**Eʼlon qilinmagan urushlarda halok boʻlgan samaraliklar xotirasiga yodgorlik ―** Samara shahrida Oktabr tumanidagi Xotira maydonida oʻrnatildi.

Tarixi
------

Samara uzoq vaqt davomida mahalliy urushlarda halok boʻlgan askarlarning yodgorliklari boʻlmagan shahar boʻlib qoldi. 1995-1996-yillarda Samarada bunday yodgorlik loyihasi boʻyicha tanlov oʻtkazildi va yodgorlik uchun 2 ta loyihani — Moskva va Sankt-Peterburgni birlashtirishga qaror qilindi, ammo ish poydevor bosqichida toʻxtadi.

Mahalliy urushlarda halok boʻlgan samariyaliklarga haykal oʻrnatish gʻoyasi Samaradagi 64-sonli maktabda BMD-1 butun ekipaj bilan 1999-yilda Ikkinchi Chechen urushi paytidada halok boʻlgan Rossiya Qahramoni samariyalik Vitaliy Talabaevga bagʻishlangan yodgorlik lavhasi ochilishida yana koʻtarildi. 2000-yilda Xotira va qaygʻu kunida Samara shahri maʼmuriyati yodgorlikni 2001-yil 2-avgustda ochishga vaʼda berdi.

Yodgorlikning ochilishi Afgʻonistondan qoʻshinlar olib chiqilganining 15-yilligiga toʻgʻri keldi va 2001-yil 4-oktabrda boʻlib oʻtdi. Odatga koʻra bu yerda har yili 15-fevralda Internatsionalist jangchilar xotirasi kunida tantanali mitinglar oʻtkaziladi. Har yili 14-dekabrda 81-gvardiya moto-oʻqotar polki Kryaj stantsiyasidan Chechenistonga yuborilgan kuni, bu yerda Shimoliy Kavkazdagi mojarolarda halok boʻlgan askar va ofitserlar xotirasiga bagʻishlangan motam tadbirlari oʻtkaziladi.

Yodgorlik arxitektor Aleksandr Temnikov va haykaltaroshlar Vladimir Obuxov va Boris Cherstviy tomonidan yaratilgan. U SSSR va Rossiya oʻrtasidagi 33 ta mahalliy mojarolar paytida halok boʻlgan samariyaliklarga bagʻishlangan. Yodgorlik bronzadan yasalgan olovli Ural marmaridan yasalgan 5 ta baland ustun-shamlardan iborat. Ustunlarda jangchilar jang qilgan davlatlarning nomlari oʻyib yozilgan. Yodgorlik devorida ochilmagan marmar varaqlardan 463 ta qahramon nomi oʻyib yozilgan boʻlib, ularning martabalari koʻrsatilgan. Keyinchalik issiq nuqtalar askariga bronza haykali oʻrnatildi. Yodgorlik shahar va viloyat byudjetlari, shuningdek, fuqarolarning xayr-ehsonlari hisobidan qurilgan, uning qiymati taxminan 10 million rublni tashkil etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Асеев.* „День памяти о россиянах, исполнявших служебный долг за пределами Отечества" (ru).  Самарская Общественная Организация «Ветераны Морской Пехоты и Спецназа ВМФ» (16-fevral 2015-yil). 26-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-sentabr 2015-yil.
2. ↑  *Владимир Комин.* „В Самаре почтили память погибших на Северном Кавказе воинов". *Волга Ньюс*. Qaraldi: 10-iyul 2020-yil.
3. ↑  „В Самаре почтили память воинов, погибших на Северном Кавказе | Duma gorodskogo okruga Samara | Ofitsialniy sayt | Samarskaya gorodskaya Duma". *gordumasamara.ru*. Qaraldi: 10-iyul 2020-yil.
4. ↑  *Андрей Борсуков.* „В Самарской области вспоминали солдат и офицеров, погибших в горячих точках". *Волга Ньюс*. Qaraldi: 10-iyul 2020-yil.
5. ↑  „Мемориал самарцам, погибшим в необъявленных войнах" (ru-RU). *SAMARATODAY.RU (Самара Сегодня)*. 13-avgust 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-noyabr 2020-yil.

Havolalar
---------

* „Мемориал «Самарцам, погибшим в необъявленных войнах»" (ru).  Места 3D. Самара. 21-iyul 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-sentabr 2015-yil.



* „Мемориал «Самарцам, погибшим в необъявленных войнах»" (ru).  Самарская областная организация КПРФ. Qaraldi: 25-sentabr 2015-yil.