Andoza:Türk müziği**Turk xalq musiqasi, qisqacha Turku,** Turkiyaning turli mintaqalarida turli dialekt va shakllarda kuylangan turk mintaqaviy etnik musiqasining barcha turini o'z ichiga oladi. Tarkibiy jihatdan folklorning bir qismi boʻlgan *turk xalq musiqasi* (qisqacha THM) ogʻzaki xalq musiqasi va ogʻzaki boʻlmagan xalq musiqasi sifatida ikkiga boʻlinadi. Og'zaki xalq musiqasi odatda xalq qo'shig'i deb ataladi. Og'zaki bo'lmagan xalq musiqasi esa muntazam mahalliy cholg'u kuylaridir. *Klassik* turk xalq musiqasi koʻpchiligi anonim boʻlgan xalq qoʻshiqlari va turli mintaqalardan yigʻilgan matnsiz xalq musiqalaridan iborat. *Zamonaviy* turk xalq musiqasi esa 1970-yillardan keyingi davrda eski mahalliy musiqa naqshlaridan namuna olib shakllangan va maʼlum bir soʻz va kompozitsiyaga ega boʻlgan xalq musiqasidir. U turk xalq musiqasi, xalq oʻyinlari va xalq ogʻzaki ijodi bilan chambarchas bogʻliq. Bundan tashqari, umumiy xususiyatlariga ko'ra; Bektoshi uzumni, haliy, teke, zeybek kabi turlarga bo'linadi. Bundan tashqari, xalq qo‘shiqlari viloyatlar bo‘yicha ham turkumlarga ajratilgan.

Etimologiya
-----------

Tashkil etilgan yillardan buyon mahalliy tadqiqotlar olib borish orqali ko'plab anonim xalq qo'shiqlarini o'z manbalaridan to'plagan TRT va mahalliy san'atkorlar ham o'z mintaqalarida unutilgan yoki unutilish arafasida bo'lgan ko'plab xalq qo'shiqlarini yozib olishga katta hissa qo'shgan.

Turlari
-------

Turk xalq musiqasi namunalari, odatda, og'zaki bo'lsa-da, ular og'zaki bo'lmagan raqs musiqalarini ham o'z ichiga olishi bilan ajralib turadi. Xalq qo‘shiqlarining o‘lchangan turlariga siniq havo, o‘lchanmaganiga esa uzun havo deyiladi. Uzun havolar *Anadoluning turli hududlarida bozlak* , *turkman*, *maya*, *hoyrat*, *devon*, *nola* kabi nomlar bilan ataladi. Bular, odatda, Karacao'g'lan, Emrah, Ruhsati, Sümmaniy va boshqa ko'plab taniqli xalq shoirlarining so'zlariga asoslanib nomlangan. Siniq havo yugurish, mardlik, obodonlashtirish, silliqlash, alla va boshqa nomlar ostida birlashtiriladi. Bular ham odatda qishloqqa xos bo‘lgan muhojirlik, ayriliq, vatanni sog‘inish, o‘lim, harbiy xizmat, mardlik, to‘y, farzandga bo'lgan muhabbat, qiz o‘g‘irlash kabi ijtimoiy hodisalar haqida bo‘lib, soddalik, samimiylik, hissiyotga beriluvchanlik kabi xususiyatlarni namoyon etadi va mahalliy ranglar bilan uyg'unlashib ketadi. Turk xalq musiqasining ohang tuzilishi tekshirilganda, bu kuylar duo va kvintet intervallarida yaratilgani, ularda ovoz kengliklari boʻyicha oktavani (sakkiz ovoz chegarasi) toʻldiruvchi oʻlchov va ohangni aniq belgilab berilmaganligi koʻrinadi. Shu bilan birga, o'lchov va tonallikni ko'rsatadigan ko'plab sakkizlik va yanayam kengroq cheklangan ohanglar mavjuddir. Turk xalq musiqasi ohang va shakllardan iboratlilikdan tashqari oddiy va qoʻshma oʻlchovlar bilan birga choʻloq oʻlchovlarni ham oʻz ichiga oladi.

### Turk xalq musiqa asboblari

1. Torli asboblar:
	1. Xursandchilik asboblari:
		* + Bog'lovchi
			+ Kura
			+ Tanbura
			+ Divan bog'lanishi
		* smola
		* Revel
	2. Simli asboblar:
		* Qovoq skripka
		* Qora dengiz Kemenchesi
2. Puflama asboblari:
	* Fleyta
	* Surnay
	* Nay
	* Juft
	* Tulum
	* Nay
	* Qichqiriq
3. Zarbli cholg'u asboblari
	1. Teridan yasalgan zarbli cholg'u asboblar
		* Baraban
		* Nog'ora
		* Dap
		* Tabor
		* Bendir
	2. Zarbli cholg'u asboblari
		* Qoshiq
		* Qo'ng'iroq
		* Chanqovuz

1. * Nido - Yonish - Sagu
	* Talash
	* Ozarbayjon havo - Mahni
	* Barak
	* Bozlak
	* Tomoq havosi: Bu tomoqdan ayollar tomonidan kuylanadi. Melodiya
	* Epos
	* ibora
	* Vatangadolik havosi
	* G'azal
	* Hoyrat (Kerkuk turkmanlari)
	* Xina ob-havo
	* murabbiylik
	* Yugurish
	* Mayya
	* maniya
	* Mug'om (Ozarbayjon)
	* Ovshama
	* Echki Challenge
	* xalq qo'shig'i
	* Uzoq havo
	* Tog'li havo mavjudligi
	* Yo'l ob-havosi
	* Zeybek Ob-havolari