recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Rozena Maart** (1962-yilda tugʻilgan) - Janubiy Afrikalik yozuvchi va professor, hozirda Durbanda yashaydi. U irq va oʻziga xoslik boʻyicha tanqidiy tadqiqotlar markazi direktori. U oʻzining yozuvlari va aparteid va ayollarga nisbatan zoʻravonlikka qarshi ishi uchun tan olingan. U Kanada, Qoʻshma Shtatlar va dunyoning koʻplab qismlarida maʼruzalar oʻqigan.

Biografiyasi
------------

U Janubiy Afrikaning Keyptaun shahridagi Oltinchi tumanda, Keyptaunning eski qullar kvartalida tugʻilgan. Uning oilasi 1973-yilda hukumatning Majburiy koʻchirish toʻgʻrisidagi qonuni natijasida Oltinchi tumandan majburan koʻchirilgan. 1987-yilda 24 yoshida Maart ayollarga nisbatan zoʻravonlikka qarshi boʻlgan faoliyati va Keyptaundagi birinchi qora tanli feministik tashkilot, ayollar repressiyaga qarshi kurashni boshlagani uchun Yoxannesburgda oʻtkazilgan "Yil ayoli" mukofotiga nomzod boʻldi.

U 1989-yilda Kanadaga koʻchib oʻtdi va 1990-yilda oʻzining birinchi sheʼriy kitobi "*Talk About It!"ni chop etdi*. U 1992-yilda "No Rosa, No District Six" qissasi uchun "Sayohat mukofoti"ni qoʻlga kiritdi. U bir nechta sheʼriy, qisqa fantastika, badiiy boʻlmagan romanlarning muallifi, soʻnggi paytlarda 2007-yilda nashr etilgan *"The Writing Circle*" romani (TSAR nashrlari) badiiy filmga aylantirilmoqda. *Rosaʼs District Six* 2006-yilda Kanadada haftalik bestsellerlar roʻyxatiga va Janubiy Afrikada HOMEBRU 2006 roʻyxatiga kirdi.

Birmingem universiteti, Buyuk Britaniya (1993—1996) Madaniyat tadqiqotlari markazida doktorlik dissertatsiyasiga ega.

  

Maart yaqinda YUNESKOning Janub falsafiy muloqotlari ilmiy qoʻmitasida ishlagan. U toʻrt tilda (ingliz, fransuz, ispan va arab) toʻrt mintaqani (Afrika, Osiyo, Janubiy va Markaziy Amerika hamda arab mintaqasini) qamrab oluvchi falsafiy darslik tayyorlagan.

2010-yilda "The Writing Circle" oʻz vatani Janubiy Afrika adabiyotidagi eng yaxshi oʻnta kitobdan biri sifatida qayd etilgan va Afrika tadqiqotlari assotsiatsiyasi tomonidan Aidoo-Snayder kitob mukofotiga nomzod boʻlgan.

Manbalar
--------


1. ↑  „Date information sourced from Library of Congress Authorities data, via corresponding WorldCat Identities linked authority file (LAF).".
2. ↑  „Archived copy". 23-dekabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-dekabr 2014-yil.
*Lestes barbarus*
-----------------

***Lestes barbarus*** (Lestes barbarus) — qanotlilar turkumiga mansub tur.

(Lestes\_barbarus) urgʻochi
LestesBarbarus erkagi

Tarqalishi va yashash joyi
--------------------------

*Lestes barbarus* — janubiy Yevropa turi boʻlib, tarqalish hududi tez oʻsib boradi. U janubiy Yevropada Ispaniya, Fransiya, Italiya va Gretsiya boʻylab Hindiston va Moʻgʻulistongacha boʻlgan guruhda joylashgan. Shimoliy Yevropada kamroq tarqalgan. U Gollandiyada qirgʻoq qumtepalarida koʻpayadi va soni ortib bormoqda. U 1995-yildan beri koʻpayib kelingan Kanal orollarida tarqaladi. U Shimoliy Afrikada ham uchraydi; U oʻzining lotincha nomini oldi, chunki birinchi namuna Shimoliy Afrikaning Barbarida topilgan. Bu turgʻun va ozgina shoʻr suvda boʻlishi mumkin.

Bu tur birinchi marta 2002-yil 30-iyulda Norfolk shtatidagi Uinterton Dunesda Britaniyada qayd etilgan. 2003 va 2004 yillarda u Sendvich koʻrfazida, Kentda qayd etilgan.2018-yilda u birinchi marta Britaniyadan kelib chiqgani isbotlangan.

Xulq-atvor
----------

 Juftlashish jarayoni
Parvoz davri martdan oktyabrgacha boʻlgan hududning janubida, lekin shimolda u asosan iyundan avgustgacha uchadi. Uning xulq-atvori L. sponsanikiga oʻxshaydi, lekin uni suvdan uzoqroqda topish ehtimoli koʻproq. Juftlashgandan soʻng, juftlashish ketma ketlik orqali tuxum hujayralari oʻtkaziladi, urgʻochi esa suv boʻyidagi oʻsimliklarga tuxum qoʻyadi. Tuxumlari diapazonda qishlaydi, lichinkalari esa bahorda chiqadi. Lichinkalar ikki oy ichida rivojlanadi, kattalar bahor oxirida paydo boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „The IUCN Red List of Threatened Species".
2. ↑
3. ↑  „The British Dragonfly Society".
Veroci 1982-yilda Dortmundda
**Zsuzsa Veroci** (vengercha: [ˈʒuʒɒ ˈvɛrøːt͡si] ; 1949-yil 19-fevralda tugʻilgan) — vengriyalik ayol shaxmatchi. U ayol xalqaro usta (WIM) va ayol grossmeyster (WGM) unvonlariga ega. Shuningdek, u 1995-yildan beri FIDE xalqaro hakami hisoblanadi.

Hayoti
------

Zsuzsa Veroci 1949-yil 19-fevralda Vengriyaning Budapesht shahrida tugʻilgan.

Zsuzsa Verocining hozirgi FIDE reytingi 2253 ballga teng. 2003-yil iyulidan 2004-yil apreligacha boʻlgan eng yuqori reytingi esa 2315 ballni tashkil etgan.

Zsuzsa Veroci shaxmatning zamonaviy blits va rapid singari yoʻnalishlaridagi shaxmat musobaqalarida ishtirok etmagan. Uning koʻrsatkichlari anʼanaviy shaxmat musobaqalarida toʻplagan ballariga asoslanadi.

Shaxmatdagi faoliyati
---------------------

Veroci 1966—1992-yillarda ayollar shaxmat olimpiadasida Vengriya nufuzini oʻn marta himoya qilib, uchta shaxsiy kumush va ikkita bronza medallarini qoʻlga kiritgan.

Vengriya terma jamoasi tarkibida 10 ta Olimpiada musobaqalarida (1966-1974, 1978-1986 va 1992-yillar) ishtirok etgan. 1978—1986-yillarda Vengriya terma jamoasini boshqargan. Shu yildagi olimpiadalarda u ikki marta 1-taxtada oʻynab 2-oʻrinni egallaydi. 1980-yilgi musobaqada esa 10/13 ball, 1982-yilda 10½ /14 ball jamgʻaradi.

Veroci 1970-yillarning boshidan buyon jahon chempionati musobaqalarida ishtirok etib kelgan.

Xalqaro turnirlar:

* O. Menorka (1973);
* Rosendal (1976);
* Rio-De-Janeyro (1979);
* Tbilisi (1982);
* Havana (1985);
* Tuzla (1987);
* Challenger (1980)dagi musobaqada N. Ioseliani tomonidan magʻlubiyatga uchradi— 3 : 6 (+0 −3 =6).

1969-yili Zsuzsa Veroci FIDE ayol xalqaro usta maqomini qoʻlga kiritdi. 1978-yilda esa u ayol grossmeyster unvoniga ham sazovor boʻldi. 2015-yildan buyon FIDE shaxmat treneri vazifasini bajarib kelgan. Bugungi kunda Zsuzsa Veroci shaxmatdagi faoliyatini toʻliq yakunlagan.

Manbalar
--------

1. 1 2  Gaige, Jeremy (1987), *Chess Personalia, A Biobibliography*, McFarland, 444-bet, ISBN 0-7864-2353-6
2. ↑  „The chess games of Zsuzsa Veroci Petronic". *Chessgames.com*. Qaraldi: 7-noyabr 2016-yil.
3. ↑  „FIDE Login required". *Ratings.fide.com*. Qaraldi: 7-noyabr 2016-yil.
4. ↑  *Wojciech Bartelski.* „Women's Chess Olympiads :: Zsuzsa Verőci-Petronić". *OlimpBase.org*. Qaraldi: 7-noyabr 2016-yil.
**Boy qabr** (Tolstaya mogila) - skiflar qoʻrgʻoni (miloddan avvalgi 4-asr). Ukray naning Dnepropetrovsk viloyati Orjonikidze shahri yaqinida joylashgan. 1971 i. B. N. Mozolevskiy tomonidan tadqiq etilgan. Qoʻrgʻon tagida 2 ta maqbara ochilgan. Ulardan biri (yonboshdagisi) dan aslzoda ayol va uning goʻdagining suyak qoldiqlari topilgan. Ular sernaqsh, zarbof liboslar bilan hamda 4 ta xizmatkor hamrohligida dafn etilgan. Markaziy maqbara (talontaroj etilgan)ga esa skiflarning oliy zodagoni dafn qilingan. Dafn anjomlari orasida qurolyarogʻ, idishlar, 600 ga yaqin bezak buyumlar saqlanib qolgan. Koʻkrakka taqiladigan oltin bezak — pektoral oʻzining yuksak badiiy ishlovi bilan alohida qimmatga ega. Maqbara yonida 3 otboqar, 7 ot tilla egarjabduqlari bilan dafn etilgan. Topilmalar Kiyevdagi Ukraina tarixiy qadriyatlar muzeyida saqlanmoqda.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Boychechak (maʼnolari).

**Boychechak** (*Gagea stipitata*) — piyozdoshlar oilasiga mansub koʻp yillik oʻt. Boʻyi 7—20 sm. Ildiz boʻgʻzi bargi bitta, ipsimon, yashil, tuksiz, uzunligi oʻsimlikning boʻyiga teng keladi. Poya barglari navbat bilan joylashgan, pastkilari qalami yoki qalaminashtarsimon, poyani bir oz oʻrab turadi. Gulqoʻrgʻoni 6 ta, oddiy tojsimon, tutashmagan, sargʻish, 5–7 mm uzunlikdagi gulbarglardan tashkil topgan. Changchisi 6 ta, gulqoʻrgʻoniga nisbatan sal qisqa. Tugunchasi 3 uyali. Koʻsakchasi bandchali, gulqoʻrgʻondan 1,5 baravar qisqa. B. bahor darakchilaridan biri. Fev.—mart oylarida gullab, meva beradi. Choʻl va adirlarning soz tuproq, qumloq hamda toshloq tuprokli yerlarida oʻsadi. B. Afgʻoniston va Eronda ham uchraydi. Oʻzbekistonning ayrim joylarida zaʼfaron (*Crocus alatavicus*) va savrinjon (*Colchicum luteum*)ni ham B. deb atashadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Magniy perxlorat**, Mg -(C1O4)2 rangsiz kristall modda; juda gigroskopik. Zichligi 2,614 g/sm3. Suvda (100 g da 99,6 g) va organik erituvchilarda yaxshi eriydi. Massa jixatidan 43,5 dan 65,3% gacha konsentratsiyali suvli eritmalaridan — 67 dan 136° gacha temperatura oraligʻida geksagidrat Mg (SYU4)2’6N2O (suyuqlanish temperaturasi 243°) koʻrinishida kristallanadi. Magniy perxloratning 2 va 4 molekula suvli kristallogidratlari ham mavjud. Suvsizlantirilgan Magniy perxlorat — angidron SO2, SO, SO2, H2S, O2, N2 va boshqa gazlarni quritishda ishlatiladi. Magniy perxlorat nafaqat suvni, balki NH3, spirt, atseton, dioksan, piridin, atsetonitril va boshqa moddalarning bugʻlarini ham oʻziga biriktira oladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Senan Kara** (1978-yil 9-avgustda Izmirda tugʻilgan,) — turk teatr, kino va televideniye aktrisasi.

Uning hayoti va faoliyati
-------------------------

Rassom Yunus Emre kollejini tugatgandan soʻng 1996-yilda Dokuz Eylül Üniversitesi Tasviriy sanʼat fakulteti teatr aktyorligi boʻlimida gʻoliblikni qoʻlga kiritdi va „Gözlerimi Kaparım Vazifemi Yaparım" va „Martı" kabi spektakllarda bosh rollarni oʻynadi. U 2000-yilda [./ Tennessee Williams] „Arzu Tramvayı" va „Bir Madonnanın Portresi" dissertatsiyalari bilan tamomlagan.

Oʻqishdan soʻng, teatrda turli xil epizodlar oʻynaydi, Senan Kara Şehir Tiyatroları doimiy aktrisasi, shuningdek filmlar va seriallarda ishtirok etadi. 2007—2008-yilgi mavsumda "Duru" teatrida saxnalashtrilgan "Kaset "spektakli bilan mexmon aktyor sifatida ishtirok etgan. 2016-yil oktabr oyida Kanal D orqali namoyish etilgan Vatanım Sensin serialida u Veronika roʻli bilan kamera qarshisiga chiqdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Senan Kara kimdir - Biyografi.net.tr" (Türkçe). 12 ağustos 2020da asl nusxadan arxivlandi.

Havolalar
---------

* Senan Kara SinemaTurk saytida[*sayt ishlamaydi*]

|  |  |
| --- | --- |
| Aktyor | *Aktyor yoki aktrisa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Vibratsiya kasalligi** - kasb kasalliklaridan biri; vibratsiyanint odamga uzok, vakt taʼsir etishidan kelib chiqadi. Kasallikning kechishi va harakteri titrash taʼsirotining kuchi va zarbiga bogʻliq; bunday titrash gavdaning maʼlum qismiga (mas. qoʻlga, qisman vibratsiya) va butun organizmga (umumiy vibratsiya) taʼsir etadi. Ayrim kasbdagi kishilar ishlatayotgan qoʻl asboblarining zarbi yoki ulardan toʻgʻri foydalana olmaslik, gavdani notoʻgʻri tutish, sovuq, shovqin va b. V.k.ga sabab boʻlishi mumkin. Kasallikda qoʻl panjasining zirqirab ogʻrishi va toliqishi, sovuqqa taʼsirchanlik, bosh ogʻrigʻi, tez charchash, asabiylashish, yurak-tomir faoliyatida jiddiy oʻzgarishlar va b. kuzatiladi. Davosi kasallikka sabab boʻlgan omilni iloji boricha ertaroq bartaraf etishdan iborat. Turli dori-darmonlar, fizioterapevtik muolajalar, tegishli kurortlarda boʻlish kompleks davolanishning tarkibiga kiradi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tibbiyotga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Vibratsion toʻqmoq**, titrama toʻqmoq — yerga yogʻoch, metall va temir-beton qoziqlarni, qoziqoyoqlar, quvurlar, ustunlar va b.ni qoqish hamda sugʻurib olish uchun moʻljallangan zarbiy-titrama mashina. V.t.ning titrama ish organi qoqiladigan qoziqning kallagiga prujinali osma orqa-li bogʻlangan boʻladi, shuning uchun qoziqqa titrama taʼsir qilish bilan birga unga davriy zarb impulslarini berib, uning yerga botishini jadallashtiradi. Titrama ish organining muhrasi qoziqning kallagiga zarbiy taʼsir koʻrsatadi. V. t. bir dvigatelli va ikki dvigatelli boʻlishi mumkin. V. t.dan muzlagan materiallarni yum-shatishda, yerni shibbalash da ham foydalaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qadamjoy surma koni** — Qirgʻiziston Respublikasi Oʻsh viloyatidagi kon. Fargona shdan 35 km janda. 1914-yilda ochilgan. Dolomit va ohaktoshlardan tashkil topgan Qatranboshi togʻining Oqtosh antiklinali gʻarbida joylashgan. Antiklinal subkenglik boʻylab tik yotuvchi uzilishlardan hosil boʻlgan. Sanoatbop surmaning rudalanishi metasomatik kvarsli brekchiyalar — jasperoidlarda mujassamlangan. Surmaning eng koʻp zaxiralari tomirli tanalarda tik yotuvchi uzilmalar boʻylab toʻplangan. Kon rudali strukturasining uz. 7—8 km, qatlamsimon tanalarning yoʻnalish boʻyicha uz. 300600 m, yotish boʻyicha 300—1500 m, qalinligi 0,7—40 m. Tomirsimon tanalarning uz. 400—800 m; yotish boʻyicha 350—600 m gacha, qalinligi 18 m. Asosiy rudali mineral — antimonit kvarsflyuoritli, kvarskaltsitli rudali tanalarni tashkil qiladi, quyi gorizontlarda barit uchraydi. Pirit, sheyelit, kinovar va boshqalar juda kam uchraydi. Kvarsantimonitli, kamdankam kvarsflyuoritli rudalarning tarkibidagi surma 0,1% dan oʻnlab % gacha va oltinning doimiy boʻlmagan aralashmalari 0,5—1,5 g/t. Umumiy zaxiralari va bashoratli zaxiralar 167,6 ming t. Kondan hozirgi kunda foydalanilmoqda.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Kipa** (ivritcha: *כִּיפָּה*) — yahudiy erkaklarning anʼanaviy bosh kiyimi. U kichkina aylana shaklda bo‘lib, boshning tepa qismini yopib turadi hamda har bir taqvodor yahudiyning Yaratgan oldida kamtarlik, tavozeʼ, hurmatini ifodalaydi. Eʼtibor qaratilsa, Gʻarbda dinga eʼtiqod qiluvchilar Yaratganga tavozeʼni ifodalashda bosh kiyimini yechishsa, yahudiylarda uni kiyish orqali bo‘ladi. Kishining boshi kun davomida, ayniqsa ibodat va Tavrotni o‘qish vaqtida uni kiyish zarur hisoblanadi. Ortodokslar kipani har doim kiyib yurishsa, konservatorlar sinagogada va ovqat vaqtida kiyishadi, Reformistlar esa, kipani kiyib yurish zarur emasligini taʼkidlaydilar. Dura-Yevropos sinagogasidagi freskalarga ko‘ra aytish mumkinki, ellinizm davrida yahudiylar boshlarini yopmagan holda yurganlar. Milodiy I asrda tuzilgan „Sofrim" traktatida sinagogada tonggi ibodatni bosh kiyimsiz amalga oshirishga ruxsat berilganini ko‘rish mumkin. Biroq, nufuzli ravvinlar boshlarini mato bilan yopib olganlar. Oʻrta asrga kelib boshni yopib yurish taqvodor yahudiylarning urfiga kirgan hamda ko‘p o‘tmay umumqabul qilgan narsaga aylangan. Kipaning rangi, hajmi, matosiga qarab bir qancha turlari mavjud bo‘lib, bu orqali yahudiyning nafaqat taqvodorligi, balki uni qaysi yo‘nalish yoki oqim vakili ekanini ham bilish mumkin. Ashkenazlarda kipa odmi rangdagi matolardan tikilib, tepasi qora, tag qismi oq rangda bo‘ladi. Sefardlarda esa, hajmi kichikroq bo‘lib, rangli va kashta go‘l bilan bezatilganini ko‘rish mumkin. Hasidlar esa, kipani shlyapa ostida kiyib yurishadi.

Adabiyotlar
-----------

* Najmiddinov J. Karimov J. Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480 bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.

Manbalar
--------

1. ↑  Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 252. sfn error: no target: CITEREFNajmiddinov,\_Karimov,\_Turdiyeva2017 (help)
**Al-Hirak** shahri Suriya janubidagi Dara gubernatorligining Izraa hududida,Al-Maliha Al-Garbiya qishlog'i va Al-Soura qishlog'i o'rtasida joylashgan bo'lib,Al-Hirak tuman markazi hisoblanadi. Al-Hirak uchta hududga,Dayr al-Salt,Al-Harik va Al-Hirakga boʻlingan.U maʼmuriy jihatdan tegishli boʻlgan Daraa shahridan 30 km shimoli-sharqda joylashgan. Damashq shahridan taxminan 93 km janubda joylashgan.

Munitsipal bo'linma asosida Al-Harik qishlog'i va Dayr Al-Salt qishlog'i unga qo'shildi,shuning uchun ularning barchasi Al-Hirak shahri nomi ostida.Raxm va tasvir),mavjud.munitsipalitet tomonidan to'ldirilgan qadimgi Rim hovuzi va Rim davridan qolgan eski masjid,so'nggi urushda shaharning kuchli bombardimon qilinishi tufayli katta qismi vayron qilingan,yoshi va tarixi haqida hech qanday tadqiqotlar yo'q.Masjidning qadimiy ibodatxonasi boʻlganligi va qurilganligi aytilganidan tashqari,masjid uning xarobalari ustida joylashgan boʻlib,Barzoniy toshidan yasalgan eski uylar bor,ular ark yoʻllari bilan ajralib turadi va ularda bir nechta masjidlar,Ulardan eng mashhurlari shahar markazidagi Katta masjid,shahar sharqidagi Salamat masjidi va Said bin Al-Musayyib masjididir.Shahardagi ko'p oilalardan Salamat, Haririy, Al-Qadda,Al- Xayrat, Al-Adaviy, Al-Kasabrah va boshqalar.

Xizmatlarning aksariyati asfaltlangan yo'l tarmog'idan,shu jumladan asosiy yo'lda mavjud va uni qo'shni qishloqlar bilan bog'laydigan yo'llar tarmog'iga ega, masalan,Izraa yo'li, Tamer yo'li,Al-Karak yo'li,Maliha Al-Atash yo'li,Al -G'ariya yo'li,Sud va Shariat sudi,politsiya bo'limi,Milliy kasalxona va sog'liqni saqlash markazi,boshqa barcha infratuzilmalarga qo'shimcha ravishda suv bo'linmasi shtab-kvartirasi Suv,ichimlik uchun yaroqli bir nechta quduqlar va bir qator suv omborlari mavjud.Elektr energiyasiga kelsak,shaharchada ustaxona shtab-kvartirasi va zamonaviy elektr uzatish stansiyasi mavjud.Aloqa masalasiga kelsak,shahar hokimiyati orqasida joylashgan telefon punkti, uylar uchun statsionar tarmoq,kanalizatsiya tarmog'i va boshqalar. o'n uchta maktab va bir nechta o'rta maktablar, ulardan eng muhimi Bani Al-Hirak o'rta maktabi, Al-Mustaqbal xususiy maktablari va ba'zi xususiy bolalar bog'chalari maktablari Bundan tashqari,bir nechta yoqilg'i quyish shoxobchalari va zaytun presslari mavjud.
thumb

Qadim zamonlardan beri shahar qishloq xo'jaligiga,ayniqsa bug'doy donlariga,so'ngra arpa,no'xat va yasmiq yetishtirishga tayangan.Bu erda yaqinda(deyarli yigirma yil oldin)zaytun va uzum yetishtirish yo'lga qo'yilgan.Shuningdek, plastmassa, mix kabi ba'zi ishlab chiqarish zavodlari ham mavjud. va ozuqa zavodlari.

1. ↑  „General Census of Population 2004.". Qaraldi: 10-iyul 2014-yil.

Havolalar
---------

* Harakatdan rasmlar
* Movement City veb-sayti
**Saidbotir Saidgʻaniyevich Ahmadxoʻjayev** (1941.30.5, Toshkent) — operator va rejissyor Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan san’at arbobi (1989). Ijo-di-ni 1966-yil "Oʻzbekfilm" kinostudiyasining "Nashtar" satirik kino-jurnalida boshlagan. 1969-yildan "Oʻzbektelefilm" studiyasida. Operator sifatida oso-ri atiqalar, milliy qadriyatlarimiz haqida hikoya qiluvchi "Sharqning man-gu obidalari", "Buxoro", "Hamro buvi 865ertaklari" hujjatli filmlarini yaratgan. 1972-yildan rejissyor sifatida ijod qilib, "Brigada", "Us t a Salimjon", "Xalq farzandi", "Mukarrama opa va qirq goʻzal", "Intizor", "Xotira", "Qalb saxovati", "Farzandlar qasamyod qildilar" kabi hujjatli, shuningdek "Aziz" televizion badiiy, "Oʻzbegim" badiiy-publitsistik filmlarni yarat-di.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Virusologiya instituti** — odamlar uchun oʻta xavfli boʻlgan yuqumli kasalliklar, jumladan viruslar qoʻzgatadigan kasalliklarning tarqalishi, viruslarning tashqi muhitda saqlanishi qonuniyatlarini oʻrganadigan, fundamental va amaliyot uchun tadqiqotlar olib boradigan institut. Oʻrta Osiyo mintaqalarida viruslarning tarqalishi, virusli kasalliklar rivojlanishining mintaqaviy qonuniyatlarini oʻrganish maqsadida sobiq Ittifoq Tibbiyot Fanlar akademiyasi D.I. Ivanovskiy nomidagi Virusologiya institutining Toshkentdagi filiali sifatida 1978-yilda tashkil etilgan. 1988-yildan Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligiga qarashli mustaqil institut, 1991-yildan Tibbiyot Fanlar akademiyasi Oʻrta Osiyo boʻlimi instituti, 1994-yildan Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi qaramogʻida. Institutda gepatit viruslarini aniqlash va tashhislash, virusli gepatitlar epidemiologiyasi, bolalar va kattalarda uchraydigan gepa-titlar klinikasini oʻrganish, jigar hujayralarini immunelektron mikroskopik morfologiyasini oʻrganish, instituterferon, detoksikatsiya, arboviruslarni oʻrganish laboratoriyalari bor. V.i.ning ilmiy yoʻnalishi respublikada virusli gepatit hamda arboviruslarga xos kasalliklarning viruslarini aniqlash va ularning oʻziga xos hamda ular keltirib chiqaradigan kasalliklarning rivojlanishi va kechishi qonuniyatlarini oʻrganishga qaratilgan. Institut virusli kasalliklarni oʻz vaqtida aniqlash va oldini olish, asoratlari-ni tugatish tadbirlarini ishlab chiqadi va tibbiyot amaliyotiga tatbiq etadi. 20 yil davomida olib borilgan tadqiqotlar natijasida MDH davlatlari orasida birinchi boʻlib virusli gepatitning A, V, S, D, Ye turi borligi va ular oʻziga xos qonuniyatlar hamda farqlarga ega ekanligi, epidemiologiyasi, klinik rivojlanishi va qoldirajak asoratlari bilan ham bir-biridan farq qilishi aniqlanadi. 1988-yilda V.i. tashabbusi bilan V gepatitga qarshi oʻtkazilgan emlash tufayli bu kasallikning kamayishi isbotlandi va shu asosida dastur hamda loyihalar ishlab chiqildi. Mintaqada arboviruslarning turlari, ularning ekogeografiyasi aniqlandi. Bir mintaqadan ikkinchi mintaqaga viruslar va ular manbalarining koʻchib yurishi hamda kasallikning roʻyobga chiqishiga oid qonuniyatlar oʻrganildi. Instituterferon laboratoriya Oʻzbekistonda keng tarqalgan dorivor oʻsimliklarda viruslarga taʼsir etuvchi moddalarni oʻrganish va amaliyotga tatbiq etish bilan shugʻullanadi. Detoksikatsiya laboratoriya bemor organizmidagi suyuqliklar va hujayralarda mavjud boʻlgan zaharli moddalarni parchalash va ularni organizmdan chiqarib yuborish usullari ustida izlanishlar olib boradi. Institutda 4 fan doktori, 15 dan ortiq fan nomzodi va bir qancha ilmiy xodimlar faoliyat koʻrsatadi (2001).

Yana q.
-------

* Virusologiya
* Viruslar

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Immunodiagnostika** (immunitet va diagnostika) — amaliy immunologiyaning boʻlimi; infeksion kasalliklarni serologik tekshirishga asoslangan bakterioliz; agglyutinatsiya, pretsipitatsiya va b. diagnostik reaksiyalar yordamida aniqlash. Yuqumli kasalliklardan tashqari, qon guruhini aniqlashda va sud tibbiyotida krnning odam yoki hayvon qoni ekanligini bilishda ham I. usullaridan foydalaniladi.

Veterinariyada hayvonlarning koʻpgina yuqumli kasalliklarini, shuningdek, kasal va mikrob tashuvchi hayvon turlarini aniqlashda I. qoʻllaniladi. Sil, brutsellyoz, manqada I. maʼlum reja asosida muntazam ravishda olib boriladi. Hoz. I. ning faqat qon, zardobga emas, balki hujayralar va molekulyar darajadagi yangi usullari ishlab chiqilgan, ular odamning immun holatini, koʻpgina kasalliklarga irsiy moyillik borligini, ayniqsa orttirilgan immun tanqislik sindromi (SPID) kabi nihoyatda xavfli kasalliklarni yashirin davrida aniqlash imkoniyatini beradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Immunli nav** — qishloq xoʻjaligi oʻsimliklarining kasallikni butunlay yuqtirmaslik (immunitet) xususiyatiga ega boʻlgan navi. I. n. oʻsimliklari kasallik qoʻzgʻatuvchi mikroorganizmlarni yengish va ular ajratadigan zaharli moddalarni zararsizlantirish qobiliyati (himoya reaksiyasi) ga ega boʻladi. Bunda oʻsimliklar kasallikka mutlaqo chalinmaydi yoki kasallik qoʻzgʻatuvchilar organizmda kasallanish jarayonini qoʻzgʻatishga ulgurmasdan, yuqish davrining boshidayoq nobud boʻladi. Navlarda immunitet koʻpincha mazkur tur, turkum yoki oilaga mansub oʻsimliklarda parazitlik qilmaydigan kasallik qoʻzgʻatuvchi mikroorganizmlarga qarshi paydo boʻladi. I. n. yaratish boʻyicha seleksiya ishlari duragaylash asosida olib boriladi. Q. x. ekinlarining kasalliklarga chidamli navlarini yaratishda koʻproq tur ichidagi duragaylashdan foydalaniladi. Bunda seleksioner har xil kasalliklarga (vertitsillez va fuzarioz vilt, ildiz chirishi, gommoz) turli darajada chidamlilikka ega navlar bilan ish olib boradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Immersion suyuqliklar** (lot. immersio — tushish) — kristall va amorf holdagi moddalarning sindirish koʻrsatkichi "p" ni aniqlashda qoʻllaniladigan suyukliklar. Tahlil qilinayotgan modda (100—500 mkm li) zarralarini "p" maʼlum boʻlgan I. s. ga tushirib, mikroskop ostida tekshiriladi. Taxlil qilinayotgan modda "p" bilan I. s. "p" teng boʻlgan taqdirda faza chegaralari koʻrinmaydi, "p"lar har xil boʻlganda ikki faza oraligida rangsiz tiniq chiziq koʻrinadi (Bekke chizigʻi). "p" maʼlum boʻlgan Ix. ning toʻplamidan foydalanib qattiq moddalar "p"i aniqlanadi. "p"dan tashqari, I. s. yordamida optik oʻklar oraligʻidagi burchakni, optik oʻklar sonini va baʼzi b. kristallooptik tavsiflarni aniqlash ham mumkin.

I. s. toʻplami tarkibiga izoamil spirt, neftning yengil haydaluvchi va kerosinning 220—240° da qaynovchi fraksiyalari, o- xlornaftalin, di-yodmetan, oltingugurtning diyodmetandagi eritmasi va b. kiradi. Baʼzi I. s. bir necha suyukliklarni aralashtirib olinadi. Bunda oltingugurt, sulfidlar, glitserin, suv va b. dan foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Xan (maʼnolari).

**Xan** (Hahn), Gann Otto (1879.8.3, Frankfurt Mayn 1968.28.7, Gyottingen) — nemis fizigi va radiokimyogari. Marburg va Myunxen universitetlarida oʻqigan. Berlinda professor (1910—34), Berlindagi kimyo institutida direktor (1938-yildan), M. Plank jamiyati prezidenta (1946—60), faxriy prezidenta (1960-yildan). Asosiy ilmiy ishlari radioaktivlikni tadqiq etishga bagʻishlangan. Bir necha izotoplar va yangi radioaktiv element — protaktiniyni kashf qilgan (L. Maytner bilan hamkorlikda). Jahonda birinchi boʻlib tabiiy radioaktiv elementlarda yadro izomeriyasi hodisasini (1921), uran yadrolarining neytronlar taʼsirida boʻlinishini topgan (1938, Shtrasman bilan hamkorlikda) (qarang Yadro reashiyasi). Nobel mukofoti laureati (1945).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Poliz qoʻngʻizi**, poliz xon-qizi (Epilachna chrysomelina) — xon-qizi oilasiga mansub zararkunanda. Asosan, poliz ekinlarini zararlaydi. Osiyo, Afrika, Yevropaning janubida tarqalgan. Oʻrta Osiyo, Qozogʻiston va Kavkazda ham uchraydi. Qoʻngʻizi 7–8 mm kattalikda. Tanasining past tomoni yassi, usti qabariq, rangi qizil-qoʻngʻir. Qanoti ustida 6 tadan kora dogʻi bor. Urgʻochi qoʻngʻizi poliz oʻsimligi bargining pastki tomoniga 50 tagacha tuxumini gʻuj qilib qoʻyadi. Tuxumlaridan 3—4 kunda lichinkalar chiqadi. Lichinkasi ri vojlanish davrida 3-marta pust tashlaydi. Lichinka pust tashlaganidan 8—10 kundan soʻng gʻumbakka aylanadi. Gʻumbakning rivojlanishi 1 — 1,5 haftadavom etadi. Qoʻngʻizva lichinkalar barg etini yeb, uning tomirlarinigina qoldiradi. Hosil pishgan davrda mevasini yeb, oʻyib tashlaydi. Poliz qoʻngʻizi oʻzi oziqlanadigan dala yoki uning yaqinidagi xazonlar va oʻsimlik qol-diklari orasida qishlaydi.

Kurash choralari: daladagi oʻsimlik qoldiqlari oʻz vaqtida yigʻish-tirib, chuqur shudgorlash. Poliz qoʻngʻizi soni koʻpayib, hosilga jiddiy zarar yetkazganda karbofos (0,4—1,0 l/ga), fufanon (0,4—1,0 l/ga), siperkil (0,06 l/ga) va boshqa insektitsidlar purkagich apparatlarda purkaladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Polispast** (yun. polyspastos — koʻp arqonlar bilan tortiladigan) — bir necha qoʻzgʻaluvchan va qoʻzgʻalmas bloklar hamda shu bloklar orqali oʻtkazilgan poʻlat arqonlar (troslar)dan iborat yuk koʻtarish qurilmasi. P. yordamida koʻtariladigan yukning vazni bloklar va poʻlat arqonlar tarmogʻiga tarqaladi, shuning uchun yukni koʻtarish uncha qiyin boʻlmaydi. P. koʻpincha yuk koʻtarish mashinalari (mas, yuk koʻtarish kranlari)ning bir qismi hisoblanadi. Baʼzan, P. chigʻir (lebedka) bilan birlashtirib yasaladi. Yengil yuklarni koʻtarishda P.ning oʻzidan mustaqil tarzda foydalanish mumkin. P. qurilish, portlar va uy-roʻzgʻorda ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Poliptix** (yun. polyptychos — koʻp qavatli yoki taxtachalardan tuzilgan) — 1) koʻp tabaqali 3 dan ortiqtasvir yoki relyefli buklama: rassom yoki rassomlar guruhi tomonidan yaratilgan asar;2) umumiy gʻoya, yagona rang va kompozitsiya jiqatidan birlashgan bir nechta kartina.

Yevropa mamlakatlarida ibodatxona mexroblari uchun ishlangan ikona asarlari ham koʻp qismli boʻlib, P.ning yorqin namunasidir. P. asarlari alohida qismlarda ishlanib birlashtirilishi yoki bir yuzaga ishlanib hoshiya yoki chiziklar bilan bir necha qismlarga ajratilishi mumkin. 16-asrdan Gollandiya, Germaniya va boshqalarda ibodatxonalar uchun "Injil"dan olingan syujetlarga kompozitsiyalar, koʻp qismli asarlar ishlash keng yoyildi. Mas, aka-uka Van Eyklar P.ning yorqin namunasini yaratgan.

Oʻzbekistonda P.ning ilk namunasi 19-asr oxirlarida qurilgan ibodatxonalar meqroblari uchun yaratilgan iko-nastaslardir.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ramil** (arabcha:  ‎ „qum") — arabcha ism boʻlib, sobiq SSSR hududida keng tarqalgan. Ismning etimologiyasi ikkita turga ega. Birinchi turiga koʻra, „Ramil" ismi arab mamlakatlarida joylashgan Ramil ayol ismining erkakcha shaklidir. Bu holda, kelib chiqishi mashhur turdagi qum bashorati bilan bogʻliq (ilm al-raml). Ikkinchi turiga koʻra esa, bu ism Rami („Oʻq otish") nomiga va shuningdek „Rami-l-Jamrat" (Haj paytida tosh otish) marosimiga yaqinlashtirilgan.

Ramil ismi arab tilidan tarjima qilingan boʻlib, „ajoyib", „sehrli", „bashoratga qodir" degan maʼnoni anglatadi. Shuningdek, qadimgi arab tilidan tarjima qilingan Ramil nomi „aniq otuvchi" degan maʼnoni anglatadi.

Injil qahramonlarining ismlari orasida „Ramil" ismi fonetik jihatdan Remaliya (Rumlayahu) nomi bilan taqqoslanishi mumkin.

Adabiyotlar
-----------

* Гафуров А. Г.*. Имя и история. Об именах арабов, персов, таджиков и тюрков. Словарь*, 15000 экз, М.: Наука, 1987.
* Musulmon nomlari. M.2007.
* Baranov X. TO. Arabcha-ruscha lugʻat: taxminan. 42 000 soʻzlar. — 3-nashr. — M. 2001-yil.
**Barakoa**, toʻliq nomi: ***Nuestra Señora de la Asunción de Baracoa*** ("Barakoaning asoschisi bizning xonimimiz") — Kubaning sharqiy chekkasida joylashgan Guantanamo provinsiyasidagi shahar. Unga birinchi marta 1492-yil 27-noyabrda admiral Kristofer Kolumb tashrif buyurgan. Shundan keyin Kubaning birinchi gubernatori, ispan konkistadori Diego Velaskes de Kuelyar 1511-yil 15-avgustda shaharchaga asos solgan. Bu Kubadagi eng qadimgi ispan aholi punkti bo'lib, Kubaning birinchi poytaxti bo'lgan("Birinchi shahar").

Geografiyasi
------------

Barakoa shahri Kristofer Kolumb oʻzining birinchi sayohatida Kubaga kelib tushgan joyida joylashgan. Bu ism „dengiz mavjudligi" degan maʼnoni anglatadi. Mahalliy Arauaca tilidagi soʻzdan kelib chiqqan deb taxmin qilinadi.

Barakoa Asal koʻrfazida (*Bahía de Miel*) joylashgan va keng togʻ tizmasi Sierra del Purial bilan oʻralgan. Bu 1960-yillarda qurilgan yagona togʻ yoʻlidan tashqari, Baracoani ancha izolyatsiya qiladi. Barakoa togʻ tizmasi Kuba tropik oʻrmonlari va Kuba qaragʻay oʻrmonlari bilan qoplangan.

Munitsipalitetga Barigua, Boka de Yumuri, Kabaku, Kayogin, Jamal, Yaragua, Los Xoyos, Mabujabo, Mosquitero, Nibuxon, Paso Kuba, Sabanilla, Santa Mariya, Vega-de-Tako qishloqlari va boshqa kichik aholi punktlari kiradi.

Barakoa Köppen iqlim tasnifiga koʻra tropik yomgʻirli oʻrmon iqlimiga ega. Yil davomida yuqori harorat va yogʻingarchilik boʻladi. Haqiqiy nam yoki quruq fasllar boʻlmasa-da, oktabrdan dekabrgacha sezilarli darajada namlik uzoqqa choʻziladi.

1. ↑  , Climate Baracoa, Climate-Data.org
**Koʻkat ekinlar** — koʻk holida is-teʼmol qilinadigan, bargi, poyasi ovqatga ishlatiladigan sabzavot ekinlar (koʻk piyoz, sarimsoqpiyoz, salat, kashnich, yalpiz, ismaloq, shivit, rayhon, rediska, rovoch, petrushka, ukrop va boshqalar). Koʻkat ekinlar qimmatli ozuqa moddalari, vitaminlarga boy. Koʻzda va bahorda ochiq dalada, parnik va issiqxonalarda yil davomida yetishtiriladi. Ular bevosita ovqatlarga va konservalarga solib ishlatiladi.
Barcha Koʻkat ekinlarning oʻsuv davri qisqa — 30—60 kun davomida mahsulot isteʼmol uchun tayyor boʻladi. Koʻkat ekinlarlar tez yetilishi sababli koʻp marta urugʻini sepib yil boʻyi barra koʻkat yetishtirish imkoniyati bor. Koʻkat ekinlar unumdor, nam yetarli tuproklarda yuqori hosil beradi. Piyoz, barra sarimsoq, ismaloq sovuqqa chidamli (qishda ochiq yerda ham oʻsadi). Qolganlari —3° —4° sovuqqa chidaydi.

Barcha Koʻkat ekinlarlar tor qatorlab ekiladi. Koʻkat ekinlar yetishtirishda mineral oʻgʻitlar deyarli qoʻllanilmaydi. Koʻkat ekinlar, asosan, dehqon xoʻjaliklari tomorqalarida yetishtiriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Koʻkcha (maʼnolari).

**Koʻkcha** — oʻtmishda Toshkentdagi daha va darvoza nomi. Shaharning gʻarbiy qismida joylashgan. Daha hududini chuqur jarliklar kesib oʻtgan. Aholisi, asosan, koʻnchilik bilan shugʻullangan. Masalan, 1871-yilda dahadagi 695 ustaxonadan 341 tasi koʻn-teri, 218 tasi kosibchilik ustaxonasi boʻlgan. K.da 7 xumdon, 22 tegirmon, 22 objuvoz, 2 Madrasa, 34 maktab, 5 ta masjid, 18 ta qadamjoy-mozor boʻlib, shundan eng mashhuri Shayx Zayniddinbobo qabristoni hisoblangan. Daxdsa 3 ta darvoza (Koʻkcha, Sagʻbon, Chigʻatoy) bor edi. K. atamasi dastlab 14-asr oxiridagi Toshkent darvozalari roʻyxatida keltirilganligi tarixchi Muhammad Solih Toshkandiyning "Tarixi jadidai Toshkand" asarida qayd etilgan. "K." nomi baʼzi tadqiqrtchilar fikricha, "kohcha" — qalʼacha nomidan, boshqa bir tadqiqotchilar fikricha esa "koʻhcha" — togʻcha, tepalik, balandlik nomidan olingan. Binkat hududi 11 —12-asrlarda gʻarb tomonga kengayishi natijasida hozirgi Chorsudagi, Koʻkaldosh madrasasi, Xoja Ahror jome masjidi oʻrnashgan yer va ular ortidagi tepalik ("koʻhcha") gʻarbi va shimolidagi hududlar oʻzlashtirilib yangi turar joy mavzelari, boʻlgʻusi K. dahasi vujudga kelgan. Buni 18—19-asrlarda bu yerga kelgan rus sayyohlari ham qayd etishgan. Mas, xorunjiy Potanin 1829—30 yillarda Toshkentda boʻlganida "Shahar markazida xiyla baland doʻnglik (koʻhcha) joylashgan boʻlib, shahar aholisi u yerda tez-tez sayillar, bayramlar oʻtkazish uchun toʻplanadilar. Bu yerdan shahar hududi xuddi kaftdek koʻzga tashlanib turadi", deb yozgan. "K." atamasi Oʻrta Osiyoning bir qancha joylarida uchraydi. Masalan, Ya. Gʻulomov "Xorazm tarixi" asarida Koʻkcha-3 qabristoni K. tepaligi yaqinida joylashganini yozadi. K. darvozasi shaharni shimolidagi koʻchmanchi xalqlar, elatlar bilan iqtisodiy, savdo aloqalarini rivojlantirishda, ularning hujumidan mudofaa etishda katta rol oʻyvagan. Muhammad Solih Toshkandiyning fikricha, K. darvozasi Shayx Zayniddinbobo qabristonidan 1800 qadam masofada joylashgan. Bu hozirgi Yangishahar mahallasi boshidagi guzarga toʻgʻri keladi.

Ad:. Mallitskiy N. G. Toshkent mahalla va mavzelari, T. 1996; Sokolov Yu. A. Tashkent, tashkentsi i Rossiya, T. 1965; Mas v N. Aziatskiy Tashkent, SPb, 1876; Oʻrinboyev A. Boʻriyev O. Toshkent Muhammad Solih tavsifida (XIX asr), T. 1983; M uha m m a d jo n o v A. Qadimgi Toshkent, T. 1988; Lunin B. V. Istoriya Oʻzbekistova v istochnikax. Oʻzbekiston v soobsheniyax puteshestvennikov i uchyonix (20-80-ye godi XIX v.), T. 1990.

Mashhura Sharipova.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kishmishtepa** — ilk oʻrta asr shahar harobasi (milodiy 5—13-asrlar). Qashqadaryo viloyatidagi Chiroqchi shahri yonida joylashgan. Oʻrta asr manbalaridagi Xushminjakas yoxud Xushminchkat shahri K. oʻrnida boʻlgan. K. ark, shahriston va keng raboddan iborat. Shahristonning umumiy maydoni 24 ga ni tashkil qilib, u mudofaa devori va xandaq bilan oʻrab olingan. K.ning eng quyi qatlamlari milodiy 5—6-asrlarga oid. Shahriston atrofidagi devor 7—8-asrlarga mansub. 9— 10-asrlarga kelib shahar kengayib, vohaning yirik shaharlaridan biriga aylantan. 13-asr boshida moʻgʻullar istilosidan soʻng shahar vayron boʻlib, hayot hozirgi Chiroqchi oʻrnida qayta tiklangan.

Yana qarang
-----------

* Chiroqchi#Ilk tarixi. Kishmishtepa (V-XIII asrlar)

Adabiyot
--------

* Kamaliddinov Sh. S, Istoricheskaya geografiya Yujnogo Sogda i Toharistana po araboyazichnim istochnikam IX — nachala XIII vv. T. 1996.

Svetlana Lunina.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sergey Nikiforovich Vasilenko** [1872.18 (30).3 – Moskva – 1956.11.3] – rus kompozitori, dirijyori. Oʻzbekistan (1939) va Rossiya (1940) xalq artisti, sanʼatshunoslik fanlari doktori (1943). Moskva universiteti yuridik fakultetini (1896) va Moskva konservatoriyasini (1901) tamomlagan. 1906— 50 yillari Moskva konservatoriyasida (1907 yildan professor lavozimida) ishlagan. 6 opera, bir qancha baletlar, 5 simfoniya, turli cholgʻular uchun 8 konsert, poema, rapsodiya, cholgʻu ansambllari, koʻshiq va xorlar, 200 dan ortiq romanslar, teatr va kino musiqalari muallifi. Ijodida Sharq mavzulariga murojaat etgan: 2 "Xitoy syuitasi" (1928, 1931), "Turkman manzaralari" (1931), "Sovet sharqi" (1932) simfonik asarlari, Rabindranat Tagor sheʼrlariga "6 ta hind romansi" va b. Uning Muxtor Ashrafiy bilan hamkorliqda yaratgan "Boʻron" (1939) va "Buyuk kanal" (1941) operalari, oʻzbek xalq afsonalari asosida yozgan "Oqbilak" baleti (1943), simfonik orkestr uchun "Oʻzbekcha syuitasi", puflama sozlar orkestri uchun 2 "Oʻzbekcha marshi" Oʻzbekiston kompozitorlik maktabi yuzaga kelishida muxim rol oʻynagan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Rami** (Boehmeria), xitoy chayon oʻti, qichitqon — gazandadoshlar oilasiga mansub koʻp yillik lub tolali usimliklar turkumi. Vatani — Xitoy. Yaponiya, Shimoliy Hindiston, Janubiy Sharqiy Osiyo mamlakatlarida koʻp ekiladi. R.ning 90 dan ortiq turi bor, ulardan ikkitasi: oq P. (B.nivea Hook) va yashil P. (B.utilis Blume) keng tarqalgan. Issiqsevar, namsevar oʻsimlik. Oq R. barglarining pastki tomoni oq tuklar bilan krplangan. Yashil R.da bu belgi sezilmaydi. Ikkala turi ham tola olish maqsadida ekiladi. R. buyi 1–3 m ga boradi, juda tez oʻsuvchi bir qancha tik poyalardan iborat (bir tupda 50 tadan ortiq poya rivojlanadi). Bargi uz. 7—21 sm, navbatmanavbat joylashgan, barg Rami, bandining uz. 7—10 sm. Urugʻi juda mayda. R.ning tolasi yuqori texnologik sifatga ega, kanop tolasiga nisbatan 4 marta, paxta tolasiga nisbatan 7 marta pishiq. Tolasidan gazlama tukiladi, poyabzal ishlab chiqarishda, balikchilikda ishlatiladi. 19-asrning 60-yillaridanSharqiy Gruziyaga keltirilgan. 20-asrning 30-yillarida Oʻzbekiston lub tolali ekinlar tajriba stansiyasiaa kanop, kendir, jut bilan bir katorda R.ni ustirish tajribalari olib borilgan. Sugʻorib ekiladi, ekilgandan keyin ikkinchi yildan boshlab bir yilda uch marta (oʻsish boshlanishi davrida 60— 70 kun oralatib) oʻrib olinadi. Hosildorligi quruq poya boʻyicha 500—800 s/ga va undan ortiq. Tolasi yashil poyalardan ajratib olinadi, tola chiqishi 22,5%.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Jome madrasasi (maʼnolari).

**Jome madrasasi (Madrasai Jomeʼ)** — Qoʻqonda saqlanib qolmagan 2 qavatli madrasa. 1813-yilda oʻzbek hukmdori Umarxon donatorligida Qoʻqon xonligi poytaxtida bunyod etilgan.

Tarixi
------

1813-yilda Umarxon (1810—1822) Qoʻqon shahrida hashamatli (2 qavatli, 73 ta katta-kichik hujrali va 2 darsxonali) madrasa barpo ettirgan. Unga 30 ta doʻkon va Yaypan qishlogʻidagi bozor vaqf qilib berilgan.

Ibrat oʻzining „Fargʻona tarixi" asarida Jome madrasasi poydevoriga gʻisht qoʻyish marosimi tavsifida shunday deb yozadi:

> Umarxon asrinda madrasa qilmoq rasm oʻrninda boʻlub, xon oʻzi boshlab, Xoʻqanddagi madrasai Jomeni binosiga urunub, asosga tosh qoʻymoq boʻlganda, ulamo va fuzalo va umarolarni akobiri viloyati Xoʻqand jam boʻlganda, asosga tosh qoʻyadurgʻon kishiga balogʻatdan buyon tarki mustahab sodir boʻlmagan kishi bormu, tosh qoʻyodur deganda, hech kim qodir boʻlmay ojiz kelganda, xon oʻzi: „Alhamdulilloh, man tarki mustahab qilganim yoʻq ekan!" — deb, asosga toshni oʻzi qoʻyganda, ulamoyi asr ittifoq ilan *jannatmakon* laqabini bergan ekanlar.
> 
> 

Qoʻqon xonligi Rossiya imperiyasi tomonidan bosib olinmay turib, 1868-yilda, Turkiston general-gubernatorining amaldori A. P. Xoroshkin Qoʻqon xonligi bilan tanishgani borib, xotiralarini „Qoʻqon togʻrisida xabarlar" nomli maqolasida eʼlon qilgan. A. P. Xoroshkin oʻz xotiralarida Qoʻqon shahri madrasalari toʻgʻrisida toʻxtalib shunday deydi:

> Madalixon madrasasi va Jome madrasasi oʻzining ulugʻvorligi bilan yaqqol koʻzga tashlanadi. Ular pishiq gʻishtdan qurilgan va ularda mullalar, ari uyasidek, liq toʻlib yotibdi.
> 
>

Manbalar
--------

1. ↑  Alixojiyev 2012, s. 76. sfn error: no target: CITEREFAlixojiyev2012 (help)
2. ↑  Alimov 2017, s. 51. sfn error: no target: CITEREFAlimov2017 (help)
3. ↑  Alimov 2017, s. 59. sfn error: no target: CITEREFAlimov2017 (help)
4. ↑  Alimov 2017, s. 60. sfn error: no target: CITEREFAlimov2017 (help)
5. ↑  Alixojiyev 2012, s. 122. sfn error: no target: CITEREFAlixojiyev2012 (help)
6. ↑  Alixojiyev 2012, s. 69. sfn error: no target: CITEREFAlixojiyev2012 (help)
7. ↑  Alixojiyev 2012, s. 79. sfn error: no target: CITEREFAlixojiyev2012 (help)
8. ↑  Alimov 2017, s. 61. sfn error: no target: CITEREFAlimov2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Alimov I. A.*. Qoʻqon xonligi madrasa va maktablari tarixi*. Toshkent: Fan, 2017 — 302 bet. ISBN 978-9943-19-405-2.
* Alixojiyev M. O.*. Qoʻqon xonligining madaniy hayotida maktab va madrasalarning tutgan oʻrni (1800—1876-yy.). Tarix fanlari nomzodi ilmiy darajasini olish uchun yozilgan dissertatsiya*. Toshkent: Qoʻlyozma huquqida, 2012 — 182 bet.


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |