**Buriylar sulolasi –** XII asr boshlarida Damashq amirligida hukmronlik qilgan**,** asli turkiy bo'lgan sulola edi.

Tarix
-----

Yana qarang: Tutush I va Malikshoh
Saljuqiylar davlatining mahalliy boshqaruvi muhim mahalliy hududlarda markazdan tayinlangan hokimlar tomonidan amalga oshirilgan. Mamlakat markazidan uzoqda joylashgan hududlarning bir qismi Saljuqiylar sulolasidan boʻlgan tobe hukmdorlar tomonidan boshqarilgan va bu Saljuqiylar sulolasidan boʻlgan hukmdorlar *Sulton* yoki *Malik* unvonlarini olganlar. Masalan, Suriya Saljuqiylar davlati ilk bor tashkil etilganda Saljuqiylar sulolasidan bo'lgan Tutush ana shunday unvonga ega bo'lgan.

Buriylar sulolasining birinchi hukmdori Tugʻtekin edi. U oʻz hukmronligini Saljuqiylar imperiyasining Damashq hukmdori Tutushning oʻgʻli Duqoqning xizmatkori sifatida boshlagan. 1104-yil 8-iyunda Duqoqning oʻlimidan soʻng u shaharni egallab oldi va oʻz hukmronligini oʻrnatdi. Tugʻtekin Duqoqning beva xotiniga uylanib hokimiyat poydevorini yanada mustahkamlaydi. Tugʻtekin bir necha bor salibchilarga qarshi yurishlar uyushtirdi. 1119-yilda Mardin amiri Il-G‘ozi I bilan birgalikda Atarib va ​​Sardanani salibchilardan qaytarib oladi. 1128-yilda Tugʻtekin vafot etdi va Damashq amiri lavozimini uning oʻgʻli Toj al-Muluk Buriy egalladi.

Sulola Tugʻtekinning oʻgʻli Toj al-Muluk Buriy nomi bilan atalgan. Buriylar katta sovg‘alar evaziga Abbosiylar xalifaligi tomonidan tan olingan. Buning evaziga xalifalik amirlik ishlariga aralashmagan.

Buriylar shaharni 1154-yilgacha Halab hukmdori, Zangiylar sulolasining asoschisi Nur ad-Din Zangi egallaguniga qadar idora qilgan.

Buriylar 1126-yil Marj al-Saffor jangida salibchilarga magʻlub boʻldi, ammo Ikkinchi salib yurishining Damashqni egallashga boʻlgan urinishlariga toʻsqinlik qila oldilar.

Damashqning Buriy amirlari
--------------------------

| Titul nomi(lari) | Shaxsiy ismi | Hukmronlik davri |
| --- | --- | --- |
| *Amir*أمیر*Saif-ul-Islom*سیف الاسلام | Zahir al-Din Tugʻtekin ظاھر الدین طغتکین | 1104–1128 |
| *Amir*أمیر | Toj al-Muluk Buriyتاج الملک بوری | 1128–1132 |
| *Amir*أمیر | Shams al-Mulk Ismoilشمس الملک اسماعیل  | 1132–1135 |
| *Amir*أمیر | Shahob al-Din Mahmud شھاب الدین محمود | 1135–1139 |
| *Amir*أمیر | Jamol al-Din Muhammadجمال الدین محمد | 1139–1140 |
|
| *Amir*أمیر | Mu'in ad-Din Unurمعین الدین أنر | 1140–1149*Regent* |  |
| *Amir*أمیر*Mujir-ud-din*مجیر الدین  | Mujir ad-Din Abaq(Abu Said Abaq)ابو سعید ابق | 1140–1154 |
| Buriylar sulolasi Zangiylar sulolasi bilan almashdi. |

* *Yashil rangli qator Muʼin ad-Din Unurning hukmronligini bildiradi.*

Oila daraxti
------------

  

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | **Zahir al-DinTugʻtekin**(1)hukmronligi 1104-1128 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | **Toj al-MulukBuriy**(2)hukmronligi 1128-1132 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | **Shams al-MulkIsmoil**(3)hukmronligi 1132-1135 |  | **Shahob al-DinMahmud**(4)hukmronligi 1135-1139 |  | **Jamol al-DinMuhammad**(5)hukmronligi 1139-1140 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | **Mujir al-DinAbaq**(6)hukmronligi 1140-1154 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|

Manbalar
--------

1. 1 2  *Buridlar*, R. LeTourneau, **Islom ensiklopediyasi**, jild. Men, ed. H.A.R. Gibb, J.H. Kramers, É. Lévi-Provansal va J. Schacht, (Brill, 1986), 1332.
2. ↑  D.S. Richards, *Toʻliq tarix Al-Komil Fi’l-ta-Taʼrikhdan salib yurishlari davri uchun Ibn Al-Asir yilnomasi*, (Ashgate Publishing Ltd, 2010),16.
3. ↑ . *Oʻrta asr islom tsivilizatsiyasi: L-Z*, Ed. Jozef V. Meri, Jere L. Bacharach, (Teylor& Francis, 2006), 568.