recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Oltiariq** — Fargʻona viloyati Oltiariq tumanidagi shaharcha (1980 yildan). Tuman markazi. 470 m balandlikda. Viloyat markazi (Fargʻona shahri) dan 36 km, yaqin temir yoʻl stansiyasi — Oltiariq (6 km). Aholisi 11 ming kishi (2003), asosan, oʻzbeklar, shuningdek, tojik, rus, uygʻur, tatar, ozarbayjon va boshqa millat vakillari ham yashaydi. O.dan Margʻilon—Qoʻqon, Vodil—Uchuy avtomagistrallari oʻtgan. Aholi orasidagi rivoyatda shaharchaning qad. nomi Laylakxona yoki Laklakxona (ahrli zich joylashgan yer maʼnosida) boʻlgan deyiladi. Oltiariqsoy Qapchigʻay darasida 6 shaharcha (Povulgʻon, Polosoy, Laylakxona, Yangiqoʻrgʻon, Joʻra va Kitkon) ariqlariga boʻlingan. O. nomi shundan kelib chiqqan va keyinroq shaharcha va tuman nomiga oʻtgan. Xonlik davrida (18— 19-asrlar) O. Margʻilon viloyati Oltiariq bekligining markazi boʻlgan.

O.ning Bugʻdoychi mahallasida oʻtmishda xonlarning Kichik Oʻrda deb nomlangan yozgi qarorgohi joylashgan (hozirgi Oʻrdaning paxsa devori krldiklari saklangan).

Shaharchada tuman hokimiyati bino-si, maʼmuriy idoralar, 50 dan ziyod sanoat, transport, aloka, qurilish korxonalari va boshqa muassasalar bor. „Paxta-bank", „Asakabank", Xalq banki, dehqon bozori, 3 umumiy taʼlim maktabi, madaniyat saroyi, 3 jamoat kutubxonasi, tuman tarixi muzeyi, tennis korti, markaziy kasalxona, savdo, madaniy va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari faoliyat koʻrsatadi. „Motamsaro ona" haykali oʻrnatilgan markaziy xiyo-bon, Mustaqillik maydoni mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Andoza:WikipediaNebula

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 Hamza shaharchasi
**Xloroplastlar** (yun. chloros — yashil va plastos — yasalgan) — oʻsimliklarning fotosintez qiladigan ichki organoidlari (plastidalari). Xloroplastlar oʻsimliklarning yer ustki qismida joylashgan hujayralari, ayniqsa, barglar va yashil mevalar hujayralari sitoplazmasida kup uchraydi. Yashil suvoʻtlar hujayrasi Xloroplastlari xromatoforalar deyiladi. Xromatoforalar, odatda, bitta, baʼzan bir nechta boʻladi. Xloroplastlarda fotosintez bilan bir vaqtda aminokislotalar va yogʻ kislotalari ham sintezlanadi; kraxmalning vaqtinchalik zaxiralari saqlanadi. Xloroplastlar 5—10 mkm, eni 2—4 mkm ga yaqin, shakli yumaloqlinzasimon yoki ellipssimon. Xloroplastlar sitoplazmadan ikki qavat membrana bilan ajralgan, ichki boʻshligʻi stroma deyiladi. Xloroplastlar stromasida joylashgan tuzilma birlik — tilakoidlar yassi xaltachalarga oʻxshaydi. Bir guruh disksimon tilakoidlar ustmaust joylashib, granlar (qirralar) hosil qiladi. Granlardagi tilakoidlar boʻshligʻi oʻzaro tutashgan boʻladi. Xloroplastlarda granlar soni 40—60, baʼzan 150 taga yetadi. Tilakoidlar membranalarida asosiy pigment — xlorofillar va qoʻshimcha pigmentlar — karotinoidlar joylashgan. Elektron mikroskopda tilakoidlar ustmaust qoʻyilgan tangachalarga oʻxshaydi. Xloroplastlar stromasida ribosomalar, DNK hamda fotosintez va ATF sintezida qatnashuvchi fermentlar joylashgan; stromada lipidlar, kraxmal va oqsil ham uchraydi. Xloroplastlarda ribosomalar, fotosintezning yorugʻlik fazasi reaksiyalarini katalizlovchi fermentlar va tilakoid membranalari tarkibiga kiruvchi oqsillar ham sintezlanadi. Xloroplastlar oʻz genetik apparate va maxsus oqsil sintezlovchi sistemaga ega boʻlgani uchun hujayraning avtonom organoidlari qatoriga kiritiladi. Xloroplastlardagi oqsillarning 25—30% ga yakini ularnint oʻzida, qolgan qismi yadro genlari nazoratida sintezlanadi. Xloroplastlar tuzilishiga binoan ayrim bakteriyalarga oʻxshaydi. Xuddi bakteriyalardagi singari Xloroplastlar stromasida bir yoki bir nechta DNK molekulalari mavjud, lekin gistonli oqsillar boʻlmaydi. Xloroplastlar ham bakteriyalar kabi boʻlinish nuli bilan koʻpayadi va hujayradagi soni ortadi. Xloroplastlar proplastidlarning boʻlinishi natijasida hosil boʻladi. Barglar va poyalar qariganida yoki mevalar pishganida xlorofill pigmentlari parchalanishi tufayli oʻsimlik yashil rangini yoʻqotadi; barglar sargʻayib, mevalar oʻziga xos rangta kiradi. Bu oʻzgarishlar tufayli Xloroplastlar oʻzgarib xromoplastlarga aylanadi. Xloroplastlar sianobakteriyalarning qadimgi yadroli geterotrof suvoʻtlar bilan simbiogenezi natijasida kelib chiqqan deb taxmin qilinadi.

Kurash Nishonboyev.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Timishoare** — Ruminiyaning gʻarbiy qismidagi shahar, Bega daryosi boʻyida. Timish judetsining maʼmuriy markazi. Aholisi 324,3 ming kishi (1998). Transport yoʻllarining yirik tuguni. Aeroporti xalqaro axamiyatga ega. Mashinasozlik (jumladan, elektrotexnika va radioelektronika, kon sanoati uchun jihozlar, qishloq xoʻjaligi. mashinalari ishlab chiqarish.), neft kimyosi, mebel, toʻqimachilik, tikuvchilik, koʻnpoyabzal, poligrafiya, oziq-ovqat sanoati korxonalari mavjud. Universitet, teatrlar, muzeylar bor. Shahar 13-asrdan maʼlum. Meʼmorii yodgorliklardan Yanosh Xunyadi qasri (14—15-asrlar), barokko uslubida qurilgan cherkov va monastirlar (18-asr) saqlangan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Inoyatov Mirobid** (1889, Toshkent — 1937) — davlat va jamoat arbobi, qatagʻon qurboni. 1916 -yildaTurkistondagi milliy ozodlik harakatida faol qatnashgan. Toshkent Eski shahar kengashi ijroqoʻmi raisi (1918), Toshkent Eski shahar shoʻro kengashi raisi (1919), Turkiston ASSR oziq-ovqat xalq komissari (1920), Turkiston XKSning Moskvadagi muxtor vakili oʻrinbosari (1923), Turkmaniston Moliya xalq komissari (1926), Oʻzbekiston SSR Savdo xalq komissari (1933) vazifalarida ishladi. Keyinroq Tojikiston Yer ishlari va moliya xalq komissari etib tayinlandi (1935). Biroq hayotini xalqi, Vatani ozodligi yoʻlida sarf etgan I.ga ham "xalq dushmani" tamgʻasi bosildi va otishga hukm etildi. 1956 -yilda oqlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Woleu-Ntem** — Gabonning to'qqiz viloyatining eng shimoliy qismi. U 38,465 km2 maydonni egallaydi va uni kesib o'tuvchi Woleu va Ntem daryolari sharafiga nomlangan. Viloyat markazi Oyem boʻlib, 2013-yilda jami 60685 nafar aholi istiqomat qilgan.

Woleu-Ntem Gabonning eng shimoliy viloyati bo'lganligi sababli, u Kamerun bilan chegaradosh bo'lgan yagona viloyat va bir nechta xorijiy chegaralarga ega bo'lgan yagona viloyat (qolgan ikkitasi Kongo va Ekvatorial Gvineya respublikalari). U ushbu mamlakatlarning quyidagi hududlari bilan chegaradosh:

Sangha departamenti, Kongo Respublikasi — sharq
Janubiy viloyat, Kamerun — shimol
Kié-Ntem viloyati, Ekvatorial Gvineya — shimoli-g'arbiy, Vele-Nzas shimolida
Wele-Nzas viloyati, Ekvatorial Gvineya — shimoli-g'arbiy, Centro Sur sharqida va Kie-Ntem janubida
Centro Sur viloyati, Ekvatorial Gvineya — shimoli-g'arbiy, Wele-Nzas g'arbida
Ichki tomondan u quyidagi viloyatlar bilan chegaradosh:

Estuaire — janubi-g'arbiy
Moyen-Ogoué — janub
Ogooué-Ivindo — janubi-sharqda

Manbalar
--------

1. ↑  „Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab" (en). *hdi.globaldatalab.org*. Qaraldi: 2018-yil 13-sentyabr.

| * k
* m
* t
Gabon provinsiyari |
| --- |
| 
* Estuaire
* Haut-Ogooué
* Moyen-Ogooué
* Ngounié
* Nyanga
* Ogooué-Ivindo
* Ogooué-Lolo
* Ogooué-Maritime
* Woleu-Ntem

 | Gabon |
**Iracoubo** (fransuzcha talaffuzi: ​[iʁakubo]; Andoza:Lang-gcr) is a commune on the coast of French Guiana, an overseas region and department of France, located in South America.

Geography
---------

The settlement of Iracoubo, seat of the commune, is located between the settlement of Sinnamary and the hamlet of Organabo.

The village of Bellevue is 5 km (3.1 mi) west of Iracoubo.

Trou Poisson, a near abandoned village is located to the south. The village has a cemetery of priests deported during the French Revolution.

History
-------

The commune was originally settled by Amerindians near Organabo. The first settlers arrived in 1626, but were driven back. In 1765, the Galibis who had left the area for Suriname because an epidemic had broken out, returned.

In the beginning of the 19th century, Iracoubo started as a cotton plantation owned by Colonel Jacquet. In 1859, the cotton shed is donated to the community to serve as church. During the late 19th century indigenous Kalina lived along the Rococoua river in Counama and Organabo. In 1886, Father Raffray arrived in the village, and started to build the Saint Joseph’s Church which opened in 1893. The church is notable for its elaborate decorations on the walls and ceiling created by Pierre Huguet, a convict of the penal colony. Saint-Joseph was declared a monument in 1978.

In 1912, the introduction of bananas and rosewood strengthened the economy which remains based on agriculture, hunting and fishing. Iracoubo is located on the Route nationale 1 connecting Saint-Laurent-du-Maroni to Cayenne.

Organabo
--------

Ocean beach near Organabo
Organabo is a Galibi village located in the commune. As of 2020, the population is about 200 people, and consisted mainly of elderly people, because the youth had moved on to the city. The village used to be on the estuary of the Iracaoubo River facing the Atlantic Ocean, but is now several kilometres land inwards. The population primarily lives from fishing, and agriculture. In December 2018, the villagers were given communal land. The village is self sufficient, and therefore self isolated during the COVID-19 pandemic of 2020.

Nature
------

Crique et Pripri Yiyi is a 284 square kilometre (110 mi²) protected area and wetland located in the commune.

River
-----

Iracoubo is also a river in French Guiana. Its mouth is located at 5°32′42″N 53°17′35″W﻿ / ﻿5.545055°N 53.292926°W﻿ / 5.545055; -53.292926﻿ (Iracoubo (river))GO. The river is 160 kilometres long and flows into Atlantic Ocean.
**Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Zoologiya instituti** — hayvonot olamining xilma-xilligi, ekologiyasi, biologiyasi, ahamiyatini oʻrganib, ulardan oqilona foydalanish, noyob, yoʻqolib ketish xavfi tugʻilgan turlarni muhofaza qilish, zararkunandalarga qarshi kurash choralarini ishlab chiqish boʻyicha ilmiy asoslar yaratuvchi va muvofikdashtiruvchi markaziy ilmiy muassasa. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Botanika va zoologiya institutidan 1950-yilda mustaqil boʻlib ajralib chiqqan. Institutda Oʻzbekiston hayvonot olamining biologik xilmaxilligi, sistematikasi, ekologiyasi, xoʻjalik ahamiyatiga molik umurtqali va umurtqasiz hayvonlar biologiyasi hamda rivojlanish sikli tadqiq etiladi; respublikadagi biologik resurslardan oqilona foydalanish, ovchilik va baliqchilikni rivojlantirishga oid tavsiyanomalar; yovvoyi hayvonlarning noyob va kamayib borayotgan turlarini tutqinlikda koʻpaytirish usullari ishlab chiqiladi; inson faoliya-ti tufayli tabiatda roʻy berayotgan oʻzgarishlarning hayvonot olamiga taʼsiri oʻrganiladi hamda hayvonlarning biologik xilma-xilligini saqlab qolish bilan shugʻullaniladi; turli hududlarda chorva hamda yovvoyi hayvonlarda uchraydigan ekto-va endoparazitlar ekologiyasi hamda biologiyasi, ularning zarari oʻrganiladi; qishloq xoʻjaligi hayvonlari va ekinlari zararkunandalari hamda ularga qarshi kurashning nazariy va amaliy asoslari va b. masalalar ishlab chiqiladi. Institutda 5 boʻlim (umumiy entomologiya va araxnologiya, umumiy parazitologiya, suv zoologiyasi, quruqlikda yashovchi umurtqali hayvonlar, evolyu-sion morfologiya va hujayra biologiyasi), 11 laboratoriya (hasharotlar ekologiyasi va sistematikasi, hasharotlarni biologik nazorat qilish, araxnologiya va tuproq zoologiyasi, parazitologiya, gelmintologiya, ixtiologiya va suv umurtqasizlari, gerpetologiya, ornitologiya, teriologiya, ekologik fiziologiya va hujayra biologiyasi, mor-fologik qiyoslash va hayvonlar toksi-kologiyasi) hamda insektariy va zaharli ilonlar pitomnigi faoliyat koʻrsatadi. Institutning fondida 34 mingga yaqin hayvonlar kolleksiyasi toʻplangan. 60 dan ortiq monografiya, 60 ga yaqin ilmiy toʻplam, 100 ga yaqin takdimnoma va metodik qoʻllanmalar, 40 dan ortiq ilmiy ommabop risolalar nashr etilgan. Bular orasida T. 3. Zohidovning 4 jildli "Zoologiya ensiklopediyasi" Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofotiga sazovor boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**"Rolling Stone"** — kanadalik qo'shiqchi The Weekndning qo'shig'i, uning ikkinchi miksteypi, *Thursday*ning (2011) tarkibiga kiradi. U 2011-yil 25-mayda miksteypning birinchi promo-singli sifatida chiqarildi. 2012-yilda qo'shiq qayta ishlangan va The Weekndning *Trilogy* (2012) kompilyatsiya albomida tijorat maqsadida chiqarilgan. U The Weeknd tomonidan produserlar Doc McKinney va Illangelo bilan birga yozilgan.

Tarixi va chiqarilishi
----------------------

2011-yil *House of Balloons* miksteypi chiqqandan so‘ng, The Weeknd ijtimoiy tarmoqlarda 2011-yil davomida yana ikkita miksteyp chiqarishini ma’lum qildi, ular *Thursday* va *Echoes of Silence* deb nomlangan. Ushbu e'londan so'ng, u "Rolling Stone" ni 2011-yil 25-mayda Thursday uchun birinchi promo-singl sifatida chiqardi.

Kompozitsiyasi va matni
-----------------------

*Highsnobiety,* "Rolling Stone" The Weeknd muxlislariga ochiq xat bo'lib xizmat qilishini yozgan va qo'shiq matni uning san'atkor sifatida o'sishidan avvalgi qo'rquvni va muxlislari uning "sayohati"da unga ergashishiga umid qilishini bildirgan.

Musiqiy video
-------------

2012-yil 3-oktabrda The Weeknd oʻzining *Trilogy* nomli kompilyatsiya albomini targʻib qilish maqsadida "Rolling Stone" uchun musiqiy videoni chiqardi. Video 2024-yilning fevral oyi holatiga ko‘ra YouTube’da 50 milliondan ortiq ko‘rilgan.

Jonli ijrodagi chiqishlar
-------------------------

Qo'shiq 2011-yil 24-iyulda Mod Clubdagi The Weekndning birinchi jonli konserti ro'yxatiga kiritilgan.

Xodimlar
--------

*Trilogy* titrlaridan olingan.

* Abel Tesfaye (The Weeknd) - bosh vokal, qo'shimcha ishlab chiqarish, qo'shiq yozish/kompozitsiya
* Carlo Montagnese (Illangelo) - ishlab chiqarish, qo'shiq yozish, aralashtirish, ovoz yozish muhandisi
* Martin McKinney (Doc McKinney) - ishlab chiqarish, qo'shiq yozish, ovoz yozish muhandisi
* Matthew Acton - ovoz yozish muhandisi yordamchisi

Manbalar
--------


1. ↑  „Check Out: The Weeknd – "Rolling Stone"". *Consequence*. May 25, 2011.
2. ↑  „The Weeknd – Rolling Stone". *Stereogum* (2011-yil 26-may). 2020-yil 21-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan.
3. ↑  „The 31 Best Songs By The Weeknd To Bump When You Are In Your Feelings". *Highsnobiety*.
4. ↑  „The Weeknd Debuts 'Trilogy' Album Cover, 'Rolling Stone' Video". *Rap-Up*. October 2, 2012.
5. ↑   *The Weeknd - Rolling Stone (Explicit) (Official Video)*. The Weeknd.
6. ↑  „Anonymous no more, this Weeknd is here to stay". *The Globe and Mail* (2011-yil 25-iyul).
KROMVEL (Cromwell) Oliver (1599—1658) — 17-asrdagi ingliz inqilobi arbobi, independentlar rahbari. 1640-yil Muddatsiz parlament (Qonun chiqaruvchi organ)ga saylangan. 1 — (1642—1646) va 2—(1648) fuqarolar urushida qirol armiyasi ustidan gʻalaba qozongan parlament armiyasining asosiy rahbarlaridan biri. K. armiyaga tayanib presviterianlarni parlamentdan haydagan (1648); qirolni qatl etish va respublika eʼlon qilinishiga koʻmaqlashgan (1649) natijada hokimiyat K. tarafdorlari qoʻlida toʻplangan. 1640-yildan lord-general (barcha harbiy kuchlar bosh qoʻmondoni). Irlandiya va Shotlandiyada ozodlik harakatlarini, levellerlar va diggerdar harakatini bostirgan, K. 1653-yil parlamentni tarqatib, yakka shaxs harbiy diktatura rejimi — protektorat oʻrnatgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ichak tutilishi klinikasi davosi** - ichak harakat faoliyatining keskin buzilishi bilan ifodalanadigan ogʻir kasallik. Ichakning toʻla yoki qisman tutilishi, shuningdek, kechishiga koʻra, oʻtkir (ichakdan ovqatning surilmay birdan turib qolishi) yoki surunkali (ovqat massa-sining oz-ozdan, bora-bora butkul oʻtmay qolishi) ichak tutilishi farq qilinadi. ichak tutilishining dinamik va mexanik xili bor. Dinamik ichak tutilishi ichak harakatining buzilishi, baʼzan ichak peristaltikasining toʻxtashi sababli (paralitik shakli), baʼzan ichakning tortishib qisqarishi (spazm) tufayli roʻy beradi. Chandiqlar, oʻsma, poliplar, oʻt yoʻlidan ichakka tushgan toshlar, ichakka tushgan yot jismlar, yon aʼzolardagi oʻsmalarning ichakni siqib qoʻyishi va b. mexanik ichak tutilishiga sabab boʻladi. Uzoq vaqt och yurib haddan ziyod koʻp ovqat yeyish, ichak shilliq qavatidagi yalligʻlanish jarayonlari (kolit, enterokolit), shuningdek, ichak peristaltikasini kuchaytiradigan dizenteriya, ichakning buralib bir-biriga kirib qolishi ham ichak tutilishiga olib kelishi mumkin. Qorin sohasida qattiq ogʻriq turishi, ichak peristaltikasining kuchayishi, qayt qilish, qorin dam boʻlib ich kelmay qolishi, qon bosimining pasayishi, puls tezlashishi ichak tutilishiga xos alomatlardir. Davo zudlik bilan jarrohlik usulini qoʻllashdan iborat. Shifokor kelgunga qadar oʻz bilgicha issiq yoki turli dori-darmonlar qilish yaramaydi, aks holda yomon oqibatlarga olib kelishi mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Aktrisa 1995-yil 17-sentyabrda Bursa shahrida tugʻilgan. U Salonikilik muhojirlar oilasining qizi hisoblanadi. U singlisi bilan juda oʻziga xos aloqasi borligini alohida taʼkidlaydi. Ular katta muhabbat bilan ulgʻayganlarini aytadilar va oiladagi har bir kishi bir-biriga cheksiz muhabbatga egaligini eʼtirof etib oʻtgan.
U Mimar Sinan nomidagi goʻzal sanʼat universiteti, Istanbul Davlat konservatoriyasining teatr boʻlimi va Istanbul Davlat konservatoriyasining yarim kunlik musiqa boʻlimini bitirgan.

**Ijodi va faoliyati**

Gözde Turker kamera qarshisida ilk aktyorlik tajribasini 2011-yilda „Muhteşem Yüzyıl" serialidagi „Safiye Sulton" roli bilan boshlagan. Keyinchalik 2016-yilda „Poyraz Karayel", 2018-yilda „Istanbullik kelin" va 2020-yilda „Birodarlarim" seriallarida rol oʻynaydi.
Gozde Turker „Kasallik kasali" spektaklida „Beline" obrazini, „Antigona" spektaklidagi „Ismene" obrazini, „Ona jasorati va uning bolalari" spektaklida „Ona jasorat" obrazini, „Sen bizdan emassan" spektaklidagi „Bola" obrazini mahoratli tarzda ijro etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Gözde Turker".. Qaraldi: 5-avgust 2022-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  „Gözde Turker".. Qaraldi: 5-avgust 2022-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
Pepsin
**Pepsin** (qadimgi yunoncha: πέψις – *hazm qilish*), oshqozon shilliq qatlami hujayralari tomonidan ishlab chiqariladigan ferment. Oziq ovqat oqsillarini peptidlarga parchalanishini amalga oshiradi. Insonlar, sutemizuvchilar, qushlar, sudralib yuruvchilar va ko’pchilik baliqlar oshqozonida mavjud.

1836-yilda Theodor Schwan tomonidan ochilgan. 1930-yilda Jon Northrop uni kristall shaklda olishga muvaffaq boʻldi.

Qoʻllanilishi
-------------

Pepsinlar sut emizuvchilar, jumladan, odamlar hazm qilish jarayonida muhim o’rinni egallaydigan, oziq-ovqat oqsillarini aminokislotalarga aylantiradigan ferment hisoblanadi. Pepsin faqat oshqozonning kislotali muhitida faollashadi va u o'n ikki barmoqli ichakning ishqoriy muhitiga kirganda faolligini yo’qotadi. 

Labaratoriyada da oqsilning birlamchi tuzilishini oʻrganish, sir tayyorlashda ishlatiladi. Tibbiyotda meʼda shirasining ajralishi susayib, ovqat hazm qilish yoʻllarining faoliyati buzilganda qoʻllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Andoza:PDB; "Crystal structure of human pepsin and its complex with pepstatin". *Protein Science* **4** (5): 960–72. May 1995. doi:10.1002/pro.5560040516. PMID 7663352. PMC 2143119. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=2143119.

Havolalar
---------

* The MEROPS online database for peptidases and their inhibitors: Pepsin A A01.001 (Wayback Machine saytida 2008-03-20 sanasida arxivlangan), Pepsin B A01.002 (Wayback Machine saytida 2007-12-21 sanasida arxivlangan), Pepsin C (Gastricsin) A01.003 (Wayback Machine saytida 2020-06-02 sanasida arxivlangan)
* Beemans Gum
* Pepsin: Molecule of the Month (Wayback Machine saytida 2015-11-30 sanasida arxivlangan), by David Goodsell, RCSB Protein Data Bank

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Jurjon**, Jurjoniya (forscha Goʻrgon) — oʻrta asrlardagi viloyat va shahar. Kaspiy dengizining jan.-sharqida, Eronning shim.da joylashgan. Arablar J. viloyatini Xurosonga nisbatan kech zabt etganlar (717-yil). J. shahri arablar davrida bunyod etilgan. 10— 11-asrlarda J. shahri mahalliy ziyoriylar sulolasi poytaxti boʻlgan. J.ning siyosiy mavqei pasaygan boʻlsa ham, arab geograflarining taʼkidlashlariga qaraganda, Kaspiy boʻyi viloyatlarida eng katta shahar hisoblangan. J. viloyati hosildorligi, turli xildagi madaniy oʻsimliklari, oʻzining ipagi bilan shuhrat krzongan. J. shahridan oʻtgan daryo uni 2 qismga: Shahriston va Bakrobodga ajratgan, ular oʻzaro koʻprik bilan bogʻlangan. Shaxriston oʻng qirgʻoqda, Bakrobod soʻl qirgʻoqsa joylashgan. 10-asrdayoq shahar Somoniylar va Buvay-hiylar oʻrtasidagi urushlar natijasida tanazzulga uchragan, ziyoriylar kim gʻolib boʻlsa oʻsha tomonga oʻtib turishgan. Ziyoriylar davrida qurilgan Qobus ibn Vashmgir maqbarasi (1007—07) hozirgacha saqlanib qolgan. J.ning dengiz porti boʻlib Goʻrgon daryosi quyi oqimida, hozirgi Kumushtepa qishlogʻi oʻrnida joylashgan Abeskun gavani xizmat qilgan. Uning yonida sanoat shahri sifatida Astrobod ham qayd etib oʻtilgan. Amir Temur va temuriylar davrida Astrobod shahri yuksalib, viloyat ham uning nomi bilan mashhur boʻlgan. Oʻrta asrlarda ilm-fan taraqqiy etgan J.dan koʻplab olimu fuzalolar yetishib chiqqan.

Adabiyot
--------

* Bartold V. V. Sochineniya, t. 7, M„ 1971.

Manbalar
--------

1. ↑  Zohid Madrahimov*. Tarixiy toponimika* (oʻzbekcha). „Navro‘z" nashriyoti, 2007 — 24 bet.
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Inkubatsiya** — (lotincha: incubatio — tuxum bosish) — 1) parrandachilikda — inkubatorlarda parranda tuxumidan joʻja ochirish. Misr va Sharqiy Osiyoda qadimdan, Yevropada 14-asrdan maʼlum. 19-asr oxiri — 20-asr boshlaridan Yevropa va AQShda amalda keng qoʻllanildi, 20-asrning oʻrtalaridan uy parrandalarini kupaytirishning asosiy usuliga aylandi. Hoz. zamonaviy parrandachilikda yil boʻyi davom etadi. Uy parrandalarining hamma turlari tuxumlaridan I. yoʻli bilan joʻja ochirish mumkin. Asosan, inkubatorparrandachilik st-yalarida, parrandachilik f-kalari, shuningdek, xonadonlarda I.dan foydalaniladi. Urugʻlangan, nuqsonsiz, serpusht parran-dadan olingan 5—8 sutkalik va 8—12° haroratda saklangan, toza, usti silliq, ovoskopda tekshirilgan tuxumlar I. uchun yarokli boʻladi. Serpusht zot tovuq tuxumining inkubatsion muddati 21 kun, goʻshtdor zotlari uchun 21,5 kun, kurka va oʻrdak tuxuminiki 27— 28 kun, gʻozlarniki 28,5—30 kun, be-dananiki 17 kun. Tovuq va kurkalar tu-xumi havo harorati 37,5—37,6°, nisbiy namligi 48—52% da I. qilinadi. I. rejimi omillari asosan, inkubatorlarda havoning harorati, namligi va almashinib turishi hamda vaqt-vaqti bilan tuxumlarni aylantirib turishdan iborat; 2) baliqchilikda — urugʻlangan baliq tuxumini chavoq chiqishiga qadar suv havzasi yoki inkubatsiya apparatlarida saklash. Bahorda tuxum qoʻyadigan baliqlar uvildirigʻi I.si bir necha sutka, kuzda tuxum qoʻyadigan baliqlar uvildirigʻi I.si bir necha oy davom etadi. Tuxumdan chiqqan chavoqlar maxsus havza yoki hovuzlarda boqiladi. Baliqchilik zavodlarida I. apparatlaridan foydalaniladi; 3) pillachilikda — tut ipak qurti tuxumidan pilla qurti chiqarish (qarang Ipak qurti tuxumi inkubatsiyasi).

Manbalar
--------

Sayfiddin Azimov.

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Elektrik dvigatellar
**Elektr dvigatel** — elektr energiyasini mexanik energiyaga aylantirib beruvchi mashina. Isteʼmol qiladigan tok turiga koʻra, oʻzgarmas tok va oʻzgaruvchan tok Elektr dvigatellariga boʻlinadi. Oʻzgarmas tok E. dlarida valning aylanishlar chastotasi (soni)ni ravon rostlab turish mumkin. Shuning uchun valning aylanishlar chastotasini teztez oʻzgartirib turish lozim boʻlgan hollarda shunday dvigatellar ishlatiladi. Oʻzgarmas tok E.d, uch xil sxemali: parallel uygʻonishli, ketmaket uygʻonishli va aralash uyg'onishli qilib ishlab chiqarildi (rasmga q.). Oʻzgaruvchan tok Elektr dvigatel jumlasiga asinxron elektr dvigatel, sinxron va kollektorli dvigatellar (qarang Kollektorli mashina) kiradi. Asinxron Elektr dvigatel eng koʻp ishlatiladi. Sinxron Elektr dvigatelda valning aylanishlar chastotasi isteʼmol qilinadigan tokning chastotasiga qatiy bogʻliq boʻladi. Bunday dvigatellar eng quvvatli elektr yuritmalarda ishlatiladi. Elektr dvigatellar ochiq, berk va germetik turlarga boʻlinadi. Portlashga xavfsiz Elektr dvigatellar ham bor. Bunday dvigatelning ichida gaz portlaganda alanga tashqariga chiqmaydi. Elektr dvigatellar uyroʻzgʻorda, sanoat va transportda keng miqyosda ishlatiladi.

Havolalar
---------

* Пуск электродвигателя с фазным ротором
* Строение асинхронного электродвигателя — видео, 3D
* Конструкции электрических машин

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ulugʻtogʻ**, Ulutov — Jezqazgʻan (Qozogʻiston)dan 100 km shimolida, Sarisu daryosi shimolida joylashgan togʻ. 20-asrning 30-yillarida Jezqazgʻandan 50 km gʻarbdagi Qarsaqpay koni yaqinida Qoramoʻla togʻi yon bagʻrida yozuvlik tosh topilgan (Ermitaj muzeyida saqlanadi). 1391-yil Amir Temur Toʻxtamishga qarshi yurishi chogʻida U.ga yetib kelib, bir kun ichida uning tepasiga tugʻ oʻrnatib, qarorgoh qurdirgan va qoʻshinga atrofdan tosh toʻplab keltirishni va minorasimon inshoot qurishni buyurgan. Toshtaroshlar xarsang toshga 2 tilda — arab va qad. uygʻur tilida bitik yozganlar. Bitik 11 satrdan iborat boʻlib, 8 satri qad. uygʻur va 3 satri ("Bismillohir rahmonir rahim") arab harfidadir. Bitiktoshda 793 (1391) qoʻy yili yoz faslining oʻrtasida (Nizomiddin Shomiyning yozishicha, 28 aprel) Turon sultoni Temurbek 200 ming kishilik oʻrdusi bn Toʻxtamishxonga qarshi safarga chiqqanligi va nishon sifatida shu qoʻrgʻonni bunyod ettirgani yozilgan. Oradan 200 yil oʻtgach, Abdullaxon II ham Soqibqirondan oʻrnak olib, Amir Temur qurdirgan minora qarshisida, U. safaridan yodgorlik sifatida masjid qurdirgan. Bu haqda Hofiz Tanish al-Buxoriy shunday yozadi: "Oʻsha kuni (1582-yil 3 may) namozi peshingacha toʻxtab lashkarga buyurdiki, "Koʻp tosh toʻplasinlar". Buyruqni bajarib toʻplangan toshdan oliyshaʼn u makonda bir masjid bino qildilar. Shu bilan roʻzgʻor sahifalarida u balandqadr shohdan bir yodgorlik qoldirdilar. Shunday ishni firdavsmakon, dinu dunyo qutbi shahriyor Amir Temur Koʻragon... ham qilgan edi".

Boyqoʻngʻir kosmodromi U.ga yaqin yerda boʻlgani tufayli 20-asrning 2yarmida bu hududga kirish man etilgan. Manba: Sharafuddin Ali Yazdiy, Zafarnoma, T. 1997; Nizom iddin Shomiy, Zafarnoma, T. 1996; Hofiz Tanish al-Buxoriy, Abdullanoma, "Sharafnomayi shohiy", 2kitob, T. 2000.

Adabiyot
--------

* Grekov B. D. Yakubovskiy A. Yu. Zolotaya Orda i yeye padeniye, M. 1950; Materiali po istorii kazaxskix xanstv XV— XVIII vv. AlmaAta, 1969.

Faxriddin Hasanov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Afanasiy Afanasyevich Fet**(bolalikdagi ismi Shenshin; 23-noyabr (5-dekabr)1820, Novosyolka, Msensk uyezdi, Orlova guberniyasi—21- noyabr(3-dekabr)1892 Moskva)— rus lirik shoir va tarjimon,Sankt-Peterburg Fanlar akademiyasining aʼzosi(1886), nasrchi. Nekrasovning fikricha, u Pushkin bilan raqobatlasha oladigan yagona shoirdir.
23-noyabr (5-dekabr) 1820-yilda tugʻilgan. Otasi, istefodagi rotmistr, Afanasiy Neofitovich Shenshin, boy mulkdor.

1835 – 1837-yillarda Afanasiy Estoniyaning Voru shahridagi Krümmer nemis xususiy maktab-internatida tahsil oldi. Bu vaqtda Afanasiy Fet sheʼr yoza boshlagan va klassik filologiyaga qiziqish bildirgan. 1837 – 1838-yillarda M. P. Pogodin pansionatida yashab, u yerda universitetga kirishga tayyorlangan. 1838-yilda Moskva universitetiga, avval huquq fakultetiga, soʻngra falsafa fakultetining tarixiy-filologiya (ogʻzaki) boʻlimiga oʻqishga kirdi va uni 1844-yilda tugatdi.

Afanasiy Fet oʻqish paytida jurnallarda sheʼrlar nashr qilishni boshladi. 1840-yilda Fetning universitetdagi doʻsti Apollon Grigoryev ishtirokida Fetning „Liricheskiy panteon" sheʼrlar toʻplami nashr etildi. 1842-yilda – „Moskvityanin" va „Otechestvennie zapiski" jurnallarida nashr etila boshlandi. 1850 yilda Fetning ikkinchi toʻplami nashr etildi, ikkinchi toʻplami „Sovremennik", „Moskvityanin" va „Otechestvennie zapiski" jurnallarida tanqidchilarning ijobiy sharhlarini oldi.

1856-yilda Fetning uchinchi toʻplami Ivan Turgenev tahriri ostida nashr etildi.

1857-yilda Fet tanqidchi Vasiliy Petrovich Botkinning singlisi Mariya Petrovna Botkina bilan turmush qurdi.

1863-yilda Fetning ikki jildlik sheʼrlar toʻplami nashr etildi.

1883-1891 yillarda „Tungi chiroqlar"(„Vechernie ogni") toʻplamining toʻrt soni nashr etildi.

1890-yilda Fet „Hotiralarim"(„Moi vospominaniya") kitobini nashr etdi, unda u oʻzi haqida er egasi sifatida gapiradi. Muallifning oʻlimidan soʻng, 1893 yilda xotiralar bilan yana bir kitob nashr etildi – „ Hayotimning dastlabki yillari" („Rannie godi moey jizni")

Fet 1892-yil 21-noyabrda (3-dekabr) Moskvada vafot etgan. Fetning kotibi Yekaterina Kudryavtsevaning xotiralariga koʻra, uning yurak xurujidan oʻlimidan oldin „kesuvchi" pichogʻ yordamida oʻz joniga qasd qilishga urinish sodir boʻlganligi aytib oʻtgan. Afanasiy Fet Shenshinlarning oilaviy mulki boʻlgan Kleymenovo qishlogʻida dafn etilgan.

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

Manbalar
--------

1. ↑
**Foydali qazilmalar koni** - geologik jarayenlar natijasida yer osti va ustida yigʻilgan mineral moddalarning miqdori, sifati va sanoatda foydalanishga yaroqli sharoitda toʻplanib yotishi. Gaz (uglevodorod tarkibli yonuvchi gazlar va geliy, neon, argon, kripton — yonmaydigan gazlar), suyuq (neft va yer osti suvlari) va qattiq (qimmatbaho elementlar, kristallar, minerallar, togʻ jinslari) foydali kazilmalardan iborat konlar mavjud. Sanoatda foydalanishiga koʻra, Foydali qazilmalar konik. rudali, noruda, yonuvchi va gidrominerallilarga boʻlinadi. Undan tashqari, yer osti suvlari (ichimlik, texnik, balneologik yoki mineral suvlar hamda neftli, brom, yod, radiy tarkibli va boshqa suvlar) konlari mavjud. Foydali qazilmalar konik. yer ustida (ochiq konlar) yoki yer ostida (yopiq konlar) boʻlishi mumkin. Foydali qazilmalar konik. Yer pusti rivojlanishining hamma davrlarida hosil boʻlgan. Paydo boʻlish joylariga qarab geosinklinal va platforma Foydali qazilmalar konik.ga ajratiladi. Konlarninghosil boʻlish sharoitiga qarab seriyalarga [sedimentogen (gipergen), magmat o gen (gipogen) va metamorfogen], seriyalar oʻz navbatida, guruh, sinf va kichik sinflarga boʻlinadi (qarang Gipergen konlar, Gipogen konlar, Metamorfogen konlar).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Wolfgang Amadeus Mozart** (27-yanvar, 1756, Zalsburg — 5-dekabr, 1791, Vena) klassik eraning mashhur va koʻp taʼsir koʻrsatgan bastakori boʻlgan. Uning 600 dan ortiq kompozitsiyalari orasida simfoniya, konserto, kamer, pianino, opera va xor uchun yozilgan asarlar bor. Mozartning ishlaridan boshqa koʻpgina bastakorlar ilhomlanishgan va uning asarlari hamon orkestrlarning standart repertuarlaridan joy olgan.

Mozart — avstriyalik kompozitor. Vena klassik maktabining yirik namoyandasi. Sozanda, oʻqituvchi va kompozitor. Leopold Mozartning oʻgʻli va shogirdi. Yoshligidanoq noyob musiqiy isteʼdod va xotira egasi, virtuoz sozanda (pianinochi, skripkachi), mohir dirijyor va kompozitor sifatida tanilgan: 5 yoshidan ilk musiqa asarlarini ijod etgan, 6 yoshdan butun Yevropa boʻylab gastrolda boʻlgan. 1770-yildan Bolonya Filarmoniya akademiyasi aʼzosi. Zalsburg knyazarxiyepiskop saroyida konsertmeyster (1769—77) va organchi (1779—81), Avstriya imperatori Iosif II saroyida musiqachi va kompozitor (1787-yildan).

Maʼrifatchilik davri gʻoyalari taʼsiri ostida kamol topgan Mozartning ijodi 18-asrning badiiy choʻqqilaridan biri. Mozart uslubida klassik tizimga xos ratsionalizm mezonlari bilan birga sentimentalizm xususiyatlari oʻzaro tutashgan. Keng qamrovli musiqiy-badiiy obrazlar dunyosida joʻshqinlik va chuqur ehtiros, iroda va matonat, ayni paytda nafislik va mayinlik xususiyatlari keng oʻrin olgan. Uning shodlik, xushchaqchaq tuygʻularga boy, hayotbaxsh ijodida fojia mavzulari, dard-alam kayfiyatlari ham chuqur ifoda topgan.

Eng yirik musiqa ustalari oʻrtasida Mozart oʻz ijodining serqatlamligi va kengligi bilan ajralib turadi. Mozart deyarli barcha musiqa janrlariga murojaat etib, 600 ga yaqin asar yaratgan, musiqa tarixida goʻzallik va mukammal garmoniya timsoli sifatida oʻz nomini qoldirgan. Mozart operaning yangi turlarini yaratgan. „Figaroning uylanishi" opera-komediyasi (1786), „Don Juan" opera-dramasi (1787), „Seholi fleyta" milliy opera-ertagi (1791) (jami 17 ta) jahon musiqali teatri xazinasining durdonalariga aylangan. Bulardan „Zaida" (1780), „Haramdan olib qochish" (1782), „Qohira gʻozi" (1783) kabi operalarida Sharq mavzulariga murojaat qilgan. Mozart ijodida simfoniya (50 ga yaqin), cholgʻu konsert (40 ga yaqin), torli kvartet (23 ta), fortepiano sonatasi (21 ta) rivoj topdi. Mozart, shuningdek, turli cholgʻu asarlar, kantata, messa, kamer ansambllar, qoʻshiqlar muallifi. Uning soʻnggi asari — „Rekviyem" (1791, shogirdi F. Zyusmayer tugallagan) mazkur janrning mumtoz namunasiga aylangan. Zalsburgda xalqaro „Mozarteum" (tarkibida ilmiy, oʻquv, konsert boʻlimlari mavjud) muassasasi faoliyat koʻrsatmoqda (1880-yildan).

Adabiyot
--------

* Levik V.Chet el musiqasi tarixi T. 1984.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  




|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Simenon 1963-yilda
**Georges Joseph Christian Simenon** (talaffuzi: *Jorj Jozef Kristian Simenon*; 1903-yil 12/13-fevral, Lyej, Belgiya – 1989-yil 4-sentyabr, Lozanna, Shveysariya) – fransuz yozuvchisi. Belgiya qirollik akademiyasi aʼzosi (1952-yildan). 1921-yilda „Georges Sim" (talaffuzi: *Jorj Sim*) taxallusi bilan „Au Pont des Arches" („Arkali koʻprik") dastlabki romanini eʼlon qilgan. 1931-yilda „Piterlatish" romani bosilgan. Politsiya komissari Maigretning sarguzashtlari haqidagi „Les Mémoires de Maigret" („Maigretning yozishmalari") (1950), „Maigret voyage" („Maigret sayohat qiladi") (1958), „Maigret et le Clochard" („Maigret va daydi") (1963), „Maigret hésite" („Maigret ikkilanmoqda") (1968), „Maigret et Monsieur Charles" („Maigret va janob Charles") (1972) turkum romanlari chop etila boshlagan. Mazkur romanlar detektiv syujeti bilangina emas, balki, birinchi navbatda, inson xarakterining badiiy tadqiqi, jinoyatni keltirib chiqaruvchi sabablarni ochishi bilan ahamiyatlidir. Simenon bu romanlari bilan jahon detektiv-sarguzasht adabiyotining mashhur vakillari qatoridan oʻrin olgan. Simenon komissar Maigret haqidagi romanlaridan tashqari, „Les quatres jours du pauvre homme" („Bir qashshoq hayotining toʻrt kuni") (1949), „Le président" („Prezident") (1958), „La prison" („Qamoqxona") (1968) singari ijtimoiy-psixologik, mustamlakachilik siyosati va fashizm mafkurasini qoralovchi „Le coup de lune" („Oy zarbasi") (1933), „Quartier Nègre" („Habashlar mahallasi") (1935), „La neige était sale" („Qor ustida gʻubor") (1948), „Les frères Rico" („Aka-uka Ricolar") (1952) romanlarini yozgan. Simenon, shuningdek, avtobiografik „Je me souviens" („Xotirlayman") (1945), „Pedigree" („Ibtido") (1948), „Lettre à ma mère" („Onamga xat") (1974) va boshqa kitoblar muallifi. Simenon asarlari jahondagi koʻplab tillarga tarjima qilingan.

Adabiyotlar
-----------

* Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.
* Pervoye delo Maigret [romani, povesti, rasskazi], Moskva, 1968-yil.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Yozuvchi, shoir yoki dramaturgga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BIBSYS: 90059470
* BNC: 000038601
* BNE: XX1014079
* BnF: cb119247961 (maʼlumot)
* CANTIC: a10486367
* CiNii: DA01986771
* GND: 118614401
* HDS: 041470
* ISNI: 0000 0001 2275 5410
* LCCN: n79054014
* LNB: 000002681
* MusicBrainz: 3fa7ef2d-0301-49b5-8c61-c9280e590f2b
* NDL: 00456616
* NKC: jn19990007966
* NLA: 35499791
* NLG: 72088
* NLI: 000222645
* NLK: KAC199625342
* NLP id a0000001188120 yaroqsiz.
* NSK: 000038254
* NTA: 068291965
* RERO: 02-A000150119
* RKD: 211909
* SBN id CFIV059572 yaroqsiz.
* SELIBR: 217368
* en:SNAC: w6pn9gq6
* SUDOC: 027138593
* en:Trove: 975547
* VIAF: 17564
* en:WorldCat Identities: lccn-n79054014

 |
**Bayron rang**

  

  

 **( Minjungbal : *Cavvanbah)* - Avstraliyaning Yangi Janubiy Uels shtatining shimoli-sharqiy burchagida, Bundjalung o'lkasida joylashgan plyaj bo'yidaheuhehhdjiwyy**

Hzuwh7fhgi shaharcha.772 kilometr (480 mi) joylashganSidneydan shimolda va 165 kilometr (103 mi)Brisbendan janubda.Keyp Bayron, shaharchaga tutashgan boshoqhdiegyfhe8gf8, Avstraliya materikining eng sharqiy nuqtasidir.2021 yilgi aholini ro'yxatga olishda shaharning doimiy aholisi 6,330 kishidan iborat edi. Bayron Shir mahalliy hukumati hududining eng yirik shahri, garchi shirning ma'muriy markazi bo'lmasa ham (bu [[Mullumbimby]jdhsiyw7gwhuzis62xugandIamveryproudthatIlove3
Assalomu 3rd] ).

Geografiyasi
------------

Avstraliya Ittifoqining asosiy kommunasi hisoblanadi.Geografiyasi juda qulay va sayyohlarni o‘ziga jalb qiladigan binolar va tarixiy yodgorliklari mavjud.

Byron By dengiz sohilida qushlar ko‘p bo‘ladiCapy Byron mayog‘i

Turizmi
-------

2006-yilda Capy Beyronda turizmning sayyohlarining ko‘rinishi
Capy Beyron bosh minorasi
Bu yerda turizm sohasi rivojlanmoqda.Avstraliya Ittifoqining deyarli barcha hududlarida turizmning sayyohlik turi oxirgi yillarda va 2023-yilda turizmga daromad 2488 mln dollarni tashkil qildi.

Manbalar
--------

1. Australian Bureau of Statistics (28 June 2022). "Byron Bay". 2021 Census QuickStats. Retrieved 20 August 2022. Edit this at Wikidata Material was copied from this source, which is available under a Creative Commons Attribution 4.0 International License Archived 16 October 2017 at the Wayback Machine.

2."Most Easterly Point In Mainland Australia | Byron Bay | Australia | AFAR". www.afar.com. 27 May 2015. Retrieved 18 May 2020.

Abadiy aloqalar
---------------

•

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikisayohatda uchun sayohat qoʻllanmasi mavjud ***Byron Bay***. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikisayohatda uchun sayohat qoʻllanmasi mavjud ***Tourist Drive 30***. |

 Media related to Byron Bay, New South Wales at Wikimedia Commons

•„Byron Bay (Cape Byron Lighthouse)". *Climate Averages for Australian Sites*.  Bureau of Meteorology. Qaraldi: 2006-yil 25-noyabr.
**Umurtqalilar**, boshskeletlilar (Vertebrata yoki Craniata) — xordalilar tipiga mansub hayvonlar kenja tipi. Turlari soni umurtqasizlarga nisbatan kam; shunga qaramay ular hozirgizamon biosferasida muhim oʻrin tutadi. U. yuksak tuzilgan; oʻzgaruvchan yashash xususiyatiga ega. Ular okean suvining turli qatlamlarida, baland togʻlarda, choʻllarda va boshqa joylarda yashaydi. Barcha umurtqalilar evolyutsiyasida ular tuzilishining bitta umumiy reja asosida rivojlanishi kuzatiladi. Bunday rivojlanish morfologik, biokimyoviy va fiziologik xususiyatlari, xattixarakatlari hamda psixik faoliyati jihatidan takomillashgan formalar vujudga kelishiga olib kelgan. U.ning qad. ajdodlari (bosh skeletsizlar, pardalilar) dengizda yashagan. Umurtqalilar dastlab chuchuk suvda paydo boʻlib, evolyutsiyaning dastlabki bosqichini oʻtgan. Ular evolyutsiyasi davomida birlamchi oʻq skelet — xorda oʻrniga dastlab togʻayli, keyinroq suyakli umurtqa pogʻonasi paydo boʻlgan. Natijada suv oqimiga qarshi xarakatlana oladigan kuchli muskulatura uchun pishiq va elastik tayanch skelet vujudga kelgan. Umurtqalilarning suvdan quruqlikda yashashga oʻtishi bilan ular organizmida muhim oʻzgarishlar yuz bergan. Harakat organlarining faol ishlashi uchun ovqat hazm qilish, nafas olish, qon aylanish, ayirish, sezgi organlari va markaziy nerv sistemasi yaxshi rivojlangan. Ovqat hazm qilish sistemasi (ogʻiz boʻshligʻi, qiziloʻngach, oshqozon, ichaklar)ning turli qismlaridan fermentlar ajralib, ovqatni uzluksiz parchalash imkoniyati tugʻilgan; jigar organizmda muhim kimyoviy "laboratoriya" vazifasini bajargan. Umurtqalilar yuragi boʻlmacha va qorinchadan iborat. Qon aylanish sistemasi yopiq. Jabra yoki oʻpka orqali nafas oladi. Qadimgi U.ning chuchuk suvda yashashga oʻtishi bilan suvtuz almashinuvi birlamchi buyrak — mezonefros oʻrniga amniotalarda ikkilamchi buyrak — metanefros paydo boʻlgan. Metabolizmning gormonal boshqarilishi murakkablashgan. U.ning nerv sistemasi va sezgi organlari ishi rivojlangan. Baʼzilarida elektr va magnit sezuvchi organlar ham bor. Umurtqalilar, odatda, ayrim jinsli, birok, germafroditizm ham uchrab turadi. Tuban Umurtqalilar tuxum qoʻyib, koʻpchiligi tirik bola tugʻib koʻpayadi. Yuksak Umurtqalilar nasliga gʻamxoʻrlik qiladi. Eng qadimgi U. qoldiklari ordovik davri chuchuk suv xavzalari yotqiziqlaridan topilgan. Sudralib yuruvchilar mezozoyda juda keng tarqalgan. Ulardan sut emizuvchilar va kushlar paydo boʻlgan. Hozir Umurtqalilarning 40—45 ming turi mavjud boʻlib, 7 sinf (toʻgarak ogʻizlilar, togʻayli baliqlar, suyakli baliqlar, suvda va quruqlikda yashovchilar, sudralib yuruvchilar, qushlar va sut emizuvchilar)ga boʻlinadi.

Umurtqalilar odam hayotida juda katta ahamiyatga ega. Bir qancha U. yuqumli kasalliklar (ulat, tulyaremiya, quturish, ensefalit va boshqalar) qoʻzgʻatuvchilarini tashuvchi hisoblanadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Drel** (nemischa. Drilibohrer — burgʻilash, parmalash) — metall, yogʻoch va b.da kichik (50 mm gacha) teshiklar ochish uchun moʻljallangan asbob. Parmasi dastaki, elektr va pnevmatik harakatlantiriladigan xillari bor. Elektr drellar elektr dvigatel, korpus, tishli uzatma va parma oʻrnatiladigan patrondan iborat. Bunday drellar oʻzgaruvchan tok bilan, pnevmatik drellar kompressor hosil qiladigan siqiq havo bilan ishlaydi. Drellarning ikki turi bor 1-zaryadlanadigan, 2-to'g'ridan to'g'ri tokka ulanadigan. Elektr drellar elektr dvigateli elekto magnit induksiya qonuni bo'yicha ishlaydi. Elektr drellarni elektr dvigatel kuchini kuchaytirish orqali beton devorlarni teshishda va boshqa qurilish ishlarida universal holatda ishlatsa bo'ladi. Elektr drellardan hayotimizda juda ko'p foydalanamiz. Drel so'zi nemischa bo'lishiga qaramay hamma tillarda birdek foydalaniladi. Hozirgi kunda drellarni Rossiyaning Intereskol, Yaponiyaning HITACHI, MAKITA,YATO kabi katta firmalar ishlab chiqarmoqda va EPA, BOSCH, TOTAL, CROWN, RTMAX, FIXTEC, RQDEX, IGCO, TEXA, DEWALT kabi brendlar ostida ham ishlab chiqarilyapdi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ibrohim Loʻdiy** (?-1526) — Loʻdiylar sulolasining uchinchi va soʻnggi vakili, Dehli sultoni (1517—1526). 1517-yil otasi Sikandar (1488—1517) vafotidan soʻng taxtga oʻtirgan. Ibrohim Loʻdiy oʻz xukmronligi davrida ichki nizolarga barham berib, markaziy xokimiyatni mustahkamlagan, qoʻshni Gvalior rojasi Vikramajit va Mevar rojasi Rano Sango ustidan gʻalaba qozongan. Ammo, 1526-yil Bobur bilan boʻlgan Panipat jangida yengilib, halok boʻlgan.

Ibrohim Loʻdiy davrida mamlakatda ilm-fan va madaniyat birmuncha taraqqiy etgan. Oʻsha vaqtlarda bunyod etilgan bir qancha meʼmoriy yodgorliklar hozirgacha saqlanib qolgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Port-harkort** — Nigeriyaning jan. qismidagi shahar. Rivers shtatining maʼmuriy markazi. Axrlisi 362 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Gvineya qoʻltigʻi sohilidagi port, yuk ortib-tushirish hajmi boʻyicha mamlakatda Lagosdan keyin 2-oʻrinda. Nigeriyaning ichki rayonlariga boruvchi temir yoʻl shu yerdan boshlanadi. Palma moyi, tamaki, un tortish, metallsozlik, sement, bitum korxonalari, neftni qayta ishlash va neft kimyosi zavodlari, neft saklash omborlari bor. P.-X.ga neft konlardan quvurlar orqali keltiriladi. Port orqali chetga neft, kumir, qalay kon-sentrati, minerallar, palma mahsulotlari chiqariladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |