**Koʻkcha** (oʻzbekcha: *Ko‘kcha arig‘i,*Koʻkcha arigʻi,) — Toshkent shahrining Olmazor, Shayxontohur va Uchtepa tumanlaridagi sugʻorish kanali (ariq) , Kalkovuz  kanalining chap tarmogʻi (ikki kanalga boʻlingandan keyin).

Inqilobgacha boʻlgan Toshkentda u Koʻkcha daxa(tuman)sida joylashgan bir qator yerlarni suv bilan taʼminlashda asosiy rol oʻynagan.

Umumiy tavsifi
--------------

Kanalning uzunligi 5,5 km  , shundan 3,7 km beton kanalga, 1,8 km — tuproq kanaliga tushadi. „Toshkent" ensiklopediyasi maʼlumotlariga koʻra, kanalning maksimal quvvati 650 l/s, kanal orqali sugʻoriladigan maydon esa 320 ga. Q. Xolmatov va P. Baratov (1983) maʼlumotlariga koʻra, Koʻkchaga Qalqauzdan 0,9 m³/s oqib tushadi, Olmazor va Shayxontohur tumanlarida sugʻoriladigan yerlar maydoni 1670 ga gacha.

 Kalkauz kanallarga boʻlingan  
 Koʻkcha (chapda) va Chagʻatoy (oʻngda)
 Birlik kanali (Koʻkcha terminal tarmogʻi)

Kanal oqimi
-----------

Koʻkcha — Kalkovuzning 13 ta boʻlimidan biri va shu bilan birga, kanal ikkiga boʻlinganidan keyin *Forobiy koʻchasi* hududidagi uning vorisi. Koʻkcha kanali boʻlinmaning chap tomoniga, Chagʻatoy kanali shu yerdan oʻngga oqib oʻtadi (zamonaviy xaritalarda Koʻkcha ketganidan keyin *Kalkovuz* nomi Chagʻatoyning yuqori oqimi uchun ham qoʻllaniladi).
Kalkovuz — Toshkentdagi eng qadimiy kanallardan biri — uning yoshi ming yildan oshadi.
Koʻkcha umumiy janubi-sharqiy yoʻnalishda oqadi. Ajralishdan so‘ng darhol kanal Forobiy ko‘chasini kesib o‘tadi, keyin esa *Beruniy shoh ko‘chasidan* o‘tadi va Olmazor tumani hududidan Shayxontohur tumani hududiga chiqadi. Pastda esa *Shoahmed Shomaxmudov*, *Qizil Shark*, *Oqsoy* koʻchalaridan oqib oʻtadi. U *Uygʻur koʻchasiga* chiqib, oʻng tomoni boʻylab gʻarbiy tomonga oqib ketadi. Keyin ariq *Ziyo Said*, *Dodil* ko‘chalarini kesib o‘tib va ikkinchi marta Uyg‘ur ko‘chasiga boradi.

Bu erda **Koʻkchada** kanal suvini Beshqayragʻoch va Birlik shoxlari oʻrtasida taqsimlovchi suv ajratkich bor. Bu ariqlar orqali Toshkent halqa yoʻlidan naridagi Koʻkchi tubida qolgan suvlar Qoraqamish kanaliga yetib boradi va u orqali Quyi Boʻzsuvga quyiladi   .

Tarixiy maʼlumotlar
-------------------

20-asr boshlarida Koʻkcha kanali Toshkent shahrining shu nomli tumani (daha) hududidan oqib oʻtib, Jarariq, *Oqtepa*, *Xiyobon*, *Sholikuloq*, *Shohidontepa*, *Balandkoʻprik*, *Chakar*, *Obinazir*, *Shahnishin mahallalaridan oʻtgan* va asosiy *kanal* boʻlgan. Va bu yerlarni suv bilan taʼminlash manbai boʻlgan  .

1930-yilda kanal rekonstruksiya qilindi (shu yil kanal qurilgan yil sifatida koʻrsatilishi mumkin).

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5  Тошкент: энциклопедия 2008. sfn error: no target: CITEREFТошкент:\_энциклопедия2008 (help)
2. 1 2 3 4 5 6  Холматов, Баратов 1983. sfn error: no target: CITEREFХолматов,\_Баратов1983 (help)
3. 1 2  „Постановление № 282 Кабинета Министров Республики Узбекистан о мерах по улучшению санитарного состояния и благоустройства каналов на территории города Ташкента от 16 октября 2013 года. Приложение № 3. Перечень передаваемой в ведение Специализированного управления части системы магистральных каналов и сооружений, расположенных на территории города Ташкента". 25-dekabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-yanvar 2015-yil.
4. 1 2 3  Атлас «Ташкент» малый 2007. sfn error: no target: CITEREFАтлас\_«Ташкент»\_малый2007 (help)
5. ↑

Adabiyot
--------

* *Тошкент: энциклопедия.*. Тошкент: «Ўзбекистон миллий энциклопедияси» Давлат илмий нашриёти, 2008 — 297—298 bet. ISBN 978-9943-07-096-7.  (st. „Koʻkcha arigʻi")
* *Тошкент: энциклопедия.*. Тошкент: «Ўзбекистон миллий энциклопедияси» Давлат илмий нашриёти, 2008 — 494 bet. ISBN 978-9943-07-096-7.  (st. „Suv xoʻjaligi")
* Холматов Қ. Баратов П.*. Тошкент шаҳрининг ирригация шохобчалари*. Тошкент: «Фан» УзССР, 1983 — 27 bet.
* *Атлас «Ташкент» малый.*. Ташкент: Госкомгеодезкадастр, 2007. ISBN 978-9943-15-128-4.