recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**I. D. Sanko** haykali — Orel shahri fashist bosqinchilaridan ozod qilingan kuni Tinchlik maydonidagi 5-uyda Gʻalaba Qizil bayrogʻini koʻtargan qahramon-skautning byusti.

Tavsifi
-------

1943-yil 5-avgustda, shahar ozod qilingan kuni, 380-piyoda diviziyasining 1262-piyoda polkining skautlari Ivan Sanko va Vasiliy Obraztsov Moskva koʻchasidagi 11-uyda (hozirgi Tinchlik maydonida 5-uy) Gʻalaba Qizil bayrogʻini koʻtarishdi. Qahramonlar xotirasini abadiylashtirish tashabbusi „Orel viloyati jamoat birlashmasi" jamoat tashkiloti tomonidan ilgari surilgan. 1943-yil aprel oyida, Kursk jangi arafasida Ivan Dmitrievich skautlar safiga qabul qilindi. Oryol erini ozod qilgani uchun u Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlangan. 1990-yil aprel oyida xalq deputatlari Oryol shahar kengashi qarori bilan unga „Orel shahrining faxriy fuqarosi" unvoni berildi. 2018-yil 4-avgust kuni Orel shahrida Shahar kuni arafasida Pobeda bulvarida I. D. Sanko haykali ochildi. Roʻparasida quroldoshi — Vasiliy Obraztsov haykali oʻrnatilgan. Byustlar skautlar xizmat qilgan 3-armiya qoʻmondoni general Aleksandr Gorbatov haykali yonida oʻrnatildi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Денис Передельский.* „В Орле открыли бюсты легендарным разведчикам". *Российская газета*. 30-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-dekabr 2020-yil.
2. ↑  „Санько Иван Дмитриевич". 14-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-dekabr 2020-yil.
3. ↑  „В Орле установили бюсты героев-разведчиков Ивана Санько и Василия Образцова". 26-yanvar 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-dekabr 2020-yil.
4. ↑   *Во имя памяти*. 2018. pp. 1.
5. ↑  Лисицына П. (2018). *В память о легендарных разведчиках*. pp. 1.
**Firas Al Ali** (1985-yil 1-avgustda Hama shahrida tug'ilgan) suriyalik futbolchi, Iordaniyaning "Al-Shayx Husayn" klubida o'ynagan. 

Firas al-Ali Suriya terma jamoasining sobiq himoyachisi. U ham avvalroq Damashqning eng kuchli jamoalaridan biri bo‘lgan "Sho‘rta"da o‘ynagan va Suriyada bir mavsumda 125 ming dollar ishlab topgan.  2011-yilda Bashar al-Assad kuchlari uning tug‘ilib o‘sgan shahri Hamaga hujum qilib, tinch namoyish chog‘ida Alining 19 yoshli amakivachchasini o‘ldirgan. Ular, shuningdek, uning jiyanini uyida portlash paytida o'ldirishgan.

Bir necha oy o'tgach, 13 yoshli amakivachcha Hama tashqarisidagi qishloqda hukumat hujumi paytida halok bo'ldi. Ertasi kuni ertalab u uydan chiqib, isyonchilar nazorati ostidagi hududlar bo'ylab sayohat qildi va oxir-oqibat Turkiyaga qochqinlar lageriga yetib keldi va uyerda hali ham istiqomat qiladi.

Manbalar
--------


1. ↑  „(العربي) بصدد حسم ثلاث صفقات | جريدة الرأي".  Alrai.com (3-avgust 2013-yil). Qaraldi: 10-avgust 2013-yil.
2. ↑  „How the Syrian government brought soccer into campaign of oppression".
**Barquq** (? - 1399) - cherkas mamluklaridan boʻlgan Misr sultoni. B.ning otasi islomni qabul qilgan edi. Qrimda B.ni bir musulmon sotib olib Misrga yuborgan, u yerda 1364-yil amir Elbugʻoga sotgan. Amir B.ning qobiliyatli bola ekanligini payqab unga maxsus tarbiya bergan, soʻngra amir unvonini bergan. Sulton Al-Malik al-Ashraf davrida B. sulton bolalarining tarbiyachisi boʻlgan. U sulton vafotidan soʻng taxtni zoʻrlik bilan egallab olgan va sulton Al-Malik az-Zohir nomini olgan. Biroq tez orada B. zindonga tashlangan. Uning oʻrniga taxtga Hoji Xalifa oʻtirgan. Lekin yangi sulton bilan Suriya hokimlari oʻrtasida ixtilof paydo boʻlgach, xalq yana B.dan taxtga oʻtirishni soʻragan. Mana shu paytda sohibqiron Amir Temur B. huzuriga elchilarini yuborib undan tobe boʻlishni talab qilgan, birok B. elchilarni qatl etib, Boyazid I bilan ittifoqchilik shartnomasi tuzgan va urushga tayyorgarlik koʻra boshlagan. Biroq, Amir Temurning Hindistonga safari tufayli B. bilan urushishga toʻgʻri kelmadi. B. oʻz hukmdorligining ikkinchi yarmida Misrda tinchlik, osoyishtalik oʻrnatgan, moliya ishini yaxshilagan, dehqonchilik rivojlangan, ilm-fan taraqqiy qilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Katta It tausi** (*t* CMa) — Katta It yulduz turkumidagi spektroskopik qoʻshaloq yulduz. Bu NGC 2362 tarqoq yulduzlar klasteridagi eng yorqin yulduz boʻlib, Yerdan 3200 yorugʻlik yili masofada joylashgan.

Katta It tausi — koʻrinarli kattaligi +4,37m boʻlgan O spektral turidagi havorang supergigant. Katta It tausi yulduz tizimi kamida beshta komponentdan iborat. Birinchi yaqinlashuvda Katta It tausi uch tomonlama yulduz boʻlib, unda ikkita yulduzning koʻrinarli yulduz kattaligi +4,4m va +5,3m boʻlib, ular bir-biridan 0,15 yoy soniyaga uzoqlikdadir, uchinchi yulduz esa +10m koʻrinarli koʻrinarli yulduz kattaligiga ega va bir-biridan ajralib turadi va ulardan 8 yoy soniyaga farqlanadi, ichki juftlik atrofida 155 kunlik davr bilan aylanadi. Ichki juftlik 1,28 kunlik davr bilan tutilgan β Lira oʻzgaruvchisidir. Yulduzlar 0,1 a.b. masofada joylashgan. Aylanish va oʻzaro tutilishlar tufayli kattalik +4,32m dan +4,32m gacha oʻzgaradi. Yana ikkita yulduz ham ushbu tizimga tegishli boʻlishi mumkin: biri 223 a.b. masofasida va ikkinchisi 13000 a.b. masofada. Butun tizimning yorqinligi 500000 quyosh massasiga teng, bu tizim massasi 20 quyosh massasiga taxminan tengligini koʻrsatadi. Katta It tausi tizimidagi barcha yulduzlar juda yosh: ularning yoshi 5 million yildan oshmaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  Underhill, A. B.; et al. (1979), „Effective temperatures, angular diameters, distances and linear radii for 160 O and B stars", *Monthly Notices of the Royal Astronomical Society*, **189**: 601–605, Bibcode:1979MNRAS.189..601U `{{citation}}`: Unknown parameter `|month=` ignored (yordam)

Havolalar
---------

* Tau Canis Majoris (Stars, Jim Kaler))
Dublindagi Irlandiya Islom madaniyati markazi, Yevropa Fatvo va Tadqiqot Kengashini boshqaradi. Fiqh al-aqalliyotga qaratilgan fiqh organlaridan biridir.
**Fiqh al-aqalliyyat** islomiy fiqhiy tushuncha bo‘lib, ayniqsa arab tilida so‘zlashuvchi musulmonlar orasida 1990-yillarning oxiridan beri muhokama qilinmoqda. Ijtihod usulini qoʻllash orqali Gʻarb mamlakatlarida yashovchi musulmon ozchiliklarning baʼzi axloqiy va diniy savollariga va muammolariga yechim ishlab chiqishni maqsad qilgan fiqhiy tafakkur tizimi.

Shimoliy Amerika Fiqh Kengashi (FCNA) asoschisi va sobiq prezidenti Taha Jobir al-Elvoniy (1935-2016) konsepsiyani ishlab chiqishda yetakchi rol oʻynadi. Bu atamani oʻylab topgan va 2000 yilda „Fiqh al-Aqalliyat"da birinchi dasturlardan birini eʼlon qilgan Al-Elvoniy ozchilik fiqhi deb atagan bu masala bilan bogʻliq; "Ayniqsa, Gʻarbda yashovchi musulmon ozchiliklarga ruhiy-maʼnaviy sinovlarni yengib oʻtishga yordam berish, soʻngra ularni oʻzlari yashayotgan jamiyatga mos (oʻz diniy eʼtiqodlari va sezgirliklarini hisobga olgan holda) shaxsga aylantirishga harakat qilish zarur .

Manbalar
--------

1. ↑  Al-ʿAlwānī: *Madḫal ilā fiqh al-aqallīyāt.* 2004,S. 66.
**Barot Xoja Koʻkaltosh** (7-1393) — Amir Temur beklaridan. 1366–70 yillar orasida amir Husayn begi, u Amir Temurdan yengilgach, koʻpchilik beklar qatorida Amir Temur xizmatiga oʻtgan va qoʻshin begi vazifasini bajargan. "Uch yillik yurish" (1386–88) paytida Barot xoja koʻkaltosh bir necha amirlar bilan birga Samarqand muhofazasi uchun qoldirilgan. Toʻxtamishxon Movarounnahrga hujum qilganida (1387-yil oxiri – 1388-yil boshi) Barot xoja koʻkaltosh sustkashlik koʻrsatgani bois, Amir Temur 1388-yil fevralda safardan qaytib kelgach, jazo tadbiri sifatida uning soqol-moʻylovini oldirib, yuziga atir-upa surdirib shahar kezdirishni amr etgan. Biroq Barot xoja koʻkaltosh keyingi faoliyati bilan oʻzini toʻla oqlagan. Shu tufayli Soxibqiron 1392-yil bahorida gʻaznaviylarning "Gʻazni, Kobul va Zobulistondan to Hind, Qandahor va Sind daryosigacha" boʻlgan mulkini Pirmuhammad Jahongirga vasiyat qilib berganida unga navkar sifatida Barot xoja koʻkaltoshni ham bergan. "Besh yillik yurish" paytida, 1393-yil iyulida Gʻarbiy Erondagi janglardan birida bahodirona halok boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Ahmedov, Ashraf. "Barot Xoja Koʻkaltosh" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Katta kanyon** (inglizcha: *Grand Canyon*) — AQShning Arizona shtatidagi dara. Kolorado platosidan oqib oʻtadigan Kolorado daryosining oʻrta oqimida. Dunyodagi eng chuqur daralardan biri. Litl-Kolorado daryosining quyilish joyidan boshlab quyi oqimi tomon 446 km ga choʻzilgan. Chuq. 1600 m gacha, eni 8–25 km, tubida esa 1 km (ayrim joylarida 120 m). Tik yon bagʻrida ustun, piramida, qalʼa shaklidagi qoyalar koʻp. Kolorado daryosi arxey erasidan to yuqori paleozoyning choʻkindi jinslarigacha boʻlgan turli rangdagi gorizontal qatlamlarni kesib oʻtgan. Katta Kanyon Kolorado daryosining eroziyasi natijasida kaynozoyda vujudga kelgan. Dara juda manzarali milliy park hisoblanadi. Turistlar koʻp keladi.

Yana qarang
-----------

* Arizona
* Kolorado (daryo)
* Kolorado platosi

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Elektrofon** (elektro... va... fon) — grammofon plastinkasidan tovush (musiqa, nutq)ni qayta eshittirish uchun moʻljallangan elektr qurilma. Grammofondan farqi shuki, birinchidan, uning plastinka qoʻyiladigan diskini elektr dvigatel aylantiradi, ikkinchidan, E.da plastinkadan tovush koʻchiradigan moslama (adapter) ignasining mexanik tebranishlari elektr tebranishlariga aylanadi. Tovush chastotali kuchaytirgich elektr tebranishlarini kuchaytiradi, elektr akustik tizimi (bir yoki bir necha radiokarnay) ularni tovushga aylantiradi. E. tovush mono... stereo... va kvadrofonik (tovush 4 kanalli usulda yozib olingan, tovushni qayta eshittirishda 2 karnay eshituvchining oldiga, 2 karnay orqasiga qoʻyiladi) usullarda yozib olingan gramplastinkadan qayta eshittirish uchun moʻljallab ishlab chiqariladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Katta Hisor kanali** - Hisor vodiysidagi kanal. Tojikiston va qisman Oʻzbekiston hududidan oʻtadi. 1938— 42 yillari qurilgan. Uz. 50 km. Suv sarfi 68 m1/s. Tojikistonda 9,4 ming ga, Oʻzbekistonning Surxondaryo viloyati Denov tumanida 10 ming ga yerni sugʻoradi. Kanal orqali Varzob daryosi suvi Qoratogʻ daryosiga oqadi. 70 ga yaqin gidrotexnika inshooti bor. Kanalning yirik shoxobchalari: suv sarfi 2 dan 6 m³/s gacha boʻlgan Govkush, Chorakoron, Kampirqalʼa, Hisor, Yangiobod, Oyim. Kanalga qurilgan toʻgʻondan bevosita Dushanba shoxobchasi (uz. 2,5 km, suv sarfi — 10 m³/s) boshlanadi, undan Alachabof kanaliga suv beriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Gidrologiya | *Gidrologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Elektrogorsk** (ruscha: *Электрого́рск*) — Rossiyaning Moskva viloyatidagi shaharcha. Poytaxtdan 75 kilometer (47 mi) sharqda joylashgan. Aholisi 20 353 nafar kishini tashkil qiladi (2002-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra).

Tarixi
------

Elektrogorsk 1912-yilda, Rossiyada birinchi yirik torf bilan ishlaydigan issiqlik elektr stantsiyasining qurilishi munosabati bilan tashkil etilgan boʻlib, u *Elektroperedacha* („Электропередача") deb nomlanadi. Aholi punkti elektr stantsiyasi nomi bilan atalgan. 1946-yilda unga shahar maqomi berildi shundan boshlab Elektrogorsk maqomini oldi. U juda oʻzgaruvchan iqlimga ega, qishda −30 °C (−22 °F) gacha, yozda esa 25 °C (77 °F) gacha iliq boʻladi.

Maʼmuriy va munitsipal maqomi
-----------------------------

Maʼmuriy boʻlinishlar doirasida u **viloyat yurisdiktsiyasi ostidagi Elektrogorsk shahri** sifatida kiritilgan — maqomi tumanlar bilan teng boʻlgan maʼmuriy birlik. Viloyat yurisdiktsiyasi ostidagi Elektrogorsk shahri munitsipal boʻlinma sifatida **Elektrogorsk shahar okrugi** sifatida kiritilgan.

Taniqli shaxslar
----------------

* Aleksandr Boloshev (1947-2010), basketbolchi
* Aleksey Chesmin (1986-yilda tugʻilgan), paralimpiyachi futbolchi

Manbalar
--------

### Eslatmalar

1. ↑  Law #11/2013-OZ
2. ↑  Law #131/2004-OZ

Havolalar
---------

* Media related to Elektrogorsk at Wikimedia Commons
* Official website of Elektrogorsk (ruscha)
* Elektrogorsk Business Directory (ruscha)
elektroliz
**Elektroliz** (elektro - elektr va lizis - eritaman) - qizdirib suyuqlantirilgan elektrolit yoki uning suvdagi eritmasi orqali oʻzgarmas elektr toki oʻtganida elektrodlarda sodir boʻladigan oksidlanish qaytarilish jarayonlari. Elektrolizning mohiyati kimyoviy reaksiyani elektr energiyasi hisobiga amalga oshirishdan iborat. Elektr toki berilganda ionlarning elektron qabul qilish yoki elektron berish hodisasi birlamchi jarayonni tashkil qiladi. Bu jarayon natijasida koʻpincha Elektrolizning dastlabki mahsulotlari hosil boʻladi. Elektroliz mahsulotlari sof holda ajralib chiqishi yoki erituvchi bilan oʻzaro kimyoviy reaksiyaga kirishishi mumkin. Ikkinchi holda Elektrolizning ikkilamchi mahsulotlari hosil boʻladi. Qizdirib suyuklantirilgan elektrolitlar Elektroliz qilinganida faqat birlamchi mahsulotlar chiqadi. Elektrolitlarning suvdagi eritmalarida Elektroliz jarayoni ancha murakkab boradi, chunki koʻpincha ikkilamchi jarayonlar sodir boʻladi. Umuman Elektroliz jarayonining borishi va Elektroliz oxirida qanday mahsulotlar hosil boʻlishi birlamchi mahsulotlar, erituvchi tabiati, elektrodlarning qanday materialdan yasalgani, tra, elektrodlardagi tokning zichligi va h.k.ga bogʻliq. Katod, yaʼni doimiy tok manbaining manfiy qutbiga ulangan elektrod qaytaruvchilik rolini bajaradi, anod esa (yaʼni manbaning musbat qutbiga ulangan elektrod) oksidlovchi sifatida xizmat qiladi. Elektrodlarda ajralib chiqadigan moddalarning massalari, tok kuchi va Elektroliz davom etadigan vaqt orasida matematik tenglamalar bilan ifodalanadigan bogʻlanishlar mavjud (qarang Faradey qonunlari).

**Elektroliz jarayonining sanoatda ishlatilishi**
-------------------------------------------------

Elektroliz sanoatning turli sohalarida keng qoʻllanadi. Kimyo sanoatida xlor va ishqorlar olishda, xlorat, perxlorat, persulfat kislota, kaliy permanganat, sof holdagi vodorod, ftor va boshqalar qimmatli mahsulotlar hosil qilishda, rangli metallurgiyada metallarni rafinatsiyalasht E.dan foydalaniladi. Turli metallarning birikmalarini qizdirib suyuqlantirib, Elektroliz yordamida oʻsha metallar ajratib olinadi. Mashinasozlik, radiotexnika, elektronika, poligrafiya sanoatlarida turli buyumlar sirtini metallar bilan qoplashda va boshqalarda Elektroliz qoʻllanadi.


1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Elektrokar** (elektro.. va ing. sag — arava) — akkumulyatorlar batareyasadan tok olib ishlaydigan gʻildirakli (relssiz) oʻziyurar ixcham yuk mashinasi. E. shassi, akkumulyatorlar batareyasi, kuch va kommutatsiya elektr jihozlari va tortish elektr dvigatelidan iborat. Tezligi — 20 km/soat gacha. Unda 100 t gacha yuk tashish mumkin. E.ning platformasi koʻtaribtushiriladigan va koʻtarilmaydigan turlari bor. Uni haydovchi oʻrindiqqa oʻtirib yoki tik turgan holda boshqaradi.

```
Elektr mashinasi-ichki yonish dvigatelidan ko'ra mustaqil elektr manbalaridan (batareyalar, yoqilg'i xujayralari, kondansatörler va boshqalar) ishlaydigan bir yoki bir nechta elektr motorlar bilan ishlaydigan mashina. Elektr avtomobil ichki yonish dvigateli va elektr uzatish bilan bir qatorda trolleybuslar va tramvaylardan ajralib turishi kerak. 2020-yilda elektr dvigatelli avtomobillarning ulushi dunyodagi jami avtomobillarning 0,7% ni tashkil etdi
```

E. sanoat korxonalari, savdo tarmoqlari, temir yoʻl stansiyalari, dengiz portlari va aeroportlarda ishlatiladi. E.ning dasturli (kompyuter orqali) boshqariladigan (haydovchisiz) turlari ham yaratilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ishlab chiqarish grafigi** -korxonada muayyan davr (kun, oy, cho-rak, yil) davomida mahsulot i.ch.ning kalendar rejasi. Bu reja butun korxona va uning alohida boʻlimlari (sex, uchastka, potok liniyalar, agregat va b.) mikyosida tuzilib, grafik yoki jadval shaklida ifodalanadi. I.ch.g. detallarni i.ch.ning texnologik sxemasi va ket-ma-ketligi hamda tayyor mahsulotning tarkibiy qismlarga boʻlinish qoida-siga asoslanadi. Korxonada I.ch.g .lari kamrov doirasiga kura, korxona mikyosida oylik topshiriqlar grafigini ishlab chiqish; sex uchastka yoki boʻlim boʻyicha bir mashinakomplektga kerakli detallar va uzellar sonini hisoblab chiqish; detallar, uzellarni i.ch.-ning kundalik grafik topshiriqlarini ishlab chiqish; i.ch. ortda qolgan detallar boʻyicha 10 kunlik tezkor i.ch. grafigini ishlab chiqish va b. boʻlishi mumkin. Mahsulot i.ch.ning yakka tartibda yoki seriyaliligi mahsulotning turi, uning detallari, uzellari miqdori, texnologik operatsiyalarning xilma-xilligi, i.ch. jarayonida operatsiyadan operatsiyaga oʻtishning koʻp yoʻnalishliligi va b. bilan harakterlanadi va jarayonlarni oʻzaro bogʻlab turadi. I.ch.g .ga qatʼiy rioya qilish korxonaning hamma boʻlimlari ishida oʻzaro uygʻunlikni, hamkorlikni taʼminlaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kaliy sulfat**, K2SO4 - kaliyli oʻgʻit, sulfat kislota (H2SO4) ning kaliyli tuzi. Sargʻish tusda tovlanadigan kristall, sochiluvchan oq kukun, namiqmaydi, mushtlanib qolmaydi, suvda yaxshi eriydi. Oʻgʻit sifatida ishlatiladigan texnik holdagi K.s. tarkibida 48—52% kaliy oksid (K2O) bor. Glazerit (3K2SO4 • Na2SO4), kainit(K2SO4- MgCl2- 6N2O) va shenit (K2SO4 • MgSO2 • 6N2O) kabi tarkibida koʻp minerali boʻlgan kaliyli rudalarni kompleks holda qayta ishlab olinadi. Xlor bilan shoʻrlangan tuproqlar uchun eng samarali oʻgʻit hisoblanadi. Tuprokdan koʻp miqdorda oltingugurt oluvchi dukkaklilar (beda) va karamguldoshlar (karam, turneps, xantal va b.) hosildorligiga K.s. tarkibidagi sulfat ioni yaxshi taʼsir qiladi. Samaradorligiga koʻra kaliy xloriddan qolishmaydi. Gʻoʻza va b. ekinlar ekiladigan dalalarda kuzgi shudgorlashda asosiy oʻgʻit sifatida, shuningdek, gʻoʻzaning shonalash — koʻsak tugish fazasida oziq sifatida beriladi. K.s. kaliy xlorid miqdorida qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kasbi namozgohi** - Qashqadaryo viloyati (qad. Kasbi qishlogʻi)dagi meʼmoriy yodgorlik (16—17-asrlar). Aholi sayil va diniy bayram vaqtida yigʻiladigan maydondagi namozgoh. masjid. Baland peshtoqli namozgoh (31x9,5 m) tarhi toʻgʻri toʻrtburchakli, bosh tarzi sharqqa (maydonga) qaragan. Oʻzaro ravoq orqali bir-biri bilan bogʻlangan xonalar (4,4x4,4 m) asosi bir xil boʻlib, 5 gumbazli, oʻrtada markaziy xonaqoh (5,8x5,8 m). Undagi mehrob 5 qirrali, chuqur ravoqli qilib ishlangan, mehrob tashqariga boʻrtib chiqqan. Markaziy xona ravoqlarga, atrofdagi xonalar esa qalqonsimon qanoslarga tayangan. Qashqadaryo mahalliy xalq meʼmorligi anʼanalarini oʻzida mujassamlantirgan K. n. hajmdor shakli, tuzilishi, oʻziga xos bezaklari bilan ajralib turadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kaliyli oʻgʻitlar** - tarkibida oʻsimliklar oson oʻzlashtiradigan shaklda kaliy elementi boʻlgan mineral moddalar; suvda eruvchan xlorid, sulfat va karbonat kislotalarning tuzlari. Tarkibida kaliyli tuzlar boʻlgan togʻ jinslari K.oʻ. olinadigan xom ashyo.

K.oʻ. konsentrlangan K.oʻ. aralash K.oʻ. va xom kaliy tuzlariga boʻlinadi. Konsentrlangan K.oʻ.ga kaliy xlorid (55,259,7% K2O), kaliy sulfat (44— 52% K2O), kaliyli selitra (44% K2O) kiradi. Aralash K.oʻ. xom kaliy tuzlariga konsentrlangan K.oʻ. qoʻshib tayyorlanadi: 30—40% li kaliy tuzlari kaliy xloridning silvinit yoki kainit bilan mexanik aralashmasidan iborat; kaliy-magniyli konsentrat; kaliy-magniy sulfat yoki kalimagneziya; yogʻoch, torf va b. kuli. Xom kaliy tuzlari — maydalangan tabiiy minerallar (silvinit va kainit).

K.oʻ. sifatida tarkibida kaliyli tuzlar bor alyuminiy va sement sanoati chiqindilari (potash) ham ishlatiladi. Sement changi va potash muhiti ishqorli. Kul, ayniqsa, nordon tuproqpar uchun aʼlo darajadagi K.oʻ. hisoblanadi, u tuproqning zararli kislotaliligini ham neytrallaydi. Goʻng oʻsimliklar uchun kaliy manbai, chunki unda 0,6% atrofida K2O boʻladi.

Barcha qishloq xoʻjaligi ekinlari, ayniqsa, qumli va qumloqli tuproqlardagi ekinlar K.oʻ.ga kuchli ehtiyoj sezadi. K.oʻ. odatda, fosforli yoki azot va fosforli oʻgʻitlar bilan birga ishlatiladi. Gʻoʻza, kartoshka, sabzavot, qand lavlagi, xashaki ildizmevalilar, makkajoʻxori, kuzgi gʻalla ekinlari va b. ekinlar kaliyga talabchan. 1 ga maydondagi gʻoʻza har tonna hosili uchun yerdan 30–70 kg azot, 10–20 kg fosfor bilan birga 30– 80 kg kaliyni oʻzlashtirishi aniklangan. K.oʻ. meva, rezavor-meva, uzum, ildizmevalilar va b. tarkibidagi qand miqdorini, kartoshkada kraxmalni, tolali ekinlarda tola miqdorini oshirib, sifatini yaxshilaydi, yem-xashak ekinlari tarkibidagi proteinni koʻpaytiradi, kuzgi gʻalla ekinlari, dukkaklilar va daraxtlarning sovuqqa va qurgʻoqchilikka chidamini oshiradi. Quruq choʻl zonasida va sur tuproq yerlarda K.oʻ. faqat sugʻorish paytida beriladi. Shoʻrtob tuproqlarda K.oʻ. ishlatilmaydi, ular tuproq shoʻrini kuchaytiradi. Yerga solinadigan K.oʻ. meʼyori tuproqning harakatchan kaliy bilan qanchalik taʼminlanganligiga bogʻliq. Bunda azot, fosfor, kaliy (NPK) 1:0,7—0,8:0,53 nisbatda olinadi. K.oʻ. yillik miqdorining 50% ini asosiy oʻgʻit sifatida kuzgi shudgorda, 50% ini esa vegetatsiya davrida berish tavsiya etiladi.

Adabiyot
--------

* Ergashev Sh. Ergashev M. Kaliyli oʻgʻitlar va paxta hosildorligi, T. 1983.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Menandr** (Menandros; miloddan avvalgi 343— 291) — yunon dramaturgi. Ellinizm davri adabiyotining yirik vakili. M. Afina hayotining ijtimoiy va siyosiy masalalaridan koʻra insonning shaxsiy turmushi manzaralarini kengroq yoritishga intilgan. 100 dan ortiq komediyasidan bizgacha saqlangan "Hakim sudi", "Qirqilgan soch", "Samoslik ayol" va boshqa asarlarida qahramonlarning ichki dunyosi, dardu alamlari, sevinch va shodliklari tasvirlangan. M. davrning ilgʻor falsafiy qarashlari mavqeida turib, umuminsoniy masalalarga oid ijobiy fikrlarni bayon etgan, jafokash qullarning aql-idrok va tadbirkorlikda oʻz xoʻjayinlaridan yuksakligini koʻrsatgan. M. ijodi keyingi davrlar dramaturgiyasi rivojiga katta taʼsir qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Elektrion** (boshqa-Grech. Qadimgi yunon mifologiyasida (Peloponnes) Mikena shahridagi Argolid qiroli.Boshqa versiyaga koʻra, u Mideya shahrida hukmronlik qilgan. Persey va Andromedaning oʻgʻli. Anaksoning turmush oʻrtogʻi (Yevredik— versiyasi; yoki Lisidikning), Alkmenning bolalari , Gorgofon, Filon, Keleney, Amfimah, Lisinom, Heyomah, Anaktor, Arhelay (yoki Alkmen, Gorgofon, Perilay, Kelaney, Amfima, Nomiy, Deimah, Epilay, Yevribiy). Frigiyalik Mideyadan, Likimniy badbaxt oʻgʻli. Uning 8 nafar oʻgʻli tofiylar tomonidan oʻldirilgan.

Oʻgʻillarining vafotidan keyin u teleboylarga (tafislarga) qarshi yurishga qaror qildi. Tasodifan uning kuyovi Amfitrion tomonidan oʻldirilgan. Amfitrion uni oʻgʻirlangan podasini qaytarib berdi, lekin sigirlardan biri qochib keta boshladi. Amfitrion unga tayoq uloqtirdi, u sigirning shoxlariga tegib, Elektrionning boshiga tushib, uni oʻldirdi. Baʼzi versiyalarga koʻra, Amfitrion tomonidan Alkmen bilan turmush qurish munosabati bilan toʻy marosimida oʻldirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Mifi narodov mira. M. 1991-92. V 2 t. T.2. S.660
2. ↑  Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka II 4, 6
3. ↑  Pavsaniy. Opisanie Elladi II 25, 9
4. ↑  Diodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka IV 9, 1
5. 1 2 3  Gesiod. Perechen jenщin, fr.193 M.-U.
6. ↑  Psevdo-Gesiod. Щit Gerakla 82
7. ↑  Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka II 4, 5-6
### Avlod va uzatish

*Asosiy maqola: elektr energiyasini ishlab chiqarish*

turbogenerator
*Shuningdek qarang: elektr energiyasini uzatish va elektr tarmog'i*

20-asr boshlarida alternator ishlab chiqarilgan Budapesht, Vengriya, gidroelektr stantsiyasining energiya ishlab chiqarish zalida (Prokudin-Gorskiy fotosurati, 1905-1915).
Miloddan avvalgi 6-asrda yunon faylasufi Miletlik Fales amber tayoqchalari bilan tajriba o'tkazdi: bu elektr energiyasini ishlab chiqarish bo'yicha birinchi tadqiqotlar edi. Hozirda triboelektrik effekt deb nomlanuvchi bu usul engil narsalarni ko'tarishi va uchqun hosil qilishi mumkin bo'lsa-da, bu juda samarasiz. o'n sakkizinchi asrda voltaik qoziq ixtiro qilingunga qadar elektr energiyasining hayotiy manbai mavjud bo'ldi. Voltaik qoziq va uning zamonaviy avlodi-elektr batareyasi energiyani kimyoviy usulda saqlaydi va uni elektr energiyasi shaklida talabga binoan taqdim etadi.

Elektr quvvati odatda elektr-mexanik generatorlar tomonidan ishlab chiqariladi. Ularni qazib olinadigan yoqilg'ining yonishidan hosil bo'lgan bug ' yoki yadro reaktsiyalaridan chiqadigan issiqlik, shuningdek to'g'ridan-to'g'ri shamol yoki oqayotgan suvning kinetik energiyasidan boshqarish mumkin. 1884 yilda Ser Charlz Parsons tomonidan ixtiro qilingan bug ' turbinasi hali ham bug'ning issiqlik energiyasini elektro-mexanik generatorlar tomonidan ishlatilishi mumkin bo'lgan aylanma harakatga aylantirish uchun ishlatiladi. Bunday generatorlar faradayning 1831 yildagi homopolyar disk generatoriga o'xshamaydi, ammo ular hali ham uning elektromagnit printsipiga tayanib, o'zgaruvchan magnit maydonni bog'laydigan o'tkazgich uning uchlari bo'ylab potentsial farqni keltirib chiqaradi. quyosh panellari tomonidan ishlab chiqarilgan elektr energiyasi boshqa mexanizmga tayanadi: quyosh nurlanishi fotovoltaik effekt yordamida to'g'ridan-to'g'ri elektr energiyasiga aylanadi. 

Shamol energetikasi

  

Elektr energiyasiga bo'lgan talab katta tezlik bilan o'sib bormoqda, chunki millat modernizatsiya qilinadi va uning iqtisodiyoti rivojlanadi. Amerika qo'shma Shtatlari ko'rsatdi 12% yigirmanchi asrning birinchi uch o'n yilliklar har bir yil davomida talab ortishi, endi bunday Hindiston yoki Xitoy kabi rivojlanayotgan mamlakatlar tomonidan tajribali qilinmoqda o'sish darajasi.

Elektr energiyasini ishlab chiqarish bilan bog'liq ekologik muammolar, xususan, Fotoalbom yoqilg'ining iqlim o'zgarishiga qo'shgan hissasi, qayta tiklanadigan manbalardan ishlab chiqarishga e'tiborni kuchayishiga olib keldi. Energetika sohasida shamol va quyosh tejamkor bo'lib, qazib olinadigan yoqilg'idan energiya o'tishini tezlashtirdi.


1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Ishlab chiqarishni ixtisoslashtirish** — korxona, kompaniya yoki ularning biror tarkibiy qismining asosiy faoliyatini tor doiradagi mahsulot, tovarlar va xizmatlar i.ch.ga yoʻnaltirish. Maʼlum mahsulot ishlab chiqaradigan xoʻjalik sohalari va korxonalarning shakllanishida oʻz ifodasini topadi. Tarixiy taraqqiyot davomida sanoat, qishloq xoʻjaligi, qurilish va b. sohalarda ixtisoslashish paydo boʻldi. Oʻz navbatida, bulardan yana yangi ix-tisoslashgan sohalar ajralib chiqmoqda. Sanoatda ixtisoslashuv tayyor mahsulot, detal va qismlar, texnologiya boʻyicha boʻlishi mumkin. Mashinasozlikda qismlar (detallar) boʻyicha ixtisoslashuv avtomobilsozlik, transportsozlik va aviatsiya sanoatida koʻp uchraydi. Natijada yigʻish korxonalari — kooperatsiya asosida mahsulot ishlab chiqaradigan korxonalar kengayib boradi. Ixtisoslashgan sohalar va korxonalar bir xil mahsulot ishlab chiqaradi, ularning oʻziga xos texnologiya jarayoni va ixtisoslashgan kadrlari boʻladi. Ixtisoslashtirish jarayonining taraqqiyoti ijtimoiy i.ch. ning oʻsishi, ishlab chikaruvchi kuchlarning rivojlanishi bilan belgilanadi. Oʻz navbatida ixtisoslashtirish ishlab chiqaruvchi kuchlarning rivojlanishiga yordam beradi.

I.ch.i. korxonalar ishini samarali tashkil etish hisoblanib, binolardan, asbob-uskunalardan, materiallardan bekam-koʻst foydalanishda, fan va texnikaning eng yangi yutuklarini joriy etishda, takomillashgan maxsus mashina va asboblarni qoʻllashda, mehnat unumdorligini oshirishda, mahsulot i.ch. harajatlarini tejashda katta sa-mara beradi. I.ch.i. ning samaradorligi korxonani ixtisoslashtirish tufayli yillik mahsulot i.ch. hajmiga ketgan harajatlarni ixtisoslashtirishdan oldingi i.ch. hajmi harajatlariga taqqoslash yoʻli bilan aniqlanadi.

Oʻzbekistonda "Toshkent traktor zavodi", "Toshkent aviatsiya ishlab chiqarish birlashmasi" aksiyadorlik ja-miyatlari, Asaka avtomobil zavodi (unga ehtiyot qismlar yetkazib beruvchi qator qoʻshma korxonalar) va b. ixti-soslashtirilgan korxonalar hisoblanadi.

Sadir Salimov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Ishlab chiqarish taʼlimi** -OʻzRda malakali mutaxassislar tayyorlash jarayoni hamda oʻrta maxsus va kasbhunar taʼlimining tarkibiy qismi. Asosiy vazifasi — kelgusida malakali mutaxassis boʻlib yetishadigan oʻquvchilarni muayyan kasb sohasida bevo-sita faoliyat koʻrsatishga tayyorlash, yaʼni bilimlarni amaliyotga tadbiq etishga oʻrgatish, zarur kasb koʻnikmalari va malakalarini shakllantirishdan iborat. I.ch.t.ni amalga oshirishda nazariy taʼlimning ahamiyati katta. I.ch.t. 3 asosiy bosqich (oʻquv ustaxonalari, oʻquv maydonlari, oʻquv lab.lari, oʻquv xoʻjaliklaridagi I.ch.t.; i.ch. sharoiti — korxona, qurilish, xoʻjaliklardagi I.ch.t.; i.ch. tajribasi)ga boʻlinadi. Har bir bosqich oʻziga xos maqsad va oʻquv jarayonida oʻz oʻrniga ega boʻlib, kasb xususiyatiga qarab ular turli muddatli boʻladi va u I.ch.t. dasturi bilan belgilanadi. Oʻquvchilarning I.ch.t. ishlab chiqarish ustasi rahbarligida va oʻquvchilarning unumli mehnati davomida amalga oshiriladi. I.ch.t. mazmuni muayyan kasbdagi kichik muta-xassislarning mehnat faoliyati hamda malaka darajasini taxlil qilish asosida belgilanadi. Oʻquvchilarga I.ch.t. berishdan asosiy maqsad ularga oʻz kas-blari uchun xos boʻlgan i.ch. jarayonini rejalashtirish, tayyorlash, amalga oshirish, nazorat qilish, i.ch. jarayoniga xizmat koʻrsatishga oʻrgatishdan iborat. Kichik mutaxassis bajaradigan ana shu vazifalarning muayyan kasb va malaka darajasiga muvofiq aniq mazmuni maqorat tavsifnomasida aks etadi. Bu hujjat kichik mutaxassis bajaradigan ishi va kasbhunar boʻyicha "Oʻzbekiston Respublikasi kasbhunar taʼlimi davlat taʼlim standarti" (2000-yil 16 okt.) asosida tuziladi. Unda oʻquvchi kasbhunar oʻquv yurtida taʼlim olishi davomida egallashi lozim boʻlgan bilim, koʻnikma va malakalarga qoʻyiladigan talablar qayd etiladi. Mahorat tavsifnomasi kasbhunar oʻquv yurtida kichik mutaxassislarni tayyorlash mohiyatini belgilovchi asosdir. Kichik mutaxassislarning mehnat faoliyatini tahlil qilish natijasida ajratib olingan mehnat jarayonlarini bajarish yoʻllari va usullari muayyan tarzda tartibga solinadi hamda I.ch.t. mazmunini belgilovchi I.ch.t. dasturida bayon qilinadi. I.ch.t. dasturi oʻquvchilarga nimani, qanday izchillik va hajmda oʻrgatishni belgilab beradi. I.ch.t. dasturini ishlab chiqishga korxonalarning yetakchi muxandis-texnik xodimlari, ilmiy tadqiqot muassasalari va vazirliklar, kasbhunar oʻquv yurtlarining malakali xodimlari jalb qilinadi. I.ch.t. taʼlimning turli usullaridan foydalanilgan tarzda amalga oshiriladi.

Oʻtkir Tolipov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ulyanovskga oʻrnatilgan Bogdan Xmelnitskiy haykali** — Rossiya Federatsiyasining Ulyanovsk shahridagi Ukraina Getmani Bogdan Mixaylovich Xmelnitskiy sharafiga oʻrnatilgan yodgorlik.

Ukraina Getmani Bogdan Xmelnitskiy haykali Bogdan Xmelnitskiy koʻchasining Yefremov koʻchasi bilan kesishgan joyida, 1950-yillarda qurilgan mikrorayonda joylashgan.

Koʻchaning nomi va yodgorlik 1954-yilda oʻrnatilgan va Pereyaslav Radaning 300-yilligiga bagʻishlangan.

2007-yil iyul oyida yodgorlik poydevori granit plitalari bilan qoplandi, haykal boʻyaldi va oʻyma yozuv bajarildi. Bundan tashqari, bezakli panjara tiklandi, yodgorlik atrofiga yoʻlka plitalari yotqizildi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Памятник Богдану Хмельницкому – Ульяновск" (ru).  ru.esosedi.org. 26-oktabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-oktabr 2017-yil.
2. ↑  „Хмельницкого в Ульяновске обновили" (ru). *Город Ульяновск - новости и всё о городе*. Qaraldi: 10-oktabr 2017-yil.
"KABUL TEKSTAYLZ" - Jan. Koreyadagi korporatsiya. Aka-uka ishbilarmonlar Cha-Ka va Cha-Ol tomonidan 1950-yil da tashkil qilingan. Paxta tolasidan kalava ip, dagʻal ip, gazlama, satin, chit matolar ishlab chiqaradi. Bosh idorasi Seul sh.da. "K.t."ning xorijda 6 ta vakolatxonasi (AQSH, Germaniya, Xitoy, Shri Lanka, Gongkong , Oʻzbekistonda), Koreyada 3 ta korxonasi, xorijda 10 ta qoʻshma korxonasi bor. AQShda 1 (LosAnjelesda), Xitoyda 4, Tojikistonda 1 (Xoʻjand sh.da) va Oʻzbekistonda 3 (Toshkent, Toʻytepa, Fargʻona sh.larida) qoʻshma korxona tashkil qilingan (2002). Jan. Koreyadagi 3 ta korxonasida ip yigirish, toʻqimachilik, gazlamaga gul bosish jarayonlari bajariladi, yalpi quvvati 300 ming urchuqdan iborat. Ishlab chiqariladigan mahsulot hajmi yiliga taxminan 200 mln. AQSH dollarini, har bir korxonada xodimlar soni 2000—2500 nafarni tashkil qiladi. Oʻzbekistonda qoʻshma korxonalarni tashkil qilish uchun Toʻytepadagi "Kabul-Toʻytepa LTD" qoʻshma korxonaga (1996-yilda ishga tushirilgan) 107 mln. Toshkent (Koʻkcha)dagi "Kabul-Oʻzbek" qoʻshma korxonaga (1999-yil) 114,9 mln. Fargʻonadagi "Kabul-Fargʻona" qoʻshma korxonaga (2001Y.) 115,0 mln. AKSH dollari miqdorida investitsiya kiritilgan. Toshkent, Toʻytepa, Fargʻonadagi korxonalarida ip yigiruv va toʻqimachilik f-kalari tashkil qilingan boʻlib, Toʻytepada 101760 urchuq, Toshkentda 115576 ta, Fargʻonada 110 mingdan ortiq urchuq oʻrnatilgan. Toʻquv fabrikalarida "Pikanos" rusumli dastgohlardan Toʻytepada 34 ta, Toshkentda 84 ta, "Vamateks" rusumli dastgohdan faqat Toʻytepadagi korxonada 96 ta oʻrnatilgan. Barcha qoʻshma korxonalarda ishlab chiqariladigan mahsulotlar: paxta tolasidan yigirilgan ip, spandeks bilan yigirilgan ip (10-nomerdan 40-nomergacha), dagʻal ip gazlama (100 g/m — 400 g/m gacha), dagʻal ip gazlama spandeks bilan (100g/m—400g/m gacha).

Toʻytepadagi korxona yiliga 21600 t, Toshkent va Fargʻona korxonalar 26500 t dan kalava ip ishlab chiqaradi. Dagʻal ip gazlama ishlab chiqarish boʻyicha yillik quvvatlar Toʻytepada 14 mln. Toshkent va Fargʻonadagi korxonalarning har birida 9,0 mln.m ni tashkil kiladi.

Oʻzbekistonda 3 qoʻshma korxona boʻyicha bir yilda sotiladigan mahsulot hajmi 150 mln. AQSH dollarini tashkil qiladi. Oʻzbekistonda qurilgan korxonalarda keyinchalik matolarga gul bosish va tayyor kiyim mahsulotlari ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻyish moʻljallangan.

Sadir Salimov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Kabrera qal’asining shimoliy qismining koʻrinishi
**Kabrera qal’asi** (**Kastel de Kabrera**, ispancha: *Castillo de Cabrera*, kat. *Castell de Cabrera* — Balear orollaridan biri (Ispaniya) ning Kabrera orolida joylashgan qasr. Orolning asosiy diqqatga sazovor joylaridan biri. Inshootning balandligi taxminan 72 metrni tashkil qiladi.

XIV asrda qurilgan. Birinchi hujjatli dalillar 1400-yilga toʻgʻri keladi. Qal’a dastlab asosan Kabreraga qaroqchilarning reydlarini qaytarish uchun xizmat qilgan, keyin esa 19-asrgacha Balear orollaridagi harbiy harakatlar paytida uning mudofaaviy ahamiyati kattaroq boʻlgan.

U tarixiy ahamiyatga ega yodgorlik sanaladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Turismo en Archipiélago de Cabrera (Isla): Visitar Archipiélago de Cabrera (Isla) | Spain.info en español". 14-aprel 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-sentabr 2014-yil.
2. 1 2  „Cabrera, datos de interés, historia, tamaño, habitantes, visitas, valores naturales, entorno cultural". 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-sentabr 2014-yil.
3. ↑  „Una investigación reconstruye, por primera vez, toda la historia del castillo de Cabrera "Cultura "Noticias "Ultima Hora Mallorca". 19-oktabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-sentabr 2014-yil.
**Umar Hasan Ahmad al-Bashir** (arabcha: , tavalludi: 1-yanvar, 1944), Sudan Prezidenti hamda Sudan Milliy Kongress firqasi raisi (1993-2019). Hukumat tepasiga 1989-yilgi toʻntarilish natijasida kelgan, bungacha u Sudan Qurolli Kuchlari polkovnigi edi. 2019-yilda harbiy toʻntarish natijasida hokimiyatdan agʻdarilgan va uy qamogʻiga tashlangan.

Umar al-Bashir hukumati 2004-yili Janubiy Sudanga muxtoriyat berib, XX asr ikkinchi yarmining eng qonli urushlaridan biri boʻlmish Sudandagi ikkinchi fuqarolar urushini yakunlashga muvaffaq boʻldi. Biroq al-Bashir hukumati Darfur ziddiyati va unda 200 000 dan 400 000 gacha odam oʻlimiga olib kelgan qatliom uchun masʼul koʻrilib, qatʼiy tanqid qilinmoqda. Ish hatto Xalqaro jinoiy mahkamasi (XJM) tomonidan al-Bashirni hibsga olish haqida qaror chiqarilishiga olib keldi (4-mart, 2009), 2019-yil 14-dekabrda sud hukmi bilan umrbod axloq tuzatish ishlariga hukm qilindi. 2020-yil 24-mayda unga tegishli 4 milliard dollar musodara qilindi

Manbalar
--------

1. ↑  Sudanda davlat toʻntarishi
2. ↑  *The Genocide in Darfur — Briefing Paper*, 2007-05-14da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2009-03-09 `{{citation}}`: no-break space character in `|title=` at position 23 (yordam)
3. ↑  *Warrant of Arrest for Omar Hassan Ahmad Al Bashir* (PDF), 2009-03-05da asl nusxadan (PDF) arxivlandi, qaraldi: 2009-03-09
4. ↑
5. ↑

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Davlat yetakchisi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ulyanovsk** (1780-yilgacha — Sinbirsk, 1924-yilgacha — Simbirsk) — Rossiya Federatsiyasi Ulyanovsk viloyatidagi shahar, viloyat markazi. Volga va Sviyaga daryolari boʻyida. Transport yoʻli chorrahasi. Daryo porti (Kuybishev suv ombori). Aeroport bor. Aholisi 636 ming kishi (2002). Shahar 1648-yilda Sinbirsk istehkomi sifatida vujudga kelgan. 18-asr boshlaridan Kozon gubernyasida. 1780-yilda Simbirsk noibligiga asos solingan. 1796-yildan gubernya shahri. 19-asrda Volga boʻyidagi don, baliq, qoramol, yogʻochtaxta savdosi markazlaridan boʻlib qoldi. Oziq-ovqat sanoati rivojlandi. Mashinasozlik va metallsozlik (aviatsiya sanoat majmui, "Avto UAZ" i.ch. birlashmasi; motor, ogʻir va unikal stanoklar, "Kontaktor" va boshqa zavodlar), qurilish materiallari i.ch. kimyo, yengil, oziq-ovqat sanoatlari rivojlangan. 3 oliy oʻquv yurti, 2 teatr, oʻlkashunoslik, badiiy muzeylar, I.A.Goncharov tarixiymemorial muzeyi; tarixiymemorial qoʻriqxona bor. Meʼmoriy yodgorliklardan: gimnaziya (18-asr), Lenin memoriali binosi (1967—70) mavjud. V.I.Ulyanov (Lenin) nomiga qoʻyilgan (Simbirskda tugʻilgan).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Suv osti televideniyesi** — suv ostidagi manzara va obʼyektlarni kuzatish uchun moʻljallangan televideniye. Suv osti televideniyesit.da suv osti televizion kurilmasidan foydalaniladi. Bu kurilma signallarni qabul qiluvchi va uzatuvchi trubkalar; obyektiv; satr yoyish bloki, kadr yoyish bloki; kuchaytirgichlar, yorugʻlik manbalari va boshqa qismlardan iborat. Asosiy apparati — suv ostidagi televizion kamera. Suv osti televideniyesit.dan choʻkkan kemalarni qidirish, kemalar, gidrotexnika inshootlarining suvga botib turgan qismlarini tekshirish, gʻavvoslarning ishini kuzatish, dengiz va okeanlarning hayvonot va oʻsimlik dunyosini oʻrganish, baliq toʻdalarini, neft konlarini qidirish, suv osti minalarini izlash, suv osti qurollarini sinash va boshqa maqsadlarda foydalaniladi. Suv osti televideniyesit. tizimidan bir necha yuz metr chukurlikda istalgancha vaqt davomida foydalanish mumkin.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Dengiz oʻtlari Pele
Suv oʻtlari Pele (dan. Oʻtish: saytda harakatlanish, qidiruv Pele dengiz oʻtlari-maʼbuda Pele yosunlari) — suv taʼsirida LAVA pufakchalarining qattiqlashishi natijasida hosil boʻlgan nozik plitalar shaklida LAVA shaklidir.

Sohilda „Pele dengiz oʻtlari" ning shakllanishi, Kilauea vulqoni
Eritilgan LAVA oqimi ichidagi dengiz toʻlqinlarining qaynatilganda, odatda subaeral (yer usti) sharoitlarda hosil boʻladi. Shu bilan birga, suvli bugʻ bilan LAVA pufakchalari hosil boʻladi va LAVA tez soviydi va qattiqlashadi.Vayron qilinganida, bu muzlatilgan pufakchalar jigarrang-yashildan deyarli shaffof rangga aylanadi.Chuqur dengiz „suv oʻtlari" ning shakllanishi mexanizmi pufakchalar yuqori bosim ostida shakllanadi va kamroq darajada kengayadi.

Muddati
-------

LAVA pufakchalarining muzlatilgan devorlaridan olingan bu vulkanik shisha tashqi koʻrinishida begona oʻtlarga oʻxshaydi. Atamaning ikkinchi qismi Pele-Gavayi olov va vulqonlarning maʼbudasi nomidan keladi

Yoyish
------

"Pele dengiz oʻtlari" issiq lava suv bilan uchrashadigan joylarda, odatda qirgʻoqda joylashgan. Ular qirgʻoq vulqon konuslari yaqinida va suv osti vulqonlarida, masalan, Loixi vulqonining tepasida joylashgan.

Sm. shuningdek
--------------

* Pelening koʻz yoshlari
* Pelening sochlari

Manbalar
--------

1. ↑  Doris Maicher, James D. White (2001). *The formation of deep-sea Limu o Pele*. **63** (Bulletin of Volcanology nashri). pp. 482–496. .
2. ↑  „Hawaiian Volcanic Rocks". 25-mart 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-mart 2018-yil.
3. ↑  Doris Maicher, James D. White (2001). *The formation of deep-sea Limu o Pele*. **63** (Bulletin of Volcanology nashri). pp. 482–496. .

Havolalar
---------

* Pele suvoʻtlari — Arxivnaya kopiya
* Portlovchi portlashlar Wayback Machine saytida arxivlandi (2015-09-08). Arxivnaya kopiya - Monterey Bay akvariumida
* Tasvirlar Wayback Machine saytida arxivlandi (2015-12-02). Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
**Alufa**, ulufa (arab. — xashak, yem) — 1) harbiy qoʻshin va lashkar ixtiyorida-gi ot-ulov uchun aholidan toʻplanadigan natural soliq. Choparlar va elchilarning ot-ulovlari ham A. orqali yigʻilgan yem-xashak bilan taʼminlangan. Jangchilarga beriladigan maosh ham A. deb atalgan. Mas. „Temur tuzuklari"da Amir Te-mur „Yana buyurdimki, oʻnboshi yuzboshining tasdigʻi bilan, yuzboshi mingboshining tasdigʻi bilan, mingboshi amir ul-umaroning tasdigʻi bilan ulufa olsinlar" deb koʻrsatma beradi. A. istilohi 12-asrdan maʼlum; 2) 18-asrda Buxoro xonligida gʻoziilarni natura (bugʻdoy va boshqalar) hamda pul bilan taqdirlash.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Suv sigʻimi** — suvga botirilgan qattiq jism, maye. suzib ketayotgan kema siqib chiqaradigan suv miqdori (hajmi). Hajmiy va ogʻirlik boʻyicha sigʻimlar farq qilinadi. Hajmiy Suv sigʻimi jismning suvga botib turgan qismi siqib chiqargan suv hajmini bildiradi. Ogʻirlik boʻyicha Suv sigʻimi arximed qonuniga muvofiq jismning ogʻirligiga teng boʻladi. Bunday sigʻim miqdor jix.atdan oʻzgarmay qoladi. Hajmiy Suv sigʻimi suvning zichligiga qarab oʻzgarishi mumkin. Suvga botirilgan jismga shu jism siqib chiqargan suv ogʻirligiga teng koʻtarish kuchi taʼsir qiladi. Agar jismning ogʻirligi koʻtarish kuchidan katta boʻlsa, jism suvga choʻkadi, kichik boʻlsa, — choʻkmaydi, mabodo teng boʻlsa, jism suvning istalgan joyida turishi mumkin. Suv sigʻimi kemachilikda, amaliy va nazariy ilmiy tadqiqot ishlarida, jismlarning solishtirma ogʻirligini aniklash va boshqalarda qoʻllaniladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |