recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Monokristall
**Monokristall** — kristall panjarasn tartibli, maʼlum simmetriyaga ega (toʻgʻri koʻp yoqli), anizotrop xossali bitta kristall. Koʻpchilik qattiq jismlarning M.dan farqi shundaki, ular mayda kristall va kristallitlardan tarkib topgan polikristallitlardir. M. maʼlum temperatura, bosim va kimyoviy tarkibli suyuq, qattiq, gazeimon moddadan hosil boʻladi (mas, flyuorit, ftorli litiy va boshqalar). M. olish uchun reaktiv toza boʻlishi, tashqi sharoit va temperatura oʻzgartirilmasdan saqlab turilishi kerak.

M. moddani eritish, eritma hosil qilish, gaz va qattiq holga keltirish jarayonlari orqali hosil qilinadi. Bu holatlarni hosil qilish usullari juda koʻp boʻlib, ularni tanlashda moddaning fizik va kimyoviy xossalari eʼtiborga olinadi. Erishi qiyin boʻlgan moddalar (molibden, volfram)dan M. olish juda qiyin. M. olishda paydo boʻlgan asosiy nuqson vakansiyalar va dislokatsiyalarsir. M, sekin hosil qilinganida vakansiya ortsa, tez hosil qilinganida dislokatsiya ortadi. Dislokatsiya ortganida mozaik (rangdor) kristall hosil boʻladi. M. xalq xoʻjaligida, radioelektronika, akustika, hisoblash texnikasi va h.k. da ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Johiliya** (arab.— bilimsizlik holati, jaholat) — arablar tarixining islomdan ilgarigi davriga berilgan nom. Asosan, odamlar hayotida Iso (as) bilan Muhammad (as) oraligʻidagi paygʻambarsiz oʻtgan davr tushuniladi. Johiliya tushunchasi Qurʼonning bir necha suralarida uchraydi. „J-h-l" oʻzakli „johiluna", „yajhaluna" shaklidagi soʻzlar ham yana bir qancha suralarda keladi. Ularning barchasi Madina suralaridan ekanligi, Johiliya soʻzi 622-yil (hijrat)dan oldingi zamon uchun ishlatilganiga dalildir. Johiliya atamasining paydo boʻlishiga obyektiv sabablar bor edi. Zero islomdan oldingi arablarning koʻpchiligiga „jahl" tuygʻusi xos edi. Bu boshqalarga nisbatan beshafqat va vahshiyona munosabatda boʻlishda oʻz ifodasini topardi (qasos olish zarurati, goʻdak qizlarni tiriklayin koʻmish, oʻzga qabila vakiliga dushman sifatida qarash va b.). Islomdan ilgari Arabistonda qonunsizlik, axloqsizlik, zoʻravonlik hukm surgani uchun ham keyingi avlod oʻsha davrni haqli ravishda "Johiliya davri "deb atagan. Bundan tashqari Johiliya davri arablarining diniy tasavvurlari ham kam taraqqiy qilgan, sodda holda boʻlgani maʼlum. Ular asosan „vasaniya"da, yaʼni koʻpxudolikda boʻlganlar. Qadim zamonlardan beri barcha arablar uchun Makka shahridagi Kaʼba ibodatxonasi muqaddas hisoblangan. Xudolar panteoniga aylangan bu maskanda 360 ta sanam qoʻyilgan edi. Bunga sabab esa har bir qabila oʻz but-sanamini qoʻyish odati edi yaʼni, but-sanamlar bir xil boʻlsa ham boshqa qabilaning but-sanamiga sigʻnishmas edi. Xubal hamda „Alloh qizlari" nomini olgan Lot, Manot va Uzzo, shu sanamlarning eng mashhurlari edi. Baʼzilar „Alloh" sanamiga sigʻinardilar. Ammo u islomdagi Allohdan farq qilar, maqomi jihatidan Yaxve, Zevs, Yupiter kabi bosh xudolarga teng qoʻyilgan boʻlsada, mavhum va koʻz ilgʻamas balandlikda deb tasavvur qilingani uchun uning ismi bilan bogʻliq ibodat muntazam ado etilmas edi. Johiliya davrida arablarining koʻpchiligi narigi dunyoga ishonmasdilar: faqat bu dunyo bor, yashaymizu — oʻlamiz. Bizning takdirimizni dahr (vaqt) hal qiladi, deb fikr yuritardilar. Islom gʻalabasidan soʻng „daxriy" soʻzining „moʻmin"ga nisbatan antonim sifatida ishlatilganini shu bilan izohlash mumkin. Alloh toʻgʻrisida muayyan tushunchaga ega boʻlgan holda unga boshqa xudolarni sherik qilganlari sababli Johiliya arablari „mushrik"lar degan nomni oldilar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ionitlar**, ion almashtiruvchilar, ion almashtiruvchi sorbentlar — elektrolit eritmalarga taʼsir ettirilganda ion almashtira oladigan, tarkibida ionogen va (yoki) kompleks hosil qiladigan guruhlar tutgan polimer yoki anorganik moddalar. Koʻpchilik I. — amorf yoki kristall holdagi, amalda erimaydigan qattiq moddalardir. Kimyoviy tabiatiga koʻra, ular organik, anorganik, mineralorganik, kelib chiqishiga koʻra, tabiiy va sunʼiy I. ga boʻlinadi. Organik I. ga ion almashtiruvchi smolalar, kimyoviy faollashtirilgan koʻmir, torf, sellyuloza, anorganik I. ga alyumosilikatlar (seolitlar, permutitlar) va koʻp valentli metallarning gidroksidlari, fosfatlari, sianidlari misol boʻla oladi. I. elektrolitlar (tuzlar, kislotalar va ishqorlar) eritmasidan musbat yoki manfiy ionlarni (kationlarni yoki anionlarni) yutib, ularning o'rniga ana shunday zaryadli boshqa ionlarni ekvivalent miqdorda chiqara oladi.

Almashinuvchi ionlar zaryadining ishorasiga karab, I. kationitlar va anionitlarga bo'linadi. Kationitlarda faol kislota guruh (—SO3H, — COOH va b.) bor, ular vodorod ionlarini (yoki musbat zaryadlangan boshqa ionlarni) metall ionlarga almashtira oladi. Anionitlarda asos xossalari bor. Aksariyati — tarkibida faol asos guruhi (—NH2, —NH—, Ns) boʻlgan yuqori molekulali polimer birikmalardir; ular gidroksil ionlarini (yoki manfiy zaryadlangan boshqa ionlarni) erigan tuz yoki kislota anionlariga almashtira oladi. I. ni bir necha marta ishlatish mumkin. Ular suvni yumshatish, tabiiy suvlardan nodir metallar (oltin, uran, ittriy va b.) ni ajratib olishda, oziq-ovqat, kimyo sanoatida turli moddalarni ajratish va tozalashda qoʻllaniladi. Analitik kimyoda, oʻta sof moddalar i.ch. da, biologik faol moddalar, oqsillar, viruslar, DNK va RNK kabi moddalarni ajratishda, shuningdek, tibbiyotda (qonni zaharli moddalardan tozalashda) ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Johann Strauss II** (1825.25.10Vena1899.3.6) - ommaviy raqs musiqasi va operetta janri ustasi. 1844-yildan oʻzi tashkil etgan konsert ansambli (keyinchalik orkestr) rahbari sifaggida Yevropa mamlakatlari va AQShda gastrolda boʻlgan. Sh. venacha vals ("Goʻzal moviy Dunayda", "Vena oʻrmoni ertaklari", "Ming bir kecha", "Bahor ovozlari" va boshqalar; jami 150 dan ortiq), venacha "raqsli" operetta ("Indigo va 40 qaroqchi", 1871; "Koʻrshapalak", 1874; "Loʻlilar baroni", 1885 va boshqalar; jami 16 ta) larning mumtoz namunalarini yaratgan. Eng yaxshi vals, polka va boshqalar kuylari Avstriyada xalq asarlariga aylangan. Sh. valslari, "Forscha marsh"i va boshqalar asarlari Oʻzbekistonda ham ommaviylashgan; "Zavqli urush" operettasi Toshkent operetta teatrida sahnalashtirilgan (1979). shahrining otasi — Shtraus Iogann (1804.14.3 — Vena — 1849.25.9) ham raqs musiqasi ustasi sifatida shuhrat qozongan. yil Lanner bilan birga valsning yangi (turkumli "venacha vals") turini yaratib, "vals qiroli" nomiga sazovor boʻlgan. U, shuningdek, turli raqs asarlari (galop, kadril va boshqalar), marshlar muallifidir.

Manbalar
--------

1. 1 2  *(unspecified title)*
2. 1 2  *(unspecified title)*
3. 1 2  *(unspecified title)*

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bir jinsli boʻlmagan muhitlar optikasi** — optikantt sindirish koʻrsatkichi p bir xil boʻlmay, koordinataga bogʻliq ravishda oʻzgaradigan, optik jihatdan bir jinsli boʻlmagan muhitlarda elektromagnit toʻlqinlarning tarqalish qonunlarini oʻrganadigan boʻlimi. Optik bir jinslilikmuhitning sirtida va hajmida buzilishi mumkin. Fizik tabiatidan qatʼi nazar, bir jinslilikning buzilishi nurning boshlangʻich tarqalish yoʻnalishidan ogʻishiga olib keladi. Turli sindirish koʻrsatkichlariga ega muhitlarni ajratuvchi sirtlarda nurning qaytish va sinish hodisalari yuz beradi. Muhit ichidagi sindirish koʻrsatkichi muhitnikidan farq qiladigan, mikrohajmli bir jinsli boʻlmagan joylarda nurning sochilishi kuzatiladi. Bir jinsli boʻlmagan muhitlarga xira muhitlar kiradi. Bunday muhitlarda bir jinslilik buzilgan joylarning oʻlchamlari, odatda, yorugʻlik toʻlqin uzunligi X dan katta boʻladi.

Bir jinsli boʻlmagan muhitlarga molekulalarning issiklik harakati natijasida kichik hajmlarda muhit zichligi fluktuatsiyalari (tebranishlari) hisobiga shu joydagi sindirish koʻrsatkichining oʻzgarishlari sodir boʻladigan muhitlar ham kiradi. Yorugʻlikni yutmaydigan dielektrik zarralarda boʻladigan nurning sochilish intensivligi (/) X,’ ga mutanosib boʻlib, rzarra oʻlchamining yorugʻlik toʻlqin uzunligiga nisbatiga bogʻliq parametr. OʻlchamlariAdan ancha kichik issiklik (zichlik) fluktuatsiyalari yuz beradigan muhitlarda sochilish intensivligi 1~X~\* (Reley qonuni). Oʻlchamlari X dan ancha katta zarralardagi sochilish uchun r ning qiymati nolga yaqin va sochilish intensivligi toʻlqin uzunligiga bogʻliq boʻlmaydi. Bunday hol yorugʻlikning tuman va bulutlarda sochilishida kuzatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Bir jinsli boʻlmagan muhitlar optikasi" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Tretyakov galereyasi** - Rossiyaning yetakchi ilmiybadiiy va madaniymaʼrifiy markazlaridan, jahondagi eng yirik rus sanʼati muzeyi. Moskvada 1856-yil P.M. Tretyakov tomonidan xususiy toʻplam sifatida asos solingan, 1892-yil ukasi S. M. Tretyakov kolleksiyasi bilan birga Moskvaga sovgʻa qilingan. 1917-yildan boshqa muzeylarning fondidan, shaxsiy kolleksiyalardan toʻplangan asarlar, 11 — 17-asrlar qad. rus ikona sanʼati, 18—20-asrlar tasviriy sanʼat, haykaltaroshlik, grafika sanʼati ustalari asarlarining boy kolleksiyasi bilan toʻldirilgan. Rus savdogarlari Tretya kovlarning sobiq uyida joylashgan. 1985—95 yillar T.g. rekonstruksiya qilingan. 1991-yildan "Tretyakov Davlat galereyasi" muzey birlashmasi deb yuritiladi. T.g.da oʻzbekistonlik rassomlar (P. Benkov, A. Volkov, A. Abdullayev, Oʻ. Tansiqboyev, R. Axmedov va boshqalar) asarlaridan namunalar qoʻyilgan. 2003-yilda Oʻzbekiston Badiiyot akadimyasi va T.g. oʻrtasida ilmiy, ijodiy koʻrgazma almashish shartnomasi imzolangan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Monoxromator** (mono... va yun. hroma — rang), optikada — optik nurlanish (koʻrinadigan yorugʻlik, in-fraqizil yoki ultrabinafsha nurlar)ning murakkab spektridan toʻlqin uzunliklarining tor qismini ajratib beradigan asbob; spektrometr, spektrofotometr, spektrograf va boshqa asboblarning asosiy qismi. Kirish va chiqish kollimatorlari va disperelovchi (tarkatuvchi) tizim (prizma, difraksion panjara)aan iborat boʻladi. M. obʼyektivlari (kollimatorli va fokus lovchi) linzali yoki koʻzguli boʻlishi mumkin. Kirish va chikish kollimatorlari qoʻzgʻalmas qilinib, chiqayotgan nurlarning toʻlqin uzunligi 1 disperslovchi tizim va yordamchi koʻzgular yordamida oʻzgartiriladi. M.da yorugʻlik kirish kollimatori tirqishidan oʻtib, parallel nurlar hosil qiluvchi va dis-perelovchi elementga yuboruvchi obʼyektivga tushadi. Chikish kollimatorining fokal tekisligida nurlanish manbaining barcha toʻlqin uzunliklari 1 ga mos monoxromatik (bir rangli) tasvirlar toʻplami hosil boʻladi.

Nurlanish spektrining ultrabinafsha qismini ajratib beradigan M.da flyuorit (SaGʻ2), litiy ftorid (Li F) va kvars (SiO2) dan yasalgan dis-perelovchi prizmalar, yassi va botiq panjaralar qoʻllaniladi. Spektrning infraqizil sohasida ishlatiladigan. M.da sferik, parabolik koʻzgular, shisha va kvarssan yasalgan prizma va panjaralar qoʻllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Bir tomonlama voz kechish** — ikki tomonlama yoki koʻp tomonlama fuqarolik-huquqiy munosabat ishtirokchisining oʻziga qonun hujjati yoki shartnoma boʻyicha tegishli boʻlgan huquqni amalga oshrish yoki majburiyatni bajarishdan voz kechish.
Bir tomonlama voz kechish qonun yoʻlga qoʻygan yoki qonunga muvofiq boʻlishi lozim. Quyidagi hollarda bir tomonlama voz kechishga yoʻl qoʻyiladi:
a) majburiyat ijrosi qarzdor tomonidan kechiktirilganligi sababli uning kreditor uchun ahamiyati qaralmasa(OʻzR FKning 337-moddasi);
b) kreditor tomonidan qarzdorlik majburiyati ijrosini talab qilish huquqidan voz kechishi, biroq bu hol boshqa shaxslarning kreditor mol-mulkiga nisbatan huquqlarini buzmasligi shart(OʻzR FKning 348-moddasi);
v) agar ikki taraflama shartnomada bir taraf oʻzi javobgar boʻlgan vaziyat tufayli uni bajarish mumkin boʻlmay qolsa, ikkinchi taraf shartnomadan voz kechishga va shartnomaning bajarilmasligi tufayli etkazilgan zararni undirib olishga haqli(OʻzR FKning 336-moddasi).

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik Ensiklopeyasi
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: San-xose (maʼnolari).

**San-xose** — Kosta-Rika poytaxti. Irasu va Poas harakatdagi vulkanlari yaqinida, Markaziy vodiy platosida, 1170 m balandlikda joylashgan. Aholisi 324 ming kishi (1990-yillar oxiri). Iqlimi subekvatorial iqlim, oʻrtacha temperatura yanvarda 18°, iyulda 21°, yillik yogʻin 1850 mm. Transamerika shossesidagi yirik transport yoʻllari tuguni. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Oziqovqat, koʻnpoyabzal, toʻqimachilik, tamaki sanoati korxonalari mavjud. Milliy teatr, milliy muzey, universitet, Tarix va Til akademiyalari, kutubxonalar bor. Shaharga 1737—38 yillarda asos solingan. 18-asrda tamaki sanoatining yirik markazi boʻlgan. Teztez zilzila boʻlib turadi. Meʼmoriy yodgorliklardan sobor, Prezident saroyi, Milliy saroy, teatr binosi va boshqa saqlangan. Turizm rivojlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Shimoliy Amerika poytaxtlari |
| --- |
|  |
| 
BMTga aʼzo mamlakatlar: Baster **·**  Belmopan **·**  Brijtaun **·**  Gavana **·**  Gvatemala shahri **·**  Kingstaun **·**  Kingston **·**  Kastri **·**  Managua **·**  Mexiko shahri **·**  Nassau **·**  Ottava **·**  Panama shahri **·**  Port-of-Speyn **·**  Port-u-Prins **·**  Rozo **·**  San Salvador **·**  San Xose **·**  Santo Domingo **·**  Sent Jons **·**  Sent Jorjs **·**  Tegusigalpa **·**  Vashington |

 |
Категория:Горные вершины по алфавиту

Категория:Горные вершины — семитысячники
Категория:Природные географические объекты по алфавиту
Категория:ПРО:ГЕО:Последняя правка: в текущем году
**Porong Ri** — balandligi 7292 m boʻlgan choʻqqi, Shishabangmadan 7 km shimoli-gʻarbda (8027 m), sakkiz minglik choʻqqilarning eng pasti  hisoblanadi. Cho'qqisi Tibetdagi Himoloydagi Jugal-Himal tizmasida (Jugal-Himal ko'pincha Langtangning bir qismi deb hisoblanadi), Nepal chegarasiga yaqinroq joylashgan . Porong Ri dunyodagi 86-eng baland cho'qqidir. Porong Ri juda kam ma'lum bo'lgan cho'qqi, birinchi navbatda, Xitoyda joylashganligi sababli, 80-yillarning boshlariga qadar G'arb alpinistlari uchun deyarli yopiq edi. Cho'qqi 1982 yil 17 mayda yapon ekspeditsiyasi tomonidan zabt etildi (cho'qqiga ikki alpinist ko'tarilgan edi).

Eslatmalar
----------

1. ↑  „Porong Ri". 24-avgust 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-avgust 2011-yil.
2. ↑  „Гора Поронг Ри". 12-may 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-avgust 2011-yil.
**Alfa zarracha rentgen spektrometri** ( **AZRS**) alfa zarralari va lyuminestsent rentgen nurlaridan olingan namunani alfa zarralari va radioaktiv manbalardan olingan rentgen nurlari bilan nurlantirgandan so'ng tahlil qiluvchi spektrometrdir.  Namunaning elementar tarkibini tahlil qilishning bu usuli ko'pincha past kuchlanish, kichik o'lcham va minimal quvvat sarfini talab qiladigan kosmik tadqiqotlarda qo'llaniladi. Boshqa usullar (masalan, massa spektrometriyasi ) katta quvvat talablari bo'lgan kattaroq uskunalarni talab qiladi. Variatsiya **alfa proton rentgen spektrometridir**, masalan, Pathfinder missiyasidagi kabi, u ham protonlarni aniqlaydi.

Manbalar
--------

Alfa zarralar rentgen spektroskopiyasida nurlanishning bir necha shakllari qo'llaniladi. Ularga alfa zarralari, protonlar va rentgen nurlari kiradi. Beqaror atomlarning radioaktiv parchalanishi paytida alfa zarralari, protonlar va rentgen nurlari chiqariladi. Alfa zarralarining umumiy manbayi kurium-244 dir. Energiyasi 5,8 MeV bo'lgan zarrachalarni chiqaradi. Plutoniy-240 ning parchalanishida 14 va 18 keV rentgen nurlari chiqariladi.

Alfa zarralari
--------------

 *Sojourner* Yogi Rokning Alfa zarra rentgen spektrometri o'lchovini oladi.
Aniqlangan energiyaning ba'zi alfa zarralari, agar ular atom yadrosi bilan to'qnashganda, detektorga orqaga tarqaladi. 180 ° ga yaqin burchakda Rezerford fizik qonunlari energiyaning saqlanish qonuni va chiziqli impulsning saqlanishi bo'ladi. Bu alfa zarracha urgan yadro massasini hisoblash imkonini beradi.

Yengil elementlar alfa zarrachalarining energiyasini ko'proq o'zlashtiradi, alfa zarralari esa deyarli bir xil energiya bilan og'ir yadrolar tomonidan aks ettiriladi. Tarqalgan alfa zarralarining energiya spektri dastlabki alfa zarralarining 25% dan 100% gacha cho'qqilarini ko'rsatadi. Ushbu spektr namunaning tarkibini, ayniqsa yengilroq elementlar uchun aniqlash imkonini beradi.

Protonlar
---------

Alfa zarralarining bir qismi atom yadrolari tomonidan so'riladi. Bu so'rilish bilan natriy, magniy, kremniy, alyuminiy va oltingugurtni aniqlash mumkin. Bu usul faqat Mars Pathfinder aparatida Alfa zarra rentgen spektrometrida qo'llanilgan. Mars Exploration Rovers aparati uchun proton detektori ikkinchi alfa zarracha sensori bilan almashtirildi. Shuning uchun u alfa zarrachalar rentgen spektrometri deb ham ataladi.

rentgen nurlari
---------------

Alfa zarralari, atomning ichki qobig'idan (K- va L-qobig'i) elektronlarni chiqarishga qodir. Ushbu bo'sh joylar tashqi qobiqlardan elektronlar bilan to'ldiriladi, buning natijasida xarakterli rentgen nurlari hosil bo'ladi. Bu jarayon zarrachalar induktsiyali rentgen nurlanishi deb ataladi va uni aniqlash nisbatan oson va og'irroq elementlar uchun eng yaxshi sezgirlik va ruxsatga ega.

  

"Ma'lumot O;zbekiston Milliy Universiteti Fizika fakulteti tomonidan tarjima qilindi"

1. ↑  
Economou, T.E.; Turkevich, A.L.; Sowinski, K.P.; Patterson, J.H.; Franzgrote, E.J. (1970). "The Alpha-Scattering Technique of Chemical Analysis". *Journal of Geophysical Research* **75** (32): 6514. doi:10.1029/JB075i032p06514.
**Popurri** (frans. pop-pourri — har xil narsalar) — biron opera, operetta, balet, kinofilm va boshqalardagi mashhur, ommaviylashgan kuylar yoki xalq qoʻshiqlari, raqs kuylari va h.k.dan tuzilgan cholgʻu asar. Odatda, foydalanilgan kuylar deyarli rivojlantirilmaydi, faqat ketmaket ijro etishga moʻljallanadi. "P." termini dastlab 1711-yili (fransuz noshiri K.Ballar nashr etgan pyesalar toʻpla-mida) ishlatilgan. P. 19-asrdan, asosan, puflama sozlar orkestri, estrada ansambli asari sifatida keng rivoj topgan. Uzbek kuylari asosida ilk P.larni F.Leysek ("Osiyocha popurri", 1890; "Oʻzbek qoʻshiklaridan popurri", 1924), keyinchalik Yu. Rajabiy, D. Zokirov va boshqa yaratgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Alfa Sentavr, Yevropa Janubiy Observatoriyasi maʼlumotlariga asosan rassom tasavvurida.
**Alfa Sentavr** (α Centauri) yoki **Sentavr Alfasi** janubiy osmondagi Kentavr turkumida joylashgan yulduz turkumidir. Umumiy koʻrinma yulduz kattaligi -0,27 boʻlib, tungi osmonda yorqinligi boʻyicha Sirius va Kanopus yulduzlaridan keyin turadi.

Tarkibiga Alfa Sentavr A (α Cen A; 110% Quyosh massasi va 151,9% yorqinligi), Alfa Sentavr B (α Cen B; 90,7% Quyosh massasi va 44,5% yorqinligi) kiradi. Bu ikki yulduz massalari markazi atrofida 79,91 yillik davr bilan aylanadi. Quyoshdan 1,34 parsek (4,37 yorugʻlik yili) masofada joylashgan. Bundan tashqari Alfa Sentavr atrofida uchinchi yulduz, qizil mitti Proksima Sentavr (α Cen C) ham aylanadi.

2012-yil oktabrida Alfa Sentavr tarkibida kamida bitta sayyora — hajmi Yerdek keladigan Alfa Sentavr Bb borligi kashf etildi. Uning massasi Yernikidan 13% ortiq boʻlib, Alfa Sentavr B atrofida 3,236 sutka davr bilan aylanadi. Yulduzidan atigi 6 million km uzoqda joylashgan bu sayyora sirtidagi harorat 1500 K boʻlishi taxmin etiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Söderhjelm, Staffan (1999). „Visual binary orbits and masses post Hipparcos". *Astronomy and Astrophysics*. 341-jild, № 1. 121–40-bet. Bibcode:1999A&A...341..121S.
2. 1 2  *Wall, Mike* „Discovery! Earth-Size Alien Planet at Alpha Centauri Is Closest Ever Seen". *Space.Com web site*.  TechMediaNetwork (16-oktabr 2012-yil). Qaraldi: 17-oktabr 2012-yil.
3. ↑  Dumusque, X. (2012-10-17). „An Earth mass planet orbiting Alpha Centauri B". *Nature*. 490-jild. doi:10.1038/nature11572. Qaraldi: 2012-10-17. `{{cite magazine}}`: Unknown parameter `|coauthors=` ignored (`|author=` suggested) (yordam)[*sayt ishlamaydi*]
4. ↑  "The exoplanet next door: Earth-sized world discovered in nearby α Centauri star system". Eric Hand, *Nature*, 16-oktabr 2012-yil. Accessed 16-oktabr 2012-yil.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Alfa Sentavr*** haqida turkum mavjud |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Saturn | *Astronomiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Kubratxon**, Kuvrat,Kurt (584 642) — qad. bulgʻorlar xoni (632—642). Turk xoqonligi parchalangach (7-asr 30-yillari), dulo urugʻi vakili K. zudlik bilan Azov boʻyi dashtlaridagi tarqoq bulgʻor qabilalarini birlashtira boshlagan. Shu tariqa tarixiy manbalarda Boʻyuk Bulgʻoriya nomi bilan mashhur boʻlgan yangi davlat birlashmasi vujudga kelgan. Uning tarkibiga turkiyzabon bulgʻorlargiva emas, balki ugʻur (ugor) tilida soʻzlashuvchi qad. major (venger) qabilalari ham kirgan, lekin, yetakchi davlat tili [hukmron dulo urugʻining tili] — turkiy til boʻlgan, Bu — birlashma negizida elatlar shakllana boshlaganligidan guvoxlik beradi. K. vafoti bilan u tuzgan davlat ham parchalanib ketgan, ularga K. ning oʻgʻillari — Batboy (katta oʻgʻli) va Asparux boshchilik qilishgan.

Adabiyot
--------

* Pletneva S. A. Kochevniki srednevekovya, M, 1982.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kuba xonligi** - Shim.-Sharqiy Ozarbayjondagi davlat (18-asr oʻrtasi — 1806). Shim.-Sharqiy Ozarbayjon Zakavkazyening eng boy, aholi zich joylashgan qismi boʻlib, Zakavkazyening mollari uning muhim savdo portlari orqali tashqi bozorga oʻtgan; u Rossiyaning jan.ini Eron bilan va u orqali Hindiston va boshqa Sharq mamlakatlari bilan bogʻlagan. Kuba xonligi ni 1758—89 yillarda Ozarbayjonning buyuk davlat arbobi Fatalixon Kubaviy (1736—89) boshqargan. U Kuba xonligi atrofiga Ozarbayjonning janubidagi Ardabil shahrigacha boʻlgan Kaspiy boʻyi yerdarini birlashtirgan; Eron tajovuziga qarshi 1787-yilda gruzin podshosi Iraqliy II bilan shartnoma tuzgan. Fatalixon vafotidan soʻng 90-yillar boshida Kuba xonligi parchalanib ketgan, 1806-yilda Rossiyaga qoʻshib olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Enravota** (bolgarcha: *Свети Енравота*) — bolgariyaning IX asrda yashab oʻtgan hukmdori.

IX asr boshida tugʻilgan Enravota, Bolgariya Malamirning katta akasi boʻlib, otasi Omurtagni 831-yilda bolgar taxtiga oʻtqazgan. Ehtimol, Enravota taxtdan mahrum boʻlgan, chunki u xristianlikni maʼqul koʻrgan, bu sudga hilof ish edi. Omurtagning oʻlimidan koʻp vaqt oʻtmay, Enravota akasidan Omurtag tomonidan qamoqqa olingan taqvodor Vizantiya asirini ozod qilishni soʻradi. Asirning vaʼzlari Enravotani masihiylikni qabul qilishga va suvga choʻmishga undagan.

Akasining qilmishlari toʻgʻrisida bir marta xabardor boʻlgan Malamir uni xristianlikdan voz kechishga chaqirgan edi, ammo u muvaffaqiyatga erishmadi. Enravota Malamirning buyrugʻi bilan, taxminan 833-yillarda oʻldirilgan.

Bolgar pravoslav cherkovida Enravotaning bayram kuni — 28-mart hisoblanadi.

Antarktidadagi Graham Landidagi Nordenskjold sohilidagi Enravota muzligi Sankt Enravota sharafiga nomlangan.

Manbalar
--------

* Zlatarski, Vasil*. Istorija na bǎlgarskata dǎrzava prez srednite vekove. Tom I. Istorija na Pǎrvoto bǎlgarsko carstvo*, 2 (Bulgarian).
* „Sv. mǎcenik Bojan — Enravota, knjaz Bǎlgarski" (Bulgarian).  Pravoslavieto. Qaraldi: 9-mart 2007-yil.
**Jambul**, Jabayev Jambul [1846. 16(28).2, Yettisuv viloyati — 1945.22.6, Olmaota] — qozoqxalq shoiri va oqini. 15 yoshidan oʻlan ayta boshlagan. Oʻlan aytish sirlarini Suyumboy oqindan oʻrgangan. "Manas" eposi, "Goʻroʻgʻli" hamda oʻzi yaratgan "Oʻtagan botir", "Suranchi botir" kabi dostonlarni, shuningdek, "Ming bir kecha", "Shohnoma" asarlarini qozoq xalqi orasida aytib yurgan. Qozogʻistonning yirik oqinlari — Qulmambet, Sagʻimbek, Sarbas, Doʻstmagʻambet, Shoshuboylar bilan aytishuvda gʻolib chiqqan. Uning "Shikoyat", "Janis oqinga", "Quvgʻin", "Kambagʻalning ulushi", "Vasiyat", "Xon va oqin", "Oʻgʻlimga xat", "Oʻgʻlimning oʻlimi", "Otamga" va b. asarlarida qozoq xalqining oʻtmishi va zamonaviy hayoti, turkiy xalklar doʻstligi va birodarligi tasvirlangan. J.ga M. Shayxzoda "Jambul", Uygʻun "Oʻlan", Q. Muhammadiy "Doʻmbira" sheʼrlarini bagʻishlaganlar. Asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan ("Jambul ulanlari", 1946). Qozogʻistondagi viloyat uning nomi bilan ataladi.

Manbalar
--------

* Tandamali, 2 tomdnq, Almaati, 1996.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Enrique Ballesteros** (ispancha: *Enrique Ballesteros*) — urugvaylik futbolchi, darvozabon.1905-yil 18-yanvarda Koloniya-del-Sakramento shahrida tugʻilgan.1930-yilgi 1-jahon chempioni, 1935-yil Janubiy Amerika chempioni.

Tarjimai hol
------------

Futbolchilik faoliyatining 1926-yilgacha Urugvayning „Miramar" klubida oʻynagan.Bu klub safida 91 oʻyinda 93 gol urdi.Ballesteros oʻz faoliyatining koʻp qismini poytaxtning „Rampla Juniors" jamoasida oʻtkazdi.U bilan shu kungacha klubning yagona liga chempionligini qoʻlga kiritdi."Rampla Juniors" klubi tarkibida 111 ta oʻyinda 80 ta gol oʻtkazib yuboradi.Bu juda yaxshi natija hisoblanadi.Faoliyatidagi soʻnggi uch mavsumda u „Penyarol" tarkibida oʻynadi.Uch marta jamoasiga milliy chempionatda gʻalaba qozonishga yordam bergan."Penyarol" klubi tarkibida esa 42 oʻyinda 61 gol oʻtkazib yuborgan.

Ballesteros 1930-yilda birinchi jahon chempioniga aylangan Urugvay terma jamoasining asosiy darvozaboni edi.U barcha oʻyinlarda, shu jumladan Argentina terma jamoasiga qarshi finalda ham oʻynaydi.Chempionat boshlanishidan oldin birinchi raqam Andres Masaliga berilgandi, biroq murabbiylar shtabining irodali qarori bilan u chempionat boshlanishiga oz vaqt qolganida milliy terma jamoadan iintizomsizligi uchun chetlatildi va bu Ballesterosga ajoyib imkoniyat taqdim etdi.

Enrique Ballesteros jamoaning 1935-yilgi Janubiy Amerika chempionatidagi gʻalabasida asosiy darvozabon boʻlgan.1937-yilda Ballesteros ham qitʼa chempionatida ishtirok etdi va u yerda „Wanderers"dan Xuan Besusso bilan asosiy tarkibdagi oʻrin uchun kurashdi.Bu qitʼa chempionatida Urugvay tarkibida uchinchi oʻrinni olishdi va bronza medaliga ega chiqishdi.1969-yil 11-oktabrda 64 yoshida Urugvay poytaxti Montevideo sxarida vafot etdi.

Yutuqlari
---------

* Urugvay chempioni-1927, 1935, 1936, 1937
* Jahon chempioni-1930
* Janubiy Amerika chempioni-1935
* Nyuton kubogi-1930

Manbalar
--------

1. ↑  Enrique Ballesteros † // Transfermarkt.com (мн.) — 2000.
2. ↑  *Martín Tabeira.* „Southamerican Championship 1937" (ispancha).  Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (12-avgust 2009-yil). 23-iyun 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-oktabr 2015-yil.



1. ↑   Количество игр и голов за профессиональный клуб считается только для различных лиг национальных чемпионатов.
2. ↑   Количество игр и голов за национальную сборную в официальных матчах.
**Enrique Granados y Campiña** (talaffuzi: *Enrike Granados i Kampinya*; 1867.27.7, Lerida, Kataloniya — 1916.24.3) — ispan kompozitori, pianinochi va pedagog, zamonaviy milliy kompozitorlik maktabi asoschilaridan. Musiqa taʼlimini Barselonada olgan, keyinchalik Parijga borib, fortepiano ijrochiligi (Sh. Berioda) va kompozitsiya boʻyicha (J. Massneda) oʻz malakasini oshirgan. Barselonada oʻzi tashkil etgan Musiqa akademiyasiga rahbarlik qilgan (1901 —16). Lamansh boʻgʻozida kema halokatida halok boʻlgan. Ijodida ispan xalq ohanglari va usullarini zamonaviy musiqaning ifoda vositalari bilan uygʻunlashtirgan. 6 opera, simfonik orkestr uchun poema va syuitalar (shu jumladan, "Arabcha syuita"), fortepiano asarlari ("Aragoncha xota", "Ispancha kaprichchio" va b.), ispan shoirlari soʻzlariga romans va qoʻshiqlar yaratgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  *(unspecified title)*
2. ↑  *(unspecified title)*

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
***Passiflora* × *violacea***, **binafsharang ehtiros guli**, Passifloraceae oilasiga mansub ikki xil gulli oʻsimliklar, *Passiflora racemosa* × *Passiflora caerulea* oʻrtasidagi duragay. *Passiflora* × *violacea* nomi hali toʻgʻri ilmiy nom sifatida hal qilinmagan.

Bu tur bo‘yi 6 m (20 ft) gacha oʻsadigan doim yashil o‘simlik. Gullari binafsha rangda.

*Passiflora* × *violacea* 1819-yilda britaniyalik bolalar bogʻchasi Tomas Miln tomonidan gibridlangan birinchi *Passiflora turi* boʻlishi mumkin. Keyinchalik u Qirollik bogʻdorchilik jamiyati xodimi Jozef Sabin tomonidan tasvirlangan, 1824-yilda fransuz botanigi Jan-Lui-August Loiseleur-Deslongchamps tomonidan „Herbier General de l’Amateur" da tasvirlangan va unga hozirgi nomini bergan.

Bu gibriddan „Viktoriya" navi olingan. U Qirollik bogʻdorchilik jamiyatining Bogʻdagi xizmatlari uchun mukofotiga sazovor boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „*Passiflora* × *violacea*". International Plant Names Index. Retrieved 18 April 2018.
2. ↑  „*Passiflora* × *violacea*".  The Plant List. Qaraldi: 18-aprel 2018-yil.
3. ↑  „*Passiflora* × *violacea* ‘Victoria’".  Tropical Britain. Qaraldi: 18-aprel 2018-yil.
4. ↑  „RHS Plantfinder - *Passiflora* × *violacea*". Qaraldi: 18-aprel 2018-yil.
5. ↑  „AGM Plants - Ornamental".  Royal Horticultural Society (iyul 2017). Qaraldi: 17-aprel 2018-yil.
**Urart tili** — urart xalqi va Urartu davlatining tili; ulik til. Mil. av. 9—6-asrlarga mansub oʻyma yozuvlar (mixxat) orkali maʼlum. Hozirgi Van kuli atrofida, sharqroqda Urmiya koʻligacha, qisman Armaniston Respublikasi hududida tarqalgan. Urart tiliga yaqin qarindosh deb faraz qilinayotgan xurrit tili bilan birga alohida til oilasini tashkil etadi. Yozuvi akkad mixxatining soddalashtirilgan tizimidan iborat. Grafik tizimi kambagʻalligidan faqat 16 yoki 17 undoshni va 4 unlini farkdash mumkin, xolos va u, chamasi, Urart tili fonologiyasini toʻla aks ettira olmagan. Grafikaga karaganda, Urart tilida jarangli, jarangsiz va boʻgʻiz undoshlari farkdangan. Otlar son (birlik va koʻplik) va kelishik (8 ta) kategoriyalari boʻyicha oʻzgargan; grammatik jins kategoriyasiga ega emas. Feʼllar shaxsson, zamon, mayl va nisbatlar boʻyicha oʻzgargan. Morfologik jihatdan oʻtimli feʼllar oʻtimsizlarga qaramaqarshi qoʻyilgan. Soʻz yasalishi va soʻz oʻzgarishi agglyutinativ suffikslar yordamida amalga oshirilgan. Odatdagi soʻz tartibi: subʼyekt — obyekt — predikat (oʻtimli feʼllarda). Urart tilida yozilgan koʻplab yodnomalar (500 dan ortiq) dastlab 19-asrning 20-yillarida nemis arxeologlari tomonidan Van koʻli (Turkiya) atrofidan topilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Johanna Davidsson** (1983-yil 11-dekabrda tugʻilgan) — shved hamshirasi va sarguzashtchi. U Antarktida qirgʻoqlaridan janubiy qutbgacha qoʻllab-quvvatlanmagan holda yakkaxon changʻi sporti boʻyicha Guinness rekordlar kitobi egasidir.

U Tromsø Legevakt tibbiyot markazida hamshira hamda mohir sarguzashtchi hisoblanadi.

U 2016-yilning 15-noyabrida jahon rekordini o‘rnatish maqsadida sayohatini boshlagan. Bu sayohat 38 kun davomida kuniga yetti soat chang‘i uchib, 2016-yilning 24-dekabrida yakunlandi. Sayohat unga Janubiy qutb va Amundsen-Skott janubiy qutb stantsiyasiga yetib borishi uchun 38 kun, 23 soat va besh daqiqa davom etgan. U avvalgi rekordni toʻqqiz soatga yangiladi.

2016-yilda u Shvetsiyada yilning eng yaxshi sarguzashtchi ayoli uchun mukofotiga sazovor boʻlgan. 2017-yilda Janubiy qutbga qilgan sayohati uchun Shackleton mukofotini olgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Shapiro.* „Swedish Nurse Becomes Fastest Woman Ever To Ski Solo To The South Pole" (en). *HuffPost* (6-yanvar 2017-yil). Qaraldi: 17-iyul 2019-yil.
2. 1 2  *Page.* „Johanna Davidsson: The accidental Antarctic record-breaker" (en). *CNN Travel* (17-iyul 2019-yil). Qaraldi: 17-iyul 2019-yil.
3. ↑  „Fastest solo, unsupported and unassisted journey to the South Pole (female)" (en-GB). *Guinness World Records*. Qaraldi: 17-iyul 2019-yil.
4. ↑  *Daley.* „Swedish Woman Smashes Record for Skiing Solo to the South Pole" (en). *Smithsonian*. Qaraldi: 17-iyul 2019-yil.
5. ↑  „Vinnare av Årets Äventyrare" (en). *Årets Äventyrare*. Qaraldi: 17-iyul 2019-yil.
6. ↑  „The Shackleton Award 2017 was awarded Johanna Davidsson". *Explorersweb* (15-fevral 2017-yil). Qaraldi: 17-iyul 2019-yil.
**Passat oqimlari** — okean yuzasida passatlar taʼsirida hosil boʻladigan suv oqimlari. Atlantika va Tinch okeanlarda — Shimoliy va Janubiy Passat oqimlari, Hind okeanida — Janubiy yarim shardagi Passat oqimlari mavjud. Passat shamollari esib turga-nidan Passat oqimlari sharkdan garbga tomon soatiga 1–2 km tezlikda harakat qiladi (okeanlarning gʻarbiy qismlarida bu tezlik soatiga 3 km ga yetadi). Passat oqimlari okeanlarning sharqida, antitsiklon aylanma shamollarning sovuq oqimlaridan boshlanadi; gʻarbga siljigan sari anchagina isib qoladi. Ekvatorda shim.-sharqiy va jan.-sharqiy passatlar taʼsirida shim. va jan. Passat oqimlari oraligʻida (ekvatorial) teskari oqimlar vujudga keladi. Bu tizim Tinch okeanda yil boʻyi davom etadi; Atlantika okeanida yezda boʻladi; Hind okeanida kishki Passat oqimlari yoʻq, chunki bu okeanning shim. kismi mussonlar taʼsirida boʻladi. Okeanlarning gʻarbiy qismlarida Passat oqimlaridan iliq oqimlar boshlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ural-mongoliya geosinklinal mintaqasi** — Uraldan Markaziy Osiyo orqali Tinch okean sohillarigacha choʻzilib, quruqlikdagi joylarni egallagan, Yer poʻstining tektonik qarakatdagi mintaqasi. Bu mintaqa gʻarbda Sharqiy Yevropa, shim.sharqsa Sibir, janubida XitoyKoreya platformalari bilan chegaralangan. Jan.gʻarbda esa, Oʻrta dengiz geosinklinal mintaqasi, sharkda Tinch okean geosinklinal mintaqasi bilan birlashadi. U.M.g.m. oʻrnida togʻlarning vujudga kelishi tektogenezning bir necha epoxalari (baykal, salair, kaledon, gersin) mobaynida sodir boʻlgan. Mezozoy davriga kelib U.M.g.m. yosh platformaga aylangan. Mintaqa rivojlanishining barcha bosqichlari uchun intensiv magmatizm xosdir. Devon va kechki paleozoyning orogen davriga granitlar yirik massivining chuqurlashishi va yirik vulkanlarning yer ustiga otilib chiqishi toʻgʻri keladi. U.M.g.m.da temir, mis, oltin, qoʻrgʻoshin, rux, qalay, volfram rudalari konlari hamda platina, xrom konlari va toshkoʻmir uyumlari mavjud.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Barsiso** – shaytonga ishonib, gumroh boʻlgan obidning nomi. 

Barsiso qissasi "Tafsiri Tabariy"da "Hashr" surasi 16-oyatining tafsiri zaylida kelgan. Alisher Navoiy Ibn Abbos rivoyatiga asoslanib, "Tarixi anbiyo va hukamo"da Barsiso haqida quyidagicha maʼlumot bergan: Barsiso yahud qavmidan boʻlib, yetmish yil muntazam toat-ibodat qiladi. Buni koʻrgan xalq unga eʼtiqod qoʻyib, murid tushadi. Shayton solih kishi qiyofasiga kirib, bir yil davomida u bilan birga ibodatxonada ibodat qiladi. Bu orada ular doʻst ham tutinishadi. Shayton Barsisoga davosiz dardlarga ham shifo boʻladigan bir duo oʻrgatadi. Barsiso bu duo bilan podshohning qizini davolaydi va el orasida yanada mashhur boʻladi. Bir kuni shoh yana muolaja qilish uchun qizini Barsisoga ishonib, yolgʻiz qoldiradi. Barsiso yolgʻiz qolgan paytda shayton vasvasasiga berilib, qizning nomusiga tegadi. Shunda shayton Barsisoga endi bu qizni oʻldirib, qarindoshlariga "qiz uydan chiqib ketdi", deb aytishni maslahat beradi. Barsiso shayton aytganday qiladi. Soʻng shayton podshohga asl haqiqatni aytib beradi. Podshoh Barsisoni azobli oʻlimga mahkum etadi. Shayton yana inson qiyofasiga kirib, uni oʻziga sajda qilishga daʼvat etadi. Barsiso shaytonga sajda qilib, imonsiz holda olamdan oʻtadi:

> Boʻlma magʻruri koʻh yoki aso,
> 
> 
> Koʻrki ne ishga qoldi Barsiso.
> 
> 
> 
> ("Tarixi anbiyo va hukamo")
> 
>

Manbalar
--------

1. ↑  *Alisher Navoiy: Qomusiy lug'at*.
2. ↑  *Tarixi anbiyo va hukamo*.
**Goʻmma** — somsaning Xorazmda tayyorlanadigan bir turi. Suvga xamirturush, shakar, tuz, un qoʻshib xamir qoriladi. Soʻngra eritilgan margarin xamirga singib ketguncha ishlanib, oshirishga qoʻyiladi. Xamir 3—4 soat oshgach, yana mushtlanib qayta oshiriladi. Soʻngra oʻsimlik yogʻi surtilgan stolda arqonsimon qilib yoyiladi. 25 g dan boʻlaklarga boʻlib, yumaloqlanadi. 4—5 mm qalinlikda yoyiladi, oʻrtasiga qiyma solib ikkiga buqiladi, yarim oy shaqlida tugilib, 30 daqiqa tindirilgandan soʻng qizdirilgan yogʻda pishiriladi. G. kartoshka, oshqovoq, koʻk solib tayyorlanishi ham mumkin.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Pivo chodiri
**Barthelmarkt** - Germaniyaning Ingolshtadt yaqinidagi Manching shahridagi har yili o'tkaziladigan Volksfest (pivo festivali va sayohatchilar ko'rgazmasi). Avgust oyining oxirgi dam olish kunlarida o'tkaziladi va to'rt kun davom etadi. Har yili unga 250 mingga yaqin kishi tashrif buyuradi.

Birinchi marta 1354-yilda tilga olingan bo'lsa-da, uning ildizlari miloddan avvalgi 1-asrda, rimliklar bu hududda chorvachilik bozorini tashkil qilganlarida kuzatilishi mumkin.

"Barthelmarkt" nomi mahalliy cherkovning homiysi Avliyo Bartolomey nomidan kelib chiqqan.

Pivo chodirlari
---------------

* Herrnbräu Festzelt (Ingolshtadt)
* Toerring Bier Festzelt (Pörnbach)
* Stiftl Spaten Festzelt (Myunxen)
* Ingobräu Festzelt (Ingolshtadt)
* Weissbiergarten Mittl (Ingolshtadt)

Manbalar
--------

1. ↑  *Tag.* „Geselligkeitsclub "Hogerer" knüpfen Kontakte - Bei Audi und am Barthelmarkt: Mit "Eslarner Showband" im Hotel". *onetz.de*. Qaraldi: 6-iyun 2016-yil.
2. ↑  Donaukurier.de Newsjournal, 08.26.2015: *Warum der Barthelmarkt "Barthelmarkt" heißt* Wayback Machine saytida arxivlandi (29-iyun 2017-yil).

Havolalar
---------

* Barthelmarkt.com
* Donaukurier.de: Rasmlar, Videolar, Yangiliklar, Xaritalar va Dasturlar
**Goʻng chivinlari** (Scatophagidae) — ikki qanotli hasharotlar turkumi oilasi. Goʻng bilan oziqlanadigan koprofag hayvonlar. Goʻngda, odatda, sariq G.ch. (Scatophaga stercoraria) koʻp uchraydi. Sariq G.ch.ning uz. 10 mm gacha, tanasi qalin sargʻish tuklar bilan qoplangan. Qurtlari goʻng va chiqindilarda yashaydigan mayda hasharotlar bilan oziqlanadi. Koʻpchilik G.ch.ning hayoti goʻng bilan bogʻliq emas. Ular orasida oʻsimliklarga ziyon keltiradigan turlari ham bor. Yovvoyi va madaniy boshoqdoshlar (javdar, timofeevka)ga boshoq chivinlari (Anraurosoma)ning qurtlari oʻsimliklar bargi va generativ organlariga ziyon keltiradi. G.ch. oilasiga 500 dan ortiq tur kiradi. Koʻpchilik turlari chiriyotgan oʻsimliklar bilan bogʻliq.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Goʻsha** — Yaqin va Oʻrta Sharq mumtoz musiqasida yirik turkumli asarlarning tarkibiy boʻlagi. Maqomot tizimidagi Ozarbayjon va Eron dastgohlarida shoʻʼbalarni tashkil etuvchi cholgʻu-vokal kichik tuzilmalarningumumiy nomi. Muayyan his-tuygʻularni ifodalovchi G.lar oʻziga xos tovush koʻlami, ohang va usullar bilan ajralib turadi. G.lar mustaqil nomlar bilan yuritiladi. Har bir asosiy dastgoh 40 dan ortiq, unga ergashgan ovozalar esa 20 ga yakin G.larni oʻz ichiga oladi. Mas, Shur eron dastgohi tarkibidan Karashma, Ovoza, Chor mezrob, Salmak, Gulrez, Safo, Abu Ato, Buzurg, Kurdiy, Uz zol, Husayniy kabi G.lar oʻrin olgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Shamshod** (Buxus) — shamshoddoshlar oilasiga mansub doim yashil daraxtlar va butalar turkumi. Janubiy Sharqiy va Sharqiy Osiyoda, Oʻrta dengiz atroflarida, Hindistonda, Sokorta va Madagaskar o.larida hamda Afrikada ularning 40 dan ortiq (baʼzi maʼlumotlarga qaraganda 70) turi tarqalgan. Kserofil butazorlarda, barg toʻkadigan, aralash oʻrmonlarning eng pastki qismida oʻsadi. Barglari ellipssimon yoki dumaloq, qalin. Gullari mayda, bir jinsli, toʻpgulga yigʻilgan, xushboʻy. Erta koʻklamda gullaydi. Chetdan changlanadi. Mevasi uch uyali koʻsakcha, urugʻlari qora, yaltiroq. Sh. ning 2 ta noyob (relikt) turi: kol xida Sh. i (V. colchica) Gʻarb. Zakavkazyeda va girkan Sh. i (B.hyrcana) Talishda usadi. Uning 4 turi introduksiyalashgan boʻlib, ulardan yashil Sh. (V. sempervirens) Oʻzbekistonda ham oʻstiriladi. Serbarg buta yoki barglari yaltiroq daraxt. Juda sekin oʻsadi (300—400 yoshli daraxtining boʻyi 20 m dan oshmaydi). Qattiq sariq yogʻochidan musiqa asboblari, sovgʻalar uchun turli mayda oʻymakorlik mahsulotlari tayyorlanadi. Shahar sharoitiga chidamli. Urugʻidan, koʻproq qalamchalaridan koʻpaytiriladi. Manzarali oʻsimlik sifatida xiyobonlarda oʻstiriladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Goʻsht-suyak uni** - oqsil mineralli ozuqa. Goʻshti yeyishga yaroqsiz deb topilgan hayvonlar goʻshtini goʻsht kombinatlarida maxsus kamerada yuqori qarorat va havo bosimida quritib tayyorlanadigan (un qilingan) ozuqa. 1 kg G.-s.u.da, 1,04 ozuqa birligi, 900 g quruq modda, 400 g tozalanmagan va 341 g hazmlanuvchi protein, 21,7 g lizin va 8,8 g metioninsistin aminokislotalari bor. Shuningdek, G.-s. u. kalsiy, fosfor, mikro-elementlarga, V guruhi vitaminlariga boy. G.-s.u. asosan choʻchqalar, parrandalar, moʻynali hayvonlar ratsioniga, shuningdek, turli aralash yogʻlarga toʻyimliligini oshirish uchun qoʻshiladi. Baliq ovlash flotlari ovlaydigan dengiz hayvonlari goʻshtidan ham G.-su. tayyorlanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |