recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Hangaronsoy** — Surxondaryo viloyatidagi daryo, Surxondaryoning oʻng irmogʻi, uz. 82 km, havzasining maydoni 55,8 km2. Hisor tizmasining janubiy tarmoqlari boʻlgan Ketmonchopti togʻlarining janubiy etaklaridagi buloqlardan boshlanadi. Boshlanish qismida (Avlod qishlogʻigacha) Qoʻrgʻondara, keyinroq Kofrun qishlogʻigacha — H. nomi bilan maʼlum. Boysun qishlogʻidan quyiroqda daryo oʻzani ikkiga boʻlinadi; oʻng oʻzani Olaqoʻton (uz. 35 km) deb ataladi. Botmabuloq qishlogʻi yonida yerosti grunt suvlarining qoʻshilishi natijasida suvi nordon-shoʻrroq. Bandixon tangisi yonida ikkita oʻzan yana birlashib daryo Kof-run nomini oladi. Qoraqat tangisidan quyiroqda daryo koʻp sonli soylarga boʻlinib ketadi. Ulardan eng kattasi, quruq oʻzanli Taqir daryosi quyiroqda Taqirkoʻlsoy deb ataladi. Daryoni suv bilan taʼminlashda qor suvlaridan tashqari, unga yuqori qismida quyiladigan koʻp sonli buloqlar katta ahamiyatga ega. Shu bois H.dagi suv oqimi yil davomida deyarli bir tekis taqsimlangan. Daryoning oʻrtacha koʻp yillik suv sarfi Boysun qishlogʻi yonida 0,64 m3/sek. Oʻrgacha yillik suv sarfi 1,67 m3/sek. dan (koʻp suvli yilda) 0,190 m3/sek. gacha (kam suvli yilda) oʻzgarib turadi. Toʻlinsuv davri mart — avgust oʻrtalarida boʻladi. Eng koʻp sutkalik suv sarfi aprel — iyulda kuzatiladi. Yillik eng kam suv sarfi oktabr — fevral oylari.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Badiiy oʻqish** – estrada sanʼatining bir turi: adabiy asar (sheʼriy nasr, shuningdek publitsistika) yoki dramatik parchani omma oldida ijro etib, tinglovchilarga asar mohiyatini badiiytaʼsirchan qilib yetkazish. Oʻtmishda Badiiy oʻqish xalq baxshilari, ertakchilari, qiziqchilari ijodining asosi hisoblangan. Yunoniston, Rim va Fransiyada badihagoʻylik, deklamatsiya, ifodali oʻqish sanʼati keng rivojlangan. Rossiyada Badiiy oʻqishning ikki turi – oʻz asarlarini mohirlik bilan ijro etish va professional turlari boʻlgan. Ogʻzaki ifodali nutq qadimdan oʻzbek baxshi, ertakchi va dostonchilari, qissaxonlari sanʼatining asosini tashkil qilgan. Oʻzbek B.oʻ. sanʼati tarixida Qosimqul Doʻstmurod, Hamrobibi Umarali qizi, Hasan Xudoyberdi oʻgʻli, Husanboy Rasul oʻgʻli kabi oʻzbek ertakchilari va Ergash Jumanbulbul oʻgʻli, Fozil Yoʻldosh oʻgʻli, Poʻlkan shoir, Islom shoir kabi xalq shoirlarining xizmatlari katta. Oʻzbek ertakchi va dostonchilari, baxshilari asarning tiliga, ifodalarining ixcham, sodda, tushunarli va obrazli boʻlishiga eʼtibor berish bilan birga ijro vaqtida ovozning bir tondan ikkinchi tonga oʻtishi (modulyatsiya)dan, nutqiy tasnifdan, taqdid uslubidan, mimika va qoʻl harakatlaridan hozirjavoblik, musiqa va xonandalik sanʼatidan ustalik bilan foydalanadilar. Shuningdek, Alisher Navoiy, Muqimiy, Furqat, Hamza, F.Gʻulom kabi oʻzbek adiblari ham oʻz asarlarini mohirlik bilan ijro etishgan. Oʻzbek B.oʻ. sanʼatini rivojlantirishda A. Hidoyatov, Sh. Burhonov, O. Xoʻjayev, N. Rahimov, E. Komilov, M. Abduqunduzov kabi oʻzbek aktyorlarining ham xizmatlari bor. Badiiy soʻz ustasi, respublikada xizmat koʻrsatgan artist Muhsin Hamidov B.oʻ. sanʼati sohasida tanilgan professional ijrochidir. B.oʻ.ning bir aktyor teatri, melodeklamatsiya, ifodali oʻqish kabi turlari mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  "Badiiy oʻqish" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**North Las Vegas** (talaffuzi: *Nous Las Vegas*) — AQShning Nevada shtati, Clark okrugidagi shahardir. 2010-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 216 961 kishini qilgan. Shahar Nevada shtatidagi toʻrtinchi yirik shahar hisoblanadi.

Geografiyasi
------------

Qoʻshma Shtatlar aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, North Las Vegasning umumiy maydoni 101.4 kvadrat mil (262.6 km2) ni tashkil qiladi, shundan 0.04 kvadrat mil (0.1 km2) yoki 0,04% suvdan iborat. Las-Vegas vodiysida yaqin atrofda bir nechta taniqli togʻ tizmalari mavjud.

Demografiyasi
-------------

2000-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, shaharda 115 488 kishi, 34 018 xonadon va 27 112 oila istiqomat qilgan. Aholi zichligi 568/km² ni tashkil qiladi. Shaharning irqiy tarkibi 55,93% oq tanli, 19,02% afro-amerikalik, 0,82% tubjoy amerikalik, 3,24% osiyolik, 0,53% Tinch okeani orollari, 15,78% boshqa irqlardan va 4,68% ikki yoki undan ortiq irqdan. 37,61% ispan yoki lotin millatiga mansublardir.

Shaharda 34 018 ta uy xoʻjaligi boʻlib, ulardan 47,8% 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 57,3% er-xotinlar, 15,2% turmush oʻrtogʻi boʻlmaganlar, 20,3% esa oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 13,6 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 3,2 foizida 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydigan kishi bor.

Shahar aholisi yosh taqsimotiga koʻra, 33,9% 18 yoshgacha, 9,6% 18 yoshdan 24 yoshgacha, 34,3% 25 yoshdan 44 yoshgacha, 16,4% 45 yoshdan 64 yoshgacha, 5,8% 65 yosh va undan kattalardir. Aholining oʻrtacha yoshi 29 yosh. Har 100 ayolga 104,3 erkak toʻgʻri keladi. 18 va undan katta yoshdagi har 100 ayolga 103,1 erkak toʻgʻri keladi.

Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 46 057 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 46 540 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 32 205 dollarni, ayollarniki esa 25,836 dollarni tashkil qilgan. Oilalarning qariyb 11,8 foizi va aholining 14,8 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlarning 19,6 foizi va 65 yoshdan oshganlarning 8,8 foizi qashshoq hisoblanadi. Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosi North Las Vegasni, shuningdek, Las Vegas metropolitanini Qoʻshma Shtatlardagi eng tez rivojlanayotgan hududlardan biri sifatida qayd etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „North Las Vegas: About".  Nevada State Library, Archives and Public Records. 23-dekabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-dekabr 2015-yil.
2. ↑  „Geographic Identifiers: 2010 Demographic Profile Data (G001): North Las Vegas city, Nevada". *United States Census Bureau*. 12-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-noyabr 2022-yil.
3. ↑  „Population and Housing Unit Estimates". Qaraldi: 21-may 2020-yil.
4. ↑  *Evans, K.J.*. „Tom Williams" (7-fevral 1999-yil). Qaraldi: 7-aprel 2020-yil.
5. ↑  „Tom Williams". *tomwilliamselementary.com*. Qaraldi: 7-aprel 2020-yil.
**Xi Chuan**(an'anaviy xitoycha 西川 , pinyin Xī Chuān, asl ismi Liu Jun an'anaviy xitoycha 刘军 , pinyin Liú Jūn); R. 1963-yil Szyuchjou shahrida, Szyansu provinsiyasi) — xitoylik shoir va yozuvchi.

Tarjimai hol
------------

1981 yildan 1985 yilgacha u Pekin universitetida klassik xitoy adabiyoti va ingliz romantikasi bo‘yicha tahsil oldi va o‘qishni tamomlagandan so‘ng bakalavr darajasini oldi. Universitetda u shoirlar Xay Tsi va Luo Yihe bilan do'st edi, xususan, talabalik yillarida ularni "uch mushketyor" deb atashgan. O'sha yilning may oyida uning do'sti Luo Yi-He vafot etdi va 1991 yilda uning yana bir universitet do'stlari, shoir Ge Mai o'z joniga qasd qildi.

Si Chuanning ilk she'riyatiga Li Bay ta'sir qilgan.1980-yillarning oxiriga kelib, Si Chuan "sof she'riyat" ("poésie sof") tarafdori hisoblanar edi, uni Pekin universiteti shoirlari o'z-o'zidan tilga murojaat qilishni emas, balki "sof she'riyat" deb tushunishgan. mantiq va noaniqlik she'riyati. 1989-yil iyun oyida Tyananmen maydonidagi voqealar Si Chuanning "haqiqatga qaytish" zarurligini ta'kidlay boshlaganligi va "yuqori" she'riyat uslubidan voz kechib, "dilemmalar, paradokslar va qarama-qarshiliklar" she'riyatini qo'llab-quvvatlashining sabablaridan biri deb hisoblanadi. "

O'qishni tugatgandan so'ng u sakkiz yil Huangqiu (Globe Monthly) jurnalida muharrir bo'lib ishladi. 1988-yilda u do'stlari bilan birgalikda "Trend" (Qingxiang) jurnaliga asos solgan, uning uchta sonidan keyin taqiqlangan. 1990—1995-yillarda Xitoyning zamonaviy shoirlari sheʼrlarini chop etuvchi norasmiy "Sianday Xanshi" jurnalining muharriri boʻlgan.

2002-yilda Ayova universitetida yozma dasturda qatnashgan. 2007-yilda Si Chuan Nyu-York universitetida tashrif buyurgan professor bo'lgan va ikki yildan so'ng, 2009-yilda u Kanadadagi Viktoriya universitetida bo'lgan.

Shoir Tang Syaodu bilan birgalikda u zamonaviy jahon she'riyati jurnalini nashr etdi. 2009-yilda Frankfurt kitob ko‘rgazmasida "Shahardagi plakat she’riyati" loyihasini boshqargan.Pekindagi Markaziy tasviriy san’at akademiyasida mumtoz xitoy adabiyotidan dars beradi. Xorxe Luis Borxes, Ezra Pavnd, Tomas Transtremer va Olof X. Xaugeni xitoy tiliga tarjima qilgan.

To'plamlar
----------

* 1991 — Zhonguo de meigui (xit. 中国玫瑰, xitoy atirgul)
* 1992 — Zhijing (Salyut)
* 1994 — Dayi Ruci (xit. 大意如此, mohiyat ma'nosi)
* 1997 — Xugou de Jiapu (xit. 虚构的家谱, xayoliy kelib chiqishi)
* 1997 — Yinmi de huihe (maxfiy uchrashuv)
* 1999 — Ying de Huayu (burgut nima deydi)
* 2001 — Shui zi (xit. 水渍, suv nuqtasi)
* 2006 — Shen qian (xit. 深浅, chuqur sayoz)
* 2008 — Geren Haowu (shaxsiy afzallik)

Sovrinlar
---------

* 1994 yil - Xitoyning zamonaviy she'riyat mukofoti
* 2001 yil - Lu Xun adabiy mukofoti

Adabiyotlar
-----------

* Maghiel van Crevel. Aql, xafagarchilik va pul davridagi xitoy she'riyati. - BRILL, 2008. - 518 b. - ISBN 9004163824.

Manbalar
--------

1. ↑  „Si Chuan".  : 9-dekabr 2022-yil.
**Shyuts**, Shyuts Genrix (1585.14.10, Kyostrits, Gera yaqinida — 1672.6.11, Drezden) — nemis kompozitori, organchi, pedagog; milliy kompozitorlik maktabi asoschisi. Kompozitsiyadan G. Otto (Kassel) va Venetsiyada J. Gabriyelidan saboq olgan. Kassel, Drezden, Kopengagen va boshqalar shaharlarda saroy kapellalari rahbari (1614—57). Ijodida milliy musiqa anʼanalari bilan italyan xor polifoniyasi hamda gomofoniya uslublari uygʻunlashgan. Ilk nemis operasi ("Dafna", 1627) va balet ("Orfey va Evridika", 1638) muallifi. Madrigal, motet, xor konserti, ariya, diniy kantata, oratoriya, passion va boshqalarning yorqin namunalarini yaratgan. BadKyostritsada shahrining memorial muzeyi faoliyat koʻrsatmoqda.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Girin (maʼnolari).

**Girin**, Szilin — Shim.-sharqiy Xitoydagi provinsiya. Mayd. 187 ming km2. Aholisi 26,4 mln. kishidan ziyod (1998), aksariyati xitoylar, shuningdek, koreys va manchjurlar ham yashaydi. Maʼmuriy markazi — Chanchun sh. G.ning jan.-sharqiy qismini bal. 500–1200 m boʻlgan Manchjuriyakoreya togʻlari egallagan. Eng baland yeri — 2744 m (Baytoushan togʻi). Iqlimi moʻʼtadil, mussonli. Yanv.ning oʻrtacha temperaturasi —17°, —20°, iyulniki 20—24°. Tekislik joylarida yillik yogʻin 400– 600 mm, togʻlarda 1000 mm gacha. Hududining ancha qismida dehqonchilik qilinadi, 1/3 qismi oʻrmon. G.—mamlakatning muhim sanoat rni. G. hududida toshkoʻmir, mis, qoʻrgʻoshin-rux, temir rudalari, oltin qazib olinadi. Soʻngari dar`sida katta GES qurilgan. G.da avtomobilsozlik, qora metallurgiya (Tunxua) sanoatlari barpo etilgan. Oʻrmon, yogʻochsozlik, qogʻoz va kimyo sanoatlari rivojlangan. Q.x.da dehqonchilik yetakchi oʻrinda. Asosiy ekinlari: makkajoʻxori, tariq, gaolyan, sholi, qand lavlagi. Qoramol, choʻchqa, qoʻy, yilqi, maral boqiladi. Jenshen yigʻiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
VEBLEN (Veblen) Torsteyn (1857.30.7, AKSH Viskonsin shtati — 1929.3.8, Kaliforniya shtati, MenloParka) — amerika iqtisodchisi va sotsiologi. Chikago, Stanford, Missuri untlarida iqtisodiyot prof. Gʻarb siyosiy iqtisodida institutsionalizmning asoschilaridan biri. U ijtimoiy darvinizm tarafdori. V.ning fikricha, moddiy i.ch. ijtimoiy hayotning asosi sanaladi, jamiyatni rivojlantirishda texnik intelligensiya muhim oʻrin tutadi. V. gʻoyalari texnokratik nazariyalarda keng foydalanilgan. Har qanday jamiyatni sanoat mashinasi tarzida, iqtisodiy institutlarni uning tarkibiy qismlari tarzida qaraydi. V. tarix asosiy ikki sinf — muomala sohasida ish koʻradigan biznesmenlar va moddiy i.ch.ni tashkil etuvchi sanoatchilar oʻrtasidagi kurashdan iborat deb qaraydi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Begim-ana minorasi** — taxminan X- XII asrlardan saqlanib qolgan meʼmoriy yodgorlikdir. Hozirgi Qiziloʻrda viloyati Orol tumani, Yangiqurilish qishlogʻidan janubga tomon 35 km yerda joylashgan.

Tavsifi
-------

Minora xom gʻisht bilan qurilgan, ikki qator pishiq gʻisht bilan (23x26x6) qoplangan. Balandligi 10,5 m. Yuqoriga tomon biroz egilib kelgan sakkizqirrali prizma shaklili, yuqorisi piramida boʻlib kelgan. Oʻrta sathga (taxminan 5,5 — 6 m) minora ustuni tutashgan, undan yuqori xona bor; unga sharqiy tarafdagi kamarli tokcha orqali kiriladi. Minorani yodgorlik uchun yoki qandaydir signal berish, qo‘riqlash uchun qurish mumkin, degan taxmin bor (Malbagar Mendiqulovning fikricha). Bu turdagi oʻrta asr minoralari (Oʻzyn Tam, Saramankoʻsa) Qozogʻistonda kam uchraydi, Markaziy Osiyoda esa umuman yoʻq. Ammo „minora maqbaralari" deb nomlanuvchi bunday yodgorliklar (13—14-asrlardan keyin) Eron, Turkiya, Ozarbayjonda keng tarqalgan. Bu holat turkiy qabilalarning Orolboʻyidan ushbu mamlakatlarga koʻchishi bilan bogʻliq boʻlishi mumkin.

Tarixi
------

1979-yili Qozogʻiston tarixi va madaniyat yodgorliklarin muhofaza qilish jamiyatining ekspeditsiyasi (rahbari A.Ospanov) izlangan. Afsona boʻyicha, Begim ona Jankent amirining xotini, nohaq yolgʻanning qurboni boʻlgan.

1982-yili maqbara Qozogʻiston SSR tarixiy va madaniy ahamiyatga ega yodgorliklar roʻyxatiga kiritilgan.

1989-yili minora qayta taʼmirlandi. Malbagar Mendiqulovning so‘zlariga ko‘ra, „inshootning ulkan balandligi va gumbaz ostida maxsus supaning borligi, albatta, uning qo‘riqlash maqsadini ko‘rsatadi, ammo, aftidan, uning ancha keyinroq maqbaraga aylantirilgani haqiqatga to‘g‘ri kelmaydi".

Manbalar
--------

1. ↑  Postanovlenie Soveta Ministrov Kazaxskoy SSR ot 26 yanvarya 1982 goda № 38 „O pamyatnikax istorii i kulturi Kazaxskoy SSR Respublikanskogo znacheniya"
2. ↑  Qazaq mәdenietі. Ensiklopediyaliq aniqtamaliq. Almati: „Aruna Ltd." JShS, 2005 ISBN 9965-26-095-8
3. ↑  Глаудинов Б.*. Архитектура Казахстана*, 2000 экз, Алма-Ата: Өнер, 2012 — 121—122 bet. ISBN 978-601-209-193-9.
**Amerika laylagi** (lotincha: *Ciconia maguari* ) — laylaklar oilasiga mansub Janubiy Amerika qushi. Laylaklarning yirik turi boʻlib, Janubiy Amerikaning koʻp qismida mavsumiy botqoqliklarda yashaydi. Tashqi koʻrinishida oq laylakka juda oʻxshaydi lekin biroz kattaroq.

Tavsif
------

Amerika laylagining uzunligi 90 sm, qanotlari uzunligi 120 sm va vazni 3,5 kg ga yetadi. Asosan oq rangda boʻlib, dum patlari qora rangda. U xuddi shunaqa koʻrinishdagi oq laylakdan qora vilka shaklidagi dumi, koʻk-kulrang tumshugʻi (katta qushlarda), koʻz atrofidagi terining qizgʻish-toʻq sariq dogʻi va oq irisi bilan ajralib turadi. Ushbu qushlar tutqinlikda (qoʻriqxona yoki hayvonot bogʻida) 20 yildan ortiq yashaydi.

Tarqalish
---------

Amerika laylagi Janubiy Amerikada, And togʻlarining sharqida, Venesueladan Argentinagacha boʻlgan nam joylarda va qishloq xoʻjaligi yerlarida yashaydi.

Oziqlanish
----------

Amerika laylagi baliq, qurbaqa, kerevit, mayda kemiruvchilar, ilonlar, suv hasharotlari va boshqa umurtqasiz hayvonlar bilan oziqlanadi.

Koʻpayish
---------

Erkak qush 3 yoshda, urgʻochi qush esa 4 yoshda jinsiy yetuklikka erishadi. Qushlar 60 sm masofada 5 tadan 15 tagacha boʻlgan koloniyalarda uyalar quradilar. Uya 1 m dan 6 m gacha balandlikdagi butalar, kichik daraxtlar ustida yoki zich oʻsimliklar ustida joylashadi. Uyalar doimo suv bilan oʻralgan. 2 tadan 3 tagacha tuxum qoʻyishadi. Joʻjalarning tuxumdan chiqishi 29 dan 32 kungacha davom etadi. Joʻjalar oq rangda tugʻiladi, keyin ularning patlari qorayadi va 3 oydan keyin ular ota-onalariga oʻxshash boʻladi.

Fotosurat
---------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Manbalar
--------

1. ↑  *Бёме Р. Л.*, *Флинт В. Е.* Пятиязычный словарь названий животных. Птицы. Латинский, русский, английский, немецкий, французский / Под общ. ред. акад. В. Е. Соколова. — М.: Русский язык, РУССО, 1994. — С. 26. — 2030 экз. — ISBN 5-200-00643-0.
2. ↑  King CE. 1988. An ethological comparison of three storks: Ciconia boyciana, C. ciconia, and C. maguari. MS Thesis, Oklahoma State University, Stillwater, Oklahoma.

Adabiyotlar
-----------

* Hancock & Kushan, Storks, Ibises and Spoonbills of the World. Princeton University Press (1992). ISBN 978-0-12-322730-0
**Veblen** (talaffuzi: *Veblen*) — AQShning Janubiy Dakota shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda 317 kishini tashkil qilgan.

Geografiyasi
------------

Veblen shahri 45°51′46″N 97°17′14″W﻿ / ﻿45.86278°N 97.28722°W﻿ / 45.86278; -97.28722GO (45,862802, −97,287146) koordinatalarda joylashgan.

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 0.31 kvadrat mil (0.80 km2) tashkil qiladi.

Demografiyasi
-------------

| Aholi o‘sish tarixi |
| --- |
| Yil | Aholi |  | %± |
| **1910** | 173 |  | — |
| **1920** | 530 |  | 2 064% |
| **1930** | 520 |  | −19% |
| **1940** | 486 |  | −65% |
| **1950** | 476 |  | −21% |
| **1960** | 437 |  | −82% |
| **1970** | 377 |  | −137% |
| **1980** | 368 |  | −24% |
| **1990** | 321 |  | −128% |
| **2000** | 281 |  | −125% |
| **2010** | 531 |  | 890% |
| **2020** | 317 |  | −403% |
| AQSh aholisini ro'yxatga olish |

2010-yilgi aholini roʻyxatga olishda shaharda 151 xonadonda 531 kishi, shu jumladan 72 oila bor edi. Shaharning irqiy tarkibi 37,1% oq tanli, 0,2% afro-amerikalik, 12,6% tubjoy amerikalik, 47,8% boshqa irqlardan va 2,3% ikki yoki undan ortiq irqdan edi. Har qanday irqning ispan yoki lotin millatiga mansublari 52,9% ni tashkil qilgan.

Shaharda 151 ta xonadonning 25,8 foizida 18 yoshgacha bo‘lgan bolalari bor, 31,1 foizi er-xotinlar, 10,6 foizida eri bo‘lmaganlar, 6 foizida xotini bo‘lmagan erkaklar, 52,3 foizi oilasizlar edi.

Aholining oʻrtacha yoshi 28,2 yoshni tashkil etadi. Aholining 15,6 foizi 18 yoshgacha boʻlganlar; 18,9% 18 yoshdan 24 yoshgacha boʻlganlar; 41% 25 dan 44 gacha; 14,5% 45 dan 64 gacha; va 10,2% 65 va undan kattadir. Shaharning gender tarkibi 70,8% erkaklar va 29,2% ayollarni tashkil qilgan.

Uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 18 583 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 20 625 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 31 964 dollarni, ayollarniki esa 16 250 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 12 053 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 25,3 foizi va aholining 29,7 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlar 41,9 foizi va 65 yoshdan oshganlarning 23,2 foizi qashshoq hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „U.S. Census Bureau: Veblen city, South Dakota" (en). *www.census.gov*.  United States Census Bureau. Qaraldi: 7-iyun 2022-yil.
2. ↑  „US Gazetteer files: 2010, 2000, and 1990".  United States Census Bureau (12-fevral 2011-yil). Qaraldi: 23-aprel 2011-yil.
3. ↑  „US Gazetteer files 2010".  United States Census Bureau. 25-yanvar 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-iyun 2012-yil.
4. ↑  *United States Census Bureau.* „Census of Population and Housing". Qaraldi: 23-iyun 2016-yil.
5. ↑  „Census Population API".  United States Census Bureau. Qaraldi: 15-oktabr 2022-yil.
6. ↑  „U.S. Census website".  United States Census Bureau. Qaraldi: 21-iyun 2012-yil.
**Behbudiy Nadim Mas’udzoda** — (1929 — 1998) Samarqandda tugʻilgan. SAGU (Hozirgi OʻzMU) sharq fakultetining 1949-yil bitiruvchisi. Sharqshunos-filolog-eronshunos, filologiya fanlari nomzodi, dotsent.
1949-yildan Dushanbe pedinstitutida oʻqituvchi, aspirant, 1956-yildan katta oʻqituvchi; TojikDUda katta oʻqituvchi va dotsent; Tojikiston FA Til va adabiyot institutida katta ilmiy xodim va shevashunoslik sektorining mudiri; 1981-yildan umrining oxirigacha Samarqand pedinstituti va universitetida dotsent va kafedra mudiri.

Ilmiy yoʻnalishi
----------------

Shevasunoslik. 10 dan ortiq ilmiy-uslubiy ishlar muallifi.

Asosiy ilmiy ishlari
--------------------

Nomz. diss. mavzusi: „Samarkandskiy govor". — M. 1953.
1. Kratkiy sintaksis Samarkandskiy govora. — Dushanbe, 1960.
2. Sheva sharoitida adabiy tilni oʻrganish // Maktabi Soveti. -Dushanbe, 1962.
3. Malik-ush-shuaro Rudakiy tili xususida mulohazalar // Tojik tilshunosligi masalalari. — Dushanbe, 1964. — № 5.
4. Guftori adabi // Maktabi Soveti. — Dushanbe, 1971.
5. Russko-tadjikskiy slovar. — M.: Russkiy yazik, 1985. — v soavtorstve.

Manbalar
--------
**Amerika va Liviya munosabatlari** — Amerika Qoʻshma Shtatlari va Liviya orasidagi ikki tomonlama diplomatik munosabatlar.

AQSh va Liviya dunyo xaritasida

Tarixi
------

Qoʻshma Shtatlar 1951-yilda Liviya bilan diplomatik munosabatlar oʻrnatgan. 1969-yilda Liviya harbiylari qirolni agʻdargan va isyonchilar yetakchisi Muammar Qaddafiy davlat rahbari boʻlgan. 2011-yilda Muammar Qaddafiy oʻz diktaturasiga qarshi qoʻzgʻolonni shafqatsizlarcha bostirishga urindi. BMT Xavfsizlik Kengashi rezolyutsiyasi homiyligida AQSh, Britaniya va Fransiya tinch aholini himoya qilish uchun Liviya hukumatiga qarshi harbiy harakatlar boshladi. Muammar Qaddafiy mojaro paytida oʻldirilgan.

Leon Edvard Panettaning 2011-yildagi Abdel Rahim al-Qib bilan uchrashuvi

  

2012-yil 11-sentabrda qurolli ekstremistlar Bingʻozidagi AQSh hukumati ob’yektlariga hujum qilib, to‘rt nafar AQSh fuqarosini, jumladan, elchi Kristofer Stivensni o‘ldirgan. Shunga qaramay, AQShning yuqori darajadagi rasmiylari Liviyada demokratik hukumatni qoʻllab-quvvatlashini yana bir bor tasdiqladi.

Tijorati
--------

Neft daromadlari Liviya daromadining asosiy manbai hisoblanadi. 2011-yilda Muammar Qaddafiy tinch aholiga nisbatan zo‘ravonlik qo‘llagani uchun AQSh unga qarshi sanksiyalar kiritgan edi. AQSh va BMT sanksiyalarining aksariyati Liviya yangi hukumati iltimosiga ko‘ra olib tashlandi. Shundan soʻng, koʻplab Amerika kompaniyalari, xususan, neft sektori Liviyada oʻz faoliyatini qayta boshladi. Amerika Qoʻshma Shtatlari ham uzoq tanaffusdan soʻng iqtisodiy aloqalarni qayta tiklash doirasida Liviya bilan savdo va sarmoya shartnomasini imzoladi.

Manbalar
--------
Göttingen Davlat universiteti kutubxonasida *Amerika ensiklopediyasi*.
**"Amerika ensiklopediyasi"** („The Encyclopedia Americana"), **"Amerikana"** — AQShda nashr etiladigan universal ensiklopediya. Ingliz tilida. 1-nashri 1903-04-yillarda Nyu-Yorkda 16 jild qilib chiqarilgan. „Amerika ensiklopediyasi"ning takomillashtirilgan 30 jildlisi 1918-20 yillarda nashr etildi va u keyingi nashrlar (jumladan, 1961-yil chiqqan, 60 mingdan ortiq maqolani oʻz ichiga olgan „Amerika ensiklopediyasi") uchun asos boʻldi. „Amerika ensiklopediyasi" keng kitobxonlar ommasiga moʻljallangan. 1923-yildan boshlab ensiklopediyaga yillik ilova („Amerikana Annual") ham nashr etilmoqda. Ilova ensiklopediyani maʼlumotlar bilan toʻldiradi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Germaniya va Sloveniya davlatlarini xaritada aks etishi. Sariq rangda Sloveniya, yashil rangda Germaniya.
**Germaniya-Sloveniya munosabatlari** Germaniya va Sloveniya oʻrtasidagi tashqi aloqalardir. Germaniya-Sloveniya davlat munosabatlari yaxshi va uygʻundir. Ikki davlat diplomatik munosabatlarni 1992-yil 15-yanvarda oʻrnatgan. Germaniyaning Lyublyanada elchixonasi bor. Sloveniyaning Berlinda elchixonasi va Myunxenda bosh konsulligi bor. Ikkala davlat ham NATO va Yevropa Ittifoqining toʻlaqonli aʼzolaridir. Sloveniya mustaqilligining dastlabki yillarida Germaniya slovenlarning oʻz taqdirini oʻzi belgilashining tarafdori boʻlgan va Sloveniyada demokratlashtirish va bozor islohoti jarayonini ragʻbatlantirish uchun keng qamrovli maslahat va yordam dasturini yaratgan. Shuningdek, u Sloveniyaning Yevropa Ittifoqi va NATOga qoʻshilishini qoʻllab-quvvatlagan.

Soʻnggi paytlarda bir qator oliy darajadagi tashriflar doʻstona munosabatlarni mustahkamladi, masalan Kansler Gerxard Shröder 2001-yil 26-iyunda Sloveniya mustaqilligining 10 yilligi munosabati bilan Lyublyanaga tashrif buyurdi; 2003-yil 25-martdan 27-martgacha Bundestag prezidenti Volfgang Tierse Lyublyana, Selje va Koperga tashrif buyurgan. Federal Prezident Yoxannes Rau 2002-yil 29-maydan 1-iyungacha Bledda (Lyublyana) boʻlib oʻtadigan Markaziy va Sharqiy Yevropa prezidentlarining uchrashuvida ishtirok etgan. 2004-yil bahorida Sloveniya NATO va Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlganidan beri ikki davlat hamkorligi yangi bosqichga koʻtarildi. Ikki davlat oʻrtasidagi diplomatik munosabatlarning yana bir muhim jihati qatoriga Germaniya Bundestagidagi CSU guruhining Federal Iqtisodiyot vaziri Glos va Federal Qishloq xoʻjaligi vaziri Zeexofer bilan 2006-yil 11-iyulda Lyublyanaga tashrifi va kansler Angela Merkelning Sloveniyaning rasmiy marosimida ishtirok etishi kiradi. Hukumat 2007-yil 15-yanvarda Sloveniya poytaxtida yevroni qabul qildi.

Diplomatiya
-----------


|  |  |
| --- | --- |
| ;Germaniya Respublikasi
* Lyublyana (Elchixona)
 | ; Sloveniya Respublikasi
* Berlin (Elchixona)
* Myunxen (Bosh konsullik)
 |

Manbalar
--------

1. ↑  Auswärtiges Amt: Auswärtiges Amt — Beziehungen zu Deutschland. In: Auswärtiges Amt DE. (auswaertiges-amt.de [abgerufen am 26. Januar 2018])
2. ↑   Slowenien — Wichtigste Importländer 2016 | Statistik. Abgerufen am 26. Januar 2018.

Havolalar
---------

* Germaniya Federal Tashqi ishlar vazirligi Sloveniya bilan munosabatlar haqida
* Germaniyaning Lyublyanadagi elchixonasi (faqat nemis va sloven tillarida) Wayback Machine saytida arxivlandi (2018-04-06).
* Faqat nemis va sloven tillarida) Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-03-27).
**Katod** (yun. kathodos — pastga yoʻnalish, qaytish) —1) tok manbaining manfiy qutbiga ulanadigan elektr va radiotexnika asboblari, elektrolitli vanna va b. qurilmalarning elektrodi. K.ni 1834 yilda ingliz fizigi M. Faradey taklif qilgan. Tashqi taʼsir natijasida K.dan elektronlarning chiqishiga qarab, uning termoelektron, sovuq, fotoelektron turlari farqlanadi; 2) tok manbai — galvanik elementlar yoki akkumulyatorning manfiy qutbi; 3) elektrvakuum asboblar va gaz razryadli lampalarda elektronlar manbai. 

Katod ( yunon tilidan "pastga tushish; qaytish") - elektron yoki elektr qurilma yoki qurilmaning elektrodi , tashqi kontaktlarning zanglashiga olib keladigan elektronlar harakati unga qarab yo'naltirilganligi bilan tavsiflanadi.

Adabiyotda katod belgisining boshqa belgilanishi mavjud - "-" yoki "+", bu, xususan, ko'rib chiqilayotgan jarayonlarning xususiyatlari bilan belgilanadi. Elektrokimyoda "-" katod qaytarilish jarayoni sodir bo'ladigan elektrod , "+" anod  esa oksidlanish jarayoni sodir bo'ladigan elektrod ekanligi umumiy qabul qilinadi [3] [4]. Elektrolizatorning ishlashi paytida (masalan, misni qayta ishlashda ), tashqi oqim manbai elektrodlardan birida ortiqcha elektronni (salbiy zaryad) ta'minlaydi, bu erda metall kamayadi, bu katoddir. Boshqa elektrodda elektronlarning etishmasligi va metallning oksidlanishi ta'minlanadi, bu anoddir. Shu bilan birga, galvanik element ishlayotganda(masalan, mis-sink), elektrodlardan birida elektronlarning ko'pligi (va manfiy zaryad) tashqi oqim manbai tomonidan emas, balki metall oksidlanish reaktsiyasining o'zi (ruxning erishi), ya'ni galvanik bilan ta'minlanadi. Agar yuqoridagi ta'rifga amal qilsangiz, hujayra salbiy anodga ega bo'ladi. Tashqi zanjirdan o'tadigan elektronlar qaytarilish reaktsiyasiga (mis) sarflanadi, ya'ni musbat elektrod katod bo'ladi. Shunday qilib, yuqoridagi rasmda "+" bilan belgilangan galvanik elementning katodi ko'rsatilgan, unda mis kamayadi. Ushbu talqinga ko'ra, batareya uchun anod va katodning belgisi oqim oqimining yo'nalishiga qarab o'zgaradi.

Elektrotexnikada musbat zaryadlarning harakat yo'nalishi oqim yo'nalishi deb hisoblanadi, shuning uchun vakuum va yarimo'tkazgichli qurilmalarda va elektroliz hujayralarida oqim musbat anoddan manfiy katodga o'tadi va elektronlar , aksincha, aksincha. , katoddan anodgacha.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Sumbula** — ertapishar piyoz navi. Oʻzbekiston sabzavot, poliz ekinlari va kartoshkachilik institutida Gollandiya namunasi populyasiyasidan yakka tanlash usulida chiqarilgan (A. Abbosov, D.S.Maqsudxoʻjayev, D. M. Islomov; 2000). Piyozboshi yumaloq, vazni 90—120 g, poʻstining rangi sariq, ichki poʻstlari etli, oq, qalinligi 2,5 mm. Oʻsimligi sovuqqa chidamli. Piyozining taʼmi sal achchiq. Hosili may oyida pishib yetiladi, oktabr— noyabrgacha yaxshi saqlanadi. Nav erta kuzgi, avgustning ikkinchi yarmi hamda sentabrning birinchi yarmida ekiladi. Ushbu muddatda gulpoya chiqarmaydi. "Toʻqsonbosti" va erta bahorda ekish mumkin emas. Sumbula piyoz navi. Hosildorligi oʻrtacha 400—500 s/ga, yaxshi parvarish qilinganda gektaridan 700—800 s hosil olinadi. Andijon, Buxoro, Namangan, Samarqand, Toshkent viloyatlari uchun rayonlashtirilgan (2003).

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Norma Baylon** (1942-yil 9-noyabrda tugʻilgan) — 1960-yillarda faol boʻlgan argentinalik sobiq tennischi. U 1966-yilda yakkalik bahslarida 7-oʻrinni egallagan

Tennis Faoliyati
----------------

Norma Baylon besh yoshida tennis bilan shugʻullana boshlagan.

1964-yilda Baylon va uning jamoadoshi Xelga Shultse 1964-yilgi Fransiya chempionatida juftlik bahslarida finalga chiqdi va ular Margaret Smit va Lesli Tyorner Bouriga toʻgʻridan-toʻgʻri magʻlub boʻlishdi.

Norma Baylonning „Grand Slam" turniridagi eng yaxshi natijasi toʻrt marta chorak finalga chiqish boʻldi. 1964-yilgi Wimbledon chempionatida u uchinchi raundda ettinchi raqam ostidagi Yan Leanni magʻlub etganidan soʻng birinchi chorak finalga chiqdi, ammo birinchi raqam ostidagi Margaret Smitga qarshi kurashni tark etdi. 1965-yilgi Fransiya chempionatida u toʻqqizinchi oʻrinni egalladi va chorak finalda Smitga ikki setda yutqazdi. Oʻsha yili AQSh milliy chempionatida Baylon sakkizinchi oʻrinni egalladi va chorak finalda uchinchi raqamda saralangan Nensi Richeyga magʻlub boʻldi. 1966-yilgi AQSh milliy chempionatida Baylon oltinchi oʻrinni egalladi va yana chorak finalga chiqdi, u ikkinchi va yakuniy chempion Mariya Buenoga qarshi bitta oʻyinda gʻalaba qozondi.

1965-yil iyun oyida u Edda Budingga qarshi final uchrashuvida yomgʻir tufayli 5 ta natija bilan bekor qilinganidan soʻng Shveysariya Ochiq chempionatida yakkalik chempionligini qoʻlga kiritdi.

1964 va 1966-yillar oraligʻida u Argentina Fed Kubogi jamoasi uchun toʻrtta oʻyinda oʻynadi, uchta oʻyinda gʻalaba qozondi va toʻrtta magʻlubiyatga uchradi.

U 1962-yilda Argentina sport mukofoti boʻlgan Olimpia mukofotini qoʻlga kiritdi va bu eʼtirofga sazovor boʻlgan birinchi ayol boʻldi.

Shaxsiy hayoti
--------------

1967-yilda u Perulik Bartolome Puiggrosga turmushga chiqdi va keyinchalik Peruda 25 yil yashadi. Er-xotinning uchta oʻgʻli bor edi.

Grand Slam finals
-----------------

### Juftliklar (1 ta ikkinchi oʻrin)

| Natija | Yil | Chempionat | Yuzaki | Hamkor | Raqiblar | Hisob |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Yoʻqotish | 1964-yil | Fransiya chempionati | Loy | Andoza:Bayroqikon/FRG</img> Helga Shultse | Andoza:Bayroqikon/AUS</img> Margaret SmitAndoza:Bayroqikon/AUS</img> Lesli Tyorner | 3-6, 1-6 |

Manbalar
--------

1. ↑  Collins, Bud*. The Bud Collins History of Tennis*, 2nd, New York: New Chapter Press, 2010 — 723 bet. ISBN 978-0942257700.
2. ↑  „Norma Baylon, la primera reina del tenis Argentino" (Spanish) (14-dekabr 2014-yil). 18-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-avgust 2022-yil.
3. ↑  „Wimbledon players archive – Norma Baylon". *www.wimbledon.com*.  AELTC.
4. ↑  „Nancy Ousted". *The Spokesman-Review*. AP (7-iyun 1965-yil), s. 11.
5. ↑  „Todos los ganadores del oro, desde 1954" (ispancha). *La Nación* (18-dekabr 2007-yil). 5-yanvar 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-avgust 2022-yil.

Havolalar
---------

* Norma Baylon Women's Tennis Associationda Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash
* Norma Baylon Xalqaro tennis federatsiyasi saytida Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash
* Norma Baylon at the Billie Jean King Cup
**Kievdagi getman Mazepa yodgorligi** (ukraincha: *Пам'ятник гетьману Мазепі* Mazepa yodgorligi) — Ukrainadagi Getman Ivan Stepanovich Mazepaga bagʻishlangan birinchi aylanadigan yodgorlik, 2009-yil 19-yanvarda Kiev bolalar va oʻsmirlar saroyi yaqinidagi kuzatuv maydonchasida, Krut qahramonlari xiyobonidan oʻrnatilgan. Ilgari bu joy SSSR davrida portlatilgan Nikolaevskiy harbiy sobori edi. Yodgorlikning oʻrnatilishi Ukraina-Rossiya munosabatlari haqida munozaraga sabab boʻldi. Boshqa manbalarga koʻra, haykaltaroshlik kompozitsiyasi „Abadiy Kiev" deb ataladi. Haykal butun dunyoga mashhur isroillik haykaltarosh Frank Meysler tomonidan yaratilgan.

Yodgorlikning tavsifi
---------------------

Yodgorlik shunday oʻrnatilganki, saroy tomondan qaralganda, u Kiev-Pechersk Lavra gumbazlari qarshisida joylashgan boʻlib, uning hududida Mazepa hisobidan qurilgan bir nechta cherkovlar bor.Yodgorlik toʻpga oʻrnatilgan uchayotgan kabutar boʻlib, u getman Mazepa hisobidan qurilgan soborlar va cherkovlarning releflari bilan bezatilgan. Kabutar Ukrainaning chap qirgʻogʻi va oʻng qirgʻogʻining birligini anglatuvchi tumshugʻi sohasida birlashgan ikki qismdan iborat. Kabutarning ikkita yarim dumi toʻpni va Mazepa cherkovini oʻrab oladi. Butun kompozitsiya granit poydevorga oʻrnatilgan va oʻz oʻqi atrofida aylanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Обсуждение новости «В столице появился вращающийся памятник Мазепе»". 27-mart 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-may 2009-yil.
2. ↑  Gazeta „Segodnya".// V stolitse poyavilsya pamyatnik „Vechniy Kiev"
3. ↑  „«Газета по — Киевски».// В столице появился вращающийся памятник Мазепе". 25-yanvar 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyun 2022-yil.

Yana qarang
-----------

* Getman Mazepa haykali (Chernigov)
* Getman Mazepa haykali (Galati)
* Getman Mazepa va Charlz XII haykali (Degtyarevka)
* Getman Mazepa haykali (Mazepintsy)

Havolalar
---------

* В столице появился вращающийся памятник Мазепе
* В Киеве открылся памятник Ивану Мазепе
* В столице появился памятник «Вечный Киев»
**Katrey** (dr.dr.Karesos) — Qadimgi yunon mifologiyasida Krit orolida otasini meros qilib olgan Minos va Pasifayning (yoki Krets) oʻgʻli. Alfemenning, Apemosinlar, Klimenlar va Aeropaning otasi.

Orakl Katreyani oʻgʻlining qoʻlidan oʻlishini bashorat qilganligi sababli, uning oʻgʻli Alfemen (Altemen) ixtiyoriy ravishda Rodos oroliga nafaqaga chiqdi. Keksa yoshida Katrey Alfemen uchun Rodosga bordi, lekin qirgʻoqqa chiqib, choʻponlar bilan bahslashdi. Alfemen choʻponlarga yordam berish uchun keldi va uning oldida kimligini bilmasdan otasini oʻldirib, drotikni tashladi. Uning nima qilganini bilib, Alfemen qaygʻu bilan vafot etdi (yoki er uni yutib yubordi).

Katreyning dafn marosimi uchun Menelay Kritga keldi va bu vaqtda Parij Yelena tomonidan oʻgʻirlab ketildi.

Bundan tashqari, Katrey yomgʻirni bashorat qiladigan afsonaviy qushdir.

Manbalar
--------

1. ↑  Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka II 1, 5; III 1, 2; 2, 1-2; E II 10; E VI 8; Diodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka V 59, 3
2. ↑   Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka E III 3
3. ↑   Nonn. Deyaniya Dionisa XXVI 205—212

Adabiyotlar
-----------

* Katrey // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb. 1890—1907.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Normal (maʼnolari).

**Normal** (lot. normalis — toʻgʻri) — egri chiziqning biror nuqtasiga oʻtkazilgan urinmaga (yoki sirtning urinma tekisligi ga) tiktoʻgʻri chiziq. Tekislikda Gʻ(x,u) = 0 tenglama bilan berilgan (L) tekis egri chiziqning M(x0, u0) nuqtasidagi Nm MN toʻgʻri chiziqdan iborat (rasm). Fazoviy egri chiziqning har bir nuq-tasidan cheksiz koʻp N.lar oʻtadi; ular urinmaga tik boʻlgan N. tekislikni tashkil qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Kievdagi Anna Axmatova haykali** — Kievdagi rus shoirasi Axmatova Anna Andreevna (1889-1966) haykali. 2017-yil 23-iyunda Shahar bogʻida oʻrnatildi. Yodgorlik muallifi haykaltarosh Aleksandr Stelmashenko.

Ochilish marosimi
-----------------

Yodgorlikning tantanali ochilishi 2017-yil 23-iyun kuni Kiev shahar bogʻida shoiraning tugʻilgan kunida boʻlib oʻtdi. Yodgorlikni oʻrnatish tashabbusi bilan Kievlik bir guruh odamlar, jumladan Inter Media Group rahbari Anna Bezlyudnaya va „Inter" telekanali bosh muharriri Anton Nikitin chiqdilar. Yodgorlik ochilishida Anna Axmatova ijodini biluvchilar — aktyorlar, teleboshlovchilar, adabiyotshunoslar yigʻildi.

Tavsifi
-------

Yodgorlik muallifi kievlik haykaltarosh Aleksandr Stelmashenko. Haykalni yaratish uchun taxminan ikki yil vaqt sarflandi. Yodgorlik Axmatovaning mashhur profilini, uning taniqli peshanagajagi va nafisligi aks ettiradi. Yodgorlik bronzadan yasalgan, balandligi deyarli 4,5 m. Poydevorga rus tilida quyidagi soʻzlar oʻyib yozilgan: „Anna Axmatova. Buyuk shoira. Abadiy".

Yodgorlikning joylashuvi tasodifan tanlanmagan. Bir kuni, singlisi va enagasi bilan Mariinskiy saroyi yonida sayr qilib yurib, kichkina Anya lira shaklidagi toʻgʻnagʻichni topib oladi. Shunda enaga Anyaga: „Bu sen shoir boʻlasan degani", dedi… Bashorat roʻyobga chiqib, Anna 11 yoshida sheʼr yoza boshladi. „Inter" telekanali bosh muharriri Anton Nikitin shunday dedi:

> 
>  "Yodgorlik Anna Axmatova bilan bevosita bogʻliq boʻlgan joyda ochilgani oʻrinlidir. Bu daraxtlar, bu yoʻllar, bu zamin Axmatovani yaxshi eslaydi. Axir, yodgorlik "yodga olish" soʻzidan kelib chiqqan. Shuni esda tutish va tushunish kerakki, biz bugun Kievda shunchaki yashamayapmiz. Kiev poytaxtdan ham muhimroqdir - u uzoq tarixga ega shahar, unda buyuk voqealar sodir boʻlgan, buyuk insonlar dunyoga kelgan. Buyuk shaxslar yetishib chiqqan shahar. Anna Axmatova ham Kievda shoir boʻlib yetishib chiqqan. Shuni yodda tutish kerakki, biz ham Anna Axmatova shahrida yashayapmiz". 
> 
>

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5  „В Киеве открыт новый памятник - Анне Ахматовой".  «Интер» (23-iyun 2017-yil). Qaraldi: 15-avgust 2020-yil.
2. ↑  *Александр Марущак.* „В Киеве открыли памятник в честь Анны Ахматовой".  «Сегодня» (26 июня 2017). 9-dekabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-avgust 2020-yil.
3. 1 2 3  „В Мариинском парке Киева в день рождения Анны Ахматовой открыли памятник великой поэтессе".  «Первый канал» (23-iyun 2017-yil). 9-avgust 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-avgust 2020-yil.

Havolalar
---------

* В Мариинском парке Киева в день рождения Анны Ахматовой открыли памятник великой поэтессе. YouTubeda „Novosti Pervogo kanala", 23-iyun. 2017  (rus.)
* В Киеве открыли памятник Анне Ахматовой - Интер YouTubeda „Inter", 26-iyun. 2017 g.  (rus.)
**Relyativizm** (lot. relativus — nisbiy) — bilimning nisbiyligi, shartliligi, subyektivligini eʼtirof etuvchi, mutlaq axloq meʼyorlari va qoidalarini inkor etuvchi falsafiy qarash. Bilishda koʻpincha agnostitsizmga olib boradi. R.ni birinchi marta yunon faylasufi, sofist Gorgiy (Horgiy) (mil. av. taxm, 483—375) bayon etib, barcha bilimlarning nisbiyligini taʼkidlagan. Relyativistlar bilimlarni uzluksiz davom etib va oʻzgarib borishini asos qilib olib, ularni haqiqiy emas deb isbotlamokchi boʻladilar, bu bilan bilimlarning obyektivligini umuman inkor etadilar. Bilimlarimiz voqelikni asosan toʻgʻri aks ettiradi, lekin birdaniga, toʻla aks ettirmaydigan nisbiy haqiqatlardan soʻng boyitilgan va konkretlashtirilgan bilim — obyektiv haqiqatning toʻla va tugal shakli boʻlgan mutlaq haqiqat tomon boradi. Mutlaq haqiqatni esa qotib qolgan, oʻzgarmaydigan bilim deb, nisbiy bilimni fakat nisbiy deb tushunmaslik lozim. Mutlaq haqiqatda nisbiy haqiqatning zarralari boʻladi. Masalan, fanda bir nazariya oʻrniga ikkinchisi kelganda, eskisi butunlay uloqtirib tashlanmaydi, undagi ijobiy, toʻgʻri tomonlari rivojlantiriladi. Ilmiy nazariyalarning almashinishi uzluksiz taraqqiyotining natijasi ekanligini bildiradi. Nisbiylik nazariyasitj R. bilan hech qanday aloqasi yoʻq.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qoraxitoylar** - kidanlar davlati tor-mor etilgach (1125), Urta Osiyoga kelgan kidanlar va ulardan ilgariroq bu yerga koʻchib kelgan kidanlarga (16 ming oila) oʻrta asr muarrixlari tomonidan berilgan nom. 12-asr oʻrtasi — 13-asr boshlarida 18 yoshga toʻlgan barcha Q. Qoraxitoylar davlatini tuzgan kidanlarning Yelyuy urugʻidan chiqqan gurxonlarning qoʻshinida harbiy xizmatni oʻtashgan. Q.ning asosiy qismi Talas va Chu daryolari vodiysida chorvachilik bilan mashgʻul boʻlganlar. Q.da patriarxal-urugʻchilik tuzumi qoldiqlari bilan uygʻunlashib ketgan mulkchilik munosabatlari ustuvor boʻlgan, biroq ayollar katta huquqqa ega edilar. q. buddaviylar boʻlsa-da, osmon, yer va ajdodlar ruhiga qurbonlik qilishgan. Chingizxoyusht maslahatchisi Yelyuy chuqay Q. orasida boʻlganida ularning yuksak adabiy fazilatlarga ega dosto-nini yozib olgan. Keyinchalik q. qoʻshni turkiy xalqlar tarkibiga singib ketishgan. Qirgʻiz, qozoq va qoraqalpoqlar tarkibida Q. qabila-urugʻ nomi uchraydi. Q. moddiy madaniyati obidalari tadqiq etilmagan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kievdagi Kazak Mamay haykali** (ukraincha: *Пам'ятник козаку Мамаю*) — kazak Mamay sharafiga oʻrnatilgan yodgorlik, Ukraina madaniyatidagi kazak ritsarining eng mashhur naʼmunalaridan biri boʻlib, u butun Ukraina xalqining timsoli hisoblanadi. Yodgorlik Kiev shahrining markazida Nezalejnosti Maydanida joylashgan.

Yodgorlik 2001-yilda Bibi Maryamning shafoati pravoslav bayrami arafasida oʻrnatilgan.

Tavsifi
-------

Mashhur haykaltaroshlar Nikolay va Valentin Znoba afsonaviy kazak yodgorligi mualliflari boʻldilar.

Kazak Mamay qoʻlida bandura bilan tasvirlangan. Xalq rivoyatlari qahramoni doimo qilich bilan bezatilgan, sochi olingan boshida uzun yakka kokilli va moʻylovli, uning ortida esa sodiq oti turadi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  „Памятник "Казак Мамай": описание, фото, контакты, гиды, экскурсии" (ru).  www.rutraveller.ru. 28-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-iyul 2017-yil.
2. ↑  „Памятник Казак Мамай".  kiev.glo.ua. 17-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-iyun 2022-yil.
3. ↑  „Памятник козаку Мамаю" (ru). *Каталог мест отдыха Украины - restplace.com.ua*. Qaraldi: 5-iyul 2017-yil.
**Rekuperator** (lot. recuperator — qayta olinadigan) — gaz apparatlarida ish bajarib boʻlgan gazlar issiqligidan foydalaniladigan sirtqi issiklik almashinuv apparati. R.da issiklik eltuvchi (gaz)ning issiqligi ajratish devori orqali isitiladigan muhitga uzluksiz uzatiladi. R.ning toʻgʻri, teskari va aralash oqimli, yassi yoki silindrik sirtli (silliq yoki qovurgʻali), havoni, gazni, suyuqlikni isitkichlar, bugʻlatkichlar, kondensatorlar va boshqa xillari bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qoratov makonlari** - Aristandi va Burultoy (Jan. Qozogʻiston) daryolari oraligʻidagi Ushbos-Koʻktol vodiysida, Qoratov (Tyanshanning shim.gʻarbi) tizmasi yon bagʻrida joylashgan quyi paleolit davriga oid makonlar majmui. Arxeolog X.A.Alpis-boyev tekshirgan. Qoratov makonlari ichida eng muhimlari — shell-ashel davrlariga oid Boʻriqazgʻan, Tangirqazgʻan yodgorliklari va ashelmustye davrlariga oid Toʻqali—1 va Toʻqali—5 yodgorliklari majmualaridir. Paleolit qatlamlari ayrim kichik doʻngliklar va togʻ yon bagʻridagi tekis platoda joylashgan. Qoratov makonlaridan tosh qirgʻichlar, qirgʻichsimon asboblar va boshqa topilgan.

Havolalar
---------

* Boʻriqazgʻan, Tangirqazgʻan va Toʻqali qozoqcha Vikipediyada

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |