**Şirin Tekeli** (28-fevral 1944-yil, Anqara - 13-iyun 2017-yil, Bodrum) - Turkiyadagi feminist, akademik, tarjimon, yozuvchi va aktivist.

Faoliyati
---------

1967-yilda u Turkiyaga qaytib, Istanbul universiteti siyosatshunoslik kafedrasiga ishga kirgan birinchi ayol akademikka aylangan. 1973-yilda David Easton tizim nazariyasi bo'yicha tezasi bilan doktorlik darajasini oldi. 1978-yilda *"Kadınlar ve Siyasiy Toplumsal Hayat"* (Xotin-qizlar va siyosiy ijtimoiy hayot) nomli ilmiy ishi bilan professorlik unvonini olgan. Bu ilmiy ish Şirinning ideologiyasiga katta ta'sir ko'rsatganligi haqida uning oʻzi quyidagicha izoh beradi:

"Men tortinchoq feminist edim. Lekin ilmiy ishni yozish jarayonida ayollar haqorat qilinishini, ularga nisbatan tajovuz qilinishini va jamiyatdan ajratilayotganini guvohi boʻldim. Buning sababi kapitalizm emas, balki erkaklar hukmronligi edi.

Ilmiy ish bitirilgandan so'ng, Şirin saylovlar ustida ishlashni boshladi. U Fransiyaga qaytib, 1979-1980-yillarni ilmiy tadqiqot milliy markazi (CNRS) o'tkazdi. Şirin Tekeli ushbu davrda Turkiyadagi saylovlar to'g'risidagi barcha ma'lumotlarni o'z ichiga olgan baza tuzdi va Jean Rangerning jamoasi bilan shahar hududlarda saylovlar sotsiologiyasini o'rgandi. 1980-81-yillarda siyosiy sotsiologiya haqida seminar tashkil etdi.

Aktivizm
--------

Ilmiy ishlarini yakunlagandan soʻng Turkiyadagi feminizm harakatida faol shaxslardan biriga aylandi. Şirin Tekeli 80-yillarni "harakat yillari" deb hisoblagan. Turli targ'ibotlar orqali Turkiyadagi xotin-qizlarning ahvolini yaxshilashga va ongini rivojlantirishga o'zini bag'ishlagan. 90-yillarda "institutionalizatsiya yillari" deb atagan. Tekeli uyushmalar va assotsiatsiyalar tashkil etishga katta e'tibor qaratgan.

### Harakat yillari

Turkiya fuqarolik kodeksi Ayollarni kamsitishning barcha shakllariga barham berish toʻgʻrisidagi konvensiya(CEDAW)ga mos ravishda oʻzgartirilmaganidan soʻng, 1986-yilda Şirin Tekeli shartnomaga muvofiq konstitutsiya va qonun hujjatlari konvensiyaga muvofiq tarzda oʻzgartirilishini talab qiluvchi petitsiyada ishtirok etgan.

1987-yil 17-may kuni qurolli to'qnashuvdan keyingi ilk protestda ishtirok etdi va ayollarga nisbatan zoʻravonliklarga barham berishni talab qildi.

Mukofotlari
-----------

1996-yilda Şirin Tekeli Fransiya madaniyat vazirligi tomonidan Akademik qoʻllar ordeni bilan mukofotlangan.

Hayoti va vafoti
----------------

Şirin Tekeli advokat Ahmet Tekeli bilan turmush qurgan. Ahmet Tekeli bilan Lozanna universitetida oʻqib yurgan paytlarida tanishgan. 2010-yilda Ahmet Tekeli vafot etgan. Şirin Tekeli turmush oʻrtogʻidan qolgan mablagʻlar hisobidan Şirin-Ahmet Tekeli nomli ayol huquqshunoslarni qo'llab-quvvatlovchi assotsiatsiyasiya tashkil qilgan.

2017-yilda Sabancı universiteti tomonidan Şirin Tekeli sharafiga "Şirin Tekeli tadqiqot mukofoti" nomli ilmiy mukofot taʻsis etilgan. Ushbu mukofot Turkiyada gender tengligi masalalariga qaratilgan tadqiqotlarni qo'llab-quvvatlash va targ'ib qilish uchun taʻsis etilgan.


1. ↑  *Hrant Dink Vakfı / Hrant Dink Foundation.* „Şirin Tekeli anısına / Remembering Şirin Tekeli". *Youtube*. Qaraldi: 2020-yil 8-may.
2. ↑  *KEDISTAN.* „Şirin Tekeli, décès d'une figure de proue du féminisme". *Kedistan.net* (2017-yil 18-iyun). Qaraldi: 2020-yil 8-may.
3. ↑  *Boğaziçi Üniversitesi Kadın Araştırmaları Kulübü.* „Şirin Tekeli (Dünya Yerinden Oynar Belgesel Çekimi)". *Youtube*. Qaraldi: 2020-yil 8-may.
4. ↑  *Boğaziçi Üniversitesi Kadın Araştırmaları Kulübü.* „Şirin Tekeli (Dünya Yerinden Oynar Belgesel Çekimi)". *Youtube*. Qaraldi: 2020-yil 8-may.
5. ↑  *Şakir.* „7 Mart 1986: Feministlerden ilk kampanya; 'CEDAW uygulansın' kampanyasında imzalar TBMM'ye verildi". *Çatlak Zemin* (2020-yil 6-mart). Qaraldi: 2020-yil 8-may.
6. ↑  „'Dayağa Karşı Kadın Dayanışması Kampanyası' Tanıtım/1987". *Sosyal Feminist Kolektif*. Qaraldi: 2020-yil 8-may.
7. ↑  Heper, Metin*. Historical Dictionary of Turkey*, 4, Rowman & Littlefield Publishers, Inc. 23 May 2018 — 870 bet. ISBN 9781538102244. 2020-yil 8-mayda qaraldi.
8. ↑  *Tekeli.* „KAHUDEV". *Şirin-Ahmet Tekeli Kadın Hukukçuları Destekleme Vakfı*. Qaraldi: 2020-yil 8-may.
9. ↑  *Sabancı Üniversitesi.* „Şirin Tekeli Research Award". *SU Gender*. Qaraldi: 2020-yil 8-may.