**Galina Pavlovna Vishnevskaya** (ruscha: *Галина Павловна Вишневская*, Ivanovna; 1926-yil 25-oktabr — 2012-yil 11-dekabr) — rossiyalik soprano opera qoʻshiqchisi va resitalist, 1966-ilda SSSR xalq artisti unvoniga sazovor boʻlgan. U violonchelchi Mstislav Rostropovichning rafiqasi va ularning ikki qizi Olga va Yelena Rostropovichning onasi edi.

Biografiya
----------

Vishnevskaya Leningradda (hozirgi Sankt-Peterburg) tugʻilgan. U 1944-yilda operetta kuylash bilan professional sahnada debyut qilgan. Vera Nikolayevna Garina bilan bir yil oʻqiganidan soʻng, u 1952-yilda Moskvadagi Katta teatrida oʻtkazilgan tanlovda gʻolib boʻldi (Raxmaninoffning „O, qaygʻurma" qoʻshigʻi va Verdining *Aidadan* „O patria mia" ariyasi bilan). Keyingi yili u Bolshoy teatrining aʼzosi boʻldi.

1957-yil 24-martda u Finlandiya milliy operasida Evgeniy Onegindagi Tatyana rolida debyut qildi. 1960-yil 9-mayda u birinchi marta Sarayevoda Milliy teatrda Aida rolida chiqdi. 1961-yilda u Metropolitan operasida Aida rolida debyut qildi; keyingi yili u xuddi shu rol bilan Qirollik opera teatrida debyut qildi. 1964-yilda La Scala debyuti uchun u *Turandotda* Birgit Nilsson va Franko Korelli bilan birgalikda Liù kuyladi.

Vishnevskaya rus opera repertuaridagi rollardan tashqari Violetta, Toska, Cio-cio-san, Leonore, Cherubino kabi rollarni ham kuylagan.

Benjamin Britten oʻzining "Urush rekviyem "ida (1962-yilda tugallangan) soprano rolini maxsus u uchun yozgan, garchi SSSR premyera uchun Koventri soboriga borishiga toʻsqinlik qilgan boʻlsa ham. Oxir-oqibat SSSR unga Rekviyemni birinchi yozish uchun ketishga ruxsat berdi.

Vishnevskaya violonchelchi Mstislav Rostropovich bilan 1955-yildan 2007-yilda vafotigacha turmush qurgan; ular muntazam ravishda birga chiqishardi (u pianinoda yoki podiumda). U ham, Rostropovich ham Dmitriy Shostakovichning doʻstlari edi va ular EMI uchun uning *Mtsensklik Ledi Makbet* operasini ajoyib tarzda yozib olishdi. Aleksandr Soljenitsin turli sabablarga koʻra doʻsti va ittifoqchisi boʻlib, 1968-yildan taxminan uch yil davomida ularning dachalarida yashagan va u KGB tomonidan diqqat bilan kuzatilgan va rasmiy boʻlmagan shaxsga aylangan; ikki taniqli musiqachilarning uyi xavfsizlik va uyda josuslik qilish xavfidan ozodlikni taklif qildi.

 Galina Vishnevskaya eri Mstislav Rostropovich bilan
1974-yilda er-xotin Sovet hukumatidan uzaytirilgan taʼtilni soʻrashdi va Sovet Ittifoqini tark etishdi. Oxir-oqibat ular AQSh va Parijga joylashishdi. 1982-yilda soprano Parijda Chaykovskiyning "*Yevgeniy Onegin* "asaridagi Tatyana rolida opera sahnasi bilan xayrlashdi. 1987-yilda u Vashingtonda Rimskiy-Korsakovning "*Tsarning kelini* "filmini sahnalashtirdi 1984-yilda Vishnevskaya „ *Galina: rus hikoyasi"* nomli xotira kitobini nashr etdi.ISBN 0-15-134250-4) va 2002-yilda Moskvada oʻzining „Galina Vishnevskaya opera markazi" opera teatrini ochdi.

2006-yilda u Aleksandr Sokurovning "*Hayot elegiyasi: Rostropovich, Vishnevskaya* "hujjatli filmida ishtirok etdi. 2007-yilda u oʻzining "*Aleksandra* "filmida Ikkinchi Chechen urushida nabirasini koʻrgani kelgan buvisi rolini oʻynadi. Film premyerasi 2007-yilda Kann kinofestivalida boʻlib oʻtgan. Umrining soʻnggi haftasida Rossiya prezidenti Vladimir Putin uni „Vatan oldidagi xizmatlari uchun" birinchi darajali ordeni bilan taqdirladi. 

2012-yil 11-dekabrda Vishnevskaya 86 yoshida Moskvada vafot etdi. U uch marta turmushga chiqdi. Uning birinchi turmushi dengizchi Georgiy Vishnevskiy bilan boʻlgan. U ajrashgandan keyin uning familiyasini saqlab qoldi. Uning ikkinchi nikohi skripkachi va Leningrad Light Opera kompaniyasi direktori Mark Rubin bilan boʻlib, u ham uning menejeri boʻlib ishlagan. Bu ikkinchi nikohdan oʻgʻil tugʻdi, u 2 oyligida vafot etdi va 10 uyildan soʻng ajrashishdi. Qizlari undan omon qolishdi.

Yozuvlar
--------

Vishnevskaya koʻplab yozuvlarni yaratdi, jumladan, *Yevgeniy Onegin* (1956 va 1970), Mussorgskiyning „ *Oʻlim qoʻshiqlari va raqslari"* (1961 va 1976), Brittenning "*Urush rekviyemi* „ (ser Piter Pirs va Ditrix Fisher-Dieskau bilan, bastakor dirijyorlik qilgan; 1963);), *"Shoir aks-sadosi"* (1968), Musorgskiyning "*Boris Godunov* "(1970 va 1987), Puchchinining "*Toska* "(1976), Chaykovskiyning „ *Kelaklar* *malikasi"* (Regina Resnik bilan, 1976), *Mtsensklik ledi Makbet* (1978), T. Nikolay Gedda bilan, 1984) va Prokofyevning „ *Urush va tinchlik"* (1986).

Mukofotlar
----------

1. "Vatanga xizmatlari uchun" ordeni ;
	1. 1-sinf (2012-yil 1-dekabr)
	2. 2-darajali (2006-yil 18-oktabr) — musiqaga qoʻshgan ulkan hissasi va koʻp yillik samarali ijodiy faoliyati uchun
	3. 3-sinf (1996-yil 25-oktabr) — uchun  musiqa sanʼati rivojiga katta shaxsiy hissa qoʻshgan
	4. 4-sinf (2011-yil 18-oktabr) — milliy musiqa madaniyatini rivojlantirishga qoʻshgan ulkan hissasi, koʻp yillik oʻqituvchilik va tarbiyaviy faoliyati uchun.
2. Lenin ordeni (1973)
3. "Leningrad mudofaasi uchun" medali (1943)
4. RSFSRda xizmat koʻrsatgan artist (1955)
5. RSFSR xalq artisti
6. SSSR xalq artisti (1966)
7. Parij shahrining olmos medali (1977)
8. Sanʼat va adabiyot ordeni xodimi (Fransiya, 1982)
9. Faxriy legion ordeni qoʻmondoni (Fransiya, 1983)
10. Sanʼat fanlari doktori, Rivier kolleji (Nashua, Nyu-Xempshir, AQSh)
11. Gamilton kollejining musiqa fanlari doktori faxriy darajasi
12. Musiqa fanlari doktori, Sent-Lorens universiteti (Kanton, NY, AQSh)
13. Kronshtadtning faxriy fuqarosi (1996)
14. Tsarskoye Selo sanʼat mukofoti (2000)
15. Moskva davlat universitetining faxriy professori (2007-yil 21-noyabr)
16. Rus pravoslav cherkovining avliyo malika Olga ordeni
17. Avliyo Yefrosin ordeni, Moskva Buyuk Gertsogi, 2-darajali (2011) — Rus pravoslav cherkoviga koʻrsatgan yordami uchun va 85 yoshga toʻlishi munosabati bilan.
18. Buyuk Pyotr ordeni (Politsiya akademiyasi)
19. Eng yaxshi aktrisa (Rossiya kinotanqidchilari gildiyasi, 2007) — „Oq fil" versiyasi uchun
20. Rossiya Federatsiyasi Prezidentining minnatdorchiligi (2001-yil 25-oktabr) — musiqa sanʼatini rivojlantirishga qoʻshgan ulkan hissasi va faol xayriya ishlari uchun

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *Kandell, Jonathan*. „Galina Vishnevskaya, Soprano and Dissident, Dies at 86". *The New York Times* (11-dekabr 2012-yil). Qaraldi: 16-dekabr 2012-yil.
2. ↑  Robert Conquest, Solzhenitsyn Was a Russian Patriot, Wall Street Journal (8 August 2008)
3. ↑  Solzhenitsyn, A. *The Oak and the Calf* (autobiography), 1975
4. ↑  Galina Vishnevskaya, Now 80, Finds New Success as Film Actress, PLAYBILL*Arts* (31 May 2007)
5. ↑  *Garry Humphreys*. „Galina Vishnevskaya: Soprano whose voice entranced Britten and who fled the Soviet Union". *The Independent* (18-dekabr 2012-yil). Qaraldi: 13-avgust 2015-yil.
6. ↑  *Tully Potter*. „Galina Vishnevskaya obituary". *The Guardian* (11-dekabr 2012-yil). Qaraldi: 13-avgust 2015-yil.

Havolalar
---------

* Vishnevskaya-Rostropovich fondi bosh sahifasi
* Galina Vishnevskaya IMDbda
* Musiqa askarlari (1991 hujjatli film)