Devid Albert
**Devid Z. Albert** (1954-yilda tugʻilgan) — Frederik E. Woodbridge falsafa professori va New-Yorkdagi Kolumbiya universitetida Fizikaning falsafiy asoslari boʻyicha magistrlik dasturi direktori.

Taʼlim va martaba
-----------------

U Kolumbiya kollejida 1976-yil fizika boʻyicha bakalavr darajasini va 1981-yil nazariy fizika boʻyicha doktorlik darajasini Rokfeller universitetida professor Nicola Khuri qoʻl ostida olgan. Keyinchalik Tel-Aviv universitetidan Yakir Aharonov bilan hamkorlik qildi. Garchi u Rutgers universitetining tashrif buyuruvchi falsafa professori boʻlsa ham, oʻz faoliyatining katta qismini Kolumbiya universitetining falsafa boʻlimida oʻtkazgan. 2015-yilda u Amerika sanʼat va fanlar akademiyasining aʼzosi etib saylangan.

Falsafiy ish
------------

Albert *Kvant mexanikasi va tajribasi* (1992), *Vaqt va imkoniyat* (2000) va *Fizikadan keyin* (2015) uchta kitobini, shuningdek kvant mexanikasi boʻyicha koʻplab maqolalarini nashr etgan. Uning kitoblari norasmiy (noodatiy) yozilish uslubida boʻlgani uchun ham maqtalgan, ham tanqid qilingan.

Ommaviy falsafa
---------------

### *"What the bleep do we know!?"*

Albert munozarali *"What the bleep do we know"* (2004) filmda koʻrinish bergan. *Popular Science* jurnalida chop etilgan maqolaga koʻra, u oʻzining „soʻngi ishidan gʻazablangan". Maqolada aytilishicha, Albert kino ijodkorlariga kvant mexanikasi ong yoki maʼnaviyat bilan bogʻliq emasligi haqida toʻrt soatga yaqin intervyu bergan. Keyin uning intervyusi tahrirlangan va filmga uning qarashlarini notoʻgʻri koʻrsatadigan tarzda kiritilgan. Maqolada, Albert ham kino ijodkorlariga „oʻzining kinoga olinganidan" keyingi oʻzining his-tuygʻularini ifodalaydi. Albert „Down the Rabbit hole" deb nomlangan "*What the Bleep* "filmining davomida ishtirok etuvchi olim sifatida roʻyxatga olingan boʻlsa-da, filmning davomi „rejissorning kesmasi" boʻlib, birinchi filmni suratga olish paytidagi qoʻshimcha kadrlardan foydalanilgan. Filmning „Down the Rabbit hole" versiyasidagi intervyu qismida birinchi mavzu sifatida Albertni koʻrsatiladi. Oʻsha intervyuda u „What the bleep do we know!?" asl nusxadagi filmning asosiy fikrga qoʻshilmasligini bildiradi.

### Lourens Krauss bilan janjal

2012-yil mart oyida Albert *The New York Times* kitobi sharhida Lorens Kraussning „*A Universe from Nothing: Why There Is Something Rather Than Nothing*" kitobiga juda salbiy sharhini nashr etdi. Kraussning taʼkidlashicha, uning kitobi din va falsafaga zid keladi va Richard Dokins bu kitobni Darvinning "*Turlarning kelib chiqishi* "bilan solishtirish mumkin, chunki u „ilohiyotchining soʻnggi kozisini" ustiradi. Albert oʻz sharhida Kraussning dinni „oʻngrab, kichkina, ahmoqona, ahmoqona" deya tanqid qilgan kitoblari qanday qilib „dinga qarshi kurashga xuddi karta oʻyini, yoki ot poygasi yoki qandaydir aql-idrok jangi kabi yondashishdan norozi edi, hammasi notoʻgʻri tuyuladi". Albert Krauss kitobining asosiy tezisiga qoʻshilmagan holda shunday deb yozgan edi:

> Relativistik kvant maydon nazariyalari standart taqdimotlariga ko'ra, dunyoning o'ziga xos, abadiy davom etadigan, elementar fizik narsalari (hayratlanarli darajada) relativistik kvant maydonlaridan iborat... ular qayerda ekanligi haqida hech narsa aytmaydilar. Bu maydonlar paydo bo'lgan yoki nima uchun dunyo o'zi qiladigan maydonlarning alohida turlaridan iborat bo'lishi kerak edi yoki nima uchun u umuman maydonlardan iborat bo'lishi kerak edi yoki nima uchun birinchi navbatda dunyo bo'lishi kerak edi. Davr. Ish yopildi. Hikoyaning oxiri.
> 
>

Manbalar
--------

1. ↑  Doctoral thesis: Albert, David Z. (1982-04-01). „Behavior of the Borel resummations for the critical exponents of the n-vector model". *Physical Review B*. 25-jild, № 7. American Physical Society (APS). 4810–4814-bet. doi:10.1103/physrevb.25.4810. ISSN 0163-1829.
2. ↑  „Quantum Mechanics and Experience".
3. ↑  „Time and Chance".
4. ↑  Cult Science — Dressing up mysticism as quantum physics, Popular Science, Oct. 19, 2004
5. 1 2  *Albert, David*. „On the Origin of Everything". *The New York Times* (23-mart 2012-yil).

Havolalar
---------

* Devid Albert fakulteti sahifasi
* Devid Albert BigThink.com saytida intervyu. Kvant mexanikasi nazariyasida oʻlchov masalasini muhokama qilish (53 daqiqa).
* Sean Carroll bilan Bloggingheads.tv saytida fanga oid mavzular boʻyicha video munozaralar