| Irlandiya milliy kutibxonasi |
| --- |
| Mamlakat | Irlandiya Respublikasi |
| Tashkil etilgan | 1877-yil |
| Hajmi | 8milliondan ko'proq |
| Rasmiy sayti |  |

 NLIning Kildare ko'chasidagi ko'rinish
**Irlandiya Milliy kutubxonasi** (NLI; irl.: *Leabharlann Náisiúnta na hÉireann* ) Irlandiya Respublikasi milliy kutubxonasi Dublinda, Tomas Nyuenxem Din tomonidan qurilgan binoda joylashgan. Irlandiya Milliy kutubxonasining vazifasi "Irlandiya hayotining hujjatli va intellektual yozuvlarini to'plash, saqlash, targ'ib qilish va ulardan foydalanishga imkon berish va saqlangan bilimlarning katta olamiga kirishni ta'minlashga hissa qo'shish".

Kutubxona ma'lumotnoma bazasi va shuningdek u kitoblarni qarzga bermaydi. Unda Irlandiya va uning tarixiga oid ko'p miqdordagi materiallar mavjud bo'lib, ulardan bepul foydalanish mumkin. Bunga kitoblar, xaritalar, qo'lyozmalar, musiqa, gazetalar, davriy nashrlar va fotosuratlar kiradi. Ularning to'plamlariga xususiy va davlat nashriyotlari tomonidan chiqarilgan materiallar kiritilgan.

Kutubxonaga Irlandiyaning bosh xabarchisi va Milliy foto arxivi biriktirilgan. Kutubxonada ko'rgazmalar o'tkaziladi va Irlandiya gazetalari arxivi ham mavjud. Bu, shuningdek, Irlandiya uchun ISSN Milliy markazidir. Kutubxona, shuningdek, bir qator boshqa xizmatlarni ham taqdim etadi, jumladan, genealogiya. Turizm, madaniyat, san'at, Gaeltacht, sport va ommaviy axborot vositalari vaziri Irlandiya hukumatining kutubxona uchun mas'ul a'zosidir.

Asosiy kutubxona binosi Kildare ko'chasida, Leinster uyiga va Irlandiya Milliy muzeyining arxeologiya bo'limiga ulashgan.

Tarixi
------

Irlandiya Milliy kutubxonasi 1877-yildagi Dublin fan va san'at muzeyi qonuni bilan tashkil etilgan bo'lib, unga ko'ra, Dublin Qirollik jamiyati tasarrufidagi to'plamlarning asosiy qismi o'sha paytdagi Fan va san'at departamenti foydasiga o'tkazilishi kerak.

1881-yilgi kelishuvga koʻra, kutubxona oʻn ikki nafar Vasiylar Kengashi nazorati ostida ishlaydi, ulardan sakkiz nafari Jamiyat tomonidan va toʻrt nafari Hukumat tomonidan tayinlangan; ushbu Shartnoma Vasiylarga kutubxona xodimlarini tayinlash majburiyatini ham yukladi. Ushbu tartib kutubxona 2005-yilda avtonom madaniyat muassasasiga aylanmaguncha saqlanib qoldi.

1924-25-yillarda Irlandiya Erkin Davlati tashkil etilgandan so'ng, kutubxona Ta'lim bo'limiga o'tkazildi va u 1986-yilgacha Taoiseach bo'limiga topshirildi. 1927-yilda 1927-yildagi sanoat va tijorat mulki (himoya) toʻgʻrisidagi qonunga muvofiq kutubxonaga qonuniy depozit maqomi berildi. 1992-yilda kutubxona yangi tashkil etilgan San'at, madaniyat va Gaeltacht (hozirgi Madaniyat, meros va Gaeltacht) bo'limiga o'tkazildi va 2005-yil 3-mayda 1997-yildagi Milliy madaniyat institutlari to'g'risidagi qonunga binoan avtonom madaniyat muassasasiga aylandi.

To'plamlar
----------

Kutubxonaning asosiy to'plami - bu Dublin Qirollik jamiyatidan olingan fondlar, keyinchalik sotib olinganlar va Irlandiyada nashr etilgan barcha asarlarning mualliflik huquqi depozitlari.

1997-yildagi Milliy madaniyat institutlari to'g'risidagi qonun Irlandiya Milliy kutubxonasiga Irlandiya mahsuloti to'g'risida aniq ma'lumot berish uchun Irlandiyaga tegishli barcha materiallarni to'plashni buyurdi. NLI 20-asr Irland she'riyati Irland mualliflari bilan bog'liq 2785 dan ortiq mavzularni o'z ichiga oladi. Irlandiya Milliy kutubxonasi irland yozuvchilarining she'rlari to'plamining asosiy manbasidir.

 Irlandiya Milliy kutubxonasining 1907-yilgi fotosurati, *Nordisk familjebokdan* olingan
Irlandiya Milliy kutubxonasida quyidagi taniqli yozuvchilarning arxiv hujjatlari, shu jumladan shaxsiy eslatmalar va ish kitoblari to'plamlari mavjud:

* Roddi Doyl
* Seamus Xini
* Maykl D. Xiggins
* Jeyms Joys
* Edna O'Brayen
* Kolm Toibin
* Una Troy
* Sheila Vingfild
* WB Yeats

Irlandiya Milliy kutubxonasida Sheehy Skeffington Papers, irlandiyalik yozuvchilar va faollar Frensis Sheehy Skeffington va Xanna Sheehy Skeffingtonning maqolalari, kitoblari, she'rlari va boshqa materiallari to'plami mavjud. Ushbu yozuvlar Frensis va Xanna Skeffingtonning 20-asr boshlarida Irlandiya madaniyati va tafakkuridagi ta'sirini tushunish bilan bir qatorda ularning oilaviy hayotini ham tushunishni taklif qiladi.

Kutubxonada Kuper kolleksiyasi ham mavjud. Ostin Kuper (1759–1831) okrug Tipperary kotibi boʻlib, u oʻzining nevarasi tomonidan saqlanib qolgan koʻplab Irlandiya qadimiy buyumlarining eskizlarini yaratgan. Kuper kolleksiyasida boshqa rassomlarning, jumladan Frensis Uitlining rasmlari ham mavjud.

2010-yilda Irlandiya Milliy kutubxonasi 18 va 19-asr Irlandiya bastakorlarining notalarining bepul onlayn keng qamrovli to'plamini ishlab chiqish uchun mo'ljallangan Irlandiya bastakorlarining milliy arxivi yangi veb-saytida hamkorlikda ish boshladi. 2021-yil holatiga ko'ra, Irlandiya bastakorlari milliy arxivi sayti loyihani Irlandiya Milliy kutubxonasi, TU Dublin musiqa va drama konservatoriyasi, Heritage Music Productions va doktor Una Hunt rejissyori o'rtasidagi hamkorlik sifatida ta'riflaydi.

2019-yilda Kutubxona o'zining birinchi "tug'ilgan raqamli "to'plamiga irlandiyalik muallif Marian Keyesning raqamli to'plamini olib, pilot sxema sifatida qo'shildi.

Kutubxona shuningdek, suvga cho'qintirsh, nikoh va ba'zi dafn marosimlarini qayd etgan 1880-yillargacha bo'lgan barcha katolik cherkovi registrlarining onlayn indeksini yuritadi. Asl to'plam mikrofilmda saqlangan va keyinchalik Internetda taqdim etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „electronic Irish Statute Book (eISB) – National Library of Ireland". *www.irishstatutebook.ie Retrieved 11 March 2021*.
2. ↑  *Taoiseach Albert Reynolds.* „S.I. No. 21/1993 - Arts and Culture (Transfer of Departmental Administration and Ministerial Functions) Order, 1993". *Irish Statute Book* (20-yanvar 1993-yil). 13-avgust 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-avgust 2018-yil.
3. 1 2 3  Ní Dhuibhne, Éilís (2012). „Poetry in the Archive: Reflections of a Former Archivist on the Manuscripts of Twentieth-Century Irish Poets in the National Library of Ireland". *Irish University Review*. 42-jild, № 1. |pages=155–168-bet. JSTOR 24577105. 25 April 2021da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25 April 2021.
4. 1 2 3 4 5 6  *Telford, Lyndsey*. „Seamus Heaney declutters home and donates personal notes to National Library". *Irish Independent*. Independent News & Media (21-dekabr 2011-yil). Qaraldi: 21-dekabr 2011-yil.
5. ↑  *Crowley, Sinéad*. „Edna O'Brien archive acquired by National Library of Ireland". *RTÉ Culture* (10-sentabr 2021-yil). Qaraldi: 16-sentabr 2021-yil.
6. ↑  Culhane, Dara (2015). „The Sheehy Skeffington Papers: Treasure Hunting at the National Library of Ireland Archives". *The Canadian Journal of Irish Studies*. 39-jild, № 1. |pages=50–63-bet. JSTOR 24635400.
7. 1 2  Harbison, Peter (2001). „Irish Artists on Irish Subjects': The Cooper Collection in the National Library". *Irish Arts Review Yearbook*. 17-jild. |pages=61–69-bet. JSTOR 20493166. 25 April 2021da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25 April 2021.
8. ↑  Hunt, Una (July 2011). „The National Archive of Irish Composers: Creating a Digital Collection of Music from the National Library of Ireland". *Fontes Artis Musicae*. 58-jild, № 3. |pages=266–273-bet.
9. ↑  „National Archive of Irish Composers". *National Archive of Irish Composers* (2021). 3-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi.
10. ↑  *McGreevy.* „Marian Keyes becomes first Irish writer to donate digital archive" (en). *The Irish Times* (16-oktabr 2019-yil). 2-yanvar 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-sentabr 2021-yil.
11. ↑  Fitzsimons, Fiona (2015). „Catholic Parish Registers". *History Ireland*. 23-jild, № 2. |page=21-bet. JSTOR 43235414. 25 April 2021da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25 April 2021.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti
* National Library of Ireland Catalogue, including digitised material
* Sources: A National Library of Ireland database for Irish research
* National Library of Ireland on Facebook
* National Library of Ireland on Flickr
* National Library of Ireland on Twitter
* The National Library of Ireland's online exhibition, *Yeats: The Life and Works of William Butler Yeats* Wayback Machine saytida arxivlandi (2007-02-03).
* The National Library of Ireland's online exhibition, *Discover your National Library* Wayback Machine saytida arxivlandi (2013-09-19).
* The National Library of Ireland's online exhibition, *The 1916 Rising: Personalities and Perspectives*
* National Library of Ireland Collections on the European Library Portal