recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Qirgʻizistondagi parlamet saylovlari** 2010 yilning 10 oktabr kuni Qirgʻiziston parlamentiga deputatlar partiyaviy tartibda saylandilar. Kutilmaganda ushbu parlament saylovida nisbatan yangi va radikal millatchilik g'oyalarni ilgrai surgan "Ata-Jurt" suyosiy partiyasi g'alaba qozondi. Tahlilchilar parlament saylovida radikal millatchi partiyaning eng ko‘p ovoz yiqqaniga shu yil iyun oyida Oʻsh va Jalolobodda sodir bo‘lgan qonli voqealar sezilarli darajada ta‘sir ko‘rsatdi, degan fikrda bo'ldi. Tahlilchilar tomonidan parlamentdagi asosiy ko‘pchilik o‘rinlarni egallashi bashorat qilingan "Ata-Mekon" partiyasi saylovchilarning 5 foizdan ortiqroq ovozini olib, saylovda g‘alaba qozongan partiyalar ro‘yxatining 5 pog‘onasini egallab qolgan. Sobiq prezident Roza O‘tunboyeva a‘zo bo‘lgan Sotsial-demokratlar partiyasi esa 8 foiz ovoz olib, mazkur ro‘yxatda ikkinchi o‘rinni olgan. Uchinchi va to‘rtinchi o‘rinlarni esa Feliks Kulov rahbarligidagi "Or-nomus" va O‘murbek Babanov raisligidagi "Respublika" partiyalari egallagan.

Tarixi
------

Qirgʻizistonda 2005 yil Lolaqizg’aldoq inqilobi o’zini oqlamagach va mamlakatni besh yil boshqargan Qurmanbek Bakiyev Qirg’izistonni "demokratiya oroli"dan avtoritar davlatga aylantirgach, yangi o’zgarishlar shamoli esdi. Eski xatolarning takrorlanishiga yo’l qo’ymaslik uchun muvaqqat hukumat boshqaruv tizimini isloh qilishga kirishdi. 27 iyun kuni yangi konstitutsiya loyihasi referendumga qo’yildi. Unga ko’ra, prezident faqat bir marta olti yilga saylanadigan boʻldi. Vazirlar mahkamasini esa deputatlar belgilaydigan boʻldi.

Manba
-----

1. ↑  Qirg‘izistonda parlament saylovlari bo‘lib o‘tdi
2. 1 2  Demokratik saylovda Qirg‘izistondagi hukmron partiyalar mag‘lub bo‘ldi
3. ↑  Qirg'iziston parlament tizimiga o'tish taraddudida. Qiyinchilik va xavotirlar
**Brest viloyati** — Belarus Respublikasining jan.gʻarbidagi viloyat. 1939-yil 4-dekabrda tashkil etilgan. Brest viloyati da 16 tuman, 19 shahar va 10 shaharcha bor. Maydoni 32,3 ming km². Aholisi 1485 ming kishi (1999). Asosan belaruslar; shuningdek rus, polyak, ukrain va boshqalarlar yashaydi. Markazi — Brest shahri

Brest viloyati ning relyefi, asosan tekislikdan iborat. Janubiy va jan.sharqiy kismi Polesye pasttekisligining gʻarbiy qismini egallagan. Shim.gʻarbida Bug boʻyi, shim.da Baranovichi tekisliklari bor. Torf zaxirasi jihatidan Brest viloyati Belarusda 3oʻrinda turadi. Stolin rayonida oʻtga chidamli gil, Beryozovoda boʻr yotqiziqlari bor.

Iqlimi moʻtadil kontinental. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi — 4°, iyulniki 18°. Oʻrtacha yillik yogʻin 550–650 mm. Yirik daryolari — Pripyat (irmoqlari — Yaselda, Pina), Stiryu, Gorinyu. Koʻllari — Vigonovskoye, Chernoye. Tuproklari bir oz podzollashgan, qumli, chimlipodzol va boshqa tuproklar. Torfli yerlar, botqoqliklar, oʻrmonlar (karagay, qayin, dub, olxa oʻsadi) koʻp. Viloyatning shim.da yirik oʻrmon qoʻriqxonasi — Belaya Veja pushchasi joylashgan.

Sanoati asosan qishloq xoʻjaligi va oʻrmon mahsulotlarini qayta ishlashga ixtisoslashgan. Goʻsht (Brest, Baranovichi, Pinskda), parrandachilik kombinatlari (Kobrin va Pinskda), sabzavot va meva konserva zavodlari (Kobrin va Lyaxovichida), moysir zavodi, spirt va kraxmal zavodlari bor. Oʻrmon va yogʻochsozlik sanoati ham muhim oʻrin tutadi, gugurt, fanera va turli mebellar ishlab chiqariladi. Oʻrmonkimyo sanoati korxonalari, Baranovichi, Brest, Pinsk shahri larida yengil sanoat korxonalari (tikuvchilik, poyabzal, trikotaj fkalari) bor. Mashinasozlik va metallsozlik sanoati barpo etilgan. Beryozovsk GRES qurilgan. Baranovichida stanoksozlik asbobuskunalari, Brestda gaz apparatlari va boshqa ishlab chiqariladi. Brestda gilam kombinati bor. Mahalliy torf asosida energetika rivojlangan. Asosiy ekinlari: javdar, bugʻdoy, suli, grechixa, arpa, makkajoʻxori; texnika ekinlaridan zigʻir, konoplya, qand lavlagi, kartoshka yetishtiriladi. Polizchilik rivojlangan. Chorvachilikda qoramol boqish, qoʻychilik va choʻchqachilik katta oʻrin tutadi. Transportning asosiy turi — temir yoʻl transporti (Moskva—Brest temir yoʻl). Avtomobil yoʻli Brest viloyati ni boshqa iktisodiy rayonlar bilan bogʻlaydi. DneprBug kanalida kema qatnaydi. Brest viloyati da qurilish injenerlari va ped. instituti, oʻrta maxsus oʻquv yurtlari, 5 muzey bor.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Category Is Books** — Shotlandiyaning Glazgo shahrida joylashgan mustaqil kitob doʻkoni. Bu Shotlandiyadagi yagona LGBT+ kitob doʻkoni va Buyuk Britaniyadagi yettita kitob doʻkoni. U 2018-yil sentabr oyida Sharlotte va Fionn Daffy-Scott tomonidan tashkil etilgan .

Doʻkonda sotiladigan har bir kitob LGBT+ hamjamiyatidan kimdir tomonidan yozilgan boʻlib, kamida bitta LGBT+ xarakterini oʻz ichiga oladi yoki LGBT+ hikoyasiga ega.

Tarix
-----

Category Is Books Londondagi birinchi va yagona LGBT+ kitob doʻkoni Gay’s The Word yordami bilan ishga tushirildi.

Doʻkonda koʻplab gʻayrioddiy jamoat tadbirlari va LGBT+ hamjamiyati uchun ichimlik boʻlmagan joy boʻlib oʻtdi. Ular yoga, queer tarot  oʻqishlari va transgenderlar uchun qulay sartaroshxona kabi tadbirlarni oʻtkazadilar .

Hamjamiyat kitob do‘konining ajralmas qismi bo‘lib, uning hammuallifi Daffi-Skott shunday dedi: „Bu yerda hamjamiyat muhim va u o‘ziga xos g‘aroyib makon, shuning uchun ko‘p voqealar kitoblarga aloqasi yo‘q".

Kitob doʻkoniga Nikola Sturgeon 2018-yil noyabr oyida tashrif buyurgan .

Doʻkon COVID-19 tufayli yopildi, ammo skeytbord va velosipedda etkazib berishni taklif qildi.

2020-2021 yillardagi Covid-19 blokirovkalaridan keyin Is toifasi qayta ochildi.

Yana qarang
-----------

* Lavender Menace kitob doʻkoni
* LGBT kitob doʻkonlari roʻyxati

Maʼlumotnomalar
---------------

1. ↑  „Southside LGBT+ bookshop celebrates "incredible" first year" (en). *Glasgow Times*. Qaraldi: 13-iyun 2020-yil.
2. 1 2  „In conversation with Glasgow's first LGBTQ+ bookshop ‹ Glasgow Guardian" (en-GB). *Glasgow Guardian* (27-fevral 2019-yil). Qaraldi: 13-iyun 2020-yil.
3. 1 2 3  „LGBT book shop a 'wonderful success'" (en-GB). *BBC News* (28-dekabr 2018-yil). Qaraldi: 13-iyun 2020-yil.„LGBT book shop a 'wonderful success'". *BBC News*. 28 December 2018. Retrieved 13 June 2020.
4. ↑  *Goh.* „Inside Scotland's New and Only LGBTQ+ Bookshop" (en). *Vice* (31-yanvar 2019-yil). Qaraldi: 13-iyun 2020-yil.
5. 1 2  „Good books help bad days: Celebrating Independent Bookshop Week" (en). *The National*. Qaraldi: 1-iyul 2022-yil.
6. ↑  *Johnson.* „Glasgow LGBTI bookstore proves a sellout success after just three months" (en-GB). *Gay Star News* (28-dekabr 2018-yil). 13-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-iyun 2020-yil.
7. ↑  *Flood, Alison*. „Delivery by skateboard? Coronavirus sees indie booksellers get inventive.Hi" (en-GB). *The Guardian* (16-mart 2020-yil). Qaraldi: 1-iyul 2020-yil.
**Ketvurst** (nemischa: — „ketchupli kolbasa") — nemis koʻcha taomi boʻlib, u hot-dog yoki xamirdagi kolbasaga oʻxshaydi. Ketvurst ketchup bilan bugʻdoy rulosida kolbasa boʻlib, 1970-larning oxirida Germaniya Demokratik Respublikasida grillet kletleti bilan birga paydo boʻldi.

 Ketvurst
Ketvurst Aleksandrplatz maydonida poytaxt markazida umumiy ovqatlanish salohiyatini taqchilligini bartaraf etish uchun Berlin (GDR) umumiy ovqatlanish ratsionalizatsiya tadqiqot institutida ishlab chiqildi yoki, boshqa variantga koʻra, umumiy ovqatlanish korxonasi HO „Televizion minorada". Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, ketvurst gʻoyasi Berlinlik yosh innovatorlarga Budapeshtga tashrifidan keyin kelgan. „Ertangi kun ustalari koʻrgazmasi" uchinchi yoshlar sektorida „Ketvurst" taʼminot yechimi diplom bilan taqdirlandi. Ostalgiya pazandalik namunasi. Gʻarbiy hot dogga nisbatan ikkinchi darajali boʻlishiga qaramasdan, Germaniya birlashuvidan soʻng, ketvurst ayniqsa Berlinda saqlanib qoldi. Ketvurstlarning mashhur savdo nuqtasi Shenghauser xiyobonida joylashgan kioskdir.

Ketvurstni tayyorlash uchun sunʼiy korpusdan tozalangan bokvurst pechda isitiladi va choʻzilgan shakldagi maxsus xamiridan yasalgan yumshoq oq bulochka qizdirilgan metall silindrga oʻraladi, shunda bir vaqtning oʻzida boʻshliq shakllanadi. Sosiska ketchup sousiga botirib, bulochka ichiga solinadi. Ketvurstni isteʼmol qilayotganda, pomidor sousi bilan ifloslanmaslik uchun ehtiyot boʻlish kerak.

Manbalar
--------

1. ↑  Der Spiegel: Uchitsya u Zapada znachit uchitsya jarit na grile
2. ↑  edeka.de: Chto ponimayut pod ketvurstom
3. ↑  Der Tagesspiegel: Nekotorie vostochnie nemsi po pravu reagiruyut boleznenno
4. ↑  Der Tagesspiegel: Myagkoe morojenoe i rariteti, Vizit na „Ostpro"
5. ↑  Bauernzeitung: Ketvurst — sotsialisticheskiy otvet xot-dogu
6. ↑  Der Spiegel: Uchitsya u Zapada znachit uchitsya jarit na grile(olm.)
7. ↑  Wolfger Pöhlmann 2017. sfn error: no target: CITEREFWolfger\_Pöhlmann2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Wolfger Pöhlmann „Die "Ketwurst" — ein Stück DDR-Geschichte",*. Es geht um die Wurst*. München: Albrecht Knaus Verlag, 2017 — 413—418 bet. ISBN 3813507106.
* Lothar Bendel. Ketwurst // Deutsche Regionalküche von A—Z. Mit Grundrezepten zum Nachkochen. — Random House, 2013. — 384 S. — ISBN 9783730690420.

Havolalar
---------

* Питание в ГДР: Бройлер, кетвурст и гриллетта YouTubeda (olm.)
* Berliner Zeitung: Ketwurst
**Keudenbay Keudenbay** (1931.12.11, Beruniy tumani — 2002.18.4, Toshkent) — zootexnik olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1989), qishloq xoʻjaligi fanlari doktori (1984), professor (1986). Samarqand qishloq xoʻjaligi institutini tugatgan (1954). Nukus qishloq xoʻjaligi texnikumida (1954—56), Samarqand qishloq xoʻjaligi institutida oʻqituvchi (1956—59). 1964-yildan Oʻzbekiston chorvachilik ilmiy tadqiqot institutichorva hayvonlarini oziqlantirish va ozuqalar texnologiyasi boʻlimi mudiri. Ilmiy ishlari qishloq xoʻjaligi hayvonlarini oziqlantirish, ozuqalar sifatini yaxshilash texnologiyalari, paxta shulxasini briketlash, somonni siloslash, tabiiy gilmoyalardan chorva mollari hamda parrandalar ratsionida foydalanish va b. masalalarga bagʻishlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

* Korma: rezervi i ix ispolzovaniye, T. 1986; Texnologiya prigotovleniya kormov i puti uluchsheniya ix kachestva, T. 1993; Qishloq xoʻjaligi hayvonlarini oziqlantirish, T. 1999.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  




  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Breezy Point** (talaffuzi: *Brizy Point*; toʻgʻridan-toʻgʻri tarjimasi: Shamol nuqtasi) — AQShning Minnesota shtatida joylashgan shahardir. Brainerd Micropolitan statistik hududining bir qismidir. 2010-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra aholi 2346 kishini tashkil qilgan.

Geografiyasi
------------

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 16.56 kvadrat mil (42.89 km2) ni tashkil qiladi, shundan 13.20 kvadrat mil (34.19 km2) quruqlik va 3.36 kvadrat mil (8.70 km2) suvdan iborat.

Breezy Point *Brainerd Lakes* hududining bir qismidir. U Pelican koʻli boʻyida joylashgan.

Demografiyasi
-------------

| Aholi o‘sish tarixi |
| --- |
| Yil | Aholi |  | %± |
| **1940** | 114 |  | — |
| **1950** | 154 |  | 351% |
| **1960** | 134 |  | −130% |
| **1970** | 233 |  | 739% |
| **1980** | 384 |  | 648% |
| **1990** | 432 |  | 125% |
| **2000** | 979 |  | 1 266% |
| **2010** | 2 346 |  | 1 396% |
| **2020** | 2 574 |  | 97% |
| AQSh aholisini ro'yxatga olish |

2010-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 2 346 kishi, 904 xonadon va 681 oila istiqomat qilgan. Aholi zichligi 68.6/km² ni tashkil qiladi. Shaharning irqiy tarkibi 98,7 % oq tanlilar, 0,3 % afro-amerikaliklar, 0,3 % tubjoy amerikaliklar, 0,2 % osiyoliklar, 0,1 % boshqa irqlar va 0,6 % ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 0,3 % ni tashkil etadi.

Shaharda 904 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 37,2 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 65,5 foizi er-xotinlar birga yashagan, 6,2 foizida eri boʻlmagan ayollar, 3,7 foizida xotini boʻlmagan erkaklar va 24,7 % oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 19,9 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 5,7 foizida 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor.

Shahar aholisi oʻrtacha yoshi 38,4 yoshni tashkil etadi. Aholining 27,9 foizi 18 yoshgacha boʻlganlar; 4,2 % 18 yoshdan 24 yoshgacha boʻlganlar; 28,4 % 25 dan 44 gacha; 26,1 % 45 dan 64 gacha; va 13,5 % 65 yosh va undan kattadir. Shaharning gender tarkibi 50,7 % erkaklar va 49,3 % ayollarni tashkil qiladi.

Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 84 000 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 99 063 dollarni tashkil etdi. Erkaklarning oʻrtacha daromadi 88 125 dollarni, ayollarniki esa 51 397 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 81 959 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 0,9 foizi va aholining 2,2 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlarning 2,9 foizi va 65 yoshdan oshganlarning 2,9 foizi qashshoq hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „2010 Census Redistricting Data (Public Law 94-171) Summary File". *American FactFinder*.  U.S. Census Bureau, 2010 Census. 11-aprel 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-aprel 2011-yil.
2. ↑  „US Gazetteer files 2010".  United States Census Bureau. 25-yanvar 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-noyabr 2012-yil.
3. ↑  „U.S. Census website".  United States Census Bureau. Qaraldi: 13-noyabr 2012-yil.
**13i** (yoki **Canal 13 Internacional**) — bu Chilidagi pullik telekanal boʻlib, u Canal 13 ning xalqaro eshittirish xizmati sifatida ishga tushirilgan.

Tarixi
------

Uning dasturi Santyagoning 13-kanalidan toʻgʻridan-toʻgʻri toʻgʻridan-toʻgʻri translyatsiyalardan iborat boʻlib, qoʻshimcha yangiliklar byulletenlari va ayniqsa xalqaro tasma uchun ishlab chiqarilgan dasturlardan iborat.

1995-yildan 2001-yilgacha Canal 13 **UCTV Chile** deb nomlangan xalqaro kanalga ega boʻlib, u 2014-yil 30-iyunda **13i** nomini oldi, ham pullik telekanal, ham obunaga asoslangan onlayn jonli efir sifatida foydalanish mumkin.

TV Dasturlar
------------

* *Teletrece AM*
* *Bienvenidos*
* *Teletrece Tarde*
* *La Reina de Franklin (boʻlajak)*
* *Teletrece*
* *Pakto de Sangre*
* *Kontra Viento va Marea*
* *En su propia trampa*
* *Los 80*
* *Teletrece Noche*
* *Sábado de reportajes*
* *Vertigo*
* *Viva el lunes*
* *Martes 13*
* *Mediomundo*
* *Venga conmigo*
* *Papi Riki*
* *Las-Vega*
* *Primera dama*
* *Oxir oqibat, gana*
* *Los-klasikolar del 13*
* *T13 mintaqaviy*

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti (in Spanish)
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Abdulmoʻminxon (maʼnolari).

**Abdulmoʻminxon** (1738 Buxoro — 1751) — Buxoro xoni (1747-51). Ashtarxoniylar sulolasidan. Abulfayzxonning oʻgʻli. Abulfayzxon saroy fitnasi natijasida oʻldirilgach (1747), Muhammad Rahim otaliqning buyrugʻi bilan Abdulmoʻminxon taxtga oʻtqazilgan. Buxoroda turgan Eron shohi Nodirshohning ukasi Aliqulixon boshchiligidagi qoʻshin oʻz yurtiga joʻnatib yuborilgan. Muhammad Rahim yosh „xon"ga qizini berib, uni oʻziga kuyov qilib olgan va amalda 1747-yildan boshlab Buxoro xonligini oʻzi boshqarishga kirishgan. Biroq oradan 4 yil oʻtgach, Muhammad Rahim kuyovi Abdulmoʻminxonni ham oʻldirtirib, taxtga Abul-fayzxonning kichik oʻgʻli Ubaydullaxon IIIni oʻtqazadi.

Ad. Mirzo Salimbek, Kashkoʻli salimiy, Tavorixi muttaqadimin va muttaaxirin, Buxoro, 2003.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sfaks** — Tunisning sharqiy sohilidagi shahar. Sfaks viloyatining maʼmuriy markazi. Aholisi 248,8 ming kishi (1998). Shosse yoʻllar tuguni. Temir yoʻl stansiyasi. Oʻrta dengiz boʻyidagi port, chetga fosforit va qishloq xoʻjaligi. mahsulotlari chiqariladi. Oziqovqat, toʻqimachilik, kimyo (superfosfat ishlab chiqarish.), metallsozlik, koʻnpoyabzal sanoatlari korxonalari bor. Kustar usulda gilam toʻqiladi va saxtiyon teri ishlab chiqariladi. Qishloq xoʻjaligi rayoni (zaytun plantatsiyalari) markazi. Hunarmandchilik rivojlangan. Sfaks rimliklar shahri oʻrnida 9-asrda bunyodga kelgan. Rim va Vizantiya davrida qurilgan meʼmoriy yodgorliklardan shahar devori (9-asr), saroylar, Katta masjid (9-asr) sakdangan. Xalq sanʼati muzeyi bor.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abdulmalik ibn Abu Sulaymon** (arabcha: عبد الملك بن أبي سليمان — Abu Abdulloh Abdulmalik ibn Abu Sulaymon al-Kufiy,? — 145/762-63,?) — hadis roviysi, alloma.

Biografiyasi
------------

*Abu Abdulloh*, *Abu Muhammad*, *Abu Su­laymon* kunyalari bilan ham tanilgan. Taba’a tobe’inlardan hisoblanadi.

### Ustozlari va hadislari

Ustoz­lari Sa’id ibn Jubayr, Ato ibn Abu Raboh, Anas ibn Siriynlardir. Undan esa Yahyo ibn Sa’id al-Qatton, Shu’ba ibn Hajjoj, Sufyon as-Savriy, Abdulloh ibn Muboraklar hadis rivoyat qilganlar.

Jarh va taʼdil imomlarining deyarli hammasi uni peshvo muhaddislardan hisoblaganlar, shu bilan birga, faqih ham bo‘lgan. Shogirdlaridan bo‘lgan Jarir ibn Abdulhamidning so‘zlariga ko‘ra, zamonasining muhaddislari orasida hadisga taalluqli biror ixtilof chiqsa, uni hakam qilishgan. Ahmad ibn Hanbal uni siqa hisoblagan bo‘lsa-da, baʼzi-baʼzida xato qilgani ham aytilgan. Shunga qaramay, kufaliklarning eng kuchli hadis hofizlaridan hisoblangan. Shogirdlaridan Sufyon as-Savriy va Ibn Muboraklar uni „mezon" deb ataganlar.

Adabiyotlar
-----------

1. Ibn Abu Hotim. Al-Jarh va-t-taʼdӣl. — Haydarobod: 1952-53. II, 366;
2. Al-Xatib. Tarӣx Bag‘dād. — Qohira: 1931. X, 393;
3. Az-Zahabiy. Si­yar. VI, 107-109;
4. Mücteba Uğur. „Abdülmelik b. Ebû Süleyman". TDV İA. — İstanbul: 1988. I, 265.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
SFEROLITLAR (sfero... va yun. lithos — tosh) kristallar qotishmasi — juda ingichka ignasimon kristallar agregatlaridan tuzilgan radial nursimon sharchalar. Magmatik va choʻkindi togʻ jinslarida uchraydi. S.ning mineral tarkibi va oʻlchami turlicha. Magmatik jinslardagi S. koʻpincha diabazlarning chekka qismlaridagi endogen kontakt hosilalar hisoblanadi. Nordon lavalarda asosiy shishasimon massalar qotayotganda yaxlitlanish yoʻli bilan paydo boʻlishi mumkin. Asosiy lavalar (variolitlar)da bunday hosilalar variollar deb ataladi. Dala shpati va kvarsdan hosil boʻladigan sferolitsimon hosilalar psevdosferolitlar deb ataladi. Choʻkindi jinslarda karbonatli, marganetstemirli, fosfatli, xalsedonli va boshqa S. uchraydi. Bunday S. odatda, moddalar kristall strukturasini yoʻqotayotganda hosil boʻladi; ularning kupi paydo boʻlishiga koʻra konkretsion hosilalarga yaqin (qarang Konkretsiyalar).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Shved suv toshqini paytida qal’aning qamal qilinishi, 1657-yil.
**Brest qal’asi** (belaruscha: *Берасцейскі замак*) — Brestda XVIII-asrgacha mavjud boʻlgan qal’a, Bug va Muxavets daryosining ikki tarmogʻi bilan chegaralangan hududda joylashgan (hozirgi Brest qal’asining bir qismi).

Tavsif
------

234 x 187 x 234 metr oʻlchamdagi Brest qal’asi baland sopol qoʻrgʻon bilan oʻralgan boʻlib, uning ustida bitta tosh va toʻrtta yogʻoch minoralar joylashgan, ular ikki qavatli devorlar — "gorodnyas" bilan bogʻlangan. Shaharga qaragan minoralardan birining kirish eshigi va soati bor edi. Manbalarda XIII-asrga oid tosh minora Muxovets yaqinidagi burchak minorasi sifatida qayd etilgan.

1566-yil inventarizatsiyasiga koʻra, qal’aning arsenalida 12 ta toʻp, bitta minomyot, 96 ta gaz quroli, 7 ta „temir ishora", yuz kishilik zirhlar, nayzalar, teshilgan va boshqa qurol hamda oʻq-dorilar mavjud edi. Xuddi shu inventarizatsiyaga koʻra, qal’ada katta tegirmon gʻildiragi bor edi, u yogʻoch quvurlar orqali suv yetkazib berish uchun mis nasoslarni, porox tayyorlash uchun ohak va toʻldirgichni harakatga keltiradi.

Oʻzining mavjud boʻlgan davrida, XVIII-asrgacha, qal’a bir nechta qamallardan omon qolgan va bir necha bor vayron qilingan. Hamdoʻstlik Seymi qarori bilan XVII-asrning oʻrtalarida shaharni, xususan, qal’ani mustahkamlash boʻyicha ishlar boshlanadi, ammo 1657-yil may oyida Shvetsiya qoʻshinlari va uning ittifoqchilari shahar va qal’ani egallab oldilar. Qirol Charlz X Gustavning Brestni eng oʻtib boʻlmaydigan shaharga aylantirish haqidagi buyrugʻi bilan Erik Dalberg qal’ada, shuningdek, shahar atrofida istehkomlar qurish loyihasini tayyorlaydi, ammo loyiha amalga oshirilmaydi, chunki bosqinchilar shaharni tark etishga majbur boʻlishadi. 1657-yil oxiri. 1705-yilda Shimoliy urush paytida qal’a shved generali Meyerfeld tomonidan bosib olingan. XIX-asrda qal’aning qal’a istehkomlari Brest qal’asining bir qismiga aylandi.

Manbalar
--------

1. ↑  Ткачоў, М. А. Берасцейскі замак // Вялікае Княства Літоўскае. Энцыклапедыя у 3 т. — Мн.: БелЭн, 2005. — Т. 1: Абаленскі — Кадэнцыя. — С. 318-319. — 684 с. — ISBN 985-11-0314-4.
2. ↑  *Ирина Лавровская, Олег Медведевский.* „ЕЩЕ ОДНА СТРАНИЦА ИСТОРИИ БРЕСТА. Из шведских архивов 355 лет спустя…" (ru).  Репортёр Беларуси (25-iyul 2012-yil). 30-noyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-oktabr 2020-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Tkachooʻ, M. A. Bresskіya garadskіya umatsavannі // Ensiklapediya gіstoriі Belarusі / Redkal.: B. І. Sachanka (gal. red.) i insh.; Mast. E. E. Jakevich. — Mn.: BelEn, 1994. — T. 2 : Belіsk-Gіmn. — S. 109-110. — 537 s. — 20 000 ekz. — ISBN 5-85700-142-0. (belor.)
* „Брестский замок",*Города, местечки и замки Великого княжества Литовского: энциклопедия*. Мн.: БелЭн, 2009 — 82—83 bet. ISBN 978-985-11-0432-7.
**1873-yilgi Shaar shartnomasi** — Rossiya imperiyasi va Buxoro amirligi oʻrtasidagi doʻstlik shartnomasidir. Buxoro amiri Muzaffar tomonidan Shahrisabzda (Shaar yoki Shahar-Sabiza) imzolangan 28-sentabr (10-oktabr) va Turkiston general-gubernatori general-leytenant K. P. fon Kaufman 17-(29)-oktabrda 1873-yil Toshkentda. Anʼanaga koʻra, Shaar shartnomasining tuzilishi natijasida Buxoro amirligi haqiqatda Rossiya imperiyasining protektoratiga aylangan.

Shartnomaning maʼnosi
---------------------

Shartnoma, 18 ta moddadan iborat. Ularda, rus qoʻshini tomonidan bosib olingan Xiva xonligi, hududining bir qismini Buxoro amirligiga oʻtkazishni nazarda tutadi. Rossiya imperiyasi, fuqarolarining amirlik hududidan erkin oʻtishi va rus kemalarining Amudaryo boʻylab omborlar va qarorgohlarni tashkil qilish qobiliyatiga ega boʻlishiga ruxsat berildi. Rossiya imperiyasining savdogarlari, oʻz hududi orqali uchinchi mamlakatlarga tovarlarni bojsiz tashish, amirlikda erkin savdo qilish huquqini oldilar. Shuningdek, rus savdogarlariga amirlikda, Buxoro amirligi savdogarlariga esa Turkiston general-gubernatorligi hududida savdo agentlari va karvonsaroylariga ruxsat berildi. Rossiya va amirlik fuqarolari, hunarmandchilik bilan shugʻullanishlari va ikkala davlat hududida koʻchmas mulkka egalik qilishlari mumkin edi. Amir, amirlik hududida qul savdosini toʻxtatish, rus jinoyatchilarini qabul qilmaslik majburiyatini oldi. Toshkentga, amirning doimiy elchisi tayinlandi, Rossiya hukumati amirlikda oʻzining siyosiy agentini ham tayinlashi mumkin edi.

Yana qarang
-----------

* Rossiya-Buxoro shartnomasi (1868)
* Gendemiya tinchlik shartnomasi
* Katta oʻyin

Adabiyotlar
-----------

* Trever K. V. Yakubovskiy A. Yu. Voronets M. E.: Oʻzbekiston xalqlari tarixi, 2-jild. — Toshkent: Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasi, 1947. — 517 b.
* Rossiya tomonidan boshqa davlatlar bilan tuzilgan risolalar, konventsiyalar va shartnomalar toʻplami. SPb. 1889. T. 1. No 52.
* Logofet D.N. Rossiya protektorati ostidagi Buxoro xonligi. SPb. 1911. T. 1; Xalfin N.A. Oʻrta Osiyoning Rossiyaga qoʻshilishi (60-90-yillar) 19-asr). Moskva, 1965-yil.
* Babaxonov M. B. 1868-yilgi Rossiya-Buxoro shartnomasi (1873) va amirlikning Rossiya imperiyasining vassaliga aylanishi // Rossiya-Tojikiston: munosabatlar tarixi. Dushanbe, 2009-yil.
**Seyyid Bey** (1873, Izmir — 1925-yil 8 mart, Istanbul), turk diniy va siyosatchisi, yozuvchi. 1. 2. 3. Davr Izmir va 1916-yil 22-oktabrda Ayan a'zosi, II. Muddatli Izmir deputati va 5. Ijroiya deputatlari qo'mitasi va 1. U Turkiya hukumatida Adliya vaziri bo'lib ishlagan va xalifalikning yo'q qilinishida muhim rol o'ynagan.

Hayotiy
-------

U 1873-yilda Izmirda tugʻilgan. Madrasa ta’limidan soʻng Istanbul universitetining huquq fakultetini tamomlagan va shu universitetda fiqhdan dars bera boshlagan. Usmonlilar parlamentiga ikki muddatga Izmir deputati etib saylangan. Respublikaning e'lon qilinishi bilan bir vaqtda Turkiyaning 2-Buyuk Millat Majlisi Xuddi shu davrda u Izmir deputati bo'ldi va tashkil etilgan vazirlar mahkamasida sud binosi o'rinbosari sifatida o'rin oldi.

1924-yil 3-martda 1-Inönü hukumatining soʻnggi kunlarida xalifalikni yoʻq qilishga qaratilgan "Halifalikning tabiati" mavzusida bugungi kunda tarixiy hisoblangan uzun nutq soʻzladi. qaror qabul qilindi. Deputat Komil Mirasning keyinchalik Mustaqillik sudida matn tayyorlashda hissasi borligi haqidagi bayonoti uning nutqi, ehtimol, jamoaviy mehnat mahsuli boʻlganidan dalolat beradi. Parlament majlisida, İsmet İnönüning xalifalikning bekor qilinishiga "xalifa Turkiyaning obro’si" yondashuvi bilan qarshi chiqishi ham bugungi kunga nazar tashlab, taktik harakat bo’lishi mumkin. Seyit Bey bu nutqida milliy suverenitet tamoyiliga asoslanib, xalifalikning bekor qilinishi islom dini uchun muammo boʻlmasligini ilgari surdi va parlamentdagi muxolifatni koʻp jihatdan ishontirdi. Ushbu hal qiluvchi nutq natijasida majlis xalifalikni bekor qildi.

  

1924-yil Konstitutsiyasini tayyorlashda ham muhim rol oʻynagan Seyit Bey, keyinroq qilgan baʼzi takliflari tufayli obroʻsizlanib, bosim ostida vazirlikni tark etishga majbur boʻldi. Shundan so'ng u akademiyaga qaytdi.

Keyingi yili, 1925-yil 8-martda Istanbulda vafot etdi. II. Mahmut maqbarasi U dafn etilgan.

ishlaydi
--------

* Usul-i fiqh darslari (1912)
* Usul-i fiqh darslari - Mebahis-i Hüsün va Kubuh (1914)
* Usul-i fiqh - Medhal (1917)
* Islom huquq falsafasi va Yevropa huquq falsafasi oʻrtasidagi taqqoslash (1922) Huquq tushunchasi va kuch sanktsiyalarining koʻrinishi haqida.
* Iroda, baxtsiz hodisa va taqdir (1922)
* Xalifalik va Hakimiyat-i Milliye (1924, anonim nashr etilgan)
* Xalifalikning Mahiyet-i Sher'iyyesi (1924, nutq matni)

Eslatmalar va manbalar
----------------------

1. ↑  „Kültür Bakanlığı Sitesi Biyografisi". 29 eylül 2007da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18 mart.
**Bobo Xoʻjayev** (15-iyun 1916 Toshkent — 3-yanvar 1993) —aktyor, rejissyor Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1967). Moskva oʻzbek drama studiyasini tugatgan (1930). 1930—32 yillar Buxoro teatrida aktyor va rejissyor 1932—56 yillarda respublikaning turli teatrlarida ishlagan. 1956—77 yillar Oʻzbekiston televideniyesida rejissyor. Aktyor sifatida Gʻofir ("Boy ila xizmatchi"), Kalaf ("Malikai Turandot"), Karl Moor ("Qaroqchilar") kabi obrazlar yaratgan. "Uylanish" (N. Gogol), "Hamlet" (U. Shekspir; M. Uygʻur bilan hamkorliqsa), "Farhod va Shirin" (Xurshid), "Gulsara" (K. Yashin), "Maysaraning ishi" (Hamza; M. Miroqilov bilan hamkorlikda), "Skapenning nayranglari" (Molyer), "Front" (A. Korneychuk) va boshqa spektakllarni sahnalashtirgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Bukri baliq**, gorbusha (Oncorhynchus gorbuscha) — losossimonlar oilasiga mansub baliq. Asosan, Tinch okeanining shim. qismi va qisman Shim. Muz okeanida tarqalgan. Tanasining uz. 60—70 sm, koʻpincha 45—50 sm, ogʻirligi 1,5—1,7 kg gacha boradi. Yashash davri juda qisqa, hayoti davomida fakat bir marta uvildiriq tashlaydi. Urchish paytida dengizdan daryolarga, xususan, Yapon dengiziga quyiladigan daryolarga (koʻproq Amurga) katta gala boʻlib, yuqori oqimgacha suzib boradi. Daryolarning tiniq, kislorodga boy boʻlgan yuqori oqimida suv tubida kovlangan chuqurlarga urgʻochisi 1500—2000 tagacha uvildiriq tashlaydi. Erkagi uvildiriq ustiga urugʻlarini sepadi. Urgʻochi va erkak baliqlar urchigandan soʻng nobud boʻladi. Tuxumdan chiqqan chavoqlar daryo oqimi bilan dengizga tushib, voyaga yetadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Bretan (maʼnolari).

**Bretan** — Fransiyaning gʻarbiy kismidagi tarixiy viloyat. B. hududida Finister, KotdyuNor, Morbian, Il va Vilen, qisman Atlantika Luarasi (Quyi Luara) departamentlari bor. 27,2 ming km². Ahsshisi 2,8 mln. kishi (1992). Bosh shahri — Ren. 9-asr oʻrtalaridan gersoglik. 12-asr 2-yarmi — 13-asrda Angliya, soʻngra Fransiya qirollarining vassali. 1491-yildan Fransiya bilan shaxsiy uniya (ittifoq) da. 1532-yilda Fransiyaga qoʻshib olingan. 1790-yil gacha provinsiya maqomida bulgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bobo to‘qsabo madrasasi** Karbos guzarida joylashgan bo‘lib, 6 hujradan iborat bo‘lgan.

Tarixi
------

Mir Arab madrasasi yaqinida Karbos bozori bo‘lgan ekan. Karbos guzari deyilganda shu joy ko‘zda tutilayotgan bo‘lishi mumkin. Bu madrasa inqilob davrida buzilib ketgan. Unda bir nafar mudarris bo‘lgan. Unga oid rasmiy hujjatlarning birida sadr a'lam Muhammad Orifxoja oliy hukmdorga yozgan arizasida shunday deyilgan: "Sizning oliy marhamatingiz tufayli mulla Nazarcha madrasasi mudarrisi mulla Tursun Fo‘lod nomli kimsa Bobobek to‘qsabo madrasasiga sarafroz etildi. Xoja Tuyg‘un guzari masjidi imomi mulla Sherg‘ozixoja uning bo‘sh qolgan joyiga o‘tishni xohlaydi. Imomlik haqi yigirma tilla. Mulla Nazarcha madrasasiga dars o‘tish sakkiz tilladan o‘n tillagachadir…". Bobobek to‘qsabo tarjimai holiga doir ma'lumotlar hozircha uchramagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Buxoro ta'lim tizimi tarixi. Abdusattor Jumanazar. Toshkent: Akademnashr, 2017. – B. 213.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Madrasa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Boʻri Ahmedov** (1914, Sherobod tumani — 1981, Oltinsoy tumani) — oʻzbek xalq dostonchisi. Sherobod dostonchilik maktabining asoschilaridan biri — Shernaning oʻgʻli Normurod baxshining shogirdi. Undan „Alpomish", „Oyparcha", „Yusuf bilan Ahmad", „Ollonazar Olchinbek", „Avazxon", „Nurali" kabi dostonlarni oʻrgangan. Uzoq yillar Tojikistonda yashadi va oʻqituvchilik qildi. Undan „Alpomish", „Nuralining yutilishi", „Sanam gavhar" kabi dostonlar yozib olingan. „Nuralining yutilishi" dostoni nashr etilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Kosmosdan koʻrilgan Bayuda choʻlining parchasi
 Akatsiya daraxtlari bilan qoplangan Bayuda choʻli
 Bisharin koʻchmanchi chorvadorlari tomonidan foydalaniladigan choʻl hududi
**Bayuda choʻli**, Sahroi Kabirning sharqiy mintaqasida, (18°N 33°E﻿ / ﻿18°N 33°E﻿ / 18; 33GO) joylashgan boʻlib, taxminan 100 000 km 2 maydonni egallaydi. Choʻl shimoliy SudanningOmdurman shahri shimolida va Korti hududining janubida yastanib yotadi, shimoldan, sharqdan va janubdan Nilning katta egilishi bilan oʻralgan va gʻarbda Muqaddam Vodiysi bilan chegaralangan. Shimoldan janubga tomon Abu Dom vodiysi Bayuda choʻlini sharqiy Bayuda vulqon maydoniga va gʻarbiy oxra rangli qum qatlamlariga ajratadi.

Oltin qazib olish hozirda oktyabrdan martgacha amalga oshiriladi, chunki ishchilar vodiylarda va sayoz konlarda topilgan aurifer kvarts bilan ishlaydilar. Bu ishlar odatda Misrning Yangi Qirolligi va Ilk Arablar davrida ishlagan hududlarda amalga oshiriladi. 2020-yil iyul oyida Bayuda cho‘lidagi Jabal-Marag‘a arxeologik yodgorligida oltin kovlab oluvchilar og‘ir texnikadan foydalanib, ulkan xandaq qazish orqali uni vayron qilgani aniqlangan. Oltin qidirganlar hibsga olinib, jihozlari tortib olindi, biroq keyinchalik ular hech qanday ayblovlarsiz qo‘yib yuborildi.

Bayuda choʻli marshruti
-----------------------

Butun Meroit sivilizatsiyasi davomida *Bayuda choʻli* Kush qirolligining shimoliy va janubiy tumanlarini, soʻnggi nuqta sifatida Napata va Meroe bilan bogʻlaydigan savdo yoʻnalishiga aylandi. Qirol Nastasen Stela ushbu marshrutning hali ham mavjudligi va ishlatilishi toʻgʻrisida guvohlik berib, toj kiyish marosimi uchun Meroedan Napatagacha choʻl boʻylab ayni shu yoʻnalishda yurganligini tasvirlab berdi.

Mahdistlar urushi
-----------------

Gordon yordam ekspeditsiyasi Bayuda choʻlini 1885-yil yanvar oyida Xartum qamalini yengillashtirish uchun muvaffaqiyatsiz tarzda kesib oʻtdi. Choʻlni kesib oʻtish ekspeditsiyasiga asosan general-mayor ser Gerbert Styuart rahbarlik qilgan, ammo u yaralanganidan soʻng, rahbarlik kolonna razvedka zobiti brigada generali Charlz Wilson qoʻliga oʻtgan. Ekspeditsiya Abu Klea jangini va Abu Kru jangiga shohid boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Description of the Bayuda Desert
2. ↑  Klemm, Rosemarie*. Gold and Gold Mining in Ancient Egypt and Nubia*. Heidelberg: Springer, 2013 — 591–599, 619 bet. ISBN 9783642225079.
3. ↑  *Ketz.* „Gold-hunting diggers destroy Sudan's priceless past" (en). *news.yahoo.com*.  AFP (23-avgust 2020-yil). Qaraldi: 24-avgust 2020-yil.
4. ↑  „Illegal gold diggers destroy ancient Sudanese site". *BBC News* (24-avgust 2020-yil). Qaraldi: 25-avgust 2020-yil.
5. ↑  Intisar Soghayroun, Elzein Soghayroun: Trade and Wadi Systems in Muslim Sudan, Kampala 2010

* ↑  ↑

* ↑  ↑
* ↑  Intisar Soghayroun, Elzein Soghayroun: Trade and Wadi Systems in Muslim Sudan, Kampala 2010
**Antimutagenlar** (yun. ami — qarshi va mutagenlar) — sunʼiy (in-dutsirlangan) yoki tabiiy (spontan) mu-tatsiyalarning paydo boʻlishini kamay-tirish xususiyatiga ega moddalar. Anti-mutagen taʼsirga ega boʻlgan preparatlar turli tipdagi kimyoviy birikmalardan iborat: purinli ribozidlar; alifa-tik poliaminlar; akridin va uning aminli hosilalari; xinakrin va uning analoglari; benzakridin va xinolin hosilalari; antibiotiklar (streptomi-sin, xloramfenikol, aktinomitsin D); sulfanilamidli preparatlar; digidro-piridinlar va 3-oksipiridinlar; baʼzi aminokislotalar; fenolli birikmalar (gʻallatlar, ionol, parakvatlar, katexinlar); aminopropionli kislotalarning anilidlari va boshqa Basharti kimyoviy muta-genlar tabiiy (spontan) mutatsiyalarning vujudga kelishida muhim ahamiyatga ega ekan, demak hujayralarda bu mutagenlar qarama-qarshi taʼsir koʻrsatuvchi anti-mutagen kuchga ega, ammo asosiy vazifasi mutatsiyalarning tabiiy sodir boʻlish tezligini susaytirishdan iborat bufer tizim ham boʻlishi kerak. Katalaza shun-day taʼsirga ega. Katalaza ishtirokida vodorod peroksidining mutagen taʼsiri tezda toʻxtaydi. Atrof muhit omillari (radiatsion, kimyoviy va boshqalar) mutagen taʼsiri xavfining tobora oshib borishi sababli, uni-versal A.ni yaratish muammosi oʻta muhim amaliy ahamiyat kasb etadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ebonit** (yun. yeyepoa — qora daraxt), qattiq rezina — tabiiy yoki sunʼiy kauchukni oltingugurt (kauchuk massasiga nisbatan 30—50%) bilan vulkanizatsiyalashdan hosil boʻlgan mahsulot. E.da bogʻlangan oltingugurt 32% ga yaqin, formulasi (S6N95)2. E. qoʻngʻir yoki qora tusli; zichligi 1140 kg/m3, mexanik ishlovga oson beriladi, gigroskopik emas, gazlarni singdirmaydi, kislota va ishqorlar taʼsiriga chidamli, uglerod sulfid va neft mahsulotlarida erimaydi, parafinda 300° dan yuqori trada eriydi. 70— 80° da yumshaydi, soviganda yana qattiqlashadi, 200° dan yuqori trada erimay koʻmirga aylanadi.

E. tayyorlash uchun nihoyatda toza kauchuk ishlatiladi. Toʻldirgich sifatida E. kukuni, talk, pemza, oq qurum va boshqalar ishlatiladi. Qora tusli E.ga oz miqdorda (3—5%) qurum qoʻshiladi. E. asosan, elektrotexnika mahsulotlari, kislota va ishqorlar uchun idishlar tayyorlashda qoʻllanadi.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Bukraa** — Saxroi Kabirning shim. qismidagi kon, dunyodagi eng katta fosforit konlaridan. 1973-yilda ishga tushirilgan. Kon yuqori boʻr davri gilkremniyohaktoshli jinslarida joylashgan. Sanoat miqyosida uyumlari donador fosforit qatlamlaridan (qalinligi 2–6 m) tuzilgan. 50—90% fosfat donalaridan va faunalarning fosfatlashgan qoldiq qoʻshimchalari (mollyuska, foraminifera, reptiliya, baliklar)dan iborat. R2O5 miqdori 30—33%. Fosforitlarda har doim koʻp miqdorda (0,005—0,07%) uran, goho nodir yer elementlari (0,07—0,3% gacha) va pirit uchraydi. Fosforitning umumiy zaxirasi qariyb 10 mlrd. t ga teng. Konning asosiy markazi — Buk.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bulanjerit** (fransuz mineralogi Sh. Bulanje nomi bilan atalgan, 1849) — mineral. Kimyoviy formulasi Pb5Sb4SM. Monoklin singoniyali. Uzun ignasimon va koʻpincha tolasimon yoki shuʼlasimon tuzilishli agregatlar. Rangi kumushsimon kulrang, metallsimon yaltiraydi. Qattiqdigi 2,5—3. S.ogʻ. 5,8— 6,2. B. murakkab polimetall formatsiyalarning rudali tomirlarida uchraydi. B. konlari Rossiya Federatsiyasi (Ural), Ukraina (Donbass), Fransiya, Shvesiya, Chexiya, AQSH va Germaniyada topilgan. Oʻzbekistonda B. polimetall (Olmaliq, Yongʻoqli), vismut (Ustasaroy), margimush (Burchmulla), molibden (Chavata) konlaridan topilgan. B. ikkinchi darajali qoʻrgʻoshin rudasi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pudrat shartnomasi** (rus. podryad — bir yoʻla) — fuqarolik-huquqiy bitim, unga koʻra, bir taraf (pudratchi) ikkinchi taraf (buyurtmachi)ning topshirigʻiga binoan, muayyan ishni bajarish va uning natijasini buyurtmachiga belgilangan muddatda topshirish majburiyatini oladi. Buyurtmachi esa, ish natijasini qabul qilib olish va buning uchun haq toʻlash majburiyatini oladi. Oʻzbekiston Respublikasida Pudrat shartnomasining maishiy pudrat, qurilish pudrati, loyiha va qidiruv ishlari pudrati, ilmiy tadqiqot, tajriba-konstruktorlik va texnologiya ishlari pudrati singari alohida turlari bor. Pudrat shartnomasi buyumni tayyorlash yoki qayta ishlash yoxud boshqa ishni bajarib, uning natijalarini buyurtmachiga topshirish borasida tuziladi. Buyum tayyorlash uchun tuzilgan Pudrat shartnomasi boʻyicha pud-ratchi buyumga boʻlgan huquqni buyurtmachiga beradi. Agar shartnomada boshqacha qoida belgilanmagan boʻlsa, pudratchi buyurtmachining topshirigʻini bajarish usullarini oʻzi belgilaydi. Agar Pudrat shartnomasida boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, ish pudratchining qaramogʻida — uning materiallaridan, uning kuchi bilan va vositalaridan foy-dalangan holda bajariladi. Pudratchi oʻzi bergan materiallar va uskunalarning sifatiga, shuningdek, uchinchi shaxslarning huquqlari boʻlgan materiallar va uskunalarni berganligi uchun javob beradi. Agar qonun yoki Pudrat shartnomasidan pudratchining shartnomada nazarda tutilgan ishni shaxsan bajarish majburiyati kelib chiqmaydigan boʻlsa, pudratchi oʻz majburiyatlarini bajarish uchun boshqa shaxslar (subpud-ratchilar) ni jalb qilishga haqlidir. Bu hodda pudratchi bosh pudratchi vazi-fasini bajaradi. Pudrat shartnomasiga oid huquqiy holatlar Oʻzbekiston Respublikasi FKda bayon qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Puent-nuar** - Kongo Respublikasidagi shahar. Aholisi 576,2 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Transport yoʻllari tuguni. Mamlakatning Atlantika okeani sohilidagi eng muhim tashqi savdo porti (chetga marganets rudalari chiqariladi), portdan qisman Gabon, Chad va Markaziy Afrika Respublikasi ham foydalanadi. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Taxta tilish va faner zavodlari, oziq-ovqat sanoati korxonalari, poyabzal fabrikasi, neftni qayta ishlash zavodlari, kema verfi bor. Issiklik elektr styasi qurilgan. Baliq ovlanadi. Shahar atrofida neft, kaliy tuzi konlari bor. Shahar 1883-yilda bunyod etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Eron — Qirgʻiziston munosabatlari** — Eron va Qirgʻiziston oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlar. Ikkala davlat ham BMTga aʼzo.

Tarix
-----

1992-yilda Eron va Qirgʻiziston oʻrtasida diplomatik aloqalar oʻrnatildi. 2013-yilda Eron Prezidenti Hasan Ruhoniy Shanxay hamkorlik tashkilotining sammitida qatnashish uchun Bishkekka birinchi rasmiy tashrifini amalga oshirdi. 2015-yilda Qirgʻiziston prezidenti Almazbek Atambayev Tehronga rasmiy tashrif bilan keldi va u yerda Eron prezidenti Hasan Ruhoniy bilan muzokaralar oʻtkazdi. 2017-yil aprel oyida Qirgʻiziston tashqi ishlar vaziri Erlan Abdildaev Bishkekda eronlik hamkasbi Muhammad Javad Zarif bilan diplomatik munosabatlar oʻrnatilganining 25 yilligi munosabati bilan uchrashdi.

Savdo
-----

Eron Qirgʻizistonga kiyim-kechak, yongʻoq, boʻyoq va pol qoplamalari, Qirgʻiziston Eronga goʻsht, don va poʻlat eksport qiladi. 2008-yilda Eron Qirgʻizistonga iqtisodiy loyihalarni amalga oshirish uchun 200 million yevro miqdorida moliyaviy yordam berishga vaʼda bergan. Eron kompaniyalari Bishkek va Oʻshni bogʻlaydigan magistral yoʻl qurilishida ishtirok etishdi. Mamlakatlar yillik tovar aylanmasini 100 million AQSh dollarigacha oshirishni rejalashtirmoqda. 2012-yil iyul oyida Joʻqorgʻi Kenges deputati Oqilbek Japarov Eronga muzokaralar uchun tashrif buyurdi. Eron tomoni Qigʻizistonga qisqa muddatli loyihalarga 1 milliard AQSh dollaridan va uzoq muddatli loyihalarga 10 milliard AQSh dollaridan koʻproq mablagʻ kiritish istagini bildirdi.

Diplomatik vakolatxonalar
-------------------------

* Bishkekda Eronning elchixonasi bor.
* Qirgʻizistonning Tehronda elchixonasi mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  President Rouhani to visit Kyrgyzstan
2. ↑  Iran - Kyrgyzstan presidents call for further development of relations between Tehran – Bishkek
3. ↑  Iran, Kyrgyzstan to establish bilateral relations in number of sectors
4. ↑  Iran, Kyrgyzstan ready for comprehensive cooperation - Mehr News Agency
5. ↑  „iran-daily" (deadlink). 21-avgust 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-fevral 2016-yil.
6. ↑  „Iran Ready to Invest Over $10 billions in Kyrgyzstan". The Gazette of Central Asia (19-iyul 2012-yil). Qaraldi: 20-iyul 2012-yil.
7. ↑  Посол Ирана в Кыргызстане о том, как развиваются отношения двух стран » Общество » www.24.kg - КЫРГЫЗСТАН
8. ↑  ShieldSquare Captcha

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Qirgʻiziston Qirgʻizistonning xalqaro aloqalari |
| --- |
|  |
| Amerika | 
* Amerika Qoʻshma Shtatlari
 | 
Emblem of Kyrgyzstan |
|  |
| Osiyo | 
* Ozarbayjon
* Bangladesh
* Xitoy
* Hindiston
* Eron
* Qozogʻiston
* Malayziya
* Pokiston
* Tojikiston
* Turkmaniston
* Turkiya
* Oʻzbekiston
 |
|  |
| Yevropa | 
* Gretsiya
* Rossiya
* Ispaniya
* Buyuk Britaniya
 |

 |