|  |
| --- |
| **Kavyamata** |
| **Turmush oʻrtogʻi** | Bhrigu |

**Kavyamata**, Hinduizmda shuningdek, Ushanasdeb ataladi, Saptarishi **Bhriguning** xotini va Shukraning onasi, Venerasayyorasining xudosi va asur- jinlarining oʻqituvchisi sanaladi.

U Vishnu xudosining laʼnatlanishiga va oʻz Avatarlarini Yerga yuborishga mahkum boʻlishiga sabab boʻldi va u har doim oʻzining solihligi tufayli oʻz sevgilisini yoʻqotdi.

Afsona
------

Devi Bhagavata Purana shunday afsona aytadi. Bir paytlar asurlar yana devalarga qarshi urush olib borib, qattiq kaltaklanganlar. Asurlar Vishnu va Devalar taʼqib qilgan Shukraning qarorgohiga yugurdilar. Asurlar kelganda, qarorgohda birorta ham odam yoʻq edi. Shukra va uning otasi boshqa joylarda edilar. Kavyamata koʻp oylar davomida Asurlarni himoya qildi. Qarorgoh koʻrinmas himoya qalqoni bilan qoplangan boʻlib, hatto xudolar qiroli Indra ham kira olmagan. Qarorgohga kelgan devalar Bhriguning xotinidan asurlarni qarorgohdan chiqarib yuborishni soʻrashdi, lekin u rad etdi va ular uning mehmonlari ekanligini va mehmonlardan himoyani olib tashlash yomonligini aytdi. Bir qarashi bilan Kavyamata barcha Devalarnini chuqur uyquga choʻmdirdi. Oʻzining meditatsion kuchi bilan Kavyamata hatto Indrani ham toshga aylantirdi va uni falaj holatiga keltirdi. Vishnu vaziyatni baholadi va dunyoni asurlarning gʻalabasi bilan boshlanadigan tartibsizlikning abadiyligidan himoya qilish uchun germit maydonini buzish kerakligini aytdi. Vishnu oʻzining diskini — Sudarshana chakrasini chaqirdi va himoya qalqonini sindirdi. Shuningdek, u koʻplab asurlarni yoʻq qildi va mehmonlarini himoya qilayotgan Kavyamataning boshini kesib tashladi. Shukraning otasi, buyuk donishmand Bhrigu oʻz uyiga qaytib kelganida juda gʻazablandi va Vishnu ayolni oʻldirganligi uchun laʼnatladi va Vishnu yer yuzida son-sanoqsiz avatarlarni qabul qilishga majbur boʻlishini va bu gunohi tufayli koʻp azoblanishini va tutqinlikda boʻlishini aytdi. Vishnu har bir avatarda cheksiz tugʻilish va oʻlimni qabul qilishi, unda u abadiy xotinidan ajralishi kerak. Shukra bu voqeadan xabar topgach, u Asura Lokada Vishnuga taqiqlangan sigʻinishdan qattiq gʻazablanadi va u Vishnu onasiga qilgan harakati uchun qasos sifatida devlarga qarshi urush olib borishga va asurlarga yordam berishga vaʼda beradi. U asurlar oyoqlari ostida Vishnu butini ham yoʻq qildi. Keyin Bhrigu koʻzasidan suv sepib, Kavyamatani tiriltirdi. Kavyamata xuddi chuqur uyqudan uygʻongandek boʻldi. Tarixning qolgan qismi oʻzgarishsiz qolmoqda.

Soʻygan ayol
------------

Garchi hinduizmda ayollarning oʻldirilishi adharma koʻrinishi hisoblansa-da, „ *Ramayana"* dostonida shahzoda Rama-Vishnu avatari, oʻzining oʻqituvchisi Vishvamitra tomonidan Tataki jini oʻldirilishi dxarma ekanligiga ishonch hosil qiladi. Oʻz shogirdini ishontirish uchun donishmand „Indra hukmronligini oʻz zimmasiga olish" rejasini tuzgan va Vishnu tomonidan oʻldirilgan Kavyamatani misol qilib keltiradi va xoin va yovuz odamlarni qirolning irodasiga koʻra jazolash mumkinligini nazarda tutadi.

Manbalar
--------

1. 1 2  Mani p. 402
2. ↑  Indian Sages — Sage Bhrigu
3. ↑  Mani pp. 77-8
4. 1 2  Ananda W. P. Guruge*. The society of the Rāmāyaṇa*. Abhinav Publications, 1991 — 213 bet. „kavyamata."
5. ↑  Ramashraya Sharma*. Socio-Political Study of the Valmiki Ramayana*. Motilal Banarsidass, 1986 — 108–9 bet. ISBN 9788120800786.

Adabiyotlar
-----------

* Mani, Vettam*. Puranic Encyclopaedia: A Comprehensive Dictionary With Special Reference to the Epic and Puranic Literature*. Delhi: Motilal Banarsidass, 1975. ISBN 0-8426-0822-2.