recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Luhya** (luya, abaluya) — luhya tilida gaplashadigan va asosan, Keniyada — 4 million kishi va Tanzaniyada — 750 ming kishi, yashovchi Bantuga mansub xalqlar guruhi Luhyada anʼanaviy eʼtiqodlar saqlab qolingan; ularning baʼzilari katoliklar, baʼzilari kvakerlar, baʼzilari afro-xristian kultlari tarafdorlaridir (Sapronov 2000: 213).

Luhya xalqlari orasida 0,5 Mb gacha neandertal aralashmasi aniqlangan.

Tili
----

Ular Bantu guruhiga mansub Luhya (Luya) tillarida gaplashadilar (Olderogge, Potekhin 1954: 133).

Anʼanaviy mashgʻulotlari
------------------------

Luhya aholisi partov yer qishloq xoʻjaligi (joʻxori, elevsina, simsim, dukkakli ekinlar, shirin kartoshka, banan) va oʻrmondagi daraxtlarni yoqib oʻrnida qishloq xoʻjaligi bilan shugʻullangan. Hozirgi vaqtda ular intensiv tovar qishloq xoʻjaligiga oʻtishgan. Paxta, yeryongʻoq, shakarqamish, kofe kabi ekinlarni yetishtirishadi. Yerni qayta ishlash usulining oʻzgarishi mustamlakachilik davrida yerlarning yoʻqotilishi natijasida sodir boʻlgan. Anʼanaviy ravishda ov va baliq ovlash bilan shugʻullanishadi. Luxyalar — mohir jangchilardir (Sapronov 2000: 213). Hunarmandchilik — muayyan oilalarning imtiyozlari hisoblanadi; teriga ishlov berish, temirchilik, baliq ovlash uchun toʻr toʻqish rivojlangan (Olderogge, Potexin 1954: 133).

Turmush tarzi
-------------

Anʼanaga koʻra, luhyalar kulbalarini loy bilan birlashtirishgan tayoqlar yordamida qurishgan. Konussimon tom (odatda oʻtdan qilingan) devorlardan osilib, ayvon hosil qiladi. Kulbalar aylana shaklida joylashtirilgan, shuning uchun toʻsiqlar yoki devorlar bilan oʻralgan, aylana shaklidagi qishloqlarni hosil qiladi. Anʼanaviy kiyim — bu erkaklar uchun charm yopinchiq va ayollar uchun songa bogʻlanadigan bogʻich, metall va kauri chigʻanogʻidan yasalgan zargarlik buyumlari, erkaklar, baʼzan, kovri bilan bezatilgan charm bosh kiyishgan. Koʻpincha oʻsimlikdan tayyorlangan ovqatlar, shuningdek, yovvoyi hayvonlarning suti va goʻshtini isteʼmol qilishadi (Lvova 1984: 39).

Madaniyati
----------

Ajdodlarga sigʻinish, afsungarlik va sehr keng tarqalgan. Luhyalarda yomgʻirni chaqirish va shamolni daf qiliish uchun marosimlar boʻlgan. Musiqiy folklor saqlanib qolgan (Lvova 1984: 39).

Manbalar
--------

1. ↑  *Lu Chen* et al. Identifying and Interpreting Apparent Neanderthal Ancestry in African Individuals, January 30, 2020

Adabiyotlar
-----------

* Olderogge D. A. Potexin I. I. / Ch. ed. Smirnov S. R. // Afrika xalqlari. — M.: SSSR Fanlar akademiyasi, 1954. — 341 b.
* Lvova E.S. Afrika etnografiyasi. / javob. ed. Lvova E. S. — M.: Nauka, 1984. — 213 p.
* Sapronov K. V. Luxya // Dunyo xalqlari va dinlari./ ch. ed. Tishkov V.A. ; Tahririyat hay’ati: Artemova O. Yu. Artyunov S. A. Kojanskiy A. N. — M. : Buyuk rus entsiklopediyasi, 2000. — 615 p.
Malayziya o'zining boy tarixi va nafis hunarmandchiligi bilan mashhur. Malayziyaga joylashib olgan bir qator qabilalar aralashganligi sababli, Malayziya hunarmandchiligi bir xil aralashmani namoyish etadi. Bu yerdagi har bir hunarmandchilikning o'z hikoyasi va nima uchun bunday bo'lishining sababi bor. Tashrif paytida siz bir nechta qo'l san'atlarini ko'rishingiz mumkin, ulardan bir nechtasi juda chiroyli va uyga esdalik sifatida olib kelishingiz mumkin.

Malayziya batik matosi
----------------------

Malay madaniyatiga singib ketgan batik dunyodagi eng qadimiy hunarmandchilik turlaridan biridir. Batik - oddiy oq matoni mumga chidamli bo'yash usullaridan foydalangan holda jonli ranglarga aylantiradigan san'at turi. Motiflarning eng mashhur turi barglar va gullardir. Malay batikasida odamlar va hayvonlar tasvirlanmaydi, chunki bu islom e'tiqodiga ziddir, garchi kapalaklar bundan mustasno. U o'zining geometrik dizaynlari, asosan spirallari bilan mashhur. Endi u mahalliy dizaynerlar yordamida Malayziya g'oyasini aks ettiruvchi milliy libos sifatida keng omma orasida ma'qullanadi. San'atning bu turi yillar davomida o'zining individualligini rivojlantirdi.

Songket
-------

Rangli va oltin naqshli Songket mato Ipak yoki paxtadan qo'lda to'qilgan mato Songket - Malayziyaning an'anaviy hunarmandchiligi. Yaltiroq effekt yaratadigan oltin yoki kumush iplar bilan qoplangan, uni tug'ilish, nikoh va o'lim kabi muhim holatlarda kiyadigan Palembang an'anasi odamlari hayotidan ajralmas.

Tekat
-----

Tekat yoki Tekatan - an'anaviy Malay kashta tikishdan hosil bo`lgan mato. U baxmalda, odatda, to'q qizil rangli oltin ipdan foydalanadi. Uning kelib chiqishi Perakda joylashgan va Perak hali ham tekat ishlab chiqarish bo'yicha g'alaba qozonishda davom etmoqda. Tekat kiyim-kechak, ko'rpa-to'shak, yostiq va ko'rpa qutilari, tovoqlar, qo'l ventilyatorlari va poyabzal kabi malay to'ylarida ishlatiladigan narsalarni bezash uchun keng qo'llaniladi. Bu oltin iplarning minimal miqdori isrof qilinishini ta'minlash uchun ichki ishlarni o'z ichiga oladi. Uning naqshlari yasemin va gibiskus gullari, shoxli poyalari va bambuk kurtaklari kabi mahalliy o'simliklardan ilhom oladi.

Manbalar
--------

*

Havolalar
---------

* Malayziya hunarmandchiligi
**„Osnovi perevoda teksta"** (ruscha: *Основы перевода текста*) („Matn tarjimasi asoslari") — rus lingvisti Marina Semenova qalamiga mansub tarjimashunoslik boʻyicha qoʻllanma. Ilk bor 2009-yil Rostov-Don shahrida „Feniks" nashriyotida chop etilgan.

Asar tarjimashunoslik sohasida tahsil olayotgan oliy oʻquv yurtlari talabalari uchun moʻljallangan. Qoʻllanmada asosan yozma manbalarni ingliz tilidan rus tiliga hamda rus tilidan ingliz tiliga tarjima qilish haqida soʻz yuritiladi.

Asarga T. N. Snitko taqrizchilik qilgan. Kitobni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: I. Jilyakov – masʼul muharrir, L. Bagryantseva – texnik muharrir, V. Kirichenko – rassom, I. Bayburtyan hamda T. Krasnolutskaya – musahhihlar. Kitob adadi – 3 000 nusxa.

Manbalar
--------

1. ↑  „Osnovi perevoda teksta" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 10-dekabr 2018-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Категория:Персоналии по алфавиту
Категория:Писатели по алфавиту
Категория:Статьи о писателях без ссылки на Викитеку
*RYMOND MOODY'S LIFE*

RAYMOND MUDYNING HAYOTI

  

**Raymond Moody**, (1944 yil 30 iyunda Jorjiya shtatining Porterdeyl shahrida tug'ilgan) - amerikalik faylasuf, psixolog va shifokor. U o'limdan keyingi hayot va o'limga yaqin tajribalar haqidagi kitoblari bilan mashhur bo'lgan hamda ,,uning eng mashhur kitobi "Hayotdan keyin hayot" .

Biografiya
----------

Mudi Jorjiya shtatining Porterdeyl shahrida agnostik jarrohning o'g'li bo'lib tug'ilgan. U Virjiniya universitetida falsafa boʻyicha tahsil oldi, u yerda falsafa boʻyicha ketma-ket bakalavr, magistr va doktorlik darajalarini oldi. Shuningdek, u Jorjiya G'arbiy kollejida psixologiya fanlari nomzodi ilmiy darajasini oldi, keyinchalik u bu borada professor bo'ldi. 1976 yilda Jorjiya tibbiyot kollejida tibbiyot fanlari doktori darajasini nomiga sazoovor bo'ldi. 1998 yilda Mudi Las-Vegasdagi Nevada universitetida tadqiqot olib bordi va keyin Jorjiya Oliy xavfsizlik qamoqxonasi kasalxonasida sud-psixiatr bo'lib ishladi.

U o'limga yaqin tajribalarni birinchi tadqiqotchilaridan biri bo'lgan va o'limga yaqin tajribalarni boshdan kechirgan 150 ga yaqin odamning tajribasini tasvirlab bergan.Raymond Moodyni istedodli buyu shifokor desak adashmaymiz.

Uning keyingi tadqiqotlari reenkarnasyon va o'tmishdagi regressiya holatlari bo'yicha bo'lib, 1991 yilda nashr etilgan "Orqaga qaytish: ya'ni inglizchasiga ''coming back''

Shahsiy hayot
-------------

Mudining ta'kidlashicha, 1991 yilda u o'z joniga qasd qilmoqchi bo'lganida o'lim yoqasida bo'lgan (bu haqda u "Panormal faoliyat" kitobida aytib o'tgan), bu uning ruhiy holatiga ta'sir ko'rsatgan qalqonsimon bezning tashxisi aniqlanmagan holatining natijasidir.Rymond moody britaniyalik haykaltarosh.

  

1993 yilda bergan intervyusida Mudi oilasi uni oynaga qaraganligi uchun psixiatrik shifoxonaga yotqizganini aytdi.
**Diplom loyihasi** - oliy va oʻrta kasb-hunar texnika oʻkuv yurtlarini bitiruvchilarning yakunlovchi mustaqil ishi. D. l. nazariy yoki eksperimental tadqiqot, chizma hamda uning hisoblashtushuntirish qismi va sh.k.dan iborat boʻladi. D. l. mavzusi mu-handis (texnik) i.ch.da duch keladigan asosiy masalalarni oʻz ichiga oladi. Unda talaba (oʻquvchi)ning oʻqish davrida olgan nazariy bilim va amaliy koʻnikmalari namoyon boʻladi. D.l. oliy oʻquv yurtlarida davlat imtihon komissiyasi, oʻrta kasb-hunar oʻquv yurtlarida davlat ixtisos komissiyasi yigilishlarida himoya qilinadi. D. l. ximoyasi mavzuning ilmiy-nazariy yoki amaliy ahamiyatiga qarab korxona va muassasalarda ham oʻtkazilishi mumkin. Ayrim ixtisosliklar (asosan texnologiya)da D. l. oliy oʻquv yurtlarining kafedralari ixtiyori bilan diplom ishi bilan almashtirilishi mumkin. D. l.ni himoya qilgan va ijtimoiy-siyosiy fanlarning biridan davlat imtihoni topshirgan bitiruvchilarga muayyan ixtisoslikni egallaganliklari haqida diplom beriladi. Oʻzbekiston Respublikasining "Kadrlar tayyorlash milliy dasturi" (1997)ga muvofiq 2000/2001 oʻquv yilidan boshlab oliy taʼlim tizimida D. l. oʻrniga bakalavrlar uchun bitiruv malakaviy ish, magistrlar uchun ilmiy yoki ilmiy-texnikaviy mazmundagi magistrlik dissertatsiyasini himoya qilish joriy etildi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Memrise** — foydalanuvchilar tomonidan yaratilgan oʻquv platformasi boʻlib, oʻquv quroli sifatida kartochkalardan foydalanadi. U til oʻrganishga ixtisoslashgan, ammo boshqa sohalardan ham turli-tuman mavzular taklif etadi.

Memrise da 25 tilda 150 dan ortiq til kursi mavjud. Ilovasida 20 milliondan ortiq foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan. 2016-yil oxiridan boshlab Memrise monetizatsiya qilindi.

2017-yilda bu ilova eng yaxshi ilova nominatsiyasida Google Play mukofotini oldi.

Kelib chiqishi va rivojlanishi
------------------------------

Memrise platformasiga Buyuk xotira ustasi unvoniga ega Ed Kuk va Prinston universitetining inson xotirasini oʻrganishga ixtisoslashgan neyrobiologi Greg Detre tomonidan asos solingan. Sayt 2009-yilda Prinston tadbirkorlik klubining TigerLaunch tanlovida yutib chiqqanidan keyin yopiq beta-versiyada ishga tushirilgan. 2012-yil 1-oktabrda Memrise 1.0 nomidagi saytning beta-versiyasi sinovi uchun tizim 100 nafar foydalanuvchiga ochilgan.

2013-yil may oyidan boshlab Memrise ilovasini App Store (iOS uchun) va Google Play platformalaridan yuklab olish mumkin.

Intervalli takrorlashlar
------------------------

Memrise raqobatchisi Duolingo singari til oʻrganishda oʻyin usulidan foydalanadi. Oʻrganishni tezlashtirish uchun intervalli takrorlash texnologiyasi qoʻllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  pobediteli Google Awards 2017 godPublished May 19, 2017
2. ↑  „TigerLaunch 2009". *princetoneclub.com*. 23-dekabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi.
3. ↑  „Forums > What's New: May 20th News! - Memrise". *Memrise*. 10-iyun 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-yanvar 2015-yil.
4. ↑  *Shellenbarger, Sue* „Flashcards Get Smarter So You Can, Too". *WSJ*. 8-noyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyun 2019-yil.

(ingl.)
**Menekey** (boshqa Al. Μενοικεςς) — yunon mifologiyasining qahramoni. Bir qator manbalarda (Aeschylus va Sophocles) uning ismi Megarey (Μεγαρεςς,"megaretz"). Fivan qiroli Kreont va EurIdikning eng kichik oʻgʻli. Megarey-Fiv  himoyachisi, Nest darvozasi oldida turgan.

Fiv qamalida Aresga oʻzini qurbon qildi, shahar darvozasi oldida oʻzini pichoqladi. Yoki ozini devordan pastga tashladi. Aresning oldida ajdaho oʻlimi uchun gʻazabini yuvish  maqsadida oʻzini pichoqlab minoradan yeqildi. Sofokolda uning oʻlimi eslatib oʻtilgan. Uning Fivdagi qabr toshida, Neistey darvozasida, qabrida anor daraxti oʻsgan.

Yevripidning „Finikiya ayollari" tragediyasining qahramoni.

Manbalar
--------

1. ↑   Mifi narodov mira. M. 1991-92. V 2 t. T.2. S.138, Lyubker F. Realniy slovar klassicheskix drevnostey. M. 2001. V 3 t. T.2. S.381
2. ↑  Statsiy. Fivaida X 491, bez otchestva
3. ↑  Statsiy. Fivaida X 491, bez otchestva
4. ↑   Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka III 6, 7
5. ↑   Gigin. Mifi 68
6. 1 2 3   Sofokl. Antigona 1303
7. ↑   Pavsaniy. Opisanie Elladi IX 25, 1
**MIFOLOGIYADA "XIZR" OBRAZI**
Mifologik obrazlar mifologik dunyoqarash hosilasi bo‘lib, ular ibtidoiy insonning mental faoliyati jarayonida uning qiziqishi va bilish ehtiyoji natijasida o‘zi uchun mavhum bo‘lgan hodisalar (masalan, tabiat voqeliklari, turli kasalliklar)ni idrok etishi, tushunishi va umumlashtirishi orqali yuzaga kelgan. 
Qadimgi ajdodlarimizning ibtidoiy tasavvur-tushunchalari, e'tiqodiy qarashlari, diniy-mifologik dunyoqarashi zamirida kelib chiqqan hamda o‘zida mifik inonchlar mohiyatini ifoda etgan an'anaviy personaj yoki obraz **"mifologik personaj"** yoki **"mifologik obraz"** deb yuritiladi.
Xizr obrazining genetik ildizlari qadimiy kultlar va inonchlar bilan aloqadordir. "Xizr" so‘zi arab tilidagi **"Xazara"** ("doimiy yashillik") so‘zidan kelib chiqqan. Xizr - turkiy xalqlarning suv, olov, issiqlik, bahor, hosildorlik, yashillik va hayot suvi to‘g‘risidagi mifologik tasavvurlari asosida yaratilgan. Ozarbayjon olimi M.Seyidov "Xizr" so‘zining etimologiyasini "olov", "o‘t"(o‘simlik) so‘zlari bilan aloqador ekanligini qayd etadi. 
O‘zbek folklorshunoslaridan M.Afzalov Xizr obrazining qadimgi pir-homiylar to‘g‘risidagi xalq qarashlari zamiridan o‘sib chiqqanligini. G‘.Akramov esa uning ajdodlar homiyligi bilan bog‘liq e'tiqodlar va shomonizm ta'sirida yuzaga kelganligini ta'kidlagan. 
B.Sarimsoqov "kinnachilikning pirlaridan biri Xizr bo‘lib, islomga qadar juda ko‘p turkiy xalqlar unga sig‘inganlar" deydi. 
F.Nurmanovning Xizr obrazi genezisi va uning o‘zbek folkloridagi talqini masalasiga bag‘ishlangan tadqiqot ishida islom diniga e'tiqod qiluvchi turkiy xalqlar folklorida keng tarqalgan bu timsol mifologik homiy, madadkor ruh, chol qiyofasidagi g‘ayrioddiy ko‘makchi sifatida tasavvur qilingani aytiladi. 
Umuman aytganda, xalqimiz orasida xizr hamisha ezgu homiy sifatida tasavvur qilinadigan mifologik personajdir. Xizrning abadiy yashashi, ya'ni hech qachon o‘lmasligi bilan bog‘liq mifologik qarashlar "Xizr umri" tushunchasida ham o‘z aksini topgan.
O‘zbek mifologiyasida tabiatning erta bahorgi uyg‘onishi, qor va muzlarning erishi hamda o‘simliklarning o‘sa boshlashi ham Xizr obrazi bilan bog‘lab tasavvur qilingan.

Jo‘rayev M, O‘rayeva D - O‘zbek mifologiyasi, Toshkent "O‘qituvchi" nashriyoti, 2019
**Vitebskdagi Urush bolalariga yodgorlik** (belaruscha: *Помнік дзецям вайны*) — Belarusiyaning Vitebsk shahrida urush yillari bolalariga oʻrnatilgan yodgorlik.

2011-yil 25-iyunda Vitebskda Shahar kunini nishonlash doirasida ochilgan. Yodgorlikning ochilish marosimida Vitebsk shahar ijroiya qoʻmitasi raisi Viktor Nikolaykin, Vitebsk shahar deputatlar kengashi raisi Nikolay Smunev va Vitebsk shahrining Oktabrskiy tumani maʼmuriyati rahbari Gennadiy Grebnev ishtirok etdi.

U Minay Shmirev nomidagi Partizan shon-sharaf bogʻida (sobiq Lenin nomidagi bogʻ) joylashgan. Yodgorlik muallifi Vitebsklik haykaltarosh Valeriy Moguchiydir.

Yodgorlik vayronaga aylangan uy zinapoyasida oʻtirgan oʻsmir bola va qizaloqning siymolarini aks ettiradi. Yigitning qoʻlida qizga uzatayotgan non burdasi bor. Yodgorlik poyiga bronza prizma oʻrnatilgan boʻlib, unda *"URUSH BOLALARIGA" degan* yozuv bor. Yodgorlik qizil va kulrang granitdan yasalgan poydevor ustida joylashgan. Yodgorlik atrofidagi maydon yoʻlka plitalari bilan qoplangan. Yodgorlik yonida Ulugʻ Vatan urushiga bagʻishlangan turli tantanali tadbirlar oʻtkaziladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Памятник детям войны в Витебске". 1-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyul 2020-yil.
2. ↑  „Памятник «Детям войны» (Витебск)". 1-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyul 2020-yil.
3. ↑  „Валерий Владимирович Могучий". 1-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyul 2020-yil.

Havolalar
---------

* Скульптурная композиция Детям войны в Витебске
* В Витебске возле памятника «Детям войны» отметили 72-ю годовщину снятия блокады Ленинграда
* НЕОБЫЧНЫЕ ПАМЯТНИКИ (ДЕТЯМ ВОЙНЫ)
**Ivan Vasilyevich Larin** (1926-yil 7-yanvar — 1986-yil 1-noyabr) — sovet futbolchisi, hujumchi va yarim himoyachi, futbol murabbiyi. SSSR sport ustasi, RSFSRda xizmat koʻrsatgan murabbiy.

Faoliyati
---------

"Stalinets" yoshlar jamoasi tarbiyalanuvchisi (Moskva). Urushdan keyingi birinchi yillarda u Moskvaning „Mehnat zahiralari" uchun "B" sinfida oʻynadi.

1948-yilda Moskvaning „Lokomotiv" jamoasiga oʻtdi. U „A" klassidagi debyut uchrashuvini 1948-yil 2-mayda Kievning „Dinamo" siga qarshi oʻtkazdi. Oliy ligadagi ilk golini 1948-yil 22-avgustda Leningradning „Zenit" jamoasiga qarshi oʻtkazdi. 1951-yilda u dengiz flotida (Moskva) „A" sinfida oʻynadi va 1952-yilda xuddi shu jamoada „B" toifasida Leningradga oʻtdi. 1953-yildan ustalar jamoalaridagi faoliyatining oxirigacha yana „Lokomotiv"da oʻynadi.

Umuman olganda, u oliy ligada 161 ta oʻyin oʻtkazib, 7 ta gol urgan.

Murabbiylik faoliyati
---------------------

1957-yilda u „Lokomotiv" (Babushkin) jismoniy tarbiya jamoasining oʻyinchi murabbiyi boʻlgan, keyin Moskvadagi KFK Vagonoremont va Sovetlar qanotlari jamoalarini, shuningdek, Lugansk viloyati chempionatining „Shaxtyor" (Kadievka) klubini boshqargan.

U 1968-yilda Dushanbening „Energetika" (keyinchalik — „Pomir") da ustalar jamoalari bilan ishlay boshladi. Keyin Uralmash, Neftyanik (Fargʻona), Spartak (Orjonikidze), Volgar, Uralan shaharlarini boshqargan.

1986-yil 1-noyabrda 61 yoshida vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Dinamo" Kiev 3 : 2 „Lokomotiv" Moskva
2. ↑  „Zenit" Leningrad 1 : 3 „Lokomotiv" Moskva

Havolalar
---------

* „LOKOMOTİV" QOʻSHIQLARI


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Neftchi futbol klubi murabbiylari |
| --- |
|  |
| 
* Aleksandr Morozov (1962-65)
* Yakov Berlin (1966-67)
* Aleksey Yablochkin (1967-68)
* Boris Arkadyev (1968-69)
* Arkadiy Alov (1969-71)
* Ivan Larin (1971-72)
* Sergey Budagov (1972-73)
* Serafim Xolodkov (1974-77)
* Bahodir Ibragimov (1977-78)
* Ivan Larin (1978-81)
* Yevgeniy Valitskiy (1981-83)
* Mark Tunis (1983-84)
* Nerd Ayriyev (1984-87)
* Yuriy Sarkisyan (1987-2013)
* Amet Memet (2013-14)
* Murod Ismoilov (2014-15)
* Tohir Kapadze (2015)
* Andrey Fyodorov (2015-17)
* Vadim Abramov (2017)
* Sergey Kovshov (2018-19)
* Abdusamad Doʻrmonov (2019-20)
* Sergey Lebedev (2020-21)
* Ilhom Moʻminjonov (2021-2022)
* Vitaliy Levchenko (2022-hozirgacha)
 |

 |
**Slanetslar** — turli xil tarkibdagi metamorfik togʻ jinslari. Tarkibiga kiruvchi jinslar deyarli parallel holda joylashgan choʻziq yoki varaqsimon minerallar majmuidan iborat boʻlgani uchun yupqa varaqlarga oson ajraladi. Regional metamorfizm darajasiga koʻra, S. 2 yirik guruhga ajratiladi: kuchsiz metamorflashgan togʻ jinslari — gilli S. va chuqur metamorflashgan kristalli S. Gilli S. koʻproq gilli minerallar, gidroslyudalar, baʼzan montmorillonitdan tarkib topgan boʻladi. Kristalli S. orasida tarkibidagi minerallar (slyudalar, amfibollar, dala shpatlari va kvars)ga koʻra, slyudali S.ga (biotitli, muskovitli, baʼzan paragonitli) ajratiladi; bu S.da dala shpatlari va kvarsning ortishi bilan gneyslarga, amfibolitli S.da amfibolshyalarga aylanadi. Baʼzan kristalli S. tarkibidagi nisbatan kam uchraydigan mineral nomi bilan ataladi: granitli, stavrolitli, kainitli S. va h.k. Fillitlar, xloritli S. va yashil S. gilli va kristalli S. oraligʻidagi togʻjinslaridir, yuzaroq chuqurliklarda yashilslanets fatsiya deb ataladigan sharoitda metamorfizmga uchragan, ularning tarkibida, slyudalardan tashqari, yashil rangli minerallar (xlorit, epidot va turli amfibollar) koʻp. Yashil S. choʻkindi va vulkan jinslaridan hosil boʻladi. Mukammal qavatqavatlangan gilli S. tomlarni yopishda ishlatiladi. Gneyslarga yaqin boʻlgan kristalli Sdan kurilish materiali, olovbardosh mahsulotlar i. ch.da xom ashyo sifatida foydalaniladi. Organik moddalar bilan boyigan gilli S. yonuvchi slanetslar sifatida qoʻllaniladi. Qora rangli va tarkibida vanadiy, fosfor, bor kabi mikroelementlar boʻlgan S. qishloq xoʻjaligida tabiiy oʻgʻit sifatida ishlatiladi. Oʻzbekistonning Zirabuloq, Ziyovuddin, Nurota, Qizilqum, Sulton Uvays togʻlarida S. keng tarqalgan. S.ni oʻrganish ular bilan bogʻliq foydali kazilmalarni topishga imkon beradi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Preriyalar** (frans. prairie, lot. pratum — oʻtloq) — Shimoliy Amerikada, asosan, boshokdosh oʻsimliklardan ibo-rat oʻtloklar. Kanadaning janubidan Meksika togʻlarigacha tarqalgan. Oʻzlashtirilmasdan oldin Shimoliy Amerikada 1 mln. km² dan, Kanadada 2 mln. km² dan koʻproq maydonni egallagan. Oʻsimlik qoplamida Yevrosiyo choʻllaridagi singari, asosan, sovuqqa va qurgʻoqchillikka chidamli, chim hosil qiluvchi boshoqlilar dominantlik qiladi. P.ning asosiy qismi sharqda oʻzlashtirilib, mak-kajoʻxori va bugʻdoy e kil gan; gʻarbda yaylov sifatida foydalaniladi. P.ning tabiiy oʻsimliklari Kanadada saqlanib qolgan; odam tomonidan kam oʻzgartirilgan qolda AQSH dagi milliy bogʻlarda (Janubiy Dakota shtati) koʻrish mumkin. P. uchun xos hayvonlar (yaylov iti, krradum, butu, koyot, bizon) ham milliy bogʻlarda saqlanib qolgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qoʻchqor Norqobil**— 1968-yilda 5-mart sanasida Surxondaryo viloyati Oltinsoy tumani Moʻminqul qishlogʻida tavallud topgan. 1992-yil ToshDUning Jurnalistika fakultetini tamomlagan

Asarlari
--------

Uning „Kaftimdagi qizgʻaldoq" (1990), „Xosiyatli dunyo" (1993), „Deraza rahidagi gul" (2007) nomli sheʼriy, „Daryo ortidagi yigʻi" (1994, 2021), „Qorongʻu uy" (1999), „Kulib tur, azizim" (2005), „Quyoshni kim uygʻotadi?.." (2008), „Koʻzlaringni koʻrgani keldim" (2012), „Afgʻon: 2 rota" (2012), „Osmon ostidagi sir" (2014), „Biz jangdan qaytmadik…" (2016), „Samodil" (2018), „Urushning birinchi kuni" (2021), „Urush tugasa ayting, qaytib kelaman" (2021), „Olislarda osmon yoʻq edi" (2021) va Rossiyada nashrdan chiqqan „Xochu uvidet tvoi glaza" (2021) nomli nasriy kitoblari chop etilgan.
„Taqdir sinovlari", „Quyoshni sen uygʻotasan", „Nur soyada qolmaydi", „Omad biz tomonda", „Suv koʻrmay etik yechma", „Zamindan olis ketma", „Dildagi dogʻ", „Oʻz uyingdan baxt izla", „Ayyorgina ayollar", „Togʻlardek baland boʻl!" kabi dramalari respublikamiz va viloyat teatrlarida sahnalashtirilgan.
Qoʻchqor Norqobil 2001-yil „Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan jurnalist" faxriy unvoniga sazovor boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Norqobil, Qo'chqor*. „Qo’chqor Norqobil. Oqibat daraxti." (3-mart 2023-yil).
Roʻyxatga olish zali
 Aeroport platformasi
**Marrakesh-Menara** — Marokashdagi Marrakesh-Safi mintaqasining poytaxti Marrakesh shahrida joylashgan xalqaro aeroport. Aeroport Yevropadan bir nechta reyslarni, shuningdek, Kasablanka va arab dunyosining ayrim davlatlaridan reyslarni qabul qiladi. 2019-yilda aeroport 6,3 milliondan ortiq yo‘lovchiga xizmat ko‘rsatdi.

Tarixi
------

Ikkinchi jahon urushi davrida AQSh armiyasi havo kuchlari havo transporti qoʻmondonligi tomonidan yuk, tranzit samolyotlar va xodimlar uchun markaz sifatida ushbu aeroportdan foydalanilgan. Bundan tashqari aeroport, Shimoliy Afrikaning Qohira-Dakar transport yoʻnalishida Kasablanka hamda Agadirga yoʻlda yuk, tranzit samolyotlar va xodimlar uchun toʻxtash joyi vazifasini ham bajargan.

Xususiyatlari
-------------

### Terminallar

Menara aeroportida bitta katta binoda joylashgan 2 ta yoʻlovchi terminali mavjud. 3-terminal hozirda qurilish jarayonida. Mavjud terminallar yiliga 9 million yoʻlovchini qabul qilish imkoniyatiga ega. Alohida yuk terminali 340 m2 yopiq maydonga ega. Aerovokzal maydoni 22 000 m2 boʻlib, yiliga 2 500 000 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatishga moʻljallangan. Menara Marokashdagi 6 ta aeroportlardan biri boʻlib, u yerda ONDA „Salon Convives de Marque" maxsus VIP xizmatlarini taklif qiladi.

### Uchish-qo‘nish yo‘lagi

125 000 m2 samolyotlar toʻxtash joyi 14 ta Boeing 737 va 4 ta Boeing 747 samolyotlarini sigʻdira oladi. Yuk terminali 340 m2 yopiq maydonga ega. Asfaltlangan uchish-qoʻnish yoʻlagi 10/28 yoʻnalishi boʻyicha yotqizilgan va oʻlchamlari 3100 × 45 m. U Boeing 747 gacha boʻlgan barcha zamonaviy reaktiv laynerlarni sigʻdira oladi. Aeroport ILS Cat II qoʻnish tizimi bilan jihozlangan va quyidagi radionavigatsiya vositalaridan foydalanadi: RGA — RMD — PRS.

Manbalar
--------

1. ↑  ONDA Website: Presentation RAK, visited 10 June 2012
2. ↑  ONDA website on the VIP service, visited 17 March 2012
**Diler Siddiqovich Imomov** (1939.23.4, Toshkent) — rangtasvir ustasi. Oʻzbekiston xalq rassomi (2002). Respublika rassomlik bilim yurti (1960) va Toshkent teatr va rassomlik sanʼati instituti (1966)ni tugatgan. 1967-yildan Toshkent teatr va rassomlik sanʼati intida dars bergan; 1997-yildan Kamoliddin Behzod nomidagi Milliy rassomlik va dizayn intida dotsent, 2000-yildan prof. I. asarlarida insonning ichki dunyosini va uning tashqi olam bilan uygʻunligini aks ettiradi, koʻpgina asarlarining asosini maʼrifiy mazmun, mehnatkash bolajonli oʻzbek ayoli, uning kundalik tashvishlari, orzu-umidlari, qishloq qayoti mavzusi tashkil qiladi: "Dala shiyponidagi bolalar bogʻchasi" (1967), "Frontdagi otamga" (1975), "Katta Fargʻona kanali qurilishida" (1980), "Ruh iltijosi" (Navoiyga bagʻishlangan, 1990), "Kechki nido" (1991) va b. Keyingi yillarda I. ijodida ona yurt manzaralari keng oʻrin oldi ("Tanga-topgan qishlogʻi", 1994; "Togʻdagi koʻl", 1995; "Chorvoq", "Sharshara", 1997 va b.), kalamtasvir ustasi sifatida tanildi ("Miraziz portreti", 1983 va b.).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Slavko Damjanović** (Serbiya kirillchasi: Славко Дамјановић; 1992-yil 2-noyabrda tugʻilgan) — chernogoriyalik professional futbolchi, Hindiston Superligasining ATK Mohun Bagan klubida markaziy himoyachi sifatida oʻynaydi.

Klub karyerasi
--------------

Chernogoriyaning Nikšić shahrida tugʻilgan. Oʻsha paytda Yugoslaviya hududida boʻlgan Slavko Damjanovich Chernogoriyaning Chelik Nikšić, Mogren, Sutjeska Nikšić va FK Mornar klublarida oʻynagan, keyin Serbiyaga koʻchib oʻtgan va Backa 1901 jamoasida oʻynagan. 2015-yilning yozida Vengriyaga koʻchib oʻtdi va 2015-16-yillari Nemzeti Bajnokság I bilan butun mavsum davomida oʻynadi, keyinroq Bekescsaba 1912 Elore jamoasiga oʻtdi. Ular mavsumni 12-oʻrinda yakunlab, quyi ligaga tushib ketishdi. Shu tariqa Damjanovich Békéscsabani tark etib, Chernogoriyaga qaytib, u yerda oʻzining sobiq jamoasi — FK Sutjeska Nikshich bilan shartnoma imzoladi.

Janubiy Afrikaning „Bidvest Wits FC" klubi bilan 2017-yil iyul oyi boshida erkin agent sifatida, Janubiy Afrika Premyer-divizionida oʻynaganligi haqida eʼlon qilindi. Keyin esa Oʻzbekiston Superligasi kublarida oʻynadi.

U 2021-yil 5-avgust kuni Hindiston Superligasining Chennaiyin klubi bilan bir yillik shartnoma imzolagan.

2022-yil dekabr oyida Damjanovic ATK Mohun Bagan bilan shartnoma imzolash uchun Hindistonga qaytib keldi.

Yutuqlar
--------

**Sutjeska**

* Chernogoriya kubogi: 2017.

**Bidvest Wits**

* Telkom kubogi: 2017.

**Budućnost**

* Chernogoriya kubogi: 2019.

**Mohun Bagan**

* Hindiston Superligasi: 2022-23

Manbalar
--------

1. ↑  „Chennaiyin FC sign Serbian defender Slavko Damjanovic | Football News — Times of India" (en). *The Times of India* (5-avgust 2021-yil). 5-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-avgust 2021-yil.
2. ↑  *ATK Mohun Bagan FC [@atkmohunbaganfc].* „The Serbian Wall is here! 💚♥️ Mariners, welcome Slavko Damjanović! 👊🏻 #ATKMohunBagan #JoyMohunBagan #আমরাসবুজমেরুন" (21-dekabr 2022-yil).
**Vitebsk viloyati** — Belarusning shimoliy-sharqidagi viloyat. 1938-yil 15 yanvarda tuzilgan. Vitebsk viloyatida 19 shahar va 26 shaharcha bor. Maydon 40,1 ming km2. Aholisi 1434,7 ming kishi (1999), asosan belaruslar, shuningdek rus, ukrain, polyak, yahudiy va boshqalar ham yashaydi Markazi – Vitebsk shahri.

Yer yuzasi asosan tekislik, qator tepalar va ular orasida botqoklashgan pastliklar koʻp. Vitebsk viloyatining shimolida Polotsk pasttekisligi, Ulla daryosi boʻylab Chashniki, shimoliy-sharqda Suraj pastliklari, janubida va sharqda Orsha (262 m), Vitebsk (296 m) qirlari bor. Foydali qazilmalari: torf, gil, oyna qumlari, dolomit, ohaktosh, shifobaxsh balchiq va mineral buloklar. Iqlimi moʻʼtadil kontinental. Yanvarning oʻrtacha tempaturasi –7,5°. Yiliga 550– 600 mm yogʻin tushadi. Vegetatsiya davri 177–185 kun. Yirik daryolari: Daugava va Dnepr hamda ularning irmoqlari. Tuprogʻi, asosan, chimli podzol tuproq. Hududining 1/3 qismi oʻrmon. Mayd.ning 12% oʻtloq, 8% bot-qoklik.

Toʻqimachilik-trikotaj, mashinasozlik, kimyo, yoqilgʻi va oziq-ovqat sanoati ustun turadi. Stanoksozlik, asbobsozlik, elektr va radiotexnika, neftni qayta ishlash kabi koʻpgina yangi sanoat tarmoklari barpo etilgan. Mashinasozlikning muhim markazlari: Vitebsk (stanoksozlik, daryo kemasozligi) va Orsha (stanoksozlik, yengil mashinasozlik, lokomotiv va vagon tuzatish zavodlari). Kimyo sanoati ham rivojlangan. Polotskda neftni qayta ishlash zavodi bor. Bu korxona asosida kimyo majmuasi barpo etilgan. Obolda biokimyo fabrikasi qurilgan.

Vitebsk viloyati Belarusning muhim yengil sanoat rayonidir. Viloyatda Belarus zigʻirtola zavodlarining 1/3 qismi joylashgan. Gilam toʻqish korxonalari ham barpo etilgan (Vitebsk). Tikuvchilik, charm poyabzal, shisha tola korxonalari bor. Qurilish materiallari ishlab chiqarish taraqqiy etgan. Uysozlik, ohak materiallari kombiatlari, silikat gʻisht, yogʻochsozlik va mebel ishlab chiqarish, qogʻoz, goʻsht, sut, konserva, un tortish, makaron, spirt-araq korxonalari mavjud. Vitebsk viloyatida sut-goʻsht chorvachiligi yetakchi oʻrinda. Zigʻir va kartoshka yetishtiriladi. Shuningdek gʻalla, yemxashak, sabzavot-poliz ekinlari ekiladi. Qoramol, choʻchqa, qoʻy, parranda boqiladi. Dare va koʻllardan baliq ovlanadi. Temir yo'l va avtomobil yoʻllari asosiy transport turi. Vitebsk viloyati hududini Sankt-Peterburg – Kiyev, Moskva – Brest, Nevel – Polotsk – Molodechno temir yo'l magistrallari kesib oʻtgan. Daugava va Dnepr daryolarida kema qatnaydi. Vitebsk viloyatida 5 oliy oʻquv yurti, drama teatri, 11 muzey bor.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jaime Arturo Lozano Espín** (talaffuzi: *Xayme Arturo Lozano Espin*) — meksikalik futbolchi va futbol murabbiyi. U chap qanot himoyachisi sifatida oʻynadi.

Jamoalardagi faoliyati
----------------------

Lozano 1998-yilda „Universidad Nacional" bilan debyut qildi, u yerda 2001-yilda „Celaya"ga qoʻshilishgacha oʻynadi. 2002-yilda futbolchi „UNAM Pumas" jamoasiga qaytdi va u bilan 2004-yilda „Clausura", „Apertura" va „Copa Santiago"da gʻolib chiqdi. Lozano 2005-yilda Meksikada boʻlib oʻtgan Konfederatsiyalar kubogida oʻynagan. 2005- yilgi „Apertura" oldidan u „UANL Tigres" tomonidan imzolangan va yozgi transfer oynasi davomida Meksika bozoridagi eng qimmat shartnomaga aylangan.

2013-yil iyun oyida u „Alebrijes de Oaxaca" taklif qilindi, ammo moliyaviy va oilaviy muammolar tufayli u rad javobini berdi va boshqa takliflar olmaganligi sababli u nihoyat faoliyatini yakunlashga qaror qildi.

Milliy terma jamoa safida
-------------------------

Lozano koʻp marta Meksika terma jamoasiga chaqirilgan. U 2006-yilgi FIFA Jahon chempionatiga saralashda jamoaning eng muhim oʻyinchilaridan biri boʻlib, 11 oʻyinda 11 ta gol urdi. Ammo bir qator jarohatlar uning terma jamoa safida jahon chempionati oldidan o‘yinlarda ishtirok etishiga to‘sqinlik qildi. Lozanoni Rikardo Lavolpe 26 nafar futbolchidan iborat dastlabki roʻyxatga kiritdi, u turnir boshlanishiga qadar uning ahvoli yaxshilanadi degan umidda u 23 nafar yakuniy roʻyxatni tuzishi kerak edi. Biroq, bu sodir boʻlmadi va u yakuniy roʻyxatga kiritilmadi. Shuningdek, u 2005-yilgi Konfederatsiyalar kubogida Meksika terma jamoasi safida uchta oʻyin oʻtkazgan.

Lozano 2007-yilgi Amerika Kubogi uchun Hugo Sanchez tomonidan tanlangan futbolchilardan biri edi. U turnirda ilk bor maydonga tushdi va Meksikaning Braziliya ustidan 2:0 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinida zaxiradan maydonga tushdi.

Statistikasi
------------

| Klub | Mamlakat | Yil | Oʻyin | Gollar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| UNAM | Meksika bayrogʻi Meksika  | 1998-2001 | 50 | 5 |
| Atlético Celaya | 2001-2002 | 24 | 1 |
| UNAM | 2002-2005 | 100 | 22 |
| Tigres UANL | 2005-2007 | 67 | 12 |
| Cruz Azul | 2007-2010 | 90 | 15 |
| Monarcas Morelia | 2010-2012 | 69 | 12 |
| UNAM | 2012-2013 | 10 | 1 |

### Murabbiy sifatida

| Klub | Mamlakat | Yil |
| --- | --- | --- |
| Querétaro Fútbol Club | Meksika bayrogʻi Meksika  | 2017 |
| Selección Sub-23 de México | 2018-2021 |
| Club Necaxa | 2022 |

Yutuqlari
---------

* Meksika chempioni (2): Klausura-2004, Apertura-2004
* Meksika chempionlari kubogi gʻolibi (1): 2004-yil
* Shimoliy Amerika Superligasi gʻolibi (**1**): 2010-yil
* Santyago Bernabeu kubogi sohibi (1): 2004-yil

Manbalar
--------

1. ↑  Soccerway (mn.)
**Kreatinfosfat kislota**, fosfo kreatin, fosfagen — fosforli organik modda; kreatinttt fosforlanishidan hosil boʻladigan mahsulot. Yangi muskul preparatlarida boʻlishi aniqlangan Mol. m. 211,12. Umurtqali hayvonlar va odamning muskul, nerv va boshqa baʼzi toʻqimalarida boʻladi. Suvda eriydi, spirtda erimaydi. Kreatinfosfat kislota fosfor oksixlorid (ROS13)ni ishqoriy muhitda kreatinga taʼsir ettirib olinadi. Organizmda fermentlar taʼsirida kreatin va fosfat kislotaga oson parchalanadi, ayni vaqtda koʻp miqdorda energiya ajralib chiqadi (1 gramm-molekula Kreatinfosfat kislota parchalanganda 10—15 kkal energiya chiqadi); bu energiya turli fiziologik jarayonlarga, mas, muskullarning qisqarishiga sarf boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Miya shishi** - miyadagi gʻayritabiiy ravishda hujayralar massasi ortishi yoki oʻsishi.

Miya oʻsmalarining koʻp turlari mavjud. Baʼzi miya oʻsmalari saratonga olib kelmaydigan (yaxshi) va baʼzi miya oʻsmalari saratonga olib keladigan (metastazlanuvchi) boʻladi. Miya shishi miyada boshlanishi mumkin (birlamchi miya shishi) yoki saraton tananing boshqa qismlarida boshlanib, miyaga ikkilamchi (metastatik) miya shishi sifatida tarqalishi mumkin.

Miya shishi qanchalik tez oʻsishi jihatidab bir biridan juda katta farq qilishi mumkin. Miya shishining oʻsish tezligi va joylashuvi uning asab tizimingiz funktsiyasiga qanday taʼsir qilishini aniqlaydi.

Turlari
-------

1. Akustik nevroma
2. Astrositoma
3. Miya metastazlari
4. Choroid pleksus karsinomasi
5. Kraniofaringioma
6. Embrion oʻsmalar
7. Ependimoma
8. Glioblastoma
9. Glioma
10. Medulloblastoma
11. Meningioma
12. Oligodendroglioma
13. Bolalar miya shishi
14. Pineoblastoma
15. Gipofiz oʻsmalari

Alomatlar
---------

Miya shishining belgilari va belgilari juda xilma-xil boʻlib, miya shishi hajmiga, joylashishiga va oʻsish tezligiga bogʻliq.

Miya shishi sabab boʻlgan umumiy belgilar va alomatlar quyidagilarni oʻz ichiga olishi mumkin:

* Bosh ogʻrigʻining yangi boshlanishi yoki oʻzgarishi
* Asta-sekin tez-tez va kuchliroq boʻlgan bosh ogʻrigʻi
* Nomaʼlum koʻngil aynishi yoki qayt qilish
* Koʻrish muammolari, masalan, loyqa koʻrish, ikki tomonlama koʻrish yoki periferik koʻrishning yoʻqolishi
* Qoʻl yoki oyoqda sezuvchanlik yoki harakatning asta-sekin yoʻqolishi
* Muvozanat bilan bogʻliq qiyinchilik
* Nutqdagi qiyinchiliklar
* Juda charchagan his
* Kundalik masalalarda chalkashlik
* Qaror qabul qilishda qiyinchilik
* Oddiy buyruqlarni bajara olmaslik
* Shaxsiyat yoki xatti-harakatlarning oʻzgarishi
* Tutqichlar, ayniqsa, soqchilik tarixi boʻlmagan odamda
* Eshitish muammolari.

Miya shishini davolash
----------------------

Davolash quyidagi omillarga bogʻliq:

* oʻsimta turi
* shishning kattaligi
* shishning joylashishi
* umumiy salomatligingiz

Miyaning xavfli oʻsmalarini davolashning eng keng tarqalgan usuli jarrohlikdir. Maqsad, miyaning sogʻlom qismlariga zarar etkazmasdan, iloji boricha saratonni olib tashlashdir.

Baʼzi oʻsmalarning joylashuvi xavfsiz olib tashlash imkonini bersa-da, boshqa oʻsmalar oʻsimtaning qancha qismini olib tashlashni cheklaydigan hududda joylashgan boʻlishi mumkin. Hatto miya saratonini qisman olib tashlash ham foydali boʻlishi mumkin.

Miya jarrohligi xavfi infektsiya va qon ketishni oʻz ichiga oladi. Klinik jihatdan xavfli yaxshi xulqli oʻsmalar ham jarrohlik yoʻli bilan olib tashlanadi. Metastatik miya shishi asl saraton turi uchun koʻrsatmalarga muvofiq davolanadi.

Jarrohlik radiatsiya terapiyasi va kimyoterapiya kabi boshqa davolash usullari bilan birlashtirilishi mumkin.

Jismoniy terapiya, kasbiy terapiya va nutq terapiyasi neyroxirurgiyadan keyin tiklanishingizga yordam beradi.

Manbalar
--------


1. ↑  „brain tumor" (6-avgust 2021-yil). 3-avgust 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-avgust 2022-yil.
2. ↑  „Bain tumor" (17-mart 2022-yil). 3-avgust 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-avgust 2022-yil.
**Irina Jafarovna Mansurova** (tojikcha: ***Ирина Джафаровна Мансурова***,15-noyabr 1925-yil Buxoro — 6-aprel 1991-yil, Dushanbe) — Tojikiston biokimyogar.

Biografiyasi
------------

Irina Mansurova 1925-yil 15-noyabrda Buxoro shahrida tavallud topgan. Mansurova Samarqand tibbiyot institutini 1948-yilda tamomlagan. 1951—1959-yillarda Tojikiston Davlat Tibbiyot Institutining yuqumli kasalliklar kafedrasida internatura boʻlgan. Keyingi yili u katta ilmiy xodim boʻldi va 1976-yilgacha Tojikiston SSR Tibbiyot tadqiqotlari biokimyo boʻlimi direktori sifatida faoliyat yuritgan. U 1967-yilda tibbiyot fanlari doktori v ikki yildan keyin professor boʻldi. 1976-yilda Tojikiston Fanlar akademiyasining Tabiatni muhofaza qilish boʻlimi biokimyoviy laboratoriyalari direktori lavozimini egalladi. 1960-yilda Fanlar akademiyasining Gastroenterologiya institutida biokimyo boʻlimini tashkil etishda ishtirok etganlar qatorida edi. U jigardagi mikrokimyoviy nuqtalarni hal qilish tamoyillarini kashf etgan birinchi sovet olimi edi. Shuningdek, u turli xil fermentlar turkumlari bilan ishlagan va oʻsimlik dori-darmonlarining organizmlarga taʼsirini oʻrgangan. U uch jildlik *„Eksperimental jigar patologiyasi"* ning nashr etilishiga rahbarlik qildi va oʻzi *„Jigarning gepatit va psoriaz davridagi biokimyosi"* (Dushanbe, 1964) va *biokimyo boʻyicha tanlangan maʼruzalar* (Dushanbe, 1971) kabi asarlarini nashr etdi, oxir-oqibat u oʻz faoliyati davomida 240 ta maqola, shu jumladan uchta monografiyani nashr etdi.

1967-yilda Sovet Ittifoqining sogʻliqni saqlash xizmatiga munosib hissa qoʻshgan xodimi nomiga sazovor boʻlgan u oʻz faoliyati davomida bir qator medallar bilan taqdirlangan. Mansurova terapevt Hamid Mansurovga turmushga chiqqan. Ularning qizi Farida oʻzicha taniqli biokimyogar boʻldi va keyinchalik Gastroenterologiya institutining biokimyo boʻlimi direktori lavozimini egalladi.

Manbalar
--------

1. ↑  MANSUROVA Irina Jafarovna Komron (oʻzbekcha)
2. 1 2  „Mansurov, Hamid - Prominent tajik figures of the". *fayllar.org*. 23-iyun 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-noyabr 2017-yil.
3. 1 2  „Шӯъбаи биокимиёвӣ / Отделение клинической биохимии - ИНСТИТУТ ГАСТРОЭНТЕРОЛОГИИ МЗ СЗН РЕСПУБЛИКИ ТАДЖИКИСТАН". *gastroenterology.tj*. 24-noyabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-noyabr 2017-yil.
4. ↑  „Шӯъбаи биокимиёвӣ / Отделение клинической биохимии - ИНСТИТУТ ГАСТРОЭНТЕРОЛОГИИ МЗ СЗН РЕСПУБЛИКИ ТАДЖИКИСТАН". *gastroenterology.tj*. 24-noyabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-noyabr 2017-yil.
**Nurmuxammet Magʻafur oʻgʻli Nigʻmatullin** (boshqirdcha: *Нурмөхәммәт Мәғәфүр улы Ниғмәтуллин*; 1946-yil 8-dekabr — 2019-yil 26-iyun) — rossiyalik-boshqird din va jamoat arbobi. Muftiy va Boshqirdiston musulmonlari diniy boshqarmasi raisi (1992—2019).

Boshqirdiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Jamoatchilik konferensiyasi, Rossiya Federatsiyasi musulmonlari diniy idoralarining Oliy muvofiqlashtiruvchi markazi, Butunjahon boshqirdlar qurultoyi ijroiya qoʻmitasi, Boshqirdiston Rossiya Qizil Xoch Jamiyati respublika tashkiloti prezidiumi aʼzosi.

Tarjimai holi
-------------

Nigmatullin Nurmuxamet Magafurovich Boshqird ASSR Sibay shahridagi mullalar oilasida tugʻilgan.

1971—1975-yillarda Buxorodagi Miri Arab madrasasida tahsil olgan. Shundan so‘ng Toshkent shahridagi Imom al-Buxoriy nomidagi Islom institutiga o‘qishga topshirilib, uni 1979-yilda imom-xatib, ilohiyotshunos mutaxassisligi bo‘yicha tamomlagan.

1979—1983-yillarda SSSRning Yevropa qismi va Sibir musulmonlari diniy boshqarmasining masʼul kotibi boʻlgan.

1980—1982-yillarda Damashq (Suriya) da „Islomiy murojaat" islom institutida tahsil olgan.

1983—1992-yillarda Ufa jome masjidining imom-xatibi.

1992-yil 21-avgustda Boshqirdiston musulmonlari qurultoyida yangi tashkil etilgan Boshqirdiston Respublikasi diniy boshqarmasining muftiysi va raisi etib saylangan.

2019-yil 28-aprelda Nurmuxamet Nig‘matullin isteʼfoga chiqqani maʼlum bo‘ldi. 2019-yil 29-aprelda Aynur Birgalin SAM RB raisi vazifasini bajaruvchi etib tayinlangan. Soʻng Nigʻmatullin muftiylikda maslahatchi lavozimini egalladi.

Nurmuxamet Nigʻmatullin 2019-yil 26-iyun kuni Ufa shahrida vafot etgan. Oʻlim sababi — ichaklar operatsiyasi.

Manbalar
--------

1. ↑  Statya v *Bolshoy biograficheskoy ensiklopedii*
2. ↑  „Муфтий Башкирии подал в отставку" (ru).  realnoevremya.ru. 28-aprel 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-aprel 2019-yil.
3. ↑  „В Духовном управлении мусульман Башкортостана сменился глава" (ru).  realnoevremya.ru. 27-oktabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-aprel 2019-yil.
4. ↑  *Тимур Рахматуллин.* „Не оправился после операции: заупокойную молитву по экс-муфтию Башкортостана возглавит его соратник" (ru). *"Реальное время"*.  realnoevremya.ru (26-iyun 2019-yil). 26-iyun 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyun 2019-yil.

Havolalar
---------

* *Boshqirdistondagi maqola: Qisqacha ensiklopediya*[*sayt ishlamaydi*] (mavjud havola)
* Boshqirdiston DUM rasmiy sayti
**Grodno** (belaruscha: *Гродна*) — Belarusdagi shahar, Grodno viloyatining markazi. Neman daryosi sohilida. Daryo pristani. Temir yoʻl tuguni. Aholisi 307 ming (1998). Kimyo ("Ximvolokno", "Azot" ishlab chiqarish birlashmalari), mashinasozlik va metallsozlik, yengil (toʻqimachilik va koʻn poyabzal) sanoati rivojlangan. Mebel fabrikasi bor, qurilish materiallari ishlab chiqariladi. 3 oliy oʻquv yurti (shu jumladan universitet), 2 teatr, tarix-arxeologiya muzey-qoʻriqxonasi bor. Grodno 1128-yildan maʼlum. 1376-yildan Litva va Polshada, £ 1795-yildan Rossiya imperiyasi, 1920 – 39 yillarda Polsha tarkibida. Borisoglebsk cherkovi (12-asr), Koʻhna qasr (16-asr oxiri), Yangi qasr (18-asr oʻrtalari), iyeuzit kostyoli (17 – 18-asrlar) saqlangan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sharif (yoki Sayyid) ar-Roziy** yoki **Abu-l-Hasan Muhammad ibn al-Husayn al-Musaviy** ( 970 - 1015 (miloddan avvalgi 359-406)) Hijriy) — iroqlik taniqli arab yozuvchisi va tarixchisi, atoqli shoir, shia islomining asosiy muqaddas kitoblaridan biri boʻlgan "Nahj al-balagʻa" ("Fasohat yoʻli ")ni tuzuvchi, maʼruzalar toʻplami. shialarning birinchi imomi Ali ibn Abu Tolibning maktublari va hikmatli ko'rsatmalari.

Sharif ar-Roziy Buyidlar sulolasi davrida (334 hijriy / 946 - 447 / 1056-yillarda), arab adabiyotining gullab yashnagan davrida yashagan.

Biografiya
----------

### Kelib chiqishi va oilasi

Sharif ar-Roziy dindor oilada tugʻilgan, ota va ona tomonidan sayyid ( Muhammad paygʻambarning avlodlari) boʻlgan.

Sharif ar-Roziyning otasi Abu Ahmad Husayn ibn Muso oʻn ikki imomning yettinchi shia imomi Muso al-Kozimning avlodidan boʻlib, Iroq sayyidlari ishlari boʻyicha mudir boʻlib ishlagan va keyinchalik Karbalodagi Imom Husaynning muqaddas majmuasida dafn etilgan. Otasi vafotidan keyin Sharif ar-Roziy uning mansabini meros qilib oldi, chunki u hayoti davomida ham uning rasmiy vakili sifatida faoliyat yuritgan. Bu lavozimda Sharif ar-Roziy Hajga ketayotgan ziyoratchilar karvonlariga ham boshchilik qildi.

Sharif ar-Roziyning onasi Fotima taqvodor va diniy hurmatli ayol edi. U ham sayyidlarga mansub boʻlib, kelib chiqishini shialarning toʻrtinchi imomi Ali ibn al-Husayn Zayn al-Obidin as-Sajjodga bog'lagan. Sharif ar-Roziyning onasi aynan uning iltimosiga ko‘ra Shayx Mufid "Ahkam an-niso" kitobini yozgani bilan mashhur bo‘lib, unda ayollarga oid barcha fiqh qoidalarini jamlagan.

Sharif ar-Roziyning ukasi Sayid Murtazo o‘z davrining ko‘zga ko‘ringan shia ilohiyotchisi va faqihi boʻlgan. U shariat ilmlari sohasida yuksak cho‘qqilarni zabt etgan va *"Alam al-huda* "("Yetakchilik bayrog‘i") unvonini olgan. Sayid Murtazoning kalom, fiqh, usul al-fiqh, adabiyot, grammatika, sheʼriyat, xususan, "Ash-shafi fi-l-Imom", "Al-Guror va-d-duror", "Az-zahira fi usul al-fiqh" kabi koʻplab asarlari bor. Uning 20 000 dan ortiq misradan iborat she’riy devonlari ham bor edi.

Sharif ar-Roziyning yagona o‘g‘li — Abu Ahmad Adnan ham o‘z davrining mashhur ilohiyot olimiga aylandi.

Havolalar
---------

* "Nahjul-baloga"ning tuzuvchisi: Sayid Roziy
* "Nahjul-baloga" va uning hadislari sahihligi haqida .
* Nahjul Balagha

Manbalar
--------

{{}



|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Charxlash stanogi** - kesuvchi asboblarni abraziv (jilvir) olmos doiralar bilan charxlaydigan silliklash guruxiga kiruvchi stanok. Keskichlar, parmalar, koʻp keskichli kesish asboblari, frezalar, zenkerlar, razvyortkalar, disk arralar, metchiklar va boshqalarni charxlaydigan maxsus Charxlash stanogi keng tarqalgan. Pichoq charxlovchi ustalar foydalanadigan Charxlash stanogining elektr dvigatel yordamida ishlaydigan yoki charxchining oʻzi oyogʻi bilan harakatlantiradigan turlari bor. Bundan tashqari, abraziv doirasiz charxlaydigan anodmexanik, elekgruchqunli va ultratovushli Charxlash stanogi ham ishlatiladi. Charxlash buriluvchi stol yoki keskichni kerakli burchakka burishga imkon beradigan moslama yordamida bajariladi. Lentali yoki diskli arralarni charxlash uchun avtomat usulda ishlaydigan Charxlash stanogidan foydalaniladi. Roʻzgorda dastaki Charxlash stanogidan foydalaniladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |