recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Halim** — bugʻdoy va mol goʻshtidan tayyorlanadigan qadimiy taom, oʻzbek pazandaligida tansiq taomlardan biri. Uzoq qaynatib pishiriladi. Buxoro va Samarqand viloyatlarida "halisa" deb ham nomlanadi. H. tayyorlash uchun qayroqi bugʻdoy bir oz namlanib, yogʻoch keli (oʻgʻir)da tuyilib, sovuq suvda yuviladi, soʻng 5 — 6 soat davomida iliq suvda ivitiladi.

Oʻsimlik yogʻi qizdirilgan qozonda loʻnda-loʻnda toʻgʻralgan qoʻy yoki mol goʻshti qizarguncha qovuriladi, soʻng tayyorlab qoʻyilgan bugʻdoy solinib, darhol suv quyiladi va 2—3 (dosh-qozonlarda 9—10) soat davomida mildiratib qaynatiladi. Taom toʻxtovsiz kovlab turilishi lozim. Agar bugʻdoy pishmay turib suvi bugʻlanib ketsa, oz-ozdan qaynoq suv quyib turiladi.

H.ning bugʻdoyi ezilib, goʻshti esa hil-hil pishib, bugʻdoyga tolasimon boʻlib aralashib ketgach tuzi rostlanadi va olovi pasaytirilib, 2—3 soat davomida "dam beriladi". Tayyor taom lagan, taqsimchalarda dasturxonga tortiladi (ayrim joylarda suzilgan taomga dolchin yoki shakar sepiladi). H. koʻproq Navroʻz bayrami-da, maʼraka-marosimlarda, hayit, ulugʻ yoshni nishonlash va boshqa da tayyorlanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ratsionalizatorlik** — texnika vositalari, i.ch. texnologiyasi, mashina detallari, tayyor mahsulot va boshqalarni takomillashtirishga doir yangi texnik yechimlar hamda takliflarni ishlab chiqish bilan shugʻullanish. R.ning ixtirochilikdan farqi (qarang Ixtiro) shundaki, u muayyan ishlab chiqarish, korxona bilan, bironbir texnologiya, mashina va qurilmaga yangilik kiritish bilan bogʻliq boʻladi, R. aniq bir mashina, texnologik jarayon, detal va boshqalarni takomillashtirishga, ish unumdorligini oshirishga, ishlab chiqariladigan mahsulot sifatini yaxshilashga qaratiladi. Masalan, paxta terish mashinasining asosiy paxta terish organi — shpindelini takomillashtirishga doir taklif R. taklifi hisoblanadi. R. taklifi berish shartlari, uni muhofaza qilish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashi tomonidan 1994-yil qabul qilingan qonunda belgilab qoʻyilgan. R. uchun guvohnoma berish ishlari Oʻzbekiston Respublikasi patent idorasi tomonidan amalga oshiriladi

Yana qarang
-----------

* Ixtirochilik huquqi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
|  |
| --- |
| **Ikariy** |
| **Jinsi** | erkak |
| **Bolalari** | Erigona |

 Dionis va Ikariy. Vulchi dan qora -figurali amfora, Miloddan avvalgi 540-520 yillar, Britaniya muzeyi
**Ikariy** (qadimgi yunoncha: *Ἰκάριος*) qadimgi yunon mifologiyasida - vino tayyorlashni oʻrgangan birinchi shaxs.

Ikariy Pandion davrida Attikada yashagan. Bir kuni u Dionisni qabul qilishiga toʻgʻri keldi va u qudratli xudoga mehmondoʻstlik qildi. Minnatdorchilik uchun Dionis Ikariyga tok va sharob xaltasini berdi. Vinochilikni yoyish istagida boʻlgan Ikariy Attika boʻylab kezib, choʻponlarni Dionis tomonidan berilgan sharob bilan mehmon qildi.

Yangi ichimlikdan mast boʻlganlar oʻzlarini zaharlangan deb oʻylab, Ikariyni oʻldirishdi. Hamtovoqlar uni ketmon, yoki turli qurollar bilan oʻldirishdi. Ikariy qotillari Kea oroliga qochib ketishdi. Ikariyning qizi Erigona oʻzining sodiq iti Meri bilan birga Ikariyning qabrini qidirib topdi va uni tepasidagi daraxtga oʻzini osdi. Afinaliklar Ikariyni oʻldirganlari uchun vabo bilan jazolangan. Ularning qizlari aqldan ozishdi va Erigonga oʻxshab oʻzlarini osib qoʻyishdi. Falokatni tugatish uchun afinaliklar Erigona yodgorlik bayramini oʻtkazdilar va Ikariy sharafiga dala mevalaridan qurbonlik uyushtirdi.

Uning oʻzi Bootes yulduz turkumi yoki Arcturus bilan, Erigona — Virgo yulduz turkumi va Meru — Sirius yoki Procyon bilan aniqlangan. Ikariya sharafiga Attikaning demolaridan biri Ikariya deb nomlandi. ).

Manbalar
--------

1. ↑   Икарий (из Аттики) // Мифы народов мира : Энцикл. в 2 т. / гл. ред. С. А. Токарев. — 2-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1987. — Т. 1 : А—К. — С. 504.
2. ↑  *Лукиан Самосатский*. Razgovori bogov 18, 2
3. ↑  *Нонн Панополитанский*. Деяния Диониса XLVII 124
4. ↑  *Гай Юлий Гигин*. Astronomiya II 4, 3
5. ↑  *Гай Юлий Гигин*. Astronomiya II 4, 2, soglasno Eratosfenu
6. ↑  *Гай Юлий Гигин*. Mifi 130
**Isfarak** — jaydari oʻrik navi. I.ning qizil I. oq I. bodom I. chiroyli I. va b. xillari bor. Daraxti kuchli oʻsadi, shox-shabbasi serbarg .

Mevasi oʻrtacha 25—30 g , dumaloq, sar-gʻish. Poʻsti yupqa, sertuk, eti tigʻiz, tarkibida 14—16% qand bor, danagidan oson ajraladi. Danagi uchli. Mart oyida gullaydi. Oʻzidan, shuningdek, Subxoni, Arzami, Hurmo navlari bilan yaxshi changlanadi. Koʻchati oʻtqazilgach, 3—4-yilda hrsilga kiradi, mevasi iyulning 2-yarmida pishadi, mevalari bir vaqtda yetilmaydi, pishishi (15—20 kunga choʻziladi). 30—40 yoshida tupidan 300—400 kg hosil olinadi. Mevasi, asosan, quritiladi, kompot, murabbo pishiriladi. Fargʻona, Andijon, Toshkent viloyatlarining togʻ oldi hududlarida ekiladi. == Manbalar ==

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
2008 yil 14 *aprelda*
***Efter badet*** (shvedcha, „After the Bath") — ohaktoshdan yasalgan va Stokgolmning Västertorp tumanida joylashgan jamoat haykali. U haykaltarosh Pye Engström tomonidan ishlab chiqilgan boʻlib, u 1971-yil va 1976-yillar orasida besh yil davomida ishlagan. 1976-yildan beri u *Västertorpshallen* tashqarisida joylashgan boʻlib, munitsipalitetga qarashli jamoat haykali hisoblanadi. U skameyka sifatida qurilgan boʻlib, unda tashrif buyuruvchilar Engström tomonidan tasvirlangan yetti xil siyosiy arbobning quchogʻida oʻtirishlari mumkin. Chapdan oʻngga, ular Elise Ottesen-Jensen, Paulo Freire, Sara Lidman, Mao Zedong, Angela Devis, Georg Borgström va Pablo Nerudalar hisoblanadi.

