recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Oq dengiz (maʼnolari).

**Oq dengiz** (ruscha: *Белое море*; karelcha: *Vienanmeri, Valgiemeri*; nenetscha: *Сэрако ямʼ*) — Shimoliy Muz okeanining ichki dengizi. Rossiya Federatsiyasi Yevropa qismining shim. qirgʻoqlarigatutash. Shimolida Gorlo boʻgʻozi orqali Barens dengizi bilan bogʻlangan. Maydoni 90 ming km². Oʻrtacha chuq. 67 m, eng chuqur joyi 350 m. Yirik qoʻltiqlari: Kandalaksha, Onega, Dvina, Mezen. Yirik orollari: Solovki, Morjovets, Mudyuga. Oq dengiz Shimoliy muz okeaniga Shimoliy Dvina, Mezen, Onega, Vig, Umba, Varzuga, Ponoy daryolari quyiladi. Iklimi dengiz qutb iklimi bilan kontinental moʻʼtadil iklim orasida. Yanvarda havoning oʻrtacha temperaturasi —9° dan — 13° gacha, iyulda 8° —15°. Yillikyogʻin janubida 529 mm, shim.-sharkda 282 mm. Suvining temperaturasi dengiz yuzasida yezda 6,9° dan 15° gacha, qishda markaziy qismida —1,3° dan —1,7° gacha va qoʻltiqlarda 0,5° dan 0,7° gacha. Suvining shoʻrligi 24 %i gacha. Oq dengiz (Shimoliy muz okeani) oktabr—noyab.dan boshlab may—iyungacha muzlab yotadi. Suv koʻtarilishi 10 m gacha. Dengiz tubida yashaydigan 720 tur hayvon, 60 turdan ortiq baliq, 5 tur dengiz sut emizuvchilari bor. Portlari: Arxangelsk, Onega, Belomorsk, Kandalaksha, Kem, Mezen, Umba. Oq dengiz (Shimoliy muz okeani) Oq dengiz — Boltiq kanali orqali Boltiq dengizi va Volga — Boltik suv yoʻli orqali esa Azov, Kaspiy va Qora dengizlar bilan tutashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aktinometr** (aktino… va metr) — Quyoshdan bevosita keluvchi radiasiya jadalligini ulchaydigan asbob. Ishlash tarzi tushayotgan radiatsiyaning qoraytirilgan sirtga yutilishiga va nur energiyasining issiqlik energiyasiga ay-lanishiga asoslangan. Bunday A.larda radiatsiyani qabul qiluvchisi sifatida qoraga boʻyalgan yupqa metall boʻlagi (plastinka) ishlatiladi. Yutilgan radiatsiya issiqligini bir necha usul bilan, mas, radiatsiya taʼsirida asbob qabul qiluvchisi temperaturasining oshish qiymatini (kumush diskli A.), qabul qiluvchi bilan uning atrofidagi muhit temperaturasi orasidagi farq natijasida hosil boʻluvchi termotokni (Yanishevs-kiy termoustuni, Moll A.i), bimetall plastinkaning quyosh nuri taʼsirida deformatsiyalanish kattaligini (Mixelson A.i) oʻlchab to-piladi. Noʻrning ayrim spektri (rangi) quvvatini oʻlchashda fotokimyoviy, foto-elektrik hamda fotografik kabi selek-tiv usullar ishlatiladi. Bir necha nur filtrlari bilan taʼminlangan A. ham shu maqsadda qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**"Samo farzandlari"** (forscha: بچه‌های آسمان) — 1997-yilda rejissor Majid Majidiy tomonidan suratga olingan Eron filmi.

Syujeti
-------

Uchinchi sinf oʻquvchisi Ali singlisi Zahroning tuflisini kosibdan olib, uyiga ketayotganda tasodifan yoʻqotib qoʻyadi. Endi nima qilsin? Axir, endi singlisi maktabga borolmaydi. Onasining betobligi tufayli yupun kun kechirayotgan va faqat otasining daromadiga tayangan oilaning yangi poyabzal sotib olishga qurbi yetmaydi. Ali Zahro bilan poyabzallarini navbatma-navbat almashinib kiyib maktabga qatnashga kelishadi. Zahro ertalab darsga boradi, keyin esa Ali. Ammo bunaqada, maktabga ulgurish uchun oyoqni qoʻlga olib yugurish lozim boʻladi.

Kunlardan bir kuni maktabda yugurish musobaqasi oʻtkazilishi haqida eʼlon qilinadi. Gʻolibga esa krossovka topshililar ekan. Xoʻsh, Ali uni yutib oladimi?..

Rollarda
--------

* Muhammad Amir Najiy - *Alining otasi*
* Amir Farrux Hoshimyan - *Ali*
* Bahori Siddiqiy - *Zahra*
* Nafisa Jaʼfar Muhammadiy - *Roya*
* Fereshte Sarabandi *Alining onasi* sifatida
* Behzod Rafi - *murabbiy*
* Doriush Muxtoriy *Alining ustozi* sifatida
* Muhammad Hasan Husaynyan - Royaning *otasi*

Mukofotlar va nominatsiyalar
----------------------------

### Nominatsiya

* **1999-yil - Oskar mukofoti**
	+ Chet tilidagi eng yaxshi film
**Hasharotxoʻrlar** (Insectivora) — sut emizuvchilar turkumi. Eng qad. va tuban tuzilgan yoʻldoshlilar. Boʻr davrida paydo boʻlgan. H. barcha yoʻldoshlilarning ajdodlari boʻlishi ham mumkin. Koʻpchilik H. besh barmoqda, tovonda yuradi. Tishlari yaxshi ixtisoslashmagan, bosh miyasining hidlov boʻlaklari kuchli rivojlangan. 6 oilasi: tipratikanlar, tenreklar, tilla krotlar, yoriqtishlilar, yerqazarlar, sakrovchilar mavjud. Ayrim zoologlar vixuxolsimonlar, vidrasimon yerqazarlar, tupayyasimonlarni ham ana shu turkumga kiritishadi. Avstraliya, Janubiy Amerikaning koʻp qismi, Antarktida va Grenlan-diyadan tashqari barcha qitʼalarda tarqalgan. Oʻzbekistonda tipratikanlar va yerqazarlar oilalariga mansub 6 turi: qora ignali tipratikan, quloqdor tipratikan, mitti oqtish, ola putarak, kichik oqtish, oq qorin oqtish tarqalgan. Koʻpchilik H. shomda faollashadi. H. oʻrmon xoʻjaligiga ziyon keltiradigan umurtqasiz hayvonlarni qirib foyda keltiradi. Ayrim turlari ovlanadi. 8 turi Xalqaro Qizil kitobga kiritilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Hashtgerd** (forscha: هشتگرد; **Ashjird**, **Hashtjerd** va **Hashtjird** nomi bilan ham tanilgan) — Eronning Alborz viloyati, Savojbulogʻ okrugidagi shahar va uning markazi.

Hashtgerd Tehrondan 68 kilometr (42 mi) gʻarbda joylashgan. Bu Savojbulogʻ okrugining markazi.

Hashtgerd yaqinidagi bir nechta arxeologik yodgorlik va qoʻrgʻonlarni oʻz ichiga oladi, ular „Ozbaki" nomi bilan mashhur. Bir necha oʻn yillar davomida qazilgan bu joylarga bir nechta tepaliklar, jumladan Doshan Tapeh kiradi. Ozbaki eramizdan avvalgi yettinchi ming yillikdan 1400-yilgacha boʻlgan qadimiy aholi punktlari qoldiqlarini oʻz ichiga oladi.

Hashtgerd vodiysi bo‘ylab yashil maydonda „Statue Park" („Haykal bog‘i") nomli istirohat bog‘i barpo etilgan. Ushbu bogʻda taniqli eronliklarning 12 ta byusti turli eronlik rassomlar tomonidan yaratilgan.

Hashtgerd sanoat shahri, Hashtgerd xalqaro studiyasi, gidroponik dehqonchilik majmuasi, qishloq xoʻjaligi tadqiqotlari, yadroviy tibbiyot markazi va Eron bogʻi muzeyiga ega. Hashtgerd — Tehron metrosining shahar atrofidagi yoʻnalishi boʻlgan 5-qatorning oxirgi bekati.

Manbalar
--------

1. ↑  „Statistical Center of Iran > Home".
2. ↑  Hashtgerd can be found at GEOnet Nom Serveri, at this link, by opening the Advanced Search box, entering "-3066219" in the "Unique Feature Id" form, and clicking on "Search Database".

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Eron Islom Respublikasining maʼmuriy-hududiy boʻlinishi |
| --- |
|  |
| Ustonlar | 
* Alborz
* Ardabil
* Bushahr
* Fors
* Gilon
* Guliston
* Hamadon
* Hurmuzgon
* Ilom
* Isfahon
* Janubiy Xuroson
* Kirmon
* Kirmonshoh
* Koʻhgiluya va Buyir-Ahmad
* Luriston
* Markaziy
* Mozandaron
* Qazvin
* Qum
* Qurdiston
* Razaviy Xuroson
* Simnon
* Siston va Balujiston
* Tehron
* Xuziston
* Yazd
* Zanjon
* Gʻarbiy Ozarbayjon
* Sharqiy Ozarbayjon
* Shimoliy Xuroson
* Chahormahol va Baxtiyoriy
 |

 |
**Hiqildoq** (agupx) — nafas yoʻlining burun boʻshligʻidan keyingi qismi boʻlib, ovoz hosil qilish vazifasini ham bajaradi. H. havoning traxeyaga oʻtishini taʼminlaydi va unga qattiq, suyuq moddalar tushishiga toʻsqinlik qiladi. Havo burun boʻshli-gʻidan oʻtganda isiydi, tozalanadi, namlanadi, avval halqumning burun-halqum qismiga, keyin ogʻiz qismiga va nihoyat, H.qa yetib boradi. Lekin ogʻiz bilan nafas olganda ham havo ogʻiz boʻshligʻidan H.qa yetib boradi, bunda havo isimaydi va tozalanmaydi, shuning uchun burundan nafas olish toʻgʻri va foydali.

H. boʻyinning old tomonida joylashganidan H. doʻngi ayniqsa ozgʻin erkaklarda aniq koʻrinib turadi, uni kekirdak olmasi deyiladi.

Odam gapirganda, yoʻtalganda, ashula aytganda H. oson harakatlanadi. H. tok, (uzuksimon, qalqonsimon) va juft (choʻmichsimon, shoxsimon) togʻaylarning boylamlar, muskullar yordamida oʻzaro birikishidan vujudga keladi.

H.da ovoz boylamlari joylashgan boʻlib, ular nafas olganda qattiqyoki sekin gapirganda muayyan holatni egallaydi, bunda ovoz yorigʻi goh ken-gayib, goh torayadi. H.ning jinsiy farqi juda barvaqt maʼlum boʻladi; 3—7 yashar qizlarning hiqildogʻi shu yoshdagi oʻgʻil bolalarnikiga qaraganda kichik va kalta, bu farq ayniqsa balogʻat yoshiga yetganda yaqqol koʻzga tashlanadi. H.ning shakli va tuzilishi ichki sekretsiya bezlarining faoliyati taʼsirida oʻzgaradi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sud ekspertiza markazi**, Xadicha Sulaymonova nomidagi Respublika sud ekspertiza markazi — Oʻzbekistonda sud ekspertizamGʻ masalalari boʻyicha ilmiymetodik va muvofiqlashtiruvchi markaz. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzurida dastlab Toshkent ilmiy tadqiqot kriminalistika lab. tashkil topgan (1951). Uning negizida Xadicha Sulaymonova nomidagi Toshkent sud ekspertizasi ilmiy tadqiqot instituti tashkil qilingan (1958). Soʻng Respublika ilmiy tadqiqot kriminalistika markaziga (1995), keyin esa Sud ekspertiza markazim.ga aylantirilgan (2003). Uning faoliyati surishtiruv, dastlabki tergov va sudlar topshiriqlariga asosan sud ekspertizalarini oʻtkazish, kriminalistika va sud ekspertizasi sohasida ilmiy tadqiqotlarni amalga oshirish, huquqni muhofaza qilish idoralari xodimlariga metodik yordam koʻrsatish va huquqbuzarliklarning oldini olishga qaratilgan yoʻnalishlar boʻyicha olib boriladi. Bu yerda 34 turdagi sud ekspertizasi bajariladi. Markazning Toshkent shahrida hujjatlarning kriminalistika ekspertizasi, sud ballistika va izshunoslik, sudavtotexnika, materiallar, ashyolar va buyumlar kriminalistika ekspertizasi, odam DNK sining sud biologik ekspertizasi, sudiqtisodiy ekspertizasi, sud qurilishtexnikaviy va sud fonoskopiya ekspertizasi lab. va boʻlimlari, Andijon, Guliston, Buxoro, Nukus, Samarqand, Termiz, Fargʻona, Urganch, Qarshi shaharlarida boʻlinmalari bor. Markaz xodimlarining sud ekspertizasining nazariyasi, oʻzbek tilidagi dastxatlarni, imzolarni, oʻq otar k,urollar bilan yetkazilgan jarohatlarni, narkotik moddalar va doridarmonlarni, neft mahsulotlarini, odam DNK sini ekspertiza qilish boʻyicha va shu kabi ilmiy ishlari ekspertiza amaliyotida keng qoʻllanadi. Markaz oliy yuridik oʻquv yurtlari talabalarini oʻqitish va huquq sohasidagi mutaxassislarning malakasini oshirishda faol ishtirok etadi. Markazning ilmiy kutubxonasida sud ekspertizasining barcha yoʻnalishlari boʻyicha 15 mingdan ortiq maxsus adabiyotlar bor. Ilmiy ishlar, qoʻllanmalar, ekspert tadqiqoti metodlariga oid kitoblarni nashr etadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sud plenumi** (OʻzRda) - sudyalardan iborat tarkibdagi sud tuzilmasi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi va Oliy xoʻjalik sudida mavjud eng yuqori sud instansiyalari. Ularning tarkibiga tegishincha Qoraqalpogʻiston Respublikasi fuqarolik va jinoyat ishlari boʻyicha oliy sudlarining va xoʻjalik sudlarining raislari ham kiradi. SP. majlislarida Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori katnashadi, Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining Raisi, Adliya vaziri va Ilmiymaslahat kengashi aʼzolari ishtirok etishi mumkin. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy xoʻjalik sudida bir yilda 2 marta chaqiriladi va SP. aʼzolarining kamida uchdan ikki qismi hozir boʻlganda vakolatli boʻladi.

S.P.: ishlarni nazorat tartibida koʻradi, sud amaliyotini muhokama qiladi va qonunlarni qoʻllash masalalari boʻyicha tushuntirishlar beradi, shuningdek, tegishincha Oliy sudga Oliy xoʻjalik sudi huzuridagi Ilmiymaslahat kengashlarining tarkibini hamda matbuot organining tahrir hayʼatini saylaydi; SP. va Rayosati reglamentlarini tasdiqlaydi; bir qancha boshqa tashkiliy masalalarni koʻradi. S.P.ning qonunlarni qoʻllash masalalari boʻyicha bergan tushuntirishlari barcha sudlar, qonunni qoʻllayotgan davlat organlari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va mansabdor shaxslar uchun majburiydir (Oʻzbekiston Respublikasi "Sudlar toʻgʻrisida"gi qonunining 15—22, 45—49moddalari). Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy xoʻjalik sudi Plenumi odil sudlov faoliyatiga oid muhim masalalarni qoʻshma majlislarida koʻradi. Masalan, 1996-yil 20 dekabrda "Sud hokimiyati toʻgʻrisida" qoʻshma qaror chiqarilgan.

Gʻafur Abdumajidov.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Norqul Ziyotovich Mamanov** (1947.20.2, Toyloq tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1999). Samarqand Davlat Universitetining oʻzbek va tojik filol.si fakultetini tugatgan (1973). 1966— 86 yillarda Samarqand viloyatining Toyloq tumanidagi 82maktabda, 1986-yildan 47maktabda ona tili va adabiyoti oʻqituvchisi. Mamanov darslarni oʻziga xos tarzda, yaʼni reyting, bozor, sayohat, seminar, musobaqa, sud usullarini tadbiq etgan holda olib boradi va koʻrgazmali qurollardan unumli foydalanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sud orqali himoyalanish huquqi** — fuqarolarning konstitutsiyaviy xuquqi. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 44moddasi har bir shaxsga oʻz huquq va erkinliklarini Sud orqali himoyalanish huquqih.h. va davlat organlari, mansabdor shaxslar, jamoat birlashmalarining gʻayriqonuniy xattiharakatlari ustidan sudga shikoyat kilish huquqini kafolatlaydi. Sud orqali himoyalanish huquqih.ni amalga oshirish tartibi "Fuqarolarning huquqlari va erkinliklarini buzadigan xattiharakatlar va qarorlar ustidan sudga shikoyat qilish toʻgʻrisida"gi Oʻzbekiston Respublikasi qonuni va protsessual kodekslarda batafsil bayon qilingan. Oʻz huquqlari va erkinliklari buzilganligidan xabar topgan shaxs sudga murojaat qilishga hakdi. Murojaatni sud FPK da belgilangan fuqaroviy sudlov ishlarini yuritish qoidalari asosida koʻrib chiqadi. Konstitutsiyaviy sudning vakolatlariga kiritilgan, shuningdek, baʼzi bir masalalar boʻyicha Sud orqali himoyalanish huquqih.h. ni amalga oshirish tartibi alohida qonun hujjatlarida belgilangan. Masalan, jinoyat protsessi ishtirokchilari va boshqa manfaatdor shaxslar dastlabki tergovga oid masalalar boʻyicha faqat yuqori turuvchi dastlabki tergov idoralariga hamda prokurorga shikoyat berishi mumkin (JPK, 27modda).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jovqosin** (Tulipalehmanniana) — loladoshlar (piyozdoshlar) oilasiga mansub koʻp yillik oʻt. Piyozi tuxumsimon, yoʻgʻonligi 1,5—4 sm. Poyasi 20— 25 sm. Bargi 4 ta, buralgan, tuksiz, uchiga qarab ingichkalashib boradi, pastkisi nashtarsimon yoki qalami nashtarsimon, eni 1,5—2,5 sm. Gultojlari sariq qizgʻish yoki qizil, boʻyi 2,5—7 sm. Changchi iplari tuksiz, sariq, yuqori qismi qoramtirbinafsha. Changdonlari sariq. Koʻsagining eni 1 — 1,5 sm, boʻyi 2,5—3 sm. Apr.da gullab, mayda urugʻ beradi. Buxoro viloyati hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasida tarqalgan. Asosan, manzarali oʻsimlik sifatida oʻstiriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Subʼyektivizm** - voqelikni subʼyektga qarab biladigan, yaʼni ongni birlamchi yaratilgan, boshqa hamma narsalar ongning shakli, mazmuni yoki uning ijodi mahsuli hisoblanadi deb izohlovchi qarash. S. tushunchasini Dekart joriy qilgan. J. Berkli idealizmi bunday S.ning eng keskin shakli hisoblanadi. Kantchilikni shu xildagi S.ning oʻrtacha koʻrinishi deyish mumkin. Neopozitivizmning turli koʻrinishlari ham bir jihatdan shunday S.ga yaqin keladi. S. soʻzi tor maʼnoda — intellektual haqiqatning, shuningdek, axloqiy va estetik qadriyatlarning sof subʼyektivligi, ularning mutlaq ahamiyat kasb etishini inkor qilish toʻgʻrisidagi taʼlimotdir. Kamdankam hollarda bunday S. nazariyada solipsizmga, etikada esa — egoizmta olib keladi. Xususan, sofispglar va kirena maktabi vakillari nazariyada, gedonistlar — etikada, Yangi davr (19-asr)da esa, xususan, Shtirner subʼyektivistlar boʻlgan edi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kotovskiy** **haykali** — rus inqilobchisi, sovet harbiy va siyosiy arbobi, fuqarolar urushi qahramoni Grigoriy Kotovskiy haykali.

1954-yilda Moldova poytaxti Kishinyov shahrida Sovet Armiyasining 36-yilligini nishonlash uchun Kotovskiy maydonida (hozirgi Konstantin Negrutsi maydoni) Kosmos mehmonxonasi oldida oʻrnatilgan. Urushdan keyingi Moldovadagi birinchi monumental yodgorliklardan biri hisoblanadi.

Tarixi
------

G. Kotovskiyning yodgorligi dastlab Kishinyovning markazida Ruminiya qiroli Ferdinand I haykali oʻrniga oʻrnatilishi rejalashtirilgan edi. Keyin haykaltarosh Lev Muravin va meʼmor I. Karakislarning 1947-yilgi loyihasi ham boʻlgan.. Yana bir qancha loyihalar boʻlgan. Natijada . I.G. Pershudchev va A. I. Posyado , Moldaviya haykaltaroshlari, Moldaviya SSR xizmat koʻrsatgan rassomlari L. I. Dubinovskiy va K. D. Kitayka va Kishinyovning bosh meʼmori Naumov dan iborat ijodiy guruh ishining loyihasi tadbiq qilingan.

Tavsif
------

Bu qizil granitdan yasalgan ulkan poydevor boʻlib, granitdan oʻyilgan gulchambar bilan oʻralgan. Poydevorga besh metrli bronza otliq haykal ustida viqor bilan oʻtirgan Gʻ. Kotovskiy haykali oʻrnatilgan. Poydevorning old tomonida taniqli siyosiy arbobning ism sharifi va hayot yillari yozilgan bronzadan yasalgan qalqon joylashgan boʻlib, unda „Kotovskiy Grigoriy Ivanovich. 1881-1925" deb oʻyib yozilgan.

Yodgorlikning balandligi oʻn ikki metrga yetadi. Bronza haykalning ogʻirligi taxminan yigirma tonnani tashkil etadi, birgina qilichning ogʻirligi 95 kilogrammdir.

Manbalar
--------

Adabiyotlar
-----------

* Monumentele Moldovey (Kishinyov, 1969), p. 10, 31.
* Vladimir Bulat. *Lazăr Dubinovschi* — „Maeștri basarabeni din secolui XX" albomida (Editura ARC, Kishinev, 2004).

Havolalar
---------

* Kotovskiy haykali Arxivnaya kopiya
* Kishinyovdagi Kotovskiy haykali Yevropadagi eng yaxshi otliq haykallardan biridir. Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-06-29). -dagi Arxivnaya kopiya
**Sud ajrimi** (OʻzRda) - jinoyat ishini koʻrish paytida 1instansiya sudi chiqaradigan hukmdan boshqa sud qarori. Sud ajrimi chiqarish tartibi hal qilinayotgan masalaning harakteriga bogʻliq. Ishni qoʻshimcha tergov oʻtkazish uchun prokurorga yuborish, yangi ayblov boʻyicha yoxud yangi shaxsga nisbatan ish qoʻzgʻatish, ishni tugatish yoki toʻxtatish, ehtiyot chorasini tanlash, oʻzgartirish yoki bekor qilish, rad etish toʻgʻrisidagi ajrimlar, shuningdek, xususiy ajrimlar sud tomonidan alohida xonada (maslahatxonada) chiqariladi. Bu ajrimlar alohida sujjatlar tarzida rasmiylashtiriladi va sud tomonidan imzolanadi. Boshqa barcha ajrimlar sudning xohishi bilan yuqorida koʻrsatilgan tartibda yoki oʻz joyida chiqarilib bu ajrim sud majlisining bayonnomasiga yozib qoʻyiladi. Sud muhokamasi vaqtida sudning chiqargan har bir ajrimi darhol eʼlon qilinishi kerak.

Fuqarolik va xoʻjalik protsessida 1 instansiya sudi chiqargan Sud ajrimi ishni mazmunan hal qilmaydi, lekin uni oʻz vaqtida, toʻgʻri hal etish maqsadida qabul qilinadi. Sud ajrimi maslahatxonada, murakkab boʻlmagan masalalar boʻyicha esa, bevosita sud majlisi chogʻida kengashib, qabul kilinishi mumkin. Bunda chiqarilgan Sud ajrimi sud majlisi bayonnomasiga kiritiladi va darhol eʼlon qilinadi.

Davlat organlari, korxona, muassasa, tashkilot, jamoat birlashmalari yoki mansabdor shaxslarning ish yuzasidan aniqlangan qonunga xilof holatlarga eʼtiborlarini jalb qilish zarur boʻlsa, jinoyat sodir etilishiga olib kelgan sabab va sharoitlarni koʻrsatib, ularni bartaraf qilish choralarini koʻrish toʻgʻrisida sud xususiy ajrim chiqarishga haqlidir.

Sud ajrimini yuqori bosqich sudi (sud rayosatidan tashqari) yuqori instansiya sudlarining hukm, ajrim va qarorlarini apellyasiya, kassatsiya va nazorat tartibida koʻrib chiqib qabul etadi va sud zalida darhol eʼlon qiladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abdupato Otanazarov** (1914-yil 8-oktabr, Fargʻona viloyati, Turkiston oʻlkasi, Rossiya imperiyasi Skobelev uyezdi — 1996-yil Tojikiston SSR Rudakin tumanida vafot etgan) — Stalinobod viloyati Stalinobod tumani Bolshevik kolxozi raisi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1948).

Hayoti va taʼlimi
-----------------

1914-yilda Fargʻona viloyati Skobelev uyezdida (hozirgi Oʻzbekiston Fargʻona viloyati Oltiariq tumani) tugʻilgan. 1920-yillarning oxirlarida Tojikiston SSRga koʻchib oʻtgan. 30-yillarning boshidan kolxozlardan birining ipakchilik zvenosida ishlagan. 1941-yildan Ulugʻ Vatan urushida qatnashgan.

Demobilizatsiyadan so‘ng Tojikiston SSRga qaytib keldi va u yerda Stalinobod viloyatidagi „Bolshevik" kolxozi raisligiga saylandi. Kolxozni Stalinobod viloyati qishloq xoʻjaligining ilgʻorlari qatoriga olib chiqdi. Paxtachilikdagi yuqori ko‘rsatkichlari uchun 1946-yil yakunlariga ko‘ra „Mehnatdagi jasorat uchun" medali bilan taqdirlangan.

1947-yilda kolxoz davlatga 10 gektar maydondan oʻrtacha 85,8 sentner paxta xom ashyosi topshirdi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1948-yil 1-martdagi farmoni bilan unga Kolxoz tomonidan majburiy topshiriqlar va mehnat uchun natura to‘lovi bajarilganda yuqori paxta hosili olgani uchun Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan. MTSning 1947-yilgi va 1948-yilgi bahorgi ekin uchun don ekinlari urugʻlari bilan taʼminlanganligi uchun" qarori bilan Lenin ordeni va „Oʻroq va Bolgʻa" oltin medali bilan taqdirlangan. Xuddi shu Farmon bilan Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni va „Bolshevik" kolxozi ishchisi unvonini oladi.

U 1950-yilgacha kolxozni boshqargan, so‘ngra kolxoz raislarini tayyorlash qishloq xo‘jaligi maktabida o‘qigan (1950—1952). 1952—1960-yillarda Stalinobod tumanidagi Lenin nomidagi kolxoz raisining oʻrinbosari. 1958-yilda u KPSS aʼzoligiga qabul qilindi. 1962-yildan Stalinobod tumani, Lenin nomidagi kolxoz ipakchilik brigadasi brigadiri.

1974-yilda nafaqaga chiqqunga qadar Lenin nomidagi kolxozda ishladi. U Lenin tumanida (hozirgi — Rudikiy tumani) yashagan. 1996-yilda vafot etgan.

Mukofotlari
-----------

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin ordeni
* Mehnat Qizil Bayroq ordeni
* "Mehnat jasorati uchun" medali (1946-yil)
* Tojikiston SSR Oliy Soveti Prezidiumining Faxriy diplomi.

Adabiyot
--------

* *Таджикская советская энциклопедия*.

Manbalar
--------



1. 1 2  „Atanazarov Abdupato  (rus.). Sayt „Geroi strani"".
2. 1 2  Таджикская советская энциклопедия. - Т.5. - Душанбе, 1984. (на тадж. яз.)
3. ↑  „Список Героев Социалистического Труда".
**Sud tizimi** — muayyan davlatdagi barcha sudlarning yigʻindisi; ular umumiy vazifani bajaradi, odil sudlovni amalga oshirishga doir munosabatlar bilan oʻzaro bogʻlangan boʻladi. St. boʻgʻinlarining har qaysisi vakolatlari bir xilda boʻlgan sudlardan tashkil topadi. Oʻzbekiston Respublikasida sud tizimi quyidagi sudlardan tashkil topgan: Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy xoʻjalik sudi; Qoraqalpogʻiston Respublikasi fuqarolik va jinoyat ishlari boʻyicha oliy sudlari; fuqarolik va jinoyat ishlari boʻyicha viloyat va Toshkent sh. sudlari; fuqarolik ishlari boʻyicha tuman (shahar) sudlari; jinoyat ishlari boʻyicha tuman (shahar) sudlari; harbiy sudlar; Qoraqalpogʻiston Respublikasi xoʻjalik sudi; viloyat va Toshkent sh. xoʻjalik sudlari (Oʻzbekiston Respublikasining "Sudlar toʻgʻrisida"gi qonunining 1moddasi). Oʻzbekiston Respublikasida ishlarning toifalariga qarab sudlarning ixtisoslashuvi amalga oshirilishi mumkin.
Sud — odil sudlovni amalga oshrishga haqli bo'lgan birdan – bir davlat hokimiyati organi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Konstitutsiyaviy sud** — bir qancha davlatlarda yagona yoki asosiy ishi konstitutsiyaviy nazoratii amalga oshirish boʻlgan alohida organ. Birinchi marta 1920-yil Avstriyada taʼsis kilingan. Shundan eʼtiboran bu tartibot Gʻarbiy va Sharqiy Yevropada keng yoyildi, shuningdek, Osiyo, Afrika va Amerikaning ayrim mamlakatlarida qabul qilingan. Konstitutsiyaviy sud odatdagi oliy sudlardan farq qilib, umumiy yurisdiksiya sudlari tizimiga kirmaydi. Baʼzi mamlakatlarda (mas, Rossiya Federatsiyasi) Konstitutsiyaviy sud alohida toifadagi sud hisoblanadi va shunga koʻra sud tizimiga kiradi, boshqa mamlakatlarda (GFR, Italiya, Ruminiya, Bolgariya, Mongoliya) — sud hokimiyatiga aloqasi yoʻq alohida nazorat organi hisoblanadi. Konstitutsiyaviy sud aʼzolari parlament tomonidan saylanadi (GFR, Xorvatiya) yoki davlat boshligʻi tomonidan tayinlanadi (Kipr); baʼzida Konstitutsiyaviy sud aʼzolarini parlament va hokimiyat hamda adliyaning boshqa organlari tayinlaydi (mas, Italiya Konstitutsiyaviy sudni teng miqdorda prezident, parlament va magistratura tayinlaydi). Konstitutsiyaviy sud konstitutsiyaviy nazoratni amalga oshirish bilan bir qatorda turli mamlakatlarda konstitutsiyaga sharh berish huquqiga ega, siyosiy partiyalarning faoliyati konstitutsiyaga muvofiq kelish-kelmasligi masalasini hal qila-di, vakolatlar bilan bogʻliq nizolarni koʻrib chiqadi va h.k. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sud sud tizimiga kirib, qonunlar va boshqa hujjatlarning Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga mosligini aniqlaydi, Konstitutsiya himoyachisi hisoblanadi. Uning faoliyati maxsus Konstitutsiyaviy sud toʻgʻrisidagi qonun bilan tartibga solinadi.

Yana qarang
-----------

* Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Samir Amin
==========

Samir Amin (arabcha سمير أمين , fransuz Samir Amin); 1931-yil 3-sentabrda tugʻilgan, Qohira, Misr — 2018-yil 12-avgust, Parij, Fransiya) — fransuzzabon Misrlik siyosatshunos va iqtisodchi Dakarda (Senegal), globallashuv tadqiqotchisi, neomarksizm nazariyachilaridan biri va dunyo-tizimlari yondashuvining asoschilari, qaram rivojlanish tadqiqotchisi.

Samir Amin Qohirada shifokorlar oilasida tug'ilgan - misrlik va fransuz ayol. Uning bolaligi va yoshligi Port Saidda o'tgan. Qohirada Amin fransuz o'rta maktabida o'qidi, shundan so'ng u 1947 yilda abituriyentlik guvohnomasini (fransuz bakalavriyati) oldi. 1947—1957-yillarda Parijda oʻqigan, u yerda siyosatshunoslik (1952), statistika (1956) va iqtisod (1957) fanlari boʻyicha ilmiy darajalarni olgan.

Parijda bo'lganida Samir Amin Fransiya Kommunistik partiyasiga qo'shildi, lekin keyinchalik Sovet marksizmidan uzoqlashdi va maoistik doiralar bilan aloqada bo'ldi va bir muncha vaqt hatto qizil Xmerlarning bo'lajak rahbarlariga ham ta'sir qildi. Amin bir guruh talabalari bilan "Mustamlakachilikka qarshi talabalar" jurnalini nashr etdi. 1957 yilda u o'z dissertatsiyasini taqdim etdi, uning ilmiy rahbarlaridan biri Fransua Perru edi. Dastlab u "Kapitalizmning kelib chiqishi - global miqyosdagi kapitalistik jamg'arma" deb nomlangan, ammo keyinchalik shunday nomlangan: Kapitalizmdan oldingi iqtisodiyotlarning xalqaro integratsiyalashuvining tarkibiy ta'siri. Rivojlanmagan deb ataladigan iqtisodlarni vujudga keltiruvchi mexanizmni nazariy tadqiq qilish.

Dissertatsiya himoyasidan so‘ng Amin Qohiraga qaytib keldi va u yerda 1957-1960 yillarda Misr Iqtisodiyot vazirligi bilan hamkorlik qildi va Études de l'Organisme de Developpement Économique boshqaruvchisi bo‘ldi. Keyin u Misrni tark etib, Bamakoga jo'nadi, u erda unga Amin 1960-1963 yillarda Mali rejalashtirish vazirligi maslahatchisi lavozimini taklif qilishdi. 1963 yildan 1980 yilgacha u shtab-kvartirasi Senegal poytaxti Dakarda joylashgan Birlashgan Millatlar Tashkilotining Iqtisodiy rivojlanish va rejalashtirish bo'yicha Afrika institutida (Institut Africain de Developpement Économique et de Planification; IDEP) ishlagan. 
1970 yilgacha u bu ishni Puiti, Dakar va Parij universitetlarida dars berish bilan birlashtirdi. 1970 yilda Amin IDEPni qabul qildi va 1980 yilgacha institutini tark etib, Dakardagi Uchinchi Jahon Forumi direktori bo'lishga taklif qilinguncha uning direktori bo'lib qoldi.
Uchinchi Jahon forumi direktori (Dakar). "Review of Political Economy" jurnalining tahririyat hay’ati a’zosi edi.

Havolalar
---------

S. Aminning bibliografiyasi

S.Amin maqolalarining rus tiliga tarjimalari
**Konstruktivizm** (lot. constructs — qurish, yasash) — 20-asrning 20-yillari sanʼat va adabiyotda vujudga kelgan oqim. Dastlab meʼmorlikda kurilish texnikasi va texnologiyasi yutuqlari taʼsirida yuzaga keldi va rivojlandi. K. badiiy loyihalash (dizayn)ni shakllanishiga har taraflama imkon yaratdi. K. tarafdorlari atrof muhitni "kurish" vazifasini ilgari surdilar. Qurilgan bino va yaratilgan buyumlarni sodda va ixcham, qulay va maqsadga muvofiq boʻlishini eʼtirof etdilar. Meʼmor va rassomlar hamkorlikda odamlar yashaydigan muhitni yaratib, ularning kayfiyati, mehnat faoliyatiga taʼsir etish mumkin deb bildilar. K. nazariyotchilari ingliz J.Reskin, U.Morris, amerikalik X.Grinua, L.X.Salmiv, avstriyalik O.Loza, fransuz O. Perre, Le Korbyuzye, nemis meʼmorlari V. Gropius, X.Meyer, rossiyalik aka-uka Vesninlar, M.Ginzburg va boshqalarning amaliy va nazariy qarashlarida shu yoʻnalish gʻoyalari oʻz aksini topdi. Yevropa, Amerika, Osiyoda keng yoyilib "xalqaro uslub" darajasiga koʻtarildi. Oʻzbekistonda meʼmorlardan G.P.Bauer, G.M. Svarichevskiy, S.N.Polupanov va boshqa K. uslubini keng qoʻllashga harakat qilishgan.

Tasviriy va amaliy sanʼatda idish, mebel, jihozlarning yangi nusxalari, gazlamalar uchun rasmlar yaratildi, kiyimlarning yangi va qulay shakllari ishlab chiqildi, K. grafika rivoji, kitob ishi, harf terish va boshqalarda muhim ahamiyat kasb etdi. Teatr dekoratsiyasida anʼanaviy bezaklar oʻrniga sahnadagi harakat mazmuniga xizmat qiladigan "dastgoh"lar yaratildi. Oʻzbekiston tasviriy sanʼatida V.Ufimsev ijodida K. taʼsiri kuzatiladi, 60—70-yillarda plakat janrida keng qoʻllanildi. K. kridalari F. Kagarov, I.Abdullayev, H.Hasanov va boshqa ijodida oʻz aksini topdi.

Adabiyotdagi K. dastlab Rossiyadagi "soʻl" oqim — futurizm ichida namoyon boʻldi. 1924—30 yillarda konstruktivistlarning adabiy markazi guruhi mavjud boʻlib, unga I.Selvinskiy, K.Zelinskiy, V.Inberg, E.Bagritskiy, B.Agalov va boshqa kirgan edi. K. vakillari badiiy asarga "konstruksiya" sifatida qarab, obrazning har bir unsuriga "maʼno yuklashga" harakat qiddilar. Bu amalda sxematizmga, shior va reklama uslubiga olib keldi. Mumtoz merosning ahamiyatini yetarli baholamaslik K.ni futurizm bilan yaqinlashtirdi. K.ga moyillik 20-yillarda Shokir Sulaymon, Gʻayratiy kabi oʻzbek shoirlarining ijodida ham sezilgan. Konstruktivistlarning adabiy markazi jamoatchilikning qattiq tanqidiga uchradi, faoliyatini 1930-yilda tugatdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 Caoili (chapda) Togʻ qishlogʻidagi III Artsax vino festivali paytida uzumni oyoq osti qilmoqda. (2016)
*Arianne Bo Caoili* (/ˈæriːɔːnkaʊˈiːliː/ *kah-WEE-lee*; 1986-yil 22-dekabr — 2020-yil 30-mart) Filippin-Avstraliya shaxmatchisi. U FIDE xalqaro ustasi unvoniga sazovor boʻlgan. 2009-yilda ayollar oʻrtasida shaxmat boʻyicha Okeaniya chempionatida gʻolib chiqqan va yettita ayollar shaxmat olimpiadalarida qatnashgan. Shaxmatdan tashqari u moliyaviy maslahatchi, qoʻshiqchi va Armaniston bosh vaziri Karen Karapetyanning maslahatchisi boʻlib ishlagan.

Shaxmat
-------

Filippinning Manila shahrida tugʻilgan Caoili 1989-yilda oilasi bilan Avstraliyaga koʻchib oʻtdi. U olti yoshida shaxmat oʻynay boshlagan. 2000-yil 22-dekabrda Filippinning Bagac shahrida 16 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasidagi Osiyo chempionatida Caoili gʻolib chiqdi. Keyingi yili u Italiyadagi Conca Della Presolana turnirida 9 balldan 5½ ochko toʻpladi. Shuningdek, 2001-yilda u FIDE tomonidan ayol FIDE ustasi va ayol xalqaro usta unvonlariga sazovor boʻlgan. 2002-yil oktyabr oyidagi FIDE reyting roʻyxatida Caoili oʻzining eng yuqori reytingini 2309 ball bilan qoʻlga kiritdi

2004-yilda Caoili milliy federatsiyalarni Avstraliya vakili sifatida oʻtkazdi. 2009-yilda u London Chess Classic Womenʼs Invitational turnirida 8/9 ball bilan ikkinchi oʻrinni ikki ochkoga ortda qoldirib, gʻolib chiqdi. Oʻsha yili Caoili Okeaniya ayollar zonasi turnirida gʻolib chiqdi va natijada 2010-yilgi ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etish huquqini qoʻlga kiritdi. Biroq, u ushbu musobaqaning birinchi bosqichida ishtirok etmadi.

Caoili Filippinda 1998 va 2000-yillarda ayollar shaxmat Olimpiadasida ishtirok etgan. U 2004, 2006, 2008, 2010 va 2012-yillarda xuddi shu musobaqada Avstraliyani himoya qilgan.

Manbalar
--------



1. ↑  „Central Link Light Rail Transit Project, Seattle, Tukwila and Seatac: Environmental Impact Statement" (1-aprel 1999-yil).
2. ↑  „Chess GM Aronian's wife appointed advisor to Prime Minister". *Armenpress* (21-noyabr 2017-yil).
3. ↑  *Doggers.* „Arianne Caoili 1986-2020". *Chess.com*. Qaraldi: 21-may 2020-yil.
4. ↑  „Severino, Caoili cop Asian U-16 chess titles". *philstar.com* (22-dekabr 2000-yil). Qaraldi: 28-yanvar 2016-yil.
5. ↑  21 Conca Della Presolana. Tournament report FIDE. Retrieved 11 December 2015
6. ↑  Di Felice, Gino*. Chess International Titleholders, 1950-2016*. McFarland & Company, 2018 — 54 bet. ISBN 978-1476633619.
7. ↑  Player transfers in 2004. FIDE.
8. ↑  *Brion.* „Reigning supreme in Oceania". *BusinessMirror* (29-iyun 2009-yil). Qaraldi: 30-sentabr 2016-yil.
9. ↑  *Mihailov.* „Women's World Chess Championship Round 1". *fide.com* (7-dekabr 2010-yil). Qaraldi: 30-sentabr 2016-yil.
10. ↑  *Bartelski.* „Women's Chess Olympiads: Arianne Caoili".  OlimpBase. Qaraldi: 16-iyul 2011-yil.
**Konstruksiya** (lotincha: *constructs* - tuzilish, qurilish) — 1) mashina, inshoot yoki oʻzel va detallarning tuzilish sxemasi, shuningdek, mashina, inshoot, oʻzellar hamda ularning detallari. Konstruksiya da kerakli qism va elementlarining shakli hamda oʻzaro joylashishi, ularni biriktirish usullari, oʻzaro taʼsiri va qanday materiallardan yasalishi hisobga olinadi; 2) ilmiy yoki badiiy asarlarning tuzilishi (qarang Kompozitsiya); 3) bir sintaktik birlikni tashqil qiluvchi soʻzlar birikmasi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Joseph Adam Jonas** (talaffuzi: *Jozef Adm Jonas*; 1989-yil 15-avgustda tugʻilgan) **Joe Jonas** (talaffuzi: *Jo Jonas*) sifatida maʼlum boʻgan amerikalik qoʻshiqchi, qoʻshiqnavis va aktyordir. Aka-ukalari — Kevin va Nick bilan birga tuzgan Jonas Brothers pop guruhi aʼzosi sifatida shuhrat qozongan. Guruh Columbia leybli bilan shartnoma imzolab, 2006-yilda *It's About Time* nomli ilk albomini chiqaradi, ammo uning savdosi chaqqon boʻlmadi. Hollywood Records leybli bilan shartnoma imzolagandan soʻng, guruh 2007-yilda *Jonas Brothers* albomini omma eʼtiboriga havola etadi. Albom ularning mashhurlikka erishlarida katta hissa qoʻshadi. Bundan tashqari, guruh Disney Channel telekanalida efirga uzatilgan *Camp Rock* (2008) va uning davomi — *Camp Rock 2: The Final Jam* (2010) musiqiy telefilmlarida suratga tushdi va buning ortidan ham ancha-muncha mashhurlikka erishishdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Joe Jonas Biography".  AllMusic.com. Qaraldi: 2-dekabr 2013-yil.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Aktyor | *Aktyor yoki aktrisa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Joel Albert McCrea** (talaffuzi: „Joel Albert Makkrea", 1905-yil 5-noyabr – 1990-yil 20-oktabr) — amerikalik aktyor boʻlib, uning faoliyati deyarli besh yillikda komediya, drama, romantika, trillerlar, sarguzashtlar va gʻarblar kabi turli janrlarni qamrab olgan boʻlib, u eng yaxshi film aktyori boʻlgani maʼlum.

Yoshligi
--------

McCrea Kaliforniyaning Janubiy Pasadena shahrida tugʻilgan, LA Gas & Electric kompaniyasining boshqaruvchi direktori Thomas McCrea va Louise „Lou" Whipplening oʻgʻli. Bolaligida u *Los-Anjeles Tayms gazetasini* Cecil B. DeMille va kino sanoatida oʻz yoʻli bor edi. U shuningdek, DW Griffithning *„Intolerance"* filmini tomosha qilish imkoniyatiga ega boʻldi va Ruth Roland ishtirokidagi serialda qoʻshimcha qildi.

Karyerasi
---------

 McCrea Fay WRay bilan *"The Most Dangerous Game"* da (1932)
1930-yillarda McCrea Dolores del Rio bilan birga rol oʻynagan King Vidor rejissyori boʻlgan munozarali „*Bird of Paradise"* (1932) filmida rol oʻynadi. RKOning *„The Sport Parade"* (1932) filmida McCrea va William Gargan Dartmouth futbol jamoasida doʻst boʻlib, ular kiyinish xonasida bir-biriga sochiqni otib tashlashadi, boshqa oʻyinchilar esa dush qabul qilishmoqda edi. 

1934-yilda u tez-tez birga boʻladigan ikkita yetakchi xonim bilan birinchi chiqishlarini qildi: *„The Richest Girl in the World"* filmidagi Miriam Hopkins, ularning beshta birgalikdagi filmlaridan birinchisi va Barbara Stanwyckning *„Gambling Lady"* filmidagi ijrolari.

 McCrea Alfred Hitcockning *Foreign Correspondent* filmida (1940)
Keyinchalik oʻn yil ichida u „*Tnternes Canʼt Take Money*" (1937) filmida „Doktor Kildare" rolini oʻynagan birinchi aktyor boʻldi va rafiqasi Francis Dee bilan ikkita keng koʻlamli Western filmida *Wells Fargo* (1937) rolini oʻynadi.

Manbalar
--------

1. ↑  1930 United States Federal Census
2. ↑  Erickson, Hal Biography (Allmovie)
3. ↑  McCrea and Hopkins appeared together in *The Richest Girl in the World* (1934), *Barbary Coast* (1935), *Splendor* (1935), *These Three* (1936) and *Woman Chases Man* (1937).
4. ↑  McCrea and Stanwyck appeared together in *Gambling Lady* (1934), *Banjo on My Knee* (1936), *Internes Can't Take Money* (1937), *Union Pacific* (1939), *The Great Man's Lady* (1942) and *Trooper Hook* (1957).

Havolalar
---------

* Joel McCrea IMDbda
* Joel McCrea AllMovieda
* Joel McCrea at the TCM Movie Database
* Photographs and literature
* Joel McCrea Wildlife Preserve
* Joel McCrea Ranch Foundation
* McCrea Ranch Wayback Machine saytida arxivlandi (2017-04-10).
|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| **Avstraliya bayrogʻi**Flag of Australia |

|  |
| --- |
|  |
|

 |
|  |
| **Taʼsis qilingan** | 1908-yil 19 dekabr |
|
| **Mutanosibligi** | 1:2  |
| **Mualliflari** | yuuuuuuu  |
|

  



|  |  |
| --- | --- |
| Daniya bayrogʻi hozirgi davlatlar bayroqlari ichida eng qadimgisidir | *Bayroq haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

Bayroqning oʻziga xos dizayni (olti banddan iborat Birlashgan Qirollik Yulduzi) 1901-yili Federatsiyada oʻtkazilgan tanlovda ishtirok etib, 1901-yil 3-sentyabrda Melburnda, Avstraliya davlat bayrogʻi kuni deb eʼlon qilingan sanada namoyish etilgan.
Avstraliya bayrog'i - mamlakatning milliy ramzlaridan biri. 1: 2 nisbatdagi to'rtburchak ko'k matoga tushiriladi.
Yuqori chapda - ingliz bayrog'i. Bundan tashqari, Avstraliya bayrog'ida oltita oq yulduzlar tasvirlangan: beshta yulduz - Janubiy Xoch yulduzlari matoning o'ng qismida va chap pastki qismning markazida bitta katta yulduz shaklida.

Bayroqning bayoni 1901-yilda federatsiya tuzilgandan ko'p vaqt o'tgach, ko'plab mamlakatlar vakillarining ishtirok etgan raqobati natijasida qabul qilindi. Keyingi yillarda Avstraliya va Britaniya hukumati tomonidan tasdiqlangan bo'lsa-da, bayroqning aniq xususiyatlari bir necha marta o'zgartirildi. Zamonaviy bayroqning xususiyatlari 1934-yilda nashr etilgan, 1954-yildan buyon bayroq uchun "Avstraliya milliy bayrog'i" maqomi qonuniy ravishda tasdiqlangan. Respublikada Respublikachilarning 90-yillarning o'rtalaridan kuchli ta'siri tufayli bayroq Britaniya bayroq tasvirlari borligi tufayli ko'pincha tanqid qilinadi. Bayroqning qonuniy ta'rifi 1953-yili "Bayroq to'g'risidagi qonun"ga kiritilgan.
 Avstraliya bayrog'ini uchta asosiy elementga bo'linishi mumkin: Buyuk Britaniya bayrog'i (Union Jek nomi bilan ham tanilgan), Hamdo'stlik yulduzi (yoki Federatsiya yulduzi, Hadar) va Janubiy Xoch turkumlari. Eng keng tarqalgan nuqtai nazarga ko'ra, Avstraliya bayrog'i Buyuk Britaniyaning oltita ingliz mustamlakasi guruhi bo'lgan mamlakatning o'tmishini bildiradi, shuningdek, Avstraliya Federatsiyasi asoslariga ham monand.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Viktoriya (maʼnolari).

**Victoria** (Viktoriya) yoki **Nyanza-Viktoria, Ukereve** — Ekvatorial Afrikadagi chuchuk suvli koʻl. Tanzania, Kenya va Uganda hududlarida. Dengiz sathidan 1134 m ba-landlikdagi Sharqiy Afrika tektonik bukilmasidajoylashgan. Maydoni 68 ming km² (kattaligi jihatidan dunyoda 2-oʻrinda turadigan chuchuk suvli koʻl), uz. 320 km, eni 275 km. Oʻrtacha chuq. 40 m, eng chuqur joyi 80 m. Victoria — Viktoriya suv omborining bir qismi. Qirgʻoq chizigʻining uz. 7 ming km dan ortiq; qulay qoʻltiqlari koʻp, yarim orol, orol va buxtalar bor. Koʻl atrofi baland tekislik. Victoriaga quyiladigan daryolardan eng kattasi Kagera. Koʻlga yiliga oʻrta hisobda 114 km3 suv yigʻiladi (16 km3 daryolardan, 98 km3 yogʻindan). Oq nil daryosi Victoriadan yiliga 21 km3 suv olib chiqadi, koʻldan 93 km3 suv buglanadi. Victoria suvi GES toʻgʻoni orqali tartibga solib turiladi. Victoriada boʻronlar boʻlib turadi. Koʻlda baliq koʻp, qoʻltiq va daryolarning quyilish joylarida timsohlar uchraydi. Sohilida odam va hayvonlarda tripanosomoz kasalligini tarqatuvchi sese pashsha tarqalgan. Kemachilik rivojlangan. Yirik portlari: Entebbe (Uganda), Mvanza, Bukoba (Tanzaniya), Kisumu (Keniya). Rubondo o.da milliy park tashkil etilgan. Victoriani 1858 yilda ingliz sayyohi J. Spik yevropaliklarga maʼlum qilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4063454-1
* LCCN: sh85143182
* NLI: 000767148
* VIAF: 315526599
* en:WorldCat Identities (VIAF orqali): 315526599

 |
**Avstraliya gʻoʻzasi** (Gossypium australe Mull.) – yovvoyi gʻoʻza turi. Geno-mi S3, xromosomalar soni 2p/26. Birinchi marta F. Myuller ta’riflab bergan (1858). Avstraliyada keng tarqalgan. A.gʻ. koʻp yillik buta, boʻyi 1–1,5 m gacha. Po-yasi ingichka, kalta tuklar bilan qoplangan. Koʻsaklari kichik (diametri 1 sm gacha), sirti silliq, teskari tuxumsimon shak-lda, 3–4 chanoqli, ochilishi oʻrtacha, chigi-ti mayda, uzunchoq, och kulrang, ipaksimon (uz. 5 mm gacha) tukchalar bilan qoplangan. Chigit qobigʻi uncha qattiq emas. A.g. eng tezpishar, koʻsagi 30 kunda pishib yetiladi. Oʻrgimchakkana va shiraga chidamli.

Manbalar
--------

1. ↑  "Avstraliya gʻoʻzasi" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |