**Spastik disfoniya** yoki **laringeal distoniya** - bu mushak distonusining fokal shakli bo'lib, ovoz apparati mushaklaridagi ohangning tartibsiz takrorlanadigan o'zgarishi bilan tavsiflanadi.

Halqum fiziologiyasi
--------------------

Halqum muskullarining funksiyasi| Funksiya | Muskul |
| --- | --- |
| Glortisning ochilishi,vocal qatlamlarning o'g'irlanishi | Orqa krikoaritenoid mushak |
| Glottisni yopish, vokal qatlamlarni qo'shish | Yon krikoaritenoid mushak,ko'ndalang va qiya aritenoid muskullar,Tiroaritenoid mushak,Tiroaritenoid mushakning lateral qismi |
| Vokal kordlarining kuchlanishi | (oldingi) krikotiroid mushak,medial qalqonsimon mushak (ovoz mushagi) |

Tasniflash
----------

* adduktor shakli — 90 % hollarda kuzatiladi va glottisning adduktor mushaklarida distonik giperaktivlik bilan tavsiflangan eng tipik shakl — mm. Cricothyroideus, Cricoarytenoideus lateralis, Interarytenoideus;

Adductor spastik disfoniya- "qattiq", zo'riqishli ovoz, ovozning keskin, chayqalib boshlanishi va uning to'satdan tugashi, qisqa tanaffuslar bilan intervalgacha nutq bilan namoyon bo'ladi. 

* abduktor shakli — taxminan 10 % hollarda kuzatiladi, m.dagi giperaktivlik bilan tavsiflanadi. Cricoarytenoideus posterior;

Kamdan-kam abduktor spastik disfoniyada, bemor gapirishga harakat qilganda, glottis ochiq qoladi va agar gapirish mumkin bo'lsa, u odatda pichirlashda bo'ladi.

* aralash shakllar juda kam uchraydi.

Sabablar
--------

```
Qadimgi kunlarda ko'pincha spastik disfoniyaning sababi psixologik muammolarda ekanligiga ishonishgan.  Ushbu nazariyani qo'llab-quvvatlovchi omillar alkogol yoki sedativlar bilan semptomlar yaxshilangan va telefon qo'ng'iroqlari yoki stress bilan yomonlashgan.
```

```
1980-yillarda, kranial asabni tadqiq qilishda erishilgan yutuqlar bilan, olimlar spastik disfoniya markaziy asab tizimining integratsiyalashuv joyidagi bazalis yadrosi bilan mos kelmaydigan laringeal mushaklarning g'ayritabiiy spazmlari tufayli yuzaga kelgan degan xulosaga kelishdi.
```

```
Biroq, Milliy nevrologik kasalliklar instituti (NINDS) Ovoz va gırtlaklar markazidan doktor Ludlow spastik disfoniyaning sababi yolg'iz yo'lning yadrosidagi asab tizimining anormalligi ekanligini ko'rsatdi.  Natijada, odam halqum mushaklari ustidan nazoratni yo'qotadi, bu esa nutqda qiyinchiliklarga va tovushlarning uzilishiga olib keladi.
```

Klinik koʻrinishi
-----------------

Laringeal distoniya ko'pincha kasblari nutq yuklari bilan bog'liq bo'lgan odamlarga ta'sir qiladi - rassomlar, o'qituvchilar, shifokorlar, rahbarlar.

Qoidaga ko'ra, yetuk yoshdagi odamlarda kasallik kuchayish paytida ovozning xirillash shaklida o'zgarishi bilan boshlanadi va bir necha yil davomida asta-sekin o'sib boradi, shundan so'ng u doimiy kursga ega bo'ladi.

Ba'zi bemorlarda kasallikning rivojlanishi bilan boshqa distonik sindromlar paydo bo'lishi mumkin - oromandibular distoniya,blefarospazm, spastik tortikollis, laringeal distoniya tashxisini osonlashtiradigan spazm.

Davolash
--------

Kasallikning dastlabki bosqichlarida periferik ta'sir qiluvchi mushak yumshatuvchi, benzodiazepin preparatlarini qo'llash ijobiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. 

Antikolinerjiklarni qabul qilishda ham ijobiy ta'sir ko'rsatiladi.

Hozirgi vaqtda davolashning eng samarali va xavfsiz usuli bu botulinum toksinini tovush paychalarining mushaklariga yuborishdir.

Eslatmalar
----------

1. 1 2 3  Лихачев С.а, Чернуха Т.н, Мельник В.ф, Пинчук Н.а, Королевич Е.а. *Первый опыт лечения ларингеальной дистонии локальными инъекциями ботулотоксина типа а в Республике Беларусь*. .
2. ↑   *Клинические рекомендации по диагностике и лечению дистонии* (Всероссийское общество неврологов nashri). 2014. .