recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Karima bint Ahmad bin Muhammad bin Xotim al-Marvaziyya** (969-1069) 11-asrda yashagan hadis olimasi. Umm al-Karam nomi bilan ham mashhur boʻlgan Karima bint Ahmad bin Muhammad bin Xotim al-Marvaziyya Makkada Muqaddas Makka yaqinida yashab, u yerda 100 yoshida vafot etguniga qadar unib oʻsgan. Uni „saxovatlilar onasi" deb atashadi. U „Sahih"ni koʻp marta oʻrgatgan va rivoyat qilgan. Islomda hadis ustozlari zimmasiga katta mas’uliyat yuklanadi, chunki bu borada naql qilishning toʻgʻriligi juda muhim sanaladi. Oʻsha davrning yetuk olimlaridan boʻlgan Hirotlik Abu Zarr uning nufuziga shu qadar katta ahamiyat berganki, uning ilmining sifati tufayli shogirdlariga „Sahih"ni undan boshqa hech kimdan oʻrganishni tavsiya qilgan. Odamlar undan butun „Sahih"ni eshitmoq uchun har tomondan uning oldiga tashrif buyurgan. Uning hikoyalari shu kungacha Sulton Abdulhamid tomonidan topshirilgan sahihning mumtoz nashri hoshiyasida hujjatlashtirilgan. Shunday qilib, u Islomning nufuzli matnlarini yetkazishda markaziy nuqta sifatida namoyon boʻladi.

Biografiya
----------

Karima Marv yaqinidagi Qushmixon qishlogʻida tugʻilgan. Keyinchalik Makkaga joylashgan.

Karima „Sahihi al-Buxoriy" da muallif edi. U al-Buxoriy matnini talabalarga oʻrgatgan va uning ilmi va taʼlimoti keng hurmatga sazovor boʻlgan. U "muqaddas *hududning* *musnidasi* "sifatida tanilgan. Oʻttiz toʻqqiz erkak va bir ayol uning vakolati boʻyicha maʼlumotlarni uzatganlar. Karima oʻzining nufuzli hadisshunosligi bilan tanilgan edi. Uning taʼlimoti va ilmi Hirotlik Abu Zarr tomonidan yuqori baholangan.

Al-Xatib al-Bagʻdodiy va Abu al-Gʻonaim an-Nursiy undan rivoyat qilishgan.

Umrining oxirida u oʻqituvchi va olim sifatida mashhur boʻlgan. U hanafiy mazhabiga mansub edi. Karima hech qachon turmushga chiqmagan va zohida boʻlgan. Lui Massingon uni Xadicha al-Jahniya asos solgan futuvva ayollar harakati bilan bogʻlagan. Bu jasurlik, odob-axloq va ibodatni targʻib qilgan erkak futuvvat jamiyatlarining ayollik ekvivalenti edi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Karima bint Ahmad al-Marwaziyya". *WISE Muslim Women* (2009-yil 18-avgust). Qaraldi: 2021-yil 8-noyabr.
2. ↑  Pavlovitch, Pavel. „Karima bint Ahmad al-Marwaziyya and the Transmission of al-Bukhari's Sahih". *Oriental Languages and Civilizations*.
3. ↑  Goldziher, Ignác*. Muslim Studies, Vol. 1* (en). SUNY Press, 1967-01-01. ISBN 978-0-87395-234-7.
4. ↑  Brown, Jonathan*. The Canonization of al-Bukhārī and Muslim: The Formation and Function of the Sunnī Ḥadīth Canon* (en). BRILL, 2007-09-30. ISBN 978-90-474-2034-7.
5. 1 2  Schimmel, Annmarie*. My Soul is a Woman: The Feminine in Islam* (English). Continuum, 25-fevral 2003-yil — 44 bet. ISBN 9780826414441.
**Adar** - yahudiylik taqvimidagi oʻn ikkinchi oyning nomi boʻlib, qabisa yilida Adar-sheni yoki Adar Bet (ikkinchi adar) nomi ostida oʻn uchinchi oy qoʻshiladi. Qadimgi yahudiylik taqvimi oy hisobi bilan belgilangan. Unga koʻra, 1 yilda 354 kun bor edi. U 11 oydan iborat boʻlgan. Biroq, miloddan avvalgi IV asrga kelib, qamariy taqvimi quyosh taqvimi bilan almashtirilgan. Quyosh taqvimi oy taqvimidan 11 kunga koʻp. Yahudiy jamoasining diniy bayramlari nafaqat oy hisobidagi kunlar bilan, balki yil fasllari bilan ham belgilanadi. Shuning uchun, mazkur adar oyi yahudiylikdagi quyosh taqvimiga qoʻshimcha 12-oy sifatida kiritilgan. Ushbu oy 30 kundan iborat boʻlib, har 19 yilda 7-marta qoʻshiladi. Esfir roʻzasi hamda Purim bayramlari shu oyga toʻgʻri keladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 18. sfn error: no target: CITEREFNajmiddinov,\_Karimov,\_Turdiyeva2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Najmiddinov J. Karimov J. Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480 bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.
**Lola Islomovna Karimova-Tillayeva** (*Lola Islomovna Karimova-Tillaeva*; 1978-yilda Toshkentshahrida tavallud topgan) – Oʻzbekiston sobiq prezidenti Islom Karimovning qizi.

Biografiyasi
------------

Lola Karimova-Tillaeva 1978-yil Oʻzbekiston poytaxti Toshkent shahrida tavallud topdi. U Toshkentda Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universitetida „Xalqaro huquq" yoʻnalishi boʻyicha bakalavr va magistrlik darajasini oldi, soʻngra Toshkent davlat universitetida psixologiya fanlari nomzodi darajasiga ega boʻldi.

Faoliyati
---------

Oʻzbekistonning YUNESKOdagi doimiy vakili Lola Karimova-Tillaeva mamlakatning koʻp asrlik merosini Yevropada tanitishga katta ahamiyat berib kelmoqda. Bundan asosiy maqsad esa tamaddunlar oʻrtasidagi oʻzaro munosabatlarni yaxshilashda va ularning qadriyatlarini hurmat qilishda koʻmaklashishdir.

Karimova-Tillaeva taʼlim va sportni qoʻllab-quvvatlash, shu bilan birga ikki yirik hayriya tashkilotlarning boshligʻi sifatida, yetim va nogiron bolalarga yordam berish faoliyati bilan Oʻzbekistonda tanilgan.

### UNESCO elchisi

Lola Karimova-Tillaeva 2008-yilning yanvar oyida YUNESKOdagi Oʻzbekistonning Doimiy vakili vazifasiga tayinlangan. Karimova-Tillaeva hamda uning safdoshlari madaniyatlaroro muzokaralarning ilgari surish hamda rivojlanishiga Oʻzbekistonning boy maʼnaviy va madaniy-tarixiy merosi borasida Yevropa jamoatchiligining xabardorligini oshirish yoʻli orqali oʻz hissalarini qoʻshmoqdalar.

„Sivilizatsiyalar toʻqnashuvi" degan tushuncha keng tarqalgan bir paytda, Oʻzbekistonning YUNESKOdagi elchisi faoliyati jarayonida, Lola Karimova-Tillaeva Gʻarb hamda musulmon olami oʻrtasidagi dialogni yanada olgʻa surish, mavjud tushunmovchiliklarni hamda destruktiv stereotip va yanglishishlarni bartaraf qilish uchun kerakli shart-sharoit yaratishlikda taʼlim va madaniyatlararo hamfikrlikni ilgari surishni muhim vosita sifatida tan olib, bunga koʻproq ahamiyat berishga intilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *ЮНЕСКО ЭЛЧИСИ*, 2013-06-22da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2013-03-04

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Lola Karimova-Tillayeva*** haqida turkum mavjud |

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
*Barselonadagi Rafael Kazanova haykali poyiga gul qoʻyish*
**Kataloniya milliy kuni** (kat. *Diada Nacional de Catalunya*) har yili 11- sentabrda nishonlanadi. U 1714-yilda Barselona qamali yakunlangani munosabati bilan nishonlanadi. Ispaniya qirollik taxti uchun urushning soʻnggi jangi oqibatida kataloniyaliklar oʻz muxtoriyatini boy bergan. Urush a jang gʻolibi, Ispaniya qiroli Filipp V (oʻsha vaqtda Anjuy gersogi) Kataloniya zodagonligi archgertsog Charlz VI’ga, uning tomonidan Ispan qirollik taxtini egallashida qoʻllab-quvvatlangani, shu jumladan, harbiy koʻmak koʻrsatganiuchun jazo sifatida Aragon Qirolligi va Kataloniyaning barcha huquq va imtiyozlarini bekor qilgan. Shu bilan qirollik tugatilgan.

1980-yilda oʻz faoliyatini qayta boshlagan Kataloniya generalitati (muxtoriyat hukumati) oʻzining ilk qarori bilan 11-sentabrni Diade (kat. *La Diada*) — Kataloniya milliy kuni deb eʼlon qildi.

Kataloniyaning millatchilik kayfiyatidagi tashkilotlari va siyosiy partiyalari shakllangan anʼanaga koʻra, Rafael Kazanova yodgorligi poyiga gul qoʻyadi. U fransuz-ispan armiyasining Barselona shahar oʻzini-oʻzi mudofaa kuchlarini boshqargan va 1714-yilda Barselona himoyasida katta rol oʻynagan. Shu bilan Kataloniya millatchiligining „ustunlaridan" biriga aylangan.

11-sentabr kun davomida turli siyosiy aksiyalar, namoyishlar, konsertlar, bayram tadbirlari boʻlib oʻtadi. Barselonaning koʻplab fuqarolari oʻz kiyimlariga milliy ramzlar tushirilgan timsollarni taqadi, balkonlarda Kataloniya milliy bayroqlari osiladi.

Yana qarang
-----------

* Kataloniyadagi noroziliklar (2012)
* katalon usuli

Manbalar
--------

1. ↑  „Los símbolos nacionales. Cataluña. Generalitat de Cataluña" (2010-yil 13-fevral). 2010-yil 13-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 28-avgust.
2. ↑  „El 11 de septiembre, día de la fiesta nacional de Cataluña" (es). *Bueno Bonito Barcelona* (2016-yil 22-dekabr). Qaraldi: 2018-yil 28-avgust.

Havolalar
---------

|  |
| --- |
| **Kataoniya milliy kuni** haqida Vikipediyaning qardosh loyihalarida koʻproq bilib oling |
|  | Maʼno va tarjimalari Vikilugʻatda |
|  | Media fayllar Vikiomborda |
|  | Taʼlim resurslari Vikiversitetda |
|  | Xabarlar Vikiyangiliklarda |
|  | Iqtibos, maqol va matallar Vikiiqtibosda |
|  | Asarlar matnlari Vikimanbada |
|  | Kitob va darsliklar Vikikitobda |
|
|
|

* Kataloniya Generalitati veb-saytida Kataloniya milliy kunini eʼlon qilish toʻgʻrisidagi akt haqida maʼlumot (Katal. ) ,(isp.) ) ,(Inglizcha) )
* „Dyad" — Kataloniya milliy kuni haqida maʼlumot(Inglizcha) )
* Lorenzo Peña tomonidan Dyad haqidagi maqola(isp.) )
**Perling**(rasmiy nomi **Taman Perling** deb ataladi) — Pulay, Iskandar Puteri, Johor Bahru tumani]dagi okrugi va Pengkalan Rinting shtat saylov okrugishtat saylov okrugi]]. ], Johor, Malayziya. Pelangi Berhad kompaniyasining 1981 yilda ishlab chiqish loyihasi boʻlib, u 922 ar maydonni va 10 000 ga yaqin uy-joylarni oʻz ichiga oladi.Asosiy diqqatga sazovor joyi Perling Mall bo'lib, u deyarli 100 do'kondan iborat 2 qavatdan iborat. U Johor  Bahrudan yigirma daqiqada joylashgan. Taman Perlingdagi mashhur bino - bu Taman Perling tepaligidagi qora va oq ranglari bilan Pangsapuri MIDAS binosi sanaladi.

Taʼlim
------

* Sekolah Kebangsaan Taman Perling
* Sekolah Kebangsaan Seri Perling (2)
* Sekolah Kebangsaan Taman Perling (3)
* Sekolah Menengah Kebangsaan Seri Perling
* Sekolah Menengah Kebangsaan Dato' Usman Avang
* Sekolah Rendah Jenis Kebangsaan(Cina)Pei Hwa
* Sekolah Menengah Kebangsaan Bandar Uda Utama

Demografiya
-----------

Perling aholisining aksariyati xitoyliklar (47,5%), malaylar (39,3%) va hindlar (12,7%)ni tashkil etadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Profil Ahli Majlis" (1 yanvar 2016).
Adidas Beau Jeu
**Adidas Beau Jeu** (fransuzcha talaffuzi: ​[adidaz bo ʒø]) — UEFA Yevro 2016 turnirining rasmiy oʻyin toʻplaridan biri. U turnirning guruh bosqichi uchun ishlatilgan, shundan soʻng u pley-off bosqichi uchun „Adidas Fracas" (*Beau Jeu* ning dizayn varianti) bilan almashtirildi. Fransuzcha „Beau Jeu" iborasi „Chiroyli oʻyin" deb tarjima qilingan.

Umumiy tafsilotlar
------------------

Adidas tomonidan taqdim etilgan va sobiq Fransiya milliy futbolchisi Zinedin Zidan tomonidan 2015-yil 12-noyabrda taqdim etilgan toʻpda Adidas Brazuca elementlari mavjud, ammo yangi dizaynda yaratilgan. Dizayn „YEVRO" va „2016" ni har bir satrda harflar va raqamlar bilan toʻq sariq rangli qilib yozilgan koʻk chiziqlarni oʻz ichiga oladi.

19-iyun kuni Shvetsariya va Fransiya oʻrtasidagi guruh bahsida Antuan Grizmann va Valon Behrami oʻrtasidagi bahsda toʻp yorib yuborildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Euro 2016: Adidas unveil 'Beau Jeu', the tournamentʼs official match ball". The Independent. Retrieved 30 May 2017
2. ↑  „Adidas unveils official match ball for Euro 2016".
3. ↑  „Here is the ball we hope Ireland are kicking in France next June - Independent.ie".
4. ↑  „Adidas Beau Jeu Euro 2016 Ball Released".
5. ↑  Pugmire, Jerome. „France v Switzerland: Euro 2016 game with burst ball, ripped shirts, dodgy pitch". *Associated Press*. Fox Sports Australia (2016-yil 19-iyun). Qaraldi: 2016-yil 8-iyul.
**Kati Vilgelm** (1976-yil 2-avgustda Shmalkalden shahrida tugʻilgan) — nemis sobiq professional biatlonchisi. Koʻpgina nemis biatlonchilari singari, u ham serjant (*Hauptfeldwebel*) unvoni bilan Germaniya Qurolli Kuchlari (*Bundesver*) aʼzosi hisoblanadi. Vilgelm Turingiya federal shtatidagi Shtaynbax-Xallenbergda istiqomat qiladi.

Faoliyati
---------

Vilgelm Shmalkaldenda, keyin Sharqiy Germaniyada (hozirgi Germaniyaning Turingiya Federal shtatida) tugʻilgan. U 1983-yilda bolaligida changʻi sporti bilan shugʻullana boshlagan va 1998-yil Nagano Olimpiya oʻyinlarida changʻi sporti boʻyicha Germaniya jamoasi aʼzosi boʻlgan. 1999-yilda Umumjahon Harbiy oʻyinlarida qatnashganida, biatlon bilan aloqada boʻlib, ushbu sport bilan shugʻullangana boshlagan. Uning biatlonga oʻtish haqidagi qarori faoliyatiga ijobiy taʼsir koʻrsatgan. Sport yoʻnalishini alishtirganidan bir yil oʻtib, u oʻzining birinchi muvaffaqiyatlarini, shu jumladan Jahon kubogidagi gʻalabasini nishonlagan. Solt-Leyk-Siti Olimpiya oʻyinlarida u 7,5  km sprint va 4 × 6 km estafeta musobaqalarida oltin medalni qoʻlga kiritgan, eng koʻp medal olgan ayol biatlonchi boʻlgan. Shuningdek, u 10 km taʼqib qilishda kumush medalni qoʻlga kiritgan. Ikki yillik kurashdan soʻng, u nihoyat 2004-yilda Bavariyaning Ruhpolding shahriga koʻchib oʻtgan. 2006-yilda Turindagi Qishki Olimpiya oʻyinlarida u ochilish marosimida Germaniya bayrogʻini koʻtarib chiqgan. Bundan tashqari, u 2005—2006-yilgi Jahon kubogi mavsumida ustunlik qilgan va oltita poyga va umumiy Jahon kubogi kubogini qoʻlga kiritgan. U „2006-yilning eng yaxshi biatlonchisi", undan tashqari, „2006-yilning nemis sportchisi" deb tanlangan. Hammasi boʻlib u IBU biatlon boʻyicha Jahon kubogida 21 ta gʻalaba qozongan.

2006—2007-yilgi Jahon kubogi mavsumida u jamoadoshi Andrea Xenkeldan keyin jahon chempionati gʻolibligida ikkinchi oʻrinni egallagan. 2008—2009-yilgi Jahon kubogi mavsumida u Xelena Jonssondan keyin jahon kubogi gʻolibi boʻlib, ikkala biatlonchi ham 952 ball toʻplagan holda ikkinchi oʻrinni egallaganlar. Jonsson Jahon kubogida Vilgelmning toʻrtta gʻalabasi tufayli umumiy unvonga sazovor boʻlgan.

2004-yilda Vilgelm Sotsial-demokratlar uchun Federal Konventsiyaning delegati boʻlgan.

Vilgelm 200—2010-yilgi mavsumdan keyin sportchi sifatida faoliyatini yakunlagan.

Biatlon yutuqlari
-----------------

Changʻi uchish natijalari
-------------------------

### Olimpiya oʻyinlari

| Yil | Yoshi | 5 km | 15 km | Taʼqib qilish | 30 km | Aralsh estafeta |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1998-yil | *22* | 26 | — | 32 | 16 | 5 |
|

### Jahon chempionatlari

| Yil | Yoshi | 5 km | 15 km | Taʼqib qilish | 30 km | Aralsh estafeta |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1997-yil | *21* | — | 24 | — | 51 | 6 |
| 1999-yil | *23* | — | 21 | — | — | — |
|

Manbalar
--------

1. ↑  „WILHELM Kati". *FIS-Ski*.  International Ski Federation. Qaraldi: 4-dekabr 2019-yil.
2. ↑  *Kokesh.* „New-Look German Team Aiming for the Top". *Biathlonworld*.  International Biathlon Union (21-noyabr 2010-yil). 2014-yil 26-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 25-dekabr 2014-yil.
**Adidas Pelias** (/ˈpiːliæs/ *PEE-lee-ass*, Greek: [peˈli.as]) birinchi marta 2004-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlarining futbol musobaqalarida ishlatilgan va 2004-yilda Yevropadagi barcha FIFA tadbirlarida rasmiy toʻp boʻlgan. Oʻshandan beri u 2005-yilda Yevropadagi barcha FIFA tadbirlari, shu jumladan 2005 FIFA Konfederatsiyalar Kubogi uchun rasmiy toʻp sifatida ishlatilgan **Pelias 2** bilan samarali almashtirildi.(manba kerak)

Toʻp
----

Toʻp Adidas tomonidan ishlab chiqarilgan boʻlib, u 2004-yilda UEFA futbol boʻyicha Yevropa chempionatining rasmiy oʻyin toʻpi boʻlgan Adidas Roteiro bilan bir xil materiallar va konstruktsiyalardan foydalangan holda ishlab chiqarilgan.

Toʻpning sirt panellari termal bogʻlangan va Adidas’ning Power Balance texnologiyasidan foydalanadi. Pelias ham, Pelias 2 ham FIFA tomonidan tasdiqlangan reytingga erishdi.

Dizayn
------

Asl Pelias va yangi Pelias 2 bir xil asosiy dizayndan foydalanadi, farqlar asosan panellardagi chiziqlarning rangi va qalinligida boʻlgan. Dizaynning har bir qismi takroriy olti burchakli va 3 ta Pentagon naqshiga asoslangan.

Manbalar
--------
**Katta Guldursin** — Quyi Amudaryoning o’ng sohilidagi Qirqqiz kanali sug’orish tizimida joylashgan bo’lib, rejalashtirilishi noto’g’ri to’rtburchak shaklda tekislikka qurilgan,umumiy maydon 620–500 m ya’ni 31 ga. Yodgorlik ikki qator mulofa devor bilan o’rab olinib, avval paxsadan, keyinchalik to’rt tomoni teng xom g’ishtdan qurilgan. SHaharda ark-a’lo sezilmaydi, ichki tuzilishida jamoat binolari qolidiqlari tepalik sifatida mavjud emas. Darvoza janubi- sharqiy qismidagi devor o’rtasida joylashgan, murakkab inshoot bilan mustahkamlangan. Devor o’rtasidan 2,10 m yo’lak o’tgan. Milodiy I-II asrlarda tashqi devor yaqinidan qo’shimcha devor qurilgan. Devorda yarim aylana burjlar bo’lib ular o’rtasidagi masofa 55 m. Yodgorlik miloddan avvalgi IV asrda qurilgan bo’lib milodiy IV-V asrgacha hayot davom etgan.
Yodgorlikning qadimgi devoriga ilk o’rta asrda paxsa devor qurilgan, uning rejalashtirilishida o’zgarish sezilmaydi. Yodgorlik IX-XIII asr boshlarida iqtisodiy, madaniy va harbiy- diniy markaz bo’lgan. Mudofaa devori va burjlarda ta’mir ishlari olib borilgan. Jumladan, devor va burjning tashki tomonidan qalinligi 0,80sm-1mpaxsa devor qurilgan.Devor va burjning IX-XIII asr boshlariga oid kismi paxsadan tiklangan, ustki kismida ochik yulak mavjud bo’lib, uning kengligi 2m. Devor burjida ta’mir ishlari olib borilganligi sababli aylana holga kelib qolgan. SHu narsa diqqatga sazovorki tashqi devordan 1m uzoqlikda aloxida devor qurilib, u o’z navbatida aylana xoldagi burjlarga ega bo’lgan (G’ulomov, 105, 107 betlar).

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* Ya.G'ulomov. Xorazmning sug'orilish tarixi. Toshkent, 1959.
Adidas Fevernova Deutsches Fußball muzeyida
**Adidas Fevernova** — nemis korporatsiyasi Adidas tomonidan ishlab chiqarilgan futbol toʻpi. Bu 2002-yilda Janubiy Koreya va Yaponiyada boʻlib oʻtgan futbol boʻyicha jahon chempionatining rasmiy oʻyin toʻpi edi. Uning uslubi anʼanaviy tango toʻpi dizaynidan biroz uzoqlashdi.

Toʻp 11 qatlamdan iborat boʻlib, qalinligi 3 mm boʻlgan, jumladan, sintaktik teshikka oʻrnatilgan gaz bilan toʻldirilgan sharli maxsus qatlamga ega. Tashqi qoplama poliuretan va kauchuk birikmasidan qilingan.

Tarixi
------

Fevernova rang-barangligi *Tango* uslubidagi har bir olti burchakni bogʻlaydigan uch burchakli shakllardan ajralib chiqdi, buning oʻrniga toʻrtta olti burchakli uchburchakka oʻxshash boshqa shaklni kiritdi. Ushbu rang-barang va inqilobiy koʻrinish va ranglardan foydalanish butunlay Osiyo madaniyatiga asoslangan edi (toʻq oltin trigon tomoga oʻxshaydi va uning burchaklaridagi qizil chiziqlar xattotlik choʻtkasi zarbalariga oʻxshaydi). Bundan tashqari, toʻpga yuqori ishlash xususiyatlarini berish uchun nozik sintaktik qatlam va uch qavatli trikotaj shassisi mavjud boʻlib, bu aniqroq va taxminiy parvoz yoʻlini taʼminlaydi.

Bu toʻp juda yengil boʻlgani uchun tanqid qilingan edi,, ammo turnir davomida u bilan ajoyib gollar urildi. Toʻp, shuningdek, pley-off bosqichida sodir boʻlgan bir qator xafagarchiliklar uchun ham ayblangan.

Toʻpning yangi versiyasi 2003-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati uchun ishlab chiqarilgan.

2004-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlarida va 2004-yil Afrika Millatlar Kubogida ham foydalanilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Adidas Fevernova on World Soccer Ball (archived, 12 Feb 2004)
2. ↑  „adidas unveils the Fevernova". 2012-yil 4-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 31-iyul.
3. ↑  „Adidas Fevernova Shines".
4. ↑  Controversy over new World Cup ball by Helen Chandler at the CNN, 3 June 2010
5. ↑  Fuming over World Cup’s foam ball by Mark McClusky on Wired.com
6. ↑  Fédération Internationale de Football Association (2003-yil 22-iyul). „New Fevernova design for USA 2003". Press-reliz.  8-iyun 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi.  Qaraldi: 2019-yil 12-iyul.
**Adhil** /əˈdɪl/ nomi bir qator yulduzlarga, ayniqsa Andromeda yulduz turkumiga nisbatan qo'llanilgan. Bu Xi Andromedae uchun jahondagi astronomik muassasalar, rasadxonalar, intlarning harakati bilan 1919-yil tashkil etilgan Xalqaro Astronomiya Ittifoqi tomonidan tasdiqlangan nom.

Kelib chiqishi
--------------

*Adxil* dastlab *Almagest(yunon astronomi Ptolemeyning mashhur asari; 150—160-yillarda yozgan. Bagʻdod xalifasi Maʼmunning farmoni bilan taxminan 825-yilda arab tiliga tarjima qilingan)ning* lotin tiliga tarjima qilingan yulduzlar katalogida Ptolemeyning 21 va 22 Andromeda tavsifiga qo'llanilgan.

**Etimologiya**
*Adhil* arabcha **ạldẖyl** *al-dhayl* [ að-ðáil ] iborasidan olingan lingua franca atamasi bo‘lib, "poyezd [kiyimning]" (so‘zma-so‘z "dum") degan ma’noni anglatadi.
**Identifikatsiya**
Ptolemeyning 21 va 22-andromedalarini aniqlashning ikki turi mavjud.

| Ptolemey | P - K  | Manitius  |
| --- | --- | --- |
| # 21 | 49A Va | 46l Va |
| # 22 | 52ch Va | 48ō Va |

Uyg'onish davri
---------------

Biroq, *Iogan Bayer(1572 - 1625 yil 7 mart nemis huquqshunosi va uranograf samoviy kartograf)* *Adxilga* 60/b uchun berdi va 1603 yilda o'zining mashhur *"Uranometriya"* asarida va Bode 1801 yilda o'zining buyuk yulduz atlas *Uranografiyasida* Bayerga ergashdi.

Yaqin vaqtlar
-------------

*Adxil* Si Andromedaga Manitius tomonidan Ptolemeyning 21-Andromeda identifikatsiyasidan kelib chiqqan holda qo'llaniladi.

Yana qarang
-----------

* Xi Andromedae (yaqinda Adhil)
* 60 Andromedae (Bayer va Bode Adhil)
* 49 Andromedae ( *Almagestdagi* *adhillardan* biri)
* Chi Andromedae ( *Almagestdagi* *adhillardan* biri)
* Sirma ( Iota Virginis )

Eslatmalar
----------

1. ↑  „Naming Stars".  IAU.org. Qaraldi: 2018-yil 18-iyun.
2. ↑  Peters, C. H. F. and Knobel, E. (1915) *Ptolemy's Catalogue of Stars*
3. ↑  Manitius, K. (1912) *Handbuch der Astronomie*
4. ↑  „Andromeda XXI", *Wikipedia* (inglizcha), 2023-03-16, qaraldi: 2023-04-12
**KATTAHOVUZ** – Ko‘kcha dahasidagi qadimiy mahalla. «Obinazir», «Darvoza», «Ayrilish», «Sarxumdon» mahallalari bilan chegaradosh bo‘lgan. Mahallada katta hovuz bo‘lgan (nomi shundan). Qariyb 350 xonadon yashagan. Aholisi, asosan, o‘zbeklar bo‘lib, ko‘nchilik, shahar tashqarisidagi yerlarida (Qo‘riqrabod, Cho‘ponota, Oqtepa, Damachi mavzelarida) dehqonchilik bilan shug‘ullangan. Masjid, choyxona, sartaroshxona, baqqollik do‘konlari bo‘lgan (20-asr boshi). Kattahovuzning hozirgi hududida Gulobod dahasi qurilgan.

**«Kattahovuz» mahallasi** (Asadulla Xo‘jayev ko‘chasi, 2) – Shayxontohur tumanidagi mahalla. 1-shahar klinik kasalxonasi yonida joylashgan. Hozirgi «Obinazir», «Gulobod», «Sarxumdon», «Yangi shahar», «Oqilon» mahallalari bilan chegaradosh. 1961 yilda tashkil etilgan. 1995 yildan hozirgi nomi bilan ataladi. Aholisi 3802 kishi, asosan, o‘zbeklar (2009). Mahalla hududida oziq-ovqat do‘koni, modalar atelesi, bir qancha dorixona, novvoyxona mavjud. Mahalla 1998 yil tubdan o‘zgartirilgan. Mahallada shoir Tavallo va bir qancha taniqli san’atkorlar: Lutfixonim Sarimsoqova, Karim Zokirov istiqomat qilgan.

Manbalar
--------

**«Toshkent» ensiklopediyasi.** 2009 yil
Eramizning birinchi asrida Koreya yarim orolining janubida yashovchi pyonxan qabilalari asosida 6 ta siyosiy qabilalar ittifoqi Kimkvan Kaya, Tekaya, Sonsan Kaya, Ara Kaya, Koyon Kaya va Sokaya bo'lgan. Afsonaga ko'ra, ularning asoschilari osmondan tushgan 6 ta oltin tuxum bo'lgan ("Samguk yusa"da yozilgan "Karak davlati haqida yozuvlar"). Mazkur qabilalaming birlashuvi natijasida Kaya nomi paydo bo'lgan. Koguryo, Pekche va Silladan farqli ravishda bu yerda konfederativ respublikalar mavjud bodib, ularning har biri mustaqil siyosat olib borishgan. Hududiy nuqtai nazardan Kaya Pekche va Silla oralig'idagi hudud
sanaladi. Afsonaga ko'ra, Kaya 42 - 562 yillarda mavjud bo'lgan. Kaya qabilalarining birlashuvi mazkur davlatning asoschisi va birinchi hukmdori Kim Suro (afsonaga ko'ra, eramizning 42 yili- dan boshlab hukmronlik qilgan va 158 yil yashagan) tomonidan Kimkvan Kaya atrofida kechgan. Uning rafiqasi hind malikasi Xo Xvan-ok bo'lgan. Ma'lum vaqt o‘tib Kaya qabilalari markazi Tekayaga o'tgan. Kaya Koguryo, Pekche va Sillaning tajovuzlari os- tida qolgan. Kaya hokimiyati tarqoq boTib, oxir-oqibatda barham topgan. Bu jarayon dasllab Kimkvan Kayada (532 y.), so'ngra Teka(562 y.)da sodir boldi.
**AFORISTIKA** - adabiy ijodning bir turi, muayyan hayotiy tajribaga asoslangan ibratga molik umumlashma fikrni ixcham badiiy shaklda ( antitеza , parallеlizm , qiyos , paradoks va shu kabi uslubiy vositalar yordamida) ifodalash. Aforistika voqеalikning individual -xususiy tomonlariga koʻz yumgan xolda umumiy, tipik tomonlarga eʼtibor qaratadi: uning asosida tasvirlash yoki his-tuygʻularni ifodalash maqsadi emas, muayyan hukm-xulosani bayon qilish maqsadi yotadi. Yaʼni aforistika obraz bilan emas, fikr bilan ish koʻradi. Ayni chogʻda, u ilm emas. Aforistikadagi fikr ilmiy tafakkurdan farq qiladi: ilmiy fikr muayyan obʼеktning atroflicha tahlili asosida olinsa, aforistik fikr muallifning shaxsiy (maʼnaviy, ruhiy, siyosiy, maishiy va hokazo) tajribasiga tayanadi; ilmiy fikrning toʻgʻriligi dalillar silsilasi bilan isbotlansa, aforistik fikr obʼеktiv haqiqatlik daʼvosini qilolmaydi, chunki uning toʻgʻriligi isbot qilinmaydi, his etiladi. Agar Aforistikani adabiy ijod turi sifatida tushunilsa, uning janr koʻrinishlari dеb xalq ogʻzaki ijodi dagi maqol , yozma adabiyotdagi gnoma , xriya , sеntеnsiya , apoftеgma , maksima kabilarni koʻrsatish mumkin.

### Adabiyot

* Adabiyotshunoslik lug’ati. D. Quronov, Z. Mamajonov, M. Sheraliyeva Toshkent- 2013.
**TreeHouse School** — autizm tashxisi qo'yilgan 4 yoshdan 19 yoshgacha bo'lgan bolalar uchun maxsus maktab va oltinchi sinf lar uchun maktab. Maktab Angliyaning Londonning Haringey tumanida joylashgan boʻlib, Ambitious about Autism xayriya tashkiloti tomonidan boshqariladi. Maktabda 17 ta mahalliy hokimiyatning bolalari tahsil oladi.

1997-yilda bir guruh ota-onalar, jumladan yozuvchi Nick Hornby tomonidan asos solingan boʻlib, u uydagi taʼlim kontekstidan tashqarida Amaliy xulq-atvor tahlili yordamida bolalarga taʼlim berish uchun tashkil etilgan va dastlab Shveytsariyadagi bir xonada joylashgan edi. Kottej kutubxonasi. Hozirda u Musvell-Xillda joylashgan bo'lib, u erda 90 ga yaqin o'quvchilar qatnashadi.Maktab autizm tashxisi yoki aloqa buzilishi bilan bog'liq bo'lgan va Maxsus ta'limga muhtojlik bayonnomasi bo'lgan o'quvchilarni qabul qiladi.

Maktab mahalliy umumiy maktablar bilan aloqaga ega va ba'zi o'quvchilar ushbu maktablarda musiqa yoki sport kabi fanlar qatorida mashg'ulotlarda qatnashadilar. TreeHouse School, shuningdek, "Teskari qo'shilish" dasturini amalga oshiradi, bu erda Musvell Xill boshlang'ich maktabi bolalari maktabning boshlang'ich bo'limidagi bolalar bilan o'rganish va o'ynash uchun haftada bir marta TreeHousega tashrif buyurishadi.

  

Maktab 2012 yilda Outstanding tomonidan "Eng yaxshi" deb baholangan Maktab, shuningdek, akkreditatsiyadan o'tgan National Autistic Society.

### Manbalar

1. ↑  „Rapha boss Simon Mottram: my life with autism". *www.telegraph.co.uk*.  The Telegraph. Qaraldi: 6-mart 2024-yil.
2. ↑   [*sayt ishlamaydi*]

Havolalar
---------

* TreeHouse School official website
**Atika binti Murra** ibn Hilol ibn Folij ibn Dakvon (arabcha: ) (milodiy 5-asr) Havazinlik merosxoʻr va Hoshim ibn 'Abd Manafning onasi, shuningdek Islom paygʻambari Muhammad s.a.v ning katta buvisi edi.

Oila
----

U Murra ibn Hilolning va Murraning amakivachchasi Safiya binti Avfning qizi edi. Atika Banu Havazin qabilasidan boʻlgan ayol edi. U Banu Kaʼb ibn Luay qabilasining boshligʻi Abd Manaf ibn Qusayga turmushqa chiqadi. Undan koʻp oʻgʻillari bor edi. Oʻgʻillari: al-Muttalib (المطلب), Amr/Hoshim (عمرو/هاشم) va Abd Shams (عبد الشمس). Qizlari esa: Barra (برة), Halah (هالة), Tumāḍir (تماضر), Qilabah (قلابة), Hayya (حياة), Rayta (ريطة), Katama (خثامة) va Sufyana (سفيانة).

Biografiya
----------

Atika Abdul Manaf ibn Qusayning xotini edi. Uning qoʻshilgan egizak oʻgʻillari Amr (koʻproq Hoshim nomi bilan mashhur) va Abd Shamsning tugʻilishi Amrning oyoq barmogʻidan biri Abd Shamsning peshonasiga bosib tugʻilishi bilan esda qolgan. Aytishlaricha, ular toʻngʻich boʻlish uchun qornda kurashgan. Rivoyatda aytilishicha, ularning otalari Abd Manaf ibn Qusay birlashgan aka-ukalarni qilich bilan ajratgan va baʼzi ruhoniylar ular oʻrtasida oqqan qon ularning avlodlari oʻrtasidagi urushlarni anglatadi, deb ishonishgan (banu alʼAbbos va Banu Ummaya ibn Abd Shams oʻrtasida toʻqnashuvlar boʻlgan. hijriy 750 yilda).

Atika ham Abdumanaf ibn Qusaydan yana uchta oʻgʻil tugʻdi; Muttalib va olti qizi; Barra, Xalah, Tumadir/Tamadur, Qiloba, Hayya, Raytah/Rita, Xasama, Sufyana.

Yana qarang
-----------

* Muhammadning shajarasi

Manbalar
--------

1. ↑  Ibn Kathir*. The Life of the Prophet Muhammad: Al-Sira Al-Nabawiyya* — 132 bet.
2. ↑  *Maqsood.* „The Prophet’s Family Line No. 4 – Amr (Hashim), the Founder of the Hashimites".  Ruqaiyyah Waris Maqsood Dawah. 2008-yil 30-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 4-avgust 2011-yil.
**Afrika ittifoqi bayrogʻi —** Afrika Ittifoqining ramzidir. U 2010-yil 31-yanvarda Addis-Abebada boʻlib oʻtgan Davlat va hukumat rahbarlari assambleyasining 14-sessiyasida qabul qilingan.

Bayroq toʻrtburchak yashil panel boʻlib, uning markazida 53 ta oltin besh qirrali yulduzlar bilan oʻralgan 53 nurli oq nurli yashil rangdagi Afrika qitʼasi silueti joylashgan. Bayroq muallifi — Yadesa Bojia.

Bayroqning ramziy maʼnosi
-------------------------

* Yashil rang afrikaliklarning umidlari va birlik istagini anglatadi.
* Oltinrang Afrika boyligi va yorqin kelajakni ifodalaydi.
* Oq rang Afrikaning butun dunyo boʻylab haqiqiy doʻstlarga ega boʻlish istagining pokligini ifodalaydi.
* Bayroqdagi 53 ta yulduz Afrika Ittifoqiga aʼzo barcha davlatlarni ramziy qiladi (ammo Janubiy Sudan 2011-yil iyul oyida Ittifoqning 54-aʼzosi boʻldi; Marokashning aʼzoligi 2017-yil fevralida tiklangan).

 1970-yildan 2010-yilgacha Afrika birligi tashkiloti bayrogʻi

Oldingi bayroq
--------------

Afrika Birligi Tashkilotining birinchi bayrogʻi markaziy oq chiziqdan ikkita tor oltin chiziq bilan ajratilgan beshta gorizontal chiziqdan, yuqori va pastki yashil rangdan iborat toʻrtburchaklar panel edi. Afrika ittifoqining emblemasi bayroqning markazida joylashgan edi. Bayroq 1970-yilda qabul qilingan.

Ranglarning ramziyligi quyidagicha edi: yashil rang afrikalik umidlari va birlik istagini ramziy qildi; oltinrang Afrikaning boyligini va yorqin kelajakni anglatardi; oq rang Afrikaning butun dunyo boʻylab doʻstlarga ega boʻlish intilishlarining pokligini ifodalagan; qizil rang Afrika birdamligini va Afrikani ozod qilish uchun toʻkilgan qonni anglatardi.

Afrika birligi tashkiloti 2002-yilda Afrika Ittifoqi sifatida tuzilgan. 2003-yilda yangi emblema va bayroqni loyihalash boʻyicha tanlov eʼlon qilindi. Biroq, Afrika Ittifoqi Assambleyasi 2004-yilda Addis-Abeba sessiyasida ABTning eski belgilarini saqlab qolishga qaror qildi. Yangi bayroq 2010-yilda ishlab chiqilgan va Afrika siluetining katta oʻlchami va qitʼaning barcha mamlakatlarini ifodalovchi yulduzlar tufayli birlik gʻoyasining ramziy maʼnosiga ega boʻldi.

Manbalar
--------

1. ↑  „8th African Union Gender Pre-Summit on 2016 African Year of Human Rights, with Particular Focus on the Rights of Women 17 – 21 January 2016 – African Union". *www.au.int*.
2. ↑  *Kelley, Peter* „HFS staffer Yadesa Bojia celebrated for designing striking new African Union flag".  Vashington universiteti (2010-yil 18-fevral).
**Summer of '69** (tarjimasi „69-yilning yozi") — kanadalik qoʻshiqchi Bryan Adams ijro etgan qoʻshiq. Adamsning „Reckless" nomli toʻrtinchi albomiga kiritilgan. Qoʻshiq qahramoni oila qurish yoki rok yulduzi boʻlishga urinish yoʻlini tanlay olmay qiynalayotgani haqida kuylaydi. Qoʻshiq Adams va uning uzoq yillik qoʻshiqnavis hamkori Jim Vallance (talaffuzi: *Jim Vallans*) tomonidan yozilgan. „Summer of '69" qoʻshigʻiga Adams va Bob Clearmountain (talaffuzi: *Bob Klermauntain* produserlik qilgan.

Qoʻshiq 1985-yilning iyun oyida A&M Records leyblida „Reckless" albomining toʻrtinchi singli sifatida chiqarilgan. „Summer of '69" yuqori templi rock qoʻshigʻidir. Adams qoʻshiq eʼlon qilinganidan keyingi yillarda ashula muayyan yil haqida emas, balki oral jinsiy aloqa pozitsiyasiga shama ekanligini taʼkidlagan, ammo Vallance bu fikrni qoʻllamagan.

Qoʻshiq singl oʻlaroq orqa tomonida „Kids Wanna Rock" hamda „The Best Was yet to Come" qoʻshiqlari bilan chiqarilgan. Birinchisi avvalroq „Reckless" albomida, ikkinchisi esa „Cuts Like a Knife" albomida chiqarilgan boʻlgan.

„Summer of '69" qoʻshigʻini musiqa tanqidchilari ijobiy baholadi. Qoʻshiq uchun Steve Barron (talaffuzi: *Stiv Barron*) klip olgan boʻlib, unda Adams va uning guruhi turli xil vaziyatlarda, jumladan, politsiyadan qochayotgan holatda tasvirlangan. Qoʻshiq xalqaro miqyosda xit-paradlarda yuqori pogʻonalarni egalladi. Buyuk Britaniyada „Summer of '69" Adamsning eng yaxshi qoʻshiqlaridan biri sifatida eʼtirof etildi. Qoʻshiq Niderlandiya xit-paradida toʻrtinchi, AQSH xit-paradida esa beshinchi pogʻonagacha koʻtarildi.

2005-yilda raqamli qoʻshiqlar davri boshlanishidan oldin kanadalik sanʼatkorlar tomonidan yozilgan qoʻshiqlar orasida „Summer of '69" eng koʻp efirga uzatiladigan hamda eng koʻp xarid qilinadigan qoʻshiqdir. Shuningdek, 1990-yildan oldin chop etilgan kanadalik sanʼatkorlarning qoʻshiqlari orasida „Summer of '69" Kanada radiosida eng koʻp eshittiriladigan qoʻshiqdir.

Manbalar
--------

1. ↑  Steve Sullivan*. Encyclopedia of Great Popular Song Recordings*. Rowman & Littlefield, 2017 — 580 bet. ISBN 9781442254497.
2. ↑  *Andrew Jett.* „10 Best Pop Rock Songs". *Mademan*. 11-noyabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 5-noyabr 2018-yil.

Havolalar
---------

* „Summer of '69" YouTubeda
**Tanjung Pengelih** — Pengerang, Kota Tinggi tumani, Johor, Malayziyadagi kichik shaharcha. Ikkinchi jahon urushi davridagi Tanjung Pengelih tarixiy Britaniya Harbiy Operatsion Markazi shu yerda joylashgan. Malayziya Qirollik dengiz akademiyasi (PULAREK TLDM)  shu yerda joylashgan.

Tanjung Pengelih, shuningdek, Pengerangning ikkita yo'lovchi parom terminallaridan birining joylashgan joyi. U faqat dam olish kunlari va juma kunlari ishlaydi, u Singapur portlaridan Changi Point va Tana Merah hamda Batam portlaridan tez parom qatnoviga mezbonlik qiladi. Indoneziyan Riau orollari.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

Koordinatalari: 1°22′9″N 104°5′23″E﻿ / ﻿1.36917°N 104.08972°E﻿ / 1.36917; 104.08972GO

Manbalar
--------

1. ↑  „Pengerang Tanjung Pengelih TLDM Base".
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Malayziya bayrogʻi | *Malayziya geografiyasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**si** — yadro nurlanishlari va elementar zarralar (proton, neytron, elektron, ukvant, mezon va boshqalar)ni qayd qiladigan asbob. Ionlashtiruvchi nurlanish taʼsirida lyuminessensiya hosil qiladigan modda — ssintillyator, yorugʻlik chaqnashini elektr toki impulsiga aylantirib beruvchi asbob — fotoelektron koʻpaytirgich va shu impulyelarni qayd qiluvchi elektron tizimdan iborat.

Ssintillyasion hisoblagichda zaryadlangan zarralar ssintillyatordan oʻtib, uning atom va molekulalarini ionlash bilan birga, ularni uygʻotadi. Atomlar uygʻonmagan (dastlabki) holatiga oʻtganda ular fotonlar chiqaradi. Fotonlar fotoelektron koʻpaytirgich katodiga tushib, bu yerdan elektronlarni urib chiqaradi, natijada koʻpaytirgich anodida elektr impulsi hosil boʻladi, orta boradi va qayd qilinadi.

Ssintillyator vazifasini turli (qattiq, suyuq va gazsimon) moddalar bajarishi mumkin. ukvantlarni qayd qilishda noorganik kristallar — Nal (Tl), Csl (T1), katta oqimli zarralarni qayd qilishda esa organik ssintillyatorlar ishlatiladi. Suyuq ssintillyatorlar bilan antineytrino va sekin neytronlar qayd qilinadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
„Shohnoma"dan bir lavha. Afrasiyab (tik turgan odam) Nauzarni (yotgan odam) o‘ldirmoqda. 
**Afrasiab** (forscha: افراسياب *afrosiyob*) — afsonaviy Turon podshohi va qahramonining nomi. U Firdavsiy qalamiga mansub forsiy dostonning "Shohnoma "sining asosiy antagonistidir.

Afsonaviy shoh va qahramon
--------------------------

 Shoh Tahmasp shohnomasida Afrasiyob rasmi
Fors epik shoiri Firdavsiyning "*Shohnoma* „ (*"Shohlar kitobi"*) asarida yozilishicha, Afrasiyob Turon shohi va qahramoni, Eronning ashaddiy dushmani bo‘lgan. Eron mifologiyasida Afrasiyob butun Turon shohlari orasida eng koʻzga koʻringan hisoblanadi, u kuchli jangchi, mohir sarkarda va Eron sivilizatsiyasini yoʻq qilish uchun sehrli aldamchi kuchlarga ega boʻlgan Ahrimanning agenti boʻlgan.

Gipotezalar
-----------

Ernst Gertsfeld <i>Parsondes</i> nomi etimologik jihatdan Afrasiyob ismi bilan bir xil deb hisoblagan. Tabariy o‘z asarlarida eftaliylar shohi Axshunvar yoki Axshunvaz nomi bilan Afrasiyob/Aspandiat bitta nom ekanini eslatib o‘tadi.

Yana qarang
-----------

* Afrosiyob(Samarqand)
* Samarqanddagi Afrosiyob muzeyi
* Alp Er To‘nga

Manbalar
--------

1. ↑  Yarshater, E. „Afrasiab", *Encyclopædia Iranica* — digital library; accessed January 18, 2007.
2. ↑  Kramers, Johannes Hendrik*. Analecta Orientalia: Posthumous Writings and Selected Minor Works* (en). E.J. Brill, 1954 — 247 bet.
3. ↑  Herzfeld, Ernst*. Zoroaster and His World by Ernst Herzfeld* (en). Princeton University Press, 1947 — 707–708 bet.
4. ↑  Dulęba, Władysław*. The Cyrus Legend in the Šāhnāme* (en). Enigma Press, 1995 — 63, 80 bet. ISBN 978-83-86110-19-3.
5. ↑  Herzfeld, Ernst*. Archaeologische Mitteilungen aus Iran* (de). Dietrich Reimer, 1982 — 179 bet.
6. ↑  Tabakov, Dimitŭr*. The horizon of knowledge: Bulgarians through the centuries* (bg). Propeller 92, 1999 — 165 bet. ISBN 978-954-9669-39-8.
„ Kelurnoma"- 17-asrda yozilgan turkiy-forsiy lugʻat. Lugʻat muallifi Muhammad Yoqub Chingiydir.
Muhammad Yoqub Chingiy Hindistonda yurtga egalik qilgan boburiy xonlardan oxirgisi Abu Muzaffar Muhiddin Avrangzeb oʻrdasida xizmatda boʻlgan edi. U oʻzining „ Kelurnoma "asarini xonning buyrugʻi bilan yozgan.
Fanda „ Kelurnoma "ning ikkita qoʻlyozmasi maʼlum: biri Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Sharqshunoslik institutida 5052-raqam ostida, ikkinchisi esa Britaniya muzeyida saqlanadi.
Kitob oʻn besh bobdan tuzilgan; har qaysi bob oʻz ichida fasllarga boʻlinadi. Shundan oʻn toʻrt bobi feʼllarga bagʻishlangan. Ularda 400 dan ortiq turkiy feʼl shakllari berilgan. Feʼllar masdar shaklida (-maq afiksi bilan), shuningdek, oʻtgan, hozirgi-kelasi hamda kelasi zamonda, boʻlishli va boʻlishsiz koʻrinishlarida berilib, har qaysisi forschaga tarjima qilingan: *uyqulamaq-xābidan, uyquladï-xābid, uyqulaptur-xābida ast, uyqulayur-xāhad xābid, uyqulabdi-xābida bud, uyqulaydur-mixābad, uyqulamadi-naxābid, uyqulamaptur-naxābida ast, uyqulamas-naxähad xābid, uyqulamabdi-naxābida bud, uyqulamaydur-namixābad, uyqula-baxāb, uyqulama-maxāb, uyqular-biz-mixābim mā,uyqulamas-biz-namixābim mā singari.*
Boblar alifbo sirasidagi harflar bilan boshlanuvchi feʼllarga atalagan; birinchi bob-*alif* harfi bilan boshlanuvchilar, ikkinchi bob-*bā*, uchinchi bob-*tā* shu ketma-ketlikda oʻn toʻrtinchi bob *yā* bilan boshlanuvchi soʻzlarga boʻlinadi. Har qaysi bob oʻz ichida fasllarga ajraladi. Masalan, uchinchi-*tā* harflilar bobining birinchi fasli *tanïmaq*, ikkinchi fasli *tanmaq*, uchinchi fasli *tonamaq*, toʻrtinchi fasli *tïnmaq* feʼlining oʻtgan, hozirgi-kelasi hamda kelasi zamonda, boʻlishli va boʻlishsiz shakllari quyidagicha: *tanïmaq, tanïdï, tanïptur, taïr, tanï, tanïma, yanïr-biz, tanïmas-biz.*
Lugʻatning soʻnggi-oʻn beshinchi bobi ismlarga atalgan boʻlib, ular maʼnosiga koʻra guruhlashtirib chiqilgan. Bu bob toʻqqiz fasldan iboat. Masalan, birinchi fasl-koʻk va unga oid narsalar, ikkinchisi-yer va unda joylashgannarsalar, shunday krtma-ketlikda oxirgi fasl olmosh, yordamchi soʻz va qoʻshimchalar haqida.


1. ↑  Sodiqov, Qosimjon*. Muhammad Yoqub Chingiyning "Kelurnoma" asari*. Toshkent: "Akademnashr", 2021 — 113-114 bet.
2. ↑  Xasanov, Botirbek*. {{{title}}}*, Toshkent, 1989.
Jahon xaritasida afrotropika
**Afrotropika** — Sahroi Kabir choʻlining janubida joylashgan Afrika qismlarini oʻz ichiga olgan biogeografik mintaqa. Ilgari u *Efiopiya ekologik hududi* deb atalgan.

Madagaskar va unga tutash orollar lemur maymunlari singari koʻplab endemik hayvonlar turlari mavjud boʻlgan aniq farqlanuvchi kichik mintaqani tashkil qiladi. Buning sababi, Madagaskar va Seyshel orollari Afrikadan bir necha oʻn million yillar oldin ajralib chiqqanligi va evolyusiya jarayonlari ularda oʻz yoʻlida kechgan. Hind okeanidagi boshqa orollar, masalan, Komor orollari yoki Maskaren orollari vulqon kelib chiqishi orollari boʻlib, ular ancha yoshroqdir.

Afrotropiklarning yana bir alohida submintaqasi - qit’aning janubidagi Cape mintaqasi, Oʻrtayer dengiziga oʻxshash iqlimi bilan ajralib turadi. Bu yerda koʻpgina endemik turlar ham mavjud.

Fauna
-----

Mintaqada sutemizuvchilar hayvonot dunyosi boy va xilma-xildir.

Endemiklar — trubatishlar (1 turi) va damanlar (7 turi) turkumlari. Hasharotxoʻrlar orasida qunduzlar, yerqazuvchi sichqonlar, koʻrsichqonlar va yarimmaymunlar — lemurlar, pirimatlar, qoʻshoyoqlar endemik hisoblanadi.

Kemiruvchilar — qamish va qoya kalamushlar, qazuvchilar, boshoq dumli olmaxonlar sanaladi. Jufttuyoqlilar orasida endemik begemotlar, jirafalar, mitti va qilichshoxli antilopalardir.

Xarakterli turkumlarga kaltakesaklar (pangolinlar), xartumlilar (Afrika fillari), yarimmaymunlar lori (galago va potto), maymunlar kiradi. Ushbu turlar Efiopiya mintaqasi bilan Hind-Malayani bogʻlab turadi, ular u yerda ham uchraydi.

Qushlar dunyosi xilma-xil, endemizmi yuqori boʻladi. Tuyaqushsimonlarga 1 ta tur, Afrika tuyaqushi kiradi. Sichqon-qushlar, kitboshdar, bolgʻaboshlar, kotib-qushlar, choʻl kakliklari, tuvaloqlar,  turako (bananxoʻrlar), oʻrmon qushlari keng tarqalgan.

Adabiyotlar
-----------

* Эфиопская область // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
* Эфиопская область // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.Эфиопская область // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
**Keniya havo yoʻllari** (inglizcha: *Kenya Airways)* — shtab-kvartirasi Nayrobida joylashgan Keniya milliy aviakompaniyasi.

Aviakompaniya Afrika, Yevropa va Hindiston yarimoroliga parvozlarni amalga oshiradi. Kompaniyaning asosiy aeroporti Jomo Keniyata xalqaro aeroporti, havo transportining asosiy yoʻnalishi Mombasa shahrida joylashgan Moi xalqaro aeroportidi.

Tarix va umumiy maʼlumot
------------------------

Aviakompaniya 1977-yil fevral oyida Sharqiy Afrika hamjamiyatining qulashi va Sharqiy Afrika havo yoʻllari tugatilgandan soʻng darhol tashkil etilgan. Keniya havo yoʻllari davlat aviakompaniyasi sifatida yaratilgan va 1996-yil apreligacha toʻliq mamlakat hukumatiga tegishli boʻlgan.

1994-yilda Xalqaro Moliya Korporatsiyasi kompaniyani roʻyxatdan oʻtkazishga tayyorgarlik koʻrish uchun aviakompaniyaga oʻz maslahatchilarini tayinladi. 1995-yilda *Keniya havo yoʻllari* Gollandiyaning KLM aviakompaniyasi bilan korporativ shartnoma imzoladi, unga koʻra KLM Keniya aviatashuvchisining 26% ulushini sotib oldi va uning eng yirik aktsiyadoriga aylandi. 2004-yil aprel oyida *Keniya havo yoʻllari* oʻzining *Kenya Airways Cargo* yuk boʻlinmasini taqdim etdi va oʻsha yilning iyul oyida Flamingo Airlines bilan qayta birlashdi va unga mamlakatning ichki yoʻnalishlarida aviatashuvchi funktsiyalarini topshirdi.

Aviakompaniyaning 2005-yil 30-sentabrda yakunlangan 6 oylik hisobotiga koʻra, *Keniya* *Keniya havo yoʻllarining* soliqlardan keyingi sof daromadi oʻtgan yilning shu davriga nisbatan 48% ga oshib, 2,231 milliardga yetdi. Hisobot davrida aviakompaniya xizmatlaridan 1,2 milliondan ortiq kishi foydalangan.

2006-yil mart oyida *Keniya havo yoʻllari* 7 yil ichida beshinchi marta nufuzli Afrikaning eng yaxshi aviakompaniyasi mukofotini oldi. 2006-yil uchun tashilgan yoʻlovchilar soni 2,6 million kishiga yetdi.

2007-yil mart holatiga koʻra aviakompaniya 2408 nafar xodimga ega edi. *Keniya havo yoʻllarining* eng yirik aktsiyadorlari Keniya xususiy egalari — 30,94%, KLM (hozirda Air France-KLM xoldingi) — 26%, Keniya hukumati — 23%, mamlakat investitsiya banklari — 14,2% va xususiy xalqaro egalari — 1,39%. *Kenya* *havo yoʻllari* Tanzaniyaning Precision Air aviakompaniyasining 49% ga egalik qiladi.

Flot
----

2021-yil avgust oyida Keniya *havo yoʻllari* floti o‘rtacha yoshi 9,6 yil bo‘lgan 39 ta samolyotdan iborat edi:

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Samolyot turi** | **Xizmatda** | **Buyurtma qilingan** | **Yoʻlovchi sigʻimi** |
| **C** | **Y** | **Jami** |
| **Boeing 737-300** | **2** | **—** | **kargo** |
| **Boeing 737-700** | **2** | **—** | **16** | **100** | **116** |
| **Boeing 737-800** | **8** | **—** | **16** | **129** | **145** |
| **Boeing 777-300ER** | **3** | **—** | **28** | **372** | **400** |
| **Boeing 787-8 Dreamliner** | **9** | **—** | **30** | **204** | **234** |
| **Embraer E190** | **15** | **—** | **12** | **84** | **96** |
| **Jami:** | **39** | **0** |  |

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5
2. ↑  „Kenya Airways Fleet Details and History". *www.planespotters.net*. 2020-yil 28-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 12-avgust.
**Zarba**, zarb (fizikada) — harakatlanayotgan qattiq jismlar toʻqnashganda, qattiq jism suyuklik yoki gaz bilan oʻzaro taʼsirlashganda yuzaga keladigan hodisalar majmui. Davom etadigan vaqt oraligʻi, odatda, juda qisqa (sekundning oʻn minglik ulushlaridan mln.lik ulushlarigacha), birbiriga uriluvchi jismlarning kontakt (tutashuvchi) yuzalaridagi kuchlar (3. kuchlari) esa juda katta oniy kuchlar boʻladi. Toʻqnashgan sistemalar uchun oniy kuchlar ichki kuchlar hisoblanadi. 3. vaqtida paydo boʻladigan impulslar oniy impulsl ar deyiladi. 3. tufayli jismlarning yoʻnalishi, tezligi, shakli oʻzgaradi, qoldiq deformatsiyalar, tovush tebranishlari, jismlarning qizishi va b.lar sodir boʻladi. Ikki tomonlama urilish tezligi kritik tezlikdan katta boʻlgan hollarda esa jismlarning 3. taʼsir etgan joyi yemirilishi mumkin. 3. toʻgʻri, markaziy, burchakli, plastik, elastik va h. k. boʻlishi mumkin. 3. kuchi Gʻ} ning shu kuch taʼsir etib turgan vaqt t ga koʻpaytmasi /73T=S1 zarba impulsi deyiladi. 3. vaqtida Gʻʼ juda katta, t juda kichik boʻladi. Shu sababli, 3. vaqtida jismga tushadigan taʼsirni ifodalashda 3. kuchi oʻrniga 3. impulsi ishlatiladi. Z.ning elementar nazariyasiga koʻra, jism tezligining 3. vaqtidagi oʻzgarishi tiklanish koeffitsiyenti kuch bilan ifodalanadi; bu koeffitsiyentning qiymati urilayotgan jismlar materialiga bogʻliq. Masalan, yogʻoch shar uchun k = j, poʻlat shar uchun ^; k=\ boʻlsa mutlaq elastik 3. k=0 boʻlganda mutlaq noelastik 3. deyiladi. Mashina va mexanizmlar, inshoot elementlarini hisoblashda ularning Z.ga chidamliligi eʼtiborga olinadi. Z.dan jismlarni deformatsiyalash (yassilash, maydalash, shtamplash va b.) hamda harakatlantirish (mas, qoziq, mix qoqish va b.) maqsadida foydalanish mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Agastya**- Rigvedaning koʻplab gimnlari bagʻishlangan ilohiy donishmand, Mitra va Varunaning oʻgʻli. Rivoyatga koʻra, u uch olam hukmronligini qoʻlga kiritgan podshoh Naxushuni duoibad qilib, ilonga aylantiradi va Indraga ilohlar hukmronligini qaytaradi. U okean suvini ichib, uning tubida yashiringan asurlarni ilohlarga topib beradi va gʻalabaga katta hissa qoʻshadi. Bir kuni Vindxya tog'i koʻkka qarab shu qadar boʻy choʻzadiki, osmonga borib yetadi, hatto quyosh va oy ham yoʻl toʻsilgani bois, oʻz oʻrnini belgilangan muddatda egallay olmaydi. Shunda maʼbudlar Agastyadan yordam soʻraydilar. U maʼbudlarning iltimosiga koʻra, togʻ yoniga keladi va undan janubga borib kelishi uchun biroz egilib, qaytib kelgunicha qaddini rostlamay turishini iltimos qiladi. Togʻ uning iltimosini qabul qilib egiladi. Agastya janubiy oʻlkalarga ketadi, ammo ketgan tomondan qaytmaydi. Shuning uchun Vindxya togʻi hanuz egilgan holda ekan.

Manbalar
--------

1. ↑  Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 15-16. sfn error: no target: CITEREFNajmiddinov,\_Karimov,\_Turdiyeva2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Najmiddinov J. Karimov J. Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480 bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.