recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**1-noyabr** — Grigoriy taqvimida yilning 305- (kabisa yilida 306-) kuni. Yil yakuniga 60 kun qoladi.

|  |
| --- |
| ← **Noyabr** → |
| Du | Se | Ch | Pa | Ju | Sh | Ya |
|   |   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 |   |   |   |
| 2023-yil |

1-noyabr "Xalqaro erkaklar kuni" ni butun jahon jamoatchiligi nishonlab kelmoqda. Erkaklar kuni noyabr oyining birinchi shanbasida nishonlanadi. Bu kuni erkaklar avvalаmbor ayollar tomonidan ko'proq e'tibor kutadilar. Ayollarning samimiyligidan va ularga qilinayotgan bunday e'tibordan erkaklar o'zlarini juda baxtli his etadilar. O'sha kuni ularga 8-mart xalqaro xotin-qizlar bayrami haqida eslatib qo'yish kerak bo'ladi. Qiziq, 19-noyabrda ham Xalqaro erkaklar kuni har yili nishonlanadi. Birinchi bo'lib 19-noyabrda Trinidad va Tobago Respublikalarida va undan keyin AQSh, Buyuk Britaniya, Yamayka, Avstraliya, Indiya, Singapur, Malta va Janubiy Afrika davlatlarida bayramlar bo'lib o'tadi.

Bayramlar
---------

*Yana qarang: Turkum:1-noyabr bayramlari*

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Bu boʻlim chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

1-noyabr "Xalqaro erkaklar kuni" ni butun jahon jamoatchiligi nishonlab kelmoqda. Erkaklar kuni noyabr oyining birinchi shanbasida nishonlanadi. Bu kuni erkaklar avvalаmbor ayollar tomonidan ko'proq e'tibor kutadilar. Ayollarning samimiyligidan va ularga qilinayotgan bunday e'tibordan erkaklar o'zlarini juda baxtli his etadilar. O'sha kuni ularga 8-mart xalqaro xotin qizlar bayrami haqida eslatib qo'yish kerak bo'ladi. Qiziq, 19-noyabrda ham Xalqaro erkaklar kuni har yili nishonlanadi. Birinchi bo'lib 19-noyabrda Trinidad va Tobago Respublikalarida va undan keyin AQSh, Buyuk Britaniya, Yamayka, Avstraliya, Indiya, Singapur, Malta va Janubiy Afrika davlatlarida bayramlar bo'lib o'tadi.

Voqealar
--------

*Yana qarang: Turkum:1-noyabr voqealari*

* 1755 — Lissabon zilzilasi sodir bo'ldi.
* 1952 — Tinch okeanida Termoyadro quroli sinovi bo'ldi.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Bu boʻlim chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

Tavalludlar
-----------

*Yana qarang: Turkum:1-noyabrda tugʻilganlar*

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Bu boʻlim chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

Vafot etganlar
--------------

*Yana qarang: Turkum:1-noyabrda vafot etganlar*

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Bu boʻlim chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

Havolalar
---------

* days.peoples.ru (Wayback Machine saytida 2012-01-04 sanasida arxivlangan)(rus.)
**Karrali integral** - tekislikning maʼlum sohasida, 3 oʻlchovli yoki p oʻlchovli fazoda berilgan funksiyalardan olingan integral. K. i. odatda, 2 karrali, 3 karrali va h. k. integrallar deb yuritiladi. Ushbu f(x, u) funksiya tekislikning biror D sohasida berilgan boʻlsin. D sohani yuzi 5 (boʻlgan p ta mayda dj sohalarga boʻlamiz va har bir dt sohada (£. l.() nuqtalarni tanlab, quyidagi integral yigʻindini tuzamiz:psn = i /(Zjji^Sj. (l)Barcha dt sohalarning eng katta diametri Xa nolga intilganda (1) integral yigʻindi sohaning S, boʻlaklarga qanday usul bilan boʻlinishiga hamda (!;. l.) nuqtalarning qanday olinganiga bogʻliq boʻlmagan holda har doim bitta chekli limitga ega boʻlsa, u holda f(x, u) funksiya D sohada integrallanuvchi deyiladi. Limitning qiymatiga esa/(x, u) funksiyaning D soha boʻyicha olingan ikki karrali integrali deyiladi va U Ya f(x,y)dS bilan belgilanadi. Uch karrali va umuman i karrali integral ham shunga oʻxshash taʼriflanadi. Matematik J. Grin va M. Ostrogradskiyning K. i.ni oʻlchamlarini kichik boʻlgan integrallarga keltiruvchi formulalari bor. K. i. mexanika, fizika va boshqa sohalarda qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
G'ulom Alixon tomonidan 1850-yillarda Oltin masjidning rasmi
**Sunehri masjidi** (soʻzma-soʻz 'Oltin masjid') - Eski Dehlidagi 18-asrda bunyod etilgan masjid. U Boburiy imperatori Muhammad Shoh davrida Boburiy zodagon Roshan-ud-Daula tomonidan qurilgan. Masjid bir vaqtlar Qizil Fortga olib boradigan imperator bulvari bo'lgan Chandni Chovk shahridagi Gurudvara Sis Ganj Sohib yaqinida joylashgan.

Masjidning asl qiyofasi musulmonlar uchun kengaytmalar qurilganligi sababli o'zgartirgan. Masjid ham bosqinchilik xavfi ostida ko'p ziyon ko'rgan.

Tarixi
------

Sunehri masjidi 1721-1722-yillarda Boburiylar imperatori Muhammad Shoh saroyida hokimiyat tepasiga ko'tarila boshlagan boburiylar amiri Roshan-ud-Daula tomonidan qurilgan. Masjid Roshan-ud-Daulaning ruhiy ustozi Shoh Bhikga bag'ishlangan edi. 

1739-yilda forsiy Nodirshoh Dehliga bostirib kiradi. Sunehri masjididan turib, u Dehlini talon-taroj qilishni buyuradi, bu holat ko'plab qurbonlar va shaharga jiddiy zarar yetkazilishiga sabab bo'ladi.

Arxitekturasi
-------------

Sunehri masjidiga ko'cha sathidan baland zinapoyalar orqali chiqiladi. Masjid tepasida uchta lampochka shaklidagi zarhal gumbaz va nozik minoralari bor. Masjidning fasadida uchta arkli kirish yo'llari mavjud. Masjidning ichki qismi uchta qismga bo'lingan. Stukko uslubida bezatish ishlari masjidning ichki va tashqi tomonida arabesk va gulli naqshlar ko'rinishida namoyon bo'ladi.

Manbalar
--------

1. 1 2  B. Asher, Catherine*. Architecture of Mughal India*. Cambridge Univ. Pr, 1992 — 295–298 bet. ISBN 0-521-26728-5. OCLC 260144059.
2. ↑  B. Asher, Catherine*. Architecture of Mughal India*. Cambridge Univ. Pr, 1992 — 301 bet. ISBN 0-521-26728-5. OCLC 260144059.
3. ↑  Alfieri, Bianca Maria*. Islamic Architecture of the Indian Subcontinent*. Lawrence King Publishing, 2000 — 276 bet. ISBN 9781856691895.

Havolalar
---------

 Media related to Sunehri Masjid (Chandni Chowk) at Wikimedia Commons
***Birinchi avgust*** — taʼlimdagi qingʻirliklar, korrupsiya haqida suratga olingan ilk film. Abduvohid Gʻaniyevning Oʻzbekistondagi oliy oʻquv yurtlariga kirishda korruptsion jarayonlar tanqid ostiga olingan, real voqealar asosidagi kriminal drama. Film Oʻzbekiston kinematografiya agentligi buyurtmasi bilan 2019-yilda „Olov Nur Media" kinokompaniyasi tomonidan suratga olingan.

Film haqida
-----------

„Birinchi avgust" filmi 2009-2010-yillarda Taʼlimning yuqori bosqichi yaʼni oliy taʼlimda koʻp bora uchragan korruptsiya muammosi yoritilgan. Yaʼni 1-avgust kuni boʻladigan turli koʻz boʻyamachiliklar, talabalarning boshqasini oʻrniga test topshirishi kabi muammolar ochib berilgan. Film „Olov-Nur media" kinostudiyasi tomonidan suratga olingan boʻlib unda bosh rollarni Yigitali Mamajonov, Feruza Yusupova, Tohir Saidov, Rayhon Ulasenova, Sobir Otajonov, Muyassar Berdiqulovalar ijro etgan, epizodlarda esa Samarqand viloyati teatr aktyorlaridan foydalanilgan. Ushbu kartinani ijtimoiy tarmoqda kuzatgan tomoshabinlar filmni asosan ijobiy qabul qildilar va koʻplab ijobiy fikrlarni qoldirdilar, chunki film ijodkorlari respublika uchun nihoyatda muhim muammoni koʻtardilar.

Mazmuni
-------

Filmda pul evaziga abituriyentlar uchun universitetga kirish imtihonlarini topshiruvchi „bunker" va „tanklar" deb ataluvchi korruptsion sxema toʻliq ochib berilgan. Butun korruptsiya zanjiri koʻrsatilgan. Bosh qahramon ana shunday „bunkerlardan" biri, hibsga olingan va tergovchiga oʻz voqeasini aytib beradigan oʻzbek hinterlandida yashovchi (Yigitali Mamajonov)dir. U yoshligidan bilimga ishtiyoqini koʻrsatgan bolaligini, universitetda oʻqiganini, u yerda nafaqat jinoiy biznesdagi sheriklari, balki sevgilisi (Feruza Yusupova) bilan ham uchrashganini eslaydi. unda talabaning oliy taʼlim muassasasi dargohiga qoʻygan birinchi qadamidayoq koʻzboʻyamachilik va adolatsizlik manzarasini koʻrishi, buning taʼsiri tufayli kelgusi hayotida „Qush uyasida koʻrganini qiladi" singari ish tutganini aytib bergan.

Ijodiy guruh
------------

* Postanovkachi rejissyor: Abduyvohid Gʻaniyev
* Ssenariy muallifi: Olimjon Davlatov
* Postanovkachi operator: Izatilla Lutfullayev
* Kompozitor: Serj Marshel

**Rollarda**

* Yigitali Mamajonov
* Feruza Yusupova
* Tohir Saidov
* Rayhon Ulasenova
* Sobir Otajonov
* Muyassar Berdiqulova

Manbalar
--------

1. ↑  „Taʼlimdagi poraxoʻrlik haqidagi "Birinchi avgust" badiiy filmi premyerasi boʻlib oʻtdi"..  xalq so'zi. 2023-yil 24-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 24-fevral.
2. ↑  „Taʼlimdagi poraxoʻrlik haqidagi "Birinchi avgust" badiiy filmi premyerasi boʻlib oʻtdi"..  xalq so'zi. 2023-yil 24-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 24-fevral.
3. ↑  YouTube logotipi Birinchi avgust (o'zbek film) YouTubeda //Birinchi avgust (uzbekfilm) 2019

Havolalar
---------

* Kino youtubeda
* Rasmiy veb sayt (Wayback Machine saytida 2023-02-20 sanasida arxivlangan)
**"Arslonning sarguzashtlari"** — 1988-yilda „Oʻzbekfilm" kinostudiyasi tomonidan chiqarilgan ikki qismli bolalar badiiy filmi. Uning rejissori — Georgiy Bzarov.

**Filmning qisqacha mazmuni**
-----------------------------

Yovuz sehrgar- Qorashoh oʻzining sehrli tasbehidan (ochkoʻzlik va qoʻrquvlik,  nomardlik va tigʻyogʻlamalik) foydalanib, ovchi Sherni sehrlab, uni yovvoyi itga, Moviy togʻning mehnatkash ustasini dangasa odamga aylantirib, nabirasi Yulduzni xudbin qilib qoʻyadi. Soddagina Leshak jodugarlik tufayli ayyor va makkor boʻlib qoladi.

Yovuz jodugar Sariajal ham tasbehni oʻziga oʻzlashtirmoqchi boʻladi va bir muncha vaqt tasbehga oʻz hukmini oʻtkazib turadi.

Bunday makkor yovuzlarni magʻlub etishning yagona yoʻli — Adolat toshini sehrli tasbehga biriktirish orqali edi. Ana shunda Qorashoh yengilishi mumkin.

Film qahramoni Arslon esa yovuzlar ustidan gʻalaba qozonib, Qorashohning yovuz afsunini parchalab tashlaydi.

Film musiqasi
-------------

Qoʻshiqlarga bastakor Aleksandr Zasepin kuy bastalagan va shoir Yuriy Entin tomonidan yozilgan. Ularni Tatyana Ansiferova, Igor Borisov, Janna Rojdestvenskiy va Svetlana Stepchenkolar ijro etishgan.

Rollarda
--------

* Muhamedjon Rahimov — Arslon.
* Tamila Muhamedova — Yulduz, Moviy togʻ egasining nabirasi.
* Melis Abzalov — yovuz sehrgar Qorashoh, chayonga aylana oladi.
* Dilorom Qambarova — Sariajal, yovuz sehrgar, qirqoyoqqa aylana oladi.
* Xayrulla Sagdiyev — Qoʻrquv timsoli, Qorashohning xizmatkori, keyinroq Sariajalning xizmatkori.
* Abdujalil Boʻriboyev — Ochlik timsoli, sehrgar Qorashohning xizmatkori, keyinroq Sariajaalning xizmatkori.
* Abduhamid Gʻofurov — Moviy togʻlar ustasi.
* Vohid Qodirov — Leshak, Moviy togʻlar sohibi xizmatkori.
* Anvar Kenjayev — Qorashoh qoʻriqchilari boshligʻi.
* Matyoqub Matchanov — Taran, toshboʻron ustasi, Arslonning ustozi.
* Jambul Xudaybergenov — Shayton-Sher, jodulangan ovchi Sher, Qorashohning xizmatkori, keyinchalik Arslonning doʻsti.
* Klara Jalilova — tovuqli ayol.

Tomosha qilish uchun
--------------------

Приключения Арслана. Сказка. Серия 1 (1988) Youtube.com

Manbalar
--------

1. ↑  [ПРИКЛЮЧЕНИЯ АРСЛАНА (1988)] Kino-teatr.ru
**Gastronomik turizm**, yoki **oshxona turizmi**, turizmning asosiy turlaridan biri boʻlib, asosiy maqsadi, sayyohlarning ma’lum bir mamlakatga, sayohat qilishi asnosida, oʻsha davlatning milliy oshxonasi va ovqatlanish madaniyati bilan ham, yaqindan tanishishidir. Gastronomik sayyoh, birinchi navbatda, madaniyatning ajralmas qismi hisoblangan, milliy va anʼanaviy taomlarni, tayyorlash jarayoni, dasturxonga tortish usullari, ovqatlanish tartibi va pozitsiyalarini, koʻrish va bilish barobarida, sayohat qilayotgan davlatining, tarixini, iqtisodiyotini, davlat siyosati hamda mahalliy aholining eʼtiqodlarini oʻrganadi.

Turlari
-------

Gastronomik turizm, odatda ikki turga boʻlinadi; 

1. **Agroturizm**, dala (qishloq) gastronomik turizmi; Sayohat qilinayotgan davlatning, ekologik toza mahsulotlari (meva va sabzavotlar, poliz mahsulotlari, uzumchilik) ni, hosilini yig’ish yoki qadoqlashni o’z ko’zi bilan ko’rish va mahsulotlarni ta’tib ko’rish tushiniladi.
2. **Shahar gastronimik turizmi**, mahalliy mahsulotlarni qayta ishlaydigan va ishlab chiqaradigan korxonalar, milliy taomlar tayyorlaydigan ovqatlanish shaxobchalarida, oziq-ovqat do’konlariga va boshqa ob’yektlarga, tashrif buyurib, ularni o’rganish va ta’tib ko’rishni o’z ichiga oladi.

Hozirgi vaqtda, dunyoning ko’p mamlakatlarida, gastronomik turizm rivojlangan;
• Fransiya va Bolgariya davlatlaridagi uzumchilik va vinochilik sohasiga sayohatlar, 
• Gollandiya, Shveysariya va Italiya davlatlaridagi pishloqchilik faoliyatini o’rganish va ta’tib ko’rish sayohatlari.
• Germaniya, Avstriya, Belgiya, Chexiya davlatlaridagi pivochilikga ixtisoslashgan sayohatlar shular jumlasidandir! 

Gastronomik sayyohlar; 
• odatiy sayyohlikdan zerikkan sayyoh; 
• Ovqatlanish ratsioniga o’zgartirish kiritayotgan sayyoh;
• Gurmanlar (oziq-ovqatlarni baholovchi va ta’tib ko’ruvchilar) 
• kasb-kori gastronomiya bilan bo’g’liq mutaxassislar (restoratorlar, oshpazlar, umumiy ovqatlanish korxonalari xodimlari) 
• sayyohlik agentlari (sayyohlik turlari tashkil qilishlari uchun, milliy taomlarni o’rganadilar)

Havolalar
---------

* World Food Travel Association
* Video on the history of food tourism.
**Xalqaro sambo federatsiyasi** (*FIAS* fransuzcha: *Fédération Internationale Amateur de Sambo*, Xalqaro havaskorlar sambo federasiyasi) — milliy sambo federasiyalarini birlashtirgan nodavlat notijorat jamoat tashkiloti. SportAccord, TAFISA (Barcha uchun xalqaro sport assosiasiyasi) va WADA (Butunjahon antidoping agentligi) kabi xalqaro tashkilotlarning haqiqiy aʼzosi. Tashkilotning shtab-kvartirasi Lozannada (Shveysariya) joylashgan.

Federasiya 1984-yilda Fernando Kompte tomonidan tashkil etilgan. U federasiyaning birinchi prezidenti bo‘lgan. 2011-yilda „havaskor" so‘zi olib tashlangan bo‘lsa-da, ammo qisqartma nomi o‘zgarishsiz saqlashga qaror qilindi.

Samboni rivojlantiruvchi aksariyat mamlakatlarda FIAS tarkibiga kiruvchi milliy federasiyalar mavjud. FIAS egidligi ostida 30 dan ortiq yirik xalqaro sambo musobaqalari muntazam ravishda o‘tkazib kelinadi, ulardan eng muhimi, o‘smirlar va yoshlar o‘rtasidagi jahon chempionatidir. Sambo olimpiya sport turlari bilan bir qatorda SportAccord Butunjahon jang sanʼatlari o‘yinlari va 2013-yilgi yozgi Universiada rasmiy dasturiga kiritilgan.

2018-yilning 30-noyabr kuni Tokioda (Yaponiya) o‘tkazilgan Xalqaro Olimpiya qoʻmitasi Ijroiya qo‘mitasi yig‘ilishida Xalqaro sambo federasiyasi (FIAS) Olimpiya Xartiyasining 25-bandiga muvofiq vaqtinchalik eʼtirofga sazovor bo‘ldi.

2021-yil 20-iyul sanasida Xalqaro sambo federasiyasi Xalqaro Olimpiya qo‘mitasining (XOQ) doimiy eʼtirofiga sazovor bo‘ldi. Bu qaror 2020-yilgi yozgi Olimpiada oʻyinlari boshlanishi arafasida Tokiodagi (Yaponiya) XOQ sessiyasida qabul qilindi.

**Boshqaruv** apparati
----------------------

* Prezident — Vasiliy Shestakov;
* Bosh kotib — R. Ferrari;
* Birinchi vitse-prezident — A.S.Klyamko;
	+ FIAS faxriy prezidentlari:
		- Fernando Kompte;
		- Tomoyuki Harimaya;
		- Vladimir Putin;
		- Mixail Tixomirov;
		- Devid Rudman.

Havolalar
---------

* „О нас" (ru).  Международная федерация самбо. Qaraldi: 2016-yil 16-fevral.



* *Elena Lunina.* „Памяти Фернандо Компте. Основателя Международной Федерации САМБО" (ru).  sambo.com (2013-yil 16-noyabr). 2014-yil 20-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 16-fevral.
**Jom’e Masjid Shamsi** Hindistonning Uttar-Pradesh shtatidagi Budaun shahrining tarixiy markazida bunyod etilgan yirik masjiddir.

Masjid oʻsha paytdagi Dehli sultonligi hukmdori Shamsiddin Iltutmish tomonidan qurilgan. Bu masjid fors va afgʻon meʼmorchiligi anʼanalariga mos keladi. Uning uchta darvozasi bor: Shakeel yoʻliga qaragan asosiy darvoza qizil marmardan yasalgan va balandligi 100 futga teng. Ikkinchi darvoza Farshori Toʻlada, uchinchisi esa Sotada yo‘llariga qaraydi. Masjid tomi ikkita gumbaz bilan oʻralgan, shuningdek markaziy gumbaz va yana 5 ta gumbazga ham ega. Masjid poli oq marmardan qilingan (*SangeMarMar*). Uning hududida „*Hauz*" (hovuz) va uchta „*Vuzuxana*" (yuvish xonasi) mavjud. Masjidning ikki tomonini jom’e masjidi mahallasining turar-joy binolari egallagan.

Masjid Sotha mahalla deb nomlangan baland maydonda barpo etilgan va Budaun shahridagi eng baland inshoot hisoblanadi.

Bu masjidning ikki tomonida joylashgan 2-eshikdan toʻgʻridan-toʻgʻri koʻrinishi.
Bu masjid Dehlidagi jom’e masjididan keyingi mamlakatda qurilgan uchinchi eng qadimgi va yettinchi yirik masjid boʻlib, standart sigʻimi 23500 kishini tashkil etadi. Masjid Dehlidagi jom’e masjidi kengaytirilishidan oldin, mamlakatning eng katta va eng mashhur masjidi boʻlgan. Masjidning markaziy gumbazi mamlakatdagi barcha masjidlar orasida eng katta gumbaz hisoblanadi. 

Shuningdek, u milliy ahamiyatga ega yodgorlik va madaniy meros obyekti hamdir.

2022-yil oktyabr oyida hindu tashkilotlari bu joyni hind ibodatxonasi bo‘lgan va masjid uchun poydevor boʻlib xizmat qilgan joy deb daʼvo qilishgan. Ular masjidni hindlarning ibodatxonasi sifatida qaytarib olish maqsadida uni buzish kerakligini taklif qilmoqdalar.

Manbalar
--------

1. ↑  „Budaun".  Encyclopædia Britannica, Inc.. Qaraldi: 10-noyabr 2015-yil.
2. ↑  „Thousands of mosques targeted as Hindu nationalists try to rewrite India’s history" (en). *the Guardian* (30-oktyabr 2022-yil). Qaraldi: 6-dekabr 2022-yil.
**Gavharshod masjidi** (forscha: مسجد گوهرشاد) Temuriylar davrida Eronning Razaviy Xuroson viloyatidagi Mashhad shahrida qurilgan katta jamoat masjidi boʻlib, hozirda Imom Rizo ziyoratgohi majmuasi ichidagi namozgohlardan biri sifatida xizmat qilmoqda.

Tarixi
------

Masjid temuriylar sulolasidan boʻlgan Shohruxning rafiqasi Gavharshod buyrugʻi bilan milodiy 1418-yilda qurilgan. Binoning meʼmori Shohruhning koʻplab buyuk binolari qurilishida mas’ul boʻlgan Gʻavmeddin Sheroziy edi, qurilish ishlari va bezaklarni yaratish uchun ishchi kuchi Sheroz va Isfahondan keltirilgan.

Masjid Safaviylar va Qojarlar davrida bir necha marotaba taʼmirlangan. Uning toʻrtta *ayvoni* va 50 m × 55 m (164 ft × 180 ft) oʻlchamli hovlisi bor, shuningdek, bir nechta *shabistonlar* ham mavjud. Masjid va uning hovlisi ichidagi mozaik koshinlar ustidagi turli yozuvlarda Shoh Abbos, Shoh Sultan Husayn, Shoh Sulaymon Safaviy kabi Safaviy shohlarining nomlari tilga olinadi va ularning ziyoratgohga boʻlgan ixloslari hamda masjid taʼmiriga qoʻshgan hissalari keltirib oʻtilgan.

Masjidning ikki qavatli gumbazi 1911-yilda hududning Rossiya imperiyasi qoʻshinlari tomonidan bombardimon qilinishi natijasida jiddiy shikastlangan. 1960-yillarda, qurilganidan 5 asr oʻtgach, Gavharshod masjidi gumbazi jiddiy strukturaviy xavf ostida qoladi. Bunga asosiy sabab, vaqt oʻtishi bilan sodir boʻlgan turli zilzilalar, 1911-yilgi Rossiya bombardimonlari va Rizoshohning masjidga hujumi natijasida yetkazilgan zararlaridir. 1935-yildagi qoʻzgʻolon gumbazni qayta qurishni talab etgan. Muhammad Rizo Pahlaviyning buyrugʻi bilan 1960-yillarda qadimiy gumbazdagi koshinlar olib tashlanadi va tashqi tomoni demontaj qilinadi. Strukturaviy xavflarni bartaraf etish uchun temir karkas va sement qoplamali yangi tashqi qobiq quriladi. Keyin gumbaz asl nusxaga oʻxshash tarzda qayta plitka bilan qoplab chiqilgan. Bunday taʼmirlash masjid holati uchun zarur boʻlsa-da, masjidning tarixiy oʻziga xosligi butunlay oʻzgarib ketadi.

1960-yillarda masjidning sharqiy ayvonida ham restavratsiya ishlari olib borilgan. U poydevorga tushirilgan va asl nusxadagi kabi bir xil estetik uslubda betondan qayta bunyod etilgan.

1979-yilgi Islom inqilobi voqeasidan soʻng Ziyoratgoh majmuasini toʻliq kengaytirish rejalashtirilgan, bunga koʻra, bir vaqtlar Gavharshod masjidining orqa tomoniga „Sahn-e-Qods" nomli yangi hovli va tarixiy bozor qoʻshishni rejalashtirgan edi.

Dizayni
-------

Fors meʼmorchiligi olimi Arthur Pope mazkur masjidni keng taʼriflagan.

Yana qarang
-----------

* Katta Xuroson
* Ali ar-Rizo
* Masjidlar roʻyxati
* Gavharshod masjidi isyoni

Manbalar
--------

1. ↑  Upham Pope, Arthur*. Persian Architecture: The Triumph of Form and Color*, New York, 1965 — 198 bet. ISBN 978-0-8076-0308-6.

Havolalar
---------

 Media related to Goharshad Mosque at Wikimedia Commons

* Archnetning Goharshad masjidiga kirishi

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* LCCN: n2006056607
* VIAF: 125703909
* en:WorldCat Identities: lccn-n2006056607

 |
**Baba Adam masjidi** (bengalcha: *বাবা আদম মসজিদ*, arabcha: ) Bangladeshning Munshiganj tumanidagi Rampal ittifoqiga qarashli Qodi Qasba qishlogʻida joylashgan masjiddir. U 1483-yilda Malik Kafur tomonidan Jaloliddin Fatehshoh davrida jom’e masjidi sifatida foydalanish uchun qurilgan. 15-asrda yashagan musulmon voizi Baba Adam Shahidning qabri bino yaqinida joylashgan.

Tarixi
------

 Tarixni eslatuvchi yozuv
 Ichki koʻrinish
Sharqdagi markaziy eshik tepasiga oʻrnatilgan arab xattotchilik uslubidagi yozuvga koʻra, masjid hijriy 888-yil rajab oyida (milodiy 1483-yil avgust/sentyabr) Bengal sultoni Jaloliddin Fatehshoh davrida qurilgan. U Sultonning zobitlaridan biri *Malik al-Muazzam Molik Kafur* tomonidan bunyod ettirilgan. Tarixchi Ahmad Hasan Doniyning yozishicha, Kafur habash millatiga mansub edi. Hozirda arxeologiya boʻlimi qoshidagi qoʻriqlanadigan yodgorlik sirasiga kiruvchi masjid taʼmirlangan va yaxshi holatda saqlab qolingan.

Arxitekturasi
-------------

Masjid ikki yoʻlak va uchta qismga boʻlingan, gʻarbdagi devorning orqa tomoni uch qismga ajratilgan, uning oʻrta qismida koʻp qirrali bezakli ark paneli mavjud. Gʻishtdan qurilgan bino ikki qatorga boʻlingan oltita bir xil shakldagi gumbaz bilan qoplangan. Sakkiz qirrali ikkita mustaqil nozik qora bazalt ustunlar zanjir va qoʻngʻiroq naqshlari bilan bezatilgan. Tosh ustunlar oltita gumbazning ikki markazli qirralarini tutib turadi.

Barcha kirish eshiklari va mehroblar toʻrtburchak ramka ichida joylashtirilgan. Janubiy va shimoliy devorlarida toʻrtburchak nishlar mavjud. Koʻp gumbazli masjidning minorasi yoʻq. Markaziy eshikning ikkala tomonida ikkita koʻp burchakli toʻrtburchak panellar oʻrnatilgan. Arklar qirrali kichik ustunlar ustida mustahkam qilib ishlangan va chiroyli terakota gulli naqsh va osma bezaklar bilan bezatilgan. Fasad bezaklarining bu turi Shahzodpur (Sirajganj) masjidida ham uchraydi.

Galereya
--------

* Muqobil koʻrinishiMuqobil koʻrinishi
* DizayniDizayni
* MotivMotiv
* BurchagiBurchagi
* UstunUstun

Yana qarang
-----------

* Bengal sultonligi

Manbalar
--------

1. ↑  Michell, George, *The Islamic Heritage of Bengal*, p. 128, ISBN 978-9231021749
2. ↑  Ahmed, Abu Sayeed M.*. Mosque Architecture in Bangladesh*. UNESCO Dhaka, 2006 — 98 bet. ISBN 978-984-32-3469-8.
3. ↑  Ahmed, Dr. Nazimuddin, *Discover the Monuments of Bangladesh*, p. 158
4. ↑  Ahmad Hasan Dani „Analysis of the Inscriptions",*. Asiatic Society Of Pakistan Vol-ii* — 35 and 99 bet.
5. ↑  „Baba Adam's Mosque". *munshigonj.com*. 8-iyul 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-oktyabr 2018-yil.
**Papravənd** (Papravand) Ozarbayjonning Agʻdam tumanidagi qishloq.

Tarixi
------

Qishloq Togʻli Qorabogʻ atrofidagi armanlar tomonidan bosib olingan hududlarda joylashgan boʻlib, 1990-yillar boshida Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushi davrida etnik arman qoʻshinlari nazorati ostida boʻlgan. Qishloq keyinchalik boʻlinishi Artsax Respublikasi tarkibiga Martakert viloyati tarkibiga kirdi va u yerda **Nor Karmiravon** nomi bilan tanilgan. (armancha: *Նոր Կարմիրավան*). 2020-yilda Togʻli Qorabogʻda oʻt ochishni toʻxtatish kelishuvi doirasida Ozarbayjonga qaytarilgan.

Tarixiy merosiy ob'yektlari
---------------------------

Qishloq va uning atrofidagi tarixiy meros ob'yektlari orasida miloddan avvalgi 2-1 ming yilliklarga oid qabrlar mavjud.

Taniqli odamlar
---------------

* Faig Aghayev — Ozarbayjon Milliy Qahramoni.
* Ramiz Abbasli — ozarbayjonlik yozuvchi, badiiy adabiyot tarjimoni.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  „Aghayev Faig Alish oglu".  milliqahraman.az.

[*sayt ishlamaydi*]
3. ↑  *Ramiz Abbasli*. "Simvolizm", 2015.

Havolalar
---------

* Papravənd GEOnet nomlar serverida

Andoza:Aghdam tumani hududiy birliklari
***Veld*** (ruscha: *Вельд*) — Rey Bredberining turli hikoyalari asosida rejissyor Nasim Toʻlyaxoʻjayev tomonidan 1987-yilda suratga olingan sovet distopik ilmiy fantastika filmi.

Film 1950-yildagi „Veld" qisqa hikoyasiga asoslangan boʻlib, boshqa hikoyalardan ham voqealar rivojini oʻz ichiga oladi: „Ajdaho", „Marionettes, Inc.", „Piyoda" va „Mars yilnomalari".

Mazmuni
-------

Katta maʼyus qasrda Stone oilasi — Michael, uning rafiqasi Linda va bolalari Peter va Wendy yashaydi. Ular bir-biri bilan muloqot qilmaydi, chunki bolalar butun vaqtlarini turli stsenariylarning vizualizatsiyasi bilan virtual haqiqat xonasida oʻtkazadilar. Ular, ayniqsa, Afrika sherlarining ov sahnasi tomosha qilish bilan band boʻladi. Maykl xonani qulflashga harakat qiladi, lekin bu faqat bolalarning adovatini oshiradi.

Sohildagi kulbada keksa baliqchi Ernando va uning koʻr xotini Kora yashaydi. Ularning butun hayoti oʻlgan oʻgʻli Tomning xotiralari bilan oʻtadi. Va bir kuni ularning oldiga Tomga oʻxshagan bir bola keladi. Biroq, suhbat uzoq davom etmaydi — oʻlgan qarindoshlari niqobi ostida odamlar bilan birga yashaydigan jonzotlarni yoʻq qiladigan kulbaga maxsus karantin guruhi keladi.

Biroq, nafaqat musofirlar karantin guruhlari qurboni boʻlishadi va bir kechada Michael ular bilan uchrashganda, uni eski jarlikka olib ketishadi va u yerda oʻlimga qoldiradilar. Zoʻrgʻa tirik, Stone oʻzini cherkov xarobalarida topadi va u yerda Ernando bilan uchrashadi. Maykl oilani olib, bu dahshatli hayotdan uzoqlashishga harakat qilmoqda, lekin bolalar buni umuman yoqtirmaydi. Ular ota-onalarini bolalar bogʻchasiga jalb qilishadi, u yerda ular sherlarning qurboni boʻlishadi.

Ernando cherkovdan ulkan yogʻoch xochni olib, qumtepalarni haydashga harakat qiladi. Uning ishini jinni „Gandhi" kuzatadi.

Aktyorlar
---------

* Yuriy Belyaev — Michael
* Nelly Pshena — Linda
* Jorj Gegechkori — Hernando
* Tamara Shirtladze — Cora
* Henrikas Kurauskas — polkovnik Stone
* Valentinas Masalskis — David McClean
* Vladas Bagdonas-Barton
* Daryus Palekas — Peter
* Sigut Larionovayte — Wendy
* Daryus Tsitsinas — Tom
* Gitis Padegimas — Gandhi
* Kristina Andreiauskayte — hamshira

Manbalar
--------

1. ↑  „Veld (1987) - Release Info". *IMDb*. Qaraldi: 27-sentabr 2021-yil.
2. ↑  „Энциклопедия кино — ВЕЛЬД". *dic.academic.ru*.
3. ↑  „Девять фильмов по книгам Рэя Брэдбери". *RIA Novosti*.
4. ↑  „"Вельд", Киностудия "Узбекфильм", 1987". *raybradbury.ru*.

Havolalar
---------

* *Veld* IMDbda

  


|  |  |
| --- | --- |
| Film tasmasi | *Filmga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Antifriksion materiallar** (anti … va lot. frictio — ishqalanish) — sirpanib ishqalanish sharoitida ishlaydigan va ishqalanish koeffitsiyenti past boʻlgan mashina de-tallari (podshipniklar, vtulkalar va boshqalar) uchun ishlatiladigan materiallar. Adgeziyaga chidamlilik xususiyati past, yaxshi ishlanuvchan, issiqlik oʻtkazuvchan va xossalari barqaror. Antifriksion materiallar sifatida podshipnik materiallari (PM) keng tarqalgan. Ular antifriksion xossalaridan tashqari zarur turgʻunlik, moy muhitida korroziyaga chidamlilik, yaxshi ishlanuvchanlik va tejamlilik xususi-yatlariga ega boʻlishi kerak. Ishqalanish yuzasini hosil qiluvchi PM va podship-nikning boshqa qismlariga qoʻyiladigan talablar turlicha boʻlgani uchun podship-nik mustahkam konstruksiyali material (mas, poʻlat) dan, ishqalanuvchi yuza esa Antifriksion materiallar qatlami (mas, babbit) dan yasaladi. PM metall va metallmas materiallarga boʻlinadi. Metall PM ga qalay, qoʻrgʻoshin, mis, pyx, alyuminiy, baʼzi choʻyanlar asosidagi qotishmalar, metal-lmas PM ga baʼzi plastmassalar, yogʻoch asosidagi materiallar, grafit-koʻmir materiallar, rezinalar kiradi. Qalay yoki qoʻrgʻoshin asosidagi PM (babbitlar) poʻlat (baʼzan, bronza) sirtiga quyilgan qatlam koʻrinishidagi podshipniklarda ishlatiladi. Mis asosidagi PM ga qalayli, qalay-qoʻrgʻoshinli bronzalar, baʼzi latunlar kiradi. Qalay yoki qoʻrgʻoshin asosidagi, mis asosidagi PM avtomobil podshipniklari tayyorlashda ishlatiladi. Rux asosidagi PM bronza oʻrnida ishlatiladi. Alyuminiy asosida-gi PM ichki yonuv dvigatellari podship-niklari uchun keng ishlatiladi. Perlit-li kulrang choʻyan maʼlum mikrotuzilishda antifriksion xossaga ega buladi va kichik zuri-qishlar hamda kam tezliklarda ishlaydigan podshipniklar tayyorlash uchun ishlatiladi. Plastmassa asosidagi PM (tekstolit, yogʻoch shpon, qipiq toʻldirgichli) suv bilan namlanib turadi-gan, kichik aylanish chastotalarida ish-laydigan vallarning podshipniklarida ishlatiladi. Yogoch asosidagi PM, asosan, tabiiy yogʻoch va presslangan yogʻochdan tay-yorlanib, koʻproq suvli joylarda ishlati-ladi. Grafit-koʻmirli PM neft koksi bilan toshkoʻmir smolasi va ozroq tabiiy grafit aralashmasini presslab, soʻngra termik ishlov berib tayyorlanadi. Bular moylanmaydigan, kichik zoʻriqishli va temperaturasi 480° dan oshmaydigan joylarda ishlatiladi. Rezinali PM suvli, kichik zoʻriqishli, aylanishlar soni kam (kichik tezlikli) joylarda, metall-keramik PM gʻovak vtulkalar sifatida ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Antimodda** — antizarralardan tashkil topgan materiya tizimi. Antinu-klonlar antiyadroni, antiyadro bilan anti-elektronlar (pozitronlar) antiatomni, anti-atomlar antimolekulani hosil qiladi va hokazo Shu ravishda antizarralardan hosil boʻlgan turlicha antijismlar, antiyulduzlar, antigalaktikalar mavjud boʻlishi ehtimoldan xoli emas. Anti-elektron, antiproton, antineytron va boshqa ayrim antizarralar koʻplab tajribalarda aniqlandi. Antiproton bilan bir anti-neytrondan tashkil topgan antivodorod yadrosi va ikki antiproton bilan anti-neytrondan tashkil topgan antigeliy yadrosi borligi ham oʻgkazilgan tajri-balarda maʼlum boʻldi. Materiya va modda tushunchalari aynan tushunchalar emas. A. kabi modda ham materiya shakllaridan biri. Modda elektron, proton, neytron singari zarralardan tashkil topgan atom va molekulalar toʻplamidan iborat. Ma-teriyaning modda shaklida yashashi fanga koʻpdan maʼlum. Materiyaning A shaklida yashashi faqat 20-asr dagina aniqlandi. Yer yuzasi yoki kosmos mikyosida modda bilan Aning oʻzaro taʼsiri, jumladan, ularning annigilyatsiji natijasida rr beri-shi mumkin boʻlgan katta energiyali turli hodisalarni oʻrganish kelajak fizikasining muhim masalalaridandir. Atom va antiatom toʻqnashishda juft elektron-pozitronlarning, shuningdek, nuklon va antinuklonlarning shiddat-li annigilyatsiya jarayonlari yuz beradi. Barcha mazkur jarayonlar natijasida kat-ta miqdorda energiya ajralib chiqadi. Hozirchalik fan annigilyatsiya energiya-sidan foydalanishning samaraliligi haqida fikr yuritish imkonini bera oladigan darajada yetarli dalillarga ega emas. Bu energiyaning koʻp qismi ney-trino oqimiga hamda moddalar bilan suct oʻzaro taʼsirda boʻladigan gʻoyat qisqa toʻlqinli gamma-nurlarga toʻgʻri keladi. Shunga asoslanib aytish mumkinki, annigilyatsiyaning barcha energiyasidan toʻliq foydalanishga yaqin vaqtlarda eri-shish ehtimoddan uzoq. Agar haqiqatan bu gʻoya amalga oshadigan boʻlsa, inson gʻoyat bitmas-tuganmas energiya manbaiga ega boʻladi. Zotan, 1 kg modda va A.ning toʻliq oʻzaro taʼsirida ajralib chiqadigan energiya 3 milliard tonna toshkoʻmir yon-ganda olinadigan energiyadan 3 milliard marta, shuncha miqdordagi uranning atom reaktorida „yonishi"dan hosil boʻladigan energiyadan esa ming marta ziyod boʻladi. Ad.: Shirokov Yu. M. Yudin N. P. Yadernaya fizika, M. 1972; Bekjonov P. B. Modda tuzilishi, T. 1997.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Dolchin shakar bilan apfelkühle
**Apfelkyuhle** (nemischa: — „olmali pirog") — anʼanaviy nemis taomi, dastlab Baden-Vyurtemberg janubidan boʻlib, Evropa va Qoʻshma Shtatlar boʻylab tarqalgan. Turli xil benyelar. Qalin xamirda qovurilgan olma halqalari anʼanaviy ravishda yogʻli payshanba va Fastnacht tushliklarining asosiy taomidir, lekin ular Grand Marnier yoki rom, kompot, vanil sousi yoki bir qoshiq vanilli muzqaymoq bilan desert uchun ham dasturxonga marxamat qilinadi.

Klassik retseptda apfelkuhle xamirturush xamiri sut va pivo bilan aralashtiriladi. Halqa shaklida kesilgan olmalar avval unga botirilib, soʻng xamirga botiriladi va erigan sariyogʻda qizarguncha qovuriladi. Tayyor apfelkuhledan olingan yogʻni qogʻoz sochiq bilan toʻkib tashlashga ruxsat beriladi, shakar bilan sepilib, darhol dasturxonga xizmat qilibadi. XVIII-asrning oxiridan beri apfelkuhle Badenda deyarli unutilgan shodo sousi bilan dasturxonga xizmat qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  Südwestrundfunk: Apfelkyuxle s vanilnim sousom(olm.)
2. ↑  schmeck-den-sueden.de: Апфелькюхле(olm.)
3. ↑  schwaebischealb.de: Апфелькюхле (olm.)
4. ↑  zsverlag.de: Апфелькюхле (olm.)

Havolalar
---------

* Рецепт(olm.)
**Antranil kislota** -o-aminobenzoy kislota, rangsiz kri-stall. Mol. m. 137,14. Suyuqlanish temperaturasi 145°. Issiq xloroform, etanol va piri-dinda yaxshi eriydi. Haydalganda kar-boksil guruhini yoʻqotib anilinga ayla-nadi. Eritmalari shirin boʻlib, koʻk flu-oressensiyalanish xususiyatiga ega. Antranil kislota ftalimidning ishqoriy eritmasiga na-triy gipobromit yoki natriy gipoxlorit taʼsir ettirib olinadi. Sirka kislota eritmasida Antranil kislota kadmiy, kobalt, mis, nikel, rux, molibden, qoʻrgʻoshin va si-mob bilan ichki kompleks (kam eruvchan) bi-rikmalar hosil qiladi. Uning bu xusu-siyatidan mazkur elementlar miqdorini aniqlashda foydalaniladi. Antranil kislota turli azoboʻyoklar olish uchun asosiy xom ashyo-dir. Uning metil efiri atir-upa ishlab chiqarishda qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Bideneg qal’asi** (nemis. Schloss Bidenegg, takje nem. Biedenegg ili nem. Bideneck) — Landek okrugidagi Tirol kommunasi Flis hududida joylashgan Oʻrta asr qal’asi. Ushbu qal’a majmuasi birinchi marta 1339-yilda hujjatda qayd etilgan. Qal’a oʻsha davr meʼyorlari uchun zaif deb hisoblangan: u togʻ yonbagʻirlaridan biriga osongina kirish mumkin edi. Keyinchalik qaldirgʻoch shaklidagi 1,5 metr balandlikdagi oʻn ikkita tish qoʻshildi. 1546-yilda qal’a Xans Trautzon (Trautson) tomonidan sotib olingan; butun majmua XVI-asrda qayta qurilgan va asosan XXI-asrga qadar oʻz koʻrinishini saqlab qolgan. Qal’a 1994-yildan beri Pelle oilasiga tegishli.

Tarix
-----

2003-yil maʼlumotlariga koʻra, jundagi Bideneg qal’asining qurilishi haqida ishonchli maʼlumot yoʻq edi. 1339-yil 6-maydagi hujjatda "Pebenecke „dan Genri der Potzner" (Heinrich der Potzner von Pybenekke) qayd etilgan. Qal’a XII-asrda allaqachon mavjud boʻlgan boʻlishi mumkin. 1499-yilda mulk va qal’aning egasi Bernhard Zigvayn edi, u oʻz oilasida oxirgi erkak avlod edi. 1501-yilda imperator Maksimilian I merosni aka-uka Ryuland va Zigmund fon Shrofenshteynlarga topshirdi. 1693-yilda qal’a va yerlar Ishoq Andre Benedikt fon Paxga meros boʻlib oʻtdi-uning oilasi 1994-yilgacha qasrga ega edi. Keyin qal’a oʻz binolarida oʻlkashunoslik muzeyini ochishni rejalashtirgan Pell oilasining mulkiga aylandi.

Qal’aning tashqi koʻrinishi balandligi qariyb 30 metr boʻlgan toʻrt qavatli qal’a tomonidan boshqariladi; qal’a 10 m yon tomoni bilan kvadrat kesimga ega, poydevorda 1,3 m toshning nisbatan yupqa devorlari mavjud. XV-asrda qoʻshilgan qal’aga tarixiy temir eshik hozirgi kungacha saqlanib qolgan. Qal’aning yuqori qavatdagi tarixiy „Schrofensteinstube" zali ham saqlanib qolgan: u Shimoliy Tiroldagi Uygʻonish davrining eng goʻzal interyerlaridan biri hisoblanadi.

Yana qarang
-----------

* Tratzberg qal’asi
* Hazeg qal’asi
* Veyerburg qal’asi
* Bruk qal’asi (Lienz)

Manbalar
--------

1. ↑   Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.

Adabiyotlar
-----------

* Auer, Werner*. Burg Biedenegg und ihr historisch-kulturelles Umfeld*. Innsbruck: Studia Universitätsverlag, 2011. ISBN 978-3-902652-48-5.
* Werner, Paul*. Samnaungruppe e. Führer für Täler, Hütten u. Berge*, 2. Aufl, München: Bergverlag Rother, 1982 — 57 bet. ISBN 978-3-7633-1241-2.
* Burgen, Schlösser, Ruinen in Nord- und Osttirol — Beatrix und Egon Pinzer — 1996
* Das Tiroler Oberland — Gert Ammann — 1978
* Dehio Tirol — 1980
* Knaurs Kulturführer Österreich — 1977
* Österreichisches Burgenlexikon — Georg Clam Martinic — 1992
* Tiroler Burgen — Josef Weingartner — 1962
* Tiroler Burgenbuch-Oberinntal und Ausserfern — Oswald Trapp — 1986
* Tiroler Kunstreise — Inge Dollinger — 1983
* Von Burg zu Burg in Österreich — Gerhard Stenzel — 1973

Havolalar
---------

* *Martin Hammerl.* „Bideneck" (de). *burgen-austria.com*.  Burgen-Austria (2-fevral 2003-yil). 6-oktyabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-dekabr 2020-yil.
**Fonema** (yun. phonema — tovush) — til tovush qurilishining maʼnoli birliklar — morfemalar tanib olish va farqlash uchun xizmat qiladigan birligi; oʻz navbatida, morfemalarning eng kichik tarkibiy qismi sifatida soʻzlarni ham oʻzaro ajratadi va farqlaydi. U faqat soʻz va morfemalar tarkibidagina muayyan maʼnoga, maʼno farqlash xususiyatiga ega boʻladi. Mas, oʻzbek tilida k Fonemasi yaqin til orqa, portlovchi jarangsiz undosh tovush boʻlib, chuqur til orqa, sirgʻaluvchi, jarangli gʻ, lablab, portlovchi jarangli b Fonemalaridan farklanadi. Fonema qandaydir eng sodda element emas, chunki bir paytning oʻzida mavjud boʻladigan belgilardan iboratdir.

Fonemaning belgilari farqlovchi (differensial) va farqlamaydigan (integral) turlarga boʻlinadi. Farqlovchi belgilariga koʻra, Fonemalar oppozitsiyalar (zidlanishlar) hosil qiladi. Fonemalar farqlanadigan pozitsiya, yaʼni uni oʻz artikulyatsiyasi bilan aniq talqin etish uchun qulay sharoit kuchli pozitsiya, Fonema farqlanmaydigan, boshqa bir Fonema bilan mos tushib qoladigan pozitsiya, sharoit kuchsiz pozitsiya deb ataladi. Kuchli pozitsiyada Fonema morfema va soʻzlarni farqlash vazifasiga (semasiologik vazifaga) ega boʻladi, kuchsiz pozitsiyada esa Fonema bunday vazifaga ega boʻlmaydi. Oʻzbek tilida unlilar oldidan kelgan undoshlar koʻpincha kuchli pozitsiyada (maye. bola, mola, qozon, dor, gul), soʻz oxiridagi jarangli va jarangsiz Fonemalar kucheiz pozitsiyada (tob, sud, maqsad, bugʻ, barg) boʻladi. Kucheiz pozitsiyada Fonemaning variantlari yuzaga chikadi, kuchli pozitsiyada esa uning asosiy koʻrinishi oʻzining barcha farklovchi belgilari bilan namoyon boʻladi. Tafovuti, farqi birgina Fonemaga tayangan morfema va soʻzlar juftida Fonema ayniqsa aniq bilinadi (qoʻl—soʻl, chol— chal—choʻl). Fonemaning mavjudligi yoki yoʻqligi ham morfema va soʻzlarni farqlashi mumkin (darmon—armon, uni—unni).

Fonemaning farqlovchi belgilari juda xilma-xil, lekin har bir tilda ularning toʻplami cheklangan boʻladi. Masalan, rus tilida undoshlarning qattiklik— yumshoklik belgisi farklovchi belgi hisoblansa, oʻzbek va fransuz tillarida bu belgi deyarli ahamiyatsiz, yaʼni farklovchi belgi emas. Muayyan bir Fonemani roʻyobga chiqaruvchi barcha tovushlar uning allofonlari (yun. allos — boshqa va ...fon) deyiladi. Ular Fonemaning variantlari oʻlaroq uning asosiy koʻrinishiga oʻxshamasligi mumkin.

Hozirgi termin maʼnosidagi "Fonema" tushunchasi, shuningdek, fonologiya nazariyasi birinchi marta 19-asrning 70—80 yillarida ruspolyak til shunosi Boduen de Kurtene tomonidan ishlab chiqilgan. Fonemafonologiya va morfonologiyaning oʻrganish obʼyektidir. Fonema tovushlarni farqlashga xizmat qiladigan jihatlar

Adabiyotlar
-----------

* Trubetskoy N. S. Osnovi fonologii, M. 1960;
* Hozirgi oʻzbek adabiy tili, lqism, T. 1980;j
* Reformatskiy A.A. Vvedeniye v yazikovedeniye, M. 1998.

Abduvahob Madvaliyev, Ibodulla Mirzayev.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Avliyo Fomi Apostol cherkovi** – Ohangaron shahrida joylashgan rus pravoslav cherkovi, Markaziy Osiyo mitropolit okrugi Toshkent va Oʻzbekiston yeparxiyasining faol pravoslav cherkovi hisoblanadi.

Ibodat uyi 1910-yilda qurilgan. 1931-yil boshida vayron qilingan. Cherkov 1911-yildan 1916-yilgacha va 1924-yildan 1930-yilgacha faoliyat yuritgan.

Maʼbad binosi 1970-yil boshida qurilgan. Cherkov 1998-yil 19-oktyabrda muqaddas havoriy Fomi sharafiga bagʻishlangan maʼbadning yurisdiktsiyasiga oʻtkazildi. Cherkov binosi 100 kishi uchun moʻljallangan. Bitta ruhoniy xizmat qiladi. Maʼbadda diniy bayram kuni 19-oktyabr hisoblanadi.

Chapel 1992 yilda *Havoriy Tomas* sharafiga qurilgan. 50 parishioner uchun moʻljallangan  .

Tarixi
------

1924-yildan 1932-yilgacha yangi hukumatga nomaqbul boʻlganlarning hammasi shu yerda surgun qilingan.

Shaharda koʻplab yopiq kazarmalar qurilgan. 1932-yildan 1939-yilgacha koʻplab surgun qilinganlar boshqa shaharlarga koʻchib ketishi natijasida koʻplab jamoat binolari buzib tashlangan.

1970-yildan 1990-yilgacha yangi odamlar koʻchib kela boshlagan va shahar rivojlana boshlagan. Buning natijasida cherkovga boʻlgan talab yana paydo boʻladi.

1992-yilda pravoslav qabristonida cherkov qurilishi boshlandi. Uning qurilishida Ohangaron sement zavodining sobiq direktori Aleksandr Fedorov ishtirok etgan. Xuddi shu yili rus pravoslav jamiyati oʻz faoliyatini qayta boshladi.

1998-yilda hokimlik qarori bilan rus pravoslav jamiyati yangi binoga koʻchirildi. Bu sobiq zavod hududi. U maʼbadning ehtiyojlarini qondirish uchun qayta qurilgan. Bir-biriga juda yaqin ibodat qilish joyi va cherkov mavjud. Maʼbad ibodatxona va ikonostazdan iborat. Ibodatxona yaqinida qoʻngʻiroq mavjud.

Ish kunlarida ibodat qiluvchilar soni 25-40, bayramlarda esa 45-60 kishini tashkil etadi. Maʼbadda ibodat qiluvchilar bilan suhbatlar ham oʻtkaziladi.

2000-yildan buyon maʼbad rektori Chirchiq shahridagi Muqaddas Georgiy monastirining ruhoniysi Ieromonk Valeriy (Varlaam) Podmarkov boʻlgan.

2021-yildan beri maʼbad rektori ruhoniy Aleksiy Birenbaum hisoblanadi.

Cherkov yoʻli boʻylab bir oz narida eski rus pravoslav nasroniy qabristoni joylashgan boʻlib, u yerda boshqa cherkovlarning ruhoniylari dafn etilgan.

Galereya
--------

* 
* 
* 
*

Adabiyotlar
-----------

* Книга. *Иванов Ал. А.* - *История Кокандского военного округа*. Коканд, 1911 год.
* Книга. *Рузаев Б. А.* - *История приходов Узбекистана*. Ташкент, 2014 год.

Manbalar
--------

1. ↑  „Храм святого апостола Фомы". *www.yandex.uz*. Qaraldi: 29-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Престольный праздник храма святого апостола Фомы в Ахангаране". *www.pravoslavie.uz*. Qaraldi: 29-noyabr 2023-yil.
3. ↑  „По святым местам. Храм святого апостола Фомы города Ахангарана". *www.youtube.com*. Qaraldi: 29-noyabr 2023-yil.
4. ↑  kniga *Ruzaev B. A.*
5. ↑  kniga *Ruzaev B. A.*
6. ↑  kniga *Ruzaev B. A.*

Havolalar
---------

* адрес прихода на pravoslavie.uz
* кэш pravoslavie.uz
O'regon shtatining Beverli sohili shahrida ham shu nomli plyaj joylashgan
Beverli sohili
Beverli sohili - Oregon shtatidagi Linkoln shtatida joylashgan bir jamiyat. U Oregon sohilidagi AQSh 101 yo'li bo'ylab, Yaquina boshidan shimoliy va Beverli sohili davlat parkidan janubiy qismida joylashgan.

Beverli sohili bu joydagi mulk egalari bo'lgan Kurtis va Florens May Kristi tomonidan 1930 yillarning boshida nomlangan. Ular u yerda dengiz sohili jamoasini tashkil etishni xohlashgan va kichik qizlari Florens Danyen Kristi (Pearson) dan uning nomi qanday bo'lishi kerakligini so'rashgan. Uning sevimli qo'g'irchoqasi "Beverli" deb nomlangan, shuning uchun u o'sha ismni tanlagan.

Ma'lumotnomalar
---------------

1. 1 2 3  McArthur, Lewis A.*. Oregon Geographic Names*, Seventh, Portland, Oregon: Oregon Historical Society Press [1928], 2003 — 78 bet. ISBN 0-87595-277-1.

Koordinatalari: 44°43′16″N 124°03′25″W﻿ / ﻿44.721°N 124.057°W﻿ / 44.721; -124.057GOAndoza:Lincoln County, Oregon

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* LCCN: n2015010943
* VIAF: 315531211
* en:WorldCat Identities (VIAF orqali): 315531211

 |
**Rakurs** (frans. raccourcir — qisqartirmoq) — tasviriy sanʼatda turli narsalarni perspektiv qisqartirib aks ettirish. Bezak rassomligida R. fazoviy kenglik va harakatni oʻta samarali koʻrsatish uchun qoʻllaniladi. Meʼmoriy inshootlar (shift, gumbaz kabilar)ning rasmi chizilayotganda bino toʻgʻrisida kishida toʻgʻri tasavvur hosil qilish uchun Rakurs meʼyoriga alohida eʼtibor beriladi. Kino sanʼatida — bir joyda turgan yoki harakatdagi kinokamera orqali bir obʼyektning turli tomonlardan suratga olinishi. Voqeani, kishini har tomonlama koʻrsatish imkonini beradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
„**Walking Away**" (tarjimasi „Tashlab ketyapman") — ingliz qoʻshiqchisi Craig David ijro etgan qoʻshiq. Uni David Mark Hill bilan hamkorlikda yozgan. Qoʻshiq 2000-yilning 20-noyabrida Davidning „Born to Do It" nomli ilk studiyaviy albomidagi uchinchi singl oʻlaroq chiqarilgan. Qoʻshiq Buyuk Britaniya xit paradida uchinchi, Yangi Zelandiya xit-paradida esa birinchi pogʻonaga koʻtarildi. Yangi Zelandiya ovoz yozish sanoati assotsiatsiyasi (inglizcha: *) maʼlumotlariga koʻra, „Walking Away" 2001-yil mamlakatdagi eng muvaffaqiyatli qoʻshiq boʻlgan.*

2008-yil Davidning eng yaxshi xitlari toʻplangan „Greatest Hits" terma albomi uchun „Walking Away" qoʻshigʻining yangi versiyasi yozilgan. Mazkur versiya bir necha tilda kuylangan: David Lynnsha bilan fransuz tilida, Nek bilan italyan tilida, Álex Ubago bilan esa ispan tilida kuylagan. Monrose nemis guruhi esa yangi versiyada qoʻshiqni nemis tilida emas, balki David bilan bir qatorda ingliz tilida kuylagan.

Klipi
-----

Qoʻshiq uchun uch xil klip suratga olingan. Yevropa uchun hozirlangan video David qiz doʻsti bilan mashinasida janjallashayotganidan boshlanadi. David radioni yoqadi va qoʻshiq boshlanadi. Oradan koʻp oʻtmay David mashinadan tushadi. Video davomida manzara tinmay oʻzgarib turadi. Mazkur versiyaga Max & Dania rejissorlik qilgan.

AQSh uchun olingan klip esa akapella bilan boshlanadi. Videoda David hayotidagi muammolarni, jumladan, suv bosgan kvartirasi, mashinasida chiqqan yongʻin, poyezd stansiyasidagi elektr toki muammolari hamda tornadoni „tashlab ketayotgani" aks etgan.

Qoʻshiqning 2008-yil yozilgan turli tillardagi yangi versiyasi uchun oq-qora kliplar olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Destiny Get in David's Way". *NME* (20-noyabr 2000-yil). Qaraldi: 7-iyun 2021-yil.
2. ↑  „End of Year Charts 2001".  Recorded Music NZ. Qaraldi: 10-fevral 2020-yil.

Havolalar
---------

* Yevropa versiyasi YouTubeda
* AQSh versiyasi YouTubeda
* Lynnsha bilan duet YouTubeda
* Nek bilan duet YouTubeda
* Alex Ubago bilan duet YouTubeda
* Monrose bilan duet YouTubeda