**Tsetserleg**, shuningdek, **Cecerleg** sifatida transliteratsiya qilinadi ( moʻgʻ.: *Цэцэрлэг*, lit. *bogʻ*) — Moʻgʻulistonning Arxangay viloyati (viloyati) poytaxti. Ulan-Batordan 600 km (370 mil) janubi-g'arbda , Xangay tog'larining shimoli-sharqiy yon bag'rida joylashgan. Aholisi 16553 (2000-yil aholini roʻyxatga olish, Erdenebulgan sum qishloq xududida 18519 kishi, 16618 (2003-yil), 16300 (2006-yil)) kishi.

Tsetserleg geografik jihatdan viloyatning janubidagi Bulgan sumida joylashgan. Uni shimoldagi Tsetserleg sumi bilan adashtirmaslik kerak. 1992-yilda Tsetserleg Erdenebulgan sum deb belgilandi, uning maydoni 536 km² (yoki 207 ml²) ni tashkil qiladi.

Tarix
-----

 Tsetserleg janubdan koʻrinishi
Tsetserleg qadimiy madaniyat va savdo markazidir. Bu yerda bir vaqtlar Manastir boʻlgan (Zayiin Gegeen Ibodatxona ), va u Birinchi Khalkh Zaya Pandita, Luvsanperenlei (1642-1715) tomonidan qurilgan ( Zaya Pandita Namkhaijantsan (1599-1662) bilan adashtirmaslik kerak). U 1680-yillarning boshlarida qurilgan asosiy Guden Sum, Oʻng yoki Yozgi Semchin ibodatxonasi va Chap yoki Qishki Semchin ibodatxonasidan iborat edi. Oltinchi Zaya Pandita Jambatseren 1932-yilda kommunistlar tomonidan o'ldirilgach, asosiy Guden ibodatxonasi muzeyga aylantirilgan. Hozirda Yettinchi Zaya Pandita bor, lekin u asosan Ulan-Batorda yashaydi va vaqti-vaqti bilan bu yerga tashrif buyuradi.

Imkoniyatlar
------------

Tsetserlegda aeroport, Ulan-Batorga muntazam qatnovlar, teatr, mehmonxona, shifoxona va qishloq xoʻjaligi kolleji mavjud. Asosiy sanoat - oziq-ovqat sanoati xisoblanadi.

Tsetserlegdagi bozor

Taniqli odamlar
---------------

* Bat-Erdenin Batbayar (Baabar) — tarixchi.
* Radnaasumbereliin Gonchigdorj — siyosatchi.
* Gelegjamtsyn Ösoxbayar — kurashchi.
* Maydarjavin Ganzorig — kosmonavt va olim.

Iqlimi
------

Tsetserleg quruq-qishki subarktik iqlimga ega ( *Dwc* ). Bu Mo'g'ulistonning qolgan qismiga qaraganda yozi sovuqroq va qishi issiqroq bo'lgan mikroiqlimning bir qismidir. Shamol tezligi ham o'rtacha va nisbatan tinch. Qishning eng sovuq oyi, yanvarda u ko'pincha mamlakatdagi eng issiq joy bo'lib, harorat kamdan-kam hollarda -30 darajadan pastga tushadi.

| **Tsetserleg Climate Normals 1961-1990 iqlimi** |
| --- |
| Koʻrsatkich | Yan | Fev | Mart | Apr | May | Iyun | Iyul | Avg | Sen | Okt | Noy | Dek | Yil |
| Mutlaq maksimal, °C | 6,9 | 11,9 | 17,1 | 25,8 | 28,7 | 31,3 | 30,1 | 31,3 | 26,8 | 22,8 | 15,8 | 11,1 | 31,8 |
| Oʻrtacha maksimal, °C | −8,1 | −6,4 | 0,2 | 8,1 | 16,0 | 20,1 | 20,5 | 19,3 | 15,1 | 8,0 | −1 | −6,5 | 7,1 |
| Oʻrtacha harorat, °C | −14,8 | −13,5 | −6,8 | 1,0 | 8,7 | 13,0 | 14,3 | 12,8 | 7,5 | 0,3 | −7,5 | −12,9 | 0,2 |
| Oʻrtacha minimal, °C | −20,4 | −19,3 | −13 | −4,5 | 1,7 | 6,5 | 8,7 | 6,8 | 1,5 | −5,2 | −13,1 | −18,2 | −5,7 |
| Mutlaq minimal, °C | −36,3 | −35,1 | −30,9 | −21,2 | −11,6 | −6,5 | 0,0 | −1,4 | −9,6 | −23,6 | −28,2 | −35,4 | −36,3 |
| Yomgʻir, mm | 1,9 | 2,7 | 5,8 | 16,3 | 32,6 | 63,1 | 75,4 | 66,9 | 26,7 | 13,4 | 5,8 | 2,6 | 313,2 |
| *Manba: NOAA (1961-1990)* |

Qardosh shaharlar
-----------------

| Shahar | Shtat / mintaqa | Mamlakat | Yil | Manbalar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Bellingham |  Vashington | AQSH bayrogʻi AQSh | 2011-yil |  |

Havolalar
---------

1. ↑  Rural Poverty Reduction Programme
2. ↑  Zayiin Gegeen Monastery
3. ↑  Zayiin Gegeen Monastery in Arkhangai Province
4. ↑  „Tsetserleg Climate Normals 1961-1990".  National Oceanic and Atmospheric Administration. Qaraldi: 13-yanvar 2013-yil.
5. ↑  „Our Sister Cities".  Bellingham Sister Cities Association. Qaraldi: 20-yanvar 2015-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
6. ↑  „Interactive City Directory".  Sister Cities International. 21-yanvar 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-yanvar 2015-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2015-01-21).

* Don Kronerning dunyo bo'ylab sayohatlari: Tsetserleg Wayback Machine saytida arxivlandi (2015-09-23).
* "Tsetserleg" Britannica entsiklopediyasi
* Ikkilamchi shaharlar uchun Mo'g'uliston shaharlarini rivojlantirish strategiyalari