recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
„BKF" turidagi kislotali gazlardan himoya qilish uchun moʻljallangan kombinatsiyalangan filtr. Oʻz vaqtida almashtirish uchun shaffof korpus va maxsus sorbent ishlatilgan, u toʻyinganligi sababli rangini oʻzgartiradi (*End of Service Life Indicator ESLI*).
**Nafas olish filtri** — agressiv moddalarni havodan chiqarib tashlash uchun moʻljallangan, respiratorga oʻrnatilgan filtr .

Atmosfera ifloslanishi mumkin boʻlgan sharoitlarda ishlashda odamlarni himoya qilish uchun birinchi navbatda texnologik va tashkiliy chora-tadbirlar va jamoaviy himoya vositalari (ventilyatsiya va boshqalar), agar bu etarli boʻlmasa, shaxsiy nafas olish vositalaridan (PPE) foydalanish kerak. , respiratorlar va sanoat gaz niqoblari. Havoda kislorod koʻp boʻlgan va zararli havo ifloslanishi ushlanib qolishi mumkin boʻlgan hollarda filtrlovchi RPE keng qoʻllaniladi. Ular ishchilarni nafas oladigan havo bilan taʼminlash uchun filtrlar bilan tozalangandan soʻng, ish joyining atrofdagi ifloslangan havosidan foydalanadilar. Gaz filtrlarining ishlash muddati cheklangan va har doim ham osonlikcha oldindan aytib boʻlmaydi.

Respirator filtrlarining tasnifi
--------------------------------

Oʻz-oʻzidan ishlab chiqarilgan respiratorlar (nafas olish uchun atrof-muhit havosidan foydalanmaydigan) va filtrlovchi respiratorlar (filtrlar bilan tozalanganidan keyin atrof-muhit havosidan foydalanadi) mavjud. Respiratorlarning tasnifi .

Havoning ifloslanish turiga qarab filtrlovchi respiratorlarda havoni tozalash uchun turli filtrlardan foydalanish mumkin:

* antiaerozol (chang, tutun va tuman koʻrinishidagi zararli moddalar);
* gaz maskalari (gaz holatidagi zararli moddalar — gazlar, bugʻlar);
* estrodiol (antiaerozol va gaz niqoblari birgalikda). Bunda havo avval aerozolga qarshi filtrlar, soʻngra gaz niqoblari yordamida tozalanadi.

### Testlar

Laboratoriyada gaz filtrlarini sertifikatlashda ularning himoya taʼsirining vaqti quyida sanab oʻtilgan baʼzi zararli gazlar taʼsirida tekshiriladi.

 Boʻlimda birlashtirilgan filtr. Quyida, havo oqimi boʻylab birinchi boʻlib aerozolga qarshi filtr (oq, pli), yuqorida sorbent granulalari uchun boʻlinma (ular toʻkilgan).

Birlashtirilgan filtrlar
------------------------

Kombinatsiyalangan filtrda gaz filtri va aerozolga qarshi filtr mavjud. shuning uchun ularning markalanishi gaz filtri bilan bogʻliq belgilar roʻyxatidan va anti-aerozol filtri sinfining belgilaridan iborat. Bunday filtrning rangi gaz filtri va oq chiziq (aerozol filtri) ranglaridan iborat. Masalan: A2B1P3, rangi — jigarrang + kulrang + oq.

Bundan tashqari, quyidagilar mavjud:

Eslatmalar
----------
**Namur**—Flamand Namen provinsiyasining markazi, Valloniya viloyati, Belgiyaning janubiy markazidagi shahar. Sambre va Meuse (Maas) daryolarining tutashgan joyida joylashgan. Shahar 908–yildan 1442–yilgacha Burgundiyaga oʻtgunga qadar Namur grafliklarining qarorgohi edi. Namurda ikki daryo oʻrtasidagi qoyada joylashgan oʻrta asr qal’asi mavjud. Shahar 1559-yildan beri yepiskop maqomi hisoblanadi.

Tarixiy strategik ahamiyati
---------------------------

Fransiya tomondan yoʻllarning boshida joylashgani sababli Namur bir qator janglar va qamallarga sahna vazifasini bajargan. „Namurni qamal qilish" deb nomlangan harbiy yurish va Buyuk ittifoq urushlari (1689—97) shular jumlasidandir. Shahar tepasidagi qoyada joylashgan qal’a dastlab Namur graflarining qal’asi boʻlgan. U 15–19–asrlarda mustahkamlangan, 1862 yilda tashlab ketilgan. Yangi chekka istehkomlar (1893) Birinchi jahon urushida nemislar tomonidan vayron qilingan va Namur Ikkinchi jahon urushida katta miqdorda zarar koʻrgan.

Meʼmoriy obidalari
------------------

Sanʼat va turizm markazi boʻlgan Namur sanoat shahri hamdir. U yerda shisha, qogʻoz, charm buyumlar, poʻlat buyumlar va sement sanoati mavjud. Urushlar va qamallarga qaramay, Namurda koʻplab meʼmoriy yodgorliklar saqlanib qolgan. Ular Barokkodagi Avliyo Obain sobori, Sent-Lupning iezuit cherkovi—(uning ustunlari qizil marmardan va 13–asr kumush va oltin hunarmandchilik xazinalarini oʻz ichiga olgan), „Bizning ayolimiz opa-singillari monastiri" va arxeologiya muzeyi joylashgan Goʻsht zali (1588) kabi obidalar.

Tarixiy joylari
---------------

Barokko ot doʻkonlari 17-asrdagi Notr-Dam cherkovining oʻziga xos xususiyati boʻlib, 1770—1775 yillarda meʼmor L.-B tomonidan oʻzgartirilgan. Yeparxiya muzeyi va Karolingiya Anden ziyoratgohi Namur graflarining koʻchma qurbongohi (1217) hisoblanadi. Namurdan 4 milya (7 km) uzoqlikdagi Meuse daryosini kesib oʻtuvchi 11-asrda tiklangan koʻprik mavjud. Qirol Albert I 1934 yilda qoyaga koʻtarilish chogʻida yiqilib halok boʻlgan joy ayni shu joydir.

Manbalar
--------

1. ↑  „Namur | Belgium". Qaraldi: 5 dekabr 2022 yil.

Havolalar
---------

2.britannica.com

3.namur
**Nasib** – qasidaning lirik muqaddimasi bo‘lib, unda shoir o‘z hissiyotlari va rashki, mahbubasidan ajralib chekkan azoblari va muhabbat quvonchlari haqida hikoya qiladi. Ushbu janrning rivojlanishi badaviy shoirning qahramonliklariga sabab bo‘lgan mahbubasini ulug‘lash bilan bog‘liq.

### Qoʻllanilish davri

Islomgacha bo‘lgan davrdagi muhabbat lirikasidayoq ikkita yo‘nalish – badaviy va saroy yo‘nalishlari ko‘zga tashlana boshlagan. Badaviy shoirlarning lirikasi oshkora ehtirosli bo‘lgan. Ammo unda hali Vizantiya va Eron madaniyatining ta’siriga uchragan va saroy hayotidagi to‘kin-sochinlikdan «buzilgan» shoirlarda ko‘zga tashlanadigan shahvoniy behayolik yo‘q edi.
Qadimgi arab she’riyatida muhabbat mavzuidagi she’rlar juda kam uchraydi. Muhabbat haqidagi satrlar qasida tarkibiga o‘zini hurmat qiladigan hech bir shoir qasidaningning asosiy mazmuniga o‘tishdan avval to‘xtalmay o‘tmaydigan lirik muqaddimaning elementi sifatida kiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  Ziyavuddinova, Muhlisa*. Qadimgi arab she'riyati*, Toshkent, 2011 — 16-17 bet.
Hokimiyatga Li sulolasi kelishi bilan **neokonfutsiylik** yangi davlat g'oyasiga aylangan Jamiyat
taraqqiyoti uchun bo'lgan ehtiyoj "nirvana"ga bo'lgan buddaviylik yo'nalishi va hayotga bo'lgan munosabat kabi yechilmagan muam-molarni faol va amaliy tarzda yechishni talab qilar edi. Buddaviylik barcha falokatlaming sababchisi deb e'lon qilindi. Buddaviylik ibodatxonalari qaram dehqonlaridan mahrum bo'ldi va ularga tegishli yerlar bir necha barobar qisqartirildi. Aynan mana shunday sababga ko'ra daotsizm ham o'zining tarafdorlaridan mahrum bo'ldi (1518 yil Seulda markaziy daotsiylik ibodatxonasi yopilgan).
Seulda va viloyatlarda konfutsiylik maktablari ochilgan. Davlat Kengashi bilan birga davlat maslahatchilari Palatasi ham joriy etilgan bo'lib, unga konfutsiy olimlari kirgan. XVI asrda konfutsiy olimlar sharafiga bag'ishlangan konfutsiylik ibodatxonalari sovonlar tashkil qilingan bo'lib, vaqt o'tishi bilan ular mahalliy siyosiy markazlarga aylangan.

Konfutsiylikning mavqei kuchayishi natijasida Koreyada ijobiy o'zgarishlar yuz berdi. Avvalo, qirolga barcha itoat qilishi bilan bog'liq konfutsiylik me'yorlari mustahkamlandi, bu markazlashgan davlatning muhim sharti edi. Boshqa tomondan, xatolarni e'tirof etib, ularni tuzatish yo'li bilan kamolotga erishish qirollik oilasiga ham joriy qilinishi, davlat boshlig'i tomonidan yaqinlari va olimlarni ro'yxatga kiritib, boshqaruvda yangiliklar joriy etilishiga sabab bo'ldi. Koreya qirollari xalqqa qilgan murojaatlarida o'z xatolarini bir necha marta tan olgan va ulami tuzatishga va'da bergan. Koreya tarixida qirollik boshqaruvini takomillashtirish borasida olimlar va amaldorlar o'zlarining takliflarini bildirganlar.

•Foydalanilgan adabiyotlar:
V.Xan Koreya Tarixi-2013
**„Bahor tarovati"**, toʻliq nomi **„Saylanma. Bahor tarovati. 1-jild"** — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub sheʼriy asarlar toʻplami. Yana yetti kitob — „Yoz harorari", „Kuz saxovati", „Qish halovati", Qalb sadoqati", „Erk saodati" asarlaridan hamda ikki jild badiiy tarjimalardan iborat „Toʻla asarlar toʻplami" deb nomlangan sakkiz jildli toʻplamning birinchi jildi. 2015-yil Toshkent shahrida „Sharq" nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyatida chop etilgan. Toʻplamga kiritilgan ilk toʻrt kitob umrning toʻrt faslini ifoda etuvchi asarlarni oʻzida jamlagan boʻlib, birinchi jild bahor fasli va yoshlikning tarovati va goʻzalligiga bagʻishlangan.

Toʻplamga Ibrohim Gʻafurov kirish soʻz yozgan. Unga shoirning ilk sheʼrlari hamda „Nido", „Orzu chashmasi", „Palatkada yozilgan doston", „Quyosh maskani" dostonlari, shuningdek, uch pardali „Oltin devor" komediyasi kiritilgan. Toʻplamga kiritilgan sheʼrlar „Yoʻq, halovat istamayman!" „Yoshlik devoni" hamda „Bolaligim — bozorim" turkumlariga boʻlingan.

Yana qarang
-----------

* „Ikkinchi jild: Yoz harorati"
* „Uchinchi jild: Kuz saxovati"
* „Toʻrtinchi jild: Qish halovati"
* „Beshinchi jild: Bahor tarovati"
* „Oltinchi jild: Erk saodati"

Manbalar
--------

1. ↑  „Saylanma 1-jild. Bahor tarovati, IPAK „Sharq"".  Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston milliy kutubxonasi. Qaraldi: 2020-yil 10-dekabr.

[*sayt ishlamaydi*]

Havolalar
---------

* „Bahor tarovati" Kitobim saytida[*sayt ishlamaydi*]
* „Bahor tarovati" Kitoblar dunyosi saytida

  


|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Neustoyka** (rus.) — fuqarolik huquqida majburiyatlarning bajarilishini taʼminlash usullaridan biri; qarzdor majburiyatni bajarmagan yoki lozim darajada bajarmagan taqdirda kreditorga toʻlashi shart boʻlgan pul summasi. Oʻzbekiston Respublikasining FK boʻyicha, N. toʻlash haqidagi talab yuzasidan kreditor oʻziga yetkazilgan zararni isbotlashga majbur emas. N. bilan faqat haqiqiy talab taʼminlanadi. Agar qarzdor majburiyat bajarilmaganligi yoki lozim darajada bajarilmaganligi uchun javobgar boʻlmasa, kreditor N. toʻlashni talab qilishga haqli emas.

Neustoyka jarima yoki penya shaklida boʻladi. Qarzdor majburiyatlarni bajarmagan yoki lozim darajada bajarmagan hollarda to‘laydigan va, qoida tariqasida, qat’iy pul summasida hisoblanadigan neustoyka jarima hisoblanadi. Qarzdor majburiyatlarning bajarilishini kechiktirib yuborganida to‘laydigan va o‘tkazib yuborilgan muddatning har bir kuni uchun majburiyatning bajarilmagan qismiga nisbatan foiz bilan hisoblanadigan neustoyka penya hisoblanadi.

N. toʻgʻrisidagi kelishuv yozma shaklda tuziladi. N. toʻlash taraflarning kelishuvida nazarda tutilgan yoki tutilmaganligidan qatʼi nazar, kreditor qonunda belgilangan neustoyka (qonuniy neustoyka)ni toʻlashni talab qilishga haqli. Qonuniy N.ning miqdori, agar qonun taqiqlamasa, taraflarning kelishuvi bilan koʻpaytirilishi mumkin.

Manbalar
--------

• O'zRes Fuqarolik Kodeksi
**Neyrofizinlar** oksitotsin va vazopressin gormonlarini mos ravishda gipotalamusning paraventrikulyar va supraoptik yadrosidan orqa gipofizga o'tkazadigan tashuvchi oqsillardir.  Neyrosekretor granulalar ichida I va II o'xshash neyrofizinlar kovalent o'zaro ta'sirlar orqali barqarorlashtiruvchi komplekslarni hosil qiladi. Orqa gipofiz bezida joylashgan neyrosekretor granulalar ichida hosil bo'lgan barqarorlashtiruvchi neyrofizin-gormon komplekslari intraaksonal tashishda yordam beradi. Intra-aksonal tashish paytida, neyrofizinlar bog'langan gormonning sitoplazmatik bo'shliqqa oqib chiqishi va fermentlar orqali proteolitik hazm bo'lishining oldini oladi.  Biroq, qonda neyrofizinning past konsentratsiyasi tufayli, ehtimol, oqsil-gormon kompleksi ajralib chiqadi, bu neyrofizin gormonni qon aylanish tizimi orqali tashishda yordam bermasligini ko'rsatadi.

Neyrofizinlar, shuningdek, orqa gipofiz gipotalamusidan ajralib chiqadi, ularning har biri o'ziga xos yo'lovchi gormonini olib yuradi.  Orqa gipofiz gipotalamus vazopressin va uning neyrofizin tashuvchisini ajratganda, u ham glikopeptidni chiqaradi.

Neyrofizinlarning ikki turi mavjud:

Neyrofizin I - Oksitotsin

Neyrofizin II - Vazopressin ("antidiuretik gormon" yoki ADH sifatida ham tanilgan)

Sintezi
-------

Bu oqsillar gipotalamusning supraoptik va paraventrikulyar hududlari hujayra tanalarida sintezlanadi. Disulfidga boy neyrofizin oqsili insulin sinteziga mos kelishi taklif qilinadi, bunda yuqori molekulyar og'irlikdagi prekursor molekulasi proteolitik yo'l bilan parchalanadi va disulfid aloqalarini hosil qiladi. Etarli ma'lumotlar olinmagan bo'lsa-da, neyrofizin va u stabillashadigan ikkita gormon o'rtasida umumiy prekursor molekulasi borligi taxmin qilinadi.

Tuzilishi
---------

Neyrofizinlar molekulyar og'irligi taxminan 10000 Da bo'lgan kislotali oqsillar bo'lib, ular sistein, glitsin va prolin qoldiqlariga boy.  Protein ikki domenli bo'lib, 93-95 qoldiqdan iborat polipeptid zanjiri bo'lib, 14 ta sistein qoldiqlari 7 ta disulfid ko'prigi hosil qiladi.  I domen disulfid halqali COOH terminalini o'z ichiga oladi;  domen II, bu COOH terminali disülfid pastadir yo'q.  Vazopressin va oksitotsinda mavjud bo'lgan disulfid halqasining o'xshashligiga asoslanib, gormonlar I domenining COOH terminalida mavjud bo'lgan ushbu disulfid halqa bilan kovalent bog'lanish hosil qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Airaodion AI, Ekenjoku JA, Ogbuagu EO, Okoroukwu VN, Ogbuagu U (2019-10-22). "Carica papaya Leaves Might Cause Miscarriage". *Asian Research Journal of Gynaecology and Obstetrics*: 1–9.
2. 1 2 3 4  Breslow E (June 1979). "Chemistry and biology of the neurophysins". *Annual Review of Biochemistry*. **48** (1): 251–74. doi:10.1146/annurev.bi.48.070179.001343. PMID 382985.
3. ↑  Breslow E (June 1979). "Chemistry and biology of the neurophysins". *Annual Review of Biochemistry*. **48** (1): 251–74. doi:10.1146/annurev.bi.48.070179.001343. PMID 382985.
4. ↑  Drenth J (March 1981). "The structure of neurophysin". *The Journal of Biological Chemistry*. **256** (6): 2601–2. PMID 7204368.
**Oʻqtoyxon**, Oʻqtoy qoon, Oʻgedey, Ugedey (1186–1241.11.7) – Moʻgʻullar davlati ulugʻ qooni (1229–1241.11.7); Chingizxonning 1-xotini, yaʼni qoʻngʻirot urugʻining koʻzga koʻringan vakili Day noʻyon qizi Boʻrta Fujindan tugʻilgan 3-oʻgʻil. Moʻgʻullar tomonidan 1219–20 yillarda Movarounnahrning zabt etilishida faollik koʻrsatgan (qarang Urganch mudofaasi). Chingizxon hayotligida Oʻ.ni taxt vorisi deb eʼlon qilgan. Chingizxon oʻlimidan 2 yil oʻtgach, 1229-yilda Joʻjixon oʻgʻlonlari, Chigʻatoy va Tulixon farzandlari hamda Bilgaday noʻyon va Ilchidoy noʻyon singari arkoni davlat ishtirokida chaqirilgan buyuk qurultoyda Oʻ. ulugʻ qoon (bosh hukmdor) etib saylangan. Oʻ hukmronligi davrida Shimoliy Xitoy butunlay moʻgʻullar qoʻl ostiga oʻtgan va qoon Maxmud Yalavochta bu yurtni boshqarishni topshirgan. Oʻ. Xitoyni zabt etib qaytgach, 1235-yil Joʻjixonning toʻngʻich oʻgʻli Botuxon boshliq chingiziy xonzodalarni Dashti Qipchoq, Bulgʻor, Rus, Alaniya, Mojariston, Cherkes, Boshqird va boshqalar ellarni bosib olish uchun yuborgan. Ushbu harbiy yurishlar 1240-yilning iyunigacha davom etgan. Bu davrda Qoraqurumnn obod qilish ishlari amalga oshirilgan. Xitoydan keltirilgan ustalar va naqqoshlar yordamida qoʻrkam koʻshklar, binolar quriladi. Xitoydan Qoraqurumgacha boʻlgan masofada bir-biridan uzoqligi taxminan 30 km dan iborat 37 yomxona bunyod etilgan. Moʻgʻullarning yurishi vaqtida vayronaga aylangan Hirot shahrini qayta tiklashga muvaffaq boʻlingan, aholi roʻyxatga olingan. Moʻgʻulistonning bir qismi, Jungʻoriya va Xitoyning bir qismi Oʻ. tasarrufida boʻlgan. Ayshu ishratta berilish, haddan tashqari koʻp sharob ichish oqibatida Oʻ. 1241-yilning 11-iyulida vafot etgan. Taxt maʼlum muddatga uning bevasi Turakina xotun qoʻliga oʻtgan.

Adabiyotlar
-----------

* RashidadDin, Sbornik letopisey, t. 2 [perevod s persidskogo Yu.P.Verxovskogo], M. — L. 1960; Abulgʻoziy, Shajarayi turk, T. 1992; Mirzo Ulugʻbek, Toʻrt ulus tarixi, T. 1994.

Hamidulla Dadaboyev.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Uzuk.
**Uzuk** barmoq atrofiga taqiladigan zargarlik buyumidir. Aksar hollarda halqa shaklida boʻladi. Odatda nodir metallardan yasaladi, biroq yogʻoch, shisha, fil suyagi, qimmatbaho toshlardan ham tayyorlangan boʻlishi mumkin.

**Uzuk** — qoʻl barmogʻiga taqiladigan zargarlik buyumi; oltin, kumush, mis va boshqa metallardan turli kattalik va ogʻirlikda halqa shaklida yasaladi. Koʻzli U. (koʻzi gavhar, yokut, dur va boshqa Uzuklar. qimmatbaho toshlar va shishadan), koʻzsiz U. (naqshli va naqshsiz), nikoh U. (odatda, nikoxdan soʻng taqiladi), muhr U. (koʻzi oʻrnida muhr oʻrnatilgan) va boshqa xillari bor. Quyma va suqma usulida ishlanadigan U. yuzasiga jilo beriladi. Hozir maxsus zargarlik korxonalarida ham tayyorlanadi. 

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Qozi Ahmad G‘afforiydan "Nigoriston" nomli mashhur kitob qolgan (1552 y. yozilgan). Asar Shoh Tahmosp I ga bag‘ishlangan bo‘lib, islom podsholari va mashhur kishilar hayoti bilan bog‘liq 330 latifani o‘z ichiga oladi. Latifalar xronologik tartibda (sulolalar bo‘yicha) berilgan.

"Nigoriston" islomning paydo bo‘lishidan to muallifning zamonigacha o‘tgan davr ichida mamlakatlar va xalqlarning ijtimoiy-siyosiy va madaniy hayotini o‘rganishda muhim o‘rin tutadi.

Asarning qo‘lyozma nusxalari ko‘p va Eron, Hindiston, Turkiya, SSSR, Agnliya, Fransiya, Germaniya, Gollandiya va Chexoslovakiyada saqlanadi.

Matni Bombay (1829, 1859) va Tehron (1962) da chop etilgan. Ayrim parchalar akademik Dorn tarafidan 1858 yili Peterburgda nashr qilingan. Mazkur asarning "Olti" barmoq laqabi bilan mashhur bo‘lgan Sulaymon ibn Muhammad (1622 y. vafot etgan) tarafidan amalga oshirilgan turkcha-usmonlicha tarjimasi ham bor va To‘pqopi saroyi hamda Tabriz kutubxonalarida saqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  *O‘RGANILAYOTGAN MAMLAKAT (MINTAQA) TARIXSHUNOSLIGI VA MANBASHUNOSLIGI (ERON)*.
**Erkin Usmonov** 1952-yil 10 fevralda Toshkent shahrida tug‘ilgan. Toshkent Davlat chet tillar institutini tugatgan (1978).

Faoliyati
---------

Qurilishda, Yoshlar teatrida, «O‘zbektelefilm» studiyasida ishlagan. «Mosfilm» qoshidagi maxsus kavaleriya—kino polkida harbiy xizmatni o‘tagan. Qariyb yigirma yil mobaynida O‘zbekiston Radiosining adabiy-dramatik eshittirishlar Bosh tahririyatida turli vazifalarda ishlagan. U O‘zbekiston Yozuvchilari uyushmasi va O‘zbekiston Jurnalistlar uyushmasining a’zosidir.

Ijodi
-----

Erkin Usmonovning «K. K.» nomli ilk fantastik hikoyasi «Lenin uchquni» (hozirgi «Tong yulduzi») gazetasida 1967 yilda bosilgan. Mazkur hikoya o‘sha yilgi yosh ijodkorlarning «To‘yona» konkursida ikkinchi sovrinni olgan.

Asarlari
--------

Shundan so‘ng yozuvchining «Gunafsha» (1981), «O‘g‘ildan sovg‘a keldi» (1984), «Olam nurga to‘ladi» (1987), «Kulishgani keldik», «Dilingda darding bo‘lsa», «Yostiqdek kitobdan uch sahifa» (1989), «Hayratlarga to‘la dunyo» (1995), «Qatortol tomonlarda» (2007), «Ajal xiyoboni» (Saylanma, 2008) singari hikoya va qissalari nashr etilgan. Shuningdek, u «Onaginam», «Yuk ko‘targan odam», «Gulliverlar», «Ayol kishining baxti» kabi qissa va hikoyalar asosida televizon va radiospektakllar muallifi hamdir.

Tarjimalari
-----------

Karel Chapek, Grin, Paustovskiy, Anor kabi adiblarning asarlarini rus va ingliz tillaridan o‘zbek tiliga tarjima qilgan.

Vafoti
------

2016 yil 4-dekabr kuni Toshkent shahrida vafot etgan.

1. ↑  „Erkin Usmonov (1952-2016)". *Ziyo.uz*. Qaraldi: 13-dekabr 2022-yil.
Shimoliy Koreyaning Hamxung shahrida Nolttvigi oʻynayotgan ayollar (1958)

 19-asr janridagi rasm
**Nolttvigi** yoki **-ttvigi** koreyscha: *널뛰기*) koreys ayollari va qizlarining anʼanaviy ochiq oʻyini boʻlib, u odatda Koreya Yangi yili, Chosok va Dano kabi anʼanaviy bayramlarda zavqlanadi.

Nolttvigi tahterevalli arraga oʻxshaydi, faqat ishtirokchilar *Nolning* (taxta) har bir uchida turishadi va sakrab, qarama-qarshi odamni havoga suradilar. Tomosha sifatida bajarilganda, havoda sakrash yoki arqon bilan sakrash kabi akrobatik nayranglar koʻpincha kiritiladi.

Yangban ayollari *Nolttvigini* uylarini oʻrab turgan devorlarni koʻrish uchun ishlab chiqdilar, chunki anʼanaviy Koreyadagi ayollar tungi vaqtdan tashqari kamdan-kam hollarda yashash joylaridan tashqariga chiqishlari mumkin edi. Afsonaga koʻra, baland devor ustidagi qamoqxonada qamalgan erini koʻrishni istagan xotin Nolttvigi orqali boshqa gunohkorning xotini bilan erining yuzini koʻrishi mumkin edi.

Nolttvigi ham jismoniy mashqlar yetishmasligini yengillashtirishga yordam berdi.

Havolalar
---------

* Teeterboard
* Galereya[*sayt ishlamaydi*] [ *<span title="Dead link tagged April 2020">doimiy o'lik havola</span>* ]
* Koreys anʼanaviy xalq oʻyinlari ayollar uchun alohida maʼnoga ega (The KNUTimes)

Maʼlumotnomalar
---------------

1. ↑  Rodney P. Carlisle, *Encyclopedia of Play in Today’s Society, Volume 1* Sage Publications (14 April 2009) p. 349
2. ↑  „Neolttwigi". *Doopedia* (2008).
**Eshonquli dodxoh madrasasi** — Shayx Hovandi Tohur majmuasi tarkibidagi madrasa. Bugungi kunda ushbu bino saqlanib qolmagan.

Tarixi
------

Bino 1840-yilda Turkiston hokimi Eshonquli dodxoh tomonidan qurilgan. Madrasa Yunusxon madrasasining janubi-sharqida, hozirgi Navoiy ko‘chasining o‘rnida bo‘lgan Katta ko‘cha bo‘yida joylashgan. U Shayx Hovandi Tohurning Oltunlik masjidi yonida bir-biriga qarama-qarshi qurilgan binolardan iborat bo‘lgan. Qurilish ishlari davomida Oltunlik masjidi yonidagi qadimiy Langar hovuzi koʻmib yuborilib, oʻrni Eshonquli dodxoh buyrugʻiga koʻra yangi madrasa uchun maydon qilinadi. Eski hovuz oʻrniga esa Yunusxon maqbarasi gʻarbida bir tanob (taxminan 8.5 m2)lik yangi hovuz bapro etiladi. Ushbu madrasaga koʻplab doʻkonlar, tegirmonlar, yerlar hamda boshqa turli koʻchmas mulklar vaqf sifatida berilgan. Shu jihatdan madrasa shahardagi taʼminoti eng yaxshi madrasalardan biri boʻlgan

Rus istilosiga qarshi kurashgan vakillar ichida ham madrasa mudarris va talabalar boʻlgani va qarshilik harakatiga yetakchilik qilishgani tarixiy manbalarda keltiriladi.

Madrasa SSSR davrida turli muassasalar tasarrufiga oʻtib kelgan. XX asrning 60-yillariga kelib, qarovsiz qolishi oqibatda yaroqsiz ahvolga tushib qolgan. 1964-yilda esa butunlay vayron boʻlgan.

Mudarrislari
------------

Madrasa talabalari ijtimoiy hayotda faol boʻlib, ular mudarris va turli diniy lavozim egalari sifatida faoliyat yuritishgan. Muhammad Solih Toshkandiyning „Tarixi jadidayi Toshkand" asarida madrasaning bir necha mudarrislari haqida ma'lumot berilgan:

| **Mudarris** | Mudarrislik davri | Izoh |
| --- | --- | --- |
| Buzrukxo‘ja Zanjirliqiy |  |  |
| Muzrob Xorazmiy |  |  |
| Eshon Abdurasulxo‘ja |  |  |
| Eshon Sulaymonxo‘ja |  |  |
| Domulla Esonbek oxund |  |  |
| Mulla Aʼzamatxo‘ja aʼlam |  |  |

Mashhur talabalari
------------------

* Munavvarqori Abdurashidxonov

Manbalar
--------

1. ↑  „Eshonqulidodxoh madrasasi". .
2. ↑  „Semyon, miltig‘ingni qarab qo‘y, hujumga o‘tamiz. Bularning nevaralari bizni rosa so‘kadi-da". .
3. ↑  *"Toshkent" ensiklopediyasi*.
4. ↑  „Toshkentning ma’naviy-ma’rifiy hayoti tarixidan ("Tarixi jadidayi Toshkand" asari asosida)". .
5. ↑  „Munavvarqori Abdurashidxonov". .
**Eshqobil Shukur** — 1962-yil 20-iyulda Surxondaryo viloyati Qumqoʻrgʻon tumanida tugʻilgan. Toshkent davlat universitetining (hozirgi Oʻzbekiston Milliy universiteti) Filologiya fakultetida tahsil olgan.
„Oʻzbekiston" telekanalida muharrir, „Saodat" jurnalida bosh muharrir oʻrinbosari, Davlat matbuot qoʻmitasida bosh muharrir vazifalarida ishlagan. Hozirgi kunda „Maʼnaviy hayot" jurnali bosh muharriri lavozimida xizmat qilmoqda.
Eshqobil Shukur „Qadimgi bitiktoshlarga yozuvlar", „Mengim momoning yoʻqlovi" singari dastlabki sheʼrlari bilanoq tilga tushgan. Uning „Yurakni oʻrganish", „Sochlari sumbul-sumbul", „Tungi gullar", „Yashil qushlar", „Hamal ayvoni", „Koʻz yumib koʻrganlarim" kabi sheriy kitoblarini oʻquvchilar yaxshi biladi.
Ijodkor „Koʻhna bogʻ rivoyatlari", „Oqibat oqshomi", „Padarkush" kabi nasriy asarlar hamda „Ibtido xatosi", „Naqshband" nomli dramatik dostonlar, „Lahza siniqlari", „Nasoyim-ul muhabbatga sayr" turkumlari, „Dunyoning koʻchishi", „Qoʻriqxonada", „Pul sanayotgan odam" kabi qissa va hikoyalar hamda „Bobosoʻz izidan" nomli tilimiz tarixi va tadrijiga bagʻishlangan kitoblar muallifi hamdir.
Eshqobil Shukur 2013-yil „Eʼtirof" mukofoti sohibi, 2016-yil „Oltin qalam" xalqaro milliy mukofoti tanlovi gʻolibi boʻlgan. Shuningdek, serqirra ijodkor 2016-yilda Turkiyaning Istanbul shahrida boʻlib oʻtgan turkiy tilli adiblar anjumanida „Turkiy tillar sharafi" mukofotiga hamda 2022-yil iyun oyida 14-Turkiy xalqlar sheʼriyat festivalida „Qaldirgʻoch" sheʼri uchun Baxtiyor Vahobzoda nomidagi bosh mukofotga sazovor boʻldi.

Manbalar
--------

1. ↑
**Espinol** (dat. Espingol, bu atama, shuningdek, qoʻpol qurolni ham anglatadi) — 16-19-asrlarga oid koʻp zaryadlangan oʻqotar qurol, uning oʻziga xos xususiyati shundaki, zaryadlar barrelga birin-ketin joylashtirildi. Ularning oʻrtasida mumga moʻl-koʻl namlangan, oʻtga chidamli teri boʻlaklari ajratilgan.

 19-asrning birinchi yarmidagi ingliz espinol toʻpponchasi
Bunda qiyinchilik oʻz navbatida zaryadlarni qanday yoqish edi. Toʻpponcha va miltiqlar bir nechta qulflar bilan, bir nechta oʻq uchun teshiklari, agʻdarilgan barrellar bilan qilingan.

Ammo eng original tizimlar zaryad boʻylab barrel ichida joylashgan ateşleyici shnurli modellar edi. U yuqori uchidan yondirildi, shundan soʻng barcha oʻqlar barreldan birin-ketin uchib chiqdi. Bunday tizimga ega boʻlgan vatkalar kerak emas edi.

AQShdagi Jozef Gaston Chembers ushbu turdagi qurollardan birini ixtiro qildi. 1812-15 yillardagi Angliya-Amerika urushi paytida 1813-yil sentyabr oyida 200 ta takrorlanuvchi miltiq va 100 ta Chambers toʻpponchasi ishlab chiqarildi. Shuningdek, harbiy kemalarni qurollantirish uchun 53 ta yetti barrelli espinol ishlab chiqarilgan. Ammo espinollarning jiddiy kamchiliklari darhol aniqlandi — juda uzoq va qiyin yuklash, shuningdek, barcha ayblovlar oʻqqa tutilmaguncha olovni toʻxtatishning mumkin emasligi.

 Daniya espinoli
Daniyada Шумахер, Андреас Антон Фредерик [Андреас Шумахер; Andreas Anthon Frederik Schumacher] 19-asr boshlarida ham xuddi shunday tizimni ixtiro qilgan. 1848-yilda uning dizayni espinoli Daniyada qabul qilindi, ular ikki gʻildirakli aravada engil qurollar edi. Ular uch xil boʻlgan: engil — miltiq oʻqlari uchun, divizion uch novdali — 30 g ogʻirlikdagi oʻqlar uchun va defile — 93 g ogʻirlikdagi oʻqlar bilan. Shu bilan birga, ularni yuklash shunchalik ehtiyotkorlikni talab qildiki, buni faqat maxsus laboratoriyada qilish mumkin edi. Shuning uchun, har bir espinoli uchun bir nechta oldindan yuklangan bochkalar mavjud edi.

1864-yilgi Avstriya-Prussiya-Daniya urushi paytida Daniya dala artilleriyasi 19 ta espinol batareyasi bilan qurollangan va Als orolidagi qal’ada yana 36 ta espinol bor edi. Ammo Prussiya hujumi paytida daniyaliklar koʻpchilik espinollardan birorta ham oʻq uzolmadilar. Bu urushdan soʻng, espinoli nihoyat ishlatilmay qoldi.

1983-2012 yillarda Avstraliyaning Metal Storm kompaniyasi jurnal barrelida granatalarning tandem tartibida joylashgan espinolga oʻxshash granatalarni ishlab chiqardi.

Yana qarang
-----------

* Rim sham

Manbalar
--------

1. 1 2  Espinol
2. 1 2  TRIDTsAT PUL V ODNOM STVOLYe
3. 1 2  Pradedushka „Minigana" i „Metal shtorma"
4. ↑  To George Washington from Joseph Gaston Chambers, 5 August 1793
5. ↑  A War of 1812 „Gatling Gun"
6. ↑  *Максим Попенкер.* „Многозарядный гранатомёт Metal Storm (Австралия)".  World Guns. 2012-yil 17-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 23 августа 2011.
O'qilmagan kitoblarning befoydaligi haqidagi oyatlar, nota bene sifatida taqdim etilgan (300 qo'l yozma , Mayns shahar kutubxonasi )
 1801-yilgi gazetada ayollar uchun mahsus e'lon berilgan.
**Nota bene** lotincha ibora boʻlib, "diqqat qiling" maʼnosini bildiradi. 1711-yilda ingliz yozishmalarida ilk bor qo'llanilgan. Zamonaviy ingliz tilida ushbu ibora o'quvchining e'tiborini ko'rib chiqilayotgan mavzuning ma'lum bir qismi yoki tafsilotiga qaratishda foydalaniladi. Odatda matn orasida **NB** yoki **n.b**. shaklidagi qisqartma bilan ifodalanadi. *NB* ko'pincha akademik yozishda qo'llanilsa-da, *eslatma* umumiy o'rinbosar hisoblanadi.

O'rta asr qo'lyozmalarida o'quvchilar e'tiborini jalb qilish uchun qo'llaniladigan belgilar ham nota bene deb atalgan. O'rta asrlarning umumiy belgilarida *NB* qisqartmasi mavjud emas. O'rta asrlardagi odatiy ekvivalentlar nota so'zidagi to'rtta harfdan iborat anagrammalardir , dignum memoria dan **DM** qisqartmasi ("esda tutish kerak") yoki kichik qo'lning (☞) belgisi, ko'rsatkich barmog'i belgilangan havolaga o'tish kerakligini ifodalaydi.

Yana qarang
-----------

* Izoh
* Izoh
* Lotin tilidagi qisqartmalar ro'yxati
* Lotin iboralari ro'yxati
* Lotin tilidagi yuridik atamalar ro'yxati
* *Obiter so'zlari*
* *Postskript*
* *Quod video*

1. ↑  „nota bene". *Collins English Dictionary - Complete & Unabridged 11th Edition*.  CollinsDictionary.com. Qaraldi: 2012-yil 22-oktyabr.
2. ↑  Addison, Joseph*. The Works of Joseph Addison*. W. W. Gibbings, 1891 — 283 bet.
3. ↑  *Addison.* „No. 102 Wednesday, June 27, 1711".  Project Gutenberg (2004).
4. ↑  *Harper, Douglas.* „nota bene". *Online Etymology Dictionary*. Qaraldi: 2016-yil 2-mart.
5. ↑  „nota bene". *HM Courts & Tribunals Service – Glossary of terms – Latin*.  Her Majesty's Courts Service, United Kingdom. 2012-yil 3-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 28-sentyabr.
6. ↑  Raymond Clemens and Timothy Graham, Introduction to Manuscript Studies (Ithaca: Cornell University Press, 2007), p. 44.
**Novatorlik** (lotincha — novator) — yangilovchi, yangilanuvchi. Adabiyot va sanʼatdagi yangilanish „novatorlik" soʻzi bilan ifodalanadi. Novatorlik adabiy jarayon bilan bogʻliqdir. U adabiy anʼana bilan mustahkam aloqada boʻlib, keyinchalik oʻzi adabiy anʼanaga aylanuvchi adabiy-estetik hodisadir. Oʻzbek adabiyotida XX asrda shakl va mazmun jihatidan tubdan yangilandi. Bunga Mahmudxoʻja Behbudiy, Fitrat, Choʻlpon, Abdulla Qodiriy singari ijodkorlarning saʼy-harakati, ijodiy intilishlari tufayli erishildi. Ular adabiyotni mavjud voqelikka yaqinlashtirib, unga drama, roman singari yangi janrlarni olib kirishdi. Novator ijodkorlarning intilishlari tufayli aruz sheʼr tizimi oʻrnini turkiy tilga xos barmoq sheʼr tizimi egalladi, adabiy til jimjimador balandparvozlikdan xoli boʻldi. Oʻzbek adabiyoti Yevropa adabiyotiga xos yangi janrlar bilan boyidi. Bir necha yuz yil davomida shakl-shamoyili oʻzgarmasdan kelgan oʻzbek adabiyoti gʻoyat qisqa vaqt — bir necha yil ichida 302 303 mazmun va shakl jihatidan tamoman yangilanib, uning mavzu doirasi kengaydi, avvalgi zamonlarga qiyoslaganda, hayot voqeligiga yanada yaqinlashdi. Ana shu davrda adabiyot toʻgʻrisida tasavvur oʻzgarib, adabiyot mavjud hayot voqeligini aks ettiruvchi oʻziga xos oynaga aylandi. Oʻtgan zamonlarda oʻzbek adabiyoti qiyofasini gʻazal, doston belgilagan boʻlsa, XX asrdan eʼtiboran bu mezon yangilandi. Bu davrga kelib, oʻzbek adabiyotida roman, qisqa, drama janrining salmogʻi ortib, barmoq undagi asosiy sheʼr tizimiga aylandi.

Adabiyotda anʼanaviylik tushunchasi
-----------------------------------

Anʼana novatorlik masalasi vorislik qonuniyatining namoyon boʻlishi demakdir. Anʼana oʻtmish adabiyotidan olgan eng ajoyib gʻoyaviy— badiiy boyliklar, kelajak davr adabiyotidan rivojlantiradigan oʻtmish adabiyoti yoki boshqa xalqlarning adabiyotlarining eng yaxshi yutuqlari adabiy anʼanalari boʻladi .Jumladan, Navoiy oʻzining asarlarida insonparvarlik 'koʻramonlik, xalqlar doʻstligi 'zulm va razolatga nafrat gʻoyalari keyingi yozuvchilar tomonidan davrlar mobaynida rivojlantiriladi.
*Numerorum mysteria* (1591), Pietro Bongoning numerologiya boʻyicha risolasi va uning Evropadagi eng taʼsirli ishi
**Numerologiya** (20-asrgacha **arifmansiya** sifatida tanilgan) – bir qator yoki bir nechta mos keladigan hodisalar oʻrtasidagi okkultizm, ilohiy yoki mistik munosabatlarga ishonishdir. Bu, shuningdek, soʻz va ismlardagi harflarning alfanumerik tizim orqali raqamli qiymatini oʻrganishdir. Numerologiya odamning ismiga qoʻllanilsa, bu onomansiyaning bir koʻrinishidir. Bu koʻpincha astrologiya bilan bir qatorda paranormal bilan bogʻliq va folbinlik sanʼatiga oʻxshaydi.

**Numerolog** atamasi, agar bu odamlar anʼanaviy numerologiya bilan shugʻullanmasa ham, raqamli naqshlarga ishonadigan va ulardan xulosa chiqaradiganlar uchun ishlatilishi mumkin. Misol uchun, oʻzining 1997 yilda chop etilgan „Numerologiya: Yoki Pifagor nima qilgan" (Dudli, 1997) kitobida matematik Andervood Dadley bu atamani birja tahlilining Elliott toʻlqini printsipi amaliyotchilari muhokama qilish uchun ishlatadi.

Etimologiya
-----------

Arifmansiya atamasi ikkita yunoncha soʻzdan olingan – arifmos (son maʼnosi) va manteia (baholash degan maʼnoni anglatadi). Shunday qilib, „Arifmansiya" raqamlar orqali fol ochishni oʻrganadi. „Arifmansiya" soʻzi 1570-yillarga toʻgʻri kelgan boʻlsa-da, numerologiya" soʻzi miloddan avvalgi ingliz tilida qayd etilmagan 1907-yil.

Manbalar
--------

1. ↑  Valeri 1971. sfn error: no target: CITEREFValeri1971 (help)
2. ↑  Carroll 2003. sfn error: no target: CITEREFCarroll2003 (help)
3. ↑  Francis-Cheung 2006. sfn error: no target: CITEREFFrancis-Cheung2006 (help)
4. ↑  „arithmancy (n.)". *etymonline.com*.
5. ↑  „Home : Oxford English Dictionary". *oed.com*. 2021-yil 21-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 6-yanvar.
**Nuqta elektr zaryadi** - ma'lum bir vazifa sharoitida o'lchamlari e'tiborsiz qoldirilishi mumkin bo'lgan zaryadlangan jism.

**Nuqta elektr zaryadi** elektr zaryadlangan moddiy nuqta, zaryadlangan jism maydoni yoki jismlar tizimining tavsifini soddalashtirish uchun kiritilgan idealizatsiya.nuqta zaryad modeli elektrostatik o'zaro ta'sir ko'rib chiqiladigan masofaga nisbatan zaryadlangan obyektning o'z o'lchamlarini e'tiborsiz qoldirish mumkin bo'lgan holatlarda qo'llaniladi.

Aynan nuqta zaryadlari uchun vakuumdagi ikkita zaryadlangan jismning o'zaro ta'sir kuchi uchun Kulon qonuni shakllantirilgan. Shuningdek, nuqta zaryadi uchun elektromagnit maydon tomonidan ishlaydigan Lorents kuchining ifodasi yoziladi.

Elektrostatik maydon va nuqta zaryadining potentsiali *q*

*r* zaryaddan masofa qayerda , zaryaddan yo'naltirilgan birlik vektori va *ε*0 elektr doimiysi. Qachon q>0, maydon zaryaddan, agar bo'lsa q<0, zaryadga yo'naltiriladi.

Nuqta zaryadlash modeli oddiy o'quv muammolarini hal qilishga yordam beradi. Biroq, undan foydalanish qiyinroq vaziyatlarda ham jismoniy, ham hisoblash — matematikada noqulaylik tug'dirishi mumkin. Xususan, qiyinchiliklar deltaga o'xshash zaryad zichligi va zaryad

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Face book yoki **facebook** baʼzi Amerika universitetlarida odamlarning **fotosuratlari** va ismlaridan iborat umumiy yoki veb-katalogdir. Xususan, bu oʻquv yili boshida universitet maʼmuriyati tomonidan talabalarning bir-birini bilishiga yordam berish maqsadida tarqatiladigan ushbu turdagi nashrlarni bildiradi.

Tarix
-----

Qoʻshma Shtatlardagi kollejlar va universitetlar koʻpincha oʻz talabalari, oʻqituvchilari yoki xodimlari roʻyxatini rasmlar va cheklangan biografik maʼlumotlar bilan birga rasmiy yoki norasmiy kitoblarni nashr etadilar.2000-yillarning boshlariga kelib, baʼzi yuz kitoblari internetda nashr etilib, ular qator yangi funksiyalarni, jumladan, parolni himoyalash, batafsil maʼlumot, yanada rivojlangan indekslash va qidirish hamda odamlar uchun maʼlumot va fotosuratlarni yuklash va kiritish imkoniyatini taklif qila boshladi.

2004-yil boshida Garvard universitetining ikkinchi kurs talabasi Mark Tsukerberg universitetning rasmiy onlayn yuz kitobi loyihasi juda uzoq davom etayotganidan xafa boʻlib, Facebook xizmatining asoschisi boʻlgan „thefacebook.com" veb-saytida norasmiy onlayn yuz kitobini yaratdi. Ilgari kampus miqyosidagi yuz kitobini ishlab chiqish shaxsiy daxlsizlik bilan bogʻliq muammolar tufayli toʻxtatilgan edi, ularning aksariyati 2003-yil noyabr oyida Tsukerberg xavfsizlikni buzganlikda, mualliflik huquqi va shaxsiy daxlsizlikda ayblanganida mashhur boʻldi. Tsukerberg www.facemash.com veb-saytini yaratgan edi, unda Garvard uyi asosidagi yuz kitoblaridan ruxsatisiz olingan suratlardan talabalarning jozibadorligini baholash tizimidagi fotosuratlardan foydalangan holda foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Alan J. Tabak. „Hundreds Register for New Facebook Website". *Harvard Crimson* (2004-yil 9-fevral).
2. ↑  Alan J. Tabak. „Hundreds Register for New Facebook Website". *Harvard Crimson* (2004-yil 9-fevral).Alan J. Tabak (2004-02-09). „Hundreds Register for New Facebook Website". *Harvard Crimson*.
3. ↑  David M. Kaden. „College Inches Toward Campus-Wide Facebook; Time frame for completion of online directory still uncertain". *Harvard Crimson* (2003-yil 9-dekabr).
**Nuriddin Farah** (1945-yil 24-noyabrda tugʻilgan) - somalilik roman yozuvchisi. Uning birinchi romani, „From a Crooked Rib", 1970-yilda nashr etilgan va „zamonaviy Sharqiy Afrika adabiyotining tamal toshlaridan biri" deb taʼriflangan. U sahnada ham, radioda ham pyesalar, hikoyalar va insholar yozgan. 1970-yillarda Somalini tark etganidan beri koʻplab mamlakatlarda, jumladan AQSh, Buyuk Britaniya, Germaniya, Italiya, Shvetsiya, Sudan, Hindiston, Uganda, Nigeriya va Janubiy Afrikada yashab, dars bergan.

Farah dunyodagi eng buyuk zamonaviy yozuvchilardan biri sifatida eʼtirofga sazovor boʻlgan, oʻz nasri orqali Italiyadagi Premio Cavour, Germaniyada Kurt Tuxolskiy mukofoti, Berlindagi Lettre Ulysses mukofoti kabi maqtovlarga erishgan va 1998-yilda, nufuzli Adabiyot boʻyicha Noyshtadt xalqaro mukofotini qoʻlga kiritgan. Oʻsha yili uning „Sovgʻalar" romanining fransuz nashri Sent-Malo adabiyot festivali sovrinini qoʻlga kiritdi. Bundan tashqari, Farah adabiyot boʻyicha Nobel mukofotiga koʻp yillik nomzod.

Hayoti
------

Nuruddin Farah 1945-yilda Italiyaning Somalilandidagi Baydoa shahrida tug‘ilgan. Uning otasi Hasan Farah savdogar, onasi Aleeli ogʻzaki shoir boʻlgan. Farah koʻp bolali oiladagi toʻrtinchi oʻgʻil edi.

Farah bolaligida Somali va unga tutash Efiopiyadagi maktablarga borib, Somali shtatidagi Kallafo da darslarga qatnashardi. U ingliz, arab va amhar tillarini o‘rgangan. 1963-yilda, Somalining mustaqillikka erishganidan uch yil oʻtib, chegaradagi jiddiy mojarolar ortidan Gʻarbiy Somalidan qochishga majbur boʻlgan.

1966-1970-yillarda Panjob universitetida falsafa, adabiyot va sotsiologiya fanidan dars olgan.

1990-yilda Germaniya Akademik almashinuv xizmati grantini olgan va Berlinga koʻchib oʻtgan. 1996 yilda Somaliga 20 yildan ortiq vaqt ichida birinchi marta tashrif buyurgan edi.

Asarlari
--------

Romanlar

* (1970). From a Crooked Rib.
* (1976). A Naked Needle.
* (2000). Territoires.
* (2003). From a Crooked Rib. Reprint.
* (2014). Hiding in Plain Sight.
* (2018). North of Dawn.

Afrika diktaturasi trilogiyasi mavzusidagi oʻzgarishlar

* (1979). Sweet and Sour Milk.
* (1981). Sardines.
* (1983). Close Sesame.

Quyoshdagi qon trilogiyasi

* (1986). Maps.
* (1993). Gifts.
* (1998). Secrets.

Havolalar
---------

* „Nuruddin Farah", Lettre Ulysses Award for the Art of Reportage, 2006.
* Brittany Vickers, „Somali Author Nuruddin Farah Speaks Truth to Power" (interview), Ebony, 14 January 2015.
* Nuriddin Farah

Manbalar
--------

1. ↑  Makokha, Justus, „Nuruddin Farah celebrates jubilee anniversary of debut novel", The Star (Kenya), 22 February 2020.
2. ↑  „Nuruddin Farah", Lettre Ulysses Award for the Art of Reportage, 2006
**Nurli Basri** — Nurli Basri Gʻarbiy Javadagi qishloqda tugʻilgan va Islomiy jamiyatda fermer sifatida oʻsgan.

Ijodi
-----

Nuril Basri indoneziyalik yozuvchi. Uning yozuvi bildungsroman va tragikomediyani qamrab oladi. Uning ayrim romanlari ingliz va malayziya tillariga tarjima qilingan. Uning asarlari orasida "Not A Virgin", "Love, Lies and Indomee", "Rasa" va boshqalar bor. Nuril tragikomediyani avtofikr, bildungsroman va g'ayrioddiy hikoyalar shaklida yozadi. Uning qahramonlari juda yolg'izlikdan tortib, g'alati va nozik eksantrikgacha. Uning asarlari ingliz, nemis va malay tillariga tarjima qilingan. Nashr etilgan asarlari: Bokira emas (2017), Gula, Gula, Gula (2022), Love, Lies and Indomee (2019), Rasa (2020), Halo, Aku Dalam romani (2009) va boshqalar. Uning yaqinlashib kelayotgan romani "Kanalizatsiya" Rat birinchi marta 2023 yilda Le Rat d'egout nomi ostida fransuz tilida nashr etiladi.

Yutuqlari
---------

Nuril 2017-yilda Buyuk Britaniyada rezidenturani tamomlash uchun Indoneziya Milliy kitob qo‘mitasi tomonidan grantga sazovor bo‘ldi, so‘ngra Germaniyada roman ustida tadqiqot olib borish uchun Robert Bosch fondi va The Literarisches Colloquium Berlin grantini oldi. U shuningdek 2022 yilda Shvetsiyada o'z romanini yozish uchun Vastra Gotaland viloyati tomonidan o'tkazilayotgan AIR Litteratur dasturining stipendiyasi sohibi. U kulgili narsalarni va oyni yaxshi ko'radi.

Manbalar
--------

{{}
Категория:Журналы по алфавиту
Категория:Печатные издания, возникшие в 1934 году
Категория:Журналы США
Категория:Журналы на английском языке
***Fan falsafasi---***ruscha: *Философия науки*—falsafa boʻyicha Amerika tomonidan koʻrib chiqiladigan ilmiy jurnal.

Hikoya
------

1934-yildan beri nashr etilgan. Chikago Press universiteti Fan falsafasi uyushmasi nomidan. Birinchi muharrir Уильям Малисофф(ingl.)oʻzb."ilmiy nazariyalarning maʼnosi, taʼriflari va ramziyligi, nazariy tamoyillarning tabiati va shakllanishi, turli kontekstlarda fanning funktsiyalari va maʼnosi boʻyicha tadqiqotlarni nashr etish" ni maqsad qilgan. Yiliga 5 ta nashr chiqariladi.

Bosh muharrirlar
----------------

Yillar davomida jurnalning bosh muharrirlari edi.

* Uilyam Malisoff
* Чарльз Уэст Чёрчман(ingl.)oʻzb.
* Richard Rudner
* Kennet Schaffner
* Robert E. Butts
* Qiziqarli qizil ikra
* Filipp Kitcher
* Норетта Коэга(ingl.)oʻzb.
* Maykl Dikson
* Джеффри Барретт(ingl.)oʻzb.

shuningdek
----------

* Falsafiy jurnallar

Eslatmalar
----------

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti
**O‘zaro raqobat** - oʻxshash ekologik ehtiyojlarga ega turlar orasidagi munosabatlardir. Bunday turlar birga yashaganda birining mavjudligi hamma vaqt ikkinchisining yashash imkoniyatlarini kamaytiradi. Raqobat bir turga mansub (tur ichidagi raqobat) va har xil turlarga mansub (turlararo raqobat) individlarning oziq, yashash joyi uchun va boshqa ekologik sharoitlar uchun kurashda namoyon boʻladi. Oʻzaro munosabatning bu shakli birga yashovchi ikki turga ham salbiy taʼsir qiladigan yagona ekologik munosabatdir.

Oʻzaro raqobatni quyidagi misollarda koʻrish mumkin. Yorugʻlik, suv va tuproqdagi mineral moddalar uchun oʻsimliklar oʻrtasida; bitta oziq manbayi boʻlgan oʻsimliklar uchun oʻsimlikxo'r hayvonlar, kemiruvchilar, chigirtkalar oʻrtasida; mayda baliqlar bilan oziqlanuvchi bir suv havzasida yashaydigan yirtqich baliqlar oʻrtasida; tovushqon va quyonlar bilan oziqlanadigan bo'ri va tulkilar o'rtasida, kemiruvchilar bilan oziqlanuvchi yirtqich qushlar oʻrtasida raqobat kuzatiladi.

Bir turga mansub individlarning oziq, yashash joyi va boshqa ekologik sharoitlarga ehtiyoji bir xil boʻlgani sababli tur ichidagi oʻzaro raqobat keskin, shiddatli kechadi. Oʻzaro raqobat populatsiyaning nimjon, zaif individlarining nobud boʻlishiga, kuchli, muhit sharoitiga koʻproq moslashgan individlarning yashab qolishiga, ya'ni tabiiy tanlanishga olib keladi.

Har xil turga mansub organizmlarning oziq, yashash joyi va boshqa ekologik sharoitlar uchun oʻzaro raqobati har ikki tur uchun ham zararlidir. Odatda bir xil sharoitda birga yashaydigan va bir xil ovqat bilan oziqlanadigan, ya'ni ekologik sharoitlarga ehtiyoji bir xil organizmlar biri boshqasini siqib chiqaradi. Turlararo raqobat rus biologi G. F. Gauze (1932) tomonidan yaxshi o'rganilgan. U o'z tajribasida oziqlanish xususiyatlari o'xshash bo'lgan infuzoriyalarning ikki turini pichan ivitmasida avval alohida idishlarda, soʻng bitta idishda ko'paytiradi. Alohida idishlarda infuzoriyalar normal ko'payib soni optimal darajagacha yetadi. Har ikki turni bir idishda koʻpaytirilganda esa, dastlab ikki turning soni avvaliga oʻsib boradi lekin keyinchalik birinchi turga mansub infuzoriyalar soni asta-sekin kamayib borib, so'ngra oziq muhitidan butunlay yoʻqolib ketadi. Bunda ikki turga mansub infuzoriyalar bir-biriga hech qanday salbiy taʼsir koʻrsatmagan, faqat bir turga mansub infuzoriyalarning oʻsish jadalligi ikkinchi turnikidan yuqori. O'zaro raqobatli munosabatlarda ekologik muhitga koʻproq moslashgan tur g'olib chiqadi. Ushbu tajribadan <<raqobatni cheklovchi prinsip>> deb ataluvchi qonun kelib chiqadi: ikkita o'xshash ekologik ehtiyojga ega turlar birgalikda yashay olmaydi, bir tur (raqobatbardosh tur) ikkinchi turni (kam raqobatbardosh) albatta siqib chiqaradi.

Agar birgalikda yashayotgan turlarning ekologik ehtiyojlari turlicha boʻlsa, ular ortasida raqobat kuzatilmaydi. Evolyutsiya jarayonida turlar birgalikda yashashga moslashadi. Masalan, o'troq yashovchi qushlar qish oylarida oʻzlariga kerakli oziqni turli joylardan izlash orqali oʻzaro raqobatni bartaraf etadi. Ayrim qushlar o'z ozini daraxtlardan izlasa, ayrimlari yerdan topadi.

Manbalar
--------

1. ↑  *O'zaro raqobat*.
Geliy atomi
**Femtometr** (belgisi **fm)** Daniya va Norvegiya soʻzidan olingan boʻlib, 'oʻn besh', (qadimgi yunoncha: *μέτρον*) SI sistemasida 10−15 metrga teng uzunlik birligi boʻlib. **fm b**ir metrning kvadriliondan bir qismini bildiradi. Bu masofa baʼzan **fermi** deb ataladi va Italyan-Amerikalik fizigi Enriko Fermi sharafiga shunday nomlangan, chunki u yadro fizikasining odatiy uzunlik shkalasi hisoblanadi.

Taʼrif va ekvivalentlar
-----------------------

1000000 zeptometrlar = 1 **femtometr** = 1**fermi** = 0,000001 nanometr = 6985100000000000000♠10−15 metres

7012100000000000000♠1000000000000 femtometres = 1 millimetre.

Masalan, protonning zaryad radiusi taxminan 0,831 femtometr, oltin yadrosining radiusi esa taxminan 8,45 femtometr.

1 barn = 100 fm 2

Tarixi
------

**Femtometr atamasi „***Générale des Poids et Mesures*" 11-konferensiyasi tomonidan qabul qilingan. 1964-yilda Daniyacha „15" va *fermi* soʻzlarining imloviy oʻxshashligidan foydalangan holda SIga qoʻshilgan.

Fermi yadro fizikasi asoschilaridan biri, Italyan fizigi Enrico Fermi (1901-1954) sharafiga nomlangan. Bu atama Robert Hofstadter tomonidan 1956-yilda "*Review of Modern Physics* "jurnalida chop etilgan „Elektronlarning tarqalishi va yadroviy tuzilish" nomli maqolasida kiritilgan. Bu atama yadro va zarrachalar fizikasida keng qoʻllaniladi. Hofstadter 1961-yil fizika boʻyicha Nobel mukofotiga sazovor boʻlgan va oʻshandagi „Elektron sochilish usuli va uning yadrolar va nuklonlar tuzilishiga qoʻllanilishi" maʼruzasida **fm** atamasini ishlatgan (1961-yil 11-dekabr).

Manbalar
--------

1. ↑  „Units: F".  Unc.edu. 2018-yil 9-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 4-noyabr.
2. ↑  „Nuclear Size and Shape". 2012-yil 25-aprelda asl nusxadan arxivlangan.
3. ↑  „The Case of the Shrinking Proton | Perimeter Institute".  Perimeterinstitute.ca (2013-yil 23-avgust). 2014-yil 23-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 4-noyabr.
4. ↑  Blatt, John M.; Weisskopf, Victor F. (1952), Theoretical Nuclear Physics, New York: Wiley, pp. 14-16.
5. ↑  Hofstadter, Robert, Department of Physics, Stanford University, Stanford, California, "Electron Scattering and Nuclear Structure, "Rev. Mod. Phys. 28, 214-254 (1956) © 1956 The American Physical Society
6. ↑  Hofstadter, Robert, "The electron-scattering method and its application to the structure of nuclei and nucleons, "Nobel Lecture (December 11, 1961)