recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Jarmo manzilgohi** - Mesopotamiyadagi ilk neolit davri (mil. av. 7-ming yillik)ga oid manzilgoh. Kirkuk sh.ning yaqinida, 1948-yilda amerikalik arxeolog R. Breydvud topib tekshirgan. Uning 3 ga yaqin maydoni kavlab ochilgan. Madaniy qatlamining qalinligi 7 m ga yetadi. R. Breydvudning taxminicha, J. m.da 25 ga yaqin alohida xonadon boʻlib, ularda 150 ga yaqin kishi istiqomat qilgan. Devorlari somonli, xom gʻishtdan qurilgan. Sopol va marmarsimon toshlardan yasalgan idish boʻlaklari, odam va hayvon haykalchalari topilgan. Sopol idishlar qizil boʻyoq bilan sodda bezatilgan. Chaqmoqtoshdan yasalgan motiga, yorgʻuchoq, oʻroq qadamasi, qirgʻich, suyakdan yasalgan igna, arpa-bugʻdoy qoldigʻi, uy va yovvoyi hayvon suyaklari va b. narsalar topilishi J. m.liklar hayotida ovchilik va ibtidoiy dehqonchilik katta rol oʻynaganini koʻrsatadi.

Adabiyot
--------

* Masson V. M. Srednyaya Aziya i Drevniy Vostok, M.—L. 1964.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qandolatchilik**, shirapazlik — hunarmandchilikning mahalliy shakarpazlik mahsulotlari, mahalliy shirinliklar, qandqurslar tayyorlanadigan sohasi. Sharq mamlakatlarida qadimdan rivoj topib, ayniqsa, oʻrta asrlarda keng tarqalgan. Urta Osiyoning Buxoro, Samarqand, Xiva, Toshhovuz, Xoʻjand, Qoʻqon, Chimkent, Toshkent singari yirik shaharlarida qandolatchilar shinni, asal, turli mevalarning shiralaridan, shuningdek, un, kunjut, oʻrik, bodom magʻizi, yongʻoq va boshqalardan foydalanib, turlituman obaki, holva, novvot, pechak, pashmak, parvarda, nisholda, murabbolar, atirgul gul barglarini shakar bilan aralashtirib gulqand, muz bilan shinni yoki meva sharbatini qoʻshib muzqaymoqlar tayyorlaganlar. Shaharlarda, yirik qishloq bozorlarida Qandolatchilik rastalari boʻlgan. Qandolatchilar 4—5, baʼzan 10—12 kishilik ustaxonalarga uyushgan, ularning doʻkonlari, asosan, xonadonlarda hovlining bir qismini tashkil etgan. Qandolatchilarning asboblari choʻyan va mis qozonlar, mis tovoqtogʻora, yogʻoch qorgich, chilchoʻp, tarozi kabilardan iborat boʻlib, kattakichik oʻchoqlar, uzum shirasi olinadigan maxsus qurilmalardan foydalanganlar.

Kransekake Skandinaviyaliklarning milliy shirinligi.
20-asrning 20-yillaridan Qandolatchilik mahsulotlari (konfet, shokolad, monpasye va boshqalar) ishlab chiqaradigan yirik fabrikalar paydo boʻlishi bilan (mas, Toshkentda 1922-yilda "Oʻrtoq" qandolatchilik fabrikasi ishga tushirildi). Qandolatchilikning hunarmandchilikda kasb sifatida faoliyat sohasi bir kadar qisqardi, ammo shunga qaramay sanoat usulida ishlab chiqarish mumkin boʻlmagan yoki rentabelli boʻlmagan shirinliklar turlarini ishlab chiqarish saqlanib qoldi va rivojlandi. 90-yillar boshidan shahar va qishloqlarda Qandolatchilikda yakka tadbirkorlar va xususiy korxonalar faoliyat qoʻrsata boshladi, Qandolatchilik mahsulotlarining tur tarkibi va bozorda sotilishi miqdori koʻpaydi. Hozirgi davrda Qandolatchilikda shakarli mahsulotlar bilan birga undan tayyorlanadigan mahsulotlar (pechenye, vafli, tort, keks, pirojniy va boshqalar)ning koʻp turlari ishlab chikariladi.

Manbalar
--------

1. 1 2  Ahrorov, Umid. "Qandolatchilik" *OʻzME*. Q-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qandsiz diabet** — neyroendokrin kasallik; asosan, gipotalamus va gipofiz funksiyasining buzilishidan kelib chiqadi. Kasallik 17-asrda aniqlangan, ammo, qandli diabetdan farqlay olmaganliklari sababli, unga alohida dard sifatida qarashmagan. Qandsiz diabet birinchi boʻlib ingliz olimi Tomas Uillis tomonidan aniqlandi (1674-yil). U Qandsiz diabetga chalingan bemorlar siydigini tekshirib, qandli diabetdan farqli ravishda ularning siydigi tarkibida qand moddasini topmagan va bu kasallikni qandsiz diabet deb atagan. Kasallik, asosan, yosh erkak va ayollarda, qisman bolalarda ham kuzatiladi. Qandsiz diabetga xos alomatlar toʻsatdan boshlanadi, bemor koʻp siyadi (poliuriya), juda chanqaydi va koʻp suyuklik ichadi (polidipsiya), ogʻzi quriydi. Kasallikning bu belgilari tez orada zoʻrayadi, bemor bezovtalanadi, asabiylashadi. Dard avjiga chiqqan davrda 1 kunda ajraladigan siydik miqsori nihoyatda oshib ketishi mumkin. Bolalarda bu kasallik kechasi siyib qoʻyish (enurez) bilan boshlanadi. Tez orada bemor ancha ozadi, organizmida minerallar almashinuvi buzilishi natijasida terisi quruqshab qoladi, sochlari sinuvchan, teztez toʻkiladigan, tirnoqlari moʻrt va uvalanadigan boʻlib qoladi. Koʻp miqdorda suv ichish ovqat hazm qilish tizimiga noxush taʼsir koʻrsatadi. Meʼdaning hazm fermentlari ishlab chiqarish faoliyati izdan chiqib, surunkali gastrit, oʻt pufagi sekretor faoliyati buzilishi, ingichka va yoʻgʻon ichaklar harakatining izdan chiqishi, shilliq qavatlarga putur yetishi, doimiy qabziyat va boshqalar kelib chiqadi. Haddan ziyod koʻp suv ichish meʼda’ devorining choʻzilib, hajmi kattalashishiga va meʼdaning pastga tushishiga olib keladi, bu meʼda atrofidagi aʼzolar faoliyatiga ham taʼsir qiladi. Ayollarda hayz koʻrishning buzilishiga, erkaklarda jinsiy maylning susayishiga, bolalarda esa oʻsish va rivojlanishdan orqada qolish, jinsiy va jismoniy rivojlanishning kechikishi kabi holatlarga olib keladi. Kasallik uzoq davom etadi, koʻpincha uning rivojlanishi bosh miya jarohati va undagi jarrohlik amaliyotlaridan soʻng, bakterial meningit, virusli ensefalit, zaxm, bosh miya oʻsmalari bilan bogʻliq boʻlishi mumkin.

Kasallikka bemorning shikoyatlari, siydik tahlili, nevrologik, oftalmologik, rentgenologik va gipofizning kompyuter va magnitrezonansli tomografiya natijalariga asoslangan holda diagnoz qoʻyiladi. Odsini olish uchun kasallikning birinchi belgilari boshlanishi bilan endokrinologga murojaat etish va uning koʻrsatmalariga qatʼiy rioya qilish lozim. Kasallik oʻz vaqtida davolansa, bemor butunlay sogayib ketishi mumkin.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qand**, qand moddasi, shakar moddasi — uglevodlar (monosaxaridlar va oligosaxaridlar) sinfining quyi molekulali vakillari. Suvda yaxshi erishi va kristallanishi Q. moddasining oʻziga xos xususiyati hisoblanadi. U qaysi manbadan ilk bor olingan boʻlsa, oʻshaning nomi bilan ataladi. Mas, glyukoza — uzum qandi, laktoza — sut qandi, maltoza — solod qandi, saxaroza — shakarqamish yoki lavlagi qandi. Q. moddasi deganda Q boʻlmagan tabiiy va sintetik monosaxaridlar ham tushuniladi. Bunday moddalar odatdagi Q. moddasidan oʻziga xos tomonlari bilan ajratadi. Ularning molekulasida gidroksil guruh (—ON) oʻrniga boshqa guruh, mas, vodorod atomi (dezoksisaxar), aminoguruh N11, (aminosaxar), merkaptoguruh §N (tiosaxar) va h.k. boʻladi; tarmoqdangan uglerod skeleti (tarmoqlangan Q. moddasi) yoki 7 va undan koʻp atomdan iborat utlerod zanjiriga (yuqori Q. moddasi) ega; qoʻshimcha kislorod gutuvchi sikli (angidrosaxar) yoki qoʻshaloq uglerod bogʻi (toʻyinmagan Q. moddasi) boʻladi. Mikroorganizmlar turlituman "qand boʻlmagan" Q. moddasiga boy manbadir. Koʻpchilik tabiiy Q. moddalarining strukturasi kimyoviy sintez yoʻli bilan aniqlangan (yana qarang Uglevodlar).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sazagʻon makoni** — Samarqand sh. yaqinidagi Sazagʻon qishlogʻidan topilgan neolit davri yodgorligi. 1964-yilda M. Joʻraqulov boshliq arxeologolimlar tomonidan topilgan. Hozirgi kunga qadar davom etayotgan tadkiqotlar natijasida makondan togʻli jamoalarga xos boʻlgan koʻplab tosh qurollar topib oʻrganilgan, ular fanda „Sazagon madaniyati" deb nom olgan. Ushbu madaniyatni oʻrganish natijasida Zarafshon vohasi togʻ oldi mintaqalarida yashagan neolit jamoalarining turmush tarzi, maʼnaviy dunyosi, xoʻjaligi, madaniy aloqalari masalalari boʻyicha koʻplab maʼlumotlar toʻplangan. Xususan, Sazagʻon makonidan topilgan yorgʻuchoq, qadamatosh (oʻroq) tigʻlari ziroatchilikdan, qoʻy, echki suyaklari esa, chorvachilikdan dalolat beradi. Ammo, topilmalarning umumiy taxlili — bu jamoalarning asosiy xoʻjaligi ovchilik va terimchilik boʻlganligini koʻrsatadi. Sazagʻon makoni jamoalari qoʻniqoʻshni qabilalar bilan keng koʻlamda madaniy aloqalar oʻrnatganligi aniqlangan. Mas, tosh sanoati tarkibidagi mexnat qurollarini yasashda qoʻllanilgan texnologiya usullari, sopol parchalari — quyi Zarafshon voxdsidagi Darvozaqir, Markaziy Fargʻona vohasidagi neolit jamoalari hamda Tojikistondagi Tutqovul-Hisor jamoalari madaniyatini eslatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sayyora Qoziyeva** — 1962-yil 25-iyul Oʻzbekiston, Surxondaryo viloyati, Boysun tumanida tavallud topdi.Yoshligidan boshlatb qoʻshiq kuylashga qiziqishi Boysun tumanidagi avvalgi „Shalola", hozirgi „Boysun" xalq ansamblida 1995-yilgacha faoliyat yuritishigacha olib boradi. 1995-yildan boshlab Toshkenda Oʻzbeknavo birlashmasida faoliyat yuritib kelmoqdama. 1990-yili Oʻzbekiston "Kamolot" yoshlari mukofoti laureati. 1992-yil "O'zbekistonda Xizmat ko'rsatgan artist" unvoniga sazavor boʻlgan.
Sayyora Qoziyeva oʻzbek folklor qoʻshiqlarini zamonaviy Estrada janriga solib kuylab kelmoqda. Ijodi davomida oʻzbek, tojik, eron, afgʻon, turk, ozarbayjon, arab, rus, qozoq tillarida qo'shiqlar kuylab kelmoqda. Shu kungacha 30 dan ortiq musiqiy albom, 40 dan ortiq klip, 400 dan ortiq qo'shiqlar kuyladi. Ulardan "Yoshligim", "Bolaligim", "Sadka", "Xa yor-yor", "Kuydirma", "Xonum Bandari", "Seni-seni", "Yetar-yetar", "Ovvora bulma", "Uzbekchasiga uyna", "Shoshma–shoshma", "Oshiklar", "Shaydo-shaydo", "Lolacha", "Yomgir" kabilari muhlislari qalbidan o'chmas iz qoldirdi.Xonanada o'z san'atini bir qator horijiy yurtlarda ham namoyish qilib kelmoqda. Jumladan Buyuk Britaniya, Fransiya, Hindiston, Turkiya, Afg'oniston kabi davlatlarda gastrol safarlarida bo'ldi.

Manbalar
--------

1. ↑  „SAYYORA QOZIYEVA". *muz*. Qaraldi: 3-avgust 2022-yil.
2. ↑  „https://peoplenews.uz/pevicza-sajyora-kozieva-rasskazala-o-tom-kak-vliyatelnye-lyudi-razrushayut-karery-artistov-video" (O'zbekcha). *peoplenews* (7-iyun 2021-yil). Qaraldi: 3-avgust 2022-yil.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abe no Hirafu** (yaponcha: *阿倍 比羅夫*?) yapon harbiy strategiyachisi va Asuka davri qoʻmondoni sifatida tanilgan shaxs.

Baʼzi manbalarda u taxminan 575-664 yillar oraligʻida yashaganligi aytiladi.

Biografiyasi
------------

Abe no Hirafuning hayotidagi voqealar uning oʻlimidan bir necha oʻn yillar oʻtib yozilgan "Nihon Shoki "va „Kojiki" kitoblarida tasvirlangan. Otasining ismi va kelib chiqishi nomaʼlum, chunki yozma manbalar bir-biriga zid boʻlib, oʻsha paytda yashagan urugʻlarning nasabnomasini ulugʻlash uchun oʻzgartirilgan boʻlishi ham mumkin.

Voyaga yetganidan soʻng, Abe no Hirafu Koshi viloyatining gubernatori etib tayinlanadi. 658-yilda u mahalliy aholining iltimosiga binoan „Vatarishima" da (bu Tsugaru yarim oroli yoki Xokkaydoni anglatishi mumkin) Mishixase ustidan gʻalaba qozondi. Uning odamlari 660-yilgacha Xokkaydo va Okushiri orollarida bosqinchilik va talon-toroj qilishni davom ettirib, koʻplab oʻljalar va mahbuslarni oʻzlari bilan olib kelishadi. Abe no Hirafuning oʻljalari orasida kamida 2 ta tirik ayiq, 70 ta ayiq terisi va 353 ta mahbus bor edi. 660-yil mart oyida mahalliy ittifoqchilar undan Xokkaydodagi Ishikari daryosida harbiy yordam soʻrashdi, u yerda Abe no Hirafu yana gʻalaba qozonadi.

662-yilda Abe no Hirafuning xoʻjayini (tez orada imperator Tenji boʻladi), uni va asirga olingan shahzoda Buyeo Pungni vayron boʻlgan ittifoqchi Baekje qirolligini tiklash uchun Koreya yarim oroliga ekspeditsiyada qatnashishga tayinlaydi. Abe no Hirafuga uchta diviziyada orqa boʻlinma qoʻmondonligiga tayinlangan edi. Uning boʻlinmasi butunlay dengiz boʻlinmasi boʻlib, ular 662-yil avgustda qitʼaga kirib kelgan va 663-yil avgustda Baekgang jangidagi magʻlubiyatdan keyin mamalakatga qayta chaqirib olingan.

Abe no Hirafu bir yoki bir nechta Abe sulolalarining, shuningdek, Ando va Akita sulolalarining ilk vakili boʻlishi mumkin.

Yana qarang
-----------

* Mishihase

Eslatmalar va havolalar
-----------------------

1. ↑  „Abe no Hirafu •. A History. . of Japan. 日本歴史" (en-GB). *. A History. . of Japan. 日本歴史*. Qaraldi: 11-may 2022-yil.

This article incorporates text from OpenHistory.

Ushbu maqola 2017-yil 27-iyulda foydalanilgan Yapon Vikipediyasi sahifasi língínìnìnìnìnìnìnìnìnči sahifasidan olingan.

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* ISNI: 0000 0003 8110 2246
* LCCN: no2012103583
* VIAF: 260711511
* en:WorldCat Identities: lccn-no2012103583

 |
**Imitatsiya** (lot. imitatio — taklid) — 1) biror narsaga taqlid qilish, oʻxshatma; 2) musiqada — biron ovozda sadolangan koʻp ovozli musiqa asari kuyini boshqa (yuqori yoki past) ovozda aynan yoki oʻzgacharoq qilib takrorlash. Baʼzan I. taqlid qilinayotgan ovoz tugashidan oldinroq boshlanadi. Kuy bir necha ovozda navbatmanavbat takrorlanishi mumkin. Bir vaqtning oʻzida ikki, uch, baʼzan undan koʻproq ovozlardagi I. lar ham uchraydi. Fuga va kanon kabi polifonik musiqa shak-llari I. asosida yaratiladi. Oʻzbekiston kompozitorlaridan A. Kozlovskiy, M. Burhonov, I. Akbarov, T. Qurbonov va b. I. dan unumli foydalanganlar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Iminjon Karimov** — (1906, Oʻsh tumani Narimon qishlogʻi — 1976, Oʻsh viloyati Qorasuv tumani Narimon qishlogʻi) — Oʻsh tumani (hozirgi Qorasuv tumani) Lenin nomidagi boʻgʻin kolxozi. Oʻsh viloyati, Qirgʻiziston SSR. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1948). Qirgʻiziston SSR Oliy Kengashining 4-chaqiriq deputati.

Biografiyasi
------------

Iminjon Karimov 1906-yilda Oʻsh tumani Narimon qishlogʻida dehqon oilasida tavallud topgan.1930-yilda birinchilardan bo‘lib kolxozga a’zo bo‘ldi va 20 yildan ortiq O‘sh viloyati, hozirgi Qora-suv viloyatidagi Lenin nomidagi kolxozda uzluksiz paxtachilik uchastkasiga rahbarlik qilgan. Iminjon Karimov rahbarlik qilayotgan zvenoda yildan-yilga yuqori paxta hosili olgan.

1947-yilda Iminjon Karimov zvenosi 3 gektar maydondan o‘rtacha 86 sentnerdan paxta xom ashyosi olgan. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1948-yil 26-martdagi farmoni bilan unga Lenin ordeni va "O‘roq va "Bolg‘a" oltin medali, Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvonilari bilan taqdirlangan.Iminjon Karimov 4-chaqiriq (1955—1959-yillar)da Qirgʻiziston SSR Oliy Kengashi deputati etib saylangan. Bir necha bor O‘sh viloyat va Qora-Suv tuman Sovetlariga deputat etib saylangan, yo‘l va ko‘priklar qurilishiga katta hissa qo‘shgan.

Iminjon Karimov Kasaba uyushma ahamiyatidagi shaxsiy nafaqani olgach, u o'zining tug'ilgan qishlog'ida yashaydi va 1976-yil 9-mayda vafot etadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Социалисттик эмгектин баатырлары - Герои Соцтруда" (deadlink). 2-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-avgust 2017-yil.
**Toʻsin** — bino va inshootlarning tomi, orayopmalari, poliga ishlatiladigan va tayanchlarga tayanadigan konstruktiv elementa. Joyiga qarab temirbeton, metall va yogʻoch T.lar ishlatiladi. Koʻndalang kesimi shakliga koʻra, toʻgʻri toʻrtburchak, tavr yoki qoʻshtavr, trapetsiya va doiraviy boʻlishi mumkin. Tayanchlarning soni va T. uchlarining biriktirilishi usuliga koʻra, T.lar bir qulochli (prolyotli), koʻp qulochli, konsolli, uchlari mahkamlangan, qirqma, yaxlit, osma va boshqa turlarga boʻlinadi. Vaznini yengillashtirish maqsadida ichi kovak T.lar ham ishlatiladi. Ilgari Oʻzbekistonda binolar uchun asosan yogʻoch toʻsinlar (bolorlar) ishlatilar edi. Xonalarning kattakichikligi solinadigan T.lar soniga qarab belgilanar edi (mas. besh, yetti, toʻqqiz, oʻn bir T.li va boshqalar). T. ustiga toqi (vassa)lar zich qilib yonmayon yotqizilardi. Toqi siyrak boʻlganda ustidan boʻyra tashlanardi. Koʻpincha, T. sifatida daraxtning shakli saqlangan xrlda ishlatilgan, keyinchalik toʻrtburchak qilib yoʻnilgan, oʻyib, boʻyab naqsh ishlangan. Yakka tartibda uyjoy qurilishida bu anʼana hamon saqlanib qolmoqda. Ammo zamonaviy yirik binolarda yogʻoch toʻsinlar oʻrnini yigʻma metall yoki temirbeton plitalar egalladi.

Binokorlikda yigʻma temirbeton T.lar keng tarqalgan. T. egilganda markaziy (neytral) oʻqdan pastki tolalari choʻzilishga, yuqori tolalari esa siqilishga ishlaydi. Beton choʻzilishga zaif, siqilishga yaxshi ishlaydigan material. Betonning choʻzilishga mustahkamligini oshirish maqsadida T.ning choʻzilish zonasiga poʻlat armatura joylanadi. T. yoki plitaning oʻrta qismida kuchlanish kam boʻlganligi sababli, oʻrta qismlari kovakli, boʻshliqli qilib ishlanadi. Tom va orayopma uchun ishlatiladigan plitalarning aksariyati koʻp boʻshliqli boʻladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Toʻtilar** (lotincha: *Psittaciformes*) — qushlar turkumi. 1 oila, 7 kenja oila va 324 turi maʼlum. Tanasining uz. 9,5 sm dan 1 m gacha, ogʻirligi 10 g dan 1 kg gacha. Toʻtilarning nari va modasi bir xil tusda, koʻpincha har xil rangli (mas. yashil, qizil, koʻk aralash, kamdankam kora yoki kulrang va boshqalar), tumshugʻi yoʻgʻon, ustki qismi harakatchan; uning yordami bn daraxt shoxlarini changallab yuradi; qattiq mevalarni chaqadi.+ Koʻpchiligida kokil va uzun dumlari bor. Tirnoqlari mustahkam. 1 va 4 barmoklari orqaga qayrilgan. Koʻpchiligi yaxshi uchadi, baʼzilari (mas. ukki, tugi) uchish layoqatini yoʻqotgan. Tropik va subtropik mintaqalarda, ayniqsa, tropik Amerikada keng tarqalgan. Baʼzilari (mas. kakapo) yerda, koʻpchiligi daraxtda yashashga moslashgan. Uyasini daraxt kovaklariga, toshlar yorigʻiga, boshqa hayvonlar uyalariga va boshqa joylarga yasaydi. 2—8 ta tuxum qoʻyadi. Tuxumini 2—4 hafta bosadi. Bolalarini 5— 12 hafta uyasida, asosan, oʻsimlik urugʻlari, mevalari, baʼzan hasharotlar va nektar bn oziqlantiradi. Chiroyliligi va ayrim tovushlarga taqlid qilish, jumladan soʻzlarni ifodalashga oʻrgatish mumkin boʻlgani uchun baʼzi Toʻtilar qafasda boqiladi. 70 dan ortiq turi Tabiatni muhofaza qilish xalqaro ittifoqining Qizil kitobiga kiritilgan. Ularga misol qilib yana Korello, Kakadu, Ara, Jako, Ajralmas va to'lqinsimon to'tiqushchalarni keltirish mumkin.Ushbu to'tiqushlarning vatani Avstraliya.
**Bensu Soral** —  turk aktrisasi. 1991-yil 23-mart sanasida  Turkiyaning İnegöl shahrida tavallud topgan.

Hayoti va ish faoliyati
-----------------------

```
U Bursadagi İnegöl Anadolu litseyida o'qigan. Hozirgi vaqtda esa Bensu Soral  Marmara universitetining tasviriy san'at fakultetida  grafika bo'yicha tahsil olmoqda. U o'z aktrisalik ish faoliyatini opasi aktirsa  Hande Soralning ko'magida boshlagan. Ilk bora u Engin Altan Düzyatan bilan  klassik  romanga asoslangan „Yol Ayrımı" serialida tele ekranlarda ko'rinish beradi. U Çağlar Ertuğrul, Öznur Serçelerlar bilan birgalikda yoshlar uchun mo'ljallangan „Boynu Bükükler"(Bo'yni egilganlar) serialida rol ijro etadi. Shuningdek, u Turkiyaning bir qator mashhur aktyor va aktrisalari bilan „Tatlı Küçük Yalancılar"(Yoqimtoy yolg'onchilar) teleserialida ham suratga tushadi. Keyinchalik, 2016-yilda  Çağatay Ulusoy bilan juftlik sifatida „İçerde"(Ichkarida) jinoiy serialida ham Malak ismi bilan ham shuhrat qozonadi. 
```

Filmografiyasi
--------------

| **Televideniye** |
| Yil | Film nomi | Ijro etgan roli | Qaydlar |
| **2012** | Yol Ayrımı | Ayşe | Ikkinchi darajali rolda |
| **2013** | Vicdan | Müge |
| **2014** | Boynu Bükükler | Miray |
| **2015** | Tatlı Küçük Yalancılar | Aslı | Bosh rolda |
| 2016-2017 | İçerde | Melek Yılmaz |
| **2021** | **Cam Tavanlar** | **Leyla** |
| **2022-** | **Tuzak** | **Ceren Gümüşay** |

| Ijtimoiy tarmoq |
| --- |
| **Yil** | **Film nomi** | **Ijro etgan roli** | **Qaydlar** | **Platforma** |
| 2022 | Private lesson | Azra | Bosh rolda | Netflix |

| Kinoteatr |
| --- |
| Yil | Film nomi | Ijro etgan roli | Qaydlar |
| 2018 | Dişarda 2 | Leyla Özdemir | Bosh rolda |
| 2019 | Organize Işler: Sazan Sarmalı | Nazlı Noyan |
| Hozirgi vaqtga qadar | Intoxicated by Love | Maryam | Ikkinchi darajali rolda |

Mukofotlari
-----------

Bensu Soral 2015-yil „Oltin kapalak" mukofotini „Porlayotgan yulduz" nominatsiyasida qoʻlga kiritdi.

Havola
------

```
1. 
```
**Birofiliya** — turli xil pivo buyumlarini: pivo qutilari va bochkalari, pivo krujkalari va bokallari, tiqinlar, yorliqlar, shisha ochgichlar, pivo stakanlari uchun tagliklari va pivoga tegishli boshqa narsalarni yigʻish.

**Birofil** — tom maʼnoda: pivo ishqibozi, (inglizcha beer — pivo soʻzidan). Aslida, birofil — bu turli pivo atributlarini: butilkalar, bankalar, krujkalar, bokallar, tiqinlar, yorliqlar, shisha ochgichlar, pivo stakanlari uchun tagliklar va pivoga tegishli boshqa narsalarni yigʻuvchi. Odatda birofillar maʼlum bir narsaga ixtisoslashgan, ammo pivo bilan bogʻliq boʻlgan hamma narsani toʻplaydi. Kolleksiyaga kiritilmagan narsalar beerofillar tomonidan sotish yoki almashtirish uchun ishlatiladi.

Birofillar klublarda (jamiyatlarda) birlashishi, uchrashuvlarda qatnashishi mumkin. Bir necha yuz rus kolleksionerlari „Pivatkol" (Pivo atributlari kolleksiyasi) jurnalini nashr etadigan Pivo Atributlari Kolleksionerlar Klubi (PAKK) ga birlashgan. Jurnalda klub hayotidagi voqealar, pivo zavodlariga sayohatlar haqidagi hisobotlar va xobbilaridagi hamkasblar bilan xalqaro uchrashuvlar, kolleksiyalashning ixtisoslashgan sohalaridagi yangiliklar, pivo tayyorlash tarixi haqidagi maʼlumotlar yoritiladi.

Internetning rivojlanishi bilan turli mamlakatlar va mintaqalardagi kolleksionerlar oʻrtasida kolleksiya buyumlarini almashtirish yoki sotish boʻyicha kelishuvlar ham odatiy holga aylandi. Kolleksionerlar uchun bir nechta xalqaro, milliy va mintaqaviy internet-forumlar mavjud.

Yana qarang
-----------

* Tegestologiya — qirgʻoqlarni yigʻish
* Oenofiliya

Havolalar
---------

* *Ларин А.* Теория и практика Бирофилии
* ККПА — Клуб Коллекционеров Пивной Атрибутики (Москва)
* Клуб коллекционеров пивной атрибутики «ПИВНОЙ ЭТИКЕТ» (Санкт-Петербург)
* Международная встреча пивных коллекционеров  (Москва, 2012)
* Форум коллекционеров пивной атрибутики
* Форум коллекционеров кронен-пробок
* Украинские пивные этикетки Wayback Machine saytida arxivlandi (2011-02-27).
* Блог коллекционеров пивной атрибутики
* Бирофил форум Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-07-29).
* Коллекция кронен-пробок
* Коллекция бирдекелей
**Mavlono Muhammad Muammoiy I** (XV asr) – Alisher Navoiyning ustozlaridan biri, davlat arbobi va shoir. Abulqosim Boburning saroy shoiri boʻlib, badiha aytishga mohir boʻlgan. Navoiy Bobur Mirzo saroyida xizmat qilganida undan muammo fanidan saboq olgan. Abulqosim Bobur uni bir muddat Sheroz shahriga sadr etib tayinlaydi.

Sadrlik vaqtida Xoʻja Hofiz qabri boshida gumbaz yasaydi va Bobur Mirzoni unga taklif qilib, ziyofat beradi. O'shanda Sherozning shoʻxtabʼ shoirlaridan biri devorning shoh koʻzi tushadigan joyiga quyidagi baytni bitgan ekan:

> Agar jumlai avqofi shahr gʻorat kard,
> 
> 
> Xudosh xayr dihad on, ki in imorat kard.
> 
> 
> 
> (Mazmuni: "Garchi shahar vaqflarini gʻorat qilgan boʻlsa ha, ushbu imoratni bino qilgani uchun Xudo xayrini bersin").
> 
> 

Mirzo oʻqib kuladi. Ayonlar hazil-huzul qilishadi. Navoiy bu voqeani uning oʻzidan eshitganini qayd qiladi. Mavlono Muhammad Muammoiy umrining oxirida Kichik Mirzo bilan hajga ham borgan.

Navoiy "Soqiynoma"da Muammoiyni vafot etgan doʻstlari qatorida sanaganidan anglashiladiki, u avvalroq vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Alisher Navoiy: Qomusiy lug'at*.
2. ↑  *Majolis un-nafois*.
**Perm** (1940—57 yillarda — Molotov) — Rossiya Federatsiyasi Perm viloyatidagi shahar (1781 yildan), viloyat markazi. Kama soxilidagi port. Transport yoʻllari (temir yoʻl, daryo, avtomobil va havo transporti) tuguni. Aholisi 1021,7 ming kishi (1998). Mashinasozlik (aviadvigatellar, turli sanoat uskunalari, avto-kranlar va boshqa, mudofaa mahsulotlari ishlab chiqarish), kimyo, neft kimyosi, neftni qayta ishlash, yogʻochsozlik, poligrafiya sanoatlari bor. Kama GES mavjud. Rossiya FAning Perm ilmiy markazi, 7 oliy oʻquv yurti (shu jumladan, universitet), 4 teatr (shu jumladan, opera va balet teatri), xoreografiya bilim yurti, ba-diiy galereya, viloyat oʻlkashunoslik muzeyi, Kama suv ombori sohilidagi Xoxlovka yogʻoch meʼmorligi muzeyi fa-oliyat koʻrsatadi. P. 17-asr danmaʼlum. 1723 yildan mis eritish zavodiga qarashli sha-harcha. 1781 yildan Perm noibligi markazi, 1796 yildan Perm gubernyasi markazi. 1781—98 va 1807—31 yillarda bu yerda Ural konchilik zavodlarining Bosh boshqarmasi joylashgan. P.da meʼmoriy yodgorliklardan Petropavlovsk sobori (1757—64), Spas—Preobrajeniye monastirining sobori (1798— 1832) va boshqa saqlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Asalari qutisi** — asalari oi-lasini boqish uchun maxsus jihozlangan quti. Yogoch taxtalardan yasaladi. Asalari boqiladigan qutilar 19-asr boshlarida yaratilgan. Asalari qutisining Dadan-Blatt, yotiq, Rut turlari bor. Dadan-Blatt qutisi asosiy uya qutisidan va bir yoki ikkita magazindan (qoʻshimcha ustki qutidan) iborat. Kugiga eni 435 mm, boʻyi 300 mm li 12 rom, magazinlarga boʻyi 150 mm li 12 rom joylashadi. Yotiq A.Q- korpus va qopqokdan iborat. 16 — 24 rom joylashadi. Rut Asalari qutisining tag poli sugʻurib olina-digan boʻlib, quti va 1 — 2 magazindan iborat. Har qaysi qutiga va magazinga eni 435 mm va boʻyi 230 mm 10 rom joy-lashadi. Oʻzbekistonda, asosan, Dadan-Blatt va Rut tik Asalari qutisi dan foydalaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Asalari zahari**, apitoksin (lotincha: apis — asalari, yun. toxikon — za-har) — ishchi asalarilar tanasidagi ipsimon bezlari ajratadigan oʻtkir hidli achchiq, och sariq, shaffof suyuqlik. Asalari zahari tarki-bida biol. faol moddalar, fermentlar, erkin aminokislotalar, chumoli, xlo-rid, ortofosfat kislotalari, gistamin, xolin, triptofan, oltingugurt, magniy fosfat va boshqa moddalar bor. Asalari zahari tarkibidagi taʼsir qiluvchi moddalar gistamin glikozidi, lipidlar, hayvonot sapo-ninlariga yaqin turadigan moddalardan iborat. Zichligi 1,313. Suvdatez, chumoli kislotada va 60°li spirtda sekin eriydi. Asalari chaqqanda 0,2-0,3 mg zahar ajratadi. Asalari chaqqan joyda qattiq ogʻriq va shish paydo boʻladi. Asalari chaqqan joyga darhol validol eritmasi yoki sarimsoq kesib surtilsa, ogʻriq qoladi, shish paydo boʻlmaydi. Asalari zahari dan tibbiyotda radikulit va bod kasalli-klarini davolashda foydalaniladi. Bunda organizm bevosita asalarilarga chaktiriladi yoki tarkibida Asalari zahari boʻlgan dorilar qoʻllaniladi. Bu preparatlardan bronxial astma, gipertoniya kasalliklarini davolashda ham foydalanish mumkin. Bod va radikulitni davolashda tarkibida Asalari zahari boʻlgan virapin (1 g vira-pinda 0,15 mg Asalari zahari boʻladi) surtma holida qoʻllaniladi. Tarkibida Asalari zahari bor dorilardan qon tomirlarini kengaytirish va moddalar almashinuvini yaxshilashda foydalaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tasman Abel Yanszon** (niderlandcha: *Abel Janszoon Tasman*, 1603, Lutgegast, Groningen provinsiyasi — 1659, 10-oktabr, Jakarta) — gollandiyalik dengizchi sayyoh, Niderlandiyaning OstIndiya kompaniyasida xizmat qilgan. 1638—41 yillarda savdo kemasiga qoʻmondonlik qilib, Sharqiy Osiyo dengizlarida suzgan. Shimolda Yaponiyagacha suzib borib, Bonin orolini kashf qilishda (1639) qatnashgan. Okeaniya (1642—43) va Avstraliyani (1644) tadqiq qilgan ekspeditsiyalarga boshchilik qilgan. Tasman 1-ekspeditsiyaning maqsadi boʻlgan „nomaʼlum janubiy materik"ni izlash davomida Van Dimen Yerining janubiy va sharqiy sohillarini (1853-yilda orol uning nomiga qoʻyilgan), Yangi Zelandiyaning gʻarbiy sohili, TriKings va Tonga orollari, Fiji guruhidagi baʼzi orollarni topib xaritaga tushirgan. 2-ekspeditsiya Karpentariya qoʻltigʻining janubiy va gʻarbiy sohillari, Avstraliyaning shimoli-gʻarbiy qismigacha yetib bordi. Ikkala ekspeditsiya Avstraliyaning alohida quruqlik ekanligini, taxmin qilingan janubiy materik bilan tutash emasligini tasdiqladi. Avstraliya bilan Yangi Zelandiya oraligʻidagi dengiz, orol, Yangi Zelandiyaning Janubiy orolidagi qoʻltiq, muzlik va boshqa geografik obʼyektlar Tasman nomi bilan atalgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. ↑  *(unspecified title)* — University of Tasmania.
2. ↑  *(unspecified title)*
**Belarus milliy fanlar akademiyasi** — Belarus Respublikasidagi oʻz-oʻzini boshqaruvchi oliy ilmiy muassasa. Tabiiy, texnika va ijtimoiy fanlarning asosiy yoʻnalishlari boʻyicha tadqiqotlar olib boradi va ularni muvofiklashtiradi. 1929-yil Minsk shahrida Belarus madaniyat instituti negizida tashkil etilgan. 1997-yilga qadar Belarus Fanlar akademiyasi deb atalgan. Akademiya tarkibida 11218 xodim, jumladan 5961 ilmiy xodim, 55 akad. 96 muxbir aʼzo, 375 fan doktori, 2557 fan nomzodi ishlaydi (1997). Akademiya tizimida 6 boʻlim: fizika, mat. va informatika; mashinasozlik va energetikaning fiziktexnik masalalari; kimyo va geol. fanlari; biol. fanlari; ijtimoiy fanlar; tibbiyot masalalari boʻlimlari bor. Konstruktorlik byurosi va boʻlimi (tadqiqot korxonalari bilan)dan iborat konstruktorlik-tadqiqot bazasi mavjud; intlar qoshida 10 maxsus konstruktorlik byurosi (tadqiqot korxonalari bilan) ishlaydi. Akademiya tizimida "Beloruskaya navuka" nashriyot-matbaa ishlab chiqarish birlashmasi, Ya. Kolas nomidagi Markaziy kutubxona, Markaziy ilmiy arxiv, qad. belarus madaniyati, Belarus Fanlar akademiyasi tarixi muzeylari bor. Fanlar akademiyasi "Dokladi AN Belorus, "Bectnik AN Belarusi (5 seriyada), "Differensialnie uravneniya", "Injenernofizicheskiy jurnal", "Jurnal prikladnoy spektroskopii", "Treniye i iznos" jur.larini, koʻp tirajli "Navshi AN Belarusa" gaz.ni nashr etadi. Fanlar akademiyasi prezidenti — Aleksandr Pavlovich Voytovich (1997-yildan).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Stilbit** — natriy va kaltsiyning suvli alyumosilikati, zeolitlar oilasiga tegishli mineral. Kimyoviy tarkibi juda oʻzgaruvchan boʻlib, NaCa4(Si27Al9)O7228H2O formulasi bilan ifodalanadi. Bu past haroratli mineral boʻlib, tabiatda, odatda, vulqon otilishidan soʻng paydo boʻlgan gʻovaklar, yoriqlar va boʻshliqlarda zeolit va xalsedon guruhlariga tegishli boshqa minerallar bilan birga uchraydi.

Nomining etimologiyasi
----------------------

Nomlanishi yunoncha "*stilbe*" — "oyna", "porlash" soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, mineralning kuchli shishasimon yoki marvaridsimon porlashi bilan bogʻliq. "Stilbit" atamasi ilk marotaba 1796-yili fransuz kristallshunosi R.J.Gayuy tomonidan fanga kiritilgan. 1997-yili Xalqaro Mineralogiya Uyushmasi tavsiyasiga koʻra, "stilbit" nomiga uning tarkibida ustunlikka ega kationning timsoli qoʻshila boshlandi.

Tavsifi
-------

Rangi oq, och pushti, kulrang, sargʻish yoki shaffof rangsiz tusli. U sariq va och jigarrangdan toʻq jigarrang va zargʻaldoq-qizil ranggacha oʻzgarishi mumkin. Ketma-ketlikda yoki plastinali uslubda birikkan kristallar koʻrinishida hosil boʻladi. Koʻpincha xochsimon kesishgan holda egizak va toʻrtizaklar shaklida uchraydi.

Yoʻldosh minerallari: kvarts, epidot, prenit, kaltsit, xalsedon, seolitlar, adulariya .

Konlar manzillari
-----------------

 Stilbit (Hindiston)
Stilbitning eng yaxshi namunalari Hindistonda, Bombay chetlaridagi bazalt konlarida qazib olinadi. Rossiyada stilbit Krasnoyarsk oʻlkasida (Nidim, Amudixa va b.) uchraydi. Uning Uralda (Zaplotniy Kamen va b.) Zabaykaliya (Klichka), Kamchatka, Yakutiya, Primorya oʻlkasida ham konlari topilgan. Shuningdek, Qrimda, masalan, Qoratogʻda ham uchraydi.

Ilova
-----

Sanoatda gazlar va suyuqliklar uchun tabiiy filtr sifatida keng qoʻllaniladi. Bundan tashqari, baʼzi kimyoviy unsurlarni, ayniqsa kaltsiy va magniy kabi ayrim kimyoviy unsurlar va moddalarni oʻziga torta olish xususiyatiga koʻra neft toʻkilishining oqibatlarini bartaraf etish va uning yoyilishini cheklashda ishlatiladi. Shuningdek, suvni yumshatish uchun ham ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* Mala Girnicha entsiklopediyasi: 3 jildda / tahrir uchun. V. S. Biletskiy. — Donetsk: Donbas, 2004-yil. — ISBN 966-7804-14-3.
* Slaughter, M. (1970), stilbitning kristalli tuzilishi: American Mineralogist: 55: 387-397.
* Cruciani, G. G. Artioli, A. Gualtieri, K. Stahl va JC Hanson (1997), sinkrotron rentgen kukunlari diffraktsiyasidan foydalangan holda stilbitning dehidratsiya dinamikasi: Amerika Mineralogist: 82: 729-739.
* Cruciani, G. G. Artioli, A. Gualtieri, Acta Crystallographica: B27: 833-841.
* Bulletin de Mineralogie: 101: 368-375.
* Mineralogical jurnali (1998): 62: 555.
**Anilin** (**aminobenzol**, **amidobenzol**, **fenilamin**) umumiy formulasi C6H5NH2 boʻlgan aromatik aminlarning eng oddiysidir. Molyar massasi 93,2. Anilin rangsiz boʻlib, suvda oz (100 g suvda 20° da 3,4 g) eriydi, oʻziga xos yomon hidli suyuqlik; suyuqlanish temperaturasi — 6,15°, qaynash temperaturasi 184,4°, 20° da zichligi 1027 kg/m3.

Anilin etil spirt, efir va benzolda yaxshi eriydi. Nilin bugʻi juda zaharli. Anilinni birinchi marta 1826-yilda O. Unferdorben indigoni ohak bilan birga havosiz qizdirish yoʻli bilan olgan va „kristallin" deb atagan. 1841-yilda Y. F. Fritsshe indigoga oʻyuvchi ishqor taʼsir ettirib olgan moddani nilin deb nomlagan. 1842-yilda esa N. N. Zinin nitrobenzolni (NH4)2 SO3 taʼsirida qaytarish reaksiyasi orqali nilinni sintez qildi va uni „benzidom" deb nomladi. Bu usul sanoatda keng miqyosda tatbiq etildi. 1843-yilda yuqorida koʻrsatib oʻtilgan usullar yordamida olingan barcha moddalarning bir xil birikma ekanligini isbotladi va shu bilan anilin boʻyoqlar sanoatiga asos solindi. Anilin kuchsiz asos xossali boʻlib, unga tegishli re-aksiyalar orasida diazotlash reaksiyasi, yaʼni nitrit kislota bilan boʻladigan reaksiya katta ahamiyatga ega, chunki bunda olinady-gan diazobirikmalar koʻpchilik organik boʻyoqlarni sintez qilishda ishlatiladi. Anilin oksidlansa qora nilin va emeraldin degan boʻyoqlar hosil boʻladi. Anilin farmatsevtika moddalari, plastmassalar olishda ham ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb12359525w (maʼlumot)
* GND: 4142482-7
* LCCN: sh85005157
* NKC: ph669733

 |
**Still Reading Khan** hind muallifi va jurnalisti Mushtaq Sheikh tomonidan 2006-yilda yozilgan Shah Rukh Khan hayoti tahlil qilingan biografik kitobi. Kitob uning 1965-yilda New Delhi da dunyoga kelganligini, 1991-yilda Gauri Chibber bilan birgalikdagi turmushi va 3 ta farzandi borligini va aktyor, film prodyuseri hamda teleboshlovchi sifatidagi o`n olti yillik uzoq ish faoliyatini ta`riflab beradi.

Rivojlanish va yozish
---------------------

Mushtaq Sheikh Shah Rukh Khan ni birinchi marta interview olish maqsadida 1995-yili festivalda uchratganida u Chitralekha jurnalida jurnalist sifatida ishlayotgan edi. U aktyorning do`stiga aylandi va aktyordan kino olami haqida ma`lumotlarni olib, jurnalistika sohasini tark etdi va 2001-yili aktyor ijrosida *Ashokani kashf etish* (2001-yilda yaratilgan hind tilidagi tarixiy epik drama) filmini yaratdi. Sheikh aktyorga u haqida kitob yozishini aytganida, uavvaliga bu fikrni hazil tariqasida qabul qiladi. 2005-yil Noyabrda eʼlon qilingan, keyinchalik *Still Reading Khan* (Hali ham Khan ni oʼqiyapman) deb nomlandi; Sheikhning taʼkidlashicha *Still* (hali ham) soʼzi metaforik ahamiyatni anglatib, men kitobni oʼqiyotgan paytda Khan *„oʻz portreti tayyorlanish jarayonida oʻtirgan edi*. Va yana shunday tuyuldiki, men xuddi uni oʼqiyotgandek va bu ishni hali ham davom ettiradigandek tuyulgan edi". Kitob izlanishi uchun 4 yil vaqt ketdi va bir yil Khan va uning rafiqasi Gauri Khan bilan intervyu olishga sarflandi.

Taqdimot
--------

*Still Reading Khan* Mumbai dagi Xalqaro Om Books nashriyotida 2006-yil 11-oktyabr kuni va New Delhi,London va Oʻrta Osiyoda ham aynan shu sanalarda taqdim etildi. Sheikh aytdiki, unda Khan haqida 900 varoqlik maʼlumotlar boʼlgan. Ammo u faqatgina 450 varoqlik maʼlumotlarnigina kiritgan va bunga sabab tahrirlash jarayoni qiyin boʼlishi mumkin va keyinchalik navbatdagi kitobi uchun rejalashtirib qoʼydi Sheikh bir necha tarjimonlarni yolladi va bu kitobni Marathi, Gujarot,Hind va Urdu tillariga oʼgirtirdi.

Tanqidiy qabul
--------------

India Today jurnalisti Kaveree Bamzai „Sheikh taʼrifga loyiq juda koʼp ish qildi, jumladan: aktyor hayotiga taalluqli kamyob va noodatiy suratlarini yigʼdi. Afsuski, uning maʼlumotlaringni kamaytir deydigan tahrirlovchisi boʼlmagan."

Manbalar
--------

1. ↑  „Shah Rukh Khans biography titled SRK Still Reading Khan". *Bollywood Hungama* (24-noyabr 2005-yil). 8-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyun 2021-yil.
2. 1 2 3 4  *Kulkarni, Ronjita* „'The most watchable star finds himself unwatchable'". *Rediff.com* (10-oktabr 2006-yil). 10-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyun 2021-yil.
3. ↑  *Siddiqui, Rana*. „Much ado about King Khan". *The Hindu* (17-noyabr 2006-yil). Qaraldi: 8-iyun 2021-yil.

Havolalar
---------

* *Still Reading Khan* on Google Books
**Xilvatiy** (taxallusi; asl ismi Mulla Yoʻldosh Toʻraboy oʻgʻli) (1858— hozirgi Namangan viloyati Uychi tumani Jiydakapa qishlogʻi — 1921) — shoir. Namangandagi Azizxoʻja madrasasida mudarris va bosh mudarris boʻlgan. Oʻzbek va fors tillarida ijod qilgan. Sheʼrlarida Bedil, Jomiy, Navoiy, Fuzuliy anʼanalarini davom ettirgan, ularga nazira, tatabbuʼ va muxammaslar bogʻlagan. X.dan bizgacha 2 ta dastxat (shoir oʻzi yozgan) devoni saqlanib qolgan. 1devonga jami 6886 bayt oʻzbek tilida va 53 ta — 770 bayt fors tilidagi sheʼrlar kiritilgan. 2devoniga esa 4540 bayt oʻzbek va fors tilida yozilgan sheʼrlari jamlangan. Devondagi sheʼrlar orasida boshqa oʻzbek va fors shoirlari sheʼrlari ham uchraydi (239 bayt). X. asarlarining asosiy kismini ishqmuhabbat mavzuidagi lirik sheʼrlar tashkil etadi. Uning ijodida sarguzashtiy sheʼrlar alohida urin tutadi. X. hayotlik chogʻida uning 3 ta — "Mavludi sharifi turkiy", "Sayr uljibol min sayr irrijol" ("Erkaklar sayridan boʻlmish togʻ sayri"), "Chirogʻi maktab" sheʼriy risolasi chop etilgan va ular xalq orasida mashhur boʻlgan. "Sayri jibol" (1328) masnaviy usulida yozilgan boʻlib, asarda Pochcha ota havosi, manzaralari, oʻsimlik dunyosi va suvlari haqida xikoya qilingan. "Charogʻi maktab" — axloqiy, diniytarbiyaviy sheʼriy asar. Bu asar aqoidlar (eʼtiqodlilar) haqida yozilgan va boshlangʻich maktab bolalariga moʻljallangan. Unda Allohning sifatlari, uning yaratuvchiligi, mutlaqligi, Qurʼonda zikr kilingan 25 paygʻambar nomlari, oxirgi paygʻambar Muhammad (sav) sifatlari: meʼroj voqeasi va boshqa sheʼriy tarzda bayon etilgan. X. ustozi Langariy domlaning iltimosiga koʻra, "Mavludi sharif"ni turkiyda yozgan. Bu mumtoz adabiyotda paygʻambar mavludlari haqida oʻzbek tilida yaratilgan birinchi sheʼriy rivoyat (doston)dir. Mazkur asar 1908, 1911, 1912, 1916-yillari Gʻulom Hasan Orifxonov bosmaxonasida bir necha bor chop etilgan. Asar 2000 yil "Namangan" nashriyotida (tuzatilgan matni) A. Qurbonov va I. Abdullayev tomonidan qayta nashr etilgan. X.ning uzi tartib bergan "Devoni Xilvatiy" qoʻlyozmasi Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti fondida, ikkinchisi esa X. jiyanining oʻgʻli Abdulla Yoʻldoshev qoʻlida saqdanadi.

Abduqayum Pardayev.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Sears, Roebuck and Co. qarz majburiyati. 1976 yil namunasi
**Sears, Roebuck and Company** (ingliz: — Sirs, Roubak end Ko), **Sears** nomi bilan mashhur, bir nechta xalqaro chakana savdo tarmoqlarini boshqaradigan Amerika kompaniyasi.

Tarixi
------

Searsga Richard Uorren Sears (Richard Warren Sears) va Alva Kurtis Robak (Alvah Curtis Roebuck) 19-asr oxirida asos solganlar. Kompaniyaning yangiligi shunda boʻlganki, yakuniy mijozlar pochta kataloglari boʻyicha buyurtma qilgan tovarlarni pochta orqali yetkazib bergan. Oʻsha paytda kompaniya fuqarolik oʻqotar qurollarini, ayniqsa Kolt revolverlarini sotishga ixtisoslashgan edi.

Ushbu faoliyatdan boshlab, 20-asrning oʻrtalariga kelib kompaniya Qoʻshma Shtatlardagi eng yirik chakana sotuvchiga aylandi va uning kataloglari butun dunyo boʻylab shuhrat qozondi. Kompaniya koʻplab mashhur adabiy asarlarda tilga olingan. Ikkinchi jahon urushidan keyin raqobat, shuningdek, demografik oʻzgarishlar natijasida kompaniyaning mijozlari sezilarli darajada qisqardi — uning yirik doʻkonlari qishloqlarda va shaharlarning ichkarisida joylashgan, aholi esa asosan shahar chetiga koʻchib oʻtgan. Vaqt oʻtishi bilan ularning kataloglari juda qisqardi.

1955 yilda kompaniyaning ijtimoiy aloqalar boʻlimi gazetada bolalarni Santa Klausga qoʻngʻiroq qilishga taklif qiluvchi eʼlon joylashtirdi. Eʼlonda qoldirilgan telefon raqamida xatolik bor edi va Santa Klausga qoʻngʻiroq qilgan bolalar AQSh Aerokosmik mudofaa markaziga qoʻngʻiroq qilishgan. Bolalarni xafa qilmaslik uchun harbiylar Santa Klausning joylashuvi haqidagi oʻylab topilgan koordinatalarni xabar qilishdi. Shunday qilib, NORAD Tracks Santa Rojdestvo dasturi paydo boʻldi.

2005 yil boshida Kmart chakana savdo tarmogʻi bilan qoʻshilish natijasida *Sears Holdings* xolding kompaniyasi tashkil topdi, Sears va Kmart chakana savdo tarmoqlari esa avvalgi nomlari ostida saqlanib qoldi.

2018 yil 15 oktyabrda bankrotlik jarayoni boshlandi.

Manbalar
--------

1. ↑  Американа : Англо-русский лингвострановедческий словарь (Americana : English-Russian encyclopedic dictionary) / под ред. и общ. рук. Г. В. Чернова. — Смоленск : Полиграмма, 1996. — С. Sears, Roebuck and Company. — ISBN 5-87264-040-4.
2. ↑  Million Dollar Guns: Tales of the Gun documentary Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-09-24). (4:50 — 5:03). History Channel.
3. ↑  „Сеть магазинов Sears начала процедуру банкротства".  РБК. 15-oktabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-oktabr 2018-yil.
**Yusuf Sultonov** (1911.25.9 — Toshkent — 1991.24.6) — adabiyotshunos. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1952). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1967), filol. fan nomzodi (1949). Urta Osiyo universitetida oʻqigan (193032). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Til va adabiyot institutida direktor oʻrinbosari, direktor (1950—52), sektor mudiri (1960—86), katta ilmiy xodim (1986-yildan). Oʻzbekiston KP MK apparatida boʻlim boshligi oʻrinbosari va boʻlim boshligʻi (1952—60). Hamzashunoslikka oid dastlabki yirik tadqiqoti "Hamza Hakimzoda Niyoziyning hayoti va ijodi" (1940; 3nashri, 1973)dir. Hsshzaiipt "Tanlangan asarlar"ini (1939; 5nashri, 1969, S.Husainov bilan hamkorlikda) toʻldirib, bir necha marta chop ettirgan. S. oʻrta maktablarning 10-sinfi uchun ("Adabiyot darsligi", 1938) va 9—10sinflari uchun ("Oʻzbek sovet adabiyoti tarixi", S. Azimov bilan hamkorlikda, 1953-yildan) adabiyot darsliklarini yozgan. Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1970).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |