**Mariel Leigh Zagunis -** (3-mart 1985-yilda tugʻilgan) amerikalik qilichboz. U shaxsiy qilichbozlik boʻyicha ikki karra Olimpiya chempioni (2004-2008) va Olimpiya qilichbozlik boʻyicha oltin medalni qoʻlga kiritgan birinchi amerikalik. U 2012-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlari Paradida AQSh bayroqdori boʻlgan. U ikkita Olimpiya bronza medaliga ega (2008 va 2016-yillarda) va besh karra Olimpiada ishtirokchisi hisoblanadi (2004, 2008, 2012, 2016 va 2020).

Biografiyasi
------------

Zagunisning ota-onasi Robert va Keti (niyasi Menges) Zagunis mos ravishda Oregon shtat universiteti va Konnektikut kollejida kollegial eshkak eshishchilardan edi. Ikkalasi ham 1976-yilda Monrealda boʻlib oʻtgan yozgi Olimpiada oʻyinlarida AQShning eshkak eshish jamoasi bilan raqobatlashgan. Uning akasi Marten va ukasi Merrik ham qilichbozlik bilan shugʻullangan. U Oregonda oʻsgan va bolalar bogʻchasidan 12-sinfgacha vodiy katoliklarida va Notr-Dam universitetida antropologiya boʻyicha tahsil olgan.

Zagunis ota tomonidan kelib chiqishi litvalik boʻlgan va katolik dinida tarbiyalangan.

Ilk karyerasi
-------------

 
Zagunis Jr. Jahon kubogi chempioni unvoniga ega boʻlgan birinchi amerikalik qilichboz boʻlgan (2002) va Zagunis ketma-ket uch yil (2002, 2003, 2004) ushbu unvonga ega amerikalik qilichboz sifatida saqlab qolgan. U Xalqaro Escrime federatsiyasi (FIE) jahon chempionati oltin medalini qoʻlga kiritgan eng yosh qilichboz va bir mavsumda uchta FIE medalini qoʻlga kiritgan eng yosh qilichboz hisoblangan. Zagunis ketma-ket uch yil davomida FIE medalini qoʻlga kiritgan. U sport tarixida bir mavsumda ikkitadan ortiq Jahon chempioni unvoniga ega boʻlgan birinchi qilichboz hisoblanadi (2001-yil Kadet, Jr. va Jr. Team unvonlari). U 2004-yilda Notr-Dam universitetiga atletika stipendiyasi bilan o‘qishga kirgan.

2005-yil oktyabr oyida Zagunis Germaniyaning Leyptsig shahrida boʻlib oʻtgan jahon chempionatida ayollar jamoaviy bahsida yettinchi jahon chempioni unvonini qoʻlga kiritgan. Bir yil oʻtgach, 2006 yilgi qilichbozlik boʻyicha jahon chempionatida final oʻyinida Rebekka Uordga yutqazgani uchun kumush medalni oladi. U FIE tomonidan jahon chempionatida jami ochkolar toʻplagan holda tarixda ikkinchi amerikalik qilichbozdir.

2009-yilda Zagunis Turkiyaning Antaliya shahrida boʻlib oʻtgan jahon chempionatida finalda ukrainalik Olga Xarlanni 15:6 hisobida magʻlub etib, jahon chempioni boʻlgan. U bir yil oʻtib yana Jahon chempioni boʻldi va finalda ukrainalik Olga Xomrovani 15:11 hisobida magʻlub etib, yana yakkalik chempionlik unvonini qoʻlga kiritgan.

2004-yil Afina Olimpiadasi
--------------------------

2004-yilgi yozgi Olimpiada oʻyinlarida ilk marta „Ayollar Saber" musobaqasi oʻtkaziladi va bunda Zagunis turnirda toʻsiq boʻyicha toʻgʻridan-toʻgʻri saralash huquqiga ega boʻlmagan. Biroq, Nigeriya oʻzining saralash bosqichidagi qilichbozni turnirga joʻnatmaslikka qaror qiladi va dunyodagi eng yuqori natijaga erishgan qilichboz sifatida Zagunis 2004-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida Qoʻshma Shtatlar vakili sifatida tanlanadi.

U birinchi bosqichda taklif qilingan sakkizta baytdan birini oladi va turnirning 1/8 finalida yaponiyalik qilichboz Madoka Hisagaeni 15-13 hisobida magʻlub qiladi. Chorak finalda esa ozarbayjonlik Elena Jemayevani 15-11 hisobida mag‘lub qiladi. Yarim finalda Zagunis ruminiyalik Katalina Gheorghițoaiyani 15:10 hisobida mag‘lub etib, kumush medalni qo‘lga kiritadi.

Zagunis finalda xitoylik qilichboz Xue Tan bilan to‘qnash keldi va uni 15-9 hisobida mag‘lub etadi va 100 yil ichida qilichbozlik bo‘yicha Olimpiya oltin medalini qo‘lga kiritgan birinchi amerikalik bo‘ladi. 1904-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida u yakkalik bahslarida va jamoaviy bahslarda oltin medal sohibi boʻlgan, u yerda Kuba/AQSh birlashgan jamoasini tashkil qilish uchun ikki kubalik qilichboz bilan birlashgan.

Amerikalik Sada Jeykobson ayollar oʻrtasidagi bahsda dunyoda 1-oʻrinni egallagan birinchi amerikalik ayol boʻlganligi sababli (2003-yilda) u favorit hisoblangan. Zagunisning gʻalabasi qilichbozlik dunyosi elitasini hayratda qoldirdi. (Jeykobson 2004 yilgi Olimpiadada bronza medalini qoʻlga kiritgan).

2008 yil Pekin Olimpiadasi
--------------------------

### Yakka bahs

Zagunis 2008-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlariga oltinchi oʻrinda kiradi. U birinchi davrada 32 qilichboz qolganda turnirga kirishadi. U Sandra Sassinega qarshi 32-raunddagi tanaffusda 8:7 hisobida ortda qoladi, ammo oxirgi oʻnta urinishda sakkizta gol urib, 15:10 hisobida gʻalaba qozondi. Keyin u 1/8 finalda Bogna Yozviakni 15-13 hisobida magʻlub etadi.

U chorak finalda Bao Yingingni 15 : 9 hisobida mag‘lub etadi. Keyin Zagunis yarim finalda Oregondagi qilichbozlik alyansidagi mashgʻulot sherigi Rebekka Uord bilan toʻqnash keladi va uni 15-11 hisobida magʻlub etadi.

Oltin medal uchun bahsda Zagunis turnirning boshqa yetakchisi Sada Jeykobson bilan toʻqnash keladi va 15-8 hisobida gʻalaba qozonadi. Bronza medali uchun bahsda Uordning gʻalabasi bilan amerikalik qilichbozlar tarixda birinchi marta individual bahslarda uchta medalni ham qoʻlga kiritishadi.

### Jamoaviy bahs

Ayollar oʻrtasidagi jamoaviy bahsda AQSh gʻalaba qozonadi. Chorak finalda Janubiy Afrika jamoasini 45-8 hisobida magʻlub etish uchun Jeykobson va Uord bilan birlashadi.

Yarim finalda ular Ukraina jamoasiga qarshi turnirda terma jamoasi AQSh terma jamoasini 45-39 hisobida magʻlub etib, oltin medaldan mahrum boʻldi va bronza medali uchun Fransiyaga qarshi bahsga joylashtirdi. AQSh terma jamoasi bronza medali uchun Fransiya terma jamoasini 45:38 hisobida mag‘lub etib, yarim finaldagi mag‘lubiyatdan qaytadi.

2012 yil London Olimpiadasi
---------------------------

2012-yil 25-iyulda Zagunis AQSh terma jamoasining Yozgi Olimpiya o‘yinlari paradida milliy bayroq ko‘taruvchisi etib saylandi..

Zagunis bu oʻyinlarda medal qoʻlga kirita olmaydi. Janubiy koreyalik Kim Jiyeonga 15-13 hisobida yutqazadi bronza medali uchun kechgan bahsda ukrainalik Olga Xarlanga 15:10 hisobida imkoniyatni boy beradi.

2020-yilgi Tokio Olimpiadasi (2021-yil)
---------------------------------------

U 2021-yilda Tokioda boʻlib Olimpiadada qilichbozlik boʻyicha Qoʻshma Shtatlar nomidan qatnashgan uch nafar qilichboz ayoldan biri edi. Zagunis 2021-yilgi Yozgi Olimpiada o‘yinlariga o‘ninchi bo‘lib kiradi. U 32-raundda kanadalik Gabriella Peyjga qarshi oʻyinda 7:0 hisobida oldinga chiqib, soʻnggi beshta zarbani amalga oshiradi. 15-3 hisobida gʻalaba qozondi. Keyin u 1/8 finalda koreyalik Ji-Yon Kimni (7-o‘rin) 15:12 hisobida mag‘lub etdi. Chorak final uchrashuvida u Rossiya Olimpiya qo‘mitasining ikki karra chempioni Sofya Velikayaga (1-o‘rin) 15:8 hisobida mag‘lub bo‘ldi, chunki rossiyalik 7 ochko to‘plagan holda yarim finalga yo‘l oldi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Olympics Statistics: Mariel Zagunis". *Databaseolympics.com*. 2012-yil 2-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 10-iyun.
2. ↑  „Mariel Zagunis". 2014-yil 14-dekabrda asl nusxadan arxivlangan.
3. ↑  „Mariel Zagunis; Notre Dame Fighting Irish; Official Athletics Website". *Notre Dame Fighting Irish Official Athletics Website*. 2020-yil 4-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 3-fevral.
4. ↑  *Le Chevallier.* „VCS Campus Cheers on Olympic Bound Mariel Zagunis '03".  SSMO Foundation. 2012-yil 28-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 30-iyul.
5. ↑  *Prater.* „Oregon fencer wins gold after late invitation to Games".  Gannett News Service (2004-yil 17-avgust). 2012-yil 10-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 27-yanvar.
6. ↑  *Laugesen.* „Gold Medal Faith". *National Catholic Register* (2004-yil 4-sentyabr). Qaraldi: 2016-yil 10-avgust.
7. ↑  „Mariel Zagunis wins second world championships".  Portlandtribune.com (2010-yil 6-noyabr). Qaraldi: 2012-yil 27-yanvar.
8. 1 2  Whiteside, Kelly. „Zagunis wins gold, leads U.S. sweep in fencing event". Usatoday.Com (2008-yil 9-avgust). Qaraldi: 2012-yil 27-yanvar.
9. 1 2  „Olympics, Fencing – Fencing Results – Yahoo! Sports".  Sports.yahoo.com. Qaraldi: 2012-yil 27-yanvar.
10. ↑  „Mariel Zagunis | Athletes | USA Fencing".  Fencing.teamusa.org. 2008-yil 17-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 6-avgust.
11. ↑  „Removed: news agency feed article". *the Guardian* (2015-yil 9-dekabr). 2008-yil 14-avgustda asl nusxadan arxivlangan.
12. ↑  „Topic Galleries".  Courant.com. 2008-yil 12-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 27-yanvar.
13. ↑  „Fencer Mariel Zagunis earns honor of carrying U.S. flag". USA Today (2012-yil 25-iyul). Qaraldi: 2012-yil 25-iyul.
14. ↑  „Tokyo 2020 Fencing Women's Sabre Individual Results". *olympics.com*.
15. ↑  „Beaverton’s Mariel Zagunis loses in women’s saber quarterfinals at Tokyo Olympics, ponders what’s next". *oregonlive.com*.  The Oregonian.