recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Mol (maʼnolari).
**Mol** — Xalqaro birliklar tizimi SI da modda miqdori birligi. 1971-yilda qabul qilingan. Massasi 0,012 kg ga teng boʻlgan uglerod 12S izotopi tarkibidagi atomlar soniga teng boʻlgan tarkibiy elementlar (molekulalar, atomlar, elektronlar va boshqa bir xildagi zarralar) dan tashkil topgan modda miqdoriga teng. Har qanday moddaning bir moli bir xil sondagi tarkibiy ele-mentlardan tashkil topgan. Bu son, odatda, Avogadro doimiysi deb ataladi va uning tajribalar asosida aniqlangan qiymati ^=6,0221023 mol"’ ga teng. Shuning uchun M. qaysi zarraga tegishli ekanligi kursatilishi kerak. Mas, suv molekulalarining bir moli deganda 6,022-1023 ta suv molekulalari tushuniladi. 6,022-1023 ta suv molekulalari tarkibida esa vodorod atomlarining 2 moli, kislorod atomlarining 1 moli, protonlarning 10 moli, neytronlarning 8 moli va elektronlarning 10 moli mavjuddir. Berilgan modda molekulalari 1 molining massasi, odatda, shu moddaning molyar massasi deb ataladi. M. tushunchadan molekulyar fizika, kimyo, termodinamika va boshqa sohalardan nazariy hamda amaliy hisobkitob ishlarini bajarishda keng qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

SI birliklari |
| --- |
|  |
| asosiy birliklar | 
* amper
* kandela
* kelvin
* kilogram
* metr
* mol
* soniya
 | 
The SI logo |
|  |
| hosilasi birliklar | 
* bekkerel
* kulon
* Selsiy darajasi
* farad
* gray
* genri
* gers
* joul
* katal
* lumen
* lyuks
* nyuton
* om
* pascal
* radian
* siemens
* sievert
* steradian
* tesla
* volt
* vatt
* veber
 |
|  |
| boshqalar | 
* angstrem
* astronomik birlik
* dalton (massaning atom birligi)
* sutka (soat \* daqiqa)
* detsibel
* daraja
* elektronvolt
* gektar
* litr
* neper
* tonna
 |
|  |
| yana qarang | 
* birliklar tizimi
 |
|  |
| 
* Category Turkum
 |

 |
**2021-yilning Anqing shahridagi pichoqbozlik hujumi**da 2021-yil 5-iyun kuni Xitoyning Anqing shahrida yetti kishi halok bo‘lgan, shundan 13 kishi yaralanib, ommaviy pichoqbozlik deb nomlangan. Hujum bitta hujumchi tomonidan sodir etilganligi haqida taxmin qilinmoqda. Hujumchi pichoqni ko‘tarib olib, ko‘chalarda beixtiyor piyodalarga pichoq urgan. Jinoyatni sodir etganlikda gumon qilingan shaxs 25 yoshda bo‘lib, pichoqbozlik sodir bo‘lgan paytda ishsiz bo‘lgan. Keyinchalik uning Liang Vu ekanligi aniqlandi va 2021-yil 15-noyabrda qotillik aybi bilan oʻlimga hukm qilindi.
Maʼlumot qilinishicha, jinoyatchi qilgan jinoyatiga iqror bo‘lib, bunga oilaviy muammolari sabab bo‘lgan va o‘zini pessimist deb taʼriflagan. Aftidan, u oʻzi qilgan hujumini oilaviy muammolaridan „chiqarish" usuli sifatida koʻrgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „7死13伤！安庆杀人案吴亮获判死刑：从小父母离异，悲观厌世步行街上乱刀砍人\_腾讯新闻". *new.qq.com*. Qaraldi: 26-mart 2022-yil.
2. ↑  „As America struggles with gun violence, China faces its own public safety threat: mass stabbings". *cnn.com*. Qaraldi: 15-iyun 2021-yil.

### Turkumlar
**Fermaning buyuk teoremasi** — P. Fermaning yunon matematigi Diofantnutt tenglamasi yechimlari musbat butun sonlar bilan ifodalanmaydi, degan daʼvosi tasdigʻi (bunda i — ikkidan katta butun son). P. Fermaning bu teoremaning isbotini bilganligi va yozishga joy boʻlmagani uchun keltirilmagani haqida maʼlumot bergan boʻlishiga qaramay, bu teoremani ingliz matematigi E. Uayls algebraik geometriyaning murakkab usullarini qoʻllab isbotladi (E. Uayls bu haqida 2002 i. Xitoyda boʻlib oʻtgan matematiklarning butunjaqon kongressida eʼlon qildi).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Rikarda Walkling** (1997-yil 19-martda tugʻilgan) — nemis futbolchisi, Bremenning Werder klubi yarim himoyachisi

Klublardagi faoliyati
---------------------

Walkling oʻz faoliyatini 2002-yilda SV Obergriesbach bilan boshlagan va 2008-yildan 2010-yilgacha TSV Shvaben Augsburgda ikki yil oʻynagan. 2010-yilda FC Bayern Munich yoshlar safiga oʻtgan. Bayern Munich jamoasi bilan u 2013-yilgi Germaniya chempionatida gʻalaba qozonib, 2009-yilgi FSV Güterslohga qarshi oʻyinda 3:1 hisobida Bayern Munich foydasiga hal boʻlgan oʻyinda tenglashtiruvchi golni urdi. U 2013-yil 29-sentyabrda DFB-Pokal ikkinchi turida jamoadagi debyutini o‘tkazdi. Koʻp oʻtmay, 2013-yil 6-oktyabrda u Bundesligadagi debyutini BV Kloppenburgga qarshi 89-daqiqada Vanessa Bürki oʻrniga maydonga tushirdi va bir necha daqiqadan soʻng jamoadagi debyut golini kiritdi, 5:2 hisobidagi gʻalaba bilan oʻyin yakunlandi. 2013–2014-yilgi mavsumda asosiy jamoadagi oʻyinlaridan tashqari u oʻsmirlar jamoasida ham oʻynadi, 2014-yil 31-mayda Turbine Potsdam ustidan 1:0 hisobida gʻalaba qozonib, ketma-ket ikkinchi chempionlikni qoʻlga kiritdi.

Xalqaro faoliyati
-----------------

Walkling 2012-yilning 11-sentyabrida Gamburgda Norvegiyaga qarshi 3:1 hisobida gʻalaba qozongan holda U-16 terma jamoasi safida debyut qildi. U 2013-yil iyul oyida Islandiyada U-16 terma jamoasi bilan to‘rtta g‘alabadan so‘ng Nordic kubogini qo‘lga kiritdi. 2013-yil 30-yanvarda u 17 yoshgacha boʻlgan milliy terma jamoa uchun Karson City shahrida AQShga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida 1:1 hisobida debyut qildi. 2013-yil 11-oktabrda u Yevropa chempionati saralashida Shveytsariyaga qarshi o‘yinda 6:0 hisobida g‘alaba qozongan holda xettrik qayd etdi. U 2014-yilda Angliyada bo‘lib o‘tgan 17 yoshgacha bo‘lgan ayollar o‘rtasidagi UEFA chempionatida ishtirok etish uchun U-17 terma jamoasi tarkibida bo‘lgan va barcha o‘yinlarda g‘alaba qozongan (jumladan, finalda Ispaniyaga qarshi penaltilar seriyasida 3:1 hisobida g‘alaba qozongan). Ushbu turnirda u Fransiyaga qarshi guruh bosqichida 4:0 hisobida gʻalaba qozongan ikkita gol va yarim finalda Italiyaga qarshi oʻyinda 1:0 hisobida gʻalaba qozondi.

Yutuqlari
---------

**Bayern Munich**

* Bundesliga : 2014–15, 2015–16

**Germaniya U17**

* 17 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi UEFA chempionati : 2014-yil

Manbalar
--------

1. ↑  „Ricarda Walkling - 2016". Qaraldi: 2-dekabr 2016-yil.
2. ↑  Vereinswechsel framba.de
3. ↑  Spielbericht TSV Crailsheim – FC Bayern München – FuPa.

Havolalar
---------

* Ricarda Walkling at Soccerway
* Ricarda Walkling – FIFA competition record (archived)
* Ricarda Walkling – UEFA competition record (archive)
* Ricarda Walkling WorldFootball.net saytida
* Ricarda Walkling at fcbayern.de
* Ricarda Walkling at soccerdonna.de
**Sayyoralararo avtomatik stansiya** — sayyoralararo kosmik fazoni, Oy hamda sayyoralarni tadqiq etish va osmon jismlariga ilmiy apparatlarni olib chiqish uchun moʻljallangan kosmik uchish apparati. Apparat bortiga turli ilmiy asboblar oʻrnatiladi. Ularning oʻlchash natijalari radiosistemalar yordamida Yerga uzatiladi. Osmon jismlari sirtlari tasvirini Yerda qabul qilish uchun televizion sistemadan foydalaniladi. Saiyoralararo avtomatik stansiyas. bortidagi asboblar energiyani quyosh batareyasidan oladi. Baʼzi Saiyoralararo avtomatik stansiyaslarda qoʻnish apparatlari bor. Bu apparatlar yordamida ular boshqa sayyoralar sirtiga ("Venera3" — "Venera7", "Viking1" va 2") yoki parvozdan qaytgach, Yerga ("Zond5" — "Zond7") yumshoq koʻna olgan.

1972-yil AQSH gigant sayyoralar va ularning yoʻldoshlarini tadqiq etish maqsadida yangi ilmiy tadqiqot dasturini ishlab chikdi. Bu dastur boʻyicha 1972-yilda uchirilgan "Pioner10" st-yasi Yupiter sayyorasi yaqinidagi asteroidlar mintaqalarini birinchi marta uchib oʻtib(Yupiterni tadqiq qilgan) va 3kosmik tezlik bilan Quyosh sistemasi chegarasidan chiqib ketgan (1987). 1973-yilda uchirilgan "Pioner11" st-yasi Saturn sayyorasidan uchib oʻtib, Quyosh sistemasi chegarasidan chiqib ketgan (1993).

Saiyoralararo avtomatik stansiyas. yordamida Venera sayyorasi va kosmik fazo oʻrganildi ("Venera"), Mars tadqiq qilindi ("Viking"), Yupiter, Saturn hamda ularning yoʻldoshlari tekshirildi ("Voyajer"), kosmik fazoni oʻrganish va uzoq kosmik masofalarga parvoz qilish texnikasi takomillashtirildi. Oyning teskari tomoni suratga olindi hamda Yer — Mars orasidagi kosmik fazo oʻrganildi ("Zond"), Oy tadqiq qilindi va unga apparatlar qoʻndirildi hamda Yerga Oy tuprogʻi keltirildi (Luna), Venera, Mars, Merkuriy sayyoralari va kosmik fazo tadqiq qilindi ("Mariner"), Mars va kosmik fazo oʻrganildi, Mars atmosferasi, sirtqi qatlamining temperaturasi, suv bugʻi oʻrganildi, suratlari olindi ("Mars") va unga yumshoq qoʻndirildi. Oy sirtining relyefi haqida teletasvirlar Yerga uzatildi va unga avtomatik stansiya yumshoq qoʻndirildi ("Reynjer"), Oy tuprogining kimyoviy tarkibi oʻrganildi ("Serveyer"). Amerikaning 2004-yil 4 yanvarda Marsga tushirilgan Marsda harakatlanuvchi "Spirit" ("Spirit") Saiyoralararo avtomatik stansiyas.si 200 dan ortiq rangli suratlarini Yerga uzatdi, Marsdagi jinslarni tahlil qiladi (yana qarang Sayyoralar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ricardo Gallego Redondo** (1959-yil 8-fevralda Madridda tugʻilgan) — ispaniyalik nafaqaga chiqqan futbolchi, yarim himoyachi sifatida oʻynagan.

Uning professional faoliyatining koʻp qismi "Real Madrid" bilan bogʻliq boʻlib, u deyarli oʻn yil ichida 300 dan ortiq rasmiy oʻyinlarda maydonga tushib, jami oʻnta yirik chempionlikni qoʻlga kiritgan.

Gallego Ispaniya terma jamoasi safida deyarli 45 ta oʻyin oʻtkazdi va ikki jahon chempionatida va shuncha Evropa chempionatlarida mamlakatni himoya qildi.

Uning taxallusi „El soso" (yumshoq) edi.

Klubdagi faoliyati
------------------

La Liganing kuchli "Real Madrid" klubining yoshlar tizimi mahsuli bo‘lgan Gallego asosiy jamoada tez taassurot qoldirdi. Faoliyatining ilk yilida 26 o‘yinda maydonga tushdi va keyingi mavsumlarda asosiy yarim himoyachi bo‘ldi, chunki u birinchi divizionda jami 250 ta o‘yin o‘tkazdi: toʻrtta liga, ikkita Ispaniya kubogi va ketma-ket UEFA kubogi (1985-86-yillar); Jismoniy va texnik qobiliyatga ega boʻlib, u himoyachi sifatida samarali ishlay olardi.

1986-87-yilgi mavsumda Gallego 37 oʻyin va ikkita gol (3000 daqiqadan koʻproq oʻyin) bilan oʻz hissasini qoʻshdi, chunki „Real Madrid" milliy chempionatda gʻalaba qozondi va ichki kubokning yarim finaliga chiqdi. 1987-yilning 15-martida u Migel de Andrésning tizzasiga urildi va oʻsha oʻyindan soʻng Bilbaoning "Atletik "futbolchisi faoliyatini „San-Mames" stadionida 2:1 hisobida yakunladi.

Xalqaro faoliyat
----------------

Gallego Ispaniya terma jamoasi safida 42 marta maydonga tushdi. Uning ilk oʻyini oʻz maydonida boʻlib oʻtayotgan futbol boʻyicha jahon chempionatiga tayyorgarlik oʻyinida, 1982-yil 24-fevralda boʻlgan. ikkinchi boʻlimda "Barselona "futbolchisi Viktor Muñozni almashtirib, hisobni 3-0 bilan yopdi.

Oʻsha Jahon chempionatida faqat bir marta foydalanilgandan soʻng, Gallego quyidagi ikkita musobaqada muhim himoya elementiga aylandi: UEFA Evro-1984 (ikkinchi oʻrin) va 1986 FIFA Jahon Kubogi, Evro 88 dan keyin xalqaro oʻyinlardan voz kechdi. 2011-yil avgust oyi oʻrtalarida u Ispaniya terma jamoasi va „Real Madrid"dagi sobiq jamoadoshi Xose Antonio Kamacho bilan uchrashdi va Xitoy terma jamoasida uning yordamchisi sifatida ishladi.

### Xalqaro faoliyat

| # | Sana | Joy | Raqib | Hisob | Natija | Musobaqa |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | 1982-yil 24-fevral | Luis Casanova, Valensiya, Ispaniya |  Shotlandiya | **3** — 0 | 3-0 | Doʻstona |
| 2. | 1984-yil 26-may | Charmilles, Jeneva, Shveytsariya |   Shveysariya | **0-2** | 0-4 | Doʻstona |

Manbalar
--------

1. ↑  Real Madrid biography (ispancha)
2. ↑  Ricardo Gallego — International Appearances; at RSSSF
Sport turlari
-------------

### Futbol

 Cuju, Xitoy futbolining qadimiy shakli

  

  

### Lakros

Xitoy milliy lakros jamoasi ketma-ket ikki marta (2014 va 2018 yillarda bo'lib o'tgan ) lakros bo'yicha jahon chempionatiga yo'llanma oldi. Xitoy, shuningdek , 19 yoshgacha bo'lgan lakros bo'yicha jahon chempionatiga terma jamoalarini yubordi. 

### Motor poygasi

Makao Gran-prisi 1954 yildan beri o'tkazib kelinmoqda, u o'zining Formula 3, gastrol avtomobillari va supervelosiped poygalari bilan mashhur.

  

Ma Tsinxua 2014 yilgi Rossiyaning FIA WTCC poygasida ikki poyganing 2-sida g'alaba qozonib, FIA Jahon chempionati poygasida g'alaba qozongan birinchi xitoylik haydovchi.  Ma avvalroq , 2012 yilgi Italiya Gran-prisida HRT Formula 1 jamoasi uchun birinchi bepul mashg'ulotlarda qatnashganida Gran-pri yig'ilishida F1 mashinasini boshqargan birinchi xitoylik haydovchiga edi. 

### Tezlik konkida uchish

Oltita yopiq konkida uchish arenalari (Changchun, Daqing, Harbin, Qiqihar, Shenyang ,Urumchi). 2012 yilda 3ta tashqi oval ochilgan (Fukang, Karamay va Vangqing). 

  

  

  

  

  

  

### Tennis

 Li Na Xitoy va Osiyodan "Katta Dubulg'a" chempionligini qo'lga kiritgan birinchi futbolchidir.

  

  

  

  

  

  

  

  

Tennis Xitoyda o'sib borayotgan dam olish sportidir, ammo aholi zich joylashgan shaharlarda kortlarga kirish cheklangan bo'lishi mumkin. Yaqinda xitoylik tennischilar, ayniqsa ayollar, xalqaro miqyosda ham havaskorlar darajasida, ham professional darajada muvaffaqiyat qozonishdi. Xalqaro tennis turnirlari Xitoy sport kanallarida keng yoritilmoqda, futbol va basketboldan keyin uchinchi o'rinda turadi.

Sport biznesi
-------------

2010-yillardan beri Xitoyning China Media Capital, CITIC Group, Fosun International va Wanda Group kabi korporatsiyalari xalqaro sport bizneslariga, Infront va MP &amp; Silva kabi marketing va media kompaniyalariga City Football Group, Aston Villa FC kabi jamoalarga sezilarli sarmoya kiritdilar. Vulverxempton Uonderers, RCD Espanyol, Atletiko Madrid, Inter Milan SK Slavia Praga FC Sochaux va ADO Den Haag .

1. ↑  Record 23 lacrosse teams to play at Men's Under-21 World Championship Ali Iveson (Inside the Games), 30 May 2021. Accessed 9 June 2021.
2. ↑  „Remembering when… Ma made history on WTCC debut". *FIA World Touring Car Championship* (2-iyun 2015-yil). Qaraldi: 12-iyul 2015-yil.
3. ↑  „Qing Hua Ma - Caterham Racing - F1 Driver Profile". *BT Sport ESPN*. Qaraldi: 12-iyul 2015-yil.
4. ↑  „Rinks - China - In use - Track length 400 meter - SpeedSkatingNews". *www.speedskatingnews.info*.

Havolalar
---------

* Davlat sport bosh boshqarmasi (xitoycha)
* Butun Xitoy sport federatsiyasi da Archived (xitoycha)
* Xitoy Olimpiya qo'mitasi
* Pekin 2008 Olimpiya o'yinlari
* Xitoyda NBA Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-08-04).
* NBA | Buyuk raqamlar devori
* USATODAY.com - Xitoy basketbolni quchoqlaydi
**Tatyana Mixaylovna Anisimova** (1949-yil 19-oktyabrda tugʻilgan *Poluboyarova*, Grozniy, Chechen-Ingush Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi) — sovet yengil atletikachisi, Olimpiya oʻyinlari kumush medali sovrindori, SSSRda xizmat koʻrsatgan sport ustasi (1981).

Sportdagi faoliyati
-------------------

1976-yilda Monrealdagi Olimpiya oʻyinlarida Tatyana Anisimova 100 metrga toʻsiqlar bilan yugurishda kumush medalni qoʻlga kiritdi. Toʻrt yil oʻtgach, Moskva Olimpiadasida u dastlabki poygalardagi chiqishlarini yakunladi.

Jahon kubogi gʻolibi (1981), Yevropa chempionatlarining uch karra gʻolibi (1975, 1978, 1981), Yevropa kubogi gʻolibi (1981).

SSSRning koʻp karra chempioni (1972, 1976, 1978, 1979 — 100 m s/b; 1978, 1981 — 4×200 m estafeta)

Uch marta SSSR rekordlarini oʻrnatdi. SSSRda yilning eng yaxshi sportchisi deb tan olingan (1981).

1981-yilda u Yevropaning eng yaxshi toʻsiqlari boʻyicha „Oltin boshoq" ni oldi.

"Shon-sharaf belgisi" ordeni bilan taqdirlangan.

Tarjimai holi
-------------

Sport karerasini tugatgandan soʻng, u GIFK ularni tugatgan. P.F.Lesgaft. U „Rossiya yoshlari" yengil atletika sport maktabining bosh oʻqituvchisi, Sankt-Peterburg sport qoʻmitasi qoshidagi Olimpiya tayyorlash markazining metodisti boʻlib ishlagan.

Manbalar
--------

1. ↑   Tatyana Anisimova // Mirovaya lyogkaya atletika — 1912.
2. ↑  Sports-Reference.com (angl.)
3. ↑  Olympedia (angl.) — 2006.

Havolalar
---------

* Tatyana Anisimova — olimpiyskaya statistika na sayte Sports-Reference.com (angl.)
* Zal slavi NGU imeni P. F. Lesgafta
**Tatyana Nikolaevna Klyueva (Gagina)**Aleksandr Rouning" Barbara-go'zallik,uzun o'ralgan "ertak filmidagi Varvara-go'zal roli bilan mashhur bo'lgan sovet aktrisasi.

Biografiya
----------

Moskvada tug'ilgan.Maktab o'quvchisi sifatida u Aleksandr Mittaning" Ular qo'ng'iroq qilmoqdalar, eshikni och "filmidagi epizodda debyut qildi.

Kiev rejissyori Yevgeniy Sherstobitov "Ular qo'ng'iroq qilmoqdalar, eshikni och" lentasini suratga olish paytida unga e'tibor qaratdi.U esladi: "*Men 10 yoshda edim va ramkada qandaydir shior aytdim.* *Mittada otishma tugashi bilanoq,studiyada kulgili bir odam paydo bo'ldi, u doimo savollar bilan qiynalardi:Qiz, suzish mumkinmi?Velosport haqida nima deyish mumkin?Filmlarda rol o'ynashni xohlaysizmi?* ". Unga rahmat,u Sudakda suratga olingan" Aqualungs in the Bottom "filmidagi bosh rolga ma'qullandi.

Tatyana 10-sinfda o'qiyotganida, Aleksandr Rou uni" Olov,suv va mis quvurlar "ertaki uchun tinglashga taklif qildi.Biroq,u o'z yoshidan yoshroq ko'rindi va Natalya Sedyxni ma'qulladi.Rou keyingi filmida Tatyanani suratga olishga va'da berdi va 1968-yilda uni Butunittifoq shon-shuhratini keltirgan "Barbara-go'zallik, uzun bo'yli "ertak filmiga taklif qildi.

1974-yilda GITISni tamomlagan.Biroq, u kino aktrisasi sifatidagi karerasini tark etdi,dengizchiga uylandi,familiyasini o'zgartirdi va Sevastopolga jo'nadi. U taksi deposida klub menejeri, tanishuv agentligida va bozorda savdogar bo'lib ishlagan.

U Rossiya Kinematograflar uyushmasining Sevastopol vakolatxonasi raisi bo'lgan.

2015-yilda u Sevastopol va Qrimdagi tarixiy va madaniy merosni saqlash imperatorlik fondini boshqargan .

Bir oila
--------

* Birinchi eri (talaba nikohi) - aktyor Timofey Spivak
	+ Aktrisaning ikkinchi eri tomonidan asrab olingan o'g'il Yan Dmitrievich Gagin (1976 yilda tug'ilgan), huquqshunoslik darajasini oldi, keyinchalik xavfsizlik sohasida ishlagan, 2014 yilda "Rossiya bahori" ishtirokchisi. Hozirda - Donetsk Xalq Respublikasi Bosh vazirining maslahatchisi
* Ikkinchi eri - Dmitriy Gagin, dengizchi

1.

Manbalar
--------

1. ↑   *«Меня не кусала звезда». Как живёт актриса, сыгравшая Варвару-красу*. .

*
Категория:Персоналии по алфавиту
**Tatyana Alekseevna Golikova** (tugʻ. 9-fevral 1966(1966-02-09) (57 yosh), **Lua xatosi in package.lua at line 80: module 'Module:Wikidata/Places2' not found.**)-rus davlat arbobi, iqtisodchi.2018-yil 18-maydan boshlab Rossiya Federatsiyasi Bosh vazirining ijtimoiy siyosat bo'yicha o'rinbosari (2020-yil 15-yanvardan 21-yanvargacha amal qiladi) 2021-yil 19-iyuldan Shimoliy-G'arbiy Federal okrugida kurator.Rossiya Federatsiyasi hukumati huzuridagi Moliya universitetining davlat boshqaruvi va moliyaviy nazorat fakulteti dekani.

2013-yil 20-sentabrdan 2018-yil 18-maygacha Rossiya Federatsiyasi Hisob palatasi raisi. Rossiya Federatsiyasi Prezidentining MDH davlatlari, Abxaziya va Janubiy Osetiya bilan ijtimoiy-iqtisodiy hamkorlik boʻyicha yordamchisi  (2012-yil-2013). Rossiya Federatsiyasi sog'liqni saqlash va ijtimoiy rivojlanish vaziri (2007-2012), Rossiya Federatsiyasi moliya vazirining birinchi o'rinbosari, o'rinbosari (2002-2007).

Rossiya Federatsiyasida xizmat ko'rsatgan iqtisodchi (2004).Iqtisodiyot fanlari doktori (2008), professor (2017). II, III va IV darajali "Vatanga xizmatlari uchun" ordeni kavaleri (2008, 2012, 2016). Rossiya Federatsiyasi Davlat maslahatchisi vazifasini bajaruvchi, 1-sinf (2003).

Adabiyot
--------

Havolalar
---------

* *Бельченко В.* „Она бюджету отдана" (ru).  «Огонёк», №6 (5115) (15-fevral 2010-yil). Qaraldi: 13-sentabr 2013-yil.



* *Сычёва В.* „Девушка с характером" (ru).  Итоги, № 13 (26-mart 2012-yil). 21-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-sentabr 2013-yil.



* Голикова, Татьяна — статья в Лентапедии. 2012 год.
* „Биография: Татьяна Голикова" (ru).  ИТАР-ТАСС. Qaraldi: 13-sentabr 2013-yil.





1. ↑  „Правительство РФ подало в отставку". 15-yanvar 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-yanvar 2020-yil.
2. ↑  „Голикова Татьяна Алексеевна" (ru).  Коммерсантъ. 15-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-sentabr 2013-yil.
3. ↑  *Виктор Хамраев, Дарья Николаева.* „Минздрав переезжает" (ru).  Газета «Коммерсантъ», №105 (4890) (13-iyun 2012-yil). 21-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-sentabr 2013-yil.
**Tulumbas** (turkmancha: *Tulumbaz*) — turkman, turk, eron, rus, ukraincha zarbli musiqiy cholgʻu asbobi boʻlib, u membranofon oilasiga mansubdir. U litavrning bir turi hisoblanadi. XVII asrdan buyon harbiy signal asbobi sifatida qoʻllanilgan.

Tuzilishi
---------

Tulumbas — metall, loy yoki yogʻochdan yasalgan qozon shaklidagi yoki silindrsimon rezonator koʻrinishida boʻlib, uning ustki qismi qalin teri bilan qoplangan. Tulumbasni ogʻir yogʻoch choʻplar bilan urishib chalishgan.

Ovozi
-----

Asbobning ovozi — baland va past, juda baland, uzoqdan otilgan oʻq ovozini eslatadi.

Qoʻllanilishi
-------------

Zaporok Sechi qozoqlari armiyani boshqarish uchun turli oʻlchamdagi tulumbaslardan foydalanishgan. Kichik turi egarga bogʻlangan va qamchi tutqichi bilan undan tovush chiqarilgan. Tulumbaslarning eng kattasi bir vaqtning oʻzida sakkiz kishi tomonidan urilgan. Zarb bilan urilgan baland ovoz, qoʻrqitish vositasi sifatida nabata tovushi va bubnani shovqini yordamida amalga oshirilgan. Aholi orasida ushbu vosita sezilarli darajada ommalashmagan.

Sharqda tulumbas shoh sovgʻasi boʻlib xizmat qilgan, masalan, xitoylik imperatorlar oʻz vassallariga alohida iltifot belgisi sifatida tulumbasni hadya etgan.

Yana qarang
-----------

* Baraban
* Barabanka
* Tambur
* Gusacha
* Litavralar

Manbalar
--------

1. ↑  Банин А. А. Русская инструментальная музыка фольклорной традиции. Москва, 1997.
2. ↑  *Нина Баско, Елена Баринова, Татьяна Такташова*. Музыкальный учебный словарь. 2013. Стр. 364.

Havolalar
---------

* Tulumbas
* Tulumbas datasi
**Dimitra Dova** (grekcha: *Δήμητρα Ντόβα*; 1974-yil 2-iyulda tugʻilgan) — 400 metrga yugurish boʻyicha ixtisoslashgan yunon sprinteri.

Hayoti
------

Dimitri Dova 1974-yilning 2-iyunida Gretsiyaning poytaxti Afinada tugʻilgan.

Dimitra Dova 2005-yilda Ispaniyaning Almeriya shahrida boʻlib oʻtgan Oʻrta yer dengizi oʻyinlarida 52,67 soniya natija qayd etib, oʻz vatandoshi Fara Anaxarsisni soniyaning uch yuzdan bir qismiga (0.03) magʻlubiyatga uchratib, oltin medalni qoʻlga kiritdi.

Dova 2004-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida mezbon mamlakat Gretsiya nufuzini himoya qilgan. Musobaqalar u tugʻilib oʻsgan shahar Afinada boʻlib oʻtgan. Dimitri Dova ayollar oʻrtasida 4 × 400 m estafeta bahslarida oʻz milliy sprint jamoasi uchun 3:45,70 vaqt bilan sakkizinchi oʻrinni egallashiga xissa qoʻshgan.

2008-yil Pekinda boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiya oʻyinlarida Dova bu safar ayollar oʻrtasida 400 metrga yugurish boʻyicha yakkalik sportchi sifatidaishtirok etdi. U beshinchi bosqichda boshqa olti sportchiga, jumladan, amerikalik trek yulduzi Sanya Richards bilan tengma-teng yugurdi. Sanya Richards finalda marraga uchinchi boʻlib kelib, olimpiya oʻyinlarining bronza medalini qoʻlga kiritdi. Dimitri Dova esa 52,69 soniya natija bilan yaponiyalik Asami Tannodan sekundning toʻqqiz yuzdan bir qismiga (0,09) ortda qolib, beshinchi oʻrinni egalladi. Biroq, Dova yarim finalga chiqa olmadi, chunki u umumiy hisobda yigirma toʻqqizinchi oʻrinda turgan edi va keyingi bosqich uchun uchta majburiy oʻrindan pastki natijalarni namoyon etgan edi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Greece take three Golds in Almeria". European Athletics. Qaraldi: 15-dekabr 2012-yil.
2. ↑  „Women's 400m Round 1 – Heat 5".  NBC Olympics. 21-avgust 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-dekabr 2012-yil.

