recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Solih Rashidovich Rasulov (1917-yil—1994-yil)** — Sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi. Oʻzbekiston Kompartiyasi Toshkent shahar qoʻmitasi 1-kotibi boʻlib ishlagan.

Biografiya
----------

1917-yilda tugʻilgan. 1945-yildan KPSS aʼzosi boʻlgan.

1942-yildan iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy sohalarda ishlgan. 1942—1975-yillarda FZO maktabi ustasi, usta, yo‘l qurulishi muhandis, Toshkent temir yo‘li rels distansiyasi boshlig‘ining o‘rinbosari, Oʻzbekiston Kommunistik partiyasi tuman qo‘mitasi 1-kotibi, Sanoat va transport bo‘limi instruktori. Oʻzbekiston Kommunistik partiyasi Markaziy Komiteti, Oʻzbekiston Kompartiyasi Toshkent viloyat Komiteti sanoat va transport boʻlimi mudirining oʻrinbosari, Oʻzbekiston KP MK qurilish va qurilish materiallari boʻlimi mudirining oʻrinbosari, Oʻzbekiston KP Fargʻona sanoat tashkilotining 1-kotibi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Fargʻona viloyati qoʻmitasining 2-kotibi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Toshkent shahar qoʻmitasi 1-kotibi, Oʻzbekiston Kompartiyasining transport va kommunikatsiyalar boshqarmasi boshligʻi. O‘zbekiston Kommunistik partiyasi qo‘mitasi hodimi sifatida faoliyat olib borgan.

SSSR Oliy Kengashining 7 va 8-chaqiriqlari deputati etib saylangan.

### Faoliyat yillari

1942-yildan zavod tayyorlash maktabida ishlab chiqarish taʼlimi ustasi; brigadir, temir yoʻlda yoʻl masofasining boshligʻi.

Toshkent temir yo‘l transporti muhandislari institutini tamomlagan.

1945-yildan VKP(b) aʼzosi.

1953-yilgacha Toshkent temir yoʻlining yoʻl masofasi texnikasi boʻlimi muhandisi, yoʻl masofasi boshligʻining oʻrinbosari.

1953—1956-yillarda O‘zbekiston KP Samarqand shahar raykomining 1-kotibi.

1956—1958-yillarda O‘zbekiston Kompartiyasi Markaziy Komiteti sanoat va transport bo‘limi instruktori.

1958—1960-yillarda Oʻzbekiston KP Toshkent viloyat qoʻmitasi sanoat va transport boʻlimi mudirining oʻrinbosari.

1960—1961-yillarda O‘zbekiston KP MK qurilish va qurilish materiallari bo‘limi mudirining o‘rinbosari.

1961-yildan 1962-yil dekabrigacha O‘zbekiston KP Farg‘ona viloyat qo‘mitasi kotibi.

1962-yil dekabridan 1964-yil dekabrigacha Oʻzbekiston KP Fargʻona sanoat oblasti qoʻmitasining birinchi kotibi.

1964—1965-yillarning dekabrida Oʻzbekiston KP Fargʻona viloyat qoʻmitasining 2-kotibi.

1965-yildan 1973-yil fevraligacha O‘zbekiston KP Toshkent shahar qo‘mitasining birinchi kotibi.

1973-yil fevralidan Oʻzbekiston KP MK transport va aloqa boʻlimi mudiri.

1994-yilda vafot etgan.

Mukofotlar
----------

* „Mehnat Qizil Bayrogʻi" Ordeni: (2) 1965, 1969
* „Shon-sharaf belgisi" ordeni (1958) medallari
* O‘zbekiston SSRda xizmat ko‘rsatgan quruvchi

Manbalar
--------

1. ↑  [ „YODLIKLAR QURILISH TARIXI
Hayot mazmuni. Vohid Oxunovich Kazimovning xotiralari"]. 11-iyun 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-iyun 2023-yil.
2. ↑  „История Ташкента в датах". 11-iyun 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-iyun 2023-yil.

Havolalar
---------

* Rasulov
* OZP
Ramon kemasozlik zavodida qurilgan „Merkuriy" *barkalon* yodgorligi.
**Barkalon** (italyancha: *barca longo*) — yelkanli va eshkak eshish kemasiga oʻxshash harbiy kema.

Tarixi
------

Dastlab, barkalonlar Ispaniya dengiz flotida, keyinchalik ingliz va fransuz flotlarida ishlatilgan. Biroq, 17-asrning oxiriga kelib, ushbu turdagi kemalar Evropa flotlarida allaqachon foydalanilmay qoʻyilgan.

Rossiyaning Azov floti uchun qurilgan, barkalon deb nomlangan kemalar, aslida, bunday emas edi va 17-asrning oxirida Evropada qabul qilingan tasnifga koʻra 5-sinf kemalariga toʻgʻri keldi. Keyingi yillarda barcha hujjatlarda ular allaqachon kemalar sifatida qayd etilgan. Rus „barkalonlari" Voronej Admiralty kemasozlik zavodlarida yoki Buyuk Pyotr boshchiligidagi Kumpanlar tomonidan (1696-1701) Azov floti uchun vahshiy va bombardimon kemalari va galleylari bilan birga qurilgan

Texnik xususiyatlari
--------------------

Barkalonlar uzoq dengiz sayohatlari uchun moʻljallangan, galleassesga oʻxshash kemalar edi. Ular qiya yelkanli qurollar bilan bitta ustunni olib yurishgan va bortda 10 tagacha artilleriya boʻlagi boʻlishi mumkin edi.

Rossiyaning „barkalonlari" toʻgʻridan-toʻgʻri va qiya yelkanli qurollarga ega boʻlgan ikki yoki uch ustunli kemalar boʻlib, ular turli kalibrli 26-46 qurol, shu jumladan ikki, toʻrt, olti funtli qurol va miltiqlar bilan qurollangan. Ularning uzunligi taxminan 35 metr, kengligi — 9 metrgacha, qoralama — 2,5 metrgacha boʻlgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Чернышёв 1997. sfn error: no target: CITEREFЧернышёв1997 (help)

Adabiyotlar
-----------

* larBarkolon // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb. 1890—1907.
* Chernishyov A. A. Rossiyskiy parusniy flot. Spravochnik. — M.: Voenizdat, 1997. — T. 1. — 312 s. — (Korabli i suda Rossiyskogo flota). — 10 000 ekz. — ISBN 5-203-01788-3.
**Botrik toʻpgul** (yun. botrys — shingil, shoda) — monopodial (oddiy) shoxlanadigan toʻpgul. Gullari pastdan yuqori tomonga navbat bilan ochiladi. Dastlab poyaning pastki tomonidagi, soʻngra poyaning eng uchida joylashgan gullar ochiladi. Gul oʻqining oʻsishi uzoq davom etadi. Botrik toʻpgul oddiy (shingil, boshoq, soʻta, soyabon, kallakcha, shoda, savatcha) va murakkab (murakkab boshoq, soyabon, murakkab qalqon) boʻladi. Botrik toʻpgul ning aksi simoz toʻpguldir.

Manbalar
--------

1. ↑  "Botrik toʻpgul" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Solkashlik** — mevali daraxtlarning yil ora hosil berishi. Bu xususiyat, asosan, urugʻli mevalilarga xos. S. noklarda, odatda, olmaga Karaganda juda kam uchraydi. S, asosan, agrotexnikaga bogʻliq. Parvarishi yaxshi (tuprogʻi ishlanadigan, oʻgʻitlanadigan, sugoriladigan, butab turiladigan) oʻsimlik toʻqimalarida kerakli miqdorda oziq moddalar toʻplanib, gul kurtaklarining shakllanishiga, yaʼni kelasi yil hosiliga zamin yaratiladi va bunday daraxtlar har yili hosil beradi.

Odatda, mevali daraxtlar koʻp gul ochadi. Olma va nok daraxtlarining 10— 15% guli meva tugsa, serhosil hisoblanadi. Agar daraxtda gul juda koʻp bulsa, bir yillik novdalar sust usadi, barglari maydalashadi. Natijada daraxtlar kelgusi yili hosil uchun kerakli miqdordagi gul kurtaklarini shakllantira olmaydi. Shu davrgacha har yili hosil berib kelgan daraxt solkash boʻlib qoladi.

S. meva navita ham bogʻliq. Ayrim olma navlari (mas, Simirenko) yaxshi tabiiy sharoitda yetarlicha parvarish qilinsa, ayrimlari esa (mas, Delishes) qoʻshimcha parvarish qilingandagina har yili hosil beradi. S.ni yoʻq qilishda yoki uni kamaytirishda payvandtagning ahamiyati katta. Mas, kucheiz oʻsuvchi payvandtag (paradizka, dusen)ga ulangan olma daraxti har yili hosil beradi. S.ni bartaraf etishda har bir navning xususiyatini hisobga olgan holda tashqi muhit sharoiti, ayniqsa, agrotexnika tadbirlari majmui katta ahamiyatga ega. Har yili hosil berishga yordam beruvchi tadbirlarni ishlab chiqishda bogʻlarga ekiladigan navlar tarkibini tuzish, agrotexnologiya talablarini toʻliq va sifatli oʻtkazish muhim rol oʻynaydi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasining Soliq akademiyasi** yoki **Soliq akademiyasi** — soliq tizimiga yuqori malakali mutaxassislar tayyorlaydigan oliy oʻquv yurti. Toshkent shahrida joylashgan. 2001-yil 10 yanvarda Soliq va bojxona organlari akademiyasi sifatida tashkil etilgan. 2003-yil 23 mayda Oliy harbiy bojxona instituti tashkil etilishi munosabati bilan qayta nomlanib, Oʻzbekiston davlat soliq qoʻmitasi tasarrufiga kiritilgan. Soliq akademiyasida solikdar va soliqqa tortish mutaxassisligi boʻyicha bakalavrlar tayyorlanadi, soliq tizimi xodimlarining malakasi oshiriladi. 10 kafedra bor. 2003/2004 oʻquv yilida 58 ta professoroʻqituvchi, shu jumladan, 10 fan doktori va 24 fan nomzodi ishladi. 200 talaba, bir yillik qayta tayyorlash kursida 25 talaba oʻqidi, 3 mingga yaqin soliq tizimi xodimlari malakasi oshirildi. Soliq ishi sohasida ilmiy tadqiqot ishlarini tashkil etish, xorijiy mamlakatlarning shu kabi oʻquv boʻlinmalari bilan amaliy, uslubiy aloqalar oʻrnatish, ilmiy adabiyotlar tayyorlash va nashr etish ishlarini bajaradi. Drlik va nomzodlik dissertatsiyalarini himoya qilish boʻyicha ixtisoslashgan ilmiy kengash mavjud. Aspiranturasi bor. Oʻquv qoʻllanmalari, dasturlar, ilmiy va metodik qoʻllanmalar nashr etadi.

Yana q.
-------

* Soliq
* Soliq imtiyozlari
* Akademiya


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Andoza:Infobox Coat of arms

**Botsvana gerbi** 1966-yil 25-yanvarda qabul qilingan  Markaziy qalqon ikkita zebra tomonidan quvvatlanadi.  Qalqonning shakli Janubiy Afrikada topilgan an'anaviy qalqonlarga o'xshaydi. Qalqonning yuqori qismida sanoatni ifodalovchi uchta tishli g'ildirak joylashgan.Bu ularning nazarida o'zi ishlovchi mexanikni nazarda tutishgan.

Gerb eri Piter Fokus 1960-1965-yillarda Bechuanaland va Shiela Angliya komissari bo'lgan Izabel Fokus dizayniga asosan yaratilgan. 

Uchta to'lqin suvning ramzi bo'lib, tomoshabinga xalqning shiorini eslatadi: "yomg'ir" degan ma'noni anglatadigan *pula*, shuningdek, omad tilaymiz, shuningdek, milliy pul birligining nomi.  Bu shior, shuningdek, Botsvana uchun suvning muhimligini ta'kidlaydi. Gerbning pastki qismiga o‘rnatilgan ko‘k rangli lentaga shior yozilgan.

Qalqonning pastki qismida buqaning boshi joylashgan bo'lib, u Botsvanada chorvachilikning muhimligini anglatadi. Ikki zebra ham yovvoyi tabiatning turizm orqali milliy iqtisodiyotdagi ahamiyatini anglatadi. Shuningdek, zebrada Botsvanadagi barcha rangdagi odamlarning tengligini ifodalovchi qora va oq chiziqlar mavjud. O'ng tarafdagi zebra xalqda muhim ekin bo'lgan jo'xori qulog'ini ushlab turadi. Chap tarafdagi zebrada fil suyagidan yasalgan tish bor, bu Botsvanadagi sobiq fil suyagi savdosining ramzi. Bundan tashqari, fil suyagi tish yovvoyi tabiatni saqlashni anglatadi, degan fikr ham mavjud. Botsvana Afrikadagi eng ko'p fil populyatsiyasiga ega.

Rasmiy tavsif (blazon)
----------------------

*Botsvana gerblari qonuni* Botsvana gerbini quyidagicha tasvirlaydi: 

*Argent uchta bochka to'lqinli bo'lib, o'rtada uchta tishli g'ildirak, biri tepada ikkitasi bilan bog'langan va tagida buqaning boshi o'rnatilgan, ikkala tomonda esa zebra, oq filning tishini qo'llab-quvvatlovchi dexter va dahshatli yashil sopi. to'g'ri oq donli jo'xori va jigarrang jo'xori boshi.* *Botsvana ko'k yarim ohangli varaqdagi qora rangdagi "Pula" shiori.* *Varaqning teskari tomoni qizil rangda.*

Galereya
--------

* Seal of the Bechuanaland Protectorate Bechuanaland protektoratining muhri
* Emblem of Botswana Defence Force Botsvana mudofaa kuchlarining emblemasi

Ma'lumotnomalar
---------------

1. 1 2 3  „Botswana Coat of Arms – YourBotswana" (en-GB). Qaraldi: 27-may 2021-yil.
2. ↑  *Lebanna.* „Birth of nation". *dailynews.gov.bw*.  BOPA (27-sentabr 2016-yil). 26-yanvar 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-yanvar 2020-yil.
3. ↑  „An Act to declare the Arms or Ensigns Armorial of Botswana, the National Flag of Botswana and the Standard of the President of Botswana; and to provide for matters incidental thereto.". 21-sentabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-aprel 2023-yil.

* \* Mauro Talocci tomonidan Uitni Smit tomonidan qayta ko'rib chiqilgan va yangilangan *"Dunyo bayroqlari bo'yicha qo'llanma* "(ISBN 0-688-01141-1 ), p. 165.
**Vasiliy Ivanovich Surikov** [1848.12(24).1, Krasnoyarsk — 1916.6(19).3, Moskva] — rus rassomi, rang-tasvir ustasi. Peterburg Badiiyot akadimyasi da taʼlim olgan (1869—75). Oʻqish davridayoq akademik sanʼat uslublaridan voz kechgan, asarlariga hayotiy lavhalar kiritib, ularning taʼsirchanligiga erishgan, meʼmoriy obidalarni tarixiy haqqoniy tasvirlashga eʼtibor bergan. 1877-yildan Moskvada yashagan. Germaniya, Ispaniya, Italiya, Avstriya, Shveysariyada bulgan. S. oʻtmish tarixni eʼzozlab, shu tarix saboklarida zamonaviy masalalarni koʻrishga harakat qildi. Asarlarining koloriti ham tiniq ranglar hisobiga ochilgan, rang surtmalari ritmi asar gʻoyasini yanada chuqurlashtiradi. "Oʻqchilar qatl etilgan tong" (1881), "Menshikov Beryozovoda" (1883), "Boyar xotin Morozova" (1887), "Qorshaharchaning bosib olinishi" (1891), "Sibirning Yermak tomonidan zabt etilishi" (1895), "Suvorovning Alpdan oʻtishi" (1899) va boshqa S, shuningdek, portretlar ("Sibir goʻzali. Ye.A.Rachkovskaya", 1891; "Stepan Razin", 1903—10; "Avtoportret", 1913), akvaredda manzaralar yaratgan. Oʻzbekiston sanʼat muzeyida S. asarlari saqlanadi (mas, "Qatlga olib ketilayotgan oʻqchining qayligʻi", 1879 va boshqalar). Moskvadagi badiiy intga S. nomi berilgan. Krasnoyarekda S.ning uy-muzeyi bor.

V.I.Surikov. "Qorshaharchaning bosib olinishi" (1891).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vasiliy Vasilyevich Struve** [1889.21.1(2.2) — hozirgi Sankt-Peterburg — 1965.15.9] — rus sharqshunosi, Qad. Sharq mamlakatlari tarixini oʻrganish boʻyicha mutaxassis. SSSR Fanlar akademiyasi akademik (1935), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1943), tarix fanlari doktori (1934). Peterburg universitetini tugatgan (1911). Leningrad universitetida kariyb 50 yil dars bergan (1916—65); Ermitajning Misr boʻlimi mudiri (1918 — 33), SSSR Fanlar akademiyasi Etnografiya (1937—40) va Sharqshunoslik institutlari (1941—50) (1959-yildan 1965-yilgacha shu intning Qad. Sharq boʻlimi mudiri) direktori. Urush yillari (1941-yildan) Toshkentda yashagan. 2 jilddan iborat Oʻzbekiston tarixini yaratishda bevosita ishtirok qilib, respublikada tarix fanining rivojiga maʼlum hissa qoʻshgan. Qad. Sharq, jumladan, Qad. Misr, Shumer, Bobil, Ossuriya, Urartu, Eron, Falastin, Kichik Osiyo, Qora dengiz soxili va Oʻrta Osiyo tarixi va madaniyati tarixiga oid asarlar muallifi.

Manbalar
--------

* Istoriya Drevneyu Vostoka, M. 1941; Etyudoʻ po istorii Severnogo Prichernomorya, Kavkaza i Sredney Azii, L. 1968.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Vasiylik va xomiylik** — OʻzR FKning 32-moddasiga muvofiq, vasiylik va xomiylik muomalaga layoqatsiz yoki muomalaga toʻliq layoqatli boʻlmagan fuqarolarning huquq va manfatlarini himoya qilish uchun belgilanadi. Voyaga yetmaganlarga vasiylik va xomiylik ularni tarbiyalash maqsadida ham belgilanadi.vasiylar va xomiylarni bunga tegishli huquq va burchlarni qonun hujjatlari bilan belgilanadi. Vasiylar va xomiylar oʻz himoyalaridagi shaxslarning huquq va manfaatlarini har qanday shaxslar bilan munosabatlarda, shu jumladan, sudlarda ham maxsus vakolatsiz himoya qiladilar. „Bola huquqlarining kafolatlari toʻgʻrisida"gi OʻzR Qonunining 3-moddasiga asosan, vasiylik va xomiylik ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni ularga taʼminot, tarbiya hamda taʼlim berish, shuningdek ularning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish maqsadida joylashtirishing huquqiy shakli. Vasiylik 14 yoshga toʻlmagan, xomiylik esa 14 yoshdan 18 yoshgacha bolalarag nisbatan belgilanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi
**Sana** (arab. — yil) — yil, oy va kun hisobini anglatuvchi atama. Biror hodisaning sodir boʻlgan kalendar vaqtini bildiradi. Tarixiy yozuvlarda, jumladan, kitoblar, hujjatlarda hodisa roʻy bergan vaqt S. sifatida belgilanadi. Ibtidoiy davrlarda S. hisobini olib borishga ehtiyoj boʻlmagan. Jamiyat taraqqiy etishi bilan dehqonchilik, chorvachilik va dengizda suzish ishlari vaqt hisobini aniqroq olib borishni talab qildi. Vaqg oʻlchov birligi qilib tabiiy hodisa, yaʼni Epmmr oʻz oʻqi atrofida bir marta aylanib chiqishi uchun ketgan vaqt — sushka olindi hamda uzoq vaqtlar hisobini olib borish uchun kalendar vujudga keddi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vasl** (arab. — birikish, yetishish) (adabiyotda) — aruz tizimida undosh tovush bilan tugagan soʻz oxiridagi undoshniig, vazn taqozosiga koʻra, oʻzidan keyin keluvchi soʻz boshidagi unli bilan yangi metrik boʻgʻin hosil etishi. Masalan, Alisher Navoiyning hazaj bahrida yozilgan quyidagi sheʼriy misralarida:Falak ham mehrin oqshom aylamas fosh,/V— — V — — — V — —Boʻlur zohir / chu anjumdin toʻkar yosh /v\_\_ \_V — — — v — — 1 2 3"mehrin" soʻzining birinchi boʻgʻini — "meh" 1-ruknga, ikkinchi boʻgʻini — "rin" 2-ruknga qarashli. Ikkinchi ruknning birinchi boʻgʻini vaznga koʻra qisqa (v) boʻlishi lozim, biroq bu oʻrindagi "rin" boʻgʻini choʻziqdir (—), lekin shu boʻgʻindagi "n" undosh tovushi oʻzidan keyin kelayotgan soʻz (oqshom) unli ("o") tovush bilan boshlanayotganligi sababli, shu unliga biriktirib, qoʻshib talaffuz etiladi, natijada "rin" yopiq boʻgʻini "ri" ochiq boʻgʻiniga, yaʼni qisqa boʻgʻinga (v) aylanadi. V. nutqiy hodisa boʻlib, sheʼr ritmini ancha silliqlaydi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Ballistika** (yunoncha: ballo — irgʻitaman) — artilleriya snaryadlari, boshqarilmaydigan raketalar, mina, bomba, oʻq va boshqalarning otilgan mahaldagi harakatini oʻrganadigan fan. Ichki, tashqi va eksperimental (tajriba) xillariga boʻlinadi. Ichki B. oʻq otilganda porox gazlarining taʼsiri bilan oʻqning stvol ichidagi harakatini, poroxning yonishi oqibatida hosil boʻladigan bosimini oʻrganadi. Tashqi B. oʻqning havodagi harakatini va uning moʻljallangan nishonga tegish qonunini oʻrganadi. Eksperimental B. tajriba, tekshirish va sinash qonuniyatlari bilan shugʻullanadi. Ichki va tashqi B. fizikamat. fanlariga suyanadi. Tashqi B. uchun asos fanlar: nazariy mexanika, meteorologiya va aerodinamika. Ichki B. uchun muhim fanlar — nazariy mexanika, molekulyar fizika, termodinamika, gaz dinamikasi va portlash nazariyasi fanlari. B. fanining yuzaga kelishi N. Tartali, G. Galiliyey, N. Nyuton, L. Eyler va A. N. Kroʻlov nomlari bilan bogʻliq.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Butenev missiyasi** — Buxoroga yuborilgan chor hukumati josuslik missiyasi (1841—42). Uning asosiy vazifasi Afgʻoniston va Eron orqali Turkistonga kirishga intilayotgan Angliyaga toʻsqinlik qilish, Buxoro xonligida Rossiyan ing iqtisodiy va siyosiy taʼsirini mustahkamlash, Buxoro tuprogining geologik tuzilishini oʻrganish va yer osti boyliklarini tekshirish, Buxoro xonligi bilan Rossiya oʻrtasida savdo va elchilik munosabatlarini mustahkamlovchi shartnoma tuzish, savdo-sotiqqa oid maʼlumotlar toʻplash, Buxoro va unga qoʻshni mamlakatlar toʻgrisida maʼlumot yigʻish kabilardan iborat edi. Butenev missiyasi tarkibida K. F. Butenev (elchi), F. Bogoslovskiy (togʻ injeneri), N. V. Xanikov (geograf), A. Leman (naturalist), Ya. Yakovlev (topograf), Plotnikov (sharqshunos), Chalpanov va Petrov (togʻ texniklari), K. Kozlov va Lepeshkov (oltin yuvuvchi mutaxassislar), Aitov (tarjimon) hamda oʻnta kazak boʻlgan. Butenev missiyasi 1841-yil 15-mayda Orenburgdan chiqib, 1841-yil 5 avgustda Buxoroga yetib keldi. Butenev missiyasi Zarafshon vodiysida koʻpgina geologik tekshirishlar olib bordi. Natijada yuqori Zarafshonda yer osti boyliklaridan: temir, mis, koʻmir, qoʻrgʻoshin, grafit, feruza va hatto oltin, kumush borligi aniqlandi. Ammo Butenev missiyasi ning Buxoro xoni bilan savdo va diplomatik shartnoma tuzish yuzasidan olib borgan muzokaralari uncha natija bermadi. Shunga karamay, Butenev missiyasi aʼzolari Buxoro toʻgʻrisida juda boy geografik, etnografik, tabiiy va tarixiy maʼlumot toʻpladilar. Topograf Ya. Yakovlev missiya bosib oʻtgan marshrutlar tarhini chizgan va Buxoro xonligining haritasini tuzgan. 1843-yilda N. V. Xanikovning "Buxoro xonligi tavsifi" kitobi bosilib chiqdi. K. F. Butenevning "Buxoro mineral boyliklari", "Buxorodagi poʻlat toblash usuli haqida mulohazalar", "Buxorodagi rus konchilik zavodlari mahsulotini sotishni rivojlantirish toʻgʻrisida" (1842) nomli ilmiy maqolalari hamda A. Lemanning nemis tilida 1841—42 yillarda Orenburgdan Buxoro va Samarqandga sayohati haqida asari bosilib chikdi.

4<E.: Solovyev M. M. Ekspeditsiya v Buharu v 1841—42gg. SPb, 1936;Muhammadjonov A. R. Neʼmatov T. N. Buxoro va Xivaning Rossiya bilan munosabatlari tarixiga doyr baʼzi manbalar, T. 1957.

Xondamir Gʻulomov.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Byudjet tizimi** — davlat, maʼmuriy hudud, baʼzi (mustaqil byudjetli) muassasalar byudjetlarining iqtisodiy munosabatlar va huquqiy meʼyorlarga asoslangan majmui. Oʻzbekistonda Byudjet tizimi davlat byudjeta, Qoraqalpogʻiston Respublikasi byudjeti, mahalliy (viloyat, shahar, tuman va boshqalar) byudjetlardan tarkib topadi. Shuningdek davlat ijtimoiy sugʻurta byudjeti ham davlat byudjeti tarkibiga kiradi. Oʻzbekiston Respublikasida Byudjet tizimi masalalari "Byudjet tizimi toʻgʻrisida" qonun (2000-yil, 14 dekabr) bilan tartibga solinadi. Davlat byudjeti parlament tomonidan (Oʻzbekistonda Oliy Majlis), viloyat, shahar, tuman va boshqalarda tegishli xalq deputatlari kengashi sessiyasida tasdiqlanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Butadiyen kauchuklar**, divinil kauchuklar — butadiyenni polimerlab olinadigan sintetik kauchuklar. Ularga butadiyennatriy, butadiyennitril, butadiyenstirol, polibutadiyen va boshqa kauchuklar kiradi. Butadiyen kauchuklar ni olishda katalizatorlar sifatida ishqoriy metallar (asosan natriy) qoʻllaniladi. Butadiyennatriy kauchuk jahonda ilk bor olingan sintetik kauchukdir. Uni Rossiyada 1932-yilda sanoat miqyosida ishlab chiqarila boshlangan. Butadiyen kauchuklar organik erituvchilarda yaxshi eriydi. Polibutadiyen kauchuk avtomobil shinalari, poyabzal tagliklari, kabel qoplamalari va turli xil rezina buyumlari tayyorlashda qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ballast** (gollandcha Ballast) — 1) lokomotiv, kema va boshqalarning ogʻirligini sunʼiy ravishda oshirish uchun ishlatiladigan yuk (suv, qum va boshqalar); 2) havodan yengil uchish apparatlari (mas, aerostat) koʻtarilishini rostlab turadigan yuk (mas, qum); 3) temir yoʻl shpallari ostidagi qatlam. Maydalangan togʻ jinslari (qum, shagʻal, tosh), domna toshqoli (shlagi) va boshqa materiallardan yotqiziladi. B. poyezddan shpallarga tushadigan zoʻriqishni iz koʻtarmasiga bir meʼyorda oʻtkazadi, shpallarning siljib ketishiga yoʻl qoʻymaydi, poyezd gʻildiraklarining relsga yumshoq urilishini taʼminlaydi; 4) koʻchma maʼnoda — ortiqcha yuk, daxmaza, maʼlum ish uchun foydasiz narsa.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Jurnalistikada **skaner** yoki **eksklyuziv** — bu bir jurnalist yoki axborot tashkiloti tomonidan boshqalardan oldin eʼlon qilingan va oʻziga xoslik, muhimlik, ajablantiruvchi, hayajonli yoki maxfiy boʻlgan yangiliklar elementidir.

Scoops muhim va koʻp odamlarni qiziqtirishi yoki tashvishlantirishi mumkin. Sovgʻa yangi hikoya yoki mavjud yoki oxirgi yangiliklarning yangi jihati bilan yondoshilgan boʻlishi mumkin. Bu kutilmagan, hayratlanarli, ilgari sir boʻlishi mumkin va eksklyuziv manbadan kelib chiqishi mumkin. Koʻpchilik guvohi boʻlgan voqealar, odatda, oshkora boʻla olmaydi (masalan, tabiiy ofat yoki matbuot anjumanidagi eʼlon qilinmagunicha). Biroq, eksklyuziv yangiliklar mazmuni har doim ham oshkora boʻlavermaydi, chunki u kerakli ahamiyat yoki hayajonni bermasligi mumkin. Qopqon retrospektiv tarzda ham belgilanishi mumkin; Muayyan voqea nuqtai nazarining tarixiy oʻzgarishi tufayli hikoya qashshoq deb nomlanishi mumkin.  Oʻzining yashirin tabiati tufayli janjallarning asosiy manbai hisoblanadi (masalan, *Washington Post* jurnalistlari Vudvord va Bernshteynning Uotergeyt mojarosi).

Scoops jurnalistik bilimning bir qismi boʻlib, odatda jurnalist yoki axborot tashkilotiga obroʻ bagʻishlaydi.

Soʻzning kelib chiqishi
-----------------------

*Skop* soʻzi amerikacha soʻz boʻlib, birinchi marta 1874-yilda hujjatlashtirilgan Birinchi boʻlib xabar berishda kimnidir kaltaklash maʼnosini bildiruvchi feʼl sifatida birinchi marta 1884-yilda qayd etilgan.

Keng maʼnoda foydalanish
------------------------

Umuman olganda, qoshiq — bu muhim narsaning birinchi kashfiyoti yoki birinchi hisoboti.

Jon le Karrening baʼzi aygʻoqchi romanlarida qopcha katta strategik ahamiyatga ega boʻlgan yangi maʼlumot boʻlib, albatta nashr etish uchun moʻljallanmagan.

Ilmiy hamjamiyatdagi ilmiy xodim — bu bir guruhning ikkinchi guruh oldidagi hisoboti boʻlib, ularga ilmiy ustuvorlik beradi.

Havolalar
---------

* Birinchi navbatdagi afzallik

Manbalar
--------

1. ↑  Barbie Zelizer, Stuart Allen, *Keywords in News and Journalism Studies*, ISBN 0335221831, p. 139
2. ↑  Online Etymology Dictionary
3. ↑  *Oxford English Dictionary*, *s.v.* scoop (*v.1*) 5b
4. ↑  "I have received this information from Pali, he has visited Rumania." „Rumania? For the toxic-weapons conference? That would be a scoop!" John le Carré, *The Secret Pilgrim*, ch. 6, p. 140.

Havolalar
---------

* The dictionary definition of scoop at Wiktionary
* *In defense of scoops: Their reputation took a beating in Boston, but there are reasons to value the news scoop, and they go beyond ego and institutional pride* by Bill Grueskin, April 22, 2013, Columbia Journalism Review
* *Whatʼs a Toyota „Exclusive?" at This Point?: Bloomberg pushes the definition*, by Dean Starkman, February 24, 2010, Columbia Journalism Review
* *SCOOP! Flood of ʻscoops’ dilutes value of real exclusives*, by Bill Adair and Hank Tucker, June 21, 2017, Columbia Journalism Review
***Byrsima crassifolia*** - tropik Amerikada o'sadigan Malpighiaceae oilasiga mansub gulli o'simlik turi. Ingliz tilida **nance**, **maricao cimun**, **craboo** va **oltin qoshiq kabi nomlarga ega**. Yamaykada u hogberry (ko'pchilik hogberries) deb ataladi. 

U o'zining kichik (diametri bir va chorak santimetr oralig'ida) yumaloq, xushbo'y xidga ega , shirin sariq mevasi uchun qadrlanadi. Mevalar juda o'tkir hidli va aniq ta'mga ega. Tashqi tomondan eti yashil yoki kalamata zaytuniga o'xshaydi.

Tavsif va o‘sish joyi
---------------------

*Byrsima crassifolia* -uzunligi 10 metr (33 ft). Ba'zan o'zining qutulish mumkin bo'lgan mevalari uchun etishtiriladi, daraxt mahalliy va yovvoyi tabiatda ko'p uchraydi ba'zan keng stendlarda, ochiq qarag'ay o'rmonlari va o'tli savannalarda, markaziy Meksikadan, Markaziy Amerika orqali, Kolumbiya, Peru, Boliviya va Braziliyaga ; u ham Trinidad, Barbados, Kyurasao, Sent-Martin, Dominika, Gvadelupa, Puerto-Riko, Gaiti, Dominikan Respublikasi va butun Kuba va Pines orolida uchraydi. Nance tropik va subtropik iqlimdagina o'sadi. Markaziy va Janubiy Amerikada daraxt dengiz sathidan 1,800 metr (6,000 ft) balandlikda joylashgan. U qurg'oqchilikka juda chidamli.

Voqea bo'lgan ekoremintalarga misollar
--------------------------------------

Amerikaning bir qancha tropik va subtropik ekoremintalarida uchraydi, ularda ignabargli daraxtlar mavjud boʻlib, *B. crassifolia* paydo boʻlgan ekoremintaga Beliz qaragʻay oʻrmonlari misol boʻla oladi.

Foydalanish
-----------

 Gvatemala shahridan Nance, Gvatemala
Mevalar xom yoki pishirilgan holatida shirinlik sifatida iste'mol qilinadi. Panama qishloqlarida *pesada de nance* deb nomlanuvchi shakar va un qo'shib tayyorlangan shirinlik juda mashhur. *Mevalardan*, shakar va suvda pishirilgan mevalardan tayyorlangan shakarlamalar tayyorlanadi. Nikaraguada (meva *nansit* deb ataladi) bir nechta shirinliklar, jumladan *raspados* (nansitlar bilan tayyorlangan ichimlikdan tayyorlangan muzlatilgan shirinlik) va mevani shishada shakar bilan achitish uchun qoldirib tayyorlangan shirinlik uchun mashhur tarkibiy qismdir. bir necha oy davomida (odatda avgust-sentabr oylarida hosil yig'ishdan dekabrgacha) -- bu ba'zan "sirkadagi nansit "deb ataladi.

Mevalar ko'pincha gazlangan ichimliklar, muzqaymoq va sharbat tayyorlash uchun ham ishlatiladi; Braziliyada mezkal asosidagi likyorlarni tatib ko'rish yoki *chicha* deb nomlanuvchi yog'li, kislotali, fermentlangan ichimlikni tayyorlash uchun standart atama meva yoki makkajo'xoridan tayyorlangan pivoga o'xshash turli xil ichimliklar uchun qo'llaniladi. Nance Kosta-Rikada *crema de nance* deb nomlangan romga o'xshash suyuqlikni distillash uchun ishlatiladi. Meksika *likor de nanche* ishlab chiqaradi.

Meksikaning Verakruz shahrida u keng tarqalgan shirinlik elementi bo'lib, uni popsicles (*percheronas*) va muz sorbetlari (*raspado*) shaklida topish mumkin.

Galereya
--------

* MevaMeva
* Gullar Gullar
* Daraxt Daraxt

Manbalar
--------

* Braziliyaning Cerrado o'simliklari ro'yxati
* Pazandalik mevalari ro'yxati

Data related to Byrsonima crassifolia at Wikispecies

1. ↑  C. Michael Hogan & World Wildlife Fund. 2012.
**Butenlar**, butilenlar — toʻyinmagan uglevodorodlar, umumiy formulasi C4H8. Molar massasi 56,11, rangsiz gaz. Uchta izomeri maʼlum: normal buten-1 (α-butilen) CH2=CH—CH2—CH3; normal buten-2 (β-butilen, psevdobutilen) CH3CH=CHCH3 va izobuten (izobutilen) (CH3)2C=CH2. Normal buten-2 ning trans va sis shakllari mavjud. Buten alkenlarning xossalarini namoyon qiladi. Buten suvda yomon, koʻpgina organik erituvchilarda yaxshi eriydi; sanoatda neftni qayta ishlash mahsulotlaridan hamda butil spirtni katalizator ishtirokida degidratlab olinadi. Butendan butadiyen, butil kauchuk (oppanol), surkov moylari, suyuq yonilgʻi va boshqa mahsulotlar olinadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Ballistokardiografiya** (yunoncha: ballo — otaman, kardia — yurak va grapho — yozaman) — yurakning gemodinamik faoliyatini tekshirish usuli. Bunda yurak qisqarishi va qonning yirik tomirlar boʻylab harakati bilan bogʻliq holda odam tanasida sodir boʻladigan mexanik harakatlar qayd qilinadi. Buning uchun maxsus asbob — ballistokardiograf ishlatiladi. B.ning umumiy, bevosita, bilvosita va boshqa xillari bor.

Ballistokardiograf va harakatlarni yozib olish chogʻida hosil boʻlgan egri chiziq— ballistokardiogramma (BKG)ga qarab yurak muskulining qay darajada qisqarayotganligi haqida bir fikrga kelinadi. Ballistokardiogrammaning oʻzgarishi yurak faoliyatida biror illat borligini koʻrsatadi, ammo aniq tashhis qoʻyishga imkon bermaydi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Byurakan astrofizika rasadxonasi** — Armaniston Faga qarashli rasadxona. 1946-yilda Aragats shahrida tashkil topgan (rasmiy ochilish marosimi 1956-yilda oʻtkazilgan); Byurakan qishlogʻi yaqinida 1500 m balandlikda joylashgan. Byurakan astrofizika rasadxonasi r.da qator optik va radio teleskoplar mavjud. Astrofizik kuzatuvlar asosan 1948-yildan boshlangan. Yulduz assotsiatsiyalari kashf etilishi (1947) Byurakan astrofizika rasadxonasi r. ilmiy yoʻnalishini belgilab berdi. Rasadxonaning hozirgi asosiy ilmiy mavzui — Galaktika tarkibini oʻrganish va u bilan bogʻliq muammolarni (yulduzlarning kelib chikishi va rivojlanishi kabi) hal etishdan iborat. Byurakan astrofizika rasadxonasi r.da 1952-yil "Turli tipdagi tarqoq yulduz toʻdalarining atlasi" nashr etildi. Rasadxonada yulduzlar va tumanliklar spektrlarini kuzatib oʻrganish, diffuz va planetar tumanliklarni tekshirish va boshqa ishlar, radioastrofizika sohasidagi ilmiy tadqiqot ishlari (radioteleskoplarni loyihalash va qurish, kuzatuv usullarini ishlab chiqish va takomillashtirish) keng koʻlamda olib boriladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Fayl:Памятник Зивербеку Ахмедбекову в Баку.jpg
**Ziverbek Ahmedbekov haykali** (ozarbayjoncha: *Zivər bəy Əhmədbəyovun abidəsi*) — Ozarbayjon arxitektori Ziver-bek Ahmedbekovga bagʻishlangan yodgorlik boʻlib, Ozarbayjon poytaxti Boku shahrida, Yasamal tumanida joylashgan. Yodgorlik Nizomiy Ganjaviy metro bekati qarshisida, Jafar Jabbarli koʻchasi boʻylab joylashgan Ziverbek Ahmedbekov nomidagi istirohat bogʻida joylashgan. Yodgorlikning haykaltaroshi Ozarbayjon xalq rassomi Natig Aliyevdir.

Tarix
-----

Nizomiy Ganjaviy metro bekati oldidagi yodgorlik uchun joy tasodifan tanlanmagan. Vokzalning chap tomonida joylashgan bino Ziverbek Ahmedbekovning loyihasi boʻyicha qurilgan.

Bogʻ va yodgorlik Ozarbayjon prezidenti farmoyishi asosida barpo etildi. 2011-yil 26-may kuni bogʻ va Ziverbek Ahmedbekov haykalining ochilish marosimi boʻlib oʻtdi. Marosimda Ozarbayjon Prezidenti Ilhom Aliyev, shuningdek, Boku shahar ijroiya hokimiyati rahbari Hajibala Abutalibov ishtirok etdi.

Bogʻ va yodgorlik joylashgan hudud uzoq vaqtdan beri qarovsiz edi. Ishlar davomida oshxona va kiosklar olib tashlandi va istirohat bogʻi tashkil etilib, hududiga turli daraxt va gul koʻchatlari oʻtqazildi, yashil maydonlar yotqizildi, zamonaviy yoritish tizimi oʻrnatildi. Parkka kiraverishda va yodgorlik orqasida favvoralar majmuasi qurildi. Bundan tashqari, qurilish ishlari davomida istirohat bogʻi roʻparasida joylashgan Jaʼfar Jabbarli koʻchasiga asfalt yotqizildi, granitdan yangi yoʻlaklar qurildi.

Manbalar
--------

1. ↑  Тарана Мустафаева. (20 мая 2011). *В центре Баку строится еще один парк* (ANS Press nashri). .
2. 1 2  Эльнур Абдулрагимов. (26 мая 2011). *В Баку открылся еще один парк* (ANS Press nashri). .
**Kopu** — kichik tuman. ( estoncha: *alevik* ) Viljandi okrugi, Estoniyada joylashgan. Bu Kopu viloyatining ma'muriy markazi edi.

Suure-Kopu
----------

Restored interiors of Suure-Kõpu manor. Suure-Kop.
Suure-Kopu manor ( nemischa: ), qishloqda joylashgan, 1487 yilga borib taqaladigan tarixga ega. O'z tarixining katta qismida u turli Boltiqbo'yi aristokratik oilalariga tegishli edi. 1919 yilda Estoniya mustaqillikka erishgandan so'ng, manor maktab uyi sifatida ishlatila boshlandi. Hozirgi bino 1847 yilda qurilgan va Estoniyada qurilgan eng so'nggi klassik manor uylaridan biridir. Juda katta manor uyi xuddi o'sha me'mor Emil Yuliy Shtraus tomonidan qurilgan Kuremaa uyi bilan juda o'xshashligini ko'rsatadi. Manor uyi boshidanoq klassik uslubdagi freskalar va devor rasmlari bilan ajoyib tarzda bezatilgan bo'lib, keyinchalik Papier-mache. Biroq, Sovet Ittifoqi Estoniyani bosib olganida, bu bezaklar yaroqsiz deb topilgan va bo'yalgan. Ular 1970-yillarda qayta topilgan va so'nggi yillarda mashaqqatli tarzda qayta tiklangan.

Taniqli odamlar
---------------

* Allain Tikko, armiya zobiti (1979-2009) Afg'onistonda o'ldirilgan.

Galereya
--------

Yana qarang
-----------

* Estoniyadagi saroylar va uylar ro'yxati

Manbalar
--------

1. ↑  Eesti statistika. Retrieved 4 November 2021.
2. ↑  Sakk, Ivar*. Estonian Manors - A Travelogue*. Tallinn: Sakk & Sakk OÜ, 2004 — 286 bet. ISBN 9949-10-117-4.
3. ↑  *Maasen.* „Rare Frescoes in Suure-Kõpu Manor Open for Public Viewing".  Estonian Public Broadcasting (5-aprel 2011-yil). Qaraldi: 26-fevral 2013-yil.

Havolalar
---------

* Estoniya Manors Portalidagi Suure-Kõpu manor

Andoza:Põhja-Sakala Parish
**Robert Boyle** (1627.25.1, Lismor, Irlandiya — 1691.31.12, London) — ingliz kimyogari va fizigi. London Qirollik jamiyati taʼsischilaridan biri. Kimyoviy elementning ilmiy taʼrifini bergan, kimyoga eksperimental usulni kiritgan, kimyoviy analizga asos solgan. Kimyoning fan sifatida shakllanishiga katta hissa qoʻshgan. Boyl "Kimyoskeptik" kitobida kimyo asl boʻlmagan metallarni oltinga aylantirish, shuningdek dorilar tayyorlash usullarini izlash bilan emas, balki mustaqil fan boʻlishi kerak, deb aytadi. Gaz qonunlaridan biri (Boyl — Mariott qonuni)na yaratgan (1662). Yorugʻlik, elektr, issiqlik, akustik hodisalarni tadqiq qilish bilan ham shugʻullangan. Boyl dunyoqarashi qarama-qarshiliklardan xoli boʻlmagan; falsafada idealizmga moyil boʻlgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Axa** (misr. ˁḥ3 — „jangchi, kurashchi") — qadimgi Misr mifologiyasida boylik va xavfsizlik xudosi. Axa raqs va musiqa xudosi, shuningdek, bolalar va onalarning himoyachisi boʻlgan.

Mifologiya
----------

Axa xudosining tasvirlarida birinchi marta "Sehrli pichoqlar (nemis) "deb nomlangan tasvirlar ifodalangan va ular, odatda, barelyef yoki haykalchaning old qismida joylashgan. Yuzida, ehtimol sher yoki pavianning yoli osilib turardi. Uning qoʻlida ilon yoki pichoq boʻlgan. Yangi podshohlik davrida u odatda profilda, baʼzida qanotlari bilan tasvirlangan. Umuman olganda, u Bes xudosi bilan bir xil koʻrinardi. Axat ismli xudoning ayol shakli ham mavjud edi.

Axa xudosining belgilari Heb-sed bayramida koʻzga tashlangan, ruhoniylar bu xudo tasvirlangan niqoblarni kiyishgan. Yangi podshohlik davrida xudolarning nomida „-tj" qoʻshimchasi bilan oʻzgarishlar yuz berdi: keyinroq ˁḥ3tj va ḥ3jtj koʻrinishiga keldi.

Yana qarang
-----------

* Qadimgi Misr musiqasi
* Mert — Qadimgi Misr musiqa maʼbudasi
* Aihi — Qadimgi Misr musiqa xudosi
* Bes

Manbalar
--------

1. ↑   Thesaurus Linguae Aegyptiae (нем.). Дата обращения: 26 июня 2012. Архивная копия от 28 января 2017 на Wayback Machineurl =  = Thesaurus Linguae Aegyptiae|titelerg = (Lemma-Nummer 39970)|zugriff = 2012-06-26

Havolalar
---------

* God Aha Arxivnaya kopiya

Adabiyotlar
-----------

* Гартвиг Альтенмюллер [Гартвиг Альтенмюллер; Hartwig Altenmüller]: Aha. // Wolfgang Helck (Hrsg.): Lexikon der Ägyptologie (LÄ) (Энциклопедия египтологии [Энциклопедия египтологии; Lexikon der Ägyptologie]). — Bd. I. — Wiesbaden: Harrassowitz, 1975. — S. 96—98. — ISBN 3-447-01670-1.
„Rozetta" namunasi — latte-artning eng keng tarqalgan turi
**Latte-art** (italyancha: *latte art* — „sut" + „sanʼat") koʻpikli sutni espressoga quyishning maxsus usuli boʻlib, buning natijasida qahva yuzasida turli naqshlar yaratiladi. Bundan tashqari, naqsh oddiygina koʻpikning yuqori qatlamiga, masalan, tishchoʻp yoki boshqa oʻtkir buyumlar bilan chizish orqali yaratilishi mumkin. Latte-art sut va qahvaning nisbatlariga qatʼiy rioya qilishni talab qiladi.

Qisqacha sharh
--------------

 Sut tayyorlanish jarayoni. Latte-art uchun juda koʻpikli sut
 Latte-art yaratish jarayoni
Sut 65-67°C haroratgacha maʼlum bir tarzda koʻpirtiriladi. Natijada bir hil kremsifat koʻpik hosil boʻlishi kerak. Sutni tayyorlash, uni maʼlum miqdorda koʻpik chiqariladigan haroratga keltirilishidan iborat. Sut qahvaga quyilsa, sut koʻpiki qahva bilan aralashib, murakkab shakldagi naqshlarni hosil qiladi. Naqsh hosil qilish jarayoni baristaning qattiq nazorati ostida oʻtadi. Sut katta pufakchalarsiz boʻlishi kerak.

Espresso sifati ham juda muhim, qahva qizil-jigarrang rangga aylanishi uchun 20-30 soniya davomida pishirilishi kerak.

Uslublari
---------

Eng keng tarqalgan uslub — gul yoki bargni eslatuvchi „Rozetta" (rasmda) hisoblanadi. Barista sut quyayotganda sut idishini u yoqdan bu yoqqa siljitadi, natijada gulbarglar paydo boʻladi. Qadah egilib turgan holatda unga sut quyiladi, buning natijasida koʻpik notekis koʻtariladi va hosil boʻlgan gulbarglar turli oʻlchamlarda boʻladi. Keyin, yakunida u pastdan yuqoriga yupqa sut chizigʻini tortadi va shu bilan gul poyasini hosil qiladi.

Latte-artda uchta asosiy shakl mavjud — gul, olma va yurak. Qolganlari ularning hosilalari.

Havolalar
---------

* Подробное описание техники латте-арт с фото
* Латте-арт: полет кофейной фантазии Wayback Machine saytida arxivlandi (2018-10-22).
**Plafon** (frans. plafond — shift) — 1) tasvir, naqsh va boʻrtma tasvir bilan bezatilgan shift; 2) bino shifti (yassi, gumbaz, toqi)ni syujetli yoki naqsh va tasvir bilan bezatgan monumental rangtasvir va xaykaltaroshlik asari. Tasvir toʻgʻridan-toʻgʻri suvoqqa (freska, moyboʻyoq, yelimboʻyoq, sintetik boʻyoqlar va boshqa usulida), shiftga mustahkamlangan matoga (panno) ishlanadi, mozaika va boshqa usulda bajariladi. P. Qad. Misrdan maʼlum boʻlgan, Uygʻonish davrida rassomlar Rafael, Mikelanjelo va boshqa uning mumtoz namunalarini yaratgan. Cherkov va hashamatli saroy binolarining bezak boʻlagi sifatida 17—19-asr boshlari Yevropa sanʼatida keng tarqalgan; 3) bino, kupe, kayuta, samolyot saloni shifti (baʼzan devori)ga oʻrna-tilgan elektr chirogʻi armaturasi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Junayd Bagʻdodiy, Abulqosim Junayd ibn Muhammad ibn Junayd Xazzoz Qavoviriy** (220–297 h.q./835, Bagʻdod–910 m.) – "Nasoyim ul-muhabbat"da tilga olingan tasavvuf shayxi. Bagʻdod tasavvuf maktabi asoschilaridan biri. Birinchilardan boʻlib tasavvufni fan darajasiga koʻtarib, soʻfiyona istilohlarga ilmiy tavsif bergan. Sariy Saqatiy, Muhammad bin Mansur Tusiy va Hasan bin Ali Musuhiydan taʼlim olgan. Oʻzining iqroriga koʻra Muhammad bin Ali Qassob asosiy ustozi sanaladi. "Nasoyim ul-muhabbat"da 80 ga yaqin tasavvuf shayxlari bilan suhbatda boʻlgani aytiladi. Shayx Shahobiddin Suhravardiy hirqa berish anʼanasi Junayd Bagʻdodiydan boshlangan, deydi. Junayd Bagʻdodiyning tariqatdagi taʼlimoti tavhid va maʼrifatga asoslangan. Shu sababli uni va izdoshlarini "tavhid ahli" deb ham atashgan. Boyazid Bistomiyning shathiyotiga sharh yozgan Junayd Bagʻdodiy sukrni rad etib, sahv haqidagi nazariyani ilgari surgan. Tasavvufni axloq ilmining bir boʻlagi va ruhiy tarbiya vositasi sifatida talqin qilgan Junayd Bagʻdodiy "Sayid ut-toifa" nomi bilan mashhur boʻlgan. Junayd Bagʻdodiyning soʻzlari va unga nisbat beriladigan arabiy sheʼrlar tasavvufiy manbalarda koʻp uchraydi. Qabri Bagʻdoddagi Shuniziya masjidi yonida, bugungi kunda ham tabarruk ziyoratgohlardan biri sanaladi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Alisher Navoiy: Qomusiy lugʻat*.
2. ↑  *Nasoyim ul-muhabbat*.
**Plagioklazlar** (yun. plagios — kiyshik va klasis — sinish, yorilish) — karkasli alyumosilikatlar — dala shpapglari guruhiga mansub keng tarqalgan jins hosil qiluvchi minerallar. Kimyoviy tarkibi boʻyicha uzluksiz izomorf qatordan iborat (qarang Izomorfizm) (100-n) Na[AlSi3O8] nCa[Al2Si2O8] (bunda p 0 dan 100 gacha oʻzgarishi mumkin); baʼzan BaO, SrO, FeO, Gʻe2O3 va boshqa aralashgan boʻladi. Magmatik jinslar sistematikasida P.ning tarkibi muhim ahamiyatga ega. P. katorining chek-ka aʼzolari albit va anortitnchnt 0% dan 100% gacha har xil mutanosiblikda qoʻshilishidan 100 xil P. hosil boʻlishi mumkin. P. triklin sistemada kristallanadi, turli kattalikdagi prizma yoki plastinka shaklidagi qoʻshaloq kristallar va donachalar hosil qiladi. Sodda qoʻshaloklari kam, murakkab polisintetik qoʻshaloq kri-stallari keng tarqalgan. Rangi oq, kul-rang, koʻkimtir, qizgʻish. Shishadek yaltiroq, qattiqligi 6—6,5, zichligi 2620 (albit)dan 2750 (anortit) kg/m3 gacha. P.ning asosiy massasi magmaning kristallanishidan hosil boʻladi; ular, shuningdek, kontakt-metamorfik hosilalar (skarnlar, rogovik va boshqalar)da, yana gidrotermal tomirlar (albit)da uchraydi. Nurash jarayonida P. osonlik bilan gidroslyudalar, gilli minerallar va boshqalarga aylanadi. P.ning baʼzan optik ef-fektlariga qarab koʻkimtir tovlanuvchi hidli oytosh, tarkibida temir yal-tirogʻining mayda tangachalari boʻlganligidan oltindek tovlanib turadigan xili avantyurin, yashil va koʻk tovlanadigan xili Labrador deb ataladi. Koʻkim-tir, chiroyli tovlanib turadigan xili bezak tosh sifatida ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |