recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Zirabuloq togʻlari** — Samarqand viloyatidagi togʻlar. Geologik jihatdan Zarafshon tizmasining shimoli-gʻarbiy davomi. Sharqda Jom choʻli, gʻarbda Ziyovuddin togʻlari bilan chegaradosh. Janubida Qarnob choʻli tekisligidan tik pogʻona bilan ajralgan, shimolida Zarafshon daryosi vodiysiga tutashgan. Eng baland joyi 1120 m. Shimoliy qismining balandligi 930- 1100 m, markaziy qismi 830-890 m. Janubiy qismida Ayribel, Qoʻshdara, Jalqir, Alyomiy (1054 m), Piyoztogʻ, Mahmudtogʻ (962 m), shimolida Beshtogʻ va b. togʻ tizmalari mavjud. Ularning janubiy va janubi-gʻarbiy yon bagʻirlari tik koʻtarilgan qoyali, tub jinslari yalangʻoch, turli nurash shakllari bilan murakkablashgan, chuqur va tor daralar hamda soylar bilan kuchli parchalangan. Shimoliy va shimoli-sharqiy yon bagʻirlari yotiqroq va astasekin togʻ etagi tekisligiga qoʻshilib ketadi. Prolyuvial shleyflar togʻlardan boshlangan soylarning konus yoyilmalaridan iborat. Shimoliy yon bagʻirlarida tepaliklar va ular oraligʻida soyliklar mavjud. Quruq soylar (Jinichkasoy, Koʻksoy, Ustungusoy, Chalquduqsoy va b.)da erta bahor va yoz boshida sel suvlari oqadi.

Z.t.ning shimoliy tizmalari quyi silurning qumtoshslanets yotqiziklari, barcha qoyali togʻ tizmalari yuqori silurning ohaqtoshlaridan tashkil topgan. Z.t.ning markaziy plato qismida silur yotqiziqlarini intruziv jinslar (granit) yorib kirgan. Togʻ etaklarini boʻr, paleogen va neogenning choʻkindi jinslari tashkil qilgan. Markaziy qismi platosimon relyef shakliga ega, paleozoyning intruziv qatlamlaridan iborat. Kisqa, lekin chuqur vodiylar (Daraitut, Tim, Sipki, Kattasoy, Mullaburhon, Devonasoy, Juzumlisoy va b.) qalin ohaktosh qatlamlarini kesib oʻtgan. Ular bahorda toʻlib oqib, yozda deyarli qurib qoladi. Togʻlarda tipik boʻz tuproqlar tarqalgan. Shimoliy yon bagʻirlarining quyi qismlarida efemerlar, shirach, markazida oqkuray aralash usadi. Qad. denudatsiya yuzalarida tragantli astragal, bodom, togʻ etaklarida qoʻziquloq, oqquray, shuvoq oʻsadi. Z.t.da qurilish materiallari, ohak ishlab chiqarish uchun gips hom ashyosi konlari bor. Kdlay va simob konlari (Ingichka) ishlab turibdi. Togʻ etaklarida Oqtosh sh. Ingichka shaharchasi, Karnob qishlogʻi joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Adirlar** — Oʻrta Osiyo togʻlarining past-baland etaklari. A. uchlamchi va toʻrtlamchi davrlarning togʻ jinslari-dan tashkil topgan. A. Fargʻona, Hisor, Surxondaryo vodiylarida koʻproq konglo-merat va chaqir toshlardan iborat boʻlib, baʼzi joylarida lyoss (soz tuproq) bilan qoplangan. A.ni koʻp joylarda soy hamda jarlar kesib oʻtib, ayrim-ayrim qismlarga boʻlib yuborgan. A.ning den-giz sathidan bal. 400-500 m dan 1000-1500 m gacha. A. mintaqasi balandroq togʻ etaklaridan koʻpincha kambar tektonik botiqlar orqali ajralgan boʻladi. A. Fargʻona vodiysi atrofidagi togʻ eta-klarida juda aniq namoyon boʻlgan (mas, Avval adirlari). Qashqadaryo, Zarafshon vodiylari atrofida ham bor. Landshaf-ta chala choʻl va choʻllardan iborat. Bahor 195paytida A. da oʻtlar, lolalar oʻsib yotadi. Xoʻjalikda A.dan erta bahorda yaylov sifatida foydalaniladi, yogʻin koʻproq tushadigan A.da (Hisor, Zarafshon vodiylarida) gʻalla yetishtiriladi. Ay-rim joylarda suv chiqarib bogʻlar bunyod etil-gan. Kopetdogʻ va Qrim togʻlari etaklari-dagi shunday balandliklar bayirlar deb yuritiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Triumf** (lot. triumphus) — 1) Qad. Rimda muzaffar sarkardaning qoʻshin bilan poytaxtga (Mars maydonidan Kapitoliydagi Yupiter ibodatxonasigacha) tantanali kirib kelish marosimi. T. senat karori bilan oʻtkazilgan va sarkarda uchun eng oliy mukofot sanalgan. T. marosimini senatorlar boshlab berishgan, ularning ketidan sozandalar va qoʻshiqchilar kuzatuvida 4 ta oq ot qoʻshilgan jang aravasida gʻolib sarkarda (triumfator) borgan. Jangchilar oʻlja va badavlat, zodagon asirlarni olib oʻtganlar. T. Rimning zafarli urushlari davrida (mil. av. 3— 1-asrlar) 2—3 kun davom etgan. Imperiya davrida T. lik sharafiga imperator va uning yaqin qarindoshlarigina sazovor boʻlishgan; 2) koʻchma maʼnoda — ajoyib muvaffaqiyat, buyuk gʻalaba. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Natalya Saidmuxtarxonovna Mamatova** (**Mikryukova**) (tugʻ. 20-sentyabr 1985-yil, Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — oʻzbek taekvondochisi, Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi. XXVIII yozgi Olimpiya oʻyinlari va XXX yozgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi, harbiylar oʻrtasidagi Osiyo chempionati va jahon chempionati sovrindori.

Martaba
-------

2004-yilda Afinada (Gretsiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiya oʻyinlarida 67 kg dan ortiq vazn toifasida birinchi bosqichda Belgiyalik Lourens Race jahon chempionati gʻolibi bilan uchrashdi, ammo 9: 6 hisobida magʻlub boʻldi. 2006-yilda harbiy taekvondo boʻyicha jahon chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritdi.

2011-yilda Bangkokda (Tailand) boʻlib oʻtgan 2012-yilgi Olimpiada oʻyinlarining Osiyo mintaqasi oʻrtasidagi saralash turnirida 67 kilogrammgacha vazn toifasida kambodjalik Sorn Davin bronza medalini qoʻlga kiritdi va Olimpiya oʻyinlariga litsenziyani qoʻlga kiritdi. 2012-yilda Londonda (Birlashgan Qirollik) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiya oʻyinlarida 67 kg dan yuqori vazn toifasida u birinchi davrada fransiyalik Anna-Karolina Graffga yutqazib qoʻydi, keyin esa turnir finaliga chiqdi. Tasalli raundida u koreyalik taekvondochi Li In Chongga 7:1 hisobida yutqazdi.

2014-yilda Toshkentda oʻtkazilgan taekvondo boʻyicha Osiyo chempionatida 73 kilogrammdan yuqori vazn toifasida bronza medalini qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili Fransiya va Koreya ochiq chempionatlarida bronza medallarini qoʻlga kiritdi. Inchxon shahrida (Koreya Respublikasi) boʻlib oʻtayotgan Yozgi Osiyo oʻyinlarida 73 kilogrammdan yuqori vazn toifasida u birinchi davrada Tojikiston vakili Moxra Halimovaga yutqazdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Official Results 2004 page 7" (en). *digital.la84.org*. Qaraldi: 21-avgust 2021-yil.
2. ↑  *Admin.* „Узбекские спортсмены по тхэквондо принимают участие в Олимпийских играх." (ru-RU). *Uzbekistan Taekwondo WTF association*. 21-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-noyabr 2021-yil.
3. ↑  „Women's +67kg - Olympic Taekwondo | London 2012". *archive.is* (6-dekabr 2012-yil). 6-dekabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-avgust 2021-yil.
4. ↑  „Nataliya Mamatova Bio, Stats, and Results | Olympics at Sports-Refere…". *archive.md* (25-yanvar 2016-yil). 25-yanvar 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-avgust 2021-yil.
5. ↑
**Islomov Oʻtkir** (1932.22.11, Toshkent - 2013) — arxeolog olim. 
Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (2000), tarix fanlari doktori (1978). 

Toshkent pedagogika institutining tarix fakultetini tugatgan (1956). Arxeolog, O’zbekistonning mezolit davri tarixini tadqiq qilgan Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Arxeologiya intida ilmiy xodim, katta ilmiy xodim (1964-70). 1970-yildan shu institutning Toshkent boʻlimida arxeologiya va tosh davri boʻlimi mudiri. Ilmiy asarlari, asosan, mezolit davriga bagʻishlangan. U mezolit davrini tarixiy davr sifatida Urta Osiyoda birinchi bor ochib berdi; arxeologik manbalarga asoslangan izlanishlari bilan insoniyatning Oʻzbekiston xududida 1 mln. yil mukaddam vujudga kelganligini ilmiy ravishda isbotladi.Toshkent pedagogika institutining tarix fakultetini tugatgan (1956). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Arxeologiya institutida ilmiy xodim, katta ilmiy xodim (1964-70). 1970-yildan shu institutning Toshkent boʻlimida arxeologiya va tosh davri boʻlimi mudiri. Zarafshon quyi oqimida qazuv ishlari bilan bir vaqtda Farg‘ona, Toshkent, Surxondaryo viloyatlaridagi mezolit davri yodgorliklarini o‘rganish bilan ham shug‘ullangan. 5. "O‘rta Osiyo mezoliti" mavzusidagi doktorlik ishini muvaffaqiyatli himoya qildi (1977 y.). O‘zbekiston-Rossiya qo‘shma arxeologik ekspeditsiyasi rahbari bo‘lib, ushbu ekspeditsiya tomonidan Toshkent viloyatidagi Obirahmat g‘oridan bundan 50 ming yil ilgari yashagan neandertal va zamonaviy qiyofadagi tiplar oralig‘idagi inson tipining bosh chanog‘i qoldiqlarini topib o‘rganildi. Selung‘ur manzilgohining quyi qatlamlaridan topilgan bundan qariyb 1 mln yil ilgari yashagan arxantrop qoldiqlarining topilishi juda katta ilmiy yangilik sifatida e’tirof etildi. Akademik O‘.I. Islomov 160 dan ortiq ilmiy nashrlar muallifidir va ilmiy–ommabop nashrlar muallifidir. Bulardan eng asosiylari "Pervobitnaya kultura v nizovyax Zarafshana", T. 1966, "Peshera Machay", T. 1975, "Obishirskaya kultura", T. 1980, "U istokov drevney kulturы Tashkenta", T. 1988, "Kultura kamennogo veka Sentralnoy Fergani", T. 1995, "Paleoekologiya i sledы drevneyshego cheloveka Sentralnoy Azii", T. 1995. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (2000), tarix fanlari doktori (1978). Beruniy nomidagi davlat mukofoti laureati (1985 y).

Manbalar
--------

* Pervobitnaya kultura v nizovyax Za-rafshana, T. 1966; Peshera Machay, T. 1975; Obishirskaya kultura, T. 1980; U istokov drevney kulturi Tashkenta, T. 1988; Kultura kamennogo veka Sentralnoy Fergani, T. 1995; Paleoekologiya i sledi drevneyshego cheloveka Sentralnoy Azii, T. 1995.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |



1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Talay** (Talayon, Tal va qadimgi yunoncha: *Ταλαός*) — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni, Biant va Pero oʻgʻli.

Argoslik argonavtlar safarining aʼzosi. Kizik oʻlimidan keyin musobaqalar ishtirokchisi.

Xotini: Lisimaxa, Abantning qizi (yoki Lisianassa, Polibning qizi).

Bolalari Adrast, Parfenopey (versiyalardan biriga koʻra), Pronaks, Mekistey, Aristomax, Erifila, Astinoma. Evrialning bobosi.

Talay argoslar qirollik oilasi tarmoqlari oʻrtasidagi kurash paytida Amfiaray tomonidan oʻldirilgan. Qabr Argosda. Unda „yetilib pishgan aql mevasi va haqiqatning toʻgʻri yoʻli" uygʻunlashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Гесиод*. Perechen jenщin, fr. 37 M.-U.
2. ↑  *Аполлоний Родосский*. Argonavtika I 117—119.
3. ↑  *Стаций*. Fivaida. V 405.
4. ↑  *Валерий Флакк*. Argonavtika. I 358.
5. ↑  *Valeriy Flakk*. Argonavtika. III 470.
6. ↑  *Pavsaniy*. Opisanie Elladi. II 6, 6.
7. ↑  *Псевдо-Аполлодор*. Mifologicheskaya biblioteka. I 9, 13; III 6, 1.3.
8. ↑  *Гомер*. Илиада. XXIII 678.
9. ↑  *Pavsaniy*. Opisanie Elladi. II 21, 1.
10. ↑  *Пиндар*. Nemeyskie pesni. X 12.

Havolalar
---------

* Словарь древнегреческих слов, имён и географических названий
* Религия
**Oʻtkazuvchi toʻqimalar** — oʻsimliklar poyasi (tanasi) boʻylab suv va unda erigan mineral moddalarni ildizdan yer ustki qismlarga va barglarda sintezlanadigan moddalarni oʻsimliklarning boshqa qismlariga oʻtkazuvchi toʻqimalar. Oʻtkazuvchi toʻqimalar har xil shakldagi choʻziq (prozenxima) hujayralardan tuzilgan. Oʻtkazuvchi toʻqimalar mexanik va parenxima toʻqima bilan birga yaxlit yoki bogʻlam boʻlib joylashadi. Oʻtkazuvchi toʻqimalar prokambiy va kambiylsh paydo boʻlib, oʻsimlikning barcha organlarini oʻzaro bogʻlaydigan butun sistemani hosil qiladi. Oʻtkazuvchi toʻqimalar ksilema va floemadan iborat. Ksilema boʻylab, asosan, suv va mineral moddalar, floemadan koʻpincha organik moddalar oʻtadi. Oʻtkazuvchi toʻqimalar faqat yogʻoch naychali oʻsimliklarda mavjud. Yoʻsinsimonlar va tuban oʻsimliklarda Oʻtkazuvchi toʻqimalar boʻlmaydi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oʻt qoplami** — tabiiy yoki ekshtgan oʻtlar (koʻp yillik, bir yillik yoki ular aralashmasi)dan iborat oʻsimlik qoplami. Tabiiy Oʻt qoplami oʻtloq, dasht, choʻl va boshqalar; botanik tarkibiga koʻra boshoqli, efemerboshoqli, dukkakliboshoqli va boshqalarga boʻlinadi. Ekilgan Oʻt qoplami sof (oʻtning bir turidan iborat) va aralash (ikki yoki undan koʻp) boʻlishi mumkin. Oʻt qoplami qaysi bir oʻsimlik koʻproq ekilgan boʻlsa, oʻshanga qarab, mas, bedaboshoqli, vikasulili va boshqalar deb nomlanadi. Oʻt qoplami va undan tayyorlanadigan pichan, senaj sifati oʻsimlik turlarining ozuqalik qimmati va oʻtkazilgan afotexnik choratadbirlarga bogʻliq.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Grozniydagi yongʻinlarni oʻchirishda halok **boʻlgan oʻt oʻchiruvchilarning ommaviy qabri** — 1942-yil oktabr oyida shaharning Shayx-Mansurovskiy tumanida , Grozniy 1-CHES yaqinida paydo boʻlgan.

Tarix
-----

Ulugʻ Vatan urushi paytida, dushmanga Grozniyni olishning iloji yoʻqligi ayon boʻlgach, 1942-yil 10-15-oktabrda shaharni ommaviy bombardimon qilish boshlandi. Yongʻinlar bir necha kun ichida oʻchirildi. 49 nafar oʻt oʻchiruvchi yongʻinlarni oʻchirishdagi qahramonliklari uchun hukumat mukofotlari bilan taqdirlandi.

Toʻgʻridan-toʻgʻri yongʻinga qarshi kurash paytida halok boʻlgan oʻt oʻchiruvchilar Rubtsov, Rijakov, Matienko, Shiforostov, Kapshun va Lashininlar ommaviy qabrga dafn qilindi. 1944-yilda qabr ustiga granitdan yasalgan daraxt koʻrinishidagi yodgorlik belgisi oʻrnatildi. Daraxtga oʻlim yili (1942-) va qurbonlarning ismlari yozilgan lavha oʻrnatildi. Keyinchalik, podstansiya qurilishi munosabati bilan, qoldiqlar Axmatovskiy tumani qabristoniga dafn qilindi. Keyinchalik toʻq kulrang marmardan qabr toshini yasagan, unda marhumlarning ismlari oʻyilgan. Qabrning atrofi naqshli choʻyan rishtalardan yasalgan panjara bilan oʻralgan edi. Qabr toshi oldiga yozuvi boʻlgan stela oʻrnatilgan:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| SSSR ICHKI ISHLAR VAZIRLIGI. 1941-1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida vafot etgan oʻt oʻchiruvchilarning abadiy xotirasi. | "|

1990-yillardagi, janglar paytida yodgorlik butunlay vayron qilingan; 2016-yil 20-aprelda, ommaviy qabr ustidagi yodgorlik plitasi Respublika Favqulodda vaziyatlar vazirligi tomonidan qayta tiklandi.

Manbalar
--------

1. ↑  Бугаев 2015. sfn error: no target: CITEREFБугаев2015 (help)
2. ↑  Пономарёва 1987. sfn error: no target: CITEREFПономарёва1987 (help)
3. ↑  „Восстановленный после войны памятник пожарным открыт в Грозном". 8-sentabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-may 2020-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Пономарёва И. З. Севостьянов М. П.*. Памяти вечной достойны*. Чечено-Ингушское книжное издательство, 1987 — 85—86 bet.
* Казаков А. И. (составитель)*. Город Грозный*. Чечено-Ингушское книжное издательство, 1984.
* *Грозненский locationской комитет обороны: документы и материалы*. Грозненский рабочий, 2015. ISBN 978-5-4314-0212-8.
**Tursun Komilov** -  sovet iqtisodchisi, davlat va siyosat arbobi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni.

Biografiyasi
------------

Tursun Komilov 1902-yilda hozirgi Andijon viloyati hududida tug‘ilgan. 1929-yildan KPSS (Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi) aʼzosi hisoblangan.

Komilov 1920-yildan boshlab mamlakatdagi siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy sohalarda faoliyat olib borgan. Jumladan, 1920-1973-yillarda Andijon viloyati Komsomol partiya xodimi, Oʻzbekiston SSR Qishloq xoʻjaligi xalq komissarligining koʻchirish boʻlimi boshligʻi, Oʻzbekiston Kompartiyasi (b) Qoʻqon shahar qoʻmitasi birinchi kotibi, Oʻzbekiston Kompartiyasi (b) Fargʻona viloyat komiteti kotibi, Andijon viloyati paxta tayyorlash birlashmasi boshqaruvchisi, O‘zbekiston Kompartiyasi Andijon viloyati Lenin tumani qo‘mitasi birinchi kotibi hamda Andijon viloyat partiya komissiyasi raisi lavozimlarida ishlagan.

T. Komilov SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1957-yil 11-yanvardagi farmoni bilan unga Lenin ordeni, „O‘roq va Bolg‘a" oltin medali bilan taqdirlangan va unga Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan.

Komilov KPSS (b) XVIII konferensiyasi delegati va O‘zbekiston SSR Oliy Sovetining 5-chaqiriq deputati etib saylangan.

  

Sovet iqtisodchisi, davlat va siyosat arbobi Komilov 1980-yildan keyin vafot etgan.

Adabiyot
--------

* O‘zbek Sovet Ensiklopediyasi — 5-jild — 588-bet.
**Tursunoy Rahmatulayevna Karimova** — Sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi.

Tarjimai holi
-------------

1925-yilda Andijonda tugʻilgan. KPSS aʼzosi.

1939-yildan iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda faol ishtirok etgan. 1939-1994-yillarda kolxozchi, Andijon viloyati Lenin tumanidagi Stalin nomidagi kolxoz raisi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Andijon, Xoʻjaobod, Oltinkoʻl tuman omitetlarining birinchi kotibi, Andijon ishlab chiqarish boshqarmasi partiya qoʻmitasi kotibi, Oʻzbekiston SSR qishloq xoʻjaligi vazirining oʻrinbosari, Andijon viloyat ijroiya qoʻmitasi raisi oʻrinbosari, Andijon viloyat kasaba uyushmalari kengashi raisi, Andijon viloyati faxriylar kengashi raisi lavozimlarida faoliyat yuritgan.

SSSR Oliy Kengashining 2, 3 va 4-chaqiriqlari, Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashining 6, 7-chaqiriqlari deputati hamda Oʻzbekiston SSR xalq deputati etib saylangan.

Karimova Tursunoy Rahmatulayevna 1998-yilda vafot etgan.

Havolalar
---------

* Karimova Wayback Machine saytida arxivlandi (15-fevral 2020-yil).
* Buyurtmalar
* Doʻstlik ordeni
**Mendeleyev haykali** — rus kimyogari D. I. Mendeleyev haykaltaroshlik yodgorligi. Sankt-Peterburgda Moskovskiy prospektidagi Ogʻirlik va oʻlchovlar palatasi binosi yaqinida joylashgan. Yodgorlik 1932-yilda haykaltarosh loyihasi boʻyicha qurilgan. I. I.Gunzburg. Bu federal ahamiyatga ega madaniy meros ob’yekti.

Tarixi
------

1890-yilda D.I.Mendeleyev hayoti davomida haykaltarosh I.Ya.Gintsburg uning hayotidan haykaltaroshlik portretini yaratdi. Bu asar keyinchalik bronzaga quyilib, olim tomonidan sotib olingan. Ushbu suratni asos qilib olgan Gunzburg 1930-yilda Mendeleev haykali maketini yasaydi va uni Fanlar akademiyasiga taqdim etadi. Tez orada Mendeleyev yashagan va vafot etgan Oʻlchovlar va vaznlar palatasining 6-uy („Qizil uy" deb ataladigan) yonidagi maydonda yodgorlik oʻrnatishga qaror qilindi. Bu maydonda Mendeleyev dam olishni yaxshi koʻradigan gazebo bor edi.

Bronza haykal Badiiy akademiyadagi Bosh fanning badiiy va reproduksiya ustaxonalarida ishlangan. 1932-yil 2-fevralda olim vafotining 25-yilligiga bagʻishlangan yodgorlikning ochilishi boʻlib oʻtadi. 1935-yilda qoʻshni uyning oxirida davriy jadvalning tasviri bilan V.A. Frolovatomonidan mozaik paneli paydo boʻladi.

Yodgorlik joylashgan maydon dastlab devor bilan oʻralgan va Oʻlchovlar palatasi hududiga tegishli boʻlgan. Ulugʻ Vatan urushi paytida bu panjara vayron qilingan.

Tavsif
------

D. I. Mendeleyev kresloda oʻychan oʻtirib, oyoqlarini chalishtirgan holda tasvirlangan. Tizlarida ochiq kitob, chap qoʻlida sigaret yotadi. Kreslo ostida qogʻozlar toʻplami joylashgan boʻlib, ulardan birida "*Bosh oʻlchovlar va ogʻirliklar palatasining vaqtinchalik 1894*" yozuvi bor. Olimning deyarli real oʻlchamdagi (1,8 m) qiyofasi metr uzunlikdagi granit poydevorida joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Постановление Правительства РФ № 527 от 10.07.2001". 9-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-noyabr 2020-yil.
2. 1 2  „Энциклопедия Санкт-Петербурга. Менделееву Д. И. памятник (1932 г. скульптор Гинцбург И.Я.)". 3-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-noyabr 2020-yil.
3. 1 2  *Petrova Ye. N.* Monumentalnaya i dekorativnaya skulptura Leningrada. 1961. — S. 12
4. ↑   Памятники Д.И.Менделееву в Санкт-Петербурге Архивная копия от 10 августа 2020 на Wayback Machine // Государственный музей городской скульптуры
**Uzatish soni** — mashina mexanizmlari yoki turli uzatmalarda yetakchi (harakatlantiruvchi) zveno ish qismlari (mas, tishlari) soni bilan yetaklanuvchi (harakatlanuvchi) zveno ish qismlari soniga nisbati. Mas, tishli uzatmada katta gʻildirak tishlari sonining kichik gʻildirak tishlari soniga, chervyakli uzatmada gʻildirak tishlari sonining chervyak kirimlari soniga, zanjirli uzatmada (jumladan, velosipedda) katta yulduzcha tishlari sonining kichik yulduzcha tishlari soniga nisbati Uzatish soni hisoblanadi. Uzatish soni doimo 1 dan katta yoki 1 ga teng boʻladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Monumental sanʼat** - nafis sanʼat turi, meʼmoriy (ayrim hollarda tabiiy) muhit bilan uygʻunlikda gʻoyaviy obraz tugalligiga ega boʻladigan asarlar. Monumental sanʼatga haykal va monumentlar, binolarning haykaltaroshlik, rangtasvir, mozaika bezaklari, vitrajlar va boshqa kiradi (ayrim tadqiqotchilar meʼmoriy obidalarni ham Monumental sanʼatga kiritadilar). Meʼmorlik bilan uygʻunlashgan Monumental sanʼat ansamblning asosiy mazmuni yoki shakliga aylanadi (qarang Sanʼatlar sintezi). Binolar tarzi va interyeridagi mavzuli tasvirlar, maydonlardagi haykallar davrning eng umum falsafiy va ijtimoiy gʻoyalarini oʻzida aks ettiradi, buyuk arboblar va muhim voqealarni abadiylashtiradi. Koʻtarinkilik, umumahami-yatga ega gʻoyalarni tasvirlashga intilish asarga ulugʻvorlik va muxim shakl baxsh etadi. Ayrim Monumental sanʼat asarlari meʼmorlikda uning shakliy ifodaliligini oshiradi, devoriy toʻsiqlar, tarzlar va boshqalarning estetik taʼsirchanligini kuchaytiradi.

Monumental sanʼat asarlari buyuk gʻoyaviy mazmuni va ahamiyati bilan ajralib turadi hamda qatʼiy umumlashma shaklga ega boʻlib, uzoq muddatga chidamli xom ashyolardan yaratiladi; omma orasida muxim ijtimoiy gʻoyalarni targʻib qiladi va tarqatadi. Monumental sanʼatning vazifasi ijtimoiy koʻtarilishlar va sanʼat tarakdiyoti davrlarida ortib boradi (mas, Uygʻonish davrida Rafael, Mikelanjelo va boshqalarning freskalari, Temuriylar davrida meʼmoriy obidalar, amaliy sanʼat va boshqalar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Vengriyadagi Chongrad okrugining joylashuvi
**Pusztaszer** — Vengriya janubi Janubiy Buyuk tekislik Chongrad okrugi hududidagi qishloq .

Geografiyasi
------------

U 48.93 km2 (19 mi²) maydonni egallagan va 1674 nafar aholi istiqomat qiladi (2002).

Diqqatga sazovor joylari
------------------------

Vengerlarning 895-896-yillardagi birinchi parlament yig‘ilishi xotirasiga qishloq mahallasida Milliy memorial bog‘ barpo etilgan. Katta zalda Arpad Festining dumaloq panoramali rasmi qayta tiklandi va tegishli koʻrgazmalar Vengriyaning muhim milliy muzeyini tashkil etdi.

Memorial bogʻda qishloq muzeyi ham qayta qurildi (Skanzen). U erda bir vaqtlar Buyuk Vengriya tekisligida keng tarqalgan eski binolar va ustaxonalarga tashrif buyurish mumkin. Masalan, eski vagon zavodi uchta ustaxonadan iborat boʻlib: gʻildirak yasaydigan, narvon yasaydigan va temirchi usta.

Pushtaszerda Romanesk uslubidagi eski Benedikt monastiri xarobalari ham qazilgan. Poydevorlar koʻrinadi va gʻarbiy eshik qisman rekonstruksiya qilingan.

 Pusztaszer Benedikt monastiri xarobalari.
Qadimgi Vengriya qirollari va knyazlarining haykallari tarixiy haykaltaroshlik yodgorlik bogʻida joylashgan.

Havolalar
---------

* Pushtaszer milliy memorial bogʻining bosh sahifasi.
* Qushlarni saqlash joylari bilan milliy bogʻ. Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-03-04).

Manbalar
--------

1. ↑   „Nemzeti néppárt: óriási fölénnyel nyert az új jobbikos polgármester" (4-sentabr 2016-yil). Qaraldi: 4-sentabr 2016-yil
Категория:Населённые пункты по алфавиту
Категория:Википедия:Статьи без изображений (страна: Бангладеш)
Категория:Википедия:Статьи без изображений (тип: населённый пункт)
Категория:Населённые пункты без почтового индекса
Категория:Статьи о населённых пунктах без категории на Викискладе
Категория:ПРО:Города:Последняя правка: более трёх лет
**Devanganj** ( দেওয়ানগঞ্জ ,inglizcha: *Dewanganj* ) — Bangladesh shimolidagi shahar va munitsipalitet, xuddi shu nomdagi tumanning maʼmuriy markazi. Shaharning maydoni 4,54km². 2001-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, 34997 kishi, shundan erkaklar 49,83%, ayollar - mos ravishda 50,17%. Aholining savodxonlik darajasi 31,4 foizni tashkil etadi (Bangladesh uchun o'rtacha 43,1%).

Manbalar
--------

* Dewanganj va Banglapedia )
**Yazid ibn Horun ibn Zoziy** — muhaddis

Yazid ibn Horun ibn Zoziy 736-yilda tugʻilgan. U muhaddis, hofiz shuningdek, "shayxul-islom" unvoniga sazovor bo‘lgan. Yazid ibn Horun muhaddis boʻlishi bilan birga chuqur bilimli faqih ham boʻlgan. Oʻz davrida muʼtaziliy oqimi vakillari tomonidan ilgari surilgan gʻoyalarga qarshi kurashib, ularga qarshi asosli raddiyalar bergan. Ayrim yozma manbalarda Yazid ibn Horunning koʻzi ojiz boʻlgani, shu holatda hadislarni jamlagani taʼkidlanadi.

E’tiroflar
----------

*Yahyo ibn Yahyo* muhaddis haqida: „*Yazid ibn Horunning hofizligi Vakiʼdan yuksak*", — desa, Imom Ahmad: „*Yazid ibn Horun eng ishonchli hofiz boʻlgan*", — deydi. Ibn Madaniy shunday deb eʼtirof etgan: „*Yazid ibn Horundan boshqa hadisni koʻp yodlagan kishini koʻrmadim*".

Vafoti
------

**Yazid ibn Horun ibn Zoziy** 821-yili Qohira shahrida vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Shamsiddin Zahabiy. Tazkiratu-l-huffoz. J. 1. — B. 340.
2. ↑  Shamsiddin Zahabiy. Tazkiratu-l-huffoz. J. 1. — B. 340.
**Nikolay Andreyevich Yanishevskiy** (1891.14.8, Ukraina, Vinnitsa viloyati — 1966.12.10, Moskva) — muhandisgidrotexnik, texnika fanlari doktori (1938), professor (1933), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1940), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan irrigator (1950). Petrovsk qishloq xoʻjaligi akademiyasi muhandislik fakultetini tugatgan (1919). 1924-yilgacha RSFSR Yer ishlari xalq komissariati qishloq xoʻjaligini melioratsiyalash boʻlimida katta mutaxassis, Moskva qishloq xoʻjaligini melioratsiyalash institutida katta ilmiy xodim, Oʻrta Osiyo irrigatsiya ilmiy tekshirish institutida eksshtuatatsiya boʻlimi boshligʻi, ilmiy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari (1925—35). 1935-yildan Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash injenerlari institutida gidromelioratsiya sistemalarini ekspluatatsiya qilish kafedrasi mudiri. Yanishevskiy suvdan foydalanishni rejalashtirishning nazariy asoslari va usullarini ishlab chiqqan (Oʻrta Osiyoning barcha irrigatsiya sistemalarida qoʻllaniladi).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**„Developing Writing"** („Yozishni rivojlantirish"), toʻliq nomi **„Developing Writing: Writing Skills Practice Book for EFL"** („Yozishni rivojlantirish: Ingliz tili ona tili boʻlmagan oʻrganuvchilar uchun yozish qobiliyati boʻyicha mashq kitobi") — Patricia Wilcox Peterson qalamiga mansub ingliz tili grammatikasi boʻyicha kitob. Ilk bor 1982-yil Vashington shahrida AQSh Maʼlumot agentligining (inglizcha: *United States Information Agency*) Ingliz tili dasturlari boʻlimi (inglizcha: *English Language Programs Division*) tomonidan chop etilgan. 1993-, 1994-, 1995-, 1996- hamda 2003-yillarda qayta nashr qilingan. 2003-yilgi nashr AQSh Davlat departamentining (inglizcha: *United States Department of State*) Ingliz tili dasturlari ofisida (inglizcha: *Office of English Language Programs*) chop etilgan.

Asarda yozma ingliz tili qoidalari berilgan. „Developing Writing" ingliz tilini boshlangʻich hamda oʻrta darajada oʻzlashtirgan shaxslar uchun moʻljallangan. Asarga Lin Lougheed muharrirlik qilgan.

Havolalar
---------

* „Developing Writing" (ingl.)

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Nikolay Yakovlevich Rudakov** (1906 — 1977) — Sovet Armiyasining polkovnigi, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, Sovet Ittifoqi Qahramoni (1943).

Hayoti
------

Nikolay Rudakov 1906-yil 23-oktyabrda Qoʻqon shahrida tugʻilgan. Toʻrt yillik maktabni tugatgan. 1928-yilda Rudakov Ishchilar va Dehqonlar Qizil Armiyasiga xizmatga chaqirildi. 1931-yilda Kiyev birlashgan qoʻmondonlik kurslarini, 1941-yilda — „Otishma" kurslarini tugatgan. Ulug 'Vatan urushi boshlanganidan keyin uning frontlarida xizmat qildi. 1943-yil sentyabrgacha gvardiya mayori Nikolay Rudakov Voronej frontining 40-armiyasining 68-gvardiya otishma diviziyasining 202-gvardiya otishma polkiga qoʻmondonlik qildi. U Dnepr uchun boʻlgan janglarda jasorat koʻrsatgan.

1943-yil 22-sentyabrdan 23-sentyabrga oʻtar kechasi Rudakov polki Dneprdan Bukrinskiy koʻprigiga oʻtdi. Dushmanning son jihatdan ustun boʻlgan qo‘shinlari bilan bir necha shiddatli qarshi hujumlarni boshdan oʻtkazdi, biroq polk ularning barchasini muvaffaqiyatli qaytardi va dushman qo‘shinlariga katta talofatlar yetkazdi. Rudakov shaxsan oldingi safda boʻlib, oʻz polki boʻlinmalarining harakatlarini nazorat qilgan, oʻzi yaralangan, ammo qoʻshin saflarida qolgan va ogʻir ahvolda uch kun davomida jangni davom ettirgan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1943-yil 23-oktabrdagi farmoni bilan mayor Nikolay Rudakov „Dneprni bosib olishda va uning o‘ng qirg‘og‘ida plasterni ushlab turishda ko‘rsatgan jasorati va qahramonligi uchun"Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan taqdirlandi. 2004-yilda Lenin ordeni va Oltin Yulduz medali bilan taqdirlandi.

Urush tugaganidan keyin Rudakov Sovet Armiyasida xizmat qilishni davom ettirdi. 1945-yilda M. V. Frunze nomidagi harbiy akademiyani, 1947-yilda oʻqituvchilar kurslarini tamomlagan. 1947-yilda Boku piyodalar maktabida kadet batalyoniga qoʻmondonlik qilgan.

1952-yilda polkovnik unvoni bilan Rudakov zaxiraga oʻtkazildi. Kalinin shahrida yashagan va ishlagan, faol ijtimoiy faoliyat bilan shugʻullangan. U 1977-yil 29-avgustda vafot etdi, Tverdagi Dmitrov-Cherkasskiy qabristoniga dafn qilindi.

Ikkita Lenin ordeni, ikkita Qizil Bayroq ordeni, 2-darajali Vatan urushi va Qizil Yulduz ordenlari, bir qator medallar bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Сведения о личном составе". *pamyat-naroda*.  Rossiya Federatsiyasi Mudofaa vazirligi. Qaraldi: 7-iyun 2023-yil.
2. ↑  „Николай Яковлевич Рудаков". *warheroes.ru*.  Герой страны. Qaraldi: 7-iyun 2023-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Geroi Sovetskogo Soyuza: Kratkiy biograficheskiy slovar / Pred. red. kollegii I. N. Shkadov. — M.: Voenizdat, 1988. — T. 2 /Lyubov — Yaщuk/. — 863 s. — 100 000 ekz. — ISBN 5-203-00536-2.
* *Dolgov I. A.* Zolotie zvyozdi kalininsev. Kn. 1. — M.: Moskovskiy rabochiy, 1983.
**Gagauzlar** — Moldaviya (153 ming kishi) va Ukraina (40 ming kishi)da yashovchi turkiy xalq. Shuningdek RF(10 ming), Bolgariya, Ruminiya, Gresiya, Turkiya, qisman Qozogʻiston (Sirdaryo boʻylari) va Oʻzbekistonda (Toshkent viloyati) ham yashaydi. Umumiy soni — 300 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Gagauz tiliaya soʻzlashadi. Dindorlari — pravoslavlar. Gagauzlarning ajdodlari turkiy oʻgʻuz, uz, qipchoqlar va b. boʻlib, keyinchalik ularning tarkibiga slavyanlashgan bolgarlar aralashib ketgan. Gagauzlarda antropologik jihatdan mongoloidlik xususiyatlari saqlangan. Gagauzlarning moddiy-maʼnaviy madaniyati bolgarlarga yaqin.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Turkiy xalqlar
Ozarbayjonlar | Oltoylar | Bolqorlar | Boshqirdlar | Gagauzlar | Dolganlar | Sariq uygʻurlar | Qozoqlar | Qaraimlar | Qoraqalpoqlar | Qaramanlidlar | Qorapapaxlar | Qorachoylar | Qashqaylar | Qrim tatarlari | Qrimchoqlar | Qumandinlar | Qoʻmiqlar | Qirgʻizlar | Nagaybaklar | Noʻgʻaylar | Salarlar | Sibir tatarlari | Tatarlar | Telengitlar | Teleutlar | Tofalar | Truxmenlar | Tubalar | Tuvalar | Turklar | Turk-mesxetinlar | Turkmanlar | Turkomanlar | Oʻzbeklar | Uygʻurlar | Xakaslar | Xalajlar | Chelkanlar | Chuvashlar | Chulimlar | Shorlar | Yuryuklar | Yoqutlar

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nikolay Viktorovich Pogrebnyak** (1992-yil 27-iyun, Moskva) — rossiyalik futbolchi, markaziy himoyachi.

Faoliyati
---------

Moskvadagi 76-sonli „Timiryazevets" yoshlar sport maktabi tarbiyalanuvchisi. Maktabning kattalar jamoasida u 2010-yilda Moskva havaskorlar chempionatida kattalar darajasida debyut qilgan.

2011-yilda u „Tom" jamoasi bilan shartnoma imzoladi. Birinchi mavsumda u Premyer-liganing yoshlar jamoalari chempionatida 18 ta oʻyin oʻtkazdi va bitta gol urdi, keyin esa havaskorlar musobaqalarida Tom jamoasida oʻynadi. 2013-yil boshida u „Irtish Omsk" klubiga ijaraga berildi va u yerda bir yarim mavsum oʻtkazdi va ikkinchi divizionda 28 ta oʻyin oʻtkazdi. 2014/15-yilgi mavsumda u yana Tomning ikkinchi jamoasida, bu safar ikkinchi divizionda oʻynadi.

Tom jklubini tark etgandan soʻng, u Moskvaning „Torpedo" va „Dinamo Stavropol" jamoalarida ikkinchi divizionda oʻynadi.

2018-yilning iyul oyida u Toshkentning „Lokomotiv" klubiga oʻtdi. U Oʻzbekiston chempionatidagi debyut uchrashuvini 2018-yilning 11-avgust kuni "Neftchi" ga qarshi oʻtkazdi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Katta akasi, futbol boʻyicha Rossiya milliy terma jamoasining sobiq hujumchisi Pavel Pogrebnyakdir. Egizak akasi Kirill ham futbolchi.

2017-yil noyabr oyida turmush qurgan, rafiqasi Tatyana.

Eslatmalar
----------

1. ↑  LOKOMOTIV VS. NEFTCHI 1 — 1
2. ↑  „Супруги Погребняк погуляли на шикарной свадьбе родственника". 17-avgust 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-avgust 2018-yil.

Havolalar
---------

* Profil na sayte FootballFacts.ru
* Nikolay Pogrebnyak at Soccerway
* Nikolay Pogrebnyak: Butsi mne privez starshiy brat[*sayt ishlamaydi*] (nedostupnaya ssilka)
**Niso jangi** (1221 yil) - Jaloliddin Manguberdining moʻgʻullarga qarshi dastlabki zafarli janglaridan biri. Chingizxon, Muhammad Xorazm shohning farzandlari Urganchdan chekinishganidan darak topgach, Xurosonning shim. chegaralariga moʻgʻullarning kuzatuvchi qoʻshinlarini joylashtirishga farmon bergan. Niso shahrining tevarak-atrofida 700 otlikdan iborat moʻgʻul askari turgan edi. Jaloliddin Qoraqumdan oʻtib 300 otliq askari bilan toʻsatdan moʻgʻullarga shiddat bilan hujum qilgan. Moʻgʻullar sarosimaga tushib qurol-yarogʻ va oziqovqatlarini tashlab qochganlar, ulardan ozginasi qutulib qolgan. Nasaviy bu jangni moʻgʻullar bilan boʻlgan urushdagi musulmonlarning dastlabki gʻalabasi deb ataydi. Niso jangidagi gʻalaba tufayli Jaloliddin va uning safdoshlari horigan otlarini almashtirib, eson-omon Nishopurga yetib olishga muvaffaq boʻlishgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kalashnikova uyi** (shuningdek, **"Shimoliy mehmonxona"**) — Pushkindagi tarixiy bino. 1881-yilda qurilgan. Aniqlangan madaniy meros obʻekti (qoʻshimcha bino bilan birga). Malaya koʻchasida, 29/11 uy, Orangerey koʻchasi bilan burchakda joylashgan.

Tarix
-----

Joyning rivojlanishi haqidagi birinchi maʼlumotlar 1820-yillarga toʻgʻri keladi, unda ikkita yogʻoch bino, koʻchalarning burchagida kattaroq bino boʻlgan. Keyinchalik bu joyni savdogarning bevasi Yekaterina Fedorovna Kalashnikova sotib oldi va u koʻchalar burchagida mehmonxona joylashtirish uchun yangi uy qurishni buyurdi. Qurilishga arxitektor A.P.Goman rahbarlik qilgan. Mehmonxona „Shimoliy" deb nomlangan. 1884-yilda hovlida, qoʻshni uyga yaqin joyda, meʼmor P.P. Deineka ikki qavatli G shaklidagi toshdan yasalgan bino qurdi (hozirgi manzil: Malaya koʻchasi, 31/9). Keyinchalik ikkala binoni ham Pushkin pochta boʻlimi egallagan, u hozirgacha oʻsha yerda joylashgan. E.F.Kalashnikova Malaya koʻchasida yana ikkita uyga egalik qilgan (39 va 56-uylar), ular XXI asr boshida buzib tashlangan, keyin esa qayta tiklangan: 39-uy tashqi koʻrinishiga oʻxshash va 56-uy (mehmonxona) — toʻliq yangi tashqi koʻrinishga ega.

Arxitektura
-----------

Asosiy uy biroz qiyalikda qurilganligi sababli, koʻchaning burchagidan yarim podval qurilgan. Uy klassitsizm uslubida bezatilgan, uchburchak pedimentga ega, uning ostida modulli korniş va gulchambar koʻrinishidagi shlyapa naqshli friz mavjud. Birinchi qavatda lenta rustikasiyasi mavjud. Deraza teshiklari asosiy toshlar va sandriklar bilan bezatilgan. Ulugʻ Vatan urushidan keyin, binoni qayta taʼmirlash paytida binoning yuqori qismining dizayni, jiddiy oʻzgartirildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Жилой дом ("Северная гостиница")". *КГИОП Санкт-Петербурга*. 7-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyul 2018-yil.
2. ↑  Prikaz predsedatelya KGIOP № 15 ot 20.02.2001
3. 1 2  „Оранжерейная 9, 11. Дома Калашниковой (Северная гостиница)". *Энциклопедия Царского Села*. 7-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyul 2018-yil.
4. 1 2  „Дом Е. Ф. Калашниковой ("Северная гостиница")". *citywalls.ru*. 7-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyul 2018-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Семенова Г. В.*. Царское Село: знакомое и незнакомое*. М.: Центрполиграф, 2009 — 315—316 bet. ISBN 978-5-9524-4249-8.

Havolalar
---------

* „Оранжерейная 9, 11. Дома Калашниковой (Северная гостиница)". *Энциклопедия Царского Села*. 7-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyul 2018-yil.



* „Дом Е. Ф. Калашниковой ("Северная гостиница")". *citywalls.ru*. Qaraldi: 7-iyul 2018-yil.
**Rohtas** (urdu روہتاس‎) — Panjob qalʼasi Sher Shoh tomonidan 1541—43 yillarda qurilgan. Gavarlar yurtini Humoyundan himoya qilish uchun Buyuk gʻildirak yoʻlining bevosita yaqinida.

Tuzilishi
---------

Oʻsha paytda perimetri 4 km, balandligi 18 m dan ortiq va qalinligi 12,5 m gacha boʻlgan qal’a devorlari oʻtib boʻlmaydigan deb hisoblangan. Aylana boʻylab 68 ta yarim doira shaklidagi poydevor va bir nechta massiv qumtoshli darvozalar mavjud.

Tarixi
------

**Rohtas** nomini Rohtas jangi sharafiga oldi, unda Sher Shoh mugʻallarni butunlay magʻlub etdi. Shershoh vafotidan 10 yil o‘tib, qal’a komendanti xiyonat qilib, Humoyunga eshiklarini ochdi. Buyuk Mugʻullar Roxtasga katta ahamiyat berishgan va uning namunasi boʻyicha koʻplab istehkomlar qurishgan.

**XVIII asr boshlarida.**

Rohtas harbiy ahamiyatini yoʻqotadi, Britaniya Hindistoni boʻlinganidan keyin u Pokiston hududida boʻlib chiqadi va 1997 yilda u Jahon merosi ob’ektlari qatoriga kiradi.

Adabiyotlar
-----------

* Ihson H Nadiem, Rohtas: Sher Shohning dahshatli qal’asi. Lahor: Sang-e-Meel nashrlari, ISBN 969-35-0603-0
* Basher Ahmad Xon Matta, Sher Shoh Suri: yangi istiqbol. Karachi: Oksford universiteti nashriyoti, ISBN 0-19-597882-X

Havolalar
---------

* 

* VikiOmbor logotipi VikiOmborda **Рохтас** mavzusi boʻyicha mediafayllar bor
* Ofitsialniy sayt kreposti Roxtas

Manbalar
--------
Chiburekki (Chiberek)
Birma
**Qrim-tatar oshxonasi**, birinchi navbatda, Qrim yarim orolida yashovchi qrim-tatarlarning oshxonasidir. Qrim tatarlari anʼanaviy oshxonasining yunonlar, italiyaliklar, Bolqon xalqlari, Nogʻaylar, Shimoliy Kavkaz va Volga tatarlari oshxonalari bilan koʻp hollarda oʻxhsashdir, baʼzi milliy taomlari va parhez odatlari turli Qrim tatar mintaqaviy kichik guruhlar oʻrtasida farqlanadi: masalan, baliq va baliqmahsulotlar Yaliboylu va Tatda mashhur boʻlsa, goʻsht va sut mahsulotlari dasht tatarlari oshxonasida koʻproq uchraydi. 1944-yildan beri Oʻrta Osiyoda surgun paytida koʻplab oʻzbek taomlari Qrim-tatar milliy oshxonasiga kirib kelgan va bu taomlar Qrimga qaytib kelgan aholi tufayli Qrimda keng tarqalgan. Oʻzbekiston somsasi, lagʻmon va palov milliy taomlar sifatida Qrimda yoʻl chetiga kafelarda sotiladi. Oʻz navbatida, baʼzi qrim-tatar taomlari, shu jumladan Chiburekki, Qrimdan tashqari, Turkiya va Shimoliy Kavkazdagi xalqlar tomonidan qabul qilingan.

Yana qarang
-----------

* Tatar oshxonasi

Manbalar
--------

1. ↑  *Mustafa.* „В помощь туристам: популярные блюда крымскотатарской кухни" (ru). *RIA Novosti - Crimea* (18-avgust 2018-yil). Qaraldi: 21-sentabr 2020-yil.

### Bibliografiya

* Bir asr oldin Qrim dietasi, shu jumladan anʼanaviy Qrim-tatar taomlari retseptlari. Qaraldi: 16-may 2009-yil
* GR Mack va A. Surina, *Rossiya va Markaziy Osiyodagi oziq-ovqat madaniyati*, Greenwood Publishing Group, 2005-yil,ISBN 0-313-32773-4 ,ISBN 978-0-313-32773-5. Qaraldi: 16-may 2009-yil
* S. Jonson va G. Blyum, *Ukraina*, Yolgʻiz sayyora, 2008, p. 197,ISBN 1-74104-481-2 ,ISBN 978-1-74104-481-2. Qaraldi: 16-may 2009-yil
* Qrim tatarlari taomlari galereyasi, Qrim boʻyicha xalqaro qoʻmita, Vashington. Qaraldi: 16-may 2009-yil
**Maniya** (yun. mania —telbalik, jahl, shod-xurramlik), maniakal sindrom — kishi ruhiyati (psixika)ning buzilishi. Bemor kayfi chogʻ yuradi, serharakat, gʻayratli, lekin ezma boʻlib qoladi, ulugʻvorlik hissi va boshqa paydo boʻladi. Yuzaki fikr yuritadi, bir narsani gapirib turib, ikkinchisiga oʻtib ketadi. Koʻpincha, kayfiyati tez oʻzgaradi, xursand boʻlib turganda, birdan gʻazablanib ketadi. M. maniakaldepressiv psixoznutt maniakal fazasida. shizofreniya, infeksion, miya kasalliklari zaharlanish va boshqalarda kuzatiladi. Baʼzan ulugʻvorlik, buyuklik M.si ham uchraydi. Biror narsaga, mas, oʻgʻrilikka, jinsiy aloqaga ruju qilish va boshqa ham M.ga xos.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sehrli yadrolar** - 2, 8, 20, 28, 50, 82, 126 proton va neytronni oʻz ichiga olgan atom yadrolari (2,8 va h. k. sehrli sonlar deyiladi; boshqa yadrolar ichida eng katta turgʻunligi bilan farq qiluvchi atom yadrolaridagi nuklonlar soni). Sehrli yadrolarning qoʻshni atom yadrolarga nisbatan barqarorligi yuqori, ular tabiatda keng tarqalgan.

Protonlari va neytronlari soni sehrli son boʻlgan yadrolar qoʻshaloq sehrli yadrolar deb ataladi (mas, 2Ne2, 8Og, 2OSa2Ova 82R126).

Sehrli yadrolar atom yadrosining qobiq modeli haqidagi gʻoyaning vujudga kelishiga sabab boʻldi. Bu modelga, asosan, yadrodagi proton va neytron qobiqlarning har biri maʼlum sondagi nuklon (proton va neytron) lar bilan toʻldiriladi. Sehrli sonlar shu nuklonlar soniga teng. SI (frans. — internatsional sistema) — Xalqaro birliklar tizimintnt qisqacha nomi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Tuxum boʻlaklari solingan mannali shoʻrva
**Mannali shoʻrva** (nemischa: durum (qattiq bugʻdoy navi) nomli bugdoydan yirikroq qilib yanchilgan holda olinadigan undan tayyorlanadigan shoʻrva boʻlib, nemis va Avstriya oshxonasining ocharchilik davrlariga xos, hozirda deyarli unutilgan mashhur taomi. Grafinya Mariyon Dyongoff oOʻzining oshxona kitobida Teodor Fontan soʻzlaridan iqtibos keltirib, shunday yozadi: „Mannali shoʻrva, issiq turar joy va ogʻriqning yoʻqligi — sen uchun koʻp hisoblanadi". Shoʻrva tayyorlash uchun qattiq bugʻdoy yormalari va yarimbutun yormalar mos keladi. Bu shoʻrvaga sabzavotlar ham qoʻshiladi.

Germaniyada goʻsht qaynatilgan shoʻrvada oʻsimlik yogʻida qovurilgan piyoz va sabzi solib pishirilgan „qovurilgan" yormali shoʻrva tayyorlangan. Yakunda sariyogʻ va mayda toʻgʻralgan petrushka solinib dasturxonga tortilgan. „Leopold" retseptida mannali shoʻrvaga qalamcha shaklida kesilgan otquloq, kervel va salat bargi qoʻshiladi. Avstriyada „sargʻish" tusli mannali shoʻrva tayyorlanadi. Buning uchun manna yormasi sariyogʻda ozgina qovurilib, buzoq goʻshtidan tayyorlangan shoʻrvaga sepiladi va sabzavot solib qaynatiladi, soʻngra sariyogʻ, tuxum sarigʻi va undan aralashma tayyorlanib, aralashtiriladi hamda dasturxonga maydalangan petrushka sepib tortiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Die Welt: Dostatochno i polovini vsego(olm.)
2. ↑  Herrmann, F. Jürgen: Lehrbuch für Köche. Handwerk und Technik, Hamburg 1999, ISBN 3-582-40055-7, S. 155—159, 383
3. ↑  Philip Pauli: Classical Cooking The Modern Way: Methods and Techniques. John Wiley & Sons, 1999, ISBN 978-0-471-29187-9, S. 196
4. ↑  Franz Maier-Bruck: Vom Essen auf dem Lande das große Buch der österreichischen Bauernküche und Hausmannskost. Unveränd. Neuauflage Auflage. K und S, Wien 1999, ISBN 3-218-00662-7, S. 13
5. ↑  Franz Maier-Bruck: Das große Sacher Kochbuch. Wiener Verlag, 1975, S. 112

Adabiyotlar
-----------

* Erhard Gorys. Grießsuppe // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 185. — 599 S. — ISBN 3-423-36008-9

Havolalar
---------

* Masaligʻ Tarkibi(olm.)