recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Mesrop Mashtots va uning oʻgʻli, Koryunning talabasi, Matenadaran, Yerevan (Ghukas Chowbariandan keyin)
**Koryun** (armancha: *Կորյուն*; tugʻilgan va vafot etgan yillari nomaʼlum, ehtimol 380 — 450) — arman tarixchisi, V-asrning birinchi yarmidagi yozuvchi va tarjimon.

Biografiyasi
------------

Koryun haqidagi biografik maʼlumotlar deyarli yoʻq. Koryunning oʻzi haqida yozganlaridan maʼlumki, u Mesrop Mashtotsning talabasi va sherigi boʻlgan. Dastlabki taʼlimni tugatgandan soʻng, u keyingi taʼlim uchun Konstantinopolga yuborildi.

Tarjimasida „Koryun. Mashtotlar hayoti" Sh. V. Smbatyan va K. A. Melik-Ogadjanyanning taʼkidlashicha, koʻplab arman va evropalik tarixchilar, XVIII-asrning oxiridan to hozirgi kungacha, Koryun iberiyaliklar (gruzinlar) uchun episkop darajasiga koʻtarilgan va iberiyaliklar (gruzinlar) yoki iberiyalik armanlardan chiqqan deb taʼkidlashadi. Asarda bunday talqinni qoʻllab-quvvatlovchi armanist G. Ter-Mkrtchyan (Miaban), G. Alishan, O. Torosyan, V Fyntyglyan, Saruxan nomlari ham keltiriladi.

U arman katolikosu Sahak Partev bilan yaqindan tanish edi. Boshqa manbalarda Koryun haqida birinchi marta Lazar Parpetsi 500 atrofida tilga olgan.

Asarlari
--------

U 443-450 yillarda yozilgan „Mashtots hayoti" asar muallifi boʻlib, unda u oʻz ustozining tarjimai holi haqida batafsil maʼlumot bergan, uning taʼlim faoliyati tasvirlangan va arman tilini yaralishning eng ishonchli tarixini va gruzin hamda alban yozuvi sifatida bu tillarda adabiyotning paydo boʻlishini bayon qilgan. Asar arman adabiyotining bizgacha yetib kelgan birinchi asl yodgorligi hisoblanadi.

Koryunning tarixiy asarida Armaniston haqida IV-asr oxiri va V asrning birinchi yarmidagi juda qimmatli tarixiy maʼlumotlar mavjud.

Xotira
------

Yerevandagi koʻcha Koryun nomi bilan atalgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Тер Мкртичян Л. Х.*. Армянские источники о Палестине V-XVIII вв.*. М.: Главная редакция восточной литературы издательства "Наука", 1991 — 17 bet. ISBN 5-02-017169-7.
2. 1 2 3  Theo Maarten van Lint „From Reciting to Writing and Interpretation: Tendencies, Themes, and Demarcations of Armenian Historical Writing",*. The Oxford History of Historical Writing: 400-1400*. Oxford University Press, 2012 — 181 bet.
3. ↑  Ш. В. Смбатяна и К. А. Мелик-Огаджаняна*. Корюн. Житие Маштоца / Пер. с древнеармянского*, 1962 — Глава 3 bet.
4. ↑  А. .Сарухан*. «Грузия и армяне»*, Вена, 1939 — 233—245 bet.
5. ↑  Dr. Simon Weber*. Koriun. Beschreibung des Lebens und Sterbens d. hl. Lehrers Mesrop. I Band, Eznik. Koriun.*, 1927 — 181—233 bet.
6. ↑  *Armenian History Attributed to Sebeos*. Liverpool University Press, 1999 — xl bet.
7. ↑  Adrian Walford*. Encyclopedia of the Middle Ages*. Routledge, 2000 — 108 bet.

Oʻqish uchun adabiyot
---------------------

rus tilida
* Корюн*. Житие Маштоца*. М.: Айпетрат, 1962.
* М. Абегян*. История древнеармянской литературы*. Ер.: Изд-во АН Арм. ССР, 1975 — 94—98 bet.

ingliz tilida
* S. Peter Cowe „Armenian Hagiography",*. The Ashgate Research Companion to Byzantine Hagiography*. Ashgate, 2019 — 299—323 bet.
**Gisterezis** (yunoncha: hysteresis — orqada qolish, kechikish) — tashqi kuch taʼsirida jismda paydo boʻladigan "qoldiq" xossa. Magnit, dielektrik va elastik xillari boʻladi. Tashqi magnit maydoni taʼsirida jismda magnit xossasi qolishi magnit G. deyiladi. Agar magnit maydoniga joylashtirilgan temir, nikel va b. ning magnitlanishi bilan magnit maydon kuchlanganligi N orasidagi bogʻlanish egri chiziq orqali ifodalansa, magnitsizlanishda bu bogʻlanish egri chiziq 2 bilan ifodalanadi. Magnit maydonini +N dan —# gacha oʻzgartirib, tajriba takrorlansa, egri chiziq 3 chiziladi; bu chiziqlar G. yaprogʻini hosil qiladi. Magnit G. qoldiq magnetizm deyiladi. Baʼzi dielektrik (segnetoelektrik) materiallarda ham elektr G. hodisasi kuzatiladi (dielektrik G.). Dielektrik (mas, segnet tuzi) oʻzgaruvchi elektr maydoniga joylashtirilganda yuz beradigan G. hodisasi elektr maydoni kuchlanganligi Ye bilan dielektrikning qutblanishi R orasidagi bogʻlanish grafigi (G. yaprogʻi) bilan ifodalanadi. Dielektriklar oʻz-oʻzidan qutblanish xossasiga va domenlarga ega boʻladi. Deformatsiya tufayli ham G. yaprogʻi hosil boʻladi (elastik G.), buning uchun elastik qattiq jismga osilgan yuk asta-sekin koʻpaytirilib, soʻng kamaytiriladi. Kimyoviy jarayonlarda ham G. hodisasi roʻy beradi, mas,sorbsion G. bunda adsorbsiya va desorbsiya hodisalari tufayli kimyoviy jarayon grafigi G. yaprogʻini hosil qiladi. G. hodisasidan texnikada keng foydalaniladi (mas, yurgizish reostati, G. dvigateli va b.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Iravan darvozasi** yoki **Xalfali darvozasi** (ozarbayjoncha: *İrəvan qapısı* yoki Xəlfəli qapısı) Shushaning gʻarbiy qismida joylashgan Shusha qal’asining uchta asosiy darvozalaridan biri hisoblanadi. Qolgan ikkita darvoza Ganja darvozasi va Ağoğlan darvozalaridir.

Tarixi
------

Shusha qalʼasining uchta asosiy darvozalari boʻlib, ular Ganja, Iravan va Ağoğlan darvozalari deb nomlangan. Ushbu darvozalarning nomlari tarixiy manbalarda tez-tez tilga olingan va shaharning XIX asrda tuzilgan barcha asosiy qurilish rejalarida koʻrsatilgan. Bu darvozalar XIX asrning 60-yillarida Shushaning ijtimoiy hayotida muhim oʻrin tutganini „Illyustratsiya" gazetasida eʼlon qilingan maqola tasdiqlaydi. Unga koʻra, Ağoğlan va Iravan darvozalari oliy amaldorlar va yuk tashish xizmatlari uchun, Ganja darvozasi esa vagonlar oʻtishi uchun moʻljallangan edi. Baʼzi manbalarda toʻrtinchi darvoza ham mavjudligi haqida soʻz yuritilgan, ammo uning joyi va nomi aniqlanmagan.

Panoh Alixon davrida qurilgan qal’a darvozasi Iravan yoki Xalfali deb atalgan, chunki ulardan oʻtuvchi yoʻllar Xalfali qishlogʻiga, undan keyin esa Iravanga (Yerevan) olib borgan. Bu darvoza Shusha qalʼasining boshqa darvozalari kabi shaharning XIX asrda yozilgan barcha bosh rejalarida koʻrsatilgan.

Arxitekturaviy xususiyatlari
----------------------------

Ganja darvozasidan farqli oʻlaroq, Iravan darvozasi anʼanaviy tarzda talqin qilingan boʻlib, uchli ark koʻrinishida qurilgan va ikki tomondan simmetrik joylashgan ikki pogʻonali jangovar minoralar bilan mustahkamlangan.

XIX asrga oid chizmalarida va Shushaning asosiy qurilish rejalarida ushbu minoralar 1 va 2 raqamlari bilan koʻrsatilgan, Iravan darvozasi shahar istehkomlarining gʻarbiy chekkasi boʻlgan. Darvoza bugungi kungacha vayron boʻlgan boʻlsa-da, 1930-yillarda Shushaga ekspeditsiya tarkibida tadqiqot olib borgan Sara Aşurbəyli darvoza arklarini kuzatganligini taʼkidlab oʻtgan.

Darvoza rejasi
--------------

* 
*

Manbalar
--------

1. 1 2  Mirza Yusuf Karabaghi*. Tārīkh-i Sāfī / Truthful History*. Baku: Şərq-Qərb nəşriyyatı, 2006 — 35 bet.
2. ↑  Nazim Məmmədov*. Azərbaycan Respublikasının Şuşa şəhərinin tarixi*. Baku: Avropa, 2016 — 213 bet.
3. ↑  Chingiz Qajar*. Köhnə Şuşa*. Baku: Şərq-Qərb, 2019 — 59 bet.
4. ↑  „Şuşa qalası" (az).  heydaraliyev-centers.az (9-noyabr 2020-yil). 5-dekabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-fevral 2022-yil.
5. 1 2 3 4  Avalov 1977. sfn error: no target: CITEREFAvalov1977 (help)
6. ↑  Khalilzadeh Flora*. Ruhumuzun ünvanı Şuşa*. Baku: Zərdabi LTD, 2013 — 10 bet.
7. ↑  Sara Ashurbeyli*. Архитектура Шуши и ее ближащих окрестностей*, Baku, 1934 — 12 bet.

Adabiyotlar
-----------

* Avalov, Elturan*. Архитектура города Шуши и проблемы сохранения его исторического облика*. Baku: Elm, 1977.
**Pioner qahramonlar** yodgorligi — Smolensk shahridagi yodgorlik, Pionerlar bogʻida oʻrnatilgan.

Tarixi
------

Pionerlar bogʻi Smolenskda 1970-yillarda paydo boʻlgan. U shaharning markaziy qismida — Barklay de Tolli koʻchasi va Gʻalaba maydoni oʻrtasida joylashgan boʻlib, shahar qalʼasi devorining bir qismi boʻylab choʻzilgan. 2010-yilda parkni tubdan rekonstruksiya qilish va yodgorlikni restavratsiya qilish ishlari amalga oshirildi. „Pionerlar shon-shuhrat muzeyi" joylashgan Moxovaya minorasi yonidagi katta oq beton yozuv taxtasi „Pionerlar bogʻi" qizil granitdan yasalgan esdalik plitasi bilan koʻrsatilgandek, Sovet oʻtmishining eski kunlarini eslatadi. Pioner qahramonlar yodgorligidan tashqari, ushbu bogʻda 2005-yilda fashizm kontslagerlarining kichik asirlari xotirasiga oʻrnatilgan „Yongan gul" yodgorligi ham joylashgan.

Tavsifi
-------

Yodgorlikning oʻzi toʻrtburchakli parallelepiped koʻrinishidagi baland stela boʻlib, qizil granit bilan qoplangan, uning tepasida pionerlar shiori „Boʻl tayyor" yozuvi va uchta pionercha gorn boʻlgan metall bayroq bor. Quyida *"Qahramonlardan oʻrnak oling"* yozuvi, *"Pavlik Morozov, Lenya Golikov, Zina Portnova, Marat Kazey, Volodya Dubinin"* kabi bir nechta mashhur pioner qahramonlarning ismlari undan ham pastroqda tushirilgan. Stelaning bir tomonida kichik balandlikda tribuna, ikkinchi tomonida esa qizil granit plitalardan gul qoʻyish uchun joy bor.

2020-yilda Pionerlar bogʻini rekonstruksiya qilish boshlandi, shu bilan birga qulab tusha boshlagan yodgorlik stelasi taʼmirlanadi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Памятник пионерам в Смоленска". 7-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyul 2020-yil.
2. ↑  „Памятник пионерам-героям (Смоленск)". 8-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyul 2020-yil.
3. ↑  „Памятник пионерам-героям в Парке Пионеров". 7-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyul 2020-yil.
4. ↑  „В Смоленске принялись благоустраивать Парк пионеров". 8-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyul 2020-yil.
5. ↑  „В Смоленске начали благоустраивать Парк пионеров". 12-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyul 2020-yil.

Havolalar
---------

* Foto Smolensk. Pamyatnik Pioneram-Geroyam
* Pamyatnik pioneram-geroyam
* V Smolenske v Parke pionerov razrushaetsya pamyatnik
Категория:Проект:Футбол:Последняя правка в 2022 году
Категория:Википедия:Статьи о футболистах без портретов
Категория:Персоналии по алфавиту
Категория:Спортсмены по алфавиту
Категория:Футболисты по алфавиту

**Sergey Pavlovich Shelest** (ruscha: *Шелест, Сергей Павлович*1965-yil 17-avgust) - sovet va rus futbolchisi, himoyachi, yarim himoyachi.

Faoliyati
---------

Sergey faoliyatining boshida asosan ikkinchi liga klublari, Amur Komsomolsk-na-Amur (1983—1984), Novator Jdanov (1985), Dinamo-2 Moskva (1986) jamoalarida o'ynagan. U 1988-yilni Dnepropetrovsk Dneprda boshlagan va jamoa uchun bitta o'yin o'tkazgan. Keyinchalik Sergey yana ikkinchi ligada "Zvezda Kirovograd" (1988—1989) va "Bukovina Chernivtsi" (1990) jamoalarida o'ynagan. 1991-yilda Toshkentning "Paxtakor" jamoasi tarkibida o'ynagan va SSSR Oliy ligasida bitta o'yin o'tkazgan. 1992-yilda Moskvaning "lokomotiv" jamoasi farm klubida 14 ta o'yin o'tkazdi va Rossiya Ikkinchi Ligasida ikkita gol urdi. 1992/1993-yilgi mavsumda u Vengriyaning Serench-Hedyalya klubi tarkibida o'ynagan. 1998-yilda KFK Spartak-Chukotka Moskva jamoasida o'ynagan, 1999-yilda futbolchilik faoliyatini yakunlab ikkinchi divizionda o'ynagan klub ma'muri bo'lgan.

Havolalar
---------
**Port de Bombes** (malt.**Bieb il-Bombi** , italyan. Porta delle Bombe) — Florianadagi (Malta) dekorativ darvozalar. Barokko uslubida qurilgan, boʻrtma timsollar va Malta xochlari bilan bezatilgan.

Tarixi
------

Darvoza 1721-yilda arxitektor Charlz Fransua de Mondion tomonidan ishlab chiqilgan Florian istehkomlari fossebrasining bir qismi sifatida qurilgan. Dastlab ular bir ravoqli boʻlgan.

19-asr oxirida arxitektor E.U.Dunford tashabbusi bilan, Port de Bombesni Buyuk Harbor hududidagi ogʻir tirbandlikka moslashtirish uchun darvozaga ikkinchi ravoq qoʻshildi. Darvozalar 1868-yil 17-avgustda harakatlanish uchun ochilgan.

20-asr boshlarida tramvay liniyasi darvozalardan oʻtishi uchun darvozalardagi baʼzi bezaklar olib tashlandi. Darvoza tashqarisidagi lyunet ham yangi yoʻl qurilishiga yoʻl ochish uchun buzib tashlandi. 1930-yillarda darvozaning ikki tomonidagi qal’alar buzib tashlandi, bu esa uni koʻproq gʻalaba darvozasiga oʻxshatib qoʻydi.

Darvoza 2002-yil sentabrdan 2003-yil martgacha qayta tiklangan. Qayta tiklash ishlari darvoza konstruktsiyasini mustahkamlash va ularga yoritish tizimini oʻrnatishni oʻz ichiga olgan.

Galereya
--------

* 
* 
* 
*

Manbalar
--------

1. ↑  „Portes des Bombes - Joe Bugeja".
2. ↑  De Lucca, Denis (1981). „The contribution of Francois de Mondion in the architectural development of 18th century Malta" (PDF). *Proceedings of History Week*. 78-bet. 17–aprel 2016–yilda asl nusxadan (PDF) arxivlandi.`{{cite magazine}}`: CS1 maint: date format ()
3. ↑  „Porte des Bombes". *Floriana Local Council*. 26-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi.
4. ↑  „Floriana Lines – Floriana Lines". *National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands* (28-iyun 2013-yil). 19-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi.
5. ↑  Testa, Michael. „Vandals deface Portes des Bombes". *Times of Malta* (4-may 2005-yil).
Buyuk Knyaz **Nikolay Konstantinovich** (2-(14) fevral 1850-yil, Sankt-Peterburg — 14-(27) yanvar 1918-yil, Toshkent) — Rossiya imperatori Aleksandr II ning ukasi Buyuk knyaz Konstantin Nikolaevichning toʻngʻich farzandi. Nikolay Ining nabirasi, Aleksandr IIIning amakivachchasi. 1918-yil 14-(27) yanvarda Toshkent yaqinidagi dala-hovlisida pnevmoniyadan vafot etgan.

Hayoti
------

### Bolaligi

1868-yilda Bosh shtab akademiyasini tamomlagan va Romanovlar orasida birinchi boʻlib oliy oʻquv yurtini, eng yaxshi bitiruvchilar orasida kumush medal bilan tamomlagan. Oʻqishni tugatgandan soʻng chet elga sayohat qilishga chiqadi va u yerda Gʻarbiy Yevropa rasmlari toʻplamini yiğishni boshlaydi.

Evropa boʻylab sayohatdan qaytgandan soʻng, leyb-gvardiyaning otliq polkiga oʻqishga kiradi va 21 yoshida eskadron komandiri boʻladi. Maskarad ballaridan birida u amerikalik raqqosa Fanni Lirni (haqiqiy ismi Garriet Blekford, 1848-1886) uchratadi. Fanni Nikolay bilan tengdosh edi, lekin turmushga chiqqan va kichkina qizi bor edi. Ular ota-onasini tashvishga soladigan ish boshlashdi. Konstantin Nikolaevich oʻgʻlini Peterburgdan olib chiqish uchun bahona topdi: 1873-yilda Nikolay Konstantinovich rus ekspeditsiya kuchlari tarkibida Xivaga qarshi yurishga chiqdi. Eng koʻp yoʻqotishlarga uchragan Kazalinskiy otryadining avangardlari boshida Qizilqum choʻli orqali eng qiyin yoʻllardan birini bosib oʻtdi. U boshchiligidagi birinchi razvedka guruhi shu qadar zich artilleriya oʻqiga tushdiki, otryad ularning tirik qaytishini kutmagan edi. Xiva yurishida qatnashgani uchun 3-darajali Muqaddas Vladimir ordeni bilan taqdirlangan.

Vafoti
------

Manbalar
--------
**Kan San Un**, Kan San-Un varianti ham bor, (1915-yil 4-oktyabr, Suchan volosti, Olgin uezdi, Primorsk viloyati, Rossiya imperiyasi – 1970-yil noyabr) – Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyati Quyi Chirchiq tumanidagi Dmitrov nomidagi kolxoz raisi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

Tarjimai holi
-------------

1915-yilda Primorsk viloyatining Olgin uezdidagi dehqon oilasida tugʻilgan. Millati koreys. Olti yoshida yetim qolib, qarindoshlari qoʻlida tarbiyalanadi. 1932-yil Voroshilov tumani Putsilovka qishlogʻidagi (hozirgi Ussuriysk shahar okrugi tarkibiga kiradi) yetti yillik maktabni tamomlaydi. Shundan soʻng Olgin tumanidagi „Severniy mayak" (oʻzbekcha: *Shimoliy mayoq*) kolxozida mehnat qiladi (1933—1935-yillar).

1937-yilda ota-onasi bilan Qozogʻiston SSR Qiziloʻrda viloyatiga deportatsiya qilinadi. 1939-yil Qiziloʻrda qishloq xoʻjaligi texnikumini tamomlaydi. 1939-yildan boshlab Toshkent viloyati Kalinin tumanidagi boshlangʻich maktabda dars beradi. 1940-yilda Quyi Chirchiq tumani Dimitrov nomli kolxozning kotibi sifatida ishlaydi. Shundan keyin Quyi Chirchiq tumani 2-MTSda mahalliy agronom boʻlib ishlagan (1941—1946-yillar). 1947-yil VKP (b) safiga qabul qilinadi.

1946-yil mart oyidan nafaqaga chiqqunga qadar – Quyi Chirchiq tumani Dimitrov nomidagi kolxozda hisobchi, dala fermeri, brigadir, agronom sifatida mehnat qilgan. 1950-yilda Dimitrov nomidagi kolxozda ilgʻor agrotexnik usullarni qoʻllagan agronom Kan Sanning Un mehnati tufayli 398 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 76,1 sentnerdan yashil kanop poyasi yetishtirildi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 22-maydagi farmoni bilan Lenin ordeni (tartib raqami 143510) va O‘roq va Bolg‘a oltin medali (tartib raqami 5942) hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan.

1968-yil yanvardan boshlab Ittifoq ahamiyatiga ega nafaqaxoʻr. 1970-yil noyabrda vafot etgan. Toshkent viloyati Quyi Chirchiq tumani sobiq Dimitrov nomli kolxozning qabristoniga dafn etilgan.

Olgan mukofotlari
-----------------

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni;
* Lenin ordeni;
* „1941—1945-yillar Ulugʻ Vatan Urushida jasorat bilan qilgan xizmatlari uchun" medali;

Adabiyotlar
-----------

* Shin D. V. *Sovetskie koreysi Geroi Sotsialisticheskogo truda*, Almati: Service Press, 2019
* Z. V. Pan N. G. *Geroi Sotsialisticheskogo Truda – kazaxstansi*, Alma-Ata, 1969—1985, tt. 1-5
* Men D. V. Kvon L. A. Kim, *Sovetskie koreysi Kazaxstana*, Almati, 1992
* Kim P. G. *Koreysi Respubliki Uzbekistan*, Tashkent: Uzbekiston. 1993
* Kan G. V. *Istoriya koreysev Kazaxstana*, Almati: Gilim, 1995
* Kim G. N. Men D. V. *Istoriya i kultura koreysev Kazaxstana*, Almati: Gilim, 1995
* Kim B. I. *Koreysi Uzbekistana. Kto est kto*, Tashkent, 1999

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  „Кан Сан Ун" (ru). *warheroes.ru*. Qaraldi: 29-noyabr 2023-yil.
2. 1 2 3  German Kim, Video-Ensiklopediya koryo saram. Geroy Sotsialisticheskogo truda Kan San Un
3. ↑  Шин Д. В.*. Советские корейцы Герои Социалистического труда*. Olmaota: Service Press, 2019.

Havolalar
---------

* German Kim, Video-Ensiklopediya koryo saram. Geroy Sotsialisticheskogo truda Kan San Un
**Semiramida** (yun. Shammuramat, ossuriycha — Sammuramat) — Ossuriya podshosi (malikasi) (mil. av. 9-asr oxiri), Shamshiadad V (mil. av. 823 — 811)ning xotini. Asli Bobildan. Eri vafot etgach, Adadnerari III balogʻatga yetmagan davrida (mil. av. 810—806 yillar) davlatni amalda vasiy sifatida oʻzi boshqargan. Uning hukmronligi davrida shimolidagi xalqlar va midiyaliklar bilan teztez urushlar sodir boʻlib turgan. Shu tufayli mazkur xalqlarda S. haqida afsona toʻqilgan. Unga koʻra, S. va uning eri Nin Skifiya, Eron, Arabiston, Baqtriya, Hindiston, Misr va boshqa mamlakatlarga ulkan harbiy yurishlar qilishgan, Nineviya va Bobil kabi poytaxt shaharlar bunyod etishgan. S. Hindiston yurishidan qaytib kelgach, Nin tomonidan uyushtirilgan fitnadan xabardor boʻladi va oʻz ixtiyori bilan unga taxtni topshirib kaptarga aylanadi va bir gala kaptarlar bilan saroyni tark etib uchib ketadi. Gerodot va Ktesiy S.ni dunyodagi moʻʼjizalardan biri — Bobildagi saroy tomida yaratilgan mashhur "osma bogʻlar" bunyodkori sifatida taʼriflashgan (qarang Yetti moʻʼjiza).
**Vasiliy Semyonovich Kan** (1904-yil 26-may, Yuqori Sidimi qishlogʻi, Adimin volosti, Posyetskiy uezdi, Janubiy Ussuriysk oʻlkasi, Rossiya imperiyasi – 1969-yil 25-may, Taldiqoʻrgʻan, Qozogʻiston SSR) – Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyati Quyi Chirchiq tumanidagi Dmitrov nomidagi kolxoz raisi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

Tarjimai holi
-------------

1904-yilda Janubiy Ussuriysk oʻlkasining Posyetskiy uezdi (hozirgi Xasan tumani) Yuqori Sidimi qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. Millati koreys. 1918-yilda Posyetskiy uezdi Razdolninskiy volostining Barabash qishlogʻidagi cherkov maktabining beshta sinfini tamomlagan. 1924-yilgacha uy xoʻjaligida mehnat qilgan. 1924-yildan – Yuqori Sidimi qishlogʻidagi umumiy doʻkonda sotuvchi. 1927—1932-yillarda – kassir, Barabash qishlogʻidagi Lespromxoz ombori mudiri. 1933-yilgacha Vladivostokdagi mintaqaviy ijtimoiy taʼminot oshxonasining boshligʻi boʻlgan. 1933-yildan 1937-yilgacha – Spassk-Dalniy qishlogʻidagi doʻkon mudiri.

1937-yilda Qozogʻiston SSRga deportatsiya qilinadi. 1938—1941-yillarda Qiziloʻrdadagi rezina zavodi qurilishida ishlagan. 1941-yildan boshlab Oʻzbekistonda istiqomat qilgan. 1942—1955-yillarda – Toshkent viloyati Quyi Chirchiq tumanidagi Engels nomli (keyinchalik Dimitrov nomidagi) kolxozda oddiy kolxozchi, kolxoz mudiri.

1950-yilda Vasiliy Kanning boʻlimi 12,4 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 98,8 sentnerdan yashil kanop poyasi yetishtirildi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 17-iyuldagi farmoni bilan Lenin ordeni va O‘roq va Bolg‘a oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan.

1955-yildan 1957-yilgacha Toshkent viloyatining Sirdaryo tumanidagi Xrushchyov nomidagi kolxozning oddiy ishchisi. 1957—1966-yillarda Quyi Chirchiq tumani Dimitrov nomidagi kolxozning oddiy ishchisi. 1966-yilda Olmaota viloyatining Qoratol tumani „Bolshevik" kolxozida, 1967-yildan boshlab Fargʻona viloyatining „Pobeda" kolxozida mehnat qilgan.

Nafaqaga chiqqach, Taldiqoʻrgʻan shahrida yashagan va 1969-yil shu shaharda vafot etgan.

Olgan mukofotlari
-----------------

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni;
* Lenin ordeni;

Adabiyotlar
-----------

* Shin D. V. *Sovetskie koreysi Geroi Sotsialisticheskogo truda*, Almati: Service Press, 2019
* Z. V. Pan N. G. *Geroi Sotsialisticheskogo Truda – kazaxstansi*, Alma-Ata, 1969—1985, tt. 1-5
* Men D. V. Kvon L. A. Kim, *Sovetskie koreysi Kazaxstana*, Almati, 1992
* Kan G. V. *Istoriya koreysev Kazaxstana*, Almati: Gilim, 1995

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  „Кан, Василий Семёнович" (ru). *warheroes.ru*. Qaraldi: 29-noyabr 2023-yil.
2. 1 2 3  German Kim, Video-Ensiklopediya koryo saram. Geroy Sotsialisticheskogo truda Kan Vasiliy Semenovich
3. ↑  Шин Д. В.*. Советские корейцы Герои Социалистического труда*. Olmaota: Service Press, 2019.

Havolalar
---------

* German Kim, Video-Ensiklopediya koryo saram. Geroy Sotsialisticheskogo truda Kan Vasiliy Semenovich
**Toshkentdagi Il-18 halokati** 1974-yil 24-iyun kuni Toshkent shahrida Aeroflot Il-18E samolyoti bilan aviahalokat sodir boʻlgan va natijada 23 kishi jarohatlangan, shu jumladan 1 kishi halok boʻlgan.

Samolyot
--------

Il-18E 1966-yil 21-mayda (zavod raqami 186009005, seriyasi 090-05) "Znamya Truda" zavodi tomonidan ishlab chiqarilgan va keyin SSSR Fuqarolik aviatsiyasi vazirligiga topshirilgan. Ba'zi ma'lumotlarga ko'ra, samolyotning yo'lovchilar sig'imi 90 o'rinli edi. Avialayner hammasi bo'lib, falokat vaqtida 19 030 soat parvoz qilgan.

Falokat
-------

Samolyot 5139-reys bilan Samarqanddan Toshkent va Sverdlovskdagi oraliq to'xtashlari bilan Leningradga parvoz qilgan. Uni 219-chi parvoz otryadining ekipaj boshqargan. Ekipajda komandir A. F. Milukova, ikkinchi uchuvchi V. I. Nechayev, navigator A. M. Xadkevich, parvoz mexanigi Y. V. Kaprov boshchilik qilgan. Samolyot salonida F. U. Churakov, F. Udabayev va A. Y. Mosyagin bort kuzatuvchilari bo'lishgan. Samolyotda jami 106 yo'lovchi bo'lgan. Ulardan 96 tasi kattalar va 10 ta bolalar edi.

Toshkentdan parvoz soat 15:00 da amalga oshirilishi kerak edi, biroq ARK-P ishlamay qolgani uchun bir soatga kechiktirilgan. Ta'mirlashdan so'ng, soat 17:04 da (Moskva vaqti bilan 16:04) ekipaj uchish-qo'nish yo'lagi oxirida joy olgan. Avvaliga hech qanday muammolar bo'lmagan, lekin tezlashuv boshlanganidan taxminan 41 soniya o'tgach, samolyot 230 km/soat tezlikka uchayotgan vaqtda, samolyatning o'ngdagi dvigateli qushlar galasiga urilgan (№ 4), ammo ekipaj buni ko'rmagan. Biroq bort muhandislaridan biri 4-dvigatelning ishdan chiqqanini ko'rgan va darhol bu haqida komandirga xabar bergan. Uchish-qo'nish yo'lagining oxiriga hali 2100 metr bor bo'lsa-da komandir vaziyatni baholab, parvozni to'xtatishga qaror qilgan. Keyin qo'mondon Vintni tirgakdan alratishni va samolyotning aerodinamik tormoz rejimiga o'tkazishni buyurdi. Bu parvoz mexanikasi parvoz boshlanishidan 47 soniya oldin (qush to'qnashuvidan 6 soniya keyin) amalga oshirilgan.


1. 1 2  „Катастрофа Ил-18Е Узбекского УГА в а/п Ташкент (Южный)".  airdisaster.ru. 30-oktyabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-iyun 2013-yil.
2. ↑  „Ильюшин Ил-18Е Бортовой №: CCCP-75405".  Russianplanes.net. 16-iyun 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-iyun 2013-yil.
**Oq tuynuk** — bu qora tuynukning mutloq teskarisi. Qora tuynuk ixcham massiv jismdir. U oʻziga barcha narsalarni tortuvchi boʻladi. Tortgan jism undan qutulib chiqa olmaydi, bu yorugʻlikka ham taalluqli. Oq tuynuk buning qarama qarshisidir. Yaʼni, Oq tuynuk barcha jismlarni oʻzidan itaruvchidir. Uning ichiga kirish hozirgi fizik nazariyalarga koʻra yorugʻlik tezligidan katta tezlikda harakatlanish lozim (c≈300 000 km/soniya), Oq tuynukka kelayotgan yorugʻlik itaruvchi kuch taʼsirida tezligi sekinlashadi. Optika qonunlariga koʻra u sinib, ortga qayta sochuvchi boʻlib qaytadi. Bir toʻgʻri chiziq boʻylab kelgan nur, ortiga turli tomonga sochilib qaytadi. Bu jarayon tuynukni oʻta yorqin qilishiga asos boʻladi.

Oq tuynuk haqida faqat nazariyalar mavjud boʻlib, hozirga qadar biron teleskop yordamida kuzatilmadi. Uning payda boʻlishi qora tuynukning zavoli degan qarashlar ham mavjud. Yana boshqa nazariyalarda qora tuynukka kirgan jism oq tuynukda chiqib ketadi, yaʼni zamon va makon bukilishi sodir boʻlib, makonlar aro sayohat, ixtiyoriy zamonda boʻlish mumkinligini taʼkidlaydi. Bir soʻz bilan aytganda oq va qora tuynuk birgalikda vaqt mashinasi, telepatsiya qurilmasidir. Oq tuynuk haqida koʻproq nazariyalar taklif qilgan olim Stiven Hoking „Qiyin savollarga oddiy javoblar" kitobida quyidagi jumlalarni qayd qiladi: „…Yana shunday xayol qilish mumkinki, bir joyda qora tuynukka sakrab shoʻngʻib, boshqa joydan, oq tuynukdan qaytib chiqish mumkin boʻlishi ham ehtimlodan holi emas." 

Bekzod Ziyodullayev

Manbalar
--------

1. ↑  Stiven Hoking. Qiyin savollarga oddiy javoblar
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Induksiya (maʼnolari).
**Induksiya** – ma’lum miqdorda yakka holdagi fakt, hodisa va jarayonlarni kuzatish orqali, shu kuzatishlarga tayangan holda ishlab chiqarilgan umumiy xulosa chiqarish. Bu usul bo’yicha, oldin ko’p miqdordagi obyekt yoki jarayonlar yaxshilab kuzatiladi, o’rganib chiqiladi, keyin ushbu kuzatishlardan yagona, umumiy xulosa chiqariladi. Induksiyada mantiq asosiy o’ringa ega emas, tajriba birlamchi ro’lga ega. Faktlardan qoidaga qarab, yakka holdagi ko’plab o’rnaklardan yagona umumiy xulosaga qarab boriladi. Xususiy holatlar, fikrlardan umumiy bir xulosa ishlab chiqiladi.

Shuningdek
----------

**Induksiya** (lotincha:inductio — toʻgʻrilash, tartibga keltirish) (mantiqda) — ayrim fikrlardan umumiy xulosalar chiqarishda va mantiqiy tadqiqotlarga qoʻllaniladigan muhokama usuli. Xususiylikni oʻrganib, umumiylik bilib olinadi. Umumiylik predmet va hodisalar bilan uzviy aloqada boʻladi. Umumiylikning eng muhim tomonlaridan biri induktiv xulosa chi-karishdir. I. ni oʻrganish fanda kadimdan, hind, yunon mantiqshunosligida, Lao-szi maktabida boshlangan. I. masalalari Aristotel, Abu Ali ibn Sino asarlarida uchraydi. 17— 18-asrlarda empirik tabiatshunoslik yuzaga kelgach, olimlar bu masalaga alohida eʼtibor berdilar. I. ni rivojlantirishga F. Bekon, G. Galiley, I. Nyuton, J. Mill kabi olimlar katta hissa qoʻshdilar. I. bilimlarning tashkil topishida, qonuniyatlarni ochishda, tushunchalarni maydonga chiqarish jarayonida, gipotezani olgʻa surishda fan uchun muhim aqamiyatga ega.

I. toʻliq, toʻliq boʻlmagan va ilmiy xulosa chiqarishga boʻlinadi. Toʻliq induktiv xulosa chiqarish biror narsani sinchiklab oʻrganish va tahlil qilish asosida amalga oshiriladi. Toʻliq I. doimo toʻliq boʻlmagan I. bilan bogʻliq. Toʻliq boʻlmagan I. da aniq faktlar asosida noaniq faktlar keltirib chiqariladi va natijada ong boyitiladi. I. ning oliy shakli ilmiy I. dir. Ilmiy I. asosida narsalarning sababiy bogʻlanishini tekshirish uslubi yotadi. Mas, oʻsimliklarning ayrim koʻrinishlarini oʻrganish asosida biz suv ular uchun asosiy hayot manbai, degan xulosaga ke-lamiz, chunki hamma oʻsimliklarga namlik kerak.

Har qanday induktiv xulosa chiqarish asosini borliq, narsa tashkil qiladi. Bu uslub dunyoni ilmiy bilishda muhim rol oʻynaydi. Shuning uchun obyektiv haqiqatni bilishda I. doim deduksiya bilan mustahkam aloqada boʻladi.

Yana q.
-------

* Deduksiya
* Xulosa chiqarish

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abuzed Omar Dorda** (1944-yil 4-aprel – 2022-yil 28-fevral) 1990-yil 7-oktabrdan 1994-yil 29-yanvargacha Liviya Xalq qoʻmitasi Bosh kotibi (Bosh Vazir) va 1997-2003-yillarda Liviyaning Birlashgan Millatlar Tashkilotidagi doimiy vakili sifatida faoliyat yuritgan liviyalik siyosatchi.

Hayoti va karyerasi
-------------------

Dorda siyosatga 1970-yilda Misrata tumani gubernatori sifatida kirib kelgan va bu lavozimda 1972-yilgacha faoliyat yuritgan. Keyinchalik u 1974-yilgacha Axborot va madaniyat vaziri, 1976-yilgacha esa Tashqi ishlar kotibi oʻrinbosari lavozimlarida ishlagan. 1990-yilda u Bosh Vazir, 1997-yilda esa Liviyaning BMTdagi doimiy vakili boʻldi.

2009-yil 12-aprelda Dorda Mussa Kussa oʻrniga „Mukhabarat el-Jamahiriya" (milliy razvedka agentligi) rahbari etib tayinlangani haqida xabar berilgan.

Dorda Gaddafining yaqin kishilaridan biri boʻlgan edi. Ammo 2011-yil 31-martda Dorda Liviyadagi fuqarolar urushi fonida va Gaddafinig hukumatidan voz kechish maqsadida Tunisda boʻlgani va u yerdan parvoz qilishni kutayotgani haqida xabar berilgan. Shunigdek, Dorda 2011-yil 11-sentyabrda Milli kengash kuchlari tomonidan hibsga olingan. Jazoni oʻtash davrida Dorda qamoqxonaning ikkinchi qavati derazasidan yiqilish orqali qattiq jarohat oladi (ikkala oyogʻi sinadi). Bu holatda uning oilasi Dordani uyushtirilgan suiqasddan qutulib qolgan deb ishonsa, qamoqxona rasmiylari uni oʻz joniga qasd qilishga uringanini daʼvo qilishgan. U 2019-yil fevralda sogʻligi sababli ozod etiladi va tezda Tunis orqali Misrga ketadi.

2021-yil iyunda Dorda Khalifa Haftar bilan Qohirada uchrashgani aytiladi.

Dorda 2022-yil 28-fevralda 77-yoshida Qohirada vafot etadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Libyan ex-PM named new spy chief". *IOL*. Agence France-Presse (12-aprel 2009-yil). Qaraldi: 1-yanvar 2021-yil.
2. ↑  „Inside Gaddafi's inner circle". *Al Jazeera* (27-fevral 2011-yil). Qaraldi: 16-sentyabr 2011-yil.
3. ↑  „Libyan Dictator Gaddafi Secretly Negotiates with UK Report". *Novinite* (1-aprel 2011-yil). Qaraldi: 16-sentyabr 2011-yil.
4. ↑  *William Maclean*. „Exclusive: At bay, captured Libyan spy chief defiant". *Reuters* (11-sentyabr 2011-yil). Qaraldi: 1-yanvar 2021-yil.
5. ↑  Ghaddafi’s External Intelligence Chief Arrives in Tunisia after Release from Jail Asharq Al-Awsat, 18 February 2019
6. ↑  „Former Ghaddafi official freed in Libya for 'health reasons'" (en). *english.alarabiya.net* (18-fevral 2019-yil). Qaraldi: 21-oktyabr 2019-yil.
7. ↑  „Libya: Protesters demand release of Gaddafi-era spy chief Senussi". *www.aljazeera.com*. Qaraldi: 21-oktyabr 2019-yil.
8. ↑  „LIBYA : Haftar and Gaddafi's spy chief meet secretly in Cairo - 02/07/2021" (en). *Africa Intelligence* (2-iyul 2021-yil). Qaraldi: 24-yanvar 2022-yil.
9. ↑  وفاة أبوزيد دوردة في القاهرة عن عمر ناهز 78 عاما (arabcha)

* Elster, Robert*. The International Who's Who*. Routledge, 2006 — 519 bet. ISBN 1-85743-307-6.
**Carnot sikli** — navbatma-navbat oʻzaro almashinib turuvchi ikki izotermik jarayon va ikki adiabatik jarayondan iborat qaytar aylanma issiqlik jarayoni. Uni birinchi boʻlib Nicolas Léonard Sadi Carnot oʻrgangan (1824). Rasmda Carnot sikli koordinatalari {\displaystyle r} (bosim) va {\displaystyle V} (hajm) da koʻrsatilgan. Carnot siklida ish jismi temperatura G, li issiq jism bilan taʼsirlashib, Qt issiklikni oladi (bunda bugʻ kengayadi va ish bajaradi, izoterma 1—2). Soʻngra ish jismi adiabatik kengayib, temperatura T2 gacha soviydi (adiabata, 2—3). Shu temperatura T2 da ish jismi izotermik siqiladi va u Q2 issiqlikni sovitkichga beradi (izoterma, 3—4). Nihoyat, ish jismi Tt temperaturali boshlangʻich holatga qaytadi (adiabata, 4—1). Bunday jarayonda ish jismi bajargan foydali ish {\displaystyle pV} tekislikda izoterma va adiabata chiziqlar bilan chegaralangan yuzaga teng.

Issiqlik mashinasining foydali ish koeffitsiyenti quyidagicha aniqlanadi: Q-Q2 A

Carnot siklining foydali ish koeffitsiyenti faqat isitkich bilan sovitkichning temperaturasiga bogʻliq boʻlib ish bajaruvchi jismning xossalariga bogʻliq emas.

Carnot siklini tahlil qilib, quyidagi muhim xulosalarga kelish mumkin: a) aynan bir xil sharoitlarda, yaʼni isitkich va sovitkichlarning temperaturalari bir xil boʻlganda barcha qaytuvchan mashinalarning foydali ish koeffitsiyenti bir xil boʻladi; b) qaytmas mashinaning foydali ish koeffitsiyenti ish sharoiti oʻxshash boʻlgan qaytuvchan mashinaning foydali ish koeffitsiyentidan hamisha kichik boʻladi. Carnot sikli termodinamika va teplotexnikaning rivojlanishida muhim rol oʻynaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Otajonov Xayit** (1899-yil, Keneges qishlogʻi, Xiva xonligi— nomaʼlum, Toshoʻgʻuz viloyati Turkmaniston SSR) – Turkmaniston SSR Telman nomidagi kolxoz aʼzosi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1950-yil).

Hayoti
------

1899-yilda Xiva xonligining Keneges qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. U mahalliy boshlangʻich maktabni tugatgan. U xususiy qishloq xoʻjaligida ishlagan. Kollektivlashtirish boshlanganidan keyin u Telman nomidagi kolxozda oddiy kolxozchi boʻlib ishlagan, bu kolxozga 1944-yildan boshlab Jappar Suxanov raislik qilgan. 1940-yildan shu kolxozda paxtachilik mudiri boʻlib ishlagan.

1949-yilda u rahbarlik qilgan boʻlinma 7 gektar maydonning har bir gektaridan oʻrtacha 71,1 sentnerdan paxta xomashyosi olgan. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1950-yil 30-iyundagi farmoni bilan „Sugʻoriladigan yerlarda paxtadan yuqori hosil olgani uchun" Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan va Lenin ordeni bilan birgalikda Oʻroq va Bolgʻa oltin medalibilan taqdirlangan.

Xuddi shu Farmon bilan kolxoz raisi Jappar Suxanov, Telman nomidagi kolxoz ishchilari, Hosildorlar kengashi raisi Allabergen Jumanazarov, brigadirlar Qoʻzibay Jumaniyozov, Sapa Qlichevga Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan. va jamoa rahbari Oguldjan Matchanova ham bu unvon bilan taqdirlangan.

1950-yilda Xayit Otajonov boʻlinmasi 36 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 58,7 sentnerdan paxta xomashyosi olgan. Ushbu ajoyib mehnat natijalari uchun u ikkinchi marotaba Lenin ordeni bilan taqdirlangan.

Oʻzining tugʻilgan qishlogʻi Kegenesda yashagan. 1969 yildan – kasaba uyushmasini eʼtiborga molik shaxsiy nafaqaxoʻrlaridan biri boʻlgan. Oʻlim sanasi aniq emas.

Mukofotlari
-----------

Lenin ordeni (1950-yil, 1951-yil)

Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1950-yil)

Oʻroq va Bolgʻa oltin medali (1950-yil)

Manbalar
--------



1. 1 2  Turkmenskaya Sovetskaya Ensiklopediya. – 1974—1989.
2. 1 2  „Атаджанов Хаит. Сайт «Герои страны»".
**Xristian dini** Tojikistonda ozchilik dini hisoblanadi.

Denominatsiyalar
----------------

Jahon xristian ensiklopediyasining ikkinchi nashri, 1-jildda rus pravoslav cherkovi eng katta cherkov sifatida qayd etilgan. Lyuteran cherkovining Dushanbeda bitta jamoati va boshqa joylarda kichikroq guruhlari bor. Butunjahon xristian ensiklopediyasi Tojikistonda Ukraina pravoslav cherkovining mavjudligini ham eslatib oʻtadi, shuningdek, 3000 ga yaqin Evangelistlar, 300 ga yaqin rim katoliklari bor.

Baptistlarning kamida beshta roʻyxatga olingan tashkiloti mavjud. Koreys protestantlarining kamida bitta jamoati mavjud. Tojikistonda xorijlik nasroniy missiyalari bor. Konstitutsiyada eʼtiqod erkinligi qayd etilgan. Diniy jamoalar Vazirlar Kengashi huzuridagi Din ishlari boʻyicha qoʻmita tomonidan davlat roʻyxatidan oʻtishi shart. Xristian adabiyotini tarqatish qonuniydir.

Cheklov
-------

2009-yil boshida Tojikiston diniy amallar toʻgʻrisida yangi qonunni qabul qildi, u asosan ibodatni davlat tomonidan ruxsat etilgan shakllar bilan cheklaydi. Yangi qonun diniy adabiyotlarga senzura joriy etdi va marosimlarni davlat tomonidan tasdiqlangan joylarda oʻtkazishni cheklaydi. Bu yangi diniy jamoalarning roʻyxatdan oʻtishini qiyinlashtiradi. Bu qonun nasroniy yordam guruhini taqiqlash uchun ishlatilgan.

Diskriminatsiya
---------------

Oxirgi yillarda nasroniy ozchilikka nisbatan bir necha zoʻravonlik va kamsitish holatlari qayd etilgan. Jumladan, 2000-yilda Dushanbedagi nasroniy cherkovining portlashi 10 kishining oʻlimi va yana koʻp kishining yaralanishi bunga misol boʻladi. Maʼlumotlarga koʻra, tirik qolgan baʼzi qurbonlar keyinroq politsiya tomonidan taʼqibga uchragan. 2012-yilda Dushanbeda „Ey kofir!" deya hayqirgan olomon tomonidan Ayoz bobo kiyimidagi yigit pichoqlab oʻldirilgan edi. Tojikiston politsiyasiga koʻra, qotillikka diniy adovat sabab boʻlgan.

Islomdan nasroniylikni qabul qilish bilan bogʻliq qarshiliklarga qaramay, 2015-yilda oʻtkazilgan tadqiqotga koʻra, mamlakatda musulmon kelib chiqishi boʻlgan 2600 ga yaqin nasroniy istiqomat qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  |Catholic Hierarchy.org
2. ↑  „Seven dead in Tajikistan church bombing". *BBC News* (2-oktabr 2000-yil).
3. ↑  *Barbara G. Baker*. „Tajikistan: Church Bombing Kills 10". *Christianity Today* (13-noyabr 2000-yil).
4. ↑  „Three Muslim extremists arrested in Tajikistan church bombing". 14-fevral 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-avgust 2013-yil.
5. 1 2  *Roman Kozhevnikov*. „'Father Christmas' stabbed to death in Tajikistan". *Reuters* (3-yanvar 2012-yil).
6. ↑  Johnstone, Patrick; Miller, Duane Alexander (2015). „Believers in Christ from a Muslim Background: A Global Census". *IJRR*. 11-jild, № 10. 1–19-bet. Qaraldi: 30 October 2015.

* www.elca.org
* www.state.gov
* www.persecution.com.au
* www.clv-server.de (Wayback Machine saytida 2007-09-27 sanasida arxivlangan) Archived -da (nemis tilida)
* Markaziy Osiyodagi nasroniylarni nishonga olish, Jeni Mitchell
**Amfora** (lot. amphora, yun. am-phoreus — soʻzidan: amphi — ikki to-mondan, phero — koʻtarib boraman) — 458antik davrda ishlatilgan yuqori qismi keng, tag qismi va ogʻzi tor, ikki dasta-li, sopol, baʼzan metalldan tayyorlan-gan idish. Vino, yogʻ saqlash va tashishda, baʼzan ziyofatlarda bezatilgan Amfora turlaridan foydalanilgan. Boʻyama naqshlar, tasvirlar bilan bezatilgan, qadimgi va klassi-sizm davriga oid Amforalar badiiy qimmatga ega. Arxeologik qazilmalar Oʻrta Osiyo hududida ham (jumladan, Surxondaryo hududida topilgan, miloddan avvalgi 3-2 asrga mansub) Amforasimon idishlar tayyorlanganligini koʻrsatadi.

Adabiyotlar
-----------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Amfora*** haqida turkum mavjud |

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Vikipediyada shunday familiyali boshqa shaxslar haqida ham maqolalar mavjud, qarang: [[Ahmedova]].

**Maʼsuma Ahmedova** — (1921- 1972), Buxoro, zardoʻz, Oʻzbekiston xalq rassomi. Yoshligidan Buxoro zardoʻzlik fabkasining ishchisi. Buxoro zardoʻz ustalari Rasul Vosiyev, Gʻaybulla Muhamedovlardan taʼlim olgan, N. Aminov, R. Mirzayevlar tajribasidan oʻrgangan. Zardoʻzlik sanʼati va badiiy usullarini mukammal egallagan. Badiiy buyumlarga naqshlar ishlagan, nodir zardoʻzi soʻzanalar yaratishda qatnashgan: „Buzilmas ittifoq" (1957), „Girih" (1962, ikkalasi ham V. Stolyarov chizgisi asosida), „Anor" soʻzanalari va boshqalar. Ayniqsa, „Bayram" soʻzanasi (1958, chizgisini V. Stolyarov bilan hamkorlikda chizgan, hammasi Amaliy sanʼat muzeyida) zardoʻzlik sanʼati anʼanalarining yorqin namunasidir.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  




|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Aksiltana** — immunitet hosil qiladigan moddalar. Aksiltana teri ostiga yoki tomirga oqsil tabiatli modda (antigen) kiritilganda, unga qarshi hosil boʻladi.
Antitelolar, asosan, qon zardobida toʻplanadi. Bunday qon zardobiga kasallik qoʻzgʻatuvchi mikrob toksinidan aralashtirilsa, Antitelolar toksinni neytrallaydi (antitoksinli zardob). Antitelolar bor qon zar-dobiga mikrobning oʻzi aralashtirilsa, zardobdagi Antitelolar mikrobni bir-biriga yopishtirib, gʻuj qiladi (agglyutinatsiya), baʼzan eritib yuboradi (lizis), ayrim hollarda antigenni choʻktiradi (pre-sipitatsiya).

Aksiltana qon zardoblari, xususan, gamma-globulinlar difteriya, qizamiq, qoqshol, gazli gangrena, gripp va boshqa kasalliklarning oldini olish hamda davolash maqsadida keng qoʻllaniladi.

Aksiltana sud tibbiyotida ham ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Saodat Ismoilova** (1981-yili tugʻilgan) – oʻzbek kinorejissyori.
Uning ijodi Markaziy Osiyo ayollari tarixiga bagʻishlangan. Toshkent davlat universitetining kino ijodkorligi fakultetini tamomlab, Yevropaga koʻchib oʻtgan. U yerda Markaziy Osiyo madaniyati haqidagi filmlarni namoyish qila boshlaydi. Saodat birinchi boʻlib Amsterdamdagi EYE Filmmuseum mukofotiga sazovor boʻlib, Oʻzbekiston tarixini hikoya qiluvchi *"Zuxra"* video instalyasiyasini chiqarishi bilan xalqaro eʼtirofga erishgan. 2014-yilda Berlin xalqaro kinofestivalida oʻzining birinchi badiiy filmi *"40 kunlik sukunat"* filmining premyerasi boʻlgan. Unda eng yaxshi debyut filmi nominatsiyasiga sazovor boʻladi. Keyin Norvegiyaning zamonaviy sanʼat idorasida va fransuz zamonaviy sanʼat studiyalaridan biri Le Fresnoyda bir qancha qisqa metrajli filmlarni suratga olgan.

Hayoti
------

U 1981-yilda Toshkent shahrida (Oʻzbekiston SSSR) tugʻilgan. Yoshligidanoq, oʻzbek kinematografi boʻlgan. Saodat otasi va ertakchi buvisidan ilhomlanib, kinoga ishtiyoqini oshirgan. Ismoilova Oʻzbekiston davlat sanʼat va madaniyat institutida kino yoʻnalishi boʻyicha tahsil olgan. Institutda sovet kinoijodkorlari Sergey Parajanov va Andrey Tarkovskiy ijodiga muxlislik qilgan. Ular sovet realizmining oʻrnatilgan uslubidan chiqib, ekspressionistik va ekzistensializm mavzularini yoʻlga qoʻygan sovet kinoijodkorlaridan edi. 1999-yilda Toshkent kinofestivalida bosh mukofotga sazovor boʻladi.

### Markaziy Osiyodagi loyihalari

Ismoilova 2019-yilda Toshkentdagi Zamonaviy sanʼat markazida (CCAT) *"Qoʻrgʻon Chirog"* nomli koʻrgazmasini oʻtkazgan. Shuningdek, Toshkentda bir yil davom etgan zamonaviy sanʼat boʻyicha taʼlim dasturini tuzadi. Keyingi yili esa Osiyo kino arxivi uchun *"Oʻzining besh hayoti"* filmini suratga olib, filmda Oʻzbekiston ayollari tarixini aks ettirgan edi.

Uslubi
------

Uning filmlari Markaziy Osiyo tarixiga alohida eʼtibor berib, ayollarning tarixi va madaniy amaliyotiga bagʻishlangan. Filmlar sekin tempi va ritmik tahrirlash uslubi tufayli „hipnotik" deb ham taʼriflangan.

Tashqi havolalar
----------------

* IMDB
* Mening filmlarim
* FilmPortal
* Facebook
* Instagram

Manbalar
--------

1. ↑  *Greenberger, Alex* „A Rising Filmmaker Accomplishes the Rare Feat of Showing at Both Documenta and the Venice Biennale". *ARTnews* (22-avgust 2022-yil). Qaraldi: 21-may 2023-yil.
2. ↑  *Pikulicka-Wilczewska, Agnieszka* „Uzbekistan: Where memory falters, creativity begins – a glance at Saodat Ismailova". *Eurasianet* (28-avgust 2019-yil). Qaraldi: 21-may 2023-yil.
**Pak Dyun Ger**, shuningdek, **Pak Dun-Ger**, **Pak Dunger** (1913-yil, Svobodnoye qishlogʻi, Primorsk viloyati, Olginskiy tumani, Rossiya imperiyasi - vafot etgan sanasi noma'lum) - Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Quyi Chirchiq tumanidagi Dimitrov nomidagi kolxozning a'zosi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

Hayoti
------

Pak Dyun Ger 1913-yilda Olgin tumani Svobodnoye qishlog'ida dehqon oilasida tug'ilgan. 1929-yilda mahalliy o'rta maktabning 6 sinfini tamomlagan. U 1930-yildan Olgin tumanidagi "Internatsional" kolxozida ishlagan. Keyinchalik 1937-yilda oila a'zolari bilan birgalikda O‘zbekiston SSR Toshkent viloyatidagi maxsus posyolkaga surgun qilingan. Pak Dyun Ger 1937-yildan oddiy kolxozchi, Quyi Chirchiq viloyatidagi Dimitrov nomidagi kolxozda dala mudiri bo'lib ishlagan.

1950-yilda Pak Dyun Ger bo‘linmasi 12 gektar maydonning har gektaridan o‘rtacha 99,5 sentnerdan yashil kanop poyasi oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 17-iyuldagi farmoni bilan Lenin ordeni va "O‘roq va Bolg‘a" oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan.

Pak Dyun Ger Moskvada o'tkazilgan Butunittifoq qishloq xoʻjaligi koʻrgazmasida bir necha bor qatnashgan (1954, 1955).

1965-yilda nafaqaga chiqdi. Kasaba uyushma ahamiyatiga ega shaxsiy nafaqa berib borilgan. Keyinchalik Yoqut Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasida yashagan.

Pak Dyun Gerning vafot etgan sanasi aniqlanmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Герои Социалистического Труда Якутской АССР: Биобиблиогр. справ. — Якутск, 1987. — С. 118—119.

Adabiyotlar
-----------
**Dorixona** yoki **apteka** — dori vositalarini tayyorlash, qadoqlash, ularning sifatini nazorat qilish.✅

. Hamda tayyor, dori vositalari,

```
tibbiy buyumlar, sanitariya va gigiyena       ashyolari, 🥛maʼdanli suvlar,
```

davolash-kosmetika mahsulotlarini saqlaydigan va sotadigan🏥 tibbiyot muassasasi.
. 

```
 Dorixonada toʻsatdan kasal boʻlib qolgan yoki baxtsiz hodisaga uchragan kishilarga tez tibbiy yordam ham koʻrsatiladi.
```

19-asrning 2-yarmida🇺🇿 Oʻzbekistonning baʼzi shaharlarida tashkil etilgan gospital va lazaretlar qoshida 

. Dorixona muassasalari mulkchilikning shakliga koʻra, 
aksiyadorlik, 
jamoa va xususiy Dorixonalarga, i.ch. xususiyatiga koʻra tayyor dori vositalarini sotadigan hamda dori tayyorlab beradigan (retseptga muvofiq), shuningdek, ulgurji savdo qiladigan va kasalxona hamda poliklinikalar qoshidagi Dorixonalarga boʻlinadi.

Farmatsevtika faoliyati bilan shugʻullanayotgan barcha jismoniy va yuridik shaxslar, shu jumladan, Oʻzbekiston Respublikasi hududida farmatsevtika faoliyati koʻrsatayotgan chet el vakolatxonalarining subʼyektlari ushbu faoliyat bilan shugʻullanishlari uchun litsenziyalari boʻlishi shart.chandiqni ketkazadigan dori

Yana q.
-------

* Dori
* Tibbiyot

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |