**Al-Abbosiyya** (arabcha: ) — **al-Yahudiya** (arabcha: ) nomi bilan ham tanilgan boʻlib, Yaffa tumanidagi Falastin arab qishlogʻi edi. 1948-yilgi Falastin urushi paytida Hametz operatsiyasi ostida hujumga uchragan va nihoyat Dani operatsiyasi ostida aholidan ozod qilingan. Yaffaning 13 kilometr sharqida joylashgan edi. Qishloqning baʼzi qoldiqlarini bugungi kunda Isroilning zamonaviy Yahud shahrining markazida topish mumkin.

Tarixi
------

1596-yilda yahudiy Usmonli soliq roʻyxatlarida Gaza *Livasining* *Ramla* shahridagi *Nahiyada* paydo boʻldi. Bu yerda 126 ta musulmon xonadon aholisi boʻlgan va bugʻdoy, arpa, yozgi ekinlar yoki mevali daraxtlar, kunjut, echki yoki asalari uyasi uchun soliq toʻlagan.

1838-yilda Lidda maʼmuriy hududida *el-Yehudiyeh* deb nomlangan musulmon qishlogʻi sifatida qayd etilgan.

Fransuz tadqiqotchisi Victor Guérin 1863-yilda *Yehoudieh* deb ataladigan qishloqqa tashrif buyurdi va uning aholisi 1000 dan ortiq kishidan iborat ekanligini aniqladi. Uylar gʻishtdan qurilgan boʻlib, ularning bir nechtasi palma barglari bilan qoplangan. Noriya yaqinida Victor yerga togʻora sifatida joylashtirilgan qadimiy sarkofagni koʻrdi.

Taxminan 1870-yildagi Usmonli qishloqlari roʻyxatiga koʻra, *el-Jhudie* 246 uyda 835 aholiga ega, ammo aholi soniga faqat erkaklar kiradi.

1882-yilda PEFning *Gʻarbiy Falastinni oʻrganish* bu joyni „koʻlmak bilan taʼminlangan va palma daraxtlari bilan oʻralgan katta loy qishloq" deb taʼriflagan. Ular, shuningdek, qishloqning janubida vayron boʻlgan tank yoki sunʼiy hovuzga ham guvoh boʻlishgan.

### Britaniya mandati davrida

1922-yilda Britaniya mandati organlari tomonidan oʻtkazilgan Falastin aholisini roʻyxatga olishda *Yahudiya* aholisi 2437 kishidan iborat boʻlib, hammasi musulmonlar edi.1931-yilgi aholini roʻyxatga olishda *Yahudiya 3258* aholiga ega boʻlganida koʻpaydi; aholi 3253 musulmon va 5 nasroniy, jami 772 xonadondan iborat boʻlgan.

Oldingi nomi, *Al-Yahudiya*, Joshuada (Isroilning Dan qabilasining hududini oʻz ichiga olgan shaharlar roʻyxatining bir qismi sifatida) eslatib oʻtilgan Bibliyadagi Yahud shahri nomidan olingan deb taxmin qilinadi va keyinroq Rimliklar uni *Iudaea* deb atashgan. 1932-yilda shahar rasmiy ravishda Al-Abbosiyya deb oʻzgartirildi, chunki aholi shaharning yahudiylar bilan bogʻlanishini xohlamadi. Al-'Abbosiyya nomi asosan shaharda dafn etilgan al-Abbos ismli shayx xotirasi sharafiga qoʻyilgan, lekin ayni paytda arab musulmon Abbosiy xalifaligiga ishora qilingan.

1945-yilgi statistik maʼlumotlarga koʻra, aholi soni 5800 kishiga koʻpaygan; 5630 musulmon, 150 yahudiy va 20 nasroniy, jami 20540 dunum yerga ega. Shundan jami 4099 dunum sitrus va banan yetishtirishga, 1019 donum sugʻorish yoki bogʻlarga, 14465 ta don ekinlariga, 101 dunaga esa aholi punktlari qatoriga kiritilgan..

1947-yil 13-dekabrda yahudiylarning Petax Tiqva shahridan yaqinlashib kelayotgan yarim harbiylashtirilgan "Irgun "tashkilotining yigirma toʻrt nafar qurolli kishilari qishloqqa hujum qilishdi. Hujumchilar xaki kiyimida boʻlgan va toʻrtta mashinada qishloq boʻylab oʻtgan. Bir guruhi kafeda qishloq aholisiga qarata oʻq uzgan, boshqalari esa uylarga bomba va granatalar oʻrnatgan. Yetti arab (ikki ayol va besh yoshgacha boʻlgan ikki bola) oʻldirilgan va yana yetti nafari ogʻir yaralangan (ular orasida ikki ayol va toʻrt yoshli qiz). Britaniya politsiyasining zirhli mashinasi hujumchilar tomonidan oʻqqa tutilgan.

### 1948-yil va undan keyin

1948-yil 13-sentyabrda David Ben-Gurion aholisi qochgan (yoki quvilgan) boshqa Falastin qishloqlari qatorida Al-Abbosiyyani ham yoʻq qilishni soʻradi.

1948—1954-yillarda Al-Abbosiyya zaminida Isroilning Yahud, Magshimim, Ganne Yehuda, Ganne Tiqva va Savyon manzilgohlari tashkil etildi.

1992-yilda qishloq hududi tasvirlandi. Tasvirda: "Asosiy masjid va an-Nabi Huda ziyoratgohi tik turibdi. Masjid huvillab, bir necha joyidan yorilib keta boshlagan; ziyoratgoh toshdan yasalgan va gumbaz bilan oʻralgan. Shuningdek, Ziqaq al-Raml („Qumli yoʻlak") deb nomlangan asosiy koʻchaga kiraverishda Tehr kofe doʻkoni deb nomlangan Isroil qahvaxonasi ham bor. Bir qancha uylar qolgan, ular Yahudning yahudiylari tomonidan bosib olingan yoki boshqa maqsadlarda foydalanilgan. Betondan yasalgan bitta turar-joy uyi qiya tomi va toʻrtburchak eshik va derazalarga ega, uning ayvonchasi esa gofrirovka qilingan metall plitalar bilan qoplangan. Yana bir uyning ikki qavatli, toʻrtburchak eshiklari va derazalari boʻlgan, tomi kafellangan, chodir shaklidagi beton konstruksiya tijorat binosiga aylantirilgan. Maskan atrofidagi yer (faqat qisman qurilish bilan qoplangan) qarovsiz qoldirilgan va qaragʻay va Masihning tikanli daraxtlari bilan qoplangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Department of Statistics, 1945, p. 28
2. ↑  Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 53
3. 1 2  Khalidi, 1992, p. 232
4. ↑  Hütteroth and Abdulfattah, 1977, p. 155
5. ↑  Robinson and Smith, 1841, vol. 3, p. 45
6. ↑  Robinson and Smith, 1841, vol 3, Appendix 2, p. 121
7. ↑  Guérin, 1868, pp. 321-322
8. 1 2  Conder and Kitchener, 1882, SWP II, p. 278
9. ↑  Socin, 1879, p. 155
10. ↑  Hartmann, 1883, p. 138, also noted 246 houses
11. ↑  Conder and Kitchener, 1882, SWP II, p. 258
12. ↑  Barron, 1923, Table VII, Sub-district of Jaffa, p. 20
13. ↑  Mills, 1932, p. 16
14. ↑  Conder and Kitchener, 1882, SWP II, p. 219
15. ↑  Government of Palestine, Department of Statistics. *Village Statistics, April, 1945*. Quoted in Hadawi, 1970, p. 97
16. ↑  Government of Palestine, Department of Statistics. *Village Statistics, April, 1945.* Quoted in Hadawi, 1970, p. 147
17. ↑  Irgun Attacks in Palestine: 21 Arabs, 3 Jews Are Slain NY Times, December 14, 1947
18. ↑  Haganah kills 10 in raid on Arabs NY Times, December 20, 1947
19. ↑  Saʼdi and Abu-Lughod, 2007, p. 37. Ben-Gurion wrote: „because of a lack of manpower to occupy the area in depth … there was a need to partially destroy the following villages: 1. As Safiriya 2. Al-Haditha 3. Innaba 4. Daniyal 5. Jimzu 6. Kafr 'Ana 7. Al Yahudiya 8. Barfiliya 9. Al Barriya 10. Al-Qubab 11. Beit Nabala 12. Dayr Tarif 13. At Tira 13. Qula." Also quoted in Morris, 2004, p. 354
20. 1 2  Khalidi, 1992, p. 235

Bibliografiya
-------------

 

* *Palestine: Report and General Abstracts of the Census of 1922*. Government of Palestine, 1923.
* Benvenisti, M.*. Sacred Landscape: The Buried History of the Holy Land Since 1948*. University of California Press, 2001. ISBN 978-0-520-23422-2.
* Conder, C.R.; Kitchener, H.H.*. The Survey of Western Palestine: Memoirs of the Topography, Orography, Hydrography, and Archaeology*. London: Committee of the Palestine Exploration Fund, 1882.
* Department of Statistics*. Village Statistics, April, 1945*. Government of Palestine, 1945.
* Guérin, V.*. Description Géographique Historique et Archéologique de la Palestine. Vol 1, Judee, pt. 1*. Paris, L'Imprimerie Imp. 1868.
* Hadawi, S.*. Village Statistics of 1945: A Classification of Land and Area ownership in Palestine*. Palestine Liberation Organization Research Center, 1970.
* Hartmann, M. (1883). „Die Ortschaftenliste des Liwa Jerusalem in dem türkischen Staatskalender für Syrien auf das Jahr 1288 der Flucht (1871)". *Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins*. 6-jild. 102–149-bet.
* Hütteroth, Wolf-Dieter; Abdulfattah, Kamal*. Historical Geography of Palestine, Transjordan and Southern Syria in the Late 16th Century*. Erlanger Geographische Arbeiten, Sonderband 5. Erlangen, Germany: Vorstand der Fränkischen Geographischen Gesellschaft, 1977. ISBN 3-920405-41-2.
* Khalidi, W.*. All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in 1948*. Washington D.C.: Institute for Palestine Studies, 1992. ISBN 0-88728-224-5.
* *Census of Palestine 1931. Population of Villages, Towns and Administrative Areas*. Jerusalem: Government of Palestine, 1932.
* Morris, B.*. The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited*. Cambridge University Press, 2004. ISBN 978-0-521-00967-6.
* Palmer, E.H.*. The Survey of Western Palestine: Arabic and English Name Lists Collected During the Survey by Lieutenants Conder and Kitchener, R. E. Transliterated and Explained by E.H. Palmer*. Committee of the Palestine Exploration Fund, 1881.
* Robinson, E.; Smith, E.*. Biblical Researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea: A Journal of Travels in the year 1838*. Boston: Crocker & Brewster, 1841.
* Sa'di, A.H.; Abu-Lughod, L.*. Nakba: Palestine, 1948, and the claims of memory*, Illustrated, Columbia University Press, 2007. ISBN 978-0-231-13579-5.
* Socin, A. (1879). „Alphabetisches Verzeichniss von Ortschaften des Paschalik Jerusalem". *Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins*. 2-jild. 135–163-bet.

Havolalar
---------

* Al-Abbosiyyaga xush kelibsiz
* al-Abbosiyya (Yahudiyya), Zoxrot
* Gʻarbiy Falastin boʻyicha tadqiqot, 13-xarita: IAA, Wikimedia Commons
* Xalil Sakakiniy nomidagi madaniyat markazidagi Al-Abbosiyya

Andoza:Palestinian Arab villages depopulated during the 1948 Palestine War