recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Janubiy oq yuzli boyoʻgʻli** [ *manba koʻrsatilmagan 489 kun* ] (lotincha: *Ptilopsis granti*) — Janubiy Afrikada yashovchi boyqushlar (Strigidae) oilasiga mansub qushlar turi.

Taʼrif
------

Qushlarning tanasining uzunligi 20 yoki 22 dan 24 santimetrgacha, vazni, qoida tariqasida, 185-220 grammni tashkil qiladi (erkaklarda — 185 dan 240 grammgacha; urgʻochilar erkaklarnikidan kattaroq va ularning vazni 215 dan 275 grammgacha). Qanotlari kengligi 191 dan 206 millimetrgacha, dumini uzunligi esa 88 dan 100 millimetrgacha.

Undan chiqadigan quloq tutamlari va qora bezakli oʻziga xos oq yuz diski bor. Boyoʻgʻli tanasining yuqori qismi qora belgilar bilan kumush—kulrang, pastki qismi qora chiziqlar va mayda vermikulyatsiyalar bilan yengilroq. Koʻz rangi — toʻq sariq. Janubiy oq yuzli boyoʻgʻlining joʻjalari oq rangli qoplamaga ega, koʻzlarining rangi sariq — kulrang. Chiqish davrida joʻjalar ota-onaga oʻxshash rangga ega, ammo kamroq aniqlangan patlar naqshlari bilan koʻz rangi kattalardagi kabi yorqin toʻq sariq rangga yaqin boʻladi.

Hudud va koʻpayish
------------------

Janubiy oq yuzli boyoʻgʻlilari — Janubiy Afrika boʻlib, koʻpincha Namibiya, Botsvana, Zimbabve, Mozambik kabi shtatlarda uchraydi. Qush savannalarda, oʻrmonzorlarda va daryo oʻrmonlarida yashaydi. May va noyabr oylari orasida daraxtlar yoki boshqa qushlarning eski tayoqchalari uyalariga 2-3 tuxum qoʻyadi (tuxum inkubatsiyasi 30 kun davom etadi). Yosh qushlar hayotning birinchi oyida uyalarini tark etadilar va olti haftada mustaqil boʻladilar.

Oziqlanish va ov
----------------

Janubiy oq yuzli boyqushlar yirik hasharotlar va araxnidlar, shuningdek, sutemizuvchilar va qushlar bilan oziqlanadi. Ular qatʼiy ravishda tungi va ov qiladilar, oʻlja topmaguncha bir joydan ikkinchi joyga uchib ketishadi. Uljani payqagach, yerga uchib ketadi va uni kuchli tirnoqlari bilan ushlaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  Gill F. Donsker D. & Rasmussen P. (Eds.): Owls (англ.). IOC World Bird List (v10.2) (25 июля 2020). doi:10.14344/IOC.ML.10.2. (Дата обращения: 7 января 2021).
2. 1 2 3 4 5 6  *Amanda O'Farrill.* „Ptilopsis granti" (en). *animaldiversity.org*.  Animal Diversity Web. Qaraldi: 6-yanvar 2021-yil.
3. 1 2 3 4 5 6 7  „Southern White-faced Owl" (en).  World Owl Trust (2-noyabr 2007-yil). 2-noyabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-yanvar 2021-yil.
**Kseroftalmiya** (yun. xeros — quruq va ophthalmos — koʻz) —koʻz shilliq va muguz pardalarining qurib qolishi. Shu pardalar oziqlanishining buzilishidan kelib chiqadi. Traxoma va boshqa koʻz kasalliklari, ayrim avitaminozlar, ayniqsa, A vitamin yetishmasligi, baʼzan kimyoviy moddalardan kuyish sabab boʻlishi mumkin. Bunda koʻzdan yosh chiqmay, muguz parda xira tortadi, koʻz yaxshi koʻrmaydi, loʻqillab ogʻriydi, qovoq ogʻir tuyuladi. K.ga davo, asosan, kasallikka sabab boʻlgan omilni bartaraf etishdan iborat.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Galina Anatolyevna Pugachenkova** (1915.7.2, Olmaota) — sanʼatshunos, arxeolog olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1984), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1964). Oʻrta Osiyo industrial institutini tugatgan (1937). Oʻrta Osiyo universiteti (Toshkent Davlat Universiteti) tarix fakulteti arxeologiya kafedrasi do-senti (1942—60), professor (1962). Sanʼatshunoslik ilmiy tadqiqot institutida katta il-miy xodim (1958—60), sanʼat va meʼmorlik tarixi boʻlimi mudiri (1960— 84) hamda, ayni bir paytda, Oʻzbekiston sanʼatshunoslik ekspedi-siyasi boshligʻi va ilmiy rahbari (1959—84), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Tarix, tilshunoslik va adabiyotshunoslik fanlari boʻlimi akad.-kotibi (1984— 87), 1987-yildan Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Tarix ilmiy tadqiqot institutida akademikmaslahatchi. P.ning ilmiy ishlari Oʻrta Osiyo va unga yondosh Oʻrta Sharq mamlakatlarining qad. va oʻrta asrlar badiiy va moddiy yodgorliklarini oʻrganishga ba-gʻishlangan. Oʻrta Osiyo meʼmorligi va uning taraqqiyoti, oʻziga xos xususiyatlari hamda Sharq meʼmorligi rivojida tutgan oʻrni (Xolchayon, Dalvarzintepa kabi yodgorliklarni oʻrganish, Kushan sanʼatining kelib chi-qishi, Baqtriya, Parfiyaning Gandhara sanʼatiga qoʻshgan hissalari)ni, qad. sanʼat osori atiqalari (Oʻrta Osiyo gliptikasi, qad. haykal-taroshligi va boshqalar) va miniatyura sanʼati (xorijda saqlanayotgan Oʻrta Osiyoga oid rasmlar va Oʻzbekistonda mavjud rasmli qoʻlyozmalarni bezagan mi-niatyuralardan Oʻrta Osiyo miniatyura maktabiga tegishlilari)ni tadqiq etgan.

Fransiyadagi Strasburg universitetining faxriy doktori (1976), Bokudagi Sharq mamlakatlari xalqaro meʼmorlik aka-demiyasi faxriy akademik (1999). Hamza (1966) va Beruniy (1992) nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofotlari laureati. "Doʻstlik" (1995) va "Buyuk xizmatlari uchun" (2002) ordenlari bilan mukofotlangan.

Manbalar
--------

* Vidayushiyesya pamyatniki izobrazitelnogo iskusstva Uzbekistana (v soavtorstve), T. 1960; Xalchayan. K probleme xudojestvennoy kulturi Severnoy Baktrii, T. 1966; Zodchestva Sentralnoy Azii, XV vek. Vedushiye tendensii i cherti, T. 1976; Iskusstvo Baktrii epoxi Kushan, M. 1979; Iskusstvo Gandhari, M. 1982; Temurning meʼmoriy merosi (oʻzb. rus, fransuz), T. 1996.

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Adabiyot
--------

* Galina Anatolyevna Pugachenkova, T. 1985; Gorshenina S, Galina Pugachenkova, T. 2002.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Majburiy davolash** - sudning tibbiy yoʻsindagi majburlov choralari. Bunday choralar jinoyat qonunchiligi boʻyicha jazo turi hisoblanadi. Majburiy davolash faqat sud orqali amalga oshiriladi. Bunda davolash muddati belgilanmaydi. Majburiy davolashning huquqiy asoslari OʻzR Jinoyat kodeksida bayon qilingan. Majburiy davolashning quyidagi turlari qonunda nazarda tutilgan: a) majburiy ambulatoriya kuzatuvida boʻlish va ruhiy kasallik mutaxassisida davolanish; b) umumiy tartibli ruhiy kasalliklar shifoxonasining sogʻliqni tiklash boʻlimida majburiy davolanish; v) umumiy tartibli ruhiy kasalliklar shifoxonasining sogʻliqni tiklash maxsus boʻlimida majburiy davolanish; g) kuzatuvi kuchaytirilgan ruhiy kasalliklar shifoxonasida yoki boʻlinmasida majburiy davolanish.

Majburiy davolash choralari ruhiy kasallikka chalingan shaxslarni davolash va ularning yangi ijtimoiy xavfli harakatlar sodir etishining oldini olish maqsadida qoʻllanadi. Sud tibbiy yoʻsindagi Majburiy davolash turini tayinlashda bunday shaxsning ijtimoiy xavflilik darajasini eʼtiborga oladi. Mas, kuzatuvi kuchaytirilgan ruhiy kasalliklar shifoxonasida yoki boʻlimida Majburiy davolash oʻta ijtimoiy xavfli bulgan yoki xulqiga koʻra, umumiy tartibli ruhiy kasalliklar shifoxonasi sharoitida davolanishning imkoni boʻlmagan ruhiy kasalliklarga nisbatan tayinlanadi. Majburiy davolash muddatini uzaytirish, oʻzgartirish va bekor qilish masalasini ruhiy kasalliklar shifokorlari komissiyasining xulosasiga asoslangan holda sud hal qiladi. Agar Majburiy davolashchorasi qoʻllanilgan shaxs javobgarlikka tortish muddatlari oʻtmasdan tuzalsa, javobgarlikka tortiladi va Majburiy davolash vaqti jazo muddatiga qoʻshiladi. Ichkilikbozlik, giyohvandlik yoki zaharvandlikka yoʻliqqan shaxslar tomonidan jinoyat sodir etilgan takdirda, sud bunday shaxslarga nisbatan jazo tayinlash bilan birga, Majburiy davolash chorasini ham tayinlashi mumkin. Ruhiy kasallar Majburiy davolashni maxsus nazoratli tibbiy muassasada, ichkilikbozlik, giyohvandlik yoki zaqarvandlikka yoʻliqqan shaxslar oʻzlari jazoni oʻta-yotgan tibbiy muassasada, yaʼni ozodlikdan mahrum qilish bilan bogʻliq boʻlmagan jazoni utayetganlar oʻzlari yashayotgan joydagi tibbiy muassasada, ozodlikdan mahrum qilish va qamoq jazosini utayetganlar esa jazoni oʻtash joyida majburiy davolanadilar.

Mamajon Usmonaliyev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aparteid**, apartxeyd (afrikaans tilida *apartheid* — „alohida-alohida yashash") — irqiy kamsitishning eng ashaddiy koʻrinishi. Muayyan aholi guruhlarining ular irqiy mansubligiga qarab, siyosiy, ijtimoiy, iqtisodiy va fuqarolik huquqlaridan mahrum etishni, hududiy jihatdan yakkalatib qoʻyishgacha borishni anglatadi. Aparteidning ayrim choralari genotsid tusini olishi mumkin. Hozirgi xalqaro huquq aparteidni insoniyatga qarshi jinoyat deb hisoblaydi. 1973-yilda aparteid jinoyatlarining oldini olish va jazolash toʻgʻrisida xalqaro konvensiya qabul qilingan. Yaqingacha aparteid JARda hukmronlik qilib kelgan, asosan oq tanli fuqarolardan iborat Milliy partiyaning siyosati edi. U mamlakat aholisini irqiy alomatlarga qarab, uch qism: 1) oq tanlilar; 2) qora tanlilar, yaʼni tub afrikaliklar; 3) indeyslar va duragaylarga boʻlib boshqarish siyosatini qoʻllab keldi. „Irqiy guruhlarni ajratib joylashtirish toʻgʻrisida"gi qonunga muvofiq, aholi 74% ini tash-kil etuvchi qora tanlilar uchun soxta „davlatlar" — bantustanlar tuzildi, afrikaliklarning oq tanlilar yashovchi shaharlarda istiqomat qilishi man etildi, aparteid qoidalarini buzganlarga nisbatan qattiq jazo choralari qoʻllanildi. Afrikaliklar, ularga ergashgan indeyslar hamda oq tanlilar bir qismining Afrika milliy kongressi va boshqa vatan-parvarlik tashkil otlari rahbarligida aparteid siyosatiga, irqchilar zulmi va kamsitishlarga qarshi uzoq davom etgan, jahon hamjamiyati tomonidan faol qoʻllab-quvvatlangan murosasiz ommaviy chiqishlari, shu jumladan, qurolli kurashi irqchilarni chekinishga majbur etdi. Mamlakat va xalqaro maydonda yakkala-nib qolgan irqchilar siyosiy islohotlar oʻtkazishga majbur boʻldi. Tinch yoʻl bilan 1994-yil aprelda oʻtkazilgan demokratik saylovlar natijasida hokimiyat mamlakat tub aholisi vakillari qoʻliga oʻtdi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bamiya**, Gambo (Hibiscus esculentus L.) — gulxayridoshlar oilasiga mansub bir yillik oʻsimlik. Boʻyi 2,5 m gacha boradi. Tashqi koʻrinishi va gullashi bilan gʻoʻzaga oʻxshaydi. Vatani — Sharqiy Afrika. Navlari sabzavot va tola beradigan guruhlarga boʻlinadi. Hindiston, Afrika va AQShda tola olinadigan navlari ekiladi. Yetilmagan koʻsaksimon mevasi sabzavot koʻkat tarzida suyuq ovqat va salatlarga ishlatiladi. Mevasida 3% oqsil, 0,5% yogʻ, 8% uglevodlar, pishgan urugʻi tarkibida 18% moy bor. Mevasini xomligicha yeyish, pishirish, qovurish, konservalash mumkin. Poyasi oq dagʻal tola beradi; qovurilgan urugʻidan sunʼiy kofe tayyorlanadi. Tropik, subtropik mamlakatlarda, Shim. Amerika, Jan. Yevropa, Zakavkazye, Krim, Ukrainaning janubi, qisman Markaziy Osiyoda, asosan, sabzavot ekini sifatida yetishtiriladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Категория:Проект:Футбол:Последняя правка в 2023 году
Категория:Персоналии по алфавиту
Категория:Википедия:Статьи о футболистах без имени
Категория:Спортсмены по алфавиту
Категория:Футболисты по алфавиту
**Karl Braunshtayner** (nemischa:, 27-oktyabr 1891-yil, Vena – 19-aprel 1916-yil, Toshkent, Turkiston o'lkasi) – avstriyalik futbolchi, himoyachi sifatida oʻynagan. 1912-yil yozgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi.

Biografiyasi
------------

Karl Braunshtayner 27-oktyabr 1891-yilda Vena shahrida tavallud topgan. 1911-yilda kattalar futbolida debyut qilgan. Sentyabr oyida o'ynagan Wiener Sport klubi so'nggi Chaqiruv kubogi g'olibiga aylangan. Yosh futbolchi dastlabki tur o'yinlarida maydonga tushgan va finalda o'zidan tajribaliroq Ferensvaros ustidan g'alaba qozongan. 1911-yilgi mavsumdan boshlab Vena ligasi chempionatlari o'tkazila boshlangan. Klubning birinchi turnirida ikkinchi o'rinni, keyingi yili uchinchi o'rinni egallagan. Klubdagi atigi uch mavsumda 43 o'yin o'tkazgan va 16 gol urgan.

Karl 1912-yil 5-mayda Avstriya milliy futbol terma jamoasida debyut qilgan. Venada mezbonlarning asosiy raqibi Vengriya terma jamoasi bilan bo'lgan o'yinda durang natija qayd etilgan (1:1). Karlga Stokgolmdagi Olimpiya o'yinlariga borish uchun bitta o'yin kifoya qilgan.

Olimpiya turnirining birinchi bosqichida Avstriya terma jamoasi nemislar ustidan g'alabaga erishgan, ammo keyingi turda Gollandiyaga mag'lub bo'lgan. Avstriya terma jamoasi Olimpiyadani oltinchi o'rin bilan yakunlagan va Karl Braunshtayner barcha o'yinlarda qatnashgan.

Karl keyingi ikki yil ichida terma jamoa safida Italiya va Vengriya terma jamoalariga qarshi yana ikkita o'yin o'tkazgan.

Futbolchi Birinchi jahon urushi boshida 1-qal'a artilleriya polkiga (nemischa:) va Sharqiy frontga yuborilgan. U rus qo'shinlari 1914-yil sentyabrdan 1915-yil martgacha bosib olishga uringan <i>Twierdza Przemyśl</i> qal'asini himoya qilishda qatnashgan. 22-mart kuni ochlik va kasallikdan charchagan 100 000 dan ortiq avstriyalik askar va Twierdza garnizoni qo'mondonligi taslim bo'lgan. Karl Breynshtayner 1916-yil 19-aprelda Toshkentdagi harbiy asirlar lagerida tifdan vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Karl Braunsteiner Bio, Stats, and Results" (en).  Olympics at Sports-Reference.com. 17-avgust 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-fevral 2020-yil.
2. ↑  „Fussball in Österreich Spiel: Wr. Sportclub Ferencvaros Budapest".  www.austriasoccer.at. 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-fevral 2020-yil.
3. ↑  „Fussball in Österreich".  www.austriasoccer.at. 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-fevral 2020-yil.
4. ↑  „Wiener Sport-Club Online - Historie: Karl von Gottes Gnaden".  web.archive.org (15-fevral 2005-yil). 15-fevral 2005-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-fevral 2020-yil.
**Logistika** (yun. logistike – hisoblash, muhokama sanʼati) – 1) matematik mantiq tushunchasining sinonimi; 2) B. Rassel va uning maktabi vakillarining asarlarida bayon etilgan matematik mantiq taraqqiyotidagi bosqichning nomi. Nazariy mat.ga qarama-qarshi qoʻyiladigan hisoblash va geometrik oʻlchovlar „sanʼati" qadimiy mat.da L.deb atalgan. G. V. Leybnits „L." va matematik mantiq terminlarini oʻzi ishlab chiqqan xulosa chiqarishdagi hisobning sinonimi sifatida qoʻllagan. Uning gʻoyalari xoz. zamon matematik mantiqda oʻzining toʻliq ifodasini topgan. „L." tushunchasi logistik metod (formal mantiqni formallashtirilgan tillar nazariyasi yordamida bayon etish usuli), logistik tizim (formal tizim) va boshqa maʼnolarni ham anglatadi. Logistikaning asl maqsadi kam xarajat qilib, koʻp foyda olish va yetarli natijaga erishishdir.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Zaʼfaron** (*Crocus sativus* L.) — sapsarguldoshlarga mansub koʻp yillik oʻtsimon tuganak piyozli oʻsimlik. Yovvoyi xrlda uchramaydi. Hindiston, Pokiston, Xitoy, Janubiy Yevropa, Ozarbayjonda katta maydonlarda ekiladi. Piyozining diametri 1—2 sm. Bargi 5— 15 ta, och sariq rangda; eni 2 mm, tuksiz. Guli 1—4 ta, gultoji oqish, pastki qismi (tashqi tomondan) binafsha rang , uz. 2—4 sm. Changchilari gulqoʻrgʻondan qisqa. Koʻsagi choʻziq, eni 6—7 mm. Fev.—iyulda gullaydi, aprel—avgustda meva beradi. Tarkibida efir moyi boʻlgani uchun hidi juda oʻtkir va yoqimli. 90—100 ming dona 3. gulidan 1 kg kurigan gul tumshuqchalari olinadi. 3. gulining quritilgan tumshuqchalari murabbo, tortlar rangi va taʼmini yaxshilash, oziqovqat (pishloq, sariyogʻ, likyor va b. rang berish uchun), parfyumeriya (atirupa) sanoatida ishlatiladi. Tabobatda doridarmon sifatida qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Moskvadagi** **F.I.Shalyapin** **haykali** ― Novinskiy bulvarida Shalyapin uy-muzeyi yonida oʻrnatilgan.

Tarixi
------

Yodgorlik muallifi haykaltarosh Vadim Tserkovnikovdir. Muallifning niyatiga koʻra, yodgorlikda xonanda yerdan uzilgan daraxtga suyanib oʻtirgan holatida, rassom Ilya Repinning bizgacha yetib kelmagan kartinasida tasvirlanganidek holatda tasvirlanishi kerak edi. Qulagan daraxt abadiy dam olish va abadiy xotirani anglatadi, chunki ular Polsha qabr toshlarida tasvirlanganidek, yulingan ildizlar hijratga qaramay, xonandaning ruhi oʻz vatanida qolganligini koʻrsatadi. Yodgorlikning balandligi, poydevori bilan birga 2,5 metrni tashkil qiladi.

Shalyapin haykali 2003-yil 30-iyulda oʻrnatilgan. Yodgorlikni yaratishni byudjetdan tashqari mablagʻlar hisobidan moliyalashtirish rejalashtirilgan va yodgorlikni oʻrnatishning oʻzi Moskva hukumati bilan kelishilmagan va deyarli yashirincha — tunda amalga oshirilgan. Umuman olganda, yodgorlikning oʻzi ham, oʻrnatilgan joyi ham har xil qarashlarga sabab boʻladi. Shunday qilib, mahalliy aholi Shalyapinning oʻtirgan holatini yoqtirmaydi va ular haykal kompozitsiyani „beshinchi nuqtani izlayotgan alkonavt yodgorligi" atashadi. Xonanda oʻtirgan yer juda tabiiy tarzda tasvirlangan, bu esa xonanda yomgʻir yuvib tashlagan tuproq uyumida oʻtirgandek taassurot uygʻotadi. Yodgorlikni Bolshoy teatr oldiga koʻchirish yoki hatto uni butunlay buzib tashlash taklif qilingan, ammo yodgorlikni himoya qiluvchi odamlar ham boʻlgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Памятник Федору Шаляпину" (ru).  intomoscow.ru. 28-oktyabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-sentyabr 2013-yil.
2. ↑  „В Москве установлен памятник Федору Шаляпину" (ru).  newsinfo (31-iyul 2003-yil). 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-sentyabr 2013-yil.
3. ↑  „В Москве установят памятник Шаляпину" (ru).  newsinfo (8-aprel 2003-yil). 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-sentyabr 2013-yil.
4. ↑  „Несносные памятники" (ru).  Московские новости. 29-fevral 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-sentyabr 2013-yil.
**Damashq podsholigi** - Suriyadagi qad. davlat. Ossuriya-Bobil va Misr manbalari hamda Bibliyada koʻproq tilga olingan. D. p.ni mil. av. 11 — 10-asr boshlarida oromiylar tuzgan. Mil. av. 10-asr boshlarida Isroil podsholigiga boʻysungan, keyinchalik mustaqil boʻlib ajralib chiqqan. Shoh Tabrimmon va Ben-Adad I (mil. av. 914—880) davrida Suriya (Shom), Falastinni ham oʻziga qaratib olgan. D.p. bir necha davlatlardan iborat ittifoqqa rahbarlik qilgan. Shoh Gʻazail (mil. av. 844—804) davrida D.p. Ossuriyaga boj toʻlab turgan. Mil. av. 8-asrda D. p. qudratli davlatga aylangan. Bu vaqtda unga Suriyadagi 17 podsholik boʻysungan, ossuriyaliklar hujumiga bardosh bera olgan. Lekin ichki ziddiyatlar va qoʻshni davlatlarning hujumlari tufayli D. p. Ossuriya davlatining viloyatiga aylanib qolgan (mil. av. 732).
Damashq podshohlari qadimgi xurrif podshohlari unvonlarini eslatadigan <<xudo boʻri oʻgʻli> << Ben xadad>> unvonini olganlar

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Moddiy resurslar** - iqtisodiyot taraqqiyoti va ishlab chiqarish jarayoni uchun zarur boʻlgan moddiy-ashyoviy neʼmatlar yigʻindisi, moddiy-ashyoviy shakldagi iqtisodiy resurslar. Moddiy resurslarga tabiiy boyliklar, materiallar, mashina-mexanizmlar, bino-inshootlar, asbob-uskuna va qurilmalar kiradi. Moddiy resurslar ishlab chiqarishning buyumlashgan yoki moddiy omilini tashkil qiladi.

Moddiy resurslar ishlab chiqarish jarayonida bevosita ishtirok etadi, maʼlum mahsulot turini yaratishda oʻzining dastlabki koʻrinishini oʻzgartirib, ishlab chiqarish yoki shaxsiy isteʼmol uchun yarokdi boʻlgan mahsulot koʻrinishini oladi. Moddiy resurslar mavjudligi jihatidan 2 ga boʻlinadi: amalda ishlatilayotgan Moddiy resurslar (mas, tabiiy boyliklar Moddiy resurslar sifatida hisobga olinishi, qazib olinib, qayta ishlanishi va tayyor mahsulotga yoki xom ashyoga aylantirilishi); ishlatilishi kelajaqda koʻzda tutilgan Moddiy resurslar

Moddiy resurslar bir mamlakat doirasida tarkiban har xil miqdor va darajada boʻlishi mumkin. Ular Yer yuzida tekis taqsimlanmagan va cheklangan miqdorda mavjud. Moddiy resurslarning kamyobligi umumiy hodisa. Yer osti va yer usti boyliklarining cheklanganligi energiya resurslarining yetishmasligida oʻz aksini topali. Mas, keyingi 100 yil ichida Yer kurrasida aholi soni qariyb 3-martaga oshdi, lekin moddiy zaxiralar koʻpaygani yoʻq.

Moddiy resurslarcheklangani bois ulardan tejamkorlik bilan foydalanish, Moddiy resurslarni ishlatishda noanʼanaviy yoʻllarni qoʻllash, fantexnika taraqqiyoti natijalaridan unumli foydalanib, tejamkor texnologiyalarni yaratish va qoʻllash muhim ahamiyatga ega.

Rustam Hasanov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shayx Husayn Xorazmiy**-tav. 1465 — Xorazm, vaf.-1551-Shom, husayniya-ishqiya suluki murshidi.

Hayoti va Ijodi
---------------

Shayx Husayn Xorazmiy hayotining ko‗p qismi Samarqandda oʻtgan va shuning uchun bu hazrat yashagan mahalla Maxdumi Xorazmiy(Siyob tumanida) nomi bilan mashhurdir.

Shayx Husayn Xorazmiyning hayoti, faoliyati va qarashlari Kamoliddin Mahmud Gʻijduvoniyning „Miftoh ut-tolibin", Sharafiddin Sharifiyning „Jodat ul-oshiqin" (XVI asr) manoqiblarida umumlashtirilgan. Zamondoshlari Hasanxoja Nisoriy ham oʻz „Muzakkiri ahbob"ida bu hazrat toʻgʻrisida ma‘lumot keltirgan.

„Janob shayx Husayn Xorazmiy yoshlik ayyomida oʻzining nafis nafasini xilvatda jahdu jadal qolipiga solib, dil zikri sayqali bilan purfutuh ruhi oinasini shunday tip-tiniq va yarqiratgan edilarki, yashirin sirlar va koʻrinmas nurlar oshiq-talabgorlarning koʻrish koʻzgusiga aylangan ekan. Ba‘zan gʻoyibdan keluvchi fikr durlarini nazm ipiga tizardilar"

Ana shunday she‘rlardan quyidagi namunalarni keltirish mumkin:

Ruboiy:

Demakim bu ishq yo'li osondur,

Bu ishq yoʻlinda bas jigarlar qondur.

Ulkim, bu yoʻl ichra qadam urdi durust,

Bu barcha xaloyiq ichinda sultondur.

Bayt:

*Meravam soʻi adam ishqi tu hamrohi man ast,*

Zor jon medihamu hamnafasam ohi man ast.

Mazmuni:

*Boruram yoʻqlik sari ishq mani hamrohimdur,*

Zor jon bermoqdaman hamnafasim ohimdurur.

Shuni eslatish joizki, shayx Husayn Xorazmiyning Makka va Madinaga safar qilish xabari Zahiriddin Muhammad Boburga etgach, u hazratga ixlos nomasi va tuhfalar yuborib, Hindiston orqali safar qilishni taklif etgan. Ammo Boburning orzusi amalga oshmagan koʻrinadi. Shayx Husayn Xorazmiyning husayniya-ishqiya qarashlari oʻsha davrdagi koʻpgina shoirlarning qasida, gʻazal va boshqa nav‘dagi asarlarida targʻib qilinganki, ularning namunalari „Jodat ul-oshiqin"da keltirilgan.

  

1. ↑  Muzakkiri ahbob,48-bet
2. ↑  ADABIY MUHIT VA POETIKA
MUAMMOLARI,O'quv qo'llanma.SULAYMONOV ISROIL ISOMIDDINOVICH
Golden Dragon Bus Co. Ltd (xitoycha: 厦门, inglizcha: *Xiamen Golden Dragon Bus Co. Ltd* Syamin avtobus kompaniyasi oltin ajdaho) — 1992-yilda tashkil etilgan Xitoy qoʻshma korxonasi. Kompaniya hashamatli avtobuslar va yengil mikroavtobuslar ishlab chiqaradi. Kompaniya Xitoydagi eng yaxshi 10 ta avtobus ishlab chiqaruvchilar va avtobus brendlaridan biri sifatida obroʻga ega. Golden Dragon kompaniyasinkng shtab-kvartirasini Syamin shahrida (Fujian provinsiyasi) joylashgan.

2010-yilda maʼlum qilinishicha, mavjud quvvatlar kompaniyaga yiliga 15 000 tagacha katta va oʻrta sigʻimli avtobuslar va 25 000 tagacha kichik sigʻimli avtobuslar ishlab chiqarish imkonini beradi. 2011-yilda kompaniya 43 000 dan ortiq avtobus ishlab chiqargan.

2010-yilda kompaniyadan Turku shahriga (Finlandiya ) 10 ta avtobus yetkazib berildi va Skandinaviya mamlakatlarida bozorga chiqqan birinchi Xitoy ishlab chiqaruvchisi boʻldi.

Golden Dragon avtobuslari dunyoning koʻplab mamlakatlarida, jumladan (Xitoydan tashqari) Misr, Singapur, Isroil, Tailand, Finlandiya , Qozogʻiston va Rossiyada ishlaydi. Avtobuslar Osiyo, Yaqin Sharq, Afrika, Janubiy Amerika mintaqalarida 40 ga yaqin mamlakat va mintaqalarga eksport qilindi.

Galireya
--------

* Golden Dragon avtobuslari
* Golden Dragon Navigator*Golden Dragon Navigator*
* Golden Dragon Town Cruiser*Golden Dragon Town Cruiser*
* Golden Dragon Grand Cruiser*Golden Dragon Grand Cruiser*
* Golden Dragon XML6606JEVY0C1*Golden Dragon XML*6606*JEVY*0*C*1
* SunLong SLK6111UE6NA (Golden Dragon)*SunLong SLK*6111*UE*6*NA* (*Golden Dragon*)
* Golden Dragon XML6720C*Golden Dragon XML*6720*C*
* Golden Dragon XML6102*Golden Dragon XML*6102
* Golden Dragon XML6125CR*Golden Dragon XML*6125*C*R
* Golden Dragon XML6155 Turku (Finlandiya), 2016-yil*Golden Dragon XML*6155 Turku (Finlandiya), 2016-yil

Yana qarang
-----------

* Xitoyning avtomobil ishlab chiqaruvchilari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  „Xiamen Golden Dragon Bus Co. Ltd." (en). *chinabuses.org* (28-may 2010-yil). 2-iyul 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-dekabr 2012-yil.
2. ↑  „Golden Dragon" (ru) (deadlink). *Торговый Дом Русинтех*. 5-yanvar 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-yanvar 2013-yil.
3. ↑  „Golden Dragon High-end Buses with Three Axels Launch Northern Europe Market" (en). *chinabuses.org* (17-iyun 2010-yil). 6-mart 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-mart 2023-yil.
4. ↑  „Более 100 новых экоавтобусов появились в Алматы" (ru). *inbusiness.kz* (13-aprel 2022-yil). Qaraldi: 12-avgust 2023-yil.
**Shayx Jalol Hiraviy Buxoriy** — ilohiyot ilmi va shoirlikda nom qozongan shaxslardan biri.To‘liq nomi Shayx Jalol Hiraviy Buxoriy. Tug‘ilgan yili manbalarda qayd etilmagan. Lekin vafoti sanasi aniq ko‘rsatilgan, yaʼni hijriy 955-yili (1548—1549) 70 yoshda vafot etganligi zikr etilgan. Shayx Jalol 1478-yilda Hirotda tavallud topgan. O‘z ustozi Shamsiddin Muhammad Rujiydan tariqat asoslarini o‘rganadi. Shamsiddin Muhammad Rujiy o‘z davrining mutasavvif olimi, shoiri, shuningdek, Abdurahmon Jomiyning do‘sti edi. Har ikkalasi ham Saʼdiddin Koshg‘ariydan taʼlim olishgan. Shamsiddin Muxammad Rujiy 1489-yilda vafot etgach, Shayx Jalol Buxoroga keladi. Buxoroga kelishining boshqa sabablari ham mavjud. XVI asr boshlarida Hirotda sunniy va shia ulamolari o‘rtasida keskin nizolar yuz berib, har ikkala tomon bir-birini taʼqib qilishga kirishadi. Ko‘plab sunniy ulamolari, shoirlar, tarixchilar, musavvirlar Movarounnahrga ko‘chishga majbur bo‘ladilar. Bular orasida Shayx Jalol ham bor edi. Shayx Jalol Hirot Muhammad Shayboniyxon tomonidan olingandan keyin Buxoroga kelgan bo‘lishi kerak.

Xalq orasida tasavvuf olimi va amaliyotchisi, qisman shoir sifatida tanilgan Shayx Jalol Shayboniy Abdulazizxon (1539-1549) eʼtiborini qozonib, uning maʼnaviy ustoziga aylanadi. Xon tarafidan ko‘p iltifot va muruvvatlar ko‘radi. „Muzakkiri ahbob" muallifi Shayx Jalolning maqom va darajasini yaxshi bilgani va uning xalq orasidagi obruyiga guvoh bo‘lgani bois, shayx to‘g‘risida iliq so‘zlarni yozib oldirgan. Jumladan, „Baxt nishonli bu xon (yaʼni Abdulazizxon) darvishlar muxlisi bo‘lib, ularga ko‘p eʼtiqod qo‘ygan edi. Sidq bilan iroda qaydida etuk ustoz Shayx Jalolga murid ham edi. Shayx Jalol shirin kalom va muaddab kishi edi". Bu taʼrif va tavsiflar Shayx Jalolning maʼnaviy-axloqiy cho‘qqilarni egallaganidan va Buxoro maʼnaviy olamida o‘z o‘rniga ega bo‘lganidan dalolat beradi. U majlislarda hadis aytib, majlis ahlini o‘ziga rom etgan. Hadis maʼnolari mag‘zini chaqishda esa tengsiz hisoblangan. Uning odatlaridan biri so‘zni takror-takror aytish bo‘lsa-da, bu narsa tinglovchiga hech malol kelmas ekan.

Tasavvuf ilmida o‘z davrining kuchli olimlaridan sanalgan

Shayx Jalol sheʼrlar mashq qilgan. Quyidagi matlaʼ va ruboiylar uning qalamiga mansub:

To husni yor az ruhi xubon namudaast,

Moro xayoli dilbaru shohid rabudaast.

Mazmuni: Yor husni xublar yuzida ko‘ringach, mendan dilbaru talabgor xayolini o‘g‘irlab ketdi.

Onho ki zi jomi ishq sarmast shudand,

Nodida ruhash tamom az dast shudand.

Dar rohi talab qadam nihodand zi zar,

Chun xok ba rohi ahli dil past shudash.

Mazmuni: Ishq jomidan sarmast bo‘lganlar Uning yuzini ko‘rmay turib, butunlay qo‘l-oyoqdan tushib qoldilar. Boshlari bilan talab yo‘liga qadam qo‘ydilar, tuproqdek ahli dil yo‘lida yerga to‘shaldilar.

Manbalar
--------

1. ↑  To'rayev H.H*. Buxoro tarixi*. Buxoro: Durdona, 2020 — 320 bet. ISBN 978-9943-6571-0-6.
2. ↑  To'rayev H.H*. Buxoro toponimikasi*. Buxoro: Durdona, 2021 — 276 bet. ISBN 978-9943-7455-7-5.
**Kim Pengir** (1899-yil, Koreya, Shimoliy Hamgyon viloyati, Dongsen okrugi – 1978-yil, Toshkent viloyati, Oʻzbekiston SSR) – Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyati Oʻrta Chirchiq tumanidagi „Polyarnaya zvezda" kolxozining aʼzosi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1949).

Hayoti
------

Kim Pengir 1899-yilda Koreyaning Shimoliy Hamgyong viloyati, Dongsen okrugida dehqon oilasida tugʻilgan. 1910-yildan u ota-onasi bilan Rossiyaning Uzoq Sharq hududiga koʻchib oʻtadi. 1920-yillarda Uzoq Sharq oʻlkasining Vladivostok tumani Manzovka qishlogʻida dehqonchilik bilan shugʻullangan.

Kim Pengir 1937-yilda Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyatidagi maxsus posyolkaga surgun qilingan. 1939-yildan Oʻrta Chirchiq tumanidagi „Polyarnaya zvezda" kolxozi aʼzosi hisoblanadi.

1948-yilda Kim Pengir jamoasi 6,7 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 81,2 sentner sholi yigʻib oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1949-yil 18-maydagi farmoni bilan „Kolxozda barcha turdagi majburiy topshiriqlar va shartnomalarni toʻliq bajargani, sugʻoriladigan yerlarda qishloq xoʻjaligi mahsulotlari, sholidan yuqori hosil olgani uchun" Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. Shuningdek, „1948-yilda MTS ishi uchun natura toʻlovlari va 1949-yil bahorgi ekish uchun toʻliq miqdorida barcha ekinlarni urugʻlik bilan taʼminlashdagi ishtiroki uchun" Lenin ordeni hamda „Oʻroq va Bolgʻa" oltin medali topshirilgan. Unga 1945-yil 6-iyunda „1941—1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun" medali ham berilgan.

Kim Pengir 1963-yilda nafaqaga chiqqan. Kasaba uyushmasi tomonidan nafaqa tayinlangan.

Kim Pengir 1978-yilda vafot etgan. Toshkent viloyati, Oʻrtachirchiq tumani, Kim Pen Xva qishlogʻi qabristoniga dafn etilgan.

Mukofotlari
-----------

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin ordeni
* Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1950-yil 13-iyun)
* "Mehnatdagi jasorat uchun" medali (1951-yil 13-avgust)
* „1941—1945 yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun" medali (1945-yil 06-iyun)

Adabiyotlar
-----------

* Шин Д. В. Советские корейцы Герои Социалистического труда, Алматы: Service Press, 2019
* Ким П. Г. Корейцы Республики Узбекистан, Ташкент: Узбекистон. 1993
* Ким Б. И. Корейцы Узбекистана. Кто есть кто, Ташкент, 1999

Manbalar
--------

1. ↑  „Дмитрий Шин в Новой жизни и Солдатском — Корё Сарам". *www.koryo-saram.site*. Qaraldi: 20-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Герой Социалистического Труда Ким Пенгир". *www.warheroes.ru*. Qaraldi: 20-noyabr 2023-yil.
Tsukimigaoka-Kaixin-Koen
**Matsushige** (yaponcha: *松茂町*?) Yaponiyaning Tokusima prefekturasining Itano hududida joylashgan shahardir. 2022-yil 1-aprel holatiga koʻra, shaharda 6794 xonadonda 14770 nafar aholi istiqomat qilgan va aholi zichligi har kvadrat kilometrga 1000 kishidan iborat boʻlgan. Shaharning umumiy maydoni 14,24 kvadrat kilometr (5,50 mi²). Matsushige – Tokusima aeroporti joylashgan hudud boʻlib, bu aeroportdan ichki reyslar Yaponiyaning boshqa turli shaharlariga joʻnaydi. Ushbu shaharda Yaponiya dengiz mudofaa kuchlari bazasi ham joylashgan.

Geografiya
----------

Matsushige Tokusima va Naruto shaharlari orasida joylashgan boʻlib, Kii kanalining sharqiy tomonida va Yoshino daryosining yonida joylashgan.

### Qoʻshni munitsipalitetlar

Tokusima prefekturasi:

* Tokusima
* Naruto
* Kitajima

Iqlimi
------

Matsushige nam subtropik iqlimga ega, yoz fasli issiq, qish fasli salqin va qor yogʻishi bilan ajralib turadi. Matsushigeda oʻrtacha yillik harorat 16,2 °C. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1637mm. Sentyabr oyi eng nam oy hisoblanadi. Avgust oyida eng yuqori harorat 26,7 °C, eng past harorat esa yanvar oyida 6,3°C.

Demografiya
-----------

Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra Matsushige aholing oʻsish surati 1940-yillardan beri barqaror faollashib bormoqda.

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1920 | 5 626 | —     |
| 1930 | 5 524 | −1.8% |
| 1940 | 5 484 | −0.7% |
| 1950 | 6 750 | +23.1% |
| 1960 | 7 697 | +14.0% |
| 1970 | 8 349 | +8.5% |
| 1980 | 10 196 | +22.1% |
| 1990 | 12 096 | +18.6% |
| 2000 | 14 267 | +17.9% |
| 2010 | 15 078 | +5.7% |

Tarix
-----

Tokusima prefekturasi singari, Matsushige hududi qadimgi Ava provinsiyasining bir qismi edi. Tosa provintsiyasidan Kinay mintaqasiga okean orqali, yogʻochni tashish uchun qayd etilgan. Edo davrida, hudud Tokushima qal’asida joylashgan joyidan Xachisuka urugʻi tomonidan boshqariladigan Tokusima domenining bir qismi edi. Matsushige qishlogʻi 1889-yil 1-oktyabrda zamonaviy munitsipalitetlar tizimini yaratish bilan Tokushimaning Itano tumanida tashkil etilgan. 1961-yil 1-avgustda u shahar maqomiga koʻtarildi.

Hukumat
-------

Matsushige toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 12 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya parlamenti quyi palatasining 2-okrugi tarkibiga kiradi.

JMSDF Air Training Group Tokushima va JGSDF 14-aviatsiya boʻlimi Matsushige shahrida joylashgan.

Iqtisodiyoti
------------

Matsushige qishloq xoʻjalik, baliq yetishtirish va yengil sanoat iqtisodiyotga ega.

Taʼlim
------

Matsushigeda uchta maktabgacha taʼlim va shahar hukumati tomonidan boshqariladigan bitta oʻrta taʼlim maktabi mavjud.

Transport
---------

### Aeroportlar

* Tokusima aeroporti

Manbalar
--------

1. ↑  „Matsushige town official statistics" (ja). 14-avgust 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-sentyabr 2023-yil.
2. ↑  Matsushige climate data
3. ↑  Matsushige population statistics
**Pak In Bok** (1922-yil 15-sentyabr, Nam-Proxori qishlog'i, Iman tumani, Primorskiy viloyati, Uzoq Sharq Respublikasi - 1972-yil 7-avgust ) - O'zbekiston SSR Toshkent viloyati Quyi Chirchiq tumanidagi Mikoyan nomidagi kolxoz a'zosi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

Hayoti
------

Pak In Bok 1922-yilda Primorsk viloyati, Imon tumani, Nam-Proxori qishlog'ida dehqon oilasida tug'ilgan. 1937-yilda O‘zbekiston SSR Toshkent viloyatidagi maxsus posyolkaga surgun qilingan. 1938-yilda Budyonniy kolxozidagi kichik maktabning 6-sinfini tamomlagan. 1939-yildan O'rta Chirchiq tumanidagi "Shimoliy mayoq" kolxozida oddiy kolxozchi, keyin Yuqori Chirchiq tumanidagi "Politotdel" kolxozida oddiy kolxozchi (1945-1947), 1950-yildan Quyi Chirchiq tumani Mikoyan kolxozining dala mudiri bo'lgan.

1950-yilda Park In Bok jamoasi 4,3 gektar maydonning har gektaridan o‘rtacha 100,4 sentnerdan yashil kanop poyasi oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 17-iyuldagi farmoni bilan unga Lenin ordeni va "O‘roq va Bolg‘a" oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan.

Keyingi yillarda Quyi Chirchiq tumani Stalin nomidagi kolxozning rais yordamchisi (1951-1953), Quyi Chirchiq tumani Dimitrov nomidagi kolxozning oddiy kolxozchisi (1953-1961) sifatida mehnat faoliyatini olib bordi. O'rta Chirchiq tumani "Kommunizm" kolxozi (1964-1965), O'rta Chirchiq tumanidagi "Polyarnaya zvezda" kolxozida agronom bo'lgan (1960-yillarning oxirlarida).

1972-yil avgust oyida vafot etdi. Toshkent viloyati, O‘rta Chirchiq tumani, To‘ytepa qishlog‘i qabristoniga dafn etilgan.

Mukofotlari
-----------

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin ordeni
* Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1950)

Adabiyotlar
-----------
ZOLYA (Zola) Emil (1840.2.4 — Parij — 1902.29.9) — fransuz yozuvchisi. Ilk ijodi romantizm ruhida: "Ninon ertaklari" (1864), "Klodning tavbasi" (1865), "Marhumning vasiyati" (1866) va b. 60-yilllarda naturalistik ruxdagi "Oʻliklar vasiyati" (1866), "Tereza Raken" (1867), "Madlen Fera" (1868) kabi romanlar yozdi. "Rugon-Makkarlar" 20 jildli romanlar turkumida (187193) Napoleon davridagi siyosiy tuzum qoralangan ("Rugonlarning ulgʻayishi", 1871; "Tor-mor", 1893), jamiyatdagi moliyaviy hiyla-nayranglar fosh etilgan ("Oʻlja", 1872; "Pul", 1891), kiborlarning axloqsizligi koʻrsatilgan ("Nana", 1880), amalparast, maʼnaviy qashshoq kimsalar kalaka qilingan ("Parij qurtlari", 1873), nasroniylarning teskarichilik harakatlari fosh etilgan ("Plassanning zabt etilishi", 1874). ir qator romanlarida oddiy mehnatkashlarning oliyjanob timsollarini yorqin boʻyoqlarda tasvirlagan. Xususan, "Qopqon" (1877) romanida kosib va hunarmandlar hayoti, "Hamal" (1885) romanida esa ishchilarning turmush tarzi aks ettirilgan. "Tereza Raken" (1873-yilda sahnalashtirilgan) dramasi va "Rauberden vorislari" komediyasi yozuvchining eng yaxshi sahna asarlaridir. 3. ijodida ijtimoiy mavzular ustuvor mavqega ega. "Uch shahar" trilogiyasi ("Lurd", 1894; "Rim", 1896; "Parij", 1898), tugallanmay qolgan "Toʻrt injil" tetralogiyasi ("Hosildorlik", 1899; "Mehnat", 1901; "Haqiqat", 1903) bunga misol boʻladi.U ijtimoiy hayotga ham faol aralashgan va 19-asr oxirlarida Fransiyada juda katta shov-shuvga sabab boʻlgan "Dreyfus ishi" (boshqa millat vakilining soxta ayb bilan qamalishiga qarshi) boʻyicha Fransiya Respublikasi Prezidentiga "Men qoralayman!" (1898) nomli ochiq xat bilan murojaat qilgan. Respublika hukumati 1898-yil 23 fevralda yozuvchini qamash haqida hukm chiqaradi. U chet elga qochadi (1899-yilda Vataniga qaytadi). Zolya butun umr xalqi uchun teatr yaratishni orzu qilgan edi. "Fransiyaning olgʻa yurishi" turkumidagi dramalarida inqilobiy shior ostida mustabidlik ruhini yashirgan uchinchi respublikaga qarshi kurashni davom ettirishni maqsad qilgan edi. Lekin bu maqsadini amalga oshirolmadi. Uning romanlarida garchi qaltis ijtimoiy ziddiyatlar tasvirlangan boʻlsa ham, u maʼlum siyosiy tuzumga dastyorlik qilishni or deb bilgan. U har doim oʻzi tanlagan tamoyilga — haqqoniyat ta-moyiliga sodiq qoladi. Uning romanlarini oʻqib butun bir davr haqida tasavvurga ega boʻlish mumkin.Uning "Hikoyalar" (1937), "Tegirmon qamali" (1942) va "Hamal" (1981, tarjimon Xayrulla Ergashev) asarlari oʻzbek tilida nashr etilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  *(unspecified title)*
2. 1 2  *(unspecified title)*
3. ↑  *(unspecified title)*
4. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Komik** — hajviy rollar ijro etuvchi aktyor; sahna ampluasi. K. xalq maydon teatrida markaziy ijrochi hisoblanib, xalq yumori va teran fikrlarini tarqatib yuradi. Mubolagʻa ishla-tib qahramonini koʻproq kulgili qilib koʻrsatadi.

Uygʻonish davri teatrida, ayniqsa, U. Shekspir asarlari (mas, "Qirol Lir")da K. rollar (ijrochisi mashara deyiladigan) falsafiy va dramatik mazmun bilan boyitilgan. Klassitsizm K.ni tragediya (fojia) janridan chetlashtirdi. Lekin J. Molyerning asarlari (mas, "Skapen nayranglari")da xalqning aql-zakovatini ifodalovchi, xushchaqchaq qaxramonlar (Skapen va boshqalar) hukmron tabaqalarning kirdikorlarini satira, yumor elementlari orqali fosh qilganlar. Asta-sekin K.ning vazifa va vositalari oʻzgarib, boyib borgan. 19-asr teatrida ijtimoiy satira vazifasi va ayni vaqtda ilgʻor dramadagi insonparvarlik tendensiyalarni ochib berish K. zimmasiga yuklatilgan. Ayniqsa, 20-asrda K. sanʼati mazmunan boyib, qayotiylik, chuqur psixologik ijro bilan bir qatorda xalq teatri anʼanalari asosida boyib bordi.

K. ampluasi oʻzbek anʼanaviy teatri (masharabozlik, qiziqchilik, qoʻgʻirchoqbozlik) tomoshalarida qadimdan mavjud boʻlgan. Oʻzbek aktyorlik sanʼati hajv va hazil yoʻnalishida rivojlangan. Zokir eshon, Komilqori qiziq, Toʻla mashara, Normat qiziq, Matxolik qiziq, Mizrob mashara, Oxunjon qiziq, Yusufjon qiziq kabi yirik K. aktyorlar ijod qilganlar. Keyinchalik M.Mirokilov, H.Islomov, R.Pirmuhamedov, S.Xoʻjayev, Gʻ.Aʼzamov va boshqa xalq masharabozlik sanʼati tajribalariga suyangan holda oʻz ijro uslublarini yaratganlar. Hozirgi kunda ularning anʼanalarini ʼ B.Ixtiyorov, E.Karimov, H.Tojiboyev, O.Asomov, M.Xolmedov, B.Muhammadxujayev qabilar davom ettirmoqdalar.

Ad. : K, o d i r o v M. Masharaboz va qiziqchilar sanʼati, T. 1971.

Muhsin Qodirov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Silen** — Pan yoki Germes va nimfaning oʻgʻli. Dionis afsonalarida rol oʻynaydigan, Silenning tugʻilgan joyi, koʻplab afsonalarga koʻra, u shoh boʻlgan Frakiya Nisa deb hisoblanadi. Bu yerda u Dionisni tarbiyalab oʻstirgan, unga barcha bilimi va sanʼatini oʻrgatgan, jumladan vinochilik va asalarichilikni oʻrgatib, u bilan yaqin doʻstlardek yashashgan.

Afsonalar
---------

Dionisning tarbiyachisi va boquvchisi, yurishlarda unga hamroh boʻlgan. Eshak mingan. Nayadaning kanizi, Maleya shahrida tarbiya topgan. Maron, Astrey va Leneyning otasi. Dionisning hind tomon a, alga oshirgan yurishida qatnashgan.

Afsonaga koʻra, Silen kelajak haqidagi bilimlarini odamlar bilan baham koʻrishni istamagan: buning uchun uni ayyorlik bilan qoʻlga olish va bashorat qilishga majbur qilish kerak boʻlgan. Shunday qilib, Midas Silenni oʻz bogʻlarida tutadi, Inn bulogʻining suvini sharobga aralashtirib, sharobga qaramni, sharob xudosi boʻlguncha mast holga keltiradi. Silen, Frakiya qishlogʻi odamlari tomonidan tutilib, Midas huzuriga olib kelingan, Midas u bilan 10 kun ziyofat qilishgan. Qirol ixtitorida boʻlgan, Silen unga narsalarning tabiati haqidagi yashirin bilimlarni ochib beradi va kelajakdan bashorat qiladi. "Silen haqida qandaydir qiziq hikoya ham aytilgan, u Midas tomonidan qoʻlga olingan va toʻlov oʻrniga, unga sovgʻa sifatida: „tugʻilmaslik inson uchun eng oliy baxt va unga eng yaqin (baxt) — imkon qadar tezroq oʻlish" ekanligini oʻrgatgan (Sitseron. Tuskulan suhbatlari. I. XLVIII. 115). Feopompga talqiniga koʻra, Silen Midasga bu dunyodan tashqarida katta qitʼa borligi haqida gapirib bergan.

Sahnada silenlar paxmoq xitonlarda chiqish qilishgan. LIV orfiya madhiyasi, qahramon, Silenga bagʻishlangan. U bir qator satirik dramalarda, masalan, Sofoklning „Yoʻl topuvchilari", Yevripidning „Kiklop"ida rol oʻynaydi.

Adabiyot va sanʼatda
--------------------

U G. L. Oldining „Qahramon bitta boʻlishi kerak" romanidagi qahramonlardan biri boʻlib, unda u piyonista va shu bilan birga Germes , Pan va Dionisning dono maslahatchisi va oʻqituvchisi sifatida tasvirlangan.

" Persi Jekson va Olimpiadachilar "kitoblari seriyasida satir oqsoqollaridan biri sifatida namoyon boʻlgan.

Den Simmonsning Giperion qoʻshiqlari tetralogiyasida, ichishni yaxshi koʻradigan va tashqi koʻrinishi satir bilan oʻxshash, Martin Silen personaji boʻlgan.

Chex yozuvchilari Yozef Toman va Miroslava Tomanovaning „Sokrat" asarida Silen qadimgi yunon faylasufi Sokrat bilan taqqoslanadi, Sokrat va satiraning tashqi oʻxshashligi faylasufning qatl etilishi sabablaridan biriga aylangan.

Galereya
--------

* 
* 
* 
* 
*

Manbalar
--------

1. ↑   Lyubker F. Realniy slovar klassicheskix drevnostey. M. 2001. V 3 t. T.3. S.299-301
2. ↑   Diodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka IV 4, 3
3. ↑   Seneka. Edip 429
4. ↑   Pavsaniy. Opisanie Elladi III 25, 2, so ssilkoy na Pindara, fr.156
5. ↑   Nonn. Deyaniya Dionisa XIV 97
6. ↑   Nonn. Deyaniya Dionisa XIII 45
7. ↑   Ksenofont. Anabasis I 2, 13; Pavsaniy. Opisanie Elladi I 4, 5; Afiney. Pir mudresov II 23, 45 s
8. ↑   Ovidiy. Metamorfozi XI 90-99
9. ↑   Elian. Pyostrie rasskazi III 18
**Simulambuko shartnomasi** (port. Tratado de Simulambuco) — 1885-yil 1-fevralda Portugaliya va Afrika qirolligi Ngoyo mahalliy vakillari oʻrtasida imzolangan shartnoma. Portugaliya tomonidan mamlakat Harbiy-dengiz kuchlari qoʻmondoni leytenanti vazifasini bajaruvchi va Portugaliya qirolichasi korvet qoʻmondoni Vilgelm Augusto de Brito Kapello ishtirok etdi. Mahalliy manfaatlar Ngoyo qirolligining mahalliy knyazlari tomonidan ifodalangan.

Shartlar
--------

Shartnomaga koʻra, ushbu hudud Kabinda protektorati dedegan nom oldi. Koloniyalar emas, balki protektoratning holati Kongo daryosining orqasida joylashgan Angola shahridan ajralib turardi. Shunga koʻra, Kabindaning mahalliy aholisi Angoladagi portugal fuqarolariga nisbatan koʻproq huquq va erkinliklarni saqlab qolgan. Shartnomaga koʻra, Portugaliya protektorat hududining yaxlitligini saqlab qolishga, shuningdek, Kabinda aholisining odatlari va urf-odatlarini hurmat qilishga vaʼda berdi.

Biroq, protektoratning holati uzoq davom etmadi, chunki 1885-yil 30-aprelda  Berlin konferentsiyasi aʼzolari Angola shimoli — Sharqiy qismida Portugaliyaga ketgan bir qator hududlar evaziga Kongo Erkin davlatiga daryoning Shimoliy qirgʻogʻida bir qismini koʻchirishga kelishib oldilar. Angolaning shimoli-sharqiy qismida Portugaliyaga berilgan edi. Chegaralarning yangi kesilishi natijasida Angola shahridan Kabindu nafaqat Kongo daryosi, balki daryoning shimolidagi yer uchastkasini ham ajratdi. Bundan tashqari, konferentsiya aʼzolari Portugaliyaning Kabinda hududining qolgan qismiga egalik qilish huquqini toʻliq tan oldilar, shuningdek, ikkinchisiga maʼmuriy-hududiy islohotgacha saqlanib qolgan Portugal Kongo mustamlakasi yangi maqomini berdilar. 1920-yil, unga koʻra Portugaliya Kongosi (Kabinda) Angola mustamlakasining ajralmas qismiga aylandi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Porto, João Gomes.* „Cabinda. Notes on a soon-to-be-forgotten war".  Institute for Security Studies. 21-avgust 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-oktyabr 2009-yil.
2. ↑  Timoti Benkroft-Xinchi: Kabinda — Novaya Goryachaya Tochka V Afrike — Mir — Pravda. Ru
3. ↑  „Cabinda". 13-oktyabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-oktyabr 2013-yil.