**Minora mudofaasi** (s Ingliz — "Tower Defense"), **TD** sifatida qisqartirilgan — kompyuter strategiyasi oʻyinlari janrining nomi. Ushbu janrdagi oʻyinlarda oʻyinchining vazifasi — baʼzi oʻyinlarda „sirgʻinlar" deb ataladigan oldinga siljishlar bilan kurashishdir. inglizcha: *creep* — „oʻrmalab yuruvchi jonzot"), ular xaritani kesib oʻtishdan oldin, dushmanlar yaqinlashganda hujum qiladigan minoralar qurish orqali. Raqiblar va minoralar odatda ishlash va narxda farqlanadi. Dushmanlar magʻlub boʻlganda, oʻyinchi minoralarni sotib olish yoki yangilash uchun ishlatiladigan pul yoki ball oladi.

Minoralar turini hamda ularning joylashishini tanlash oʻyinning ajralmas strategiyasidir. Odatda „oʻrmalovchi narsalar" oʻyinchiga minoralarni strategik joylashtirish imkoniyatini beradigan labirint turidan oʻtadi, ammo oʻyi²nning *chiziqli TD* deb ataladigan taniqli versiyalari ham mavjud, ular labirintlar oʻrniga toʻgʻridan-toʻgʻri yoʻllardan foydalanadilar. Baʼzi versiyalarda oʻyinchi oʻzi minoralar hamda bloklar labirintini qurishi mumkin.

Rivojlanish tarixi
------------------

TD ning ilk vakillaridan biri bu Rampart[en] arcade oʻyini, keyinchalik koʻplab platformalarga koʻchirildi. Oʻyin *Turret Defense* deb nomlangan bir qator *StarCraft* oʻyin xaritalarini ilhomlantirdi, bu esa oʻz navbatida *Sunken* hamda *Hero Defense* (*Warcraft III*) xaritalarini ilhomlantirdi. Bunday modifikatsiyalar *Warcraft III* hamda *Age of Empires II* oʻyinchilari orasida mashhur boʻldi, keyin alohida janr sifatida tashkil etildi. Alohida minora mudofaasi oʻyinining birinchi vakili 2005-yil 7-noyabrda chiqarilgan „Master of Defense" kompyuter oʻyini edi. U katta mashhurlikka erishdi va 2006-yilda GameTunnel-dan „Yil strategiyasi" mukofotini oldi.

*Warcraft* ishlab chiqaruvchisi Blizzard *Warcraft III: The Frozen Throneʼda* qo‘shimcha" *Tower Defense*" darajasini yaratdi.

Janrning mashhur namunasi — GemCraft brauzer flesh-oʻyini. Bu janr mobil telefonlar (Town Defence, Tower Defense, Plants vs Zombies), PSP (VectorTD, Castle Rustle, Field Runner) kabi boshqa platformalarda ham mavjud.

Turlari
-------

Ushbu turdagi turli oʻyinlar oʻrtasida kichik farqlar mavjud. Misol uchun, koʻpgina versiyalarda, minora yangilanganda, uning diapazoni, darajasi hamda quvvati bir vaqtning oʻzida ortadi. Biroq, oʻyinning *Onslaught Defense* versiyasida har bir statistik alohida yangilanishi mumkin. Baʼzi oʻyinlarda dushman himoyada boʻlishi mumkin. Baʼzi versiyalarda dushmanning oldingi marshruti hech qanday devor bilan cheklanmagan. Hujum toʻlqinlari oʻyinchining buyrugʻi bilan boshlanishi mumkin (shu bilan xotirjam tayyorgarlik koʻrish imkoniyatini beradi) yoki maʼlum bir vaqt ichida. Iqtisodiy strategiyaning elementlari boʻlishi mumkin (masalan, siz naqd pulni eksponent ravishda oshiradigan bank qurishingiz mumkin). Turli oʻyinlardagi raqiblar oʻz xususiyatlariga koʻra farq qilishi mumkin — masalan, ularning baʼzilari uchishi mumkin hamda ularni magʻlub qilish uchun maxsus „havoga qarshi" minoralar talab qilinadi[*manba?*].

Oʻyinda GemCraft minoralarni (hamda tuzoqlarni) faol hujum qobiliyatidan (qimmatbaho toshlar bilan taʼminlangan) ajratdi. Toshlarni minoralardan olib tashlash hamda birlashtirish mumkin, bu esa kuchayadi. Bundan tashqari, kartadan kartaga rivojlanayotgan oʻyinchining xususiyatlari paydo boʻldi. Ushbu topilmadan foydalanadigan boshqa oʻyinlar allaqachon paydo boʻlgan.

Shuningdek, **Tower Invasion** oʻyinlarining bir turi mavjud boʻlib, u yerda odam dushman minoralarini chetlab oʻtishi kerak boʻlgan „sudraluvchilar" ni boshqaradi.

Tower Defensening koʻp turlari mavjud. Shunday qilib, masalan, Indie oʻyinida *Tower Chip Defense*, minoralar bosilgan elektron plataga lehimlangan elektron elementlardir.

*Tower Defence* boshqa janrlar bilan ham „qorishishi" mumkin. Masalan, Sanctum klassik TD hamda birinchi shaxs otishmasining aralashmasi boʻlib, oʻyinchi oʻz qurollari bilan dushman toʻlqinlarini qaytarish uchun mudofaa tuzilmalari bilan „yordam beradi". Hamda Toy Solders seriyasida siz minoralaringizga nafaqat qahramon, balki oʻyinchoq transport vositalari hamda minoralarni qoʻlda boshqarish bilan ham yordam berishingiz mumkin.

Bundan tashqari, qamalni qaytarish oʻrniga, oʻyinchi himoyani yorib oʻtishga harakat qiladigan **minora hujumi** oʻyinlari mavjud[*manba?*].

Manbalar
--------

1. ↑  *Bibby, Jay* „Flash Element TD (Tower Defense)".  Jay Is Games (1-noyabr 2007-yil). 13-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-mart 2008-yil.
2. ↑  *Forbeck, Matt* „Desktop Tower Defense".  playthisthing.com (2007-09-13). 13-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-mart 2008-yil.
3. ↑  *Rutkoff, Aaron* „Strategy Game Pits Players Against Desktop Invasion".  Wall Street Journal (2007-06-20). 13-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-mart 2008-yil.
4. ↑  *Erwan Cario.* „Jouer plus pour travailler moins Jeux vidéo. Sélection de petites douceurs en ligne, dangereusement addictives.".  Libération (10-noyabr 2007-yil). 13-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi.
5. ↑  *Roush, George.* „Tower Defense Review".  IGN (12-may 2007-yil). 13-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-mart 2008-yil.
6. ↑  „iPhone Tap Defense Fan Site". 5-dekabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi.