recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Emil Vladimirovich Nazarov** (1982-yil 6-fevral, Rossiya) – rossiyalik futbolchi, hujumchi pzoitsiyasida oʻynagan. Oʻzbekiston Superligasi, Rossiya birinchi va ikkinchi divizionlarida oʻynagan.

Biografiya
----------

Chelni futbol maktabi bitiruvchisi. 16 yoshidan boshlab u oʻsha davrda moliyaviy qiyinchiliklarni boshdan kechirgan va avval birinchi, keyinchalik esa ikkinchi ligaga tushib ketgan KAMAZ jamoasining asosiy jamoasida oʻynadi. 2000-yilda forvard 13 uchrashuvda 8 ta gol urdi va mavsum yakunida jamoaning eng yaxshi yosh futbolchisi deb topildi. 2001-yilda u Chaykovskiyning „Energiya" jamoasiga koʻchib oʻtdi va 2003-yilda u qisqa vaqt ichida KAMAZ jamoasiga qaytdi.

2003-yildan beri u Chelnining „Saturn" jamoasida uch mavsum davomida oʻynadi. Emil dastlab havaskorlar musobaqalarida ishtirok etdi va ikki mavsumda 21 ta gol urdi. 2006-yilda Nijnekamskning „Nefteximik" jamoasida oʻynagan.

2007-yilda Oʻzbekiston oliy ligasining „Buxoro" klubiga oʻtdi. U jamoadagi debyutini 2007 yilning 3 martida „Traktor" ga qarshi birinchi davra oʻyinida oʻtkazdi va 90-daqiqada Alisher Xoliqov oʻrniga zaxiradan maydonga tushdi. Umuman olganda, u 2007-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasida beshta uchrashuvida maydonga tushdi.

Keyinchalik Rossiyaga qaytgach, faqat havaskorlar darajasida Chaykovskiy, Elabuga va Naberejnye Chelni klublarida oʻynadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Програмка к матчу «КАМАЗ-Чаллы» — «Спартак» Курган, 15.10.2000, стр. 6 — Лучшие игроки ФК «КАМАЗ-Чаллы»-2000". 5-avgust 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-fevral 2020-yil.
2. ↑  „ВЫСШАЯ ЛИГА. ТРАКТОР — БУХАРА". 21-may 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-iyun 2017-yil.
3. ↑  „Назаров Эмиль". 23-yanvar 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-iyul 2022-yil.

Havolalar
---------

* Profil FootballFacts.ru saytida
**Fransisk Ivanovich Vencek** (1885-yil 14-sentyabr, Samarqand – 1918-yil 8-iyun, Samara) – Samarada Sovet hokimiyatini oʻrnatish uchun kurash qatnashchilaridan biri.

Hayoti
------

Vencek Samarqandda kambagʻal polshalik oilada tugʻilgan. Ota-onalar chor tuzumiga qarshi namoyishlarda qatnashgani uchun Oʻrta Osiyoga surgun qilingan. Koʻplab siyosiy surgunlar taʼsiri ostida uning oʻzi siyosat bilan shugʻullanadi.

1904-yildan Butunittifoq bolsheviklar kommunistik partiyasi aʼzosi, Samarqand, Moskva, Xarkov, Tula shaharlarida partiya ishlari bilan shugʻullangan. Vencek 1915-yil iyun oyida Tuladagi qurol va patron zavodlarida ish tashlash tashkilotchilaridan biri edi. Vencek bir necha bor hibsga olingan. Ish tashlashdan keyin u Kalugaga surgun qilindi, ammo Samaraga qochib ketdi.

1915-yil oxiridan Samarada partiya ishlarini olib borgan. Vencek quvur zavodida va Samopomich isteʼmol jamiyatida bolsheviklar toʻgaraklariga rahbarlik qilgan. 1917-yil fevral inqilobida faol qatnashgan, birinchi Samara kengashining tashkilotchilaridan biri va kotibi boʻlgan.

Vencek Samarada bolshevik S. I. Deryabina bilan tanishdi, keyinchalik ular oila qurishdi.

Oktyabr inqilobidan keyin Deryabina viloyat matbuot ishlari boʻyicha komissari, Vencek esa viloyat ijroiya qoʻmitasi aʼzosi, tez orada viloyat ijroiya qoʻmitasi raisining oʻrinbosari etib saylandi.

1918-yil yanvar oyida u Sovetlarning 3-Umumrossiya qurultoyiga delegat boʻldi. 1918-yil 10-aprelda u Samaradagi Inqilobiy tribunalga rahbarlik qildi.

Vafoti
------

SSSR parchalanganidan soʻng, Vencekning oʻlimining boshqa versiyalarini aks ettiruvchi turli xil maqolalar paydo boʻldi. Ularning umumiy bir jihati bor edi: bu versiyalarning barchasida Vencek jallod, sadist deb eʼlon qilindi, uni oʻzi qatl qilgan samariyaliklarning olomon onalari va xotinlari parchalab tashladilar. Biroq, Inqilobiy tribunalda ishlashiga qaramay, Vencekga oʻlim jazosi berilmagan edi, chunki RSFSRda oʻlim jazosi 1918-yil boshida bekor qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Михаил Матвеев.* „ТЕРРИТОРИЯ КОМУЧ" (17-fevral 2010-yil). 24-sentyabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-iyun 2012-yil.
2. ↑  *А. Демидов, И. Демидова.* „Горизонты гражданского общества" (deadlink). 15-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-iyun 2012-yil.
**Antiqa yuno** (lotincha: *Juno magnifica*) – gulsapsardoshlar oilasi, iris turkumiga mansub gulli oʻt oʻsimlik. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Samarqand viloyati Omonqoʻton togʻlari hududida uchraydi. Qoyalarda va mayda zarrali tuproqlarda oʻsishga moslashgan.

Tavsifi
-------

Balandligi 25—40 sm ga yetadigan koʻp yillik, piyozchali oʻt oʻsimlik. Ildizi yogʻon, urchuqsimon, piyozi yaxshi rivojlangan. Piyozboshisi orqali vegetativ yoʻl bilan ham koʻpayadi. Poyasi yogʻon, barglari ketma-ket joylashgan. Barglarining shakli oʻroqsimon, och yashil rangda, yaltiroq, pastki qismidagi barglarining eni 3,5—5 sm. Gullari 3—7 dona. Gulqoʻrgʻon boʻlakchalari erkin, qoʻshilmagan, naychasining uzunligi 4,5—5 sm, yashil-binafsha rangda, ichki gulqoʻrgʻon bargchalari och binafsha rangda, uzunligi 22—27 mm. Changdonlari oqish. Gullari ikki jinsli, urug‘chibargi va changdoni bitta oʻsimlikda joylashgan. Gulning rangi, chiroyli tuzilishi, chandonlarining tuzilishi va nektari arilar hamda changlatuvchi hashorotlarni oʻziga jalb qiladi. Urug‘i yirik, gʻadir budir, sirti yaltiroq. Aprel may oylarida gullab, mevasi iyunda yetiladi. Mevasi uch boʻlakli ko‘sak, ichida koʻplab urugʻlar joylashgan. Urug‘i va piyozchasi orqali koʻpayadi.

Tarqalishi va oʻsish sharoiti
-----------------------------

Kichik kichik toʻplar hosil qilib oʻsadi. Samarqand viloyati Omonqoʻton togʻlari hududida uchraydi. Tog‘larning pastki qismidagi kichik zarrali tuproqlarda va qoyalarda oʻsadi. Urug‘lari va piyozchalarining yigʻib olinishi sababli soni kamayib ketgan. Hozirda Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasi Botanika bogʻida yetishtirilmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  „Juno magnifica".
2. ↑  *O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobi I jild*, 2019.
**Risola yo muxtasare az tarixi saltanati xonadoni mangʻitiya** (Risola yoxud mangʻitlar saltanatining qisqacha tarixi) – tarixiy asar. Muallifi Ahmad Donish. Asar Buxoro amirligida hukmronlik qilgan mangʻitlar sulolasi vakillari tarixiga bagʻishlangan. 1895–1897-yillarda yozib tugallangan.
Asarning Samarqand, Buxoro, Toshkent, Dushanbe nashr mavjud boʻlib, asli qanday nomlanganligi aniqlanmagan. Sababi shundaki, Ahmad Donish ushbu asarga nom bermagan. Asarning ilmiy-tanqidiy nashri Tojikiston Fanlar akademiyasi akademigi Abdugʻani Mirzoyev tomonidan arab alifbosida nashr etilgan.
Asardan Ibrohim Moʻminov, Z.Rajabov, A.Bahovuddinov kabilar oʻz tadqiqotlarida foydalanishgan.
1967-yilda asar I. Najafova tomonidan rus tiliga tarjima qilingan. 2014-yilda asar izohlar bilan birgalikda oʻzbek tiliga Qiyomiddin Yoʻldoshev tomonidan tarjima qilingan. Qiyomiddin Yoʻldoshev fikriga koʻra asar ancha murakkab tilda yozilgan.
Asar mangʻitlar sulolasi tarixi Amir Doniyoldan boshlanib, Amir Abdulahadxongacha boʻlgan voqealarni oʻz ichiga oladi.
Asarda Amir Shohmurod davrida qoʻgirchoqchilik avj olgan. Amir Shohmurod davrida esa islohotlar oʻtkazilganligi, soliqlar kamaytirilganligi asarda qayd etilgan.
Amir Haydar davrini Ahmad Donish asarida diniy ilmlar markaziga Buxoro aylanganligini yozgan. Amir Nasrulloni esa u kuchli va shavqatsiz hukmdor sifatida tasvirlaydi.
Asarning koʻpchilik va katta qismi Amir Muzaffarxon davriga bagʻishlanadi. Ahmad Donish Amir Muzaffarxonga nisbattan salbiy munosabatda boʻlgan. Chunki ular oʻrtasida shaxsiy xusumat borligini asardan bilish mumkin.
Risola yo muxtasare az tarixi saltanati xonadoni mangʻitiya asarida hukmdorlarning salbiy jihatlari ochiq bayon qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  Аҳмад Дониш 2014, s. 3. sfn error: no target: CITEREFАҳмад\_Дониш2014 (help)
2. 1 2 3  Тўраев 2023, s. 127. sfn error: no target: CITEREFТўраев2023 (help)
3. ↑  Аҳмад Дониш 2014, s. 4. sfn error: no target: CITEREFАҳмад\_Дониш2014 (help)
4. ↑  Аҳмад Дониш 2014, s. 5. sfn error: no target: CITEREFАҳмад\_Дониш2014 (help)
5. ↑  Тўраев 2023, s. 128. sfn error: no target: CITEREFТўраев2023 (help)
6. ↑  Тўраев 2023, s. 129. sfn error: no target: CITEREFТўраев2023 (help)
7. ↑  Тўраев 2023, s. 130. sfn error: no target: CITEREFТўраев2023 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Аҳмад Дониш*. Рисола ёхуд манғитлар салтанатининг қисқача тарихи*. Тошкент: Ўзбекистон миллий энциклопедияси, 2014 — 144 bet.
* Тўраев Ҳ*. Бухоро тарихи ёзма манбалари*. Бухоро: Durdona, 2023 — 204 bet.
**Anglash** – farosat ilmining markazida yotadi. Anglash shaxsning muayyan sohada yuqori saviyadagi bilimdonligi, intellektual, hissiy va assotsiativ rivojlanganlik darajasi, tashqi olam va inson ruhiyati, moddiy holati hamda bu jarayonning oʻzgarish xususiyatlarini oʻta aniqlikda belgilay olish sanʼati hisoblanadi. Atoqli nemis mutafakkiri Gegel aytganidek, *"Anglash biror-bir hodisa yoki voqelik mohiyatini chuqur tushunib yetishdir. Ayni vaqtda inson shu jarayonning ichida boʻlgani uchun oʻzining oʻrni, roli va kimligini ham anglab yetadi"*. Dunyo va odamlarni anglash masalasida eng birinchi mulohazani qadimgi yunon faylasufi Geraklit bergan. Uning fikriga koʻra, farosat hamma narsalarga, insonlardagi yashirin xususiyatlarga ham bogʻliqdir. Anglash omilida insonning oʻzini oʻzi toʻgʻri baholashi va chuqur tushunishi bilan bogʻliq omil ham muhim oʻrin tutadi. Taniqli psixolog Abraxam Maslouning fikriga koʻra, *"Kishining dunyo bila bogʻliq muammolari uning oʻz ichki olamiga taalluqli boʻlgan qiyinchiliklarning aksidir"*. Demak, insonning dunyo bilan yaxshi munosabati uning oʻz ichki olami bilan murosada, ahil yashay olishining ifodasi sanaladi. Maslou oʻz fikrini tasdiqlash uchun bu borada nemis olimi Fridrix Nitshedan iqtibos keltirib oʻtgan:*"Odam anglash imkoniga ega boʻlishi uchun koʻrishni oʻrganishi lozim"*. Bunday yondashuv buyuk yunon mutafakkiri Suqrotning „Har qanday ilm va bilimlarning pirovard maqsadi insonni hayotda yashash sanʼatiga oʻrgatishdan iboratdir", degan fikriga ham monand keladi. Intuitiv salohiyat kuchini chuqur oʻrgangan psixolog Erix Fromm bu qobiliyat odamning oʻzidan oʻzining, yaʼni hozirgi holatidan oʻzib ketishga boʻlgan tabiiy ehtiyojdan kuch oladi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Гегель, соч. Москва: 1959. - c. 48*.
2. ↑  *Философский словарь. - Москва: "Политиздат", 1986. - с. 89*.
3. ↑  *Маслоу А. Дальше пределы человеческой психики. - Санкт-Петербург "Евразия", 1997. - c. 167-168*.
4. ↑  *Философский словарь. - Москва: "Политиздат", 1986. - с. 437*.
5. ↑  *Фромм Эрих. Искусство бить. - Москва:"ACT", 2014. - c.12*.
**Farosat ilmi** – insonning tashqi koʻrinishiga qarab ichki dunyosida yuz berayotgan jarayonlar, qanday fikr-qarashlarga egaligi, nimani va qanday narsalarni oʻylayotganini anglashga qaratilgan, bir soʻz bilan aytganda, odamning zohiriga qarab botinini oʻrganadigan, yuz berayotgan jarayonlar qanday oʻzgarishlarga olib kelishini asosli bashorat qiladigan fan hisoblanadi.

Tarixi
------

Farosat ilmi IX asr boshlaridan XV asrgacha yuksalish bosqichida bo‘lgan. Bu fan koʻp asrlar mobaynida Sharq mamlakatlarida oliy madrasa taʼlimi tizimida markaziy oʻrinni egallagan. Asosan, *Movarounnahr va Xuroson*da keng yoyilgan. U madrasada oʻrganilayotgan turli yoʻnalishdagi darslar mazmunini uygʻunlashtiruvchi fan sifatida alohida ahamiyat kasb etgan. *Samarqand, Buxoro, Xiva, Toshkent, Balx, Qoʻqon, Hirot va Bagʻdod* oliy madrasalarida farosat ilmi talabalarga toʻrt yil mobaynida oʻtilib, fan yuzasidan maxsus bitiruv imtihoni olingan. Imtihondan muvaffaqiyatli oʻta olmagan bitiruvchi oʻz hisobidan yana bir yil madrasada qolib alohida dastur asosida tahsil olishga majbur boʻlgan. Mabodo talaba ikkinchi marotaba ham yetarli darajada salohiyat namoyon eta olmasa, unga qayta imtihon topshirish huquqi berilmagan va umumiy maʼrifati nisbatan sust deb hisoblangan chekka qishloq masjidiga soʻfi lavozimiga tayinlanib joʻnatilgan.

Asarlar
-------

Farosat ilmi haqida quyidagi bir qator asarlarda atroflicha maʼlumotlar berilgan:

* Xondamir „Habib us-siyar"
* Mustafo ibn Hoji Xalifa „Kalif az-zunun an asom al-kutub va al-funun"
* Soʻfi Olloyor „Sabot ul-ojizin"
* Alisher Navoiy „Mahbub ul-qulub", „Majolis un-nafois"
* Faxriddin Ali Safiy „Rashahotu aynul-hayot"
* Muhammad Siddiq Rushdiy „Avliyolar sultoni. Turonlik valiylar"

Boshqa fanlar bilan aloqasi
---------------------------

Farosat ilmi oʻz rivojida sotsiologiya, psixologiya, falsafa, pedagogika, xiromantiya, frenologiya, semiotika, iqlim, rang, tovush, hid bilan bogʻliq hodisalarni maxsus oʻrganuvchi fanlarga tayanadi.

Yondashuvlar
------------

O‘rta asrlarda Farosat ilmiga erishishda ikki xil yondashuv ustuvor ilmiy ahamiyatga ega bo‘lgan. 

* Birinchi yo‘l ***"mashshoiylar"*** bo‘lib, unga ko‘ra borliqdagi narsa-hodisalar va tushunchalarni dalillar, faktlar yordamidagina o‘rganish mumkin degan qarashlarni ifoda etadilar. Bu yo‘l tarafdorlari o‘zlarini Aristotel izdoshlari deb sanaydilar.
* Ikkinchi yo‘l tarafdorlari esa o‘zlarini ***"ishroqiylar"*** deb ataydilar va borliqdagi narsa-hodisalarni faqat mushohada va sezgi yo‘li yordamidagina o‘rganish mumkin deb hisoblaydilar. Bu yo‘l tarafdorlari o‘zlarini platonizm (Aflotun) izdoshlari deb sanaydilar.

Manbalar
--------

1. ↑  *Mansur Bekmurodov, "Farosat ilmi" o‘quv qo‘llanma, T: G‘afur G‘ulom, 2022. 14-bet*.
2. ↑  *G‘iyosiddin Xondamir, Makorim ul-axloq. - T: G‘afur G‘ulom, 2015. - 32-bet*.
**Farosat** bu – voqea va hodisalar mohiyatini anglash omilining eng yuqori va amalda isbotlanuvchi darajasidir. Farosat orqali boshqa odamlardagi quvonch va qaygʻuni kichik bir ishoradan payqay olish, tashqi qiyofasi, xatti-harakatlari, oʻzini tutishi, yuz mimikasidan ruhiyatidagi oʻzgarishlarni toʻgʻri anglay bilish mumkin. Shuningdek, u shaxsning maʼnaviy, ijtimoiy-intellektual taraqqiy etganlik darajasi, insonning oʻzidagi hayotiy ehtiyojlarini qondirish koʻlamini aniq belgilay olish mezoni va hayotda yashash hamda faoliyat yuritish sifatining eng muhim koʻrsatkichi oʻlaroq namoyon boʻladi.

Maʼnolari
---------

Husayn Voiz Koshifiyning yozishicha, farosat soʻzining lugʻaviy maʼnosi biror narsaning yaxshi va yomon xususiyatlarini koʻrib aniqlashdir. Soʻzning istilohiy maʼnosi esa biror-bir narsaning tashqi jihatlari yoki inson ruhiyati va tanasidagi oʻzgarishlari, alomatlariga qarab mushohada qilish asosida uning ichki mohiyatidan ogoh boʻlishdir.

Tarkibiy qismlari
-----------------

Farosatning tarkibiy qismlari bo‘lgan samarali anglash holati, ongli yondashuv, aql bilan ish tutish kabilar mazmunan bir-biriga yaqin ma'nolarni ifodalaydi. Zero, inson turli narsalar hamda voqealarning mohiyatiga yetib borgan taqdirdagina anglash holatini boshdan kechiradi. Anglash esa insonni maqsadli harakatga undaydi. Anglangan narsalargina hayotiy ehtiyojga aylanadi. Ana shuning uchun ham voqelikni farosat orqali anglashgacha bo‘lgan jarayonni fikr, g‘oya, maqsad, reja, amaliyot bosqichlari tarzida tasniflab o‘rganish maqsadga muvofiqdir.

Turi va shakli
--------------

Farosatning turi va shakli turlicha bo‘lib, bir sohadagi fahmu farosatga ega insonlar boshqa sohalarda yetarli darajada farosatli bo‘la olmasliklari ko‘p kuzatilgan. Bunday boʻlishiga, ya'ni boshqa sohalarda ham odamning oʻz sohasidagi kabi barobar farosatli ish tuta olmasligining asosiy sababi uning yangi kirishgan sohalariga xos boʻlgan zarur bilim va tajribalarning yetarli emasligi bilan izohlanadi.

Rivojlantirish omillari
-----------------------

Farosatni rivojlantirishning uch manbasi bor:

1. Aql – odamning har bir narsa-voqeaga munosabat bildirishda adekvat yondasha olish, har bir ishni meʼyorida bajara olish salohiyatini shakllantirish.
2. Iymon-eʼtiqodda mustahkamlik, toʻgʻri tarbiya olganlik, odoblilik, soʻrashdan tortinmaslik, sinchkovlik, diqqat-eʼtiborli boʻlish.
3. Chuqur bilimga va yuksak darajadagi kasbiy mahoratga, har bir narsani boshqa holat va faktlar bilan qiyoslab xulosa chiqara olish salohiyatiga, katta hayotiy va kasbiy tajribaga ega boʻlish.

Hikmatlar
---------

Abu Ali ibn Sino farosatning ijtimoiy ahamiyati xususida shunday taʼrif beradi: *"Farosat deb sezgidan keladigan ishoraning asl maʼnosiga tezda yetishmoqqa aytiladi"*.

Manbalar
--------

1. ↑  *Mansur Bekmurodov, "Farosat ilmi" o‘quv qo‘llanma, T: G‘afur G‘ulom, 2022. 20-bet*.
2. ↑  *Abu Ali ibn Sino, "Men anglagan dunyo", T: SHarq, 2012. 219-bet*.
**Nurota oʻlmasoʻti** (lotincha: *Helichrysum nuratavicum*) – murakkabguldoshlar oilasiga mansub oʻt oʻsimlik. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Samarqand va Jizzax viloyati hududida, Nurota tog‘ tizmasida tarqalgan. Shag‘alli tuproqda o‘sishga moslashgan.

Tavsifi
-------

Boʻyi 10-20 sm ga yetadigan koʻp yillik oʻt oʻsimlik. Sirti nashtarsimon tuklar bilan qoplangan. Mevasiz poyalari chim hosil qiladi. Poyalari tik yoki yonboshlab oʻsadi. Barglari bandsiz, ketma ket joylashgan, shakli qalami, uzunligi 1,5—2 sm, eni 2 mm. Gullari savatcha yoki qoʻngʻiroqsimon to‘pgulda yigʻilgan. Oʻrama bargchalari 5—8 qator, tigʻiz, ketma ket oʻrnashgan, tashqi qavatlari bargchalari qalin tuk bilan qoplangan. Gullari ikki jinsli urug‘chibarg va changchi bitta o‘simlikda yetiladi. Gultojibarglari sariq rangda. Hasharotlar yordamida changlanadi. Iyun oyida gullab, mevasi iyul-avgustda pishib yetiladi. Urug‘i orqali jinsiy yoʻl bilan koʻpayadi.

Tarqalishi va oʻsish sharoiti
-----------------------------

Siyrak holda uchraydi, yakka yakka va kichik guruhlar hosil qilib oʻsadi. Samarqand va Jizzax viloyatlari, Nurota tog‘ tizmasida tarqalgan. Tog‘larning 1200— 2000 m balandlikdagi yonbagʻirlarida toshli shagʻalli tuproqlarda, oʻtli shuvoqzorlarda va gʻalla maydonlarda oʻsadi. Oʻsimliklarni odamlar tomonidan yigʻib olinishi, chorva mollarining koʻplab boqilishi tufayli kamayib ketgan. Tur sonining kamligi va maʼlum tuproq sharoitida oʻsishi ham areali qisqarishiga sabab boʻlgan. Nurota davlat qo‘riqxonasi hududida muhofaza ostiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Helichrysum nuratavicum".
2. ↑  *O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobi I jild*, 2019.
**Belolipov astragali** (lotincha: *Astragalus belolipovii*) – burchoqdoshlar oilasi, astragal turkumiga kiruvchi gulli oʻsimlik turi. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Jizzax viloyati Zomin davlat qoʻriqxonasi hududida uchraydi. Oʻtlar orasida va archalar ostida soyada oʻsadi.

Tavsifi
-------

Balandligi 30-40 sm gacha yetadigan, poyasiz koʻp yillik oʻt oʻsimlik. Novdalari yashil rangda. Barglari poyada ketma ket joylashgan, tikansiz, uzunligi 20-30 sm. Barglari jami 15-20 juft, tartibsiz oq tuklar bilan qoplangan. Gulpoyasi gulidan uzunroq. Gullari shingil toʻpgulda joylashgan. Shingili 15-20 gulli, uzunligi 10-15 sm. Gulkosachabarglarining pastki qismi koʻk, dastlab naysimon shaklda boʻlib, keyinroq pufak shakliga kiradi, sirti oq tuklar bilan qoplangan, uzunligi 12-15 mm, tishchalarining uzunligi 2-4 mm. Gulqoʻrgʻoni yarmigacha qoʻshilgan, qayiqsimon shaklda. Gullari och binafsharang tusda, ikki jinsli, urugʻchibargi va changchilari bitta gulda joylashgan. Bayroqchasi yashil, toʻq qizil rangda, uzunligi 25-30 mm, yumaloq uchi oʻyilgan. Qanotchasining uzunligi 25-30 mm, qayiqchasidan sal uzunroq. Hasharotlar yordamida changlanadi. Mevasi dukkak meva. Urugʻi orqali jinsiy yoʻl bilan koʻpayadi.

Tarqalishi va oʻsish sharoiti
-----------------------------

Yovvoyi tabiatda juda kam tarqalgan endemik tur. Jizzax viloyati, Zomin davlat qoʻriqxonasi hududida tarqalgan. Archazorlar orasida oʻsadi. Birinchi marta Igor Vladimirovich Belolipov tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasining akademik Rusanov nomidagi botanika bogʻida oʻstirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Astragalus belolipovii".
2. ↑  *O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobi I jild*, 2019.
**John Yzendoorn** (1955-yil 17-sentyabrda tugʻilgan) - Futbol boʻyicha Avstraliya chempionatida Heidelberg United, South Melbourne va Brunswick Juventus klublari safida oʻynagan sobiq professional futbolchi. Angliyada tug'ilgan, Xalqaro musobaqalarda Avstraliya sharafini himoya qilgan.

Klublardagi faoliyati
---------------------

Yzendoorn oʻz faoliyatini Angliyaning „Preston North End" klubi safida boshlagan. Ammo 1974-yilda shartnoma bekor qilingan. Keyin u Morecambe klubi bilan shartnoma imzolagan. Yzendoorn keyinchalik Avstraliyaga ko'chib oʻtdi va 1979-yilda Melburn shahrining „Heidelberg United" klubi bilan shartnoma imzoladi. Ushbu klub safida to'rt mavsum harakat qildi. Yzendoorn 1983-yilda „South Melbourne" klubi safiga qoʻshildi va 1984-yilgi chempionatda ushbu klub safida harakat qildi. South Melbourne bilan shartnomasi yakunlanganidan soʻng, 1986-yilda Brunswick Juventusga ko'chib o'tdi.

2009-yilda Yzendoorn South Melbourne klubining shon-shuhrat zaliga kiritilgan dastlabki futbolchilardan biriga aylandi.

Terma jamoadagi faoliyati
-------------------------

Yzendoorn xalqaro maydondagi debyutini 23 yoshida amalga oshirgan. Rudi Gutendorf tomonidan 1979-yilda Belgradning „Partizan" klubiga qarshi ikkita o‘yinda ishtirok etish uchun tanlangan va har ikkala o‘yinda ham zaxiradan maydonga tushgan. 1980-yilda Chexoslovakiya terma jamoasiga qarshi 2:2 hisobi bilan yakunlangan bahsda yana zaxiradan maydonga tushdi. Yzendoorn o'zining terma jamoa safidagi birinchi va yagona golini o'sha yilning oxirida Sidneydagi Meksikaga qarshi boʻlib oʻtgan bahsda kiridi.

Yzendoorn 1982-yilgi jahon chempionati saralash bahslarida qatnashish uchun 1981-yilda Avstraliyaning uchun Avstraliya fuqaroligini olgan.

Yutuqlari
---------

**Heidelberg United klubi safida:**

* Avstraliya (davlat) Avstraliya chempionati: 1980-yil (2-oʻrin)
* Avstraliya (davlat) Avstraliya kubogi: 1980, 1982-yillar (Finalchi)

**South Melbourne klubi safida:**

* Avstraliya (davlat) Avstraliya chempionati: 1984-yil (Chempion)

**Brunswick Juventus klubi safida:**

* Avstraliya (davlat) Avstraliya kubogi: 1988-yil (Finalchi)

Manbalar
--------

1. ↑  Rothmans Football Yearbook 1974–1975, p380, Queen Ann Press Limited – confirmation of birthplace
2. ↑  Rothmans Football Yearbook 1974–1975 (published 1974), p380, Queen Ann Press Limited
3. ↑  Lancaster City v Morecambe programme, 11 October 1976
4. ↑  „South Melbourne FC celebrate 50 years".  Football Federation Victoria (20-noyabr 2009-yil). 6-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-avgust 2010-yil.
5. ↑  „Players given citizenship". *The Canberra Times* (27-mart 1981-yil), s. 21. Qaraldi: 8-mart 2022-yil.


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Tritiy** (yun. tritos, lot. Tritium), T. (yoki 3N) — vodorodning massa soni 3 boʻlgan radioaktiv izotopi. 1934-yilda ingliz olimlari Ernest Rezerford, M.L. Olifant va P. Xarteklar kashf qilishgan. Tritiy yadrosi 1 ta proton va 2 ta neytrondan iborat. Tritiy faol, yarim yemirilish davri T1/2q 12,26 yil Tabiatda atmosferaning yuqori qatlamlarida kosmik nurlar neytronlarining azot atomlariga taʼsir etishidan hosil boʻladi va yomgʻir bilan yer yuziga tushadi. Tritiy yadro reaktorlarida litiy 6Li ni neytronlar bilan nurlatib olinadi(3 LiQnq ",TQ 2 Ne ). Tritiy termoyadro sintezi reaksiyalarida muhim komponent sifatida, shuningdek, kimyoviy, biologik va gidrologik tadqiqotlarda ishlatiladi.

Yana qarang
-----------

* Izotop indikatorlar

Manbalar
--------

1. ↑  „Tritiy" *OʻzME*. T-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Steve Paproski** (1928-yil 23-sentyabr – 1993-yil 3-dekabr) kanadalik siyosatchi va professional futbolchi edi. 1949-yildan 1954-yilgacha Kanada Futbol Ligasida (CFL) oʻynagan va 1968-yildan 1993-yilgacha federal parlament aʼzosi boʻlib ishlagan.

Ilk faoliyati
-------------

Polshaning Lvov shahrida dunyoga keladiu, bolalik yilarida Albertaning Edmonton shaharchasiga koʻchib kelgan. Arizona Universiteti jamoasi safida ilk faoliyatini boshlagan.

Professional futbol faoliyati
-----------------------------

1949-yildan 1954-yilgacha Kanada Futbol Ligasida Edmonton Eskimos jamoasi safida hujumchi sifatida oʻynay boshlagan. Steve Edmonton Eskimo jamoada bitiruvchilari qatotida boʻladi, ular kelgusi oʻn yillikda Steve hayotida juda katta mofaqiyatga erishadi. Shu jumladan, Kanada siyosatda shuhrat qozondi, bu davrdagi boshqa Eskimoslar jamoasidagi sobiq oʻyinchilar orasida bosh vazirlari ham mavjud ular qatoriga Piter Lougheed va Don Getti shuningdek, Leytenant gubernator Norman Kvong ham bor edi.

Siyosiy faoliyati
-----------------

1968-yilda Steve Edmonton shahri markazida Kanada jamoalari uchun Vitsaprezdint qilib saylangan. Progressiv konservativlar tomonidan, 1972-1974-yillarda qayta saylangan. 1979, 1980, 1984 va 1988-yillarda Shimoliy Edmonton shaharchasiga hokim qilib saylangan. 1976-yildan 1978-yilgacha u muxolifatning bosh vazir boʻlgan. Jo Klarkning 1979-yildan 1980-yilgacha Bosh vazir sifatidagi qisqa muddatli faoliyati davomida u Fitnes va havaskor sport boʻyicha, hamda Multikulturalizm boʻyicha davlat vaziri boʻlgan. Brayan Malroni 1984-yildan 1993-yilgacha Bosh vazir boʻlgan davrida u butun Qoʻmitalar raisining oʻrinbosari boʻlgan. Muxolifatda boʻlgan Steve lider Robert Stenfildga Progressiv Konservativ kokus uchun oʻrinbosari va keyinchalik boshqaruvchi boʻlib xizmat qildi.

Paproski etnik ukrain va Rim-katolik edi. Uning ukalari Kennet Paproski va Karl Paproski ham Alberta Qonunchilik Assambleyasining aʼzosi boʻlib xizmat qilishgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Ernest G. Mardon*. Who's Who in Federal Politics in Alberta*. Lulu.com, May 2012 — 103– bet. ISBN 978-1-897472-19-4.
2. ↑  Steven Verrier*. Gene Kiniski: Canadian Wrestling Legend*. McFarland, 19 December 2018 — 38– bet. ISBN 978-1-4766-7483-4.
3. ↑  *Andrea Sands*. School trustee a passionate children's advocate; Educator and counsellor Carl Paproski came from a highly political family. Edmonton Journal (21-yanvar 2008-yil), s. A13.

Havolalar
---------
**Samarqand gerbi** Samarqand shahrining rasmiy geraldik ramzidir. Baʼzan Oʻzbekiston Respublikasi Samarqand viloyatining ramzi sifatida ham qoʻllaniladi. Gerb 1994-yil 15-iyulda xalq deputatlari Samarqand shahar Kengashining sessiyasida rassom va haykaltarosh Grigoriy Ilyich Ulko loyihasi asosida qabul qilingan va tasdiqlangan.

Tarixi va tavsifi
-----------------

Samarqand gerbining qadimgi va oʻrta asrlardagi tarixi oʻrganilmagan. Soʻgʻd ixshidiylari davrida y shaklidagi belgi gerb hisoblangan.

Mirzo Ulugʻbek va Yalangtoʻsh Bahodirlar davrida shahar gerbi quyoshli yoʻlbars yoki sher tasviri hisoblangan.

Buxoro amirligining sharqiy qismi Rossiya imperiyasiga qoʻshilgach, Zarafshon tumani, soʻngra uning oʻrniga Samarqand viloyati tashkil topdi. Samarqand uning markaziga aylandi. 1890-yil 31-yanvarda Samarqand viloyati oʻz gerbini oldi: „Koʻk rangli dalada oltin tut shoxlari bilan birga kumush toʻlqinsimon ustun, kumush damashq boshida Temurning qora tamgʻasi bor". Odatda markaziy shaharning gerbi mintaqaning gerbiga aylandi. Samarqand gerbining oʻzi 1910-yil 14-apreldagi 33359-sonli qonun bilan tasdiqlangan: Koʻk rangli dalada kumushrang toʻlqinsimon ustun bor, uning yon tomonlarida tut daraxtining ikki tilla novdasi bor. Qalqonning kumush damaskasida Temurning tamgʻasi (muhr), yaʼni uchta qora siljishli halqaning belgisi mavjud. Qalqon besh tishli oltin minora toji bilan bezatilgan va Iskandar lentasi bilan bogʻlangan ikkita oltin uzum bilan oʻralgan.

Shoʻrolar davrida, 1969-yilda Samarqand gerbi ishlab chiqildi, biroq markaziy hokimiyatning qarshiliklari uni tasdiqlashga imkon bermadi. Shahar hokimiyati 1968–1969 va 1975–1976-yillarda maxsus tanlovlar oʻtkazdi, ammo gerblarning taklif qilingan variantlari turli sabablarga koʻra hech qachon qabul qilinmadi.

Bu vaqtda samarqandlik, taniqli rassom, koʻplab mashhur kartinalar va yodgorliklar muallifi Grigoriy Ilich Ulko Samarqandning yangi gerbini yaratish boʻyicha oʻtkazilgan tanlovlarda qatnashgan. Bir nechta variantlarni ishlab chiqqan Ulko qanotli leopard tasviriga asoslanib, soʻgʻdliklar orasida qanotli mavjudotlar tasviri anʼanalariga va laqabi Proxor boʻlgan mushukining suratiga tayangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Гербы Самарканда". 23-sentyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-sentyabr 2015-yil.
2. ↑  „Геральдика Самарканда". 9-sentyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-sentyabr 2015-yil.
3. ↑  „Геральдика Самарканда". 9-sentyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-sentyabr 2015-yil.
**Anna 'Matlelima Hlalele** (1929-yilda tugʻilgan) – Lesotho hukumati vazirining sobiq yordamchisi.

Xlalele Teyateyaneng shahrida fabrika ishchisi oilasida tugʻilgan va dastlab Randfontein metodist maktabida oʻqigan, u maktabni birinchi darajali yoʻllanma bilan tugatgan va Basutoland oʻrta maktabiga oʻqishga borgan va u yerda „Cape Senior Certificate" sertifikatini qoʻlga kiritgan va oʻqituvchiga yordamchisi boʻlgan. Bristol universitetida uch yillik kursni oʻqib, oxirida u shu kursning taʼlim sertifikatiga ega boʻldi. 1961-yilda u mahalliy boshqaruv departamentida jamiyatni rivojlantirish boʻyicha mutaxassis boʻlib, keyingi yili u qishloq xoʻjaligi departamentiga oʻtdi va oziqlantirish boʻyicha tajriba dasturlarini boshladi; u shuningdek, Lesoto radiosida tozalik, bolalarga gʻamxoʻrlik va ovqatlanish boʻyicha bir qator haftalik dasturlarni boshladi. 1969-yildan 1970-yilgacha Xlalele Ibadan universitetida oziq-ovqat fanlari va amaliy ovqatlanishni oʻrganib, Lesothoga qaytib, Qishloq xoʻjaligi vazirligining ovqatlanish va uy xoʻjaligi boʻlimiga rahbarlik qila boshlaydi. U 1977-yilda davlat xizmatidan nafaqaga chiqdi va Maseru Machabeng oʻrta maktabida uy xoʻjaligi boʻlimini tashkil etdafi va unga rahbarlik qildi. 

1986-yilda Leabua Jonathan taxtdan agʻdargan davlat toʻntarishidan soʻng, Xlalele Kooperativlar vazirligida shtat vazirining yordamchisi  lavozimiga tayinlanganida Lesotho kabinetida yuqori lavozimni egallagan birinchi ayol boʻldi, Qishloq taraqqiyoti, yoshlar, sport va xotin-qizlar bilan ishlash boʻyicha u Bernice Tlalane Mohapeloa va „Masechele Khaketla" ni oʻziga namuna sifatida taʼrifladi. U 1987-yilda bu lavozim bilan Pekinga sayohat qilgan  1989-yilda u Lesotho Imkoniyatlari Industrializatsiya Markazi boshqaruviga qoʻshiladi; 1991-yilda u SOS Bolalar qishlogʻi kengashining raisi boʻlib, Lesothoda mahalliy filialni ochish ustida ishlaydi. 1995-yilda guruh Lithabenengda Hermann Gmeiner maktabini ochadi. 2001-yilda u rais mavqeida nafaqaga chiqadi va „Jonimizni asrang" bolalar qishloqlari ordeni bilan taqdirlangan birinchi janubiy afrikalik boʻldi; u Lesotho hukumatidan deyarli barcha mukofotlarni olgan. U 1992-yilda Maseru ayollar keksa fuqarolar uyushmasini tuzadi va 2002-yilda guruh butun dunyo boʻylab qariyalar farovonligini himoya qilish strategiyasini ishlab chiqishda Qarish boʻyicha Butunjahon assambleyasiga qoʻshildi. Shuningdek, u keksalarni OITS va boshqa inson huquqlari masalalari haqida xabardor qilish uchun ishlagan.

Manbalar
--------

1. 1 2  Scott Rosenberg*. Historical Dictionary of Lesotho*. Scarecrow Press, 13 June 2013 — 540– bet. ISBN 978-0-8108-7982-9.
2. ↑  John Gay*. Lesotho's long journey: hard choices at the crossroads : a comprehensive overview of Lesotho's historical, social, economic, and political development with a view to the future*, Sechaba Consultants, Irish Aid, The Consultants, 1995.
3. ↑  *Southern Africa, Annual Review*. H. Zell, 1987. ISBN 9780905450032.
**Bizen** (yaponcha: *備前市* *Bizen-shi*?) – Yaponiyaning Okayama prefekturasida joylashgan shahardir.

Geografiyasi
------------

Bizen Okayama prefekturasining janubi-sharqida joylashgan. U janubda Seto dengiziga qaragan. Katakami koʻrfazi shahar markaziga qadar choʻzilgan. Mamlakatning janubi-sharqiy qismidagi Hinase hududi orollar bilan qoplangan. Umuman olganda, tekisliklar va tepaliklar kam, shaharning taxminan 80% oʻrmonlardan iborat.

### Qoʻshni munitsipalitetlar

Okayama prefekturasi

* Okayama
* Setouchi
* Akaiwa
* Mimasaka
* Wake

Hyōgo prefekturasi

* Ako
* Kamigōri
* Sayo

### Iqlimi

Bizen nam subtropik iqlimga ega (Köppen iqlim tasnifi *Cfa)*. Bizenda oʻrtacha yillik harorat 15,9 °C. Yillik oʻrtacha yogʻingarchilik 1460 mm, sentyabr esa eng nam oy hisoblanadi. Iyulda eng yuqori harorat 27,1 atrofida °C, eng pasti esa yanvarda, 5,5 atrofida °C boʻladi.

Demografiyasi
-------------

Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Bizen aholisi soʻnggi 60 yil ichida kamayib bormoqda.

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1960 | 50 521 | —     |
| 1970 | 50 433 | −0.2% |
| 1980 | 49 306 | −2.2% |
| 1990 | 46 319 | −6.1% |
| 2000 | 42 534 | −8.2% |
| 2010 | 37 830 | −11.1% |

Tarixi
------

Bizen hududi qadimiy Bizen viloyatining bir qismidir va Kamakura davridan beri Bizen idishlari bilan mashhur boʻlgan. Meiji restavratsiyasidan soʻng, 1889-yil 1-aprelda zamonaviy munitsipalitetlar tizimini yaratish bilan Okayama shtatining Wake tumanida Imbe qishlogʻi tashkil etildi.

Hukumati
--------

Bizen toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 16 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Bizen, Wake shahri bilan birgalikda Okayama prefekturasi assambleyasiga ikki aʼzosini qoʻshadi.

Taʼlim
------

Bizenda shahar hukumati tomonidan boshqariladigan oʻnta davlat boshlangʻich maktabi va Okayama prefekturasi taʼlim kengashi tomonidan boshqariladigan bitta davlat oʻrta maktabi mavjud. Prefekturada nogironlar uchun bitta maxsus taʼlim maktabi ham bor.

Manbalar
--------

1. ↑  „Bizen city official statistics" (ja).
2. ↑  Bizen climate data
3. ↑  Bizen population statistics
Cormac McCarthy
**Cormac McCarthy**(toʻliq ismi Charles Joseph McCarthy) – amerikalik yozuvchi. Yozuvchi oʻn ikkita roman, ikkita pyesa, beshta ssenariy va uchta qisqa hikoyalar muallifidir. McCarthy Amerikaning eng buyuk yozuvchilaridan biri sifatida ham tanilgan.

Hayoti va ijodi
---------------

Charles Joseph McCarthy 1933-yilling 20-iyulida Rod-Aylendning Providens shahrida tugʻilgan. Uning onasining ismi Gladys Christina McGrail, otasining ismi esa Charles Joseph McCarthy edi. Ular oilada olti farzand boʻlgan. McCarthy *Mary’s Parochial* maktabi va Noksvill oʻrta maktabida tahsil oladi.1951-yilda esa Tennessi universitetida sanʼat yoʻnalishida oʻqishni boshlaydi. Professor undan XVIII-asr insholar toʻplamini darslikka qoʻshish uchun uni qayta tiklashni soʻraganidan soʻng McCarthy yozishga qiziqib qoladi.1953-yilda u kollejni tark etib,AQSh havo kuchlariga qoʻshiladi.1957-yilda esa yana kollejga qaytib keladi va u yerda ingliz tilini oʻrganadi va talabalarning „The Phoenix" adabiy jurnalida „Wake for Susan" va „A Drowning Incident" nomli ikkita hikoyasini nashr etadi.1959–1960-yillarda *Ingram-Merrill* mukofotini qoʻlga kiritadi.1965-yilda McCarthyning birinchi romani „The Orchard Keeper" nashr qilinadi.1966-yilda birinchi romani uchun Uilyam Folkner jamgʻarmasi mukofotiga sazovor boʻladi.
Keyinchalik 1974-yilda PBS xodimi Richard Pearce McCarthy bilan bogʻlanib, undan „Visions" teleseriali epizodi uchun ssenariy yozishni soʻraydi. Oradan ikki yil oʻtib, 1976-yilda ssenariyni yozib tugatadi va „The Gardener’s Son" deb nomlangan epizod 1977-yilning 6-yanvarida namoyish etiladi. Shuningdek bu teleserial xorijdagi koʻplab kinofestivallarda namoyish etiladi. Epizod 1977-yilda ikkita *Primetime Emmy* mukofotiga nomzod boʻladi. Cormac McCarthy 2023-yilning 13-iyun kuni Santa-Fedagi uyida 89 yoshida vafot etadi.

Asarlari
--------

* The Orchard Keeper(1965)
* Outer Dark (1968)
* Child of God (1973)
* Suttree (1979)
* Blood Meridian or The Evening Redness in the West(1985)
* All the Pretty Horses (1992)
* The Crossing (1994)
* Cities of the Plain (1998)
* No Country for Old Men (2005)
* The Road (2006)
* The Passenger (2022)
* Stella Maris (2022)

Mukofotlari
-----------

* Pulitzer Prize for Fiction(2007)
* MacArthur Fellowship(1981)
* National Book Award for Fiction(1992)
* Guggenheim Fellowship for Creative Arts, US & Canada(1969)
* National Book Critics Circle Award for Fiction(1992)
* Tähtivaeltaja Award(2009)
* James Tait Black Memorial Prize – Fiction(2006)
* Quill Award for General fiction(2007)

Manbalar
--------

1. ↑  „Cormac McCarthy was the greatest author". Qaraldi: 20-sentabr 2023-yil.
2. ↑  „Onasi haqida malumotlar". Qaraldi: 20-sentabr 2023-yil.
3. ↑  „Oilasi haqida".
4. ↑  „Cormac McCarthy".
5. ↑  „C.McCarthy o'limi haqida". Qaraldi: 20-sentabr 2023-yil.
Asli kelib chiqishi Shimoliy Ozarbayjondan boʻlgan **Aydin Agdashli** 1940-yil 30-oktyabrda Rasht shahrida tug'ilgan. U eronlik rassom, sanʼatshunos va grafik dizaynerdir.

Uning otasi Mammed Hajiyev va onasi Nahide Qizil Armiya mamlakatni bosib olgandan keyin Bokuni tark etib, Tabrizga ko'chib o'tadi. Ungacha Aydin Agdashlining otasi 1919-1920 yillarda Ozarbayjon Demokratik Respublikasi ichki ishlar vaziri bo‘lib ishlagan. O'sha vaqtlardagi vaziyat qaltisligi Aydin Agdashlii hayotida ham o'z aksini topadi. U Erondagi sovet josuslariga ergashmaslik uchun familiyasini Xojiyevdan Agdoshliga o‘zgartirdi. Ular Reshtga ko‘chib o‘tishdi va Aydin Agdashli shu yerda tug‘ilgan. Keyinchalik ular Aydin Agdoashli 5 yoshga to'lganda Tehronga ko'chib o'tishdi. U 14 yoshida chizgan rasmlarini sotishni boshlagan. Oradan ikki yil o‘tib, otasi buyrak kasalligiga uchragani tufayli olamdan o'tti.

U zukkoligi va mehnatsevarligi tufayli eronlik Shohbanu Farah Pahlaviy tomonidan "Shohbanu maxsus byurosining badiiy ishlar bo'limi boshlig'i" etib tayinlangan. U asosan Tehron zamonaviy san'at muzeyi turli badiiy asarlar bilan boyitish maqsadida Endi Uorxol, Pablo Pikasso va Klod Mone kabi zamonaviy rassomlarning rasmlarini sotib olish bilan shug'ullanardi. Faoliyati davomida 1977 yilda Tehronda Rizo Abbosiy muzeyini tashkil etishga yordam bergan va 1979 yilgacha muzey prezidenti lavozimida ishlagan.  Eron inqilobidan keyin uning rasmiy vazifalari olib tashlandi va u Humayniy rejimi tahdidi ostida yashay boshladi. Unga 1989-yilgacha xorijga chiqish taqiqlangan.

Manba
-----

1. ↑  „آغداشلو، عابری کنار دیوار".  jadidonline.com (30 ocak 2009). 23 aralık 2014da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12 mayıs 2012.
2. ↑  „Iranian art offers window to changing world".  ocregister.com (20 kasım 2009). 16 ekim 2012da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12 mayıs 2012.

Tashqi havolalar
----------------

* Rasmiy sayti
* İctimai TV tarafından yapılan söyleşi 12 Şubat 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
**Tikuv mashinasi** — kiyimkechak tikish, buyumlarni bezash (choklar hosil qilib naqsh tushirish), ularni qavish va boshqa maqsadlarda ishlatiladigan mashina. Tikuv mashinasini birinchi marta 1755-yilda ingliz ixtirochisi Ch.F. Veyzental ixtiro qilgan. Nemis ixtirochisi I. M. Zinger Tikuv mashinasini takomillashtirdi (1851), shundan soʻng sanoatda keng qoʻllanila boshladi. Tikuv mashinasi choklaydigan, tugma qadaydigan, tepchiydigan (koʻklaydigan) va h.k. qoʻlda, oyoqda va elektr bilan harakatlanadigan, mokili va mokisiz, bir va koʻp ignali xillarga boʻlinadi. Ishlash prinsipiga qarab, universal (turli operatsiyalarni bajaradigan) va maxsus (bitta operatsiyani bajaradigan) Tikuv mashinasi boʻladi (mas. tugma kadash mashinasi). Universal Tikuv mashinasining eng koʻp tarqalgani bir ignali, mokili choklovchi mashinadir. Bular sanoat va uyroʻzgʻorda keng ishlatiladi. Koʻp ignali Tikuv mashinasilari ichida ikki ignalisi koʻproq qoʻllaniladi. Choklarni payvandlab va yelimlab biriktiruvchi Tikuv mashinasilari ham bor. Tikuv mashinasidan tikuvchilik, trikotaj, poyabzal, galanteriya sanoati va uyroʻzgʻorda foydalaniladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. ↑  „Eng yaxshi tikuv mashinalari".
**Nemuro yarimoroli** (根室半島 *Nemuro-hantō*) – Yaponiyadagi Xokkaydo orolining sharqiy sohilida joylashgan yarimoroldir. Yarimorol Nemuro shahrining tarkibiga kiruvchi, uning sharqiy qismidagi uzunligi 30 kilometr, eni 19 kilometr boʻlgan maydondadir. Nemuro yarimorolining sharqiy chekkasida joylashgan Nosappu burni Xokkaydo orolining eng sharqiy nuqtasi hisoblanadi. Shimoliy qirgʻoqlari Nemuro koʻrfaziga, janubiy sohillari esa Tinch Okeaniga tutashgan. Nemuro yarimorolidan sharqqa tomon choʻzilgan hududlarda Rossiya tomonidan boshqariladigan ammo Yaponiya ham egalikka daʼvo qiladigan Habamai arxipelagi orollari joylashgan. Yarimorolida kichik hajmli Hanasaki porti mavjud. 1991-yildan beri Kuril orollaridan kelgan rus baliqchilariga oʻz baliqlarini Hanasaki portida sotish uchun kirishga ruxsat berilgan.

Iqlimi
------

Nemuro yarim orolining katta qismi nam kontinental iqlimga ega (Koppen Dfb). Biroq, mavsumiy kechikish fenomeni taʼsiri tufayli, yoz mavsumining oʻrtasi koʻpincha avgust oyining ikkinchi yarmi va sentyabr oyining birinchi yarmiga toʻgʻri keladi. Masalan, Nosappu burnida bahor koʻpincha may oyining oxirlarida keladi va baʼzi yillarda qish hatto iyun oyining oxirlarida ham davom etadi. 1983-yilda uzluksiz sovuq havo oqimi tufayli hududda qish iyul oyining oxirigacha tugamadi va avgust oyida birdan yoz fasli boshlanib ketdi. Shuningdek, iyun oyida maksimal harorat 12 °C dan oshmadi.

Iyun oyida Nemuroda Yaponiyadagi eng erta – soat 3:30da quyosh chiqishini kuzatish mumkin. Iqlimi sabab, sakura gullash mavsumi Nemuroda barcha mintaqalarga qaraganda kechroq boshlanadi.

Hayvonot olami
--------------

Yarim orolda yashovchi qushlar orasida puffino, oqqush, Blakiston boyqushi, oq dumli suvburgut, Steller dengiz burguti, qora oʻrmonchi, dala gʻozi va yapon turnasi kabilar mavjud. Yarimorol hududida tulki, kiyik va burunduq kabi hayvonlar ham koʻp uchraydi.

Manbalar
--------

1. ↑  納沙布　1983年（月ごとの値）　主な要素
2. ↑  „Nemuro Tourist Information" (deadlink). 21-noyabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-dekabr 2015-yil.
3. ↑  „Информация о туризме г. Нэмуро" (deadlink). 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-dekabr 2015-yil.
**Oleszyce** [ɔlɛˈʂɨt͡sɛ] ( ukraincha: *Олешичі* , *Oleshichi* ) — Polshaning Subkarpat voevodligidagi kichik shaharcha, 2006-yil holatiga ko'ra 3168 kishini tashkil etadi.

Tarixi
------

Oleszyce tarixi XV asrning boshlariga to'g'ri keladi, bu qishloq Polshaning Ruteniya vodiysiga tegishli edi. U birinchi marta 1431-yildagi hujjatlarda Heleschicze sifatida qayd etilgan va uning nomi Olieschicze, Oleczyce va Olessicze sifatida ham yozilgan. 1458-yilda bu yerda qishloq egalari Ramsza oilasi tomonidan yog'ochdan yasalgan Rim-katolik cherkovi qurilgan.

1570-yilda Oleszyce Ruteniya vodiysi Ieronim Sieniawskining mulkiga aylandi, u 1576-yilda bu yerda Magdeburg huquqlariga asoslangan Ieronimov nomli shaharchani tashkil etdi. Shahar allaqachon mavjud bo'lgan qishloq va uy o'rtasida joylashgan edi va uning nizomi 1578-yil 26-fevralda qirol Stefan Batory tomonidan tasdiqlangan. Ieronimov nomi kamdan-kam qo'llanilgan va XVII asrning o'rtalarida yo'q bo'lib ketgan va uning o'rniga qadimgi Oleszyce nomi berilgan.

1731-yilda Oleszyce Czartoryski oilasining mulkiga aylandi. Polsha boʻlinganidan keyin shahar Avstriya Galitsiyasiga tegishli boʻlgan (1772–1918), lekin Dzialinski, Potokki, Potulichki va Sapiexa oilalarining shaxsiy mulki boʻlib qolgan. 1880-yilda Oleszyce o'zining shahar nizomini yo'qotdi.

Taniqli odamlar
---------------

* Eva Galler, Xolokostdan omon qolgan yahudiy
* Enni Wertman Bleiberg [Holokostdan omon qolgan]

Manbalar
--------

1. ↑  „Population. Size and structure by territorial division".  © 1995–2009 Central Statistical Office 00-925 Warsaw, Al. Niepodległości 208 (2-iyun 2009-yil). Qaraldi: 22-iyun 2009-yil.
Andoza:Gmina Oleszyce
**Elza Kaisa Aalto** (fin: *Elsa Kaisa Aalto*,**Makinemi**, fin: *Mäkiniemi* ; 1922-yil 22-noyabr) – Finlyandiyalik arxitektor va dizayner. Alvar Aaltoning ikkinchi xotini.

Hayoti
------

 Aalto juftligi
U 1922-yilda Kemi shahrida polkovnik Augusta Myakinemi oilasida tugʻilgan. 1949-yilda u Xelsinki politexnika universitetida meʼmorchilik boʻyicha oʻqishni tugatgan va meʼmor Alvar Aalto uchun ishlay boshlagan. Aaltoning birinchi rafiqasi Ayno ham meʼmor va dizayner boʻlib, ayni paytda vafot etdi. 1952-yilda Alvar va Elissa turmush qurishdi. Oʻsha paytda u 54 yoshda edi, u 29 yoshda edi.

Aalto juftligi arxitektura loyihalarida birgalikda ishlay boshladi. Elissa erining barcha tanlovlarida ishtirok etgan. Yana shuningdek, Alvar va Aino tomonidan asos solingan *Artek* mebel kompaniyasi uchun bir minimalist fon rasmlarini ishlab chiqdi.

1976 yilda Alvar vafotidan keyin Elissa Artek boshqaruv kompaniyasiga aylandi. U oʻzining loyihalarini, jumladan Essendagi opera binosi,Olborgdagi zamonaviy sanʼat muzeyi Luzerndagi turar-joy, Lahtidagi cherkov va Mezonom Lui Karre yakunlash ustida ishlagan. Shuningdek, u Vyborgdagi kutubxonani rekonstruksiya qilishni rejalashtirgan.

1981-yilda Elissa Aalto Amerika arxitektorlar institutining faxriy aʼzosi etib tayinlandi. U 1994-yilda 72 yoshida saraton kasalligidan vafot etdi. U Hietaniemi qabristoniga dafn etilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Elissa Aalto; Architect, 71" (en).  The New York Times (13-aprel 1994-yil). 31-oktyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-oktyabr 2020-yil.
2. ↑  *Virtanen B.* „Obituary: Elissa Aalto" (en).  The Independent (22-aprel 1994-yil). 6-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-oktyabr 2020-yil.