recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Qavariq jism** — istalgan ikki nuqtasini birlashtiruvchi toʻgʻri chiziq kesmasi butunlay oʻziga tegishli boʻlgan geometrik jism. Mas, shar, kub, tetraedr, shar qatlami, silindr, piramida, konus, ellipsoid va boshqalar (rasm, a). Qavariq jism sirti yoki shu sirt ustida yotadigan soha qavariq sirt deyiladi.

Qavariq jism chegarasidan u jism bilan umumiy nuqtaga ega va ayni vaqtda jismni ikkiga ajratib yubormaydigan kamida bitta tekislik (tayanch tekislik) oʻtadi. Bu xossa Qavariq jism taʼrifi sifatida olinishi ham mumkin. Qavariq jism — har bir nuqtasida tayanch tekislik mavjud boʻlgan sirtdir. Silliq sirt uchun bunday tekislik vazifasini urinma tekislik bajaradi (rasm, b.). Silliqlik roʻy bermagan nuqtada (mas, kubning uchida) cheksiz koʻp tayanch tekislik oʻtkazish mumkin. Toʻplamlar nazariyasida ham "qavariq" termini ishlatiladi: istalgan ikki nuqtasini tutashtiruvchi kesmani oʻz ichiga olgan toʻplam qavariq toʻplam deyiladi. Shuningdek, Qavariq jism kamida bitta ichki nuqtaga ega boʻlgan yopiq toʻplam sifatida taʼriflanadi.

Tekislikdagi qavariq figurani Ax+Vu+S>0 (yoki < 0) koʻrinishdagi tengsizliklar sistemasi bilan ifodalash, yaʼni qavariq figurani (mas, uchburchakni) bir necha yarim tekislikning kesishmasi deb qarash mumkin. Shuningdek, Qavariq jismni Ax+Vu+S1+y>0 yoki < 0 shakldagi tengsizliklar sistemasi bilan ifodalangan, yaʼni Qavariq jism (mas, tetraed)ni bir necha yarim fazolarning kesishmasi sifatida qarash mumkin.

Ushbu u>0, x—u>0, 2x—u—2 < 0 tengsizliklar M,(0,0), M2(1,0), M3(2,2) nuqtalar orqali oʻtuvchi toʻgʻri chiziqlar kesishmasidan hosil boʻlgan uchburchakni (rasm, v), u>0, 2x+u—2<0, —x+2u—2<0, x>0 tengsizliklar esa uchlari M,(0,0), M2(1.0), M3(2,2), M4(0,1) nuqtalardan iborat toʻrtburchakni (rasm, g) aniqlaydi va h.k.

Qavariq jismlar 5 turga boʻlinadi: 1) chekli (chegarasi yopiq qavariq sirt); 2) cheksiz (chegarasi — cheklanmagan bitta sirt, mas, paraboloid); 3) ikki tomoniga ham cheksiz boʻlgan silindr (chegarasi — yopiq qavariq silindrik sirt, mas, cheksiz doiraviy silindr); 4) ikkita parallel tekislik orasidagi soha; 5) butun fazo tayanch funksiyalari yordamida berilishi mumkin (tayanch funksiya — tayanch tekislikning koordinatalar boshigacha masofasini bildiradi; bu masofa jismdan tashqariga qarab yoʻnalgan tayanch tekislikka perpendikulyar boʻlgan birlik vektorning funksiyasidir).

Qavariq jismlarga — chekli sonda olingan qavariq koʻpburchaklar bilan chegaralangan koʻp yoklilar eng sodda misoldir. Istalgan Qavariq jism uchun xohlagancha yaqin qavariq koʻp yoqlilar yasash mumkin.

Qavariq jism nazariyasi geometriya, sonlar nazariyasi, matematik analizda qoʻllaniladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Oyoqning tag qismlarini qavarishi.
**Qavarish** — turli mexanik taʼsirlar natijasida badanning biror sohasi terisiga shikast yetishi. Koʻpincha oyoq barmoqlari va tovon qavaradi. Oyoq terlashi, poyabzalni notoʻgʻri tanlash, teri parvarishiga rioya qilmaslik va boshqalar qavarishga ga sabab boʻladi. Qavarish qoʻl kaftida (yer chopganda va boshqalar xil jismoniy mehnat qilganda), qoʻltiq osti va boʻyinda (qattiq yoqali, kraxmallangan, choklari notekis ich kiyim kiyish oqibatida) ham uchrashi mumkin. Qavargan joy achishib ogʻriydi, doim namlanib turadi, terisi shilinib qizaradi, bir oz shishadi, soʻnfa ichida suyuqlik toʻla pufakcha (suvli qadoq) hosil boʻladi, keyinchalik pufakcha yorilib, yuza yaraga aylanadi; shu joy terisi suvlanib turadi. Qavargan joyni kaliy permanganatning nimrang eritmasi bilan yuvish yoki vanna qilish, soʻngra avaylab artish; pufakchalar paydo boʻlsa, brilliant yashili yoki metilen koʻki surtib, steril bogʻlov qoʻyish zarur. Qavargan joy katta boʻlsa yoki u yiring boylasa, darhol vrachga uchrashish lozim. Agar Qavarishning oldi olinmasa, teri ichiga mikroblar oʻtib, terining yiringli kasalliklari yuzaga kelishi mumkin. Qavarishning oldini olishda oyoqqa mos poyabzal tanlash, koʻp terlashni davolash, ich kiyimlarni tez-tez almashtirib turish, terini toʻfi parvarish qilish alohida ahamiyatga ega. Jismoniy ish qilganda (xaskash, bel, ketmon bilan ishlaganda) qoʻlqop kiyib olish kerak.

Adabiyotlar
-----------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Togʻ qal’asi** (belaruscha: *Горскі замак*) — XVI—XVIII asrlarda mavjud boʻlgan sobiq qal’a. Mogilev viloyati, Goretskiy tumanidagi Gori Velikiye qadimiy shahrida (hozirda Gori deb ataladi) joylashgan. U Gollandiya fortlar tizimiga muvofiq qurilgan istehkomlarga ega boʻlib, ularning asosini — 7 ta tayanch qoʻrgʻon, shuningdek, keng va chuqur ariqdan iborat sopol qoʻrgʻonlar tashkil etgan.

1654-yil 9-oktabrda Rossiyaning Rech Pospolita bilan urushi davrida qal’ani A.N. Trubetskoy qoʻshinlari bosib olgan. Bunga Smolensk qal’asining taslim boʻlgani haqidagi xabar taʼsir koʻrsatgan. 1663-yilda „Gorskaya qal’asi" juda xarob ahvolda boʻlgan, ammo qal’a va shahar qamoqxonasi 1680-yillardagi hujjatlarda eslatib oʻtilgan. Oxirgi marta Shvetsiya qiroli Charlz XII 1708-yilda Gorskiy qal’asining istehkomidan foydalanishga harakat qilgan. Keyinchalik, Gorskiy qal’asi oʻzining harbiy ahamiyatini yoʻqotgan.

Adabiyotlar
-----------

* Górskі zámak // Belaruskaya ensiklapediya: U 18 t. T. 5: Galsi — Dagon (belor.) / Redkal.: G. P. Pashkooʻ і іnsh. — Mn.: BelEn, 1997. — S. 366—367. — 10 000 ekz. — ISBN 985-11-0090-0.
**Qayin** — qayindoshlar oilasiga mansub barg toʻkuvchi daraxt va butalar turkumi. Oq Qayin, kareliya Qayini, yumshoq yoki tukli Qayin, dauriya Qayin yoki qora Qayin, yapaloq bargli Qayin kabi 100 ga yaqin turi maʼlum. Asosan, Shimoliy yarim sharning moʻtadil va sovuq iqlimli rayonlari hamda subtropik mamlakatlarida tarqalgan. Gʻarbiy Yevropaning 65° gacha shimoliy kengliklarida, Rossiya Yevropa qismining oʻrmon va oʻrmondasht zonasida, Gʻarbiy Sibir, Zabaykalye, Sayan, Oltoy va Kavkazda uchraydi. Ignabarglilar va bargli daraxtlar bilan aralash oʻsib, keng Qayin oʻrmonlari hosil qiladi.

Betula pendula
Oʻrta Osiyoda 2 turi: Turkiston va Tyanshan Qayinlari tarqalgan. Toʻqayzorlarda, 5—6 ga maydonlarda alohida yoki aralash oʻrmonlar tashkil qilib, togʻ daryolari qirgʻoqlarida ingichka polosalar holida oʻsadi. Baʼzi joylarda yongʻoqzorlar, archazorlar, oqqaragʻayzorlarda tabiiy holda uchraydi. Turkiston Qayini (*B. turkestanica*) Tyanshan-Olay togʻ daryolari boʻylarida uchraydi. Boʻyi 8–17 m. Poʻstlogʻi oqsariq, tanasidan tez koʻchadi. Barglari ketmaket joylashgan tuxumsimon, tigʻsimon. Gullari ayrim jinsli, bir uyli oʻsimlik. Toʻpguli kuchala. Aprel oyida gullab, oktabrda urugʻlaydi. Tyanshan Qayini yoki qizil Qayin (*B. tianschanica*) Tyanshan togʻlari vo’diylarida yakka holda yoki toʻptoʻp boʻlib uchraydi. Daraxtining boʻyi 20 m gacha yetadi. Shoxshabbalari keng, qalin. Poʻstlogʻi qatlamqatlam. Barglari toʻq kulrangyashil, rombsimon. Yosh novdalarida smolali soʻgallari bor. 8—15 yoshidan gullay boshlaydi. Qayin yorugʻsevar, sovuqqa chidamli, qurgʻoqchilikka bardoshli. Turli tuproqiqlim sharoitlarida oʻsa oladi. 40—120 (150) yil yashaydi. Qayindan shaharlarni koʻkalamzorlashtirishda foydalaniladi, yogʻochidan parket, faner, changʻi va boshqalar, ayrim turlarining yogʻochidan qimmatbaho mebel tayyorlanadi. Poʻstlogʻidan qatron, barglaridan boʻyoq olinadi, kurtagi va kuchalasi qushlar uchun yaxshi ozuqa. Qayin sharbati, kurtagining qaynatmasi va tindirmasi tibbiyotda qoʻllaniladi.

Adabiyot
--------

* Grozdova N.B. Beryoza, M. 1976. Abdushukur Xonazarov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Antitireoid moddalar** (ti-reostatik preparatlar) — qalqonsimon bez faoliyatini susaytiradigan dorilar; asosan shu bez faoliyati kuchayganda tavsiya etiladi. Antitireoid moddalar yodli birikmalarning oksidlanishini va tireoid gor-monlar molekulasiga yod qoʻshilishini boshqaruvchi ferment tizimlari faoli-yatini susaytirib, qalqonsimon bezda gormonlar biosintezini toʻxtatib qoʻyadi (blokada) va bu bezni kattalashtiradi. Sintetik yoʻl bilan olingan juda koʻp do-rilar, asosan tiouratsil, tiomochevina hosilalari, paraaminosalitsilat kis-lota, sulfanilamid, tiotsianatlar va boshqa Antitireoid moddalarga kiradi. Baʼzi oʻsimliklar, mas, karam, sholgom va boshqada ham anti-tireoid taʼsir koʻrsatadigan birikmalar kam miqdorda uchraydi. Sintetik Antitireoid moddalar tireotoksikozni davolashda keng qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pagan** — myanmalarnnng birinchi davlati (11—13-asrlar). Poytaxti — Pagan shahri Hozirgi Myanmaning deyarli barcha hududlarini oʻz hokimiyatiga birlashtirgan. Anorata tomonidan asos solingan. 1057-yil Janubiy Birmadagi moi davlatlari birlashtirilishi bilan P. Jan.-Sharqiy Osiyodagi eng yirik davlatlardan biriga aylangan. Davlat dini — buddizm. P. da ulkan miqyosda ibodatxonalar qurilishi olib borilgan (5 mingga yakin ibodatxona va pagoda), bu, ayniqsa, Chanzita hukmronligi davrida (1084—1112) avjga chiqqan. 13-asrga kelib ichki nizolar tufayli davlat tanazzulga uchragan. 1283-yil Kaungsin yonidagi jangda myanma qoʻshinlari moʻgʻullar tomonidan tormor etilgach, P. barham topgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

Hammasini o'ldirish kerak!

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Antitoksinlar** (anti … va yun. toxikon — zahar) — 1) yuqumli kasallik davrida bemor organizmida hosil boʻladigan immun moddalar. A. patogen mikroblar zaharini zararsizlantiradi. A. hayvonlar organizmida sunʼiy yoʻl bilan hosil qilinadi, buning uchun avval mikrob zaharidan anatoksin tayyorlab, keyin u, mas, ot terisi ostiga bir necha marta yuboriladi. Natijada ot organiz-mida A. hosil boʻladi. Bunday otning qon zardobi difteriya, botulizm, qoqshol va boshqa kasalliklarni davolashda ishlatiladi; 2) oʻsimliklar hosil qiladigan va fito-patogen mikroorganizmlar ajratadigan zaharli moddalar taʼsirini susaytirish va neytrallash qobiliyatiga ega kimyoviy moddalar. Mas, gʻoʻzada A. xinonlar ti-pidagi fenolli birikmalarning fer-mentativ oksidlanishi, fitoaleksinlar va ularning xinonlari mahsuli boʻlib, oʻsimliklarda infeksiyaga javoban pay-do boʻladi. Bu moddalar taʼsirida mas, vilt toksinlaridan biri pektintran-seliminaza fermentining faolligi pasayadi. A. oʻsimliklarning kasalli-klarga tabiiy chidamli boʻlishida muhim ahamiyatga ega.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Talas tumani** — Jambul viloyatining janubiy-gʻarbida joylashgan. 1928-yili tashkil topgan. Hududi 12,2 ming km². Aholisi 51 168 kishi (2011). Tuman markazi — Qoratov shahri Tarazdan shimoliy-gʻarbga tomon 105 km masofada joylashgan.

Daryo va koʻllari
-----------------

Tuman eridan Talas, Asa, Koʻktal, Tamdi daryolari oqib oʻtadi. Bilikoʻl, Aqkoʻl, Aqjar, Ashikoʻl, Tuzdikoʻl koʻllari ham mavjud.

Aholisi
-------

Tumanning asosiy qismini qozoqlar tashkil qiladi (81,4 %). Ulardan boʻlak: ruslar (10,2 %), ukrainlar, kurdlar, olmonlar, v.h. millat vakillari bor. Aholining zichligi 1 km²-ga 4,4 kishidan toʻgʻri keladi. Aholining asosiy qismi janubiy, janubiy-gʻarb va Talas daryosining qirgʻoqlarida istiqomat qilishadi. Bu hududlarda 1 km²-ga 13 — 15 kishidan toʻgʻri keladi.

Katta qishloqlari:| Qishloq nomi | Aholisi |
| --- | --- |
| Qoratov shahari | 28,3 ming |
| Aqkoʻl | 3,1 ming |
| Oʻyiq | 2,8 ming |
| Usharal | 1,9 ming |
| Shakirov | 1,6 ming |
| Aqqum | 1,4 ming |

Ijtimiy binolari
----------------

Tumanda umumiy bilim beruvchi 39 maktab, 1 kolledj, 1 bolabogʻcha, 7 klub, 16 kutubxona, 1 muzey, 2 kasalxona, 11 mechit, 3 shifoxona, 6 feldsh.-akusher punkt, 12 feldsher punkt, 5 oilaviy-shifokorlik ambulatoriya va sanatoriy bor.

Manbalar
--------

1. ↑  ҚР елді мекендерінің тұрғындар саны (2012.01.02)
**Antizarralar** — massasi, spini, izotopik spini, juft-toqligi oʻzining „egizak" zarrasining mos parametrlariga oʻzaro teng boʻlib, bir-bi-ridan faqat elektr va nuklon zaryadlari, ajibligi, magnit momentlarining ishoralari bilan farq qiladigan elementar zarralar. Zarra va Antizarralar ga misollar: elektron va pozitron, proton va antiproton, neytron va antineytron, neytrino va antineytrino. Bundan koʻrinadiki, Antizarralar zaryadli zarralarda ham, elektr jihatdan neytral (zaryadsiz) zarralarda ham mavjud. Antiproton ® proton ® ga nisba-tan Antizarralar: massasi, spini, zaryadi va magnit momentining mutlaq qiymatlari pro-tonning tegishli fizik parametrlariga teng. Faqat zaryadi va magnit momen-tining ishorasi bilan protondan farq qiladi. Antineytron (ya) esa neytral (elektr zaryadi nolga teng) boʻlgan ney-trondan faqat magnit momentining isho-rasi bilan farq qiladi. Zarra va Antizarralar juftining alohida xossasi — ularning bir-biri bilan uchrashganda annigilyatsiyalanib, materiyaning boshqa shakliga aylanishi. Mas, elektron va po-zitron annigilyatsiyasi natijasida ular yoʻqolib, foton (yorugʻlik kvanti) hosil boʻladi. Antiproton va antineytronlar nuklonlar bilan annigilyatsiyalanadi, bunda ya-mezonlar hosil boʻladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
***Talaba sindromi*** rejalashtirilgan kechiktirishni anglatadi, masalan, talaba topshiriq bajarish vaqtini belgilangan muddatgacha doimiy kechiktirib boradi. Bu har qanday potensial xavfsizlik chegaralarini yoʻq qiladi hamda odamni stress va bosim ostida qoldiradi. Bir akademik manbaga koʻra, bu vazifani bajarish uchun kerakli miqdordagi kuch sarflanishini taʼminlash uchun yetarlicha yuqori darajadagi shoshilinchlik darajasini oshirish maqsadida amalga oshiriladi.

Bu atama faqat talabalar tomonidan emas, balki umuman kechiktirishning ushbu shaklini tasvirlash uchun ishlatiladi. Masalan, dasturiy taʼminot muhandisligi sohasida: „Ushbu dastlabki tadqiqot anʼanaviy sharshara loyihasida ham, Scrum loyihasida ham jamoa aʼzolarining unumdorligiga taʼsir qilishi mumkin boʻlgan uchta xatti-harakat muammosini oʻrganadi: stressni boshqarish, boʻshashmasdan foydalanish va talaba sindromi."

Bu atama Eliyahu M. Goldratt tomonidan oʻzining *"Critical Chain"* romanida kiritilgani aytiladi.

Yana qarang
-----------

* Cramming (ta'lim)
* Hofstadter qonuni
* Parkinson qonuni
* Pigmalion effekti
* Vaqtni boshqarish

Manbalar
--------

1. 1 2  Smith, D. C. (2010). "The Effects of Student Syndrome, Stress, and Slack on Information Systems Development Projects". *Issues in Informing Science and Information Technology* **7**: 489–494. doi:10.28945/1222. Archived from the original on 10 February 2015.. Qaraldi: 10 February 2015. Talaba sindromi]]
2. ↑  „What Is Student Syndrome in Project Management?".  Project Management Learning (6-fevral 2010-yil). 22-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-dekabr 2018-yil.
**Darvesh muhammad tarxon** (?-1496) — temuriylardan Sulton Ahmad Mirzo (1451—94) ning nufuzli amiri, yirik yer egasi. Oʻrda Bugʻo Tarxonning oʻgʻli. Buxoro hokimi. Argʻin qabilasidan. Sulton Ahmad Mirzo va Sulton Mahmud Mirzoning togʻasi boʻlgan. Alisher Navoiy Samarqandda tahsil olayotgan paytda (1466—69) D.M.T. unga homiylik qilgan. Samarqand yonida D.M.T. ning chorbogʻi boʻlgan. Bobur va Binoiy bergan maʼlumotlarga koʻra, tarixchi Muhammad Solih 15-asr 90-yillari oʻrtalarida D.M.T. xizmatida boʻlgan. Sulton Ahmad Mirzo vafoti (1494) dan soʻng D.M.T. Boysungʻur Mirzo bilan Sulton Ali Mirzo oʻrtasidagi taxt uchun kurashda ishtirok etib, Boysungʻur Mirzo tomonidan asir olinib, qatl etilgan. Bobur "Boburnoma"la D.M.T. haqida "Mirzo qoshida barcha beklardin ulugʻroq va moʻʼtabarroq bu erdi. Musulmon, odmi va darveshvash kishi erdi. Hamisha mushaf kitobat qilur erdi. Shatranjni biser oʻynar edi, yaxshi oʻynar edi. Qush ilmini xoʻb bilur edi, qushni xoʻb solur edi", deb yozadi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Darveshali** (15-asr oʻrtasi — 16-asrboshi) — Balx hokimi (1482—90). Alisher Navoiyning ukasi. Navoiy vazirlik vaqtida (1472) uning kitobdori boʻlgan. 1482 yil amirlik unvoni beriladi va u Sulton Xusayn Boyqaroning voyaga yetmagan oʻgʻli Ibrohim Husayn nomidan Balxni idora qila boshlagan. D. Majididdin va uning tarafdorlari tomonidan Alisherga qarshi qilinayotgan boʻhton va adolatsizliklardan norozi boʻlib, 1490 yil Hisor hokimi Sulton Mahmud qutqusi bilan Sulton Husayn Boyqaroga qarshi bosh koʻtargan. Sulton Husayn Boyqaro Navoiyga "agar Darveshali yarashsa, uni oʻzimga eng yaqin kishi qilaman, hech qanday jazoga mustahiq qilmayman", degan boʻlsada, D. tavba qilib kelganda, uni sulton farmonini qalbakilashtirishda ayblab, zindonga soldirgan. 1494 yil D. Makkaga hajga borishga ruxsat oladi. Qaytib kelgach, 1498 yil Sulton Husayn Boyqaro, oʻgʻli Marv hukmdori Abul Muhsin Mirzo huzuriga D.ni elchi qilib joʻnatadi. Navoiy vafotidan (1501) soʻng D. Bobur xizmatiga oʻtadi. 1511 yilda Bobur Samarqandni olganda D. u bilan birga boʻlgan. Uning shundan keyingi taqdiri nomaʼlum.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Darvaziy-Bala shahridagi tojik-afg‘on do‘stlik ko‘prigi
**Darvaz-e Bala**, **Nusay** nomi bilan ham tanilgan , Afgʻonistonning Badaxshon viloyatidagi tuman. U 2005 yilda Darvaz tumanining bir qismidan tashkil etilgan. Unda 11 mingga yaqin aholi istiqomat qiladi.

Bu tuman Tojikistonning Togʻli Badaxshon avtonom viloyati Darvoz tumanlari bilan birga Shekay, Kuf Ab va Maymay tumanlari bilan chegaradosh.

Tuman tarixan *mir* tomonidan boshqariladigan yarim mustaqil davlat boʻlgan Darvaz knyazligi tarkibiga kirgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Settled Population of Badakhshan province by Civil Division, Urban, Rural and Sex-2012-13".  Central Statistics Organization. 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-oktabr 2017-yil.
2. ↑  Seymour Becker. *Russia’s Protectorates in Central Asia: Bukhara and Khiva, 1865-1924*. Cambridge: Harvard University Press. 1968.

Qo'shimcha havolalar
--------------------

* Badaxshon viloyati xaritasi – Birlashgan Millatlar Tashkilotining Gumanitar masalalarni muvofiqlashtirish boshqarmasi
**"Sosnovka" yodgorligi ―** xuddi shu nomdagi Sosnovka aerodromi joylashgan joyda oʻrnatildi, u Leningradni qamal qilish va Ulugʻ Vatan urushi yillarida faoliyat koʻrsatdi.

Sosnovka aerodromi blokada halqasi ichida shaharni qamal qilish paytida ishlagan kam sonli aerodromdan biri edi. Hozirda Sosnovka bogʻi aerodrom oʻrnida joylashgan. Sosnovka aerodromi urush boshida shahar mudofaasini taʼminlash uchun maxsus qurilgan.

Aerodrom joylashgan joyda yodgorlik 1978-yil 23-fevralda oʻrnatilgan.

Yodgorlik belgisini sobiq uchish-qoʻnish yoʻlagi markaziga oʻrnatishga qaror qilindi. Yodgorlik uchun tanlangan joy yaqinida Sosnovka aerodromining uchuvchilari uchun yodgorlik qabristoni joylashgan.

Yodgorlikning joylashgan manzili: Sankt-Peterburg, Jak Duklos koʻchasi, 22-uy, Sosnovka oʻrmon parki.

Yodgorlikning joylashuvi koordinatalari:

N 60° 1 ' 7.810'' E 30° 21' 3.902''.

Haykaltarosh N. A. Karpova, arxitektorlar L. I. Matveeva va V. V. Vinogradov, yodgorlikni oʻrnatish boʻyicha dizayn yechimlarini ishlab chiqish B. M. Wiener tomonidan amalga oshirildi.

Yodgorlikning tavsifi
---------------------

Yodgorlikning umumiy koʻrinishi Sovet Ittifoqi havo kuchlari gerbining uslublangan tasvirini eslatadi.

Yodgorlik markaziy ustun va uning yon tomonlarida joylashgan ikkita stelaning konstruktsiyasi boʻlib, ular ramziy ravishda samolyot qanotlarini tasvirlaydi. Butun yodgorlik betondan qilingan.

Markaziy ustunga uchuvchi yuzining bronza relefi joylashtirilgan.

Ikkala stelada aerodrom va uchuvchilarga bagʻishlangan yozuvlar mavjud.

Chap stelada quyidagi yozuvlar keltirilgan:

*"Front aerodromi oʻrnida „Sosnovka" yodgorligi oltmishinchi yili oktabr oyida minnatdor avlodlar tomonidan oʻrnatilgan"*.

Oʻng stelada quyidagi yozuvlar bitilgan:

*"Qamal qilingan kechayu kunduzda Vatan uchun bu yerdan havoga koʻtarilgan Leningrad osmoni himoyachilari jonlarini ayamay, janglarda Gʻalaba qozondi. 1941-1945"*.

Manbalar
--------

1. ↑  „Памятные места в парке «Сосновка» Выборгского района - Официальный сайт Администрации Санкт‑Петербурга". *www.gov.spb.ru*. Qaraldi: 20-fevral 2021-yil.
2. 1 2  *Юля.* „История стратегического аэродрома в Выборгском районе и бутафорского в Калининском" (ru-RU). Qaraldi: 20-fevral 2021-yil.
3. 1 2  „Книга Памяти Северо-Западного федерального округа - Памятник военному аэродрому "Сосновка"". *memgid.ru*. Qaraldi: 20-fevral 2021-yil.
4. 1 2 3 4 5  „Выборгский район - 23066 ул. Жака Дюкло, д.22, лесопарк Сосновка, памятник военному аэродрому "Сосновка"". *lenww2.ru*. 27-yanvar 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-iyun 2022-yil.
5. 1 2  „Памятники защитникам ленинградского неба. Военному аэродрому "Сосновка"" (ruscha).
**Darvesh Muhammad Toqiy** (15-asr 2-yarmi — 16-asr boshlari, Hirot) — mashhur xattot, nastaʼliq xati ustasi. Alisher Navoiy va Abdurahmon Jomiy bilan hamsuhbat boʻlgan, ularning asarlarini chiroyli nastaʼliq xatida koʻchirgan. D.M.T. koʻchirgan qoʻlyozma kitoblar: Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik institutida Husayn Voiz Koshifiyning "Lubob ul-albob" (Rakami — 2227, 1477-yilda koʻchirilgan), Alisher Navoiyning uchta terma devoni (R—3479, 4007, 7701; 15-asr oxiri — 16-asr boshlari), Abdurahmon Jomiyning "Bahoriston" (R—3376/1, 15-asr oxiri), Muhammad Tohiriy Gʻazzoliyning "Maʼrifat ul-mazohib" (R—3376, 1502-yil) asarlari; Sankt-Peterburgdagi Saltikov-Shchedrin nomidagi ommaviy kutubxonada Nizomiy Ganjaviyning "Hamsa"si (Dorn 338, 1482-yil), Istanbuldagi Toʻpqopu saroyi kutubxonasida Alisher Navoiyning hayotligida tartib berilgan moʻʼtabar "Kulliyot"i (26 asarni oʻz ichiga olgan, 802 varakdan iborat) rasmli qoʻlyozma kitobi (R-808, 1497—1500-yillar) saqlanadi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Abu Ishoq Ibrohim al-Buxoriy** (arabcha:  — Abu Ishoq Ibrohim ibn Muhammad ibn Hishom al-Buxoriy) — hanafiy faqihi.

„*Al-Amiyn*" nomi bilan tanilgan alloma Abu Ishoq Ibrohim al-Buxoriy o‘z davrining ko‘zga ko‘ringan peshqadam faqihlaridan bo‘lgan. Olim hanafiy mazhabida faoliyat olib borgan.

Hadislari
---------

Abu Ishoq Ibrohim al-Buxoriy Abu-l-Muvajjah Muhammad ibn Amr, Sahl ibn Shozavayh, Abu Ali Solih ibn Muhammad Jazaralarning suhbatidan bahramand bo‘lib, ulardan hadis eshitgan. Bag‘dodga borib, u yerda hadis aytgan, shahar ahllari undan hadis rivoyat qilganlar. Olimdan shuningdek, Abu Umar ibn Hayyuvayh, Abdulloh ibn Usmon ad-Daqqoqlar rivoyat qilganlar. Abu Ishoq Ibrohim al-Buxoriy 950-yil (hijriy 337-yil)da haj safariga chiqqan. Yo‘lda turli yerlarda hadis rivoyat qilib borgan.

Iqtibos
-------

Al-Hofiz Muhammad ibn Abdulloh an-­Naysoburiy aytadi: 

> ...haj safaridan qaytayotib bir muddat bizning huzurimizda bo‘ldi. Biz undan Abu Ali al-Hofizning «*Saylanma*»sini yozib oldik
> 
> 

.

Adabiyotlar
-----------

1. Al-Qurashiy. Al-Javāhir al-muziyya. — Karotash: „Maktaba Mir Muhammad". I, 45;
2. Az-Zahabiy. Siyar. 1985. XV, 517;
3. Imom Shamsiddin Zahabiy. Mashhur daholar siyrati. — T.: „Hilol-nashr", 2017. 136.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Surgundagi Mixaylovich Fraev** (oset. Фрайты Михаилы фырт Сослан; 1970-yil 15-martda tugʻilgan, Beslan, Shimoliy Osetiya Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi) - sovet, rus va oʻzbek erkin kurashchisi, Evropa chempioni, Rossiyaning xalqaro toifadagi sport ustasi.

Tarjimai holi
-------------

1970-yil 15-martda Shimoliy Osetiya —Alaniyaning Pravoberejniy viloyatidagi Beslan shahrida tugʻilgan. Ramazon Axsarbekovich Dzagoyev bilan shugʻullangan. 1989-yilda yoshlar oʻrtasida SSSR chempioni boʻlgan. 1992-yilda Moskvada oʻtkazilgan MDH chempionatining bronza medali sovrindori boʻlgan. 1993-yilda Moskvada Rossiya chempioni boʻlgan. 1994-yilda Yevropa chempioni boʻlgan. 1995-yilda Permdagi Rossiya chempionatida ikkinchi boʻlgan. 1996-yilda jahon chempionatining bronza medali sovrindori. Osiyo chempionatining uch karra bronza medali sohibi (1997, 1998, 1999). Qohiradagi AQSh ochiq chempionati (1992) va Afrika ochiq chempionati gʻolibi boʻlgan.

2004-yil 3-sentabrda Beslanda boʻlganida, oʻqlar ostida yonayotgan maktab binosidan bolalarni olib chiqqan mahalliy aholi orasida edi. Uning akasi Ruslan Frayev (1967-2004) qoʻlga olish paytida birinchi boʻlib halok boʻlgan.

Soslan Frayev Lev Tolstoy nomidagi Chechen-Ingush davlat universitetining iqtisod fakultetini tamomlagan.

2011-yildan boshlab Frayev Shimoliy Osetiya-Alaniya parlamentining Pravoberejniy tumanidagi 12-sonli qishloq saylov okrugi deputati. Frayev, shuningdek, Milliy siyosat va yoshlar masalalari qoʻmitasi raisi, Byudjet, soliqlar, mulk va kredit tashkilotlari qoʻmitasining a’zosi hisoblanadi. Bundan tashqari, Soslan Fraev „Yagona Rossiya" parlament assotsiatsiyasi a’zosi hisoblanadi.

Uylangan, Beslanda yashaydi. 3 nafar farzandning otasi.

Bolalarining ismlari Fariza, Ruslan va Maharbek.

Sport yutuqlari
---------------

* Rimda Yevropa chempioni (1994)
* Moskvadagi Rossiya chempioni (1993)
* AQSh Ochiq chempionat gʻolibi (1992)
* Qohiradagi Afrika ochiq chempionati gʻolibi

Mukofotlari va unvonlari
------------------------

* „Rossiya Olimpiya harakatini rivojlantirishdagi xizmatlari uchun" medali
* „Xizmat koʻrsatgan jismoniy tarbiya va sport xodimi" unvoni

Manbalar
--------

1. ↑  „Заслуженный работник физической культуры и спорта". 5-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-iyul 2010-yil.

Havolalar
---------

* Fraev Soslan
* Erkin kurash bo'yicha Yevropa chempionati[*sayt ishlamaydi*] (mavjud havola)
* Sportchilar reytingi Fraev Soslan[*sayt ishlamaydi*]
* Fraev Soslan Mixaylovich Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-03-05).
* Ramazon Dzagoev Soslan Fraevga murabbiylik qilgan (mavjud havola)
**Abu Isʼhoq Ibrohim Shoshiy**(arabcha:عصمت بن مزاحم قطواني — Abu Isʼhoq Ibrohim Shoshiy — Toʻliq ismi:Abu Isʼhoq Ibrohim ibn Xuzaym ibn Qumayr ibn Hoqon Shoshiy Xarashkatiy (952-yilda vafot etgan)) — muhaddis.

Hayoti
------

Abu Isʼhoq Ibrohim Shoshiy Shosh vohasining Xarashkat shaharchasida tavallud topgan. Maʼlumki, Saraxs xatibi Abdulloh ibn Ahmad ibn Hamavayhi Imom Buxoriy „Sahihi"ning roviylaridan boʻlgan. Abbos ibn Umar Samarqandiylardan koʻplab hadislar rivoyat qilgan."*Siyaru aʼlami-n-nubala*" asarida taʼkidlanishicha, Abu Isʼhoq Ibrohim Shoshiy ning siyrati va faoliyati haqida yetarli maʼlumotlar yetib kelmagan. 
Abu Isʼhoq Ibrohim Shoshiy ishonchli muhaddislar sanalgan va uzoq yillar yashab 90 yoshdan koʻproq umr koʻrgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻrta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. — B. 820.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Nanchan** — Xitoyning sharqiy qismidagi shahar, Ganszyan daryosi buyida. Szyansi provinsiyasining maʼmuriy markazi. Aholisi 4,1 mln. kishi (1998). Poyanxu koʻli sistemasidagi suv yoʻllari tuguni. Yirik qishloq xoʻjaligi rayonining markazi. Asosiy sanoat tarmogʻi — toʻqimachilik (xususan, ip gazlama sanoati). Stanoklar, avtomobil va qishloq xoʻjaligi mashinalari ishlab chiqarish korxonalari, sellyuloza-qogʻoz, farforkeramika, oziq-ovqat sanoati korxonalari, universitet bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Krasnogorsk (maʼnolari).

**Krasnogorsk** — Toshkent viloyatidagi shaharcha (1955-yildan). Yangiobod shahar Kengashiga qarashli. Toshkent shahridan 40 km. Yaqin temir yoʻl stansiyasi —Chigʻiriq (45 km). Chatqol togʻining jan.gʻarbida, 750 m balandlikda. Aholisi 13,2 ming kishi (2002). Chovlisoy va Sovur ariqlaridan suv oladi. Dastlab Chovlisoy nomi bilan yuritilgan. 1953-yil K. nomini olgan. Shaharchada Navoiy konmetallurgiya kombinati filiali joy-lashgan. Aloqa boʻlimi, 3 umumiy taʼlim, sport maktablari, bolalar sanʼat maktabi, madaniyat uyi, kutubxona, savdo, madaniy va maishiy xizmat shoxobchalari bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abu Idris al-Xavloniy** (arabcha:  — Abu Idris Oizulloh ibn Abdulloh ibn Amr al-Xavloniy) — muhaddis, tobeʼin.

Abu Idris al-Xavloniy 630-yil (hijriy 8-yil)da Damashqning Xavlon qishlogʻida tugʻilgan.

Hadislari
---------

Damashq fathidan so‘ng u yerda qo‘nim topgan ko‘plab sahobalarning aksariyati bilan ko‘rishib, ulardan taʼlim olgan. Umar, Abu-d-Dardo, Abu Zarr al-Gʻiforiy, Abu Muso al-Ash’ariy, Bilol Habashiy, Abu Hurayra, Avf ibn Molik, Uboda ibn Somit kabi sahobalardan hadis o‘rgangan. Abu Idris al-Xavloniydan Ibn Shihob az-Zuhriy, Makhul, Ato al-Xurosoniy, Salama ibn Dinor, Yunus ibn Maysara kabi olimlar hadis ilmidan taʼlim olganlar.

Faoliyati
---------

Abu Idris al-Xavloniy Muoviyaning Shomdagi qozisi, sahoba Fazola ibn Ubayd vafot etganidan so‘ng (hijriy 53-yil, milodiy 673-yil), uning o‘rniga tayinlangan va bu vazifani Yazid I (680-683-yillar) va Abdulmalik ibn Marvon (685-705-yillar) davrlarida ham davom ettirgan. Abdulmalik ibn Marvon davrida voizlik vazifasini ham ado qilgan, faqat bir muddatdan so‘ng voizlikdan ozod qilinib, qozilik vazifasida qolgan. Voizlikni juda yaxshi ko‘rganini eʼti­rof qilib, „Meni zavq bilan qilgan ishimdan ozod qilib, o‘zim istamagan vazifada qoldirdilar", deb aytgan.

Damashq masjidida Qur’on taʼlimini olish bilan mashg‘ul bo‘lgan turli guruhlar sajda oyatiga duch kelganlarida Abu Idris al-Xavloniyni chaqirar edilar va sajda oyati­ni unga o‘qitib, orqasida turib sajda qilardilar.

Abu Idris al-Xavloniy ishonchli muhaddis, ilmiga amal qiluvchi, Islom huquqini nozik anglagan faqih va qiroat olimi bo‘lgan.

Iqtiboslar
----------

Uning go‘zal so‘zlari bor edi: 

> Iffatli bo‘ling! Erkaklari iffatli bo‘lmagan millatning ayollari iffatli bo‘lmas.
> 
> 

> Ko‘rib tushungan, ko‘rib hayratlangan kishidan ko‘ra qiymatlidir.
> 
>

Vafoti
------

Abu Idris al-Xavloniy 699-yil (hijriy 80-yil)da Damashqda vafot etgan.

Adabiyotlar
-----------

1. Ibn Saʼd. At-Tabaqāt. VIII, 448;
2. Al-Buxoriy. At-Tarӣx al-kabӣr. VII, 83;
3. Ibn al-Asir. Usd al-g‘āba. — Qohira: 1282. III, 99;
4. Az-Zahabiy. Tazkira al-huffāz. I, 56-57;
5. Az-Zahabiy. Siyar. IV, 272-277;
6. Ibn al-Imod. Shazarāt az-zahab. I, 88.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Namur**—Flamand Namen provinsiyasining markazi, Valloniya viloyati, Belgiyaning janubiy markazidagi shahar. Sambre va Meuse (Maas) daryolarining tutashgan joyida joylashgan. Shahar 908–yildan 1442–yilgacha Burgundiyaga oʻtgunga qadar Namur grafliklarining qarorgohi edi. Namurda ikki daryo oʻrtasidagi qoyada joylashgan oʻrta asr qal’asi mavjud. Shahar 1559-yildan beri yepiskop maqomi hisoblanadi.

Tarixiy strategik ahamiyati
---------------------------

Fransiya tomondan yoʻllarning boshida joylashgani sababli Namur bir qator janglar va qamallarga sahna vazifasini bajargan. „Namurni qamal qilish" deb nomlangan harbiy yurish va Buyuk ittifoq urushlari (1689—97) shular jumlasidandir. Shahar tepasidagi qoyada joylashgan qal’a dastlab Namur graflarining qal’asi boʻlgan. U 15–19–asrlarda mustahkamlangan, 1862 yilda tashlab ketilgan. Yangi chekka istehkomlar (1893) Birinchi jahon urushida nemislar tomonidan vayron qilingan va Namur Ikkinchi jahon urushida katta miqdorda zarar koʻrgan.

Meʼmoriy obidalari
------------------

Sanʼat va turizm markazi boʻlgan Namur sanoat shahri hamdir. U yerda shisha, qogʻoz, charm buyumlar, poʻlat buyumlar va sement sanoati mavjud. Urushlar va qamallarga qaramay, Namurda koʻplab meʼmoriy yodgorliklar saqlanib qolgan. Ular Barokkodagi Avliyo Obain sobori, Sent-Lupning iezuit cherkovi—(uning ustunlari qizil marmardan va 13–asr kumush va oltin hunarmandchilik xazinalarini oʻz ichiga olgan), „Bizning ayolimiz opa-singillari monastiri" va arxeologiya muzeyi joylashgan Goʻsht zali (1588) kabi obidalar.

Tarixiy joylari
---------------

Barokko ot doʻkonlari 17-asrdagi Notr-Dam cherkovining oʻziga xos xususiyati boʻlib, 1770—1775 yillarda meʼmor L.-B tomonidan oʻzgartirilgan. Yeparxiya muzeyi va Karolingiya Anden ziyoratgohi Namur graflarining koʻchma qurbongohi (1217) hisoblanadi. Namurdan 4 milya (7 km) uzoqlikdagi Meuse daryosini kesib oʻtuvchi 11-asrda tiklangan koʻprik mavjud. Qirol Albert I 1934 yilda qoyaga koʻtarilish chogʻida yiqilib halok boʻlgan joy ayni shu joydir.

Manbalar
--------

1. ↑  „Namur | Belgium". Qaraldi: 5 dekabr 2022 yil.

Havolalar
---------

2.[britannica.com]

3.namur
**Katafraktlar** (yun. Kataphraktoi -sovutga oʻralgan) — 1) qad. xalqlarda maxsus otliq qoʻshin turi; dastlab forslar, soʻngra ular orqali makedon va suryoniylar qoʻshinida paydo boʻlgan. K. mil. av. 1-ming yillikning 2-yarmida sarmatlar va Oʻrta Osiyoning jan.dagi Parfiya davlatida ham mavjud boʻlgan. Parfiyaliklar K.dan iborat zarbdor otliq qushini tufayli Rim sarkardasi Krase ustidan mil. av. 53 y. 9 mayda Karri jangiyaa galaba qozonishgan. Rim imperatorlari Adrian va, ayniqsa, Septimiy Sever davrida Rim armiyasida ham joriy etilgan. K. otliq qoʻshinidagi jangchilarning tanasini tangachasimon qoplamali sovut, boshlarini sipar dubulgʻa himoya qilgan. Otlar ham temir yoxud misdan yasalgan tangachasimon qoplamali sovut bilan himoyalangan. K.ning asosiy qurolyarogʻi nayza boʻlgan. Rim armiyasida xizmat qilayotgan xorijiy suvoriylar, koʻpincha, klibanariylar (lot. clibanus— sovut) deb atalgan. Konstansiy II davrida (337—360) kaytadan tashkil etilgan; 2) Yunonistonda mil. av. 3-asr boshlarida paydo boʻlgan yalang sahn — palubali, eshkakchilarni himoyalovchi taxta chetani bor harbiy kema.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Krasnodon qahramonlari** yodgorligi — Sankt-Peterburgdagi „Yosh gvardiya" yer osti tashkiloti aʼzolariga oʻrnatilgan yodgorlik.

1956-yil yanvarda Leningradda, Komsomolning 30 yilligi nomidagi bogʻdagi asosiy xiyobonda (hozirgi Yekateringof, Liflyandskaya koʻchasi, 12), haykaltaroshlarning loyihasiga koʻra, Katta hovuzdan unchalik uzoq boʻlmagan V.I. Agibalov, V. I. Muxin va V. X. Fedchenko Krasnodon qahramonlariga yodgorlik oʻrnatdilar. 11 metr balandlikdagi yodgorlik muallifning Krasnodon shahridagi „Qasamyod" monumental haykaltaroshlik kompozitsiyasining takroridir. Leningrad loyihasining meʼmori V. D. Kirxoglani.

Yodgorlikning kompozitsion markazi — banner boʻlib, uning atrofida yaqin halqada turgan yosh posbonlar tasvirlangan: Oleg Koshevoy, Ulyana Gromova, Ivan Zemnuxov, Lyubov Shevtsova va Sergey Tyulenin. Poydevorning old tomonida *"Krasnodon qahramonlariga"* yozuvi boʻlgan bronza lenta bor. Orqa tomonda *"Yodgorlik haykalchasi", Leningrad, 1955-yil yozuvi boʻlgan plastinka bor.* *Mualliflar: Muxin V.* *I. Agibalov V.* *I. Fedchenko V.* *x.* *"*.

Bronza haykaltaroshlik guruhi qizil granit bloklaridan yasalgan va bir xil dumaloq granit asosiga ega boʻlgan dumaloq konus shaklidagi poydevorda koʻtarilgan. U parkning markazida granit bordyur bilan oʻralgan tepalikda joylashgan. Park xiyobonlari yodgorlikdan ajralib turadi.

Yodgorlik ham alohida qiziqish uygʻotadi, chunki unda Sankt-Peterburgda saqlangan sanoqlilaridan biri — Stalin surati mavjud. Yosh gvardiyachilar guruhi tepasida turgan bannerda Stalinning profili va Leninning profili koʻrinadi.

Yodgorlik 1954-yilda Lugansk viloyatining Krasnodon shahrida oʻrnatilgan „Qasamyod" haykaltaroshlik guruhining mualliflik nusxasi. Ushbu haykalning bronza quyish ishlari Leningraddagi Monumentskulptura zavodida amalga oshirildi. Ukraina Butunittifoq Leninchi Kommunistik Ligasi Markaziy Qoʻmitasining qarori bilan xuddi shu zavodda ishlab chiqarilgan ushbu modeldan qayta quyish Leningrad komsomoliga sovgʻa qilindi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Екатерингоф (Санкт-Петербург)". 29-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-iyun 2020-yil.
2. 1 2  „Героям Краснодона, памятник". 7-sentabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-iyun 2020-yil.
3. ↑  „Парк Екатерингоф". 29-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-iyun 2020-yil.

Havolalar
---------

* Yekateringof. „Krasnodon qahramonlari" yodgorligi Arxivnaya kopiya -da
* Krasnodon qahramonlari yodgorligi (Yosh gvardiya) Arxivnaya kopiya -da
* -da Arxivnaya kopiya Yosh gvardiya xotirasini hurmat qilish vaqti keldi. Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-07-02).
**Qogʻozdaraxt** (Broussonetia papyrifera-sinonimi Murus papyrifera) —keng tarqalgan nomlari orasida Mato daraxti nomi mavjud tutdoshlar oilasiga mansub ikki uyli daraxt va butalar turkumi. Gullari to’pgul bo’lib 2sm uzunlikda. Mevasi sharsimon qizil yoki sariq Sharqiy Osiyo va Polineziyada 6-8 turi maʼlum.. Boʻyi 5–20 m bazan 35 m gacha, barglari bandli, butun yoki boʻlmali, shakli harhil hatto bir tupdagilaridaham, yengil tukli 15-20 sm uzunlikda. Qogʻoz daraxtining vatani Yaponiya va Xitoy.Bundan tashqari Yevropa, AQSH, Afrikaning ayrim hududlari, O’zbekiston, Qrim, Kavkaz va Oʻrta Osiyoda ekib oʻstiriladi. Uning Kazinoki turi Koreya yarim oroli va Yaponiyada yovvoyi holda uchraydi.

Bu o’simlik tola va dorivor maqsadlarda yetishtirilgan. Asosan, qogʻoz tayyorlashda ishlatiladi. Poʻstlogʻidan aʼlo sifatli qogʻoz (qogʻoz pullar, qimmatli qogʻozlar va boshqalar) ishlab chiqariladi, Osiyo va Tinch okeanining bazi orollarida ko’p asrlar davomida mahalliy xalq oziq-ovqat kiyim-kechak va arqon tayyorlarlashda foydalangan

qog'oz daraxti mevalari
Qog’oz daraxtidan qog’oz olish dastlab Xitoyda 2-8 asrlarda yo’lga qo’yilgan. Bunda darxt po’stlog’I maydalandi va xamir hosil qilish uchun suv bilan aralashtirilib choyshabga o’rab qurutiladi.Yog’ochidan mebel va idishlar tayyorlashda foydalaniladi.

Bundan tashqari ko’kalamzorlashtirish maqsadida ko’cha va hiyobonlarga ekilmoqda. Avtomobil yo’llari chetlarida turlihil gazlarga chidamli.O’zbekistonda Toshkent ko’chalarini ko’kalamzorlashtirish uchun keng foydalanilmoqda. Namangan viloyati Kosonsoy tumanidagi Pitovnikdaham mahalliy iqlimga moslashtirish ishlari olib borilmoqda.
**Etti ogʻa-ini ziyoratgohi**  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Diqqatga sazovor joy. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Andijon viloyatining Asaka tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Asaka shahar, "Hamdoʻstlik" MFY, Mardlik 3-tor koʻchasi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Andijon viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Krasnoyarsk** - Rossiya Federatsiyasidagi shahar, Krasnoyarsk oʻlkasi markazi, Yenisey daryosidagi port. Krasnoyarsk tuguni. Aholisi 875,3 ming kishi (1998). Mashinasozlik va metallsozlik ("Sibtyajmash" ishlab chiqarish birlashmasi bor; gʻalla oʻrish kombayni ishlab chiqariladi), kimyo (sintetik kauchuk, shin zavodlari va boshqalar), metallurgiya (alyuminiy, "Sibelektrostal" zavodlari), yengil, oziq-ovqat, qurilish materiallari sanoati korxonalari, sellyuloza-qogʻoz kombinati bor. 9 oliy oʻquv yurti (shu jumladan, 4 universitet), Rossiya Fanlar akademiyasi Sibir boʻlimining ilmiy markazi, 5 teatr (shu jumladan, opera va balet, teatri), oʻlkashunoslik muzeyi, V. I. Surikov uy-muzeyi, badiiy galereya mavjud. K.ga 1628-yil is-teqkom sifatida asos solingan. K. yaqinida Krasnoyarsk GES, "Stolbi" ("Tosh ustunlari") qoʻriqxonasi joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Salom-i Shoh** (forscha: سلام شاه, lotin: Salom-e Šâh [sælɒːˈme ʃɒːh]), shuningdek, „Shohning salomatligi" (fors: سلامتی شاه, lotin: Salâmati-ye Shâhˈtæ) madhiyasi — 1873-1909 yillar oraligʻida qojarlar sulolasi milliy madhiyasi boʻlgan. Fransuz musiqachisi Alfred Jean Baptiste Lemaire bu madhiyani 1873-yilda Nosiriddin Shohning buyrugʻiga binoan bastalagan. Unda qoʻshiq soʻzlari yoʻq edi. Salom-i Shoh Nosiriddin Shoh, Muzaffar ad-Din Shoh va Muhammad Ali Shoh davrida rasmiy marosimlarda ijro etilgan. Shuningdek, u Nosir al-Din Shoh va Muzaffar ad-Din Shohning Yevropa gastrollarida Eron milliy madhiyasi sifatida yangragan.

1909-yilda Muhammad Alishoh taxtdan tushgandan keyin madhiya bekor qilindi. Uning oʻgʻli va vorisi Ahmadshoh 1914-yilda toj kiygandan soʻng Eron davlati madhiyasi sifatida yangi madhiya qabul qilindi.

Tarix
-----

Ushbu madhiya eronlik bastakor Siyovush Beyzai tomonidan qayta tartibga solingan, qayta bastalangan va orkestr bilan ijro qilingan. Ushbu qoʻshiqning faqat asosiy qismlari asl nusxadan olingan. Ushbu qismda baʼzi garmonik va rasmiy tuzatishlar ham mavjud. Muqaddima, oʻrta va yakuniy qism ham Siyovush Beyzai tomonidan yozilgan.

Eronning Melal orkestri rahbari Peyman Soltaniy va Bijan Taraqiydan eski milliy madhiya uchun matn yozishni so‘ragan. Ushbu madhiyaning yangi versiyasi 2005-yil oktyabr oyida Eronning Melal orkestri tomonidan ijro etilgan. Ushbu versiyadagi qoʻshiqchi Salar Agili edi. **"Irân-e Javan"** (fors. ايران جوان) tarjimasi „Yosh Eron" degan maʼnoni anglatadi. U „Vatanam" (forscha: „وطنم") nomi bilan ham mashhur boʻlib, „Mening Vatanim" degan maʼnoni anglatadi.

Matn
----

Nameh javideh vatan  

Sobheh omideh vatan  

Jelveh kon dar asman  

Hamcho mehreh javdan  

Vatan ey hastieh man  

Shooro sarmastieh man  

Chehreh aan dar asman  

Hamcho mehreh javdan  

Besheno soozeh sokhanam  

Keh ham avazeh to manam  

Hameyeh jano tanam  

Vatanam Vatanam Vatanam Vatanam  

Besheno soozeh sokhanam  

Keh navagareh in chamanam  

Hameyeh jano tanam  

Vatanam Vatanam Vatanam Vatanam  

Hameh ba yek namo neshan  

Be tafavoteh har rango zaban  

Hameh ba yek namo neshan  

Be tafavoteh har rango zaban  

Hameh shado khosho naghmeh zanan  

Zeh salabateh Iraneh javan

Manbalar
--------

1. ↑  Advielle, Victor (February 1974). Translated by Hossein-Ali Mallah. "La Musique chez les Persans en 1885" (fa). *Honar O Mardom (Art and People)* (Tehran, Iran: Culture and art ministry of Iran) **148** (13): 40–51.. Qaraldi: 12 July 2014.
2. ↑  Piemontese, Angelo M. (1974). Translated by Khosrow Fanian. "An Italian Source for the History of Qāǧār Persia: the Reports of General Enrico Andreini (1871-1886)" (fa). *Barrasihaye Tarikhi (Historical Studies)* (Tehran, Iran: Staff of Iranian armed forces - Committee of military history) **50** (9): 35–70.. Qaraldi: 12 July 2014.
3. ↑  Khaleqi, Ruhollah*. Sargozaghte musiqiye Iran* (fa). Tehran, Iran: Safi-Ali Shah, 1998. ISBN 964-5626-22-6.
4. ↑  Sorud-e melli (National anthem) (fa) (2-oktabr 1915-yil), s. 5–6.

Havolalar
---------
**Nanay tili** — tungus-manjur tillariaan biri. Rossiya Federatsiyasining Xabarovsk va Primorye oʻlkalari va qisman Xitoyda tarqalgan. Soʻzlashuvchilarning umumiy soni 8 mingdan ortiq. 3 lahjaga boʻlinadi: amur (ussuri), ku-rurmi, sungari. Amur laxjasining nayxin shevasi adabiy Nanay tiliga asos boʻlgan. Nanay tili fonetikasi unlilarning koʻpligi, sintaksisi esa sodda gaplarning qoʻshma gaplarga nisbatan koʻp qoʻllanishi hamda aniklanmish — aniklovchi moslashuvining yoʻkligi bilan ajralib turadi.

Rossiya Federatsiyasidagi Nanay tili uchun 1931-yilda lotin grafikasi asosida, 1963. yilda rus grafikasi asosida yozuv yaratilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  *(unspecified title)*
3. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |