**Javed Ahmad** (Jojo) 2007-yil 26-oktabrda Qandahor aeroportida NATO bilan hamkorlikda ishlayotgan paytda Amerika qoʻshinlari tomonidan hibsga olingan va dushman jangari deb eʼlon qilingan Kanadaning CTV OAVda ishlagan afgʻon muxbiri edi.

Shundan soʻng Ahmad Afgʻonistonning Bagrom shahridagi Amerika Qoʻshma Shtatlari havo bazasidagi hibsxonada 11 oy davomida advokatdan foydalana olmadi. Uning doʻstlari va oilasi tomonidan olib borilgan advokatlik va Xalqaro Adliya Tarmogʻi tomonidan taqdim etilgan Xabeas korpus petitsiyasi natijasida Jojo 2008-yil 21-sentabrda AQSh hibsxonasida deyarli bir yil ushlab turilganidan keyin ozod qilindi.

Yoshligi
--------

Jawed oʻn ikki yoshida tikuvchining shogirdi boʻlib ishlay boshlagan Jawed kuniga 75 sent ishlab topdi. U topgan pulini maktabga sarflagan. Uning maʼlumoti va til bilimi unga Tolibon agʻdarilganidan koʻp oʻtmay Qoʻshma Shtatlar kuchlarida tarjimon boʻlib ishlashga imkon berdi.

Jawed keyinchalik mustaqil xavfsizlik firmalarida ishlagan.

2006-yilda Javad kanadalik jurnalistlar uchun tarjimon va „fiksator" boʻlib ishlay boshladi.

Qoʻlga olish
------------

Jawed 2007-yil 26-oktabrda qoʻlga olingan. Javedning ozod etilishi haqida xabar berishicha, u Qandahor havo maydoniga oʻzini Jamoatchilik bilan aloqalar boʻlimi xodimi sifatida koʻrsatgan GI dan afgʻon jurnalistlari fikrini oʻrganish boʻyicha soʻrovni yakunlash uchun kelish soʻrovini olganidan keyin qoʻlga olingan.

Amerika rasmiylari 22 yoshli Qandahorda tugʻilgan jurnalistga nisbatanTolibon rasmiylarining telefon raqamlari va videolarini olib yurganini daʼvo qilishdi.

U „ishonchli maʼlumot" borligini va Bagram aviabazasida saqlanishini aniqlagan harbiy tekshiruv oldiga chiqdi.

Uning akasi Siddiq Xalqaro Qizil Xoch tashkiloti saʼy-harakatlari tufayli hibsga olinganda u bilan aloqada boʻlgan Akasining aytishicha, u hibsga olinganidan beri kaltaklangan.

Bagram teatri hibsxonasidagi asirlarning jangovar maqomini tasdiqlash uchun jangovar maqomini tekshirish tribunallari chaqirilmagan. Eliza Grisvoldning *"Yangi Respublika"* gazetasida soʻzlariga koʻra, ularning maqomi baza qoʻmondoni tomonidan belgilanadi, u "Dushman jangchilarining tekshiruv kengashi "deb ataladigan koʻproq maxfiy, kamroq rasmiy, unchalik chuqurroq boʻlmagan protsedurani chaqirishi mumkin deb xabar beriladi Grizwoldning soʻzlariga koʻra:
"Mahbuslar hatto Guantanamodagi mahbuslar uchun advokatlardan foydalanish imkoniyatiga ham ega emaslar. Shuningdek, ular Guantanamodagi mahbuslar Hamdi Ramsfeldga qarshi 2004-yildagi Oliy sud qarorida gʻalaba qozongan jangovar maqomini tekshirish tribunallariga ham huquqqa ega emaslar. Buning oʻrniga, agar jangovar qoʻmondon tanlasa, u Dushman jangovarini tekshirish kengashini (ECRB) chaqirishi mumkin, unda hibsga olingan shaxsning shaxsiy himoyachisi, oʻzini himoya qilish uchun soʻzlash imkoniyati va unga qarshi dalillarni koʻrib chiqish imkoniyati yoʻq.. Hibsga olingan shaxsga hatto kirishga ham ruxsat berilmagan. Odil sudlovdan foydalanish imkoniyati cheklanganligi tufayli koʻplab sobiq mahbuslar nima uchun hibsga olingani yoki qoʻyib yuborilgani haqida hech qanday tasavvurga ega emasligini aytishadi. "
The *Washington Post* gazetasi 2008-yil 29-iyun kuni Tina Monshipur Fosterning Javid Ahmadning Bagromda hibsga olinishi haqidagi izohlari haqida maʼlumot berdi.

> Bu dunyo sizni ushlab turganingizni bilishini istamasligingiz mumkin bo'lgan odamlarni ushlab turish uchun qulay joyni taqdim etadi.
> 
>

Ayblovdan qutulishi
-------------------

Javod Ahmad 2008-yil 22-sentabrda hech qanday izohsiz ozod qilindi U nisbatan avvalroq ozodlikka chiqqanida doʻstlari va tarafdorlarining yordamiga ishongan va qoʻriqchilar unga uning nomidan foydalanib koʻp odamlar lobbichilik qilayotganini aniqlashganini xabar qilgan.

Javad „ *Guantanamoga yoʻl" nomli* hujjatli filmni koʻrganini va filmda AQSh qamoqxonasidagi qotilliklari tasvirlangan asirlar bilan bir xil munosabatda boʻlganini aytdi U hujjatli filmda qalpoqli, bogʻlangan, devorlarga urilgan va kaltaklangan holatlari tasvirlagan. Kaltaklardan biri uning ikki qovurgʻasini sindirib tashladi. Javod uyqusizlikka duchor boʻlganini aytdi. BBCga bergan intervyusida u shunday dedi: „Men qoʻnganimda birinchi navbatda ular meni olti soat qor ostida ushlab turishdi, havo juda sovuq edi — menda na paypoq, na poyabzal, na hech narsa yoʻq edi. Ikki marta hushimdan ketib qoldim".

Javodning soʻzlariga koʻra, uning soʻroqchilari uni Tolibon, Eron va Pokiston uchun josus boʻlganini, uning oilasi asirga olinganini va allaqachon aybini tan olganini va kanadalik ish beruvchilar buni talab qilgani uchun hibsga olinganini taʼkidladi.

Ozodlikka chiqqanidan soʻng Javod jurnalistlarga Guantanamoga joʻnatishini aytishganini xabar qildi Javad Bagramda Qur’onni tahqirlash odatiy hol boʻlib qolganini aytdi.

Oʻlimi
------

2009-yil 10-mart kuni Chegara bilmas muxbirlar (RWB) bayonot chiqardi, Javod janubiy Qandahor shahri markazida oʻz mashinasidan tushayotganda mashinadagi ikki kishi tomonidan otib oʻldirilgan." Bayonotda aytilishicha, "Afgʻonistonlik bir qancha jurnalistlar „Chegara bilmas muxbirlar" tashkilotiga qotilligiga Tolibon buyurtma bergan boʻlishi mumkin, deb taxmin qilishgan, ammo Qandahor viloyati hukumati vakili aniq tafsilotni aytmagan. Bayonotda, shuningdek, Ahmadning ukasi otishma sabablari boʻyicha „hech qanday taxminiy fikirlarni inkor etmagani" aytiladi.

Havola
------

* Bagram qiynoqlari va mahbuslarga nisbatan zoʻravonlik

Manbalar
--------

1. ↑  „Google Docs - create and edit documents online, for free".
2. ↑  
*Carlotta Gall*. „Video Link Plucks Afghan Detainees From Black Hole of Isolation". *New York Times* (13-aprel 2008-yil). Qaraldi: 22-sentabr 2008-yil.
3. 1 2  
*Tang, Alisa*. „Afghan CTV journalist declared enemy combatant". Toronto Star (27-fevral 2008-yil). Qaraldi: 2-mart 2008-yil. „The U.S. military said today a journalist working for Canada's CTV television network, who has been held for four months without being charged, has been designated an unlawful enemy combatant.".
4. ↑  
„Afghan journalist detained at Bagram Air Base". Committee to Protect Journalists (18-fevral 2008-yil). Qaraldi: 2-mart 2008-yil. „New York, 18-fevral 2008-yil—The Committee to Protect Journalists is greatly concerned by the detention of Canadian Television (CTV) journalist Jawed Ahmad by U.S. military forces at Bagram Air Base in Afghanistan, for almost three months without charge.".
5. ↑  
*Eliza Griswold*. „The other Guantánamo. Black Hole". The New Republic (2-may 2007-yil). Qaraldi: 5-may 2007-yil.
6. ↑  
*Del Quentin Wilber*. „In Courts, Afghanistan Air Base May Become Next Guantanamo". *Washington Post* (29-iyun 2008-yil), s. A14. Qaraldi: 29-iyun 2008-yil.
7. ↑  „How Bagram destroyed me". *BBC News* (25-sentabr 2008-yil). Qaraldi: 6-may 2010-yil.
8. ↑  „Archived copy". 9-iyun 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-mart 2009-yil.