**Pitsunda** (abxazcha: *Пиҵунда, Биҷвинҭа*, gruzincha: *ბიჭვინთა*) — Abxaziyadagi shahar qisman tan olingan Abxaziya Respublikasining Gagra tumanida joylashgan, Gruziyaning maʼmuriy boʻlinmasiga koʻra-Abxaziya avtonom Respublikasining Gagra munitsipalitetidagi qishloq, Kavkazning qora dengiz sohilidagi xuddi shu nomdagi keypdagi dengiz boʻyidagi iqlim kurorti, Gagradan 25 km janubda.

Tarix
-----

Mutaxassislar tomonidan baham koʻrilmagan slavyan ON Trubachev versiyasiga koʻra, qadimgi shahar nomi hind-ariylarga borib taqaladi. Bichvinta nomi gruzincha „pichvi" (qarag'ay) soʻzidan kelib chiqqan.

Pitsunda oʻrnida birinchi aholi punktlari miloddan avvalgi IV asrda paydo boʻlgan. Keyinchalik yunonlar Pitiunt portiga asos soldilar (qadimgi yunoncha: *Πιτυοῦς* qadimgi yunoncha: *Πιτυοῦς*). Miloddan avvalgi II asr oxiri — I asr boshlarida Pontus ellinistik qirolligining bir qismi edi.

1-asr oxiridan boshlab Miloddan avvalgi Pitsundada Rim qal’asi joylashgan boʻlib, IV asrdan boshlab bu yerda Kavkazdagi xristian dinining markazlaridan biriga asos solingan. Pitsunda sobori qurbongohi ostida uning uchun qabr tashkil etilgan boʻlib, unda Konstantinopolga koʻchirilganda qolgan avliyoning qoldiqlari zarrasi saqlangan. Bu yerda 4-asrning yetti aka-uka shahidlaridan biri boʻlgan Avliyo Longinus ham dafn etilgan.

780-yillarda Pitiunt Abxaziya Qirolligi tarkibiga kirgan va 10-asr oxiridan Gruziya birlashgan Qirolligi tarkibiga kirgan. XI asrdan boshlab Pitsunda gruzin manbalarida Bichvinta nomi bilan tilga olingan.

XIV-XV asrlarda bu yerda peconda genuyalik faktori joylashgan edi.

XVII-XVIII asrlarda shahar Usmonlilar imperiyasi hukmronligi ostida edi va 19-asr boshidan Abxaziya bilan birga Rossiya imperiyasining bir qismiga aylandi.

1950-yillarda olib borilgan arxeologik qazishmalarda Ibodatxonalar (jumladan, pol mozaikali IV-V asrlar bazilikalari), istehkomlar va turar-joy binolari, vannalar qoldiqlari topilgan.

Geografiya
----------

Shahar Qora dengizning Pitsunda koʻrfazi sohilidagi xuddi shu nomdagi burunda joylashgan.

Aholi
-----

1959-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Pitsundada 911 kishi yashagan, ularning aksariyati ruslar edi.

1989-yilda esa 10 146 kishi yashagan, ular orasida ruslar (41 %), gruzinlar (23 %), abxazlar (16 %), armanlar (5 %) va boshqalar (5 %).

1990-yillar boshidagi harbiy harakatlardan keyin rus va gruzin aholisi keskin kamaydi. 2003-yilda Abxaziya Respublikasi hukumati tomonidan oʻtkazilgan aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, shahar aholisi 3 842 kishini tashkil etgan.

2011-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Pitsunda shahri aholisi 4198 kishini tashkil etgan, ulardan 2465 kishi abxazlar (58,7 %), 1144 kishi ruslar (27,3 %), 180 kishi armanlar (4,3 %), 135 kishi — gruzinlar (3,2 %), 93 kishi — ukrainlar (2,2 %), 181 kishi — boshqalar (4,3 %).

Galereya
--------

* Markaziy plyajMarkaziy plyaj
* Pitsunda mayoqchasi. Chapda „Mayak" pansionati, oʻngda ovqat xonasi.Pitsunda mayoqchasi. Chapda „Mayak" pansionati, oʻngda ovqat xonasi.
* "Tosh qiz" haykali"Tosh qiz" haykali
* Medeya haykaliMedeya haykali
* dengizda quyosh botishidengizda quyosh botishi
* Pitsunda qoldiqlari bogʻiPitsunda qoldiqlari bogʻi
* Keng toshli plyajKeng toshli plyaj
* Pitsundadagi Patriarxal soboriPitsundadagi Patriarxal sobori
* Oʻlkashunoslik muzeyiOʻlkashunoslik muzeyi
* PlyajPlyaj
* Pitsundadagi Qora dengiz sohillariPitsundadagi Qora dengiz sohillari
* Pitsundadagi sayyohlarPitsundadagi sayyohlar
* Pitsundadagi iskalaPitsundadagi iskala
* Pitsundadagi qirgʻoqdagi internat majmuasiPitsundadagi qirgʻoqdagi internat majmuasi
* "Dengiz" haykaltaroshlik kompozitsiyasi"Dengiz" haykaltaroshlik kompozitsiyasi

Manbalsr
--------

1. ↑  *Justin A. Cade.* "Frozen Conflict" in Paradise: Origins of the Struggle for Abkhazia(ingl.). — The Ohio State University, 2009. — Andoza:Бсокр.
2. ↑  „Кавказские епархиальные ведомости. 1873. № 1". 24-oktyabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-iyun 2019-yil.
3. ↑  „Гагрский район 1959 г. Сёла и преобладающая национальности". 3-yanvar 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-fevral 2013-yil.
4. ↑  „Этнокарта Абхазской АССР 1959". 13-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-fevral 2013-yil.
5. ↑  „Этноязыковые карты Абхазии в 1989. Коряков Ю. Б.". 3-yanvar 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-fevral 2013-yil.
6. ↑  „Этнокавказ Население Абхазии 2003". 10-fevral 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-oktyabr 2010-yil.
7. ↑  „Перепись населения Абхазии 2011. Гагрский район". 29-sentyabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-fevral 2013-yil.