recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Rothschild family home in the Frankfurter Judengasse.
**Mayer Amschel Rothschild** talaffuzi: *Mayer Amshel Rotshild*; (23-fevral 1744-yil — 19-sentabr 1812-yil) Rothschild bankirlari sulolasi asoschisi va mashxur nemis bankiri boʻlib, insoniyat tarixidagi eng badavlat oila sanaladi. Uni baʻzi bir manbalarda Xalqaro moliyachilarning otasi deb bilishadi, shuningdek hamma vaqtning eng buyuk yigirmatta biznesmenlarning ichidan 2005-yildagi koʻrsatkichlarga binoan Forbes ommabop jurnalida 7-oʻrinni egallagan.

Tarjimai hol
------------

Mayer Amshel Rotshild  1744-yilning qishida Mayndagi Frankfurtdagi kelib chiqishi yahudiy millatiga mansub Amshel Moisey Rotshild (1755-yilda vafot etgan) va Shonche Rotshildlar oilasining sakkizinchi farzandi boʻlib dunyoga kelgan.
Rotshildlar avlodi aslida bu ismni 1577-yildan beri davom ettirishadi va birinchilardan boʻlib bu nomni Izaak Elchanan Rotshild oʻzining ismiga qoʻshib olgan. Bu holatga uning uyi Judengasse peshtoqida bitilgan Zum Roten Shild degan soʻzlarga boʻlgan qiziqish sabab boʻlgan. Keyinchalik nabiralari uning sharafiga bu familiyani oʻz nasldoshlar orasida davom ettirib kelishadi va 1664-yilda Rotshildlar oilasi boshqa Judengasse – Hinterpfann nomli uyga koʻchib oʻtishgan, shuningdek ushbu honadon Rotshildlarning fikricha, 19-asrning boshiga qadar oilaviy biznesni rivojlantirgan uy deb hisoblashgan.
Mayerning otasi valyutalar ayirboshlash va savdogarlik biznesiga ega boʻlgan hamda oʻsha davrlarda shaxzoda Gessenning shaxsiy tanga boʻyicha homiysi boʻlgan. Oilaviy uylari esa, uning otasi barpo etgan doʻkonning ustki qismida joylashgan boʻlib, eniga uyning hajmi 3.4 metrni tashkil etgan. Lekin uyning torligiga qaramasdan oʻsha davrda ushbu honadonda 30 kishidan ortiq odam yashagan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Noel, Michael* „The Twenty Most Influential Businessmen of all Time". *Forbes* (29-iyul 2005-yil). 3-noyabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-may 2014-yil.
2. ↑  The Germanic form "Mayer" was used from 1802 instead of the original "Meyer" - Elon, p.108.
3. ↑  Elon, p.47; p.55.
4. ↑  Andoza:NDB
5. ↑  Elon, p.43.
6. ↑  Elon, pp.41,43
Van shahri
----------

Dunyoning eng qadimgi shaharlaridan biri bo'lgan Van shahri mamlakatimizning Sharqiy Anadolu mintaqasida, Van ko'li havzasida joylashgan.Tarixi paleolit davriga borib taqaladigan Van shahri, Ipak yo'lida joylashganligi sababli tarix davomida muhim turar-joy markazi bo'lgan.Urartu svilizatsiyasining poytaxti bo'lib, Saljuqiylar va Usmonlilar davrida ham o'z ahamiyatini saqlab qolgan.

Van muzeyi
----------

Muzey tashkil etish g‘oyasi ilk bor 1932-yilda ko‘plab sivilizatsiyalarga mezbonlik qilgan Van chegarasidagi hududlardan turli yo‘llar bilan olingan madaniy boyliklarni saqlab qolish zarurati bilan qurilgan.1945-yilda muzey ma'murligi, 1972-yilda esa muzey mudirligi nomlari bilan o'z faoliyatini davom ettirgan.Yangi muzey binomizda zamonaviy muzeyshunoslik yondashuvi bilan tayyorlangan ko'rgazma zallarimizda Van viloyati va uning atrofidagi noyob asarlar to'plami namoyish etilmoqda.Paleolit, Neolit, Kalkolit, Urartu, Fors, Rim, Vizantiya, Islom, Saljuqiy, Turk-Islom va Usmonli davrlariga oid asarlar xronologik tartibda namoyish etilgan bo'limlar tashrif buyuruvchilarni betakror tarixiy sayohatga olib boradi.Taxminan 10 000 kvadrat metr yopiq maydonni egallagan muzey majmuasida bufet, konferentsiya zali, o'quv xonalari, ixtisoslashtirilgan kutubxona, bolalar o'yin maydonchalari, esdalik sovg'alari va vaqtinchalik ko'rgazma zallari mavjud bo'lib, tashrif buyuruvchilarni o'ziga rom etib kelmoqda.
**Vanadiy oksidlari** - vanadiyning kislorod bilan hosil qilgan birikmalari: vanadiy (P)-oksid VO, vanadiy (Sh)-oksid V,O3, vanadiy (IV)-oksid VO2 (yoki V2O4) va vanadiy (V)-oksid yoki vanadat angidrid V2O5. Ulardan VO va V2O, — asos xossaga ega, VO, — amfoter, V,O da esa kislotalik xossasi bor. VO — yaltiroq kulrang modda boʻlib, kuchli qaytaruvchi, elektr tokini yaxshi oʻtkazadi, suvda erimaydi. V,O3 — yuqori temperaturada suyuqlanadigan qora kristall modda, suvda erimaydi, anorganik kislotalar bilan tuzlar hosil qiladi, kuchli qaytaruvchi. VO2 (yoki V2O4) toʻq zangori, suvda erimaydigan, gigroskopik yaltiroq kristall modda. Vanadiy (IV)-okcho. ishqorlarda eriganida vanadatlar hosil boʻladi. Vanadat angidrid V,O5 ferrovanadiy, vanadiy, vanadatlar va b. turli vanadiy birikmalari i.ch.da oraliq mahsulotdir. U sulfat kislota olishda katalizator sifatida, maxsus shishalar, sirlar va qizil rangda shuʼlalanuvchi lyuminoforlar olishda keng qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sherolgʻin**, tarxun — murakkabguldoshlar oilasi shuvoqlar turqumiga mansub koʻp yillik oʻsimlik turi. Yevrosiyo va Shim. Amerika, Sibir, Oʻrta Osiyo va Qozogʻistonda keng tarqalgan. Koʻplab mamlakatlarda ziravor ekin sifatida ekiladi. Oʻzbekistonning hamma viloyatlarida togʻlar etagidan to yuqori qismigacha boʻlgan shagʻalli qiyaliklarda oʻsadi. Boʻyi 80 sm, poyasi bir nechta, tik, sargʻish yoki qizgʻish. Barglari butun, nashtarsimon, yosh barglari tuk bilan qoplangan. Gullari mayda ochsariq yoki qizgʻish, roʻvaksimon toʻpgulga yigʻilgan. Mevasi toʻq jigarrang yoki qoramtir pista. shahrining gullab turgan yuqori qismi va barglari tarkibida efir moyi (0,1—0,72%), karotin (15—41,8 mg%), S vitamini (190 mg%), oz miqdorda alkoloidlar va boshqalar bor. Oʻzbekistonda 1988-yildan barcha viloyatlar uchun rayonlashtirilgan Gribovskiy (N31) navi ekiladi. Xalq tabobatida yer uyetki qismi ishtaha ochish, ovqat hazm qilishda hamda istisqo, lavsha va boshqalar kasalliklarni davolashda qoʻllaniladi. Gijja haydash xususiyatiga ham ega. Xushboʻy va xushtaʼmligi tufayli oshkoʻk sifatida ham foydalaniladi. Uni chorva mollari xush koʻrib yeydi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Koordinatalari: 40°22′19″N 49°49′43″E﻿ / ﻿40.37194°N 49.82861°E﻿ / 40.37194; 49.82861GO
**Tozapir masjidi** (ozarbayjoncha: *Təzəpir məscidi*) — Absheron hududida joylashgan ushbu bino yoshi bir asrdan koʻproq vaqtni tashkil etadi va butun Sharqdagi betakror goʻzalligi bilan eʼtiborni tortadi.

Ushbu yodgorlik nafaqat Ozarbayjonning, balki butun Kavkazning diniy markazi hisoblanadi. Kavkaz musulmonlari idorasi ham shu yerda joylashganligi bejiz emas. Ushbu muhtasham bino ham qiziqarli tarixga ega. Ushbu joy Tozapir ziyoratgohi boʻlgan. Qabr yoʻqolganiga qaramay, maqbara hanuzgacha saqlanib kelinmoqda. Muqaddas qabrga kirish uchun zinapoyadan masjidning pastki qismiga tushish kerak boʻladi.

Tarixi
------

Ziyoratgoh tarixi XIV-XV asrlarga borib taqaladi. Tadqiqotchilar chuqur tosh qatlamlari ostida joylashgan masjid maqbarasi oʻz davrining taniqli olimi va avliyosi Abu Sayyid Abdullohga tegishli ekanligini daʼvo qilishmoqda. Ziyoratgoh joylashgan joy oʻtgan asrning o'rtalariga qadar „Xalfadam" nomi bilan tanilgan. Bugungi kunda bu yerda Tozapir masjidi joylashgan. Vaqt oʻtishi bilan Abu Sayyid Abdullohning qabri vayron boʻldi. Biroq, pirning mo'jizasiga ishongan odamlar uning butunlay yoʻq qilinishiga yoʻl qoʻymadilar.

Ziyoratgoh vaqti-vaqti bilan Boku zodagonlari tomonidan taʼmirlanib kelingan. 1817-yilda oxirgi Boku xoni Husaynguluning kuyovi Qasimbey masjidni qayta tikladi. Masjidning haqiqiy qurilishi yigirmanchi asrning boshlarida boshlangan. Shunday qilib, masjidning katta taʼmiridan 90 yil oʻtgach, eng boy dindorlardan biri Nabat xonim Xoʻjabey qizi Ashurbeyli-Rzayeva bir qavatli masjid binosi oʻrnida yangi ibodat joyini qurishni boshladi. Aytilishicha, Seyid Yahyo Bakuvining avlodi boʻlgan bu ayol bunday masjidni qurishga vaʼda bergan va vaʼdasida turib, uni oʻzining soʻnggi zargarlik buyumini sotgan va binoni qurgan. Maqbarada yangi masjid qurilganligi sababli, u hali ham Tozapir masjidi deb nomlangan. 

Masjid 1905-yil 23-iyulda Nabat Ashurbeyli-Rzayeva mablagʻlari hisobidan Ziverbey Ahmadbeyov loyihasi asosida qurilgan.

Arxitektura durdonasi
---------------------

Bosh kirish joyi yonidagi Mustafo Subhi koʻchasida bir qator eski binolar buzib tashlandi va namozxonlarga qulaylik yaratish uchun 50 oʻrinli avtoturargoh yaratildi. Taxminan 2000 kvadrat metr devor Aglay toshi bilan oʻralgan va boʻshatilgan joyda zamonaviy elektr tarmoqlari binosi qurilgan. Noqulay Lev Tolstoy koʻchasini rekonstruksiya qilish paytida 4000 kubometrga yaqin tuproq ishlari olib borildi, 1400 kvadrat metr qoʻshni binolar tiklandi, 2500 kvadrat metrga yaqin yoʻlak toshlari yotqizildi. Mustafo Subhi va Bashir Safaroglu koʻchalari kesishgan joyga masjidga kirishi uchun alohida metall darvoza oʻrnatildi. Qisqasi, Tozapir masjidi majmuasi meʼmoriy durdonaga aylandi.

Manbalar
--------

1. ↑  Təzəpir məscid-kompleksi açıldı
2. ↑  Mədəniyyət obyektləri: Təzəpir. mct.gov.az (Ozarbayjoncha)
3. ↑  Bir əsrlik Təzəpir
**Gʻozgʻon** — Oʻzbekistonning Navoiy viloyatidagi shahar (2020-yildan). Marmarga ishlov berish korxonalari keng tarqalgan. Milliy hunarmandchilik turlaridan sangtaroshlik, yaʼni, toshga bezak berish rivojlangan. Gʻozgʻonda butun Oʻzbekistonga tanilgan sangtaroshlarning bir nechta avlodlari istiqomat qiladi. Jumladan, Abdulahadxon daxmasi, Mirzachorbogʻ qarorgohi, Sitorai Mohi xossa kabi tarixiy obidalar meʼmori sangtarosh Abdurahim Gʻozgʻoniy ham ayni shu shahardan.

Gʻozgʻonga shaharcha maqomi 1975-yilda berilgan. Yaqin temir yoʻl stansiyasi — Navoiy (76 km). Nurota shahridan 17 km gʻarbda. Aholisi 5,9 ming kishi (2004). Gʻozgʻonda qadimdan yuqori sifatli marmar qazib olinadi. Gʻozgʻon marmari maʼmuriy binolar va madaniy obidalarni bezashda ishlatiladi. "Gʻozgʻonmarmar" korxonasi, maktablar, kasalxona va boshqa tibbiy muassasalar bor.

Iqtisodiyoti
------------

Bu yerda ishlab chiqarishnin eng asosiy turi marmar sanoati hisoblanadi. Gʻozgʻonning marmari Fransiyada oʻtkazilgan xalqaro ko'rgazmada yuqori baholangan. Korxonada ishlab chiqarilgan marmar plitalari Toshkent, Mos-kva, Sankt-Peterburg, Kiyev va boshqa shaharlar metropoliteni, koʻplab meʼmorlik inshootlari qurilishida ishlatilgan. „Gʻozgʻonmarmar" AJda ishlab chiqarilgan marmar mahsulotlari ichki bozorda sotiladi, shuningdek, Rossiya, Afgʻoniston va Qozogʻistonga eksport qilinadi. Korxonada ishlab chiqarilgan marmar plitalari Toshkent, Moskva, Sankt-Peterburg, Kiyev va boshqa shaharlar metropoliteni, koʻplab meʼmorlik inshootlari qurilishida ishlatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Навоий вилояти таркибида Ғозғон шаҳар ҳокимлигини ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида". *Lex.uz* (24-sentabr 2020-yil). Qaraldi: 23-mart 2023-yil.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Oʻzbekiston Oʻzbekiston shaharlari |
| --- |
|  |
| Poytaxt | 
Toshkent |
|  |
| Shaharlar | 
* Andijon
* Angren
* Asaka
* Bekobod
* Beruniy
* Buxoro
* Fargʻona
* Guliston
* Jizzax
* Juma
* Kattaqoʻrgʻon
* Kogon
* Kosonsoy
* Margʻilon
* Moʻynoq
* Namangan
* Navoiy
* Nukus
* Nurota
* Olmaliq
* Qarshi
* Qorakoʻl
* Qorasuv
* Qoʻngʻirot
* Qoʻqon
* Rishton
* Samarqand
* Sirdaryo
* Termiz
* Toʻrtkoʻl
* Toʻytepa
* Uchquduq
* Urganch
* Urgut
* Vobkent
* Xiva
* Xoʻjayli
* Yangiobod
* Yangiyer
* Yangiyoʻl
* Zarafshon
* Gʻijduvon
* Gʻozgʻon
* Gʻuzor
* Shahrisabz
* Shirin
* Chimboy
* Chiroqchi
* Chirchiq
 |

 |
**Nenad Predragovich Inyats** (1985-yil 4-sentyabr, Belgradda tugʻilgan) — serb futbolchisi, hujumchi.

Faoliyati
---------

2008-yilda Inyats Rossiya Premer-ligasi — Permning „Amkar" klubida oʻynagan. Futbolchi klubga yil boshida bosh murabbiy Miodrag Bozovich bilan birga kelgan, uning qoʻl ostida Serbiyaning „Borac" (Cacak) klubida oʻynagan. 2008-yilgi mavsumda Inyats Rossiya chempionatining 14 oʻyinida va Rossiya kubogining ikkita oʻyinida (jumladan, TsSKAga qarshi 2007/08 kubogi finalida) oʻynadi. Barcha o‘yinlarda u so‘nggi 15-20 daqiqada zaxiradan maydonga tushgan bo‘lsa-da, ikki bor gol urishga muvaffaq bo‘ldi, jumladan, 4-turda Moskvaning "Spartak" klubiga qarshi safarda so‘nggi daqiqada hisobni tenglashtirib oldi.

2009-yil boshida Inyats Rossiyaning birinchi divizionida debyut qilgan Nijniy Novgorod shahridan „Volga" klubiga oʻtdi.

2010-yil boshida Inyats Serbiyaga qaytib keldi va u yerda faoliyatini 2008—09-yilgi mavsumda Serbiya Superligasida 11-oʻrinni egallagan poytaxt OFK tarkibida davom ettirdi.

2011-yilda Saudiyaning „Al-Ansor" (Madina) jamoasida qisqa vaqt o‘ynamadi, shundan so‘ng „Bejaniya" aʼzosiga aylanib, vatanga qaytdi.

2013-yilgi mavsumda u Qozog‘istonning „Atirau" jamoasida to‘p surgan, mahalliy Premer-ligada 13 ta o‘yin o‘tkazgan, keyin esa yana o‘z vatanida „Rad" va „Vojdovac" jamoalarida o‘ynagan.

2015-yilning sentyabrida Gretsiya ikkinchi divizionida toʻp surgan „Ergotelis" bilan shartnoma imzolagan. U yerda futbolchi bor-yoʻgʻi 8 ta oʻyin oʻtkazib, 2 ta gol urdi, shundan soʻng keyingi yilning yanvar oyida klubni tark etdi va uzoq muddat shartnomasiz qoldi.

2016-yil iyun oyida futbolchi Kamensk „Stal" ga keldi.

Inyats „Yoshlik" stadionida Navbahor va Yozyovon (4:0) klublari oʻrtasidagi boʻlib oʻtgan oʻyinda gol muallifiga aylandi.

Manbalar
--------

1. ↑  Nenad Injac // Transfermarkt.com (mn.) — 2000.
2. ↑  vigruzka dannix Freebase — Google.
3. ↑  Inyats pereshyol iz „Amkara" v nijegorodskuyu „Volgu"Andoza:Недоступная ссылка Chempionat.ru, 3 yanvarya 2009 goda
4. ↑  Po slovam direktora „Volgi" Alekseya Goyxmana, Inyats vernulsya obratno na Rodinu Ofitsialniy sayt FK „Volga", 21 yanvarya 2010 goda
5. ↑  „Stal" prosmatrivaet serba Inyatsa i gollandsa DyolaAndoza:Недоступне посилання
6. ↑  „«Навбахор» разгромил в контрольном матче представителя Про-лиги" (6-iyun 2018-yil). Qaraldi: 14-iyun 2023-yil.

Havolalar
---------

* Stranitsa na sayte „Amkara"
* Statistika na Srbijafudbal(serb)
* Kratkaya biografiya na sayte Gazeta.ru
* Profil igroka (angl.) na sayte Transfermarkt
* Profil na sayte Soccerway (angl.)
**Nemischa-oʻzbekcha grammatik atamalar izohli lugʻati** – mazkur lugʻat 800 ga yaqin grammatik terminlarni oʻz ichiga oladi. Lugʻatga asosan grammatika sohasida eng koʻp ishlatiladigan, jumladan nemis tili nazariy va amaliy grammatikasida keng qoʻllaniladigan terminlar kiritilgan. Undan tashqari lugʻatda nemis tili tarixi, roman-german filologiyasi, qiyosiy tipologiya, umumiy tilshunoslik fanlariga oid va nemis tili grammatikasiga u yoki bu tarzda aloqasi boʻlgan ba’zi umumiy terminlar ham kiritilgan.

Izohli lugʻatda grammatik terminlar oldin nemischa, qat’iy alifbo asosida, ularning muqobil variantlari va ta’riflari qisqa izohlangan holda oʻzbek tilida berilgan. Qiyin grammatik hodisa va terminlarning tushuntirilishini yengillashtirish maqsadida, ular misollar bilan boyitilgan.

Masalan:

**Morphologie f – Morfologiya.**

(grek. **morphe**-shakl, **logos**-ta’limot). Morfologiya grammatikaning soʻz formalari, ularning tuzilishi, turkumlarga ajralishi va oʻzgarishlarini oʻrganadigan qismidir.

aynan. Formenlehre f

Mazkur grammatik atamalar izohli lugʻatidan nemis tilini oʻrganayotgan barcha yoshdagi oʻquvchilar foydalanishi mumkin.

Manbalar
--------

Adabiyotlar
-----------

* T.Z.Mirsoatov, M.Sattarov. Nemischa-oʻzbekcha grammatik atamalar izohli lugʻati, "Oʻqituvchi" nashriyoti, 1992, 152 bet
**Gʻozonxon** (1271-1304) - hulokuiylar sulolasidan boʻlgan Eron hukmdori (elxoni) (1295—1304). Oʻsmirlik chogʻidayoq Xuroson noibligiga tayinlangan; 1295-yil elxon Bayduga qarshi isyon koʻtarib taxtni egallagan. Buddaviylik taʼlimini olgan, lekin Eron zodagonlari va ruhoniylari, koʻchmanchi moʻgʻul zodagonlarining koʻmagiga ehtiyoj sezgan Gʻ. Islomni qabul qilgan va uni qaytadan davlat diniga aylantirgan. 1299—1303-yillarda Gʻ.Suriyaga 3-marta harbiy yurish qilgan.

Moʻgʻullar istilosi va dastlabki elxonlar siyosati natijasida vayron boʻlgan mamlakat iqtisodini qayta tiklash maqsadida Gʻ. vaziri Rashi-duddin yordamida bir qator islohotlar oʻtkazgan (soliq islohoti — soliqlar miqdorini kamaytirish, soliq undirilishi ustidan nazorat oʻrnatish; yagona oʻlchov birliklarining joriy qilinishi, sud isloho-ti; tashlandiq yerlarni obod qilish uchun imtiyozli shartlar bilan mulkdorlarga berish). Gʻ. harbiy xizmatga jalb etilgan barcha moʻgʻullarga iqto ajratish haqida farmon chiqargan (1303-yil yorligʻi); dehqonlarni yerga biriktirilishi va boshqa yerga oʻtishini man etuvchi moʻgul xonlari tomonidan joriy etilgan farmonni tasdiklagan. Gʻ. davrida kanallar qazilgan, Tabriz yaqinida rasadxona va kasalxona qurilgan. Gʻ. olimlarga homiylik qilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Yevklid geometriyasida, **toʻgʻri toʻrtburchak** hamma burchaklari toʻgʻri (yaʼni 360°/4 = 90°ga teng) boʻlgan yassi toʻrtburchak sanaladi. Toʻgʻri toʻrtburchakning xossalari: birinchisi, qarama-qarshi tomonlari teng va parallel; ikkinchisi, diagonallari teng va kesishish nuqtasi teng ikkiga boʻlinadi; uchinchisi, ikkita simmetriya oʻqiga ega; toʻrtinchisi, tashqi aylana chizish mumkin; beshinchisi, yuzi eni bilan boʻyining koʻpaytmasiga teng: *S=ab*. Toʻgʻri toʻrtburchakning eni va boʻyi teng boʻlsa, kvadrat hosil boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Archived copy". 14-may 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-iyun 2013-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-05-14).
2. ↑  Definition of Oblong. Mathsisfun.com. Retrieved 2011-11-13.
3. ↑  Oblong — Geometry — Math Dictionary. Icoachmath.com. Retrieved 2011-11-13.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Toʻgʻri toʻrtburchak*** haqida turkum mavjud |

* Toʻgʻri toʻrtburchakning taʼrifi va xususiyatlari (interaktiv animatsiyalar bilan).
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Karton (maʼnolari).

**Karton** (frans. carton, ital. carto — qogʻoz soʻzidan) — yuza birligining massasi yoki solishtirma ogʻirligi oddiy qogʻoznikidan katta boʻlgan qogʻoz turi. Yagona xalqaro tasniflashda qogʻoz bilan K. orasida aniq chegara koʻrsatilmagan. Mas, Germaniyada 150 g/m2, Polshada 180 g/m2, Rossiyada 250 g/m2 qogʻoz materiali K. deb qabul qilingan. Bir, ikki va koʻp qatlamli K.lar boʻladi. K. tayyorlashdagi asosiy texnologik operatsiyalar xom ashyoni maydalash, qoliplarga quyish, presslash, quritishdan iborat. K. olish qogʻoz olishdan uncha farq qilmaydi, lekin bunda ancha dagʻal va bikr tolali materiallar (mas, qoʻngʻir yogʻoch massasi, yarim sellyulozalar, makulatura va b.) dan foydalaniladi. K. xossalari ushbu texnik koʻrsatkichlari: yuza birligi (mas, 1 m2 ining massasi, kalinligi, namligi va b.) bilan belgilanadi. K. massasi tarkibiga yopishtiruvchi, bogʻlovchi, toʻldiruvchi, boʻyovchi moddalar qoʻshib, uning xossalarini oʻzgartirish mumkin. Vazifasiga va fizik-mexanik xossalariga qarab, K.ning qutilar yasash, matbaada, poyabzal i. ch.da, qurilishda, toʻqimachilik va b.da ishlatiladigan, elektroizolyasiya, qistirmalar va b. tayyorlanadigan xillari bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Andoza:Афганистан на Олимпийских играх

Afg'oniston 14 ta yozgi Olimpiya o'yinlarida qatnashgan, ammo qishki Olimpiya o'yinlarida hech qachon ishtirok etmagan.

O‘yinlarda jami 103 nafar erkak va 5 nafar ayol ishtirok etib, ushbu mamlakat sharafini himoya qilgan. Ular yengil atletika, boks, erkin va yunon-rum kurashi, dzyudo, taekvondo, futbol, chim ustida xokkey, suzish va o‘q otish bo‘yicha musobaqalarda ishtirok etishgan.

Birinchi marta bu mamlakat vakillari 1936 yilda Berlinda bo'lib o'tgan Olimpiadada paydo bo'ldi, u yerda chim ustida xokkey jamoasi beshinchi o'rinni egalladi. Afg'onistonlik xokkeychilar 1948 va 1956 yillardagi o'yinlarda ham ishtirok etishgan. Afg'oniston futbol jamoasi 1948 yilgi Olimpiya o'yinlarida ham qatnashgan. Ushbu o'yinlarda Afg'oniston ko'p sportchilar bilan (25 kishi) ishtirok etgan.

Afg'oniston 1992 yilgi Barselona o'yinlarida ishtirok etmadi, ammo Barselonadagi ochilish marosimida Afg'oniston bayrog'i ko'tarildi  va 1996 yilgi Atlanta o'yinlariga faqat ikkita vakil yubordi. 1999- yilda Afg‘oniston Islom Amirligining birinchi hukumati davrida ayollarga nisbatan kamsitilganligi sababli Afg‘onistonga Olimpiya o‘yinlarida qatnashishga ruxsat berilmagan. Shunday qilib, Afg'oniston Sidney Olimpiadasida ( 2000 ) qatnashmadi. O'yinlarda ishtirok etish huquqi 2002 yilda Tolibon ag'darilganidan keyin qaytarildi. Afinadagi o'yinlarda ( 2004 ) 5 nafar sportchi ishtirok etdi, ular orasida birinchi marta ikkita ayol bo'ldi. Bu Afg‘oniston uchun tarixiy voqea bo‘lgan.

Pekinda bo'lib o'tgan Olimpiada o'yinlarida ( 2008 ) Afg'onistondan to'rt nafar sportchi qatnashdi  : uchta erkak va bir ayol - Mehboba Adyar. Mehbob Adyar Olimpiya o‘yinlaridagi ishtiroki tufayli o‘lim bilan tahdid qilingan  .

Afg‘oniston Pekin o‘yinlarida ilk medalini qo‘lga kiritdi, unda 21 yoshli Rohulla Nikpay taekvondo bo‘yicha 58 kilogramm vazn toifasida bronza medalini qo‘lga kiritdi. Londondagi o'yinlardan 4 yil o'tgach, u yana bir Olimpiada bronzasini qo'lga kiritdi, bu safar 68 kg vazn toifasida o'yin bo'lgan.

Medal olganlar
--------------

| Medal | Ism | O'yinlar | Sport turi | Intizom |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 3</img> | Никпай, РохуллаРохулла Никпай | Andoza:Country data Китай</img> Pekin 2008 yil | </img> taekvondo | 58 kg gacha |
| 3</img> | Никпай, РохуллаРохулла Никпай | Andoza:Country data Великобритания</img> London 2012 yil | </img> taekvondo | 68 kg gacha |

1 Afg'onistonga o'sha vaqtdagi Tolibon qonunlariga ko'ra ayollarga nisbatan kamsitishlar tufayli ayol kishini Olimpiya o'yinlarida qatnashishi taqiqlangan edi.

1. ↑  „Inauguración Juegos Olímpicos de Barcelona 1992 - YouTube". 13-may 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-may 2016-yil.
2. ↑
***Afghanis-tan*** (yaponcha: *あふがにすタン*, *Afuganisu-tan*) yapon yonkoma mangasi boʻlib, 2003-yil oktabridan 2005-yil fevraligacha Timaking (ちまきing) tomonidan veb-komiks sifatida chiqarilgan. Manga Afgʻoniston va unga qoʻshni mamlakatlarning XIX asrdan boshlab zamonaviy tarixi haqida hikoya qiladi. Mamlakatlar shaxslashtirilib koʻrsatilgan.

Qahramonlar
-----------

**Afghanis-tan** (yaponcha: *あふがにすタン*, *Afuganisu-tan*) — Afgʻoniston obrazi

Manga bosh qahramoni, kuchli feʼl-atvorli qoʻshnilar orasidagi qiz. Sharbat Gulaga asoslanib tasvirlangan.
**Pakis-tan** (yaponcha: *ぱきすタン*, *Pakisu-tan*) — Pokiston obrazi 

Maqtanchoq, yolgʻiz qiz. Afghanis-tan'ni yoqtiradi.
**Uzbekis-tan** (yaponcha: *うずべきすタン*, *Uzubekisu-tan*) — Oʻzbekiston obrazi

Oʻjar qiz, Pakis-tan bilan chiqishmaydi. Rossiyani yoqtiradi, Karakalpaks-tan ismli singlisi bor.
**Tajikis-tan** (yaponcha: *たじきすタン*, *Tajikisu-tan*) — Tojikiston obrazi

Qiziqqon, futbolni sevadi.
**Kyrgyzs-tan** (yaponcha: *きるぎすタン*, *Kirugisu-tan*) — Qirgʻiziston obrazi

Gapga chechan va zukko. Oʻyinchoq axaltaka ot minib yuradi.
**Turkmenis-tan** (yaponcha: *とるくめにすタン*, *Torukumenisu-tan*) — Turkmaniston obrazi

Jumboq qahramon, sirini hech kimga ochmaydi. Saparmyrat Nyýazowga parodiya.
**Meriken** (yaponcha: *めりけん*) — AQSh obrazi

Badavlat mehmon, urishqoq.
**Al-Nyaida** (yaponcha: *あるにゃいだ*, *Arunyaida*) — Al-Qoida obrazi

Yovvoyi mushuklar toʻdasi. Nuqul vayronagarchilik bilan mashgʻul.

Manbalar
--------

1. ↑  Character bio: Uzbekis-tan, *pbase.com*

Havolalar
---------

* Afghanis-tan

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Kartaxena (maʼnolari).

**Kartaxena** — Kolumbiya shim.dagi shahar. Bolivar departamentining maʼmuriy markazi. Karib dengizi buxtasida, Magdalena daryosi quyi qismining gʻarbida joylashgan. Aholisi 745,6 ming kishi (1995). Avtomobil yoʻllari tuguni. Yirik dengiz porti (neft va neft mahsulotlari, shakarqand, teri, oltin, platina va b. chetga chiqariladi). Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Muhim savdo markazi. Oziq-ovqat (baliq konserva, shakarqand, qandolatchilik, pivo pishirish, tamaki), neftni qayta ishlash, neft kimyosi, rezina-texnika, sement, toʻqimachilik, koʻn-teri, farmatsevtika, mebel sanoati korxonalari mavjud. Tarix akademiyasi, universitet (1824), musiqa instituti, kutubxona bor.

Shaharga 1533-yilda ispan konkistadori Pedro de Erediya tomonidan asos solingan. Mustamlakachilik davrida mustahkam qalʼa va yirik portga aylangan. 1811-yilda Kolumbiya shaharlari ichida birinchilardan boʻlib K.da mustaqillik eʼlon qilingan. Meʼmoriy yodgorliklardan mustamlakachilik davrida qurilgan shahar devori, qalʼa, monastirlar (16-asr), cherkov (16—18-asr lar), Zarbxona (17-asr) va b. saqlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Majapaxit** — markazi Yava o.da boʻlgan Indoneziyadagi davlat (1293— taxminan 1520). Markazi — M. shahri. Indoneziyaning koʻp qismini birlashtirgan. M. davri oʻrta asrlardagi Indoneziyaning eng markazlashgan vaqti boʻlgan. Imperiyaning asoschisi — Vijaya (Kertarajasa). U davlatning xalqaro siyosiy va iqtisodiy aloqalarini mustahkamlagan. Markazlashtirish siyosatidan norozi boʻlgan Yava zodagonlari bir necha marta (Rangga Lavo qoʻzgʻoloni, 1295; Sori - 1298-1300; Nambi -1309—16; Kuti — 1319) Vijaya va uning oʻgʻli Jayanagarga qarshi chiqqanlar. 1331-yildagi soʻnggi qoʻzgʻolonlar bostirilgach, M. markazlashgan davlatga aylangan. 14-asrda Yava madaniyati gullab yashnagan. "Nagarakertagama" tarixiy dostoni yozilgan, ibodatxonalar qurilgan, tasviriy sanʼat rivojlangan. 15-asr oʻrtasidan M. inqirozga uchray boshlagan. Vijayalar sulolasi 1451-yilgacha hokimiyatni boshqargan. Soʻnggi marta M. haqida manbalarda 1516-yilda eslatib oʻtilgan. taxminan 1520-yil M. saltanati bir necha mayda davlatlarga boʻlinib ketgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Karteziychilik**, kartezianlik (R. Dekartning lot. Karteziy (Cartesius) ismidan olingan) — 17 — 18-asr falsafa va tabiatshunosligidagi yoʻnalish. R. Dekartint gʻoyalari nazariy asos boʻldi. K. izchil dualizm bilan harakterlanadi. K. dunyoni ikki mustaqil va oʻzaro bogʻliq boʻlmagan substansiyalar — moddiy va fikrlovchi substansiyaga ajratadi. K.ning bosh prinsiplari — ongning oʻz-oʻzidan mavjudligi (R. Dekartning "fikrlayman, demak, mavjudman" degan gʻoyasi) va tugʻma gʻoyalar nazariyasidir. K. taraqqiyotida monizm (golland faylasufi X. De Rua (1598—1679), B. Spinoza) va okkazionalizm [(golland faylasufi A.Geylinks (1624—69), fransuz faylasufi N.Malbransh (1638—1715)] yuzaga keldi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
„Forged from the Love of Liberty"- Trinidad va Tobago davlat madhiyasi hisoblanadi. Dastlab qisqa muddatli Vest-Indiya federatsiyasi (1958-1962) uchun milliy madhiya sifatida yaratilgan bu qoʻshiq 1962-yilda mustaqillikka erishgach Trinidad va Tobago tomonidan tahrirlangan va qabul qilingan. Uni Patrick S. Castagna yozgan va madhiyaning bastakroi ham Patrick Castagne hisoblanadi.

Tarix
-----

Vest-Indiyaning taniqli qoʻshiq yozuvchisi Patrick Castagne Londondagi Trinidad va Tobago komissiyasida ishlagan. Uning „Orollar uchun qoʻshiq" yoki „Federatsiya uchun qoʻshiq" deb nomlangan kompozitsiyalaridan biri Gʻarbiy Hindiston federatsiyasiga madhiya sifatida taqdim etilgan. Kastanning „Federatsiya uchun qoʻshigʻi" musiqiy ilhom berdi, agar u saqlanib qolganda kuchli federatsiya poydevoriga mos kelishi mumkin edi. Federatsiya qulaganida, u baʼzi satrlarni oʻzgartirdi va qoʻshiqni Trinidad va Tobagoga milliy madhiyani tanlash uchun tanlov uchun qayta yubordi. Tanlovga jami 834 ta soʻz, 33 ta musiqa va 306 ta soʻz, ham musiqadan iborat arizalar kelib tushgan. Castagne taqdimoti birinchi oʻringa chiqdi va u 5000,00 dollarlik davlat obligatsiyalari va Trinidad va Tobago gerbi tushirilgan oltin medalni qoʻlga kiritdi.

Matn
----

Forged from the love of unity  

In the fires of hope and prayer  

With boundless faith in our destiny  

West Indians all declare:  

  

Side by side we stand  

With our hearts joined across the sea  

This our native land  

We pledge ourselves for thee.  

  

𝄆 Here every creed and race find an equal place,  

And may God bless our nation. 𝄇

Kastanning „Federatsiya uchun qoʻshiq"ni oʻzgartirishi „har bir eʼtiqod va irq" qadriyatlarini targʻib qilishda „yonma-yon" turgan „moviy Karib dengizi orollaridan" iborat boʻlgan egizak orol davlati uchun eng mos deb topildi. Trinidad va Tobagoning koʻp irqli, koʻp dinli va koʻp madaniyatli jamiyatida 1962-yilda yaratilgan muhim asar hisoblanadi. Bu Trinidad va Tobago xalqining tabiati va kuchini hamda mavjud xilma-xillikka qaramay, birlikda yashashga intilayotgan yagona xalq sifatida jasoratini aks ettirgan deb hisoblangan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Understanding our national anthem*, FIRST Magazine, 2012, 28 sentyabr 2013da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 21 avgust 2022 `{{citation}}`: More than one of `|archivedate=` va `|archive-date=` specified (yordam); More than one of `|archiveurl=` va `|archive-url=` specified (yordam)
2. ↑  *NALIS: National Symbols of Trinidad and Tobago – The National Anthem*, National Library and Information System Authority of Trinidad and Tobago, 2016, 29 Iyun 2015da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 21 avgust 2022 `{{citation}}`: More than one of `|archivedate=` va `|archive-date=` specified (yordam); More than one of `|archiveurl=` va `|archive-url=` specified (yordam)
3. ↑  „National Songs".  Embassy of the Republic of Trinidad and Tobago. 28-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-iyun 2013-yil.

Havolalar
---------

* Forged from the Love of Liberty (Without vocals)
* Forged from the Love of Liberty (With vocals — Male)
* Forged from the Love of Liberty (With vocals — Female)
**Majburiyat** — fuqarolik huquqiy munosabati. Unga asosan bir shaxs (qarzdor) boshqa shaxs (kreditor) foydasiga muayyan harakatni amalga oshirish (mol-mulkni topshirish, ishni bajarish va h. k.)ga yoki muayyan harakatdan oʻzini saqlashga majbur boʻladi, kreditor esa qarzdordan oʻzining Majburiyatini bajarishni talab qilish huquqiga ega. Majburiyatning kelib chiqish asoslari, javobgarlik shartlari va shakllariga koʻra, 2 guruhga boʻlinadi: shartnomaga asoslangan Majburiyat, shartnomaga asoslanmagan (delikt) Majburiyat. Shartnomaga asoslangan Majburiyatning turlari, predmeti, yaʼni qaysi maqsadga erishishga qaratilgan boʻlishi, taraflari va ularning huquq-burchlari, Majburiyatni bajarmaslikning oqibatlari va boshqa jihatlari OʻzR Fuqarolik kodeksida bayon qilingan (29— 56-boblar.). Shartnomaga asoslanmagan, yaʼni zarar yetkazishdan kelib chiqadigan Majburiyatga kodeksning 57—58-boblari bagʻishlanadi. Ularda zarar yetkazishdan kelib chiqadigan Majburiyatga xos umumiy qoidalar; fuqaroning hayoti va sogʻligʻiga yetkazilgan zararni qoplash Majburiyati; tovarlar, ishlar, xizmatlardagi nuqsonlar oqibatida yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash Majburiyati koʻrsatib berilgan. Shartnomaga asoslangan Majburiyat taraflarning erkiga asosan va kelishuvi bilan vujudga keladi, bunday Majburiyatning taraflari va uning predmeti, qanday maqsadga qaratilishi oldindan maʼlum va aniq belgilangan boʻladi, Majburiyat bajarilmagan yoki lozim darajada bajarilmaganligi uchun javobgarlikni belgilashda taraflarning aybi hisobga olinadi. Shartnomaga asoslanmagan Majburiyat taraflarning erki, xohishidan tashqari vujudga keladi, taraflar zarar yetkazilgandan keyin maʼlum boʻladi, predmeti zararning turi, hajmi, darajasiga qarab belgilanadi, javobgarlik zarar yetkazuvchining aybi boʻlishi yoki boʻlmasligidan qatʼi nazar belgilanadi. Zarar yetkazuvchi faqat qonunda nazarda tutilgan hollardagina javobgarliqdan ozod boʻlishi mumkin.

Manbalar
--------


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Trinitarlar** (latin tilida-trisa)-12 asr oxirida asos solingan «muqaddas troisa», katolik monaxlik ordenlari a’zolari. Troisa so‘zi uchlik degan ma’noni bildirib, Xristianlik ta’limotiga ko‘ra xudo muqaddas uchlikda, ya’ni troisada- Ota xudo, o‘g‘il namoyon bo‘ladi. Diniy ta’limot bo‘yicha xudo uch qiyofali, lekin yagonidir. 1609-yildagi boshlab trinilar ordenida tarki dunyochilik g‘oyalariga katta e’tibor qaratilib, bu orden o‘z davridagi gadolik ordenlaridan biri bo‘lib hisoblangan. Trinitarlar ordenning asosiy vazifasi musulmonlarga asir tushgan xristianlarni sotib olib, ularni ozod qilishdan iborat bo‘lgan. Trinitarlar umumiy monaxlik talablariga rioya etganlar, go‘sht iste’mol qilganlar, o‘zlarining mol-mulklaridan vos kechganlar. Yevropada katolik cherkovining mavqei kuchaygan III davrida Trinitarlar papasining rag‘bati bilan mavjud feodal tartiblarni faol qo‘llab-quvvatladilar. XII asrda, Reformatsiya davrida Trinitarlarning ta’siri sezilarli darajada kamayib borib, 18 asr oxirida esa orden amalda o‘z faoliyatini to‘xtatdi. Trintarlarning g‘oyalari ayrim monastirlarda saqlanib qolgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 377. sfn error: no target: CITEREFNajmiddinov,\_Karimov,\_Turdiyeva2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Najmiddinov J. Karimov J. Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480 bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.
***Lotus berthelotii*** - Fabaceae oilasining *Lotus* turkumiga mansub Ispaniyaning Kanar orollarida o'suvchi gulli o'simlik. Uning umumiy nomlari orasida **lotus tok guli**, **to'tiqush (yoki to'tiqush) tumshug'i**, **pelikan tumshug'i** va **marjon marvaridlari** mavjud. Bu tur 1884-yilda "kam uchraydigan tur" deb tasniflangan.

 Sariq gulli shakl
*Lotus berthelotii* — 20 centimetr (7.9 in) tagacha oʻsadigan doimiy yashil buta yoki pastki buta sudralib yuruvchi yoki orqada yuruvchi odat bilan. Barglari 3-5 ta yupqa bargga boʻlingan, har bir barg 1-2 tadan sm uzunligi va 1 mm keng, zich kumush rangli nozik tuklar bilan qoplangan. Gullari to'q sariq-qizildan qizilgacha, kalta poyalarda yuqoriga qaragan tumshug'iga o'xshaydi, lekin ingichka, uzunligi 2–4 sm va kengligi 5-8 mm.

Changlanish
-----------

*Lotus berthelotii* va boshqa Kanar oroli gullarini qushlar changlantirishiga moslashgan. Bir vaqtlar bu o'simliklarning asl changlatuvchilari (va *Isoplexis* va *Canarina* kabi boshqa avlodlar) Kanar orollarida yo'q bo'lib ketgan quyosh qushlari bo'lib, ular nima uchun kamdan-kam uchraydigan va yo'qolib ketish xavfi ostida turgan turlar deb hisoblanganligini tushuntirgan (Vogel 1954; Vogel va boshq. 1984) ; Valido va boshq. 2004). Biroq, yaqinda olib borilgan ishlar shuni ko'rsatdiki, bu o'simliklar mutaxassis bo'lmagan gullarga tashrif buyuradigan qushlar, xususan, Kanar orollari chiffchaff (*Phylloscopus canariensis*) tomonidan etarli darajada changlanadi va aslida bu qushlar tomonidan kamdan-kam changlanishga o'ziga xos moslashuvlarni ko'rsatadi, masalan, gullarning umrini uzaytiradi.

Biroq, Ollerton va boshqalar tomonidan o'rganilgan madaniy aholi (2008) o'simliklarning stigmalarida ko'p miqdorda gulchang olishiga qaramay, hech qanday meva bermadi. Buning sababi, populyatsiyaning yagona, o'ziga mos kelmaydigan klonal genotip bo'lganligi bo'lishi mumkin; Bu o'stiriladigan barcha o'simliklar uchun to'g'ri keladimi yoki yo'qmi, noma'lum, ammo bu tur yovvoyi tabiatda yo'q bo'lib ketgan bo'lsa, uni saqlab qolish uchun muhim ahamiyatga ega bo'lishi mumkin.

Kultivatsiya
------------

*Lotus berthelotii ignasimon* kumushrang barglari va qizil gullari bilan manzarali o'simlik sifatida o'stiriladi: an'anaviy bog'lar, konteyner (idishlar) va qurg'oqchilikka chidamli suvni tejaydigan bog'lar. Qirollik bog'dorchilik jamiyatining bog'dagi xizmatlari uchun mukofotiga sazovor bo'ldi. Oltin apelsin gulli navi ham yetishtiriladi. Sovuq haroratga toqat qilolmaganligi sababli, sovuq mo'tadil iqlim sharoitida qish oylarida shisha to'siq bilan himoya qilinadi. Quyoshdan to'liq himoyalangan joyda o'stirgan ma'qul.

Manbalar
--------

1. ↑  „*Lotus berthelotii*". *www.rhs.org*.  Royal Horticultural Society. Qaraldi: 8-iyul 2021-yil.
2. ↑  (Ollerton et al. 2008)
3. ↑  „*Lotus berthelotii*". *www.rhs.org*.  Royal Horticultural Society. Qaraldi: 8-iyul 2021-yil.

"*Lotus berthelotii*". *www.rhs.org*. Royal Horticultural Society. Retrieved 8 July 2021.
**Hoji gaz-kondensat koni** - Buxoro viloyati Qorakoʻl tumanidagi kon. Gazli shahridan 50 km janubida 1969-yil topilgan va ishga tushirilgan. Kon Chorjoʻy tektonik pogʻonasidagi Chorjoʻy koʻtarilmasining shimoliy qismida joylashgan, gʻarbiy qismida 4 ta kichik qubbasimon struktura mavjud. H.g .k.k.da paleozoy erasi, yura, boʻr, paleogen, neogen va toʻrtlamchi davr jinslarida jami 14 ta burgʻi qudugʻi qazilgan. Sanoat miqyosidagi gazlilik yuqori yura davrining kar-bonat jinslaridagi gorizontlarda aniqlangan.

15—1gorizontning oʻrta qismida mahsuldor qat joylashgan boʻlib, 2151–2177 m chuqurlikda ochilgan, karbopat, gil va angidritlardan tarkib topgan. Gaz uyumining oʻlchami 8x6,3 km, balandligi 30 m. 15—2gorizont 2175—2203 chuqurlikda ochilgan, kar-bonat yotqiziqlarining quyi qismida joylashgan. Gaz uyumining oʻlchami 7x6 km, balandligi 26 m.

Gaz uyumlari tipi qatlamli, gumbazli. Ikkala gorizontdagi gazlarning kimyoviy tarkibi bir-biriga oʻxshash. Gaz zichligi 0,630 g/sm\ quruq, oʻrtacha kondensatli, yuqori oltingugurtli, kam azotli. Kondensat ogʻir (0,82 g/sm’), oltingugurtli, kam azotli. Hozirgi kunda kon sanoat miqyosida foydalanishga tayyorlangan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aleksey Sergeyevich Yermolov** **haykali** — Rossiya imperiyasining qishloq xoʻjaligi va davlat mulki vaziri A.S.Yermolov xotirasiga oʻrnatilgan yodgorlik. U Sochining shakllanishi va rivojlanishiga hamda Qora dengiz qirgʻogʻi boʻyida kurort sifatida tashkil topishiga katta hissa qoʻshgan. Haykal Sochi shahrining markazida oʻrnatilgan.

Manzili
-------

Yodgorlik Sochi shahrining Xostinskiy tumanida joylashgan boʻlin, 1917-yil inqilobidan keyin A.S.Yermolov tomonidan yaratilgan bogʻda joylashgan boʻlib, uning nomi Yermolov bogʻidan M.V. Frunze nomidagi parkka oʻzgartirilgan. DA. Frunze.

Yodgorlikni oʻrnatish tashabbusi
--------------------------------

Tixomirovlar oilasi haykalni oʻrnatish goʻyasi, uni yasatish va shaharga hadya qilish tashabbusi sohiblaridir.

Meʼmoriy kompozitsiya
---------------------

Yodgorlik A. S. Yermolovning granit tagkursi ustiga oʻrnatilgan marmar barelyefidan iborat. Tagkursidagi lavhada ikkita yozuv bor: „Qishloq xoʻjaligi vaziri Yermolov Aleksey Sergeyevich Sochi kurortining tashkilotchisi" va „Rossiyaga oʻz kurorti kerak, u hech narsada Yevropanikidan kam boʻlmaydi yoki ular uchun namuna, madaniyat, mehribonlik va samimiylikda namuna boʻlishi mumkin. Va bunday kurortni Kavkaz Qora dengiz sohilida tashkil etish mumkin. 1908".

Yodgorlik 2012-yil 23-noyabr — shahar kunida ochilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Н. С. Абаза и А. С. Ермолов – отцы курорта Сочи". *edemkavkaza.ru*. 13-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-fevral 2021-yil.
2. ↑  „История Мацесты" (ru-RU). *Мацеста* (30-dekabr 2015-yil). 13-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-fevral 2021-yil.
3. ↑  Guseva A. V. Platonov. Liki starogo Sochi.— Sochi, 2014.
4. ↑  Voronkov V. A. Sochi i sochinsi.— Sochi: Vest-Konsalting, 2005.
5. ↑  Kostinikov V. N. Xrestomatiya po istorii Sochi.— Sochi-Maykop, 2004.
6. ↑  *Анжела Аджар.* „Александр Георгиевич Тихомиров — культурное достояние Сочи" (ru-RU). *Архитектура Сочи* (25-sentabr 2017-yil). 24-sentabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-fevral 2021-yil.
7. ↑  „В Сочи открыли бюст Алексея Ермолова" (ru). *Юга.ру*. 22-mart 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-fevral 2021-yil.
**Kamergerskiy koʻchasida Anton Pavlovich Chexov haykali Moskvadagi Tverskaya koʻchasidagi 2-uy yaqinidagi piyodalar zonasida oʻrnatilgan.**

**Tarixi**
----------

Yodgorlik mualliflari haykaltarosh M. Anikushin, meʼmorlar M. Posoxin va M. Feldman edi.

Yodgorlik 1998-yil 27-oktyabrda Moskva badiiy teatrining 100-yilligini nishonlash paytida ochilgan (Anikushin bu kunni koʻrmagan, baʼzi maʼlumotlarga koʻra, Yu. M. Lujkov yodgorlik oʻrnatish joyini tanlagan).

Moskva meriyasi yodgorlikni qurish uchun 5 million rubl ajratgan.

Yodgorlikbronzadan yasalgan, postamenti esagranitdan .

2012-yil yanvar oyida „Meros" RPM raisining oʻrinbosari Vladimir Chudinov Moskva meri Sergey Sobyaninga A.P.Chexov haykalini Strastnoy bulvariga koʻchirish imkoniyatini koʻrib chiqish iltimosi bilan murojaat yubordi, bu yerda uni dastlab haykaltarosh Mixail Anikushinning oʻrnatishni rejalashtirgan edi.  Kompozitsiya yodgorlik yonida skameyka, chiroq ustuni va dekorativ panjara oʻrnatishni nazarda tutgan.

2013-yil mart oyida A.P. Chexov nomidagi Moskva badiiy teatrining rahbari Oleg Tabakov yodgorlikni koʻchirishni taklif qildi — uni Kamergerskiy koʻchasida qoldiring, lekin uni Bolshaya Dmitrovka koʻchasiga yaqin joyga koʻchirishni taklif qilgan.

Yana qarang
-----------

* Talaba Chexov haykali

Manbalar
--------

1. ↑  „Будет памятник Чехову". 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-oktabr 2012-yil.
2. ↑  „Табаков предложил перенести памятник Чехову". 16-mart 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-mart 2013-yil.

Havolalar
---------

* Kamergerskiy koʻchasidagi piyodalar zonasini rekonstruksiya qilish, A haykali oʻrnatish. P. Chexov
**Majdiddin Bagʻdodiy, Abusaid Majdiddin Sharaf ibn Muayyad ibn Abulfath Bagʻdodiy** (1150, Bagʻdod – 1217, Xiva) – tariqat shayxi, tasavvuf olimi, mutasavvif shoir. 

Alisher Navoiyning "Nasoyim ul-muhabbat"da maʼlumot berishicha: *"Asli Bagʻdoddindur. Xorazmshoh Bagʻdod xalifasidin tabibe tiladi. Aning atosin yubordi. Va baʼzi debdurlarki, Bagʻdodedindurki, Xorazm kentlaridindur"*. Najmiddin Kubroning iqtidorli shogirdi hamda avliyo va shoir Farididdin Attorning ustozi boʻlgan.

Najmiddin Kubro va Majdiddin Bagʻdodiy oʻrtasida ular tanlagan yoʻllarning (Najmiddin sukr, Majdiddin sahv tarafdori edi) tafovuti jihatidan qaysidir darajada ichki ixtilof boʻlgan va bu ziddiyat bir voqea munosabati bilan yuzaga chiqadi. Gap shundaki, bir kuni Majdiddin Bagʻdodiy darveshlar bilan birga oʻtirganda, unda bexudlik holati yuz berib, hamsuhbatlariga qarata shunday deydi: *"Biz oʻrdak tuxumlari edik. Shayximiz Najmiddin tovuq edi. U bizni ochdi. Biz daryoga qarab yoʻl oldik, u esa qirgʻoqda qoldi"*. Bu yerda eʼtiqod masalasi oʻrtaga qoʻyilayapti: ustoz bizni toʻgʻri yoʻlga solgan boʻlsa ham oʻzi notoʻgʻri yoʻlda turibdi, demoqchi shogird. Tovuq suvga shoʻngʻiy olmagani kabi aql ham maʼrifat dengizidan bahramand boʻlolmaydi. Shuning uchun ham bu gap Kubroning qulogʻiga yetganida, u xafa boʻladi va muridini: *"Iloyo, oʻsha suvda gʻarq boʻl!"* – deb qargʻaydi. Darhaqiqat, koʻp oʻtmay, Muhammad Xorazmshoh Majdiddin Bagʻdodiyni Amudaryoga choʻktirib oʻldiradi.

13-asr tasavvufi taraqqiyotiga katta taʼsir koʻrsatgan shayx va shoir Markaziy Osiyo va Shimoliy Fors oʻlkasida shuhrat qozongan. *"Safar risolasi", "Tuhfat ul-barara"* ("Yaxshilar sovgʻasi") kabi tasavvufga oid asarlari va soʻfiyona ruboiylari mavjud. Alisher Navoiy "Nasoyim ul-muhabbat"ga "Nafahot ul-uns"dan ushbu shayx haqidagi bobni qisqartirib kiritgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Alisher Navoiy: Qomusiy lug'at*.
2. ↑  *Nasoyim ul-muhabbat*.
3. ↑  *Nafahot ul-uns*.
**A. S. Griboyedov haykali** — rus yozuvchisi va diplomati A. S. Griboedov meʼmoriy yodgorligi. 1959-yilda Sankt-Peterburgda A. A. Bryansev nomidagi Yosh tomoshabinlar teatri oldidagi Pionerlar maydonida oʻrnatilgan. Yodgorlik loyihasining mualliflari haykaltarosh V. V. Lishev va meʼmor V. I. Yakovlevdir. Yodgorlik federal ahamiyatga ega boʻlgan madaniy meros obyekti hisoblanadi.

Tarix
-----

Leningradda A. S. Griboyedovga haykal oʻrnatish toʻgʻrisida qaror Ulugʻ Vatan urushi boshlanishidan oldin qabul qilingan. 1949-yilda haykaltarosh V.V.Lishev va meʼmor V.I.Yakovlevning loyihasi boʻlajak yodgorlik uchun tanlangan. 1950-yil kuzida Monumentskulptura zavodida bronza haykal quyilgan. Bir necha yillar davomida bu haykal zavodda yotgan, chunki shahar hokimiyati yodgorlik oʻrnatilishi toʻgʻrisida qaror qabul qila olmagan. 1956-yilda Leningrad shahar ijroiya qoʻmitasi qurilayotgan Yosh tomoshabinlar teatri binosi oldidagi maydonga haykal oʻrnatishga qaror qildi. „Krasnaya Zarya" zavodi yodgorlikni qurish va poydevor ishlab chiqarish bilan shugʻullangan. Yodgorlikning tantanali ochilishi 1959-yil 23-noyabrda boʻlib oʻtdi.

Tavsif
------

A. S. Griboyedov tinchlangan holda oʻtirgan holatda tasvirlangan. Kresloning orqa tomoniga plash tashlangan. Yozuvchining nigohi oldinga, kelajakka qaratilgan. Oʻng qoʻlida tizzasida yotgan kitob.

Sakkiz burchakli kulrang sayqallangan granit postamentda" *Aleksandr Sergeevich / Griboyedov* "yozuvi zarhallangan belgilar bilan oʻyib yozilgan. Haykalning balandligi 3 m, postamentning balandligi 3,9 m.

1963-yilda „Leningrad haykali" kitobining mualliflari Griboyedov yodgorligini tanqid qilib, xuddi shu mualliflar tomonidan yaratilgan N. G. Chernishevskiy haykali bilan solishtirganda ichki kechinmalari sezilmayotganinini taʼkidlab tanqid qilishgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Постановление Правительства РФ № 527 от 10.07.2001". 9-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-noyabr 2020-yil.
2. 1 2  „Энциклопедия Санкт-Петербурга. Грибоедову А. С. памятник". 27-dekabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-noyabr 2020-yil.
3. ↑  Iskusstvo. Vipusk 1. 1960. — S. 60
4. ↑  *Lisaevich I. I. Bexter-Ostrenko I. Yu.* Pamyatniki deyatelyam nauki i kulturi // Skulptura Leningrada — Leningrad: Iskusstvo, 1963.