**Buxoro xattotlik sanʼati tarixi muzeyi** — Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasi tarkibidagi muzey. Mazkur muzey Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasi tarkibida 1990-yilda tashkil etilgan. Mazkur muzey Ulugʻbek madrasasi darsxonasida joylashgan.

Muzey tarixi
------------

Mazkur muzey 1990-yilda tashkil etilgan. Ushbu muzey Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasi „Arab yozuvidagi qoʻlyozmalarni ilmiy oʻrganish" markazidagi noyob eksponatlar asosida „Buxoro xattotlik sanʼati tarixi" sifatida qayta tashkil etilgan. Markaziy Osiyo xalqining koʻp asrlik ilmiy-adabiy, tarixiy-qomusiy merosi qoʻlyozma shaklida yetib kelgan. Mazkur muzey koʻrgazmalarida yillar mobaynida toʻplangan musulmon Sharqining ustalari yaratgan xattotlik sanʼatining VII—XXI asrlarga oid namunalari qoʻyilgan. Muzeyda xattotlik sanʼatidan Movarounnahr badiiy hunarmandchiligiga oid musulmon meʼmorchiligi yodgorliklari — masjid, madrasa, maqbaralar bezaklari, arab alifbosidagi epigrafik yozuvlarni uy-roʻzgʻor buyumlarda, sopol, mis, bronzadan tayyorlangan idishlar, yogʻoch oʻymakorligida, toʻnlarda, tumorlarda va boshqa buyumlarida kuzatishimiz mumkin. Xattotlikda arab alifbosining quyidagi turi keng qoʻllanadi: muhaqqaq, rayhoniy, suls, nasx, tavqiʼ, riqoʼ, taʼliq. Ushbu muzey hozirgi kunda ham faoliyat yuritib kelmoqda.

Muzey ekspozitsiyasi
--------------------

Muzey 3 boʻlimdan iborat boʻlib, birinchi boʻlimda xattotlik sanʼatidan Movarounnahr badiiy hunarmandchiligiga oid, sopol, mis, bronzadan tayyorlangan buyumlar, musulmon meʼmorchiligi yodgorliklari — masjid, madrasa, maqbaralar bezaklari, arab alifbosidagi epigrafik yozuvlarni uy-roʻzgʻor buyumlarda, yogʻoch oʻymakorligida, toʻnlarda, tumorlarda va boshqa buyumlarida kuzatishimiz mumkin. Ikkinchi boʻlimda „ Buxoro xattotlari" va Buxoroda xattotlik taraqqiyoti va uning madaniy hayotda tutgan oʻrni mavzulari ochilgan. Uchinchi boʻlimda badiiy ijodda xattotlik, yozuv sanʼatining oʻrni mavzulari yoritilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Ernazarov E*. Buxoro davlat meʼmoriy-badiiy muzey-qoʻriqxonasi (ўзбек, рус ва инглиз тилларида)*. SM Print: Toshkent, 2004 — 223 bet.
2. ↑  Арсланова Ф, Алиев Р*. Музеи древней Бухары (ўзбек, рус ва инглиз тилларида)*. Бухоро нашриёти: Бухоро, 2015 — 96 bet.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Buxorodagi diqqatga sazovor joylar |
| --- |
|  |
| 
Minorai KalonMinorai Kalon | Qal’alar | 
Ark • Buxoro qalʼasi • Buxoro darvozalari | 
Chor minorChor minor |
|  |
| Ansambllar va komplekslar | 
Bahouddin majmuasi • Chor Bakr • Govkushon majmuasi • Xoʻja Zaynuddin majmuasi • Labihovuz ansambli (*Koʻkaldosh madrasasi*, *Nodir devonbegi madrasasi*, *Nodir devonbegi xonaqohi*) • Poyi kalon ansambli (*Minorai kalon*, *Masjidi kalon*, *Mir Arab madrasasi* • ) • Xalfa Xudoydod majmuasi |
|  |
| Maqbaralar | 
Sayfiddin Boharziy maqbarasi • Bayonqulixon maqbarasi • Somoniylar maqbarasi • Chashmai Ayyub |
|  |
| Madrasalar | 
Abdulazizxon madrasasi • Volidayi Abdulazizxon madrasasi • Gʻoziyon madrasasi • Koʻkaldosh madrasasi • Domullo Tursunjon madrasasi • Ulugʻbek madrasasi • Nodir devonbegi madrasasi • Qoʻshmadrasa (*Modarixon madrasasi*, *Abdullaxon madrasasi*) • Jubbori Kalon madrasasi • Chor minor |
|  |
| Masjidlar | 
Baland masjid • Magʻoki koʻrpa masjidi • Bolohovuz masjidi • Magʻoki Attori masjidi • Buxoro namozgohi • Fayzobod xonaqohi • Nodir devonbegi xonaqohi |
|  |
| Boshqa diqqatgasazovor joylar | 
Buxoro zindoni • Buxoro davlat meʼmoriy-badiiy muzey qoʻriqxonasi • Sitorai mohi xosa • 
**Timlar**: *Toqi sarrofon* • *Toqi zargaron* • *Toqi telpakfurushon* • *Abdullaxon timi* |

 |