**Jeffrey Shears Ashby** (1954-yil 16-iyunda tugʻilgan) — amerikalik muhandis-mexanik, sobiq dengiz zobiti va aviator, sinov uchuvchisi va NASA astronavti, kosmik kemaning uchta missiyasi faxriysidir. U AQSh dengiz flotida isteʼfodagi kapitan hisoblanadi. Hozirda u Blue Origin kompaniyasida missiya kafolati boshligʻi sifatida ishlaydi.

Shaxsiy malumot
---------------

Jeff Ashby 1954-yil 16-iyunda Dallasda (Texas) tugʻilgan va Denverning janubi-gʻarbidagi Kolorado shtatining Evergreen shahrida oʻsgan. 1972-yilda Evergreen oʻrta maktabini tamomlagan. U Aydaxo universitetida maktabning dengiz floti zahirasidagi ofitserlarni tayyorlash korpusi (NROTC) qoʻshma dasturi aʼzosi sifatida qatnashdi va 1976-yilda mashinasozlik boʻyicha bakalavr darajasini oldi. Keyinchalik u 1993-yilda Tennessi universitetida aviatsiya tizimlari boʻyicha magistrlik darajasini oldi.

Dengiz faoliyati
----------------

Ashby "TOPGUN "nomi bilan ham tanilgan Harbiy-dengiz kuchlari qiruvchi qurollar maktabi va AQSh dengiz sinovlari uchuvchilar maktabining 1986-yil bitiruvchisi boʻlgan. AQSh Harbiy-dengiz kuchlarida sinov uchuvchisi sifatida Esbi F/A-18 samolyotini ishlab chiqishda yordam berdi va Koʻrfaz urushi paytida va undan keyin choʻl boʻroni va Janubiy kuzatuv operatsiyasi va „Umidni davom ettirish" operatsiyasining bir qismi sifatida jangovar missiyalarda samolyotni boshqardi. U 1991-yilda dengiz flotida yilning eng yaxshi samolyot uchuvchisi deb topildi. Esby USS aviatashuvchisi bortida qiruvchi otryadni boshqargan. 1994-yilda uning eskadroni dengiz flotidagi eng yaxshi F/A-18 eskadroni deb topildi.

USS Midway (CV-41) bazasida choʻl boʻroni paytida Ashby jangda Walleye TV boshqariladigan bombani joylashtirgan birinchi F/ A-18 uchuvchisi boʻldi. Ushbu missiya davomida VFA-195 dan F/A-18A Hornet Umm Qasr dengiz bazasidagi T shaklidagi binoga hujum qilish uchun Uolli II ni joylashtirdi. Uning soʻzlariga koʻra, u oʻzining Air Wing (Carier Air Wing 5) Uolini jangda birinchi marta ishlatgan.

Keyinchalik urushda, 1991-yil 13-fevralda Ashby va uning brigadasi *Midueyga* hujum qilishi mumkin boʻlgan Exocet qanotli raketalari bilan qurollangan edi. Super Frelon vertolyotini topdi va yoʻq qildi. Ashby vertolyotga Walleye I-ni qoʻyib yubordi va *Midueyga* hujumning televizion tasvirlarini qaytarib olib keldi. Bu Fors koʻrfazidagi aviatashuvchilarga Quvaytga yaqinlashish imkonini berdi. Urushdan soʻng u 1991-yil may oyida Yaponiyadagi NAF Atsugi koʻrgazmasida Super Frelon (NF-104) bilan uchdi.

Ashby dengiz flotidagi faoliyati davomida oltita samolyot tashuvchisini joylashtirish davomida 7000 dan ortiq parvoz soatlarini va 1000 tashuvchi qoʻnishni toʻpladi.

NASA faoliyati
--------------

 Ashby STS-112 ni ishga tushirishga tayyorlanmoqda
Esbi 1994-yil dekabr oyida 40 yoshida astronavt nomzodi sifatida tanlandi. U dastlab 1997-yilda STS-85 uchuvchisi boʻlishi kerak edi, biroq oilaviy kasallik tufayli almashtirildi. U 1999-yil iyul oyida STS-93 va 2001-yil aprelda STS-100, 2002-yil oktyabr oyida STS-112 qoʻmondonligida boʻlgan.

Uning *Kolumbiya* bortida birinchi parvozi davomida Chandra rentgen observatoriyasini joylashtirdi. Ashbyning Endeavour va Atlantis bortidagi soʻnggi ikki parvozi Xalqaro kosmik stansiya uchun oltinchi va toʻqqizinchi yigʻish missiyalari edi. U 11 million mildan ortiq masofani bosib oʻtdi, Yer atrofida 436 ta orbitada uchdi va koinotda 660 soatdan ortiq (27,5 kun) parvoz qildi.

NASAdan keyingi martaba
-----------------------

Ashby Jeff Bezosning Blue Origin koinotga parvozlar boʻyicha xususiy kompaniyasi tomonidan missiyani kafolatlash boshligʻi lavozimiga yollangan u yerda u insonning kosmik parvozi xavfsizligini taʼminlash uchun ishlaydi. U Kolorado shtatining Leyk okrugidagi Twin Lakes shahrida yashaydi.

2019-yilning 15-iyulida Esbi La-Plata tepasi yaqinida 500 fut balandlikdan yiqilib, jiddiy jarohat oldi. Oʻsha kuni kechqurun uning shaxsi aniqlangan va tuzalib ketganidan keyin ertasi kuni ertalab kasalxonaga yotqizilgan.

Mukofotlar va bezaklar
----------------------

* Mudofaadagi yuksak xizmatlari uchun medal
* Xizmatlar legioni
* Hurmatli uchuvchi xoch
* Mudofaadagi xizmatlari uchun medali
* „Buyuk xizmatlari uchun" medali
* Dengiz kuchlari havo medali (4x)
* Harbiy dengiz floti maqtov medali (2x)
* Dengiz kuchlari muvaffaqiyati medali
* Harbiy-dengiz kuchlarining eng yaxshi hujumchisi (1991)
* NASAning eng yaxshi etakchilik medali
* NASAning alohida xizmatlari uchun medali
* NASA kosmik parvoz medali (3x)

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5  „Biographical Data – Jeffrey S. Ashby (Captain, USN, Ret.)".  NASA (yanvar 2018). 29-iyul 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-iyul 2019-yil.
2. 1 2 3  *The Pursuit of Precision — AGM-62 Walleye — The TV-Guided Glide Bomb* (2009) *USN Naval Air Warfare Center Weapons Division* — https://www.youtube.com/watch?v=cPgVsz\_TnkE
3. ↑  *From the Sea: 1990 - 1999*. United States Navy.
4. ↑  *Hiroe.* „CVW-5 FA-18A 162829 / NF-104". *Gonavy.jp* (19-may 1991-yil).
5. ↑  *Harwood.* „STS-133 Shuttle Report | Injured astronaut replaced on shuttle Discovery’s crew".  Spaceflight Now (19-yanvar 2011-yil). Qaraldi: 16-sentabr 2016-yil.
6. ↑  *Cofield, Calla*. „Blue Origin Offers Tantalizing Preview of Private Space Trips (Video)". *Space.com* (22-iyun 2015-yil). Qaraldi: 29-iyul 2019-yil.
7. ↑  *DuBois.* „What biz leaders can learn from astronauts – Former astronaut Jeffrey Ashby discusses what it takes to make last-minute judgment calls in space and building a solid team". *CNN Money* (29-iyun 2012-yil). 3-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-oktabr 2012-yil.
8. ↑  „Former NASA astronaut rescued after Colorado hiking fall". *The Denver Channel*. Associated Press (19-iyul 2019-yil). Qaraldi: 21-mart 2020-yil.

Havolalar
---------

* NASA tarjimai holi — Jeffri S. Ashby (kapitan, USN.)
* Spacefacts.de — Jeffri Ashbining tarjimai holi
* Aydaxo universiteti — Bitiruvchilar shon-sharaf zali — 2001 — Jeffri Ashbi — '72-sinf

Andoza:Blue OriginAndoza:US Navy navbox