Havolalar
---------

* NBC 2008 Olympics profile
**Turkxon** ( eski turkiy :Andoza:Script/Orkhon, lotinchada olingan: *Toles qagan* ; 603-yil ), **ismi Ashinashi Bobi**, Shibi Xonning o'g'li va Sharqiy Turkiylarning kichik Xoni. 624-yilda Sharqiy turklarning buyuk xoni Jieli Xon va Tuli Xon barcha kuchlari bilan Tang sulolasiga hujum qildi. Li Yuan turklarga qarshilik koʻrsatish uchun 21-iyyulda Li Shiminni Binjou yoʻlidan chiqarib yubordi. 12-avgustda ikki tomon Vulongbanda (hozirgi Bin okrugi , Shensi provinsiyasi) oʻzaro toʻqnash kelishdi, bu jang tarixda Vulongban jangi deb ataladi. Li Shimin choralarni qo'lladi, Jielixonni begonalashtirish maqsadida Tuli Xon bilan birlashdi va Tuli Xon bilan aka-uka tutindi, turklar chekindi. 626-yil avgustida Sharqiy turklar Syuanvumen voqeasi va Tan sulolasining siyosiy beqarorligidan foydalanib bostirib kirishdi va poytaxtdan (Changʻan) atigi 40 mil uzoqlikda joylashgan Jingyanga (hozirgi Jingyang okrugi, Syanyan, Shaansi) hujum qildi. Bu vaqtda Tang Taizong Li Shimin u bilan ittifoq tuzishga majbur bo'ldi va turkiy askarlar Veyshui bilan ittifoq sababli chekindilar. O‘shandan beri Sharqiy Turkiston ikkiga bo‘lingan. Tuli Xon Tang bilan yashirincha aloqaga chiqdi va Jieli Xon bilan aloqani uzdi. 630-yilda Tan sulolasi Sharqiy turklarni vayron qildi, Tan sulolasi Sharqiy turkiy hududni oʻziga qoshib oldi va uning ustiga Shunchjou, Yuchjou, Xuajjou, Chanchjou, Dingsyan va Yunchjouni oʻrnatdi. Mayda Tuli Shunchjou gubernatori lavozimini egalladi. 631 yilda Tuli Xon saroyga kirdi va Bingjouda hastalikdan vafot etdi.Imperator Taizong unga motam tutdi hamda imperator xizmatkori Cen Venwenga uning yozuvchisi bo'lishini buyurdi. Tsihe Luoxu taxtni egalladi .

Tuli Xon Suy sulolasi oxirida turklar tomoniga o'tgan imperator Suy Yangning qizi malika Xuaynanga uylandi va malika Xuaynan orqali Tang sulolasidan panoh topdi.

Eslatma
-------

qo'shimcha o'qish
-----------------

"Eski Tang kitobi 194-jild 1-qism", Lyu Yanning "Eski Tang kitobi" dan

Ma'lumotnomalar
---------------

* "Eski Tang kitobi ·Turkiy biografiya"
* "Ziji Tongjian "Tang Jijiu
Raypur temiryo'l vokzali
**Raypur**-Markaziy Hindistondagi Chhattisgarxshtatining poytaxti. Raypur tumanining maʼmuriy markazi.

Tarixi
------

Birinchi shahar qoldiqlari Raypur shaharning janubiy qismida joylashgan bo'lib, u yerda qal'a va boshqa inshootlarning xarobalari saqlanib qolgan. Ba'zi tarixchilarning fikriga ko'ra, Raypur shahri IX asrning boshlarida mavjud bo'lgan. Ammo ko‘pchilik olimlarning fikricha shaharga XIV asrning so‘nggi choragida qirol Rama Chandra tomonidan asos solingan.

Geografik xususiyatlari
-----------------------

Raypur Chhattisgarh shtatining markazida joylashgan. Shaharning sharqida Hindistonda sholi yetishtirish markazi boʻlmish Mahanadi daryosi vodiysi joylashgan. Shaharning shimoli-gʻarbida Maykal tepaliklari joylashgan. Shimoli-sharqda Chota Nagpur tepaligi boshlanadi va undan keyin Jharkhand shtati hududi tarkibiga kiradi.

O'rtacha harorat:

* Yozda: 29 dan 47 gacha°C
* Qishda: 10 dan 27 gacha°C

O'rtacha yillik yogʻin: 1200 mm

Aholi
-----

Hindiston aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, 2011-yilda Raipur munitsipal korporatsiyasining aholisi 785,829 nafar kishi, shahar aglomeratsiyasida esa 1,010,087 nafar kishi edi. Jinsiy nisbat bo'yicha 1000 erkakka 946 ayol; Aholining 12,3 foizini 6 yoshgacha bo‘lgan yoshlar tashkil etadi. Savodxonlik darajasi esa 86,90%ni tashkil qiladi. .

Iqtisodiyot
-----------

Geografik joylashuvi sababli Raypur Chhattisgarx shtatining iqtisodiy markazi ham hisoblanadi. Bundan tashqari, shaharda Chhattisgarx qishloq xo'jaligi mahsulotlari savdosi ham to'plangan. Shu bilan birga, hozirgi vaqtda shahar sanoat markaziga aylanib bormoqda - uning atrofida sement zavodlari, marmar, granit ishlab chiqarish va qayta ishlash zavodlari ham bor. Toʻqimachilik, oziq-ovqat sanoati, shellak ishlab chiqarish ham mavjud.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  „Архивированная копия". 7-may 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyul 2014-yil.

Havolalar
---------

* Raypur shahar rasmiy veb-sayti
| Fushan metropoliteni |
| --- |
|  |
| Maʼlumot |
| Davlat | Xitoy |
| Shahar | Fushan |
| Ochilgan vaqti | 2010-yil 3-noyabr |
| Boshqaruvchi shirkat | Foshan Railway Investment Construction Group |
| Davlat | Xitoy |
| Uzunligi | 34.4 km |
| Stantsiyalari soni | 22 ta |
| Yoʻllari soni | 1 ta |
| Kunlik yoʻlovchilar soni | 268 000 |
| Yillik yoʻlovchilar soni | 71 million |
| Sxemasi |
| Fushan metropoliteni |

**Fushan metropoliteni** — Xitoyning Guangdong viloyati Fushan shahrining tezkor tranzit tizimi. U davlatga qarashli Foshan Railway Investment Construction Group va qisman Guangzhou Metro Corporation tomonidan boshqariladi va Xitoyda qurilgan oʻninchi metro tizimidir. Qurilish 2002-yilda boshlangan va birinchi liniya 2010-yil 3-noyabrda ochilgan. Metro tizimida ikkita yangi liniya qurilmoqda.

Tarixi
------

Metroning kengaytirilish rejasi

Yoʻllar
-------

Narxlar
-------

Yana qarang
-----------

* Metropolitenlar roʻyxati

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* FMetro Wayback Machine saytida arxivlandi (2010-11-20).
* Urban Rail Page on Guangzhou Metro, which includes the Foshan FMetro
**Razin qoʻzgʻoloni**, Stepan Razin boshchil igidagi dehqonlar urushi (1670—71) — Rossiyada pomeshchiklarga va krepostnoylikka qarshi dehqonlar urushi. Don, Volgaboʻyi va Volga ortiga yoyilgan. 17-asr oʻrtasida krepostnoy dexdonlarni asoratga solishning juda kuchayishi tufayli kelib chiqqan. Urushga S.T.Razin, V.R.Us, F.I.Sheludyak va boshqa boshchilik qilgan. Bu urushda harakatlantiruvchi kuch — krepostnoy dehqonlar, kazaklar, savdogarlar, hunarmandlar va Volga boʻyining rus boʻlmagan xalqlari (chuvashlar, marilar, mordvalar, tatarlar) boʻlgan. Razin otryadlari 1670-yilning kuzida quyi Volgaboʻyini egallaganlar. Shu yilning avgustda Razin katta qoʻshin (taxminan 10 ming kishi) bilan Saritsindan chiqib, Volga boʻylab Moskva tomon yurgan va sentabrda Simbirskiy qamal qilgan. Ayni paytda qoʻzgʻolonchilar otryadlari Kurmish, Alatir, Saransk, Penza va boshqa joylarni ham qoʻlga kiritganlar. Qoʻzgolonchilar oktabrda Simbirsk ostonalarida magʻlubiyatga uchradilar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Virtual zarralar** (maydonlarning kvant nazariyasida) — qisqa vaqt D davomida mavjud boʻluvchi oraliq holatdagi zarralar. Ular xuddi real zarralar kabi kvant sonlarspin, elektr hamda barion zaryadlar va b. ga ega boʻlsa ham, ushbu zarralar uchun energiyasi Ye, impulsi r va massasi t orasidagi (real zarralar uchun oʻrinli boʻlgan) odatdagi bogʻlanish bajarilmaydi: Eh^pV+m^4. Bunday buzilish holatining mavjudligi V. z. energiyasi va ularning mavjud boʻlish vaqti D/ orasidagi kvant noaniqliklar munosabati At~h/E (bunda h — Plank doimiysi)dan kelib chiqadi. V. z.ning yashash umri juda qisqa boʻlganligi uchun, bu hol oʻz navbatida V. z.ni tajribada qayd qilishga xalaqit beradi, shuning uchun ham V.z. oraliq vaziyatlarda mavjud boʻladi. V. z. oʻzaro taʼsirning tashuvchilari vositalaridir. Mas. ikkita elektronning oʻzaro taʼsiri bir elektronning virtual fotonni chiqarishi va ikkinchi elektron tomonidan uning yutilishidan iboratdir. Yuqori energiyali adronlar bir-birlari bilan V. z. majmuasi vositasida taʼsirlashadilar. Ushbu oʻzaro taʼsir paytida V. z. yutilishi va chiqarilishi impuls va energiya orasidagi bogʻlanishning buzilishisiz yuz bermaydi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Aitoo** Finlandiyaning Pirkanmaa shahridagi Pälkäne munisipalitetiga qarashli qishloqdir. 2020-yil oxirida qishloqda 2569 nafar aholi istiqomat qilayotgan edi. Aitoo Palkane shahar markazi Onkkaaladan 15 kilometr (9.3 mi) sharqda, 322-sonli mintaqaviy yoʻl boʻyida joylashgan.

Aitooda bitta oziq-ovqat doʻkoni va ikkita maktab mavjud. Qishloq yozda boʻlib oʻtadigan *Aitoon Kirkastusjuhlat* nomli rok festivali bilan mashhur.

Tarixi
------

Aitoo kamida 1890-yildan beri mavjud. Dastlab Aitoo nomi rasmiy qishloq yoki ferma nomi emas, balki Kajantila, Miemala va Kouvala qishloqlari tomonidan tashkil etilgan katta jamoaga ishora qiluvchi atama edi.

U dastlab Luopioinen munitsipalitetining bir qismi boʻlib, 2007-yilda Pälkäne bilan birlashtirilgan.

### Nom

Martti Rapolaning soʻzlariga koʻra, qishloqning nomi *aita* soʻzi bilan bogʻliq, bu esa „panjara" maʼnosini bildiradi. Uning nazariyalaridan yana biri shuki, *Aitoo* „bir devordagi qishloqlar" degan maʼnoni anglatadi, bu qishloqlar orasiga Kajantila, Miemala va Kouvala kiradi. Uning boshqa nazariyasiga koʻra, bu nom *aitoo* dialektal soʻzidan olingan boʻlib, Tavast tilidagi „devor bilan oʻralgan maydon" (standart finchada *aitaus*) degan maʼnoni anglatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Taajamat väkiluvun ja väestöntiheyden mukaan, 2020" (fi).  Tilastokeskus. Qaraldi: 22-iyun 2022-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  Aitoon Kirkastusjuhlat (in Finnish)
3. ↑  „aitoo - Koko artikkeli - Suomen murteiden sanakirja" (fi). *kaino.kotus.fi*. Qaraldi: 18-avgust 2022-yil.
4. ↑  „SuomalainenPaikannimikirja\_e-kirja\_kuvallinen.pdf" (fi). *kaino.kotus.fi*. Qaraldi: 18-avgust 2022-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Édouard Hervé** (1835-yil 28-may — 1899-yil 4-yanvar) fransuz jurnalisti, tarixchi va siyosatchi.

Tarjimai holi
-------------

Édouard Hervé 1835-yil 28-mayda La Reunionning Sen-Deni shahrida tug‘ilgan.

Normativ oliy maktab bitiruvchisi, Parij shahar kengashi aʼzosi va Filipp d’Orleanning maslahatchisi, Parij grafi (1838 — 1894). U bir qancha gazetalarda ishlagan, jumladan, *Le Journal de Genève* (1865 — 1866) va *L'. Époque*. 1867-yilda Hervé *Journal de Paris jurnaliga* asos solgan. Gazeta 1871-yil mart voqealari haqida yozganida Parij kommunasi tomonidan siquvga olinadi.

Édouard 1873-yilda narxi 5 sent boʻlgan birinchi yirik kundalik gazeta — *Le Soleilga* asos soldi. Monarxistik nuqtai nazardan, nashr 1915-yil iyunigacha davom etishi kerak edi.  Hervé Parij munitsipal kengashi aʼzosi boʻldi. U Mole-Tokvil konferensiyasini tashkil qilish uchun birlashishidan oldin ham Mole Konferensiyasiga, ham Tokvil Konferensiyasida ham ishlagan edi.

Édouard Hervé bir qancha tarixiy asarlar muallifi boʻlib, ular aslida uning maqolalari toʻplamidir. U 1873-yilda Faxriy legion ordeni chevaleri etib tayinlangan va 1886-yil 11-fevralda Fransiya akademiyasining aʼzosi etib saylangan. U 1899-yil 4-yanvarda Parijda vafot etgan.

Tarixiy asarlari
----------------

* *Une sahifa de l’histoire d’Angleterre.* *Les Élections de 1868.* *Le Cabinet Gladstone .* *La Reforme de l'Église d’Irland* (1869)
* *La Crise irlandaise, depuis la fin du dix-huitième siècle jusqu'à nos jours* (1885)
* *Trente Ans de Politique, quelques articles and disours* (1899)

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Édouard HERVÉ: Academie Francaise. sfn error: no target: CITEREFÉdouard\_HERVÉ:\_Academie\_Francaise (help)
2. ↑  Nagai 2002. sfn error: no target: CITEREFNagai2002 (help)
3. ↑  „Ministère de la culture - Base Léonore". *culture.gouv.fr*. Qaraldi: 23-dekabr 2020-yil.
**Abdulloh ibn Muhammad Hotifiy Xarjardiy** — (1454-1521) tarixchi va shoir bo‘lgan.

Abdulloh ibn Muhammad Hotifiy Xarjardiy  Abdurrahmon Jomiyning jiyani (singlisining oʻgʻli). 858/1454 yil tavallud topgan. „Husrav va Shirin" (1977 yilda nashr etilgan), „Layli va Majnun", „Haft manzar" (ikki ming atrofida baytlarni oʻz ichiga olgan), „Shoh Ismoil janobi oliylari Shohnomasi" kabi asarlar muallifi. Sulton Husayn Boyqaroga bagʻishlab, Amir Temur zafarlarini madh etuvchi „Temurnoma" (yoki „Zafarnoma") tarixiy dostonini yozgan. Qoʻlyozmasi koʻpgina kutubxonalarda saqlanmoqda. 1869, 1896 yillarda Lakhnavda, 1957 y. Madrasda chop etilgan. Abdulloh ibn Muhammad Hotifiy Xarjardiy 927/1521 yilda vafot etgan.

Adabiyotlar
-----------

* „Oʻrta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi"; Samarqand:Imom Buxoriy xalqaro markazi 2018.

Manbalar
--------

1. ↑  Ҳожи Халийфа. Кашфу-з-зунун. Ж.1. – Б. 290; ЎзМЭ. Т.1. – Б. 2.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abdulloh ibn Jaʼfar ibn Abu Tolib** (arabcha: عبد الله بن جعفر بن أبي طالب — Abu Jaʼfar Abdulloh ibn Jaʼfar ibn Abu Tolib — ?, Habashiston — 80/699-700, Madina) — sahoba.

Hayoti
------

Kunyasi Abu Jaʼfar va Abu Muhammaddir. Habashiston yerida Islomda tavallud topgan ilk chaqaloq hisoblanadi. Alining jiyani bo‘lgan. Otasi Jaʼfar Habashistonga hijrat qilgan sahobalardan. Onasi keyinchalik Abu Bakrga, undan keyin Aliga turmushga chiqqan Asmo bint Umays al-Xas’amiya. Oilasi bilan birga Habashistondan Madinaga qaytgan. Yetti yoshligida Payg‘ambarga bay’at qiladi. Otasi Mu’ta jangida shahid bo‘lgach, unga Payg‘ambar alohida g‘amxo‘rlik qiladilar. Abdulloh ibn Jaʼfar ibn Abu Tolib hoshimiylardan Payg‘ambarni ko‘rgan va suhbatlashganlarning so‘nggisidir. Payg‘ambar vafot etganlarida o‘n yashar o‘spirin sahoba bo‘lgan Abdulloh ibn Jaʼfar ibn Abu Tolib saxiyligi bilan mashhur bo‘lgan. Shu bois *„bahr al-jud"* (saxiylik dengizi) va *„qutb as-saxo"* (saxovat qutbi) nomlari bilan yodga olinadi.

Abdulloh ibn Jaʼfar ibn Abu Tolib nomi, xususan, Alining xalifaligi va undan keyingi davr­larda ham tez-tez tilga olingan bo‘lsa-da, u siyosiy sohada muhim rol o‘ynamagan. Misr voliysi Qays ibn Saʼdni lavozimidan bo‘shatib, o‘rniga ona bir ukasi Muhammad ibn Abu Bakrni qo‘yishni amakisi Aliga tavsiya qilgan. Jamal voqeasida ishtirok etgan. Siffiynda Quraysh, Asad va Kinona qabilalariga boshchilik qiladi. Alini shahid qilgan Ibn Muljam xususidagi qasos hukmini Abdulloh ibn Jaʼfar ibn Abu Tolibning shaxsan o‘zi amalga oshiradi. Karbalo hodisasidan oldin Husaynga kufaliklarning takliflarini qabul qilmaslikni tavsiya etgan bo‘lsa-da, foydasi bo‘lmaydi. Husayn va uning ikki o‘g‘li ham Karbaloda shahid bo‘ladilar.

Abdulloh ibn Jaʼfar ibn Abu Tolib to‘g‘ridan-to‘g‘ri Rasulullohdan, shuningdek, onasi Asmo va amakisi Ali, Abu Bakr as-Siddiq, Usmon ibn Affonlardan hadis rivoyat qilgan. Bu hadislarning yigirma uchtasi Ahmad ibn Hanbalning „Musnad"idan joy olgan. Abdulloh ibn Jaʼfar ibn Abu Tolibning o‘zidan esa, o‘g‘illari Ismoil, Ishoq va tobeʼinlarning peshvolaridan Qosim ibn Muhammad, Urva ibn Zubayr va ash-Shaʼbiylar hadis rivoyat qilganlar.

Vafoti
------

Manbalarda Abdulloh ibn Jaʼfar ibn Abu Tolibning vafot sanasi bir necha — hijriy 84, 85, 86 va 90-yillar ko‘rsatilgan bo‘lib, rojih rivoyatga ko‘ra, u 80/699-700-yilda vafot etgan va Baqi’ qabristoniga dafn etilgan.

Adabiyotlar
-----------

1. At-Tabariy. *Tarӣx.* — Qohira: 1969-70. IV, 553-555; V, 215-216, 387-388, 419-466; VII, 563; VIII, 110, 160;
2. Al-Mas’udiy. *Murӯj az-zahab*. — Qohira: 1964-65. II, 370, 426;
3. Ibn al-Asir*. Al-Kāmil.* — Leyden: 1851-76. III, 271-272, 521; IV, 13, 40, 89, 456;
4. Ibn al-Asir. *Usd al-g‘āba*. — Qohira: 1970-73. III, 198-200;
5. Az-Zahabiy. *Siyar*. III, 456-462;
6. Ibn Hajar*. Al-Isāba*. — Qohira: 1970-72. IV, 40-43;
7. Ethem Ruhi Fiğlali. „*Abdullah b. Ca‘fer b. Ebû Tâlib*". *TDV İA*. — İstanbul: 1988. I, 89. Abdulmalik ibn Hishom al-Maʼofiriy. *As-Siyra an-nabaviyya*. — T.: „Sharq", 2011. II (4), 230, 237;
8. *101 ulug‘ sahobiy* (mualliflar guruhi). — T.: „Toshkent Islom universiteti" nashriyot-matbaa birlashmasi, 2018. 201.
**Abdulloh ibn Atiyq** (arabcha: عبد الله بن عتيق — Abdulloh ibn Atiyq ibn Qaysal-Xazrajiy al-Ansoriy — ? - 12/633, Shom) — sahoba.

Hayoti
------

Abdulloh ibn Atiyq Madinaning Xazraj qabilasidan bo‘lgani uchun unga *al-Ansoriy* deb nisbat berilgan. Manbalarda Abdulloh ibn Atiyqning tavallud sanasi va qayerda tug‘ilgani haqida maʼlumotlar uchramaydi. Uhud jangidan boshlab barcha janglarda ishtirok etgan. Badrda ishtirok etgani haqida, shuningdek, vafot etgan jangi xususida ham ixtilof­lar bor. Tarixchi al-Bag‘aviy uni Abu Bakr xalifaligi davrida, Musaylama Kazzobga qarshi bo‘lib o‘tgan Yamoma jangida shahid bo‘lganini zikr qilgan.

Manbalarda "Abdulloh ibn Atiyq sariyyasi" deb nomlangan va turli tarzda rivoyat qilingan harakatning boshlig‘i sifatida tanilgan. Bu sariyya mushrik­larning Payg‘ambarga qarshi har qanday harakatlarini qo‘llab-quvvatlovchi yahudiy zodagonlaridan Abu Rofeʼ ibn Abu-l-Huqayqni o‘ldirishni maqsad qilgan. Xaybar tevaragida o‘ziga qarashli mustahkam binoda yashagan bu boy yahudiy Islomga qarshi harakatlarni uyushtirishda bardavom bo‘lgani uchun Payg‘ambar tomonidan hijratning oltinchi yili ramazon oyida Abdulloh ibn Atiyq boshchiligidagi ansorlardan tashkil topgan to‘rt kishilik guruhga uni mahv etish vazifasi topshirilgan. Abdulloh ibn Atiyq sheriklari bilan Abu Rofeʼning uyiga kirib, uni o‘sha yerda bartaraf qilganlar. Hadislarda qayd etilishicha, qaytishda Abdulloh ibn Atiyqning oyog‘iga shikast yetadi. Sherik­lari uni Payg‘ambarning oldilariga olib kelishganda Ul Zot minbarda xutba qilayotgan edilar. Rasululluh Abdulloh ibn Atiyq va sheriklarini ko‘rib, „Bular yutuqqa erishdilar", deb marhamat qilganlar.

Abdulloh ibn Atiyqdan faqat bittagina hadis rivoyat qilingan.

Adabiyotlar
-----------

1. Al-Voqidiy. *Al-Mag‘āzӣ*. — London: 1965-66. I, 391-393; III, 988;
2. Ibn Saʼd*. At-Tabaqāt al-kub­rā.* — Bayrut: 1968. II, 91-92, 164;
3. İsmail L. Çakan. „*Abdullah b. Atîk*". *TDV İA.* — İstanbul: 1988. I, 86;
4. *101 ulug‘ sahobiy*. — T.: „Toshkent Islom universiteti" nashriyot-matbaa birlashmasi, 2018. 81-83.
**Abu Hishom Abdulloh ibn Nomir Al-Hamadoniy Al-Xarfi Al-Kufiy** Hofiz, Paygʻambarimiz hadislarining roviylaridan biri hisoblanadi.

U zot hijriy 115-yilda tavallud topganlar.

**Ilm yoʻli**

* **Katta olim va roviylardan jumladan:** Hishom ibn Urva, Al- Aʼmash, Ash’at ibn Suvar, Ismoil ibn Abu Xolid, Zakariya ibn Abu Zayda, Yazid ibn Abu Ziyod, Ubaydulloh ibn Umar Al-Amriy, Ibrohim ibn Fazldan rivoyat qilganlar. Al-Maxzoumiy qoʻlida taʼlim olgan.
* **Shogirdlari va undan rivoyat qilganlar.**
* Rivoyat qilganlar: Ahmad ibn Hanbal, Yahyo ibn Moin, Banu Abu Shayba, Ishoq al-Kusaj, Ahmad ibn Al-Furot, Ali ibn Harb, Al-Hasan ibn Ali ibn Affon va Abu Ubayda ibn Abu Safar.

U kishiga ilm idishlaridan edi deb tarif berishar edi. Yahyo ibn Moin va boshqa koʻolab olimlar u kishiga ishonar edilar. Undan rivoyat qilganlar orasida uning oʻgʻli Hofiz Muhammad ibn Abdulloh ibn Nomir ham bor.

Rivoyatlaridan: Ahmad ibn Abdul Munaym At-Tausiy aytdi, bizga Abu Jafar Al -Salamiy aytdi, Abu Ali Al-Haddod bizga huzurida aytdi, Abu Naim aytdi, Abdulloh ibn Foris aytdi, Ahmad bin Al-Furat aytdi. Abdulloh ibn Numayr va Abu Usoma bizga Hishom ibn Urva, otasidan, Oisha binti Abu Bakr roziyallohu anhodan rivoyat qilishgan:*" Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam: „Isitma Jahannamning hididandir, shuning uchun uni suv bilan sovutib oling." dedilar"*.

Vafoti
------

Abdulloh ibn Numayr hijriy 199-yilda vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  , © Ahlul Bayt Digital Islamic Library Project 1995-2023
**Gayratdin Xojaniyazov** (tugʻ. 11-iyul 1948-yil , pos. Karauzyak, Qoraoʻzak tumani, Qoraqalpoq ASSR — 2020-yil 19-oktyabr) — Sovet arxeologi, Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Qoraqalpogʻiston boʻlimi Tarix, arxeologiya va etnografiya ilmiy-tadqiqot instituti arxeologiya boʻlimi mudiri, senator (2015), Oʻzbekiston Qahramoni.

Biografiya
----------

Gayratdin Xojaniyazov 1948-yil 11-iyulda qishloqda Qoraoʻzak tumanida tugʻilgan. 1972-yilda Qoraqalpogʻiston davlat pedagogika institutining (hozirgi Aziniyoz nomidagi Nukus davlat pedagogika instituti) tarix fakultetini tugatgandan soʻng, Akademiya Qoraqalpogʻiston Respublikasi filialining Tarix, arxeologiya va etnografiya ilmiy-tadqiqot institutining arxeologiya boʻlimiga oʻqishga kirdi.

1996-yilda „Qadimgi Xorazmni mustahkamlash tarixi" mavzusida dissertatsiyasini himoya qilgan holda tarix fanlari nomzodi ilmiy darajasini oldi — ilmiy maslahatchi, Moskva davlat universiteti arxeologiya kafedrasi professori. Lomonosov G. A. Fedorov-Davydov. Gayratdin Xojaniyazov koʻplab ilmiy arxeologik ekspeditsiyalar aʼzosi, ilmiy-ommabop kitoblar va 130 dan ortiq arxeologiya, qadimgi Xorazmning Oʻrta asrlar mustaxkamlash tarixi, Oʻzbekistonning ijtimoiy va diniy yodgorliklari haqidagi ilmiy maqolalarning muallifi.

1990-1994-yillarda Gayratdin Xojaniyazov Qoraqalpogʻiston Respublikasi Tarix va madaniyat yodgorliklarini himoya qilish jamiyati raisi vazifasini bajaruvchi sifatida ishlagan, 1994-2000-yillarda taniqli shaxslarning ismlarini berish masalalarini muvofiqlashtirish boʻyicha respublika komissiyasining aʼzosi boʻlgan. Odamlar toponimik obyektlarga, 1995-2000-yillarda Berdax nomidagi Davlat mukofotini berish. 2015-yilda Gayratdin Xojaniyazov Qoraqalpogʻiston Respublikasidan senator.

Gayratdin Xojaniyozov 2003-yilda "Mehnat Shuxrati" ordeni, 2008-yilda Oʻzbekiston Qahramoni.

Mukofotlar
----------

* Oʻzbekiston Qahramoni (2008)
* "Mehnat Shuxrati" ordeni (2003)

Manbalar
--------

1. ↑  Xodjaniyazov Gayratdin Wayback Machine saytida arxivlandi (2019-03-22). (uzb.)
2. ↑  Vnov izbrannie senatori: kto oni?
3. ↑  Ukaz Prezidenta № PF-3365 ot 18 dekabrya 2003 goda
4. ↑  „Гайратдин Хожаниязов. Сайт Сената РУз". 8-sentabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyul 2016-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-09-08).
**Gayana -Germaniya munosabatlari** Gayana va Germaniya oʻrtasidagi ikki tomonlama diplomatik munosabatlardir hisoblandi.

Tarixi
------

1966-yilda Gayana mustaqil davlat boʻldi va Germaniya Federativ Respublikasi bilan diplomatik munosabatlar oʻrnatdi. 1994-yilda mamlakatlar investitsiyalarni himoya qilish va ragʻbatlantirish toʻgʻrisida ikki tomonlama shartnoma imzoladilar. Germaniya Federativ Respublikasi Gayana iqtisodiyotining tiklanishiga, shu jumladan kreditlar boʻyicha qarzlarni hisobdan chiqarishga hissa qoʻshmoqda. 2016-yil 16-sentabr kuni mamlakatlar diplomatik munosabatlar o‘rnatilganining 50 yilligini nishonladi.

Savdo
-----

2005-yilda G8 mamlakatlari koʻplab mamlakatlar, jumladan Gayana uchun kreditlar boʻyicha qarz yukini yengillashtirishga qaror qildilar. Germaniya yomgʻirli oʻrmonlarini himoya qilish loyihalarini moliyalashtiradi: 1998-yildan beri Gayana qoʻriqlanadigan hududlar tizimi jami 24 million yevro miqdorida subsidiyalanish ishlarini amalga oshirgan.

Diplomatik missiyalar
---------------------

Gayana Germaniyadagi manfaatlarini Blyusseldagi (Belgiya) elchixonasi orqali amalga oshiradi.

Gayanadagi nemis manfaatlari Trinadadaning Ispaniya portidagi elchixona orqali taqdim etiladi. Ralf Xemzing Germaniyaning Jorjtaundagi Bosh konsulligida faxriy konsul lavozimini bajaradi .

Manbalar
--------