|  |
| --- |
| Hindiston armiyasi korpusi (1915 - hozirgi kun) |
| 

| Oldingi | Keyingisi |
| --- | --- |
| IV Korpus | XI korpus |

 |

**XXXIII Korpus** - Hindiston armiyasining korpusi. U o'z merosining bir qismini 1942-yilda tashkil etilgan, ammo 1945-yilda tarqatib yuborilgan Britaniya Hindiston XXXIII Korpusidan oladi. 1960-yilda Shillongda qayta yig`ilgan. 

Korpusning shtab-kvartirasi Shimoliy Bengaliyadagi Sukna shahrida joylashgan bo'lib, unga general-leytenant unvoniga ega, Bosh ofitser qo'mondonligi (GOC) unvoniga ega bo'lgan uch yulduzli ofitser qo'mondonlik qiladi. Uning shtab boshlig'i general-mayor unvoniga ega ikki yulduzli ofitserdir. XXXIII korpusining umumiy qo'shinlari soni 45 000 dan 60 000 gacha bo'lgan askarni tashkil qiladi.

Tarix
-----

33-korpus XXXIII Korpusning operatsion signal polki Ikkinchi Jahon urushi paytida XIV Armiya tarkibiga kirgan. Polk 1962- yilda korpus shtab-kvartirasi bilan birga hozirgi joyga ko'chib o'tdi. U 1962-yilgi Hind-Xitoy urushida qatnashgan va ba'zi Xitoy aloqa uskunalarini qo'lga kiritgan. Ushbu jihozlar Jabalpurdagi Signallar korpusi muzeyida saqlanmoqda, bu askarlarning kelajak avlodlariga o'zlarining o'tmishdoshlari tomonidan ko'rsatilgan jasorat va fidoyilik haqida bilish imkonini beradi.

Qayta ko'tarish
---------------

Korpus IV Korpusning mas'uliyat doirasini qisqartirish uchun 1960-yil 1-noyabrda general-leytenant Umrao Singx tomonidan qayta tashkil qilindi.  Korpusning bosh qarorgohi Shimoliy Bengaliyadagi Sukna shahrida, Siliguri shahri yaqinida joylashgan. Uning mas'uliyat sohasiga Shimoliy Bengaliya, Sikkim va kerak bo'lganda Butan kiradi. U uchta tog ' bo'linmasini o'z ichiga oladi, 17-chi ( Gangtok ), 20-chi ( Binnaguri ) va 27-chi ( Kalimpong ). 

Gerb ikkita qizil chiziq orasidagi oq gorizontal chiziq va ( Hindiston armiyasidagi korpuslar uchun standart shakl belgisi fonida) old tomonda qanotlari bo'lgan ikkita kesishgan nayzalardan iborat. Korpus shtab-kvartirasida Hindiston Harbiy-havo kuchlarining havoni boshqarish bo'limi mavjud, 3 TAC, guruh kapitani tomonidan boshqariladi. Korpusda Sevoke shahrida joylashgan HAL Chetakda uchadigan organik armiya aviatsiya vertolyotlari guruhi ham mavjud. Unga to'liq polkovnik qo'mondonlik qiladi. Hindiston havo kuchlarining Bagdogra ( Siliguri ) va Xashimaradagi bazalari XXXIII Korpus mas'uliyat hududi bilan birgalikdagi havo birliklaridir.

ORBAT
-----

Hozirgi vaqtda u quyidagilardan iborat:

* 17-tog ' bo`linmasi (Qoramushuk bo`linmasi  ) shtab-kvartirasi Gangtokda joylashgan.
	+ 1959-yilda ko'tarilgan va 1963-yilda tog'li bo'linmaga aylantirilgan.
	+ U Sikkim sektoriga tayinlangan.
* 20-tog ' bo`linmasi (Kirpan bo'limi  ) shtab-kvartirasi Binnaguri shahrida joylashgan.
	+ U 1963-yilda ko'tarilgan va Sikkim sektoriga tayinlangan.
	+ 1971-yilda 66, 165 va 202 tog'li brigadalardan tashkil topgan.
* 27-tog ' bo`linmasi (Striking Lion Division  ) shtab-kvartirasi Kalimpongda joylashgan.
	+ 1963-yilda u togʻli boʻlinmaga aylantirilgan
* Artilleriya brigadasi

1971-yil Hind-Pokiston urushi
-----------------------------

Korpus nozik Hind-Tibet chegarasini boshqargan va MakMahon liniyasini himoya qilish uchun javobgar edi. General-leytenant Mohan L. Thapan boshchiligidagi korpus 6 va 20 ta tog'li bo'linmalarni va 71 tog'li brigadani nazorat qildi. Janubda urush olib borayotganda, korpus ham shimolga qarashga majbur bo'ldi va Tibet chegarasida 17 va 27-tog'li bo'linmalarning qo'mondonligini saqlab qoldi. Bundan tashqari, Thapan Nyu-Dehlining ruxsatisiz 6-tog'li bo'linmasini yubora ololmadi,,chunki Xitoy urushga aralashgan taqdirda Butan chegarasiga ko'chib o'tishga tayyor bo'lishi kerak edi.

Chegara bo'ylab boshqa joylarda bo'lgani kabi, Mukti Bahini qo'llab-quvvatlagan Hindiston kuchlari 3-dekabrgacha Sharqiy Pokistonga olib boruvchi yo'llarda katta ahamiyatga ega bo'ldi. Eng e'tiborlisi brigadir Pran Nath Katpaliyaning 71-tog'li brigadasi bo'lib, u urush arafasida Thakurgaon chekkasiga borgan. 24-noyabrdan 11-dekabrgacha davom etgan kurashda kuchli mustahkamlangan chegaradagi Hilli qishlog'ini egallashga urinishlar bir necha bor muvaffaqiyatsizlikka uchradi. Pokistonning 4-chegara kuchlari tomonidan qat'iy himoyalangan Xilli ushbu sektorning tor "belida" 20-bo`linmaning taklif qilingan oldinga siljishini to'sib qo'ydi.

Hilli oldidagi og'ir yo'qotishlardan so'ng, 20-bo`linma shimolga burilib, brigadir Joginder Singx Bakshi boshchiligidagi 340-brigadani bo'shatish orqali bu muammoni hal qildi. Bakshi shimoldan janubga o'tadigan asosiy yo'lni nazorat qilish uchun tezda harakat qildi, Hilli mudofaasini buzdi, Pokistonning 16-bo`linmasini ajratib oldi va urush tugashi bilan u samarali nazorat qilgan Bogra shahriga yo'l ochdi. Pokiston bo'linmasi, alohida bo'linmalar tomonidan davom etayotgan qarshiliklarga qaramay, izchil jangovar tuzilma sifatida mavjud bo'lishni to'xtatdi. General Shoh va 205-brigada qo'mondoni, brigadir Tajammul Husayn Malik 7-dekabr kuni hind kuchlari o'z karvoniga pistirma uyushtirganda deyarli qo'lga olindi. Boshqa tomondan, so'nggi daqiqada hindistonlik 66 va 202-brigadalar tomonidan shimolga harakatlanib, Rangpurni qo'lga kiritdi.

Ikkilamchi harakatlarda 9-tog'li brigada Tista daryosining shimolidagi hududning ko'p qismini himoya qildi va brigadir Prem Singx boshchiligidagi Hindiston BSF va Mukti Bahini qo'mondonligi sektorning o'ta janubi-sharqiy burchagidagi Navabganjni qo'lga olish uchun Maldadan itarib yubordi. Bakshining ko'rsatkichlari va 71-brigadaning umumiy muvaffaqiyatli oldinga siljishiga qaramay, XXXIII Korpusning hujum kuchining katta qismi juda uzoq vaqt ishlamay qoldi va Pokiston qo'shinlari hali ham sektorning asosiy shaharlarini (Rangpur, Saidpur, Dinajpur, Nator, Rajshaxi) ushlab turishdi. Sulh e'lon qilindi. Xuddi shunday, hindular 340-brigadani, tanklar eskadronini va artilleriya batareyasini Phulchari paromi orqali Jamuna orqali Dakkaga yurishda qatnashish uchun shoshilinch ravishda o'ylab topilgan rejani amalga oshirishdan oldin sulhga aralashdi. Ushbu eskadron bundan mustasno, barcha zirhlar urush oxirida g'arbga o'tishga tayyorlanayotgan edi.

Ma'lumotnomalar
---------------

1. 1 2  „Serving the nation for 46 years" (en). *www.telegraphindia.com*.
2. ↑  Kenneth Conboy, Elite Forces of India and Pakistan, Osprey
3. ↑  *Pike.* „17 Mountain Division / Black Cat Division". *www.globalsecurity.org*. Qaraldi: 14-may 2017-yil.
4. 1 2 3  Conboy et al, p.8
5. ↑  *Pike.* „20 Infantry Division / Kirpan Division". *www.globalsecurity.org*. Qaraldi: 14-may 2017-yil.
6. ↑  *Pike.* „27 Mountain Division / Striking Lion Division". *www.globalsecurity.org*. Qaraldi: 14-may 2017-yil.

Manbalar
--------

* Jeynning Jahon armiyalari, 19-son, 2006-yil
* Globalsecurity.org