Wi-Fi logotipi
**Wi-Fi** (Wireless Fidelity) IEEE 802.11 standartlariga asoslangan qurilmalarga ega simsiz mahalliy tarmoq texnologiyasidir. Wi-Fi logotipi Wi-Fi Alliance kompaniyasining savdo belgisidir. Wi-Fi qisqartmasi ostida (inglizcha Wireless Fidelity [2] iborasidan, so'zma-so'z "simsiz aniqlik" deb tarjima qilinishi mumkin) hozirda radiokanallar orqali raqamli ma'lumotlar oqimini uzatish uchun standartlarning butun oilasi ishlab chiqilmoqda. Asosiy Wi-Fi diapazonlari 2,4 gigagertsli (2412-2472 MGts), 5 gigagertsli (5160-5825 MGts) va 6 gigagertsli (5955-7115 MGts). Wi-Fi signali past uzatish quvvatida ham millar davomida uzatilishi mumkin, lekin oddiy Wi-Fi routerdan uzoq masofadagi Wi-Fi signalini olish uchun yuqori daromadli antenna (masalan, parabolik antenna yoki Wi -Fi quroli) kerak.

IEEE 802.11 standartiga mos keladigan har qanday uskuna Wi-Fi Alliance tomonidan sinovdan o'tishi va tegishli sertifikat va Wi-Fi logotipini ko'rsatish huquqini olishi mumkin.

Tarix
-----

Wi-Fi 1997 yilda Hamdo‘stlik ilmiy va sanoat tadqiqot tashkiloti (Hamdo‘stlik ilmiy va sanoat tadqiqot tashkiloti) radioastronomiya laboratoriyasida Kanberra, Avstraliya. Simsiz aloqa protokolining yaratuvchisi muhandis Jon O'Sallivandir.

IEEE 802.11n standarti 11 sentyabr 2009 da tasdiqlangan. U boshqa 802.11n qurilmalari bilan 802.11n rejimida foydalanilganda 802.11g qurilmalariga (maksimal tezligi 54 Mbit / s) nisbatan maʼlumotlarni uzatish tezligini toʻrt barobarga oshirishi mumkin. Nazariy jihatdan, 802.11n 600 Mbit / s gacha ma'lumotlarni uzatish tezligini ta'minlashga qodir. IEEE 802.11ac 2011 yildan 2013 yilgacha ishlab chiqilgan, 2014 yil yanvar oyida qabul qilingan. 802.11ac yordamida ma'lumotlarni uzatish tezligi bir necha Gbit / s ga yetishi mumkin. Ko'pgina etakchi apparat ishlab chiqaruvchilari allaqachon ushbu standartni qo'llab-quvvatlaydigan qurilmalarni e'lon qilishgan.

27 Elektrotexnika va elektronika muhandislari instituti (IEEE) IEEE 802.22.
Ushbu standartni qo'llab-quvvatlaydigan tizimlar va qurilmalar sizga eng yaqin transmitterdan 100 km radiusda 22 Mbit / s gacha tezlikda ma'lumotlarni qabul qilish imkonini beradi.

2018-yil oktabr oyida Wi-Fi Alliance Wi-Fi uchun yangi nomlar va belgilarni taqdim etdi: 802.11n - "Wi-Fi 4", 802.11ac - "Wi-Fi 5 ", 802.11ax — "Wi-Fi 6".
2020-yilning 3-yanvarida 6 gigagertsli chastotada ishlay oladigan qurilmalar uchun belgi joriy etildi - "Wi-Fi 6E".org/news-events /newsroom/wi-fi-alliance-brings-wi-fi-6-into-6-ghz „Wi-Fi Alliance® Wi-Fi 6 ni 6 GHz ga olib keladi" (uz) (2020-yil 3-yanvar). 2021-yil 30-yanvarda asl nusxadan org/web/20210130003528/ https://www.wi-fi.org/news-events/newsroom/wi-fi-alliance-brings-wi-fi-6-into-6-ghz arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 25-yanvar.

[*sayt ishlamaydi*] Andoza:Vebdan iqtibos keltiring
|-
|802.11b
|1999
|11 Mbit/s gacha
|
|Wi-Fi 1
|-
|802.11g
|2003
|54 Mbit/s gacha
|
|Wi-Fi 3
|-
|802.11h
|2003
|
|
|
|-
|802.11i
|2004
|
|
|
|-
|802.11-2007
|2007
|
|
|
|-
|802.11n
|2009
|600 Mbit/s gacha (4 antenna)
|150 Mbit/s gacha (1 antenna)
|Wi-Fi 4
|-
|802.11-2012
|2012
|
|
|
|-
|802.11ad
|2012
|
|
|
|-
|802.11ac
|2013
|8x MU-MIMO antennalari bilan 6,77 Gbit/s gacha
|
|WiFi 5
|-
|802.11af
|2014 yil
|
|
|
|-
|802.11-2016
|2016 yil
|
|
|
|-
|802.11ah
|2016 yil
|
|
|
|-
|802.11ai
|2016 yil
|
|
|
|-
|802.11aj
|2018 yil
|
|
|
|-
|802.11aq
|2018 yil
|
|
|
|-
|802.11ay
|2018 yil
|
|
|
|-
|802.11ax
|2019
|11 Gbit/s gacha
|
|Wi-Fi 6
|-
|802.11be
|2024
|30 Gbit/s gacha
|
|Wi-Fi 7„Wi-Fi 7, IEEE 802.11be da bizni nima kutmoqda?" (ru). 2020-yil 12-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020- 06-12.
|}

### Ismning kelib chiqishi

"Wi-Fi" atamasi dastlab Hi-Fi (inglizcha: *) "ishorasi" bilan iste'molchi e'tiborini jalb qilish uchun so'z o'yini sifatida yaratilgan. Garchi ba'zi WECA press-relizlarida dastlab "Simsiz sodiqlik" iborasi mavjud bo'lsa-da, hozirda bu ibora bekor qilingan va "Wi-Fi" atamasi hech qanday tarzda shifrlanmagan.*

Qanday ishlaydi
---------------

Odatda, Wi-Fi tarmog'i tartibi kamida bitta Kirish nuqtasi va kamida bitta mijozni o'z ichiga oladi. Shuningdek, kirish nuqtasi ishlatilmaganda va mijozlar tarmoq adapterlari "to'g'ridan-to'g'ri". Kirish nuqtasi o'zining tarmoq identifikatorini (SSID) maxsus signal paketlari yordamida har 100 msda 0,1 Mbit / s tezlikda uzatadi. Shuning uchun 0,1 Mbit/s Wi-Fi uchun eng past maʼlumotlar tezligi hisoblanadi. Tarmoqning SSID-ni bilib, mijoz ushbu kirish nuqtasiga ulanish mumkinligini bilib olishi mumkin. Bir xil SSIDga ega ikkita kirish nuqtasi qamrov zonasiga kirsa, qabul qiluvchi signal kuchi ma'lumotlariga asoslanib, ular orasidan tanlashi mumkin. Wi-Fi standarti mijozga ulanish mezonlarini tanlashda to‘liq erkinlik beradi.
Ishlash prinsipi standartning rasmiy matnida batafsilroq tavsiflangan.

Biroq, standart Wi-Fi simsiz mahalliy tarmoqlarini qurishning barcha jihatlarini tavsiflamaydi. Shu sababli, har bir uskuna ishlab chiqaruvchisi bu muammoni o'ziga xos tarzda hal qiladi, u yoki bu nuqtai nazardan eng yaxshi deb hisoblagan yondashuvlarni qo'llaydi.
Shuning uchun simsiz lokal tarmoqlarni qurish usullarini tasniflash zarurati tug'iladi.

Kirish nuqtalarini yagona tizimga birlashtirish usuliga ko'ra biz quyidagilarni ajratib ko'rsatishimiz mumkin:

* Avtonom kirish nuqtalari (shuningdek, mustaqil, markazlashtirilmagan, aqlli deb ataladi)
* Kontroller nazorati ostida ishlaydigan kirish nuqtalari (shuningdek, "engil", markazlashtirilgan deb ataladi)
* Nazoratchisiz, lekin avtonom emas (kontrolörsiz boshqariladi)

Radiokanallarni tashkil qilish va boshqarish usuliga ko'ra simsiz mahalliy tarmoqlarni ajratish mumkin:

* Statik radiokanal sozlamalari bilan
* Dinamik (moslashtirilgan) radiokanal sozlamalari bilan
* Radiokanallarning "qatlamli" yoki ko'p qatlamli tuzilishi bilan

Xususiyatlari va tezligi
------------------------

sohildagi wifi
Wi-Fi tezligi diagrammasi

### Wi-Fi ning afzalliklari

* Tarmoqni joylashtirish va/yoki kengaytirish xarajatlarini kamaytirishi mumkin bo'lgan kabelsiz tarmoqni o'rnatish imkonini beradi. Kabelni o'rnatish mumkin bo'lmagan joylar, masalan, ochiq havoda va tarixiy binolarda, simsiz tarmoqlar orqali xizmat ko'rsatish mumkin.
* Mobil qurilmalarga tarmoqqa kirish imkonini beradi.
* Wi-Fi qurilmalari bozorda keng tarqalgan. Uskuna mosligi majburiy Wi-Fi logotipi apparat sertifikati orqali kafolatlanadi.
* Mobillik. Siz endi bir joyga bog'lanmagansiz va siz uchun qulay muhitda Internetdan foydalanishingiz mumkin.
* Wi-Fi zonasida bir nechta foydalanuvchilar turli qurilmalardan Internetga kirishlari mumkin.
* Ma'lumotlarni uzatish vaqtida Wi-Fi qurilmalaridan chiqadigan radiatsiya mobil telefonnikidan (10 baravar) kichikroq darajadir.

### Wi-Fi ning kamchiliklari

* Bluetooth va boshqalar va hatto Mikrotoʻlqinli pechlar kabi koʻplab qurilmalar 2,4 gigagertsli diapazonda ishlaydi, bu esa EMC sifatini pasaytiradi.
* Uskunalar ishlab chiqaruvchilari L1 (OSI) da tezlikni ko'rsatadilar, natijada uskuna ishlab chiqaruvchisi tezlikni oshirib yuboradi, degan illyuziya paydo bo'ladi, lekin aslida Wi-Fi juda yuqori xizmat ko'rsatish "qo'shimcha xarajatlariga" ega. Ma'lum bo'lishicha, Wi-Fi tarmog'ida L2 (OSI) da ma'lumotlarni uzatish tezligi har doim L1 (OSI) da e'lon qilingan tezlikdan past bo'ladi. Haqiqiy tezlik xizmat trafigining ulushiga bog'liq bo'lib, u allaqachon qurilmalar (mebel, devorlar) o'rtasida jismoniy to'siqlar mavjudligiga, boshqa simsiz qurilmalar yoki elektron jihozlardan shovqin mavjudligiga, qurilmalarning bir-biriga nisbatan joylashishiga va hokazolarga bog'liq. .
* Turli mamlakatlarda chastota diapazoni va ishlash chegaralari bir xil emas. Koʻpgina Yevropa davlatlari AQShda taqiqlangan ikkita qoʻshimcha kanalga ruxsat beradi; Yaponiyada diapazonning yuqori qismida yana bir kanal bor va boshqa mamlakatlar, masalan, Ispaniya past chastotali kanallardan foydalanishni taqiqlaydi. Bundan tashqari, Rossiya, Belarus va Italiya kabi baʼzi mamlakatlar barcha tashqi Wi-Fi tarmoqlarini roʻyxatdan oʻtkazishni yoki Wi-Fi operatorini roʻyxatdan oʻtkazishni talab qiladi.
* Yuqorida aytib o'tilganidek, Rossiyada simsiz ulanish nuqtalari, shuningdek, EIRP 100 mVt (20 dBm) dan ortiq bo'lgan Wi-Fi adapterlari majburiy ro'yxatdan o'tkazilishi kerak.
* shifrlash WEP standartini hatto to'g'ri konfiguratsiya bilan ham nisbatan osonlik bilan buzish mumkin (algoritmning kuchsizligi tufayli). Yangi qurilmalar WPA va WPA2 yanada rivojlangan maʼlumotlarni shifrlash protokollarini qoʻllab-quvvatlaydi. iyun 2004da IEEE 802.11i (WPA2) standartining qabul qilinishi yangi uskunada mavjud boʻlgan xavfsizroq aloqa sxemasidan foydalanish imkonini berdi. Ikkala sxema ham odatda foydalanuvchiga tayinlanganidan kuchliroq parol talab qiladi.Ko‘pgina tashkilotlar buzg‘unchilikdan xavfsiz qo‘shimcha shifrlashdan (masalan, VPN) foydalanadi. Hozirgi vaqtda WPA2 ni buzishning asosiy usuli parolni taxmin qilish va faol hujumlar KRACK hisoblanadi, shuning uchun parolni taxmin qilish vazifasini iloji boricha qiyinlashtirish uchun murakkab alfanumerik parollardan foydalanish tavsiya etiladi.
* nuqtadan nuqtaga (Ad-hoc) rejimida standart faqat 11 Mbit/s (802.11b) tezlikni joriy qilishni buyuradi WPA(2) shifrlash mavjud emas, faqat osongina sindiriladigan WEP.

### Sanoatdagi simsiz texnologiya

Wi-Fi sanoatda foydalanish uchun simsiz tarmoqlarni (IWLAN) yaratish uchun, masalan, harakatlanuvchi ob'ektlarni boshqarish uchun, ombor logistikasida, shuningdek uzoq yoki xavfli ishlab chiqarish maydonchalari uchun ishlatiladi. Operatsion xodimlarning mavjudligi xavfning oshishi yoki hatto qiyinligi bilan bog'liq - shuningdek, ba'zi sabablarga ko'ra simli Ethernet tarmoqlarini yotqizish mumkin bo'lmagan hollarda.

Korxonalarda Wi-Fi qurilmalaridan foydalanish yuqori shovqin immunitetiga bog'liq bo'lib, bu ko'plab metall konstruktsiyalarga ega korxonalarda foydalanishga olib keladi. O'z navbatida, Wi-Fi qurilmalari tor polosali radio signallarga sezilarli darajada xalaqit bermaydi.

>  01
> 
> 
>  – 01, *2022*
> 
> 

}}

Wi-Fi qurilmalari hozirda Andoza:When cheklangan miqdordagi sotuvchilar tomonidan taklif etiladi. Masalan, Siemens Automation & Drives bepul 2,4 GHz ISM diapazonida IEEE 802.11g standartiga muvofiq SIMATIC kontrollerlari uchun Wi-Fi yechimlarini taklif etadi va maksimal 54 uzatish tezligini ta'minlaydi. Mbit/s bilan.

Wi-Fi muqobillari ommaviy tarmoqlar GSM, xususiy tarmoqlar LTE va taqsimlangan tarmoqlar DECT ULE yordamida mashinadan mashinaga (Mashinadan mashinaga) texnologiyalardir. IMT-2020 standarti 5G NR standartidagi mikrouyali tarmoqlardan va DECT 5G standartining taqsimlangan tarmoqlaridan mashinadan mashinaga aloqa uchun foydalanishni tavsiya qiladi.

### Wi-Fi va mobil telefonlar

Andoza:Ushbu boʻlimda havolalar yoʻq

Ba'zilarning fikricha, Wi-Fi va shunga o'xshash texnologiyalar oxir-oqibat GSM kabi uyali tarmoqlar o'rnini bosishi mumkin. Yaqin kelajakda bu rivojlanish uchun to'siqlar global roumingning yo'qligi, cheklangan tarmoqli kengligi va juda cheklangan radius Wi-Fi qamrovini o'z ichiga oladi. Uyali tarmoqlarni UMTS, CDMA yoki WiMAX kabi boshqa simsiz tarmoq standartlari bilan solishtirish toʻgʻriroq koʻrinadi.

Biroq, Wi-Fi korporativ tarmoqlarda yoki SOHO muhitlarida VoIP foydalanish uchun mos keladi. Uskunaning birinchi namunalari 2000-yillarning boshlarida paydo bo'lgan, ammo ular bozorga faqat 2005 yilda kirgan. Keyin Zyxel, UT Starcomm[en], Samsung, Hitachi va boshqa koʻplab kompaniyalar bozorga VoIP Wi-Fi’ni taqdim etdilar. "o'rtacha" narxlarda. 2005 yilda ADSL provayderlari o'z mijozlariga VoIP xizmatlarini taqdim qila boshladilar (masalan, Gollandiya ISP XS4All[en]). VoIP qo'ng'iroqlari juda arzon va ko'pincha bepul bo'lganida, VoIP xizmatlarini taqdim eta oladigan provayderlar VoIP xizmatlari uchun yangi bozorni ochishga muvaffaq bo'lishdi. Wi-Fi va VoIP imkoniyatlarini integratsiyalashgan qoʻllab-quvvatlaydigan GSM telefonlari bozorga kira boshladi va simli telefonlar oʻrnini bosishi mumkin.

Ayni paytda Wi-Fi va uyali aloqa tarmoqlarini to'g'ridan-to'g'ri taqqoslash asossizdir. Faqat Wi-Fi-ga ulangan telefonlar juda cheklangan radius diapazoniga ega, shuning uchun bunday tarmoqlarni joylashtirish juda qimmatga tushadi. Biroq, bunday tarmoqlarni joylashtirish korporativ tarmoqlar kabi mahalliy foydalanish uchun eng yaxshi yechim bo'lishi mumkin. Biroq, bir nechta standartlarni qo'llab-quvvatlaydigan qurilmalar Bozorning muhim qismini egallashi mumkin.

Shuni ta'kidlash kerakki, agar ushbu joyda ham GSM, ham Wi-Fi qamrovi mavjud bo'lsa, Internet telefoniyasi xizmatlari orqali gaplashayotganda Wi-Fi dan foydalanish iqtisodiy jihatdan ancha foydali. Masalan, Skype mijozi uzoq vaqtdan beri smartfonlar va PDAlar uchun versiyalarda mavjud.

### Xalqaro loyihalar

Yana bir biznes modeli mavjud tarmoqlarni yangilariga ulashdir. G'oya shundan iboratki, foydalanuvchilar o'zlarini baham ko'rishadi
maxsus Dasturiy ta'minot bilan jihozlangan shaxsiy simsiz routerlar orqali chastota diapazoni. Masalan
FON — Ispancha kompaniyasi 2005-yil noyabr oyida tashkil etilgan. Hozir hamjamiyat Yevropa, Osiyo va Amerikada 2 000 000 dan ortiq foydalanuvchiga ega va tez rivojlanmoqda.
Foydalanuvchilar uch toifaga bo'lingan:

* *linus* - bepul Internetga kirishni ta'kidlaydi,
* *hisoblar* - ularning chastota diapazonini sotish,
* *chet elliklar* - hisob-kitoblarga kirishdan foydalanish.

Shunday qilib, tizim peer-to-peer xizmatlariga o'xshaydi. FON Google va Skype kabi kompaniyalardan moliyaviy yordam olayotgan bo'lsa-da, bu g'oya haqiqatan ham ishlayotganligi vaqt o'tishi bilan aniq bo'ladi.

Endi bu xizmat uchta asosiy muammoga ega. Birinchisi, loyihani boshidan asosiy oqimga o'tkazish uchun jamoatchilik va Media tomonidan ko'proq e'tibor talab etiladi. Shuningdek, sizning Internet-kanalingizga boshqalarga kirish huquqi Internet-provayder bilan kelishuvingiz bilan cheklanishi mumkinligini hisobga olishingiz kerak. Shuning uchun provayderlar o'z manfaatlarini himoya qilishga harakat qiladilar. MP3 ning bepul tarqatilishiga qarshi bo'lgan ovoz yozish kompaniyalari ham xuddi shunday qilishlari mumkin.

Rossiyada FON jamoat joylarining aksariyati Moskva viloyatida joylashgan.

Isroilning WeFi kompaniyasi Wi-Fi tarmoqlarini qidirish va foydalanuvchilar o‘rtasida muloqot qilish imkoniyatiga ega Andoza:No AI umumiy ijtimoiy tarmoqni yaratdi. Dastur va umuman tizim Mirabilis kompaniyasi va ICQ protokoli asoschilaridan biri Yossi Vardi rahbarligida yaratilgan.

### O'yin sanoatida Wi-Fi

* oʻyin pristavkalari va PDA bilan mos keladi va istalgan hotspot yoki nuqtadan nuqtaga rejimi orqali onlayn oʻyin oʻynash imkonini beradi.
* Barcha 7th Generation Gaming Consoles IEEE 802.11g Wi-Fi standartlarini qo‘llab-quvvatlaydi.

Wi-Fi-dan notijorat foydalanish
-------------------------------

Tijorat xizmatlar Wi-Fi uchun mavjud biznes modellari dan foydalanishga urinayotgan bir paytda, koʻplab guruhlar, hamjamiyatlar, shaharlar va jismoniy shaxslar bepul Wi-Fi tarmoqlarini qurmoqdalar. tarmoqlar bir-biri bilan erkin muloqot qilishlari uchun.

Koʻpgina munitsipalitetlar bepul Wi-Fi tarmoqlarini kengaytirish uchun mahalliy hamjamiyatlar bilan hamkorlik qilmoqda. Ba'zi guruhlar o'zlarining Wi-Fi tarmoqlarini butunlay ixtiyoriy yordam va xayriyalar asosida quradilar.

Qo'shimcha ma'lumot olish uchun Birgalikda simsiz tarmoqlar bo'limiga qarang, u yerda siz butun dunyo bo'ylab joylashgan bepul Wi-Fi tarmoqlari ro'yxatini topishingiz mumkin (shuningdek, Moskvadagi bepul Wi-Fi ulanish nuqtalari ga qarang).

Wi-Fi uskunasidan foydalangan holda tarmoqli tarmoq (mesh-tarmoq) yaratish sxemasi
OLSR bepul tarmoqlarni yaratish uchun ishlatiladigan protokollardan biridir. Ba'zi tarmoqlar statik marshrutlash dan foydalanadi, boshqalari butunlay OSPF ga tayanadi. Israel Wi-Fi-ga asoslangan bepul P2P tarmoqlarini yaratish uchun WiPeer protokolini ishlab chiqmoqda.

Wireless Leiden butunlay simsiz asosda qurilgan Wi-Fi tarmoqlarini ulash uchun LVrouteD deb nomlangan routing uchun oʻzining dasturiy taʼminotini ishlab chiqdi. Aksariyat tarmoqlar Ochiq kodli dasturiy taʼminot asosida qurilgan yoki dizaynini Ochiq kodli litsenziya ostida nashr etadi. (Wi-Fi moduli o'rnatilgan har qanday noutbukni ochiq Wi-Fi tuguniga aylantiradi). Shuningdek, netsukukuga e'tibor berishingiz kerak - Butun dunyo bo'ylab bepul tarmoq tarmog'ini rivojlantirish.

Baʼzi kichikroq mamlakatlar va munitsipalitetlar allaqachon Hot Spots Wi-Fi tarmogʻiga bepul kirish va jamiyatda Wi-Fi orqali Internetga kirishni hamma uchun taʼminlaydi. Masalan, Tonga Qirolligi va Estoniya mamlakatlarida koʻp sonli bepul Wi-Fi ulanish nuqtalari mavjud. Parijda OzoneParis Wi-Fi uskunasini oʻrnatish uchun uyining tomini taqdim etib, keng tarqalgan tarmoq rivojlanishiga hissa qoʻshayotgan har bir kishiga bepul va cheksiz Internetdan foydalanish imkoniyatini beradi. Unwire Jerusalem — Ierusalema shahridagi yirik savdo markazlarida bepul Wi-Fi ulanish nuqtalarini oʻrnatish loyihasi. Ko'pgina universitetlar o'z talabalari, tashrif buyuruvchilari va kampusdagi barcha uchun Wi-Fi orqali Internetga bepul kirishni ta'minlaydi.

Panera Bread kabi ba'zi tijorat tashkilotlari doimiy mijozlarga bepul Wi-Fi ulanishini ta'minlaydi. McDonald's korporatsiyasi muassasalari, shuningdek, brendMcInternet ostida Wi-Fi ulanishini ta'minlaydi. Bu xizmat Oak Bruk, Illinoys shahridagi restoranda ishga tushirilgan; Londone, Moskvadagi ko'plab restoranlarda ham mavjud.

Biroq, universitetlar kabi jamoalar va tashkilotlar tomonidan yaratilgan tarmoqlarning uchinchi kichik toifasi mavjud bo'lib, u yerda jamiyat a'zolariga bepul kirish taqdim etiladi va kiritilmaganlar pullik kirish huquqiga ega. Bunday xizmatga misol sifatida Finlandiyadagi Sparknet tarmog‘ini keltirish mumkin. Sparknet, shuningdek, OpenSparknet loyihasini qo'llab-quvvatlaydi, bu loyihada odamlar o'zlarining kirish nuqtalarini Sparknet tarmog'ining bir qismiga aylantirishlari va bundan foyda olishlari mumkin.

Yaqinda tijorat Wi-Fi provayderlari bepul hot-spots Wi-Fi va hotzones qurmoqda. Ularning fikricha, bepul Wi-Fi ulanishi yangi mijozlarni jalb qiladi va investitsiyalarni qaytaradi.

Wi-Fi orqali internetga bepul kirish
------------------------------------

Dastlabki maqsadlardan qat'i nazar (mijozlarni jalb qilish, qo'shimcha qulayliklar yaratish yoki sof altruizm), butun dunyoda va Rossiyada, shu jumladan, eng mashhur global tarmoqqa kirishingiz mumkin bo'lgan bepul issiq nuqtalar soni ko'paymoqda. (Internet) butunlay bepul. Bu yirik transport markazlari ham bo'lishi mumkin (masalan, bunday issiq nuqtalar, masalan, London, Parij, Nyu-York, Tokio, Seul, Singapur, Gonkong kabi dunyoning turli shaharlaridagi metro stantsiyalarida allaqachon joylashgan. Moskvada. , to'g'ridan-to'g'ri metro vagonlarida va boshqa jamoat transporti turlarida joylashgan issiq nuqtalar), siz o'zingizni avtomatik ravishda bog'lashingiz mumkin bo'lgan joylar va ulanish uchun parol bilan kirish kartasini so'rashingiz kerak bo'lgan umumiy ovqatlanish joylari va hatto shaharning oddiy joylari. doimiy odamlar to'planadigan joy bo'lgan landshaft.

Wi-Fi standartlari ochiq tarmoqlarda uzatiladigan ma'lumotlarni shifrlashni ta'minlamaydi. Bu shuni anglatadiki, ochiq simsiz ulanish orqali uzatiladigan barcha ma'lumotlar sniffer dasturlari yordamida tajovuzkorlar tomonidan tinglanishi mumkin. Bunday ma'lumotlar login / parol juftligini, bank hisob raqamlarini, plastik kartalarni, maxfiy yozishmalarni o'z ichiga olishi mumkin. Shuning uchun, bepul ulanish nuqtalaridan foydalanganda, bunday ma'lumotlar Internetga uzatilmasligi kerak.

Moskva metrosida Koltsevaya liniyasi poyezdlarini qamrab oluvchi birinchi issiq zonalar "MTS" uyali aloqa operatori bilan birgalikda ishga tushirildi. 2012 yil 23 martda. Birinchi oylarda internet test rejimida 7,2 Mbit/s tezlikda ishladi. 2013-yilda Moskva metropoliteni Moskva hukumati tomonidan qo‘llab-quvvatlangan barcha metro bekatlarida Wi-Fi ulanishini o‘rnatish uchun tanlov o‘tkazdi. Tanlovda Maxima Telecom" YoAJ gʻolib chiqdi va metroda simsiz tarmoq yaratish uchun 1,8 milliard rubl sarmoya kiritdi. Ushbu Wi-Fi tarmog'i MT\_Free deb ataladi. Ushbu tarmoqdan har kuni 1,2 million kishi foydalanadi. 2015 yil boshida metro Wi-Fi tarmog'iga 55 milliondan ortiq noyob foydalanuvchi ulangan. Moskva metro poyezdlari, Internetga ulanish nuqtalari faqat stansiyalarda yoki tunnellarda joylashgan dunyoning boshqa davlatlaridan farqli o'laroq, individual Wi-Fi router bilan jihozlangan. 2015-yilda Wi-Fi nafaqat elektropoyezd vagonlarida, balki eskalatorlar, yer osti yo‘laklari va metro bekati vestibyullarida ham paydo bo‘la boshladi. 2015-yilda Moskvadagi 100 dan ortiq jamoat transporti bekatlarida 25 daqiqalik internet-sessiyaga ega issiq zonalar paydo bo‘ldi. Ulanish tarmog'i Mosgortrans\_Free deb ataladi. Internetga ulanish tezligi 10 Mbit/s. 2015-yilda 70 000 dan ortiq noyob foydalanuvchilar avtobus bekatlarida onlayn bo‘lishgan. 2014-yil 5-maydagi 97-sonli Federal qonuni qabul qilingandan so‘ng jamoat transporti bekatlarida yoki metroda Wi-Fi tarmog‘iga ulanish uchun identifikatsiya Davlat xizmatlari yoki SMS portalidan foydalangan holda. 2015 yil oxirida yana 300 ta avtobus bekatlari simsiz internet bilan jihozlandi wi-fi|title = Moskva jamoat transportida bepul Wi-Fi internet paydo bo'ladi|muallif = Yuliya Lunskaya|ish = |sana = 2015 yil 16 oktyabr| nashriyotchi = |kirish sanasi = 2016-01-18|arxiv-sana = 2015-12-26|arxiv-url =  /413-v-obshchestvennom-transporte-moskvy-poyavitsya-besplatnyy-internet-po -wi-fi|deadlink = yo'q}}</ref>

Wi-Fi va dasturiy ta'minot
--------------------------

* OS oilalari BSD (FreeBSD, NetBSD, OpenBSD) 1998 yildan beri koʻpgina adapterlar bilan ishlashi mumkin. Atheros, Prism, Harris/Intersil va Aironet chiplari uchun drayverlar (ularning tegishli Wi-Fi qurilmasi ishlab chiqaruvchilari) odatda BSD OS 3 va undan keyingi versiyalariga kiritilgan.Ko‘proq simsiz chip drayverlari OpenBSD 3.7 ga kiritilgan, jumladan RealTek RTL8180L, Ralink RT25x0 , [ [Atmel]] AT76C50x va Intel 2100 va 2200BG/2225BG/2915ABG. Bu OpenBSD uchun ochiq simsiz chip drayverlarining etishmasligi muammosini qisman hal qildi. Boshqa BSD tizimlari uchun amalga oshirilgan ba'zi drayverlar, agar ular hali yaratilmagan bo'lsa, ko'chirilishi mumkin. NDISulator Intel x86 arxitektura kompyuterlarida ishlaydigan FreeBSD tizimlariga bevosita foydalanish uchun Microsoft Windows uchun ishlab chiqaruvchi drayverlarni "oʻrash" imkonini beradi.
* OS X (ilgari Mac OS X). Apple adapterlari Mac OS 9 1999 yilda chiqarilgandan beri qo'llab-quvvatlanadi. 2006 yildan beri barcha Apple Inc. ish stoli va noutbuklari (va keyingi telefonlar iPhone, pleerlar iPod Touch va planshetlar iPad) Wi-Fi adapterlari, Wi-Fi bilan jihozlangan. hozirda Apple kompaniyasining asosiy maʼlumotlarni uzatish yechimi boʻlib, OS X tomonidan toʻliq quvvatlanadi. Kompyuter adapteri kirish nuqtasi vazifasini bajarib, Macintosh kompyuterlarini zarur boʻlganda infratuzilmasiz simsiz tarmoqlarga ulash imkonini beradi. Darvin va OS X, BSD bilan bir-biriga mos kelishiga qaramay, o'zlarining noyob Wi-Fi ilovasiga ega.
* Linux: 2.6 versiyasidan boshlab, baʼzi Wi-Fi qurilmalarini qoʻllab-quvvatlash toʻgʻridan-toʻgʻri Linux yadrosiga qoʻshildi. Orinoco, Prism, Aironet, Atmel, Ralink chiplarini qo'llab-quvvatlash yadroning asosiy tarmog'iga kiritilgan, ADMtek va Realtek RTL8180L chiplari ishlab chiqaruvchilarning yopiq drayverlari va hamjamiyat tomonidan yozilgan ochiq drayverlar tomonidan qo'llab-quvvatlanadi. Intel Calexico SourceForge.net da mavjud ochiq manba drayverlari tomonidan qo'llab-quvvatlanadi. Atheros ochiq kodli loyihalar orqali ta'minlanadi. Boshqa simsiz qurilmalarni qoʻllab-quvvatlash NDISwrapper ochiq manba drayveri yordamida mavjud boʻlib, u Intel x86 arxitektura kompyuterlarida ishlovchi Linux tizimlariga bevosita foydalanish uchun Microsoft Windows uchun ishlab chiqaruvchi drayverlarini "oʻrash" imkonini beradi. Ushbu g'oyaning kamida bitta tijorat amalga oshirilishi ma'lum. FSF tavsiya etilgan adapterlar roʻyxatini yaratdi, qoʻshimcha maʼlumotni sahifasida topishingiz mumkin. .org /web/20080409221040/http://linuxwireless.org/Linux simsiz[*sayt ishlamaydi*].
* GNU GPL litsenziyasi ostida tarqatilgan simsiz marshrutizatorlar uchun Linux-ga asoslangan juda koʻp sonli proshivka mavjud. Bularga OpenWRT, DD-WRT, X-WRT, FreeWRT, "Olegdan dasturiy ta'minot" kiradi.  va boshqalar. Qoida tariqasida, ular asl proshivkaga qaraganda ancha ko'p funksiyalarni qo'llab-quvvatlaydi. Tegishli paketlarni o'rnatish orqali kerakli xizmatlar osongina qo'shiladi. Qo'llab-quvvatlanadigan apparatlar ro'yxati doimiy ravishda o'sib bormoqda.

* Microsoft Windows oilasida Wi-Fi-ni qo'llab-quvvatlash versiyaga qarab, sifati sotuvchiga bog'liq bo'lgan drayvlar orqali yoki Windowsning o'zi orqali taqdim etiladi.
	+ Windows ning Windows 2000 va undan oldingi versiyalari kabi oldingi versiyalari oʻrnatilgan konfiguratsiya va boshqaruv vositalarini oʻz ichiga olmaydi va bu holat apparat taʼminotchisiga bogʻliq.
	+ Microsoft Windows XP simsiz qurilmalarni sozlashni qo'llab-quvvatlaydi. Dastlabki versiya ancha zaif qo‘llab-quvvatlashni o‘z ichiga olgan bo‘lsa-da, Service Pack 2 va Service Pack 3] chiqarilishi bilan sezilarli darajada yaxshilandi. , [ [WPA2]] ni qo‘llab-quvvatlash.
	+ Microsoft Windows Vista Windows XP bilan solishtirganda Wi-Fi-ni qo'llab-quvvatlashni yaxshilagan.
	+ Microsoft Windows 7 chiqarilish vaqtidagi barcha joriy simsiz qurilmalar va shifrlash protokollarini qo'llab-quvvatlaydi. Boshqa narsalar qatorida, Windows 7 virtual Wi-Fi adapterlarini yaratish qobiliyatini taqdim etdi, bu nazariy jihatdan bitta Wi-Fi tarmog'iga emas, balki bir vaqtning o'zida bir nechtasiga ulanish imkonini beradi. Amalda, Windows 7 faqat bitta virtual adapter yaratishni qo'llab-quvvatlaydi, agar maxsus drayverlar yozilgan bo'lsa. Bu mahalliy Wi-Fi tarmog'ida va bir vaqtning o'zida Internetga ulangan Wi-Fi tarmog'ida kompyuterdan foydalanganda foydali bo'lishi mumkin.

Bir nechta faol nuqtalar
------------------------

Wi-Fi ulanish nuqtalari sonini ko'paytirish ko'proq kanallardan foydalanish yoki kichikroq katakchalarni belgilash orqali tarmoq ortiqchaligini, yaxshi diapazonni, tezroq roumingni qo'llab-quvvatlashni va umumiy tarmoq o'tkazuvchanligini oshirishni ta'minlaydi. Eng kichik ilovalar (masalan, uy yoki kichik ofis tarmoqlari) bundan mustasno, Wi-Fi ilovalari "ingichka" kirish nuqtalariga o'tdi, tarmoq ma'lumotlarining aksariyati markazlashtirilgan tarmoq qurilmasida joylashgan bo'lib, alohida kirish nuqtalarini rolga o'tkazdi. "soqov" qabul qiluvchilar. Tashqi ilovalar tarmoqli topologiyalardan foydalanishi mumkin. Bir nechta kirish nuqtalari o'rnatilganda, ular ko'pincha "kengaytirilgan xizmatlar to'plamini" shakllantirish uchun bir xil SSID va xavfsizlik sozlamalari bilan sozlanadi. Wi-Fi mijoz qurilmalari odatda ushbu xizmatlar to'plamidagi eng kuchli signalni ta'minlay oladigan kirish nuqtasiga ulanadi.

Ruxsat etilgan chastotalar
--------------------------

Asosiy maqola: [[:Andoza:Np3]]
Wi-Fi uskunasidan foydalanish uchun ruxsat etilgan chastotalar mamlakatga qarab farq qiladi.

### AQSh

AQShda 2,5 gigagertsli diapazondan litsenziyasiz foydalanishga ruxsat beriladi, agar quvvat ma'lum miqdordan oshmasa va bunday foydalanish litsenziyaga ega bo'lganlarga xalaqit bermasa.

### Rossiya

Qisqa masofali qurilmalardan foydalangan holda yopiq joylarda simsiz ma'lumotlar tarmoqlarini jihozlash uchun siz 2,4 gigagertsli diapazonlardan (2400-2483,5 MGts, kanallar 1-13), 5 GGts (5150-5350 va 5650-5850 MGts, kanallar 32-68) foydalanishingiz mumkin. va 132-169), shuningdek 60 gigagertsli (57-66 gigagertsli, kanallar 1-25). "30 MGts dan 66 GGts gacha simsiz ma’lumotlarni uzatish uchun radio ulanish uskunasidan foydalanish qoidalari"ga muvofiq va "Radioelektron vositalar va yuqori chastotali qurilmalarni ro'yxatdan o'tkazish qoidalari", Bino ichida va havo kemalarida ma'lumotlarga statsionar simsiz ulanishni tashkil qilish uchun simsiz Wi-Fi tarmog'idan foydalanish Chastotalardan foydalanish davlat qo'mitasidan individual ruxsatnomalarsiz va [[radioelektron uskunalar|radioelektron uskunalar] ro'yxatidan o'tmasdan mumkin. ] oldin foydalanish ostida Roskomnadzor bilan 2400-2483,5 MGts diapazonlarida (IEEE 802.11, 802.11b, 802.11g, 802.11n, 802.11ax standartlari) 100 mVt (20 dBm) gacha bo'lgan sensorlar va 200 mVt gacha (23 mVt gacha) va dB50 dB50 da 5650-5850 MGts (802.11a/n/ac/ax standartlari) kanal kengligi 160 MGts gacha va spektral zichligi 10 mVt/MGts gacha, shuningdek 57–66 GGs diapazoniga ega (IEEE 802.11ad/ay WiGig standartlari) uzatuvchi quvvati 10 Vt (40 dBm ) gacha va kanal kengligi 2160 MGts. Foydalanish qoidalari 2010 yilda qabul qilingan, 2,4 va 5 gigagertsli diapazonlarga qo'shimcha ravishda 6 gigagertsli diapazondan foydalanishga ham ruxsat berilganda; 802.11ac va 802.11ad tasdiqlangan, va 2020-yil iyul oyida 802.11ax texnologiyalari.
Simsiz Wi-Fi tarmog'idan ofisdan tashqari foydalanish uchun (masalan, ikkita qo'shni uy o'rtasida radiokanalni tashkil qilish), shuningdek 5 gigagertsli diapazonning bir qismidagi (5470-5650 va 5850-5990) yopiq binolarda foydalanish uchun. MGts, kanallar 96-128 va 171-196) va 6 gigagertsli diapazon (U-NII-5 diapazoni, 5945-6425 MGts, kanallar 1-93) bilan jihozlarning elektromagnit moslashuvini (EMC) tekshirish kerak. mavjud va rejalashtirilgan radio tarmoqlari va Roskomnadzorda chastotalardan foydalanishga ruxsat olish.

Radioelektron vositalardan foydalanish qoidalarini buzganlik uchun javobgarlik 13.3 va 13.4 Rossiya Federatsiyasining Ma'muriy huquqbuzarliklar to'g'risidagi kodeksi (Rossiya Federatsiyasi Ma'muriy huquqbuzarliklar to'g'risidagi kodeksi) bilan nazarda tutilgan. Rossiya Federatsiyasi). Masalan, 2006 yil iyul oyida Rostov-na-Donudagi bir nechta kompaniyalar ochiq Wi-Fi tarmoqlari (hot nuqtalar) ishlagani uchun jarimaga tortildi; Rossvyazoxrankultura Wi-Fi protokolidan foydalangan holda radioelektron qurilmalarni ro'yxatdan o'tkazish qoidalarini tushuntiruvchi matbuot sharhini e'lon qildiAndoza:Tekshirish amalga oshmadi.

### Ukraina

Ukraina qonunchiligiga muvofiq, Ukraina Davlat Radiochastotalar Markazi ruxsatisiz Wi-Fi-dan foydalanish ({{lang-uk| Ukraina Davlat Radiochastotalar markazi))) faqat ichki (ichki) uchun standart ko'p yo'nalishli antenna (<6 dB, signal kuchi 2,4 gigagertsli chastotada ≤ 100 mVt va 5 gigagertsli chastotada ≤ 200 mVt) bo'lgan kirish nuqtasidan foydalanganda mumkin. foydalanish) tashkilotning ehtiyojlari (Ukraina aloqani tartibga solish bo'yicha Milliy komissiyaning 2007.09.06 yildagi 914-son qarori) Tashqi antennadan foydalanishda uzatuvchini ro'yxatdan o'tkazish va radioelektrondan foydalanish uchun ruxsat olish kerak. DP UDCR dan qurilma. Bundan tashqari, WiFi-dan foydalangan holda telekommunikatsiya xizmatlarini ko'rsatish uchun Aloqa va axborotlashtirish sohasida davlat tomonidan tartibga solish bo'yicha milliy komissiya (NKRZI) dan litsenziya olish kerak.

### Belarus

Belarus Respublikasida Radiochastotalar boʻyicha ixtisoslashtirilgan Davlat komissiyasi (SCRF) (belaruscha: *Dzyarzha kamísia at radiochastotalarda (DzKRC)*) mavjud. Belarus Respublikasi Aloqa va axborotlashtirish vazirligining 2013 yil 14 iyundagi 7-sonli "Axborotlashtirishni tashkil etish to'g'risida"gi qarori asosida. Roʻyxatga olinmaydigan radioelektron vositalar va (yoki) yuqori chastotali qurilmalar roʻyxati» (Wayback Machine saytida 2016-03-04 sanasida arxivlangan)(ingl.) Wi-Fi uskunasi, agar ularning parametrlari quyidagi talablarga javob bersa, roʻyxatdan oʻtishni talab qilmaydi:

* 2400-2483,5 MGts, 2500-2700 MGts, 5150-5875 MGts radiochastota diapazonlaridan foydalangan holda va tashqi antennalardan foydalanmaydigan (bino va inshootlar tashqarisida o'rnatilgan antennalar) keng polosali simsiz ulanish uchun abonent stantsiyalari.
* 3400-3800 MGts, 5470-5875 MGts radiochastota diapazonlaridan foydalangan holda umumiy telekommunikatsiya tarmog'iga keng polosali simsiz ulanish uchun abonent stansiyalari.

Xavfsizlik
----------

2011 yilda Wi-Fi ning sperma sifatiga ta'sirini o'rganuvchi eksperiment natijalari e'lon qilindi. Tajribaning maqsadi erkakning tizzasiga qo‘yilgan noutbukning uning reproduktiv tizimiga ta’sirini tekshirish edi, biroq tadqiqot dizayni va uning natijalari Wi-Fi tarmog‘ining xavfliligi haqida hech qanday xulosa chiqarishga imkon bermaydi.

Avvalroq Wi-Fi inson salomatligiga zarar keltirmasligi aytilgandi, demak, [[Science] biri. Buyuk Britaniyada|Ingliz professorlari] ] Nottingem universiteti (Nottingem universiteti) quyidagi Wi-Fi ehtiyot choralarini yetarli deb hisobladi:
Andoza:Quote start"Ba'zi odamlar noutbuklarini tizzalarida ushlab turishadi va menimcha, biz bolalarga uzoq vaqt onlayn (Wi-Fi) bo'lganlarida noutbukni stol ustiga qo'yishlari kerakligini eslatishimiz kerak. uni tizzangizda ushlab turishdan ko'ra."Andoza:End quote

Yana qarang
-----------



Andoza:Count

* WLAN
* Varddriving
* MIMO
* Simsiz Gigabit Alyansi
* Wi2Geo
* EyeFi
* Wi-Fi Direct
* Wi-Fi Protected Setup (WPS) — uy simsiz tarmogʻini yarim avtomatik yaratish uchun moʻljallangan standart.
* Taqsimlangan muvofiqlashtirish funksiyasi

Andoza:Hisoblash

Eslatmalar
----------

1. ↑  **{{Veb manbasi}} andozasidan foydalanishda `url=` parametrini belgilashingiz kerak.** *Stiv Gartner.*  (deadlink) (5-sentabr. 2014). 701 -12da asl nusxadan arxivlangan.
2. ↑  „/news/802\_11n\_wi\_fi\_answers\_na\_5\_bolshih\_voprosov/ katta savollar". 2011-yil 13-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 25-iyun.
3. ↑  , **arxivsana=** parametri ham koʻrsatilishi zarur. „Rasmiy IEEE 802.11 Ishchi guruhi loyihasining vaqt jadvallari" (en) (2016-yil 19-sentyabr). Qaraldi: 2016-yil 20-sentyabr.
4. ↑  , **arxivsana=** parametri ham koʻrsatilishi zarur. „Rivojlanayotgan bozor ehtiyojidan kelib chiqqan yangi IEEE 802.11ac™ spetsifikatsiyasi simsiz LANlarda yuqori, koʻp foydalanuvchili oʻtkazuvchanlik uchun" (en) (2014-yil 7-yanvar). Qaraldi: 2016-yil 20-sentyabr.
5. ↑  Andoza:Webdan iqtibos keltiring.
6. ↑  „Wi-Fi 6 - keyingi simsiz texnologiya standartining yangi nomi". 2018-yil 4-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 4-oktyabr.
7. ↑  Andoza:Veb havola
8. 1 2
9. ↑  , **arxivsana=** parametri ham koʻrsatilishi zarur. „Wireless Ethernet Compatibility Alliance (WECA) mukofotlari yangi Wi-Fi bilan birgalikda ishlash sertifikati" (2000-yil 8-may). Qaraldi: 2009-yil 30-noyabr.
10. ↑  , **arxivsana=** parametri ham koʻrsatilishi zarur. „Wireless Fidelity' o'chirildi" (2007-yil 27-aprel). Qaraldi: 2007-yil 31-avgust.
11. ↑  , **arxivsana=** parametri ham koʻrsatilishi zarur. „IEEE 802" (en). Qaraldi: 2009-yil 13-iyun.
12. ↑  itdom.info/Network /SSP1.html „Uyali standartlar". 2013-yil 15-yanvarda asl nusxadan /20130115003144/http ://www.itdom.info/Network/SSP1.html arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 4-yanvar.
13. ↑  Aleksandr Skusnov, «Kirish nuqtalarini sinovdan o‘tkazish: har bir xonadonda simsiz internet», kompyuter haftaligi «Upgrade», № 44 (186), 2004
14. ↑  , **arxivsana=** parametri ham koʻrsatilishi zarur. *Belarus Respublikasi Aloqa va axborotlashtirish vazirligi.* „Wi-Fi ulanishini ro'yxatdan o'tkazish." (ru) (deadlink). — Wi-Fi-ni binolar va inshootlardan tashqarida joylashtirishda Belarus Respublikasi Mudofaa vazirligi bilan kelishuv talab qilinadi. Qaraldi: 2010-yil 15-oktyabr.
15. ↑  SCRF 04-son qarori 2004 yil 6 dekabrdagi -03 -04-003-sonli idora ichidagi RES asosiy texnik tavsiflarini tasdiqlaydi (1-ilova) va soddalashtirilgan tartibda ro'yxatdan o'tkazilishi kerak bo'lgan RES ro'yxatini o'z ichiga oladi, bu hisoblanadi, radiochastotalardan foydalanishga ruxsatnoma bermasdan (2-ilova).
16. ↑  [https:/ /www .osp.ru/pcworld/2007/06/4298922/ „Uyali telefon o'rniga Wi-Fi telefonmi?"] (en). 2021- 06 -19da asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 12-mart.
17. ↑  {{Veb manbasi|url =  fi| sarlavha = Circle Line-da bepul Wi-Fi ishga tushirildi|muallif = Alisa Po|ish = |sana = 2012-yil 23-mart|nashriyot = The Village|kirish sanasi = 2016-01-18|arxiv sanasi = 2015- 12-25| arxiv-url =  havola = yo'q} }
18. ↑  *OLGA XOTIMSKAYA.* [http: //vm.ru/news/ besplatnij-wi-fi-ohvatit-metro-polnostyu-v-2014-godu1354539919.html?page=502 „Bepul Wi-Fi 2014-yilda butun metroni qamrab oladi"] (deadlink).  Kechki Moskva (2012-yil 3-dekabr). 2015-yil 25-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 26-iyun.
19. ↑  , **arxivsana=** parametri ham koʻrsatilishi zarur. .ntv.ru/novosti/624984/ „Moskva metrosi yana Wi-Fi tarmog'ini yaratish uchun tanlov e'lon qildi".  NTV (2013-yil 24-iyun). Qaraldi: 2016-yil -01-18.
20. ↑  , **arxivsana=** parametri ham koʻrsatilishi zarur. *Daria Luganskaya, Vitaliy Akimov, Yuriy Sinodov.* [http:/ /www.rbc.ru/ technology\_and\_media/18/12/2014/548ed6e52ae596086642bee5 „Zindon tarmoqlari: vmet.ro Moskva metrosida Wi-Fi orqali qanday qilib pul ishlaydi"] (2014-yil 18-dekabr). Qaraldi: 2016-yil 18-yanvar.
21. ↑  , **arxivsana=** parametri ham koʻrsatilishi zarur. *Nikolay Loginov.* .ru /news/infrastructure/?ID=1315206 „Wi-Fi hatto Moskva metrosidagi eskalatorlar va yer osti o'tish joylarida ham ishlaydi".  Gudok.ru (2015-yil 17-noyabr). Qaraldi: 2016-yil 18-yanvar.

[*sayt ishlamaydi*]
22. ↑  „Moskvadagi 108 bekatda bepul Wi-Fi paydo bo'ldi" (2015 yil 24 iyun). 2015-yil 26-dekabrda asl nusxadan #ixzz3j4egl2T5 arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 18-yanvar.
23. ↑  {{Veb manbasi|url =  sarlavha = 320 ta jamoat transporti bekatida bepul Wi-Fi paydo boʻldi|muallif = Elena Mixaylovina|ish = |sana = 2015-yil 15-sentabr|nashriyot = The Village|kirish sanasi = 2016-01-18|arxiv sanasi = 2015-12 - 25|arxiv-url =  = yo'q } }
24. ↑  *Kirill Yablochkin.* social/web/nastoyaschee\_i\_buduschee\_stolichnogo\_interneta\_gid\_po\_besplatnomu\_wj-fj\_moskvy „Moskva Internetining buguni va kelajagi: Moskvada bepul Wi-Fi bo'yicha qo'llanma" (10 sentyabr, 20-sentabr -sana = 2019-09-29). 2019-yil 29-sentyabrda asl nusxadan b/nastoyaschee\_i\_buduschee\_stolichnogo\_interneta\_gid\_po\_besplatnomu\_wj-fj\_moskvy arxivlangan.
25. ↑  „Zamonaviy routerlar uchun muqobil proshivka sinovi" (en). 2013-yil 8-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 1-may.
26. ↑  *Windows 7 da virtual Wi-Fi*, 2010-08-09da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2022-06-25
27. ↑  Andoza:Webdan iqtibos
28. ↑  Andoza:Webdan iqtibos
29. ↑  „Rossiya Federatsiyasi Telekommunikatsiya va ommaviy kommunikatsiyalar vazirligining 2010 yil 14 sentyabrdagi 124-sonli "Radio-ulanish uskunasidan foydalanish qoidalarini tasdiqlash to'g'risida"gi buyrug'i. I qism. 30 MGts dan 66 GGts gacha simsiz ma'lumotlarni uzatish uchun radio ulanish uskunasidan foydalanish qoidalari" (ru). 2021-yil 30-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 22-iyun.
30. ↑  
Andoza:Vebdan iqtibos keltiring
31. ↑  Andoza:Veb
32. ↑  Andoza:Veb
33. 1 2  Andoza:Veb-sayti
34. 1 2  Andoza:Vebdan iqtibos keltiring
35. ↑  Andoza:Vebdan iqtibos keltiring
36. ↑  Andoza:Vebdan iqtibos keltiring
37. ↑  { { web
 |url = 
 |title = SCRF Rossiyada 802.11ad aloqa standartidan foydalanishga ruxsat berdi
 |nashriyotchi = Rossiya Aloqa vazirligi
 |kirish sanasi=2017-12-31
 |lang=ru
 |arxiv sanasi=2020-11-13
 |arxiv-url = 
 | o'lik havola = yo'q
}}
38. ↑  „802.11ac va 802.11ad talablari tasdiqlangan" (en). Qaraldi: 2021-yil 30-dekabr.

[*sayt ishlamaydi*]
39. ↑  Andoza:Veb
40. 1 2  „Rossiya Federatsiyasi Raqamli rivojlanish, telekommunikatsiyalar va ommaviy axborot vositalari vazirligining 2020 yil 6 iyuldagi 321-sonli "Radio ulanish uskunalaridan foydalanish qoidalariga o'zgartirishlar kiritish to'g'risida"gi buyrug'i. 1-qism. Rossiya Federatsiyasi Telekommunikatsiya va ommaviy kommunikatsiyalar vazirligining 2010 yil 14 sentyabrdagi 124-son buyrug'i bilan tasdiqlangan 30 MGts dan 66 gigagertsgacha simsiz ma'lumotlarni uzatish uchun radio kirish uskunasidan foydalanish qoidalari "" (en). Qaraldi: 2021-yil 30-dekabr.

[*sayt ishlamaydi*]
41. ↑  , **arxivsana=** parametri ham koʻrsatilishi zarur. „Radiochastotalar davlat qo‘mitasining 2010-yil 15-iyuldagi 10-07-02-sonli "5150-5350 MGts va 5650-6425 MGts radiochastota diapazonlaridan statsionar simsiz ulanishning radioelektron vositalaridan foydalanish to‘g‘risida"gi qarori." (ru). Qaraldi: 2021-yil 30-dekabr.
42. ↑
43. ↑  , **arxivsana=** parametri ham koʻrsatilishi zarur. „Rossiya Federatsiyasining Ma'muriy huquqbuzarliklar to'g'risidagi kodeksi (CAO RF) 2001 yil 30 dekabrdagi 195-FZ-son." (ru). Qaraldi: 2009-yil 13-iyun.
44. ↑  *Marianna Deineko.* „Rostov-na-Donuda Wi-Fi uchun jarimaga tortildi" (ru).  .ru www.compulenta.ru (2006-yil 19-iyul). 2009-yil 14-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2009-yil 13-iyun.
45. ↑  , **arxivsana=** parametri ham koʻrsatilishi zarur. „Comnews Internet gazetasi Wi-Fi bilan elektron qurilmalarni ro'yxatdan o'tkazish mavzusiga bag'ishlangan materialni nashr etadi".
46. ↑  Andoza:Vebdan iqtibos keltiring
47. ↑  , **arxivsana=** parametri ham koʻrsatilishi zarur. „Ro'yxatga olinmaydigan radioelektron vositalar va (yoki) yuqori chastotali qurilmalar ro'yxatini belgilash to'g'risida (Belarus Respublikasi Aloqa va axborotlashtirish vazirligining 2013 yil 14 iyundagi 7-son qarori)" (ru). Qaraldi: 2016-yil 17-mart.
48. ↑  , **arxivsana=** parametri ham koʻrsatilishi zarur. „Wi-Fi orqali internetga ulangan noutbuklardan foydalanish inson sperma harakatini pasaytiradi va sperma DNK parchalanishini oshiradi" (en).
49. ↑  Wi-Fi sog'liq uchun zararli emas (Wayback Machine saytida 2021-05-10 sanasida arxivlangan) "Vokrug sveta" 22/05/2007

Havolalar
---------

* Wi-Fi Alliance(ingl.)
* Wi-Fi qurilmalari uchun antennalar, ComputerPress jurnali, 8'2007
* "Simsiz texnologiyalarning buguni va kelajagi" davra suhbati, CNews, 20.03.2009
* Wi-Fi sog'lig'imizga zarar keltiradimi?, Computerra, 08.12.2006
* Rossiyada simsiz tarmoqlarni ro'yxatdan o'tkazish bo'yicha savollar, dlink.ru
* Dunyoning barcha shaharlarida bepul Wi-FI ulanish nuqtalari

Andoza:Quyosh
Andoza:Internetga kirish usullari
Andoza:Uyni avtomatlashtirish