recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Avval adirlari** – Fargʻona vilo-yati Fargʻona tumanidagi bir-biriga pa-rallel ikki qator qir. Ularni 6 km ken-glikdagi vodiy ajratib turadi. Shimoliy qir shimoli-sharqqa 10–12 km choʻzilgan, eni 2,5–3 km. Mutlaqbal. 600 m, eng ba-land joyi 680 m. Janubiy qir sharqda Moʻyon adirlariga tutashib ketadi, uz. 8 km, eni 4 km, eng baland joyi 923 m. Adirlar, asosan, toʻrtlamchi davrning shagʻal toshli jinslaridan tarkib topgan va eng yangi tektonik harakatlar natijasida koʻtarilgan. Yuzasi yassi, jan.yon bagʻri tik, shimoliy yon bagʻri qiyalanib borib keng tekislik hosil qiladi. Soylar adirlarni boʻlib-boʻlib yuborgan. Avval adirlari neft va yer osti suvlariga boy, tipik boʻz tuproqlarda efemerlar va efemeroidlar, ba’zan shuvoq tarqalgan. Adirlarning ayrim joylari lalmi va sugʻorma dehqonchilikda foydalaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sovet Ittifoqi Qahramoni K. K.** **Krasnoyarovning yodgorlik-byusti** — Yakutsk shahrida Krasnoyarov Klavdiy Karpovichga bagʻishlangan yodgorlik.

Yodgorlikning ahamiyati
-----------------------

Klavdiy Karpovich Krasnoyarov vafotidan keyin Sovet Ittifoqi Qahramoni unvonini olgan. Omsk viloyatida tugʻilgan, Ulugʻ Vatan urushigacha u Lena daryosi yuk tashish kompaniyasida transportchi boʻlib ishlagan. U oddiy oʻqchi sifatida frontga chaqirilgan. Kursk jangi qatnashchisi. 1943-yil 23-yanvarda Klavdiy Karpovich Krasnoyarov xizmat qilgan harbiy qism Dneprni kesib oʻtdi. Klavdiy Krasnoyarov va yana bir qancha Qizil Armiya askarlari birinchilardan boʻlib Dneprni kesib oʻtib, oʻng qirgʻoqqa yetib kelishdi. Oʻrmon chetidan chiqib, ular yalanglikda dushman istehkomlarini koʻrdilar. Oʻng qanotda Qizil Armiya askarlari toʻrtta dzotni toʻsib qoʻyishga muvaffaq boʻlishdi. Chap qanotda qarshilik koʻrsatadigan yagona dzot qoldi. Krasnoyarov bu bunkerga sudralib, unga tankka qarshi granata otishga muvaffaq boʻldi. Bunkerdagi nemis pulemyoti bir muddat jim qoldi, biroq birozdan keyin yana oʻq otishni boshladi. Krasnoyarov jonini tikib dzotni tanasi bilan toʻsdi. Ushbu jasorati uchun 1944-yilda unga Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni berilgan. Xuddi shu yili Yakutskdagi Aldanskaya koʻchasi uning sharafiga qayta nomlandi.

Yodgorlik tarixi
----------------

Krasnoyarov haykali bir necha marta koʻchirilgan. Birinchi marta yodgorlik cherkov qurilishi, ikkinchi marta turar-joy binosi qurilishi tufayli demontaj qilingan. 2015-yil 2-sentabrda Ulugʻ Vatan urushidagi Gʻalabaning 70-yilligini nishonlash doirasida Yakutsk aholisi ishtirokida Krasnoyarov haykali qayta ochilishi boʻlib oʻtdi. Yodgorlik Krasnoyarov koʻchasi va Lenin prospekti kesishgan chorrahadan joy topdi. U yerda Krasnoyarovga bagʻishlangan maydon ham ochildi.

Yana qarang
-----------

* Ulugʻ Vatan Urushi
* Ona yodgorligi (Yakutsk)

Manbalar
--------

1. 1 2  Bessonova Olga Ivanovna. Pamyatniki goroda Yakutska. Mesto izdaniya Yakutsk. Izdatelstvo Alaas. God izdaniya 2015 god. Kolichestvo stranits 80 s. — Str. 34
2. ↑  „В Якутске открыт сквер и памятник герою Красноярову". 4-sentabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-sentabr 2021-yil.
**Birlashgan millatlar tashkilotining iqtisodiy va ijtimoiy kengashi** (EKOSOS) — BMTning asosiy organlaridan biri. Uning xalqaro va ijtimoiy hamkorlik sohasidagi vazifalarining ijrosi uchun mas’ul tashkilot. BMT Bosh Assambleyasi saylaydigan 55 a’zodan iborat; ularning uchdan biri har yili qaytadan, BMT Xavfsizlik Kengashining doimiy a’zolari bulgan davlatlar esa uzluksiz a’zolar etib saylanadi. Oʻz vakolatlariga binoan iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy, ta’lim, sogʻliqni saqlash va h. k. sohalarga oid xalqaro masalalar yuzasidan tadkiqotlar oʻtkazadi va ma’ruzalartayyorlaydi; inson huquqlari va asosiy erkinliklarini hurmatlashni ragʻbatlantirish maqsadida tavsiyalar ishlab chiqadi; BMT Bosh Assambleyasiga takdim etish uchun oʻz faoliyat doirasiga kiradigan masalalar boʻyicha konvensiyalarning loyihalarini tayyorlaydi, mazkur masalalar yuzasidan konferensiyalar oʻtkazadi. Oʻz faoliyatida rivojlanayotgan mamlakatlarga iqgisodiy, texnikaviy va boshqa xil yordam koʻrsatish ishiga katta ahamiyat beradi. Oliy organi — sessiya boʻlib, u yiliga 2-marta: bahorda — NyuYorkda, yozda — Jenevada oʻtkaziladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Egey dengizi mavzusi** ( grekcha: *θέμα τοῦ Αἰγαίου Πελάγους* , *thema tou Aigaiou Pelagous* ) Egey dengizining shimolidagi Vizantiya viloyati boʻlib, 9-asr oʻrtalarida tashkil etilgan. Vizantiya imperiyasining uchta bag'ishlangan dengiz mavzularidan biri sifatida (yunoncha: θέματα ναυτικᾶ ), u asosan Vizantiya dengiz floti uchun kemalar va qo'shinlar bilan ta'minlash uchun xizmat qilgan, balki fuqarolik ma'muriy chegarasi sifatida ham xizmat qillinib ketgan.

Kelib chiqishi
--------------

Mavzu "Orollar "ning kechki antik fuqarolik provinsiyasidan kelib chiqqan ( lotincha: *Insulae* ) ; grekcha: *Nήσοι* ), janubi-sharqiy va sharqiy Egey orollarini Tenedosgacha qamrab olgan. "*Aigaion Pelagos* "atamasi ma'muriy chegara sifatida birinchi marta 8-asr boshlarida, uning bir qancha *kommerkiarioi* (bojxona xodimlari) muhrlari tasdiqlanganda paydo bo'lgan. 721/722 yil sanasidagi bitta muhr, hattoki barcha yunon orollari uchun mas'ul bo'lgan amaldorga ishora qiladi, ehtimol eski viloyatning shimoliy va g'arbiy Egey orollari ustidan ham kengayganini nazarda tutadi.  Harbiy jihatdan Egey orollari 7-8-asrlarda *Karabisianoi* korpusi va keyinchalik Cibyrrhaeot mavzusining nazorati ostiga o'tdi.  726 yilda mintaqa imperator Leo III ning ikonoklast siyosatiga qarshi qoʻzgʻolonda ishtirok etdi. Kiklad orollari floti boshlig'i Stiven Konstantinopolga muvaffaqiyatsiz hujumda isyonchilar rahbari Agallianos Kontoskelesga qo'shildi. 8-asr oxiridan boshlab Egey dengizida ikkita alohida buyruq paydo bo'ldi: shimoliy yarmini boshqaradigan Egey dengizining *droungarios* ( *Aigaion Pelagos* ) va "O'n ikki orol" ( *Dodekanesos* ) yoki "Ko'rfaz" *droungarios* ( *Kolpos* ), janubiy yarmini boshqaradi. Oxir-oqibat, oxirgi buyruq Samos mavzusiga aylandi, birinchisi esa Egey dengizining shimoliy orollarini, shuningdek, Dardanel va Propontisning janubiy qirg'oqlarini o'z ichiga olgan Egey dengizi mavzusiga aylangan ekan.  

1. 1 2  Nesbitt & Oikonomides 1994. sfn error: no target: CITEREFNesbittOikonomides1994 (help)
2. 1 2  ODB. sfn error: no target: CITEREFODB (help)
3. ↑  Ahrweiler 1966. sfn error: no target: CITEREFAhrweiler1966 (help)
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Birmingem (maʼnolari).

**Birmingem** (Birmingham) - Buyuk Britaniyadagi shahar. WestMidlends metropoliten grafligining maʼmuriy markazi (Markaziy Angliya). Aholisi 2,3 mln. kishi (1992, shahar atrofi bilan). B. birinchi marta 11-asrga oid tarixiy manbalarda tilga olingan. 13-asrda uzining yarmarkalari bilan shuhrat qozongan. 16-asrda metalldan ishlangan buyumlari bilan mashhur bulgan. 20-asr boshida harbiy zavodlar kurila boshlandi. Ikkinchi jahon urushi davrida shaharga ancha zarar yetgan. B. sanoat shahri, muhim transport tuguni. Gʻarbiy Midlend iqtisodiy rayonining markazi. Sanoatining asosiy tarmoklari: mashinasozlik, jumladan avtomobilsozlik, metallsozlik, kimyo (asosan shina va plastmassa), elektrotexnika ("Jeneral elektrik"), rezina va harbiy sanoat. Poligrafiya, rangli metallurgiya sanoati korxonalari ham bor. Zargarlik buyumlari ishlab chiqariladi. Meʼmoriy yodgorliklaridan gotika uslubida qurilgan SentMartin cherkovi (13-asr), ratusha (183252), SentChed sobori (1839— 41) va boshqa saqlangan. Universitet (1900-yildan), texnika kollejlari, shahar muzeyi, rasmlar galereyasi, nafis sanʼat instituti galereyasi bor.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Efrayim** (ivritcha: *אֶפְרָיִם* ‎ *Efrayim*) — Injil, Eski Ahd xarakteri; Efrayim qabilasining ajdodlari.

Hayot
-----

Yusufning ikki oʻgʻlining kenjasi, Geliopolislik misrlik Asenefa. Uning bobosi onasi tarafdan, misrlik ruhoniy Potifer edi. Muqaddas Kitob Efrayim (Efrayim) ismini Yusufning tugʻilishida shunday degani bilan tushuntiradi: „Xudo meni azob-uqubatlarim mamlakatida hosildor qildi". U Isroil oʻgʻillari Kanʼondan kelishidan oldin Misrda tugʻilgan va qariya tomonidan asrab olingan (Bit..).

Efrayimning katta bolalari Gat aholisi bilan boʻlgan oʻzaro toʻqnashuvda vafot etdilar, shundan soʻng Efrayim oʻgʻillik boʻldi, u oʻgʻillari uchun achchiq aza tutdi, aka-uka xotirasiga Beriya — „qaygʻu oʻgʻli" ismini oldi. Umuman olganda, Solnomalarning 1-kitobida Efrayimning 18 oʻgʻli (baʼzilarining ismlari takrorlanadi) va qizi Sheeru sanab oʻtilgan boʻlib, ular „pastki va yuqori Bayt Oʻronni va Uzzen Sherni qurgan".

Efrayim Isroil qabilalaridan birining ajdodi — Efrayim qabilasining ajdodi boʻlib, u markaziy Kanʼon yerining (Samariyaning janubiy qismi), shu jumladan Shilo, Shakam va Baytil shaharlarini meros qilib olgan. Kanʼon oʻrnashib boʻlgach, efraimliklar kanʼonliklardan soliq olib, ular bilan ixcham yashay boshladilar.

Hakamlar davrida, hakam Yiftah boshchiligidagi Isroil militsiyasi oʻzaro urush paytida Iordaniya qirgʻogʻida 42 mingga yaqin efrayimliklarni qirib tashladi. Efrayimliklar keyinchalik isroilliklardan uzoqlashib, ossuriyaliklar tomonidan assimilyatsiya qilingan.

Farzandlar
----------

* oʻldirilgan oʻgʻillari: Shutela, Bered, Faxaf, Elead, Faxaf, Zavod, Shutela, Ezer, Elad.
* Beriyaning oʻgʻli.
* Sheerning qizi.
* oʻgʻillari Rafay, Reshef, Felax, Faxan, Laydan, Ammiud, Elishama, Non, Iso.

Manbalar
--------

1. ↑   kak variant, upominayutsya deti detey

Havolalar
---------

* Yefrem // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb. 1890—1907.
Egey dengizi
**Egey dengizi** — Oʻrta dengiz havzasidagi yarim berk dengiz. Bolqon va Kichik Osiyo yarim orollari va Krit o. oraligʻida. Gretsiya va Turkiya qirgʻoqlarini yuvib turadi. Dardanell boʻgʻozi orqaly Marmar dengizi bilan tutash. Maydoni 191 ming km². Eng chuqur joyi 2561 m. Orol koʻp, yiriklari: Shimoliy va Janubiy Sporadalar, Kiklad o.lari va boshqalar Suvining temperaturasi yuza qatlamida qishda 11 — 16°, yozda 22— 25°. Shoʻrligi 37—38°/O0. Suv koʻtarilishi har yarim sutkada takrorlanadi (1 m gacha). Baliq ovlanadi. Asosiy portlari: Pirey, Saloniki (Gretsiya), Izmir (Turkiya).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4068425-8
* LCCN: sh85001234
* NARA: 10044383
* NDL: 00628271
* NKC: ge134145
* NLI: 000640088
* VIAF: 316432310
* en:WorldCat Identities: viaf-255146259

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Allergen** — allergik reaksiyalarni keltirib chiqaruvchi modda. Allergenlar quyidagi guruhlarga boʻlinadi: noin-feksion Allergenlar — maishiy, epidermal Allergenlar, oʻsimlik gullarining changlari, oziq-ovqat, dori-darmonlar, turli xil kimyoviy moddalar. Infeksion Allergenlar — bakteriyalar, zamburugʻlar, viruslar va boshqa Maishiy Allergenlar — uy changi, par yostiq patlari, dafniya, kutubxona changlari. Epi-dermal Allergenlar — yovvoyi va uy hayvonlari (it, mushuk, ot, qoʻy va boshqalar) juni, qazgʻogʻi. Dori Allergenlari: 0,9% li fiziologik eritma va glyukozadan tashqari deyarli hamma dorilar. Oʻsimlik gullarining changi 35 mkm dan kichik boʻlsa va oʻzida allergenlik xususiyatini namoyon etsa, shamolda uzoq masofaga ucha oladigan boʻlsa, al-lergik kasallik paydo qilishi mumkin. Bunday oʻsimliklarga ermon, burgon, makka, yalpiz va boshqa kiradi. Oziq-ovqat Allergenlari: har xil oziq-ovqat mahsulotlari (sut, tuxum, asal, baliq, yongʻoq, mosh, noʻxat, sitrus mevalar, shokolad va boshqalar). Kimyoviy Allergenlar — turli xil poroshoklar, pastalar, ursol (soch boʻyogʻi tarkibidagi modda), benzin, benzol va boshqa

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Dunyodagi *birinchi roman* 1010-yilda yaponiyalik xushmuomala **Murasaki Shikibu** „*Genji haqidagi ertak*"ni yapon saroyida bo‘lganida yozgan.

Murasaki Shikibu
Xitoy tili saroyning ilmiy tili bo‘lgani uchun asarlar yapon tilida (ayollar tomonidan qo‘llaniladigan adabiy tilda, ko‘pincha o‘z hayoti haqidagi shaxsiy hikoyalarda) yozilgan. sud) unchalik jiddiy qabul qilinmagan; shuning uchun ham nasr sheʼriyat bilan teng hisoblanmadi. "Genji haqidagi ertak" esa xitoy va yapon sheʼriyatini har tomonlama bilishi va xayoliy fantastikaning nafis asari bo‘lishi bilan ajralib turardi. U 800 ga yaqin sheʼrlarni oʻz ichiga oladi, bosh qahramonning yozuvi deb hisoblangan saroy sheʼrlari va uning nozik hikoyasi bir qahramonning 54 bobi va uning merosi orqali hikoyani davom ettiradi.
Shahzodaning saroy janglari va yoshlik yillari haqida hikoya qiluvchi romanning asli „Genji Monogatari" nomi bilan mashhur bo‘lib, o‘sha paytda monogatari; hikoya, hikoya, ertak kabi janrlarning umumiy nomi. 54 bobdan iborat asar qahramon haqidagi afsonani ravon tilda hikoya qiladi. Romanda 400 ga yaqin qahramon bor.
Bugungi kunda yapon adabiyotining durdona asari hisoblangan roman 20-asrda ingliz tiliga qilingan tarjimalaridan so‘ng butun dunyoda shuhrat qozongan.
Artur Ueyli birinchi boʻlib „Genji haqidagi ertak"ni ingliz tiliga tarjima qilgan (6 jild, 1925—33). Ueyli tarjimasi chiroyli va ilhomlantiruvchi, lekin ayni paytda juda bepul. Edvard Zaydenstikerning tarjimasi (1976) ham mazmuni, ham ohangi jihatidan asl nusxaga toʻgʻri keladi, lekin uning eslatmalari va oʻquvchilar uchun yordam vositalari 2001 yilda Royal Tyler tomonidan chop etilgan tarjimadan farqli oʻlaroq, siyrakdir.

Qoʻshimcha
----------

17-asrda Migel de Servantes tomonidan yozilgan „Don Kixot" zamonaviy Evropadagi birinchi roman hisoblanadi.‌‌

Manbalar
--------

1. ↑  „The Tale of Genji" (Ingilizcha). *Britannica*.  The Editors of Encyclopaedia Britannica. Qaraldi: 27-iyul 2022-yil.
2. ↑  *Shimauchi Keiji.* „The Story at the Heart of Japanese Culture: "The Tale of Genji"" (Ingilizcha). *nippon* (12-iyul 2019-yil). Qaraldi: 27-iyul 2022-yil.
**Geno Petriashvili** (gruzincha: *გენო პეტრიაშვილი*; tugʻ. 1994-yil 1-aprel, Gori, Gruziya) — gruziyalik erkin kurashchi, 125 kg gacha vazn toifasida, Gruziya terma jamoasi aʼzosi. Uch karra Jahon chempioni, ikki karra Yevropa chempioni, Jahon chempionatlari, Yevropa chempionatlari, Yevropa va Yozgi Olimpiada oʻyinlari gʻolibi.

Faoliyati
---------

1994-yilda Gori shahrida tugʻilgan. 2005-yil 19-avgustda Geno Petriashvili oʻgʻirlab ketilgan va 3 oy davomida asirlikda boʻlgan.

2013-yilda Jahon va Yevropa chempionatlarida bronza medallarini qoʻlga kiritgan. 2015-yilda Yevropa oʻyinlari va Jahon chempionatining bronza medali sovrindori boʻldi. 2016-yilda Yevropa chempioni boʻldi. 2016-yilda Rio-de-Janeyroda (Braziliya) Yozgi Olimpiada oʻyinlarida bronza medali qoʻlga kiritgan. 2017-yilda Parijda (Fransiya) Jahon chempioni boʻldi. 2018-yilda Budapeshtda (Vengriya) boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida Geno final bahsida xitoylik kurashchi Deng Zhiweini magʻlub etib, ketma-ket ikkinchi yil Jahon chempionligini qoʻlga kiritdi.

2019-yilda Buxarestda (Ruminiya) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida Geno turkiyalik chempion Taha Akgüldan keyin kumush medalni qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili Nur-Sultonda (Qozogʻiston) boʻlib oʻtgan Olimpiada oldidan Jahon chempionatida 125 kg gacha vazn toifasida Geno chempion sifatida oltin medalni qoʻlga kiritdi va Milliy olimpiya qoʻmitasiga olimpiya litsenziyasini oldi.

2020-yil fevral oyida Italiya poytaxtida boʻlib oʻtgan qitʼa chempionatida 125 kilogramm gacha vazn toifasida Geno chempionlik uchun kurashda polshalik sportchi Robert Baranni magʻlub etib, Yevropa chempionatining oltin medalini qoʻlga kiritdi.

2021-yilda Osloda (Norvegiya) boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida 125 kg gacha vazn toifasida Jahon chempionatining kumush medali sovrindori boʻldi. Finalda u eronlik kurashchi Amir Hossein Zarega yutqazdi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  *Кавказский Узел.* „Грузинский борец завоевал серебряную медаль чемпионата мира". *Кавказский Узел*. 4-oktabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-oktabr 2021-yil.
Adam Mitskevich
**Adam Bernard Mickiewicz** (Mitskevich) (1798.24.12, Novogrudka yaqinidagi Zaosye qishlogʻi – 1855.26.11, Istanbul) – polyak shoiri, milliy ozodlik harakati arbobi. Polyak romantizmining asoschisi. Vilen universitetini tugatgan (1819), polyak yoshlarining "Filomatlar" ("Fan doʻstlari"), "Filaretlar" ("Yaxshilik doʻstlari") tashkilotlarida faol ishtirok etgan. M.ning ilk toʻplami ("Sheʼriyat", 1-j. 1822) Polsha adabiyotida romantik oqimning manifesti boʻldi. M. "Sheʼriyat" (2-j. 1823)ga kirgan romantik ruxdagi "Grajina" liro-epik dostoni bilan Polshada "sheʼriy qissa" janriga asos soldi.

"Filaretlar" tashkiloti ishi boʻyicha qamalgan (1823) M.ni chor maʼmurlari Litvadan chiqarib yuborgan; Rossiyada yashab, A. S. Pushkin bilan yaqin aloqada boʻlgan (1824–29). Bu yillar uning gʻoyaviy va ijodiy oʻsishida mu-him davr boʻldi ("Qrim sonetlari", 1826; "Konrad Vallenrod", 1828 va boshqalar). M. 1830-yildan Parijda yashadi. "Dzyadlar" dramatik dostonining 3qismi (1832)ni va milliy mustaqillik uchun kurash ruhi bilan sugorilgan 12 qoʻshiqdan iborat "Pan Tadeush" dostoni (1834)ni nashr ettirdi. Realistik gʻoyalar, intilishlar yorqin namoyon boʻlgan "Pan Tadeush" dostoni milliy epopeyadir, u personajlari yuksak darajada tipiklashgan va individuallashgan durdona asar, eski polyak tur-mushining qomusi, serjilo soʻz sanʼ-ati sanaladi. M. lirik sheʼrlar turkumini (1838–39) yaratgan. Ijtimoiy va madaniy xayotda faol ish olib borgan: 1840–44 yillarda Parijda slavyanlar adabiyotidan maʼruzalar oʻqigan. 1848-yil Avstriya zulmiga qarshi kurashayotgan italiyaliklarga yordam berish uchun polyak legionini tuzgan. 1849-yildan demokratik ruxdagi "Xalq minbari" gazrtsda muharrirlik qilgan. M. sheʼrlari M. Shayxzoda, Shuhrat, Muhammad Ali, Sayyor va boshqa tomonidan oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**(Abu Muhammad) Iso ibn Muso at-Taymiy** (hijriy 185-yil (milodiy 801-yil)da vafot etgan) G‘unjor laqabi bilan aytilgan, Buxoro ahlidan bo‘lgan. Iso al-G‘unjor fozil olim, taqvodor, haqiqatgo‘y bir kishi edi. Ilm olish maqsadida Iroq, Hijoz, Misrga safar qilib, ko‘plab taniqli olimlar bilan muloqotda bo‘lgan. U Molik ibn Anas, Sufyon as-Savriy, Sufyon ibn Ubayna al-Lays ibn Saad, Ibn Lahiyʼa va ulardan boshqa ko‘plab mashhur olimlardan hadislar eshitgan. G‘unjor deb atalishining sababi ikki yonog‘i har doim qizarib turgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

Manbalar
--------

1. ↑  Z. Munavvarov va boshqalar*. Ренессанс олимлари қомуси* (oʻzbekcha, inglizcha va arabcha), 2021-yil — 92 bet. ISBN 978-9943-7557-7-2.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Renessans olimlari qomusi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Isobel „Izzy" Dalton** (talaffuzi: *Izobel Delton*; 1997-yil 9-sentyabrda tugʻilgan) — avstraliyalik futbolchi, Angliya FA ayollar chempionatida Lewes safida oʻynaydi. 17 yoshgacha boʻlgan Avstraliya ayollar milliy terma jamoasida aʼzosi.

Faoliyati
---------

### Bristol Academy

Avstraliyada oʻrta maktabni tugatgandan soʻng, Isobel 2014/15-yilgi mavsumda Bristol Academyda (hozirgi Bristol City) professional faoliyatini boshlash uchun Angliyaga qaytib keldi. Dalton FA WSLdagi debyutini Willie Kirk boshchiligida Arsenal WFCga qarshi oʻtkazdi.

### Brisbane Roar

Dalton 2014-2015, 2019-2020 va 2020-2021-yillarda Brisben Roarda uchta oʻyin oʻtkazgan. 2014-yilning 8-noyabrida Adelaida Unitedga qarshi 3:0 hisobida g‘alabali o‘yinda debyut qilgan, debyutidan buyon u jamoa safida yana 24 ta o‘yinda maydonga tushgan. Dalton yaqinda 2020/21-yilgi mavsumda jami 7 golli uzatma bilan ligada birinchi oʻrinni egalladi, jamoa esa mavsumda 2-oʻrinni egalladi. Shuningdek, u oʻsha mavsumda Brisben Roarda yilning eng yaxshi oʻyinchisi nomini qoʻlga kiritdi.

### Napoli Femminile

2020-2021-yilgi mavsumda Dalton Italiyaning „Napoli" jamoasiga o‘tdi va A Seriyada o‘ynadi. Tez orada unga avstraliyalik hamkasblari Alexandra Huyh va Jacinta Galabadaarachchi qo‘shildi.

### Lewes FC ayollar

Dalton „Equality FC" klubiga 2021-yilning yozida Brisben Roar bilan oʻtkazgan sovrinli mavsumdan soʻng qoʻshildi. Lewes FC — erkaklar va ayollar uchun teng oʻyin byudjetiga ega dunyodagi birinchi va hozirda yagona klub. Dalton oʻshandan beri klub safida 22 marta maydonga tushdi va 2021-yilning soʻnggi qismida qitʼa kubogi guruh bosqichida „Reading"ga qarshi oʻyinda 2 gol kiritdi.

### Colorado universiteti, Boulder

2015-yilni Kentukki shtatidagi Lindsey Wilson kollejida o‘tkazib, 3 ta golli uzatma hamda 7 ta golni amalga oshirib, Dalton Colorado Buffaloes jamoasida o‘ynash uchun Kolorado Boulder universitetiga o‘tdi va 2018-yilgi Pac-12 All-Academic jamoasida faxriy yorliq bilan taqdirlandi. Isobel 2019-yil may oyida Kolorado universitetini sotsiologiya fanlari bakalavriati bilan tamomlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „U-17s off to winning start" (en). *Matildas* (9-noyabr 2012-yil). Qaraldi: 22-noyabr 2021-yil.
2. ↑  „Dalton loving life back in Queensland" (en). *Brisbane Roar FC* (11-dekabr 2019-yil). Qaraldi: 26-oktabr 2021-yil.
3. ↑  *Davidson.* „Meet the Aussie trio at Napoli" (en). *SBS News* (19-oktabr 2020-yil). Qaraldi: 26-oktabr 2021-yil.
4. ↑  „Isobel Dalton - Soccer" (en). *University of Colorado Athletics*. Qaraldi: 22-noyabr 2021-yil.
**Oʻrta minora**, ilgari shuningdek **Snetnaya** — Pskov Kremlining sharqiy minorasi, Pskov mudofaa inshootlarining bir qismi.

Pskov daryosining qirgʻogʻida joylashgan. Oʻrta minora Krom sharqiy devorining oʻrtasida joylashgan. Minora 5 qavatli, balandligi 35 metr, minoraning oʻrtacha diametri 11 metr. Oʻrta minora qoʻriqchi vishkasi boʻlgan chodir bilan tugaydi, uning ustiga xochning stilizatsiya qilingan tasviri tushirilgan metall prapor mahkamlangan — Staro-Izborsk qal’asi devorida joylashgan xochli bezakdan prapor uchun foydalanilgan.

Sobiq nomi — Snetnaya minorasi — snetka baligʻi nomidan kelib chiqqan. Ilgari daryo qirgʻogʻidagi minora yonida yirik baliq bozori boʻlib, u yerda snetka mahsulotlari sotilgan.

XIV-asrning boshlarida, Zapskovye hali qal’a devori bilan himoyalanmagan vaqtda vecheda yangi Kreml minorasini qurishga qaror qilindi. 1416-yilda „Pyotrning roʻzasida" posadniklar tomonidan yollangan brigada Oʻrta minora qurilishini tugatdi, ammo ikki oy oʻtgach, u qulab tushdi. 1419-yilda yangi minora qurildi. Kremlni qazish paytida ikkita qurilish davrining qoldiqlari topildi. 1973-yilda Kremlni qayta tiklash paytida minora qayta tiklandi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Средняя башня Псковского кремля". *Информационный портал города Пскова*. 19-yanvar 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. 1 2 3  „Средняя башня Псковского Кремля". *pleskov60.ru*. Qaraldi: 3-mart 2022-yil.
**Abirabit** (Abiraabit) — Yoqutistondagi daryo boʻlib, Yana ning oʻng irmogʻi hisoblanadi.

Umumiy maʼlumotlar
------------------

U dengiz sathidan 220 m balandlikda joylashgan *Semeyka* va *Badyay*  daryolarining qoʻshilishi natijasida hosil boʻlgan. Verxoyansk viloyati  hududi orqali shimoli-gʻarb tomonga oqib oʻtadi. Abirabit daryosining ogʻzi Yana daryosining oʻng qirgʻogʻidan 435 km uzoqlikda joylashgan. Daryoning uzunligi 120 km (Semeyka daryosi manbaidan 153 km)ni tashkil etadi. Basseynning suv jamlanmasi maydoni 2570 km². Qor va yomgʻir natijasida tashkil topadi. Daryoda muzlar oktabr oyida paydo boʻladi va may oyining ikkinchi oʻn kunligida ochiladi. Uning eng katta irmogʻi — Sasil-Yuryax hisoblanadi.

Suv reestri maʼlumotlari
------------------------

Suv resurslari federal agentligi tomonidan tayyorlangan, Rossiya davlat suv reestri va RF hududini suv xoʻjaligini rayonlashtirish geoaxborot tizimi maʼlumotlariga koʻra :

* Basseynli okrugi — Lenskiy
* Daryoli basseyni — Yana
* Daryo quyi basseyni — Yananing Adichaga quyi tushishi
* Suv xoʻjaligi uchastkasi — Yananing Adicha daryosiga qoʻshilishidan Bitantay daryosisiz ogʻziga qadar

Manbalar
--------

1. ↑  „Бадяй". *Государственный водный реестр РФ*. 29-aprel 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-aprel 2013-yil.
2. ↑  „Абырабыт". *Публичная кадастровая карта*. 11-iyun 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-aprel 2013-yil.
**Chabaxan Mixaylovna Basiyeva** (1912-1942) - sovet oʻqituvchisi, Ulugʻ Vatan urushi davrida — bosib olingan hudud Shimoliy Osetiyaning Alagir shahridan. 1942-yilda hamkorlik qilishdan bosh tortgani uchun nemislar tomonidan qatl etilgan. U vafotidan keyin 1-darajali Vatan urushi ordeni bilan taqdirlangan.

Biografiyasi
------------

1912-yilda Tsey shahrida tugʻilgan, toʻrt aka-ukaning opasi, oilada yolgʻiz qiz boʻlgan.

Orjonikidze nomidagi pedagogika institutining rus tili va adabiyoti fakultetini tamomlagan.

Alagir shahridagi 1-son maktabda rus tili va adabiyoti oʻqituvchisi boʻlib ishlagan, shu bilan birga 1941-yildan Olagir tuman komsomol qoʻmitasi byurosi aʼzosi, KPSS aʼzosi edi.

Maʼlumki, 1941-yil 11-oktyabrda maktab oʻqituvchilari va oʻquvchilari Mudofaa jamgʻarmasiga oʻtkazilgan 21,4 ming rubl puldan 1070 rubli Chabaxon Basiyevaning hissasi boʻlgan.

Odatda berilgan maʼlumotlarga koʻra, 1942-yil noyabr oyida Alagir nemislar tomonidan bosib olingandan soʻng, unga mintaqaviy „Razdzog" gazetasining yarim kunlik jurnalisti sifatida bosqinchilar tomonidan nashr etilgan gazetada ishlash taklif qilindi, ammo u rad etdi. 1942-yil dekabr oyida Sovet qoʻshinlarining Kavkazga qarshi hujumidan biroz oldin u qatl qilindi.

U Alagir shahri va Tsrau qishlogʻi chegarasidagi ommaviy qabrga dafn etilgan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1965-yil 10-maydagi farmoni bilan 1-darajali Vatan urushi ordeni bilan taqdirlangan:

> "*Ulug 'Vatan urushi davrida fashist bosqinchilariga qarshi kurashda koʻrsatgan jasorati uchun* "
> 
>

Xotira
------

Alagir shahridagi koʻchaga uning nomi berildi. Oʻzi ishlagan 1-oʻrta maktabga haykal-byust oʻrnatildi.

Madaniyatda
-----------

1970-yilda suratga olingan "Posledniy sneg "(Soʻnggi qor) badiiy filmi Chabaxan Basiyevaning jasoratiga bagʻishlangan boʻlib, bosh rolni Zemfira Tsaxilova ijro etgan.

Osetin shoiri David Darchievning „Chabaxan" sheʼri unga bagʻishlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  1941—1945: Severnaya Osetiya v Velikoy Otechestvennoy voyne / T. T Xudalov. — Severo-Osetinskiy in-t gumanitarnix issledovaniy, 1992. — 317 s. — str. 51
2. ↑  Zvenit chinara: Stixi i poemi / Daut Darchiev; Avtoriz. per. s oset. M. Maksimova. — Ordjonikidze: Ir, 1971. — 128 s.
3. ↑  Pisateli Severnoy Osetii: biobibliograficheskiy spravochnik. — IR, 1992. — 344 s. — str. 175

Adabiyot
--------

* Jenщini gor / Gagieva M. A. — Ordjonikidze: Severo-Osetinskoe knijnoe izdatelstvo, 1966. — 229 s.-str. 117
* *Boris Fardzinov* — Mujestvennaya doch Alagira" // Gazeta „Zarya" (Alagir), 6 avgusta 2002
* *Valeriy Gasanov* — K 100-LYeTIYu SO DNYa ROJDYeNIYa ChABAXAN BASIYeVOY // Jurnal „Daryal", № 5, 2017
* Basieva Chabaxan Mixaylovna // Severo-Osetinskaya respublikanskaya yunosheskaya biblioteka, 2022
* Litsa Pobedi // Gazeta „Severnaya Osetiya", 27 maya 2021
**23-sentyabr** — Grigoriy taqvimida yilning 266- (kabisa yilida 267-) kuni. Yil yakuniga 99 kun qoladi.

|  |
| --- |
| ← **Sentabr** → |
| Du | Se | Ch | Pa | Ju | Sh | Ya |
|   |   |   |   | 1 | 2 | 3 |
| 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |   |
| 2023-yil |

Bayramlar
---------

*Yana qarang: Turkum:23-sentyabr bayramlari*

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Bu boʻlim chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

Voqealar
--------

NeptunNeptun
*Yana qarang: Turkum:23-sentyabr voqealari*

* 1122 — Vorms konkordati tuzildi.
* 1803 — Assai jangida hindlar inglizlardan magʻlub boʻlishdi.
* 1821 — Yunonistonda musulmonlar qirgʻini.
* 1846 — Iogann Galle Neptun *(suratda)* sayyorasini kashf qildi.
* 1913 — Rolan Garros Oʻrtayer dengizini kesib oʻtdi.
* 1932 — Najd va Hijoz Saudiya Arabistoniga birlashdi.
* 1993 — Rossiya Federatsiyasi xalq deputatlarining X s’ezdi.

Karshiboyev Shaxzod Xamza oʻgʻli 1997-yil 23-sentyabrda Oʻzbekiston respublikasi Sirdaryo viloyati Xovos tumani Mustaqillik MFY Ishchilar koʻchasida tavallud topgan. 
2004-2013 yillar Xovos tumani 19- sonli Umumtaʼlim maktabida tahsil olgan.
2013-2016 yillar Yangiyer shahrida joylashgan Yangiyer akademik litseyida oʻqigan.Litseyda tarix, ona-tili, adabiyot va ingliz tili fanlarini oʻrgandi. 2016-2017 yillarda Toshkent shahrida joylashgan Profi Education oʻquv markazida tarix, ona-tili va adabiyot, fransuz tilidan ustozlardan mukammal ilmlarni oldi. 2017-2021 yillarda Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi Islomshunoslik fakulteti Dinshunoslik yoʻnalishida bakalavriat taʼlimini egalladi. 2021-yilda Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi Qiyosiy dinshunoslik yoʻnalishi boʻyicha Mahisratura boshqichida taʼlim olib kelmoqda.
Qiziqishlari: kitob oʻqish, futbol tomosha qilish, siyosat.
Ish joyi: Sirdaryo viloyati Xovos tumani 19-sonli umumtaʼlim maktabida Tarbiya fani oʻqituvchisi va shu bilan birga tarix fanidan qoʻshimcha dars oʻtib kelmoqda.
Kelajakdagi maqsadi: Oʻzining shaxsiy maktabini va oʻquv markazini ochish.

Vafot etganlar
--------------

*Yana qarang: Turkum:23-sentyabrda vafot etganlar*

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Bu boʻlim chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

Havolalar
---------

* days.peoples.ru Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-01-27).(rus.)
**Jack Diamond** (Manchester, 1941-yil 12-avgust - 2016-yil 12-may) ingliz qiziqchisi boʻlib, Angliya shimoli-gʻarbidagi klublar va teatrlardagi faoliyati bilan tanilgan. U *The Stage* jurnali tomonidan "Blekpulning sevimlisi" va Bernard Menning tomonidan "juda kulgilli odam" sifatida ta'riflangan.

Yoshligi
--------

Jack 1941-yil 12-avgustda Manchesterda tug'ilgan. U Nansen Sent-Junior maktabiga, keyin esa Ardvik o'rta texnik maktabiga bordi. U Town Hall imtihonlarini topshirdi va 15 yoshida Ta'lim Bo'limida kichik ishchi bo'lib ishladi.

U 16 yoshida bir guruh doʻstlari bilan Fileydagi Butlinsga taʼtilga borib Milliy isteʼdodlar tanlovida ishtirok etdi va u yerda "Ma she's making eyes at me" qoʻshigʻini kuyladi. U pianinochi bilan shunchalik improvizasiya qildiki, u "Komediyachilar" bo'limida g'olib chiqdi va 10 funt sterling va bepul haftalik ta'tilga sazovor bo'ldi.

Karyera
-------

16 yoshidan boshlab Jack ichimlikxona va klublarda konsertlar berishni boshladi. Oltmishinchi yillarning boshlarida u mamlakatning barcha klublarida yaxshi tanilgan edi. U televizordagi "Komediya shoulari" ning ko'pchiligida komikslarni qizdirdi. Keyin u Blekpuldagi Norbreck Hydro mehmonxonasida o'zining Revyu yulduzi sifatida ochdi. Bu katta muvaffaqiyat edi va u ikki yil davom etdi.

Yetmishinchi yillar davomida Jack bir nechta klublarni ochdi, lekin o'zining sahna ishiga diqqatni jamlashga shay edi. U Blekpulda o'zining 25 yil davomida ishlagan "Jack Diamonds Discouries" iqtidorlar shousini boshladi. Keyinchalik u Fylde qirg'og'idagi Klivlida ishlagan. U bir nechta teledasturlarda ishtirok etdi va "Diana Dors shousi" teleserialini ham suratga oldi. Uni Bryan Yorke Enterprises boshqargan. Jek mamlakatdagi eng yaxshi reklamachilardan biri sifatida baholangan.  O'z faoliyati davomida u Les Douson, Eartha Kitt, Roy Orbison, The Walker Brothers, The Beatles va boshqa ko'plab nomlar bilan paydo bo'ldi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Jack 1992-yilda "Roly Polys"dagi Mari Eshtonga turmushga chiqdi va sog'lig'i bilan bog'liq muammolar tufayli 2004-yilda nafaqaga chiqdi, Sautportga ko'chib o'tdi va u yerda 2016-yil 12-mayda vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „The Alabama Cabaret 2009" (5-mart 2009-yil).
2. ↑  „My Cultural Home: Bernard Manning" (12-iyun 2003-yil).[*sayt ishlamaydi*]
3. ↑  British television: an illustrated guide -Tise Vahimagi, Michael Ian Grade - 1996 Page 192 "The Diana Dors Show (Southern TV, 1981) featured Dors as hostess in this afternoon talk show, assisted by comedian Jack Diamond and singer Mike McKenzie;"
4. ↑  „arxiv nusxasi". 6-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-may 2022-yil.
5. ↑  „It's a Roly Poly life for this Southport girl".
6. ↑  „Stroke shock for Roly Poly star Marie". Qaraldi: 30-may 2022-yil.
7. ↑  „Wife pays tribute to Manchester comic Jack Diamond who has died aged 75". Qaraldi: 30-may 2022-yil.
**Amygdalies** (grekcha: *Αμυγδαλιές*) Grevena munitsipalitetiga qarashli qishloq va jamoadir. 2011-yilgi mahalliy hokimiyat islohotidan oldin u Grevena munitsipaliteti tarkibiga kirdi va munitsipalitet okrugi boʻlgan edi. 2011-yilgi aholini roʻyxatga olishda qishloqda 446 nafar va jamiyatda 500 nafar aholi istiqomat qilayotganligi aniqlangan. Amygdalies jamoasi 28.331 km2 maydonni egallaydi.

Maʼmuriy boʻlinishi
-------------------

Amygdalies jamoasi ikkita alohida aholi punktlaridan iborat:

* Agia Triada (32 nafar aholi)
* **Amygdalies** (446 nafar aholi)
* Lochmi (22 nafar aholi)

Yuqorida tilga olingan aholi soni 2011-yilga toʻgʻri keladi.

Aholisi
-------

2011-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Amygdalies aholi punkti aholisi 446 nafar kishini tashkil etdi, bu aholi sonining 2001-yildagi oldingi aholini roʻyxatga olish bilan solishtirganda deyarli 26% ga kamayganini koʻrsatadi.

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Yil | Aholi |
| --- | --- |
| 2001 | 602 nafar |
| 2011 | 446 nafar |

 |

Manbalar
--------

1. ↑  „ΦΕΚ B 1292/2010, Kallikratis reform municipalities" (el).  Government Gazette.
2. 1 2 3  „Population & housing census 2001 (incl. area and average elevation)" (el).  National Statistical Service of Greece. 21-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi.

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
***Heredity*** — Nature Portfolio tomonidan chop etiladigan har oyda koʻrib chiqiladigan ilmiy jurnal. U biologik maʼnoda irsiyatni, yaʼni genetikani yoritib boradi. Jurnal 1947-yilda Ronald Fisher va CD Darlington tomonidan asos solingan va Genetika jamiyatining rasmiy jurnali hisoblanadi. 1996- yildan nashriyot Nature Portfolio tomonidan qabul qilindi. Bosh muharrir — Sara Gudacre.

„Journal Citation Reports" maʼlumotlariga koʻra, jurnalning 2021-yil impakt faktori 3,832 boʻlib, uni „Ekologiya" toifasidagi 173 ta jurnal ichida 61-oʻrinda. „Evolyutsion biologiya" turkumidagi 51 ta jurnal ichida 19-oʻrinni egalladi va „Genetika va irsiyat" toifasidagi 175 jurnaldan 79-oʻrin.

Manbalar
--------

1. ↑  „About the Editors". *nature.com*.  Springer Nature. Qaraldi: 5-sentabr 2022-yil.
2. ↑   „Journals Ranked by Impact: Ecology",*2021 Journal Citation Reports*, Science, Web of Science, Clarivate, 2022.
3. ↑   „Journals Ranked by Impact: Evolutionary Biology",*2021 Journal Citation Reports*, Science, Web of Science, Clarivate, 2022.
4. ↑   „Journals Ranked by Impact: Genetics & Heredity",*2021 Journal Citation Reports*, Science, Web of Science, Clarivate, 2022.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti
* The Genetics Society
* The American Genetic Association official website

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kontaktor** — past kuchlanishli oʻzgaruvchan va oʻzgarmas tok zanjirlarini maʼlum masofadan turib ulab oʻzadigan elektromagnit apparat. Mustaqil va magnitli ishga tushirish, ish mashinasi va qurilma ichiga oʻrnatilgan xillari boʻladi. Elektromagnitdan tok oʻtganda elektromagnit gʻaltagi yakorni oʻziga tortadi va zanjir kontaktlari tutashadi. K. boshqarish zanjiriga ketma-ket yoki parallel ulanadi. K. kuchlanishi 650 V gacha, tok kuchi 1000 A gacha boʻlgan elektr mashinalari va apparatlarini boshqarishda qoʻllaniladi. Oʻzgarmas tok K.lari tramvay, trolleybus va elektrovoz dvigatellarini, oʻzgaruvchan tok K.lari asinxron dvigatellarni (stanok, liftlarda) boshqarish uchun ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**"Quyosh qoraymas"** — Oʻzbekiston xalq yozuvchisi, akademik Muso Toshmuhammad oʻgʻli Oybek ijodiga mansub 1943-1957-yillarda yozilgan roman. Adib „*Quyosh qoraymas"* romanida Bektemir ismli askar va uning ikki doʻsti misolida SSSRning tayyorgarliksiz urushga kirgani va rahbarlarning qoʻpol xatolari tufayli turli xalqlardan boʻlgan millionlab kishilar, shu jumladan, oʻzbek jangchilarining „toʻp yemi" boʻlgani haqidagi haqiqatni badiiy mujassamlantirib bergan.

Romanning ilk variantidan parchalar „Qizil Oʻzbekiston" gazetasida va „Sharq yulduzi" jurnalida eʼlon qilib borilgan. Asar 1971-yilda *Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida* chop etildi. 1977-yilda esa *Oʻqituvchi* nashriyoti tomonidan roman 120 000 nusxada bosib chiqarildi. Soʻnggi marotaba 2020-2021-yillarda *Yangi Asr Avlodi* nashriyotida nashr etildi.

Yaratilish tarixi
-----------------

Oybek 1942-yil dekabridan 1943-yilning mart oyiga qadar Gʻarbiy frontda, Moskva, Voronej, Kursk, Belgorod uchun boʻlgan janglarda oʻzbek jangchilari orasida boʻlib, ularning jasorati, qahramonliklari haqida material toʻpladi.

Adib xotiralarida shunday yozgandi: "*Ogʻir urush yillarida men „Quyosh qoraymas" degan yangi roman ustida ish boshladim. Ulugʻ Vatan urushi frontlaridagi oʻzbek jangchilarini koʻrsatishga harakat qildim. Men artistlar brigadasi bilan frontga borgan boʻlsam ham, u yerda brigadadan ajralib qoldim. Chunki faqat sharoitni, kishilarni chuqur oʻrganibgina jangchi va komandirlarning qahramonligi haqida asar yozish mumkinligini angladim va frontda uch oy qolib ketdim".*

Oybek frontdan qaytganidan keyin bu roman ustida ish boshladi. Romanning dastlabki variantidan parchalar „Qizil Oʻzbekiston" gazetasida, „Armugʻon", „Zafar" deb nomlangan almanaxlarda, „Sharq yulduzi" jurnalida eʼlon qilib borilgan.

Roman ustida ishlash materiallar yetarli boʻlmagani uchun vaqtinchalik toʻxtatiladi. Oradan anchagina fursat oʻtib, puxta tayyorgarlikdan keyin adib oʻz asarini qayta yozishga kirishdi va 1957-yil dekabrida romanni yozib tamomladi.

Qahramonlar
-----------

* Bektemir Oʻrinboyev
* Asqar polvon
* Kamol
* Dubov
* Nikolin
* Azimov
* Hoshimjon Saidov
* Popov
* Mirxoliq
* Salima
* Ali tajang
* Nadya
* 
*

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  *arxiv nusxasi*, 2021-12-29da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2021-12-29

Havolalar
---------
**Amyobiaz**, amyoba dizenteriyasi — yoʻgʻon ichakning yarali yalligʻlanishi bilan kechadigan protozoy kasallik, ichburugʻning bir turi. Dizenteriya amyo-basi qoʻzgʻatadi. Kasallikda bemorning tinkasi qurib, ishtahasi yoʻqoladi, qorni ogʻrib, ichi ketadi (bir kecha-kun-duzda 5-20 va undan koʻp), suyuq najasda shilliq moddalar va qon boʻladi. Baʼzan harorat koʻtariladi (39-40°), zaharlanish alomatlari (koʻngil aynishi, qusish), jigar va boshqa aʼzolarda abssess roʻy beradi. Davo choralari koʻrilmasa yoki bilar-bilmas davo qilinsa, kasallik surunkali shaklga oʻtadi. A. bilan ogʻrigan bemor kasalxonada davolanadi. Meʼda-ichak faoliyati buzilganda darhol vrachga murojaat etish lozim.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Quyosh sunʼiy yoʻldoshlari**, sunʼiy sayyoralar — Quyosh atrofidagi orbitaga chiqariladigan kosmik uchish apparatlari (KUA), Quyosh sunʼiy yoʻldoshlariy. ning harakati Quyosh sistemasidash barcha sayyoralar harakati singari Quyoshning tortishish kuchi bilan aniqlanadi. Kosmik apparat Quyosh sunʼiy yoʻldoshlariy. boʻlishi uchun unga Yerga nisbatan ikkinchi kosmik tezlik (11,2 km/sek) dan katta Quyoshga nisbatan 42,1 km/sek tezlik berilishi kerak.

Quyosh sunʼiy yoʻldoshlariy. 3 turga boʻlinadi: 1) geliotsentrik orbitada ilmiy texnik tadqiqotlar oʻtkazish uchun moʻljallangan KUA; 2) uchib oʻtadigan trayektoriya boʻylab harakatlanadigan sayyoralarni oʻrganish uchun moʻljallangan KUA. Ularning oxirgi geliotsentrik orbi-talari tekshirilayotgan sayyoraning tortishish maydoni taʼsiri ostida vujudga keladi; 3) sayyoralarni, sunʼiy yoʻldosh orbitasidan turib yoki bevosita sayyora sirtiga qoʻnib oʻrganish uchun moʻljallangan KUA. Bular gelio-sentrik orbitaga chiqariladi, lekin "Yer — sayyora" uchib oʻtish trassasida-gina Quyosh sunʼiy yoʻldoshlariy. rejimida uchadi, Quyosh sunʼiy yoʻldoshlariy. quyosh aktivligi, sayyoralararo magnit maydon, quyosh shamoli va boshqalarni oʻrganishda qoʻllaniladi (yana qarang "Venera", "Zond", "Luna", "Mariner", "Mars").


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kontinental iqlim** — katta **qurukliklar**ning atmosferaga taʼsiri ostida shakllanadigan iqlim. Bunda yillik va sutkalik temperatura amplitudalari katta boʻladi, havo kechasi salqin, kunduzi issiq keladi, yogʻingarchilik kam boʻlib, u yildan bu yilga oʻzgarib turadi. Kontinental iqlim dengiz iqlimining aksidir. Oʻzbekiston okean va ochiq dengizlardan minglab km uzoqda, eng katta Yevrosiyo materigining markazida boʻlganidan tipik kontinental iqlimli oʻlkadir. Oʻzbekiston va butun Oʻrta Osiyo iqlimining asosiy xususiyatlari shundaki, bu yerlarda yoz issiq va seroftob, qish shu kengliklar uchun ancha sovuq, sutka va yil davomida temperatura keskin oʻzgarib turadi, yogʻin kam va havo quruq boʻladi. Yanvar bilan iyulning oʻrtacha temperaturalari orasidagi farq Toshkentda 27,6°, Qarshida 29°, Nukusda 33°. Holbuki, Londonda bu farq 12° ga teng. Absolyut amplituda, yaʼni qachonlardir boʻlib oʻtgan eng sovuq temperatura bilan eng issiq temperatura orasidagi farq Toshkentda 73°, Qarshida 76°, Nukusda 78,8°. Oʻrtacha sutkalik amplituda Oʻrta Osiyoda 15–20°. Ayrim yil va kunlarda temperatura amplitudalari bu raqamlardan ancha katta boʻlishi mumkin. Baʼzan togʻ orasidagi vodiylarda sutkalik amplituda 30–35° ga yetadi.

Oʻrta Osiyo bilan bir xil kengliklarda joylashgan Kontinental iqlimli boʻlmagan hamma yerlarda yiliga 400–600 mm yogʻin yogʻadi, holbuki oʻlkamiz tekisliklarida iqlim kontinentalligi tufayli atigi 100–200 mm yogʻin yogʻadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Quyoshli arava** (dat. Solvognen) — bronza davri aravasining miniatyura haykali, 1902-yilda Zelandiya orolining shimoli-gʻarbiy sohilidagi Trundholm botqogʻida bir dehqon tomonidan topilgan va oʻsha paytdan beri Kopengagendagi Daniya Milliy muzeyi kolleksiyasining marvaridiga aylangan. (Daniya madaniy kanoniga kiradi).

Haykaltaroshlik guruhiga toʻrt gʻildirakli aravadan tashqari 25 sm.li, oʻng tomoni zarhal ishlangan bronza disk shaklidagi Sol (Quyosh) tasviri va uni yetaklab ketayotgan, bronzadan quyilgan ot tasvirlangan. Zarhal quyosh diskining faqat bir tomoniga qoʻllanilgan: aftidan, qadimgi odamlar Quyoshning bu tomoni kunduzi vagon harakati paytida, qarama-qarshi. zarhallanmagan tomoni esa tunda qaytib kelganida Yerga qaragan deb hisoblashgan.

Aravaning chap tomoni
Trundholmdan quyoshli arava miloddan avvalgi XVIII-XVII asrlarga tegishli boʻlishi mumkin. (Nebradan samoviy disk bilan bir vaqtda). Shunisi eʼtiborga loyiqki, bu gʻildirakli arava: har bir gʻildirakda toʻrtta sim bor. Birinchi haqiqiy aravalar Yevropada faqat temir asrida paydo boʻlgan (Monteleonedan etrusk aravasi, miloddan avvalgi VI asr).

Quyosh xudosining aravada osmon boʻylab sayohati haqidagi afsona hind-yevropa xalqlariga xos (qarang. Gelios aravasi, qadimgi hind Vimana). German anʼanalarida bu birinchi marta oʻrta asrlarda qayd etilgan: maʼbuda Sol Arfak va Alsvid ismli otlar, kun xudosi Dagr esa — Xrimfaksi („qirov yolli") va Skinfaksi („och yolli") otlar tortilgan aravada osmon gumbazini aylanib chiqadi

Aylanayotgan tasvir

Yana qarang
-----------

* Tarixdan oldingi Fennoskandiya

Adabiyotlar
-----------

* Панченко Д. В.*. Диффузия идей в Древнем мире*. Филологический факультет и Факультет свободных искусств и наук СПбГУ, 2013.

Havolalar
---------

* Медиафайлы по теме Солнечная повозка на Викискладе
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Kontrastlik (maʼnolari).

**Kontrastlik** (fotografiyada) — fotoqogʻozdagi eng yorugʻ (och) va eng qorongʻi (toʻq) joylarning yorqinlik xossalari nisbati boʻyicha oq-qora fototasvirlarning tavsifi. Oq-qora tasvirda K. qorayishning eng katta va eng kichik optik zichliklari (optik zichlik toʻshayotgan yorugʻlik nurlari uchun modda qatlamining noshaffoflik oʻlchovi) orasidagi tafovut (AD ~ Dmm — Dmin) sifatida aniqlanadi. Fotomaterial K.gining miqdoriy va rangiy tavsifi K koeffitsiyenti deb ataladi. Agar fotosuratga olish sharoiti va kridalari toʻgʻri tanlansa, fotomaterialning K. koeffitsiyenti qancha yuqori va obyekt ayrim joylarining och-toʻqligi orasidagi tafovut qancha katta boʻlsa, K. ham shuncha yuqori boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |