recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Monument Valley*** — bu Ustwo Games tomonidan ishlab chiqilgan va nashr etilgan sodda jumboqli oʻyin. Oʻyinchi malika *Idani* optik illyuziyalar va imkonsiz obyekt labirintlari orqali boshqaradi, shu bilan birga uning atrofidagi dunyoni turli platformalarga kirish uchun manipulyatsiya qiladi. *Monument Valley* 2013-yil boshidan boshlab oʻn oy davomida kompaniya dasturchisi Ken Vongning kontseptual chizmalari asosida ishlab chiqilgan. Uning vizual uslubi yapon nashrlari, minimalist haykaltaroshlik va *Windosill*, *Fez* va *Sword &amp;* Sworcery indie oʻyinlaridan ilhomlangan va tanqidchilar tomonidan MC Escher chizmalari va *Echochrome* bilan solishtirilgan. Yopiq beta testdan soʻng u 2014-yil 3-aprelda iOS uchun chiqarildi va keyinchalik Android va Windows Phonega koʻchirildi. Oʻyin odatda ijobiy sharhlarni oldi. Tanqidchilar uning badiiy va ovozli dizaynini yuqori baholadilar, lekin uning qiyinchilik yoʻqligini taʼkidladilar. U 2014-yilda Apple Design Award mukofotini qoʻlga kiritdi, Apple kompaniyasining 2014-yildagi eng yaxshi iPad oʻyini deb topildi va 2015-yil yanvarigacha ikki milliondan ortiq nusxada sotilgan; 2016-yil may oyiga kelib, oʻyinning sotuvi 26 milliondan oshdi.

*Monument Valley 2* iOS va Android uchun mos ravishda 2017-yilning iyun va noyabr oylarida chiqarildi. Ikkala oʻyin ham Microsoft Windowsda 2022-yil iyul oyida chiqarilgan.

Rivojlanish
-----------

*Monument Valley* 2004-yilda tashkil etilgan, 2007-yildan beri iPhone ilovalarini ishlab chiqaradigan raqamli dizayn firmasi Ustwo tomonidan ishlab chiqilgan. Ularning *Whale Trail* oʻyini millionlab yuklab olindi va ularning boshqa ilovalari orasida Granimator dizayn ilovasi va Rando rasm almashish ilovasi mavjud edi. *Monument Valley* planshetlar uchun sensorli oʻyin sifatida ishlab chiqilgan. Uning rivojlanishi 2013-yilning boshida boshlangan va 10 oy davom etgan. U „Illyuziya minorasi" nomi ostida ishlab chiqilgan. U MC Escher uslubida chizilgan konsepsiyadan boshlandi va yakuniy dizayn ushbu asl nusxaga yaqin qilib loyihalashtirildi. Ustwo rahbariyati ishchu guruhiga vaqt jadvali yoki byudjetni belgilamadi va buning oʻrniga „yuqori sifatli mahsulot ishlab chiqarishga" eʼtibor qaratishni aytdi. Oʻyinlarni ishlab chiqish Ustwo daromadining katta qismini tashkil etmaydi, shuning uchun kompaniya oʻz oʻyinlarini rivojlantirishni yuqori daromad keltiradigan ilovalarga emas, balki kompaniyaga yaxshi taʼsir koʻrsatadigan „ajoyib mahsulotlar" ishlab chiqarishga qaratadi.

 Ken Vong, Ustwo kompaniyasining bosh dizayneri, 2015-yilgi Oʻyinni ishlab chiquvchilar konferensiyasida

Film moslashtirish
------------------

2018-yil avgust oyida Paramount Animation va Weed Road Ustwo bilan hamkorlikda *Monument Valley* asosidagi jonli harakat/CGI gibrid filmini ishlab chiqish rejalarini eʼlon qildi, Patrik Osborn rejissorlik qiladi. Filmda jonli aktyorlar oʻyin asosida kompyuter yaratgan sozlamalarni oʻrganishi kutilmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  „Monument Valley was Almost Called "The Garden of Geometric Delights"". Grab It Magazine (15-iyun 2017-yil). Qaraldi: 15-iyun 2017-yil.
2. ↑  *Fleming.*. *Deadline Hollywood* (22-avgust 2018-yil). Qaraldi: 22-avgust 2018-yil.
Категория:Языки и диалекты по алфавиту
**Arab tilining afg'on (afg'on) lahjasi** (inglizcha:  ), **Balx lahjasi** (inglizcha:  ) - Afg'onistonning bir necha arab tilida so'zlashuvchi arablari orasida keng tarqalgan arab tilining Markaziy Osiyo turlaridan biri.

Tarixi
------

### O'rta asrlar va keyingi davrlar

Afg‘onistonda arab tilida so‘zlashuvchi aholi haqida XVI asrda Mo‘g‘ullar imperiyasining asoschisi Bobur "Bobur-noma "da tilga olgan. U ta’riflagan Kobul viloyati arablari endi butunlay fors tiliga o‘tgan  .

18-asrning ikkinchi yarmida tarixchi Abdul-Karim Buxoriy Afgʻonistonning shimolidagi Andxoy shahrini taʼriflar ekan, bu hududda yashovchi arab qabilalarini eslatib oʻtgan. Unga ko‘ra, ular Xurosondan Umaviylar va Abbosiylar xalifalari davrida kelganlar. O'sha paytda ularning soni 60 mingdan ortiq oila edi.

### XX asr

1926 yilda Mozori Sharif gubernatori Georg Morgenstierne bilan suhbatda ba'zi ko'chmanchi qabilalar shahar g'arbida arab tilida gaplashishda davom etayotganini aytdi. 1957-yilda Abdul-Gʻofur Farhodiy sharqshunoslarning 24-xalqaro kongressida bu arabzabonlarning yashash joylari haqida maʼruza qildi. 1960-yillarda Abdul-Sattor Sirat va Boyazid Otsek Xoshxalobod aholisining tiliga, Sanaolla Sana esa Yahdon aholisining tiliga oid tadqiqotlarini nashr etdilar. 1975 yilda arab tilida so'zlashuvchi barcha to'rt qishloqning *(Ch. M. Kieffer, R. Kieffer-Vonmoos)* lahjalarini o'rganish uchun ekspeditsiya amalga oshirildi. Nihoyat, 1994 yilda ingliz tilshunosi Bryus Ingham o'z tadqiqotini nashr etdi  .

### Zamonaviy Afg'oniston

Zamonaviy Afgʻonistonda koʻpchiligi koʻchmanchi va yarim koʻchmanchi turmush tarzini olib boradigan arablar soni 40-45 ming kishini tashkil qiladi (2000). Ular mamlakat shimolida, Balx viloyatining Akcha va Mozori Sharif shaharlari yaqinida yashaydilar. Ularning ozgina qismi haligacha arab tilida so‘zlashadi, ko‘pchilik dari (afg‘on-fors) tiliga o‘tgan  .

#### Afg'onistonning arab tilida so'zlashuvchi qishloqlari

* Xoshxalobod ( forscha:  ạbạd - Balx viloyati, Давлатабад[en] tumani , Давлатабад[en] shahridan 8 km gʻarbda   .
* Soltan-Areg ( forscha:  - Мингаджик[en] tumani , Akcha shahridan 14 km gʻarbda   .
* Yahdan (fors forscha:  - Balx viloyati, Davlatobod tumani, Davlatobod shahridan 5 km janubi-sharqda   .
* Hasanobod ( forscha:  — Jauzjon viloyati, Shibargʻona viloyati markazidan 14 km shimoli-sharqda   .


1. 1 2  Owens J. 2000. sfn error: no target: CITEREFOwens\_J.2000 (help)
2. ↑  Афганистан. Справочник / ред. А. Д. Давыдов, В. Г. Коргун, Р. Р. Сикоев. — Издательская фирма «Восточная литература» РАН, 2000. — С. 40. — 256 с.
3. 1 2 3 4  *A. Kh. al-Harawi.*  (ar). *The Asian* (1-mart 2013-yil). 18-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-fevral 2021-yil.
4. 1 2 3 4  *Сафи М. А.* Афганистан и арабская литература на протяжении веков = arabcha: . — Ас-Салафия, 1988. — С. 106. — 656 с.
**Murtazoyev Muxtorjon** (1909.5.5 -Qoʻqon — 1994.2.3) — xonanda, sozanda (gʻijjak, dutor, tanbur), bastakor. Fargʻona vodiysi zamonaviy bastakorlik maktabining asoschilaridan. Anʼ-anaviy musiqa yoʻllarini Mahram hofiz va gʻijjakchi Qodirjon Ham-damovlardan oʻrgangan. Qoʻqon shahri Temiryoʻlchilar madaniyat saroyida musiqa rahbari (1929—33), Qoʻqon teatrida sozanda (1933—41) va musiqa rahbari (1957-yildan), Yangiyoʻl teatri (1942—45), Muqimiy teatri (1945 — 57)da gʻijjakchi-konsertmeyster, Qoʻ-qonda maqomchilar ansamblining badiiy rahbari (1957-yildan). Mumtoz va zamondosh shoirlarning sheʼrlariga yaratgan qoʻshiq va ashulalari ("Oʻrta-ma", "Gulzor makoni", "Sogʻinish", "Jonim ila jonim", "Bir ishva bilan", "Ey koʻngil", "Jafo ham qilmading" va boshqalar) M.Ahmedov, O.Imom-xoʻjayev, K.Moʻminov va boshqa hofizlar repertuaridan oʻrin olgan. Ayniqsa, T. Qodirov talqinidagi "Fargʻona tong otguncha", "Bizni tashlab" kabi badiiy yetuk asarlari ommaviylashgan. "Doʻstlar" (Uygʻun pʼyesasi), "Qumrining murodi" (J.Mashrabiy), D.Ja-lilov bilan birgalikda "Ishqobod" (S.Abdul-la), "Xolisxon" (Ham-za) kabi spektakllarga musiqa bastalagan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** v
* t
* e
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Afgʻon oshxonasi** mamlakatning asosiy ekinlari boʻlgan bugʻdoy, makkajoʻxori, arpa va guruch kabi donlarga asoslangan. Afgʻonlar qoʻshni pokistonliklar kabi achchiq ovqat isteʼmol qilmaydi. Yangi va quritilgan mevalar afgʻon dietasining eng muhim qismidir. Afgʻoniston oʻzining yaxshi mevalari, ayniqsa anorlari, uzumlari va juda shirin boʻlgan qovunlari bilan mashhur. Afgʻon oshxonasida Markaziy Osiyo, Sharqiy Osiyo, Janubiy Osiyo va Yaqin Sharq oshxonalari aralashmasi mavjud. Afgʻon taomlarining deyarli barchasi achchiq emas.

**Mashhur afgʻon taomlaridan** Qoʻzi goʻshtidan pishirilgan kabob (seekh kabab), Palao va salat, Tandirli tovuq, Mantu (chuchvara) misol boʻla oladi.

Mashhur afgʻon taomlari
-----------------------

1. Palao (anʼanaviy guruchli taom)
2. Mosh Palao
3. Shoʻrba (Afgʻon shoʻrva)
4. Mantu (goʻshtli köfte)
5. Kofta (koʻftalar)
6. Kichiri
7. Rosh
8. Choʻpon Kabob
9. Afgʻon Kabobi
10. Mash Palao
11. Kobuli Polao
12. Qorma Sabzi
13. Shola (yopishqoq guruchli idish)
14. Qoruti
15. Eshkana
16. Baunjan (kartoshka va pomidor bilan pishirilgan baqlajon)
17. Bendee/Baumya (kartoshka va pomidor bilan pishirilgan bamya)
18. Heeknusb (hummus)
19. Aushak
20. Baglava (baklava)
21. Bolani (afgʻon non yoki krep)
22. Chapli Kabab
23. Shor-Naxod (maxsus qoʻshimchali noʻxat)
24. Naan (Afgʻon noni)

Mashhur afgʻon shirinliklari
----------------------------

1. Gosh Feel (pishiriq)
2. Halvo
3. Shir Berinj (guruch pudingi)
4. Ferni
5. Kadu Bouranee (shirin qovoq)
6. Jelabi
7. Malida yoki Xajoor
8. Spice Rub

Afghanistan
**Jenkinson Antoniy** (7-1611) - ingliz sayyohi; savdo agenti va diplomat. Yevropa, Osiyo va Afrikaga sayohat qilgan, 1557—72 yillarda Rossiyaga 4 marta kelgan. J. Angliya bilan Rossiya oʻrtasida ittifoq shartnomasi tuzilgudek boʻlsa, inglizlarni savdo-sotiqda monopol huquqqa ega boʻlishiga, Ivan 1 Uning roziligini olishga erishgan (1567—69). Angliya shartnomani imzolashdan voz kechgan, Ivan IV bu imtiyozlarni bekor qilgan (1570). J. 1558—59, 1562—64 yillarda Ivan Grozniyning ruxsati bilan Rossiya orqali Eron va Oʻrta Osiyoga elchilik sayohati qilgan. Uning maqsadi Oʻrta Osiyo orqali Xitoy va Sharqiy Hindistonga olib boradigan savdo yoʻlini ochish boʻlgan, biroq u maqsadiga erisha olmagan. J. elchiligi 21 oy (1558 y. aprel-dan 1559 y. 2 sent.gacha) davom etgan. Unda Richard va Robert Jonsonlar va Aziz ismli tarjimon (tatar) hamrohlik qilgan. J. bu elchilik sayohati haqida "Rossiyadagi Moskov shahridan Baqtriyadagi Buxoro shahriga sayohat" nomli esdaliklarini yozib qoldirgan. U Xitoyga olib boradigan yoʻllar toʻgʻrisida maʼlumotlar toʻplagan. U Saroychiq, Xorazmdagi Vazir va Urganch sh.lari haqida qimmatli maʼlumotlarni keltirgan. J. Amudaryo, Mangʻit ulusi, Xorazm va Buxoro xonligining 16-asr oʻrtasidagi ijtimoiy-siyosiy ahvoli, shuningdek, Oʻrta Osiyo xalqlarining turmushi, odatlari va b. haqida muhim tarixiy maʼlumotlar yozib qoldirgan.

Adabiyot
--------

* Puteshestviye Djenkinsona v Xivu i Buharu. Puteshestviye v Srednyuyu Aziyu 1558— 1559 gg. [V kn.: Angliyskiye puteshestvenniki v Moskovskom gosudarstve v XVI v. perevod s angliyskogo Yu.V. Gotye], L. 1937; Axmedov B. A. Istoriko geograficheskaya literatura Sredney Azii XVI—XVIII vv. Pismennie pamyatniki, T. 1985.

Naim Norqulov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** v
* t
* e
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Buxoro axbori** — (بخارا اخبارى) Buxoro Xalq Sovet Respublikasi hukumati gazetasi. 1920-yil 9-sentyabrdan 1923-yil iyulgacha o’zbek tilida Buxoro shahrida chop etilgan.

Tarixi
------

1920-yil 9-sentyabrda, amirlik agʻdarilganidan so’ng, BXSRning markazi Eski Buxoro (hozirgi Buxoro) shahrida oʻzbek adabiy tilida, isloh qilingan arab imlosida "Buxoro axbori" (بخارا اخبارى) nomi bilan gazeta chop etilgan. "Buxoro axbori" gazetasi Butun Buxoro inqilobiy qoʻmitasi (revkom), 1921-yildan BXSR Markaziy Ijroiya qoʻmitasi (MIQ) organi sifatida nashr etilgan. "Buxoro axbori" gazetasi 1920-yil 9-sentyabrda chop etilgan 1-sonidan boshlab 2 yil davomida, yaʼni 1922-yil 21-sentyabrga qadar haftada bir marta 1000-1500 nusxada bosmaxonadan chiqarilib turilgan. Buxoro axbori gazetaning dastlabki muharriri maʼrifatparvar, matbaachilik sohasida muayyan tajriba orttirgan Mahmud Said Ahroriy hisoblanadi. 1923-yilning yozida Germaniyadan musulmoncha harf terish mashinasining Buxoroga keltirilishi noshirchilik sohasida burilish yasadi. Yuqoridagi omillar "Buxoro axbori" gazetasini bundan buyon 4 sahifada emas, balki 8 sahifada chop etish imkonini berdi. Gazeta nafaqat hajman kengayibgina qolmay, balki mazmunan boyidi, oʻquvchiga koʻproq manzur boʻldi, undagi xabar va maqolalar dolzarbligi oshdi. Ayniqsa, tanqidiy, real hayotni tasviflovchi materiallarning gazeta sahifalarida chop etilishi, respublikaning turli viloyatlarida gazetxonlar soni koʻpayishiga olib keldi. 1920-yil 9-sentyabrdan 1923-yilning 16-oktabrgacha 214 soni chop etilgan. Gazeta dastlab 4 sahifada 1000-1500 nusxada chop etilgan boʻlsa, 1922-yil kuzidan boshlab, u 7-8 sahifada haftada 2-3 marta, oyida 8-10 marta, 2000-2500 nusxada nashr etildi. "Buxoro axbori" gazetasi oddiy holatda chop etilishidan tortib, fotolavhalar va zamonaviy texnik vositalar bilan chiqarilishiga qadar boʻlgan bosqichni bosib oʻtdi. "Buxoro axbori" gazetasi BXSRning ichki va tashqi siyosati, oʻz davrining ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy, madaniy jarayonlari va muammolari masalalarini oʻnlab ruknlar ostida imkon qadar xolisona hamda tanqidiy ruh bilan yoritishdi.

Manbalar
--------

1. ↑  Inoyatov S, Rajabov Q*. Buxoro tarixi*. Toshkent: Tafakkur, 2015 — 460 bet.
2. ↑  Rahmonov K*. Buxoro Xalq Sovet Respublikasi tarixi matbuot sahifalarida*. Toshkent: „ABU MATBUOT — KONSALT", 2012 — 175 bet.
**Yeraly Lukpanovich Tugʻjanov** (qozoqcha: , tugʻ. 1963-yil 13-may, Shagʻatoy, Gʻarbiy Qozogʻiston viloyat, Terekta tumani) — Qozogʻiston davlat arbobi, Qozogʻiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari.

Biografiya
----------

Kichik juzning etyru qabilasining Tabyn urugʻidan kelib chiqqan.

Taʼlim
------

1988-yilda E.A.Buketov nomidagi Qaragʻanda davlat universitetini tugatgan yurisprudentsiya (malaka — huquqshunos) ilmiy darajasiga ega. 1994-yilda Qozogʻiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Davlat va huquq institutini tamomlagan.

Faoliyat
--------

Ural viloyati Oktabr oʻrmon xoʻjaligi ishchisi (09.1980-04.1981);

Qaragʻanda davlat universiteti davlat va huquq nazariyasi va tarixi kafedrasi oʻqituvchisi (11.1991-09.1998);

Qozogʻiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Davlat va huquq instituti aspiranti (11.1991-11.1994);

Qozogʻiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Davlat va huquq institutida ilmiy xodim (11.1994-03.1996);

Katta oʻqituvchi, Qozogʻiston davlat yuridik universiteti davlat xizmati va xalqaro huquq fakulteti dekan muovini (03.1996-07.1997);

Qozogʻiston davlat yuridik universiteti xalqaro huquq fakulteti dekani (04.1997-07.1999);

Qozoq davlat yuridik universiteti filial direktori (07.1999-10.2000);

Qozogʻiston davlat yuridik universiteti Huquq va davlat xizmati instituti direktori (10.2000-02.2001);

Qaragʻanda viloyati hokimining oʻrinbosari (02.2001-02.2006);

Qozogʻiston Respublikasi Adliya vazirligi Din ishlari boʻyicha qoʻmita raisi (04.24.2006-02.2008);

Rais oʻrinbosari — Qozogʻiston Xalq assambleyasi kotibiyati rahbari (02.2008-03.2017);

Mangʻistau viloyati hokimi (03.14.2017-09.2019);

Qozogʻiston kasaba uyushmalari Federatsiyasining raisi (09.2019-yildan)

2020-yil 11-fevralda Bosh vazir oʻrinbosari etib tayinlandi.

Rank
----

Huquq fanlari nomzodi, dissertatsiya mavzusi: „Sibir qozoqlari viloyatini boshqarish va uning Rossiyaning Sharqiy siyosatidagi oʻrni (1822-1868)" (1995)

Siyosatshunoslik doktori

Mukofotlar
----------

Parasat ordeni (2018-yil 14-dekabr)

2-darajali „Doʻstik" ordeni bilan mukofotlangan 

„Mehnat farqi uchun" medali (Qozogʻiston) (2007)

„Qozogʻiston Respublikasi mustaqilligining 10 yilligi" medali (2001) 

„Qozogʻiston Respublikasi mustaqilligining 20 yilligi" medali (2011)

Manbalar
--------

1. ↑  „Ералы Тугжанов поддержал инициативу продлить часы работы для ТРЦ и рынков".
2. ↑  „Ne nujno upovat na neft". Akim Yerali Tugjanov o zarplatax mangistautsev i Janaozene | Tengrinews.kz
3. ↑  „Досье: Тугжанов Ералы Лукпанович".
4. ↑  Nazarbaev nagradil akima Mangistauskoy oblasti
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Buxoro (maʼnolari).

**Buxoro**—URAL GAZ YOʻLI — yirik gaz magistrali. Rossiyaning Ural sanoat rayoni va Gʻarbiy Kozogʻistonni Buxoro (Gazli rayoni) tabiiy gazi bilan taʼminlash uchun kurilgan. lyoʻli Buxoro — Chelyabinsk oʻrtasida (uz. 1900 km) 1963-yilda, 2yoʻli Buxoro — Sverdlovsk oʻrtasida (uz. 2100 km) 1965-yilda ishga tushirilgan. Uning bir kismi (489 km) Oʻzbekiston hududidan oʻtadi. Bu gaz yoʻllarida diametri 1020 mm li kuvurlar yotqizilgan. Gaz yoʻli boʻylab kompressor st-yalari kurilgan. Undan yiliga 21 mlrd. m3 gaz oʻtadi. Keyinchalik bu gaz yoʻliga Turkmaniston va Qozogʻistondagi gaz konlaridan olinadigan yoqilgʻini oʻtkazadigan gdzoprovodlar tutashtirilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** v
* t
* e
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
"Varshavani ozod qilgani uchun" medalining orqa tomoni
**"Varshavani ozod qilgani uchun" medali** —SSSR Qurolli Kuchlari Prezidiumining 1945-yil 9-iyundagi farmoni asosida taʼsis etilgan. Medal loyihasi muallifi rassom Kuritsyna.

Medal toʻgʻrisidagi nizom
-------------------------

„Varshavani ozod qilgani uchun" medali Qizil Armiya, Harbiy-dengiz floti va NKVD qoʻshinlarining harbiy xizmatchilariga 1945-yil 14-17-yanvarda qahramonlarcha hujum oʻtgan va Varshavani ozod qilishda  bevosita ishtirok etganlarga shuningdek shaharni ozod qilish paytidagi harbiy harakatlar tashkilotchilarg va rahbarlariga beriladi. Medal SSSR Oliy Kengashi Prezidiumi nomidan Varshavani ozod qilishda haqiqiy ishtirok etganligini tasdiqlovchi hujjatlar asosida, qism komandirlari va harbiy tibbiyot muassasalari rahbarlari tomonidan taqdim etiladi. Qizil Armiya va Harbiy dengiz flotining harbiy qismlarida boʻlgan shaxslar  harbiy qismlarning komandirlari, armiya va flotdan isteʼfoga chiqqan shaxslar taqdirlanganlarning yashash joyidagi viloyat, shahar va tuman harbiy komissarlari yetqazib beriladi. „Varshavani ozod qilgani uchun" medali koʻkrakning chap tomoniga taqilgan va SSSRning boshqa medallari boʻlgan taqdirda „Belgradni ozod qilgani uchun" medalidan keyin joylashgan.

Medalning tavsifi
-----------------

"Varshavani ozod qilgani uchun" medali tompakdan (guruchdan) yasalgan va diametri 32 mm boʻlgan muntazam doira shakliga ega. Old tomonda aylana boʻylab tepada „OZODLIK UCHUN" yozuvi oʻrtada „VARSHAVA" lentasidagi yozuv, yozuvning pastki qismida besh qirrali yulduz undan uzoqlashgan nurlar tasvirlangan. Medalning old tomoni hoshiya bilan chegaralangan. Medalning orqa tomonida Varshavaning ozod qilingan sanasi „1945-yil 17-yanvar" yozuvi tushurilgan, tepasida besh qirrali yulduzcha tasvirlangan. Medaldagi barcha yozuvlar va tasvirlar qavariq.
Medal koʻz va halqa yordamida kengligi 24 mm boʻlgan koʻk rangli ipak muare lentasi bilan qoplangan beshburchak blokga bogʻlangan. Lentaning oʻrtasida 8 mm kenglikdagi qizil chiziq bor. Lentaning chetlari tor sariq chiziqlar bilan chegaralangan.

Qabul qiluvchilar (qisman roʻyxati)
-----------------------------------

Quyidagi shaxslar „Varshavani ozod qilgani uchun" medali bilan taqdirlanganlar.

* Sovet Ittifoqi marshali Vasiliy Ivanovich Chuykov
* Sovet Ittifoqi marshali Konstantin Rokossovskiy
* Kapitan Iosif Zevsovich „Ios" Teper
* Sovet Ittifoqi marshali Pavel Fyodorovich Batitskiy
* Sovet va Polsha armiyasi generali Stanislav Gilyarovich Poplavskiy
* Artilleriya marshali Vasiliy Ivanovich Kazakov
* Armiya generali Mixail Sergeevich Malinin
* Armiya generali Sagadat Kojahmetovich Nurmagambetov
* Polshalik brigada generali Mieczyslav Cygan
* AQSh armiyasi shtabi serjanti Jozef R. Beyrle

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 . *libussr.ru*. Qaraldi: 24-iyun 2022-yil.
2. ↑ . *libussr.ru*. Qaraldi: 24-iyun 2022-yil.
Ideler krateri (lat. Ideler) — oyning ko'rinadigan tomonining Janubiy materikidagi katta zarba krateri. Bu nom nemis astronomi Kristian Lyudvig Ideler (1766 — 1846) sharafiga berilgan va 1935 yilda xalqaro astronomiya Ittifoqi tomonidan tasdiqlangan.

Kraterning tavsifi
------------------

 Ideler krateri atrofi. Oyning janubiy qutbi xaritasining parchasi  .
Kraterning eng yaqin qo'shnilari-g'arbiy-shimoli-g'arbiy qismida joylashgan Breislak krateri; shimoli-g'arbda Barozzi krateri; shimoli-Sharqda Spallanzani krateri; Sharqda-janubi-Sharqda Pitisk krateri va Janubi-g'arbda Bekon krateri. Krater markazining selenografik koordinatalari 49°19 's 22°14' e 49,32° s 22,24° e g, diametri 37,8 km, chuqurligi 2,33 km. 

Krater ko'pburchak shaklga ega bo'lib, janubi-g'arbiy qismida kichik proektsiyaga ega. Mil tekislanib, Shimoliy qismida kichik kraterlar to'planishi bilan ajralib turadi. Kraterning Sharqiy qismi sun'iy yo'ldosh krateri Ideler L bilan qoplangan (pastga qarang), er-xotin juftlik hosil qiladi. Milning ichki qiyaligi keng va silliqdir. Atrofdagi milning balandligi 10 m ga etadi, krater hajmi 1061 km 3 ni tashkil qiladi. Idishning pastki qismi tekis, sezilarli tuzilmalarsiz.

sun'iy yo'ldosh kraterlari
--------------------------

 Devid Kempbell surati.

| Ideler | Koordinatalar | Diametri, km |
| --- | --- | --- |
| A | 50°13′S 21°56′E﻿ / ﻿50.21°S 21.93°E﻿ / -50.21; 21.93﻿ (Иделер A)GO | 10.7 |
| B | 50°47′S 22°21′E﻿ / ﻿50.78°S 22.35°E﻿ / -50.78; 22.35﻿ (Иделер B)GO | 9.7 |
| C | 51°20′S 23°14′E﻿ / ﻿51.34°S 23.23°E﻿ / -51.34; 23.23﻿ (Иделер C)GO | 6.4 |
| L | 49°20′S 23°39′E﻿ / ﻿49.33°S 23.65°E﻿ / -49.33; 23.65﻿ (Иделер L)GO | 36.5 |
| M | 49°00′S 25°34′E﻿ / ﻿49°S 25.57°E﻿ / -49; 25.57﻿ (Иделер M)GO | 18.2 |

shuningdek qarang
-----------------

* Oydagi kraterlar ro'yxati
* oy krateri
* Oy kraterlarining morfologik katalogi
* Sayyora nomenklaturasi
* Selenografiya
* Oyning mineralogiyasi
* Oyning geologiyasi
* Kechiktirilgan kuchli bombardimon

Eslatmalar
----------

Havolalar
---------

* Oyning raqamli foto atlasi.
* LAC-127 xaritasida Ideler krateri.
* Krater yaqinining selenologik xaritasi.
* (en). 30-may 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-iyul 2020-yil.



* Lunar Picture Of the Day veb-saytidagi eslatma.
* Andersson, LE va EA Whitaker, NASA Oy nomenklaturasi katalogi, NASA ma'lumotnoma nashri 1097, 1982 yil oktyabr.

1. ↑  Карта окрестностей южного полюса Луны.
**Murod Xontoʻrayev** (1987-yil 4-iyul, Toshkent — 2021-yil 19-iyul, Boʻstonliq tumani) — Oʻzbekistonlik sportchi, MMA yarim ogʻir vazn jangchisi, MMA boʻyicha jahon chempioni, Oʻzbekiston MMA assotsiatsiyasi vitse-prezidenti. U oʻzining professional karyerasini 2013-yilda boshlagan. Laqabi „Osiyo ayigʻi".

Shaxsiy hayoti
--------------

2018-yil 21-iyun kuni Toshkent shahrining yunusobod tumanidagi tungi klublardan birida tartibsizlik keltirib chiqargani uchun hibsga olingan. Dastavval unga nisbatan 3 yillik qamoq jazosi berilishi kutilgan. Jinoyat ishlari boʻyicha Yakkasaroy tumani sudida Murod Xontoʻrayevga jarima tarzidagi jazo qoʻllanildi. U eng kam ish haqining 94 baravari miqdorida — 16 190 560 soʻm jarima toʻlab, ozodlikka chiqdi.
2018-yil 26-noyabr kuni Xontoʻrayevga „Toshkent savdo markazi" yaqinida joylashgan ofisida 10 dan ortiq kishi hujum uyushtirib, uning son va koʻkrak qafasi atrofiga pichoq bilan jarohat yetkazgan. Olingan jarohatlar oqibatida Murod Xontoʻrayev kasalxonada davolangan.

Oʻlimi
------

Murod Xontoʻrayev oʻzining mashinasida 2021-yil 19-iyul kuni Toshkent viloyati Boʻstonliq tumanida avtohalokatga uchrab, halok boʻldi. Gentra haydovchisining soʻzlariga koʻra, sportchi boʻlgan mashina juda yuqori tezlikda harakatlangan. Yon tomonga urilib, oqibatda mashina va haydovchi turli tomonlarga uchib ketgan. Murod Xontoʻrayev Toshkent shahridagi Yalangʻoch-2 qabristonida dafn etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑ . *Xalq soʻzi*. Qaraldi: 2018-yil 25-iyun.
2. ↑ . *Interfax.uz*. Qaraldi: 2018-yil 27-noyabr.
3. ↑ . *Bugun.uz*. Qaraldi: 2021 йил 19 июль.
**TamTam** — Ushbu messendjer xabarlar, musiqa video, rasm, ovozli xabarlar, video xabarlar, giflar, stikerlar yaratish imkonini beruvchi messendjer hisoblanadi. Hozirda asosan Rossiya hududida rivojlanib borayotgan faol ijtimoiy tarmoqlardan biri.

Tarixi
------

Ijtimoiy tarmoq birinchi bo'lim OK messager nomi bilan ish faoliyatini boshlagan. Bunga sabab ijtimoiy tarmoq asosan Odnoklassniki saytiga bog'langan holda xabar almashishi edi. 2017 yil 25 -maydan boshlab ijtimoiy tarmoq TamTam nomiga o'zgartirildi. 2018 - yilga kelib ijtimoiy tarmoq Odnoklassnikidan mustaqil foydalanish imkoniga ega bo'ldi. 2020 - yilga kelib ijtimoiy tarmoq aloqa vazirligi tomonidan "Ijtimoiy tarmoq" sifatida tan olindi va resurslar ro'yxatiga qo'shildi.

2021 - yilga kelib esa messendjer Google kompaniyasiga tegishli Play market ilovasi orqali 10 millondan ortiq yuklab olindi.

Yangilanishlar
--------------

TamTam messendjeri 2019-yilda **TamTam bot API, joylashuvni baham ko'rish, xabarlarni tahrirlash, rektsiyalar, postlarga sharhlar qoldrish** kabi imkoniyatlar bilan kengaytirdi. 2020 - yilga kelib ijtmoiy tarmoq **Guruh qo'ng'iroqlari, yangi stikerlar** bilan o'z imkoniyatlarini yanada boyitdi. 2021 - yilda **matnlarni formatlash, yangi stikerlar** bilan yangilanishlarni yakunladi.

Manbalar
--------

* Ria yangililari
* Wikidata (ingl.)
* IGuides
* Interfax
* TamTam messenjeri![*sayt ishlamaydi*]

Havolalar
---------

* Rasmiy veb sayt
* Ilovaing yangilanishlari haqida rasmiy manba (ingl.)
* BOT API TamTam (ingl.)
* Ilovaning App storedagi havolasi
* Ilovaning AppGallerydagi havolasi
* Ilovaning Play marketdagi havolasi
Al Sabah (arab.**آل صباح** ‎) — Quvayt amirlarining 1752 yoki 1756 yildan hozirgi kungacha hukmronlik qilgan sulolasi.

Al Sabah urugʻi 18-asr boshlarida Najddan shimolga koʻchib kelgan Beni Atban arab qabilasiga mansub. Dastlab Al Saboh oilasi Iroqning Umm Qasr shahriga joylashdi, biroq tez orada Usmonli qo‘shinlari tomonidan u yerdan haydab yuborildi. Umm-Qasrdan oila al-Quvayt shahriga ko'chib o'tdi va u erda Beni Atbon qabilasining boshqa nufuzli oilalari - al-Xalifa va al-Jalakim bilan ittifoq tuzdi. 1716 yilda bu uch oila o'rtasida mas'uliyat va faoliyat sohalarini taqsimlash to'g'risida shartnoma tuzildi, unga ko'ra Al Saboh klani al-Quvaytni himoya qilish va majburiyatlarni yig'ish uchun javobgarlikni o'z zimmasiga oldi. Shunday qilib, aslida, shahar va qabila ustidan ma'muriy hokimiyat ularning qo'lida edi. 1752 yoki 1756 yillarda Beni Atbon qabilasi oqsoqollar kengashi keksa shayx Saboh I ibn Jobir as-Sabohni Quvayt hukmdori etib sayladi. 1760 yilda Shayx Saboh Al-Quvayt atrofida qal'a devori qurishni tashkil qildi. Bag'dodga safar qilgan Saboh ibn Jobir Usmonli valiysidan Quvaytni boshqarish huquqini tan oldi. Shayx Sabohning nufuzi shu qadar katta ediki, uning vafotidan keyin kenja o‘g‘li Abdulloh shahar va qabila hukmdori etib saylanadi. Shunday qilib, Quvaytdagi Al Saboh sulolasining hokimiyati meros bo'lib qoldi.

Shayx Abdulloh II as-Sabah (1866-1892) qon to‘kilishiga yo‘l qo‘ymagan dono siyosatchi sifatida tanilgan.Mustaqil siyosat olib borishga intilgan ota-bobolaridan farqli oʻlaroq, Abdulloh koʻpchilik uchun kutilmaganda Usmonlilar imperiyasi bilan ittifoq tuzdi va 1871-yilda Usmonlilarga oʻz qoʻshinlari va floti bilan El-Ihso va Kitoifga yurishlarini taqdim etdi. Bu xizmati uchun Sulton Abdulloh as-Sabahni Quvaytga kaymakam (Usmonlilar hokimi) etib tayinladi. Quvaytning qaymoqqomi rasmiy ravishda Iroq gubernatoriga bo'ysunganligi sababli, bu shartnomaning tuzilishi keyinchalik Iroqning Quvaytni Iroqning dastlabki hududi deb e'tirof etishiga rasmiy sabab bo'ldi. Balki, mintaqada borligi tez sur'atlar bilan kuchayib borayotgan inglizlarning qo'rquvi Abdullohni turklar bilan ittifoq tuzishga undagandir.

Abdullaxon II ning ukasi Shayx Muborak (1896-1915) Quvayt tashqi siyosatida inglizlarga nisbatan keskin burilish yasadi. 1899-yil 18-yanvarda Shayx Muborak inglizlar bilan oʻzi va uning vorislari oʻz tashqi siyosatini faqat Britaniya imperiyasi bilan kelishilgan holda olib borishlari toʻgʻrisida yashirin shartnoma imzoladi. Buning uchun inglizlar faqat Quvaytga har yili moliyaviy yordam berishga va'da berishdi (birinchi to'lov 15 000 hind rupiyasini tashkil etdi). Shayx Muborak bu shartnomani imzolab, bir qancha bosqinchilik yurishlarini amalga oshirib, Muborak al-Kabir (Buyuk) nomi bilan mashhur bo‘ldi.
qal’a bogʻlari
**Glenway qal’asi** (irl.: ) — Glenway milliy bogʻida joylashgan qal’a-qoʻrgʻon. Irlandiyaning Donegal okrugida joylashgan. 1870-1873-yillarda qurilgan. Qal’a 4 qavatli markaziy bino, devor va yumaloq shaklda tiklangan minoradan iborat. Qal’aning atrofida bogʻ barpo qilingan. Uning atrofidagi hudud koʻllar va oʻrmonli togʻ landshaftli.

Glenway qal’asi kapitan Jon Jorj Ader tomonidan qurilgan.U kichik zodagon va Lish okrugida tugʻilgan boʻlib, u oʻz boyligini AQShda yer oldi-sotdisi orqali topgan. Boy boʻlgach, u Irlandiyaga qaytib keladi va Donegal okrugida katta yerlarni sotib olishni boshlaydi. 1869-yilda Jon Adera Jeyms S. Wordsworth qiziga uylanadi. Uodsvort, Amerika fuqarolar urushi davrida Shimoliy armiya generali boʻlgan. Adera rafiqasi bilan birgalikda Glenway qal’asini qurishni boshlagan. Kapitanning rejalariga koʻra, bino qirolicha Viktoriya qarorgohi Balmoraldan oʻzib ketishi kerak edi.

1937-yilda qasr amerikalik Genri Plumer MakLenni tomonidan sotib olingan va 1981-yilda Irlandiya mulkiga topshirilgan.

Glenwayga Hollywood’ning koʻplab mashhurlari, jumladan Greta Garbo va Merilin Monro tashrif buyurgan.

Havolalar
---------

* Glenway qal’asi bogʻlari
* Glenway milliy bogʻi
**Toshkent teplovoz taʼmirlash zavodi** 1900-yilda **Asosiy temir yoʻl ustaxonalari** sifatida tashkil etilgan.

Zavod tarixi
------------

Temiryoʻlchilarning qurollangan otryadlari 1917-yil oktabrda Toshkentda Sovet hokimiyatining oʻrnatilishida, shuningdek, 1919-yil yanvaridagi antisovet „Osipov qoʻzgʻoloni"ni bostirishda hal qiluvchi rol oʻynagan.

1918-yilda temir yoʻl ustaxonalari Krasvostochniy deb oʻzgartirilgan va 1930-yildan ular ular Krasnovostochniy parovoz vagonlarini taʼmirlash zavodi deb oʻzgartirilgan.

1934-yilda zavodda poʻlat quyish tsexi, 1935-yildan lokomotiv taʼmirlash tsexi ishga tushirilgan. N, O, B, Sh, E seriyali parovozlarni taʼmirlangan.

Ulugʻ Vatan urushi davrida Dnepropetrovsk teplovoz taʼmirlash zavodi hududiga evakuatsiya qilingan. Zavodda zirhli poezdlar qurilgan, snaryadlar, aviabombalar va minomyot qismlari ishlab chiqarilgan.

1959-yildan boshlab zavod teplovozlarni taʼmirlashni boshlagan. 1977-yildan Toshkent teplovoz taʼmirlash zavodi deb yuritiladi. Zavod ChME2 seriyali teplovozlarni taʼmirlashga ixtisoslashgan.

1992-yil boshiga kelib, dizel dvigatellari taʼmirlandi, quyma temir tormoz kolodkalari va ehtiyot qismlar ishlab chiqarila boshlandi.

Havolalar
---------

* Temir yoʻl transporti ensiklopediyasi. — Moskva, 1995-yil
**Aziz Jorj cherkovi** XII asrning ikkinchi yarmidagi oq toshli cherkov boʻlib, Staraya Ladoga qal’asi hududida joylashgan. Rossiyada saqlanib qolgan eng qadimgi cherkovlardan biri. Staraya Ladoga Taxminan monastiri sobori bilan bir qatorda, bu moʻgʻullarga qadar boʻlgan eng shimoliy rus tosh cherkovidir. Ibodatxonada XII asrga oid noyob freskalarning parchalari saqlanib qolgan. U federal ahamiyatga ega boʻlgan meʼmoriy yodgorlik maqomiga ega  .

Tarix
-----

Xronikalarning bir qismiga koʻra, Staraya Ladoga Rurikning Novgorodga koʻchib oʻtishidan oldin birinchi qarorgohi boʻlgan. U oʻsha paytda Volxov boʻylab oʻtib, Varangiyaliklardan yunonlarga boradigan eng muhim savdo yoʻlida turardi. Staraya Ladogada tosh qal’a qurilishi 1110-yillarda boshlangan. XIIIasrning ikkinchi yarmida etti yoki sakkizta tosh cherkov qurilgan boʻlib, ulardan faqat ikkitasi bugungi kungacha saqlanib qolgan (Avliyo Jorj cherkovidan tashqari, bu Staraya Ladoga Assumption monastirining Associya sobori).

Sankt-Jorj cherkovi qurilishining aniq sanasi nomaʼlum, ammo arxitektura va devoriy rasmlarning tavsilotlari uning 1180-1200-yillar oraligʻida boʻlganligini koʻrsatadi. Afsonaga koʻra, maʼbad Voronejka daryosidagi jangda shvedlarning magʻlubiyati xotirasi uchun Gʻolib Jorj sharafiga qurilgan. Ibodatxona yozma manbalarda birinchi marta faqat 1445-yilda tilga olingan. XVIasrda cherkov qayta qurildi, ammo ichki makon oʻzgarishsiz qoldi. XVIIasrning oxiriga kelib, maʼbadning ichki qismi 1683-1684 yillarda amalga oshirilgan restavratsiyaga juda muhtoj edi. Ish jarayonida yangi derazalar qurildi, devor freskalari vayron qilindi.

Manbalar

1. ↑ .  Министерство культуры Российской Федерации. 19-yanvar 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-dekabr 2012-yil.
Boʻyin umurtqalari 7dona. Ularga ogʻirlik kam tushgani uchun tanasi nisbatan kichik va ellipssimon shaklda. Boʻyin umurtqlari tanasi III umurtqadan VII ga qarab kattalashib boradi. Ularning ustki va pastki yuzalari egarsimon bukilgan. Umurtqa teshigi esa katta uchburchak shaklida. Boʻyin umurtqalarining oʻziga xos xususiyatlaridan biri ularning koʻndalang oʻsimtadagi teshikdir(foramen transversarium).
Boʻyin umurtqalarining koʻndalang oʻsiqchalari yuqori yuzasida joylashgan orqa miya nervining egati(sulcus nervi spinalis)uni oldingi doʻmboqcha(tuberculum anterius)va orqa doʻmboqchag(tuberculum posterius)ajratadi. VI umurtqaning oldingi doʻmboqchasiga uyqu arteriyasi yaqin joylashgani uchun uni uyqu doʻmboqchasi (tuberculum caroticum)deyiladi. Arteriya jarohatlanganda uni shu doʻmboqchaga bosib qon oqishini toʻxtatish mumkin. Boʻyin umurtqalarining boʻgʻim oʻsiqchalari qisqa. Ularning ustki boʻgʻim yuzasi orqaga va yuqoriga ostki boʻgʻim yuzasi esa oldinga va pastga qaragan. II-VI boʻyin umurtqalarining oʻtkir qirrali oʻsiqchalarining uchi ayri shaklda tugaydi. VII boʻyin umurtqasining oʻtkir qirrali oʻsiqcha boshqa boʻyin umurtqalariga nisbatan uzun va yoʻgʻon boʻlib tirik odamda teri ostida bilinib turadi. Shuning uchun bu umurtqani boʻrtib turuvchi umurtqa deyiladi.

Manblar
-------

A.Ahmedov,X.Rasulov. Odam anatomiyasi Bolalar anatomiyasi asoslari bilan."IQTISOD-MOLIYA"2013.29-bet
Mashhur fiziolog olim **Iogann Myuller (1801-1858 yy.)**Germaniyalik mashhur faylasuf.

Kashfiyotlari
-------------

Tashqi hissiyotning o‘ziga xos energiyasi qonunini kashf qildi. Mazkur qonun bo‘yicha, hissiyot — bu narsalarning yoki tanalarning tashqi holatini, sifatini ongga yetkazuvchi mexanizm emas, balki hissiyot — bu tashqi sabablar taʼsir natijasida bizning asablarimiz orqali ongga boruvchi sifatlardir. Ana shu Myuller tomonidan kashf qilingan qonun XIX-asrning ikkinchi yarmida rivojlantirilib keng tarqaldi.

Qonuni
------

Myuller qonuniga binoan, bir xil tashqi taʼsirlantiruvchilar ko‘zning to‘rsimon qobig‘iga taʼsir etib, nur (yorug‘lik) sifatida qabul qilinadi, terida esa issiqlik hissiyotini uyg‘otadi. Va aksincha, turli taʼsirlantiruvchilar bir xil hissiyot uyg‘otishi mumkin. Xuddi ana shu kuzatish va umumlashtirish tabiatshunoslar o‘rtasida Kant bilish nazariyasining subyektiv-idealiatik tomoniga katta qiziqish uyg‘otdi, Demak, ular bundan xato xulosa chiqardilar, yaʼni bizning hissiyotimiz, tajribamiz faqat bizning tuzilishimiz mahsulidir. Bizning ichki holatimiz tashqi taʼsirlantiruvchilar natijasida namoyon bo‘lishi mumkin, lekin tashqi olam obyektlarining haqiqiy tabiati haqida hech qanday maʼlumot bermaydi.

Adabiyotlar
-----------

Gʻarb falsafasi tarixi. Toshkent 2018
**Jukovskiy Vasiliy Andreyevich** [1783.29.1(9.2), Tula viloyati -1852.12(24).4, Baden-Baden, Germaniya] — rus shoiri. Peterburg FA faxriy aʼzosi (1827), akad. (1841). Ijodini sentimentalist sifatida boshlab ("Qishloq qabristoni", 1802), rus romantizminmng asoschilaridan biriga aylangan. Sheʼriyati gʻamgin oʻylarga, romantik ruhda qayta ishlangan xalq tasavvuridagi obrazlarga boy ("Lyudmila", 1808; "Svetlana", 1808—12; "Kassandra", 1809; "Eolova arfa", 1814 va b. balladalari). "Uxlayotgan oʻn ikki dev" (1817) dostoni muallifi. Gomer ("Odisseya"), F. Shiller, J. Bayron asarlarini, "Shohnoma" (Firdavsiy), Hindiston xalqlari eposi "Mahabharata"lan parchalar tarjima qilgan. "Odisseya", "Mahabharata" asarlari oʻzbek tiliga J.ning rus tilidagi tarjima varianti asosida oʻgirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** v
* t
* e
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ko‘li - cho‘r bitigi** — Ko‘li cho‘r bitigtoshi Mongoliyaning Ixe - Xushotu degan joyidan topilgan. U Ko‘li - cho‘r sharafiga tiklangan bo‘lib , matni ko‘k turk xatidadir. 
Ko‘li - cho‘r Ikkinchi turk xoqonligi davrida yashab o‘tgan mashhur kishilardan. Uning oti mazkur yodgorlikdan tashqari Xo‘yto - Tamir va Bilga xoqon bitiklarida ham tilga olinadi. Bitiglarda qayd etilishicha , Ko‘li - cho‘r boshqargan.
Yodgorlikdagi yozuv toshning uch tomoniga bitilgan bo‘lib , g‘arbga qaragan yuzida 12 qator , sharqqa qaragan yuzida 13 qator , janubga qaragan yuzida 4 qator , jami 29 qatordan iborat. Toshdagi bitig ancha shkast yetgan , shuning uchun matnni boshdan oxir to‘liq tiklashning imkoni yo‘q. Bitigtoshning tiklangan sanasi aniq emas. Shunday bo‘lsada bitigda Ko‘li - cho‘rning To‘nyuquq davrida yashab , saksonga kirib , dunyodan o‘tgani qayd etilgan.

1. ↑  S.E.Malov*. Mo`g`iliston va Qirg`izistondagi qadimgi turkiy yozuv yodgorliklari*, 1959.
2. ↑  Qosimjon Sodiqov*. Eski o`zbek yozma adabiy tili*. Toshkent: Kademnashr — 31 - 32 bet.
**Islom** **Gvineyadagi** eng katta dindir. CIA World Factbook maʼlumotlariga koʻra, aholining 89,1 % Islomga eʼtiqod qiladi. Asosan sunniylar islom diniga eʼtiqod qiladilar, ular Molikiy mazhabi va soʻfiy birodarliklari Qodiriya va Tijoniya anʼanalariga amal qiladilar. Mamlakatda shialarning soni ham ortib bormoqda.

Tarixi
------

Islom Gvineyaga XVIII asrda kirib keldi. Islom Gvineyaga kirishi bilan bir vaqtda Shimoliy Afrikada rivojlanayotgan Tijoniya soʻfiy birodarligiga koʻplab musulmonlar aʼzo boʻlishdi. XX asrda mamlakatda Ahmadiya harakatining koʻplab tarafdorlari paydo boʻldi.

1958-yilda Gvineya mustaqillikka erishgach, dastlab islomni maʼqullamagan Ture Ahmad uning prezidenti boʻldi. U 1970-yillarda, mashhurligi pasaya boshlagan paytda musulmonlarga ko‘proq sodiq bo‘la boshlagan. 1984-yilda Ture vafotidan keyin islom jamoati va hukumat oʻrtasidagi hamkorlik davom etdi.

Hozirgi vaqt
------------

Hozirda hukumat musulmonlarning ayrim bayramlarini milliy bayram sifatida nishonlamoqda.

### Islom maktablari va madrasalari

Islom maktablari butun mamlakat boʻylab tarqalgan va diniy taʼlimning anʼanaviy joyidir. Baʼzi islom maktablari xususiy, boshqalari esa mahalliy hukumatlar tomonidan qoʻllab-quvvatlanadi. Mamlakatda islom maktablaridan farqli o‘laroq, milliy boshlang‘ich maktab o‘quv dasturida dars o‘tmaydigan, frantsuz tilida emas, balki arab tilida dars o‘tadigan va Qur’on o‘rganishga eʼtibor qaratadigan qator madrasalar ham mavjud. Davlat maktab tizimiga aloqador bo‘lmagan va o‘quv dasturi talablariga javob bermaydigan madrasalarni hukumat tan olmaydi. Saudiya Arabistoni, Quvayt va boshqa Fors koʻrfazi davlatlarining mablagʻlari baʼzi madrasalarni qoʻllab-quvvatlaydi.

### Masjidlar

Hozirda Gvineyaning poytaxti Konakrida ikkita masjid mavjud:

* **Konakri katta masjidi** Gʻarbiy Afrikadagi eng katta masjid boʻlib, uning ichki zali 10 000 kishini sigʻdira oladi;
* **Muhammad VI masjidi** 4040 m² maydonga ega boʻlib, 3000 kishi sigʻadigan namoz zali, kutubxona, konferentsiya zali, avtoturargoh va parklarni oʻz ichiga oladi.

Manbalar
--------

1. ↑ .  Всемирная книга фактов ЦРУ. 10-sentabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2022.02.24.
2. ↑  .
3. ↑ .  USA Today.
4. ↑ .  MOHAMMED VI FOUNDATION OF AFRICAN OULEMA.
M8 Istanbul metrosi
-------------------

M8 (Bostanci - Parseller) metro liniyasi Istanbulning Anadolu tomonidagi 14,27 km uzunlikdagi, 13 stantsiyali haydovchisiz metro loyihasi bo'lib, birinchi stantsiyasi Bostanji va oxirgi stantsiyasi Parseller. 2015-yilda ishga tushirilgan loyihaning "150 kun ichida 150 ta loyiha" maqsadi doirasida 2023-yil 1-yanvarda foydalanishga topshirilishi ko'zda tutilganligi ma'lum qilindi.

Tarixi
------

2015-yil sentabrida liniya uchun tender ishlari yakunlandi. Sayt Kolin - Kalyon - Shenbay konsorsiumiga Istanbul shahar hokimiyati tomonidan topshirildi va qurilish ishlari 2016-yil fevral oyidan boshlab boshlandi. 2018-yilning o‘rtalarida liniyaning krediti tugatilib, liniya qurilishi to‘xtatildi. 2019-yil boshida ish butunlay to'xtadi.Qurilish ishlari 2020-yil iyul oyidan boshlab, o‘z mablag‘larini yaratish yo‘li bilan, kreditsiz, qayta tiklandi. Xuddi shu davrda liniyada ishlatilishi kerak bo'lgan 10 ta Hyundai Rotem metrosining to'qqizinchisi ham relslarga o'rnatildi. 2021-yil mart oyida o'ninchi poezdni ishlab chiqarish yakunlandi va sinovlar boshlandi.2021-yil noyabr oyida Mavlono - Kayishdag'i stansiyalari o'rtasida birinchi sinov o'tkazildi va sinovlar davom etmoqda.IMM tomonidan ochilishi 2022-yil oxirida e'lon qilindi va "150 kun ichida 150 loyiha" maqsadi doirasida 2023-yil 1-yanvarda foydalanishga topshirilishi e'lon qilindi.

Integratsiyalar
---------------

Hammasi bo'lib 14,27 km. 13 stansiyali M8 liniyasi 2022 yil oxirida foydalanishga topshirilishi rejalashtirilgan. Bostanji stantsiyasidan Marmaray, tezyurar poyezd va metro liniyasining shahar liniyalariga, Kozyatag'i stantsiyasidan M4 liniyasiga, Mavlono stantsiyasidan M34 (HyzRay) liniyasiga, İMES stantsiyasidan M13 liniyasiga Dudullu stansiyasidan M4 liniyasiga o'tish mumkin bo'ladi.Yo'l haydovchisiz bo'lgani uchun barcha stansiyalarda to'liq uzunlikdagi PAKS (Samolyotlarni ajratuvchi eshik tizimi) mavjud. Hatto Hyundai Rotem tomonidan ishlab chiqarilgan metro transport vositalari ham qo'llaniladi. Ombor maydoni va boshqaruv markazi M5 liniyasi bilan hamkorlikda Metro Istanbul Behich Erkin kampusida joylashgan.
**Merilin Monro** (tug'ilgan paytdagi ismi **Norma Jan Mortenson**; 1926-yil 1-iyun – 1962-yil 4-avgust) amerikalik aktrisa, qoʻshiqchi va model edi. Mashhur komediyadagi "sarg'ish bomba" qahramonini o'ynashi bilan tanilgan. 1950-yillar va 1960-yillarning boshlarida eng mashhur aktrisalardan biriga aylandi. U o'n yil davomida eng mashhur aktrisa bo'lgan va uning filmlari 200 million dollar yig'gan (2021-yilda 2 milliard dollar bilan teng) 1962-yilda vafot etgan. O'limidan ko'p vaqt o'tgan bo'lsada, Monro pop madaniyatining asosiy belgisi bo'lib qolmoqda. 1999-yilda Amerika kino institutining Gollivudning Oltin Asridagi eng buyuk ayol ekran afsonalari ro'yxatida oltinchi o'rinni egalladi.

Los-Anjelesda tug'ilib o'sgan Monro bolaligining ko'p qismini mehribonlik uylari va bolalar uyida o'tkazdi; u o'n olti yoshida turmushga chiqdi. U Ikkinchi Jahon urushi paytida fabrikada ishlayotganida, Birinchi Kinofilmlar bo'limidan fotograf bilan uchrashib qoladi va muvaffaqiyatli pin-up modellik karerasini boshlaydi, bu esa 20th Century Fox va Columbia Pictures bilan qisqa muddatli film shartnomalariga olib keldi. Bir qator kichik kino rollaridan so'ng u 1950-yil oxirida Fox bilan yangi shartnoma imzoladi. Keyingi ikki yil ichida u bir nechta komediyalarda, jumladan *, "Siz his qilgandek yosh"* va "*Maymun biznesi*" va "*Kechqurungi toʻqnashuv"* va *"Shovqindan bezovtalanma* "dramalarida rollarni ijro etgan holda mashhur aktrisaga aylandi. Yulduz bo'lgunga qadar senzurali suratga tushgani ma'lum bo'lgach, u katta janjalga duch keldi, ammo bu voqea uning karerasiga putur yetkazmadi va buning o'rniga uning filmlariga qiziqish ortdi.

1953-yilga kelib Monro eng mashxur Gollivud yulduzlaridan biri edi; u "*Niagara*" filmida bosh rolni ijro etgan, bu uning jozibadorligiga ochiqdan-ochiq tayangan va "Jentlmenlar *blondesni afzal ko'radi* "va *"Millionerga qanday turmushga chiqish kerak* "komediyalari "soqov sarg'ish" sifatida uning yulduz qiyofasini o'rnatgan. Xuddi shu yili uning tasvirlari *Playboyning* birinchi sonining markaziy qismi va muqovasida ishlatilgan. U butun faoliyati davomida o'zining jamoatchilik obro'sini yaratishda va boshqarishda muhim rol o'ynadi, lekin u studiya tomonidan kam maosh olganida hafsalasi pir bo'lgandi. U 1954-yil boshida kino loyihasidan bosh tortgani uchun qisqa muddatga to'xtatilgan film yil oxiriga kelib suratga olina boshlandi va bu uning karerasidagi eng katta kassabop muvaffaqiyatlaridan biri bo'lgan *"Yetti yil qichishi"* (1955) filmi bo'ldi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Hertel, Howard*. „Marilyn Monroe Dies; Pills Blamed". *Los Angeles Times* (6-avgust 1962-yil). Qaraldi: 23-sentabr 2015-yil.
**"G'alati narsalar"** yoki **"Ajabtovur ishlar"** (inglizcha: ) — Amerikalik ilmiy fantastik dahshat dramasi teleseriali boʻlib, Shon Levi va Den Koen bilan birga shou boshlovchisi va bosh prodyuseri boʻlgan The Daffer Brothers tomonidan yaratilgan. Monkey Massacre Productions va Levy's 21 Laps Entertainment tomonidan ishlab chiqarilgan **birinchi mavsum Netflix-da 2016-yil 15-iyulda chiqdi.** Uning ikkinchi, uchinchi va toʻrtinchi fasllari mos ravishda 2017-yil oktabr, 2019-yil iyul va 2022-yil may va iyul oylarida boʻldi. 2022-yil fevral oyida serial beshinchi va oxirgi mavsum uchun yangilandi.

1980-yillarda boʻlib oʻtgan serial Indiana shtatining Xokins shahridagi xayoliy kichik shaharcha aholisi atrofida boʻladi, chunki ular **"Ostin-ustun"** deb nomlanuvchi dushmanlik muqobil oʻlchovi bilan azoblanadilar. Pastga va oddiy dunyo. Unda Uinona Rayder, Devid Xarbour, Finn Vulfxard, Milli Bobbi Braun, Geten Matarazzo, Kaleb Maklaflin, Natalya Dayer, Charli Xiton, Kara Buono, Metyu Modin, Noa Shnapp, Sadi Sink, Jo Keeri, Seyan Astin, Pol Rayzer, Mayya Xouk, Priah Fergyuson va Brett Gelman kabi ansambl rollarini ijro etadi.

Rejissyor The Duffer Brothers 1980-yillar pop madaniyatiga havolalar berib, dahshat va bolalarcha sezgirlik bilan tasvirlangan tergov dramasi va g'ayritabiiy elementlarning aralashmasi sifatida "G'alati narsalar-ni ishlab chiqdi. Bir nechta tematik va rejissyorlik elementlari Stiven Spilberg, Jon Karpenter, Devid Linch, Stiven King, Ues Kreyven va H. P. Lovecraft asarlaridan ilhomlangan. Ular, shuningdek, sovuq urush davrida o'tkazilgan eksperimentlardan va maxfiy hukumat tajribalari bilan bog'liq fitna nazariyalaridan ilhom olishgan.

Netflix-ning eng muhim seriyalaridan biri "G'alati narsalar" striming platformasida rekord darajadagi tomoshabinlarni jalb qildi. Serial xarakteristikasi, atmosferasi, aktyorlik o‘yini, saundtreki, rejissyorligi, ssenariysi va 1980-yillardagi filmlarga ehtirom ko‘rsatishi uchun tanqidchilar tomonidan olqishlangan. U ko'plab mukofotlar va nominatsiyalarga sazovor ega bo'lgan.

Epizodlar
---------

| Fasl | Qismlar | Efirga uzatish tarixi |
| --- | --- | --- |
|  | 1 | 8 | 15-iyul, 2016-yil(2016-07-15) |
|  | 2 | 9 | 27-oktabr, 2017-yil(2017-10-27) |
|  | 3 | 8 | 4-iyul, 2019-yil(2019-07-04) |
|  | 4 | 9 | 7 | 27-may, 2022-yil(2022-05-27) |
| 2 | 1-iyul, 2022-yil(2022-07-01) |
|  | 5 | 8 | N/A |

Havolalar
---------

Rasmiy sayti
*Stranger Things* IMDbda
**"Leningradliklar, mening bolalarim..."** — oʻzbek-sovet rejissori Damir Salimovning 1980-yilda suratga olingan badiiy filmi.

Mazmuni
-------

Mazkur film voqealari 1942-yilda Ulugʻ Vatan urushining ogʻir kechgan davrlarida sodir boʻladi. Oʻn minglab yetim qolgan sovet bolalari qamaldagi Leningrad va boshqa frontdagi shaharlardan Oʻrta Osiyoga evakuasiya qilinadi. Ular oʻzbek oilalari va mehribonlik uylaridan qoʻnim topadilar. Film 1942-yilda, Ulug Vatan urushining ogʻir vaqtlarida sodir boʻladi.

Yetim bolajonlarni qabul qilib qalb qoʻridan joy bergan, gʻamxoʻrlik koʻrsatganlardan biri komsomol qiz Hadicha Botirova boʻladi. U urush tugaganidan keyin ham yetim bolalarni vasiylikka olib, yolgʻiz tashlab qoʻymadi. Mehribonlik uyi rahbari boʻlgach, tarbiyalanuvchilarning ikkinchi onasiga aylanadi. Ushbu ma’naviy jasorat Hadicha va uning yetim bolalari oʻrtasidagi mushkul munosabat va vaziyatlar haqidagi hodisa filmning asosiy gʻoyasi sifatida olinadi.

Rollarda
--------

* Tamara Shakirova — *Hadicha*
* Yuliya Cherevkova
* Liliya Melnikova
* Sergey Xaustov
* Yaira Abdulaeva — *Abdullaeva*
* Igor Podmarev
* Timur Yusupov
* Andrey Qidiruv
* Lev Lemke — *Naum Markovich, bolalar evakuasiya markazi xodimi*
* Elena Astafieva
* Virolainenni seving
* Hamza Umarov — *stansiya boshlig'i*
* Janna Suxopolskaya
* Sag'di Tabibullaev
* Ergash Karimov — *Zokirov, Mehribonlik uyi rahbari*
* Feruza Irgasheva
* Danuta Stolyarska — *muxbir*

Havolalar
---------

Ленинградцы дети мои (1980) *Youtube.com*

Ленинградцы дети мои (1980) Kino-teatr.ru