**Blackberry (**blackberry ichida tarjima Bilan Ingliz — "blackberry", NASDAQ  ; TSX : **BB** (Wayback Machine saytida 2013-10-05 sanasida arxivlangan) Архивная копия -da arxivlangan) Kanada telekommunikatsiya kompaniyasi boʻlib, BlackBerry biznes smartfonlarini ishlab chiqaruvchi sifatida tanilgan. 2013 - yil 30 - yanvargacha u *Research In Motion* (RIM) deb nomlangan.

Kompaniya shtab-kvartirasi Vaterlo, Ontario, Kanadada joylashgan .

2017- moliya yilida kompaniyaning zarari 1,2 milliard dollarni tashkil etdi.

Tarixi
------

BlackBerry smartfon kompaniyasiga 1984-yilda Vaterlou universiteti talabasi Mayk Lazaridis tomonidan asos solingan .

Dastlab, kompaniya muhandislik vazifalariga e'tibor qaratdi. 1988 - yildan beri u asosan simsiz ma'lumotlarni uzatish bo'yicha ishlamoqda. O'sha paytda RIM Ericsson va RAM Mobile Data(ingl.)oʻzb. bilan hamkorlik qilgan ) o'sha paytda mavjud bo'lgan paging tarmoqlarida ma'lumotlarni simsiz uzatish texnologiyasidan foydalanish uchun. Diqqatga sazovor qurilma Inter@ctive peyjer 950 bo'lib, u sanoat yetakchisi Motorola mahsulotlari bilan raqobatlashdi.

1997 - yilda birinchi BlackBerry markali qurilma taqdim etildi. Keyin bu qurilma katta displeyli peyjerga o'xshardi - asosiy funksiya: tezkor korporativ aloqa .

2002 - yilda birinchi BlackBerry smartfoni chiqarildi, u mobil telefonning barcha funksiyalarini qo'llab-quvvatladi, matn kiritish, veb-surfing, push e-mail va boshqa simsiz xizmatlar kabilar.

2009 - yil avgust oyida Fortune jurnali RIMni global inqirozga qaramay, uch yil ichida daromadi 84 foizga o'sgan dunyodagi eng tez rivojlanayotgan kompaniya deb e'lon qildi. O'n yil ichida kompaniya 50 million smartfon sotdi va BlackBerry dunyodagi ikkinchi eng mashhur smartfonga aylandi.

2009 - yil 1 - aprelda BlackBerry World -ning rasmiy taqdimoti bo'lib o'tdi - oʻzlarining smartfonlari uchun mobil dasturiy ta'minot onlayn-do'kon.

2010 - yil iyun oyida RIM 100 million BlackBerry smartfoni sotilgani haqida xabar berdi. AQShda BlackBerry smartfonlar sotuvi bo'yicha bozor yetakchilaridan biri hisoblanadi va barcha BlackBerry dunyoning 175 mamlakatida sotiladi .

Google Finance ma'lumotlariga ko'ra, 2011 - yilda RIM aktsiyalarining qiymati besh baravardan ko'proqqa kamaydi .

2012 - yil yanvar oyida investorlar tanqidi tufayli Mayk Lazaridis bosh ijrochi direktor lavozimidan chetlashtirildi va direktorlar kengashi raisining o'rinbosari va innovatsiyalar qo'mitasi rahbari etib tayinlandi. Kompaniya bosh direktori [[:en:Thorsten Heins|]](ingl.)[[|oʻzb.]] bosh operatsion direktor etib tayinlandi. Kompaniyaning ikkinchi asoschisi Jim Balsilli direktorlar kengashida qoldi, ammo operatsion vakolatlarini yo'qotdi. Barbara Stymest direktorlar kengashi raisi lavozimini egalladi. 2012-yil mart oyida Jim Balsilli direktorlar kengashini tark etdi.

2013 -yil 30-yanvarda Research in Motion (RIM) katta taqdimot oʻtkazdi, unda yangi operatsion tizim – BlackBerry 10, undagi birinchi smartfonlar – BlackBerry Z10 va BlackBerry Q10 taqdim etildi. Bundan tashqari, kompaniya nomini o'zgartirishni e'lon qildi - endi u **BlackBerry** deb nomlanadi, xuddi o'zining jahonga mashhur brendi kabi.

2013 - yil 20 - sentyabrda kompaniyaning 4500 nafar xodimi qisqarishi haqida ma'lum bo'ldi, bu umumiy xodimlar sonining taxminan 40 foizini tashkil qiladi. Kompaniya ikkinchi chorakda uning yo'qotishlari 950 dan 995 million dollargacha bo'lishi mumkinligini aytdi. Bu birinchi navbatda 2013-yil yanvarida sotuvga chiqarilgan yangi Z10 smartfonining yomon sotuvi bilan bogʻliq. Bundan tashqari, kompaniya smartfonlari qatori oltitadan toʻrttaga qisqardi. Ekstremal variant sifatida kompaniyani sotish imkoniyati ko'rib chiqildi.

2014-yil noyabr oyida kompaniya Samsung Electronics bilan strategik hamkorlik shartnomasi tuzdi, buning natijasida Samsung Knox xavfsizlikni yaxshilash paketi bilan Android operatsion tizimida ishlaydigan Galaxy smartfonlari, shuningdek, mobil qurilmalarni boshqarish uchun Blackberry Enterprise Server oʻrta taʼminoti targʻib qilinishi kerak edi.

Biroq, 2015 - yil o'rtalarida kompaniya bir necha yil ichida birinchi marta daromad olishga muvaffaq bo'ldi. Bu uning BlackBerry Passport flagman smartfonining muvaffaqiyati bo'ldi. O'sha yili kompaniya birinchi marta Android qurilmasi BlackBerry Priv ni taqdim etdi.

2016 - yil
2016 -yil aprel oyida kompaniya rahbari Jon Chen kompaniya oʻzining Blackberry 10 platformasida smartfonlarni chiqarishdan bosh tortayotgani, diqqatini Android bilan ishlashga qaratayotganini ma’lum qildi. Blackberry rahbarining tushuntirishicha, agar bu reja kompaniyaning daromadli boʻlishiga yordam bermasa, u holda smartfon ishlab chiqarish bozorini tark etish toʻgʻrisida qaror qabul qilinadi.

2020 - yil
OnwardMobility bosh direktori (Wayback Machine saytida 2022-04-07 sanasida arxivlangan) Piter Franklin 2021-yilning birinchi yarmida Shimoliy Amerika va Yevropaga fizik klaviaturali yangi 5G BlackBerry Android smartfonini yetkazib berish boʻyicha BlackBerry va Foxconn Technology Group shoʻba korxonasi FIH Mobile Limited bilan shartnomalar imzolanganini e’lon qildi (Wayback Machine saytida 2020-10-30 sanasida arxivlangan). OnwardMobility, BlackBerry va FIH Mobile jahon darajasidagi smartfon dizayni va ishlab chiqarishini ta'minlaydi. Shartnoma shartlariga ko'ra, BlackBerry OnwardMobility kompaniyasiga BlackBerry 5G mobil qurilmasini ishlab chiqish, loyihalash va sotish huquqini beradi.

### Moliyaviy ko'rsatkichlar

| Yil | Tovar aylanmasi, mln | Operatsion foyda, mln | Sof foyda, mln |
| --- | --- | --- | --- |
| 2002-yil | 294 | (58) | (28) |
| 2003-yil | 307 | (64) | (149) |
| 2004-yil | 595 | 78 | 52 |
| 2005-yil | 1 350 | 386 | 206 |
| 2006-yil | 2066 | 617 | 375 |
| 2007-yil | 3037 | 807 | 632 |
| 2008-yil | 6009 | 1 731 | 1 294 |
| 2009-yil | 11 065 | 2722 | 1 893 |
| 2010-yil | 14 953 | 3 507 | 2457 |
| 2011-yil | 19 907 | 4739 | 3444 |
| 2012-yil | 18 508 | 1 164 | 2199 |
| 2013-yil | 11 073 | (628) | (317) |

### Birlashish va sotib olish

2010 -yil 12-aprelda RIM Harman International bilan QNX operatsion tizimini ishlab chiquvchi QNX Software Systems kompaniyasini sotib olish boʻyicha kelishuvga erishdi.

2010 - yil 25 - avgustda RIM telekommunikatsiya operatorlari va dasturchilarga App Store yoki Android Market kabi markazlashtirilgan onlayn platformalar orqali ilovalarni tarqatish imkonini beruvchi dasturiy ta'minot ishlab chiqaruvchi Cellmania kompaniyasini sotib olganini e'lon qildi.

2011 -yil oktabr oyida uyali aloqa operatorlari uchun bulutli texnologiyalar bilan shugʻullanuvchi NewBay kompaniyasini 100 million dollarga sotib olish haqida xabar paydo boʻldi, biroq 2012 -yil dekabrida mablagʻ yoʻqligi sababli RIM egalari boʻlimni 55 million dollarga sotishga qaror qilishdi.

2013 -yilning 30-yanvarida kompaniya oʻz nomini rebrend tufayli **BlackBerry** ga oʻzgartirdi.

Boshqaruv
---------

Bosh direktor - Jon Chen (2016)

Logotip
-------

Kompaniya birinchi logotipni o'zgartirdi. Hozirgisi ikkinchisi.

* 1984—2013-yillarda logotip ko'k va qattiq shriftda "RIM" qisqartmasi edi, uning ichida uchta oq bumerang bor.
* 2013 - yildan hozirgi kunga qadar logotip qora rangda yetti yarim doira shaklida bo'lib, ularning o'ng tomonida qora rangda "BlackBerry" so'zi va shrift o'zgargan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5  „US SEC: BlackBerry Limited Form 10-K".  U.S. Securities and Exchange Commission (1-aprel 2022-yil).
2. ↑  „BlackBerry завершила 2017 финансовый год с чистым убытком 1,2 млрд долларов" (ru). *iXBT.com*. Qaraldi: 17-dekabr 2019-yil.
3. ↑  „Research In Motion Names Thorsten Heins President and CEO" (22-yanvar 2012-yil).
4. ↑  „Jim Balsillie resigns from RIM board" (30-mart 2012-yil). Qaraldi: 28-sentyabr 2017-yil.
5. ↑  „BlackBerry уволит 4500 сотрудников" (21 semptember 2013). Qaraldi: 23-sentyabr 2013-yil.
6. ↑  „Blackberry и Samsung заключили стратегическое партнёрство" (ru). OSZone (15-noyabr 2014-yil). Qaraldi: 15-noyabr 2014-yil.
7. 1 2  „Blackberry морально готовится к уходу с рынка смартфонов" (ru). OSZone (14-aprel 2016-yil). Qaraldi: 14-aprel 2016-yil.
8. ↑  „Research In Motion Year-Over-Year Growth". *Press Release*.  GuruFocus (23-may 2011-yil). 25-oktyabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-may 2011-yil.
9. ↑  „Research In Motion to Acquire QNX Software Systems from Harman International" (aprel 2010). Qaraldi: 12-aprel 2010-yil.
10. ↑  *Божинов, Анжел* „Research In Motion продаёт своё подразделение NewBay" (ru).  OSZone (3-yanvar 2013-yil). 6-yanvar 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-yanvar 2013-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti