recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Hakimxoʻja qozikalon** (1802 — Toshkent — ?) — Toshkentning soʻnggi qozikaloni. 1865-yilda Rossiya qoʻshinlari Toshkentni qamal qilganida shahar mudofaasi rahbarlaridan biri. Shahar rus qoʻshinlari tomonidan egallangach, Hakimxoʻja qozikalon Abulqosim eshon, domla Solihbek oxund singari nufuzli kishilar bilan M.T.Cher-nyayev qarorgohiga borib Toshkent shahrini idora etish xususida u bilan muzokara olib borgan (1865-yil 12-iyul). Hakimxoʻja qozikalon hamma masalada oʻz xalqi manfaatlari saqlangan holda amniyatnoma tuzilishiga sababchi boʻlgan. 1866-yil Turkiston viloyati harbiy gubernatori general Romanovskiy nomiga laganbardorlar muhri bosilgan tavsifnomaga imzo chekmagani tufayli general bilan munosabati yomonlashgan.

1867-yilda fon Kaufman Toshkentga kelganida Hakimxoʻja qozikalon xususidagi taʼriflarni eshitib, uning uyiga boradi. U bilan suhbatlashib muammoli masalalarda uning maslahatlariga muhtoj ekanligini bildirgan. Kaufman usta diplomat boʻlgani uchun Hakimxoʻja qozikalondan oʻz manfaatlari yoʻlida foydalanmoqchi boʻladi. Bu hiylani payqagan qozi-kalon oʻz arizasiga binoan vazifasidan boʻshatiladi. Qozikalon mansabi bekor qilingach. Hakimxoʻja qozikalonning oʻgʻli muhiddinxoʻja qozi Sebzor qoziligiga saylanadi va 25 yilcha bu vazifani ado etadi.

Adabiyot
--------

* Oʻzbekistonning yangi tarixi. 1-j. (Tur-kiston chorizm mustamlakachiligi davrida], T. 2000.

Hamdam Sodiqov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mavro** (inglizcha: *mavro*, grekcha: μαύρο - "qora") - Kiprda yetishtiriladigan qora texnik uzum navi. Turning nomi uzum rangidan kelib chiqqan. Italiyalik ampelograf Count Juzeppe di Rovasenda 1877-yilda uni Cipro Nero deb eslatib o'tgan. Bu uzum navi Kiprga xos issiq iqlimga toqat qiladi. 

Buning yordamida u oroldagi eng keng tarqalgan uzumzorga aylandi. XX asrning 90-yillari boshlariga qadar yetishtirilgan uzumning 80% gachasi Mavro naviga toʻgʻri kelgan. Bugungi kunga kelib ushbu nav egallagan maydonlar qisqarib bormoqda, 2013-yilda Mavro navining ekish maydoni umumiy uzumzorning qariyb 12 ming gektaridan 5400 gektarni tashkil etadi. Sababi Mavrodan olingan sharob uzoq vaqt qarishga tobe emas va shuning uchun xilma-xillik istiqbolli deb hisoblanmaydi. Shu bilan birga Mavro bir nechta taniqli Kipr vinolarini (asosan qizil) ishlab chiqarishda qora va oq uzumning boshqa navlari bilan aralashmasida muvaffaqiyatli qo'llaniladi. Eng mashhuri Kommandariya, Kiprning milliy mahsuloti, oq Ksinisteri navi asosida yetishtirish natijasida olingan eng qadimgi tabiiy shirin sharob bo'lib, ishlab chiqarish jarayonida Mavro va boshqa navlar ma'lum nisbatda qo'shiladi. Mavro kuchli spirtli ichimlik zivaniya ishlab chiqarishda ham qo'llaniladi.

So'nggi tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, genotipga ko'ra Mavrud uzumzorining bolgar turi Mavro navi bilan hech qanday oilaviy aloqaga ega emas.

Shunisi e'tiborga loyiqki, Mavro materik Yevropa uzumzorlaridan farqli o'laroq o'z ildizlarida o'sishda davom etmoqda, ularning aksariyati Shimoliy Amerika uzum navlarining ildiz tizimiga payvand qilingan. Bu Kiprning XIX asrda ko'pgina Yevropa uzumzorlarini vayron qilgan fillokser epidemiyasidan qochishga muvaffaq bo'lganligi bilan bog'liq edi. 

  

O'rim-yig'im odatda sentabr oyida amalga oshiriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  di Rovasenda, Giuseppe*. Saggio di Ampelografia Universale (Essay on Universal Ampelography)*, Italy, 1877.
2. ↑  *page 454, Larousse Encyclopaedia of Wine by Christopher Foulkes, ISBN 0-600-60475-6.*
3. ↑  Yiannos Constantinou*. The Cyprus Wine Guide*. Oinou Mymvouleftiki, 2013 — 28 bet. ISBN 978-9963-9001.
4. ↑  „Zivana (zivania) product description".  LOEL Ltd. 12-noyabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-oktabr 2007-yil.
5. ↑   *Genotyping Vitis vinifera L. cultivars of Cyprus by microsatellite analysis*.
6. ↑  „Cyprus wine comes of age". *Caterer and Hotelkeeper (Archive)*. CatererSearch (13-yanvar 1994-yil). Qaraldi: 1-noyabr 2007-yil.

Shuningdek qarnag
-----------------

* Kiprda vinochilik
**Alvaro Pelegrin Gestido** (ispancha: *Álvaro Pelegrín Gestido*) — urugvaylik futbolchi, yarim himoyachi va himoyachi.1907-yil 17-may Montevideoda tugʻilgan.Urugvay terma jamoasi futbolchisi.1928-yilgi Olimpiada chempioni, 1930-yilgi jahon chempioni, 1929-yil Janubiy Amerika chempionatining bronza medali sovrindori.

Tarjimai holi
-------------

Urugvayning „Charli Solferino" futbol klublarida (faoliyatining boshida) va asosan „Penyarol"da klubida oʻynagan.Yetti karra mamlakat chempioni.1927-yildan 1940-yilgacha Urugvay terma jamoasi tarkibida 26 ta oʻyin oʻtkazgan, shu jumladan tarixdagi birinchi jahon chempionati finalini ham.1941-yil 28-dekabrda Argentinaning „River Pleyt" klubiga qarshi oʻyindan soʻng professional futbolchilik faoliyatini yakunlagan.Terma jamoadagi 25 ta oʻyini quyidagi musobaqalarda oʻynagan.Jahon chempionatida 4 ta,Olimpiada oʻyinlarida 5 ta,Janubiy Amerika chempionatida 1 ta,Oʻrtoqlik oʻyinlarida 13 ta, oʻyinda maydonga tushgan.Bundan tashqari Lipton kubogi va Nyuton kuboklarida terma jamoa sharafini himoya qilgan.1930-yilgi Urugvayda oʻtkazilgan va Urugvay terma jamoasi gʻoliblikka erishgan ilk jahon chempionatida barcha toʻrtta oʻyinda yaʼni Peru terma jamoasi, Ruminiya terma jamoasi, Yugoslaviya terma jamoasi va finalda Argentina terma jamoasiga qarshi baxslarda mamlakat sharafini himoya qilgan.

1967-yildagi Urugvay prezidenti Oskar Diego Xestidoning ukasi.Alvaro Gestido 1957-yil 18-yanvarda Urugvayning Santa-Klara del-Olimar shahrida 50 yoshga toʻlishidan bir necha oy oldin 49 yoshida yurak xurujidan vafot etdi.

Yutuqlari
---------

* Urugvay chempioni-1928, 1929, 1932, 1935, 1936, 1937, 1938
* Jahon chempioni-1930
* Olimpiada o'yinlari chempioni-1928

Manbalar
--------

1.Luciano Alvarez,Leonardo Haberkorn."Historia de Penarol".Montevideo, Urugvay: Penguin Random House Grupo Editorial Urugvay.2004.960 bet.1500 nushada bosilgan.

2.

3.

4.

5.
**Xuan Alberto Andreu Alvarado,** **Melli** nomi bilan tanilgan1984-yil 6-iyun, Barbate, Ispaniya - ispaniyalik futbolchi, markaziy himoyachi.

Karyera
-------

Melli 14 yoshida "Betis" klubiga qo'shildi, 2001-yilda u "Betis"ning zaxira jamoasiga o'tdi. 2001-2002-yilgi mavsum oxirida u "Polideportivo"ga ijaraga berildi va buning uchun Ispaniya Ikkinchi ligasida ikkita o'yin o'tkazdi. "Betis" safida Melli 200 dan ortiq rasmiy o'yin o'tkazdi va 2004-2005-yilgi mavsumda Ispaniya kubogini qo'lga kiritdi. 2006-yilda Melli "Kamp Nou" da "Barselona"ga qarshi La Liga o'yinida ikkita avtogol urdi. 2011-yilda u Belgiyalik Gent bilan shartnoma imzoladi va 27 avgust kuni Liersega qarshi o'yinda jamoa uchun debyut qildi. Belgiya chempionatida "Gent" uchun Xuan 59 o‘yin o‘tkazib, 3 ta gol urdi. 2013-yilning avgust oyida u Sherif Tiraspol bilan shartnoma imzoladi. Jamoa tarkibida u 2013-2014-yilgi mavsumda Moldova chempioni bo'ldi. 2014-yilning iyun oyida u Moldova klubini tark etdi. Iyul oyida, sobiq Sherif murabbiyi Xuan Ferrando ortidan, u yunon "Ergotelis "bilan shartnoma imzoladi . 2015-yilda u ozarbayjonlik "Simurg "bilan shartnoma imzolagan, unda 14 ta o‘yin o‘tkazgan. 2015 yilning iyun oyida "Neftchi" (Boku) bilan shartnoma imzoladi  .

Yutuqlar
--------

* Ispaniya kubogi sohibi (1): 2004-2005-yillar
* Moldova chempioni (1): 2013-2014-yillar

Shahsiy hayot
-------------

Melli taxallusi ispancha *mellizo* (rus. *egizaklar* ), chunki u o'zi egizaklardan biri. Uning akasi Viktor Manuel Alvorado ham darvozabon sifatida o'ynaydigan futbolchi. Viktor hech qachon Ispaniya to'rtinchi divizionidan yuqori o'ynamagan .

Havolalar
---------

* Ofisdagi profil. FC Sheriff sayti
* Профиль на сайте profil (inglizcha)
* Профиль игрока (inglizcha) veb saytida


1. ↑  „Blistering Barça back in the groove". 6-sentabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-dekabr 2013-yil.
2. ↑  „Состав «Шерифа» пополнил Хуан Альварадо".  fc-sheriff.com (28-avgust 2013-yil). 15-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-avgust 2013-yil.
3. ↑  „«Шериф» оформил досрочное чемпионство". fc-sheriff.com (3-may 2014-yil). Qaraldi: 4-may 2014-yil.
4. ↑  „Мелли покинул «Шериф»".  fc-sheriff.com. 16-iyun 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-iyun 2014-yil.
5. ↑  „Melli sigue a Ferrando y ficha por el Ergotelis". 14-iyul 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-iyul 2014-yil.
6. ↑  „Нефтчи подписал бывшего защитника Симурга". 20-iyun 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-iyun 2015-yil.
7. ↑  „Mellizos en el fútbol mundial (III)". 11-sentabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-dekabr 2013-yil.
**Diapauza** (yun. diapausis — toʻxtash, dam olish) — hayvonlar hayot faoliyatining tinim davri; bunda umumiy modda almashinuvi pasayadi. D.ning vujudga kelishiga tashki muhim sharoitlari: ozuqa sifati, namlik, harorat, kun uzunligining mavsumiy oʻzgarishlari sabab boʻladi. Bu sharoitlar taʼsirida, mas, hasharotlar organizmida anatomik-gistologik, fiziologik va biokimyoviy oʻzgarishlar yuz beradi, yaʼni rivojlanish vaqtincha toʻxtaydi, kislorodni oʻzlashtirish kamayadi, erkin suv kolloid holatga oʻtadi, yogʻ ta-nachalari hujayralarida eng koʻp miqdorda zaxira qatlamlar (baʼzi turlarda yogʻlar, boshqalarida esa yogʻ-oqsil donalari) toʻplanadi. Bu belgilari bilan D. karaxtlik (uyqu)dan farq qiladi. D. organizmning sovuqqa chidamli boʻlib, qishlab chiqishini taʼminlaydi. Quruq subtropik va tropik iqlimda yozgi D. yaʼni estivatsiya kuzatiladi. Har bir biologik turda D. organizmi hayot siklining maʼlum fazalarida sodir boʻladi, hasharotlarda tuxum, qurt (lichinka), gʻumbak yoki imago (voyaga yetgan) rivojlanish davrlariga toʻgʻri keladi.

Oʻsimliklarni himoya qilishda D. toʻgʻrisidagi maʼlumotlar ekinlar zararkunandalarining paydo boʻlish va rivojlanish davrini prognozlash (qisqa va uzok, muddatli)da hisobga olinadi.

Sulton Alimuhamedov.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mahmud Nasafiy** (arabcha: محمود النسفي — Mahmud Nasafiy — Toʻliq ismi: Mahmud Nasafiy (XV asr oxiri XVI asr boshida yashagan)) — Hofiz, sozanda va bastakor.

Hayoti va faoliyati
-------------------

Mahmud Nasafiyning yoshlik yillari Nasafda o‘tgan. So‘ngra Samarqand, Buxoro va Hirotda tahsil olgan. Isteʼdodli Hofiz, sozanda va bastakor bo‘lib yetishgan, she'rlar ham yozgan.
U dastlab Temuriylar saroyidagi sanʼatkorlar guruhida xizmat qilgan. Ammo raqiblarining ig‘volari tufayli Samarqandni tark etib, Hirotga ketishga majbur bo‘lgan. O‘zining shirali ovozi, taʼsirli ijro uslubi bilan shuhrat qozongan. Mashhur shoirlar unga o‘z sheʼrlarini berib, musiqa yozish va kuylashni iltimos qilganlar.
Atoqli hofiz Mahmud Nasafiy Hirotda bir necha yil yashaganidan keyin Buxoroga keladi va umrining oxirigacha shu shaharda qoladi. Bu yerda Najmiddin Kavkabiy Buxoriy bilan tanishib, undan musiqaning ilmiy va amaliy asoslarini o‘rganadi. Xoja Jaʼfar Qonuniy Samarqandiydan qonun asbobini chalish sirlarini o‘zlashtiradi. Shu tariqa davrining eng mashhur sanʼatkorlaridan biriga aylanadi. Ayniqsa, musiqaning murakkab shakli hisoblangan „Kulliyot" ijrosida shuhrat topadi. Xalq orasida „*Bulbul*" laqabini oladi.
U „Isfahon", „Husayniy", „Iroq" maqomlarida bir necha „Naqsh", „Amal" va „Savt"lar yaratgan.

Asarlari
--------

```
"Naqshi Mahmudiy".
```

Manbalar
--------

1. ↑  O‘rta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. — B. 465.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Mahmud Torobiy** (forscha: محمود تارابی?, Buxoroning Torob qishlogʻi —1238) — Buxoroda moʻgʻullar zulmiga qarshi koʻtarilgan qoʻzgʻolon (1238) rahbari.

Hunarmand oilasida tugʻilgan. Gʻalvirchilik bilan shugʻullangan, ayni paytda tabiblik ham qilgan. U kuchli nufuzga ega, tasavvuf gʻoyalari bilan tanish shaxs boʻlgan. Buxoroda moʻgʻullarga qarshi boshlangan qoʻzgʻolonga mashhur ulamo Shamsuddin Mahbubiyning taklifi bilan rahbarlik qilgan. Buxoro atrofida moʻgʻullarga qarshi boʻlgan jangda halok boʻlgan. Qabri ustiga 13-asrda qurilgan daxma Oʻzbekiston mustaqillikka erishgach, qayta taʼmirlandi. Mahmud Torobiy haqida Oybek "Mahmud Torobiy" (1944) opera librettosi va dostonini, Asad Dilmurod "Mahmud Torobiy" (1998) tarixiy romanini yozgan. Buxoro viloyati Jondor shaharchasida haykal oʻrnatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Magmatik konlar** - tarkibida kimmatli minerallar boʻlgan asosli va ishqorli magmaning sovib qotishi natijasida Yer qaʼrida shakllangan foydali qazilmalar uyumi. Bu uyumlar turli shakllarga ega va ularga yaqin magmatik togʻ jinslari orasida yotadi. Soviyotgan magmada qimmatli minerallarning toʻplanishi turli sabablarga asoslanadi. Magma soviyotganda oʻzaro aralashmaydigan ikki xil suyuklikka ajraladi, ulardan biri foydali qazilma moddalaridan iborat boʻladi. Bu jarayon likvatsiya deb ataladi va u likvatsion konlarni xrsil boʻlishiga olib keladi. Bularga sulfidli misnikel rudalari misol boʻladi. Magma kristallanishida qimmatli minerallar boshqa minerallardan oldinroq ajralib chiqib magmatik rezervaur tubiga choʻkadi va segregatsion konlarni yuzaga keltiradi. Bularga xrom, titan, temir rudalarining kichikroq konlari mansub.

Magmatik konlardan temir, titan, vanadiy, xrom, platinasimonlar, mis, nikel, kobalt, apatit, olmos, niobiy, sirkoniy konlari muhim ahamiyatga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mastaba** (arab. — tosh oʻrindiq) — Qad. Misr maqbaralarining nomi. Dastlabki M. qoldiklari mil. av. 3000— 2800 yillikka oid (Misr). Bu M.lar uyga oʻxshatib gʻisht bilan krplangan qumtepalardan iborat. Ularning yonlariga ibodat qilinadigan maxsus xona hamda dafn anjomlari qoʻyiladigan yertoʻla ham qurilgan. Keyinchalik M.lar faqat toshdan qurilgan. Ularda ibodat qilinadigan hamda marhumning haykalchasi qoʻyiladigan xonalar boʻlgan. Ibodat qilinadigan xona devoriga diniy va maishiy mavzularda rasmlar oʻyib ishlangan. Qad. Misrdagi I va II sulola davrida M.lar firʼavnlar maqbarasi xizmatini oʻtadi. III suloladan boshlab M.lar oʻrniga firʼavnlar oʻzlari uchun ehrom (piramida)lar qurdira boshladilar. Zodagonlar shu ehromlar yoniga oʻzlari va yaqinlari uchun M.lar qurdirgan. Bunday ehrom va M.lar majmuasi Misrda koʻp (Giza, Sakkara, Medum, Peskum va boshqalar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mahmud Ismatov** (1920-yil, Sirdaryo viloyati, Turkiston ASSR, Toshkent tumani, Kuybishev qishloq Soveti — vafot etgan vaqti nomaʼlum, Oʻzbekiston SSR) — sovet xoʻjaligi, davlat va siyosiy arbobi, Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Yangiyoʻl tumani, „Kommunizm" kolxozi raisi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1973). 8-11- chaqiriqlar Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti deputati.

Tarjimai holi
-------------

1920-yilda Kuybishev qishlog‘ida tug‘ilgan. Qishloq maktabini tamomlab, 1937-yilda qishloq xo‘jaligi sohasida ish boshlagan. 1939-yildan Chinoz paxta zavodi tayyorlash punktida tovar boshlig‘i, Yangiyo‘l tumanidagi „Kommunizm" kolxozida hisobchi, brigadier vazifalarida faoliyat yuritgan. 1942-yil iyul oyida Qizil Armiya safiga safarbarlikka chaqirilgan. Ulug‘ Vatan urushi qatnashchisi. Mahmud Ismatov 1572-zenit-artilleriya polkining 14-batareykasida qurol komandiri sifatida jang qilgan. 1944-yildan KPSS aʼzosi.

1946-yilda demobilizatsiyadan keyin O‘zbekistonga qaytib kelgan. Toshkent viloyati Chinoz tayyorlash punktida savdogar, fermer xo‘jaligi mudiri, Yangiyo‘l tumanidagi „Kommunizm" kolxozi rais o‘rinbosari bo‘lib ishlagan. 1952-yilda shu kolxozga rais etib saylangan.

Mahmud Ismatov kolxozni Toshkent viloyatidagi ilg‘or paxtachilik xo‘jaliklari qatoriga olib chiqqan. Davlatga paxta xomashyosini topshirishdagi ajoyib mehnat ko‘rsatkichlari uchun beshinchi besh yillik (1951-1955) yakunlariga ko‘ra „Lenin" ordeni bilan taqdirlangan. Keyingi yillarda jamoa xo‘jaligining yetti yillik (1959-1965) va sakkizinchi besh yillik rejalari (1966-1970) yillaridagi faoliyati natijalari uchun Mahmud Ismatov ikki marta ordenlar bilan taqdirlangan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1972-yil 14-dekabrdagi Farmoni bilan Butunittifoq sotsialistik musobaqada erishgan katta muvaffaqiyatlari va mehnat jasorati uchun ,,Sotsialistik Mehnat Qahramoni" unvoni berilgan. 1973-yilda paxta, g‘alla va boshqa qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish va davlatga sotish hajmini ko‘paytirish bo‘yicha o‘z zimmalariga olgan majburiyatlarni bajargani uchun „Lenin ordeni" va „O‘roq va bolg‘a" oltin medali bilan mukofotlangan (№ 11863).

Mahmud Ismatov 8, 9, 10 va 11-chaqiriq Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashi deputati, 1963-yildan xalq deputatlari Toshkent viloyat Kengashi deputati, 1971-yildan Oʻzbekiston Kompartiyasi Toshkent viloyat qoʻmitasi aʼzosi etib saylangan.

1985-yildan keyin vafot etgan.

Mukofotlari
-----------

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin ordeni — ikki marta (01.11.1957; 1973)
* Oktyabr inqilobi ordeni (20.02.1978)
* 2-darajali Vatan urushi ordeni (03.11.1985)
* Mehnat Qizil Bayroq ordeni (04.08.1971)
* "Shon-sharaf belgisi" ordeni (03.01.1965)
* "Harbiy xizmatlari uchun" medali (16.04.1944)

Izohlar
-------

Nine — v Yangiyulskom rayone, Tashkentskaya oblast.

Manbalar
--------

1. ↑  Ismatov Maxmud Ismatovich. Sayt „Geroi strani".

Havolalar
---------

* Ismatov Maxmud Ismatovich. Sayt „Geroi strani".
* Ismatov
**Mastopatiya** (mastit va yun. pathos — azoblanish, dard), fibroadenomatoz — sut bezi kasalligi (qarang Sut bezlari), bunda, kupincha, sut bezining yuqori qismida har xil kattalikda, ushlaganda qoʻlga unnaydigan, ogʻriqli (baʼzan ogʻriqsiz) mayda qattiq tugunchalar paydo boʻladi. Baʼzan ogʻriq hayz davrida yoki undan oldin kuzatiladi. M. koʻpincha, yoshroq ayollarda uchrab, odatda, ichki sekretsiya bezlari (gipatalamo — gipofizar sistema, tuxumdon, buyrak usti bezi, qalqonsimon bez) faoliyatining izdan chiqishi oqibatida vujudga keladi, bu uzgarishlarga jinsiy organlarning turli yalligʻlanish kasalliklari va abort sabab boʻladi. Bunda prolaktin urtasidagi nisbatning buzilishi hamda gipofizning follakulni stimullovchi gormoni koʻp ishlab chiqarilishi mu-him rol oʻynaydi. M.ning diffuz, tu-gunli va proliferativ shakllari farq qilinadi. Sut bezida arzimagan uzgarishlar paydo boʻlganda darhol vrachga murojaat etish va M.ga sabab boʻlgan omillarni davolash lozim.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
19-asr Mahmud posho portreti
**Dramali Mahmud Posho** (turkcha: *Dramali Mahmut Pasha*; taxminan 1770-yil. Istanbul — 26-oktyabr 1822, Korinf) — Usmonli alban davlat arbobi va harbiy arbobi, poshosi boʻlib, Larissa, drama va drama gubernatori (*valiysi*) boʻlib xizmat qilgan Morea. 1822-yilda unga Yunonistonning mustaqillik urushini bostirish topshirildi, ammo Dervenakiya jangida magʻlubiyatga uchradi va koʻp oʻtmay vafot etdi.

Faoliyati va ijodi
------------------

Mahmud Istanbuldagi Toʻpqopi saroyida oʻsgan va taʼlim olgan. Imperiya boʻylab turli yurishlarda qatnashib, vazirlik darajasiga koʻtarildi va muhim harbiy mahoratga ega boʻldi. Valide Sulton homiyligidan bahramand boʻlib, u oxir-oqibat otasi Melek Mehmed Poshoning oʻrniga gubernator boʻlib, oilasining vatani Drama viloyatiga tayinlangan. Bundan u oʻzining *Dramali sobriketini oldi*.

1820-yilda u Larissadagi Fesaliya poshosi boʻlgan va Hursid Posho qoʻshinida Yannina isyonchi Ali Poshoga qarshi harakat qilgan. 

1821-yilning yozida, Gretsiya mustaqillik urushi boshlanganda, u Drama shahrida yunonlarning birinchi qoʻzgʻolonlarini bosdi.  Xursidning sharmandaligi va oʻz joniga qasd qilishidan soʻng, *Mora valesi* vazifasini oʻz zimmasiga oldi, uning yuragidagi yunon qoʻzgʻoloni, Morani yoʻq qilish vazifasi. U 20 000 dan ortiq kishidan iborat yaxshi jihozlangan armiyani, Bolqon standartlari boʻyicha juda katta kuchni va 1715-yilda Usmonlilar Mora bosqinidan keyin Gretsiyaga kirish uchun eng katta Usmonli qoʻshinini toʻpladi. Bular boshqalar qatorida taxminan. Asosan Makedoniya va Frakiyadan kelgan 8000 otliq askar va Ali Poshoga qarshi yurishning bir necha ming faxriylari.

Havolalar
---------

1. ↑  Finlay, pp. 95-99
2. ↑  Finlay, pp. 242-249
3. ↑  Finlay, p. 350

Manbalar
--------

* Finlay, George*. History of the Greek Revolution*. London: William Blackwood and Sons, 1861.
* *Zenakos.* „Archived copy" (el).  To Vima (2-mart 2003-yil). 22-dekabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-avgust 2008-yil.
**Caraș-Severin** — Serbiyaning chegarasidagi Ruminiyaning okrugi. Hududining koʻpgina qismi Banatning tarixiy qismi egallagan shimoliy hududlarida bir qancha qishloqlari boʻlgan Translaviyada joylashgan. Markazi — Reșițada shahri. Caraș-Severinska okrugi Danube–Criș–Mureș–Tisa Euro hududining bir qismi hisoblanadi.

Nomi
----

Serbo-xorvat tilida u *Karaš Severin/Karash Severin* yoki *Karaš-Severinska županija*, vengerchada *Krassó-Szörény megye*, nemischa *Kreis Karasch-Severin* va bolgarchada esa *Karash-Severin* nomlari bilan mashhur.

Demografiyasi
-------------

Mamlakat Danube-Kris-Mureș-Tisza yevrohududning bir qismi hisoblanadi.

2011-yilda uning aholisi 274,277 edi va aholi zichligi 33.63/km²ni tashqil qilgan.

Aholining koʻpgina qismini ruminlar (89.23%) tashkil etadi. Unda shuningdek romanlar (2.74%), xorvatlar(1.88%), nemislar-banat svabianlar (1.11%), serblar (1.82%), vengariyaliklar (1.19%) va ukrainaliklar (0.94%) tashkil qilgan.

|  |  |
| --- | --- |
| Ruminiya bayrogʻi | *Ruminiya geografiyasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**„Master the GRE"** („GREni oʻzlashtiring") — GRE testiga tayyorlanish boʻyicha „Peterson's" nashriyoti tomonidan chop etiladigan qoʻllanma. Ilk bor 1990-yil chop etilgan. 1991-, 1994-, 1995-, 1997-, 1998-, 1999-, 2000-, 2001-, 2002-, 2003-, 2004-, 2005-, 2006-, 2007-, 2008-, 2009-, 2010-, 2011-, 2012-, 2013-, 2014-, 2015- hamda 2017-yillarda qayta nashr qilingan. 

Asarning turli nashrlariga turli shaxslar mualliflik qilgan. U olti boʻlimga boʻlingan boʻlib, ularda test haqida umumiy maʼlumot, bir diagnostik hamda uch mashq testi va testning „Analitik yozish" (inglizcha: *Analytical Writing*), „Yozma fikrlash" (inglizcha: *Verbal Reasoning*), „Matematik fikrlash" (inglizcha: *Quantitative Reasoning*) boʻlimlari haqida maʼlumot berilgan.

Havolalar
---------

* „Master the GRE" „Peterson's" nashriyoti saytida Wayback Machine saytida arxivlandi (2017-04-11). (ingl.)

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Mastoidit** (yun. mastoides — siynasimon) — chakka suyagidagi soʻrgʻichsimon oʻsiq kataklari va suyak toʻqimasi shilliq pardasining yalligʻlanishi; aksariyat hollarda oʻrta quloqning yiringli yalligʻlanishi asorati (qarang Otit). Oʻtkir va surunkali, shuningdek, birlamchi va ikkilamchi M. farq qilinadi. Quloq sohasida ogʻriqva noxushlik, umumiy ahvolning oʻzgarishi, harorat koʻtarilishi, eshitishning susayishi, qulokdan yiring oqishi va boshqa kuzatiladi. Baʼzan shu soxddagi yalligʻlanish atrofidagi toʻqimalarga tarqalishi va jarayon murakkab tus olishi ham mumkin.

Davo kasallik alomatlariga qarab olib boriladi, asosan, oʻtkir otitni oʻz vaqtida davolash lozim. Mahalliy ogʻirroq hollarda jarroxlik usulida davo buyuriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nozil**, Nozil Xoʻjandiy (taxallusi; ism-sharifi Avazmuhammad ibni Hojimuhammad) (1788, Xoʻjand — 1876, Qoʻqon) — shoir. Dastlabki maʼlumotni Xoʻjandsa olgach, umrining oxirigacha Qoʻqonda yashagan. Oʻzbek va tojik tillarida ijod qilgan. Asarlarining mavzui boy va rang-barang. Xajviy asarlari Maxmur hajviyasiga hamohang. Hajviy sheʼrlarini "Hashviyot-noma" kitobiga jamlagan. Asar 3297 misra —100 hajviy sheʼr: 49 muham-mas, 33 gʻazal, 12 musaddas, 3 ruboiy, 1 murabbadan iborat. Shularning 91 tasi oʻzbek tilida. Ularda amaldorlar, makkor shaxslar, takabbur boylar, mayxoʻrlik va bangilik tanqid qilingan.

N. xalq maqollari va hikmatli soʻzlarni toʻplab, toʻrtliklar yaratgan va ularni "Zarbulmasal" deb nomlagan. Asar oʻzbek va tojik tillarida. 3000 irsolul masal ruboiyni oʻz ichiga olgan. Unda odamiylik, mehr-muhabbat ulugʻlangan, kamchilik va nuqsonlar tanqid qilingan. Asardagi hikmatli soʻz va maqollarning koʻpchiligi Gulxaniyda uchramaydi. N. asarlari qoʻlyozmalari Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshu-noslik intida (inv. №12080), Tojikiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida (inv. №1033) saqlanadi.

Ad.h Shodiyev E. Alisher Navoiy va Xoʻjand shoirlari, T. 1981.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi** — konstitutsiyaviy nazorat olib boruvchi oliy sud organi. Oʻz faoliyatini qonun asosida mustaqil amalga oshiradi. Konstitutsiyaviy sudning vakolati, uning tuzilishi va faoliyati tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 108, 109-moddalari va "Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi toʻgʻrisida"gi qonun (1995-yil 30 avgust) bilan belgilangan. Konstitutsiyaviy sudning vakolatiga qonun chiqaruvchi va ijro etuvchi hokimiyatlarning hujjatlari Konstitutsiyaga qanchalik mosligiga doir ishlarni koʻrish kiradi. Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi, jumladan, quyidagi vakolatlarga ega: qonunlarning va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalari qarorlarining, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti farmonlarining, hukumatning va mahalliy davlat hokimiyati organlari qarorlarining, Oʻzbekiston Respublikasining davlatlararo shartnomaviy va boshqalar majburiyatlarining Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga mosligini aniqlaydi; Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyasi Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga, Qoraqalpogʻiston Respublikasi qonunlari Oʻzbekiston Respublikasining qonunlariga muvofiqligi toʻgʻrisida xulosa beradi; Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlari normalariga sharh beradi; Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlari bilan berilgan vakolat doirasida boshqa ishlarni ham koʻrib chiqadi.

Konstitutsiyaviy sud siyosat va huquq sohasidagi mutaxassislar orasidan Konstitutsiyaviy sud raisi, rais oʻrinbosari va sudyalaridan, shu jumladan, Qoraqalpogʻiston Respublikasining vakilidan iborat tarkibda 5 yil muddatga saylanadi. Konstitutsiyaviy sudning har bir sudyasi yakka tartibda saylanadi. Konstitutsiyaviy sud doimiy ishlaydigan organ, uning majlislari zaruratga qarab oʻtkaziladi va qoida tarzida ochiq boʻladi. Konstitutsiyaviy sudning faoliyat koʻrsatishini taʼminlash uchun uning devoni tuziladi. Konstitutsiyaviy sudning raisi va aʼzolari deputat boʻla olmaydilar, siyosiy partiyalar va harakatlarning aʼzosi boʻlishlari va boshqa haq toʻlanadigan lavozimni egallashlari mumkin emas. Konstitutsiyaviy sud sudyalari daxlsizlik hukuqidan foydalanadilar. Konstitutsiyaviy sudning qarorlari matbuotda eʼlon qilingan paytdan boshlab kuchga kiradi. Ular qatʼiy va ular ustidan shikoyat qilish mumkin emas. 1998-yildan boshlab Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining Axborognomasi nashr etiladi.

Koʻrilgan ishlar
----------------

Konstitutsiyaviy sud raisi oʻrinbosarining soʻzlariga koʻra 1995-yildan to 2021-yilgacha Konstitutsiyaviy sud tomonidan jami 34 ta ish koʻrib chiqilgan

Manbalar
--------

1. ↑  „Конституционный суд Узбекистана рассмотрел 34 дела почти за 26 лет". *NOVA24*. Qaraldi: 24 июль 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
ʻʻʻMastavaʼʻʻ (fors, most — qatiq va ob — suv) — suyuq taom. Aslida M. suzma, qatiqdan olingan zardobga guruch solib qaynatib tayyorlangan. Hozir M. sabzi, piyoz, guruch va boshqa masalliqlardan tayyorlanadi. Masalligʻi va tayyorlash usuliga koʻra, qaynatma M. qovurma M. olchali M. qiymali M. xoʻrda M. (guruch oʻrniga oqshoq solinadi) kabi turlari bor. M.ning asosiy turi qoʻy goʻshti qiymasidan qaynatma usulida tayyorlanadi: piyoz, murch aralashtirilgan qiymali kichik kiftalar yasaladi. Qozonda kertilgan goʻshtdan ajratilgan suyak qaynatiladi, pishgach, suyaklar suzib olinib, shoʻrvasiga guruch va dumaloklangan kiftalar solib mildiratib qaynatiladi. Piyoz, pomidor, kubik shaklida mayda qilib toʻgʻralgan sabzi, kartoshka yoki sholgom solsa ham boʻladi. M. kosalarga suziladi, kashnich va murch sepib dasturxonga tortiladi. Alohida idishda qatiq beriladi.

Adabiyot
--------

* Mahmudov K. Oʻzbek tansiq taomlari, T. 1989.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oʻzbekiston badiiy ijodkorlar uyushmasi** — respublikadagi rassom, haykaltarosh, amaliy bezak sanʼati ustalari va sanʼatshunoslarni uyushtirgan ijodiy jamoat tashkiloti. 1932-yilda Oʻzbekiston rassomlar uyushmasi nomi bilan tashkil etilgan; 1997-yildan hozirgi nomda. Uyushmaning asosiy vazifalari: milliy tasviriy sanʼatning tarixiy qadriyatlarga asoslangan oʻziga xos anʼanalarini, koʻrgazmalar tashkil etishni rivojlantirish, yuksak saviyadagi badiiy asarlar yaratilishi uchun shartsharoitlar yaratish. Uyushmaga oʻz isteʼdodini namoyish etgan rassomlar, haykaltaroshlar, amaliy bezak sanʼati ustalari, tasviriy sanʼatga doir ishlari bilan koʻzga koʻringan sanʼatshunoslar aʼzolikka qabul qilinadi. Aʼzolarining gʻoyaviy-siyosiy va professional saviyasini oshirish, ular ijodini ommalashtirish (yigʻilishlar, ilmiy anjumanlar oʻtkazish, koʻrgazmalar uyushtirish va boshqalar)ga oid ishlar olib boradi, ijodiy faoliyatini uyushtiradi va moddiy taʼminlaydi. Oliy rahbar organi — Sʼyezd, sʼyezdlararo davrda — Boshqaruv. Uyushmada 1256 aʼzo bor, 14 ta shoʻba (rang-tasvir, mahobatli rangtasvir, grafika, haykaltaroshlik, xalq amaliy sanʼati, amaliy bezak sanʼati, plakat, bezash sanʼati, miniatyura, sanʼatshunoslik, televideniye, kino va teatr rassomligi, dizayn, badiiy foto, yosh rassom va sanʼatshunoslar hamda faxriy ijodkorlar kengashi) ishlab turibdi (2005). Uyushmaga turli yillarda Oʻzbekiston xalq rassomlari I. Ikromov, R. Axmedov, J. Umarbekov, B. Jalolovlar rahbarlik qilganlar. 1997-yildan uyushma boshqaruvi raisi Tursunali Qoʻziyev. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Maksim Valeryevich Belix** (turkmancha: *Maksim Waleryewic Belyh*; 1984-yil 7-avgust, Ashxobod) — rossiyalik va turkmanistonlik futbol murabbiyi, futbolchi sifatida himoyachi pozitsiyasida oʻynagan. Qirgʻizistonning „Kaganat" klubida murabbiy yordamchisi.

Biografiya
----------

Maksim Belix 1984-yil 7-avgustda Ashxobodda tugʻilgan. 2001-yilda Ashxobod shaharidagi 1-sonli o‘rta maktabni tamomlagan. 2002—2004-yillarda Turkmaniston Mudofaa vazirligi sport kompaniyasida xizmat qilgan. Uylangan, bir qizi, bir o‘g‘li bor.

Faoliyati
---------

2004-yilda Turkmanistonning „MTTU" jamoasi bilan professional futbolchilik faoliyatini boshlagan. 2005-yil Yokari liganing yetakchi jamoalaridan biri „Niso" klubi tarafidan ijaraga olindi. 2006-yil Toshmurod Ogʻamurodov boshchiligidagi „Paxtakor" jamoasida ham maʼlum vaqt davomida toʻp surdi.

2009 va 2012-yillarda Oʻzbekiston Oliy ligasining boshqa bir jamoasi „Navbahor" klubida oʻynagan.

2015-yildan Turkmanboshi shahrining „Shagadam" futbolchisiga aylandi. 2018-yil „Ahal" jamoasi safida faoliyatini yakunladi

### Milliy terma jamoa

Belix Turkmaniston terma jamoasi safida 2008-yilda debyut qilgan. 2010-yili Guanchjouda bo‘lib o‘tgan Osiyo o‘yinlarida Turkmaniston olimpiya terma jamoasi safida to‘p surgan.

Murabbiylik faoliyati
---------------------

2018-yilda futbolchilik faoliyatini yakunlagach, Belix „Ahal" murabbiylar shtabiga yordamchi murabbiy sifatida qo‘shildi va murabbiylik sir asrorlarini oʻrganishni boshladi.

2019—2020-yillarda Turkmaniston terma jamoasi bosh murabbiyi, xorvatiyalik mutaxassis Ante Mishening yordamchisi boʻlib ishlagan.

2020-yilda Oʻzbekistonning „Qizilqum" futbol klubida bosh murabbiy Toshmurod Ogʻamurodovning murabbiy yordamchisi vazifasida ishlagan.

2022-yilda Qirgʻizistonning „Kaganat" jamoasi murabbiylar shtabida faoliyat olib bormoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  Navbaxor 2012
2. ↑  „Обладатель Кубка Туркменистана потерял первые очки". 11-aprel 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-aprel 2015-yil.
3. ↑  „Анте Мише огласил состав сборной Туркменистана на отборочные матчи ЧМ-2022". 7-mart 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-mart 2022-yil.
4. ↑  „Экс-футболист сборной Туркменистана Белых вошёл в тренерский штаб «Каганата»". 7-mart 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-mart 2022-yil.
5. ↑  „Maksim Belyh «Kaganatyň» tälimçiler düzümine goşuldy". 6-mart 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-mart 2022-yil.

Havolalar
---------

* 2010-yilgi Osiyo oʻyinlari veb-saytidagi tarjimai hol[*sayt ishlamaydi*]
* Transfermarkt Transfermarkt futbolchi profili
* Transfermarkt Transfermarkt murabbiy profili
* FootballFacts.ru saytida futbolchi profili
Xato: blok «Vikiomborda» andoza Geokarda yoʻq.

**Bosfor** (turkcha *İstanbul Boğazı*, yun. *Βόσπορος,* *Bosporos*) — Qora dengiz bilan Marmar dengizini tutashtirgan boʻgʻoz; Yevropa bilan Kichik Osiyo ya. o. oʻrtasida; uz. 30 km ga yaqin, eni oʻrtacha 2 km. Qad. dare vodiysi boʻlib, antropogen davrida dengiz suvi bosgan. Bosfor kirgoklari baland, tik va manzarali. Chuq. 33 m dan 80 m gacha. Qulay tabiiy gavanlari koʻp, eng yaxshisi Yevropa sohilidagi Xalich (Oltin Muguz) gavani; Osiyo sohilida Istanbul shahri joylashgan, uning portidan Bosforni kesib oʻtuvchi avtomobil koʻprigi (uz. 2,8 km) qurilgan. Bosforda 2 oqim bor: ustki oqim nisbatan chuchuk (shoʻrligi 18‰) boʻlib, Qora dengizdan Marmar dengiziga oqadi; ostki oqim ancha shoʻr (38‰), Marmar dengizidan Qora dengizga tomon oqadi.

Yana q.
-------

* Istanbul kanali

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mastak** (Lolium L.) — gʻalladoshlar oilasiga mansub bir yillik, ikki yillik yoki koʻp yillik oʻtlar turkumi. Oʻzbekistonda koʻp yillik M. (L. regeppe), koʻpgulli M. (L. multiﬂ orum), zaharli M. (L. temulentum) kabi Z turi uchraydi. Zaharli M.ning poyasi bir nechta, bugʻdoyning poyasiga oʻxshash boʻgʻimlangan, ichi kovak, boʻyi 40—80 sm. Bargi ensiz, qalami, eni 1–4 mm, usti gʻadir-budir, orqasi silliq. Har bir poyaning uchida bittadan, uz. 10— 20 sm boshogʻi bor. Boshoqchalari qiltanokdi, boshoq oʻqiga yopishib turadi. May—iyun oylarida gullab urugʻlaydi. Bugʻdoy, arpa va 1 zigʻir orasida oʻsib, ular bilan barobar pishadi. Bahorikor yerlar, bogʻ va maysazorlarda oʻsadi. Urugʻida markaziy nerv sistemasiga kuchli taʼsir qiladigan zaharli alkaloidlar (0,25 — 0,48%) bor. Mollar yesa halok boʻladi, choʻchqaga esa taʼsir qilmaydi, aksincha, uni semirtiradi. M. urugʻi aralashgan dondan tayyorlanadigan non yeki ovqatni yegan odam ham zaharlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fedor Andreevich Petrov** ( 1879- yil 13- dekabr - 1917- yil 1- dekabr ) - Rossiya imperatorlik armiyasining general-mayori, Birinchi jahon urushi qatnashchisi.

4-darajali Avliyo Georgiy ordeni sohibi (1917). 1917- yil 1- dekabrda u frontda 22-Sibir otishma polkining askarlari tomonidan o'ldirilgan.

Biografiya
----------

Fedor Petrov 1879- yil 13- fevralda tug'ilgan. Diniga ko'ra u pravoslav edi. Taʼlimni uyda olgan. 1898- yilda Tiflis piyoda Junker maktabini tugatgan .

1895- yil 13- avgustda Rossiya imperatorlik armiyasida xizmatga kirdi. Dastlab Qars qal’asi piyoda askarlar polkida xizmat qilgan. 1898- yil 23- dekabrda ikkinchi leytenant unvoni, 1902- yil 1- sentyabrda leytenant unvonida ish stajini oldi. 1905- yilda Nikolaev nomidagi Bosh shtab akademiyasini 1-toifali tamomlagan. 1905- yil 28- mayda shtab kapitan unvonini oldi. 1906-yil 10-apreldan 1907-yil 20-yanvargacha 3-Kavkaz miltiq batalonida rotaning malakali qo‘mondoni, 1907-yil 13-martdan 1908-yil 5-iyungacha 12-o‘qchi polkining komandiri bo‘lib xizmat qilgan. 1907- yil 22 -aprelda kapitan unvonini oldi. 1907- yil 10- yanvardan 1912- yil 13- oktyabrgacha u 1-Sibir armiyasi korpusining shtab-kvartirasida katta adyutant bo'lgan. 1912- yil 13- oktyabrdan 5- dekabrgacha u 3-Sibir armiyasi korpusining shtab-kvartirasida tuzatuvchi ofitser bo'lgan. 1912- yil 5-dekabrda u Irkutsk harbiy okrugi shtab-kvartirasida tuzatuvchi ofitser etib tayinlandi. 1912- yil 6 -dekabrda u podpolkovnik unvoniga ega bo'lib, 1911- yil 6- dekabrdan ish stajiga ega bo'lib, uning lavozimiga tasdiqlandi .

Birinchi jahon urushida qatnashgan. 1914- yil 2 -oktyabrdan 1915 -yil 19- yanvargacha u 5-Sibir armiyasi korpusida topshiriqlar bo'yicha shtab-ofitser bo'lgan. O'sha yilning 6-dekabrida unga polkovnik unvoni berilgan, ish staji bilan. 1915- yil 19- yanvardan 1916- yil 1- fevralgacha u 10-piyoda diviziyasining tuzatuvchi boshlig'i bo'lgan. 1916 -yil 1-fevraldan 26-fevralgacha 66-Butirskiy piyoda polkining komandiri, 1916-yil 26-fevralda 19-kostroma piyoda polkining komandiri etib tayinlandi. 1917- yil 3 -yanvar holatiga ko'ra u xuddi shu lavozimda edi. 1917- yil mart oyidan boshlab u 173-piyoda diviziyasida shtab boshlig'i edi. 1917 -yil 10 sentyabrda u 6-Sibir miltiq diviziyasining boshlig'i etib tayinlandi va noyabrdan boshlab ushbu diviziya qo'mondoni vazifasini bajaruvchisi edi. 1917- yil 15 -oktyabrda unga general-mayor unvoni berildi. 1917- yil 1 -dekabrda 22-Sibir otishma polkining frontdagi askarlari Fyodor Andreevich Petrovni o'ldirishdi.

Havolalar
---------

* Петров Фёдор Андреевич (рус.). // Проект «Русская армия в Великой войне».
**Bombey qal’asi** (inglizcha: *Bombay Castle*, shuningdek, *Casa da Orta* nomi bilan tanilgan) ― Hindistonning Mumbay shahrida (sobiq Bombey) qurilgan eng qadimgi mudofaa inshootlaridan biridir. Qal’a inglizlar tomonidan aslzoda portugaliyalik Garsiya de Orta tomonidan qurilgan qasr oʻrnida qurilgan. 1554-1570-yillarda Horta Portugaliya qirolidan Bombey orolini ijaraga oladi.

Qal’a mahalliy Kurla koʻk toshidan va Mumbay janubidagi Konkan mintaqasidan qizil lateritdan qurilgan. 1662 -yilda orol inglizlar qoʻliga oʻtadi va 1665-yilda Sharqiy Hindiston kompaniyasi qal’ani egallab oladi. Keyingi oʻn yil ichida kompaniya mulk atrofida mudofaa inshootlarini quradi. Taxminan bir vaqtning oʻzida yangi shahar markazi atrofida devor oʻrnatiladi. 1865-yilda shaharning tez oʻsishidan keyin buzib tashlanganiga qaramay, baʼzi joylarda devor parchalarini hali ham koʻrish mumkin.

Asl Portugal qal’asi haqida bir nechta yozuvlar saqlanib qolgan va tarixchilar asl mulkni birlashtirishga harakat qilmoqdalar. Qal’a olmos shaklidagi toʻrtta qal’adan iborat boʻlib, uchta kirish joyidan ikkitasi ham saqlanib qolgan. Mulkning ikkita darvozasi Janubiy Mumbaydagi Hindistonning Angre dengiz bazasida (INS Angre) joylashgan. Portugaliya hukmronligi davriga oid boʻlgan quyosh soati ham mavjud. Quyosh soati kunning oʻn ikki soatining har birini emas, balki oʻsha davr odamlari uchun muhim boʻlgan muayyan davrlarni belgilaydi.

Qal’aning asosiy binosi gubernatorning qarorgohi boʻlib, u yerda birinchi gubernatori Gerald Aungier turardi. Keyinchalik, qarorgoh Parelga koʻchiriladi va keyingi ikki asrda u Malabar tepaligida boʻladi. Bugungi kunda binoda Gʻarbiy dengiz kuchlari bosh qoʻmondoni admiralining idoralari joylashgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „The History of Raj Bhavan, Mumbai".  rajbhavan.maharashtra.gov.in. 24-noyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-noyabr 2015-yil.
2. ↑  *Dilnaz Boga.* „INS Angre to celebrate golden jubilee" (en). *The Times of India* (4-sentabr 2001-yil). 26-dekabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-noyabr 2015-yil.
**Nozigardon** (fors. — boʻyin bezagi) — zargarlik buyumi; ayollarning boʻyinga taqadigan taqinchogʻi. N. markaziy turunj, uning 2 yonidan 2 ta dan 4 ta murabba shaklli, 1 tadan uchburchak shaklli yaproqchalarning oʻzaro 5—6 qatorli zanjirlar bilan bir maromda maʼlum oralikda birikishidan hosil boʻladi; yaproqchalarning yon tomonlariga baliq va boshqa shaklli shokilalar osiladi. Turunj va yaproqchalar bir tomonlama sirkori usulida ishlanib, oʻsimliksimon naqshlar bilan bezatiladi, baʼzan koʻzlar qadaladi. Marka-ziy turunjga bir-biriga qarab turgan qanotlarini yozayotgan ikki qush shakli oʻrnatiladi. Samarqandlik ustalar yasagan N. yengil koʻrinishga ega; turunj va yaproqchalar panjarali (toʻrsimon) usulda yasalib, zigʻiraklar, baʼzan feruza koʻzlar bilan ziynatlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Maksim Bogdanovich haykali** (belaruscha: *Помнік Максіму Багдановічу*) — taniqli belarus shoiri haykali.

Tarixi
------

Ochilish marosimi — M.Bogdanovich tavalludining 90-yilligi (1981-yil 9-dekabr) kuni.

2008-yil aprel oyida Minsk shahar ijroiya qoʻmitasining qaroriga binoan Belarus adabiyoti klassikining yodgorligi restavratsiyaga yuborildi. Yodgorlik oʻrniga favvora oʻrnatish rejalashtirilgan edi. Rasmiylarning bu qarori muhojirlikdagi Belarus muxolifati rahbarlarining noroziligiga sabab boʻldi, ular Bogdanovich haykalining demontaj qilinishini 1995-yilgi referendumdan keyin oq-qizil-oq bayroqning almashtirilishi bilan taqqosladilar. 2008-yil iyun oyida yodgorlik Maksim Bogdanovich koʻchasi va Parij kommunasi maydonining burchagida qayta oʻrnatildi. Avvalgi joylashuviga nisbatan yodgorlik 151 metr shimoli-gʻarbga, shoirning tugʻilgan joyiga yaqinroq koʻchirildi va M.Bogdanovich koʻchasi, 27-uy va Suvorov maktabi oʻrtasidagi yoʻnalishda Svisloch tomonga burildi.

Mualliflar
----------

Haykaltarosh S. Vakar, arxitektorlar Y.Kazakov, L. Moskalevich.

Tavsifi
-------

Balandligi — 4,45 m.

Poydevor — qizil granit.

Shoirning figurasi — qoʻllari koʻkragida qovushtirilgan, oʻng qoʻlida boʻtakoʻz guldastasi (u sheʼrda kuylagan).

Joylashuvi
----------

Parij Kommunasi maydonidagi bogʻ, Belarus Respublikasi Milliy akademik Katta opera va balet teatrining markaziy kirish eshigining chap tomonida (Maksim Bogdanovich tugʻilgan va yashagan sobiq uydan unchalik uzoq boʻlmagan joyda).

Yana qarang
-----------

* Yaroslavlda Maksim Bogdanovich haykali

Manbalar
--------

1. ↑  U Mensku pachaoʻsya demantaj pomnіka Bagdanovіchu Andoza:Wayback 2 // Nasha Nіva, 15 krasavіka 2008
2. ↑  Paznyak paraoʻnaoʻ demantaj pomnіka Bagdanovіchu z parvannem ssyaga Tsіsyankovim Andoza:Wayback 2 // Nasha Nіva, 15 krasavіka 200o8
3. ↑  Pomnіk Maksіmu Bagdanovіchu oʻstalyavalі kalya Opernaga teatra na novim messi[*sayt ishlamaydi*] // Eoʻrapeyskae radiyo dlya Belarusі, 26 chervenya 2008
4. ↑  „Памятник Максиму Богдановичу". 15-sentabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyun 2011-yil.

Havolalar
---------

* Памятник Максиму Богдановичу идеален для катания на скейте Wayback Machine saytida arxivlandi (2011-06-26).
* Памятник Максиму Богдановичу
* Памятник Максиму Богдановичу