**Chelik Harbiy** tuxumi rus zargari Peter Carl Fabergé nazorati ostida yaratilgan taxminan 52 ta rus zargarlik Pasxa tuxumlari seriyasidan biridir. **Chelik Harbiy** tuxumi 1916-yil Pasxa arafasida Rossiyaning soʻnggi podshosi Nikolay II nomidan Fabergéning oʻgʻli Eugène tomonidan rus podshosi Alexandra Feodorovnaga topshirilgan. Bu vaqtda Nikolay II Birinchi jahon urushi Rossiya frontida boʻlgan. Carl Fabergéning oʻziga esa 1916-yil uchun boshqa Pasxa tuxumini , Avliyo Jorj ordeni tuxumini Nikolay II ning onasi Mariaga etkazib berish vazifasi yuklangandi. **Chelik Harbiy** tuxumi rus inqilobidan soʻng sotilmagan Imperial Fabergé tuxumlaridan biri boʻlib, hozirda Kreml qurol-yarogʻi kolleksiyasida saqlanadi.

Hunarmandchilik
---------------

Tuxumning tashqi koʻrinishi oltin va poʻlatdan yasalgan — oldingi koʻplab tuxumlardan farqli oʻlaroq, tashqi koʻrinishida qimmatbaho toshlar yoʻq edi. Yuzasi bir vaqtlar shishasimon emal bilan qoplangan. **Chelik Harbiy** tuxumining ichki qismi esa ipak va baxmaldan qilingan. **Chelik Harbiy** tuxumining ichidagi „sovgʻa" oltin va poʻlatdan yasalgan dastgohda Vassilii Zuievning miniatyura surati bilan bezatilgan. Dastgoh shishasimon emal bilan qoplangan va rasmning ramkasi olmos bilan qoplangan. Rasmda podshoh va uning oʻsmir oʻgʻli Tsarevich Alexei ogʻir rus paltolarida, Ulugʻ urush oldidagi daraxt yonida sakkiz nafar katta rus zobiti va bir juft ot bilan xaritalar ustida o'ylangan holda oʻtirgani tasvirlangan.

Dastlab **Chelik Harbiy** tuxumining yuzasidagi poʻlat qorayib ketgan. Yetkazib berilgandan koʻp oʻtmay, u zanglay boshladi va qora qatlam yomonlashdi. Natijada, bu jarayonni toʻxtatish uchun poʻlat sayqallangan va endi u oyna-kumush rangga ega. **Chelik Harbiy** tuxumi Carl Fabergéning qarindoshlaridan biri Gustav Shkilter tomonidan ishlab chiqilgan va asosan oʻzining poʻlat sifati bilan mashhur boʻlgan Putilovskiy poʻlat zavodida ishlab chiqarilgan.

Podsho va qirolicha oʻrtasidagi Pasxa sovgʻalari sifatida, poʻlatdan yasalgan Chelik Harbiy tuxumining qoraygan sirti xromga oʻxshab sayqallangandan keyin rangsiz koʻrinishga ega bo'lgan. Bularning aksariyati Fabergéning badiiy uslubi yoki niyatidagi oʻzgarish emas, balki Fabergé tuxumni yaratish uchun hali ham ixtiyorida boʻlgan kamayib borayotgan resurslar va ishchilarning aksidir — bu uning ustaxonasi muvaffaqiyatli yaratilib, Tsarinaga topshirilgan oxirgi ustaxona edi (podshoh taxtdan agʻdarilishidan oldin, rus hukumati quladi va xalq moliyaviy qashshoqlikka kirdi). Fabergé 1917-yil uchun yana ikkita tuxum ishlab chiqarishni davom ettirsa-da, ular oʻz xaridorlariga muvaffaqiyatli yetkazib berilmadi va Fabergé 1918-yilda Rossiyadan Germaniyaga joʻnab ketdi. Fabergé tayyorlagan tuxumlariga pul toʻlanmaganidan va uning ustaxonasi bolsheviklar tomonidan toʻliq milliylashtirilganidan xafa boʻldi.

Badiiy adabiyotda
-----------------

**Chelik harbiy** tuxumi David Bishopning „Nikolai Dante" romani "*The Strangelove Gambit" ("Gʻaroyib sevgi Gambiti") bo'limi*da paydo boʻladi.

Yana qarang
-----------

* San'at obyekti,en

Manbalar
--------

1. ↑  Lowes, Will; McCanless, Christel Ludewig*. Fabergé Eggs: A Retrospective Encyclopedia*. Scarecrow Press, 2001 — 142 bet. ISBN 978-0-8108-3946-5.
2. ↑  Faberzhe, Tatiana F.*. The Fabergé imperial Easter eggs*. Christie's, 1997. ISBN 978-0-903432-48-1.

Havolalar
---------

* Wintraecken.nl saytidagi tavsif


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

 Fabergé tuxumlari |
| --- |
|  |
| Imperiya Pasxa tuxumlari(1885–1917) | 
* Birinchi tovuq
	+ shuningdek, Qimmatbaho tovuq nomida tanilgan
* Sapfir marjonli tovuq
	+ Savatdagi tovuq tuxumi bilan sifatida ham tanilgan
* Uchinchi imperial
* Aravadagi farishta
* Nécessaire
* Daniya saroylari
* Azov xotirasi
* Olmos panjara
* Kavkaz
* Renessans
* Atirgul gʻunchasi
* Moviy ilon soati
* Oʻn ikki monogramma
	+ Alexander III portretlari nomi ham bor
* Rok kristall
	+ Aylanadigan miniatyuralar nomi ham bor
* Imperator toji
* Mauve
* Lilies-of-the-Valley
* Pelikan
	+ Beva nomi ham bor
* Zambaklar guldastasi soati
	+ shuningdek, Madonna liliyali soat nomi ham bor
* Pansy
	+ Spinach jade nomi ham bor
* Trans-Sibir temir yoʻli
* Xoʻrozcha
	+ Kuku soati nomi ham bor
* Gullar savati
* Gatchina Palace
* Beda yaprogʻi
* Imperiya nefriti
* Buyuk Pyotr
* Royal Danish
	+ also known as Danish Jubilee
* Moskva Kremli
	+ Uspenski cherkovi nomi ham bor
* Oqqush
* Atirgul panjarasi
* Gulchambarli beshik
	+ Sevimli kuboklar nomi ham bor
* Alexander saroyi
* Tovus
* Standart yaxtasi
* Aleksandr III esdaligi
* Kolonnada
* Alexander III Equestrian
* Fifteenth Anniversary
* Bay Tree
	+ also known as Orange Tree
* Tsarevich
* Napoleonic
* Romanov Tercentenary
* Winter
* Mosaic
* Catherine the Great
	+ also known as Grisaille or Pink Cameo
* Red Cross with Triptych
* Red Cross with Imperial Portraits
* Steel Military
* Order of St. George
* Karelian Birch
* Constellation
 | 
 |
|  |
| Kelch eggs(1898–1904) | 
* Hen
* Twelve Panel
* Pine Cone
* Apple Blossom
	+ also known as Jade Chest
* Rocaille
* Bonbonnière
* Chanticleer
 |
|  |
| Other Fabergé eggs | 
* Blue Striped Enamel
* Clock
* Duchess of Marlborough
	+ also known as Pink Serpent
* Gorbachev Peace
* Lapis Lazuli
* Nobel Ice
* Resurrection
* Rose Quartz
* Rothschild
* Scandinavian
	+ also known as Quisling
* Spring Flowers
* Twilight
* Youssoupov
 |
|  |
| Fabergé workmasters | 
* August Wilhelm Holmström
* Michael Perkhin
* Alma Pihl
* Henrik Wigström
 |
|  |
| Related | 
* Peter Carl Fabergé
* House of Fabergé
* Fabergé Museum (Baden-Baden)
* Fabergé Museum (Saint Petersburg)
 |

 |