recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Apollon Shuazyolya-Gufe** (nekorr. *Apollo Choiseul-Gouffier*) — Britaniya muzeyi kollektsiyasidan toʻliq oʻlchamli (hayotiy oʻlchamdagi) antiqa marmar haykaldir. Haykalning gipsi (aniq nusxasi) Moskvadagi Pushkin nomidagi Davlat tasviriy sanʼat muzeyining doimiy koʻrgazmasiga („Qadimgi Yunoniston sanʼati" koʻrgazmasi, 16-xona) kiritilgan.

Tarix
-----

Maʼrifatparvar fransuz aristokrati Ogyust de Shuazyol-Gufe, (1752-1818-yillarda) qirol Lyudovik XVI ning Usmonlilar imperiyasidagi elchisi boʻlgan va shu lavozimda boʻlganida qadimiy buyumlarni yigʻish va oʻrganishga eʼtibor qaratgan. Fransuz inqilobidan keyin, Shuazyol-Gufe Rossiyaga hijrat qildi va bir muncha vaqt (1797-1800-yillarda) Sankt-Peterburgdagi Badiiy akademiyaning prezidenti boʻldi. Napoleon hokimiyat tepasiga kelgandan soʻng, u Fransiyaga qaytdi (farzandlari Rossiyada qolgan).

Shuazyol-Gufe 1818-yilda Parijda vafot etdi, shundan keyin uning mulki (kreditorlar tomonidan?) auktsionga qoʻyildi. Shuazyoll Sharqda boʻlgan yillarida sotib olgan antiqa haykal (uning kelib chiqishi aniq joyi nomaʼlum) ushbu kim oshdi savdosida sotildi va oxir-oqibat Britaniya muzeyiga keldi. Boshqa tahlilga koʻra, Shuazyol haykal bilan avvalroq ajrashgan.

Tavsif
------

Yalangʻoch yosh yigitning haykali, ehtimol Apollon xudosi yoki gʻalaba qozongan sportchining haykali eramizning I-asrdagi marmar Rim nusxasi boʻlib, uning uslubiga koʻra miloddan avvalgi 460-450-yillarga tegishli boʻlishi mumkin. Haykal marmarga tarjima qilingan bronza asl nusxaning oʻziga xos xususiyatlarini, masalan, bronza asl nusxaga alohida-alohida quyilgan soch tolalarining oʻymakorligini saqlab qolgan. Haykalning oʻng qoʻlidagi dumga oʻxshash tayanch va chap qoʻlni oyoqqa bogʻlaydigan ustun bronza asl nusxadan koʻra moʻrtroq boʻlgan marmar versiyada zarur boʻlgan.

Yana qarang
-----------

* Antik haykalda Apollon

Adabiyotlar
-----------

* Antoine Héron de Villefosse, „Tête dʻApollon (Musée du Luvr)", dans Monuments and memoires de la Fondation Eugène Piot, tome 1, fascicule 1, 1894, p. 61-76.
* Katharine A. McDowall, „Two Heads related to the Choiseul-Gouffier Type", dans The Journal of Hellenic Studies, jild. 1904-yil 24-noyabr, p. 203-207.
* Étienne Michon, „LʻApollon de Cherchell", dans Monuments and memoires de la Fondation Eugène Piot, tome 22, fascicule 1, 1916, p. 55-70.
* Valter Vudbern Xayd, Olimpiya gʻoliblari yodgorliklari va yunon sport sanʼati, Vashington, Vashingtondagi Karnegi instituti, 1921-yil, p. 90-91.

Manbalar
--------

1. ↑  „Аполлон Шуазель-Гуффье". 9-iyul 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-iyun 2021-yil.
**Apokalipsis (Qiyomat)** (yun. apokalypsis — bashorat) — yahudiy va xristian dinlarining yuzaga kelishiga oid diniy adabiyot namunalaridan biri; ilohiy karomatli rivoyatlar. Yahudiy va xristian dinining paydo boʻlishi jarayonida diniy karomat xususiyatiga ega boʻlgan koʻp yozuvlar vujudga kelgan, lekin ulardan faqat bittasi — „Ioann (Yuhanno) karomati" xristianlikda Bibliya kano-niga kiritilgan, qolganlari: „Qadimgi ahd" asarlaridan Yezdra va Varux A.lari, „Yangi ahd" adabiyotidan Petr, Mess, Zo-strian karomatlari va hokazo apokrif (sox-ta) deb eʼlon qilingan. Shuning uchun A. termini xristian anʼanasida faqat „Ioann karomati" (68 — 69-yillarda tu-zilgan) ga nisbatan ishlatiladi. „Ioann karomati" oʻz mazmuni bilan „Qadimgi ahd" yozuvlariga yaqin. Shunday boʻlsada yirik ruhoniylar (mas, Lyuter, Svingli) A.ga gumon bilan qaraganlar.

Adabiyotlar
===========

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
EL GREKO (asli Teotokopuli, TpeoYusoriN) Domeniko (1541, Krit o. 1614.7.4, Toledo) - ispan rassomi; kelib chiqishi fek. Dastlab Krit o.da mahalliy ustalardan ikona sanʼatini oʻrgangan, 1560—70" yillarda Venetsiya, Rimda ishlagan, Titsian, Mikelanjelo, Tintoretto va boshqalardan taʼsirlangan, realistik asarlar yaratgan ("Koʻrning shifo topishi", taxminan 1565, Drezden kartinalar galereyasida va boshqalar). 1577-yildan Ispaniya (Toledo)da yashagan. E.G. asarlarida illyuziyali cheksiz tasviriy kenglikda yer va osmon chegarasi yoʻqoladi, keskin rakurslar va notabiiy uzaytirilgan proporsiyalar goh paydo boʻluvchi, goh teranlikda gʻoyib boʻluvchi oʻzgaruvchan shakllarni yaratadi ("Avliyo Mavrikiyning iztiroblari", 1580—82; "Graf Orgasni dafn etish", 1586—88, Toledodagi SantoTome cherkovida; "Muqaddas oila", taxminan 1590—95, Klivlenddagi Sanʼat muzeyida va boshqalar); reflekslarning koʻpligi, keskin ranglarning notekis oʻyiniga asoslangan kolorit muhim oʻrin tutadi. Portretlariga ehtirosli obraz qurilishi xos ("Bosh inkvizitor Nino de Gevara", 1600— 01, Metropolitenmuzeyda; "Nomaʼlum ritsar portreti", 1578—80, Pradoda va boshqalar).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Apofeoz** (yun. apotheosis — ilohiylashtirish) — 1) biror bir shaxs yoki voqeani sharaflash; 2) tantanali yakun; 3) xalqni, qahramonni yoki biror voqeani sharaflaydigan spektakl, bayram konsert dasturi yoki sirk tomoshasining odatda yakunlovchi, tantanali ommaviy sahnasi: „Gulsara" operasi (R. Glier va T. Sodiqov)ning yakunlovchi qismi. A. tomosha, bayram namoyishining mustaqil qismi sifatida (matneiz) boʻlishi ham mumkin. Bu turdagi A.lar ishtirokchilarning taʼsirli holatlari („jonli lavha", „soʻzsiz sahna") asosida quriladi. Bunda dekoratsiya, kiyim, butaforiya va boshqalar katta ahamiyatga molik. Hozir har yilgi Oʻzbekiston mustaqilligiga bagʻishlangan konsertlarda A.ning turli koʻrinishlaridan foydalaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Reynxart **Dozi** (Reynxart *Dozi*, niderlandcha: *Reinhart Pieter Anne Dozy*)Reynhart Pieter Anne Dozi ; 1820-fevral 21-yil, Leydenda tug'ilgan ) — golland tarixchisi, sharqshunosi va islomshunos olimi.

17-asrda Gollandiyaga ko'chib kelgan fransuz oilasidan. U Leydendagi Sharq qoʻlyozmalari toʻplamining kuratori va Leyden universitetining tarix professori ( 1850 yildan). Sankt-Peterburg Fanlar akademiyasi ( 1878 ) va dei Linsey akademiyasining xorijiy muxbir aʼzosi.

fransuzcha: *Histoire des Musulmans d’Espagne* musulmonlar tarixi kitobHistoire des Musulmans d'Ispagne ; ruscha tarjimada "Mavriytaniya Ispaniyasi". xalifalar davri. VI-XI asrlar") Dozi Al-Andalus tarixi bo'yicha eng nufuzli tadqiqotcgilardan biri bo'lib, XXI asrga kelib ham uning manbalaridan foydalanib kelinmoqda. .

Doziga arab tarixini biluvchi shaxs shon-sharafini "Dictionnaire détaillé des noms des vetements chez les arabes" ( Amsterdam, 1845 ) nomli keng qamrovli asari keltirdi.

Bu asardan soʻng o'rta asrlardagi Shimoliy Afrika va Ispaniyadagi arablar tarixini yoritib beruvchi bir qancha asarlar paydo boʻldi:

* "Scriptorum Arabum loci de Abbacidis" (Leyden, 1813-1863);
* "Almohades tarixi" (Leyden, 1847, 2-nashr, 1881);
* "Geschichte Afrikas und Spaniens" (Leyden, 1848-1852);
* "Recherches sur l'histoire va la littérature des Arabes d'Ispagne marjonlarini le m. âge" (Leiden, 1849);
* "Histoire des Musulmans d'Ispagne jusqu'à la conquête de l'Andalousie par les Almoravides" (Leyden, 1861 va 1881);
* "Het Islamisme" (Harlem, 1863; fransuz. Chauvin tomonidan tarjima qilingan, Leyden, 1879);
* "Die Israeliten zu Mekka" (Leyptsig, 1864)
* va boshqalar.
* Дози Рейнхарт*. Мавританская Испания. Эпоха правления халифов VI—XI*, Всемирная история. М.: Центрполиграф, 2021. ISBN 978-5-227-08377-7.

Quyidagilar bilan tuzilgan:

* de Gue "Edrisi, description de l'Afrique et de l'Espagne, texte arab, traduction, notes et glossaire" (Leiden, 1866);
* Engelmann: "Glossaire des mots espagnoles et portugais, dérivés de l'arabe" (Leiden, 1869).

Shuningdek, "Supplément aux dictionnaires arabes" (Leyden, 1877-1881) ham unga tegishli.

1. 1 2  *(unspecified title)*
2. 1 2  *(unspecified title)*
3. ↑  *(unspecified title)*
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Beltov togʻlari (maʼnolari).

**Beltov togʻlari** — Navoiy viloyatining jan.gʻarbidagi togʻlar. Ovminzatov bilan Yeti.mtov oraligʻida. Eng baland joyi 538 m. Uz. qariyb 30 km. Beltov togʻlari jan.gʻarbdan shimoli-sharqqa yoʻnalgan. Beltov togʻlari Ovminzatovning davomi boʻlib, Yetimtov bilan tektonik botiq (Sardor sinklinali) orqali tutashgan. Shimoli-gʻarbiy yon bagʻirlari ancha tik va quruq oʻzanlar bilan oʻyilgan, ayrim joylarda eol qumlarining turli shakllari vujudga kelgan. Jan.sharqiy yon bagʻirlari Qoraxotin botigʻiga zinapoyasimon pasayib tushgan. Etaklarida keng prolyuvial shleyflar bor. Beltov togʻlarining suvayirgʻich qismi choʻqqilari nayzasimon va oʻtkir qirrali. Beltov togʻlari kristalli slanes, kvarsit, ohaktosh va amfibolitlarning qatlamlaridan iborat. Yuqori paleozoyning gersin togʻ hosil boʻlish davrida koʻtarilgan. Tuproklari, asosan yuvilgan boʻzqoʻngʻir tuproqlar. Qorajusan, boyalich, tasbiyurgʻun, izen hamda efemerlar oʻsadi. Yon bagʻirlari.yaylov chorvachiligida foydalaiiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Beltov togʻlari" *OʻzME*. B-harfi[*sayt ishlamaydi*] Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Moliya kapitali** - pul kapitali, pul vositalari shaklidagi kapital; sanoat kapitalining bank kapitali bilan oʻzaro qoʻshilib ketishi natijasida yuzaga keladigan kapital. Moliya kapitali iqtisodiy kategoriya sifatida 19-asr oxiri — 20-asrboshlarida ishlab chiqarish va bank sohasida kapitalning yuqori darajada yiriklashishi asosida vujudga keldi. Bunga qadar sanoatchilar va bankirlar bir-biridan mustaqil holda ish koʻrar, banklar sanoatga xizmat kursatar, sanoatchilar sanoat foydasini olsa, banklar bank foydasiga ega boʻlar edi. Banklar qoʻlida kapital yirikla-sha boshlagandan keyin, ular uzlarining boʻsh turgan mablagʻlarini sanoatga faqat qisqa muddatga emas, balki uzok, muddatga qarz berib, korxonalarning faoliyatiga taʼsir koʻrsatadigan boʻldi, hatto ayrim hollarda ularning taqdiri banklarga bogʻliq boʻlib qoldi. Bank mablagʻlari har xil aksiyalar sotib olish va "ishtirok etish tizimi" asosida sanoatga koʻcha boshladi. Natijada yirik banklar ayni bir vaq-tda, sanoat magnatlariga, yirik sanoatchilar esa yirik bank magnatlariga aylandi. AQShdagi eng yirik 2 moliya monopolistik guruh —Morganlar va Rokfellerlar Moliya kapitalining shakllanishiga yaqqol misol boʻla oladi, chunki Morgan dastlab bankir, Rokfeller esa neft sanoatchisi edi. M.g. rivojlangan davlatlar iktisodiyotining barcha sohalari — sanoat, qishloq xoʻjaligi, transport, savdo, sugurta va boshqa mavjud boʻlib, kapitalning turli xil shakllari (tovar, pul, savdo, kredit)ni harakatga keltiradi va yukrri darajada foyda olishga erishadi. Moliya kapitali davlat siyosatida qam mu-him rol oʻynaydi.

Ahmadjon Oʻlmasov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Moliya guruhlari** - bir necha oila yoki guruhlarning ittifoqi. Iqtisodiy birlashish negizida tashkil topgan yirik moliyasanoat birlashmalari, sanoat, bank, transport, savdo, su-gurta, xizmat koʻrsatish va boshqa sohalarning yirik uyushmasi. 19-asr oxiri —20-asrning boshlarida kapitalning kon-sentratsiyasi hamda markazlashuvi asosida shakllangan. M.g. yirik kapitalga ega boʻlgan monopoliyalarning gigant ittifoqidir. M.g. dastlab AQSH da, keyinchalik Angliya, Fransiya, Germaniya, Yaponiya va boshqa davlatlarda tashkil topdi. Bunday guruhlarga Rokfellerlar, Morganlar, Dyuponlar, Mellonlar, Jianini kabilar misol bula oladi. har bir M.g.ning markazi davlatning maʼlum hududida joylashgan buladi. Ammo 20-asrning 70-yildan ularning taʼsir doirasi baynalmilallashib-transmilliy tus ola boshladi. Korporatsiyalar koʻpaydi. Mac. Rotshild guruhi tasarrufidagi aktivlarning qariyb 60% Fransiyadan tashqaridagi hududlarda joylashtirilgan. Yetakchi M.g. faoliyati universal harakterga egadir. AQSH, Gʻarbiy Yevropa va Yaponiya iqtisodiyotida 5—10 ta M.g. asosiy oʻrin egallaydi. Yetakchi oʻrin AQSH M.g.ga tegishli. M.g.ning yirik savdosanoat korporatsiyalari boshqa M.g.ning banklari va sugʻurta kompaniyalari bilan kredit aloqalarini oʻrnatgan. Mac, Kaliforniya va Texas (AQSH) guruhlari Uoll-strit banki kreditlaridan foydalanadi. Mamlakatlararo iqtisodiy integratsiya jarayoni yangi tipdagi birlashmalar — xalqaro korporatsiyalarni vujudga keltirdi. Ular 2 turga ajratiladi: transmilliy korporatsiyalar va koʻp millatli korporatsiyalar. hozirgi paytda jahonda 37 mingga yaqin xalqaro korporatsiyalar va ularning 206 mingdan ortiq filiallari faoliyat koʻrsatmoqda. 1980-yillar oxirida 100 ta yirik M.g.dan 38 tasi Gʻarbiy Yevropada, 29 tasi AQShda, 16 tasi Yaponiyada, 10 tasi Fran-siyada, qolganlari, Avstraliya, Kanada, Yangi Zelandiya va boshqa industrial mamlakatlarda joylashgan edi.

Abduxalil Razzoqov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ivan Petrovich Kulibin** [1735, 10(21).4. — Nijniy Novgorod — 1818.30. 7(11.8)] — oʻzi mustaqil oʻqib oʻrgangan rus mexanigi. 1764—67 yillarda murak-kab mexanizmlardan tuzilgan tuxumsi-mon soat yasab, 1769-yilda Yekateriva II ga inʼom qilgan. Yekateriva II K.ni Peterburg Fanlar akademiyasi mexaniqa ustaxonasiga boshliq qilib tayinlagan. K. yangi ti-zimli qurilmani qoʻllab, choʻntak soati yasagan; bu soat sekund, minut, soatni koʻrsatishdan tashqari, yil fayellari, oy, hafta kunlari va Oyning qaysi fazada ekanligini qam bildirgan. K. minora soatlari va mitti soatlar ham yaratgan. Optik asboblarning shishalarini silliklash usulini takomillashtirdi. Neva daryosiga quriladigan bir arkli, 298 m prolyotli koʻprik modelining loyihasini ishlab chiqsi va qurdi. Shuningdek, "suv oʻtkazgich" loyihasini tuzdi. 1779-yilda yasagan kuchli fovar (projektor) ustaxona, kema va mayaklarda qoʻllanildi. K. 1791-yilda oʻziyurar aranacha (somokat), 1793-yilda vintli mexanizmlar yordamida ishlaydigan lift, 1794-yilda shartli belgilarni uzoq masofaga oʻzatuvchi optik telegraf yaratdi. K. oʻzi ixtiro qilgan asbob va qurilmalarini loyhalash jarayonida chizma va rasmlardan keng foydalangan. K. 1801-yilda Akademiyadan ketib, Nijniy Novgorodga keldi. Bu yerda kemalarning daryo oqimiga qarshi harakatlantirish usulini ishlab chikdi. 1804-yilda "vodoxod" yasadi. K. umrining oxirgi yillarini muxtojlikda oʻtkazgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kattaich gʻori** — Shimoliy Nurota tizmasining shimoliy yon bagʻrida (Jizzax viloyati, Forish tumani), 850 m balandlikda joylashgan. Toshkoʻmir davriga mansub ohaktoshlarda hosil boʻlgan. Gʻorning kirish qismi tuxumsimon shaklda (eni 1 m, balandligi 0,7 m). Ichkaridagi katta xonaga 7 m uzunlikdagi yoʻlak orqali kiriladi. Xonadan har tomonga yoʻlaklar ketgan, ular oxirida torayib tugaydi. Xona sahnida gʻor gillari, devor va shiplarda boksit rudasi belgilari mavjud. Gʻorning umumiy uz. 35 m, maydon 150 m2, qajmi 335 m2 dan ziyod.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Katta qanotlilar**, uchar itlar, uchar tulkilar (Megachiroptera) — qoʻlqanotlilar kenja turkumi. Yirik (tanasining uz. 6 sm dan 40 sm gacha, qanotlari yoyilganida 1,7 m gacha) boʻlishi bilan boshqa qoʻlqanotlilardan farq qiladi. Qoʻlqanotlilarning eng yirigi. Oldingi oyoq panjasining I va II barmoqlarida tirnoqlari bor. Koʻpchiligining dumi boʻlmaydi. Tish boʻrtigʻi yassi, oʻsimlikxoʻr hayvonlarnikiga oʻxshash. Quloq suprasi chetlari yopiq boʻlishi bilan koʻrshapalaklardan farq qiladi. Koʻzlari yaxshi rivojlangan. Exolokatsiya xususiyati faqat uchar tulkilarda aniqlangan. Exolokatsion signallar koʻrshapalaklarnikiga oʻxshash boʻgʻizda emas, balki tili orqali generatsiyalanadi. Bitta oila, 50 ga yaqin urugʻ va 150 turni oʻz ichiga oladi. Sharqiy yarim sharning tropik va subtropik hududlarida (Shim.da Misrgacha), Jan. Yaponiyada tarqalgan. Kundu-zi daraxtlarning shox-shabbalari orasiga, baʼzan, gʻorlar va gʻoyalarning yorigʻiga yashirinib oladi. Koloniya boʻlib (baʼzan, bir necha ming individlardan iborat) yashaydi. Asosan, mevalar bilan oziqlanadi. Koʻpchilik mayda K.q. gullar changi va nektar bilan oziqlanib, tropik oʻsimliklarning changlanishida ishtirok etadi. Mevaxoʻrlari ayrim hududlarda birmuncha ziyon yetkazadi. 4 turi Xalqaro Qizil kitobga kiritilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Julie Dorne Braun**, **Downtown Julie Braun** nomi bilan tanilgan, ingliz tilida tug'ilgan aktrisa, televizion shaxs, SiriusXM DJ va sobiq MTV VJ. Braun 1987 yildan 1992 yilgacha davom etgan *Club MTV* televizion musiqiy shousining boshlovchisi sifatida tanilgan.

Hayot va martaba
----------------

Braunning otasi yamaykalik, onasi esa britaniyalik edi. Braunning olti ukasi bor.  Uning otasi Qirollik havo kuchlarida edi va u Buyuk Britaniyaga qaytib, Uelsning Bridjend shahrida joylashishdan oldin butun dunyo boʻylab, jumladan Singapur va Kiprdagi havo kuchlari bazalarida oʻsgan. 

Disko raqslari bo‘yicha Buyuk Britaniya chempionatida g‘olib chiqqanidan so‘ng, u 1979-yilda Disko raqslari bo‘yicha jahon chempionatida g‘olib chiqdi. Ko'p o'tmay, Braun Britaniya televideniesida boshlovchi va bir qator bolalar dasturlarida, jumladan, uzoq davom etgan *"Crackerjack"* shousida mehmon sifatida ish boshladi. Braun, shuningdek, 1980-yillarning boshida Zoo raqs guruhi a'zosi sifatida *"Top of the Pops"* da raqqosa sifatida paydo bo'ldi.

Keyingi karyera
---------------

MTVni tark etgach, Braun ESPNda ishlashni davom ettirdi va futbol sportchilari bilan maydonda va undan tashqari intervyular olib bordi. Keyin Braun Los-Anjelesga ko'chib o'tdi va *E Entertainment* kanalining g'iybat shousini o'tkazdi. U, shuningdek, 1992 yil mart oyida *American Dance Traxx* sindikatlangan radio dasturining 1993 yil dekabr oyida yakuniy eshittirishiga qadar boshlovchisi bo'ldi.

Braun bir qator filmlar va teleko'rsatuvlarda paydo bo'ldi, jumladan*,* *Spy Hard*; *Spring Break '83*; *The Weird Al Show*; *B\*A\*P\*S*; *Ride*; *Walker, Texas Ranger*; *Battle Dome*; *Hey Arnold!*; *I'm a Celebrity, Get Me Out of Here!*; *The Dog Whisperer*; *The Eric Andre Show va* *RuPaul's Drag U*.

Shaxsiy hayot
-------------

Braun 2001 yilda kino prodyuseri va Intermedia kompaniyasining sobiq bosh direktori Martin Shuermanga turmushga chiqdi. Ular qizi bilan Kaliforniyaning Marina del Rey shahrida yashaydilar.

Manbalar
--------


1. 1 2  *Schwartz, Harry* „Julie Brown: at home for the holidays". *Life & Health Library* (dekabr 1996). 8-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. ↑  „Which MTV Host Was a World Champion Disco Dancer?" (en-us). *Oprah.com*. Qaraldi: 22-may 2019-yil.
3. ↑  „Crackerjack (1955–84) Credits".  Screenonline. Qaraldi: 27-fevral 2014-yil.
4. ↑  *Lyons.* „Catching Up with Downtown Julie Brown". *Black Enterprise* (22-avgust 2012-yil). Qaraldi: 7-iyul 2022-yil.
**Doğan Avcıoğlu** — Turk jurnalist, yozuvchi, mutafakkir va siyosatchi.

Hayoti
------

U 1926-yilda Bursaning Mustafakemalpasha tumanida tugʻilgan. Oʻrta maʼlumotni Bursa litseyida tugatgan Avjiogʻlu, Fransiyada iqtisodiy va siyosiy fanlar boʻyicha tahsil oldi. 1955-yilda u Turkiya va Yaqin Sharqqa qaytib, Davlat boshqaruvi institutida assistent boʻlgan. 1956-yildan buyon u Respublika Xalq Partiyasining (CHP) ilmiy-tadqiqot byurosida ishlagan va partiyaning nashrida, „Ulus" gazetasida maqolalar yozgan. U shuningdek Ulusdan tashqaridagi haftalik Akis va Kim jurnallarida maqolalar yozdi; U oppozitsion kuchlar bilan munosabatlar keskinlashayotgan kunlarda Akis jurnalini boshqargan. 27-may toʻntarishidan keyin CHPdan Vakillar Palatasi aʼzosi etib saylangan Avcıogʻlu, 1961-yil Konstitutsiyasining tayyorlanishiga hissa qoʻshdi. 1960-61-yillarda „Vatan" va „Ulus" gazetalarida yozuvchi va Anqara radiosida xorijiy yangiliklar sharhlovchisi sifatida ishlagan.

Avjioʻgʻlu 1960-yilda Mümtaz Soysal va Jemal Reşit Eyuboʻgʻlu bilan birgalikda tuzgan va 1967-yilgacha nashr etgan Direktorlik jurnali bilan 1960-yildan keyin siyosiy fikr muhitida faol rol oʻynadi. Yon jurnalida chop etilgan maqolalarida u oʻziga xos „Kamalist Sotsializm" yondashuvini himoya qildi.
Kemalistik inqilobning yutuqlarini himoya qilgan va uni olgʻa sotsializm tomon ilgari surgan fikrlar oʻsha paytda keng tarafdorlarni toʻplagan. 1960-yildan keyin chap fikrlar va harakatlarning shakllanishiga chuqur taʼsir koʻrsatgan ushbu jurnal 30-yillarda Kadro jurnali atrofida tashkil etilgan Kadrlar harakatining qarashlari bilan muhim oʻxshashliklarga ega edi. Shuningdek, u Dirda yozgan asarlari bilan irqchilik va turanizmga qarshi kurashgan.

1963-1965-yillarda Turk-Tadqiqot Markazining direktori va 1968-yildan 1969-yilgacha CHP Oliy Maslahat Kengashi aʼzosi sifatida ishlagan. Sotsialistik Madaniyat Uyushmasining asoschilaridan biri boʻlgan Avjiogʻlu iqtisodiy mustaqillikni „kapitalizm" va „imperializm" ga qarshi himoya qildi.

1971-yil 12-martdagi memorandumdan soʻng, 1971-yil 9-martda davlat toʻntarishiga urinishda isteʼfodagi general-leytenant Jamol Madanoʻgʻlu bilan sud qilingan va oqlangan Avjioʻgʻlu 1973-yilda siyosiy hayotdan chiqib ketdi.

Istanbulda oshqozon saratoni kasalligi bilan davolanayotgan Avciogʻlu 1983-yil 4-noyabr kuni shu yerda vafot etdi, U vasiyatiga koʻra Buyukukada dafn qilindi. Ikki marta turmushga chiqqan Dogʻan Avcıogʻlu, Sevil Yurdakuldan ikki oʻgʻli bor.

Manbalar
--------
***Katta strategik urush oʻyini*** yoki oddiygina **buyuk strategiya oʻyini (GSG)** bu urush oʻyini boʻlib, asosiy eʼtiborni katta strategiyaga qaratadi: davlat yoki imperiya resurslarining harakati va foydalanish darajasidagi harbiy strategiya. Bu 4X oʻyinlari bilan sezilarli darajada mos keladigan janr, lekin „assimetrik" boʻlishi bilan ajralib turadi, yaʼni oʻyinchilar oʻyinni va ochiq dunyoni oʻrganish va rivojlantirishda teng darajada erkin guruhlar orasida emas, balki maʼlum bir sozlashga koʻproq bogʻlanganligini anglatadi.

Oʻyinlar doirasi
----------------

Harbiy taktikalar juda mavhum yoki butunlay yoʻq qilingan yirik strategiya oʻyinlariga misollar Risk hamda Diplomatiya stol oʻyinlarini oʻz ichiga oladi. Haqiqiyroq boʻlgan yana bir misol — Axis & Allies, garchi unda harbiy omillar hali ham juda mavhum. Uchinchi Reyxning yuksalishi va pasayishi, Qurollardagi imperiyalar va Oʻrta asrlar imperiyalari kabi oʻyinlar haqiqiy urush oʻyinlari boʻlib, harbiy qismlar maxsus tarzda ifodalanadi va aniq harbiy atributlar asosida bevosita jang qiladi. Hearts of Iron, Europa Universalis, Crusader Kings, Supreme Ruler Ultimate, Hegemony va Total War seriyalari kompyuterga asoslangan grand strategiya oʻyinlariga misoldir.

Akademik foydalanish
--------------------

Katta strategiya oʻyinlari iqtisodiyot, geografiya, tarix hamda siyosat bilan shugʻullanish uchun oddiy urushdan tashqariga chiqqanligi sababli, ular taʼlim hamda xalqaro munosabatlarni oʻrganishda ayniqsa foydalidir.

Yana qarang
-----------

* 4X
* Katta strategiya videooʻyinlari roʻyxati
* Hukumat simulyatsiya oʻyin
* Jang oʻyinlari roʻyxati
* Wargame (videooʻyinlar)

Manbalar
--------

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. ↑  *Aidan Hailes.* „The Rhythms of Digital History: A Guide to Historical Grand Strategy Games". *25YearsLater* (11-avgust 2019-yil). — „So what is a Grand Strategy Game (GSG)?".
2. ↑  *Daniel Moregård.* „Stellaris: Console Edition – Grand Strategy Isn't Just for PCs Anymore". *Xbox* (22-yanvar 2019-yil). — „...we’ve helped establish the category of grand strategy games (GSG)...".
3. ↑  *Hailes.* „The Rhythms of Digital History: A Guide to Historical Grand Strategy Games". *25YL* (11-avgust 2019-yil). Qaraldi: 8-fevral 2022-yil.
4. ↑  Abner, William*. Gamer's Tome of Ultimate Wisdom*. Indianapolis: Que, 2006 — 11 bet. ISBN 0789734656.
5. ↑  Robert E. Horn*. The Guide to Simulations/games for Education and Training*, 1977. ISBN 0-89401-002-6.
6. ↑  Mehmet Şükrü Kuran; Ahmet Erdem Tozoğlu; Tavernari, Cinzia (2018-04-26). "History-Themed Games in History Education: Experiences on a Blended World History Course". arXiv:1805.00463 [cs.CY].
**Katta suvayirgʻich tizma** – Avstraliyaning sharqiy va jan.-sharqiy sohili boʻylab 4 ming km ga choʻzilgan togʻ tizmasi. Katta suvayirgʻich tizma neogen-antropogenda koʻtarilgan. Togʻlar, asosan, paleozoy, qisman, mezozoy jinslaridan tuzilgan. Tizmaning markaziy qismida neft va gaz konlari, gʻarbiy yon bagʻrida qalay, polimetall rudalari, oltin, mis, Nyukasl va Vullongong sh.lari atrofida yirik toshkoʻmir konlari topilgan. Katta suvayirgʻich tizmaning 28° j. k.dan shim.dagi qismining kengligi 650 km ga yetadi, oʻrtacha bal. 1000 m. 28° j.k.dan jan.da Katta suvayirgʻich tizma ayrim tizmalardan iborat. Avstraliya Alp toglarining choʻqqilari (Kossyushko togʻi, 2230 m va b.) Avstraliyadagi eng baland choʻqqilardir.

Katta suvayirgʻich tizma subekvatorial, tropik va subtropik mintaqalarda joylashgan. Yillik yogʻin sharqiy yon bagʻirlarida 1000–2000 mm, gʻarbiy yon bagʻirlarida 500–700 mm. Oʻrtacha oylik temperatura shim.dan janubga tomon pasayib boradi: yezda 26–27°, qishda 17–10°.

Katta suvayirgʻich tizmaning gʻarbiy yon bagʻridan Murrey va Darling daryolari boshlanadi. Sharqiy yon bagʻri oʻrmon bilan qoplangan. 1000 m balandlikkacha doim yashil, sernam va evkaliptli tropik oʻrmonlar oʻsadi. Avstraliya Alp togʻlarida past boʻyli daraxtlar, 1600–2000 m dan yuqorida oʻtloqlar bor. Oʻrmonlarda koala, kuskus, daraxt kengurusi, jannat qushi, liraqush, kazuar, toʻti va b. yashaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Flyuger** (nem. Fluger, gollandcha vleugel — qanot) — shamol yoʻnalishi va tezligini aniklaydigan qurilma. U vertikal oʻqqa qoʻzgʻalmas qilib mahkamlangan shamol yoʻnalishi koʻrsatkichlari, sterjenda erkin aylanuvchi posangili flyugarka (qanotcha)lar, yoy va shtiftlar biriktirilgan metall plastinkadan iborat (rayem ga q.). Shamol yoʻnalishini 8 ta asosiy rumbdan belgilab olinadi. Shamol yoʻnalishini flyugarka boʻyicha aniqlanadi. Flyugarkaning posangisi hamisha shamolga teskari yoʻnalgan boʻladi. Shamol tezligini esa metall plastinaning vertikal vaziyatdan maʼlum burchakka ogʻishi (yoyga belgilangani) boʻyicha oʻlchanadi. Flyuger 10—12 m balandlikdagi minoraga oʻrnatiladi, flyuger bilan 40 m/s gacha boʻlgan shamol tezligini oʻlchash mumkin.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Nyufaundlend (maʼnolari).

**Nyufaundlend** - Atlantika okeanidagi orol. Shimoliy Amerikaning sha-rqiy qirgʻoqlari yaqinida, Kanadaga qarashli Nyufaundlend provinsiyasi tarkibida. Maydoni 111 ming km². Yer yuzasi toʻlqinsimon tekislik. Ayrim te-paliklarining balandligi 200–300 m, eng baland joyi 814 m. Koʻl va botqoklik koʻp. N. materikdan antropogen davrida ajralgan. Iqlimi moʻʼtadil, dengiz iklimi. Yanv.ning oʻrtacha temperaturasi —4° dan — 10° gacha, iyulniki 10—15°. Yiliga 750–1500 mm yogʻin yogʻadi. N. asosan, igna bargli oʻrmonlar bilan qoplangan. Gro-Morn va Terra-Nova milliy boglari tashkil etilgan. Baliq ovlanadi, yogʻoch tayyorlanadi. Bosh shahri — Sent-Jons. N. soxillariga dastlab yevropaliklardan 11-asrda normannlar borganlar.

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)* — Statistics Canada.
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nyuton halqasi** - shisha plastinkaning yassi sirtiga tegib turgan yassiqavarik, linzadan oʻtayotgan yorugʻlikning qaytishi (sinishi) dan hosil boʻlgan interferension halqasimon yoʻllar. Birinchi marta 1675-yilda I. Nyuton kashf qilgan. Halqalar diametri kattalashgan sari ularning zichligi ortadi va halqalar polosasi kengligi, yaʼni ikki qoʻshni halqa orasidagi masofa kichiklashadi (1-rasm). Nyuton halqasi maxsus mikroskopda kuzatilgan.

Mikroskop stolida yassi shisha plastinka joylashgan, uning ustiga egriligi kichik qavariq linza qoʻyilgan. Mikroskopda shisha plastinka tekisligiga perpendikulyar yoʻnalishda kuzatish olib boriladi. Manba L dan chiqayotgan yorugʻlik shisha plastinka tekisligiga perpendikulyar tushishi uchun MM shisha plastinkani mikroskop oʻqiga 45° burchak ostida qoʻyiladi. Shunday qilib, interferension manzara shu shisha plastinkadan kuzatiladi. Plastinka Nyuton halqasini kuzatishga xalaqit bermay-di, chunki undan yetarli darajada yoruglik oʻtadi. Nyuton halqasi sferik va yassi sirtlarning shaklini toʻgʻrilashni tekshirish va boshqalarda qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**O'chgan ko'zlar tarixi** mashhur suriyalik yozuvchi va tanqidchi "Nabil Sulaymon" romani boʻlib, bu roman "Dar –mslkylyāny for Publishing" va "Dar meem" nashriyoti tomonidan chop etilgan .

Tarkib
------

* 

Bu roman yangi hikoyaviy shaklda paydo bo'lgab bo'lib, badiiy adabiyotda yozilgan xronologik va fazoviy ketma-ketlik, haqiqiy voqelikka tegishli bo'lgan real hayot tafsilotlaridan olingan voqealar, unda fantastik dunyo urush, sevgi, san'at, qonun, vahshiylik va vayronagarchilik g'oyalari ilgari suriladi.

Roman o'zining g'ayrioddiy xarakteriga ega, yangi yondashuvda yozilgan hamda kitobxonlarga ko'r-ko'rona mavzusini taqdim etishni tanlaydi, shu bilan birga, atrofdagi ko'rinadigan va ko'rinmaydigan kuchlar bilan kurashadi. 

Roman qahramonlariga kelsak,ularning erkinliklarni cheklanishi, xavfsizlikka intilishlari, koʻchish va suiqasdlarga olib keladigan avtoritarizm qilichidan azob chekishlari ularni birlashtiradi. Cheklanganlik va fuqarolarga zulm ko'rsatish va mag'lubiyatning og'ir tuyg'usi romanda o'z aksini topadi.

Manbaalar
---------
**Gidrokimyo** (gidro.. va kimyo) — tabiatdagi suvlarning kimyoviy tarkibini hamda ularning kimyoviy, fizik va biologik jarayonlar taʼsirida oʻzgarish qonuniyatlarini oʻrganuvchi fan. G. geokimyo, gidrogeologiya va gidrologiya fanlari bilan chambarchas bogʻliq. Petrografiya, mineralshunoslik, tuproqshunoslik, gidrogeologiya, gidrobiologiya va b. fanlarning rivojlanishida G.ning ahamiyati katta. Kimyoviy tarkibi va minerallanish darajasiga qarab tabiatdagi suvlar chuchuk (tuz 1 l da 1 g cha), taxir (tuz 1 l da 1 g dan ortiq) va shoʻr (tuz 1 l da 50 g dan koʻp) suvlarga boʻlinadi. Kation va anionlar miqdoriga kura, xloridli, sulfatli, karbonatli yoki natriyli, magniyli, kalsiyli suvlar buladi. Aholi yashayotgan joy, sanoat korxonalarini suv bilan taʼminlash, oqar suvlarni tozalash, neft, ruda konlarini qidirishda G.ning roli katta. G. yodli, bromli, radioaktiv, mineral suvlardan xalq xoʻjaligida, tibbiyotda foydalanish yoʻllarini ham oʻrganadi. G. yer osti suvlari tarkibini oʻrganish, baliqlarning tez-tez joy oʻzgartirib turish sabablarini aniqlash va harbiy maqsadlarda ahamiyatli.

Qadimdan odamlar suvlarning taʼmi, rangi, hidi, issiq-sovuqligi, oʻyuvchanligiga qarab turli maqsadlarda foydalanishgan. Abu Ali ibn Sino turli kasalliklarni davolashda tabiiy suvlardan foydalangan. Oʻzbekistonda tabiiy suvlar kimyosini oʻrganishga F. O. Mavlonov, M. Sultonxoʻjayevlar katta hissa qoʻshdi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gidrokombinezon**, gʻavvoslik libosi — gʻavvosni sovqotish va shikastlanishdan saqlaydigan kiyim-bosh. Suv oʻtkazmaydigan ("quruq") va suv oʻtkazadigan ("hoʻl") G.lar boʻladi. Suv oʻtkazmaydigan G. rezinalangan gazlamadan tikiladi. G. shlemi (bosh kiyimi), kuylagi, shimi, etigi va qoʻlqoplari yaxlit yoki alohida-alohida qilib tayyorlanishi mumkin. G. shlemiga gʻavvoslik apparatidan keladigan nafas olish naychasi biriktiriladi. Suv oʻtkazadigan G. gʻovak rezinadan tayyorlanadi; u gʻavvos badaniga yopishib turadi. Unda shlem bilan koʻylak birga, shim bilan paypoq birga tikiladi.

GIDROKON,gidravlik kon — qazilma boyliklar (mas, koʻmir)ni qazish, tashish va yer sirtiga chiqarish ishlari suv oqimi energiyasi hisobiga bajariladigan shaxta. G.da suv manbai shaxtaga okib keladigan yer osti suvlari hisoblanadi. Koʻmir yuqori (5— 10 Mya/m2) bosimli suv oqimi taʼsirida uvalatiladi yoki oldin mexanik tarzda uvalatilib, keyin suv oqimida yuvib tushiriladi. Suvni konga markazdan qochma nasoslar quvurlar orqali haydab beradi. Zaboyda uvalatib tushirilgan koʻmir suv oqimi taʼsirida metall novlarda gidrokutargich kamerasiga boradi, undan yuqoriga chiqariladi va boyitish fabrikasiga yuboriladi. Bu yerda koʻmir aralashmalardan tozalanadi (boyitiladi), suvsizlantiriladi va quritiladi. G.da texnik-iqtisodiy koʻrsatkichlar "quruq" shaxtalardagidan yuqori boʻladi (yana q. Gidromexanizatsiya).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Gidrogeologik haritalar** - yer osti suvlarining tarqalishi va kimyoviy tarkibini aks ettiruvchi haritalar. G. x.da suvli gorizontlarning sifati, suv berishi, bosimli suv sistemasining qad. zamini, geologik strukturalarning oʻzaro munosabati, relyef va yer osti suvlari toʻgʻrisida maʼlumot beriladi. Geologik va tektonik haritalarni inobatga olib gidrogeologik sʼyomka natijalaridan foydalangan holda tuziladi. G. x.da suvli gorizontlar va ularning komplekslarini tarqalishi, manbalar va ularning suv bera olishi, quduqlar, burgʻi quduqlari, karat voronkalari, suvli qalin qatlamning tubi yoki usti, yer osti suvlarining kimyoviy tarkibi tasvirlanadi.

G. x. kichik (1:500000), oʻrta (1:2000001:100000), yirik (1:50000 dan yirikroq) masshtabli boʻladi. G. x. vazifasiga qarab umumiy, asosiy suvli gorizontlar, maxsus haritalarga boʻlinadi. Umumiy G. x.da suvli komplekslar va gorizontlar, ularning tavsifi suv saqlovchi togʻ jinslarining yoshi va petrografik tarkibi, gidrogeologik tayanch va harakterli burgʻi quduqlari, yirik suv manbalari, yer ostining suv sathi haqida maʼlumotlar koʻrsatiladi.

Asosiy suvli gorizontlar G. x.da suvli gorizontlarning tarqalgan maydoni, togʻ jinsining tarkibi va yotish chuqurligi, erkin yoki bosimli suvlarni sathi, gorizontlarning suvliligi va minerallanish darajasi koʻrsatiladi. Maxsus G. x. suv taʼminoti masalalari va suv zaxirasini baholash, foydali qazilma konlarining suvliligi, mineral suv konlarining chegarasini aniqlash maqsadida tuziladi. G. x.larga, odatda, joyning gidrogeologik sharoitlarini tushuntiruvchi matn ilova qilinadi. Gidrogeologik rayonlashtirish, gidrokimyo, yer osti suvlari va b. haritalar maxsus tipli haritalarga kiradi. Uebekistonda G. x. 1980-82-yillarda tuzilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Murjiʼiylar** (arab. — kechiktirmoq, muddatni choʻzmoq) — islomdagi ilohiyot oqimlaridan biri. 7—8-asrlarda paydo boʻlgan. Xalifalikda umaviylar hokimiyatiga qarshi kurash kuchaygan davrlarda ilohiyotda gunohkor va uning taqsiri masalasi muhim oʻrin olgan. Xorijiylar katta gunoh qilganni darhol jazolash tarafdori boʻlsalar, M. jazolashni kechiktirishni yoqlab chiqqanlar. Ularning nomi shundan olingan. M. bu dunyoda inson holatini muhokama qilishni "kechiktirish", yaʼni insonning xatti-harakatini, uning imkonini yolgʻiz Allohning oʻzigina biladi va inson ustidan hukm qilish uning oʻzigagina xos deb hisoblaganlar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Lenin** **yodgorligi ―** 1935-yilda Taganrogda Vosstaniya maydonida, vokzal binosi oldida oʻrnatilgan koʻp figurali haykaltaroshlik kompozitsiyasidir. Haykaltarosh D.I.Yakerson. 1941-yilda vayron qilingan. Taganrogdagi Leninning bir nechta yodgorliklaridan biri.

Yodgorlik
---------

Haykaltarosh D.I.Yakerson. Yodgorlik zirhli avtomashinaning parchasi koʻrinishida yasalgan baland beton poydevor ustida joylashgan. Markazda — Vladimir Lenin, atrofida — askar, ishchi va ishchi ayollar figuralari bor. Yerda, yodgorlik oldida, ikkala tomonda yana ikkita haykal bor edi: uchuvchi va tanker.

Tarix
-----

Lenin haykali 1935-yilda Vosstaniya maydonida, vokzal binosi oldida oʻrnatilgan va ochilgan. 1941-yilning kuzida yodgorlik Taganrogni bosib olish paytida nemis hukumati tomonidan vayron qilingan. 1970-yilda yangi yodgorlik oʻrnatildi.

Urushdan keyingi yillarda vayron boʻlgan yodgorlik oʻrnida yozgi kafe qurilgan boʻlsa, bugungi kunda Butterfish baliq restorani joylashgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Kirichek M. S.* Pamyatniki Leninu // Taganrog. Ensiklopediya. — Taganrog: Anton, 2008. — S. 540. — ISBN 978-5-88040-064-5.
2. 1 2  *Kirichek M. S.* Po ladonyam tvoix ploщadey. — Taganrog: Lukomore, 2007. — S. 107. — ISBN 978-5-902450-13-9.
3. ↑  *Kirichek M. S.* Vosstaniya ploщad // Taganrog. Ensiklopediya. — Taganrog: Anton, 2008. — S. 266. — ISBN 978-5-88040-064-5.
**Hoshim ibn Utba ibn Abi Vaqqos** (arabcha:  ,romiylashtirilgan), xalifalar Umar va Ali xizmatida Rashidun generali va musulmon qo'shin qo'mondoni edi. U otasi orqali Sa'd ibn Abu Vaqqosning jiyani bo'lib, Muhammad payg'ambarning sahobalaridan edi. Hoshim Muhammad(s.a.v) vafotidan keyin isyonkor arab qabilalarini Islomga qaytarish uchun Ridda urushlarida qatnashgan. U Xolid ibn Valid boshchiligida Yarmuk jangida vizantiyaliklar bilan jang qilgan. U Al-Madoinni musulmonlar tomonidan zabt etilishiga olib kelgan Qodisiyya jangida muhim rol o'ynadi. Siffin jangida Ali tarafida jang qilib halok bo'ldi.

Biografiya
----------

Hoshim ibn Utba Muhammad(s.a.v) paygʻambarligini e’lon qilgandan keyin dunyoga kelgan. 

Hoshim islom dinini Makka fath paytida qabul qilgan. 

Buyuk murtad qo'zg'olonlari boshlanganda, Hoshim Muhammad(s.a.v) vafotidan keyin isyonkor arab qabilalarini Islomga qaytarish uchun ularga qarshi kurashda qatnashdi.

Hoshim Yarmuk jangida qatnashgan.Ibn Abdulbarr bu jangda Hoshimning bir koʻzidan ayrilganiga guvohlik bergan.

Shia tarixchisi Ibn Muso al-Xorazmiyning xabar berishicha, Hoshim Iroqqa yuborilgan va Qodisiyya jangida qatnashgan.

Hoshim ibn Utbani Sa’d ibn Abu Vaqqos qoʻshinni Jalula jangiga olib borish uchun yubordi, u yerda Hoshim Bajila qabilasidan Jarir ibn Abdulloh al- Bajaliyni ogʻir otliq qoʻshin bilan dushman manzilini tekshirish uchun joʻnatdi.

Manba
-----

1. ↑  Ad-Dhahabi, Shams ad-Din*. Siyar A'lam Nubala - Hashim ibn Utbah* — 3 bet. 24-noyabr 2021-yilda qaraldi.
2. ↑  Ibn Musa al-Khawarizm, Muhammad*. کتاب المناقب للخوارزمي*. 24-noyabr 2021-yilda qaraldi.
3. ↑  Bin Yahya Bin Jabir Al Biladuri, Ahmad*. The Origins of the Islamic State Being a Translation from the Arabic Accompanied With Annotations, Geographic and Historic Notes of the Kitab Futuh Al-buldan* (Paperback) (En), Cosimo, Incorporated, 2011 — 421 bet. ISBN 9781616405342. 7-dekabr 2021-yilda qaraldi.
**Aleksey Ivanovich Ivanov** (1885—1958) — mexanik olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1944), professor (1938), Toshkentdagi gimnaziyani (1898—1906), Germaniyaning Tyubingen sh.dagi universitetni va Karlsrue (Baden) politexnika institutini (1906—12), Peterburg politexnika institutini (1917) tugatgan. Germaniyadagi Karlsrue mashinasozlik zavodida muhandiskonstruktor (1912—14). Yoqilgʻi boʻyicha Turkiston vakili (Turktop) taklifiga binoan Toshkentda ishladi (1917—19). 1919-yildan Turkiston untida, Oʻrta Osiyo Paxtachilik-irrigatsiya politexnika instituti (SAXIPI)da, Oʻrta Osiyo Energetika institutida, Oʻrta Osiyo Industrial institutida, Toshkent Politexnika institutida ishladi. Bir necha oʻquv qoʻllanmalari tuzdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Aleksey Nikitich Tekuchev** (1900, Yuqorikurmayarsk — 1978) — fizik olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1950); fizikamat, fanlari doktori (1945). Moskva universitetni tugatgan (1930). 1930-yildan boshlab Samarqand Pedagogika akademiyasida, Oʻzbekiston Davlat Universitetida (1945—56), Ryazan davlat pedagogika institutida ishlagan. Ilmiy ishlari, asosan, geliotexnika masalalariga bagʻishlangan. U metall plyonkalarning optik xossalarini oʻrganib, bu plyonkalarning yorugʻlikni aks ettirish va yutish koeffitsiyentini aniklash usullarini ishlab chiqishga muvaffaq boʻlgan, sirtlarning nur yutish va kaytarish koeffitsiyentlarini aniqlagan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Aleksey Pavlovich Fedchenko** (1844.7.2, Irkutsk — 1873.3.9.) — rus tabiatshunosi, Oʻrta Osiyoni tadqiq qilgan olim. Moskva universitetini tugatgan (1864). Zool.ga oid toʻplamlar va gerbariylar toʻplagan. Antropologiya va etn. bilan shugʻullangan. 1868—71 yillarda Olay vodiysiga sayohat qilgan. Olay orti tizmasini oʻrgangan. Hisor Olay togʻ sistemasining orografik sxemasini tuzgan. Rishta kasalligi qoʻzgʻatuvchisining biologiyasini aniklagan. Alp togʻlaridagi Monblan choʻqqisiga chiqishda halok boʻlgan. F.ning toʻplagan materiallari geograf olimlar tomonidan qayta ishlanib, "A.P. Fedchenkoning Turkistonga sayohati" nomli rus tilidagi kitobida nashr qilingan (1872—77 va 1950-yillar). Pomir togʻidagi muzlik F. nomi bilan atalgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aleksey Mixaylovich Shestakov** (1889.18.2, Kaluj gubernyasi — 1958.12.5, Toshkent) — Oʻzbekiston xalq artisti (1957). Ijodiy faoliyatini 1906-yil boshlagan: Rossiyaning turli teatrlarida ishlagan. 1934-yildan (yaʼni teatrning ochilish kunidan) Maksim Gorkiy nomidagi rus drama teatrida ishlagan. Shestakov obrazlari yorqin va aniq talqini, nafaqat ichki, balki tashqi ifoda vositalariga ham alohida eʼtibor berishi bilan ajralib turgan. Famusov (Aleksandr Griboyedov, "Aqllilik balosi"), Murzavetskiy (Aleksandr Ostrovskiy, "Boʻrilar va qoʻylar"), Pimon (Aleksandr Pushkin, "Boris Godunov"), Kleshch, Bessemyonov (M. Gorkiy, "Tubanlikda", "Meshchanlar"), Krutitskiy ("Har toʻkisda bir ayb"), Serebryakov, Gayev (Anton Chexov, "Vanya togʻa", "Olchazor"), Pol Dombi janoblari (Charlz Dikkens, "Dombi va oʻgʻil") kabi obrazlari bilan shuhrat qozongan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |