recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Boltaxoʻja Ermatovich Umirzakov** (1948-yil 25-oktyabr, Oʻrta Chirchiq tumani, Toshkent viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, fizika-matematika fanlari doktori, professor.

Biografiyasi
------------

Boltaxoʻja Umirzakov 1948-yil 25-oktyabr Oʻrta Chirchiq tumanida tugʻilgan. 1966—1973-yillarda Toshkent politexnika institutining „Injenerlik fizika" fakultetida tahsil olib, elektron texnika muhandisi ixtisosligini olgan. 1973—1977-yillarda „Amaliy va nazariy fizika" kafedrasida muhandis, 1978—1980-yillarda aspirant, 1981—1993-yillarda assistent, dotsent, 1993—2005-yillarda Toshkent davlat texnika universiteti „Elektron texnika materiallari fizikasi va texnologiyasi" kafedrasining mudiri, 2004—2005-yillarda „Elektronika va avtomatika" fakultetining dekani, 2006—2013-yillarda „Nanotexnologiya" kafedrasi mudiri, 2013-yildan Toshkent davlat texnika universiteti „Umumiy fizika" kafedrasida professor lavozimida ishlab kelmoqda.

### Oilasi

Oilali, 4 nafar farzandi bor.

Ilmiy faoliyati
---------------

1982-yilda fizika-matematika fanlari boʻyicha nomzodlik, 1993-yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. Ilmiy faoliyatini asosan nanomateriallar olish va nanoelektronika sohasiga bagʻishlagan va bu sohada respublikada birinchi boʻlib ilmiy maktab yaratgan (2000) va 2006-yilda Toshkent davlat texnika universitetida yangi „Nanotexnologiya va nanoelektronika" taʼlim yoʻnalishi tashkil qilinishiga rahbarlik qilgan. Ilmiy-pedagogik faoliyati mobaynida 800 dan ortiq ilmiy-uslubiy ishlar, shu jumladan 12 ta monografiya, 20 dan ortiq oʻquv qoʻllanma va darsliklar, 150 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi. Xalqaro pedagogik taʼlim fanlar akademiyasi (2010) va Xalqaro ekologiya, aholi va tabiat muhofazasi fanlar akademiyasining (2017) haqiqiy aʼzosi.

Mukofotlari
-----------

2019-yil „Mehnat shuhrati" ordeni, 2023-yil 26-avgustda „Doʻstlik" ordeni bilan mukofotlangan..

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 2-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2023 — 383 bet.
2. ↑  „Ўзбекистон Республикаси давлат мустақиллигининг йигирма саккиз йиллиги муносабати билан фан, таълим, соғлиқни сақлаш, адабиёт, маданият ва санъат соҳалари ходимларидан бир гуруҳини мукофотлаш тўғрисида" (29-avgust 2019-yil).
3. ↑  „Ўзбекистон Республикаси мустақиллигининг ўттиз икки йиллиги муносабати билан фан, таълим, соғлиқни сақлаш, адабиёт, маданият, санъат соҳалари ва оммавий ахборот воситалари ходимларидан бир гуруҳини мукофотлаш тўғрисида" (26-avgust 2023-yil).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

Havolalar
---------

* Boltaxoʻja Umirzakov Google Scholar
**Mercédès Jellinek** (talaffuzi: Mersedes Yellinek, 16-sentabr 1889-yilda tavallud topgan) – Avstriyalik tadbirkorning qizi, uning ismi sharafiga „Mercedes" avtomobillar markasi nomlangan.

Biografiyasi
------------

Otasi Emil Jellinek avstriyalik bankir va Gottlib Daymlerga tegishli avtomobil ishlab chiqarish korxonasining hamkori boʻlib, ushbu korxonada ishlab chiqariladigan mashinalar seriyasini qizining ismi bilan nomlagan.

1902-yilda „Mercedes" soʻzi rasman savdo belgisi sifatida roʻyxatdan oʻtkazilgan. Shu yilning oʻzida Parijdagi avtomobillar koʻrgazmasidagi stendda Mercedesning portreti ilingan edi.

Mercedec Venada yashagan va ikki marta turmush qurib, ajrashgan. Suyak saratoni tufayli 1929-yilda vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „1889: A Luxury Car's Namesake Is Born" (en). *Haaretz*. Qaraldi: 21-yanvar 2023-yil.
2. ↑  *Krebs, Michelle*. „Her Name Still Rings A Bell". *The New York Times* (19-oktyabr 2001-yil). Qaraldi: 4-yanvar 2018-yil.

Havolalar
---------

* Mercedes-Benz profile of Mercedes Jellinek Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-09-19).
* Ladenburgda joylashgan K.Bents avtomobil muzeyi
**"Soʻzju"** ( turkcha *S*o'zju - "So'zlovchi") - Turkiyaning kundalik gazetasi hisoblanadi. 2007-yil 27-aprelda Istanbulda tashkil etilgan. Shiori "Sözcü susarsa Türkiye susar" (*So'zju jim bo'lsa Turkiya jim bo'ladi* ).

Estetik nashr xoldingining bir qismi. Gazetaga Soʻzju ( gazetasining sobiq tahririyati asos solgan. *Observer* ), Dog’an Media Group xoldingiga tegishli (1996-2007) . 2016 yil holatiga ko'ra Turkiyada eng ko'p sotilgan gazetalar orasida to'rtinchi o'rinni egalladi. "Soʻzju" hukumatga keskin qarshi gazeta sifatida tasniflanadi  .

2007-yilda nashr etilgan "So’zju" gazetasi ilk kunlarida 60 ming nusxada sotilgan. Gazeta 2008-yil sentabr oyida oʻrtacha 150.000 tiraji boʻlgan boʻlsa, 2010-yil dekabrida oʻrtacha 210.000 tani tashkil etdi. 2011-yilda "So’zju" eng koʻp oʻqiladigan gazetalar 10 taligiga kirdi va 5-oʻrinni egalladi. 2012-yilda "So’zju" gazetasi 303.358 tiraj bilan 328.030 tiraj bilan "Sabah" gazetasini ortda qoldirdi va Turkiyaning eng koʻp tirajli 4-chi gazetasi boʻldi. 2014-yilda 402.870 tiraj bilan Turkiyada "Zaman"dan keyin eng koʻp tirajga ega ikkinchi gazeta boʻldi. 2016-yil 8-may holatiga ko‘ra, o‘rtacha kunlik tiraji 288 649 dona bo‘lib, "Hurriyet", "Sabah" va "Posta" gazetalaridan keyin eng ko‘p tirajga ega bo‘lgan to‘rtinchi gazetadir.

Eslatmalar
----------

1. ↑  TOPLAM GAZETE SATIŞLARI DÜŞTÜ… HÜRRİYET 430 BİNE GERİLEDİ…
2. ↑  „«The Big Prison By the Sea: Will Its Captives Change Turkey’s History?»". 3-may 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-may 2016-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayt
**Ponza jangi** — Italiyaning Ponza oroli yaqinida sodir bo'lgan dengiz jangi hisoblanadi. Jang Dragut boshchiligidagi Fransuz-Usmonli floti bilan Andrea Doria qo'mondonligi ostidagi Genuya floti o'rtasida bo'ldi. Ushbu jangda Genuyaliklar mag'lub bo'ldi. Bu gʻalaba Usmonli flotining keyingi uch yil davomida Sitsiliya va Sardiniya qirg'oqlariga bo'ladigan bosqinlarini osonlashtirgan.

Qoʻshinlar
----------

Usmonli floti 1551 — 1559-yillarda boʻlib oʻtgan Italiya urushida Genrix II Charlz V bilan to'qnash kelganida, ya'ni Sulaymon I davrida 100 ta kemadan iborat edi. Genuya floti Andrea Doria boshchiligidagi 40 ta urush kemasidan iborat boʻlgan. Genuya flotidagi 20 ta urush kemasi shaxsan Doriyaga, oltitasi Antonio Doriyaga va ikkitasi Monakolik Grimaldi xonadoniga tegishli edi.

Jang
----

Flotlar o'rtasidagi jang 1552-yil 5-avgustda Appenin yarimoroli atrofidagi Ponza va Terracina orollari o'rtasida bo'lib o'tdi. Usmonlilar askarlari bilan to'la bo'lgan Genuyaning 7 ta urush kemalarini qo'lga kiritgan.

Natija
------

Jang Fransuz-Usmonli ittifoqi gʻalabasi bilan yakunlandi. Buning natijasida Usmonlilar Sitsiliya, Sardiniya va Italiya qirgʻoqlariga keyingi uch yil davomida doimiy yurishlar uyushtirishdi.

Manbalar
--------

1. ↑  European warfare, 1494-1660 by Jeremy Black p.177
2. ↑  The History of England Sharon Turner, p.311
3. ↑  Whitehouse, Rosie (2013). Bradt Liguria: The Italian Riviera. Bradt Travel Guides. p. 91. ISBN 9781841624730.
4. ↑  The Mediterranean and the Mediterranean world in the age of Philip II by Fernand Braudel p.924 [1]
5. ↑  Konstam, Angus (2008). Piracy: The Complete History. Osprey. p. 87. ISBN 9781846032400. Archived from the original on 3 January 2014. Retrieved 17 October 2016.
**Bahrom Vafoev nomli stadion** — Muborak shahrida joylashgan, 10 000 muxlisga moʻljallangan futbol oʻyingohi. Ushbu oʻyingohda Mashʻal futbol klubi uy oʻyinlarini oʻtkazadi.

2012-yil mart oyidagi koʻrinishi[*sayt ishlamaydi*]

Tarix
-----

Bahrom Vafoyev nomidagi stadion. Bu mahalliy „Mash’al" futbol klubining uy arenasi. 10 ming tomoshabinga moʻljallangan. 1980-yillarning boshlarida qurilgan va ochilgan. Keyingi yillarda u bir necha bor rekonstruksiya qilindi. „Mash’al" futbol klubi asoschisi, klub tashkil topgan yillarda, yaʼni 1980-yillar boshida Muborakdagi korxonalardan biriga rahbarlik qilgan Baxrom Vafoyev nomi bilan atalgan.

Bahrom Vafoev nomli stadion, 2012-yil (mart)

Tavisfi
-------

10000 tomoshabinga moʻljallangan. Jami 8ta sektordan iborat. Lekin bugungi kunda 7500 nafar tomoshabin uchun oʻrindiq bor. Shuningdek nogironlar uchun ham alohida joy ajratilgan. CIP va VIP lojalar ham mavjud. Stadion hududida 4ta tabiiy, 4ta sunʼiy maydon mavjud boʻlib, ularning hajmi turlicha. Akademiya tarbiyalanuvchilari ham shu yerda mashgʻulot oʻtkazadi. Qish faslida tabiiy maydonlar yopiladi. Shunda hamma sunʼiy maydondan foydalanadi. 1-2-maydonlar rasmiy oʻyinlarni oʻtkazishga toʻla javob beradi. Futbolchilarni kiynish xonasi bilan issiq va sovuq, hammasi mavjud. Ishqibozlar toʻrtta xududdan kira oladi. Avtoulovlar uchun ham maxsus joy qilingan. Buni ichida yuqorida aytib oʻtganimdek 8ta maydon mavjud, 1 ta sport zal bor.

Yana qarang
-----------

* Qarshi markaziy stadioni
* Gʻuzor stadioni
* Geolog stadioni

Manbalar
--------

1. ↑  „FK Mash'al Mubarek". *Soccerway*.  Perform Group. Qaraldi: 21-aprel 2015-yil.
2. ↑  „42та ходими бор стадион ёхуд Хўжамурод Казаков билан суҳбат" (24 мар 2015). 11-avgust 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-avgust 2022-yil.
3. ↑  „"Mashal" klubi uy stadioniga yangi elektron tablo o'rnatildi FOTO". 30-aprel 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-aprel 2023-yil.
4. ↑  „Майдон чимини янгилаш навбати "Машъал"га келди". 30-aprel 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-aprel 2023-yil.

Havolalar
---------

* Jahon stadionlarida stadion haqida maʼlumot Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-05-14).
**Kalimantan** (indonezcha: *Kalimantan*) yoki **Borneo** (malaycha: *Borneo*) - Malay arxipelagidagi eng yirik orol, Katta Zond orollari tarkibida. Maydon 734 ming km2 (kattaligi jihatidan Yer yuzida Grenlandiyadan keyin 2-oʻrinda). Aholisi 10 mln.dan ziyod. Kalimantan hududining katta qismi Indoneziya tarkibida, shim. va shim.-gʻarbiy qismi Malayziya va Bruney davlatlari hududi.

Kalimantan sohilining katta qismi botqoqlashgan pasttekislik, qirgʻoq chizigʻi tekis. Markaziy qismi bal. 2000–3500 m li palaxsa togʻlardan iborat. Kalimantan shimolidagi Kinabalu togʻi (4101 m) — orolning eng baland joyi. Togʻlar, asosan, granit, gneys, kristalli slanetslardan iborat. Neft, gaz, toshkoʻmir, temir, marganets, xrom, mis va boshqalar ruda konlari bor. Iqlimi ekvatorial iqlim. Tekisliklarda temperatura 25—27°. Yillik yogʻin 2000–3500 mm. Daryo koʻp. Yirik daryolarining quyi qismida kema qatnaydi. Tuprogʻi podzollashgan laterit tuproq. Kalimantan hududining 75% i oʻrmon. Tekisliklar nam tropik oʻrmonlar (palma, bambuk, fikus), yon bagʻirlar dub va igna bargli oʻrmonlar, togʻ tepalari butazor va yaylovlardan iborat. Hayvonlardan fil, maymunlar, ayiq, karkidon bor. Qushlarning 600 ga yaqin turi yashaydi. Aholi kokos palmasi, sholi yetishtiradi. Baliq ovlanadi. Bir nechta milliy parklar mavjud. Yirik shaharlari — Pontianak, Banjarmasin, Samarinda, Kuching, Bandar-Seri-Begavan.

Kalimantanning tub joy aholisi turli qabilalardan tashkil topgan, ular koʻpincha dayaklar degan umumiy nom bilan ataladi. Kalimantan sohilidagi knyazliklar 13-asrdan Java hokimlariga karam boʻlgan. Yevropaliklar orolga 17-asrdan kela boshlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Nukisaki ziyoratgohi
**Tomioka** (yaponcha: *富岡市* *Tomioka-shi*?) – Yaponiyaning Gunma prefekturasida joylashgan shahar. 1-iyun, 2021-yil holatiga koʻra, shaharning taxminiy aholisi 57,013 kishini tashkil qiladi vaaholi zichligi har kvadrat kilometrga 390 kishi toʻgʻri keladi. Umumiy maydoni 122.85 km² (47.43 mi²).

Geografiyasi
------------

Tomioka Gunma prefekturasining janubi-gʻarbiy qismida joylashgan.

* Togʻlar: Myogi togʻi (1103 m)
* Daryolari: Kabura daryosi
* Koʻllar: Oshio toʻgʻoni

### Chegaradosh munitsipalitetlar

Gunma prefekturasida:

* Takasaki
* Annaka
* Shimonita
* Kanra

### Iqlimi

Tomioka nam subtropik iqlimga ega (Köppen *Cfa*), yozi issiq va qishi salqin va qor yogʻmaydi. Tomiokada oʻrtacha yillik harorat 13,8 °C. Yillik oʻrtacha yogʻingarchilik miqdori 1207 mm, sentyabr eng nam oy hisoblanadi. Eng yuqori harorat avgust oyida 26,1 °C atrofida, eng pasti esa yanvarda, 2,4 °C atrofida boʻladi.

Demografiyasi
-------------

Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra Tomioka aholisi soʻnggi 60 yil ichida nisbatan barqaror boʻlib qoldi.

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1960 | 50,971 | —     |
| 1970 | 50,784 | −0.4% |
| 1980 | 53,2 | +4.8% |
| 1990 | 54,259 | +2.0% |
| 2000 | 54,401 | +0.3% |
| 2010 | 52,07 | −4.3% |
| 2020 | 47,446 | −8.9% |

Tarixi
------

Tomioka Kozuke viloyatida joylashgan. Edo davrida hozirgi Tomioka hududi Tokugavaning bevosita nazorati ostidagi *Tenryo* hududining bir qismi edi. U 1889-yil 1-aprelda Meiji restavratsiyasidan soʻng zamonaviy munitsipalitetlar tizimini yaratish bilan Gunma prefekturasining Kitakanra tumanidagi Tomioka shahriga aylandi. 1950-yilda Kitakanra tumani Kanra tumani deb oʻzgartirildi. 1954-yil 1-aprelda Tomioka qoʻshni Ichinomiya shahri va Ono, Kuroiva, Takase va Nukabe qishloqlarini qoʻshib oldi va 1958-yil 1-noyabrda shahar maqomiga koʻtarildi. 1960-yil 1-aprelda Nyuu qishlogʻi Tomioka tarkibiga kiritildi. 2006-yil 27-martda Tomioka qoʻshni Myogi shahrini qoʻshib oldi.

Hukumati
--------

Tomioka toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 18 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash boshqaruv shaklidagi shahar. Tomioka Gunma prefekturasi assambleyasiga bitta aʼzo qoʻsha oladi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Parlamenti quyi palatasining Gunma 5-okrugiga kiradi.

Iqtisodiyoti
------------

* Konnyaku jele ishlab chiqaruvchi MannanLife kompaniyasining bosh qarorgohi Tomiokada joylashgan.

Taʼlim tizimi
-------------

Tomiokada shahar hukumati tomonidan boshqariladigan 11 ta davlat boshlangʻich maktabi va 6 ta davlat oʻrta maktabi va Gunma prefekturasi taʼlim kengashi tomonidan boshqariladigan 2 ta davlat oʻrta maktabi mavjud. Prefekturada nogironlar uchun 2 ta maxsus taʼlim maktabi ham mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  Tomioka climate data
2. ↑  Tomioka population statistics

Havolalar
---------

 Media related to Tomioka (Gunma) at Wikimedia Commons

* Rasmiy veb-sayt (yaponcha)
**Kyusyu**, K i u - S i u (yaponcha — toʻqqiz viloyat) — Yaponiyaning jan. qismidagi orol. Tinch okean, Ichki Yapon va Sharqiy Xitoy dengizlari bilan oʻralgan. Maydoni yondosh mayda orollar bilan birga 42,1 ming km². Qirgʻoq chi-zigʻi notekis, qoʻltiq koʻp. Relyefi, asosan togʻli, shim. va gʻarbi sertepa va allyuvial pasttekislik. K.ning eng baland joyi — Kudzyu vulkani (1788 m). Soʻnmagan vulkanlar bor, issiq bulok koʻp. Teztez zilzila boʻlib turadi. Iqlimi subtropik, mussonli iqlim. Yanv.ning oʻrtacha temperaturasi togʻlarda 0°, tekisliklarda 10°, iyulniki 15—28°. Yillik yogʻin 1600–3000 mm. K.ning iqlimiga uning qirgʻoqlari yaqinidan oʻtadigan Kurosio va Susima iliq oqimlarining taʼsiri katta. Tez-tez tayfun boʻlib turadi. Yirik daryolari: Tikuga, Oyodo va Gokase; gidroenergiya resurslariga boy. Tuprogʻi qizil va sariq tuproq. 850 m balandlikkacha subtropik doim yashil oʻrmonlar, undan yuqorisi igva bargli oʻrmonlar, togʻ tepalari — butazor, oʻtloq va yalangliklar bilan band. K. — Yaponiyada oʻsimlik dunyosiga eng boy orol. K.ning shim. Yaponiyaning asosiy koʻmir-metallurgiya bazasi; markazi va jan. esa muhim qishloq xoʻjaligi rayonidir. Orolda aholi zich yashaydi. Yirik shaharlari: Kumamoto, Vagasaki, Kitakyusyu.

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)* — Geospatial Information Authority of Japan. — С. 83.
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Musky Rat-Kangaroo2
**Mushk (muskus) kenguru kalamushi**- sutemizuvchilar ning xaltalilar turiga mansub. Xaltalilarning kichkinagina bolasi tugʻilishi bilanoq onasining moʻynalari
orasidan himoyalovchi xalta tomonga oʻrmalashga majbur boʻladi. Ichkariga kirib, u sut bezi soʻrgʻichini topadi-da, darrov sut soʻra boshlaydi. Kichkintoyning ogʻzida soʻrgʻich kattalashadi va bola ozuqa manbayiga – onaning
sut bezlariga yaxshilab mahkamlanib qoladi. Xalta ajoyib boshpana boʻlib, unda bolakay tashqi dunyo bilan mustaqil uchrashishga tayyor boʻlgunga qadar oʻsib ulgʻayadi.

Mazkur turning **oʻlchami**:tanasi 23-34 sm;
dumi 13-17 sm.
**Areali**: Shimoli-sharqiy Avstraliya.
**llmiy nomlanishi**:
Hypsiprymnodon moschatus.
Ushbu kichkina kenguruning
antiqaligi shundan iboratki, uning
urgʻochisi doimo ikki egizak
tugʻadi. Boshqa kengurulardan
farq qilib, mushk kenguru toʻrtta
oyoqda, bamisoli tovushqon kabi
harakatlanadi. Kenguru
kalamushining erkagi ham,
urgʻochisi ham kuchli mushk hidi
tarqatadi. Biroq hozirgacha hech
kim nima uchun ular bunday
qilishini bilmaydi.

Yashash tarzi
-------------

Mushk kenguru yomgʻirli oʻrmonlarda, koʻpincha, suv havzalari qirgʻoqlaridagi zich chakalaklarda yashaydi. Bu juda keng tarqalgan hayvon, ammo uning yashirinligi va ehtiyotkorligi tufayli uni koʻrish oson emas. Mushk kenguru toʻrt oyoq ustida chaqqon harakat qiladi. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, u haqiqiy kenguru kabi orqa oyoqlarida sakrashga qodir. Daraxtlarga chiqishda yaxshi. kun davomida faol, quruq paporotnik va likenlarning uyasida tunda uxlaydi. Mushk kenguru dumi yordamida uyasi uchun material olib yuradi.

Oziqlanishi
-----------

Mushk kengurulari, asosan, hasharotxoʻrlardir. Ularning sevimli taomlari qurtlar va hasharotlar, shuningdek, ular yerdan qazib olgan rezavorlar va ildizlardir. Mushk kengurusi yolgʻiz turmush tarzini olib boradi, garchi ovqatlanish paytida 2-3 kishidan iborat guruhlar tez-tez uchrasa-da.

Koʻpayishi
----------

Mushk kengurulari yomgʻirli mavsumda, fevraldan iyulgacha koʻpayadi, asosan, 2 bola tugʻiladi. Ular 21-haftada xaltani tark etadilar, shundan soʻng yana bir necha hafta uyada qoladilar. Urgʻochilar bir yillik hayotdan keyin jinsiy yetuklikka erishadilar.
Voyaga etgan naslning onani tark etish jarayoni „kuch orqali" sodir boʻladi, chunki urgʻochi hali ham bolalarning hayotida ishtirok etishga harakat qiladi.

Manbalar
--------

1.„Asia’s biodiversity vanishing into the marketplace" Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-04-07).  

2. "Hayvonot olami" ensiklopediyasi: Toshkent, Birinchi jild.

Adabiyotlar
-----------

1. "Hayvonot olami" ensiklopediyasi
**Hoandedhdhoo** (Dhivehi: wival) — Gaafu Dhaalu atolidagi aholi yashaydigan orollardan biri.

Geografiya
----------

Orol — 416.19 km (259 mi; 225 nmi) mamlakat poytaxti Maledan janubda joylashgan.

Demografiya
-----------

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 2006 | 668 | —     |
| 2020 | 803 | +20.2% |

Orolda 1275 kishi istiqomat qiladi.

Boshqaruv
---------

Hoandedhdhooda Hoandedhdhoo aholisining ehtiyojlarini boshqarish uchun mas’ul boʻlgan mustaqil kengash mavjud. Hoandedhdhu kengashining birinchi saylangan maslahatchilari Muhammad Ashraaf (Prezident), Mohamed Ayaaz, Mohamed Shiraan, Hasma Hassan Manik (vitse-prezident) va Muhammad Saiddir. Ikkinchi saylangan kengash (2014-2017) aʼzolari — Mihamed Shiraan (Prezident), Ahmad Mahudhi (vitse-prezident), Husayn Fayaz, Husayn Firshan, Rifshan Ahmad Said. [ yangilash kerak ]

Manbalar
--------

1. ↑  „Coordinate Distance Calculator". *Boulter.com*. Qaraldi: 14-avgust 2018-yil.
Andoza:Islands of the Maldives
Miyoshi Ikeda tumanining yuqoridan ko'rinishi

**Miyoshi** (yaponcha: *三好市* *Miyoshi-shi*?) ― Yaponiyaning Tokushima Prefekturasida joylashgan shahar. 30-iyun, 2022-yil(2022-06-30) holatiga koʻra, shahar aholisi 23 782 kishini tashkil qiladi. Shahar umumiy maydoni 721.42 km2 ni tashkil etadi.

Miyoshi shahar hokimiyati

Geografiyasi
------------

Miyoshi shahri Tokushima prefekturasining g'arbiy qismida joylashgan va Sikoku orolidagi eng yirik munitsipalitet bo'lib, prefektura hududining 1/6 qismini egallaydi. Shikoku togʻlari juda tik boʻlib, koʻchki xavfini keltirib chiqaradi. Bunda tuproq eroziyasini oldini olish maqsadida anʻanaviy dehqonchilik usllaridan foydalaniladi. Shuningdek, Hashikura tabiat bog'i Miyoshi va Higashimiyoshi shaharlari o'rtasidagi chegarada joylashgan.

Iqlimi
------

Miyoshi nam subtropik iqlimga ega boʻlib, yozi issiq va qishda ancha salqin. Yillik yogʻin miqdori ko'p, biroq nam yoz fasli va quruq qish fasllaridagi yogʻin miqdori o'rtasida sezilarli farq bor. Miyoshida oʻrtacha yillik harorat 14.3 °C (57.7 °F). Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1,497.5 mm (58.96 in), eng koʻp yogʻingarchilik sentyabr oyiga toʻgʻri keladi. Avgust oyida eng yuqori harorat 25.6 °C (78.1 °F) atrofida va eng past harorat yanvarda, taxminan 3.5 °C (38.3 °F) atrofida boʻladi. Miyoshida qayd etilgan eng yuqori harorat 37.1 °C (98.8 °F) ni tashkil etdi. 1981-yil 28-fevralda eng sovuq harorat −11.5 °C (11.3 °F) qayd etilgan.

Demografiyasi
-------------

Yaponiya statistika qoʻmitasi ma'lumotlariga ko'ra, 2020-yilda Miyoshi aholisi 23 605 kishini tashkil qildi. Miyoshi shahrida 1920-yildan buyon aholini ro‘yxatga olish ishlari olib borilmoqda.

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1920 | 61 689 | —     |
| 1925 | 64 904 | +5.2% |
| 1930 | 64 922 | +0.0% |
| 1935 | 65 486 | +0.9% |
| 1940 | 63 080 | −3.7% |
| 1945 | 76 457 | +21.2% |
| 1950 | 77 702 | +1.6% |
| 1955 | 77 779 | +0.1% |
| 1960 | 71 370 | −8.2% |
| 1965 | 63 837 | −10.6% |
| 1970 | 55 537 | −13.0% |
| 1975 | 50 121 | −9.8% |
| 1980 | 47 057 | −6.1% |
| 1985 | 45 340 | −3.6% |
| 1990 | 42 219 | −6.9% |
| 1995 | 40 087 | −5.0% |
| 2000 | 37 305 | −6.9% |
| 2005 | 34 103 | −8.6% |
| 2010 | 29 963 | −12.1% |
| 2015 | 26 836 | −10.4% |
| 2020 | 23 605 | −12.0% |

Hukumat
-------

Miyoshi shahri hokimiyati mer va 22 a'zodan iborat bir palatali shahar kengashidan iborat. Shahar kengashi mer-kengash boshqaruv shaklida ish yuritadi. Miyoshi shahridan Tokusima Prefektura Assambleyasiga (TPA) ikkita aʻzo saylanadi. Siyosiy tomondan, shahar Yaponiya parlamenti quyi palatasining Tokusima 2-okrugiga kiradi.

Iqtisodiyoti
------------

Miyoshi iqtisodiyoti, asosan, qishloq xo'jaligi, o'rmon xo'jaligi va oziq-ovqat mahsulotlarini qayta ishlashga qaratilgan.

Ta'lim
------

Miyoshida shahar hukumatga qarashli 13 ta davlat boshlang'ich maktabi va oltita o'rta taʻlim maktabi va Tokusima prefekturasi ta'lim boshqarmasiga qarashli uchta maktab mavjud. Prefekturada nogironlar uchun bitta maxsus ta'lim maktabi ham tashkil etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Miyoshi city official statistics" (ja).
**Samarqand bekligi** – Buxoro amirligining sharqiy qismida joylashgan. Amirlikning asosiy bekliklaridan biri boʻlgan. Buxoro xonligi, soʻngra Buxoro amirligi tarkibidagi maʼmuriy birlik. Maʼmuriy markazi Samarqand boʻlgan.

Tarixi
------

Ashtarxoniy Imomqulixon (1611—1642) davrida Samarqandda bir qancha mashhur meʼmorchilik durdonalari qurilgan.

1612—1656-yillarda Samarqand hokimi boʻlgan Yalangtoʻsh Bahodir va Nodir Muhammad Devonbegi davrida bir qator binolar qurilgan. Jumladan, sobor masjidi va Tillakori madrasasi, Sherdor madrasasi. Ushbu qurilishlardan soʻng Registon ansambli vujudga kelgan. Eron hukmdori Nodirshoh istilosidan keyin Samarqand shahri aholisi kamayib, shahar binolari yomon ahvolga kelib qolgan. Bu haqida Muhammad Kozim „Nodirnoma" asarida quyidagilarni keltirib oʻtgan: „1740-yil Eron shohi Buxoro bilan harbiy harakatlar olib borayotgan bir paytda Samarqand shahrining istilosi uchun Lutf Alixon boshchiligida 20 ming kishilik qoʻshin joʻnatdi. Lutf Alixon Samarqanddek nomi doston boʻlgan shaharni zabt etish ishtiyoqida shaharga kelganda uning oʻrnida faqat vayronalarni kurdi".

Samarqandning qayta tiklanishi oʻzbeklarning mangʻitlar sulolasi yetakchisi Muhammad Rahimbiy (1756—1758) davrida boshlangan. Muhammad Rahimbiy Samarqandni iqtisodiy jonlantirishga oid bir qancha islohotlar qildi. Amir Shohmurod (1785—1800) shaharni tiklash boʻyicha yangiliklar amalga oshirgan. 1784—1785-yillarda Samarqandda amir Shohmurod tomonidan Chorsu savdo gumbazi qurilgan. 1780-yillarda ipak toʻqishni qayta tiklash uchun Marvlik shia eronliklari shaharga koʻchirilgan. Shuningdek, amirlik davrida Hirotdan 150 nafar tikuvchilik va toʻquvchilik bilan shugʻullanuvchi oilalar Samarqandga koʻchirilgan.

Samarqand bekligining soʻnggi beki Sherali inoq boʻlib, u 1868-yilda K.Kaufman qoʻshinlaridan qochib Buxoroga kelgan. 1868-yilda K.Kaufman va Buxoro elchisi Musabek tomonidan imzolangan tinchlik shartnomasiga koʻra Samarqand bekligi Kattaqoʻrgʻongacha boʻlgan hududi Rossiya imperiyasiga vaqtinchalikka berildi.

Adabiyotlar
-----------

* Тревер К. В. История народов Узбекистана. От образования государства Шейбанидов до Октябрьской Революции. : в 2 т. / Якубовский А. Ю. Воронец М.Э. — Ташкент : АН УзССР, 1947. — Т. 2. — 514 с.
* История Самарканда : в 2 т. / Муминов И. М.. — Ташкент : "Фан" УзССР, 1969. — Т. 1. — 494 с.

Manbalar
--------

1. ↑  *Gadayev Omon Olimjonovich* „XVIII asr - XX asr boshlarida Samarqand shahar". *www.sciencebox.uz*. Qaraldi: 27-sentabr 2023-yil.
2. ↑  Materiali po istorii Sredney i Tsentralnoy Azii X—XIX vv. Tashkent: Fan, 1988,s.270-271
3. ↑  „Mudhish yubiley. 152 yil oldin Rossiya imperiyasi Samarqandni qo‘shib olgan edi". *www.daryo.uz*. Qaraldi: 27-sentabr 2023-yil.
**Akkol** (qozoqcha: *Ақкөл*; ruscha: *Акколь*; xitoycha: 阿科尔) „Oq koʻl" degan maʼnoni anglatadi – Akkol koʻli – Qozogʻistonning Qoʻstanay viloyatining janubi-gʻarbiy qismida, Jangeldi tumanida joylashgan shoʻr koʻl .
Mahalliy hokimiyat organlari Akkol koʻlida turizmni rivojlantirishga harakat qilib kelmoqda, ammo ushbu hududda zarur infratuzilmalar mavjud emas. Eng yaqin aholi punkti – sharqiy qirgʻoqdan 10 km (6,2 milya) sharqda joylashgan Axmeta Baytursinuli.

Geografiya
----------

Akkol koʻli Toʻrgʻay hududining janubiy qismida dengiz sathidan 103 metr (338 fut) balandlikda joylashgan. Bu endoreik koʻl boʻlib, yaqin atrofdagi kichik koʻllar birlashishi natijasida paydo boʻlgan. Akkol koʻlining shimoliy-gʻarbiy qirgʻogʻida chiqadigan noodatiy koʻpik shimoliy tomonini ikkita koʻrfazga ajratadi. Akkol koʻli Shalkarteniz koʻlining shimoliy chekkasidan 50 kilometr (31 milya) uzoqlikda joylashgan. Janubiy-sharqda joylashgan Oʻziksor va Qoraqsor koʻllari Akkol koʻliga nisbatan ancha kichikroq. Akkol koʻlidan 30 kilometr (19 milya) uzoqlikda issiq buloq mavjud, ushbu buloqda suv harorati 70 °C (158 °F) ga yetadi.

Uli-Jilanshiq daryosining uzunligi 277 kilometr (172 milya)ni tashkil etadi. Ushbu daryo Akkol koʻlining shimoli-sharqiy qirgʻogʻiga quyiladi.

|  |
| --- |
| Akkoʻl koʻlidan 15 kilometr (9,3 milya) shimolda uchraydigan tuz chigʻanoqlarining koʻrinishi. |

Yana qarang
-----------

* Qozogʻiston koʻllari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  „қазақстан республикасының мемлекеттік жіктеуіші - КЛАССИФИКАТОР АДМИНИСТРАТИВНО – ТЕРРИТОРИАЛЬНЫХ ОБЪЕКТОВ". 19-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyul 2022-yil.
2. ↑  Ploщad ozer Kazaxstana (Tablitsa)
3. 1 2  „По озеру в Костанайской области могут ходить слоны. Но не ходят | Главные новости Казахстана – Новостной портал "Экспресс К"". *exk.kz*. 27-iyul 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-iyul 2022-yil.
4. 1 2 3  Google Earth
Marugame shahar hokimiyati
 Marugame shahar markazining havodagi koʻrinishi
 Marugame qal’asi
 Sanuki Fuji
**Marugame** (yaponcha: *丸亀市* *Marugame-shi*?) – Yaponiyaning Kagava prefekturasida joylashgan shahar. 2022-yil 1-oktabr holatiga koʻra, shaharda 46101 ta xonadonda 108 541 nafar aholi istiqomat qilib, aholi zichligi har kvadrat kilometrga 970 kishini tashkil qilgan. Shaharning umumiy maydoni 111,79 kvadrat (43,16 kvadrat milya).

Geografiyasi
------------

Marugame shahri Marugame tekisligining shimoliy-sharqiy qismini va Shivaku orollarining bir qismini qamrab olgan.

Iqlimi
------

Marugame nam subtropik iqlimga ega. Oʻrtacha yillik harorat 15,7 °C. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1439 mm, sentyabr esa eng nam oy hisoblanadi. Yanvarda eng yuqori harorat 26,6 °C atrofida, eng pasti esa yanvar oyida 5,3 °C atrofida boʻladi.

Demografiyasi
-------------

Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Marugame aholisi 1970-yillardan beri doimiy ravishda oʻsib bormoqda.

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1950 | 87 271 | —     |
| 1960 | 81 523 | −6.6% |
| 1970 | 78 263 | −4.0% |
| 1980 | 94 849 | +21.2% |
| 1990 | 101 253 | +6.8% |
| 2000 | 108 356 | +7.0% |
| 2010 | 110 446 | +1.9% |

Tarixi
------

Marugame hududi qadimiy Sanuki provinsiyasining bir qismi boʻlib, shahar chegaralarida koʻplab kofun mozorlari topilgan. U Heian davridan boshlab, Kotohira ziyoratgohiga ziyoratchilar uchun kirish joyi sifatida qayd etilgan.

2005-yil 22-martda Ayauta va Hanzan shaharlari (ikkalasi ham Ayauta tumanidan) Marugamega birlashtirilgan.

*

Hukumati
--------

Marugame toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 24 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash shakliga ega. Marugame Naoshima bilan birgalikda Kagava prefekturasi assambleyasiga toʻrtta aʼzoni qoʻshadi.

Iqtisodiyoti
------------

Marugame shahri qishloq xoʻjaligi (guruch, sabzavot, tovuq, shaftoli), bir qator sanoat parklari, toʻqimachilik zavodlari va kemasozlik zavodlarini oʻz ichiga oladi. Qirgʻoq boʻyidagi qayta ishlangan yerlar boʻylab ishlab chiqarishga asoslangan aralash iqtisodiyotga ega.

Taʼlim tizimi
-------------

Marugameda shahar hukumati tomonidan boshqariladigan 18 ta davlat boshlangʻich maktabi va Kagava prefekturasi taʼlim kengashi tomonidan boshqariladigan toʻrtta davlat oʻrta maktabi mavjud. Bundan tashqari, bitta xususiy oʻrta maktab, ikkita xususiy litsey va ikkita sirtqi litseyi ham bor.

Manbalar
--------

1. ↑  „Mt. Iino (飯野山)" (14-may 2012-yil).
2. ↑  Marugame climate data
3. ↑  Marugame population statistics
4. ↑  „Imabari to build giant dock in Japan" (en-GB). *Nikkei Asia*. Qaraldi: 18-iyul 2023-yil.
| Xorazm rubli |
| --- |
|  |
| **:** |  |
| **Davlat nomi:** |  Xorazm Xalq Sovet Respublikasi |
| **Simvol:** |  |

**Xorazm (Xiva) rubli** — 1920—1923-yillarda Xorazm Xalq Sovet Respublikasining pul birligi.

Tarixi
------

 5000 rubl
XIX asr boshidan Xorazm tangasi Xiva xonligining pul birligi boʻlgan. XX asrning boshida qat'iy nisbat o'rnatildi: 1 rubl (manat) = 5 tanga. 1919-yilda xonlik banknotlarini chiqarish boshlandi, yirik nominaldagi banknotlarda nominal tanga va rubl (manat)da bir xil nisbat (1:5) saqlanib qolgan holda koʻrsatildi.

1920-yilda Xorazm Xalq Sovet Respublikasi eʼlon qilingandan soʻng tangalar va tanga pullar chiqarish toʻxtatildi. Respublika Nozirlar kengashi oʻsha yili rubldagi banknot va tangalarni muomalaga chiqara boshladi. 1920-yilda 20 rubllik tangalar va 250 va 750 rubllik banknotalar chiqarildi. Keyingi nashrlarning nominalligi doimiy ravishda oshib bordi. 1921—1922-yillarda 20, 25, 100 va 500 rubllik tangalar chiqarildi. 1921-yilda 100, 250, 500, 1000, 2000, 5000, 10 000 va 25 000 rubllik banknotalar muomalaga chiqarildi.

1919—1921-yillarda Turkiston o'lkasining vaqtinchalik kredit qog'ozlari (turkbonlar) ham muomalada bo'lib, ularni chiqarish 1921-yilda Turkistonda pul muomalasi birlashganidan keyin to'xtatilgan.

1922-yilda Xorazm Respublikasining yangi banknotalari muomalaga chiqarildi, yangi namunadagi 1 rubl avvalgi muomaladagi 10 000 rublga teng edi. Ushbu chiqarilgan banknotlarning nominallari: 3, 5, 10, 25 rubl. Respublika banknotlarining oxirgi muomalasi 1923-yilda amalga oshirilgan, 50, 100, 500 va 1000 rubllik banknotalar muomalaga chiqarilgan.

1923-yil mart oyida O‘rta Osiyo respublikalarining iqtisodiy konferensiyasida va Moskvada bo‘lib o‘tgan Moliya xalq komissarligida bo‘lib o‘tgan yig‘ilishda Buxoro va Xivada muomalani to‘xtatib, mahalliy pul belgilarini RSFSR pul belgilariga almashtirish to‘g‘risida qaror qabul qilindi. Xorazm rubli 1:1 nisbatda sovet belgilarida rublga almashtirildi. Ayirboshlash 1923-yilning kuzida yakunlandi.

Manbalar
--------

1. ↑  Cuhaj 2011. sfn error: no target: CITEREFCuhaj2011 (help)
2. ↑  Vasyukov 1993. sfn error: no target: CITEREFVasyukov1993 (help)
3. ↑  „*Юровский Л.Н.* «Денежная политика Советской власти 1917—1927»".  сайт bonistikaweb.ru.



Rubl
**Filatov uy muzeyi** – Oʻzbekistonning Samarqand shahrida joylashgan, istefodagi rus ofitseri Dmitriy Filatov nomidagi memorial inshoot. 1868-yilda ochilgan. Samarqand shahri Mahmud Qoshgʻariy koʻchasida joylashgan.

Tarixi
------

Dmitriy Filatov Oʻrta Osiyoga 1865-yilda Akmoladan kichik tuyalar karvoni bilan kelgan. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, Filatov Toshkentni egallagan general-mayor M.N.Chernyayevning Rossiya ekspeditsiya korpusida ishlagan. Uning vazifasi qoʻshinlarni oziq-ovqat, ichimliklar va harbiy materiallar bilan taʼminlash boʻlgan. Uch yil Toshkentda boʻlib, yetarli mablagʻ toʻplagandan soʻng, Filatov Samarqandga koʻchib oʻtgan va umrining qolgan qismini shu yerda oʻtkazgan.

Dmitriy Filatov tashabbusi bilan Rossiya imperiyasi tarkibida boʻlgan Samarqand shahrida 1868-yilda vino ishlab chiqaruvchi kichik korxona tashkil etilgan. Qisqa vaqt ichida Samarqand vinosining gʻayrioddiy taʼmi haqidagi xabarlar butun dunyoga tarqaladi. Oʻzbekistonda oʻtkazgan yillar davomida Filatov 40 ga yaqin uzum navlarini Yevropa va boshqa hududlardan olib kelib, sinovdan oʻtkazgan. Shuningdek, u baʼzi mahalliy navlarga ham yuqori baho berib, ulardan ishlab chiqarishda foydalangan. 1883-yilda, ishlab chiqarish boshlanganidan 15 yil oʻtib, Parijdagi xalqaro vinolar va konyaklar koʻrgazmasida oʻzining toʻliq innovatsiyasini hisobga olgan holda, Filatovning „Biishti" vinosi (xuddi shu nomdagi uzum navidan olingan, nomi „jannat" deb tarjima qilinadi) oltin medalni qoʻlga kiritdi. Shu voqeadan keyin butun dunyodan kolleksionerlar Samarqandga bu ajoyib navli vino uchun kela boshlashgan. Antverpenda oʻtkazilgan jahon vino tanlovida kumush medal bilan taqdirlangan. 1904-yilda esa Samarqandda butun Oʻrta Osiyoda yagona uzumchilik va vinochilik maktabi ochiladi.

Sovet hukumati hokimiyatga kelishi bilan, Filatov Samarqandni tark etishga majbur boʻlgan, lekin zavod omborlariga oʻzining eng zoʻr vinolarini yashirishga ulgurgan va ular omborda bir necha oʻn yillar davomida saqlangan. Keyinchalik taʼmirlash ishlari natijasida yashiringan vinolar topilgan. Yarim asr oʻtgan boʻlsa-da, bu vinolar oʻz taʼmini yoʻqotmagandi, balki yanada pishib, boy taʼmga ega boʻlgandi. Hozir Filatov sharoblari kolleksiyasi zavodning vinochilik muzeyida saqlanmoqda. Vinochilik muzeyi va tatib koʻrish xonasi XIX asr oxirida barpo etilgan tarixiy binoda, rus savdogari Dmitriy Filatovning uyida joylashgan.

Galereya
--------

* Muzey lavhasiMuzey lavhasi
* Binoga kirish qismiBinoga kirish qismi
* Yon tomondan koʻrinishiYon tomondan koʻrinishi
* Old tomondan ko'rinishiOld tomondan ko'rinishi

Manbalar
--------

1. ↑  „Музей вина Филатова при заводе Ховренко в Самарканде". Qaraldi: 22-sentabr 2023-yil.
2. ↑  „ТАЙНА ЗНАМЕНИТОГО ВИНОДЕЛА ФИЛАТОВА" (22-avgust 2020-yil). Qaraldi: 22-sentabr 2023-yil.
3. ↑  „Узбекистан запланировал развитие виноделия". Qaraldi: 22-sentabr 2023-yil.
4. ↑  „Узбекистан. Винный завод им. Ховренко М.А". Qaraldi: 22-sentabr 2023-yil.
5. ↑  „Xovrenko nomidagi vino zavodi qoshidagi Vinochilik zavodi". Qaraldi: 22-sentabr 2023-yil.
**Rathafandhoo** (Dhivehi: კკიიია) — Maldiv orollarining Gaafu Dhaalu atolidagi aholi yashaydigan orol.

Geografiyasi
------------

Orol — mamlakat poytaxti Maledan 435.96 km (271 mi; 235 nmi) janubda. Orol Janubiy Huvadhu atollining janubi-gʻarbiy tomonida joylashgan.

### Iqlimi

Iqlimi issiq, ob-havo yil davomida tropik. Oʻrtacha harorat 25 °C dan 32 °C gacha. Musson maydon noyabrgacha davom etadi. Orollar Hindiston qirgʻoqlariga yaqin joylashgan boʻlib, materik Osiyodagi ob-havo sharoitlariga kuchli taʼsir qiladi, ammo jiddiy mussonlarni boshdan kechirmaydi.

Demografiyasi
-------------

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 2006 | 492 | —     |
| 2014 | 515 | +4.7% |

Boshqaruv
---------

### Politsiya

2008-yil oxirida Maldiv orollari politsiya xizmati orolda uch nafar politsiya xodimi boʻlgan stantsiya ochgan.

Taʼlim
------

Orolda boshlangʻich va oʻrta taʼlim 155 oʻquvchi va 21 oʻqituvchidan iborat Rathafandhoo maktabi tomonidan beriladi. Maktabgacha taʼlim muassasalari mavjud.

Sogʻliqni saqlash
-----------------

Sogʻliqni saqlash markazi orol aholisiga engil jarohatlar, kesishlar, shamollash va gripp uchun asosiy tibbiy yordam koʻrsatadi. Agar jiddiy sogʻliq muammosi yuzaga kelsa, orolliklar atoll poytaxti Thinadhuda joylashgan mintaqaviy shifoxonaga borishlari kerak. Sayohat taxminan qayiqda 45 daqiqani oladi.

Iqtisodiyoti
------------

Aholi uchun haq toʻlanadigan ishning eng keng tarqalgan manbalariga gilam toʻqish, qishloq xoʻjaligi, baliq ovlash va duradgorlik kiradi.

Orolliklar hunarmandchilik va toʻr (kunaa) yasash bilan mashhur boʻlib, ular mahalliy *Hau* deb nomlangan oʻsimlikdan tayyorlanadi. Baʼzi orolliklar tashrif buyuruvchilar uchun suvenir sifatida toʻshak toʻqishadi.

### Dengiz bodring baliqchilik

Oroldagi asosiy iqtisodiy faoliyat turlaridan biri dengiz bodring baliqchilikdir. Orol Maldiv orollarining janubiy qismida (Huvadxu, Fuvahmulax va Addu shaharlari) baliq ovlaydigan dengiz bodringi baliqchilari uchun toʻplash markazi va asosiy bazadir. 10 dan ortiq roʻyxatdan oʻtgan kompaniyalar Xitoyga eksport qilish uchun dengiz bodringini yigʻish, pishirish va quritish bilan shugʻullanadi.

### NNTlar

Orolda bir nechta nodavlat tashkilotlar, jumladan, RASFARI va READY (Rathafandhoo Eminent Association of Dynamic Youth) kabi faol boʻlmagan tashkilotlar roʻyxatga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Coordinate Distance Calculator". *Boulter.com*. Qaraldi: 14-avgust 2018-yil.
2. 1 2  „Rathafandhoo, Gaafu Dhaalu Atoll, Maldives". *www.blue-fields.com*. 18-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-aprel 2016-yil.

Havolalar
---------

* Jahon sayohatlari boʻyicha qoʻllanma

Andoza:Islands of the Maldives
Etimologiyasi
-------------

Gdov nomining kelib chiqishi haqida rus tilining etimologik lug'atida nemis tilshunosi Maks Vasmer (1886-1962) tomonidan tuzilgan alohida maqola mavjud. Shunday qilib, lug'at shuni ko'rsatadiki, ushbu shaharning hozirda umum e'tirof etilgan nomi - Gdovdan tashqari, tarixda Vdov, Ovdov, estoncha varianti: Oudova, shvedcha: Agdowe, nemischa: Effdowe kabi variantlar ham bo'lgan. Bu nomning kelib chiqishi haqida turli xil versiyalar mavjud.

Geografiyasi
------------

Gdovka daryosida, Ustye qishlog'idagi Peipsi ko'liga qo'shilish joyidan 2 km uzoqlikda, Pskovdan 125 km shimolda va Sankt-Peterburgdan 230 km janubi-g'arbda joylashgan. Staritsa oqimi ham shaharning sharqiy qismidan oqib o'tadi. Gdovning asosiy ko'chasi - Karl Marks ko'chasi.

Tarixi
------

Afsonalarga ko'ra, 10-asrda Gdov shahri hozir joylashgan hudud Dowager malika Olga merosining bir qismi edi. Bu haqda tarixchi V.N. Tatishchev ham 1793 yilda birinchi marta nashr etilgan tugallanmagan "Rus, tarixiy, geografik, siyosiy va fuqarolik leksikasi" asarida aytib o'tgan.

Iqtisodiyoti
------------

* Baliq zavodi
* Gdov sut zavodi
* Nonvoyxona
* "Tvoyo zdorovyo" - suv ishlab chiqarish

Transport sohasida
------------------

P60 umumiy maqsadli yo'l shahar orqali o'tadi. Gdovni shimolda Slantssi va Kingisepp shaharlari, janubda Pskov bilan bogʻlaydi. Qo'shni shaharlarga tashish oddiy avtobuslar, avtomobillar yoki mikroavtobuslar bilan amalga oshiriladi. Sankt-Peterburg shahridan mikroavtobus taksilari soat 15:00 va 21:00 da "Obvodniy kanal" metro bekatidan jo'naydi. Gdov shahridan soat 10:00 va 17:00 da. Ular Slantsy va Kingisepp shaharlariga tashrif buyurishadi.
Veymarn - Gdov liniyasidagi Oktyabrskaya temir yo'l stantsiyasi hozirda faol emas. Stansiya 1916 yilda Pskov-Narva temir yo'l liniyasi qurilishi paytida ochilgan (14 yanvarda eski uslubdagi birinchi parovoz Gdovga keldi)[35]. 2012-yil 28-oktabrgacha Gdov-Sankt-Peterburg yo‘nalishida yo‘lovchi poyezdi harakatlanar edi, endi u faqat Slantsy-Sankt-Peterburg uchastkasida harakat qiladi, chunki Slantsy-Gdov uchastkasi yopilgan va demontaj qilingan. Gdovdan Pskovgacha boʻlgan yoʻnalish qismi Ulugʻ Vatan urushi yillarida vayron boʻlgan va tiklanmagan. принимавший регулярные пассажирские рейсы из Сланцев на самолётах Ан-2<ref>

Iqlimi
------

Iqlimi dengizdan kontinentalga o'tish davri. Qish mo'tadil sovuq, bulutli ob-havo hukmronlik qiladi va erish. Yoz qisqa va nisbatan salqin.

Manbalar
--------

1. ↑  На Молзаводе даже сыр и йогурт делают!// «Гдовская заря» 18.06.2015
2. ↑  „Гдовский аэродром". *Аэропорты России*. 7-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-noyabr 2017-yil.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

 Pskov viloyati |
| --- |
|  |
| Shaharlar | 
* Velikie Luki
* Gdov
* Dno
* Nevel
* Novorjev
* Novosokolniki
* Opochka
* Ostrov
* Pechori
* Porhov
* Pskov
* Pustoshka
* Pitalovo
* Sebej
 |
|  |
| Tumanlar | 
* Opochetskiy
* Ostrovskiy tumani
* Palkinskiy
* Pechorskiy
* Plyusskiy
* Porhovskiy
* Pskovskiy
* Pustoshinskiy
* Pushkinogorskiy
* Pitalovskiy
* Sebejskiy
* Strugo-Krasnenskiy
* Usvyatskiy
 |

 |
Nikolaev (lat. Nikolaev) - oyning narigi tomonidagi ekvatorial mintaqadagi katta zarba krateri. Bu nom sovet kosmonavti Andriyan Grigorevich Nikolaev (1929-2004) sharafiga berilgan va 1970 yilda xalqaro astronomiya Ittifoqi tomonidan tasdiqlangan.krater shakllanishi kech embrionga tegishli.

Kraterning tavsifi
------------------

 Lunar Orbiter - V zondining surati.
Kraterning eng yaqin qo'shnilari G'arbiy-shimoli-g'arbiy Kurchat krateri; shimoli-g'arbiy qismida Wiener krateri; shimolda Neyman krateri; Sharqda-shimoli-Sharqda Appleton krateri; janubda Titus krateri va Janubi-g'arbda Tereshkova krateri. Nikolaev kraterining janubida Moskva dengizi joylashgan. Krater markazining selenografik koordinatalari 35°05 'n 151°17' n 35,08° n 151,28° N G, diametri 42,7 km, chuqurligi 2,2 km. 

Nikolaev krateri ko'pburchak shaklga ega va o'rtacha darajada vayron qilingan. Mil biroz tekislangan, Shimoliy va Janubiy qismida u deyarli atrofdagi er bilan tenglashgan. Ichki mil keng, terasli tuzilish qoldiqlari bilan. Atrofdagi milning balandligi 1040 m ga etadi, krater hajmi taxminan 1270 km 3 ni tashkil qiladi. Idishning pastki qismi kesib o'tilgan, Janubiy qismida bir nechta kichik kraterlar bilan belgilangan. Radial ravishda cho'zilgan shpallar bilan past Markaziy tepalik mavjud.

sun'iy yo'ldosh kraterlari
--------------------------

 LAC-31, LAC-32, LAC-49 xaritalarining fragmentlari.

| Nikolaev  | Koordinatalar | Diametri, km |
| --- | --- | --- |
| G | 34°23′N 154°11′E﻿ / ﻿34.38°N 154.19°E﻿ / 34.38; 154.19﻿ (Николаев G)GO | 21.5 |
| J | 31°35′N 155°26′E﻿ / ﻿31.59°N 155.43°E﻿ / 31.59; 155.43﻿ (Николаев J)GO | 18.8 |

shuningdek qarang
-----------------

* Oydagi kraterlar ro'yxati
* oy krateri
* Oy kraterlarining morfologik katalogi
* Sayyora nomenklaturasi
* Selenografiya
* Oyning mineralogiyasi
* Oyning geologiyasi
* Kechiktirilgan kuchli bombardimon

Eslatmalar
----------

Havolalar
---------

* Oyning raqamli foto atlasi. Архивная копия
* „Описание кратера на сайте The Moon-Wiki" (en). 31-may 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-dekabr 2022-yil.



* Andersson, LE va EA Whitaker, NASA Oy nomenklaturasi katalogi, NASA ma'lumotnoma nashri 1097, 1982 yil. Архивная копия

1. ↑  „Справочник Международного Астрономического Союза". 21-oktabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-iyul 2020-yil.
Madinada bosilgan, uydirma anʼanalarning buyuk toʻplami, 1966 -yil

***katta toʻqima hadislar jamlanmasi*** (arabcha: ), Abul-Faraj ibn al-Jauziy (vaf.- 1201) tanqid qilish uchun toʻplagan toʻqima hadislar toʻplamidir.

Tavsif:
-------

Kitob hadis sifatida keltirilgan, muallif tomonidan uydirma (*mavduʻ*) deb eʼlon qilingan va keyin mavzu boʻyicha tartiblangan rivoyatlardan iborat. *Al-Mavduatni* An-Navaviy taʼriflagan, taxminan ikki jildni egallagan koʻplab rivoyatlarni oʻz ichiga oladi. U soʻnggi nashrda berilgan raqamlash boʻyicha taxminan 1847ta rivoyatdan iborat boʻlib, hozirda qoʻshimcha maʼlumot beruvchi koʻplab izohlar bilan toʻrt jildda nashr etilgan.

Tanqid
------

imom Navaviy (vaf. −1277) kitobni <i id="mwIw">mavdo</i> deb eʼlon qilib boʻlmaydigan koʻplab hadislarni oʻz ichiga olganligini tanqid qilgan. Ulardan baʼzilari, As-Suyutiyga koʻra, z<i id="mwJQ">aif</i>, <i id="mwJw">Hasan</i> va hatto <i id="mwKQ">Sahihdir</i> .

Ahmad ibn Ali Ibn Hajar al-Asqaloniy (vaf.-1449) esa, bu kitobdagi rivoyatlarning aksariyati, uydirma ekanligi baʼzilari haqiqatda toʻqilmagan deb tanqid qilingan. bu rivoyatlar nisbatan juda kam, deb taʼkidlaydi .

Manbalar:
---------

1. 1 2 3  *Tadrib Al-Rawi* by Al-Suyuti (d.1505), vol. 1, pgs. 471-2, *Dar Al-Asimah* edition.
**Krasnoyarskdagi Urush bolalariga yodgorlik** — Krasnoyarskdagi Ulugʻ Vatan urushida Leningrad qamali qurbonlari boʻlgan bolalarga oʻrnatilgan yodgorlik.

Monument "Mir prospektida (Vladimirskaya maydoni) oʻrnatilgan. Mualliflar: arxitektor A. B. Kasatkin, haykaltarosh K. M. Zinich.

Yodgorlik Yekaterinburgda bronzadan quyib yasalgan; poydevori granitdan yasalgan, yodgorlik atrofidagi maydonga yoʻlka plitalari yotqizilgan. Shahar faxriylar kengashi va Krasnoyarsk maʼmuriyati qarori bilan kompozitsiya „Urush bolalariga" deb nomlandi.

Tarixi
------

Arxiv maʼlumotlariga koʻra, oʻn bir mingga yaqin odam, shu jumladan bir yarim ming bola Leningraddan Krasnoyarsk oʻlkasiga olib ketilgan. Ochlik va azob-uqubatlardan charchagan koʻpchilik yoʻlda halok boʻlgan. Oʻz manziliga yetib, tirik qolganlar sibirliklarga aylanishgan. Ushbu yodgorlik loyihasining ilhomlantiruvchisi „Blokadnik" jamiyati rahbari Valentina Stepanovna Antonova edi, u 7-yoshida qamaldagi Leningraddan Krasnoyarskga kelgan va oʻlimga bor kuchi bilan qarshilik koʻrsatganlar xotirasini abadiylashtirish uchun bor kuchini sarflagan.

1991-yilda Antonova tashabbusi bilan yodgorlikni yaratish uchun mablagʻ toʻplashga kirishildi. 200 mingdan ortiq pul yigʻildi, ammo eskizni muhokama qilish va yodgorlik oʻrnini tanlash natijasida uning narxi bir necha bor oshdi. Qiyinchiliklarga qaramay, 2003-yilda haykaltaroshlik loyihasi maʼqullandi va haykaltarosh Konstantin Zinich oʻzining sakkiz yoshli qizi Karima va besh yoshli oʻgʻli Ernest qiyofasida ikki boladan iborat haykaltaroshlik kompozitsiyasini yaratdi.

Yodgorlikning ochilishi 2005-yil 7-mayda Buyuk Gʻalabaning 60-yilligi arafasida boʻlib oʻtdi. Unda ikkita bronza figura tasvirlangan: qoʻlida bir boʻlak non tutgan qiz — leningradliklarning bir kunlik payoki va Neva daryosidan suv olib ketayotgan bidon idishli bolakay. Bolalarning oyogʻi ostida ustuni singan qayiqcha yotadi. Uning orqasida halok boʻlgan leningradliklarni qardoshlar qabristoniga olib ketilgan chana bor. Haykaltaroshlik kompozitsiyasi Leningraddagi Yozgi bogʻning panjarasining halqasi fonida joylashgan. Yodgorlikning ochilish marosimiga bolaligida Leningrad qamalidan omon qolgan shoir Ilya Reznik kelgan. Ushbu tadbir uchun maxsus „Urush bolalari" qoʻshigʻi yozilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Прогулки по Советскому Красноярску. Проспект Мира". 15-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi.

 // Sovetskaya arxitektura.
2. ↑  „Касаткин Андрей Борисович". 29-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyun 2020-yil.
3. ↑  „Персональная выставка скульптора Константина Зинича". 29-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyun 2020-yil.
4. 1 2  „Дети войны". 29-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyun 2020-yil.
5. 1 2  „7 мая 2005 года в Красноярске открылся памятник «Дети войны»". 28-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyun 2020-yil.
6. ↑  „Памятник «Дети войны» в Красноярске". 26-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyun 2020-yil.

Havolalar
---------

* Памятник «Детям войны» в Красноярске
* Памятник «Детям Войны» (Красноярск)
* НЕОБЫЧНЫЕ ПАМЯТНИКИ (ДЕТЯМ ВОЙНЫ)