recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Hadiach** (ukraincha: *Га́дяч* romiylashtirilgan, pronounced [ɦɑdʲɐt͡ʃ] ; ruscha: *Гáдяч*, polyakcha: *Hadziacz*), baʼzan **Hadyach**, **Gadyach**, **Gadiach**, **Haditch** yoki **Hadziacz** deb yozilgan. Ukrainaning markaziy-sharqiy qismidagi Poltava viloyatidagi mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan shahar. Psel daryosida joylashgan shahar Mirgorod tumanida joylashgan bo'lsada, ma'muriy jihatdan u tumanga tegishli bo'lmagan va aholisi:23,172.

Umumiy koʻrinishi
-----------------

1634-yilda Hadiaxga shahar huquqi berilgan. Bu Kiev voevodeligi, kazak Getmanati va Poltava gubernatorligining shahri bo'lgan.

Kazaklar Getmanati davrida Hadiach ukrainalik Getman Ivan Briuxovetskiyning qarorgohi bo'lgan. Uning saylanishi Dnepr daryosi bo'ylab, Getmanatning bo'linishini ko'rsatgan.

Hadiach, Liadilik Shneur Zalman dafn etilgan. Shahar bo'ylab daryo bo'yida joylashgan eski qabriston tufayli, Ukrainaga tashrif buyuradigan Hasidik yahudiylarning asosiy diqqatga sazovor joylaridan biridir. 2020-yilgacha Xadyach tumanining maʼmuriy markazi boʻlgan.

Adabiyotda
----------

Nikolay Gogolning "*Ivan Fyodorovich Shponka va uning xolasi* "qissasidagi bosh qahramonlar Hadiachdan (Gadyach 1957-yilda David Magarshack tomonidan tarjima qilingan).

Aholi
-----

* Mixaylo Draxomanov (1841-1895), siyosiy nazariyotchi, iqtisodchi, tarixchi, faylasuf va etnograf .
* Olena Pchilka, Lesya Ukrayinkaning onasi va Draxomanovning singlisi

Galereyasi
----------

* Kazaklar faxri Hadiach shahri sizni kutib oladiKazaklar faxri Hadiach shahri sizni kutib oladi
* Hadiachdagi ko'prik ostidagi Psel daryosiHadiachdagi ko'prik ostidagi Psel daryosi
* Liadilik Shneur Zalmanning "Ohel" ga kirishi, u yerda u Hadiachda dafn etilgan.Liadilik Shneur Zalmanning "Ohel" ga kirishi, u yerda u Hadiachda dafn etilgan.
* Hadiachdagi Dormition sobori va qo'ng'iroq ohangi ( Ukraina pravoslav cherkovi )Hadiachdagi Dormition sobori va qo'ng'iroq ohangi ( Ukraina pravoslav cherkovi )
* Shahar konsert zaliShahar konsert zali

Manbalar
--------

1. ↑  „Кременець став містом обласного значення | РАДИВИЛІВ.info". 2017-yil 15-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 25-noyabr.
**Radiviliv** ( ukraincha: *Радиви́лів*  ; ruscha: *Радивилов*  ; polyakcha: *Radziwiłłów*  ; idishcha: ראדזיווילוב ) — Ukraina gʻarbidagi Rivne viloyati ( viloyati )dagi kichik shahar. Bu Radivyliv tumanining ( tuman ) ma'muriy markazi bo'lib, viloyat markazi Rivne shahridan janubi-g'arbda, E40 Yevropa yo'nalishi yaqinida joylashgan. Eng yaqin yirik shaharlar Dubno va Brody ; ikkinchisi 10 km (6 mi) ga teng uzoqda joylashgan. Sovet davrida, 1939-yildan 1992-yilgacha shahar **Chervonoarmiysk** ( ukraincha: *Червоноармійськ* , ruscha: *Червоноармейск* ). 10,472

Tarix
-----

14-asrda butun Voliniya bilan birga Radivyliv Litva Buyuk Gertsogiga qo'shildi. 1569-yildagi Lublin ittifoqidan so'ng, shahar Polsha Qirolligiga o'tkazildi va u yerda 200 yildan ortiq qoldi. Polshaning bo'linishi natijasida, Radzivilov, Rossiya imperiyasining Volin gubernatorligidagi Kremenetskiy uyezdining shaharchasiga aylandi.

1800-yillarning oxirlarida yahudiylarning soni 4000 ga yetdi. Birinchi jahon urushi va ukrain millatchilari va bolsheviklar o'rtasidagi fuqarolar urushi oralig'ida yahudiylar soni 2000 ga kamaydi.

Yanvar qo'zg'oloni paytida Radyvyliv hududida Jozef Wysocki bo'linmasi ishlagan. Birinchi jahon urushidan keyin shahar Polshaga qaytib keldi va Dubno okrugi, Volin vodiysi tarkibiga kirdi. Uning aholisi yahudiylar (50%), ukrainlar (31%) va polshaliklar (17%) edi. Volin genotsidi paytida mintaqadagi qishloqlardagi etnik polyaklar ukrain millatchilaridan qochib, shaharga qochib ketishdi. Qotillikdan omon qolganlarning deyarli barchasi Radivilivni tark etib, Polsha Xalq Respublikasining qayta tiklangan hududlariga joylashdilar.

Ikkinchi Jahon urushi paytida eksa kuchlari 1941-yil iyunidan 1944-yil martigacha shaharni bosib oldi.

1989-yil yanvar oyida aholi soni 10 353 kishi edi.

Odamlar
-------

* Anton Kushnir (\*1984) — asli ukrainalik belaruslik havo chang'isichi, shu yerda tug'ilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Всесоюзная перепись населения 1989 г.
2. ↑  Червоноармейск // Большой энциклопедический словарь (в 2-х тт.). / редколл. гл. ред. А. М. Прохоров. том 2. М. "Советская энциклопедия", 1991. стр.630
**Musiqali komediya** - kulgili, hajviy mazmun asosida (frans. vodevil, nem. zingshpil, ital. buff opera, operetta kabi) yaratilgan musikaviy sahna asari. Tarkiban muyeshali dramata yaqin boʻlsada, lekin undan musiqiy tili va hajviy mazmuni bilan ajralib turadi. Bu janrning ildizlari qadim zamonlarga, Sharq va Gʻarb xalqlarining ogʻzaki ijodiyoti, qiziqchi va masharabozlar sanʼatlariga borib taqaladi. Oʻzbekistonda Musiqali komediya yuzaga kelishi, musiqali dramaning jadal rivoji, mavzu doirasining kengayishi bilan uzviy bogʻliq. Dastlab (1920-yillar oxirida) hajviy syujetga asoslangan musiqali spektakllar qoʻyilib, ularga musiqalarni rejissor (baʼzan dramaturg)lar oʻzbek xalq kuy va qoʻshiq (xususan lapar, yalla)laridan tanlashgan. Hamzaning "Qarmoq" va "Maysaraning ishi", K. Yashinning "Aji-aji", Xurshidning "Yomon oʻgʻil", "Tullak", "Bahor", B. Xalilning "Oshiqlar", S. Abdullaning "Uzunquloqli qazrat" kabi asarlari shu tarzda sahnalashtirilgan. 1940-yillar oxirida oʻzbek Musiqali komediyasi mustaqil janr sifatida shakllandi. Asardagi mavzu va gʻoya hajviy-yumoristik vaziyat, xrlat, harakterlar bilangina emas, balki ularga monand musiqa (yakka qoʻshiq, ashula, xor va raqsbop kuylar) vositasida ifodalandi: xalq teatri xususiyatlari, dialoglarda askiya anʼanalariga keng tayanildi. Uygʻun va M. Leviyevning "Oltin koʻl" (1949) asari Musiqali komediyaning ilk yuksak namunasidir. 50—60-yillarda Musiqali komediyaga eʼtibor kuchayib, mazkur janr oʻzbek bastakor va kompozitorlari ijodidan mustahkam oʻrin egalladi. Masalan, H. Gʻulom pyesalari asosida M. Leviyev "Toshbolta oshiq", "Ajab savdolar", Gʻ. Gʻulom pyesasi asosida "Zamonali va Omonali", H. Muhammad pyesasi asosida "Toshkentning nozanin malikasi", J. Jabborov pyesalari zaminida Ik. Akbarov "Oʻjarlar" va "Yillar oʻtib", Turob Toʻla pyesasi asosida "Qizbuloq", K. Shangʻitboyev asari asosida A. Muhammedov "Jon qizlar" Musiqali komediyalari yaratilgan. Keyinchalik M. Tojiyev ("Chol va kampir"), M. Mahmudov ("Hiylai shaʼriy", "Toʻylar muborak"), M. Bafoyev ("Yettinchi jin"), F. Olimov ("Soyibxoʻja operatsiyasi", "Superqaynona") kabi kompozitorlar Musiqali komediya janrida muvaffaqiyatli ijod qilishdi.

Ahmadjon Jabborov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Al Ubaydiy (yoki Al Obaydiy) Iroqning Al Anbar muhofazotidagi shaharcha.**

Iroqdagi ushbu shaharcha Furot daryosining janubiy qirgʻogʻida, Suriya chegarasi yaqinida joylashgan. Hudud Al-Qoyim tarkibidagi kichik tuman boʻlib, Yangi Ubaydiy va Eski Ubaydiy, shuningdek, Furot daryosining sharqidagi bir qancha kichik qishloqlarni oʻz ichiga oladi.

Iroq urushi vaqtida shaharchani Amerika Qoʻshma Shtatlari dengiz piyodalari patrul qilgan. Hududda oldinga harakat qilish bazasi, AQSh harbiy bazasi va bir nechta jangovar pozitsiyalar joylashtirilgan.

AQSh dengiz piyodalari va Iroq armiyasi boʻlinmalari isyonchilar shahri tozalangan Poʻlat parda operatsiyasidan soʻng, shahar koʻchalarini Iroq armiyasi va dengiz piyoda kuchlari qoʻriqlay boshladi.

Eski Ubaydiy mintaqadagi koalitsiya kuchlari bilan ochiq hamkorlik qilgan va isyonchilarga qarshi kurashgan birinchi qabila Al-Bu Mahal qabilasining tayanchi boʻlgan. Yangi Ubaydiy zamonaviy uslubdagi shahar boʻlib, rejalashtirish asosida qurilgan. U Ubaydiyning janubi-gʻarbida joylashgan Al Qoyim fosfat zavodi ishchilari uchun qurilgan. Ubaydiy tarkibiga kiradigan sharqdagi qishloqlarda Mahal, Raviy va Salmoniy kabi qabilalar aralash yashaydi. Bu qishloqlarda asosan dehqonlar va baliqchilar yashaydi.

Ubaydiyda shahar kengashi, meri va doimiy ishlaydigan politsiya kuchi mavjud.

2014-yilda shaharni IShID kuchlari egallab olgan. Iroq armiyasi kuchlari 2017-yil noyabrda shaharni qayta egallagan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Les forces irakiennes libèrent le village d’al-Obaidi de l’emprise de Daech". *www.aa.com.tr*. Qaraldi: 15-mart 2020-yil.
2. ↑  „U.S. Marines, assigned to the 3rd Battalion, 2nd Marine Regiment, secure the bridge at Al Ubaydi for the convoy from Al Qa'im during Operation Matador." (en). *U.S. NAVY* (12-may 2005-yil). Qaraldi: 15-mart 2020-yil.
3. ↑  „Syrian refugees adapt to life in Iraqi U.N. camp controlled by Islamic State" (en). *Reuters* (29-oktyabr 2015-yil). Qaraldi: 15-mart 2020-yil.

* 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Al Ubaydiy*** haqida turkum mavjud |

| * k
* m
* t
Iroqdagi Al Anbar muhofazoti shaharlari |
| --- |
| 
* Ar Ramadiy
* Al Falluja
* Al-Xolidiya
* Hit
* Hadisa
* Al Haqlaniya
* Habbaniya
* Ar Rutba
* Husayba
* Anah
* Rava
* Al Karma
* Kabisa
* Al Amiriya
* Al Valid
* Akashat
* Tarbil
* Xon al-Bagʻdodiy
* Barvana
* Saqlaviya
* Husayba al Sharqiya
* Al-Karābila
* Al Ubaydiy
* Al Qoyim
* Rumana

 | Al Anbar |


|  |  |
| --- | --- |
| Iroq geografiyasi | *Iroq geografiyasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Urumchi** (uygʻurcha: ), — shimoli-g'arbiy Xitoydagi eng katta va tez rivojlanayotgan shahar. Aholisi soni 2,1 milliondan ortiq, Shinjong Uyg'ur Avtonom Rayonining poytaxti. Urumchi dengizdan eng uzoq bo'lgan katta shahardir. Tyanshan tog'larining shimolida joylashgan.Ishlab chiqarishda neft,tekstil va metallurgiya asosiy o'rin egallaydi. Urumchida Xitoydagi eng katta Shamol energiyasi markazi ishlaydi.

**Urumchi** - Xitoydagi shahar. Sintszyan Uygʻur muxtor rayonining maʼmuriy markazi. Tyanshan togʻlarining shim. Etagida, Urumchi daryosi vodiysidagi vohada. Aholisi 2 mln. kishidan ziyod (2004), asosan, xitoylar. Muhim iktisodiy va madaniy markaz. Transport yoʻllarining yirik chorrahasi. Xitoyni Yevropa mamlakatlari bilan bogʻlaydigan temir yoʻl U. orqali oʻtgan. Toʻqimachilik, oziqovqat, metallurgiya, kimyo, mashinasozlik sanoatlari, sement, qogʻoz korxonalari mavjud. Untlar (Sintszyan universiteti, Islom universiteti), muzey (5—6 ming yillik tarixga ega eksponatlar: Taklamakon choʻli atrofidagi qad. shaharlar xarobalari orasidan topilgan jasadlar va matolar boʻlaklari saqlanadi) bor. Shahar oʻzining kechki bozorlari bilan mashhur. Turizm markazlaridan. Shahar yaqinida toshkoʻmir qazib olinadi.

Arxeologik maʼlumotlarga koʻra, U. oʻrnida 2500-yil muqaddam turar joylar boʻlgan. Shahar sifatida Taklamakon choʻlining shim.dan oʻtgan savdo yoʻli yoqasida vujudga kelgan. Biroq shaharning siyosiy, harbiy va iqtisodiy ahamiyati 18-asr oʻrtalaridan ortib bordi. 19-asrdan 20-asr oʻrtalarigacha U.ni xitoylar Dixua deb ataganlar. Koʻhna budda ibodatxonasi boʻlgani sababli shaharning Xungmyaozi (Qizil budda ibodatxonasi) degan nomi ham boʻlgan. 1954-yildan shaharning avvalgi nomi boʻlgan U. (moʻgʻul tilida — atrofi oʻralgan dala) uning rasmiy nomi. U.da xukumat va maʼmuriy binolar joylashgan.

Havolalar
---------

* Urumchining rasmiy sayti (Wayback Machine saytida 2020-05-13 sanasida arxivlangan)

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Archail** — Fransiyaning janubi-sharqidagi Provans-Alpes-Kot-d'Azur mintaqasida joylashgan Alpes-de-Haute-Provence mintaqasida joylashgan kommunadir.

14 nafar aholiga ega (2019-yil holatiga koʻra) bu departamentda Majastr va Sent-Marten-le-Seyndan keyin uchinchi eng kam aholi kommunasidir.

Kommuna aholisi Archailois yoki Archailoises deb nomlanadi.

Aholisi
-------

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% y.oʻ.s. |
| --- | --- | --- |
| 1968  | 18 | —     |
| 1975  | 11 | −6.79% |
| 1982  | 10 | −1.35% |
| 1990  | 6 | −6.19% |
| 1999  | 7 | +1.73% |
| 2007  | 7 | +0.00% |
| 2012  | 23 | +26.86% |
| 2017  | 15 | −8.19% |
| Manba: INSEE |

Geografiyasi
------------

Archail Digne shahridan 8 km shimoli-sharqda va Le Brusquetdan 5 km janubda joylashgan. Digne shahridan yo'l bilan 14 km uzoqlikda burama tog'li yo'l bor. Qishloq 920 m balandlikdagi oʻrmonli havzada joylashgan. Kommunaga kirish D-22 yo'li bo'lib, u Markudan Draixgacha sharqda va kommunaning shimoliy uchidan o'tadi. Mahalliy yo'l kommunaning shimoliy uchidagi D22 yo'lidan o'tadi va janubga kommuna orqali qishloqqa davom etadi. Kommuna tog'li va qattiq o'rmonli, ammo qishloqning janubi-g'arbiy qismida kichik qishloq xo'jaligi erlari mavjud.

Yana qarang
-----------

•Alpes-de-Haute-Provence departamenti kommunalari

Manbalar
--------

1. ↑  „Répertoire national des élus: les maires" (fr).  data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises (2022-yil 13-sentyabr).
2. ↑  Population en historique depuis 1968, INSEE
Kesim — gapning bosh boʻlaklaridan biri. Ega bilan ifodalangan shaxs, predmet va xodisaning umumiy belgisini bildiradi. Kesim gapni uyushtiruvchi markaz boʻlib, predikativlikning belgisini koʻrsatadi. Ikki tarkibli gapda egaga tobe boʻladi; oʻziga bogʻlanib kelgan soʻzlarga nisbatan esa hokim hisoblanadi. Kesim barcha mustaqil soʻz turkumlari bilan ifodalanadi. Qaysi soʻz turkumi bilan ifodalanishiga koʻra, feʼl va ot Kesimlarga boʻlinadi. Feʻl kesim sof fel va baʻzan ravishdosh bilan ifodalanadi. Feʻldan boshqa soʻz turkumlari ( ot, sifat, son, olmosh, ravish va taqlid soʻz) bilan, shuningdek, feʻlning harakati nomi shakli bilan ifodalagan kesim ot kesim deyiladi.

Yana qarang
-----------

* Tilshunoslik
* Soʻz turkumlari

Manbalar
--------



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Andoza:Трактор**MTZ-2** - 1954 yildan 1958-yilgacha Minsk traktor zavodi va 1954-yildan 1958-yilgacha Janubiy mashinasozlik zavodida ishlab chiqarilgan umumiy maqsadlar uchun g'ildirakli universal qatorli ekin traktorlari ishlab chiqarish boshlandi. Birinchi ommaviy ishlab chiqarilgan sovet g'ildirakli universal qatorli pnevmatik shinalar traktorlari. Dvigatel quvvati 27,2 kVt (37 ta ot kuchi), traktorning konstruktiv og'irligi 3250 kg, maksimal tezligi 3,78 m/s (13 km/soat), oldinga uzatmalar soni 5, teskari viteslar - 1, yoqilg'ining solishtirma sarfi 299,2 g/(km/soat). Traktor kabina bilan jihozlanmagan. Ishlash jarayonida uning vorisi MTZ-5 traktorini ishlab chiqarishga toliq o'tishga yordam bergan bir qator kamchiliklar aniqlandi. Bularni bartaraf etish lozim.

1930-yil 14-oktyabrda Minsk traktor zavodining asosiy konveyerida zavod konstruktorlarining chizmalari bo'yicha yaratilgan MTZ-1 va MTZ-2 traktorlarini yig'ish yakunlandi. 1954-yildan boshlab ushbu rusumdagi traktorlarni seriyali ishlab chiqarish yo'lga qo'yildi, u 1958-yilgacha davom etdi. MTZ-1 modeli "ikkilamchi" dan bir-biriga yaqin boshqariladigan g'ildiraklarga ega bo'lganligi va baland ekinlar (makkajo'xori, kungaboqar) bilan ishlash uchun mo'ljallanganligi bilan ajralib turardi. 

MTZ-2 tirkamali va o'rnatilgan mashinalar bilan qator ekinlarini parvarish qilish va yig'ish bo'yicha ishlarni bajarish uchun mo'ljallangan. Yengil tuproqlarni haydash, ekishdan oldin ishlov berish, don ekinlarini ekish va yig'ib olish, shuningdek, transport ishlari va statsionar mashinalarni haydash uchun ishlatiladi. Traktor dizayni, oldingi va orqa g'ildirak izlari mos keladigan past o'sadigan ekinlarni qator oralarida yetishtirish uchun maxsus ishlab chiqilgan. Yana boshqa bir qator maqsadlarda ishlatilishi mumkin.

Afzalliklari va kamchiliklari
-----------------------------

MTZ-2 traktorining asosiy afzalliklari orasida vites qutisi korpusi, orqa o'q, oxirgi qo'zg'alish qismlari, turli xil qulf, yarim rom qismlari, vites qutisi (1-vites teskari va oraliq teskari) traktori bilan to'liq almashinishi mumkin. Bundan tashqari, PTO, nasos, gidravlik tizim distribyutori va boshqalarni agregat-to'liq almashtirishga ruxsat berildi. Shu bilan birga Minsk traktor zavodining traktorlarini Janubiy mashinasozlik zavodining tortishish klassi 1,4 traktorlari bilan birlashtirishga ruxsat berildi. Traktorning asosiy kamchiliklari past tashish tezligi (13 km/soat), viteslarning yetarli emasligi va yuqori yoqilg'i sarfini o'z ichiga oladi. Bu esa yoqilg'ini sarfiga olib keladi.

1. ↑  „Универсально-пропашной трактор МТЗ-2". 2016-yil 30-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 28-noyabr.
2. ↑  „МТЗ » История". 2010-yil 24-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 28-noyabr.
**Harbiy okruglar** - operatsion yoʻnalishlarda mamlakatning xavfsizligi va hududiy yaxlitligini taʼminlovchi asosiy harbiy-maʼmuriy birlik hamda umumqoʻshin tezkor-strategik hududiy birlashmasi. Harbiy okruglar tarifi Oʻzbekiston Respublikasining 2001-yil 11-mayda qabul qilingan "Mudofaa toʻgrisida"gi qonunning 12-moddasida belgilab berilgan.

Harbiy okruglar zimmalariga yuklangan vazifalarni bajaradilar hamda qonun hujjatlariga muvofiq qarorlar qabul qiladilar. Oʻzbekiston Respublikasi hududida 5 harbiy okrug boʻlib, ular: Shim.-gʻarbiy Harbiy okruglar (Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Xorazm viloyati hududi), okrug shtabi Nukus shahrida; Jan.-gʻarbiy maxsus Harbiy okruglar (Buxoro, Qashqadaryo va Surxondaryo viloyatlari), okrug shtabi Qarshi shahrida; Markaziy Harbiy okruglar (Samarqand, Jizzax, Navoiy viloyatlari), okrug shtabi Samarqand shahrida; Toshkent Harbiy okruglar (Sirdaryo viloyati, Toshkent shahri va Toshkent viloyati), okrug shtabi Toshkent shahrida; Sharqiy Harbiy okruglar (Andijon, Namangan, Fargʻona viloyatlari), okrug shtabi Margʻilon shahrida joylashgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qozoqboy Yo‘ldoshev** (1949-yil, Sirdaryo) — adabiyotshunos olim, pedagogika fanlari doktori, O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi a’zosi, Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti professori.

Ta’lim
------

Qozoqboy Yo‘ldoshev 1949-yil 9-mayda Sirdaryo viloyatida tug‘ilgan. 1956–1966-yillarda Boyovut tumanidagi 8-o‘rta maktabda tahsil olgan.1966–1970-yillarda G‘afur G‘ulom nomidagi Sirdaryo davlat pedagogika institutining o‘zbek filologiyasi fakultetini imtiyozli bitirgan.

Faoliyati
---------

1970–1977-yillarda Guliston tumanidagi 1–15-maktablarda til va adabiyot o‘qituvchisi. 1977–1979-yillarda 9-hunar texnika bilim yurtida o‘quv bo‘limi mudiri ,direktor o‘rinbosari lavozimida faoliyat yuritgan. 1980–1985-yillarda O‘zkompartiya Guliston raykomida instruktor, qishloq xo‘jalik xodimlari kasaba uyushmasi Guliston raykomi raisi, "Qizil tong" kolxozi parkomi kotibi lavozimlarida ishladi. 1986–1994-yillarda Guliston davat universtiteti o‘qituvchisi, katta o‘qituvchisi, dotsent, "Pedogogika va boshlang‘ich ta’lim metodikasi" kafedrasi mudiri, "O‘zbek filologiyasi" fakulteti dekani lavozimlarida mehnat qildi. 

1994-yildan 1998-yilgacha Qori Niyoziy nomidagi O‘zbek pedagogika fanlari ilmiy-tadqiqot institutida bo‘lim mudiri, ilmiy ishlar bo‘yicha direktor o‘rinbosarlari bo'lib ishlagan.1998-yilning aprelidan 2000-yilning avgustigacha O‘zbekiston Milliy universtiteti "O‘zbek filologiyasi" fakulteti dekani bo‘ldi. Shundan so‘ng Qozoqboy Yo‘ldoshev hozirga qadar "Matnshunoslik,milliy uyg‘onish davri va hozirgi o‘zbek adabiyoti" kafedrasi professori bo‘lib ishlaydi.

Ilmiy faoliyati
---------------

1985-yilda "O‘zbek sovet satirik hikoyalarida xarakter tasviri evolug‘iyasi" mavzusida filologiya fanlari nomzodi, 1997-yilda esa "Yangicha pedagogik tafakkur va umumta’lim maktablarida adabiyot o‘qitishning ilmiy-metodik asoslari" mavzusida pedagogika fanlari doktori ilmiy darajalari uchun dissertatsiya yoqladi. 2000-yilda professor ilmiy unvoniga sazovor bo‘ldi. Qozoqboy Yo‘ldoshev ilmiy rahbarligida 3 nafar fan doktori, 8 nafar fan nomzodi va filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori tayyorlangan. U hozirgi kungacha 35 ta kitob va 393 nomda ilmiy maqolalar muallifidir,

Kitoblari
---------

* Kiyik so‘qmoqdagi yo‘lovchi (2014);
* So‘z yolqini (2018);
* Jilovlanmagan tafakkur mahsuli (2024).

Havolalar
---------

Qozoqboy Yo‘ldoshev bilan intervyu↓

Rost24OFFICAL yutub kanaliga bergan intervyusi.

Manba
-----

Oʻzbek adabiyoti antologiyasi.-Toshkent: Adabiyoti sanʼati.-2022.-276 b.

1. 1 2  „Qozoqboy Yo‘ldoshev". Qaraldi: 5-fevral 2024-yil.
2. ↑  „QOZOQBOY YO'LDOSHEV ILMIY MAKTABI". Qaraldi: 5-fevral 2024-yil.
3. ↑  „"Jilovlanmagan tafakkur mahsuli" – millat uchun qayg‘urish namunasi" (11-yanvar 2024-yil). Qaraldi: 5-fevral 2024-yil.
**Awala-Yalimapo** (fransuzcha talaffuzi: ​[awala jalimapo]) French Guiana shimolidagi, Suriname qirgʻogʻiga yaqin joylashgan Fransiya kommunalaridan biri. Kommunaning markazi Awala manzilgohi hisoblanadi. Kommunadagi boshqa aholi punktlari: Yalimapo, Ayawande va Piliva. Aholisining asosiy qismi Kaliña Amerindian aholisidir.

Tarixi
------

Kalina xalqi Maroni daryosida Yevropa kolonizatsiyasidan oldin yashagan. 1596-yilda Lawrence Kemys Iaremappo, katta qishloq, daryo toʻmiqli joyda joylashganini eslatib oʻtadi. Yevropa kasalliklari 19-asrning oʻrtalarida xalina sonini bir nechta yuzga kamaytirdi. 1858-yilda Hattes jazo koloniyasi mintaqada tashkil etildi va 1950-yilgacha faoliyat koʻrsatdi.

1940-yillarda Amerindianlar Pointe Isère dan Awala qishlogʻini tuzdilar. 1950-yilda Ayawande va Galibi (Surinam)dan oilalar Yalimapo qishlogʻini tuzdilar.

Awala-Yalimapo kommunasi 31-Dekabr 1988-yilda Mana kommunasidan joyini ajratib olingan. Kommuna ekologiyasi, oʻt, va fauna uchun himoya qilinadigan saqlangan hududdir (ZNIEFF).

1987-yilda Jacques Chirac Fransiyada birlashgan foydalanish huquqlari zonalarini (ZDUC) tuzdi. 1998-yildan buyon, kommunada Point Isère da joylashgan 1,593 hektarlik jamoatchilik yerlari soʻngra, boʻzorlik va oziq-ovqat qilish uchun ishlatiladi.

Tabiati
-------

Leatherback Sea Turtle laying her eggs (2013)
Awala va Yalimapo Fransiyada shimolning eng chuqur joylashgan hujayralari, Plage des Hattes, dunyo eng katta derijadagi leatherback toʻyin joyining janubida joylashganlar. 1998-yilda Amana Tabiat rezervati toʻlqinlarini himoya qilish maqsadida tuzildi. Rezervat 14,800 hektarni oʻz ichiga oladi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Guyane, Historie" (fr). *Petit Futé*. Qaraldi: 2020-yil 4-iyun.
2. 1 2  *Johan Chevalier.* „Awala Yalimapo" (fr). *Une Saison en Guyane*. Qaraldi: 2021-yil 19-fevral.
3. ↑  „Un atlas des Zones de droits d'usage collectifs en Guyane" (fr). *journals.openedition.org* (2014). Qaraldi: 2021-yil 19-fevral.
4. ↑  *Céline Barthon.* „La gestion publique de la nature littorale, en quête de légitimité ? L'exemple du Conservatoire du Littoral sur les rivages guyanais" (fr). *HAL*. Qaraldi: 2021-yil 19-fevral.
5. ↑  „Mana, précurseurse depuis toujours" (fr). *Le Jour du Seigneur*. 2020-yil 4-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 4-iyun.
6. ↑  „L'Amana Réserve naturelle nationale" (fr). *L'Inventaire National du Patrimoine Naturel*. Qaraldi: 2020-yil 4-iyun.

Tashqi havolalar
----------------

* Plage des Hattesda toshbaqalarni muhofazasi haqidagi maqola

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Awala-Yalimapo*** haqida turkum mavjud |

| * k
* m
* t
 French Guiana kommunalari |
| --- |
| 
* Apatou
* Awala-Yalimapo
* Camopi
* Cayennepref
* Grand-Santi
* Iracoubo
* Kourou
* Macouria
* Mana
* Maripasoula
* Matoury
* Montsinéry-Tonnegrande
* Ouanary
* Papaichton
* Régina
* Remire-Montjoly
* Roura
* Saint-Élie
* Saint-Georgessubpr
* Saint-Laurent-du-Maronisubpr
* Saül
* Sinnamary

 |
| 
* pref: prefecture
* subpr: subprefecture

 |
**"Zubdat ul-asar"** (" Solnomalar asari") nomli o‘zbek tilidagi tarixiy asar. Muallifi Shayboniylar tarixchisi Abdulloh Nasrullohiy yoki Abdulloh ibn Muhammad ibn Ali Nasrulloh boʻlgan. 

Abdulloh Nasrullohiy XV asrning ikkinchi yarmi va XVI asrning birinchi yarmida yashagan balxlik tarixchi olimdir.
Tarixchi XV asrning 80—90-yillarida Balx hokimi Temuriyzoda Badiuzzamon Mirzoning xizmatida bo‘lgan. Hirot Shayboniyxon tomonidan 1507-yili ishg‘ol etilgandan keyin uning xizmatiga kirgan.
1510-yili Muhammad Shayboniyxon halok bo‘lganidan keyin, uning o‘g‘li Muhammad Temur Sulton huzuriga, Samarqandga kelgan.
Keinchalik Abdulla Nasrullohiy Shayboniy Sultonlar bilan Toshkentga kelgan va Suyunchxojaxonning xizmatiga kirgan. Oradan ko‘p oʻtmay tarixchi Suyunchxojaxonning o‘g‘li, Shohruhiya hokimi Keldi Muhammad nomi bilan ham mashhur, Sulton
Muhammadning xizmatiga yollangan va 1525-yili uning topshirig‘i bilan oʻzining "Zubdat ul-asar" nomli kitobini yozgan.
"Zubdat ul-asar" umumiy tarix yo‘nalishida yozilgan va qadimdan to 1525-yilgacha musulmon mamlakatlarida yuz bergan
ijtimoiy-siyosiy voqealarni qisqacha bayon qiladi. Unda XVI asrning birinchi choragida Xuroson va Movarounnahrda sodir boʻlgan voqealar birmuncha keng yoritilgan. Ayniqsa, Shayboniy sultonlar Suyunchxojaxon, Ko‘chkinchixon, Jonibek Sulton, Ubaydullaxon, Muhammad Temur Sulton bilan Bobur Mirzo va uning siyosiy ittifoqchilari Safaviylar oʻrtasida
M ovarounnahr uchun davom etgan qurolli kurash, Suyunchxojaxon bilan Sulton Saidxon o ‘rtaisdagi 1512— 1514-yillardagi toj-u taxt uchun boʻlgan kurash tasvirlangan.

Adabiyotlar
-----------

* Madraimov, Abdumajid. Manbashunoslik: Bakalavriatning tarix yo'nalishi talabalari uchun darslik. A. Madraimov, G. Fuzailova. Т.: O'zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2008.
**Bahoriston** (بهارستان‎; „bahor mamlakati" yoki „bahor bogʻi" degan maʼnoni anglatadi) — Abdurahmon Jomiy tomonidan yozilgan axloqiy tarbiyaviy kitob. Unda hikoyalar, ertaklar, axloqiy nasihatlar, asosan, nasrda, shuningdek nazmda ham mavjud. "Bahoriston" sakkiz bob, muqaddima va xulosadan iborat. Uning har bir bobi روضة „ravzat" (arabchada jannat) deb ataladi.

Jomiy bu kitobni 1487-yilda yozgan. Jomiy "Bahoriston"ning muqaddimasida bu kitobni Sa’diy Sheroziyning "Guliston" asari uslubida oʻsha paytda oʻn yoshga toʻlgan oʻgʻli Ziyouddin Yusufga bagʻishlab yozganligini ta’kidlagan. Bahoristonda tasavvuf va unga oid materiallar mavjud. Kitob 469 misrali she’r; 16 ta misrasi arab tilida, qolganlari fors tilida bitilgan. Bahoriston matnlarida sajʼ mavjud boʻlib, turi qofiyali nasr, ya’ni ritmik (vazn) yoʻsindadir. Bahoristondagi har bir bob ma’lum bir mavzuga bagʻishlangan; masalan, yettinchi bobda ayrim shoirlarning hayoti va tarjimayi holi haqida soʻz boradi.

Asarning tuzilishi quyidagichadir:

* Donishmandlar toʻgʻrisida;
* Hakimlarning hikmati sharhi;
* Sultonlar haqida hikoyalar;
* Judu karam vasfi haqida;
* Ishq muhabbat bayoni haqida;
* Mutoibalar toʻgʻrisida;
* Shoirlar ziki, sheʼr taʼrifi, uning turlari haqida;
* Tamsil hikoyalar haqida.

Qooniyning „Parishon", Tamkinning „Muliston" va shunga oʻxshash asarlarda „Bahoriston"ning ta’siri katta. Serbiyaning fors tilidagi soʻfiy shoiri Favziy (XVII asr) "Bulbuliston" asarini aynan "Bahoriston" uslubida yozgan. "Bahoriston" lotin (1778), nemis (1935, 1964 va 1981), chex (1957), ozarbayjon (1964), rus (1964) tillariga tarjima va nashr etilgan. "Bahoriston" Tojikistonda 1966- va 2008-yillarda nashr etilgan.

Adabiyotlar
-----------

* Баҳористон / А. Афсаҳзод, А. Сатторзода // Асос — Боз. — Душанбе: СИЭМТ, 2013. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] / сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2021, ҷ. 2). — ISBN 978-99947-33-52-4.

Havolalar
---------

* Мир персидского литературного гуманизма.
* Милые короткие истории из «Бахаристана» Джами — Об этой Книге.
* Baharestan (1) — Encyclopædia Iranica
**Kinokomediya** (kino... va komediya)— kino sanʼati turi. Filmda harakter, konflikt, vaziyatni tasvirlashda tomoshabinda kulgi qoʻzgʻatish K.ning asosiy xususiyatidir. Yumoristik va hajviy jihatlari bir-biriga bogʻliq holda koʻrsatiladi. Kinovodevil, ekssentrik "komik", lirik, maishiy, hajviy, tragikomik, fantastik K. janrlari keng tarqalgan. Sirk, karikaturani oʻzida singdirgan ekssentrik "komik" K. 20-asrning 10—20-yillarida yuzaga kelgan (A. Did, M. Linder, R.Kler — Fransiya; M. Sennet, Ch. Chaplin, B. Kiton, G. Lloyd — AQSH). F.Kapra ovozsiz kino davrida "Bir kunlik xonim", "Mister Dids shaharga koʻchib oʻtmoqda", "Tundagi hodisa" kabi filmlarni ishlab Amerika K.sining rivojlanish davrini boshlab berdi. Keyinchalik A.Blazetti, X.Bardem, J.Bekker, L.Berlanga, G.Krichton, R.Kornelius kabi chet el rej.lari jamiyatdagi mavjud nuqsonlarga qarshi K.lar ("Millioner Neapol", "Tramvay oʻgʻirlandi", "Dadam, oyim, xizmatkor qiz va men" va boshqalar) yaratdilar.

YA. Protazanovning "Nasriddin Buxoroda" (1943) filmi — birinchi oʻzbek Kinokomediya "Nasriddinningsarguzashtlari" (rej. N. Gʻaniyev), "Mahallada duv-duv gap" (Sh. Abbosov), "Kelinlar qoʻzgʻoloni", "Maysaraning ishi", "Chimildiq" (M. Abzalov), "Sharif va Maʼrif", "Temir erkak" (I. Ergashev), "Bomba" (Z. Musoqov), "Masharaboz" (Sh. Boshbekov) va boshqa eng yaxshi oʻzbek K.laridir. R. Pirmuhamedov, R. Hamroyev, N. Raximov, H. Umarov, S. Xoʻjayev. B. Ixtiyorov, H. Sharipov, O. Asomov, M. Xolmedov va boshqalarning oʻzbek K.si rivojida hissalari katta. Zamonaviy rej. lar izlanishi natijasida K. unsurlari kinoning boshqa janrlariga ham singib bormoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hayrat ul-abror** (oʻzbekcha: *Yaxshi kishilarning hayratlanishi*) — Alisher Navoiy qalamiga mansub "Xamsa"ning birinchi dostoni (1483) boʻlib, pand-nasihat ruhidagi taʼlimiy-axloqiy, falsafiy doston. 3,988 baytdan iborat boʻlib, 64 bob, 20 maqolatdan tashkil topgan. Aruzning sareʼ bahrida yozilgan. Asar anʼanaviy muqaddima — hamd va naʼt bilan boshlanadi. Navoiyning dunyo haqidagi qarashlari mana shu muqaddimada oʻz aksini topgan. Uningcha, dunyoning boshi ham, oxiri ham, yaratuvchi ham, kuzatuvchi ham Allohdir: Avval oʻzung, mobayn oʻzung, Barchaga xoliq, boriga ayn oʻzung.

Asarda shoir Alloh, borliq, inson haqida shunday fikrlaydi: bir vaqtlar bu jahon pinhon (yashirin) edi. Na yer, na koʻk, na kun, na tun — hech narsa yoʻq edi. Sendan boshqa hech kim, hech narsa yoʻq edi. Nozir ham, manzur ham oʻzing eding. Ishqingdan mast, husningdan masrur eding, husning jilvasiga cheku chegara yoʻq edi. Senga koʻzgu kerak boʻldi va shu maqsad bilan dunyo maydonga keldi. Demak, dunyo sening jamolingga oynadir. Sen dunyoni gʻoyat goʻzal (latif) qilib yaratding, lekin hammasidan insonni ulugʻ (sharif) aylading. Binobarin, Alloh har narsadan ulugʻ va yaqin tutgan inson ham tabiatning, ham jamiyatning gultojidir. Navoiy dunyoni Allohning namoyon boʻlishidir, deb biladi. Inson esa uning markaziy siymosi.

2 bob ustozlar taʼrifiga bagʻishlangan, 2 bob soʻz va undagi maʼno haqida. Soʻng Husayn Boyqaroga, ulugʻ pirlar: Bahouddin Naqshband, Xoja Ahrorga bagʻishlovlar keladi. Nihoyat, 22-bobdan maqolatlar boshlanadi. 1-maqolat iymon, 2-maqolat islom, 3-maqolat shohlar haqida. Unda shoir bevosita shohga murojaat qiladi: "Ey, dabdabasi olamni tutgan sulton, senga haq hukmfarmolik berdi, qoʻlingni baland qilib, el-xalqni, ne-ne buyuklarni qoshingda past etdi. Lekin shuni bilki, sen ham ularning koʻpidan ojizroq bir bandasan... Haq senga vazifa topshirgan. Birinchi vazifa — bergan neʼmatiga shukr qilmoq, ikkinchisi — xalqni xurram tutmoq, haqini haqlab bermoq, asramoq. U senga omonat berilgan. Agar sen elning bir siniq ignasini tortib olsang, oxiratda olmos xanjar boʻlib, bagʻringga qadaladi. Ingichka bir ip kabi zarar yetkazgan boʻlsang, uni seni halok qiluvchi ilon deb bilaver... Beayb Parvardigor, lekin ayb qildingmi, tavba qil. Adolatsizlik qildingmi, adolat qil". Shu tariqa har bir maqolat bir mavzuga bagʻishlangan. Shoir dastlab mavzu bilan tanishtiradi. Unga munosabat bildiradi, yaʼni tasdiq yo inkor etadi, ayni mavzuga munosib biror ibratli hikoya keltiradi.

Navoiy dostonda umr, uning mazmuni, tabiat, jamiyat va inson munosabatlariga doir savollar qoʻyadi va keyingi dostonlarda muayyan taqdirlar, voqealar misolida ularga javob beradi. Dostonda oʻsha davr ijtimoiy turmushi, xalq hayoti, urf-odatlari, din-diyonat, axloq-odob haqidagi qarashlar oʻz ifodasini topgan.

Havolalar
---------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dedoplistskaro** (gruzincha: *დედოფლისწყარო* , pronounced [dɛdɔpʰlistsʼqʼɑɾɔ], soʻzma-soʻz: *Qirolicha bahori*) — Gruziyaning Kaxeti shahridagi shaharcha, aholisi 5940 kishi. Shahar Gruziyaning sharqiy qismidagi Shiraki tekisligida joylashgan va shu nomdagi tumanning munitsipaliteti sifatida ishlaydi.

Tarixi
------

Mahalliy hudud birinchi marta oʻrta asr yilnomalarida Gruziya qiroli David IV (1089-1125 yillar hukmronligi) tomonidan tashkil etilgan harbiy post sifatida qayd etilgan. Anʼanaga koʻra, uning nomi „qirolichaning bahori" degan maʼnoni anglatadi, qirolicha Tamar (1184-1213). Gruziya qoʻshib olingandan soʻng, ruslar 1803-yilda Dogʻiston isyonchilari tomonidan hujumga uchragan hududni himoya qilish uchun harbiy qalʼa qurdilar va qishloqni Tsarskie Kolodtsy (ruscha: *Царские Колодцы*) deb oʻzgartirdilar, yaʼni „qirol quduqlari".

 Dedoplistqarodagi cherkov
1869-yilda nemis tadbirkorlari Karl Geynrix fon Simens va Ernst Verner fon Siemens qishloq yaqinida 1870-yillarning oʻrtalarigacha ishlagan neftni qayta ishlash zavodini tashkil etishdi.

Qishloq 1918-yildan 1921-yilgacha Gruziya qisqa muddatli mustaqillik davrida oʻzining harbiy inshootlarini va katta garnizonini saqlab qoldi. 1921-yil 18-fevralda gruzin qoʻshinlari bilan bir necha soat davom etgan shiddatli janglardan soʻng bosqinchi sovet rus qoʻshinlari tomonidan bosib olingan. Bu jangda rus qoʻmondoni Pyotr Kuryshko halok boʻldi.

Sovet hukumati bu nomni Tsiteltskaro (წითელწყარო; „Qizil buloq") deb oʻzgartirdi va 1963-yilda aholi punktiga shahar maqomini berdi. 1991-yilda Dedoplis Tskaroning tarixiy nomi tiklandi. Shahar yaqinida oʻrta asrlarga oid Xornabuji qal’asi xarobalari joylashgan. Vashlovani davlat qoʻriqxonasi ham Dedoplis Tskaro tumanida joylashgan.

Yana qarang
-----------

* Kaxeti

Manbalar
--------

1. ↑  Alexander Anatolyev.
2. ↑  (ruscha) Grajdanskaya voyna i voennaya intervensiya v SSSR: Ensiklopediya. / Gl. red. S. S. Xromov; Red. kol.: N. N. Azovsev, Ye. G.Gimpelson, P. A. Golub i dr. — M.: Sovetskaya ensiklopediya, 1987, S. 315.
**Jamiya Islomiya Bhatkal** — Hindistonning Karnataka shtati, Bhatkal shahrida joylashgan islomiy taʼlim seminariyasi. U 1962-yilda tashkil etilgan va 2012-yilda o'zining 50 yilligini nishonladi.

Jamiya 2009-yilda boʻlib oʻtgan Butun Hindiston musulmonlari shaxsiy huquq kengashi konferensiyasi va 2012-yilda Musulmonlar Jahon Ligasining taʼlim anjumani boʻlgan hudud hisoblanadi.

Fond
----

Britaniya hukumati 1871-yilda shaharchada ingliz maktabini tashkil etgan vaqtda, u mahalliy aholining noroziligiga uchragan. Bhatkaldagi musulmonlarga islom dinini o‘rgatish maqsadida Jamiya Islomiya tashkil etilgan. 1927-yilda Muhammad Ismoil Akramiy o'z qarorgohida Nazira Qur'oni va fiqh darsini boshlagan. 1950-yilda doktor Ali Malpa islom diniy seminariyasini tashkil etish harakatini boshlaydi va Abdumajid Daryobodiy, Abdulbori Nadvi Laknoviy, Sayyid Sulaymon Nadviy, Shoh Vosiulloh Fatehpuriy, Qori Muhammad Tayyib Qosmiy kabi turli islom ulamolaridan ko'rsatmalar olinadi. Kichik madrasa 1961-yilda Sada Muhammad Jifri xonadonida tashkil etilgan. Bir yil o'tgach, GM Abduqodir Jaan 2 gektar yerni sovg'a qiladi va 1962-yil 20-avgustda mashhur olim Arshad Ahmad Qosimiy Dorul Ulum Deobanddan kelib Jamiya Islomiya Bhatkalni rasman ochib beradi. Abdulhamid Nadvi birinchi direktor etib tayinlanadi.

Kutubxonasi
-----------

Kampus ichidagi kutubxona UGC tomonidan islom, falsafa va arabshunoslik bo'yicha tadqiqot darajasidagi muassasa sifatida sertifikatlangan. Bu kutubxonada falsafa, fiqh, din, adabiyot, islom huquqiga oid arab va ingliz tillaridagi 40000 ga yaqin kitoblar toʻplami mavjud.

Nashrlari
---------

* Armaghan-e-Hijoz: Urdu jurnali.
* Az-Zahra: Arab jurnali.

Yana qarang
-----------

* Dorul Ulum Nadvatul Ulamo
* Dorul Ulum Deoband
* Navayath



1. ↑  Coronavirus Outbreak: Nawayath Muslims in Karnataka's Bhatkal junk orthodoxy of Tablighi Jamaat, help authorities quarantine vulnerable, feed poor
2. ↑  First ever president of Jamia Islamia Bhatkal, Mohsin Shabandri visits Jamia Islamia campus
3. ↑  „Jamia Islamia Bhatkal celebrates golden jubilee". *The Hindu* (2012-yil 20-mart). Qaraldi: 2013-yil 28-oktyabr.
4. ↑  „Muslim Personal Law Board meet begins in Bhatkal".  Two Circles (2009-yil 7-fevral). Qaraldi: 2019-yil 13-aprel.
5. ↑  „Bhatkal: Jamia Islamia Honoured on Second Day of Educational Convention". *daijiworld.com*. Qaraldi: 2020-yil 6-fevral.
6. ↑  Qasimi, Mohammed Shafee*. جامعہ اسلامیہ بھٹکل کے قیام میں مصلح قوم حضرت ڈاکٹر علی ملپا صاحب رحمۃ اللّٰہ علیہ کا کردار* (ur). Bhatkal: Raziyatul Abrar, 13 January 2018.
7. ↑  Qasimi, Mohammed Shafee*. TASIS JAMIA* (ur). Bhatkal: Raziyatul Abrar, 5 July 2017.
8. 1 2  *M Raghuram.* „On Bhatkal's bookshelves". *www.deccanherald.com*.  Deccan Herald (2020-yil 15-fevral). Qaraldi: 2020-yil 5-aprel.
**Xuraman Zeynal qizi Abbosova** (ozarbayjoncha: *Xuraman Zeynal qızı Abbasova*; 1927-yil 31-dekabr Ismoilbeylida tavallud topgan – 1998-yil 26-yanvar Boku vafot etgan) – Sovet Ozarbayjon qishloq xoʻjaligi tashkilotchisi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1981). Ozarbayjon SSR Oliy Kengashining X va XI chaqiriqlari deputati.

Hayoti va faoliyati
-------------------

1927-yil 31-dekabrda hozirgi Ozarbayjon Respublikasining Agdam viloyatidagi Ismoilbeyli qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. Millati ozarbayjon.

Mehnat faoliyatini 1942-yilda (boshqa maʼlumotga koʻra – 1940-yilda) Ali Bayramov nomidagi kolxozda buxgalter, soʻngra hisobchi sifatida boshlagan. 1947-yilda u KPSS (b) / KPSS safiga qoʻshildi. Agamali oʻgʻli nomidagi Ozarbayjon qishloq xoʻjaligi institutini tamomlagan. Keyingi yillarda kolxoz bosh hisobchisi, kolxoz raisi, tuman qishloq xoʻjaligi boshqarmasi bosh agronomi boʻlib ishladi. 1969—1988-yillarda – Ozarbayjon SSR (hozirgi Ozarbayjon Respublikasi) Agdam viloyatidagi Lenin nomidagi kolxoz raisi bo'ldi. 

SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1981-yil 23-fevraldagi Farmoni bilan 1980-yilning va oʻninchi besh yillikning rejalari va sotsialistik majburiyatlarini bajarishda erishilgan katta muvaffaqiyatlar uchun Abbosova Xuraman Zeynal qizi Lenin ordeni, "Oʻroq va „Oʻroq" oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. 1988-yildan – xalq deputatlari Agdam tuman Kengashi ijroiya qoʻmitasi raisi. Xuraman Abbosova sharafiga rus tilida ikki qismli „Xuraman" hujjatli filmi suratga olindi.

SSSR xalq deputati (1989—1991). Ozarbayjon SSR Oliy Kengashining X va XI chaqiriqlari deputati (1980—1990). KPSS XIX Butunittifoq konferensiyasi delegati (1988). 1998-yil 26-yanvarda Bokuda (Ozarbayjon) vafot etdi.

Mukofotlari
-----------

Lenin ordeni (12.14.1972; 27.12.1976; 23.02.1981),

„Shon-sharaf belgisi" ordeni (04.08.1971)

Manbalar
--------




1. ↑  „Xuraman Abbosova biografiyasi".
2. ↑  Deputati Verxovnogo Soveta Azerbaydjanskoy SSR. Odinnadsatiy soziv. – Baku: Azerneshr, 1985.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Marsh (maʼnolari).

**Marsh** (musiqada) — tantanali yurish, qoʻshinlarning saf tortib yurishi kabi jarayonlarda ijro etishga moʻljallangan musiqa janri. Shaxdam usuli, qadam tashlash surʼati, asosan, 2/4, 4/4, 3/4 oʻlchovi bilan belgilanadi. Harbiy yoki ommaviy yurishda odamlarning baravar qadam tashlashiga joʻr boʻlib, ularga tantanavor kayfiyat bagʻishlaydi. Yuz yillik urush davrida Fransiya va Angliyada, 15-asrda Germaniyada motam M. hamda tantanavor M. shakllarida paydo boʻlgan. M. asarlarining mazmuni va xususiyatlari muayyan davrning tarixiy sharoitiga, milliy musiqa anʼanalariga qarab farqlanadi. M. janri rivojining ilk davrlaridanoq xususiy chegaradan chiqib, ommabop konsert musiqasi, keyinchalik professional musiqa janrlari (opera, balet, simfoniya va boshqalar) tarkibidan oʻrin olgan. Natijada, yurish M.i qatorida konsert M.i, qoʻshiq — M. va boshqa vujudga kelgan. Hozirda M. harbiy muyesha janri sifatida puflama sozlar orkestrlar repertuaridan katta oʻrin olgan. Oʻzbek xalqi musiqa merosida "Buxorocha M.", "Qoʻqon M.i", "Askarlar M.i", "Sarbozcha" kabi harbiy M.lar tarqalgan. M. uslubida Hamza, T. Jalilov, Yu. Rajabiy, Matyusuf Harratov, F. Sodiqov, I. Ikromov va boshqa bastakorlar ommaviy M.lar yaratgan. Kompozitorlardan T. Sodiqov, S. Yuda-kov, M. Burhonov, M. Ashrafiy, M. Leviyev, D. Zokirov, F. Qodirov, P. Xoliqov, P. Makarov, Habibulla Raximov va boshqa ijodida M.ning turli namunalari mavjud.

Olga Nikolskaya.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oʻzlashma soʻz** — bir tildan ikkinchi tilga oʻtgan soʻz. Mas, oʻzbek tiliga forstojik tilidan oʻzlashgan andisha, barg, tilla, shabnam; arab tilidan oʻzlashgan adabiyot, axloq, kitob, mallim; rus tilidan va u orqali oʻzlashgan bank, gazeta, samovar, televizor soʻzlari va boshqalar Oʻzlashma soʻz maʼlum ijtimoiytarixiy voqealar, savdo va madaniy aloqalar tufayli bir tildan ikkinchi tilga oʻtib oʻzlashadi. Xususan, oʻzbek xalqining tojiklar bilan qadimdan bir xil iqtisodiy tuzum sharoitida, qoʻniqoʻshni boʻlib yashab kelganligi tufayli forstojikcha soʻzlar, arab istilosi natijasida arabcha soʻzlar, Oʻrta Osiyoning Rossiyaga qoʻshib olinishi oqibatida ruscha va yevropacha soʻzlar oʻzbek tiliga kirib oʻzlashgan. Oʻzlashma soʻz dastlabki davrda neologizm xarakterida boʻlsada, keyinchalik asta-sekin qabul qiluvchi til qonuniyatlariga boʻysunishi, xuddi oʻz soʻzdek tabiiy va aniq boʻlishi (barg), fonetik qayta shakllanishi (karavot), grammatik singishi (bankdan), soʻz yasash tizimida faol ishtirok etishi (traktorchi), takrortakror qoʻllanishi tufayli uning yot elementligi sezilmay qoladi. Oʻ.s hosil qilishning turli usullari mavjud.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Renat Maarifovich Mirzaliev** (1982-yil 24-mart sanasida Dnepropetrovskda tug‘ilgan) — dzyudochi. U Ukraina, Rossiya, Ozarbayjon milliy terma jamoalarida ishtirok etgan. Kadetlar o‘rtasida Yevropa chempioni (Lissabon, 1997-yil). Butunjahon o‘smirlar o‘yini sovrindori (Moskva, 1998-yil). Yoshlar o‘rtasidagi jahon chempioni (Tunis, 2000-yil). Rossiya chempionatining bronza medali sovrindori, Yevropa chempioni, Ukrainaning xalqaro toifadagi sport ustasi. 2013-yilda Yevropa chempionati (Parij) sovrindori va faxriylar o‘rtasidagi jahon chempioni (Abu-Dabi) bo‘ladi. Ayni vaqtda murabbiy sanaladi.

Tarjimai hol
------------

Sportchi oilasida dunyoga keladi. Uning bobosi va otasi milliy ozarbayjon kurashi gulesh bilan shug‘ullangan. Onasining amakisi bokschi, keyinroq Viktor Savchenkoning birinchi murabbiyi bo‘ladi. Otasi futbolning ashaddiy muxlisi bo‘lgan va o‘g‘liga Rinat Dasayev sharafiga Rinat deb ism qo‘ygan.

8 yoshida akasi Ruslan Mirzaliyev uni dzyudo seksiyasiga olib keldi. 14 yoshida Renat sport ustasi me’yorini, 18 yoshida esa xalqaro toifadagi sport ustasi normativini bajaradi. 19 yoshida esa Yevropa chempioni bo‘ldi.

2001-yilda Rinat Chelyabinskka ko‘chib o‘tadi. Rossiya chempionatining bronza medali sovrindori bo‘ladi. Rossiya terma jamoasida ishtirok etishi uchun Ukrainaning ruxsati kerak edi, lekin bu jarayon uzoq vaqtga cho‘zilgan. Nihoyat ruxsat tekkanida, bir qancha jarohati tufayli u 2004-yilda Afinadagi Olimpiada o‘yinlarida ishtirok eta olmadi.

2007-yilda u yana o‘z vatani Dnepropetrovskga qaytdi. Rinatning yangi jarohatlari sababli faqat 2010-yildagina Ukraina kubogi finaliga yetib boradi va Yevropa kubogini qo‘lga kiritganidan so‘ng oyoqqa turadi. 

Xuddi shu yili u Bokuga ko‘chib o‘tadi. Ozarbayjon terma jamoasida bir yarim yil davomida dzyudo bo‘yicha jang olib boradi. 2012-yilgi London Olimpiadasiga yo‘llanmani qo‘lga kirita olmagach, u Dnepropetrovskga qaytib murabbiylik qiladi. Shundan so‘ng u faxriylar musobaqalarida qatnasha boshladi. 2013-yilda Yevropa chempionatining bronza medali sohibi va jahon chempioni bo‘ladi.

Havolalar
---------

* Renat Mirzaliev - judoinside.com saytidagi profil
* *Владимир Городченко.* „Чемпион мира Ренат Мирзалиев: «Уйти из спорта невозможно»" (ru).  Днепропетровск. Новости города и региона (2014-yil 14-yanvar). Qaraldi: 2015-yil 11-dekabr.



* „Ренат МИРЗАЛИЕВ" (ru).  Федерация дзюдо Украины. Qaraldi: 2015-yil 11-dekabr.
**Assalomu alaykum** (arabcha — sizga tinchlik, salomatlik tilayman) — musulmonlar oʻzaro uchrashganda ishlatiladigan salomlashuv iborasi. Salom qabul qiluvchi „Va alaykum assalom" („Sizga ham tinchlik, salomatlik tilayman"), deb javob qaytaradi. Assalomu alaykum tanigan va tanimagan musulmonlarga beriladi. Kichik yoshdagilar yoshi ulugʻlarga, ulov mingan odam piyodaga, piyoda ketayotgan kishi oʻtirganga, ozchilik koʻpchilikka salom beradi. Assalomu alaykum koʻpchilik huzuriga kirib oʻtirishda ham aytiladi. Assalomu alaykumni kishi eshitadigan qilib muloyim tarzda aytish lozim. Assalomu alaykum oʻzaro muomala, munosabatning boshi boʻlib, oʻziga xos iliqlik, samimiyat, ochiq koʻngillilik baxsh etadi. Assalomu alaykumni oshkora aytish kishilar oʻrtasida muhabbat paydo etib, oʻrtadagi gina va kuduratlarni ketkazadi. Oʻzidan kattalarga hurmat, kichiklarga shafqat yuzasidan salom-alik qilish kishilarimiz uchun axloqiy mezon boʻlib qolgan. Assalomu alaykum deyish sunnat, javob qaytarish esa vojibdir.Musulmonlar "Привет", "Salom" kabilarni o`rniga Assalamu alaykum deyishi kerak.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |