**Axel Laurent Angel Lambert Witsel** (1989-yil 12-yanvarda tugʻilgan) — Belgiyalik professional futbolchi, La Liga klubi Atletiko Madrid va Belgiya terma jamoasida oʻynaydi. Witsel Belgiyaning asosiy jamoasiga oʻng qanot yarim himoyachisi sifatida va hujumkor yarim himoyachi sifatida ham oʻynay oladi, .

U oʻz faoliyatini tugʻilib oʻsgan „Standart Lyej" klubida boshlagan, 183 oʻyinda maydonga tushib, 42 gol urgan va beshta ichki sovrinni qoʻlga kiritgan. U 2008-yilda Belgiyaning „Oltin butsasi" bilan taqdirlangan. Portugaliyadagi „Benfika" bilan bir mavsumdan soʻng, u 2012-yilda Sankt-Peterburgning „Zenit" klubiga 40 million yevro evaziga shartnoma imzoladi. Witsel 2017-yil yanvar oyida Tyantszin Quanjianga jo‘nab ketishidan oldin Rossiyadagi faoliyati davomida to‘rtta mukofotni qo‘lga kiritdi. U 2018-yilning avgustida Dortmundning „Borussiya" klubi bilan Yevropaga qaytgandi. Bundesliga jamoasi bilan Witsel 2019-yilgi DFL-Superkubogi va 2020-21-yilgi DFB-Pokal musobaqalarida gʻolib chiqdi.

Witsel 2008-yilda terma jamoadagi debyutini o‘tkazdi va 2018-yilning 15-noyabrida Belgiya terma jamoasidagi 100-uchrashuvini o‘tkazdi. U 2014 va 2018-yillarda FIFA Jahon chempionatida va 2016 va 2020-yillarda UEFA Yevropa chempionatida mamlakatni himoya qilgan.

Klubdagi faoliyati
------------------

### Standard Liège

2006-yil 17-sentabrda 17 yoshli Witsel „Standard Liège" jamoasida „Bryussel" ga qarshi oʻyinda 89-daqiqada Stiven Defurning oʻrniga maydonga tushdi. Oradan 11 kun oʻtib, u oʻrinbosar sifatida Yevropadagi ilk debyutini oʻtkazdi. 

2007-08 yilgi mavsumda, 18 yoshida, u oʻsha yili Belgiya ligasi chempioni boʻlgan „Standard Liège" jamoasining asosiy aʼzosi edi. Bu yil davomida u boshqa belgiyalik isteʼdodlar Defur va Maruan Fellayni bilan birga yosh yarim himoyachini shakllantirdi. Keyingi mavsumda u ikki oʻyinli pley-offda penaltidan gʻalaba golini urdi va chempionlikni hal qildi.

### Benfica

Witsel Portugaliyaning „Benfica" klubi bilan 2011-yil 13-iyulda 5 yillik shartnomaga imzo chekdi. Witsel 2011-yil 24-avgustda Chempionlar Ligasi pley-off javob o‘yinida "Tvente" ga qarshi 3:1 hisobida g‘alaba qozonib, „Benfica"ni umumiy 5:3 hisobidagi g‘alaba bilan guruh bosqichiga olib chiqdi.

 Witsel 2012-yilda „Benfika" safida „Zenit"ga qarshi oʻynagan
U 2012-yil 9-yanvarda Taça da Ligada Vitoriya de Gimarasni 4:1 hisobida mag‘lubiyatga uchratgan uchrashuvda hisobni ochdi. Witsel oʻzining toʻrtinchi golini 18-yanvar kuni Tasa da Liga oʻyinida Santa Klara darvozasiga kiritdi. „Benfica" 14 aprel kuni Gil Visentega qarshi finalga chiqdi va Witsel „Uchrashuvning eng yaxshi oʻyinchisi" mukofotiga sazovor boʻldi, chunki „Benfica" 2:1 hisobida gʻalaba qozonib, toʻrtinchi marta Tasa da Liga chempionligini qoʻlga kiritgan edi.

### Zenit Saint Petersburg

2012-yil 3-sentabrda Witsel 5 yillik shartnoma imzolaganidan soʻng Sankt-Peterburgning „Zenit" klubiga 40 million yevro evaziga imzo chekdi. Witsel 14-sentabr kuni Rossiya Premer-ligasida debyut qildi va 70-daqiqada Konstantin Zyryanov oʻrniga maydonga tushdi, „Zenit" Grozniyning "Terek "ga 2:0 hisobida yutqazdi. U klubdagi dastlabki ikkita golini 30-noyabr kuni „Lujniki" stadionida „Zenit" Moskvaning „Spartak" klubini 4:2 hisobida mag‘lub etganida kiritdi. Witsel 2013-yil 30-mart kuni „Terek Grozniy"ga qarshi o‘yinda „Zenit"ning g‘alaba qozongan to‘pini sakkizinchi daqiqada kiritdi, uning jamoasi 3:0 hisobida g‘alaba qozondi.

2014-yil 16-sentyabrda 2014-2015-yilgi UEFA Chempionlar Ligasi guruh bosqichidagi „Zenit"ning birinchi o‘yinida Witsel sobiq jamoasi „Benfica" ustidan mehmonda 2:0 hisobida g‘alaba qozonib, „Zenit"ning ikkinchi golini kiritdi. Chempionlar Ligasi guruhida uchinchi oʻrinni egallagan „Zenit" Yevropa Ligasi pley-off bosqichiga yoʻl oldi; 2015-yil 12-mart kuni Torinoga qarshi 1/8 finalning birinchi o‘yinida Witsel to‘p kiritib, „Zenit" Italiya klubini 2:0 hisobida mag‘lub etdi. 26-aprel kuni Petrovskiy stadionida boʻlib oʻtgan liga oʻyinida "Zenit "Tulaning „Arsenal" jamoasini magʻlub etganida Witsel oʻyindagi yagona golni oʻn yettinchi daqiqada kiritdi. 17-may yakshanba kuni Witsel to‘liq 90 daqiqa o‘ynadi, chunki „Zenit" „Ufa" bilan 1:1 hisobida durang o‘ynadi va Premer-liga kubigini qo‘lga kiritish uchun zarur bo‘lgan ochkoni qo‘lga kiritdi.

 Witsel 2016-yilda Sankt-Peterburgning „Zenit" jamoasida „Dundalk"ga qarshi oʻynagan
2015-yilning 12-iyulida boʻlib oʻtgan Rossiya Superkubogida Witsel oʻzining penaltidan tepgan toʻpini 1:1 hisobida yakunlagan "Lokomotiv" ustidan 4:2 hisobidagi gʻalabaga erishdi.

### Tyantszin Quanjian

2017-yilning 3-yanvarida „Zenit" Witsel Xitoyning „Tyanszin Tsyuantszyan" klubiga o‘tganini rasman eʼlon qildi.

2017-yilning 4-martida Witsel „Quanjian" safida „Guanchjou R&amp;F"ga 2:0 hisobida mag‘lub bo‘ldi. Bir hafta oʻtgach, u „Shanxay Grenlandiya Shenxua" bilan 1:1 hisobida durang oʻynab, Xitoy Superligasida klub tarixidagi ilk golini kiritdi.

### Borussia Dortmund

 Witsel 2021-yilda Dortmundning „Borussiya" tarkibida
2018-yilning 6-avgustida Witsel Bundesliga klubi Dortmundning Borussiya klubi bilan shartnoma imzoladi va 2022-yilning 30-iyuniga qadar davom etadigan to‘rt yillik shartnomaga kelishib oldi. 21-avgust kuni u DFB-Pokal birinchi davrasida SpVgg Greyter Fyurtga qarshi oʻyinda zaxiradan maydonga tushganidan soʻng, qoʻshib berilgan vaqtda hisobni tenglashtirgan golni urdi va hisobni 1:1 koʻrinishiga keltirdi. Witsel 26-avgust kuni „RB Leyptsig" ustidan 4:1 hisobida g‘alaba qozongan o‘yinda klub safidagi debyutida Bundesligadagi ilk golini urdi.

### Atletico Madrid

2022-yilning 7-iyulida Madridning „Atletico" klubi rasman eʼlon qildiki, Witsel „Borussiya Dortmund" bilan shartnomasi tugaganidan soʻng, klub bilan bir yillik shartnomaga tekin transfer orqali imzo chekkan. Bosh murabbiy Diego Simeone qoʻl ostida Witsel 5-3-2 sxemasida orqa uchlik oʻrtasida himoyachi sifatida oʻynay boshladi.

Xalqaro maydonlarda
-------------------

Kattalar safida xalqaro debyut qilishdan oldin u 2007-yilda 21 yoshgacha boʻlganlar jamoasida oʻynagan va toʻqqizta oʻyin oʻtkazib, jamoasiga 2007-yilgi 21 yoshgacha boʻlgan futbolchilar oʻrtasidagi Yevropa chempionatining yarim finaliga chiqgan.

2008-yil 26-martda Witsel Marokashga qarshi o‘rtoqlik o‘yini chog‘ida milliy terma jamoadagi debyutini o‘tkazdi. Oʻyinda 1:4 hisobida magʻlub boʻldi, ammo Witsel Belgiya uchun birinchi golini urdi.

 Witsel UEFA Yevro-2012 saralashida Avstriya bilan oʻynashdan oldin Belgiya terma jamoasi safiga kirdi.
Witselning xalqaro musobaqadagi birinchi goli Marokash golidan uch yil oʻtib, UEFA Yevro-2012 saralash bosqichining A guruhida Avstriyaga qarshi oʻyinda oltinchi daqiqada kiritildi va uning ikkinchi goli ikkinchi boʻlimda kiritildi. 2011-yil 11-oktabrda Germaniyadan uchralgan mag‘lubiyat va Turkiyaning Ozarbayjon ustidan qozonilgan g‘alabasi bilan Belgiyaning UEFA Yevro-2012 saralashiga bo‘lgan umidlari puchga chiqdi.

2014-yilning 13-mayida Witsel Belgiya terma jamoasining 2014-yilgi FIFA Jahon chempionati uchun qaydnomasiga kiritildi. U jamoaning turnirdagi birinchi oʻyinida, Belo-Orizontida Jazoirga qarshi 2:1 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda yarim himoyada boshladi.

Witsel 2016-yilning 31-mayida eʼlon qilingan UEFA Yevro-2016da Belgiya terma jamoasida ham ishtirok etdi. U chempionatdagi ilk turnir golini E guruhida Irlandiya Respublikasiga qarshi oʻyin qaytnomasini kiritildi.

 Aksel Witsel JCh −2018da Belgiya terma jamoasi safida
U 2018-yilgi Jahon chempionati saralash bosqichida Gibraltar ustidan yirik gʻalabalarda ikkita gol urdi. Murabbiy Roberto Martines uni Rossiyadagi final turniri uchun qaydnomaga kiritdi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Witselning uchta farzandi bor. U otasi orqali Martiniquais naslidan. U bolaligidan "Arsenal"ga muxlislik qilgan.

Faoliyat statistikasi
---------------------

### Klub

 Witsel 2016-yilda "Dundalk "bilan „Zenit" uchun UEFA ropa Ligasi bahsida

Chempionatdagi natijalari| Klub | Mavsum | League | National Cup | League Cup | Continental | Boshqa | Jami |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Chempionat | Oʻyinlar | Gollar | Oʻyinlar | Gollar | Oʻyinlar | Gollar | Oʻyinlar | Gollar | Oʻyinlar | Gollar | Oʻyinlar | Gollar |
| Standard Liège | 2006-07 | Belgian Pro League | 16 | 2 | — | — | 1 | 0 | — | 17 | 2 |
| 2007-08 | Belgian Pro League | 33 | 7 | — | — | 3 | 1 | — | 36 | 8 |
| 2008-09 | Belgian Pro League | 35 | 8 | — | — | 10 | 1 | 1 | 0 | 46 | 9 |
| 2009-10 | Belgian Pro League | 27 | 6 | 1 | 1 | — | 12 | 3 | 1 | 1 | 41 | 11 |
| 2010-11 | Belgian Pro League | 37 | 10 | 6 | 2 | — | — | — | 43 | 12 |
| Jami | 148 | 33 | 7 | 3 | — | 26 | 5 | 2 | 1 | 183 | 42 |
| Benfica | 2011-12 | Primeira Liga | 29 | 1 | 1 | 0 | 4 | 2 | 14 | 2 | — | 49 | 5 |
| 2012-13 | Primeira Liga | 3 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | — | — | 3 | 0 |
| Jami | 32 | 1 | 1 | 0 | 4 | 2 | 14 | 2 | — | 52 | 5 |
| Zenit Saint Petersburg | 2012-13 | Russian Premier League | 19 | 4 | 3 | 0 | — | 9 | 1 | — | 31 | 5 |
| 2013-14 | Russian Premier League | 30 | 4 | 1 | 0 | — | 11 | 0 | 1 | 0 | 43 | 4 |
| 2014-15 | Russian Premier League | 28 | 4 | 1 | 0 | — | 13 | 2 | — | 42 | 6 |
| 2015-16 | Russian Premier League | 29 | 3 | 4 | 2 | — | 7 | 1 | 1 | 0 | 41 | 6 |
| 2016-17 | Russian Premier League | 16 | 1 | 1 | 0 | — | 6 | 0 | 0 | 0 | 23 | 1 |
| Jami | 122 | 16 | 10 | 2 | — | 46 | 4 | 2 | 0 | 180 | 22 |
| Tianjin Quanjian | 2017 | Chinese Super League | 27 | 4 | 2 | 0 | — | — | — | 29 | 4 |
| 2018 | Chinese Super League | 9 | 1 | 1 | 1 | — | 8 | 0 | — | 18 | 2 |
| Jami | 36 | 5 | 3 | 1 | — | 8 | 0 | — | 47 | 6 |
| Borussia Dortmund | 2018-19 | Bundesliga | 33 | 4 | 3 | 1 | — | 7 | 1 | — | 43 | 6 |
| 2019-20 | Bundesliga | 28 | 4 | 3 | 0 | — | 7 | 0 | 1 | 0 | 39 | 4 |
| 2020-21 | Bundesliga | 15 | 0 | 2 | 0 | — | 5 | 1 | 0 | 0 | 22 | 1 |
| 2021-22 | Bundesliga | 29 | 2 | 3 | 0 | — | 8 | 0 | 1 | 0 | 41 | 2 |
| Jami | 105 | 10 | 11 | 1 | — | 27 | 2 | 2 | 0 | 145 | 13 |
| Atlético Madrid | 2022-23 | La Liga | 2 | 0 | 0 | 0 | — | 0 | 0 | — | 2 | 0 |
| Umumiy | 444 | 65 | 32 | 7 | 4 | 2 | 121 | 13 | 6 | 1 | 608 | 88 |

 Witsel xalqaro burchda isinish, 2017-yil
### Xalqaro

| Milliy terma jamoa | Yil | Xalqaro oʻyinlar | Gollar |
| --- | --- | --- | --- |
| Belgiya | 2008-yil | 7 | 1 |
| 2009-yil | 3 | 1 |
| 2010-yil | 5 | 0 |
| 2011-yil | 11 | 3 |
| 2012-yil | 9 | 0 |
| 2013-yil | 10 | 0 |
| 2014-yil | 11 | 1 |
| 2015-yil | 9 | 0 |
| 2016-yil | 15 | 2 |
| 2017-yil | 7 | 1 |
| 2018-yil | 13 | 0 |
| 2019-yil | 5 | 0 |
| 2020-yil | 5 | 1 |
| 2021-yil | 10 | 1 |
| 2022-yil | 4 | 1 |
| Jami | 124 | 12 |

Manbalar
--------

1. ↑  „Conselho de disciplina" [Disciplinary board] (pt) (PDF).  Portuguese Football Federation (23-mart 2012-yil). 9-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. ↑  „FIFA World Cup Russia 2018: List of players: Belgium".  FIFA (15-iyul 2018-yil). 30-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-iyun 2019-yil.
3. ↑  „Axel Witsel".  Eurosport. Qaraldi: 11-iyun 2019-yil.
4. ↑  „Benfica sign Witsel".  ESPNFC (14-iyul 2011-yil).
5. ↑  „Witsel delivers as Benfica oust Twente".  UEFA (24-avgust 2011-yil).
6. ↑  „V.Guimarães 1–4 Benfica".  LPFP. 28-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-dekabr 2012-yil.
7. ↑  „Benfica 2–0 Sta. Clara".  LPFP. 1-avgust 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-dekabr 2012-yil.
8. ↑  „Witsel foi o Man of The Match".  LPFP (15-aprel 2012-yil). 14-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-dekabr 2012-yil.
9. ↑  „Официальный сайт ФК "Зенит"". Qaraldi: 26-iyun 2016-yil.
10. ↑  „Comunicado" (pt).  CMVM (3-sentyabr 2012-yil). Qaraldi: 31-dekabr 2014-yil.
11. ↑  „Zenit 0 – 2 Terek Grozny".  ESPNFC (14-sentyabr 2012-yil).
12. ↑  „Spartak Moscow 2 – 4 Zenit St Petersburg".  ESPNFC (30-noyabr 2012-yil).
13. ↑  „Terek Grozny 0–3 Zenit St. Petersburg".  ESPNFC (30-mart 2013-yil).
14. ↑  „Familiar Zenit faces come back to haunt Benfica". *UEFA* (16-sentyabr 2014-yil). Qaraldi: 17-iyul 2015-yil.
15. ↑  „Zenit ease to victory over ten-man Torino". *UEFA* (12-mart 2015-yil). Qaraldi: 17-iyul 2015-yil.
16. ↑  „Zenit St Petersburg 1–0 FC Arsenal Tula". *Yahoo Sports!* (26-aprel 2015-yil). Qaraldi: 17-iyul 2015-yil.
17. ↑  *Grez, Matias*. „Zenit St. Petersburg celebrate their fourth league title". *CNN* (2-iyun 2015-yil). Qaraldi: 6-sentyabr 2020-yil.
18. ↑  „Суперкубок России по футболу 2015, Финал" (ru). *RFPL* (12-iyul 2015-yil). Qaraldi: 17-iyul 2015-yil.
19. ↑  „Witsel will continue his career in China" (ru).  FC Zenit Saint Petersburg (3-yanvar 2017-yil).
20. ↑  „Alexandre Pato struggles as Tianjin Quanjian slump vs. Guangzhou R&F". *ESPN* (4-mart 2017-yil).
21. ↑  „Witsel scores Quanjian's maiden CSL goal". *MSN* (11-mart 2017-yil).
22. ↑  „Axel Witsel to join Borussia Dortmund from Tianjin Quanjian".  SkySports. Qaraldi: 7-avgust 2018-yil.
23. ↑  „Axel Witsel arrives at the BVB training camp".  Borussia Dortmund. Qaraldi: 7-avgust 2018-yil.
24. ↑  „Borussia Dortmund 4-1 RB Leipzig: As it happened!".  Bundesliga. Qaraldi: 27-avgust 2018-yil.
25. ↑  „Club Atlético de Madrid - Witsel is now a Red & White player" (en). *Club Atlético de Madrid*. Qaraldi: 7-iyul 2022-yil.
26. ↑  „Club Atlético de Madrid - Ya conocemos las alineaciones titulares para el Getafe-Atleti".
27. ↑  „Club Atlético de Madrid - Ya conocemos las alineaciones titulares para el Atleti-Villarreal".
28. ↑  „Axel Witsel marque, Stijn Stijnen se troue deux fois" (fr). *Le Soir* (27-mart 2008-yil). Qaraldi: 4-dekabr 2014-yil.
29. ↑  „Witsel bezorgt Rode Duivels zege van de hoop" (nl). *Sporza* (25-mart 2011-yil). Qaraldi: 4-dekabr 2014-yil.
30. ↑  *Potter, Steffen*. „Germany stamp out Belgium's fire". *uefa.com*. Union of European Football Associations (11-oktyabr 2011-yil). Qaraldi: 24-yanvar 2018-yil.
31. ↑  „Adnan Januzaj included in Belgium's World Cup squad". *BBC Sport* (13-may 2014-yil). Qaraldi: 15-may 2014-yil.
32. ↑  *Chowdhury, Saj*. „Belgium 2–1 Algeria". *BBC Sport* (17-iyun 2014-yil). Qaraldi: 17-iyun 2014-yil.
33. ↑  *@@BelRedDevils.* „.OFFICIAL ! Our final #Euro2016 squad list & numbers ! #TousenFrance" (31-may 2016-yil). Qaraldi: 24-yanvar 2018-yil.
34. ↑  *Lowe, Sid*. „Belgium get going as Romelu Lukaku punishes Republic of Ireland". *The Guardian* (18-iyun 2016-yil). Qaraldi: 14-oktyabr 2016-yil.
35. ↑  *Dorman, Matt*. „Belgium 9 Gibraltar 0: Trebles for Meunier and Lukaku as Hazard makes scoring return". Goal.com (31-avgust 2017-yil). Qaraldi: 4-sentyabr 2018-yil.
36. ↑  „World Cup 2018: Belgium include Vincent Kompany but Christian Benteke misses out". BBC Sport (4-iyun 2018-yil). Qaraldi: 4-sentyabr 2018-yil.
37. ↑  „Axel Witsel en très charmante compagnie" (fr). *La Dernière Heure* (23-oktyabr 2012-yil). Qaraldi: 23-aprel 2014-yil.
38. ↑  „Axel & Rafaella Witsel éblouissants lors de leur mariage religieux" (fr). *Sudinfo.be* (13-iyun 2015-yil). Qaraldi: 31-avgust 2017-yil.
39. ↑  „Mondial 2018 - France Belgique: Axel Witsel, l'autre Antillais endiablé". franceinfo. franceinfo (10-iyul 2018-yil). Qaraldi: 11-iyul 2018-yil.
40. ↑  *Dalmat, Syanie*. „Axel Witsel, le Belge qui aurait pu jouer pour la France". L'Equipe (10-iyul 2018-yil). Qaraldi: 11-iyul 2018-yil.
41. ↑  „Boyhood Arsenal fan Axel Witsel: "I have always liked Manchester United since I was young"" (en). *Eurosport UK* (7-may 2015-yil). Qaraldi: 28-fevral 2022-yil.