recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**V. I. Obraztsov** **haykali** — Oryol shahri fashist bosqinchilaridan ozod qilingan kuni Tinchlik maydonidagi 5-uyda Gʻalaba Qizil bayrogʻini koʻtargan qahramon-razvedkachi byusti.

Tavsif
------

1943-yil 5-avgustda, shahar ozod qilingan kuni, 380-piyoda diviziyasining 1262-piyoda polkining razvedkachilari Vasiliy Obraztsov va Ivan Sanko Moskva koʻchasidagi 11-uyda (hozirgi Tinchlik maydonidagi 5-uy) Gʻalaba Qizil bayrogʻini koʻtarishdi. Qahramonlar xotirasini abadiylashtirish tashabbusi „Oryol viloyati jamoat birlashmasi" jamoat tashkiloti tomonidan chiqdi. Vasiliy Obraztsov koʻngilli sifatida frontga ketdi. Oryolni ozod qilgani uchun u Qizil Yulduz ordeni bilan taqdirlangan. 1990-yil aprel oyida xalq deputatlari Oryol shahar kengashining qarori bilan unga „Oryol shahrining faxriy fuqarosi" unvoni berildi. 2018-yil 4-avgust kuni Oryol shahrida, shahar kuni arafasida Pobeda bulvarida V. I. Obraztsov haykali ochildi. Qarama-qarshi tomonda quroldoshi Ivan Sanko haykali oʻrnatilgan. Byustlar razvedkachilar xizmat qilgan 3-armiya qoʻmondoni general Aleksandr Gorbatov haykali yonida oʻrnatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Денис Передельский.* „В Орле открыли бюсты легендарным разведчикам". *Российская газета*. 30-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-dekabr 2020-yil.
2. ↑  „Памятник разведчику Василию Образцову в Орле". *Город Орел*. 14-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-dekabr 2020-yil.
3. ↑  „В Орле установили бюсты героев-разведчиков Ивана Санько и Василия Образцова". 26-yanvar 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-dekabr 2020-yil.
4. ↑   *Во имя памяти*.
5. ↑   *В память о легендарных разведчиках*.
**"Soʻnmas Gul"** (*"Xushboʻy Gul"*) — pravoslav cherkovlarida hurmatga sazovor boʻlgan Xudoning onasi (Bibi Maryam)ning ikonasi.

Obrazning yaratilishi Afon togʻida XVII asrga toʻgʻri keladi (boshqa manbalarga koʻra, yaratilish joyi Konstantinopol). Tasvirning adabiy asosi Vizantiya akafistlarining matnlari boʻlib, unda Bibi Maryam (va hatto Masih) soʻnmaydigan va xushboʻy gullar bilan taqqoslangan. Badiiy element gʻarbiy ikonografiya anʼanasi taʼsiri ostida shakllangan.

„Xudoning onasi (Bibi Maryam) Soʻnmas Gul" ikonalari juda xilma-xil boʻlib, bu kech kelib chiqqan ikonografiyaga xosdir. Shu bilan birga, ular bitta umumiy detalga ega — gullab-yashnagan tayoqchalarni yoki Masih va Xudoning onasi (Bibi Maryam) tasvirlangan poydevorni bezatadigan, gultuvaklarga joylashtirilgan yoki gulchambarlarga toʻqilgan gullardir. Baʼzan bu ikonalarda uzun yozuvlar mavjud. Koʻpincha, Bibi Maryam va Chaqaloq „Xudoning onasi (Bibi Maryam) Soʻnmas Gul" ikonalarida qirollik liboslari va tojlarida tasvirlangan. Bibi Maryam ham beligacha, ham taxtda oʻtirgan holda tasvirlanishi mumkin, uning boshi ochiq boʻlishi ham mumkin. Bu ikonalarning ikonografik manbalarining har xilligini koʻrsatadi.

Ikonografik turlardan biri — Xudoning onasi chap qoʻlida chaqaloq Masihni ushlab turadi va oq liliyalar (baʼzan atirgullar yoki boshqa gullar) Xudoning onasi yoki Masih tomonidan ushlab turiladi. Ikonografiyadagi liliyalar — Bokira Maryamning ramziy guli, uning begunoh va pokligi, uning bokiraligining abadiyligi, ular farishta Jabroil tomonidan Xudoning Onasiga xabar berilgan kuni taqdim etilgan. Atirgul gullar malikasi va sevgining ramzi, shuningdek, Xudoning onasining (Bibi Maryam) gulidir. Yana bir turida — Xudoning onasi chap qoʻlidagi chaqaloqqa qarab, baland taxtda qirollik liboslarida turadi va oʻng qoʻlida jannat gullari bilan gullab-yashnagan tayoq tasvirlangan (Xudoning onasining tavrotdagi obrazigaallegoriya „Iessayning shajarasidan olingan tayoq" kabi). Boshqa variantlar ham mavjud.

Pravoslav cherkovida ikona sharafiga bayram 3 (16)-aprelda boʻlib oʻtadi, bundan oldin 31-dekabrda (13-yanvar) boʻlib oʻtgan.

Ikonografiya nuqtai nazaridan, bu ikona Xudo onasining „Xushboʻy gul" ikonasiga oʻxshaydi.

Xudo onasining „Soʻnmas gul" ikonasi sharafiga ibodatxonalar Rublevda Ulyanovsk oʻrmon parki qishlogʻida, Sumarokovning Ruzskiy tumanida tashkil qilingan.

Yana qarang
-----------

* Chinnigullar bilan Madonna
* Nonlarni buzuvchi

Manbalar
--------

1. ↑  *Полный православный богословский энциклопедический словарь*. Изд-во П. П. Сойкина, 1912 — 1632 bet.
2. ↑  Xram ikoni Bojiey Materi „Neuvyadaemiy Tsvet" v Rublyove
3. ↑  Moskva. Tserkov ikoni Bojiey Materi „Neuvyadaemiy Tsvet". Narodniy katalog pravoslavnoy arxitekturi.
4. ↑  Sumarokovo. Tserkov „Neuvyadaemiy svet" ikoni Bojiey Materi. Narodniy katalog pravoslavnoy arxitekturi.

Adabiyotlar
-----------

* Xudoning onasining ikonasi „Soʻnmas rang" : Antologiya / komp. Aleksandr Strizhev. — M. : Palomnik, 2007. — 256 b. — ISBN 5-88060-087-4 .
* *Tarasenko L.* *P.* Rossiyadagi Xudo onasining piktogrammalari „Soʻnmas rang" // Filevskiy oʻqishlari : Shanba. — Nashr. X. — 2003. — S. 400-413.
**Uzzol** (arab. — pastga sakrash, tushish) — Oʻn ikki maqom va Shashmakom tarkibida maʼlum shoʻʼba nomi. Unda kuy harakatida 4 — 5 pogona pastga qoʻqqisdan sakrash (tushish) roʻy beradi. U.ning dastlabki kuy tuzilishi haqida maʼlumot yoʻq. Musiqa risolalarida uning kvinta diapazonidagi tovush qatorigina keltirilgan. Shashmaqomda Buzruk maqomining birinchi guruh shoʻbalari orasida "Talqini U.", "Nasri U." nomli shoʻʼbalar va "Ufari U." qismi mavjud. Ular juda yokimli va jozibali ashula yoʻllari boʻlib, boshlanish jumlasida kuy kvartagacha pastga sakraydi. Xorazm makrmlarida esa bu harakat pogonamapogʻona tushiriladi. U. shoʻʼbalari va ufari daromad, miyonxat hamda tushirim qismlaridan tarkib topgan, 3 turli doyra usulida ijro etiladigan bir xil ashula yoʻlidir. U. namud sifatida ham koʻpuchraydi. Namudi U. Buzruk va Rost makrmlarining turli shoʻʼbalarida, shuningdek, yirik shakldagi mumtoz kuy va ashulalarda, bastakorlar ijodida ham keng qoʻllanilgan. Uygʻurlarda Oʻzhol deb nomlanib, kuy tuzilishi Shashmakrmdagi U.dan butunlay farq qiladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Uçan ağıl** (Ozarb ozarbayjoncha: *Uçan ağıl*) — Naxichevan Avtonom Respublikasidagi arxeologik yodgorlik, Bobek tumani, Sirab qishlogʻidan shimolda joylashgan.

Tadqiqot
--------

Uçan ağıl 2015-2017-yillarda Vali Baxshaliyev va Ketrin Marro boshchiligidagi Ozarbayjon-Fransiya xalqaro arxeologik ekspeditsiyasi tarkibida oʻrganilgan. Uçan ağıl yashash joyining sirt materiallariga boʻyalgan idishlar va somon qoʻshimchalari bilan sopol idishlar kiradi. Topilmalar orasida Kuro-Araks madaniyatiga oid kulolchilik buyumlari bor. Duzdagʻdan tosh boltaga oʻxshash bir qancha asboblar topilgan. Uchta joyda qazish ishlari olib borildi. Birinchi maydonning oʻlchami 5x5 m, ikkinchi maydoni 5x5 m, uchinchi maydon esa 5x10 m boʻlgan.Qazishlar shuni koʻrsatadiki, madaniy qatlam relyefiga qarab 0,20 — 1,20 sm gacha. Uçan ağılning yashash joyini oʻrganish chogʻida somon qoʻshilgan qizil rangli sopol naqshlar, shuningdek, boʻyalgan idishlar parchalari aniqlandi.

Manbalar
--------

1. ↑  Baxshaliev V.B. Issledovanie eneoliticheskix pamyatnikov Sirabchayskoy i Naxchivanchayskoy dolin. Problems of the Archaeology of the Caucasus and Near East. Neolithic — Late Bronze Age. Baku: Institut arxeologii i etnografii. 2017, s. 108-121.
**Repin** **haykali** — Moskvadagi Bolotnaya maydonidagi **Ilya Efimovich Repin** haykali. Xuddi shu nomdagi qirgʻoq va Lujkov koʻprigi yaqinida joylashgan; eng yaqin metro stantsiyasi Tretyakov metrosi.

Mashhur haykaltarosh Matvey Genrixovich Manizer haykali 1958-yil 29-sentabrda ochilgan.

Tarixi
------

Rassom haykali uchun joy Repinning koʻplab rasmlari joylashgan Tretyakov galereyasining yaqinligi bilan bogʻliq edi. 1962-yildan 1994-yilgacha ushbu yodgorlik joylashgan Bolotnaya maydoniga I. Repin nomi berilgan.

Markaziy maʼmuriy okrug prefekturasi matbuot xizmati maʼlumotlariga koʻra, 2014-yil shahar kuniga qadar yodgorlik yonida mini maydon paydo boʻladi.

Tavsifi
-------

Tepaga qarab choʻzilgan toʻrtburchak poydevorda I.ning bronza figurasi. Repin butun boʻyli haykali ishlangan. Yodgorlik mualliflari rassomni ijodiy muhitda tasvirlashgan. Rassomning pozasi erkin, boshi biroz pastga egilgan holatda. Chap qoʻlida palitra, oʻng qoʻlida moʻyqalam qoʻyish uchun predmet tasvirlangan. Poydevorda kartush oʻrnatilgan boʻlib, unda: „Sovet Ittifoqi hukumatidan buyuk rus rassomi Ilya Repinga" deb yozilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Памятник Репину".  intomoscow.ru (27-iyun 2006-yil). 10-avgust 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-avgust 2014-yil.
2. ↑  „В центре Москвы памятники сделают доступными для горожан". Московский комсомолец (5-avgust 2014-yil). Qaraldi: 9-avgust 2014-yil.
3. 1 2  „Памятник И. Е. Репину".  Mosgid.ru (12 октября 2010 г.). 11-avgust 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-avgust 2014-yil.
4. 1 2  „Памятник И.Е. Репину".  Московский туристический портал. 10-avgust 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-avgust 2014-yil.
DNK Replikatsiya
**Replikatsiya** **DNK** — nuklein kislotalarning oʻz-oʻzidan hosil boʻlish jarayoni, R. tufayli genetik axborotning aniq koʻchirilishi va naslga utishi taʼminlanadi. R. mexanizmining asosida DNK molekulasining DNK matritsasi (qolipi)da yoki RNK molekulasining RNK matritsasida fermentativ reaksiyalar yordamida sintezlanishi yotadi. Bu reaksiyalarni amalga oshiradigan fermentlar orasida 1 sek.da 1000 tagacha nukleotidni sintezlaydigan (bakteriyalarda) DNK polimeraza fermenti muhim oʻrinni egallaydi. DNK molekulasi yarim konservativ xususiyatga ega, yangi hosil boʻlayotgan 2 ta DNK molekulasidagi zanjirlarning biri "eski", boshqasi "yangi" boʻladi. R. birligi replik o n hisoblanadi. Termin F. Jakov va S. Brenner tomonidan taklif qilingan. Prokariotlar genomi, odatda, bitta, eukariotlar genomi juda koʻp replikonlardan tashkil topgan. Tirik organizmlarda *in vivo* sharoitida boradigan R. oʻta aniq jarayon hisoblanadi. Nuqgali mutatsiyalarni vujudga keltiradigan xatoliklar juda kam boʻlib, avlodga nisbatan har bir nukleotid uchun 10’ dan yuqori boʻlmaydi. Eukariotlarda R. birmuncha sekin (sekundiga 100 nukleotid), ammo bir vaqgning oʻzida bir DNK molekulasining bir necha nuktasida amalga oshadi. R.ni xromosomalar sonining 2 baravar ortishi ham deyiladi. Bu jarayon asosida DNK R.si yotadi.2ta bir hil qosh spiralli malekulani hosil bolishiga olib keladigan DNK malekulasidan aniq nusxa kochirish jarayoni replikatsiya deb ataladi

Yana qarang
-----------

* Mitoz
* Meyoz
* DNK

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tibbiyotga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Reproduksion texnika** — tasviriy matnrasmli asl nusxalar (rasmlarplakatlar va boshqalar)dan nusxalar koʻchirish bilan bogʻliq boʻlgan texnika vositalari. Fotografiya apparatlari, fotokattalashtirgichlar, kontakt usulida nusxa koʻchirish apparatlari, fotografiya formalari — negativlar, diapozitlarni retushlash uchun moʻljallangan maxsus stollar, nusxa koʻchirish ramalari Reproduksion texnika jumlasiga kiradi. Fotosuratlarni ochiltirish, fotografiya formalarining nusxalariga kimyoviy ishlov berish qurilmalari, ofset bosma krliplarini tayyorlash potok liniyalari, namuna nusxalarini olish dastgoxlari, bosma mashinalar va boshqa ham Reproduksion texnika hisoblanadi. Reproduksion texnikaning elektron vositalari ham yaxshi rivojlangan; Mas, koʻp rangli tasvirlarni hosil qilishda qoʻllanadigan elektron rang ajratkichlar, elektrgravyura apparatlari (elektrongravyura avtomatlari). Bular bosma krliplar tayyorlash jarayonini ancha soddalashtirish va tozalashtirishga imkon beradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
FURYE (Fourier) Jan Batist Jozef (1768.21.3, Oser 1830.16.5, Parij) — fransuz matematigi, Parij Fanlar akademiyasi aʼzosi (1817). Oserdagi harbiy maktabni tugatgan, oʻsha maktabda, keyin Politexnika maktabida oʻqituvchi boʻlib ishlagan (1796—98). Dastlabki ilmiy ishlari algebraga doyr. Asosiy ilmiy ishlari matematik fizikaga oid. Uning qattiq jismlarda issiqlikning tarqalishi nazariyasi toʻgʻrisidagi ilmiy ishi matematik fizikaning rivojlanishi tarixida alohida oʻrin tutgan. "Issiklikning analitik nazariyasi" asarida u issiklik oʻtkazuvchanlikning differensial tenglamasini chiqargan va uni yechish usulini tavsiya etgan. F.ning oʻzgaruvchilarni ajratish usuli keyinchalik S. D. Puasson, M. V. Ostrogradskiy va boshqa olimlar ishlarida rivojlantirildi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Toʻraxo Asadullayev** (1941.14.4, Kasbi tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1994). Qarshi pedagogika institutini tugatgan (1966). 1972-75 yillarda Kasbi tumanidagi 13-maktabda yetakchi, 1975-yildan 20-maktabda, 1995-yildan 2-maktabda oʻzbek tili va adabiyoti oʻqituvchisi. Asadullayev oʻzining pedagogik faoliyati davomida butun diqqat-eʼtiborini oʻquvchilarga puxta bilim berish, ularning dunyoqarashini shakllantirish, ol-gan bilimlari asosida mustaqil fikrlashga qaratdi. Asadullayev maktabda namunali oʻzbek tili va adabiyoti kabinetini tashkil etgan. „Oʻqituvchi ijodkorligi dars samaradorliga" mavzuidagi metodik qoʻllanmasi chop etilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muhammad ibn Jaʼfar ibn Zakariyo ibn Xattob ibn Sharik an-Narshaxiy** (Abu Bakr) — tarixchi olim. U Buxoroning Narshax nomli qishlog‘ida milodiy 899-yil (hijriy 286-yil) tavallud topgan. Uning „Tarixi Buxoro" nomli asari bor. Bu asar qo‘lyozma nusxalari va tarixiy adabiyotlarda „Tarixi Narshaxiy", „Axbori Buxoro", „Tarixi Buxoro" nomlari bilan yuritiladi. Mazkur asar milodiy 943—944-yillar (hijriy 332-yil)da arab tilida yozilgan bo‘lib, bizgacha yetib kelmagan. Ammo uning quvalik Abu Nasr Ahmad ibn Muhammad ibn Nasr al-Quboviy tomonidan hijriy 523-yil (milodiy 1129-yil) fors tiliga qilingan tarjimasi yetib kelgan. Bu asar hijriy 332—343-yillar (milodiy 943—954-yillar)da taxtga o‘tirgan Somoniylar davlati hukmdori Amir Hamid Abu Muhammad Nuh ibn Nasr ibn Ahmad ibn Ismoil as-Samʼoniyga bag‘ishlangan. „Buxoro tarixi" kitobi birgina Buxoro tarixini emas, balki butun Markaziy Osiyo tarixini o‘rganish uchun qimmatli tarixiy asardir. 

Abu Bakr Narshaxiy milodiy 959-yil (hijriy 348-yil) vafot etga.

Manbalar
--------

1. ↑  Z. Munavvarov va boshqalar*. Ренессанс олимлари қомуси* (oʻzbekcha, inglizcha va arabcha), 2021-yil — 28-29 bet. ISBN 978-9943-7557-7-2.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Renessans olimlari qomusi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Ambon *xalqi (amboinlar* **,** oʻz nomi — *orang-ambon*) — Molukka orollaridagi (Ambon orollari va Seram orolining janubi-gʻarbiy qirgʻogʻida) Sharqiy Indoneziyadagi ambon-timor xalqlaridan biri. Ular, shuningdek Yava orolida, Yangi Gvineya orolidagi Irian-Jaya provinsiyasida yana Indoneziyaning boshqa qismlarida yashaydilar. Indoneziyadagi umumiy aholi (Seram orolining gʻarbiy qirgʻogʻidagi qarindosh tegishli aholini qoʻshganda) 600 000 kishi, taxminan. Niderlandiyada 40 ming kishi istiqomat qiladi (2002).

Tili
----

Shahar aholisining aksariyati qismi malay tilining lahjasida gaplashadilar, musulmonlar janubiy janubiy molukan guruhining ambon tili lahjalarida gaplashadi.

Dini
----

Diniy mavqega koʻra, ambonliklarning koʻpchiligi nasroniylar yana ozchiligi sunniy musulmonlardir .

 Ambonez

Tarixi
------

Ambonliklar 16—19-asrlarda Ambon bilan Gʻarbiy Seramda yashagan xituanlar nomi bilan mashhur boʻlgan indonezilik immigrantlar, yevropaliklar yana aralash kelib chiqishi xalqlarining qoʻshilishi natijasida shakllangan. Ambonlilarning 16-asrdan boshlab portugallarga, 17-asrdan boshlab Gollandiyalik mustamlakachilariga qarshiligi 19-asr boshlarigacha davom etdi. Ambonliklarning katta qismi Yevropacha madaniyatni qabul qildi. 1945-49-yillardagi Indoneziyaning Mustaqillik urushi paytida koʻplab ambonliklar, shu jumladan mustamlaka armiyasi aʼzolari Niderlandiya va Gʻarbiy Yangi Gvineyaga koʻchib ketishdi. Hozirgi Ambonlar — Indoneziyaning eng rivojlangan xalqlaridan biridir.

Kasb-hunari
-----------

Asosiy kasblari — ziravorlar ishlab chiqarish (chinnigullar, muskat yongʻogʻi), sago ishlab chiqarish, baliq ovlash, bogʻdorchilik, koʻpchiligi armiya va hukumatda xizmat qiladi. Anʼanaviy hunarmandchilik: kulolchilik, temirchilik, qurol-yarogʻ (pichoqlar bilan qalqonlar) yasash, yelkanli kemalar yasash (arumbay), inju-marvarid va toshbaqa qobigʻi oʻymakorligi, pandanus tolasini toʻqish, chinnigullar kurtaklaridan hunarmandchilik va kema maketlari yasash.

Hayot tarzi
-----------

Anʼanaviy qishloq jamoasi (negri) saqlangan, uni boshliq (raja) boshqaradi, hududiy qarindoshlik guruhlariga (soa) birlashgan patrilineallik urugʻlar (mata ruma) saqlangan. Ambon xalqi Indoneziyadagi eng yuqori maʼlumotli xalqlardan biri. Indoneziya ziyolilarining muhim qismini tashkil qiladi, ularning koʻpchiligi armiya va hukumatda xizmat qiladi.

Anʼanaviy turar-joylar — yer usti (ilgari uzunlikdagi) uylarining devorlari sago palma barglari boʻlaklaridan toʻqilgan, chodirlari palma yopiroqlari bilan yopilgan. Yevropacha namunadagi zamonaviy erkaklar kiyimini kiyadi, bayram kunlari ular kalta baju kiyib yurishadi. Ayollar pushti va koʻk *sarongs* va tizzagacha oq *baju kiyishadi*, keksa ayollar esa uzun koʻylaklar va uchli poyabzal kiyishadi. Asosiy taom — sago kraxmalli boʻtqa, baliq, sabzavotlar, Ambon orolida — guruch.

Musiqaviy folklor rivojlangan: Ambon kvadril raqslari, Indoneziya tarqalgan skripka va gavayi gitarasinig joʻrligidagi *laguambon* qoʻshiqlari .

Manbalar
--------

1. ↑  Bolshaya rossiyskaya ensiklopediya  Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-06-16).
2. ↑  Narodi Azii
3. ↑  Ensiklopediya narodov mira. Ambonsi
**Ambistomasimonlar** (Ambysto-maﬁ dae) — dumli amfibiyalar oilasi. 35 turi bor. Shimoliy Ameri-kada tarqalgan. Faqat 1 turi Tailand va Dirma togʻlarida uchraydi. A.ning boʻyi 30 sm cha, salamandraga oʻxshaydi. Suvga yaqin zax joylarda yashaydi, lekin tuxumini bahorda suvga qoʻyadi. A. tu-xumi urgʻochisining jinsiy yoʻllarida urugʻlanadi. Marmar A. esa tuxumini quruklikka qoʻyadi, urgʻochisi tuxumini itbaliq chiqquncha kulcha boʻlib oʻrab yotadi. Tuxumdan chiqqan itbaliqpar yomgʻir bilan suv havzasiga oqib boradi. Bir necha oydan keyin metamorfozga uchrab yosh A.ga aylanadi va quruqlikka chiqadi. A. umurtkasiz hayvonlar bilan oziqlanadi. Keng tarqalgan yoʻlbars A. (Ambystoma tigranum)ning uz. 28 sm ga yetadi. Yoʻlbars A. lichinkasi metamorfoz layokatini yoʻqotgan, itbaliqlik davrida balogʻatga yetadi va kupaya oladi. Uning bu neotenik itbaligʻi aksolotl (suv oʻyinchogʻi) dey-iladi. Boshqa A. ham neoteniya xususiya-tiga ega. A.ning 5 turi va kenja turlari Xalqaro Qizil kitobga kiritilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Dumli Suvda va quruqlikda yashovchilar |
| --- |
|  |
| Cryptobranchoidea | 
Yashirin jabralilar • Burchaktishlar |
|  |
| Salamandroidea | 
Ambistomasimonlar • Amfiumalar • Oʻpkasiz salamandralar • Ulkan Ambistomalar • Chinakam salmandrlar • Proteylar |
|  |
| Sirenoidea | 
Nastarin rangli |

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ambon-Timor xalqlari**-Sharqiy Indoneziya va Sharqiy Timordagi xalqlar guruhi.Ular sharqiy Kichik Sunda orollarida (Flores oroli,Solor va Alor arxipelaglari,Timor orolining katta qismi,Roti oroli) hamda Molukkaning janubiy va markaziy qismlarida yashaydilar. Ulardan asosiylari: alorlar, rotterlar, atonlar, ambonidlar, lamaxolotlar. Umumiy soni 2,32 million kishidan ortiq.

Til
---

Tillar avstroneziya oilasining Markaziy Avstroneziya guruhining janubiy Molukkan,Aruan va Timor bo'linmalariga tegishli.

Din
---

Asosan sunniy-musulmonlar va xristianlar (protestantlar va katoliklar).

Tarix
-----

Ambon-Timor xalqlarining shakllanishi miloddan avvalgi 5-4 ming yilliklargacha davom etgan avstroneziya ko'chmanchilari va avstroneziya bo'lmagan aborigenlar o'rtasidagi uzoq muddatli aloqalar natijasidir.13—14-asrlarda Sharqiy Indoneziyaning ayrim hududlari Yava hindu sivilizatsiyasi taʼsir doirasiga kirgan (Ambon,Uliss,Banda orollari).XV asrda bu yerda islom dini tarqaldi.16-asrdan Portugaliya va 17-asrlarda Gollandiya mustamlakasi davrida Ambon-Timor xalqlari Indoneziyaning koʻpgina siyosiy feodal tuzilmalari tarkibiga kirdi:Gova Makasar sultonligi (jumladan,Alor,Solor arxipelaglari,Sharqiy Flores va Timor), Ternat sultonligi (Ambon,Seram, Boru va boshqalar). b.), Tidor sultonligi (Seram orolining sharqiy qismi va boshqalar b.).

Kasb-hunar
----------

Ambon-Timor xalqlari madaniyati va kasbi jihatidan bir xil emas.Ambo-Timorning eng rivojlangan xalqlari (ambons,bandanalar) ziravorlar (chinnigullar,muskat yong'og'i),kopra,bog'dorchilik va baliqchilik ishlab chiqarish bilan shug'ullanadi. Timor va yaqin orollarda (Leti, Sezar va boshqalar). b.) chorvachilik (echki, ot, qoʻy) rivojlangan. Ayrim hududlarda chorva mollari, buyvollar, otlar, gʻozlar, tovuqlar, oʻrdaklar koʻp.

Hayot tarzi
-----------

Ambon-Timor xalqlarining zamonaviy aholi punktlari qirg'oqbo'yi,chiziqli yoki tarqoqdir.19-asr va 20-asr boshlarida yoʻq boʻlib ketgan anʼanaviy aholi punktlarining aksariyati (Negri-llamas) ichki qismda yoki borish qiyin boʻlgan qoya gʻorlarida joylashgan marjon ohaktosh yoki bambukdan yasalgan istehkomlar edi.Uylar Indoneziya uslubida,kvadrat,hoshiyali,qoziqli, ayvonlar bilan o'ralgan.

Barcha Ambono-Timor xalqlari uchun umumiy bo'lgan kiyimning eng qadimgi elementi to'qilgan matodan qilingan *chidakodir*.Endi ular umumiy Indoneziya uslubidagi kiyimlar bilan almashtiriladi (saronlar,erkaklar uchun ko'ylaklar,ayollar uchun bluzkalar va boshqalar). b.) va asosan Yevropa kiyimlari.

Sago kraxmal ularning oshxonasining asosiy taomidir. Piyoz,tuzlangan sabzavotlar,sirka,ziravorlar va baliq bilan pishiriladi,cholo-cholo sousi bilan ziravorlanadi.Sago kek va non tayyorlash uchun ishlatiladi. Xo'jalik turiga qarab, makkajo'xori ham turli mintaqalarda, keklardan bo'tqagacha ishlatiladi. b. qiladi. Shahar aholisi G'arbiy Indoneziya oshxonasiga (achchiq pishirilgan guruch) o'tmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  Словари и энциклопеди на Академике
2. ↑  Расселение и состав амбоно-тиморских народов
3. ↑  Энциклопедия народов мира. Амбоно-тиморские народы
**Ambrose Mandvulo Dlamini** (tugʻ. 5-mart, 1968 - 2020) – siyosatchi, biznes boshligʻi va oʻninchi Esvatini bosh vaziri. Uning tayinlanishidan oldin u Svazi MTN bosh direktori lavozimida ishlagan.

Hayoti
------

Dlamini Mbekelweni eNhlanhleni keladi. Uning buyuk bobosi, Shahzoda Malunge, Shoh Subhuza II uchun amakisi edi. U Esvatini keyin Universitetini tamomlagan va Hampton universitetida bir MBA olingan. Turli banklarda (shu jumladan standart bankda) ishlagan, boshqaruv lavozimlariga erishgan. U Nedbank (2003-2010) va telekommunikatsiya kompaniyasi Mtn Swaziland (2010-2018), Janubiy Afrika MTN guruhi qismi bosh direktori boʻldi.

Esvatini bosh vaziri
--------------------

27-oktabt 2018-yilda Qirol Mswati III Lobamba shahridagi Qirollik oʻlkasida boʻlib oʻtgan yigʻilishda Dlamini 2018-yilgi saylovlardan soʻng oʻtgan oyda vafot etgan Barnabas Sibusiso Dlamini oʻrnini egallab, mamlakatning keyingi bosh vaziri boʻlishini eʼlon qildi. Dlamini siyosatda hech qanday tajribaga ega emas.

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  *(unspecified title)*
3. ↑  *(unspecified title)*
4. ↑  „The king of the eSwatini appoints a Prime minister, a novice in politics". *Kozpost.com*. 27-oktabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-oktabr 2018-yil.

Wayback Machine saytida arxivlandi (2018-10-27).
5. ↑  „Mandvulo Dlamini appointed eSwatini Prime Minister". *Sabcnews.com*. Qaraldi: 28-oktabr 2018-yil.
6. ↑  „AMBROSE DLAMINI IS PRIME MINISTER". *New.observer.org.sz*. Qaraldi: 28-oktabr 2018-yil.
**Bakteritsid qogʻoz** (bakteriyalar va lot. caedere — oʻldirmoq) — kumush nitrat va kumush xlorid eritmasi shimdirilgan gʻovak qogʻoz; tarkibida 1 – 2 mg kumush tuzi bor. Mikroblarni oʻldirish xususiyatiga ega. Katgaligi 10-14 sm. Yarachaqalarni davolashda, kuyishning yengilroq shaklida dezinfeksiyalovchi vosita sifatida ishlatiladi. Badan chaqalanganda yoki ozgina jarohatlanganda Bakteritsid qogʻoz ni suvga sal hoʻllab, jarohatga yopiladi, ustidan paxta qoʻyib, bint bilan bogʻlanadi. Jarohat qonayotgan boʻlsa, Bakteritsid qogʻoz hoʻllanmasdan qoʻyila beradi. Bakteritsid qogʻoz chinni yoki toʻqjigarrang shisha bankalarda saqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Bakteritsid qogʻoz" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Boku Oq shahar** Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti Ilhom Aliyevning "Ozarbayjonda obodonlashtirish tizimini takomillashtirish boʻyicha kompleks chora-tadbirlar rejasini tasdiqlash toʻgʻrisida"gi farmonini bajarish doirasida amalga oshirilgan yirik shaharsozlik loyihalaridan biridir. 2006-2010 yillarda Ozarbayjon Respublikasidagi ekologik vaziyat", Boku shahri ijroiya hokimiyatining 2007-yil 11-iyundagi qaroriga muvofiq.

Loyiha sarmoyalarni jalb qilish maqsadida poytaxt markazining 1650 gektar maydonni egallagan sharqiy qismini  Qora shahar ) qayta tiklash va rivojlantirishni nazarda tutadi. Boku Oq shahar bosh rejasida 10 ta universal shahar tipidagi tumanlar tashkil etilishi ko‘zda tutilgan. Boku oq shahar loyihasi ustida ish olib borishda ozarbayjonlik mutaxassislar bilan bir qatorda muhandislik dizayniga ixtisoslashgan Britaniyaning "Atkins" kompaniyasi, shuningdek, "Foster and Partners "va "F+A Architects" arxitektura firmalari ishtirok etmoqda.

Baku White City-ning asosiy tamoyili loyihaning ijtimoiy, iqtisodiy va ekologik yaxlitligidir.

### Poydevor qo'yish

2011-yil 24-dekabrda poydevor qo‘yish marosimi bo‘lib o‘tdi. Unda Prezident Ilhom Aliyev va uning rafiqasi Mehribon Aliyeva  .

2016-yil 24-dekabr kuni "Boku Oq shahar" loyihasi asos solinganiga 5 yil to‘ldi. Boku oq shaharchasining birinchi choragi - Fransuzcha uslubdagi kam qavatli turar-joy binolaridan iborat Yashil orol  foydalanishga topshirildi.

Galereya
--------

* Prezident Ilhom Aliyev Boku Oq shahariga poydevor qo'yish marosimidaPrezident Ilhom Aliyev Boku Oq shahariga poydevor qo'yish marosimida
* Baku White City ofis binosiBaku White City ofis binosi
* Zeleniy Ostrov kvartalidagi turar-joy binolariZeleniy Ostrov kvartalidagi turar-joy binolari

Havolalar
---------

* Rasmiy veb-sayt
* Oq shahar xaritada

manbalar
--------

1. ↑  „Baku White City - Факты и цифры".  www.bakuwhitecity.com. 4-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-fevral 2020-yil.
2. ↑  „Baku White City - Ильхам Алиев принял участие в церемонии закладки фундамента «Баку Белого города»".  www.bakuwhitecity.com. 29-dekabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-noyabr 2017-yil.
3. ↑  „Baku White City - Президент Ильхам Алиев ознакомился с ходом строительства в Baku White City".  www.bakuwhitecity.com. 19-iyun 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-noyabr 2017-yil.
**Ko‘li-cho‘r bitiktoshi** — Mongoliyaning Ixe-Xushotu degan joyidan topilgan obida. Ko‘li-cho‘r sharafiga qayta tiklangan bo‘lib, matni ko‘k turk xatidadir. Ko‘li-cho‘r Ikkinchi turk xoqonligi davrida yashab o‘tgan mashhur kishilardan. Uning oti mazkur yodgorlikdan tashqari Xo‘yto — Tamir va Bilga xoqon bitiklarida ham tilga olinadi. Yodgorlikdagi yozuv toshning uch tomoniga bitilgan bo‘lib, g‘arbga qaragan yuzida 12 qator, sharqqa qaragan yuzida 13 qator, janubga qaragan yuzida 4 qator, jami 29 qatordan iborat. Toshdagi bitikka ancha shikast yetgan, shuning uchun matnni boshdan oxir to‘liq tiklashning imkoni yo‘q. Bitiktoshning tiklangan sanasi aniq emas. Shunday bo‘lsa-da bitikda Ko‘li-cho‘rning To‘nyuquq davrida yashab, saksonga kirib, dunyodan o‘tgani qayd etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  S.E.Malov*. Mo`g`iliston va Qirg`izistondagi qadimgi turkiy yozuv yodgorliklari*, 1959.
2. ↑  Qosimjon Sodiqov*. Eski o`zbek yozma adabiy tili*. Toshkent: Kademnashr — 31 - 32 bet.
**Bal raqsi** — ommaviy koʻngil ochishga moʻljallangan raqs kechalari (bal)da ikki yoki undan ortiq juftliklar ijro etadigan raqs. Bal raqsi 14-asrda Italiyada yuzaga kelgan. Bal raqsi ning nazariy qonun-qoidalari shu yerda shakllangan, keyinchalik Fransiyada keng tarqalgan. 14— 16-asrlarda Italiya va ayniqsa Fransiyada branl, volta Bal raqsi lari mashhur boʻldi. 17-asrdan butun Yevropa boʻylab keng tarqaldi. Har bir mamlakatda oʻziga xos yoʻsinda shakllandi va turli koʻrinishlarda boyib bordi. Xalq orasida burre, gavot, allemanda, menuet chakonna, jiga, sarabanda turlari ommalashdi. 18-asr ga kelib paspye, myuzet, rigodon, kontrdans, ekossez, lendler kabi erkin raqslar keng yoyildi. 19-asrda tampet, mazurka, polonez, matredur, kadril, lensye, landler, galop, kankan, polka, turli koʻrinishdagi valslar va boshqa ritmik tarzda rivojlandi. 19-asr oʻrtalaridan vals eng mashhur Bal raqsi ga aylandi. 20-asrdan Amerika va Yevropa Bal raqsi (boston, fokstrot, tango, charlston va boshqalar) urf boʻldi. Oʻzbekistonda Bal raqsi Rossiya taʼsirida 19-asr oxirlaridan ijro etila boshlagan. Hozirgi kunda Bal raqsi madaniyat saroylari (mas, Aviasozlar madaniyat saroyi), havaskorlik toʻgaraklari va boshqa joylarda, shuningdek professional raqqos(a)lar tomonidan ijro etilib kelinmoqda.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Corradino** **qamoqxonasi** (Maltacha: *Faċilità Korrettiva taʼ Kordin)*, **Corradino** axloq tuzatish muassasasi deb ham atalgan — Maltaning Paola shahrida joylashgan qamoqxona. Bu Maltaning eng katta va asosiy axloq tuzatish muassasasi. Erkaklar, ayollar va bolalar uchun turli boʻlimlari mavjud. Qamoqxona nomi XIII-asrda Malta arxipelagida hukmronlik qilgan Sitsiliya qiroli Svabiyalik Konradin nomi bilan atalgan Korradino tepaligidan olingan.

Tarixi
------

 Londondagi Pentonvil qamoqxonasi, 1842-yilda **Corradino** qamoqxonasi xuddi shunday usulda qurilgan. 
Corradino qamoqxonasi Britaniya mustamlakachilari tomonidan 1842-yildan boshlab Londondagi Pentonvil qamoqxonasi namunasi boʻyicha V. Lemb Arrowsmit rejasi asosida qurilgan. 4 binodan iborat boʻlib 200 ta mahbus sigʻgan.

1942-yil 28-noyabrda irredentist Karmelo Borg Pisani davlatga xiyonat qilgani va oliy hazratlari hukumatiga qarshi fitna uyushtirgani uchun qamoqxonada osib qatl etilgan. Bu, shuningdek, Maltada amalga oshirilgan 18 qatlning oxirgisi edi.

Sharoiti va mahbuslar
---------------------

1995-yilda qamoqxona ichidagi yashash sharoitlarini yaxshilash uchun „*Mid-Dlam gad-Dawl*" („Zulmatdan yorugʻlik") mahbuslar uyushmasi tashkil etilgan. 1999-yilda balogʻatga yetmaganlar binosi 36 kameradan iborat edi. 2005-yildan beri qamoqxonada 2010-yilda umrbod qamoq jazosiga hukm qilingan yagona Maltalik qotil Silvio Mangion joylashgan edi. 2006-yil 28-yanvarda qamoqxonaga Gozoning yangi episkopi Mario Grex tashrif buyurdi. 2011-yilda mavjud 444 oʻrinda 593 nafar mahbus bor edi va ular quyidagicha taqsimlandi: allaqachon sudlangan 384 mahbus (jumladan 24 nafari ayol), 209 nafar mahkum sud jarayonini kutyotganlar (shundan 15 nafari ayol) va 34 nafar voyaga yetmagan o‘g‘il bolalar (16-22 yosh atrofi).

2011-yilda balogʻatga yetmagan mahbuslar ulushi (6,1%) Yevropa Ittifoqiga aʼzo mamlakatlarda eng yuqori koʻrsatkichni tashkil etdi. 2014-yilda qamoqxonada 205 kishi ishlagan, ulardan 8 nafari Malta politsiyachisi boʻlgan. 2013-yilda qamaqxonada 576 mahbus bor edi.

Manbalar
--------

1. ↑  (English) Correctional Services in Malta
2. ↑  (English) CPT Malta Report
3. ↑  (English) Malta Has highest EU percentage of juvenile prisoners
4. ↑  (English) Corradino Correctional Facility[*sayt ishlamaydi*]

Havolalar
---------

* (English) Mid-Dlam ghad-Daw „Dall’oscurità alla luce", associazione di detenuti
* (English) Corradino Correctional Facility[*sayt ishlamaydi*] sul sito del ministero degli affari interni
* (English) Correctional Services in Malta sul sito del governo maltese
* (English) Exclusive visit to Maltaʼs Prison, immagini del carcere
* (English) Corradino Correctional Facilities — 22.02.2010 Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-11-27). vista aerea del carcere
**Buyruq gap** — gap turi. Kommunikativ vazifasiga kura buyurish, iltimos, maslahat maʼnolari ifodasini anglatadi (mas, "hammasini aytib ber", "menga uzatib yuboring", "siz oʻgʻlim, otangizning aytganini qiling"). B. g.lar harakatni bajarishbajarmaslik haqida buyurish, undash, istak kabi maʼnolar ifodalovchi mayl (buyruqistak mayli)ga ham ega ("ayt", "aytsin", "aytgin", "ayting"). B. g. kesimi vazifasida koʻp holatda buyruq feʼli keladi yoki maxsus buyruq intonatsiyasiga ega boʻladi (mas, "Sen suv sep, sen supur", "Koʻcha harakati qoidalariga rioya qiling!"). B.g.lar murojaat etilishiga koʻra obʼyektga yoki subʼyekt (soʻzlovchi)ning oʻziga qaratilgan boʻlishi mumkin (mas, "har bir oʻtgan, ketganni kuzatib tur", 2shaxs, birlik. "Zokir oʻzigaoʻzi shunday dedi: buni hech kimdan yordam olmay oʻzing uddala!"). Baʼzan, B.g.lar umuman muloqotda ishtirok etmagan shaxsga ham qaratilgan boʻladi ("Bolalar futbol, qizlar tennis oʻynasin!").

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qalandar** — 1) tarki dunyo qilgan, goʻshanishinlikka berilgan odam, sufiy; tasavvuf yoʻliga kirib, darbadarlik va xayrehson bilan kun kechiruvchi kishi. "Q" istilohi sufiylarning asarlarida zikru samoʼ orqali Allohga ruhan yaqinlashib, fakru fanoga va haqiqatga eryshish maqsadida oʻz jismini va qalbini poklashga intilgan darvishlarga nisbatan qoʻllanilgan. Q muayyan jamoa (suluk)ga birlashib, uning taʼlimotini targʻib etgan, oʻz murshidi (shayx, eshon yoki pir)ning koʻrsatmalarini bajarishi shart hisoblangan. 2) Xiva xonligida saroy xizmatchilari. Xon tantana bilan safarga chiqqan vaqtlarida, serhasham janda kiygan Q.lar marosimning oldida piyoda borishgan. Xon qalandarxona yonidan oʻtib qolsa, Qlar pirining madhini eshitmoq uchun albatta toʻxtashgan. Xonni maqtagan, safarga chiqishda unga tantanali tus bergan. Saroyda 10—22 Q. boʻlgan.

Oʻrta Osiyoda Q.larning faoliyati bilan bogʻliq qalandarxona va xonaqohlar mavjud boʻlgan. Q.lar Sharqdagi musulmon davlatlarida, jumladan, Pokiston, Hindiston, Indoneziya, Eron va Afrikaning ayrim mamlakatlarida hozir ham bor. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Birlashgan Qirollik - konstitutsiyaviy monarxiya ostidagi parlament demokratiyasi doirasida boshqariladigan, devolyutsiyaga ega unitar davlat bo'lib, unda monarx, hozirda Birlashgan Qirollik qiroli Charlz III davlat boshlig'i, Birlashgan Qirollik Bosh vaziri. Qirollik, Rishi Sunak, hukumat boshlig'i. Ijro etuvchi hokimiyatni monarx nomidan va uning roziligi bilan Britaniya hukumati hamda Shotlandiya, Uels va Shimoliy Irlandiyaning vakolatli hukumatlari amalga oshiradi. Qonun chiqaruvchi hokimiyat Buyuk Britaniya parlamentining ikki palatasi, Jamoatlar palatasi va Lordlar palatasida, shuningdek, Shotlandiya, Shimoliy Irlandiya va Uels parlamentlarida. Britaniya siyosiy tizimi ikki partiyali tizimdir. .. 

1. ↑  „two-party system | Features, Advantages, & Problems" (en). *Encyclopedia Britannica*. Qaraldi: 19-noyabr 2020-yil.
2. ↑  „General Election results through time, 1945–2001". *BBC News*. Qaraldi: 19-may 2006-yil.
3. ↑  „UK election results - what does it all mean? As it happened". *Telegraph.co.uk*. Qaraldi: 8-oktabr 2016-yil.
**Qalampirmunchoq** — mirtadoshlar oilasiga mansub oʻsimliklar turkumi. Doim yashil efir moyli daraxt (balandligi 35 m gacha) yoki buta. Tropik va subtropiklarda. ayniqsa, Sharqiy Osiyo va Janubiy Amerika hamda Afrika va Avstraliyada 700 (1000) ga yaqin turi maʼlum. Tanasining pastki qismi shoxshabbasiz, barglari butun (uz. 20 sm), gullari toʻpgulga yigʻilgan. Togʻ va vodiylardagi mussonli oʻrmonlarda, Avstraliyada evkalipt oʻrmonlaridaoʻsadi. 30 ga yaqin turi (Tanzaniya, Hindiston, Shri Lanka, Indoneziya, Braziliya va boshqalar koʻplab tropik mamlakatlarda) ekiladi. Q.ning keng tarqalgan turi xushboʻy Q.ning vatani Molukka orollari. Boʻyi 10–12 m, barglari qayishsimon, qaramaqarshi joylashgan, gullari mayda, toʻpgulga yigʻilgan, tojbarglari oq yoki pushti. Mevasi rezavorsimon, bir urugʻli, rangi qizil. Tanasida xushboʻy moddali bezchalari bor. Quritilgan gʻunchasidan efir moyi olinadi va shoda taqinchoq tayyorlanadi, ziravor sifatida ishlatiladi. Guli va gul murtagidan olinadigan Q. moyi (17—20% moy va 20% oshlovchi modda) parfyumeriya sanoatida, tibbiyotda, likyor va vanilin ishlab chiqarishda qoʻllaniladi. Ayrim turlari yogʻochi qurilishda va duradgorlikda ishlatiladi. Jahon boʻyicha 80% Q. mahsulotlari Zanzibar o.ida yetishtiriladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qalandariy** — Shashmaqomda Dugoh maqomining Moʻgʻulcha shoʻʼbasi shoxobchalaridan; Moʻgʻulchai Dugoh Talqinchasining maʼlum varianti, chapandoz doira usulida ijro etiladi. Uning tarkibida daromad, miyonxat, Muxayyari Chorgoh namudi va tushirim qismlari mavjud. Ufar doira usulidagi qisqa varianti Fargʻona vodiysida xotin-qizlar tomonidan sevib kuylanadi. Q.ning turli variantlari bor: "Q1", "Q.2" va boshqalar Ularning kuy-ohanglaridan bastakor va kompozitorlar ijodida keng foydalanilgan. Muqimiyning "Soyayi", Koriyning "Ajab bir nozanin" soʻzlari bilan boshlanadigan gʻazallari Q. yoʻllarida aytiladi. T.Jalilov "Tohir va Zuhra" musiqali drama va operasida Q chapandozidan ariya sifatida foydalangan. Yu.Rajabiy "Q1" avjiga Zebo pari avjini kiritib, ashula mazmunini yanada teranlashishiga erishgan. Q. yoʻllari cholgʻu kuylar sifatida ham mashhur.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qalay oksidlari** — Qalay monooksid, 5pO — qora kristallar; zichligi 6,446 g/sm\*, tetragonal panjarali. 90 GPa bosim ostida rombsimon modifikatsiyaga oʻtadi. Amfoter, asosli xossalari kuchliroq. Kislotalarda erib 8p2’ tuzlarini hosil qiladi; kislotali eritmalarda — qaytaruvchi, 8p4+gacha, 400° dan yuqori trada 8gYu2gacha oksidlanadi; kislorodsiz muhitda 180° dan yuqori trada 8p02va 8p ga aylanadi. 8p02, 5p(ON2) qalay oksalat va boshqalar 5p2+tuzlarini vakuumda, azot va boshqalar inert gazlar atmosferasida parchalash, shuningdek, 5p ni oksidlash yoʻli bilan olinadi. 8p2+tuzlarini olishda, katalizator sifatida, shisha sanoatida qora pigment tayyorlashda, metallurgiyada qaytaruvchi oʻrnida ishlatiladi.

Qalay dioksid, ZpO, — tetragonal panjarali rangsiz kristallar. Suyuqlanish temperaturasi 1630°, zichligi 7,01 g/sm3. Suvda erimaydi; kislotalar, tuzlar, ishqorlarning suvdagi eritmalari taʼsiriga chidamli. Tabiatda 5p02— kassiterit minerali (qalaytosh). Keramika sanoatida shaffof, elektr oʻtkazuvchi va issiq qaytaruvchi material, shisha, issiqbardosh emallar va sirlar ishlab chiqarishda oq pigment, gidroliz va oʻrin almashinish reaksiyalarida katalizator sifatida ishlatiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yaroslavl Najotkori** — XIII asr oʻrtalariga xos qadimgi rus ikonasi.

Ikona kelib chiqishi Yaroslavl Uspenskiy soboriga borib taqaladi. U 1219-yilda muqaddaslashtirilgan. Ikona knyazlar Vasiliy va Konstantin Vsevolodovichlar jasadlarining qurigan qoldiqlari bilan birga sarkofakka joylashtirilgan va ularning ibodat tasviri sifatida hurmatga sazovor boʻlgan. Ikona 1919-yilda Markaziy davlat restavratsiya ustaxonalarining Yaroslavl boʻlimida F.A. Modorov va G.O. Chirikovlar tomonidan ochilgan.

Tavsifi
-------

Ikona muqaddas ashyolar solinadigan sandiqli va pavolokali joʻka taxtasiga chizilgan va chekkalarga yangi levkas qoʻyilgan. Taxtacha burchaklarida va oʻrtasida chuqurchalar mavjud boʻlib, ularda ikonani bezatgan qimmatbaho toshlar boʻlgan.

Ikona oʻrtacha holatda saqlangan. Uning yuzasi kraquelure boʻlib, ayrim joylaridagi boʻyoqlar levkasgacha eskirgan. Yuzning boʻyalishi kuchli taʼsirga uchragan, ammo asl qirmizi izlari saqlanib qolgan. Bosh atrofidagi yorugʻlik gardishi — nimb ustida qoplamaga urilgan mix izlari bor. Xushxabar matni saqlanib qolmagan.

Ikonada Pantokrator ikonografiyasida Iso Masihning yarim boʻy balandlikdagi tasviri aks etgan. I.E. Grabaryaga koʻra, ikona „*Novgorod shovqin-surinli ishchanlik muhitidan hech narsaga ega emas, goʻyoki ayyorona, orzumonand va kamtarona, lekin juda nozik, shakli ajoyib shaklda chizilgan*". Akademik V. N. Lazarev piktogrammadagi Najotkorning yuzi rus millatiga xos xususiyatlarga ega ekanligini, shu bois "*baʼzi bir alohida yaqinlik ifodasi* "bilan oʻziga jalb qilishini qayd etadi.

Manbalar
--------

1. 1 2  Lazarev V. N. Russkaya ikonopis ot istokov do nachala XVI veka. — M.: Iskusstvo, 2000. — Str. 43-44
2. 1 2  Jivopis domongolskoy Rusi: Katalog vistavki. — M.: Советский художник, 1974. — Str. 111—112
3. ↑  Lazarev V. N. Russkaya ikonopis ot istokov do nachala XVI veka. — M.: Iskusstvo, 2000. — Str. 168
4. ↑  Grabar Igor. O drevnerusskom iskusstve. M.1966. S. 162
**Yasama tish**, tish protezi — turli sabablar tufayli tushib ketgan yoki olib tashlangan tabiiy tishlar oʻrnini toʻldirish hamda tish nuqsonlarini yoʻqotish maqsadida ishlatiladigan maxsus ortopedik moslama. Bolalar tishi notoʻgʻri joylashganda va jagʻ tishlar jipslashuvi buzilganda maxsus moslama qoʻllaniladi (ortodontik davo), bu esa ular yuzidagi nuqsonlarning oldini olish va davolash imkonini beradi.

YA.t. har bir kishining oʻziga, uning organizmiga zarar qilmaydigan materiallar: plastmassa, chinni va metall qotishmalar (oltin, kumush, platina, maxsus poʻlat va h.k.)dan yasaladi.

YA.t. ni oʻz vaqtida qoʻyish kerak, chunki bir nechta tish oʻrni boʻshab qolsa, ovqat toʻliq chaynalmaydi, bu esa meʼda va ichak faoliyatining buzilishiga sabab boʻladi.

YA.t. qoʻyishqoʻymaslikni stomatolog vrach belgilaydi. Yasama tishlar doimiy va olinadigan qilib qoʻyiladi.

Doimiy Yasama tishlarning qoplama (koronka), koʻpriksimon, shtift (mix) li va qistirma (vkladka) xillari bor.

Qistirma Yasama tishlar plastmassa va chinnidan yasaladi: ular, asosan, oldingi tish koronkasi chetnaganda yoki koʻp qismi yemirilib ketganda shaklini tiklash uchun qoʻllaniladi (qarang Tish chirishi). Qoplamalar zanglamaydigan poʻlat, oltin, plastmassa va chinnidan yoki ularni aralashtirib qilinadi. Oldingi tish koronkasi yemirilganda, tish ildizini toʻla davolab, shtiftli tish bilan tiklash mumkin; uni tish ildiziga oʻrnatib qoʻyiladi. Koʻpriksimon Yasama tish 1—2 ta tish boʻlmaganda qoʻyiladi. Ular tayanch tishlar oraligʻiga qoplanadi — bu koronkalar plastmassa yoki chinnidan yasaladi, yo hammasini metalldan qilish mumkin. Koʻpriksimon Yasama tish shikastlanmagan yoki toʻliq davolangan tishlargagina oʻrnatiladi. Olinadigan (plastinkali) Yasama tish milkka yoki qattiq tanglayga mahkamlab qoʻyiladigan va sunʼiy tishlar oʻrnatilgan plastinka (asos)dan iborat. Koʻp tishlar yoʻq va sogʻlom tayanch tishlar boʻlmaganda olinadigan Yasama tish tavsiya etiladi. U toʻliqmas va toʻliq (hamma tishlar oʻrnini toʻldiradigan) boʻladi. Koʻp tishlar yoʻq va tayanch tishlar sogʻlom boʻlsa, yoysimon (byugel) Yasama tish qulay, bunda asos plastinka oʻrnida metall yoydan foydalaniladi. Hamma tish boʻlmaganda toʻliq Yasama tish qoʻllaniladi: uning plastinkasi shilliq qavatga tiralib, soʻlak bilan hoʻllanib yopishib turganligi sababli protez ogʻizda yaxshi oʻrnashadi.

YA.t. qoʻyishdan oldin, albatta, ogʻiz boʻshligʻini sogʻlomlashtirish (chirigan tishlarni davolash, juda yemirilgan tishlar va tish toshlarini olib tashlash), tayanch tishlar ildizi atrofidagi toʻqimalar holatini tekshirish shart. Yasama tish qoʻydirishga muhtoj boʻlgan kishiga mos protez tuzilishini stomatolog vrach aniqlaydi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |