recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Zamonaviy hukumat tuzilmalari xilma-xillik va o'sishni aks ettiradi
rahbarlar tomonidan bajariladigan vazifalarning xilma xilligi o‘zgarib zamonaviy vazifa va bajariladigan ishlar jo‘payib boradi. Bu rahbarlar tuzilmasida yangi hodisa hisoblanmaydi: oligarxiya
Uyg'onish davridagi Italiya respublika shaharlarining kelishuvlari katta edi
davrida vujudga kela boshlagan mutlaq monarxiyalardan tafovut
XVI asr va undan ham ko'proq teokratik va despotiklardan
musulmon dunyosida bir vaqtning o'zida mavjud bo'lgan hukumatlar.
O'n to'qqizinchi asrdagi o'zgarishlar "uylashtirishga" harakat qildi.
hukumat tuzilmalari va ularni kamroq tasodifiy va oqilonaroq qilish
xarakter. Yevropa va Shimolda ikkita konstitutsiyaviy tizim hukmronlik qildi
Bir asr davomida Amerika sahnasi. Bir tomondan, kabinet tizimi, qaysi
va Shvetsiyada paydo bo'lgan, bosh degan tushunchaga asoslanadi
hukumat, bosh vazir kollegial kontekstda faoliyat yuritishi kerak
Vazirlar guruhi qaror qabul qilishda to'liq ishtirok etadigan tizim
jarayon, shuningdek, qarorlarning bajarilishi uchun mas'ul bo'lgan a
alohida sektor. Vazirlar mahkamasi asta-sekin G'arbiy Evropaga tarqaldi
mamlakatlar. Markaziy va Sharqiy Yevropada esa absolyutizm qoldiqlari
Vazirlar mahkamasi tizimi mumkin bo'lgan darajada asta-sekin buzildi
bir nuqtada eski absolyutistik va avtoritar hukumat tuzilmalarini almashtirish
hamma joyda.

Manbalar
--------

1. ↑  *Finer, S.E. (1962) The Man on Horseback, London: Pall Mall Press.*.
2. ↑  *Political Leadership, London and Los Angeles: Sage Publications.
Blondel, J. and Müller-Rommel, F. (eds) (1988) Cabinets in Western Europe, London:
Macmillan.*.
3. ↑  *McKie, T.T. and Hogwood, B.W. (eds) (1985) Unlocking the Cabinet, London and Los
Angeles: Sage Publications.*.
4. ↑  *Smith, G. (1972) Politics in Western Europe, London: Heinemann.*.
**Erast Ksenofontovich Kvitnitskiy** (1843-yil 30-dekabr – 1907-yil 3-oktyabr) – otliq qoʻshinlar generali, Turkiston yurishlari va 1877—1878-yillardagi rus-turk urushi qatnashchisi.

Biografiyasi
------------

Erast Kvitnitskiy 1843-yil 30-dekabrda Vilna komendanti, general-leytenant K. F. Kvitnitskiy oilasida tugʻilgan. Pajeskiy korpusida taʼlim olgan, undan 1860-yil 16-iyunda hayot gvardiyasi otliq qoʻshinlar grenadiyer polkiga praporshik sifatida xizmatga tayinlangan.

Keyin gvardiya otliq qoʻshinlar artilleriyasida xizmat qilgan va 1863-yilgi Polsha qoʻzgʻolonini bostirishda qatnashgan. 1865-yil 30-avgustda ikkinchi leytenant, 1866-yil 28-martda shtab kapitanligiga koʻtarilgan. Bu vaqtda Bosh shtabning Mixaylov artilleriya va Nikolaev akademiyalarida bir qator fanlar boʻyicha kurs oʻtagan.

1872-yil boshida Kvitnitskiy sud tomonidan askar darajasiga tushirilib, Turkiston harbiy okrugiga yuborilgan.

Oʻrta Osiyoda 4-Turkiston chegara batalyoniga tayinlangan va 1873-yilgi Xiva yurishida qatnashgan va 3 va 4-darajali harbiy ordeni nishonlari bilan taqdirlangan va unter-ofitser darajasiga koʻtarilgan. Oʻrta Osiyoda xizmatini davom ettirgan Kvitnitskiy Bosh shtab akademiyasida sobiq kursdoshi M. D. Skobelev qoʻmondonligida Qoʻqon xonligini zabt etishda alohida ajralib turgan va 2-darajali harbiy orden bilan taqdirlangan.

1877-yil 1-yanvarda unter-ofitser Kvitnitskiy harbiy jasoratlari uchun eng yuqori avf olgan, mayor unvoniga sazovor boʻldgan va 5-Aleksandriya gusar polkiga oʻtkazilgan. Kvitnitskiy 1877—1878-yillardagi rus-turk urushida qatnashib, bir necha ordenlar va „Jasorati uchun" yozuvi tushirilgan oltin qilich bilan taqdirlangan.

1883-yil 23-yanvarda Kvitnitskiy 33-Izyum dragun polkining komandiri, 1888-yil 10-maydan boshlab 22-Novgorod dragun polkining komandiri etib tayinlangan.

1883-yilda 2-darajali Avliyo Anna ordeni, 1887-yilda esa 3-darajali Avliyo Vladimir ordeni bilan taqdirlangan.

1891-yil 17-oktyabrda general-mayor lavozimiga ko'tarilishi bilan Kvitnitskiy 8-otliq qoʻshinlar diviziyasining 2-brigadasi komandiri etib tayinlangan. 1895-yilda 1-darajali Avliyo Stanislav, 1902-yilda 1-darajali Avliyo Anna ordenlari bilan taqdirlangan.

1899-yil 17-yanvarda 15-otliq qoʻshinlar diviziya qoʻmondoni etib tayinlangan, 1899-yil 6-dekabrda esa general-leytenant unvonini olgan. 1907-yil 14-yanvarda otliq qoʻshinlar generali unvoniga ko'tarilib, harbiy forma va pensiya bilan xizmatdan ozod etilgan. 1906-yil 6-dekabrda 2-darajali Avliyo Vladimir ordeni bilan taqdirlangan.

Kvitnitskiy 1907-yil 3-oktyabrda davolanish paytida Fransiyada vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Исмаилов Э. Э.* Золотое оружие с надписью «За храбрость». Списки кавалеров 1788—1913. — M. 2007, c. 318
2. ↑  Список генералам по старшинству. Составлен по 1 сентября 1896 года. То же: Составлен по 1 июля 1906 года
3. ↑  Волков С. В. Генералитет Российской империи. Энциклопедический словарь генералов и адмиралов от Петра I до Николая II. Том II. Л—Я. — М. 2009
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Sayohatnoma (maʼnolari).
**Sayohatnoma** — badiiy adabiyotdagi janr. Sayohat taassurotlari va tafsilotlari tasviriga bagʻishlangan asar. Sayohatnomalarning tarixiy-badiiy qimmati muallif maqsadi, uslubi va mahoratiga bogʻliq. Adabiyot tarixida sayohat taassurotlarining nasriy va sheʼriy tasviridan iborat oʻnlab asarlar mavjud. Nasriy Sayohatnomalarda joy va voqealarning izchil tafsiloti yetakchi oʻrin tutsa, sheʼriy Sayohatnomalarda tasvir ixcham va umumlashma harakterda boʻladi. Nosir Xucpaewm "Safarnoma"si bu janrning dastlabki namunasi boʻlib, unda 7 yillik sayohat taassurotlari nasriy yoʻl bilan bayon qilingan. Oʻzbek adabiyoti tarixi uchun, asosan, sheʼriy Sayohatnomalar harakterlidir. Masalan, Muqimiynnnt murabbaʼ shaklida yozilgan "Sayohatnoma"si gʻoyaviy-badiiy xususiyatlari bilan bu janrning original namunasi x,isoblanadi. Nodimning Samarqand va Toshkentga qilgan safari natijasida yuzaga kelgan Sayohatnomasi esa qasida shaklida yozilgan.

Hozirgi davr adiblari va publitsistlarining turli mamlakatlarga qilgan safarlari natijasida qam bir qator nasriy Sayohatnomalar yuzaga keldi. Ular uslubida ocherk va publitsistika uchun harakterli xususiyatlar koʻproq. Masalan, Oybekning "Pokiston taassurotlari" asarida Sayohatnoma mavzuining kengayganligi, bayon va tasvir shakllarining oʻziga xosligi koʻzga tashlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Cris Marie Lewis** (1988-yil 10-mayda tugʻilgan)—Portlend shtati universitetida va Milliy ayollar futbol ligasining Portland Thornsda oʻynagan amerikalik sobiq futbol darvozaboni.

Faoliyati
---------

### Yoshlikdagi faoliyati

Lewis Kennedi oʻrta maktabining 2002-yil Vashington shtati chempionati jamoasi aʼzosi edi".

### Kollejdagi faoliyati

Lewis Portlend shtat universitetida toʻrt yil oʻynadi, toʻrt yil davomida All-Big Sky konferensiyasi tanlovi va 2009-yilda konferensiyaning eng yaxshi himoyachisi sifatida tanlandi. 2013-yil holatiga koʻra, u Vikings safida (375), oʻchirishda (17) va gʻalabalarda (24) barcha vaqtlardagi martaba rekordlariga ega edi.

### Professional oʻyindagi faoliyati

2013-yilda ayollar futboli milliy ligasining birinchi mavsumi oldidan Lewis havaskor sifatida jamoa bilan mavsumoldi mashgʻulotlarini oʻtkazdi. 2013-yil 30-may kuni Milliy ayollar futbol ligasining birinchi mavsumida oʻynagan Portland Thorns FC Lewisni havaskor futbolchi sifatida chaqirdi. Bu milliy terma jamoaning toʻrt nafar oʻyinchisi, shu jumladan, Kanada terma jamoasining asosiy darvozaboni Karina LeBlanning ham terma jamoa safiga qoʻshilmasligiga javob boʻldi.

2013-yil 1-iyunda Lewis „Thorns" safida „Chikago Red Stars"ga qarshi debyut qildi va 90 daqiqa davomida 0:2 hisobida magʻlub boʻldi. 16-iyun kuni Lewis Portlandning Sietl Reignga qarshi oʻynagan oʻyinida foydalanilmagan oʻrinbosar edi. 2014-yilda, Portland terma jamoasiga besh nafar futbolchi etishmay qolganida, ular 12-iyun kuni Lewisni 15-iyun kuni Washington Spiritga qarshi oʻyingacha boʻlgan oʻyingacha boʻlgan toʻrtta havaskor oʻyinchidan biri sifatida qoʻshdilar. U oʻyin kuni roʻyxatini tuza olmadi. Natijada, uning 2013-yilgi Chikago Red Starsga qarshi oʻyini uning professional sifatidagi yagona koʻrinishidir.

### Murabbiylik faoliyati

2010-yilda kollejni tugatgandan soʻng, Lewis 2011-yilda Tinch okeani universitetida darvozabonlar murabbiyi boʻlgan, 2012 va 2013-yillarda Klark kollejida darvozabonlar murabbiyi boʻlgan. Klarkdagi ikkinchi va soʻnggi yilida pingvinlar 10-4-2 ga oʻtdi.

Lewis 2014-yil may oyida AQSh futbolidan „C" murabbiylik litsenziyasini oldi. Lewis 2014-yilda Portlend shtati universitetida koʻngilli yordamchi murabbiy boʻlgan, 2015 va 2016-yillarda esa toʻla vaqtli yordamchi boʻlgan. Lewis 2018-yilda Oregon universitetining ayollar futbol jamoasiga yordamchi murabbiy sifatida ishga qabul qilindi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Lewis 2010-yilda PSUni jismoniy tarbiya va jismoniy mashqlar, ispan tilini oʻrganish yoʻnalishi boʻyicha tamomlagan, shuningdek, uch marta Big Sky akademik faxriysi boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Cris Lewis: Assistant Coach".  GoDucks.com. Qaraldi: 7-oktabr 2020-yil.
2. ↑  *Geoff Gibson.* „Portland Thorns FC Call Up 3 Amateur Players for Roster Depth".  Stumptown Footy. Qaraldi: 7-oktabr 2020-yil.
3. ↑  „Cris Lewis 2013 match logs".  fbref.com. 29-noyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-oktabr 2020-yil.
4. ↑  *Thorns FC Communications.* „Thorns FC call up four amateur players for match against Washington Spirit".  Portland THorns FC. Qaraldi: 7-oktabr 2020-yil.
**Xachik Saakovich Bagdasarov** (armancha: *Խաչիկ Սահակի Բաղդասարով*; – sovet va rus kristall olimi, Rossiya Fanlar akademiyasi aʼzosi (07.12.1991). Fizika-matematika fanlari doktori (1971-yil), professor (1973-yil). SSSR Davlat mukofoti laureati (1972-yil). Rossiya Davlat mukofoti laureati (2000). E. S. Fedorov mukofoti laureati bo'lgan (2003-yil, „Yuqori haroratli kristallanish asoslarini yaratish" asarlari uchun).

Hayoti
------

Bagdasarov 1929-yil 21-may Oʻzbekiston SSR Samarqand shahrida tugʻilgan.

1946–1951-yillarda Moskva poʻlat institutining metallurgiya fakultetida oʻqigan. Dmitrov ekskavator zavodida smenada ishlagan va texnolog boʻlib ishlagan.

SSSR Fanlar akademiyasining Kristallografiya instituti aspiranturasini tamomlagan. 1957-yilda nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilib, „Kimyo fanlari nomzodi" ilmiy unvonini oldi.

1956-yildan Rossiya Fanlar akademiyasining Kristallografiya institutida (laborant, kichik ilmiy xodim, katta ilmiy xodim) ishlagan.

1964-yildan 1987-yilgacha u Rossiya Fanlar akademiyasining kristallshunoslik boʻlimi boshligʻi boʻlgan.

2003-yildan beri yuqori haroratli kristallanish boʻlimi boshligʻi boʻlib faoliyat yuritgan.

Bagdasarovning asosiy ilmiy ishlari noorganik refrakter kristallarning fizik kimyosi, shu jumladan lazerlar haqidadir.

1991-yil 7-dekabrdan SSSR Fanlar akademiyasi – muhandislik fanlari seksiyasi (materialshunoslik) aʼzosi boʻlgan.

Bagdasarov 2013-yil 5-oktyabrda vafot etdi. U Moskvada Xovanskiy qabristoniga dafn etilgan (Markaziy hudud, 21-boʻlim).

Ilmiy ishlari
-------------

Багдасаров Х. С.*.*. ISBN 5-9221-0482-9. 

Багдасаров Х. С. Горяинов Л. А.*.*. ISBN 978-5-9221-0806-5.

Mukofotlari
-----------

Bagdasarov 1971-yili Mehnat Qizil Bayroq ordeni, 1981-yili „Shon-sharaf belgisi" ordeni, 1972-yili SSSR Davlat mukofoti, 2000-yili Rossiya Davlat mukofoti, 2003-yili E. S. Fedorov nomidagi mukofot bilan taqdirlandi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Багдасаров Хачик Саакович". Qaraldi: 9-sentyabr 2023-yil.
2. ↑  „Фотогография могилы". 24-may 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-may 2017-yil.
**Koshgʻariy yodgorlik majmui**, Mahmud Koshgʻariy yodgorlik majmui — Xitoyning Qashgʻar (Koshgʻar) viloyati Oʻpal nohiyasidagi Aziq qishlogʻida, Hazrati Mullom togʻi etagidagi tepalikda joylashgan maqbara. Tepalikning balandligi 40 m boʻlib, mahalliy xalq orasida Mahmud Koshgʻariy mozori nomi bilan mashhur. Olim dafn etilgan joyga oʻsha davr anʼanasiga mos ravishda peshtoqlik qabr qurilib, usti uy shaklida yopilgan. Shundan beri bu yer ziyoratgohga aylanib, mahalliy xalq tomonidan taʼmirlanib turilgan. 1958-yil maqbara toʻla taʼmirlanib, yoniga muzey qurilgan va hukumat tasarrufidagi ziyorat maskaniga aylantirilgan. Uning tarkibida asosiy maqbara, hovli, qiroatxona, muzey, tahoratxona qabilar mavjud. Ularning umumiy maydoni 1160 kv. m ga teng. Qabr joylashgan tepalikning etaklari goʻzal, manzarali boqqa aylantirilgan. Hozir ushbu ziyorat maskanining umumiy maydoni 75 ga ga yaqin. Maqbaraga chiqishda 92 ta zinani bosib oʻtish lozim. Aytishlaricha, ushbu zinalar soni olimning yoshi soniga tenglashtirilgan. Zinapoya yonida oʻsha davrdan beri saqlanib kelayotgan buloq mavjud. Mahmud Koshgʻariy muzeyi maqbaraning shim.-tomonida joylashgan. Maqbara bilan muzey oraligʻi taxminan 300 m keladi. 1999—2000-yillarda pastdan muzeyga chiqish uchun zinali yoʻl ishlangan. Uning oʻrta belida olimning kitob ushlab turgan haykali oʻrnatilgan. Haykalning balandligi 9,7 m.

Abdulahad Xoʻjayev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yosh Turkiston** („Yas Turkistan") – Mustafo Choʻqay tomonidan xorijda nashr etilgan ijtimoiy-siyosiy jurnal.

Parijda turkiy tilda, arab alifbosida chop etilgan (1929—39). 117 ta soni (baʼzilari qoʻshma son) nashrdan chiqqan. U muxrjirotdagi turkistonliklar mablagʻi bilan nashr etilgan. Jur.ga Mustafo Choʻqay muharrirlik qilgan. Tohir Chigʻatoy, Abduvahob Oʻqtoy, A. Toshkentli, Usmon Xoʻja va Validiy faol qatnashdi. Jur.ni tashkil etishdan maksad sovet mustabid tuzumi kirdikorlarini fosh etish, mustamlakachilik siyosati oqibatida Turkistonda yuz berayotgan fojialar xususida oshkora soʻz yuritish, shu yoʻl bilan jahon afkor ommasining eʼtiborini oʻlkaga qaratishdan iborat boʻlgan. Jur. sahifalaridan oʻrin olgan maqolalarda oʻsha kezlari oʻlkada dolzarb boʻlgan qator ijtimoiy, siyosiy va iqtisodiy muammolar haqida soʻz yuritilgan. Xalqni yurt ozodligi uchun kurashga daʼvat etilgan. Jur. da adabiybadiiy asarlarga ham keng oʻrin ajratilgan. Abdurauf Fitrat, Abdulhamid Choʻlpon, Magʻjon Jumaboy, Elbek, Abduvahob Oʻqtoy kabi adiblar va havaskor shoirlar ijodidan namunalar berilgan. hozirgi „YO. T."ning toʻliq taxlami NyuYorkdagi Kolumbiya universiteti, Berlin universiteti, Anqaradagi AyozTohir Turkiston IdilOʻrol vaqfi kutubxonalarida saqlanadi. Usmon Xoʻjaning oʻgʻli Temur Xoʻja „YO. T."ning 1929—30-yillarga oid qismini bir kitob shaklida qayta nashr qildirdi (Istanbul, 1997, 1jildi).

Norali Ochilov.

Yana q.
-------

* Turkiston milliy birligi

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yoʻsinsimonlar**, moxsimonlar (Bryópsida) — yuksak oʻsimliklarning bir boʻlimi. Baʼzi olimlar arxegonial oʻsimliklar sinfi deb hisoblaydi. Y.da chin ildiz va oʻtkazuvchi toʻqima boʻlmaydi. Tuban Y. tallomli, birmuncha murakkablari esa poya va bargli. Y.da yashil oʻsimlik jinsiy boʻgʻin gametofit, jinssiz boʻgʻin sporofitdan ustunlik qiladi. Jinsiy urchish anteridiy va arxegoniy yordamida sodir boʻladi. Anteridiyda hosil boʻlgan 2 xivchinli spermatozoid suv orqali harakatlanib, arxegoniy tomonga intiladi va tuxum hujayrani urugʻlantiradi. Urugʻlangan tuxum hujayra (zigota) rivojlanib, sporangiy hosil qiladi.

Y. paleozoy erasidan maʼlum. Suvoʻtlarning qadimiy vakillaridan kelib chiqqan. Ikkita sinfi — jigarsimon (Hepaticae) va yaproqsimon (Musci) yoʻsinlar bor. Yer yuzida 40000 ga yaqin turi maʼlum. Y.dan torf hosil boʻlgan.

*Manbalar🖤🖤🖤🖤🖤*
---------------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qayum Ramazon** (taxalluslari: Qayum, Oʻktam, Turgʻunboy qori, Ramazon qori) (1900–1938.4.10) – oʻzbek pedagogi, jurnalist, teatr tanqidchisi, tilshunos. Toshkentda tugʻilgan.

Faoliyati
---------

Munavvarqorining yangi usul maktabi hamda madrasada, Boku pedagogika institutida (1916–17) oʻqigan. 1918–21 yillarda oʻqituvchilar tayyorlash kursi va boshlangʻich maktablarda oʻqituvchi. Abdurauf Fitrat bilan birga "Chigʻatoy gurungi"ni tashkil qilgan va unda kotib boʻlib ishlagan (1919). "Qizil bayroq" va "Turkiston" gazetalarida adabiy xodim (1921–23). Fan qoʻmitasi huzuridagi Til va adabiyot institutida dotsent (1934–37).

Ijodi
-----

Qayum Ramazon oʻzbek maktablari uchun dastlabki ona tili darsliklarini yaratgan. "Ona tili" (Fitrat va Shokirjon Rahimiy bilan birga, 1918), "Bilim yoʻllari", "Yozuv yoʻllari" (1919), 4 kitobdan iborat "Oʻzbekcha til saboqligi" (Munavvarqori va Shorasul Zunnun bilan hamkorlikda, 1925–26), "Yer yuzidagi tillar orasida oʻzbek tili" (1930), "Oʻzbek tilining imlo qoidalari" (1931), "Oʻzbek tilining birlashgan imlo qoidasi" (1934), "Oʻzbek tili ish kitobi" (Sh. Shamsiy bilan hamkorlikda, 1935–36) kitoblari muallifi.

Vafoti
------

Qayum Ramazon 1938-yil 4-oktabrda Toshkentda Boʻzsuv boʻyida "Xalq dushmani" sifatida otib tashlangan. 1957-yilda oqlangan.

Havolalar
---------
Toshkent — Andijon — Oʻsh — Qashqar avtomobil yoʻli Angren shahri yuqoriroqda
**Toshkent — Andijon — Oʻsh — Qashqar avtomobil yoʻli** - xalqaro ahamiyatli yoʻl, umumiy uz. 940 km. Oʻzbekiston (408 km), Qirgʻiziston (272 km), Xitoy (260 km) hududlaridan oʻtadi. Yoʻlda dengiz sathidan turlicha balandlikda boʻlgan 6 ta dovon bor. Shundan Oʻzbekistonda Kamchiq (dengiz sathidan 2268 m) va Rezak (2254 m) dovonlarida tunnellar qurilgan (qarang Kamchiq dovoni). Qirgʻiziston hududida Chayirchiq (2406 m), Toldiq (3645 m), Taunmurun (3536 m) dovonlari osha oʻtiladi. Qadimda Buyuk ipak mulining asosiy yoʻnalishlaridan biri hisoblangan karvon yoʻli boʻlgan. 20-asrning 30-yillarida ilk bor muhandislik inshooti koʻrinishida, uni kesib oʻtuvchi daryo va soylarga koʻprik va quvurlar qurilib, yer poyining kengligini 8 m ga yetkazib, qatnov qismiga shagʻaltosh qoplama yotqizilgan va butun yoʻl yoʻnalishi boʻylab yoʻlni saqlash xizmati tashkil qilingan, shu davrdan boshlab xalqaro ahamiyatli avtomobil yoʻliga aylandi.

1960—70-yillar oraligʻida yoʻldagi transport qatnovining ortib borayotganligi hisobga olinib, yoʻlning parametrlari (kengligi) III—IV toifaga (10–12 m)ga keltirilib, tegishli zaruriy qismlariga asfaltbeton va qora toʻshamalar yotqizilib, qayta taʼmirlangan.

20-asr oxiriga kelib yoʻlning xalqaro ahamiyati kuchaydi. 1997-yil 24—28-aprelda Toshkent shahrida 18 mamlakat ishtirokida yoʻlni taʼmirlash, undan foydalanish va shu yoʻnalishda temir yoʻl kurish masalalariga bagʻishlangan xalqaro kengash oʻtkazildi. 1998-yil 19-fevralda Oʻzbekiston, Qirgʻiziston, Xitoy hukumatlari oʻrtasida T. — A. — Oʻ. — Toshkent — Andijon — Oʻsh — Qashqar avtomobil yoʻliyilda xalqaro avtomobil transporta qatnovi toʻgʻrisida bitim imzolanib, yoʻl qurilishi boshlandi.

Avtomobil yoʻlidagi yillik urtacha transport qatnovi jadalligi yoʻlning turli uchastkalarida turlicha: Oʻzbekiston xududida Toshkent — Oʻsh oraligʻida 10000—19000 avtomobilGʻ kun; Oʻsh—Saritosh oraligʻida 3000— 4000 avtomobilGʻkun; Ergashtom — Qashqar oraligʻida 500—5000 avtomobil/kun (2004). Yoʻlning Toshkentdan Qirgʻizistonning Oʻsh shahrigacha boʻlgan qismi (A373) asfaltbeton toʻshamali, 292 km —I toifali, 116 km —II toifali. Yoʻlning Oʻsh shahridan Saritosh shaharchasigacha boʻlgan qismi (M41) 184 km asfaltbeton va qora toʻshamali, II — III toifali. Saritosh shaharchasidan — Ergashtom ovuligacha boʻlgan qismi davlat ahamiyatidagi yoʻl boʻlib 78 km ni tashkil qiladi, qora shagʻal toʻshamali, IV toifaga kiradi.

Yoʻlning XXR hududidagi 260 km li qismi III —IV toifali, xalqaro ahamiyatli, asfaltbeton toʻshamali.

Manbalar
--------

* Tohirjon Mirzayev. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vladimir Nikolayevich Qodirov** — Sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi. 1955-yildan KPSS aʼzosi. Oʻzbekiston KP Surxondaryo viloyat qoʻmitasi kotibi, Oʻzbekiston LKSM Surxondaryo viloyat qoʻmitasi boʻlim mudiri, Termiz davlat pedagogika instituti rektori, Surxondaryo viloyat komsomol qoʻmitasi birinchi kotibi va Oʻzbekiston Kompartiyasi Samarqand viloyat qoʻmitasining 1-kotibi.

Hayoti va faoliyati
-------------------

1929-yilda Surxondaryo viloyati Termiz shahrida tugʻilgan.

1955-yildan — iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda faol boʻlgan. 1955—1974-yillarda viloyat komsomol komiteti instruktori, pedagogika bilim yurti oʻqituvchisi, boʻlim mudiri, Surxondaryo viloyat komsomol qoʻmitasi birinchi kotibi, raykom birinchi kotibi, Surxondaryo viloyati Komsomol komiteti kotibi boʻlib faoliyat yuritgan. Keyinchalik Oʻzbekiston, Termiz davlat pedagogika instituti rektori, Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Komiteti maʼmuriy organlar boʻlimi mudiri, Oʻzbekiston Kompartiyasi Samarqand viloyat qoʻmitasining 1-kotibi sifatida faoliyatini davom ettirgan.

Faoliyati
---------

1947-yilda Termiz pedagogika bilim yurtini tamomlagan. 1947-yildan beri— Oʻzbekiston komsomol (LKSM) viloyat qoʻmitasi instruktori. 1953-yilda Samarqand davlat universitetini tamomlagan.

1953—1954-yillarda — pedagogika bilim yurti oʻqituvchisi.

1954—1959-yillarda — Oʻzbekiston LKSM Surxondaryo viloyat qoʻmitasi boʻlim mudiri, 1-kotibi.

1959-yilda — Oʻzbekiston KP Sherobod tuman qoʻmitasining 1-kotibi.

1959—1963-yillarda — Oʻzbekiston KP Surxondaryo viloyat qoʻmitasi kotibi.

1963—1966-yillarda — KPSS Markaziy Komiteti huzuridagi Ijtimoiy fanlar akademiyasi talabasi.

1966—1967-yillarda — Oʻzbekiston SSR Termiz davlat pedagogika instituti rektori.

1967—1973-yillarda — Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Komiteti maʼmuriy organlar boʻlimi mudiri.

1973-yil apreldan — 1974-yil 4-oktyabrgacha— Oʻzbekiston KP Samarqand viloyat qoʻmitasining 1-kotibi.

SSSR Oliy Kengashining IX-chaqiriq deputati etib saylangan. 1974-yilda Samarqand viloyatida vafot etgan.

Mukofotlari
-----------

* Oktyabr Inqilobi ordeni
* Mehnat Qizil Bayroq ordeni
* Hurmat belgisi ordeni

Manbalar
--------




1. ↑  „Vladimir Qodirov biografiyasi".
2. ↑  „КАДЫРОВ Владимир Николаевич".
3. ↑  „Самаркандский областной комитет КП Узбекистана".
4. ↑  Депутаты Верховного Совета СССР. 9 созыв. Издание Президиума Верховного Совета СССР. — М. 1974. — 550 с. с. 189.
**Blinkkomparator** — yulduzlar osmoni biron bir qismining bir necha marta olingan fotosuratlarini oʻzaro taqqoslab tekshirishda ishlatiladigan asbob. Blinkkomparator oʻzgaruvchan yulduzlar, kinik sayyoralar, kometapar va yulduzlarning yirik xususiy harakatlarini tezda aniklash imkoiini beradi. Blinkkomparator da bir vaqtda ikkita fotosuratni solishtirish va oʻlchash mumkin. Blinkkomparator maʼlum bir osmon jismining ikkita fotosuratdagi tasvirlarini prizmalar yordamida yagona okulyarning koʻrish maydoniga yoʻnaltira oladigan qilib yasalgan. Okulyar ichida goh birinchi tasvirni, goh ikkinchi tasvirni kurishga imkon beradigan moslama mavjud. Odatda, bunday moslama yo qoʻl bilan, yoki avtomatik usulda harakatga keltiriladi. Oqibatda kuzatuvchi yuqoridagi aytilgan jarayonlarni osongina koʻrish va oʻlchash imkoniga ega boʻladi. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Astronomiya institutida zamonaviy Blinkkomparator mavjud.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
André Antoine (1893)
**André Antoine** (1858.31.1, Limoj — 1943.9.10, Puligen) — fransuz aktyori, rejissori, teatr nazariyotchisi. Erkin teatr (1887 — 94), Antuan teatri (1897 — 1906) ni tashkil etib, ularga rahbarlik qilgan. 1906 — 14 yillarda A. „Odeon" teatrida direktorlik, rejissorlik qildi. Teatr tanqidi va kino sanʼati bilan shugʻullandi. A. teatrning xalqchil va haqqoniy boʻlishi uchun kurashdi. A.ning estetik qarashlari, xususan, uning aktyorlik faoliyatida toʻlaligicha namoyon boʻldi. Asosiy rollari: Akim („Zulmat hukmronligi"), Osvald („Sharpa"), Kuzovkin („Tekinxoʻr"). U Erkin teatr artistlari bilan Yevropa va Rossiya boʻylab gastrolda boʻldi. A.ning „Kundaliklar" kitobi nazariy va tarixiy qimmatga ega.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Katta oʻrda**, Ulugʻ Oʻrda — Oltin Oʻrdadan ajralib chiqqan tatarlar davlati (1433—1502). Shim. Qora dengizning shim. sohili va Quyi Volga boʻyi qududidan iborat boʻlgan. 1434—59-yillarda Toʻxtamishnnnt oʻgʻli Sayid Ahmad K. Oʻ. xoni boʻlgan. K.Oʻ. tatarlarining asosiy mashgʻuloti sodda dehqonchilik bilan uygʻunlashib ketgan koʻchmanchi chorvachilik edi. K.Oʻ. yaylovlari Volgadan Dneprgacha yoyilib ketgan. K.Oʻ.da mangʻit amirlari katta siyosiy mavqeni egallashgan. Ahmad xonligi davrida (1459—81) K.Oʻ. vaqtincha kuchaygan, u 1480-yil Rusni kaytadan moʻgullarga tobe etishga uringan. Rusga qilingan muvaffaqiyatsiz yurishdan soʻng, Rus davlati uzil-kesil moʻgʻullar istibdodidan xalos boʻlgan. 1486— 91-yillarda Qrim xoni Mengli Garay K.Oʻ.ga qattiq zarba bergan va 1502-yilda esa uni tugatgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Katta Bozor masjidi** (ozarbayjoncha: *Böyük Bazar məscidi*) – Ozarbayjonning Lankaran shahrida joylashgan masjid. Ozarbayjon Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2001-yil 2-avgustdagi qarori bilan ushbu masjid mahalliy ahamiyatga ega boʻlgan tarix va madaniyat meʼmoriy yodgorligi sifatida davlat muhofazasiga olingan (4805-son).

Tavsifi
-------

Katta bozor masjidi XIX asrning dastlabki yillarida qurilgan boʻlib, hozirda shahardagi eng qadimgi masjid hisoblanadi. Masjid devorlari qizil pishiq gʻishtdan qurilgan, tomi sopol koshinlar bilan qoplangan.

Masjid nomi oʻzi joylashgan shahar – Lankaron markazidagi *Böyük Bazar* (Katta bozor) nomidan olingan. 1929-yilgacha masjidda oltita takya mavjud boʻlgan. Ushbu takyalarning nomi ularni quruvchilar nomidan olingan. Takya Karbalaya Husayn, general Mir Abbosxon Talishinskiy, Karimovlar, Hoji Manaf va Hoji Alasgar takyalari 1930-yillarda Sovet istilosidan keyin yoʻq qilinadi. Takya Hoji Hojiagi Akbarov esa oʻzgarishsiz qoladi. Masjiddan 1938—1980-yillarda non zavodi sifatida foydalanilgan, 1980—1990-yillarda esa galereyaga aylantirilgan.

Masjid asosiy va yordamchi binolar hamda bitta minoradan iborat. Masjidning asl minorasi sovet tuzumi tomonidan vayron qilingan, 1995-yilda esa 36 metrli yangi minora qurilgan. Masjidning maydoni 500 m² boʻlib, masjidda bir vaqtning oʻzida 550 kishi namoz oʻqishi mumkin.

Galereya
--------

* Masjidning fasad qismiMasjidning fasad qismi
* Takya Hoji Hojiagi AkbarovTakya Hoji Hojiagi Akbarov
* Takya Hoji Hojiagi AkbarovTakya Hoji Hojiagi Akbarov

Manbalar
--------



1. ↑  Mirhaşım Talışlı, Etibar Əhədov*. Lənkəran Ensiklopedik Məlumat*. Baku: 3 saylı Bakı Mətbəəsi, 2017 — 97–98 bet.
2. ↑  „Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidməti". *heritage.gov.az*. Qaraldi: 2021-yil 21-iyul.
3. ↑  „Lənkəran şəhəri, Böyük Bazar məscidi" (az). *scwra.gov.az*. 2021-yil 21-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 21-iyul.
4. ↑  „Lənkəran mədəniyyəti" (az).  lenkeran-ih.gov.az. 2013-yil 15-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 21-iyul.
5. ↑  Mirhaşım Talışlı, Etibar Əhədov*. Lənkəran Ensiklopedik Məlumat*. Baku: 3 saylı Bakı Mətbəəsi, 2017 — 97–98 bet.
6. ↑  „Lənkəranda yerləşən Böyük Bazar məscidi" (az).  baku-art.com (2021-yil 25-yanvar). 2021-yil 21-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 21-iyul.
**Bank kartalarining emissiyasi** — mijozlarga ularga berilgan bank kartalari yordamida operatsiyalarni amalga oshirishda bank kartalarini chiqarish, hisob varaqlarini ochish va hisob-kitob, kassa xizmatlari boʻyicha faoliyat.

Bank kartalarining emissiyasi Rossiyada
---------------------------------------

Rossiya Bankining maʼlumotlariga koʻra, banklarning 65 % dan ortigʻi toʻlov kartalarini chiqaradi va/yoki sotib oladi (965 ta kredit muassasasidan 661 tasi), ular tomonidan chiqarilgan bank kartalari soni (2012-yil 1-iyul holatiga) 220 mln. Bu oʻtgan yilga nisbatan 24 % ga koʻpdir.

Chiqarilgan bank kartalarining 80 % dan ortigʻi VISA va Mastercard xalqaro toʻlov tizimlari tomonidan chiqarilgan.  Rossiya toʻlov tizimlari (Sberkart, Zolotaya Korona, STB Card, Union Card) bozorning 6 % dan 12 % gacha qismini nazorat qiladi.

Rossiyada debet bank kartalarini chiqarish boʻyicha yetakchi Sberbank (barcha kartalar chiqarilishining taxminan 45 %) hisoblanadi. 2007-yil 1-aprel holatiga koʻra Sberbank kartalarini chiqarish hajmi 2007-yilning birinchi choragida 7 foizga oʻsgan holda 18,77 million kartani tashkil etdi.  Shu bilan birga VISA va MasterCard xalqaro toʻlov tizimlarining kartalari soni 15,63 million dona kartani (umumiy emissiyaning 83 foizi) tashkil etdi, shu jumladan: MasterCard va Maestro — 9,21 million karta; VISA va VISA Electron — 6,42 million karta.  Sbercard mikroprotsessorli kartalari soni 3,14 million kartani tashkil etdi.

Visa International maʼlumotlariga koʻra, 2007-yilning 2-choragi oxirida Rossiya banklari 39,4 million dona VISA kartalarini chiqargan, bu oʻtgan yilga nisbatan 47 foizga koʻpdir.

Bank kartalarining emissiyasi O'zbekistonda
-------------------------------------------

O'zbekiston Respublikasi Markaziy Banki tomonidan e'lon qilingan ma'lumotlarga ko'ra, 2021-yilning 1-sentyabr holatiga muomaladagi jami bank kartalari 24 765 218 taga yetgan bo‘lib, bank kartalarini muomalaga chiqarish bo‘yicha yuqori ko‘rsatkich Xalq Banki (4 689 486), Ipotekabank (2 670 011)  va Milliy bankida (2 730 484) kuzatilgan. Bir yil avval, 2020-yilning 1-sentyabr holatiga muomaladagi bank plastik kartalari soni 23 641 082 tani tashkil qilgan edi.

Xalqaro kartalarni chiqarish
----------------------------

Kartalarni chiqarish boʻyicha dunyoda yetakchi Xitoy Xitoy UnionPay boʻlib, u bozorning 30 foizini egallaydi (2012), ikkinchi oʻrinda VISA, u 28,6 foizni egallaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  „ЦБ РФ. Обзор российского рынка платежных карт. Тенденции и перспективы развития" (deadlink). 2009-yil 19-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2008-yil 18-iyun.
2. ↑  Gazeta Vedomosti ot 06.04.2007
3. ↑  Obʼyom emissii kart Sberbanka. Praym-Tass[*sayt ishlamaydi*]
4. ↑  Information Agency FC-Novosti. 28/09/2007 (Wayback Machine saytida 2007-10-02 sanasida arxivlangan)
5. ↑
6. ↑  Visa i MasterCard predstoit stolknutsya s silnoy konkurensiey na rinke KNR
**Sergey Raxmaninov** **haykali** — 1999-yilda Moskvada Strastnoy bulvarida oʻrnatilgan. Yodgorlik mualliflari haykaltaroshlar O. K. Komov, A. N. Kovalchuk va meʼmor Y. P. Grigoryev. Yodgorlik qayd qilingan madaniy meros obyekti hisoblanadi.

Tarixi
------

Dastlab rus bastakori Sergey Raxmaninov (1873-1943) haykali Tambov sohilboʻyida oʻrnatilishi rejalashtirilgan edi. Haykaltarosh Oleg Komov (1932-1994) yodgorlik ustida ishlashni boshladi, lekin u haykaligini deyarli tugatgan chogʻida vafot etadi. Ushbu yodgorlikni oʻrnatish uchun haykaltaroshning qarindoshlari juda koʻp haq soʻrashgan, shuning uchun Tambovga oʻrnatish rejasi bekor qilindi.

Tez orada ushbu yodgorlikni Moskvadagi Strastnoy xiyoboniga oʻrnatishga qaror qilindi. Haykalni Raxmaninov 1905-yildan 1917-yilgacha yashagan 5-uy yaqinida oʻrnatishga qaror qilindi. Oleg Komovning ishini uning shogirdi, haykaltarosh Andrey Kovalchuk yakunladi. Yodgorlikni oʻrnatish boʻyicha ishlar „Transinjstroy" OAJ direktori, bastakorning qarindoshi Yuriy Raxmaninov boshchiligida amalga oshirildi.

Yodgorlik ochilishi 1999-yil 12-noyabrda boʻlib oʻtdi. Bu Raxmaninovning dunyodagi birinchi monumental yodgorligi edi. Tantanali marosimda madaniyat vaziri Vladimir Yegorov, Moskva meri Yuriy Lujkov, Rossiya Bastakorlar uyushmasi raisi Vladislav Kazenin, Raxmaninov jamiyati prezidenti professor Viktor Merjanov, Moskva konservatoriyasi professori Aleksey Kandinskiy va Yuriy Raxmaninov ishtirok etdi.

Tavsifi
-------

Raxmaninovning bronza haykali kubikli granit tagkursiga oʻrnatilgan. Bastakor kontsert libosida va stul suyanchigʻiga suyangan holda tasvirlangan. Qomatida biroz keskinlik aks etadi. Yuzida — mayin tabassum. Oʻychan nigoh uzoqlarga, uzoq yillar davomida yashagan uyiga qaratilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Vestnik Mera i Pravitelstva Moskvi № 65-noyabr 2011 (2189)[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  Ilya Komov: „Kogda viju risunki otsa, vspominayu Leonardo" Andoza:Wayback 2 // Gazeta „Kultura" ot 16-iyulya 2017
3. ↑  Na Strastnom bulvare otkrilsya pamyatnik Sergeyu Raxmaninovu (Wayback Machine saytida 2018-07-10 sanasida arxivlangan) Andoza:Wayback 2 // polit.ru ot 12-noyabrya 1999
4. ↑  Vestnik MAPRYaL, Vipuski 22-27 Andoza:Wayback 2. 1999
5. ↑  *Yuriy Malov* Moi moskovskie ulitsi Andoza:Wayback 2
**Qutbiddin Nukriddinovich Burxonov** (1947-yil 17-dekabr, Andijon) – oʻzbekistonlik yurist, pedagog va davlat arbobi, general-mayor. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Mudofaa va xavfsizlik masalalari qoʻmitasi raisi.

Biografiyasi
------------

1965—1969 – Andijon shahridagi 162-sonli qurilish tresti ishchisi, uchastka mexanigi.

1969—1973 – Toshkent militsiya maktabi tinglovchisi.

1973-yildan 1992-yilgacha Andijon viloyati ichki ishlar boshqarmasida tergov boʻlimi tergovchisi lavozimidan viloyat ichki ishlar boshqarmasi boshligʻining oʻrinbosari – tergov boʻlimi boshligʻigacha boʻlgan lavozimlarda ishlagan.

1992—1993-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi tergov boshqarmasi boshligʻi.

1993—1995-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirining oʻrinbosari.

1995—1997-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirining birinchi oʻrinbosari.

1997-yil sentyabrda nomaʼlum sabablarga koʻra egallab turgan lavozimidan boʻshatilgan. Keyinchalik, 20 yil davomida oliy taʼlim muassasalarida pedagogik faoliyatini olib borgan.

2017-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining matbuot kotibi etib tayinlandi.

2019-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligiga oʻtib, bir yil davomida yuristlar malakasini oshirish instituti direktori boʻlgan.

2020-yil 20-yanvar kuni Toshkent viloyati Oʻrta Chirchiq tumanidan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati aʼzosi, Senatning mudofaa va xavfsizlik masalalari qoʻmitasi raisi etib saylangan.

2023-yilda Oʻzbekiston Konstitutsiyasiga oʻzgartirish kiritish boʻyicha komissiya aʼzosi boʻlgan.

2023-yildan hozirgacha Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi huzuridagi jamoatchilik kengashining aʼzosi

1992-yilda Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan yurist faxriy unvoni berilgan.

2020-yilda Mehnat shuhrati ordeni bilan mukofotlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Сенаторлар". 1-aprel 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-aprel 2023-yil.
2. ↑  „БУРХАНОВ Кутбидин Нуритдинович".
3. ↑  „Adliya vazirligi".

[*sayt ishlamaydi*]
4. ↑  „Tergov Departamenti tarixi".
5. ↑  „Пресс-секретарь министра внутренних дел возглавил Центр повышения квалификации юристов".
6. ↑  „Конституциявий комиссия таркибидан кимлар жой олди? (Тўлиқ таркиб)".
7. ↑  „ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ МУДОФАА ВАЗИРЛИГИ ҲУЗУРИДАГИ ЖАМОАТЧИЛИК КЕНГАШИ ФАОЛИЯТИ САМАРАДОРЛИГИНИ ОШИРИШ ЧОРА-ТАДБИРЛАРИ ТЎҒРИСИДА".
8. ↑  „О награждении в связи с двадцатидевятилетием независимости Республики Узбекистан группы государственных служащих и работников производственной и социально-экономической сфер".
Pishgan tandir barra
**Tandir barra** — milliy taom turi. Tandir barra koʻproq toʻy, bayram va yigʻilishlarda ziyofat dasturxoniga tayyorlanadi. Asosan Qashqadaryo va Surxondaryo viloyatlari, shuningdek Samarqand va Jizzax viloyatlarining ayrim tumanlariga (Urgut, Zomin, Forish) xos. Tandir barra tayyorlash uchun yonbagʻir yerdan diametri 1 m, chuq. 1,5 m keladigan oʻra qaziladi yoki tandir quriladi. Tandir ichi guvala kattaligidagi toshlar bilan aylantirib urib chiqiladi. Tandirga atrofidagi toshlar qiziguncha oʻt yoqiladi. Yangi soʻyilgan qoʻy goʻshtiga tuz va ziravorlar sepilib, archa shoxlari qadalib, tandir ichiga osiladi. Tandir ostida toʻplangan choʻgʻ ustiga goʻshtdan tomgan yogʻ yigʻiladigan katta mis togʻora qoʻyiladi. Togʻora atrofiga archaning yashil barglaridan tashlanadi. Tandir usti tunuka togʻora bilan yopilib, atrofi loy bilan suvaladi. Tandir barra 3 soat chamasi dimlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Tandir barra" *OʻzME*. T-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil



|  |  |
| --- | --- |
| Tamaddixona belgisi | *Oziq-ovqatga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Assimilyatsiya (maʼnolari).

**Assimilyatsiya** (lotincha: *assimulatio* – birikish, oʻzlashtirish, oʻxshatish) – (biologiyada) tirik organizmlar uchun xos boʻlgan moddalar almashinuvining bir tomoni, tashqi muhitdan olinadigan moddalardan organizm uchun zarur murakkab moddalar hosil boʻlishi. Assimilyatsiya – tiriklikning eng asosiy xususiyatlaridan biridir. Assimilyatsiya jarayonida organizmning oʻsishi, rivojlanishi va yangilanishida energiya manbai sifatida foydalaniladigan moddalar toʻplanishi ta’minlanadi. Termodinamika nuqtai nazaridan organizmlar ochiq sistema boʻlib, ularga tashqi muhitdan energiya kelib turadi. Tirik organizmlar uchun quyosh nuri dastlabki energiya manbai hisoblanadi. Yer yuzida uchraydigan barcha tirik organizmlar energiya manbalaridan foydalanish xususiyatlariga koʻra avtotrof va geterotrof guruhgaajratiladi. Faqat avtotroflar (yashil oʻsimliklar) quyoshning energiyasidan fotosintez jarayonida organik moddalar (uglevodlar, oqsillar, yogʻlar) sintez qilishi mumkin. Xemosin-tezlovchi mikroorganizmlardan tashqari barcha organizmlar (geterotroflar) tayyor organik moddalarni Assimilyatsiya qiladi, ya’ni ulardan energiya manbai yoki qurilish materiali sifatida foydalanadi. Assimilyatsiya jarayonida geterotroflar organizmida oqsillar dastlab aminokislotalargacha parchalanadi, ya’ni biologik individuallik xususiyatini yoʻqotadi, soʻngra har bir organizmning oʻzi uchun xos boʻlgan oqsillar sintezlanadi. Tirik organizmda uni tashkil etuvchi qismlarning yangilanishi parchalanish (dissimilyatsiya) va sintezlanish (assimilyatsiya) tufayli toʻxtovsiz davom etadi. Masalan, katta yoshdagi odam organizmida oqsillar taxminan 2,5 yil davomida toʻliq almashinadi. Assimilyatsiyaning institutensivligi va bu jarayonning dissimilyatsiyaga nisbati organizmlar turi hamda yoshiga bogʻliq. Assimilyatsiya organizmlar oʻsayotgan davrda, ya’ni yosh hayvonlar organizmida, oʻsimliklarning butun hayoti davomida jadal kechadi. Assimilyatsiya anabolizm jarayoniga oʻxshash, lekin undan oziqning iste’mol qilinishi va organizmda oziq moddalarning toʻplanishi, ya’ni hujayradan tashqarida boradigan jarayonlarni ham oʻz ichiga olishi bilan farq qiladi.

Yana q.
-------

* Metabolizm
* Dissimilyasiya

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Buxoro tarixiy markazi** Oʻzbekistonning Markaziy Osiyo davlatida YuNESKO roʻyxatiga kiritilgan Jahon merosi obyektidir. Butunjahon merosi obyekti Buxoro shahrining tarixiy markazini (Shahriston) oʻz ichiga oladi.

Buxoro 2000 yoshdan oshgan shahar. Soʻgʻd shahar-davlatlaridan biri hisoblanadi. Arablar tomonidan Oʻrta Osiyo islomlashtirilgach, Somoniylar saltanatining poytaxti boʻlgan Buxoro savdo va hunarmandchilikning gullab-yashnagan markazi va islom dinining maʼnaviy qutbiga aylandi. Somoniylar hukmronligi tugagach, Buxoro qoraxoniylar hukmronligi ostida oʻzining siyosiy ahamiyatini yoʻqotdi, ammo madaniy gullab-yashnashda davom etdi. 1220-yilda shahar Chingizxon qoʻshinlari tomonidan bosib olindi va vayron qilindi, 1370-yilda Amir Temur tomonidan qayta qurilgan shaharni yana moʻgʻullar bosib oldi. Shayboniylar hukmronligi davrida Buxoro 1533-yilda Oʻzbek xonligining poytaxti boʻlib, oʻshandan beri „Buxoro xonligi" deb yuritiladi. 

Buxoro Markaziy Osiyodagi oʻrta asrlardagi islom shahrining eng yaxshi namunalaridan biri boʻlib, shahar tuzilishi buzilmagan. Chingizxon va Temurning moʻgʻullar bosqinidan oldingi ayrim qoldiqlarni hisobga olmaganda, Eski shahar asosan XVI asr boshlarida Shaboniylar davrining shaharsozlik va meʼmorchiligidan dalolat beradi.

Roʻyxatga olish
---------------

1991-yilda Butunjahon meros qoʻmitasi Buxoroning tarixiy markazini YuNESKOning Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritish qarorini keyinga qoldirdi. 1993-yilda Butunjahon meros qoʻmitasining istiqboldagi yigʻilishi. Bu Oʻzbekistondagi ikkinchi Jahon merosi obyekti va mamlakat Sovet Ittifoqidan mustaqillikka erishganidan keyin birinchi boʻldi. O‘zbekistondagi yagona Jahon merosi obyekti Ichan qalʼa Sovet davrida YuNESKOning Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan edi.

Sayt hali ham Sovet Ittifoqi tomonidan taqdim etilgan taxminiy roʻyxatda boʻlganligi sababli, Oʻzbekiston Respublikasidan oʻzining taxminiy roʻyxatini taqdim etish soʻralgan. 1994-yil oktyabr oyida O‘zbekiston ularni taqdim etdi, shundan so‘ng Butunjahon meros qo‘mitasi Buxoroning tarixiy markazi YuNESKOning Butunjahon merosi ro‘yxatiga kiritilganligini tasdiqladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Decision 15 COM XV" (en.nominations not considered: historical centre of boukhara (uzbekistan) & historical monuments of novgorod and its region (russian federation)). Qaraldi: 2016-yil 15-noyabr.
2. ↑  „Decision 17 COM XI.2" (en.inscription takes effect if and when the tentative list is presented: the historic centre of boukhara (uzbekistan)). Qaraldi: 2016-yil 15-noyabr.
3. ↑  „Historic Centre of Bukhara" (en.world heritage convention). Qaraldi: 2016-yil 15-noyabr.
**Moʻyi Muborak madrasasi** Toshkent hokimi Mirzo Ahmad qushbegi tomonidan 1856—1857-yillarda Toshkentning Hazrati Imom mavzesida, Minglar sulolasi hukmronligi davrida bunyod etilgan. Hozirgi kunda bu inshootda xalifa Usmon (644-656) davrida, yaʼni 644–648-yillarda kiyik terisiga hijoz xatida yozilgan Qur’oni Karim (Usmon Mus’hafi) saqlanadi. Bu Qur’onning eng nodir qoʻlyozmalaridan hisoblanib, u XIV asrda Amir Temur tomonidan Suriyadan olib kelingan.

Moʻyi Muborak madrasasi

Tarixi
------

Meʼmoriy obida oʻrnida qurilgan dastlabki inshoot (XVI asr) nurab, foydalanishga yaramay qolganligi uchun bu madrasa oʻrnida yangi bir madrasani qurish boshlanadi. Eng asosiysi, bu madrasada paygʻambar Muhammadning moʻyi (soch tolasi) saqlanib qolgan, deb ishoniladi. Yangi madrasaning bunyod etilishi shu „Muborak moʻy"ning saqlanishiga ham xizmat qilgan.

Meʼmoriy uslubi
---------------

Madrasa Sharq meʼmorchilik anʼanalarini oʻzida mujassamlashtirgan, „Chor" uslubida, eshiklari esa xotamkori uslubida bunyod etilgan. Madrasa tarhi ham, meʼmoriy yechimi ham oʻziga xos boʻlib, uning peshtoqi rangin, naqshinkor gullar bilan bezaklangan. Inshoot tashqi bezaklarida asosan koʻk rang ustunlik qiladi. Madrasa toʻrtburchak tarhli, gumbazli boʻlib, uning 13 hujrasi mavjud. Meʼmoriy obidaning kiraverish eshiklarining yuqori qismi turli xil gulli koshinkori naqshlar bilan bezaklangan. Bezaklarning ikki chetki qismida gulli naqshlar chizilgan boʻlib, u guldan boshqa naqshlar tarqagan. Meʼmoriy obidaga kiraverish qismi ham meʼmorchilik anʼanalarini oʻzida yaqqol namoyon etgan boʻlib, madrasa ichkarisiga naqshinkor qilib ishlangan eshiklardan kiriladi. Eshikdan kiraverishda dunyoga mashhur „Mus’hafi Usmon" tagkursi ustida turibdi. Madrasaning gumbaz osti naqshlari asosan yashil, moviy va tilla ranglar bilan ishlangan. Madrasaning boshqa hujralarida turli xil hajmli va turli davrlarda koʻchirilgan va boshqa tillarda chop etilgan Qur’on nusxalari saqlanadi. Madrasa eshiklari yogʻoch oʻymakorligining yorqin namunasi demakdir. Dastlab inshoot taʼlim maskani sifatida faoliyat yuritgan.

Hozirgi kunda
-------------

Meʼmoriy obida Oʻzbekiston mustaqillikka erishgach qayta taʼmirlangan. Jumladan, Toshkent shahrining 2200-yilligi munosabati bilan shahardagi meʼmoriy obidalar qatorida Moʻyi Muborak madrasasi ham taʼmirlandi. Meʼmoriy obida atroflari koʻkalamzorlashtirildi. Madrasa tomiga yangi gumbaz oʻrnatildi. Ganchkori bezaklarni Nodir Hoshimov, Sharofuddin Ziyovuddinov, Bahodir Ashirov kabi ustalar ishladi. Inshoot UNESCO tashkilotining Butunjahon yodgorliklari roʻyxatiga ham kiritilgan.

Manbalar
--------

1. uzbekistantravel.uz
2. Akbar Zamonov[*sayt ishlamaydi*]
3. Mo'yi Muborak masjidi tarixi (Wayback Machine saytida 2020-05-15 sanasida arxivlangan)

Havolalar
---------

* UNESCO tashkilotining O'zbekistondagi Butunjahon yodgorliklari roʻyxati