**Tercan** (avvalgi **Mama Hatun** va **Derzene)** — Turkiyaning Sharqiy Anadolu mintaqasidagi Erzinjon viloyati Terjon tumaniga qarashli shahar va markazdir. 2021 yilda uning aholisi 4846 kishi edi.

Furotning irmogʻi boʻlgan Tuzla-Suning shimoliy qirgʻogʻida joylashgan.

Mahallalar
----------

Shahar Ahmet Yesevi, Otaturk, Fotih, Kazimkarabekir, Mamahatun va Yavuz Selim mahallalariga boʻlingan.

Tarix
-----

Dastlab Derzene mintaqasidagi asosiy shahar Pekerich edi. Tercan, ehtimol erta Usmonli davrida uning oʻrnini bosgan. Oʻrta asrlarda va ilk Usmonli davrida Terjonda ikki yoʻl birlashgan. Birinchisi, Erzurumni Erzincan va Sivas bilan bogʻlovchi edi. Ikkinchisi Kelkitning yuqori havzasidan Pekerich tekisligi orqali kelayotgan edi.

XVII-asrda yashagan Usmonli sayohatchisi Evliya Chalabiy 1647-yilda bu yerga tashrif buyurib, uni *Mamahatun* deb atagan. U Saltuqiylar majmuasi haqida yozgan va shaharni *"ikki yuz uydan iborat musulmon qishlogʻi"* deb taʼriflagan.

Yodgorliklar
------------

### Karvonsaroy

 Karvonsaroyning sharqiy jabhasi, monumental kirish portali koʻrsatilgan.
Shahar markazidan sharqda joylashgan karvonsaroy, markaziy hovli atrofida joylashgan, taxminan kvadrat shaklida qurilgan. Hovlining shimoliy va janubiy tomonida beshta alohida xonadan iborat ikki qator boʻlib, ulardan badavlat sayohatchilar foydalanishgan. Bular binoning butun shimoliy va janubiy tomonlarini egallagan ikkita uzun xona bilan chegaralangan. Bular koʻpchilik mehmonlar uchun otxona va yotoqxona boʻlib xizmat qilgan. Monumental kirish eshigi binoning sharqiy tomonida joylashgan. Kirish joyining har bir tomoni baland qavatli tonozli chuqurchalar bilan oʻralgan. Bu yerda soqchilar qoʻyilgan edi. Portal ichida hovliga olib boradigan kirish zali mavjud. Zalning ikki tomonida tovarlarni saqlash uchun ishlatiladigan bir nechta xonalar mavjud. Oʻng tomonda tomga chiqadigan zinapoya bor.

Binoning gʻarbiy uchida uchta baland eyvon joylashgan boʻlib, ular binoning dizaynida noqulay — quruvchilar ularni boshqa binodan, masalan, madrasadan ulgurji koʻchirib olishgan boʻlishi mumkin. Ayvonlar yozda uxlash uchun joy, balki otxona sifatida ham foydalanilgan. Ikki katta xona eyvonlar bilan chegaradosh, biri shimolda, biri janubda; Kirish zali yonidagi xonalar kabi, ular tovarlarni saqlash uchun ishlatilgan.

Karvonsaroy ilk Usmonlilar davrida sezilarli darajada oʻzgartirilgan. Dastlabki dizayn hovlining shimoliy va janubiy tomonida, birinchi darajali xonalarning oldida ikkita portikoni oʻz ichiga olgan edi; bular endi mavjud emas. Bundan tashqari, dastlab har ikki tomonda oltita birinchi sinf xonalari boʻlgan; gʻarbiy uchidagi ikkitasi keyinchalik eyvonga aylantirilgan.

### Türbe

Türbe qalin devor bilan oʻralgan dumaloq hovlining oʻrtasida joylashgan. Kichkina parapet orqasida, tashqi devorning tepasida piyoda yoʻlak oʻtadi. Janubi-gʻarbiy tomonda joylashgan kirish portali ajoyib bezatilgan va muqarnas bilan oʻralgan. Portal atrofida devor koʻtarilgan va yuqori yoʻlak dastlab tunneldan oʻtgan boʻlar edi. Devorning ichki tomonida, oʻtish yoʻlagi ostida bir qator keng kemerli boʻshliqlar mavjud. Ular dastlab oila aʼzolari uchun qabrlarni joylashtirish uchun moʻljallangan. Ularning ustidagi devor biroz osilgan va gumbazli ayvon qoldiqlarini ifodalaydi. Oʻshandan beri bu boʻshliqlardan biri favvora bilan almashtirildi. Türbening bosh minorasi nisbatan oddiy, derazasiz inshootdir. Ichkarida zinapoya qisman yer ostida joylashgan dafn xonasiga olib boradi.

Manbalar
--------

1. ↑  Adem, Avcıkıran*. Kürtçe Anamnez Anamneza bi Kurmancî* (tr, ku), 2009 — 56 bet.
2. ↑  „31 ARALIK 2021 TARİHLİ ADRESE DAYALI NÜFUS KAYIT SİSTEMİ (ADNKS) SONUÇLARI" (tr) (XLS). *TÜİK*. Qaraldi: 16-dekabr 2022-yil.
3. ↑  „Türkiye Mülki İdare Bölümleri Envanteri" (tr). *T.C. İçişleri Bakanlığı*. Qaraldi: 19-dekabr 2022-yil.
4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29  Sinclair, T.A.*. Eastern Turkey: An Architectural & Archaeological Survey, Volume II*. Pindar Press, 1989. ISBN 0-907132-33-2. 4-sentabr 2022-yilda qaraldi. Sinclair, T. A. (1989). *Eastern Turkey: An Architectural & Archaeological Survey, Volume II*. Pindar Press. ISBN 0-907132-33-2. Retrieved 4 September 2022.
5. ↑  Efendi, Evliya*. Narrative of Travels, Europe, Asia and Africa*, London, 1850 — 199 bet.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Tercan tumani |
| --- |
|  |
| Municipalities | 
* Çadırkaya
* Kargın
* Mercan
* Tercan
 |
|  |
| Qishloqlar | 
* Ağören
* Aktaş
* Akyurt
* Altınkaya
* Armutluk
* Bağpınar
* Balyayla
* Başbudak
* Beğendik
* Beşgöze
* Beşkaya
* Beykonak
* Bulmuş
* Büklümdere
* Çalkışla
* Çatakdere
* Çayırdüzü
* Çukuryurt
* Dallıca
* Darıtepe
* Doluca
* Edebük
* Elaldı
* Elmalı
* Esenevler
* Fındıklı
* Gafurefendi
* Gedikdere
* Gevenlik
* Gökçe
* Gökdere
* Gökpınar
* Göktaş
* Güzbulak
* Hacıbayram
* Ilısu
* İkizler
* Kalecik
* Karacakışlak
* Karacaören
* Karahüseyin
* Kavaklık
* Kemerçam
* Kızılca
* Konarlı
* Köprübaşı
* Kurukol
* Kuzören
* Küçükağa
* Küllüce
* Mantarlı
* Mustafabey
* Müftüoğlu
* Oğulveren
* Ortaköy
* Sağlıca
* Sarıkaya
* Şengül
* Tepebaşı
* Topalhasan
* Üçpınar
* Yalınkaş
* Yamanlar
* Yastıkköy
* Yaylacık
* Yaylayolu
* Yaylım
* Yazıören
* Yenibucak
* Yeşilyayla
* Yuvalı
 |

 |