recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Alto Ligonya** (portugalcha: *Alto Ligonha*) – Mozambikning Zambezia provinsiyasidagi noyob tuproqli granit pegmatitlar hududi. Umumiy maydoni 40 ming boʻlib u 60-70 pegmatit konlarida birlashtirilgan 800 km² dan ziyod konlarni oʻz tarkibiga oladi.

Uning jami zaxiralari 8 ming tonnaga baholanmoqda. Ta 2 O 5 va 30 mingga yaqin. Eng yirik konlari: *Muiane*, *Morrua*, *Marropino*, *Monegha* .

Pegmatit tomirlarining rivojlanishi XX asrning boshidan boshlab amalga oshirildi.

* **litiy** – lepidolit, spodumen, ambligonit va petalit ;
* **seziy** – pollusit, seziy slyuda, sezyum beril;
* **tantal** – kolumbit, mangantantalit, iksiolit, stibiotantalit, mikrolit, samarskit ;
* **berilliy** – texnik beril, akuamarin, geliodor, morganit, qora beril, zumrad, bertrandit .

Bundan tashqari, quyidagilar sanoat manbalariga ega hisoblanadi: monazit, evksenit, mahalliy vismut, vismutin, scheelit, kassiterit, turmalinning qimmatbaho navlari, muskovit, amazonit, mikroklin, kvarts, kaolinit va yana boshqalar .

Mintaqada – ogʻirligi 42 tonna boʻlgan beril kristali (Munyamola I koni), 20-25 kg ogʻirlikdagi morganit kristallari (Namakotche koni), kristall uzunligi 50 sm boʻlgan rubellit druzalari(Muyane koni) kabi noyob foydali qazilma topilmalari mavjud hisoblanadi.

Alto Ligonya mintaqasida noyob metall pegmatitlarini ishlab chiqish Minas Gerais de Mozambique Ltd "va „Empesa Mineira do Alto Ligonha SARL" milliy kompaniyalari tomonidan 20-25 metr chuqurlikda ochiq usulda qazib olish yoʻli bilan amalga oshiriladi. Asosiy kon texnikasi buldozerlar va qirgʻichlar hisoblanadi. Qayta ishlash Moppia (100 tonna tantal konsentrati, 1983-yil) va Marropino (30 tonna) qayta ishlash zavodlarida amalga oshiriladi. Alto-Ligonya mintaqasida (1967—74-yillar) oʻrtacha yillik ishlab chiqarish 70 tonna mikrolit, 70 tonna vismut, 300 tonna lepidolitni tashkil qiladi. Yoʻqotishlarni hisobga olgan holda (70-75%), Altu-Ligoniy konlarining nurash rudalaridan 10 ming tonnagacha tantal-niobatlar olinadi. Yoʻl davomida muskovit Alto Ligonierda qazib olinadi. 1910–70-yillarda 1 ming tonnadan ortiq varaqli muskovit va hurda qazib olindi (1980-yillarda yiliga 100 tonnagacha). Xom ashyo Janubiy Afrika va Buyuk Britaniyaga eksport qilinadi.

Mamlakat hududida abraziv (yillik ishlab chiqarish 240-884 tonna hisoblanadi) va zargarlik granatasi (2-17 tonna), zumrad (Niane, Marropino, Pitea konlari, eng kamida 18 kg) qoʻlda saralangan holda ochiq usulda qazib olinadi va zumrad chiplari (3 tonnagacha), akvamarin va geliodorlar (Moppya, 500 kg), rangli turmalinlar (Monea, 4-12 tonna), topazlar (Muiane,16 tonnagacha).

Alto-Ligonya mintaqasining chetida noyob tuproqli granit pegmatit konlari (Ile, Giyermi, Komua va boshqalar) mavjud hisoblanadi) va uranotorium (Enluma, Mugotaya va boshqalar) minerallashadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Месторождения полезных ископаемых / Мозамбик". 23-may 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-may 2014-yil.
2. ↑  „Мозамбик — Горная энциклопедия — Энциклопедии & Словари". 24-may 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-may 2014-yil.
**Biyigul** – mashhur baxshi Shomurod Togʻayevga tegishli avtobiografik xarakterdagi terma. Terma ikkinchi jahon urushi hamda surgun davrida hali goʻdak boʻlgan Shomurod Toʻgʻayevning boshidan kechirgan qiyinchiliklarini hikoya qilib beradi.

Tarixi
------

Shomurod Baxshining otasi Togʻay shoir 1932-yilda Sibirga surgun qilingan. Shomurod 9 oylik boʻlganida onasi Tojixol Shukurova vafot etgan. Sibirdan qaytib kelgan otasi Togʻay shoir koʻp oʻtmay urushga chaqrib olinadi. Shundan soʻng yosh Shomurodni bolalar uyiga topshirib yuborishgan. Bolalar uyida rus tilida taʼlim olgan Shomurod 1945-yilda, yaʼni otasi qaytib kelganidan keyin biroz muddat undan taʼlim olgan. Terma matnining mazmuni oʻsha kunlarga bagʻishlangan.

Kuylanishi
----------

„Biyigul" termasi dastlab Shomurod Togʻayevning „Yuragimning joʻri boʻlgan doʻmbiram" kitobidan oʻrin egallagan. Kitob Oʻktam Hakimov tomonidan yozib olingan va „Alpomish media" homiyligida nashr etilgan. Shuningdek, terma Hosila Rahimova tomonidan ham kuylangan.

Manbalar
--------

1. ↑  *uz, Daryo* „"Barmoqlarning ko‘zi bor" — vodiyning baxshi qizi bilan suhbat (video)" (uz-latn). *Daryo.uz*. Qaraldi: 3-sentabr 2023-yil.
2. ↑  *SSR otasini Sibirga quvgin qilgan Shomurod Baxshi Tog'ayevning Biyigul termasi Axror Baxshi ijrosida* (inglizcha), qaraldi: 2023-09-03
3. ↑  „Республика бахшичилик санъати маркази давлат муассасаси" (uz). *www.baxshimarkaz.uz*. Qaraldi: 3-sentabr 2023-yil.
4. ↑  *SHOMUROD BAXSHI TOG'AYEV (1932-2020) BARCHAMIZNI YIG'LATIB KETDI...* (inglizcha), qaraldi: 2023-09-03
5. ↑  *YASHAMAGIR MEKKAMCHOL BIYYIGUL BAXSHI BOBOMIZDAN SOG'INGANLARGA* (inglizcha), qaraldi: 2023-09-03
6. ↑  *SHOMUROD BAXSHI TOG'AYEV "BIYIGUL" ALPOMISH MEDIA* (inglizcha), qaraldi: 2023-09-03
7. ↑  *Hosila Rahimova - Biyigul | Хосила Рахимова - Бийигул* (inglizcha), qaraldi: 2023-09-03
**Aditya-L1** quyoshni oʻrganish va tadqiq qilish uchun moʻljallangan avtomatik stansiya boʻlib, Hindiston kosmik tadqiqotlar tashkiloti (ISRO) va bir qancha Hind ilmiy-tadqiqot institutlari tomonidan ishlab chiqilgan. Ushbu qurilma Hindistonning quyosh tadqiqoti uchun moʻljallangan birinchi loyihasi hisoblanadi. Aditya-L1 2023-yil, 2-sentabr sanasida, Hindistonning muvaffaqiyatli Chandraayan-3 loyihasidan 10 kun oʻtib, PSLV C57 raketasi yordamida Hindiston vaqti bilan 11:50 da ochiq kosmosga uchirildi va Yerdan 1.5 million kilometr uzoqlikda joylashgan, L1 lagranch nuqtasi orbitasi tomon yoʻl oldi.

  

Aditya-L1 missiyasi Yerdan 1500000 km uzoqlikda joylashgan L1 lagranj nuqtasi atrofidagi halo orbitasiga yetib borishi uchun 109 Yer kuni atrofida vaqt ketadi. 1,5 tonna oʻgirlikdagi sunʼiy yoʻldosh turli maqsadlarga ega boʻlgan, jumladan, tojning isishi, quyosh shamoli tezlashishini, toj magnitometriyasini, yaqin UV quyosh nurlanishining kelib chiqishi va monitoringini oʻz ichiga oluvchi yettita yuklarni olib yuradi.

Nomlanishi
----------

"Aditya" Quyoshni ifodalovchi hind xudolari – Surya va Adityas sharafiga nomlangan. „L1" belgisi Lagranj 1 nuqtasini, kosmik kemaning Quyosh va Yer orasidagi manzilini bildiradi.

Loyiha maqsadi
--------------

Aditya-L1 dan koʻzlangan maqsadlar:

* Quyosh xromosferasi va toji dinamikasini kuzatish
	+ Xromosfera va koronal issiqlikni, qisman ionlangan plazma fizikasini, toj magnit maydonini va issiqlik uzatish mexanizmlarini va olov almashinuvini oʻrganish
* Oʻz joylashgan oʻrni atrofidagi fizik zarrachalar muhitini kuzatish
* Quyosh otilishiga olib keladigan toj ostidagi bir necha qatlamlardagi jarayonlar ketma-ketligini aniqlash
* Kosmik ob-havoni, quyosh shamolining kelib chiqishi, tarkibi va dinamikasini oʻrganish

Tarixi
------

Aditya 2008 yil yanvar oyida Kosmik fanlar boʻyicha maslahat kengashi (ADCOS) tomonidan loyihalangan. Dastlab Quyosh tojini oʻrganish uchun koronagrafli Pastki Yer orbitasida (800 km) kichik (400 kg) sunʼiy yoʻldosh sifatida loyihalash koʻzda tutilgan. 2016–2017-moliya yili uchun $36 milliard miqdorida eksperimental byudjet ajratildi. Missiya doirasi kengaytirildi va u Lagrange nuqtasi L1 ga joylashtiriladigan keng qamrovli quyosh va kosmik muhit observatoriyasiga aylandi, shuning uchun missiya „Aditya-L1" deb oʻzgartirildi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „ADITYA-L1"..  ISRO. Qaraldi: 15-sentabr 2023-yil.
2. ↑  *Pandey, Geeta* „Aditya-L1: India launches its first mission to Sun". *BBC News*.  BBC News. Qaraldi: 15-sentabr 2023-yil.
3. ↑  „Space Applications Center, Government of India."..  SAC Industry Portal.. Qaraldi: 15-sentabr 2023-yil.
4. ↑  *Pandey, Geeta* „Aditya-L1: India launches its first mission to Sun". *BBC News*.  BBC News. Qaraldi: 15-sentabr 2023-yil.

Havolalar
---------

* Qoʻshimcha maʼlumotlar
**Passive smoking**
-------------------

Passive smoking bu - bir chekmaydigan insonning, o’zgalar chekayotgan sigarit tutunidan nafas olishidir.

 Passive smoking bu - bir chekmaydigan insonning, o’zgalar chekayotgan sigarit tutunidan nafas olishidir.
### **Passive smoking zararliligi haqida isbot**

Yaqinda o’tkazilgan tadqiqotlarga ko’ra, chekmaydigan insonlar, chekadigan insonlarning *tamaki tutunidan nafas olishi zararli* ekanligi aniqlandi. Hattoki qisqa vaqt Ichida, masalan **30 daqiqada** ham vaqtincha chekmaydiganlarning yuragini zararlay olishadi. Bir necha vaqtlardan beri, *mutaxasislar ogohlantirishadiki*, boshqa odamlarning sigaret tutunlaridan nafas olishi sog’liq uchun xavfli ekanligi haqida aytib kelishadi. Ammo o’rtacha odamlar hali bulardan bexabarga o’xshaydi.

Ko’plab davlatlardagi insonlar chekishning zararlari haqida yaxshigina ma’lumotga egalar, ammo ular ma’lumot bo’yicha harakat qilishni va chekishni to’xtatishni tanlaydilarmi, yoki yo’qmi, bu ularning o’ziga havola. Ular bilishadiki chekish- nafas olish, o’pka saratoni kabi jiddiy kasalliklarga chalinishga sabab bo’ladi. Biroq ularning boshqa odamlarning, sigaritidan chiqaradigan tutuni ularning sog’lig’iga xavfliligi haqida bilimlari yetarlicha emas ko’rinadi.

Ko’pchilik chekmaydigan odamlar o’zlarining sog’liqlariga bo’lgan xavfdan ularoq, *chekish- ularga noqulaylik to’g’diruvchi, va jamiyat uchun zararli odat sifatida qarashadi*. Demak hali ham ularning ma’lum bir qismi tushunib yetishmadiki, chekuvchilar bilan birga bo’lish, aslida ularni kasal qilishi mumkinligini. Shunga qaramay bir , necha yillardan beri, „passive chekish" ( *o’zgalar chekayotgan sigarit tutunidan nafas olish*) ***kamroq darajada tamaki chekish olib keladigan nafas yo’llari kasalliklari bilan bir xil kasalliklarni keltirib chiqarishi mumkinligi ma’lumdir***. Astmadan aziyat chekuvchilarning ko’pchiligi, qachonki *ular qalin sigarit tutuni bilan qoplangan atmosferada bo’lishsa*, ularning *ahvoli judayam yomonlashishi* haqida aytishadi.

### Passive chekish tufayli chalinish mumkin bo'lgan kasalliklar

* Saraton
* O'pka saratoni
* Ko'krak saratoni
* Bachadon bo'yni saratoni
* Quviq saratoni
* Qon aylanish tizimi
* O'pka muammolari

Manbalar
--------

1. 1 2  *Centers for Disease Control and Prevention.* „Adult\_Smoking\_Prevalence\_and\_Secondhand\_Smoke\_Exposure.webm" (14-sentyabr 2010-yil). Qaraldi: 19-sentabr 2023-yil.

Havolalar
---------

* Passive chekish haqida vedio
* Bu haqida yanada to'liq ma'lumotlar
**Kilolo Kijakazi** - amerikalik akademik , ijtimoiy xavfsizlik boshqarmasi komissari vazifasini bajaruvchi masʼul shaxs boʻlgan. U 2021-yilning 9-iyulida ishdan bo‘shatildi, soʻng 2021-yil yanvar oyida pensiya va nogironlik siyosati bo‘yicha komissar o‘rinbosari etib tayinlangan edi.

Ta'lim
------

U Binghamton universitetida san'at bakalavri, Govard universitetida ijtimoiy ish magistri va Jorj Vashington universitetida davlat siyosati bo'yicha doktorlik kabi yutuqlarga erishgan yetuk mutaxassis darajasidagi shaxs hisoblanadi.

Karyera
-------

Kijakazi Urban insitutida institut xodimi va u yerda iqtisodiy va ijtimoiy muammolardan zarar ko'rganlar bilan hamkorlik aloqalarini rivojlantirishni yoʻlga qoygan insonlardan biri. Urbanning jiddiy tadqiqot tartibini kengaytirish va mustahkamlash, topilmalarni turli auditoriyalarga samarali yetkazish uchun tashkilot bo'ylab koʻplab xodimlar bilan faoliyat yuritgan.Shuningdek iqtisodiy xavfsizlik, tarkibiy irqchilik va boshqa muammolar bo'yicha tadqiqotlar olib borgan.

U bir paytlar Ford jamg'armasida dastur xodimi keyinchalik esa Byudjet va siyosat ustuvorliklari markazida katta siyosat tahlilchisi, Oziq-ovqat va ovqatlanish xizmatida dastur tahlilchisi soʻng Milliy shahar ligasida siyosat tahlilchisi lavozimlarida faoliyat yuritgan. Bayden ma'muriyatiga kirishdan oldin u Uintrop Rokfeller jamg'armasi, ijtimoiy sug'urtar milliy akademiyasi va avlodlar ozodlik kengashi a'zosi edi. U Amerika taraqqiyot markazi qoshidagi oq-qora boylik tafovutini bartaraf etish bo'yicha maslahat kengashi raisi va partiyaviy siyosat markazida pensiya xavfsizligi va shaxsiy jamg'armalar bo'yicha komissiya a'zosi vazifalari bajargan. Kijakazi *afro-amerikalik iqtisodiy rivojlanish va kichik biznes mulki* muallifi.

Manbalar
--------

| Siyosiy idoralar
 |
| --- |
| OldingisiAndrew Saul |  **Commissioner of the Social Security AdministrationActing** 2021–present | KeyingisiMartin O'MalleyNominee |

Andoza:SSA commissioners

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* CiNii: DA11267308
* GND: 137448678
* ISNI: 0000 0000 8372 5410
* LCCN: n97058224
* VIAF: 36199439
* en:WorldCat Identities: lccn-n97058224

 |

1. ↑  „Biden fires Saul as SSA commissioner" (en-US). *Federal News Network* (9-iyul 2021-yil). Qaraldi: 13-iyul 2021-yil.
2. ↑  „Biden fires head of Social Security Administration, a Trump holdover who drew the ire of Democrats" (en-US). *Washington Post*. Qaraldi: 13-iyul 2021-yil.
3. ↑  Security, United States Congress House Committee on the Budget Task Force on Social*. Social Security Reform: Hearings Before the Task Force on Social Security of the Committee on the Budget, House of Representatives, One Hundred Sixth Congress, First Session, Hearings Held in Washington, DC, May 4, 11, 18 & 25; June 8, 15, 22 29; July 13, 1999* (en). U.S. Government Printing Office, 1999. ISBN 978-0-16-059373-4.
4. ↑  „Kilolo Kijakazi" (en). *Urban Institute* (4-iyun 2016-yil). Qaraldi: 13-iyul 2021-yil.
5. 1 2  „Kilolo Kijakazi". *From Day One*. Qaraldi: 13-iyul 2021-yil.
6. 1 2 3  *Kijakazi.* „Kilolo Kijakazi".  Urban Institute (12-avgust 2020-yil).
**Yangi qamoqxona** 1617-yildan 1877-yilgacha London markazining Clerkenwell hududida joylashgan qamoqxona.Yangi qamoqxona politsiya sudyalari oldida koʻrikdan oʻtish, majlislarda sud qilish, garov puli yoʻqligi va vaqti-vaqti bilan hukm qilingan mahkumlarni saqlash uchun qurilgan.

U uch marta qayta qurilgan. (1773, 1818 (1780 yilgi Gordon qoʻzgʻolonlarida yonib ketganidan keyin) va 1847-yild). U Clerkenwell qamoqxonasi sifatida ham tanilgan keyinchalik uning nomi **Clerkenwell qamoqxona uyiga** oʻzgartirildi. 1867-yilda Clerkenwell portlashi boʻlgan mashhur bomba joyi edi.

Uni New Gaol bilan adashtirmaslik kerak, u baʼzan London janubidagi Sauthwarkdagi Horsemonger Lane Gaolga qoʻllaniladi.

Uning yonida yana bir qamoqxona boʻlib, taxminan 1615-yillarda qurilgan. U 1794-yilda yopildi va uning oʻrnini yaqin atrofdagi Coldbath Fields qamoqxonasi egalladi.

Binodan foydalanish tarixi
--------------------------

Ikkinchi Jahon urushi paytida podvalning bir qismi bomba omborxonasi sifatida ishlatildi.

Yangi qamoqxona va Clerkenwell Bridewellning joyi Bowling Green Lanedagi sobiq Hugh Myddleton maktabi (1893-1960) tomonidan egallangan. Uning bir qator yerosti omborlari va kameralari saqlanib qolgan. *Oliver Tvist* 2007-yil iyul oyida suratga olish uchun moslashtirgan

2009-yilda Sans Walk tomonidan uning omborlari qaytatan oʻrganilgan (ilgari mahbuslarni qabul qilish, tibbiy koʻrik va vannalar hamda oshxonalar uchun foydalanilgan)

Mashhur mahbuslar
-----------------

* Jek Sheppard

Manbalar
--------

1. ↑  Old towns of England, London in 1839, Part Six – Police and Prisons
2. ↑  „House of Detention reveals its spectacular underground past".  New Civil Engineer (21-aprel 2009-yil).
3. ↑  William Harrison Ainsworth*. Jack Sheppard: A Romance*. Richard Bentley, 1839 — 160– bet.
**John Hughes *('*talaffuzi: *Jon Xyuz*)** (1988-yil 6-yanvarda tugʻilgan)—kanadalik professional xokkeychi. John Hughes hozirda ICE Xokkey Ligasi vakili „Villacher SV" xokkey klubi jamoasida oʻynaydi.

Oʻyin faoliyati
---------------

John Hughes 2004-yilda Ontario Xokkey Ligasi (OHL) ustuvor tanlovida „Belleville Bulls" xokkey klubi safiga 1-oʻrindagi tanlov asosida qabul qilindi. OHLdagi asosiy karyerasini „Bulls" va „Brampton Battalion" xokkey klublari bilan yakunlaganidan soʻng, John Hughes NHL kirish loyihasida tanlanmagan yagona oʻyinchi boʻlib, OHL ustuvor tanlovida birinchi oʻrinni egalladi. 

Shundan soʻng, John Hughes Yevropadagi karyerasini yoʻlga qoʻyishni afzal koʻrdi. Shuning uchun birinchi boʻlib EBELning „EC Red Bull Salzburg" xokkey klubi bilan shartnoma imzoladi. Finlandiya va Germaniyada „Tappara" va „Hannover Indians" xokkey klublari bilan qisqa muddatli faoliyatdan soʻng, John Hughes Sloveniya klubi „HDD Olimpija Ljubljana" xokkey jamoasi bilan EBELga qaytdi. 2010—2011-yilgi mavsumda „Olimpija" klubi bilan birinchi toʻliq mavsumida John Hughes 53 oʻyinda 64 ochko toʻpladi va EBELda yilning eng yaxshi hujumchisi sifatida tanlandi.

John Hughes keyingi 2011—2012-yilgi mavsumda oʻzining dastlabki muvaffaqiyatini yaxshiladi va 50 oʻyinda 68 ochko toʻplagan holda EBELni boshqarib, Ron Kennedy kubogi bilan EBELda MVP nomini oldi. John Hughes 2012-yil 2-may kuni Avstriyaning „VSV" klubi bilan ikki yillik foydali shartnoma imzoladi.

2013—2014-yilgi mavsumda „VSV" klubi bilan shartnomasining soʻnggi yilida 54 oʻyinda 85 ochko bilan ikkinchi marta ligada peshqadam boʻlganidan soʻng, 2014-yil 1-iyul da John Hughes oʻzining birinchi professional klubi „Red Bull Salzburg" xokkey jamoasiga qaytishni afzal koʻrdi.

Mukofot va unvonlar
-------------------

| Mukofot | Yil |  |
| --- | --- | --- |
| OHL |
| Jack Ferguson mukofoti | 2004-yil |  |
| Jim Mahon Memorial Trophy sovrini | 2008-yil |  |
| EBEL |
| Ron Kennedy kubogi | 2012-yil |  |

Manbalar
--------

1. ↑  „We did it! John Hughes in Villach" (olmoncha).  EC VSV (2-may 2012-yil). 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-may 2012-yil.
2. ↑  „John Hughes returns to the Red Bulls" (olmoncha).  EC Red Bull Salzburg (1-iyul 2014-yil). Qaraldi: 1-iyul 2014-yil.
**Farzali Gatam oʻgʻli Abbosov** (ozarbayjoncha: *Fərzəli Hətəm oğlu Abbasov*; 1932-yil Goyjali, Qozoq viloyatida tavallud topgan) – Sovet ozarbayjonlik uzumchi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1980).

Hayoti va faoliyati
-------------------

1932-yilda Ozarbayjon SSR Qozogʻiston viloyati (hozirgi Ozarbayjon Respublikasining Gazax viloyati) Geyjali qishlogʻida tugʻilgan. Millati ozarbayjon.

1949-yildan – kolxozchi, brigada rahbari, qurilish brigadasi ustasi sifatida mehnat faoliyatini boshlagan. 1952-yilda Sovet Armiyasi safida xizmat qilgan. 1955-yilda u KPSS aʼzoligiga qabul qilindi. 1964-yildan 1990-yilgacha – Ozarbayjon SSR Qozogʻiston viloyatidagi (hozirgi Ozarbayjon Respublikasining Gazax viloyati) Samed Vurgʻun sovxozining uzumchilik brigadasi brigadiri boʻlgan. Yuqori mehnat yutuqlari uchun u bir necha bor orden va medallar bilan taqdirlangan. Agamali oʻgʻli nomidagi Ozarbayjon qishloq xoʻjaligi institutini tamomlagan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1980-yil 3-oktabrdagi Farmoni bilan qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtirish boʻyicha oʻninchi besh yillikning topshiriqlarini muddatidan oldin bajarishda erishilgan ulkan muvaffaqiyatlari uchun Abbosov Farzali Gatam oʻgʻliga Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni, Lenin ordeni hamda Oʻroq va Bolgʻa oltin medali berildi.

IX va X chaqiriq SSSR Oliy Kengashi (1974—1984) va XI chaqiriq Ozarbayjon SSR Oliy Kengashi (1985—1990) deputati. Ozarbayjon Kompartiyasi Markaziy Qoʻmitasi aʼzosi (1975—1990). Shuningdek, Ozarbayjon Kompartiyasi Qozoq tuman qoʻmitasi byurosi aʼzosi etib saylangan (1971—1990).

1990-yildan – Xalq deputatlari Kalininnd qishloq Soveti ijroiya qoʻmitasi raisi, 1991-yildan – Geyjali qishlogʻida Aqstafa tumani ijroiya hokimiyatining vakili. Keyinchalik nafaqaga chiqadi. Gazax viloyati (Ozarbayjon) Geyjali qishlogʻida yashaydi.

Mukofotlar
----------

Lenin ordeni (27.12.1976; 10.03.1980),

Oktyabr inqilobi (20.07.1973),

Mehnat Qizil Bayroq ordeni (26.04.1971)

Manbalar
--------



1. ↑  „Farzali Abbosov biografiyasi".
2. ↑  Deputati Verxovnogo Soveta SSSR. 9 soziv / Prezidium Verxovnogo Soveta SSSR. – M. 1974. – 550 s.
3. ↑  Deputati Verxovnogo Soveta Azerbaydjanskoy SSR. Odinnadsatiy soziv. – Baku: Azerneshr, 1985.
**Karmana bekligi** — XVI-XX asrlarda dastlab Buxoro xonligi, soʻng mangʻitlar hukmronligi yillarida Buxoro amirligidagi maʼmuriy birlik. Maʼmuriy markazi Karmana shahri.

Buxoro amirligi maʼmuriy jihatdan bekliklarga boʻlingan. Amir Abdulahad hukmronligi davrida amirlik 24 beklikdan iborat boʻlgan. Bekliklar oʻz navbatida amloklarga boʻlinib, ularni amlokdor boshqargan.
Zarafshon vodiysida joylashgan bekliklardan eng kattasi Karmana edi. Karmana bekligi hududlari hozirgi Navoiy, Navbahor, Kanimex tumani yerlaridan tashkil topgan. Karmana bekligi mangʻitlar davrida amirlikning muhim iqtisodiy-strategik hududlaridan boʻlgan.

XVI asr oʻrtalarida Karmana bekligini Iskandarxon boshqargan. Iskandarxon Karmananing birinchi beklaridan boʻlgan. Iskandarxon davrigacha beklik hokimlik deb yuritilgan. XVI asr oʻrtalarida Movarounnahrda yuz bergan siyosiy kurashlarda Iskandarxonning oʻgʻli Abdullaxonning qoʻli baland keladi. Otasi Iskandarxonni Buxoro xonligiga taxtiga oʻtqazib, amalda mamlakatni oʻzi boshqaradi.

Abdullaxon II davrida Karmanada obodonchilik ishlari olib borilgan. Abdullaxon Masjidi Jome qurdirgan, unga yondosh qilib Chor Minor barpo ettirgan. Karmanadagi masjid va ziyoratgohlarni taʼmirlatgan.

Mangʻitlar hukmronlik qilayotgan davrdan boshlab 1920-yil Buxoro inqilobi yuz bergunga qadar Karmana bekligini 30 ga yaqin beklar boshqargan.
Bekning qarorgohi Karmana markazidagi Ark qoʻrgʻoni boʻlgan. Amlokdorlar bekning yordamchisi boʻlgan. Qishloq joylarda bekning nomidan jevachi va toʻqsobalar ish olib borgan.
Soʻnggi mangʻitlar hukmdori Said Olimxon 1881-yilda Karmanada tugʻilgan. 13 yoshga toʻlguncha shu yerda yashagan. Sankt-Peterburgda oʻqishni tamomlagach Olimxon dastlab Qarshiga, soʻng Karmanaga bek etib tayinlangan.

Yavqochbek Karmananing oxirgi beklaridan boʻlib, 1910-yildan 1920-yilgacha bu lavozimda oʻtirgan. Karmana bekligi 1920-yilda tugatilgan va sovetlar hukmronligi oʻrnatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Анвар Қандаҳаров*. Бухоро хонлиги ва унда карманалик шайхлар фаолияти*. Toshkent Tafakkur qanoti 2018 — 10 bet.
2. ↑  A.Hotamov, Sh.Halilov*. Yillar sadosi*. Toshkent Adolat 1995 — 40 bet.
3. ↑  O. Hayitova, X.Qurbonov*. Karmana tarixi*. Toshkent Mashhur press 2017 — 103 bet. ISBN 978-9943-5163-5-9.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Buxoro Amirligi bekliklari |
| --- |
|  |
| 
* Boysun bekligi
* Boʻrdalik bekligi
* Denov bekligi
* Kattaqoʻrgʻon bekligi
* Urgut bekligi
* Shahrisabz bekligi
* Qarshi bekligi
* Panjikent bekligi
* Farob bekligi
* Magian bekligi
* Falgar bekligi
* Matcha bekligi
* Beljuvon bekligi
* Hisor bekligi
* Koʻlob bekligi
* Qorategin bekligi
* Darvoz
* Rushon
* Shugʻnon bekligi
* Sherabod bekligi
* Termiz bekligi
* Oʻra-Tepa bekligi
* Yurchi bekligi
* Karmana bekligi
* Qoboqli bekligi
* Xatirchi bekligi
* Ziyovuddin bekligi
* Nurota bekligi
* Gʻuzor bekligi
* Kitob bekligi
* Chiroqchi bekligi
* Yakkabogʻ bekligi
* Darvoz bekligi
* Karki bekligi
* Balijuvon bekligi
 |

 |
**Axmed Shugeibovich Abashidze** (1923-yil, Gruziya SSR, Ajariston ASSR, Kedskiy tumani Tsxmorisi qishlogʻi – 1992-yil, Gruziya, Ajariya, Kedskiy okrugi, Tsxmorisi qishlogʻi) Kedskiy tumani, Frunze nomidagi kolxoz aʼzosi. ASSR Gruziya SSR. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1949).

Hayoti va faoliyati
-------------------

1923-yilda Kedskiy tumani Tsxmorisi qishlogʻida (hozirgi Kedskiy munitsipaliteti) dehqon oilasida tugʻilgan. Oʻrta maktabni tugatgach, 1939-yilda Kedskiy tumanidagi Frunze nomidagi kolxozda oddiy kolxozchi boʻlib ishladi. Urushdan keyingi yillarda u komsomol-yoshlar tamaki yetishtirish boʻlinmasini boshqargan.

1948-yilda u rahbarlik qilgan boʻlinma 0,3 gektar maydondan gektaridan oʻrtacha 25 sentnerdan Trapezond tamaki bargi, 2.7 gektar maydondan 19,1 sentnerdan Samsun navidan yigʻib olishga muvaffaq boʻldi va shu sababli SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1949-yil 18-iyundagi farmoni bilan unga *"*1948-yilda tamaki yetishtirishdan yuqori hosil olgani uchun*"* Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni, Lenin ordeni hamda Oʻroq va bolgʻa oltin medali bilan taqdirlangan (3798-son) .

Xuddi shu farmon bilan oʻsha kolxoz rahbari Israpil Osmanovich Nakashidzega ham Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berildi.

Keyinchalik, kolxoz rahbarlarini tayyorlash boʻyicha qishloq xoʻjaligi maktabini tugatgach, Dandalo qishlogʻidagi kolxozda agronom boʻlib ishladi va 1955-yilda oʻzi tugʻilgan Tsxmorisi qishlogʻidagi Frunze nomidagi kolxoz raisligiga saylandi. Gruziya qishloq xoʻjaligi institutini tamomlab, 1959-yildan Keda viloyatida agronom, 1961-yildan Keda viloyatida tamaki mahsulotlarini xarid qilish boʻyicha davlat inspektori, 1967-yildan tamaki ishlab chiqarish boʻlimi boshligʻi boʻlib ishlagan.

1976-yil yanvardan – Tsxmorisi qishlogʻidagi birlashgan kolxoz raisi sifatida faoliyat yuritgan. 1979-yil yanvar oyidan pensiyaga chiqqunga qadar kolxozga rahbarlik qildi. 1980-yildan buyon kasaba uyushma ahamiyatidagi shaxsiy nafaqaxoʻr hisoblanadi.

Kedskiy munitsipalitetining Tsxmorisi qishlogʻida yashagan. Abashidze Axmed Shugeibovich 1992-yilda vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Abashidze Axmed Shugeibovich biografiyasi".
2. 1 2  „Абашидзе Ахмед Шугейбович" (ru). *Герои страны („Heroes of the Country")*.

Adabiyot
--------

* *Герои войны и Герои Социалистического Труда Аджарии*.

Havolalar
---------

* Abashidze Axmed Shugeybovich  (rus.). Sayt „Geroi strani".
**Blundell Park** Angliyaning Shimoliy Sharqiy Linkolnshir shtatidagi Klitorpes shahridagi futbol maydonchasi va Grimsby Town futbol klubining uy stadioni hisoblanadi. Stadion 1899-yilda qurilgan, ammo asl tribunalardan faqat bittasi qolgan. 1995-yilning yozida toʻliq oʻrindiqliga aylantirulgan. Oʻtgan yillardagi bir nechta quyi ligaga tushishlar oʻrindigʻlar olib tashlanganini anglatadi. Hozirda stadion sigʻimi 9,052 ni tashkil etadi.

Tarixi
------

Grimsby Town futbol klubi 1899-yilning yozida Blundell Park stadioniga koʻchib oʻtdi va ular barcha jihozlar shuningdek Abbey Park va Hazel Grove tribunalarini olib keldi. Ochilish oʻyini 1899-yil 2-sentabrda Luton Taunga qarshi Futbol Ligasi Ikkinchi Divizioni oʻyini boʻlib, 4000 tomoshabin tashrif buyurgan oʻyinda jamoalar 3:3 hisobida durang oʻynagan. 1901-yilda stadioning shimoliy tomonida yangi asosiy tribuna qurilgan.

1925-yilda Abbey Park tribunasi buzib tashladi va uning oʻrniga Barrett tribunasi qurildi. 1937-yil 20-fevralda Angliya kubogi bahsida „ Wulverhampton" bilan toʻqnash kelganda rekord darajadagi muhlislar tashrifi qayd etilgan — 31 651 kishi. 1939-yilda Ikkinchi Jahon urushi boshlangan paytda, Hazel Grove tribunasi buzib tashlangan va uning oʻrniga Osmond tribunasi qurilgan.

### Qoʻshimcha oʻtirish joylari

1995-yilda Blundell Park toʻliq oʻrindiqli stadionga aylanganda, yerning umumiy sigʻimi mos ravishda kamaydi. Klub shimoliy-gʻarbiy va janubi-sharqiy burchaklarida vaqtinchalik oʻrindiqlar oʻrnatildi, ular xalq tilida „yashil oʻrindiqlar" deb nomlanadi.

Xalqaro oʻyinlar
----------------

Yillar davomida Blundell Park bir qator xalqaro oʻyinlarga mezbonlik qildi. 2001-yilda u Fransiya U18 va Finlandiya U18 oʻrtasidagi oʻrtoqlik oʻyini oʻtkazildi. Yillar davomida Angliya U17, Angliya U18 va Angliya 19 yoshgacha boʻlgan ayollar milliy futbol jamoasi oʻyinlariga mezbonlik qildi.

Rekordlari
----------

1937-yilning 20-fevralida Angliya kubogi 5-raundida „ Wulverhampton" ga qarshi oʻyinda maydonga kelgan eng koʻp tomoshabin 31,651 edi.1995-96-yilgi mavsum boshlanishi uchun maydon barcha oʻrindiqlar koʻpaytirilganligi sababli eng koʻp tomoshabinlar 1999-yil 13-martda "Sunderland "ga qarshi Futbol Ligasi Birinchi divizionida 9,528 kishi tashrif buyurdi.

Manbalar
--------

1. ↑  Hales, Andrew*. Memories of Grimsby*. Halifax: True North Books, 1998 — 24–25 bet. ISBN 1-900-463-97-0.
2. ↑  „Blundell Park". *thefootballnetwork.net*.  The Greasy Chip Butty (26-dekabr 2007-yil). Qaraldi: 14-yanvar 2013-yil.
3. ↑  *Holmes, Paul*. „BP to Host International". The Fishy (21-mart 2001-yil). Qaraldi: 24-mart 2013-yil.
4. ↑  „Blundell Park prepares to host two International Under-17 matches". *Grimsby Telegraph* (24-avgust 2010-yil). Qaraldi: 24-mart 2013-yil.
5. ↑  „International Football At Blundell Park". Grimsby Town F.C. (1-fevral 2012-yil). Qaraldi: 24-mart 2013-yil.
**Uklantepa**  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: IV—VIII asrlar. Samarqand viloyatining Payariq tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Choshtepa" MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Feride Suleymanovna Davitadze** ( 1927, Gruziya SSR, Ajariston SSR Kobuleti tumani Xutsubani qishlogʻi) Gruziya SSR, Ajariston SSR Kobuleti tumani Xutsubani qishloq Soveti Stalin nomidagi kolxoz kolxozchisi.Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1949).

Hayoti va faoliyati
-------------------

Feride Suleymanovna Davitadze 1927-yilda (ba'zi ma'lumotlarga ko'ra - 1920-yilda) Kobuleti tumani Xutsubani qishlog'ida dehqon oilasida tug'ilgan. 1947-yildan boshlab Kobuleti tumani Stalin nomidagi kolxozning choy plantatsiyasida oddiy kolxozchi bo'lib ishlab kelgan.

F.S.Davitadze 1948-yilda 0,5 gektar maydonda 8098 kilogramm navli yashil choy barglarini yig'gani uchun SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1949-yil 29-avgustdagi farmoni bilan *"1949-yilda yuqori sifatli yashil choy barglari va sitrus mevalaridan yuqori hosil olgani uchun"* Sotsialistik Mehnat Qahramoni, Lenin ordeni va "O‘roq va bolg‘a "oltin medali bilan taqdirlangan(4635-son) .

Xuddi shu farmon bilan kolxozchilar Tuntula Xusainovna Motskobili, Aisha Memedovna Djijavadze, Guli Xusainovna Djijavadze, Xurie Axmedovna Babuladze, Fadima Xasanovna Katamadze va Guli Alievna Shakarishviliga ham ''Ijtimoiy Mehnat Qahramoni'' unvoni berilgan

**Feride Suleymanovna Davitadze** nafaqaga chiqqanidan so'ng o'zi tug'ilgan Kobuleti tumanidagi Xutsubani qishlog'ida yashadi.

Eslatmalar
----------

Adabiyot
--------

* *Герои войны и Герои Социалистического Труда Аджарии*.

Havolalar
---------
**Butkov karragi** (lotincha: *Cousinia butkovii*) — murakkabguldoshlar oilasi, karrak turkumiga mansub ikki yillik gulli o‘simlik turi. O'zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Samarqand viloyati Zarafshon tizmasi, Urgut tumani va Oqsoy qishlog‘i atrofida tarqalgan.

Tavsifi
-------

Balandligi 40 sm gacha yetadigan ikki yillik o‘t o‘simlik. O‘q ildiz tizimiga ega. Poyasi yo‘l yo‘l chiziqli, sirti tuklar bilan qoplangan, ildiz bo‘g‘zidan shoxlanib ketgan. Barglari yashil, oddiy, chetlari tikansimon tishli, ustki va ostki tomondan tuklar bilan qoplangan. Poyaning pastki ildizga yaqin qismida joylashgan barglari patsimon bo‘lingan, bandi qisqa. Gullari tilsimon, bir jinsli urug‘chibarg va changchi alohida gullarda joylashgan. Shoxlarning uchida savatcha to‘pgullar o‘rnashgan. Gulqo‘rg‘on a'zolari qo‘shilgan. Gultojibarglari pushti yoki binafsharang tusda. Savatchasi yassi yumaloq, diametri 2,5-3,5 sm, tuklar bilan qoplangan. To‘pguli yashil o‘rama bargchalar bilan o‘ralgan. Hasharotlar yordamida changlanadi. May iyun oylarida gullab, mevasi iyul yoki avgust oylarida yetilib pishadi. Mevasi quruq, bir urug‘li pista. Urug‘i cho‘ziq tuxumsimon shaklda.

Tarqalishi va o‘sish sharoiti
-----------------------------

Tabiatda juda kam tarqalgan. Samarqand viloyati Zarafshon tizmasi, Urgut tumsni va Oqsoy qishlog‘i atrofida uchraydi. Tog‘larning o‘rta va pastki qismlaridagi jarliklarda va shag‘alli tuproqlarda o‘sadi. Chorva mollarining ko‘plab boqilishi va yem xashak sifatida yig'ib olinishi natijasida areali qisqarib ketgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Cousinia butkovii".
2. ↑  *O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobi I jild*, 2019.
**Konstantin Kotsev** (bolgarcha: *Константин Коцев*; 1926-yil 4-iyun ; 2007-yil 4-avgust) bolgar teatr va kino aktyori.
Kotsev 20-asrning oxirgi oʻn yilliklarida eng mashhur bolgar aktyor]laridan biri boʻlgan.
Kotsev *The Tied Up Balloon (Bogʻlangan shar)* (1967), *The Swedish Kings (Shvetsiya qirollari)* (1968) kabi klassik bolgar filmlaridagi rollari bilan odamlar eʼtiborga tushgan. *The white room (Oq xona)* (1968), *Naked Conscience (Yalangʻoch vijdon)* (1971), *Toplo (Issiqlik)* (1978), *Time of Violence (Zoʻravonlik vaqti)* (1988), shuningdek, oʻzining sahnadagi koʻplab taniqli chiqishlari bilangina mashhurlikga erishgan.
Konstantin Kotsevga „Xizmat koʻrsatgan artist" va „Xalq artisti" yuksak unvonlari berildi.

Hayoti va faoliyati
-------------------

**Konstantin Vasilev Kotsev** 1926-yil 4-iyunda Istanbul shahrida tugʻilgan. St Kliment Ohridski universitetini 1950-yilda tamomlagan. Keyinchalik u Milliy teatr va kino sanʼati akademiyasi ga oʻqishga kirdi va 1958-yilda u yerni tugatdi.
Oʻqishni tugatgandan soʻng, Kotsev bir yilga Burgas teatriga ishga yuborildi. 1959-yilda u Sofiyada yangi tashkil etilgan „Aleko Konstantinov" satirik teatrining guruhiga qoʻshildi. U yerda 1984-yilgacha ishladi. 1980-yillarning oxirida Kotsev Sofiya shahar teatrida faoliyatini davom ettirdi.
Uning bosh roldagi ilk debyuti 1958-yilda rejissyor Rangel Valchanov tomonidan suratga olingan *Kichik orolda* bolgar milliy kinosi boʻlgan. Kotsevning bitta oʻgʻli Dimitar (1971-yilda tugʻilgan) va bitta qizi Zornitsalar (1972-yilda tugʻilgan) boʻlishgan.

Yana qarang
-----------

* Konstantin Kotsev IMDbda

Manbalar
--------

1. 1 2 3  (bolgarcha) Konstantin Kotsev tarjimai holi www.cinefish.bg
2. ↑  (bolgarcha) Kinoda Konstantin Kotsev biografiyasi.pop.bg Wayback Machine saytida arxivlandi (2009-02-24).

|  |  |
| --- | --- |
| Aktyor | *Aktyor yoki aktrisa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
### Xayriddin Saloh

Gʻoyat qisqa umri davomida bir qator yorqin
sheʼriy asarlar yozib qoldirishga ulgurgan
joʻshqin shoir Xayriddin Saloh (Salohiddinov)
1934-yilning 15-yanvarida Toshkentda tugʻildi.
Maktabda oʻqib yurgan paytlaridayoq badiiy
soʻzga boʻlgan qiziqish Xayriddinni keksa shoir
Gʻayratiy rahbarlik qilgan adabiyot toʻgaragiga
boshlab keldi. Toʻgarakda boʻlajak shoir Erkin Vohidov,
Yusuf Shomansur, Sayyor singari tengdoshlari bilan ijod
sirlarini oʻrganadi.
X. Salohning ilk sheʼri 1950-yilda bosilib chiqdi va
koʻp chilikning eʼtiborini tortdi. Oʻrta maktabni tugatgan
Xayriddin Toshkent davlat pedagogika instituti (hozirgi
Pedagogika universiteti)ning tarix-filologiya fakultetiga
oʻqishga kirdi va uning kechki boʻlimini 1957-yilda tugatdi. Shundan soʻng shoir „Oʻzbekiston madaniyati" gazetasi, „Gʻuncha", „Gul xan" jurnallarida adabiy xodim boʻlib
xizmat qildi.
Turli yillarda Xayriddin Salohning „Chashma" (1959),
„Ikkinchi imtihon" (1961), „Ishqim va rashkim" (1965),
„Tugʻyon", „Naʼmatak" (1969), „Izlar va hislar" (1974),
336
„Shu’lalar qoʻshigʻi" (1975), „Lirika" (1985) singari
sheʼrlar toʻplamlari bosilib chiqdi.
Iqtidorli shoir Xayriddin Saloh yirik sheʼriy janrlarda
ham ijod qilib, „Laylo", „Yangroq hayot", „Toshkent bilan suhbat" dostonlarini yaratdi. Uning tarjimonlik borasida
qilgan xizmatlari ham eʼtiborga loyiq. X. Saloh Bayron,
Heyne, Lermontov, Shevchenko, Hamzatov singari olamga
mashhur shoirlarning koʻplab asarlarini oʻzbek tiliga tarjima qilgan.
Serqirra ijodkor Xayriddin Saloh 1969-yilning 5-iyunida vafot etgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

Adabiyotlar
-----------

Adabiyot 7-sinf darsligidan foydalanildi.
**Yaponiya-Serbiya munosabatlari** Yaponiya va Serbiya oʻrtasidagi ikki tomonlama diplomatik munosabatlardir. 1882-yildan beri bu munosabatlar davom etib kelmoqda.

Munosabatlar tarixi
-------------------

### Tashkil etish

1878-yilda Berlin Kongressida Serbiya mustaqilligi tan olingan davlat hisoblanadi. Birinchi monarxi qirol Milan I Obrenovich 1882-yil mart oyida toj kiyish marosimidan soʻng Yaponiya imperatori Meydjiga Serbiya va Yaponiya oʻrtasidagi diplomatik yozishmalarning boshlanishiga sabab boʻlgan maktub yozdi. Oʻsha maktubda u „Berlin Kongressida vakillik qilgan yirik Yevropa kuchlari 1878-yil 13-iyulda Serbiya mustaqilligini bir ovozdan tan olgani" haqida xabar aniq qilib yozib berilgaedi. Maktub fransuz va yapon tillariga tarjima qilingan edi.

Keyinchalik Serbiya va Yaponiya oʻzaro munosabatlarini Rossiya vositachiligida rivojlantirdilar, ammo ular rasman oʻrnatilmagan.

  

### Ikkinchi jahon urushi

Yugoslaviya va Yaponiya imperiyasi oʻrtasidagi munosabatlar Yaponiyaning Anti-Komintern paktiga kirishidan keyin juda tezlik bilan yomonlashti.

Yugoslaviya hujumga uchraganidan va Ikkinchi Jahon urushiga kirganidan soʻng, barcha Yugoslaviya diplomatlari Yaponiyadan chiqarib yuborilgan. Urush paytida Yugoslaviya razvedkachisi Branko Vukelich Tokioda Richard Sorge bilan yaqin hamkorlikda ishlagan.

### Urushdan keyingi munosabatlar

Oʻzaro munosabatlarning tiklanishi 1952-yilda  Yaponiya bilan doʻstona munosabatlar oʻrnatishga muvaffaq boʻlgan va 1968-yilda bu mamlakatga tashrif buyurgan Iosip Broz Tito davrida yuz berdi. 1950-yillarning oxirida Yaponiya va SFRY oʻrtasida birinchi doʻstlik shartnomasi tuzildi. 1991-yildan beri SFRYning huquqiy vorisi Uchinchi Yugoslaviya, hozir esa Serbiya Respublikasi hisoblangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Pozdravna poruka Ambasadora, Nenad Glishiћ, Ambasador Republike Srbiјe u Tokiјu
2. ↑  „Билатерални односи са Јапаном". 16-fevral 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-noyabr 2017-yil.
**Maizuru** (yaponcha: *舞鶴市* *Maizuru-shi*?) – Yaponiyaning Kyoto prefekturasida joylashgan shahardir.

Geografiyasi
------------

Maizuru shimoliy Kyoto prefekturasida joylashgan boʻlib, shimolda Yapon dengizidagi manzarali Maizuru koʻrfaziga va sharqda Fukui prefekturasiga qaragan.

### Qoʻshni munitsipalitetlar

Kyoto prefekturasi

* Ayabe
* Miyazu
* Fukuchiyama

Fukui prefekturasi

* Takahama

### Iqlim

Hyōgo prefekturasidagi Toyooka singari, Maizuru ham Hokuriku mintaqasiga oʻxshash iqlimga ega.

Demografiyasi
-------------

Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Maizuru aholisi soʻnggi 30 yil ichida asta-sekin kamaydi.

Tarixi
------

Ikkinchi Jahon urushidan keyin Maizuru 13 yildan ortiq vaqt davomida qitʼa Osiyodan yapon harbiy xizmatchilari va mahbuslarni qaytarish uchun asosiy port vazifasini bajargan. Bugungi kunda JMSDF Maizuru harbiy-dengiz bazasi Yaponiya dengiz oʻzini oʻzi mudofaa qilish kuchlarining asosiy tuman shtab-kvartirasidir.

Hukumati
--------

Maizuru toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 26 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Maizuru Kyoto Prefekturasi Assambleyasiga ikki nafar aʼzosini qoʻshadi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Kyoto 5-okrugiga kiradi.

Iqtisodiyoti
------------

Maizuru aralash iqtisodiyotga ega boʻlib, savdo, qishloq xoʻjaligi, oʻrmon xoʻjaligi, turizm va tijorat baliq ovlash asosiy rol oʻynaydi.

### Boshlangʻich va oʻrta taʼlim

Maizuruda 20 ta davlat boshlangʻich maktabi va Kyoto prefekturasi taʼlim departamenti tomonidan boshqariladigan ikkita davlat oʻrta maktabi mavjud. Shuningdek, bitta xususiy litseyi bor.

Manbalar
--------

1. ↑  „Maizuru city official statistics" (ja).
2. ↑  Maizuru climate data
3. ↑  "Return to Maizuru Port—Documents Related to the Internment and Repatriation Experiences of Japanese (1945-1956)". Memory of the World Register.
**Surena** (**Suren yoki** **Rustaham Suren)** - miloddan avvalgi I asrda yashagan Parfiya spahbedi (qoʻmondoni). Suren Parfiya bosh spahbedi sifatida Karrhae jangida rimliklarni magʻlub etgani bilan mashhur hisoblanadi. Uning qoʻmondonligi ostida parfiyaliklar Krass Mark Litsiniy boshchiligidagi son jihatdan ustun boʻlgan Rim qoʻshinlarini hal qiluvchi jangda magʻlubiyatga uchratadilar. Bu Rim va Parfiya imperiyalari oʻrtasidagi eng qadimgi va eng muhim janglardan biri sifatida tarixga kiradi, shuningdek ushbu jang Rim tarixidagi eng dahshatli magʻlubiyatlardan biri ham hisoblanadi.

 Parfiyalik otliq kamonchi, Turindagi Palazzo Madamada joylashgan.

Surena faoliyatiga tavsif
-------------------------

Surena - ismi hozirda ham Erondagi mashhur ismlardan hisoblanadi. Shuningdek bu ism Armanistonda keng tarqalgan Suren ismining yunon va lotincha shaklidir. Suren "qahramon, kuchli" degan maʼnoni anglatadi. Yana ishonchli maʼlumotlarga koʻra, Surena hozirgi Oʻrta Osiyo, Sirdaryo hududidan Parfiyaga koʻchib kelgan sak qabilalarining vakili hisoblangan. Saklarning jangovar otliq qoʻshinlari parfiyaliklar tomonidan mintaqada oʻz taʼsirini kuchaytirish, qirol Antiox Sidet vakili boʻlgan yunon hukmronligi qoldiqlariga qarshi kurashda, shuningdek, Parfiya sulolalarining alohida vakillarining oʻzaro urugʻ-aymoq kurashida faol foydalanilgan. Uning nomi sak va soʻgʻd shevalarida "qizil", "kuchli", "jasur" degan maʼnoni anglatuvchi Surxon nomidan kelib chiqqan boʻlishi mumkin.

Miloddan avvalgi 54-yilda Surena Selevkiya shahri uchun jangda Orodes II (Hurud II) qoʻshinlarini boshqargan va keyin Bobilni taslim boʻlishga majbur qilgan. Surena (Surxon) taxt vorisligi uchun boʻlgan kurashda ajralib turadi (Orodes II avvalroq Mitridat III tomonidan taxtdan ag‘darilgan) va Orodes II ning Arsak taxtiga qaytishiga hissa qo‘shgan shaxslardan hisoblanadi.

Miloddan avvalgi 53-yilda Rimliklar Parfiya qirolligining gʻarbiy vassallari hududiga yurishni boshlaydilar. Bunga javoban Orodes II Rim yurishini toʻxtatish uchun Surena boshchiligidagi otliqlarni yuboradi. Ikki qoʻshin Karrhae yaqinidagi jangda (zamonaviy Turkiyada, Harranda) uchrashishdi, bu yerda parfiyaliklar aqlli taktikadan foydalanib, son jihatdan ustun boʻlgan rimliklarni butunlay magʻlub etishadi. Rim eng ogʻir magʻlubiyatlardan birini boshdan kechiradi (Plutarx 20 ming halok boʻlgan rimliklar va 10 ming harbiy asirlarni eslatib oʻtadi), lekin Parfiya bu gʻalaba natijalaridan foydalana olmadi va oʻz hududini kengaytira olmadi. Surenaning oʻzi tez orada Orodes II buyrugʻi bilan qatl qilindi, u ehtimol Surenaning shon-shuhratiga hasad qilgan va uning taxtga daʼvogarlik qilishidan qoʻrqqan.

Manbalar
--------

1. ↑  Pourshariati, Parvaneh (2008). Decline and Fall of the Sasanian Empire: The Sasanian-Parthian Confederacy and the Arab Conquest of Iran. London and New York: I. B. Tauris.
2. ↑  *A. D. H. Bivar[en] „The Political History of Iran under the Arsacids",. Cambridge History of Iran. London: Cambridge UP, 1983 — 49—50 bet.*.
3. ↑  *«The Political History of Iran under the Arsacids»*, 1983.
4. ↑  *«Arsacid ii: The Arsacid Dynasty»*.
**Olivier Sibony** (1967-yilda tugʻilgan) – fransuz maslahatchisi, akademik va yozuvchi hisoblanadi. U bir nechta mashhur kitoblarning muallifi va Daniel Kahneman va Cass R.Sunstein bilan birgalikda „New York Times"ning eng koʻp sotilgan „ *Shovqin: Inson hukmidagi nuqson" kitobining ham* hammuallifi.

Sibony Parijdagi unversitetlardan birida strategiya va menejment boʻyicha professor boʻlib ishlagan. U yerda 2020-yilda oʻqituvchilik mahorati uchun „Vernimmen" mukofotiga sazovor boʻlgan. Shuningdek, Sibony Oxford universiteti qoshidagi Said Business Schoolda dotsent sifatida faoliyat olib bordi. Olivier Sibony yana bir qator Fransiyaning nufuzli maktab, litsey va oliy o'quv yurtlarida ishladi.

Bolaligi
--------

Olivier Sibony 1967-yilda Fransiyaning Parij shahrida tugʻilgan. Ketma-ket Louis-Le-Grand litseyi va Carnot litseyiga oʻqishga kirdi va 1988-yilda ularni tamomladi.

2017-yilda Sibony doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi. Parij Dauphine universitetida professor Stefani Dameron rahbarligida dissertatsiya yoʻqladi. Uning dissertatsiyadagi mavzusi „Strategik qarorlar qabul qilish jarayonida xatolikni tushunish va oldini olish: xulq-atvor strategiyasining ahamiyati" edi.

Faoliyati
---------

1991-yil boshidan 2015-yil yakuniga qadar Olivier Sibony McKinsey&Company kompaniyasida ishlagan. Kompanyada 1997-yilda ish boshqaruvchi, 2004-yilda esa katta ish boshqaruvchi etib saylangan. Uning asosiy vazifasi chakana savdo va katta sektorlarda strategiyaning oʻsishiga qaratilgan vazifalar edi. Faoliyati davomida u kompanyaning Parij, Nyu York va Brusseldagi ofislarida ish boshqaruvchi va direktor sifatida ishlagan. Bundan tashqari Olivier Sibony ko'plab tadqiqotlarni amalga oshiradi. 

2015-yilda Sibony HEC Parij unversitetining fakultetlaridan biriga ishga kirdi. Hozirda ushbu fakultetning strategiya boʻlimida professor hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Home" (en-GB). *The Noise Book*. Qaraldi: 25-fevral 2023-yil.
2. ↑  „About Olivier" (en-US). *Olivier Sibony*. Qaraldi: 25-fevral 2023-yil.
3. ↑
4. ↑  „Olivier Sibony, Affiliate Professor" (en). *HEC Paris*. Qaraldi: 25-fevral 2023-yil.
5. ↑  „Olivier SIBONY, Professeur (Education Track)" (fr). *HEC Paris*. Qaraldi: 25-fevral 2023-yil.
**„Yoshlik devoni"** — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. 1969-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi badiiy adabiyot nashriyotida chop etilgan. Toʻplamga muallifning aruz vaznida yozilgan sheʼrlari kiritilgan.

„Yoshlik devoni" toʻplamnini shoir Abdulla Oripov yuqori baholagan:

> „Yoshlik devoni"ni oʻqir ekansiz, shoir qalbidan sizib chiqayotgan maʼsum tuygʻular goʻyo sirli, sehrli soʻzlarga aylanadi. Shoir ukparday mayin bu soʻzlarni toʻzgʻitib oʻynaydi-yu, ulardan goʻzal, oʻynoqi ohanglar yaratadi, soʻngra esa ular asta oʻrni-oʻrniga tushadi, xuddi dastgohdan chiqayotganday, quyma, betakror satrlar paydo boʻlayotganday taassurot qoldiradi kishida:
> 
> 
> Tun bilan yigʻlabdi bulbul,  
> 
> Gʻuncha hajri dogʻida.  
> 
> Koʻz yoshi shabnam boʻlib  
> 
> Qolmish uning yaprogʻida.
> 
> 
> Ona tilimizdagi ipakdek mayin, kamalakdek rangbarang, gʻoyat nozik lutf, beozor qochirimlar, goh hazin, goh samimiy tabassum uygʻotuvchi tashbehlar, oʻtkir xulosalar bular bari ulkan shoirimiz qalamiga mansub betakror fazilatlardir.
> 
>

Manbalar
--------

1. ↑  Gʻulomova, Nazira*. Ona tili va adabiyot*. Toshkent: „Sharq" nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, 2014.

Havolalar
---------

* „Yoshlik devoni" Ziyouz saytida


|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Qisqamoʻy koʻkbosh** (Echinops brevipenicillatus) — murakkabguldoshlar oilasi, exinops turkumiga mansub oʻt oʻsimlik. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob tur sifatida kiritilgan. Surxondaryo viloyati, Bobotogʻ tizmasida oʻsadi.

Tasnifi
-------

Balandligi 30—60 sm ga yetadigan koʻp yillik oʻt oʻsimlik. Poyasi tik, barglar va tikanlar bilan qoplangan, yuqori qismi shoxlangan, yuzasi oqish qalin tuklar bilan qoplangan. Barglari charmsimon, ustki tomoni yashil, siyrak bezchali, siyrak tuklar bilan qoplangan. Barglari navbatma-navbat joylashgan, ikki jinsli. Bargining ostki qismi qalin tukli. Poyadagi barglari yuqoriga qarab kichrayib boradi, bandsiz. Poyaning pastki qismida joylashgan barglar kichik oʻsimtali, choʻziq nashtarsimon shaklda. Gullari savatcha toʻpgulda joylashgan. Savatchalari yumaloq shaklda, diametri 5 sm. Oʻrama bargchalari 16—19 ta, yuzasi silliq. Gultojibarglari oqish rangda, chuqur kesilgan, naychasi bezchali. Urugʻlari qalin tuklar bilan qoplangan. Oʻsimlik iyun—iyul oylarida gullab, mevasi iyul—avgustda yetiladi. Mevasi silindrsimon shaklda, uzunlogi 6-8 mm, tepasi chashka ko‘rinishida, tarkibida zaharli alkaloid exinopsin mavjud. Oʻsimlik urugʻidagi alkaloid miqdori 1,5-2% ga yetadi, poya va barglarda — ancha kam miqdorda mavjud. Urugʻi orqali koʻpayadi.

Tarqalishi va oʻsish sharoiti
-----------------------------

Tabiatda juda kam tarqalgan. Surxondaryo viloyati Bobotogʻ tizmasida tarqalgan. Togʻlarning pastki qismidagi va togʻ etaklaridagi ochiq ola jinsli tuproqlarda oʻsadi. Ochilib qolgan ola jinsli tuproqlardagina oʻsgani sababli tabiatda soni kamayib ketgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Echinops brevipenicillatus".
2. ↑  *O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobi I jild*, 2019.