recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sendhil Mullinatan** 1973-yil tugʻilgan. Chikago universitetining hisoblash va xulq-atvor fanlari professori . Biznes maktabiga kirishdan oldin Buta Garvard universitetida iqtisod professori boʻlib, u yerda mashinalarni oʻrganish va katta maʼlumotlar boʻyicha kurslarni oʻrgatgan. Uning ilmiy qiziqishlari xulq-atvor iqtisodiyoti, qashshoqlik, amaliy ekonometrika va mashinani oʻrganishni oʻziga oladi. Hozirda sunʼiy intellekt boʻyicha kursdan dars beradi.

Professor Eldar Shofir bilan birga 2013-yil. The New York Times gazetasining doimiy muallifi boʻlgan "Need: Too Little Having Bean Too Moch "kitobini nashr etdi. Uning maqolalari yirik ilmiy jurnallarda chop etilgan. Jumladan *Quarterly Journal of Economics, Science, Psychological Science, The British Medical Journal* chop etilgan. U oʻz maqolalarida kamsitish, korruptsiya va qashshoqlik kabi ijtimoiy muammolarni oʻrganadi.

### Professional faoliyat

1998-yildan Massachusets texnologiya institutining Iqtisodiyot kafedrasida ishlagan, 2002-yilda assistent professor darajasiga yetgan. 2004-yilda MITni tark etgach, 2018-yilgacha Garvard universitetida ishladi. iqtisod professori (iqtisod professori) lavozimida. 2018-yildan hozirgi kungacha Chikago universitetida ishlab kelmoqda.

### Qiziqishlari

Uning sevimli mashgʻulotlari basketbol, stol oʻyinlari va espresso mashinalarini taʼmirlashdir  .

Tanlangan adabiyotlar
---------------------

### Kitoblar

* Mullainatan, S. va Shofir, E. (2013). *Tanqislik: Nima uchun juda kam narsa juda koʻp narsani anglatadi*. Makmillan.
* Congdon, WJ, Kling, JR, & Mullainathan, S. (2011). Siyosat va tanlov: Xulq-atvor iqtisodiyoti linzalari orqali davlat moliyasi. Vashington, DC: Brukings Institution Press.

Adabiyotlar
-----------

1. ↑  „Sendhil Mullainathan" (en). 21-yanvar 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-dekabr 2020-yil.
2. ↑  „Sendhil Mullainathan CV" (английский). 30-sentabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-dekabr 2020-yil.
**Fula**, fulbe, fulfulde, fulani, ful, pyol, tukul o r — kongokordofan tillark oilasining gʻarbiy atlantik tarmogʻiga mansub, Gʻarbiy Afrikada Atlantika okeani qirgʻoqlaridan Chad koʻligacha boʻlgan hududda (Nigeriya, Gvineya, Mali, Kamerun, Senegal, BurkinaFaso, Niger va boshqa mamlakatlarda) tarqalgan til. Baʼzi hududlarda, ayniqsa, Gvineya va Shim. Kamerunda qabilalararo, urugʻlararo aloqa vositasi boʻlib xizmat qiladi. Soʻzlashuvchilarning umumiy soni 23 mln. kishidan ortiq (oʻtgan asrning oxirlari). Asosiy laxjalari: futatoro (Senegal), futajallon (Gvineya), masina (Mali), shim. Nigeriya (Nigeriya), adamaua (Gʻarbiy Nigeriya, Kamerun).

F.ning fonetik belgilari: undoshlar tizimida jarangsiz, jarangli, boʻgʻiz, burun undoshlari farklanadi; unlilar kiskalik — choʻziklik boʻyicha ajratiladi. F. tuzilishi, asosan, sintetik, qisman agtlyutinativ xususiyatga ega.

F.da 17— 19-asrlarda diniy, tarixnavislik, maishiy mazmundagi matnlar yaratish maksadida arab yozuvining ajamiy deb nomlangan turidan foydalanilgan; 20-asrning 2yarmida lotin grafikasi asosidagi yozuv keng tarqaladi, folklor matnlari, marosim va epik sheʼriyat namunalari nashr etiladi. Shunday boʻlsada, umumiy adabiy meʼyor mavjud emas.

Adabiyot
--------

* Koval A. I. Zubko G. V. Yazik fula, M. 1984.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Savri surxoni** — ertapishar mahalliy gilos navi. Shoxshabbasi gʻuj, asosiy shoxlari oʻrtacha yoʻgʻonlikda. 20 yoshida bal. 10 m dan ortadi. Barglari oʻrtacha, tuxumsimon, gullari yirik, toʻpgulda 2—3 tadan joylashgan. Mevasi aprel oxiri — mayning loʻn kunligida pishadi. Mevasi yumaloq, yuraksimon, shirali, poʻsti yupqa, yaltiroq, toʻq qizil. Tarkibida 18% gacha qand, 0,32—1,28% kislota va S vitamini bor, vazni 3—3,5 g. Koʻchati oʻtqazilgach, 4-yili hosil beradi. Sovuqqa chidami oʻrtacha. Oʻzbekistonda aprel boshlarida gullaydi. Toʻliq hosilga kirgan daraxti 50—60 kg gacha hrsil beradi. Yangiligida isteʼmol qilinadi, kompot, murabbo tayyorlanadi. Kasalliklarga va zararkunandalarga chidamli. Asosan, tomorqa bogʻlarga ekiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
|  |
| --- |
|  |
|  **Savrxon eshon ziyoratgohi** |
| Mamlakat: | O'zbekiston |
| Hudud: | Fargʻona |
| Shahar: | Qoʻqon |
| Maqomi: | Qabriston |
| Dafn etilgan: | Savrxon eshon |
| Barpo etilgan: | XIX asr |

**Savrxon eshon ziyoratgohi** (**Sugalchi eshon, Devona eshon** deb ham ataladi) — Fargʻona viloyati Beshariq tumani Novkat qishlogʻi Serakmozor mahalla qabristonida joylashgan qadamjo
. Kambagʻalparvar, yetim-yesir va xoʻrlanganlarga mehribon kishi sifatida Eshonbuva nomi bilan el orasida dovrugʻ qozongan. Savrxon darveshona hayot kechirgan. U mol-dunyo toʻplash, boylik orttirish kabi ishlarga qiziqmagan. Shu sababdan topganini
xalqqa ulashib ketavergan. Savrxon eshon oʻzining kimga uylanishi-yu, nechta farzand koʻrishigacha bashorat qilgan. U Kapayangi qishlogʻilik Karimqulboy oʻgʻli Olimqulning koʻzlari koʻr qizini nikohiga olishini, bu nikohdan uch farzand koʻrishini, bolalarning biri kichikligida, boshqasi katta boʻlganda olamdan oʻtishini, uchinchisi esa uzoq umr koʻrishini aytgan. Eshonbuva 35 yoshida oʻsha qizga uylanadi, uch farzand koʻradi. Savrxon eshon telbanamo kishilarga ham mehr koʻrsatgan.
Savrxon eshonning karomatlari ham koʻp boʻlgan. Naql qilishlaricha, Hamdam hojining bozorchisi Erkaboyning otasi Kuygan Kiyali qishlogʻida yashab, Savrxon eshonga ixlosi baland boʻlgan. Kunlarning birida Savrxon eshon oʻsha boyning uyida ekanligida shu uyga oʻt ketadi. Harchand urinishmasin, yongʻinni oʻchira olmaydilar. Shunda qishloq boylaridan biri, eshonga aytinglar, karomatini koʻrsatsin-chi, deydi. Bino yonayotganini ichkarida oʻtirgan Savrxon eshonga aytadilar. Eshonbuva yelkasidagi eski choponini bir marta yelpigach, olov oʻchadi. Boylar buni koʻrib, hayratda qoladilar.

Chek qishlog'ida Husanbuva degan bir boy kishi oʻtgan. Dangʻillama uylari, mol-mulki koʻp boʻlgan. Shu odam bir kuni haddidan oshib, Eshonbuvani har narsa deb kalaka qila boshlaydi. Eshonbuva uni uch marta qaytaradi, u esa masxaralashni qoʻymaydi. Shu payt Eshonbuva koʻzini yumib jimib qoladi va *Hali zamon shud* deb uch marta qaytaradi-da, shoshilinch qishloqdan chiqib ketadi. Biroz oʻtib boyning uylaridan
biri yona boshlaydi. Olovni butun qishloq oʻchira olmaydi. Boy Eshonbuvani izlab, atrofga odam yuboradi. Va, nihoyat, Eshonbuvani topib keladilar. Boy uning avzoyidan senga nima degan edim degan ma'noni sezadi. Eshon buva olovga bir tikilib qaraydi. Yongʻin oʻz-oʻzidan tezda oʻchadi.
Qilgan ishidan ming bor pushaymon bo'lgan boy Eshonbuvaning
oyogi tagiga o'zini tashlab, kechirim so'raydi. U aybini yuvish
maqsadida Eshonbuvaga bir poda mol-qo'y bermoqchi bo'ladi.
Biroq Eshonbuva boylikni kerakmasligi, o'rniga kambag'allarga tarqatishni buyuradi.

Manbalar
--------

1. ↑  Жaхонгирмирзо Маматисаков*. ФАРҒОНА ВИЛОЯТИДА ЗИЁРАТГОҲЛАРИНИНГ ҲУДУДИЙ ТАРҚАЛИШИГА ТАЪСИР ЭТУВЧИ ОМИЛЛАР*. Yoshlarning innovatsion faolligini oshirish ma'naviyatini yuksaltirish va ilm-fan sohasidagi yutuqlar mavzusidagi respublika konferensiyasi. — 297 bet.
2. ↑  Baxtiyor Eraliev, Ikromiddin Ostonaqulov, Nodirjon Abdulahatov*. O‘zbekiston ziyoratgohlari va qadamjolari. 1-kitob. Farg‘ona viloyati*. Turon zamin ziyo, 2013 — 320 bet bet. ISBN 978-9943-335-24-0. 3-iyun 2023-yilda qaraldi.
**Lutsk shartnomasi** — Moldova hukmdori Dmitriy Kantemir va rus podshosi Pyotr Alekseyevich oʻrtasidagi yashirin kelishuv boʻlib, unga koʻra Moldova avtonomiyani saqlab qolgan holda Rossiya himoyasiga oʻtgan. Lutskda 1711-yil 2(13)-aprelda qamoqqa olingan.

Shartnomaning ahamiyati
-----------------------

Vazirdan norozi boʻlgan va mamlakatni turk boʻyinturugʻidan xalos qilmoqchi boʻlgan Kantemir Pyotrga turk ishlari haqida xabar berishga majbur boʻldi. Shartnoma 17 ta banddan iborat boʻlib, uning asosiy qoidalarida 1656-yilda Metropolitan Gideon tomonidan imzolangan shartnoma takrorlangan. Moldaviya knyazligi mustaqil davlat maqomini va eski odatlarni saqlab qolgan holda Moskvaning oliy hokimiyatini tan olishga majbur boʻldi. Moldaviya boyarlarining imtiyozlari ham saqlanib qolgan. Gospodar taxti Kantemirovlar sulolasiga topshirildi. Moldova esa Turkiya tomonidan bosib olingan va rayga aylantirilgan yerlarini qaytarib berdi, mamlakat turk oʻlponidan ozod qilindi.

Shartnoma eʼlon qilingandan soʻng Moldaviya aholisining koʻpchiligi tomonidan qoʻllab-quvvatlandi, garchi baʼzi boyarlar Turkiya bilan uzilishga qarshi boʻlishsa ham. Kantemir shartnomasi Moldova uchun foydali edi, chunki amalga oshirilgan taqdirda mamlakat tanazzulga yuz tutayotgan Turkiyadan ajralib, oʻsha paytda yuksalib borayotgan Rossiyaga qoʻshildi. Prut yurishida Pyotr I tomonidan sulh imzolangandan soʻng Lutsk shartnomasi oʻz kuchini yoʻqotdi, Moldova turk vassali boʻlib qoldi va Dmitriy Kantemir Rossiyaga qochib ketdi.

Adabiyotlar
-----------

* Густерин П. В.*. Первый российский востоковед Дмитрий Кантемир*. М.: Восточная книга, 2008.
* Молчанов Н. Н.*. Дипломатия Петра Великого*. М.: Международные отношения, 1990.
* Мохов Н. А.*. Молдавия эпохи феодализма*. Кишинёв: Картя Молдовеняскэ, 1964 — 350—359 bet.

[Turkum: Moldova Tarixi]]
Fuji ayollar universiteti
**Fuji Women's University** (yaponcha: *藤女子大学* *Fuji joshi daigaku*?) Yaponiyadagi xususiy universitet Sapporo, Hokkaidoda, Yaponiyada joylashgan.

Tarix
-----

Maktabning o'tmishdagi varianti 1925 -yilda tashkil etilgan va 1961- yilda universitet sifatida imzolangan. Universitet birinchi cherkov boshlig'i, Sapporo katolik yeparxiyasi episkopi Venseslaus Kinoldning murojaatidan so'ng, shahid Avliyo Jorjning Avliyo Frensisning uchta opa-singillari tomonidan asos solingan.

Akademiklar
-----------

Fuji ayollar universiteti ikki fakultetdan iborat: gumanitar fanlar fakulteti va inson hayoti fanlari fakulteti. Bundan tashqari, Inson hayoti fanlari oliy maktabi ham mavjud.

Uning ikkita kampusi bor: biri Sapporoning shimoliy qismida Xokkaydoda universitetdan bir necha blok uzoqda, ikkinchisi Sapporo chekkasidagi Ishikari-shida prefekturasida joylashgan. 

*Nihon Keizai gazetasining* 2013- yil 22-noyabr sonidagi maqolaga ko'ra, universitet Xokkaydodagi 26 ta universitet orasida uchinchi o'rinni egalladi.

Ma'lumotnomalar
---------------

1. 1 2  About the University, Fuji Women's University website
2. ↑  TOP UNIVERSITIES IN HOKKAIDO, New University Ranking by 2016 University Web Ranking

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* ISNI: 0000 0004 1766 5156
* VIAF: 267145940
* en:WorldCat Identities: viaf-267145940

 |
**Lutfiy koʻchasi** — Chilonzor va Uchtepa tumanlarini tutashtirib turuvchi markaziy koʻchalardan biri. Oqtepa maydoni va Katta Qaʼni koʻchasi oraligʻida joylashgan. Uzunligi 5 km. Toshkent zilzilasidan soʻng tashkil topgan. 1990-yil 28-iyundan Lutfiy nomi bilan yuritiladi. Tarkibida 5 ta tor koʻcha mavjud.

Yoʻnalishida Chilonzor 7, 8, 9, G 9a, 12, 13, 23, 24, 25, 26 turar joy mavzelari, "Mikrokreditbank", „Rassom" kombinati, 2-Toshkent yuridik kasb-hunar kolleji, Kimyo-texnologiya instituti akademik litseyi, "Farhod" dehqon bozori, "Vatan" kinoteatri, shahar va tuman miqyosidagi korxona va tashkilotlar, firmalar, qoʻshma korxona ofislari, umumiy ovqatlanish, turli servis xizmat koʻrsatish maskanlari joylashgan. Barcha turdagi jamoat transport vositalari, shu jumladan tramvay harakati yoʻlga kuyilgan. Yoʻnalishida Kichik halqa yoʻli, Farhod, Katta Xirmontepa va Shirin koʻchalari bilan kesishadi. Muqimiy va Choʻponota koʻchalari bilan tutashgan.

Yana qarang
-----------

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  *Toshkent. Ensiklopediya*, 2009-yil.
**Biologik hosil**, tupdagi hosil — maʼlum bir maydondagi oʻsimlik tuplarida yetilgan hosil, oʻz vaqtida boshlanadigan yigʻimterim oldidan dalada yetilgan tayyor mahsulot miqdori. Biologik hosil ekinlar (don, paxta, mevalar va boshqalar) hosilini yigʻish oldidan xoʻjalik mutaxassislari tomonidan aniklanadi. Biologik hosil bilan birga haqiqiy hosil—1 ga dan yigʻib olingan haqiqiy hosil (omborga tushgan hosildorlik)— yigʻilgan va xatlangan mahsulot tushunchasi ham qoʻllaniladi. Biologik hosil ombor hosilidan koʻproq boʻladi. Biologik hosil ishlab chiqarishning asosiy vazifalaridan biri Biologik hosil ni ombor hosiliga aylantirishdan iborat, bu esa yigʻimterimni oʻz vaqtida toʻgʻri tashkil etishga bogʻliq (qarang Hosildorlik).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Taras Shevchenko haykali — Taras Shevchenko** sharafiga oʻrnatilgan yodgorlik, 1959-yil 17-avgustda Orsk shahridagi xuddi shu nomdagi maydonda ukrain shoirining Orsk qal’asida boʻlganligi xotirasiga ochilgan.

Yodgorlik 5610027000 xavfsizlik raqami bilan Rossiya Federatsiyasining madaniy meros obyekti hisoblanadi.

Tarixi
------

Shaharning markaziy qismida T. G. Shevchenko nomidagi shaharning eng goʻzal maydonida ukrain shoiriga haykal oʻrnatildi. Haykaltarosh L. M. Pisarevskiy, meʼmor — N. K. Gabelko.

Hozirgi vaqtda Orskda Taras Shevchenko yashagan yoki tashrif buyurgan bironta ham bino saqlanib qolmagan, ammo shaharda uning xotirasi saqlanib qolgan. Ismi T. G. Shevchenko Orsk pedagogika institutiga va kutubxonalardan biriga tayinlangan, bunga qoʻshimcha ravishda shaharda Shevchenko koʻchasi mavjud.

Tantanali ochilish 1959-yil 17-avgustda fuqarolarning katta yigʻilishi va Ukraina delegatsiyasi ishtirokida boʻlib oʻtdi. Mitishchi zavodida bronzadan quyma yaratilgan. Poydevor granit plitalar bilan qoplangan. Haykalning balandligi 5 metr, poydevorining balandligi 4 metr. Taras Grigoryevich Shevchenkoning 1847-yil 22-iyundan 1848-yil 11-maygacha 5-chi qator batalonining 3-rotasining oddiy askar sifatida Orsk qal’asida boʻlganligi xotirasiga qurilgan va u yerda Kiril va Metyus birodarligi faoliyatda qatnashgani uchun jazoni oʻtash uchun yuborilgan. Haykalda Shevchenko bir yelkasiga tashlangan paltoda tasvirlangan. Poydevorga matn oʻyib yozilgan: „T. G. Shevchenko. 1814-1861".

Manbalar
--------

1. ↑  „Объект культурного наследия".  tools.wmflabs.org. 22-iyun 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-iyun 2018-yil.
2. 1 2 3  „http://museum-portal.com/php/museum.php?chapter=3&country=ru&city=10&idm=39&3dtour=1&l=ru".  museum-portal.com. Qaraldi: 1-aprel 2017-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
**Fuk'anggan** (Manjurcha : ᡶᡠᠺᠠᠩᡤᠠᠨ; xitoycha: 福康安; 1753–1796-yillar), norasmiy nomi **Yaolin**, manjur zodagoni va Sin sulolasining generali edi. U Fuka urugʻidan edi va Sin sulolasi davrida eng yaxshi tayyorgarlik oʻtagan vai shonilgan qoʻshinlardan hisoblanuvchu Sakkiz bayroq qoʻshinlarining chegaralangan sariq bayrogʻiga mansub.

Fuk'anggan
Fuk'anganning otasi, imperator Syaoxianchunning ukasi Fuheng imperator Syanlun hukmronligining oʻrta yillarida davlat katta vaziri boʻlib ishlagan. Fuk'anggan Syanlun hukmronligi davrida turli lavozimlarda ishlagan, jumladan, general-gubernator , Liangjiang vitse-qiroli va Liangguang vitse-qiroli sifatida ham faoliyat olib borgan. Fuk'anggan oʻz davrida harbiy faolligi hamda jasoratlari tufayli Sin sulolasining ishonchli harbiy yoʻlboshchilaridan biriga aylana olgan edi. Keyingi faoliyati davomida u koʻplab harbiy yurishlarda ishtirok etib, koʻpida tengsiz gʻalabalarni qoʻlga kiritadi.

Faoliyati
---------

Salar Jahriyya soʻfiy qoʻzgʻoloni 1784-yilda Fuk'anggan tomonidan Agui va Li Shiyao Gansu bilan birgalikda bostirildi. Xeshen qoʻzgʻolon paytida esa muvaffaqiyatsizligi uchun chaqirib olindi. 

1787-yilda Tayvandagi Lin Shuangven qoʻzgʻolonida Sin hukumatiga qarshi 300000 kishi qatnashdi. Mana shunday vaziyatda Sin hukumati Fuk'anggan yordamiga tayanishga majbur boʻldi. Fuk’angan 20 ming qoʻshinga qoʻmondonlik qilib, qoʻzgʻolonni bostirdi. 1790-yilda Nepal Gurkha armiyasi Tibetga bostirib kirdi va 8-Dalay Lama Jamphel Gyatso Lxasadan qochib, Sin hukumatiga yordam soʻrab murojaat qildi. Imperator Syanlun Fuk'angganni Tibet yurishining bosh qoʻmondoni etib tayinladi va Fuk'anggan Nuvakotga yetib borguncha dushmanlar hujum qildi va oʻz qoʻshinlarini himoya qilishga intilib, Xitoy-Nepal urushida muzokaralar olib bordi.

Darajalari
----------

* 1776–1784: Uchinchi darajali 三等嘉勇男)
* 1784-1787: Birinchi darajali 一等嘉勇侯)
* 1787–1793: Birinchi darajali 一等嘉勇公)
* 1793–1796: Dyuk Zhongrui 忠銳嘉勇公)
* oʻlimidan keyingi unvoni: Ikkinchi darajali shahzoda 嘉勇郡王)
* oʻlimdan keyingi ism: Wenxiang (文襄)

*

Manbalar
--------

1. ↑  Anonymous 1795, s. 84 harvnb error: no target: CITEREFAnonymous1795 (help)
2. ↑  „Nepal and Tibetan conflict".  Official website of Nepal Army. 20-dekabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-aprel 2017-yil.
**Tarash mashinasi** (toʻqimachilikda) — tolali materiallar (paxta, jun va boshqalar) tutami (xolst)dan pilta hosil qiladigan mashina; yigirish jarayonining asosiy mashinasi. Tarash mashinasida tolalar toʻgʻrilanadi, bir-biriga parallellanadi, xaschoʻp va kalta tolalar qisman tarab tashlanadi, pilta tazga taxlanadi. Tarash mashinasi quyidagicha ishlaydi. Xolst mashinaning xolst vali Gʻ ga keltiriladi (rasmga q.) Val aylanishi natijasida xolst stol 2 ustida yozilib, silindr 3 ostidan oʻtadi va tez (450—700 aylGʻmin) aylanib turgan qabul barabani 4 ga keladi. Bunda xolst baraban ostiga oʻrnatilgan pichoqlar 5 yordamida xaschoʻplardan tozalanadi, panjara 6 orqali mashinaning ostiga tushadi. Soʻngra tolalar asosiy baraban 7 va shlyapka 9 lar orasidan oʻtib, toʻgʻrilanadi, taraladi va bir-biriga parallellanadi. Asosiy barabandan ajratuvchi baraban 10 ga oʻtgan tolalarni tez (1000—1500 aylGʻmin) tebranuvchi "eshkak" 11 urib tushiradi; natijada mahsulot yupqa qatlamli taram shakliga keladi. Taram voronka 12 ga toʻplanadi, soʻngra vallar 13 orqali oʻtib, zichlanadi va pilta shaklida taz 14 ga taxlanadi. Tazdan piltalar tayyor mahsulotlar omboriga joʻnatiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fukidid** (Thukydides) (miloddan avvalgi taxminan 460—400) — yunon tarixchisi. Afinalik badavlat aslzoda oilasida tutilgan; qarindoshlaridan unga Frakiya sohilidagi oltin konlar meros qolgan. Yaxshi taʼlim olgan, oʻz zamonasining faylasuf va tabiatshunoslari bilan yaxshi aloqada boʻlgan. F. siyosiy hayotda faol qatnashgan. Peloponnes urushi davrida (424 yil) strateg va Frakiya sohillari yaqinidagi Afina eskadrasi qoʻmondoni. Biroq, Sparta sarkardasi Brasidning Amfipolni egallab olishiga toʻsqinlik kila olmagani uchun Afinada qattiq qoralanib, quvgʻin qilingan. Vatanidan olisda 20 yil quvgʻinlikda yurgan F. uzining tarixiy asari uchun material toʻplagan. 404 yil urush tutashi bilan Afinaga qaytib kelgan. Peloponnes urushi tarixiga (miloddan avvalgi 411 yilgacha) bagʻishlangan "Tarix" asari (8 kitobdan iborat) antik davr tarixshunosligining eng goqori choʻqqisi hisoblanadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**„The Next Great Globalization"** („Navbatdagi buyuk globalizatsiya"), toʻliq nomi **„The Next Great Globalization: How Disadvantaged Nations Can Harness Their Financial Systems to Get Rich"** („Navbatdagi buyuk globalizatsiya: Yoʻqsil mamlakatlar boyish uchun oʻz moliyaviy tuzumlaridan qanday foydalanishlari mumkin") — amerikalik iqtisodchi Frederic S. Mishkin qalamiga mansub iqtisod boʻyicha kitob. Ilk bor 2006-yil Princeton shahrida Princeton universiteti nashriyoti tomonidan chop etilgan. 2008-yil qayta nashr qilingan.

Asarda muallif globalizatsiyaning ijobiy jihatlari hamda rivojlanmagan davlatlar boyish uchun xalqaro moliyaviy tizimdan qanday foydalanishi mumkinligi haqida soʻz yuritiladi. Xususan, kitobda xorijiy kapital hamda moliyaviy liberalizatsiyaning yaxshi tomonlari koʻrib chiqilgan. Asarda yozilishicha, samarali boshqarilgan moliyaviy globalizatsiya 19- hamda 20-asrlarda savdo va maʼlumot globalizatsiyasi keltirib chiqargan ijobiy oʻzgarishlarga mutanosib rivojlanishga turtki boʻlishi mumkin.

Havolalar
---------

* „The Next Great Globalization" Princeton universiteti nashriyot saytida (ingl.)

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Rusna-Alliku** (nemischa:) Estoniyaning Jarva okrugidagi Paide (shahar munisipaliteti) dagi kichik tumandir. Estoniyada 2017-yilda mahalliy hokimiyat organlarining ma'muriy islohotidan oldin u Roosna-Alliku cherkovining ma'muriy markazi edi.

Rusna-Alliku manor
------------------

Roosna-Alliku haqidagi havolalar XVI asrga borib taqaladi va mulk asrlar davomida bir qancha taniqli Boltiqboʻyi nemis aristokratik oilalariga tegishli boʻlgan. Bu nom fon Rozenlar oilasiga ishora. Hozirgi bino fon Stackelberg oilasining mulki davrida qurilgan.

Bino 1780-1786-yillarda me'mor Johann Schultz [et] rejalaridan so'ng qurilgan. Shults Estoniyadagi uylarning mashhur me'mori bo'lgan, u Tallindagi Toompea qal'asining barokko kengaytmasini ham loyihalashtirgan. Bu vaqtdan beri ba'zi juda nozik va keng qamrovli interyerlar asl rang sxemasi, xususan, zal va "ko'k salon" bilan to'liq saqlanib qolgan. Boy shlyapa bezaklari bogemiya ustasi Karl Kalopka tomonidan yaratilgan bo'lib, ular rokoko uslubidagi tipik detallarni o'z ichiga oladi, masalan, putti, kuboklar va to'rlar va egalarining gerbi.

Manbalar
--------

1. ↑  Hein, Ants*. Eesti Mõisad - Herrenhäuser in Estland - Estonian Manor Houses*. Tallinn: Tänapäev, 2009 — 92 bet. ISBN 978-9985-62-765-5.
2. ↑  Hein, Ants*. Eesti Mõisad - Herrenhäuser in Estland - Estonian Manor Houses*. Tallinn: Tänapäev, 2009 — 92 bet. ISBN 978-9985-62-765-5.
3. ↑  „Toompea Castle: History".  Parliament of Estonia. Qaraldi: 22-dekabr 2012-yil.
4. ↑  Viirand, Tiiu*. Estonia. Cultural Tourism*. Kunst Publishers, 2004 — 96–97 bet. ISBN 9949-407-18-4.
5. ↑  Sakk, Ivar*. Estonian Manors - A Travelogue*. Tallinn: Sakk & Sakk OÜ, 2004 — 111 bet. ISBN 9949-10-117-4.

Havolalar
---------

* Visit Estonia-da interyerli Roosna-Alliku manor fotogalereyasi
* Estoniya Manors Portalidagi Roosna-Alliku manor
**Carolyn Meyer Richardson** (1955-yil 22-avgustda tugʻilgan) — amerikalik sobiq professional tennischi.

Biografiya
----------

Indianapolislik Meyer 1971-yilda 16 yoshida Indiana shtatining yakkalik bahslarida chempion boʻlgan. Professional boʻlishdan oldin u Marymount kollejida (hozirgi Lynn universiteti) tennis jamoasida oʻynagan va 1974-yilda AIAW milliy yakkalik chempioni boʻlgan.

Dunyoda 14-oʻrinni egallagan Meyer 1974-yilda professional musobaqalarda qatnasha boshlagan. Turnirning birinchi yilida u Wimbledonda aralash juftliklar chorak finaliga chiqdi (Rayno Sigers bilan hamkorlikda), US Open turnirining uchinchi bosqichiga chiqdi va yarim finalchi boʻldi. U 1975-yilda Denverdagi Virginia Slims musobaqasida oʻzining professional faoliyatidagi eng yirik finalini oʻtkazdi va u yerda Martina Navratilovadan uchta setda magʻlub boʻldi. 1975-yildan 1976-yilgacha u Indiana Loves jamaosi uchun World TeamTennis turnirida oʻynagan. 1978-yilda u Wimbledonda uchinchi bosqichga chiqdi va Shotlandiya chempionatining yakkalik bahslarida gʻolib chiqdi.

1980-yillarning boshida isteʼfoga chiqqan Meyer Purdue universitetida ayollar tennis murabbiyi boʻldi va 1985-yilda Amerika Qoʻshma Shtatlari oʻsmirlar federatsiyasi kubogi jamoasiga murabbiylik qildi. U Stenvudda, Vashingtonda yashaydi.

Faoliyati davomida u Renata Tomanova bilan 1975-yilda Majesticda yakkalik bahslarida, 1977-yilda Edinburg kubogida juftlikda finalga chiqdi. Uning „Katta Dubulgʻa" turniridagi eng yaxshi natijasi 1974-yilda Wimbledonda boʻlib oʻtgan chempionatda, u Janubiy Afrikalik Rhyno Seegers bilan aralash juftliklarda chorak finalga chiqishga muvaffaq boʻldi.

WTA Tour finali
---------------

### Yakkaliklar (0-1)

| Natija |    Sana    | Turnir | Maydon turi | Raqib | Hisob |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Magʻlubiyat | 1975-yil sentyabr | Virjiniya Slims, Denver, Amerika Qoʻshma Shtatlari | Qattiq | Chexoslovakiya Martina Navratilova | 6-4, 4-6, 3-6 |

Manbalar
--------

1. ↑  „Still Serving After All These Years".  Carmel Monthly Magazine (10-sentabr 2017-yil).
2. ↑  „Carrie Meyer Richardson". *itahalloffame.org*.
3. ↑  *Kelly, Brian*. „West Stanwood’s time to shine". *The Herald* (20-oktabr 2001-yil).
WDG - March for Elimination of Violence Against Women in Rome (2018) 3.jpgRimda ayollarga qarshi zo'rovonlikka qarshi o'tkazilayotgan mitingdan lavha. 2018-yil.
**Xalqaro ayollarga nisbatan zoʻravonlikka barham berish kuni** (inglizcha:*International Day for the relmination of Women against Women*) 1999-yilda BMT Bosh Assambleyasi rezolyutsiyasi bilan butun dunyoda ayollarga nisbatan zoʻravonlikni oldini olish maqsadida e’lon qilingan xalqaro muhim kun sanaladi.

1999-yil BMT Bosh Assambleyasi 25-noyabrni Ayollarga nisbatan zoʻravonlikka barham berish xalqaro kuni deb e’lon qiladi. Ushbu kunning 25-noyabr qilib belgilanishining sababi 1960-yilda Dominikan Respublikasida sodir bo'lgan mudhish voqeadir. Mamlakatni diktatura orqali boshqaryotgan Rafael Truxilloga muxolifligi bilan tanilgan uch opa-singil Miraballar diktator Trijilloning: "Mamlakatda ikkita xavf bor: cherkov va Mirabal opa-singillar" deb bergan bayonotidan so'ng o'ldirib ketiladi.

Xalqaro ayollarga nisbatan zoʻravonlikka barham berish kunining e'lon qilinishi
-------------------------------------------------------------------------------

Mirabel opa-singillar uzoq vaqt Trujilloning diktatorligiga qarshi muxolif bo'lib kelishgan edi. Mirabel opa-singillarning bir muddat qamoqqa tashlanishi ham ularni bu yo'ldan qaytara olmaydi. Ular kurashda davom etishadi. Ammo 1960-yilning 25-noyabr kuni ularning jasadi Dominikan davlatining shimolida joylashgan bir jarlik yoqasida topiladi. Ertasi kun gazetalarda opa-singillarning avtohalokatga uchragani to'g'risidagi xabarlar chiqadi. Lekin haqiqat maxfiyligicha qolib ketmaydi. Mamlakat ozodligi uchun kurashgan opa-singillarning jasorati o'limidan so'ng ham yod etiladi. 1981-yilning 25-noyabr kuni Lotin Amerikasining ayollar qurultoyi Dominikada bo'lib o'tadi. Qurultoy bu kunni ayollarga nisbatan zoʻravonlikka qarshi birdamlik kuni deb e'lon qiladi. Bu qaror BMT tomonidan keyinchalik xalqaro ayollarga nisbatan zoʻravonlikka barham berish kuni qilib belgilanadi.

Manba
-----

1. 1 2  „International Day for the Elimination of Violence against Women".  un.org. 7 mayıs 2015da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29 ağustos 2012.
2. ↑  „"25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele ve Dayanışma Günü"".  Kültür Sanat Sendikası (25 kasım 2011). 25 aralık 2011da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29 ağustos 2012.
3. ↑  „Las Mariposas: The Mirabal Sisters’ Role As Heroines Of The Dominican Republic".  StMU History Media Project (1 mayıs 2017). 10 mayıs 2019da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10 mayıs 2019.
4. ↑  „DEATH OF "THE BUTTERFLIES" GIVES BIRTH TO A REVOLUTION".  The History Channel (25 kasım 1970). 13 mayıs 2019da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13 mayıs 2019.
5. ↑  *Red Holler: Contemporary Appalachian Literature*. Sarabande Books, 8 Ekim 2013 — 52 bet. ISBN 9781936747665.
6. ↑  *Bachata: A Social History of a Dominican Popular Music*. Temple University Press, 6 Haziran 1995 — 61 bet. ISBN 9781566393003.
7. ↑  „Mirabel Kardeşler’in Özgürlük Tutkusu 58. Yılında". *Bianet*. bianet.org (14 kasım 2018). Qaraldi: 22 mayıs 2018.
8. ↑  .

*
**Mir Chaman masjidi** — Qarshi masjidi.
Qarshining qadimiy masjidlaridan edi. Unga tegishli uchta vaqf hujjati saqlanib qolgan. Birinchi hujjatda qayd etilishicha: *"Hijriy 1221-yili safar oyida Mo’minjon og’oliq o’g’li Avaz Muhammad og’oliq shar’iy tarzda xolis Olloh, yo’lida Mir Chaman masjidi tahoratxonasi uchun o’zining eng yaxshi mulkini vaqf qiladi"*. Taxoratxona masjidning janubida joylashgan ekan. Vaqf yeri esa Ma’sumobod mavzesida, Beshkent arig’ining sharqiy tarafida ikki yarim tanobdan iborat edi. Masjidga mutavalli o’zi va so’ngra avlodlari davom ettiradi. Vaqf hosili oldin tahoratxona imoratiga sarflanadi. Qolganidan mutavalli ushr oladi. Undan ortgani taxoratxona zaruratiga ajratilgan. Ikkinchi hujjatda: *"Hijriy 1221-yili safar oyi oxirida mulla Nodirshoh, qizi Bibi Qurbon nomidan mulla Sayid Muhammad o’g’li mulla Avaz Muhammad vakil bo’lib, shahar ichidagi Mir Chaman guzari masjidi uchun vaqf qiladi"* Mir Chaman masjidi pishiq, g’isht va yog’ochdan qurilgan. Vaqf yeri bir tanobdan iborat bo’lib, Qo’rg’oncha mavzesida edi. Mutavalli voqifning o’zi va so’ngra bu ishni avlodlari bajaradi. Mutavalli hosildan yiliga bir ashrafi haq oladi. Qolgani masjid ehtiyojiga sarflanadi. Undan ortgan tanobona uch qismga taqsimlanib, imomga 2 va muazzinga 1 hissa ulush beriladi. Uchinchi hujjat ham ikkinchisi bilan bir vaqtda rasmiylashtirilgan. Unda Avaz Bobohol o’g’li Ibrohimjon mazkur masjid uchun ikki qismdan iborat yerini vaqf qiladi. Bu yerlar Lag’mon mavzesida edi. Shimolida Lag’mon arig’i va g’arbida shu mavze masjidi bilan chegaradosh bo’lgan. Masjid inqilob davrida vayron bo’lgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Jumanazar A. K*. Nasaf*. Toshkent: Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi nashriyoti, 2007 — 204 bet.
2. ↑  Ravshanov P*. Qarshi tarixi*. Toshkent: Yangi asr avlodi nashriyoti, 2006 — 639 bet.
**Nazarbek koʻchasi** — Uchtepa tumanining „Beshqayragʻoch", „Latifguzar" va „Hayratiy" mahallalari hududida. Mannon Uygʻur va Jurjoniy koʻchalari oraligʻida joylashgan. 1966-yil Toshkent zilzilasidan soʻng yangi uyjoylar qurilishi munosabati bilan paydo boʻlgan. 1966-yil 27-dekabrda shu nomdagi joyga olib boradigan koʻcha sifatida Nazarbek nomi berilgan. Tarkibida 3 ta tor koʻcha bor. Uzunligi 1,2 km atrofida.

Yoʻnalishida shaxsiy turar joy binolari, masjid, choyxona, savdo shoxobchalari, 129-maktab, stadion, servis xizmat koʻrsatish maskanlari, avtobus bekatlari bor. Hayratiy, Tavallo, Faqiriy, Gʻayrat va Sharaf koʻchalari bilan kesishgan. Koʻcha boʻylab jamoat transporti vositalari harakati yoʻlga qoʻyilgan. Mustaqillik yillarida koʻchada qayta taʼmirlash ishlari olib borilgan. Yaqinida Beshqayragʻoch va Birlik dahasi, Toshkent avtomobil halqa yoʻli, Quyi Boʻzsuv kanali, sport majmuasi, oilaviy poliklinika, „Xaskovo" savdo majmuasi va mahalla guzari joylashgan.

Yana qarang
-----------

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  *Toshkent. Ensiklopediya*, 2009-yil.
**Uxlatuvchi dorilar** - uyqu keltiruvchi dorilar; organizmga yuborilganda tabiiy uyquga monand holatni paydo qiladi. Uxlatuvchi dorilarning samarasi markaziy nerv sistemasining turli qismlariga tormozlovchi taʼsir koʻrsatishiga asoslangan. Uxlatuvchi dorilarning kichik dozasi kishini tinchlantiradi.

Uxlatuvchi dorilarga barbiturat kislota hosilalari yoki barbituratlar va kimyoviy tuzilishi turlicha boʻlgan moddalar kiradi. Tinchlantiruvchi moddalar ham uyquni normallashtirishga yordam berib, hayajonni kamaytiradi, tajanglik va bezovtalikni yoʻqotib, uyqu keltiradi. Uyquning turli buzilishlarida Uxlatuvchi dorilar qoʻllaniladi.

Uxlatuvchi dorilar uyqu keltirish tezligi hamda uxlatish muddatiga koʻra, uzoq muddatli va oʻrtacha muddatli dorilarga boʻlinadi. Vrach turlicha uyqu buzilishini davolash uchun dori tanlashda bu xususiyatlarni eʼtiborga olishi lozim.

Koʻpchilik Uxlatuvchi dorilar kuchli taʼsir etuvchi dori moddalari qatoriga kiradi. Ularni faqat vrach ruxsati bilan qabul qilish lozim, aks holda odam bu dorilarga oʻrganib qoladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
GEGENBAUR (Gegenbaur) Karl (1826. 21.8, Vyursburg — 1903. 14. 6, Geydelberg) — nemis biologi, qiyosiy anatomiyada filogenetik yoʻnalish asoschilaridan biri. Yena (1855 y. dan) va Geydelberg (1872 y. dan) universitetlari prof. Umurtqasiz hayvonlar embriologiyasida 2 qavatli (keyinchalik gastrula deb atalgan) lichinka hosil boʻlishini birinchi boʻlib tasvirlagan, meduzalarning koʻpayishi va rivojlanishini oʻrgangan. Umurtqalilar tuxumi bitta hujayradan iborat boʻlishini isbot qilgan. Skelet filogeniyasi misolida organlar gomologiyasi prinsiplarini ishlab chiqqan. Juftoyoqlarning kelib chiqishini isbotlash uchun "Ikki tomonlama arxipterigiya" nazariyasini kashf etgan; bosh suyagini akulalar togʻayidan kelib chiqishini koʻrsatib bergan. G. biogenetik qonunta tanqidiy nazar bilan qaragan. Uning qiyosiy anatomik tadqiqotlari bitta tipga mansub boʻlgan voyaga yetgan hayvonlarni tekshirish bilan cheklangan. Uning "arxetip" organlar gʻoyasi oʻz davrida qiyosiy anatomik tadqiqotlarning namunasi sifatida katta ahamiyatga ega boʻldi. G. qarashlari Darvingacha boʻlgan davr natur falsafiy anʼanalarining ifodasi edi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mir Kamoliddin Husayn** (15-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan xurosonlik shoir va tasavvuf namoyandasi. Ilm olish uchun Iroqqa boradi. Iroq hukmdori Sulton Yaʼqub unga alohida ehtirom koʻrsatib bir yilda yuz ming oltinga yaqin daromad keltiradigan Biyobon hududini suyurgʻol qilib beradi. Lekin Mir Kamoliddin Husayn tez orada darvesh­likni ixtiyor qilib, Xurosonga qaytadi va Abdurahmon Jomiy xizmatiga kiradi. Xoja Abdulloh Ansoriyning "Manozil us-soyirin" asariga sharh bitadi. Alisher Navoiy Mir Kamoliddin Husaynning nomini "Majolis un-nafois"ning toʻrtinchi majlisida tilga olib, uning xushsurat, xushtabʼ va barcha ilmlardan xabardor yigit ekani, darvesh hamda soʻfitabiat kishi boʻlganligi tufayli oʻzini "shayx" deb atagani, bu uning oʻz ahvolini yashirish uchun qilingan malomati boʻlsa kerak, deb aytadi. "Majolis un-nafois"da uning quyidagi bayti keltirilgan:

> Az in bogʻi jahonoro chi son oram qadam berun
> 
> 
> Ki, boshad ravzayi xuldash darun, bogʻi Iram berun.
> 
> 
> 
> (Mazmuni: Jahonga bezak bergan bu bogʻdan qanday qilib chiqib ketay, chunki uning ichkarisi jannat bogʻi, tashqarisi Iram bogʻidir).
> 
>

Manbalar
--------

1. ↑  *Alisher Navoiy: qomusiy lugʻat*.
2. ↑  *Majolis un-nafois*.
**Gʻoziyon raboti madrasasi** — Samarqand madrasasi. Gʻoziyon raboti madrasasi Gʻoziylar darvozasi yonida, ariq yoqasida joylashgan. Dastlab jome masjidi boʻlgan. Odatda harbiylar (gʻoziylar) urushga boorish va kelish paytida shu masjidga namozlarini ado etishgan. Mazkur joyda gʻoziylar qabristoni ham boʻlgan. Komiljon Kattayev tadqiqotlariga koʻra ushbu madrasa Shayxzoda (Poyqabod) darvozasi oldida, hozirgi Dahbed shoh koʻchasida joylashgan va Samarqadning qadimgi namozgohi (al-Musallo) ham uning yaqinida boʻlgan. Tadqiqotchi olim Abdusattor Jumanazar ushbu madrasaga oid bir qator vaqf hujjatlari va manbalarni oʻrgangan boʻlib, madrasa bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirgan. Uning fikriga koʻra uzoq boʻlmagan yillarda qariyalar „Gʻoziyon masjidi" nomini eslashlarini yozgan. Tadqiqotchi Abdusattor Jumanazarov fikriga koʻra XIX asr oxiri chogʻida Samarqand masjidlari roʻyxatida bu nom uchramaydi. Gʻoziyon raboti madrasasi Samarqaddagi ilk oliy oʻquv yurtlaridan biridir. Kalom ilmi peshvosi imom Abul Mansur Moturudiy (870—945) va hikmat (falsafa) ilmi bilimdoni Xoja Abul Qosim al-Hakim Samarqandiy (?-953) Gʻoziylar raboti jome masjidi madrasasining mashhur mudarrisi Muhammad ibn Fazl al-Balxiydan taʼlim olgan. Madrasa hujralarida ikki nafar talaba istiqomat qilgan. Uzurli sabasiz 2 oyi 10 kun darsga qatnashmagan talabalar oʻqishdan chetlashtirilgan. Madrasa mutavvali tomonidan nazorat qilib borilgan. Madrasa Samarqanddagi dastlabki oliy dargohlaridan biridir.

Meʼmorchiligi
-------------

Gʻoziyon raboti madrasasi Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Tursunova M*. Samarqand madrasalari (monografiya)*. Toshkent: Fan nashriyoti, 2019 — 208 bet.
2. ↑  Abdusattor Jumanazar*. Samarqand taʼlim tizimi va madrasalari tarixi*. Toshkent: Fan, 2021 — 520 bet.
**Gʻoziy**, Muhammadgʻoziy (18-asrning 2-yarmi — Qoʻqon — taxminan 1818) — shoir. Buxoro madrasalarida oʻqigan. Qoʻqondagi Madrasai Mirda mudarris, mufti boʻlgan. Akmal Xoʻqandiyning yaqin doʻsti. Oʻzbek va fors tillarida ijod qilgan. Fuzuliyni oʻziga ustoz bilgan. Sheʼrlarining mazmuni bilan ham, dunyoga, atrof-muhitga munosabatini koʻrsatishda, badiiy sanʼatlardan foydalanishda ham Fuzuliy yoʻli, uslubini qoʻllagan. uning gʻazallariga muxammaslar bogʻlagan. Koʻproq lirik gazallar, taʼrix-sheʼrlar yozgan, devon tuzgan. Lirik sheʼrlarida inson qalbining kechinmalarini, orzu-istaklarini, quvonch va qaygʻularini kuylagan, chin insoniy muhabbat, goʻzallik va sadoqat, insonparvarlik va adolatparvarlikni ulugʻlagan.

Gʻoziy sheʼrlari 18-asrningʻ 2-yarmi — 19-asr boshlaridagi ijtimoiy hayotning haqqoniy manzarasini koʻrsatishga, adabiy hayotda mavjud boʻlgan turli yoʻnalishlarning mohiyatini toʻlaroq yoritishga xizmat qiladi. Ijtimoiy lirikasida esa oʻsha davrda hukm surgan adolatsizlikdan, haqsizlikdan, baxtsiz toleidan shikoyat qiladi ("Bukuldi qomatim...", "Devonamen..." va boshqalar). Taʼrix-sheʼrlari asosan ruboiy tarzida yozilgan boʻlib, koʻpchiligi shahar aʼyonlari va yirik amaldorlarning vafotiga bagʻishlangan. Didaktik mavzudagi asarlarida inson fazilatlarini yuqori tutish, hayotla kamtar boʻlish, inson qadrini yerga urmaslik, oʻz qadr-qimmatini saqlash zarurligi taʼkidlangan. Anʼanaviy "shiru shakar" usulida musaddas va mustazod-tarjeʼ-bandlar ham yozgan; mustazodlarining ayrimlari original usulda yozilgan.

Gʻoziy devonining 4 qoʻlyozma nusxasi bizgacha yetib kelgan, ular Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Sharqshunoslik institutida (inv. №121, 6117, 2296, 11) va Rossiya Fanlar Akademiyasi Sharqshunoslik instituti Sankt-Peterburg boʻlimi (inv. №109) da saqlanadi.

Adabiyot
--------

* Qayumov A. Gʻoziy, T. 1959; Oʻzbek adabiyoti tarixi [5 j.li], 4-j. T. 1978;Qayumov P. Tazkirai Kayyumiy. T.. 1998Begali Qosimov


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  




|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gʻoyibnazar Matmurodovich Iskandarov** (1934.20.11, Toshhovuz — 1994.20.12, Toshkent) — aktyor, rejissyor Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1981). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutining aktyorlik (1957) va rejissyorlik (1983) fakultetlarini tugatgan. Hamza teatrida aktyor (1954— 61), Oʻzbekiston televideniyesida aktyor va rejissyor (1961—77), Jizzax teatrining bosh rejissyor (1977—81), Jizzax filarmoniyasining direktori (1981 —87), Oʻzbekiston radiosida rejissyor (1988—94). Asosiy rollari: Moʻmin Mirzo ("Alisher Navoiy"), Omon ("Yangi yer"), Nizom ("Hurriyat") va boshqalar. Rejissyorlik qilgan asarlari: "Jamila" (Ch. Aytmatov), "Shishali yurak" (L. Ustinov), "Beva-fo yakan" (A. Jamol, Gʻ. Iskandarov) kabi telespektakllar; "Zoʻraki tabib" (Molyer), "Oygul bilan Baxtiyor" (H. Olimjon), "Kelinlar qoʻzgʻoloni" (S. Ahmad) va b. spektakllar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Major (maʼnolari).

**Major**, majarlar — oʻzbek urugʻlaridan biri. M. 19-asr oxiri — 20-asr boshlarida Samarqand atrofidagi togʻ yon bagʻirlarida va Narpay arigʻi boʻylarida, Shahrisabz vohasida yashagan. 1924—26 yillardagi aholi roʻyxatida 3 ming kishi boʻlganligi qayd etilgan. Bundan tashqari, oʻzbek saroylar (qarang Saroy) tarkibiga kirgan urugʻlardan birining nomi M. (majorsaroy) boʻlgan. Baʼzi olimlar oʻzbeklar tarkibidagi M.larning ilk ajdodlari qadimdan Kama daryosi boʻylarida yashab, keyinchalik vengerlar etnogenezida muhim rol oʻynagan madʼyar qabilalari bilan aloqador boʻlsa kerak deb hisoblaydilar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Meteor astronomiya** - astrono miyaning bir boʻlimi; meteoritlarning fizik va kimyoviy xossalarini, Yerga tushishidagi sharoitlarini va Yer atmosferasidagi harakatini oʻrganadi. Meteor astronomiyaning asosiy vazifasi: meteoritlarning paydo boʻlishi, shuningdek, sayyoralar sistemasi vujudga kelishini va rivojlanishida meteorit rolini aniqlash. Meteor astronomiya 18-asrda vujudga kelgan. Meteor astronomiyaning meteoritlarni oʻrganishga qaratilgan optik kuzatish, radiolokatsiya va boshqa usullari mavjud boʻlib, bunda Yernint sunʼiy yoʻldoshlari va kosmik zondlardagi asboblardan foydalaniladi. Meteor jismlarni Yer atmosferasi bilan toʻqnashish jarayonini tekshirish yoʻli bilan meteor modda harakatini oʻrganadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Meteorologik stansiya** - obhavo va iqlimnn oʻrganish, atmosferani ilmiy tadqiq qilish maqsadida uzluksiz meteorologik kuzatishlar olib boradigan muassasa; maʼlum talablarga javob beradigan maydonchaga oʻrnatiladi. Meteorologik stansiyaning maxsus meteorologik maydonida turli meteorologik asboblar va kurilmalar, shuningdek, xodimlar ishlaydigan joylari va boshqa boʻladi. M. yeda atmosfera temperaturasi, bosim va havo namligi, shamol, yogʻinlar, bulutlar va boshqa meteorologik elementlar uzluksiz aniqlab turiladi. Meteorologik stansiya 3 razryadga boʻlinadi: I razryadli Meteorologik stansiya vazifalariga atmosferani kuzatish natijalarini ishlab chiqish, shuningdek, unga biriktirilgan II va III razryadli Meteorologik stansiya va postlar ishiga texnik rahbarlik qilish va manfaatdor tashkilotlar, korxonalar, muassasalarga meteorologik sharoitlar haqidagi maʼlumotlar berish, iqlim materiallari bilan xizmat koʻrsatish kiradi.

Meteorologik stansiya 18-asrda vujudga kelgan. Hozirgi kunda sayyoramizdagi deyarli barcha davlatlarda 10000 ga yaqin, jumladan, Oʻzbekistonda 76 ta Meteorologik stansiya bor (qarang Gidrometeorologiya xizmati). Aholi kam yashaydigan joylarda (mas, togʻlik zonalarda), asosan, avtomatik Meteorologik stansiya dan foydalaniladi. Meteorologik stansiya maʼlumotlari obhavo holatini bilishda va yaqin kunlar uchun prognoz tuzishda asos boʻlib xizmat qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Damlash**, dimlash — taom pishirishdagi jarayon. Baʼzi taomlar pishgandan soʻng yana maʼlum muddat damlanib meʼyoriga yetkaziladi. Bunda ovqatli idish bugʻ chiqmaydigan qilib jips berkitiladi, yo juda sust olovda yoki qizigan oʻchoq taptida, yoxud oʻchoqdan olingan holda dam yediriladi. Mas, osh D. choy D. va sh.k. Damlanganda masalliq qaynashdan toʻxtab, unda erigan turli foydali neʼmatlar bir-biri bilan kimyoviy qoʻshiladi va yanada lazzatliroq boʻladi. Issiq ovqatlarning barchasini, hatto suyuq oshlarni ham D. tavsiya qilinadi. Issiq somsaning ustiga qalinroq narsa yopib, damlab qoʻyilsa, oʻz boʻgʻi taʼsirida hamiri yumshaydi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |