recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Rossiya Gerbi -** **Rossiya federatsiyasi rasmiy davlat ramzi**[ 1]; Rossiya federatsiyasi davlat bayrog'i va Rossiya federatsiyasi davlat madhiyasi bilan birga Rossiya asosiy davlat ramzlaridan biri. Rossiya federatsiyasi Prezidentining 1993 yil 30 noyabrdagi 2050-sonli Farmoni bilan tasdiqlangan.[2]

**Rossiya federatsiyasi emblemasida tasvirlangan narsa**

[Har bir ob'ekt va chizilgan tafsilot mustaqil davlatning birligini, uning tarixiy shakllangan qadriyatlarini, an'analarga sodiqligini va o'ziga xoslikni saqlab qolishni ifodalovchi umumiy tushunchaning ajralmas qismi hisoblanadi. Fon bazasi — markazning pastki qismida-yuqori va yumaloq pastki qirralar bilan aniq belgilangan xonadon qalqoni.]

**Ko'p rangli xonadon qalqoni**[3]

Qalqondagi dominant tasvir-tekis qanotli ikki boshli burgut. Har bir bosh toj bilan qoplangan, markazning yuqori qismida — ikkita kichik lenta bilan bog'langan katta toj. Chap pog'onaning tirnoqlarida burgut oltin to'pni xoch bilan ushlab turadi, kuch deb ataladi, o'ng tirnoqlari - qisqartirilgan tayoqni siqib chiqaradi.

Qizig'i shundaki, scepterning yuqori qismining xususiyatlari tufayli Rossiya emblemasi haqiqiy fraktal deb atash mumkin. Hokimiyatning eng qadimgi ramzi yana ikki boshli burgut bilan qoplangan, bu qalqonda katta hajmdagi tasvirlanganligi bilan bir xil. Bunday to'siqni aks ettiradigan qiziqarli xususiyat Rossiya Federatsiyasining qurol-yarog'ini butun dunyodagi eng fraktal maqomiga aylantirdi.

Ko'krak qafasida, burgut qanotlari orasidagi asosiy qalqon shaklida bir xil bo'lgan yana bir qalqon tasvirlangan-ajdar nayzasini urgan chavandoz shaklidagi hikoya tarkibi. Mag'lubiyatga uchragan afsonaviy hayvon otning tuyoqlari ostida yotadi.
**Amplitudaviy analizator** – elektr impulelar amplitudalarining taqsimlanish qonuniyatini topish uchun ishlatiladigan qurilma. Amplitudaviy analizator yordamida, 443odatda, tasodifiy impuls jarayoni am-plitudasining shu amplituda oraligʻida paydo boʻlgan impulslar soni boʻyicha taqsimlanishi taxlil qilinadi. Amplitudaviy analizator eksperemental fizikada har xil nur-lanish zarrachalari energiyasining taqsimlanishini tahlil qilishda, uz-luksiz tasodifiy jarayonni tekshirish-da, radiolokatsiya va radioaloqada sig-nallarning murakkab shaklini taxlil qilishda ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Konov Sergey Pavlovich** (1948-yil 28-fevral, Toshkent) – sovet suzuvchisi, rossiyalik murabbiy. 1968-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi, 1970-yilgi Yevropa chempionatining bronza medali sovrindori.

Hayoti
------

Konov Sergey Pavlovich 1948-yil 28-fevralda Toshkentda tugʻilgan.

U „Toshkent mehnat", „SKA", „Zenit" jamoalari safida suzish musobaqalarida qatnashgan. A. Shvartsman qoʻl ostida shugʻullanib yurgan.

1968-yilda u Mexiko shahrida boʻlib oʻtgan yozgi Olimpiya oʻyinlarida SSSR terma jamoasi safida ishtirok etgan. 100 metr masofaga batterflyay usulida chorak finalda 1 daqiqa 0,8 soniya natija koʻrsatib, yarim finalga 3-oʻrinda chiqqan kanadalik Ron Jeksga 3-chi oʻrinni boy berib, 4-oʻrin bilan kifoyalangan. 200 metr masofaga batterflyay usulida suzishda esa 2,13,1 ball bilan yarim finalda 4-oʻrinni egallagan hamda eng yomon finalchi shvetsiyalik Peter Feylga 1,2 soniya yutqazgan.

1970-yilda u Barselonada boʻlib oʻtgan suv sporti boʻyicha Yevropa chempionatida 4x100 metrga aralash estafetada bronza medalini qoʻlga kiritgan. oʻsha vaqtda SSSR terma jamoasida Viktor Krasko, Nikolay Pankin, Vladimir Nemshilov va Leonid Ilyichev ham bor boʻlgan. Konov esa final bahsida ishtirok etmagan.

Konov Sergey Pavlovich 1975-yilda suzish faoliyatini toʻxtatgan. U fan va pedagogik faoliyat bilan shugʻullanib fan nomzodi, dotsent, Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya instituti suzish kafedrasi mudiri boʻlgan

2001-yil yanvar oyidan 2008-yil avgust oyigacha Aleksey Karpov bilan birgalikda suzish boʻyicha Rossiya yoshlar terma jamoasiga murabbiylik qilgan.

Konov Sergey Pavlovich hozirgi vaqtda Kanadaning Britaniya Kolumbiyasi provinsiyasida yashaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Olympedia – 100 metres Butterfly, Men". *www.olympedia.org*. 22-iyul 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-iyul 2021-yil.
2. ↑  „Olympedia – 200 metres Butterfly, Men". *www.olympedia.org*. 22-iyul 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-iyul 2021-yil.
3. ↑  „Olympedia – Sergey Konov". *www.olympedia.org*. 22-iyul 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-iyul 2021-yil.
Giordano Bruno
**Giordano Bruno** (italyancha: *Giordano Bruno*, lotincha: *Iordanus Brunus*; - Giordano Filippo; 1548, Nola 1600.17.2, Rim) italyan faylasufi, kosmologi va shoiri; panteizm namoyandasi. Bruno xristian ilohiyoti asoslari bilan birga N. Kopernik nazariyasini oʻrgandi. U yoshligidan turli nazariyalarga tanqidiy koʻz bilan qarab, har bir masala boʻyicha oʻzining mustaqil fiqolarini qaramaqarshi qoʻyadi. Baʼzan uning bunday mustaqil gʻoyalari cherkov va xristianlik aqidalariga zid keladi. Hurfiqoliligi uchun inkvizitsiya tomonidan qattiqtaʼqib qilindi. Bruno taʼqibdan qochib Neapoldan Rimga oʻtdi, soʻngra Shveysariya, Fransiya, Angliya, Germaniyada yashadi. Untlarda astronomiya, falsafa va mnemonika, yaʼni xotirani rivojlantirish sanʼatidan maʼruzalar oʻqidi. Sxolastik falsafaga, katolik cherkoviga qarshi asarlar yozdi. Oʻz taʼlimotini "Nola falsafasi" deb atadi. 1592-yilda rohiblar uni aldab Venesiyaga taklif qildilar va inkvizitsiya qoʻliga topshirdilar. Bruno dahriylik (yereslik)da ayblanib, 8 yil qamoqda yotdi. Lekin oʻz dunyoqarashidan qaytmadi. Katolik cherkovi Brunoni gulxanda yoqib yubordi. Brunoning dunyoqarashi yunon faylasuflari, Nikolay Kopernikning geliotsentrik sistemasi taʼsirida shakllandi. U geliotsentrik gʻoyani yanada rivojlantirdi, Quyosh sistemasidan tashqarida tirik mavjudotlar yashaydigan olamlar borligi haqida zamonasi uchun dadil fiqolar bayon etdi. Hamma narsa harakatda, uzluksiz rivojlanishda, yeru osmonda tabiat qonunlari mavjud deb billi. Lekin xudo tabiatda — narsalarning oʻzida deb tushundi. Bruno fan uchun kurashdi. Brunoning asosiy asarlari: "Gʻoyalar soyasi haqida" (1582), "Sabab, ibtido va yakkayuyagona haqida" (1584), "Cheksizlik, koinot va olamlar haqida" (1584), "Kuldagi ziyofat" (1584), "Pegas sirlari" (1585).

Yana q.
-------

* Nicolaus Copernicus

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  *(unspecified title)*
3. ↑  *(unspecified title)*
4. ↑  *(unspecified title)*
**Gennadiy Ivanovich Granatkin** (1913-yil 1-may, Mordoviya Respublikasi, Urey qishlogʻi – 1990-yil 19-yanvar, Kiyev) – sovet meʼmori, 1938-yildan SSSR Arxitektorlar ittifoqi aʼzosi, Fan va texnika sohasida xizmatlari uchun Ukraina Davlat mukofoti laureati.

Hayoti
------

Gennadiy Ivanovich Granatkin Rossiya imperiyasi, Penza viloyati, Krasnoslobodskiy tumani, Urey qishlogʻida (hozirgi Yelnikovskiy tumani, Mordoviya Respublikasi, Rossiya) dehqon oilasida tugʻilgan. 1861-yilda tugʻilgan otasi Ivan Lazarevich va ukasi Pyotr Ivanovich 1929-yil 19-dekabrda OGPU kollegiyasining maxsus yigʻilishida RSFSR Jinoyat kodeksining 58.10-moddasiga binoan 3 yilga surgunga hukm qilinadi. 1996-yil 8-fevralda reabilitatsiya qilingan. Keyinchalik Gennadiy onasi Pelageya va aka-ukalari Nikolay, Andrey, Vasiliy, Stepan, Aleksey bilan Toshkentga koʻchib oʻtadi.

1932—1938-yillarda Toshkentdagi Oʻrta Osiyo sanoat institutining arxitektura fakultetida oʻqigan. 1938—1943-yillarda Toshkentdagi bir nechta qurilish tashkilotlarida ishlagan. Gennadiy Ivanovich Granatkin 1939—1940-yillarda qurilgan Toshkentdagi 50 xonadonli turar-joy binosi va yozgi kinoteatr loyihasi muallifi hisoblanadi.

1943—1945-yillarda armiya safida Ulugʻ Vatan urushida qatnashgan. 2-darajali Vatan urushi ordeni bilan mukofotlangan (1945).

1945-yildan „Kiyevgiprotrans" loyiha institutida arxitektor (1951-yilgacha – Kiyevtransuzelproyekt), 1960-yildan Ukraina SSR Qurilish va arxitektura akademiyasining eksperimental loyihalash institutida bosh loyiha arxitektori, 1963-yildan turar-joy va jamoat binolarini eksperimental loyihalash boʻyicha Kiyev ilmiy-tadqiqot institutida (KiyevZNIIEP) bosh loyiha arxitektori, boʻlim boshligʻi boʻlib ishlagan.

Gennadiy Ivanovich Granatkin 1990-yil 19-yanvarda Kiyevda vafot etdi, Sovskiy qabristoniga dafn qilindi.

Loyihalari
----------

* Toshkentda 50 xonadonli turar-joy binosi va yozgi kinoteatr (1939—1940).
* Vinnitsadagi poliklinika (1946).
* Ukraina SSR Avtomobil transporti vazirligining asosiy axborot-hisoblash markazining 17 qavatli binosi (1975-yil, hozirgi „Davlat avtomobilsozlik ilmiy-tadqiqot loyiha instituti" davlat korxonasi binosi, Beresteyskiy prospekti, 57).
* 1-438A turar-joy binolari

Galereya
--------

* Chernigov temiryoʻl stansiyasiChernigov temiryoʻl stansiyasi
* Taras Shevchenko vokzaliTaras Shevchenko vokzali
* Znamyanka temiryoʻl stantsiyasiZnamyanka temiryoʻl stantsiyasi
* Brest markaziy stansiyasiBrest markaziy stansiyasi
* Chop stantsiyasiChop stantsiyasi

* Xreshchatyk metro bekatiXreshchatyk metro bekati
* Arsenalna metro bekatiArsenalna metro bekati
* Dnіpro metro bekatiDnіpro metro bekati

Manbalar
--------

1. ↑  „Геннадий Иванович Гранаткин". *www.peoplelife.ru*. Qaraldi: 19-oktabr 2023-yil.
2. ↑  Гранаткин Жертвы политического террора в СССР.
3. ↑  Гранаткин Геннадий Иванович Вебсайт «Подвиг народа».
4. ↑  «Хрущевки» 438-серии (5 этажей) Киевская недвижимость.
**Viktor Mixaylovich Romanov** (1961-yil 25-oktyabr; Toshkent viloyati) – rus harbiy navigatori, polkovnik, Rossiya Federatsiyasida xizmat koʻrsatgan sinov navigatori, birinchi darajali sinov navigatori, birinchi darajali harbiy navigator, Rossiya Federatsiyasi Qahramoni.

Hayoti
------

Viktor Mixaylovich Romanov 1961-yil 25-oktyabrda Toshkent viloyatida tugʻilgan. 1978-yilda oʻqishga kirdi va 1982-yilda Chelyabinsk oliy harbiy aviatsiya Qizil bayroq ordeni navigatorlar maktabini imtiyozli diplom bilan tamomladi. U harbiy havo kuchlarida ekipaj navigatoridan polk navigatoriga qadar navigator lavozimlarida xizmat qilgan.

1999-yildan 2009-yilgacha boʻlgan davrda Shimoliy Kavkazdagi aksilterror operatsiyasida, 2008-yilda Gruziyadagi urushda, 2015-yildan Rossiyaning Suriyadagi harbiy amaliyotida qatnashgan. Viktor Mixaylovich Romanov Ikkinchi Chechen urushi qatnashchisi hisoblanadi.

1999-yilda birinchi darajali sinov navigatori, 1985-yilda esa birinchi darajali harbiy navigator sinfiy malakalariga ega boʻlgan. 2006-yilda Rossiya Federatsiyasi Prezidentining farmoni bilan „Rossiya Federatsiyasida xizmat koʻrsatgan sinov navigatori" unvoniga sazovor boʻlgan. „Polkovnik" harbiy unvonini 1994-yil 1-iyun sanasida muddatidan oldin qoʻlga kiritgan.

Mukofotlari
-----------

Rossiya Federatsiyasi Prezidentining 2016-yil 17-martdagi farmoni bilan V. P. Chkalov nomidagi 929-GLITs parvoz sinov markazining katta sinov markazi polkovnigi Viktor Mixaylovich Romanov harbiy burchni bajarishda koʻrsatgan qahramonligi va jasorati uchun Rossiya Federatsiyasi Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

Shuningdek, Viktor Romanov „Vatanga xizmatlari uchun" ordeni, IV darajali „qilich", ikkita „Jasorat" ordeni va „Harbiy xizmatlari uchun" ordenlari bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Viktor Romanov". Qaraldi: 1-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Романов Виктор Михайлович" (ru) (deadlink).  ЧВВАУШ (20 aprel). 13-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-iyun 2016-yil.
3. ↑  *Президент РФ.* „Награждённые государственными наградами Российской Федерации" (ru).  Администрация Президента РФ (17.03.2016 г.). 23-may 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-iyun 2016-yil.
**Slavyanlar** — kelib chiqishi bir va tillari oʻzaro yaqin boʻlgan Yevropa xalqlarining eng yirik guruhi. Uning tarkibiga; sharqiy S. (ruslar ukrainlar, beloruslar); gʻarbiy S. (polyaklar, chexlar, slovaklar, lujichanlar); janubiy S. (bolgarlar, serblar, xorvatlar, slovenlar, makedonlar, bosniyaliklar, chernogoriyaliklar) kiradi. Umumiy soni 293,5 mln. kishi (1990y.lar oʻrtalari), shu jumladan, Rossiya Federatsiyasida 125,5 mln. kishi. Slavyan tillфarida soʻzlashadi. Dindorlari — pravoslavlar, katoliklar, bir qismi protestantlar. S. haqida qad. maʼlumotlarga koʻra, ular mil, 1—2-asrlarda venedlar nomi bilan maʼlum boʻlgan. 6-asr oʻrtalarida Prokopiy, Iordan va boshqalarning asarlarida uchraydi. 7-asrning 2-yarmida S. arab muallifi Abu Malik alAxtalning asarlarida tilga olingan. S.ning ajdodlari — slavyan qabilalari hindevropa tillari oilasiga mansub tillarda soʻzlashgan. Ular bodrich, lyutich, polyan, severyan, krivich, ulich, duleb, tiver, xorvat, radimich, dregovich, vyatich va boshqa qabilalardan iborat. Mil. 2—4-asrlarda german qabilalari (gotlar, gepidlar)niig jan.ga siljishi oqibatida S. yashagan hudud 2 qismga boʻlinib ketgan. Bu voqea S.ni sharkiy va gʻarbiy guruhlarga boʻlinishida katta rol oʻynagan. 5-asr oxirida gunnlarning kuchsizlanishi oqibatida S. jan. ga siljiy boshlagan. Ular Dunay daryosi, Qora dengizning gʻarbiy sohillari, Vizantiyaning Bolqon yarim oroldagi viloyatlariga kirib borgan. Shu tariqa S.ning jan. guruhi vujudga kelgan. Janubiy Sda ilk davlat — Birinchi bulgʻor podsholigi, gʻarbiy Sda Samo davlati, keyinchalik Buyuk Moraviya saltanati tashkil topgan. 10-asrda Odra va Visla oʻrtasida Polsha, 9—10-asrning 1-yarmida markazi Kiyev sh. boʻlgan Kiyev Rusi davlati vujudga kelgan. Davlatlarning paydo bulishi slavyan xalqlarining shakllanishiga imkon bergan.

Slavyan xalqlarining uz milliy davlatidan mahrum boʻlishi (jan. va gʻarbiy S.ning katta qismi Avstriya, keyinroq Avstriya-Vengriya va Usmonli turk imperiyasiga qoʻshib olingan), milliy taraqqiyotidagi qiyinchiliklar, ogʻir iqtisodiy ahvol 19-asrning oxiri — 20-asrning boshida ularning Yevropa mamlakatlari, AQSH va Kanadaga koʻchishiga sabab boʻlgan. Janubiy va gʻarbiy S. oʻrtasidagi milliy harakat, RossiyaTurkiya urushi, Birinchi Bolqon urushi (1912)dagi Avstriya-Vengriyaning magʻlubiyati natijasida S.ning etnik hududlari qaytadan birlashtirshgan.

S. dehqonchilik, chorvachilik, ovchilik va baliq ovlash bilan shugʻullanadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oʻgʻit** — tarkibida oʻsimliklar uchun zarur oziq elementlar boʻlgan yoki tuproqdagi oziq moddalarni harakatga keltiradigan organik yoki anorganik moddalar. Oʻ. deganda oʻsimlikning oziq elementlari bilan birga, tuproqqa solinganda oziq elementlarini ishga solishga yordam beradigan bakterial preparatlar, tuproq strukturasi, kimyoviy va biologik xususiyatlarini yaxshilaydigan pqeparatlar ham tushuniladi. Odam U.larni qoʻllab oʻsimliklar uchun ijobiy oziqlanish balansi yaratadi, tuproqdagi moddalar aylanishiga faol aralashadi. Kimyoviy tarkibiga qarab Oʻ. organik, mineral va bakterial boʻlishi mumkin. Organik Oʻ.ga goʻng, torf, sharbat, har xil kompostshr, qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi, sanoat va shahar xoʻjaligi chiqindilari hamda koʻkat oʻgʻitlar kiradi. Organik Oʻ. tarkibida oʻsimliklarning oziq mineral elementlari (azot, fosfor, kaliy, mikroelementlar va boshqalar) hamda organik moddalar boʻladi. Mineral Oʻ.ga azotli oʻgʻitlar, fosforli oʻgʻitlar, kaliyli oʻgʻitlar, kompleks oʻgʻitlar, ohakli Oʻ. mikrooʻgʻitlar va boshqalar; bakterial Oʻ.ga nitragin, azotobakterin, fosforbakterin va boshqalar taalluqli. Bevosita xoʻjaliklarda olinadigan Oʻ. mahalliy, kimyoviy korxonalarda ishlab chiqariladigan Oʻ. — sanoat oʻgʻitlari deb ataladi. Oʻ. tuproqqa solinadi, oʻsimlikka purkaladi (bargidan oziqlantirish) yoki urugʻlikka ishlov berishda qoʻllaniladi. Oʻ.ni koʻp martalab katta ulushlarda solish va tuproqni madaniylashtirishning boshqa usullari (ishlov berish, almashlab ekish va boshqalar) tuproq hosil boʻlishi jarayonining yoʻnalishini oʻzgartirishi; yangi tuproq tipchalari — yuqori hosildorligi bilan ajralib turadigan madaniylashgan (har xil darajadagi) antropogen tuproqlar hosil boʻlishiga olib kelishi mumkin. Oʻ. toʻgʻri solinganda oʻsimliklar oʻsishiga, rivojlanishiga ijobiy taʼsir qiladi, hosilni oshiradi va mahsulot sifatini yaxshilaydi. Oʻ.ning samaradorligi qishloq xoʻjaligi ekinlarining biologik xususiyati, tuprokdagi oziq elementlar miqdori va boshqalarga bogʻliq. Oʻ. Oʻrta Osiyo sugʻorma dehqonchiligi sharoitida qishloq xoʻjaligi ekinlari hosilini oshirishning asosiy vositasidir. Oʻ.ni ilmiy asoslangan meʼyorlarda ishlatish uning atrof muhitga salbiy taʼsirini bartaraf etishga yordam beradi.

Sobirjon Azimboyev.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nikandr Aleksandrovich Petrovskiy** (1891-yil 30-sentyabr – 1968-yil 7-yanvar) – maktabi oʻqituvchisi, umumiy amaliyot shifokori, onomastika sohasida mashhur boʻlgan, „Ruscha shaxsiy ismlar lugʻati" muallifi (1966).

Hayoti
------

Nikandr Aleksandrovich Petrovskiy 1891-yil 30-sentyabrda Ust-Kamenogorsk shahri yaqinidagi Praporshchikovo qishlogʻida volost xizmatchisi oilasida tugʻilgan.

U Ust-Kamenogorsk shahar boshlangʻich maktabida oʻqigan, ammo 1908-yilda „erkin fikrlash va inqilobiy his-tuygʻulari" uchun haydalgan. Besh yil oʻtgach, u maktabda tashqi talaba sifatida oʻqituvchilik unvoni uchun imtihonlardan oʻtgan.

1913-yilda Tomsk viloyatining Zmeinogorsk tumaniga oʻqituvchi boʻlib ishga yuborilgan, keyinroq esa Ust-Kamenogorsk qishloq xoʻjaligi maktabiga oʻtkazilgan.

1916-yilda armiya safiga Birinchi jahon urushi frontiga safarbar qilinib, katta harbiy kotib boʻlib xizmat qilgan. 1918-yilda Qizil Armiya safidan demobilizatsiya qilingan va Ust-Kamenogorskga qaytib, maktab oʻqituvchisi lavozimiga qaytib kelgan.

1920-yildan 1927-yilgacha Ukraina SSR Fastovskiy xalq taʼlimi boʻlimida ishlagan. Volitsa volost kutubxonasini boshqargan va savodsizlikni yoʻq qilish uchun qishloq maktabini tashkil qilgan.

1927–1930-yillarda Yaroslavl pedagogika institutining adabiy-lingvistik fakultetida oʻqigan, u yerda koʻplab mashhur slavyan olimlari bilan uchrashgan.

1930-yilda Ust-Kamenogorskga qaytib kelgan va u yerda FZU maktabida oʻqituvchi boʻlib ishlagan.

1932-yilda Toshkentga koʻchib oʻtgan. Toshkent tibbiyot institutiga kotib boʻlib ishga kirgan va shu bilan birga uning talabasi boʻlib, uni 1940-yilda tugatgan.

1940–1948-yillarda Qozogʻiston SSRning turli shaharlarida umumiy amaliyot shifokori, sogʻlomlashtirish punkti, tibbiyot boʻlimi, tibbiyot okrugi mudiri boʻlib ishlagan.

1948-yilda Kamenogorsk shahrida rus tili oʻqituvchisi, 1953–1954-yillarda Oblon viloyati maktab inspektori, 1949-yilda yetti yillik maktab bosh oʻqituvchisi lavozimlarida ishlagan.

1957-yilda nafaqaga chiqqan va oʻzini nomlar lugʻatini yaratishga bagʻishlagan.

1947-yilda rus ismlarini toʻplash bilan qiziqib, koʻp izlanish qilgan va 1966-yilda Moskvada uning „Sovet Entsiklopediyasi" asari 100 ming nusxada chop etilgan. Uning „Ruscha ismlar lugʻati" asari koʻp marta nashr etilgan.

Uning ismlarning kartotekasi doimiy ravishda kengayib bordi, umrining oxirida „Rus ismlari kitobi" katta lugʻati ustida faol ishladi, ammo tugatishga ulgurmagan.

Nikandr Aleksandrovich Petrovskiy 1968-yil 7-yanvarda vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Петровский НА - Словарь русских личных имен (1966).". *www.pomnirod.ru*. Qaraldi: 27-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Петровский Н.А.. Книги онлайн". *www.koob.ru*. Qaraldi: 27-noyabr 2023-yil.
**Angren tangao‘ti** (lotincha: *Hedysarum angrenicum*) — ikki urugʻpallalilar sinfi, burchoqdoshlar oilasi, tangao‘t turkumiga mansub ko‘p yillik gulli o‘simlik. O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Toshkent viloyati Chatqol tizmasi va Ohangaron daryosi vodiysida uchraydi.

Tavsifi
-------

Balandligi 20 sm gacha yetadigan ko‘p yillik o‘t o‘simlik. O‘q ildiz sistemasiga ega. Poyasi juda qisqa yoki yo‘q bo‘lib ketgan. Yer ustki qismini qishda sovuq urib ketadi. Barglari murakkab, yashil, uzunligi 10-16 sm, bargchalari 3-4 juft, cho‘ziq aylana shaklida, ustki tomonining sirti qalinroq, ostki tomoni siyrak tuk bilan qoplangan.

Tarqalishi va o‘sish sharoiti
-----------------------------

Tabiatda juda kam tarqalgan, yakka yakka holatda oʻsadi. Toshkent viloyati Chatqol tizmasi va Ohangaron daryosi vodiysida uchraydi. Tog‘larning o‘rta qismidagi shimoliy yonbag‘irlarida, toshli tuproqlarda uchratish mumkin. Chorva mollarining ko‘plab boqilishi natijasida o‘so'mlik ning urug‘ berish foizi kamayib ketgan. Ugom-chatqol davlat tabiat milliy bogʻi hududida muhofaza ostiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Hedysarum angrenicum".
2. ↑  *O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobi I jild*, 2019.
**Larisa Xamidovna** **(***shuningdek* **Nikolayevna****) Kadirova** (ukraincha: *Лариса Хамидівна (Миколаївна) Кадирова*, 1943-yil 10-sentyabr, Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSR) – sovet va ukraina teatr va kino aktrisasi, teatr va jamoat arbobi. Ukraina SSR xalq artisti (1982).

Tarjimai holi
-------------

Larisa 1943-yil 10-sentyabrda Toshkent shahrida tavallud topgan. Mariya Zankovetskaya nomidagi Lvov Ukraina drama teatri qoshidagi drama studiyasini (1963, Boris Tyagno ustaxonasi) va I. K. Karpenko-Kari nomidagi Kiyev teatr sanʼat institutini (1981) tamomlagan.

Aktrisa 1963–1993-yillarda Zankovetskaya nomidagi Lvov Ukraina drama teatrida oʻz faoliyatini boshlagan. Larisa teatrdagi faoliyati bilan bir qatorda, Ilya Repin nomidagi rassomchilik, haykaltaroshlik va arxitektura institutida oʻqigan.

1993-yildan I. Y. Franko nomidagi Milliy Ukraina drama teatri va „Sozvezdiye" teatrida aktrisa boʻlgan.

Larisa Xamidovna 1993-yildan „Xalqaro teatr instituti" xalqaro xayriya tashkiloti (Ukraina markazi) prezidenti boʻlib faoliyat yuritgan. 1992–2000-yillarda Ukraina Milliy teatr arboblari uyushmasida rahbar oʻrinbosari lavozimida ishlagan.

1998-yildan P. I. Chaykovskiy nomidagi Milliy musiqa akademiyasida professor lavozimida ishlagan.

Larisa Kultura telekanalida (Kiyev) bir qator dasturlar muallifi va boshlovchisi hamdir.

Aktrisa 1998-yilda "Bosporsiye agoni" xalqaro qadimiy san'at festivaliga asos solgan (Kerch, Simferopol) va hakamlar hay’atiga boshchilik qilgan. 2004-yildan "Mariya" ayollar monodramasi xalqaro festivalining badiiy rahbari bo'lgan.

Mukofotlari
-----------

Larisa Ukraina SSR xalq artisti (1982) va Qrim Avtonom Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist (2001). Ukraina teatr sanʼati rivojiga qoʻshgan hissasi uchun Taras Shevchenko nomidagi Ukraina Milliy mukofoti (2009) sovrindori boʻlgan. „Buyuk xizmatlari uchun" 3-darajali orden sohibasi (2014).

Manbalar
--------

1. ↑  „Указ Президента України від 2 березня 2009р. № 117 Про присудження Національної премії України імені Тараса Шевченка" (uk). *Комітет з Національної премії України імені Тараса Шевченка*. 15-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-may 2018-yil.
2. ↑  „Журі фестивалю "Золоті оплески Буковини" очолила народна артистка України Лариса Кадирова (+відео)" (uk). *BukNews*. 1-may 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-may 2018-yil.
3. ↑  „О присвоении почётных званий Автономной Республики Крым организаторам III Международного Фестиваля античной драмы "Боспорские агоны" (г. Керчь)". 17-avgust 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-avgust 2022-yil.
4. ↑  „Указ Президент України від 22 січня 2014 року № 27/2014 «Про відзначення державними нагородами України з нагоди Дня Соборності та Свободи України»". 26-yanvar 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-noyabr 2019-yil.
5. ↑  „Кадирова Лариса Хамидівна" (uk). *Енціклопедія сучасної України*. 1-may 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-may 2018-yil.
*Ushbu maqola Үмбетов haqidadir. {{{2}}} soʻzining boshqa maʼnolari uchun [[{{{3}}}|bu yerga]] qarang.*
**Jangir Umbetov** (1947-yil 3-fevralda tugʻilgan, Qiziloʻrda viloyati, Orol shahri) — rassom-dekorator qozoq

N. V. Gogol nomidagi Almata rassomchilik yurtini tamomlagan (1973), rassom-dekorator. Charmdan rasmlar yasashning yangi patentlangan „Terini boʻyash usuli" muallifi (1994).

  

1976-yildan buyon milliy va xalqaro koʻrgazmalarda qatnashadi. Asarlari AQSH, Fransiya, Italiya, Germaniya, Turkiya, Rossiya, Ukraina va boshqa davlat koʻrgazmalarida namoyish etilgan. Uning asarlari turli mamlakatlarning koʻplab muzeylari fondlari va shaxsiy kolleksiyalarida, jumladan, Angliya qirolichasi Elizaveta kolleksiyasida saqlanadi; rassomning birinchi suratlaridan biri Nyu-York shahridagi BMT markaziy binosi foyesini bezatib turibdi.

„Bayterek" asari (2006) va boshqalar hammuallifi .

Dekorativ-amaliy sanʼat, teriga badiiy ishlov berish yoʻnalishlarida ishlaydi. U A.Ixanova bilan birgalikda shoir surati bilan Abay asarlari to‘plamining juda nodir muqovasini yaratdi. Shuningdek, u „Abayga joziba" triptixiga kiritilgan „Hayot", „Yer" va „Qoʻshiq" pannolarini chizib, Abay sheʼriyati haqidagi oʻz tushunchasini yorqin obrazlar orqali namoyon etgan.

Jamoat ishlari
--------------

SSSR va QR Rassomlar uyushmasi aʼzosi (1978-yildan). Ukrain Rassomlar uyushmasining, Evropa sanʼat markazining faxriy aʼzosi.

Mukofotlar va yutuqlar
----------------------

* Evropa rassomlar ittifoqi mukofoti laureati (Praga, 2003).
* AQSh prezidenti J. Karter, Ispaniya qiroli Xuan IV, Frankfurt-na-Mayn shahar meriyasi, Angliya qirolichasi Yelizaveta, BMT va boshqalarning tashakkurnomalarini oldi.
* Qozogʻistonda xizmat koʻrsatgan xodim (1998).

Oila
----

* Uylangan. Turmush o‘rtog‘i — Ixanova Omongul, rassom. Ikki qizi bor .

Manbalar
--------

1. 1 2  Qazaqstan Respublikasinda Kіmnің Kіm ekenі — 2011. 2 tomdiq aniqtamaliq. Almati, 2011. ISBN 978-601-278-473-2
2. ↑  Abay. Ensiklopediya. — Almati: „Qazaq ensiklopediyasiniң" Bas redaksiyasi, „Atamұra" baspasi, ISBN 5-7667-2949-9
**Asalari gulchangi** — asalarilar gullardan yigʻgan va mumkataklarga zichlagan, ustidan asal quyilgan gul chan-glari. Katakdagi gulchangning asal shi-milgan yuqori qavati havoni oʻtkazmaydi. Anaerob sharoitlarda fermentlar, bak-teriyalar, achitqi zamburugʻlar taʼsirida katakda sut kislotasi miqdori ortib boradi va gulchanglar aralashmasi asal ishtirokida A. gulchangi (perga) ga ayla-nadi. A.g. tarkibida 13 — 60% oqsillar, 25 — 70% qand, yogʻlar, mineral tuzlar, vitaminlar, fermentlar, gormonlar bor. A.g. asalarilar uchun qimmatli oqsil-uglevodli ozuqa hisoblanadi. Asalarilar, ayniqsa, bahor paytida oilani oʻstirish davrida gulchangni koʻp sarflay-dilar. Uning bahorda taqchilligi asalari oilalarining koʻpayishini toʻxtatib qoʻyadi. Bir yilda bir asalari oilasi 20 — 30 kg gulchang isteʼmol qiladi. Asalari gullaridan olingan A.g. tibbiyotda yurak, oshqozon-ichak, buyrak, jigar va kam-qonlik kasalliklarini davolashda ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Murod Xontoʻrayev** (1987-yil 4-iyul, Toshkent — 2021-yil 19-iyul, Boʻstonliq tumani) — Oʻzbekistonlik sportchi, MMA yarim ogʻir vazn jangchisi, MMA boʻyicha jahon chempioni, Oʻzbekiston MMA assotsiatsiyasi vitse-prezidenti. U oʻzining professional karyerasini 2013-yilda boshlagan. Laqabi „Osiyo ayigʻi".

Shaxsiy hayoti
--------------

2018-yil 21-iyun kuni Toshkent shahrining yunusobod tumanidagi tungi klublardan birida tartibsizlik keltirib chiqargani uchun hibsga olingan. Dastavval unga nisbatan 3 yillik qamoq jazosi berilishi kutilgan. Jinoyat ishlari boʻyicha Yakkasaroy tumani sudida Murod Xontoʻrayevga jarima tarzidagi jazo qoʻllanildi. U eng kam ish haqining 94 baravari miqdorida — 16 190 560 soʻm jarima toʻlab, ozodlikka chiqdi.
2018-yil 26-noyabr kuni Xontoʻrayevga „Toshkent savdo markazi" yaqinida joylashgan ofisida 10 dan ortiq kishi hujum uyushtirib, uning son va koʻkrak qafasi atrofiga pichoq bilan jarohat yetkazgan. Olingan jarohatlar oqibatida Murod Xontoʻrayev kasalxonada davolangan.

Oʻlimi
------

Murod Xontoʻrayev oʻzining mashinasida 2021-yil 19-iyul kuni Toshkent viloyati Boʻstonliq tumanida avtohalokatga uchrab, halok boʻldi. Gentra haydovchisining soʻzlariga koʻra, sportchi boʻlgan mashina juda yuqori tezlikda harakatlangan. Yon tomonga urilib, oqibatda mashina va haydovchi turli tomonlarga uchib ketgan. Murod Xontoʻrayev Toshkent shahridagi Yalangʻoch-2 qabristonida dafn etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „MMA boʻyicha jahon chempioni Murod Xontoʻrayev hibsga olindi". *Xalq soʻzi*. 19-iyul 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2018-yil 25-iyun.
2. ↑  „Toshkentda MMA jangchisi Murod Xontoʻrayev yana pichoqlandi". *Interfax.uz*. Qaraldi: 2018-yil 27-noyabr.
3. ↑  „Ўзбекистон ММА ассоциацияси вице-президенти Мурод Хонтўраев автоҳалокатга учраб, вафот этди — видео". *Bugun.uz*. Qaraldi: 2021 йил 19 июль.
**Xotira va qadrlash maydoni** — Toshkentdagi Ulug‘ Vatan urushida halok bo‘lgan o‘zbek askarlariga bag‘ishlangan maydoni va urush yodgorligi. Mustaqillik maydoni yaqinida joylashgan.

Toshkent shahridagi meʼmoriy majmua. 1999-yilda Oʻzbekistonning birinchi prezidenti Islom Karimov rahbarligida barpo etilgan. Mustaqillik maydonining shimolidagi xiyobonda, mangu alanga yodgorligi atrofida joylashgan boʻlib, maydon kengligini davom ettirib turadi. Maydonning toʻriga Motamsaro ona haykali oʻrnatilgan (haykaltarosh Ilhom Jabborov). Xiyobonning uzunligi 60 m, uning shimol va janub tomonida ayvonlar qad koʻtargan, ayvonlar tokchalariga oʻrnatilgan metall taxtalarga Ikkinchi jahon urushida halok boʻlgan oʻzbekistonlik barcha jangchilarning ismsharifi bitilgan. Ayvonlar milliy anʼanaviy meʼmorlik uslubida ustunli, vassa juftli qilib qurilgan. Majmuani bunyod etishda va oʻymakorlik bilan jozibador bezashda quyidagi ustalar: Abdugʻani Abdullayev (Qoʻqon), Hayitmat Bogʻbekov (Xorazm), Hasan Odilov, Sirojiddin Rahmatullayev (Toshkent), Nasrullo Sohibnazarov ([Samarqand), Y.Toʻlaganov (Andijon) shogirdlari bilan birgalikda qatnashgan (xuddi shunday meʼmoriy inshootlar respublika viloyatlarining markazlarida ham bunyod etilgan).

Galereya
--------

* 
* 
* 
*

Adabiyotlar
-----------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Koʻk-yashil suvoʻtlar** (Cyanophyta) — suvoʻtlar boʻlimi. Hujayrasi yadrosiz. Tuzilishi, tarkibi va genetik xususiyatlariga koʻra prokariodlarga kiradi. Shuning uchun ular sianobakteriyalar ham deyiladi. Prokariotlar bakteriyalar va sianofitlarga ajratiladi. Koʻk-yashil suvoʻtlar bakteriyalarga nisbatan ancha murakkab tuzilgan; suvoʻtlarga xos pigmentlari boʻladi. Filogenetik jihatdan eng qadimgi sodda tuzilgan oʻsimlik hisoblanadi. Koʻk-yashil suvoʻtlar hujayralari fotosintez qiluvchi organoidlar boʻlib, ularda karotinoidlar va qizil suvoʻtlardagi singari maxsus pigment — fikobiliproteidlar boʻladi. Rangi koʻk-yashil va qizgʻish, bir hujayrali va koʻp qujayrali ipsimon mikroskopik organizmlar; koʻpincha, uzunligi 20 sm boʻladi. Sporalar, akinetalar va iplarning boʻlaqlari orqali koʻpayadi. 3 ta sinfi (hamesifonsimon suvoʻtlar, gormogonsimon suvoʻtlar) mavjud. Yer yuzida keng tarqalgan. 2000 dan ortiqturi maʼlum. Oʻrta Osiyo suv havzalarida ossillatoriya, formidium, lingbiya turkumlariga mansub turlar uchraydi.

Koʻk-yashil suvoʻtlar suv va quruqlik muhitining turli xil sharoitida oʻsadi. Koʻpchilik turlari havodagi erkin azotni oʻzlashtirish xususiyatiga ega. Koʻk-yashil suvoʻtlar chuchuk suv va dengiz planktoni hamda bentosi tarkibiga kiradi, tuproq yuzasida, harorati 80° gacha boʻlgan qaynoq suvli buloqlarda, bir qancha turlari ohaktosh konlarida oʻsadi. Ular, koʻpincha, boshqa organizmlar: xlorofilni yoʻqotgan bir hujayrali hayvonlar, zamburugʻlar (lishayniklar tanasida), yoʻsinlar, qirqquloqlar, sagovniklar, gulli oʻsimliklar bilan simbiotik munosabatga kirishadi (qarang Simbioz). Havodagi erkin azotni oʻzlashtirib, tuproq unumdorligini oshiradi. Koʻpincha suv havzalarining „gullashi"ga sabab boʻladi. Ayrim turlari (nostok, spiruliva) isteʼmol qilinadi. Yem-xashak va oziq-ovqat oqsili olish maqsadida koʻk-yashil suvoʻtlarni sanoat miqyosida koʻpaytirish ustida ish olib borilmokda.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb12122410x (maʼlumot)
* GND: 4136726-1
* LCCN: sh85015067
* LNB: 000294552
* NDL: 00569291
* NKC: ph116147

 |
**Burch** — kishining biror shaxs, oila, jamoa, el-yurt, Vatan oldidagi majburiyatini anglatuvchi axloqiy tushuncha. Bizda obyektiv munosabatlar ifodalanadi, yaʼni u jamiyatning ijtimoiy-iqtisodiy va axloqiy negizlari bilan belgilanadi. Buning oziga xos xususiyatlari mavjud bolib, u insonning ichki kechinmalari, tashqaridan turib nazorat qilinmaydigan murakkab ruhiy holatini ifodalaydi. Bu iymon-eʼtiqod, onglilik, halollik, vijdon kabi tushunchalar bilan chambarchas bogʻliq. Burch qanday vazifa, kimning oldidagi majburiyat ekanligiga qarab turlicha boʻladi (milliy burch, ijtimoiy burch, umuminsoniy burch va boshqalar). Ijtimoiy va shaxsiy burch, oilada ota-onalik burchi, farzandlik burchi va boshqa burch lar bor. Burch nisbiy tushuncha. U ijtimoiy taraqqiyot jarayonida mazmunan boyib, shaklan oʻzgarib boradi. Hozirgi sharoitda insonning tabiat va avlodlar oldidagi burchi yangicha mazmun kasb etmoqda. Oilaviy burch esa jamiyat oldida turgan maqsadlar bilan yaiada uygʻunlashmoqda. Ona Vatanga, xalqqa xizmat qilish eng ulugʻ va sharafli burch hisoblanadi.

Burch bu odamni oʻz huquqiga qoʻyib berish
------------------------------------------

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ichan-Qal’a** istehkomlari orasida yaxshi saqlanib qolgan shahar devori va Xivaning tarixiy eski shaharchasi Ichan-Qal’aga Ota-Darvoza, Bogʻcha-Darvoza, Polvon-Darvoza va Tosh-Darvoza kabi toʻrtta shahar darvozasi orqali kiriladi. Butun eski shahar singari, u YuNESKOning Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan.

Strukturalari
-------------

Eski shahar Ichan-Qal’a taxminan 650 metr shimoldan janubga va 400 metr sharqdan gʻarbga toʻgʻri keladigan toʻrtburchak maydonga ega. Bu umumiy uzunligi taxminan 2200 metr boʻlgan loy devori bilan deyarli toʻliq oʻralgan. Loy devor balandligi 7 dan 8 metrgacha. Ichkarida shaharni himoyalash uchun himoya devori bor. Ushbu toʻsiq himoyachilarga raqiblarni toʻsib qoʻyishga yordam berdi.

Toʻrt asosiy yoʻnalishdagi toʻrtta shahar darvozalaridan ichkariga kiritilgan. Ota-Darvozasi gʻarbga, darhol Konya Ark qal’asi yonida qurilgan boʻlib, u ham shahar istehkomlari qatoriga kiritilgan. Shimolda Urganch shahriga qarab Bogʻcha-Darvozasi joylashgan. Polvon-Darvoza sharqiy darvoza boʻlib, Hazorasp va Amudaryoga olib boradigan yoʻlni mustahkamlaydi. Tosh-Darvozaning janubiy darvozasi Qoraqum sahrosiga olib boradi.

Xiva shahar devorlari bosqinchilar tomonidan bir necha bor bosib olindi. Birinchi voqea 13-asr oʻrtalarida Nodirshoh tomonidan shaharni bosib olishi boʻlgan. 19-asrning birinchi yarmida Xon Alla Kuli (hukmronligi 1825 —1842-yillar) shahar markazini Polvon-Darvoza yaqinidagi eski shaharning sharqiy tomoniga koʻchirdi. U yerda boshqa narsalar qatorida Olloqulixon madrasasini qurdirgan. Ushbu qurilish shahar devorining bir qismini vayron qilishni talab qildi. Bundan tashqari, karvonsaroy va Tim savdogarlar oʻtish joyi, madrasaning vaqti ham shu asnoda qurilgan.

Ikkinchi devor Ota-Darvozasining gʻarbiy qismida joylashgan boʻlib, shahar istehkomlari ikki shimoliy va janubiy yarmiga boʻlingan. Shimolda Konya arkidan Alla Kulis karvonsaroyining shimolgacha boʻlgan qismigacha boʻlgan ziyoratchilar jangovar qal’aga bemalol kira oladilar. Zina Bogʻcha-Darvozaning shimoliy darvozasidan gʻarbiy tomonda joylashgan. Bir qancha joylarda shahar devori ichkarisida qabristonlar qurilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Archeological Sites – Karakalpakstan.
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Klassik durbinlarning sxemasi
Dala durbin
**Durbin** (fors. — uzoqni koʻruvchi), binok — uzoqdagi narsalarni koʻrish va kuzatish uchun xizmat qiladigan optik asbob. Har qanday D bir-biriga yonma-yon oʻrnatilgan ikki trubaga maʼlum tartibda joylashgan obyektiv linza va okulyardan iborat. Dning uzoqqa qaratiladigan katta "koʻzlari" obyektiv, kuzatuvchi qaraydigan kichik "koʻzlari" okulyar deyiladi. Amalda ikki xil Ddan foydalaniladi: 1) Galiley Di 2,5—4 marta kattalashtirib koʻrsatadi. Bu D.dayorugʻlikni yoyuvchi linza okulyar vazifasini oʻtaydi. Galiley Di oddiy, ixcham, yorugʻlikni yaxshi oʻtkazadigan, ammo koʻrish maydoni tor boʻlganligi uchun koʻpincha teatr tomoshalarini koʻrishda ishlatiladi; 2) prizmali D — foydalanish uchun qulay. Koʻrish maydonining burchagi katta, stereoskopga xos xususiyatlari yaxshilangan D yordamida masofalarni oʻlchash ham mumkin. Amalda qoʻllanilayotgan D narsalarni 2—22 marta kattalashtirib koʻrsatadi.

Ommabop ishlab chiqaruvchilar
-----------------------------

Foydalanuvchilar orasida mahsulotlarining sifati, imkoniyatlari va narxi bo'yicha eng ommabop durbin ishlab chiqaruvchilar qatoriga quyidagi kompaniyalar kiradi: 

* Veber
* Nikon
* Levenhuk
* КОМЗ
* Bresser

* Yukon

* ATN
* Bushnell
* Pentax
* Carl Zeiss.

Manbalar
--------

1. ↑  „Как выбрать бинокль — все тонкости и особенности" (8-fevral 2022-yil). Qaraldi: 12-aprel 2023-yil.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vadim Valeryevich Lyubushin** (1967 yil 28 iyun, Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — sovet va oʻzbek futbolchisi.

Futbolchilik faoliyati
----------------------

Vadim Lyubushin 1967-yil 28-iyunda Toshkent shahrida tug‘ilgan.

Toshkent „Mehnat zaxiralari" yoshlar sport maktabida futbol bilan shug‘ullangan.

Faoliyati davomida u turli lavozimlarda oʻynagan — himoyachi, yarim himoyachi, hujumchi. 1985-yilda „Xiva" tarkibida ikkinchi ligada debyut qilgan. Keyinchalik u Estoniya SSR chempionatida eng kuchli jamoalardan biri — Tallinning „Yulduzlari" tarkibida (1986-1987) oʻynadi. 1986-yilda Estoniya SSR terma jamoasi tarkibida u SSSR xalqlarining yozgi Spartakiadasining futbol turnirida ishtirok etdi, bu erda uning sheriklaridan biri Rossiya terma jamoasining boʻlajak futbolchisi Valeriy Karpin edi. Estoniyaliklar guruhda 3-o‘rinni egallab, yarim final turniriga yo‘llanma olishdi.

1988-yilda Oʻzbekistonga qaytib, ikkinchi ligada Chirchiqning „Selmashevets"/"CHirchiq" (1989-1990) va Xalqobodning „Sohibkor" (1989) jamoalarida toʻrt mavsumda 68ta oʻyinda maydonga tushib, 3ta gol urgan.

O‘zbekiston mustaqillikka erishgach, Kosonsoyning „Kosonsoychi" (1992), Jizzaxning „So‘g‘diyona" (1993), Toshkentning MHSK (1993), Qarshining „Dinamo-Nasaf" ( 1996), „Xorazm" jamoalari safida mamlakat chempionati oliy ligasida o‘ynagan. Urganch (1997), „Soʻgʻdiyona" bilan u faoliyatidagi eng yuqori natijaga erishdi: jamoa mamlakat chempionatida 4-oʻrinni egalladi. U O‘zbekiston Oliy ligasida 53ta o‘yin o‘tkazib, 5ta gol urgan. 1997-yilda futbolchilik faoliyatini yakunladi.

Oila
----

Vadim Lyubushinning otasi Valeriy Lyubushin (1940-2011)-Toshkentning "Paxtakor" klubida oʻynagan sovet futbolchisi, sport ustasi. Keyinchalik Oʻzbekiston jamoalarida murabbiy va bosh murabbiy boʻlib ishlagan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Любушин Вадим Валерьевич, 28.06.1967, футболист". *footballfacts.ru*. 25-yanvar 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-iyun 2020-yil.
2. ↑  „Любушин Валерий Петрович, 18.03.1940, футболист". *footballfacts.ru*. 18-mart 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-iyun 2020-yil.

Havolalar
---------

* Profil na sayte FootballFacts.ru
**Jandauletov Muratbek Omarbekovich** (1946-yil 2-may, Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Ohangaron tumani) – sovet va qozoq arxitektori hisoblanadi.

Biografiyasi
------------

Jandauletov Muratbek Omarbekovich 1946-yilning 2-may sanasida Oʻzbekiston SSSR tarkibidagi Toshkent viloyatining Ohangaron tumanida tugʻilgan.

1970-yilda Qozog‘iston politexnika institutining arxitektura va qurilish fakultetini tamomlagan.

1970-yildan 1986-yilgacha boʻlgan davrda „Qaragandagorselproekt" Davlat institutining 1-sonli arxitektura va rejalashtirish ustaxonasida ishlagan hamda u yerda rahbar lavozimigacha koʻtarilgangan. 1986-yildan 1988-yilgacha esa Qaragʻandi shahrining bosh arxitektori boʻlgan. 1988-yildan 1992-yilgacha boʻlgan vaqt oraligʻida esa Olmaota shaharning bosh ustaxonasi boshqaruvchisi boʻlgan. 1992-yilda Qozogʻiston mustaqilligi eʼlon qilinganidan keyin „Almati" Masuliyati Cheklangan Jamiyatini boshqargan. 1993-yildan 1996-yilgacha „Almati" MChJ bilan birgalikda „Shahar" ijodiy kompaniyasini ham boshqargan.

Jandauletov Muratbek Omarbekovichning loyihalariga Qaragʻandi shahridagi „Stepnoy" (1975–1980) va Jezkazgʻon shahridagi „Pribrejniy" (1981–1986) tajriba mikrorayonlari, Qaragʻandining markaziy qismi kiradi. Olmaota viloyatining shu nomli qishlogʻida Ilyos Jansugurov muzeyini qurish, Qaragʻanda hayvonot bogʻini rekonstruksiya qilish, Yasiboy, Sabinikoʻl, Toʻraygʻir va Birjonkoʻl koʻllari yaqinida dam olish maskanlarini qurish ishlari ham Muratbek Jandauletovga ishonib topshirilgan loyihalar hisoblanadi. Shuningdek, Bayanaul milliy bogʻi hududi, Olmaota shahri va Olmaota viloyatida joylashgan Qozogʻiston Respublikasining Olimpiya tayyorgarlik markazi qurilish ishlari ham Muratbek Jandualetovga ishonib topshirilgan.

Mukofotlari
-----------

Jandauletov Muratbek Omarbekovich 1978-yilda Qozogʻiston SSR Davlat mukofoti bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Qazaqstan": Ұlttiq ensklopediya/Bas redaktor Ә. Nisanbaev – Almati „Qazaq ensiklopediyasi" Bas redaksiyasi, 1998 ISBN 5-89800-123-9
2. ↑  Qazaq mәdenietі. Ensiklopediyaliq aniqtamaliq. Almati: „Aruna Ltd." JShS, 2005 ISBN 9965-26-095-8
**Toshkent politexnika muzeyi** – Toshkent shahridagi avtomobil muzeyi. Muzeyda 1800-yildan 1900-yilgacha ishlab chiqarilgan avtomobillar haqida texnik va mexanik maʼlumotlar mavjud boʻlib, Oʻzbekiston va jahonda avtomobil texnologiyasi va ishlab chiqarish tarixiga eʼtibor qaratadi. Muzey Toshkent shahrining Mirobod tumanida joylashgan.

Tarix
-----

Toshkent politexnika muzeyi 2015-yil 10-noyabrda tashkil etilgan.

Koʻrgazmalar
------------

Toshkentning qoq markazida, Amir Temur maydonidan atigi 5 daqiqalik yoʻl uzoqda Toshkent politexnika muzeyi joylashgan. Bu Oʻzbekiston uchun noyob muzey, shuningdek, eng yangilaridan biri – uning ochilishi 2015-yil noyabr oyida boʻlib oʻtgan. Uning ekspozitsiyasini ikki qismga boʻlish mumkin: avtomobilsozlik va tabiiy fanlar.

Muzeyning asosiy binosi toʻrtta yoʻnalishni oʻz ichiga oladi: „Jahon avtomobilsozlik tarixi", „Oʻzbekistonda avtomobil texnologiyalari tarixi", „Interaktiv amaliyot" va „Kids Land".

### Jahon avtomobillari tarixi

Bu boʻlim tashrif buyuruvchilarga gʻildirak va birinchi avtomobil ixtirosi haqida maʼlumot beradi. Koʻrgazmalardan biri 1950-yillar oxiridagi avtomobilsozlik va qishloq xoʻjaligi texnikasining rivojlanishiga bagʻishlangan koʻrgazma boʻlib, unda Oʻzbekiston qishloq xoʻjaligining rivojlanish tarixi xronologik tartibda, oddiy qishloq xoʻjaligi asboblaridan tortib, traktorlar kabi yirik texnikalargacha boʻlgan davrlarni bayon etgan. Ford Zone (1924), Universal (1934), Axos-34, GAZ-13 va Moskvich-400 kabi avtomobillar ham mavjud kiradi.

### Oʻzbekistonda avtomobil texnologiyalari tarixi

Ushbu koʻrgazma avtomobil tarixining muhim davrlarini yoritadi. Koʻrgazma markazida General Motors kompaniyasi bilan hamkorlikda Oʻzbekistonda ishlab chiqarilgan Spark avtomobili joylashgan. Koʻrgazmada avtomobil ishlab chiqarishda qoʻllaniladigan koʻplab vositalar, jumladan Spark Carni ishlab chiqishda foydalanilgan 3D xaritalash texnologiyasi namoyish etilgan.

### Interaktiv amaliyot

Interaktiv amaliyot maydoni tashrif buyuruvchilarga ekrandagi baʼzi vositalarni sinab koʻrish va ulardan foydalanish imkonini beradi. Ushbu boʻlimning tarkibiy qismlaridan biri bu „Illyuzion xona" boʻlib, u yerda tashrif buyuruvchilar shiftda yurish, hajmi oʻsishi va kichrayishi illyuziyasini yaratadigan nometall labirintiga kirishlari mumkin.

### Bolalar maydoni

Kids Land yosh mehmonlar uchun qurilgan. U koptok oʻyinlarini, toqqa chiqish komponentlarini va oʻquv multfilmlarini oʻz ichiga oladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Tashkent Polytechnic museum
2. ↑  „Политехнический музей, Ташкент".
3. ↑  From news about the museum in Russian signed 30 March 2016
**Komarov bo‘zboshi** (lotincha: *Dracocephalum korovinii*) — ikki urugʻpallalilar sinfi, yalpizdoshlar oilasi, dracocephalum turkumiga mansub ko‘p yillik gulli o‘simlik turi. O'zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Toshkent viloyati Qizilnura tog‘i, Maydontol hamda Qorabuloq havzasi, Qurama tizmasi Lashkarak, Gushsoyda tarqalgan.

Tavsifi
-------

Tarqalishi va o‘sish sharoiti
-----------------------------

Tabiatda juda kam tarqalgan, bir biridan ajralib turadigan to‘plar hosil qilib o‘sadi. Toshkent viloyati Qizilnura tog‘i, Maydontol hamda Qorabuloq havzasi, Qurama tizmasi Lashkarak, Gushsoyda uchratish mumkin. Tog'ning yuqori qismidagi toshli shag‘alli yerlarda o‘sadi. Gullab turgan novdalari mahalliy aholi tomonidan dorivor sifatida yig'ilishi va yozda o‘sadigan hududlarida chorva mollarining boqilishi tufayli areali qisqarib ketgan. Chatqol biosfera rezervati qo‘riqxonasi va Ugom-chatqol davlat tabiat milliy bogʻi hududida muhofaza ostiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Dracocephalum komarovii".
2. ↑  *O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobi I jild*, 2019.
**Andaza** (fors. — oʻlchov, qolip) — namuna, nusxa. Qogʻoz, karton va hokazodan maxsus tayyorlanadi. Matodan kiyim, charmdan poyabzal bichish kabi ishlarda shakl koʻchirish uchun ishlatiladi. A.ning turlari koʻp. Chunonchi: a) libosda old A. orqa A. yeng A. yoqa A. koʻkrak A.; 6) poy-abzalda qoʻnj A. sogʻ A. betlik (bosh) A. gulchin A. tagcharm A. poshna A. va hokazo A. olish, tayyorlash yoki A.lash — kiyim bichiladigan gazlamaning ustiga A. sha-klini tushirish; A. qirqish — belgilan-gan chiziqlar ustidan qaychi bilan qirqish. Kashtachilikda qogʻoz yoki kartondan chiz-makash, rassom chizgan naqshga muvofiq qirqib tayyorlangan gul ham A. deb ata-ladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |