**Umar Yusipovich Idrisov** (tatarcha: *Ğөmər Yosıf uğlı İdrisov, Гомәр Йосыф улы Идрисов*; 1-yanvar 1954-yil, Gorkiy, SSSR — 8-noyabr , xuddi shu joyda (Nijniy Novgorod), Rossiya) — sovet va rus musulmon diniy arbobi. 1993—2008-yillarda - Nijniy Novgorod musulmonlari diniy boshqarmasi va Nijniy Novgorod viloyati (DUMNO) raisi, Rossiyaning Yevropa qismi musulmonlari diniy boshqarmasi (DUMER) raisining oʻrinbosari, Rossiya Muftiylar kengashi (MMR) raisi , SMRning Volga federal okrugidagi vakolatli vakili, DUMNO Ulamolar kengashi raisi, DUMNO oqsoqollar kengashi raisi, Nijniy Novgorod musulmon madaniyati markazi (NTsMK) prezidenti, Imom Abu Hanifa nomidagi Fond prezidenti.

Biografiyasi
------------

1954-yil 1-yanvarda Sankt-Peterburgda tug'ilgan. Millati bo'yicha — tatar. O‘rta maktabni tugatgach, haydovchi bo‘lib ishlagan.

1980-yilda u Buxorodagi Miri Arab oliy islom madrasasiga oʻqishga kirdi va u yerda yetti yillik eksperimental taʼlim kursini imtiyozli diplom bilan tamomladi. 1987-yilda Imom al-Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutida tahsil olgan. 1988-yilda Nijniy Novgoroddagi sobor masjidini tiklashda faol ishtirok etdi.

1991-yildan Nijniy Novgorod sobori masjidining imom-xatibi etib tayinlandi. 1993-yildan Nijniy Novgorod viloyati va Nijniy Novgorod musulmonlari diniy boshqarmasi raisi lavozimida ishlagan. Umar Idrisov boshchiligida 1994-yil Maxinur madrasasi qurilishi tugallanib, birinchi talabalar qabul qilindi.

2001-yilda Bolshoe Rybushkino qishlog'ida tug'ilgan homiylar, Abdulhamid va Mansur Sadekovlar va aka-uka Xafizovlarning moliyaviy ko'magi bilan Nijniy Novgorodning Avtozavod tumanida Tauba masjidini qurish tashabbusi bilan chiqdi. Idrisov Damir Muxetdinov bilan birgalikda Nijniy Novgorodda sobor masjidi yonida Islom madaniyati markazini qurish (2006) va Nijniy Novgorod X.Fayzxonova nomidagi Islom institutini tashkil etish taklifini ilgari surdi (2005). "Volga" xayriya pansionati direktori (2001).

2008-yil 2-noyabr Nijniy Novgorod viloyati va Nijniy Novgorod cherkov-mahallalari ruhoniylari hamda fuqarolari delegatlarining IV Qurultoyida Idrisov butun vaqtini ilmiy va ijtimoiy faoliyatga bag'ishlash maqsadida DUMNO raisi lavozimidan bo'shadi. Shu bilan birga, Idrisov Nijniy Novgorod viloyati musulmonlari diniy boshqarmasi Ulamolar kengashi raisi etib saylandi.

2008-yil 31-dekabrda musulmonlar markaziy diniy boshqarmasining Islom madaniyati, fan va taʼlimini qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasidagi rasmiy vakili etib tayinlangan.

1997-yildan Xalqaro slavyan fanlar, ta'lim, san'at va madaniyat akademiyasining professori bo'lgan. 2003-yil may oyida Rossiya Muftiylar kengashining II darajali "Shon-sharaf" ordeni bilan taqdirlangan. 2004-yil iyul oyida Rossiya Prezidenti Vladimir Putinning farmoni bilan u "Do'stlik" ordeni bilan taqdirlangan.

"Nijniy Novgorod viloyati islom jamoalari tarixi" kitobining hammualliflaridan biri, davriy nashrlarda o'nlab nashrlar, xalqaro anjumanlar materiallari to'plamlaridagi maqolalar muallifi. "Buxoro xotiralari" kitobi muallifi. 20 yil imomlik" va shu kabi kitoblarning muallifi sanaladi. Rossiya Federatsiyasi Davlat Dumasida bir necha bor taqdimotlar qildi. Rus tilidan tashqari, tatar va arab tillarini ham biladi. Oilali va 3 farzandi bor.

2020-yilning 7-noyabrida u 67 yoshida koronavirus infeksiyasi keltirib chiqargan asoratlar tufayli to‘satdan vafot etdi.

DUMNO bilan qarama-qarshiligi
-----------------------------

2013-yil sentyabr oyi oʻrtalarida Umar Idrisov "Interfaks-Religion" ga bergan intervyusida shogirdi va hamkasbi Damir Muxetdinovdan voz kechgan va Nijniy Novgorod viloyati musulmonlari diniy boshqarmasida hokimiyatni qayta tiklash niyatida ekanligini maʼlum qildi .Dastlab u Nijniy Novgorod sobori masjidi raisi etib saylangan edi, unga qarshi 2013-yil sentyabr oyi oxirida G‘.Zokirov boshchiligidagi 50 dan ortiq kishilik guruh va Muftiylar kengashi raisining birinchi o‘rinbosari, muftiylar kengashi rahbari Juma namozi vaqtida Nijniy Novgoroddagi sobor masjidida DUMNO ulamolar kengashi Damir Muxetdinov Umar Idrisovga hujum qilgan (hujum qilganlardan biri Muxetdinovning qaynotasi Nodir Alimov bo‘lib chiqdi). Idrisov voqeani avvalroq prokuratura va politsiyaga DUMNOdagi moliyaviy suiiste'mollik va qonunbuzarliklar to'g'risida ariza bergani bilan isbotladi. Bundan tashqari, hujum fakti bo'yicha u huquq-tartibot idoralariga yana but ariza yuborgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Стала известна причина смерти Умара Идрисова" (ru-RU). *Нижегородская правда*. 4-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-yanvar 2022-yil.
2. ↑  Силантьев 2016. sfn error: no target: CITEREFСилантьев2016 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Силантьев Р. А.*. 100 самых известных «русских мусульман»*, 500 экз, Екатеринбург: Екатеринбургская епархия, Миссионерский отдел, 2016.