recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Hindistonda ko'ppartiyaviy tizim mavjud. Hindiston Saylov Komissiyasi (ECI) ob'ektiv mezonlar asosida milliy va shtat darajasidagi siyosiy partiyalarni tan oladi. Tan olingan siyosiy partiya ajratilgan partiya ramzi,  davlat televideniyesi va radiosida bepul efir vaqti, saylov kunlarini belgilashda maslahatlashish, saylov qoidalari va qoidalarini belgilashda o‘z fikrini bildirish kabi imtiyozlardan foydalanadi. Mahalliy, shtat yoki milliy saylovlarda qatnashmoqchi bo'lgan boshqa siyosiy partiyalar Hindiston Saylov komissiyasi tomonidan ro'yxatga olinishi kerak. Roʻyxatga olingan partiyalar, agar ular Lok Sabha yoki shtat qonun chiqaruvchi assambleyasi saylovlaridan keyin tegishli mezonlarga javob bersa, ECI tomonidan tan olingan Milliy partiya yoki davlat ishtirokchisi sifatida yangilanadi. Tan olingan tomon maqomi vaqti-vaqti bilan ECI tomonidan ko'rib chiqiladi.

2016- yildagi o'zgartirishdan oldin (2014 yil 1 - yanvardan kuchga kirgan), agar siyosiy partiya keyingi Lok Sabha yoki shtat qonun chiqaruvchi assambleyasi saylovlarida mezonlarni bajara olmasa, ular tan olingan partiya maqomini yo'qotadilar. 2016 -yilda ECI bu ko'rib chiqish har bir saylov o'rniga ketma-ket ikki saylovdan keyin o'tkazilishini e'lon qildi. Shu sababli, siyosiy partiya keyingi saylovlarda ham mezonlarga javob bermasa ham, tan olingan Partiya maqomini saqlab qoladi. Biroq, agar ular keyingi saylovdan keyingi saylovda mezonlarga javob bera olmasalar, ular o'z maqomlarini yo'qotadilar.

1. ↑  „Names of National State, registered-unrecognised parties and the list of free symbols".  Election Commission of India (12-mart 2014-yil). 22-may 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-may 2015-yil.
2. ↑  „State Party List".  Election Commission of India (13-dekabr 2016-yil). 14-fevral 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi.

1. ↑  If a party is recognised as a national or state party, its symbol is reserved for its exclusive use in the country or in the state.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Qizil (maʼnolari).

**Qizil** (lotincha: *Córnus*) — qizildoshlarga mansub daraxt va butalar turkumi, mevali va manzarali, dorivor oʻsimlik. Shimoliy yarim shar mamlakatlarida 4 turi tarqalgan. 250 yilgacha yashaydi. Gʻarbiy Ukraina, Moldova va Kavkaz oʻrmonlarida ochiq qiyaliklarda va toʻqayzorlarda, Oʻzbekistonning togʻli hududlarida bir turi — erkak yoki oddiy Q. oʻsadi. Daraxtining boʻyi 9 m (butasi 4–5 m), poʻstlogʻi kulrang, sur yoki jigarrang. Barglari uzun, gullari mayda, sariq, ikki jinsli, barglari yozilguncha (martapr.) gullaydi. Asalarilar yordamida changlanadi. Sentabrda pishadi. Mevasi qizil, etli, choʻzinchoqroq, danakli. Tarkibida oshlovchi moddalar bor. Mevasi xomligicha ovqatga ishlatiladi, kompot, murabbo, marmelad va boshqalar turli konditer mahsulotlari tayyorlanadi. Yogʻochidan turli yogʻoch buyumlari tayyorlashda foydalaniladi. Togʻ qiyaliklarini oʻzlashtirish uchun ekiladi. Yaxshi asal beruvchi oʻsimlik.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Belarusiyaning nol kilometri** (belaruscha: *Нулявы кіламетар Беларусі*) — kult belgisi, Belarus Respublikasi yoʻllarining nol kilometrini belgilaydi.

Tarixi
------

Minsk Rech Pospolitayaning ikkinchi boʻlinishidan (1793) koʻp oʻtmay guberniya shahriga aylandi. Minsk yoʻllari tartibga keltirildi.

1795-yil 6-sentabrdan muntazam „pochta" yoʻlovchilar oqimi boshlandi va tartibga solingan pochta yoʻnalishlari yuklarni normal tashishni taʼminladi. Pochta marshrutlaridagi har bir chaqirim verst ustunchasi bilan belgilangan. Pochta yaqinida ustun („nol verst") oʻrnatildi — bu viloyatning barcha uchastkalarining boshlanishi boʻldi.

Yangi joy maydoni (hozirgi Yanka Kupala teatri yonidagi maydon) hududida yillik shartnoma yarmarkasini oʻtkazilgan. Taxminan shu yerda bir vaqtlar Minsk viloyatining „nol verst"i turgan edi.

1998-yilda Oktabr maydonidagi rekonstruksiya jarayonida „nol kilometr" deb nomlangan yoʻl hisob belgisi qayta oʻrnatildi. Bungacha nol kilometr bosh pochta boʻlimidan hisoblangan. Oʻrnatilgan yangi belgi Bosh pochta boʻlimidan roppa-rosa 1 km uzoqlikda boʻlib chiqdi.

Tavsif
------

Yodgorlik granitdan piramida shaklida qurilgan boʻlib, abadiylik va kuch-quvvat ramzidir. Portugaliyada oʻyib ishlangan. Belgi bronza kartushlar bilan oʻralgan boʻlib, ularda yoʻl xaritasi, lotincha hikmat, Yoqub Kolas tomonidan yozilgan sheʼrlar tushirilgan. „Nol kilometr"ning ning bronza qoplamasida Minskdan Belorussiyaga qoʻshni davlatlarning poytaxtlari, Belorussiyaning viloyat va viloyat markazlarigacha boʻlgan masofalar koʻrsatilgan. Medalyonda piramidaning janubi-sharqiy tomonida „Belarus yoʻllarining boshlanishi" degan yozuv bor. Kiyevgacha — 573 km. Gomel 315 km uzoqlikda joylashgan. Moskva 700 km uzoqlikda joylashgan. Mogilevgacha — 199 km. Belgi mualliflari: meʼmor A. Sardarov, haykaltarosh A. Finskiy, metall rassomi V. Zavedeyev.

Yana qarang
-----------

* Nolinchi kilometr

Manbalar
--------

1. ↑  „Нулевой меридиан Беларуси. Минск. Октябрьская площадь. Минск". 17-avgust 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-iyun 2011-yil.
2. ↑  „«Начало дорог Беларуси». Памятный знак — Беларусь — Центр Европы. Минск". 23-sentabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-sentabr 2010-yil.
3. ↑  „Октябрьская площадь (бывшая Центральная)". 23-yanvar 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-sentabr 2010-yil.

Havolalar
---------

* „Minsk eski-yangi" veb-sayti Wayback Machine saytida arxivlandi (2013-01-23). Arxivnaya kopiya
* Belarus Yevropaning markazidir. Belarus Kilometr nol Arxivnaya kopiya
**Qashqarbeda** — dukkakdoshlarga mansub oʻq ildizli ikki yillik begona oʻtlar turkumi. Oʻzbekistonda sariq Q. va oq Q. turlari uchraydi. Poyasi tik oʻsadi, sershox, boʻyi 50150 sm. Barglari uch boʻlakli, navbatmanavbat joylashgan. Gullari sariq, shingil toʻpgulga yigʻilgan. Mevasi 1—2urugʻli dukkak. Ikkinchi yili iyun—avgustda gullaydi va iyul—sentabrda mevalaydi. Urugʻidan koʻpayadi. Urugʻlari 4—16° trada koʻkaradi. Fargʻona, Namangan, Samarqand, Qashqadaryo viloyatlarida koʻp tarqalgan. Don ekinlari orasida, bedapoyalar, paxtazorlarda, shuningdek, dala chekkalari, ariq yoqasi, yoʻl boʻylari, tashlandiq yerlar, baʼzan bogʻlarda uchraydi.

Kurash choralari: angʻiz erta kshshatiladi, yer shudgor qilinadi. Don ekinlariga gerbitsidlar purkaladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qizil dum** — kapalak turi. Yevropa va Osiyoda tarqalgan. Gʻarbiy Sibirning Yevropa qismida, Uzoq Sharqda va Oʻrta Osiyo togʻlarida uchraydi. Erkagining qanotlari yoyilganda 45 mm cha, urgʻochisiniki 60 mm cha; oldingi qanotlarida 2—3 ta qora yoʻl bor, orqa qanotlari kulrang. Qurti (5 sm cha) sertuk sargʻishyashil rangli, yelkasida sariq tuklarning choʻtkasimon 4 toʻpi, tanasining oxirgi uchida qizil zaharli tuklari (odam terisiga tegsa yalligʻlantiradi) boʻladi (nomi shundan). Oʻsimlik barglari bilan oziqlanib, oʻrmon va bogʻlarga zarar keltiradi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tatyana Germanovna Novik** (1994-yil 24-oktyabr, Moskva) — juftlikda konkida uchish musobaqalarida qatnashgan rossiyalik figurali uchuvchi. Mixail Kuznetsov bilan birgalikda Rossiya Gran-pri ishtirokchisi (2010), Nice xalqaro kubogining bronza medali sovrindori (2010) va oʻsmirlar oʻrtasidagi Rossiya chempionatining kumush medali sovrindori (2010) boʻlgan.

Faoliyati
---------

Novik 4 yoshida konkida uchishni boshlagan. Zelenogradda murabbiy Natalya Yegorova bilan shugʻullangan.

2007-yilda u Nina Moser guruhida juft konkida uchishga oʻtgan. Uning birinchi sherigi Konstantin Medovikov boʻlib, u bilan oʻsmirlar oʻrtasidagi Gran-pri va Rossiyaning kattalar chempionatida ishtirok etgan. Ikki mavsumni birga oʻtkazgandan soʻng, juftlik hamkorlikni toʻxtatishdi.

Tatyana Mixail Kuznetsov bilan konkida uchishni boshladi. Ular oʻsmirlar oʻrtasidagi Gran-pri finalida va oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida toʻrtinchi oʻrinni egallashdi. Ular 2010-yilgi kattalar oʻrtasidagi Rossiya chempionatida beshinchi boʻlishdi va oʻsmirlar oʻrtasidagi mamlakat chempionatida kumush medallarni qoʻlga kiritishdi.

Faoliyati davomida Tatyana Rossiya sport ustasi unvoniga sazovor boʻlgan. Tatyana Novik va Kuznetsov dunyodagi kam sonli sport juftliklaridan biri boʻlib, ular uchta halqaga ega boʻlib, uni musobaqalarda bajardilar.

2011-yildan 2014-yilgacha u Andrey Novoselov bilan duetda ijro etgan. Tatyana va Andrey 2012-yilgi Rossiya chempionatida 8-oʻrinni egalladilar, shuningdek, Rossiya kubogi va xalqaro Icechallenge finalida 4oʻrinni egalladilar. Raqobat martabasini tugatgandan soʻng, Tatyana Novik muz teatri rassomi va muz shoularining ishtirokchisi boʻldi.

Natijalar
---------

|  |
| --- |
| Konstantin Medovikov bilan |
| Musobaqa |  |  |
| Xalqaro oʻsmirlar |
| Germaniya Gran-prisi | 10 |  |
| Britaniya Gran-prisi |  | 7 |
| NRW kubogi |  | 1 |
| Milliy |
| Rossiya chempionati |  | 7 |

|  |
| --- |
| Mixail Kuznetsov bilan |
| Musobaqa |  |  |
| Xalqaro |
| Rossiya Gran-prisi |  | 8 |
| Yaxshi kubok |  | 3 |
| icechallenge | 7 |  |
| Milliy |
| Rossiya chempionati | 5 |  |
| Xalqaro oʻsmirlar |
| Jahon chempionati | 4 |  |
| Gran-pri finali | 4 |  |
| Germaniya Gran-prisi | 5 |  |
| Polsha Gran-prisi | 2 |  |
| Yoshlar oʻrtasida milliy |
| Rossiya chempionati | 2 |  |

|  |
| --- |
| Andrey Novoselov bilan |
| Musobaqa |  |
| Xalqaro |
| icechallenge | 4 |
| Mentor kubogi | 1 |
| Milliy |
| Rossiya chempionati | 8 |
| Rossiya kubogi finali | 4 |

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑
**Hindixitoy** — Osiyoning janubi-sharqiy qismidagi yarim orol. Maydoni 2 mln. km2. Gʻarbda Bengaliya qoʻltigʻi, Andaman dengizi va Malakka boʻgʻozi, janubiy va sharqda Janubiy Xitoy dengizi va uning Siam va Bakbo qoʻltiqlari bilan chegaralangan. Shimoliy chegarasi shartli ravishda Gang va Brahmaputra daryolari deltalari bilan Xongxa daryosi deltasidan oʻtkazilgan. Janubiy uchi Kra boʻynidan jan.ga choʻzilgan Malakka yarim oroldan iborat. Sharqiy qirgʻoqlari kam parchalangan, gʻarbida qoʻltiq, orol koʻp. Yer yuzasi, asosan, togʻli, meridian boʻylab choʻzilgan tizmalardan iborat. Gʻarbiy qismidagi Arakan togʻlari (eng baland joyi 3053 m, Viktoriya choʻqqisi), markazidagi Shan togʻligi va sharqidagi Annam togʻlari keng pasttekislik (Iravadi, Menam, Kam-bodja) va platolar (Korat) bilan boʻlingan. Karst keng tarqalgan. Pasttekisliklar, asosan, allyuvial va koʻl yotqiziqlaridan tuzilgan. Foydali qazilmalardan qalay va volframning yirik konlari topilgan. Iqlimi subekvatorial mussonli, Malakka yarim orolda ekvatorial iqlim. Oʻrtacha temperatura tekisliklarda 20° dan pastga tushmaydi, bahor va yoz oylarida 27—30°gacha koʻta-riladi, togʻlarda 15° gacha. Shamolga roʻpara garbiy yon bagʻirlarida yillik yogʻin 2500-3000 mm, asosan, yozda yogʻadi. Ichki rayonlarda 1000 mm gacha, sharqiy sohilida 2000 mm gacha (aso-san, qishda yogʻadi). Shim.dagi togʻ tepalarida qor yogʻadi. Daryolari sersuv, yozda toʻlib oqadi. Eng yiriklari: mekong, Iravadi, Saluin, Menam-Chao-Praya. Suvidan sugʻorishda keng foydalaniladi. Eng katta koʻli — Tonlesap. H.ning sernam togʻli hududlarida doim yashil tropik oʻrmonlar, dengiz sohillari va deltalarda mangra oʻrmonlari, ichki rayonlarda barg toʻkuvchi tropik oʻrmonlar va butazorlar bor. Tekislik qismi ekinzorlarga aylantirilgan. Asosiy ekini — sholi. malakka yarim orolda kauchukli oʻsimliklar plantatsiyalari barpo qilingan.

Manbalar
--------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Kyzyl-Koba-lake
**Qizil gʻor** - Togʻli Qrimdagi gʻorlar sistemasi. Simferopol shahridan 23 km janubi-gʻarbda. Dunyodagi ohaktoshli yirik karst gʻorlaridan biri.

**Qizil gʻor** — Togʻli Qrimdagi gʻorlar sistemasi. Simferopol shahri dan 23 km jan.gʻarbda. Dunyodagi ohaktoshli yirik karst gʻorlaridan biri. Qizil gʻor dagi oʻrganib chiqilgan yoʻlaklar va zallarning umumiy uz. 13,1 km. Gʻorlar sistemasi 6 qavatdan iborat. Pastki qavatida sifonli yer osti (qizil gʻor) daryosi, yer osti koʻllar bor. Q gʻ. ning galereya va zallari ohaktosh hosilalar bilan bezalgan.

Qizil gʻordagi oʻrganib chiqilgan yoʻlaklar va zallarning umumiy uzunligi 13,1 km. Gʻorlar sistemasi 6 qavatdan iborat. Pastki qavatida sifonli yer osti (qizil gʻor) daryosi, yer osti koʻllar bor. Qizil gʻor ning galereya va zallari ohaktosh hosilalar bilan bezalgan.

Rasmlar
-------

* Gʻor ogʻziGʻor ogʻzi
* Qizilkobinqka daryosi gʻordaQizilkobinqka daryosi gʻorda
* Ekskursion marshrut.Ekskursion marshrut.
* Gʻor sohibiGʻor sohibi

Adabiyolar
----------

1. ↑  Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Koʻprikning 2008-yildagi surati.
Koʻprikning oʻrta qismidan olingan surat. 2008-yil.
**Hindistondagi koʻprik qulashi** — 2022-yil 30-oktabr kuni mahalliy vaqt bilan 18:40 da Hindistonning Gujarot shtatidagi Morvi shahrida sodir boʻlgan fojia. Ushbu baxtsiz hodisa natijasida 141 nafar odam xalok boʻldi, 100 nafar odam bedarak yoʻqoldi. Baxtsiz hodisa sodir boʻlgan vaqtda koʻprikda 500 kishi boʻlgan.

Tarixi
------

2022-yil 30-oktabr kuni Gujarat shtatining Morvi shahridagi Machchhu daryosi ustidan oʻtgan simli koʻprik qulashi oqibatida 141 kishi halok boʻldi va bir necha kishi jarohatlandi. Qulash vaqtida koʻprikda 500 ga yaqin odam boʻlgan, ularning salkam 350 nafari yaqini suvga qulagan. Shu kuni Gujaratga kelgan Bosh vazir Narendra Modi favqulodda qutqaruv operatsiyalarini oʻtkazishni buyurdi. Yaradorlarni qutqarish uchun koʻplab mahalliy aholi vakillari ham bu ishga qoʻshildi. Bosh vazir Gujarat bosh vaziri Bhupendra Patel bilan ham gaplashdi va unga vaziyatni baholashni aytdi. Gujarat ichki ishlar vaziri Xarsh Sangavi halokat haqida xabar kelgan zahoti Gujaratga joʻnab ketdi.

Uzunligi 230 m boʻlgan Morvi sim koʻprigi 143-yil avval qurilgan tarixiy inshootdir. Qayta taʼmirlashdan soʻng, 26-oktabr kuni Gujarat Yangi yili munosabati bilan qayta ochilgan edi.

Jabrlanganlar
-------------

Falokat natijasida 141 nafar kishi halok boʻlgan. Bosh vazirning Milliy yordam jamgʻarmasidan (PMNRF) baxtsiz hodisada halok boʻlgan har bir kishining oilasi uchun 2 million rupiy va har bir yarador uchun 50 ming rupiydan tovon puli toʻlanishi e’lon qilindi. Shtat hukumati halok boʻlganlarning har birining oilasiga 4 lak rupiydan va jarohatlanganlarning har biriga 50 ming rupiydan tovon toʻlaydi.

Sabablari
---------

Deputat Moxan Kundariyaning bayonatiga koʻra, ushbu fojea sababi koʻprikning haddan tashqari katta ogʻirlikni koʻtara olmaganidir. Oreva Group operatorining vakiliga asoslanib Indian Express gazetasining xabar berishicha, juda koʻplab odamlar ushbu koʻprikni tebrantirish maqsadida uning oʻrta qismida yi’gʻilishi fojiaga sabab boʻlgan.

Yana qarang
-----------

* Seuldagi tiqilinch

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4   Halok bo'lganlar (RIAN)(rus.) Telegram mesenjerida
2. 1 2 3 4  Halok boʻlganlar (RIAN) Telegramdagi sahifasi
3. ↑   RIAN(rus.) Telegram mesenjerida
4. 1 2 3  Vafot etganlar (RIAN) Telegramdagi sahifasi
5. ↑  „Полтысячи человек рухнули в реку с мостом в Индии" (ru). *ren.tv*. Qaraldi: 30-oktabr 2022-yil.
6. ↑  YouTube logotipi India Today YouTubeda
7. 1 2   RIAN(rus.) Telegram mesenjerida
8. 1 2 3  „30 Dead In Gujarat Bridge Collapse, It Was Repaired Last Week" (en). *NDTV.com*. Qaraldi: 30-oktabr 2022-yil.
9. ↑  „Recently renovated cable bridge collapses in Gujarat, several injured: Top developments | India News — Times of India" (en). *The Times of India* (30-oktabr 2022-yil). Qaraldi: 30-oktabr 2022-yil.
10. ↑  „Gujarat: Suspension bridge collapses in Morbi, more than 60 dead" (en). *The Indian Express* (30-oktabr 2022-yil). Qaraldi: 30-oktabr 2022-yil.
**Davlatlarning huquqiy vorisligi** — bir davlat huquqlari va majburiyatlarining boshqa bir davlatga oʻtishi. D.h.v. masalasi quyidagi hollarda yuzaga keladi: 1) ijtimoiyiqtisodiy formatsiya oʻzgarishiga olib kelgan ijtimoiy inqilob sodir boʻlganda; 2) milliy ozodlik kurashi natijasida yangi mustaqil davlatlar paydo boʻlganda; 3) avvalgi davlat hududida — bir necha davlat tashkil topganda hamda ikki yoki bir necha davlat birlashuvi natijasida yangi davlat vujudga kelganda; 4) hududiy oʻzgarishlar roʻy berganda. D.h.v. yangi davlatlar uchun: xalqaro shartnomalarni qayta koʻrib chiqish, ularni bekor qilish, xalqaro tashkilotlarga aʼzo boʻlish, xususiy mulkni davlat mulkiga aylantirish, mulkning xuquqiy vorisligini taʼminlash kabi masalalarni qaytadan hal qilishni taqozo etadi. 1978-yilda Davlatlarning shartnomalarga oid huquqiy vorisligi toʻgʻrisida Vena konvensiyasi qabul qilingan edi. 1983-yilgi Vena konvensiyasi esa davlat mulki, davlat arxivlari va davlat qarzlariga oid D.h.v. asosiy qoidalarini belgilab berdi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Forbant** (qadimgi yunoncha: *Φόρβας* qadimgi yunoncha: *Φόρβας*) — Triopning oʻgʻli, Pellenning otasi (argiv versiyasiga koʻra). Triopning va Mirmidonning qizi boʻlmish Hiskillaning oʻgli. Apollonning sevgilisi.

Rodosga (ilgari Opfiussa deb atalgan) boʻron tufayli kelib qolgan Forbant va uning singlisi Parfeniya kema halokatidan omon qolib, Sxediya bilan Ialisning yoniga suzib ketishgan, Tamniy ularni mehmondoʻstlik bilan kutib olgan. Boshqa bir hikoyaga koʻra (bu hikoyada Forbant Lapifning oʻgʻli deyiladi), Forbant yashash uchun joy izlab Fessaliya boʻylab kezgan. Apollonning bashoratiga koʻra, rodosliklar uni oʻz uylariga taklif qilishgan. Forbant ilonlarni qirib tashlagan va Rodosga joylashgan. Barcha versiyalarda Forbantning Rodosdagi ilonlar va ajdaholarni yoʻq qilgani aytiladi. Apollon unga alohida mehr qoʻygan va uni "Ophiuchus" yulduzlar turkumiga aylantirgan. Rodosliklar flotlari dengizga yoʻlga chiqqanida Forbantga qurbonliklar qilishgan. Arxeologik dalillar shuni koʻrsatadiki, Rodosda Miken davridagi idishlarning koʻpida ilonlar tasviri aks ettirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Pavsaniy*. Opisanie Elladi VII 26, 12
2. ↑  *Плутарх*. Сравнительные жизнеописания: Numa 4
3. ↑  *Афиней*. Pir mudresov VI 82, 262f, ssilka na Dievxida
4. ↑  *Диодор Сицилийский*. Историческая библиотека V 58, 5
5. ↑  *Gigin*. Astronomiya II 14, 4, po Polizelu Rodosskomu
6. ↑   Kolobova K. M. Iz istorii rannegrecheskogo obщestva. L. 1951. S.39
**Davqur** — zardoʻzlikda keng tarqalgan naqsh mujassamoti, hoshiya naqsh. Kiyim (yoqasi, yeng uchlari va b.) cheti hoshiya naqsh bilan aylantirib tikilib, qolgan joylari ochiq qoldiriladi. Kiyimning orqa yelka qismiga turunj shaklida bezak kashta ("tavq") tikiladi. Hoshiya — naqsh turli kenglikda (keng, hashamdor yoki ingichka) boʻlib, oʻsimliksimon ("shash barg", "bargi xazon", "bodom", "qoʻsh bodom" va b.) va handasiy (yulduz, aylana, koshin va b.) shakllardan tuziladi. Baxmaldan quroq qilinadi, toshlar qadaladi. D. da turli bezak choklardan foydalanilib, buyumning badiiy qimmati oshiriladi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Oltintepa (maʼnolari).

**Oltintepa** — oʻrta asr shahar harobasi (5—13-asrlar). Qashqadaryo viloyati, Qamashi tumanidagi Qorabogʻ qishlogʻi yaqinida joylashgan. O. dastlab ToshDUning arxeologik ekspeditsiyasi tomonidan tekshirilgan (1966). 1964 yildan muntazam arxeologik tadqiqotlar olib borilgan. Shahar 2 qismdan: hisor rolini oʻynagan markaziy qism (2,5 ga dan ortiq) va raboddan iborat. O.dagi markaziy tepalikning hajmi 160x160 m, balandligi 13 m ga yaqinni tashkil qiladi. O.ning umumiy maydoni 40 ga boʻlgan. Dastlab O. oʻrnida 5—6-asrlarda kichik qishloq yoxud alohida turgan inshoot joylashgan; u 7—8-asrlarda kengaygan. Asosiy tepalik mudofaa devori bilan oʻrab olingan, qishloqni shaharga aylanish jarayoni kechgan. 10-asrda shahar nihoyatda katta boʻlgan, hunarmandchilik rivojlangan. 13-asr boshida moʻgʻullar istilosi natijasida vayron boʻlib, 13-asrning 30-yillarida shahar hayoti qayta jonlangan. O.dan koʻplab sirlangan, turli xildagi naqshlar, yozuvlar bilan bezatilgan sopol idishlar (koʻza, xum, lagan va boshqalar), tangalar, oʻyma naqsh tushirilgan terrakota parchalari, oʻgʻirlar, jez koʻzgu, kuldon, xay-kalchalar va boshqa topilgan.

Adabiyot
--------

* Lunina SB. Goroda Yujnogo Sogda v VIII—XII vv. T. 1984.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Toʻlqinoy Foziljonovna Qodirova** (1935.27.7, Toshkent) — meʼmor, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan arxitektor (1976), professor (1996). Oʻrta Osiyo politexnika institutini tugatgan (1959). Sanʼatshunoslik institutida kichik, katta ilmiy xodim (1959—80), Oʻzbekiston meʼmorlar uyushmasi raisi (1980— 92). 1993-98 yillar "Kamalak—TV" Amerika—Oʻzbekiston qoʻshma korxonasi bosh direktor oʻrinbosari, 1996-yildan Toshkent arxitektura va qurilish instituti meʼmoriy muhitlar dizayni kafedrasi professor; 2005-yildan meʼmorlik tarixi va nazariyasi kafedrasi mudiri. q. faoliyati shaharsozlik, meʼmorlik tarixi va nazariyasi, zamonaviy meʼmorlikda xalq anʼanalaridan unumli foydalanish masalalariga bagʻishlangan. Q. shuningdek, bir qancha turar joy, meʼmoriy binolar va shaharsozlik majmualari loyihalari muallifi, Toshkent, Namangan, Qoʻqon, Buxoro kabi shaharlar markazlari uchun oʻtkazilgan tanlovlar gʻolibi. Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1988). Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashi deputati (1984—85, 1985-90, 1990-95).

Manbalar
--------

* Arxitektor i vremya, T. 1982; Oʻzbekistonning istiqlol yillari meʼmorligi, T. 2004.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Said ibn Xafif Samarqandiy**(arabcha: سعيد بن خفيف سمرقندي — Said ibn Xafif Samarqandiy — Toʻliq ismi: Abulfath Said ibn Xafif Samarqandiy
(912-1000)) — astronom.

Hayoti
------

Said ibn Xafif Samarqandiy zamonasining ko‘zga ko‘rin­gan astronomi boʻlib, tarjimayi holi haqida maʼlumotlar yo‘q, asarlari ham hozirgacha topilmagan. K. Brokkelmanning yozishicha, Said ibn Xafif Samarqandiy 300/912-yil tugʻulgan, 390/1000-yil vafot etgan.
D. G.Voronovskiy „Muhammad Xorazmiydan Ulug‘bekkacha bo‘lgan O‘rta Osiyo astronomlari" nomli maqolasida yozishicha, xuddi shu nomli astronom olim XIV asrda ham o‘tgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻrta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. — B. 585.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Lotaringiya qirlari**, Lotaringiya platosi — Fransiyaning shim.sharqiy qismidagi qirlar, Parij qavzasining sharqiy chekkasi. Sharqdan Vogezi, Ardenna togʻlari, gʻarbdan Shampan tekisliklari, jan. dan Langr platosi bilan chegaralangan. Mezozoy ohaktoshlaridan tuzilgan asimmetrik kuestali qator tepalardan iborat boʻlib, balandligi 350–400 m. Lotaringiya qirlari daryolar bilan boʻlib yuborilgan. Kirlar dub va qoraqayin oʻrmonlari bilan qoplangan. Daryo vodiylarida dehqonchilik qilinadi. Chorvachilik rivojlangan, tokzorlar bor. Temir rudasi va tosh tuzining yirik konlari topilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Elita nomi ostida Lotus Cars ikkita avtomobil modelini ishlab chiqardi.

Model 1957
----------

Birinchi Lotus Elite yoki Lotus Type 14 1957-yildan 1962-yilgacha ishlab chiqarilgan va barcha 4 gʻildirakda mustaqil osma va yopiq korpusga ega ultra yengil ikki oʻrindiqli edi. Drayv orqa gʻildiraklarga 4 pogʻonali vites qutisi orqali amalga oshirildi.

Kupe tipidagi korpus shisha tolali shishadan yasalgan boʻlib, dvigatel va oldingi osma oʻrnatish joylarida poʻlat ramka bilan mustahkamlangan. Engil vazn, hatto 75 ot kuchiga ega (55 kVt) Coventry-Climax dvigatelidan foydalanganda ham yaxshi dinamik koʻrsatkichlarga erishishga imkon berdi. CLIMAX dvigatellari bilan jihozlangan Elite oʻz sinfida oltita 24 soatlik Le Man poygalarida gʻolib chiqdi.

Avtomobil kichik aerodinamik qarshilik koeffitsientiga ega edi — atigi 0,29 — bu hatto zamonaviy avtomobillar uchun ham yaxshi koʻrsatkich. Dizaynda shamol tunnelida kompyuter modellashtirish va sinovdan foydalanilmaganligini hisobga olsangiz, bu yanada diqqatga sazovordir.

Jami 1000 dan sal koʻproq avtomobil ishlab chiqarilgan.

Model 1974-yil
--------------

Toʻrt oʻrindiqli Elite II yoki Lotus Type 75 (keyinchalik Lotus Type 83) 1974-yildan 1982-yilgacha ishlab chiqarilgan.

Shisha tolali korpus Elite II, poʻlat shassiga oʻrnatilgan. Mashina barcha 4 gʻildirakda mustaqil osma va toʻliq alyuminiy dvigatelga ega edi. Lotus 907 egizak kamerali dvigatel har bir silindrda 4 ta klapanga ega edi. Mashina 5 pogʻonali mexanik uzatmalar qutisi bilan, 1976-yil yanvar oyidan boshlab variant sifatida 4 pogʻonali avtomat bilan jihozlangan.

Elite va Elite II (va bu Lotus Eclat uchun ham amal qiladi) 907 kg (*2000 lb*) dan oshmaydigan ogʻirligi bilan mashhur.

Havolalar
---------

* Kompaniyaning rasmiy veb-sayti (ingliz tilida)
**Logoterapiya** ( qadimgi yunoncha: *λόγος* - ma'no, sabab) - mavjudlik ma'nosini izlashga asoslangan ekzistensial psixoterapiya turlaridan biri. 20-asr oʻrtalarida Viktor Frankl tomonidan ishlab chiqilgan.

Asosiy tushunchalar
-------------------

Franklning fikriga ko'ra, logoterapiya uchta tushunchaga asoslanadi:

1-iroda erkinligi 

2-ma'noga bòlgan hoxish

3- hayotning ma'nosi.

Logoterapiya kontseptsiyasida aytilishicha, insonni xatti-harakatga undovchi tashqi kuch bu *hayotning ma'nosini* topish va amalga oshirish istagidir. Franklning so'zlariga ko'ra, insonning asosiy xususiyatlaridan biri *ma'noga bo'lgan irodasi* bo'lib, uni Frankl Adlerianning ustunlikka intilishi ,pastlik kompleksi qoplashga qaratilgan o'zini o'zi tasdiqlash va Freydning zavqlanish tamoyiliga qarama-qarshi qo'ygan. Frankl ma'noga intilish insonda asosiy turtki beruvchi kuchdir va odamlarga stresssiz holat kerak emas, balki ularga munosib bo'lgan qandaydir ma'noga intensiv intilish kerak deb hisoblardi. Ma'no istagi puchga chiqqanda, befarqlik va zerikish paydo bo'ladi.

Franklning fikricha:Insonning hayot ma'nosiga bo'lgan hoxishlari chippakga chiqgandagi holati bu ekzistiansinal bòshliq deyiladi,bu haqda ekzistensianal faylasuflar ma'lumot berib o'tgan.

Ekzistensial vakuum, logoterapiyaga ko'ra, noogen nevrozga (ma'noga intilishning umidsizlikka tushishi natijasida paydo bo'ladigan nevroz), klinik alomatlarga olib kelishi mumkin.

1950-1960-yillarda Frankl hayot ma'nosining yòqolishiga sababchi bo'luvchi omillarni qayd etdi.U keltirgan statistik ma'lumotlarga ko'ra, ruhiy tushkunlik, giyohvandlik,alkogalizm ko'paysa, tajovvuzkorlik kuchayadi. Bosilgan jinsiy instinktlar tajovuzni keltirib chiqaradi,deb hisoblagan Freyddan farqli o'laroq,Frankl hayotda ma'no yo'qligini tajovuzning muhim sababi deb hisobladi. Uning fikricha,ichkilikboz va giyohvandlar - bu hayotiy ma'noga ega bo'lmagan yoki uni yo'qotgan, ekzistensial bo'shliqni, ichki bo'shliqni, borliqning ma'nosizligini boshdan kechirgan odamlardir.

Manbalar
--------

* V. nomidagi Vena universiteti qoshidagi Logoterapiya instituti. Frankl (ingl.) )(olm.) )
* Viktor Frankl haqida
* "Viktor Franklning logoterapiyasi: psixoterapiya hayotning ma'nosini topishga qanday yordam beradi? » Kutubxonada Yuliya Gavrilovaning ma'ruzasi. N. A. Nekrasov
* *Lesevitskiy A.* *IN.* Logoterapiyaning aksiologik matritsasi F. M. Dostoevskiy

1. ↑  Франкл 2022. sfn error: no target: CITEREFФранкл2022 (help)
**Foydali qazilma konlarini oʻzlashtirish** - Yer qaʼridan qattiq, suyuq va gazsimon foydali qazilmalarni chiqarib olishning oʻzaro boglangan kon ishlari jarayoni majmui. Foydali qazilma konlarini oʻzlashtirishk.oʻ.ning ochiq (karyer), yer osti (shaxta), burgʻi quduqlari va dengiz tubidan olish (dengiz sathidan pastdagi ishlar) usullari mavjud. Ochiq va yer osti usullaridan qattiq foydali qazilmalarni, burgʻi quduqlaridan esa, asosan, suyuq va gazsimon foydali qazilmalarni chiqarib olishda foydalaniladi. Yer osti usuli bilan katta chukurlikda yotgan foydali qazilmalar qazib olinadi. Foydali qazilma konlarini oʻzlashtirishk.oʻ.da Dunyo okeanida konlarni oʻzlashtirish va dengiz tubidan foydali qazilmalarni chiqarib olish aloxida urin egallaydi. Dunyo boʻyicha ochiq usul bilan 60% ga yaqin metall rudalari, 85% nometall rudalar, 100% noruda foydali kazilmalar va 35% ga yaqin kumir qazib olinadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Szczecin
**Shchetsin** (polyak tilida *Szczecin*, nemis tilida *Stettin*) – Polshaning shimoliy-gʻarbiy qismidagi shahar. Gʻarbiy Pomeraniya voyevodasining maʼmuriy markazi. Aholisi 405,6 ming kishi (2010). Transport yoʻllari chorrahasi. Odra daryosi boʻyidagi yirik port. Mamlakat tashqi savdo yuklarining katta qismi Shchetsin porti orqali oʻtadi. Mashinasozlik (kemasozlik va boshqalar), metallurgiya, kimyo, tsellyulozaqogʻoz, oziqovqat, tikuvchilik sanoati korxonalari mavjud. Baliq ovlash bazasi. Universitet, teatrlar bor. Shahar ilk bor 9-asrda tilga olingan. 13—18-asrlarga oid meʼmoriy yodgorliklar saqdangan.

**Shchetsin** — Polshaning shim.gʻarbiy qismidagi shahar. Shchetsin voyevodasining maʼmuriy markazi. Aholisi 416,9 ming kishi (1999). Transport yoʻllari chorrahasi. Odra daryosi boʻyidagi yirik port. Mamlakat tashqi savdo yuklarining katta qismi Sh. porti orqali oʻtadi. Mashinasozlik (kemasozlik va boshqalar), metallurgiya, kimyo, sellyulozaqogʻoz, oziqovqat, tikuvchilik sanoati korxonalari mavjud. Baliq ovlash bazasi. Universitet, teatrlar bor. Shahar ilk bor 9-asrda tilga olingan. 13— 18-asrlarga oid meʼmoriy yodgorliklar saqdangan.

Eslatmalar
----------

1. ↑  *Ludność Szczecina, stan na 31.12.2010* (PDF), 2011-08-05da asl nusxadan (PDF) arxivlandi, qaraldi: 2011-08-05

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsda ***Szczecin*** mavzusiga oid fayllar bor. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Pleksit** (lot. plexus — chigal) — orka miyadan chiqadigan nerv chigallarining yalligʻlanishi (qarang Periferii nerv sis-temosi). Infeksion kasalliklar, shikastlanish, umurtqa pogʻonasi kasalliklari va boshqa sabab boʻldi. P. odatda, toʻsatdan boshlanadi. Boʻyin va yelka chigali zararlanganda qoʻl va oyoq bezillab ogʻriydi; qoʻl muskullarida sezuvchanlik buziladi. Bu xildagi oʻzgarishlar koʻpincha bilak va qoʻl panjasi sohasida uchraydi. Muskullar nimjon boʻlib qoladi, ogʻriydi, harakat oʻzgaradi. Beldumgʻaza P.ida shu sohadagi muskullar bezillab turadi, harakat qilish qiyinlashadi. Kasallikning kechishi koʻproq sababchisiga bogʻliq, u qanday kechishidan qatʼi nazar, albatta, vrachga muro-jaat qilish va uning koʻrsatmalarini bekamu koʻst bajarish lozim. Oʻz bilgicha issiq qilish yoki ogʻriq qoldiruvchi dorilar ichish yaramaydi; aks hodda kasallik avj olib ketishi mumkin. Bel-dumgʻaza P. bilan ogʻrigan ayollar akusherginekolog koʻrigidan oʻtishlari lozim.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Denovtepa — 2** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: X—XII asrlar. Qashqadaryo viloyatining Kitob tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Denov" MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.

Andoza:Oʻzbekiston moddiy va madaniy merosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxati navbox

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Sovet Ittifoqidan mustaqillikka erishgandan soʻng, Qozogʻistonda taʼlimni „davlat tomonidan moliyalashtirish" qisqartirildi. 1991-yilda yalpi ichki mahsulotning 6 foizidan 1994-yilda 3 foizga tushdi, 1999-yilda esa bu koʻrsatkich 4 foizgacha koʻtarildi. Boshlangʻich va oʻrta maktab oʻqituvchilari yomon maosh oladilar; 1993-yilda 30,000 dan ortiq oʻqituvchilar (yoki 1990-yildagi oʻqituvchilarning yettidan bir qismi) taʼlimni tark etdilar, ularning aksariyati koʻproq daromadli ish qidirish uchun ketdilar.

1994-yilda Qozogʻistonda 8575 boshlangʻich va oʻrta maktabga (birdan oʻn birgacha), taxminan 3,2 million oʻquvchi qatnashdi. 1992-yilda Qozogʻistondagi 8500 ga yaqin bolalar maktabgacha taʼlim muassasalariga qatnadilar. 1994-yilda respublikaning oltmish bitta oliy oʻquv yurtida 272,1 ming talaba tahsil oldi. Talabalarning ellik toʻrt foizi qozoq, 31 foizi ruslar edi.

Qozogʻistonning 1995-yilgi konstitutsiyasi majburiy, ijtimoiylashtirilgan oʻrta maktab taʼlimini beradi. Fuqarolar ijtimoiylashtirilgan oliy oʻquv yurtlari uchun raqobatlashadi. Xususiy taʼlim mamlakatda oʻsib bormoqda, oʻquvchilarning 5 foizga yaqini xususiy maktablarda oʻqiydilar, ular asosan oʻzboshimchalik bilan davlat nazorati ostida qoldirilgan.

2002-yilda Osiyo Taraqqiyot Banki Qozogʻistonga taʼlim sohasidagi muhim muammolar va ustuvorliklarni aniqlash va hukumatning taʼlim sohasini rivojlantirish strategiyasini kuchaytirishga hissa qoʻshish uchun texnik yordam koʻrsatdi. Amerika Qoʻshma Shtatlari 2004-yilda Tinchlik korpusining 137 aʼzosiga „taʼlim va NNTni rivojlantirishda" ishlashni taʼminladi.

1999-yilda Qozogʻistonda erkaklarning 99,1 % va ayollarning 97,7 % oʻqish yozishni bilgan.

Amerika Qoʻshma Shtatlari Davlat kotibi Kondoliza Rays 2006-yil 12-13-oktabr kunlari Qozogʻistonga tashrif buyurganida, u: "Har qanday davlatning kelajagi uning bilim darajasiga bogʻliq. Bu mening Qozogʻistonga toʻrtinchi tashrifimdir. Men allaqachon atirau va Almatida boʻlganman. Men har qanday mamlakat muvaffaqiyatining kaliti boʻlgan millatingizning maʼlumot darajasi yuqori ekaniga guvoh boʻldim-degan.

Taʼlim jarayoni
---------------

### Maktabgacha taʼlim

Manbalar
--------

1. ↑  34460-012: Education Sector Development Strategy Asian Development Bank
2. ↑  U.S. Assistance to Kazakhstan - Fiscal Year 2004 U.S. Department of State
3. ↑  Kazakhstan Wayback Machine saytida arxivlandi (2018-12-26). CIA World Factbook
4. ↑  Official visit of US Secretary of State Condoleezza Rice to Kazakhstan Wayback Machine saytida arxivlandi (2007-03-10). Embassy of the Republic of Kazakhstan in the Republic of India

Havolalar
---------
Geosiyosiy kuch- davlatlar yoki harbiy-siyosiy bloklarning harbiy, demografik, moddiy, hududiy, va ma'naviy zahiralarining umumlashgan birligi. Geosiyosiy kuch, birinchi navbatda, mamlakatning harbiy kuchi va armiyasining soni,  yadro  va boshqa ommaviy qirgʻin quroliga egaligi hamda ularning miqdori bilan oʻlchanadi. Ikkinchidan, davlatning iqtisodiy kuchi- yalpi milliy mahsulot ishlab chiqarish, inson omili rivojining  indeks lari, aholisining soni, uning xarid va ishlab chiqarish qobiliyati kabilar bilan oʻlchanadi. Ayni chogʻda davlat hududining kattaligi, harbiy xavfsizlik masalasini hal etgani, energetika xavfsizligi, strategik tranzit imkonlariga va jahonga chiqish yoʻlaklariga egaligi ham davlatning kuchini belgilaydigan omillardandir. Davlatning kuchi tasnifida uning dengiz qudrati ham muhim ahamiyat kasb etadi. Mamlakatning tabiiy-geografik harakteristikasi, harbiy-dengiz va savdo kemalarining soni va kuchi, sohil infrastrukturasining ahvoli va shu kabilar dengiz kuchini tashkil etadi. Bundan tashqari, harbiy texnologiyaning hozirgi darajasi dengiz kuchini quruqlik va strategik harbiy-havo kuchlari bilan bogʻliq ravishda rivojlantirishni talab etadi. Hozirgi raketalar, suv osti kemalari texnologiyalari, ularning jahonning istalgan bir nuqtasidagi harbiy, siyosiy, iqtisodiy nishonlarga zarba berish imkoniyatlari geosiyosiy tushunchalar va yo'nalishlarni tubdan oʻzgartirib yubordi. Davlatning  innovatsiya  yoʻli bilan rivojlanish salohiyati va axborot zahiralariga egaligi ham geosiyosiy kuch oʻlchovlaridan biridir.

Adabiyotlar
-----------

Manbalar
--------

1. ↑  Geosiyosat, s. 450. sfn error: no target: CITEREFGeosiyosat (help)

×Ali Xasanov=*. Geosiyosat*. Toshkent: Tamaddun, 2016 — 450 bet.
**Geotermal resurslar** - Yer qaʼri issiqligi zaxirasi. Gidrogeotermal (termal suvlar) va petrogeo-termal (350° va undan ortiq darajagacha qizigan quruq togʻ jinslari) resurslarga boʻlinadi. G. r.ning sanoati taraqqiy etgan mamlakatlar yoqilgʻi-energetika balansidagi ulushi oʻrtacha 5-10%. Gidrotermal resurslardan issikliq manbai sifatida (40° dan 100— 150° gacha boʻlgani) va elektr quvvati i.ch.da (150° dan 300° gachasi) foydalaniladi [Italiya (Toskana), AQSH (Kaliforniya), Yangi Zelandiya, Yaponiya (Xokkaydo o.), Meksika, Rossiya Federatsiyasi (Gʻarbiy Sibir, Shimoliy Saxalin)da]. Oʻzbekistonda Fargʻonada artezian iliqsuv havzalari bor.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Koronidalar** (qadimgi yunoncha: *Κορωνίδες*) — qadimgi yunon mifologiyasining qahramonlari. Ularning ismlari **Metioha** (Μητιόχη) va Menippa (Μενίππη) edi, ular Orionning qizlari boʻlgan. Onasi tomonidan tarbiyalangan. Afina ularga toʻqishni oʻrgatdi, Afrodita ularga goʻzallik berdi. Aoniyani (Qadimgi Beotiya nomi) vabo qurshab olganida, Gortinskiy Apollon ikkita qizni ikkita yer osti xudolariga qurbon qilishni buyurdi. Uch marta xudolarga murojaat qilib, ular oʻmrov suyagi yoniga toʻquv mokilarini tiqib, tomoqlarini kesishdi. Ularning oʻrniga yerdan kometalar deb nomlangan ikkita yulduz paydo boʻldi. Ularning ziyoratgohi Orxomenda qurilgan.

Shuningdek, ularning oʻgʻillari — Fivadan ikki egizak, Orionning nevaralari ham **Korona** nomida boʻlishgan. Ovidiyning soʻzlariga koʻra, ular oʻlgan onalarning kulidan tugʻilganlar.

1878-yilda topilgan asteroid (188) Menippa Menippa nomi bilan atalgan.

Manbalar
--------

1. ↑   Lyubker F. Realniy slovar klassicheskix drevnostey. M. 2001. V 3 t. T.2. S.380
2. ↑   Antonin Liberal. Metamorfozi 25
3. ↑   Ovidiy. Metamorfozi XIII 692—699
**Georgiy Aleksandrovich Vizel** (1912.29.8, hozirgi Qozogʻistonning Balxash shahri) — teatr rassomi, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1964). Moskva badiiy institutini tugatgan (1934). 1935-yildan Toshkentda rus opera va balet teatrida ishlagan. Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutida dare bergan (1965—80). Muqimiy teatrida (1948—85), Yosh tomoshabinlar teatrida (1985—91) bosh rassom. V. "Yevgeniy Onegin", "Alpomish", "Muqimiy", "Tohir va Zuhra", "Farhod va Shirin", "Qirq qiz", "Oʻgʻirlangan umr" kabi spektakllarga dekoratsiya eskizlari ishlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Levkon I** (Leukon) — arxont, Bospor davlati podshosi (miloddan avvalgi 389/388— 349/348). Uning davrida keng bosqinchilik yurishlari amalga oshirilgan. Bospor davlatiga Feodosiya (taxminan miloddan avvalgi 380), Sharqiy Qrim, Kuban boʻylarida yashovchi qabilalar (sindlar, toretlar va boshqalar) qoʻshib olingan. Keng hosildor yerlarning bosib olinishi, Bospor gʻallasining (ayniqsa, Afina-ga) eksport qilinishini rivojlantirgan; bu Bosporning iqtisodi va madaniyatining rivojlanishiga yaxshi taʼsir qilgan. L.1 davrida Pantikapey shahrida 1-marta oltin tangalar zarb qilish boshlangan (taxminan miloddan avvalgi 375).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
*Bu maqola aksiya haqida. Rossiya Imperiyasi davridagi Avliyo Georgiy ordeni lentasi uchun Georgiy lentasi maqolasiga qarang.*
Georgiy lentasi
**Georgiy lentasi aksiyasi** — fashistlar Germaniyasi ustidan qozonilgan gʻalaba munosabati bilan ramziy lenta tarqatish ommaviy aksiyasi. Bu aksiyani ilk marotaba 2005-yil „RIA Novosti" agentligi va „Studencheskaya obshina" yoshlar tashkiloti oʻtkazgan. Ayrim sobiq sovet respublikalarida bu aksiyaga yomon nazar bilan qaraladi.

Aksiya har yili 24-apreldan 12-maygacha shirkatlar va davlat budjeti hisobiga oʻtkaziladi. 2008-yilda Georgiy lentasi oʻttizdan oshiq mamlakatda tarqatildi. Hozirgi kungacha tarqatilgan lentalar soni 100 milliondan oshdi. Ushbu aksiya faol oʻtkaziladigan mamlakatlar qatorida Gretsiya, Ukraina, Estoniya, Latviya, Fransiya, Italiya, Germaniya, Belgiya, Buyuk Britaniya, AQSH, Xitoy, Vyetnam va Afgʻoniston borligi aytiladi.

Georgiy lentasining tashqi koʻrinishi va ranglari „1941-45 yil. Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun" medali lentasiga mos keladi. Bu aksiya orqali tarqatiladigan lentalar Georgiy lentasi deb nomlansa-da, ayrimlar ular aslida Gvardiya lentasiga mos kelishini aytadi. Gvardiya lentalaridan fashistlar Germaniyasiga qarshi olib borilgan urushda erishilgan gʻalabaning ramzi sifatida foydalanilgan. Georgiy lentasi boʻlsa Yekaterina II davrida Avliyo Georgiy ordeni bilan birga yuzaga kelgan.

Aksiya „Bobom gʻalabasi — mening gʻalabam!", „Boylab ol, agar unutmagan boʻlsang!", „Unutganim yoʻq! Faxrlanaman!", „Biz — buyuk gʻalaba avlodlari!", „Gʻalaba uchun bobomga rahmat!" kabi shiorlar ostida oʻtkaziladi.

2015-yil Oʻzbekistonda ayrimlar mamlakatda Georgiy lentasi tarqatilishiga qarshi chiqdi. Oʻzbekistonda lentaning tarqatilishiga qarshi chiqqanlar uning „Rossiya imperializmi timsoli" ekanini aytishdi. Aksiyani taqiqlash chaqiriqlari Qirgʻiziston va Qozogʻistonda ham kuchaydi. Qrim Rossiya tomonidan anneksiya qilinganidan keyin Georgiy lentasi Ukraina sharqidagi ayirmachilarning ramzi sifatida koʻrila boshlandi.

Yana q.
-------

* Georgiy lentasi

Manbalar
--------

1. ↑  „Aksiya tarixi" (ruscha). *Georgiy lentasi*. 12-aprel 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-aprel, 2015.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2015-04-12).
2. ↑  „Kubanda 300 mingdan oshiq Georgiy lentasi tarqatiladi" (ruscha). *RIA Novosti* (13-aprel, 2010). Qaraldi: 30-aprel, 2015.
3. ↑  „Oʻzbekistonliklar Georgiy lentasiga qarshi aksiya boshladi". *Ozodlik radiosi* (19-aprel, 2015). Qaraldi: 30-aprel, 2015.
4. ↑  „Qozogʻistonda Georgiy lentasini taqiqlash talab qilindi". *Ozodlik radiosi* (10-aprel, 2015). Qaraldi: 30-aprel, 2015.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Georgiy lentasi*** haqida turkum mavjud |

* Georgiy lentasi aksiyasining rasmiy sayti Wayback Machine saytida arxivlandi (2011-04-30). (rus.)