**Inoyatullaxon** (pushtuncha/dariycha: عنايت الله خان) (1888-yil 20-oktyabr – 1946-yil 12-avgust) 1929-yil yanvarda uch kunlik Afgʻoniston podshohi. Afgʻon amiri Habibullaxonning oʻgʻli. Inoyatullaning qisqa muddatli hukmronligi uning taxtdan ketishi bilan yakunlangan.

Xon pushtunlar oilasida tugʻilgan. Omonullaxon 1929-yil 14-yanvarda yarim tunda podshohlikni akasi Inoyatullaxonga topshirib, Kobuldan yashirincha Qandahorga qochishga harakat qiladi. Habibulloh Kalakoniy va uning izdoshlari Omonullaning Rolls-Royce mashinasini otda quvib ketishdi, ammo Omonulla qochishga muvaffaq boʻladi.

Podshoh ketishi bilan Kalakoniy podshoh Inoyatullaga yo taslim boʻlish yoki urushga tayyorgarlik koʻrish uchun xat yozadi. Inoyatullaning javobi shundaki, u hech qachon shoh boʻlishni istamagan va xohlamagan va 1929-yil 17-yanvarda Kalakoniy foydasiga taxtdan voz kechib, shoh deb eʼlon qilishga rozi boʻlgan. Inayatulloh Buyuk Britaniya Qirollik havo kuchlari tomonidan Kobuldan havo yoʻlida olib ketilgan va umrining qolgan qismini surgunda oʻtkazgan. 1929-yil avgust oyida, Afgʻon fuqarolar urushi (1928–1929) davrida Kobulda Kalakaoniylarga qarshi kuchlar orasida Inoyatulla nomi bilan zarb qilingan rupiyalar aylanib yurgani haqida mish-mishlar tarqaldi. Bu baʼzilarni Inaytulla afgʻon taxtiga daʼvogarlik qila boshlagan degan fikrga olib keldi. Biroq, bundan hech narsa chiqmadi va mish-mishlar tezda barham topdi. Inoyatulla Eronda qoldi va 1946-yilda Tehronda vafot etdi.

Oilasi
------

Inoyatulla oilasi bilan
Inoyatulla va turmush oʻrtogʻi Xariyaning (Mahmud Tarziyning qizi) Xalilulloh Siroj (1910-yilda tugʻilgan), Ruhulla Siroj (1911-yilda tugʻilgan, 1913-yilda vafot etgan), Mastura Siroj, Humayra Siroj, Hamidulla Inoyat Siroj (1923-yilda tugʻilgan), Ruqiya Siroj (1918-yilda tugʻilgan), Hamida Siroj (1920-yilda tugʻilgan), Xayrulla Inoyat Siroj (1921-yilda tugʻilgan), Ismatullo Inoyat Siroj (1922-yilda tugʻilgan), Latija Siroj (1923-yilda tugʻilgan), Anisa Siroj (1923-yilda tugʻilgan), Nafisa Siroj (1925-yilda tugʻilgan) ismli farzandlari boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „RAF 'Heroes of Kabul': 80th Anniversary. Royal Air Force official website". 2016-yil 5-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 1-yanvar.
2. ↑  Muḥammad, Fayz̤; Hazārah, Fayz̤ Muḥammad Kātib*. Kabul Under Siege: Fayz Muhammad's Account of the 1929 Uprising* (en). Markus Wiener Publishers, 1999 — 232, 233 bet. ISBN 9781558761551.

Havolalar
---------

* Media related to Inoyatullaxon at Wikimedia Commons

|  |
| --- |
| Inoyatullaxon **Barakzoi sulolasi****Tavalludi:** 20-oktyabr 1888 **Vafoti:** 12-august 1946 |
| Humkdorlik unvoni |
| Oʻtmishdoshi:**Omonullaxon** | **Afgʻoniston podshohi**1929 | Vorisi:**Habibulloh Kalakoniy (Kobulda)Ali Ahmadxon (Jalolobodda)** |

| * k
* m
* t
Afgʻoniston hukmdorlari |
| --- |
|  Xotakiylar davlati | 
* Mir Vays Xotakiy
* Abdulaziz Xotakiy
* Mahmud Xotakiy
* Ashraf Xotakiy
* Husayn Xotakiy

 |
|  Durroniylar davlati | 
* Ahmadshoh Durroniy
* Temurshoh Durroniy
* Zamonshoh Durroniy
* Mahmudshoh Durroniy
* Shujo ul-Mulk
* Alishoh Durroniy
* Ayubshoh Durroniy

 |
|  Barakzoilar amirligi | 
* Sulton Muhammadxon
* Doʻstmuhammadxon
* Vazir Akbarxon
* Sheralixon
* Muhammad Afzalxon
* Muhammad Aʼzamxon
* Muhammad Yoqubxon
* Muhammad Ayubxon
* Abdurahmon
* Habibullo
* *Jahondodxon*
* Nasrullaxon

 |
|  Barakzoi qirolligi | 
* Omonullaxon
* *Abdulkarim*
* Inoyatullaxon

 |
|  Saqqovistlar amirligi (tan olinmagan) | 
* Habibullo Kalakoniy

 |
|  Barakzoi qirolligi (qayta tiklangan) | 
* Nodirshoh Muhammad
* Zohirshoh Muhammad
* *Salemai*

 |
| *Yotiq yozuvda* keltirilganlari mahalliy isyonkor hukmdorlarni bildiradi |

Portallar: Biografiya Tarix Islom




|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Afgʻoniston haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.* |