**Firuz Naderiy** — 35 yildan ortiq vaqtdan beri NASAda ishlagan eronlik olim. U NASAning turli lavozimlarida ishlagan; ammo, doktor Naderi asosan Jet Propulsion Laboratory (JPL) ning turli qismlariga eʼtibor qaratdi.

Aslida, u laboratoriyada Amerikaning fazoviy robototexnikasi boʻyicha koʻplab loyihalarga hissa qoʻshgan. Naderi, shuningdek, NASAning quyosh tizimini tadqiq qilish boʻyicha direktori ham boʻlgan.

Firuz Maykl Naderi 2016-yilda nafaqaga chiqqan. Biroq, u tashkilot va startaplarda boshqaruv maslahatchisi sifatida ishlaydi.

Erta hayot va taʼlim
--------------------

Naderi 1946 yil 3 martda Sherozda tugʻilgan. U oʻz shahrida boshlangʻich taʼlimni oʻqidi, lekin u erdagi nufuzli oʻrta maktabga roʻyxatdan oʻtish uchun Tehronga koʻchib oʻtdi. Ota-onasi uni italiyalik Don Bosko maktab-internatiga yuborishdi.

Oʻrta maktabni tugatgandan soʻng, Firuz Naderi AQShga koʻchib keldi. U nihoyat Ayova shtati universitetining elektrotexnika fakultetini tamomladi.

Nasa

Bakalavr darajasini olgandan soʻng, u Santa-Barbarada 2 yil muhandis boʻlib ishladi. Keyin u oʻqishni davom ettirdi va Janubiy Kaliforniya universitetida magistr va PhD darajasini oldi.

Keyin Firuz Maykl Naderiy Eronga qaytib keldi va 2 yillik majburiy harbiy xizmatga ketdi. Biroq, u oxir-oqibat 1978 yilda Erondan abadiy hijrat qildi.

Balki olimimiz hayotidagi kulgili voqea boʻlsa kerak, Firuz Nodiriyning oʻzi aytganidek, „Universitetdan keyin men beysbol oʻyinini tomosha qilayotgan edim. Mashhur futbolchilardan biri to‘pni tepganida bir qo‘limda sendvich, ikkinchi qo‘limda salqin ichimlik tutdim, u to‘pga tegib, burnimni sindirdi". Baxtsiz hodisa nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilish kuni sodir boʻldi.

Firuz Naderiyning Nasadagi ilk yillari
--------------------------------------

AQShga kirishi bilan Naderi NASAda tizim muhandisi sifatida ishlay boshladi. Aslida, u boshidanoq Jet Propulsion Laboratory (JPL) xodimi edi. Ushbu ilgʻor laboratoriya Kaliforniyaning Pasadena shahrida joylashgan.

JPLning vazifalaridan biri uchuvchisiz raketalarni loyihalash va uchirish va ularni quyosh tizimidan tashqarida boʻlgani kabi juda uzoq masofalarga yuborishdir.

Firuz Naderi JPLda 35 yildan ortiq ishlagan. Darhaqiqat, u tizim muhandisi, texnologiyalarni ishlab chiqish boʻyicha direktor, loyiha menejeri, astronomik fizika tajribalari menejeri va sayyora tizimlari menejeri kabi turli lavozimlarda ishlagan.

Mars dasturini boshqarish
-------------------------

Doktor Firuz Maykl Naderi 2000 yilda Mars dasturi menejeri etib tayinlangan. NASA 1999 yilda dasturda muvaffaqiyatsizlikka uchragan; ammo, Naderini lavozimga tayinlagandan soʻng, ular ikki yilda bir marta Marsga kosmik kema yuborishlari mumkin edi.

Firuz Naderi 5 yil davomida Mars dasturi menejeri sifatida ishlagan. U Spirit, Rovers va Opportunity kabi kosmik tadqiqotchilarni muvaffaqiyatli boshqarishi mumkin edi. Oxir-oqibat u boshqaruv qobiliyati uchun NASAning eng muhim medali — „NASAning eng yaxshi etakchilik medali" ni oldi.

Firuz Naderi, JPL direktori yordamchisi
---------------------------------------

Mars dasturini muvaffaqiyatli boshqargandan soʻng, Firuz Maykl Naderi Jet Propulsion Laboratoriyasining direktori boʻldi. U loyihalarni amalga oshirish strategiyalari va usullarini aniqlash uchun javobgar edi.

Firuz Naderi yillar davomida JPLning Innovatsion Foundry kompaniyasiga asos solgan. U 6 yil ichida yangi texnologiyalarni aniqlash va rivojlantirish uchun 100 million dollardan koʻproq pul yigʻishi mumkin edi.

Quyosh tizimini tadqiq qilish dasturi direktori
-----------------------------------------------

NASAda ishlagan soʻnggi 5 yil davomida doktor Naderi Quyosh tizimini tadqiq qilish dasturining direktori boʻlgan. U Cassini kosmik kemasini Saturnga uchirish, Vesta va Ceres asteroidlarida shafaq loyihasi va Yupiterdagi Juno loyihasi kabi turli loyihalarni muvaffaqiyatli boshqara oladi.

Firuz Naderi nafaqaga chiqdi
----------------------------

30 yildan ortiq ishlagan Firuz Naderi 2016 yilda nafaqaga chiqdi. NASA ziyofat uyushtirdi va uning sharafiga asteroidni „Naderi 5515" deb nomladi. Asteroidni 1989-yilda amerikalik astronom Eleanor F. Xelin kashf etgan. Naderi asteroid haqida gapirib, shunday degan: „Yaxshiyamki, u hech qachon yerga tegmaydi".

Hozir Naderi nafaqada, lekin u NASA va Startaplar bilan maslahatchi sifatida hamkorlik qilmoqda. U, shuningdek, Eron-Amerika Assotsiatsiyasida boʻlajak liderlarni tayyorlash markazida instruktor boʻlib ishlaydi. Doktor Naderi Oksford, Berkli, Stenford, MIT, USLE, Toronto, Britaniya Kolumbiyasi va boshqa koʻplab universitetlar kabi turli universitetlarda nutq soʻzladi.

```
== Mukofotlar va medallar
==
```

* Liberal mukofot (2004)
* Ellis orolining faxriy medali (2005)
* Uilyam Randolf Lavleys II mukofoti (2010)
* NASAning eng yaxshi etakchilik medal

Firuz Naderining qiziqishlari
-----------------------------

Firuz Naderi oʻzining qiziqishlari va sevimli mashgʻulotlari haqida shunday deydi:

"Kaliforniyadagi oilam va qarindoshlarim bilan birga boʻlish menga yoqadi. Bundan tashqari, men Janubiy Kaliforniya universitetining sport oʻyinlarini koʻrishga qiziqaman. Baʼzan men Los-Anjeles Leykers jamoasining basketbol oʻyinlarini tomosha qilishni xohlayman.

Doktor Naderi tirik va Eronni tark etganidan beri AQShning Kaliforniya shtatida joylashgan. ammo, u Eron mening tariximning bir qismi va Amerika men yashagan joy ekanligini aytgan.

1. ↑ . *www.tappersia.com*. Qaraldi: 2022-yil 8-dekabr.