recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ariq qazigich**, zovur qazigich — muvaqqat ariq, oʻq ariq va zovur qazishga moʻljallangan mashina. Shatakka olina-digan (KM-1400 M), tirkama (MK-13) va oʻrnatma (D-716, KFM-1200 A) xillari bor; 20 sm dan 1,2 m gacha chuqurlikda, tubining enini 25 sm dan 1 m gacha qilib ariq qaziydigan turlarga boʻlinadi. Ariq qazigich yurish 2 va tortish 5 ramalari, tayanch gʻildirak 12, chimqirqar pichoq 13, ikki agʻdargichli korpus, chigʻir va tortish ramasini koʻtarish-tushirish troslari tizimidan iborat. Ariq qazigich harakatlanganda pichoq 13 chimni ariq oʻqi boʻylab kesadi, lemex esa gruntni kerakli chuqurlikda kesib, ariq tubini tekislaydi, agʻdargichlar tuproqni ikki tomonga chiqarib tashlaydi. Berma (supacha) tozalagichlar va qanotchalar gruntni surib, berma hosil qiladi. Korpus chigʻir bilan koʻtarib-tushiriladi. Ariq qazigichlar traktorlar yordamida ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ruhulloh Musaviy Xumayniy** (forscha: روح‌الله موسوی خمینی; 1900, boshqa maʼlumotlarga koʻra 1898 yoki 1903—1989) — din va davlat arbobi. Eronning Aroq shahri yaqinidagi Xumayn qishlogʻida ruhoniy oilada tugʻilgan. Avval Aroqda, keyin Qum shahrida oʻqigan, oʻsha yerda madrasada dars bergan. 50-yillar oxirida oyatulloh deb atala boshlagan. Eronda shoh hokimiyaiga qarshi kurash olib borgani uchun shoh jandarmeriyasi tomonidan 1963-yilda qamalgan, 1964-yilda Turkiyaga badargʻa qilingan. 1965-yilda Iroqqa borib, shialikning muqaddas markazi hisoblangan Najafda madrasada dars bergan. Shoh hukumatining talabi bilan 1978-yilda X. Iroqdan ham badargʻa qilingan. Quvayt hukumati unga mamlakatga kelishga ijozat bermagandan keyin, Parijda joylashgan. U yerdan turib, shoh hokimiyatiga qarshi kurashni va Eronda boshlangan inqilobiy harakatga yoʻllanma berishni davom ettirgan. Shoh hokimiyati agʻdarilgandan soʻng 1979-yil fevralda Eronga qaytib kelgan. Eron Islom Respublikasi tashkil etilgandan keyin X. rasman davlat rahbari (viloyati faqih) deb konstitutsiyada eʼtirof etilgan. Diniy rahnamo sifatida u „mar-jai taqlid" hisoblanib, imom deb yuritilgan.

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BIBSYS: 90181290
* BNE: XX982328
* BnF: cb11907692p (maʼlumot)
* CiNii: DA00283539
* GND: 11856188X
* ISNI: 0000 0001 2142 6391
* LCCN: n79119039
* NARA: 10581921
* NDL: 00445618
* NKC: jo20000075471
* NLA: 36571622
* NLG: 62527
* NLI: 000075689
* NLK: KAC199634757
* NLP id a0000001185533 yaroqsiz.
* NSK: 000025689
* NTA: 068236190
* RERO: 02-A000082796
* SELIBR: 319553
* SUDOC: 027371247
* TDVİA: humeyni
* en:Trove: 1298973
* VIAF: 88036173
* en:WorldCat Identities: lccn-n79119039

 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  
 



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yopiq sugʻorish tizimi** -sugʻoriladigan maydonlarga suv uzatadigan quvurlar tarmogʻi. Quvurlar 0,6—1,5 m chuqurlikda (quvur ustigacha) yoki yer yuzasiga yotqiziladi. Yer osti quvurlari oʻtirmaydigan va koʻpchimaydigan qumlik, shagal va sh. k. mustahkam gruntlarga yotqiziladi. Suv tekkanda oʻtiradigan gruntlarda avval transheya qazib suv quyiladi, koʻpchiydigan gruntlarda esa quvur tagiga 20 sm dan kam boʻlmagan qalinlikda qum solinadi. Yo. s. t. uchun asbestsement, temirbeton, polietilen, metall va shu kabi quvurlardan foydalaniladi. Suv uzatish usuli boʻyicha Yo. s. t. bosimli (suv nasos yordamida beriladi) va oʻzioqar bosimli (joyning tabiiy nishabi hisobiga bosim hosil boʻladi) sugʻorish shoxobchalariga boʻlinadi, odatda, bunga nishablik 0,025 dan yuqori boʻlgan joylarda erishiladi. Quvurlardagi suvning minimal oqim tezligi loyqachoʻkindilarni oqizib ketishni, maksimal tezligi esa sugorish toʻxtatilgandan soʻng quvurlarni choʻkindilardan yuvib, chiqarib tashlashni taʼminlashi lozim. Bosimli Yo. s. t.ning asosiy elementlari: suv manbai (daryo, kanal, suv ombori, yer osti suvlari va b.); nasos stansiyasi, suv tarqatgich quvurlar tarmogʻi; yomgʻirlatish va sugʻorish mashinalari; koʻchma yoki koʻchmas suv quyish quvurlari; quvurlar yoʻlidagi inshootlar va ochib-berkitadigan qurilmalar; suv tashlama va oqova kanallari.

Oʻzioqar bosimli Yo. s. t. bosimli shoxobchadan faqat nasos st-yasining yoʻkligi bilan farq qiladi. Yo. s. t. konstruksiyasi boʻyicha koʻchmas, yarim koʻchma va koʻchma boʻladi. Koʻchmas tizimlarda suv bosim ostida doimiy gidrantlar oʻrnatilgan suv quvurlarga beriladi, ular orqali esa koʻchmas sugʻorish mashinalari yoki boshqa sugʻorish qurilmalariga oqib keladi. Yarim koʻchma Yo. s. t.da suv yomgʻirlatish qurilmalari yoki suvni tuproq ichidan tomchilab yoki egatlarga oqizib beradigan joʻmraklarga doimiy yer osti va koʻchma yer usti suv quvurlaridan beriladi. Kuchma quvurli sugʻorish tarmogʻi yer yuzasiga yotqiziladigan yigʻma suv quvurdan iborat; uni osongina boʻlaklarga ajratib, boshqa joyga koʻchirish mumkin. Sugʻorma dehqonchilik zonasida oʻzi oqar bosimli sugʻorish shaxobchalari eng koʻp qurilgan. Masalan, Mirzachoʻlda 65 ming ga, Dalvarzin choʻlida 35 ming ga dan koʻproq yer shu usulda sugʻoriladi (2001). Yo. s. t. sugʻorma dehqonchilikni kompleks mexanizatsiyalash talablariga toʻla javob beradi, unumdor sugʻorish texnikasini qoʻllashga imkon yaratadi; Yo. s. t. da f.i. k. ochiq sugʻorish tarmoqlarinikiga qaraganda ancha yuqori boʻlib (0,95—0,98), ariq va kanallar bilan band boʻladigan yerlardan ham foydalanishga imkon beradi. Yo. s. t.da yerdan foydalanish koeffitsiyenti 0,92—0,98 ga teng .

Sharif Hamdamov, Nikolai Soloxin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Javlon Jovliyev** (1991-yil 24-iyul; Qashqadaryo viloyati, Qamashi tumani, Gʻishtli qishlogʻi; Oʻzbekiston SSR) – yozuvchi va dramaturg. „Oltin qalam", Qoʻrqma asari uchun Tahsin hamda „Kelajak bunyodkori" davlat mukofoti bilan taqdirlangan adib. Oʻzbekiston Yozuvchilar Uyushmasi aʼzosi.

Faoliyati
---------

Javlon Jovliyev Oʻzbekiston Davlat Sanʼat va Madaniyat institutining sanʼatshunoslik jurnalistikasi yoʻnalishini tamomlagan. Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasida muharriri va FA Alisher Navoiy nomidagi Davlat Adabiyot muzeyida tayanch doktaranti. Jovliyev 2021-yilning bestseller kitobi sanalgan „Qoʻrqma" romani muallifidir. Romanda 1922-yilda Turkistondan Germaniya yuborilgan talabalarning ayanchli taqdiri va bugun kun yoshlari fojiasi tilga olingan.

Ijodi
-----

Yozuvchining hikoyalardan iborat „Ikki qalb uchrashuvi" (2019) va Qoʻrqma kitoblari chop etilgan. „Issiq qor" (Usmon Nosir haqida) dramasi Muqimiy nomidagi Musiqali drama teatrida sahnalashtirilgan. Asarlari rus, ingliz va turk tillariga tarjima qilingan.

Qoʻrqma asari
-------------

„Qoʻrqma" asari uchun yozuvchi Javlon Jovliyev 2021-yil Tahsin mukofoti va Shavkat Mirziyoyev tomonidan „Kelajak bunyodkori" davlat mukofoti bilan taqdirlangan. Bundan tashqari yozuvchiga Qashqadaryo viloyati hokimi Zoir Mirzayev tomonidan 30 million soʻmlik sertifikat ham topshirildi. Asar muallifiga Afgʻonistonning „Oltin qalam" mukofoti topshirildi. Asar „Yosh kitobxon" respublika koʻrik tanlovining oʻqilishi lozim boʻlgan kitoblar roʻyxatiga kiritildi.

Tanqid
------

Oʻzbekiston Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi (AOKA) tomonidan monitoring qilinib, „Qoʻrqma"da kelgan ayrim jumlalar oʻquvchi ongiga salbiy taʼsir oʻtkazishi haqida aytib oʻtildi. Lekin AOKAning xulosasi ijtimoiy tarmoqlarda koʻplab kitobxonlar, blogerlar va adabiyotshunoslarning tanqidiga sabab boʻldi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „«Қўрқма» кимларни қўрқитди? Роман атрофидаги шов-шувли воқеалар ҳақида". *Bugun.uz*. 6-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2021 йил 6 август.

 „arxiv nusxasi". 6-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-may 2022-yil.
2. ↑  „"Қўрқма" китобида қандай имловий, услубий хатолар, нотўғри маълумотлар ва ўқувчи онгига салбий таъсирли лавҳалар бор?". *Human.uz*. 24-may 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2021 йил 30 июль.
3. ↑  *Фахриддин Низом, Акром Малик.* „"Қўрқма" кимни қўрқитди?! - Сўз мутахассисларга". *Human.uz*. 28-aprel 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2021 йил 30 июль.
o'g'il bolalarda balog'atga etishish
qizlarda balog'atga etishish
**BALOGʻATGA YETISH**, **balogʻat**, **rasida (rasta) boʻlish**, **boʻyiga yetish** — organizmning bir qancha anatomik va fiziologik oʻzgarishlar natijasida biologik jihatdan sekin-asta voyaga yetishi hamda jinsiy jihatdan yetilib, koʻpayishga, yaʼni naslni davom ettirishga layoqatli boʻlib qolishi. Qizlar oʻgʻil bolalarga nisbatan ertaroq balogʻatga yetadi. Qizlarda bu davr aksari 12 — 14 yoshdan 16 — 18 yoshgacha, oʻgʻil bolalarda 13 — 15 yoshdan 16 — 20 yoshgacha davom etadi. Balogʻatga yetish muddati oʻsmirning irsiy xususiyatlariga, sogʻligʻiga, ovqatiga, shuningdek hayot tarzi (maishiy, ijtimoiy-iqtisodiy) va iqlim sharoitlariga bogʻliq. Turli noxush omillar: ogʻir kasalliklar, yolchib ovqatlanmaslik va boshqa odatda jismoniy va ruhiy rivojlanishning kechikishiga sabab boʻladi. Nimjon, kasalmand bolalar sogʻlom bolalarga nisbatan kechroq balogʻatga yetadi. Kech yoki erta Balogʻatga yetish jinsiy bezlar, buyrak usti bezlari va gipofiz funksiyasining buzilishiga aloqador boʻlishi mumkin. Balogʻatga yetish davrida jinsiy instinkt ancha tez shakllanadi. Qizlar hayz koʻradi, bolalarda ixtilom (pollyutsiya) kuzatiladi, shuningdek organizmda chuqur oʻzgarishlar roʻy beradi: oʻsmirning boʻyi choʻzilib, ikkilamchi jinsiy belgilari paydo boʻladi; oʻgʻil bolalarda soqol-moʻylov koʻrinib, ovozi doʻrillab qoladi, qizlarning badani yumaloq tortib, birinchi galda soni va dumbasida yogʻ toʻplanib boradi, sut bezlari kattalashib, chanoq suyaklari eniga kengayadi. Qonda jinsiy gormonlar koʻpayib, bir jins ikkinchi jinsga koʻproq eʼtibor bera boshlaydi. Balogʻatga yetish davrida oʻsmirning psixikasi ham oʻzgarib, nerv tizimining faoliyatida bir qator oʻzgarishlar roʻy beradi. Gormonlar, avvalo jinsiy bezlar (moyak, tuxumdon) gormonlari Balogʻatga yetishda muhim ahamiyatga ega.

Balogʻatga yetishda jismoniy rivojlanishning eʼtiborli xususiyatlaridan biri tana qismlari nisbati, yaʼni proporsiyasining vaqtincha buzilishidir. Qoʻl-oyoqlar tanaga nisbatan koʻproq oʻsadi, shu sababdan harakatlari qoʻpolroq, kelishmagan boʻlib qoladi. Oʻgʻil bolalarda muskul kuchi zoʻr berib ortib boradi, muskullar massasi kattalashadi.

Rastalik davrida oʻsmirlar organizmining rivojlanib borishida boʻladigan xususiyatlar haqida otaonalar va pedagoglar oʻsmirlarga toʻgʻri maʼlumot berishlari kerak, bu esa baʼzi yigit-qizlarning behuda qoʻrqishi va asabiylashishining oldini oladi. Balogʻatga yetish davrida oʻsmirning jismoniy jihatdan toʻgʻri rivojlanishi ham katta ahamiyatga ega. Buning uchun bekamu koʻst ovqatlanish, shuningdek sport va jismoniy mashqlar bilan shugʻullanib turishga alohida eʼtibor berish zarur.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Beyda masjidi** (xitoycha: 北大寺; pinyin: *Běidà Sì*) – Xitoyning Xenan provinsiyas Qinyang shahrida joylashgan masjid. Bu Markaziy tekislikdagi masjidlar orasidagi eng yirik meʼmoriy majmuasidir.

Tarixi
------

Masjid restavratsiyasiga (重修清真寺记) koʻra, u birinchi marta Yuan sulolasining (1271 – 1368) Chjizheng davrida (1341–1368) tashkil etilgan. 1561-yilda Min sulolasi (1368–1644) Jiajing davrining 40-yili (1315–1362) qayta qurilgan. Masjid 1628-yilda yonib ketgan va 1631-yilda imperatori Chongjen davrida qayta tiklandi. Sin sulolasida (1644–1911) imperator Daoguang (1821–1850) davrida zilzila natijasida butunlay vayron boʻlgan va 1887-yilda, Guangxu davrining 13-yilida (1875–1908) asl joyida qayta qurilgan.

2006-yil may oyida Xitoy Davlat kengashi tomonidan asosiy milliy tarixiy va madaniy yodgorliklar roʻyxatiga kiritilgan.

Arxitekturasi
-------------

Masjid Xitoy meʼmorchiligi uslubida qurilgan va umumiy 3,100-square-metre (33,000 kv. ft) maydonni egallaydi. Erkaklar masjidi va ayollar masjidiga boʻlingan. Namozxona, ayvon va boshqa inshootlardan iborat.

Manbalar
--------

1. ↑  „zh:北大寺：见证一部民族迁徙史" (zh). *jzrb.com* (2015-yil 15-aprel).
2. ↑  „zh:河南省焦作市沁阳市怀庆办自治街北大寺典型事迹——第三届全国创建和谐寺观教堂先进集体" (zh). *chinaislam.net.cn* (2018-yil 17-sentyabr). „北大寺占地面积3100平方米，建筑面积1800平方米，是中原地区建筑规模最大、保护最完整的伊斯兰教古建筑群。".
3. ↑  „zh:北大寺：见证一部民族迁徙史" (zh). *jzrb.com* (2015-yil 15-aprel).
4. ↑  „zh:北大寺：见证一部民族迁徙史" (zh). *jzrb.com* (2015-yil 15-aprel).
5. ↑  „zh:国保沁阳北大寺维修工程进展顺利" (zh). *haww.gov.cn* (2014-yil 28-fevral). 2018-yil 22-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 12-aprel.
**Marv jangi** — Muhammad Shayboniyxon boshchiligidagi shayboniylar qoʻshini bilan Ozarbayjon shohi Ismoil I Safaviy qoʻshini oʻrtasida Marv yaqinidagi Mahmudobod qishlogʻi yonida sodir boʻlgan jang (1510 yil 4 dekabr). 1509 yil Shayboniyxon shim.ga qozoklar xoni Qosimxonga, 1510-yil kuzvda Feruzkoʻhdagi hazoralar ustiga muvaffaqiyatsiz yurish qilgan. Shayboniyxon 1510-yil Hirot atrofida qoʻshiniga dam berib, koʻpgina amir va shayboniy sultonlarga oʻz mulklariga ketishga ruxsat etgan. Biroq bu orada safaviylar shohi Ismoil Xurosonga yurish qilgani haqida xabar olingan. Shayboniyxon shayboniy sultonlarni yordamga chaqirib, ularga tavochilar (choparlar) joʻnatgan, oʻzi esa qoʻshini oz boʻlgani tufayli Marvga chekingan. Biroq choparlar quruq qaytishgan. Sultonlar oʻtgan yili (1509-yil) Shayboniyxon ularga inʼom etgan mulklarni tortib olgani tufayli undan arazlab Marvga kelmaganlar, faqatgina Muhammad Temur sulton Samarqand qoʻshini, Ubaydullaxon esa Buxoro qoʻshini bilan jang oxirida yetib kelgan, xolos. Ismoil Shayboniyxon huzuriga qoʻrchiboshn boshchiligida elchilar yuborib, uni taslim boʻlishga undagan, biroq rad javobini olgach, Ismoil Marvni qamal qilgan va jan-gda, odatda, turkiy xalqlar uchun xos boʻlgan harbiy qiyla ishlatgan: safa-vyylar qoʻshini qamalni boʻshatib Marv devorlari ostidan goʻyo orqaga chekinganday boʻlib, oʻzbeklarni shahardan chiqishga majbur qilishgan. Shayboniyxon bu gal tajribali sarkarda uchun kechirib boʻlmas xatoga yoʻl qoʻygan; u oʻz raqibi kuchiga yetarli baho bermagan. Yordam kelishini kutib oʻtirmasdan u "chekinayotgan" Ismoil ortidan tashlangan. Biroq uning orqa tomoniga oʻtib olgan safaviylar qoʻshinining bir qismi Murgʻob koʻprigini buzib tashlaydilar, natijada Ismoilning 17 minglik qoʻshini Shayboniyxonni qur-shovga olgan. Mirza Muhammad Haydarning yozishicha, Shoh Ismoil qoʻshinida taxminan 40 ming, Shohibekxon (Shayboniyxon) qoʻshinida esa 20 ming jangchi boʻlgan. Oʻta shiddatli, qonli jangda barcha oʻzbek sultonlari (amirlari) va Shayboniyxon halok boʻlishgan.

Ad:Mirza Muhammad Xaydar,Tarix-i Rashidi, T. 1996; Axmedov B. A. Istoriko-geograficheskaya literatura Sredney Azii XVI—XVIII vv. Pismennie pamyatniki, T. 1985; Axmedov B. A. Istoriya Balxa, T. 1982.

Faxriddin Hasanov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dovmontov minorasi**, shuningdek, Smerdya — Pskov istehkomlarining bir qismi, Pskov Kremlining janubi-gʻarbiy minorasi. Federal ahamiyatga ega boʻlgan meʼmoriy yodgorlik.

Dovmontov shahri 1370-yillardan beri maʼlum. Smerdya minorasi birinchi marta 1644-yilda roʻyxatda qayd etilgan. Oʻsha vaqtda uning kengligi 3,2 metr boʻlgan va qurol uchun ikkita platformasi bor edi.

 Velikaya daryosidan koʻrinishi
Smerdya minorasi va Smerdya darvozalarida Smerdya zahabi (oʻtish joyi) bor edi. Hozirda u Veche maydoni tomondan qazilgan. Chuqur qazish ishlarida qadimiy darvozaga olib boradigan yoʻl yuzasi hozirgi vaqtdagi sathidan bir necha metr pastda joylashganligi aniq koʻrinadi.

Oʻrta asrlardagi Smerdya minorasi zamonaviy Dovmont minorasidan kattaroq va yirikroq edi. Zamonaviy minora qadimiy minora oʻrniga 1866-yilda Aleksandr II ning 1857-yil 14-noyabrdagi farmoniga binoan meʼmor Konstantin Ton tomonidan qurilgan. Minora tomiga rus jangchisi tasvirlangan tunukadan prapor-flyuger (bayroqcha) oʻrnatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Postanovlenie Soveta ministrov RSFSR „O dalneyshem uluchshenii dela oxrani pamyatnikov kulturi v RSFSR" № 1327 ot 30.08.1960 (Wayback Machine saytida 2022-02-20 sanasida arxivlangan).
2. 1 2 3  „Смердья (Довмонтова) башня Псковского Кремля". *pleskov60.ru*. Qaraldi: 20-fevral 2022-yil.
3. ↑  „Псковский Кремль. Довмонтова башня.". *aria-art.ru*. Qaraldi: 20-fevral 2022-yil.
**Al-Azhar memorial bogʻi** islomiy qabriston va 2011-yildan beri islomiy dafn marosimlarini o'tkazish xizmatlarini ko'rsatib kelayotgan Al-Azhar Islom jamg'armasining (YPI Al-Azhar) biznes bo'limidir. Indoneziyaning G‘arbiy Yava shtatidagi Karavang Timur shahrida joylashgan qabriston 25 hectoare (62 acre) maydonni egallaydi va 29 000 ga yaqin qabrni o'zida sig‘dira oladi. 

Islom shariatiga ko'ra, musulmon qabrlari va musulmon bo'lmaganlarning qabrlarni aralashtirib yubormaslik kerak. Shuning uchun Al-Azhar yodgorlik bog'i musulmon qabristoni faqat musulmonlarga xizmat qiladi. Shariatga ko'ra, qabr ustiga qadam qo'ymaslik kerak, shu sababli qabriston tartibiga ko'ra har bir qabr oldidan o'tish yo'lagi qilingan.

Ko'rinishi
----------

 Al-Azhar memorial bog'i
Jakartaning ko'plab aholisi Jakarta tashqarisida joylashgan Al-Azhar singari qabristonlarga dafn qilinmoqda.

Maqsad va vazifalari
--------------------

 Al-Azhar memorial bog'idagi o'tish yo'lagi
Al-Azhar memorial bog'i asosan islomiy qabriston sifatida qurilgan va tarkibida masjid ham mavjud. Qabristonning tartibi shunday tuzilganki, qabrlar Makkaga qaratib qilinadi. Qabristonda bog‘ ham mavjud.

Islomiy dafn marosimlari
------------------------

Al-Azhar memorial bog'i dafn marosimini an'anaviy islomiy dafn marosimlariga tayangan holda amalga oshiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Yayasan Pesantren Islam Al-Azhar" (id). *Yayasan Pesantren Islam Al-Azhar*. 16-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-may 2020-yil.
2. ↑  „Harga Tanah Kuburan Mewah: Termurah Rp 25 Juta, Termahal Rp 230 Juta" (id-ID). *detikfinance*. Qaraldi: 28-may 2020-yil.
3. ↑  „Private luxury cemeteries a growing trend in Indonesia". *nydailynews.com*. Qaraldi: 15-may 2020-yil.
4. ↑  „Menjaga Syar'i Hingga Liang Lahat" (id). *Republika Online* (14-iyun 2016-yil). Qaraldi: 15-may 2020-yil.
5. ↑  „Dukung MUI, Pemakaman Al Azhar Tiadakan Ziarah Kubur" (id). *Republika Online* (5-may 2020-yil). Qaraldi: 28-may 2020-yil.
6. ↑  „Tanggapi Seruan MUI Soal Ziarah Kubur, Ini Kata Dirut Al Azhar Memorial Garden" (id-ID). *indopos.co.id* (5-may 2020-yil). Qaraldi: 28-may 2020-yil.
7. ↑  *Wiratama.* „Peristirahatan Terakhir Seharga Setengah Miliar". *detikx*. Qaraldi: 28-may 2020-yil.

Havolalar
---------

* Al-Azhar memorial bog'i l Rasmiy veb-sayti
Kanadaning qaysi shahri unga eng mos kelishini aniqlashga yordam berishdir. Kanada 10 ta viloyat va 3 ta hududdan iborat. Kanada provinsiyasidagi bitta (ba'zi hollarda 2-3) asosiy shaharlari mavjud.

Tarkibi
-------

```
Kanadaning yirik shaharlari keltirilgan:
```

•Vankuver
•Viktoriya
•Vinnipeg
•Halifax
•Iqaluit
•Sariq pichoq
•Kalgari
•Kelowna
•Monkton
•Monreal
•Ottava
•Regina
•Aziz Jon
•Toronto
•Whitehorse
•Sharlottaun
•Edmonton

Kanadaning yirik shaharlari
---------------------------

 **Vankuver** 

Vankuver Kanadaning Buyuk Britaniya Kolumbiyasi provinsiyasidagi eng yirik shahri boʻlib, 2.845.234 kishi (2024) istiqomat qiladi, gʻarbiy sohilda joylashgan. Vankuver - Kanadaning eng ko'p madaniyatli shahri. 2024-yilgi statistik ma'lumotlarga ko'ra, aholining 74 foizi ingliz tilini ona tili sifatida bilmaydi.

```
Vankuverning iqlimi va ob-havosiga nafaqat yaqin atrofdagi tog'lar, balki Tinch okeani ham ta'sir qiladi.  Vankuverda bahorda o'rtacha harorat Selsiy bo'yicha +12° C dan +15° C darajagacha.  Vankuverda yoz juda issiq.  Iyul va avgust oylarida harorat odatda +22° C darajaga etadi, lekin ba'zan +30° C darajaga ko'tariladi.  Qish oylarida Vankuver mo*tadil iqlimga ega. Qor yog'sa ham uzoq qolmaydi. Yanvar oyida o'rtacha harorat 3-7 daraja Selsiy atrofida o'zgarib turadi.*
```

```
Vankuver juda g'ayrioddiy joy.  Kanadaning bu shahri hayotning turli tomonlarini birlashtiradi.
```

Viktoriya

  

```
Viktoriya shahri Britaniya Kolumbiyasining poytaxti boʻlib, Vankuver orolining janubi-sharqiy qismida, materikdan Jorjiya boʻgʻozi orqali ajratilgan.  Bu shaharda uning chekka hududlari bilan birga 350 mingga yaqin aholi istiqomat qiladi.  Jannatning bu qismi Kanadadagi eng go'zal va shinam shahar - bog' shahri deb hisoblanadi, chunki Viktoriya ko'pincha shunday nomlanadi.  Erta bahorda, Kanadaning boshqa provinsiyalarida hali ham qor va bo'ronlar davom etayotganda, bu shaharning hashamatli bog'lari va bog'lari allaqachon son-sanoqsiz binafsha, za'faron, sümbül va boshqa ko'plab gullar bilan qoplangan.
```

```
Viktoriya shahrining faxri uning yetti yarim ming gektardan ortiq maydonni egallagan bog'lari va bog'laridir.  Viktoriyaning dunyoga mashhur diqqatga sazovor joyi - Butchart bog'lari.  Viktoriya shahri ham dengiz qirg'og'i, ham chang'i kurorti obro'siga ega.  Shahardan unchalik uzoq bo'lmagan joyda orolning janubi-g'arbiy qirg'og'i bo'ylab tog' tizmasigacha bo'lgan 125 kilometrga tor lentada cho'zilgan Tinch okeani Rim milliy bog'i joylashgan.  Bu parkda Ushbu park, shuningdek, Vankuver oroli yaqinida joylashgan yuzdan ortiq kichik orollarni o'z ichiga oladi.
```
Shoyfele Frankon uslubida kartoshka köfte bilan
 Shoyfele Baden uslubida
**Shoyfele** (nemischa: - „yelka") — janubiy Germaniya, Shvetsariya va alzas oshxonalariga mansub taom boʻlib, qovurilgan taom hisoblanadi, turli mintaqaviy retseptlarda va turli dialektal nomlar ostida maʼlum va mashhur. Bu suyak va terisi bilan pechda pishirilgan choʻchqa yelkasidan tayyorlangan taomdir. Frankoniyada shoyfele odatda yakshanba tushligi uchun tayyorlanadi, Baden va Shveysariyada bu taom koʻpincha Rojdestvoda tanovul qilinadi. Frankoniyada Shoyfele milliy taom hisoblanadi. Shoyfele Yuqori va Oʻrta Frankoniyada koʻproq mashhur, ehtimol, pivo quyuq va toʻyimli taom uchun koʻproq mos kelganligi uchundir, Quyi Frankoniyada esa sharob afzal koʻriladi.

Frankoniyada shoyfele kartoshka, sabzavot yoki karam salatasi, tuzlangan karam va qovurilgan qizil karam bilan dasturxonga tortiladi. Shoyfele, shuningdek, Shvabiya oshxonasiga tanish boʻlib, u yerda bugʻu yelkasidan ham tayyorlanadi. Pishirishdan oldin choʻchqa goʻshtining yelkasidagi teri romb shaklida kesiladi, goʻsht tuzlanadi, murch qoʻshiladi va zira bilan boyitiladi, har tomondan yogʻda qovuriladi, soʻngra oʻrdaklarning terisi maydalangan sabzavot, ildizli sabzavotlari ustiga qoʻshiladi, soʻngra piyoz va oz miqdorda goʻshtli bulyon va baʼzan quyuq pivo ham qoʻshiladi. Goʻshtni qovurish ikki-uch soat davom etadi. Tayyor shoyfeleda goʻsht suyakdan osongina ajratiladi va yaxshi qovurilgan teri oltin rangga aylanadi va uning ustida pufakchalar paydo boʻladi. Pishirilgan sabzavotlar eziladi va sousni tayyorlash uchun elakdan oʻtkaziladi. Shvetsariyada "yogʻli loviya "va tuzlangan karam shoyfele bilan birga taqdim etiladi.

Baden va Shvetsariyada shoyfele kassellerga oʻxshaydi: u sirka, piyoz, dafna barglari va chinnigullar bilan oq sharobda past olovda qaynatiladi va shoʻrlangan yoki dudlangan choʻchqa goʻshtidan tayyorlanadi. Baden uslubidagi shoyfele, shoʻrva va ziravorlangan kartoshka salatasi bilan isteʼmol qilinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  tourismus.nuernberg.de: Frankonskoe shoyfele(olm.)
2. ↑  spezialitaetenland-bayern.de: Frankonskoe shoyfele(olm.)
3. ↑  Bayerischer Rundfunk: Shoyfele(olm.)
4. ↑  tourismus.nuernberg.de: Retsept shoyfele (Wayback Machine saytida 9-yanvar 2021-yil sanasida arxivlangan)(olm.)
5. ↑  bildderfrau.de: Myasnoe blyudo s yuga Germanii: badenskoe shoyfele(olm.)
6. ↑  schmeck-den-sueden.de: Badenskaya shoyfele(olm.)

Adabiyotlar
-----------

* Lothar Bendel. Schäufele // Deutsche Regionalküche von A—Z. Mit Grundrezepten zum Nachkochen. — Random House, 2013. — 384 S. — ISBN 9783730690420.

Havolalar
---------

* Pivo sousi bilan Scheufele retsepti(olm.) )
**Ijtimoiy guruhlar** - muntazam ravishda bir-birlari bilan oʻzaro muno-sabatga kirishadigan shaxslar guruhi. Turli sinflar, qatlamlar muhim ijtimoiy guruhlar hisoblanadi. Kasbga oid, diniy, etnik, turli demografik guruhlar (nuroniylar, ayollar, yoshlar va h. k.) ham ijtimoiy guruhlarga kiradi, chunki ularning jami-yatdagi mavqei hukmron ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlar bilan bogʻliqdir. Bir xil faoliyat bilan shugʻullanuvchi, ijtimoiy-psixologik xususiyatlari oʻxshash, maqsad va qadriyatlari umumiy boʻlgan kishilar ham alohida ijtimoiy guruhlarni tashkil etadi. Ijtimoiy guruhlar katta va kichik (soni boʻyicha), boshlangʻich (guruh aʼzolarining bevosita shaxsiy aloqalari va munosabatlariga asoslangan) va ikkilamchi (guruh aʼzolari oʻrtasida bevosita shaxsiy aloqalar boʻlmagan), rasmiy (tadqiqotchi tomonidan muayyan belgi asosida tashkil qilingan) va norasmiy (obyektiv holda mavjud) guruxlarga boʻlinadi. Ijtimoiy guruhlar ning hajmi, shakli, xususiyatidan qatʼi nazar, ularning muhim belgisi — aʼzolarning bir umumiy guruhga mansub ekanliklarini anglashidir. Odamlar uz hayotining koʻp qismini guruhlardagi muloqotlarda oʻtkazadi. Hozir jamiyatdagi odamlarning aksariyati koʻpdan-koʻp turli guruxlarga mansubdir.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vera Muratova** ( ruscha: *Вера Георгиевна Муратова*; 1980-yil 3-iyulda tugʻilgan) — rossiyalik para ogʻir atletikachi. Yaponiyaning Tokio shahrida boʻlib o‘tgan 2020-yilgi yozgi Paralimpiya oʻyinlarida ayollar o‘rtasida 79 kg vazn toifasida bronza medalini qo‘lga kiritgan. Bir necha oy oʻtgach, Gruziyaning Tbilisi shahrida bo'lib oʻtgan 2021-yilgi jahon chempionatida kumush medalni qo'lga kiritgan.

Faoliyati
---------

2012-yilda Buyuk Britaniyaning London shahrida bo‘lib o‘tgan yozgi Paralimpiya o‘yinlarida ayollar o‘rtasida 67,5 kg vazn toifasida 4-oʻrinni egalladi. 2012 va 2020-yillardagi yozgi Paralimpiya oʻyinlarida Rossiya sharafini himoya qilgan. 2020-yilgi yozgi Paralimpiya o'yinlarida Rossiya Paralimpiya qo'mitasi bayrog'i ostida ishtirok etgan.

2014-yilda Birlashgan Arab Amirliklarining Dubay shahrida boʻlib o'tgan para ogʻir atletika boʻyicha jahon chempionatida Vera Muratova bronza medalini qo'lga kiritdi. 2019-yil Qozog‘istonning Ostona shahrida boʻlib o‘tgan para ogʻir atletika bo‘yicha jahon chempionatida Vera Muratova ayollar oʻrtasida 86 kg vazn toifasida bronza medalini qo‘lga kiritdi. 2021-yil iyun oyida Birlashgan Arab Amirliklarining Dubay shahrida boʻlib oʻtgan para ogʻir atletika boʻyicha 2021-yilgi Jahon chempionatida Muratova 143 kg natijani qayd etgan holda jahon rekordini yangiladi va oltin medalni qoʻlga kiritdi.

| Yil | Paralimpiya oʻyinlari oʻtkazilgan shahar | Vazn toifasi | Urinishlar (kg) | Jami | Oʻrin |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 2 | 3 |
| Yozgi Paralimpiya o'yinlari |
| 2012-yil | London, Buyuk Britaniya | 67,5 kg | 107 | **111** | ~~116~~ | **111** | 4 |
| 2021-yil | Tokio, Yaponiya | 79 kg | 132 | ~~136~~ | ~~138~~ | **132** | 03 !3rd |

Manbalar
--------

1. ↑  „Vera Muratova Profile". *2020 Summer Paralympics*. Qaraldi: 2021-yil 29-avgust.
2. ↑  Houston, Michael. „D'andrea wins Brazil's first powerlifting gold at Tokyo 2020 Paralympics". *InsideTheGames.biz* (2021-yil 29-avgust). Qaraldi: 2021-yil 29-avgust.
3. ↑  „Powerlifting Results Book". *2020 Summer Paralympics*. 2021-yil 30-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 2-sentyabr.
4. ↑  „Tbilisi 2021: Bonnie Gustin and Bose Omolayo extend domination". *Paralympic.org* (2021-yil 2-dekabr). 2021-yil 2-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 2-dekabr.
5. ↑  Morgan, Liam. „Omolayo breaks world record to claim gold at World Para Powerlifting Championships". *InsideTheGames.biz* (2021-yil 2-dekabr). Qaraldi: 2021-yil 2-dekabr.
6. ↑  Houston, Michael. „Muratova sets new world record at World Para Powerlifting World Cup in Dubai". *InsideTheGames.biz* (2021-yil 22-iyun). Qaraldi: 2021-yil 22-iyun.
**Anaerobioz** (yun. an — inkor qoʻshimchasi, ayer — havo va bios — hayot) — organizmlarning erkin kislorod boʻlmagan muhitda hayot kechira olishi. A. tushunchasini 1861-yilda L. Paster ki-ritgan. Hayot faoliyati uchun zarur boʻlgan energiyani anorganik (mas, nitratlar va sulfatlar) yoki organik moddalar (mas, uglevodlar)ni parchalab oladigan anaerob organizmlar uchun A. odatdagi yashash muhitidir. Tez oʻsadigan embrion hujayralari va oʻsmalar hujayralarida anaerob jarayonlar sogʻlom organizmning normal hujayralaridagiga nisbatan kuchliroq kechadi. A.ning biologik mazmuni shundan iboratki, anaeroblar havosiz, yaʼni aeroblar yashay olmaydigan muhitdagi organik substratlardan foydalanish qobiliyatiga ega (qarang Aerobioz). Tabiiy substratlar, yaʼni tuproq, suv va boshqalarda hamisha maʼlum miqdorda havo boʻladi. Shunga koʻra, anaerob organizmlar havo kislorodining oksidlovchilik taʼsi-ridan himoyalanishga harakat qiladi. Ular kislorodni neytrallovchi moddalar ajratadi. Gʻovaklari havo bilan toʻlgan yumshoq tuproqlarda anaeroblar ri-vojlanadigan ayrim joylar — mikro-zonalar boʻlishi mumkin. Ularga yonma-yon joylashgan aeroblar kislorodni oʻzlashtirib va reduksiyalovchi (tiklovchi) modda ajratib, anaeroblar uchun sha-roit yaratadi. Mas, bedapoya chimqirqar ikki yarusli plug bilan chuqur (40 sm) qilib haydalganda, bedaning asosiy ildiz mas-sasi va boshqa qoldiqlari tuproqning anae-robli qatlamiga koʻmilib, u yerda organik moddalarning minerallanish jarayoni boradi. Bu jarayon tufayli tuproq mi-kroflorasining hayot faoliyati va chirindi toʻplanishi uchun eng qulay sharoit vu-judga keladi, tuproq unumdorligi uzoq, muddat saqlanib turadi. Tuproqni bun-472day ishlash tizimi ekin hosilini ancha oshiradi. Anaerob ja-rayonlarning kechi-shi (bijgʻish, chirish) tabiatda moddalar aplanishiaa katta ahamiyatga ega. Rustam Shodmonov.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jacqueline Ruth Woods** (talaffuzi: *Jaklin Rut Vuds*; 1929-yil 5-may — 2010-yil 1-iyul) **Ilene Woods** nomi bilan tanilgan, amerikalik aktrisa va qoʻshiqchi. Woods Walt Disneyning *Cindrella* animatsion filmi bosh qahramonining asl ovozi boʻlib, u uchun 2003-yilda *Disney* *Legend* (Disney afsonasi) nomini olgan.

Yoshlik davri
-------------

Woods 1929-yil 5-mayda tugʻilgan. Onasi Woodsni oʻzi bilan birga olib yurgan holda filmlar sahnasida ishlagan. Kichkina qizaloqligida Woods maktab oʻqituvchisi boʻlishni orzu qilgan, ammo onasi uning oʻrniga uni yulduz qilishni rejalashtirgan edi. Woods ikki yoshida aktrisalik faoliyatini boshlagan. 15 yoshida Woods Bob Johnstone bilan birga Paul Whiteman tomonidan 1944-yil yozida „NBC Blue Network" (keyinchalik u „ABC" radiosiga aylangan) „The Philco Hall of Fame" shousida kuylash uchun taklif qilingan. Butun shou haftasiga uch kun efirga uzatiladigan 15 daqiqalik musiqadan iborat edi. Koʻplab qoʻshiq mualliflari oʻz musiqalarini taqdim etish uchun shouga kelishgan; Shunday qilib u Mack David va Jerry Livingston bilan doʻstlashadi. Bir yil oʻtgach, u „On Stage Everybody" filmida rol ijro etadi, bu uning ekrandagi birinchi chiqishi boʻlgan. Keyin u Kaliforniyaga koʻchib oʻtadi.

Keyingi yillari va vafoti
-------------------------

U 17 yoshida Stephen Steckga turmushga chiqadi va undan Stefani ismli qizi koʻradi. Ajralishganidan keyin u 1963-yilda „*The Tonight Show"* barabanchisi Ed Shaughnessyga turmushga chiqadi. Woods va Shaughnessning James va Daniel ismli ikkita oʻgʻli bor edi. Woods oʻzining keyingi yillarini Jack Smith bilan birgalikda Birlashgan Serebral Palsi „Smilin" telemarafonlarida matbuot kotibi sifatida oʻtkazadi. 

Woods 2010-yil 1-iyulda Los-Anjelesdagi Canoga Parkdagi tibbiy muassasada Alzheimer kasalligining asoratlaridan 81 yoshida vafot etgan.

Filmografiyasi
--------------

| Yil | Nom | Rol | Izohlar |
| --- | --- | --- | --- |
| 1945 | *On Stage Everybody* | No. 3 |  |
| 1950 | *Cinderella* | Cinderella | Ovoz (20 yosh) |
| 1972 | *The Godfather* | Elena — Matron | Akkreditivsiz |
| 1975 | *Mirror* | Scrub Woman | Akkreditivsiz |

### Radio

| Yil | Nom | Rol |
| --- | --- | --- |
| 1944 | *The Philco Hall of Fame* | Qoʻshiqchi |
| 1944 | *The Ilene Woods Show* | Oʻzi/xost |

Manbalar
--------

Andoza:Manablar



1. ↑  „Ilene Woods, voice of Disney's Cinderella, dead at 81". CNN.com (2-iyul 2010-yil). Qaraldi: 2-may 2011-yil.
2. ↑  McLellan, Dennis. „Ilene Woods dies at 81; voice of Disney's Cinderella". *Los Angeles Times* (3-iyul 2010-yil). 6-iyul 2010-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 14-iyun 2014-yil.
Kyota Sugimoto (yaponcha: sugimoto yāponcha yāponchān Sugimoto Kyōta, 1882-yil 20 sentyabr - 1972- yil 26-dekabr) yapon ixtirochi, birinchi amaliy yapon yozuv mashinasini yaratdi. U Moviy lenta mukofoti va Kichik Asahi lentasini oldi. Minglab kanji belgilaridan Sugimoto yozuv mashinkasi ulardan 2400 tasini ishlatgan.

Hayoti
------

Kyota Sugimoto 1882-yilda Okayama prefekturasida tug'ilgan. 1900- yilda Osakadagi aloqa texnologiyalari bo'yicha o'quv institutida o'qishni tugatgan. Yozuv mashinkalari allaqachon ingliz va kichik alifboli boshqa tillar uchun keng tarqalgan edi, ammo kanji uchun mavjud yozuv mashinkalari minglab belgilardan faqat bir nechtasini yozishi mumkin edi. Sugimoto kanji belgilaridan foydalanish chastotasini o‘rganib chiqdi va ulardan 2400 tasini yozuv mashinkasi uchun tanladi. Belgilar ma'lum bir belgini tanlash uchun panjara bo'ylab ikki o'lchamda harakatlanishi mumkin bo'lgan yozuv paneli bilan panjara shaklida joylashtirilgan. Keyin yozuv paneli belgini qog'ozga urdi va uni to'rga qaytardi. Qog'oz mavjud yozuv mashinkalariga o'xshash plastinaga qarshi ushlab turilgan. 

U o'zi ixtiro qilgan yapon yozuv mashinkasiga patent huquqlarini dastlab Yaponiyada (1915-yil, Patent № 27877  ) va birozdan keyin AQShda (1917 yil, Patent № 1245633  ) oldi.

1953- yilda u "Moviy lenta" mukofoti bilan taqdirlangan va 1965- yilda "Kichik Asahi lentasi" mukofotiga sazovor bo'lgan. 1972-yilda vafot etgan 

1985- yil 18-aprelda Yaponiya Patent idorasi uni Yaponiyaning o'nta buyuk ixtirochilaridan biri sifatida tanladi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Ten Japanese Great Inventors".  Japan Patent Office.
2. ↑  *R Messenger.* „On This Day in Typewriter History: Sugimoto's Japanese Typewriter.". *Australian Typewriter Museum* (9-noyabr 2012-yil). Qaraldi: 27-yanvar 2014-yil.
3. ↑  *K Sugimoto.* „Type Writer.". *USPTO* (6-noyabr 1917-yil). Qaraldi: 27-yanvar 2014-yil.
**Kantara qal’asi** (grekcha: *Κάστρο της Καντάρας*, turkcha: *Kantara Kalesi*) — Kiprdagi qal’a. Bu orolning eng sharqiy qal’asi boʻlib, Shimoliy Kiprning Girne togʻlari etagida joylashgan. Dengiz sathidan 630 metr balandlikda joylashgan u Karpas yarim oroli va Mesaoriya tekisligida harakatni boshqarish uchun yaxshi imkoniyatlar berdi.

Qal’ani 10-asrda arab bosqinlaridan himoya qilish uchun Vizantiyaliklar qurdirgan, deb ishoniladi. Sankt-Hilarion qal’asi singari, Kantara qal’asi „Panagia Kantarotissa" pravoslav monastiri oʻrnida qurilgan boʻlib, u tepalikda saqlangan kichik ibodatxonani eslatadi.

Tarixiy xronikada qal’a birinchi marta 1191-yilda Richard Arslon Yurak tomonidan Kipr orolini bosib olishi munosabati bilan tilga olingan. Oʻsha yillarda qal’a orolning vizantiyalik zabt etuvchisi Isaak Komnenos uchun boshpana boʻlib xizmat qilgan.

1228-yilda qal’a Lombard qamalidan qattiq vayron boʻldi va deyarli butunlay qayta tiklanishiga toʻgʻri keldi. Keyinchalik oʻzining strategik ahamiyatini yoʻqotib, mahalliy zodagonlar tomonidan togʻ echkilari va qoplonlarni ovlashda qoʻriqxona sifatida foydalanilgan.

Bibliografiya
-------------

* Morelle, Nicolas. The Castle of Kantara — A Key to the Evolution of Active Defense in the 13th Century Between the Eastern and the Western Worlds (angl.) // The Castle Studies Group Journal : journal. — Exeter: Castle Studies Group, 2014. — P. 292—318. — ISSN 1741-8828.
* Zamok Kantara Arxivnaya kopiya ot 14-avgusta 2020 na Wayback Machine. Fragment iz knigi: *Korovina A. K. Sidorova Η. A.* Goroda Kipra. Goroda i muzei mira. Iskusstvo, 1973

Havolalar
---------

* VikiOmbor logotipi VikiOmborda **Kantara** mavzusi boʻyicha mediafayllar bor
* Fotografii zamka Kantara
**Oqsilli ozuqalar** - oʻsimliklar va hayvonlar mahsulotlaridan tayyorlangan, tarkibida protein koʻp boʻlgan yem-xashak. Koʻpchilik mollar uchun yem-xashak ozuqalar — koʻkoʻt, pichan, don va don chiqitlari, kunjara va boshqa proteinning asosiy manbai hisoblanadi. Koʻk ozuqalar orasida yosh dukkakli oʻsimliklar oʻtida xom protein, ayniqsa, koʻp. Mas, bedaning 1 ozuqa birli-gida 200 g, xashaki dukkakli usimliklarning 1 ozuqa birligida 320 g gacha xom protein bor. Shuningdek, ularning sifati qam gʻoyat yuqori boʻlib, tez hazm boʻlishiga yordam beradigan suvda eruvchi va tuzda eruvchi oqsillar, almashtirib boʻlmaydigan aminokislotalar koʻp. Shuningdek, dukkakli ekinlar doni ham proteinga boy: noʻxat va vika 1 ozuqa birligi donida 200 g gacha, soyada 256 g gacha protein bor. Aminokislotalar tarkibi boʻyicha kunjara (1 ozuka birligida 270—340) va shrotlar (300— 370 g) proteinlari ham toʻla qimmatli yemish hisoblanadi. Hayvon mahsulotlaridan tayyorlangan yemlarda protein miqdori koʻp va yuqori biologik qimmatga ega. Goʻsht unining 1 ozuqa birligida 570 g, baliq unining eng yaxshi navlarida 600 g dan ortiq, quruq qon kukuni 1 ozuqa birligida 550 g protein bor. Pivo, non va ozuqa achitqilari ham tarkibida oqsilning koʻpligi bilan ajralib turadi. Bundan tashqari, achitqi hamirturush V guruhidagi vitaminlar va mikroelementlar manbaidir.

Roʻzimat Hamroqulov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Soda** — turli natriy karbonatlarning umumiy texnik nomi. Kalsinatsiyalangan S.— Na2CO, (natriy karbonat); kristallangan S. — Na2CO310H2O (natron), ichimlik yoki oziq-ovqat S.si — NaHCO3, (natriy gidrokarbonat) bor. Bulardan tashkari, kaustik S. — NaOH (oʻyuvchi natriyning texnik nomi) ham mavjud. S. tabiatda Na2CO310H2O hrlida, koʻl va mineral suv havzalarida erigan holda uchraydi. S. suvdagi eritmalaridan 32° gacha Na2CO3 10N2O, 3235°da Na2CO36H2O, 35° dan yuqorida Na,CO3H2O, 112,5° da suvsiz tuz — Na2CO3 kristallanadi. NaO10H2O — rangsiz kristall modda, havoda nurab turadi. Zichligi 1450 kg/m³, 100 g suvda 0° da 20,9 g, 104° da esa 42,1 g eriydi. Kalsinatsiyalangan S. — rangsiz kristall modda, zichligi 2530 kg/m³, suyuqlanish temperaturasi 858°; gigroskopik, suvda eruvchanligi massasiga nisbatan 6,54%(0° da) va 17,69%(20°da). Ichimlik S. ham oq kristall kukun, zichligi 2200 kg/m³, 100—150°da parchalanadi; suvda eruvchanligi 6,54% (0° da), 9,4% (25°da), 14,1% (60°da). S.ning suvdagi eritmalari gidrolizga uchrab, kuchli ishqoriy reaksiya namoyon qiladi, kislota taʼsir ettirilsa, karbonat angidrid ajralib chiqadi. S.ni sanoatda olish usulini ilk bor 1787—89 ylarda fransuz kimyogari N. Leblan ishlab chiqqan. Bu usulga muvofiq, osh tuzi NaCl ga konsentrlangan H2SO4 taʼsir ettirib, natriy sulfatga (Na2SO4) aylantiriladi, keyin Na2SO4 ni ohaktosh va kumir bilan birgalikda pechda 1000° da qizdirish yoʻli bilan S. olinadi. Hozirgi S.ning asosiy qismi ammiakxlorid usulida (Solve usuli) olinadi: tabiiy yoki sunʼiy yoʻl bilan tayyorlangan namakob (NaCl) natriy karbonat Na2CO3 va kalsiy gidroksid Sa(ON)2 taʼsirida Sa va Mg qoʻshimchalardan tozalanadi, ammiak NH3 bilan toʻyintiriladi, soʻngra barbotaj kolonnalarida karbonizatsiyalanadi; asosiy reaksiya: N aCl + N N3+SO3+N 2O >NaHCO,+NH4Cl. Natriy gidrokarbonatni qizdirish yoʻli bilan Na2CO3 olinadi.

Soda kimyo sanoatining eng muhim mahsulotlaridan; shisha, sovun va boshqa yuvuvchi vositalar, natriy gidroksid va natriyning boshqa birikmalarini i.ch. da, sellyuloza pishirishda, neft mahsulotlarini tozalashda, pigmentlar olishda, "qattiq" suvni yumshatishda, tibbiyotda ishlatiladi. Ichimlik sodasi non va qandolatchilik mahsulotlari pishirishda SO2 manbai sifatida, alkogolsiz ichimliklar, sunʼiy mineral suvlar, yongʻinni oʻchiruvchi tarkiblar tayyorlashda, tibbiyotda, ogʻiz va tomoqni chayishda ishlatiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fuzayl maxdum** - Abdugʻafurbek oʻgʻli, Hoji Abdulkarim (19-asrning soʻnggi choragi, Karmana — 20-asrning 30-yillari) — Turkistonda sovet rejimiga qarshi qurolli harakat rahbarlaridan biri. Yirik ulamo sifatida Buxoro amirligida shuhrat qozongan. 20-asr boshlaridan Qrrateginda beklik qilgan.

Buxoro bosqinidan soʻng Sharqiy Buxoroga qizil armiya qismlari bostirib kelganida Fuzayl Maxdum Qorategin qoʻrboshisi sifatida Ibrohimbeknint asosiy oʻrinbosari hisoblangan. 1921-yilda uning koʻl ostida 3 ming yigitdan iborat 26 ta qoʻrboshilar dastalari harakat qilgan. U Qorategin va Sherobod muzofotlarida qizil armiyaga qarshi kurash olib borgan. Fuzayl Maxdum 1921-yil martda Darvoz (markazi — Qalʼayi Xumb)ni ozod etib, bu yerda bolsheviklar hukmronligiga barham bergan.

Fuzayl Maxdum Garm shahrida miltiqsozlik, oʻqdori yasash, harbiy kiyimlar tikish ustaxonalari ochgan. U oʻzi boshqargan viloyat hududida mustaqil siyosat yuritgan. Sadriddin Ayniynint yozishicha, "Fuzayl Maxdum oʻz davlatini mustahkamlash uchun qogʻoz aqcha ham bosib chikargan".

Qorategin va Darvoz qizil askarlar tomonidan bosib olingach, 1923-yil avgust oyida Fuzayl Maxdum kichik miqdordagi askarlari bilan Afgʻonistonga oʻtib ketgan. Keyinchalik u bir necha marta Sharqiy Buxoro hududiga qaytib, qizil askarlarga keskin zarbalar bergan.

Keyinchalik Hoji Abdulkarim nomi bilan Sharqiy Turkiston (Qashqar)dagi milliy ozodlik kurashida faol qatnashgan. 20-asrning 30-yillari oʻrtalarida u Qashqardagi sovet elchixonasiga topshirilgach, sovet rejimi tomonidan qatl qilingan.

Yana q.
-------

* Turkistonda sovet rejimiga qarshi qurolli harakat

Adabiyot
--------

* Sadriddin Ayniy, 2j. T. 1964; Oʻzbekistonning yangi tarixi, 2kitob [Oʻzbekiston sovet mustamlakachiligi davrida], T. 2000.

Qahramon Rajabov.

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abajan Durdiyev** – Sovet iqtisodiyoti, davlat va siyosiy arbobi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni.

Biografiyasi
------------

1916-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Turkiston viloyati, hozirgi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Toʻrtkoʻl viloyati, Amudaryo boʻlimi, Petroaleksandrovsk shahri yaqinida tugʻilgan. Millati qoraqalpoq. 1941-yildan KPSS(b)/KPSS safiga qoʻshildi.

Ulugʻ Vatan urushi va urushdan keyingi 4-besh yillik (1946–1950) Abajan Durdiyev rahbarligidagi kolxoz paxta yetishtirish boʻyicha belgilangan rejalarni toʻliq bajargan, kolxoz raisi toʻrt marta ordenlar bilan taqdirlangan.

Keyingi yillarda M.Gorkiy nomidagi Toʻrtkoʻl kolxozi mehnatkashlari Qoraqalpogʻiston SSSR paxtakorlari orasida yetakchi oʻrinlarni egallashda davom etdi.

SSSR Oliy Kengashi PrezidiumiSSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1957-yil 11-yanvardagi Farmoni bilan sovet paxtachiligini rivojlantirishda erishilgan ulkan muvaffaqiyatlar, paxta yetishtirishda fan yutuqlari, ilgʻor tajribadan keng foydalanilganligi va paxta yetishtirishda erishilgan yutuqlar uchun Durdiyev Abajan Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan, Lenin ordeni va „Oʻroq va Oʻroq" oltin medali bilan taqdirlangan.

1932-yildan – iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda qatnashgan. 1932—1980-yillarda – Toʻrtkoʻl tumani Maksim Gorkiy nomidagi kolxoz hisobchisi, Kaltaminor ovul kengashi kotibi, Qoraqalpogʻiston MSSR Toʻrtkoʻl tumani Maksim Gorkiy nomidagi kolxoz raisi boʻlgan. 1938-yildan Kaltaminor ovul kengashi kotibi, 1940-yildan Qalpoq MSSR Toʻrtkoʻl Maksim Gorkiy nomidagi paxtachilik kolxozida ishlagan.

Qoraqalpogʻiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasidan 4-chaqiriq Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashi, 6 va 7-chaqiriq SSSR Oliy Soveti Millatlar Kengashi deputati etib saylangan.

Mukofotlari
-----------

Lenin ordeni (01.11.1957), 2 marta Mehnat Qizil Bayroq ordeni (25.12.1944; 06.02.1947), 2 marta „Shon-sharaf belgisi" ordeni (23.01.1944), medallar, shu jumladan „Mehnat farqi uchun" (03.01.1965) ordeni bilan mukofotlangan.

Vafoti
------

1980-yildan keyin vafot etgan.

Havolalar
---------

* Abadjan Durdiev  (rus.). Sayt „Geroi strani".
* Uzbekskaya sovetskaya ensiklopediya : [V 14-ti t.] / AN UzSSR, Gl. red. Uzb. sov. ensiklopedii; [Gl. red. Zufarov K. A.]. – Tashkent : Uzb. sov. ensiklopediya.

Manbalar
--------

1. ↑  „Абаджан Дурдыев". Qaraldi: 2023-yil 24-oktyabr.
2. ↑  „Список Героев Социалистического Труда (Драгавцев — Дяченко)". Qaraldi: 1992-yil 24-oktyabr.
3. ↑  „Абаджан Дурдыев". Qaraldi: 2023-yil 24-oktyabr.