Haykal soʻnggi yillarda koʻplab bahs-munozaralarga sabab boʻlgan. 2006-yilda Liberal Xalq partiyasidan mahalliy siyosatchi Martina Lind Stagolom munitsipaliteti Assambleyasiga haykalni ommaviy namoyishdan olib tashlashni taklif qilgan va „shaharda eng dahshatli ommaviy qotillardan birini nishonlamaslik kerak" deb taʼkidlagan. Shuningdek, u Stagolomda Sovet Ittifoqi va Xitoy qurbonlariga bagʻishlangan yodgorliklar yaratishni soʻragan.

2010-yilda Madlen Sjöstedt — taniqli munitsipal siyosatchi, Liberal xalq partiyasiga mansub sahxs. Yana *Efter badetiga* eʼtibor qaratgan va uni olib tashlashni talab qilmagan boʻlsa-da, u mas’ul organlardan keyingi oʻrinlarda oʻrnatishni talab qilgan. Omma oldidagi chiqishida, „Mao va kommunizm tomonidan sodir etilgan insoniyatga qarshi jinoyatlar" haqida maʼlumot beragan. Shvetsiya Sotsial-demokratik partiyasi muxolifat siyosatchisi Rojer Mogert haykal „muammo emas" deb izohlagan. Haykaltarosh Pye Engström tasvirlangan shaxslarning tanlovini „1970-yillar edi" deb tushuntirdi va keyinchalik haykalda tasvirlangan har bir kishi haqida maʼlumot bergan boʻlsa, shahar maʼmuriyatining izohlariga koʻra manbalar yetalicha emasligi tufayli maʼlumotlarda anglashilmovchiliklar yuzaga kelgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Tiberg, Joar*. „Förfallet i förorten" (Swedish). *Aftonbladet* (29-iyul 2014-yil). Qaraldi: 10-noyabr 2014-yil.
2. ↑  „Trettioårig staty av Mao vållar strid" (Swedish). *Sveriges Radio* (5-avgust 2006-yil). Qaraldi: 10-noyabr 2014-yil. „'inte ska hylla en av världshistoriens värsta massmördare'".
3. ↑  „Mao-staty upprör folkpartist" (Swedish). *Mitt i Söderort B* (8-avgust 2006-yil). Qaraldi: 10-noyabr 2014-yil.
4. ↑  *Leffler, Tove*. Maoskulptur upprör kulturborgarrådet (Swedish). *Dagens Nyheter* (10-avgust 2010-yil), s. 6.
5. ↑  *Leino, Per*. „Pye tar det med ro" (Swedish). *Hela Gotland* (13-avgust 2014-yil). Qaraldi: 10-noyabr 2014-yil.
**Isfaxon viloyati gaz kompaniyasi-** Isfahon viloyatida joylashgan gaz taqsimlovchi kompaniya boʻlib,u Eron milliy gaz kompaniyasining shoʻba korxonasi sifatida faoliyat yuritadi hamda 1360-yilda tashkil etilgan.

Kompaniya dastlab 1 million 800 ming obuna va filiallari bilan 5 million 200 ming aholini gaz bilan taʼminlab kelmoqda.

Kompaniya direktorining so'zlariga ko'ra,Isfaxon viloyatida gaz iste'molining 35 foizi sanoat sektoriga,35 foizi elektr stansiyalari sektoriga,20 foizi maishiy sektorga,5 foizga yaqini CNG sektoriga, qolgan qismi esa gaz ishlab chiqarishga to'g'ri keladi. Tijorat sektori Isfaxon viloyati suyultirilgan gaz yoki LNG yoki LPG ishlab chiqarish, tarqatish va iste'mol qilish bo'yicha kunlik iste'moli 450 dan 500 tonnagacha bo'lgan birinchi o'rinda turadi.

Manbalar
--------

1. «شرکت گاز استان اصفهان».  «مصرف بیش از ۷ میلیارد متر مکعب گاز در نیروگاه‌های استان در سال 98».
2. خبرگزاری برنا. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۰-۲۴.  «ساخت هر کیلومتر مترو ۷۰۰ میلیارد تومان هزینه دارد». ایمنا. ۲۰۱۹-۱۲-۰۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۰-۲۴.  909 (۲۰۲۰
3. -۱۰-۲۴). «آلودگی هوا تا پایان هفته جاری در اصفهان ادامه دارد». ایرنا. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۰-۲۴.
4. «هنوز سرد نشده اصفهان در مصرف گاز رکورد زد». ایسنا. ۲۰۲۰-۱
**Halimboy Boboyev** (1942.10,8, hozirgi Tojikiston Respublikasi, Shahriston tumani) — huquqshunos olim. Oʻzbekiston Respublikasi fan arbobi (1999), yuridik fanlari doktori (1993), professor (1994). ToshDU yuridik fakultetini tugatgan (1970), fakultetda oʻqituvchi, katta oʻqituvchi, dotsent, dekan muovini, kafedra mudiri (1973—91). Toshkent davlat yuridik instituti prorektori (1991 — 92), davlat va huquq nazariyasi kafedrasi mudiri (1992—95), rektori (1995-yildan). Ilmiy ishlari Oʻzbekiston siyosiy va huquqiy qarashlarning tarixi, davlatchilikning rivojlanishiga bagishlangan. B. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi, Fuqarolik kodeksi va boshqa huquqiy hujjatlarni tayyorlashda ishtirok etdi. "Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi" Bosh tahrir hayʼati aʼzosi (1997-yildan). Birinchi chaqiriq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi deputata (1994—99). Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi aʼzosi (1999-yildan).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

* Amir Temur va temuriylar saltanati, T. 1996; Oʻzbek milliy davlatchiligi tarixi, T. 1999.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Halima Alimovna Alimova** — (1940-yil, 21-aprel, Namangan, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — taniqli oʻzbekistonlik olima. Texnika fanlari doktori (1994), professor (1991).

Tarjimayi holi
--------------

Halima Alimova 1940-yil 21-aprelda Namangan viloyati Uchqoʻrgʻon tumanida tavallud topgan. Oliy maʼlumotli. Texnika fanlari doktori (1994), professor (1991). U 1961-yil Toshkent to’qimachilik institutini tugatgan. Halima Alimova dastlabki mehnat faoliyatini Margʻilon ipak kombinatida boshlagan. U 1970—1990-yillar Oʻzbekiston SSR yengil sanoat vaziri oʻrinbosari, Davlat plan qoʻmitasi raisining birinchi oʻrinbosari, Oʻzbekiston SSR oliy soveti deputati, Sobiq ittifoq xalq deputati, Oʻzbekiston kasaba uyushmalari raisi, xotin-qizlar qoʻmitasi raisi, 1990—2005-yillar Toshkent toʻqimachilik va yengil sanoat instituti rektori, 2005-yildan buyon „Ipak texnologiyasi" kafedrasi professori. Halima Alimova hozirgi kunda jamoat ishlarida faol ishtirok etib kelmoqda.

Ilmiy faoliyati
---------------

Halima Alimova ipakning chiqindisiz texnologiyasini, toʻqimachilik texnika-texnologiyasini yaratish boʻyicha oʻz ilmiy maktabini yaratdi. U oʻz sohasi boʻyicha 400 dan ortiq ilmiy maqola, 2 ta darslik, 52 ta patent, 12 ta monografiya muallifi. Halima Alimova 7 nafar texnika fanlari doktori, 9 nafar texnika fanlari nomzodini tayyorlagan. U Xitoyning Sichuan yengil va qog’oz sanoati universiteti hamda Ivanovo to’qimachilik akademiyasining faxriy professori, „Xalqaro to’qimachilik Akademiyasi" ning akademigi, „Nufuzli tinchlik elchisi" faxriy unvoniga ega.

Mukofotlari
-----------

Halima Alimovaning ilmiy faoliyati va davlat oldidagi xizmatlari munosib baholanib, 1966-yil II darajali Fidokorona mehnati uchun medali, 1976-yil Hurmat belgisi ordeni, 1991—2001-yil Mustaqillik ko’krak nishoni, 2017-yil Doʻstlik ordeni, 2018-yil Mehnat faxriysi I darajali koʻkrak nishoni bilan mukofotlangan.

Manbalar
========

1. ↑  Alimova Halima
2. ↑  Jovliyev I, Yaxshiboyeva U, Arzikulova D, Hasanova L*. Oʼzbekiston ayollari*. Toshkent: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi, 2019 — 224 bet. ISBN 978-9943-07-694-5.
**Halab qalampiri** turk, Yaqin Sharq va O'rta yer dengizi oshxonalarida ziravor sifatida keng qo'llaniladi. Uning dukkaklari bordo rangga qadar pishib, keyin yarim quritilgan, urug'siz va maydalangan shaklda bo'ladi. Qalampir bo'laklari Turkiyada *pul biber* ( *pul* = bo'lak, *biber* = qalampir), Armanistonda esa *Halabiy bibar* nomi bilan tanilgan. Turkiyada *pul biber* tuz va qora qalampirdan keyin eng ko'p ishlatiladigan uchinchi ziravor hisoblanadi. Arab tilida qalampir Suriya shimolidagi Ipak yo'li bo'ylab uzoq vaqt yashaydigan Halab shahri sharafiga nomlangan va Suriya va Turkiyada etishtiriladi.

Garchi keng tarqalgan ziravor bo'lsa-da, uni Yevropa va Qo'shma Shtatlarda arman, suriyalik va turk immigrant jamoalaridan tashqarida qo'llash 20-asrga qadar kamdan-kam hollarda bo'lgan,manbalarda ta'kidlanishicha,( *Los-Anjeles* jurnali) bilan 1994 yilga ko'ra AQSh keng qamrovli aholisi ushbu ziravordan foydalana boshlaydi.Bu haqida Paula Wolfert tomonidan *"Sharqiy O'rta er dengizi taomlari"* nashriyoti xabar beradi.

Xususiyatlari
-------------

Halab qalampirining o'rtacha issiqlik darajasi Skovil shkalasi bo'yicha 10 000 ni tashkil qiladi,bir oz mevaga o'xshash va yumshoq, ziraga ham o'xshab ketadi. Uning ta'mi ancho chiliga o'xshab ketadi, farqi yog'li va ozgina sho'r bo'lganligida. Sho'rligini sababib ko'pincha quritish jarayonida tuz ko'p ishlatiladi. U juda yumshoq, issiqligi sekin, mevali, mayizga o'xshash ta'mga ega. Bundan tashqari, u "eng yaxshi quritilgan pomidorning shirinligi, yumaloqligi va xushbo'yligi, ammo uning orqasida sezilarli zarba" ta'mi bilan tavsiflangan. Ba'zi taniqli oshpazlar Halab qalampirini "mevali va yorqin fazilatlari" uchun afzal ko'rishadi.

Foydalanadi
-----------

Ko'pincha ezilgan bo'laklar shaklida ishlatilib, ular odatdagi maydalangan qizil qalampirga qaraganda bir oz yumshoqroq va yog'liroq, sho'r va mayizga o'xshash ta'mga ega. Ezilgan qizil qalampirga qaraganda, parchalarda ichki go'sht yoki urug'lar yo'q, bu yumshoqlikka yordam beradi. Ezilgan Halab qalampiri ezilgan qizil qalampir yoki qizil qalampir o'rnida keng foydalaniladi.

Ziravorlar mezeni o'z ichiga olgan idishlarning umumiy tarkibiy qismi hisoblanadi.

Yana qarang
-----------

* Urfa biber
* Capsicum navlari ro'yxati
**Ekstrazonal oʻsimliklar** (lot — oʻta va yun. — mintaqa) — oʻzi hosil qilgan oʻsimlik mintaqasidan, yaʼni oʻzining asosiy arealidan tashqarida joylashgan tabiiy oʻsimliklar. E.oʻ. oʻzi uchun ekologik jihatdan eng qulay boʻlgan hududlarda alohida orollar holida uchraydi. E.oʻ.ga choʻl zonasida alohida orollar hosil qiladigan eman oʻrmonlari, jan. tayga mintaqasidagi keng bargli oʻrmonlar, choʻl mintaqasidagi oʻtloqlar kiradi. Baʼzan E.oʻ. areali qisqarib borayotgan mintaqaviy relekt hisoblanadi (mas, tundra mintaqasidagi oʻrmon orollari).

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Dogmatizm**, aqidaparastlik — tanqidiy nuqtai nazardan tekshirmay, aniq sharoitni hisobga olmay koʻr-koʻrona fikr yuritish usuli. Falsafada Dogmatizm biror tezisni falsafiy tizimga asos qilib olib, uning haqiqatligini isbot qilish shart emas deb fikr yuritishda namoyon boʻladi. Qadimgi davrda falsafada hamma narsani shubha ostiga oluvchi skeptiklarga qarama-qarshi oʻlaroq ijobiy fikr va taʼlimotni ilgari suruvchilarni dogmatiklar deb atashgan. Immanuil Kant tajriba va kuzatuv bilan hisoblashmay, inson aql-zakovati bunga haqlimi-yoʻqmi deb oʻylamay metafizik fikrlovchilarni dogmatiklar deb hisoblagan. Dogmatizm diniy taʼlimotda qat'iy, hech bir eʼtirozga yoʻl qoʻymaydigan aqidalarga rioya qilishda, fan sohasida esa, tayin tarixiy sharoitlarni hisobga olmay oʻzgarmas qonun va qoidalarni tan olishda namoyon boʻladi. Dogmatizmga asoslangan tafakkur usuli ilmiy bilishga zid, nazariya bilan amaliyotning bir-biridan ajralib qolishi natijasidir. D. hukm surgan joyda turgʻunlik, jaholat, karaxtlik, qotib qolish, mutaassiblik paydo boʻladi. Yaqin oʻtmishdagi shoʻrolar tuzumi davrida fan, falsafa, iqtisodiyot, adabiyot va sanʼat sohalarida dogmatik fikrlash usuli hukmronlik qildi. Iqtisodiy, siyosiy tashkilotlar va ular ishidagi buzilishlar ilmda sotsializmning asosiy mohiyatini tashkil etuvchi tomonlar sifatida koʻrsatilar va mutlaqlashtirilar edi. Bu xulosalar esa ijtimoiy fanlarga bahslashib boʻlmaydigan dogma sifatida kiritilib, nazariy fikrlarning ijodiy taraqqiyotiga toʻsiq boʻlib qolgan edi. Shunday sharoitda kimki yangi ilmiy muammoni koʻtarib chiqsa, ijodiy fikr yuritishga urinsa, u sotsializm dushmani deb eʼlon qilinar edi. Natijada ijtimoiy fan vakillari orasida sotsialistik jamiyatni tanqidiy tahlil qilish mumkin emas, degan fikr keng yoyilgan edi. SSSR parchalangandan soʻng ilm-fan va b. nazariy hamda amaliy faoliyatda ijodiy fikr yuritish imkoniyati vujudga keldi.

Yana qarang
-----------

* Dogma

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Arastu va Aflotun | *Falsafaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Dogʻiston togʻ qoʻy zoti** - mayin junli, goʻsht-jun beradigan qoʻy zoti. Dogʻistonda dagʻal mahalliy gunib qoʻylarini Vyurtemberg (Germaniya) mayin junli qoʻchqorlari bilan chatishtirib yetishtirilgan (1933—50) va olingan 2-boʻgʻin duragaylarini tanlash va saralash, togʻ yaylovlariga moslashish qobiliyatini oʻrgangan holda yaratilgan. Togʻ-yaylov iqlimiga yaxshi moslashgan. Pushtdorligi 130—135%. Qoʻchqorlarining tirik vazni 80—85 (ayrimlari 130) kg gacha, sovliqlariniki 50—45 (baʼzida 95) kg. Qoʻchqorlaridan 5,5— 6,0 (10 kg) gacha, sovliklaridan 3,3— 3,5 (6,5 kg) gacha jun qirqib olinadi. Toza jun chiqishi 55—58%. Juni oq, tolasining uz. 8—11 sm. Sof jun (tola) chiqimi 55—56%. D. t. q. z. dagʻal junli qoʻylar sifatini yaxshilashda foydalaniladi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Lola (maʼnolari).

**Lola** — luchchak shaftoli navi. Samarqand mevachilik seleksiya styasida mahalliy sariq Nektarin navini Arp-Byuti va Sariq Oylor navlari gul changlari aralashmasi bilan changlab chiqarilgan (A. S. Cherevatenko). Daraxti oʻrtacha usadi, balandligi 4—4,5 m, sovuqqa chidamli. Daraxti oʻtqazilganidan keyin 2—3-yili hosilga kiradi. 5—6-yili 1 tupi 75–90 kg meva beradi. Shoxshabbasi keng piramida shaklida. Barglari nashtarsimon, toʻq yashil. Guli yirik. Mevasi silliq, tuksiz, oʻrtacha 60—70 g, dumaloq, usti toʻq qizil, iyul oxirida pishadi. Eti sariq, sersuv, sal nordon, danagidan yaxshi ajraladi. Tarkibida 12—14% kand, 0,75% kislota bor. Mevasi, asosan, yangiligida yeyiladi, konserva va qoqi qilinadi. Ekilgan danagidan chiqqan koʻchatlarning 60% dan koʻprogʻida nav xususiyatlari saqlanib qoladi (payvandlashga ehtiyoj qolmaydi). Oʻzbekistonning barcha viloyatlarida, Tojikistonda rayonlashtirilgan, Moldova va Bolgariyada ham oʻstiriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Lola Ridj** (**Rouz Emili Ridj** ; 1873-yil 12-dekabr, Dublin, Irlandiya – 1941-yil 19-may, Bruklin, Nyu-York da tuḡilgan) —irlandiyada dunyoga kelgan yangi zellandiya-amerikalik anarxist va modernist yozuvchi va kuchli avangad, feministlik va marxist nashrlarining muharriri bơlgan. U koʻplab jurnallarda nashr etilgan va beshta sheʼriy kitobida toʻplangan uzun sheʼrlari va sheʼriy ketma-ketliklari bilan mashhurdir.

Ilk modernizm davrining boshqa siyosiy shoirlari bilan bir qatorda, Ridj 20-asr oxiridan buyon qayta tanqidiy eʼtiborga sazovor boʻldi va sheʼrlarida shahar yerlarini haqida yozish qobiliyati va tanlovi uchun zamonaviy shoirlar tomonidan maqtovga sazovor boʻldi. 2007-yilda uning she’rlari saralangan, 2016-yilda esa *"Seni kuydiradigan har narsa: Radikal shoir Lola Ridjning portreti"* (Terese Svoboda tomonidan) tarmiayi holi chop etiladi.

1. ↑  Donna Allego, "Biography: Lola Ridge" Wayback Machine saytida arxivlandi (2008-12-19). Modern American Poetry, University of Illinois at Urbana-Champaign, accessed 29 March 2014
2. ↑  Robert Pinsky, "Street Poet/ How the often-overlooked Lola Ridge became one of America's first great urban Modernists", *Slate,* 22 March 2011
**O‘zbekiston Respublikasi xalq rassomi** — faxriy unvonini taʼsis etish toʻgʻrisidagi qonun 2000-yil 26-maydagi 82-II-son Qonun qaroriga asosan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan imzolandi.

Tavsifi
-------

Ko‘krak nishoni 0,25 mikron qalinlikda tilla qoplangan 925 probali kumushdan tayyorlanib, diametri 34 millimetrli doira shaklida bo‘ladi. Nishonning qalinligi 2,2 millimetr.

Nishonning hoshiyalangan tekis yuz tomonida molbert fonida taxta (palitra) mo‘yqalamlari bilan, pastki o‘ng chekkasida dafna novdasi tasvirlangan. Nishonning chap tomonida ramzning yuqorirog‘ida „XaIq rassomi" degan yozuv gorizontal holatda joy olgan.

Nishonning orqa tomonida O‘zbekiston Respublikasining Davlat gerbi tasvirlangan.

Tasvirlar va yozuv qabariq.

Ko‘krak nishoni ichki qismiga O‘zbekiston Respublikasining Davlat bayrog‘i ranglaridagi shoyi lenta sirilgan qadag‘ichga halqa va ilmoqcha yordamida ulanadi.

Faxriy unvon bilan taqdirlash tartibi
-------------------------------------

„O‘zbekiston Respublikasi xalq rassomi" faxriy unvoni atoqli tasviriy sanʼat arboblariga rang tasvir, grafika, haykaltaroshlik, amaliy-dekorativ, teatr va kino sanʼatini rivojlantirishdagi alohida xizmatlari uchun beriladi.

Faxriy unvon bilan taqdirlangalar
---------------------------------

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti farmoniga asos 1997-yil 26-avgustida O‘zbekiston Respublikasi xalq rassomi faxriy unvoni bilan taqdirlandi. 2019-yil 7- noyabr kuni O‘zbekiston xalq rassomi, O‘zBA aʼzosi, Kamoliddin Bexzod nomidagi MRDI professori Akmal Ikromjonov To‘rayevich O‘zbekiston Respublikasi xalq rassomi faxriy unvoni bilan taqdirlandi. 2021-yil 24-avgust O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligining o‘ttiz yilligi munosabati bilan O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoniga koʻra Baltabayev Tayir Ilyasovich — O‘zbekiston Badiiy ijodkorlar uyushmasi aʼzosi, miniatyurachi rassomi „O‘zbekiston Respublikasi xalq rassomi" faxriy unvoni bilan taqdirlandi.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Fayzullayev Ortiq | — | Kamoliddin Behzod nomidagi Toshkent davlat milliy rassomchilik va dizayn instituti o‘qituvchisi |
| Akmal Ikromjonov To‘rayevich | — | Kamoliddin Bexzod nomidagi MRDI professori |
| Baltabayev Tayir Ilyasovich | — | O‘zbekiston Badiiy ijodkorlar uyushmasi aʼzosi, miniatyurachi rassom |

Manbalar
--------

1. ↑  „O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASINING FAXRIY UNVONLARINI TA’SIS ETISH TO‘G‘RISIDA".
2. ↑  [ „O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI PREZIDENTINING
FARMONI"].
3. ↑  „O‘zbekiston xalq rassomi Akmal Ikromjonov".
4. ↑  „O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni".
**Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan geolog faxriy unvoni** — taʼsis etish toʻgʻrisidagi qonun 2020-yil 30-noyabrda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan imzolandi. Qonun 2020-yil 1-dekabridan kuchga kirdi.

Tavsifi
-------

Koʻkrak nishoni diametri 30 millimetrli doira shaklida boʻladi va 925 probali kumushdan tayyorlanadi. Nishonning qalinligi 2,2 millimetr.

Nishonning yuz tomoni markazida, koʻtarilayotgan quyosh nurlari fonida, yurtimizning noyob tabiati va boy resurslarini aks ettiruvchi vodiy, daryo va togʻ choʻqqilari hamda uning yuqori qismida ikkita kesishgan geologik bolgʻa va kompas aks ettirilgan.

Nishonning aylanasi boʻylab pastki oʻng qismida dafna novdasi va yuqori qismida „Xizmat koʻrsatgan geolog" yozuvi joylashgan.

Nishonning orqa tomonida Oʻzbekiston Respublikasining Davlat gerbi tasvirlangan.

Tasvirlar va yozuv qabariq.

Nishonning yuz va orqa tomonlari chekkalari qabariq hoshiya bilan oʻralgan.

Koʻkrak nishoni ichki qismiga Oʻzbekiston Respublikasining Davlat bayrogʻi ranglaridagi shoyi lenta sirilgan qadagʻichga halqa va ilmoqcha yordamida ulanadi.

Qadagʻichning boʻyi 16 millimetr, eni 25 millimetr.

Qadagʻichning orqa tomoniga nishonni kiyimga taqib qoʻyish uchun toʻgʻnogʻich koʻrinishidagi moslama oʻrnatilgan.

Faxriy unvon bilan taqdirlash tartibi
-------------------------------------

„Oʻzbekiston Respublikasidа xizmаt koʻrsаtgan geolog" fаxriy unvoni yer osti boyliklаri geologiyаsi va qidiruvi sohаsini rivojlаntirish, geologiya-qidiruvgа oid ishlаb chiqаrishni kengаytirish, mineral-xomаshyo bazаsini yarаtish va mustahkаmlash, foydаli qazilmа konlаrini ochish va sanoаt yoʻsinidа oʻzlashtirishgа topshirish, geologiyа-qidiruv ishlаrini amаlga oshirishdа va foydаli qazilmаlarni qazib olishdа ekologik jihatdаn tozа ilgʻor va innovаtsion texnologiyаlarni ishlаb chiqish hаmda joriy etish, sohа uchun chuqur bilimga egа kadrlar tаyyorlash borаsidagi kаtta xizmatlаri uchun geologiyа, geofizikа, gidrogeologiya, topogrаfiya-geodeziya tarmogʻining yuqori malаkali geologlаri va muhаndis-texnik xodimlаriga hamda ilmiy-tаdqiqot va tаʼlim muassasаlarining tajribаli mutaxаssislariga berilаdi.

„Xizmat koʻrsatgan" faxriy unvoni berilgаn kasb ustаlariga har oyda ish haqiga yoki pensiyаga 1,6 BHM („xizmat koʻrsatgan artist"lаrga — 1,8 BHM) miqdoridа ustama toʻlanаdi

Manbalar
--------

1. ↑  „Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan geolog unvoni ta’sis etiladi".
2. ↑  „Qonun 1.12.2020-yildan kuchga kirdi".
3. ↑  „Faxriy unvon bilan taqdirlash tartibi".
Fransiya xaritasi. 
**Fransiyada 20 000 dan ortiq aholisi boʻlgan shaharchalarining roʻyxati,** 2019-yil yanvar holatiga koʻra 20 000 dan ortiq aholisi boʻlgan Fransiyadagi shaharlarning roʻyxati (metropoliya hududi va xorijdagi departamentlar va mintaqalar). 2019-yil yanvar holatiga koʻra, aholi soni 20 mingdan ortiq boʻlgan 473 ta, 30 mingdan ortiq aholiga ega 280 ta, 50 mingdan ortiq aholiga ega boʻlgan 129 ta va 100 mingdan ortiq aholiga ega 42 ta kommuna mavjud. Barcha raqamlar munitsipalitet aholisini aks ettiradi (fransuzcha *populyatsiya municipale*), yaʼni kommunada odatdagi yashash joyiga ega boʻlgan odamlar, alohida hisoblangan aholi bundan mustasno. Mos keladigan shahar birligining aholisi odatda uning markaziy kommunasiga qaraganda bir necha baravar koʻp. 2006 va 2013 yillardagi aholi soni ham koʻrsatib oʻtilgan.

Roʻyxat
-------

 Parij
 Marsel
 Lion
 Tuluza
 Nice
 Nant
 Monpelye
 Strasburg
 Bordo
 Lill
 Renn
 Reyms
 Gavr
 Sent-Etyen
 Toulon
 Grenoble
 Dijon
 Anje
 Villeurbanne
Saint-Denis, Réunion
 Le Mans
 Nimes
 Eks-an-Provans
 Brest
 Klermon-Ferran
Fayl:LimogesStationTower.jpg Limoges
Tours
 Amiens
 Metz
 Perpignan
Besançon
Boulogne-Billancourt
Orléans
 Rouen
 Mulhouse
Caen
Saint-Denis, Seine-Saint-Denis
Nancy
Saint-Paul
Argenteuil
Montreuil
 Rubaix
Dunkirk
Tourcoing
 Avignon
 Nanter
 Poitiers
 Fort-de-Frans
 Versal
 Vitri-syur-Seyn
 Asnières-sur-Seine
 Pau
 Rueil-Malmaison
 La Rochelle
Antibes
 Calais
Cannes
Béziers
 Kolmar
 Sen-Nazer
Bourges

Fransiyaga qarashli boshqa shaharlar
------------------------------------

Fransiyaga qarashli ammo Fransiya hududida joylashmagan shaharlar.

Nouméa
 Mamoudzou
 Sent-Martin
* Sen-Pier-et-Mikelon: 2019-yilgi aholini roʻyxatga olish
* Sen-Bartelemi: 2019-yilgi aholini roʻyxatga olish
* Sent-Martin: 2019-yilgi aholini roʻyxatga olish
* Fransuz Polineziyasi: 2017-yilgi aholini roʻyxatga olish
* Uollis va Futuna: 2018-yilgi aholini roʻyxatga olish
* Yangi Kaledoniya: 2019-yilgi aholini roʻyxatga olish

| Kommuna | Hudud | Aholi 2017-2019 yillar | Daraja |
| --- | --- | --- | --- |
| Noumea | Yangi Kaledoniya | 94 285 | 1 |
| Dumbéa | Yangi Kaledoniya | 35 873 | 2 |
| Sent-Martin | Sent-Martin jamoasi | 35 334 | 3 |
| Faaa | Fransuz Polineziyasi | 29 506 | 4 |
| Punaauia | Fransuz Polineziyasi | 28,103 | 5 |
| Le Mont-Dore | Yangi Kaledoniya | 27 620 | 6 |
| Papeete | Fransuz Polineziyasi | 26 926 | 7 |
| Paita | Yangi Kaledoniya | 24 563 | 8 |

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Téléchargement du fichier d’ensemble des populations légales en 2019, INSEE
2. ↑  INSEE: Municipal populations, definition.
3. ↑  INSEE: Population counted apart, definition.
4. ↑  Populations légales 2006: Téléchargement du fichier d’ensemble, INSEE
5. ↑  Populations légales 2013: Téléchargement du fichier d’ensemble, INSEE
6. ↑  Répartition de la population en Polynésie française en 2017 Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-11-21). Institut de la statistique de la Polynésie française
7. ↑  INSEE: Les populations légales de Wallis et Futuna en 2018.
8. ↑  ISEE: Les chiffres détaillés des populations légales par commune de Nouvelle-Calédonie.
**Elsari** — tabiiy past boʻyli nok navi. R.R. Shreder nomidagi Bogʻdorchilik, uzumchilik va vinochilik ilmiy tekshirish institutida Lyubimitsa Klappa va kuzgi Qizil nashvati navlarini chatishtirib chiqarilgan (S.K. Sharipov). Daraxti balandligi 4–5 m, shoxshabbasi kengligi 3,5 m, yogʻochi pishiq. Daraxti tez hosilga kiradi, serhosil. Mevasi avgustning ikkinchi yarmida pishib yetiladi, vazni 250—300 g, shakli noksimon, bir oz notekis, poʻsti yupqa, silliq, rangi och sariq, quyoshga qaragan tomoni toʻq qizil. Eti sargʻishoq, sersuv, shirinnordon, ogʻizda eriydi, xushboʻy. Yangiligida yeyiladi. Saqlashga va tashishga chidamli.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ashxobod zilzilasi** – 1948-yil 6-oktabr mahalliy vaqt bilan kechasi soat I dan 12 min. oʻtganda boʻlgan kuchli zil-zila. Zilzila epitsentri Ashxobod shahridan janubi-gʻarbda, Qurugʻovdonda, 10– 15 km chuqurlikda joylashgan. Zilzila kuchi (M-7,0) epitsentrda 10 ballgacha yetdi. 1000 km² ga yaqin maydon 9 ball kuch bilan silkindi. Zilzilaning epitsentral zonasi (37,8° shahrik. va 58,6° shq.u.) Buzmayin – Ashxobod – Qurugʻovdon chizigʻi boʻylab Kopetdogʻ togʻlarining shimoliy etagida shimoli-gʻarbdan janubi-sharqqa yoʻnalgan. Zilzila natijasida Ashxobod va uning atrofidagi qishloqlar vayron boʻldi. Koʻp yerlarda yoriqlar, qum aralash butana suv fontanlari vujudga keldi, togʻlarda koʻchkilar sodir boʻldi, yer osti suvlarining miqdori oʻzgardi. Yerning ustki qatlami vertikal yoʻnalishda siljidi. Ashxoboddan gʻarbda yer 33 sm koʻtarildi, sharqda esa 22 sm choʻkdi. Ashxobod shu koʻtarilgan va choʻkkan zonalarning tu-tashgan yerida joylashgan boʻlganligi uchun bu yerda yer 70 sm dan 178 sm gacha gorizontal yoʻnalishda siljidi. Zilzila vaqtida vertikal (tik) silkinishlar boʻlsa ham, lekin asosiy falokat janubi-sharqdan shimoli-gʻarbga yoʻnalgan gorizon-tal tebranishlar natijasida roʻy berdi. Asosiy zilziladan soʻng bir necha oy mobaynida qayta silkinishlar (after-shok) davom etdi. Ashxobod zilziladan soʻng qayta tiklandi va zamonaviy, obod shaharlardan biriga aylandi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Ashxobod zilzilasi" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**"Oʻzbekiston SSR xalq artisti"** — faxriy unvoni, 1940-yil 16-yanvarda ta’sis etilgan. Ushbu unvon Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti Prezidiumi tomonidan teatr, musiqa va kino san’ati rivojiga qoʻshgan alohida xizmat koʻrsatgan taniqli san’atkorlarga berilgan. Mazkur unvon qoidaga koʻra, "Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan artist" yoki "Oʻzbekiston SSR xizmat koʻrsatgan san’at arbobi" faxriy unvoni berilganidan keyin kamida besh yil oʻtgach beriladi. Keyingisi "SSSR xalq artisti" unvoni edi.

Birinchi 1932-yilda - raqqosa Tamaraxonim bu unvon sohibi boʻldi.

Soʻnggi unvon 1991-yilda aktyor Sharipov Xusan Ortiqovichga nasib qilgan.

Oʻzbekistonda Sovet Ittifoqi parchalanishi bilan "Oʻzbekiston SSR xalq artisti" unvoni "Oʻzbekiston xalq artisti" unvoni bilan almashtirildi, bu unvon esa sobiq SSSR va Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligida nazarda tutilgan huquq va majburiyatlarni oʻz ichida saqlab qoldi.

Havolalar
---------

* Звания почётные — статья из Большой советской энциклопедии.
**Fransiya kampaniyasi** (1940. 10.5 — 24.6) — Ikkinchi jahon urushi davrida Fransiyadagi hujumkorlik harakatlari. May oyida vermaxt qoʻshinlari Lyuksemburg va Belgiya orqali hujum qilib, Kale rnida LaMansh sohiliga yorib chiqqanlar va Angliya— Fransiya—Belgiya armiyasini Dyunkerk rnida qurshab olganlar.

1940-yil iyunida Germaniya qoʻshinlari Fransiyaning ichki hududiga hujum qilib, fransuz armiyasini tormor keltirgan. Magʻlubiyatga Fransiyaning taslimchilik xukumati va marshal A. Peten boshchiligidagi qoʻmondonlikning xattixarakati sabab boʻlgan. 22— 24-iyunda Fransiya fashistlar Germaniyasi va Italiyaga taslim boʻlgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4130755-0
* NKC: ph541856

 |
Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan fuqaro aviatsiyasi xodimi — taʼsis etish toʻgʻrisidagi qonun 1996-yil 27-dekabrdagi
365-I-son qaroriga asosan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan imzolandi.

Tavsifi
-------

Koʻkrak nishoni diametri 30 millimetrli doira shaklida boʻladi va 925 probali kumushdan tayyorlanadi. Nishonning qalinligi 2,2 millimetr.

Nishonning hoshiyalangan tekis yuz tomonida markazida ufqdan bosh koʻtarayotgan quyosh fonida samoda bulutlar uzra parvoz qilayotgan havo kemasi, pastki oʻng chekkasida — dafna novdasi tasvirlangan. Nishonning aylanasi boʻylab „Xizmat koʻrsatgan fuqaro aviatsiyasi xodimi" degan yozuv joy olgan.

Nishonning orqa tomonida Oʻzbekiston Respublikasining Davlat gerbi tasvirlangan.

Tasvirlar va yozuv qabariq.

Koʻkrak nishoni ichki qismiga Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bayrogʻi ranglaridagi shoyi lenta sirilgan qadagʻichga halqa va ilmoqcha yordamida ulanadi

Faxriy unvon bilan taqdirlash tartibi
-------------------------------------

Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan fuqaro aviatsiyasi xodimi faxriy unvoni havo transportini rivojlantirishda, zamonaviy aviatsiya texnikasini oʻzlashtirishda, aholiga va respublika xalq xoʻjaligiga namunali xizmat koʻrsatishni tashkil etishda alohida xizmat koʻrsatgan fuqaro aviatsiyasi xodimlari va mutaxassislariga beriladi.

Faxriy unvon bilan taqdirlangalar
---------------------------------

Oʻzbekiston Respublikasi Mustaqilligining yigirma toʻrt yilligi munosabati bilan Xarlap Gennadiy Viktorovich — „Oʻzbekiston havo yoʻllari" Milliy aviakompaniyasi bosh direktorining oʻrinbosari Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan fuqaro aviatsiyasi xodimi faxriy unvoni bilan taqdirlangan.

Oʻzbekiston mustaqilligining yigirma toʻqqiz yilligi munosabati bilan Stankevich Andrey Viktorovich — „Oʻzbekiston havo yoʻllari" aksiyadorlik jamiyatining uchuvchilar xizmati departamenti „Boing-767" havo kemasi komandiri Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan fuqaro aviatsiyasi xodimi faxriy unvoni bilan taqdirlangan.

Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligining oʻttiz bir yilligi munosabati bilan Umarov Bexzod Nazrullayevich — „Oʻzbekiston havo yoʻllari" aksiyadorlik jamiyatining Parvozlar xizmati departamenti „Boing-787" havo kemasi komandiri Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan fuqaro aviatsiyasi xodimi faxriy unvoni bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan fuqaro aviatsiyasi xodimi taʼsis etish toʻgʻrisidagi qonun". 12-sentabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-sentabr 2022-yil.
2. ↑  „Xarlap Gennadiy Viktorovich".
3. ↑  „Stankevich Andrey Viktorovich".
4. ↑  „Faxriy unvon bilan taqdirlangalar".
**Ash’ariylik** – islom dinidagi sunniylik yo’nalishining ikki asosiy kalom (aqida) ilmi maktablaridan biri. Asoschisi Abul Hasan Ash’ariy (873-935). Ash’ariylik maktabining taniqli vakillari Abu Bakr Boqiloniy (950-1013), Ibn Furq (vaf. 1015 y. ), Abu Ishoq Isfaroiniy (vaf. 1027 y.), Abul Maoliy Juvayniy (1028-1085), Abul Fath Shahristoniy (1086-1153), Faxriddin Roziy (1149-1209) va boshqalar hisoblanadi.
Ash’ariylik, faqatgina aqlga tayanuvchilar bilan faqat naql va uning zohiriga e’tibor beruvchilar o‘rtasidagi moʻtadil ta’limot bo‘lib, unda naql aqldan ustun qo‘yilgan hamda aql - bu naqlni tushunishdagi bir vosita, deb qaralgan. Ash’ariylar to‘rt fiqhiy mazhab imomlariga xilof qilmaganlar, Qur’onning biror oyatini va hadisi sharifni hamda sahoba va ulamolarning so‘zlarini inkor qilmaganlar. Ahli qibladan biror kishini kofirga chiqarmaganlar.Ash’ariylik moturidiylikdan bir necha aqidaviy masalalarda farq qiladi. Masalan, ash’ariylikda imon ziyoda va noqis bo‘ladi, deyiladi. Moturidiylikda esa, imon ziyoda va noqis bo‘lmaydi, deyiladi. Ash’ariylar qazo va qadarni quyidagicha ta’riflaydilar: «Qazo - Alloh taoloning hamma narsalarni kelajakda qanday bo‘lishini azaldan bilishidir». «Qadar - o‘sha narsalarni Allohning azaliy ilmiga muvofiq ravishda vujudga kelishidir». Moturidiylar qazo va qadar lafzlarining o‘rnini almashtiradilar. Shu kabi e’tiqodiy masalalarda mazkur ikki aqidaviy mazhab o‘rtasida shaklan ixtiloflar bo‘lsada asl mohiyatda ular bir-birlari bilan o‘xshashdir.
Ash’ariylikning qarashlarini eng avval Eronda (X asr) keng tarqalgan shofeiy mazhabi tarafdorlari qabul qilganlar. Ash’ariyning o‘zi tayangan hanbaliy mazhabi tarafdorlari bu maktab g‘oyalarini tanqid qilgan. Mashhur ilohiyotchilarning ko‘pchiligi (mas. Andalusiyada Ibn Hazm) ash’ariylik g'oyalariga qarshi chiqqan. Birinchi saljuqiy sulton To'g'rulbek (1038-1063 yillarda hukmronlik qilgan) davrida ash’ariylik ta’limoti bid’at deb e’lon qilinib, uning tarafdorlari ta’qib etilgan. Biroq bu ta’limot Abu Bakr Boqiloniy, Abu Homid Gʻazzoliy (1058-1111) kabi olimlarning asarlari tufayli musulmon olamida katta ta’sirga ega bo‘lib, kalom ilmida eng keng tarqalgan yirik aqidaviy mazhablardan biriga aylandi.

Manbalar
--------

1. ↑  Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 53. sfn error: no target: CITEREFNajmiddinov,\_Karimov,\_Turdiyeva2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Najmiddinov J. Karimov J. Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480 bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.
**Sholikorlik instituti** — Oʻrta Osiyoda sholichilik sohasidagi yirik ilmiy markaz. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Qishloq xoʻjaligi ilmiyi.ch. markazi tarkibida. Dastlab R.R.Shreder nomidagi Turkiston qishloq xoʻjaligi tajriba stansiyasi sholichilik boʻlimi (1926), 1932-yildan Oʻzbekiston sholichilik tajriba styasi (UzROS), 1958-yildan SoyuzNIXIning sholi va boshqalar sugʻoriladigan don ekinlari boʻlimi, 1967-yil dekabrdan Oʻzbekiston sholikorlik ilmiy tekshirish instituti. Toshkent viloyati Oʻrta Chirchiq tumanidagi Avangard posyolkasida joylashgan. Institutda 2 boʻlim (seleksiya va agrotexnika), 7 laboratoriya (urugʻchilik; oʻsimliklarni himoya qilish; agrokimyo; oʻsimliklar fiziologiyasi va biokimyosi; iqtisodiyot; dukkakli don ekinlari; mexanizatsiya), Qoraqalpogʻiston (1967), Andijon (1994) filiallari, Xorazm tayanch punkti (1997) faoliyat koʻrsatadi. institut qoshidagi markaziy tajriba xoʻjaligi 183 ga, Andijon filiali 41,1 ga, Xorazm tayanch punkti 104,5 ga haydalma yer maydoniga ega. institut faoliyatining asosiy yoʻnalishlari: sholining kasalliklarga chidamli, mintaqalarning tuproq, iqlim sharoitlariga mos keladigan, sifatli guruch beradigan serhosil (65— 90 s/ga) nav va duragaylarini yaratish; sholi urugʻchiligining ilmiy asoslarini ishlab chiqish; sholi yetishtirishning ilgʻor texnologiyasini yaratish va amaliyotga tatbiq qilish; sholi kasalliklari va zararkunandalarga, begona oʻtlarga qarshi kurash choratadbirlarining ekologik toza usullarini ishlab chiqish; sholichilikni mexanizatsiyalash; dukkakli don ekinlari (soya, mosh va boshqalar)ning serhosil, kasalliklarga chidamli, ertapishar navlarini yaratish va boshqalar Respublikadagi sholi ekadigan xoʻjaliklarga elita urugʻligi yetkazib beradi. institut olimlari tomonidan sholining UzROS7, UzROS713, UzROS17, Avangard, Nukus2, Qoraqalpogʻiston, Lazurnsh, Alanga, Tolmas, Istiqlol, Istiqbol, Jayhun, makkajoʻxorining Kremnistaya1, Oʻzbekiston, qizil sebarganing UzROS73, soyaning Oʻzbekiston1 va Oʻzbekiston2, Doʻstlik, moshning Radost navlari yaratildi va respublikada rayonlashtirildi. institut faoliyati X.U. Oʻrmonova, M.P.Sborshchikova, N.I. Kosarev, P. G. Korshenboy, I.I.Uspenskaya, A.Ye.Shin, R.X.Haydarov, U.I.Yormatov, M.T.Kogay, M.M.Saltas, I.A.Somov, U.M.Mullajonov, P.A. Pulina, T.Boboniyozov, T.E.Ishoqov, S.Rixsiyeva, U. Abilbayev, Gʻ.N. Rahimov, Z.N.Jumanov va boshqalar olimlarning nomlari bilan bogʻliq. Institutda yaratilgan Nuqus2 sholi navi mualliflari (P.A.Pulina, T.Boboniyozov, S.Rixsiyeva) Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofotiga sazovor boʻlganlar (1989).
Institutda ilmiy kutubxona, aspirantura, ilmiy kengash mavjud. Ilmiy ishlar toʻplami, ilmiy maqolalar nashr etadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Saʼdixon Tabibullayev** (1906.05.6, Buxoro — 1992.11.9, Toshkent) — Oʻzbekiston xalq artisti (1949). Buxoro pedagogika bilim yurti (1922—24), Moskvadagi Oʻzbek drama studiyasi (1924—27)da oʻqigan. 1927—92 yillar Hamza teatrining aktyori. Asosiy rollari: Tabib (V. Yan, "Hujum"), Yosuman (A.Navoiy, "Farhod va Shirin"), Xlestakov (N. Gogol, "Revizor"), Hasan ellikboshi (Hamza, "Boy ila xizmatchi"), Yaxshivoy (Komil Yashin, "Nomus va muhabbat"), Mansur (Uygʻun, I. Sulton, "Alisher Navoiy"), Mirzakarimboy (Oybek, "Qutlugʻ qon"), Suxsurov (A.Qahhor, "Tobutdan tovush"), Masxara (U. Shekspir, "Qirol Lir"), Musulmonqul (I. Sulton, "Abdulla Qodiriyning oʻtgan kunlari"), Islom ota (H. Muhammad, "Xotinlar "gap"idan chiqqan hangoma") va boshqa Masxara obrazida qahramonining boʻrttirilgan satirik xususiyatlarini chuqur fojiaviylik bilan uygʻunlashtiradi. Obraz tabiati, koʻrinishi, xattiharakatlari, nutqining ravonligi, serjilo ovozi, grimlarini libosga uzviyligini taʼminlash T. ijodiga xosdir. Uning ijrosidagi kattakichik, hatto uvoq obrazlar ham spektakdda muxim ahamiyat kasb etgan. Ruhi baland va mehnatkash, hayotda xoʻrlangan, jamiyatda kamsitilgan kimsalar qiyofasini gavdalantirish bilan birga kalondimogʻ va buqalamunlik, riyokorlar ichki va tashqi olamini ochishda noyob usullar tanlay bilgan. U bir qancha filmlarda ham suratga tushgan. Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1967).

Manbalar
--------

1. ↑  Tursunov, Toshpoʻlat. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Saodat Sodiqovich Sodiqov** (1910, Qoʻqon — 1995.3.1. Toshkent) — genetik olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1952), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1980). Urta Osiyo paxtachilik va ipakchilik institutini tugatgan (1932). SoyuzNIXIning Markaziy seleksiya stansiyasida katta ilmiy xodim (1937—39), 1939—42 yillarda Armiya safida. Oʻzbekiston Davlat nazorati vazirligi xodimi (1942—48). 1948-yildan Usimliklar eksperimental biologiyasi institutida gʻoʻza amaliy genetikasi laboratoriyasi mudiri (1950—63 yillarda shu institut direktori). Ilmiy ishlari gʻoʻza genetikasi, seleksiyasi, radiobiologiya, gʻoʻzaning viltga chidamlilik genetikasi, fiziologiyasi va biokimyosi masalalariga bagʻishlangan. Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1996).

Manbalar
--------

* Sovetskiy yegipetskiy xlopok v Oʻzbekistane, T. 1939; Povisheniye skorospelosti i urojaynosti xlopchatnika, T. 1972.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**„Saodatnoma"** — Toshkent Davlat dorilfununi professori, jumhuriyatda xizmat koʻrsatgan oʻqituvchi Rahimjon Usmonovning asarlari toʻplami. Toʻplamni tarbiyashunoslik fanlari nomzodi, dotsent Soliy Hasanov tuzgan va nashrga tayyorlagan. Shuningdek, Soliy Hasanov hamda Oʻzbekiston xalq yozuvchisi Nazir Safarov asar kirish soʻzini yozgan. Kitob 1995-yilda Oʻqituvchi nashriyotida chop etilgan.

Kitobga kiritilgan mavzular muallifning boshqa taʼlim-tarbiyaga oid asarlaridan tanlanib olingan. Toʻplamda asosan: mehr-muruvvat, diyonat, hamdardlik, sahiylik, doʻstlik, martdlik, halollik va shu kabi tarbiyaviy ahamiyatga ega mavzulardagi maqolalar bor.

Asarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: A. Ahmedov - tahririyat mudiri, Safo Ochil – muharrir, E. Nurmonov - badiiy muharrir, E. Vildanova – texnik muharrir, P. Aʼzamova, Z. Gʻulomova – musahhih. Kitob adadi – 15 000 nusxa.

Havolalar
---------

* „Saodatnoma" Ziyouz saytida

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |