**Bain & Company** shtab-kvartirasi Massachusets shtatining Boston shahrida joylashgan Amerika boshqaruv konsalting kompaniyasi. Firma davlat, xususiy va notijorat tashkilotlarga konsalting xizmatlarini koʻrsatadi. Katta uchlik boshqaruv konsaltinglaridan biri Bain & Company 1973-yilda Boston Consulting Group guruhining sobiq vitse-prezidenti Bill Beyn va uning hamkasblari, jumladan, Patrik F. Grem tomonidan tashkil etilgan. 1970-yillarning oxiri va 1980-yillarning boshlarida firma tez oʻsdi. 1984-yilda Bill Beyn muqobil investitsiya biznesini Bain Capitalga aylantirdi va Mitt Romnini birinchi bosh direktor etib tayinladi. Bain & Company 1987-yildan 1990-yillarning boshigacha bir qancha muvaffaqiyatsizlik va moliyaviy muammolarni boshdan kechirdi. Romni va Orit Gadiesh kompaniyani rentabellikka qaytarish va kompaniyaning bosh direktori va raisi sifatidagi ketma-ket rollarini oʻstirishga hissa qoʻshgan. 2000-yillarda Bain & Company notijorat, texnologiya kompaniyalari va boshqalar bilan ishlashga qaratilgan qoʻshimcha amaliyot sohalarini kengaytirish va yaratishda davom etdi. U xususiy sarmoya kompaniyalari bilan ishlash boʻyicha muhim amaliyotni ishlab chiqdi.

Korporativ tarixi
-----------------

Bain & Company gʻoyasi Boston Consulting Group (BCG) kompaniyasidagi faoliyati davomida hammuassisi William Worthington Bain Jr. tomonidan ishlab chiqilgan. 1970-yilda BCG bosh direktori Bryus Xenderson oʻz firmasini uchta raqobatchi mini-jamoaga boʻlishga qaror qildi: moviy, qizil va yashil. Bill Bain va Patrick Graham moviy jamoani boshqardi. Moviy jamoa BCG daromadi va foydasining yarmidan koʻprogʻini tashkil etdi va ichki raqobatda gʻolib chiqdi.  Taxminan bu vaqtda u oʻzini "qurgʻoqchilik orolida maslahatchi sifatida hisobot yozib, shishaga solib, suvga tashlab, keyin keyingisiga oʻtayotgan odam" kabi his qilganini aytgan.

Bain 70-yillarning boshlarida BCG doirasida Xendersonning kutilgan davomchisi edi. Biroq 1973-yilda, Hendersonning raqobatdosh jamoasi qaroridan uch yil oʻtgach, Bill Bain oʻzining konsalting kompaniyasini ochish uchun isteʼfoga chiqdi. "Moviy jamoa"ning katta aʼzolarining koʻpchiligi Bostonning Beacon Hill mahallasidagi kvartirasidan boshlangan yangi kompaniyasiga ergashdilar. BCGda masʼul boʻlgan firmalarning katta qismi ham Bainning yangi kompaniyaga ergashdi. Bir necha hafta ichida Bain & Company yettita sobiq BCG mijozlari bilan ishladi; bunga BCGning ikkita eng yirik mijozlari Black &amp; Decker va Texas Instruments kiradi. Natijada, Xenderson Billni BCG mijozlarini oʻgʻirlashda aybladi. Xenderson bilan boʻlgan raqobat Bain & Company kompaniyasiga asos solgan deb ishoniladi.

Bain & Company tez rivojlandi, birinchi navbatda, bosh direktorlar va boshqaruv kengashi aʼzolari oʻrtasida ogʻzaki kelishuv orqali rivojlandi. Firma oʻzining birinchi rasmiy ofisini Bostonda ochdi. Buning ortidan 1979-yilda Londonda Yevropa idorasi ochildi Bain & Company esa 1985-yilda tashkil etilgan. Firma yiliga oʻrtacha 50 foizga oʻsdi va 1986-yilga kelib daromadi 150 million dollarga yetdi. Firma xodimlari soni 1980-yildan 1986-yilgacha 3 baravarga oshib, 1987-yilda 800 nafarga yetdi 1987-yilga kelib, Bain & Company toʻrtta eng yirik "strategiya boʻyicha mutaxassis" konsalting firmalaridan biri edi. Xodimlar aylanmasi yiliga 8 foizni, sanoat boʻyicha oʻrtacha 20 foizni tashkil etdi. Bu davrda firmaning eng yirik mijozlaridan baʼzilari National Steel va Chrysler edi, ularning har biri Bainning yordami bilan ishlab chiqarish xarajatlarini kamaytirdi.

1980-yillarning oxirida Bain & Company bir qator muvaffaqiyatsizliklarni boshdan kechirdi. Jamoatchilik bilan aloqalar inqirozi 1987-yilda Bainning Ginnes bilan ishi bilan bogʻliq tortishuvlar tufayli yuzaga keldi. Firmaning sheriklik tuzilmasi boʻyicha keskinlik kuchayib borardi, buning natijasida firma qancha daromad olishini faqat Bain bilardi va har bir sherik qancha foyda olishini hal qilardi. Oʻsha yili fond bozori muvaffaqiyatsizlikka uchradi va koʻplab Bain mijozlari firma bilan xarajatlarini qisqartirishdi yoki yoʻq qilishdi. Ikki marta keng ishdan boʻshatishlardan keyin ishchi kuchining taxminan 30 foizi ishdan boʻshatildi.

Mitt Romeyni 1991-yil yanvar oyida Bain & Company kompaniyasining vaqtinchalik bosh direktori lavozimiga ishga qabul qilindi va bu lavozimdagi bir yillik faoliyati davomida kompaniyani bankrotlikdan qutqarib qolgan. Romney dastlab 1983-yilda Bain tomonidan Bain Capitalʼga rahbar etib tayinlanganidan keyin Bain & Company sheriklari yaxshilaydigan va qayta sotadigan kompaniyalarni sotib oladigan mustaqil xususiy sarmoya firmasini tark etdi Romney menejerlarga bir-birining maoshini bilishga ruxsat berdi,  firmaning qarzini qayta muhokama qildi va tashkilotni qayta tuzdi, shuning uchun firmada koʻproq sheriklar egalik ulushiga ega boʻlishdi. Romney taʼsischilarni 100 million dollarlik kapitaldan voz kechishga koʻndirgan. Bain va koʻpchilik taʼsischilar firmani tark etishdi.

Romni 1992-yil dekabrida siyosatdagi karerasini davom ettirish uchun yana ketdi. Orit Gadiesh rais va Thomas J. Tierney iyul oyida butun dunyo boʻylab boshqaruvchi direktor etib tayinlandi. Gadiesh maʼnaviyatni yaxshiladi va firmaning oz sonli mijozlarga boʻlgan ishonchini kamaytirish uchun bir sohadagi bir nechta kompaniyalar bilan ishlashga qarshi firma siyosatini yumshatdi. Gadiesh oʻshandan beri rais boʻlib ishlamoqda. 1993-yil oxiriga kelib, Bain & Company yana oʻsdi. Kompaniya oʻzining eng yuqori choʻqqisida 1000 nafar xodimdan 1991-yilda 550 nafarga va yana 800 nafarga koʻtarildi. Firma 2000-yilda Nyu-Yorkda, shu jumladan, koʻproq ofislarini ochdi. 1992-yildan 1999-yilgacha firma yiliga 25 foizga oʻsdi va 12 ofisdan 26 tagacha kengaytirildi. 1998-yilga kelib firmaning yillik daromadi 220 million dollar va 700 nafar xodimga ega edi.

Bain 1999 va 2000-yillarda mos ravishda bainlab va BainNet kabi ikkita texnologiya konsalting amaliyot guruhini yaratdi. bainlab dastlab Bain New Venture Group sifatida tashkil etilgan. Bu Bain toʻlovlarini toʻlashga qodir boʻlmagan startaplarga yordam berdi va oʻz kapitalida qisman toʻlovni qabul qildi.

2000-yil fevral oyida Gadiesh ketma-ket uchinchi muddatga firma raisi etib saylandi va Tom Tierneyning oʻrniga John Donahoe boshqaruvchi direktor etib tayinlandi. Taxminan 2000-yillarda firma xususiy sarmoyador firmalarga qaysi kompaniyalar sarmoya kiritishi va texnologik konsalting firmalari bilan hamkorlik qilish boʻyicha maslahatlar berishda koʻproq ishtirok etdi. 2005-yilga kelib, Bain xususiy kapital konsalting bozorining eng katta ulushiga ega edi.

2012-yilda Robert Bechek bosh direktor etib tayinlandi va keyinchalik Glassdoor xodimlari oʻrtasida oʻtkazilgan soʻrovnomalarda eng koʻp yoqqan bosh direktor deb topildi.

2017-yil 20-noyabrda Beyn Bob Bechek butun dunyo bo‘ylab boshqaruvchi direktor lavozimidan ketishini e’lon qildi. Marhum filippinlik siyosatchi Ernesto Makedaning toʻngʻich oʻgʻli Emmanuel P. "Manny" Maceda 2018-yilning mart oyidan boshlab butun dunyo boʻylab boshqaruvchi direktor etib Bechek oʻrniga saylandi. *Financial Times gazetasiga* bergan intervyusida Maceda Bainning raqamli amaliyotini kengaytirishga eʼtibor qaratishini eʼlon qildi. "Bain & Company 2018-yilda Minneapolisda joylashgan FRWD raqamli marketing agentligini sotib oldi. Bundan tashqari, u keyingi yili Pyxis analitik firmasini sotib oldi.

2022-yil fevral oyida Bain Osiyo-Tinch okeani mintaqasida faoliyat yurituvchi xaridlar boʻyicha konsalting kompaniyasi ArcBlueni sotib olganini eʼlon qildi.

Konsalting xizmatlari
---------------------

Bain & Company, birinchi navbatda, Fortune 500 bosh direktorlariga boshqaruv boʻyicha maslahat xizmatlarini taqdim etadi. Firma xususiy investitsiyalar, birlashish va sotib olish (M&A), korporativ strategiya, moliya, operatsiyalar va bozor tahlili kabi masalalar boʻyicha maslahat beradi. Shuningdek, u mijozlarning sodiqligi, ogʻzaki marketing va raqamli texnologiyalarga yoʻnaltirilgan boʻlimlarga ega. Uning konsalting xizmatlarining aksariyati korporativ strategiyaga qaratilgan.

2000-yilda The Bridgespan Group notijorat tashkilotlar bilan ishlash va xodimlar uchun imtiyozli ishlarni osonlashtirish uchun yaratilgan. Bain & Company, shuningdek, ichki ijtimoiy taʼsir amaliyotini qoʻllab-quvvatlaydi va 2015-yilda 2025-yilgacha pro bono konsaltingga 1 milliard dollar sarmoya kiritishga vaʼda berdi. Ushbu amaliyot ijtimoiy va iqtisodiy rivojlanish, iqlim oʻzgarishi, taʼlim va mahalliy hamjamiyatni rivojlantirish kabi turli ustunlarga asoslanadi. Bain pro-bono ish orqali qoʻllab-quvvatlagan tashkilotlarga UNHCR, Butunjahon bolalik jamgʻarmasi va <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Teach\_for\_America" rel="mw:ExtLink" title="Teach for America" class="mw-redirect cx-link" data-linkid="219">Teach for America</a> kiradi.  Bainʼning pro-bono ishi 2015-yilda Consulting Magazine tomonidan "kompaniyalarning korporativ ijtimoiy masʼuliyatga qanday yondashishini qayta belgilagani" uchun "Ijtimoiy va jamiyat investitsiyalari boʻyicha mukammallik" mukofoti gʻolibi sifatida taqdirlangan.

Korporativ madaniyat
--------------------

Bain & Company maxfiyligi bilan mashhur. Firma "1980-yillarda konsalting KGB" deb nomlangan. Mijozlarga kod nomlari beriladi. Xodimlar mijozlarning ismlarini oshkor qilmaslikka vaʼda berib, oshkor qilmaslik shartnomalarini imzolashlari va "maxfiylik kodeksi"ga rioya qilishlari kerak.

  

Bain koʻpincha Glassdoor  va *Consulting Magazine* tomonidan yillik reytinglarda ishlash uchun eng yaxshi joylar qatoriga kiradi. Bain, birinchi navbatda, biznes maktablaridan MBA darajasiga ega odamlarni yollaydi, lekin u bakalavr darajasiga ega boʻlgan maslahatchilarni yollagan birinchi firmalardan biridir. Firma asosan geografik ofis tomonidan tashkil etilgan boʻlib, har bir joy bir oz mustaqil ishlaydi. Shuningdek, u bir-biriga mos keladigan funksional (masalan, M&A, texnologiya yoki sodiqlik) va sanoat (moliyaviy xizmatlar, sogʻliqni saqlash va h.k.) jamoalarining birlashmasiga ega. Butun dunyo boʻylab saylangan boshqaruvchi direktorga firma nizomi boʻyicha uch yil muddatga qadar ruxsat beriladi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „#77 Bain & Co". *Forbes*. Qaraldi: 3-iyul 2017-yil.
2. ↑  „The man behind Mitt Romney - The Knox Student". *theknoxstudent.com* (24-oktyabr 2012-yil). 22-avgust 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-avgust 2022-yil.
3. ↑  *Á. Zarzalejos*. „Bain cierra su mejor año en España con el tirón del M&A" (14-fevral 2022-yil).
4. ↑  „World's Best Employers: Bain & Company". *forbes.com* (12-oktyabr 2021-yil).
5. 1 2  „Bain & Co. founder Bill Bain dies at age 80 - The Boston Globe". *BostonGlobe.com*. Qaraldi: 10-sentyabr 2018-yil.
6. ↑  „The Bain Bomb: A User's Guide" (en-US). *The New Yorker*. Qaraldi: 10-sentyabr 2018-yil.
7. 1 2  *Loeb, Walter*. „Bain Capital Sees Three Investments Stumble: Toys 'R' Us, Guitar Center And iHeartMedia" (en). *Forbes*. Qaraldi: 10-sentyabr 2018-yil.
8. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  Grant, Tina*. Bain & Company*. St. James Press, 2003 — 41–43 bet.
9. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  *Gallese, Liz Roman*. „Counselor To The King". *The New York Times* (24-sentyabr 1989-yil). Qaraldi: 3-iyul 2017-yil.
10. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14  Kiechel, W.*. The Lords of Strategy: The Secret Intellectual History of the New Corporate World*. Harvard Business Press, 2010 — 224 bet. ISBN 978-1-59139-782-3. 8-iyul 2017-yilda qaraldi.
11. 1 2 3  „Bain & Company", *Vault Employer Profile*, 2001, 2018-12-15da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2020-06-25
12. 1 2 3 4  „Can Bain Consultants Get Bain & Co. Out Of This Jam?". *Bloomberg.com* (11-fevral 1991-yil). Qaraldi: 5-iyul 2017-yil.
13. 1 2  Payne, Adrian; Lumsden, Cedric (1987). "Strategy Consulting - A Shooting Star?". *Long Range Planning* **20** (3): 53–63. doi:10.1016/0024-6301(87)90072-0. .
14. 1 2 3 4 5 6  *Perry.* „A Consulting Firm Too Hot to Handle? Bain & Co. gets its hands *deep in the trousers of client companies,* says an executive who knows it well. Maybe too deep, the Guinness scandal suggests". *Fortune* (27-aprel 1987-yil). Qaraldi: 3-iyul 2017-yil.
15. 1 2  „Did Mitt Romney get a 'bailout' for Bain & Company?". *Washington Post* (24-iyul 2012-yil). Qaraldi: 12-iyul 2017-yil.
16. 1 2  *Groth.* „A Company Saved From Bankruptcy By Romney Was Just Named The Best Employer In America". *Business Insider* (15-dekabr 2011-yil). Qaraldi: 9-iyul 2017-yil.
17. 1 2 3 4  *Rifkin.* „Profile; Don't Ever Judge This Consultant by Her Cover". *The New York Times* (1-aprel 1994-yil). Qaraldi: 10-iyul 2017-yil.
18. ↑  *Lattman, Peter*. „Before Romney's Big Speech, a Focus on Bain" (31-avgust 2012-yil). Qaraldi: 10-iyul 2017-yil.
19. ↑  „A bail-out for Romney?". *The Economist* (31-avgust 2012-yil).
20. ↑  *Sinclair.* „Biz Idol: How a stint in the Army taught Orit Gadiesh lessons to lead Bain & Company". *Telegraph.co.uk* (11-mart 2013-yil). 12-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-iyul 2017-yil.
21. 1 2 3  *Jack Sweeney.* „Raising Bain".  Consulting Magazine (fevral 2001). 15-avgust 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-yanvar 2012-yil.
22. 1 2  F. Czerniawska*. Management Consultancy: What Next?*. Palgrave Macmillan UK, 13 January 2016 — 81 bet. ISBN 978-1-4039-0718-9.
23. ↑  „Consulting in the right direction". *The Economist*. Qaraldi: 10-iyul 2017-yil.
24. ↑  „This year's best-rated CEO by employees is someone you've probably never heard of". *Washington Post* (8-iyun 2016-yil). Qaraldi: 9-iyul 2017-yil.
25. ↑  „Bain & Company elects Manny Maceda as Worldwide Managing Director". *www.bain.com*.
26. ↑  „Bain & Company Elects Manny Maceda as Worldwide Managing Director". *Global News Wire* (20-noyabr 2017-yil). Qaraldi: 2-fevral 2018-yil.
27. ↑  *Dua.* „Bain & Co. has hired ad vets from Walmart and Dentsu to build a marketing practice, and it's the latest consultancy to take on traditional ad agencies". *Business Insider* (23-noyabr 2020-yil). Qaraldi: 7-iyul 2021-yil.
28. ↑  „BAIN & COMPANY ACQUIRES ARCBLUE TO BOLSTER ITS PROCUREMENT ADVISORY SERVICES". *PR Newswire* (23-fevral 2022-yil).
29. ↑  „Bain & Company WetFeet Insider Guide".  Wetfeet (2005). Qaraldi: 5-iyul 2017-yil.
30. ↑  „History of innovation in management consulting". *Bain & Company*. Qaraldi: 12-iyul 2017-yil.
31. 1 2 3 4 5  Mariam, Naficy*. The Fast Track: The Insider's Guide to Winning Jobs in Management Consulting, Investment Banking, & Securities Trading*. Crown Business, October 6, 1997. ISBN 0767900405.
32. ↑  „How A Top Management Consulting Firm Is Helping Social Enterprises Thrive". *Forbes*. Qaraldi: 2-fevral 2018-yil.
33. ↑  „Bain & Company". *Vault*. Qaraldi: 2-fevral 2018-yil.
34. ↑  „Corporate Philanthropy Report: Bain & Company". *Corporate Philanthropy Report*. DOI:10.1002/(ISSN)1949-3207. 4-fevral 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-fevral 2018-yil.
35. ↑  „Bain & Company". *Bain Germany*. 4-fevral 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-fevral 2018-yil.
36. ↑  „Consulting Magazine Announces Its Excellence in Social Community Investment Awards Winners". *Global News Wire* (10-avgust 2015-yil). Qaraldi: 2-fevral 2018-yil.
37. ↑  „To the brainy, the spoils". *The Economist* (11-may 2013-yil). Qaraldi: 9-iyul 2017-yil.
38. ↑  *Weller.* „Bain & Company was just named the best workplace of 2017". *Business Insider* (8-dekabr 2016-yil). Qaraldi: 3-iyul 2017-yil.
39. ↑  „Bain & Company". *Consulting Magazine* (8-avgust 2013-yil). 15-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-avgust 2017-yil.
40. ↑  „Bain & Company". *Consulting Magazine* (8-avgust 2013-yil). 15-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-avgust 2017-yil.

1. ↑  Sources conflict on whether total layoffs were 20%, 27%, or 30%.
2. ↑  Mitt Romney's work with Bain Capital was part of his election campaign.