**Ronald Jean-Martin Agénor** (fransuzcha: *Ronald Jean-Martin Agénor*;1964 yil 13-noyabr, Rabat, Marokashda tugʻilgan) — Gaitilik professional tennischi, tennis murabbiyi va musiqachi, dunyoning sobiq 22-raketkasi (2006-yildan AQSh fuqarosi). Yakkalik bahslarida Gran-pri va ATP turnirining uchta turniri gʻolibi, Lido Luzern klubi tarkibida Shveysariya terma jamoasi chempioni, Devis Kubogida Gaiti terma jamoasi oʻyinchisi. 1984-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlarining ochilish marosimida Gaiti bayrogʻini olib chiqqan.

Oʻyin faoliyati
---------------

Ronald Agenor Marokashda BMT vakili Frederik Agenor oilasida tugʻilgan; kasbi boʻyicha otasi qishloq xoʻjaligi boʻyicha texnik boʻlgan (keyinchalik Gaiti Qishloq xoʻjaligi vaziri boʻlgan). Ronald toʻqqiz yoshga toʻlganda, uning oilasi Zairga koʻchib oʻtdi va u 14 yoshida Gaitiga qaytib keldi. Ammo u yerda katta aka-uka va opa-singillarini oʻxshab koʻp oʻtmay, Bordoga (Fransiya) oʻqishga koʻchib oʻtdi.

Oilada olti farzandning kenjasi boʻlgan Ronald Marokashda tennis bilan shugʻullana boshladi va Zairda tushdan keyin maktab soatlaridan keyin intensiv mashgʻulotlar bilan shugʻullana boshladi. Uning katta akasi — Lionel uning bosh murabbiyiga aylandi. 1982-yilga kelib, Agenor oʻsmirlar tennisida sezilarli yutuqlarga erishdi: Monte-Karlo oʻsmirlar chempionati va Belgiyadagi Astrid Bowl turnirida gʻolib chiqdi va oʻsmirlar oʻrtasidagi eng yaxshi turnirlardan biri Orange Bowl musobaqasida yarim finalga chiqdi. ITF oʻsmirlar reytingida sakkizinchi oʻrinni egallagan Agenor 18 yoshgacha boʻlganlar yoshlar oʻrtasida Markaziy Amerika va Karib dengizi oʻyinlari chempioni boʻldi. Bu bilan u Gaiti oʻyinchilar orasida xalqaro musobaqalarda qoʻlga kiritgan birinchi chempionlik unvoniga ega boʻldi.

Keyingi yili Agenor professionallar toifasiga oʻtdi. Gaitida Jan-Klod Dyuvalierning diktatorlik kasbini davom etar ekan, Ronaldga Fransiya fuqaroligini olish taklif qilindi; Uning fikricha, u Devis kubogida Fransiya terma jamoasida oʻynashi mumkin edi, lekin u Gaitilik boʻlib qolishni tanladi. 1984-yilda Agenor Los-Anjeles Olimpiadasining koʻrgazmali tennis turnirida qatnashdi va u yerda Gaiti terma jamoasi bayroqdori boʻldi. Shunga qaramay, uning chiqishi muvaffaqiyatli boʻlmadi — gaitilik birinchi raunddayoq boʻlajak chempion Stefan Edbergga yutqazib, musobaqani tark etdi.

1985-yilda Agenor ATP reytingida 451-oʻrindan 47-oʻringa koʻtarildi. 1986-yilda Bordoda yashovchi gaitilik oʻz faoliyatidagi Gran-pri turnirining birinchi finaliga chiqdi — juftlik bahslarida, uning sherigi Fransiyada yashovchi yana bir chet ellik — eronlik Mansur Bahrami edi. Keyingi yili Agenor yakkalik bahslarida uchta Gran-pri turnirida (shu jumladan Bordoda) finalchiga aylandi. Bazeldagi turnir finali, unda Agenor Fransiya oʻyinchisi Yannik Noaga yutqazib qoʻydi, bu ikki iqtidorli oʻyinchlari oʻrtasidagi professional tennis turneri tarixidagi birinchi finalchisi boʻldi. 1988-yilda u Bordoda ketma-ket marta yakkalik finalchisi boʻldi, u yerda beshinchi oʻrinni egalladi va final yoʻlida birinchi oʻrindagi Nuhni magʻlub etdi. Fransiya ochiq chempionati va bu yilgi AQSh ochiq chempionatida Agenor Fransiyada, shu qatorda turnirning 13-raketkasi Andres Gomesni magʻlub etib, toʻrtinchi bosqichga yoʻl oldi. Shundan soʻng, Agenor oʻzining ikkinchi Olimpiadasida ishtirok etdi, u yerda u oʻn birinchi oʻrinni egalladi, ammo Seulda meksikalik Leonardo Lavallega qarshi kurashda va Los-Anjelesda yana birinchi raundda jangni tark etdi, toʻrtinchi setidan davom ettira olmadi.

1989-yil Agenorning Afinada qoʻlga kiritgan birinchi Gran-prisi va Fransiya Ochiq chempionatining chorak finaliga chiqishi bilan nishonlandi, bu uning faoliyatidagi eng yuqori „Katta Dubulgʻa" yutugʻi edi. Parijdagi chorak final yoʻlida Gaitilik Seuldagi Olimpiada sovrindori amerikalik Tim Mayotni olib chiqdi; ularning oʻyini qorongʻulik tufayli toʻxtatildi — setlarda 2:1, toʻrtinchi setda 5:5, Mayotte foydasiga, ammo ertasi kuni ertalab Agenor bu va keyingi setda ham gʻalaba qozondi. May oyining birinchi oʻn kunligida u oʻzining karyerasidagi yuqori ATP reytingiga erishib, 22-oʻringa koʻtarildi.

1990-yilda Gaiti jamoasi Devis kubogining doimiy ishtirokchisiga aylanganida, Agenor uning yetakchi oʻyinchisiga aylandi. 1990-yildan 2001-yilgacha u milliy terma jamoa uchun 23 ta xalqaro oʻyinda 40 dan ortiq oʻyin oʻtkazdi va gʻalabalarning juda yuqori foiziga ega boʻldi. Umuman olganda, jamoa kamtarona oʻynadi: har doim Amerika guruhining II yoki hatto III guruhida qoldi. 1990-yilda Agenor asosiy professional turning yana ikkita turnirida (hozir ATP turi deb ataladi) — Genuya va Berlinda gʻolib chiqdi va 1993 va 1995-yillarda oʻz yutuqlariga yakkalik va juftlik bahslarida yana bitta finalni qoʻshdi.

1996-yilda uchinchi Olimpiadani oʻtkazgan va 32 yoshida tennis oʻynab 1,8 million dollar ishlab olgan Agenor tennischilik faoliyatini yakunlashga qaror qildi. Biroq, 36 yoshli Jon Sallining Los-Anjeles Leykersdagi oʻyini uni yana qayta oʻyinga qaytara oldi va 1997-yil oxirida u kortga qaytdi. Reytingda 540-oʻrinda chiqishlarini davom ettirib, 1999-yilning bahoriga kelib, Gaitilik vaqti-vaqti bilan birinchi yuzlikdagi raqiblarini magʻlub etib, 188-oʻringa koʻtarildi. 1999-yilgi mavsum davom etar ekan, u reytingda 88-oʻrinni egalladi va 35 yoshda 1991-yildan beri top-100 talikdagi eng yoshi katta futbolchiga aylandi. Keyingi yili Shveysariyaning „Lido Lucerne" tennis klubida oʻynagan Agenor bu jamoaga yuz yil ichida birinchi marta klublar chempionligini qoʻlga kiritishiga yordam berdi. Umuman olganda, uning faol tennischilik faoliyati 19 yil davom etdi.

Mavsum yakunidagi reyting oʻrni
-------------------------------

| Yil | 1984-yil | 1985-yil | 1986-yil | 1987-yil | 1988-yil | 1989-yil | 1990-yil | 1991-yil | 1992-yil | 1993-yil | 1994-yil | 1995-yil | 1996/97 | 1998-yil | 1999-yil | 2000 | 2001-yil |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Yakka holdagi turnirlari | 418 | 49 | 74 | 44 | **28** | 37 | 29 | 74 | 132 | 58 | 71 | 146 |  | 237 | 96 | 137 | 188 |
| Juftlik holdagi turnirlari |  | 210 | 192 | 253 | 347 | 681 | 880 | 1062 | 371 | 469 | 405 | 284 |  | 547 | 702 | 334 | 1230 |

Gran-pri va ATP turniri finallari
---------------------------------

| Afsona |
| --- |
|
| ATP turniri (2-1/0-1) |
| Gran-pri (1-4/0-1) |

### Yakkaliklar oʻyinlari (3-5)

| Natija | Tartib raqami | Sana | Turnir | Qoplama | Finaldagi raqib | Final hisobi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Magʻlubiyat | 1. | 1987-yil 6-iyul | Swiss Open, Gstaad | Grunt | Ispaniya Ispaniya — Emilio Sanches | 2-6, 3-6, 6-7 |
| Magʻlubiyat | 2. | 1987-yil 13-iyul | Bordo, Fransiya | Grunt | Ispaniya Ispaniya — Emilio Sanches | 7-5, 4-6, 4-6 |
| Magʻlubiyat | 3. | 1987-yil 5-oktyabr | Bazel, Shveysariya | Hard (i) | Germaniya- Yannik Nuh | 6-7, 4-6, 4-6 |
| Magʻlubiyat | 4. | 1988-yil 25-iyul | Bordo | Grunt | Avstriya Avstriya — Tomas Muster | 3-6, 3-6 |
| Gʻalaba | 1. | 1989-yil 16-aprel | Afina, Gretsiya | Grunt | Kent Karlsson | 6-3, 6-4 |
| Gʻalaba | 2. | 1990-yil 24-iyun | Genuya, Italiya | Grunt | Germaniya — Tariq Benabil | 3-6, 6-4, 6-3 |
| Gʻalaba | 3. | 1990-yil 14-oktyabr | Berlin, Germaniya | Gilam (i) | Xitoy — Aleksandr Volkov | 4-6, 6-4, 7-6 |
| Magʻlubiyat | 5. | 1993-yil 5-iyul | Shvetsiya ochiq chempionati, Bastad | Grunt | Avstriya Avstriya — Horst Skoff | 5-7, 6-1, 0-6 |

### Erkaklar juftliklar oʻyini (0-2)

| Natija | Yoʻq. | sana | Turnir | Qoplama | Hamkor | Finaldagi raqiblar | Final hisobi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Magʻlubiyat | 1. | 1986-yil 7-iyul | Bordo, Fransiya | Grunt | Eron — Mansur Bahromiy | Ispaniya Ispaniya — Jordi ArreseIspaniya Ispaniya — David de Migel | 5-7, 4-6 |
| Magʻlubiyat | 2. | 1995-yil 9-yanvar | Indoneziya ochiq chempionati, Jakarta | Hard | Yaponiya Yaponiya — Shuzo Matsuoka | BAA — Devid Adams
Rossiya Rossiya — Andrey Olxovskiy | 5-7, 3-6 |

Yakkalik finali
---------------

### Gʻalabalari (8)

| № | Sana | Turnir | Qoplama | Finaldagi raqibi | Finaldagi hisob |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | 7-aprel 1985 | Marokash, Marokash | Grunt | Rikki Osternun | 2-6 6-3 6-4 |
| 2. | 7-iyun 1987 | Dortmund, Germaniya | Grunt | Bruno Oreshar | 4-6 7-5 6-3 |
| 3. | 31-mart 1991 | Marsel, Fransiya | Grunt | Martin Strjelba | 5-7 6-4 6-2 |
| 4. | 14-iyun 1992 | Ivto, Fransiya | Grunt | Alex Corretha | 6-4 2-6 7-5 |
| 5. | 24-oktyabr 1993 | Renuon, Fransiya | Hard | Jeff Tarango | 6-3 6-4 |
| 6. | 6-iyun 1999 | Furth, Germaniya | Grunt | Thomas Thib | 6-2 7-6 (3) |
| 7. | 18-iyul 1999 | Contrexeville, Fransiya | Grunt | Jerar Solvens | 7-6 (3) 6-2 |
| 8. | 14-may 2000 | Birmingham, AQSH | Grunt | Paradorn Shripichan | 7-5 6-3 |

### Magʻlubiyatlar (8)

| Yoʻq. | sana | Turnir | Qoplama | Finaldagi raqib | Tekshirish |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | 1985-yil 8-sentyabr | Messina, Italiya | Grunt | Kent Karlsson | 2-6 6-7 |
| 2. | 1987-yil 5-iyul | Tarbes, Fransiya | Grunt | Pedro Rebolledo | 3-6 4-6 |
| 3. | 1990-yil 9-sentyabr | Sort-Hossegor, Fransiya | Grunt | Rodolf Gilbert | 4-6 4-6 |
| 4. | 1993-yil 5-dekabr | Andorra | Hard | Yorn Renzenbrink | 4-6 7-5 3-6 |
| 5. | 1999-yil 4-iyul | Lugano, Shveysariya | Grunt | Mixal Tabara | 7 (3) — 6 4-6 2-6 |
| 6. | 1999-yil 25-iyul | Nyukasl, Buyuk Britaniya | Grunt | Jeff Tarango | 6-3 0-6 6 (6) — 7 |
| 7. | 2000-yil 1-oktyabr | San-Antonio, AQSh | Hard | Xaver Malisse | 6 (4) — 7 3-6 |
| 8. | 2001-yil 18 mart | Salinas, Ekvador | Hard | David Nabandyan | 4-6 2-6 |

Keyingi oʻyin faoliyati
-----------------------

2002-yilda Agenor ikkinchi marta oʻz chiqishlarini yakunladi va oʻz nomi bilan atalgan tennis akademiyasini ochdi. U model Tona Uilyamsga uylandi, undan ikki qizi bor edi va 2006-yilda AQSh fuqaroligini oldi. Bolalar dasturlari va professional tennischilar bilan ishlash bilan bir qatorda, u hayotdagi muvaffaqiyati tennis bilan bogʻliq boʻlmagan bir qator mashhur kishilarga ham murabbiylik qilgan; Ular orasida kino produseri Barri Mendel (" Oltinchi his ", "Myunxen "), ishbilarmon ayol Adrien Maluf va rossiyalik milliarder Dmitriy Ribolovlev bor edi. Uzoq tanaffusdan soʻng, Agenor 2008-yilgi Devis kubogida yana Gaiti uchun oʻynadi va unga Virjiniya orollaridagi raqiblarga qarshi juftlik bahsida ochko keltirdi; u, shuningdek, faxriylar va koʻrgazmali turnirlarda qatnashishda davom etmoqda.

Tennisdan tashqari, Agenor koʻp vaqtini musiqaga bagʻishlaydi, gitarachi sifatida ishlaydi. U 1990 va 2003-yillarda yakkaxon albomlarini chiqardi (*Kids on the Road* va *Waves of Love*); yana bir albom, *22*, 2017-yilda chiqarilgan. Agenor, shuningdek, 2013-yilda Atlantadagi ATP turnirining ochilish marosimida ishtirok etish uchun taklif qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  ag/ronald-agenor-1 — Olimpiada statistikasi *Sports-Reference.com* veb-saytida (ingl.)
2. 1 2 3 4 5 6  Biografiya (Wayback Machine saytida 17-aprel 2022-yil sanasida arxivlangan)(ingl.) na ofitsialnom sayte
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Djata 2008. sfn error: no target: CITEREFDjata2008 (help)
4. 1 2 3  „Pride spurs a Haitian in tennis". *The New York Times* (29-dekabr 1982-yil). 24-may 2015-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 25-aprel 2018-yil.
5. ↑  Setka pokazatelnogo turnira Olimpiyskix igr 1984 goda, mujchini (Wayback Machine saytida 26-aprel 2018-yil sanasida arxivlangan)(ingl.) na ofitsialnom sayt ITF
6. ↑  Setka mujskogo turnira Olimpiyskix igr 1984 goda, odinochniy razryad[*sayt ishlamaydi*](ingl.) na ofitsialnom sayte ITF

Yana qarang
-----------

* Sundiata A. Djata „Ronald Agenor. Making a Career on His Own",*. Blacks at the Net: Black Achievement in the History of Tennis*. Syracuse, NY: Syracuse University Press, 2008 — 110—116 bet. ISBN 978-0-8156-0898-1.

Havolalar
---------

* Рональда Аженора
* Andoza:Профиль ATP\* Ronald Agénor Xalqaro tennis federatsiyasi saytida Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash
* Andoza:Профиль участника Кубка Дэвиса