recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Mafkuraviy tasavvur**-mafkuraviy taʼsirning inson ongidagi inikosi. Bunday inikos turli shakllarda oʻz ifodasini topadi va inson xotirasida uzoq vaqt saqlanib qoladi. Ushbu mafkuraviy obrazlar insonning kundalik amaliy faoliyatida oʻz ifodasini topadi. Mafkuraviy tasavvur ijtimoiy ongning elementi boʻlib, mafkuraviy faoliyatning maʼnosi va mazmunini ijtimoiy voqealikning xayoliy obrazi bilan bogʻlaydi. Ayni paytda mafkuraviy faoliyat, xayoliy obrazlar bilan yaqindan ish koʻrish, oʻzaro aloqadorlik mexanizmini yaratish imkonini beradi. Mafkuraviy tasavvur ijtimoiy muxitning taʼsiri ostida odamlar koʻrsatgan turli-tuman faoliyat tufayli xosil boʻladi. Bunday holat jamiyatda hamisha bir maqsad tomon yoʻnaltirilgan mafkuraviy sistema mavjud ekanligdan dalolat beradi. Oʻz navbatida, xuddi shu xolat mafkuraviy tasavvur jamiyatda mavjud boʻlgan mafkuraviy sistema: mafkuraviy institutlar, mafkuraviy muassasalar mahsuli ekanligini inkor etmaydi. Mafkuraviy tasavvur hosil boʻlishida jamiyatda mavjud boʻlgan turli sinflar, tabaqalar, guruhlarning ijtimoiy tajribasi ham katta ahmiyatga ega. Ayni paytda mafkuraviy tasavvur boshqa mafkuraviy moddalarning zararli targʻibot va tashviqotlaridan himoya qiluvchi „buffer"ni ham bajaradi.

Manbalar
--------


1. ↑  *Falsafa qomusiy lug'at*. Sharq-2004 — 75 bet.
**Etna** (qadimgi yunoncha: *Αἴτνη*) — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj. Zevs sevgan Sitsiliyalik nimfa. Uni yer yutib yubordi, lekin keyin yerdan Palik egizaklari chiqib keldi. Afsona Esxilning "Etniyaliklar "tragediyasida (fr.6, 281a Radt) bayon qilingan.

Boshqa mualliflar buni Talia (Falia) deb atashadi. Tarixchi Silen (Vizantiyalik Stivenning havolasi) fikriga koʻra, Paliklarning otasi Gefest yoki u bilan birxillashtirilgan mahalliy maʼbud Adrandir.

Taliya ham Etna bilan birxillashtirilgan Gefestning qizi. Boshqa bir afsonaga koʻra, Taliya — nimfa, Dafnisning sevgilisi (boshqalarning fikriga koʻra, Dafnisning sevgilisi nomi Pimpleida boʻlgan).

Yupiterning yo‘ldoshlaridan biri Etna nomi bilan atalgan.

Manbalar
--------

1. ↑   Lyubker F. Realniy slovar klassicheskix drevnostey. M. 2001. V 3 t. T.1. S.51
2. ↑   Sm. Perviy Vatikanskiy mifograf II 88, 2.
3. ↑   Makrobiy. Saturnalii. V 19, Serviy. Kommentariy k „Eneide" Vergiliya IX 581, Gesixiy // Ilinskaya L. S. Drevneyshie ostrovnie sivilizatsii sentralnogo Sredizemnomorya v antichnoy istoricheskoy traditsii. M. 1987. S.16-17, 40
4. ↑   Lyubker F. Realniy slovar klassicheskix drevnostey. M. 2001. V 3 t. T.3. S.10
5. ↑   Sosifey po Serviyu // Primechaniya M. Ye. Grabar-Passek v kn. Feokrit. Mosx. Bion. Idillii i epigrammi. M. 1998. S.245
6. ↑   Ilinskaya L. S. Drevneyshie ostrovnie sivilizatsii sentralnogo Sredizemnomorya v antichnoy istoricheskoy traditsii. M. 1987. S.42, ssilka na Sosifeya
**Gatterman**—KOX REAKSIYASI -uglerod (P)-oksid bilan gazsimon vodorod xlorid aralashmasini aromatik uglevodorodlarga taʼsir ettirib alde-gidlar olish usuli. Reaksiyada A1S13 bilan SiS12 aralashmasi katalizator boʻlib xizmat qiladi. Reaksiya" benzol, alkil va galogenbenzollar, shuningdek politsiklik birikmalar (mas, naftalin) kirishadi. Aromatik birikmalar faqat HF bilan BF, aralashmasi ishtirokida shakllanadi.

G. — K.r.ni 1897 yilda nemis kimyogarlari L. Gatterman bilan Yu. Kox kashf etgan. Sanoatda benzaldegid, p-xlorbenzaldegid va alkilbenzaldegidlar olishda qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Olga Ilinichna Andreyeva** (29-may 1890 — 15-fevral 1970, Moskva) — Oʻzbekiston xalq artisti (1952). 1938-yildan Toshkentdagi rus drama teatrida ishlagan. Asosiy rollari: Betsi (Lev Tolstoy, „Maʼrifat mevalari"), Anna Andreyevna (N. V. Gogol, „Revizor"), Kseniya, Vasilisa (Maksim Gorkiy, „Yegor Bulichev va boshqalar", „Tubanlikda"), Katerina, Kruchinina (Aleksandr Ostrovskiy, „Momaqaldiroq", „Aybsiz aybdorlar"), Hamrobuvi (A. Kahhor, "Shohi soʻzana), Hojar (Hamza, „Paranji sirlari"), Rixsi xola (B. Rahmonov, „Katta muhabbat") va boshqa. Andreyeva sahna nutqiga, qahramonning ichki va tashqi qiyofasini yorqinroq ochishga alohida eʼtibor bergan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ibikon** — chiqish signalini kuchaytirib beradigan uzatuvchi televizion trubka. Yorugʻlik taʼsirida I. fotokatodi bilan nurlatiladigan elektronlar (fotoelektronlar) elektr maydon bilan tezlatiladi va nishon sirtiga uriladi; nishon fotokatod tomoniga karatib yupka alyuminiy qoplangan dielektrik parda (plyonka) dan iborat. Alyuminiy parda katta tezlikdagi elektronlarni yaxshi oʻtkazadi. Elektronlar dielektrik pardadan oʻtganda uning elektr oʻtkazuvchanligi elektronlar soniga qarab koʻp (1000 va undan ortiq) marta kuchayadi. Bu hodisa uygʻotilgan oʻtkazuvchanlik deyiladi. Qaramaqarshi tomonidan dielektrikning barcha pardasi elektron nur bilan zaryadlanadi; bunda nur televizion tasvirni potensiallari bir xil boʻlgunga qadar yoyadi. I. turli televizion apparatlarda qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Avliyo Pyotr va Avliyo Pol cherkovidagi Iblis eshigi, Broadgempston, Devon
**Iblisning eshiklari —** Buyuk Britaniyadagi ba'zi o'rta asr va qadimgi cherkovlarning shimoliy devorida joylashgan strukturaviy xususiyatlaridan biri hisoblanadi. Ular, ayniqsa, tarixiy Sasseks okrugida keng tarqalgan bo'lib, u yerda 40 dan ortiq cherkov mavjud bo'lgan. Ular nasroniylikdan oldingi sajda qilish hali ham mashhur bo'lgan erta nasroniylik davridan kelib chiqqan va ko'pincha ramziy tuzilmalar bo'lganligini ko'ramiz, garchi ular ba'zan haqiqiy kirish joyi sifatida ishlatilgan.

Funksiyalari
------------

 G'arbiy Sasseksdagi Uort shahridagi Sakson davridagi Avliyo Nikolay cherkovida Iblis eshigi bor
O'rta asrlardan oldin va o'rta asrlarda cherkovning shimoliy yuzi Iblisga va butparast deb hisoblangan odamlarga tegishli deb hisoblangan. Cherkovlar asosiy kirish joyi janub tomonda bo'lishini ta'minlash uchun har doim yo'llar va yo'llarning shimolida qurilgan. Xristiangacha bo'lgan muqaddas joylarga qurish ham odatiy hol edi. Bunday joylar hali ham o'zlarining sobiq topinuvchilari tomonidan muqaddas hisoblangan va ular ko'pincha ularga tashrif buyurishni davom ettirgan. Ko'pincha cherkovning "butparast" shimoliy tomoniga eshik o'rnatilgan bo'lib, bu ularga kirish va sajda qilish imkonini bergan. O'sha tomonning Iblis bilan aloqasi tufayli "Iblis eshigi" nomi paydo bo'lgan. Bu esa o'z navbatida qadimiy bo'lib qolgan. Bu tarixiy obidalarga ko'plab turistlar tashrif buyirishgan.

Keyinchalik va keng tarqalgan maqsadi shundan iboratki, (ayniqsa Sasseksda) Iblisning cherkovdan qochishiga imkon berish bo'lgan. O'rta asrlarda keng tarqalgan e'tiqodga ko'ra, Iblis suvda cho'milmagan bolaning ruhida yashaydi. Suvda cho'milish paytida Iblis bolani suvdan quvib chiqarib, unga bu yerni tark etishi kerak bo'lgan. Shunga ko'ra, bu maqsad uchun ko'pincha shimoliy devorga eshik qurilgan. Ushbu eshiklar ko'pincha haqiqiy foydalanish uchun juda kichik edi va shuning uchun faqat majoziy hisoblangan. Bu esa bizga juda ham qulay bo'lgan. Qolgan eshiklarning aksariyati Iblisning yana kirib kelishiga yo'l qo'ymaslik uchun g'isht bilan qoplashgan.

Misollar
--------

 Avliyo Margaret cherkovi, Ditchling, Iblisning eshigi
Iblisning eshiklarini butun Britaniyada topish mumkin, ammo Sasseks grafligida to'plangan, bu yerda diqqatga sazovor misollar quyidagicha:

* Aziz Margaret cherkovi, Ditchling
* Aziz Pyotr cherkovi, Hamsey
* Muqaddas Xelen cherkovi, Hangleton
* Barcha avliyolar cherkovi, Patcham
* Muborak Bokira Maryam, Sompting
* Aziz Nikolay cherkovi, Uert

Manbalar
--------

### Manbalar

1. 1 2 3  Collins 2007, s. 52. harvnb error: no target: CITEREFCollins2007 (help)
2. 1 2  Piccardi & Masse 2007, s. 291. harvnb error: no target: CITEREFPiccardiMasse2007 (help)
3. ↑  Coppin 2006, s. 138. harvnb error: no target: CITEREFCoppin2006 (help)
4. ↑  Holmes 1920, Unpaginated. harvnb error: no target: CITEREFHolmes1920 (help)
**Kondiloma** (yun. condyloma — oʻsma, shish) — teri va shilliq qavatlar (epiteliy va biriktiruvchi toʻqima)ning doimiy shakllanadigan sohasida turli yalligʻlanishlar tufayli paydo boʻladigan soʻgalsimon oʻsmalar. Kondiloma, aksariyat, isqirt odamlarda tashqi jinsiy aʼzolarning (siydik, najas va boshqa bilan ) doim namlanib turadigan terisida, chov burmalari va boshqa joylarda paydo boʻladi. Serbar kondiloma (zaxm belgilaridan biri) va oʻtkir uchli kondiloma farq qilinadi. Dastlab mayda, qizgʻish tugunchalar paydo boʻlib, ular asta-sekin kattalashadi, soʻng birbiri bilan qoʻshilib, xuddi gulkaramga oʻxshash oʻsmaga aylanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Olga Aleksandrovna Chernova** (1924.13.7, Chelyabinsk viloyati, Troitsk shahri – 1985.26.8, Toshkent) — rejissyor, pedagog. Oʻzbekiston xalq artisti (1974). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1949-yil aktyorlik fti, 1979-yil rejissyorlik fti). 1943–48 yillar Toldiqoʻrgʻon viloyat (Qozogʻiston) drama teatrida aktrisa, 1957–85 yillar M. Gorkiy nomidagi Toshkent rus drama teatrida (1966—70 yillar Kuybishev viloyat drama teatrida) rejissyor (1978–81 yillar bosh rejissyor). Ayni vaqtda Toshkent teatr va rassomlik sanʼati intida oʻqituvchi, professor (1949–85). Ch. "Quvonch izlab" (V. Rozov), "Jinoyatvajazo" (F.Dostoyevskiy), "Okean" (A. Shteyn), "Chayka" (A. Chexov), "Yolgʻonchi darkor" (D. Psafas), "Momo yer" (Ch. Aytmatov), "Qil ustida" (N. Hikmat), "Valentin va Valentina" (M. Roshchin), "Beozor qariyalar" (M. Bogucharov), "Uch pulga qimmat opera" (B. Brext), "Avlabar bekasi" (A. Sagareli), "Abadiyat qonuni" (N.Dumbadze) va boshqa Ch. sahnalashtirgan eng yaxshi spektakllardir.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  
 



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Murtazoyev Muxtorjon** (1909.5.5 - Qoʻqon — 1994.2.3) — xonanda, sozanda (gʻijjak, dutor, tanbur), bastakor. Fargʻona vodiysi zamonaviy bastakorlik maktabining asoschilaridan. Anʼanaviy musiqa yoʻllarini Mahram hofiz va gʻijjakchi Qodirjon Ham-damovlardan oʻrgangan. Qoʻqon shahri Temiryoʻlchilar madaniyat saroyida musiqa rahbari (1929—33), Qoʻqon teatrida sozanda (1933—41) va musiqa rahbari (1957-yildan), Yangiyoʻl teatri (1942—45), Muqimiy teatri (1945 — 57)da gʻijjakchi-konsertmeyster, Qoʻqonda maqomchilar ansamblining badiiy rahbari (1957-yildan). Mumtoz va zamondosh shoirlarning sheʼrlariga yaratgan qoʻshiq va ashulalari ("Oʻrta-ma", "Gulzor makoni", "Sogʻinish", "Jonim ila jonim", "Bir ishva bilan", "Ey koʻngil", "Jafo ham qilmading" va boshqalar) M.Ahmedov, O.Imom-xoʻjayev, K.Moʻminov va boshqa hofizlar repertuaridan oʻrin olgan. Ayniqsa, T. Qodirov talqinidagi "Fargʻona tong otguncha", "Bizni tashlab" kabi badiiy yetuk asarlari ommaviylashgan. "Doʻstlar" (Uygʻun pʼyesasi), "Qumrining murodi" (J.Mashrabiy), D.Jalilov bilan birgalikda "Ishqobod" (S.Abdulla), "Xolisxon" (Hamza) kabi spektakllarga musiqa bastalagan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muxtor Safarboyevich Saidov** (1930.26.11, Mangʻit shahri — 23.03.2020, Toshkent) — fizik olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1984), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1980), fizikamat, fanlari doktori (1970), professor (1982). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Elektronika instituti direktori (1978— 85), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Prezidiumi fizikamat, fanlari bulimining akademik kotibi (1985— 89), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Fizikatexnika instituti labratoriya mudiri (1960-yildan). Asosiy ilmiy ishlari koʻp komponentli ikki fazali tizimlarda kimyoviy elementlarning uzaro taʼsirlari va taqsimlanish qonuniyatlarini aniklashga; eritmalarning molekulyarstatistik nazariyasini, yarimutkazgich materiallardan kremniyni, kremniygermaniyning qattiq eritmalari va boshqalarni oʻrganishga; yorugʻlanuvchi, nurlarni sezuvchi, quyosh energiyasini elektr energiyasiga aylantiruvchi yarimutkazgich asboblar fizikasi va texnologiyalari muammolarini yechishga bagʻishlangan. Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1992).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abu Bakr ash-Shoshiy** (arabcha:  — Abu Bakr Umar ibn Abdurrahim ash-Shoshiy) — so‘fiy va muhaddis.

Hayoti va faoliyati
-------------------

Shoshlik muhaddislar orasida ham, tasavvufda ham shuhrat qozonib, „*shayx*", „*solih* *so‘fiy*" kabi darajalarga erishgan Abu Bakr ash-Shoshiy Marvda Roziq daryosi bo‘­yida istiqomat qilgan. Abu Bakr ash-Shoshiy Imom Abu-l-Muzaffar as-Sam’oniy, Abu-l-Qosim Hibatulloh ibn Abdulvoris ash-Sheroziy al-Hofiz, Abu Saʼd Muhammad ibn al-Horisiy va b.oshqalardan hadis ilmini o‘rgangan.

Iqtibos
-------

Tarixchi as-Sam’oniy Abu Bakr ash-Shoshiydan Marvda hadislar yozib olgan. Uning xabar berishicha, 

> Men undan fotiha olganman va uni tez-tez ziyorat qilardim. Undan eshitgan hadislar rivoyatlari sirasida Hibatulloh ash-Sheroziy to‘plab, yozib olgan „*Arbaʼӣn*" ham bor edi.
> 
>

Vafoti
------

Abu Bakr ash-Shoshiy Marvda vafot etgan va Roziq daryosi qirg‘og‘i bo‘yiga dafn qilingan.

Adabiyotlar
-----------

1. As-Sam’oniy. At-Tajbӣr fi-l-mu’jam al-kabӣr. I, 581;
2. N. Muhamedov. Shosh vohasi olimlarining ilmiy-maʼnaviy merosi. — T.: Toshkent islom universiteti, 2007. 74;
3. O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi. — Samarqand: „Imom Buxoriy xalqaro markazi", 2016. 479.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ibn Bavvob**, Abu l Hasan Ala-vuddin Ali ibn Hilol (?— 1022) — xattot, olim, husnixat nazariyotchisi. "Qasidai roiya" ("Roiya kasi-dasi", 22 baytdan iborat) risolasida xat qoidalari va xattotlik sanʼati haqida qimmatli fikrlarni bayon qilgan. I. B. taʼlimotiga koʻra, husnixat inson ijodining samarasi boʻlib, u tasviriy sanʼat qatoriga kiradi. 15-asr da yashagan arab xattoti Muhammad ibn Hasan at-Tibiy oʻzining kotiblar haqidagi "Jomeʼi mahosini kitobat il-kuttob" ("Kotiblarning husnixat toʻplami") asarida yozishicha, I. B. Ibn Muqladan keyin xatning 16 turini (jumladan, suls xatining yozuv asoslari va b. ni) ixtiro qilgan va tako-millashtirgan. U ixtiro qilgan arab harfini nuqta bilan oʻlchash qoidalari undan keyingi xat nazariyotchilari, xattotlar uchun asosiy qoʻllanma boʻlgan.

Adabiyotlar
-----------

* M urodov A. Oʻrta Osiyo xattotlik sanʼati tarixidan, T. 1971.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Saudiya Arabistoni emblemasi** (arabcha:  — bayroq va madhiya bilan birga mutlaq teokratik monarxiya — Saudiya Arabistoni Qirolligining rasmiy davlat ramzi. 1950 -yilda qabul qilingan va tasdiqlangan.

Oltin tutqichli ikkita kesishgan sharqona qilichni ifodalaydi. Qilichlarning pichoqlari yuqoriga qaratilgan va ularning oʻrtasida xurmo daraxti turadi. Ikki qilich 1926-yilda Abdulaziz Ibn Saud tomonidan birlashtirilgan Hijoz qirolligi va Nejd sultonligini (shuningdek, unga qaram hududlarni) ifodalaydi va 1932-yilda ularning asosiga Abdulaziz Ibn Saud hozirda Al-Saud sulolasi hokimiyat tepasida boʻlgan Saudiya Arabistoni davlatiga asos solgan ,

Qilichlarning oltin tutqichlari boylik, farovonlik va oliyjanoblikni, qilich bilan birga esa kuchni anglatadi. Qilichlarning kesishgan holati adolat va birlikni anglatadi. Xurmo daraxti Saudiya Arabistoni boʻylab ancha keng tarqalgan boʻlib, qirollikning boyligini, aniqrogʻi- qadimiy va isteʼdodli xalqini, shonli tarixi va boy madaniy va diniy merosi, shuningdek, tabiiy boyliklari va Arab tabiatining oʻzini anglatuvchi milliy daraxt hisoblanadi. Xurmo daraxtining qilich tigʻlari orasida joylashishi uning ishonchli himoyasini, yuqoriga qaratilgan qilich tigʻlari esa — har qanday vaziyatda millat, saltanat va islom himoyasiga turishga va jang qilishga tayyorlikni bildiradi. Gerbning bir rangli- yashil yoki oltin- rangdagi tasviriga ruxsat beriladi. Gerbdan olingan siluetlar qirollikda juda mashhur boʻlib, davlat organlari va korxonalarning, shuningdek, fuqarolarning koʻplab gerblari, muhrlari va logotiplariga asos boʻlib xizmat qiladi.

1932-yilda qirollik tashkil etilganidan to 1950-yilda hozirgi gerb qabul qilinguniga qadar qirollikning gerbi yoki muhri sifatida ikki tomondan ikki qilich bilan oʻralgan, uning tepasida esa davlatning toʻliq nomi, asos solingan yili va qirol Abdel-Aziz Ibn Saudning shaxsiy imzosi yozilgan palma daraxti tasviri tushirilgan oq-qora rangli muhr ishlatilgan.

Qiziq faktlar
-------------

* Qilich Saudiya Arabistoni bayrogʻida ham tasvirlangan.

Galereya
--------

* Hijoz Qirolligi gerbi (1916-1925)Hijoz Qirolligi gerbi (1916-1925)
* Najd va Hijoz Qirolligi gerbi (1926-1932)Najd va Hijoz Qirolligi gerbi (1926-1932)
* 1932—1950-yillarda qirollikning qora gerbi1932—1950-yillarda qirollikning qora gerbi
* Saudiya Arabistoni gerbining yagona rangli variantiSaudiya Arabistoni gerbining yagona rangli varianti
* Yogʻliroq versiyaYogʻliroq versiya
* Saudiya Arabistonining Chexiyadagi elchixonasi taxtasidagi emblema tasviriSaudiya Arabistonining Chexiyadagi elchixonasi taxtasidagi emblema tasviri
* Qirollik standartidagi shohlikning oltin emblemasiQirollik standartidagi shohlikning oltin emblemasi
* Qirollik fuqarosi pasportidagi emblemaQirollik fuqarosi pasportidagi emblema

Manbalar
--------

1. 1 2  Saudi Basic Law of Government, Article 4
2. ↑  Flags of the World, Saudi Arabia page
Imom **Abu Bakr al-Jassas** **Ahmad IBn Ali Ar-Roziy al-Jassas al-** **Hanafiy**.

Ismi va tahallusi
-----------------

  

Uning asl ismi Ahmad bin Ali Ar-Roziy boʻlib, kunyasi Tanmiyya, taxallusi esa Al-Jassas va Ibn Al-Fardiy, baʼzilar uni Al-Xassiy deb zikr qilganlar.

Tugilishi
---------

Imom Al-Jassas 305-yil, Ar-Ray shahrida tugʻilgan. Yigirma yoshiga qadar u yerda qolib ilm oʻrgangan keyinchalik, Bagʻdodga koʻchib oʻtgan.

Ilmiy safarlari
---------------

Imom Al-Jassas millat ulamolari, xususan, hanafiy ulamolari orasida yuksak ilmiy mavqega ega bo‘lgan. Hanafiy mazhabining rahbari sifatida kulliyada faoliyat olib bordi, soʻng Bag‘dodga qaytib biroz muddatdan so‘ng, Ahvazga ketadi, keyin esa Bag‘dodga qaytib, Nishopurga chiqdi. Nishopur hukmdori, shayxi Abu al-Hasan Al-Karxiyning xabar berishicha, Al-Karxi Nishopurda boʻlgan vaqtida vafot etdi.

Ustozlari
---------

Katta shayxlari:

* Taqvo va zohidlikda al-Jassalardan boʻlgan Abu al-Hasan al-Karxi.
* Ibni Sahlaz-Zajaji
* Abdulbaqiy ibn Qani' undan hadis oldi
* Abu Hotim ar-Roziy

Asarlari
--------

1. Muhammad ibn al-Hasan ash-Shayboniy masjidining izohi
2. Muhammad ibn Al-Hasan Al-Shayboniyning kichik masjidining izohi
3. Muhammad bin Al-Hasan Al-Shayboniyning hayoti
4. Tahoviy uchun fiqhning qisqacha izohi
5. Tahoviy taʼsirini tushuntirish
6. Tahoviy uchun faqihlarning qisqacha farqi
7. Xasaf uchun qozi adabiyotining izohi
8. Al-Karxi haqida qisqacha tushuntirish
9. Chiroyli ismlarni tushuntirish
10. Savollarga javoblar
11. Qur’on qoidalari

Vafoti
------

U hijriy 370-yil Zulhijja oyining yettinchi, yakshanba kuni vafot etdi. Taxminan 65 yosh edi.

Manbalar
--------

1. ↑  „معلومات عن أبو بكر الجصاص على موقع data.cerl.org".  data.cerl.org.
2. ↑  „معلومات عن أبو بكر الجصاص على موقع id.worldcat.org".  id.worldcat.org.
3. ↑  „معلومات عن أبو بكر الجصاص على موقع id.loc.gov".  id.loc.gov.
**Saudiya-Quvayt neytral zonasi** (shuningdek, **bo'linish zonasi** ) - Saudiya Arabistoni (u tashkil etilgan paytda - Nejd ) va Quvayt oʻrtasidagi 5770 km² maydon, ikki davlat oʻrtasida vaqtincha "odamlar uchun hech qanday mamlakat" bo'lib qoldi, 1922 -yil 2-dekabrda Uqayr shartnomasi imzolangandan keyin chegara oʻrnatildi.

Tarixi
------

Quvaytning zamonaviy tarixi 18-asr boshlarida Arab Beni Atban qabilasining Al Saboh sulolasi Umm Qasrdan shimolga koʻchib oʻtgan va ilgari Usmonlilar imperiyasining bir qismi boʻlgan Quvaytga joylashib olgan 1756 yildan boshlanadi. Al-Sabah shayxlari va turklar oʻrtasida hududni amalda nazorat qilish bo'yicha toʻqnashuv ehtimoli shayx Muborak as- Sabahni hayratda qoldirdi, u bir necha bor Britaniyadan himoya topishga urindi, ammo uning iltimoslari rad etildi. 1898 yilda Rossiya imperiyasi Quvaytga qiziqish bildira boshlaganida, inglizlar shayxga nisbatan oʻz pozitsiyasini o'zgartirishi va uning chaqirig'iga javob berishga majbur bo'ldi. 1899 yil 23 yanvarda rus ambitsiyalariga qarshi bo'lib, inglizlar 1891 yilda Maskat shayxi bilan tuzilgan shartnomaga oʻxshash shayx bilan doʻstlik shartnomasini imzoladilar. Ikkala shartnomada ham shayx Britaniya hukumatining bilimi va ruxsatisiz oʻz hududini hech qanday xorijiy davlatlarga bermasligi shart edi

Manbalar
--------

* *The Political and Legal Status of Kuwait*.

Havolalar
---------

* Quvayt - Saudiya Arabistoni chegarasi Wayback Machine saytida arxivlandi (2019-06-07). *xalqaro chegara tadqiqoti*, № 103, 15 sentyabr, 1970 yil

1. ↑  El Ghoneimy, Mohammed Talaat (1 July 1966). "The Legal Status of the Saudi-Kuwaiti Neutral Zone" (English) (PDF). *International and Comparative Law Quarterly (ICLQ)* (London, United Kingdom of Great Britain: British Institute of International and Comparative Law/Cambridge University Press) **15** (3): 690-717. ISSN 00205893. OCLC 1753375. Archived from the original on 2021-07-11.. Qaraldi: 9 July 2021. Saudiya-Quvayt neytral hududi]]
2. ↑  Hosni, Sayed M. (1 October 1966). "The partition of the Neutral Zone". *American Journal of International Law* (American Society of International Law (ASIL)/Cambridge University Press) **60** (4): 735-749. doi:10.2307/2196925. ISSN 0002-9300. Archived from the original on 2021-07-10.. Qaraldi: 2021-07-19. Saudiya-Quvayt neytral hududi]]
3. ↑  R. V. Pillai 1962. sfn error: no target: CITEREFR.\_V.\_Pillai1962 (help)
Anna Visscher tomonidan gravirovka bilan ishlangan Berkemeyer (1646)
 Berkemeyer. Floris van Deykning natyurmortidan parcha (1613)
**Berkemayer**, **Berkemeyer** (nemischa:) — bu silindrsimon asosli va konus shaklida piyolasi boʻlgan, vino uchun moʻljallangan stakandir. U 16-17-asrlarda Germaniya va Niderlandiyada keng tarqalgan.

Dastlab qayin shoxlaridan oʻyib ishlangan yogʻoch krujkalarni berkemeyerlar deb atashgan (niderlandcha: *berkemei*). Keyinchalik bu nom shisha idishga berilgan. Ehtimol yogʻli barmoqlardan sirgʻalib ketmasligi uchun malina shaklida ishlangan boʻrtiqlar qayin poʻstlogʻining qoʻpol yuzasini eslatgan boʻlsa kerak.

Berkemeyer koʻp jihatidan ryomerga oʻxshaydi. Ushbu turdagi shisha idishlarinig asosiy farqi yuqori qismining tuzilishidadir. Ryomerda u bochka shaklida boʻlsa, Berkemeyerda esa teskari konusni eslatadi. Berkemeyerni Ryomerning oʻtmishdoshi deb hisoblash mumkin: chunki ikkinchisi 16-asrning oxirida paydo boʻlgan, Berkemeyer esa avvaldan ham mavjud edi.

Ryomer singari, Berkemeyer ham asosan oʻrmon shishasidan yasalgan. Dastlabki nusxalarda kosa va taglik birgalikda bir butun edi. Keyinchalik, pastki qismi silindr shaklida, yuqori qismi esa konus shakliga ega boʻldi, ular orasidagi chegara aniq bilinib turadi.

Bokallar koʻpincha gravirovka yaʼni oʻyma naqshlar bilan bezatilgan, ular tasvirlar yoki bagʻishlov yozuvlari koʻrinishida boʻlgan. Niderlandiyalik shoira va oʻymakor usta Anna Rumers Wiesscher tomonidan bezatilgan Berkemeyerlar hozirga qadar saqlanib qolgan. Uning eng sevimli texnikasi olmos bilan teshish deb ataladigan usul edi. U uchiga olmos qadalgan maxsus sterjen yordamida shisha yuzasida mayda nuqta va chiziqchalarni aks ettirardi. Anna Visscher oʻz ishlarini bezashda lotin va yunon tillarida bagʻishlov yozuvlari, sitatalardan tashqari, koʻpincha gullar va hashoratlar tasvirlaridan ham foydalangan.

Berkemeyer bokallarini 17-asrda ijod qilgan Gollandiyalik rassomlar (Piter Klas, Villem Klas, Xeda va boshqalar) oʻz natyurmortlarida tasvirlashni yaxshi koʻrardilar. Rang-tasvir, manzara janridagi asarlarda ham, xususan Frans Hals kartinalarida(„Quvnoq hamtovoq", „Ud chaluvchi Bir stakan sharob bilan") uchraydi.

Manbalar
--------

1. 1 2  Hess, Husband 1998. sfn error: no target: CITEREFHess,\_Husband1998 (help)
2. ↑  „Berkemeyer with engraving" (en).  Rijksmuseum. Qaraldi: 29-yanvar 2017-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
3. ↑  Тарасов Ю. А.*. Голландский натюрморт XVII века*. СПб: Издательство С.-Петербургского университета, 2004 — 29 bet.
4. ↑  Henkes. sfn error: no target: CITEREFHenkes (help)
5. ↑  „Berkemeyer with engraving: Decoration" (en).  Rijksmuseum. Qaraldi: 29-yanvar 2017-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
6. ↑  „A Militiaman Holding a Berkemeyer, Known as the ʻMerry Drinker’" (en).  Rijksmuseum. Qaraldi: 29-yanvar 2017-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Catherine Hess, Timothy Husband*. European Glass in the J. Paul Getty Museum: Catalogue of the Collections*. Getty Publications, 1998. ISBN 0892362553. (Inglizcha)

Havolalar
---------
**Geografik uzoq shakllarni duragaylash** — har xil geografik tur, turkum va ulardan yuqori taksonomik birliklarga mansub boʻlgan oʻsimliklarni chatishtirish; duragaylash turlaridan biri. G. u. sh. d. tur ichida, turlararo va turkumlararo duragaylashga boʻlinadi.Tur ichida G.u.sh.d. — bir tur miqyosida ekologik-geografik uzoq navlarni yoki turning madaniy va yovvoyi vakillarini chatishtirishdan iborat. Bu duragaylash kongruyent (ota-onalar bir xil genomga ega) chatishtirishga kiradi (nusxalarni chatishtirish oson boʻladi va olingan duragaylar nayel beradi). Bundam duragaylashdan qishloq xoʻjaligi ekinlari seleksiyasida navlarning kasalliklarga chidamli va b. qimmatli xoʻjalik belgilarini yaxshilash ishlarida foydalaniladi. Chunonchi bir yillik peru goʻzasini Perudan olingan koʻp yillik gʻoʻza bilan chatishtirib ingichka tolali gʻoʻzaning fuzarioz viltga chidamli navlari yaratilgan. Meksika gʻoʻzasi navlarini uning yovvoyi kenja turi — meksikanum nervozum bilan chatishtirib, vertitsillyoz viltga chidamli Toshkent navlari yaratilgan. Turlararo G. u. sh. d. har xil turga mansub oʻsimliklarni chatishtirish, yangi nusxalar olishda muhim manbadir. Bu usul madaniy oʻsimliklar seleksiyasida samarali qoʻllaniladi. Bugʻdoy, kungaboqar, kartoshka, tamaki, gʻoʻza va b. ekinlarning kuplab navlari shu usulda yaratilgan. Turlararo duragaylash inkongruyent (ota-ona nusxalar xromosomalari yigʻindisining mos kelmasligi, ular sonining har xilligi yoki sitoplazmaga bogʻliq boʻlgan tafovutlar mavjudligi) chatishtirishlar guruhiga kiradi va bunday duragaylashda (genetik va fiziologik nomutanosiblik tufayli) urugʻ kam hosil boʻladi. Bu hodisa negizida koʻpayish organlari tuzilishidagi nomuvofiqliklar tufayli chang naychalari bilan urugʻchi tumshuqchasi toʻqimasining nomutanosibligi, turlarning taraqqiyoti jarayonida xromosomalar strukturasining oʻzgarishi va genetik nomutanosiblikning kelib chiqishi, rivojlanishining turli bosqichlarida murtakning nobud boʻlishi singari turli-tuman sabablar yotadi.

Turkumlararo G. u. sh. d. — bir oilaga mansub ayrim turkumlar vakillari chatishtiriladi. Duragay uruglar olish usullari ishlab chiqilmagani sababli G. u. sh. d.ning bu xili oʻsimliklar seleksiyasida qoʻllanilmaydi (qarang Duragaylash).

Sultonmurod Norimov.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Skifiya** — Qora dengizning shim.gʻarbiy sohillari, Azov dengizi atrofidagi dashtlar va Qrim choʻllarining ilmiy adabiyotlardagi nomi. Mil. av. 7— mil. 3-asrlarda S. koʻchmanchi skif qabilalari yashagan yurt sifatida tilga olinadi. Gerodot S.ning chegarasi 20 kunlik yoʻlga teng joy, deb taʼriflaydi, ammo, arxeologik materiallar skiflarga tegishli madaniyat yoyilgan hududlar doirasi juda keng ekanligidan dalolat beradi. Gerodotning maʼlumotiga koʻra, ulkan S. ichida „Azaliy Skifiya" boʻlib, u Dunay daryosining quyi havzasi hududlarini oʻz ichiga olgan, uning geografik markaziy qismida (hozirgi Nikolayev sh. yaqinida xarobalari saqlangan) Olviya sh. (Borisfen) boʻlgan. Strabon esa „Kichik Skifiya" sifatida Qrim dashtlari va Qora dengizning shim.gʻarbiy sohillarini tilga oladi. Mil. av. 4-asrdan boshlab S. hududlari sarmat qabilalari siquvi ostida qisqara boshlaydi. Mil. 3-asrga kelib, Qora dengizning shim. boʻylari Sarmatiya deb ataladigan boʻldi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Navzandak madaniy meros obyekti joylashgan qishloq 
**Navzandak** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Mil.avv. III-II, mil. IV—VII, X asrlar. Samarqand viloyatining Tayloq tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Navzandak" MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Rezerv valyuta** — mamlakat hukumati va Markaziy banki valyuta, pul mablagʻlari zaxiralarini tashkil etishda, tashqi savdo operatsiyalari va boshqalarda foydalanadigan erkin almashtiriladigan, kurelari boʻyicha gʻoyat barqaror chet el valyutalari.

Rezerv valyutadan koʻpincha davlatlar oʻrtasida xalqaro hisob-kitoblarda hamda tashqi savdo, investitsiya va boshqa operatsiyalar bilan bogʻliq toʻlovlar uchun foydalaniladi.

Rezerv valyuta sifatida faqat erkin almashtiriladigan, istiqbolda barqaror toʻlov qobiliyatiga ega valyutalar tanlab olinadi. Rezerv valyuta — Xalqaro valyuta fondi (XVF) Nizomining 8bandida belgilangan talablarga toʻliq javob bera oladigan hamda mazkur fondning kapitalini toʻldirib borish uchun aʼzo davlatlar tomonidan toʻlovlarni amalga oshirishda foydalaniladigan valyuta turi boʻlishi zarur. Undan tashqari, Rezerv valyuta sifatida jahon iqtisodiyotiga sezilarli taʼsir koʻrsata oladigan, xalqaro iqtisodiy munosabatlarda oʻziga xos mavqega ega mamlakatlarning milliy valyutalari tanlab olinadi.

Xalqaro amaliyotda dollar (AQSH), yevro, Buyuk Britaniya funt sterlingi, Yaponiya iyenasi, Shveysariya frankidan Rezerv valyuta tarzida foydalaniladi. Valyuta kurelaridan koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlar boʻyicha xatarlarning oldini olish maqsadida Markaziy banklar hukumat tasarrufidagi oltinvalyuta zaxiralarini turli valyutalar boʻyicha diversifikatsiya kilishda aynan Rezerv valyutaga (Mas, AQSH dollariga) asoslanadi.

Abdurahmat Boymurodov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Skapolit** (yun. skapos — oʻq, oʻzak, ustun va lithos — tosh) — silikatlar sinfiga mansub minerallar guruhi. Chekka natriyli turi marialit, kalsiyli turi meyonitgacha boʻlgan minerallar seriyasi; uning oraliq aʼzosi dipir (meyonit komponenti 20—50%), mitsionit (50—80%). Asosan, marmar, gneys, slanets togʻ jinslarida, xuddi shuningdek, pnevmotalit jarayonlarda vulkan jinslari boʻshliqdarida, baʼzan kontaktmetasomatik jarayonlarda nordon va ishqorli magmatik jinslarning ohaktosh va dolomitlar bilan tutashgan joylari (skarnlar)da yaxshi kristallangan minerallar shaklida uchraydi. Mazkur guruq minerallari Oʻzbekiston gʻarbidagi Langar konida, Qurama tizmasidagi bimetasomatik skarn jinslarida oʻlchami 3—5 sm gacha uzunlikdagi kristallar xrsil qiladi. Kristallari prizmatik shaklda boʻlib, vulkan jinslarida rangsiz, slanets va ohaktoshlarda kulrang, baʼzan toʻq havo rangdadir. U shishadek yaltiroq, ulanish tekisligi boʻyicha sadafdek tovlanadi. Ushbu guruh minerallari nurash jarayonida oʻzgarib, baʼzan ikkilamchi minerallarga aylanadi. Sdan bezak toshi (glavkolit) sifatida foydalaniladi. Nurash jarayonida Sdan kaolin hosil boʻladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Geogriyev** (qozoqcha: *Георгиев*) — Qozogʻistonning Qoʻstanay viloyati Denisov tumanidagi qishloq. Arshal qishloq okrugi tarkibiga kiradi. Tuman markazi Denisovdan qishlogʻidan 53 km shimoli-gʻarbda joylashgan.

Svetloe koʻli 12 km shimoli-gʻarbda joylashgan.

Tarixi
------

Geogriyev 1837-yilda Orenburg qozoq armiyasining Novolineiny tumanidagi qozoqlar qishlogʻi sifatida tashkil etilgan.

Qishloqda Muqaddas Uch Birlik cherkovi bor edi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1939-yil 11-noyabrdagi farmoni bilan RSFSR Chelyabinsk viloyati Poltava viloyati Geogriyev qishloq Soveti hududi Qozogʻistonning Qoʻstanay viloyati Orjonikidzevskiy viloyati tarkibiga oʻtkazildi. SSR.

Qishloq Soveti hududida joylashgan „Zavety Lenina" kolxozi 1957-yil oxirida tugatilib, Arshalin sovxozi tarkibiga kirdi.

Yangi yerlarni oʻzlashtirishning dastlabki yillarida Geogriyev qishloq kengashiga aholi punktlari: Arshali, Geogriyev, Drojilovka, Naberejnoye, Alakoʻl, Okrainka va Prirechenka kirgan.

Qozog‘iston SSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1980 yil 16 iyundagi Farmoni bilan markazi Arshali qishlog‘ida joylashgan Georgievskiy qishloq Soveti Arshali qishloq Soveti deb o‘zgartirildi.

Aholisi
-------

1999-yilda qishloq aholisi 343 ta kishi (171 ta erkak va 172 ta ayol) edi. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 244 ta kishi (115 ta erkak va 129 ta ayol) yashagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „База КАТО".  Агентство Республики Казахстан по статистике. 27-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. 1 2  „Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года".  Агентство Республики Казахстан по статистике. 13-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Denisov tumanining aholi yashash punktlari |
| --- |
|  |
| 
* Aqsu
* Aqsu
* Alakoʻl
* Alshan
* Antonov
* Arxangelsk
* Arshali
* Ayet
* Geogriyev
* Glebov
* Grishen
* Denisov
* Dosov
* Jaltirkoʻl
* Jdanov
* Zaayat
* Iman
* Imeni Titova
* Iskra
* Kalinov
* Qaraoba
* Komarov
* Kocherjinov
* Krasnoarmeysk
* Qirim
* Naberejniy
* Naumovka
* Nekrasov
* Ozyorniy
* Oktyabr
* Pervomay
* Pereleski
* Podgorniy
* Pokrov
* Prirechen
* Sverdlov
* Sinegorsk
* Tavrichen
* Tastikoʻl
* Frunze
* Tselinniy
* Shibindi
* Shoqibay
* Shungqirkoʻl
 |

 |
**Rezaksoy suv ombori** — Qurama togʻ tizmalaridan oqib tushadigan rezaksoy daryosida qurilayotgan gidrotexnika inshooti. Namangan viloyatidagi Chust shahridan 5 km uzoqlikda joylashgan. Qishloq xoʻjaligi ekinlarini suv bilan taʼminlash maq-sadlariga xizmat qiladi. Suv ombori qurilishi 2003-yilda boshlangan (qurilish davom etmoqda, 2005). Oʻzanli tip-da. Rezaksoy suvini mavsumiy tartibga soladi. Loyihaga koʻra toʻgʻoni uz. 3200 m, bal. 80 m, toʻliq sigʻimi 200 mln. m3. Rezaksoy suv omborio. tarkibida tosh-tuproqli toʻgʻon, Sirdaryoga va Shimoliy Fargʻona kanaliga 40 m3/s dan suv berish imkoniyatiga ega boʻlgan 2 inshoot hamda suv tashlama inshootlar bor. Suvi Namangan viloyati yerlarini sugʻorishda foydalaniladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Skarifikatsiya** (lot. scariﬁ co tirnayman, tilaman), urugʻni skarifikatsiyalash — unib chiqishini tezlashtirish maqsadida qobigʻi qattiq urugʻlar poʻstini mexanik shikastlash yoki yumshatish. Asosan dukkakdoshlarga mansub oʻtlar urugʻi, daraxt va butalarning suv oʻtkazmaydigan qobiqli urugʻlari S. qilinadi. Skarifikator mashinalarda bajariladi, ayrim urugʻlarga kuchli oltingugurt kislotasi bilan yoki boshqacha usullarda ishlov beriladi (mas, polizchilikda qovun, qovoq, tarvuz urugʻlari, paxtachilikda chigit unishini yaxshilash uchun ekish oldidan ivitiladi, namlanadi). S. ekishga qadar bir oy yoki undan kamroq qolganda oʻtkaziladi, chunki urugʻ qobigʻi shikastlangandan yoki yumshagandan keyingi davr ularning hayot faoliyatiga salbiy taʼsir koʻrsatadi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Rezorsin**, m — dioksibenzol, C6H4(OH)2 — ikki atomli fenol, oʻziga xos xushboʻy, shirin, rangeiz kristall modda. Suyuqlanish temperaturasi 110,8°, qaynash temperaturasi 280,8°. Suvda, efirda, spirtda eriydi. Sanoatda m — benzoldisulfokislotaga ishqor taʼsir ettirib olinadi. R. boʻyoqlar, plastmassalar va portlovchi moddalar i.ch.da, shuningdek, tibbiyotda teri kasalliklarini davolashda antiseptik eritma va maz sifatida ishlatiladi. REZUS, bengal makakasi (Massasa mulatta, yaʼni M. rhosus) — makakalar urugʻiga mansub maymun. Uz. oʻrtacha 80, dumi 25 sm; ogʻirligi 8–13 kg. Yungi sargʻishyashil, qorni va oyoklarining ichki tomoni okish. Terisi, odatda, okish tusda, urchish davrida yuzi va oʻtirgʻich soʻgali oʻtkir qizgʻish tusga kiradi. Janubiy (Hindiston) va Jan.

Sharqiy Osiyoda (Nepaldan Shimoliy Myanmagacha) tarqalgan. Daraxtda va koʻpincha yerda tuda boʻlib yashaydi. Barmoklari va tovoniga tayanib 4 oyokda yuradi. Yaxshi suzadi va shoʻngʻiydi. R. serjahl va agressiv boʻlganidan ular toʻdasida dominantliktobelik sistemasi qatʼiy emas. Yil davomida, koʻproq bahor va kuzda bolalaydi. Tutqunlikda yaxshi koʻpayadi. Hayvonot bogʻlarida boqiladi. Lab. hayvonlari sifatida foydalaniladi. R.da qoqshol, difteriyaga qarshi emlash metodlari ishlab chiqilgan, antibiotiklar va boshqa dorilar taʼsirida tekshirib koʻrilgan. R. eritrotsitlar bilan immunlangan hayvonlar qoni plazmasi yordamida odam qonida rezusfaktor antigeni kashf qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Skif tili** — hindevropa tillari oilasidagi eroniy tillarning shim.sharqiy guruhiga mansub til; mil. av. 8—7-asrlardan mil. 4-asrgacha Qora dengizning shim. qirgʻogʻidan sharqqa Xitoy chegarasigacha boʻlgan choʻldasht hududlarda yashagan qad. skiflar tili (bungacha skiflarning ajdodlari turkiyzabon boʻlgan). Skif tilida qad. yaxlit yozuv yodgorliklari saqlanib qolmagan. Yunoncha matnlarda uchragan va atoqli otlar, joy nomlari, qabila, urugʻ nomlari Skif tilining eroniy tillarga mansubligini koʻrsatadi. Ularni tahlil qilish uchun eroniy tillar, eng avvalo, Skif tilining davomchisi hisoblangan osetin tili materiallari asos, vosita boʻlib xizmat qiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Geofizik razvedka usullari** — foydali qazilma konlarini qidirish va razvedka qilish maqsadida Yer qobigʻi tuzilishini fizik usullar bilan oʻrganish; geofizikat tarkibiy qismi. G. r. u. tabiiy maydonlar (gravitatsion, magnit, elektr, seysmik, termik, yadroviy nurlanishlar)ni oʻrganishga asoslanadi. Bu maydonlar parametrlari yer ustida, havoda va yer osti (shaxta va burgʻi quduqlari)da oʻlchanadi. Olingan maʼlumotlar geologik strukturalar, ruda va b. konlarning joylashishini aniqlash, asosiy koʻrsatkichlarini oʻrganishda ishlatiladi. G. r. u.da tabiiy va sunʼiy hosil qilinadigan fizik maydonlardan foydalaniladi. Tabiiy maydon usullari nisbatan arzon va bir xildagi, oson solishtiriladigan maʼlumotlar bergani uchun katta hududlardagi ishlarda koʻllaniladi. Bu usul qimmatbaho burgʻilash va togʻ ishlarining aniq yoʻnalishlarini belgilab, ularning samaradorligini oshiradi. Shuning uchun rekognossirovka ishlarida asosan tabiiy maydonli G. r. u. (magnitorazvedka), kichik hududlardagi ishlarda asosan sunʼiy fizik maydonlar (seysmorazvedka) qoʻllaniladi. Qoʻllaniladigan fizik maydonlar tabiatiga qarab, G. r. u. quyidagi xillarga boʻlinadi: Yer tortish kuchi maydonini oʻrganuvchi gravimetrik razvedka; Yer tabiiy magnit maydonini oʻrganuvchi magnitorazvedka; Yerning tabiiy elektr maydonini, asosan, sunʼiy hosil qilinadigan oʻzgarmas va oʻzgaruvchan elektromagnit maydonlarni oʻrganuvchi elektrorazvedka; portlovchi moddalarni portlatish yoki mexanik zarblarda hosil qilinadigan va Yer qobigʻida tarqaluvchi seysmik tebranishlar maydonini oʻrganuvchi seysmorazvedka; togʻ jinslarining issiqlik oʻtkazuvchanligi orasidagi farqqa asoslanib, burgʻi quduqlaridagi temperaturani oʻrganuvchi geotermik razvedka; togʻ jinslari va rudalarning tabiiy radioaktiv nurlaiishini oʻrganuvchi yadro geofizikasi; burgʻilash quduqlaridagi fizik maydonlarni urganuvchi karotaj; burgʻilash quduqlari oraliqlaridagi ruda gavdalarini aniqlashga asoslangan burgʻi quduqlari geofizikasi. G. r. u. ayniqsa, gʻovak qatlamlar ostidagi, chuqur joylashgan, dengiz va okeanlar tubi ostida yotgan foydali qazilma konlarini qidirish va razvedka qilishda muhim oʻrin tutadi (yana q. Geologik qidirish)....

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |