recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Den Gillmor va Danny OʻBrien Wikimania 2014 da ekranda
**Danny OʻBrien** (1969-yilda tugʻilgan) — britaniyalik texnologiya jurnalisti va fuqarolik erkinliklari faoli. Elektron chegara jamgʻarmasining xalqaro direktori.

Faoliyati
---------

 Denni OʻBrayen (oʻngda) 2014- yilda Wikimaniaʼda
U *The Sunday Times* va *The Irish Times* uchun haftalik maqolalar yozgan; va bundan oldin *The Guardian* uchun va *The Guardianga* onlayn strategiyasini shakllantirishda yordam berishda maslahatchi sifatida ishlagan. U Buyuk Britaniyadagi *Wired* nashrida, shuningdek, Channel 4 va Britaniyaning Virgin.net Internet provayderida ishlagan. Deyv Grin bilan birgalikda u hozirda tugatilgan *Need to Know* elektron pochta xabarnomasini yaratdi va yozdi va u bilan birga *404 topilmadi* telekoʻrsatuvini yozgan va taqdim etgan.

2005-yil may oyida u Ren Bucholzdan keyin Elektron Chegara Jamgʻarmasi faol koordinatori lavozimini egalladi, keyin esa EFFning xalqaro aloqalar boʻyicha koordinatori boʻldi. 2010-yil aprel oyida u Jurnalistlarni himoya qilish qoʻmitasining Internet-advokati koordinatori lavozimiga oʻtdi. 2013-yil fevral oyida u Elektron chegara jamgʻarmasi xalqaro departamenti direktori boʻldi.

U 2019-yilning iyulidan 2021-yilning iyuniga qadar EFFda strategiya boʻyicha direktor boʻlgan.

U 2021-yil iyul oyida Filecoin Foundation va markazlashtirilmagan Internet uchun Filecoin Foundation katta ilmiy xodimi boʻldi.

OʻBrayen, shuningdek, „Buyuk Britaniyada raqamli huquqlar uchun kampaniya oʻtkazadigan tashkilot" ni tashkil etishni muvofiqlashtirishga yordam berish uchun PledgeBankga garov qoʻydi, bu Ochiq huquqlar guruhini yaratishga olib keldi.

Oilasi
------

OʻBrayen Liz Genri bilan turmush qurgan. U ilgari Quinn Norton bilan turmush qurgan, kim bilan uning qizi bor.

Havola
------

* Life-hack

Manbalar
--------

1. ↑  „Danny O'Brien Returns to Head EFF's International Team". *EFF* (21-fevral 2013-yil). Qaraldi: 5-may 2014-yil.
2. ↑  „Meet Filecoin Foundation Senior Fellow Danny O'Brien". *filecoin*. Qaraldi: 11-avgust 2021-yil.
3. ↑  „UK digital rights group sets up". *BBC News*. Qaraldi: 5-may 2014-yil.
4. ↑  *Wesley Yang*. „The Life and Afterlife of Aaron Swartz". *New York* (8-fevral 2013-yil). Qaraldi: 25-may 2013-yil.

Havolalar
---------

* Oblomovka — OʻBrayenning veb-logi
* OʻBrayenning bosh sahifasi
**Pirimidin**, 1.3-diazin, C4H4N2 — diazin sinfiga oid oʻziga xos hidli, rangsiz kristall modda. Suyuqlanish temperaturasi 22,5°, qaynash temperaturasi 124°, kuchsiz asos. Suv, spirt va efirda yaxshi eriydi. P. odatda, 3-aminoakroleinni mochevina bilan kondensatlab yoki 2-xlor, 2,4-dixlor, 2, 4, 6-trixlor P.ni asoslar ishtirokida qaytarib olinadi. P. yadrosi vitamin V,, koenzim (uri-dindifosfatglyukoza), antibiotiklar (amitsetin, bleomitsin), dorivor pre-paratlar (barbituratlar, pirimidin, sulfamidlar, ftorafur), kuchli za-harlar (tetrodoksin), nuklein kislotalar va boshqa tarkibiga kiradi. Biologik jarayonlarda ahamiyati muhim.

Pirimidin asoslari, pirimidinlar — pirimidinning geterotsiklik azotli asoslari hosilalari boʻlmish tabiiy birikmalar gu-ruhi. Organizmning hayot faoliyatida muhim ahamiyatga ega. Nuklein kislotalar, nukleotidlar, kofermentlar va boshqa tarkibiga kiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Qal’a xarobalari
**Danstanboro qal’asi** (inglizcha: *Dunstanburgh Castle*) ― Angliyaning shimolida, Shotlandiyaning janubiy chegaralari yaqinida Nortumberlend grafligida joylashgan.

Qal’aning tarixi
----------------

Bir paytlar okrugdagi eng katta qasr 1313-1325-yillar oraligʻida qurilgan va dastlab qirol Edvard II ning jiyani Lankasterlik Earl Tomasga tegishli edi.

1362-yilda Danstanboro qal’ani keng miqyosda qayta qurgan qirol Edvard III ning toʻrtinchi oʻgʻli Gentlik Jonning qoʻliga oʻtdi. Qizil va oq atirgullar urushi paytida Lankastr qal’asi oʻqqa tutilgan va qal’a vayron qilingan.

Danstanboro yoʻllardan uzoqda va qal’aning bunday joylashishiga sabab, ehtimol Tomasning oʻzini Shotlandiyaning reydlaridan va qirolning gʻazabidan himoya qilish istagi boʻlgan, u bilan graf qirollik sevimlisi Per Gaveston, Kornuol grafi haqida kelishmovchilikka duch kelgan. Natijada tojga qarshi qoʻzgʻolonlarda ham qatnashgan Tomas qirolning qasosidan qochib qutula olmadi — 1322-yilda u qatl etildi.

Yana qarang
-----------

* Angliyadagi qal’alar roʻyxati

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* Flickr.com saytida qasrning fotosuratlari
Cantarell
**Meksika qoʻltigʻi** - Atlantika okeanidagi yarim berk dengiz, Shimoliy Amerikaning jan.-sharqiy qirgʻoqlari yaqinida, Florida va Yukatan yarim orollari va Kuba oraligʻida. Maydoni 1555 ming km². Chuq. 3822 m gacha. Florida boʻgʻozi orqali Atlantika okeani bilan, Yukatan boʻgʻozi orqali Karib dengizi bilan tutashgan. Missisipi daryosi qu-yiladi. Iklimi jan.da tropik, shim. da subtropik iqlim, havo temperaturasi avgustda 28°, fevralda 14—15°. Yillik yogʻinga (1000–1200 mm) nisbatan bugʻlanish (1000–1750 mm) koʻp. Yoz va kuz oylarida tez-tez dovullar boʻlib turadi. Suvining temperaturasi yuza qismida 29°, sayoz joylarida 30—ZG, salqin mavsumda 18—25°. Shoʻrligi 36—36,9%o. Yuzaoqimlar, asosan, soat strelkasi yoʻnalishida harakat qiladi. Meksika qoʻltigʻiga Karib dengizidan Yukatan oqimi kiradi. Qoʻltiqdan Golfstrim boshlanadi. Suv qalq-ishi sutkalik, 0,3—0,6 m gacha. Meksika qoʻltigʻining shelf qismida baliq, ustritsa, krevetka, langusta va dengiz toshbaqasi ovlanadi. Qoʻltiqning shim.gʻarbiy shelf qismida yirik neft konlari topilgan. Asosiy portlari: Yangi Orlean (AQSH), Verakrus (Meksika) va Gavana (Kuba).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bosim** - bu tabiat va inson hayotida alohida o'rin tutadigan jismoniy miqdor hisoblanadi.

***Bosim*** — biror jismning boshqa jism sirtiga tik yoʻnalishda taʼsir qiladigan kuchlar intensivligini ifodalovchi fizik kattalik. Pa(paskal) yoki N/sm2 da oʻlchanadi.

Kuchlar sirt boʻylab tekis taqsimlangan boʻlsa, u holda bosim : 

***P=F/S***

bunda *F — jism sirtiga taʼsir qiladigan kuch*, *S — jism yuzasi.*

Bosimning bir necha turi mavjud: •**Gidromexanik** bosim— suyuklikning biror nuqtasidagi bosim. U *gidrostatik* (tinch holatdagi suyuklikka oid) va *gidrodinamik* (harakatdagi suyuqlikka oid) xillarga boʻlinadi. Gidromexanik bosimning atmosfera bosimidan katta bosim - *ortiqcha bosim*, atmosfera bosimidan kichik bosim - *vakuummetrik bosim* deb ataladi.

Bundan tashqari, *havo bosimi*, *bugʻ bosimi*, *parsial bosim* (gazga oid), yonilgʻi ichki yonuv dvigateli silindrida yonganda hosil boʻladigan *gaz bosimi* va boshqa xil bosimlar boʻladi. Biror idish, qozon hamda boshqalar ichidagi va atrofdagi muhit bosimlari birgalikda *mutloq bosim* deyiladi. 

Meteorologiyada bosim birligi *bar* yoki *mm sim. ust.* bilan ifodalanadi. MKS tizimida (qarang Birliklar tizimi) bosim birligi sifatida *N/m2* (nyuton kvadrat metr), SGS tizimida — *dina/sm2* (dina kvadrat santimetr), MKGSS tizimida — *kgk/m2* (kilogramm kuch kvadrat metr) qabul qilingan. Bosim *barometr*, *datchik* va *manometr* bilan oʻlchanadi.

Katta qiymatlardagi bosimni ifodalash uchun SI sistemasiga tegishli boʻlmagan *Bar birligi* ham keng ishlatiladi. 

1 bar = 105 Pa = 1.02 kgk/sm2=10200 mm H2O ust.

Texnikada eng keng tarqalgan bosim oʻlchov birligi bu *meʼyoriy atmosfera bosim*i xisoblanadi. U *erkin tushish tezligi* 9,806 m/s va *simob zichligi* 13.595 boʻlganda, balandligi 760 mm boʻlgan simob ustunini muvozanatlagan xavo bosimi, yaʼni meʼyoriy atmosfera bosimi orqali ifodalanadi. Bunday simob ustuni xar bir kvadrat santimetrga oʻz ogʻirligiga teng boʻlgan bosim bilan taʼsir koʻrsatadi.

1Ratm = 760 mm Hg ust. = 1,033 kgk/sm2 = 101325 Pa = 1.01 bar.

Agar bosimni toʻgʻridan toʻgʻri milimetr simob ustuni tarzida ifodalasak, 

1 mm Hg ust = 133,3 Pa = 13.59 mm H2O ust.

Bosim simob ustuni balandligi birligida ifodalansa, Atmosfera bosimini simob ustuni yordamida oʻlchashni kashf etgan olim Evangelista Torricelli sharafiga birligini Torr deb yuritiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BNE: XX529337
* BnF: cb11966704v (maʼlumot)
* GND: 4013083-6
* LCCN: sh85106531
* NDL: 00560407
* NKC: ph602155

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Fizika | *Fizikaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Pelopiya** (qadimgi yunoncha: *Πελόπεια*) — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni, Fiestning qizi, undan oʻgʻli Egisni dunyoga keltirgan; uni tashlab yuborgan.

Batafsil taqdimotga koʻra, uning otasi Atreydan oʻch oladigan oʻgʻli boʻlishi haqida bashorat oladi. Pelopiya Sikionda yashiringan edi. Pelopiya Afinaga xorovodni yuritadi, sirpanib ketadi va kiyimlarini qonga boʻyaydi; qonni yuvish uchun daryoga boradi. Fiest boshini oʻrab, toʻqaydan sakrab chiqib, uni zoʻrlaydi; bu vaqtda Pelopiya uning qilichini qinidan sugʻurib oladi va yashirib qoʻyadi. Atrey shoh Fesprotning oldiga keldi va u Pelopiyani qizi sifatida koʻrsatib, unga xotin qilib beradi. Egisfni tugʻib, Pelopiya uni tashlab yuboradi, lekin uni echki boqadi va Atrey uni topib, oʻgʻli sifatida katta qildi; Pelopiya unga qilich berdi.

Oʻgʻli ulgʻayganida, Agamemnon va Menelay Delfdagi Fiestni tutib oladilar va qamoqqa tashlab Atreyga olib keladilar. Atrey Egisfga Fiestni oʻldirishni buyuradi. Zindonda Fiest oʻz qilichini tanib qoladi, ammo Pelopiya Fiestni tanib, oʻzini qilich sanchib oʻldirdi. Boshqa versiyaga koʻra, Pelopiya oʻzi otasi uchun qasos oladi.

Pelopiya bir qator qadimiy pyesalarning, xususan, Sofoklning „Sikiondagi Fiest" tragediyasining qahramoniga aylandi. Uning rolini Domitsian davrida aktyor Paris ijro etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Любкер Ф. Aegisthus // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга, Ф. Гельбке, П. В. Никитин, В. А. Канский, пер. А. Д. Вейсман, Ф. Гельбке, Л. А. Георгиевский, А. И. Давиденков, В. А. Канский, П. В. Никитин, И. А. Смирнов, Э. А. Верт, О. Ю. Клеменчич, Н. В. Рубинский — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 26.
2. ↑  Gigin. Mifi 87
3. ↑  Н. О. Эгист // Энциклопедический словарь — СПб.: Брокгауз — Ефрон, 1904. — Т. XL. — С. 154.
4. ↑  group of authors Aegisthus (англ.) // Encyclopædia Britannica: a dictionary of arts, sciences, literature and general information / H. Chisholm — 11 — New York, Cambridge, England: University Press, 1911. — Vol. 1. — P. 254.
5. ↑  Gigin. Mifi 88
6. ↑  Gigin. Mifi 254
7. ↑  Yuvenal. Satiri VII 92
**Turkmaniston pasporti Turkmaniston** fuqarolariga xalqaro sayohatlar uchun beriladi. 2008-yilning iyul oyidan boshlab biometrik pasportlar joriy etilib, Turkmaniston sobiq SSSR Oʻrta Osiyo mintaqasida ICAO talablariga javob beradigan biometrik pasport bergan birinchi davlatga aylandi.

Turkmaniston fuqarolarining amaldagi pasportlari yangi pasport olish uchun ariza topshirgunga qadar xorijga chiqish uchun amal qiladi. 2013-yil aprel oyida biometrik pasportning yangi namunalari va tavsiflari tasdiqlandi, ular koʻproq himoyalangan, elektron chiplar hajmi koʻpaygan va yuqori sifatli ishlab chiqarilgan. Ilgari berilgan pasportlar amal qilish muddati tugaguncha amal qiladi. Turkmaniston Davlat migratsiya xizmati tomonidan berilgan.

Tashqi koʻrinish
----------------

Turkmaniston pasportlari toʻq yashil rangda boʻlib, (turkmancha: *Türkmenistan* Turkmenistan) yozuvi bor) va „Pasport" (turkmancha: *Pasport*) muqovasida turkman va ingliz tillarida. Muqovaning oʻrtasida Turkmaniston Gerbi naqshinkor qilingan. Pasport turkman va ingliz tillarida tayyorlanadi.

Viza talablari
--------------

2022-yilda Turkmaniston fuqarolari 58 davlat va hududga vizasiz yoki vizasiz kirish imkoniga ega bo‘lib, Turkmaniston pasporti The Passport Index reytingiga ko‘ra dunyoda 74-o‘rinni egalladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Chronicle
2. ↑  „Global Passport Power Rank 2022 | Passport Index 2022" (en). *Passport Index — Global Mobility Intelligence*. Qaraldi: 14-yanvar 2022-yil.
Категория:Персоналии по алфавиту
**Davlyatbek Abdulayev** (1918, Buxoro amirligi Navdonak qishlogʻi — 2008, Tojikiston) — sovet qishloq xoʻjaligi xodimi, Roxi Lenin nomidagi kolxoz rahbari. Millati tojik. Ulug‘ Vatan urushi qatnashchisi. 1958-yildan KPSS a'zosi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1949).

Biografiya
----------

Abdulayev Davlatbek 1918–yilda Navdonak qishlog‘ida (o‘sha paytda Buxoro amirligining Qorategin bekligi, hozirgi Tojikiston hududi) tug‘ilgan. Millati bo'yicha - tojik. 1935–1942–yillarda Stalinobod viloyati Oktyabr tumanidagi Rohi Lenin paxtachilik kolxozida ishlagan. 1942-yilda Abdulaev Qizil Armiya safiga chaqirildi. Oʻsha yildan boshlab Ulugʻ Vatan urushi janglarida qatnashgan. Harbiy jasoratlari uchun u uchta orden bilan taqdirlangan. 

So‘ngra "Kommunizm" kolxozida dastlab bo‘g‘inchi, so‘ngra brigadir bo‘lib ishlagan. 1953-yilda Tojikiston qishloq xo‘jaligi maktabini tamomlab, agronom bo‘ldi. 1958–yildan KPSS a'zosi, 1960–yilda "Kommunizm" kolxoziga bo'lim mudiri etib tayinlandi .

1970-yilda Tojikiston qishloq xo'jaligi institutining agronomiya fakultetini sirtdan tamomlagan. Nafaqaga chiqqanidan keyin Tojikistonda yashab, 2008-yilda vafot etgan.

Mukofotlar
----------

Davlyatbek Abdulayev quyidagi mukofotlar bilan taqdirlangan  :

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni *unvoni (SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1949-yil 3-maydagi farmoni) - "kolxozlar qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini barcha turdagi majburiy topshiriqlar va shartnomalar, naturada toʻlovlarni bajarganlarida yuqori paxta hosili olgani uchun. MTSning 1948 yildagi ishlari va 1949 yil bahorgi ekish uchun to'liq ehtiyoj miqdorida barcha ekinlarning urug'lari bilan ta'minlanganligi uchun";*

* "O'roq va bolg'a" oltin medali (1949 yil 3 may - 3439-son);
* Lenin ordeni (1949 yil 3 may - 99516-son);

* 2-darajali Vatan urushi ordeni (1985 yil 11 mart);
* Qizil yulduz ordeni ;
* 2-darajali "Shon-sharaf" ordeni ;
* medallar bilan taqdirlangan, jumladan:

* "Mehnatdagi jasorat uchun" medali (1948 yil 1 mart)
* VDNKh oltin medali ;
* VDNKhning kumush medali.

Eslatmalar
----------

1. ↑  Музалевский М. В.*. Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь*. М.: РИЦ "Кавалер", 2008.
2. 1 2 3  „Абдулаев Давлаятьек" (ru). *Герои страны („Heroes of the Country")*.
**Turkmaniston-xuroson togʻlari** — Eronnint shimoli-sharqiy va Turkmanistonning janubiy qismidagi togʻlar, gʻarbda Elburs va sharqda Paropamiz toglari oraligida. Uz. 600 km dan ziyod, eni 250 km. Bal. 1500–2500 m, eng baland joyi 3314 m (Kengzoshk choʻqqisi). Atrek va Koshafrud daryolarining boʻylama choʻzilgan vodiy va soyliklari T,Turkmaniston-Xuroson togʻlarini Kopetdogʻ va Nishopur togʻlarita boʻlib yuborgan. Janubida Alp geosinklinal oblastining shimoliy chekkasini tashkil etadi. T.Turkmaniston-Xuroson togʻlari OlatogʻBinalud megantiklinoriysi, KuchanMashhad pliotsenantropogenning yotqiziklar qoplagan bukilmasi va Kopetdogʻ megantiklinoriysi mavjud boʻlgan yoysimon palaxsaliburmali sistemasidan iborat. Alpgacha boʻlgan asosi tokembriyning geosinklinal metamorfik jinslaridan, paleozoyning subplatforma va yuqori paleozoyning effuzivchoʻkindi formatsiyalaridan tuzilgan. T.X.T. seysmik faol zonada. Foydali qazilmalardan toshkoʻmir, polimetall rudalar, qurilish materiallari, togʻ etaklarida gaz konlari topilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Yirtqich pashshalar**, ktirlar (Asilidae) — qoʻshqanotlilar turkumiga mansub hasharotlar oilasi. Y. p. yirik pashshalar boʻlib, tanasining uz. 4—40 mm. Boshi keng va harakatchan, mustahkam hartumi bor, qorni uzun va yassi, lichinkasi oq yoki sariq, chuvalchangsimon, silindr shaklda, aksariyat boshi va keti tomon ingichkalashib boradi. Gʻumbagi yopiq, oyoklari va oʻsimta belgilari aniq koʻrinadi. Y.p. toʻgʻriqanotlilar (chigirtka va b.), qoʻshqanotlilar, pardaqanotlilar va baʼzi qoʻngʻizlarga hujum qiladi. Y.p. lichinkasi koʻpincha tuproqda yashaydi va qirsildoq qoʻngʻizlar, qora qoʻngʻiz, buzoqboshi qoʻngʻizlari, gʻalla qoʻngʻizlari va b. lichinkalari bilan oziqlanadi. Oqish (Asilus albiceps Mg.), sargʻish Y.p. (A. ruﬁ nerois Mg.) va b. turlari keng tarqalgan. Ekinzor Y.p. ikkilamchi hasharot hisoblanadi. Lekin chigirtkalar koʻplab urchigan yillari Y.p. zararkunandalar oʻchogʻini tugatishda katta amaliy ahamiyat kasb etadi (yana q. Foydali hasharotlar).

Norqoʻzi Ergashev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Davlat naslchilik zavodi** — qishloq xoʻjaligi hayvonlarining maʼlum bir zotini takomillashtirishga ixtisoslashgan oliy toifadagi naslchilik xoʻjaligi; chorvachilikda biror zot bilan uzok, vaqt davomida seleksiya ishi olib boradigan asosiy xoʻjalik. Har qaysi naslchilik zavodida elita va I klass talablariga javob beradigan sof zotli, sermahsul mollarning podasi boʻlishi kerak. Naslchilik zavodlarida naslchilik ishlari 5—10 yil va undan ham ortita moʻljallab tuziladigan istikbol seleksiya-naslchilik ishi rejasi asosida olib boriladi. D.n.z. ning asosiy vazifasi tanlangan molning zotdorligi va mahsuldorlik sifatlarini takomillashtirishdan, shuningdek, naslchilik xoʻjaliklariga nasldor yosh mollar yetishtirib berishdan iborat.

Naslchilik zavodida mollar bir xil tanlash asosida sof zotlarni urchitish usuli bilan koʻpaytiriladi, mavjud zotlar yaxshilanadi va yangi, qimmatli liniya va oilalar yaratiladi. Qarindosh urchitishni har xil darajada qoʻllash bilan birgalikda, zotni tubdan yaxshilash va yangi zot yaratish maqsadida murakkab hamda qon quyish va chatishtirishning boshqa usullari qoʻllaniladi. Oʻzbekistonda 42 ta naslchilik zavodi boʻlib, 17 tasi qoramolchilik, 18 tasi qorakoʻlchilik, 2 tasi qoʻychilik, 3 tasi yilqichilik, 1 ta echkichilik va 2 tasi choʻchqachilik bilan shugʻullanadi (2002). Naslchilik zavodlarida yetishtirilgan, oʻstirilgan yosh mollar oʻz podalarini hamda boshqa naslchilik xoʻjaliklarining podalarini toʻldirib boradi, eng sermahsul sigirlardan olingan buqachalar bilan naslchilik korxonalarini taʼminlaydi. OʻzRda naslchilikni rivojlantirishda muhim ishlarni amalga oshirgan xoʻjaliklar koʻp. Xususan, Andijon viloyati Qoʻrgʻontepa tumani "Savay" D.n.z. 1929 yilda tashkil etilgan. 1970-yillarda xoʻjalikda Avstriya, Rossiyaning Smolensk viloyatidan keltirilgan shvits zotli gunajinlarni mahalliy zebusimon mollari bilan chatishtirish natijasida ularning yangi qoʻngʻir tipi chiqarildi. Xoʻjalikda koʻp yillik tajribalar natijasida sermahsul sigirlarning 28 oilasi yaratilgan. Respublikada turli viloyatlarda joylashgan qoramolchilik D.n.z.da qora-ola, shvits, qizil choʻl, bushuyev zotlari urchitilmoqda. Ularda takomillashtirilayotgan 12 ming boshdan ortiq zotli qoramol bor (2002).

Izatulla Eshmatov.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bayramiylar** - sufiylik tariqati. Tariqat asoschisi Xoji Bayram Valiy (vaf. 1429 y.). Bayramiya tariqatini jazba, muhabbat va ilohiy sirlar kabi uch asos tashkil etadi.

Bayramiylar tariqatining oʻziga xos jihatlaridan biri, ushbu tariqat turklar Anatoliya hududida asos solgan ilk tariqat ekanligidir. Shu sabab tariqat Hoji Bayram hayotlik vaqtida Anqara, Bursa va Edirna kabi shaharlarda keyinchalik Anatoliya va Bolqon hududlarida keng tarqalgan.

Tariqat xalvatiya va naqshbandiya tariqatlarining tamoyillarini oʻzida mujassam etgan. 
Bayramiya tariqatida zikri-jahriy keng tarqalgan. Biroq ba’zi paytlarda zikri-xafiydan ham foydalanadilar. 
Hoji Bayram vafotidan soʻng ushbu tariqatning davom etishida ulugʻ shayxlardan biri Oq Shamsiddinning asarlari muhim oʻrin tutgan. Zero, Hoji Bayram yozgan kichik she’rlardan boshqa hech qanday manba bizgacha yetib kelmagan. 
Tariqat uch shu’badan tashkil topgan: Oq Shamsiddin tomonidan asos solgan - shamsiya, malamiya va jalvatiya. 

Keyinchalik bayramiylar tariqati shamsiya va uning yoʻnalishlaridan biri himmatiya koʻrinishida davom etgan. Jalvatiya bayramiya tariqatining bir yoʻnalishi boʻlsada, biroq keyinchalik alohida tariqat sifatida shakillangan. 
Avvaliga ushbu tariqatga ergashuvchilarning bosh kiyimlari qizil va oʻn ikki chiziqdan iborat boʻlgan boʻlsa, keyinchalik bu an’ana Hoji Bayram tomonidan olti chiziqli oq rang bosh kiyimiga oʻzgartirilgan. Bosh kiyimdagi olti chiziq olti yoʻnalish yuqori, quyi, o‘ng, chap, old va ortni anglatgan. Shuningdek, mavlaviy tariqatidagi kabi uzun bosh kiyim ham kalta bosh kiyimiga oʻzgartirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Usmonov, Olimov, Yo'ldashxo'djayev, Faxriddinov, To'ychiyeva, Jabborov, Cho'tmamatov, Rahimov, Komiljonova, Karimova, Nurmuhammedov, Erkaboyeva, Jurayev 2015, s. 33. sfn error: no target: CITEREFUsmonov,\_Olimov,\_Yo'ldashxo'djayev,\_Faxriddinov,\_To'ychiyeva,\_Jabborov,\_Cho'tmamatov,\_Rahimov,\_Komiljonova,\_Karimova,\_Nurmuhammedov,\_Erkaboyeva,\_Jurayev2015 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Usmonov I, Olimov S, Yo'ldashxo'djayev H, Faxriddinov Z, To'ychiyeva N, Jabborov N, Cho'tmatov J, Rahimov K, Komiljonova Z, Karimova S, Nurmuhammedov D, Erkaboyeva F, Jurayev O Turdiyeva D.*. Tasavvuf atamalari*. Movarounnahr nashriyoti, 2015 — 360 bet. ISBN 978-9943-12-346-5.
**Kemal Kılıçdaroğlu** (1948-yil 17-dekabr, Nazimiya, Tunjeli viloyati, Turkiya) — turk siyosatchisi, 2010-yil mayidan Respublika Xalq partiyasi yetakchisi, 2002-yildan Turkiya parlamenti deputati.

Kelib chiqishi
--------------

Kılıçdaroğlular oilasi Kureyshanalaviy qabilasiga mansub. Ajdodlar Bozok qabila ittifoqi tarkibiga kirgan oʻgʻuz urugʻi Beydillidan. Shuningdek, u oʻzini seyyid deb daʼvo qiladi.

Biografiya
----------

1948-yilda Tunceli viloyatining Nazimie qishlogʻida tugʻilgan, 1971-yilda Anqara Iqtisodiyot va savdo akademiyasini tamomlagan, soʻngra bir yil Fransiyada tahsil olgan. 1983 yilda u Daromadlar Bosh boshqarmasiga tayinlan-an va u yerda boʻlim boshligʻidan bosh direktor oʻrinbosarigacha boʻlgan lavozimlarda ishlab kelgan.

1991-yilda hunarmandlar va kichik tadbirkorlarni ijtimoiy himoya qilish jamg‘armasi bosh direktori etib tayinlandi. 1992-yilda u SSK (Turkiya Ijtimoiy sugʻurta jamgʻarmasi) Bosh boshqarmasiga oʻtdi, keyinchalik Turkiya mehnat va ijtimoiy himoya vaziri oʻrinbosari yordamchisi boʻlib ishladi. 1994-yilda „Ekonomik trend" jurnali uni „Yilning eng yaxshi davlat amaldori" deb tanladi. 1999-yil yanvar oyida u oʻz xohishi bilan SSK bosh direktori lavozimidan nafaqaga chiqdi.

U soya iqtisodiyotiga qarshi kurashish boʻyicha ixtisoslashgan komissiyani boshqargan, „Xajettepe" universitetida dars bergan, „Turkiye Iş Bankası" bank boshqaruv kengashi aʼzosi boʻlib ishlagan.

2002-yil 3-noyabrda boʻlib oʻtgan 22-chaqiriq Turkiya Buyuk Millat Majlisiga saylovda Istanbuldan XDP deputati etib saylandi. 23-chaqiriq saylovlarida O‘zXP Markaziy partiya kengashidagi lavozimni egallab, 2007-yil 22-iyulda Istanbuldan qayta saylandi va deputatlikka nomzodini taqdim etgunga qadar parlamentdagi partiya guruhi rahbari bo‘lib qoldi.

2009-yilda u CHPdan Istanbul merligiga nomzod bo‘lib, 36,8% ovoz olgan.

2010-yil 22-mayda boʻlib oʻtgan partiyada Deniz Baykal isteʼfoga chiqqanidan soʻng Respublika Xalq partiyasi raisi etib saylandi. 1250 delegatdan 1246 nafari Qilichdaro‘g‘li nomzodi uchun ovoz berdi va bu CHP tarixida rekord hisoblanadi.

Oilasi
------

1974-yilda u Selviga (norasmiy ravishda Sevim deb ataladi) uylandi, turmush oʻrtogʻi Qilichdaroʻgʻlining uchta farzandi bor — qizlari Asli va Zeynep va oʻgʻli Kerem.

Manbalar
--------

1. ↑  „Автобиография на сайте Республиканской народной партии". 21-sentabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-oktabr 2018-yil.
2. ↑  „FT.com / Europe — Turkish Gandhi chosen to lead opposition". 25-may 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-aprel 2011-yil.
3. ↑  „CHP'de tarihi kurultay" (турецкий язык). *Habertürk* (22-may 2010-yil). Qaraldi: 17-aprel 2011-yil.
**Abdurrahmon ibn Udays** (arabcha:  — Abdurrahmon ibn Udays ibn Amr ibn Ubayd ibn Kilob ibn Duhmon ibn Gʻanm ibn Hamim ibn Zahl ibn Haniy ibn al-Balaviy,? — 36/656-57, Falastin) — sahoba.

Xalifa Usmonning shahid etilishi
--------------------------------

Bay’at ar-rizvonda ishtirok etgan va Usmonning shahid etilishida qatnashgan. Misr fathida ishtirok etgan va u yerda makon topgan. Misrdan Madinaga yo‘lga chiqqan to‘rt harbiy qismdan birining qo‘mondoni bo‘lgan. Bu holatdan xabar topgan xalifa Usmon, tarkibida Ali va Muhammad ibn Maslamalar bo‘lgan o‘ttiz (yoki ellik) kishidan iborat hay’atni isyonchilarni bostirish uchun Misrga jo‘natadi. Hay’at isyonchilarga maʼqul bo‘lmagan baʼzi masalalarning tuzatilishini xalifa nomidan vaʼda berib, ularni orqaga qaytaradi. Biroq ular Buvaybga yetib kelganlarida, xalifaning qulini Misr voliysiga yozilgan xat bilan qo‘lga oladilar. Xatda Abdurrahmon ibn Udays va uning do‘stlari Misr­ga qaytganlarida ularni yuz darradan urish, soch-soqollarini olib tashlash va yangi buyruq kelgunigacha hibsda ushlash yozilgan edi. Shundan keyin qo‘shin orqaga qaytib, Madinaga keladi va Usmon bilan muzokara o‘tkazadilar. Xalifa ushbu xatdan xabari yo‘qligini aytsa-da, Abdurrahmon ibn Udays va uning tarafdorlari uning so‘zlariga ishonmaydilar. Boshqa isyonchilar bilan birgalikda xalifani qirq to‘qqiz kun qamalda ushlab turib, so‘ngra shahid qiladilar.

Oʻldirilishi
------------

Usmon shahid qilinganidan so‘ng, Abdurrahmon ibn Udays Misrga qaytayotgan chog‘ida, boshqa isyonchilar bilan birga Muoviyaning odamlari tomonidan ushlanib, Falastinda hibsga olinadi. Isyonchilar bir necha bor qamoqxonadan qochishga harakat qilgan bo‘lsalar-da, Falastin voliysidan qochib qutula olmaydilar. Abdurrahmon ibn Udays o‘zini qo‘lga olgan kishiga, „Holingizga voy bo‘lsin! Allohdan qo‘rq va qonimni to‘kma. Men daraxt tagida Payg‘ambarga bay’at qilgan sahobaman!" desa-da, uning so‘zlari unga taʼsir qilmaydi. U: „Xalil tog‘ida ko‘p daraxt bor" — deya, Abdurrahmon ibn Udaysni o‘ldiradi.

Hadislari
---------

Misrlik tobe’inlardan Abu-l-Husayn al-Hajriy, Abdurrahmon ibn Simosa va Abu Savr al-Fahmiy kabi muhaddislar undan hadis rivoyat qilganlar.

Adabiyotlar
-----------

1. Ibn Saʼd. At-Tabaqāt al-kubrā. — Bayrut: 1388/1968. III, 65, 71; VII, 509;
2. At-Tabariy. Tarӣx. — Qohira: 1960-70. — Bayrut: IV, 348, 357, 368, 378, 381;
3. Ibn Abu Xotim. Al-Jarh va-t-taʼdӣl. — Haydarobod: 1371-73/1952-53. V, 248;
4. Ibn Abdulbar. Al-Istӣ’āb. — Qohira: 1328. II, 411;
5. Ibn al-Asir. Usd al-g‘āba. — Qohira: 1390-93/1970-73. III, 474;
6. Ibn al-Asir. Al-Kāmil. — Leiden: 1851-76. — Bayrut: 1399/1979. III, 158, 162, 169;
7. Ibn Hajar. Al-Isāba. — Qohira: 1328. II, 411;
8. Selman Başaran. „Abdurrahman b. Udeys". TDV İA. — İstanbul: 1988. I, 176.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abdusalom Dehotiy Pirmuhammadzoda** (1911.14.3, Samarqand yaqinidagi Bogʻi Maydon qishlogʻi — 1962.30.1, Dushanbe) — tojik shoiri, dramaturg. Asarlarida "Pirmuhammadzoda", "Navqalam", "Hardamxayol", "Dehotiy" taxalluslarini qoʻllagan. Oʻzbekiston pedagogika akademiyasida tahsil koʻrgan (1930—31). Faoliyatini "Haqiqati Oʻzbekiston" gazetasi (1931—34)da boshlagan. Tojikiston davlat nashriyotining Samarqand boʻlimida ishlagan (1934—35). Ilk hikoyasi — "Baxtiqaro Hamida" (1929). "Uch manzara" (1932), "Mehnat qoʻshiqlari" (1934), "Sheʼrlar va hikoyalar" (1940), "Tanlangan sheʼrlar" (1949) toʻplamlari bor. "Vose qoʻzgʻoloni" operasining librettosi (M. Tursunzoda bilan hamkorlikda, 1938), "Togʻdagi nur" (1947) hamda "Komde va Mudan" (1951—53) dramalarini yozgan. Dehotiy tojik xalq ogʻzaki ijodiga oid "Tojik xalq yumori" (1938) kitobi hamda oʻzbek shoirlari haqidagi maqolalar ("Junaydulla Maxdum Hoziq", 1940; "Buyuk oʻzbek shoiri va mutafakkiri Alisher Navoiy", 1948) muallifi. Abdulla Qahhornnng "Shohi soʻzana" (1953), B. Rahmonovning "Yurak sirlari" dramalarini, Muqimiy, H. Olimjon, N. Hikmat sheʼrlarini tojik tiliga tarjima qilgan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Davlat qoʻriqxonasi** — aloxida ilmiy yoki madaniy — maʼrifiy ahamiyatga ega boʻlgan noyob va qimmatbaho hayvonlar hamda oʻsimliklar joylashgan noyob tabiiy majmualar.
Shu nuqtai nazardan qaraganda Davlat qoʻriqxonalarining yer uchastkalari oʻzida alohida rejimdagi yerdan foydalanishni ifoda etadi. Davlat qoʻriqxonasi oʻz oldiga oddiy va noyob tabiiy majmualar, oʻsimlik va hayvonlarning irsiy fondlarini saqlab qolish va oʻrganish, tabiiy jarayonlar va xodisalar oʻzgarishi ustidan monitoring oʻtkazish maqsadini amalga oshirish uchun ajratilgan yer uchastkasidagi tabiatni muhofaza etuvchi ilmiy tadqiqot muassasasidir.
*Oʻsimlik va hayvonot dunyosini muhofaza qilish, ularning nodir va tugab borayotgan turlarini saqlab qolish va koʻpaytirishda Davlat qoʻriqxonalarining roli alohida ahamiyatga ega. Mamlakatimizda alohida qoʻriqlanadigan oʻn bitta tabiiy — hududiy obʼekt, shu jumladan , 9 ta qoʻriqxona: Chotqol togʻ — oʻrmon, Paygʻambar orol, Qizilqum, Boday toʻqay, Nurota, Zarafshon, Hisor, Varganza, Koʻhitangtor, Kitob qoʻriqxonalaridir.* Davlat qoʻriqxonasi yerlari huquqiy holatidagi oʻziga xos asosiy xususiyat ushbu yerlarning toʻlaligicha xoʻjalik oborotidan olib quyilganligi hisoblanadi. Davlat qoʻriqxonasining oʻzi ham tabiiy resurslarni ishlatish, tabiatning tabiiy holatini buzuvchi, oʻz oldiga quyilgan vazifalarni bajarishdan boshqa xarakatlarni sodir qilish huquqiga ega emas.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi
**Abdurrahmon ibn Abzo** (arabcha:  — Abdurrahmon ibn Abzo al-Xuzoiy (?, Makka — 70/689,?) — sahoba.

Hayoti va faoliyati
-------------------

Manbalarda *Abu Saʼid* va *Abu Abdulloh* kunyalari bilan mashhur bo‘lgan.

Sahoba hisoblangan otasi ham u kabi Bani Xuzoaning ozod qilgan quli bo‘lgan. Qur’oni karimni chuqur bilgani sababli, xo‘jayini va Makka voliysi Nofe’ ibn Abdulhoris xalifa Umar bilan uchrashishga ketayotgan vaqtlari uni o‘z o‘rniga qoldirar edi. Buning sababini so‘ragan Umarga Nofeʼ: „U Makka xalqi ichida Qur’onni eng yaxshi o‘qiydigan va ilohiy buyruqlarni eng yaxshi biladigan kishidir" deb, javob bergan. Abdurrahmon ibn Abzo Siffiynda Aliga bay’at qilgan sahobalardan. Keyinchalik, Ali uni Xurosonga voliy etib tayinlagan (658-yil). Biroq qancha muddat voliy bo‘lgani haqida maʼlumotlar kelmagan.

Ibn Hibbon Abdurrahmon ibn Abzo al-Xuzoiyni tobe’inlardan ekanini aytgan bo‘lsa, Imom al-Buxoriy va Abu Hotim kabi muhaddislar uni sahobalardan bo‘lganini maʼlum qilganlar. Hatto Abu Hotim Abdurrahmon ibn Abzo al-Xuzoiy Payg‘ambarning orqalarida namoz o‘qiganini qayd etgan. Rasululloh tomonlaridan tarqatilgan o‘ljalardan ulush olgani haqidagi o‘zining rivoyati ham buni tasdiqlaydi.

Hadislari
---------

To‘g‘ridan-to‘g‘ri Payg‘ambardan rivoyat qilgan hadislaridan tashqari, Abu Bakr, Umar, Ali, Ammor, Ubay ibn Ka’b kabi buyuk sahobalardan naql qilgan rivoyatlari ham „*Kutubi sitta*"dan o‘rin olgan. Uning o‘zidan esa, o‘g‘illari Saʼid va Abdulloh, xossatan Shaʼbiy, Abu Ishoq as-Sabiiy va boshqa tobeʼinlar hadis rivoyat qilganlar.

Adabiyotlar
-----------

1. Ibn Saʼd. Tabaqāt al-kubrā. — Bayrut: 1968. V, 462;
2. Musnad. III, 406-407; V, 122-125;
3. Al-Buxoriy. At-Tarӣx al-kabӣr. — Haydarobod.: 1360-80/1941-60, — Diyorbakr: V, 245;
4. Muslim. „Salāt al-musofirӣn". 269;
5. Ibn Abu Hotim. Al-Jarh va-t-taʼdӣl. — Haydar­obod: 1371-73/1952-53, — Bayrut: „Dor al-kutub al-’ilmiyya". V, 209;
6. Az-Zahabiy. Siyar. III, 201-202;
7. Ibn Hajar. Al-Isāba. — Qohira: 1328. IV, 149.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abdurrahmon ibn al-Asvad** (arabcha:  — Abu Hafs Abdurrahmon ibn al-Asvad ibn Yazid ibn Qays an-Naxaʼiy al-Kufiy,? — 99/717,?) — faqih, tobeʼin.

Hayoti va faoliyati
-------------------

Ahli sunna val-jamoa olimlaridan. Xalifa Umar bilan ko‘rishgan. Oysha, Abdulloh ibn Zubayr kabi sahobalardan, amakisi Alqama ibn Qays, shuningdek, otasi Asvad ibn Yazid va boshqa baʼzi tobeʼinlardan hadis o‘rgangan va rivoyat qilgan. Rivoyatlari „Kutubi sitta"ning barchasiga kiritilgan. Shu jihatdan rivoyatlari „Kutubi sitta"ning baʼzilaridan o‘rin olgan bosh­qa ikki Abdurrahmon ibn al-Asvaddan ajralib turadi.

### Hadislari

Abdurrahmon ibn al-Asvaddan Abu Ishoq Amr ibn Abdulloh as-Sabiiy, Abu Ishoq ash-Shayboniy va Sulaymon ibn Mihron al-Aʼmash, Ismoil ibn Abu Xolid, Zubayd al-Yomiy, Abdurrahmon al-Mas’udiy va boshqa hadis rivoyat qilganlar. Ahmad ibn Mani’, Yahyo ibn Maʼiyn, an-Nasoiy, Ibn Hibbon kabi buyuk hadis munaqqidlari tomonidan siqa deb eʼtirof qilingan.

Adabiyotlar
-----------

1. Ibn Abu Hotim. Al-Jarh va-t-taʼdӣl. — Haydarobod: 1371-73/1952-53;
2. Az-Zahabiy. Siyar. V, 11-12;
3. İsmail L. Çakan. „Abdurrahman b. Esved". TDV İA. — İstanbul: 1988. I, 161.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abdurrahmon ibn Saxr Abu Hurayra Davsiy** (arabcha: ) — sahoba. 
Ismida juda ko’p ixtiloflar bor. Abdushshams ibn Saxr, Abdurrahmon ibn Saxr, Abdurrahmon ibn G’anam, Abdurrahmon ibn Omir va boshqa ismlar bilan ham atalgan. Nabiy alayhi vasallam uni Abu Hurayra deb kunyalagan. Abu Hurayra keng yelkali, qoramtir rangli, yumshoq tabiatli, hazlkash kishi bo’lgan, u kishi rasululloh Xaybardan qaytayotgan vaqtlarida birgalikda Madinaga kelgan. U as’hobus-suffa yani Rasulullohning masjidlaridagi suffada yashab, u kishidan ko’p hadis eshitgan. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Abu Hurayrani eshitgan ilmini hadisini unutmasligi uchun duo qilganlar. Ahmad ibn Hanbal Abu Hurayradan rivoyat qiladi: "Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning sahobalari ichida Abdulloh ibn Amrdan boshqa biror kishi mendan ko’ra ko’proq hadis rivoyat qilgan emas, chunki u yozar edi, men yozmas edim" (Termiziy rivoyat qilgan) Undan Anas ibn Molik, Avs ibn Xolid, Busr ibn Said, Bashir ibn Nahik, Bashir ibn Ka’b, Ja’far ibn Iyoz, Hasan Basriy va boshqalar hadis rivoyat qilishgan. Abu Hurayra ellik yettichi yilda madinada vafot etgan.

Adabiyotlar
-----------

1. Imom Hofiz Ahmad ibn Aliy ibn Hajar Asqaloniy. Al-isoba fi tamyizi as-sahoba. -Bayrut: Darul kutubul ilmiyya, 1995.
**Davlat urugʻchilik nazorati davlat tomonidan** qishloq xoʻjaligi ekinlarining urugʻlik va nav sifatlarini, shuningdek, urugʻchilik xoʻjaliklari, seleksiya styalari, tayyorlov tashkilotlarida yuqori sifatli urugʻlik yetishtirish ishlarini nazorat qilish tizimi. D.u.n. idorasi ekish uchun ishlatiladigan va savdodagi urugʻlikning ekishga yaroqliligini (lab. sharoitida) va navdorligini (lab. sharoitida, dala tajriba maydonlarida, aprobatsiyani nazorat qilish) tekshiradi. Respublikada gʻalla, sabzavot, ozuqabop va mevali ekinlarning elita urugʻchiligi bilan navni yaratgan ilmiy tadqiqot institutlari, reproduksiyalar urugʻlarini yetishtirish bilan ularning tayanch shoxobchalari, shuningdek, urugʻchilik xoʻjaliklari shugʻullanadi. Oʻzbekistonda urugʻchilik sifatini davlat yoʻli bilan nazorat qilish ishlari tarixi 1922-yildan boshlanadi. Shu davrdan Markaziy seleksiya styasida paxta urugʻchiligi nazorati yoʻlga qoʻyildi. 1934-yilda respublikada paxta urugʻchiligi st-yasi tashkil etildi. 1965-yilda davlat urugʻchilik inspeksiyasi va uning hududiy boʻlimlari tuzildi. Bu inspeksiya paxta urugʻlik fondidan boshqa barcha qishloq xoʻjaligi ekinlari urugʻligini sifatli yetishtirish, urugʻlik dalalarida aprobatsiya oʻtkazish, urugʻlik sifatini aniklab, ekishga yaroqli urugʻlikka sertifikat berish kabi nazorat ishlarini bajardi.

Respublika mustaqillikka erishganidan soʻng urugʻchilik nazoratini jahon standartlari darajasida olib borish uchun urugʻchilikda tub islohotlar oʻtkazildi. 1995-yil oktabrda Respublika paxta urugʻchiligi st-yasi negizida Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi huzurida qishloq xoʻjaligi ekinlari urugʻligini sertifikatlash va sifatini nazorat qilish Davlat markazi — "Oʻzdavurugʻnazoratmarkaz" va uning Qoraqalpogʻiston Respublikasi va viloyatlardagi markazlari tashkil etildi. "Oʻzdavurugʻnazoratmarkaz"ning Toshkent viloyati Qibray tumanida respublikada ekilayotgan barcha urugʻlik partiyalari namunalarining nav sofligi aniqlanadigan 9 ga dan iborat dala tajriba maydoni bor. Oʻzbekistonda urugʻchilik va uruglik sifati ustidan davlat nazoratini, shuningdek, qimmatli navlar genofondini saqlab qolish, respublikaning iqlim sharoitlariga moslashgan nav va duragaylar yaratish, qishloq xoʻjaligini serhosil va yuqori sifatli urugliklar bilan taʼminlash ishlari Oʻzbekiston Respublikasining "Urugʻchilik toʻgʻrisida"gi (1996-yil 29 avgust) qonuni bilan tartibga solinadi.

Shuhrat Qoʻziboyev, Husniddin Rahimov.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nikolay kuzalik** (Nicolaus Cusanus), haqiqiy ismi Nikolay Krebs (Krebs) (1401, Mozeldagi Kuza degan joy — 1464.11.8, Todi, Umbriya viloyati) — nemis faylasufi, ilo-hiyotchi, olim, diniysiyosiy arbob. Rim papasi Piy II (1405—64)ning yaqin maslahatchisi, kardinal (1448). Neoplatonizm dialektikasi va nemis mistikasi (Ekhart) gʻoyasidan kelib chiqib, mutlaq qaramaqarshiliklarning mosligi (cheksiz "maksimum" bilan cheksiz "minimum"ning aynanligi) degan taʼlimotni rivojlantirgan. Uningcha, inson bilimi "bilmaslik bilimi" ("ilmiy bilmaslik")dir; u mutlaqga jo boʻlgan haqiqatga cheksiz yaqinlashishdan iborat boʻlib, "taxminlar" ("farazlar") yordamida roʻyobga chiqadi. Mat. risolalar muallifi, Kopernikning kosmologiya haqidagi taʼlimotiga (Yer ham, boshqa samoviy jismlar kabi, Koinotning markazi boʻla olmaydi) va tajribaga asoslangan tabiatshunoslikka yoʻl ochganlardan biri.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Muhammad Sharif (maʼnolari).

**Muhammad Sharif** (16-asr oxiri -17-asr boshlari) — musavvir, Oʻrta Osiyo miniatyura maktabi namoyandasi. Muhammad My rod Samarqandiy va Muhammad Darvish Samarqandiy bilan Saʼdiyning "Boʻston" asari qoʻlyozmasini (1570, Dublindagi Chester Bitti kutubxonasida) bezashda qatnashib, 4 ta rayem ishlagan. Shuningdek, hamkorlikda "Yigit rasmi" (Luvrda) va "Goʻzal qiz" (shaxsiy majmuada) kabi alohida asarlar ham yaratgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Koordinatalari: 44°58′31.000000000789″N 93°14′3.0000000011773″W﻿ / ﻿44.97527777777799685°N 93.234166666666993706°W﻿ / 44.97527777777799685; -93.234166666666993706GO

**Minnesota universiteti** — AQShdagi eng yirik oliy oʻquv yurtlari va ilmiy tadqiqotlar markazlaridan biri. 1851-yil tashkil etilgan. Mashgʻulotlar 1869-yildan boshlangan. Minneapolis, Sent-Pol, Dulut va Morris shaharlaridagi 4 kampus (shaxdrcha) larda joylashgan. Veterinariya, pedagog, farmakologiya, biol. tibbiyot, stomatologiya, jismoniy tarbiya, huquq va boshqa sohalar boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydi. 55 mingdan ortiq talaba taʼlim oladi. Kutubxonasida 3 mln.dan ortiq asar saqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Graduation | *Oliy oʻquv yurti haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Qarama-qarshi teorema** — biror teoremaning sharti hamda xulosasini ularning inkori bilan almashtirilganda hosil boʻladigan teorema. Mas, "agar toʻrtburchakning qaramaqarshi burchaklari yigʻindisi 180° ga teng boʻlsa, uning tashqarisiga aylana chizish mumkin" degan teoremaga "agar toʻrtburchakning qarama-qarshi burchaklari yigʻindisi 180 ga teng boʻlmasa, uning tashqarisiga aylana chizish mumkin emas" deganteoremaQ.q. t. boʻladi. Qarama-qarshi teoremat. toʻgʻri boʻlishi shart emas Agar berilgan teorema ham, unga Qarama-qarshi teorema t. ham oʻrinli boʻlsa, ular birga zaruriy va yetarli shartni tashkil qiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kurttepe** — (inglizcha: *neighborhood*) Adana shahrining Chukurova tumanidagi mahalla hisoblanadi. Mahalla shaharning shimoliy chekkasida, Seyhan koʻli boʻyida joylashgan.

Boshqaruvi
----------

Kurttepe mahalla boʻlib, uni Muhtorlar va Kattalar Kengashi boshqaradi.

Demografiyasi
-------------

Kurttepe aholisi 2014-yil 31-dekabr holatiga ko‘ra 5916 kishini tashkil etadi.

Iqtisodiyoti
------------

Kurttepe — shahar shimolga kengayganidan keyin mahalla sifatida shaharga qoʻshilgan sobiq qishloq hisoblanadi. Mahalladagi asosiy muassasa Tüyap koʻrgazma zali va Seyhan tadqiqot kasalxonasidir.

Transport tizmi
---------------

Adana Metro *Anadolu Lisesi* bekati (muqobil ravishda Kurttepe stansiyasi sifatida tanilgan) mahalladan bir kilometr janubda bunyod etilgan.

Adana shahar munitsipaliteti avtobus boʻlimi (ABBO) Adana shahar markazidan Kurttepe mahallasidagi Seyhan tadqiqot kasalxonasiga avtobus yoʻnalishlariga ega. **№ 159 avtobus** Kurttepeni markaziy temir yoʻl vokzaliga, eski shaharga va Shakirpasha aeroportiga bogʻlaydigan 35 daqiqalik intervalli xizmat turi hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Çukurova Belediyesi". 25-avgust 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-noyabr 2015-yil.
2. ↑  „159 S.UYGULAMA HAS. - HAVALİMANI Otobüs Güzergah ve Durakları - Adana Büyükşehir Belediyesi". 1-oktabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-oktabr 2015-yil.

Andoza:City of Adana
**Minorat** (lotincha: Minor — kichik) — koʻchmas mulkni meros qoldirish tizimi. Bunga koʻra vafot etgan kimsaning mol-mulki eng kichik oʻgʻil yoki aksariyat kichik qizga qoladi. Bu tartibda meros qoldirish qad. hind huquqiy toʻplamlari, oʻrta asrdagi huquqiy hujjatlarda qayd qilingan. M. mayoratning aksi boʻlib, asosan, dehqonlar muhitida va koʻproq aholining oʻrta hol tabaqalari orasida uchraydigan vorislik tizimidir. 19-asrning boshlarida Rossiya qonunida, agar kichik oʻgʻil otasi bilan tursa, u uy-joy va boshqa mulklarga merosxoʻr boʻlgan.

M. vorislik tartibi, mamlakatimizda ham avvaldan mavjud boʻlib, hozirgi kungacha saqlanib qolgan. Buni biz deyarli barcha oʻzbek xonadonlari misolida koʻrishimiz mumkin. Masalan, xalqimiz odatiga binoan, ota-ona koʻpincha kichik oʻgʻil bilan yashaydilar va ular oʻz mol-mulklarini kenja farzandga qoldiradilar. M. hozirda Jan.-Sharqiy, Sharqiy Osiyo mamlakatlarida (oilaviy munosabatda matriarxat qoldiklari kuchli saqlanib qolgan xalqlarda) uchrab turadi.

Zahro Begmatova.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muhammad Sharif ibn Muhammad Naqiy** (19-asr) — buxorolik tarixchi olim. Hayotiga oid maʼlumot saqlanmagan. Buxoro xonligi tarixiga oid "Toj uttavorix" ("Yil-nomalar toji") asarini yozgan (1800). Unda Chingizxon va avlodlari, shayboniylar va ashtarxoniylar tarixi, mangʻitlarning shajarasi, amir Haydar hukmronligining dastlabki yillaridagi voqealar xususida soʻz boradi. Asarning 2 nusxasi Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti qoʻlyozmalar fondida sak,panada.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |