recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Bekor qilish sindromi** — bu preparat toʻxtatilganda yoki kamaytirilganda paydo boʻladigan va bemorning ahvolining yomonlashishiga sabab boʻladigan tananing javob reaksiyasi (preparatni qabul qilish toʻxtatilganda alomatlar yoki holatlarning rivojlanishi). Bekor qilish sindromi, shuningdek, har qanday psixofaol moddadan foydalanishni darhol toʻxtatish natijasida kelib chiqadi.

Misollar: antigipertenziv dori vositalari toʻxtatilgandan keyin qon bosimi ortishi; antianginal dorilarni bekor qilgandan soʻng angina kuchayishi. Yangi tugʻilgan chaqaloqda oʻtkir bekor qilish sindromining namoyon boʻladi, agar ona homiladorlikning uchinchi trimestrida fenobarbital olgan boʻlsa.

Bekor qilish sindromi uchun xavf omillari
-----------------------------------------

Bekor qilish sindromi, birinchi navbatda, organizmda tez chiqariladigan dorilar uchun xarakterlidir. Dori organizmdan qanchalik tez chiqarilsa, bekor qilish sindromi shunchalik aniq namoyon boʻlishi mumkin.

Bekor qilish sindromi paydo boʻlish xavf omiliga nafaqat dori vositalarini darhol toxtatish bundan tashqari preparatning ketma-ket dozalarini intervallarga amal qilmay oʻzgartirish ham sabab boʻlishi mumkin. Bekor qilish sindromining turlaridan biri bu *"nol soat fenomeni"* (inglizcha *zero-hour phenomenon*): alomatlar ketma-ket dozalarni qabul qilish orasidagi interval katta boʻlganligi sababli yuzaga keladi. Oldingi dozaning taʼsiri tugaganidan keyin preparatning keyingi dozasini olish muddati choʻzilsa vujudga keladi. Yana bir oʻzgarish — bu *rebound fenomeni* (inglizcha *rebound effect*): bekor qilish sindromi preparatning tanadan juda tez chiqarilishi — baʼzi qisqa taʼsir qiluvchi dori-darmonlarni qabul qilganda yoki preparatni qoʻllash usuli buzulganda paydo boʻladi.

Baʼzi misollar
--------------

Bekor qilish sindromini rivojlanish xavfi yuqori boʻlgan dorilarga, xususan:

* Baʼzi antidepressantlar
* Antipsixotiklar
* Barbituratlar
* Benzodiazepinlar
* Opiatlar
* Psixostimulyatorlar

Manbalar
--------

1. 1 2  *World Health Organization.* „Lexicon of alcohol and drug terms published by the World Health Organization" (en). 2004-yil 4-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 4-mart.
2. ↑  Стоименов Й. А. Стоименова М. Й. Коева П. Й. и др. „С. отмены",*. Психиатрический энциклопедический словарь*. К.: «МАУП», 2003 — 936 bet. ISBN 966-608-306-X.
3. ↑  *Марцевич С. Ю. Кутишенко Н. П. Колтунов И. Е. Алимова Е. В.* Синдром отмены антиангинальных препаратов. Клиническая значимость и меры предупреждения. Архивировано 4 mart 2016 года.
4. ↑  {{{заглавие}}}.
5. ↑  {{{заглавие}}}.
6. ↑  {{{заглавие}}}.
7. ↑  {{{заглавие}}}.
8. ↑  {{{заглавие}}}.
9. ↑  {{{заглавие}}}.
**Berkshire** (inglizcha: *, qisqartirilgan Berks, Burke**)** — Angliyaning janubidagi tarixiy okrug, Temza daryosi vodiysida, Yashil hudud deb ataladigan hududda joylashgan. Janubi-Sharqiy Angliyaning bir qismi. Poytaxti va eng yirik shahri — Reding. Aholisi 812,200 (okruglar orasida 26-oʻrin; 2005-yil hisobi).*

Geografiya
----------

Hududning umumiy maydoni 1262 km² (40-oʻrin). ESBE maʼlumotlariga koʻra, maydoni 1826 km². Sharqda Katta London, janubi-sharqda Surrem, gʻarbda Uilshir, shimolda Oksfordshir bilan chegaradosh.

Tarix
-----

870-yillarning boshlarida Berkshireda Buyuk Alfred armiyasi va daniyaliklar oʻrtasida janglar boʻlib oʻtgan.

Anʼanaviy Berkshire grafligining poytaxti Abingdon shahri boʻlib, u 1972-yilgi mahalliy hukumat islohotidan keyin Oksfordshir grafligi tarkibiga kirgan.

Demografiya
-----------

TSB maʼlumotlariga koʻra, 1968-yilda aholi soni 612,2 ming kishi edi. ESBE maʼlumotlariga koʻra, 1881-yilda aholi soni 218,382 ming kishini tashkil qilgan.

Eng yirik shaharlar:

| Shahar | Aholi, odamlar |
| --- | --- |
| Reding | 155 300 |
| Slau | 119 067 |
| Meydenhed | 78 000 |
| Braknel | 50 131 |
| Nyuberi | 28 339 |
| Vindzor | 26 885 |
| Sandherst | 20 803 |

Iqtisodiyot
-----------

Shuni etib oʻtish kerakki, Londonning eng yirik xalqaro aeroporti Xitrou toʻgʻridan-toʻgʻri Berkshire bilan chegarada joylashgan.

Berkshire Hewlett-Packard, Vodafone va Bayer kabi yirik kompaniyalarning bosh qarorgohi.

Taʼlim
------

Eton kolleji 1440-yilda qirol Genrix VI tomonidan qirollik Vindzor qal’asi yonida tashkil etilgan. Oʻsha paytda, 13-18 yoshli o‘g‘il bolalar uchun mo‘ljallangan xususiy maktab-internatda 1300 nafarga yaqin o‘quvchi tahsil olgan.

Diqqatga sazovor joylar
-----------------------

Qum Jibbet vodiysi
* Vindzor qal’asi 1070-yillarda qurilgan Britaniya monarxlarining qarorgohi.

Qiziq faktlar
-------------

18-asr oxirida bu okrugda choʻchqalarning Berkshir zoti yetishtirilgan.

1974-yil oxirida Berkshireda bir necha kun davomida qaynatilgan tuxum yomgʻir yogʻgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Закон об изменении границ графств Беркшир, Бакингемшир и Суррей (1994)". 2012-yil 28-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 26-mart.
2. 1 2  Iz БСЭ, statya **Berkshir**
3. ↑  „Представительства «Hewlett-Packard» в Великобритании". 2013-yil 18-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 26-mart.
4. ↑  „Штаб-квартира компании «Vodafone»". 2013-yil 30-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 26-mart.
5. ↑  „Штаб-квартира «Bayer» Великобритания и Ирландия". 2015-yil 29-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 28-noyabr.
6. ↑  „Офис отделения «ICI Paints Division»". 2014-yil 4-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 27-mart.
7. ↑  [ „Необычные дожди

Источник: ]. 2019-yil 29-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 28-noyabr.
**Soʻz yasalishi** – 1) muayyan tilda mavjud boʻlgan usullar, namuna va qoliplar asosida, maʼlum vositalar yordamida yangi soʻz hosil qilish (soʻz xrsil qilinishi). Masalan, affiks yordamida Soʻz yasalishi (soʻzla > soʻzla, mazali >mazali), „qil" yordamchi feʼli yordamida Soʻz yasalishi (tasdiq qilmoq, rohat qilmoq). Bu yerda „yasalish" soʻzi „yasamoq" feʼlining majhul nisbat shakli hisoblanadi va jarayonni ifodalaydi; birikmaning oʻzi esa lingvistik termin emas; 2) tilshunoslikning „Fonetika", „Leksikologiya"ga oʻxshash alohida sohasini (boʻlimini) bildiradi. Masalan, oʻzbek tili morfologiyasi, oʻzbek tili sintaksisi, oʻzbek tili sòz yasalishi. Bu oʻrinda „Soʻz yasalishi" birikmasi tilshunoslikka oid termin hisoblanadi. Tilshunoslikning bu boʻlimida yangi yasama soʻzlarning paydo boʻlishi va buning shartsharoitlari, yasama soʻz tarkibiy kismlarining (Soʻz yasalishi asosi va soʻz yasovchining) mohiyati, shuningdek, Soʻz yasalishi bilan bogʻliq boshqa tushuncha va hodisalarning mohiyati oʻrganiladi. Masalan, Soʻz yasalishi maʼnosi, Soʻz yasalishi tipi va qolipi, Soʻz yasalishi meʼyori, Soʻz yasalishi imkoniyati, Soʻz yasalishidagi mahsullilik mahsulsizlik hodisasi, Soʻz yasalishining asosiy usullari, vositalari va boshqa shu asosda tilning soʻz yasalishi tizimi tahlil etiladi.
Bular yolgʻon
Hozirgi oʻzbek tilida yasama soʻzlar, asosan, affikslar yordamida hosil qilinadi, yaʼni morfemaning bir turi soʻz yasash uchun xizmat qiladi. Har qanday yasama soʻzning tarkibi Soʻz yasalishi asosi va soʻz yasovchidan iborat boʻladi: huquqshunos (huquq – Soʻz yasalishi asosi, shunos – soʻz yasovchi), tekislamoq (tekis – Soʻz yasalishi asosi, la— soʻz yasovchi). Soʻz yasalishi asosi yasama soʻz boʻlishi ham mumkin: bilimli (bilim – Soʻz yasalishi asosi, li – soʻz yasovchi). Oʻzbek tilida faqat mustaqil soʻzlardan, ularning ham ot, sifat, feʼl turkumiga oid soʻzlardan yangiyangi soʻzlar yasaladi. Demak, mustaqil suz turkumlaridan faqat ot, sifat va feʼl turkumlarigina Soʻz yasalishi tizimiga ega. Oʻzbek tili lugʻat (leksik) tarkibining boyishi, rivojlanishida Soʻz yasalishining muhim oʻrni bor. Azim Hojiyev.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Besh kitob (U-Tzin)** - konfusiylik an’anasida qabul qilingan quyidagi besh kitobning umumiy nomi: "Iszin" ("O‘zgarish kitobi"), "Shuszin" ("Tarix kitobi"), "Shi-szin" ("Qo‘shiqlar kitobi"), "Li szi" ("Xulq-atvorqoidalari haqidagi risola"), "Chunsyu" ("Bahor va kuz"). "U-Szin" ko‘hna adabiy yodgorlik bo‘lib, Xitoy xalqining qadimgi tarixi haqida qimmatli ma’lumotlar beradi. Biroq, ayrim yevropalik tarixchilar bu ma’lumotni to‘la ishonchli deb hisoblamaydilar. Chunki Sin (m.a. 778 - m.a.221 yy.) imperatorlaridan Sin Shi Xuandi (m.a. 246-210 yy.) o‘z hukmdorligidan avvalgi davr adabiyotlarini yoqishga ko‘rsatma bergan. Xan imperiyasi davrida (m.a. 206-milodiy 220 yy.) qadimgi kitoblarni (asosan VI-V asrlarga oid) tiklashga harakat qilgan olimlar tomonidan ularni o‘z davrining siyosiy sharoitiga moslashtirish, interpolyatsiya (matndagi bo‘sh joylarni shaxsiy fikr bilan to‘ldirish) va xatto matnni noto‘g‘ri talqin etish holatlari yuz bergan. Shuning uchun bugungi kunda Xan davri olimlari tahriri ostida yetib kelgan "U-Tzin" matnlarining avvalgi va keyingi nusxalarini ajratish yanada ko‘proq filologik tadqiqotlarni talab qiladi. "Si shu" ("To‘rt kitob") bilan bir qatorda "U-Tzin" an'anaviy xitoy ta'lim tizimining asosini ifodalaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 80. sfn error: no target: CITEREFNajmiddinov,\_Karimov,\_Turdiyeva2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Najmiddinov J. Karimov J. Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480 bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.
**Beydağ** Turkiyaning Izmir viloyatida joylashgan tumandir. Tumanning gʻarbi va shimoli-gʻarbida Oʻdemish, shimoli-sharqida va sharqida Kiraz tumanlari, janubida Aydin viloyati bor.

Tarixi
------

Beydag avval Aydinoğulları, soʻng Usmonlilar hukmronligiga oʻtadi.

Geografiya
----------

Izmirning janubi-sharqida joylashgan Beydagʻ, shahar markazidan 142 km masofada joylashgan. Gʻarb va shimoli-gʻarbda Ödemiş, shimoli-sharq va sharqda Kiraz tumanlari, janubda Aydin viloyatining Nazilli va Sultonhisar tumanlari bilan oʻralgan. Tumanning maydoni 172 km².

### Iqlimi

Tuman O'rta er dengizi iqlimi taʼsirida.Andoza:Türkiye ilçe nüfus/İzmir/Beydağ

Iqtisodiyot
-----------

Tuman aholisining tirikchiligi dehqonchilik va chorvachilikdan iboratdir. Eng muhim mahsulotlar — anjir, kashtan va zaytun. Beydagʻda ishlab chiqarilgan kashtan juda yuqori sifatga egadir. Chorvachilik va sut chorvachiligi tezlik nilan rivojlanmoqda.

Boshqaruv
---------

Tumanda 21 qishloq bor. Unga bogʻlangan shaharlar yoʻq.

hokimlar

| Hokimlar, ularning partiyalari va ovozlari |
| --- |
| **Yillar** | **Mayor** | **Partiya** | **Ovoz foizi** (%) |
| 2019 | Feridun Yilmazlar | Respublika Xalq partiyasi | 50,50 |
| 2014 yil | Sulaymon Vasfi Senturk | Respublika Xalq partiyasi | 54.35 |
| 2009 yil | Sulaymon Vasfi Senturk | Respublika Xalq partiyasi | 44.06 |
| 2004 yil | Ismoil Muhsin Pulcu | Toʻgʻri yoʻl partiyasi | 50.22 |
| 1999 yil | Mehmet Emin Girgin | Demokratik chap partiya | 40.03 |
| 1994 yil | Ismoil Muhsin Pulcu | Toʻgʻri yoʻl partiyasi | 48.02 |
| 1989 yil | Enver Kirjan | Sotsial-demokratik Populistik partiya | 33.10 |
| 1984 yil | Ali Fethi Mercan | Populistik partiya |  ? |
| 1977 yil | Mehmet Senturk | Respublika Xalq partiyasi |  ? |
| 1973 yil | Mehmet Senturk | Respublika Xalq partiyasi |  ? |
| 1968 yil | Mehmet Senturk | Respublika Xalq partiyasi |  ? |
| 1964 yil | Mehmet Senturk  | Respublika Xalq partiyasi |  ? |

Infratuzilma
------------

Tumanda 28 ta boshlangʻich maktab hamda 1 ta oʻrta taʼlim muassasasi bor.1872 nafar o‘quvchi taʼlim olayotgan mazkur maktablarda 94 nafar o‘qituvchi taʼlim beradi.

Sog‘liqni saqlash xizmatlari: 1 ta sog‘lomlashtirish markazi, 1 ta sog‘lomlashtirish uyi va 1 ta ona va bola salomatligini muhofaza qilish muassasalari mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  „İl ve İlçe Yüz Ölçümleri".  Harita Genel Müdürlüğü. 24 ekim 2019da asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 24 ekim 2019.
2. ↑  İzmir İl Yıllığı 1967, sf. 28
**Ləkit** (shuningdek, **Lekit** va **Lyakit**) — Ozarbayjonning Qax tumanidagi qishloq va munitsipalitetdir. Aholisi 1,510 kishidan iborat.

Tarixi va Etimologiyasi
-----------------------

Hozirgacha saqlanib qolgan yozma tarixiy manbalarda qishloq birinchi marta Gruziya qiroli George V the Brilliant hukmronlik davrida 1300-1310 yillarda yozilgan gruzin Gospelning „Anderdzi" (postkripti) asarida qayd etilgan. Aytilishicha, Gruziyalik katolik Ekvtime III Gruziya Qirolligining Kaxeti provinsiyasining o‘sha paytdagi Kak-Eliseni tumani tarkibiga kiruvchi Lekarti Avliyo Nino cherkoviga tashrif buyurgan
. Dastlab qishloq „Lekarti" deb atalgan. Pochta indeksi AZ 3424.

Gruziya manbalari qishloqning eng qadimgi nomi „**Lekarti"** (gruzincha: ლექართი) gruzincha kelib chiqishi va „Gruzinlar joyi" degan maʼnoni bildiradi. Dog'istonloklar orasida qishloq „Gruzinlar qishlogʻi" nomi bilan ham tanilgan. Letifova E.M sobiq Ilisu sultonligidagi Lekit, Lekit-Ketuklu, Lekit-Malakh kabi qishloqlar toponimining asl kelib chiqishi Kavkaz Albaniyasining Leg qabilasi etnonimidan olingan deb hisoblaydi.

Mamirli sharsharasi
-------------------

Mamirli sharsharasi (*mox* bilan qoplangan) Qax tumani Lakit-Kotuklu qishlogʻida joylashgan.[]

Qalin oʻrmon bagʻrida joylashgan sharsharaning balandligi 15 m va kengligi 30 m. Sharshara 2006−yil 5−avgustda Qax tumani muhofaza etiladigan tabiiy maskan sifatida roʻyxatga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  Qax Rayon İcra Hakimiyyəti: İcra Hakimiyyəti: Bələdiyyələr: Qax rayonu inzibati ərazi dairələri üzrə nümayəndəliklər və bələdiyyələr haqqında məlumat (Archive.is saytida 2012-12-27 sanasida arxivlangan)
2. ↑  Janashvili, Mose, „History of Georgia", Second edition by Zakaria Chichinadze, Tbilisi, 1895, p. 205,  (in Georgian)
3. ↑  Adamia, Ilia, „Georgian National Architecture", book 3, Saingilo, Tbilisi, 1979, p.p. 124-125; IB335, M-605 (in Georgian)
4. ↑  Letifova, E.M (1999). *Северо-западный Азербайджан: Илисуйское султанство.*. pp. 25–29.

* Ləkit GEOnet nomlar serverida

  



|  |  |
| --- | --- |
| Ozarbayjon geografiyasi | *Ozarbayjon geografiyasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Toʻgʻridan-toʻgʻri debetlash** (ingl. *direct debit*) – bu tashkilotlarga (kreditorlarga) bank mijozi (toʻlovchi) tomonidan bankka bunday operatsiyalarni amalga oshirish uchun toʻlov topshiriqnomasi yaratgan boʻlsa, bunday operatsiyalarni amalga oshirish shartlarini koʻrsatgan holda bank mijozlarining hisob varaqlaridan pul mablagʻlarini yechib olish imkonini beradigan toʻlov usuli.

Ushbu toʻlov usuli koʻplab mamlakatlarda (Buyuk Britaniya, Isroil, Irlandiya, Germaniya, Niderlandiya, Yaponiya, Avstraliya) keng qoʻllaniladi, ammo toʻlov texnologiyalari va ularni tartibga solish turli mamlakatlarda bir-biridan farq qiladi.

Rossiyada Rossiya Bankining 2012-yil 19-iyundagi „Mablagʻlarni oʻtkazish qoidalari toʻgʻrisida" gi 383-P-sonli Nizomning 1.1-bandiga muvofiq mablagʻlar, xususan, toʻgʻridan-toʻgʻri debetlash shaklida oʻtkaziladi. Toʻgʻridan-toʻgʻri debetlash shaklida hisob-kitoblarni amalga oshirish tartibi 383-P-sonli Nizomning 9-bobi bilan belgilanadi.

Havolalar
---------

* APACS, the UK Payments Association (Wayback Machine saytida 2005-08-20 sanasida arxivlangan)
* APCA, the Australian Payments Clearing Association
**Muhammad ibn Maslama** **g‘azoti** hijriy 6-yilning Muharram oyida (milodiy 627-yil iyul) bo‘lib o‘tgan.

Yurish
------

Muhammad ibn Maslama boshchiligidagi 30 nafar musulmonlardan iborat bo'linma Muhammad tomonidan buyurilgan harbiy vazifani bajarish uchun Banu Bakr qabilasi qarorgohi tomon yuborilgan. Musulmonlar urug'larga hujum uyushtirib, ularni har tarafga tarqatib yuborishgan. Ular urushdan olingan o'ljalarini qo'lga kiritib, Banu Hanifa qabilasi boshlig'i Tumama ibn Utal Hanafiyni asir qilib ortga qaytishgan. 

Sahobalar Tumamani masjid ustuniga bog‘lab qo‘yishgan. Muhammad Tumamaga qarata savol berganida, u shunday javob qaytargan: "Agar kimdnidir o‘ldirmoqchi bo‘lsangiz, olijanob kishini tanlaysiz, agar marhamatli bo‘lsangiz, unga marhamat ko'rsatasiz, pul so‘rash uchun esa saxiy odamga murojaat qilasiz". Tumama ibn Utal shu so'zlarini uch marotaba takrorlagach, Muhammad uni ozod qilishni buyurgan va shundan keyin Tumama Islomni qabul qilgan.

Ushnu bosqin paytida musulmonlar 10 kishini o'ldirgan, qabilaning boshqa a'zolari esa qarshilik ko'rsatmay qochib ketishgan. Musulmon askarlari o‘lja sifatida 150 ta tuya va 3000 ta echkini o'zlariga olganlar.

Yana qarang
-----------

* Muhammadning harbiy faoliyati
* Muhammadning yurishlari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  Muhammad Yasin Mahzar Siddiqi, Role of Booty in the economy during the prophets time, Vol. 1, King Abdul Aziz University , p.11. (archive)
2. ↑  Tabari, Al (2008), *The foundation of the community*, State University of New York Press, 119-bet, ISBN 978-0-88706-344-2
3. ↑  Hawarey, Mosab*. The Journey of Prophecy; Days of Peace and War (Arabic)*. Islamic Book Trust, 2010. ISBN 9789957051648. Note: Book contains a list of battles of Muhammad in Arabic, English translation available here
4. ↑  Sa'd, Ibn*. Kitab al-tabaqat al-kabir,By Ibn Sa'd,Volume 2*. Pakistan Historical Society, 1967 — 96 bet.
**Georgiy Valentinovich Plexanov** [1856.29.11 (11.12), Tambov gubernyasi — 1918.30.5, Terloki yaqini, Finlandiya, hozirgi Zelenogorsk, Sankt-Peterburgda dafn qilingan] — Rossiya va xalqaro sotsial demokratik harakat arbobi, faylasuf. Vladimir Lenin tashkil qilgan "Iskra" gazetasining rahbarlaridan biri. RSDRP 2-sʼyezdidan keyin mensheviklarnnng yetakchilaridan boʻlib qoldi. Bolsheviklarning fuqorolarini tanqid qilib, Rossiyada hali inqilobiy vaziyat yetilmagan, deb hisobladi. Fevral inqilobini xayrixohlik bilan kutib oldi. Oktabr toʻntarishiga salbiy munosabatda boʻldi. Falsafa, sotsiologiya, estetika, din, shuningdek, tarix va iqtisodiyotga oid asarlar yozdi. "Tarixga monistik qarashning rivojlanishi masalasiga doir" (1885), "Materializm tarixi boʻyicha ocherk" (1896), "Tarixda shaxsning roli masalasiga doyr" (1898) kabi falsafiysotsiologik asarlarida tarixni materialistik tushunishni rivojlantirdi, jamiyat hayotini tushunishda dialektik metodni qoʻlladi. "Tarixni yaratuvchi qahramonlar" toʻgʻrisidagi gʻoyani rad etdi, "xalq, butun millat tarix qahramoni boʻlishi kerak" deb hisobladi. Estetika sohasida realizm mavqeida turdi, sanʼatga ijtimoiy hayotning oʻziga xos shakli sifatida qaradi.

Manbalar
--------

* Izbrannie filosofskiye proizvedeniya, t. 1—5, M. 1956—58; Tarixga monistik qarashning rivojlanishi masalasiga doyr, T. 1957; Tarixda shaxsning roli masalasiga doyr, T. 1956.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Rishta** (Dracunculus medinensis) — toʻgarak chuvalchanglar (nematodalar) sinfiga mansub chuvalchang. Asosan, sut emizuvchilar terisi ostida parazitlik qiladi, drakunkulyoz kasalligiga sabab boʻladi. Tirik lichinkalar tugʻib koʻpayadi. R. tropik va subtropik mamlakatlarda tarqalgan; Oʻrta Osiyoda baʼzan yovvoyi yirtqich hayvonlarda uchrab turadi.

Manbalar
--------

  

Andoza:7 sinf zoologiya 2017

Rishta – to‘garak chuvalchanglar tipiga mansub parazit 

hayvon. Tropik va subtropik o‘lkalarda tarqalgan. Tanasi ipga 

o‘xshash, uzunligi 32 sm dan 100 sm gacha bo‘ladi. Rishta oyoq, 

ba’zan qo‘l tеrisi ostidagi biriktiruvchi to‘qimada parazitlik qiladi. 

Terining rishta bilan zararlangan joyida ho‘l yara paydo bo‘ladi. Yaradan rishta tanasining bir qismi chiqib turadi. Tananing 

qolgan qismi yara ostida kalavaga o‘xshab o‘ralib yotadi. Rishta

tirik lichinkalar tug‘ib ko‘payadi. Rishta bilan zararlangan odam 

yoki hayvon suvga tushganida lichinkalar suvga chiqadi. Ularni suvdagi juda mayda qisqichbaqasimonlardan sikloplar yutib 

yuboradi. Odam yoki hayvonlar siklopli suvni ichganida rishtaning

lichinkasi ularga o‘tadi. Odam tanasida lichinka bir yil davomida 

voyaga еtadi.

Aholini toza ichimlik suv bilan ta’minlash natijasida O‘zbеkistonda rishta aholi orasida tugatilgan. Hozir rishta bilan zararlanish 

yovvoyi hayvonlarda uchrab turadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Abu Salama** Abdulloh ibn Abdulasad (arab. أَبُو سَلَمَة عَبْد ٱلله ٱبْن عَبْد ٱلْأَسَد) Muhammadning sahobalaridan biri edi. Shuningdek, Muhammadning amakivachchasi hamda sut onalari Suvayba orqali emikdosh birodari ham boʻlgan.

Biografiyasi
------------

Abu Salama Muhammadning ilk sahobalaridan biri edi. U Barra binti Abdulmuttalib va Abdulasadlarning nikohidan tugʻilgan, shuning uchun Muhammadning birinchi amakivachchasi boʻlgan. Chunki Barra Abdulloh ibn Abdulmuttalibning tugʻishgan singlisi edi. Abu Salama Ummu Salamaga uylangan va ular birinchilardan boʻlib Islomni qabul qilganlar. Ularning toʻrt farzandi bor edi, bular Salama, Umar, Zaynab va Durradir.

Abu Salama ham Habashistonga hijrat qilishda ishtirok etgan, ammo keyinchalik amakisi Abu Tolib ibn Abdulmuttalib himoyasida yurtiga qaytib kelgan.

Harbiy harakatlardagi ishtiroki
-------------------------------

Abu Salama Qatan gʻazotiga boshchilik qilganidan keyin, Uhud jangida olgan jarohati tufayli vafot etgan. Muhammad alayhissalom uning vafotidan keyin bevasi Ummu Salamaga uylanganlar.
U shuningdek, Banu Asad ibn Xuzayma qabilasining Madinaga hujum qilishni rejalashtirayotgani haqida xabar olingandan soʻng, ularga qarshi hujum qilish uchun Qatan sariyyasida qatnashgan. Sariyya davomida 3 kishi musulmonlar tomonidan asirga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  Ibn Qudāma, *al-Tabyīn fī Ansāb al-Qurashīyīn*. Ed. by Muḥammad Nāyif al-Dulaymī (n.p: Manshūrāt al-Majmaʿ al-ʿIlmī al-ʿIrāqī, 1982), 38.
2. ↑  Mubarakpuri, The sealed nectar: biography of the Noble Prophet, p. 349.
3. ↑  Sa'd, Ibn*. Kitab al-tabaqat al-kabir*. Pakistan Historical Society, 1967 — 150 bet.
Nejmettin Bilol Erdogʻan (1981-yil 23-aprelda tugʻilgan) — turk tadbirkori, Turkiya prezidenti Rajab Toyyib Erdoʻgʻanning ikkinchi farzandi

Nejmettin Bilol 1981-yil 23-aprelda Rejep Tayyip Erdogʻan va Emine Erdog`anning ikkinchi farzandi boʻlib tugʻilgan. Uning uchta ukasi bor: Ahmet Burak, Sümeyye Erdog'an va Esra Erdo'g'an. 1999 yilda Kartal Anadolu Imom Xatip o'rta maktabida o'rta maktabni tugatgandan so'ng, Erdo'g'an Qo'shma Shtatlarga ko'chib o'tdi va Indiana universiteti Bloomingtonda siyosatshunoslik va iqtisod bo'yicha bakalavr darajasini oldi.Keyin 2004-yilda Garvard universiteti qoshidagi Jon Kennedi nomidagi hukumat maktabida magistrlik darajasini oldi.

**Ish faoliyati**

O‘qishni tamomlagandan so‘ng bir muddat Jahon bankida stajyor sifatida xizmat qildi. 2006 yilda Turkiyaga qaytib, biznes hayotini boshlagan. Erdo‘g‘an dengiz transporti bilan shug‘ullanuvchi BMZ Group Denizcilik İnşaat Sanayi Anonim Şirketi’ning uchta teng huquqli aktsiyadorlaridan biridir. U, shuningdek, Turkiya prezidenti Bilalsning otasi farmoni bilan soliq to'lashdan ozod qilingan Turkiya Yoshlar Jamg'armasi (TÜGVA )boshqaruv kengashi a'zosi.

**Ish hayoti**

Erdo‘g‘on 2003-yilda Reyyan Uzunerga turmushga chiqdi. Er-xotinning O‘mer Tayyip va Ali Tohir ismli ikki o‘g‘li hamda Fotima Serra ismli qizi bor.2015 yilning oktabrida Today's Zaman gazetasi Erdo'g'an va uning oilasi otasining AK partiyasi iyun oyida parlamentdagi ko'pchilikni yo'qotgach, Italiyaning Boloniya shahriga ko'chib o'tgani haqida xabar bergan edi. Aytilishicha, u Jons Xopkins universitetining SAIS Boloniya markazida doktorlik dissertatsiyasini tamomlaydi, ammo u dissertatsiyani yakunlashi kerak, bu uning Boloniyada doimiy bo'lishini talab qilmaydi, lekin unga ikki martalik ilmiy daraja olish imkonini beradi. yillik yashash uchun ruxsatnoma.2016 yil fevral oyida Boloniya prokuraturasi unga qarshi pul yuvish bo'yicha sud ishini boshladi.
Andoza:Театр**Kiyev shahar bolalar va oʻsmirlar akademik opera va balet teatri** ( ukraincha: *Київський театр опери та балету для дітей та юнацтва* ) - Kiyevdagi teatr 1982-yilda *Davlat bolalar musiqali teatri* nomi bilan tashkil etilgan. Teatr bu turdagi Ukrainada birinchi (va hozirgacha yagona) va dunyoda ikkinchisidir.

1985-yil 1-fevralda teatr taniqli ukrain bastakori Nikolay Lisenkoning "Zima i Visna" operasi bilan ochilgan.

1998-yilda teatrga Mejigorska, 2 ( Podol ) ko'chasidagi bino berilgan va *Kiyev davlat bolalar va o'smirlar musiqali teatri* nomini olgan. 2002-yilda sanʼatni rivojlantirishdagi ulkan xizmatlari uchun hamda teatrning 20 yilligi munosabati bilan teatrga akademik maqom berilgan. 2005-yildan beri teatr*Kiyev shahar bolalar va o'smirlar akademik opera va balet teatri* nomida faoliyat yuritib kelmoqda.

Teatr 100 dan ortiq spektakllarni sahnalashtirgan boʻlsa, ulardan 40 tasi ilk bor sahnalashtirilgan. Teatr har oy 20-25 spektakl namoyish etadi. Teatr repertuaridan opera, balet, myuzikl, musiqali ertaklar, simfonik va vokal-simfonik dasturlar, konsertlar oʻrin olgan. Ansambl tarkibiga opera va balet truppalari, simfonik orkestr, xor kiradi.

2009-yildan beri teatr tarkibiga xoreograf Radu Poklitaru boshchiligidagi "KIYEV MODERN BALLET" truppasi kiradi.

Mukofotlar va yutuqlari
-----------------------

"Ловушка для ведьмы" spektakli ijodkorlari bastakor I.Sherbakov va rejissyor M.Merzlikin "bolalar va yoshlar uchun eng yaxshi asar uchun" nominatsiyasida Ukrainaning Taras Shevchenko nomidagi Milliy mukofoti bilan taqdirlangan (1999). «Как казаки змея укрощали» (2002), «Кащей бессмертный» (2003), «Маугли» (2004), «Белоснежка и семь гномов» (2007), «Груди Тиресия» (2011) spektakllari"Kiyevska pektoral" mukofotiga sazovor bo'lgan.

Havolalar
---------

* Teatr veb-sayti
**Bir frank** (fransuzcha: *Un franc*; nemischa:) — 1850-yildan beri faqat tangalar koʻrinishida muomalaga chiqarilgan Shveysariya banknotlarining nominal qiymati. 1938-yildagi 1 franklik banknot, Shveysariya banknotlarining toʻrtinchi seriyasining qolgan banknotlari singari muomalaga kiritilmadi.

Shveysariyaning davlat tillarida „frank" pul birligining nomi boshqacha yoziladi: nemis tilida — *Franken*, fransuz — *frank*, italyancha — *Franko*. Shveysariyaning barcha bir frank tangalarida nominal pul birligining qisqartirilgan nomi bilan koʻrsatilgan — *Fr.* Bir franklik tangalarda davlat nomi lotin tilida koʻrsatilgan — *HELVETIA*.

Tarix
-----

1848-yilda qabul qilingan Shveysariya konstitutsiyasi federal hukumatning tanga zarb qilish boʻyicha mutlaq huquqini belgilab berdi. 1850-yil 7-mayda tangalar zarb qilish toʻgʻrisida federal qonun qabul qilindi, oʻsha yili Shveysariya tangalarini, shu jumladan bir frank tangalarni zarb qilish boshlandi. Tanganing modeli oʻymachi Antuan Bovis (Jeneva) tomonidan Albert Uolch (Bern) eskizi asosida yaratilgan. Bu turdagi kumush tangalar 1861-yilgacha zarb qilingan bo‘lsa, 1850-1857-yillarda 900-chi tangalar, 1860-1861-yillarda esa 800-chi tangalar zarb qilingan.

1968-yildan beri mis-nikel qotishmasidan tangalar zarb qilingan.

1971-yil 1-aprelda 1875-yil namunasidagi kumush tangalarni muomaladan chiqarish toʻgʻrisida qonun qabul qilindi. Oʻsha kuni ular qonuniy toʻlov kuchini yoʻqotdilar, faqat 1968-yildagi mis-nikel qotishmasidan bir frank tangalari muomalaga chiqarila boshlandi.

1850 va 1851-yillarda Parijda bitta frank tanga zarb qilingan, sudning belgisi orqa tarafdagi „A" harfi. 1857-yildan beri tangalar Shveysariya zarbxonasi tomonidan zarb qilingan, zarbxonaning belgisi orqa tarafdagi „B" harfidir. 1968-yilda tirajning bir qismi (15 million) Buyuk Britaniya Qirollik zarbxonasi tomonidan zarb belgisisiz amalga oshirilgan.

1982-yilgacha tangalarning old tomonida Shveysariya kantonlarini ifodalovchi 22 ta yulduz tasvirlangan. 1979-yilda Yura kantoni Bern kantonidan ajralish natijasida tashkil topgan, ammo tangalarning old tomonidagi 23-yulduz 1983-yilgacha paydo boʻlgan.

Tangalar
--------

| Rasm | Diametri, mm | Qalinligi, mm | Massa, g | Metall | chekka | Zarb yillari | Muomaladan chiqarilgan |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 23 | 1.55 | 5 | Kumush — mis900/100 | nayli | 1850, 1851, 1857 yillar | 1869-yil 1-yanvar |
|  | 23 | 1.55 | 5 | Kumush — mis800/200 | nayli | 1860, 1861 | 1878-yil 1-yanvar |
|  | 23 | 1.55 | 5 | Kumush — mis835/165 | nayli | 1875-1877, 1880, 1886, 1887, 1894, 1896, 1898-1901, 1903-1914, 1916, 1920, 1921, 1928, 1931, 1932, 1934, 1936, 1937, 1939, 1924-1954 1953, 1955-1967 | 1971-yil 1- aprel |
|  | 23 | 1.55 | 4.4 | Mis — nikel750/250 | nayli | 1968-1971, 1974- |  |

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5
2. ↑  Cuhaj 2008. sfn error: no target: CITEREFCuhaj2008 (help)
3. ↑  Cuhaj 2009. sfn error: no target: CITEREFCuhaj2009 (help)
4. ↑  Michael 2017. sfn error: no target: CITEREFMichael2017 (help)
**Faxriddinov Muhammadamin** (1894 Toshkent – 1941) – oʻzbek maʼrifatparvari, pedagog. Toshkentdagi madrasalardan biri va 2 bosqichli rus-tuzem maktabini tugatgan. 1913—17 yillarda Toshkentdagi rus-tuzem maktablaridan birida oʻqituvchi. Okt. toʻntarishi (1917)dan soʻng oʻzbek maktablarida oʻqituvchilik qilgan. F. yangi usul maktablari uchun oʻzbek tili darsligi („Turkcha qoida"), alifbe kitobi („Rahbari avval"), geogr.dan qoʻllanma („Jugʻrofiyai riyoziy")lar yozgan. „Turkcha qoida" (1913, Toshkent) oʻzbek tilida birinchi marta yozilgan maktab darsligi boʻlib, boshlangʻich sinf oʻquvchilari uchun moʻljallangan. Unda oʻzbek tili grammatikasi, imlo va tinish belgilari haqida dastlabki nazariy maʼlumotlar, mashqlar berilgan. „Rahbari avval" (1917, Toshkent) usuli maddiya (harflarning nomiga unli tovushlar qoʻshib, choʻzib boʻgʻin hosil qilish)dagi birinchi rasmli oʻzbek alifbesidir. Darslikda orginal matnlar bilan bir qatorda K. D. Ushinskiy, L. N. Tolstoy va boshqa rus pedagoglarining bolalarga moʻljallangan asarlari ham berilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ben Mamadu Konate** (1989-yil 3-yanvarda tugʻilgan) — yarim himoyachi sifatida oʻynaydigan futbolchi.

Kot-dʼIvuarda tugʻilgan, u Ekvatorial Gvineya terma jamoasida oʻynagan.

Klub faoliyati
--------------

Konate Kot-dʼIvuarning bir nechta klublarida oʻynagan: Lazer, Reveil Daloa, Stade d’Abidjan, ASEC Mimosas (Ivuarlik Romarich hali ham u yerda boʻlganida) va Africa Sports. Shundan soʻng, u Burkina-Fasoga yoʻl oldi, u yerda Faso-Yennenga va Ekvatorial Gvineya uchun futbol oʻynadi, 2008-yilgi CAF Chempionlar Ligasi (dastlabki bosqich) „Renacimiento" jamoasi bilan bahslashdi.

2008-yilda u Marokash futbol klublarida oʻynadi.

2012-yil yanvar oyida 2012 Afrika Millatlar Kubogidagi (Ekvatorial Gvineya terma jamoasida oʻynagan) oʻyinlari tufayli unga Portugaliyaning „Benfika" klubi qiziqish bildirgan.

2016-yildan 2017-yilgacha Konate Shimoliy Kipr Turk KTFF Super Ligasida „Dumlupınar TSK" jamoasida oʻynagan.

Milliy terma jamoa
------------------

U Kot-d’Ivuar milliy futbol jamoasining bir nechta yoshlar jamoalarida oʻynagan. U 2009-yilda Ekvatorial Gvineyaga oʻtdi va 2010-yilgi mavsumda debyut qildi. 2012-yil yanvar oyida u 2012 Afrika Millatlar Kubogida ishtirok etish uchun milliy terma jamoaga chaqirildi.

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* Ben Konate Soccerway saytida
Grafit

**Grafit** (yunoncha *grapho* — yozaman) — mineral, yer poʻstlog'ida uchraydigan sof uglerodning bir koʻrinishi. Kimyoviy formulasi — C. Geksagonal singoniyali. Kristallari 6 burchakli plastinka, taxtacha va tangacha shaklida. Rangi qora va toʻq kulrang , metallsimon yaltiroq, qattiqligi 1, qatlamning oʻzida esa yuqori — 5,5 va undan koʻp. Zichligi 2,2 g/sm³. Keng tarqalgan. Oʻtga chidamli, elektr tokini yaxshi oʻtkazadi, kimyoviy barqaror. Sunʼiy ravishda ham olinadi. Asosan metamorfik jinslarda, deyarli magmatik jinslarda uchramaydi. Oʻzbekistonda (Qoratepa, Zirabuloq, Quljuqtov, Markaziy Qizilqum) mayda va yirik konlar hosil qilgan. RFda (Ilmen togʻi), Ukraina (Krivoy Rog), Kanada, Avstraliya, AQShda konlari bor. Eng katta koni Toshqazgʻanda (Quljuqtov). Grafitdan tigel, qalam, elektrod, boʻyoqlar tayyorlanadi. Yadro texnikasida - raketa dvigatellari soplosi (ogʻzi)ni qoplashda, yuqori haroratga chidamli boʻyoqlar, elektrodlar tayyorlashda ishlatiladi. Radiatsiyani tezlashtirishi yoki susaytirishi ham mumkin chunki o‘tkazuvchanlik koyeffitsiеnti juda yuqori.

Yana qarang
-----------

* Olmos
* Uglerod

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Topaz** (yun. topazos — Qizil dengizdagi orol nomidan) — orolli silikatlar sinfiga mansub mineral. Kimyoviy tarkibi Al2[SiO4][OH,F]r Fe2Q, Fe3Q, Ti, Cr, V va boshqa aralashmalarga ega. Romb singoniyada kristallanadi. Rangsiz, och sariq, och havo rang, pushti boʻlib, nur taʼsirida oʻzgaradi. Topazning 60–80 kg dan 120 kg gacha boʻlgan kristallari maʼlum. Qattikligi 8, zichligi 3,4—3,6 g/sm3. T. asosan, rangli pegmatit va pnevmotolit konlarida dala shpati, kvars, turmalin, berill, volframit, kassiterit bilan birga, baʼzan esa sochmalarda uchraydi. T.ning piknit, fizalit (pirafizalit) kabi turlari mavjud. Shaffof T. — uchinchi tartibli qimmatbaho tosh. T.li jinslar (greyzenlar) olovbardosh material sifatida ishlatiladi. T. konlari Ukraina, RF (Ural), Braziliya, Madagaskar va Yaponiyada mavjud. Oʻzbekistonda Qurama, Chatqol va Markaziy Qizilkum togʻlaridagi feyzenlarda uchraydi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mirsodiq Mahmudovich T** (1944.25.3 Toshkent 1996.8.6) - kompozitor, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1981). Toshkent konservatoriyasini tugatgan (1970). Toshkent musiqa bilim yurtida oʻqituvchi (1965—70), "Goʻzal" va "Shodlik" ansambllari, Oʻzbek davlat filarmoniyasi badiiy rahbari (1971—1979), Oʻzbekiston bastakorlar uyushmasi raisi (1982—1987), Toshkent konservatoriyasi oʻqituvchisi, dotsent (1971 — 1996). Tojiyev oʻzbek musiqa merosi (jumladan, maqom anʼanalari) negizida badiiy yetuk asarlar yaratishga muvaffaq boʻlgan. Tojiyev oʻzining 3, 9, "Somon yoʻli" trilogiyasi (15—17) va "Qahramonlik" (19) simfoniyalari bilan milliy simfonizm rivojiga katta hissa qoʻshgan. Shuningdek, "Shoir muhabbati" simfonik poemasi, kamer orkestr uchun yozilgan 7, 8, 12, 18simfoniyalari, "Oʻzbekiston" poemafaxriya (B.Boyqobulov), "Koʻhna Samarqand yuragi" nurlitovushli musiqali panorama kabi asarlari mashhur. Tojiyev yaratgan musiqiysahnaviy asarlari orasida "Chollar va kampirlar" (H. Sharipov), "Qaydasan, jon bolam" musiqali komediyalari, "Kumush" (Abdulla Kodiriyning "Oʻtgan kunlar" romani asosida) operasi va boshqa Kamer musiqa, xalq cholgʻulari orkestri uchun "Tantana", "Sarafroz" va boshqa asarlar muallifi. "Kompozitor Mirsodiq Tojiyev" hujjatli filmi suratga olingan (2000, rejissyor A. Fatxullin). Ayrim asarlari gramplastinkalarga yozilgan, 3(M. 1989), 7—8(T. 1986) simfoniyalari nashr etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Rey shahri**
--------------

Shahr Rey, Iran 2013 (3) (14839079767)
**Rey shahri** — (Reyning tarixiy nomi bilan- Ava) — Eronning Tehron viloyatining markazi Rey shahri. Ray dunyodagi eng qadimiy shaharlardan biri. Shuning uchun bu hudud oʻtmishda „Shayx al-Balad" deyilgan. Reyning yaratilish tarixi oriy qabilalari davriga borib taqaladi. Rey Midiyaning barcha shaharlaridan kattaroq edi. Rey soʻzma-soʻz qirollik shahri degan maʼnoni anglatadi. Rey aholisi Rozey deb atalgan. Rey Ziyyor va Saljuqiylar davrlarida Eronning poytaxti boʻlgan. Tarix davomida bu shahar turli nomlar bilan atalgan: Raks, Rags, Raga, Raghe, Arshakiya, Ram Ardeshir, Umm El Balad, Ray Shahr, Shayx Al Balad va Muhammadiyah Reyning nomlaridan edi. Avestoda qayd etilishicha, Rey qurilgan oʻn uchinchi shahardir. Bu shaharda joylashish tarixi miloddan avvalgi 8000 yilga borib taqaladi. Rey har doim qadimgi Eronning muhim shaharlaridan biri hisoblangan boʻlsa-da, u hech qachon qadimgi Eronning poytaxti boʻlmagan.
Bu shahar hijriy 4-asrda Jabal viloyatining toʻrtta markazidan eng kattasi boʻlgan. Bag‘doddan keyin sharqda Reydan boyroq shahar yo‘q, faqat Niyshobur undan kattaroq edi.
Rey shahri mustaqil shahar ham Tehron munitsipalitetining 20-okrugi hisoblanadi. Aholi bu shahar Abdul Azim Husni dafn etilganligi sababli Shoh Abdul Azim deb ham atashadi.

Tarixi
------

Ahamoniy yozuvlarida va yunon manbalarida Rey nomi Rega va Rege shaklida uchraydi. Salavkiylar Rey va parfiyaliklar esa Arashkiya deb atashgan.

Geografiya
----------

Rey shahri hududi 2293 kvadrat kilometr boʻlgan, shimoldan Tehron, janubdan Qum shahri, sharqdan Varamin shahri va Pakdasht shahri, gʻarbdan Islomshahr, Rabot Karim va Zarandiya shaharlari bilan chegaralangan. Rey shahrining uchta qismining maydoni: markaziy qismi 174; Qahrizak uchastkasi 543 kvadrat kilometr va Feshapoyeh 1645 kvadrat kilometrni tashkil etadi. Bu shaharning balandligi dengiz sathidan 1062 metr balandlikda. Rey shahri Tehronning janubida joylashgan boʻlib, shahar bilan bogʻlangan. Reydan Tehron markazigacha bo‘lgan masofa 10 kilometrdan ortiq.

Tashqi havola
-------------

* Ray shahridagi ishlar roʻyxati, Tehronning madaniy merosi
* Rey okrugi gubernatorligi
* Islomiy Azad universiteti Rey shahar filiali (Wayback Machine saytida 2008-12-06 sanasida arxivlangan) tomonidan
Tiroid bezining me'yoridan kattalashuviga „boʻqoq" deyiladi. Tiroidning kattalashishi difuzi, bir yoki birdan koʻp nodul(gʻurra)li
boʻlishi mumkin. Boʻqoqning difuzi kattalashuvi boʻqoq funksiyasi buzilganini koʻrsatmaydi, aksincha, kattalashuvining koʻpida funksional buzilish yoʻq.

gipertiroidizm
--------------

Bu xolatda tiroid bezi tuzidan ortiq gormon ishlab chiqariladi. Ishtaha kuchayadi, qoʻrquv, bezovtalik, asabiylik, ruhiy sarosima, yurak zarblarining tezlashuvi, vazn yoʻqotish koʻzga tashlanadi.

gipotiroidizm
-------------

Tiroid bezining oz ishlashi
Tiroid bezining oz ishlanishidan esa loqaydlik, charchoq, aql harakatsizligi, vazn ortishi, soch toʻqilishi, ruhiy holatlar koʻrindi."A" qon guruhiga mansub kishilarda tiroid bezi boshqa qon guruhiga mansub kishilarnikiga qaraganda oz ishlashi tabiiydir va mijozga bogʻliq bir holatdir. Bu „A"qon guruhi mansublarida oshqozon kislotasi kam ishlab chiqarilishi va metabolizmning yanada sekin ishlashi bilan bogʻliq. Gipotiroidizmga koʻp „A" qon guruhidagi insonlar duch keladi, ularda bu kasallikning hamma belgilarini koʻrish mumkin.

1. ↑  Solih, Oydin*. Haqiqiy tibbiyot*, Istanbul, 2009.
**Birlashgan millatlar tashkilotining xavfsizlik kengashi** — BMTning asosiy doimiy ishlovchi siyosiy organi; BMT Ustavi 24-moddasiga binoan xalqaro tinchlik va xavfsizlikni saqlab turish uchun asosiy javobgarlik BMT Xavfsizlik Kengashi zimmasiga yuklatilgan. BMT Xavfsizlik Kengashining faoliyat doirasi BMT Ustavi (V—VII boblar)da aniq koʻrsatilgan va davlatlar oʻrtasidagi nizolarni tinch yoʻl bilan hal etish sohasida keng vakolatlar berilgan. U xalqaro toʻqnashuvlarni yoxud nizolarni keltirib chiqarishi ehtimol tutilgan har qanday nizo yoki holatni tekshirish vakolatiga, tinchlikka har qanday taxdid va uni har qanday buzish yoki agressiya hollarini aniqlash hamda xalqaro tinchlik va xavfsizlikni saqlab qolish yoxud tiklash yuzasidan tegishli tadbirlarni belgilash hamda tavsiyalar berish huquqiga egadir. BMTga a’zo 15 davlat: 5 doimiy va 10 muvaqqat a’zodan iborat. BMT Ustavi 23moddasiga koʻra, AQSH, Buyuk Britaniya, Fransiya, Xitoy va Rossiya BMT Xavfsizligi Kengashi doimiy a’zolaridir. Muvaqqat a’zolar esa Bosh Assambleya tomonidan 2 yillik muddatga saylanadi, uning har bir sessiyasida 5 muvaqqat a’zo qayta saylanishi shart. Muvaqqat a’zolar oʻrni kuyidagicha taqsimlanadi: Osiyo va Afrika davlatlaridan —5 a’zo, Sharqiy Yevropa davlatlaridan— 1 a’zo, Lotin Amerikasi davlatlaridan—2 a’zo, Gʻarbiy Yevropa va boshqa davlatlar (Kanada, Avstraliya, Yangi Zelandiya)dan—2 a’zo. BMT Xavfsizlik Kengashiga a’zo har bir davlat unda bir vakilga ega boʻladi. BMT Xavfsizlik Kengashi uzluksiz ishlaydi, uning majlislari orasidagi tanaffuslar 2 haftadan oshmasligi shart. Mazkur majlislarda davlatlar vakili ingliz tilidagi rasmiy nomi boʻyicha alifbo tartibida bir oy mobaynida navbatmanavbat raislik qiladi. BMT Xavfsizlik Kengashi majlislari ochiq boʻladi; uzrli sabablarga binoan majlis yopiq deb e’lon qilingan hollar bundan mustasno.

Yana q.
-------

* Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bosh Assambleyasi

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Michael Bloss** (1986-yil 6-noyabrda tugʻilgan) — 90 yilgi Alyans,Yashillar partiyasining nemis siyosatchisi boʻlib, 2019-yildan beri Yevropa parlamenti aʼzosidir.

Siyosiy faoliyati
-----------------

Bloss 2019-yilgi Yevropa saylovlaridan beri Yevropa parlamenti aʼzosi hisoblanadi. Oʻshandan beri u Sanoat, tadqiqot va energetika qoʻmitasida ishlab kelgan. Qoʻmita vazifalaridan tashqari, u AQSh bilan aloqalar boʻyicha parlament delegatsiyasining bir qismi sanaladi. Bu lavozimda u oʻzining parlament guruhining Yevropa yashil kelishuvi boʻyicha maʻruzachisi boʻlib ishlaydi.

2021-yilgi shtat saylovlaridan so‘ng Baden-Württemberg vaziri-prezidenti Winfried Kretschmann boshchiligida koalitsiya hukumatini tuzish bo‘yicha muzokaralarda Bloss Sandra Detzer va Andreas Jung ham raisi bo‘lgan iqlim, atrof-muhit siyosati va energiya bo‘yicha ishchi guruh a’zosi boʻlgan edi.

2021-yilgi federal saylovlardan keyin Sotsial-demokratik partiya (SPD), Yashillar partiyasi va Erkin Demokratik partiya (FDP) deb ataladigan svetofor koalitsiyasini tuzish boʻyicha muzokaralarda Bloss oʻz partiyasi delegatsiyasi tarkibiga kiradi. Mattias Miersch, Oliver Krischer va Lukas Köhler ham raisi boʻlgan iqlimni muhofaza qilish va energiya siyosatini olib bergan.

Siyosiy pozitsiyalari
---------------------

2020-yilda Bloss Evropa Komissiyasini vodorod strategiyasi loyihasi, koʻk vodorodning salohiyatini baholash uchun gaz sanoati guruhlari tomonidan topshirilgan tadqiqotlardan foydalanganligini tanqid qildi.

2021-yil may oyida Bloss Yevropa Parlamentining 39 nafar asosan Yashillar partiyasi deputatlari guruhiga qo‘shildi va ular maktubda Germaniya, Fransiya va Italiya rahbarlarini Arctic LNG 2, 21 milliard dollarlik Rossiyaning Arktika suyultirilgan gaz (LNG)iqlim oʻzgarishi xavotirlari tufayli loyihasini qo‘llab-quvvatlamaslikka chaqiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Alle Gewählte in alphabetischer Reihenfolge" (de). *Der Bundeswahlleiter*. Qaraldi: 2019-yil 2-dekabr.
2. ↑  Michael Bloss European Parliament.
3. ↑  Koalitionsverhandlungen: Arbeitsgruppen Bündnis 90/Die Grünen Baden-Württemberg, press release of April 13, 2021
4. ↑  Koalitionsverhandlungen: Arbeitsgruppen CDU Baden-Württemberg, press release of April 13, 2021.
5. ↑  Britt-Marie Lakämper (October 21, 2021), SPD, Grüne, FDP: Diese Politiker verhandeln die Ampel-Koalition *Westdeutsche Allgemeine Zeitung*.
6. ↑  Kate Abnett (June 25, 2020), EU draft hydrogen plan splits supporters down color-coded lines *Reuters*
7. ↑  Kate Abnett and Simon Jessop (19 May 2021), EU lawmakers urge France, Germany, Italy to ditch Arctic LNG 2 support *Reuters*.
**Yazid ibn Abu Sufyon** al-Umaviy al-Qurashiy, kunyasi Abu Xolid, sahobalarning mashxurlaridan. Payg'ambarimiz Muhammad (s.a.v) uni bani Kinona qabilasidan bo'lgan Bani Firas qabilasidan va Muhammad (s.a.v)ning amakilari edi va yaqin kishilaridan biri hisoblanadi. Xalifa Abu Bakr Siddiq tomonidan Shomni zabt etish uchun yuborilganlarga rahbarlardan biri qilib yuborganlar va u Yazid al-Xayr deb ataladi.

Mavqeyi
-------

* **U: Yazid ibn Abi Sufyon Saxr bin Harb bin Umayya bin Abd Shams bin Abd Manaf bin Qusay bin Kilob bin Murra bin Ka'b bin Luay bin G'olib bin Fahr bin Molik bin An-Nadr va u Quraysh ibn Kinana bin Xuzayma bindir. Mudraka ibn Ilyos ibn Mudar ibn Nizor ibn Ma'd ibn Adnon** xalifa Muoviya ibn Abu Sufyonning ukasi va uning singlisi mo'minlarning onasi Ummu Habiba binti Abu Sufyondir .
* **Uning onasi: Ummu al-Hakam Zaynab binti Navfal ibn Xalaf ibn Qavala ibn Jozima ibn Alqama ibn Firas ibn G‘anim ibn Sa’laba ibn Molik ibn Kinana ibn Xuzayma ibn Madraka ibn Ilyos ibn Mudar ibn Nizor ibn Ma’ad ibn Adnon, Al- Farasia al-Kinaniya.**

Fazilatlari
-----------

U tilga olinganda aqli raso, so‘zgo‘y va mard ekanliklari madh etilar edi.

Islomni qabul qilishi
---------------------

U Makka fath kuni Islomni qabul qildi, yaxshi musulmonlardan bo'ldi va Muhammad (s.a.v) uni Kinona qabilasidan bo'lgan Banu Firos qabilasidan bo'lgan va ularning amakilari edi.

Sa'y-harakatlari
----------------

U Haninaning guvohi bo‘lgan va rivoyat qilinishicha, Payg‘ambarimiz (s.a.v) unga Hanin o‘ljasidan yuz tuya va qirq unsiya kumush berilgan va u Abu Bakr Siddiq Rimliklarga bostirib kirishni topshirgan to‘rt shahzodadan biridir .

Ibrohim ibn Sa'd aytdilar: "Yazid ibn Abu Sufyon chorakda, Abu Ubayda chorakda, Amr ibn Al-Os chorakda va Sharhabil ibn Hasna chorakda, ya'ni Yarmuk kunida edi". O'sha paytda ular ustidan hukmdor yo'q edi va Abu Bakr Siddiq o'n ikkinchi yili hajni yopib qo'yganida, askar qo'mondonlaridan biri bo'lgan. Umar ibn Hattob davrida unga Falastin, so'ngra Muaz ibn Jabaltomonidan Damashq ustidan amr qilidi. Jabal vafot etdi va u hokim etib tayinlandi.

Vafoti
------

Vabo davrida kasallikdan vafot etgan. Abu Ubayda ibn Al-Jarroh Al- Fihriy Al -Qurashiy, millat kotibi va Muoz bin Jabal al-Xazraji al-Ansoriy, ulamolar ustozi va mujohid amir Sharhabil bin Hasna, Bani Zahroning ittifoqchisi va Payg'ambar alayhissalomning amakivachchalari Al-Fadl ibn Abbos al-Hoshimiy al-Qurashiy va buyuk sahoba Al -Horis ibn Hishom ibn Mug'iyra al. -Maxzumi Al-Qurashiy, Suhayl bin Amr Al-Amri Al-Qurashiy va uning o'g'li Abu Jandal bin Suhayl

Manbalar
--------

1. ↑  توفي يزيد بسبب طاعون عمواس الذي شمل جميع أنحاء الشام سنة ثماني عشرة، وقيل تأخر موته حتى فتح قيسارية سنة تسع عشرة.

### Qo'shimcha manbalar

* At-Tabaqat al-Kabir, Ibn Sa'd .
* Sahobalar ilmida o'rmon sher, Ibn al-Asir .
* Sahobalarni bilishga singish, Ibn Abd al-Barr .
* Sahobalarni ajratishda jarohat, Ibn Hajar al-Asqaloniy .