recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Iroda** — odamning oʻz faoliyati va psixik jarayonlarini oʻzi boshqarishda namoyon boʻladigan qobiliyati. Inson I. viy harakatini amalga oshirar-kan, oʻziga xukmron ehtiyoj va xohishlariga qarshi turadi: I. uchun "men xohlayman" degan kechinma emas, balki "kerak", "bajarishim shart" degan kechinma xosdir.

Inson faoliyatining barcha turlari va har qanday mehnat kishidan mustahkam I. ni talab qiladi. I. mehnatda paydo boʻladi va toblanadi. I. ning ongdagi faoliyati harakat maqsadini belgilashda, maqsadga erishish vosi-talari va yoʻlyoʻriqlarini oldindan aniqlab, maʼlum qarorga kelishda hamda bu qarorni ijro etishda namoyon boʻladi. Odamda I. ning qay darajada ekanligi maqsadni qanday roʻyobga chiqarishida koʻrinadi. I.viy harakat jarayonlarida kishi ichki va tashqi toʻsiqlarga duch keladi. Ichki toʻsiqlar kishining oʻziga, uning ichki mayllariga xos holat. Kishining ichki mayllarini yenga olish, oʻzini boshqarish va oʻz ustidan hukmronlik qila bilish layoqati ichki I. deb ataladi. Tashqi toʻsiklar tevarakatrofdagi voqelikda uchraydi. Kishining ana shunday tash-qi toʻsiqlarni yenga olish layoqati tashki I. deb ataladi. Irodaviy faoliyatda tashqi toʻsiqlarni yengish (tashqi I.) ichki toʻsiqlar (ichki I.) ni yengish bilan uzviy bogʻliq.

I. ning muhim sifatlari: oʻzini tuta bilish, dadillik, qatʼiylik, chidam va toqat, prinsipiallik, mustaqillik va b. I. kuchi shu sifatlarning qay darajada namoyon boʻlishiga qarab belgilanadi. Kishi yuksak gʻoyalarga asoslangan ongli qatʼiyat va sabot bilan oʻz harakati yoʻlidagi toʻsikdarni yengar ekan, u kuchli I. egasi hisoblanadi. I. kishining harakteri bilan uzviy bogʻliq, uning shakllanishida muhim rol oʻynaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Toshpo'lat (Tosh-Po'lat) Abduxalilov** ( 1864, Samarqand -?) - tadbirkor, 2-Davlat Dumasi deputati, musulmonlar fraksiyasi a'zosi.

Biografiyasi
------------

Baʻzi versiyaga ko'ra ozarbayjonda tojik millatiga mansub savdogar oilasida tug'ilgan.. Boshlang‘ich ta’limni uyda olgan, so‘ngra madrasani tamomlagan. Yoshligidan u savdo advokati bo'lib ishlagan. Samarqandda savdo va shahar deputati sifatida saylovda qatnashgan. 1907-yildan Rossiya-Xitoy bankining Samarqand bo'limi huzuridagi Hisob qo'mitasi a'zosi boʻlgan. Uning 30 ming rubllik ko'chmas mulki mavjudligi haqida maʻlumotlar saqlanib qolgan.

1907-yil 27-fevralda II Davlat Dumasiga partiya ovozisiz nomzod sifatida saylangan. U musulmonlar fraksiyasi a’zosi bo‘lib, Samarqand viloyatidan saylangan ilg‘or deputatlardan biri hisoblangan. Agrar komissiyada ishlagan. Toshpoʻlat saylovchi hisoblangan samarqandlik musulmonlardan yahudiylarning huquqlarini cheklash va ular uchun Buxorodagi kabi foiz stavkasini belgilash talabini olgan. U Turkiston oʻlkasida lalmi yerlardan oʻnlik soliq solish toʻgʻrisidagi qonun loyihasi muhokamasida qatnashgan, soliqni Yevropa Rossiyasidagidek qilib qoʻyish, yaʼni uni kamaytirishni taklif qilgan.

1907-yildan Abduxalilov politsiya nazorati ostiga oʻtgan.

1917-yilda 2-sonli roʻyxat boʻyicha Samarqand saylov okrugidan (Samarqand viloyatidagi musulmon tashkilotlari) Taʼsis majlisiga deputat etib saylangan.

1917-yilda Rus-Xitoy bankining Samarqand bo'limida xizmat qilishni davom ettirgan.

Inqilobdan keyin u Konstantinopolga ko'chib o'tgan.

Oilasi
------

- O'g'li - Yo'ldosh Abduxalilov (? - 1924), bog'bon.\

- Nabirasi - Muhammad Latif Yoʻldoshev (? - 1947).

- Nabirasi - Aziz Yo'ldoshev (1915-yil 24-oktyabr - 2011-yil 9-oktyabr), Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi, Dushanbedagi kooperativ instituti direktori

- O'g'li - Rustam Abduxalilov (Samarqand)

- Oʻgʻli — Malla Abduxalilov (Samarqand, inqilobgacha Rossiyadagi kadetlar korpusida oʻqigan, fuqarolar urushi qatnashchisi, Qizil Armiya qoʻmondoni, basmachilar bilan jangda halok boʻlgan)

- O'g'li - Abdullo Abduxalilov

Manbalar
--------

1. ↑  Энциклопедический словарь Гранат: В 58 т. — М. 1910—1948. — Т. 17.
2. ↑  *Morrison A. S.* Russian rule in Samarkand. 1868-1910. A comparison with British India. Oxford university press, 2008, p.39
3. ↑  „*Д. М. Усманова, Т. В. Котюкова.* АБДУХАИЛОВ Ташпулат // Государственная дума Российской империи: 1906-1917. Б.Ю. Иванов, А.А. Комзолова, И.С. Ряховская. Москва. РОССПЭН. 2008. C. 5". 2015-yil 4-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 3-oktyabr.
4. 1 2 3 4  „*Л. Г. Протасов.* Люди Учредительного собрания: портрет в интерьере эпохи. М. РОСПЭН, 2008.". 2015-yil 26-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 3-oktyabr.
5. ↑  .
Ermuxan Bekmaxanovich Bekmaxanov (1915-yil 15-fevral, Bayanaul volosti, Pavlodar tumani, Semipalatinsk viloyati, Rossiya imperiyasi — 1966. 15. Olmaota) — qozoq sovet tarixchisi, tarix fanlari doktori (1948), professor (1949), Qozogʻiston SSR Fanlar akademiyasi aʼzosi (1962).

Biografiyasi
------------

1915-yil 15-fevralda Pavlodar tumanining Bayanao‘l tumanida tug‘ilgan. Abilayxonning avlodi boʻlgan Toʻre urugʻidan.

1937-yilda Voronej pedagogika institutini tamomlagan.

Maorif Xalq Komissarligi huzuridagi Pedagogika ilmiy-tadqiqot instituti ilmiy xodimi, direktori (1937-1945), Qozogʻiston SSR Fanlar akademiyasi tarix, arxeologiya va etnografiya instituti katta ilmiy xodimi, direktor oʻrinbosari (1945-1947), Qozogʻiston Davlat universiteti kafedra mudiri (1947-1966).

1952-yil 5-sentabrda „Qozogʻiston XIX asrning 20-40-yillarida" asari uchun „burjua millatchiligi"da ayblanib hibsga olingan. Unda, xususan, qozoq xoni Kenesari Qosimov tomonidan rus hokimiyatiga qarshi ko‘tarilgan qo‘zg‘olon „feodal-monarxiya" emas, „qozoq xalqining milliy-ozodlik harakati" deb atalgan. Buning uchun tarixchilar Yevgeniy Tarle, Yakovlev, Semyon Bushuevlar bu asarni „ruslarga qarshi yozilgan, Rossiyaga qarshi milliy qoʻzgʻolonni olqishlagan" deb taʼriflaganlar. 1952-yil dekabr oyida Ermuxon Bekmaxonov aybdor deb topilib, 25 yilga ozodlikdan mahrum etildi. Stalinning oʻlimidan soʻng, hamkasblar Bekmaxanovni ozod qilishga muvaffaq boʻlishdi, bu 1954-yil fevral oyida sodir boʻldi. Ozodlikka chiqqanidan keyin reabilitatsiya qilindi.

XIX-XX asr boshlaridagi Qozogʻistonning ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy tarixi, birinchi rus inqilobi davrida mintaqadagi inqilobiy harakat muammolarini oʻrganuvchi.

Etnografiya, tarix, adabiyot, huquq fanlari, ateizm, qozoqlar madaniyati va sanʼati tarixiga oid asarlar, Qozogʻiston tarixidan umumtaʼlim maktablari uchun darslik va oʻquv qoʻllanmalar muallifi. Qizil Yulduz ordeni va medallar bilan taqdirlangan.

U 1966-yil 15-sentabrda Olmaotada vafot etdi, shaharning markaziy qabristoniga dafn qilindi.

Xotira
------

Ermuxan Bekmaxonov „Amanat" („Garov") tarixiy filmiga bag‘ishlangan. Filmning premyerasi 2015-yil 31-may kuni Qozog‘istonda 31-may nishonlanadigan Siyosiy qatag‘on qurbonlarini xotirlash kunida bo‘lib o‘tdi. Pavlodarda To‘rayg‘ir universiteti hududida uning byusti o‘rnatilgan va ko‘chaga uning nomi berilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Абылай хан әулеті - el.kz" (kk). *el.kz* (2014-yil 30-oktyabr). Qaraldi: 2023-yil 22-fevral.
2. ↑  Tarixi tұlgʻalar. Tanimdiq — kөpshіlіk basilim. Mektep jasindagʻi oqushilar men kөpshіlіkke arnalgʻan. Qұrastirushi: Togʻisbaev B. Sujikova A. — Almati. „Almatikіtap baspasi", 2009 ISBN 978-601-01-0268-2

Havolalar
---------

* Bekmaxanov Yermuxan Bekmaxanovich (UNESCO — Qazaqstan mұrasi)
* (Wayback Machine saytida 2023-04-06 sanasida arxivlangan)
**Iymon universiteti** (shuningdek, **al-Imon universiteti**, **al-Eman universiteti** yoki **al-Eman universiteti**; arabcha:  ; *Jamiʼat al-Imān*) — 1993-yilda Yamanning Sana shahrida tashkil etilgan sunniy diniy maktab. *Al-Imon* *iymon* deganidir.

2010-yil yanvar holatiga ko'ra, unda 6000 talaba tahsil olgan.

Uning asoschisi va bosh direktori Abdul-Majid al-Zindoniy bo'lib, u AQSh G'aznachiligi tomonidan maxsus tayinlangan global terrorchi sifatida tariflangan va u ham Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan sanksiya ostiga olingan. 2004-yilda u AQSh va Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan Al-Qoida bilan aloqador terrorchi deb topilgan. U Islah (Yaman muxolifat partiyasi) asoschilaridan biri va Usama bin Ladenning ilohiyot bo'yicha maslahatchisi bo'lgan.

AQSh Moliya vazirligi tomonidan qilingan bayonotda Iymon universitetining ba'zi talabalari siyosiy va diniy qotilliklar uchun hibsga olingani aytilgan. Ba'zilarning fikricha, maktab o'quv dasturi asosan islomshunoslik faniga bag'ishlangan va u ekstremizm inkubatoridir. Talabalar uch amerikalik missioner va "Yaman sotsialistik partiyasining ikkinchi raqamli rahbari" Jarallah Umarni o'ldirganlikda gumon qilingan. Afg'oniston Tolibon armiyasidagi ishtiroki uchun hozirda 20 yillik qamoq jazosini o'tayotgan Jon Walker Lindh universitetning sobiq talabasi hisoblanadi. 

2014-yil sentyabrida shahardagi janglardan so‘ng Sanadagi yangi hutiy ustalari Al-Iymon universitetini yopib qo'ydilar.

Yana qarang
-----------

* Yamandagi universitetlar ro'yxati

Manbalar
--------

1. 1 2  *Erlanger, Steven*. „At Yemen's Al Eman University, Scholarship and Jihadist Ideas". *The New York Times* (18-yanvar 2010-yil). Qaraldi: 13-fevral 2014-yil.
2. ↑  Arabic website of Iman University
3. ↑  *Rayment.* „Detroit terror attack: Britain sends counter-terrorist forces to Yemen".  Telegraph (3-yanvar 2010-yil). Qaraldi: 17-mart 2010-yil.
4. ↑  „UN 1267 Committee banned entity list".  Un.org. 28-iyul 2006-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-mart 2010-yil.
5. 1 2 3  *Raghavan, Sudarsan*. „Cleric linked to Fort Hood attack grew more radicalized in Yemen". *The Washington Post* (10-dekabr 2009-yil). Qaraldi: 10-dekabr 2009-yil.
6. 1 2  Schmidt, Susan; Imam From Va. Mosque Now Thought to Have Aided Al-Qaeda; *The Washington Post*, 27 February 2008. Retrieved 20 November 2009.
7. ↑  Glenn R. Simpson, "Terror Probe Follows the Money," *The Wall Street Journal*, 2 April 2004. Retrieved 21 January 2010.
8. ↑  November 2014, Le monde diplomatique, engl. version, by Laurent Bonnefoy

Havolalar
---------

* Iymon universiteti (arabcha)
* Iymon universiteti (arxiv)
* Anvar al Avlakiy: G'arbda ta'siri bo'lgan Al-Qoida tarafdori mafkurasi
**Yoysimon parda** (lotincha: *iris*), rangdor parda — koʻz soqqasi tomirli pardasining old qismi; kipriksimon tanadan boshlanadi. Rangdor parda oldinda qorachiq teshigida tugaydi, uning oldingi yuzasi koʻz soqqasining oldingi boʻshligʻiga, orqa yuzasi koʻz gavhari boʻshligʻiga qaragan. Yoysimon parda rangli boʻlib, muguz (shox) parda orqali koʻrinib turadi. Parda tarkibidagi pigmentlar miqdoriga qarab koʻz har xil rangli (qora, jigarrang , koʻk va h.k.) boʻlib tovlanadi, pigment boʻlmagan rangdor parda kizil boʻlib koʻrinadi. Koʻz qorachigʻi qirralarida aylanasiga joylashgan muskul qisqarib, qorachiqni toraytirsa, uzunasiga joylashgan muskul kengaytiradi. Yoysimon pardaning orqasida tiniq, ikki tomoni qavariq linza — koʻz gavhari bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu maqola Oʻzbekistonda Navroʻz bayramining nishonlanishi haqidadir.  asosiy maqola uchun Navroʻz sahifasiga qarang.
19-asrda Navroʻz bayramini nishonlayotgan bolalar, Turkiston (hozirgi Oʻzbekiston)
**Navroʻz** O'zbekistonda keng nishonlanadi. Bu kun bahorgi tengkunlik kuni boʻlib, Shimoliy yarim sharda bahorning boshlanishini belgilaydi. Ushbu bayram hozirgi Oʻzbekiston hududiga toʻgʻri keladigan hududda kamida ikki ming yildan beri nishonlanadi.

Oʻzbekiston Sovet Ittifoqi tarkibida boʻlgan davrda Navroʻz bayramini nishonlash odatda norasmiy boʻlgan va baʼzida taqiqlangan edi. Hozirda Oʻzbekistonda Navroʻz rasmiy bayram boʻlib, har yili 21-mart kuni nishonlanadi. Shunga qaramay, bayram tantanalari bir necha kunga choʻziladi.

Navroʻz odatlari
----------------

Bayramga tayyorgarlik koʻrishda odamlar oʻz uylarini va mahallalarini tartibga soladilar, yangi kiyimlar sotib oladilar. Navroʻzdan oldin, bayram paytida va undan keyin bayramning asosiy taomi boʻlmish sumalak tayyorlash odat tusiga kirgan. Sumalak toʻliq unib chiqqan bugʻdoydan tayyorlangan shirin xamir boʻlib, katta qozonda pishiriladi. Sumalak tayyorlash uchun doʻstlar, qarindoshlar va qoʻshnilar — odatda ayollar — qozon atrofida yigʻilishadi, hamma navbatma-navbat aralashtiriladi. Tayyor boʻlgach, sumalak qoʻni-qoʻshni, qarindosh-urugʻ, doʻstlar orasida tarqatiladi. Navroʻz bayramida odamlar qarindosh-urugʻ, doʻstlarni ziyorat qilib, bolalarga sovgʻa-salomlar ulashadi.

Navroʻz bayrami Oʻzbekistonda koʻpincha eng mashhur bayram sifatida tilga olinadi. 21-mart kuni butun mamlakat boʻylab, xususan, Toshkent shahrida bayramona konsertlar tashkil etiladi. Mart oyi davomida kitob yarmarkalari, konsertlar, oʻyinlar, maxsus televidinya va radio dasturlari davom etadi. Qayd etilishicha, 1991-yilda Oʻzbekiston mustaqillikka erishgach, hukumat vakillari Navroʻzni asosiy umumxalq bayrami sifatida targʻib etib, tantanalarning mazmuni va shaklini qattiq nazorat ostigaga olgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Everyday Life in Central Asia: Past and Present*. Bloomington: Indiana University Press, 2007 — 202–203 bet. ISBN 9780253013538.
2. 1 2  Tursunova, Zulfiya*. Postsovet davridagi Oʻzbekistondagi ayollar hayoti va turmush tarzi: imkoniyatlarni kengaytirish va tinchlik oʻrnatish marosimlari. London: Leksington kitoblari. 26–27-betlar*, 2014. ISBN 9780739179789.
**Oksidlanish darajasi** - oksidlanish, qaytarilish, oksidlanish-qaytarilish reaksiyalarida atomning elektrostatik zaryadi qiymati.

**Oksidlanish darajasi**, oksidlanish soni — oksidlanish reaksiyalarini talqin qilishda valentlik oʻrnida ishlatiladigan tushuncha. Kimyoviy birikmani batamom ionli tuzilishga ega deb faraz qilinsa, uning tarkibidagi biror elementning shartli zaryadi shu elementning oksidlanish darajasi deb ataladi. Elementlarning Oksidlanish darajasini aniklashda doim kislorodning Oksidlanish darajasini —2, vodorodnikini +1 deb qabul qilinadi. Metall ionlarining Oksidlanish darajasi ularning zaryadiga teng deb olinadi. Mas, suv N2O da vodorodning O.D.+1, kislorodniki —2 dir. Kaliy yodid KJ da kaliyning Oksidlanish darajasi +1, yodniki —1 dir. Erkin elementlarning Oksidlanish darajasi O ga teng qabul qilingan. Har qanday molekula tarkibidagi barcha atomlarning Oksidlanish darajasi yigʻindisy 0 ga teng. Mas, xromat kislotada (N2SgO4) xrom atomining Oksidlanish darajasi (+1)2+x+(—2)-4=0, bundan x=+6. Shu yoʻl bilan H2SO4 da SHHHr Oksidlanish darajasi +6, KMpO4 da Mp ning Oksidlanish darajasi +7 ga tengligini aniklash mumkin. Kimyoviy birikmalarda atomlarning Oksidlanish darajasi musbat (+), manfiy (—), 0 va hatto kasr songa teng boʻlishi mumkin. S2N2 da uglerod (S)ning Oksidlanish darajasi — 1 ga, KJNi(CN)4]ﬂ a nikel Ni ning Oksidlanish darajasi 0 ga teng. Koʻpchilik hollarda molekula tarkibidagi atomlarning Oksidlanish darajasi ularning valentliklariga, yaʼni ayni element hosil qiladigan haqiqiy bogʻlanishlar soniga teng boʻlmaydi. Organik birikmalarda uglerodning valentligi 4 ga teng, lekin Oksidlanish darajasi turli birikmalarda turlicha. Mas, SN4 da uglerodning Oksidlanish darajasi —4 ga, SO2 da +4 ga, NSON da 0 ga, NSOON da +2 ga, S2N4 da —2 ga teng.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ajosh Ibrohim qizi Aliyeva** (ozarbayjoncha: *Adcoş İbrahim qızı Əliyeva*; 1922-yil 25-mart, Erivan tumanida tavallud topgan – 1996-yil 23-martda Naxichevanda vafot etgan) – sovet arman va ozarbayjon agronomi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1950).

Hayoti va faoliyati
-------------------

U 1922-yil 25-martda Armaniston SSR, hozirgi Armavir viloyati, Etchmiadzin tumanidagi Choban-Kara (yoki Chobankara, hozir yoʻq) qishlogʻida tugʻilgan. Millati ozarbayjon.

Boshlangʻich taʼlimni olib, mehnat faoliyatini 1930-yillarning oxirida Oqtemberyan tumanidagi „Karmir Astx" (Sovetakan qishlogʻi) kolxozida boshlagan. Dastlab u paxtachilik brigadasida oddiy kolxozchi boʻlib ishlagan, 1947-yilda esa 1949-yilda 7 gektar maydondan gektariga 70,4 sentnerdan paxta hosili olgan boʻlinmaga rahbarlik qilgan.

SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1950-yil 14-iyundagi Farmoni bilan 1949-yilda sugʻoriladigan yerlarda paxta va tamakidan yuqori hosil olgani uchun Ajosh Ibrohim qizi Aliyeva Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni, Lenin ordeni va Oʻroq va Bolgʻa oltin medali bilan taqdirlangan.

Xuddi shu farmon bilan „Karmir Astx" kolxozi raisi Sarkis Akopyan va Ajosh Ibrohim qizi doʻst boʻlgan va doimiy raqobatda boʻlgan yana ikki ilgʻor rahbar Agavni Avetisyan va Arpik Badalyanga yuqori unvon berildi. 1960-yillarda u Ozarbayjon SSRning Naxichevan Muxtor Respublikasiga koʻchib oʻtgan va Naxichevan viloyatidagi Jabbarli kolxozining aʼzosi boʻlib ishlagan. 1973-yildan „Babek" sut-sabzavotchilik sovxozi aʼzosi. Naxichevan Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Oliy Kengashi deputati, Ozarbayjon Kommunistik partiyasining XXIX qurultoyiga delegat etib saylangan (1976). 1979-yildan – kasaba uyushma ahamiyatidagi shaxsiy nafaqaxoʻr. Ozarbayjonning Naxichevan Muxtor Respublikasining poytaxti Naxichevan shahrida yashagan. Ajosh Aliyeva 1996-yil 23-martda vafot etdi.

Manbalar
--------



1. ↑  Әлијева Адҹош Ибраһим гызы // Азербайджанская советская энциклопедия  : [10 томах] = Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы (азерб.) / гл. ред. Дж. Б. Гулиев. — Баку: Кызыл Шярк, 1980. — Т. IV. — С. 179. — 80 000 экз.
2. ↑  „Ajosh Aliyeva biografiyasi".
3. ↑  Əliyeva Adcoş İbrahim qızı (азерб.) // Naxçıvan ensiklopediyası. — Национальная Академия Наук Азербайджана, 2005.
**Albert-Viktor Iozefovich Veynik** (1919-yil 3-oktyabr, Toshkent – 1996-yil 24-noyabr, Minsk) – sovet termofiziki. Belarus SSR Fanlar akademiyasining muxbir aʼzosi (1956), texnika fanlari doktori (1953), professor (1955). U issiqlik va massa almashinuvi nazariyasi va quyma termofizikasi asoschilaridan biri sifatida tanilgan. Shuningdek, ilmiy jamoatchilik tomonidan tan olinmagan real jarayonlarning termodinamik nazariyasi (TRP) muallifi.

Tarjimai holi
-------------

Albert-Viktor Veynik 1919-yil 3-oktyabrda Toshkent shahrida tavallud topgan. Qizigʻi shundaki, uning tugʻilganlik haqidagi guvohnomasida *Viktor-Albert* yozilgan, ammo umrining koʻp qismida *Albert* ismi koʻproq ishlatilgan. Turli davrlardagi bosma asarlarda bosh harflar „A. I.", „A.-V. I.", yoki „V. I." ishlatgan. 1992-yilda pravoslavlikni qabul qilgandan keyin Viktor nomi bilan faoliyatini davom ettirgan.

### Oilasi

Iozefovich 1944-yildan 1950-yilgacha Tatyana Nikolayevna Orlova bilan turmush qurgan. 1945-yil 27-iyulda ularning oʻgʻli Viktor dunyoga keldi.

1958-yilda Vera Vladimirovna Sitinaga uylandi. 1959-yil 27-iyulda ularning oʻgʻli Vitaliy va 1961-yil 1-oktyabrda Aleksandr tugʻildi. Vera ikkinchi farzandini dunyoga keltirish paytida dunyodan koʻz yumgan.

Ilmiy faoliyati
---------------

Veynik 1947-yilda „Qattiq jismlarni isitish va sovutish" nomli nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi. 1950–1954-yillarda MATI „Aviamotorlar va issiqlik texnikasi" kafedrasida va 1954–1957-yillarda „Qattiq jismlarni isitish va sovutish" kafedrasida dotsent lavozimida faoliyat olib bordi. Moskva oziq-ovqat sanoati texnologik instituti (MTIPP) fizika fakultetida professor boʻlib ishlagan.

1953-yilda N. E. Bauman nomidagi Moskva Oliy Texnika Universiteti Ilmiy Kengashida „Quyma nazariyasining issiqlik asoslari" dissertatsiyasini himoya qilib, texnika fanlari doktori unvonini olgdi.

1956-yilda Belorusiya SSR Fanlar akademiyasining fizika-matematika va texnika fanlari boʻlimiga muxbir aʼzosi etib saylandi va shundan soʻng Minskka koʻchib oʻtdi.

Albert Veynik 1992-yilda choʻqindi, shundan soʻng moddiy va maʼnaviy olamlarning oʻzaro taʼsirini, oʻziga xos xususiyatlarini oʻrganishga oʻtdi.

Umrining soʻnggi yillarida „Astronalniy plan" va ularning bioorganizmlarni boshqarishi, yaʼni Yerning biosferasi haqida kitob ustida ishladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Биография А .И. Вейника // Сайт Veinik.ru". 2017-yil 30-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 5-dekabr.
2. ↑  *Veynik V. A. Serebro V. S.* Vklad A. I. Veynika v razvitie texnologii litya, v sb. Materiali 4-y Vseukrainskoy nauchnoy konferensii „Aktualnie voprosi istorii texniki", Kiev: Poligraficheskoe predpriyatie „EKMO", 2005, str.40-43.
3. ↑  „Член-корреспондент ВЕЙНИК Альберт-Виктор Иозефович // Официальный сайт Национальной академии наук Беларуси". 2014-yil 27-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 18-iyul.
4. 1 2  *Veynik A.-V.* Pochemu ya veryu v Boga. Issledovanie proyavleniy duxovnogo mira. – Minsk: Izd-vo Belorusskaya Pravoslavnaya serkov, 2009. – 360 s. – ISBN 978-985-511-208-3
**Aleksandr Borisovich Goryanin** (1941-yil 25-aprel) sovet va rus yozuvchisi, publitsist, jurnalist, tarjimon, hujjatli ssenariy muallifi, Rossiya Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi.

Biografiyasi
------------

Aleksandr Goryanin 1963-yilda Toshkent Davlat universitetining geografiya fakultetini tamomlab, 12 yil O‘rta Osiyo boʻylab ekspeditsiyalarda ishlagan. 1977-yildan beri Moskvada yashaydi. Aleksandr Rossiya davlat kutubxonasi katta ilmiy xodimi, „Vek" gazetasi sharhlovchisi, „Mejdunarodnoye sotrudnichestvo v sfere obrazovaniya" jurnali bosh muharriri, ITAR-TASS nashriyot uyi bosh muharriri, Rossiya Xalqlar doʻstligi universitetining Rossiyani oʻrganish boʻyicha universitetlararo markazi dotsenti. Hozirda mustaqil tadqiqotchi, siyosiy va PR loyihalari ishtirokchisi, radio va televideniyeda chiqish qiladi.

Ilmiy ishlari
-------------

Aleksandr Borisovich „Razrusheniye xrama Xrista Spasitelya" (London, 1988), „Mifi o Rossii i dux natsii" (Moskva, 2002), „Traditsii svobodi i sobstvennosti v Possii" (Moskva, 2007), „Optimisticheskoye rossiyevedeniye" (Moskva, 2008), „Preobrajeniye Rossii" (Moskva, 2008), Tarixiy va jurnalistik dilologiya „Rossiya: istoriya uspexa. Pered potopom" (Moskva, 2010) va „Rossiya: istoriya uspexa. Posle potopa" (Moskva, 2011), „Nedootkritaya strana" (Moskva, 2019) kitoblari muallifi. Bundan tashqari D. A. Yagodintsev bilan hammualliflikda „Bog lyubit Rossiyu" kitobini yozgan (Moskva, 2016). „Otechestvovedeniye" darsligi mualliflari jamoasi aʼzosi (Moskva, 2004) va Milliy institutining Rossiyada vatanparvarlik tarbiyasi kontseptsiyasi hisoboti: tarixiy xotira va fuqarolik ongi strategiyasiga doklad yozgan.

Goryaninning „Rossiya: istoriya uspexa" dilogiyasi Rossiya Federatsiyasi Taʼlim va fan vazirligi maktab oʻquvchilari uchun tavsiya etilgan Rossiya Federatsiyasi xalqlari tarixi, madaniyati va adabiyoti boʻyicha „100 knig Rossii" roʻyxatiga kiritildi.

„Noviy mir", „Zvezda", „Profil", „Ekspert", „Asosiy mavzu", „Otechestvennye zapiski", „Russkaya misl" (Parij), „Literary", „Nezavisimaya" gazetalari va boshqa nashrlarda Aleksandrning ijtimoiy-siyosiy va madaniy mavzulardagi 200 dan ortiq maqolalari chop etilgan. „Ozodlik" radiosida 1917-yilgi inqilob va Rossiyadagi fuqarolar urushi (1997–2000) koʻplab dasturlarning muallifi.

2001-yil „Zvezda" jurnalining nasr boʻlimida laureati boʻldi („Gruz" hikoyasi uchun). 2006-yil tahliliy jurnalistika sohasidagi birinchi darajali mukofotga sazovor boʻldi („Ekspert" va „Profil" jurnallari, „Industrial Weekly" gazetasi va VTB 24 Bank tomonidan taʼsis etilgan). Ikki karra „Znaniye – sila" jurnali mukofoti sovrindori (2012 va 2016-yillarda). Milliy bestseller, shuningdek, Ivan Petrovich Belkin mukofotiga sazovor boʻlgan.

Manbalar
--------



1. ↑  „Националист-парадоксалист Александр Горянин" (2012-yil 29-yanvar). Qaraldi: 2023-yil 25-noyabr.
2. ↑  „Александр Горянин: "СМИ не должны разжигать ненависть"" (2016-yil 8-aprel). Qaraldi: 2023-yil 25-noyabr.

[*sayt ishlamaydi*]
3. ↑  „Александр Горянин". Qaraldi: 2023-yil 25-noyabr.
**Aleksandr Mejia Sabalza** (ispancha: *Alexander Mejía Sabalsa*; 1988-yil 11-iyul, Barranquilla) — kolumbiyalik professional futbolchi, Atletiko Nasional klubida yarim himoyachi sifatida to‘p suradi. Kolumbiya terma jamoasida ham o‘ynagan.

Klubdagi faoliyati
------------------

Mejia dastlab "Deportes Quindio" klubi futbol akademiyasida tajribali futbol murabbiylaridan ta‘lim oladi. 2005-yil Mustang kubogi doirasida o‘tkazilgan bahsda jamoa safida debyut qiladi. 2008-yil 26-aprelda Independiente Medellinga qarshi o‘yinda Mejia klubi Quindio uchun o‘zining birinchi golini uradi. 2011-yilda Mejia One Caldas klubiga ijara asosida o‘tadi. 6-fevral kuni Mejia Chikoga qarshi o‘yinda yangi jamoasi safida debyut qiladi.

2012-yilda Aleksandr "Atletiko Nasional"ga o‘tadi. 11-fevral kuni Boyaca Chikoga qarshi uchrashuvda u yangi jamoasi safida debyut qiladi. Birinchi mavsumidayoq Mejía klubga Kolumbiya kubogini yutishda yordam beradi va 2013-yilda Apertura va Klausura chempioni bo‘ladi.

2015-yil boshida Aleksandr Meksikaning Monterreyi klubiga transfer qilinadi. 12-yanvar kuni bo‘lib o‘tgan Leones Negrosga qarshi o‘yinda u Meksika Primerasida debyut qiladi. O‘sha yilning yozida Mejia "Atletiko Nasional"ga ijara asosida qaytadi. 2016-yilda u Atletiko Nasional bilan Libertadores kubogini qo‘lga kiritadi. O‘sha yilning yozida Mejia Leon safiga kelib qo‘shiladi. 7-avgust kuni o‘zining sobiq jamoasi Monterreyga qarshi o‘yinda u Leon safida debyut qiladi. 29-sentyabr kuni Meksika kubogi doirasida Toluka bilan kechgan o‘yinda Aleksandr Leon uchun o‘zining dastlabki golini uradi.

Milliy terma jamoadagi faoliyati
--------------------------------

2012-yilning 4-aprelida Peruga qarshi JCh-2014 saralash bahsida Mejia Kolumbiya milliy futbol terma jamoasi safida o‘zining dastlabki o‘yinini o‘tkazadi.

Erishgan yutuqlari
------------------

* Kolumbiya chempioni (4): Apertura 2013, Finalisacion 2013, Apertura 2014, Clausura 2015
* Kolumbiya kubogi sohibi (2): 2012, 2013
* Libertadores kubogi g‘olibi (1): 2016
* Copa Sudamericana finalchisi (1): 2014

Manbalar
--------

1. ↑  „Депортес Киндио VS. Индепендьенте Медельин 1:0" (ru).  soccerway.com (2008-yil 26-aprel). 2014-yil 5-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 28-fevral.
2. ↑  „Бояка Чико VS. Онсе Кальдас 1:1" (ru).  soccerway.com (2011-yil 6-fevral). 2014-yil 5-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 28-fevral.
3. ↑  „Атлетико Насьональ VS. Бояка Чико 4:0" (ru).  soccerway.com (2012-yil 11-fevral). 2014-yil 5-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 28-fevral.
4. ↑  „Леонес Негрос VS. Монтеррей 1:0" (ru).  soccerway.com (2015-yil 12-yanvar). 2017-yil 7-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 29-iyul.
5. ↑  „Леон VS. Монтеррей 0:3" (ru).  soccerway.com (2016-yil 7-avgust). 2016-yil 15-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 13-sentyabr.
6. ↑  „Толука VS. Леон 4:3" (ru).  soccerway.com (2016-yil 27-sentyabr). 2016-yil 4-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 3-noyabr.
7. ↑  „Перу VS. Колумбия 0:1" (ru).  soccerway.com (2012-yil 4-aprel). 2014-yil 5-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 28-fevral.
**NML Oqqushi** (**V1489 oqqushi**) — yulduz, qizil gipergigant, Oqqush yulduz turkumida joylashgan. Bu hozirda maʼlum boʻlgan eng katta yulduzlardan biri boʻlib, radiusi 1642-2775 quyosh radiusiga teng. Ungacha boʻlgan masofa taxminan 1,6 kiloparseks yoki taxminan 5300 yorugʻlik yili deb baholanadi.

Kuzatish tarixi
---------------

NML Oqqushi 1965-yilda Neygebauer, Martz va Leyton tomonidan kashf etilgan boʻlib, ular ikkita oʻta yorqin qizil yulduzlarni tasvirlab berishgan, ularning rangi tana harorati 1000 kelvin boʻlgan jismlar rangi sifatida tasvirlangan. NML bu yulduzni kashf etganlarning birinchi harflaridan keladi. Ular kashf etgan ikkinchi yulduzga NML Tauri deb nom berishgan, ammo hozir K Taurus nomi bilan tanilgan. Oʻshandan beri NML Oqqushi kichik yarim muntazam yorqinlik oʻzgarishlari tufayli V1489 Oqqush nomini oldi, lekin hali ham koʻpincha NML Oqqushi deb ataladi. Uning tarkibida 1968-yilda maser (1612 MGts) kashf etilishi maʼlum boʻlgan. Shuningdek, NML Oqqushi tarkibida suv, kremniy oksidi, uglerod oksidi, vodorod siyanidi, uglerod monosulfidi, oltingugurt oksidi, oltingugurt dioksidi, vodorod sulfidi kabi moddalar ham topilgan.

Tavsif
------

NML Oqqush radiusi 3250 K da haroratdagi quyoshdan 1642 marta va 2500 K haroratdagi quyoshdan 2775 marta kattaroqdir, agar quyosh tizimining markazida joylashgan boʻlsa, u Yupiter orbitasigacha boʻlgan butun kosmosni egallaydi. Quyosh va Saturn orasidagi boʻshliqning yarmidan koʻpini yoki Saturnning butun orbitasini maksimal darajada toʻldirishi mumkin. NML Oqqushi hajmi taxminan 21,4 milliard quyosh hajmini (maksimal) tashkil qiladi. NMLOqqushning bolometrik yorqinligi Quyoshnikidan taxminan 272 000 marta, NML Oqqushning massasi esa Quyoshnikidan 50 baravar koʻpdir.

Yana qarang
-----------

* Eng katta yulduzlar roʻyxati
* Eng massiv yulduzlar roʻyxati
* Cygnus yulduz turkumidagi yulduzlar roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  *Investigating the Circumstellar Environments of the Cool Hypergiants*. ISBN 978-0-549-32782-0. [*sayt ishlamaydi*]
4. ↑  *The Measurement of Starlight: Two Centuries of Astronomical Photometry*. ISBN 978-0-521-40393-1.
5. ↑  *Pesch, Peter.* „Objective-Prism Spectra of Some Very Red Stars" (inglizcha).  Astrophysical Journal, vol. 147, p.381 (1-yanvar 1967-yil). 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-avgust 2015-yil.
6. ↑
7. ↑
8. ↑
**Gʻulja (**Qulja, Inin) — Xitoy Xalq Respublikasining shimoliy-g‘arbiy qismidagi shahar. **Sintszyan** — Uygʻur muxtor rayonida, **Ili** — Qozoq muxtor viloyatining markazi. Ili daryosi vodiysidagi muhim iqtisodiy markaz. Aholisi **368 800** kishi (2010-yil). Qishloq xoʻjaligi rayonining savdo markazi. Oziq-ovqat, toʻqimachilik sanoati korxonalari, muzey mavjud. Chorvachilik mahsulotlari qayta ishlanadi. Gilam toʻqiladi. Shahar yaqinidagi konlardan uran, volfram va boshqa rangli metall rudalari, asbest va grafit qazib olinadi. Shahar atrofida mevali bogʻlar barpo qilingan. Shahar yangi va eski qismdan iborat: anʼanaviy hovlilardan iborat va koʻchalari chiroqsiz boʻlgan mahallalar bilan bir qatorda yangi zamonaviy va koʻp qavatli imoratlar koʻp qurilgan. Turizm markazlaridan. G‘uljaning aholisi asosan uygʻur , xan , xuey va qozoq, shuningdek, moʻgʻul, xibe, oʻzbek, rus hamda boshqa millat vakillaridan iborat.

Shahar oʻrnida qadimda Lama ibodatxonasi boʻlgan. Gʻulja toponimining etimologiyasi ham shu ibodatxona nomi bilan bogʻliq. Biroq mahalliy xalq oʻrtasida saqlanib qolgan maʼlumotlarga koʻra, Gʻulja — arxar soʻzining qadimiy turkiy nomidir. Shaharda 2400–2500-yil muqaddam misdan yasalgan arxar haykali topilgan. Bu esa Gʻulja toponimining tarixi miloddan avvalgi 5-asrga borib taqalishini koʻrsatmoqda. Gʻulja va uning atrofida topilgan 3 ming yillik tarixga ega arxeologik buyumlar (oltin va misdan yasalgan hayvon va odamlar haykalchalari, maishiy buyumlar va boshqalar), 2400 yillik tarixga ega mis koni shahar nisbatan yosh boʻlsa-da, bu yerda qadimdan rivojlangan madaniyat mavjud boʻlganini koʻrsatadi. Chingizxonning 2-oʻgʻli Chigʻatoy hukmdorligi davrida shaharda hunarmandchilik rivojlandi. Jungʻariya xonligi davrida (1635-1755) xon oʻrdasi Gʻuljaga yaqin yerda joylashgan. Manchjurlarning Sin imperiyasi G‘uljada Sharqiy Turkistonni boshqargan oʻz harbiy qoʻmondoni va qoʻshinlarini joylashtirgan. Oʻsha davrda Gʻulja atrofida 6 qalʼa qurilgan. 18-asrda shahar, ayniqsa, rivojlandi. 1933-yilgi **"3 viloyat (Ili, Tarbagʻatoy, Oltoy) inqilobi"** davrida Gʻulja hukumat markazi edi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

1. ↑  „Population.City". Qaraldi: 9-yanvar 2023-yil.
**Aleksandr Timofeyevich Sukin** (25-mart (6-aprel) 1887-yil, Orenburg viloyati – 1938-yil 28-mart, Toshkent) – general-mayor, Orenburg kazak armiyasining bolsheviklarga qarshi qoʻzgʻolonchilar janubiy otryadining shtab boshligʻi (1918), Orenburg 11-kazak polki qoʻmondoni (1918–1920). Surgunda Sovet harbiy razvedkasida ishlagan. General-leytenant Nikolay Sukinning ukasi.

Biografiyasi
------------

Aleksandr Timofeyevich 25-mart 1887-yilda Orenburg kazak armiyasi birinchi (Orenburg) harbiy boʻlimining Burannoye qishlogʻida kapitan Timofey Petrovich Sukinning oilasida tavallud topgan. Aleksandr Ikkinchi Orenburg kadet korpusini tamomlagan, soʻngra Nikolayev otliq maktabiga oʻqishga kirgan va uni birinchi toifa bilan tugatgan. Bundan tashqari, Ofitserlar gimnastikasi maktabida tahsil olgan.

Sukin 1918-yil sentyabr oyining oʻrtalarida Orenburg kazak armiyasining harbiy qoʻmondonligi tarkibida boʻlgan. Dastlab, Orenburg 7-kazak polkining vaqtincha qoʻmondoni etib tayinlangan, ammo bu buyruq Ural armiyasi korpusiga yuborilganligi sababli bekor qilingan. 1919–1920-yillardaoktyabr oyining boshida Orenburg 11-kazak polkining qoʻmondoni etib tayinlangan.

Sukin Oq Armiyaning Perm, Krasnoufimsk va Yekaterinburg operatsiyalarida qatnashgan. Toʻbil va Ishimda jang qilgan hamda Buyuk Sibir muzlik yurishida (Shimoliy Armiya ustuni tarkibida) qatnashgan. Keyinchalik general-mayor A. V. Zuyev oʻzining sobiq qoʻmondoni Sukinni „avantyurachilik va oʻzboshimchalik" uchun qoralagan. Sukin va uning akasi 1920-yilda Rossiyaning Sharqiy chekkalari qurolli kuchlarida xizmat qilishni davom ettirgan.

Sukin 1937-yilning kuzida hibsga olingan, u oʻsha paytda Toshkentda yashagan. SSSR NKVD ning navbatdan tashqari yigʻilishida u „davlatga xiyonat va josuslik"da ayblanib, oʻlimga hukm qilingan. Hukm 1938-yil 28-martda amalga oshirilgan.

Mukofotlari
-----------

Aleksandr Sukin 2-va 3-darajali Stanislav ordeni, 4-darajali Avliyo Vladimir ordeni va 1-darajali „Buyuk Sibir yurishi uchun" ordeni sohibi boʻlgan.

Oilasi
------

Aleksandrning akasi Nikolay Timofeyevich Sukin (1878–1937) – general-leytenant, VI Ural armiyasi korpusi qoʻmondoni (1919) boʻlgan va u Ataman A. I. Dutov bilan ziddiyatda boʻlgan .

Aleksandrning oʻgʻli Vadim Aleksandrovich Sukin (1913–1991) – qurilish muhandisi, arxitektor, Sovet razvedkachisi boʻlgan va NKVD lagerlarida 18 yil xizmat qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Сукин Александр Тимофеевич". Qaraldi: 2023-yil 18-noyabr.
2. ↑  „Сукин Александр Тимофеевич". Qaraldi: 2023-yil 18-noyabr.
3. ↑  Yegorov V. V. Dixanie togo, chto pomnyu i lyublyu. Vospominaniya i razmishleniya. Yekaterinburg, 2022. S. 457 – 460 (s foto) --ISBN 978-5-6048857-1-0
**Ronald Frederick Atkinson** (1939-yil 18-martda tug'ilgan)- ingliz sobiq futbolchisi va murabbiyi. Atkinson **"Big Ron"** nomi bilan tanilgan. U 1990-yillar va 2000-yillarning boshlarida Britaniyaning eng taniqli futbol ekspertlaridan biri hisoblangan.

Atkinson futbolchilik faoliyati davomida **"TheTank"** laqabini olgan va 12 yil davomida Oxford United sharafini himoya qilgan. U o'yinlarda maydonga tushish bo'yicha klub rekordini saqlab kelmoqda. Murabbiy sifatida u 1983 va 1985-yillarda "Manchester United" bilan Angliya kubogi, 1991-yilda Sheffield Wednesday va 1994-yilda "Aston Villa" bilan Futbol Ligasi kubogini qo'lga kiritgan.

Erta hayot va o'yin faoliyati
-----------------------------

Atkinson Liverpoolda tug'ilgan, ammo uning oilasi Shard Endga (o'sha paytda Warwickshireda, hozirda Birmingemning hududi) ko'chib o'tgan. Atkinson Lea Village o'rta maktabida o'qigan. Atkinson 17 yoshida BSA Tools ishchi jamoasini tark etib, Aston Villa bilan shartnoma imzolagan.

### Kettering Town va Cambridge United

O'yinchilik faoliyatini tugatgandan so'ng, Atkinson 1971-yilda atigi 32 yoshida ligaga kirmaydigan Kettering Townning bosh murabbiyi bo'ldi. Uning u yerdagi muvaffaqiyati 1974-yil noyabr oyida Cambridge United bilan ligaga o'tishga olib keldi. Atkinson 1977-yilda to'rtinchi divizionda g'olib chiqdi. Atkison ularni Ikkinchi divizionga chiqish arafasida tark etdi.

### Manchester United

Atkinson "Manchester United" da o'zidan oldingi murabbiydan ko'ra, jamoani yuqori darajaga olib chiqadigan odam sifatida ko'rildi.

### Atlético Madrid

"Manchester United" dagi faoliyatidan so'ng, Atkinson "Atletiko Madrid" ni boshqarishi kerak edi, biroq "Atletiko" dagi ichki siyosat uning tayinlanishini kechiktirdi va bu orada Atkinson "West Bromwich" ni boshqaridi. 1988-yil oktyabr oyida Atkinson Madridning "Atletiko" klubi bosh murabbiyi etib tayinlandi. Atkinson "Espanyol" ga qarshi o'yinda 6:1 hisobida g'alaba qozondi.

Manbalar
--------

1. ↑  *The PFA Premier & Football League Players' Records 1946–2005*. Queen Anne Press, 2005 — 32 bet. ISBN 9781852916657.
2. ↑  *McGavin, Harvey*. „Ron Atkinson quits ITV after his racist remarks are heard on air". *The Independent* (22-aprel 2004-yil). Qaraldi: 22-may 2010-yil.
3. ↑  *Bishop.* „ATKINSON AT 75: BEHIND-THE-SCENES AT VILLA WITH BIG RON".  Aston Villa F.C. (18-mart 2014-yil). Qaraldi: 27-yanvar 2022-yil.
4. ↑  „Ex-U's boss: 'I can't believe my pal Ron has gone in the Celebrity Big Brother house'". *Oxford Mail* (24-avgust 2013-yil).
5. ↑  *Young.* „Ron Atkinson at 75: 'I would have done it all for nothing". *BirminghamLive* (16-mart 2014-yil). Qaraldi: 24-avgust 2020-yil.
6. ↑  „Ron Atkinson at 75: 'I would have done it all for nothing". *Birmingham Mail* (16-mart 2014-yil).
7. ↑  *The PFA Premier & Football League Players' Records 1946–1998* Hugman:. Queen Anne Press, 1998 — 31 bet. ISBN 978-1-85291-585-8.
8. ↑  „Big Ron, the Calderón and a call from Jesus".  The Versed (29-mart 2017-yil). Qaraldi: 21-fevral 2022-yil.
9. ↑  „Big Ron and His Doomed Spell at Atlético Madrid".  Pickles (24-may 2021-yil). 23-noyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-fevral 2022-yil.
Категория:Персоналии по алфавиту
Категория:Википедия:Статьи о военных деятелях без портретов
**Aleksey Romanovich Dennett** (1836 - 1917-yildan keyin) - Rossiya imperator armiyasining general-leytenanti. Buxoro amirligiga qarshi kurashgan. Samarqand qamalida ishtirok etgan.

Biografiyasi
------------

Aleksey Dennet Tambov gimnaziyasining ingliz tili va adabiyoti o'qituvchisi Roman Dennet oilasida (1817-? ) 1836-yilning 9(21-yanvarida) tug'ilgan. Dennetlar Sasseks grafligidagi zodagonlar oilasidan chiqqan; XVIII asrning oxirida Robert va Elizabet Dennet Sankt-Peterburgga kelishgan, u yerda Elizabet Dennet pomeshchik yer egasi, knyaz Aleksandr Fedorovich Shcherbatovga o'qituvchilik qiladi. Aleksey Dennetdan tashqari Elizabet Dennetning tula guberniyasidagi pomeshchikdan qizi ham bor edi. 

Aleksey Dennet 2-Moskva kadet korpusida tarbiyalangan; Shuningdek, u Moskva universiteti va Nikolayev akademiyasida tahsil olgan (1862-yil).

Harbiy xizmatni 1858-yilda, leytenant unvoni bilan boshlagan; 1861-yil 14-aprelda u shtab-kapitan, 1866-yil 2-iyulda bosh shtab kapitani etib tayinlangan. Bu vaqtda Aleksey DennetTurkiston viloyati harbiy gubernatori qo'shini tarkibida 1868-yilda Samarqand qamali va Iskandarko'l ekspeditsiyalarida qatnashgan. 1877-1878-yillardagi rus-tukr urushida ham qatnashgan. 

1880-yilning 20-martidan boshlab Dennet Kavkaz harbiy okrugi shtab-kvartirasida xizmat qilgan; 15 dekabrdan - Erzurum (Turkiya)dagi Bosh konsul. 1882-yil 30-avgustda unga general-mayor unvoni berildi.

1893-yilda nafaqaga chiqqan va general-leytenant unvoni olgan.

1895-yilda Dennet Moskva viloyati zodagonlarining nasabnomasiga kiritilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Dennet Aleksej Romanovič // Erik-Amburger-Datenbank (olm.)
**Edward Ludlow „Eddie" Hall** (1872-yil 17-mart – 1932) 19-asr oxirida faol boʻlgan amerikalik tennischi edi. U Valentin Hallning oʻgʻli va birinchi xonim Eleanor Ruzveltning amakisi edi.

Faoliyati
---------

1892-yilda u akasi Valentine Gill Hall III (1867-1934) bilan birgalikda AQSh milliy chempionatida erkaklar oʻrtasidagi juftlik finaliga chiqdi. Ular Filadelfiya Kriket Klubida oʻynagan finalda Oliver Campbell va Bob Huntingtonga toʻrt setda magʻlub boʻlishdi. Hall bir yil oldin yakkalik bahslarida yarim finalga va chorak finalga qadar yetib borgan edi.

U akasi bilan birgalikda 1892-yilda Sharqiy juftliklar bo‘yicha milliy chempionatda g‘olib chiqdi. 1892-yil iyul oyida Eddi Nyu-Yorkdagi Sautgempton turnirining finalida ukasi Valentinni magʻlub etdi. 1892-yil avgustda Hall Nahant turnirida sakkizta gʻalaba va bir magʻlubiyat bilan gʻolib chiqdi.

Eddie 1891, 1892 va 1893-yillarda Janubiy chempionlikni qoʻlga kiritdi.

Grand Slam (Katta dubulgʻa) finallari
-------------------------------------

### Juftliklar (1 ta ikkinchi oʻrin)

| Natija | Yil | Chempionat | Qoplama | Hamkor | Raqiblar | Hisob |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Yoʻqotish | 1892 | AQSh chempionati | Oʻt | Qoʻshma Shtatlar Valentine Hall | Qoʻshma Shtatlar Oliver Campbell
Qoʻshma Shtatlar Bob Huntington | 6-4, 6-2, 4-6, 6-3 |

Manbalar
--------

1. ↑  Reynolds, Cuyler*. Genealogical and Family History of Southern New York and the Hudson River Valley*. Lewis Historical Publishing Company, 1914 — 1332 bet.
2. ↑  Collins, Bud*. The Bud Collins History of Tennis*, 2nd, [New York]: New Chapter Press, 2010 — 477 bet. ISBN 978-0942257700.
3. ↑  „Hall Brothers Win Easily". *The New York Times* (1892-yil 6-avgust). Qaraldi: 2012-yil 8-may.
4. ↑  „Brothers Opposed at Tennis". *The New York Times* (1892-yil 31-iyul).
5. ↑  „Hall Wins Again". *The New York Times* (1892-yil 14-avgust).
**Aleksey Grishin** (24-iyul 1974-yil, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) – rus teatr va kino aktyori.

Tarjimai holi
-------------

Aleksey Grishin 1974-yil 24-iyulda Oʻzbekiston SSR poytaxti Toshkent shahrida tavallud topgan.

1998-yilda Moskvadagi Moskva badiiy teatr maktabining aktyorlik fakultetini tamomlagan (Oleg Pavlovich Tabakov kursi).

Yurevich 1998-yildan 2006-yilgacha Oleg Tabakov boshchiligidagi Moskva teatr studiyasining truppasida xizmat qilgan.

Malaya Bronnayada Moskva drama teatri bilan hamkorlik qilgan.

U 2012-yildan Mossovet davlat akademik teatrida aktyor boʻlib faoliyat olib borgan.

Aleksey Grishin 2017-yilning 30-iyulida ATV agʻdarilib ketishi oqibatida jarohatlangan edi. Voqea Moskva viloyati Pushkinskiy tumani Lugovaya qishlogʻida sodir boʻlgan.

Aleksey Grishin 2012-yildan beri teatr aktyori boʻlib, bundan oldin esa teatrda mehmon rassom sifatida ishlagan.

### Teatrdagi rollari

#### Oleg Tabakov boshchiligidagi Moskva teatr-studiyasi

1998-yil Jan-Klod Brisvilning xuddi shu nomdagi pyesa asosida „Ujin" spektaklida *Jan, Talleyrandning xizmatkori,* 1998-yil Tennessi Uilyams spektakli asosidagi „Stariy kvartal" (rejissyor – Andrey Jitinkin; premerasi 1997-yil 15-mart) *fotograf/yigit va* 2001-yil „Yesho Van Gog…" (rejissyor – Valeriy Fokin; premyerasi 2001-yil 19-mart) *bemor* rollarini ijro etgan.

#### Malaya Bronnayadagi Moskva drama teatri

2005-yil shved dramaturgi Avgust Strindbergning „Fröken Julia" pyesi asosida „Miss Julie" spektaklida (rejissyor – Andrey Konchalovskiy) *Jan* rolini ijro etgan.

#### Mossovet nomidagi davlat akademik teatri

Aleksey Grishin 2012-yildan beri teatr aktyori va bundan oldin u teatrda mehmon ijrochi sifatida rol oʻynagan.

2004-yil – A. P. Chexovning „Chayka" (postanovkachi – Andrey Konchalovskiy) – Konstantin Gavrilovich Treplev, Irina Arkadinaning oʻgʻli, 2009-yil – „Dolgoye puteshestviye v noch" – Edmund Tayron rollarini ijro etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Театр Моссовета". *mossoveta.ru*. Qaraldi: 2023-yil 26-noyabr.
2. ↑  „Ужин | Архивные спектакли | Московский театр О. Табакова". *tabakov.ru*. Qaraldi: 2023-yil 26-noyabr.
3. ↑  „Старый квартал | Архивные спектакли | Московский театр О. Табакова". *tabakov.ru*. Qaraldi: 2023-yil 26-noyabr.
4. ↑  „Еще Ван Гог… | Архивные спектакли | Московский театр О. Табакова". *tabakov.ru*. Qaraldi: 2023-yil 26-noyabr.
5. ↑  „Мисс Жюли. Театр на Малой Бронной. Пресса о спектакле". *www.smotr.ru*. Qaraldi: 2023-yil 26-noyabr.
**Andoqsoy** — Navoiy viloyati Xa-tirchi tumani hududidagi soy. Oktogning janubiy yon bagʻrida 1400 m balandlikdan boshlanib, janubiga oqadi. A.ning yuqori qismida vodiysi tor (50-70 m) va chuqur (150 m), 2-3 terrasasi bor. Janubiy roqda soy ikki tarmoqqa boʻlinib soʻngra yana qoʻshiladi. Sel kelgan vaqtlarda A. Okdaryogacha yetib keladi. Yomgʻir va buloqlardan suv oladi. Oʻrtacha yillik suv sarfi (Dara qishlogʻi yaqinida) 80-100 l/sek, aprelda 200 l/sek.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Stanislav Aleksandrovich Amelin** (1975-yilning 24-oktabrida tugʻilgan −1996-yil 9-iyulda 20 yoshida vafot etgan) – Kemerovo viloyati Ichki ishlar boshqarmasi maxsus politsiya otryadining serjanti. Rossiya Federatsiyasi Qahramoni (1997-yil).

Hayoti va Faoliyati
-------------------

1975-yil 24-oktyabrda Kemerovo shahrida tugʻilgan. 1992-yilda oʻrta maktabni tamomlagan. Armiyaga chaqirilgunga qadar u „Severnaya" konida elektromontyor shogirdi boʻlib ishlagan. U Pskov havo-desant diviziyasida xizmat qilgan, Checheniston Respublikasida toʻrt oy jang qilgan va „Jasorat" ordeni bilan taqdirlangan. 1996-yil yanvar oyidan – Kemerovo viloyati Ichki ishlar boshqarmasi (Ichki ishlar boshqarmasi) qoshidagi maxsus politsiya otryadida (OMON) xizmat qilgan.

Otryadga qabul qilinganidan bir necha oy oʻtgach, Amelin Kuzbassning birlashtirilgan maxsus maqsadli politsiya otryadining bir qismi sifatida Checheniston Respublikasining Urus-Martan tumaniga keldi.

1996-yil 9-iyulda Gexi-Chu qishlogʻi yaqinida zirhli transportyorda oʻtirgan bir guruh politsiyachilar pistirmaga uchradi. Mashina mina tomonidan portlatilgan, dushman Kemerovo aholisiga granata va oʻqotar qurollardan foydalangan holda hujum qilgan. Ogʻir jang boʻldi. Bir necha kishi jarohatlangan. Va bu qiyin vaziyatda sobiq parashyutchi Amelin qahramonlik va jasorat koʻrsatib, oʻzining barcha professional fazilatlarini namoyon etdi. Dushmanning kuchli otishmasi ostida u zirhli transportyordan yaradorlarni evakuatsiya qilishga yordam berdi. Stanislav aniq nishonga olgan zarbasi bilan qaroqchilarning otish nuqtasini bostirishga muvaffaq boʻldi. Ammo oʻq uni ham ushlab oldi. Yaralangan politsiya serjanti esa oxirgi nafasigacha kurashishga qaror qildi. Yana bir snayper oʻq uzdi – va oʻq uning koʻkragini teshdi. Uning yashashi uchun soniyalari bor edi. Ammo oʻrtoqlarining xavfsiz joyga chekinishi faqat uning harakatlariga bogʻliqligini tushunib, politsiya serjanti Amelin,

U Kemerovoda dafn etilgan. **Rossiya Federatsiyasi Prezidentining 1997-yil 16-apreldagi („yopiq") farmoni bilan politsiya serjanti Amelin Stanislav Aleksandrovich**

harbiy burchni bajarishda koʻrsatgan jasorati va qahramonligi uchun Rossiya Federatsiyasi Qahramoni (vafotidan keyin) unvoni bilan taqdirlandi. Jasorat ordeni bilan taqdirlangan (17.02.1995). Amelin yashagan uyga yodgorlik lavhasi oʻrnatilgan. Politsiya serjanti Kemerovo politsiyasi roʻyxatiga abadiy kiritilgan va uning nomidagi kubok uchun koʻpkurash musobaqalari oʻtkaziladi.

Manbalar
--------