recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Zahro Rahimboboyeva** (1923.2.2, Andijon — 1992.7.3, Toshkent) — davlat va jamoat arbobi. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1983). Toshkent pedagogika institutini (1944), Moskvadagi Ijtimoiy fanlar akademiyasini (1954) tugatgan. Toshkent viloyati yoshlar tashkilotida yoʻriqchi, kotib (194247). Oʻzbekiston KP MK boʻlim mudiri (1947—50), kotibi (1950—51, 1956—63). Oʻzbekiston madaniyat vazirining 1oʻrinbosari (1954— 55), vaziri (196367, 198186). 196773-yillarda Xalqaro demokratik xotinqizlar federatsiyasi kotibi — SSSR vakili (qarorgohi Berlin shahrida); 1973—77 yillarda Hindistonda SSSR elchixonasining Favqulodda va Muxtor maslahatchielchisi; 1977—81 yillarda SSSR Tashqi ishlar vazirligida Boshqarma boshligʻining oʻrinbosari. Oʻzbekiston "Vatan" jamiyati Prezidiumining raisi (1986—92).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ixtiyoruddin qalʼasi** - Hirot sh.ning shim. devori yonida Malik Fax-riddin Kurt tomonidan 1300 yillar atrofida qurilgan qalʼa. Xom gʻishtdan toʻrtburchak shaklida ishlangan, burchaklarida burjlari bor. I.q. Shohrux Mir-zo (1404—1447)ning amri bilan tosh hamda pishiq gʻishtdan qayta tiklangan. Huroson viloyati poytaxti — Hirot sh.ning oʻrdasi I.q.da joylashgan. Uning shim. va jan. tomonidan darvoza atrofi suv toʻlatib qoʻyiladigan keng va chuqur xandaq bilan oʻralgan. Darvozaga oʻtiladigan koʻpriklar zarur paytda zanjirlar bilan tortib, koʻtarib qoʻyilgan. Unda qurol-aslaha, siyosiy mahbuslar, muhim hujjatlar va b. sakdangan. Hozir ham I.q. harobalari bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Ispaniya — Tonga munosabatlari**. Tonga va Ispaniya oʻrtasidagi ikki tomonlama diplomatik munosabatlar hisoblanadi. Hech bir davlat bir-birining hududida doimiy diplomatik vakolatxonaga ega emas. Ispaniyaning Yangi Zelandiya poytaxti Vellingtondagi elchixonasi, Tonga akkreditatsiyadan oʻtgan. Tonganing Ispaniyada elchixonasi yoki Yevropada unga akkreditatsiya qilingan elchixonasi mavjud emas.

Diplomatik munosabatlar
-----------------------

Ispaniya 1979-yil 16-noyabrdan beri Tonga bilan diplomatik munosabatlarga ega, ammo bu mamlakatda rezidenti yo‘q, bu Ispaniyaning Vellingtondagi elchixonasi yurisdiktsiyasi ostidadir. Geografik uzoqlik va tarixiy aloqalarning kamligi — XVIII asr oxirida ispan navigatorlarining mavjudligi — ikki mamlakat oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlarning past darajasini tushuntiradi.

Iqtisodiy munosabatlar
----------------------

Ikki davlat oʻrtasidagi savdo-sotiq aloqlari juda kam miqdorda shaklangan. Ispaniya baliq va baʼzi qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini import qiladi, mashinalar, oziq-ovqat, sanoat asbob uskunalari va boshqa tovarlarni eksport qiladi.

Hamkorlik
---------

Tonga bilan hamkorlik Yevropa Ittifoqining diplomatik xizmati Suvada (Fidji) delegatsiyasi orqali amalga oshiriladi. Kotonu kelishuviga koʻra, Tonga 2008 va 2013-yillar oraligʻida 15 million yevro miqdoridagi yordamni oʻz ichiga olgan Yevropa mintaqaviy rivojlanish jamgʻarmasidan yordam oldi. Mablagʻlar quyidagilarga sarflangan.

* Janubiy Tinch okeani universiteti bilan hamkorlikda iqlim oʻzgarishiga qarshi himoya mexanizmini yaratish.
* Tinch okeani hamjamiyatining kotibiyati bilan hamkorlikda uzoq muddatli barqaror rivojlanish strategiyalarini ilgari surish.
* Tabiiy ofatlar xavfini kamaytirish (ACP 15 Tinch okeani orollari uchun 20 million yevro).

Yevropa taraqqiyot jamg‘armasining 2014—2020 yillarga mo‘ljallangan 11-milliy indikativ dasturi doirasida Tonga Qirolligi uchun 11,1 million yevro ajratilgan bo‘lib, uning 90 foizi energetika sohasiga yo‘naltirildi mablagʻlar sanaladi. Yevropa Ittifoqi va Avstraliya, Yangi Zelandiya, Yaponiya, Jahon banki va Osiyo taraqqiyot banki kabi boshqa davlatlar bilan yaqin aloqalar va yordamni muvofiqlashtirish muhim ahamiyat kasb etgan.

Manbalar
--------
" Ixtirochi va ratsionalizatorlar kuni "(ukr. *IDen vinaxіdnika і ratsіonalіzatora*) — ixtirochi va ratsionalizatorlarning kasb bayrami hisoblanib, Ukrainada har yili sentyabr oyining uchinchi shanbasida nishonlanadi [1] .

Ushbu bayramning tarixi 1957 yilda Sovet Ittifoqida , Ukraina Ukraina Sovet Sotsialistik Respublikasi deb atalgan va uning bir qismi boʻlgan vaqtga borib taqaladi. Keyin, Fanlar akademiyasining taklifi bilan SSSRda har yili iyun oyining oxirgi shanbasida nishonlanadigan „Ixtirochi va ratsionalizatorlar kuni" bayrami joriy etildi. .

Oʻsha paytda barcha Sovet Sotsialistik Respublikalari „Ixtirochi va ratsionalizatorlar kuni"ni birgalikda nishonlashgan, ammo Sovet Ittifoqi parchalanganidan keyin vaziyat oʻzgardi. Mustaqillikka erishgach, baʼzi postsovet respublikalari bu bayramni boshqa kunga koʻchirdi, baʼzilari nomini oʻzgartirdi, baʼzilari esa uni bekor qildi. 1994 yil 16 avgustda Ukrainaning ikkinchi Prezidenti L. D. Kuchma „Ixtirochi va ratsionalizatorlar kuni toʻgʻrisida" gi 443/94-sonli farmonni imzoladi, unga koʻra har yili Ukraina Respublikasida sentyabr oyining 3-shanba kuni nishonlanishi belgilandi. Leonid Kuchmaning prezident farmonida, xususan, ushbu bayram "*Ukraina* *ixtirochi va ratsionalizatorlarining tashabbusini qoʻllab-quvvatlash uchun* "joriy etilgani aytilgan .

Manbalar
--------

1. ↑  Den izobretatelya i ratsionalizatora Ukraini — 18 sentyabrya. Istoriya i osobennosti prazdnika v proekte Kalendar Prazdnikov 2010
2. ↑  *Izobreteniya Rossii. Istoriya izobretatelstva i patentnogo prava v Rossii i SSSR. Den izobretatelya i ratsionalizatora*, 2021-10-09da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2022-05-31
3. ↑  Den izobretatelya i ratsionalizatora | Originalnie idei podarkov | Stixi, pozdravleniya, otkritki besplatno | Ssenarii provedeniya i oformleniya — Prazdnuem.com
4. ↑  %2F94 Pro Den vinaxіdnika і ratsіonalіzatora| vіd 16.08.1994 № 443/94

Yana qarang
-----------

* Ixtirochi va ratsionalizatorlar kuni
**Kristen Connolly** (talaffuzi: *„*Kristen Konnolli*"*, 1980-yil 12-iyulda tugʻilgan) — amerikalik aktrisa. U 2011-yilda *suratga olingan „The Cabin in the Woods"* filmidagi Dana, Netflix serialidagi *„House of Cards"* filmidagi Christina Gallagher va CBSning „*Zoo"* filmidagi Jamie Campbell rollari bilan tanilgan.

Karyerasi
---------

Konolli oʻz karerasini bir nechta CollegeHumor raqamli qisqa filmlarida takrorlanadigan rollardan boshlagan. U *„Mona Lisa Smile"*, *„Meet Dave* „ va *„The Happening"* filmlarida qoʻshimcha rollarda ishtirok etgan. U, shuningdek, CBS ning ikkita kunduzgi serialida, *Guiding Light* va *As the World Turns* filmlarida takrorlanuvchi rollarni ijro etgan.

Kristen birinchi marta 2012-yilda Joss Whedon / Drew Goddardning *„The Cabin in the Woods"* filmida bosh qahramon Dana rolini ijro etganidan soʻng asosiy eʼtirofga sazovor boʻldi. U, shuningdek, *qoʻrqinchli* filmlarda rol oʻynagan. 2013-yilda u Kevin Spacey bilan birga Netflix-ning *„House of Cards"* serialida Christina Gallagehr rolini ijro etgan. 2014-yil 1-sentyabrda A&amp;E *Houdini* mini-serialining premyerasi 3,7 million tomoshabin bilan bo‘lib o‘tdi, Konolli Bess Houdi hurmatiga va Oscar mukofotiga sazovor bo‘lgan Harry Houdini rolini o‘ynaydi. U shuningdek, CBS drama-triller seriyasidagi „*Zoo*da ehtirosli jurnalist Jamie rolini va *„The Whispers"* drama seriyasida Lena rolini o‘ynagan. 2014-yilda Steven Kingning xuddi shu nomdagi qissasi asosidagi dramatik triller *filmida* Petra Anderson obrazini yaratdi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Konnolli Nyu-Jersi shtatining Montkler shahrida tugʻilgan. U Steven OʻReylly bilan turmush qurgan, ularning ikki farzandi bor.

Filmografiyasi
--------------

### Film

| Yil | Sarlavha | Rol | Izohlar |
| --- | --- | --- | --- |
| 2003 | *Mona Lisa Smile* | Art History Student |  |
| 2008 | *Revolutionary Road* | Mrs. Brace |  |
| *The Happening* | Woman Reading on the Bench |  |
| *Meet Dave* | Make-Out Girl |  |
| 2009 | *Confessions of a Shopaholic* | Woman Who Wins Green Scarf Bid |  |
| 2012 | *The Bay* | Stephanie |  |
| *The Cabin in the Woods* | Dana Polk |  |
| *Ex-Girlfriends* | Laura |  |
| 2014 | *A Good Marriage* | Petra Anderson |  |
| *Worst Friends* | Zoe |  |
| 2022 | *Deep Water* | Kelly Wilson |  |
|

Manbalar
--------



1. ↑  On This Date: Birthdays. *The Fresno Bee*. The Associated Press (12-iyul 2018-yil), s. 5B. „Kristen Connolly is 38.".
2. ↑  „Zoo Fills Out With New Anima... Actors! – Dread Central". *Dread Central* (15-yanvar 2015-yil). Qaraldi: 8-mart 2015-yil.
3. ↑  *Nellie Andreeva.* „Kristen Connolly & Billy Burke To Co-Star In CBS Series 'Zoo'". *Deadline* (15-yanvar 2015-yil). Qaraldi: 8-mart 2015-yil.
4. ↑  „UK Premiere of A Good Marriage Happening During Grimm Up North's Stephen King Season – Dread Central". *Dread Central* (6-fevral 2015-yil). Qaraldi: 8-mart 2015-yil.
5. ↑  *Reich.* „Move over, Barrymores - here come the Connollys". *NJ.com* (9-yanvar 2012-yil). Qaraldi: 11-noyabr 2022-yil.
6. ↑  *Keil, Jennifer Gould*. „'House of Cards' star is ditching Brooklyn for the 'burbs" (10-aprel 2019-yil).
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Uglerod oksid (maʼnolari).

UGLEROD (GU)OKSID, karbonat angidrid, CO2 — uglerodning kislorodli birikmasi, uglerod oksidlanishining oxirgi mahsuloti. 1956-yilda shotlandiyalik olim J. Blek magniy karbonat parchalanganda gaz chiqishini aniqlagan (CO2 ning tarkibini 1789-yilda A. Lavuazye belgilab bergan), CO2 rangsiz gaz boʻlib, oʻziga xos salgina achimsiq hidi va mazasi bor. 0° va normal sharoitdagi zichligi 1,977 g/l; kritik temperaturasi 31,3°, kritik bosimi 7,3 MPa. —78,5° gacha sovitilganida qor kabi oq tusli qattiq jiyemga — "quruq muzga" aylanadi. Suyuq CO2 tez bugʻlanganida ham qattiq CO2 hosil boʻladi. U odatdagi bosimda — 78,5° da suyuqlanmasdan toʻgʻridantoʻgʻri gaz holatiga oʻtadi. Qattiq CO, 5MPa bosimda — 56,7°da suyuqlanadi. Suv, spirt va efirda eriydi. Suv bilan birikib karbonat kislota H2CO3 hosil qiladi. Odatdagi sharoitda kimyoviy nofaol modda, boshqa moddalarning yonishiga yordam bermaydi, lekin faol metallar (mas, magniy) CO2 atmosferasida yonishni davom ettiradi. Laqqa choʻgʻ holatidagi kaltsiy CO2 bilan reaksiyaga kirishtanida kaltsiy karbid CaC2 va kaltsiy oksid CaO hosil boʻladi. Choʻgʻ holatidagi koʻmir bilan reaksiyaga kirishib uglerod (P)oksid CO ga, 200° da mis oksid (katalizator) ishtirokida vodorod bilan reaksiyaga kirishib, metanga, yuqori trada ammiak bilan birikib, karbamid CO(NH2)2 ga aylanadi.

Tabiatda CO2 organik moddalarning chirishi, bijgʻishi va kuyishi kabi oksidlanish jarayonlari natijasida hosil boʻladi. Yoqilgʻi yonganida ham CO2 paydo boʻladi. Havoda CO2 hajm jihatidan 0.03% ni tashkil qiladi. CO2 organizmda moddalar almashinuvi mahsulotidir. U fotosintez jarayonida ham ishtirok etadi.

Texnikada ohaktosh yoki boʻrni kuydirib, lab.larda marmarni xlorid kislota bilan parchalab olinadi.

CO2 oziq-ovqat sanoatida, "quruq muz" tayyorlashda, oʻt oʻchirishda, kimyo sanoatida soda, mochevina, oksikarbon kislotalar hosil qilishda, portlatish ishlarida keng qoʻllanadi.

Havoda CO2 miqdori 1,5—3% dan oshsa, kishida bosh ogʻrigʻi, bosh aylanishi va koʻngil aynishi paydo boʻladi. 6% dan oshsa, kishi ish qrbiliyatini yoʻqotadi va hayoti xavf ostida qoladi. Zaharlangan kishini ochiq havoga olib chiqish, sunʼiy nafas oldirish kerak.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tibbiyotga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Minalar galereyasini yotqizish
**Minalar galereyasi** - bu dushman qoʻshinlarining mustahkamlangan pozitsiyalariga ularni mina portlovchisi bilan yoʻq qilish uchun yashirincha yaqinlashish uchun sunʼiy ravishda yaratilgan er osti oʻtish joyi. Uni *kon galereyasining* bosh qismiga joylashtirish uchun maxsus tayyorlangan shaxta kamerasi tashkil etilgan. Qoida tariqasida, *shaxta galereyasining* tasavvurlar maydoni ikki kvadrat metrdan kam.

Minalar galereyasini yotqizayotgan dushmanga qarshi turish uchun ular odatda qarshi mina galereyasini qurishga murojaat qilishdi.

Tarixiy tasavvur
----------------

*Minalar galereyalari* yordamida er osti kurash usullarini birinchilardan boʻlib 1453-yilda Konstantinopolni qamal qilish paytida turklar qoʻllagan. Rossiya armiyasida *mina galereyalari* Qozon (1552), Bender (1770) va boshqa aholi punktlarini bosib olish paytida ishlatilgan Qrim urushi (1853—1856) va boshqa aholi punktlarini qoʻllash *mina galereyalaridan* foydalanish keng miqyosga etgan. keyin bombardimonchi samolyotlarning paydo boʻlishi bilan ularning qurilmasi asta-sekin harbiy ahamiyatini yoʻqotdi. Shunga qaramay, ularning epizodik ishlatilishi Birinchi va Ikkinchi jahon urushlari davrida qayd etilgan.

Eslatmalar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9   „Минная галерея",*Военная энциклопедия*. Москва: Военное издательство, 2001 — 139 bet. ISBN 5-203-1876-6.
2. ↑   „Галерея минная",*Краткий словарь оперативно-тактических и общевоенных слов (терминов)*. Москва: Воениздат, 1958 — 85 bet.

Havolalar
---------

* „Минная галерея" (ruscha). *Энциклопедия*.  Официальный сайт Министерства Обороны Российской Федерации. Qaraldi: 13-mart 2017-yil.



* *Веремеев Ю.Г.* „Подземно-минная борьба в последней трети XIX века" (ruscha).  Информационный сайт «Сапёр». Qaraldi: 13-mart 2017-yil.
| Vilnyus metropoliteni |
| --- |
| Vilnius\_metro\_-\_logo.png |
| Maʼlumot |
| Davlat |  Litva |
| Shahar |  |
| Ochilgan vaqti |  |
| Boshqaruvchi shirkat | {{{Shirkat}}} |
| Davlat |  Litva |
| Uzunligi |  |
| Stantsiyalari soni |  |
| Yoʻllari soni |  |
| Kunlik yoʻlovchilar soni |  |
| Yillik yoʻlovchilar soni |  |
| Sxemasi |
|  |

**Vilnyus metropoliteni** (litovcha: *Vilniaus metropolitenas*) Litva poytaxti Vilnyus shahrida qurilishi rejalashtirilgan metropoliten.

Tarixi
------

2007-yildan beri Vilnyus shahrida jamoat transportini rivojlantirishning keyingi bosqichini tanlash haqida munozaralar bo'lib o'tdi. 2008-yilda jamoat transporti bilan muammolarga yechim sifatida ikkita yechim ishlab chiqildi. Bular Tramvay yoki metro. 2011-yil oxirida yuqori tezlikdagi tramvay foydasiga yakuniy qaror qabul qilindi. Bu tanlov arzonroq va shaharda yo'lovchi tashish uchun ko'proq mos keladi, ammo metro yaratish masalasi kun tartibidan olib tashlanmadi.

2014 yil fevral oyida Litva hukumati shaharda metro tizimini qurish uchun konsessiyadan foydalanish bo'yicha tayyorlangan qonun loyihasini ma'qulladi. Agar u mamlakat parlamenti tomonidan ma’qullansa va investor paydo bo‘lsa, Litva poytaxtida eng gavjum yo‘lovchi yo‘nalishlari va shaharning eng zich joylashgan hududlari bo‘ylab harakatlanadigan uchtagacha metro liniyasi qurilishi mumkin. Dastlabki hisob-kitoblarga ko‘ra, uchta metro liniyasi qurilishi byudjetga 4 млрд lit (1,2 млрд евро).

Vilnyus meri Arturas Zuokas engil temir yo'lning tarafdori edi ; yangi mer Juozas Imbrasas metroni optimal yechim deb hisoblaydi.

2021-yil 14-aprelda Litva Respublikasi hukumati Litva Transport va kommunikatsiyalar vazirligining metro loyihasi davlat uchun ustuvor ahamiyatga ega emasligi haqidagi xulosasiga rozi bo‘ldi  .

1. ↑  „В Вильнюсе — метро или трамвай?". 7-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-mart 2016-yil.
2. ↑  „Собственный метрополитен, возможно, появится в Вильнюсе". 6-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-mart 2016-yil.
3. ↑
**Azot ftoridlari** – rang-siz, uziga xos hidli gazlar. Ularga azot triftorid (NF3), tetraftorgidrazin (N2F4), diftoramin (NF2H), diftordia-zin (N2F2), nitrozil ftorid (FNO), ni-tril ftorid (FNO2), triftoraminoksid (NOF3), xlordiftoramin (NC1F2), fto-ramin (NH2F), dixloftoramin (NC12F) va boshqa kiradi. Ba’zan ftorazid (N3F) va nitroksiftorid (NO3lap ham Azot ftoridlari ga kiritiladi. Azot ftoridlari – kuchli oksidlovchilardir. Azot triftorid va nitrozil ftoriddan boshqalari termodinamik jihatdan beqaror. Azot ftoridlari organik moddalar sintez qilishda, tetraftorgidrazin esa suyuq yonilgʻi bilan ishlaydigan raketalarda yonilgʻini oksidlovchi vosita sifa-tida qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Azor orollari** (portugalcha Ilhas dos Acores – Qarchigʻaylar oroli) – At-lantika okeanining shimoliy qismidagi ar-xipelag. Pireneya yarim oroldan gʻarbda. Portu-galiya tarkibida. 9 ta yirik orol va kelib chiqishi vulkanik boʻlgan bir qancha riflardan iborat. Gʻarbdan sharqqa qariyb 600 km ga choʻzilgan. Maydoni 2,3 ming km². Relefi togʻli, balandligi 2351 m gacha (Piku o.dagi Piku togʻi). Tez-tez zilzila boʻlib turadi. Issik va qaynoq suvli hamda mineral buloq koʻp. Iqlimi subtropik, dengiz iqlimi; yanvarning oʻrtacha temperaturasi 14°, iyulning temperaturasi 22°; yillik oʻrtacha yogʻin 800 mm chamasida. togʻ yon bagʻirlari oʻrmonlar bilan qoplangan, makvis chakalak-zorlari bor. 1431–53 yillarda Azor orollari ga por-tugallar borib oʻrnashgan. Aholi sitrus oʻsimliklar oʻstirish, tokchilik, ananas, banan yetishtirish bilan shugʻullanadi. Azor orollari Trans-Atlantika havo va dengiz yoʻllari 223kesishgan joyda. Asosiy portlari: Pon-ta-Delgada, Orta.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BNE: XX451575
* BnF: cb118621418 (maʼlumot)
* GND: 4004066-5
* LCCN: n50000028
* MusicBrainz: c998ef9b-8656-45f3-ba70-8d8c15a33a29
* NARA: 10044871
* NDL: 00982801
* NKC: ge128390
* NLI: 000971473
* SUDOC: 027249948
* VIAF: 155905425
* en:WorldCat Identities: lccn-n50000028

 |


  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Anafilaksiya** (yun. anaphylaxia — himoyasizlik) — organizmga paren-teral yoʻl orqali yuborilgan antigenga nisbatan sezuvchanlikning ortishi bilan ifodalanadigan allergik reaksiya. Umu-miy yoki mahalliy reaksiya (mas, teri-da) koʻrinishida namoyon boʻladi. Yaqqol koʻrinib turgan umumiy reaksiya anafi-laktik shok deyiladi. Anafilaktik shokning asosiy belgilari: nafas olish ke-skin qiyinlashadi va qon bosimi tushib ketadi, bemor hushidan ketishi mumkin. Shoshilinch tibbiy yordam koʻrsatishga toʻgʻri keladi. A.ning oldini olish uchun oʻz bilgicha dori ichmaslik kerak, aks holda organizm sezuvchanligi oshib ke-tishi mumkin, agar dori ichganda biror 471xil allergik reaksiya roʻy bersa, dori ichishni toʻxtatib, albatta vrachga uchra-shish kerak.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Mim Pablo Zibes
**Mim** (yun. mimos — taqlid, taqlidchi) —1) qad. xalq teatrining turi, maishiy va hajviy mazmundagi badiiy hajviy kichik tomoshalar. Miloddan avvalgi 5-asrda Yunonistonda, ellinizm davrida (miloddan avvalgi 4—3 a.lar) Yaqin va Oʻrta Sharqsa, shu jumladan hozirgi Oʻzbekiston hududida vujudga kelgan. M.da shahar va qishloq quyi tabaqalarining hayoti aks ettirilgan. Tomoshalari sheʼriy va nasriy dialog va monologlardan, kulgili qoʻshiq va raqslardan tashkil topgan, koʻcha va maydonlarda, keyinroq sahnalarda koʻrsatilgan. M. artistlari niqobsiz oʻynagan. M. mahalliy xalqning masharabozlik teatri tomoshalari bilan qoʻshilib rivojlandi. M. teatrining shakli, estetik prinsiplari maʼlum oʻzgarishlar bilan bizgacha yetib kelgan. 19-asr oxiri —20 a. boshlarida oʻzbek aktyorlarining repertuaridagi "Dungon osh", "Xum oʻgʻrisi", "Qoro-vul uyqusi", "Ov" kabi tomoshalar, Xorazm xalq teatrida hozirgacha saqlanib kelgan bir aktyor teatri bunga misoldir; 2) M. tomoshalarini ijro etuvchi aktyor ham M. deb atalgan. Oʻzbek anʼanaviy teatridagi taqlid (teatr) va muqallid (aktyor) kelib chiqishiga koʻra, M. sanʼatining davomchisidir, degan qarash mavjud; 3) zamonaviy te-atrda — pantomima ijrochisi.

Muhsin Qodirov

Havolalar
---------

* Havolalar Mim

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
***Arctostaphylos pilosula*** — Kaliforniya shtati uchun endemik boʻlgan **La Panza manzanita** va **Santa Margarita manzanita** nomlari bilan tanilgan arctostaphylos turkumiga tegishli tur.

Uning umumiy nomlari Santa Margarita shahri yaqinidagi La Panza togʻlarida yashovchi aholi nomidan kelib chiqqan.

Tarqalishi
----------

Arctostaphylos pilosula San-Luis-Obispo okrugida endemik oʻsimlik hisoblanib, u uchta hududda uchraydi: La Panza tizmasi, Atascadero yaqinidagi Santa-Lusiya togʻlarining sharqiy yonbagʻirligi va Pismo plyaji yaqinidagi San-Luis tizmasi.

U togʻ etaklari va yopiq konusli qaragʻay oʻrmonlarida, slanets va qumtoshli tepaliklarda oʻsadi. U 30–1,250 metr (98–4,101 ft) balandlikda uchraydi.

Tavsif
------

*Arctostaphylos pilosula* — 1–5 metr (3.3–16.4 ft) balandlikka yetadigan buta hisoblanadi.

Barglari yumaloq va oval shaklga ega, tuzilishi oddiy va tuksizdir. Ular 3 centimetr (1.2 in) dan uzunroq boʻlishi mumkin.

Buta konussimon va pastga qaragan „manzanita" gullari singari, sharsimon oq toʻpgullarga ega, ularning har biri 1 centimetr (0.39 in) dan ortiqroq boʻladi. Uning gullash davri dekabrdan martgacha davom etadi. Gullarining ranggi oqdan pushti ranggacha boʻlishi mumkin. Asosan bu tur oʻz-oʻzidan changlanadi, ayrim hollarda mahalliy bumblebees arisi tomonidan ham changlantiriladi.

Mevasi yozda pishib yetiladi, mevasi ichida kengligi taxminan bir santimetr boʻlgan qizgʻish-jigarrang turli danak joylashgan boʻladi.

### Muhofaza qilish

Bu tur Kaliforniya mahalliy oʻsimliklar jamiyati nodir va yoʻqolib ketish xavfi ostidagi oʻsimliklar inventarizatsiyasida yoʻqolib ketish xavfi yuqori va himoyaga muhtoj turlar qatoriga kiritilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „NatureServe Explorer 2.0".
2. 1 2 3 4 5  "Field Guide to Manzanitas, "Michael Kauffmann, Tom Parker, & Michael Vasey, Backcountry Press, 2015, ISBN 978-1-941624-02-9ISBN 978-1-941624-02-9, page 113.
3. 1 2 3 4 5 6  V. Thomas Parker, Michael C. Vasey & Jon E. Keeley 2014.
4. ↑  CNPS, Rare Plant Program. 2016.

Havolalar
---------

* Calflora maʼlumotlar bazasi: *Arctostaphylos pilosula* (La Panza manzanita, Santa Margarita manzanita)
* Jepson Manual eFlora (TJM2) *Arctostaphylos pilosula* davolash[*sayt ishlamaydi*]
* *Arctostaphylos pilosula* (La Panza manzanita) uchun USDA oʻsimliklar profili
* UC Rasmlar galereyasi — *Arctostaphylos pilosula*
G. K. ni Golji & Golji kompleksi.**Golji kompleksi**, Golji apparati, plastinkasimon apparat — hamma eukariot hujayralar uchun xos organoid. Golji kompleksini Golji (1898) nerv hujayralarida kashf qilgan. Strukturaviy va funksional birligi — diktiosoma. Hujayra sitoplazmasida birbiri bilan umumiy toʻr orqali bogʻlangan 20 ga yaqin diktiosomalar boʻladi. G.k. koʻpincha sentriollarni oʻrab turadi, hujayraning G.k. joylashgan qismida ribosomalar deyarli boʻlmaydi. Sekretor hujayralarda G.k. hujayraning apikal qismida joylashadi. Funksiyasi — oqsillarni modifikatsiyalash (glyukozalash, sulfatlash, fosforlash, qisman polipeptid zanjirni parchalash va b.), ajratiladigan mahsulotlarni granulalar holida taxlash, ayrim polisaharidlarni sintezlash, hujayra membranasini hosil qilish, lizosomalarni sintezlash. Oqsillar membranali pufakchalar ichida endoplazmatik toʻrdan G.k. ga oʻtadi. G.k.da ulardan murakkab oqsillar (lipoproteidlar, mukoproteidlar, mukopolisaharidlar) hosil boʻladi. Tayyor mahsulotlar pufakchalarda toʻplanadi. Pufakchalar diktiosomalar uchidagi xaltachalardan sitoplazmaga chiqib, u yerda toʻplanadi yoki mikronaychalar orqali hujayradan tashqariga chiqariladi. Oʻsimlik hujayralarida G.k. hujayra devori tarkibiga kiradigan gemitsellyuloza va pektinni sintezlaydi, polisaharidli shilimshiq modda sintezida ishtirok etadi. Bir hujayrali hayvonlarda G.k. elementlari qisqaruvchi vakuollar hosil qiladi. G.k. granulotsitlar uchun granulalarni va spermiylar akrosomalarini shakllantiradi.

Hujayra boʻlinishida G.k. alohida diktiosomalarga ajralib ketib, yangidan hosil boʻladigan hujayralar oʻrtasida tasodifan taqsimlanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Buxoro kandakorlik maktabi** — kandakorlik san’atidagi oʻziga xos uslub. 19-asrda shakllangan. Buxoro kandakorlik buyumlari shakli sodda, xushbichimligi, naqshlari esa murakkab va nafisligi bilan ajralib turadi. Koʻkon kandakorlik maktabi yaratgan san’at asarlariga qaraganda Buxoro kandakorlik maktabi m. badiiy buyumlarining naqshlari bir oz yirikroq boʻlib, asosan me’moriy obidalar tasvirlari aks ettirilgan. "Mehrob", "Madohil", "Hisht", "Nimhisht" va boshqa naqsh elementlaridan foydalanib, islimiy naqshlar chizilgan. Buyumlarga kesma usulida zarb berilgan. 19-asr—20-asr boshida bezak mujassamotida yozuvnaqsh (husnixat) keng oʻrin oldi, yozuvlar oʻsimliksimon naqshlarga oʻxshatib zarb qilindi. Buxoro kandakorlik maktabi m. vakillari: Shodi Muhammad (18-asr), Hakim Buxoriy (19-asr), Olim Abdusalomov, Gʻulom Hasanov, Olloyor Yoʻldoshev (20-asr boshlari) va boshqa, 20-asrda Muxtor Muhsimov, Muqaddam Mukarramov, Abdusalom Hamidov, Us t a Salim kabilar bu san’at rivojiga katta hissa qoʻshdilar. 1968-yilda tashkil etilgan kandakorlik sexlarida mehnat qilayotgan kandakorlar qad. san’atni oʻzlashtirib, Buxoro kandakorlik maktabi m. an’analarini rivojlantirmoqsa.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
***Arctostaphylos andersonii***, **Santa Cruz manzanita** nomi bilan ham mashxur, Kaliforniya shtatining Santa Cruz togʻlari hududida uchraydigan *Arctostaphylos* turkumining bir turi. Qizil oʻrmonlardagi teshiklarda, odatda 700 metrdan (2300 fut) past boʻlgan tepaliklarda oʻsadi. U Asa Gray tomonidan Charles Lewis Anderson sharafiga nomlangan.

Tavsif
------

*Arctostaphylos andersonii* — balandligi 2-5 m boʻlgan yogʻochli buta, kichik daraxtga oʻxshab ketishi mumkin. Poyasi odatda kulrang tusga ega. Novdalari qisqa tukli, baʼzan esa uzun tukli holatlari ham uchrab turadi. 4-7 sm li silliq barglari tishli qirralarga ega va uzun barg bandi bilan poyaga birikadi. Fevraldan may oyigacha gullaydi. Gullari oqdan pushtigacha rangda boʻlishi mumkin, qulqoʻrgʻoni chala, evolyutsiya davrida toʻliq rivojlanmagan. Mevasi kichik (2-8 mm) va yopishqoq sharsimon koʻrinishda boʻladi, usti silliq yoki uchrash hududiga qarab tuk bilan ham qoplanishi mumkin.

Santa Cruz manzanitasi oʻsishi uchun bazalt tuproq qatlami juda mos hisoblanadi. Oʻsimlik urugʻlari orqali koʻpayitiriladi.

Bonny Doon mintaqasiga yaqinroq boʻlgan baʼzi populyatsiyalari glukozaga boy (barglar yuzasida oq, chang modda hosil qiladi), boshqa hududlardagi turlarda esa miqdor bu qadar yuqori emas.

Bu tur koʻpincha *A. regismontana*, *A. pallida* va *A. pajaroensis* bilan adashtiriladi, ammo geografik joylashuvigi koʻra mazkur oʻsimlikni osongina ajratib olish mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  „NatureServe Explorer 2.0".
2. ↑  Jepson, W. L.*. A Manual of the Flowering Plants of California*, 1951 — 750 bet.
3. ↑  *Parker.* „Arctostaphylos andersonii Anderson's Manzanita". *Jepson eFlora*.  UC Jepson Herbarium. Qaraldi: 18-aprel 2020-yil.
4. ↑  Gray, Asa (1876). "Miscellaneous Botanical Contributions". *Proc. Amer. Acad. Arts* **11**: 83.. Qaraldi: Mar 6, 2020. Arctostaphylos andersonii]]

Havolalar
---------

* Jepson Flora loyihasi: *Arctostaphylos andersonii*
* USDA oʻsimliklar profili: Arctostaphylos andersonii
* *Arctostaphylos andersonii* — Fotogalereya

Andoza:Taxonbar
**Moldova Respublikasi Mustaqillik kuni** (rumincha: *Ziua Independenței* Mustaqillik Deklaratsiyasi qabul qilingan kunga bagʻishlangan Moldova milliy bayramidir. Rasman bayram va dam olish kuni hisoblanadi.

Tarixi
------

1991-yil 27-avgustda Moldaviya SSRda Buyuk xalq majlisi chaqirildi va majlis, yaʼni parlament Mustaqillik deklaratsiyasini qabul qilishni maʼqullab ovoz berdi.

  

Shu kuni Moldova Prezidenti xalqni tabriklaydi. Mamlakat poytaxti — Kishinyov va respublikaning boshqa shaharlarida turli bayram tadbirlari oʻtkaziladi. Qishloq hududlarda savdo yarmarkalari va chegirmali savdolar tashkil etiladi. Kontsertlar uyushtiriladi. Koʻplab shaharlardagi maydonlarga attraksionlar oʻrnatiladi, shaharlar markazlaridagi maydonlarga umumiy oʻyin-kulgi uchun oʻyin avtomatlari oʻrnatiladi. Kishinyovdagi bayram tadbirlari Buyuk Milliy Majlis maydonida oʻtkaziladi.

Madaniyat uylarida xalq udumlari, urf-odatlari namoyish etiladi.

Mustaqillik kuni bayram mushakbozligi bilan yakunlanadi.

Yana qarang
-----------

* Moldova bayramlari

Manbalar
--------

1. ↑  День независимости Республики Молдова
2. ↑  День Независимости Республики Молдова - Фотогалерея

Havolalar
---------

* Moldova Mustaqillik kuni
* 27-avgust — Moldova Mustaqillik kuni
* Moldova Mustaqillik kunini nishonlaydi Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-04-02).(Inglizcha) )
**Gollandlar** (oʻzlarini xolanders deb atashadi) — xalq, Niderlandiyaning asosiy aholisi (12,3 mln. kishi). Umumiy soni — 14 mln.dan ortiq kishi (1990-yillar oʻrtalari). Niderland tilida soʻzlashadi. Dindorlari asosan protestantlar (kalvinistlar, mennonitlar), katoliklar.

Hoz. Gollandiya hududida mil.av. 1-ming yillikning 2-yarmida, asosan, keltlar yashagan. Mil. boshlarida bu yerlarga german qabilalaridan frizlar va batavlar koʻchib kelgan. Rim imperiyasi bosqini davrida (mil.av. 1-asr— mil. 4-asr) sakslar va franklar (3—4-asrlar) kelib frizlar va batavlar bilan aralashib ketganlar. Mana shu qabilalar negizida tarqoq viloyatlarning uyushuvi 14—15-asrlarda golland elatini shakllanishiga olib kelgan, bu hudud esa Niderlandiya deb nomlana boshlagan. Ispaniya hukmronligiga qarshi 16-asrda Niderlandiya olib borgan milliy ozodlik kurashi Gollandlarning milliy jihatdan jipelashishiga katta taʼsir koʻrsatgan. Gollandlar millatining shakllanishi 18-asrga kelib tugallangan. Gollandlarning aksariyati shaharlarda sanoat, savdo, shuningdek, xizmat koʻrsatish sohasida ishlaydilar. Qishloq xoʻjaligida, asosan, chorvachilik, gulchilik, dengiz boʻylarida baliqchilik bilan shugʻullanadilar. Bogʻdorchilik va gulchilik soxasida Gollandlar jahonga mashhurdirlar.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tervelxon** — Birinchi Bulgʻor podsholiginmng ikkinchi hukmdori (701 — 718). Asparux vafotidan keyin taxtga chiqqan. Dulo sulolasidan. 705 y. Vizantiyaning sobiq imperatori Yustinian II hokimiyatini tiklashga yordam bergan. Buning evaziga Yustinian II unga "qaysar" ("kesar") unvonini va Zagora viloyatini bergan. 717—718 yillarda Tervelxon Vizantiya poytaxti Konstantinopolni qamal qilgan arablarni tormor keltirgan va bu bilan Vizantiyani ular xavfidan xalos etgan. Tervelxon davrida Bulgʻoriya qudratli davlat boʻlib, Vizantiya unga oʻlpon toʻlab turgan. Uning vafotidan keyin mamlakatda hokimiyat uchun urushjanjallar boshlanib ketgan.

Adabiyot
--------

* Краткая история Болгарии, M. 1987.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Buxoro pul tizimi** — 1924-yilgacha Buxoro hududida mavjud boʻlgan pul muomalasi. Buxoro hududida uzok, asrlar davomida tovar-pul munosabatlarining rivojlanishi natijasida bimetallizmning murakkab shakli vujudga keddi. Miloddan avvalgi 3-asr oxiridan 2-asrgacha Buxoro hududida yunonbaqtriya tangalari muomalada boʻlgan. Bu pullarning nomi ham yunoncha edi. Jumladan, tilla pullar — stater; kumush tangalar — tetradraxma, draxma, yarim draxma; mis tangar — xalq deb atalgan. Oʻsha davrdagi oltin va kumush qiymati nisbatiga binoan (1:10) bir oltin stater 20 kumush draxma yoxud 5 tetradraxmaga teng edi. Miloddan avvalgi 1-asrda, milodning dastlabki toʻrt asrida sugʻdlar davri Buxorosida Yevtidem I tetradraxmalariga oʻxshash tangalar, keyinchalik esa sosoniylar shohi Bahrom V (Varaxran V) (421—439) draxmalariga taqlid qilib tangalar chiqarildi. Bu tangalar buxorxudot dirhami deb nomlangan. 8-asr boshida mamlakatga arablar bilan birga ularning tangalari ham kirib keldi. Oltin tangalar — dinor, kumush tangalar — dirham, mis tangalar — fulus deb atalgan. Oltin tangalar tashki savdo uchun zarb qilingan, ular ogʻirligiga qarab pul sifatida emas, balki tovar sifatida muomalada boʻldi. Xalifalik savdosi kumush tangalar — dirhamlar pul muomalasining asosini tashkil etgan. Oltin tangalarning kumush tangalarga nisbati ma’lum vaqt turlicha boʻlgan. Agar 8-asrda 1 oltin tangaga 10 kumush tanga almashtirilgan boʻlsa, kumush inqirozi paytida bu nisbat 1:7, inqirozdan soʻng 1:11 boʻlgan. 15—16-asrlarda katta mis tangalar "dinor" deb, kumush pullar "tanga" deb atala boshlandi. Hukumat kumush va mis tangalar orasidagi nisbatni oʻrnatdi, bu nisbat bozor oʻzgarishlari katta boʻlmagan yoxud vaqtvaqti bilan boʻlgan paytda uzgarishsiz qoldi. Uzoq vaqt mobaynida asosiy birlik oʻzgarmadi: 1 kumush tanga 1 misqol, ya’ni 4,8 g, 1 kumush dirham 20 mis dinor, 1 mis dinor 6 fulusga teng edi. Buxoro amirligida 1785—86 yillarda oʻtkazilgan pul islohoti eski an’analarni saqlab qoldi: nominal oldingi 3 nomda zarb etila boshlandi. Oltin tangalar — "ashrafiy" yoki "tilla", kumush tangalar — "tanga", mis di. Yangi pullar 1, 5, 10, 25, 100, 1000, 2500, 5000, 20000 soʻm qiymatida chiqariddi. 1922-yil oxirida bu pullar ham qadrsizlandi va hukumat 100:1 nisbatda yana pul almashtirishni lozim topdi. 1923-yil mart oyida Toshkentda Oʻrta Osiyo Sovet Respublikalarining birinchi iqtisodiy konferensiyasi boʻlib oʻtdi. Aynan shu konferensiyada mahalliy pullarni chiqarishni toʻxtatish va RSFSR davlat pul belgilariga oʻtishga qaror qilindi. 1923-yil may oyidan Buxoro pullari RSFSR emas, endi SSSR pullariga 1:3,5 nisbatda almashtirildi.Aleksey Nurullayev.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Berdiyor mashara** (Diyorov Berdiyor) (1884—Shahrisabz tumani Chopiq qishlogʻi—1967) — oʻzbek xalq anʼanaviy teatr aktyori. Mizrob masharaning shogirdi. Repertuarida 40 ga yaqin ogʻzaki hajviya, muqallid, hajviy qoʻshiq va oʻyinlar boʻlgan. "Eshoni rais", "Boʻz doʻkoni", "Juvozkash", "Oʻgʻirlik", "Sartarosh", "Tegirmonchi" va boshqa shular jumlasidan. Berdiyor mashara qahramonlar xulqat vorini boʻrttirib koʻrsatgan, hajviy vaziyatga tezda kirishib, qahramon qiyofasi va holatini bsrilib ifodalash qobiliyatiga ega boʻlgan. Hajviy obrazlar Berdiyor mashara ijodida alohida oʻrin tutadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Koʻp yillik oʻsimliklar** -ikki yildan ortiq yashay oladigan oʻsimliklar. Yer shari florasining koʻpchiligi Koʻp yillik oʻsimliklaroʻ.ga kiradi. Koʻp yillik oʻsimliklaroʻ. tashqi koʻrinishi va biologik xususiyatlari bilan juda xilma-xildir. Moʻʼtadil iqlimi kengliklarda Koʻp yillik oʻsimliklaroʻ.ning koʻpchilik guruhini oʻtsimon oʻsimliklar, tropik zonalarda esa koʻproq daraxt va butalar tashkil etadi. Koʻpchilik oʻtsimon Koʻp yillik oʻsimliklaroʻ.ning uzoq muddat yashashi ularda poya (ildizpoya, piyozchalar, tuganak piyozchalar) va ildizsimon maxsus (gʻamlaydigan) organlar mavjudligiga bogʻliq. Koʻp yillik oʻsimliklaroʻ.ning yashash muddati keskin farqlanadi va bir necha yildan tortib to 10 va 100 yilgacha, baʼzan, hatto, 1000-yilgacha choʻzilishi mumkin. Daraxt va butalar Koʻp yillik oʻsimliklaroʻ. ichida eng uzoq muddat yashaydigan oʻsimliklar hisoblanadi. Mas, eman 500— 1000-yil, shuvoq 100 yil yashaydi. Ayrim Koʻp yillik oʻsimliklaroʻ. yashash joyini oʻzgartirish va inson faoliyati natijasida bir yillik oʻsimlikka aylanishi mumkin.

Mas, aslida Koʻp yillik oʻsimliklaroʻ. boʻlgan kartoshka, batat, gʻoʻza, kanakunjut Oʻzbekiston sharoitida bir yillik ekin tarzida oʻstiriladi.

Dilorom Yormatova.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Koʻpaytirish jadvali** — algebraik tizim uchun koʻpaytirish amalini aniqlash uchun ishlatiladigan matematik jadval.

Koʻpaytirish jadvali

Tarixi
------

Koʻpaytirish jadvalining birinchi eslatmasi 1-2 asrlardan beri maʼlum boʻlgan. U Gerazskiyning „Arifmetikaga kirish" asarida Nicomachusda oʻndan oʻnga qadar shaklda tasvirlangan. Miloddan avvalgi 570 yillarda Pifagor tomonidan stolning bunday tasviridan foydalanilganligi ham aytilgan. Pifagor jadvalida raqamlar iyon raqamlash bilan yozilgan. Bu yerda yunon alifbosidan yigirma toʻrtta harf va Finikiyaliklardan uchta arxaik harf ishlatilgan 6 = wow, 90 = koppa, 900 = sampi. Raqamlarni harflardan farqlash uchun raqamlar ustiga gorizontal chiziq chizilgan.

Qadimgi yunonlarning oʻnlik raqamlari yozuvi va koʻpaytirish jadvalining zamonaviy modeli bir-biridan sezilarli darajada farq qiladi. Farqlarga noldan foydalanish va ishlatmaslik kiradi. 1 dan 9 gacha boʻlgan harf raqamlari toʻliq oʻnliklarni, toʻliq yuzliklarni va toʻliq mingliklarni belgilash uchun ishlatilmaydi. Ular oʻzlarining harflari bilan belgilanadi.

Qadimgi davrlarda odamlarda summa va farq belgilari boʻlmagan. Agar bir juft raqamli harfda chap raqam kattaroq boʻlsa, unda ular qoʻshilgan va agar oʻng son kattaroq boʻlsa, unda chap undan chiqarib tashlangan.

Koʻpaytirish jadvalidan foydalanish
-----------------------------------

Koʻpaytirish jadvalining asosiy qoʻllanilishi tabiiy sonlarni koʻpaytirish boʻyicha amaliy koʻnikmalarni rivojlantirishdir. Ammo bu uning yagona ishlatilishi emas. Bundan tashqari, baʼzi matematik dalillar uchun koʻpaytirish jadvalidan foydalaning. Masalan, natural sonlar kublari yigʻindisining formulasini koʻrsatish yoki kvadratlar yigʻindisiga oʻxshash ifodani olish.

Koʻpaytirish jadvalini kim ixtiro qilgan?
-----------------------------------------

Koʻpaytirish jadvali uning yaratuvchisi nomidan keyin ikkinchi nomi — Pifagor jadvali. Bu qadim zamonlardan beri maʼlum boʻlgan. Pifagoralar uni koʻpaytirish jadvalining zamonaviy modeli maktab daftarlari qopqogʻida boʻlgan deyarli bir xil shaklda tasvirlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Ko'paytirish Jadvali". Qaraldi: 25-oktabr 2022-yil.
2. ↑  manba sayt

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Matematikaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**BIEM** (fransuzcha: *Bureau International des Sociétés Gérant les Droits d'Enregistrement et de Reproduction Mécanique*) — mexanik yozish va ijro etish huquqlarini boshqaruvchi jamiyatlarning xalqaro byurosi.

1929-yil 21-yanvarda Parijda asos solingan boʻlib, hozirda u yerda tashkilotning bosh qarorgohi joylashgan.

„Xalqaro musiqa va mexanik nashriyot byurosi" asl nomi boʻlib, 1968-yilda jamiyat nizomini isloh qilish doirasida oʻzgartirilgan, unga koʻra BIEM mexanik ijro etish huquqlariga egalik qilishni toʻxtatgan.

Hozirgi vaqtda tashkilot huquqlari BIEMga aʼzo boʻlgan jamiyatlar tomonidan boshqariladigan asarlardan iborat „Butun jahon repertuari" deb ataladigan katalogdan foydalanish uchun ruxsat olish tartibini tartibga soladi.

BIEM hozirda 54 mamlakatdan 51 jamiyatni oʻz ichiga olgan.

Yana qarang
-----------

* IFPI
* RIAA
* Xalqaro yozuvchilar va bastakorlar jamiyatlari konfederatsiyasi (CISAC)
* Mualliflik huquqi va turdosh huquqlarni jamoaviy boshqarish
* Mualliflik huquqi

Adabiyotlar
-----------

Mały słownik muzyki popularnej, ZAKR ISBN 83-00-00997-3

Havolalar
---------

* BIEM
***„Koʻp goʻsht yeyapmiz"*** — OʻzLiDeP yetakchisi, Oʻzbekiston fermerlar, dehqon xoʻjaliklari va yer egalari kengashining raisi Aktam Hayitov tomonidan aytilgan va keng muhokamaga sabab boʻlgan jumla.

Tarixi
------

2019-yilning 10-sentabr kuni Aktam Hayitov Oʻzbekiston axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligida boʻlib oʻtgan matbuot anjumanida jurnalistlarning goʻsht narxi nega qimmatlashaytotgani haqidagi savoliga „Biz juda ko‘p go‘sht yeyapmiz" qabilida javob bergan: 

> Go‘sht narxi nega qimmatlab ketyapti deb o‘ylaysizlar? To‘g‘ri, ozuqa yetishmasligi birinchi sabab, ikkinchidan, bugun biz juda ko‘p go‘sht iste'mol qilyapmiz. Shunchalik ko‘p go‘sht yemoqdamizki, buning natijasida ko‘pgina kasalliklar paydo bo‘lyapti...
> 
> — Aktam Hayitov,

Manbalar
--------

1. ↑  „«Biz juda ko‘p go‘sht yemoqdamiz» - Aktam Xayitov go‘sht narxi oshib ketayotgani sababi haqida". *kun.uz*. Qaraldi: 30-mart 2023-yil.
2. ↑  „"Biz juda ko‘p go‘sht yeyapmiz". O‘zbekiston fermerlar kengashi raisi Aktam Hayitov go‘sht narxi oshishiga izoh berdi". *daryo.uz*. Qaraldi: 30-mart 2023-yil.
3. ↑
**Huan Syaoven** (tugʻ. 1997-yil 31-avgust) — tayvanlik bokschisi, 51 kg gacha toifasida ishtirok etadi, Xitoy Taypeyi terma jamoasi aʼzosi. Jahon chempioni (2019), Osiyo chempionati gʻolibi (2017, 2019), 2018-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlari gʻolibi. 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarining bronza medali sovrindori. Xitoy Taypeyi boks jamoasi aʼzosi.

Faoliyati
---------

2017-yilda Xoshiminda (Vyetnam) ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida 57 kg vazn toifasida bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2018-yilda Jakartada (Indoneziya) boʻlib oʻtgan Yozgi Osiyo oʻyinlarida u uchinchi oʻrinni egallab, bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2019-yilda Bangkokda (Tailand) ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida u 54 kg gacha boʻlgan vazn toifasidagi final bahsida xitoylik sportchiga yutqazib, turnirning kumush medalini qoʻlga kiritdi.

2019-yilda oktyabr oyida Ulan-udeda boʻlib oʻtgan Olimpiada oldidan Jahon chempionatida tayvanlik sportchi hakamlarning alohida qarori bilan fransuz sportchisi Caroline Cruveillierni magʻlub etib, final uchrashuvini yakunladi. Natijada, boks boʻyicha ayollar oʻrtasidagi oʻn birinchi Jahon chempionatida u boks boʻyicha jahon chempioni unvonini qoʻlga kiritdi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 51 kg vazn toifasida taypeylik sportchi yarim finalga qadar yetib bordi. Musobaqa davomida Italiya va Serbiya sportchilari nokautga uchradi. Yarim finalda Buse Naz Çakıroğluga imkoniyatni boy berib, oʻyinlarning bronza medalini qoʻlga kiritdi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑  *arxiv nusxasi* (PDF), 2019-10-13da asl nusxadan (PDF) arxivlandi, qaraldi: 2022-04-29
5. ↑
6. ↑
7. ↑
**Koʻp tirajli gazeta** - muayyan tashkilot, muassasa yoki oliy oʻquv yurtlari qoshida taʼsis etilib, ularning asosiy mehnat faoliyatini yoritadigan matbuot turi. Oʻzbekistonda Koʻp tirajli gazetag. qonun asosida tegishli matbuot boshqarmalari tomonidan roʻyxatdan oʻtgach, oʻz nizomi asosida ish yuritadi. Unda, asosan, oʻsha korxona (tashkilot yoki muassasa)ga tegishli xabar va yangiliklar, eʼlon va bildiruvlar, maqola va sharxlar chop etiladi. Aksariyat Koʻp tirajli gazetag. lar mehnat jamoasining milliy mansubligiga qarab, ikki yoki undan ortiqtillarda nashr etiladi. Mas, "Toʻqimachi" ("Buxorotekstil" kombinati nashri), "Udarnik" (Toshkent Aviatsiya ishlab chiqarish birlashmasi nashri). Ayni paytda bir qator nufuzli oliy oʻquv yurtlari ham oʻz nashrlariga ega. Boʻlar sirasiga "Shifokor", "Tibbiyotnoma" (1- va 2- ToshTI nashrlari), "Pediatr" (Toshkent pediatriya instituti nashri), "Texnika maskani" (ToshTU nashri), "Universitet" (Oʻzbekiston milliy universiteti nashri), "Moliyachi" (Toshkent moliya instituti nashri), "Til va dunyo" (Oʻzbekiston jahon tillari universiteti nashri) va boshqa kiradi. Shuningdek, ayrim oʻquv gaz,lari va axborot byulletenlari ham Koʻp tirajli gazetag.lar hisoblanadi. Masalan, Oʻzbekiston milliy universiteti jurnalistika fakultetining "Jurnalist" oʻquv gaz.si, "Zarafshon-Nyumont" Oʻzbek-Amerika qoʻshma korxonasining "ZARAFSHAN-NEWMONT" JV NEWS — Vestnik SP Zarafshan-Nyumont" axborot byulleteni va boshqa

Norali Ochilov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |