recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Jennifer Egelryd** (talaffuzi: *Jenifer Egelryud*; 1990-yil 25-iyulda tugʻilgan) — shvetsiyalik futbolchi, hozirda AIKning Damallsvenskan klubida oʻynaydi. Ilgari Piteå IF va Tyresö FF klublarida oʻynagan, u yerdan Naisten Liiganing Åland United va Elitettanning IK Siriusiga ijaraga berilgan.

Yoshligi
--------

Egelryd futbol oʻynashni besh yoshida boshlagan, Tyresöning eng yosh qizlar jamoasida oʻynagan.

Futbolchilik faoliyati
----------------------

### Klub

Egelryd 2010-yil aprel oyida Djurgårdenga qarshi oʻyinda 19 yoshida Tyresö FF safida debyut qilgan. U klubdagi birinchi golini may oyida AIKga qarshi oʻyinda kiritgan va unda Tyresö 2:0 hisobida gʻalaba qozongan. 2010-yilgi mavsumni 19 ta o‘yinda maydonga tushib (13 ta startda), 3 ta gol bilan yakunladi. 2011-yilgi Damallsvenskan mavsumida Tyresöga qaytganidan soʻng, u jami 546 daqiqa oʻynadi, 6 start va 13 marta zaxiradan maydonga tushdi. Ikkita gol urdi: biri 1-may kuni Jitexga qarshi oʻyinda, unda Tyresö 2:1 hisobida gʻalaba qozondi va ikkinchisi 5-iyun kuni Djurgårdenga qarshi oʻyinda (3:0).

2012-yilda Egelryd Tyresöda bir marta maydonga tushdi va Finlandiyaning Åland United klubi ijaraga oldi. U Aland uchun toʻrtta oʻyin oʻtkazdi va toʻrtta gol urdi. 2012-yilgi Damallsvenskan mavsumining qolgan qismida Tyresöga qaytdi va u yerda ikki marta 29tadan oʻyin oʻtkazdi.

Egelryd 2013-yilgi mavsumda Tyresöga qaytdi va Elitettandagi IK Sirius FKga ijaraga berilishidan oldin oltita oʻyinda maydonga tushdi. 2013-yil noyabr oyida Egelryd Tyresöning Damallsvenskan raqibi Piteå IF bilan shartnoma imzolashga rozi boʻldi.

### Terma jamoadagi faoliyati

Egelryd U-19, U-20 va U-23 kabi turli yoshlar darajasida Shvetsiyani himoya qilgan. 2009-yilda u Shvetsiya bilan 19 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi UEFA chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritdi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Jennifer Egelryd surfar vidare på framgångsvågen".  Swedish Football. Qaraldi: 17-sentabr 2013-yil.
2. 1 2 3  „Jennifer Egelryd".  Soccerway. Qaraldi: 16-sentabr 2013-yil.
3. ↑  „Jennifer i stark utveckling".  Dam Football. 22-mart 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-sentabr 2013-yil.
4. ↑  „Ännu en Tyresö-förstärkning till Åland".  Dam Football. 24-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-sentabr 2013-yil.
5. ↑  „Sirius Damer vidare i Svenska cupen".  Dam Football. 22-mart 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-sentabr 2013-yil.
6. ↑  „Tyresöfostrand forward till Piteå".  Damfotboll.com (21-noyabr 2013-yil). 21-noyabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-noyabr 2013-yil.
7. ↑  „F19/90: Svenskt EM-silver".  Swedish Football. Qaraldi: 17-sentabr 2013-yil.
8. ↑  „Sweden ended with victory".  Swedish Football. Qaraldi: 17-sentabr 2013-yil.
**Suratlisoy rasmlari** — Olay togʻlarining shim. yon bagʻridagi Suratlisoy (Fargʻona viloyati) qoyatoshlariga oʻyib ishlangan rasmlar. 1939-yilda arxeolog M. Voronets va T. Obolduyevalar tomonidan topilgan. M. Voronets, A. Kabirov, M. Xoʻjanazarov va boshqa tomonidan oʻrganilgan. 500 dan ortiq rasmlar eneolit davri (mil. av. 4—3ming yillik), mil. av. 7—2-asrlarga mansub boʻlib (keyingi davrlarda ishlanganlari ham bor), tosh, jez va temir bilan (urib, choʻkichlab) handasiy, kontur, soya (sharpa), oddiy chiziq uslubida ishlangan. Suratlisoy rasmlarida yovvoyi gʻayvonlarni ovlash, qad. chorvador va ovchi qabilalarning xoʻjalik hayoti, diniy marosimlarning ijrosi haqidagi turli manzaralar tasvirlangan. Odamlar, hayvonlar (sigir, buqa va boshqalar), turli buyumlar va boshqa tasviri oʻziga xos aks ettirilgan. Suratlisoy rasmlari ibtidoiy, qad. hamda ilk oʻrta asrlar sanʼatining oʻziga xos namunasi, shuningdek, muhim tarixiy maʼlumotlar manbai sifatida qimmatlidir.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Barcena** vulqoni — Meksikaning San-Benedikto orolining janubiy qismida joylashgan faol, ammo hozirda otilayotgan shlakli konus turidagi vulqon. Meksikadagi Revillagigedo orollari deb nomlanuvchi vulqon orollari zanjiri bilan bir jamoada joylashgan. Bu orollar bir-biriga yaqin joylashgan va bu zanjir Tinch okeanida joylashgan. Ular, shuningdek, Trans-Meksika vulqon kamarining ham bir qismi hisoblanadi. Barcena vulqoni Quyi Kaliforniya yarim orolining janubi-sharqiy qirgʻogʻidan 220 milya (353,98 kilometr) uzoqlikda joylashgan. Barcena vulqoniga eng yaqin shahar — Kabo San Lukas shahri hisoblanadi.

Portlash/yaralishi
------------------

Barcena vulqoni 1952-yil 1-avgustda boshlangan bir qator otilishlar natijasida paydo boʻlgan. Birinchi otilish erta tongda sodir boʻlgan va vulqon shkalasi boʻyicha 3,0 ball bilan baholangan. Ushbu vulqon otilishi natijasida osmonga juda koʻp miqdorda kul tarqalgan, atrifga esa toshlar sachratilgan. Otilish vulqon poydevorining shakllanishi va orolning umumiy kengayishiga sabab boʻlgan, ikkinchi otilish vulqon konusining ichida katta kraterning paydo boʻlishiga zamin yaratdi, uchinchisida esa orol vulqon sababli qalin lava qoplamasi bilan qoplandi. Barcena vulqonidagi asosiy portlashlar shlakli konus ogʻzidagi asosiy kraterdan otilib chiqqan. Vulqonni yaratgan otilishlar seriyasi uetti oydan kamroq vaqt oʻtgach oʻz nihoyasiga yetdi. Oʻzining eng yuqori choʻqqisida Barcena vulqonining balandligi 1090 futga (332 metr) ga teng. Vulqon bugungi kunda ham faol vulqonlar roʻyxatida turadi. Lekin 1953-yildan buyon vulqon harakati kuzatilmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Speck, Susan. „Socorro Islands." ScubaWizard.com — The Most Comprehensive Scuba Diving Site Around. 2 May 2007. Web. 18 Feb. 2011. <>.
2. ↑  Virtual Mexico. „Baja California Mexico including La Paz, Ensenada, Los Cabos, San Felipe, Loreto, Mulege." Virtual Mexico: Maps, Mexico Travel, Mexican Art, Crafts, Hotels. Web. 18 Feb. 2011. < Wayback Machine saytida arxivlandi (24-noyabr 2018-yil).>.
3. ↑  Caine, Fraser. „Barcena Volcano." Universe Today. 5 June 2009. Web. 18 Feb. 2011. <>.
4. ↑  Search, John. „Bárcena Volcano, Mexico — John Seach." Volcano Live, John Seach. Web. 16 Feb. 2011. <>.
**Suren Petrosovich Bogdasarov** (1920- yil 10-may, Toshkent - 2009-yil 13-sentabr, Moskva) — sovet ogʻir atletikachisi va murabbiyi, SSSR chempionatining bronza medali sovrindori (1947). SSSR sport ustasi. SSSRda xizmat koʻrsatgan murabbiy (1957). Qizil Yulduz ordeni sohibi.

Biografiyasi
------------

Suren Bogdasarov 1920-yil 10-mayda Toshkentda tugʻilgan. U 13 yoshida ogʻir atletika bilan shugʻullana boshlagan. 1947-yilda engil vazn toifasida (67,5 kg gacha) SSSR chempionatining bronza medali sovrindori boʻldi.

1954-yilda u Moskvaga koʻchib oʻtadi va u yerda Armiya markaziy sport klubida (CSKA) murabbiylik faoliyatini boshlaydi. 1956—1966-yillarda SSSR terma jamoasi murabbiylar shtabida faoliyat yuritgan. Suren Bogdasarov koʻplab shogirdlarni yetishtirdi, ular orasida Yuriy Vlasov eng mashhur shogirlaridan biri boʻlib,1960-yilgi Rim Olimpiya oʻyinlari chempionligini qoʻlga kiritti, shuningdek Yuriy Vlasov koʻp karra jahon va Yevropa chempioni edi.

Keyinchalik Suren Bogdasarov sportdagi natrijalari va tajribalarini targʻib qilish maqsadida jurnalistik va yozuvchik faoliyati bilan mashhur boʻldi. Koʻp yillar davomida u „Jismoniy madaniyat va sport" jurnalida mualliflik  ruknini ostida materiallar tayyorlab ushbu ruknni boshqargan, unda u sogʻlom turmush tarzini targʻib qilgan va jismoniy kuchni rivojlantirish uchun ishlab chiqqan mashqlar toʻplamini tavsiya qilgan. 2003-yilda uning avtobiografik „Eski murabbiyning eslatmalari" kitobi nashr etilgan.

Suren Bogdasarov 2009-yil 13-sentyabrda Moskvada vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Сурен Богдасаров возобновляет свои уроки". 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-sentabr 2015-yil.
2. ↑  „Отрывки из книги «Записки старого тренера» (часть вторая)". 26-yanvar 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-sentabr 2015-yil.

Havolalar
---------

* *Bogdasarov S.P.* Eski murabbiyning eslatmalari. - M.: Arbat-Inform, 2003. - 223 b. — ISBN 5-89105-026-9
* Chidlovski.net saytidagi profil(ingl.) )
* S.P xotirasiga. Bogdasarova (1920—2009)
Переводчики ЖЯ — Дебра Рассел (Канада) и Анна Комарова (Россия) SL tarjimonlari — Debra Rassel (Kanada) va Anna Komarova (Rossiya)
**Surdo** **tarjimon** (fransuz tilidan sourd - kar ) - imo- ishora tilini biladigan va istalgan milliy tildan imo-ishora tiliga yoki aksincha tarjima qiladigan shaxs.

Dunyoda bir necha o'nlab imo-ishora tillari va ularning dialektlari mavjud. Bitta ogʻzaki tilga ega boʻlgan mamlakatda bir nechta imo-ishora tillari shakllanishi mumkin. Aksincha, turli og'zaki tillar qo'llaniladigan hududda bitta imo-ishora tizimi ishlatilishi mumkin. Turli mamlakatlardagi odamlarning muloqotini soddalashtirish uchun Xalqaro karlar federatsiyasi mutaxassislari xalqaro imo-ishora tilini ishlab *chiqdilar*.

1995 yilgacha "Ishchilar va xizmatchilar lavozimlarining Butunrossiya tasniflagichi" da ushbu mutaxassislik tarjimon-daktilolog sifatida belgilangan. Daktilologiya (yunoncha daktylos — barmoq va logos — soʻz, nutq) — daktil alifbosiga asoslangan muloqot tili. Unda har bir harf alohida takrorlanadi. Qoidaga ko'ra, faqat tegishli nomlar va chet tillarida oʻxshashi bo'lmagan soʻzlar  daktil talaffuz qilinadi.

Rochester Texnologiya Instituti tomonidan olib borilgan tadqiqot shuni koʻrsatdiki, surdo tarjimoni ishi dunyodagi eng xavfli ishlardan biri hisoblanadi .

### Surdo tarjimonning majburiyatlari

* Mijoz bilan davlat va nodavlat tuzilmalari vakillari (shifokor, notarius, bank xodimi va boshqalar) o‘rtasidagi aloqani ta’minlash.
* Teleradio dasturlar, filmlar tarjimasi
* Telefon suhbatlari tarjimasi
* Korxonalarda aloqani tashkil etish (vazifalar belgilash, brifing, dolzarb masalalarni hal qilish)
* Maʼruza, seminar, maʼruzalarni sinxron tarjima qilish
* Ijtimoiy, madaniy yoki sport tadbirlarida muloqotni taʼminlash (surdo tarjimonlarni hatto rep chiqishlarida ham koʻrish mumkin  )

Manbalar
--------

1. ↑  „Сурдопереводчик. Услышь неслышное.". Qaraldi: 22-avgust 2019-yil.
2. ↑  „Сурдопереводчик — одна из самых опасных профессий".
3. ↑  „New Waka Flocka Flame And Deaf Woman At Firefly Music Festival". Qaraldi: 22-avgust 2019-yil.
**"1941-1945-yillarda halok boʻlgan urush bolalariga" yodgorlik** — Simferopolda Ulugʻ Vatan urushi paytida halok boʻlgan bolalar uchun yodgorlik.

 Yodgorlikning umumiy koʻrinishi
Yodgorlik 2009-yil 8-mayda „Urush bolalari" jamoat tashkilotining Qrim boʻlimi tashabbusi va aʼzolik badallari evaziga Simferopol jamoat bogʻida Kirov prospektidagi „Qırmızı yelkanlar" bolalar bogʻchasi oldida ochilgan. Hududiy ahamiyatga ega boʻlgan madaniy meros obyekti (2016-yil 20-dekabrdagi 627-son qarori).

Yodgorlik mahalliy chigʻanoqli toshdan arka shaklida qurilgan boʻlib, uning tepasida qoʻngʻiroq osilgan boʻlib, bu qoʻngʻiroq chalinayotganda urushda halok boʻlganlar, ayniqsa, bolalar hech qachon unutilmasligini anglatadi. Arkaning tagida qora marmar plitalar bilan qoplangan poydevor oʻrnatilgan. Yodgorlikning old plastinkasida *"1941-1945-yillarda halok boʻlgan urush bolalariga" yozuvi bor*, yuqori plastinkada shunday yozilgan: *"Qrim respublika tashkiloti" Urush bolalari „2009-yil may"*. Istirohat bogʻi xiyobonidan yodgorlikgacha yoʻlka plitalari bilan qoplangan yoʻl bor.

Manbalar
--------

1. 1 2  PAMYaTNIK DYeTYaM VOYNI POGIBShIM V 1941—1945 GODAX V SIMFYeROPOLYe.
2. ↑  Pamyatnik detyam voyni (Simferopol)
3. ↑  Kulturnoe nasledie → Respublika Krim → Pamyatnik detyam voyni

Havolalar
---------

* Gʻayrioddiy yodgorliklar (Urush bolalariga)
* 1941-1945-yillarda vafot etgan urush bolalari G.
* Urush bolalariga yodgorlik belgisi
* Simferopolda urush bolalariga monument oʻrnatilgan
**Laboyoqlilar** (Chilopoda) - koʻpoyoqlilar kenja sinfi, ayrim maʼlumotlarga koʻra sinfning nomi. Tanasi yassi yoki silindrsimon uzun, bosh va boʻgʻimlarga boʻlingan gavdadan iborat. Deyarli har bir boʻgʻimda bir juftdan yurish oyoqlari boʻladi. Boshida bir juftdan antenna va yuqori jagʻlar, 2 juft pastki jagʻlar bor. Antennalar asosida bir toʻp oddiy koʻzlari joylashgan, ayrim L.ning koʻzlari boʻlmaydi. 1-juft yurish oyoqlari oyoq-jagʻlarni hosil qiladi. Ular asosida joylashgan zahar bezlari yoʻli tirnoqlarining uchki qismiga ochiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ganlin** (ruscha transkripsiyasining boshqa variantida: *kangling*, Tibetcha līlīnļnĽlľིང།, Vayli transliteratsiyasi: *rkang-gling*) — Tibet ritual fleytasi. U odatda insonning son yoki katta boldir suyagidan yasalgan boʻlib, koʻpincha metallga oʻrnatiladi; yoki (kamdan-kam hollarda) butunlay metalldan yasalgan. Bu nom „son suyagi" va „fleyta" soʻzlaridan olingan. Ganlin chod marosimida, ikkita bosh suyagidan yasalgan baraban bilan birga ishlatiladi.

Ganlin tayyorlash uchun eng mos suyaklar, eng yaxshidan yomonigacha: Brahmanlar oilasidagi oʻsmir qizlar; kelib chiqishi, yuqoridagi bilan, bir xil boʻlgan oʻsmir oʻgʻil bolalar; jinoyatchilar; zoʻravonlik orqali oʻlgan odamlar; yuqumli kasallikdan vafot etganlar. Suyakning ustki qismi kesilib, uning ingichka uchidan mundshtuk yasaladi, qalin uchidan ikkita teshik teshiladi. Suyakdan tayyorlangan ganlinlar, metall ganlinlarni chaladigan yuqori martabali lamlar uchun mos emas deb hisoblanadi.

Ganlinlar odatda juft boʻlib chalinadi. Ganlin ovozi, afsonaga koʻra, yovuz ruhlarni qoʻrqitadi va gʻazablangan xudolarni rozi qiladi. Ganlin uchun standart nota mavjud emas, marosim matnlarida uning chalinishi *kyu-ru-ru* taqlidiy tovushini ifodalaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Клио*. Клио, 2006 — 232 bet.
2. ↑  Горохов С. А. Х.Т.Т.*. Религии народов мира. Учебное пособие*. Издательство «Проспект», 2013 — 293 bet. ISBN 9785392139170.
3. ↑  Войтов В.Е. Тихменёва-Позднеева Н.А.*. Алексей Матвеевич Позднеев и его восточная коллекция*. Издательский дом «Агни», 2001 — 39 bet. ISBN 9785898500443.
4. 1 2 3  Oxford 2011. sfn error: no target: CITEREFOxford2011 (help)
5. ↑  Montagu J.*. Origins and Development of Musical Instruments*. Scarecrow Press, 2007 — 113 bet. ISBN 9780810877702.
6. ↑  Beer R.*.*  — 110 bet. ISBN 9781932476033.
7. ↑  Montagu J.*.*  — 56 bet. ISBN 9780810888821.
8. ↑  Montagu 2007, s. 114. sfn error: no target: CITEREFMontagu2007 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Mireille Helffer.*. Rkang-gling*, Grove Dictionary of Musical Instruments. Издательство Оксфордского университета, 2011.  (subscription required)
**Oyim tumani** — Oʻzbekiston SSR Andijon okrugi, Fargʻona va Andijon viloyatlarida 1929—1959-yillarda mavjud boʻlgan maʼmuriy birlik.

Tarixi
------

Oyim tumani 1929-yilda Andijon okrugi tarkibida tashkil etilgan. Markazi Oyim qishlogʻi.

1930-yilda okruglar tugatilishi munosabati bilan tuman bevosita respublika boʻysunuviga oʻtdi.

1938-yil 15-yanvarda tuman Fargʻona viloyati tarkibiga kiritildi, 1941-yil 6-martda esa Andijon viloyati tarkibiga oʻtkazildi.

1948-yil 1-oktyabr holatiga koʻra, tuman tarkibida 8 qishloq Soveti: Oyim, Dardak, Dardaktepa, Qiziltoʻqay, Koʻkalon, Quritqi, Toshloq va Teshiktosh kirgan.

1959-yilda Oyim tumani tugatildi.

Aholisi
-------

1939-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotiga koʻra, tumanda 21 580 kishi istiqomat qilgan, jumladan oʻzbeklar 61,2%, qirgʻizlar 26,7%, tojiklar 3,5%, uygʻurlar 2,6%, ruslar 2,2%, tatarlar 1,6% tashkil etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Административно-территориальное деление Узбекской ССР*, Ташкент, 1948.
2. ↑  „Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения районов, городов и крупных сел союзных республик СССР". *Демоскоп*. 19-noyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-oktabr 2020-yil.
**Rus-fors urushlari** (19-asr) -Zakavkazyem hukmronlik qilish uchun Rossiya bilan Eron oʻrtasidagi urushlar: 1) 1804—13 yillardagi rus koʻshinlarini Zakavkazyedan olib chiqib ketish haqidagi ultimatum rad etilgach, Eron tomonidan boshlangan. Rus qoʻshinlari bir necha gʻalabalarga erishgan va Shimoliy Ozarbayjon hududini egallagan. 1813-yil oktabrda Eron Guliston sulh shartnomasini tuzishga majbur boʻlgan. Unga koʻra, Eron Dogʻistonni, Shimoliy Ozarbayjon ning Rossiyaga qoʻshilganligini tan olgan; 2) 1826—28 yillardagi Sharqiy Zakavkazyeni qaytarib olish maqsadida Eron tomonidan boshlangan. Rus qoʻshinlari Naxichevan, Yerevan, Tabrizni egallagan. 1828-yil fevralda Rossiya bilan Eron oʻrtasida Turkmanchoy shartnomasi tuzilgan. Unga koʻra, Yerevan va Naxichevan xonligi Rossiyaga oʻtgan.

Rus-fors urushlari u. natijasida Shimoliy Ozarbayjon va Sharqiy Armaniston Rossiyaga qoʻshilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oymyakon yassitogʻligi** - Saxa (Yakutiya)dagi yassitogʻlik. Sibirning shimoli-sharqida, Indigirka daryosi havzasining yuqori qismida joylashgan. Suntar-Xayata va Tas-Kistabit tizmalari oraligʻida. Relyefi parchalangan. Alohida yassitogʻlar va tepaliklardan tashkil topgan. Markaziga — Oymyakon botigʻiga (700 m) tomon pasayib boradi. Yassitogʻlikning oʻrtacha bal. 800–900 m, eng baland joyi 1802 m. Asosan, slanets, qumtoshlardan iborat, ular orasida granit intruziyalari uchraydi. Iqlimi keskin kontinental, qishi juda sovuq, yozi salqin. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi —50°, iyulniki 8°. Oymyakon botigʻi Shimoliy yarim sharning sovuq qutbi hisoblanib, mutlaq past temperatura —70°gacha tushadi. Yassitogʻlikning 1200 m balandlikkacha boʻlgan qismida siyrak holda tilogʻoch, pakana kedr, sibir qoraqaragʻayi oʻsadi. Undan yuqorida togʻ-tundrasi mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Rossiya geografiyasi | *Rossiya oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Lizis** (liz...) — 1) kasallikning asta-sekin tuzala borishi; bunda yuqori haroratdagi gavda temperaturasi sekin pasayib, kasallikning boshqa belgilari ham yoʻqola boradi (kr"zmsning aksi). Koʻpgina infeksion kasalliklar (ich terlama, brutsellyoz, skarlatina va boshqalar)ga xos; 2) fermentlar, bakteriolizinlar, bakteriofaglar, antibiotiklar va boshqa omillar taʼsirida hujayralar, jumladan, mikroorganizmlarning yemirilishi, toʻqimalar strukturasining buzilishi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Geliotexnika (maʼnolari).

"GELIOTEXNIKA" - Oʻzbekistan Fanlar akademiyasining xalqaro ilmiy texnika jurnali. 1965 yildan nashr qilina boshlagan. Ikki oyda bir marta rus tilida chiqariladi. "G." "Allerton Press" Inc firmasi (AQSH) tomonidan ingliz tiliga oʻgirilib nashr qilinadi va butun dunyoga tarqatiladi. Jurnal quyosh radiatsiyasi va uning konsentratsiyasi (toʻplanishi)ga doir tadqiqotlar, kuchli nur oqimlarining moddalarga taʼsiri, quyosh energiyasini boshqa tur energiyaga aylantirish, undan texnikada, tibbiyotda, qishloq xoʻjaligida, turmushda, kommunal, jamoat va turar joy binolarini isitish va issiq suv bilan taʼminlashda foydalanish, ekologik jihatdan toza energiya (quyosh, shamol energiyasi, geotermal energiya) manbalarining hozirgi sharoit va kelgusidagi ahamiyati haqidagi maqolalarni chop etadi. "G." geliotexnika hamda unga aloqador fan va texnika sohalarining yutuqlari, rivojlanish istiqbollari toʻgrisidagi, geliotexnika boʻyicha asboblar, mashinalar va qurilmalarning yangi konstruksiyalari haqidagi xabarlarni yoritadi. Jurnal sahifalarida MDH davlatlari, AQSH, Fransiya, Belgiya, Germaniya, Turkiya, Pokiston, Isroil, Misr, Hindiston, Efiopiya va b. davlatlar olimlarining maqolalari ham berib boriladi. "G." bosh muharrirlari: U. O. Oripov (1965—76), S. A. Azimov (1977-88), M. S. Saidov (1989 yildan). Adadi 156 dona (1998).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Gelvin** (lot. helvus — kahrabosimon sariq) — mineral; karkasli silikatlar kichik sinfiga kiruvchi berillsilikat. Kimyoviy tarkibi (Mn, Fe, Zn)8 lBeSiOJ,,S2. Tarkibida 13,6% VeO bor. Kub singoniyali. Tetraedr kristallar, shaklsiz zarralar va donalar. Rangi sariq, yashil, qizil qoʻngʻirdan rangsizgacha. Shishasimon yaltiroq, smolaga oʻxshaydi. Qattikligi 6—6,5. S ogʻ. 3,2— 3,5. Pegmatit tomirlar, greyzenlashgan siyenitlar, granitlar, sulfid minerallariga boy skarnlarda uchraydi. Oʻzbekistonda Chatqol, Qurama (Qoʻrgʻoshinkon), Zirabuloq (Ingichka) togʻlarida bor. Berilliy olinadigan ruda. Xorijda Rossiya Federatsiyasi (Ural), Qozogʻiston, Norvegiya, AQSH, Ruminiya, Germaniyada topilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oydoʻstbiy** (? - 1828) - Qoraqalpoqlarning qongʻirot urugʻidan boʻlgan aslzoda. Muhammad Rahimxon I ning qoraqalpoqlarini Xiva xonligi tarikiga kiritish siyosatini qoʻllab-quvvatlagan qoraqalpoq biylarining eng taniqlisi Oydoʻstbiy.

Caption text| Oydoʻstbiy |
| --- |
|  |

Tarix
-----

Oydoʻstbiy Xiva xonligi bilan qoraqalpoqlar munosabatlarini yuqori darajaga koʻtara olgan inson, Muhammad Rahimxon I qoraqalpoqlarga taluqli masalalarda Oydoʻstbiy bilan maslahatlashgan va unga qoraqalpoq ulusidan soliqlar yigʻish, urugʻlarning nizolarini hal qilish, xalqning ijtimoiy-siyosiy hayotini barqarorlashtirish kabi masʼuliyatli vazifalarni topshirgan. Muhammad Rahimxon I davrida Oydoʻstbiy katta obroʻga erishdi, xon saroyida ham unga hurmat katta boʻlgan, u Xiva shahriga kelganida saroyda uni "biybobo" deya kutib olishgan va har gal ortga sovgʻa-salomlar bilan joʻnatishgan. Xiva taxtiga Olloqulixon kelgandan soʻng davlatning siyosiy hayotida tushkinliklar boshladi. Soliqlardan norozi boʻlgan xalq isyon koʻtardi, Oydoʻstbiy yangi xon bilan chiqisha olmasligi sabab isyonga oʻzi boshchilik qildi. Oydoʻstbiy askarlari Qongʻirot shaxrini egallay olmadi, xonlik qoʻshinlari harbiy tarafdan ustun keldi. Harakatlari besamar ketgan Oydoʻstbiy oʻz yaqinlari bilan xonlik hududini tark etishga qaror qildi va shimoliy sharqiy tarafga yoʻl oldi, yoʻlda ular eski Shirik-Rabot qoʻrgʻonida tunab qoldi, ularni ortidan xon yasavullari ham yetib keldi, Oydoʻstbiyga taslim boʻlish taklif etildi, lekin u jangni tanladi. Ikki oradagi toʻqnashuvda yosh jihatdan ulugʻ boʻlgan Oydoʻstbiy vafot etdi, uning yaqinlari xonlikga qaytarildi. Shu tariqa oʻzining mashhurligi va olgʻir siyosati bilan tanilgan biyning hayot yoʻli barham topdi.

.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
 S.K Kamalov, Karakalpaki v XVIII-XIX vekax, Tashkent, 1968.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

Havolalar
---------

Yernazar Olakoʻz

Qoraqalpoqlar
**Gelioskop** (gelio... va yun. skopeo — qarayman, kuzataman) — Quyosh sirtini koʻrib kuzatishga moslangan teleskop. Quyoshga maxsus filtrsiz teleskop bilan bevosita qarab boʻlmasligi sa-babli, Quyoshdan kelayotgan nurni kuchsizlantirib beruvchi turli G.dan foydalaniladi. Quyosh nurlari teleskop fokusi oldiga oʻrnatilgan shisha koʻzgu (sxemaga q.) S dan qaytib, qoʻshaloq prizma Pv R2 ga keladi (prizmalardan biri Rx maxsus shisha — krenglassdan yasalgan, ikkinchisi R2 ga suyuqlik toʻldirilgan), unda sinib okulyarga tushadi. Suyuqlikning nur sindirish koeffitsiyenti krenglassnikidan kichik boʻlgani uchun okulyarga tushgan nur intensivligi koʻzguga tushgan nurnikiga qaraganda kamroq boʻladi. Hozir Quyosh sirti asosan fotografik usullar bilan tadqiq qilinganligi tufayli G. ikkinchi darajali oʻrin tutadigan boʻlib qoldi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Liénard-Wiechert potensiallari** - berilgan traektoriya boʻylab harakatlanadigan nuqtaviy elektr zaryadi yaratgan maydon potentsialining Lorentz-invariant ifodasi. Ular Lorentz kalibrovkasi asosida yozilgan bitta zarra uchun Maksvell tenglamalarining vakuumdagi aniq yechimidir.

Bu tenglamalarni  Alfred-Marie Liénard (1898) va Emil Wiechert (1900) bir-biridan mustaqil ravishda olishgan.

Taʼrifi
-------

Liénard-Wiechert potensiali formulalaridagi barcha kattaliklar, shu jumladan zarra tezligi va uning radius vektori {\displaystyle {\textbf {R}}}, quyidagi tenglama orqali aniqlanadigan {\displaystyle t'} vaqtda olinadi:

{\displaystyle c(t-t')=R}
{\displaystyle t'} — kechikish vaqti deb ham ataladi.

Maydon potensiallarining koordinata boshidagi qiymati quyidagi ifodalar bilan beriladi (SGS sistemasida):

{\displaystyle \varphi (t)=\left.{\frac {e}{R+{\mathbf {v} \mathbf {R} \over c}}}\right|\_{t=t'},}
{\displaystyle \mathbf {A} (t)=\left.{\frac {e\mathbf {v} }{c\left(R+{\mathbf {v} \mathbf {R} \over c}\right)}}\right|\_{t=t'},}
bu yerda {\displaystyle \mathbf {v} } — zarra tezligi, {\displaystyle \mathbf {R} } — uning radius-vektori, {\displaystyle R=|\mathbf {R} |,} {\displaystyle \varphi } — [[skalyar potensialth> — yorugʻlik tezligi.

Umuman olganda, agar potensiallarni fazoning ixtiyoriy {\displaystyle P} nuqtasida aniqlamoqchi boʻlsak, potensiallar uchun formulalarni bitta 4-potensial ifodasiga birlashtirish mumkin:

{\displaystyle A^{\mu }=e{\frac {u^{\mu }}{R\_{\nu }u^{\nu }}},\qquad R\_{\lambda }R^{\lambda }=0,}
bu yerda {\displaystyle u^{\mu }} — zarraning {\displaystyle t'} vaqt momentidagi 4-tezligi , 4-vektor {\displaystyle R^{\mu }=\left[c(t-t'),\mathbf {r} \_{P}-\mathbf {r} '\right],} {\displaystyle \mathbf {r} '} kattalik — zarraning {\displaystyle t'} vaqt momentidagi radius-vektori.

Yana qarang
-----------

* Kechikuvchi potensiallar
* Nuqtaviy zaryad kechikuvchi potensiali
* Vakuumda elektromagnit maydon
* Maksvell tenglamalari

Adabiyotlar
-----------

* A.A.Abdumalikov, Elektrodinamika, Choʻlpon, T. 2011
Alisher Navoiy va "Chig'atoy turkiy'' sida ijod etgan shoirlar asarlari bo'yicha tuzilgan lug'atlardan biri Mirzo Mexdixon ( Nizomiddin Muhammad Hoji al-Xusayn as-Safaviy)ning "Sangloh" asaridir. Lug'atga grammatik ocherk ham qo'shimcha qilingan bo'lib u  Maboni ul-lug'at (Til asoslari) deb atalgan. 

  Mirzo Mehdihon o'zining "Sangloh" asarini Hijriy 1173( melodiy 1760 yil) yozib tugatgan. Unda Lutfiy , Mir Haydar, Navoiy, Xusayn Boyqaro, Bobur asarlarida qo'llangan turkiy so'zlar fors tilida izohlangan, ular qatnashgan baytlardan keltirilgan. Lug'atga klassik ijodkorlarning asarlaridagi ma'nosini topish qiyin bo'lgan so'zlar jamlangan. Shundan kelib chiqib, Mirzo Mehdixon uni "Sangloh'' deb atagan. Ma'nosi "Toshloq yer" degani.

  Muallif "Sangloh"ning kirish qismida "Chig'atoy turkiy"si,  xususan Navoiy asarlari bo'yicha tuzilgan boshqa lug'atlarni tilga oladi. Uning bu ma'lumoti tufayli "Badoyiu ul-lug'at" "Abushqa"dan tashqari Rumiy, Farog'iy, Nadir Ali,  Mirzo Abdujalil  Nosiriyming bizgacha yetib kelgan lug'atlari bo'lgani to'g'risida xabar topamiz.

  Lug'at 5 juzga bo'lingan: birinchisi belgisiz bo'lib, o'z ichiga "alif" bilan boshlanuvchi so'zlarni qamrab oladi. Ikkinchi juzda boshlanishi ب, ز harfli so'zlar keladi. Uchinchi juzda ع,غ,ظ,ط,س,ش, va  ف harfli so'zlar; to'rtinchi juzda  ق,ك bilan boshlanadigan so'zlar;  beshinchi juzda esa و,ه, ن,ي, ل, harflari bilan boshlanadigan so'zlar beriladi.

Manbalar
--------

1Tarixiy leksikografiya. Qosimjon Sodiqov.

Toshkent 2013.
Elizabeth Arnot (1996-yil 1-martda tugʻilgan), Lizzie Arnot nomi bilan tanilgan shotlandiyalik futbolchi, «Reynjers» klubi va Shotlandiya terma jamoasi uchun toʻp tepadi.

Klubdagi karyera
----------------

Arnot 2012-yil yanvar oyida Hibernian ayollar jamoasiga qoʻshilishdan oldin Shotlandiyaning *Edinburg City* va *Xatchinson Vale* klublarida oʻynagan.

Hibernianda oʻynab, tizzasining xochsimon boylamlaridan jiddiy jarohat oldi, shu sababli u bir yilga yaqin futbol oʻynay olmadi va boshqa musobaqalar qatori Yevro-2017ni ham oʻtkazib yubordi. 2018-yilning may oyida jarohatidan tuzalib, yana terma jamoadan chaqiruv oldi. Terma jamoaga chaqiruv arafasida u Xiblar uchun kubok oʻyinida beshta gol urdi.

 Arnot Angliya«Manchester Yunayted» tarkibida
2018-yil iyun oyida BBC veb-sayti Arnotning Hibernianni tark etmoqchi ekanligi haqida xabar tarqtishdi. 2018-yil 27-iyun kuni Hibernian rasmiy veb-sayti Lizzie Arnot va Kirsty Smithning klubni tark etishini tasdiqladi. SHundan soʻng ikkalasi ham 2018/19-yilgi mavsum boshlanishidan oldin tuzilgan Angliyaning «Manchester United» klubining ayollar jamoasining futbolchisiga aylanishdi. 2018-yilning 19-avgust kuni Arnot «Manchester United»ning «Liverpul» ayollar jamoasiga qarshi birinchi rasmiy oʻyinida ilk golini kiritdi.

2020-yil 31-iyulda u Shotlandiya ayollar Premer-ligasining «Reynjers» klubiga oʻtdi.

Terma jamoadagi karyera
-----------------------

2015-yil 17-sentabrda u Shotlandiyaning asosiy jamoasida debyut qildi va ikkinchi boʻlimda zaxiradan maydonga tushdi. Shuningdek, u Shotlandiyaning 15 yoshgacha, 17 yoshgacha va 19 yoshgacha boʻlgan ayollar futbol jamoalarida oʻynagan.

Xalqaro maydondagi gollar| Raqam | Sana | Joy | Raqib | Hisob | Natija | Turnir | Mnb. |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 4 March 2019 | Parchal, Portugaliya | Islandiya | **1**–0 | 4–1 | 2019 Algarve kubogi |  |
| 2 | **4**–1 |
| 3 | 19-Fevral 2021-yil | AEK Arena, Misr | Kipr | **6**–0 | 10–0 | UEFA ayollar oʻrtasidagi Yevro 2022 saralash]] |  |

Yutuqlar
--------

### Klubdagi yutuqlar

#### Shotlandiya«Hibernian»

* Shotlandiya ayollar kubogi 2016-yil
* Shotlandiya ayollar premer liga kubogi 2016, 2018-yillar

#### Angliya «Manchester United»

* FA Ayollar chempionati 2018/2019-yillar

### Shaxsiy yutuqlar

* Shotlandiya ayollar Premer-ligasining oltin butsasi: 2020/21-yillar

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑  „Scots win 10-0 in McLaren's first game". *BBC Sport*.
8. ↑
9. ↑
G'arbiy Ukraina, Berejaniy tumanidagi Urman qishlog'i
Berejaniy **tumani**(ukraincha: *Бережанський район*) Ukraina g'arbidagi Ternopil viloyatining(viloyat) eng g'arbiy burchagidagi tuman (tuman) bo'lib,an'anaviy ravishda Xalichina (*Galisiya*) nomi bilan tanilgan.Maʼmuriy markazi Berejaniy shahri boʻlgan,Ternopildan 50km uzoqlikda va taxminan Lvovdan 80km uzoqlikda.Berejaniy alohida viloyat ahamiyatiga ega bo'lgan shahar sifatida qo'shilgan va tumanga tegishli emas edi.Dnestr irmog'ining irmog'i Zolota Lypa daryosi tumanni shimoldan janubga kesib o'tdi.Daryo Berejani shimolida katta ko'l hosil qiladi.2020-yil 18-iyulda Ukrainaning maʼmuriy islohoti doirasida bu tuman tugatilib, Ternopil viloyatining tumanlari soni 3 taga qisqardi. Berejaniy tumani hududi Ternopil tumaniga birlashtirildi.Tuman aholisining oxirgi maʼlumotlariga koʻra 20,453 (2020 est.).Tumanning maydoni 661km² edi.Tumanda 54 qishloq va 1 shahar ( Berejaniy ) bor edi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ." (uk). *Голос України* (18-iyul 2020-yil). Qaraldi: 3-oktabr 2020-yil.
2. ↑  „Нові райони: карти + склад" (Ukrainian).  Міністерство розвитку громад та територій України.
**Saʼad Quboiy**(arabcha:سعد قبي — Saʼad Quboiy — Toʻliq ismi:Saʼad Abulmakorim Rizqulloh ibn Muhammad ibn Abulhasan ibn Umar Quboiy) — adib.

Faoliyati
---------

Quvada X-XII asrlarda ilm-fan, madaniyat ayniqsa, diniy ilmlar yaxshi rivojlangan, gullab-yashnagan edi. Shuning uchun ham mumtoz oʻrta asr arab-musulmon jamiyati ilm-fanlarining koʻpgina vakillari oʻzlarining shu, joyda tugʻilib, voyaga yetganliklarini, dunyoga mashhur boʻlganliklarini gʻurur va mamnuniyat bilan qayd etganlar. Hamaviyning koʻp jildlik „*Muʼjamul buldon*" mahobatli asarining oltinchi jildida ikkita quboiylar, shu jumladan, Saʼad Quboiy haqida bir muncha maʼlumot yozib qoldirilgan. Uni axborot bilan tanishtiruvchi Ibn Tohirning aytishicha, Saʼad Quboiy Quvada tugʻilib, shu yerda oila, maktab, madrasa taʼlimini olgan. Soʻngra Buxoroga ketib, yirik olim, adib, mutafakkir boʻlib yetishgan, shuhrat qozongan. Boshqa maʼlumotlar topilmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻrta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. — B. 884

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Omon Qulmamedov** (1908.31.12, Goʻktepa tumani — 1977.22.7) — turkman aktyori, rejissyor, turkman milliy professional teatr sanʼatining asoschilaridan. Xalq artisti (1949). Moskvadagi turkman drama studiyasida taʼlim olgan (1926—29), 1929-yildan Mullanapas nomidagi Turkman akademik drama teatrida aktyor, rejissyor. 1963-yillan lirektor va bosh rejissyor Otello (U.Shekspir, "Otello"), Mahtumquli va Chernishev (B.Kerboboyev, "Mahtumquli","Dadil qadam"), Ollon (G.Muxtorov, "Ollonning oilasi"), Shahar hokimi (N.Gogol, "Revizor") va boshqa rollari bilan turkman teatr sanʼatida oʻchmas iz qoldirdi. Rejissyor sifatida "Tohir va Zuhra", "Boy ila xizmatchi", "Xazinalar oroli" singari spektakllarni sahnalashtirgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  
 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Omskda oʻrnatilgan Qamaldagi Leningrad bolalari uchun yodgorlik** — Omskdagi Ulugʻ Vatan urushi davrida jabrlangan leningradlik bolalarga bagʻishlangan monument.

Shaharning Leningrad maydonida oʻrnatilgan. Muallif — omsklik haykaltarosh Sergey Golovantsev.

Tarixi
------

Urush paytida Omsk qamaldagi Leningrad aholisini evakuatsiya qilishning asosiy markaziga aylandi. Koʻpchilik qutqarilib, Omskga olib ketilgan bolalar Sibirda yashash uchun qoldi. Hozirda Omsk viloyatida 260 ga yaqin qamaldan omon qolganlar istiqomat qiladi.

Buyuk Gʻalabaning 70-yilligini nishonlash arafasida Omsk maʼmuriyatining madaniyat boʻlimi shaharda qamaldagi Leningrad bolalari uchun haykal oʻrnatishga qaror qildi. Yodgorlikni yaratish tashabbuskorlari shahar blokada-faxriylari boʻlimi edi. Yodgorlikning tantanali ochilishi 2014-yil 21-fevralda — Leningrad ozod qilingan yili — Maslennikova koʻchasi va Marks prospekti kesishmasida boʻlib oʻtdi. Yaqin atrofda, Maslennikova koʻchasidagi 5-sonli uyda, shahar aholisi gullar olib kelgan, Leningrad blokadasiga bagʻishlangan yodgorlik peshtaxtalari oʻrnatilgan.

Yodgorlik 1,2 metr boʻlgan haykaltaroshlik kompozitsiyasi boʻlib, granit poydevorga uchta bola (ikki qiz va bir oʻgʻil) oʻrnatilgan. Ularning tuzilishi tabiiy oʻlchamlarda. Bolaning qoʻlida choynak, katta qiz skripka, kichigi qoʻgʻirchoq ushlab turadi. Poydevorga *"17 mingdan ortiq bolalar qamaldagi Leningraddan Omsk viloyatiga evakuatsiya qilindi"* degan yozuv oʻyilgan. Haykaltaroshlik kompozitsiyasi Moskva viloyati, Jukovskiy shahrida bronzadan quyib ishlangan.

Adabiyotlar
-----------

* Детям блокадного Ленинграда // Омская Муза. — 2013. — № 3. — С. 76.

Manbalar
--------

1. ↑  „Памятник детям блокадного Ленинграда (Омск)". 28-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyun 2020-yil.
2. ↑  „ГОЛОВАНЦЕВ СЕРГЕЙ АЛЕКСАНДРОВИЧ". 20-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyun 2020-yil.
3. 1 2 3  „ПАМЯТНИК ДЕТЯМ БЛОКАДНОГО ЛЕНИНГРАДА". 19-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyun 2020-yil.
4. ↑  „Ленинградская победила: дети-блокадники прорвали оборону Горсовета". 1-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyun 2020-yil.
5. ↑  „В Омске установили памятник детям блокадного Ленинграда". 23-fevral 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyun 2020-yil.

Havolalar
---------

* НЕОБЫЧНЫЕ ПАМЯТНИКИ (ДЕТЯМ ВОЙНЫ)
* Памятник детям блокадного Ленинграда
* Памятник детям-блокадникам
* В Омске бывшие блокадники и другие горожане вспомнили блокаду Ленинграда
**5iveʼs Continuum Research Project** — bu Amerika sludge metal guruhi. Guruh ishida vokal qismlarisiz instrumental kompozitsiyalar ustunlik qiladi (istisnolar — The Telestic Disfracture albomi va The Gemophiliac Dream mini-albomidagi baʼzi qoʻshiqlar bundan mustasno). Guruh rahbari Ben Karr vokaldan kamdan-kam foydalanish sababi haqida soʻrashganida, shunday javob berdi: „Biz vokaldan foydalanmasdan tinglovchilarni qiziqtirish uchun yetarlicha tovush energiyasini taqdim eta olamiz". Ben Karr The Theory of Abstract Light aʼzosi boʻlgan.

Tarix
-----

*5ivening Continuum Research Project loyihasini* Bostonlik ikki musiqachi — gitarachi Ben Karr (Ben Karr) va barabanchi Charli Xarold. (Sharli Xarrold) tashkil qilgan. Duet dastlab 5ive deb nomlangan (Charli Garoldning soʻzlariga koʻra, beshta „eng yaxshi raqam"). Ularning debyut albomi 2000-yilda xuddi shu nom ostida chiqdi. Undan keyin 2001-yilda "Telestic Disfracture "nomli ikkinchi albom chiqdi, unda Warhorse va Barbaro guruhlari aʼzolari taklif qilindi. Xuddi shu albom Jon Jenkinsning vokallari ishlatilgan birinchi albomi edi (kompozitsiyalarda — *Stokgolm Blyuz* va *Nitihol*).

2002-yilda basschi Jeff Caxide yordamida The Gemophiliac Dream mini-albomi chiqdi. Bu vaqtga kelib, duet oʻz nomini hozirgisiga oʻzgartirdi, chunki xuddi shu nomdagi boshqa guruh — 5ive guruhi mavjud edi.

Tarkibi
-------

### Hozirgi tarkib

* Ben Karr — gitarachi
* Charli Xarrold — barabanchi

### Sobiq aʼzolar

* Jeff Caxide — bas

Diskografiya
------------

* 2001 — 5ive2001 — The Telestic Disfracture
* 2002 — Hemophiliac Dream (mini albom)
* 2004 — Versus (mini albom)
* 2005 — 5ive/Kid606 (Kid606 bilan split albom)
* 2008 — Hesperus
*

Manbalar
--------

1. ↑  Rivadavia, Eduardo "5ive Biography", Allmusic. Retrieved October 27, 2013
2. ↑  Morris, Kurt "*Hemophiliac Dream* Review", Allmusic. Retrieved October 27, 2013
3. ↑  "5ive's Continuum Research Project - The Hemophiliac Dream", headheritage.co.uk, February 22, 2005. Retrieved October 27, 2013

Tashqi Havolalar
----------------

* 5ive’s Continuum Research Project Myspace sahifasi
* 5iveʼs Continuum Research Project (angl.) na sayte Encyclopaedia Metallum
*
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Gazli qurollar** — inson hayoti va salomatligiga qarshi qaratilgan jinoyatlarda qoʻllanadigan zaharli toksik moddalar tarkibiga kiruvchi gazlar bn zaharlash uchun ishlatiladigan moslamalar. Mazkur moslamalarning tuzilishi asosan qisqa stvolli otish quroli boʻlgan gazli pistolet ëki revolver shaklida boʻlib, gazli modda gilzada joylashtirilgan boʻladi. Qurolning tepkisi bosilganda gaz oqimi insonning nafas yoʻllariga kirib tanaga asab — falajlik keltirib chiqaradi. Gaz tarkibidagi zaharli moddaning xajmiga koʻra inson qisqa muddatga hushidan ketadi yoki kuchli taʼsir qilsa, oyoq — qoʻl xarakatsiz boʻlib, qarshilik koʻrsatolmay qoladi. Gazli qurollar baʼzi hollarda turli buyum shaklida xam uchrab turadi. Masalan: zont, yozish — chizish quroli kabilar.*OʻzR miqyosida sud — tergov amaliyotida gazli qurollardan foydalanish kamdan — kam uchragan. Oxirgi 10-15 yillar davomida statistikada qayd etilmagan.*

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Sekstant (maʼnolari).

**Sekstant** (lot. sextans — oltinchi) — ufq ustidagi osmon yoritqichlarining balandligini belgilash yoki kuzatuvchi joyi koordinatalarini aniqlash maqsadida koʻrinadigan jismlar orasidagi burchaklarni oʻlchash uchun moʻljallangan koʻzguliqaytargichli asbob. Uning yordamida 140° gacha burchaklarni oʻlchash mumkin. S.ning ishi yorugʻlikning yassi koʻzgulardan qaytish qonuniga asoslangan. Asosan, korpus, kuzatuv trubkasi (optik trubka) va shkaladan iborat. Limbi aylananing 1/6 qismi (60°) ni tashkil kiladi (nomi shundan). S. yordamida, mas, kosmonavt osmondagi oriyentirlar orasidagi burchak masofani yoki Oy sirtiga qoʻnganda ularning mahalliy ufqsan balandligini aniqlaydi. S. qadimdan koʻpgina rasadxonalarda (mas, Ulugʻbekrasadxonasit) qoʻllanib kelgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Xizmat burchini bajarish chogʻida halok boʻlgan ichki ishlar xodimlari, huquqni muhofaza qilish idoralari askarlari yodgorligi** — 1994-yilda Moskvada Trubnaya maydonida oʻrnatilgan. Yodgorlik mualliflari — haykaltarosh A. A. Bichukov va meʼmor A. V. Klimochkin. Yodgorlikning umumiy balandligi 32,5 metrni tashkil etadi. Yodgorlik „shahar haykaltaroshligi" toifasiga kiritilgan.

Tavsifi
-------

Yodgorlik Sankt-Peterburgdagi Saroy maydonida joylashgan mashhur Iskandariya ustuniga oʻxshab ketadi. U jilolangan qizil granitdan yasalgan baland ustundan iborat. Ustunga bronzadan yasalgan dorik uslubida ishlangan qosh oʻrnatilgan boʻlib, uning ustida ilonni nayza bilan sanchayotgan Gʻolib Georgiyning bronza haykali oʻrnatilgan. Ustunning tagida granit poydevor boʻlib, uning toʻrt burchagida bronza barelyeflar mavjud.

Old tomonidagi „Pyeta" barelyefida halok boʻlgan oʻgʻlini qoʻlida ushlab turgan motamsaro ona tasvirlangan. Uning atrofida askarlar saflangan. Yuqorida, ustunning old tomonida, bronza harflar bilan „*Rossiya xizmat paytida halok boʻlgan huquqni muhofaza qilish organlarining askarlaridan minnatdor*" yozuvi mavjud.

Haykaltarosh A. A. Bichukovning soʻzlariga koʻra, u ushbu yodgorlik vositasida „*Rossiya buyuk va qudratli, shunday va boʻlib qoladi*" degan fikrni bildirmoqchi boʻlgan. Yodgorlik Moskva xalqaro kinofestivalining sovrini uchun prototip boʻlib xizmat qildi.

Har yili 10-noyabr, ichki ishlar idoralari xodimlari kuni munosabati bilan haykal poyiga gullar qoʻyiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  15-2003.PDF „Ya bi vse svoi raboti peredelal"[*sayt ishlamaydi*] // „Щit i mech" ot 10-16-aprelya 2003
2. ↑  Vestnik Mera i Pravitelstva Moskvi № 65-noyabr 2011 (2189)[*sayt ishlamaydi*]
3. 1 2  Orlov S. Anatoliy Bichukov — poisk monumentalnogo stilya // Dekorativnoe iskusstvo. — 2004. — No 5—6. — S. 58: il. — ISSN 01303031
4. 1 2  Pamyatnik sotrudnikam vnutrennix del, soldatam pravoporyadka, pogibshim pri ispolnenii slujebnogo dolga[*sayt ishlamaydi*] // Узнай Москву
5. ↑  Skulptor Anatoliy Bichukov otmetil 70-letie[*sayt ishlamaydi*] // Telekanal „Kultura". 26.05.2004

Adabiyotlar
-----------

* Moskvadagi monumental sanʼat yodgorliklari: Ref. ed. / Moskva madaniy meros boshqarmasi. — M.: MChJ „Sut agentligi", 2016. — 404 b.: s. 264. ISBN 978-5-9907078-1-8.
**Havo-kosmik samolyot** - atmosfera (havo) va kosmik fazoda uchirishga moʻljallangan, ham samolyot, ham kosmik uchish apparati xususiyatlariga ega boʻlgan reaktiv uchish ap-parati. Xuddi samolyot kabi aerodromdan uchirilib, kosmik kema kabi tezligi orbital tezlikkacha yetkazilib. kosmik fazoda parvoz qilish va yana aerodromga qoʻndirishga moʻljallanadi. Asosiy vazifasi — uzoq muddat orbitada parvoz qiladigan ekipajli orbital st-yalarni zarur narsalar (oziq-ovqat, usqunalar) bilan taʼminlash va ekipajni almashtirish. Undan harbiy maqsadlarda ham foydalanish koʻzda tutiladi. H.-k.s.ning eksperimental loyihalari (mas, AQSH da "Astro", Angliyada "Mustard") yaratilgan, lekin biror samara bermagan. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Xlopushka, qamchi** - yogʻochdan yasalgan idiofonlarga mansub zarbli cholgʻu asbobi.

Simfonik orkestrda plapperboard XIX asrdan beri asosan vizual maqsadlarda (kadr tasviri va boshqalar) foydalaniladi. Ushbu asbobning birinchi maʼlum qoʻllanilishi Odam Atoning „Lonjyumo pochtachisi" (1836) operasida ishlatilgan. Malerning yettinchi va beshinchi simfoniyalari, Ravelning birinchi fortepiano konserti, Brittenning yoshlar uchun orkestr uchun qoʻllanmasi, Jakomo Puchchinining „Gʻarbiy qiz" asari va boshqalar bor.

Xlopushka uzunligi taxminan 40-45 santimetr va kengligi taxminan 10 sm boʻlgan ikkita yogʻoch taxtadan iborat boʻlib, bir tomondan (tayanchda) bir-biriga bogʻlangan. Plitalarning erkin uchlarini yoyib, ijrochi keyin ularni bir-biriga keskin uradi. Natijada paydo boʻlgan katta kuch tovushi qamchi (koʻp tillarda asbobning nomi shundan kelib chiqqan) yoki toʻpponcha oʻqini eslatadi.

Ovoz chiqarish prinsipiga oʻxshash asboblar turli xalqlar musiqasida koʻp asrlar davomida mavjud boʻlgan. Sharqiy Yevropa xalqlari orasida bunday xlopushkalar bizning davrimizda qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Чулаки М.И. „Идиофоны с неопределённой высотой звука",*. Инструменты симфонического оркестра*, 4-е изд. испр. и доп, СПб.: Композитор, 2004 — 208 bet.

Adabiyotlar
-----------

* Рогаль-Левицкий Д.Р. „Кнут-хлопушка",*. Современный оркестр. Том 3*. М.: МузГИз, 1956 — 188—194 bet.
* Буданков О.А. Вахутинский М.Б. Петров В.К. „Ладошки",*. Практический курс игры на русских народных духовых и ударных инструментах*. М.: Музыка, 1991 — 99 bet.