligʻi 80 ga boʻlingan, yaʼni 100 °C=80°R. Bu temperatura shkalalari orasidagi bogʻlanish quyidagicha: 1 K=1 °C=O,8R=1,8 °F;

Yana qarang
-----------

* Daraja (burchak)

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fayz Holding kompaniyasi** — Oʻzbekistonda mebel sanoatining yirik kompaniyasi. Toshkent shahrida joylashgan. 1997-yilda „Mahalliy sanoat" korporatsiyasining bir nechta korxonalari negizida tashkil etilgan. Bosh korxonasi — oshxona mebellari va boshqa mebellar ishlab chikaradigan mebel zavodi (1979) negizida tashkil etilgan „Fayz" qoʻshma korxonasi ochiq aksiyadorlik jamiyati. Tarkibida 30 korxona va tashkilotlar, shu jumladan, 10 ta chet el investitsiyasi ishtirokidagi qoʻshma korxona bor. Kompaniya ustav kapitalida chet ellik investorlar ulushi 67% ni tashkil etadi. Kompaniya korxonalarida yumshoq va ofis mebellari, oshxona mebellari, yotoqxona toʻplamlari, maktablar va oʻquv yurtlari, bolalar sporti, mehmonxonalar uchun turli mebellar ishlab chiqariladi. Madaniyat, sogʻliqni saqlash muassasalarini, maʼmuriy binolarni jiqozlash uchun maxsus mebellarni ishlab chiqarish oʻzlashtirilgan, shuningdek, porolon, gugurt va boshqa mahsulotlar xam ishlab chiqariladi. Kompaniya korxonalari ilgʻor xorijiy texnologiyalar bilan jihozlangan. Kompaniyada Oʻrta Osiyoda yagona boʻlgan laminatsiyalangan DSP taxtalari ishlab chiqaradigan korxona faoliyat koʻrsatadi. Mahsulotlari chet ellarga eksport qilinadi (2000-yilda 300 ming, 2003-yilda 1,15 million, 2004-yilda 1,16 million AQSH dollari qiymatidagi mebel va laminatsiyalangan taxtalar eksport qilindi). 2003-yilda kompaniya korxonalarida 8,1 milliard sumlik sanoat mahsulotlari, 5,9 milliard soʻmlik isteʼmol tovarlari va 5,3 milliard soʻmlik mebel ishlab chikarildi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xon Sheng** ( xitoycha 洪昇 , pinyin Hóng Sheng , 1645? — 1704) — oʻrta asr xitoy dramaturgi va shoiri.
Chjejiang provinsiyasi Xanchjou shahar hokimiyati (zamonaviy Xanchjou) Qiantang okrugida kambag'al zodagon oilasida tug'ilgan. Pekinda yozuvchi sifatida shuhrat qozongan; uning xizmat karerasi muvaffaqiyatli bo'lmadi. Xong Sheng uchta she'rlar to'plami va to'qqizta pyesa muallifi bo'lib, ulardan ikkitasi bizgacha yetib kelgan. Ulardan biri – "To‘rt maftunkor" to‘rtta bir pardali sevgi hikoyasidir.

Dramaturgning eng mashhur asari "Abadiy hayot saroyi" pyesasi ("chuanqi" – "ajoyiblar qissasi" janrida). U saroyda ko'rsatildi va imperatorning roziligini oldi. Biroq ko‘p o‘tmay (1689 yilda) spektakl taqiqlanadi, rejissyorlar va muallif qattiq jazolanadi. Taqiqlanish sabablari haqida turli taxminlar mavjud. Chet ellik An Lu-shanning Tan taxtini egallab olishi sahnasida imperator manjur bosqinchilariga ishorani ko'rgan bo'lishi mumkin.

Yozuvchi o‘zining tug‘ilib o‘sgan Chjeszyan provinsiyasiga qaytib keldi va u yerda tabiat qo‘ynida tanho hayot kechirdi. 1704 yilda u mast holda suvga tushib, cho'kib ketdi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Sheng Hong* „/NUKAT".
2. ↑  *Sheng Hong* „Faceted Application of Subject Terminology".
3. ↑  *Sheng Hong* „http://catalogue.nli.ie/Author/Home?author=Hong%2C%20Sheng%2C%201645-1704".

Adabiyotlar
-----------

* Qisqartirish. "Abadiy hayot saroyi" spektakli tarjimasi - kitobda: Sharq teatri. - M .: Kaput. lit. 1975. - (Jahon adabiyoti kutubxonasi).
* Riftin B. L. Dramaturgiya <XVII asr Xitoy adabiyoti> // Jahon adabiyoti tarixi: 9 jildda / SSSR Fanlar akademiyasi; Jahon adabiyoti instituti. ular. A. M. Gorkiy. - T. 4. - M .: Nauka, 1987. - S. 499-504

1. ↑  *{{{title}}}*.
**Xonden** - sintoiylik ibodatxonasidagi asosiy bino bo‘lib, uni sintoistlar sinden - ilohning makoni, ilohning yashash joyi deb, ham atashadi. Xonden sintoistlarning e’tiqodiga ko‘ra, kami istiqomat qiladigan joy sifatida e’tirof etiladi. U ibodatxona yuragi hisoblanadi. Unga ziyoratchilarning kirishi qat’iyan man etiladi. Xondenga faqatgina ruhoniylar diniy marosimlarni bajarish uchun kirishlari mumkin. Shuningdek, xonden gosintay - muqaddas buyum va ashyolar saqlanadigan joy ham hisoblanadi. Muqaddas buyum va ashyolarni ochish, u qanday buyumardan iborat ekanligi ko‘rish ta’qiqlanadi. Gosintay nimalardan iborat ekanini faqatgina ibodatxona oliy ruhoniysigina bilishi mumkin.Sintoiylik ibodatxonalarida Xonden turli ko‘rinishda qurilgan. Bundan ko‘rinib turibdiki, xonden sintoiylikda bir necha ko‘rinishga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 404. sfn error: no target: CITEREFNajmiddinov,\_Karimov,\_Turdiyeva2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Najmiddinov J. Karimov J. Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480 bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.
**Fayziy Dushan** (1927.5.2, Kiziltepa tumani) — shoir va dramaturg. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1977). Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. Samarqand universitetining filologiya fakultetini tugatgan (1952). Oʻzbekistan Yozuvchilar uyushmasi Samarqand viloyati boʻlimi kotibi (1957—72), Samarqand viloyati televideniye va radioeshittirish qoʻmitasi raisi (1972—77), Samarqand Davlat Universiteti prorektori (1977— 94), "Imom al-Buxoriy" Xalqaro xayriya jamgʻarmasining raisi oʻrinbosari (1996-yildan). Ijodi Ikkinchi jahon urushi yillarida boshlangan. "Tugʻilgan kunim" (1957), "Qalbim seniki" (1961), "Navo" (1965), "Yor xayoli"(1967), "Onaizor" (1969), "Buyuklik" (1970), "Samarqandnoma" (1973), "Sevgilim" (1980) va boshqalar sheʼriy toʻplamlar muallifi. "Zarafshon qizi" (1961), "Birinchi uchrashuv", "Kelin keldi" (1964), "Qorasoch" (1966), "Gʻazal va muhabbat" (1968), "Oʻn yetti yoshlilar" (1972) va b. saqna asarlarida xotin-qizlarning mehnat jasorati, yoshlar hayoti yoritilgan. D.F.ning "Doʻstlik qoʻshigʻi" (1968), "Asrim monologi" (1969), "Urgut qasidasi" (1994), "Te-murnoma" (1996) dostonlari, "Imom al-Buxoriy" (1998) sheʼriy romani bor. "Doʻstlik" ordeni bilan mukofotlangan (1997).

Manbalar
--------

* Tanlangan asarlar. T. 1976; Saylanma, 1-jild, Samarqand, 1997.

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
2 - Yer mantiyasi, 3 - Yer yadrosi
**Yer yadrosi** — Yerning markaziy eng chuqur geosferasi. Ye. ya.ning yuqori chegarasi 2900 km chuqurliqda, radiusi qariyb 3500 km. Yerning markazida temperatura 5000°, zichlik qariyb 12,5 ming t/m3, bosim 361 GPa gacha. Ye. ya.ning yuqori chegarasida boʻylama toʻlqinlarning tarqalish tezligi keskin sakrab 13,7 dan 8,1 km/sek gacha kamayadi va aksincha Yerning markazi atrofida 11,2 km/sek gacha koʻpayib boradi. Ye. ya.ning tuzilishi, fizik xossalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar geofizika tadqiqot metodlaridan foydalanib olingan. Ye. ya. tashki va ichki yadro (subʼyadro)dan iborat. Subʼyadroning radiusi 1300 km chamasida. Tashqi yadroda koʻndalang seysmik toʻlqinlar tarqalmaydi. Shuning uchun ham tashqi yadro suyuq boʻlsa kerak deb taxmin qilinadi. Tashqi yadrodan ichkisiga oʻtishda boʻylama toʻlqinlar koʻndalang toʻlqinlarni qoʻzgʻatib yuboradi. Shu bois ichki yadro qattiq boʻlsa kerak deb faraz qilinadi. Ye. ya.ning tarkibi toʻgʻrisida yagona fikr yoʻq. Baʼzi olimlar Ye. ya. temir va nikeldan iborat deyishsa, boshqalari metallashgan silikatlardan, uchinchi guruh olimlar esa temir oksidlaridan tashkil topgan deb hisoblaydilar. Geofizik maʼlumotlar va eng kuchli bosim sharoitida bajarilgan tajribalardan olingan maʼlumotlar asosida Ye. ya. ehtimol nikel va oltingugurt aralashmali temirdan tashkil topgan deb faraz qilinadi. Yer magnit maydonining paydo boʻlishini tashqi yadrodagi mexanik-elektromagnit jarayonlari bilan bogʻlaydilar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Darband (maʼnolari).

**Darband, Derbent** – Rossiya Federatsiyasining Dogʻiston Respublikasi janubi-sharqidagi shahar. Kaspiy dengizi boʻyidagi port. Temir yoʻl stansiyasi. Aholisi 82 ming kishi (1992). Darband – Dogʻistonning yirik sanoat markazlaridan biri. "Elektrosignal", metall silliklash stanoklari zavodlari, oziq-ovqat (jumladan vino tayyorlash, meva konservalash), jun yigirish va gilam fabrikalari, teatr, oʻlkashunoslik, tarix-meʼmorlik muzeylari bor. Darbanddan Grozniyga neft quvuri oʻtkazilgan.

Darband 438 yilda tog yon bagʻridagi tepalikka qurilgan Norinqalʼa harbiy istehkomi sifatida vujudga kelgan. Keyinroq qalʼadan dengizgacha parallel qurilgan 2 noyob tosh devor oraligʻida shahar kengaya bordi. Xusrav I Anushirvon 6-asr oʻrtalarida qurdirgan bir necha darvozali, minorali devorlar Kavkaz togʻlari bilan dengiz oraligʻidagi kambar (3 km) yoʻlakni shimoliy va janubidan toʻsib turgan va oʻrta asrlarda muhim harbiystrategik ahamiyatga ega boʻlgan.

Darbandda uylar toshdan qurilgan. Keyinroq bozor maydonida jome masjidi barpo qilingan. Darband nomi 7-asrdan boshlab uchraydi. 627 yil qalʼani xazarlar egallagan. Shahar 7–9-asrlarda Arab xalifaligiga kirgan va musulmon olamining eng chekka qalʼasi hisoblanib, Kaspiy dengizi sohilidagi yirik port shahar sifatida maʼlum boʻlgan. Tashqariga zigʻir gazlama va roʻyan chiqarilgan. 10-asrda sultonlik poytaxti. 13-asrda moʻgʻullar vayron qilgan. Bu davrda shahar moʻgʻulcha Qahlagʻa, turkcha Temir Qapigʻ deb atalgan. Toʻxtamishxon Darbandda oʻz nomidan tanga zarb qildirgan. Amir Temur Toʻxtamishxonga qarshi urushganda va orqaga qaytishda Darbandda boʻlgan (1395–96). Shahar 15-asr oʻrtalarida tushkunlikka uchragan. 1509-yildan Eron tarkibida, 1578–1606-yillarda Turkiya tarkibida boʻlgan; Eron shohi Abbos davrida dengizda tosh minora qurilgan. 1722-yilda Rossiya bosib olgan, 1735-yilda yana Eronga oʻtgan. 1747-yildan Darband xonligining poytaxti. 1765-yildan Kuba xoni Fatxalining qarorgohi. 1796-yil Darbandni yana Rossiya egallagan, 1806-yil qayta bosib olgan. Darband eski va yangi (19–20-asrlarda qurilgan) dahadan iborat. Meʼmoriy yodgorliklaridan Jome masjidi majmuoti (8– 14-asrlar) va Madrasa (15–19-asrlar), Minorali masjid (14–19-asrlar), Qirqlar masjidi (17-asr), qad. karvonsaroylar, ravoq gumbazli hammomlar (17–18-asrlar), xon maqbarasi (18-asr), Norinqalʼa qoldiklari, devorning ayrim qismlari va b. saqlangan.

Adabiyot
--------

* Xan-Magomedov S. O. Derbent, M, 1958.

Manbalar
--------

1. ↑  Abdurahimov, Abduqayum. "Darband" *OʻzME*. D-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yer tuzish loyihasi** - yer tuzish ishlarini bajarish natijalariga asosan yerga egalik qiluvchi xoʻjalikning amalda va istiqbolda yerdan foydalanish darajasini aniqlab beruvchi hujjat. Ye.t.l. 4 qismdan: tushuntirish xati, hisob jadvallari, loyiha chizmalari, xuquqiy xzokjatlar majmuasidan iborat. Tushuntirish xatida Ye.t. l .da bajarilishi koʻzda tutilgan tadbirlarni asoslash nuqtai nazari va yer tuzish manbai (obyekt)ning tabiiy-iqtisodiy sharoitlari bayon etiladi. Ye.t.l.ning hisob qismi zarur jadval va loyiha yechimlari boʻyicha hisoblash qaydnomalaridan iborat. Barcha hisob-kitob ishlari oʻz navbatida tushuntirish xatida asoslab beriladi. Loyiha chizmalarida qabul qilingan shartli belgilarga asoslangan, loyihalanayotgan joy tafsilotining amaldagi va is-tiqboldagi holatlari koʻrsatiladi. Ye.t.l. tarkibiga kiruvchi hujjatlar toʻplamida shu loyihani tegishli tashkilotlar va muassasalarda koʻrib chiqish, tasdiqlash, amalga oshirish tadbirlari, loyihani joyga kuchirish toʻgʻrisidagi maʼlumotlar keltiriladi.

E.t.l. xoʻjaliklararo va xoʻjalikda yer tuzish turlariga boʻlinadi. Ye.t.l. barcha ishtirokchi mutaxassislar, loyiha tashkiloti rahbariyati va buyurtmachilar tomonidan imzolanadi. Tayyorlangan Ye.t.l. belgilangan tartibda kurib chiqiladi va tasdiqlanadi.

E.t.l. muntazam ravishda mualliflik nazoratida boʻladi. Ye.t.l.ni amalga oshirish jarayonida ayrim oʻzgartirishlar yoki anikliklar kiritilishi mumkin. Har bir holatda zarur huquqiy hujjatlar rasmiylashtiriladi.

E.t.l. natijalariga koʻra, ayrim tadbirlarni oʻz vaqtida amalga oshirish uchun bir bosqichli ish loyihalari ham tuzil adi.

Qosimjon Rahmonov 

.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Britaniya festivali emblemasi - Festival yulduzi - Abram Games tomonidan ishlab chiqilgan, Janubiy Bank ko'rgazma qo'llanmasi muqovasidan, 1951-yil
**Britaniya festivali** milliy ko'rgazma va yarmarka bo'lib, 1951-yilning yozida Buyuk Britaniya bo'ylab millionlab mehmonlarni qamrab oldi. Tarixchi Kennet O. Morganning aytishicha, festival "zafarli muvaffaqiyat" bo'ldi.

 Temzaning shimoliy qirg'og'idan Janubiy qirg'oq ko'rgazmasining 91metr ko'rinishi, baland Skylon va Discovery gumbazi
1951-yilda ko'rgazma o'tkazish uchun birinchi g'oya 1943-yilda Qirollik san'at jamiyatidan kelib chiqqan bo'lib, u 1851-yilgi Buyuk ko'rgazmaning 100 yilligi munosabati bilan xalqaro ko'rgazma o'tkazilishi kerak deb hisoblagan.  1945-yilda hukumat ko'rgazma va yarmarkalar eksportni qanday rag'batlantirishi mumkinligini ko'rib chiqish uchun Lord Ramsden huzurida qo'mita tayinladi.  Bir yil o‘tib, qo‘mita hisobot berganida, rekonstruksiyaga ustuvor ahamiyat qaratilayotgan bir paytda xalqaro ko‘rgazma o‘tkazish g‘oyasini uning qimmatligi tufayli davom ettirmaslikka qaror qilindi.  Gerbert Morrison Leyboristlar hukumati uchun mas'ul bo'ldi va uning o'rniga "Britaniya festivali 1951" sarlavhasi ostida san'at, arxitektura, fan, texnologiya va sanoat dizayni  haqida bir qator namoyishlar o'tkazishga qaror qildi.  Morrison aniq yoki yashirin siyosat bo'lmasligini ta'kidladi. Natijada, milliylashtirish, umumiy sog'liqni saqlash va ishchilar sinfini uy-joy bilan ta'minlash kabi ishchilar tomonidan homiylik qilingan dasturlar chiqarib tashlandi; o'rniga shaharsozlik, ilm-fan taraqqiyoti, an'anaviy va zamonaviy san'at va hunarmandchilikning barcha turlariga ruxsat berilgan. 

 Festival bog'lari

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „"Circa 1951: Presenting Science to the British Public", Robert Anderson, Oregon State University".  Osulibrary.oregonstate.edu. 6-iyul 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-dekabr 2011-yil.
2. ↑  Cox, Ian, *The South Bank Exhibition: A guide to the story it tells*, H.M.S.O. 1951
3. ↑  „The National Archives".  The National Archives. Qaraldi: 13-dekabr 2011-yil.
4. ↑  Leventhal, "A Tonic to the Nation" p 447
Jüri— kichik tuman (estoncha: *alevik*) Shimoliy Estoniyaning Xarju okrugida .12 km (7.5 mi) joylashgan poytaxt Tallindan janubi-sharqda, Tallinn-Tartu yoʻlida (E263), toʻgʻridan-toʻgʻri Tallin halqa yoʻli bilan kesishgandan keyin (nr. 11). Juri — Rae Parishning maʼmuriy markazi. Jüri 2012-yil 1-yanvar holatiga ko‘ra 3426 nafar aholiga ega  .2011-yilda Jüri Estoniya aholisining markazi edi.

 Yuridagi Lehmja eman bogʻi

Demografiya:
------------

**Yuri aholisi**| Yil | 1959 yil | 1970 yil | 1979 yil | 1989 yil | 1996 yil | 2003 yil | 2008 yil | 2009 yil | 2012 yil | 2014 yil |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Aholi | 369 | 535 | 1210 | 2589 | 2627 | 2507 | 3050 | 3250 | 3396 | 3419 |

Maʼlumotnomalar
---------------

1. ↑  „Rahvastik" (et).  Rae vald. 20-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-may 2011-yil.

Havolalar
---------

* Rae Parish (estoncha)
* Yuri sogʻliqni saqlash markazi (estoncha)
* Yuri gimnaziyasi (estoncha)
* Yuri kutubxonasi (estoncha)
* Yuri cherkovi cherkovi Wayback Machine saytida arxivlandi (2018-07-29). (estoncha)
**Yer nurlanishi** — yer sirtining issiqlik nurlanishi; Yer sirtining temperaturasi uncha yuqori boʻlmaganligi uchun undan toʻlqin uz. 3—80 mkm gacha boʻlgan elektromagnit nurlanishlar chiqib turadi. Yer sirtidan chiqadigan toʻlqinlar atmosferada yutilib, uni qizdiradi. Atmosfera ham Yerga deyarli oʻshanday uzunlikdagi elektromagnit toʻlqinlari yuboradi va yer sirti yoʻqotgan issiqlik oʻrnini qisman qoplaydi. Ye. n. bilan atmosfera nurlanishi orasidagi farqni, yaʼni effektiv nurlanishni maxsus asboblar (pirgeometrlar) bilan oʻlchash mumkin. Havo ochiq boʻlgan kechalarda atmosfera nurlanishi kichik, yaʼni effektiv nurlanish (min.ga 1 sm2 sirtdan 0,1—0,2 kal) katta boʻlgani uchun yer sirti hamda havoning pastki qatlamlari tezda soviydi. Havo bulutli kechalarda effektiv nurlanish kichik boʻlgani uchun yer sirti uncha sovimaydi. Kunduz kunlari atmosfera nurlanishidan tashqari yer sirtiga quyosh radiatsiyasi tushadi va yer sirti ancha qiziydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nitridlar** — azotning elektr musbat elementlar, asosan, metallar bilan hosil qilgan birikmalari. Koʻpincha N. deganda tarkibida azot va biror metall boʻlgan birikmalar tushuniladi. N. tuzilishi va xossasiga koʻra 3 guruhga boʻlinadi: ion bogʻli, kovalent bogli va metall bogʻli N. (yoki metallsimon N.). Ishqoriy va ishkrriy-yer metallarning nitridlari, Mas, K3N, CaN2, mis va rux nitridlari ion bogʻli N.ga kiradi. V, Al, Si, Ga, Ge kabi elementlarning nitridlari (BN. A1N, SiN4, GaN, GeN4) kovalent bogli N.ga kiradi. Bular kimyoviy taʼsirlarga chidamli, qiyin suyuqlanadigan va termik barkaror moddalardir. Metall bogʻli N. azotning baʼzi elementlar bilan birikishidan hosil boʻladi. Masalan, TiN, Cr2N, TaN, Ta2N va h.k. W2N, Ti3N, Mn4N oʻta qattiq, moʻrt, qiyin suyuklanadigan birikmalar. N. tex-nikaning turli sohalarida, jumladan, yarimoʻtkazgichlar ishlab chiqarishda keng qoʻllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Britaniya muzeyi** — jahondagi eng yirik muzeylardan, Londonda. Yevropada birinchi davlat muzeyi. 1753-yilda asos solingan, 1759-yildan ishga tushgan (binosi ingliz soʻnggi klassitsizmi uslubida qurilgan, 1823—47, meʼmor Robert Smirke; toshlar yigʻimi), Yevropa, Osiyo, Afrikaning Oʻrta asrlar sanʼati yodgorliklari (arab, Eron, Uzoq Sharq kulollik buyumlari, Benin bronzasi), shuningdek rasm, gravyura, kulollik buyumlari, tanga, medallar toʻplangan. Muzeyning etnografiya boʻlimidan Afrika, Amerika, Okeaniya va boshqa xalqlar madaniy yodgorliklari keng oʻrin olgan. Firdavsiyning Muhammad Joʻqiy tomonidan koʻchirilgan „Shohnoma"si (1440, 31 miniatyura bilan bezatilgan), „Boburnoma"ning qoʻlyozmasi (16-asr 2-yarmida koʻchirilgan), Amudaryo xazinasi (1877, Amudaryo sohilidan topilgan) va boshqa shu muzeyda saqlanadi. Britaniya muzeyi kutubxonasida 7 milliondan ortiq kitob, taxminan 105 ming qoʻlyozma, taxminan 100 ming hartiya (qoʻlyozma hujjat) va yorliq, 3 mingdan ortiq papirus bor. 1926-yildan muzey oʻz jurnalini nashr etadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BIBSYS: 90929335
* BNE: XX102968
* BnF: cb11871460b (maʼlumot)
* CANTIC: a10885912
* CiNii: DA00592486
* GND: 38379-X
* ISNI: 0000 0001 2342 8817
* LCCN: n79107735
* LNB: 000078654
* NDL: 00640103
* NKC: ko2002147948
* NLA: 35022119
* NLG: 55943
* NLI: 000024990
* RERO: 02-A000185085
* SBN id CFIV001896 yaroqsiz.
* en:SNAC: w60w2228
* SUDOC: 026472309
* TePapa: 10426
* ULAN: 500125180
* VIAF: 134857252
* en:WorldCat Identities: lccn-n79107735

 |
**Nistagm** (yun. nistagmos — mudroq) — koʻz soqqasining beixtiyor ketma-ket (tez-tez va sust) ritmik harakat qilishi. Koʻz soqqasining harakatiga qarab gorizontal, vertikal, diagonal, aralash va aylanma N. farq qilinadi. N. koʻpincha ikki, baʼzan bir koʻzda boʻladi. Sogʻlom kishilar, Mas, koʻz oldidan tez oʻtayotgan narsani kuzatganda tanani tez u yoq bu yoqqa burganda, quloqqa issiq yoki sovuq suv quyganda N. paydo boʻlishi fiziologik holat. Koʻz muskuli falaji, labirintit, isteriya, intoksikatsiya, markaziy nerv sistemasi va miya kasalliklari, shuningdek, tugʻilganidan boshlab xira koʻra-diganlarda patologik N. kuzatiladi. Noqulay sharoitda ishlaydiganlarda (kon ishchilari) koʻproq kasbga aloqa-dor N. paydo boʻlishi mumkin.

Davosi N.ga sabab boʻlgan kasallikni davolashdan iborat. N. kasbga aloqador boʻlsa, bemor boshqa ishga oʻtkaziladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Booking.com — 1996-yilda Amsterdamda (Niderlandiya) tashkil etilgan onlayn mehmonxona buyurtma berish tizimi.
2005 yilda tizim Amerikaning Yevropa bozoriga eʼtibor qaratadigan The Priceline Group kompaniyasi tomonidan 133 000 000 doʻllarga sotib olindi (2018 yil fevral oyida kompaniya nomini „Booking Holdings" deb oʻzgartirdi), Bosh qarorgohi Amsterdamda joylashgan.

Tarixi
------

Booking.com onlayn xizmati turli mamlakatlarda ko‘plab shikoyatlarga sabab bo‘lgan. Shunday qilib, Fransiyada sayt mehmonxonalarga narx bosimi va monopoliyaga qarshi qonunlarni buzishda ayblanmoqda. The Daily Telegraph nashrining yozishicha, kompaniya mehmonxona operatorlarini sayyohlar uchun eng qulay takliflarni ilgari surishga majbur qilgan. Shunga oʻxshash ayblovlar Germaniya, Shveysariya, AQSh va Buyuk Britaniyada ham qilingan.

2013-yil 3-iyul holatiga ko‘ra, Booking.com saytida 184 mamlakatda 320 000 dan ortiq mehmonxonalar mavjud edi. Ularning sayt versiyalari 40 dan ortiq davlatda, shu jumladan Rossiyada ham mavjud edi.

2021 yil 26 avgustda Rossiya federal monopoliyaga qarshi xizmati (FAS Rossiya) Booking.com saytiga „mehmonxona agregator bozoridagi ustun mavqeini suisteʼmol qilgani" va Rossiya Federatsiyasining monopoliyaga qarshi qonunlarini buzgani uchun 1,3 milliard rubl miqdorida aylanma savdo jarimasini soldi.

2021-yil 24-noyabr kuni Moskva arbitraj sudi Booking.com ning 1,3 milliard rubl miqdoridagi jarimani bekor qilish haqidagi daʼvosini rad etdi.

2021-yil dekabr oyida Booking Rossiya federal monopoliyaga qarshi xizmati (FAS Rossiya) buyrug‘iga rioya qilgan holda, mehmonxonalarga boshqa resurslar bo‘yicha narxlarni pasaytirish taqiqini bekor qildi.

2022-yil 31-yanvarda to‘qqizinchi hakamlar apellyatsiya sudi Moskva hakamlik sudi Booking.com oldindan buyurtma qilish xizmatining 1,3 milliard rubl miqdorida jarima to‘lash haqidagi qarori ustidan shikoyatini rad etdi.

2022 yil mart oyida Booking xizmati Rossiya bozorini tark etdi.

Mukofotlari
-----------

2012 — JD Power dan 2012 Mustaqil sayohat veb-saytlari reytingi g'olibi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Dennis Schaal.* How Booking.com turned the other OTAs into converts
2. ↑  *Андрей Фролов.*Владелец Booking.com сменит название с Priceline Group на Booking Holdings
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑
11. ↑
12. ↑
13. ↑
14. ↑
15. ↑

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Booking.com*** haqida turkum mavjud |

* Rasmiy sayti// booking.com
* *Teressa Iezzi.*A big booking campaign breaks in the U.S. for Booking.com

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qulun** — otning bir yoshgacha boʻlgan bolasi. Yangi tugʻilgan Q.ning ogʻirligi onasining vazniga nisbatan 8— 11% ni tashkil qiladi. Q.lar onasini 6—7 oygacha (bir kunda 50 martaga-cha) emadi, 2 oyligidan onasi bilan birga yaylovga qoʻyiladi. 3 oyligidan boshlab donli ozuqa berila boshlaydi. Sutdan ajratiladigan paytga kelib bir sutkada 3 kg gacha donli ozuqa isteʼmol qiladi. Q.larning sut tishlari 6—9 oyligada chiqadi. Ularga sabzi, mineral ozuqa sifatida boʻr, tuyilgan ohak berish foydali. Ozuqa ratsioniga bir kunda 15—25 g tuz qoʻshish muhim hisoblanadi. 1 yoshdan oshgan q. toy deb ataladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yer qutblarining harakati** -Yer geografik qugblarining yer sathida siljishi. Geografik kengliklarni bir qancha punktlarda koʻp yillardan beri kuzatish natijasida ularning oʻrtacha qiymatidan 0", 3 gacha oʻzgarishi sezilgan. Biror punktning kengligi Df ga ortsa, qarama-qarshi meridianda shuncha kamayadi. Yerga Oy va Quyoshning gravitatsion taʼsiri tufayli Yer oʻqi oʻz vaziyatini oʻzgartiradi, natijada yer qutblari siljiydi. Oʻrtacha vaziyatga nisbatan qutbning yer sathida siljishi 15 m dan ortmaydi; u soat mili yoʻnalishiga teskari yoʻnalishda davriy ravishda siljiydi.

Uni 12 oylik, yillik davr va 14 oylik Chandler davriga ajratish mumkin. Yillik davr Yer atmosferasida havo massasining fasl sari qayta taq-simlanishiga, suv massasining krr va muz tarzida yerning bir yarim sharidan ikkinchisiga oʻtishiga va b. sabablarga bogʻliq. Chandler davri yerning tabiiy tebranishiga va ichki deformatsiyasiga bogʻliq. Buni birinchi marta nazariy jihatdan 1790-yilda Eyler tu-shuntirib bergan. Agar Yer mutlaq qattiq jism boʻlganda edi, uning tabiiy tebranishi taxminan 10 oy boʻlardi. Ammo Yer plastik boʻlib, turli deformatsiyalarga moyil, shu sababli uning tabiiy tebranish davri taxminan 14 oyga teng .

E. q. h. 19-asr oxirlarida kashf kilindi. 1898-yilda Yer sharining bir xil (f=+39°08) kengliklardagi olti punktida xalqaro kengl[[ik xizmati st-yalari tashkil etildi (uchtasi AQSH da]], [[uchtasi Italiya]], Rossiya va Yaponiyada). Xalqaro kengliklar xizmati dasturiga muvofiq ishlayotgan st-yalar 40 ga yaqin, ular turli geografik kengliklarda joylashgan. Ulardan biri Kitob shahrida 1899-yildan boshlab barcha st-yalarning izchil kuzatishlari asosida shim. qutbning Yer sathidagi vaziyati yilning har boʻlagi uchun aniqlanib, ilmiy matbuotda eʼlon qilinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Delmont** (talaffuzi: *Delmont*) — AQShning Janubiy Dakota shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda 153 kishini tashkil qilgan.

Geografiyasi
------------

Delmont shahri 43°16′1″N 98°9′47″W﻿ / ﻿43.26694°N 98.16306°W﻿ / 43.26694; -98.16306GO (43,267013, −98,162996) koordinatalarda joylashgan.

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 0.76 kvadrat mil (1.97 km2) tashkil qiladi.

Demografiyasi
-------------

| Aholi o‘sish tarixi |
| --- |
| Yil | Aholi |  | %± |
| **1910** | 369 |  | — |
| **1920** | 518 |  | 404% |
| **1930** | 472 |  | −89% |
| **1940** | 461 |  | −23% |
| **1950** | 405 |  | −121% |
| **1960** | 363 |  | −104% |
| **1970** | 260 |  | −284% |
| **1980** | 290 |  | 115% |
| **1990** | 235 |  | −190% |
| **2000** | 263 |  | 119% |
| **2010** | 234 |  | −110% |
| **2020** | 153 |  | −346% |
| AQSh aholisini ro'yxatga olish |

2010-yilgi aholini roʻyxatga olishda, shaharda 234 kishi, 110 xonadon va 61 oila istiqomat qilgan. Shahar aholisi Irqiy tarkibi 83,3% oq tanli, 3% afro-amerikalik, 9,0% tubjoy amerikalik, 1,7% boshqa irqlardan va 3% ikki yoki undan ortiq irqlardan edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 3,4 foizini tashkil etadi.

Shaharda 110 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 22,7 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 46,4 foizi er-xotinlar bilan birga yashagan, 5,5 foizida eri boʻlmagan ayollar, 3,6 foizida xotini boʻlmagan erkaklar va 44,5% oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 37,3 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 19,1 foizida esa 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor.

Aholining oʻrtacha yoshi 50,7 yoshni tashkil etadi. Aholining 20,5 foizi 18 yoshgacha boʻlganlar; 6,4% 18 yoshdan 24 yoshgacha boʻlganlar; 15,8% 25 dan 44 gacha; 34,2% 45 dan 64 gacha; va 23,1% 65 yosh va undan kattadir. Shaharning gender tarkibi 53,4% erkaklar va 46,6% ayollarni tashkil qiladi.

Uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 23 750 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 33 000 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 24 583 dollarni, ayollar esa 16 667 dollarni tashkil etdi. Aholi jon boshiga daromad 12 385 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 18,2 foizi va aholining 19,6 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan, oʻn sakkiz yoshga toʻlmaganlarning 20,7 foizi va 65 yoshdan oshganlarning 17,5 foizi qashshoq hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „U.S. Census Bureau: Delmont city, South Dakota" (en). *www.census.gov*.  United States Census Bureau. Qaraldi: 27-iyun 2022-yil.
2. ↑  „US Gazetteer files: 2010, 2000, and 1990".  United States Census Bureau (12-fevral 2011-yil). Qaraldi: 23-aprel 2011-yil.
3. ↑  „US Gazetteer files 2010".  United States Census Bureau. 25-yanvar 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-iyun 2012-yil.
4. ↑  „Census of Population and Housing".  Census.gov. Qaraldi: 4-iyun 2015-yil.
5. ↑  „Census Population API".  United States Census Bureau. Qaraldi: 15-oktabr 2022-yil.
6. ↑  „U.S. Census website".  United States Census Bureau. Qaraldi: 21-iyun 2012-yil.
**Yerning ichki qismidagi gazlari** - Yer poʻstida erkin, suv va neftda eritma, jinslarda (ayniqsa qazilma koʻmirlarda) sorbit (shimilgan) holatlarda uchraydigan gazlar. Yer geosferalarida sayyoraning markaziga tomon gazlarning miqdori koʻpayib boradi. 1—2 km chuqurliqda termokatalik yoki neft-gaz zonasi 7 km ga yetgach, metan zonasi boshlanadi. Gaz hosil boʻlishi jarayonlarining mohiyatiga qarab Ye.p.g. ning 9 taga yaqin genetik turi farq qilinadi. Bularning eng muhimlari kata-genetik, metamorfik, vulkanik, bio-kimyoviy, radioaktiv va havoda hosil boʻlgan gazlardir. Qolgan guruhlari (yadro reaksiyasi gazlari, radiokimyoviy va Yer poʻsti ostidagi gazlar) ikkinchi darajali gazlar.

Katagenetik gazlar choʻkindi jinslarning chuqurlikka choʻkishi va ayni payta bosimning 100 dan 2000— 2500 atmosferagacha, temperaturaning 25—30° dan 250—300° gacha oshishi natijasida choʻkindi jinslardagi organik moddalarning tubdan oʻzgarishidan hosil boʻladi (qarang Yonuvchi tabiiy gazlar). Temperatura va bosimning yanada oshishi bilan metamorfik gazlar paydo boʻla boshlaydi. Katagenetik gazlarning asosiy tarkibi suv bugʻlari, karbon (II) oksidi, metan, azot, baʼzan inert gazlar va uchuvchan xloridlardan iborat. Vulqon gazlari Yerning chuqur qismidan keladi va mantiyaning gazsizlanishi bilan bogʻliq (qarang Vulqon gazlari).

Organik moddalarning bakteriologik parchalanishi va baʼzi mineral tuzlarning kayta tiklanishidan biokimyoviy gazlar hosil boʻladi. Bularga metan va uning gomologlari (etan va b.), karbon oksidi, vodorod sulfidi, azot, kislorod, goho vodorod va b. kiradi. Radioaktiv gazlar radioaktiv elementlarning parchalanishidan tarkib topadi; bular geliy, toriy va b.dan iborat. Havoda hosil boʻlgan gazlarga Yer poʻstining chuqur qismiga suvli eritmalar holida kirib borgan gazlar mansub. Bunday gazlarga azot, kislorod va inert gazlar (argon, kripton va ksenon) kiradi.

Kimyoviy tarkibiga koʻra Ye.p.g. uglevodorodli, azot va karbonat angidritlilarga boʻlinadi.

Yonuvchi (uglevodorodli) gazlarning gʻoyat katta massalari yer osti suvlarida erigan va asosan molekulyar eritma holida boʻladi. Masalan, azot NH4, NO2, NO3 shaklida. Uglevodorodli gazlarning koʻp qismi tarqoq choʻkindi jinslar va qazilma koʻmirlar tarkibida ham organik moddalar bilan bogʻliq. 1960-yilda Yaponiyada gazning 30% yer osti suvlaridan olingan. Biokimyoviy jarayonlar natijasida kislorodning yer yuzasida karbonat angidridiga aylanishi gaz hosil boʻlishining asosiy omili hisoblanadi. Oʻzbekistonda Qizilqumda 44 trillion m3, Qoraqumda (Ustyurt bilan birgalikda) 86 trillion m3 uglevodorod gazi borligi aniqlangan.

Abdulla Mavlonov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Dasta (maʼnolari).

**Dasta** — 1) buyum va asboblarning ushlanadigan qismi; 2) bir oʻram, bir tutam maʼnosini ham anglatadi (bir D. gul, bir D. qogʻoz); 3) torli sozlarning chap qoʻl bilan ushlanadigan qismi (grif). Tanbur, sato, dutor, rubob singari anʼanaviy sozlarning D.lari nisbatan uzunroq boʻlib, ularga ichak yoki ip pardalarn bogʻlanadi. Ayrimlariga yogʻoch, suyak pardalar ham yelimlab yopishtiriladi yoki sim, metall pardalar oʻrnatiladi. Ijrochi D.ning pardalariga barmoqlar bilan bosib, tor tovushlarining pastbalandligini oʻzgartiradi. Gʻijjak, doʻmbira kabi sozlarning D.si pardasiz. Bunday cholgʻularda tovushlarning oʻrni sozandaning barmoqlari bilan musiqa uquvi orqali topib bosiladi; 4) musiqa asari ijrochilari guruhi — ayni ansambl.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Troyaliklar** (astronomiyada) — Quyosh atrofida aylanuvchi asteroidlarning fizik bogʻlangan guruhi. T. Yupiterga nisbatan har vaqt Q60° ga oʻrtacha ekliptik uzunlik boʻylab harakatlanadi. Quyosh, Yupiter va T.lar fazoda deyarli teng tomonli uchburchak tashkil etadi. T.ni oʻrganish katta qiziqish uygʻotadi, chunki ularning harakati uch jism masalasita taxminan moye keladi. T.da oʻrta hisobda 15 ta asteroid kuzatilgan. T. orbitalari ekspentrisitetining oʻrtacha kiymati 0,096 ga, ekliptika tekisligiga kiyaligi 16,4° ga teng.

T.ning Quyosh atrofida aylanish davri, shuningdek, Quyoshdan oʻrtacha uzoqligi Yupiterning aylanish davri va Quyoshdan oʻrtacha uzoqligiga deyarli teng. Bunday mayda sayyoralarni Troya urushining qahramonlari nomi bilan atashga kelishilgan. "T." atamasi shundan kelib chiqqan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fraungofer chiziqlari** - Quyosh spektridagi yutilish spektral chizikdari. Yorugʻlikning Quyosh yoki Yer atmosferasidagi yutilishi tufayli hosil boʻladi (telluriy chiziklar). Fraungofer chiziqlarini 1802-yilda birinchi marta ingliz fizigi U. Uollaston kuzatgan, 1814-yilda nemis fizigi Y. Fraungofer batafsil tekshirgan va bayon etgan, 1860-yilda G. Kirxgof nazariy tushuntirib bergan. Elektromagnit toʻlqinlar spektrining infrakizil, koʻrinuvchi va ultrabinafsha sohalarida 20 mingdan ortiq Fraungofer chiziqlari kuzatiladi. Ulardan eng qisqasining toʻlqin uzunligi A,= 155 nm. Fraungofer chiziqlarining koʻpchiligi maʼlum kimyoviy elementlarning spektral chiziqlari bilan bir xil ekanligi aniqlangan. Fraungofer chiziqlarini oʻrganish Quyosh atmosferasining kimyoviy tarkibini, Quyoshdagi fizik sharoitlar va h.k.ni aniqlash imkonini beradi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vahob Tojimatov** ( 1918-yil Turkiston ASSR, Fargʻona viloyati Skobelev uyezdi tumani Turvat qishlogʻida tavallud topgan — vafot etgan yili nomaʼlum) — SSSR Oziq-ovqat sanoati vazirligining 1-sonli bogʻdorchilik sovxozida bogʻbon, keyinchalik rais. Lenin ordeni, ikkinchi darajali "Mehnat faxriysi" ordeni va O‘roq va Bolg’a oltin medali sohibi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1949).

Hayoti va faoliyati
-------------------

1918-yilda Turkiston ASSR Fargʻona viloyati Skobelev uyezdi Turvat qishlogʻida (hozirgi Oʻzbekiston Fargʻona viloyati Toshloq tumanidagi shahar turidagi aholi punktida) tugʻilgan. Millat o'zbek. 

Qishloq xoʻjaligini kollektivlashtirish boshlanishi bilan 1933-yilda Tojikiston SSR Jilikoʻl tumanidagi (hozirgi Tojikiston Xatlon viloyatining Doʻsti tumani) Paxtaaral kolxoziga ishga kirdi va u yerda bogʻbon boʻlib ishladi. Kolxoz qayta tashkil etilgandan keyin Vahob Tojimatov 1938-yildan Stalinobod, Qoʻrgʻontepa tumani, Qoʻrgʻontepa shahri yaqinidagi 1-sonli bogʻdorchilik sovxozida (Sadvinsovxoz) ishlagan (1944—1947-yillarda).

1948-yilda uning uzumchilik bo'limi Tojikiston SSRda eng yuqori uzum hosilini oldi. 3 gektar maydondan gektariga 206,2 sentner.

SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1949-yil 5-oktabrdagi Farmoni 1948-yilda sugʻoriladigan uzumzorlarda uzumdan yuqori hosil olish toʻgʻrisida qaroriga ko`ra Tojimatov Vaxob Lenin ordeni, Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni hamda O‘roq va Bolg’a oltin medali bilan taqdirlangan.

1978-yilgacha sovxozda ishladi. Viloyatda bogʻdorchilikni rivojlantirishga katta hissa qoʻshgan, bir necha bor Butunittifoq qishloq xoʻjaligi koʻrgazmasi (VSHV) ishtirokchisi boʻlgan va 1949-yilda oʻz mehnati natijalariga koʻra, ikkinchi darajali "Mehnat faxriysi" ordeni bilan taqdirlangan. Qoʻrgʻontepa viloyatida (hozirgi Tojikistonning Xatlon viloyati) yashagan.

Mukofotlar
----------

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin ordeni - ikki marta (1949; 06.10.1950)
* Oktyabr inqilobi ordeni (25.12.1976)
* Tojikiston SSR Oliy Soveti Prezidiumining Faxriy diplomi

Manbalar
--------


1. 1 2 3  „Vahob Tojimatov biografiyasi".
2. 1 2  Энциклопедия сельского хозяйства Таджикистана. - Т.2. - Душанбе, 1989. (на тадж. яз.)
**Ibrohim Abdulqodir al-Maziniy** (1890, Qohira — 1947) — arab yozuvchisi va tadqiqotchisi. "Misr modernistlari" maktabi vakillaridan. Ilk sheʼrlari P. B. Shelli va J. Bayron ijodi taʼsirida yozilgan. Yumoristik ocherk va hikoyalari ("Olam sandigi", 1929; "Oʻrgimchak uyasi", 1935; "Yoʻlda", 1937)da ayrim Misr ziyolilarining mutaassibligidan, Yevropa madaniyatiga yuzaki taqlid qilishlaridan kuladi. M.ning "Ibrohim — jurnalist" (1931), "Uch zrkak va bir ayol". "Ibroqim II" (1943) kabi romanlarida shaxsning "mutlaq erkinligi" gʻoyalari ilgari surilgan. U adabiy va tanqidiy maqolalari ("Hofiz Ibrohim sheʼriyati". 1914; "Sheʼriyat, uning maqsadi pa vositalari", 1915; "Shamolning kuchayishi", 1928; "Quruq oʻrim", 1925)da sheʼriyatdagi anʼanaviylikka qarshi chiqadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |