recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Vashington kelishuvi** (inglizcha: *Washington Agreement*, Bosn. Vašingtonski sporazum , xorvatcha: *Washingtonski sporazum*) ― Xorvatiya Gertseg-Bosna va Bosniya va Gersegovina Respublikasi (oʻsha paytda zamonaviy Bosniya va Gertsegovina hududidagi yagona xalqaro tan olingan davlat tuzilmasi hisoblanib, hukumati asosan etnik guruhlardan Bosnyaklardan iborat boʻlgan) oʻrtasida sulh bitimi.

Bitim 1994-yil 18-martda, Vashington va Venada Bosniya va Gersegovina Respublikasi Bosh vaziri Xaris Silajich, Xorvatiya tashqi ishlar vaziri Mate Granich va Gertseg-Bosna Prezidenti Kreshimir Zubak tomonidan imzolangan.

Shartnoma shartlariga koʻra, Xorvatiya va Bosniya harbiy tuzilmalari nazorati ostida boʻlgan hududlar Bosniya va Gersegovina Federatsiyasiga birlashtirilgan, u oʻz navbatida 10 ta avtonom kantonga boʻlingan. Kantonal tizim bir etnik guruhning boshqasi ustidan hukmronlik qilishiga yoʻl qoʻymaslik uchun tanlangan.

Yana qarang
-----------

* Bosniya urushi
* Xorvatiya-Bosniya mojarosi
* Bosniya va Gertsegovina Respublikasi
* Xorvatiya Herseg-Bosna Respublikasi
* Bosniya va Gertsegovina Federatsiyasi
* Graz shartnomasi
* Dayton shartnomasi

Havolalar
---------

* Amerika Qoʻshma Shtatlari Tinchlik Instituti: Vashington kelishuvi (PDF, 173,7 KB)(Inglizcha) )
**Vasilivka** ( ukraincha: *Васи́лівка* [wɐˈsɪ.l⁽ʲ⁾iu̯.kɐ] ; ruscha: *Васильевка*) deb talaffuz qilinadi — Ukraina janubidagi Zaporijjiya viloyatidagi shahar. Vasilivka tumanining maʼmuriy markazi boʻlib xizmat qiladi. Shahar Dnepr daryosidagi Kaxovka suv ombori qirg'og'ida joylashgan. Aholisi: 12,771 ni tashkil etadi.

Tarixi
------

Bu hudud 1740-yillarda Zaporojye kazaklari tomonidan joylashtirildi. 1788 yilda Rossiya qiroli Ketrin II bu hududni yer egasi Vasilivka nomini haligacha o'z mulki sifatida saqlab kelayotgan rus generali Basil Popovskiyga berdi. Uning nabirasi u yerda Popov manor uyini qurgan. Qarorgohga 1925 yilda Anton Makarenko tashrif buyurgan.

1989 yil yanvar oyida aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, aholi 16,325 kishi edi.

2013 yil yanvar oyida aholi soni 13 996 kishini tashkil etdi. 

2022-yil 7-martda Vasilivka 2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi chogʻida janubiy Ukrainaga hujumi chogʻida rus qoʻshinlari tomonidan qoʻlga olingan.

Galereya
--------

* Popov Castle (back view)Popov Castle (back view)
* Old district of VasylivkaOld district of Vasylivka
* Former schoolFormer school
* Bus stationBus station
* 

1. ↑  „Чисельність наявного населення України на 1 січня 2013 року. Державна служба статистики України. Київ, 2013. стор.62". 12-oktabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-noyabr 2022-yil.
Qishloq maktabi
**Vasilivka** (ukraincha: *Василівка*; ruscha: *Василевка*; Ilgari Oleksandrivka, Shkadivka nomi bilan ham tanilgan) — Ukraina janubidagi Nikolay viloyatining Nikolayev tumanidagi Kinburn yarim orolidagi qishloq va taxminan 52.6 kilometr (32.7 mi) joylashgan. Nikolayev shahri markazidan janubi-janubiy-g'arbiy (SSW). U Ukrainaning aholi punkitlaridan biri bo'lgan Ochakiv urban aholi punkitiga tegishli.

2020-yil 18-iyulgacha Vasilivka Ochakiv tumaniga tegishli edi. 2020-yil iyul oyida Ukrainaning maʼmuriy islohoti doirasida Nikolayev viloyatining tumanlari soni toʻrttaga qisqartirildi, Ochakiv tumani Nikolayev tumaniga birlashtirildi.

Qishloq hujumga uchradi va 2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi paytida rus kuchlari tomonidan bosib olingan. Qishloq, shuningdek,Nikolayev viloyatidagi boshqa barcha bosib olingan hududlar Xerson viloyatining bir qismi sifatida Rossiya tomonidan noqonuniy ravishda anneksiya qilingan.

9-11-noyabr kunlari Rossiya qoʻshinlarini olib chiqib ketish va Ukraina qoʻshinlarining qarshi hujumidan soʻng Nikolayev viloyatidagi deyarli barcha aholi punktlari Rossiya nazoratidan ozod qilindi. Istisnolar Vasilivka, shuningdek, Kiburn yarim orolidagi boshqa aholi punktlari, ya'ni Pokrovske va Pokrovka.

Manbalar
--------

1. ↑  „Очаковская городская громада" (ru).  Портал об'єднаних громад України.
2. ↑  „Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ." (uk). *Голос України* (18-iyul 2020-yil). Qaraldi: 3-oktabr 2020-yil.
3. ↑  „Нові райони: карти + склад" (Ukrainian).  Міністерство розвитку громад та територій України.
4. ↑  „So-called referenda in Russian-controlled Ukraine 'cannot be regarded as legal': UN political affairs chief". *UN News* (27-sentabr 2022-yil). Qaraldi: 29-sentabr 2022-yil.
5. ↑  „Ukraine troops enter centre of Kherson as Russians retreat in chaos". *the Guardian* (11-noyabr 2022-yil).

Havolalar
---------

Media related to Vasylivka at Wikimedia Commons
**"Iẓhor al-haqq"** (arab. إظهار الحق) – Rahmatulloh Qayronaviyning kitobi. Qayronaviy bu kitobni ba’zi nasroniy missionerlarning Islomga qarshi da’volariga va ayniqsa, Karl Gottlib Pfanderning Islomga qarshi ruhdagi "Mezon al-haqq"iga javoban yozgan.

  

Kitob dastlab arab tilida 1864-yilda yozilgan, bu olti jildlik nashr keyinchalik ingliz, turk, urdu va bengal tillariga tarjima qilingan. Kristin Schirrmacher kitobni shunday tasvirlaydi  .

"Haqiqatning namoyishi" ("Izhor al-haqq") nasroniylikka qarshi barcha mumkin bo‘lgan ayblovlarning qisqacha mazmuni bo‘lib xizmat qilgan va shuning uchun Qayronaviy vafotidan keyin bir turdagi ensiklopediya sifatida ishlatilgan :Tabariy, Ibn Hazm yoki Ibn Taymiya ko‘p darajada.

Qayronaviy g‘arbiy "Injil tanqidi"dan, shuningdek, ilohiyot asarlaridan foydalangan

  

**Urducha tarjima**

Dorul Ulum Karachidan marhum Mavlono Akbar Ali Xon kitobni urdu tiliga tarjima qilgan. Taqiy Usmoniy unga sharh yozgan. Tarjima va sharhi uch jildda nashr etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Nizamuddin Asir Adrawi*. Darul Uloom Deoband: Ehya-e-Islam Ki Azeem Tehreek* (Urdu). Darul Muallifeen Deoband — 115 bet.
2. ↑  Maulana Rahmatullah Kairanwi*. The Truth Revealed* (English). Ta-Ha Publishers Ltd. 1 Wynne Road, London, July 2003. ISBN 1-842000-4-62. 14-iyul 2019-yilda qaraldi.  Wayback Machine saytida arxivlandi (2019-11-01).
3. ↑  islam4all.com.
4. ↑  „Izhar-Ul-Haq (Truth Revealed). Three Volumes. - KAIRANVI, MAULANA M. RAHMATULLAH.". 29-yanvar 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-yanvar 2008-yil.
**Joynamoz** — namoz o‘qiladigan to‘shama. Joynamoz ibodat vaqtida kishini bu dunyodan ajratuvchi omil, deb tasavvur qilinadi. Joynamoz turli matodan tayyorlanadi. Joynamozning bosh tomoniga burchak (mehrob) shakli tikilgan bo‘ladi. Katta-kichikligi har xil. Namoz o‘qishda o‘rni kelganda pokiza gilam yoki chopon, qiyiqcha kabilardan ham foydalanish mumkin. Joynamoz ustida namoz o‘qish ilk islom davrida keng tarqalmagan, balki yerda, bo‘yrada ham namoz o‘qilavergan. Hozirda Joynamoz keng ko‘lamda qo‘llanishidan qatʼi nazar,
zarurat taqozo qilgan paytlarda pok tuproq yoki o‘tloq ustida ibodat qilish mumkinligi nazarda tutilishi lozim. Joynamoz tayyorlash — musulmon mamlakatlarda amaliy sanʼatning anʼanaviy yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. Joynamozdan asosiy maqsad namoz o‘qiladigan joy pokiza bo‘lishini taʼminlashdan iborat.

Joynamoz ustida namoz oʻqish ilk islom davrida keng tarqalmagan, yerda, boʻyrada ham oʻqilavergan. Joynamoz boʻlmagan taqdirda turli pokiza buyumlar (chopon, roʻmol, sholcha, qiyiq, mato va b.)dan joynamoz sifatida foydalanish mumkin. Hozirda joynamoz keng koʻlamda qoʻllanilishidan qatʼi nazar, zarurat taqozo qilgan paytlarda pok tuproq yoki oʻtloq ustida ibodat qilish mumkinligi nazarda tutilishi lozim. Joynamoz atamasi Qurʼonda tilga olinmagan.

Joynamoz tayyorlash musulmon mamlakatlarida amaliy sanʼatning anʼanaviy yoʻnalishlaridan biri hisoblanadi. Joynamoz matodan toʻrtburchak shaklida tayyorlanadi, kashtalar tikib bezatiladi. Kashta mujassamoti mehrob shaklida hoshiyalangan islimiy naqshlardan iborat. Matodan bezaksiz tayyorlangan joynamozning bosh tomoniga ramziy mehrob shakli tikiladi, namoz oʻqish paytida bu shakl Makka (qibla) tomonga qaratiladi. Hozirgi paytda turli hajmda gilam joynamozlar ham tayyorlanmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Alloh | *Islom diniga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Vashren de boj** (fransuzcha: *Vacherin Des Bauges*) — yumshoq fransuz pishlogʻi boʻlib, Rona-Alp mintaqasida (Savoy togʻlari, massiv de Boj mintaqasida) xom sigir sutidan fermalar tomonidan ishlab chiqariladi.

Pishloqning nomi *vache* (sigir) soʻzidan kelib chiqqan.

*Vashren de Boj* qish oylarida fermada xom sigir sutidan ishlab chiqariladi. Pishloq 2 haftadan soʻng tayyor boʻladi va hafta davomida pishloq boʻlaklari har ikki kunda suv bilan suyultirilgan qaymoq bilan artib turiladi. Bir oy saqlangan pishloq ignabargli smolaning yengil hidiga ega boʻladi.

Vashren de boj boʻlaklari silindrsimon, ogʻirligi 1,2-1,4 kg, kulrang mogʻor bilan qoplangan. Pishloq ignabargli daraxtning qobigʻidan yasalgan halqalarda sotuvga chiqariladi.

Pishloq gazak sifatida isteʼmol qilinadi va pazandalik maqsadlarida ishlatiladi — masalan, ulardan eskaloplar qilishadi.

Qizil savoy sharobi *Vin de Savoie* yoki *Arbois* bu pishloq bilan mos tushadi.

Manbalar
--------

1. ↑  ENTsIKLOPYeDIYa PRODUKTOV i napitkov na Gastronom.ru[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  Французские сыры: иллюстрированная энциклопедия 2003. sfn error: no target: CITEREFФранцузские\_сыры:\_иллюстрированная\_энциклопедия2003 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Masui K. Yamada T. Fransuzskie siri : illyustrirovannaya ensiklopediya = [French Cheeses] / Kazuko Masui, Tomoko Yamada; vstup. sl. J. Robyushon; per. s angl.: S. Sapronov; foto Y. Maruyama. — SPb. : Izd. dom „Neva", 2003. — S. 227. — (A Dorling Kindersley Book). — ISBN 5-7654-2333-7.

Havolalar
---------

* „Le Vacherin des Bauges" (fr). Qaraldi: 31-oktabr 2015-yil.
**Bakteritsidlik** (bakteriyalar va lot. caedo — oʻldiraman) — fizik, kimyoviy va biologik omillarning mikroorganizmlar (shu jumladan bakteriyalar)ni oʻldira olish xususiyati. Mas, amyobalarni oʻldira olishi amyobatsidlik, zamburugʻlarni oʻldira olishi fungitsidlik deb ataladi va h.k. yaʼni taʼsir koʻrsatilayotgan mikroorganizmning xiliga qarab nomlanadi. Tabiiy omillardan issiqlik va nur energiyasida B. koʻproq. Qisqa toʻlqinli nurlar, jumladan ultrabinafsha nurlar aksari mikroblarni oʻldiradi. B. xossasi bor kimyoviy moddalar bakteritsid moddalar deb ataladi. Odam va hayvonlarning qon zardobi (unda aleksin degan modda bor), shuningdek koʻz yoshi, soʻlak, sut (ularda lizotsim bor), meʼda shirasi (unda xlorid kislota bor) va shahrik. B. xususiyatiga ega. Teri ham mikroblarni oʻldiradi. Oʻsimliklar chiqaradigan fitonitsid degan moddalar ham mikroblarni oʻldiradi va davolash ishida keng qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jundor maymunlar** (Zagothrix) — ilmoq dumli maymunlar urugʻi. Tanasining uz. 39—58 sm, dumi 56—73 sm. Tanasi miqti, oldingi oyogʻi keyingisiga nisbatan birmuncha kalta, panjasining bosh barmogʻi yaxshi rivojlangan. Juni kalta va qalin, sargʻish yoki toʻq qoʻngʻir rangli, boshida qoramtirroq, qornida — ochiqroq tusda. Boshi nisbatan katta, yuzi junsiz, deyarli qora. 2 turi: sarikdum jundor maymun (Z. ﬂ avicauda) va gumboldt jundor maymun (Z. lagothricha) maʼlum. Amazonka vodiysi oʻrmonlarida tarqalgan. Daraxtda yashaydi, yerga ham tez-tez tushib turadi. Oldingi oyoklari yordamida daraxtga osilib olib harakat qiladi. 15 — 20 hayvondan iborat guruh boʻlib yashaydi. Mevalar va barglar bilan oziqlanadi. Homiladorlik davri 225 sutkaga yaqin. Bitta bola tugʻadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Baktybek A. Amanboev:** (qirg'iz va ruscha : Amanbayev Baktybek Abdilashimovich; 1969-yilda tug'ilgan) 2021-yilning aprelidan beri Qirgʻizistonning AQSh va Kanadadagi elchisi lavozimida ishlaydi.

Bolalaigi va ta'limi
--------------------

Amanboyev 1969-yilda tugʻilgan. Amanboyev Jorjiya (AQSh shtati) Kennesaw Davlat universitetida tahsil olgan (2012), Qirgʻiziston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi Diplomatik akademiyasini tamomlagan (2010), Qirgʻiziston Milliy universitetining siyosatshunoslik fakulteti aspiranturasi (2010), magistratura Bishkek xalqaro biznes va menejment maktabining Biznes boshqaruvi (MBA) fakulteti (1998), Qirgʻiziston Milliy universitetining bakalavriat darajasi (1996)ni olgan.

Jurnalistika va tegishli sohalardagi dastlabki faoliyati
--------------------------------------------------------

2000–2004 – Qirgʻiziston Respublikasi Jogorku Keneshi (parlamenti) deputatining katta maslahatchisi.2000–2007 – Ozodlik radiosi muxbiri, Ozod Yevropa/Ozodlik radiosining qirgʻiz xizmati2005–2007 – Qirgʻiziston davlat teleradiokompaniyasi reklama va tijorat agentligi direktori.2005–2008 – Qirgʻiziston Milliy universitetining siyosatshunoslik kafedrasi katta oʻqituvchisi

Davlat xizmati
--------------

2010–2010 – Qirgʻizistonning ikkinchi yirik shahri Oʻsh shahri vitse-meri2011–2012 – Qirgʻiziston Respublikasi parlamenti (Jogorku Kenesh) matbuot xizmati rahbari2013–2015 – Qirgʻiziston Respublikasi Ombudsmanı ; Ombudsman idorasi xususiy fuqarolar va nodavlat notijorat tashkilotlari nomidan inson huquqlari bo'yicha mustaqil himoyachi sifatida ishlaydi va ishlarni sudda ko'rib chiqish uchun tavsiya etish huquqiga ega edi.

2020-Qirgʻiziston noroziliklari va AQSh va Kanadadagi elchi
-----------------------------------------------------------

2020-yilgi qirg'iz namoyishlaridan so'ng Amanboev Qirgʻiziston hukumati apparati rahbari - Qirgʻiziston Respublikasi vaziri bo'ldi. 2021-yil aprel oyida Amanboyev Qirgʻiziston Respublikasining AQShdagi Favqulodda va Muxtor Elchisi etib tayinlangan edi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Kyrgyz Republic".

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsda ***Bakyt Amanbaev*** mavzusiga oid fayllar bor. |

* Qirgʻiziston Respublikasining AQSh va Kanadadagi elchixonasi

Amanbaev, Bakyt}}
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Beparvolik** — jinoyat sodir etgan shaxsning oʻz xulq-atvori qonunda nazarda tutilgan ijtimoiy xavfli oqibatlar keltirib chiqarishi mumkinligiga befarq qarash. Agar koʻzi yetishi lozim va mumkin boʻlsa, bunday jinoyat beparvolik orqasida sodir etilgan deb topiladi. Aybning faqat beparvolik shaklida shaxs oʻzining xulq-atvori (qilmishi)ning ijtimoiy xavflliu oqibatining kelib chiqishini oldindan ularning real va haaatto, mavhum ravishda boʻlishi mumkinligini anglamaydi.
Ehtiyotsizlik shaklidagi ayb turlarining xarakteri jihatlari, birinchidan, aybdor shaxs oʻz qilmishing ijtimoiy xavfli oqibatlarini oldindan koʻra olmaydi, ikkinchidan, shaxs mazkur jinoyatda ijtimoiy xavfli oqibatlarni oldindan koʻra bilish majburiyati va imkoniyatiga ega boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi
**Isatay tumani** — Atirau viloyatining shimoli-gʻabbiy qismida joylashgan.

Umumuy maʼlumot
---------------

Tuman 1928-yili tashkil topgan. Hududii 14,7 ming km². Aholisi 24,3 ming kishi, aholining oʻrtacha zichligi 1 km²-ga 1,6 kishidan toʻgʻri keladi (2008). Tuman markazi — Aqqistau qishlogʻi. Gʻarbiy Qozogʻiston viloyatining Boʻkeyoʻrda tumani bilaan, gʻarbida Qurmangʻazi, shimolida Inder, sharqida Maxambet tumanlari bilan, janubida Kaspiy dengizi bilan chegaradosh.

Foydali qazilmalari
-------------------

Asosiy foydali qazilmalari neft va gaz. Ularning asosiy qazib olinadigan joyi tumanning janubi-shbarqiy tarafida, Kaspiy dengizining yoqasiga yaqin joylashgan.

Qishloqlari va avtomabil yoʻllari
---------------------------------

Eng yirik qishloqlari: Aqqistau, Aqtoʻgʻay, Janbay, Manash, Isatay, X.Yergʻaliev, Chapaev qishloqlari. Sanoati 1968-yili Martishi neft-gaz qazilmalarini qazib olish asosida neft zavodini barpo etish bilan bogʻliq rivojlandi. Bundan keyin foydalanishga Zaburune, oktabr, Rovnoe neft-gaz kon joylari berildi, uzunligi 85,6 km Atirau — Martishi neft quvuri ishga tushirildi. Tumanning janubiy tarafidan Atirau — Astraxan temir yoʻl va avtomobil yoʻli, Qigʻash — Atirau daryo suv quvuri oʻtadi.

Manbalar
--------

1. ↑  ҚР елді мекендерінің тұрғындар саны
2. ↑  Почтовые индексы Казахстана
3. ↑  *Qazaq ensiklopediyasi*

Havolalar
---------

* Isatay tumani haqida[*sayt ishlamaydi*]


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Flag of Kazakhstan Atirau viloyati |
| --- |
|  |
| 
Markazi: **Atirau** |
|  |
| Tumanlari | 
Inder  • Isatay  • Jalioʻy  • Maqat  • Maxambet  • Qizilqoʻgʻa  • Qurmangʻazi | 
 |
|  |
| Viloyat ahamiyatiga ega shaharlar | 
Atirau |

 |
**Berd** (armancha: *Բերդ*)—Armanistonning Tavush viloyati Berd munitsipalitetidagi shaharcha va shahar munitsipalitet hisoblanib. Shahar Tavush daryosining gʻarbida, Yerevandan 211 kilometr (131 milya) uzoqlikda joylashgan, past togʻlar bilan oʻralgan. Shahar yaqinida Tavush qalasi (10-asr) va Nor Varagavank va Xoranashat monastirlari (12-asr) xarobalari joylashgan orin. Yaqin atrofdagi boshqa monastirlarga Shxmuradi, Srveghi va Kaptavank kiradi.

Etimologiya
-----------

*Berd (arman. բերդ)—*qal’a yoki qasr maʼnosini bildiradi. Kichkina shahar *Berd* nomini oldi, chunki Tavush qalasi xarobalari Berdning chekkasida joylashgan edi. Shahar ilgari *Berdagʻugʻ*, *Gammaʼ*, *Tavuzgʻala*, *Tauzkend*, *Volorut*, *Shlorut* va *Gʻalakyand* deb atalgan.

Tarixi
------

 Berddagi Surb Govhannes cherkovi
Tarixdan, hozirgi Berd hududi Buyuk Armanistonning 12 provenciyasi Utikning *Tuchkatak* okrugi tarkibiga kirgan.

Berdning tarixiy maʼnosi ham bor boʻlib, chunki 10-asrda u Armaniston shohi Ashot Yerkatning (Iron) qarorgohi boʻlgan. Shuningdek, qala oʻzining yangi ishlab chiqilgan suv taʼminoti tizimi bilan ham noyob edi.

Shahar 2020 yilgi Armaniston Ozarbayjon toʻqnashuvi paytida bombardimon qilingan.

Aholi soni
----------

2011-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, shahar aholisi 7,957 kishi boʻlgan.

Aholisining asosini armanlar tashkil etadi. Lekin shaharchada 200 ga yaqin udis istiqomat qiladi, ular ham Avliyo Arman cherkoviga tegishli.

Iqtisodiyot
-----------

Berd shahri va uning atrofidagi hududlar Armanistonda qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtiruvchi yirik markaz hisoblanadi. Atrofdagi xoʻjaliklarda meva, tamaki va boshqa turli xil ekinlar yetishtiriladi. Berdning boshqa mashhur tarmoqlaridan biri bu vinochilik, asalarichilik va chorvachilikni oʻz ichiga oladi.

Galereya
--------

* Tavush fortress Tavush qalasi
* Mariam Mayr Vank near Berd Berd yaqinidagi Mariam Mayr Vank
* A view of Berd Berd shahrining koʻrinishi
* Khoranashat Monastery near Berd Berd yaqinidagi Xoranashot monastiri
* Scenery around Berd Berd atrofidagi manzara
* Mashtots Avenue Mashtots koʻchasi

Manbalar
--------

1. ↑  *Global.* „Berd" (en). *armeniadiscovery.com*. Qaraldi: 21-noyabr 2022-yil.
2. ↑  *Global.* „Berd" (en). *armeniadiscovery.com*. Qaraldi: 21-noyabr 2022-yil.
**Isav** (qadimgi ivrit: *עֵשָׂו* Esav — tukli; grekcha: *Ἡσαῦ* — qarang. Bit. 25:25) — Ishoq va Revekkaning oʻgʻli, egizak Yoqubdan katta.

Injilda
-------

Ibtido kitobida Ishoqning sevikli oʻgʻli Isav mohir ovchi, „dala odami" sifatida tasvirlangan, aksincha, Revekkaning sevimlisi, kamtar Yoqub „chodirlarda yashaydi" (Bit..); uning xotinlari kanʼonlik ayollar Ada va Olivem va Ismoilning qizi Basemafa edi (26:34).

U oʻzining tugʻma toʻngʻichlik huquqini Yaqub akaga yasmiq pishirigʻiga sotdi. Qovurilgan qizil yasmiq unga ***Edom***, yaʼni *qizil* degan yangi nom qoʻydi: „I skazal Isav Iakovu: day mne poest krasnogo, krasnogo etogo, ibo ya ustal. Ot sego dano emu prozvanie: Yedom."

 Hendrik Terbruggen. Isav oʻzining toʻngʻichlik huquqini yasmiq pishirigʻiga sotadi. 1627
Revekkaning ayyorligi tufayli u otasining duosidan mahrum boʻldi (27). Shundan soʻng u akasini yomonlik bilan taʼqib qilib, Penuel yaqinida uchrashib, yarashishdi (33). Isav Edomliklarning otasidir (Edumeliklarga; 36:1—8).

Isav nomi baʼzan Edom xalqi va mamlakati nomi sifatida ishlatiladi (masalan, Ier. 49:10; Avd. 6); Shuningdek, biz „Isav togʻlari", „Isav uyi" (Avd. 8).

Yoqub va Isav oʻrtasidagi munosabatlarni solishtirish uchun Bit. 25:23; Mal. 1:2; Rim. 9:10-13 va boshqalarga qarang.

### Oila

Ibtido kitobiga koʻra:

* „Isav … xetlik Berning qizi Yuditni va xetlik Elonning qizi Basematni xotinlikga oldi".
* „Men oʻzim uchun boshqa xotinlaridan ustun boʻlgan, Ibrohimning oʻgʻli, Navyoʻtning singlisi Ismoilning qizi Mahalafgani xotin qilib oldim".
* „U oʻziga Kanʼon qizlaridan xotinlar oldi: Xetlik Elonning qizi Ada va Xivlik Zivonning oʻgʻli Ananing qizi Olivem va Naboyotning singlisi Ismoilning qizi Basemat".
* „Ada Isavga Elifazni, Basemat Ruilni, Olivemadan Yohus, Yeglom va Korahni dunyoga keltirdi"

Yahudiy anʼanalarida
--------------------

Aggadada Isavga katta eʼtibor qaratiladi, u yerda u Ishoqni hurmat qilgani va otasining duosi uchun toʻkilgan koʻz yoshlarining samimiyligini taʼkidlaydi (Midrash Dvarim Rabba 1:14; Мидраш Танхума[en], sek. Kdoshim 15).

Madaniyatda
-----------

* „Isav" nomi Meir Shalevning (1981) romani va unga asoslangan filmga tegishli.
* Na tilida „Isav" „Polsha" degan maʼnoni anglatadi.

Manbalar
--------

Adabiyotlar
-----------

* Isav — statya iz Elektronnoy evreyskoy ensiklopedii
* Isav // Pravoslavnaya ensiklopediya. — M. 2011. — T. XXVII: „Isaak Sirin — Istoricheskie knigi". — 752 s. — 39 000 ekz. — ISBN 978-5-89572-050-9.
**Isak Ikromov** (1906-yilda tugʻilgan — 1938-yil 5-oktyabrda vafot etgan) — 1930-yildan Andijon okrug komsomol komiteti Shahrixon komsomoli sekretari. Maʼlum davrlar oraligʻida Andijon va Toshkent komsomol komitetining sekretari, Xorazm okrugi tashkiliy byurosi aʼzosi, O‘zbekiston LKSM Markaziy Komitet tashkiliy boʻlim mudiri va sekretar oʻrinbosari.

Hayoti
------

Isak Ikromov 1906-yilda Namangan shahri (Namangan viloyati, Oʻzbekiston SSR)da ishchi oilasida tugʻilgan. Millati — oʻzbek. Oʻzbekiston SSRdagi siyosiy faol shaxslardan biri. Bir qancha hukumat lavozimlarida faoliyat yuritgan. 1938-yilning 5-oktyabr sanasida otib tashlangan. Uning shaxsiy varaqasida oʻzbek va rus tillarini yaxshi bilgani, soʻqqaboshligi, yashash joyi — Toshkent shahri, Uchitelskaya koʻchasi, 3- uy, 1- kvartira, deb koʻrsatilgan.

Faoliyati
---------

Isak Ikromov Fargʻona viloyati Qo‘qon shahridagi quloq xoʻjaliklaridan birida batrak sifatida faoliyatini boshlagan. 1922-yili depoda shogird, 1923-yili Namangan shahriga kelib yogʻ zavodida qora ishchi boʻlib ishlaydi, soʻngra 1924-yil 30-son paxta zavodida shogird boʻlib, keyin esa aynan shu zavodda yogʻ quyuvchi boʻlib ish yuritgan. Uning zavoddagi faoliyati 1930-yilgacha davom etgan.

1930-yilda Andijon okrug komsomol komiteti tomonidan sobiq Stalin (hozirgi Shahrixon) rayoniga komsomol sekretari sifatida ishga qabul qilinadi. Okruglar tugatilgach, Andijon shahar komsomol komitetining sekretari lavozimida faoliyatini davom ettiradi. Markaziy Komitet qaroriga asosan Xorazm okrugi tashkiliy byurosiga aʼzosi sifatida mehnat faoliyatini davom ettiradi. Oʻtkazilgan komsomol konfresiyasida Xorazm okrug komsomol komitetining sekretari etib saylangan. 1933-yilda Oʻzbekiston LKSM Markaziy Komiteti qarori ortidan Markaziy Komitet tashkiliy boʻlim mudiri, keyinchalik esa sekretar oʻrinbosariboʻlib ishlagan. 1934-yilning noyabr oyida LKSM Markaziy Komiteti byurosi qarori bilan Toshkent shahri komsomol komitetining sekretari qilib tayinlangan. 1937-yilning iyulida esa Toshkent shahri Stalin rayoni komsomol komitetining sekretari lavozimida mehnat qilgan.

Adabiyotlar
-----------

* Shamsutdinov, Rustambek*. O‘zbekistonda sovetlarning qatag‘on siyosati va uning oqibatlari*. Toshkent: "SHARQ" NASHRIYOT-MATBAA AKSIYADORLIK KOMPANIYASI, 2012 — 432 bet. ISBN 978-9943-00-481-8.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Shamsutdinov, Rustambek*. O‘zbekistonda sovetlarning qatag‘on siyosati va uning oqibatlari*. Toshkent: "SHARQ" NASHRIYOT-MATBAA AKSIYADORLIK KOMPANIYASI, 2012 — 432 bet. ISBN 978-9943-00-481-8.
2. ↑  *7-fond, 1-ro'yxat, 10-ish*. Rossiya Federatsiyasi FXXMA — 532-varaq bet.
3. ↑  O‘zR PDA*. 58-fond, 65-ro‘yxat 295-ish* — 86–89-varaqlar bet.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Signatura (maʼnolari).

**Signatura** (lot. signo — belgilayman, koʻrsataman) renessans.uz (matbaada) — 1) kitobdagi har bir bosma taboqning tartib raqami. Uning 1 va 3betlariga yoziladi. Kitob varaqlarini tartibga solib tikish (juzlash)da foydalaniladi; 2) literaning pastki qismidagi oʻyiq. Uning terilgan qatorga toʻgʻri tushishini tekshirish imkonini beradi; 3) vrach yozib bergan dori retseptining nusxasi. Dorixonada doriga qoʻshib beriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fotih Portakal** (1967 yil 2 fevral , Nazilli ), turk jurnalisti, boshlovchi  va YouTuber .

ta'lim Hayot
------------

U 1968 yil 2 fevralda Aydin tumanining Nazilli shahrida tug'ilgan. Boshlang'ich ta'limni Karacasuda tamomlagan; O'rta ta'limni Izmir Otaturk Liseyida tamomlagan. Oliy taʼlimni Istanbul universiteti biznes boshqaruvi fakultetida tamomlagan. 1994 yilda u Avstraliyaga magistratura va chet tilini o'rganish uchun ketdi.

Biznes hayoti
-------------

Fotih Portakal ta’lim olgandan so‘ng bir muddat Avstraliyadagi mashhur restoranni boshqargan. 1997 yilda Turkiyaga qaytib keldi. Armagan Toperga turmushga chiqdi. 1997-2005 yillarda Star TVda muxbir sifatida ishlagan. 2005 yilda jurnalist Mehmet Ali Birandning taklifi bilan u Kanal D ga o'tdi. 2010 yil may oyida FOX muxbirlaridan biri Irfan Değirmenjining taklifi bilan u FOXga ko'chib o'tdi.

Fotih Portakal 2010-2013 yillar oralig'ida FOX telekanalida *Uyg'otuvchi soat* dasturini boshqargan. 2013-yil sentabr oyida FOX telekanalining ayol jurnalistlaridan biri Nazli Tolga turmushga chiqib, chet elga ko‘chib o‘tishga majbur bo‘lgach, *Fox Main News* dasturining boshlovchisi sifatidagi ishini tashlab, dasturni taqdim qila boshladi. Shuningdek, u Fatih Portakal ile deb nomlangan dasturni taqdim etdi. 

Aydinli server, 43. U "Altın Kelebek" mukofotida "Eng yaxshi erkak yangilik boshlovchisi" nominatsiyasida taqdirlangan.  Xuddi shu mukofot. Shuningdek, u "Oltin kelebek" mukofotini oldi. 2020 yilda u FOX Main News-da Fotih Portakal bilan FOX Main News dasturini tark etganini e'lon qildi. Bugun; U o'zining YouTube kanali Fotih Portakalda kun tartibini baholaydigan kontent ishlab chiqaradi va dolzarb voqealarni baholaydi.

ishlaydi
--------

* Sessiz(2012)
* Aklımla Dalga Geçme (2016)


1. ↑  „Hakkımda".  Fatih Portakal. 8 mayıs 2020da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16 mayıs 2022.
2. ↑  „Arşivlenmiş kopya". 25 haziran 2014da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30 haziran 2014.
3. ↑  „Fatih Portakal com". 22 ocak 2016da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30 haziran 2014.
4. ↑  „43.Pantene Altın Kelebek Ödülleri sahiplerini buldu". 20 aralık 2016da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13 kasım 2016.
Adolf Gitler va Eva Braun Berghofda. Gitler Blondi bilan sayr qilmoqda.
**Blondi** (nemischa: ; 1941-yil - 1945-yil-30-aprel, Berlin, fashistlar Germaniyasi) - Adolf **Gitlerga** tegishli nemis ovcharkasi. U 1941-yilda Martin Borman tomonidan Fyurerga sovg'a qilingan va 1945-yil aprel oyida Reyx kansleri bunkerga ko'chib o'tganda ham Gitler bilan qolgan. Blondi bunkerda me'mor Pol Troostning beva ayoliga tegishli bo'lgan Harass ismli nemis ovcharkasidan bo'lgan beshta kuchukchasini tug'di. Gitler kuchuklardan birini o'zining ismi sharafiga Volf ("bo'ri") deb nomladi (Adolf ismining ma'nosi - "olijanob bo'ri"). O'z joniga qasd qilishdan oldin, fyurer o'zining davolovchi shifokori Lyudvig Stumpfeggerga Blondiga siyanid tabletkalarini berib, uni o'ldirishni buyuradi. Sovet qo'shinlari vakillari bunkerga kirganlarida Blondi va Volf jasadlarini topishgan. Qolgan to'rt kuchukchaning taqdiri noma'lum bo'lib qoldi.

San'atda Blondi
---------------

Blondi
Blondi obrazi bir qator badiiy filmlarda ishlatilgan. Ular orasida "Berlinning qulashi "sovet filmi va "Bunker "nomli nemis harbiy dramasi Uning obrazi ishtiroki bor.
Blondi haqida Erik Mariya Remarkning Jannatdagi soyalar "romanida eslatib o'tilgan, unda qahramonlardan biri istehzo bilan aytadi: "Uchinchi Reyx hayvonlarga bo'lgan muhabbati bilan mashhur. Fyurerning iti Blondi deb nomlanadi va fyurer uni o'z farzandi kabi qadrlaydi. Imperator Yagermeyster, Prussiya vaziri-prezidenti Hermann Goring va Emmi Sonnemann sher boqishgan. Barcha konslagerlarning boshlig'i Geynrix Gimmler angor quyonlariga mehri boshqacha edi.

Yana qarang
-----------

* Mildred Kerr
* Konni Polgrave

Manbalar
--------

1. ↑
2. 1 2  „Тени в раю :: Творчество Ремарка".  www.em-remarque.ru. Qaraldi: 3-avgust 2019-yil.

Adabiyotlar
-----------

* *Traudl Junge.* Gitler kotibining xotiralari. Oxirgi soatgacha. - М. : AST. 2005. - 224 b. — ISBN 5-17-029165-5
**Axsiy Poyanda Oxund - tasavvuf allomasi, shoir**

**Hayoti**
----------

Axsiy Axsikatiy deb zikr etilgan shoir Axsiy XVI asrning birinchi choragida Axsikatda ziyoli oilasida dunyoga keldi. Uning isteʼdodi yoshligidanoq namoyon boʻldi. U tahsilini davom ettirish maqsadida Samarqandga yoʻl oldi. Soʻngra Axsiy darvesh va soʻfiylar majlislarida boʻlish maqsadida balx shahriga boradi. U yerda mashhur mutasavvuf olim Xirad Axsikatiyda taʼlim oladi. Ustozi qoʻlidan xirka kiyib, irshod olgach, u Buxoro hududiga kelib xalqni maʼrifatga hidoya qiladi. Qisqa muddat ichida uning atrofiga koʻplab muridlar toʻplanadi. U naqshbandiylik tariqatining fidoiy targʻibotchisi, maʼrifatparvarlik faoliyatining davomchisi boʻlgan.
Oʻsha davrdagi Buxoro hukmdori Boqimuhammad Bahodurxon shahar chetidagi Ali Sulaymon koʻprigi yonida Mavlono Axsiy uchun maxsus xonaqoh qurdirib beradi. Bu xonaqoh qurilishi va jihozlash usuli jihatidan XVI asrning eng goʻzal obidalaridan biri hisoblangan. XVI-XVII asr vaqf hujjatlariga nazar solinganda, Fayzobod xonaqohiga bir necha ming tanob yer, oʻnlab doʻkonlar, tegirmon va hammom vaqf qilingan.Bu yerlardan keladigan daromadlarning katta qismi xonaqoh ahliga, musofirlarga, soʻfiylarga, kambagʻal-qashshoq bechoralarga, etim-esirlarga sarflanganAndoza:Yo'ldoshev N. "Buxoro avliyolarining tarixi". Buxoro. 1997. 96-bet..
Fayzobod mavzesida Poyanda Muhammad Fayzobodiy tashabbusi va mablagi bilan 1596-1597 yillarda Fayzobod xonaqohi, hujralar, gumbazli tahoratxona va gʻuslxona qurdirilgan.
Mavlono Axsiy vafotidan soʻng xonaqoh yoniga dafn etilgan== Manbalar ==
Andoza:Homidiy X. "Tasavvuf allomalari".O'zbekiston. Toshkent. 2016.375-376 bet.

**Manbalar**
------------

1.Yo'ldoshev N. "Buxoro avliyolarining tarixi". Buxoro. 1997. 96-bet.
2.Homidiy X. "Tasavvuf allomalari".O'zbekiston. Toshkent. 2016.375-376 bet.
**Botqoq tuproq melioratsiyasi** — botqoqparni quritib qishloq xoʻjaligi ekinlari ekiladigan foydali yerga aylantirish. Bunda tuproq namligi moʻʼtadil darajaga, yaʼni namlik darajasi tuproqning toʻla nam sigʻimiga nisbatan 60—70% ga keltiriladi. Natijada unda havo, oziq sharoiti yaxshilanib, unumdorlik oshadi, organik moddalarning aerob parchalanishi uchun qulay sharoit tugʻiladi. Oʻsimlik havo, harorat va oziq unsurlari bilan taʼminlanadigan boʻladi. Botqoq tuproqli yerlarni yaxshilashning asosiy usullaridan biri maxsus drenaj tizimi qurib, ortiqcha suvni chiqarishdir. Hududning aniq sharoitini hisobga olib drenajning turli usullaridan foydalaniladi.

Botqoqlarni quritishdan oldin uning ekologiyada tutgan oʻrnini chuqur tahlil qilish kerak. Chunki botqoqliklar qushlar va sut emizuvchilar,amfibiya va reptiliyalarning makoni hisoblanadi. Botqoqliklarni qurishi ularni yoʻqolishiga sabab boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Botqoq tuproq melioratsiyasi" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Toʻraqul Zehni,** asl ismi **Toʻraqul Narziqulov** — sovet, tojik va oʻzbek shoiri, yozuvchi, adabiyotshunos, tilshunos va tarjimon. Tojikiston SSR Yozuvchilar uyushmasi a’zosi boʻlgan.

Tarjimai hol
------------

Toʻraqul Narziqulov 1892-yilda Samarqand shahrida, Galaosiyo mahallasida tojik oilasida tugʻilgan. Samarqand markazining Tilla Qori madrasasida tahsil olgan. Keyinroq Toʻraqul oʻsha paytda keng tarqalgan bir yillik ta’lim kursida oʻqidi. Oʻqishni tamomlab, 1919-yilda Samarqanddagi boshlangʻich maktabda tojik tili va adabiyoti oʻqituvchisi boʻlib ishladi. Oradan bir muncha vaqt oʻtib, 1925-yilda Samarqand shahridagi boshlangʻich sinf oʻqituvchilarini tayyorlash maxsus maktabida ham oʻqituvchi boʻlib ishladi.

1919-yildan esa uning ijod pallasi gullay boshladi. Bungacha u kitoblar va maktab darsliklari yozishni boshlagan. Uning maqola va she’rlari qator gazetalarda, jumladan, "Ovozi tojik", "Bedoriy tojik", "Rahbari Donish", "Adabiyot" gazetalarida nashr etilgan. 

Zehni 1926-1932-yillarda Tojikiston ASSR (1929-yildan Tojikiston SSR) respublika nashriyotining Samarqand boʻlimida ishlagan. 1936-yilgacha Samarqand pedagogika bilim yurtida tojik tili va adabiyoti oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. 1940-1945-yillarda Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Davlat universiteti (hozirgi Samarqand davlat universiteti)da fors tilidan talabalarga saboq bergan.

1945-yilda u soxta ayblovlar bilan hibsga olindi va keyingi 9 yilni Sibir va shimoliy Qozogʻistondagi Gulag lagerlarida surgunda boʻldi. Ozodlikka chiqqach, 1956-yildan to 1983-yil vafotigacha Dushanbe shahridagi Tojikiston SSR Fanlar akademiyasi Rudakiy nomidagi Til va adabiyot institutida ilmiy xodim, keyinroq katta ilmiy xodim boʻlib ishladi. 1983-yil 10-aprelda Dushanbe shahrida 91 yoshida vafot etdi.

Tarjimonlik ishi
----------------

Toʻraqul Zehniyning tilshunoslik va adabiyotshunoslikka oid 300 dan ortiq ilmiy maqola va ma’ruzalari bor. Adabiyot va tilshunoslik, pedagogikaga oid qator kitoblar muallifi. Nikolay Vasilevich Gogolning "Palto" qissasini birinchi boʻlib rus tilidan tojik tiliga tarjima qilgan. Abdulqayum Qurbiy, Sadriddin Ayniy va boshqalar kabi bir qancha samarqandlik shoir va yozuvchilar bilan doʻst boʻlgan. Tarjimon sifatida tojik tilidan tashqari fors, oʻzbek va rus tillarini ham yaxshi bilgan.

Xotirlash
---------

Tojikiston va Oʻzbekistondagi qator koʻchalar, xususan, Dushanbe, Xoʻjand va Samarqand shaharlari Toʻraqul Zehni nomi bilan yuritiladi.

Oilasi
------

Qizi - Farruxa Zehniyeva - taniqli filolog, adabiyotshunos va folklorshunos, filologiya fanlari nomzodi.

Adabiyotlar
-----------

* Aslho va uslho. - Dushanbe, 2013-yil. - B.52 - 184 b. — ISBN 978-99947-958-2-6 (toj. )
* Entsiklopediya va Millia Tojik, 2015.
**Akhullu** (ozarbayjoncha: *Axullu*; armancha: *Հախլլու*) yoki **Hartashen** (armancha: *Հարթաշեն*) Ozarbayjon Xoʻjavend tumanidagi qishloq hisoblanadi. Qishloq Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushi davrida quvgʻin qilingunga qadar aholining koʻpchiligini ozarbayjonlar tashkil etgan.

Tarixi
------

Qishloq Sovet davrida Togʻli Qorabogʻ avtonom viloyati Hadrut tumani tarkibiga kirgan. Tog‘li Qorabog‘ mojarosidan oldin qishloqda 600 ga yaqin ozarbayjonliklar istiqomat qilgan. 1992-yil 8-yanvarda qishloqning ozarbayjon aholisi arman kuchlarining o‘qqa tutilishi tufayli Axulluni tark etishga majbur bo‘ldi/ Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushi paytida qishloq 1992-yil 2-oktabrda arman qoʻshinlari nazoratiga oʻtgan. Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushidan soʻng qishloq ajralib chiqqan Artsax Respublikasining Hadrut viloyati tarkibiga kirgan. Qishloq 2020-yil Togʻli Qorabogʻ urushi paytida Ozarbayjon nazoratiga oʻtgan.

Tarixiy meros obʼyektlari
-------------------------

Qishloq va uning atrofidagi tarixiy meros obʼektlari orasida 17-19-asrlarga oid qabriston mavjud.

Demografiyasi
-------------

Sovet davrida qishloqda 600 ga yaqin aholi, asosan, Ozarbayjonlar yashagan. Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushidan soʻng qishloqning ozarbayjonlik boʼlgan aholisi qishloqni tark etishga majbur boʻldi

Manbalar
--------

1. ↑  Ваган Арутюнян. События в Нагорном Карабахе: январь—декабрь 1990 г.. Ереван, Изд. АН Армянской ССР, 1993.
2. 1 2  *Bloodshed in the Caucasus: Escalation of the Armed Conflict in Nagorno-Karabakh*. Human Rights Watch, 1992 — 28 bet. ISBN 978-1564320810.
3. ↑  „Azerbaijan Development Gateway". 14-noyabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-fevral 2019-yil.
4. ↑

* Axullu GEOnet nomlar serverida
**Botqoq balchiqchilar** (Sitova) — balchiqchilar turkumining chuldoqlar oilasiga mansub qushlar urugʻi. 4 ta turi mavjud. Shim. yarim sharda tarqalgan. Oʻzbekistonda katta Botqoq balchiqchilar (L. limosa) va kichik Botqoq balchiqchilar (L. lapponica) deb ataladigan turlari qushlarning bahorgi va kuzgi uchib oʻtishi davrida uchraydi, lekin ularning soni koʻp emas. Botqoq balchiqchilar suvga yaqin joylarda yashaydi, uyasini esa koʻl va daryolar qirgʻogʻiga, oʻtloq, nam yerlar va botqoqliklarga quradi. Katta Botqoq balchiqchilar qanotining uz. 19—24 sm, ogʻirligi 235—270 g, juftlashish davrida boshi, boʻyni va tanasining koʻkrak qismi malla rangda boʻladi. Qush uchayotganida uning qanotidagi oq yoʻlyoʻl chiziq koʻzga yaqqol tashlanadi. Nari va modasi navbat bilan tuxum bosadi. Baqalar va boshqa suv yaqinida yashovchi mayda hayvonlar bilan oziqlanadi, baʼzida oʻsimliklar urugʻini ham isteʼmol qiladi. Botqoq balchiqchilar ovlanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Turboreaktiv dvigatel** - tortish kuchi reaktiv soplodan chikayotgan gaz oqimi xisobiga hosil boʻladigan aviatsiya gazturbinali dvigateli. Tovush tezligidan yuqori tezlikda uchadigan samolyotlarda marsh dvigateli yoki tikka koʻtarilibqoʻnadigan samolyotlarda koʻtarish dvigateli sifatida ishlatiladi. Uchish paytida unga kiradigan atm. havosi havo olish mexanizmida, keyin turbokompressorda siqiladi. Siqilgan havo yonish kamerasiga uzatiladi, bu yerga ayni paytda suyuq kimyoviy yonilgʻi (aviatsiya kerosini) purkaladi. Yonilgʻi alangalanganda hosil boʻladigan gazlar qisman turbinada kengayib, kompressorni aylantiradi. Turbina va reaktiv soplo oʻrtasiga joylashtirilgan forsaj (tezlatish)kamerasida qoʻshimcha yonilgʻi yondirib, tortish kuchini ancha (30— 40%) oshirish mumkin. Turboreaktiv dvigateldan havokosmik samolyotlarning birinchi bosqichida ham foydalanish mumkin (qarang Aviatsiya dvigateli).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bekturdi Jumaniyozov** (1939.20.1, Xiva tumani) — usta dehqon, Oʻzbekiston Qahramoni (2000). 1957-yildan Xiva tumanidagi "Oʻzbekiston" jamoa xujaligi aʼzosi, shu xoʻjalikda hisobchi (1963-68), 1968-yildan brigada boshligʻi va 1998-yildan "Oʻzbekiston" shirkat xoʻjaligida bosh pudratchi. J. rahbarlik qilgan brigada uzoq yillar davomida paxtachilik, lavlagikorlik va donchilikda dehqonchilikni ilmiy asosda olib borib muttasil yuqori koʻrsatkichlarga erishdi. 1999-yilda paxtadan 34,8 s/ga, qand lavlagidan 315 s/ga, kuzgi bugʻdoydan 62 s/ga hosil olishga erishdi. Mehnat faoliyati davomida koʻp shogirdlar tarbiyaladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Arna** (qadimgi eroncha Ar(ir) — suv, sanskritcha arnas — suv oqimi) — Oʻrta Osiyoda keng tarqalgan tarixiy ter-min. 1) Munis va Ogahiy asarlarida, vaqf va meros hujjatlarida, Xiva xonlari arxivi hujjatlarida „A." soʻzi kanal nomiga qoʻshilib kelgan. Mas, Alfoqarna. A. atamasi zamirida „suv yoʻli" degan maʼno yotadi. Xorazmda bosh kanal A. deb ataladi: Qilichboyarna, Otaliqarna, Shovotarna, Urgancharna va hokazo Oʻzbekistonning baʼzi joylarida, chunonchi Zomin, Gʻallaorol, Jizzax tu-manlarida kichik jarni A. deyishadi. Qozogʻistonda A. deganda daryo oʻzani, Za-rafshon etaklarida quruq oʻzan, boshqa yerlarda soy, daryo tarmogi tushuniladi. Chunonchi Qirgʻizistonda Kattaarna, Kichikarna degan soylar, Dogʻistonda Arnabuloq, Arnagvay nomli joylar bor; 2) buyvolning koʻpincha suvda yashaydigan bir turi arni deb ataladi; bu hayvon Mahmud Koshgʻariyda „suv sigiri" deb atalgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Siemens turbinalari
**Turbina** (frans. turbinus — uyurma) — ish jismi — bugʻ, gaz yoki suvning kinetik energiyasini mexanik ishga aylantiruvchi birlamchi dvigatel. Ish organi — rotor. Ish jismi oqimi rotor parraklariga taʼsir qilib, uni aylantiradi. Turbinaning aktiv (faol) va reaktiv, bir va koʻp pogʻonali turlari bor. Muqim (statsionar) bugʻ va gaz turbinalari elektr toki generatorlarini (turbogeneratorlar), markazdan qochma kompressorlar va havo haydovchi qurilmalarni (turbokompressorlar, turbohavo haydagichlar), taʼminlash, yonilgʻi va moy nasoslarini (tubronasoslar) harakatlantirish uchun qoʻllanadi. Transport bugʻ va gaz turbinalaridan kemalarda asosiy dvigatel sifatida foydalaniladi. Gaz turbinalari ham aviatsiya dvigatellari (turbovintli va turboreaktiv dvigatellar) sifatida, baʼzi hollarda (yuqori quvvatli dvigatellar zarur boʻlganda) lokomotivlar (gazoturbovozlar) va maxsus avtomobillarda ham qoʻllanadi. Gidravlik turbinalar gidroelektr styalarida elektr toki generatorlarini harakatlantirish uchun ishlatiladi (gidrogeneratorlar). Tejamliligi, ixchamligi, ishonchliligi va katta quvvat hosil qila olishi tufayli turbinalar energetikada porshenli bugʻ mashinalarining oʻrnini egalladi.

Yana q.
-------

* Bugʻ turbinasi
* Gaz turbinasi
* Gidroturbina


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bekovskiy tumani** (ruscha: *Бе́ковский райо́н*) — Rossiyaning Penza viloyatidagi maʼmuriy va munitsipal tuman, Penza viloyatidagi yigirma yettitadan biri. Viloyatning janubi-g'arbiy qismida joylashgan. Tumanning maydoni 1,016 square kilometer (392 mi²). Uning maʼmuriy markazi — Bekovo shahar posyolkasi ( ishchi posyolkasi ). 2010-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, tuman aholisining umumiy soni 17531 kishi, Bekovo aholisi esa bu raqamning 39,6 foizini tashkil qiladi.

Tarixi
------

Tuman 1928-yilda tashkil etilgan.

Ma'lumotlar
-----------

 Bekovskiy tumani ma'muriyati binosi
 Bekovskiy tumanidagi Sosnovka *posyolkasiga* g'arbiy tomondan kirish

1. 1 2  Law #774-ZPO
2. ↑  Law #690-ZPO
3. 1 2  Official website of Bekovsky District. About the District Wayback Machine saytida arxivlandi (2017-11-03). (ruscha)
4. ↑  *ru Federal State Statistics Service.* „ru:Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1" [2010 All-ru Population Census, vol. 1] (ru).  Federal State Statistics Service (2011).
**Turon Amirsolaymoniy** (forscha: توران امیرسلیمانی ,**Qamar ol-Molouk Amirsoleimani**, (قمرالملوک امیرسلیمانی); 1905-yil 4-fevral — 1995-yil 24-iyul) Eron shohi va Rizo Shohning uchinchi xotini boʻlib, undan tugʻilgan Gʻulom Rizo Pahlaviy ismli oʻgʻli bor edi.

Malika Turon

Hayoti
------

Turon 1905-yilda Qamar ol-Moluk Amirsolaymoniy tugʻilgan. Uning otasi Iso Xon Majd as-Saltana Majd ad-Davlaning (Nosiriddin Shoh Qojarning birinchi amakivachchasi) oʻgʻli edi.

U Tehrondagi Namous oʻrta maktabi diplomini qoʻlga kiritgunga qadar oʻqishni davom ettirdi. 1922-yilda u oʻsha paytda harbiy ishlar vaziri boʻlgan Rizo Xonga turmushga chiqdi. Keyingi yili u yagona oʻgʻli Gʻulom Rizo Pahlaviyni dunyoga keltdi. Koʻp oʻtmay, er-xotin ajrashishdi. Bunga sabab, Rizoxon uni takabbur shaxs deb hisoblagan.

Amirsulaimoniy ajrashgach, boshqa turmush qurishdan oʻzini tiyadi va oʻgʻli Gʻulom Rizo bilan qirollik qarorgohlaridan birida yashadi. 1945-yilda, Rizo Shoh vafotidan bir yil oʻtib, u taniqli savdogar Zabiholloh Malekpurga turmushga chiqdi. Rizo Shohning bevasi va qirolicha onasi Todj ol-Moluk bu nikohdan foydalanib, Amirsulaymoniyni sobiq eri bergan qarorgohdan chiqarib yuborish uchun bahona sifatida ishlatgan.

1979-yildagi Eron inqilobidan soʻng Amirsolaymoniy Eronni tark etib, Germaniyaga koʻchib oʻtdi va keyingi yillarida Parijdagi qariyalar uyida yashadi. U 1995-yil 24-iyulda u yerda vafot etdi va Thiais qabristoniga dafn qilindi. Oʻgʻli 2017-yilda vafotidan keyin uning yoniga dafn etilgan.

Amirsulaymoniyning Erondagi uyi Tehronning Zafaroniy mahallasidagi Pesyan va Ismoiliy chorrahasining janubi-gʻarbiy tomonida joylashgan edi. Bu mulk 2016-yil 19-iyul kuni Imom Xomayniy yordam fondi tomonidan qisman vayron qilingan va xususiy mulkdorga sotilgan keyin butunlay buzib tashlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Niloufar Kasra.* „The Lonely Queen at Reza Shah's Court" (forscha). *Institute for Iranian Contemporary Historical Studies*. Qaraldi: 19-aprel 2021-yil.
2. 1 2  James Buchan*. Days of God: The Revolution in Iran and Its Consequences*. Simon and Schuster, 15-oktabr 2013-yil — 46 bet. ISBN 978-1-4165-9777-3.
3. ↑  Janet Afary*. Sexual Politics in Modern Iran*. Cambridge: Cambridge University Press, 2009 — 194 bet. ISBN 978-1-107-39435-3.
4. ↑  Jalal Andarmanizadeh*. Pahlavis (Pahlavi dynasty according to documents)*. Tehran: Institute for Iranian Contemporary Historical Studies, 1999 — 6 bet.
5. ↑  „آلبوم عکس:خانه ملکه توران همسر سوم رضا شاه در تهران 'تخریب' شد" (forscha). *BBC Persian* (19-iyul 2016-yil). Qaraldi: 21-iyul 2020-yil.