recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Akbarobod tabiat yodgorligi** — Farg‘ona viloyatining Quva tumani hududida joylashgan.

Joylashuvi
----------

Tabiiiy yodgorlik Quva tumanining „M.Sherboʻtayev", „A.Navoiy" va „Dehonobod" nomli massivlar bilan chegaralangan boʻlib, jami 395 ha (3.95 km2; 1.53 mi²)ni tashkil etgan. Hudud dengiz sathidan 427 metr balandlikda joylashgan boʻlib, bugungi kundagi yer maydoni 8 ha (0.080 km2; 0.031 mi²)ni tashkil etadi.

Tashkil etilishi
----------------

Quva tumani hokimining 2003-yil 14-maydagi 388-sonli „Muhofaza etiladigan tabiiy hudud maqomini berish toʻgʻrisida"gi qaroriga asosan qumliklarga muhofaza etiladigan tabiiy hudud maqomi berilgan. Ushbu tabiat yodgorliklariga pasport ishlab chiqilib, Quva tuman xokimligi hamda Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish inspeksiyasi tomonidan tasdiqlanib, yuqoridagi Katta Dehqonobod va Katta Qishloq mahalla fuqarolar yigʻinlariga nazorat qilish uchun biriktirib berilgan. Muhofaza etiladigan qum barxani tabiiy holatda saqlanmoqda.

Tashkil etishdan maqsad-tabiiy qum barxanlarini saqlab qolishdan iborat.

Oʻsimliklar qoplamasi
---------------------

Tabiiy yodgorlikda yarim butalarning 5-6 turi, ko‘p yillik o‘tlarning 7-8 turi, bir yillik va ikki yillik oʻsimliklar ham oʻsadi.

Ahamiyati
---------

Ushbu tabiat yodgorliklariga pasport ishlab chiqilib, Quva tuman hokimligi hamda Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish inspeksiyasi tomonidan tasdiqlanib, Katta Dehqonobod va Katta Qishloq mahalla fuqarolar yigʻinlariga nazorat qilish uchun biriktirib berilgan. Muhofaza etiladigan qum barxani tabiiy holatda saqlanmoqda.

Foydalanilishi
--------------

Tabiat yodgorligi atrofidagi yerlar qishloq xo‘jaligi ekinlari uchun oʻzlashtirilgan va baliqchilik havzalari tashkil etilgan.

Yana qarang
-----------

* Oʻzbekistondagi qoʻriqxonalar

Manbalar
--------

1. ↑  „O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI TABIAT RESURSLARI VAZIRLIGI" (oʻzbek). Qaraldi: 14-may 2023-yil.
2. ↑  „Farg'ona ekoturizmi" (o'zbek).  UZA (12-may 2016-yil). Qaraldi: 16-may 2023-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Isteriya** (yun. hystera — bachadon; yunonlar I. ni bachadonning zararlanish oqibati deb bilishgan) — asabiy-ruhiy kasallik; nevrozlar guruhiga kiradi, ruhiyat, harakat, sezuvchanlik va ichki aʼzolar faoliyatining funksional buzilishlari bilan ifodalanadi. I. P. Pavlov taʼbiricha, asabi zaif kishilar I. ga moyil boʻladi. Bosh miya poʻstlogʻidagi tormozlanish va qoʻzgʻalish jarayonlarining buzilishi va ishdan chiqishi asab faoliyatining turli buzilishlariga olib keladi; ular baʼzan isterik reaksiyalar koʻrini-shida kechadi. I. belgilari 3 guruh simptomlar bilan ifodalanadi: harakat, sensor (sezgi) va vegetativ buzilishlar.

Harakat buzilishlari — giperkinezlar (qaltirash, silkinish, tutqanoq tutishi, falajlanish, maʼlum guruh muskullarining uchishi, sezuvchanlikning buzilishi) bilan namo-yon boʻladi.

Sensor (sezgi) buzilishlarga — anesteziya, gipo- va giperesteziya hamda isterik algiyalar kiradi. Isterik anesteziyalar — qoʻlqop, paypoq koʻrinishida boʻladi. I. algiyalarda bemor tanasining turli joylarida ogʻriq sezadi, baʼzi aʼzolar faoliyatining yoʻqolishi, mas, koʻrlik, karlik, soqovlik kuzatiladi.

Vegetativ buzilishlar — koʻpincha yuqorida aytib oʻtilgan alomatlar, mas, tomoqdagi yoki hiqildoqdagi spazmlar, nafas olishning tezlashishi, havo yetishmasligi bilan bir vaqtda bronxial astmaga oʻxshash (psevdoastmatik), baʼzan yurak oʻynashi yoki yurak atrofida noxush ogʻriqlar paydo boʻlishi kuzatilib, bu koʻkrak qisishi (stenokardiya) yoki miokard infarqti hurujini eslatadi. Bemorning yuzaki fikr yuritishi, boʻlar-boʻlmasga isho-nuvchanligi, xayolparastlikka moyilligi, kayfiyatning beqarorligi (salga kulib, salga yigʻlashi), oʻzgalar eʼti-borini jalb qilishga urinishi, olif-taligi I. ga xos belgilardir. Kasallik uzoq kechganda tegishli davo qilinma-sa, bemorning harakteri va xulqi oʻzgarib qolishi — psixopatiyaga olib kelishi mumkin.

Oldini olish oilada, maktabda va jamoat tashkilotlarida tarbiyani toʻgʻri yoʻlga qoʻyish, shuningdek, nerv sistemasiga yomon taʼsir qiladigan hamma omillarni bartaraf etish, muntazam mehnat qilish, sport bilan shugʻullanish, sayr qilib turishdan iborat. I. ning dastlabki alomatlari paydo boʻlishi b-noq mutaxassis shi-fokorga borish zarur. Psixoterapiya, tinchlantiruvchi va tetiklantiruvchi vositalar qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Akbar Nishonovich Moʻminov** (1935.5.12, Andijon) — raqqos, baletmeysterrej. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1974). Toshkent xoreografiya bilim yurtini (1955), Moskva teatr sanʼati institutini (1965) tugatgan. Oʻzbekiston ashula va raqs ansamblida (1965—68), Oʻzbek davlat filarmoniyasi va estradasida (1968— 69), Samarqand opera va balet teatrida (1969—75), "Shodlik" ansamblida bosh baletmeyster (1976—78). 1978—97 yillar Toshkent madaniyat institutida pedagog, 1997-yildan Toshkent milliy rake va xoreografiya oliy maktabida oʻqituvchi, 2001-yildan "oʻzbek raqsi" kafedrasi mudiri. "Franchesko da Rimini" (P. Chaykovskiy), "Samarqand afsonasi" (G. Mushel), "Gulsanam" (M. Yusupov), "Sevgi taronasi" (F. Bahor) kabi baletlarni, "Zafar" (H. Rahimov), "Oyjamol" (I. Hamroyev), "Tohir va Zuhra" (T. Jalilov, B. Brovsin), "Nodirabegim" (X. Sultonov) singari musiqali drama spektakllarning raqslarini sahnalashtirgan. M. yirik sahna asarlaridan tashkari ommaviy va yakka raqs sahnalarini yaratgan ("Jon Oʻzbekiston" raqs-syuita, "Yigitlar raqsi", "Navroʻz", "Dugonajonim", "Munojot", "Keldimu", "Choʻponlar", "Terimchi qiz", "Hilola" va boshqalar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ochiq bozor** — tovarlarning boshqa yerdan erkin keltirilib va chegaralan-magan miqsorda oldi-sotdi qilinishi. Xalqaro bozor oʻz tabiati bilan O.b, unda hamma mamlakatlar qatnasha oladi. Ochiq bozor xorij mollari uchun ochiq boʻlgan milliy va davlatlararo (mintaqaviy) bozordir. Ochiq bozor boj toʻlovi bilan himoya qilinmaydi, bu yerga tovarlar cheklanmay oqib keladi. Ochiq bozor ayrim to-varlarga nisbatan ham qoʻllaniladi. Milliy bozor bir tovar uchun ochiq boʻlsa, boshqasi uchun yopiq boʻlishi mumkin. Ochiq bozorning oʻziga xos muayyan sharo-itlari ham bor. Yevropa Ittifoqi bozori unda ishtirokchi mamlakatlar uchun toʻla ochiq, lekin boshqa mamlakatlar uchun qisman ochiq (yana qarang Bozor).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Irlandiya qizil eli** (inglizcha: *Irish Red Ale*) — Irlandiya pivosining bir turi. Irlandiya qizil eli „shotland va irland elining" (inglizcha: *Scottish and Irish ale*) bir turi sifatida tasniflanadi.

Irlandiya qizil eli — yuqori fachitish usulida ishlab chiqariladigan pivo, lekin baʼzida lagerlar ham tayyorlanadi.

Tarkibida qoʻshimchalar boʻlishi mumkin (makkajoʻxori, guruch yoki shakar). Odatda tarkibida qizgʻish rang hosil qilish uchun bir oz qovurilgan arpa solodini mavjud. Tayyorlash uchun ingliz yoki irland solodi, xmel va xamirturush ishlatiladi.

Irlandiya qizil eli qahrabo rangdan toʻq asal ranggacha boʻlishi va yaxshi tiniqligi bilan ajralib turadi. Kir oq rangdan sariq-jigarranggacha biroz koʻpik hosil qiladi. U karamel solodining yumshoq taʼmi va shirinligiga ega, baʼzan esa qovurilgan yogʻli non yoki karamelning hidi boʻladi. Oʻrtacha solodli xushboʻy karamel hidi.

Tarkibida alkogol miqdori 4% dan 6% gacha.

Irlandiya qizil eli Irlandiyadan tashqarida ham mashhur boʻlib, Buyuk Britaniya, AQSh, Kanada, Meksika va Avstraliyada ham ishlab chiqariladi.

Savdo markalari
---------------

Odatdagi savdo markalari: *Molingʻs Irish Red Ale, Smithwick’s Irish Ale, Kilkenny Irish Pivo, Beamish Red Ale, Caffrey’s Irish Ale, Goose Island Kilgubbin Red Ale, Murphy’s Irish Red (lager), Boulevard Irish Ale, Harpoon Hibernian Ale*.

Adabiyotlar
-----------

* Goldammer, Ted: *The Brewer’s Handbook. The Complete Book to Brewing Beer*, 2008. ISBN 978-0-9675212-3-7
* Wheeler, G. и Roger Protz. *Brew Your Own British Real Ale at Home*, CAMRA Books, 1996. ISBN 1-85249-138-8

Havolalar
---------

* Ирландский красный эль
* Brewwiki: Ирландский красный эль
* Ирландский красный эль
* Ирландский красный эль
* Ирландский красный эль
**Isteʼmol savati** - muayyan vaqt (oy, yil) da isteʼmol etiladigan mahsulotlar turi va toʻplamining oila yoki jon boshiga hisoblangan miqdori. Kishi yoki oila oylik (yillik) hisobiy tovarlar (xizmatlar) isteʼmolining tipik darajasi va tuzilmasini tavsiflaydi. Moddiy oʻlcham va pul shaklida hisoblanadi. Bunday toʻplam amaldagi narxlarga koʻra I. s. dan kelib chiqib minimal isteʼmol byudjeta (tirikchilik minimumi)ni hisoblab chiqishga xizmat qiladi. I. s. foydalanish maqsadiga koʻra, oziq-ovqat mahsoʻlotlari (mas, goʻsht va goʻsht mahsulotlari, tuxum, sut va sut mahsulotlari, un, guruch, non va yorma, shakar, oʻsimlik moyi, meva-sabzavot va b. mahsulotlar), nooziq-ovqat tovarlari (kiyim-kechak, gazlama, poyabzal, mebel, uy jihozlari, xoʻjalik buyumlari, madaniy tovarlar va b.) va madaniy-maishiy xizmatlar, shu jumladan, pulli ijtimoiy xizmatlar (maishiy texnikalar tizimi, kir yuvdirish, kimyoviy tozalash, tomoshalar koʻrish, pulli davolanish, pulli oʻqish va b.) ga ajraladi.

I. s. ga kiritiladigan mahsulotlar avval miqdoran belgilanadi, soʻngra pulga chaqilib, qiymati aniqlanadi. Odatda, minimal I. s, yaʼni eng zarur isteʼmol belgilanadi. I. s. milliy xu-susiyatga ega boʻlib, muayyan mamlakatning iqtisodiy darajasi, isteʼmol tarkibini inobatga olgan holda ishlab chiqiladi. I. era turli miqdordagi tovarlar va xizmatlar kiritiladi. I. s. mamlakatning iqtisodiy qudrati va aholi isteʼmol xususiyatlariga koʻra, har bir davlatda har xil boʻlishi mumkin (mas, Oʻzbekistondagi I. s. qiymati 1998 yil dekabrda jon boshiga 2480 soʻm 12 tiyinni tashkil etdi). Shuningdek, I. s. hisobiy va real isteʼmol darajasini qiyoslash bazasi boʻlib, iqtisodiy ahvolga baho berishga ham xizmat qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Kazuyoshi Miura 1947-yilning 27-iyul kuni tavallud topgan, o'zining xotinini o'ldirishda aybdor deb topilgan Yaponiyalik biznesmen. Uning sudi 10 yillab davom etgan, oxiri 2008-yilda o'z joniga qasd qilish bilan yakun topgan.

Yoshlik
-------

Miura 1947-yilda Yamanashi prefekturasida tug'ilgan. Yokogamadagi o'rta maktabni tashlab ketganidan so'ng, u o't qo'ygani uchun hibsga olingan va bir necha yil o'smirlar qamoqxonasida xizmat qilgan. U 1979-yilda sobiq sevgilisi Chizuko Shiraishining o'ldirilishida gumon qilingan.

Kazumi Miuraga hujum
--------------------

Amerika Qo'shma Shtatlariga tez-tez boradigan kiyim-kechak importchisi Miura 1981-yil 18-noyabrda Los-Anjelesga (Kaliforniya, Qo'shma Shtatlar) tashrif buyurganida rafiqasi Kazumi Miurani o'ldirish uchun til biriktirganlikda gumon qilingan. O'sha kuni noma'lum bosqinchi Miurani o'ng oyog'iga va boshiga otib tashlagan. Otishmadan keyin Kazumi Miura komada qolgan. U AQSh harbiy-havo kuchlarining kasalxona samolyoti orqali Yaponiyaga qaytarilgan. U ko'r, falaj bo'lib, hushidan ketgan. U otishmadan bir yil o'tib vafot etdi. Kazumi Miura 13 oylik bolaning onasi edi.

Yaponiyada hibsga olish va sud
------------------------------

1984-yilda Yaponiyaning "*Shūkan Bunshun*" jurnali Miura xotinini o'ldirishda ishtirok etganligini ko'rsatadigan maqolalarni chop etdi. Maqolalar shuni ko'rsatadiki, u o'z xotiniga 1,4 million AQSh dollari ekvivalentiga teng hayot sug'urtasi polisini olgan. Miura voqeasi paytida Los-Anjeles politsiya boshqarmasi boshlig'i Daryl Gatesning aytishicha, departament va yapon politsiyasi Miura xotinini o'ldirishni uyushtirganlikda gumon qilmoqda. Lekin Miuraning qotillikka aloqadorligini tasdiqlovchi hech qanday dalil yo'q edi.

O'sha paytdagi Los-Anjeles okrug prokurori Ira Reinerning so'zlariga ko'ra, LAPD qotillik bo'yicha tergovchilar Miuraning jinoyatchi ekanligiga ishonmagan, aksincha, voqealar "shafqatsiz... ko'cha jinoyati" bo'lgan.

Miura qotillikda aybdor deb topildi va 1994-yilda Yaponiyada umrbod qamoq jazosiga hukm qilindi va u darhol Tokio Oliy sudiga murojaat qildi. 2003-yilda Oliy sud ham uni ayblovdan oqladi va "yuqori sudning uning marhum xotinini o'ldirish uchun noma'lum shaxs bilan til biriktirganiga asosli shubha borligi to'g'risidagi hukmi o'rinli" deb aytdi.

Havolalar
---------



1. ↑  „'Unidentified dead woman found in '79 was Miura's missing GF'". *Saipan Tribune* (10-iyun 2008-yil). Qaraldi: 12-oktabr 2008-yil.
2. ↑  „From the archives: Japanese arrest mate of woman mortally shot on L.A. street". *Los Angeles Times* (11-oktabr 1985-yil). Qaraldi: 12-oktabr 2008-yil.
3. ↑  „Man Is Convicted in Japan of L.A. Murder". *Los Angeles Times* (31-mart 1994-yil). Qaraldi: 10-oktabr 2008-yil.
4. ↑  „Miura case came to define sensationalism". *Japan Times* (1-aprel 2003-yil). Qaraldi: 11-oktabr 2008-yil.
5. ↑  "ロス疑惑" (ja). *知恵蔵*. Asahi shimbun. 2008.. Qaraldi: January 7, 2010.
**Balidagi teraktlar (2002)** 2002-yil 12 oktyabrda Indoneziyaning Bali orolidagi Kuta sayyohlik hududida sodir bo'lgan. Hujum qurbonlar va qurbonlar soni bo‘yicha Indoneziya tarixidagi eng yirik terakt bo‘lib, 202 kishi halok bo‘lgan, ulardan 164 nafari xorijlik (88 avstraliyalik, 23 britaniyalik va 20 dan ortiq boshqa millat vakillari) va 38 nafari Indoneziya fuqarolaridir. 209 kishi jarohatlangan.

2002-yil 12-oktyabr kuni soat 23:05 da diskoteka o'tkazilgan "Paddy 's Pub" tungi klubiga kirish eshigi yaqinida og'irligi 1 kg bo'lgan ikkita portlovchi qurilmaning birinchisi ishga tushdi. Oradan chorak daqiqa o‘tgach, odamlar "Sari "bariga ketayotib, dahshatli vahima bilan zalni tark eta boshlaganlarida, to'xtash joyida qoldirilgan 'Volkswagen'' salonidagi og‘irligi bir sentnerdan ortiq bo‘lgan ikkinchi qo‘lbola portlovchi qurilmaning portlashi sodir bo‘ldi.

Uchinchi portlash 23:09 da Denpasardagi AQSh konsulligi yaqinida sodir bo'ldi, qurbonlar yo'q.

Hujum uchta portlashdan iborat edi: xudkush-terrorchi, mashinaga o'rnatilgan bomba (ikkalasi ham Kutadagi tungi klublar yaqinida sodir bo'lgan) va uchinchisi, Denpasardagi Amerika Qo'shma Shtatlari konsulligi yaqinida portlatilgan va binoning unchalik og'ir bo'lmagan shikastlanishiga olib kelgan.

 Bali terakti qurbonlari yodgorligi, London, Angliya
Jamoa Islomiyaning bir qancha a'zolari, jumladan, o'limga hukm qilingan uch kishi aybdor deb topildi. Jamoaning ruhiy yetakchisi deb hisoblangan Abu Bakar Baashir aybdor deb topilib, ikki yarim yilgacha qamoq jazosiga hukm qilindi. Xambali sifatida tanilgan va Jamoaning sobiq rahbari sifatida gumon qilingan Riduan Isoddin, hech qanday ayblovlar qo'yilmagan holda, noma'lum joyda Amerika asirligida saqlanmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  „The Black Banners".
2. ↑  *AFP*. „'Al-Qaeda financed Bali' claims Hambali report" (6-oktabr 2003-yil).
3. ↑  „Bali death toll set at 202". *BBC News* (19-fevral 2003-yil).
**Ocherk** — badiiy adabiyotning epik tur janrlaridan biri. Ocherk oʻzining hozirjavobligi, ishonarliligi, haqiqiy hayotda roʻy bergan voqealarni ifodalash, hujjatlarga asoslanganligi bilan ajralib turadi. Ocherk badiiy toʻqimadan unumli foydalana olmasligi, qahramonni tipiklashtirish va individuallashtirish hamda asarning syujet va kompozitsiyey qurilishini belgilashda yozuvchining ijodiy yondashuvi bir qadar cheklanganligi bilan epik turning hikoya, qissa, roman janrlaridan farq qiladi. Chunki ocherknavis aniq tarixiy sharoitda boʻlib oʻtgan, oʻzi koʻrgan, guvohi boʻlgan voqeani qalamga oladi, yaratajak qahramoni bilan yuzma-yuz suxbatlashadi, uning hayoti va faoliyatini aniq ifodalaydi. Shu jihatdan ocherkda muallif oʻz qahramoniga nisbatan xayrixohligidan kelib chiqib, unda uchramaydigan sifatlarni yuklamaydi. Ocherk erkin kompozitsiya asosida yaratiladi. Unda hikoya, qissa, roman, dramalardagidek muallif "ixtiyoridan tashqari" turadigan mustahkam kompozitsion markaz boʻlavermaydi.

Ocherk hayotni aks ettirish tamoyillari jihatidan lirikaga yaqin turadi. Chunki ocherk janrida ham muallif xuddi lirikadagi singari hayotdan olgan taassurotlarini, unga munosabatini, ichki kechinmalarini bemalol ifodalash imkoniga ega.

Oʻzbek adabiyoti uchun ocherk janr sifatida yangi boʻlsa ham u, asosan, XX asrning 20—30-yillarida kirib kelgan, uning ildizlari mumtoz adabiyotning ilk na'munalaridan oziqlanadi. Masalan, UrxunYenisey va Kultegin yodnomalari, "Boburnoma" asarlarida ocherkga xos hujjatlilik seziladi. Ocherk aslida jamiyatdagi ijtimoiy munosabatlarning paydo boʻlishi bilan bogʻliq ravishda rivoj topadi. Dastlabki paytda ocherk janrining shakllanishiga Abdulla Qodiriy, Choʻlpon, Oybek, Gʻafur Gʻulom, Abdulla Qahhor singari adiblar, keyinroq Nazir Safarov, Yoʻldosh Shamsharov, Habib Noʻʼmon, Sunnatillo Anorboyev, Rasul Rahmon va boshqa katta hissa qoʻshdilar. Hozirgi oʻzbek adabiyotida ocherk taraqqiyoti Dadaxon Nuriy, Yoqubjon Xoʻjamberdiyev kabilarning nomlari bilan bogʻliq. Ocherk tanlangan mavzu va yoʻnalishiga koʻra, yoʻl ocherklari, muammoli ocherklar, portret ocherklar, sud ocherklari kabi koʻrinishlarga ega. Har qanday ocherkda ham yozuvchi hayotiy voqealarni real, rostgoʻylik bilan tasvirlab berishga masʼuldir. Keyingi yillarda ocherk janri ham mazmunan, ham shaklan bir oz chekinishga yuz tutdi. Uning oʻrnini esse janri koʻproq egallay boshladi (qarang Esse).

Ad:. Adabiy turlar va janrlar [3 jildli], 1-j. 1991; Qoʻshjonov M. Maʼno va mezon, T. 1974.

Yoʻldosh Solijonov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xoxlov elchiligi** - rus podshosi M.F.Romanov (1613—45) Buxoro xoni Imomqulixon huzuriga boyar Ivan Danilovich Xoxlov boshchiligida yuborgan diplomatik missiya (1620 —22). Imomqulixon tomonidan yuborilgan Odambiy rahbarligidagi elchilik (1619—20) ka javoban joʻnatilgan. I.D.Xoxlovga avvalo Buxoro xonini Rossiya bilan savdo va doʻstona aloqalar oʻrnatishga koʻndirish, Buxorodagi rus asirlarini ozod etish, Buxoro xonligining Turkiya, Eron, Gruziya, Xiva xonligi bilan aloqalari qanday ekanligi, Buxoroning harbiy qudrati haqida maxfiy maʼlumotlar toʻplash va boshqa vazifalar yuklatilgan. Elchilar Qozondan 1620-yil 21 iyunda Buxoro va Xiva elchilari Odambiy va Rahimqul hamrohligida yoʻlga chiqqanlar. Ular Astraxon — Kaspiy dengizi — Toʻpqaragʻan pristani — Urganch — Xiva — Xonqa — Qizilqum — Xayrobod — Buxoro yoʻnalishi bilan manzilga yetib kelishgan. Elchilarni Imomqulixon yaxshi kutib olgan. Saroydagi 23 rus askari ozod qilingan, qolgan asirlar esa turli sabablarga koʻra ozod etilmagan. I.D.Xoxlovning hisobotida xonlikning ichki va xalqaro ahvoli, Buxoro xonligidagi ijtimoiyiqtisodiy (soliqlar, shahar, qishloqlardagi ahvol), siyosiy vaziyat, shuningdek, etnografik xarakterdagi maʼlumotlar toʻplangan.

Ad.Axmedov B.A. Istorikogeograficheskaya literatura Sredney Azii XVI—XVIII vv. Pismennie pamyatniki, T. 1985; Gulyamov X.T. Iz istorii diplomaticheskix otnosheniy Rossii s Buxarskim xanstvom v XVIII v. T. 1992.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ochiq dengiz** (xalqaro huquqda) — hududiy suv chegaralaridan tashqarida boʻlgan, barcha davlatlar erkin foydalanadigan dengiz sah-ni. Ochiq dengizdan foydalanish xalqaro huquq rejimi Jeneva konvensiyasi (1958) va boshqa xalqaro huquq normalari bilan tartibga solinadi. Ochiq dengiz haqidagi konvensiya dengiz boʻyidagi va dengizga yaqin boʻlmagan barcha mamlakatlarga: kemalarning erkin suzish, suv osti kabeli va quvurlar oʻtkazish, dengiz ustidan uchish, shuningdek, baliq ovlash, okean osti re-lyefini oʻrganish va ilmiy tadqiqotlar olib borish huquqini beradi. Ochiq dengiz erkinligi mutlaq cheksiz emas. Boshqa mamlakatlarning qonuniy manfaatlari bilan hisoblashmay, undan turli maqsadlarda foydalanish man qilinadi (mas, yadro sinovlari jarayonida dengiz suvini radioaktiv moddalar bilan zaharlash, chiqindilar bilan bulgʻash va boshqalar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xotirot** — nomli tarixiy asar, muallifi XIX asr tarixchisi Mirsayid Muhiddin Fathobodiydir.

Tarixi
------

XIX asr Buxoro amirligi tarixiy jarayonlarini yoritishda „Xotirot" asarining alohida o‘rni bo‘lib, uning muallifi Mirsayid Muhiddin Fathobodiy ham mazkur davrda yashagan ziyoli va mansabdor kishilar toifasidan sanalgan. Muallif Buxoro amirligida kechgan tarixiy jarayonlarni o‘z ko‘rgan-kechirganlari asosida memuar janrida yozib qoldirgan. „Xotirot" XIX asrda fors-tojik tilida yozilgan asar va uning yagona qo‘lyozmasi O‘zR FA Sharqshunoslik instituti fondida 328-raqamda saqlanadi. Qoʻlyozma hajmi 30 varaqdan iborat. Qo‘lyozma yaxshi saqlangan, sharq qog‘oziga Buxoro nastaliq xatida qora siyohda ko‘chirilgan. Xattot ismi va asarning ko‘chirilgan yili qayd etilmagan. Asar anʼanaga ko‘ra bismilloh, hamdu sano, durudlardan so‘ng quyidagicha boshlangan: *"Ammo hamdu sanodan so‘ng, bu faqir va haqir banda boshdan oyoq kamchilikka bulangan Mir Sayid Muhiddin ibn Mirsayid Habibulloh Fathobodiy „Odamlarga aqllari miqdoriga ko‘ra gapiring" (mazmunidagi) hadisi sharif yuzasidan ushbu o‘ttiz fasl, o‘nta muqaddima va to‘qqizta xotimani o‘z ichiga olgan bir kitobni aslnasab, pokdomonlik va farosat sohibi bo‘lmish baʼzi toliblar uchun taʼlif qilishga kirishyapman". Keyingi satrlarda muallif ilm olish istagida yurgan talabalarga o‘zining tajribalariga suyanib, „Ey tolibi sodiq, bilgilki, dunyo va oxirat obodligi ilmdadur"*, deb nasihat qiladi. Mirsayid Muhiddin Fathobodiy o‘z asarida o‘zini raiszoda, maxdumzoda deb ataydi. Muallif otasi haqida maʼlumot berib, otasi Qozi Mulla Sirojiddin maxdumning qozilik mansabida ishlagani, uning Amir Muzaffar saltanatining komil, oliy, ishonchli kishilaridan ekanligi, martabasi baland bo‘lgani, amir bilan shaxsan tanish bo‘lishgani haqida yozgan. Mirsayid Muhiddin Fathobodiy Amir Muzaffarni maqtab, yaxshi sifatlar bilan eslaydi: *"Hazrat firdavs makon, amnu amon boisi, amirlar amiri, sohibi ixtiyor, ulamo va avom orasini ajratuvchi Nosiruddin — Muhammad sollallohu alayhi vasallam dinining yordamchisi Sayid Muzaffar Bahodir Sulton, ulamo va umaro, fuqaro va masokin va raiyya qoidasini shunday tutganki, qizil tillo kabi merosiy bir shoh edi"*. „Xotirot"da Amir Muzaffarning hukmronlik davri tavsiflangan alohida bo‘lim „Janobi oliyning qonun-qoidalari bayonida" deb nomlangan.
Mirsayid Muhiddin Fathobodiy qalamiga mansub yagona nusxadagi „Xotirot" asari Oʻzbekiston tarixining muhim davrlaridan biri XIX asrning ikkinchi yarmida Buxoroning ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va madaniy hayotidagi jiddiy o‘zgarishlar, Amir Muzaffar hukmronlik qilgan davrda Buxoro amirligida turmush tarzi, Buxoro amirligida kechgan tarixiy jarayonlarni yoritishda hamda baʼzi masalalarning yechimini topishda ajralib turadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Ziyayeva D*. Oʻzbekiston tarixiga oid manba va tadqiqotlar (XIX—XX asr boshlari) monografiya*. Toshkent: Nurafshon business, 2020 — 456 bet.
2. ↑  Masʼul muharrir Habibullayev N.N*. Oʻzbekiston tarixi (xrestomatiya) 3-jild*. Toshkent: Fan va texnologiya, 2014 — 380 bet.
**Baliq oʻstirish** - hovuz va boshqa suv havzalarida baliqlarga ozuqa berib boqish. Zogʻora baliq, xonbaliq, oʻtxoʻr baliq, sudak, ilonbaliq va b. baliqlarni boqish tartibi ishlab chiqilgan. Issiqsevar baliqlar (zogʻora baliq, tovonbaliq, leshch, amur va b.) boqiladigan hovuzlar oʻtloqi va botqoqli hududlarda barpo etilib, ularga daryo, kanal, kollektorlardan hamda koʻllardan suv olinadi. Salqinsevar baliqlar (xonbaliq, sulaymonbaliq va oqbaliq) boqiladigan hovuzlar organik moddalar kam boʻlgan hududlarda qurilib, ularga buloq va ariqdan suv olinadi. Baliq oʻstirish hovuziga begona baliqlar kirmasligi va hovuz ichidagi baliqlar chiqmasligi uchun suv kiradigan va chiqadigan joyiga maxsus panjara qoʻyiladi. Baliq oʻstirish hovuzi kelajakda undan boshqa maqsadda foydalanishni hisobga olib, kichik daryo qirgʻoqlariga quriladi. Baliq oʻstirish hovuzini uzoq muddat yaxshi saqlash maqsadida, uning meliorativ holatini yaxshilovchi tadbirlar amalga oshiriladi. Bu tadbirlar hovuzdan tashqarida va hovuzda oʻtkaziladi. Birinchisiga suv yigʻiladigan maydoncha qiyaligini zinapoyalarga boʻlish, hovuzga tushadigan suvni tozalash va uni kislorod bilan boyitish, toshqin suvlarni gʻamlash, hovuz ichini loyqa bosishdan saqlash ishlari kiradi. Hovuzni vaqt-vaqti bilan quritib, zarur suv-havo tartiboti yaratish, qamish, qoʻgʻa, lux kabi oʻtlar bosishining oldini olish, hovuzda torf qatlamlari hosil boʻlishiga yoʻl qoʻymaslik, hovuz tubini loyqa va b. choʻkindilardan tozalash ishlari ikkinchi guruhdagi tadbirlardir. Baliq oʻstirishda kunjara, arpa, bugʻdoy va javdar kepagi, baliq uni, goʻsht uni va hokazo ishlatiladi. Baliq ovqati maxsus stolchada beriladi (stolcha suvga 0,5 — 0,75 m botirib qoʻyiladi) yoki hovuz tubiga qurilgan maxsus ovqat maydonchasiga solinadi. Baliq oʻstirishda suvning harorati ham hisobga olinadi. Masalan, zogʻora baliq suvning harorati 20 — 26, xonbaliq 15 — 18 boʻlganda yaxshi ovqatlanadi. Baliq oʻstirishda hovuzning meliorativ holati yaxshilanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Baliq oʻstirish" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
***Madame Bovary*** (/ˈboʊvəri/; dastlab ***Madame Bovary: Provincial Manners*** (fransuzcha: *Madame Bovary: Mœurs de province* nomi ostida chop etilgan) — fransuz yozuvchisi Gustave Flaubert qalamiga mansub 1856-yilda chop etilgan roman.

Bu roman ilk marotaba 1856-yil 1-oktabrdan 15-dekabrgacha boʻlgan muddatda *Revue de Paris*da chop etilganida, davlat prokurorlari romanni behayolikda ayblashdi. 1857-yil yanvar oyida boʻlib oʻtgan sud jarayoni bu voqeani sharmandali tarzda yakunladi. 1857-yil 7-fevralda Flaubertning oqlanishidan soʻng, *Madame Bovary* 1857-yil aprel oyida ikki jildda chop etildi hamda shu vaqtdan buyon bestseller asarga aylandi. Adabiy realizmning asosli asari hisoblangan roman, endilikda Flaubertning durdonasi va tarixdagi eng nufuzli adabiy asarlardan biri sanaladi. Ingliz tanqidchisi James Wood, shunday yozadi: „Yaxshi yoki yomon boʻlsin, Flaubert aksariyat oʻquvchilar zamonaviy realistik hikoyalar deb biladigan narsalarni yaratdi va uning taʼsiri juda ahamiyatli boʻlgan".

Manbalar
--------

1. ↑  „Madame Bovary". *Dictionary.com Unabridged*.  Random House.
2. ↑  Wood, James. *How Fiction Works*.New York: Picador. 2008. 39.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Madame Bovary*** haqida turkum mavjud |

* Original matn (Project Gutenberg) (ingl.)
* *Madame Bovary asari ingliz tilida* (ingl.)
**"Vyetnam farishtalari"** (inglizcha:  — 1970 -yilda rejissyor Jeks Starret tomonidan suratga tushurilgan. Bu jangavor filmda Uilyam Smit va Adam Roark bosh rollarni ijro etgan. Bu filmni rejissyor Sirio Santyago tomonidan 1989-yilda suratga olingan "*Nam farishtalari* "filmi bilan adashtirmaslik kerak, garchi ikkala film ham nomi va syujeti jihatidan oʻxshash bo`lsa ham.

Bu film "*Yo'qotganlar* "nomi ostida ham chiqdi.

"Yaxshiroq farishtalar bo`lmaydi" - hamma davrlarning 40 ta eng yaxshi bayker filmlaridan biridir  .

Syujet
------

Vetnam urushi vaqtlarida Markaziy razvedka boshqarmasi xodimi qo'lga olingan. U Vetnamga tutash hududdagi qamoqxonada saqlanayotgani uchun u yerga muntazam qo'shinlarni yuborishning iloji yo'q edi. Ushbu o`zgacha ahamiyatga ega bo'lgan missiya uchun AQSh armiyasi *Iblisning himoyachilari* to'dasidan bir guruh baykerlarni jalb qiladi. Buning uchun "advokatlarga" o'zgartirilgan mototsikllar kerak bo`ladi, ular qurol yaroqlar va himoya nimchalari bilan ta'minlangan, shundan so'ng ularning to'rttasi Vetkong qo'shinlari orqasida o'rmonga ketishadi.

Mahbus saqlanayotgan Vetkong lageriga hujum qilinganda, baykerlar dushmanni jiddiy mag'lub etishga muvaffaq bo'lishadi, ammo kuchlar teng emas va barcha bosqinchilar taslim bo'lishga majbur bo'lishadi. Ular Markaziy razvedka boshqarmasi agenti bilan bir xonaga joylashtiriladi. Muntazam qo'shinning ularni qutqarishga imkoniyati yo'q. Ammo baykerlar ayyorlik va zukkolik ko'rsatishadi. Ular qo'lga olingan Markaziy razvedka boshqarmasi agenti bilan birga qochishga muvaffaq bo'lishadi. Qochqinlarni ta’qib qilish boshlanadi. Vazifani bajarish mumkin bo`ladi, lekin u paytda barcha velosipedchilar o'lishadi.

* Uilyam Smit - *Link Tomas*
* Berni Xemilton - *Kapitan Jekson*
* Adam Roark *Dyuk*
* Xyuston Savaj - *iflos Denni*
* Evgeniy Kornelius - *Tezlik*
* Pol Koslo - *Limpy*
* Jon Garvud - *serjant Uinston*
* Ana Korita - *Kim Sue*
* Lillian Margarejo - *Suriya*
* Paraluman - *Mama-san*

Izohlar
-------

1. ↑  *Seate, Mike.* Two Wheels On Two Reels. A History of Biker Movies. — North Conway, New Hampshire: Whitehorse Press, 2000. — P. 104. — ISBN 1-884313-25-6

Manbalar
--------

* *Vetnam farishtalari* IMDbda

* *Howard Thompson.*  (en).  The New York Times (6-avgust 1970-yil). Qaraldi: 4-oktabr 2018-yil.



* *Dennis Schwartz.*  (en).  Ozus' World Movie Reviews (29-iyul 2015-yil). 15-dekabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-oktabr 2018-yil.
**Yoʻsinlar**-Yoʻsinlarning yer yuzida 2500 ga yaqin turi uchraydi. Ular asosan sernam tuproqlarda oʻsishga moslashgan. Yoʻsinlar barg va poyali oʻsimliklar boʻlib, ularda ildiz boʻlmaydi. Ildiz vazifasini esa rizoidlar bajaradi. Koʻpayishi jinsiy va jinssiz boʻgʻinlarning gallanishi bilan boradi. Lekin ularning hayotida jinsiy boʻgʻin ustunlik qiladi.

Tuzilishi.
----------

Yoʻsinlar yuksak oʻsimliklarning eng qadimiy va juda sodda vakillari boʻlib, ularning boʻyi 4-5 mm dan 40 sm gacha yetadi. Ayrimlarining tanasi xuddi suvoʻtlarining bargsimon tallomdan iborat. Koʻpchilik yoʻsinlarning tanasi poya va barglarga boʻlingan, lekin ularning ildizi boʻlmaydi, tuproqqa mahsus oʻsimtalar (rizoidlar) orqali birikib turadi. Ildizi va oʻtkazuvchi sistemalari yoʻqligi bilan yoʻsinlar boshqa yuksak oʻsimliklardan farq qiladi va tarqqiyot boʻyicha ulardan keyin turadi.

Koʻpayishi.
-----------

Yoʻsinlar sporalar bilan koʻpayadi. Ularning jinsiy aʼzolari koʻp hujayrali boʻlib erkakalik jinsiy aʼzosi „anteridiy", urgʻochlik jinsiy aʼzosi „arxegoniy" deb ataladi.Yoʻsinlarning urugʻlanishi suvda harakatchan spermatazoitlar orqali amalga oshadi.

Turlari.
--------

Poyabargli yoʻsinlar tabiatda juda keng tarqalgan boʻlib baʼzan tundrada, botqoqliklar va zax yerlarda yer yuzini butunlay qoplab oladi. Poyabargi yoʻsinlar 13000 ga yaqin turni oʻz ichiga oladi. Bunga misol qilib Oʻrta Osiyo tekisliklarida keng tarqalgan Funariya yoʻsinini olish mumkin.

== Manbalar ==

1. ↑  kenjayev, Aziz*. yo'sinlar bo'limi*. "Yangi kitob" MCHJ — 784 bet. ISBN 978-9943-4554-6-7.
**„Yo" harfining yodgorligi** — Ulyanovskdagi yodgorlik. 2005-yil 4-sentabrda ochilgan va oʻsha yilning 3-noyabrida zamonaviy yodgorlik oʻrnatilgan.

Yodgorlikning yaratilish tarixi
-------------------------------

2001-yilda shahar „Yo" harfi yodgorligining eng yaxshi loyihasi uchun tanlovni eʼlon qildi va uni xat ishlatilishining 205-yilligi sharafiga oʻrnatishni kutdi. Tanlov gʻolibi yodgorlikni oʻrnatish tashabbuskorlaridan biri boʻldi — [manba koʻrsatilmagan 801 kun] — Ulyanovsk rassomi Aleksandr Zinin.

Uning loyihasi 1797-yilda „Aonida" almanaxidagi 176-sahifada „koʻz yoshlari" soʻzida bosilgan yo harfining kattalashtirilgan nusxasi sifatida granit stel edi [manba koʻrsatilmagan 801 kun]. Yodgorlikning ochilishi Simbirskda „Aonida" almanaxining nashriyoti N. M. Karamzin haykali oʻrnatilganining 160 yilligiga bagʻishlandi.

Yodgorlik 2005-yil 4-sentabrda V. I. Lenin nomidagi Ulyanovsk viloyat ilmiy kutubxonasi yaqinidagi „yangi toj" bulvarida ochilgan. Belgilangan vaqtga kelib, rassom buyurtma qilingan qizil granitni olmadi, marosim xizmatlari kompaniyasida qora granitning vaqtinchalik yodgorligini buyurtma qilish kerak edi.

2005-yil 3-noyabrda yodgorlik asl rejaga muvofiq qurilgan va oʻz oʻrnini egallagan. Uchburchak prizma „harbiy yodgorlik kompaniyasi"ning Ulyanovsk filiali tomonidan ishlab chiqarilgan. Yodgorlikning balandligi 2,05 metr. Massa-uch tonnadan ortiq.

Sanʼatdagi yodgorlik
--------------------

"Yo" harfi yodgorligi Ulyanovsk haqidagi „multi-Russia" multfilmlari va „karusel" telekanalining „bobosi-Oʻlkashunosiga tashrif buyurish" bolalar dasturida eslatib oʻtilgan.

Manbalar
--------

1. ↑   (ru).  Лента.Ру (7-iyun 2001-yil). 4-dekabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-aprel 2020-yil.
2. ↑  *Аониды, или Собрание разных, новых стихотворений*. М.: Университетская типография, у Ридигера и Клаудия, 1797 — 176 bet.
3. ↑  *Михаил Чернов.*  (ru).  НТВ (13-dekabr 2009-yil). 24-noyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-aprel 2020-yil.
4. 1 2   (ru). *Телеканал «Карусель»*. 27-noyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-aprel 2020-yil.
**Glen Kanyon koʻprigi** (inglizcha: ) Kolorado daryosi boʻylab koʻprik boʻlib Glen-Kanyon gʻorlari va Pauell suv omborida, Peydj shahri yaqinida (Arizona, AQSh) joylashgan.

Dizayni
-------

Glen Kanyon koʻprigi — arch turi, bitta poʻlat kamardan iborat. Koʻprikning umumiy uzunligi — 387 m, kemerli oraliq uzunligi — 313 m. Koʻprikning kengligi 11,6 m, shu jumladan ikkita piyoda yoʻli 1,2 m. Daryo ustidagi koʻprikning balandligi — 213 m. Koʻprikning yuzasi qalinligi 15 boʻlgan temir- beton plitadir. Koʻprik konstruktsiyasida 3920 tonna mustahkamlovchi poʻlat mavjud.

Qurilishi tugallangach (1959 yilda) bu koʻprik dunyodagi eng baland ark koʻprigi, shuningdek, Qoʻshma Shtatlardagi ikkinchi eng uzun koʻprik edi.

Tarixi
------

Loyihalash bosqichida, shuningdek, qurilishning dastlabki bosqichida koʻprik *Kolorado daryosi koʻprigi* deb atalgan, ammo 1959-yilda u *Glen Kanyon koʻprigi* oʻzgartirilgan, chunki bu nom koʻprikning geografik joylashuvini aniqroq aks ettirgan. Kolorado daryosida Glen Kanyon toʻgʻonini qurish toʻgʻrisidagi qaror 1956-yil aprel oyida AQSh Kongressi tomonidan maʼqullangan. To‘g‘on yonidan avtomobil ko‘prigi qurish rejalashtirilgan edi. Bundan tashqari, janubdan (Arizona shtatining Flagstaff shahridan) va shimoldan (Yuta shtatining Kanab shahridan) bu koʻprik va toʻgʻonga yoʻllar qurilishi kerak edi. 1956-yil 18-dekabr AQSh melioratsiya byurosi (AQSh Melioratsiya byurosi) koʻprik qurilishi uchun tender eʼlon qildi va 1957-yil 1-yanvarda *Piter Kievit Sons* va *Judson Pacific Murphy Co* bilan shartnoma tuzildi. Keyinchalik *Kievit-Judson Merfi* qoʻshma korxonasini tashkil etgan. Glen kanyon koʻprigi qurilishi 1957-yil 14-fevralda boshlangan

Koʻprik qismlari *Judson Pacific Murphy Co.da* ishlab chiqarilgan. Shundan soʻng, qismlar bir-biriga ulangan va agar kerak boʻlsa, sozlash amalga oshirilgan. Keyin ular yana ajratilib, koʻprik qurilish maydonchasiga olib borildi. Bundan tashqari, kanyonning bir tomonidan boshqasiga oʻtish imkoniyati uchun temir arqonlar bilan mustahkamlangan vaqtinchalik osma piyodalar koʻprigi qurildi.Qurilish jarayonida kanyonning gʻarbiy devori koʻprikni ushlab turish uchun yetarlicha mustahkam emasligi aniqlandi. Bu muammoni hal qilish uchun taxminan 10 000 kub metr tosh va boʻshatilgan hajmdagi betonni olib tashlash kerak edi. Gʻarbiy va sharqiy qirgʻoqlardan qurilgan koʻprik qismlarini ulash 1957-yil 14-avgustda amalga oshirildi. Glen Kanyon koʻprigi 1959-yil 20-fevralda, qurilish boshlanganidan ikki yil oʻtib ochilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2   (en) (HTML).  U.S. Bureau of Reclamation — www.usbr.gov. 4-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-iyul 2013-yil.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9   (en) (HTML).  www.lake-powell-country.com. 4-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-iyul 2013-yil.
**KIDDUSHIN** — yahudiylikdagi oila qurish marosimining ilk bosiqichi. Talmud davrida shakllangan anʼana bo‘lib, hozirga qadar saqlanib qolgan. Umuman olganda mavjud qoidaga ko‘ra, nikoh marosimi ikki bosqichda kiddushin hamda nissuin amalga oshiriladi. Talmud qoidalariga asosan Kiddushin uch yo‘l orqali amalga oshiriladi: kesef (pul), shtar (shartnoma) va bia (bir uyda yashash). Kesefga ko‘ra, er ikki guvoh shohidligida uylanmoqchi bo‘lgan ayoliga pul yoki uning ekvivalenti (bugungi kunda bu oddiy, tekis uzuk) ni takdim etadi. Pul yoki uzukni berish orqali er kishi ushbu ayolni nikohiga olmoqlikni, ayol bu narsalarni qabul qilish bilan shu kishiga turmushga chiqishligini bildiradi. Ikkinchi shtar (shartnoma)ga ko‘ra, er kishi ikki guvoh hozirligida ayol kishiga ikki tarafning ismlari hamda „Ushbu shartnoma orqali Muso va Isroil amriga muvofiq sen menga bagʻishlanasan" kabi maʼlumotlar keltirlgan hujjatni taqdim etadi. Ayol kishi hujjatni qabul qilishi orqali, roziligini izhor qiladi. Uchinchi holatda esa, erkak ikki guvoh shohidligida ayolga: „Sen men bilan bir uyda yashash orqali Muso va Isroil amriga muvofiq bag‘ishlanasan" iborasini aytib, alohida uyga olib chiqib ketadi. Huquqiy nuqtai nazardan ushbu kiddushin turi qonuniy hisoblansada, biroq, yahudiy dini ulamolari bundan qaytaradilar, hattoki, jazo ham belgilanishi mumkin. Bugungi kunda, faqatgina, birinchi kesef turi amalda ekanini qayd etish lozim.

Adabiyotlar
-----------

* Najmiddinov J. Karimov J. Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480 bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.

Manbalar
--------

1. ↑  Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 251. sfn error: no target: CITEREFNajmiddinov,\_Karimov,\_Turdiyeva2017 (help)
**Rakesh Mohan** 1948-yil 14-yanvar Sitapur, Hindistonda tug'ilgan. Hindistonlik iqtisodchi, 2012-2015-yillarda Xalqaro valyuta jamgʻarmasi Ijroiya kengashi aʼzosi, 2001-2002 yillarda Hindiston hukumatining iqtisodiy masalalar boʻyicha bosh maslahatchisi boʻldi.

Biografiya
----------

Rakesh 1948-yil 14-yanvarda Hindistonning Uttar-Pradesh shtatining Sitapur shahrida Ratish va Satya (Bansal) Moxan  oilasida tug‘ilgan. Mayo kollejini tamomlagan.

1969-yilda London Imperial kolleji, London universitetida elektrotexnika boʻyicha bakalavr va 1971-yilda Yel universitetida iqtisodiyot boʻyicha bakalavr darajasini oldi. U 1974-yilda iqtisod boʻyicha magistr, 1977-yilda Prinston universitetida iqtisod fanlari nomzodi ilmiy darajasiga ega .

Bosh vazir huzuridagi Iqtisodiy maslahat kengashi aʼzosi, Hindiston telekommunikatsiyalarni tartibga solish organi aʼzosi, Hindiston Milliy xavfsizlik kengashi aʼzosi, yirik portlar tariflar boshqarmasi aʼzosi, Hindiston qimmatli qogʻozlar va birjalar kengashi aʼzosi. U, shuningdek, Iqtisodiy oʻsish instituti, Davlat moliyasi va siyosati milliy instituti Boshqaruvchilar kengashi aʼzosi boʻlgan; Amaliy iqtisodiy tadqiqotlar milliy kengashi; Madras iqtisodiyot maktabi; Shahar iqtisodiyoti milliy instituti; Xalqaro iqtisodiy munosabatlar boʻyicha Hindiston tadqiqotlari kengashi; Siyosiy tadqiqotlar markazi; Indira Gandi taraqqiyot tadqiqot institutida baʼzi lavozimlarda ishlagan.

Oila
----

Rakesh Mohan 1983-yil 14 oktyabrda Rasika Xannaga turmushga chiqdi va Tarini Moxan va Rasesh Moxan ikki farzandi bor.

Havolalar
---------

1. ↑   [prabook.com/web/person-view.html?profileId=304759 *Rakesh Mohan*]. prabook.com/web/person-view.html?profileId=304759.
2. ↑   *Profile Rakesh Mohan*. .
**Pashtu tili**, afgʻon tili, pashtu — eroniy tillarning sharqiy guruhiga mansub tillardan biri; Afgʻonistondagi ikki rasmiy tildan (dariy tili bilan birga) biri. Afgʻonistonning Qandahor, Jalolobod, Gʻazna, Xost, Farax viloyatlari va Kobul shahrida, Pokistonning Vaziriston, Balujiston va boshqa hududlarida, Peshovar shahrida tarqalgan. Soʻzlashuvchilarning umumiy soni 25 mln. kishidan ortiq boʻlib, ularning uchdan ikki qismi Pokistonda yashaydi. Koʻp sonli hududiy va qabilaviy lahjalar asosan 2 guruhni tashkil etadi: sharqiy yoki peshovar-jalolobod lahjasi va gʻarbiy yoki qandahor lahjasi; shuningdek, janubiy lahja ham (Afgʻonistonning Paktiya viloyati) farqlanadi. Pashtu tilida undoshlar 30 ta; boshqa eroniy tillardan farqlanuvchi undosh tovushlarga ega; urgʻu dinamik xususiyatli, urgʻularning oʻzgaruvchanligiga qarab soʻzlarning maʼnolari farqlanadi; grammatik qurilishi uchun otlarning flektivligi kuchlidir.

Adabiy pashtu tili 2 lahjali asosga ega boʻlib, Afgʻonistonda oʻziga nisbatan qadimiyroq va boyroq yozma anʼanalarga ega boʻlgan dariy tili bilan yonma-yon qoʻllanish sharoitida rivojlanmoqda. Adabiy pashtu tili avval nisbatan kam meʼyorlangan va rasmiy hujjatlar doirasida, ijtimoiy-siyosiy amaliyotda kam qoʻllangan, lekin uning qoʻllanish doirasi tobora kengayib bormoqda: tilni meʼyorlashtirish choralari koʻrilmoqda, izohli va ikki tilli lugʻatlar, soʻz va grammatik shakllarni meʼyoriy qoʻllashga doir maxsus ishlar chop etilmoqda, terminologiya shakllantirilmoqda va boshqalar. Pashtu tili arab-fors yozuvidan unga pashtu tiliga xos boʻlgan tovushlarni ifodalovchi harflarni qoʻshish yoʻli bilan foydalanadi. Dastlabki yozma manbalari XVI asrga taalluqli.

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** v
* t
* e
 |
Merkuriy Marsdan ko'rinib turganidek Quyosh oldidan o'tadi (2014-yil 3-iyun)

Tarif
-----

**Sizigiya** (*yunoncha: sos-oῠgos , "konjugatsiya, bog'lanish"*) Quyosh tizimidagi uchta yoki undan ortiq astronomik jismlarning bir to'g'ri chiziq bo'ylab tekislanishi.

Bu atama odatda astronomik kontekstda qo'llaniladi. Bu atama ko'pincha yangi oy yoki to'lin oy davrida Quyosh , Yer va Oyning pozitsiyalariga ishora qilish uchun ishlatiladi. *Syzygy* - Oyning uzunligi Quyosh uzunligiga to'g'ri kelganda (bu holda yangi oy kuzatiladi) yoki Quyosh uzunligidan 180 ° ga farq qiladigan (bu holda to'lin oy kuzatiladi) holati. Quyosh va oy tutilishi sizigiya davrida sodir bo'ladi. Ayniqsa, katta toshqinlar sizigiya bilan bog'liq, chunki bu holda oy va quyosh to'lqinlari fazada qo'shiladi (aksincha, kvadraturalar momentlarida). Oy va Quyoshning uzunliklari 90 ° ga farq qilganda, to'lqinlarning amplitudasi minimal bo'ladi, chunki oyning to'lqini quyosh to'lqiniga qo'shiladi va aksincha).

Bu so'z oyning ikki fazasi bilan chambarchas bog'liq bo'lsa-da, shuni ta'kidlash kerakki, quyosh tizimidagi har qanday uchta samoviy jismning (yoki markaziy jism atrofidagi orbitalarda joylashgan boshqa ob'ektlar tizimida) tekislanishi sizigiyadir. Qator mukammal bir tekis bo'lishi shart emas: tizimdagi har qanday uchta jism uchun orbital tekisliklarning kamdan-kam uchraydigan tasodiflari tufayli, sizigiyadagi ob'ektlar deyarli hech qachon bir xil chiziqda yotmaydi.

Masalan, shunday holatlardan biri *1894-yil 21-martda, GMT bilan soat 23:00* atrofida, Merkuriy Quyosh oldidan (Veneradan qaralganda) oʻtganda, bu ikki sayyora (Merkuriy va Venera) bir vaqtning oʻzida Quyoshning oldidan oʻtganida yuz berdi. Quyosh, Saturn tomonidan ko'rilganidek. 2014-yil iyun oyida Curiosity roveri Quyosh oldidan oʻtayotgan Merkuriyni suratga oldi va Yerdan boshqa samoviy jismdan sayyoralar oʻtishini kuzatgan birinchi ob’ektga aylandi.

Bu so'z ko'pincha sayyoralarning umumiy holatini tasvirlash uchun ishlatiladi. Masalan, 1982-yil 10 martda bo'lgani kabi barcha sayyoralar Quyoshning bir tomonida joylashganida, garchi ular to'g'ri chiziqda joylashgan bo'lishi shart emas. Biroq, sayyora konfiguratsiyasi chiziqdan ko'ra ko'proq tarqalishga o'xshardi va shuning uchun syzigiya bilan umuman aloqasi yo'q edi. Astronomlar bu hodisani alohida narsa deb hisoblamaydilar. Kitt Peak Milliy Observatoriyasi maʼlumotlariga koʻra, navbatdagi yirik sizigiya 2161-yil 19-mayda, sakkizta sayyora (Plutondan tashqari) osmonda bir-biridan 69° masofada joylashganida kutilmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑   Syzygy - AccessScience from McGraw-Hill Education. accessscience.com.
2. ↑   Mercury Passes in Front of the Sun, as Seen From Mars. www.jpl.nasa.gov.
3. ↑   Ideas & Trends in Summary; It's All Right To Come Out Now, The New York Times
**Yumaloqtepa** — qadimgi Chag'oniy qal’asi xarobalari. Bolaliktepa bilan qoʻshni qalʼa, oʻrta asr Termiz dan 13 km shimolda joylashgan.
Yumaloqtepa 52-54x26x10 sm oʻlchamdagi xom gʻishtdan qurilgan boʻlib, balandligi 1 m ga yaqin  paxsa bloklardan baʼzi devorlari qurilgan, L shaklidagi kuluarning gʻarbidagi yashirin kameraning devorlari astarlangan.Katta plitalar bilan tekis (43x43x4,5 sm) kuygan gʻisht oʻrnatilgan. Bu yirik (taxminan 30x30 m) binoning konturlari saqlanib qolmagan, u janubiy va gʻarbiy tomondan butunlay vayron qilingan, lekin uning umumiy kompozitsion va rejali tuzilishini ancha aniq koʻrish mumkin.

Tadqiqotchi bu yerda poydevor sifatida ikkita gumbazli xonaga asoslangan va qal’aning boshqa xonalari ustida joylashgan katta yuqori xonani taxmin qiladi. Buni kuluarning keng shimoliy shoxining janubi-gʻarbiy burchagida saqlanib qolgan zinapoyalar qoldiqlari tasdiqlaydi.Bu tonozli xonalarning balandligiga mos keladigan darajaga olib keldi va ular yonida joylashgan.Qisqa muddatli Baloliktepadan farqli oʻlaroq, Yumaloqtepada hatto XVI asrgacha aholi yashagan. Ming yillik umri davomida qadimiy qal’a koʻp marta qayta qurilib, oʻzining taʼsirchan koʻrinishini va ichki meʼmorchiligining ajoyib qulayligini tobora yoʻqotdi, bu esa tadqiqotchilarning ishini osonlashtirmadi.

Manbalar
--------

* S.G. Xmelniskiy, Kushonlar va arablar oʻrtasida. V-VIII asrlar Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi. — Berlin-Riga: GAMAJUN, 2000. — 288 r.


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** v
* t
* e
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. 1 2  Xmelnitskiy 2000, s. 79. sfn error: no target: CITEREFXmelnitskiy2000 (help)
2. 1 2  Xmelnitskiy 2000, s. 80. sfn error: no target: CITEREFXmelnitskiy2000 (help)