recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Serkosporoz** — Cercospora avlodiga mansub zamburugʻlar qoʻzgʻatadigan oʻsimliklar kasalligi. Oʻsimlik barglarida turli oʻlcham, shakl va rangdagi dogʻlar paydo boʻlishi bilan tavsiflanadi. Kasallik kuchli rivojlanganda barglar qurib qoladi. S. qoʻzgʻatuvchilari vegetatsiya davrida tarqaladi, oʻsimlikning zararlangan qoldikdarida qishlaydi. Eng koʻp tarqalgan va zararlilari lavlagi, kartoshka, tok va mevali daraxtlar S.laridir. Kurash choralari: kartoshka va lavlagi dalalarida hosil yigʻilgandan keyin maydonni tozalash, fosfor-kaliyli oʻgʻitlar bilan oziqlantirish, fungitsidlar purkash; mevali daraxtlar va toklarning zararlangan qismlarini va toʻkilgan barglarini yoqib yuborish; shoxlarni qirqish; fungitsidlar bilan ishlov berish.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Temirqovuqsoytepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Navoiy viloyatining Nurota tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Suvliq" MFY, Sovuqbuloq qishloq aholi punkti. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Navoiy viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida.. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Kubik tenglama** - ax3 + x2 + sx + + </=0 koʻrinishdagi tenglama. a, s, d — Kubik tenglama ning koeffitsyentlari, x — esa nomaʼlum son. Kubik tenglama ning xususiy hollari Umar Xayyom, umumiy hollari esa S. Ferro, N. Tartalya va J. Kardanolarning ishlarida toʻda yechilgan.x = u — -J- almashtirish yordamida Kubik tenglama yi+py+q=Q koʻrinishga keladi. Bu holda Kardano formulasi:X2Xʼv v- v 123 a orqali Kubik tenglama ning ildizlarini topish mumkin. D = — 27a2—4r ifoda Kubik tenglamaning diskriminanta. D > 0 boʻlganda Kubik tenglama uchta haqiqiy, D< 0 boʻlganda bitta haqiqiy va ikkita kompleks ildizlarga ega. Kubik tenglama uchun ham F. Viyet formulalari oʻrinli:

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sylvia (Zulfiya) Nasar** (*talaffuzi: Silviya Nazar; 17-avgust, 1947-yilda tugʻilgan*) — oʻzbek millatiga mansub, nemis iqtisodchisi, koʻproq John Forbes Nashning tarjimai holi boʻlgan *Ajoyib zehn* asarining muallifi sifatida mashhur.

Hayoti
------

Nazarning otasi — oʻzbek Ruzi Nazar, onasi — nemis. U oilasi bilan 1951-yilda AQSHga, soʻng 1960-yilda Turkiyaning Anqara shahriga koʻchib oʻtadi. U 1970-yilda kollejni bitiradi, 1976-yilda Nyu York universitetini magistr sifatida tamomlaydi. Toʻrt yil davomida u Nobel mukofotining sovrindori Vasiliy Leontyev bilan hamkorlikda izlanishlar olib boradi. U hozirda Kolumbiya universitetining jurnalistika boʻyicha professori. Uning turmush oʻrtogʻi — eʼtiborga loyiq iqtisodchi Darryl McLeod. Ularning uch nafar farzandi bor va hozirda ular Territaun, Nyu Yorkda istiqomat qilishmoqda.

Asarlari
--------

* *Ajoyib zehn: Iqtisod boʻyicha Nobel mukofotining sohibi John Forbes Nashning tarjimai holi* Simon & Schuster, 1994. ISBN 0-684-81906-6

Havolalar
---------

* Kolumbiya universitetining saytida Sylvia Nasar sahifasi Wayback Machine saytida arxivlandi (2010-06-06). (ingl.)
* Intervyu Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-06-07). (ingl.)
* Sylvia Nasar haqida maʼlumot Wayback Machine saytida arxivlandi (2011-02-20). (ingl.)
* Nasarning maʼruzasi Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-03-23). (ingl.)


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |



1. ↑  *(unspecified title)*
**Akop Abramovich Sarkisov** (1907.15.12, Yelizavetpol gubernyasi Zangezur uyezdi Xinzirak qishlogʻi — 1971.26.7, Toshkent) — suv xoʻjaligi qurilishi, qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi va Mirzachoʻlni kompleks oʻzlashtirish tashkilotchilaridan biri. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan quruvchi (1965). 1923-yildan Partiya organlari va turli xoʻjalik tashkilotlarida rahbarlik lavozimlarida ishlagan. Farhod GES qurilishi boshligʻi (1937—48), RSFSR dagi turli qurilish tashkilotlarida rahbar (1948—57). 1957-yildan Oʻzbekiston Ministrlar Soveti huzuridagi Mirzachoʻlni sugʻorish va oʻzlashtirish boʻyicha Bosh boshqarma ("Glavgolodnostepstroy", 1963-yildan "Glavsredazirsovxozstroy") boshligʻi. Bu yillarda Oʻrta Osiyo va Qozogʻistonda 400 ming ga yaqin qoʻriq yerlar oʻzlashtiriddi, yirik zamonaviy sugʻorish sistemalari qurildi, yerlarni oʻzlashtirishda yangi texnik yechimlar kashf etildi, paxtachilik va sholikorlik xoʻjaliklari tashkil etildi. Sirdaryo viloyati Doʻstlik tumanidagi xoʻjalikka, Janubiy Mirzachoʻl kapali va boshqalarga S. nomi berilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kuban kazaklari** **yodgorligi** — Krasnodardagi Kuban kazaklari sharafiga oʻrnatilgan yodgorlikdir. Yekaterinodar (Krasnodar) 1792-yilda kazaklar tomonidan tashkil etilgan va uzoq vaqt davomida Kuban kazaklari armiyasining tayanchi boʻlgan.

Yodgorlik quyidagi manzilda joylashgan: Krasnaya koʻchasi, 35.

Tarixi
------

Kuban kazaklari yodgorligi Krasnodarda, Krasnodar oʻlkasi maʼmuriyati binosi yaqinida joylashgan.

Yodgorlikning ochilishi 2005-yil 7-aprelda boʻlib oʻtgan. Ochilishda viloyat gubernatori Aleksandr Nikolayevich Tkachev , Qonunchilik assambleyasi raisi Vladimir Beketov, Kuban va Yekaterinodar Isidor mitropoliti, ataman Vladimir Gromov ishtirok etgan. Isidor mitropoliti yodgorlikni tantanali ravishda muqaddaslashtirgan.

Yodgorlik mualliflari krasnodarlik haykaltarosh Aleksandr Apollonov, meʼmor Viktor Sirmolotov, Rostov badiiy studiyasi rahbari Valeriy Taranenko.

2003-yilda yodgorlikning eng yaxshi dizayni uchun tanlov tashkil etilgan. Unda yettita ijodiy jamoa ishtirok etishgan. Yodgorlikning haykalini quyishgan. Krasnodarga tashish Ka-32 vertolyotida amalga oshirilgan.

Yodgorlik ot ustidagi Kuban kazaklarini tasvirlaydi. Kazak telpak, xanjar va toʻrtta ordenli harbiy forma kiygan. Ot haykali poydevorga oʻrnatilgan. Kazaklar boshligʻi, harbiy sudya va rus armiyasining brigadiri Anton Golovatiy kazaklarning tarixiy prototipiga aylangan. Yodgorlik atrofi obodonlashtirilgan.

Texnik tafsilotlar
------------------

Yodgorlikning balandligi qariyb 4 metrni, poydevori bilan birga balandligi 7,2 metrni tashkil qiladi. Yodgorlik bronzadan quyilgan.

Havolalar
---------

* Kuban kazaklari yodgorligi Wayback Machine saytida arxivlandi (2018-10-31). Arxivnaya kopiya
* Kuban kazaklari yodgorligi Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-06-05). Arxivnaya kopiya
* Krasnodar yodgorliklari

Manbalar
--------

1. ↑  „Памятник «Казак на коне» в Краснодаре". 22-may 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-may 2018-yil.
**Kuba qahvasi** (ispancha: *Café Cubano*; shuningdek, **kuba espressosi**, **kuba shoti** va **kuba qahvasi** nomi bilan ham tanilgan) — birinchi italyan espresso mashinalarining mamlakatida paydo boʻlganidan keyin Kubada paydo boʻlgan espresso turidir. „Kuba qahvasi" atamasi espressoning haqiqiy retseptini ham, undan tayyorlangan bir qator qahva ichimliklarini ham oʻz ichiga oladi.

Tayyorlash uslubi
-----------------

Kubada espresso tayyorlashning asosi tayyor qahva ichimligi oqib chiqadigan idishga koʻpikka koʻpirtirilgan Demerara va qamish shakarini qoʻshishdir. Koʻpik, shakarga oz miqdorda qahva qoʻshib, qoshiq bilan aralashtirilganidan soʻng hosil boʻladi. Shu tarzda tayyorlangan espresso oʻziga xos shirin taʼmga ega. Bundan tashqari, bu usul geyzer qahva mashinasini ishlatganda krem yoki ochiq jigarrang krem olish imkonini beradi.

Uyda kubaliklar anʼanaviy kuba qahvasini tayyorlashni davom ettirmoqdalar, uning xarakterli xususiyati yuqori quvvat va shirinlikdir. 200 ml stakanga, 20 g shakar va 15 g qahva qoʻshiladi. 2 daqiqadan 5 daqiqagacha turib, baʼzan rom qoʻshib, sigareta ostida ichiladi.

Kuba espresso ichimliklar
-------------------------

Kuba qahvasi asosida bir qator kofe ichimliklar tayyorlanadi:

* **Kortadito** — yuqoridagi usulda tayyorlangan espressoga bugʻlangan sut qoʻshib tayyorlanadi. Sut va qahvaning nisbati farq qilishi mumkin.
* **Café con leche** — Sutli qahva bir chashka issiq sut bilan aralashtirilgan espressodir.

Yana qarang
-----------

* Kubada kofe ishlab chiqarish

Havolalar
---------

* Retsepti kubinskogo kofe(ingl.)
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Kuch (maʼnolari).

**Kuch** (mexanikada) — berilgan jismga boshqa jismlar tomonidan koʻrsatilayotgan mexanik taʼsirning miqdori va yoʻnalishini ifodalovchi kattalik. Jismga koʻrsatiladigan ta'sir 2 xil hodisani — jismning tezligini oʻzgartirishi yoki uning deformatsiyalanishini vujudga keltirishi mumkin. Ikkala hodisada yuzaga kelgan tezlanish yoki deformatsiya miqdorini oʻlchash orqali taʼsir etayotgan kuchni aniqlash mumkin. Kuchning dinamik va statik oʻlchash usullari mavjud. Nyutonning ikkinchi qonuniga muvofiq, jismga taʼsir etayotgan kuch G' jism massasi t bilan uning tezlanishi a koʻpaytmasiga teng: G' = ta. Guk qonuniga asosan, elastik deformatsiyalarda, massa, prujina yoki sterjenning cho'zilishi (siqilishi)da vujudga keluvchi deformatsiyalanish kattaligi x taʼsir etayotgan kuchga proporsional:Gʻ = — Kx, bunda K — prujina yoki sterjen bikrligi. Ikki jismning bir-biriga koʻrsatayotgan har qanday taʼsiri oʻzaro taʼsir harakatiga ega bo'lib, ularning bir-birlariga taʼsir kuchlari doimo kattaligi jihatdan teng va yoʻnalishi jihatdan qarama-qarshidir. Kuch birligi qilib, massasi 1 kg boʻlgan jismga 1m/s2 tezlanish beradigan kuch qabul qilingan va Isaak Nyuton sharafiga nyuton deb atalagan. N bilan belgilanadi: 1N = 1 kg m/s2. 

Kuchlar jismni tortish yoki itarish, deb tasvirlanishi mumkin. Ular gravitatsiya, magnetizm yoki massani tezlatuvchi boshqa har qanday hodisa tufayli boʻlishi mumkin.
Fizikada **kuch** fizik jism harakati, yoʻnalishi yoki geometrik tuzilishini oʻzgartiruvchi har qanday taʼsirdir. Boshqacha aytganda, kuch massali jism tezligini oʻzgartiradi (tezlatadi yo sekinlatadi), yoki egiluvchan jismni deformatsiyalaydi. Kuchni tortish yoki itarish kabi intuitiv konseptlar orqali ifodalash mumkin. Kuch vektor kattalikdir, u ham son qiymatga, ham yoʻnalishga ega. Newton ikkinchi qonuni, **F** = *m***a**, aslida biroz boshqacha ifodalangan edi: Jismga taʼsir etuvchi sof kuch uning impulsi oʻzgarishiga ketadigan vaqt hosilasiga tengdir.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑  Feynman, Leighton and Sands (1963).

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Kuchlar*** haqida turkum mavjud |

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Plimutrok** (ing. Plymouth Rock) — goʻsht-tuxum uchun boqiladigan tovuq zoti. 19-asrning 2yarmida AQShdayetishtirilgan. Jahondagi koʻpgina mamla-katlarda, shu jumladan, Oʻzbekistonda ham boqiladi. Oq, chipor, qora va boshqa tusdagi oq leggornlar bilan chatishtirib, oq rangi ustunlik qiladigan P. olingan. Oq P. broylerlar yetishtirishda kornish zoti bilan (otalik shakli) chatishtirishda onalik shakli tarzida foydalaniladi. Tanasi choʻziq, koʻkragi va orqasi keng. Boshi kichikroq, toji yaproqsimon, tumshugʻi va oyoqlari sariq. Tovuklari 2,7—3,2 kg, xoʻrozlari 3,8—4,2 kg. Yiliga 160—180 ta tuxum qiladi. Tuxumi 55—60 g, och mallarang.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bredebra** (Danish; "Keng muzlik"), ba'zan "Brede muzligi" nomi bilan ham tanilgan, Grenlandiya shimoli-sharqidagi yirik muzlikdir. Uning oxiri Grenlandiya muz qatlamining sharqiy sohilida joylashgan.

Geografiya
----------

Qudratli Bredebra - shimoldan oqadigan Storstrommen va janubdan L.Bistrup Brae - ikkita juda katta muzlikning old tomoni yoki qo'shilish joyidir.

Bredebrae-Grenlandiya dengizi, Dove ko'rfazining g'arbiy qismida, Borge Fyordning boshida, Lindxard orolining shimoli va g'arbiy qismida joylashgan katta aysberglar massasini hosil qiluvchi keng muzlik. Muzlikdan katta miqdordagi muz doimiy ravishda fyorddan chiqib ketadi va fyordning kirish qismini tartibsiz shakldagi aysberglar bilan to'liq to'sib qo'yadi.

|  |  |
| --- | --- |
|  Shimoli-sharqiy Grenlandiya xaritasi. |  Bredebrae qirolicha Luiza erining sharqida. |

Yana qarang
-----------

* Grenlandiyadagi muzliklar ro'yxati

Manbalar
--------

1. ↑  Captain Koch's Crossing of Greenland, Bulletin of the American Geographical Society, Vol. 46, No. 5 (1914), pp. 356-360
2. ↑  „Bredebræ". *Mapcarta*. Qaraldi: 21-aprel 2016-yil.
3. ↑  Fluctuations of Glaciers 1990-1995 (Vol. VII)
4. ↑  *Prostar Sailing Directions 2005 Greenland and Iceland Enroute*, p. 126

Havolalar
---------

* Ob-havo Bredebræ (Ostgronland), Grenlandiya
* XRONIQUE GÉOGRAPHIQUE (fransuz)
**Kuban** — Rossiya Federatsiyasining Stavropol va Krasnodar oʻlkalaridagi daryo. Shimoliy Kavkazda. Elbrus togʻi yon bagʻirlaridan boshlanib Azov dengizining Temryuk qoʻltigʻiga kuyiladi. Oʻz. 870 km, havzasining maydoni 57900 km². Dengizga kuyilish yeridan 116 km yuqorida daryodan Protoka tarmogʻi ajralib chiqadi. Oʻsha yerdan K.ning deltasi (maydoni 4300 km²) boshlanadi. Asosiy irmoqlari: Katta va Kichik Zelenchuk, Urup, Laba, Belaya, Pshish. Yillik oʻrtacha suv sarfi Krasnodar shahri yaqinida 425 m³/ sek. Daryo oqimini tartibga solib turish uchun Nevinnomisk kanali, Tshchik, Krasnodar, Shapsug suv omborlari qurilgan. K. etagida muhim sholikorlik rayoni tashqil etilmokda.

Deltasidan baliqovlanadi. Daryoning quyi qismida (Krasnodar shahri dan kuyilish yerigacha) kema qatvaydi. Daryo boʻyida Karachayevsk, Cherkessk, Nevinnomisk, Armavir, Novokubansk, Kropotkin, Ust-Labinsk, Krasnodar, Temryuk shaharlari bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Wal-Mart Stores, Inc.** – Amerika kompaniyasi, dunyodagi eng yirik chakana savdo bilan shugʻullanuvchi kompaniyalardan biri. Bosh ofisi – Bentonvilla, Arkanzas shtatida joylashgan.

Kompaniya 1962-yil Rodjers shahri(shtat Arkanzas) da Sem Volton tomonidan asos solingan.

Mexiko shahridagi Wal-Mart doʻkoni

Boshqaruv:
----------

Wal-Mart ning 40% yaqin aksiyalari kompaniya asoschisi Sem Voltonning merosxoʻrlariga tegishli.
Direktorlar kengashi raisi – S. Robson Walton. Bosh boshqaruvchi – H. Lee Scott.

Asosiy faoliyat turi:
---------------------

Wal-Mart – chakana savdo bilan shugʻullanuvchi dunyoda eng yirik kompaniyalardan biri, uning tarkibiga 14 ta davlatda 6782 ta magazinlar kiradi. (2007-yil fevral oyi maʼlumotlariga koʻra). Bular qatoriga oziq-ovqat va xojalik mollari sotuvchi gipermarketlar va universamlar ham kiradi. Wal-Mart strategiyasi-maksimal mahsulotlar asortimenti va minimal narxlar(optom narxlariga yaqinlashtirish) hisoblanadi. AQSH chakana savdo bozorida Wal-Martning asosiy raqobatchilari bu – Kmart va Target hisoblanadi. Wal-Mart savdoda RFID-belgilari tehnologiyasini ishlatish boʻyicha lider hisoblanadi. 2004-yil natijalariga binoan eng yirik kompaniyalar ichida Wal-Mart daromad hajmi boʻyicha birinchi oʻrinni egalladi. 2006-yilda kompaniya umumiy ishchilari soni – 1,6 mln kishini tashkil etdi. Kompaniya oboroti 2005-yilda $312,4 mlrd ni tashkil etdi va sof foydasi - $11,2 mlrdni tashkil etdi.

Manbalar
--------

1. 1 2

Havolalar
---------

* Official E-Commerce Website
* Official Corporate Website
* Official Public Relations Website
**Temir qalpoq** — ruda (asosan, sulfid) konlarining yuqori qismida birlamchi minerallarning oksidlanishi hamda kimyoviy nurashi natijasida vujudga kelgan qoldiq gʻosila. Asosan, temirnnng oksid va gidrooksidlari (gyotit, gidrogyotit, gidrogematit, turit va boshqalar)dan tarkib topgan boʻlib, och va toʻq qizil, oxrali va qoʻngʻirqizil rangli boʻladi. Temir qalpoqning gʻosil boʻlishi yuzadagi suvlarning oksidlanish faoliyati bilan bogʻliq boʻlib, rudali konlarningikkilamchi boyitilishi bilan sodir boʻladi. Nurash jarayonida mis, kumush, rux va boshqa metallarning sulfidlari tez eriydigan sulfatlarda oksidlanib, ishkrrsizlanadi va ruda tanalarining yanada chuqurroq qismiga oʻtadi. Ayni vaqtda temirning oltingugurtli birikmasi — pirit, xalkopirit va boshqa sulfidlar erigan tuzlar koʻrinishida qisman chiqaradi, koʻp qismi esa, oksidlanish va gidratatsiyaga uchrab, temir oksidining gidratlari koʻrinishida oʻz joyida qoladi. Bu ikkilamchi qoʻngʻir temirtoshlar temir sulfidi tarkibli boshqa rudalarning, birlamchi pirit rudalarining qayta hosil boʻlishi hisobiga vujudga kelib, Temir qalpoq yer yuzasi yaqinida hosil boʻladi. Temir qalpoq ning tarqalish chuqurligi yer yuzasidan pastroqda grunt suvlari yuzasi bilan chegaralanadi gʻamda oʻnlab va yuzlab m ga yetadi. Temir qalpoqning birlamchi sulfid rudalariga nisbatan yuqori qismi temirga, pastkilari esa oltinga boy. Temir qalpoq sulfid rudalari konlari, asosan, mis konlarini qidirib topishda darakchi belgi hisoblanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Determinatsiya** (lotincha: determinatia — cheklanish, aniklanish), latent ixtisoslanish — embriologiyada organ va toʻqimalarning shakllanishi oldidan rivojlanayotgan embrion qismlari oʻrtasida sifat jihatdan farq paydo boʻlishi. D. terminini nemis embriologi K. Gayder (1900) taklif qilgan. Hujayra materiali unga xos boʻlmagan joyga koʻchirilganida undan normal holatda ixtisoslashadigan organ paydo boʻlsa, determinlashgan hisoblanadi. D. asosida informatsion ribonuklein kislotalar va oqsil mo-lekulalarining sintezlanishiga olib keladigan ayrim genlarning faollashuvi yotadi. D.zigotaning boʻlinishi davrida bir qancha omillar, xususan boʻlinayotgan hujayralarga har xil sifatli sitoplazmaning oʻtishi, ayrim hujayralar guruhining oʻzaro taʼsiri va b.da yuzaga chiqadi. Umurtqasiz hay-vonlarda soplazmatik segretsiya ustun boʻlgani uchun tana qismlari D.si zigotaning maydalanishi jarayonidayoq boshlanadi. Umurtqalilarda murtak qismlarining oʻzaro taʼsiri (induksiya) asosiy ahamiyatga ega boʻlgani sababli D. organogenez davrida namoyon boʻladi. Bu belgiga asosan hayvonlar shartli ravishda mozaik tuxumli determinlashgan va regulyasion tuxumli determinlashmagan rivojlanish guruhlariga ajratiladi. Odatda, rivojlanishda induktor taʼsirida dastlab turgun boʻlmagan D. keyinroq turgʻun (labil) D. yuzaga chiqadi, faqat shundan keyin morfologik jihatdan farq qiladigan ixtisoslashuv boʻladi, yaʼni toʻqima yoki organ shakllana boshlaydi. Bundan keyingi davrlarda ixtisoslashuv yangidan-yangi oʻzaro taʼsir etuvchi sistemalar va jarayonlarni oʻz ichiga oladi. Bu jarayonlarda hujayra materialidan 1iakllanishi lozim boʻlgan toʻqima va organlarning qismlari farqlana borishi bilan birga uning morfologik imkoniyati ham tobora cheklanib boradi. Koʻpchilik ikkilamchi ogizlilarda D. dastlab oʻzgaruvchan boʻlganidan murtak ayrim qismlarining rivojlanish yoʻlini sunʼiy oʻzgartirishga imkon beradi. Keyinchalik D. turgʻun holatga oʻtadi va har bir hujayra faqat muayyan organni yoki tananing bir qismini hosil qilish xususiyatiga ega boʻlib qoladi. D. boʻlinayotgan murtak hujayralarining morfolik ixtisoslashuvi orkali toʻqima va organlarning rivojlanishiga olib keladi. 
Determinatsiya termini hozirda ko`p sohalarda ishlatiladi...

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Autogen mashq** (yun. autogenes – oʻzi bajaradigan), autotrening – ichki a’zolar funksiyasi, harakat faoliyati buzilganda oʻz-oʻzini ishontirish va oʻz-oʻzini boshqarish orqali shu holatdan forigʻ boʻlishga olib keladigan psi-xoterapiya (ruhiy davolash) usuli. Ne-mis olimi I. Shuls tomonidan taklif qilingan. Autogen mashq biror texnik moslama (xotira, diqqat trenajeri va boshqalar) yoki kishining oʻz xohish irodasi bilan amalga oshirilishi mumkin. Bunda bemorni oyoq-qoʻllarini boʻsh qoʻyishga, hech narsani oʻylamaslikka, faqat sogʻayib ketishga ishontirishga harakat qilinadi. Bu usul boshqa ruhiy davolash usullari bilan birga qoʻshib olib borilganda yaxshi naf be-radi. Asosan nev yuzlarda, ayniqsa uyqu buzilganda qoʻllaniladi. Qisqa muddatli dam olish va boshqa hollarda sogʻlom kishilar ham undan foydalanadilar.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Temir yoʻl uzeli** - bir necha temir yoʻl liniyalari kesishgan joydagi punkt; turli texnik inshoot va qurilmalar majmui. Asosiy inshootlariga vagonlarni saralash, yoʻlovchilar va yuk styalari, alohida styalarni oʻzaro bogʻlovchi yoʻllar, aylanib oʻtuvchi yoʻllar, yoʻlovchilar uchun moʻljallangan binolar, depo, texniktaʼmirlash styalari va boshqa kiradi. Vazifasiga qarab, oddiy tranzit uzeli, katta hajmda yuk tushiribortiladigan tranzit uzeli va oxirgi uzelga boʻlinadi; yirik sanoat korxonalariga xizmat qiluvchi sanoat, portlarga xizmat qiluvchi uzellar ham boʻladi. Transport yoʻliu. temir yoʻl avtomatikasi va telemexanikasi qurilmalari bilan jihozlanadi. Temir yoʻl uzeli u.da bir yoki bir necha stya boʻlishi mumkin.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Johann Heinrich Pestalozzi** (1746.12.1, Syurix - 1827.17.2, Brugg) — shveysariyalik pedagog, boshlangʻich taʼlim nazariyasi asoschisi. Karolinum kollegiumining ikki kursini tugatgan. Neyxofda "Kambagʻallar uchun muassasa", Stans shahrida yetimxona, Burgdorf va Iverdonda institutlar ochgan va ularga rahbarlik qilgan. P. fikricha, tarbiyaning maqsa-di insonlarning barcha tabiiy kuchlari va qobiliyatlarini har tomonlama va uygʻun oʻstirishdan iborat. Uning elementar maʼlumot nazariyasiga koʻra, tarbiyalash oddiy elementlardan boshlanib, asta-sekin murakkabroq darajaga koʻtarilib borishi kerak. P. bolalarga ilk bor hisob, oʻlchash va nutqni oʻrgatish me-todikasini ishlab chikdi, boshlangʻich taʼlimga geom. geogr. rasm solish, ashula, gimnastikadan oddiy maʼlumotlarni kiritib, uning mazmunini kengaytirdi. Asosiy asarlari: "Lingard va Gertruda" (1781—87), "Oqqush qoʻshigʻi" (1826), "Gertruda oʻz bolalarini qanday qilib oʻqitadi" (1801).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**„Temirtanlar"** — oʻzbek yozuvchisi Qudrat Doʻstmuhamedov qalamiga mansub ilmiy-fantastik qissa va hikoyalar toʻplami. 1987-yil Toshkent shahrida „Yulduzcha" nashriyotida chop etilgan. Toʻplamga 11 hikoya hamda 1 qissa kiritilgan.

Toʻplamni Tohir Malik hamda Rustam Obidov taqriz qilgan. Asarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: A. Xudoyberdiyev – muharrir, O. Galitskaya – rassom, F. Basharova – rasmlar muharriri, E. Tolochko – texnik muharrir, R. Qayumov – musahhih. Kitob adadi – 60 000 nusxa.

Qissa va hikoyalar
------------------

*Hikoyalar*

* „Oltin tuxum"
* „Hayotbaxsh nur"
* „Mangu parvoz"
* „Uddaburonlar"
* „Tegmanozik"
* „Temirtanlar"
* „Qariya"
* „Kashfiyot"
* „Mustahkamlik chegarasi"
* „Kim odam?"
* „Ilon"

*Qissalar*

* „Fidoyilar"

Manbalar
--------

1. ↑  „Robotlar" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 24-sentabr 2016-yil.

Havolalar
---------

* „Temirtanlar" Ziyouz saytida

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Iogann Jeykob Ebert
 Vittenbergdagi Burgermeisterstrasse 16-da Iogann Yakob Ebertga lavha
**Iogann Yakob Ebert** (1737-yil 20-noyabrda Breslauda tugʻilgan; 1805-yil 18-martda Vittenbergda vafot etgan) — 18-asrda yashagan nemis matematiki, astronomi, shoiri va yozuvchisi.

Hayot
-----

 Vittenbergdagi Burgermeisterstrasse 16
U 1737-yil 20-noyabrda oʻsha paytda Prussiyaning bir qismi boʻlgan Breslau shahrida (hozirgi Vrotslav va Polsha nomi bilan mashhur) tugʻilgan. U Saksoniyaning gʻarbiy qismidagi Vurzen shahrida taʼlim oldi, keyin Elizabet gimnaziyasida oʻqish uchun oʻz shahriga qaytib keldi.

1756-yilda u yana Saksoniyadagi Leyptsig universitetiga oʻqishga kirdi. U matematika, tabiiy falsafa (fizika) va axloq falsafasini oʻrgangan va 1761-yilda magistraturani tamomlagan. Bitirgandan soʻng u universitetda matematika va falsafadan maʼruzalar oʻqidi. Bu erda u Christian Gellert va Iogann Avgust Ernesti bilan ishlagan.

1764-yilda u Germaniya va Fransiya boʻylab katta gastrol safarini boshladi. 1768-yilda Rossiyaga borib, u Sankt-Peterburgda vazir Teplofning bolalariga tarbiyachi lavozimini egalladi. 1769-yilda u Saksoniyadagi Vittenberg universitetiga quyi matematika boʻlimining kichik professori sifatida bordi. U tezda malakali oʻqituvchi sifatida obroʻ qozondi.

1771-yildan Vittenbergda gazeta va davriy nashrlarni nashr eta boshladi.

1783-yil 5-iyunda u birodarlar Montgolfier bilan uchrashib, Parijga tashrifi chogʻida issiq havo sharida uchgan birinchi nemis boʻldi. Vittenbergga qaytgach, uning maʼruzalariga aviatsiya mavzusi kirdi. 1785-yilda u universitetda quyi va oliy matematika birlashtirilgan professori boʻldi.

1789-yilda u Vittenbergdagi Burgermeisterstrasse 16-uyda oʻz uyida rasadxona qurdi.

U 1805-yil 18-martda Vittenbergda vafot etdi.

Nashrlar
--------

* *Aql nazariyasining boshlanishi* (1773)
* *Yoshlar uchun tabiat* (1777)
* *Falsafa va matematika fanlari boʻyicha yoʻriqnoma* (1779)
* *Hayvonlar shohligidagi gʻalati mavjudotlarning tarjimai holi* (1784)
* *Tabiiy tarix* (1784)
* *Tabiiy falsafaning eng yaxshi qismlarining boshlanishi* (1784)
* *Hamma uchun faylasuf* (1786)
* *Yosh ayollar uchun ibratli oʻyin-kulgilar uchun yillik kitob* (1795)
* *Bolalar va yoshlar uchun ertaklar* (1810) vafotidan keyin

Davriy nashrlar
---------------

* *Tapeten* 1771-1776
* *Wittenberg ilmiy gazetasi* 1778-1785
* *Wittenberg jurnali* 1781-1784
* *Vittenbergerning haftalik nutqi* 1801-1804

Manbalar
--------

1. ↑  Johann Jakob Ebert in General German Biography
2. ↑  The Wittenberg Faculty of Arts, Heinz Kathe
3. ↑  History of the University of Wittenberg by Walter Friedensburg
4. ↑  Plaque at 16 Burgermeisterstrasse

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BNE: XX1696841
* GND: 118111116
* ISNI: 0000 0000 6674 4249
* LCCN: no96063668
* NKC: pna2007370943
* NLG: 251811
* NTA: 07158823X
* SUDOC: 171538439
* VIAF: 800942
* en:WorldCat Identities: lccn-no96063668

 |
**Desyatina** (lot. decime) — 1) oʻrta asrlarda Yevropada daromadning cherkovga toʻlanadigan oʻndan bir qismi. Fransiyada Buyuk Karl davridan (779) boshlab D. toʻlash majburiy boʻlgan. Aholining yuqori tabaqasi D.dan ozod edi. Bu asosan dehqonlar uchun jabr boʻlib, ular mahsulotning deyarli hamma turlaridan natura shaklida D. toʻlagan. D. Fransiyada 1789—90 yillarda, Gʻarbiy Yevropaning boshqa davlatlarida 19-asrda bekor qilindi. Rossiyada D. knyaz Vladimir Svyatoslavovich (taxminan 978—1015) tomonidan joriy etilgan boʻlib, dastlab cherkov uchun toʻlangan, keyinroq umumiy soliqqa aylanib ketgan; 2) 18-asr boshlarigacha Rossiyada yeparxiyaning bir qismi, cherkov okrugi. D.ga desyatilnik (oʻnboshi) boshchilik qilgan; 3) metrik oʻlchov tizimi qabul qilingunga qadar Rossiyada qoʻllanilgan asosiy yuza oʻlchovi. 2400 kv. sarjin (1,09 ga) ga teng. 18-asr oxiri — 19-asr boshida xoʻjalik D.si qoʻllanilib, u 3200 kv. sarjin (1,45 ga) ga teng boʻlgan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Temir rudalari** - tarkibidagi temir miqdori va birikmalari undan temirni ajratib olishga texnik imkoniyat yetarli va iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiq boʻlgan tabiiy mineral hosilalar. Temir rudalari mineral tarkibi, temir miqdori, foydali va zararli aralashmalari, hosil boʻlish sharoitlari va sanoatdagi xossalari jihatidan xilmaxildir. Muhim rudali minerallari: magnetit, magnomagnetit, titanmagnetit, gematit, gidrogematit, gyotit, gidrogyotit, siderit, temirli xloritlar. Tarkibi, kelib chiqishi va sifati boʻyicha Temir rudalari har xil boʻlib, sanoatda foydalaniladigan turlarida temir miqdori 16% dan 72% gacha oʻzgaradi va shunga qarab boy (Ғе 50% dan ortiq), oddiy (Ғе 25—50%) va kambagʻal (Ғе 25% dan kam) rudalar farq qilinadi. Odatda, Temir rudalari tarkibida zararli qoʻshimcha elementlar (oltingugurt, fosfor, mis, margimush, qoʻrgʻoshin, rux) uchrab, ularning miqdori 0,1—0,3 dan (S, P, Si) hamda 0,05—0,09% dan (Ag, Zn, Sn, Pb) oshea ruda sifatiga salbiy taʼsir koʻrsatadi. Temir rudasi tarkibida foydali elementlar (Ni, Co, Mp, Sg, Ti, Ni, V va boshqalar) xam mavjud boʻlib, ular (Mn, Cr, Ni) miqdorining maʼlum darajaga koʻpayishi poʻlat sifatini oshirsa, Ti, V, Co kabilar esa, qoʻshimcha foydali element sifatida ajratib olinishi mumkin. Temir rudalari choʻyanni tabiiy koʻrinishda yoki boyitilgandan soʻng eritish uchun ishlatiladi. Tarkibida 50% dan kam Ғе boʻlgan Temir rudalari, asosan, magnit separatsiyasi yoki gravitatsion boyitish metodi bilan (Fe 60% gacha) boyitiladi. Temir rudalari konlari kelib chiqishi jihatidan 3 guruhga: magmatogen, ekzogen va metamorfogen konlarga boʻlinadi: magmatogen (Uralda Kusinsk, Kachkanar skarnlari; JARda Bushveld konlari majmuasi; Qozogʻistonda Sokolov, Sarbay konlari va boshqalar), ekzogen (Qrimda Kerch; Qozogistonda Ayat; Uralda Alapayevsk konlari va boshqalar) va metamorfogen (Rossiyada Krivoy Rog, Kursk magnit anomaliyasi; Avstraliyada Xamereli va boshqalar). Temir rudalari, asosan, choʻyan, poʻlat va turli ferrokrtishmalar olishda, qisman tabiiy boʻyoqlar sifatida hamda burgʻilash quduklarida burgʻilash suyuqligini ogʻirlashtiruvchi qoʻshimcha sifatida ishlatiladi. Temir ruda konlarining eng yirik zaxiralari (80% dan koʻprogʻi) Rossiya, Braziliya, Kanada, Avstraliya, AQSH, Hindiston, JAR, Shvetsiya va Fransiyada joylashgan. Oʻzbekistonda uncha katta boʻlmagan Temir rudalari konlarining bir nechtasi maʼlum boʻlib, ulardan sanoat ahamiyatiga moliklari magmatogen genezisli magnetitgematit tarkibli Surenota (Toshkent viloyati) hamda asosan, titanmagnetitli Tebinbuloq temir koni (Qoraqalpogʻiston) shular jumlasidandir.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yoxanna Bassani** (2002-yil 25-aprel — 2020-yil 5-may) avstriyalik changʻichi va changʻidan sakrovchi boʻlgan.

Faoliyati
---------

Bassani 2002-yil 25-aprelda tug‘ilgan. U oʻz faoliyatini UVB Hinzenbach jamoasida boshlagan va oʻn ikki yoshida oʻz shahri Attnang- Puchheimda chempionlikni qoʻlga kiritgan. U 16 yoshida Eisenerzda changʻida sakrashni boshlagan. Bassani oʻzining xalqaro debyutini 2018-yilda Planicadagi OPA Nordic Ski Gamesda oʻtkazgan, u yerda u shaxsiy musobaqada oltinchi va Avstriya terma jamoasi bilan uchinchi oʻrinni egallagan. Shuningdek, u changʻidan sakrash boʻyicha FIS Jahon kubogi va Shimoliy Alp kubogida qatnashgan. U 2019-yilgi OPA Nordic changʻi oʻyinlarida ishtirok etgan va terma jamoa bilan yana uchinchi oʻrinni egallagan.

2019-yilgi Yozgi Gran-pridagi debyutida Bassani 18-o‘rinni egallagan. 2019-yil oktabr oyida u Avstriya milliy shimoliy birlashgan chempionatida kumush medalni qo‘lga kiritgan. Shundan so‘ng u asosiy eʼtiborini Nordic bilan birgalikda Lozannada bo‘lib o‘tadigan 2020-yilgi o‘smirlar qishki Olimpiya o‘yinlariga qaratgan. Gundersen individual musobaqasida sakkizinchi oʻrinni egallaganidan soʻng, Bassani Avstriyaning Nordic birlashgan jamoasi bilan raqobatlashdi va kumush medalni qoʻlga kiritgan. 2-o‘rinni qo‘lga kiritgach, uni tug‘ilib o‘sgan shahar hokimi shaxsan tabrikladi. Keyin u 2020-yilda Eisenerzda boʻlib oʻtgan Nordic Combined Continental Cup musobaqasida 11-oʻrinni egallagan. U Oberwiesenthal shahrida boʻlib oʻtadigan 2020-yilgi Nordic oʻsmirlar oʻrtasidagi changʻi boʻyicha jahon chempionati uchun Avstriya terma jamoasiga chaqirilgan.

Oʻlimi
------

Johanna Bassani 2020-yil 5-may kuni 18 yoshida o‘z joniga qasd qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  „I sjokk etter dødsfall" (Norwegian). *Dagbladet* (9-may 2020-yil).
3. ↑  „L'Austria piange la combinatista Johanna Bassani, ritrovata morta a soli 18 anni" (Italian). *NeveItalia* (8-may 2020-yil).
4. ↑  „Zwölfjährige Johanna Bassani ist Ski-Stadtmeisterin" (German). *meinbezirk.at* (6-fevral 2013-yil).
5. ↑  „Sie fand die goldrichtige Kombination" (German). *Nachrichten* (19-dekabr 2019-yil).
6. ↑  „Staatsmeister von der Normalschanze gekürt" (German). *Österreichischer Skiverband* (19-oktabr 2019-yil).
7. ↑  „33 ÖSV-Athleten für Nordische JWM nominiert" (German). *Österreichischer Skiverband* (27-fevral 2020-yil).
8. ↑  *Liam Morgan.* „Olympians Who Committed Suicide". *Inside The Games* (11-dekabr 2020-yil). Qaraldi: 2-avgust 2021-yil.
**Sunʼiy yoʻldosh minoralari** (ispancha: Torres de Satélite de Satelite, Satellite Towers) — turli oʻlchamdagi va rangdagi beshta uchburchak prizmadan iborat haykaltaroshlik inshooti, 1958-yilda Ciudad Satélite, Naukalpan, Mexiko federal okrugining shimoli-gʻarbida. Meksikadagi birinchi yirik shahar haykallaridan biri.

Tarixi
------

1958-yilda Syudad sunʼiy yoʻldoshini loyihalashtirgan meksikalik shaharsozlik boʻyicha Mario Pani Luis Barraganga shaharga kirish uchun ramz yaratishni taklif qilingan. Arxitektor, oʻz navbatida, loyihada ishtirok etish uchun rassom Jesús Reyes Ferreira va haykaltarosh Mathias Goeritzni taklif qiladi. Ularning birgalikdagi ishlari natijasida balandligi 30 metrdan 52 metrgacha boʻlgan turli oʻlchamdagi beshta rang-barang minoralar paydo boʻladi.

Torres de Satelite San-Gimignano minoralaridan ilhomlangan va dastlab oq, sariq va oxirst ranglariga boʻyalgan, ammo 1974-yilda hozirgi ranglariga qayta boʻyalgan.

Manbalar
--------

1. ↑  archINFORM (нем.) — 1994.
2. ↑  Эмоциональная архитектура: 5 ярких проектов Луиса Баррагана. PRAGMATIKA.MEDIA (9 марта 2019). Дата обращения: 27 марта 2019. Архивировано 27 марта 2019 года.
**Temir sulfatlari** - sulfat kislotaning temirli tuzlari. Temir (II) sulfat FeSO4 — rangsiz, gigroskopik kristallar; zichligi 3,14 g/sm3. Suvda yaxshi eriydi. Suvdagi eritmasidan — 1,82° dan 56,8° gacha geptagidrat, 56,8°—64° oraligʻida — tetragidrat, 64° dan yuqori trada monogidrat xrlida kristallanadi. 700° atrofida FeO va SO3 ga ajraladi.

Geptagidrat FeSO47H2O (texnik nomi — temir kuporosi, molekulyar massasi-- 278 tabiatda — melanterit minerali) — havorangyashil kristallar; zichligi 1,898 g/sm3, suvda (20° da massa jihatidan 21%), spirtda, glitserinda eriydi. Tetragidrat FeSO44H2O — yashil kristallar, monogidrat FeSO4H2O — rangsiz kristallar. FeSO4 bilan ammoniy sulfat (NH4)2SO4hhhf suvdagi eritmasidan koʻkyashil rangli, havoda barqaror qoʻsh sulfat FeSO4 (NH4)2 •SO46H2O (Mop tuzi) kristallanadi. Temir (II) sulfat kimyoviy reaksiyalarda kaytaruvchi, galvanotexnikada elektrolit komponenti, taxta konservanta, fungitsit sifatida, pigmentlar olishda, analitik kimyoda NO" MnO4 Ce4Q MnNO~ ionlarini ochishda qoʻllanadi.

Temir (III) sulfat Fe2(SO)3 — och yashil gigroskopik kristallar; zichligi 3,097 g/sm3. Suvdagi eritmasidan Fe2(SO4)3nH2O (bu yerda pq12, 10, 9, 7, 6, 3) koʻrinishidagi kristallogidratlar holida kristallanadi. Nonagidrat Fe2(SO4)39H2O (tabiatda — kokimbit minerali). Suvda (100 g da 440 g, 20° da), spirtda, gidrazinda eriydi. Qizdirilganda 98° da tetragidratga, 125° da monogidratga, 175° da suvsiz Fe2(SO4)ra aylanadi, 600° dan yuqorida Fe2O3 va SO3 ga ajraladi. Fe2(SO4)3 ammoniy sulfat bilan birga qoʻshilib och binafsha tusli goʻzal kristallardan iborat temirammoniyli achchiqtosh NH4Fe(SO4)212H2O hosil qiladi. Temir (III) sulfat galvanotexnikada elektrolit komponenti, suvni tozalashda koagulyant sifatida, achchiqtosh va pigmentlar olishda ishlatiladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yoxan Petro** (1986-yil 27-yanvarda tugʻilgan) — asli gvadelupalik boʻlgan fransuz sobiq professional basketbolchisi. U oxirgi marta NBA Rivojlanish Ligasining Sioux Falls Skyforce jamoasida oʻynagan. SuperSonics tomonidan 2005-yilgi NBA loyihasida 25-chi umumiy tanlov bilan tanlangan.

U Fransiya oʻsmirlar terma jamoasining asosiy aʼzosi boʻlgan va INSEPda oʻynagan. 2004-yilda u Pau-Ortez bilan Fransiya Ligasi chempionligini qoʻlga kiritgan. Petro, shuningdek, Fransiya milliy basketbol jamoasini ham himoya qilgan.

Professional faoliyati
----------------------

### Sietl SuperSonics (2005—2009-yillar)

Petro Sietl SuperSonics tomonidan 2005-yilgi NBA loyihasining birinchi bosqichida 25-chi tanloviga koʻra tanlangan.

2007-yilning 30-martida Petro Memfis Grizzliz ustidan 120:93 hisobida gʻalaba qozonib, faoliyatidagi eng yuqori koʻrsatkichini 22 ochkoga yetkazgan.

2008-yilning 5-martida Petro Miluoki Baksga 106-118 hisobida magʻlub boʻlib, 15 ta ribaund bilan faoliyatidagi eng yuqori koʻrsatkichga erishgan.

Afsuski, SuperSonics bu davrda muvaffaqiyatli boʻla olmagan, chunki bu superyulduz Rey Allen 2007-yilda jamoani tark etganidan keyin jamoani qayta qurish bosqichiga toʻgʻri kelgan. Petro SuperSonics bilan pley-offga ham chiqa olmagan, u keyinchalik Oklaxoma Sitiga koʻchib oʻtgan va Petroning 2008—2009-yilgi mavsumida jamoa bilan yakuniy mavsumida Oklahoma Siti Thunderga qoʻshilgan.

### Nyu-Jersi Nets (2010—2012-yil)

2010-yilning 10-iyulida Nyu-Jersi Nets Petro bilan 10 million dollarlik uch yillik shartnoma imzolagan, deya xabar beradi *Yahoo!* *Sport*. Afsuski, Nets ham xuddi 2000-yillar oxirida SuperSonics—Thunder singari qayta qurish davriga duch kelgan, shuning uchun Petro jamoa bilan pley-offga ham chiqa olmagan.

2012-yil 26-aprelda Petro Air Canada Centerda Toronto Raptorsga qarshi Nyu-Jersi Netsning soʻnggi ochkolariga mualliflik qilgan.

Terma jamoadagi faoliyati
-------------------------

Petro 2006-yilgi FIBA Jahon chempionatida Fransiyaning katta erkaklar milliy basketbol jamoasi bilan oʻynagan. Fransiya bilan u 2013-yilgi EuroBasket musobaqasida oltin medalni qoʻlga kiritgan.

Shaxsiy hayoti
--------------

Hozirda Daniela Kosma (Daza) bilan uchrashadi, uning rafiqasi Vanessa Petro bilan ikki oʻgʻli Meyson va Jeykob Petro bor.

Manbalar
--------

1. ↑  Johan Petro NBA Draft Scouting Report Draft Express, May 2005
2. ↑  „Memphis Grizzlies at Seattle SuperSonics Box Score, March 30, 2007" (en). *Basketball-Reference.com*. Qaraldi: 17-iyul 2020-yil.
3. ↑  „Seattle SuperSonics at Milwaukee Bucks Box Score, March 5, 2008" (en). *Basketball-Reference.com*. Qaraldi: 17-iyul 2020-yil.
4. ↑  „Free-agent buzz: Felton to join Knicks".
5. ↑  The Newark Star Ledger (27-aprel 2012-yil).
**Burnccherch qal’asi** — Kilkenni okrugida joylashgan Irlandiyaning qal’alaridan biri. Endi bu Irlandiyaning milliy ahamiyatga ega tarixi va meʼmorchiligi yodgorligi. Qal’a XV-asrda Norman uslubida qurilgan. Bu qoʻshimcha eshikli dumaloq minoraga ega minora tipidagi qasr.

Tarix
-----

Qal’a aristokratik Fitzgerald oilasiga tegishli edi. Desmondalar XV-asrdan 1817-yilgacha ushbu qal’aga egalik qilishgan. Qal’a Kilkenni shahridan 4 mil janubi-gʻarbda va Balliber qal’asidan 6 km uzoqlikda, Kaffesgrange qishlogʻi va Kells Priory yaqinida joylashgan. Qal’a Shilleloger Baronligi Bernchurch yerlarida joylashgan.

Qadim zamonlarda qal’a ikki minoradan va qal’a hovlisini oʻrab turgan devordan iborat edi. Asosiy minora 6 qavatdan iborat boʻlib, ichidagi xonalar juda koʻp. Bir paytlar asosiy minoraga biriktirilgan katta zal bor edi. Endi katta zaldan hech qanday iz qolmadi. Qal’aning eski rasmlari saqlanib qolgan, ularda hozirda mavjud boʻlmagan qoʻshimcha binolar tasvirlangan. Qal’a devorlarda yashiringan koʻplab tor xonalarga ega, shu jumladan 4-qavatda "maxfiy xona" mavjud. Zinapoyalarni bogʻlaydigan va kichik minoraga olib boradigan zinapoyalar saqlanib qolgan, boʻshliqlar, oʻymakor kamin saqlanib qolgan. Dumaloq moʻri bir necha marta qayta qurilgan. Qal’aning dizayni biroz Kler qal’asiga oʻxshaydi. JTishli devorlar Irlandiya uslubida qurilgan.

Adabiyotlar
-----------

* County Kilkenny National Monuments in State Ownership/Guardian Dáil Éireann — Volume 488 — 24 March 1998. Written Answers. — National Monument.
* Appendix — Kilkenny County Council development plan. National monuments protected by the State under the Monuments Acts, 1930, 1954 (Amended 1987)
* (Forde-Johnston 1979, p. 200)
* Johnson, Paul (1981), Ireland: a history from the twelfth century to the present day, HarperCollins Publishers, ISBN 978-0-586-05453-6.
* Forde-Johnston, James L. (1979), Great medieval castles of Britain.

Havolalar
---------

* Go Ireland — Burnchurch Castle
* Tourist Images and Tour of Irish Castles
* *History* — The Barrons, or Fitzgeralds, of Burnchurch
* Old Image — Edwin Rae Collection (Digital Image Collection), Image and more Images[*sayt ishlamaydi*]
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Tuman (maʼnolari).

**Tuman** (turkiymoʻgʻulcha — oʻn ming) — 1) 7—18-asrlarda Markaziy Osiyo, Xurosonda 10 ming kishidan iborat harbiy qism, diviziya. Turkiyda bitilgan yodgorliklardan ilk bor Kultegin bitiktoshi va Bilga xoqon bitiktoshida qayd etilgan. Koʻshin T.i, oʻz navbatida, minglik (hazora), yuzlik (sada) va oʻnlik (daha) qismlaridan tashkil qilingan. T.larga noʻyon, tuman oqosi, tuman begilar qoʻmondonlik qilgan. Amir Temur qoʻshinidagi T.larga sohibqironning oʻgʻillari, nabiralari hamda Shayx Nuriddin, Hoji Sayfuddin, Shohmalik, Allohdod, Jahonshoh singari nomdor beklar rahbarlik qilgan; 2) Eron (13—16-asrlar) va Oʻrta Osiyo (13—19-asrlar)da 10 ming va undan ortiq askar yetkazib berish imkoniyatiga ega boʻlgan maʼmuriyhududiy birlik. Boburttt "Boburnoma"da taʼkidlashicha, 16-asrda Samarqand viloyatiga Sugʻd, Shovdor kabi T.lar tegishli boʻlgan. Kobul viloyati 14 ta T.dan tashkil topgan. Andijon va Qashqarda T. oʻrnida "oʻrgin", Hindistonda "pargana" istiloxlari qoʻllanilgan; 3) oʻrta asrlardan Eronda muomalada boʻlgan pul birligi — 10000 dinor; 4) Oʻzbekiston Respublikasida — maʼmuriyhududiy birlik. Q. Tuman (Oʻzbekiston Respublikasida). 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Finik** — Turkiyaning janubi-sharqidagi arxeologik joy hisoblanadi. U Dajlaning sharqiy qirgʻogʻiga qaragan qoyali qoyalarda, Cizre shahridan 14 kilometr yuqorida joylashgan. Bu yerni oʻrta asr islom yozuvchilari al-Yaʼqubiy va Abul-Fidalar *Fenek* yoki *Fanak* deb atagan.

Finik XIX asr oxiri va XX asr boshlarida baʼzi olimlarning eʼtiborini tortgan, ammo keyinchalik oʻrganilmagan, ehtimol qisman unga kirish qiyinligi tufayli, faqat qoyalarning tubi boʻylab olib boruvchi soʻqmoqlargina kirish imkonini beradi.

Shuningdek, Dajlaga perpendikulyar koʻtarilgan qoya yuziga shimoli-sharqqa, eski qalʼani qoʻllab turgan qoyatosh shoxchaga qarab oʻyilgan parfiya qoyatosh relefi ham bor. Bu relyefni birinchi marta AH Layard 1849-yilda qayd etgan

Ikkinchi parfiya qoyatosh relefi ham mavjud boʻlib, u asosiy togʻ jinslarining shimoliy yuzidagi qoyaga oʻyilgan botiq devorda joylashgan boʻlsa-da, u ibtidoiy boʻlib, konturdan boshqa hech narsa sezilmaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  Ziegler, Konrat*. Der Kleine Pauly, Lexikon Der Antike, Vol. 1-5*. Stuttgart: Alfred Druckenmüller Verlag, 1964 — 847 bet. 30-sentabr 2020-yilda qaraldi.
2. ↑  Nogaret, Marc (1984). „Le relief parthe de Finik". *Syria*. 61-jild, № 3. 257–66-bet. doi:10.3406/syria.1984.6856. JSTOR 4198431. Qaraldi: 30 September 2020.
**Shamsi Qiyomov** — sovet va oʻzbek aktyori, dramaturg va ssenariychi. SSSR Yozuvchilar uyushmasi a’zosi (1962—1991-yillarda), Tojikiston xalq artisti.

Tarjimai hol
------------

1920-yil 1-yanvarda Samarqandda dunyoga kelgan. 1947-yilda u Moskvaga koʻchib oʻtdi va Rossiya teatr va rassomchilik institutiga oʻqishga kiradi va uni 1952-yilda tamomlaydi. U talabalik davridan boshlab yozuvchilik ijodi bilan shugʻullana boshladi va umrining soʻnggi pallasigacha qissa, ocherklar yozishda davom etdi, shu bilan birga filmlar uchun ssenariylar yozdi.

  

U 2000-yil 17-yanvarda 80 yoshida bu yorugʻolamni tark etdi.

Filmografiyasi
--------------

### Aktyorlik faoliyati

* 1947-yilda — Oddiy askar Aleksandr Matrosov — Abdurahmonov
* 1960-yilda — „Kobra" operasiyasi — Alimov
* 1966-yilda — Kerakli odam
* 1976-yilda — Siyovush haqida afsona — shoir.

### Ssenariylik ishi

* 1959-yil - Oʻgʻlimning uylantirish vaqti keldi

Havolalar
---------

* Batafsil biografiyasi[*sayt ishlamaydi*].