**Edvard G. Robinson** (tug'ilgan **Emanuel Goldenberg** ; 1893 yil 12 dekabr – 1973-yil 26-yanvar) — Gollivudning Oltin Asrida mashhur boʻlgan rumin-amerikalik sahna va ekran aktyori. U 50 yillik faoliyati davomida 30 ta Brodvey pyesasi va 100 dan ortiq filmlarda rol oʻynagan va *Kichkina Sezar* va *Key Largo* kabi filmlardagi gangsterlar rolida oʻzining qattiqqoʻl rollari bilan yodda qolgan. Robinson o‘z faoliyati davomida *"Begona odamlar uyi"* filmidagi ijrosi uchun Kann kinofestivalining "Eng yaxshi aktyor" mukofotini oldi.

Yoshlik davrlari va ta'lim olishi
---------------------------------

Robinsonning asl ismi Menashe Goldenberg edi.  U Buxarestda yahudiy tilida so'zlashuvchi ruminiyalik yahudiy oilasida tug'ilgan, Sara (née Guttman) va Yeshaya Moyshe Goldenberg (keyinchalik AQShda Morris deb ataladi), quruvchining o'g'li.

Uning akalaridan biri antisemit olomon tomonidan hujumga uchraganidan keyin , oila Qo'shma Shtatlarga hijrat qilishga qaror qildi. Robinson 1904-yil 21-fevralda Nyu-York shahriga keldi "Ellis orolida men yana tug'ildim", deb yozadi u. "Men uchun hayot 10 yoshimda boshlangan." Amerikada u Emanuel ismini oldi. U Quyi Sharq tomonida o'sgan va birinchi Rumin-Amerika jamoatida o'zining Bar Mitzvah bo'lgan. U Taunsend Xarris o'rta maktabida, keyin esa Nyu-York shahar kollejida o'qigan va jinoiy advokat bo'lishni rejalashtirgan. Aktyorlik qilishga va odamlar oldida chiqish qilishga boʻlgan qiziqish uni Amerika Dramatik Sanʼat Akademiyasi stipendiyasini qoʻlga kiritishiga olib keldi. shundan soʻng u oʻz ismini *Edvard G. Robinsonga* oʻzgartirdi (asl familiyasini bildiruvchi G.). 
 
Aktyorlik faoliyatini 1913 yilda Yiddish teatri okrugida boshlagan, 1915 yilda Brodveyda debyut qilgan. U *"Qurol va ayol* "(1916) filmida debyut qilgan.

1923 yilda u *"Yorqin ro'mol"* nomli ovozsiz filmida *EG Robinson* sifatida debyut qildi.

U 1927-yilgi Brodvey politsiyasi/jinoyatchilik dramasi *"Raketa"* da qichqiruvchi gangster rolini o‘ynagan, bu esa uning "Paramount" filmi uchun Klodett Kolbert bilan *"Devordagi teshik* "(1929) filmidan boshlab o‘xshash filmlarda rol o‘ynashiga sabab bo‘lgan.

Yangi ovozli kino davrida karerasi susaygandan ko'ra gullab-yashnaganini ko'rgan ko'plab aktyorlardan biri u 1930 yilgacha bor-yo'g'i uchta filmni suratga oldi, lekin o'sha yili sahna karerasini tark etdi va 1930 yildan 1932 yilgacha 14 ta film suratga oldi.

O'lim
-----

Robinson 1973 yil 26 yanvarda Los-Anjelesdagi Sidars Sinay kasalxonasida qovuq saratonidan vafot etdi. Xizmatlar Los-Anjelesdagi Isroil ibodatxonasida bo'lib o'tdi, u yerda Charlton Xeston maqtov so'zladi. Robinsonning 1500 dan ortiq do'stlari tashqarida yana 500 ga yaqin odamlar bilan tashrif buyurishdi. :125Keyin uning jasadi Nyu-Yorkka olib ketilgan, u erda u Bruklindagi Bayt-El qabristonidagi oilaviy maqbaraga ko'milgan. Uning tashuvchilari orasida Jek L. Uorner, Xel B. Uollis, Mervin LeRoy, Jorj Berns, Sem Jaffe va Frank Sinatra bor edi.

Radio chiqishlari
-----------------

| Yil | Dastur | Epizod/manba |
| --- | --- | --- |
| 1940 | *Screen Guild Theatre* | *Blind Alley* |
| 1946 | *Suspense* | *The Man Who Wanted to Be Edward G. Robinson* aka *The Man Who Thought He Was Edward G. Robinson* |
| 1946 | *This Is Hollywood* | *The Stranger* |
| 1950 | *Screen Directors Playhouse* | *The Sea Wolf* |

Manbalar
--------

1. ↑  „Edward G. Robinson – Broadway Cast & Staff | IBDB". *IBDB*. Qaraldi: 10-aprel 2020-yil.
2. 1 2 3 4 5 6  „Edward G. Robinson, 79, Dies; His 'Little Caesar' Set a Style; Man of Great Kindness Edward G. Robinson Is Dead at 79 Made Speeches to Friends Appeared in 100 Films". *The New York Times* (27-yanvar 1973-yil). Qaraldi: 21-iyul 2007-yil.
3. ↑  Once Upon a Time I was a Rabbi Among Many Other Things by Solomon Lenchitz. Lenchitz writes in his book (without page numbers) that Robinson told him that his Jewish name was Menashe the son of Yeshaya Moyshe.
4. ↑  Parish, James Robert*. The Cinema of Edward G. Robinson*. South Brunswick, New Jersey: A. S. Barnes, 1972 — 16 bet. ISBN 0-498-07875-2.
5. ↑  *1904 passenger list for Manole Goldenberg.* „Ancestry.com". *Ancestry.com*.
6. 1 2  Ross, Steven*. Hollywood Left and Right. How Movie Stars Shaped American Politics*. Oxford University Press, 2011. ISBN 978-0-19-518172-2. 20-mart 2012-yilda qaraldi.
7. ↑  Epstein (2007), p. 249
8. 1 2 3  Pendergast, Tom. Ed. *St. James Encyclopedia of Popular Culture*, Vol. 4, pp. 229–230
9. ↑  *Morgen Stevens-Garmon.* „Treasures and "Shandas" from the Collection on Yiddish theater".  Museum of the City of New York (7-fevral 2012-yil). Qaraldi: 10-mart 2013-yil.
10. ↑  Hy Brett*. The Ultimate New York City Trivia Book*. Thomas Nelson Inc, 1997. ISBN 9781418559175. 10-mart 2013-yilda qaraldi.
11. ↑  Cary Leiter*. The Importance of the Yiddish Theatre in the Evolution of the Modern American Theatre*, 2008. ISBN 9780549927716. 10-mart 2013-yilda qaraldi. [*sayt ishlamaydi*]
12. ↑  Gansberg, p. 246, 252–253.
13. 1 2  Beck, Robert. *The Edward G. Robinson Encyclopedia*, McFarland (2002)
14. ↑  „Sunday Caller" (24-fevral 1940-yil), s. 17. Qaraldi: 20-iyul 2015-yil. Andoza:Open access
15. ↑  „The Man Who Wanted to Be Edward G. Robinson" (12-oktabr 1946-yil), s. 17. Qaraldi: 1-oktabr 2015-yil. Andoza:Open access
16. ↑  „Suspense .. Episodic log".
17. 1 2  „Those Were the Days". *Nostalgia Digest*. 42-jild, № 3. Summer 2016. 39-bet.