recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Butlar Qurʼonda** — qadimgi arablarning butlari haqida Qurʼoni Karimning Najm, Saffot, Nuh suralarida bayon qilingan. Arablarning hammasi boʻlib toʻqqizta buti Qurʼonda bayon qilingan.

Baʼl
----

Baʼl
**Baʼl** (arabcha: ) qadimgi Suriya, Finikiya xalqlarining oltindan yaslgan buti. Baʼlni Urush hudosi, Osmon hudosi, Quyosh hudosi va boshqa nomlar bilan atashgan. Qur`oni Karimda Baʼl haqida Saffot surasida bayon qilingan.

*123. Ilyos ham shak-shubhasiz payg‘ambarlardandir.*

*124. Eslang, u o‘z qavmiga degan edi: „(Allohdan) qo‘rqmaysizlarmi?!"*

*125-126. Sizlar Baʼlga sig‘inib, sizlarning ham, avvalgi ota bobolaringizning ham Parvardigorini — eng go‘zal-afzal Yaratguvchi Allohni tark qilurmisizlar?!"*

*127. Bas (qavmi Ilyosni) yolg‘onchi qildilar. Endi albatta ular (do‘zax azobiga) hozir qilinguvchidirlar.*

*128. Magar Allohning pokiza bandalarigina (azobga duchor bo‘lmaslar).*

*129. Biz keyingi (avlod)lar orasida (Ilyos) haqida (go‘zal maqtovlar-olqishlar) qoldirdik.*

*130. Ilyosga salom bo‘lgay.*

*131. Albatta, chiroyli amal qilguvchilarni mana shunday mukofotlarmiz.*

*132. Albatta, u Bizning mo‘min bandalarimizdandir.*

Makka hudolari
--------------

Makkalik mushriklar xudoning sherigi bor deb eʼtiqod qilar edilar. Ular sigʻinadigan butlarning eng ulugʻlari Lot bilan Uzzo sanalardi. Bu haqida Najm surasida bayon qilingan:

*19-20. (Ey mushriklar, o‘zlaringizcha sig‘inayotgan sanamlaringiz) — „Lot", „Uzzo" va yana uchinchilari bo‘lmish tuban „Manot" haqida hech o‘ylab ko‘rdinglarmi?!*

*21. (Sizlar o‘sha but-sanamlarni va farishtalarni „Allohning qizlari", deysizlar, demak) erkak (jinsi) sizlarniki-yu, ayol (jinsi) U zotnikimi?!*

*22. U holda bu adolatsiz taqsim-ku?!*

2*3. U (nom)lar faqat sizlar o‘zlaringiz va ota-bobolaringiz qo‘yib olgan nomlardir. Alloh ular(ga ibodat qilish) haqida biron hujjat tushirgan emas. U (mushrik)larga (payg‘ambar alayhis-salom vositalarida) Parvardigor tomonidan hidoyat (Qur’on) kelib turgan holda ular faqat gumonga va havoyi nafslarigagina ergashadilar-a!*

### Lot

Lot
**Al-Lot** (arabcha:  *qadimgi arablarning taniqli hudosi.*) naqshinkor oq harsang edi. U Toif shahrida boʻlib, ustiga bino qurilgan, pardasi, xizmatchilari bor edi. Uning atrofida keng sahn boʻlib, u yer Saqiyf qabilasi va unga tobeʼ boʻlganlarning fahri hisoblanar edi. Ularning eʼtiqodicha, Lot Ka`badan keyingi ikkinchi oʻrinda turar edi. lot soʻzining oʻzi esa, Alloh soʻzining muannasi, yaʼni, ayollik maʼnosi edi.

### Uzzo

### Manot

Nuh qavmining xudolari
----------------------

### Vadda

### Suva

### Yogʻus

### Yauk

### Nasr

Manbalar
--------

* NAJM SURASI
* Riyozus-solihiyn
* SOFFAT SURASI (Wayback Machine saytida 2012-06-30 sanasida arxivlangan)

  


|  |  |
| --- | --- |
| Ochilgan Qurʼon | *Qur’onga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Maqbara** (arab, marqad, turbat) — biror mayitning jasadi joylashgan meʼmoriy inshoot yoki tosh tobut (daxma, sagʻana). M. usti qubbali chortoqli bino boʻlib, ramziy gʻoyalarni oʻzida ifodalagan. Chortoq — yer kurrasini ifoda etuvchi barqaror shakl, qubba — osmon gumbazi ramzi, bular birgalikda Koinotni anglatgan. „Koinot modeli" ning bu tarzda barpo etilishi borliqning Alloh tomonidan yaratilgani haqidagi aqidaga muvofiklashtirilgan.

Sharqda dastlab qabr ustiga biror tosh qoʻyish, imorat qurish man etilgan boʻlsada 9-asrdan xalifalar sharafiga M.lar kurila boshlangan. Movarounnahrda ham 9-asrdan maxsus M.lar qurish odat tusiga kirgan. Keyinchalik, asosan, mashhur kishilar (podshohlar, ruhoniylar, olimlar) qabri ustiga turli M.lar qurilgan. Oddiy M. gumbazli chorsi xonadan iborat boʻlgan, unga peshtoqli eshik orqali kirilgan (qarang Arabota maqbarasi). Baʼzan xonaning 4 tomoni ravokdi-chordara shaklida boʻladi (qarang Somoniylar maqbarasi), keyinchalik M. qurilishi tobora murakkablasha borib, unda ziyoratxona, goʻrxona, tagxonasardoba kabi maxsus xonalar paydo boʻlgan (Yassaviy maj-muasi, Amir Temur mafarasi, Toj mahal maqbarasi, Shohizinda ansambli va boshqalar).

Adabiyot
--------

* Mankovskaya L. Bulatova V . Pamyatniki zodchestva Xorezma, T. 1978; Oʻzbekiston: Islom obidalari, T. 2002.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Grigoriy Yakovlevich Britskiy** (1870-yil 16—fevral, Bessarabiya viloyati, Xotin tumani Klishkivtsi qishlogʻi, 1951—yil 14—iyun Toshkent) – Oʻrta Osiyo yeparxiyasini boshqargan (1943—194); 1944 yildan keyin protokoreys, Toshkentdagi Aleksandr Nevskiy cherkovi rektori.

Biografiya
----------

1870—yil 4—fevralda Xotin tumani Klishkivtsi qishlogʻida tugʻilgan.

Yedinet teologik maktabini tamomlagan. 1891—yilda Kishinyov diniy seminariyasini bitirgan. 1892—yilda Kishinyov va Xotin yepiskopi Isaak (Polozhenskiy) tomonidan Soroka tumanida joylashgan qishloqdagi 2-missionerlik okrugida missionerlik lavozimiga tayinlangan.

1896—yilda Bessarabiya viloyatining Xotin shahridagi Nikolay cherkovining rektori etib tayinlandi. 1901—yilda 1-Toshkent xotin-qizlar gimnaziyasiga Xudo qonuni oʻqituvchisi va „Shafoat uyi" cherkovi rektori etib tayinlanadi. 1917—yilda Petrogradda boʻlib oʻtgan Butunrossiya huquq oʻqituvchilarining qurultoyida qatnashdi. 1918—yilda Sovet hokimiyati tomonidan gimnaziya yopilgach, Toshkent va Turkiston arxiyepiskopi Innokentiy (Pustinskiy) Britskiyni Toshkentdagi Olga cherkoviga rektor etib tayinladi.

1922—yilda renovatsion boʻlinish pasayib ketdi. 1928—yilda protopresviter darajasiga koʻtarildi. 1932—yil 7—dekabrda unga ibodat paytida tayoqchadan foydalanish huquqi berildi. 1924—yildan 1933—yilgacha Panteleimon kasalxonasi cherkovining rektori boʻlgan.

1944—yil 22—martda u Kuybishev arxiyepiskopi Aleksiy (Palitsin) oldida tavba qildi va yana pravoslav cherkoviga qoʻshildi va Toshkentdagi Aleksandr Nevskiy cherkovining rektori etib tayinlandi. U Oʻzbekistondagi Din ishlari boʻyicha komissar A. I. Stepanov bilan yaxshi tanish boʻlgan va hukumatdagilar bilan mustahkam aloqalarga ega edi.

1945—yil mart oyida Toshkent va Oʻzbekiston yeparxiyasi kengashining raisi etib tayinlandi. 1946—yil 18—martda u Aleksandr Nevskiy cherkovi rektorligidan chetlashtirildi va lavozim Aleksiy Pankovga topshirdi. 1946—yil 18—dekabrda rektor lavozimiga tiklandi.

1951—yil 14—iyun kuni Toshkentda pnevmoniya sababli vafot etdi. Botkin qabristonida Aleksandr Nevskiy cherkovi devorlari yaqinida dafn etilgan.

Mukofotlar
----------

* 2-darajali Muqaddas Anna ordeni (Turkiston Bosh hukumati oʻquv okrugi boshligʻi tavsiyasiga koʻra mukofotlangan)
* 4-darajali Muqaddas Vladimir ordeni („1916—yilda Mogilev viloyatidagi 10-chi kasalxonada cherkov tashkil etganligi uchun")
* Oliy rahnamo I. V. Stalin va Oʻzbekiston SSR Vazirlar Soveti Raisining vatanparvarligi va mehnati uchun.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *Павлов Дмитрий Владимирович.* „«Ныне я приношу искреннее раскаяние своё…»: повороты судьбы в жизни протоиерея Григория Брицкого. Часть 1: Уход в обновленчество и возвращение в Патриаршую Церковь". *bogoslov.ru*.  Богослов.ru (12-sentyabr 2022-yil). Qaraldi: 17-avgust 2023-yil.
2. 1 2 3  *Павлов Дмитрий Владимирович.* „«Ныне я приношу искреннее раскаяние свое…»: повороты судьбы в жизни протоиерея Григория Брицкого. Часть 2: Служение в Ташкенте". *bogoslov.ru*.  Богослов.ru (7-oktyabr 2022-yil). Qaraldi: 17-avgust 2023-yil.
3. 1 2  Лавринов 2016. sfn error: no target: CITEREFЛавринов2016 (help)
**Oltintoshiylar sulolasi** – 1017-yilda taxtdan agʻdarilgan Maʼmuniylar oʻrnini egallagan musulmon sulola boʻlib, Xorazmni poytaxt Gurganjdan boshqargan va eski „Xorazmshoh" unvonini qoʻllagan uchinchi turk hukmdori edi. Sulola asoschisi Oltin-Tosh kuchli Gʻaznaviylarning shohi sifatida rasman hukmronlik qilgandan soʻng, uning ikki vorislari uning hukmronligiga qarshi ochiqdan-ochiq isyon koʻtardilar. Bu vaziyatdan soʻng Xorazmga tobe boʻlgan saljuqiylar mustaqillikka erishdilar. Ammo 1041-yildayoq Xorazm oʻgʻuzlar hukmdori Shoh-Malik (Shah-Malik) tomonidan bosib olindi va Oltinshohiylar hukmronligi bartaraf etildi.

Abu Said Oltin-Tosh (1017—1032-yillar hukmronligi)
--------------------------------------------------

Gʻaznaviylik Sulton Mahmud (998—1030-yillar hukmronligi) Xorazmni 1017-yil iyulida nihoyat oʻz imperiyasi tarkibiga qoʻshib, boy vohadagi soʻnggi hukmron sulola boʻlmish Maʼmuniylar sulolasini agʻdarib tashlagach, Xorazmga oʻzining noibini vaqtinchalik boshqaruvchi etib tayinladi. Abu Said Oltin-Tosh Gurganjda hokim etib tayinlangan va shuning uchun unga Xorazmshoh unvonidan foydalanishga ruxsat berilgan. Sebuk-Tiginning sobiq gʻulomi boʻlgan Oltin-Tosh Xorazmni zabt etishdan oldin ham Hirot hokimi va isteʼdodli sarkarda sifatida alohida obroʻga ega edi. Shu bilan birga Balx jangida (1008-yil) qoraxoniylarga qarshi kurashgan. Xorazm kabi boyliklarga boy chekka viloyatning qobiliyatli hukmdori boʻlish unga butun maʼmuriy va strategik mahoratini ochib berishdan iborat boʻlib, tez orada uni mintaqada kuchli shoh boʻlib yetishishiga omil boʻldi.
Mahmud va Maʼsud oʻz noiblarining faoliyatiga shubha bilan qarashgan. Biroq, Oltin-Tosh oʻzining boy qudrati va amalda mustaqilligiga suyangan holda oʻn besh yillik hukmronligi davrida hech qachon ochiqdan-ochiq isyon koʻtarmagan va Gʻaznaviylar hukmronligini hamisha tan olgan. U sodiq noib sifatida Mahmudni Balx yaqinidagi navbatdagi jangda (1019-yil) qoraxoniylar ustidan qozongan gʻalabasi bilan darhol tabrikladi, u bilan (ikkinchi hukmdor sifatida) Qoraxoniy Ali-Teginga qarshi yurishda qatnashdi. Keyinchalik Tegin Transoksoniyaga joʻnab ketgan va oʻsha paytda Gʻaznaviylar sultoni va uning qoraxoniy ittifoqchisi Qodirxon Yusuf oldiga elchi sifatida (1025-yil) ham borgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Hadschib: Wächter, Leibwächter, Türsteher, auch eine Art Kammerherr
2. ↑  Angeblich erfuhr Altun-Tasch vom Triumph des Sultans dadurch, dass der Amudarja die Mützen der zahlreichen gefallenen Türken bis nach Choresm trug.
**Aeroionoterapiya** (aero… va yun. ion — keluvchi, terapiya) — havo ionlari bilan davolash usuli. Bunda maxsus asboblar — aeroionizatorlar ishlatiladi; ular yordamida havoda koʻplab aeroionlar hosil qilinadi. Aeroionlar nafas yoʻllari va oʻpka alveolalaridagi oʻz konsentratsiyasi va zaryadiga qarab, oʻpka interoreseptorlari — sezuv nervi uchlarining qoʻzgʻaluvchanligini oʻzgartiradi. Bu yerda hosil boʻlgan impulslar bosh miya markazlariga boradi, soʻngra aʼzolarga tegishli signallar yetib keladi. Aeroionlar oʻpka alveolalari devoridan qonga oʻtib, oʻz zaryadini qon oqsillari va hujayra elementlariga beradi. Natijada qon va boshqa suyuqliklarda (mas, orqa miya suyuqligʻida) elektr zaryadlarining miqdori oʻzgaradi, bu hol markaziy va vegetativ nerv sistemasining faoliyatiga, pirovardida, organizm faoliyatiga foydali taʼsir etadi. Aeroionoterapiya taʼsirida toʻqimalarda moddalar almashinuvi va oksidlanish qaytarilish jarayonlari tezlashadi, kislorod bilan taʼminlash kuchayadi. Aeroionoterapiya odatda boshqa davo tadbirlari bilan birga qoʻllaniladi. Aeroionoterapiyadan bronxiol astma, gipertoniya, uzoq vaqtgacha bitmaydigan yarachaqalarni va boshqa kasalliklarni davolashda foydalaniladi. Aeroionoterapiya umumiy tarzda qoʻllanilishi yoki havo oqimi faqat jarohat, yaraga yoʻnaltirilishi mumkin. Aeroionoterapiyaning bir qadar mukammal usuli-gidroaeroionoterapiya Toshkentdagi Salomatlikni tiklash va fizioterapiya ilmiy tadqiqot institutida keng qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Aeroionoterapiya" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Ernesto Che Guevara. Albert Korda olgan fotosurat
**Ernesto Che Guevara** (*Ernesto Che Gevara*, to`liq ismi *Ernesto Guevara*) (1928, 14 iyun, Argentina — 1967, 8 oktabr, Boliviya) inqilobchi, 1959 yildagi Kuba inqilobining komandantesidir.

Argentinalik marksistik inqilobchi, tabib, partizanlarning yetakchisi, diplomat va harbiy nazariyotchi. Kuba inqilobining yirik namoyandasi, tasviri hamma joyda isyonlardagi global belgiga aylandi. 

Yosh tibbiyot talabasi sifatida Gevara Janubiy Amerikani kezib chiqdi va u ko'rgan qashshoqlik, ochlik va kasallik tufayli radikallashdi. Uning AQSh tomonidan Lotin Amerikasini kapitalistik ekspluatatsiyasi sifatida ko'rgan narsani bekor qilishga yordam berish istagi uning Gvatemaladagi prezident Yakobo Arbenz boshchiligidagi ijtimoiy islohotlarda ishtirok etishiga turtki berdi, uning oxir-oqibat Markaziy Razvedka Boshqarmasi ko'magida Birlashgan Fruit Kompaniyasining buyrug'i bilan ag'darilgan Gevaraning siyosiy mafkurasi mustahkamlandi. Keyinchalik Mexiko shahrida Gevara Raul va Fidel Kastro bilan uchrashdi, ularning 26-iyul harakatiga qo'shildi va AQSh tomonidan qo'llab-quvvatlanadigan Kuba diktatori Fulgenso Batistani ag'darish niyatida Granma yaxtasida Kubaga suzdi. Gevara tez orada qo'zg'olonchilar orasida mashhur bo'lib, ikkinchi darajali qo'mondon lavozimiga ko'tarildi va Batista rejimini ag'dargan ikki yillik partizan kampaniyasida hal qiluvchi rol o'ynadi. 

Loyiha ramziLoyiha ramzi Rodovid'da ushbu shaxsning nasl-nasab shajarasi bor ***Ernesto Che Guevara*** 

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Aerozol generatori** — ter-momexanik va mexanik usullarda aero-zollar hosil qilish hamda ularni pur-kash mashinasi. Bog, oʻrmon va dalalarda qishloq xoʻjaligi oʻsimliklari zararkunandalariga qarshi kurashda, shuningdek omborlar va issiqxonalar, chorvachilik binolarini dorilashda ishlatiladi. Veterinariya amaliyotida Aerozol generatoridan dezinfeksiyalovchi, insektitsid va vaksina aerozollari hosil qilishda foydalaniladi. Ter-momexanik usulda ish suyukligi avval qizdiriladi, soʻngra havo oqimi uni mayda zarrachalarga parchalaydi. Mexanik usulda esa ish suyuqligi faqat havo oqimi taʼsirida parchalanadi. Ish vaqtida Aerozol generatori avtomobil kuzovi, traktor yuk tirkamasi, ot arava va boshqada olib yuriladi. Baʼzi Aerozol generatori purkagichlgr, changlatgichlar bilan birga ishlatiladi. Zaharli dori eritmasini aerozol moslamasi yorda-mida ham purkash mumkin. Bunda changla-gich-purkagichning purkagich qismiga aerozol moslamasi oʻrnatiladi, apparatda maxsus soʻrgʻich orqali soʻrilgan havo rezervuardan dorini ergashtirib, doza-torga haydaydi. Dozatorda hosil boʻlgan emulsiya uchlik orqali mayda zarracha holida oʻsimlikka purkaladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Aeta (maʼnolari).

**Aeta** (atta, inagta) — Filippin o.larining tub aholisi, past boʻyli (140 — 150 sm) negroid qabilalar guruhi. 40 mingga yaqin (1987). A. malayya-polineziya tillari oilasiga mansub bir-biriga oʻxshamagan shevalarda gaplashadilar. Hozirgacha qadimgi diniy eʼtiqodlar (qabilaviy animizm) saqlanib qolgan. A. ijtimoiy-iqtisodiy jihatdan qrloq, koʻchmanchi qabila boʻlib, terimchilik va ovchilik bilan shugʻullanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Ozodlikdan mahrum qilish** - jinoyat sodir etishda aybdor boʻlgan shaxsni maxsus ajratilgan tarbiyaviy muassasalarda majburiy ravishda jamiyatdan ajratishda ifodalanadigan jazo turi. Ozodlikdan mahrum qilish asosiy va eng ogʻir jazolardan biri hisoblanadi. U mahkumlarga nisbatan jiddiy cheklashlar qoʻllash bilan bogʻliqdir. Mahkum faqat jamiyatdan ajralib qolmasdan, balki harakatlanish, mehnat faoliyatini tanlash erkinligidan ham mahrum boʻladi, oʻz vaqtidan foydalanish imkoniyati cheklanadi va h.k.

Ozodlikdan mahrum qilishning maqsadi - aybdor (jinoyatchi)ni jamiyatdan ajratish yoʻli bilan uning jinoiy faoliyatini davom ettirish imkoniyatini yoʻqotish, tarbiyalash, shuningdek, boshqa beqaror fuqarolarga ogohlantiruvchi taʼsir koʻrsatishdir. Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksi tegishli moddasi sanksiyasi ozodlikdan mahrum qilish toʻgʻridan toʻgʻri koʻrsatilgan hollardagina ushbu jazo chorasi qoʻllaniladi.

Ozodlikdan mahrum qilish Oʻzbekiston Respublikasi JK moddasi bilan belgilangan doirada muayyan muddatga sud tomonidan tayinlanadi. Ozodlikdan mahrum qilish muddati 6 oydan 20 yilgacha belgilangan, bir necha jazolarni qoʻyish tartibida esa 25 yilgacha belgilanishi mumkin. Mahkumlar ozodlikdan mahrum qilish jazosini turli tarbiyaviy muassasalarda oʻtaydilar, uning turlarini sud oʻz hukmida belgilab beradi. Ular manzil koloniyalar, umumiy, qattiq va maxsus tartibli koloniyalar yoki turmalar boʻlishi mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Harvey Leigh Cantwell** (1999-yil 28-yanvar) (**HRVY** taxallusi bilan ham tanilgan) Angliyalik qoʻshiqchi. He was a presenter on on U 2014-2015-yillarda CBBC telekanalining*Friday Download* koʻrsatuvida, 2020-yilda *Strictly Come Dancing* koʻrsatuvida ishtirok etgan.

Taʼlim
------

Kantvell Kentning Dartford shahridagi *Leigh akademiyasi*ni sobiq talabasi boʻlib, akademiyani 2015-yilda tark etgan.

Faoliyati
---------

### Television faoliyati

Cantwell CBBC telekoʻrsatuvining 7-seriyadan 9-seriyagacha oltita boshlovchilaridan biri boʻlgan. 2017-yilda u Amerikaning „Chicken Girls" veb-serialida birinchi mavsumida Miles rolini oʻynadi. 2020-yil 26-fevralda u CBBC-ning *Got What It Takes* qoʻshiq shousining epizodida ishtirok etdi.

2020-yil sentyabr oyida u Janette Manrara bilan hamkorlikda „Strictly Come Dancing"ning oʻn sakkizinchi seriyasida ishtirok etishi e’lon qildi. Ular 4-haftada seriyadagi har bir hakamdan 10 balldan olgan birinchi juftlik boʻldi va 6-haftada seriyaning birinchi mukammal 30/30 ballini qoʻlga kiritdilar. Davom etayotgan COVID-19 pandemiyasi tufayli Bruno Toniolikoʻrsatuviga sudya sifatida qatnashish uchun Buyuk Britaniyaga bora olmadi, shuning uchun 40 emas, atigi 30 ballni qoʻlga kiritdi. Ular hakamlar reytingida 3 oʻrinni egalladi. Bu seriyadagi barcha juftliklar orasida eng koʻp, shuningdek, grand-finalda hakamlar reytingida birinchi oʻrinni egallab, 90 balldan jami 88 ball toʻpladi.

Mukofotlari
-----------

| Mukofot | Yil | Nominatsiya | Roli | Natija | Manba |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Teen Choice Awards | 2019 | Choice Breakout Artist | Oʻzi | Nominatsiya |  |

Manbalar
--------

1. 1 2  „Who is Hrvy? Everything about the YouTube star joining the contestant line up for Strictly Come Dancing 2020". *yorkshireeveningpost.co.uk* (4-sentyabr 2020-yil).
2. ↑  „Former Leigh Academy student confirmed for Strictly". *leighacademy.org.uk*. Qaraldi: 4-sentyabr 2020-yil.
3. ↑  „Friday Download - CBBC - BBC". *www.bbc.co.uk*.
4. ↑  „Friday Download Credits". *bbc.co.uk*. Qaraldi: 4-sentyabr 2020-yil.
5. ↑  „The Courier Music and Newcastle Student Radio: The Sounds of 2018". *The Courier Online*. Qaraldi: 11-oktyabr 2016-yil.
6. ↑  „Meet HRVY – Strictly Come Dancing contestant and singer". *Radio Times* (4-sentyabr 2020-yil).
7. ↑  Rossi, Rosemary. "Teen Choice Awards 2019: The Complete Winners List". 11 August 2019.
**Hazrati Bob Farg‘oniy ziyoratgohi** — Namangan shahar Pop tumanida joylashgan ziyoratgoh hisoblanadi. Hazrati Bob Farg‘oniy qadimiy Farg‘onaning mashhur shayxlaridan bo‘lib, „Bob" taxallusi bilan nom qozongan.

Tarixi
------

Pop tumani bilan Chinor qishlog‘i o‘rtasida Olmossoy bo‘yida Hazrati Bob nomli qabriston mavjud. Hazrati bob X asrning ikkinchi yarmi XI asrning birinchi yarimida yashab o‘tgan ulug‘ valiylardan biri sifatida Islom olamida shuhrat taratgan. Hazrati Bob Farg‘oniy haqida maʼlumotlar juda kam saqlanib qolgan. Faqatgina Abdurahmon Jomiy o‘zining „Nafahot ul-uns min hazarot il-quds" (Hamsuhbatlarning yoqimli iforlari) nomli tazkirasida Bob Farg‘oniyga nisbatan shunday taʼrif beradi: 

> Bu kishining nomi Umar bo‘lib. U diyorning darveshlari, buyuk shayxlari va donishmandlarini Bob deb ataganlar. Shunga ko‘ra, ushbu alloma Bob laqabi bilan tanilgan. Bob Farg‘oniy karomatliklari sezilib va ko‘rinib turgan ulug‘ kishi edilar. 
> 
> 

Hazrati Bob Farg‘oniy umrining so‘nggi yillarini o‘ziga nisbat berilgan Bob mavzesida o‘tkazgan va shu yerda vafot etgan. 1927-yilda maqbara buzib tashlangan. Hozirgi kungacha mahalliy aholi Hazrati Bob Farg‘oniy qabrlarini ziyorat qilib kelishadi. Pop tumani markazida „Hazrati Bob" qabristoni mavjud bo‘lib, Hazrati Bob Farg‘oniyning hoki ham shu yerga dafn etilgan. Hazrati Bob Farg‘oniy mamlakatimizning 4 ta tasavvuf ilmi va diniy ahkomlaridan biri bo‘lib, Imom al-Buxoriyga tenglashtirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Namangan viloyatidagi ziyoratgohlar". Qaraldi: 11-iyun 2023-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 11-iyun 2023-yil.
3. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 11-iyun 2023-yil.
**Tesha Salimov** - 1913-yil Buxoro viloyati, Jondor tumani Xumdonak qishlogʻida tugʻilgan. Tesha Salimov — Sovet iqtisodchisi, davlat va siyosat arbobi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni.

Biografiya
----------

Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzosi.
1933-yildan — iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda. 1933-1961 yillarda — Buxoro viloyatining Sverdlovsk tumanida komsomol va sovet ishchisi, KP(b) Sverdlovsk tuman qoʻmitasining kadrlar boʻyicha kotibi, Oʻzbekiston KP(b) Sverdlovsk tuman qoʻmitasining birinchi kotibi / Oʻzbekiston Kommunistik partiyasi.

SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1957-yil 11-yanvardagi farmoni bilan sovet paxtachiligini rivojlantirishda erishilgan ulkan muvaffaqiyatlar, paxta yetishtirishda fan yutuqlari va ilg‘or tajribalardan keng foydalanilgani, erishilgan yutuqlari uchun paxta xomashyosidan yuqori va barqaror hosil olgani uchun u Lenin ordeni va „O‘roq va Bolgʻa" oltin medali bilan Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

4-chaqiriq O‘zbekiston SSR Oliy Soveti deputati etib saylangan. 1961-yilda vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Jondorda "Qahramonlar xiyoboni" bunyod etiladimi?​" (13:17 02 iyun 2020). 6-iyul 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyul 2023-yil.
2. ↑  „Салимов Тиша".
**Ikkinchi jahon urush qatnashchilari xotirasiga oʻrnatilgan haykali** – Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. 1985-yilda qurilgan. Bino Xorazm viloyati Yangiariq tumanining markazida joylashgan. Bino davlat mulki hisoblanib, Xorazm viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida boshqariladi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2014-yil 5-dekabrdagi 335-sonli "Tarixiy, baadiy yoki oʻzga madaniy qimmatligi tufayli garov va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obyektlar roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisidagi qaroriga muvofiq Ikkinchi jahon urush qatnashchilari xotirasiga oʻrnatilgan haykali garov va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obyektlar sirasiga kiritildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Tarixiy, baadiy yoki oʻzga madaniy qimmatligi tufayli garov va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obyektlar roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 5-dekabrdagi 335-sonli qarori". 25-iyun 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2023-yil 19-oktabr.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mehmonnomayi Buxoro** — tarixiy asar. XVI asr boshlarida Movarounnahr va Xurosonda kechgan harbiy-siyosiy jarayonlar tarixini oʻrganishda muhim oʻrin tutadi. Fors tilida yozilgan.

Asar Fazlulloh ibn Roʻzbehxon tomonidan 1509-yilda yozilgan. Fazlulloh ibn Roʻzbehxon Muhammad Shayboniy hayotining oxirgi 5—6 yilida u bilan birga yurib, unga hamrohlik qilgan, mashvaratlar va harbiy yurishlarning deyarli barchasida ishtirok etgan hamda koʻrgan-bilganlarini mazkur asariga kiritgan.

Hozirgi kunda asarning faqat 2 ta qoʻlyozma nusxasi bizgacha yetib kelgan: biri — OʻzR FA Sharqshunoslik institutining qoʻlyozmalar fondida saqlanadigan asl nusxa sanaladi; ikkinchisi — Istanbulda Nuri Usmoniya kutubxonasida saqlanayotgan, yuqorida qayd qilingan qoʻlyozmadan koʻchirilgan nusxadir. Toshkent nusxasi asosida 1976-yili R. Jalilova tomonidan Mehmonnomayi Buxoroning forsiydan ruschaga tarjimasi va fotofaksimil nashri amalga oshirilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Zamonov 2021, s. 8—9. sfn error: no target: CITEREFZamonov2021 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Zamonov A.*. Buxoro xonligi tarixi: metodik qoʻllanma*. Toshkent: Bayoz, 2021 — 264 bet. ISBN 978-9943-6372-0-7.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xonlar masjidi** (ozarbayjoncha: *Xanlar məscidi*) - Ozarbayjonning Boku shahrida joylashgan masjid, Icheri-sheherdagi diniy yodgorliklardan biri.

Tarixi
------

Xonlar masjidi XIX asrda aka-uka Xonlarovlar buyrugʻi bilan Mashadi Mirzo Gʻafar Ismoilov rejasiga koʻra qurilgan.

Xonlar masjidi cho'zilgan to'rtburchak shaklga ega bo'lib, aka-uka Xonlarovlarning xonadoniga yaqin turar-joy binolari bilan bir qatorda bunyod etilgan. Masjidning kirish qismi 3 ta teng qismga bo'lingan. Gul naqshlari esa masjidning tashqi tomonini bezab turadi.

Yana qarang
-----------

* Ozarbayjonda islom

Manbalar
--------

1. 1 2  „Памятники зодчества". *anl.az*. Qaraldi: 24-iyul 2019-yil.
2. ↑  „Список старых мечетей Баку | Баку | Энциклопедия | Религия и культовые сооружения. Мечети". *www.bakupages.com*. Qaraldi: 24-iyul 2019-yil.
3. ↑  „About Icherisheher - Icherisheher". *icherisheher.gov.az*. Qaraldi: 24-iyul 2019-yil.
**Tottijärvi** — Finlandiyaning Nokia shahrida joylashgan qishloq va sobiq munitsipalitet. U Pyhäjärvi koʻli boʻyida, Tampere shahridan taxminan 30 kilometr janubi-gʻarbda joylashgan. Tottijärvi aholisi 717 nafar kishi (2008)ni tashkil etgan.

Tarixi
------

Tottijärvi tarixi XIV asr boshlariga borib taqaladi. Afsonaga koʻra, u qishloq boshligʻi Matti Kurkining iti sharafiga nomlangan. Kurki oʻz iti *Tottini* koʻlga choʻktirgan, chunki pistirma paytida it shovqin-suron koʻtargan va keyinchalik uni taʼqib qila boshlagan. Qishloqdagi Tottijärvi manori 1416-yilda tashkil etilgan. U Laukkoning Kurki oilasiga tegishli edi. Manor 1918-yildagi Finlandiya fuqarolar urushida vayron qilingan.

Tottijärvi dastlab Buyuk Pirkkalaning bir qismi boʻlgan, bu tarixiy Satakunta provinsiyasining va keyinchalik Vesilahti munitsipalitetining bir qismi edi. Tottijärvi cherkovi 1685-yilda va Tottijärvi munitsipaliteti 1906-yilda tashkil etilgan. Qishloq 1976-yilda Nokia shahriga qoʻshib olingan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Tottijärven kylä" (fi).  Village of Tottijärvi (2008). 28-oktyabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-mart 2017-yil.
2. ↑  „Tottijärven kartano" (fi).  The National Board of Antiquities (2003). Qaraldi: 8-mart 2017-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Sarkor** (fors. — ishboshi, nazoratchi, boshqaruvchi) — 1) Temuriylar saltanatida qurilish va ommaviy hasharlarda ishboshi boʻlgan mansabdor. Sarkor soʻzi Alisher Navoiy asarlarida tez-tez qoʻllanilgan; 2) Xiva xonligida sarkor zarur paytlarda harbiy harakatlarda ishtirok etgan va koʻp hollarda dushman mudofaa istehkomlari va qalʼalari devorlari yonida barpo etiladigan sarkoʻblarni qurish, ular ustiga oʻtsochar qurol – toʻpni olib chiqish ishlariga boshchilik qilgan; 3) Qoʻqon xonlari tarixiga oid arxiv hujjatlardan maʼlum boʻlishicha, sarkor aholining turli qatlamlaridan soliq — xiroj undirish, muayyan shaxsni soliqdan ozod qilish, yuqori mansabdor tavsiyasiga yoki biror kishi arizasiga binoan, fuqarolarni yoxud askarlarni dondun bilan taʼminlash vazifasini ham bajargan; 4) Eronda mahalliy yer egalari ixtiyoridagi maxsus qurolli boʻlinma boshligʻi; 5) Turkiyada 18—19-asrlarda oliy bosh qoʻmondon.

Hozirgi paytda ham xalq jonli soʻzlashuv tilida hashar yoʻli bilan ariq va zovurlar qazish, imorat qurish singari ishlarga boshchilik qiluvchi yoki toʻy-maʼrakalarga bosh-qosh boʻluvchi shaxs baʼzan sarkor deb nomlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
O'z suruvi bilan tuya chorvachisi
**Tuya Hedaa** (arab. ḭdạʾ ạlạ̉bl, Heda'a Al Ebel) - qadimdan avloddan avlodga o'tib kelayotgan tuyalar suruvini chaqirishning og'zaki milliy an'anasi. Saudiya Arabistoni, Ummon va Birlashgan Arab Amirliklaridagi quyi va yuqori xalqlarining og'zaki iboralardan biridir.

Tavsif
------

Tuya Heda'a - bu tuya turkumiga chorvadorlarining o'z suruvlari bilan muloqot va aloqa qilish va turli xildagi qaltis yoki shoshilinch vaziyatlarda ma'lum bir xabarni imokon qadar tez etkazish uchun chiqaradigan tovushlar to'plami sifatida ta'riflanishi mumkin. Tuyalar bu tovushlar bilan ohangiga va chorvadorlar tomonidan qanday o'rgatilganiga qarab o'zaro ta'sir qiladi.

Manzil
------

Arab Tuyalarini xavfsiz saqlanadigan har bir joy, masalan Arabiston yarim oroli .

YuNESKOdagi yozuv
-----------------

2022-yil 30-noyabr sanasida Saudiya Arabistonining Podshohligi Ummon Sultonligi va Birlashgan Arab Amirliklari bilan iliq do'stona hamkorlikda "AlHeda’a" elementini Birlashgan Millatlar Tashkilotining (BMT)Ta’lim, fan va madaniyat bo‘yicha nomoddiy madaniy merosi Reprezentativ ro‘yxatiga kiritishga muvaffaq bo‘ldi. Tashkilot ( YUNESKO ).

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  „حداء الإبل أغنيات الرعاة ومواويل الصحراء". *www.albayan.ae*.
2. ↑  „الحِداء… أغنية البجعة البدوية". *اندبندنت عربية* (13-avgust 2021-yil).
3. ↑  „Request Rejected".
4. ↑  „حداء الابل The Singing of Camel Herders to The Flocks - حصر التراث غير المادي في المملكة العربية السعودية IHSAI". *sites.google.com*. Qaraldi: 21-noyabr 2022-yil.
5. ↑
6. ↑  „حداء الابل The Singing of Camel Herders to The Flocks - حصر التراث غير المادي في المملكة العربية السعودية IHSAI". *sites.google.com*.
7. ↑  „New inscriptions to the UNESCO Intangible cultural heritage | UNESCO" (en). *www.unesco.org*. Qaraldi: 30-noyabr 2022-yil.

Havolalar
---------

* 2022 yilgi fayllar ko'rib chiqilmoqda - nomoddiy meros - Madaniyat sektori - YuNESKO (Wayback Machine saytida 2022-11-30 sanasida arxivlangan)

Andoza:Saudi Arabia topicsAndoza:United Arab Emirates topicsAndoza:Camelids
**Jaloliddin Manguberdi haykali** – Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. 2004-yilda qurilgan. Bino Xorazm viloyati Bog'ot tumanining Beshari qishloq fuqarolar yigʻinida joylashgan. Bino davlat mulki hisoblanib, Xorazm viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida boshqariladi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2014-yil 5-dekabrdagi 335-sonli "Tarixiy, baadiy yoki oʻzga madaniy qimmatligi tufayli garov va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obyektlar roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisidagi qaroriga muvofiq Jaloliddin Manguberdi haykali garov va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obyektlar sirasiga kiritildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Tarixiy, baadiy yoki oʻzga madaniy qimmatligi tufayli garov va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obyektlar roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 5-dekabrdagi 335-sonli qarori". 2014-yil 5-dekabrda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2023-yil 19-oktabr.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Soʻnggi qoʻngʻiroq** — maktabni bitirayotgan oʻquvchilar anʼanasi, bayram. Oʻzbekiston va boshqa MDH mamlakatlarida 25-may kuni nishonlanadi. Bayram oʻquv yili tugaganida, biroq bitirish imtihonlaridan avval oʻtkaziladi.

Soʻnggi qoʻngʻiroqda bitiruvchilar, oʻqituvchilar va ota-onalar ishtirok etishadi. Marosimda mehmonlar, maktab direktori, ilk oʻqituvchilar, ota-onalar, birinchi sinf oʻquvchilari tabrik aytishadi. 9- va 11-sinfni yakunlayotgan bitiruvchilar oq yoʻl va muvaffaqiyat tilab nutq soʻzlashadi.

Tadbir
------

Soʻnggi qoʻngʻiroq tadbiriga bitiruvchilar maktab formasini kiyib kelishadi. Bitiruv kechasidan farqli oʻlaroq, soʻnggi qoʻngʻiroq bayrami kuni bitiruvchilar „Bitiruvchi — *yil*" (masalan, „Bitiruvchi — 2014") yozuvli lenta va kichik qoʻngʻiroqchalar yoki qoʻngʻiroq shaklidagi belgilarni taqishadi.

Marosim davomida ramziy soʻnggi qoʻngʻiroq chalinadi. Odatda biror bitiruvchi yelkasiga qoʻliga maktab qoʻngʻirogʻi ushlab olgan birinchi sinf oʻquvchisini oʻtqazib, davrani aylanib chiqadi. Baʼzan bitiruvchilar havoga havo sharlarini uchirishadi hamda valsga tushishadi.

Bitiruvchilar maktab bilan vidolashib turli xil qoʻshiqlar ham ijro etishadi. Oʻzbek maktablarda koʻp hollarda Ravshan Sobirov va „Setora" guruhi ijro etgan „Xayr, maktabim" qoʻshigʻini aytishadi. Bitiruvchilar yana oʻqituvchilarga guldastalar, esdaliklar sovgʻa qilishadi.

Yana qarang
-----------

* Bitiruv oqshomi

Manbalar
--------

1. ↑  „Oʻzbekcha Vikipediyada bugun „soʻnggi qoʻngʻiroq", ertaga yozgi taʼtil!". *Ozodlik radiosi* (22-may 2014-yil). Qaraldi: 23-may 2014-yil.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Soʻnggi qoʻngʻiroq*** haqida turkum mavjud |
**Agafokl** (mil. av. 360-289) — kulol, lashkarboshi, Sirakuza hukmdori (tirani, 317 yildan). Soʻnggi tiraniya vakili. Yollanma askarlar va xonavayron boʻlgan fuqarolarga tayanib Sirakuzadagi oligarxiyani agʻdarib tashlagan. 313 yilga kelib Sitsiliyadagi deyarli barcha yunon shaharlarini bosib olgan. Hokimligi davrida Sitsiliyaga egalik qilish uchun Karfagenga qarshi muvaffaqiyatli ku-rash olib borgan. taxminan 305 yil „sitsiliyaliklar podshosi" unvonini olgan. 299 yil Kerkiru o. (Korfu)ni zabt etgan. Janubiy Italiyaga harbiy safari paytida vafot etgan. A. hukmdorlik yillari Siraku-zaning kuch-qudrati va madaniy ravnaqi yuksalgan davr boʻlgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Janubiy Amerika biznes forumi**, shuningdek, "SABF" nomi bilan ham tanilgan, Argentinaning Buenos -Ayres shahridagi Instituto Tecnologico de Buenos Airesda bo'lib o'tadigan yillik konferentsiyadir. Forum hozirgi Jamiya faollari va bo'lajak liderlar o'rtasidagi muloqot va o'zaro hamkorlik orqali Janubiy Amerika va dunyoning barqaror rivojlanishiga hissa qo'shishga qaratilgan dasturdir.

Janubiy Amerika biznes forumi 2005-yilda tashkil topgan bo’lib  va o'shandan beri har yili Buenos-Ayres Tecnologico de Instituto talabalari tomonidan tashkil etilib kelinmoqda.  Tadbir dunyoning turli burchaklaridan 100 nafar universitet talabalari va akademik, moliyaviy, siyosiy va ijtimoiy sohalardagi 40 nafar taniqli xalqaro jamiyat faollarini birlashtiradi.

Uchrashuvlar
------------

SABFning so'nggi 17 uchrashuvida 62 dan ortiq turli millatlardan mingdan ortiq talaba va turli millat vakillari ishtirok etdi. Forumda Garvard universiteti, Massachusets texnologiya instituti, London iqtisodiyot maktabi va Universidad Autonoma de Madrid kabi universitetlar talabalari ishtirok etishdi. Dag Keysi (asli amerikalik iqtisodchi va eng koʻp sotilgan moliya muallifi),  Viktor Klima ( Avstriya sobiq kansleri), Nabil Gohir (Global koordinator - Yoshlar tadbirkorligini rivojlantirish, Xalqaro mehnat tashkiloti ), Feliks Luna (argentinalik). Yozuvchi va tarixchi), Aleksandr Laszlo (tizim olimi),  Zino Xaro (asli amerikalik tadbirkor, Jahon iqtisodiy forumi aʼzosi),  Marsella Germano ( Eyzenxauer aʼzosi ),  va Gay Sorman (Prezident, Sorman nashrlari)  tadbirda ishtirok etganlar orasida bor.

Havolalar
---------

* SABF rasmiy sayti
* SABF rasmiy blogi Wayback Machine saytida arxivlandi (2015-11-12).

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  *Valores e innovación, el gran desafío de los futuros líderes*[*sayt ishlamaydi*], The SABF first edition (spanish), August 21st 2005.
2. ↑  *SABF ITBA* (spanish)
3. ↑  *Doug Casey in Argentina*[*sayt ishlamaydi*] (spanish)
4. ↑  „Alexander Laszlo: "Debemos ser menos autistas y egocéntricos"". *www.lanacion.com.ar* (21-sentyabr 2014-yil). 17-noyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-noyabr 2015-yil.
5. ↑  „Young Social Impact Heroes: Why and How Zino Haro of Uni-ke Is Helping To Change Our World" (en-US). *Social Impact Heroes* (11-fevral 2022-yil). Qaraldi: 27-aprel 2022-yil.
6. ↑  „Marcella Germano" (en-US). *Eisenhower Fellowships*. Qaraldi: 27-aprel 2022-yil.
7. ↑  *Vázquez, Luciana*. „La Argentina es un museo de un debate que ya desapareció". lanacion.com. Qaraldi: 13-noyabr 2015-yil.
**Agalaktiya** (yun. a — inkor qoʻshimchasi, gale — sut) — emizikli ayol koʻkragida sut boʻlmay qolishi. A. aso-san sut bezlarining yetarli rivojlan-maganligi va organizmda ichki sekresiya bezlari funksiyasining buzilishi, mas, jinsiy bezlar va gipofizdan chiqadigan gormonlar oʻrtasidagi muvozanatning yoʻqolishi, baʼzi aʼzolarning kasallanishi natijasida kelib chiqadi. Notoʻgʻri ovqatlanish, kuchli hayajon, qoʻrquv va asabiylanish ham A.ga sabab boʻlishi mumkin. Umuman, A. Kamroq uchraydi, koʻproq gipogalaktiya, yaʼni sut kamayib qolish hodisasi roʻy beradi. A.ni da-volash uchun sut bezini massaj qilish (uqalash), oʻz vaqtida va bekamu koʻst ovqatlanish, tiniqib uxlash va dam olish lozim. Bu yordam bermasa, vrach tavsiyasi bilan bolani boshqa ayolga emizdirish yoki goʻdaklar uchun moʻljallangan sutli ovqatlar bilan boqish tavsiya etiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Agalmatolit**, qoliptosh (yun. agalma — bezak, haykal va lithos — tosh) — 1) pirofillit yoki talkning yashirin kristalli agregati; 2) kaolinitdikkitning mayda tangachasimon agregatidan tu-zilgan togʻ jinsi. Dikkit qatlamchalari aralashgan boʻladi. Rangi oq, oq-sargʻish, sargʻish-zangori. Pirofillit — agalma-tolit, gidrotermal minerallar guruhiga kirib, koʻpincha kvarsitlar ichida uch-raydi. A.ni ishlash oson boʻlganidan qadimdan har xil haykal, kuldon, qolip, mundshtuk va boshqa buyumlar yasaladi, shuningdek sanoatda oʻtga chidamli material sifatida, asbobsozlik va elektrotexnikada foydalaniladi. A. Oʻzbekistondagi Oqtosh, Chatqol va Qurama togʻlarida uch-raydi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Joʻn kanali** — Toshkent viloyatidagi kanal. Toshkent sh.ning janubisharq qismidan oʻtadigan Salor kanalining Joʻn-Salor suv taqsimlagichidan boshlanadi. Uz. 54 km. Qadimgi kanallardan biri. Shimoli-sharqdan janubi-gʻarbga egri-bugri boʻlib oqadi. Bosh qismining maksimal suv sarfi 32,0 m³/sek. Eni 4-9 m, chuqurligi maksimal suv sarfi davrida 2—3,5 m. Atrofdagi yerlarni sugorish uchun kanaldan juda koʻp tarmokdar chiqarilgan. Kanalning koʻp qismi jarlik va noqulay joylardan oʻtadi. 1927—28 yillarda kanal gidrotexnik inshootlar bilan toʻla taʼminlandi. Keyingi yillarda kanal rekonstruksiya qilindi va yoʻnalishi yildan yilga toʻgʻrilanib, uzaytirib borildi. Bosh qismi betonlashtirilgan. Joʻn kanali Yangiyoʻl tumanida 20 ming ga dan koʻproq yerni sugoradi. Shu tuman hududida ariklarga boʻlinib tugaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil





|  |  |
| --- | --- |
| Gidrologiya | *Gidrologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Joʻn kanali*** haqida turkum mavjud |
**James Graham Bentley** (talaffuzi: *Jeyms Grem Bentli* 1976-yil 11-iyunda tug'ilgan) - ingliz professional futbol menejeri, markaziy himoyachi sifatida o'ynagan sobiq futbolchi. Hozirda u EFL 2-liga klubi Rochdale bosh murabbiyi.

Faoliyat
--------

2010-yil iyun oyida James o'yinchi-murabbiy etib tayinlandi. James avvalgi mavsumni o'rinbosarlar jamoasida murabbiylik vazifasida o'tkazdi.

2011-yil 13-mayda James ikki yillik shartnoma asosida Morecambe futbolchi-menegeri etib tayinlandi. Shundan so'ng u boshqaruvchi roliga eʼtibor qaratdi, lekin bu lavozimda yuqori marralarga ko'tarila olmadi. U 2013-yil 10-oktyabrda Morecambe bilan ikki yilga shartnomani uzaytirdi. 2015-yil 29-avgustda Morecambe bilan shartnomani yana ikki yilga uzaytirish haqida kelishib olindi. Ken McKenna ham Liga Ikkinchi klubi bilan xuddi shunday kelishuvga erishdi. 2017-yil 13-oktyabrda Bentley va McKenna shartnomani 2019-20-yilgi mavsum oxirigacha uzaytirishga kelishib oldilar.

2016-yil 17-dekabrda Morecambening "Cheltenham" dan 1:2 hisobidagi mag‘lubiyati vaqtida Bentley Alex Kenyonning chetlatilishiga munosabat bildirgani uchun maydondan chetlatildi. U shaxsiy tinglovdan so'ng FA tomonidan 250 funt sterlingdan 750 funt sterlinggacha miqdorida jarima va ikki o'yinni taqiqlash jazosini oldi. Keyingi uy o'yinida Notts County ustidan 4:1 hisobida g'alaba qozongan Morecambe muxlislari "bo'sh quti" ni ushlab, 1000 funt sterling yig'ishdi.

2018-yil iyun oyida Paul Tisdale Exeter Citydan istefoga chiqannida, angliya futbolining eng yaxshi to‘rtta toifasida eng uzoq vaqt ishlagan murabbiy bo‘ldi. 2019-yil oktyabr oyida iste’foga chiqarilgan.

2022-yil 29-avgustda Bentley ikki yillik shartnoma asosida Ikkinchi liganing eng quyi klubi Rochdalega bosh murabbiy etib tayinlandi.

Manbalar
--------

1. ↑  „List of Players under Written Contract Registered Between 01/07/2011 and 31/07/2011".  The Football Association. Qaraldi: 7-fevral 2012-yil.
2. ↑  „New Shrimps Deal For Jim Bentley".  League Clubs (10-oktabr 2013-yil). Qaraldi: 10-oktabr 2013-yil.
3. ↑  „Jim Bentley: Morecambe manager signs new contract until 2020".  BBC Sport (13-oktabr 2017-yil). Qaraldi: 2-yanvar 2018-yil.
4. ↑  *Association.* „Bentley charged". *www.thefa.com*. Qaraldi: 9-yanvar 2017-yil.
5. ↑  „Paul Tisdale leaves Exeter City after 12 years in charge of Devon club". *BBC Sport* (1-iyun 2018-yil).
6. ↑  „Jim Bentley: Morecambe manager resigns and is set for AFC Fylde job". *BBC Sport* (28-oktabr 2019-yil).
7. ↑  „Jim Bentley Appointed As First Team Manager". *www.rochdaleafc.co.uk* (29-avgust 2022-yil). Qaraldi: 29-avgust 2022-yil.
**Jiyen jirov** (taxminan 1730-1784) - qoraqalpoq xalq baxshisi, shoir, XVIII asr xalq dostonlari ijrochisi. *Jiyen jirov* (qoraqalpoqcha: *Jiyen jıraw*) nomi bilan koʻproq tanilgan. Uning folklor asarlari mavzu, uslub, realizm jihatidan alohida farq qiluvchi yozma adabiyot xarakteriga ega. Jiyen jirov Tagʻay oʻgʻli qoraqalpoq adabiyotining asoschisi hisoblanadi.

Hayoti
------

Jiyen jirovning hayot tarzi, turmush sharoiti toʻgʻrisida bizga yetib kelgan yozma maʼlumot yoʻq. Shoirning aniq tug‘ilgan va vafot etgan sanalari noma’lum. 

Qoraqalpoq adabiyotshunosi A.Karimovning taxminlariga ko‘ra, Jiyen jirov Tagʻay oʻgʻli 1730-yilda tug‘ilib, 1784-yilda vafot etgan. U Sirdaryo (Turkiston) quyi oqimidagi muytenlar oilasidan chiqqan.

Ijodi
-----

Jiyen jirov qoraqalpoqlar orasida eng qadimiy jirovlardan biri edi. Jirovlar qoraqalpoq xalqida chuqur hurmatga sazovor bo‘lgan.

Qoraqalpoq yozma adabiyoti yaratilishida Jiyen jirovning oʻrni boʻlib, demokratik va realistik yo‘nalishda ijod qilgan. Adabiy asarlarda ijtimoiy tengsizlik, boylarning o‘zboshimchaligi, ayollar huquqlarini himoya qilish, zulm, ruhoniylarning keskin muammolari ko‘tarilgan.
Aynan mana shu g‘oyalar „*Vayron qilingan odamlar*" (qoraqalpoqcha: *„Posqan el"*) she'rida o'z ifodasini topgan. Haqiqiy tarixiy voqealar asosida yaratilgan bu asar inqilobgacha bo‘lgan qoraqalpoq she’riyatida eng muhim asarlardan biriga aylangan.
Shuningdek, baʼzi amaldorlarning kirdikorlari fosh etilgan („Hoy, yigitlar, yigitlar", „Ulogʻim", „Yuragimda koʻp dogʻim", „Ber, tuyamni"). „Darbadar el", „Yuksak togʻ", shuningdek, tarixga oid „Xonavayron xalq" kabi dostonlarida qoraqalpoq xalqining qabilaviy hujumlardan saqlanish uchun Jangadaryo boʻylariga koʻchgan ogʻir davrlari aks etgan. U „Alpomish", „Qirq qiz", „Qoʻblon", „Qurbonbek" kabi xalq dostonlarini mahorat bilan kuylagan. Asarlari 1935-yildan toʻplana boshlangan. Qiyas jirov, Qurbonboy baxshi, Oʻteniyaz jirov kabi shogirdlar yetishtirgan.
Jiyen jirovning umri va ijodi qoroqolpoq xalqining XVIII asridagi turmishi bilan bogʻliq. Qoraqolpoq klassik poeziyasining eng yirik meʼroslaridan biri „Xonavayron xalq" poemasi qoraqolpoq xalqining 1756-yili Turkistondan Xorazmga koʻchish voqeasi soʻz etiladi. 

Uning bizga qoldirgan va bizgacha yetib kelgan „Ayircha", „Qaytmasam bolmas", „Aldi-artim biyik jar", „Muytenlarning vatani", „Xon yoninda toʼralar", „Yuragimda koʻp dogʻim", „Ulogʻim", „Ber tuyamni", „Ulugʻ togʻ", „Xonovayron xalq" kabi ijod namunalaridan iborat.

Mashhur asarlari ro'yxati
-------------------------

* „Vayron qilingan odamlar" poemasi
* „Alvido, doʻstlar" qoʻshigʻi
* „Ulugʻ togʻ"
* „Ber, tuyamni"

Shuningdek qarang
-----------------

Qoraqalpoq adabiyoti

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5  .Жиен-Жырау (XVIII в.) Wayback Machine saytida arxivlandi (2023-05-08).
2. 1 2 3 4 5  Низами Мамедов*. Каракалпакская литература*. Баку: Мутарджим, 2007.
3. ↑  Значение и место каракалпакских жырау и баксы в
4. ↑  „Читать 👀 онлайн 📲 Большая Советская Энциклопедия (ДЖ) | Джиен Жрау Тагай улы без регистрации". 7-may 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-may 2023-yil.
5. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil