recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**GENDEL (Handel) Georg Fridrix** (1685.23.2, Galle - 1759.14.4, London) — nemis kompozitori. 1706—10 yillarda Italiyada yashab, klavir va organ ijrochisi sifatida shuhrat qozongan. 1717-yildan Angliyada yashagan. 1720—41 yillarda London opera teatri (Qirol musiqa akademiyasi)ning rahbari. "Rinaldo" (1711), "Radamist" (1720), "Yuliy Sezar" (1724), "Richard I" (1727), "Kserks" (1738) kabi 40 dan ortiq tarixiy opera yozgan. Sharq mavzularida "Temur" (1724), "Kir, Forsiya podshosi" (1728), "Por, Hindiston podshosi" (1731) operalarini yaratib, ular tarkibiga ekzotik sahnalar kiritgan. Oratoriya janrini tubdan qayta ishlab, monumental. ulugʻvorlik va dramatizm bilan sugorilgan asarlar ijod qilgan. G. xor musiqasi ustasi, shuningdek ommabop, taʼsirchan musiqa uslubini yaratgan. Kantatalar, orkestr va organ konsertlari, cholgʻu syuita, sonata, ochiq havoda ijro etishga mos "Suv sathi musiqasi" (1716), "Mushakbozlik musiqasi" (1749) va boshqa asarlar muallifi. London (1843), Leypsig (1856), Galle (1955) shaharlarida G. jamiyatlari tashkil etilgan. 1952-yildan Galle shahrida G. musiqa bayramlari oʻtkaziladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gempshir qoʻy zoti** — yarim mayin junli qoʻy zoti. 19-asrning 1-yarmida Buyuk Britaniyadagi Xempshir (Gempshir), Uiltshir va b. grafliklarda mahalliy dagʻal junli va duragay qora boshli qoʻylarni sautdaun zotlari bilan chatishtirib chiqarilgan. Qoʻchqorlarining gavdasi yirik, shoxi yoʻq, ogʻirligi 100—110 kg, sovliqlarini-ki 65—70 kg. Jun tolasi uz. 8—10 sm (asosan trikotaj mahsulotlari tayyorlanadi, qoʻzilarining juni juda qadrlanadi). Qoʻchqorlari 5—6, sovliqlari 3—4 kg jun beradi. Har 100 qoʻydan 120—140 qoʻzi olinadi. Qoʻylari tez yetiladi. Gusht yetishtirish uchun 9—11 haftalik qoʻzilari soʻyiladi (15—16 kg). Bu zot Buyuk Britaniya, Germaniya, AQSH va b. mamlakatlarda boqiladi. MDHda ayrim qoʻy zotlarini chiqarishda G. q. z.dan foydalanilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Kostyankalar** (Lithobiomorpha) -laboyoqlilar kenja sinfiga mansub koʻpoyoqlilarning bir turkumi. Urgʻochilarida urugʻlanayotgan spermatoforini toʻtib turadigan va tuxum qoʻyish vazifasini bajaradigan jinsiy oyoqlar (gonopodalar) rivojlangan. Tashqi koʻrinishi skolopendralart oʻxshash, lekin 15 juft uzun oyoqlari boʻlishi bilan ulardan farq qiladi. Koʻpchiligi oʻrmon toʻshalmasi yoki dalada tuproq yuzasida toʻplanib qoladigan oʻsimlik qoldiqlari (mas, toʻkilgan barglar, xas-choʻplar), yogʻoch yoki toshlar va boshqa ostida yashaydi. Tanasi ustki tomondan sargʻish yoki malla rangda, orqadan qorin tomonga yassilashgan. Tanasi ustki tomondan sargʻish yoki malla koʻzlarining har biri 40 ga yaqin oddiy koʻzchalardan iborat. Moʻylovlari uzun. Tez yuguradi. Kundoʻzi pana joyda bekinib olib, kechasi ovga chiqadi. Mayda hasharotlar bilan oziqlanadi. Oʻljasini oyoq-jagʻlaridagi zahar bezlari yordamida oʻldiradi. Zahari odam uchun xavfli emas. Urgochisi tuxumlarni tanasi bilan oʻrab olib, qimirlamasdan yotadi. Tuxumdan 7 juft oyoqli lichinka chiqadi. Oʻsish va rivojlanish davomida lichinka oyoqlarining soni oshib boradi, 800 ga yaqin turi maʼlum. Yevropa va Osiyoda tarqalgan. Oʻzbekistonda oddiy kostyanka (Lithobius forﬁ catus) uchraydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kostka-Napierskiy qoʻzgʻoloni** (polyakcha: *Powstanie Kostki-Napierskiego*) — Polsha armiyasining avantyuristi va ofitseri polyak dvoryanlaridan boʻlgan Aleksandr Kostka-Napierskiy boshchiligidagi 1651-yilgi Rech-Pospolitayadagi dehqonlar qoʻzgʻoloni.

Kostka-Napierski Kichik Polshaning togʻli qismidagi isyonkor togʻlilardan iborat qoʻshin tuzdi.

Qoʻzgʻolon iyun oyida Rech-Pospolitayaning janubi-sharqiy qismidagi Podhale viloyatida (Karpat mintaqasi) Xmelnitskiy qoʻzgʻoloni (1648-1654) taʼsiri ostida Shvetsiya bosqiniga qarshi tayyorgarlik koʻrish paytida boshlandi va Bogdan Xmelnitskiy va Transilvaniya shahzodasi foydasiga xizmat qildi.

14-iyun kuni dehqonlar Chorshtin qal’asini (Krakow voyevodligi) egallab oldi, bu qoʻzgʻolon uchun oʻziga xos ishora edi. Qoʻzgʻolon bir necha kun ichida Podhale mintaqasini qamrab oldi va undan tashqariga chiqdi. Biroq, 24-iyun kuni Krakov yepiskopi Pyotr Gembitki tomonidan toʻplangan qoʻshinlar Chorshtinni egallab oldi. Kostka-Naperskiy va uning eng yaqin yordamchilari Stanislav Lentovskiy va Martin Radoskiy qoʻlga olinib, qatl qilindi va iyul oyi boshida qoʻzgʻolon bostirildi.

Yana qarang
-----------

* Kostka-Naperskiy, Aleksandr

Adabiyotlar
-----------

* Miller I. Krestyanskoe vosstanie v Podgale v 1651 godu // Uch. zap. in-ta slavyanovedeniya. — 1950. — T. 2;.
* Miller I. Osvoboditelnaya voyna 1648—1654 gg. i polskiy narod // Voprosi istorii. — 1954. — № 1.
* В. С. Степанков „Костка-Наперський Олександр-Леон",*.* , Енциклопедія історії України: у 10 т. К.: Інститут історії України НАН України. —: Наук. думка, 2009. — 226 bet. ISBN 978-966-00-0855-4.
**Perxloratlar** — perxlorat kislota tuzlari; tarkibida SYU4 ioni boʻlgan moddalar. Metall P. xloratlarni elektrolitik oksidlash yoʻli bilan olinadi. Mas, kaliy xloratni ehtiyotlik bilan qizdirilsa, disproporsiya natijasida kaliy perxlorat hosil boʻladi. Barcha elektr musbat elementlarning P.i maʼlum. Faqat kichik zaryadli kat-ta kationlarning P.i (CsCiO4, RbCIO4, KSYU4) suvda oz, boshqa me-tallarning P.i yaxshi eriydi. Perxlorat ion SYU~ tetraedrik shaklga ega. Permanganat ion, sulfat ion, ftor-borat ionlar ham tetraedrik shaklli. Shu sababli ayni metallning perxlorati uning permanganati, sulfati va ftor-borati bilan izomorf kristallar hosil kdpadi. Perxlorat ionning eng muhim xossalaridan biri, u kompleks birikmaning ichki sferasiga ligand sifatida kirmaydi. Shuninguchun komplekslar olishda dastlabki modda sifatida metall ionlarning P.idan foydalaniladi. P. asosan, oksidlovchi, portlovchi moddalar komponenti sifatida, shuningdek, pirotexnikada qoʻllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qon toʻxtatuvchi dorilar**, gemostatik vositalar — qon oqishini toʻxtatuvchi moddalar. Mahalliy taʼsir etuvchi va organizmga dori soʻrilgandan soʻng umumiy taʼsir koʻrsatuvchi Qon toʻxtatuvchi dorilard. farq qilinadi; ular oʻz navbatida spetsifik (fibrinogen, protrombin kompleksi — II, VII, IX va X faktorlari, antigemofiya glo-bulin — VIII faktori, XIII faktor konsentrati va boshqalar) va nospetsifik (ad-rokson, rutin va boshqalar) vositalarga boʻlinadi. Mahalliy taʼsir etuvchi Qon toʻxtatuvchi dorilard. sifatida odam va hayvonlar qonidan tayyorlangan bir qancha moddalar, jumladan, trombin (kapillyarlardan qon oqqanda), gemostatik bulutcha (tarkibida trombin, trombokinaza va baʼzi tuzlar boʻlgan quruq gʻovak massa), mayda jarohatlarda achchiqtoshdan tayyorlangan "qon toʻxtatuvchi qalamlar" qoʻllaniladi. Organizmga soʻrilgandan soʻng qon toʻxtatuvchi moddalarga vikasol, kaltsiy xlorid, fibrinogen va boshqa kiradi. Baʼzi oʻsimliklar (lagoxilus, qichitqi oʻt, boʻyimodaron)dan tayyorlangan damlamalar ham Qon toʻxtatuvchi dorilard. sifatida ishlatiladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qon quyilishi** - qon tomirlari oʻtkazuvchanlik xususiyatining oshishi yoki shikastlanib yorilishi natijasida organizm boʻshliqlari va toʻqimalarida qon toʻplanishi. Qon quyilishi qon tomirlari shikastlanganda, qonning ivuvchanligi buzilganda kuzatiladigan ichki qon ketishining oqibatidir. Qon quyilganda u toʻqimalarga singishi yoki bir joyda toʻplanib va gematoma hosil qilib toʻqimalarni chetga surib qoʻyishi mumkin. Quyilgan qon toʻqimalarda yalligʻlanish reaksiyasini hosil qiladi, ularni qon bilan taʼminlovchi mayda qon tomirlarini bosib qoʻyadi, natijada ogʻriq roʻy beradi. Teri va teri osti kletchatkasining qonga boʻkishi moʻmataloq paydo boʻlishiga olib keladi.

Oz miqdorda quyilgan qon toʻla soʻrilib ketadi. Qon quyilishining organizm uchun xavfliligi uning joylashgan joyiga bogʻliq. Mas, miya toʻqimasiga quyilgan qon muskullar, boʻgʻimlar boʻshligʻiga quyilgan qondan ancha kam boʻlsa ham, nihoyatda xavflidir. Qon quyilishini davolash uning joylashishi va paydo boʻlish sababiga koʻra (qarang Gematoma, Insult, Lat yeyish) belgilanadi. Qorin boʻshligʻidagi koʻpayib boruvchi qon toʻplanishi Qon quyilishi emas, balki boʻshliqdan qon ketishi deyiladi, chunki bunday hollarda organizm uchun xavfli qon yoʻqotish (oʻtkir kamqonlik) bilan bogʻliq boʻlgan buzilishlar yuzaga keladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Odamlarda gematopoez. (inzgliz tilida)
**Qon yaratilishi** yoki **Gemopoez** - qon hujayralarining hosil boʻlishi, rivojlanishi va yetilishi. Odamda va sut emizuvchi hayvonlarda qon yaratuvchi aʼzolarni, umurtqasiz hayvonlarda, asosan, boʻshliqlardagi suyuqliklar va qonning oʻzida yoki gemolimfada hosil boʻladi. Qon yaratilishi uzluksiz jarayon boʻlib, koʻpchilik qon hujayralarining qisqa hayotiy sikli tufayli roʻy beradi.

Odam embrionida sariqlik xaltachasidagi mezenxima hujayralarida qon yaratuvchi hujayra hosil boʻladi; homila 3 oyligidan to tugʻilguniga qadar qon jigarda va taloqda, 4 oyligidan boshlab esa bir vaqtda koʻmikda ham hosil boʻla boshlaydi, 4-oydan boshlab limfa tugunlarida limfotsitlar shakllanadi.

Uch oylik homilada qizil qon tanachalarn — megaloblastlar (yadroli yirik hujayralar) yetilib, yirik eritrotsitlar (megalotsitlar)ga, soʻng eritroblastlarga aylanadi, ular asta-sekin normoblastlar bilan almashinadi. Yangi tugʻilgan bola va katta yoshdagi sogʻlom organizmda boʻladigan eritrotsitlar ana shu normoblastlardan vujudga keladi.

Barcha yetilgan qon hujayralari birbiridan farqlansa ham yagona boshlangʻich (ustun) qon yaratuvchi hujayralardan vujudga keladi.

Koʻmikdagi boshlangʻich qon hujayralarining yetilib qonning yetuk shaklli elementlarga aylanishi qon hosil qiluvchi aʼzolarda sodir boʻladi. Qon oʻzaniga (tomirdagi qon oqimiga) qonning barcha funksiyasini bajara oladigan yetuk hujayralar tushadi.

Sogʻlom organizmdagi qon tarkibi va qon yaratish aʼzolari oʻzaro dinamik muvozanatda boʻladigan yaxlit bitta sistemani tashkil qiladi; yemirilgan qon hujayralari qon hosil qilish aʼzolarida uzluksiz yangilanib turadi. Qon yaratilishidagi bunday muvozanat markaziy va vegetativ nerv sistemasi, gormonlar, vitaminlar, shuningdek, maxsus moddalar — gemopoetinlar tomonidan boshqariladi.

Qon yoʻqotganda, qonda kislorod yetishmaganda, yalligʻlanish jarayonlarida, infeksion kasalliklarda qonda eritrotsitlar yoki leykotsitlar hosil boʻlishi kuchayadi, bu organizmning himoya reaksiyasidir; bunday holat qonning reaktiv oʻzgarishi deb ataladi. Qon hosil boʻlishining tezlashuvi organizmning himoya reaksiyasi boʻlganligi sababli kishi sogʻayganda qon yaratilishi ham normallashadi. Ayrim kasalliklarda (organizmda temir moddasi, vitamin V|2etishmaganda, taloq kasallanganda, meʼda olib tashlanganda, zaharli moddalardan zaharlanganda) qon hosil boʻlishi susayadi, kamqonlik roʻy beradi. Bundan tashqari, koʻmikda turli patologik jarayonlar paydo boʻlishi mumkin, bunda, asosan, qonda yosh (yetilmagan) shaklli elementlar koʻpayadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Razzoq Abdurashid** (1936-yil tugʻilgan 2023-yil Vafot etgan) — oʻrta maktabni tugatgan, Toshkent Davlat dorilfununi filologiya fakultetining jurnalistika bo‘limida (1953-1958) tahsil ko‘rgan. „Gulxan" (1958-1964) oynomasida, „Lenin uchquni" ro‘znomasida (1964-1966), „Yosh gvardiya" (1961-1969) nashriyotida ishlagan. Moskvadagi Oliy adabiyot kursida (1969-1971) o‘qigan. Oʻzbekiston Yozuvchilari uyushmasida maslahatchi, Respublika Radiosida muharrir, 1979-yildan to shu kungacha Gʻafur Gʻulom nashriyotida yetakchi muharrirdir.

Sheʼriy toʻplamlari
-------------------

* „Yo‘l boshida" (1962, birinchisi)
* „Kaftimda olam" (1969)
* „Qalbim qo‘lingda" (1970)
* „Yulduzlar xayoli" (1975)
* „Sukunat"
* „Yoruglik" (1983)
* „Otalar chirog‘i" (1986)
* „Yo‘l o‘rtasida" (1988)

Dostonlari
----------

* „Yulduzlar xayoli"
* „Toshfaryod"
* „Umrdan lavhalar"

Shoir barcha asarlarida Ona Vatan madhi, mehri, yor vasli va soginchi, go‘zal tabiat manzaralarini kuylaydi.

Bolalar uchun kitoblari
-----------------------

* „Buvimning ertaklari" (rus tilida)
* „Quyonpolvonning ertaklari"
* „Pritok" (1979, rus tili, M.)

Razzoq Abdurashid tarjimon sifatida S. Vurg‘un, M. Jalil va Ye. Isayev asarlarini o‘zbek tiliga o‘girgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Sobir Marvaliyev. Oʻzbek adiblari. T.: „Fan", 1993

Havolalar
---------

* Razzoq Abdurashid surʼati Wayback Machine saytida arxivlandi (2017-11-12).
* Shoir haqida qoʻshimcha maʼlumot Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-04-18).
* Oʻzbek ziyolilari Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-04-16).
* Oʻzbek adiblari pdf
* Sheʼriy toʻplamlarini xarid qilish Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-04-19).
**Raʼnojon Zaripova** — (1951-yil, 6-mart, Xorazm, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan jurnalist.

Tarjimayi holi
==============

Raʼnojon Zaripova 1951-yil 6-martda Xorazm viloyatining Urganch shahrida tugʻilgan. Oliy maʼlumotli. U 1973-yil Toshkent davlat universitetini tamomlagan. U mehnat faoliyati davomida O’zbekiston televedeniyesi muharriri (1974—1987), „Qishloq haqiqati" gazetasi muxbiri (1987—1990), „Sihat-salomatlik" jurnali muharriri (1990—1992), Oʻzbekiston teleradiokompaniyasi ilmiy-ommabop va maʼrifiy koʻrsatuvlar bosh tahririyati katta muharriri (1992—1996), „Saodat" va „Sogʻlom avlod uchun" jurnali boʻlim muharriri, bosh muharrir oʻrinbosari, mas’ul kotib, (1996—2000), „Sogʻlom avlod" gazetasining bosh muharriri (2000—2005), Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati va Qonunchilik va sud-huquq masalalari qoʻmitasi aʼzosi (2004—2010), „Sogʻlom avlod" gazetasi loyiha rahbari (2010—2017), 2017-yildan „Sogʻlom ona va bola" markazi nodavlat-notijorat tashkiloti rahbari, „gujum.uz" internet nashri rahbari kabi lavozimlarda ishlab kelmoqda.

Ilmiy faoliyati
===============

Raʼnojon Zaripovaning „Ayol, oila, jamiyat", „Davr va qayta qurish", „Boychechak", „Ayolga ehtirom", „Chashma", „Barhayot nomlar", „El eʼzozlagan ayollar", „Bola-aziz, ona- moʻtabar", „Barhayot nomlar" nomli toʻplamlari, „Harorat", „Onaginam", „Yurt qoʻshiqlari" kabi asarlari nashr etilgan. U „Qissasi Rabgʻuziy" asari tabdilini tayyorlagan.

Mukofotlari
===========

Raʼnojon Zaripova „Ayol buyuk zot", „Istiqlol: zamonamiz qahramonlari", "Eng aziz va eng ulugʻ, „Atirgul" kabi tanlovlar gʻolibi, shuningdek, Oʻzbekiston jurnalistlar uyushmasi laureati, 2004-yil „Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan jurnalist" unvoni, „Oʻzbekiston mustaqilligiga 10 yil", „Oʻzbekiston mustaqilligiga 15 yil" estalik mukofoti va 2021-yil „Mo‘tabar ayol" ko‘krak nishoni bilan taqdirlangan.

Manbalar
========

1. ↑  Jovliyev I, Yaxshiboyeva U, Arzikulova D, Hasanova L*. Oʼzbekiston ayollari*. Toshkent: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi, 2019 — 224 bet. ISBN 978-9943-07-694-5.
2. ↑  "Mo‘tabar ayol" ko‘krak nishoni egalariga topshirildi
**HTTPS** (inglizcha: *Hypertext Transfer Protocol Secure* — „Xavfsiz Gipermatn Uzatuvchi Protokol") HTTP protokoli kengaytmasi boʻlib, shifrlashni dastaklaydi. HTTPS orqali uzatiladigan maʼlumot SSL yoki TLS kriptografik protokoliga solinadi, shunday qilib bu maʼlumotlar himoyalanadi. HTTP dan farq qilib, HTTPS uchun 443 TCP porti ishlatiladi.

Tizim Netscape Communications Corporation tomonidan autentifikatsiya va himoyalangan bogʻlanishni taʼminlash uchun ishlab chiqilgan. HTTPS xavfsizlikka talabgor internet ilovalari (masalan, online toʻlov) uchun qoʻllaniladi.

HTTPS barcha mashhur brauzerlar tomonidan dastaklanadi.

|  |  |
| --- | --- |
| Kompyuter | *Kompyuterlarga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

HTTP |
| --- |
|  |
| Umumiy tushuncha | 
* Doimiy aloqa
* HTTP pipelining
* HTTPS
* HTTP/2
* HTTP/3
 |
|  |
| Metodlari | 
* OPTIONS
* GET
* HEAD
* POST
* PUT
* DELETE
* TRACE
* CONNECT
* PATCH
 |
|  |
| Sarlavhalar | 
* Cookie
* ETag
* Referer
* HTTP location
* Do Not Track[en]
* X-Forwarded-For[en]
 |
|  |
| Status kodlari | 
* 1xx: Informational
* 2xx: Success
* 3xx: Redirection
	+ 301: Moved Permanently
* 4xx: Client Error
	+ 404: Not Found
	+ 451: Unavailable For Legal Reasons
* 5xx: Server Error
 |

 |
E. T. Krenkel Arktikadagi muz ustida, SP-1 qutb tadqiqotchilariga hukumat xabarini qabul qilmoqda
**Radiogramma** - bu joʻnatuvchi tomonidan ovoz yoki signal alifbosi orqali uzatiladigan va qabul qiluvchi tomonidan qogʻozga yozib olinadigan radio xabarning bir turi. Telegrammadan farqli oʻlaroq, radiogramma , uzatuvchi stantsiya tomonidan maxsus nomlanadi va uzatuvchi chastotada ishlaydigan bir nechta abonent stantsiyalariga yuborilishi mumkin. U radioning rivojlanishi davrida, simli telefon yoki telegraf liniyalari oʻtkazish imkonsiz yoki qiyin bo'lgan joylarda, masalan, tog'li hududlarda, orollarda, aerodromlarda, kemalarda, samolyotlarda, havo kemalarida, harbiylar, dengizchilar, qutb tadqiqotchilari, geologlar, arxeologlar, neftchilar, oltin konchilar, bug'uchilar, tundra tadqiqotchilari va boshqalar bilan masofaviy abonentlar bilan aloqa qilish uchun foydalanildi. Bundan tashqari, keyinchalik radiogrammalar telegraf kodidan foydalangan holda simsiz telegraf aloqasi orqali uzatiladigan telegrammalar sifatida tushunila boshlandi.

Tarixi
------

 Birinchi qit'alararo radiotelegrammani qabul qiluvchi antennani o'rnatish
Birinchi qit'alararo (transatlantik) radiogramma 1901 yil 12 dekabr Guglielmo Markoni tomonidan yuborilgan xabar edi: janubi-g'arbiy Angliyaning Kornuoll shtati Poldu grafligidagi stantsiyadan taxminan 850 kHz  chastotada yuborilgan xabar Signal tepaligidan 150 metr balandlikka ko'tarilgan katta havo iloniga (aviator B. Baden- Pauell terminologiyasida "levitore ") o'rnatilgan havo qabul qilgichi orqali qabul qilindi. Uzatish nuqtasidan qabul qilish nuqtagacha 3,5 ming km masofa bor edi.

 Eyfel minorasidan Ittifoqdosh kuchlar bosh qo'mondoni marshal Foshdan Amerika ekspeditsiya kuchlarining jangovar kuchlari qo'mondoni general Pershingga dushmanning taslim bo'lishi munosabati bilan zudlik bilan o't ochishni to'xtatish to'g'risida uzatilgan radiogramma.
O'z davrida (XX asr boshlari) aloqa texnologiyalari radiogrammalardan foydalangan holda , muhim davlat xabarlarini markazdan chet hududlarga, belgilangan chastotada ishlaydigan barcha radiostansiyalarga uzatish uchun ishlatilgan. Keyinchalik u masofaviy abonentlar bilan, masalan, muz ustidagi qutb tadqiqotchilari bilan nuqtadan nuqtaga manzilli radio aloqasi uchun ishlatila boshlandi.

Radiogrammalarni qabul qilish
-----------------------------

Radiogrammalarni qabul qilish uchun har doim radiostantsiyada navbatchi radio operatorlari ajratilgan, ular radiogrammalar matnini, ular qabul qilingan vaqtni va ular mo'ljallangan qabul qiluvchilarni jurnalga yozib olish uchun radiostantsiyada navbatchilik qilishgan.

Yana qarang
-----------

* radiostansiya
* telefonogramma

Eslatmalar
----------

1. ↑  Точная частота передачи неизвестна. Частота 850 кГц была предложена исследователями как наиболее вероятная.
**Radiokompas** (radio... va kompas) — Yerdagi radiostansiyadan uzatilayotgan signallarni avtomatik pelenglovchi (yoʻnalishini aniqlovchi) samolyot radiopelengatori; kuzatuvchi tizim va 2 ta (yoʻnaltirilgan — ramkali va yunaltirshshagan — shtirli) antennadan iborat qabul qiluvchi indikator qurilma. R.da ikkala antenna orqali olingan pelenglanuvchi (aniqlanuvchi) radiostansiya signallari qoʻshiladi va tayanch generatori chastotasidagi ramka signali kommutatsiyalanadi, natijada priyomnikning kirish kuchlanishi amplituda boʻyicha modulyasiyalanadi. Kuzatish tizimi qabul qilgichi (priyomnigi) bilan tayanch generatorining chiqish kuchlanishlari taqqoslanib, kelayotgan signallar xatoligi aniqlanadi. Kuzatuvchi tizim ramka signali pelenglanuvchi radiostansiya yoʻnalishi bilan mos tushguncha ramkani avtomatik ravishda buradi. Ramkaning burilish burchagi distansion elektr uzatkich yordamida radiostyaning kursi burchagini (samolyotning boʻylama oʻqi va radiostansiya yoʻnalishi orasida burchak) ni koʻrsatuvchi strelkali indikatorga beriladi. R. samolyotlarni aerodromga qoʻndirish yoki uchirishda ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Radiointerferometr** [radio... interfer(yensiya) va metr] — turli fizik kattaliklarni oʻlchashda ishlatiladigan asbob. Ishi radiotoʻlqinlar interferensiyasiga asoslangan. Radioastronomik kuzatishlar uchun moʻljallangan. Bir-biridan maʼlum masofada joylashgan va kabel, toʻlqinoʻtkazgich yoki retranslyasion aloqa liniyasi bilan bogʻlangan ikki yoki undan ortiq antennadan iborat. Radionurlanish manbaidan chiqayotgan signallarni antenna qabul qilib, umumiy qabul qilgich qurilmaga uzatadi, u yerda signallar qayd qilinadi. R. radionurlanish manbaining koordinatalarini topishda, nurlanishlarning fazoda taksimlanishini va tabiatni oʻrganishda, radiotoʻlqinlarning tarqalishini aniqlashda ishlatiladi. R. Yer sunʼiy yoʻldoshlari, qitʼalararo raketalar, sayyoralararo st-yalar va boshqalarning harakatini kuzatishda qoʻllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kamer musiqa** (lot. camera — xona) — katta boʻlmagan xonada tor doiradagi tinglovchilarga ijro etish uchun moʻljallangan musiqa asarlari. Filarmoniya zali, teatr binosi kabi maxsus joylarda ijro etiladigan simfonik, konsert, opera va balet janrlaridan farq qiladi. K.m. yakka ijrochi yoki kamer ansambl (duet, trio, kvartet va b.) uchun yozilgan sonata, syuita, miniatyura, romans kabi namunalardan iborat; unda nozik ifodaviy vositalar, lirik hamda chuqur psixologik holatlar asosiy oʻrin tutadi. "K.m." atamasi dastlab 16—17-asrlarda Italiyada cherkov musiqasidan farqlash uchun dunyoviy vokal va cholgʻu musiqasiga nisbatan qoʻllanilgan. 19-asrga kelib K.m. konsert zallarida ham ijro etila boshladi. 19—20-asrlarda koʻp mamlakatlarning kompozitorlari ijodida K.m. janr va shakllari rivojlandi. Oʻzbekiston kompozitorlari G. Mushel, M. Burhonov, S. Yudakov, B. Giyenko, Ik. Akbarov, S. Jalil, F. Yanov Yanovskiy, T. Qurbonov va b. turli K.m. asarlari yaratishgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kamerunga** tashrif buyuruvchilar, agar ular vizasiz mamlakatlardan biridan kelmasa, Kamerun diplomatik vakolatxonalaridan birida viza olishlari kerak.

Viza siyosati xaritasi
----------------------

Kamerunning viza siyosati

Vizadan ozod qilish
-------------------

Quyidagi olti davlat fuqarolari Kamerunga 90 kungacha vizasiz tashrif buyurishlari mumkin: 

|  |
| --- |
| * Central African Republic
* Chad
* Kongo Respublikasi
* Ekvatorial Gvineya bayrogʻi Ekvatorial Gvineya
* Gabon
* Nigeriya bayrogʻi Nigeriya
 |

Xitoy, Italiya va Turkiya fuqarolariga berilgan diplomatik yoki xizmat toifasidagi pasport egalari Kamerunga viza talab qilmaydi.

 Vietnam va  United Arab Emirates bilan diplomatik va xizmat pasportlari uchun vizani bekor qilish to‘g‘risidagi bitimlar imzolandi, ammo ular hali kuchga kirmaydi. 

| Viza oʻzgarishi sanasi |
| --- |
| * 2017-yil 3-noyabr: CEMAC — Ekvatorial Gvineya va Gabon

Bekor qilingan:* 2015-yil 8-sentyabr: Mali
 |

Kirish vizasi
-------------

Diplomatik va xizmat pasportlari egalari missiya buyrug‘i va qaytish chiptasi bo‘lsa, yetib kelganlarida viza olishlari mumkin.

BAA fuqarolariga kelganlarida viza olish imkonini beruvchi kelishuv 2019-yil oktabr oyida imzolangan va hali kuchga kirmaydi.

Tranzit
-------

Sayohatini 24 soat ichida va aeroportdan chiqmasdan davom ettiradigan sayohatchilarga vizasiz tranzitga ruxsat beriladi.

Kamerunga sayohat qilgan barcha sayohatchilar uchun sariq isitmaga qarshi emlashning isboti talab qilinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Home - CameroonOnline.org". *www.cameroononline.org*.
2. ↑  „Twitter". *mobile.twitter.com*.
3. ↑  „Archived copy". 7-noyabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-noyabr 2017-yil.
4. ↑  *Mbella.* „Cameroon-Mali - Visas Now Required" (10-sentabr 2015-yil).
5. ↑  *Communication.* „Cameroon-Mali: Visas Now Required". *www.cameroun24.net*.
6. ↑  „Gargash meets with Cameroonian Minister". *wam*.
7. ↑  „Cameroon Country Overview". *BALGlobal.com*.  BAL. 20-may 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-oktabr 2017-yil.
**Chju Yuanchjan** (1328, Anxoy viloyati — 1398, Nankin) — Xitoy imperatori (1368-yildan). Min sulolasi asoschisi. Yersiz ijarador oilasida tugʻilgan. Yoshligida Budda rohibi boʻlgan. 1352-yil moʻgʻullarning Yuan sulolasiga qarshi Markaziy Xitoyda qoʻzgʻolon koʻtargan shaharlik boylardan Go Szisin otryadiga kirgan. 1355-yil bu rndagi vatanparvarlar qoʻzgʻolonining bosh rahbariga aylangan. Oʻz hokimiyati ostiga Markaziy, Sharqiy va Janubiy Xitoyning katta qismini hamda boshqa qoʻzgʻolonchi rahbarlar qoʻl ostidagi hududlarni birlashtirish yoʻli bilan Ch.Yu. 1368-yil yanvarda oʻzini imperator deb eʼlon qilgan. Shu yili uning koʻshinlari Yuan imperiyasi poytaxti Dadu (Pekin)ni egallab, moʻgʻul sulolasini agʻdarib tashlagan. Ch.Yu. podsholigi davrida mamlakat iqtisodiyotini tiklash yoʻlida bir qator islohotlar, avvalo qishloq xoʻjaligi sohasida amalga oshirilgan. Ch.Yu. ning ichki siyosati amaldorlarning oʻz mansablarini suiisteʼmol qilishlariga qarshi qaratilgan, shuningdek, yangi suloladan norozi boʻlgan barcha shaxslarga nisbatan qatagʻon siyosati yurgizgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Chjurchjenlar**, chjulichjen, nyuychjen, nyuychji — tungus qabilalaridan. Qadimdan Manjuriyaning sharqiy qismida yashaganlar. 10-asrgacha mustaqil boʻlishgan, Xitoy va Koreya bilan aloqalari boʻlgan. 10—11-asrlarda kidanlarta tobe boʻlganlar. 11-asr boshida Ch. qabilalari 1114-yil kidanlarga qarshi qoʻzgʻolon koʻtargan Aguda tomonidan birlashtirilgan. Natijada Ch. mustaqil Szin davlati (1115— 1234)ni barpo etganlar, keyinchalik bu davlat moʻgʻullar tomonidan tugatilgan. Moʻgʻullar davrida Ch. yana bir necha kabila guruxlariga parchalanib, 16-asrgacha Sharkiy Osiyo tarixida aytarli rol oʻynamaganlar. 16-asr oxiridan Ch.ning "Szyanchjou nyuychjilari" deb atalmish guruhidan oqsoqol Nurxatsi siyosat maydoniga chiqqan. U 1583—1625-yillar mobaynida nafaqat Szyanchjou kabilalarini, balki keyinchalik "manjurlar" deb nom olgan boshqa qabilalarni ham birlashtirishga muvaffaq boʻlgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Raşit Övezgeldievich Meredov** ( turkman : Rashit Övezgeldievich Meredov ; 1960- yilda tugʻilgan) — turkman siyosatchisi va diplomati, 2001- yildan buyon Turkmaniston hukumatida tashqi ishlar vaziri boʻlib ishlagan. 2001- yildan Turkmaniston Vazirlar Kengashi raisi oʻrinbosari lavozimida ham ishlaydi. 

 Rashid Meredov, 2014 yil
Advokat oilasida tug'ilgan Meredov Moskva davlat universitetida huquqshunoslik bo'yicha tahsil olgan. U mustaqil Turkmanistonda diplomatik martaba qilgan. 2007 -yilda, prezident Saparmurod Niyozov vafotidan ko'p o'tmay, u Bosh vazirning politsiya va armiya uchun mas'ul o'rinbosari etib tayinlandi.

Hayoti
------

Rashid Meredov 1960- yilda Ashxobodda tug'ilgan. 1977-yilda Moskva davlat universitetining yuridik fakultetiga o‘qishga kirgan, 1982-yilda Turkman davlat universitetining fuqarolik huquqi va fuqarolik protsessi kafedrasi o‘qituvchisi lavozimida ishlagan. 1984-1987 yillarda Moskva davlat universitetida aspiranturada ishlagan. U huquqshunoslik magistri darajasiga ega. 1987-1990-yillarda Turkman davlat universitetining fuqarolik huquqi va fuqarolik huquqi kafedrasida o‘qituvchi va katta o‘qituvchi lavozimlarida ishlagan.

1990-1991 -yillarda Turkmaniston Adliya vazirligida bosh maslahatchi, sektor mudiri, bo‘lim boshlig‘i lavozimlarida ishlagan. 1991-yildan Turkmaniston Prezidenti huzuridagi huquqni muhofaza qiluvchi kuchlar faoliyatini muvofiqlashtirish bo‘yicha organ boshlig‘i lavozimida ishlagan. 1993- yil mart oyidan Turkmaniston Prezidenti departamentida yuridik bo'lim mudiri lavozimida ishlagan. 1994- yil dekabridan Turkmaniston parlamenti huquq qoʻmitasi raisi. 1996- yildan Turkmaniston milliy demokratiyasi va inson huquqlari instituti direktori oʻrinbosari, Turkmaniston prezidenti lavozimlarida ishlagan.

1999- yil may oyida u tashqi ishlar vazirining birinchi o'rinbosari etib tayinlandi. 1999- yil dekabr oyida Turkmaniston Assambleyalari raisining birinchi o'rinbosari etib tayinlandi. 2001- yil may oyida Turkmaniston parlamenti spikeri etib saylangan. 2001- yil iyul oyida Turkmaniston tashqi ishlar vaziri etib tayinlandi. 2001-yil avgust oyidan boshlab u bir vaqtning o‘zida Turkmaniston Prezidenti huzuridagi Demokratiya va inson huquqlari bo‘yicha Turkman milliy instituti direktori lavozimlarida ishlagan. 2003-2005-yillarda Turkmaniston Vazirlar Kengashi raisi o‘rinbosari lavozimida ishlagan. "Vatanga muhabbat" va "Kuch", "Taraqqiyot" medallari bilan taqdirlangan. 

 Rashid Meredov, 2009 yil
 Meredov Avstriya kansleri Sebastyan Kurts bilan, 2014 yil
 Eron tashqi ishlar vaziri Muhammad Javod Zarif bilan, 2016 yil

Manba
-----

1. ↑  „Лента событий | Интернет-газета Turkmenistan.Ru". *www.turkmenistan.ru*. Qaraldi: 23 ağustos 2019.
**Rashida Ellis** (tugʻ. 1995-yil 4-iyun, Lynn, Massachusetts, Amerika Qoʻshma Shtatlari) — amerikalik bokschi, 60 kg gacha toifasida ishtirok etadi, AQSH terma jamoasi aʼzosi. 2019-yilgi Jahon chempionati gʻolibi, 2019-yilgi Panamerika o'yinlarining bronza medali sovrindori, 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchisi.

Faoliyati
---------

2019-yilda Limada (Peru) boʻlib oʻtgan Panamerika oʻyinlarida 60 kg gacha vazn toifasida u yarim finalga chiqdi va u boʻlajak gʻolib, braziliyalik sportchi Beatriz Ferreiraga yutqazdi va turnirning bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2019-yilda oktyabr oyida Ulan-udeda (Rossiya) boʻlib oʻtgan Olimpiya oldidan Jahon chempionatida amerikalik sportchi yarim final uchrashuvini yakunlab, yana braziliyalik sportchi Beatriz Ferreiraga hakamlarning alohida qarori bilan magʻlub boʻldi. Natijada, ayollarning boks boʻyicha oʻrtasidagi oʻn birinchi Jahon chempionatida u bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan. 1/8 finalda u britaniyalik sportchisi Caroline Duboisga yutqazdi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  *arxiv nusxasi* (PDF), 2019-10-13da asl nusxadan (PDF) arxivlandi, qaraldi: 2022-05-03
3. ↑
4. ↑
**Ras Algeti ―** α Gerkulesi, M5 spektrli sinfining qizil yorqin gigantidan tashkil topgan uch yulduzli yulduz, Quyoshdan 264-303 marta kattaroq, 2,8 dan 3,5 mgacha boʻlgan yorqinlikni oʻzgartiradi va 5 — yulduz kattaligining kichik yulduzi, bu oʻz navbatida sariq gigant va asosiy ketma-ketlikdagi oq yulduzdan iborat. Alfa Gerkules A yalangʻoch koʻz bilan koʻrinadigan eng katta mashhur yulduzlardan biridir (uning hajmi Mars orbitasining kattaligidan bir oz kichikroq). Bug 5 burchak masofasi bilan ajralib turadi va Quyoshdan 380 yorugʻlik yiligacha masofa bilan ajralib turadi. Ism arabcha:  *raʼs al-jahiy*) — „Tiz choʻkuvchining boshi".

Manbalar
--------

1. ↑  Moravveji, Ehsan; Guinan, Edward F.; Khosroshahi, Habib; Wasatonic, Rick (2013). „The Age and Mass of the α Herculis Triple-star System from a MESA Grid of Rotating Stars with 1.3 <= M/M ⊙ <= 8.0". *The Astronomical Journal*. 146-jild, № 6. 148-bet. arXiv:1308.1632. Bibcode:2013AJ....146..148M. doi:10.1088/0004-6256/146/6/148. S2CID 117872505.
*Tonarigumi* uy bekalari tomonidan favqulodda guruch yetishtirish 
**Tonarigumi** yoki **Mahalla uyushmasi** (yaponcha:隣組) Ikkinchi jahon urushida Yaponiya hukumati tomonidan tashkil etilgan milliy safarbarlik dasturining eng kichik birligi edi. Birlik yongʻinni oʻchirish, fuqaro mudofaasi va ichki xavfsizlikni taʼminlash uchun tashkil etilgan 10-15 xonadondan iborat boʻlinmalardan iborat bo‘lgan.

Tarixi va rivojlanishi
----------------------

Qoʻshnilarning oʻzaro yordam uyushmalari Yaponiyada Edo davridan oldin mavjud edi. Tizim 1940-yil 11-sentyabrda Bosh vazir Fumimaro Konoe kabineti tomonidan Ichki ishlar vazirligi (Yaponiya) buyrugʻi bilan rasmiylashtirilgan. Ishtirok etish majburiy edi. Har bir boʻlinma ratsionga moʻljallangan tovarlarni taqsimlash, davlat zayomlarini taqsimlash, yongʻinga qarshi kurash, sogʻliqni saqlash va fuqarolik mudofaasi uchun javobgar edi. Har bir bo‘linma, shuningdek, Milliy maʼnaviy safarbarlik harakatiga oid hukumat targ‘ibotini tarqatish va vatanparvarlik mitinglarida ishtirok etishni tashkil etish orqali ko‘maklashishga ham mas’ul edi.

Hukumat, shuningdek, *tonarigumini* jamoat xavfsizligini taʼminlash uchun foydali deb topdi. Milliy qonunlarning buzilishi va shubhali siyosiy yoki axloqiy xatti-harakatlarni kuzatish uchun har bir mahalla uyushmasini Tokko politsiyasi bilan bogʻlaydigan axborotchilar tarmogʻi tashkil etildi. 

*Tonarigumi* xuddi shu maqsadlar uchun Yaponiya tomonidan bosib olingan hududlarda, jumladan Manchukuo, Mengjiang, Van Jingwei hukumati va keyinchalik Janubi-Sharqiy Osiyoning bosib olingan hududlarida (masalan, Indoneziya) tashkil etilgan.

Keyinchalik Tinch okeani urushida *tonarigumi* qirgʻoq boʻylab shaharlar yoki shubhali qayiqlar ustida dushman samolyotlari uchun kuzatuvchi sifatida xizmat qilish uchun asosiy harbiy tayyorgarlikni oldi. Urushning soʻnggi bosqichida imperator hukumati tonarigumi dushman bostirib kelgan taqdirda ikkinchi darajali militsiya tuzishni maqsad qilgan. Baʼzi *tonarigumilar* Tinch okeani urushining soʻnggi kunlarida Manchukuo, Shimoliy Chosen va Karafutodagi janglarda qatnashgan.

1947-yilda Amerika ishgʻol hokimiyati tomonidan rasman bekor qilingan tizim nominal jihatdan mustaqil ixtiyoriy uyushmalar boʻlgan, ammo mahalliy boshqaruv va muvofiqlashtirish uchun cheklangan mas’uliyatga ega boʻlgan kvazi-davlat maqomini saqlab qolgan.

Manbalar
--------

1. ↑   Dear, The Oxford Companion to World War II
2. ↑  Pekkanan, Japanʼs dual civil society. Members without advocates
3. ↑  Cook, Japan at War: An Oral History
4. ↑   (en) *Roles of Tonarigumi to Promote Participatory Development in Indonesia: Case of Three Villages in Purbalingga District, Central Java Province*. Tokyo, Japan. 2014. .
5. ↑  Dear, The Oxford Companion to World War II
6. ↑  Pharr, The State of Civil Society in Japan
**Tan-tanlik Venera** — uzunligi 58 mm boʻlgan antropomorfik kvartsitli haykalcha. Nemis ekspeditsiyasi 1999-yilda Marokashning Tan-Tan shahridan janubdagi Dra daryosi tekisligida oʻtkazgan qazilma ishlari chogʻida topilgan.

Farazlardan biriga koʻra, Berehat Ramalik (1981-yildan beri maʼlum) Venera bilan birgalikda eng qadimgi (500-300 ming yil oldin) „Paleolit davri veneralari" namunasi hisoblanadi. Shuning uchun ham fanga maʼlum boʻlgan eng qadimgi badiiy ijod yodgorligidir. Ushbu topilmani faqat antropomorfik, ayniqsa paleolit davridagi Venera sifatida talqin qilish juda qiyin muammo.

Artefaktni tayyorlash usuli va undan foydalanish xususiyati arxeologlar oʻrtasida bahslarga sabab boʻladi. Oʻta qoʻpol ishlov berilganligi, umumlashtirilgan shakllar, yuzning yoʻqligi baʼzi olimlarning fikricha, tabiiy taʼsirlar (eroziya, shamolda yemirilish) natijasida paydo boʻlgan va antropomorfik koʻrinishga kelgan.

Haykalchaning sunʼiy kelib chiqishi nazariyasi tarafdorlari esa (ehtimol soʻnggi davrlar) oxro qoplamasi izlariga ishora qilishadi. Bu esa proto-inson bu haykalga ramziy (ehtimol, kult) maʼno berganligini koʻrsatadi. Zamonaviy odam (Homo sapiens) taxminan 200-150 ming yil oldin paydo boʻlgani taxmin qilinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „В. И. Искрин. Санкт-Петербургский университет, № 3 (3770), 5 марта 2008 года.". 24-noyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-dekabr 2008-yil.
2. ↑  „Howcomyoucom.com 'Oldest sculpture' found in Morocco". 7-iyun 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-dekabr 2008-yil.

Havolalar
---------

* Birinchi sanʼat asarlari Homo sapiensdan oldin paydo boʻlgan
**Gulzora Ortiqova** — sovet davlat va iqtisodiyot arbobi. SSSR Oliy Kengashining I chaqiriq deputati (1938 — 1946).

Tarjimayi holi
--------------

Qoraqalpog'istonda tugʻilgan. 1938-yildan KPSS aʼzosi.

1918-yildan boshlab iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda faol. 1918—1946-yillarda oʻz xoʻjaligida dehqon ayol, kolxozchi. Qoraqalpogʻiston ASSR Qoraoʻzak tumanida kolxoz raisasi. Mehnatkash deputatlar Qoraoʻzak tumani sovetining rahbari.

### Siyosiy faoliyati

1937-yil 12-dekabr sanasida boʻlib oʻtgan saylovlar natijasida Oʻzbekiston SSRdan Ittifoq kengashiga I chaqiriq SSSR Oliy Soveti deputati etib saylangan.

Yana qarang
-----------

* SSSR Oliy Kengashining I chaqiriq deputatlari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  Ortiqova Gulzora
2. ↑  Ortiqova haqida kichik maʼlumot
3. ↑  „*Kommunistik partiya va Sovet Ittifoqi tarixi boʻyicha qoʻllanmada roʻyxat (1898—1991)*". 10-noyabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyul 2013-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Siyosatchi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Gulungi luchchak** — xalq seleksiyasida yaratilgan ertapishar oʻrik navi. Oʻrta Osiyo oʻrik navlarining Zarafshon guruhiga kiradi. Daraxti oʻrtacha, yaxshi usadi. Mevasi yirik (40 g), yumaloq, yaltiroq, och-sariq, qirmizi rang. Poʻsti tuksiz, yaltiroq, oʻrtacha qalinlikda, eti kalin (9—10 mm), oʻrtacha suvli, shirin, xushboʻy, danagi 2,3 g. Qishki va baxrrgi sovuqlarga chidami oʻrtacha, yaxshi parvarishlanganda yuqori hosil beradi. Mevasi toʻkilmaydi, shoxida uzoq saqlanadi. Hatto qurgʻoqchilik yillarida ham yaxshi usadi va meva beradi. Koʻchati ekilgandan soʻng 6—7-yili hosilga kiradi. 18—20 yilda toʻla hosil bera boshlaydi (130— 150 kg). Yil oralab meva beradi. Martning oxirida gullaydi (5—6 kun). Koʻrsodiq, Subxoniy navlaridan yaxshi changlanadi. Mevasi iyun oʻrtalarida pishadi. Hoʻlligicha isteʼmol etiladi, konserva qilinadi. Turshak solinmaydi. Tashishga chidami yaxshi. Samarqand va Buxoro viloyatlarida keng tarqalgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Gulxatsha Aymanovna Ayimbetova** (1961.24.12, Taxtakoʻpir tumani) – xonanda, Qoraqalpogʻiston (1999) va Oʻzbekiston (2000) xalq artisti. J.Shomurotov nomidagi Nukus davlat sanʼat bilim yurtini tugatgan (1983). 1980–81 yillar Berdaq nomidagi Qoraqalpogʻiston davlat filarmoniyasi qoshidagi "Oyqulash" ansamb-li, 1981-yildan "Amu toʻlqini" ansamblida xonanda. Jarangdor, keng diapa-zonli, mayin ovozga ega. Repertuaridan qoraqalpoq xalq qoʻshiqlari ("Musa sen yori", "Nozlining", "Jaqsiraq", "Ne bilsin" va boshqalar), qoraqalpoq kompozi-tor va bastakorlari asarlari ("Keng dala", "Ota makon" N.Muhammeddinov; "Vatan", "Ona tuprogʻim", "Oʻzbekiston", Q.Xilalov va boshqalar) oʻrin olgan. A.ning aksariyat qoʻshiqlari Qoraqalpoq radiosi fonotekasi va gramplas-tinkasi ("Gulxatsha Ayimbetova kuylaydi", 1982 va boshqalar)ga yozib olingan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  



|  |  |
| --- | --- |
| Flag of OʻzbekistonBiografik ikona | *Oʻzbekistonlik shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Zalsburg koʻftasi** (nemischa:, Avstriya-Bavariya lahjasida *Soizburga Noggal*) ― pishirilgan shirin vanilli sufle, Zalsburgdagi mashhur delikates.

Kayzershmarrn yoki olmali shtrudel kabi, Zalsburg koʻftasi Avstriya oshxonasining timsoliga aylandi. Ularni XVII-asrning boshlarida badavlat savdogarning qizi va Zalsburg knyaz-yepiskopi Volf Ditrix Raytenauning maʼshuqasi Salomeya Alt ixtiro qilgan deb hisoblanadi. Pudra sepilgan sufle togʻchalari eski shaharni oʻrab turgan Festungsberg, Myonhsberg va Kapuzinerberg qorli tepaliklari ramzidir.

Tuxum oqini shakar va gidrotartrat kaliy bilan yaxshilab koʻpchitiladi. Tuxum sarigʻi va bugʻdoy uni aralashtiriladi. Pishirish qolipiga vanil va limon qobigʻi bilan sut yoki qaymoq quyiladi. Belkurakcha yoki qoshiq bilan uch tepalik shaklidagi qubbalar yasaladi va pechda past haroratda pishiriladi. Zalsburg koʻftasiga shakar kukuni sepib, har doim yangiligicha dasturxonga tortiladi. Baʼzan vanil, malina yoki shokolad sousi, koʻpchitilgan qaymoq, muzqaymoq bilan bezatiladi. Koʻftaning har xili bor, har bir Avstriya restoranining oʻz retsepti bor.

Avstriyalik bastakor Fred Reymond (1900-1954) 1938-yilda „Zalsburg mavsumi" yoki „Zalsburg koʻftalari" operettasini yozgan. Operetta matnida desert „sevgi kabi shirin va boʻsa kabi muloyim" deb ataladi (nemischa:).

Manbalar
--------

1. ↑  Грицак Е. Н. „Восточный Тироль: труба зовет...",*. Тироль и Зальцбург*.
2. ↑  Fox M. S. Bear J. B „Salzburger Nockerl",*. Morning Food: Breakfasts, Brunches and More for Savoring the Best Part of the Day*. Potter/TenSpeed/Harmony, 2006. ISBN 978-1-58008-782-7.
3. ↑  Crumpacker B. „Salzburger Nockerl",*. How to Slice an Onion: Cooking Basics and Beyond--Hundreds of Tips, Techniques, Recipes, Food Facts, and Folklore*. Macmillan, 2009. ISBN 9781429964388.
4. ↑  Sheraton M. „Salzburger Nockerln",*. 1,000 Foods To Eat Before You Die: A Food Lover's Life List*. Workman Publishing,, 2015. ISBN 9780761183068.

Adabiyotlar
-----------

* Erhard Gorys. Salzburger Nockerln // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 464. — 599 S. — ISBN 3-423-36008-9.
* Eckhard Supp. Salzburger Nockerl // Wörterbuch Kochkunst: Von Amuse-Bouche bis Zierschnee. — Mannheim: Dudenverlag, 2011. — S. 95. — 128 S. — ISBN 978-3-411-70392-0.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Katar (maʼnolari).

**Katar** (yun. katarrheo — oqib tushaman), kataral yalligʻlanish — shilliq pardalarning qizarishi, boʻrtishi va shilimshiqaralash koʻp suyuqmodda (ekssudat) chiqishi bilan kechadigan yalligʻlanish. Ekssudat tiniq (seroz), shilim-shiq, baʼzan yiring aralash boʻladi. K.ga, koʻpincha, infeksiya (yuqori na-fas yoʻllari va bronxlar katari) sa-bab boʻladi. Meʼda K. — gastrit, odatda, ovqatlanish maromining buzili-shi, ichkilik va tamakiga ruju qilish, zaharlanish va b. natijasida roʻy beradi. K.ning oʻtkir va surunkali xili farq qilinadi. Oʻtkir K.da yalliglanish oqibatida ajralayotgan suyuklik asta-sekin kamayib, bemor butunlay tuzalib ketadi. Oʻtkir K. vaqtidadavo-lanmasa, surunkali K.ga aylanada. Surunkali K. yillab davom etib, vaqt-vaqti bilan zoʻriqib turadi, bora-bora shilliq parda yupqa tortib (atrofiya) yoki, aksincha, qalinlashib (gipertrofiya), aʼzo funksiyasi buziladi. Masalan, meʼdaning surunkali katari (surunkali gastrit)da meʼda shirasi ajralmay qoladi; bronxlar shilliq pardasi surunkali K. oqibatida oʻzgarib, nafas yoʻllari va oʻpkaning yalligʻlanishi kabi kasalliklarning avj olishiga imkon tugiladi. Kasallikning oldini olishda sovqotishdan oʻzni ehtiyot qilish, organizmni chiniqtirish, za-rarli odatlardan cheklanish muhim. Davo qaysi aʼzo kasallanganligiga qarab buyuriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |