recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Middleby Roadster, 1909-yil
**Middleby** **Auto Company** (1908-1913) Amerika avtomobil ishlab chiqaruvchisi boʻlib, Pensilvaniya shtatining Reading shahrida joylashgan edi.

Tarix
-----

Kompaniyaga Duryea Power Company zavodini sotib olgan Jozef Middlebi asos solgan. Baʼzi Middlebys Readings sifatida sotilgan.

Midlbining 1908-yildagi birinchi A modeli 108 duymli gʻildirak bazasi va 30 x 3 1/2 duymli shinalar, toʻrt silindrli, havo sovitkichli dvigateli, uch tezlikda oldinga va bitta siljishli milya uzatmali uzatmalar qutisiga ega boʻlgan avtomashina edi. Standart jihozlar ikkita gaz lampalari, ikkita yon moy chirogʻi, bitta orqa chiroq, asboblar va fransuz shoxidan iborat edi. Uning narxi 850 dollarni tashkil etdi.

B modeli xuddi shu shassisga asoslangan va 1000 dollarga baholangan sayohat avtomobili edi. 1910-yilga kelib kompaniya 400 ga yaqin avtomobil sotgan. 1911-yildan keyin gʻildirak bazasi 120 dyuymgacha ko'tarildi, 36 dyuymli gʻildiraklar va 4 silindrli suv bilan sovitilgan dvigatel bilan jihozlangan. Middleby avtomobillari oltita modelda ishlab chiqarilgan: 850 dollarga Runabout, 1000 dollarga bitta rumble, 1000 dollarga surrey, 1100 dollarga ikki karra, 1200 dollarga sayyohlik avtomobili va 1200 dollarga Toy equivalent to $34,899 2021 yilda.

Ikkita avtomobil maʼlumotnomasida Charlz M. Middleby kompaniya egasi sifatida koʻrsatilgan. Uning zavod egasi Jozef Midlbi bilan munosabatlari nomaʼlum. Jozef Midlbi 1911-yilda vafot etdi va kompaniya 1913-yilda yopilib sotilguncha uning ijrochilari tomonidan boshqarildi.

Middleby reklamalari
--------------------

* 1908 Middleby Runabout
* 1908 Middleby reklamasi
* 1913-yil Middleby reklamasi

Reading
-------

1910 va 1913-yillar orasida Midlbining yuqori bozori **Reading** sifatida bozor edi. U kattaroq toʻrt silindrli dvigatelga ega edi, gʻildirak bazasi bir fut uzunroq edi va bir necha yuz dollarga qimmatroq edi. Charlz M. Middleby oʻzining eng yaxshi avtomobili oʻz nomiga ega boʻlishi kerak, deb qaror qildi, 1911-yilda **Midlbi** kattaroq boʻlgan va qimmatroq narxda taqdim etilgan. Har ikki marka ham 1913-yilda tugatildi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  „The Carriage Monthly" (1-mart 1912-yil).
3. ↑  „Massachusetts Probate Court Record - 1924".
4. ↑  „Automobile Topics Magazine" (26-aprel 1913-yil).
5. ↑  „The Horseless Age" (1-aprel 1908-yil).
**Darvozaxona**, dalon — mahobatli qalʼaband inshootlarda, uyjoy meʼmorligida koʻcha (tashqari)ni hovli bilan bogʻlovchi usti berk maxsus xona. Yon tomonlarida supacha yoki oxurlar boʻlishi mumkin. Qadimda shahar va qalʼa devorlariga uygʻunlashtirib qurilgan. Unda soqchi, darvozabon va b. uchun maxsus xonalar va atrofii kuzatish uchun minoralar qurilgan. Oʻrta asr shahar D.si tashqarisida karvonsaroy, bozor va hammomlar joylashgan (qarang Bogʻcha darvoza, Kush darvoza, Tosh darvoza). Jamoat binolari (madrasa, masjid va b.)da D. peshtoqli, miyonsaroyln qilib qurilgan. Qishloq qoʻrgʻonlari D.si oldida koʻpincha hovuz, quduq, chorbogʻlar boʻlgan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ağoğlan darvozasi** (ozarbayjoncha: *Ağoğlan qapısı*), shuningdek, **Muxtor darvozasi** (ozarbayjoncha: *Muxtar qapısı*) yoki **Shushikend darvozasi** (ozarbayjoncha: *Şuşakənd qapısı*) – Ozarbayjon Respublikasi Shusha shahri Shusha qal’asiga toʻrtta kiruvchi darvozalaridan biri.

Shusha shahri 1992-yil 8-mayda qoʻlga kiritilgach, qal’a va shahar 2020-yilning 8-noyabrigacha, yaʼni Ozarbayjon armiyasi 3 kunlik janglardan soʻng shaharni egallab olganidan keyin Togʻli Qorabogʻ respublikasi nazoratiga oʻtgan.

Xonlik davridagi oʻrta asr shaharsozlik anʼanalariga muvofiq Shusha qalʼasi devorlari toʻrtta darvozadan iborat: asosiy darvoza shimolga Ganjaga olib boradigan yoʻlga qaragan va shuning uchun Ganja darvozasi deb nomlangan. Gʻarbiy darvoza gʻarbiy hududlarga, jumladan, Eronning Iravan xonligiga qaragan va shuning uchun Iravan darvozasi deb atalgan. Qolgan ikkita darvoza atrofdagi togʻli qishloqlarga qarab qurilgan.

Panoh Alixon davrida qurilgan qalʼa darvozasidan chiquvchi yoʻl Shusha shahrini Shushikend va Muxtor qishloqlari bilan bogʻlagan holda Agʻoʻgʻlon qasrigacha choʻzilgan. XIX asrning barcha rus tilidagi manbalarida shaharning janubiy darvozasi *Agogʻlan darvozasi* nomi bilan qayd etilgan. XIX asrda qalʼaning pastki qismida, sharqiy darvoza yaqinida *Shusha qamoqxonasi* qurilgan. Qamoqxona qurilishida qal’a devorlari va mudofaa minoralarining bir qismi qamoqxona devori sifatida foydalanilgan.

Manbalarda tilga olingan bu eshikning yana bir nomi *Toʻpxona darvozasidir.*

Manbalar
--------

1. ↑  Карта к дорожнику Кавказского края.*. Кавказский календар на 1846 год*, Тифлис, 1845.
2. ↑  „ДРЕВНИЙ ГАРАБАГ". Qaraldi: 9-avgust 2010-yil.
3. ↑  
*War Against Azerbaijan – Targeting Cultural Heritage*. Ministry of Foreign Affairs, Republic of Azerbaijan, 2007. ISBN 978-9952-8091-4-5.
4. ↑  „Karabakh Foundation – Shusha". 4-oktyabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-avgust 2010-yil.
5. ↑  „Ministry of Culture – Shusha city". Qaraldi: 9-avgust 2010-yil.
6. ↑  *Очерки Закавказья. "Иллюстрация"*, т. VII, СПб.-М. 1861 — 257 bet.
7. ↑  Авалов, Э. В. (1972). "О некоторых особенностях архитектуры оборонительных сооружений Шуши". *Изв. АН Азерб. ССР сер. Лит. Яз. и Иск.* (2).
8. ↑  Nersesov (Qarabaği), Mirzə Yusif*. Tarixi-Safi*, Qarabağnamələr. II kitab, Bakı: Şərq-Qərb nəşriyyatı, 2006 — 35 bet.
**Joseph Louis Anne Avenol** (talaffuzi: *Jozef Lui Ann Avenol*; 9.6.1879, Mell, Fransiya – 2.9.1952, Vo, Shveysariya) – kelib chiqishi fransiyalik diplomat. Millatlar ligasi bosh kotibi (3-iyul 1933 – 31-avgust 1940).

Hayoti
------

Avenol 1922-yilda Fransiya Gʻaznachilik departamentidan Millatlar Ligasiga moliyaviy ishlarni boshqarish uchun yuborilgan. 1933-yilda Erik Drummond isteʼfoga chiqqan va Joseph bosh kotib etib saylandi. Versal shartnomasida keyingi bosh kotib fransuz boʻlishi haqida kelishuv boʻlgan. Avenol Ligadan Germaniya va Italiyani tinchlantirish siyosatida Fransiya Tashqi ishlar vazirligining kengaytmasi sifatida foydalanganlikda ayblangan.

Avenol Yaponiya Ligani tark etganidan koʻp oʻtmay oʻz lavozimini egalladi. Koʻp oʻtmay, Germaniya ham chiqib ketdi va Argentina toʻliq aʼzolikni tikladi. U ushbu mamlakatlarni Ligaga qaytarish uchun harakat qildi. 1935-yilda Italiya Efiopiyaga bostirib kirganida, Avenolning asosiy tashvishi Efiopiyani himoya qilish emas, balki italiyaliklarni tashkilotda saqlab qolish" edi. 1939-yilda Finlyandiya Sovet Ittifoqini Ligadan chiqarib yuborishi uchun shikoyat berishga undadi.

Bu orada Liga xodimlarining koʻp qismini, shu jumladan, barcha britaniyalik xodimlarni ishdan boʻshatgan edi. 1939-yil 1-sentyabrda Ikkinchi jahon urushi boshlanganda, Avenol Jenevani va Millatlar Ligasini butunlay tark etishga qaror qildi. 1952-yilda 73 yoshida Shveytsariyaning Duilye shahridagi uyida vafot etdi.

1921-yilda Britaniya imperiyasi ordenining faxriy ritsari mukofotiga sazovor boʻldi.

Manbalar
--------

1. ↑  Biografiyasi / Rulers.org

| * k
* m
* t
BMT va ML Bosh kotiblari |
| --- |
| Millatlar ligasi(1919–1945) | 
* Eric Drummond
* Joseph Louis Anne Avenol
* Seán Lester

 |  |
| Birlashgan millatlar tashkiloti(1945-yildan) | 
* Gladwyn Jebb
* Trygve Lie
* Dag Hammarskjöld
* U Thant
* Kurt Waldheim
* Javier Pérez de Cuéllar
* Butros Butros-Gʻoliy
* Kofi Annan
* Ban Ki-moon
* António Guterres

 |
| Yana q. | 
* BMT: Davlatlarning amaldagi doimiy vakillari
* BMT Bosh Assambleyasi
* BMT Xavfsizlik Kengashi

 |
| {{Birlashgan millatlar tashkiloti}} |
**Bobi Islom darvozasi** – Buxoro viloyati, Kogon tumani, Qasri Orifon qishlogʻi, Bahouddin Naqshband yodgorlik majmuasi darvozasi. Oʻzbekiston Respublikasi birinchi prezidenti Islom Karimov tashabbusi bilan qurilgan. 
Bahouddin Naqshband yodgorlik majmuasi kichik gumbazli chortoq darvozaxonadan boshlanadi. Darvoza „Islom darvozasi" deb nomlangan. Qurilishida Joʻraqul Fattohov va Faxriddin Fattohovlar ishtirok etib, koshinlar bilan bezatishgan. Darvoza Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.
Islom darvozasi qarshida darvoza boʻlib, bagʻdodiy eshik bilan mustahkam qurib bitkazilgan. Darvozaga madaxil shakldagi bezaklar va zanjir xalqa oʻrnatilgan va girix gular bilan bezatilgan. Darvozada ikki tomoni hujralar bilan oʻralgan. Bobi Islom darvozasining oʻng va chap tomonida 2 metrlik devor va uzun yoʻlak bor. Aynan shu yoʻlak bilan Bobi Islom darvozasidan Bahouddin Naqshband maqbarasiga kirib boriladi. Darvoza kirish qismidagi peshtoqi naqshinkor bezaklar bilan bezatilgan.
2003-yil „Bobi Islom" yaʼni Islom darvozasida xattot Habibulloh Solih tomonidan suls xatida „Raʼd" surasining 28 oyati bitilgan. Unda shunday yozilgan: "Alloh taolo: „Ular imon keltirgan va qalblari Allohning zikri bilan orom oladigan zotlardir. Ogoh boʻlingizki, Allohni zikr etish bilan qalblar orom olur".
Darvozaning muqarnas qismida nastaʼliq xatida ustalarning ismlari va imorat qurilgan yil yozib qoldirilgan.
Bobi Islom darvozasi Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Majmua qurilishida pishgan gʻisht, yogʻoch, tosh va ganch va boshqa materiallardan foydalanilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  Йўлдошев 2019, s. 100. sfn error: no target: CITEREFЙўлдошев2019 (help)
2. 1 2  Йўлдошев 2019, s. 101. sfn error: no target: CITEREFЙўлдошев2019 (help)
3. ↑  Ўзбекистон обидаларидаги битиклар 2011, s. 252. sfn error: no target: CITEREFЎзбекистон\_обидаларидаги\_битиклар2011 (help)
4. ↑  Ўзбекистон обидаларидаги битиклар 2011, s. 255. sfn error: no target: CITEREFЎзбекистон\_обидаларидаги\_битиклар2011 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Каримова Г. лойиҳа муаллифи, таржима ва изоҳлар муҳаррирлари Б. Бобожонов, К. Рахимов*. Ўзбекистон обидаларидаги битиклар*. Тошкент: Ўзбекистон нашриёти, 2011 — 564 bet. ISBN 978-9943-01-716-0.
* Йўлдошев Н. Бобожонов Ш*. Баҳоуддин Нақшбанд тарихий меъморий мажмуаси*. Тошкент: Наврўз нашриёти, 2019 — 113 bet.
**Yuan Shikai** (1859.16.9, Syanchen uyezdi, Xenan viloyati — 1916.6.6, Pekin) — Xitoy harbiy va siyosat arbobi. 1885—94 yillarda Koreyada noib. 90-y.larning 2-yarmida beyyan (shimol) armiyasida korpus komandiri. 1898 yil Kan Yuveyning islohotchilik harakatiga qoʻshilgan, lekin tez orada ularga xiyonat qilgan. 1899—1901 yillarda Shandun viloyati gubernatori lavozimida Ixetuan qoʻzgʻolonini bostirishda faol qatnashgan. 1901—08 yillarda poytaxt Chjili viloyati noibi. 1909 yil isteʼfoga chiqarilgan. Sinxay inqilobi boshlangach, Sin hukumati tomonidan bosh vazir etib tayinlangan (1911 yil 2 noyabr). Yu.Sh. inqilobchilar bilan monarxiya oʻrtasida kelishuvchilik siyosatini yurgizgan. Sin sulolasi hokimiyatdan voz kechgan paytda (1912 yil 12 fevral) beyyan armiyasi va imperialistik davlatlar madadiga tayanib hamda inqilobchilar orasidagi kelishuvchilar, ikkilanuvchilardan foydalangan holda mamlakat prezidenti boʻlgan. 1913 yil "ikkinchi inqilob"ni bostirgan Yu.Sh. Xitoyda harbiy diktatura oʻrnatgan. 1915 yil mayda Yu.Sh. hukumati Xitoy uchun asoratli boʻlgan Yaponiyaning "yigirma bir talabi"ni qabul qilgan. 1915 yil dekabrda Yu.Sh. imperator boʻlmoqchi ekanligi haqidagi qarorni eʼlon qilgan. Bu mamlakatda monarxiya tuzumiga qarshi keng xalq harakatini keltirib chiqargan. Mana shu harakat avjiga chiqqan paytda Yu.Sh. toʻsatdan vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Xitoy Respublikasi Prezidentlari |
| --- |
|  |
| 
*egri yozuvda* muvaqqat Prezident yozilgan |
|  |
| muvaqqat hukumat (1912-1913) | 
* Sun Yat-sen
* Yuan Shikai
 | 
Flag of the Republic of China 1912-1928Flag of the Republic of China since 1928Standard of the President of the Republic of China |
|  |
| Beyang (1913-1928) | 
* Yuan Shikai
* Li Yuanhong
* Feng Guozhang
* Xu Shichang
* *Zhou Ziqi*
* Li Yuanhong
* *Gao Lingwei*
* Cao Kun
* *Huang Fu*
* Duan Qirui
* *Hu Weide*
* *Yan Huiqing*
* *Du Xigui*
* *V.K. Wellington Koo*
* Zhang Zuolin
 |
|  |
| millatchilar (1928-1948) | 
* Tan Yankai
* Chiang Kai-shek
* Lin Sen
* Chiang Kai-shek
 |
|  |
| Konstitutsion hukumat (1948-yildan) | 
* Chiang Kai-shek
* *Li Zongren*
* *Yan Xishan*
* Chiang Kai-shek
* Yen Chia-kan
* Chiang Ching-kuo
* Lee Teng-hui
* Chen Shui-bian
* Ma Ying-jeou
* Tsai Ing-wen
 |

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Davlat yetakchisi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Vaza darvozasi** (polyakcha: *Brama Wazów*) ― hozirda mavjud boʻlgan uchta Vavel darvozalarining eng qadimgisidir. Ular Muqaddas Stanislav va Vaslav kafedral sobori va Kafedral uyi binolari oʻrtasida joylashgan. Vaza darvozasi Vavel istehkomlarining elementlaridan biridir. Ilgari, XIX-asrda vayron qilingan darvozalar tepasida qalʼalar va mudofaa minoralari joylashgan edi.

Vaza darvozasi 1591-yilda Vaza sulolasidan boʻlgan Polsha qiroli Sigizmund davrida gotika uslubidagi kirish binosi oʻrnida qurilgan. Oʻsha paytda darvoza hududga yagona kirish eshigi boʻlgan.1820-1827-yillar oraligʻida darvoza toʻliq taʼmirlangan. Shu bilan birga, darvoza devoriga oʻyib yozilgan lavh oʻrnatilgan.

Shimol tomonda, darvoza devorlari rustika bilan bezatilgan. Darvozaga kirish tepasida lotin tilida: „SENATUS POPULUSQUE CRACOVIENSIS RESTITUIT MDCCCXXVII" (Senat va Krakov xalqi 1827-yilda yangilangan) yozuvi oʻyilgan planshet bor. Kirish portalining tepasida yopiq balkon mavjud.

Darvozaning janubiy tomonida Polsha va Vasa sulolasi gerbi tushirilgan attik ustiga qoʻyilgan mansarda bor. Yopiq balkonning derazalari tepasida va chodir ostida XV-asrda oʻrnatilgan Krakov yepiskopi Pavel Dembskiyning qabr toshi va zirhli plitalar hamda Polsha burgutining tasviri va 1895-yilda kafedral gʻaznasi binosida oʻrnatilgan Odrovonj gerbi bor.

* Janubdan koʻrinishiJanubdan koʻrinishi
* Vavel xaritasida joylashuviVavel xaritasida joylashuvi

Adabiyotlar
-----------

* Kuczman Kazimierz: Wzgórze Wawelskie. Prjevodnik. Wydanie 2 Krakov 1988-yil

Havolalar
---------

* zamek\_krolewski\_na\_wawelu.html Brama Vazov[*sayt ishlamaydi*](pol.) )
**Rod-Aylend shtatida joylashgan Providensda 22 Amerika ko'chasidagi maktab Amerika ko'chasi maktabi** edi. Maktab 1905 yilda Frederik E. Field loyihasi bo'yicha qurilgan ikki qavatli g'ishtli inshoot bo'lgan. U o'nta sinfdan iborat edi (har bir qavatda beshtadan) va 1887-1916 yillarda shahar tomonidan qurilgan to'rtta o'xshash maktablardan biri edi. Bino 1955 yilgacha shaharga maktab sifatida xizmat qilgan va keyinchalik bir muddat xorijiy urushlar faxriylarining mahalliy bo'limi uchun yig'ilish joyi sifatida ishlatilgan. 

Bino 1987 yilda Milliy tarixiy joylar reestriga kiritilgan. U 1995 yilda Providensni muhofaza qilish jamiyati tomonidan "Eng xavf ostida bo'lgan o'nta mulk" qatoriga kiritilgan va 1996 yilda buzib tashlangan .

* Providens, Rod-Aylenddagi tarixiy joylar ro'yxatining milliy reestri

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  „NRHP nomination for America Street School".  Rhode Island Preservation. Qaraldi: 2014-yil 7-oktyabr.
2. ↑  „1995 Ten Most Endangered Properties".  Providence Preservation Society. — „The America Street School was lost in 1996 ... the building was seen as outdated and in a state of ill repair, which ultimately led to its demolition.". 2014-yil 25-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 30-may.
**Kamikadze** (yaponcha: *神風*, kamikaze, simpu; *kami* — „iloh", *kadze* — „shamol") — „ilohiy shamol", moʻgʻul xoni Xubilayning Yaponiya qirgʻoqlariga yaqinlashgan kemalarini ikki marotaba yoʻq qilgan tayfunning nomi.

20-asrning oʻrtalarida „kamikadzw" soʻzi Tinch okeanida borayotgan urushning soʻnggi bosqichida yaponlarning dushman kemalariga oʻz samolyoti bilan hujum qilib, halok boʻlgan uchuvchilariga nisbatan qoʻllanila boshlandi. „Kamikaze" — yaponcha „tokkotay" atamasining bir qismi boʻlib, ushbu soʻz barcha dushmanga talofat yetkazish maqsadida oʻz joniga qasd qiluvchi koʻngillilarni (nafaqat uchuvchilarni) nazarda tutgan. Yaponlar bu kabi harakatlarni *tokubetsu ko: geki tay* (yaponcha: 特別攻撃隊) — „maxsus hujumning zarbdor otryadlari" yoki *tokko: tay* (yaponcha: 特攻隊) abbreviaturasi bilan atashgan. Oʻzlarini qurbon qiluvchi uchuvchilar boʻlinmasi *simpu tokubetsu ko: geki tay* (yaponcha: 神風特別攻撃隊) — „Ilohiy shamol" maxsus hujum boʻlinmalari" deb atalgan. Ingliz tilida „kamikaze" atamasi amerika armiyasida xizmat qilgan, yapon emigrantlaridan chiqqan tarjimonlar tufayli paydo boʻlgan. Tez orada ittifoqchilar qoʻshini „kamikaze" soʻzini yaponlar tomonidan qoʻllanilgan har qanday oʻz-oʻzini qurbon qilish bilan bogʻliq hujumlarga nisbatan qoʻllay boshlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Значение слова «камикадзе»".
2. ↑  „Камикадзе во Второй мировой" (2018-yil 21-fevral).

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb14487697m (maʼlumot)
* LCCN: sh2002009826
* NDL: 00572513
* NKC: ph230303

 |
***Osrušana(***forscha: اسروشنه) yoki ***Ustrushana*** sobiq Eron hududi boʻlib, Oʻrta Osiyoning islomgacha boʻlgan muhim davlati boʻlgan Ushrusana knyazligi joylashgan Movaronoʻnna. Oshrusana Sirdaryoning eng janubiy burilishining janubida joylashgan boʻlib, Samarqanddan Xoʻjandgacha choʻzilgan. Oshrusana poytaxti Bunjikat shahri edi. Eroncha Osrušana nomining aniq shakli manbalardan aniq emas, lekin Hudud al- olamda keltirilgan shakllar asl Sorušnaga ishora qiladi.

Tarixi
------

Miloddan avvalgi V-VII asrlarda Ushrusana eftaliylar hududining bir qismi boʻlgan, eramizdan keyingi 560-yildan keyin esa Gʻarbiy turklar. Knyazlik, ehtimol, bu davr mobaynida maʼlum darajada muxtoriyatni saqlab qolgan va uni bevosita *Kavuslar* sulolasining oila aʼzolari boshqargan.

Ushrusana (Istaravshan) knyazligining hukmdorlari „afshin(yaqin)" unvoniga ega boʻlgan. Ulardan eng mashhuri Xedar (arablashgan *Haydar*) b. Kavus. Oshrusonaning hukmron oilasi haqidagi dastlabki maʼlumotlarimiz islom tarixchilari(Tabariy, Balodhuriy va Yaʼqubiy)ning Abbosiy xalifalari tomonidan oʻsha hududning yakuniy boʻysunishi hamda uning hukmdorlarining Islomga boʻysunishi haqidagi hikoyalaridan olingan.

Qutayba ibn Muslim(94-5/712-14)davrida arablarning mamlakatga birinchi bosqini sodir boʻlgan. Bu davrda Ushrusonada anʼanaviy axshid maqomini olgan. Oʻz shahzodalari tomonidan boshqariladigan Eron aholisi yashagan.

 Bunjikat maʼbuda Nananing.
 Osrushana kamon va nayza bilan jangovar figura.
* Afshin (xalifalik generali)
* Istaravshan
* Ushrusaniya

Manbalar
--------

1. 1 2 3  C. Edmund Bosworth (2005), „Osrušana", in *Encyclopaedia Iranica*. Online Accessed November 2010 Quote 1: „The region was little urbanized, and it long preserved its ancient Iranian feudal and patriarchal society". Quote 2: „At the time of the Arab incursions into Transoxania, Osrušana had its own line of Iranian princes, the Afšins (Ebn Ḵordāḏbeh, p. 40), of whom the most famous was the general of the caliph Moʿtaṣem (q.v. 833-42), the Afšin Ḵayḏar or Ḥaydar b. Kāvus (d. 841; see Afšin)", „The region was little urbanized, and it long preserved its ancient Iranian feudal and patriarchal society."
2. 1 2  Dani, Ahmad Hasan*. History of Civilizations of Central Asia: The crossroads of civilizations, A.D. 250 to 750* (en). UNESCO — 260 bet. ISBN 978-92-3-103211-0.
3. ↑  „Monumental painting in the palace complex of Bunjikat, the capital of medieval ustrushana 8th - early 9th centuries - ArtRussianBooks.com". *www.artrussianbooks.com*.

Havolalar
---------

* OSRUŠANA[*sayt ishlamaydi*] , Encyclopædia Iranica

1. ↑  Also known as ***Ošrusana*** (اُشروسنه), "*Istaravshan*" (in present day Tajikistan), "*Sudujshana*", "*Usrushana*", "*Ustrushana*", "*Eastern Cao*", etc.
**Lohur** — Pokistonning shimoliy-sharqiy qismidagi shahar. Ravi daryosining chap sohilida. Panjob viloyatining maʼmuriy va iqtisodiy markazi. Kattaligi va iqtisodiy mavqei jihatidan mamlakatda Karochi shahridan keyin 2-oʻrinda. Aholisi 5,1 mln. kishi (1998).
Lohur milod boshlarida bunyod etilgan.X asrda hind rojaligining markazi.XI asr boshida Mahmud Gʻaznaviy hukmronligi ostiga oʻtgan. 1099—1114 va 1153—86-yillarda Gʻaznaviylar davlatining poytaxti boʻlgan. 1240-yilda moʻgʻullar, 1342 va 1398-yillarda xoxorlar, 1398-yilda Amir Temur askarlari egallagan. Dehli sultonligi va Boburiylar saltanatida Panjob noibligining markazi.XVI—XVII asrlarda Boburiylarning muvaqqat qarorgohi, XVIII asrda Nodirshoh va Ahmadshoh Durroniy qoʻl ostida boʻlgan. 1799—1849-yillarda sekxlar davlati, 1849—1947-yillarda ingliz mustamlakachilariga tobe boʻlgan. 1947—55-yillarda Panjob provinsiyasining, 1955—70-yillarda Lohur viloyati va Gʻarbiy Pokistonning, 1970-yil iyuldan Panjob viloyatining maʼmuriy markazi.

Lohur — transport yoʻllarining muhim tuguni. Aeroporta xalqaro ahamiyatga ega. Pokistonning savdo-moliya va diniy markazi. Lohur va unga yoʻldosh shaharlarda toʻqimachilik (ip va jun gazlamalar, shoyi), oziq-ovqat, rezina-texnika, koʻnpoyabzal, metallurgiya, metallsozlik va mashinasozlik (qishloq xoʻjaligi mashinalari, transport jihozlari, nasoslar va elektrotexnika buyumlari ishlab chiqarish), oyna-shisha korxonalari, temir yoʻl ustaxonalari, issiklik elektr stansiyasi, gugurt fabrikasi mavjud. Lohur — hunarmandchilik (oltin va kumush buyumlar tayyorlash, gilam toʻqish, kashtachilik va naqqoshlik)ning qad. markazi.

Panjob universiteti (1882-yildan), muhandislik-texnologiya universiteti, Sanʼat milliy kolleji, Markaziy muzey, Sanʼat va savdo muzeyi, Texnologiya muzeyi, Lohur qalʼasi muzeyi (Boburiylar davriga oid) va boshqa muzeylar, shahar chetida Shalimor bogʻi, Jaqongir maqbarasi (1626) bor.

Lohurda meʼmoriy yodgorliklardan qalʼa (1570), Jahongir saroyi (1617), Marvarid masjid (1645), Vazirxon masjidi (1634), Oltin masjid (1753), universitet binosi va boshqa saqlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kubra Nurzay** (1932—1986) — afgʻon siyosatchisi. U mamlakatda hukumat vaziri bo‘lgan birinchi ayol bo‘ldi,  1965-1969 yillar orasida sog‘liqni saqlash vaziri lavozimida ishlagan.

Biografiya
----------

Nurzay tug'ilgan Kobul, to'qqiz farzanddan biri. U o'qigan likvid Malala va Malala, Kobul Universitetidagi fan kollejini tugatmasdan oldin. [1][2] Keyinchalik Nurzay qaytib keldi Likkveyk Malalak, uning o'qituvchisi bo'lib, keyinchalik Kobul universitetining ayollar fakultetini boshqargan. 1958 yilda u Fransiyaga ko'chib o'tdi va u erda o'qidi Parij universiteti bir yil davomida.[1][2]

U qizlar maktablari bo'yicha maktab inspektori bo'lib ishlagan  va Kobuldagi Ayollar xayriya instituti direktori bo'lib ishlagan.  Shuningdek, u Uy xo'jaligi kolleji dekani bo'ldi. 

Afg‘onistondagi yetakchi feministlardan biri bo‘lgan Nurzay 1959-yilda qirolicha Humayra Begum o‘z kiyimsiz paydo bo‘lib, o‘rnak ko‘rsatganidan so‘ng, omma oldida ro‘mol kiyishni to‘xtatgan birinchi ayollardan biri edi  U YuNESKO va Dublindagi Xalqaro xotin-qizlar kongressida afg'on delegati bo'lgan.  1964 yilda qirol Muhammad Zohir Shoh uni ayollarga saylash va saylanish huquqini beruvchi 1964 yilgi konstitutsiya  loyihasini ko'rib chiqadigan maslahat qo'mitasiga tayinladi.

1965 yil avgust-sentyabr oylaridagi saylovlardan so'ng u 1965 yil 1 dekabrda Bosh vazir Muhammad Hoshim Mayvandval tomonidan Sog'liqni saqlash vaziri etib tayinlandi  va Afg'onistondagi birinchi ayol vazir bo'ldi. U 1969 yilgacha bu lavozimda qoldi 

Xotin-qizlar instituti direktori sifatida u 1977 yilda prezident Muhammad Dovud Xon davrida Loya Jirgaga saylangan. 

Hech qachon turmushga chiqmagan, u 1986 yilda Kobulning Karte Seh mahallasidagi uyida vafot etdi  .

Manbalar
--------

1. ↑  George Grassmuck, Ludwig W. Adamec & Frances H. Irwin (1969) *Afghanistan, Some New Approaches*, p319
2. 1 2  Kubra Nurzai, 1932-1986, 1st Woman Minister of Afghanistan Abarzanan
3. 1 2  Tamim Ansary (2012) Games without Rules: The Often-Interrupted History of Afghanistan
4. ↑  *Information Bulletin 1960 - Library of Congress*, p627
5. ↑  *The Kabul Times Annual, Volume 1*, p15
6. ↑  Lucie Street (1967) *The Tent Pegs of Heaven: A Journey Through Afghanistan*, p168
7. ↑  Sarfraz Khan (2013) Politics of policy and legislation affectin g women in Afghanistan: One step forward two steps back[*sayt ishlamaydi*] *Central Asia Journal, Number 73*
8. ↑  Breaks Barrier *Sarasota Herald-Tribune*, 2 December 1965
9. ↑  Rosemarie Skaine (2010) *The Women of Afghanistan Under the Taliban*
10. ↑  Suad Joseph & Afsāna Naǧmābādī (2003) *Encyclopedia of Women and Islamic Cultures: Family, Law and Politics*] p788
Batirjan Amangeldiovich Smakov – (qozoqcha: *Батыржан Амангелдіұлы Смаков*; 1986-yil 13-sentabr, Qaragʻanda, Mayqudiq tumani) – Qozogʻistondagi yagona kontratenor. Qozoq milliy sanʼat universiteti „Xor dirijyorligi" kafedrasi mudiri.

Biografiyasi
------------

"Qozoqkonsert" bilan „Ostona Opera" teatrining maxsus taklif etilgan solisti, QazMUU aralash xorning badiiy rahbari va dirijyori. Shuningdek, Italiyadagi „Coro Lirico Perla Verde" xor va Nyu-Yorkdagi „Global Music Partnership" dirijyori.

U „Jas Darin" (Qozogʻiston), „Tanisu" (San-Marino), „Jumeirah Sounds" (BAA), „Young Talents World Festival" (Nyu-York) kabi xalqaro tanlovlar hakamlar hay’atining hurmatli aʼzosi.

2011—2017-yillarda oraligʻida Italiyaning Osimo shahridagi Xalqaro opera akademiyasida xor dirijyorligi boʻyicha, soʻngra Pesaro shahridagi Joakkino Rossini nomidagi konservatoriyasida tahsil olgan va keyin qizil diplom bilan magistraturani tamomlagan.. 2016-yilda suriyalik bolalarga yordam berish uchun bir qator xayriya kontsertlaridan soʻng YuNESKOning Butunjahon rassomi unvoniga sazovor boʻldi.

2016—2017-yillarda Ostana Opera teatrida „Orfeyning qaytishi" deb nomlangan ikkita yakkaxon konsert berdi.

2018-yilda Qozogʻistonning „100 ta yangi ism" loyihasi gʻolibi boʻldi.

2020-yil 26-fevralda Nyu-Yorkdagi Karnegi Xoll kontsert zalida chiqish qildi.

2020-yil may oyidan Shabyt talabalar kinostudiyasi negizida „Shabit Music Hotel" onlayn konsertlari muallifi.

2021-yil yanvar oyidan „Qozogʻiston Bastakorlar uyushmasi aʼzosi".

2022-yildan „Qozogʻiston musiqachilar uyushmasi aʼzosi".

2022-yil 21-iyulida Italiyaning Genuya shahridagi „Karlo Felice" teatri sahnasida birinchi konsert boʻlib oʻtdi. U dunyoning koʻplab mamlakatlarida, jumladan Italiya, Fransiya, AQSh, Misr, Iordaniya, Rossiya, Polsha, BAAda yakkaxon konsertlar berdi. Qozoq musiqasini xorijda targʻib qilishda faol ishtirok etadi. Uning portfelida toʻrtta diskografiya albomi bor.

Ilmiy ishlari
-------------

* Suygen saulem
* A'cappella xor ishlarining toʻplami
* Keng dalam
* Bala baqiti

Mukofotlar
----------

* A.Baytursinov nomidagi oltin medal
* „Sankt-Peterburg bosh mukofoti" laureati.
* Turindagi „Erta musiqa tanlovi" laureati
* „YUNESKOning tinchlik rassomi"
* „Qozogʻistonning yuzta yangi yuzi" milliy loyihasi gʻolibi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  „arxiv nusxasi". 11-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-sentyabr 2023-yil.
3. ↑  „arxiv nusxasi". 9-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-sentyabr 2023-yil.
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑  „arxiv nusxasi". 4-sentyabr 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-sentyabr 2023-yil.
8. ↑  „arxiv nusxasi". 9-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-sentyabr 2023-yil.
9. ↑
10. ↑  „arxiv nusxasi". 24-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-sentyabr 2023-yil.
11. ↑
12. ↑
13. ↑  „arxiv nusxasi". 9-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-sentyabr 2023-yil.
14. ↑
15. ↑
16. ↑
17. ↑
**Usoma ibn Zayd** (678) Muhammad (s.a.v)ning sahobalaridan biri.

Biografiya
----------

Usomaning otasi Zayd payg'ambar Muhammad (s.a.v) xotinlari Xadichaning quli, Usomaning onasi Ummu Ayman esa otasi Abdullohning quli edi. Otasi vafotidan keyin Muhammad(s.a.v) Ummu Aymanni ozod qildi va Muhammad(s.a.v) Xadichaga uylanganidan keyin u Zaydni eriga berdi. Muhammad(s.a.v) Zaydni ozod qildi va Ummu Aymanga uylandi. Taxminan Muhammad(s.a.v) payg'ambarlik boshlanganining 4-yilida (614) Usoma Zayd va Ummu Aymanlardan dunyoga keldi. Muhammad (s.a.v)payg'ambar vafot etganlarida Usama 19 yoshda edi .

Muhammad(s.a.v) payg'ambar Usoma va uning otasi Zaydni juda yaxshi ko'rar va hurmat qilar edi. Usama ozligi sababli Badr va Uhud janglarida qatnashmadi. Usama urushga bormoqchi boʻldi, biroq Muhammad(s.a.v) paygʻambar uni bundan man qildi. Faqat Xandak jangida u jangda qatnashish uchun Paygʻambarimizdan ruxsat oladi va shundan keyin musulmonlar va mushriklar oʻrtasidagi boshqa barcha janglarda qatnashuvchi boʻladi .

632-yilda Vizantiya qo'shinlari Shimoliy Arabistondagi aholi punktlariga hujumlarini kuchaytirdilar. Shu munosabat bilan Muhammad(s.a.v) payg'ambar Vizantiyaga qarshi qurollanish va qo'shin yuborishni buyurdi. Bu yurishda Abu Bakr, Umar, Sa’d ibn Abu Vaqqos, Said ibn Zayd, Qatoda ibn an-N’umon va boshqalar ishtirok etishni niyat qilgan edilar, biroq yosh Usama bu qo’shinga qo’mondon etib tayinlandi. Ahvoli yomonlashgani va Muhammad(s.a.v) paygʻambar vafoti munosabati bilan yurishga chiqqan qoʻshin qaytib keldi. Usoma Ali ibn Abu Tolibga paygʻambarning dafn marosimini tashkil qilishda yordam berdi. Shundan soʻng xalifa Abu Bakrning talabi bilan yurishga otlanib, Suriyaga yetib boradi. Bu yurish muvaffaqiyatli o'tdi va uning qo'mondonligi ostidagi qo'shin ko'plab sovrinlar bilan qaytdi.

Usoma ibn Zayd xalifalar Abu Bakr va Umar davrida koʻplab janglarda qatnashgan. Xalifa Usmon oʻldirilgach, Usoma xalifalikdagi fuqarolar urushida qatnashmadi. Ali va Muoviya o'rtasidagi qarama-qarshilik paytida u Suriyada yashagan va hech bir tomonga qo'shilmagan. Keyin Vodi al-Kuraga (Shimoliy Arabiston) koʻchib oʻtdi va xalifa Muoviya davrida Madinaga joʻnab ketdi .

Madinadan uncha uzoq boʻlmagan Jurf degan joyda vafot etdi. O'limida u 60 yoshda edi .

Manba
-----

1. 1 2 3 4  Али-заде 2007. sfn error: no target: CITEREFАли-заде2007 (help)
2. ↑  Али-заде А. А. Усама ибн Зейд // Исламский энциклопедический словарь

Adabiyotlar
-----------

* Али-заде А. А. Усама ибн Зейд // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — С. 793. — ISBN 978-5-98443-025-8. (CC BY-SA 3.0)
**Uyushiq boʻlaklar** – gapda bir xil soʻroqqa javob boʻlib, bir xil sintaktik vazifani bajarib, teng bogʻlovchilar yoki sanash ohangi bilan bogʻlanadigan boʻlaklar. Bunday boʻlaklar gapda birdan ortiq holda qator kelishi mumkin va bu gaplar uyushiq boʻlakli gaplar hisoblanadi. Masalan, Tobora koʻtarilayotgan sariq quyosh oʻrik, yongʻoq, shaftoli, olma va giloslarning shoxlariga oʻzining ertalabki yogʻdusini sepmoqda. Bu gapda oʻrik, yongʻoq, shaftoli, olma va gilos soʻzlari uyushib kelgan. Ular bir xil soʻroqqa javob boʻlib, bir xil sintaktik vazifani bajarmoqda. Ular oʻzaro sanash ohangi va teng bogʻlovchi yordamida birikkan. Gapning barcha boʻlaklari uyusha oladi: uyushiq egalar, uyushiq kesimlar, uyushiq aniqlovchilar, uyushiq toʻldiruvchilar, uyushiq hollar. Uyushiq boʻlaklar qismlari, odatda, bir xil grammatik shaklda boʻladi. Gapning boʻlaklari yakka-yakka holda yoki oʻziga bogʻliq soʻzlar bilan kengaygan holda uyushib kelishi mumkin: Abdulla Qahhorning ijodiy tajribasi kitobxonlar uchun ham, adabiyotshunoslar uchun ham, yosh yozuvchilar uchun ham bebaho bir manbadir (P. Qodirov).
Kesim uyushib kelganda uni shakllantiruvchi vositalar (zamon, shaxs-son, mayl, tasdiq-inkor shakllari, bogʻlama va koʻmakchi feʼllar) oxirgi boʻlakka qoʻshiladi: Mavzuni yaxshi tushunish uchun, avvalo, darsni diqqat bilan tinglash, berilgan topshiriqlarni bajarish, muntazam takrorlash kerak; Men uzoq yillardan buyon shu shaharda yashab, oʻqib, ishlab kelyapman. Agar ushbu vositalar har bir kesimga qoʻshilsa, bunday gap uyushiq kesimli sodda gap emas, qoʻshma gap hisoblanadi: Nutq qudratli kuch: u ishontiradi, undaydi, majbur etadi.


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Miyon Hazrat (Ahad) madrasasi (Sohibzoda Hazrat madrasasi)** – Qoʻqondagi meʼmoriy yodgorlik. Madrasa 1827-1860-yillarda oʻzbek Minlar sulolasi davrida xalq orasida Sohibzoda Hazratning hurmatli nomini olgan atoqli olim va davlat arbobi Miyon Fazliy Ahadning iltimosiga binoan barpo etilgan. Miyon Ahad asli Peshovar (Pokiston)lik boʻlib, evarasi Abdurahmonning hikoya qilishicha, u Abdusamadboy degan savdogar bilan tanishib, oʻz oilasi bilan 1825-yilda Qoʻqonga koʻchib kelgan. Ahad oʻzining oʻtkir zehni, diniy bilimlarga boyligi bilan mahalliy aholi oʻrtasida katta eʼtibor qozongan hamda xon huzurida maslahatchi darajasiga koʻtarilgan. U Pokistondan olgan meros mulkiga shu madrasani qurdirgan.

Madrasa tarhiga koʻra, murakkab, 3 hovlili; 2 hovli sharq-gʻarb oʻqi boʻylab, 3-hovli esa jan.dan yondashgan. Hovlilarning har biri taʼlimning turli darajalari uchun moʻljallangan: birinchisi adno, oʻrtasi avsat, eng balandi alo edi. Madrasaga kiriladigan asosiy yoʻl jan. hovlining gʻarbidan peshtoq gumbazli darvozaxona orqali kiriladi. Yogʻochdan ishlangan darvozani mahalliy usta Iskandarxoʻja oʻyma naqshlar bilan bezagan. Jan. hovli (32x26) atrofida xujralar joylashgan, uning jan. tomonidagi masjid koʻp ustunli, tarhi toʻgʻri toʻrtburchak, tekis tomli. Madrasa hovlisining jan.sharqida uncha katta boʻlmagan minora saqlangan. Sharqiy hovli (35x20 m) va gʻarbiy qovli (23 x 11 m) atrofida ham hujralar joylashgan. Sharqida ayvon (saqlanmagan), gʻarbida esa darexona bor. Madrasa tomlari kulohiy, qubbali va toʻsinli usullarda qoplangan. Tashqarisi sirkor pishiq gʻishtdan ishlangan, ichi esa ganch qorishmasida suvalgan. Uning bunday hovlilar tizimiga ajratilishi oʻqitiladigan fanlarning guruxlantirilishi bilan bogʻliq deb taxminan qilinadi. Madrasada diniy bilimlardan tashqari boshqa fanlar qam oʻqitilgan. Jami madrasa 24 hujradan iborat edi. Muqimiy ham shu madrasada taʼlim olgan.

Hozirgi kunda bu madrasada Muqimiy hujra-muzeyi faoliyat yuritadi.

Adabiyot
--------

* Azimov I. Fargʻona vodiysining arxitektura yodgorliklari, T. 1986.

Manbalar
--------

1. ↑  „Моддий маданий мероснинг кўчмас мулк объектлари миллий рўйхатини тасдиқлаш тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 846-сон 04.10.2019 й. қарори". *Lex.uz*. Qaraldi: 2020-yil 22-sentyabr.
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Koordinatalari: 40°51′35″N 37°53′24″E﻿ / ﻿40.85972°N 37.89000°E﻿ / 40.85972; 37.89000GO

**Kabaduz** — Ordu viloyatidagi tumanlardan biri.

19 ta mahalla Sharqiy Qoradengiz mintaqasi bilan bog'langan bo'lib, Ordu viloyatidan oqib o'tuvchi Melet daryosining sharqida joylashgan. Kabaduz 1870-yilda shaharchaga aylandi. 1987-yil 31-dekabrda munitsipalitet maqomini olgan shaharga aylandi.  1990-yilda tumanga aylandi. Tuman armiyasi 21 ta  Shahardan janubda 600 km balandlikdagi tizma ustida qurilgan. Aholining salmoqli qismini Xuroson turkmanlari tashkil qiladi. Tumanning baland platolari va bu tekisliklardagi yaylov va yaylovlar chorvachilikni rivojlantirishga xizmat qiladi. Tumanda issiqxonachilik, yong‘oqchilik, choychilik, kivi yetishtirish ham izchil rivojlanmoqda. Chambashi platosining turizm markazi deb e'lon qilinishi bilan mintaqada plato turizmi jadal rivojlanmoqda.

Aholi
-----

U tuman 19 ta mahalladan iborat.Andoza:Türkiye ilçe nüfus/Ordu/Kabadüz

Manba
-----

1. ↑  „Belediye Kurulmasına Dair Kararlar" (Türkçe).  Resmî Gazete (31 aralık 1987). 20 temmuz 2020da asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 10 eylül 2020.

Tashqi havolalar
----------------

* Kabaduz tumani hokimligi rasmiy sayti 26 Şubat 2010 tarihinde </link>
* Kabaduz tuman muftiyligi rasmiy sayti
***Haydar Xorazmiy*** (14-asrning oxiri — Xorazm — 15-asrning 1-yarmi) — shoir. Oʻzbek mumtoz adabiyoti namoyandalaridan biri. Hayoti va ijodi haqida maʼlumot Davlatshoh Samarqandiyning "Tazkirat ush-shuaro", Alisher Navoiyning "Majolis un-nafois", "Muhokamat ul-lugʻatayn" asarlari hamda oʻzining "Mahzan ul-asror" dos-tonida berilgan. H.X. asosan Xorazmda yashagan va ogʻir hayot kechirgan. Birmuncha vaqt Hirotda temuriylardan Umarshayxning oʻgʻli Sulton Iskandar (15-asr) saroyida yashagan. Turkiy va forsiyda sheʼrlar yozgan, devon tuzgan. Ni-zomiy Ganjaviyning "Mahzan ul-asror" asariga "Gulshan ul-asror" nomi bilan turkiy tilda javob yozib (1409—14), Sulton Iskandarga bagʻishlagan. Asar syujeti va gʻoyaviy yoʻnalishi jihatidan ham Nizomiy dostoniga yaqin, vazni ham bir xil — aruzning sareʼ bahrida yozilgan. Hajmi 639 bayt. Asar Nizomiynikidan farq qilib, avval hikoya, soʻng shu hikoyadan kelib chiqadigan xulosa va fikrlarni umumlashtiruvchi bob bilan taʼminlangan. H.X. bu asari bilan oʻzbek adabiyotida sheʼriy hikoyani rivojlantirgan. Koʻpchilik hikoyalarida oliyjanob insoniy fazilatlar targʻib qilingan, mehnat va mehnat ahli ulugʻlangan. Dostonda markazlashgan davlat va odil hukmdor gʻoyasi ilgari surilgan; axloq-odob, mehnatsevarlik, saxiylik, rostgoʻylik targʻib etilgan.

"Gulshan ul-asror" oʻzbek epik sheʼriyati tarixida muhim hodisa va turkiy tildagi axloqiy-falsafiy dostonchilikning yirik namunasi boʻlib, turkiy tilning boyligi, qudrati va koʻrkini namoyish qildi hamda oʻzbekozarbayjon adabiy aloqalari rivojiga munosib hissa boʻlib qoʻshildi. Asarning qoʻlyozma nusxalari London, Parij, Vena, Qozon kutubxonalari-da, fotonusxalari Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida saqlanadi.

Adabiyot
--------

* Bertels Ye.S. Nizami i Fizu-li, M, 1962; Oʻzbek adabiyoti tarixi [5 j.li], 1-j. T. 1977.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Kyoln** — GFRdagi shahar. Reyn Vestfaliya yerida, Reyn daryosi boʻyida. Aholisi 962 ming kishi (1998). K. — xalqaro transport yoʻllarining yirik tuguni. Xalqaro aeroport bor. Muhim daryo porti (yillik yuk ortib-tushirish 15 mln. t). Koʻlnda Reyn daryosiga bir nech-ta koʻprik qurilgan. Mamlakatning muhim iqtisodiy, moliya va savdo markazlaridan. Metallsozlik va mashina-sozlik (traktorsozlik, kon sanoati uchun uskunalar ishlab chiqarish, avtomobilsozlik, vagonsozlik va lokomotivsozlik), elektrotexnika sanoati iqtisodining yetakchi tarmoqlari. Neftni qayta ishlash va neft kimyosi, toʻqimachilik, kimyo, tikuvchilik, oziq-ovqat, poligrafiya, parfyumeriya sanoati korxonalari bor. Zargarlik buyumlari ishlab chiqariladi. Koʻln — ulgurji savdo va kredit-bank ishlarining yirik markazi. Xalqaro yarmarka va koʻrgazmalar oʻtkaziladi. Metropoliten, universitet (1388), muzeylar, jumladan badiiy hunarmandchilik, Rim-Germaniya, Sharqiy Osiyo sanʼati muzeylari va b. bor. Meʼmoriy yodgorliklardan roman cherkovlari (10—13-asrlar), gotika sobori (13—19-asrlar), cherkovlar (13—16-asrlar), ratusha (14— 15-asrlar), turar joylar (13-asr), barokko usulidagi cherkovlar (17— 18-asrlar) saqlangan. Shahar mil. av. 1-asrdan maʼlum. 785—1273 yillarda arxiyepiskoplik markazi, Oʻrta ayerlarda Ganzannng eng muhim shaharlaridan boʻlgan. 1794—1813 yillarda Fransiya bosib olgan. 1814—15 yillarda Prussiyaga berilgan. 1918—26 va 1945 yillarda ingliz qoʻshinlari tomonidan egʻallangan. 1949 yildan GFR tarkibida.

**Koʻln**, Olmoniya'ning to'rtinchi, Shimoliy Reyn-Vestfaliya Viloyati´ning eng katta shahridir.

Maroqli fakt
------------

Kyoln bu xato aslida Koʻln (Köln) olmoncha «ö» bu oʻzbekcha «oʻ» harfi. Rus alifbosida «oʻ» harfi yoʻq shuning uchun Kyoln (Кёльн) deb yozishadi.

  

* Kyoln - Köln
* KyolnKyoln
* Kyoln Katedrali hamda Hoyensollern Ko'prigiKyoln Katedrali hamda Hoyensollern Ko'prigi
* Kyolnda oqshomKyolnda oqshom
* Kyoln temiryo'l stantsiyasiKyoln temiryo'l stantsiyasi
* Kyoln shahar hokimiyatiKyoln shahar hokimiyati

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Turgʻun Tursunovich Azizov** (30-noyabr 1934, Toshkent) – aktyor va rejissyor. Oʻzbekiston xalq artisti (1974). Toshkent davlat sanʼat institutini tugatgach (1956), Hamza teatrida aktyor. Aso-siy rollari: Ferdinand („Makr va 213muhabbat"), Ilyos („Sarvqomat dilba-rim"), Eydzi („Oʻgʻirlangan umr"), Mar-kTuysk („Oqpadar"), Niyoz („Nomaʼlum kishi"), Yoʻlchi („Qutlugʻ qon"), Gʻofir („Boy ila xizmatchi"), Edmund („Qirol Lir"), Ulugʻbek („Mirzo Ulugʻbek"), Amir Nasrullo („Nodirabegim"), Otello („Otello") va boshqa Aktyorga katta shuhrat keltirgan roli „Oʻlimdan kuch-li" spektaklidagi Monserradir. Kinoda Amir Olimxon („Gang uzra tong"), Ba-kir („Maftuningman"), Amir Nasrullo (Nodirabegim"), Ota Maqsumov („Uzoq-yaqin yillar"), Mirzakarimboy („Pa-rol – Regina mehmonxonasi"), Dadaboy („Qoʻqon voqeasi", telefilm) kabi ob-razlar yaratdi. Liriko-dramatik va ro-mantik plandagi rollarni zoʻr ehtiros va joʻshqinlik bilan ijro etadi, qahramonlar harakterini ochishda til boyligidan ustalik bilan foydalanadi, oz harakatda koʻp maʼno anglatishga, qahramonining his-tuygʻulari, ichki kechinmalarini ta-biiy ifodalashga intiladi. Rejissyor sifatida „Mirzo Ulugʻbek", „Alisher Navoiy", „Mehrobdan chayon", „Chimildiq", „Mashrab" (hammasi M. Abdullayeva bilan hamkorlikda) kabi spek-takllarni sahnalashtirdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Kamon va undan oʻq otilishiKamon va undan oʻq otilishi
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Kamon (maʼnolari).

Kamon 2 qismdan iborat: egma choʻp; tirkash. 
**Kamon**, kamalak, yoy, oʻq-yoy — mezolit davrida (miloddan avvalgi 10—5 ming yillik) ibtidoiy ovchilar tomonidan ixtiro qilinib, 17-asrgacha baʼzi joylarda 20-asrgacha qoʻllanilgan ov va jang quroli. Hamma xalq va qabilalarda (Avstraliya va Mikroneziyadan tashqari) qoʻllanilgan. Kamonning ixtiro qilinishi kishilik tarixida ulkan yutuq boʻlgan. U ibtidoiy odamlarning parranda va darrandalarni ovlashda juda qoʻl kelgan. Kamon aslini olganda inson tomonidan ixtiro etilgan birinchi mexanizm edi. Kamon yengilligi, qulayligi, moʻljalga bexato urishi hamda tez otishi jihatidan oʻzidan oldin ishlatib kelingan itqitiladigan diskdan ustun turgan. Kamonning keng tarqalishi ibtidoiy ovchilikning yanada taraqqiy etishiga imkon berdi, ovchilarning kundalik mehnatini yengillashtirdi, ularga ozmi-koʻpmi oziq-ovqatni gʻamlab olishlariga imkon tugʻdirdi.

Kamon 2 qismdan iborat: egma choʻp; tirkash. Kamonning egma choʻpi sariq tol, sambit, yovvoyi jiyda va jingʻil shoxidan yasalib, uning ikki uchiga baʼzan suyak yoki qimmatli metall qoplangan. Kamonning tirkashi, asosan, paydan qilingan.

Kamonning 2 xili mavjud: oddiy Kamon; murakkab Kamon Oddiy Kamon yarim doyra shaklida. Murakkab Kamon esa yoyilgan qoʻsh qanot shaklida. Murakkab Kamon asrlar davomida takomillashib borgan. Asosan, Sharq xalqlari qoʻllagan. Murakkab Kamon Oʻrta Osiyo xalklariga miloddan avvalgi 1-ming yillikdan maʼloʻm. U Oʻrta Osiyo xalqlari harbiy texnikasida soʻnggi oʻrta asrlarga qadar eng muhim jangovar qurol vazifasini bajarib kelgan. Xunnular davrida (miloddan avvalgi 3-asr) turkiy qavmlar Kamon oʻqini otganda hushtak tovushini eslatuvchi yangi turini ixtiro etishgan; hunnular saltanatini vujudga kelishida uning roli katta boʻlgan. Manbalarga koʻra, oʻrta asrlarda Kamon oʻqi 500–600 m.dan ziyod masofaga yetgan. Qadimdan hozirgacha Kamondan oʻq otish sportning muhim turlaridan biri boʻlib musobaqalar uyushtiriladi. Musobaqalarda Kamon oʻqi 900 m gacha masofaga borgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Thazhathangadi juma masjidi** – Hindistonning Kerala shtatidagitarixiy inshootlardan biri. U Kottayam shahri yaqinidagi Tazhathangadi shahrida, Meenachil daryosi qirgʻogʻida joylashgan. Bino Hindistondagi eng qadimiy masjidlardan biri boʻlib, 1000 yildan ortiq vaqt ilgari qurilgan. Bu masjid oʻzining goʻzal arxitekturasi hamda hunarmandchiligi, jumladan, yogʻochdan yasalgan murakkab oʻymakorlik namunalari, yashirin oʻtish yoʻlagi va bir blok toshdan oʻyilgan suv idishi bilan mashhur. Uning janubiy yarmi 2012-yilda buzib tashlangan va temir ustunlar, alyuminiy plitalar va minoralar bilan kengaytirilgan.

Thazhathangadi juma masjidi „Toj Juma masjidi" deb ham ataladi. Ushbu masjidning quruvchilari Keralaning turli burchaklaridan Kottayamga kelib, joylashgan musulmonlardir. Ular Ozodlik kurashi va boshqa milliy harakatlarda faol ishtirok etgan.

2019-yildan beri Keralaning Kotayam shahridagi Thazhathangadi juma masjidi oʻz eshiklarini dindor ayollar uchun ham ochiq deb eʼlon qilgan. „Islomiy libos kiygan musulmon ayollar masjidga faqat qoʻmita qaroriga koʻra yilda ikki kun, 24-aprel va 8-may kunlari kirishlari mumkin",- deydi bosh imom-xatib Moulavi Sirajjuddin Hasni.

Thazhathangadi musulmon madaniyat forumi (TMMF)
-----------------------------------------------

 
2017-yil 20-iyunda tashkil etilgan Thazhathangadi Musulmonlar Madaniy Forumi (TMMF) Hindistonning Kerala shtati, Kottayam tumanidagi Thazhathangadi mintaqasida joylashgan ijtimoiy tashkilot hisoblanadi. TMMF Thazhathangadida joylashgan musulmon jamiyatining har tomonlama rivojlanishiga koʻmaklashadi. TMMF oʻz shioriga ega, undashunday deyiladi: „Maʼnaviyatga singib ketgan moddiy taraqqiyot". Qisqa vaqt ichida TMMF oʻz qoʻllab-quvvatlovchi tomonlari orasida hal qiluvchi oʻzgarishlarni amalga oshirishga qodir boʻlgan nufuzli tashkilot sifatida eʼlon qilingan. TMMF taʼlim, madaniyat, xayriya va shunga oʻxshash sohalarda faol harakatlarni amalga oshiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Records, Official* „thazhathangady Juma masjid". *Tourism Department, Government of Kerala, India*.  Kerala tourism.
2. ↑  „Thazhathangadi Juma Masjid". *Kottayam district*. Qaraldi: 17-yanvar 2021-yil.
3. 1 2  Hiran, U.. „Thazhathangadi mosque gets a facelift". *The Hindu* (19-aprel 2019-yil). Qaraldi: 17-yanvar 2021-yil.
4. ↑  „THAZHATHANGADI JUMA MASJID | Kottayam District, Government of Kerala | India" (en-US). Qaraldi: 29-iyun 2022-yil.
5. ↑  „This 800-year-old mosque is an architectural delight". *OnManorama*. Qaraldi: 22-avgust 2023-yil.
6. ↑  „A 1000-Year-Old Kerala Mosque Opens Its Doors For Women For The First Time" (en). *indiatimes.com* (25-aprel 2016-yil). Qaraldi: 9-mart 2019-yil.

Havolalar
---------

* Thazhathangadi musulmon madaniyat forumi (TMCF) (Wayback Machine saytida 2021-08-17 sanasida arxivlangan) Thazhathangadi musulmon madaniyat forumi (TMCF)
* Thazhathangady Juma Masjid Kerala sayyohlik sahifasi