**Forest Steven Whitaker** (talaffuzi: *Forest Stiven Uitaker*; 1961-yil 15-iyulda tugʻilgan) — amerikalik aktyor. U turli sovrinlarga sazovor boʻlgan, jumladan, Akademiya mukofoti, Oltin globus mukofoti, Britaniya kino akademiyasi mukofoti va ikkita kino aktyorlari gildiyasi mukofoti.

*"Fast Times Ridgemont High" (1982)* filmida debyut qilganidan soʻng, Whitaker „Platoon" (1986), „ *Good Morning, Vietnam"* (1987), „ *Bird"* (1988) kabi filmlardagi rollari uchun obroʻ qozondi. Bundan tashqari „*The Crying Game"* (1992), „*Phenomenon"* (1996), „*Ghost Dog: The Way of the Samurai"* (1999), „*The Greate Debaters"* (2007), „*The Butler"* (2013), „*Arrival"* (2016) va „*Respect"* (2021) filmlarida ham rollar oʻynagan. U „*Panic Room"* (2002), „*Rogue One: A Star Wars Story"* (2016) va Zuri rolida „*Qora Pantera"* (2018) kabi blokbasterlarda ham paydo bo‘lgan. Ugandalik diktator Idi Aminning Britaniya tarixiy dramatik filmi *"Shotlandiyaning soʻnggi qiroli"* (2006)dagi roli uchun Whitaker „Eng yaxshi aktyor" nominatsiyasida Akademiya mukofotiga sazovor boʻldi. Whitaker rejissyorlik debyutini „*Strapped*" (1993) televizion filmida qilgan va *"Waiting to Exhale"* (1995), *"Hope Floats*" (1998) va „*First Daughter*" (2004) filmlarini boshqargan. 2019-yildan beri u „Godfather of Harlem" epix kriminal drama serialida Bumpy Johnson rolini o‘ynagan.

 Whitaker „ *My Own Love Song"* filmini Parijda taqdim etmoqda, 2010-yil U 2014-yildagi "Taken 3" filmida ham rol ijro etgan, rol katta bo'lmasada tanqidchilar olqishiga sazovor bo'lgan. Aktyorlik karerasidan tashqari, Whitaker insonparvarlik faoliyati va faolligi bilan ham tanilgan. 2011-yilda u YuNESKOning yaxshi niyat elchisi etib tayinlandi, keyinroq Tinchlik va kelishuv boʻyicha maxsus elchi lavozimiga koʻtarildi va Whitaker Tinchlik va Taraqqiyot Tashabbusining notijorat yordam dasturi (WPDI) bosh direktori boʻlib xizmat qiladi.

Yoshligi
--------

Forest Steven Whitaker 1961-yil 15-iyulda Texas shtatining Longvyu shahrida maxsus taʼlim oʻqituvchisi Laura Francisning va sugʻurta sotuvchisi Forest E. Whitaker Jr.ning oʻgʻli boʻlib tugʻilgan. Uning onasi Akan, otasi esa Igbo millatiga mansub. Whitake boshlangʻich maktabda boʻlganida, uning oilasi Kaliforniya shtatidagi Karsonga koʻchib oʻtdi. Uning ikkita ukasi va katta opasi bor. Uning aktyor sifatidagi birinchi roli Dylan Tomasning „*Under Milk Wood"* spektaklidagi bosh rol edi.

Whitaker Palisades Charter High Schoolda oʻqigan, u yerda futbol jamoasida oʻynagan va xorda qoʻshiq kuylagan, maktabni 1979-yilda bitirgan. U Pomona shtatidagi Kaliforniya Davlat Politexnika Universitetiga futbol stipendiyasi bilan o‘qishga kirdi, biroq belidagi jarohat tufayli ixtisosligini musiqaga (qo‘shiq aytishga) o‘zgartirdi. U 1980-yilda *Cal Poly Chamber Singers* bilan Angliyaga gastrol qilgan. U qisqa vaqt ichida ixtisosligini dramaga oʻzgartirdi. Keyinchalik Whitaker Janubiy Kaliforniya universiteti qoshidagi Tornton musiqa maktabiga opera boʻyicha tenor sifatida oʻqishga oʻtdi va keyinchalik universitetning drama konservatoriyasiga qabul qilindi. U 1982-yilda USC ni aktyorlik boʻyicha BFA bilan tamomlagan. U 2004-yilda Nyu-York universitetining Gallatin Individual tadqiqotlar maktabida „Mojarolar o‘zagi: Tinchlik va yarashuvni o‘rganish" bo‘yicha ilmiy darajaga ega bo‘lgan.

Whitaker keyinchalik London Drama Studioda aspiranturada tahsil oldi.

Faoliyati
---------

 Uitaker 2013 yilgi Kann kinofestivalida
Whitaker uzoq vaqtdan beri taniqli kinorejissyorlar va aktyorlar bilan hamkorlik qilgan. Oʻzining ekrandagi birinchi nota ijrosida u 1982-yilda Kameron Krouning *"Ridgemont High"da* oʻsmirlik davriga oid „Fast Times" filmi versiyasida oʻrta maktab futbolchisi rolini oʻynagan. 1986-yilda u Martin Scorsesening „*Color of Money*" va Oliver Stounning „*Platoon*" filmlarida paydo boʻldi. Keyingi yili u Robin Williams bilan birga „*Good Morning, Vietnam*" komediyasida rol oʻynadi. 1988-yilda Whitaker „*Bloodsport*" filmida paydo boʻldi va oʻzining birinchi bosh rolini Clint Eastwoodning „*Bird*" filmida jazz alto saksofonchisi Charli „Bird" Parker rolini oʻynadi. Oʻzini rolga tayyorlash uchun Whitaker saksafon darslarini oldi, shuningdek, keng koʻlamli tadqiqotlar olib bordi va Parkerni tanigan koʻplab odamlar bilan suhbatlashdi. Uning „transsendent" deb atalgan spektakli unga 1988-yilda Kann kinofestivalida eng yaxshi aktyor mukofoti va „Oltin globus" nominatsiyasiga sazovor boʻldi.

Shaxsiy hayoti
==============

1996-yilda Whitaker „*Blow Away*" filmi toʻplamida tanishgan aktrisa Keisha Nashga uylandi. Ularning toʻrt farzandi bor: ikkita qizi (Sonnet va True) va oʻgʻli (Ocean Alexander) va uning qizi (Autumn) oldingi munosabatlaridan. 2018-yil dekabr oyida Whitaker murosasiz kelishmovchiliklarni aytib, Nesh bilan ajrashish uchun ariza berdi.

Whitaker yoga bilan shugʻullanadi, kenpoda qora kamarga ega va vegetarian. U, shuningdek, Den Inosanto qoʻl ostida va hozirda Jo Jekson bilan birga Eskrimada mashq qiladi. 2021-yilda u NBA Afrikaga ozchilik egasi va strategik investor sifatida qoʻshilganligi eʼlon qilindi.

Whitakerning chap koʻzining ptozisini tanqidchi Susan Wloszczyna „qiziqarli" deb atagan, yozuvchi Stephanie Zacharek esa bu unga „uyqusirab, mulohazakor koʻrinish" beradi degan. Whitakerning tushuntirishicha, bu holat irsiydir va u kosmetik sabablarga koʻra emas, balki koʻrish qobiliyatiga taʼsir qilgani uchun uni tuzatish uchun jarrohlik amaliyotini oʻtkazishni oʻylagan.

Uning nasl-nasabi Nigeriyaning Imo shtatidagi Nkverre bilan bogʻliq boʻlib, u yerda 2009-yil 5-aprelda faxriy boshliq etib tayinlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „In general, he rules." *The Boston Globe*. October 1, 2006. 2022 starred alongside Jude Law in the Netflix Movie Repo Men.
2. ↑  „Forest Whitaker: The King Of The Oscars?". *CBS News* (31-yanvar 2007-yil). 7-fevral 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi.
3. ↑  Sternbergh, Adam. „Out of the Woods: How Forest Whitaker escaped his career slump." *New York*. January 9, 2006.
4. ↑  „WPDI Whitaker Peace & Development Initiative". *WPDI*.
5. ↑  „Forest Whitaker". *IMDb*.
6. ↑  „Forest Whitaker Biography (1961-)." *FilmReference.com*.
7. ↑  Patterson, John. „The bigger picture." *The Guardian*. April 20, 2002.
8. ↑  „Cal Poly Pomona". *CSU Mentor*. Qaraldi: 12-sentabr 2008-yil.
9. ↑  „100 Celebrities with College Degrees".  Rasmussen College. 26-iyun 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-noyabr 2017-yil.
10. ↑  Laura Randall „BLACKBOARD: Independent Study; A Twin Peek: What The Stars Do at N.Y.U." *The New York Times*, November 7, 2004.
11. ↑  Lindsey, Robert. „FILM: LIVING THE PART; Young Man With a Sax." *The New York Times Magazine*. September 11, 1988.
12. ↑  „Festival de Cannes: Bird". *festival-cannes.com*. 28-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-iyul 2009-yil.
13. ↑  „Forest Whitaker files for divorce from Keisha Nash-Whitaker".  Associated Press (27-dekabr 2018-yil). Qaraldi: 31-dekabr 2018-yil.
14. ↑  „Forest Whitaker and Dambisa Moyo join group of strategic investors in NBA Africa". *NBA.com*.
15. ↑  Wloszczyna, Susan. „'Last Kingʻ demanded obedience to their craft." *USA Today*. October 2, 2006.
16. ↑  Sager, Mike. „What I’ve Learned: Forest Whitaker." *Esquire*. February 26, 2007.
17. ↑  *Charlotte B.* „39 Black Celebrities in Hollywood with Nigerian origin". *Afroculture* (2019). Qaraldi: 10-yanvar 2021-yil.