United States historic placeAndoza:SHORTDESC:United States historic place
 Tashqi ko'rinish
 G'arbiy atirgul oynasi 1977-yilda 39-prezident Jimmi Karter va qirolicha Yelizaveta II ( Angliya cherkovining oliy gubernatori sifatida) ishtirokida bag'ishlangan.
**Vashington shahri va yeparxiyasidagi Avliyo Pyotr va Avliyo Pol** sobori, odatda **Vashington milliy sobori** sifatida tanilgan. Episkop cherkovining Amerika sobori hisoblanadi. Katedral AQSh poytaxti Vashingtonda joylashgan.   Tuzilish XIV-asr oxiridagi ingliz gotika uslubiga yaqindan modellashtirilgan neo-gotik dizaynga ega. Bu Qo'shma Shtatlardagi ikkinchi eng katta cherkov binosi  va Vashingtondagi uchinchi eng baland bino. Sobor cherkovining raislik qiluvchi qismida Maykl Bryus Karri episkopi joylashgan. Vashington yeparxiyasi, Mariann Edgar Budde hisoblanadi. U yerga har yili 270 000 dan ortiq kishi tashrif buyuradi. 

Protestant Yepiskop sobori fondi, Vashingtonning birinchi yettita yepiskoplari qoshida, 1893-yil 6-yanvarda Amerika Qoʻshma Shtatlari Kongressi tomonidan qabul qilingan nizom asosida soborni qurgan.  Qurilish 1907-yil 29-sentabrda, prezident Teodor Ruzvelt va 20 000 dan ortiq olomon ishtirokida tamal toshi qo‘yilgan. Boshlanganidan 83 yildan so‘ng "yakuniy "prezident Jorj H.V. Bush ishtirokida o‘rnatilganida yakunlangan. 1990-yilda. Dekorativ tiklash ishlari, xususan, 2011-yilgi Virjiniya zilzilasidan kelib chiqqan zararlar 2022-yildan boshlab davom etmoqda. Jamg'arma yuridik shaxs bo'lib, sobordagi barcha muassasalar tarkibiga kiradi. Uning korporativ xodimlari muassasalarga o'z missiyalarini amalga oshirishda yordam berish uchun, xizmatlar ko'rsatadi. Boshqa tashkilotlar tomonidan amalga oshirilmaydigan Fondning o'zi ishlarini olib boradi va vasiylik kengashining xodimlari bo'lib xizmat qiladi.

Sobor Vashingtonning shimoli-g'arbiy qismida Massachusets va Viskonsin avenyularida joylashgan. Bu yaqinda tashkil etilgan konfessiyalararo Vashington teologik konsorsiumining assotsiatsiyalangan a'zosi edi.  U tarixiy joylar milliy reestriga ham kiritilgan. 2007-yilda esa Amerika me'morlar instituti tomonidan Amerikaning sevimli arxitekturasi ro'yxatida uchinchi o'rinni egalladi. 

 Vashington milliy sobori SE ko'rinishida

### Qurilish

1792-yilda Per L'Enfantning "Federal shahar rejasi "da "milliy maqsadlar uchun buyuk cherkov" uchun joy ko'rsatilgan. Biroq, u buni mazhabsiz va diniy bo'lmagan deb ta'riflagan. Hamilton ushbu rejani o'zgartirdi. Cherkov va boshqa taklif qilingan yodgorliklarni yo'q qildi va bu reja hech qachon takrorlanmadi. Yangi shahar uchun ish rejasi keyinchalik, Endryu Ellikott tomonidan ishlab chiqildi. U ko'p jihatdan L'Enfant'sdan farq qilgan bo'lsa-da, mohiyati saqlanib qolgan. Milliy portret galereyasi hozir ushbu saytni egallaydi. 1891-yilda Vashingtondagi Yepiskop soborini qurish rejalarini boshlash uchun yig'ilish bo'lib o'tdi. 1893-yil 6-yanvarda Kolumbiya okrugidagi protestant yepiskop sobori fondiga soborni tashkil etish toʻgʻrisida Kongress nizomi berildi. Amerika Qo'shma Shtatlarining 52-Kongressi Kolumbiya okrugidagi protestant yepiskop sobori jamg'armasini birlashtirish to'g'risidagi aktda e'lon qildi; "Aytilgan korporatsiya shu bilan Kolumbiya okrugida din va diniy targ'ibot uchun sobor va ta'lim muassasalarini tashkil etish va saqlash vakolatiga ega. Sent-Alban tog'idagi qo'mondonlik joyi tanlangan. Vashington yeparxiyasining birinchi episkopi Genri Yates Satterli bosh me'mor sifatida Buyuk Britaniyaning yetakchi anglikan cherkovi me'mori Jorj Frederik Bodlini tanladi. Genri Vogan nazoratchi arxitektor etib saylandi.

Qurilish 1907-yil 29-sentyabrda Prezident Teodor Ruzveltning tantanali nutqi va tamal toshini qo'yish bilan boshlandi. 1912-yilda Baytlahm kapellasi qurilishi tugallanmagan soborda xizmat ko'rsatish uchun ochildi. Shundan beri u har kuni davom etmoqda. Birinchi jahon urushi uchun qisqa tanaffusdan so'ng, sobor qurilishi qayta boshlanganida, Bodli ham, Vogan ham vafot etgan edi. Gen. Jon J. Pershing Birinchi jahon urushidan keyin cherkov uchun mablag' yig'ish bo'yicha sa'y-harakatlarni boshqargan. Amerikalik arxitektor Filipp Xubert Frohman soborning loyihasini o'z zimmasiga oldi. Bundan buyon bosh me'mor etib tayinlandi. Vashington milliy soborini moliyalashtirish butunlay xususiy manbalardan olingan. Texnik xizmat ko'rsatish va ta'mirlash butunlay shaxsiy yordamga tayanishda davom etmoqda.

* Construction of the Washington National Cathedral
* 
* 
* 
* 

 Vashington milliy soborining havodan ko'rinishi
O'zining dastlabki kunlaridanoq sobor oddiy episkop sifatida ko'proq targ'ib qilingan. Rejachilar, bu Vestminster Abbeyga o'xshash rol o'ynashiga umid qilishdi. Ular milliy ziyoratgoh va buyuk xizmatlar uchun joy bo'lishini xohladilar. Sobor tarixining ko'p qismida bu "barcha odamlar uchun ibodat uyi" iborasida qo'lga kiritilgan. Soʻnggi paytlarda "milliy namoz uyi", "millatning maʼnaviy uyi" iboralari qoʻllanila boshlandi. Sobor bu maqomga shunchaki o'zini taklif qilish va diniy siyosiy rahbarlar tomonidan ushbu rolni o'ynash sifatida qabul qilish orqali erishdi. 

Uning dastlabki nizomi 1900-yillarda Kolumbiya okrugida tashkil etilgan Amerika universiteti, Amerika katolik universiteti va boshqa notijorat tashkilotlarga berilganiga o'xshash edi. Ommabop noto'g'ri tushunchadan farqli o'laroq, hukumat uni milliy ibodat uyi sifatida belgilamagan edi.

Ikkinchi jahon urushi paytida u yerda "Favqulodda vaziyatda birlashgan xalq nomidan" oylik marosimlar o'tkazildi.  Oldin va undan keyin bu tuzilma Amerika xalqi, shuningdek, butun dunyodan kelgan sayyohlar e’tiborini tortgan diniy va dunyoviy boshqa yirik tadbirlarga mezbonlik qilgan.

Asosiy voqealar
---------------

 2004-yil 40-prezident Ronald Reyganning davlat dafn marosimi
Amerikaning to'rtta prezidentining davlat dafn marosimi soborda bo'lib o'tgan.   

* 34-prezident Duayt Eyzenxauer (1969-yil): shtatda yotishdan oldin soborda yotdi
* 40-prezident Ronald Reygan (2004-yil)
* 38-prezident Jerald Ford (2007-yil)
* 41-prezident Jorj H.V. Bush (2018-yil)

Shuningdek, soborda quyidagi prezidentlar uchun yodgorlik marosimlari bo'lib o'tdi. 

* (29-chi) Uorren G. Xarding
* (27) Uilyam Xovard Taft
* (30) Kalvin Kulidj
* (33-chi) Garri S. Truman
* (37) Richard Nikson

Prezidentlik namozi inauguratsiyadan keyin o'tkazildi: 

* 32-prezident Franklin D. Ruzveltning ikkinchi inauguratsiyasi 1937-yil yanvarda,
* 1985-yilda 40-prezident Ronald Reyganning ikkinchi inauguratsiyasi,
* 1989-yilda 41-prezident Jorj Bushning inauguratsiyasi,
* 43-prezident Jorj Bushning 2001 va 2005-yillardagi birinchi va ikkinchi inauguratsiyalari,
* 44-prezident Barak Obamaning 2009 va 2013-yillarda birinchi va ikkinchi inauguratsiyalari,
* 2017-yilda 45-prezident Donald Trampning inauguratsiyasi ,
* 2021-yilda 46-prezident Jo Baydenning inauguratsiyasi.

 "Hayotimiz uchun mart" mitingi uchun ibodat va hushyorlik, 2018-yil 23-mart
Boshqa tadbirlarni ham o'z ichiga oladi:

* Sobiq birinchi xonim Edith Uilsonning dafn marosimi (1961-yil)
* Sobiq birinchi xonim Eleanor Ruzveltni xotirlash marosimi (1962-yil)
* Xelen Kellerning xotirasi va dafn marosimi (1968-yil)
* Vetnam urushi qurbonlarini xotirlash marosimi 1982-yil 14-noyabr
* Amerika Qo'shma Shtatlari dengiz floti boshlig'i, admiral Jeremi Maykl Boorda uchun ommaviy dafn marosimi (1996-yil)
* Savdo vaziri Ronald Braunning dafn marosimi (1996-yil)
* AQShning Fransiyadagi elchisi Pamela Xarrimanning dafn marosimi (1997-yil)
* Uels malikasi Diananing vafotidan keyingi xotira marosimi (1997 -yil 6-sentyabr)
* *The Washington Post* gazetasi noshiri Ketrin Gremning dafn marosimi (2001-yil)
* 2001 yil 11 sentyabr xurujlari qurbonlarini xotirlash marosimi,
* Virginia Tech otishmasi qurbonlari uchun maxsus qo'shiq,
* O'qituvchi va fuqarolik huquqlari bo'yicha milliy yetakchi Doroti Heightning dafn marosimi (2010-yil),
* NASA astronavti va Oydagi birinchi odam Nil Armstrong uchun xotira marosimi (2012-yil)
* Gavayi senatori Daniel Inouye , Senat prezidenti Pro Tempore va Faxriy medali sohibi (2012-yil) dafn marosimi,
* Prison Fellowship asoschisi Charlz Kolsonning dafn marosimi (2012-yil)
* Janubiy Afrikaning sobiq prezidenti va aparteidga qarshi faol Nelson Mandela uchun xotira marosimi (2014-yil),
* Dinlararo ibodat va xotirlash xizmati, 2001 yil 11 sentyabr hujumlarining o'n beshinchi yilligi, yakshanba, 2016-yil 11- sentyabr
* Hayotimiz uchun mart namozi hushyorligi: Vashington, Kolumbiya okrugi va boshqa shaharlarda qurolli zo‘ravonlikka qarshi namoyishda ishtirok etayotgan "faollar, talabalar va ziyoratchilar" uchun hushyorlik, 2018-yil 23-mart, juma
* Arizona shtatidan AQSH senatori Jon Makkeynning dafn marosimi (2018-yil 1-sentabr),
* Metyu Shepard uchun minnatdorchilik va xotira xizmati (2018-yil 26-oktyabr).
* AQSh armiyasi generalining dafn marosimi (Ret. ), shtab boshliqlarining birlashgan qoʻmitasining sobiq raisi va sobiq davlat kotibi Kolin Pauell (2021-yil 5-noyabr).
* Kanzaslik amerikalik senator Bob Doulning dafn marosimi (2021-yil 10-dekabr),
* Sobiq davlat kotibi va diplomat Madlen Olbraytning dafn marosimi (2022-yil 27-aprel),
* Qirolicha Yelizaveta II vafotidan keyingi xotira marosimi (2022-yil 21-sentyabr)

Aynan Vashington milliy soboridagi "Kenterberi minbaridan" 1968- yilning 31-martida, 1968-yil aprelida o'ldirilishidan bir necha kun oldin, muhtaram Martin Lyuter King o'zining so'nggi yakshanba kuni xutbasini o'qidi  O'sha haftaning oxirida soborda Qirolni xotirlash marosimi bo'lib o'tdi.

### 2011-yil zilzila

 Vashington milliy sobori 2017-yilda ta'mirlanmoqda
2011-yil avgust oyida Virjiniya shtatidagi zilzila paytida sobori vayron bo'lgan. Bir nechta cho'qqilardagi so'nggi toshlar singan va bir nechta cho'qqilar tekislanmagan yoki butunlay qulab tushgan. Ba'zi gargoyllar va boshqa o'ymakorlik buyumlari shikastlangan. Toshning qulashi natijasida metall bilan qoplangan tom orqali teshik paydo bo'lgan. Apsisni o'rab turgan uchuvchi tayanchlarda ham yoriqlar bo'lgan. Ichkarida dastlabki tekshiruvlar natijasida kamroq zarar aniqlangan, ba'zi ohak bo'g'inlari bo'shashgan yoki tushib ketgan.  Zilziladan sug'urtasi bo'lmagan sobor yetkazilgan zararni yengish uchun kurashdi. 

Vashington milliy sobori 2011-yil 24-avgustdan, 7-noyabrgacha  yopildi. Chunki strukturani barqarorlashtirish va shikastlangan yoki bo'shashgan toshni olib tashlash uchun 2 million dollar sarflandi.  Mehmonlarni yuqoridan tushishi mumkin bo'lgan har qanday vayronalardan himoya qilish uchun nef bo'ylab xavfsizlik to'rlari o'rnatildi.  2011-yil 12-noyabrda Mariann Budde Vashingtonning toʻqqizinchi yepiskopi etib tayinlanishi va oʻrnatilishi uchun sobor qayta ochildi. O'sha paytda yetkazilgan zarar taxminan 25 million dollarni tashkil etgan. 

Zararning to'liq hajmini aniqlash va keyingi ikki yil davomida qurilishni rejalashtirish va o'rganish uchun yana 2,5 million dollar sarflandi.  2011-yilda sobor Amerikaning xazinalarini saqlash dasturidan 700 000 AQSh dollari miqdoridagi saqlanish ishlariga mos grant oldi. Bu davlat-xususiy sheriklik bo'lib, Milliy tarixiy asarlarni saqlash bo'yicha notijorat tashkiloti tomonidan boshqariladi. Federal tomonidan moliyalashtiriladigan dastur sobordan dollar evaziga grantni xususiy mablag'lar bilan taqqoslashni va pulni faqat saqlash ishlari uchun ishlatishni talab qildi. 

Muhtaram Kanon Gari R. Xoll 2012-yil iyul oyida Vashington milliy soborining 10-dekani etib saylandi 

Zararni bartaraf etish uchun mablag‘ yig‘ish zilziladan keyin ko‘p o‘tmay boshlangan bo‘lsa-da, ta’mirlashning birinchi bosqichini yakunlash uchun soborga 15 million dollar yig‘ish uchun uch yil kerak bo‘ldi.  2013-yil avgust oyida ta’mirlash qiymati 26 million dollarga qayta baholandi. Ta'mirlash uchun to'lash uchun shu sanaga qadar 10 million dollarga yaqin mablag' yig'ilgan edi. Buning yarmi Lilly Endowmentdan keladi.  Sobor 2014-yil yanvar oyida sayyohlar uchun 10 dollarlik kirish to‘lovini olishni boshladi va naqd pul yig‘ish uchun o‘zining ibodatxonalari tashqi guruhlarga ijaraga berishni boshladi.  Sobor, shuningdek, Herb kottejini (soborga ulashgan eski suvga cho'mish binosi) Open City kafelar tarmog'i tomonidan boshqariladigan foyda ko'radigan qahvaxonaga aylantirdi. 

10 million dollarga tushgan restavratsiyaning I-bosqichi  ichki shiftining tosh va ohaklarini taʼmirladi va 2015-yil fevral oyida yakunlandi. Rejalashtirilgan 10 yillik, 22 million dollarlik II-bosqich sobor tepasidagi shikastlangan toshlarni taʼmirlaydi yoki almashtiradi. 

2015-yil iyun oyida Vashington milliy sobori rahbarlari cherkovga 200 million dollar kerakligini aytishdi. Bu ham ta'mirlashni yakunlaydi, ham soborga moliyaviy barqarorlikni ta'minlash uchun poydevor yaratadi. The *New York Times gazetasining* yozishicha, sobor 2018yoki 2019-yillarda boshlanishi kerak bo'lgan mablag' yig'ish ustida ishlay boshladi. Xollning so'zlariga ko'ra, sobor o'zining uzluksiz ta'lim kolleji, Ibodat va ziyorat markazini qayta ochishni rejalashtirgan (soborning qrip darajasida ibodat, meditatsiya va diniy amaliyotga bag'ishlangan bo'sh joy). Uch yillik tanqislikdan so'ng, sobor o'z byudjetini muvozanatlash uchun musiqa dasturlarini qo'shimcha qisqartirishni e'lon qildi. 

### Li-Jekson vitray oynalari

2016-yil iyun oyida besh kishilik ishchi guruhi tomonidan o‘tkazilgan tekshiruvdan so‘ng, Konfederatsiya generallari Robert E. Li va Stounuol Jeksonning hayotiga bag‘ishlangan vitraj oynalardan ikkita Konfederatsiya jangovar bayrog‘i tasviri olib tashlanishi e’lon qilindi. Derazalar 1953-yilda Konfederatsiyaning Birlashgan Qizlari tomonidan qabul qilinganidan keyin o'rnatildi. O'z hisobotida ishchi guruh "O'z qarorida bir ovozdan, derazalar irq va qullik merosi haqida halol muhokamalar Amerikada noqulay va juda tez-tez chetlab o'tiladigan irq muammolarini hal qilish uchun katalizator bo'lib xizmat qiladi", deb yozgan. Bundan tashqari, derazalar soborning irq bilan bog'liq murakkab tarixining chuqur guvohi bo'lib xizmat qiladi." 

2017-yil 6-sentyabrda sobor, O'ng Rev tomonidan imzolangan. Mariann Edgar Budde, Vashington Yepiskop yeparxiyasi episkopi, Juda g'ayri oddiy bo'lgan. Sobor dekani Randolph Marshall Hollerith va sobor bo'limi raisi Jon Donoghue Li va Jekson sharafiga ishlangan vitraj oynalarini ulug'lash va olib tashlash to'g'risida qaror qabul qilishdi.

Moliyaviy tashvishlar
---------------------

2003-yil yanvar oyida sobor dekani Muhtaram Natan D. Bakster 2003- yil 30-iyundan boshlab nafaqaga chiqqanligini e'lon qildi. Baxter soborga 1991-yildan beri rahbarlik qilgan  18 oylik qidiruvdan so'ng Samuel T. Lloyd III dekan etib tayinlanib 2005-yil 23-aprelda o'z faoliyatini boshladi. 2000-yilda soborga olingan 15 million dollarlik vasiyatdan foydalanib, Lloyd sobor dasturini tezda kengaytirdi.   Shu bilan birga, sobor texnik xizmat ko'rsatishni kechiktirdi. Kerakli ta'mirlashni amalga oshirishdan ham bosh tortdi.  Qurilish ham 2005-yilning yozida 34 million dollarlik, to‘rt qavatli, 430 ta mashinaga mo‘ljallangan yer osti garaji qurilishi boshlangan. U 2007-yilda ochilgan   Ushbu tuzilma Vashington Yepiskop yeparxiyasi episkopi Jon Brayson Cheyn tomonidan ilgari surilgan va asosan qarzlar hisobidan moliyalashtirilgan. Garajdagi toʻlovlar yiliga 500 000 dollarni tashkil etdi. 2017-yildan boshlab yillik qarzga xizmat koʻrsatishda katta oʻsish kuzatildi. 2008-yil boshida, cherkov rahbarlarining xulosasiga ko'ra, Milliy sobor uyushmasi, cherkovning mablag' yig'ish donorlari tarmog'i, sobor rahbarlari bino "tugatilgan" va qurilish uchun katta mablag' to'plashning hojati yo'q degan xulosaga kelganidan keyin tarqatib yuborildi.  

2008-2009-yillardagi Buyuk tanazzul soborga qattiq zarba berdi. 2010- yil iyun oyiga kelib, sobor byudjetini 27 million dollardan 13 million dollarga qisqartirdi, sovg'alar do'konini autsorsingga topshirdi. Issiqxonalarni yopdi, Skinner organini ma'baddagi almashtirish rejalarini bekor qildi va Va'zgo'ylar kolleji faoliyatini to'xtatdi. Butun mamlakat bo'ylab episkop ruhoniylarini uzluksiz teologik ta'lim bilan ta'minladi. Sobor, shuningdek, 170 nafar xodimidan 100 nafarini, jumladan, badiiy konservator va liturgistni (soborda liturgiyalardan foydalanishni tadqiq qilgan va himoya qilgan) ishdan bo'shatdi.  Shuningdek, u dasturlash, musiqiy chiqishlar va darslarni sezilarli darajada qisqartiradi.  Moliyaviy ahvolini barqarorlashtirishga yordam berish uchun sobor 11 million dollarlik mablag' yig'ish kampaniyasini boshladi va byudjetdagi teshiklarni yopish uchun 50 million dollarlik vaqfning 2,5 million dollarini ishlatdi.  Milliy sobor uyushmasi ham qayta tiklandi. 

2010-yil iyun oyida sobor qiymati bir necha million dollarga baholangan noyob kitoblar kolleksiyasini sotishni o'rganayotganini e'lon qildi.  U 2011-yilda bir qator kitoblarni 857 000 dollarga  xususiy kolleksiyachiga sotdi va 2013-yilda qolgan to'plamning katta qismini Virjiniya diniy seminariyasiga sovg'a qildi.  

Iqtisodiy tanazzul davom etar ekan, sobor xodimlarining hisobotida zarur texnik xizmat ko'rsatish va ta'mirlash uchun 30 million dollar aniqlangan.  Muammolar orasida binoning eng qadimgi qismlarida yoriq va yetishmayotgan ohak bor edi. Butun struktura bo'ylab buzilgan HVAC, mexanik va sanitariya-tesisat tizimlari, keng qamrovli saqlash ehtiyojlarini qoplash rejalashtirilgan. Binoni qayta tiklash kamida 5 million dollarga, organlarni taʼmirlash esa 15 million dollarga baholangan.

Arxitektura
-----------

 Sharqqa qarab, soborning xorga qarab
 Sharqqa qaragan nef tonozi
 Yon ko'rinish
Soborning yakuniy dizayni o'rta asrlarning turli gotika arxitektura uslublari ta'sirini o'zida mujassam etgan bo'lib, ular o'zining qirrali kamarlari, uchib turuvchi tayanchlari, turli xil ship to'siqlari, vitrajlar va toshga o'yilgan bezaklari va uchta o'xshashligi bilan ajralib turadi. Minoralar, ikkitasi g'arbiy jabhada va biri o'tish joyining tepasida .

Tuzilma keng yon yo'laklarga ega bo'lgan to'qqiz bo'lakli nef va oltita bo'lakli transept bilan kesishgan besh bo'yli kanaldan hosil bo'lgan uzun, tor to'rtburchaklar massadan iborat. O'tish joyidan yuqoriga ko'tarilgan 301 ft (92 m) yerdan yuqorida, Excelsis minorasida Gloriya joylashgan. Uning eng yuqori nuqtasi - 676 ft (206 m) dengiz sathidan, Vashingtondagi eng baland nuqta hisoblanadi.  G'arbiy minoralarda yo'lning 3/4 qismini egallagan Pilgrimni kuzatish galereyasi shaharning ajoyib manzaralarini taqdim etadi. Shimoliy Amerikada noyob bo'lgan markaziy minorada ikkita to'liq qo'ng'iroqlar to'plami mavjud - 53 qo'ng'iroqli karillon va o'zgarish uchun 10 qo'ng'iroq peal, o'zgartirish qo'ng'iroqlari Vashington Ringing Jamiyati a'zolari tomonidan chalinadi.  Sobor obodonlashtirilgan 57-acre (23 ha) Sent-Alban tog'idagi uchastka o'z ichiga oladi.  Bir qavatli ayvonda janubiy transeptadan o'yilgan timpanumli katta portal mavjud. Ushbu portalga Pilgrim Steps, 40 feet (12 m) keng.

Binoning ko'p qismi an'anaviy tosh yadrosi ustidagi Indiana ohaktoshidan foydalangan holda qurilgan. Strukturaviy, yuk ko'taruvchi po'latdan tomning trusslari bilan cheklangan (an'anaviy ravishda yog'ochdan qurilgan). Beton markaziy minoraning qo'ng'iroqlari uchun qo'llab-quvvatlovchi tuzilmalarda va g'arbiy minoralardagi pollarda sezilarli darajada qo'llaniladi.

Minbar Kenterberi sobori toshlaridan o'yilgan. Glastonberi abbatligi episkopning rasmiy o'rindig'i, sobori uchun tosh bilan ta'minladi. Yuqori qurbongoh, Quddus qurbongohi Quddus yaqinidagi Sulaymon karerida qazib olingan toshlardan yasalgan bo'lib, u yerda Sulaymon ibodatxonasi uchun toshlar qazilgan. To'g'ridan-to'g'ri o'sha qurbongoh oldidagi polda Sinay tog'idagi Muso ibodatxonasidan o'nta tosh o'rnatilgan bo'lib, ular Quddus qurbongohining poydevori sifatida O'n Ilohiy amrni ifodalaydi.

Ikki yuzdan ortiq vitrajlar, jumladan, ko'plab boshqa san'at asarlari mavjud.  Ulardan eng tanishi Koinot oynasi bo'lishi mumkin, u insoniyatning Oyga qo'nganini sharaflaydi. Uning markazida oy toshining bir parchasi mavjud. Tosh 1974-yil 21-iyulda, Apollon 11 missiyasining besh yilligi munosabati bilan bagʻishlanish marosimida taqdim etilgan.  Keng zarb qilingan temir binoni bezatadi, ularning aksariyati Samuel Yellinning ishi. 2008-yilda kript sathining shimoliy tomoniga Albert Paley tomonidan zarb qilingan temir va karbonli po'latdan yasalgan katta darvoza o'rnatildi. Murakkab yog‘och o‘ymakorligi, devorga o‘lchamli devoriy suratlar va mozaikalar, monumental quyma bronza darvozalarni ham uchratish mumkin. Ichki bezak elementlarining aksariyati cherkovning episkoplik ildizlariga taalluqli xristian ramziyligiga ega, ammo sobor milliy ahamiyatga ega bo'lgan shaxslar yoki voqealar yodgorliklari bilan to'ldirilgan: Vashington va Linkoln haykallari, narteksning marmar poliga o'rnatilgan, davlat muhrlari, nef bo'ylab osilgan davlat bayroqlari, Lyuis va Klark ekspeditsiyasi va Ivo Jimada Amerika bayrog'ining ko'tarilishi kabi voqealarni xotirlovchi vitraylardan hisoblanadi.

Sobor bir nechta qasddan "kamchiliklar" bilan qurilgan bo'lib, o'rta asrlarning apokrifik odatiga muvofiq, faqat Xudo mukammal bo'lishi mumkinligini ko'rsatishga harakat qilgan.  Badiiy jihatdan aytganda, bu nuqsonlar (ko'pincha qasddan nosimmetrikliklar shaklida bo'ladi) kuzatuvchining diqqatini muqaddas geometriyaga qaratadi. Shuningdek, Piramidalar va Parfenondan beri qo'llanilgan vizual buzilishlarning o'rnini bosadi.  Arxitektorlar gotikadan oldingi Norman, Romanesk va Oʻtish davri uslublarida ibodatxonalarni loyihalashtirgan, goʻyo sobor avvalgi cherkovlarning davomchisi sifatida qurilgan, bu Yevropa soborlarida keng tarqalgan hodisa. 

Ko'p sonli grotesk va gargoyllar tashqi ko'rinishni bezatadi, ularning aksariyati o'ymakorlar tomonidan yaratilgan. Ulardan eng mashhurlaridan biri bu nefning shimoliy tashqi tomonida o'sha paytdagi usta o'ymakor Rojer Morijining karikaturasidir. Shuningdek, o'ymakorlarning dizaynlarini to'ldirish uchun jamoatchilik uchun ikkita tanlov o'tkazildi. Ulardan ikkinchisi shimoli-g'arbiy minorada joylashgan mashhur Dart Veyder groteskini yaratdi. Uni Jey Xoll Duradgor haykaltaroshligi va Patrik J. Plunkett o'yib ishlangan. 

G'arbiy jabhada O'rta asr cherkovlarida an'anaviy bo'lganidek, oxirgi hukmdan ko'ra Yaratilishning ikonografik dasturiga amal qilinadi. Barcha haykaltaroshlik ishlari Frederik Xart tomonidan ishlab chiqilgan. Tashqi eshiklar ustida Quyosh va Oyning yaratilishi, markazda odamning yaratilishining timpanum o'ymakorligi bilan bezatilgan. Xart shuningdek, Odam Ato va avliyolar Pyotr va Polning uchta haykalini haykaltaroshlik qilgan. G'arbiy eshiklar temirdan ko'ra quyma bronzadir. Ko'pincha soborning savdo belgisi sifatida ishlatiladigan g'arbiy atirgul oynasi Rowan LeCompte tomonidan ishlab chiqilgan. Yorug'lik yaratilishining mavhum tasviri ham hisoblanadi. Tirilish ibodatxonasidagi ruhoniy derazalar va mozaikalarni ham loyihalashtirgan LeCompte tasviriy oynaning nefgacha bo'lgan uzoq masofadan yetarli darajada ko'rinmasligidan qo'rqib, tasviriy bo'lmagan dizaynni tanladi.

Soborda yadroviy urush sodir bo'lgan taqdirda favqulodda ichimlik suvi bilan ta'minlash uchun Kuba raketa inqirozi paytida ataylab suv bosgan podval mavjud. 

### Arxitektorlar

 Quyma bronza darvoza detallari
Soborning bosh rejasi 19-asr oxiri va 20-asr boshlarida Britaniyaning gotika uygʻonish davrining mashhur meʼmori Jorj Frederik Bodli ( Watts & Co. asoschisi) tomonidan ishlab chiqilgan va Kenterberi taʼsirida boʻlgan. Landshaft me'mori Frederik Lou Olmsted Jr. soborni obodonlashtirish rejasiga o'z hissasini qo'shdi. Nelli B. Allen Bishop bog'i uchun tugun bog'ini loyihalashtirdi. 1907-yilda Bodli vafot etganidan so'ng, uning sherigi Genri Vogan asl dizaynni qayta ko'rib chiqdi. Ammo birinchi Jahon urushi paytida ish to'xtadi va Vogan 1917- yilda vafot etdi.

Urushdan keyin ish qayta boshlanganida, bo'lim binoni qurish uchun Boston arxitektura firmasi Frohman, Robb va Littleni yolladi. Yoshligida o'zining birinchi to'liq ishlaydigan uyini loyihalashtirgan. Filipp Hubert Frohman 14 yoshida me'morchilik darajasini oldi. Uning sheriklari Bodlining ko'rish qobiliyatini mukammallashtirish uchun harakat qildilar. Markaziy minoraning karillon qismini qo'shdilar va g'arbiy jabhani kengaytirdilar. Unga ko'plab kichik o'zgarishlar kiritdilar. Ralf Adams Kram Frohmanni nazorat qilish uchun yollangan, chunki uning Avliyo Peter soborida tajribasi bor edi. Jon ilohiy, Nyu-York lekin Kram asl dizaynga shunchalik katta o'zgarishlar kiritishni talab qildiki, Frohman sobor bo'limini uni ishdan bo'shatishga ishontirdi. 1972-yilda Frohman vafoti bilan yakuniy rejalar bajarildi va bino shunga mos ravishda qurib bitkazildi.

### Arxitektura tafsilotlari tasvirlari

* Xayriya Rahmat GravürXayriya Rahmat Gravür
* Shimoli-g'arbiy monastirda zinapoyaShimoli-g'arbiy monastirda zinapoya
* Pilgrimni kuzatish galereyasiPilgrimni kuzatish galereyasi
* Uchuvchi tayanchlarUchuvchi tayanchlar
* Vashington milliy soborining yon ko'rinishi, zilzila qurilishi bilanVashington milliy soborining yon ko'rinishi, zilzila qurilishi bilan
* Qo'shma Shtatlardan har bir shtat uchun plakat borQo'shma Shtatlardan har bir shtat uchun plakat bor
* Jorj Vashington haykali ( Li Lori tomonidan)Jorj Vashington haykali ( Li Lori tomonidan)
* Fayl:SpaceWindow.jpgKosmik oyna
* 1964 yilda Guantanamo harbiy-dengiz bazasidagi soborga sovg'a sifatida yozilgan GITMO tosh1964 yilda Guantanamo harbiy-dengiz bazasidagi soborga sovg'a sifatida yozilgan GITMO tosh
* Sinay tog'idagi toshSinay tog'idagi tosh
* Ayollar ayvonchasiAyollar ayvonchasi
* Janubiy transept timpanumJanubiy transept timpanum
* Janub eshiklari yonidagi raqamlarning tafsilotiJanub eshiklari yonidagi raqamlarning tafsiloti
* Arimatiyadagi Avliyo Iosif ibodatxonasida Isoning dafn etilishining enkaustik devoriy suratiArimatiyadagi Avliyo Iosif ibodatxonasida Isoning dafn etilishining enkaustik devoriy surati
* Konfederatsiya generali Robert E. Li hayotining asosiy voqealari tasvirlangan vitraj oynasiKonfederatsiya generali Robert E. Li hayotining asosiy voqealari tasvirlangan vitraj oynasi
* Stounuol Jeksonning hayoti tasvirlangan vitray oynaStounuol Jeksonning hayoti tasvirlangan vitray oyna
* Charlz Uorren tasvirlangan vitrajlarCharlz Uorren tasvirlangan vitrajlar
* Endryu Karnegiga bag'ishlangan vitraylarEndryu Karnegiga bag'ishlangan vitraylar
* Darth Vader GrotesqueDarth Vader Grotesque
* Fayl:Washington National Cathedral crucifix above main altar.JPGNefni xordan ajratib turadigan parda ustidagi kantsel kamaridagi rod

Yetakchilik va moliyalashtirish
-------------------------------

 Soborning Sharqiy End, *Ter Sanctus* reredos bilan, Isoning markaziy ko'rinishni o'rab turgan 110 ta o'yilgan figuralardan iborat. 
Sobor Vashington yepiskopining (hozirda o'ng ruhoniy Mariann Edgar Budde ) episkop qarorgohi va Episkop cherkovining raislik qiluvchi episkopi (hozirda eng muhtaram Maykl Karri )ning asosiy o'rni hisoblanadi. Budde 2011-yil iyun oyida Vashington yeparxiyasi tomonidan yepiskop Jon Brayson Cheyn o‘rniga saylangan. 2011-yil noyabr oyida tasdiqlanganidan so'ng u yeparxiyaning to'qqizinchi episkopi va bu rolni egallagan birinchi ayol bo'ldi.

Milliy soborlar assotsiatsiyasi (NCA) Vashington milliy sobori uchun mablag' to'plash va ta'minlashga intiladi. Amerika Qo'shma Shtatlari bo'ylab uning 14 000 dan ortiq a'zosi bor, ularning 88 foizdan ortig'i Vashington hududidan tashqarida yashaydi. Ular shtat bo'yicha qo'mitalarga bo'lingan. Soborga tashrif buyuruvchilar xayr-ehsonlar va guruhli sayohat to'lovlari orqali yana bir muhim mablag' manbasini taqdim etadilar. Har yili har bir shtatda soborda davlat kuni bor, bu davlat ibodatlarda nomi bilan tan olinadi. Taxminan to'rt yil davomida har bir shtat Buyuk Davlat kunida tan olinadi. Bu vaqtda shtatda yashovchilar soborga ziyorat qilish uchun rag'batlantiriladi va shtatning taniqli mehmonlari nutq so'zlash uchun taklif qilinadi. 2007-yilgacha nefda Amerika davlat bayroqlari ko'rsatilgan. Hozirgi vaqtda davlat bayroqlarining ko'rinishi yil davomida cherkov yilining fasllarini aks ettiruvchi ustunlarga osilgan liturgik bannerlar namoyishi bilan almashinadi.

2008-yilda 27 million dollar bo'lgan byudjet 2010-yilda 13 million dollarga qisqartirildi. Xodimlar soni 170 dan 70 ga qisqartirildi. 50 million dollarlik vaqf bor edi. 

### Dekanlar ro'yxati

2016-yil may oyida Randolph Marshall Hollerith soborning keyingi dekani etib tayinlandi.   Xollerit 2000-yildan 2016-yilgacha rektor bo'lgan Virjiniya shtatining Richmond shahridagi Avliyo Jeyms Episkop cherkovidan Milliy soborga kelgan.

* Alfred Xarding ( *de-fakto* ; 1909–1916-yillar)
* Jorj CF Bratenahl (1916-1936-yillar)
* Noble C. Pauell (1937–1941-yillar)
* ZeBarney T. Fillips (1941–1942-yillar)
* Jon V. Suter (1944–1950-yillar)
* Frensis B. Sayre kichik (1951–1978-yillar)
* Jon T. Uoker (1978–1989; bir vaqtning o'zida episkop)
* Neytan D. Bakster (1991–2003-yillar)
* Samuel T. Lloyd III (2005–2011-yillar)
* Gari R. Xoll (2012–2015-yillar)
* Randolph Marshall Hollerith (2016-yildan hozirgi kungacha)

Ibodat qilish
-------------

 Ustunlarda hozirgi liturgik bannerlar bilan AQShning barcha shtatlarining bayroqlari osilgan.
Ibodat bo'limi, soborning o'zi kabi, Episkop cherkovining ta'limoti va amaliyotiga asoslangan bo'lib, *Umumiy ibodat kitobiga* asoslangan. Har ish kunida uchta xizmat o'tkaziladi, shu jumladan kundalik Eucharist. Yakshanbadan payshanbagacha sobor xorlari Evensongni kuylashadi. 40 daqiqalik xizmatda taxminan 50, 75 kishi qatnashadi. Yakshanba kuni esa ko'proq. Yakshanba kuni Xor Evensong bilan birga Eucharistning uchta xizmati o'tkaziladi. 

Sobor, shuningdek, bir nechta jamoatlar, jumladan yahudiylar ibodatxonasi va Sharqiy pravoslav jamoasi uchun vaqtinchalik uy bo'lgan. Shuningdek, u bir nechta ekumenik va dinlararo xizmatlar uchun sayt bo'lgan. 2005-yil oktyabr oyida soborda Rev Nensi Uilson Metropolitan Jamoat cherkovining moderatori (konfessional ijrochi) sifatida uning asoschisi Rev tomonidan ulug'nlangan.

Har Rojdestvoda soborda dunyoga efirga uzatiladigan maxsus xizmatlar mavjud. Darslar va qo'shiqlar xizmati Xalqaro jamoatchilik radiosi tomonidan tarqatiladi. *Vashington milliy soboridagi Rojdestvo* - soat 9:00 da jonli teleko'rsatuvlar, Rojdestvo kunida Eucharist ham. U WJLA-TV tomonidan ishlab chiqariladi. Amerika Qo'shma Shtatlarining aksariyat shaharlarida milliy filiallarda namoyish etiladi. Ba'zi filiallar xizmatni tushda efirga uzatadilar. Sobordagi Rojdestvo xizmati 1953- yildan 2010-yilgacha televidenie orqali xalqqa translyatsiya qilingan va hali ham soborning bosh sahifasidan jonli efirda.

Musiqa
------

1909-yilda tashkil etilgan Vashington milliy sobori erkaklar va o'g'il bolalar xori, ingliz xor an'analariga ko'ra, Amerika Qo'shma Shtatlaridagi sho'ba maktabiga ega bo'lgan juda kam sonli erkaklar va o'g'il bolalar sobori xorlaridan biridir. O'n sakkizdan yigirma ikki nafargacha trebl qo'shiq aytadigan o'g'il bolalar 8 yoshdan 14 yoshgacha bo'lgan. Vokal stipendiyalari bo'yicha o'g'il bolalar uchun sobor maktabi, Sent Albans maktabida o'qiydilar .

1997-yilda Bryus Nesvik tomonidan erkaklar va o'g'il bolalar xori kabi erkaklardan foydalangan holda, erkaklar va qizlar xori tashkil etildi. Xor milliy sobor maktabida vokal stipendiyasi bo'yicha tahsil olayotgan o'rta maktab qizlaridan iborat. Ikki xor hozirda xizmat vazifalarini baham ko'radi va vaqti-vaqti bilan hamkorlik qiladi.

 2010-yilda Vashington milliy soboridagi Buyuk organ konsoli. U to'rtta qo'llanmani o'z ichiga oladi:Choir,Great,

Swell va Solo. U Buyuk xorda joylashgan.
Yaqinda ikkala xor ham bor.  Rojdestvo albomi, shu jumladan, bir necha CD, qayd Ståle Kleibergning *natsistlar quvg'in qurbonlari uchun rekviyemining* AQSh premyerasi va vatanparvarlik albomlari shular jumlasidandir.

Xor guruhlari har kuni ertalab maktab jadvaliga kiritilgan baholi sinfda alohida mashq qilishadi. Xorchilar haftaning besh kuni Evensong qo'shig'ini kuylashadi (seshanba va payshanba kunlari o'g'il bolalar xori, dushanba va chorshanba kunlari esa qizlar xori). Xorlar yakshanba kungi ibodat vazifalarini almashtiradilar, ular qo'ng'iroq bo'lganda ertalab Eucharist va tushdan keyin Evensongni kuylashadi. Shuningdek, xorlar ko'plab davlat va milliy tadbirlarda kuylashadi. Xorlar har yili Rojdestvo kunida *Vashington milliy soborida* namoyish etiladi. U Rojdestvo kunida milliy efirga uzatiladi.

Buyuk organ 1938-yilda Ernest M. Skinner va Son Organ kompaniyasi tomonidan o'rnatildi. Asl asbob taxminan 8400 dan iborat edi. Asbob Aeolian-Skinner Organ kompaniyasi tomonidan 1963-yilda va yana 1970-1975-yillarda kengaytirilgan. Shu vaqt ichida asl asbobning yarmidan koʻpi olib tashlangan. Hozirgi asbob 189 tadan iborat o'rinlar va 10,647 quvurlarni tashkil etadi. 

Organ Dobson Pipe Organ Builders tomonidan qurilgan yangi asbob bilan almashtirilishi kerak edi. Ammo bu reja 2009-yilda bekor qilindi , 2018-yilga kelib, organni almashtirish amalga oshiriladimi yoki yo'qmi hozircha noma'lum.

Maykl Makkarti musiqa bo'yicha kanon direktori, Tomas Sheehan sobor organisti va musiqa bo'yicha direktor yordamchisi, Jorj Fergus esa organist yordamchisi sifatida qo'yildi. Carillonneur - Edvard M. Nassor,  sobiq organistlar va xormeysterlar orasida Edgar Priest, Robert Jorj Barrou, Pol Kallavey, Richard Ueyn Dirksen, Duglas Mayor, Bryus Nesvik, Jeyms Litton, Erik Suter, Skott Dettra, Kristofer Betts va Benjamin Straleylar bor edi.

Vashington milliy soborining rezident xori sobor xor jamiyati hisoblanadi.

Sobor Shimoliy Amerikada ham karillon, ham o'zgaruvchan qo'ng'iroqlar to'plamiga ega bo'lgan noyob jamlanmadir.

10 ta qo'ng'iroq chalinishi (tenor 32 uzoq cwt 0 qr 4 funt; 3588 funt yoki 1,627 kg da ) to'liq doira qo'ng'iroq qilish uchun inglizcha uslubda osilgan. Barcha o'nta film 1962-yilda London, Angliyaning Mears & Stainbank (hozirda The Whitechapel Bell Foundry nomi bilan tanilgan) tomonidan ijro etilgan. 

Karillonda 17 pound (7.7 kg) gacha bo'lgan 53 ta qo'ng'iroq bor. Ulardan 24,000 pound (11,000 kg) va 1963-yilda Angliyaning Loughboro shahridagi John Taylor & Co tomonidan ishlab chiqarilgan. Qo'ng'iroqlar *o'lik* holda osilgan, ya'ni qattiq mahkamlangan va klaviaturadan faollashtirilgan bolg'alar bilan ichki qismga urilgan.

Dafn marosimlari
----------------

Bir necha taniqli Amerika fuqarolari, Vashington milliy sobori va uning kolumbariysida dafn etilgan: 

 Vudro Vilsonning qabri
* Larz Anderson, diplomat, san'at kollektsiyachisi. Uning rafiqasi Isabel Weld Perkins u bilan birga sobordagi Avliyo Meri kapellasida dafn etilgan.
* Tomas Jon Klaggett, Merilend episkop yeparxiyasining birinchi episkopi
* Uilyam Forman Kreyton, Vashingtonning beshinchi episkopi,
* Jozef E. Devis, diplomat, prezident maslahatchisi. U onasi Reychel Devis (Rahel o Fôn) sharafiga soborda vitraj oynasini bergan.
* Jorj Dyui, Qo'shma Shtatlar dengiz floti admirali
* Angus Dun, Vashingtonning to'rtinchi episkopi
* Filip H. Frohman, sobor me'mori, Bodleyning o'limidan keyin
* Jorj A. Garret, diplomat, AQShning Irlandiyadagi birinchi elchisi
* Julia Dent Cantacuzène Spiransky-Grant, prezident Uliss S. Grantning nabirasi,
* Alfred Xarding, Vashingtonning ikkinchi episkopi
* Kordell Xall, Amerika Qo'shma Shtatlari Davlat kotibi
* Helen Keller, muallif, o'qituvchi, ko'r va karlar uchun himoyachi,
* Jon Raleigh Mott, YMCA va Butunjahon nasroniy talabalar federatsiyasining xushxabarchisi va rahbari,
* AS Mayk Monroni, AQSh vakili, senator
* Jo Allbritton, bankir, noshir va xayriyachi,
* Norman Prins, qiruvchi uchuvchi, Lafayette Escadrille uchuvchi korpusining a'zosi,
* Genri Y. Satterli, Vashingtonning birinchi episkopi,
* U yerda sobor dekani va prezident Vudro Vilsonning nabirasi Frensis Bous Sayre kichik qilib ham dafn etilgan.
* Metyu Shepard, taniqli LGBT arbobi, nafrat jinoyati qurboni
* Jon Uesli Snayder, Truman ma'muriyatida G'aznachilik kotibi,
* Leo Sowerby, bastakor, cherkov musiqachisi,
* Anne Sallivan, Xelen Kellerning tarbiyachisi va hamrohi, bu yerda dafn etilgan birinchi ayol,
* Styuart Symington, AQSh senatori, prezidentlikka nomzod bo'lgan.
* Genri Vogan, arxitektor, Bodlining hamkori
* Jon T. Uoker, Vashingtonning oltinchi episkopi
* Tomas C. Vasson, diplomat va Quddusdagi AQSh bosh konsuli
* Isabel Weld Perkins, muallif, Lars Andersonning rafiqasi
* Edit Vilson, Vudro Vilsonning ikkinchi rafiqasi bo'lgan.
* Vudro Vilson, AQShning 28-prezidenti. Uilson qabrida Amerika Qo'shma Shtatlari Prezidenti muhri va Prinston universiteti va Devidson kolleji gerbidagi variantlar mavjud. Uilson Kolumbiya okrugida dafn etilgan yagona Amerika prezidenti hisoblanadi.

Maktablar
---------

Vashington milliy sobori hududida uchta xususiy Episkop maktabi mavjud.

* Bovuar maktabi 3-sinfgacha maktabgacha ta'lim muassasalariga xizmat ko'rsatadigan qo'shma maktab;
* Sent-Albans maktabi, to'rtinchidan o'n ikkigacha bo'lgan o'g'il bolalar maktabi;
* Milliy sobor maktabi, to'rtinchidan o'n ikkinchi sinfgacha bo'lgan qizlar maktabi.

OAV
---

The West Wing 2-mavsum finalida "Ikki sobor "da sobor katta rol o'ynadi. Bosh qahramonning dafn marosimidan keyingi sahnada Prezident Bartlet ingliz va lotin tillaridagi dialogni jamlagan holda, Xudo bilan bir tomonlama bahslashadi.

Shuningdek qarang
-----------------

* Qo'shma Shtatlar episkop soborlari ro'yxati;
* Qo'shma Shtatlardagi soborlar ro'yxati;
* Barcha Hallows Gildiya karuseli;
* Vashington milliy sobori politsiyasi;
* Milliy beg'ubor ziyoratgohning bazilikasi;
* Birlashgan Millatlar Tashkilotining cherkov markazi.

  

**Nigora** **Ko'chmurodova**

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  Episcopal Church*. Consecration of the Cathedral Church of Saint Peter and Saint Paul in the City and Diocese of Washington: A Litany of Thanksgiving: Celebration of the Holy Eucharist ... : Sunday, September Thirtieth, Nineteen Hundred and Ninety, at Eleven O'clock*. The Cathedral, 1990. 6-aprel 2013-yilda qaraldi.
2. ↑  *The Episcopal Church Center.*  (2011). 9-yanvar 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-aprel 2013-yil.
3. 1 2 3 4 5 6 . *Washington National Cathedral*.
4. ↑ . *Washington National Cathedral* (2016). 17-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-aprel 2018-yil.
5. ↑  Quinn, Fredrick*. A House of Prayer for All People: A History of Washington National Cathedral*. Church Publishing, Inc. October 1, 2014 — 3 bet. ISBN 9780819229243. „The quest for a National Cathedral, the best-known endeavor of Satterlee's episcopate, had deep roots in American national life. Major Pierre L'Enfant envisioned "a great church for national purposes" in his original plans for the city of Washington, but nothing came of the idea. After several meetings of leading Washington figures, including planning sessions in the home of Charles C. Glover, president of the Riggs Bank, the Protestant Episcopal Church Foundation was created on January 6, 1893, by Act of Congress, signed by President Benjamin Harrison."
6. ↑ .  Washington Theological Consortium. Qaraldi: 2-oktabr 2009-yil.
7. ↑  *Clark.*. *USA Today* (21-iyun 2007-yil).
8. ↑  *Andrew Glass.*  (en). *POLITICO*. Qaraldi: 9-fevral 2020-yil.
9. 1 2 3 4 .  Washington National Cathedral.
10. ↑  *Johnson.*. *CNBC* (30-noyabr 2018-yil). Qaraldi: 1-dekabr 2018-yil.
11. ↑  *Miller.*. *The Washington Post* (1-dekabr 2018-yil). 2-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-dekabr 2018-yil.
12. ↑ . *Washington National Cathedral*. 2-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi.
13. ↑ . *Washington National Cathedral*. 22-noyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-aprel 2018-yil.
14. ↑  „Service for Helen Keller". *Canberra Times* (4-iyun 1968-yil), s. Page 5  col 1. Qaraldi: 13-noyabr 2022-yil. „Miss Keller's body was cremated today at a private ceremony. The ashes will be taken to Washington tomorrow and will be placed in a crypt in the cathedral following the service.".
15. ↑  *Hill, Retha*. „Washington Says Goodbye to Diana". *The Washington Post* (6-sentabr 1997-yil). Qaraldi: 25-may 2018-yil.
16. ↑  „Charles W. Colson funeral". *Washington Post*. Qaraldi: 27-oktabr 2018-yil.
17. ↑ . *Washington National Cathedral*. 22-noyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-mart 2018-yil.
18. ↑  .
19. ↑  *Hubbard.*. *Town & Country* (16-sentabr 2022-yil). Qaraldi: 16-sentabr 2022-yil.
20. ↑  *Martin Luther King Jr.*  (31-mart 1968-yil). 3-iyun 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyun 2011-yil.
21. 1 2  „D.C. earthquake damages National Cathedral, Washington Monument". *WJLA-TV* (25-avgust 2011-yil). Qaraldi: 18-avgust 2011-yil.
22. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  *Fandos, Nicholas*. „National Cathedral's Repair Work: Finials, Finance and Faith". *The New York Times* (4-iyul 2015-yil). Qaraldi: 5-iyul 2015-yil.
23. ↑  *Hill, Daniel*. „National Cathedral Adds Safety Netting". *The Washington Times* (1-sentabr 2011-yil). Qaraldi: 5-iyul 2015-yil.
24. 1 2  *Ruane, Michael E.*. Cathedral Seeks to Raise $25 Million. *The Washington Post* (5-oktabr 2011-yil), s. B1.
25. ↑  *Trescott, Jacqueline*. „National Cathedral, Renwick Gallery Win Federal Funds". *The Washington Post* (2-fevral 2011-yil). Qaraldi: 5-iyul 2015-yil.
26. ↑ . *Episcopal Church* (31-iyul 2012-yil). Qaraldi: 23-aprel 2018-yil.
27. ↑  „National Cathedral Earthquake Repairs to Top $26 million". *WJLA-TV* (22-avgust 2013-yil). Qaraldi: 5-iyul 2015-yil.
28. ↑  *Boorstein, Michelle*. „National Cathedral Opens Worship Space to Free Classes and More to Boost Profile, Coffers". *The Washington Post* (15-yanvar 2014-yil).
29. ↑  *Marmer, Gerri*. „Religion Events From Around the Washington Area". *The Washington Post* (5-dekabr 2014-yil).
30. ↑  „Making Washington's National Cathedral Whole Again" (video). *Fox News* (5-aprel 2015-yil). Qaraldi: 6-aprel 2015-yil.
31. ↑  „Cathedral to Explore Racial Justice Through Public Forums, Arts, Worship". *Washington National Cathedral*. Qaraldi: 25-oktabr 2016-yil.
32. ↑  *Budde.*. *Washington National Cathedral* (6-sentabr 2017-yil). 22-noyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-sentabr 2017-yil.
33. ↑  The Episcopal Church (23-yanvar 2003-yil). „Baxter plans to step down as dean of National Cathedral". Press-reliz.
34. ↑ . *Washington National Cathedral*.
35. ↑  *Murphy, Caryle*. „Rockville Woman Leaves $15 Million to Cathedral". *The Washington Post* (18-mart 2000-yil), s. B3. Qaraldi: 22-noyabr 2022-yil.
36. ↑  The Episcopal Church (11-may 2007-yil). „Washington, D.C.: Cathedral opens first underground bus garage in nation's capital". Press-reliz.
37. 1 2 3  *Zongker, Brett*. „National Cathedral's Preservation, Financial Needs Top $50 Million". Associated Press (14-mart 2012-yil). Qaraldi: 5-iyul 2015-yil.
38. ↑ . *Washington National Cathedral*. Qaraldi: 23-aprel 2018-yil.
39. 1 2 3 4  *Gowen, Annie*. „National Cathedral finds itself in a bind". *The Washington Post* (11-iyun 2010-yil).
40. ↑  *Sullivan, Patricia*. „The Very Rev. Samuel Lloyd, dean of Washington National Cathedral, to resign". *The Washington Post* (8-iyul 2011-yil).
41. ↑  Virginia Theological Seminary (25-yanvar 2013-yil). „Bishop Payne Library Receives Large Collection of Rare Books from the Washington National Cathedral". Press-reliz.
42. ↑ . *space.com* (12-sentabr 2012-yil). Qaraldi: 16-sentabr 2012-yil.
43. ↑ . *Washington National Cathedral*.
44. ↑  Graff, Garrett M.*. Raven Rock: The Story of the U.S. Government's Secret Plan to Save Itself – While the Rest of Us Die*. Simon & Schuster, 2017.
45. ↑ . *Washington National Cathedral*.
46. ↑  *Hollerith, Randy*. „Hollerith named next Dean of National Cathedral". Qaraldi: 23-may 2016-yil.
47. ↑  *Rockett.*. *Richmond Times-Dispatch* (23-may 2016-yil). Qaraldi: 23-may 2016-yil.
48. ↑ . *Washington National Cathedral*. Qaraldi: 23-aprel 2018-yil.
49. ↑ . *American Guild of Organists: District of Columbia Chapter*. Qaraldi: 23-aprel 2018-yil.
50. ↑  „Fans Pipe Up About Replacing Venerable Cathedral Organ". *The Washington Post*. Qaraldi: 16-dekabr 2018-yil.
51. ↑ . 30-noyabr 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-dekabr 2018-yil.
52. ↑ . *Washington National Cathedral*.
53. ↑ . *Dove's Guide for Church Bell Ringers*. Qaraldi: 29-noyabr 2012-yil.
54. ↑ . *Washington National Cathedral*. Qaraldi: 23-aprel 2018-yil.
55. ↑  Victoria. Dawson*. Washington National Cathedral guidebook*, Vochinsky, Eric. Washington National Cathedral (Washington, D.C.), Washington, D.C.: Washington National Cathedral, 2008. ISBN 9780615236124. OCLC 880900586.
56. ↑  Christine Hauser, *Shepard Laid to Rest at National Cathedral Decades After His Murder*, *nytimes.com*, October 26, 2018.
57. ↑  .

Bibliografiya
-------------

* Marjori Xant, *Tosh o'ymakorlari: Vashington milliy sobori ustalari* (Smitsonian, 1999-yil).
* Devid Xayn, *Noble Pauell va XX asrdagi episkop tashkiloti*. Piter V. Uilyamsning so'zboshi. Shahar: Universitet. Illinoys Press, 2001; Eugene, Ore.: Wipf & Stock, 2007. U WNC dekani va Voizlar kolleji nazoratchisi bo'lganida Pauell haqidagi bobni o'z ichiga oladi.
* *Bosqichma-bosqich va toshdan tosh: Vashington milliy sobori tarixi* (WNC, 1990).
* *Vashington sobori uchun qo'llanma* (Milliy sobor uyushmasi, 1945-yil).
* Piter V. Uilyams, *Xudoning uylari: Qo'shma Shtatlardagi mintaqa, din va arxitektura* (Urbana: Illinoys universiteti Press, 1997).
* *Katedral yoshi* (jurnal).

Tashqi havolalar
----------------

* Geographic data related to Washington National Cathedral at OpenStreetMap
* Rasmiy sayti Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash
* Episcopal Diocese of Washington
* *Jay Hall Carpenter, gargoyle sculptor, 20 years at the cathedral*
* *What does Darth Vader have to do with the Cathedral?* Arxivlandi 2015-02-13Wayback Machine saytida.
* Outdoor sculptures at the Washington National Cathedral
* Washington National Cathedral Documentary produced by WETA-TV
* Three Things That Happened at the Nationals Cathedral – blog post by Ghosts of DC
* Video showing exterior and interior of the Cathedral from 2016