recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Qirollik Tailand armiyasi yoki RTA ( tay : hhhhhhhnhāi ; kong thap bok thai ) - Tailand armiyasi va Tailand Qirollik Qurolli Kuchlarining eng qadimgi va eng yirik bo'limi hisoblanadi.

Tarixi
------

**Ilk tuzilishi**
Tailand armiyasi qirollik suverenitetini himoya qilish uchun javobgardir. Armiya 1874-yilda, qisman 1855- yilda Buyuk Britaniya bilan tuzilgan Bouring shartnomasidan soʻng yangi xavfsizlik tahdidlariga javob sifatida tashkil etilgan boʻlib, bu mamlakatni xalqaro savdo yo`lini ochilishiga sabab bo`lgan.

**Joriy yillar**

2014-yil 22-mayda armiya hukumatni ag'dardi, milliy assambleyaga harbiy ofitserlarni tayinladi va 2014-yil 21-avgustda armiya bosh qo'mondoni general Prayut Chan-o-chani bosh vazir etib saylandi. General 2014-yil oktyabr oyida iste'foga chiqdi, siyosiy islohotlarga e'tibor qaratish uchun kamida bir yil kerak bo'ldi, shundan so'ng u milliy saylovlar o'tkazilishiga va'da berdi.

Hukumat tanqidchilariga qarshi kiber kompaniyada ishtirok etuvchi axborot urushi boʻlimi mavjudligi 2020-yil fevral oyi oxirida ommaga oshkor qilingan edi. 2020-yilda Twitter axborot urushi bilan shugʻullanuvchi akkauntlar tarmogʻini yopdi. Twitter xabariga ko'ra, "Bizning tekshiruvimiz Tailand Qirollik Armiyasi (RTA) bilan ishonchli tarzda bog'lanishimiz mumkin bo'lgan ma'lumot operatsiyalarida ishtirok etuvchi hisoblar tarmog'ini aniqladi." Operatsiya Tailanddagi siyosiy muxolifatni nishonga olgan edi. Tailand armiyasi dezinformatsiya operatsiyasida ishtirok etganliklarini rad etdi.

Buyruq va boshqaruv
-------------------

Qirollik Tailand armiyasining bosh qo'mondonlari (hhhảhảhảẖạh) Tailand Qirollik Qurolli Kuchlaridagi eng kuchli lavozim hisoblanadi.2020-yil 1-oktabr holatiga koʻra, qoʻmondon general Narongpan Jitkaewthae hisoblanadi.

1. Bosh qo'mondon: General Narongpan Jitkaewthae 2020-yil 1-oktyabrdan
2. Bosh qo'mondon o'rinbosari: General Jaroenchai Xintao 2022-yil 1-oktyabrdan
3. Tailand qirollik armiyasi maslahat kengashi raisi: general Phumipat Chansawang 2022-yil 1-oktyabrdan
4. Bosh qo'mondon yordamchisi: General Suksan Nongbualang 2022-yil 1-oktyabrdan
5. Bosh qo'mondon yordamchisi: General Kriangkrai Srirak 2022-yil 1-oktyabrdan
6. Armiya shtab boshlig'i: general Ukrit Boontanon 2022-yil 1-oktyabrdan
7. 1-armiya hududi qo'mondoni: general- leytenant Pana Klaevblaudtuk 2022-yil 1-oktyabrdan
8. 2-armiya hududi qo'mondoni: general- leytenant Savarat Saengpol 2021-yil 1-oktyabrdan
9. 3-armiya hududi qo'mondoni: general- leytenant Suriya Iamsuro 2022-yil 1-oktyabrdan
10. 4-armiya hududi qo'mondoni: general- leytenant Shanti Shakuntanak 2022-yil 1-oktyabrdan
11. Tailand qirollik armiyasi maxsus urush qo'mondonligi qo'mondoni: general-leytenant Nattawut Nakanakorn 2021-yil 1-oktyabrdan

Manbalar
--------

* 
* 
*

Havolalar
---------

Tay armiyasi

Bouring shartnomasi

Ming generallar mamlakati-Tailand
Abu Muhammad al-Muzaffar ibn Nasr Sayyor al-Warraq ( arabcha:  ) Bag'dodlik arab muallifi edi. U 10-asrga oid "Kitob at-tabix" ( arabcha:  , Yeguliklar kitobi) ni yozgan. Bu eng qadimgi arab taomlari kitobidir. U 132 bobga bo'lingan bo'lib, 600 dan ortiq retseptlarni o'z ichiga oladi  .

Kitob at-tabix
--------------

Al-Varroq tomonidan yozilgan "Kitob at-tabix" asari bizgacha yetib kelgan eng qadimiy arab taomlari kitobidir. U Bag‘doddagi Abbosiylar xalifaligi 8-9-asrdagi saroylari retseptlaridan tuzilgan. Ba'zi olimlarning taxminiga ko'ra, al-Varroq qo'lyozmani Hamdoniy shahzodasi Sayfuddavla homiysi nomidan tayyorlagan bo'lishi mumkin, u Bag'doddagi saroy zaiflasha boshlaganida Halabdagi o'z saroyining madaniy obro'sini oshirishga harakat qilgan. 

Kitobdagi ba'zi retseptlar, masalan, asida (xurmoli shirin bo'tqa) Arabiston yarim orolining sodda oshxonasidan olingan, ammo kitobda forscha nomdagi antiqa pishiriq retseptlari ham mavjud. Bundan tashqari, asarda kelib chiqishi Nabatiylardan (Iroq) bo'lgan aholining mazali pishiriqlari - nabatiyyot haqida ham butun bir bob mavjud. 

Asarning Yevropa tillaridagi bir qancha qisqartirilgan yoki toʻliq tarjimalari mavjud:

* Naval Nasrulloh, izohli tarjima
* Lilia Zaouali, retseptlar top'lami
* Sabrina Favaroning italyancha tarjimasi
* Devid Ueyns, retseptlar to'plami

Yana qarang
-----------

* Muhammad bin Hasan al-Bag'dodiy, xuddi shu nomdagi 13-asr arabc oshxonasi kitobi muallifi

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  *Urtatim.* „Kitab al-Tabih". *Good Reads*.  Goodreads Inc.. Qaraldi: 20-may 2015-yil.
2. ↑  „كنز من كنوز الحضارة الاسلامية يعود للحياة من جديد". *Al Basrah Network*. Qaraldi: 20-may 2015-yil.
3. 1 2 3  Zaouali, Lilia*. Medieval Cuisine of the Islamic World*. University of California Press, 2007.
4. ↑  Nawal Nasrallah, translator, *Annals of the Caliphs' Kitchens: Ibn Sayyar al-Warraq's Tenth-century Baghdadi Cookbook*, Brill, Leiden 2007. ISBN 90-04-15867-7
5. ↑  Sabrina Favaro, *Il simposio dei sultani: Dal più antico Trattato di cucina arabo-musulmano*, 2015 ISBN 8878015016
6. ↑  David Waines, *In a Caliph's Kitchen*, 1995 ISBN 1869844602

Qo'shimcha o'qish
-----------------

* Kaj Öhrnberg va Sahban Mroueh, muharrirlar, *Kitob al-tabikh* Studia orientalia **60**, Finlandiya Sharq jamiyati, 1987-yil.ISBN 951-9380-04-3ISBN 951-9380-04-3
* Charlz Perri, "Halifalar oshxonasi", *Saudi Aramco World* **57** :4 (iyul/avgust, 2006 yil) to'liq matn (Wayback Machine saytida 2014-11-30 sanasida arxivlangan)
**Jadwiga Barszczewska-Michałowska** (1884-yil 13-fevral, Samarqand, 1966-yil 20-may, Varshava) – polshalik pedagog, 1922-yilda Milliy-davlat ittifoqi ayollar saylov komissiyasi aʼzosi.

Hayoti
------

Jadwiga Barszczewska-Michałowska 1884-yil 13-fevralda Samarqandda tugʻilgan. Otasi Lev Barshchevskiy sayohatchi va harbiy ofitser, onasi Irena Zofii Niedzviecki. 10 yoshida Samarqanddagi gimnaziyada oʻqishni boshlagan, Sankt-Peterburgdagi Buyuk Gersog Kseniya institutida oʻqishni davom ettirgan va u yerni 1901-yilda tugatgan. Keyin Sankt-Peterburgdagi Oliy tijorat kurslarida oʻqigan. Oʻrta tijorat maktablarida iqtisodiyot, tovarshunoslik, geografiya va tabiatshunoslikdan dars bergan. Otasi Siedlcedagi piyoda polkiga qoʻmondonlikka oʻtgach, Jadwiga taʼtillarini u bilan oʻtkazdi va shaharga bogʻlanib qoldi. 1904-yilda otasining yordami bilan pedagogik bilimini chuqurlashtirish maqsadida Yevropa mamlakatlariga sayohatga joʻnadi.

Siedlcedagi faoliyati
---------------------

20 yoshida u Siedlce shahridagi oʻz maktabini (Ayollar savdo maktabi) ochgan. Uning tashabbuskori va asoschisi Lev Barshchevskiy edi, ammo bu gʻoyani uning qizi amalga oshirdi. Bu juda qiyin ish edi, vazirlik litsenziya berishdan bosh tortgach, rozilikni imperatorning oʻzi bergan. Maktab nomida „savdo" soʻzi boʻlsada, shuningdek, bu kasb-hunar taʼlimi muassasasi boʻlsa ham, Barszczewska boshidanoq umumiy bilim berishni rejalashtirgan. Odatda kasb-hunar maktablari siyosiy sabablarga koʻra tashkil etilgan. Kasb-hunar maktablari Rossiya imperiyasi Maorif Vazirligidan mustaqil boʻlgan. Bu koʻpchilik fanlarni polyak tilida oʻqitishga va chor taʼlim organlarining nazoratidan qochishga imkon berdi. Maktabda Polsha tarixi va geografiyasi va adabiyotini norasmiy ravishda oʻrgatuvchi ikki tomonlama dastur amalga oshirildi. 1916-yilda muassasa oliy maktab maqomini oldi, bu mamlakat sharqiy qismining Rossiya taʼsiridan mustaqilligi tufayli amalga oshdi. Maktabda oʻqitish usullari, oʻquv dasturlari mazmuni, tarbiya va jihozlar jihatidan oʻziga xos tartib joriy etildi, maktab qoidalari oʻrnatildi va oʻqitishning tegishli darajada yuqori darajasi yaratildi. Maktabda kimyo, fizika va tabiiy fanlar laboratoriyasi bor edi.

Vafoti
------

1960-yilda u Polsha oʻqituvchilari uyushmasida faol ishlay boshladi. Buning uchun u besh yildan soʻng kasaba uyushmasining oltin nishoni bilan taqdirlandi. Jadwiga Barszczewska-Michałowska 1966-yil 20-mayda Varshavada vafot etdi. U Varshavadagi Powazki qabristoniga dafn qilindi.

Manbalar
--------

1. ↑  Ewald Lodwich-Ledwa*. Jadwiga Barszczewska-Michałowska: bojowniczka o nową szkołę polską w Siedlcach i w Warszawie, w Polsce i w świecie*. Igor Strojecki, 2008 — 126 bet. ISBN 9788392833604. 29-sentabr 2023-yilda qaraldi.
2. ↑  „Cmentarz Stare Powązki: Maria Michałowska". *www.cmentarze.um.warszawa.pl*. Qaraldi: 29-sentabr 2023-yil.
**Usmon Pashayev** (qrim tatarcha: , ukraincha: *Осман Пашаєв*, ruscha: *Осман Пашаев*, 1977-yil 23-yanvarda Angren shahrida tugʻilgan) qrim-tatar jurnalisti va prodyuseri.

Hayoti
------

Pashayev 1977-yil 23-yanvarda Angren shahrida qrim-tatar oilasida tugʻilgan. Uning bobosi va buvisi 1944-yilda butun Qrim-tatar xalqi bilan birga NKVD tomonidan Qrimdan deportatsiya qilingan. U 1980-yili Ukrainaning Henichesk shahrida yashab, 1989-yildan Qrimga koʻchib oʻtgan.

Usmon Pashayev Kiev xalq xoʻjalik universitetida tahsil olgan. Avvaliga davlat „Qrim" telekompaniyasining qrim-tatar nashrida yangiliklar boshlovchisi, keyin esa shu yerda muxbir boʻlib ishlagan. U 2001-yilda Kievga koʻchib oʻtadi. Soʻng turli telekanallar, jumladan, STB, Inter, 5 Kanal, NTN, TVi bilan faoliyat olib borgan. 2011—2014-yillarda Simferopoldagi Qrim-tatarlarning ATR telekanalida ishlaydi. 2013 yil bahorida ATRning Istanbuldagi ofisiga koʻchib oʻtgan.

2009-yilda Ukrainaning toʻrtta milliy kanali (STB, 1+1, Ukraina, TONIS) 158 nafar ishchilarini birlashtirgan „Mediafront" kasaba uyushmasi raisi etib saylanadi. 2014-yil Qrim inqirozi paytida ishgʻol qilingan Qrimdagi voqealarni issiq nuqtalar va koʻchalardan jonli efirda yoritish bilan shugʻullangan. Tasodifiy fuqarolar bilan blits-intervyular, siyosatchilar va faollar bilan studiya intervyulari orqali Qrim ochiq kanaliga asos solgan. Dastlab loyihaga Zenife Seydametova, Muslim Umerov, Ridvan Pashayev va Lyuman Abdullayev qoʻshiladi.

Pashayev Gezi noroziliklari, Ukraina inqilobi va Qrim inqirozi haqida, Ukraina rasmiylari, jumladan Viktor Yanukovich, Viktor Yushchenko va Valentina Semenyukka qarata tergovlar haqida maʼruza qilgan.

Qrim tatarlarining „Avdet" gazetasi uni 2009-yil holatiga koʻra 20 ta eng nufuzli Qrim tatarlaridan biri deb tan oladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Bіlo-blakitna chulara (blog by Osman Pashayev)
2. ↑  „Interview with Osman Pashayev at Avdet.org". 9-mart 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-noyabr 2023-yil.
3. ↑  Pashayev at linkedin.com
4. ↑  Osman Pashaєv ocholiv medіprofspіlku „Medіafront"
5. ↑  Osman Pashaєv zasnuvav іnternet-kanal CrimeanOpenCh
6. ↑  „20 naibolee vliyatelnix krimskix tatar". 8-mart 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-noyabr 2023-yil.
„**A Brief History of Time**" (tarjimasi „Vaqtning qisqacha tarixi") — ingliz fizigi Stephen Hawking qalamiga mansub nazariy kosmologiya boʻyicha kitob. Ilk bor 1988-yil chop etilgan. Kitob fizika boʻyicha chuqur bilimga ega boʻlmagan keng kitobxonlar ommasiga moʻljallangan.

Asarda astronomiya va zamonaviy fizika fanlari oʻrganidan mavzular, xususan, olamning tuzilishi, kelib chiqishi, rivojlanishi hamda kelajagi haqida tushunarli tilda yozilgan. Asarda makon va fazo, olamning asosiy elementlari (xususan, kvarklar) hamda uni boshqaruvchi fundamental kuchlar (gravitatsiya kabi) mavzular koʻrib chiqilgan. Shuningdek, kitobda katta portlash hamda qora tuynuklar kabi kosmologik hodisalar haqida ham soʻz boradi. Asarda Hawking ikki muhim nazariyani — umumiy nisbiylik nazariyasi hamda kvant mexanikasini koʻrib chiqadi. Kitob yakunida butun olamni tasvirlay oladigan umumlashtiruvchi nazariyani topishga qaratilgan urinishlar haqida soʻz boradi.

Asarning birinchi nashri uchun amerikalik olim Carl Sagan kirish soʻz yozgan. 1996-yil kitobning toʻldirilgan va yangilangan nashri bosilib chiqqan. 2005-yilda esa asarning amerikalik olim Leonard Mlodinow bilan hamkorlikda tubdan qayta ishlangan versiyasi "A Briefer History of Time" (tarjimasi „Vaqtning yanada qisqaroq tarixi") nomi bilan chop etilgan.

„A Brief History of Time" eʼlon qilinishi bilan bestsellerga aylangan va bugunga qadar 25 milliondan oshiq nusxada sotilgan. Kitob bir necha tilga, jumladan, rus va turk tillariga tarjima qilingan, ammo oʻzbek tiliga hali oʻgirilmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Karimov, Asat* „Стивен ХОКИНГ: "Вақтнинг қисқача тарихи"". *Xalq soʻzi* (14-mart 2018-yil). Qaraldi: 19-sentabr 2023-yil.
2. ↑  *McKie, Robin* „A brief history of Stephen Hawking". *Cosmos* (avgust 2007). Qaraldi: 13-iyun 2020-yil.

Havolalar
---------

* Ilk nashr suratlari (ingl.)


|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi** — yozuvchilarning koʻngilli ijodiy jamoat tashkiloti. 1934-yil 8—11-martda boʻlgan Oʻzbekiston yozuvchilarining I qurultoyida tashkil etilgan. Bungacha ular turli toʻgarak va uyushmalar holida faoliyat koʻrsatgan. Jumladan, 1919-yil „Chigʻatoy gurungi" nomli adabiy toʻgarak atrofida uyushgan jadidlar oʻzbek milliy adabiyotining shakllanishiga hissa qoʻshgan. 1926-yilda Samarqandda „Qizil qalam" nomli adabiy tashkilot tuzilgan, bu tashkilotning Qoʻqon, Fargʻona, Namanganda mahalliy shoxobchalari ish olib borgan.

Tarixi
------

Uyushmaning birinchi raisligiga adabiyotshunos Rahmat Majidiy saylangan. Turli yillarda uyushmaga Hamid Olimjon, Oybek, Sharof Rashidov [1949-1950], Uygʻun, Abdulla Qahhor, B. Rahmonov, Sarvar Azimov, Oʻlmas Umarbekov, Odil Yoqubov, Abdulla Oripov, Bobur Alimov, Muhammad Ali rahbarlik qilgan. 2018-yildan uyushmaga Oʻzbekiston xalq shoiri Sirojiddin Sayyid raislik qilmoqda.

Oʻzbekiston yozuvchilarining asosiy maqsad va vazifasi hamda tashkiliy huquqiy shakli uyushmaning ustavi, guvohnomasi, ramzi va guvohnomasida oʻz ifodasini topgan.
Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasining rahbari va uning uch nafar oʻrinbosari, Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasining barcha viloyat boʻlimlari mas’ul kotiblari bor. Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasining shtat birligi jami: 47 kishi boʻlib, shulardan barcha viloyatlarda jami 24 nafar xodim faoliyat koʻrsatadi.

Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti devoni, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, vazirliklar, Oʻzbekiston respublikasi Fanlar akademiyasi, respublika maʼnaviy targʻibot markazi, jamgʻarmalar, boshqa uyushmalar va boshqa jamiki davlat hamda jamoat tashkilotlari bilan hamkorlikda faoliyat olib boradi.
Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasining chet davlatlarda vakolatxona va filiallari yoʻq.

Uyushmaning 700 ga yaqin aʼzosi bor. Viloyatlarda oʻz boʻlimlariga, Doʻrmon qishlogʻida ijod uyiga, shifoxona maskani, Adabiyot jamgʻarmasi („Ijod") va nashriyotiga ega. Muassisligida „Sharq yulduzi", „Zvezda Vostoka", „Yoshlik" jurnallari hamda „Oʻzbekiston adabiyoti va sanʼati", „Yozuvchi" gazetalari chop etiladi. 2002-yilda Xalqaro aloqalar va badiiy tarjima kengashi tashkil etildi.

Manbalar
--------

Havolalar
---------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**G‘aniyev Akrom To‘lqinovich** (1981-yil Andijon viloyatida tavallud topgan) — „Nil-granit" masʼuliyati cheklangan jamiyati ishlab chiqarish boʻyicha direktor oʻrinbosari, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati aʼzosi.

Biografiya
----------

Akrom Gʻaniyev 1981-yil 1-martda Andijon viloyatida tavallud topgan.

2017-yil Akrom Gʻaniyev shuhrat medali bilan taqdirlandi.

2020-yil 6-17-yanvar kunlari Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahrida O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati aʼzolarini saylash bo‘yicha qo‘shma majlislar bo‘lib o‘tdi. Ovoz berish natijalariga koʻra, Akrom Gʻaniyev Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati aʼzoligiga saylandi.

2021-yil 20-avgustda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev farmoyishi bilan Gʻaniyev Akrom Toʻlqinovich **„Eng koʻp ish joylari yaratgan tadbirkor"** sifatida eʼtirof etildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Akrom G`aniyev shuhrat medali bilan taqdirlandi".
2. ↑  „Andijondan ham senatorlar saylandi".
3. ↑  „Yangi saylangan senatorlar ro‘yxati e’lon qilindi (to‘liq ro‘yxat)".
4. ↑  „Mamlakatda ishbilarmonlik muhitini rivojlantirishga munosib hissa qoʻshib kelayotgan tadbirkorlarning bir guruhiga minnatdorchilik bildirish toʻgʻrisida".

Havolalar
---------

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati

G‘aniyev Akrom To‘lqinovich
**An Tay Yen**, shuningdek, turli hujjatlarda **An Tai Yen**, **An Ta-Yen**, **An Thya En** (1910-yil, Primorsk o'lkasi, Olginskiy tumani, Sokolovka qishlog'i - 1989-yil dekabr) - Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Quyi Chirchiq tumanidagi Dimitrov nomidagi kolxoz a'zosi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

Hayoti
------

An Tay Yen 1910 yilda Primorsk o'lkasining Sokolovka qishlog'ida dehqon oilasida tug'ilgan (1918-yildan Krasnaya Sokolovka, 1967-yilda u zamonaviy Preobrajeniye qishlog'i tarkibiga kirdi). An Tay Yen 1926-yilda Svobodnoye qishlog'idagi maktabni tugatgan. 1930-yilgacha o'z xo'jaligida ishlagan.

U 1930-yildan Kiyevka qishlog'idagi Olginskiy tumanidagi "Shimoliy mayoq" kolxozida kolxozchi bo'lgan. Keyin Olginskiy tumanidagi "Leninskiy Mayak" (1935—1936), Olginskiy tumanidagi "Internatsional" kolxozlarida (1936—1937) agronom bo‘lib ishlagan.

An Tay Yen 1937-yilda Toshkent viloyatiga surgun qilingan. O'rta Chirchiq tumani Dimitrov nomidagi kolxozda agronom, brigadir, dala jamoasi rahbari boʻlib ishlagan (1937—1957). An Tay Yen 1939-yilda Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi safiga qabul qilinadi.

1950-yilda An Tay Yen jamoasi 19,9 gektar maydondan 116,2 sentnerdan kanop poyasini yig'ib oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 22-maydagi farmoni bilan u Lenin ordeni va "O‘roq va Bolg‘a" oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

An Tay Yen 1989-yil dekabr oyida vafot etdi. U sobiq Dimitrov nomidagi kolxoz (hozirgi Quyi Chirchiq tumani ) qabristoniga dafn etilgan.

Mukofotlari
-----------

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin ordeni
* "1941-1945-yillardagi Ulug' Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun" medali
* "Shavkatli mehnati uchun" medali

Adabiyotlar
-----------
**Gaz kompressorli stansiya** — tabiiy gazni qazib olish, uzatish va saqpashda gazning bosimini koʻtarib beradigan qurilma. Vazifasiga qarab, magistral gaz quvurlaridagi bosh (asosiy) stansiya, magistral gaz quvurlaridagi stansiya, yer osti gaz omborlaridagi oraliq stansiya va gazni yer qatlamlariga qayta haydaydigan stansiyaga boʻlinadi. Bosh G. k. s. gaz konidan kelayotgan gaz bosimini koʻtarib beradi, oraliq (yoʻldagi) G. k. s. gaz quvurida bosimi kamaygan gaz bosimini koʻtarib beradi, yer osti gaz omborlaridagi G. k. s. isteʼmolchiga berilayotgan gaz bosimini meʼyorlashtirib turadi, gazni yer qatlamlariga qayta haydaydigan G. k. s. gazni qazib olish paytida gaz bosimini zarur darajada tutib turadi. G. k. s.ning asosiy jihozi kompressor qurilmalaridan iborat. G. k. s. dispetcherlik punktidan, toʻliq avtomatlashtirilgan G. k. s. markaziy dispetcherlik punktidan turib boshqariladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

k g
**Tanya Savicheva va urush bolalariga bagʻishlangan** **yodgorlik** — Nijniy Novgorod viloyati , Shatki ishchilar qishlogʻida joylashgan yodgorlik majmuasi boʻlib, Ulugʻ Vatan urushi yillarida azob chekkan va halok boʻlgan barcha bolalarning ramzi sifatida Leningradlik qiz nomi bilan atalgan.

Tarixi
------

Yodgorlik 2010-yil 7-mayda Buyuk G‘alabaning 65 yilligi arafasida Shatki qishlog‘idagi 1-sonli maktab hududida ochilgan; mualliflari haykaltaroshlar A. B. Xoluyov va T. G. Xoluyova, arxitektor A. I. Ulanovskiy. Ochilish marosimida Nijniy Novgorod viloyati gubernatori Valeriy Shantsev , Viloyat qonunchilik assambleyasi raisi Viktor Lunin, Shatkovskiy okrugi rahbari Aleksey Nesterov, Nijniy Novgorod „Qamaldagi Leningrad aholisi" jamoat tashkiloti raisi Sergey Fogel boshchiligidagi delegatsiya ishtirok etgan. Bayramda Nijniy Novgorod yeparxiyasidan Shatkovskiy tumani katta pop, ruhoniy Vasiliy Lyutyanskiy ham ishtirok etgan.

Ushbu yodgorlikni yaratish gʻoyasi 1980-yillarda paydo boʻlgan. Uning birinchi loyihasi 1984-1985-yillarda ishlab chiqilgan va 1989-yilning yozida poydevori qoʻyilgan. Keyin moliyalashtirish toʻxtatilgan. Faqat 2007-yilda yodgorlikni qurish masalasi qayta koʻtarilgan. Shatkovo 1-sonli maktab o‘quvchilari Nijniy Novgorod viloyati gubernatori Shatki shahriga tashrifi chog‘ida V.P.Shantsevga rejalarini amalga oshirish iltimosi bilan murojaat qilishgan. Viloyat hokimi yordam berishga vaʼda bergan va so‘zida turgan — hokim jamg‘armasidan mablag‘ ajratilgan, 2008-yilda loyiha hujjatlari qayta tiklanib, 2009-yilda yodgorlik qurilishi boshlangan.

Tavsif
------

Majmua krem marmar bilan qoplangan oltita yon beton arkadan iborat boʻlib, ularning har ikki tomonida qamaldagi Leningrad bolalari hayotini yoritib beruvchi 12 ta boʻrtma tasvir qilib yasalgan hikoyalar mavjud. Yodgorlik markazida, asosiy kirish arkasi orqasidagi chuqurchada, oʻzining kundaligi tufayli mashhur boʻlgan Tanya Savichevaning haykali joylashgan boʻlib, u yerda Leningrad qamali paytida barcha qarindoshlarining oʻlimini qayd etgan. Yodgorlik Shatki qishlogʻi aholisi hisobidan yaratilgan, Yekaterinburgdagi „ Liteyniy dvorʼ" (Quyish) korxonasida Tanyaga atab yodgorlik yasalgan.

Shatkiga evakuatsiya qilingan Tanya Savichevaning oʻzi omon qolmagan va 1944-yil 1-iyulda Shatkovo tuman kasalxonasida distrofiya va asabiy charchoqdan vafot etgan. Qishloq qabristoniga Tanya Savichevaning yodgorlik portreti va marmar esdalik plitalari, shuningdek, Ulugʻ Vatan urushi yillarida Shatkovo kasalxonasida jarohatlardan vafot etgan Sovet askarlariga atab yodgorlik oʻrnatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Memorialniy kompleks, posvyaщenniy Tane Savichevoy i detyam voyni". 1-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-iyun 2022-yil.
2. ↑  V Shatkax otkrilsya memorialniy kompleks, posvyaщenniy Tane Savichevoy i detyam voyni
3. 1 2  Tane Savichevoy i detyam voyni

Havolalar
---------

* Nijniy Novgorod viloyati, Shatki qishlogʻida yodgorlik majmuasi ochiladi
* Shatki: eslash …
* Gʻayrioddiy yodgorliklar (Urush bolalariga)
**Kato Kyudzo** (1922-yil 18-may — 2016-yil 11-sentyabr) yaponiyalik arxeolog, antropolog, tarixchi va etnograf olim. Yaponiya milliy etnologiya muzeyining faxriy professori. Oʻzbekiston merosi, tarixi, meʼmoriy yodgorliklarini oʻrgangan.

Hayoti
------

Koreya Xalq Demokratik Respublikasining Kyonsan provinsiyasida tugʻilgan. Universitet talabasi sifatida 1945-yilning yozida armiyaga chaqirilib, vataniga qaytgan. Universitetning uchinchi kursiga kirgan. Yaponiya qoʻshinlarida xizmat qilgan. U 21-avgust kuni Mudandiyon yaqinida asirga olingan. Asirlikda Kato rus tilini oʻrganishni boshladi.

Asirlikdan keyin birinchi marta SSSRga 1972-yilda tashrif buyurgan. Oʻzbekistonning qadimiy tarixiga katta qiziqish bildirgan. Olim uzoq yillar Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi bilan yaqin hamkorlik qildi. Surxondaryo viloyatida (Dalverzin-tepa, Qoʻra-tepa, Xolchayon, Fayoz-tepa) arxeologik qazishmalarda qatnashgan. U Oʻzbekiston tarixini Yaponiyada targʻib qilgan. Oʻrta Osiyo va Sibir tarixiga oid oʻnlab kitoblar muallifi. Oʻzbekistonga bagʻishlangan koʻplab simpozium va koʻrgazmalar tashkil etgan. Amir Temur, Bobur, Ulugʻbek asarlarining tarjimoni boʻlgan. Oʻrta Osiyo, ayniqsa, Oʻzbekiston janubidagi buddaviylik madaniyati boʻyicha uzoq yillik tadqiqotchi hisoblanadi.

Mukofotlar va unvonlari
-----------------------

2002-yilda Oʻzbekiston xalqlari tarixi, meʼmoriy yodgorliklarini oʻrganish va targʻib etishdagi ulkan xizmatlari, shuningdek, Oʻzbekiston va Yaponiya oʻrtasidagi ilmiy aloqalarni rivojlantirishga qoʻshgan salmoqli hissasi uchun "Doʻstlik" ordeni bilan taqdirlangan. Termiz shahri faxriy fuqarosi. Shoʻrchi tumanidagi 43-umumiy oʻrta taʼlim maktabiga arxeolog Kyudzo Kato nomi berilgan.

Soka universiteti (Osaka) faxriy professori.

Manbalar
--------

1. ↑  „Като Кюдзо — ўзбекларнинг япон олими". *www.xs.uz*. Qaraldi: 4-avgust 2023-yil.
2. ↑  Указ Президента Республики Узбекистан от 3 may 2002 года № УП-3066 «О награждении Кюдзо Като орденом «Дустлик»
3. ↑  „Sho‘rchidagi maktabga yapon olimi Kyudzo Kato nomi berildi". *www.daryo.uz*. Qaraldi: 4-avgust 2023-yil.
Категория:Персоналии по алфавиту
Категория:Википедия:Статьи о государственных деятелях без иллюстраций на Викискладе
Категория:Википедия:Статьи без изображений (тип: человек)
**Abulgʻozi G'oipul (Abulgʻozi Xon, Abulgʻozi, Abu-l-Gʻozixon III, Abilgʻozi III)** (tugʻilgan yili nomaʼlum — 1815) — qozoq sultoni, Xiva xonligi xoni. G'oyibxonning toʻngʻich oʻgʻli, Botirxonning nabirasi.

Tarjimayi holi
--------------

1767-yil oxiri - 1768-yil boshida Xiva xoni deb e'lon qilinadi. Abulg‘ozi III nomi bilan u olti oy, boshqa maʼlumotlarga koʻra, bor-yoʻgʻi bir oycha hukmronlik qilgan. 18-asrning 90-yillarida - Qoraqalpoqlar xoni bo'lgan. Otasi vafotidan soʻng bosh qarorgohi Yangikentda joylashgan Shekti va Alimuli urugʻiga (1794-1815) xon etib saylanadi. 

Qarindoshlarining qo‘llab-quvvatlashidan mahrum bo‘lib, umrining so‘nggi yillarini qashshoqlikda o‘tkazgan. Dafn qilingan joy noma'lum.

Oilasi
------

O'g'illari: Aring'ozi, Ilyos, Nurim, Pishjon (Boshan), Ardu, Eskandir, Eljon.

Manbalar
--------

Adabiyotlar
-----------

* Абилгазы, Каипулы // Казахстан. Национальная энциклопедия (рус.). — Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2004. — Т. I. — ISBN 9965-9389-9-7. (CC BY-SA 3.0)
**Aktograf** — hayvonlarning fa-ollik (harakatchanlik) tarzini avtoma-tik qayd qiladigan asbob. Tubi (poli, maydonchasi) suriladigan toʻr katakdan iborat. Tajriba oʻtkaziladigan hayvon kataqda uyoqdan-buyoqqa yurib, oʻz ogʻirligʻi taʼsirida A. tubini pastga tushiradi. Shunda mexaniq pnevmatik yoki elektr yuritma yordamida barabanga tarang tor-tilgan lentaga tubning surilish (tu-shish) kattaligi qayd qilib boriladi. Shu qaydga asoslanib hayvonning faol-ligini aniqlash mumkin.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Kauehi** yoki **Putake** — Fransuz Polineziyasidagi Tuamotu guruhidagi atol. Eng yaqin yer - Raraka atolli, 17 km uzoqlikda janubi-sharqda joylashgan. Kauexi 24 km oʻlchamli 18 km kenglikdagi lagunaga ega. Atollning lagun maydoni 320 km2 (124 mi²) ni tashkil qiladi. Yer maydoni 16 km2 (6 mi²). Kauexi lagunasida bitta navigatsiya yoʻli bor.

-Missing required parameter 1=*month*!, 2012-yil(2012-Missing required parameter 1=*month*!-00) holatiga koʻra atollda 257 nafar aholi istiqomat qiladi. Asosiy qishloq Tearavero deb ataladi.

Tarixi
------

Garchi Kauehi atolli marvarid savdogarlariga yaxshi tanish. Ammo unga birinchi boʻlib 1835-yilda yevropalik *"Bigl"* sardori Robert FitsRoy tashrif buyurgan. Keyinchalik Kauehi 1838—1842-yillarda Qoʻshma Shtatlar tadqiqot ekspeditsiyasi tomonidan tashrif buyuradi. Charlz Uilks oʻz kemasi nomi bilan atolni "Vinsen" deb nomlagan.

Maʼmuriyati
-----------

Kauexi atolli Fakarava kommunasiga, shuningdek, Aratika, Kauexi, Niau, Raraka, Taiaro va Toau atolllaridan iborat.

Manbalar
--------

1. ↑  Young, J.L. (1899). „Names of the Paumotu Islands, with the old names so far as they are known". *Journal of the Polynesian Society*. 8-jild, № 4. 264–268-bet. 2012-02-10da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7 January 2015.
2. 1 2  „Kauehi on tahitiheritage.pf". 9-oktabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-iyun 2014-yil.
3. ↑  *Les Atolls des Tuamotu*, Jacques Bonvallot, Institut de recherche pour le développement, nakladateľstvo IRD, 1994, ISBN 9782709911757, p. 275-282.
4. ↑  United States Exploring Expedition
Andoza:Tuamotus
**Aleksandra Yurkevskaya** (1998-yil 1-dekabr, Oʻzbekiston) — oʻzbekistonlik koʻpkurash sportchisi (yettikurash). Yopiq inshootlarda Yengil atletika boʻyicha Osiyo chempionati kumush medali sovrindori.

Martaba
-------

Aleksandra Yurkevskaya samlanishlarini birinchi bor xalqaro sari asosida 2015-yil Doʻha shahrida o‘smirlar o‘rtasida Osiyo chempionati 3875 ball bilan bronza medalini qoʻlga kiritdi. Keyingi yilda oʻtgan yopiq inshootlardagi Osiyo chempionatida 3375 ball bilan oltinchi oʻrinni egalladi. Xoshimin shahrida boʻlgan yoshlar Osiyo chempionatida 4859 ball bilan kumush medalni qoʻlga kiritdi.

2016-yilda balandlikka sakrash boʻyicha Oʻzbekiston chempioni boʻldi.

2017-yilda u Bxubaneshvardagi Osiyo chempionatida ishtirok etdi va birinchi kundan keyin musobaqani toʻxtatishga majbur boʻldi. 2017-yil sentabr oyi boshida u Ashxobodda boʻlib oʻtgan Yopiq inshootlardagi va jang sanʼatlari boʻyicha Osiyo oʻyinlarida oltinchi oʻrinni egalladi.

2018-yilda Tehronda boʻlib oʻtgan Yopiq inshootlardagi Osiyo chempionatida ishtirok etib, beshkurash bahslarida eronlik Sepideh Tavakolidan 3858 ball ortda qolib, kumush medalni qoʻlga kiritdi. 2018-yil 29-dekabrda Oʻzbekiston Qurolli Kuchlar kuch tuzilmalari oʻrtasida oʻq otish chempionati Aleksandra Yurkevskaya chempioni boʻldi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Aleksandra YURKEVSKAYA".  worldathletics.org.
2. ↑  „Aleksandra Yurkevskaya Osiyo chempionatining kumush medal sohibasi bo‘ldi".  sports.uz.
3. ↑  „Oʻzbekiston Qurolli Kuchlar kuch tuzilmalari oʻrtasida oʻq otish chempionati boʻlib oʻtdi".  xs.uz.
**Mamlakatlarning boshqaruv shakli** — turlarga hamda boshqaruv metodlariga ega. Boshqarish jarayonida uning tarkibiy qismlari — maqsad va vazifalar, mazmun va shakl hamda metodlar oʻzaro bogʻliklikda boʻladi. Ammo ular ichida eng oʻzgaruvchan va murakkab pedagogik jamoaga taʼsir koʻrsatish metodlari boʻlib hisoblanadi. Ular boshqaruvchi va boshqariluvchilar faoliyatlarini oʻzaro birligini taʼminlaydi. Boshqarish metodlari boshqariladigan ob’ektga maqsadga qaratilgan taʼsir koʻrsatish uchun shakllaridan iborat boʻlib, ular yordamida boshqarish sub’ekti va ob’ektining oʻzaro uygʻunligi taʼminlanadi. Metodlar boshqarish tizimining xususiyatlari, vazifasi mazmuni va mohiyatidan kelib chiqib, boshqaruv faoliyatini taʼsir koʻrsatish mazmunini belgilaydi.

Turlari
-------

1. Respublika
2. Monarxiya

Respublika
----------

**Respublika** (lotincha: respublica, res — ish va publicus — umumxalq, ijtimoiy) — davlat

Braziliya- **Prezidentlik respublikasi** boshqaruv shakli, unda barcha davlat hokimiyati organlari saylab qoʻyiladi yoki umummilliy vakolatli muassasalar (parlamentlar) tomonidan shakllantiriladi, fuqarolar esa shaxsiy va siyosiy huquqlarga ega boʻladilar. Respublika shakli Qadimgi Rim davridan maʼlum boʻlsa ham, uning keng tarqalishi XX asrning ikkinchi yarmiga toʻgʻri keladi. 2018-yil holatiga koʻra, jahonning siyosiy xaritasida 150 ta respublika davlatlari mavjud. Respublikalar asosan 3 ta turga boʻlinadi: 

1. **Prezidentlik** — bu respublikalarda hokimiyatning asosiy vakolatlari prezidentga tegishli boʻlib, hukumat (vazirlar mahkamasi) tarkibi davlat rahbari tomonidan shakllantiriladi. *Prezidentlik respublikalar*iga AQSH, Meksika, Braziliya, Argentina, Afg'oniston, Qozog'iston, O'zbekiston kabi mamlakatlar misol boʻla oladi.
2. **Parlamentar** — bu respublikalarda hukumat tarkibini parlament saylovlari natijalari asosida siyosiy partiyalar tomonidan shakllantiriladi va prezident funksiyalari chaklangan boʻladi. Germaniya, Hindiston, Italiya va boshqalar ana shunday davlatlar sirasiga kiradi.
3. **Aralash** — bu respublikalarda esa prezident va parlament birgalikda hukumat tarkibini shakllantiradi va uning faoliyatini nazorat qiladi. Bunday respublikalar qatoriga Rossiya, Ukraina, Misr va boshqa mamlakatlar mansub.

Monarxiya
---------

**Monarxiya** (yunoncha: monarchia — yakka hokimlik) — davlat boshqaruvi shakli. Bunda davlat boshligi monarx hisoblanadi. Monarxiyaning 2 turi mavjud:

1. **Mutlaq (absolyut) monarxiya**, bunda monarxning toʻla hokimiyatini cheklaydigan bironbir davlat organi boʻlmaydi;
2. **Konstitutsiyaviy monarxiya**, bunda monarx hokimiyati konstitutsiya asosida amal qiladigan muayyan vakolatli organ bilan cheklangan boʻladi, yaʼni qonunchilikni parlament, ijro hokimiyatini hukumat olib boradi. Ayrim mamlakatlarda davlat boshligʻi ayni vaqtda liniy rahbar ham hisoblanadi.

1. ↑  OʻzME.2022-yil 6-noyabr
**Akustoelektronika** — aku-stikaning qattiq jism akustikasi, yarim-oʻtkazgichlar fizikasi va radio-elektronika chegarasidagi qismi. A. radiosignallarni oʻzgartirish va ularga ishlov berish uchun UT (ultratovush) qurilmalarini yaratish prinsiplarini tadqiq qilish bilan shugʻullanadi. OʻYUT (oʻta yuqori takroriylik)li signalni toʻlqin uzunligi 105-marta kichik boʻlgan tovush signaliga aylantirish unga ish-lov berishni ancha yengillashtiradi. Signallar ustida amallarni bajarish uchun UTning oʻtkazuvchanlik elektronlari, elektromagnitik maydonlar, op-tik nurlanishlar, shuningdek, akustik toʻlqinlarning nochiziqli oʻzaro taʼsirlaridan foydalaniladi. Akustoelektron qurilmalar sig-nallar ustida quyidagi amallarni ba-jarish imkonini beradi: vaqt mobaynidagi oʻzgartirishlar (signallarni tutib turish, ularning davomiyligini oʻzgartirish), takroriylik (chasto-ta) boʻyicha va fazaviy oʻzgartirishlar (fazalarni siljitish, takroriylik va spektrni oʻzgartirish), amplitudani oʻzgartirish (kuchaytirish, modulyatsiya-lash), shuningdek, murakkabroq funksional oʻzgarishlarni amalga oshirish (integrallash, kodlash va kodsizlash, yigʻuv funksiyalarini hosil qilish, sig-nallarni korrelyatsiyalash va boshqalar). Bunday muolajalarni, koʻpincha, radiolokatsiyada, uzoq aloqa texnikasida, avtomatik boshqaruv tizimlarida, hisoblagich va boshqa radioelektron qurilmalarda bajarish lozim. Koʻpchilik hollarda radioelek-tron usullar ushbu amallarni ancha sodda va tejamli yoʻllar bilan amalga oshirish imkonini beradi. Ishlash zaminida yotuvchi fizik prinsiplar va vazifalariga koʻra, akustoelektron qurilmalar signallar chiziqli oʻzgartiriladigan (tutib qolish liniyalari, filtrlar va boshqalar) suct chiziqli qurilmalarga, faol chiziqli qurilmalarga (signal kuchaytirgichlari va generatorlari) hamda signalning generatsiyasi, modulyatsiyasi, oʻzaro koʻpaytirilishi va boshqa oʻzgarishlari sodir boʻladigan nochiziqli qurilmalarga boʻlinadi. Ad.: Gulyayev Yu. V. Akustoelektronnie ustroystva dlya sistem svyazi i ob-rabotki informatsii, [v kn.: Problemi sovremennoy radiotexniki i elektroniki], M. 1980; Xayasaka Tetsuo, Elektro-akustika, pers yapon. I. I. Ivanchika, M. 1982; Pavlovskaya V. I. i dr. Akustika i elektroakusticheskaya apparatura, M. 1986.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
OCCRP logotipi
**Korrupsiya va uyushgan jinoyatchilikni tadqiq etish markazi** (ingliz tili.  Organised Crime and Corruption Reporting Project, OCCRP) ― Sharqiy Yevropa, Kavkaz, Markaziy Osiyo, Lotin Amerikasi va Afrikada jurnalistik tekshiruvlar bilan shugʻullanadigan ommaviy axborot vositalari va alohida muxbirlarni birlashtiradi. Loyiha 2007-yilda Sarayevo Dru Sullivan va Pol Radu shaharlarida tashkil etilgan.

Tavsif
------

Uyushgan jinoyatchilik va korruptsiyani tekshirishga ixtisoslashgan. Oʻz materiallarini mahalliy ommaviy axborot vositalarida, shuningdek, ingliz va rus tilidagi versiyalariga ega boʻlgan saytlarda nashr etadi.U Vashingtondagi xalqaro jurnalistlar markazi va Janubiy Afrikadagi tergov jurnalistikasi markazlarining Afrika tarmogʻi boʻlgan Kolumbiyadagi „Connect as" va „InSight Crime" ittifoqlariga oʻxshash Arab tergov jurnalistlari uyushmasi (Iordaniya) bilan hamkorlik qilmoqda. „Gardian", „Finanshl Times", „Le Suar", „Bi-bi-si", „Time", „Al-Jazira" va boshqalar kabi yetakchi axborot agentliklari va xalqaro ommaviy axborot vositalari bilan hamkorlik qiladi.

AQShning xalqaro taraqqiyot agentligi (USAID) tomonidan moliyalashtirishning asosiy qismi BMT demokratiya jamgʻarmasi (en) va ochiq jamiyat jamgʻarmalaridan (OSF) moliyalashtiriladi.

OCCRP loyihasi sayti Ozarbayjon hududida Aliyev rejimi tomonidan sud qarorisiz bloklandi.

2021-yil 15-sentyabrda  OCCRP Rossiyada oʻz faoliyatini toʻxtatgani maʼlum boʻldi.

2022-yil mart oyida  OCCRP Rossiyada kiruvchi tashkilot sifatida tan olingan.

* 2008-yil — Global Shining Light mukofoti: energiya bozori qanday ishlashini ochib bergani uchun „Global jurnalistika tadqiqot tarmogʻi" dan.
* 2010-yil ― Xorijdagi press-klub mukofoti;
* 2010, 2015 — Tergov jurnalistlari va muharrirlari Tom Renner mukofoti;
* 2011-yil — Daniel Pearl mukofoti;
* 2013-yil — SEEMO mukofoti;
* 2015-yil — Yevropa matbuoti mukofoti „maxsus mukofot"nominatsiyasida.

Yana qarang
-----------

* Transparency International

Manbalar
--------

1. ↑  Chris Richardson, Romayne Smith Fullerton — Covering Canadian Crime: What Journalists Should Know and the Public Should Question 2016
2. ↑  Mark H. Massé — Trauma Journalism: On Deadline in Harm’s Way, Bloomsbury Publishing USA
3. ↑  Stephen J. A. Ward — Global Media Ethics: Problems and Perspectives, John Wiley & Sons, 2013
4. ↑  Stephen J. A. Ward — Global Media Ethics: Problems and Perspectives, John Wiley & Sons, 2013
5. ↑  „OCCRP blocked in Azerbaijan" (en). *Meydan.TV*. Qaraldi: 8-iyul 2021-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
6. ↑  „Объединение журналистов‑расследователей OCCRP прекратило работу в России" (ru). *Meduza*. Qaraldi: 15-sentyabr 2021-yil.
7. ↑  „«Важные истории» и OCCRP внесли в реестр «нежелательных» организаций" (ru). *Meduza* (5-mart 2022-yil). Qaraldi: 8-mart 2022-yil.
8. ↑  „The Global Shining Light Award" (2016). 11-avgust 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-may 2022-yil.

Havolalar
---------

* Uyushgan jinoyatchilik va korruptsiya toʻgʻrisidagi hisobot loyihasi — uyushma sayti.
Subtropik mintaqalar
**Subtropik mintaqalar** - Yerning har ikki yarim sharidagi geografik mintaqalar, 30° va 40° kengliklar orasida joylashgan. Sovuq oyning oʻrtacha temperaturasi 0° dan yuqori. Subtropik mintaqalarda yil boʻyi oʻsimliklar vegetatsiyasi davom etadi. Yoz bilan qishning havo temperaturasi katta farq qiladi. Yozda tropik, qishda moʻʼtadil havo massalari hukmron. Dengiz boʻyidan quruqlik ichiga kirib borgan sari yogʻin miqdori kamayib, iqlim kontinentallashib boradi. Subtropik iqlimning 2 turi mavjud: materik subtropik iqlim va okean subtropik iqlimi mavjud. Materik subtropik iqlimda yoz issiq va quruq, qish beqaror, nisbatan sovuq boʻladi. Iyulning oʻrtacha temperaturasi 24—30°, yanvarda 0— 4° boʻladi. Yogʻin 300–500 mm, togʻlarning shamolga roʻpara yon bagʻrilarida 800–1000 mm. Okean subtropik iqlimga havo temperaturasining yil davomida keskin oʻzgarmasligi, yozda ancha past (20° atrofida), qishda iliq (12° chamasida) tra boʻlishi xos. Sm.da tuproq, asosan, qizil hamda kulrangjigarrang, sariqqoʻngʻir tuproklar. Oʻsimlik dunyosi xilmaxil. Choʻl va chala choʻllardan doim yashil oʻrmonlargacha mavjud. Har bir materikda Sm.ning 3 asosiy — gʻarbiy okean boʻyi yoki oʻrta dengiz boʻyi, kontinental va sharqiy okean boʻyi sektorlari ajratiladi. Kontinental Sm. materikning ichki qismlariga xos. Ularda yogʻin kam (200–400 mm), yanvarning oʻrtacha temperaturasi 0—4°, obhavo beqaror. Yoz issiq va quruq (28—30°). Yozda issiq 50° ga yetgani va qishda sovuq —10° dan past boʻlgani qayd etilgan. Yogin qish va bahorda yogʻadi. Oʻzbekistonda Surxondaryo viloyatining Termiz va Denov tumanlari shu mintaqada joylashgan. Asosan, choʻl va chala choʻl zonasiga kiradi. Su v bor yerlar oʻzlashtirilib, vohalarga aylantirilgan. Issiqsevar oʻsimliklar, jumladan, magnoliya, palma daraxti ekiladi, ingichka tolali paxta, shakarqamash, subtropik mevalar (limon, xurmo, apelsin va boshqalar) yetishtiriladi.Bu mintaqa materikning chekka shimoli va chekka janubida tarkib topgan. 

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pattangachali karrak** (lotincha: *Cousinia pterolepida*) — ikki urugʻpallalilar sinfi, murakkabguldoshlar oilasi, karrak turkumiga mansub ko‘p yillik gulli o‘simlik turi. O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Toshkent viloyati, Ugom tizmasi, Qurushyo‘l dovoni va Teparsoyda tarqalgan

Tavsifi
-------

Balandligi 35-45 sm gacha yetadigan ko‘p yillik o‘t o‘simlik. O‘q ildiz sistemasiga ega, yog‘ochlashadi. Poyasi ko‘p, shoxlangan, yuzasi qalin tuklar bilan qoplangan. Barglari qisqa bandli, charmsimon, yuzasi qalin kulrang tuklar bilan qoplanganligi sababli kulrang yashil tusda ko'rinadi.

Tarqalishi va o‘sish sharoiti
-----------------------------

Tabiatda kam uchraydi. Toshkent viloyati Ugom tizmasi, Qurushyo‘l dovoni va Teparsoy hududida tarqalgan. Tog‘larning yuqori qismida quyosh nuri tik tushmaydigan pana joylarda, mayda jinsli tuproqlarda o‘sadi. Chorva mollarining ko‘plab boqilishi natijasida areali qisqarib ketgan. Ugom Chatqol davlat milliy tabiat bog'i hududida muhofaza ostiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Cousinia pterolepida Kult.".
2. ↑  *O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobi I jild*, 2019.
**Amortizatsiya** (lot. amortisatio — qoplash), asosiy kapital (fondlar) amortizatsiyasi — asosiy kapital (mashina, mexanizmlar, jihozlar, binolar, inshootlar)ning ekspluatatsiya jarayonida eskirishi va ayni paytda ular qiymatining muayyan davr davomida ishlab chiqarilayotgan tayyor mahsulotlarga oʻtib borishi. Asosiy vositalar moddiy yoki jismonan va maʼnaviy eskiradi. Moddiy eskirish mehnat vositalaridan foydalanish jadalligi va uning korxonada ishlatilgan muddatlari bilan belgilanadi. Maʼnaviy eskirish texnia taraqqiyoti natijasida mehnat vositalarining arzonlashuvi hamda iqtisodiy jihatdan mukammal boʻlgan yangi mehnat vositalarining yaratilishi va joriy qilinishi bilan bogʻliq. A. meʼyori asosiy fondlar turiga, xizmat qilish muddatlariga koʻra tabaqalashtiriladi. A. qiymati mahsulotning ishlab chiqarish tannarxiga kiritib boriladi. Mahsulot sotilgach, bu qiymat amortizatsiya ajratmalari koʻrinishida eskirgan jihozlar oʻrniga yangisini sotib olish uchun zarur boʻlgan mablagʻlar summasi tarzida jamgʻariladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Amoriylar**, amurru — Qad. Ara-bistondan chiqqan somiy qabilalar. Mil.av. 24-16-asrlarda Suriya dashtlarida yashagan. A. miloddan avvalgi 2024-yil elamiylar bilan birgalikda Oʻrning III sulolasi dav-latini tor-mor keltirib, miloddan avvalgi 1894-yil Bobilni bosib olib tarixda muhim oʻrin tutgan podsholikka asos solgan. Keyin-chalik Ikki daryo oraligʻi, Suriya, Fala-stinning mahalliy aholisi bilan arala-shib ketgan. Miloddan avvalgi 1-ming yillikdan A. yerlari Suriya deb atala boshlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Amoriylar" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Epigraf** (yun. — ustki yozuv) — 1) Yunonistonda qabr toshlari ustidagi yozuv; 2) adabiy asar yoki uning biror qismi (bobi)ning tepasiga yozib qoʻyilgan va shu asar yoki qism (bob) mazmunini ifodalaydigan, asosiy yoʻnalishini belgilab beradigan teran maʼnoli ibora, maqol, matal, hikmatli soʻz, qoʻshiq, sheʼr yoki oʻzga bir manbadan olingan parcha. Jahon adabiyotida E. 15-asr boshlarida paydo boʻlgan. 19-asr romantiklari asarlarida ham E. koʻp uchraydi. J. Russo, A. Stendal, I. Gyote, F. Shiller, A. Pushkin, M. Lermontov, N. Gogol, L. Tolstoy, shuningdek, oʻzbek adabiyotida Gʻ.Gʻulom, A. Qahhor, O. Muxtor va boshqalar E. sanʼatidan mohirona foydalanganlar. E. iqtibos yoki koʻchirmaning barcha xususiyatlariga ega boʻlib, asosiy matnga oʻziga xos kirish vazifasini oʻtaydi. Ularsiz baʼzan badiiy asarning mohiyatini anglash mumkin boʻlmay qoladi. Parodiyalarda ham E. qoʻllaniladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jamol Kamol** (*Jamol Kamolov*; 9-noyabr 1938, Shofirkon — 27-sentyabr, 2022) — Oʻzbekiston xalq shoiri (1992). Buxoro pedagogika institutining filologiya fakultetini tugatgan (1959). Oʻzbekiston yozuvchilar uyushmasi Buxoro viloyati boʻlimida masʼul kotib (1970—72), Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Til va adabiyot institutida aspirant va ilmiy xodim (1972—86). Lirik sheʼr tuzilishi boʻyicha ilmiy tadqiqotlar olib borgan. Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyotida bosh muharrir (1986—88), Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi raisi (1991—96). Jamol Kamolning ilk sheʼriy toʻplami „Olam kirar yuragimga" 1968-yilda nashr etilgan.

* „Choʻqqilarga yogʻildi yogʻdu" (1970),
* „Tosh tugʻyoni" (1972),
* „Hasan va oy" (1974),
* „Quyosh chashmasi" (1975),
* „Qadah" (1978),
* „Dostonlar" (1980),
* „Suvaydo" (1982),
* „Umidli dunyo" (1988)

kabi sheʼriy toʻplamlariga kirgan sheʼrlarida mumtoz sheʼriy anʼanalar bilan zamonaviy sheʼriy jarayon oʻzaro uygʻunlashtirilgan.

Jamol Kamol fransuz mumtoz adabiyotining namoyandasi Nikola Bualoning „Sheʼriy sanʼat" asarini, ozarbayjon shoiri Baxtiyor Vahobzodaning Muhammad Fuzuliy haqidagi „Shabihijron" dostonini, U. Shekspir, A.S. Pushkin, Yan Raynis asarlarini, Jaloliddin Rumiy, Sotim Ulugʻzoda singari adiblarning sara asarlarini oʻzbek tiliga tarjima qilgan. 2022-yil 27-sentyabrda vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston xalq shoiri Jamol Kamol olamdan oʻtdi
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil