recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
"DAMACHI" AKSIYADORLIK JAMIYATI — OʻzRdagi dastlabki tashkil qilingan baliqchilik xoʻjaliklaridan biri. Toshkent viloyati Zangiota tumanida joylashgan. 1941—1946-yillarda tashkil etilgan va 1946-yildan ish boshlagan. 1994-yilgacha baliq boqiladigan "Damachi" baliqchilik kombinati, 1994-yildan ochiq turdagi aksiyadorlik jamiyati, 12 semirtirish hovuzi, 6 oʻstirish hovuziga va 1 tutilgan baliklar saqlanadigan hovuzga ega. Jami maydoni 550 ga; shundan 249 ga maydonni baliq, boqiladigan hovuzlar tashkil etadi. Gektaridan 35—37 s, baʼzi hovuzlardan 40 s gacha baliq ovlanadi. Yiliga 600— 650 t baliq yetishtiriladi. Xoʻjalikda tutilgan baliq maxsus "Tirik baliq" avtomashinalarida Toshkent viloyati shaharlari va Toshkent shahar savdo shoxobchalariga joʻnatiladi. Xoʻjalikda dudlangan baliq yetkazib beradigan maxsus sex ishlaydi. Xoʻjalikning pogʻonali qilib qazilgan hovuzlarida kollektor va h.k. ekinlaridan boʻshagan oqova suvlardan foydalaniladi.

Jahongir Hoshimov.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Leah Eddie (2001-yil 23-yanvar, Falkirk, Shotlandiya) — shotlandiyalik futbolchi, Hibernian klubi va Shotlandiya terma jamoasi himoyachisi.

Jamoalardagi faoliyati
----------------------

Leah Falkirk oʻrta maktabida oʻqidi, Ayollar markaziy akademiyasida futbol oʻynay boshlagan. 2017/18-yilgi mavsumda u Reynjers klubiga qoʻshildi. 2018-yilning 11-fevralida u «Reynjers» safida Shotlandiya ayollar Premer-ligasida debyutini «Seltik»ga qarshi safar oʻyinida (0:3) oʻtkazib, asosiy tarkibda maydonga tushdi. 2018-yilning 24-iyunida u «Reynjers» safidagi ilk golini Premer-liga doirasida ga qarshi oʻyinda (3:0) kiritib, 75-daqiqada hisobni ikki barobarga oshirdi. Umuman olganda, 2018-yilgi mavsumda u Premer-ligada 19 ta oʻyin oʻtkazib, 1 ta gol urgan boʻlsa, «Reynjers» chempionatni 4-oʻrinda yakunladi.

2018-yilda u Hibernianga koʻchib oʻtdi. 2019-yilning 17-fevralida u Hibernian safida Premer-ligada «Seltik»ga qarshi oʻyinda (2:1) asosiy tarkibda maydonga tushdi. 2019-yilgi mavsumning koʻp qismini jarohati tufayli oʻtkazib yubordi, Premer-ligada faqat bitta oʻyin oʻtkazdi.

2020-yil 25-avgustda u Hibernian bilan shartnomasini yangiladi. 2020-yil 13-dekabrda u Hibernian uchun birinchi golini Premer-ligada Forfar Faringtonga qarshi oʻyinda (3:0) kiritdi, ushbu oʻyinda Leah 15-daqiqada hisobni ochdi. 2021-yil 12-may kuni u Premer-liga doirasidagi Spartaliklar bilan oʻyinda (1:1) u 79-daqiqada jarima zarbasidan soʻng hisobni tenglashtirdi va mavsumdagi ikkinchi golini urdi. Umuman olganda, 2020/21-yilgi mavsumda u «Hibernian» uchun Premer-ligada 21 ta oʻyin oʻtkazib, 2 ta gol urdi va klub chempionatda 4-oʻrinni egalladi. 2021-yil 29-mayda u Hibernian ayollar jamoasining 2020/21-mavsum uchun yilning eng yaxshi futbolchisi sovrinini oldi.

Terma jamoadagi karyera
-----------------------

2016-yildan 2017-yilgacha U Shotlandiyaning 17 yoshgacha boʻlgan yoshlar terma jamoasida oʻynagan, Leah Shotlandiya uchun 2016-yilning 6-sentabrida Ispaniyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida (0:4) debyut qilgan va terma jamoada 7ta oʻyin oʻtkazgan. 2018-yilda u Shotlandiya U19 terma jamoasida oʻynadi, 2018-yilning 2-aprelida Chexiyaga qarshi U19da debyutini oʻtkazdi va atigi 7ta oʻyin oʻtkazdi.

2021-yil 31-may kuni Shotlandiya bosh murabbiyi Styuart Maklaren Eddini ilk bor Shimoliy Irlandiya va Uelsga qarshi oʻrtoqlik oʻyinlariga chaqirdi. 2021-yilning 10-iyunida, 20 yoshida u Shimoliy Irlandiyaga qarshi safar oʻyinida (1:0), 79-daqiqada boshqa debyutant Brianna Vestrup oʻrniga maydonga tushib, Shotlandiya terma jamoasi safida debyut qildi.

Yutuqlar
--------

### Klubda

#### Shotlandiya Hibernian

* 2019-yilgi Shotlandiya chempionati kumush medali sovrindori

### Shaxsiy yutuqlar

* 2021-yilda Hibernian safida *Yil oʻyinchisi* nominatsiyasi gʻolibi

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑  Gemilton Akademikal
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑  „arxiv nusxasi". 14-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-iyun 2022-yil.
11. ↑
12. ↑
13. ↑
14. ↑
15. ↑
16. ↑
17. ↑
18. ↑
19. ↑
20. ↑
21. ↑
22. ↑
23. ↑

Havolalar
---------

* FKning rasmiy sayti(ingl.)[*sayt ishlamaydi*]
* Futbol assotsatsiyasi(ingl.)
**Oq kishmish** — oʻrtapishar, mayizbop uzum navi. Vatani — Markaziy Osiyo va Yaqin Sharq. Uning Kishmishi Safed, Bedona mayiz, Kishmish, Sultonina (Fransiya), Tompsson Sidlesse (AQSH) nomlari bor. Sharqiy ekologik-geografik navlar guruhiga kiradi. Tupi kuchli oʻsadi. Bargi oʻrtacha kattalikda, dumaloq, 3—5 boʻlakchali, guli ikki jinsli.

Uzum bo-shi oʻrtacha kattal i kda (boʻyi 17, eni 10 sm), shakli silindrkonussimon, shingillari zich. Gʻujumi urugʻsiz, yuma-rangi och sariq, yupqa, karsillaydi. Sentabr boshlarida toʻliq pishadi. Tarkibida 25—26% qand, 4—4,5 g/l kislota bor. O. navi qurgʻoqchilikka chidamli, sovuqqa chidamsiz. Kul, atrakioz, barg oʻrovchilardan zararlanadi. Hosildorligi 200—250 s/ga. Uzumi yangiligida yeyiladi, mayiz qilinadi. Oʻzbekistonning barcha viloyatlarida rayonlashtirilgan. Samarqand viloyatida koʻp ekiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Murvedr**, Murvedr Nuar, Murvedr Espar, Espar, Pino fleri, Agach sap — ispan vinobop kechpishar uzum navi. Gʻarbiy Yevropa navlari ekologik-geografik guruhiga kiradi. Qrim, Krasnodar oʻlkasida, Ozarbayjon, Oʻzbekiston, Turkman iston va boshqa mintaqalarda ekiladi. Tupi kuchli oʻsadi. Barglari oʻrtacha, yumaloq yoki sal choʻziq, tigʻiz, chetlari pastga egikroq. Guli ikki jinsli. Uzum boshi yumaloq-uzunchoq, tigʻiz. Gʻujumi oʻrtacha dumaloq yoki bir oz choʻziq, toʻq zangori, xushboʻy, usti mum-gʻubor bilan qoplangan, poʻsti qalin, eti sersuv. Faol harorat yigʻindisi 2650°—3100° boʻlganda 127—157 kunda (sentabr oxirlarida) pishadi. Hosildorligi 120—200 s/ga. Zamburugʻli kasalliklarga, sovuqqa chidamsiz. M.dan turli xil vinolar tayyorlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jhangar madaniyati** - Sind (Pokiston)ning aholi yashaydigan bir qancha turar joylaridan topilgan soʻnggi Harappa (taxminan mil. av. 12—11-asr lar) arxeologik madaniyati. Birinchi marta 20-asrning 20-y.larida Sind viloyatining Jhangar aholi turar jo-yidan topilgan. Asosiy yodgorligi Chan-xudaro boʻlib, Jhukar madaniyatinint birinchi qatlami hisoblanadi. Asosan, loydan yasalgan koʻzachalar, turli idishlardan iborat. Arxeologik maʼlumotlarga koʻra, J. m.ni yaratuvchilarning kichikroq guruhi Chanxudaroni jhukarliklar tashlab ketgandan soʻng , maʼlum vaqtgacha ishgʻol kilganlar. J. m.dan topilgan yodgorliklar Shim. Balujiston va Eronning jez davrida yashagan kabilalari bilan yaqinligini koʻrsatadi. Bu yaqinlik beluj va eron qabilalarining Hind daryosi vodiysiga koʻchib kelib, uzoq vaqt birga yashaganliklari samarasidir.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xulosa chiqarish** - tafakkurning asosiy mantikiy shakllaridan biri. Unda mantiqning maʼlum qoidalari yordamida bir yoki bir necha hukm (asos)dan yangi hukm chiqariladi. Xulosa chiqarish chin asoslarga tayansa va toʻgʻri mavhvnbntikiy kridalardan foydalansa, u vaqtda chiqarilgan xulosa ham chin boʻladi. Bu prinsipga amal qilmaslik Xulosa chiqarishda xatoga olib keladi. Mas, "hamma mustaqil davlatlar BMT ga aʼzo" va "Oʻzbekiston mustaqil davlat" degan chin asoslardan mantikiy qoidalarga rioya qilingan holda "Oʻzbekiston BMT ga aʼzo" degan toʻgʻri xul osa kelib chiqadi. Voqelikni bilish jarayonida yangi bilimlarni hosil qilishning — Xulosa chiqarishning turli usullari mavjud. Asoslarining soniga koʻra, bevosita va bavosita Xulosa chiqarish, xulosaning chinlik darajasiga koʻra, zaruriy va ehtimoliy Xulosa chiqarish, fikrning harakat yoʻnalishiga koʻra, deduktiv, induktiv va analogiya kabi turlarga boʻlinadi. Xulosa chiqarishni fikrning harakat yoʻnalishiga koʻra turlarga ajratish nisbatan mukammalroq boʻlib, u Xulosa chiqarishni boshqa turlari haqida ham maʼlumot berish imkonini yaratadi. Xususan, deduktiv Xulosa chiqarish zaruriy Xulosa chiqarish deb, induktiv Xulosa chiqarish va analogiya ehtimoliy Xulosa chiqarish deb karalishi, bevosita Xulosa chiqarish esa deduktiv Xulosa chiqarishning bir turi sifatida oʻrganilishi mumkin.

Xulosa chiqarish nazariyasining yaratilishi va uni rivojlantirishda Aristotel, Forobiy, Ibn Sino, F. Bekon, M.I.Karinskiy, L.V.Rutkovskiy va boshqa mantiqshunos olimlarning xizmati katta.

Yana q.
-------

* Induksiya (mantiq)
* Deduksiya


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oq oʻrik** — ertapishar xoʻraki mahalliy oʻrik navi. Daraxti kuchli (balandligi 7,5 m oʻsadi. Chetdan changlanadi (Arzami, Koʻrsodiq navlari yaxshi changlovchi hisoblanadi). Mevasi oʻrtacha kattalikda, tukli vazni 30—40 g, rangi sariq, eti ti-gʻiz, mayin, sersuv, shirali. Iyun oyining 2-oʻn kunligida pishadi. Danagi oʻrtacha, magʻzi shirin. Mevasi tarkibida 11 — 16% qand, 0,6— 0,7% kislota, 16—20% quruq modda bor. Koʻchati oʻtqazilgandan keyin 5—6-yili hosil beradi. Tupidan 80–100 kg meva olinadi, mevasi yangiligida isteʼmol kilinadi, qoqi solinadi, murabbo tayyorlanadi. Sovuqqa chidamli. Toshkent va Fargʻona viloyatlarida koʻp ekiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muruntov** — Navoiy viloyatidagi shahar (1976-yildan). Zarafshon shahar Kengashiga qarashli. Qizilqum choʻlining oʻrtasida, Tomditov va Boʻkantov togʻ tizmalari hududida joylashgan. Oʻrtacha 610 m. balandlikda. Iyulda yuqori temperatura 46°. Yanv.da eng sovuq temperatura —31°. Yaqin temir yoʻl stansiyasi — Yangi Zarafshon. Viloyat markazi (Navoiy shahri) dan 200 km uzoqlikda. Aholisi 4320 kishi (2002). Asosan, oʻzbeklar; shuningdek, qozoq, rus, ukrain, tatar va boshqa millat vakillari ham yashaydi. Shahar Muruntov oltin konining ochilishi munosabati bilan Muruntov geol. qidiruv partiyasi posyolkasi sifatida 1959-yilda vujudga kelgan. M.da 3 kichik korxona, umumiy taʼlim maktabi (900 oʻquvchi), musiqa maktabi, 2 kutubxona, muzey, sport saroyi, qishloq vrachlik punkti mavjud. Muruntov— Zarafshon yoʻnalishida avtobus qatnovi yoʻlga qoʻyilgan. M. atrofida muhim foydali qazilmalardan nodir metallar, noruda qazilma boyliklardan fosforit, kvarsli qum va h.k. aniqlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xudoybergan hoji** (19-asr oxiri — 20-asr boshlari) — xivalik gʻishtkor, toshtarosh usta. Madrasalar qurishga ixtisoslashgan. K,alandar Koʻchum bilan hamkorlikda ishlagan. Koʻproq minora, guldasta, gumbaz kabi murakkab ishlarni bajargan; Islomxoʻja madrasasi va minorasi, Krzi kalon (Salim Oxun) (1905), Abdurasulboy (1906) madrasalari, Matpanoboy madrasasi, Tolib Maxsum madrasasi va boshqa qurilishida ustaning ish uslubiga ijodiy erkinlik, ish jarayonida loyihani osongina oʻzgartira olish xos boʻlib, anʼanaviy meʼmorlikda gʻisht terish, sement qorishma ishlatish, toʻl bilan yopishni qoʻllagan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oq ona** ( **Ag Ana** yoki **Ak Ene** ), "Muqaddas ona" turkiy xalqlar va Sibirdagi Xanti va Mansi xalqlarining dastlabki yaratuvchisi-ma'budasidir. U suv ma'budasi sifatida ham tanilgan. Oq ona Kayra Xonning turmush o'rtog'i va qizi edi. 

Suv Yerdan oldin yaratilgan. Shuning uchun u Yerning katta singlisi ekanligiga ishonishgan. Yerning boshlanishi Suvdan kelib chiqqan. Qadimgi turkiy e'tiqodlarda Tengri (Xudo) Kayra Xon - cheksiz suv (vaqt) bo'ylab doimiy uchib yuradigan sof, oq g'oz sifatida tasvirlangan. Oq ona o'zining xotirjamligining buzilishini boshdan kechiradi. Suv tubidan "muqaddas o'rdak" Lura Yer yaratilgan qum, loy va loyni ko'tardi. Suv mavjud bo'lgan hamma narsaning dastlabki holati edi. Suv teng ravishda do'st va dushman elementlarni keltirib chiqardi. Yerning hayoti, unumdorligi va unumdorligi Oq onaga bog'liq edi.

Shunga o'xshash xudolar
-----------------------

1. **Aka** - Anadolu daryosi ma'budasi / ayol xudo sifatid[ *ishonchsiz manba?*a tasvirlangan.
2. **Aha** - saxa (yakut) mifologiyasining daryo xudosi (yoki erkak xudosi).

Manbalar
--------

1. ↑  Bahaeddin Ögel, Türk Mitolojisi (Vol-1, Page 570)
2. ↑  Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük, Celal Beydili, Yurt Yayınevi (Page - 24)
3. ↑  Anatolian Goddess (Aka) (English)
**Jeyms Gomer Rayt** (1869-yil 8-aprel – 1928-yil 3-yanvar) 1896-1926-yillarda Massachusets umumiy kasalxonasida patologiya boʻlimi boshligʻi boʻlgan erta va nufuzli amerikalik patolog boʻlgan. Rayt Pensilvaniya shtatining Pitsburg shahrida tug'ilgan. 

1915-yilda u Richard C. Cabot bilan birga *Massachusets umumiy kasalxonasining ish yozuvlarini* nashr qilishni boshladi. Ular *Boston Tibbiyot va Jarrohlik jurnali* sifatida muntazam nashr etilib, keyinchalik *Nyu-England tibbiyot jurnaliga* aylandi.

1924-yilda Rayt Frank B. Mallory bilan birgalikda *"Patologik texnika: Patologik laboratoriya uchun amaliy qo'llanma" ni* nashr etdi. Kitob sakkizta nashrdan iborat bo'lib, ko'p yillar davomida ushbu sohada standart darslik bo'lgan.

U Raytning dog'idagi Rayt va neyroblastoma bilan bog'liq Gomer Rayt rozetlari .

Shuningdek
----------

* Romanovskiy dog'i

Manbalar
--------

1. ↑  "James Homer Wright: a biography of the enigmatic creator of the Wright stain on the occasion of its centennial". *Am. J. Surg. Pathol.* **26** (1): 88–96. 2002. doi:10.1097/00000478-200201000-00011. PMID 11756774. .

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* ISNI: 0000 0001 1680 7499
* LCCN: n86829165
* NKC: nlk20000090138
* NTA: 192898809
* en:SNAC: w6f79t4d
* SUDOC: 197048722
* VIAF: 84809862
* en:WorldCat Identities: lccn-n86829165

 |
**Universitetlar xalqaro assotsiatsiyasi** (**IAU**) oliy taʼlim sohasida faoliyat yurituvchi nodavlat tashkilotdir. U 130 ga yaqin davlatdagi 650 dan ortiq oliy taʼlim muassasalari va tashkilotlarini oʻz ichiga oladi. IAU YUNESKOning rasmiy hamkori hisoblanadi. IAU kotibiyati Parijda, YUNESKO shtab-kvartirasida joylashgan.

Tarixi
------

Universitetlar xalqaro assotsiatsiyasi1950-yil 9-dekabrda Nitssa shahrida boʻlib oʻtgan Xalqaro universitetlar konferensiyasida YUNESKO shafeligida tashkil etilgan. Uning maqsadi butun dunyo boʻylab oliy taʼlim muassasalari oʻrtasidagi hamkorlikni ragʻbatlantirish edi va shunday boʻlib qoladi.

Boshqaruv
---------

Universitetlar xalqaro assotsiatsiyasning boshqaruv organlari Bosh assambleya va boshqaruv kengashi hisoblanadi. Kotibiyat boshqaruv organlari tomonidan qabul qilingan strategiyani amalga oshiradi.

Aʼzolar
-------

2022-yil 1-yanvar holatiga koʻra, Xalqaro Universitetlar Assotsiatsiyasi dunyoning 130 ga yaqin davlatida 600 dan ortiq aʼzolarni (muassasalar, tashkilotlar, filiallar va assotsiatsiyalar) oʻz ichiga oladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „IAU - International Association of Universities - Building a Worldwide Higher Education Community". *iau-aiu.net*.
2. ↑  „International Association Of Universities". *UNESCO* (6-oktabr 2016-yil).

Havolalar
---------

* Veb-sayt
* Jahon oliy taʼlim maʼlumotlar bazasi
* Oliy taʼlim boʻyicha xalqaro bibliografik maʼlumotlar bazasi
* Barqaror rivojlanish uchun oliy taʼlim va tadqiqotlarni ilgari surish uchun IAU Global portali Wayback Machine saytida arxivlandi (29-sentabr 2020-yil).
* Afrikada doktorlik taʼlimiga innovatsion yondashuvlarni targʻib qilish uchun IAU portali Wayback Machine saytida arxivlandi (27-may 2022-yil).
YUN SONDO
---------

  «Tog‘lardagi yangi qo‘shiqlar». — Koreya janubiga surgun paytida  

1642-yil shoir Yun Sondo tomonidan yozilgan sikl. She’r Tao 

Yuan Minning « O‘z uyimga» she’riga nazira qilib bog‘langan. 

  Qadimgi inonchlarga ko‘ra To‘qqiz manba, narigi dunyo. 

  «Baliqchining yil fasllari» — Sijo sikli 1651-yilda surgundagi  

shoir tomonidan muallifi ma’lum bo‘lmagan XIV asrda yozilgan 

«Baliqchi qo‘shig‘i» dostoni motivi asosida yaratilgan. 

  Toza suv ... Buyuk xitoylik shoir Syuy Yuanning (  

340—278-yy.) «Ota — baliqchi» asari asosida yaratilgan nazmiy 

obraz bo‘lib, ushbu asarda surgundagi shoir va darbadar 

baliqchining uchrashuvi haqida hikoya qilinadi. Fojiaviy nuqtada  

tuhmatga chiday olmagan shoir o‘z joniga qasd qilmoqchi bo‘lganda  

baliqchidan nima qilish kerakligini so‘raydi. U esa unga javoban 

qo‘shiq kuylaydi:

                   Sanlan suvi toza bo‘Iganda,

                   Men unga qo‘lim (qalpog‘im)ni yuvaman.

                   Sanlan suvi ifloslansa gar,

                   Men и suvda oyog‘imni yuvaman.

  Sanlan daryosining toza suvi — dunyodagi uyg‘unlik ramzidir.  

Shunda xizmatga borish mumkin bo‘ladi (amaldor qalpog‘ining 

ipini yuvib).Xira suv — dunyoda tartib buzilganligining alomati. 

Bunday holatda odam lardan alohida ajralib, tarkidunyo qilgan 

ma’qul. 

  Marim o‘ti— suv yong‘og‘i (yong‘oqsimonlar oilasiga mansub  

o‘simlik). 

  U podshohligiga boramiz! ~ Ammo u yerdagi daryolar / / о‘z 

qa’rida ming yillik nafratni saqlab turadi! — Bu yerda gap Szisyue (eramizdan avvalgi V asrdan boshlab, hozirgacha), U  

hukmdori Fu-chaning maslahatchisi to‘g‘risida bormoqda. Szisyue Xitoy podsholigining qo‘shni podshohliklar bilan olib borgan  

janglardagi g‘alabalarining ilhomlantiruvchisi bo‘lgan. 

  Chuga boramiz!— Chu balig‘ining ichida shoirning motamli

qalbi yotadi — Chu podshohligida yashovchi Syuy Yuan ko‘zda 

tutilgan. U Szyu — syuy va Syuy Yuan dafn etilmagan, ularning 

jasadlarini suv yutib yuborgan. O‘sha davrning tasavvuriga ko‘ra  

insonning jismoniy o‘limidan qo‘rqilmagan. Masalan, qiynalib 

jon berish yoki dafn qilinmagan jasad (o‘lim ) qo‘rqinchli 

hisoblangan. Kishilar bunday o‘limning inson, uning yaqin 

qarindoshlari narigi dunyoda borishgach, ularga katta zarar 

berishiga ishonishgan. 

1. ↑  **{{Veb manbasi}} andozasidan foydalanishda `sarlavha=` parametrini belgilashingiz kerak.** „" (rus tili) (13-dekabr 2022-yil). Qaraldi: 13-dekabr 2022-yil.
2. ↑  **{{Veb manbasi}} andozasidan foydalanishda `sarlavha=` parametrini belgilashingiz kerak.** „" (13-dekabr 2022-yil).
3. ↑  **{{Veb manbasi}} andozasidan foydalanishda `sarlavha=` parametrini belgilashingiz kerak.** **{{Veb manbasi}} andozasidan foydalanishda `url=` parametrini belgilashingiz kerak.**  (13-dekabr 2022-yil).
**Abdurrahim ibn Ahmad ibn Nasr ibn Isʼhoq ibn Mazohim ibn G‘iyos ibn Amr at-Tamimiy al-Buxoriy** (Abu Zakariyo) — Misrga kelib, shu yerda muqim yashagan. Muhaddis, hofiz va sayyoh bo‘lgan. U milodiy 382-yil (hijriy 992-yil) rabiulavval oyida tug‘ilgan. Mag‘ribu Mashriqda hadis tinglagan va o‘zi ham hadis aytgan. So‘ngra Misrda istiqomat qilgan va shu yerda hadis aytgan. Hofizlardan bo‘lgan. Havroda vafot etgan. Uning qalamiga mansub bo‘lgan asarlar: „Risolatu-r-rihlati va asbobuho" (Rihlat va uning sabablari haqidagi risola), "Risola „Lo iloha illolloh va savobuho"" („Lo iloha illolloh" kalimasi va uni to‘g‘ri aytish haqidagi risola), „Mushtabahu-n-nisbati" („Shubhali nisbalar") kitobida Abdulg‘aniy ibn Saiddan hadis aytgan.
Abdurrahim at-Tamimiy milodiy 461-yil (hijriy 1068-yil) vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Z. Munavvarov va boshqalar*. Ренессанс олимлари қомуси* (oʻzbekcha, inglizcha va arabcha), 2021-yil — 21 bet. ISBN 978-9943-7557-7-2.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Renessans olimlari qomusi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Shtandart** (niderlandcha: *standaard* — „banner"; nemischa:*stanthart*; fransuzcha: *estendard*) — Shtandart loyihasi nodavlat notijorat tashkiloti tomonidan qurilgan Buyuk Pyotr davridagi rus tarixiy Shtandart fregatining ishchi nusxasi.

Yaratilish tarixi
-----------------

1992-yilda LCI bitiruvchisi Vladimir Martus tashabbus guruhi bilan kemaning tarixiy nusxasini qurishga kirishdi.

1999-yil 4-sentyabrda Petrovskiy Admiralty kemasozlik zavodida Shtandart tantanali ravishda ishga tushirilgan.

Qurilma
-------

Martus tomonidan ishlab chiqilgan Shtandartning sxemasi kemani ikki zonaga boʻlishni taklif qildi: tarixiy va zamonaviy — toʻp kema tepasida, tarixiy aniqlik saqlanib qolgan: rul moslamalari, barcha dekorativ jihozlar, barcha ustunlar, qurollar, zinapoyalar va lyuklar tarixiyga maksimal darajada yaqinlashtirilgan holda qilingan.

Ekspluatatsiya
--------------

Fregat „Project Standard" nodavlat notijorat tashkiloti tomonidan qoʻllaniladi.

2000-yil iyun oyida Shtandart oʻzining birinchi sayohatini Buyuk elchixona yoʻnalishi boʻylab — Pyotr I kemasozlikni oʻrganayotganda tashrif buyurgan shaharlar va mamlakatlarga boshladi. 2012-yil boshida Shtandart fregati Yevropa boʻylab oʻn ikki marta sayohat qildi va Yevropaning 12 mamlakatidagi 54 portga tashrif buyurdi. 2009-yilda Shtandart Sankt-Peterburgdan Norvegiyaning Kirkenes portiga oʻtib, Shimoliy Keypni aylanib oʻtdi.

Shtandart fregati xalqaro dengiz regatalarida, festivallarda, suratga olishlarda faol ishtirok etgan.

 Shtandart fregatining reklama risolasi

Huquqiy ziddiyatlar
-------------------

 Fransiyaning Sète shahridagi „Shtandart"
1999-yil 1-aprelda Shtandart fregati Rossiya Federatsiyasi Favqulodda vaziyatlar vazirligining GIMS kema kitobida „qurilayotgan yelkanli kema" sifatida roʻyxatga olingan, 2004-yilda u kichik kema sifatida qayta roʻyxatga olingan. 2000-yildan beri Shtandart muntazam ravishda Shimoliy, Norvegiya va Barents dengizlari suvlarida suzib keladi.

2007-yil 29-mayda Rossiya EMERCOM GIMS Shtandart kemasini „kichik kemaning xususiyatlariga mos kelmasligi" sababli kema kitobidan chiqarib tashlandi.

Kinoda suratga olish
--------------------

* 2007-yil — „Suverenlarning xizmatkori"
* 2011-yil — „Maxfiy idora ekspeditorining eslatmalari"
* 2011-yil — „Yangi Yer"
* 2015-yil — „Admiral"
* 2015-yil — „Piter va Vendi"

Manbalar
--------

1. ↑  Etimologicheskiy slovar russkogo yazika Maksa Fasmera „Shtandárt — znamya, nachinaya s Petra I; sm. Smirnov 335. **Iz *niderl*. standaard — znamya** ili *nov.-v.-n*. Standarte — shtandart, *sr.-v.-n*. stanthart ot *st.-frans*. estendard — kavaleriyskoe znamya, kotoroe schitayut *germ*. po proisxojdeniyu (Klyuge-Gyotse 586; Gamilsheg, YeW 391); sr. Goryaev, ES 426"
2. ↑  „Проект «Штандарт»". 9-sentabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-may 2013-yil.
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑  „Постановление 13-го Арбитражного апелляционного суда об отмене незаконно вынесенного решения ГИМС МЧС РФ о снятии судна «Штандарт» с учёта". 24-dekabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-mart 2022-yil.
9. ↑
**Shrook Vafa** (1997-yil 13-mayda tugʻilgan) — misrlik ayol shaxmatchi. U FIDE ayol grossmeyster unvoniga ega.

Biografiyasi
------------

Shrook Wafa 2013-yilda ayollar oʻrtasida shaxmat boʻyicha Afrika chempionatida gʻoliblikni qoʻlga kiritdi. Ushbu muvaffaqiyat tufayli u ayol grossmeyster (WGM) unvoniga sazovor boʻldi va 2015-yilgi shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatiga yoʻllanma oldi.

Shrook Wafa 2014, 2016 va 2019-yilgi shaxmat boʻyicha Afrika chempionatida ayollar oʻrtasida boʻlib oʻtgan musobaqalarda muvaffaqiyatli qatnashib, gʻolib boʻldi.

2015-yilgi ayollar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatida u birinchi raundda dunyoning ikkinchi raqamli shaxmat ayol grossmeysteri Ju Venjun tomonidan magʻlubiyatga uchradi. Bu uning jahon chempionatidagi debyuti edi.

Shrook Wafa 2012-yil FIDE xalqaro ayol shaxmat ustasi (WIM) unvonini qoʻlga kiritdi. Bundan bir yil avval esa u WFM unvoniga sazovor boʻlgan edi.

U 2015-yilgi FIDE ning TOP-100 talik shaxmatchi qizlar roʻyhatiga kiritilgan.

Shrook Wafaning FIDE reytingidagi natijasi shaxmatning rapid yoʻnalishi boʻyicha yuqori (2038 ball 2022-yil avgust holatiga koʻra).

U oq donalarda oʻynab, jami 312 ta gʻalaba, 76 ta durang hamda 134 ta magʻlubiyat bilan yakunlangan oʻyinlarni namoyish etgan. Shrook Wafaning qora donalar bilan boʻlgan oʻyinlari ham u qadar katta tafovutga ega emas, 299 ta gʻalaba, 150 ta magʻlubiyat va 70 ta durang bilan yakunlangan oʻyinlar (2022-yil avgust holatiga koʻra) shular jumlasidandir.

Shaxsiy hayoti
--------------

Shrook Wafaning singlisi Shahenda Wafa ham ayol grossmeyster hisoblanadi. Opa-singil Wafalar musobaqalarda Misr nufuzi uchun dona suradilar.

Manbalar
--------

1. ↑  Top 100 Girls May 2015 FIDE
2. ↑  African Individual Women Chess Championship 2013 Chess-Results
3. ↑  International Title Regulations: Table for Direct Titles FIDE
4. ↑  FIDE World Womenʼs Chess Championship 2015: players
5. ↑  African Individual Chess Championships 2014 Women Chess-Results
6. ↑  „Shrook Wafa reytingi". Qaraldi: 16-avgust 2022-yil.
7. ↑  „Shrook Wafa reytingi". Qaraldi: 16-avgust 2022-yil.
**Sud ijrochisi** (OʻzRda) - fukarolik va xoʻjalik ishlari boʻyicha sudlarning hal qiluv qarorlari, ajrim va boshqa qarorlarini, jinoyat ishlari boʻyicha hukm, qaror va ajrimlarining mulkiy jazoni ijro etish, moddiy qiymatliklarni undirishga oid qismlarini, shuningdek, qonunda koʻzda tutilgan boshqa hollarda maʼmuriy idoralarning qaror va farmoyishlarini majburiy ravishda amalga oshiruvchi mansabdor shaxs. Si. odatda, oliy yuridik yoki oʻrta maxsus yuridik maʼlumotga ega boʻlishi talab qilinadi. Sud ijrochisini Adliya vazirligi huzuridagi Departamentning hududiy boʻlimlari lavozimiga tayinlaydi va lavozimidan ozod qiladi. Si. tomonidan qoʻyiladigan talablar respublika hududidagi barcha korxonalar, muassasa, tashkilot, jamoat birlashmalari, mansabdor shaxs va fuqarolar uchun majburiydir. Si. ijroni qarzdorning turar joyida yoki uning mulki turgan joyda bajaradi. Si. tomonidan qarorlarni majburiy ijro ettirish uchun qoʻllaniladigan choralar jumlasiga quyidagilar kiradi: qarzdorning mulkini xatga olish va sotish orqali undirishni taʼminlash; qarzdorning ish haqi, pensiya va boshqa daromadlaridan, boshqa shaxslarda saqlanayotgan pul summasi yoki mulkidan undirish orqali ijro etish; sud hal qiluv qarorlarida koʻrsatilgan predmetlarni qarzdordan undiruvchiga olib berish va shu kabi Si oʻz vazifalarini bajarayotganida "Sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish toʻgʻrisida"gi Oʻzbekiston Respublikasi qonuni (2001-yil 29 avgust) ga amal qiladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shrot** (nem. mayda boʻlaklar, qiyqim) — yogʻekstraksiya korxonalarida ishlab chiqariladigan qoʻshimcha mahsulot; chorva mollari uchun toʻyimli ozuqa. Moyli ekinlar urugʻi ekstraksiyasidan keyin maydalangan urugʻdan organik eritmalar yordamida olinadi. Xom ashyoga qarab soya Sh. raps Sh. xantal Sh. chigit Sh. kanakunjut Sh. nasha Sh. va boshqalarga ajratiladi. Sh. proteinga boy ozuqa. 100 kg kungaboqar Sh.ida 100 ozuqa birligi va 37,6 kg ga yaqin hazm boʻladigan protein; 100 kg nasha Sh.ida 82 ozuqa birligi va 24,8 kg hazm boʻladigan protein bor. Sh. tarkibi Ye vitamini, V guruh vitaminlari va fosforga boy.

Chigit Sh. tarkibi va olish usuliga koʻra 3 tur (har bir tur navlar)ga boʻlinadi. Chigit ekstraksiyaforpresslash sxemasi (I tur), lipidga boy soha standarti (11 tur), sifati yaxshilangan proteinli va gossipol miqdori kamaytirilgan — texnika shartlari boʻyicha (3 tur) qayta ishlanib Sh. olinadi. Sh. tarkibida I tur 1navi boʻyicha namlik 7 — 9%, xom moy 1,5%, xom protein 44%, xom kletchatkalar 14%, erkin gossipol 0,02% ni tashkil qiladi. Hamma Sh.lar aralash yemga qoʻshilgan holda beriladi. Sh. qogʻoz qoplarda yoki zararkunandalar boʻlmagan omborlarda, shamol oʻtib turadigan, quyosh nuri va issiqlik manbaidan muhofazalangan toza, quruq binolarda idishsiz (uyum holida) saqlanadi.

SH. oʻz-oʻzidan oʻt olmasligi va buzilmasligi uchun qish oylarida saqlash yoki joʻnatish oldidan 35°, yozda esa 50° tragacha sovitiladi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Bororganik birikmalar** — bor atomining organik radikallar bilan hosil qilgan birikmalari. Bororganik birikmalar ga RB(OH)2 va R2B(OH) (bu yerda R alifatik, alitsiklik va aromatik oʻrinbosarlar va ularning funksional hosilalari) koʻrinishdagi bororganik kislotalar hamda RBH2, R2BH va R,B kabi moddalar kiradi. Bororganik birikmalar ikki xil yoʻl bilan: 1) litiy va magniyorganik birikmalarga borat kislota efirlari va bor galogenidlar taʼsir ettirib; 2) tuyinmagan uglevodorodlarni gidroborlab olinadi. Bororganik birikmalar reaktiv dvigatellar uchun yoqilgʻi sifatida ishlatadigan borgidridlar olishda, toʻyinmagan birikmalarni polimerlashda katalizator sifatida, surkov moylariga qoʻshimcha sifatida va azoboʻyoqlar tayyorlashda qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yumin (Yumon) erge** (yaylovlimari. Yumin erge, togʻlimari. Yimi erge) — Mari panteonining erkak xudosi Kugu-Yumoning oʻgʻli.

Afsona
------

Afsonalardan birida, oliy xudo inson qanday yashashini bilish uchun oʻz oʻgʻlini yerga yuboradi. Shu paytgacha odam koʻrmagan Yumin erge pastga tushib, shudgorchini koʻradi. Uni yerda sudralib yurigan qurt deb adashib, shudgorchi va uning otini choʻntagiga solib, osmonga koʻtarilib, otasiga koʻrsatadi. Lekin Yumo oʻgʻliga shudgorchini olib kelishni aytadi, bu odam ekanligini, yer haydab, ekin ekib, non yetishtirishini tushuntiradi. K. I. Sitnikovning fikricha, Yumin ergening shudgorchi oldiga tushishi va yana dalaga qaytishi yangi xoʻjalik usuli — qishloq xoʻjaligining Xudo nomi bilan muqaddaslanishini anglatadi. Insonning „er haydab, ekin ekib, non yetishtirayotgani" Xudoning borligini oqlash uchun yetarli sababdir. Nijniy Novgorod Mari ertagida Yumin erge oʻgʻil qiyofasiga kirib choʻpon qizning oldiga tushadi. Yumoning oʻgʻli qizni hammomda yuvinishga taklif qiladi, lekin u uni bir necha bor aldaydi. Er yuzida kim bilan yashaganini hech qachon bilmay, Yumin erge uyiga qaytadi. Qiz Yumoning oʻgʻlini sogʻinib, tugunli archadan narvon yasab, osmonga koʻtariladi. Yumin ergega turmushga chiqqan qiz biroz vaqt oʻtgach, ota-onasini koʻrishga qaror qiladi. Samoviylarning odamlar bilan nikohi haqidagi shunga oʻxshash hikoyalar Mordoviyaliklar orasida ham keng tarqalgan. Tipologik jihatdan Yumin erge obrazi Nishke oʻgʻli mordoviyalik Purgin-paz obrazi bilan, yerdagi choʻpon qiz obrazi — Mordoviya xalq balladalari qahramonlari — Litova, Vasalga obrazlari bilan bir xil.

Adabiyotlar
-----------

* Kaliev Yu. A. Ob astralnix predstavleniyax mari / Sovremennie problemi razvitiya mariyskogo folklora i iskusstva. — Yoshkar-Ola, 1994.
* Kaliev Yu. A. Etnokulturniy status mifologicheskogo soznaniya: genezis, funksionirovanie i evolyutsiya traditsionnogo mirovospriyatiya / na primere mariyskoy mifologii: Dis… dok. filos. nauk. — Cheboksari, 2004.
* Mariyskie narodnie skazki. — Yoshkar-Ola, 2003.
* Mariyskiy folklor. Mifi, legendi, predaniya. / Sost. kommentarii Aksorin&nbsp;V.&nbsp;A. Yoshkar-Ola, 1991.
* Slovar mariyskoy mifologii. Tom 1. Bogi, duxi, geroi. / Avtor-sost. Sitnikov K. I. Yoshkar-Ola, 2006.
* Toydibekova L. S. Mariyskaya mifologiya. Etnograficheskiy spravochnik. — Yoshkar-Ola, 2007. — 312 s. — ISBN 978-5-87898-365-5.
**Koʻkpatos marmar koni** -Boʻkantov togʻ tizmasining jan.sharqiy qismida, Uchquduq shahridan 40 km. 1990—91 yillarda geologiya-razvedka ishlari bajarilgach, Koʻkpatos marmar konik.ning faqat yer yuzasidan,50 m chuqurlikkacha boʻlgan umumiy geologik zahiralari 15 mln. m3 miqdorida baholangan. Koʻkpatos marmar konik.ning tuzilishida Koʻkpatos braxantiklinal strukturasining markaziy yadro qismida joylashgan Joʻzquduq karbonat qatlamlari ishtirok etgan. Bu karbonat togʻ jinslari qatlamlari och kulrangdan qoragacha boʻlgan marmarlashgan ohaktosh va marmarlardan iborat. Turli xil marmar qatlamlarining umumiy qalinligi 1200 m gacha boʻlib, qoplovchi qatlamlar 2–6 m gacha qalinlikda aniqlangan. Koʻkpatos marmar konik.ning sharqiy qismini sanoat zahiralari 1 mln. m1 atrofida baholanib, 1-navbatdagi qazib olish uchastkasi loyihalashtirilgan va 1994—95 yillardan zamonaviy texnika va texnlogiyalar qoʻllanilishi asosida sanoat oʻzlashtirish ishlari boshlangan. Koʻkpatos marmar konik.ning yillik qazib olish loyihaviy quvvati 20 ming m3. Navoiy kon-metallurgiya kombinati korxonalari tarkibiga kiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abduraxmon Chorshanbiyevich Rahmatov** (1932.7.11, Termiz tumani — 1999.8.10, Termiz) — Oʻzbekiston xalq artisti (1985). 1960-yildan Surxondaryo viloyat musiqali drama teatrining aktyori. Murodxonov, Sunnat, Parvoz (H. Gʻulom, „Fargʻona hikoyasi", „Toshbolta oshiq", „Ajab savdolar"), Hoji (Komil Yashin, „Nurxon"), Devona (S. Jamol, „Guli siyoh"), Rustam (U. Umarbekov, „Uliklar kechirmaydi"), Dargʻa (Hamza, „Maysaraning ishi"), Ashuraliyev (A. Qaxdor, „Ayajonlarim"), Mirza (Shuhrat, „Besh kunlik kuyov"), Utkuriy (Uygʻun, „Parvona"), Samandarov (J. Jabborov, „Oʻjarlar"), Vurm (F. Shiller, „Makr va muhabbat"), Borisov (A. Ibrohimov, „Zoʻldir"), Qahxrr (M. Hazratqulov, „Qaytar dunyo"), Yalla bobo (M. Boboyev, „Soʻnmasin chiroq") kabi obrazlarni shu teatrda yaratgan.

R. ijodi qaxramonlari dunyoqarashi mohiyatini, insoniylik fazilatlarini aniq ifodalay olishi bilan ajralib turadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Subyekt (maʼnolari).

**Subyekt** — faol faoliyat koʻrsatuvchi, biluvchi, ong va irodaga ega boʻlgan individ yoki ijtimoiy guruh. "S." tushunchasini yunon faylasuflari substansiya tushunchasi bilan bir xil maʼnoda tushunishgan. Aristotel asarlarida S. tushunchasi substansiya bilan aynanlashtirib, individual borliq sifatida berilgan. 17-asrdan S. tushunchasini gnoseologik maʼnoda talqin etish boshlandi. Yangi davr materialistlari S.ni obyektiv va azaliy mavjud boʻlgan tashqi voqelikni passiv aks ettirish, idrok qilish, undan nusxa olish bilangina chegaralangan biluvchi materiya sifatida tushuntirishgan. Ular S.ning mohiyatida yotuvchi gʻaqiqiy faollikni, yaʼni bilish jarayonida aynan shu faollik voqelikni chuqurroq, kengroq, batafsilroq, mukammalroq bilib olishga imkon yaratishini tushunib yeta olishmadi. Chunki u davrda S. faolligining zamirida uning aniq faoliyati yotishi haqidagi gnoseologik tamoyil yaratilmagan edi. Idealistlar obyektning mavjudligi S. faoliyatining natijasi deb talqin etishdi. Ular S.ni individ ongi, xudo, goya va boshqa tarzida tushuntirish asosida uning bilish jarayonidagi faollik rolini izohlashga harakat qilishdi. Hozirgi zamon gnoseologik tadqiqotlarida S. obyekt bilan bogʻliqlikda olib qaraladi, ayrim konsepsiyalarda obyektning Sdan mustaqil holda mavjudligi taʼkidlanadi. Ayni paytda S. obyektga faol oʻzgartiruvchi taʼsir qiladi va S. obyektni ".insoniylashtiradi". Bunday S. bilan obyektning oʻzaro aloqadorligi asosida ijtimoiy-tarixiy amaliyot yotadi. S. hisoblangan individ va uning ongi ham tadqiqot obyekti boʻlib kelishi mumkin. Individ S. sifatida jamiyatning bir aʼzosi, tarixiy jarayonning bir vakili sifatida u mansub boʻlgan jamiyat aʼzolariga xos bilimlarga ega va shu nuqtai nazardan olamga qaraydi. Individ ijtimoiy mavjudot, shu maʼnoda S. ijtimoiy mazmun kasb etadi, yaʼni jamiyat aʼzosi boʻlgan ayrim individ ham, jamiyatning oʻzi ham S. boʻlib kelishi mumkin. Jamiyat uni tadqiq etuvchi tadqiqotchi uchun esa obyektdir, oʻzidan tashqi olam uchun uni oʻrganuvchi S.dir. Inson oʻz ehtiyoj va amaliy hayot talablaridan kelib chiqib, tashqi olamni oʻzgartirish, oʻziga moslashtirish asosida ikkinchi tabiatni yaratdi. Bu holat S. obyektni oʻz xohishiga koʻra oʻzgartirganligining oqibatidir. Bu jarayonda S.ning oʻzi ham oʻzgarib boradi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oq braziliyaliklar** (portugalcha: Brancos brasileiros yoki qisqacha brancos) Braziliya aholisining irqiy toifalaridan biri boʻlib, anʼanaviy ravishda aholini roʻyxatga olishda foydalaniladi.

Oq braziliyaliklar asosan evropalik va kavkazlik xususiyatlarga ega. Oʻrta er dengizi tipidagi vakillar ustunlik qiladi va mintaqaga qarab, oq braziliyaliklar butun davr mobaynida uzoq naslchilik hind va qora qonning sezilarli nopokliklariga ega. va 1822-yilda mustaqillikka erishgandan keyin irqiy oqartirish siyosati.

2010-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, mamlakat aholisining 47,3 foizi yoki taxminan 91,1 million kishi oʻzini oq tanli deb hisoblaydi. Mamlakatning barcha shtatlarida oq tanli aholi istiqomat qiladi, ammo aksariyati shaharlarda va subtropik iqlimi sovuqroq boʻlgan mamlakatning toʻrtta janubiy shtatlarida toʻplangan. Anʼanaga koʻra, oq tanli braziliyaliklar mamlakatning oʻrta sinfi, shuningdek, deyarli butun siyosiy va iqtisodiy elitaning asosi boʻlgan. Shuni taʼkidlash kerakki, mamlakatdagi oq tanli braziliyaliklarning nisbiy ulushi 1960-yillarning boshidan buyon doimiy ravishda kamayib bormoqda, oʻsha paytda u aholining taxminan 63% ni tashkil qilgan. Oq braziliyaliklarining ona tili portugal tilidir.

Havolalar
---------

1. ↑
2. ↑   =P&c=2094
**Sud qarori** (OʻzRda) — fuqarolik, xoʻjalik, maʼmuriy va jinoyat ishlari boʻyicha sud tarkibi yoki sudya chikaradigan huqukiy hujjat. Sud qarori qabul qilish asoslari va qayta koʻrish tartiblari protsessual qonunlarda belgilangan. 1-instansiya sudi jinoyat ishlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi nomidan hukm, shuningdek, ajrim chiqaradi, fuqarolik va xoʻjalik ishlari boʻyicha Sud qarori hal qiluv qarori yoki ajrim tarzida boʻladi. 2-instansiya sudlari ajrim chiqaradi. Apellyatsiya instansiyasi sudi jinoyat ishi boʻyicha oqlov hukmi chiqarishga ham haqli. Ish sud rayosatlarida va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining Plenumida koʻrilganda qaror chiqariladi. Jinoyatlarning oldini olish va ularni keltirib chiqaruvchi shart-sharoitlarni bartaraf etish boʻyicha chiqariladigan Sud qarori xususiy ajrim deb nomlanadi. Qanday nomlanishidan qatʼi nazar, Sud qarori barcha davlat organlari, jamoat birlashmalari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, mansabdor shaxslar va fuqarolar uchun majburiydir (Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi, 114modda).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sud muhokamasi** (OʻzRda) - sud majlislarida muayyan ishlarni koʻrish va hal qilish. Sud muhokamasini sud majlisida raislik qiluvchi tashkil qiladi, unda koʻriladigan masala doirasini belgilaydi, ishtirok etuvchilarni taklif etadi, ularga huquq va majburiyatlarini tushuntiradi va taʼminlaydi, daʼvogar, javobgar, sudlanuvchi, jabrlanuvchi va boshqalarning talablari, eʼtirozlari, fikrmulohazalari eʼtiborga olinishini va dalillarning tekshirilishini taʼminlaydi. Sm. baʼzan yshni boshqa sudga yoki huquqni muhofaza qiluvchi davlat organlariga, jamoat birlashmalariga yuborish bilan ham tugallanadi. Sud muhokamasi xolisona, sinchkovlik bilan, muhokama qatnashchilarining erkin faolligi va tashabbuskorligi ruhida oʻtkazilishi lozim. Sud muhokamasi oʻtkazish tartibi protsessual qonunlarda batafsil bayon etilgan (Oʻzbekiston Respublikasi FPK, 162—202 moddalar; Oʻzbekiston Respublikasi XPK, 125—134moddalar; Oʻzbekiston Respublikasi JPK, 406—427moddalar).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Iqtisodiyotning **birlamchi sektoriga** xomashyo qazib olish va ishlab chiqarish bilan shugʻullanadigan har qanday sanoat, masalan, dehqonchilik, daraxt kesish, baliqchilik, oʻrmon va togʻ -kon sanoati kiradi.

Birlamchi sektor rivojlangan mamlakatlarga qaraganda rivojlanayotgan mamlakatlarda iqtisodiyotning katta qismini tashkil qiladi. Masalan, 2018-yilda qishloq, oʻrmon xoʻjaligi va baliqchilik Afrikaning Sahroi Kabirdan janubi-gʻarbiy qismida YaIMning 15 % dan ortigʻini, Shimoliy Amerikada esa YaIMning 1 % dan kamrogʻini tashkil qiladi.

Rivojlangan mamlakatlarda birlamchi sektor texnologik jihatdan rivojlangan boʻlib, masalan, kambagʻal mamlakatlardagi past texnologiyali usullar bilan solishtirganda qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash imkonini beradi. Rivojlangan iqtisodiyotga ega davlatlar asosiy ishlab chiqarish vositalariga qoʻshimcha kapital (investitsiya) kiritadi: masalan, AQShda makkajoʻxori kamari, makkaxoʻjori kombaynlari makkajoʻxori teradi, purkagichlar koʻp miqdorda insektitsidlar,gerbitsidlar va fungitsidlarni purkaydi, bu esa kapital-intensiv texnikalardan kamroq foydalanib, yuqori hosil olish imkonini beradi. Ushbu texnologik yutuqlar va investitsiyalar birlamchi sektorga kamroq ishchi kuchini ishlatish imkonini beradi, shuning uchun rivojlangan mamlakatlar oʻzlarining ishchi kuchining kichikroq foizini asosiy faoliyatga jalb qiladilar, aksincha, oʻrta va uchinchi tarmoqlarda yuqori foizga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  Chand, S. N.*. Dictionary of economics*. New Delhi: Atlantic Publishers & Distributors, 2006 — 268 bet. ISBN 81-269-0535-2. OCLC 297507928.
2. ↑  Kjeldsen-Kragh, Søren*. The Role of Agriculture in Economic Development: The Lessons of History*. Copenhagen Business School Press DK, 2007 — 73 bet. ISBN 978-87-630-0194-6.
3. ↑  „Agriculture, forestry, and fishing, value added (% of GDP) | Sub-Saharan Africa". *World Bank Open Data* (2018). Qaraldi: 14-iyul 2019-yil.
4. ↑  „Agriculture, forestry, and fishing, value added (% of GDP) | North America". *World Bank Open Data* (2018). Qaraldi: 14-iyul 2019-yil.
5. ↑  „Employment in agriculture (% of total employment) (modeled ILO estimate) - Data". *data.worldbank.org*.
6. ↑  H Dwight H. Perkins: Proceedings of the Academy of Political Science, Vol. 31, No. 1, Chinaʼs Developmental Experience (March 1973)

Qoʻshimcha oʻqish
-----------------

* *Duayt X. Perkins: Siyosiy fanlar akademiyasi materiallari, jild. 31, № 1, Xitoyning rivojlanish tajribasi (mart, 1973-yil)*
* *Kameron: Umumiy iqtisodiy va ijtimoiy tarix*
* *Historia Económica y Social General, Mariya Ines Barbero, Rubén L. Berenblum, Fernando R. Garcia Molina, Xorxe Saborido*

Havolalar
---------

* Media related to Primary sector of the economy at Wikimedia Commons
* Economy101.net: *The Nature of Wealth*