**Volkswagen –** nemis avtotransport ishlab chiqaruvchisi, shtab-kvartirasi Volfsburg, Quyi Saksoniya, Germaniyada joylashgan. 1937-yilda Germaniya Mehnat fronti tomonidan asos solingan va oʻzining mashhur qoʻngʻizi bilan mashhur boʻlib, u 2016 va 2017-yillarda jahon boʻylab sotilgan eng yirik avtomobil ishlab chiqaruvchisi boʻlgan Volkswagen guruhining flagman brendidir. Guruhning eng katta bozori Xitoyda boʻlib, u oʻz sotuvlari va daromadlarining 40 foizini taʼminlaydi. Nemischa "*Volk"* atamasi "odamlar" deb tarjima qilingan, shuning uchun *Volkswagen* "xalq mashinasi" deb tarjima qilingan.

Tarix
-----

### 1932–1940: "Xalq avtomobili" loyihasi

 Porsche Type 12 modeli (Zündapp), Sanoat madaniyati muzeyi, Nyurnberg
Volkswagen 1937-yilda Germaniya Mehnat fronti (*Deutsche Arbeitsfront*) tomonidan Berlinda tashkil etilgan.1930-yillarning boshlarida avtomobillar hashamatli edi – koʻpchilik nemislar mototsikldan koʻra murakkabroq narsalarni sotib olishga qodir emas edi va 50 nafar nemisdan faqat bittasi mashinaga ega edi. Potensial yangi bozorni qidirib, baʼzi avtomobil ishlab chiqaruvchilar – Mercedes 170H, BMW 3/15, Adler AutoBahn, Steyr 55 va Hanomag 1.3L va boshqalar mustaqil "xalq avtomobili" loyihalarini boshladilar.

Oʻsish tendensiyasi yangi paydo boʻlmagan; Kashshof avtomobil muhandisi Bela Barenyi 1920-yillarning oʻrtalarida asosiy dizaynni oʻylab topgan deb hisoblanadi. Josef Ganz Standard Superiorʼni ishlab chiqdi (uni "nemis Volkswagen" deb reklama qilishgacha boradi). Germaniyada Hanomag kompaniyasi 1925-yildan 1928-yilgacha 2/10 PS "Kommissbrot" kichik, arzon orqa dvigatelli avtomobilni ommaviy ishlab chiqargan. Shuningdek, Chexoslovakiyada nemis elitasi orasida juda mashhur boʻlgan Hans Ledvinka tomonidan yaratilgan Tatra T77 avtomobili har bir revizyonda kichikroq va arzonroq boʻlib borardi. Yuqori darajadagi avtomashinalar va poyga avtomobillari uchun taniqli dizayner Ferdinand Porsche koʻp yillar davomida ishlab chiqaruvchini oila uchun mos keladigan kichik mashinaga qiziqtirishga harakat qilgan. U 1933-yilda koʻplab mashhur gʻoyalar va bir nechta oʻziga xos gʻoyalardan foydalangan holda "Volksauto" nomli avtomashinani yaratdi, havo sovitkichli orqa dvigateli, buralish bari suspenziyasi va "qoʻngʻiz" shaklidagi avtomobilni birlashtirdi. Oldingi kapot yaxshi aerodinamika uchun yumaloqlangan (zarur, chunki u kichik dvigatelga ega edi).

 1930-yillardagi VW logotipi, bosh harflari stilize qilingan tishli gʻildirak va svastikaga oʻxshab aylanuvchi parvona bilan oʻralgan 
1934-yilda, yuqoridagi loyihalarning koʻpchiligi ishlab chiqilayotgan yoki ishlab chiqarishning dastlabki bosqichlarida Adolf Gitler ishtirok etdi va ikki katta va uchta bolani tashishga qodir boʻlgan asosiy transport vositasini ishlab chiqarishni buyurdi. U har bir nemis oilasi sotib olishga qodir boʻlgan mashinani xohlardi. "Xalq avtomobili" jamgʻarma rejasi orqali ishlab chiqilar edi (1938-yilda 396$).

Tez orada maʼlum boʻldiki, xususiy sanoat faqat 990 *RM*ga mashina ishlab chiqara olmaydi. Shunday qilib, Gitler Ferdinand Porsche dizaynidan foydalangan holda butunlay yangi davlat zavodiga homiylik qilishni tanladi (Gitlerning baʼzi dizayn takliflari, shu jumladan, hech narsa muzlab qolmasligi uchun havo sovitadigan dvigatel bilan). Maqsad nemis oilalari avtomobilni jamgʻarma sxemasi orqali sotib olishlari mumkin edi ("*Fünf Mark die Woche musst du sparen, willst du im eigenen Wagen fahren" – "Agar siz oʻz mashinangizda minishni istasangiz, haftasiga beshta markani ajratib qoʻyishingiz kerak*"), oxir-oqibat 336 000 ga yaqin odam toʻlagan. Biroq loyiha tijorat nuqtai nazaridan unumli emas edi va faqat davlat yordami uni saqlab qolishi mumkin edi.

Avtomobilning prototiplari "KdF-Wagen"(nemischa: *Kraft durch Freude* – "Quvonch orqali kuch") 1938-yildan boshlab paydo boʻldi (birinchi avtomobillar Shtutgartda ishlab chiqarilgan). Avtomobil allaqachon oʻziga xos yumaloq shaklga ega edi va havo sovitkichli, tekis toʻrtta, orqaga oʻrnatilgan dvigatelga ega edi. VW avtomobili sayohatlar va sayohatlar kabi narsalarni oʻz ichiga olgan koʻplab KdF dasturlaridan biri edi. *Volks —* ("Xalq") prefiksi nafaqat avtomobillarga, balki Germaniyadagi boshqa mahsulotlarga ham qoʻllangan; Masalan, "Volksempfänger" radio qabul qiluvchisi. 1937-yil 28-mayda Berlindagi Deutsche Arbeitsfront tomonidan *Gesellschaft zur Vorbereitung des Deutschen Volkswagens mbH* ("Germaniya Volkswagen Ltd.ni tayyorlash kompaniyasi") yoki qisqacha *Gezuvor* tashkil etildi. Bir yildan koʻproq vaqt oʻtgach, 1938-yil 16-sentyabrda u *Volkswagenwerk GmbH* deb oʻzgartirildi.

 VW turi 82E
Ervin Komenda, Auto Union kompaniyasining uzoq yillik bosh dizayneri, Ferdinand Porschening tanlab olingan jamoasining bir qismi prototipning avtomobil korpusini ishlab chiqdi, u bugungi kunda tanilgan Beetle edi. Bu 1920-yillarning boshidan beri nemis samolyotlarini loyihalashda ishlatiladigan shamol tunnelining yordami bilan yaratilgan birinchi mashinalardan biri edi. 

Yangi zavodning qurilishi 1938-yil may oyida zavod ishchilari uchun moʻljallangan yangi "Stadt des KdF-Wagens"(urushdan keyin Volfsburg nomini oldi) shaharchasida boshlandi. Bu zavod 1939-yilda urush boshlangan paytga qadar bir nechta avtomobil ishlab chiqargan edi. Bitta 1-toifa kabriolet Gitlerga 1944-yil 20-aprelda (uning 55 yoshga to‘lgan kuni) sovg‘a qilingan bo‘lsa-da, to‘ldirilgan saqlash shtamplarining birortasi ham aslida hech bir egasiga topshirilmagan.

### 1939-1944: Urush davridagi ishlab chiqarish va konslager mehnati

Urush ishlab chiqarishni harbiy transport vositalariga oʻzgartirdi - Type 82 *Kübelwagen* ("Paqir avtomobili") foydali avtomobili (VWning urush davridagi eng keng tarqalgan modeli) va amfibiya *Schwimmwagen* - nemis kuchlari uchun ishlab chiqarilgan. Volkswagenni haydagan birinchi xorijliklardan biri amerikalik urush muxbiri Erni Payl boʻlib, u 1943-yil may oyida Ittifoqchilarning Tunisdagi gʻalabasidan keyin bir necha kun davomida qoʻlga olingan Volkswagen mashinasidan foydalangan Urush davrida fashistlar Germaniyasi ishlab chiqarishning katta qismi kabi, Volkswagen zavodida, masalan, Arbeitsdorf konslagerida qul mehnatidan foydalanilgan. Kompaniya 1998-yilda urush paytida 15 000 qul ishlatganini tan oladi. Nemis tarixchilarining fikriga koʻra, Volkswagenning urush davridagi ishchi kuchining 80% qul mehnati edi. Qullarning koʻpchiligi zavod rahbarlarining iltimosiga binoan konsentratsion lagerlardan yetkazib berilgani haqida xabar berilgan. 1998-yilda omon qolganlar tomonidan majburiy mehnat uchun zararni qoplash toʻgʻrisida daʼvo qoʻzgʼatilgan. Volkswagen ixtiyoriy qayta tiklash fondini tashkil qiladi.

### 1945-1948: Britaniya armiyasining aralashuvi

 Volkswagen sanoat zavodi Volfsburg, 2006-yilda tasvirlangan
1945-yil aprel oyida KdF-Stadt va uning kuchli bombalangan zavodi Qoʻshma Shtatlar qurolli kuchlari tomonidan qoʻlga olindi va keyinchalik shahar va fabrika ishgʻol zonasida joylashgan inglizlarga topshirildi. Zavod Britaniya armiyasi zobiti mayor Ivan Xirst, REME, bosib olingan kuchlar bilan fuqarolik harbiy gubernatori nazorati ostida edi. Dastlab, rejalardan biri uni harbiy transport vositalariga texnik xizmat koʻrsatish uchun ishlatish va ehtimol uni demontaj qilish va Britaniyaga joʻnatish edi. U harbiy ishlab chiqarish uchun ishlatilganligi sababli (KdF-Wagens boʻlmasa ham) va Xirstning soʻzlariga koʻra, tijorat korxonasi emas, balki "siyosiy hayvon" boʻlgan – texnik jihatdan uni Potsdam kelishuvi shartlariga koʻra yoʻq qilish uchun javobgarlikka tortish – jihozlar urush uchun tovon sifatida qutqarilishi mumkin edi.  Ittifoqchilarning demontaj siyosati 1946-yil oxiridan 1947-yilning oʻrtalariga qadar oʻzgardi, garchi ogʻir sanoat 1951-yilgacha demontajda davom etdi. 

Zavodning urush davridagi "KdF-Wagen" avtomobillaridan biri taʼmirlash uchun zavodga olib ketilgan va u yerda tashlab ketilgan. Xirst uni yashil rangga boʻyadi va Britaniya armiyasi shtab-kvartirasiga koʻrsatdi. Yengil transport yetishmasligi tufayli 1945-yil sentyabr oyida Britaniya armiyasi 20 000 ta mashina uchun muhim buyurtma berishga koʻndirildi. Biroq ishlab chiqarish obyektlari ommaviy ravishda buzilgan, zavod va uning atrofida qochqinlar inqirozi yuzaga kelgan va baʼzi qismlar (masalan, karburettorlar) mavjud emas edi. Xirst va uning nemis yordamchisi Geynrix Nordxof (1949-yilda harbiy hukumat tugaganidan keyin Volfsburg obyektini boshqarishni davom ettirgan) bir vaqtning oʻzida ishlab chiqarishni qayta tiklash bilan birga keskin ijtimoiy vaziyatni barqarorlashtirishga yordam berdi. Masalan, Xirst oʻzining muhandislik tajribasidan karburettorlar ishlab chiqarishni tashkil qilish uchun foydalangan, asl ishlab chiqaruvchilar Sovet hududida samarali tarzda "yoʻqolgan" Dastlabki bir necha yuzta mashina ishgʻolchi kuchlar xodimlariga va Australia Postga joʻnab ketdi. Baʼzi Britaniya Xizmati xodimlari demobilizatsiya qilinganda Beetles Buyuk Britaniyaga qaytarishga ruxsat berildi. 

1986-yilda Xirstning aytishicha, zavod ishchilari koʻp yillik fashistlarning shartlaridan soʻng dastlab uning buyruqlarini bajarishni istamagan; Bunga qarshi turish uchun u Britaniyadan harbiy kiyimini olib kelib, uni fabrikada kiyib olgan, shundan soʻng u oʻsha paytda askar emas, balki harbiy hukumatning fuqarolik aʼzosi boʻlganiga qaramay, hech qanday muammo yoʻqligini maʼlum qilgan. 

Germaniya uchun urushdan keyingi sanoat rejalari Germaniyaning qaysi sanoatni saqlab qolishga ruxsat berilganini tartibga soluvchi qoidalarni belgilaydi. Bu qoidalar nemis avtomobillarini ishlab chiqarishni 1936-yilgi avtomobil ishlab chiqarishining maksimal 10% ni tashkil qiladi. 1946-yilga kelib, zavod hali ham yaroqsiz boʻlsa ham, oyiga 1000 ta mashina ishlab chiqardi. Tom va oynaning shikastlanishi tufayli yomgʻir yogʻganda ishlab chiqarish toʻxtadi va kompaniya ishlab chiqarish uchun poʻlat uchun yangi mashinalarni almashtirishga majbur boʻldi.

Avtomobil va uning shaharchasi Ikkinchi Jahon urushi davridagi nomlarini mos ravishda "Volkswagen" va "Volfsburg"ga oʻzgartirdi va ishlab chiqarish koʻpaydi. Zavod nima boʻlishi hali ham nomaʼlum edi. Bu Amerika, Avstraliya, Britaniya va Fransiya avtomobilsozlik sanoati vakillariga taklif qilindi, ularning barchasi rad etdi. Zavodni tekshirgandan soʻng, Britaniya Rootes guruhi rahbari ser Uilyam Roots Xirstga loyiha ikki yil ichida barbod boʻlishini va bu mashina "... oʻrtacha avtomobil xaridorlari uchun juda yoqimsiz, juda xunuk va juda xunuk ekanligini aytdi. Agar bu yerda mashina yasayman deb o‘ylasang, sen ahmoqsan, yigit" Rasmiy hisobotda aytilishicha, "avtomobilni tijorat maqsadlarida qurish mutlaqo iqtisodiy boʻlmagan korxona boʻladi".

Ford vakillari ham xuddi shunday tanqidiy edi. 1948-yil mart oyida inglizlar Volkswagen kompaniyasini Fordga bepul taklif qilishdi. Edsel Fordning oʻgʻli Genri Ford II munozaralar uchun Gʻarbiy Germaniyaga safar qildi.

### 1948-1961 yillar: Urushdan keyingi Gʻarbiy Germaniya belgisi

 1949-yil Volkswagen "boʻlingan orqa oyna" Sedan
 Volkswagen Cabriolet (1953)
 Volkswagen 2-toifa (T1)
 Asl 1300 Deluxe, taxminan 1966-yil
 1960-yillarning oxirida, butun dunyo boʻylab Beetlega boʻlgan talab nihoyat pasayishni boshlaganligi sababli, turli xil merosxoʻr dizaynlar taklif qilindi va koʻp hollarda rahbariyat tomonidan rad etildi.
1948-yildan Volkswagen Gʻarbiy Germaniya tiklanishining ramziy va iqtisodiy jihatdan muhim elementiga aylandi. 1930-1940-yillarda fuqarolik va harbiy avtomobillar ishlab chiqarishni nazorat qilgan Opelning sobiq katta menejeri Geynrix Nordxof (1899–1968) 1948-yilda zavodni boshqarish uchun ishga qabul qilindi. 1949-yilda mayor Xirst kompaniyani tark etdi – endi Gʻarbiy Germaniya hukumati va Quyi Saksoniya shtati hukumati tomonidan boshqariladigan trest sifatida qayta tashkil etilgan. "Beetle" sedani yoki "xalq avtomobili" Volkswagen 1-toifa hisoblanadi. Volkswagen Type 2 tijorat avtomobili (van, pikap va kamper) va VW Karmann Ghia sport avtomobilini taqdim etishdan tashqari, Nordhoff 1968-yilda oʻlimidan biroz oldin bitta model siyosatini olib bordi.

Volkswagens birinchi marta 1949-yilda Qoʻshma Shtatlarda koʻrgazmaga qoʻyilgan va sotilgan, ammo oʻsha yili Amerikada faqat ikkita dona sotilgan. AQSH bozoriga kirishda VW qisqa muddatga *Victory Wagon* sifatida sotildi. Volkswagen of America 1955-yil aprel oyida Qoʻshma Shtatlarda savdo va xizmat koʻrsatishni standartlashtirish uchun tashkil etilgan. 1-toifa Volkswagen Beetle ishlab chiqarish yillar davomida keskin oʻsib bordi, ularning umumiy soni 1955-yilda bir millionga yetdi.

Canadian Motors, Limited 1952-yil 10-iyulda Kanadaga Volkswagensning birinchi yukini olib keldi (yuk tashish buyurtmasi 143075).  Buyurtma 12 ta transport vositasidan iborat boʻlib, (3) 11C modeli, qora, yashil va qum rangli (3) 11GS, kashtan jigarrang va ikkita moviy koʻk, (2) qizil rangdagi 24A-M51, (1) 21A koʻk, (1) 23A koʻk, (1) 22A bej rang va bitta tez yordam mashinasi. Volkswagens birinchi marta Kanadada 1952-yil avgust oyida Kanada milliy koʻrgazmasida koʻrilgan va hayajon bilan qabul qilingan. (Ushbu buyurtmadan kamida bitta 2-toifa avtobus hali ham mavjud va hozirda Fransiyada restavratsiya qilinmoqda).  Volkswagen Canada uchun birinchi yuk 1952-yil dekabr oyining boshida Torontoga yetib keldi.

1955-yilga kelib, sotuvlar Volkswagen zavodining 32 acre (13 ha) qurilishini kafolatladi. Skarboroning Oltin milidagi sayt. Buning uchun 60,000 kvadrat fut (5,600 m2) maʼmuriyat, koʻrgazma zallari, xizmat koʻrsatish, taʼmirlash va ehtiyot qismlarga ega bino 1957-yilda qurilgan boʻlib, 4 000 000 AQSh dollari miqdoridagi ehtiyot qismlar saqlanadi. 

1959-yilda VW Braziliyadagi San-Paulu yaqinidagi zavodda ishlab chiqarishni boshladi. Volkswagen do Brasil 1970-yillarda harbiy diktatura davrida ishchilarga josuslik qilgan va politsiyani muxolifat faoliyati haqida xabardor qilganlikda ayblangan. 1976-yilda ommaviy hibsga olishlar sodir boʻldi va baʼzi VW xodimlari qiynoqqa solingan. 1979-yilda braziliyalik VW ishchilari bosh direktorga shaxsan xabar berish uchun Volfsburgga borishdi. 2015-yilda Braziliyadagi faollar va sobiq VW xodimlari omma oldida chiqish qilib, kompaniya ishchilari taʼqib qilinayotgani haqida sukut saqlashda ayblashdi. 2016-yilning kuzida VW 2017-yilning oxirigacha boʻlgan vaziyatni ekspertizadan oʻtkazishni topshirdi.

1960-yil 22 avgustda *Volkswagenwerk GmbH* nomi *Volkswagenwerk AG* deb oʻzgartirildi. Savdo 1960-yillar davomida oʻsdi va oʻn yillikning oxirida Nyu York reklama agentligi Doyl, Deyn Bernbaxning mashhur reklama kampaniyalari tufayli eng yuqori choʻqqiga chiqdi.  Art-direktor Helmut Krone va kopirayterlar Julian Koenig va Bob Levinson boshchiligida Volkswagen reklamalari paydo boʻldi avtomobil kabi mashhur boʻlib, avtomobil bilan bogʻlangan yosh, murakkab isteʼmolchilarni oʻziga jalb qilish uchun aniq maketlar va aqlli nusxadan foydalanadi. Garchi u deyarli hamma joyda qoʻngʻiz (yoki bug) nomi bilan tanilgan boʻlsa ham, u ishlab chiqaruvchi tomonidan hech qachon rasman belgilanmagan, aksincha, 1-toifa deb atalgan.

Garchi avtomobil eskirib qolgan boʻlsa-da, 1960-yillar va 1970-yillarning boshlarida Amerika eksporti, innovatsion reklama va ishonchliligi boʻyicha obroʻ-eʼtibor ortib borayotgani ishlab chiqarish koʻrsatkichlari oldingi rekordchi Ford Model T darajasidan oshib ketishiga yordam berdi. 1972-yil 17-fevralda 15 007 034-chi Beetle sotildi. Volkswagen endi tarixdagi eng koʻp ishlab chiqarilgan, yagona markali avtomobil boʻyicha jahon ishlab chiqarish rekordini egallashi mumkin. 1973-yilga kelib jami ishlab chiqarish 16 million donadan oshdi.

Ford Model T ning rekord savdo belgisidan oʻtgani va 1967-yildan 1971-yilgacha boʻlgan Baja 1000 Meksika poygalarida erishgan gʻalabalarini xotirlash uchun Volkswagen oʻzining birinchi cheklangan nashri Beetleʼni ishlab chiqardi. U Qoʻshma Shtatlarda "Baja Champion SE" va dunyoning qolgan qismida "Marafon" Superqoʻngʻizi sifatida sotilgan. Unda noyob "Marafon Blau" metall koʻk rangli boʻyoq, poʻlatdan siqilgan 10 shtrixli magniyli qotishma gʻildiraklar, qoʻlqop qutisiga oʻrnatilgan esdalik metall plastinka va asl xaridorga taqdim etilgan haqiqiylik sertifikati. Bu cheklangan nashrdagi Superbeetle uchun dilerlar tomonidan oʻrnatilgan variantlar quyidagilardan iborat edi: roker paneli uzunligi boʻylab oq chiziqlar, maxsus oʻzgartirish tugmasi, bamperning ustunlari, konusning chiqindi gazlari uchlari, asboblar paneli, old bamperga oʻrnatilgan Bosch tuman chiroqlari oʻrnatilgan.

### 1961–1973: Beetle to Golf

 1963-yil VW Type 3 Notchback
1961-yilgi 1-toifa qoʻngʻiz 36 ga ega edi hp 1200cc toʻrt silindrli havo sovutgichli tekis-toʻrt qarama-qarshi OHV dvigateli alyuminiy qotishma bloklari va kallaklardan yasalgan. 1966-yilga kelib, 1-toifa 1300cc dvigatel bilan keldi. 1967-yilga kelib, 1-toifa dvigatel 1500cc va 1970-yilda 1600cc dvigatelga ega edi. Havo sovutgichli dvigatel qoʻrgʻoshinsiz benzin va tutunni nazorat qilish vositalarining paydo boʻlishi bilan Qoʻshma Shtatlar bozorida oʻz qadrini yoʻqotdi. Ushbu havo sovutgichli dvigatellar odatda dvigatelning haddan tashqari qizib ketishini nazorat qilish uchun yoqilgʻiga boy boʻlishi uchun sozlangan va bu ortiqcha uglerod oksidi emissiyasiga olib keldi. VW ishlab chiqarish uskunalari oxir-oqibat avtomobil chiqindilari tartibga solinmagan Meksikaga koʻchirildi. Qoʻngʻizlar AQShning Gʻarbiy qirgʻogʻida mashhur boʻlgan, u erda cheklangan sigʻimli kabinani isitish kamroq noqulay edi. Qoʻngʻizlar AQShning Gʻarbiy qirgʻogʻida plyaj aravalari va qumtepalar kabi mashhur boʻlgan.

VW 1961-yilda yangi 3-toifa mexanik tayanchlarga asoslangan toʻrtta 3-toifa modellarni (Karmann Ghia, Notchback, Fastback va Variant) joriy etish bilan mahsulot qatorini kengaytirdi. Variant uchun "Squareback" nomi qoʻshma Shtatlarda ishlatilgan.

1969-yilda kattaroq 4-toifa (411 va 412) modellari taqdim etildi. Ular oldingi avtomashinalardan sezilarli darajada farq qilar edi: monokok /yagona konstruksiyaning joriy etilishi, toʻliq avtomatik uzatmalar qutisi, elektron yonilg‘i quyish opsiyasi va mustahkamroq quvvat qurilmasi mavjud edi.

1964-yilda Volkswagen Auto Union ni va 1969-yilda NSU Motorenwerke AG (NSU) kompaniyasini sotib oldi. Sobiq kompaniya Ikkinchi jahon urushidan keyin yoʻqolgan tarixiy Audi brendiga egalik qilgan. Oxir oqibat, VW zamonaviy Audi kompaniyasini yaratish uchun Auto Union va NSUni birlashtirdi va uni hashamatli avtomobil markasi sifatida rivojlantirishni davom ettirdi. Auto Union va NSU sotib olish Volkswagen tarixida hal qiluvchi nuqta boʻldi, chunki ikkala kompaniya ham havo sovitkichli modellariga talab pasayganda VW omon qolishi uchun zarur boʻlgan texnologik tajribaga ega boʻldi.

1971-yilda Volkswagen oʻz qatoriga "Super Beetle" (131-toifa) qoʻshdi. Type 131 standart Beetleʼdan odatdagi burilish çubukları oʻrniga MacPherson strut old süspansiyonunu ishlatishda farq qildi. Super Beetle yangi kaputli, yostiqli chiziqcha va egri old oynaga ega edi (1973-yildan boshlab). 1975 va undan yuqori model yilida tok va pinion boshqaruvi aylanma sharli rulni almashtirdi. Mashinaning old qismi 2 inches (51 mm) zaxira shinaning tekis yotishiga imkon berish uchun va bu ikki xususiyatning kombinatsiyasi foydalanish mumkin boʻlgan old bagaj maydonini oshirdi.

1973-yilda Volkswagen harbiy mavzudagi Type 181 yoki Yevropada "Trekker", Amerikada "Thing"ni urush davridagi Type 82ʼni esga olib, taqdim etdi. Harbiy versiya NATO davridagi Germaniya armiyasi uchun 1970-1979 yillardagi Sovuq urush yillarida ishlab chiqarilgan. US Thing versiyasi faqat ikki yil, 1973 va 1974-yillarda sotilgan.

 Volkswagen Type 4 yigʻish liniyasi Volfsburgda 1973-yil holatiga koʻra
 1970 VW Squareback (III-toifa)
1972-yil oxiriga kelib, Volkswagen Beetle oʻrnini bosuvchi oʻrta dvigatelli avtomobil loyihasi boʻlgan deyarli tayyor boʻlgan 266 tipini bekor qilishga va old gʻildirakli, suv bilan sovutilgan avtomobillarga eʼtibor qaratishga qaror qildi. Yaqinda Volkswagen kompaniyasining rahbari boʻlgan Rudolf Leiding shovqin, issiqlik va dvigatelning oʻrta joylashuvidagi xizmat koʻrsatish muammolarini, shuningdek, uni stansiya vagoniga aylantirish qiyinligini aytdi.

 Volkswagen Passat (1973-1977-model)
1973-yilga kelib Volkswagen jiddiy muammoga duch keldi 3-toifa va 4-toifa modellar Beetle-ga qaraganda ancha kichikroq miqdorda sotilgan va NSUʼga asoslangan K70 ham sotilmagan. Evropa va Shimoliy Amerika bozorlarida Beetle sotuvi tez pasayishni boshladi. Kompaniya Beetle ishlab chiqarishni tugatish kerakligini bilar edi, lekin uni qanday almashtirish kerakligi haqida boshqotirmaga duch keldi. VW ning Audi/ Auto Unionga egaligi foydali boʻldi. Uning oldingi gʻildirakli haydovchi va suv bilan sovutilgan dvigatellari boʻyicha tajribasi Volkswagenga ishonchli Beetle vorisi ishlab chiqarishga yordam beradi. Audi taʼsiri ushbu yangi avlod Volkswagens uchun yoʻl ochdi: Passat, Scirocco, Golf va Polo.

Seriyada birinchi boʻlib 1973-yilda taqdim etilgan Volkswagen Passat (AQShda Dasher) boʻldi, bu Audi 80 ning koʻplab bir xil korpus va mexanik qismlardan foydalangan holda tezkor versiyasidir. Mulk/vagon versiyalari koʻplab bozorlarda mavjud edi. Evropada koʻchmas mulk/vagon versiyasi koʻp yillar davomida bozor ulushida ustunlik qildi.

1974-yil bahorida Scirocco ishlab chiqildi. Kupe Giorgetto Giugiaro tomonidan ishlab chiqilgan. Hali sotuvga chiqarilmagan Golf platformasi asosida u Volkswagendagi imkoniyatlar cheklanganligi sababli Karmannda qurilgan.

Asosiy model 1974-yilda Volkswagen Golf sifatida paydo boʻlgan. Qoʻshma Shtatlar va Kanadada 1-avlod (1975-1985) va 5-avlod (2006-2009) uchun Rabbit sifatida sotilgan. Uning burchakli uslubi italiyalik Giorgetto Giugiaro tomonidan ishlab chiqilgan. Uning dizayni 1959-yilda Mini tomonidan oʻrnatilgan kichik oilaviy avtomobillar tendensiyalariga mos keldi – Golf old gʻildiraklarini boshqaradigan koʻndalang oʻrnatilgan, suv bilan sovitilgan dvigatelga ega edi va oʻshandan beri bozor segmentida hukmronlik qiladigan format boʻlgan xetchbekga ega edi. Volfsburgda Beetles ishlab chiqarish Golfning joriy etilishi bilan yakunlandi. U 1978-yilgacha Germaniyaning boshqa zavodlarida (Gannover va Emden) kamroq miqdorda davom etdi, ammo asosiy ishlab chiqarish Braziliya va Meksikaga oʻtdi.

1975-yilda Volkswagen Polo unga ergashdi. Bu 1978-yilda tez orada ishlab chiqarish toʻxtatilgan Audi 50 nomini qayta koʻrib chiqdi. Polo 1977-yilda taqdim etilgan Volkswagen Derbisining asosiga aylandi. Derbi barcha maqsadlar va maqsadlar uchun Poloning uch qutili dizayni edi. Ikkinchi model avlodidan soʻng, Derbi 1985-yilda toʻxtatildi, garchi tana uslubi 1991-yilgacha polo klassik/polo saloni koʻrinishida yashagan.

Passat, Scirocco, Golf va Polo koʻplab xarakterlarni belgilovchi xususiyatlarni, shuningdek, qismlar va dvigatellarni oʻrtoqlashdi. Ular Volkswagenning burilishlari uchun asos yaratdilar.

### 1974–1990: Mahsulotlar qatorini kengaytirish

 Volkswagen Polo (1975–1979 model)
Volkswagen avtomobillar assortimenti tez orada Yevropaning boshqa yirik avtomobil ishlab chiqaruvchilarinikiga o‘xshab ketgan bo‘lsa-da, Golf paydo bo‘lganidan beri Volkswagen liniyasining asosiy tayanchi va kompaniyaning bir qancha boshqa avtomobillari uchun mexanik asos bo‘lib kelgan. Volkswagen Golfning sakkiz avlodi mavjud boʻlib, ularning birinchisi 1974-yilning yozidan 1983-yilning kuzigacha ishlab chiqarilgan (AQSH va Kanadada Rabbit va Lotin Amerikasida Caribe sifatida sotilgan). Uning shassisi, shuningdek, Volkswagen Scirocco sport kupesi, Volkswagen Jetta salon/sedani, Volkswagen Golf Cabriolet kabriolet va Volkswagen Caddy pikapini ham ishlab chiqardi. Rabbit Shimoliy Amerikada ishlab chiqarish 1978-yilda Pensilvaniya shtati Nyu-Stenton yaqinidagi Volkswagen Westmoreland yigʻish zavodida boshlangan. U Qoʻshma Shtatlarda Rabbit sifatida 1984-yilning bahorigacha ishlab chiqarilgan. Ikkinchi avlod Golf xetchbeki/Jetta sedani 1983-yil oktyabrdan 1991-yil kuzigacha ishlab chiqarildi va Westmoreland Assambleyasida ishlab chiqarilgan Shimoliy Amerika versiyasi 1985-yil boshida sotuvga chiqdi. Birinchi avlod Golf ishlab chiqarish soni har yili Janubiy Afrikada Citi Golf sifatida oʻsishda davom etdi, faqat ichki qismga, dvigatelga va shassiga ozgina oʻzgartirishlar kiritildi. 

1980-yillarda Volkswagenning Qoʻshma Shtatlar va Kanadadagi sotuvi boshqa joylarda Golf kabi modellarning muvaffaqiyatiga qaramay, keskin kamaydi. 1980-yilda Qoʻshma Shtatlardagi sotuvlar 293 595 dona boʻlgan boʻlsa, 1984-yilga kelib ular 177 709 donaga tushdi. Ikkinchi avlod Golf, GTI va Jetta modellarining joriy etilishi Volkswagenga Shimoliy Amerikada qisqacha yordam berdi. Motor Trend GTI-ni 1985-yil uchun "Yil avtomobili" deb eʼlon qildi va Volkswagen JD Power xaridorlarning qoniqish darajasi boʻyicha 1985-yilda sakkizinchi oʻringa koʻtarilib, bir yil avval 22-oʻringa koʻtarildi. 1985 va 1986-yillarda VW ning Amerikadagi sotuvlari 200 000 dan oshdi va bundan oldin oʻn yillikdagi pasayish tendensiyasi qayta tiklandi. Rais Karl Xan kompaniyani boshqa joylarda (asosan rivojlanayotgan mamlakatlarda) kengaytirishga qaror qildi va Nyu-Stanton, Pensilvaniya zavodi 1988-yil 14-iyulda yopildi. Shu bilan birga, 1982-yilda ispan avtomobil ishlab chiqaruvchisi SEAT bilan hamkorlik shartnomasini imzolaganidan toʻrt yil oʻtgach, Han 1986-yil oxiriga kelib SEATning asosiy ulushini 75% gacha sotib olib, kompaniyani kengaytirdi, VW 1990-yilda uni butunlay sotib oldi 1985-yil 4-iyulda *Volkswagenwerk AG* nomi *Volkswagen* AG deb oʻzgartirildi.

Volkswagen supermini bozorga 1975-yilda Bertone tomonidan ishlab chiqilgan zamonaviy va keng uch eshikli xetchbek Volkswagen Polo bilan kirdi. Bu Gʻarbiy Germaniyada va Gʻarbiy Evropaning boshqa mamlakatlarida kuchli sotuvchi boʻlib, Britaniyada mashhurligini isbotlagan birinchi xorijiy kichik avtomobillardan biri edi. U 1974-yilda faqat maʼlum bozorlarda mavjud boʻlgan va kamroq mashhur boʻlgan Audi 50 sifatida boshlangan. Polo allaqachon Fiat 127 va Renault 5 tomonidan hukmronlik qiladigan bozor sektoriga kirdi va koʻp oʻtmay, Ostin Metro va Ford Fiesta ham oʻz ichiga oladi. 

1981-yilda ikkinchi avlod Polo xetchbek sifatida sotuvga chiqarildi (kichik mulk avtomobiliga oʻxshaydi). 1983-yilda assortiment kengaytirildi, kupe (odatiy xetchbekga oʻxshash) va Classic (2 eshikli salon) taqdim etildi. Poloning amaliyligi, besh eshikli versiyasining yoʻqligiga qaramay, avvalgisiga qaraganda kuchliroq sotuvni taʼminlashga yordam berdi. U 1990-yilda yangilanganidan keyin yaxshi sotuvda davom etdi va nihoyat 1994-yilda butunlay yangi versiya bilan almashtirildi. 1981-yilda kattaroq Passatning ikkinchi avlodi va Volkswagen Scirocco kupesining ikkinchi avlodi ham yetib keldi.

1983-yilda MK2 Golf chiqarildi. 1988-yil boshida uchinchi avlod Passat avtomobilning navbatdagi yirik chiqarilishi boʻldi va Volkswagen butun Evropa boʻylab xetchbek kuzov uslubining mashhurligi oshib borayotganiga qaramay, ushbu Passatning xetchbek versiyasini ishlab chiqarmadi. B3 Passatni ishga tushirgandan soʻng, Volkswagen Scirocco oʻxshash Corradoni chiqardi, garchi Scirocco 1992-yilgacha ishlab chiqarilgan; Scirocco uchinchi avlodi 2008-17 yillarda ishlab chiqarilgan.

### 1991–1999 yillar

 Volkswagen Golf, Shimoliy Amerika koʻrinishida
1991-yilda Volkswagen uchinchi avlod Golfni chiqardi, u 1992-yilda Yevropaning eng yaxshi avtomobili deb topildi. Golf Mk3 va Jetta Mk3 Shimoliy Amerikaga 1993-yilda kelgan. Golfning sedan versiyasi Yevropada Vento nishoniga ega edi, ammo AQSHda Jetta boʻlib qoldi. Scirocco va keyingi Corrado ikkalasi ham golfga asoslangan kupelar edi.

1994-yilda Volkswagen Polo platformasi negizida asl Beetleʼga o‘xshash "retro" mavzusidagi kontsept-karni J Mays tomonidan ishlab chiqilgan Concept Oneʼni taqdim etdi. Konsepsiyaga ijobiy munosabat bildirilganligi sababli, Golfning katta platformasiga asoslangan Yangi Beetle sifatida ishlab chiqarish versiyasi ishlab chiqildi.

1995-yilda Sharan Evropada ishlab chiqarildi, bu Ford bilan qoʻshma korxona natijasida Ford Galaxy va SEAT Alhambra ham paydo boʻldi.

Kompaniyaning oʻz model assortimenti evolyutsiyasi 1997-yil oxirida (Shimoliy Amerikada 1999-yilda) taqdim etilgan Golf Mk4 bilan davom etdi, uning shassisi Volkswagen Group tarkibiga kiruvchi boshqa koʻplab avtomobillarni ishlab chiqardi; Volkswagen Bora (AQSHda Jetta nomi bilan tanilgan sedan), SEAT Toledo, SEAT León, Audi A3, Audi TT va Skoda Octavia. Oʻn yillikdagi boshqa asosiy modellar qatoriga Golfdan kichikroq avtomobil boʻlgan Polo va Golfning ustidagi segment uchun kattaroq Passat kiradi.

1998-yilda kompaniya yangi Lupo shahar avtomobilini chiqardi. 1999-yilda ular birinchi "3 litrli" avtomobilni eʼlon qilishdi, Luponing engil versiyasi 100 ga teng. km atigi 3 litrli dizel yoqilgʻisi bilan - uni oʻsha paytdagi dunyodagi eng tejamkor avtomobilga aylantirgan.

### 2000–2016: Keyingi kengayish

 Beshinchi avlod Volkswagen Jetta
2002-yilda Bernd Pischetsrieder Volkswagen Group bosh direktori (barcha Guruh brendlari uchun masʼul) boʻlganidan keyin Volkswagen bir qator yangi modellarni taqdim qila boshladi. Oltinchi avlod VW Golf 2008-yilda sotuvga chiqarilgan. VW 2006-yilda yana AQSH va Kanadada Rabbit nomi ostida Golfni sotishni boshladi.

Oltinchi avlod Passat va beshinchi avlod Jetta 2005-yilda debyut qildi va Volkswagen 2008-yilga kelib Scirocconi qaytarib olib, oʻz qatorini yanada kengaytirish rejalarini eʼlon qildi. Volfgang Bernhardning (Volkswagen brendi bosh direktori) boshqa modellari orasida 2008-yilda chiqarilgan oʻrta oʻlchamli Tiguan SUV va Passat Coupé ham bor. 2006-yil noyabr oyida Bernd Pischetsrieder Volkswagen Group bosh direktori lavozimidan isteʼfoga chiqqanini eʼlon qildi va uning oʻrniga 2007-yil boshida Audi butun dunyo boʻylab bosh direktori Martin Vinterkorn tayinlandi.

 Uchinchi avlod Volkswagen Scirocco
Volkswagen 2005-yilda Shimoliy Amerikada 224 195 dona sotuvni saqlab qoldi. 2006-moliya yilida bu surʼat davom etdi, chunki Volkswagenning Shimoliy Amerikadagi sotuvlari yil davomida 235 140 ta avtomobilni tashkil etdi, bu 2005-yilga nisbatan 4,9 foizga oʻsdi, Shimoliy Amerikadagi mahalliy ishlab chiqaruvchilarning sotuvidagi pasayishiga qaramay. Yangi modellarning paydo boʻlishi bilan birga, Volkswagen avtomobillarini ishlab chiqarish joyi ham katta oʻzgarishlarga duch keldi. 1999-yildan 2006 yilgacha ishlab chiqarilgan (Jetta asosan 1989-yildan beri Meksikada ishlab chiqarilgan). Volkswagen, shuningdek, Belgiyadagi avtomobil yigʻish zavodini qayta konfiguratsiya qilish jarayonida yangi modellar va ishlab chiqarishni yaxshilashga investitsiyalar avtomobil tanqidchilari tomonidan darhol eʼtiborga olindi. Volkswagenʼning eng yangi avtomobillari uchun ijobiy sharhlar qatoriga GTI *Consumer Reports* tomonidan 25 000 dollardan past bahosidagi eng yaxshi sport avtomobili, *Car and Driver* jurnalining 2007-yildagi "10 eng yaxshi" avtomobili, *Automobile* jurnalining 2007-yilning eng yaxshi avtomobili, shuningdek, 2008-yilning *Motor Trendi* ham kiradi. 

 Ettinchi avlod Volkswagen Golf
Volkswagen Daimler AG va boshqa kompaniyalar bilan hamkorlikda BlueTec toza dizel texnologiyasini Mercedes-Benz, Volkswagen va boshqa kompaniyalar va brendlarning avtomobillari va yuk mashinalarida sotish uchun hamkorlik qildi. Amerika Qoʻshma Shtatlari Atrof-muhitni muhofaza qilish agentligi maʼlumotlariga koʻra, Qoʻshma Shtatlarda sotiladigan eng tejamkor oʻnta avtomobildan toʻrttasi Volkswagen dizel dvigatellari bilan ishlaydi. 1996-yildan 2006-yilgacha ishlab chiqarilgan barcha Volkswagen TDI dizel dvigatellari 100% biodizel yoqilgʻisida harakatlanishi mumkin. Biroq 2007-yilgi model yilida AQSH hukumatining emissiya boʻyicha qatʼiy qoidalari Volkswagenni AQSH dvigatellari qatoridan koʻpgina dizellarni olib tashlashga majbur qildi, ammo Amerika bozoriga AQSH standartlariga mos keladigan dizel dvigatellarining yangi qatori (keyinchalik oʻylangan) qaytdi. 2009-yildan keyingi toza dizel dvigatellari faqat Volkswagen kafolatini saqlab qolish uchun 5% (B5) biodizel bilan ishlash bilan cheklangan. Volkswagen uzoq vaqt davomida oʻz qatoriga SUVni qoʻshishga qarshilik koʻrsatdi, lekin Porsche bilan hamkorlikda ishlab chiqarilgan Touaregʻni taqdim etish bilan rozi boʻldi, ular Porsche Cayenne va keyinchalik Audi Q7 ustida ishlagan. Touareg yaxshi boshqaruvchi avtomobil sifatida eʼtirof etilgan boʻlsa-da, eng yaxshi holatda kamtarona sotuvchi boʻlgan va u uchinchi qator oʻrindigʻi yoʻqligi, nisbatan past yoqilgʻi tejamkorligi va avtomobilning yuqori massasi uchun avtoulovchilar tomonidan tanqid qilingan.

  

 Volkswagen Passat (3C)
2011-yil may oyida Volkswagen Tennessi shtatining Chattanooga shahrida Chattanooga Assambleyasini yakunladi. Chattanoga Assembly zavodi Nyu-Stantondagi zavod yopilgandan keyin VWning birinchi zavodiga aylandi. Zavod 2011-yilda Passat B7 avtomobilidan boshlab Shimoliy Amerika bozorlari uchun maxsus ishlab chiqilgan Volkswagen avtomobillari va SUVlarini ishlab chiqargan. Yaqinda kompaniya 900 dollar sarmoya kiritib, yanada kengaytirish rejalarini eʼlon qildi.

  

Volkswagen Atlas, yirik krossover SUV, 2016-yil oxirida ishlab chiqarishni boshladi va dunyodagi ikkinchi yirik avtomobil bozori boʻlgan Amerika Qoʻshma Shtatlarida Volkswagen kompaniyasining bir necha yillik yoʻqotishlarini tugatishga yordam berishni maqsad qilgan. 2016-yil 14-sentyabrda Volkswagen uch isroillik kiberxavfsizlik mutaxassisi bilan avtomobil xavfsizligiga bag‘ishlangan yangi Cymotive kompaniyasini yaratish uchun hamkorlik qilishini eʼlon qildi.

### 2017-yildan hozirgi kungacha: elektr transport vositalariga eʻtibor qarating

 Volkswagen ID.3
2017-yilda Volkswagen elektr transport vositalariga (EV) katta eʼtibor qaratishni rejalashtirayotganini eʼlon qildi, 2025-yilga kelib kamida 30 ta EV modelini ishlab chiqarish va ularning yillik sotuv hajmining 20-25 foizini tashkil qilishi kutilgan. Sentyabr oyida Volkswagen bosh direktori Mattias Myuller kompaniya 2030-yilga borib barcha avtomobil modellarini 20 mlrd dollarlik elektr versiyalariga ega boʻlishni maqsad qilganini aytdi. 2017-yil 6-mart kuni Jeneva avtosalonida Volkswagen oʻzining toʻliq avtonom avtomobili Sedric prototipini taqdim etdi.

2019-yil fevral oyida Volkswagen Xitoyda yosh xaridorlarga moʻljallangan Jetta sub-brendini ishga tushirishini eʼlon qildi. 2019-yil iyul oyida uchta model, bir sedan va ikkita SUV eʼlon qilindi, ularning uchtasi ham Xitoyda Volkswagenning FAW bilan qoʻshma korxonasi doirasida ishlab chiqariladi.

2019-yil sentyabr oyida Frankfurt avtosalonida Volkswagen rasman yangilangan logotipni (avvalgi logotipning yupqaroq, ikki o‘lchamli versiyasi) va yangi sonik brendingni taqdim etdi, u yangi sotuvga chiqarilgan ID.3 elektromobiliga hamroh bo‘ladi. Volkswagenning taʼkidlashicha, bu ID.3 kompaniyaning "yangi davri" boshlanganini bildiradi.

2019-yil sentyabr oyida Volkswagen ham eski Beetle modellarini elektr quvvati bilan ishlashga aylantirish imkonini beruvchi dasturni eʼlon qildi. Elektr dvigatel va akkumulyatorlarni yangilash Germaniyaning eClassics kompaniyasi bilan hamkorlikda amalga oshiriladi.

2020-yil noyabr oyida Volkswagen yashil davrda dunyodagi eng yirik avtomobil ishlab chiqaruvchisi bo‘lib qolishga harakat qilib, keyingi besh yil ichida elektr va o‘zi boshqariladigan avtomobillarga qiladigan sarmoyasini 86 milliard dollargacha oshirganini eʼlon qildi.

2021-yil yanvar oyida sotuvi Xitoyda 9,9 foizga, G‘arbiy Yevropada 23,4 foizga va Shimoliy Amerikada 17,1 foizga kamaydi.

2021-yil mart oyida Volkswagen yangi ichki yonuv dvigatellarini ishlab chiqarishni toʻxtatishini eʼlon qildi, garchi u qattiqroq emissiya qoidalariga rioya qilish uchun mavjud dvigatellarni oʻzgartirishda davom etadi.

2022-yil mart oyida Volkswagen IDni chiqardi. Buzz elektr miniven.

2022-yil 11-may kuni Volkswagen o‘zining Scout yo‘ltanlamas avtomobili brendini bu safar EV sifatida qayta ishga tushirishini tasdiqladi. Ishlab chiqarish 2026-yilda boshlanishi rejalashtirilgan va bu qayta ishga tushirish VW birinchi marta faqat AQSH bozoriga asoslangan yangi brendni yaratadi.

2022-yil iyul oyida Volkswagen oʻzining birinchi *Gigafabrikalarining* rivojlanishini qayd etdi. Germaniyaning Salzgitter shaʼda joylashgan sayt *Mission SalzGiga* deb nomlanadi.

Operatsiyalar
-------------

 

| Global savdo koʻrsatkichlari, 2006–2018 |
| --- |
| Yil | Sotish (millionda) |
| 2006-yil | 5,7 |
| 2007-yil | 6,2 |
| 2008-yil | 6,3 |
| 2009-yil | 6,3 |
| 2010-yil | 7,3 |
| 2011-yil | 8,4 |
| 2012-yil | 9,3 |
| 2013-yil | 9,7 |
| 2014-yil | 10,2 |
| 2015-yil | 10,0 |
| 2016-yil | 10,3 |
| 2017-yil | 10,7 |
| 2018-yil | 10,8 |
| 2019-yil | 11,0 |

Volkswagen Audi, SEAT, Porsche, Lamborghini, Bentley, Bugatti, Scania, MAN va Škoda kabi koplab avtomobil va yuk mashinalari brendlari uchun masʼul boʻlgan yirik xalqaro korporatsiya Volkswagen guruhining asoschisi va nomdosh aʼzosidir. Volkswagen guruhining global shtab-kvartirasi Volkswagenning Germaniyaning Volfsburg shahridagi tarixiy uyida joylashgan.

Volkswagen Group bir boʻlinma sifatida Yevropadagi eng yirik avtomobil ishlab chiqaruvchisi boʻlib, 74 000 dan ortiq xodim va 7 700 dan ortiq dilerlik markazlariga ega. Uzoq vaqt davomida Volkswagen 20 foizdan ortiq bozor ulushiga ega.

2010-yilda Volkswagen 6,29 million dona sotilgan rekordni qayd etdi, jahon bozoridagi ulushi 11,4% ni tashkil etadi. 2008-yilda Volkswagen dunyodagi uchinchi yirik avtomobil ishlab chiqaruvchisiga aylandi va 2016-yil holatiga koʻra Volkswagen dunyo boʻylab ikkinchi yirik ishlab chiqaruvchi boʻldi. 2018-yilda kompaniya savdo tariflari va yangi emissiya standartlaridan foydalandi, rekord darajadagi 10,8 million avtomobil yetkazib berildi. Volkswagen guruhining asosiy bozorlari Germaniya va Xitoyni oʻz ichiga oladi.

2019-yil iyul oyida Volkswagen o‘zi boshqariladigan avtomobillarni ishlab chiqishga yo‘naltirilgan startap bo‘lgan Argo AIʼga 2,6 milliard dollar sarmoya kiritdi.

### Xalqaro mulk

 Volkswagen logotipi evolyutsiyasi (1937–2019)
Volkswagenning dunyoning koʻp joylarida mahalliy bozorlar uchun avtomobillar ishlab chiqaradigan yoki yigʻadigan zavodlari mavjud. Germaniyadagi zavodlarga qoʻshimcha ravishda, Volkswagen Meksika, AQSH, Slovakiya, Xitoy, Hindiston, Rossiya, Malayziya, Braziliya, Argentina, Portugaliya, Ispaniya, Polsha, Chexiya, Bosniya va Gertsegovina, Keniya va boshqa mamlakatlarda ishlab chiqarish yoki yigʻish zavodlariga ega. Janubiy Afrika. 2011-yilda Volkswagen Forbes Global 2000 tomonidan dunyodagi eng yirik 25 ta kompaniya qatoriga kirdi.

### Ish sharoitlari

Germaniyada 120 000 xodimga ega, VW dunyodagi va Germaniyadagi eng yaxshi tashkil etilgan mehnat vakillaridan biri hisoblanadi. Works Councils va IG Metall oʻynaydigan rol hatto Germaniyada ham noyobdir. VW ishchilari eng kuchli jamoa shartnomalariga ega. VW kuchli anʼana va ijtimoiy sheriklik va birgalikda qaror qabul qilish amaliyotiga ega.

### Porsche va Volkswagen qonuni bilan munosabatlar

Volkswagen kompaniyasi 1931-yilda Volkswagenning asl dizayneri va Volkswagen kompaniyasi hammuassisi, Adolf Gitler tomonidan loyiha uchun yollangan Ferdinand Porsche tomonidan asos solingan Zuffenhauzen shahrida joylashgan sport avtomobillari ishlab chiqaruvchi Porsche bilan doimo yaqin munosabatlarga ega.

13-avgust kuni Volkswagen Aktiengesellschaft kuzatuv kengashi Volkswagen boshchiligidagi Porsche bilan integratsiyalashgan avtomobillar guruhini yaratish boʻyicha kelishuvni imzoladi. Dastlabki qaror Volkswagen 2009-yil oxirigacha Porsche AG ning 42,0% ulushini olishi va Porsche Holding Salzburgning avtomobil savdosi biznesini Volkswagenga sotgan oilaviy aksiyadorlarni ham koʻrishi mumkin edi. 2011-yilning 1 martida Volkswagen Avstriyaning yetakchi maxsus avtomobil distribyutori Porsche Holding Salzburg (PHS) ni 3,3 mlrd yevroga sotib olishni yakunladi.

2020-yil yanvar oyida Volkswagen ikkinchi eng qimmat avtomobil ishlab chiqaruvchisi sifatida Tesla, Inc.dan o‘tib ketdi.

Mahsulot liniyasi
-----------------

| 2019-yilda eng koʻp sotilgan Volkswagen modellari |
| --- |
| Daraja | Model | Ishlab chiqarish chiqishi |
| 1 | Tiguan | 910126 |
| 2 | Polo/Virtus/Vento/Ameo | 706 052 |
| 3 | Golf | 679 351 |
| 4 | Jetta/Sagitar | 610 327 |
| 5 | Passat/Magotan | 543 706 |
| 6 | Lavida | 514 698 |
| 7 | Bora | 345 077 |
| 8 | T-Roc | 328 069 |
| 9 | T-Cross/Tacqua/Taigun | 274 071 |
| 10 | Santana | 244,132 |

Volkswagen brendi Yevropa, Xitoy va Lotin Amerikasi kabi yirik bozorlar uchun global mahsulotlar va mintaqaviy mahsulotlardan iborat turli modellarni ishlab chiqaradi. Volkswagen AG kompaniyasining 2019-yildagi yillik hisobotida dunyo miqyosida Volkswagen brendi ostida eng koʻp sotiladigan model Tiguan boʻlib, undan keyin Polo, Virtus, Vento va Ameo va Golfning B segmenti qatori borligi haqida xabar berdi.

### Mintaqaviy modellar

#### Xitoy bozori

 Volkswagen Lavida Xitoyda eng koʻp sotilgan sedan hisoblanadi.
Volkswagen dunyodagi eng yirik yagona avtomobil bozori boʻlgan Xitoyda bozor yetakchisi hisoblanadi. 2019-yilda mamlakatga Volkswagen markali 3,16 million dona avtomobil yetkazib berildi. Bozorning ahamiyati Xitoyga xos modellarning katta miqdorini oqladi.

Keng interyeri va yukxona maydoni tufayli sedanlar Xitoyda eng sevimli segment hisoblanadi. 2019-yilda brend Xitoyda ulardan 1,6 million dona sotgan. Yilni notchback yoki sedan segmentida brend bir nechta Xitoy modellari bilan ifodalanadi, ular orasida Sagitar, Lamando, Bora, Santana, Lavida va shu kabilar bor. Lavida 2019-yilda Xitoyda 491 000 dona sotilgan barcha ishlab chiqaruvchilar orasida eng ko‘p sotilgan model bo‘ldi.

SUVlarning mashhurligi, shuningdek, Xitoy uchun maxsus qurilgan yoki qayta ishlangan bir nechta SUV modellarini, jumladan Tharu, Tayron, Tayron X, Tiguan X va T-Cross va T-Rocning qayta ishlangan versiyalarini ham tugʻdirdi. Brend, shuningdek, Xitoy uchun maxsus ishlab chiqilgan modellar sifatida Phideon va Viloran kabi premium yoki hashamatli segmentda kuchli ishtirok etadi.

 Volkswagen Kombi 1957-yildan 2013-yilgacha Braziliyada ishlab chiqarilgan.
Brend Braziliyada sezilarli tarixga ega. Volkswagenning Braziliya bilan munosabatlari 1950-yillarning boshlariga borib taqaladi. 1956-yilda Volkswagen Braziliyaning 1950-yilda toʻliq yigʻilgan avtomobillar importini taqiqlashiga javob sifatida San-Paulu yaqinidagi San-Paulu yaqinidagi San-Bernardo-du-Kampo shahrida zavod qurishni boshladi 2018-yilda Volkswagen Braziliya avtomobil bozorining 15 foizini egallagan.

Braziliya bozorining ahamiyati Volkswagen do Brasil tomonidan ishlab chiqilgan va ishlab chiqarilgan Fox, Gol, Nivus, Saveiro, Virtus va Voyage kabi bir nechta modellarni tugʻdirdi. Bu modellar odatda Lotin Amerikasi boʻylab eksport qilinadi. Bozor uchun yaratilgan tarixiy transport vositalariga Brasília, SP1 & SP2, 1500/Variant/Variant II, Karmann Ghia TC, Parati va Suran kiradi. Birinchi marta 1980-yilda chiqarilgan Gol 2013-yilgacha ketma-ket 27 yil davomida mamlakatda eng koʻp sotilgan avtomobil boʻlgan.

### Ekologik toza avtomobillar

#### Sof etanolli transport vositalari

 1978-yilda Volkswagen do Brasil tomonidan ishlab chiqilgan VW sof etanol prototipi avtomobili
Volkswagen do Brasil Braziliyada sof etanol bilan ishlaydigan (faqat E100) avtomobillarni ishlab chiqardi va sotdi va ishlab chiqarish ular zamonaviy Flex Fuel texnologiyasi bilan almashtirilgandan keyingina toʻxtatildi. 1973-yildagi neft inqiroziga javob sifatida Braziliya hukumati bioetanolni yoqilgʻi sifatida targʻib qila boshladi va Milliy alkogol dasturi - *Pró-Alcool* - (portugalcha: *Programa Nacional do Álcool*)) 1975-yilda ishga tushirilgan Benzinli dvigatellar suvli etanol xususiyatlarini qoʻllab-quvvatlash uchun oʻzgartirildi va oʻzgarishlar siqilish nisbati, yuborilgan yoqilgʻi miqdori, etanol bilan aloqa qilish natijasida korroziyaga uchragan materiallarni almashtirish, yuqori olov harorati tufayli issiqlikni tarqatish uchun mos keladigan sovuqroq shamlardan foydalanish tizimi. Olti yil ichida Braziliya yengil avtomobillarining qariyb 75 foizi etanol dvigatellari bilan ishlab chiqarilgan.

1989-yil oʻrtalariga kelib, mahalliy bozorda etanol yoqilgʻisi taʼminoti taqchilligi minglab avtomashinalarni yoqilgʻi quyish shoxobchalarida navbatga qoʻydi yoki ularning garajlarida yoqilgʻi yoʻq boʻlib, isteʼmolchilarni etanolli transport vositalaridan voz kechishga majbur qildi.

2003-yil VW Gol 1.6 Total Flex Braziliyada ishlab chiqarilgan birinchi toʻliq egiluvchan yonilgʻi avtomobili boʻlib, har qanday benzin va E100 aralashmasida ishlashga qodir. Oʻsha yilning mart oyida, oʻzining 50 yilligi munosabati bilan Volkswagen do Brasil mahalliy bozorga E20-E25 benzin va 100% gacha suvli etanol aralashmasida ishlashga qodir boʻlgan birinchi braziliyalik tijorat egiluvchan yonilgʻi avtomobili Gol 1.6 Total Flexni chiqardi. Sof etanol fiaskosidan soʻng, isteʼmolchilarning etanol bilan ishlaydigan transport vositalariga ishonchi tiklandi, bu esa moslashuvchan texnologiyani tezda qoʻllash imkonini berdi.

Muvaffaqiyatli va isteʼmolchilarning moslashuvchan yoqilgʻi versiyalarini tezda qabul qilishi tufayli, 2005-yilga kelib, VW 293 523 dona egiluvchan yonilgʻi avtomobillari va yengil yuk mashinalari va atigi 53 074 dona benzinli avtomobillarni sotdi 525 838 egiluvchan yonilgʻi bilan ishlaydigan avtomobillar va 2007-yilda atigi 13 572 ta benzinli yengil avtomobillar va 248 ta engil yuk mashinalari va 2008-yilda 564 959 ta egiluvchan yonilgʻi avtomobillarining yangi avtomobil sotuviga yetdi, bu oʻsha yili sotilgan barcha yangi yengil avtomobillar va yengil yuk mashinalarining 96 foizini tashkil etdi. VW do Brasil 2006-yilda mahalliy bozor uchun faqat benzinli avtomobillar modellarini ishlab chiqarishni toʻxtatdi 2009-yilning mart oyiga kelib, Volkswagen do Brasil 2003-yildan beri ishlab chiqarilgan ikki million egiluvchan yonilgʻi avtomashinalarining muhim bosqichiga erishdi

 Volkswagen Jetta Hybrid 48 milya / US gallon (20.4 km/l) dona oladi avtomobil yo'lida.
Volkswagen va Sanyo hamkorlikda gibrid avtomobillar uchun akkumulyator tizimini ishlab chiqishdi. Volkswagen rahbari Martin Vinterkorn kompaniya ixcham gibrid elektromobillar ishlab chiqarishni rejalashtirayotganini tasdiqladi. Uning taʼkidlashicha, "Polo va Golf kabi ixcham gibrid modellar hech qanday kechiktirmasdan, benzin va dizel quvvatiga ega boʻladi". Misol uchun, Golf gibrid boʻlish uchun ideal modeldir, chunki Golf 1.4 TSI yaqinda Oko-Trend atrof-muhitni oʻrganish instituti tomonidan "Avtomobil muhiti sertifikati" bilan taqdirlangan va 2007-yilning eng ekologik toza avtomobillaridan biri hisoblangan

VW kelajakdagi barcha modellarda gibrid variantga ega boʻlishni maqsad qilgan hamda kelajakdagi barcha modellar toʻliq yoki qisman gibrid variantlari bilan taklif qilinishi mumkin.

Volkswagen 2010-yil Jeneva avtosalonida 2011-yilga moʻljallangan 2012 Touareg Hybrid avtomobilining chiqarilishini eʼlon qildi VW shuningdek, 2012-yilda yangi Jettaʼdan boshlab oʻzining eng mashhur modellarining dizel-elektr gibrid versiyalarini, 2013-yilda Golf Hybrid va Passatʼning gibrid versiyalarini taqdim etish rejalarini ham eʼlon qildi. 2012-yilda Volkswagen Jetta Hybrid 187 mil/soat gibrid avtomobili boʻlish boʻyicha jahon rekordini oʻrnatdi.

#### Rozetkaga ulanadigan elektr transport vositalari

2009-yil noyabr oyida Volkswagen Karl-Tomas Neymanni elektr tortish boʻyicha guruh bosh ofitseri sifatida yollaganini eʼlon qildi. VW tadqiqot boʻlimi boshligʻi Yurgen Leoxoldning aytishicha, 2010-yilda kompaniya vodorod yonilgʻisida ishlaydigan avtomobillar mos variant emas degan xulosaga kelgan.

 Volkswagen Golf GTE plaginli gibrid zaryadlash
2016-yil may oyi holatiga koʻra, Volkswagen Group chakana mijozlarga to‘qqizta plaginli elektr avtomobillarni taklif qiladi, ulardan uchtasi to‘liq elektr avtomobillar. Shuningdek, 2013-yildan boshlab ikkita cheklangan ishlab chiqarilgan plagin gibridlari ishlab chiqarilgan: Volkswagen XL1 (250 dona) va Porsche 918 Spyder (918 dona). Tegishli ishlab chiqarish boshlanganidan buyon barcha Volkswagen markali elektrlashtirilgan avtomobillarning umumiy jami sotuvi 2016-yil oxirigacha taxminan 103 000 ga yetishi kutilmoqda. Volkswagen ID.4 AQSHda 2020-yil sentyabrida sotuvga chiqarilgan.

### Uchuvchi transport vositalari

2021-yilning fevral oyida Volkswagen "vertikal harakatchanlik" o‘z-o‘zini boshqarish texnologiyasidan keyingi qadam bo‘lishi mumkinligi haqida bayonot berdi. Kompaniya Xitoyda uchar transport vositalarini yaratish imkoniyatlarini oʻrganayotganini maʼlum qildi.

Bahslar
-------

 **Atrof-muhit rekordi**

 Volkswagen XL1, potentsial masofasi 261 milya / US gallon (0.9 L/100 km) ga yetadi, dunyodagi eng tejamkor avtomobil hisoblanadi.
1974-yilda Volkswagen atrof-muhitni muhofaza qilish agentligining ifloslanishni nazorat qilish tizimlarini oʻchirib qoʻygan "magʻlubiyatga uchragan qurilmalar" dan foydalanish ustidan shikoyatini hal qilish uchun 120 000 dollar jarima toʻladi. Shikoyatda aytilishicha, qurilmalardan foydalanish AQSHning toza havo qonunini buzgan.. 2011-yilda Greenpeace Volkswagenning CO 2 emissiyasi va energiya samaradorligi ustidan qattiq nazoratni talab qiluvchi qonunchilikka qarshiligini tanqid qila boshladi va VWning *Yulduzli urushlar* asosidagi reklama roliklarini parodiya qiluvchi reklama kampaniyasini boshladi.

2015-yilda Volkswagen guruhi maʼlum dvigatel modellarini dasturiy taʼminot bilan ishlab chiqarishni tan oldi, ular ushbu modellarga tasdiqlash sinovlari paytida CO2 chiqindilarini kamaytirishni buyurdi.

#### AQSH dizel emissiyasi firibgarligi

 2009-yilgi Volkswagen Jetta Diesel Sedan "Yilning yashil avtomobili" mukofotiga sazovor boʻldi. Mukofot 2015-yil oktyabr oyi boshida bekor qilingan.
2015-yil 18-sentyabrda Amerika Qoʻshma Shtatlari Atrof-muhitni muhofaza qilish agentligi (EPA) 2008-yildan boshlab avtomobil ishlab chiqaruvchisi atrof-muhitni chetlab oʻtish uchun "toza havo toʻgʻrisida"gi qonunni buzgan holda dvigatelni boshqarish bloki (ECU) dasturiy taʼminotini firibgarlik bilan oʻrnatganligini aytdi. 2009-2015 yilgi Volkswagen va Audi avtomobillarining dizel dvigatellari tomonidan NO <sub id="mwBXI"><i id="mwBXM">x</i></sub> emissiyasi qoidalari. Dasturiy taʼminot avtomobillar qachon emissiya sinovidan oʻtayotganini aniqlaydi va keyin ECU emissiya nazoratini muvaffaqiyatli oʻtishga imkon beradi. Biroq normal haydash sharoitida yoqilgʻi tejamkorligi va qoʻshimcha quvvatga ega boʻlish uchun chiqindilarni nazorat qilish dasturi oʻchirildi, natijada ifloslanish qonun bilan ruxsat etilganidan 40 baravar koʻp boʻldi.

2014-yil may oyida EPA birinchi boʻlib Toza transport boʻyicha xalqaro kengash (ICCT) tomonidan Gʻarbiy Virjiniya universitetining muqobil yoqilgʻi, dvigatellar va emissiya markazi (CAFEE) tomonidan topshirilgan tadqiqot natijalarini hisobot qildi. Buning ortidan 3-sentyabr kuni regulyatorlarga qabul qilish toʻgʻrisida rasmiy eʼlon qilindi, bu EPA 2016-yilgi avtomobillari uchun ruxsat berishni toʻxtatib qoʻyish bilan tahdid qilgandan soʻng darhol sodir boʻldi. Kanadadagi emissiya standartlari AQSHdagilarga yaqin boʻlganligi sababli, Volkswagen Kanada ham zararlangan dizel modellarini sotishni toʻxtatdi. 2015-yil 22-sentyabrda Volkswagen vakili magʻlubiyat moslamasi 11-da oʻrnatilganligini tan oldi. Butun dunyo boʻylab EA 189 tipidagi dizel dvigatellari bilan millionlab avtomobillar.

 2015-yil mart oyida Volkswagen AG sobiq bosh direktori Martin Vinterkorn
2016-yil 2-noyabrda EPA maʼlum dizel 3.0 litrli V6 bilan jihozlangan Audi, Volkswagen Touaregs va Porsche Cayennes avtomobillariga tegishli qoidabuzarlik (NOV) haqida ikkinchi xabarnoma chiqardi EPA 2009 model yilidan boshlab V6 tomonidan boshqariladigan barcha avtomobillar talablarga javob bermasligini aniqladi. EPA, CARB va Transport Canada sinovlari davomida avtomobillar federal sinov sharoitida harakatlanayotganda ifloslanishni kamaytirish tizimlarini faollashtiradigan dasturiy taʼminotni topdilar, aks holda haqiqiy haydash paytida bu qurilmalar faol emas. Volkswagen EPA xulosalariga qarshi chiqdi va ularning dasturiy taʼminoti qonuniy ravishda ruxsat etilganligini aytdi; ammo, koʻp oʻtmay, Volkswagen EPAning bahsli avtomobillari va EPA soʻroq qilmagan qoʻshimcha modellar uchun sotuvni toʻxtatdi.

2016-yilning mart oyida AQSH Federal Savdo komissiyasi Volkswagen kompaniyasini yolg‘on reklama uchun sudga berdi, chunki Volkswagenning "toza dizel" avtomobillari reklama qilinganidan ko‘ra ekologik toza emas edi.

2016-yilning noyabr oyida Volkswagen va uning kasaba uyushmalari qoidabuzarliklardan kelib chiqadigan xarajatlar natijasida ishchi kuchini 2021-yilgacha 30 ming kishiga qisqartirishga kelishib oldi. Biroq koʻproq elektromobil ishlab chiqarish orqali 9000 ta yangi ish oʻrni paydo boʻladi.

2017-yil 11-yanvarda Volkswagen emissiya bilan bog‘liq janjal bo‘yicha aybini tan olishga va 4,3 dollar milliard jarima to‘lashga rozi bo‘ldi. Volkswagen kompaniyasining olti nafar rahbari ayblangan. Ertasi kuni ayblanayotgan rahbarlardan biri Germaniyaga qochib ketishi va ekstraditsiya qilish imkonsiz boʻlishidan qoʻrqib, sudgacha garovsiz ushlab turishga buyruq berildi. VW rahbariyatining yuqori lavozimli xodimlari kompaniyada ishlaydigan advokatlar tomonidan AQSHga bormaslik haqida ogohlantirilgan.

### Irqchi reklama

2020-yilda Volkswagen mustamlakachilikka ishoralarni oʻz ichiga olgan va irqiy tahqirni koʻrsatuvchi reklama rolikini chiqardi. Dastlab tanqidga duch kelganda, kompaniya "tasvirlangan odamlarning kelib chiqishi ahamiyatsiz" ekanligini aytdi. Ularning javobi qoʻshimcha norozilikka duch kelganida, kompaniya "Biz bundan uzoqlashamiz va kechirim soʻraymiz" dedi.

### Uygʻurlarga nisbatan inson huquqlarining buzilishiga sheriklikda ayblash

2020-yilda Avstraliya Strategik Siyosat Instituti Volkswagenʼni "potensial suiisteʼmolchi mehnat o‘tkazish dasturlari orqali Shinjondan tashqarida uyg‘ur ishchilaridan foydalanishdan bevosita yoki bilvosita foyda ko‘ruvchi kompaniyalar" qatoriga kiritdi. Nemis siyosatchisi, Yevroparlamentning Xitoy bilan aloqalar boʻyicha delegatsiyasi rahbari Reynxard Bütikofer Volkswagenni shu asoslarda tanqid qildi. Volkswagen bu ayblovlarni rad etdi.

2022-yil 17-iyun kuni Volkswagenʼning asosiy aksiyadori, Quyi Saksoniya shtati, Germaniyaning eng kuchli kasaba uyushmasi rahbariga qo‘shilib, shirkatni Shinjondagi inson huquqlari buzilishi haqidagi ayblovlarni ko‘rib chiqishga chaqirdi. IG Metall kompaniyasidan Yorg Xofman va Quyi Saksoniya vaziri Stiven Vayl ikkalasi ham Volkswagen kuzatuv kengashida oʻtirishgan.

Mukofotlar
----------

 Yangi Zelandiyaning Kraystcherch shahridagi Volkswagen Polo. Volkswagen Polo 2010-yilning eng yaxshi avtomobili boʻldi.
 Volkswagen yuqoriga! 2012-yilgi jahon avtomobili tanlovida g‘olib chiqdi.
Volkswagen oʻzining Volkswagen Type 1 "Beetle" modeli uchun 1999-yilda "Asrning avtomobili" tanlovida 20-asrning eng nufuzli toʻrtinchi avtomobili deb topildi. U faqat Ford Model T, BMC Mini va Citroën DS dan orqada qoldi.

Volkswagen kompaniyasi 50 yillik Yevropa yil avtomobili mukofotining to‘rtta g‘olibini ishlab chiqargan. Bular:

* 1992 – Volkswagen Golf
* 2010 – Volkswagen Polo
* 2013 – Volkswagen Golf
* 2015 – Volkswagen Passat

Volkswagen Amerika Qoʻshma Shtatlarining "Yilning eng yaxshi avtomobili" mukofotining beshta gʻolibini ishlab chiqardi. 1949-yilda boshlangan "Yilning eng yaxshi avtomobili" nominatsiyasi.

* 1985 – Volkswagen GTI
* 1999 – Volkswagen New Beetle (Import COTY subgroup)
* 2004 – Volkswagen Touareg (Sport Utility Vehicle COTY subgroup)
* 2012 – Volkswagen Passat
* 2015 – Volkswagen Golf line-up

Volkswagen yaqinda ishlab chiqilgan Jahon avtomobili mukofotining beshta gʻolibini ishlab chiqardi.

* 2009 – Volkswagen Golf
* 2010 – Volkswagen Polo
* 2012 – Volkswagen up!
* 2013 – Volkswagen Golf
* 2021 – Volkswagen ID.4

### Formula poygasi

* 1963-yilda Qoʻshma Shtatlarda osonlik bilan sotiladigan Beetle qismlaridan qurilgan avtomobillar bilan Formula Vee aylanma poygasi boshlandi. U tezda Yevropaga va dunyoning boshqa qismlariga tarqaldi. Bu formula poygasiga arzon narxlardagi marshrut sifatida juda mashhur boʻldi.
* 1971-yilda Amerikaning Volkswagen kompaniyasi kuchliroq Formula Super Veeni ishlab chiqardi, u yangi isteʼdodlarni qozonish bilan mashhur boʻldi. U ishlagan 11 yil ichida, 1982-yilgacha, u Niki Lauda, Yoxen Mass, Nelson Piket, Yoxen Rindt va Keke Rosberg kabi dunyoga mashhur Formula 1 haydovchilarini ishlab chiqardi.
* 2011-yil iyul oyida Bugatti va Bentley kompaniyalari direktori Volfgang Dyurxaymer Germaniyaning *Auto, Motor und Sport* jurnaliga bergan intervyusida: "Agar [VW guruhi] avtomobil sanoatida yetakchi bo‘lsa, bizni 2018-yilda Formula 1da qatnashishimizni tasavvur qila olaman. Bizda buni amalga oshirish uchun yetarli brendlar bor." Ular 2018-yilda F1 musobaqalarida qatnashmagan.

### Ralli boʻyicha jahon chempionati

* 1981-yilda Gannoverda joylashgan VW birinchi avlod Golf va shvetsiyalik Per Eklund, fransuz Jan-Lyuk Terier va Fin Pentti Airikkala avtomobillarini ishga tushirish bilan rallingning yangi yoʻnalishini oldi. Volkswagen Racing UK ralli hikoyasining yakuniy boblari 2001-yilda "bir martalik" Castrol Polo Challenge va Polo GTI "Super 1600" edi.
* Volkswagen Motorsport 2013-yildan 2016-yilgacha Volkswagen Polo R WRCda Sebastien Ogier va yordamchi haydovchi Julien Ingrassia bilan ketma-ket toʻrt yil davomida jahon ralli chempionatida gʻolib chiqdi.

### Dakar rallisi

* 1980-yilda Volkswagen Audi tomonidan ishlab chiqilgan Iltis bilan raqobatlashdi va umumiy reytingda 1, 2, 4 va 9-oʻrinlarni egalladi.
* 2003-yilda Gannoverda joylashgan jamoa Tarek nomli 2WD aravachasi bilan maydonga tushib, umumiy hisobda 6-oʻrinni va 2WD va Dizel sinfida 1-oʻrinni egalladi.
* 2005-yilda yangilangan Race-Touareg biroz koʻproq quvvatga ega boʻldi, haydovchi Bruno Sabi umumiy hisobda 3-oʻrinni va Dizel sinfida 1-oʻrinni egalladi.
* 2006-yilda qayta koʻrib chiqilgan Race-Touareg ishtirok etdi, haydovchi Giniel de Villiers umumiy hisobda 2-oʻrinni va Dizel sinfida 1-oʻrinni egalladi.
* Volkswagen 2009, 2010 va 2011-yillarda Janubiy Amerikada oʻtkazilgan Dakar rallisida gʻolib chiqdi.

### Dunyo boʻylab Volkswagen avtosporti

* Yevropa: 1998-yilda kompaniya 1998-yilda tashkil etilgan (2003-yilda Polo kubogi va Volkswagen Scirocco R-Cup nomi 2010-2014-yillarda o‘zgartirilgan) ADAC Volkswagen Lupo kubogiga asos solgan va 2000-yilda ADAC New Beetle Cup musobaqasini boshlagan. 2004-yilda Volkswagen Commercial Vehicles Volkswagen Titan yuk mashinasi bilan Yevropa yuk mashinalari poygasi seriyasiga kirdi. 2004 va 2005-yillar seriyalari uchun ketma-ket chempion boʻldi.
* Amerika Qoʻshma Shtatlari: 1976-yilda Volkswagen Scirocco bilan 2000 kub kubometrdan kam boʻlgan Trans-Am seriyasiga kirdi va ular oʻz sinflarini toʻgʻridan-toʻgʻri yutib oldilar. 2008-yildan boshlab Volkswagen Jetta TDI Cupʼni taqdim etdi. Jetta TDI Cup SCCA tomonidan tasdiqlangan poyga seriyasidir, unda 16 yoshdan 26 yoshgacha boʻlgan 25 nafar haydovchi 2009-yilda biroz oʻzgartirilgan Jetta TDI avtomobillarini boshqaradi. Seriya Shimoliy Amerika boʻylab 8 xil yoʻl kurslarida 10 ta tadbirni oʻz ichiga oladi. Oxirgi poyga yakunida seriya chempioniga beriladigan 100 000 dollarlik mukofotdan tashqari, seriya davomida 50 000 dollar mukofot puli ham bor.
* Argentina: TC 2000da koʻplab Volkswagen modellari, jumladan, 1980-1983-yillardagi Volkswagen 1500 va 1994-yilgi Volkswagen Gol chempionlari ishtirok etgan.
* 1999 va 2000-yillarda VW Golf GTI bilan F2 Avstraliya ralli chempionatida gʻolib chiqdi.
* Finlandiya: 2002-yilda VW Mikko Xirvonen bilan Golf Mk4 KitCar bilan a7/(F2) boʻyicha Finlandiya ralli chempionatida gʻolib chiqdi. 1999 va 2000-yillarda VW Golf Mk3 KitCar bilan a7/(F2)da Finlandiya ralli chempionatida g‘olib chiqdi. 2000, 2001 va 2002-yillarda VW Golf Mk4 bilan Sport 2000 boʻyicha Finlandiya poyga chempionatida gʻolib chiqdi.
* Avstriya: 1967-yildan 1974-yilgacha Avstriyaning yagona distribyutori Porsche Salzburg VW Beetle (1500, 1302S va 1303S) Yevropa miqyosidagi mitinglarda kirdi. Gʻalabalar 1972 va 1973-yillarda Avstriyaning umumiy chempionatida, Elbada, Akropol rallisida (sinfda birinchi boʻlib) erishilgan. Eng yaxshi haydovchilar Toni Fall (Buyuk Britaniya), Achim Uormbold (D), Gyunter Janger (A), Garri Kallstryom (S) boʻldi.

* 1939 Berlin to Rome. Porsche Type 64 racer based on Beetle platform1939-yil Berlindan Rimga. Beetle platformasi asosidagi Porsche Type 64 poygachisi
* Twin-engine racing Beetle developed by Wilson and Emerson Fittipaldi brothersIkki dvigatelli poyga qo'ng'izi aka-uka Uilson va Emerson Fittipaldi tomonidan ishlab chiqilgan
* Bora in TC 2000, a national championship of ArgentinaBora TC 2000, Argentina milliy chempionati
* Bora in Stock Car BrasilBora in Stock Car Brasil
* Edition 2007 Race Touareg 2 at Essen Motor Show 2006Nashr 2007 Race Touareg 2 2006 yil Essen avtosalonida
* Constellation in the 2006 Brazilian Fórmula Truck Championship2006 yilgi Braziliya Formula yuk mashinalari chempionatida yulduz turkumi

Adabiyot
--------

* Jonas Kiefer: *VW Typenatlas, Serienfahrzeuge.* 2. Ajralish. Delius Klasing, Bielefeld, 2002-yil,ISBN 3-7688-1271-5.
* Rudi Xeppe: *VW Personenwagen.* Podszun, Brilon 2001-yil,ISBN 3-86133-209-4.
* Halwart Schrader: *VW Personenwagen seit 1945, Band 1, Typenkompass.* Motorbuch Verlag, Shtutgart, 2001-yil,ISBN 3-613-02105-6.
* Halwart Schrader: *VW Personenwagen seit 1945, Band 2, Typenkompass.* Motorbuch Verlag, Shtutgart, 2001-yil,ISBN 3-613-02186-2.
* Verner Osvald: *Deutsche Autos, 2-band, 1920–1945.* 2. Ajralish. Motorbuch Verlag, Shtutgart, 2005 yil,ISBN 3-613-02170-6.
* Verner Osvald: *Deutsche Autos, 3-band, 1945–1990, Ford, Opel va Volkswagen.* 1. Ajralish. Motorbuch Verlag, Shtutgart, 2001-yil,ISBN 3-613-02116-1.

Manbalar
--------

1. ↑  Ralf Brandstätter to lead Volkswagen core brand in future (Wayback Machine saytida 2021-07-22 sanasida arxivlangan) on VW Group, 8 June 2020
2. ↑  *Bomey, Nathan.* „Volkswagen passes Toyota as world's largest automaker despite scandal". *USA Today* (30-yanvar 2017-yil). 11-may 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-iyun 2017-yil.
3. ↑  „China car sales slump ripples globally". *BBC News* (12-oktyabr 2018-yil). Qaraldi: 18-noyabr 2018-yil.
4. ↑  „Economic Superpower: Chinese Expansion Has Germany on the Defensive". *Spiegel Online* (24-may 2018-yil). Qaraldi: 18-noyabr 2018-yil.
5. ↑  *Volkswagen Chronicle*, Historical Notes Manfred Grieger:. Volkswagen AG, 2008. ISBN 978-3-935112-11-6. 21-dekabr 2009-yilda qaraldi.  (Wayback Machine saytida 2010-12-16 sanasida arxivlangan)
6. ↑  *Miller.* „Was Hitler's Beetle designed by a Jew?" (13-sentyabr 2009-yil). 23-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-fevral 2013-yil.
7. 1 2 3  Nelson, Walter*. Small Wonder*. Little, Brown & Company, 1967 — 333 bet.
8. ↑  William Shirer, *The Rise and Fall of the Third Reich* (Touchstone Edition) (New York: Simon & Schuster, 1990)
9. ↑  „Last Edition Beetle: History". *Lasteditionbeetle.com*. 6-mart 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-sentyabr 2015-yil.
10. ↑  Tooze, Adam*. The Wages of Destruction: The Making and Breaking of the Nazi Economy*. London: Allen Lane, 2006 — 154 bet. ISBN 978-0-7139-9566-4.
11. ↑  „Seventy-Five Years Ago: Porsche Receives the Order to Construct the Volkswagen". *porsche.com*.  Porsche AG (16-iyun 2009-yil). 23-sentyabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-yanvar 2010-yil.
12. 1 2 3  Odin, L.C. *World in Motion 1939 – The whole of the year's automobile production*. Belvedere Publishing, 2015. ASIN: B00ZLN91ZG.
13. ↑  „A Brief History of Volkswagen". *hillsideimports.com* (6-yanvar 2014-yil). 10-mart 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-mart 2015-yil.
14. ↑  Pyle, Ernie, *Here Is Your War*, Cleveland, World Publishing Company, Forum Books edition, 1945, pp. 275, 293.
15. ↑  Lowellyne James*. Management Systems and Performance Frameworks for Sustainability: A Road Map for Sustainably Managed Enterprises*, illustrated, Routledge, 2018 — 17 bet. ISBN 978-1-317-23450-0.  Extract of page 17
16. ↑  „Volkswagen Faces Suit Over Jewish Slave Labor". *The New York Times* (13-iyun 1998-yil). Qaraldi: 18-may 2011-yil.
17. ↑  „World: Americas German firms face slave labor case". *BBC News* (1-sentyabr 1998-yil). Qaraldi: 18-may 2011-yil.
18. ↑  Porter, Lindsay (October 1986). "Mr". *Thoroughbred & Classic Cars*.
19. ↑  „Volkswagen Model 11 Beetle". *hillsideimports.com* (20-fevral 2014-yil). 4-aprel 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-aprel 2015-yil.
20. ↑  „Harry S. Truman – Library & Museum – Draft, The President's Economic Mission to Germany and Austria, Report 3, March, 1947; OF 950B: Economic Mission as to Food...; Truman Papers".  Trumanlibrary.org. 11-fevral 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-sentyabr 2010-yil.
21. ↑  „70 years since the return of the Volkswagen plant". *www.volkswagenag.com*. 8-avgust 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-avgust 2022-yil.
22. ↑  *Patton, Phil*. „Ivan Hirst, British Officer Who Revived VW, Is Dead at 84". *The New York Times*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
23. ↑  Nelson, Walter Henry*. Small Wonder: The Amazing Story of the Volkswagen*. Little, Brown, 1970 — 18 bet. 10-noyabr 2020-yilda qaraldi.
24. ↑  Patton, Phil*. Bug : the strange mutations of the world's most famous automobile*. New York: Simon & Schuster, 2002 — 137 bet. ISBN 0-7432-0242-2. OCLC 49959289.
25. ↑  All Volkswagen Cars List All Volkswagen Cars Models Qesot.com
26. ↑  *Dean.* „History of the Super Beetle".  superbeetles.com (28-oktyabr 2006-yil). 6-may 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-may 2015-yil.
27. ↑  Wilkins, Gordon (December 1972). „Volkswagenwerk plans new cars and engines". *CAR*. Cape Town, South Africa: Ramsay, Son & Parker (Pty) Ltd. 11-bet.
28. ↑  William Beaver (Nov–Dec 1992). Volkswagen's American assembly plant: Fahrvergnugen was not enough – international marketing Find Articles; Business Horizons.
29. ↑  Flammang, James, *Volkswagen: Beetles, Buses and Beyond,* Krause Publications, 1996
30. ↑  Kiley, David, *Getting the Bugs Out: The Rise, Fall and Comeback of Volkswagen in America,* John Wiley & Sons, 2001
31. ↑  *Holusha, John*. „Volkswagen to Shut U.S. Plant". *The New York Times* (21-noyabr 1987-yil). Qaraldi: 17-may 2008-yil.
32. ↑  „A look at SEAT's time line 2008-1950". *seat.com*.  SEAT S.A.. 18-iyul 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi.
33. ↑  „Series 2 Polo: 1981-1994". *polodriver.com/*.  Polo Driver.
34. ↑  „Series 3 Polo: 1994-2001". *www.polodriver.com*.  Polo Driver.
35. ↑  Rob Stumpf, "The Volkswagen Scirocco is Dead (Again)", *The Drive* (12 October 2017): online at
36. ↑  „The VW Experimental Vehicles – the 1980s to present pt 2". *Wheelspin*.  London & Thames Valley VW Club (fevral 2003). 14-iyun 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-iyul 2010-yil.
37. ↑  „VW Sharan". *Car Magazine* (2-iyun 2011-yil). 4-yanvar 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-yanvar 2015-yil.
38. ↑  „VW launches its economic miracle". *The Engineer* (5-yanvar 2000-yil). 4-yanvar 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-yanvar 2015-yil.
39. ↑  „Fuel Economy of New Diesel Cars". *Fueleconomy.gov*.  United States Environmental Protection Agency (2012). 17-yanvar 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-dekabr 2012-yil.
40. ↑  *Chris Bruce.* „Volkswagen plans expansion, tech center in Chattanooga". *Autoblog* (7-aprel 2015-yil). 24-sentyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-sentyabr 2015-yil.
41. ↑  *Bloomberg News*. „VW picks Tenn. for its 1st US car plant since '88". *The Boston Globe* (16-iyul 2008-yil). Qaraldi: 16-iyul 2008-yil.
42. ↑  „UPDATE: VW announces Chattanooga-made SUV, and 2,000 new jobs". *timesfreepress.com*. 8-avgust 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-sentyabr 2015-yil.
43. ↑  VW strives to be leader in e-cars, self-driving vehicles. Wolfsburg: Deutsche Welle (5-may 2017-yil).
44. ↑  *Rauwald, Christoph*. „VW to Build Electric Versions of All 300 Models by 2030". *Bloomberg* (11-sentyabr 2017-yil). Qaraldi: 11-oktyabr 2017-yil.
45. ↑  *Staff.* „Volkswagen unveils Sedric, its first fully autonomous vehicle" (en-us). *Ars Technica* (9-mart 2017-yil). Qaraldi: 17-dekabr 2021-yil.
46. ↑  „VW's first Jetta-subbrand crossover price to start below 90,000 yuan" (en). *Automotive News* (25-iyul 2019-yil). Qaraldi: 12-sentyabr 2020-yil.
47. ↑  *Dorian.* „Jetta Becomes a Separate Brand for China to Entice Entry-Level Buyers". *Car and Driver* (26-fevral 2019-yil). 26-fevral 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-fevral 2019-yil.
48. ↑  „VW Unveils New Logo, Affordable E-Cars in Show of New Era". *Bloomberg.com* (9-sentyabr 2019-yil). Qaraldi: 12-sentyabr 2019-yil.
49. ↑  *David Grossman*. „Vintage VW Beetles and Buses Are Going Electric". Popular Mechanics. Qaraldi: 7-oktyabr 2019-yil.
50. ↑  *Reuters Staff*. „VW boosts investment in electric and autonomous car technology to $86 billon" (en). *Reuters* (13-noyabr 2020-yil). Qaraldi: 13-noyabr 2020-yil.
51. ↑  *Reuters Staff*. „Volkswagen brand 2020 sales drop but recovery seen in December" (en). *Reuters* (12-yanvar 2021-yil). Qaraldi: 12-yanvar 2021-yil.
52. ↑  „volkswagen-will-also-stop-developing-internal-combustion-engines".
53. ↑  *Hoffman.* „2024 Volkswagen ID.Buzz Microbus EV Will Debut March 9" (en-US). *Car and Driver* (6-yanvar 2022-yil). Qaraldi: 9-fevral 2022-yil.
54. ↑  *Daniel Golson*. „Volkswagen Revives International Scout as US-Built EV Truck and SUV". *CNET* (11-may 2022-yil).
55. ↑  *William Boston*. „Volkswagen Is Bringing Back the Scout, the SUV Pioneer, as an EV". *Wall Street Journal* (10-may 2022-yil).
56. 1 2  *Gitlin, Jonathan M.*. „Volkswagen starts building the first of six battery gigafactories" (en-us). *Ars Technica* (7-iyul 2022-yil). Qaraldi: 8-iyul 2022-yil.
57. ↑  „Volkswagen Group achieves record sales in 2017 | DW | 17 January 2018". *DW.COM*. 21-sentyabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-sentyabr 2018-yil.
58. ↑  „Volkswagen delivered 10.8 million vehicles in 2018, eyes world no.1 spot". *CNBC* (11-yanvar 2019-yil). 22-aprel 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-mart 2019-yil.
59. 1 2 3  „Volkswagen AG Annual Report 2019". Qaraldi: 17-mart 2020-yil.
60. ↑  „Volkswagen Group". *Encyclopedia Britannica* (2017). 24-fevral 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi.
61. ↑  „Group". *VolkswagenAG.com*. 7-sentyabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-sentyabr 2017-yil.
62. ↑  *Rauwald, Christoph*. VW Bolsters Focus on China. *The Wall Street Journal* (4-iyun 2012-yil), s. B3.
63. ↑  „New Car Registrations By Manufacturer(PDF)".  ACEA (15-iyun 2010-yil). 8-avgust 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-iyul 2010-yil.
64. ↑  „Volkswagen Posts Record 2009 Sales, Targets Toyota".  Bloomberg (12-dekabr 2010-yil). 1-dekabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-dekabr 2010-yil.
65. ↑  „VW Overtakes Ford as 3rd-Largest Automaker".  Left Lane News (29-avgust 2008-yil). 21-mart 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-dekabr 2010-yil.
66. ↑  „World Motor Vehicle Production". *www.oica.net*. 14-oktyabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-yanvar 2019-yil.
67. ↑  *McGee, Patrick*. „German carmaker Volkswagen ends 2018 with record group sales" (en-GB). *Financial Times* (11-yanvar 2019-yil). Qaraldi: 12-yanvar 2019-yil.(subscription required)
68. ↑  „Volkswagen Group reports 6.7 percent growth in worldwide deliveries in July".  VW (12-dekabr 2010-yil). 25-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-dekabr 2010-yil.
69. ↑  „Argo AI gets $2.6 billion boost in new Ford-Volkswagen deal" (en). *Axios* (12-iyul 2019-yil). 17-iyul 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-iyul 2019-yil.
70. ↑  „The World's Biggest Public Companies". *Forbes.com*. Qaraldi: 6-iyun 2011-yil.
71. ↑  „Volkswagen". *Forbes*. Qaraldi: 6-iyun 2011-yil.
72. ↑  *Ruddick.* „Volkswagen to axe 30,000 jobs worldwide" (en). *The Guardian* (18-noyabr 2016-yil). Qaraldi: 6-dekabr 2021-yil.
73. ↑  Whittall, M.; Lucio, M. M.; Mustchin, S.; Telljohann, V.; Sánchez, F. R.. *Workplace trade union engagement with European Works Councils and transnational agreements: the case of Volkswagen Europe*. .
74. ↑  „Volkswagen to take a 42.0 percent stake in Porsche AG". Taume News (14-avgust 2009-yil). Qaraldi: 22-yanvar 2009-yil.
75. ↑  „VW purchase Porsche Holding Salzburg (PHS)". *IndustryWeek* (1-mart 2011-yil). 24-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-mart 2011-yil.
76. ↑  *Higgins, Tim*. „Tesla Tops Volkswagen to Become Second-Most-Valuable Auto Maker" (en-US). *The Wall Street Journal* (22-yanvar 2020-yil). Qaraldi: 23-yanvar 2020-yil.
77. ↑  „China region" (en). *Volkswagen Newsroom*. Qaraldi: 12-sentyabr 2020-yil.
78. ↑  „6 sedans that Volkswagen builds for China, where Jetta is its own brand" (en). *www.iol.co.za*. Qaraldi: 12-sentyabr 2020-yil.
79. ↑  *Tudose.* „Meet Volkswagen's Chinese Army of Four-Door Sedans". *Carscoops* (9-aprel 2020-yil). Qaraldi: 12-sentyabr 2020-yil.
80. ↑  „What makes China VW's 'most important market'? | Autovista Group". *autovistagroup.com*. 9-avgust 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-sentyabr 2020-yil.
81. ↑  „Volkswagen launches model offensive in China". *www.volkswagenag.com*. 20-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-avgust 2022-yil.
82. ↑  „VW Phideon GTE Is The Large Hybrid Sedan Only China Will Get" (en). *Motor1.com*. Qaraldi: 12-sentyabr 2020-yil.
83. ↑  *Ramey.* „The Volkswagen Viloran Is the MPV-Class Galleon That Will Pass Us by" (en-US). *Autoweek* (29-aprel 2020-yil). Qaraldi: 12-sentyabr 2020-yil.
84. ↑  „A Stray Branch of Volkswagen Evolution Found in Brazil" (en). *dyler.com*. Qaraldi: 12-sentyabr 2020-yil.
85. ↑  „Great comeback in Brazil" (en). *Volkswagen Newsroom*. 3-sentyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-avgust 2022-yil.
86. 1 2  *Revista Veja.* „O petróleo da cana" (pt).  Editora Abril (13-iyun 1979-yil). 6-oktyabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-noyabr 2008-yil.
87. 1 2  *Marla Dickerson.* „Brazil's ethanol effort helping lead to oil self-sufficiency". *The Seattle Times* (17-iyun 2005-yil). 27-dekabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-noyabr 2008-yil.
88. 1 2  *Milton Briquet Bastos.* „Brazil's Ethanol Program – An Insider's View". *Energy Tribune* (20-iyun 2007-yil). 10-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-avgust 2008-yil.
89. ↑  *William Lemos.* „The Brazilian ethanol model".  ICIS news (5-fevral 2007-yil). 9-oktyabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-avgust 2008-yil.
90. ↑  *Revista Veja.* „Um sonho corroído" (pt).  Editora Abril (24-may 1989-yil). 8-fevral 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-noyabr 2008-yil.
91. ↑  Goettemoeller, Jeffrey*. Sustainable Ethanol: Biofuels, Biorefineries, Cellulosic Biomass, Flex-Fuel Vehicles, and Sustainable Farming for Energy Independence*. Prairie Oak Publishing, Maryville, Missouri, 2007 — 56–61 bet. ISBN 978-0-9786293-0-4.
92. 1 2  „Volkswagen to stop making gas-only cars for Brazil". *Automotive News* (23-mart 2006-yil). Qaraldi: 18-oktyabr 2008-yil.
93. ↑  „A Nova Volkswagen" (pt).  Volkswagen do Brasil. 15-sentyabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-oktyabr 2008-yil.
94. ↑  „Volkswagen lança Golf Total Flex 1.6" (pt).  ParanaOnline (30-mart 2006-yil). 22-may 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-oktyabr 2008-yil.
95. ↑  „Tabela 08 – Vendas Atacado Mercado Interno por Tipo e Empresa – Combustível Flex Fuel – 2005" (pt).  ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brazil). 20-noyabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-aprel 2009-yil.

 *See Table 08 for flex-fuel sales and Table 07 for gasoline sales*.
96. ↑  „Tabela 08 – Vendas Atacado Mercado Interno por Tipo e Empresa – Combustível Flex Fuel – 2007" (pt).  ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brazil). 20-noyabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-aprel 2009-yil.

 *See Table 08 for flex-fuel sales and Table 07 for gasoline sales*.
97. ↑  „Tabela 08 – Vendas Atacado Mercado Interno por Tipo e Empresa – Combustível Flex Fuel – 2008" (pt).  ANFAVEA – Associação Nacional dos Fabricantes de Veículos Automotores (Brazil). 6-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-aprel 2009-yil.

 *See Table 08*.
98. ↑  „VW completa 55 anos como maior montadora do País" (pt).  Norpave VW (25-mart 2008-yil). 28-mart 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-aprel 2009-yil.
99. ↑  „VW: dois milhões de carros flex" (pt).  Auto Brasil (25-mart 2009-yil). 29-mart 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-aprel 2009-yil.
100. ↑  „Volkswagen atinge 2 milhões de carros Flex produzidos no Brasil" (pt).  Noticias Automotivas (24-mart 2009-yil). 6-sentyabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-aprel 2009-yil.
101. ↑  „Volkswagen and Sanyo Team Up To Develop Hybrid Battery Systems".  Theautochannel.com. 12-sentyabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-sentyabr 2010-yil.
102. ↑  „"Volkswagen Hybrid: Runaway Winner". Eco-Friendly Hybrid Cars, 2 May 2008".  Green-hybrid-cars.com. 6-mart 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-sentyabr 2010-yil.
103. ↑  „Compact Hybrid Coming From Volkswagen".  Edmunds.com (22-yanvar 2009-yil). 17-fevral 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-sentyabr 2010-yil.
104. ↑  „2007 Frankfurt Auto Show: Volkswagen Up!".  Edmunds.com (11-sentyabr 2007-yil). 1-mart 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-sentyabr 2010-yil.
105. ↑  „Report: All Volkswagen models to have hybrid option".  eGMCarTech (24-sentyabr 2007-yil). 29-aprel 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-sentyabr 2010-yil.
106. ↑  *Nick Kurczewski*. „Geneva Auto Show: 2011 VW Touareg and 2012 Touareg Hybrid". *The New York Times* (5-mart 2010-yil). Qaraldi: 26-mart 2010-yil.
107. ↑  „First Drive: 2011 Volkswagen Touareg". March 2010. `{{cite magazine}}`: Cite magazine requires `|magazine=` (yordam)
108. ↑  „VW to launch hybrid Jetta in 2012".  Parker's. 14-yanvar 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-mart 2010-yil.
109. ↑  *Motor Authority.* „VW To Focus on Several Electric and Hybrid Vehicle Launches Including Golf, Jetta, Passat and More".  All Cars Electric (17-mart 2010-yil). Qaraldi: 26-mart 2010-yil.
110. ↑  „Volkswagen Hires New Electric Vehicle Chief – Automotive News & Car Rumors at Automobile Magazine".  Rumors.automobilemag.com (12-noyabr 2009-yil). 14-yanvar 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-dekabr 2009-yil.
111. ↑  „Audi's PHEV Concept; Volkswagen Research Chief Criticizes Fuel Cells".  Calcars.org. 19-sentyabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-sentyabr 2010-yil.
112. ↑  „Fuel cell cars won't save the world". *Autocar* (6-noyabr 2007-yil). 6-dekabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-sentyabr 2010-yil.
113. ↑  „Volkswagen is exploring flying vehicles in China".
114. ↑  „VW had previous run-in over 'defeat devices'".  CNBC (23-sentyabr 2015-yil). 13-oktyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-oktyabr 2015-yil.
115. ↑  *Volkswagen.* „Volkswagen Environmental".  Volkswagen (12-dekabr 2010-yil). 26-fevral 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-dekabr 2010-yil.
116. ↑  „Volkswagen. The Dark Side.".  Greenpeace. 4-avgust 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-mart 2012-yil.
117. ↑  Chossière, Guillaume P; Malina, Robert; Ashok, Akshay; Dedoussi, Irene C; Eastham, Sebastian D; Speth, Raymond L; Barrett, Steven R H (1 March 2017). "Public health impacts of excess NO x emissions from Volkswagen diesel passenger vehicles in Germany". *Environmental Research Letters* **12** (3): 034014. doi:10.1088/1748-9326/aa5987. ISSN 1748-9326.
118. ↑  „Auto expert: 'A conscious breach of US law'". *Deutsche Welle* (21-sentyabr 2015-yil). Qaraldi: 21-sentyabr 2015-yil.
119. ↑  „Green Car Congress: EPA and California ARB charge Volkswagen with using software defeat device to circumvent NOx testing in 4-cylinder 2.0L dieselss". *Greencarcongress.com*. 24-iyul 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyul 2017-yil.
120. ↑  Krall JR, Peng RD. The Volkswagen scandal: Deception, driving and deaths. Significance. 2015;12(6):12-5.
121. ↑  „VW, Audi Cited by EPA for Cheating on Diesel Emissions Tests". 26-sentyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-sentyabr 2015-yil.
122. ↑  Thompson, Gregory J.; Carder, Daniel K.; Besch, Marc C.; Thiruvengadam, Arvind; Kappanna, Hemanth K. (18 September 2015). ﻿In-Use Emissions Testing of Light-Duty Diesel Vehicles in the United States﻿ (Report). Center for Alternative Fuels, Engines and Emissions (CAFEE), West Virginia University. Archived from the original on 22 September 2015.. Qaraldi: 18 September 2015.
123. ↑  *Atiyeh, Clifford*. „Volkswagen Allegedly Openly Violated EPA Diesel Laws, Could Face Billions in Fines". *Car and Driver* (18-sentyabr 2015-yil). Qaraldi: 18-sentyabr 2015-yil.
124. ↑  „WVU Center for Alternative Fuels Engines and Emissions". *Cafee.wvu.edu*. 23-sentyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-sentyabr 2015-yil.
125. ↑  „VW, after a year of stonewalling, stunned U.S. regulators with confession". *Autonews.com* (24-sentyabr 2015-yil). Qaraldi: 24-iyul 2017-yil.
126. ↑  Ewing, Jack; Davenport, Coral (20 September 2015), „Volkswagen to Stop Sales of Diesel Cars Involved in Recall", *The New York Times*, 19 January 2017da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 20 February 2017
127. ↑  „Volkswagen Canada halts some sales as emissions rigging scandal deepens". Canadian Broadcasting Corporation (22-sentyabr 2015-yil). Qaraldi: 22-sentyabr 2015-yil.
128. ↑  *William Boston.* „Volkswagen Emissions Scandal Relates to 11 Million Cars". *The Wall Street Journal* (22-sentyabr 2015-yil). 2-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-mart 2017-yil.
129. ↑  „Press". 5-noyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-noyabr 2015-yil.
130. ↑  „VW's 3.0-liter diesels under wider scrutiny by EPA, CARB". *Autonews.com* (20-noyabr 2015-yil). Qaraldi: 24-iyul 2017-yil.
131. ↑  „VW prepares to fight latest diesel cheating allegations". *Autonews.com* (3-noyabr 2015-yil). 20-iyun 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyul 2017-yil.
132. ↑  „VW, Porsche, Audi 3.0-liter diesels also have 'defeat devices,' EPA says". *Autonews.com* (2-noyabr 2015-yil). 15-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyul 2017-yil.
133. ↑  *Spector.* „EPA, Volkswagen Spar Over New Emissions Claims". *The Wall Street Journal* (4-noyabr 2015-yil). 21-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-avgust 2017-yil.
134. ↑  „Audi, Porsche, VW Diesel Stop-Sale Orders: More Cars Than EPA Named". *Greencarreports.com*. 1-iyul 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyul 2017-yil.
135. ↑  „VW's U.S. arm sued by FTC over 'clean diesel' ads". *Autonews.com* (29-mart 2016-yil). Qaraldi: 24-iyul 2017-yil.
136. ↑  „Volkswagen Is Said to Be Cutting 30,000 Jobs". *Fortune* (18-noyabr 2016-yil). 19-noyabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-noyabr 2016-yil.
137. ↑  *Ewing, Hiroko Tabuchi, Jack*. „Six Volkswagen Executives Charged in Emissions Scandal". *The New York Times* (11-yanvar 2017-yil). Qaraldi: 11-yanvar 2017-yil.
138. ↑  *Shepardson, David*. „U.S. indicts six as Volkswagen agrees to $4.3 billion diesel settlement". Reuters UK. Qaraldi: 11-yanvar 2017-yil.
139. ↑  „Judge denies bail for indicted Volkswagen executive". Associated Press (12-yanvar 2017-yil). Qaraldi: 12-yanvar 2017-yil.
140. ↑  „U.S. judge orders Volkswagen executive detained". *Reuters* (12-yanvar 2017-yil). Qaraldi: 12-yanvar 2017-yil.
141. ↑  „Senior VW managers warned not to travel to U.S.: sources". *Reuters* (13-yanvar 2017-yil). Qaraldi: 13-yanvar 2017-yil.
142. ↑  *Slavik.* „VW zieht Konsequenzen aus rassistischem Werbeclip" (de). *Süddeutsche.de*. Qaraldi: 6-dekabr 2021-yil.
143. ↑  „Volkswagen pulls ad, apologizes for racist overtones". *Deutsche Welle*. Qaraldi: 10-iyun 2020-yil.
144. ↑  *Ruser.* „Uyghurs for sale" (en). *www.aspi.org.au*. 24-avgust 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-oktyabr 2020-yil.
145. ↑  *Leali.* „Top EU official slams Volkswagen as 'complicit' in Chinese oppression" (en). *POLITICO*. Qaraldi: 24-oktyabr 2020-yil.
146. ↑  „Volkswagen faces union and shareholder calls to examine China human rights allegations". *Financial Times* (17-iyun 2022-yil). Qaraldi: 17-iyun 2022-yil.
147. ↑  *Cobb, James G.*. „This Just In: Model T Gets Award". *The New York Times* (24-dekabr 1999-yil). Qaraldi: 20-fevral 2017-yil.
148. ↑  *Mike Millikin.* „Volkswagen Golf family named '2015 Motor Trend Car of the Year'".  Green Car Congress (13-noyabr 2014-yil). 17-noyabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-noyabr 2014-yil.
149. ↑  „South African Formula Vee History".  Formulaveesa.org.za (17-may 2009-yil). 22-dekabr 2005-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-sentyabr 2010-yil.
150. ↑  *Walton.* „Lola Super Vee". *MotorSport Magazine*.  MotorSport Archive (yanvar 1977). — „SuperVee, which amounted to building a much more recognisable racing car, without the inclusion of so many standard VW parts, had its first Championship year in 1971, both America and Europe organising lucrative series with VW backing.". 16-aprel 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-yanvar 2019-yil.
151. ↑  *Davis.* „Volkswagen in Formula 1 by 2018?". *Drive* (1-avgust 2011-yil). 20-iyun 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-iyun 2022-yil.
152. ↑  *Gitlin.* „Porsche and Audi are both going to enter Formula 1 in 2026". *Ars Technica*.  Advance Publications (2-may 2022-yil). — „"VW Group to F1" rumors have circulated for years, but now it's true.". 2-may 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-iyun 2022-yil.
153. ↑  „Scirocco Trans Am Article/Advert". 4-mart 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-sentyabr 2010-yil.
154. ↑  „Twenty two drivers qualify for 2010 Volkswagen Jetta TDI Cup final driver selection event". *VW.com*. 26-avgust 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-dekabr 2009-yil.
155. ↑  „Sport 2000 Tour 2000 standings". *Driver Database*. Qaraldi: 18-may 2022-yil.
156. ↑  „Sport 2000 Tour 2001 standings". *Driver Database*. Qaraldi: 18-may 2022-yil.
157. ↑  „Sport 2000 Tour 2002 standings". *Driver Database*. Qaraldi: 18-may 2022-yil.