**Kichik Qurayba binti Abu Umayya** (arabcha: ) - Islom payg'ambari Muhammadning sahobasi, xalifa Umar va umaviy xalifa Muoviya I ning xotini.

Biografiyasi
------------

### Oilasi

Qurayba binti Abu Umayya Makkadagi Quraysh qabilasining boy urug'laridan hisoblangan Banu Maxzum urug'idan bo'lgan. Uning otasi Abu Umayya ibn al-Mug'iyra VII asr boshlarida Makkaning boshlig‘i bo‘lgan. Onasi Quraysh qabilasining Abdshams urug‘idan Atika binti Utba edi. Hind binti Utba esa Qutaybaning xolasi, Ummu Salama esa uning singlisi bo'lgan.

### Birinchi nikohi

Qutayba binti Abu Umayya 616-yillardan biroz oldinroq xalifa Umarga turmushga chiqqan. Xalifa bir vaqtning o'zida Zaynab binti Maz'un va Ummu Kulsum binti Jarvalga uylangan edi. Xalifaning ikki xotinidan besh farzandi bor edi, biroq Quraybadan farzand ko'rmaydi.

Umar 616-yilda islomni qabul qilgan va garchi Ummu Kulsum va Qurayba hali ham mushrik bo'lsalar-da, butun oila 622-yilda Madinaga hijrat qiladi. Quaraybaning nomi Madinada singlisi Ummu Salamaning chaqalog'ini boqishga yordam bergan voqeada qisqacha tilga olinadi.

628-yilda tuzilgan Hudaybiya shartnomasidan ko'p o'tmay, Muhammad musulmonlarga «kofir ayollarning iplaridan ushlamanglar» degan vahiyni e'lon qilgan. Shunga ko‘ra, Umar Ummu Kulsum va Quraybani taloq qilgan va ularning ikkalasi ham Makkaga qaytib ketganlar.

### Ikkinchi nikohi

Keyin Qurayba 630-yil yanvaridan oldin oʻzining amakivachchasi Muoviya I ga turmushga chiqqan, o'sha paytda ularning ikkalasi ham mushriklar edi. Biroq keyinchalik Muoviya ham Quraybani taloq qilgan. Ularning Ummu Hakim, Ummu Said va Ummu Habib ismli uch nafar qizlari bo'lgan.

### Uchinchi nikohi

Keyinroq Quraybaga Abdurahmon ibn Abu Bakr as-Siddiq uylanmoqchi bo'lgan. Oysha akasi uchun muzokaralar olib borgan, Banu Maxzum oilasi ham Quraybani unga turmushga berishga rozi bo'lgan. Abdurrahmon va Quraybaning Abdulloh, Ummu Hakim, Asmo, Muhammad va Hafsa ismli farzandlari bo'lgan.

Abdurrahmon ayollarga nisbatan qo‘polligi bilan mashhur bo‘lgan va Maxzumlar oilasi uning Quraybaga nisbatan munosabatiga norozilik bildirgan. Shundan so'ng, Quraybaning oilasi uni Abdurrahmonga turmushga berishga faqatgina Oysha tufayli rozilik berganliklarini da'vo qilishgan, shundan so'ng Oysha akasiga bo'layotgan voqealarni yetkazgan. Bir kuni Qurayba Abdurrahmonga: "Meni siz haqingizda ogohlantirdilar!" – deydi. Abdurrahmon esa: «Istasang, taloq qilaman», deb javob berdi. Shunda Qurayba fikrini o‘zgartirib: "Men hech kimni Abu Bakrning o‘g‘lidan ustun qo‘ymayman", dedi va ular birga qolishgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Hadith - Book of Divorce - Sahih al-Bukhari - Sunnah.com - Sayings and Teachings of Prophet Muhammad (صلى الله عليه و سلم)". *sunnah.com*. Qaraldi: 2020-yil 25-noyabr.
2. 1 2 3 4 5  Muhammad ibn Saad. *Kitab al-Tabaqat al-Kabir* vol. 8. Translated by Bewley, A. (1995). *The Women of Madina*. London: Ta-Ha Publications.
3. ↑  Guillaume, A. (1960). *New Light on the Life of Muhammad*, p. 24. Manchester: Manchester University Press.
4. ↑  Muhammad ibn Jarir al-Tabari. *Tarikh al-Rusul wa'l-Muluk*. Translated by Landau-Tasseron, E. (1998). *Volume 39: Biographies of the Prophet's Companions and Their Successors*, pp. 80, 175. Albany: State University of New York Press.
5. 1 2 3 4  Muhammad ibn Ishaq. *Sirat Rasul Allah*. Translated by Guillaume, A. (1955). *The Life of Muhammad*. Oxford: Oxford University Press.
6. 1 2  Muhammad ibn Jarir al-Tabari. *Tarikh al-Rusul wa'l-Muluk*. Translated by Fishbein, M. (1997). *Volume 8: The Victory of Islam*. Albany: State University of New York Press.
7. 1 2  Muhammad ibn Saad. *Kitab al-Tabaqat al-Kabir* vol. 3. *The Companions of Badr*. London: Ta-Ha Publishers.
8. 1 2  Bukhari 3:50:891.
9. 1 2  Malik ibn Anas. *Al-Muwatta* 29:14.