**Salem** (talaffuzi: *Salem*) — Massachusets shtatining Esseks okrugidagi tarixiy qirgʻoq shahri boʻlib, Buyuk Bostonning shimoliy qirgʻogʻida joylashgan.

Geografiyasi
------------

Salem shahri 42°31′1″N 70°53′55″W﻿ / ﻿42.51694°N 70.89861°W﻿ / 42.51694; -70.89861GO (42,516845, −70,898503) koordinatalarda joylashgan. Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 18.1 kvadrat mil (47 km2) ni tashkil qiladi, shundan 8.1 kvadrat mil (21 km2) quruqlik va 9.9 kvadrat mil (26 km2) yoki 55,09% suvdan iborat.

Demografiyasi
-------------

| Aholi o‘sish tarixi |
| --- |
| Yil | Aholi |  | %± |
| **1900** | 35 956 |  | — |
| **1910** | 43 697 |  | 215% |
| **1920** | 42 529 |  | −27% |
| **1930** | 43 353 |  | 19% |
| **1940** | 41 213 |  | −49% |
| **1950** | 41 880 |  | 16% |
| **1960** | 39 211 |  | −64% |
| **1970** | 40 556 |  | 34% |
| **1980** | 38 220 |  | −58% |
| **1990** | 38 091 |  | −03% |
| **2000** | 40 407 |  | 61% |
| **2010** | 41 340 |  | 23% |
| **2020** | 44 480 |  | 76% |

Mustamlaka davrida va undan keyin Salem Qoʻshma Shtatlardagi eng yirik munitsipalitetlardan biri edi. 1820-yilgi aholini roʻyxatga olishda Salem aholi soni boʻyicha mamlakatning eng yaxshi oʻnta shaharlari qatoriga kirdi va XX asrgacha eng yaxshi 100 talikdan tushmadi.

2010-yilgi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 41 340 kishi, 19 130 xonadon va 9 708 oila istiqomat qilgan. Aholi zichligi — har kvadrat milga 4986 nafar kishi (1926,1/km²). Shaharning irqiy tarkibi 81,5 % oq tanli, 4,9 % afro-amerikalik, 0,2 % tubjoy amerikaliklar, 2,6 % osiyoliklar, 0,1 % Tinch okeani orollari, 6,7 % boshqa irqlardan va 2,5 % ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 15,6 % ni tashkil qiladi. Ispan boʻlmagan oq tanlilar 2010-yilda aholining 75,9 % ni tashkil etgan.

Shaharda 17 492 ta uy xoʻjaliklari boʻlib, ulardan 24,2 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari, 38.8 foizi er-xotinlar, 13.3 foizida eri boʻlmagan ayollar, 44,5 foizi oilasizlardir. Barcha uy xoʻjaliklarining 34,9 foizi jismoniy shaxslardan, 11,5 foizida esa 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor.

Shahar aholisi yosh taqsimotiga koʻra, 20,2 % 18 yoshgacha, 10,4 % 18 yoshdan 24 yoshgacha, 33,4 % 25 yoshdan 44 yoshgacha, 21,9 % 45 yoshdan 64 yoshgacha va 14,1 % 65 yosh yoki yoshi kattaroqdir. Aholining oʻrtacha yosh 36 yoshni tashkil qiladi. Har 100 ayolga 86,5 erkak toʻgʻri keladi. 18 va undan katta yoshdagi har 100 ayolga 83,5 erkak toʻgʻri keladi.

Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 44 033 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 55 635 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 38 563 dollarni, ayollarniki esa 31 374 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 23 857 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 6,3 foizi va aholining 9,7 foizi qashshoqlik chegarasidan past edi, shu jumladan 12,2 foizi 18 yoshgacha boʻlganlar va 7,9 foizi 65 va undan katta yoshdagilar qashshoq hisoblanadi.

Salemning diqqatga sazovor joylari
==================================

* Salemning tarixiy rasmlari
* Salem deposi, 1910-yilSalem deposi, 1910-yil
* Peabodi uyiPeabodi uyi
* Salem bandargohi, 1907-yilSalem bandargohi, 1907-yil
* 1910-yilda Lafayette koʻchasi1910-yilda Lafayette koʻchasi
* Naumkeag MillsNaumkeag Mills
* Rojer Williams uyiRojer Williams uyi
* 1791-yilda Salemda tayyorlangan gilam1791-yilda Salemda tayyorlangan gilam
* Pickering uyiPickering uyi
* Essex koʻchasiEssex koʻchasi
* Shaharning asosiy koʻchasiShaharning asosiy koʻchasi
* Etty Gables uyiEtty Gables uyi
* Gallows Hill bogʻiGallows Hill bogʻi
* Pikmen uyiPikmen uyi
* High Streetdagi Gedney uyi (1665).High Streetdagi Gedney uyi (1665).
* Salem Common bandshell, 2005-yildaSalem Common bandshell, 2005-yilda
* Hamilton HollHamilton Holl
* Peirce-Nichols uyiPeirce-Nichols uyi
* Phillips HousePhillips House
* John Word uyiJohn Word uyi
* Pionerlar qishlogʻiPionerlar qishlogʻi

Manbalar
--------

1. ↑  „US Gazetteer files: 2010, 2000, and 1990".  United States Census Bureau (12-fevral 2011-yil). Qaraldi: 23-aprel 2011-yil.
2. ↑  *Population of the 100 Largest Cities and Other Urban Places in the United States: 1790 to 1990*, U.S. Census Bureau, 1998
3. ↑  „U.S. Census website".  United States Census Bureau. Qaraldi: 31-yanvar 2008-yil.
4. 1 2  „Salem (city) QuickFacts from the US Census Bureau". *census.gov*. 12-yanvar 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi.
5. ↑  „Massachusetts – Race and Hispanic Origin for Selected Cities and Other Places: Earliest Census to 1990".  U.S. Census Bureau. 12-avgust 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-aprel 2012-yil.