**Kosmos-496** (indeks GUKOS — **11F615A8**, 7K-T № 33A) — bu Soyuz 7K-T transport kemasini sinovdan oʻtkazish uchun bir qator parvozlarning birinchisini amalga oshirish uchun uchirilgan uchuvchisiz sovet transport kosmik kemasi.

1972-yil 26-iyunda „Kosmos-496" kosmik kemasi „Soyuz" tashuvchi raketasi (indeks — 11A511, seriya raqami — Yu15000-20) tomonidan Baykonur kosmodromining 31-sonli uchirish maydonchasidan uchirilgan.

Yaratilish tarixi
-----------------

1969-yilning ikkinchi yarmida EMMKBda uzoq muddatli orbital stantsiyani (UOS) yaratish boʻyicha ishlar olib borildi. Ekipajlarni stansiyaga yetkazish uchun Soyuz 7K-OK asosida transport kemasini yaratishga qaror qilindi. „Soyuz" ning ushbu modifikatsiyasi „7K-T" (transport) belgisiga va *11F615A8* indeksiga ega boʻldi.

1972-yil boshida EMMKBda „Olmos" orbital stantsiyasini taʼminlash uchun ushbu kemadan foydalanish imkoniyatini amalga oshirish uchun Soyuz 7K-T loyihasini oʻzgartirish boʻyicha ishlar olib borildi. Kemaning yangi modifikatsiyasi *11F615A9* indeksini oldi.

Tuzilishi
---------

"Soyuz 7K-T" kosmik kemasining tuzilishi ikki kishidan iborat ekipajni past yer orbitasiga olib chiqish imkonini berdi. Kemaning uzunligi 7,48 m, maksimal diametri esa 2,72 m dan oshmadi.Yashash boʻlinmasining hajmi 11 m3 ni tashkil etdi. Kemaning umumiy massasi 6,85 tonnani tashkil etgan, shundan yoqilgʻi 500 kg dan oshirilmagan.

### Harakat tizimi

"Soyuz 7K-OK", „7K-T" va „7K-T/A9" seriyali kemalar 1962-1967-yillarda Kimyo muhandisligi konstruktorlik byurosi (hozir — Isaev nomidagi KMKB) jamoasi tomonidan ishlab chiqilgan KTDU-35 tuzatuvchi tormoz harakat tizimi (HT) bilan jihozlangan. KTDU-35 HT ikkita Suyuq yonilgʻili raketa dvigateliga (SYRD) ega — asosiy va zaxira, asosiy dvigatel ishlamay qolganda yoki yordamchi dvigatellarning ishlashida ogʻish boʻlsa ishlaydi.

Asosiy SYRD oʻz-oʻzidan yonadigan yoqilgʻining nasos bilan taʼminlangan bir nechta aralashmali ochiq tsiklli bir kamerali SRD edi.

Geptil nitrat kislota oksidlovchi — AT bilan birgalikda yoqilgʻi sifatida ishlatilgan. HT avtomatlashtirishni boshqarish uchun siqilgan azot ishlatilgan.

Asosiy raketa dvigateli maksimal kuchni 4,09 kN gacha, oʻziga xos impulsni 280 soniyagacha rivojlantirishga imkon bergan. Yonish kamerasidagi bosim 3,92 MPa dan koʻp emas, kameraning chiqish joyidagi bosim 3,9 kPa, ruxsat etilgan aralashmalarning maksimal soni hissadan bir necha yuz soniyagacha boʻlgan ishlash muddatida 25 gachani tashkil qiladi. Maksimal ish vaqti 500 soniyadan ortiq.

Kutish rejimida ishlaydigan suyuq yonilgʻi raketa dvigateli — generator gazida ishlaydigan ikki kamerali rulli soplolarga ega, 270 soniyadan koʻp boʻlmagan oʻziga xos impuls bilan 4,03 kN gacha boʻlgan maksimal kuchni ishlab chiqishga imkon bergan.

Parvoz tavsiflari
-----------------

### Ishga tushirish

"Kosmos-496" kosmik apparati 1972-yil 26-iyunda „Soyuz" tashuvchi raketasi (indeks — *11A511*, seriya raqami — Yu15000-20) tomonidan Baykonur kosmodromining 31-sonli uchish maydonchasidan uchirilgan.

### Parvoz dasturi

„Kosmos-496" kemasining uchuvchisiz parvozi yetarli boʻlmadi va 1973-yil 15-iyulda „Kosmos-573" kodi ostida yana bir uchuvchisiz „Soyuz" sinovdan oʻtkazildi. Ikkinchi sinov parvozidan keyingina yangi „Soyuz 7K-T" kosmik kemasining boshqariladigan parvoz sinovlari oʻtkazildi. Georgiy Dobrovolskiy ekipaji vafotidan keyin ushbu „Soyuz" ni sinovdan oʻtkazgan birinchi kosmonavtlar Vasiliy Lazarev va Oleg Makarov edi. Ular faqat 1973-yil sentabr oyida „Soyuz-12" kosmik kemasida uchishdi.

Maqolalar
---------

* Shamsutdinov S. Legendarniy korabl „Soyuz" // Novosti kosmonavtiki. — FGUP TsNIImash, 2002. — № 4. Arxivirovano 21 fevralya 2014 goda.
* Marchukov Yuriy. „Soyuz" nerushimiy // Kaliningradskaya pravda (Korolev). — 2003. Arxivirovano 21 aprelya 2012 goda.
* I. Afanasev, I. Marinin, S. Shamsutdinov. Chetvert veka "Almazu // Novosti kosmonavtiki. — FGUP TsNIImash, 2003.

Manbalar
--------

1. 1 2  Легендарный корабль «Союз» 2002. sfn error: no target: CITEREFЛегендарный\_корабль\_«Союз»2002 (help)
2. ↑  Encyclopedia Astronautica. sfn error: no target: CITEREFEncyclopedia\_Astronautica (help)
3. ↑  Основные двигатели разработки КБХМ. sfn error: no target: CITEREFОсновные\_двигатели\_разработки\_КБХМ (help)
4. 1 2  Rocket engines. Russian space program. sfn error: no target: CITEREFRocket\_engines.\_Russian\_space\_program (help)
5. ↑  NSSDC Master Catalog Search. sfn error: no target: CITEREFNSSDC\_Master\_Catalog\_Search (help)

Havolalar
---------

* „Rocket engines".  Russian space program. 16-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-may 2013-yil.



* „Основные двигатели разработки КБХМ".  Конструкторское бюро химического машиностроения имени А.М.Исаева (КБХМ). 16-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-may 2013-yil.



* „Исполнилось 50 лет со дня запуска спутника «Космос-1»" (deadlink).  ФГУП ЦНИИмаш. 7-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-may 2013-yil.



* „Космические пуски и события в СССР и России".  Космос.info. Qaraldi: 3-may 2013-yil.



* „Soyuz 7K-T" (en) (oʻlik havola — *tarix* ).  Encyclopedia Astronautica. Qaraldi: 3-may 2013-yil.



* „NSSDC/COSPAR ID: 1974-036A" (en) (deadlink).  NSSDC Master Catalog Search. 8-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-may 2013-yil.