recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Nabi Majidovich Majidov** (1928.10.12, Toshkent) — nevropatolog olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (2000), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1978), tibbiyot fanlari doktori (1965), professor (1966). Toshkent tibbiyot akademiyasini tugatgach (1952), shu institut nerv kasalliklari ka-fedrasida klinik ordinator (1952—55), assistent (1955—63), dotsent (1963—66), davolash fakulteti dekani (1966-67). N.A.Semashko nomidagi fizioterapiya va kurortologiya ilmiy tadqiqot instituta direktori (1982-86). 1966—98 yillarda 1-Toshkent tibbiyot akademiyasi nevrologiya kafedrasi mudiri. Ayni vaqtda Oʻzbekiston Nevrologiya ilmiy markazi direktori (1991—98), "Sihatsalomatlik" (1991—2000), "Nevrologiya" (1999-yildan) jurnal bosh muharriri. M.ning ilmiy faoliyati kalla suyagi orqa chu-qurchasining fibrozlovchi surunkali leptomeningiti, xorioependimatitlar etiologiyasi, patogenezi, klinik koʻrinishi, kechishi va davolash muammolarini oʻrganishga bagʻishlangan. U bosh miya qorinchalarining klinik-anatomik xususiyatlarini koʻrsatib berdi. Nerv kasalliklarini davolashda fermentativ preparatlar ishlatishni tavsiya etdi, surunkali leptomeningitlar tasnifini ishlab chiqsi va amaliyotga tadbiq etdi. Tibbiyot institutlari talabalari uchun nevrologiyadan birinchi darslik va qoʻllanmalar muallifi. Oʻzbekiston nevropatologlari ilmiytibbiy jamiyati raisi (1968-yildan). Yevrosiyo tibbiyot Fanlar akademiyasi (1994) akademik Bir qancha xalqaro jamiyatlar aʼzosi.

Manbalar
--------

* Opuxoli golovnogo mozga ganglioz-nokletochnogo proisxojdeniya, 1977; Mumiye-stimulyator regenerativnix protsessov, T. 1980; Nevrologicheskiye vozzreniya Abu Ali ibn Sini, T. 1880; Poyasnichniy osteoxondroz i yego nevrologicheskiye sindromi, T. 1985; Nevropatiya troynichnogo nerva, T. 1991; Profilatik nevrologiya, 1—3-j.lar, T. 1993-98.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Sanobar (maʼnolari).

**Sanobar** — Margʻiyona viloyati hokimi (mil. 1-asrning 2-yarmi). Uning nomidan mis chaqalar zarb qilingan. Chaqaning old tomonida S.ning yondan koʻrinishi va orqa tomonida uning oʻtirgan shakli tasvirlangan. S. ismining maʼnosi — "dushmanni qaytaruvchi" boʻlib, u Sharqiy Eronda keng tarkalgan. Kushon podsholaridan Gerayning unvoni (epiteta) Sanab (yoxud S.) boʻlgan.

Adabiyot
--------

* Rtveladze E. V. Velikiy shyolkoviy put, T. 1999.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Sano (maʼnolari).
**Sano** (arabcha: ) — Yaman davlati poytaxti. Mamlakatning gʻarbiy qismida, 2400 m balandlikdagi vodiyda joylashgan. Aholisi 450 ming kishi (1998). Iqlimi tropik iqlim, yanvarning oʻrtacha temperaturasi 13,7°, iyulniki 21°. Yillik yogʻin 600 mm gacha. S. — mamlakatning savdotransport va sanoat markazi. Avtomobil yoʻli orqali Hoʻdayda porti (Qizil dengiz), Adan va Makka shaharlari bilan bogʻlangan. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Toʻqimachilik, qurolaslaha, mebel, tamaki, oziq-ovqat, sement, poyabzal korxonalari bor. S. — hunarmandchilikning yirik markazi: zargarlik va uyroʻzgʻor buyumlari, gazlama va boshqa ishlab chiqariladi. Shahar 1-asrdan maʼlum. 5—6 a.lardan Yamanning siyosiy markazi. Oʻrta asrlarda S. Orqali muhim savdo yoʻllari oʻtgan. 7-asr oʻrtalaridan 9-asr oʻrtalarigacha arab xalifaligi noiblarining qarorgohi, 9-asr oʻrtalaridan 11-asrgacha mustaqil davlat poytaxti. 1546— 1628 va 1871—1911-yillarda Turkiya qoʻl ostida boʻlgan. 1918—62 yillarda Yaman kirolligi, 1962—90 yillarda Yaman Arab Respublikasi, 1990-yildan boshlab Yaman Respublikasi poytaxti. Meʼmoriy yodgorliklardan shahar koʻrgʻoni, Jome alKabir masjidi, karvonsaroylar saqlangan. 1982-yildagi zilzilada shahar kuchli zarar koʻrgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Osiyo poytaxtlari |
| --- |
|  |
| 
BMTga aʼzo mamlakatlar: Abu-Dabi **·**  Amman **·**  Anqara **·**  Ostona **·**  Ashxobod **·**  Bagʻdod **·**  Boku **·**  Bandar-Seri-Begavan **·**  Bangkok **·**  Bayrut **·**  Bishkek **·**  Ventyan **·**  Dakka **·**  Damashq **·**  Dili **·**  Doʻha **·**  Dushanbe **·**  Jakarta **·**  Yerevan **·**  Quddus **·**  Islomobod **·**  Qobul **·**  Katmandu **·**  Kuala Lumpur **·**  Male **·**  Manama **·**  Manila **·**  Maskat **·**  Moskva **·**  Neypido **·**  Nikosiya **·**  Nyu-Dehli **·**  Pekin **·**  Pnompen **·**  Putrajaya **·**  Pxenyan **·**  Sano **·**  Seul **·**  Singapur **·**  Toshkent **·**  Tbilisi **·**  Thimphu **·**  Tehron **·**  Tokio **·**  Ulan-Bator **·**  Xanoy **·**  Shri-Jayavardenepura-Kotte **·**  Al-Quvayt **·**  Ar-RiyodMustaqilligi tan olinmagan mamlakatlar:
Ramalla **·**  Stepanakert **·**  Suxumi **·**  Taypey **·**  Sxinvali |

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sanoat grafikasi** - amaliy badiiy grafika turi; sanoat korxonalarining mahsulotlar i.ch. va sotish (tovar yorliklari, firma belgilari, nashriy markalar, oʻrov qutichalari, turli reklamalar) hamda i.ch.ni boshqarish (blanka, konvert va h.k.) sohalariga badiiy xizmat koʻrsatadi. Oʻz vazifasiga koʻra, savdosanoat reklamasiga juda yakin, koʻpincha uning tarkibiy qismiga aylanadi. Zamonaviy S.g. badiiy loyixalash (dizayngrafika) tizimi tarkibiga kiradi va maxsus byurolarda unga xos usullardan keng foydalanadi. S.g. boʻyicha koʻrgazmalar ham uyushtiriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
"SANOATKONTEXNAZORAT" - Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi kon sanoatida ishlarni bexatar olib borish, yer osti boyliklaridan maqsadga muvofiq foydalanish va ularni muhofaza qilish, mineral xom ashyoni sarflashga oid qonunlarga, meʼyoriytexnik, huquqiy hujjatlar talablariga rioya qilinishi ustidan nazoratni amalga oshiruvchi davlat inspeksiyasi. "S." vakolatiga kiruvchi meʼyoriy hujjatlar loyihalarini belgilangan tartibda koʻrib chiqadi va muvofiklashtiradi, alohida ish turlariga ruxsatnoma beradi. Xavfsizlik texnikasiga doir meʼyoriy hujjatlarni tayyorlaydi va tasdiklaydi; harbiylashtirilgan konqutqarish qismlariga tezkor va uslubiy rahbarlik qiladi.

Kumir, konruda va noruda, foydali qazilmalar, neft, gaz qazib olish va qayta ishlash, kimyo, metallurgiya sanoatida, geol.qidiruv tashkilotlarida, magistral neftgaz quvurlari, i.ch. jarayonida gazdan foydalanish, portlash va yongʻin xavfi boʻlgan obʼyektlarda; yer osti transporti va gidrotexnika inshootlari qurilishida, portlash va yongʻinga xavfli boʻlgan obʼyektlar qurilishi va boshqa tarmoqlarning oʻta xavfli obʼyektlarida xavfsizlikni taʼminlanishini nazorat qiladi.

"S." Davlat konchilik texnika nazorati ("Gosgortexnadzor") davlat qoʻmitasining Oʻrta Osiyodagi regional tarmogʻi sifatida tashkil etilgan (1950). 1953-yildan Oʻzbekiston Respublikasi hukumati tarkibidagi Davlat qoʻmitasi, 2000-yil apreldan agentlik, 2003-yil 9 dekabrdan "S." Davlat inspeksiyasi.

Davlat inspeksiyasida 12 tarmoq, 16 regional va hududiy inspeksiya hamda 4 mustaqil xoʻjalik faoliyat yuritadi. "S."ning rivojiga T. R. Toshmuhamedov, A. G. Axmatboyev, R. T. Saidov va boshqa mutaxassislar salmoqli hissa qoʻshdilar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shabaron**, Shabron (eroncha Shopur nomidan) — 1) Ozarbayjondagi qad. shahar xarobasi. Kuba shahridan 25 km jan.sharkda joylashgan. Sosoniylardan Xusrav 1 Anushirvon tomonidan asos solingan (6-asr) Shu nomdagi tarixiy viloyat markazi boʻlgan. Oʻrta asrlarda Shirvon tarkibiga kirgan, ipak savdosining yirik markazi hisoblangan. Shabaron orkali Astraxon — Shemaxa karvon yoʻli oʻtgan. 18-asr boshida turklar tomonidan vayron qilingan; 2) Ozarbayjondagi tarixiy viloyat. Kaspiy dengizining Kavkaz sohilida joylashgan. Mil. av. 7-asrda Shabaron hududida podsho skiflari qabila ittifoqi — Ashguz vujudga kelgan. U Ossuriya qulab, Urartu zaiflashgach, oʻz hukmronligini Sharqiy Zakavkazyening butun qududiga tarqatgan. Mil. 1—2-asrlarda Shabaron Kavkaz massagetlari (mazkutlar) podsholigi tarkibiga kirgan, 4—9-asrlarda Shabaron hududida qad. lezginlarning Xursan knyazligi mavjud boʻlgan; 9-asr oʻrtalaridan Sh.Shirvon tarkibida.

Manbalar
--------

1. ↑  "Shabaron" *OʻzME*. Sh-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Adabiyot
--------

* Minorskiy V.F, Istoriya Shirvana i Derbenda X—XI vv. M. 1963.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Payrov** — askiya sanʼatining eng ommaviy shakli, ijro uslubi. Unda ikki guruh ijrochi kelishilgan muayyan mavzu boʻyicha soʻz toʻqib, oʻzaro tortishadi; mavzuning maʼnolari oxirigacha yechilishi va ijrochilar mavzu doirasidan tashqariga chiqmasligi talab etiladi, bir-biriga javob qaytarganlarida fikr rivoji sezilib turishi lozim. Shiddat bilan, mazmunli qochirimli javob bergan tomon yutadi, sustkashlik qilgan, mavzudan tashqariga chiqqan yoki pala-partish, qoʻpol javob qilgan tomon yutqazadi. Askiya ishqibozlarining qizgʻin qahqahasi bilan gʻolib kelgan tomon olqishlanadi. P. mavzulari sonsanoqsiz: inson qayoti, xulq-atvori, uzaro munosabatlar, tabiat va jamiyat hodisalari, hayvonot va oʻsimlik dunyosi, mehnat turlari, kasb-hunar, qishloq xoʻjaligi va sanoat koʻrinishlari, taʼlim, tibbiyot, ilm-fan, sanʼat va adabiyot, bola tarbiyasi va boshqa P. askiyachidan ham bilim, ham badihagoʻylik, ham moqir ijrochilik talab qiladi. P. asosan, ogʻzaki ijod mahsuli. Tajribali askiyachilar muayyan mavzularni oldindan mashq qilib, pishitib yuradilar.

P. asosan, Fargʻona vodiysi va Toshkentda 18-asrdan tarqalgan va kundankunga rivoj topib, ommalashib bormoqda. Dehqon yuzboshi, Gʻoyib ota Toshmatov, Joʻraxon Sultanov, Gʻanijon Toshmatov, Gʻulomjon Roʻziboyev, Abdulhay Qozoqov kabi P. va askiya ustalari tanilgan. Ularning P.dagi tajribasi, anʼanalarini aka-uka Zaynobiddin va Madamin Yusupovlar, Joʻraxon Poʻlatov, Mamasiddiq Shirayev, Hasanboy Sultonov, Yoʻldoshxon Nosirov, Neʼmatjon Toshmatov, Mansurjon Oxunov, Muhiddin qizik Darveshov va boshqa davom ettirib keldilar. P. katta konsert dasturlaridan, Oʻzbekiston mustaqilligi va Navroʻz bayramiga bagʻishlangan maydon tomoshalaridan oʻrin olib, eng yaxshi namunalari radio va televideniye orqali targʻib etilmoqda.

Adabiyot
--------

* Muhammadiyev R. Askiya, T. 1962; Qodirov M. Tomosha sanʼati oʻtmishidan lavhalar, T. 1993.

Muhsin Qodirov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Paygʻambar** (forschadan — xabar keltiruvchi, xabar yetkazuvchi) —xristianlik va islomda xudodan vahiy olgan va uni odamlarga yetkazadigan shaxs. Xudo bilan uning bandalari oʻrtasidagi vositachi, xudoning yerdagi vakili, elchisi hisoblanadi. Paygʻambarlar kelajakni biladigan, diniy va tarixiy voqealarni, biror odamning taqdirini oldindan aytib beradigan shaxs sifatida tasavvur qilinadi. Islomga koʻra, Paygʻambarlar bilan Alloh oʻrtasida elchilik qiluvchi farishta — Jabroildir. Baʼzida Alloh Paygʻambarga bevosita vahiy yuborishi, u bilan gaplashishi ham mumkin. Paygʻambarlarning adadi Qurʼon, hadis va tarixiy kitoblarda qatʼiy koʻrsatilmagan. Baʼzi manbalarda ular 124 mingta deyilgan. Qurʼonda Odam, Idris, Nuh, Hud, Solih, Ibrohim, Ismoil, Ishoq, Yaʼqub, Yusuf, Lut, Ayyub, Zulkifl, Yunus, Muso, Horun, Shuayb, Ilyos, Alyasa, Dovud, Sulaymon, Zakariyo, Yahyo, Iso va Muhammad kabi Paygʻambarlarning nomi zikr etilgan. Aksariyat Paygʻambarlarning nomi Tavrot va Injilda ham qayd etilgan. Paygʻambarlarning birinchisi Odam (as), oxirgisi Muhammad (s.a.v) sanaladi. Paygʻambarlar har qanday gunohlardan pok hisoblanadilar.Qur'onda Muhammad ismi 4 marta, Muso ismi 136 marta, Iso ismi 25 marta, Nuh ismi 43 marta nozil etilgan.

Qur’onda nomi zikr etilgan paygʻambarlar:
-----------------------------------------

* 1.1 Odam آدم
* 1.2 Idris (Enoch) ادريس
* 1.3 Nuh (Noah) نوح
* 1.4 Hud (Heber) هود
* 1.5 Solih (Shelah) صالح
* 1.6 Ibrohim (Abraham) ابراهيم
* 1.7 Lut (Lot) لوط
* 1.8 Ismoil (Ishmael) اسماعيل
* 1.9 Is’hoq (Isaac) اسحاق
* 1.10 Yaʼqub (Jacob) يعقوب
* 1.11 Yusuf (Joseph) يوسف
* 1.12 Ayyub (Job) أيوب
* 1.13 Shuayb (Jethro) شعيب
* 1.14 Muso (Moses) موسى
* 1.15 Horun (Aaron) هارون
* 1.16 Zulkifl (possibly Ezekiel) ذو الكفل
* 1.17 Dovud (David) داود
* 1.18 Sulaymon (Solomon) سليمان
* 1.19 Ilyos (Elijah) إلياس
* 1.20 Alyasa (Elisha) اليسع
* 1.21 Yunus (Jonah) يونس
* 1.22 Zakariyo (Zacharias) زكريا
* 1.23 Yahyo (John the Baptist) يحيى
* 1.24 Iso (Jesus) عيسى
* 1.25 Muhammad محمد

Manbalar
--------

Adabiyotlar
-----------

* Paygʻambarlar qissasi, Toshkent, 1993
* Hazrati paygʻambar hayoti, Toshkent, 1997-yil.
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Payshanba madrasasi** — Samarqand madrasasi. Payshanba madrasasi XVIII asrda Miyonqol viloyatidagi Payshanba qal’asida Buxoro amiri Amir Shohmurod buyrugʻi bilan Qambariy tomonidan bunyod etilgan. Madrasa gʻarbida Roʻzi Murod hovlisi, shimolida omma yoʻli va Arabboy hovlisi, sharqi omma yoʻli, janubida esa tahoratxona mavjud boʻlgan. Madrasa xonaqoh va 15 ta hujradan iborat boʻlgan. Xonaqoh vayron etilgan masjid oʻrniga qurilgan. Madrasaning sharqiy tomonida yana 2 ta hujra qurilgan. Madrasa hujralari 17 taga yetgan. Payshanba madrasasi manbalarda „Amir Jannatmakon madrasasi", „Panjshanba xonaqohi madrasasi", „Amir Jannatmakon madrasasi", „Qambariy madrasasi" „Panjshanba qoʻrgʻoni oliy madrasasi" kabi nomlar bilan qayd etilgan. Abdusattor Jumanazar ushbu madrasaga oid bir qator vaqf hujjatlari va manbalarni oʻrgangan boʻlib, madrasa bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirgan. Amir Shohmurod buyrugʻi bilan tuzilgan vaqf hujjati yoʻqoladi va hijriy 1227 yil (1812) ishonchli kishilar koʻmagida qayta tiklanadi. Madrasa bunyodkori Qambariy ushbu madrasa va xonaqoh uchun Qirgʻiz qishlogʻida 50, Pashanba tegishli Quruq mavzesida 15 , Yodgorxona mavzesi va Navqa qal’asi yaqinida 8, Tabaron mavzesida 8 tanob yerni vaqf qiladi. Mutavvali vaqf hosilidan ushr olgan. Mazkur vaqf hujjati qozi ul-quzzot Mir Nosir ibn Miri Miron Mir Abdulloh va qozi Boboxoja ibn Xoja Abdukarim muhrlari bilan tasdiqlangan. Vaqf hujjatini Samarqand viloyati vaqf ishlari boshqaruvchisi V.L Vyatkin rus tiliga tarjima qilgan. V.L Vyatkin tadqiqotlariga koʻra madrasa pishiq gʻisht va ganchdan mustahkam qurilgan. Hovlisi uzunasiga 10 sajen, oyoq tagiga pishiq gʻishtdan terilgan, 15 hujrada 2 nafardan talaba yashab, tahsil olgan. Har biri alohida eshikli, xonalar tepasi gumbazli va yorugʻlik tushib turishga moʻljallangan. Hujralar yonida pishiq gʻishtdan minora ham boʻlgan.

Meʼmorchiligi
-------------

Payshanba madrasasi 15 ta hujradan iborat boʻlgan. Ushbu madrasa Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Tursunova M*. Samarqand madrasalari (monografiya)*. Toshkent: Fan nashriyoti, 2019 — 208 bet.
2. ↑  Abdusattor Jumanazar*. Samarqand taʼlim tizimi va madrasalari tarixi*. Toshkent: Fan, 2021 — 520 bet.
**Vyacheslav Ivanovich Polyakov** (1941-yil 14-sentyabr — 2004-yil 6-mart, Moskva) — sovet futbolchisi, darvozabon.

Moskva Lokomotiv / FSHM maktabini tamomlagan. Faoliyatini 1960-yilda „B" toifasidagi „Lokomotiv Oryol" jamoasida boshlagan. 1961-yilda u Moskva klubiga Vladimir Maslachenkoning oʻyinchisi sifatida qaytdi, chempionatda oltita oʻyin oʻtkazdi va qoʻlqopsiz oʻynaganligi bilan yodda qoldi. 1962-yilni Moskva va Orelning Lokomotiv jamoalarida oʻtkazdi. Moskvaga qaytib, u Viktor Tugolukov bilan darvozada joy uchun kurashdi. Jamoa bilan birgalikda u „B" sinfiga chiqishga erishdi, lekin darhol qaytib keldi. 1967-yilda jamoaga darvozabonlar Igor Frolov va Vyacheslav Shexov kelib qoʻshildi, Polyakov esa klubni tark etdi. Keyin u „Torpedo Lyubertsi" (1968—1969), Meteor Jukovskiy (1970), Grozniyning „Terek" (1970), „Lokomotiv" Orenburg (1971), "Avtomobilist" (1972—1973) klublarida B toifasi va ikkinchi ligada oʻynagan.

U SSSR ikkinchi terma jamoasi uchun bitta oʻyin oʻtkazdi — 1965-yil 1-sentyabrda Germaniya terma jamoasiga qarshi mehmon uchrashuvida (0: 3), uchta gol oʻtkazib yubordi.

U 2004-yil mart oyida 62 yoshida vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Сборная России по футболу — 1 сентября 1965 г. Протокол матча ФРГ — СССР-2 3:0". 14-fevral 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-fevral 2021-yil.

Havolalar
---------

* Maslachenko Yashinga qarshi. SSSR chempionatida birinchi Loko medallari
**Aram Ilich Xachaturyan** (armancha: *Արամ Եղիայի Խաչատրյան*,1903.6.6, Tbilisi yonidagi Kojori kishlogʻi — 1978.1.5, Moskva, Yerevanda dafn etilgan) — kompozitor, dirijyor. Millati arman. Xalq artisti (1954), Mehnat Qahramoni (1973), Armaniston (1938), Rossiya (1944), Oʻzbekiston (1967)da xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi. Moskva konservatoriyasini tugatgan (1934). Gnesinlar nomidagi Musiqaped. instituti hamda Moskva konservatoriyasida (1950 yildan) dare bergan (1952 yildan professor). Xachaturyan musiqasi oʻta joʻshqinligi, hayotbaxshligi, kuylar jozibadorligi, garmoniya va orkestr boʻyoqlarining rangbarangligi bilan ajralib turadi. Ijodida Kavkaz xalqlari (ayniqsa, arman) musiqa (gusanlar, oshiqlar sanʼati va boshqalar) anʼanalarini zamonaviy kompozitorlik ijodiyoti tamoyillari bilan uzviy bogʻlab, oʻziga xos uslubini yaratishga erishgan. Fortepiano (1936), skripka (1940), violonchel va orkestr uchun (1946) konsertlari, "Gayane" (1942, birinchi milliy baleti) va "Spartak" (1954) baletlari, simfonik syuitalar ("Maskarad", 1944 va boshqalar) dunyoga mashhur. Shuningdek, Xachaturyan 3 simfoniya (1934—47), 3 konsertrapsodiya (1961—68), kamer asarlar, qoʻshiklar, spektakl va kinofilmlarga musiqa va boshqa muallifi. Oʻzbek va Kavkaz xalq kuylari asosida trio (1932), "Rake syuitasi" (1933) ni yaratgan. Italiya, Germaniya va boshqa sanʼat akademiyalarining faxriy aʼzosi. Dirijyor sifatida Yevropa, Amerika, Shimoliy Afrika, Osiyo mamlakatlarida gastrolda boʻlgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vyacheslav Nikolayevich Popov** (1962-yil 17-fevralda tugʻilgan, Kuybishev, RSFSR, SSSR) — sovet va rus futbolchisi. Himoyachi sifatida oʻynagan.

Havolalar
---------

Vyacheslav Popov „Vosxod" (Kuybishev) yoshlar jamoasi tarbiyalanuvchisi hisoblanadi. Proffesional darajadagi faoliyatini 1979-yilda SSSR chempionatining Ikkinchi ligasida Sizranning „Turbina" jamoasida bosghlagan. 1980-yilda u Kuybishevning „Krilya Sovetov" klubida oʻynay boshladi va bu jamoada 9 mavsumni oʻtkazdi. Krilya Sovetov jamoasidagi 9 mavsumning 3 tasi SSSR Birinchi Ligasi va 6 tasini Ikkinchi ligasida oʻtkazgan. 1989—1991-yillarda Markaziy Osiyoning „Navbahor" va „Alga" klublari safida ham ikkinchi ligada ishtirok etgan. 1989-yilgi mavsumda Oʻzbekiston SSRning „Navbahor" jamoasi safida toʻp surgan futbolchi 38 ta oʻyinda 15 ta gol urgan va bu uning uchun faoliyatidagi eng yaxshi natija boʻlgan.

1992-yilda Popov Rossiyaning „Uralmash" jamoasiga koʻchib oʻtdi. U Rossiya chempionatidagi debyutini 29-mart kuni Fakelga qarshi 1-tur uchrashuvida oʻtkazdi. Oʻsha yilning 22-aprel kuni u faoliyatidagi yagona golini Premyer-ligadagi tur oʻyinida SSKA jamoasiga qarshi oʻyinda kiritgan. „Uralmash" klubi tarkibida oliy ligada jami 17 ta o‘yin o‘tkazgan. 1993-yilda u Samaraga qaytib keldi. Keyinchalik u SKD (ikkinchi ligada), „Neftyanik" (Poxvistnevo) (uchinchi ligada) va Vengriyaning „Szegedi EAC" klublarida oʻynagan. U 1994-yilda „Neftyanik" (Poxvistnevo) jamoasida faoliyatini yakunlagan.

Yutuqlar
--------

Krilya Sovetov
* Ikkinchi liga gʻolibi (3): 1983 (2-chi zona), 1984 (2-mintaqa), 1986 (2-mintaqa)
* Ikkinchi ligada uchinchi oʻrin (1): 1988 (2-mintaqa)

Navbahor
* Ikkinchi ligada 2-oʻrin sohibi (2): 1989 (7-mintaqa), 1990 (Sharqiy zona)

**Alga**
* Ikkinchi ligada uchinchi oʻrin (1): 1991 (Sharqiy zona)

Manbalar
--------

1. ↑  „Profile by footballfacts.ru" (Russian).  Footballfacts.
2. ↑  „Footballfacts.ru".
3. ↑  „Footballfacts.ru". 7-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi.

Havolalar
---------

* FootballFacts.ru saytidagi profil FootballFacts.ru
**Bilyi Kolodiaz** (ukraincha: *Білий Колодязь*, ruscha: *Белый Колодезь*) — Ukrainaning Xarkov viloyati Chuxuiv tumanining shahar tipidagi aholi punkti. Viloyatning shimoli-sharqida, Donetsning drenaj havzasida joylashgan. Bilyi Kolodiaz Ukrainaning aholi punktlaridan biri bo'lgan Vovchansk shahar posyolkasiga tegishli. Aholisi 3,698 kishini tashkil etadi. 

2020-yil 18-iyulgacha Bilyi Kolodiaz Vovchansk tumaniga tegishli bo`lgan. 2020-yil iyul oyida Ukrainaning maʼmuriy islohoti doirasida bu tuman tugatilib, Xarkov viloyatidagi tumanlar soni yettitaga qisqartirilgan va Vovchansk tumani hududi Chuxuiv tumaniga birlashtirilgan.

### Transport

Bilyi Kolodiaz temir yo'l stantsiyasi Vovchansk va Kupianskni bog'laydigan temir yo'lda joylashgan. Ammo bu temir yo`lda qatnov juda kam.

Aholi punkti Vovchansk va Prikolotne shaharlari bilan aloqa qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Волчанская городская громада" (ru).  Портал об'єднаних громад України.
2. ↑  „Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ." (uk). *Голос України* (18-iyul 2020-yil). Qaraldi: 3-oktabr 2020-yil.
3. ↑  „Нові райони: карти + склад" (Ukrainian).  Міністерство розвитку громад та територій України.
**Bilqis** — musulmonchilik rivoyatlarida va Qurʼonda tilga olingan Sabo yurtining podshohi (malikasi). Injilda Savro podshosi sifatida tilga olinadi. Qurʼonda Sulaymon paygʻambarning ulugʻvorligini taʼriflovchi hikoyalardan birida keltirilishicha, hudhud qushi podshoga Sabo mamlakatiga borgani va u yerda „hamma narsa ato etilgan" xotin hukmronlik qilayotgani, ammo butun xalqi bilan shaytonga aldanib, Allohga emas, Quyoshga sigʻinayotganini aytadi. Sulaymon shu qush orqali malikaga maktub yoʻllab, unga boʻysunishni buyuradi. Bilqis oʻz yaqinlari bilan maslahatlashib, Sulaymonga katta hadyalar yuboradi. Ammo Sulaymon malikaning elchilari oldida bu hadyalardan jirkanishini aytib, Sabo yurtiga qoʻshin tortishini eʼlon qiladi. Soʻngra, matnda aytilishicha, malika Sulaymon huzuriga oʻzi keladi. Sulaymon xizmatida boʻlgan sehrgar va jinlar koʻz ochib-yumguncha, malikaning taxtini uning oldiga olib kelishadi. Malikani saroyga kiritishganida, saroy sathini „suv toʻlqinlari sifatida koʻradi va oyoqlarini toʻpigʻigacha ochadi". Saroyning qadam bosiladigan qismi shaffof billurlardan iboratligini koʻradi. Alloh hamma ishda yorlaqagan Sulaymonning bunday ulugʻvorligi dalillariga shohid boʻlgan malika, oʻzining gumrohligini tan oladi va Allohga imon keltiradi.

Manbalar
--------
**Weir Greenhouse** — New York shahri, Brooklyn mavzesi, „Sunset Park" bogʻida joylashgan Green-Wood qabristonining asosiy kirish eshigi qarshisida qad rostlagan tarixiy issiqxona. Ushbu majmuaning dizayni George Curtis Gillespie tomonidan ishlab chiqilgan. Qurilish ishlari 1895-yilda 50 yil davomida issiqxona biznesi bilan shugʻullangan Brooklynlik gulchi James Weir tomonidan boshqarilgan. Bino toʻrtburchak, yogʻoch ramka va galvanizli temir qismlardan iborat boʻlib, Viktoriya meʼmorchilik sanʼati uslubidagi gumbazlarga ega. Asosiy kirish eshigi sakkizburchak shaklga ega boʻlib, koʻchaning burchak qismida joylashgan. Peshtoqda tepasi sharsimon sakkiz burchakli gumbazi mavjud. Issiqxonaning yon tarafida bir qavatli gʻishtin ofis binosi boʻy choʻzgan.

Weirs oʻzining issiqxona biznesinim toki 1971-yilda McGovern oilasiga sotishiga qadar davom ettirgan. Ushbu Bino 1982-yilda New York shahrining diqqatga sazovor joyi sifatida tasdiqlangan. 2012-yilning 2-fevralida Weir issiqxonasi uning qoʻshnisi Green-Wood qabristoni tomonidan sotib olinadi. Biroq, Weirning rejasiga koʻra issiqxonani saqlab qolish va soʻnggi yillarda chirigan elementlarni tiklash kerak edi. 2015-yil boshiga kelib, boʻsh, chirigan binoni tuzilish jihatidan barqarorlashtirish tugallandi hamda ushbu loyihaga koʻra binoning 1895-yilgi koʻrinishini qayta tiklanishi rejalashtirilgandi.

2020-yil holatiga koʻra, qayta taʼmilash ishlari hali ham davom etmoqda. Binoning yangi egasi boʻlmish „Green-Wood" issiqxonani qabristonning tashrif buyuruvchilar markaziga aylantirishni rejalashtirgan.

Issiqxona 1982-yilda New York shahrining diqqatga sazovor joyiga aylandi. U 1984-yilda Milliy tarixiy joylar reyestriga kiritilgan.

Yana qarang
-----------

* Brooklyndagi Nyu-York shahrining diqqatga sazovor joylari roʻyxati
* New Yorkdagi tarixiy joylar roʻyxatlarining milliy reyestri

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Restoring a Gem. The Arch. Greenwood Historic Fund (2015).
2. ↑  *Austin O'Brien.* „National Register of Historic Places Registration:Weir Greenhouse".  New York State Office of Parks, Recreation and Historic Preservation (1982-yil noyabr). 24-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-mart 2011-yil.
3. ↑  Restoring a Gem. The Arch. Greenwood Historic Fund (2015).
4. ↑  *Richman.* „It Is Ours!". *Green-Wood*.  Green-Wood Cemetery (6-fevral 2012-yil). Qaraldi: 20-iyul 2012-yil.
5. ↑  *Vries.* „A Newly Rehabbed Roof Is Gleaming at the Historic Weir Greenhouse in Greenwood Heights". *Brownstoner* (21-noyabr 2018-yil). Qaraldi: 29-iyul 2019-yil.
6. ↑  „Weir Greenhouse".  New York City Landmarks Preservation Commission (13-aprel 1982-yil). Qaraldi: 28-iyul 2019-yil.

Havolalar
---------

* Lost City blogi: McGovern-Weir issiqxonasi ichida
**Birinchi signal sistemasi** — tashqi va ichki muhit taʼsirotlari (yorugʻlik, tovush va h. k.) odam hamda hayvonlarning reseptorlarta taʼsir etganda, bosh miya katta yarim sharlari poʻstlogʻida hosil boʻladigan nerv jarayonlari majmui. Birinchi signal sistemasi s. voqelikni sezgi va tuygʻular shaklida bevosita aks ettiradigan asosdir. Birinchi signal sistemasi s. terminini I. P. Pavlovjoriy etgan (1932). Uning taʼkidlashicha, hayvonlar koʻruv, eshituv va boshqa reseptorlarga taʼsir qiladigan taʼsirotlar tufayligina voqelikni sezib turadi. Odamda bevosita taʼsirotlarni idrok etadigan birinchi signal sistemasi va nutqni idrok etadigan ikkinchi signal sistemasi bor; bu ikkala signal sistemasi sifat jihatidan turlicha bulsada, bir-biri bilan chambarchas bogʻlangan, bir butun holda (oliy nerv faoliyati qonuniyatlari asosida) ishlaydi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Burhoniddin** (15-asr) -oʻzbek shoiri. Alisher Navoiy "Majolis unnafoioda B. haqida maʼlumot berib, "Hiriy shahrining buzurgzodalaridindur, donishmand va xushtaʼb va sabukruh kishidir", deb baholagan.

U Shohrux Mirzo madrasasida dars bsrgan. Muammo janrida shuhrat topgan. Abulqosim Bobur Mirzoga bagʻishlab "Javohir ulasmo" muammo risolasini yozgan. Navoiy va Darvesh Alilarga atab ham muammolar bitgan. 1469-yilda Husayn Boyqaro Navoiyni muhrdor tayin etganida yozgan bagʻishlov muammosi mashhurdir.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**WikiPilipinas** (asli **Wikipiniana**) — Wiki texnologiyasidan foydalangan holda Filippin haqidagi bepul, ochiq manbali, onlayn ensiklopediya.

Loyihaga filippinlik magnat Gaspar Vibal asos solgan. Gaspar A. Vibal Vibal fondining ijrochi direktori hisoblanadi. Kitob kolleksiyasi sifatida u Filipiniana.net va WikiPilipinas.org saytlarini yaratgan. Bu loyihalar fondning ikkita asosiy loyihalaridan biri hisoblanadi. Veb-sayt 28-Manila kitob koʻrgazmasida ishga tushirilgan. Filippindagi eng yirik va eng uzoq davom etadigan kitob yarmarkasi sifatida Manila xalqaro kitob yarmarkasi (MIBF — Manila International Book Fair) bosma va raqamli kontent sanoatining B2B va B2C tadbirlari, shuningdek, kanselyariya va boshqa multimedia nashriyotlari kabi ittifoqdosh sohalar uchun asosiy joy hisoblanadi. Koʻrgazmada xorijiy va mahalliy nashriyotlar, distribyutorlar, kitob sotuvchilar, agentlar, mualliflar va isteʼdodlar uchun birlashish, fikr almashish va hamkorlik qilish uchun keng imkoniyat yaratadi. Tashrif buyuruvchilarga konferensiyalar, seminarlar, oʻquv dasturlari, oʻqish va oʻrganishga qaratilgan musobaqalar kabi tadbirlar bilan bir qatorda eng katta chegirmalar beriladi.

 28-Manila kitob koʻrgazmasida WikiPilipinas taqdimoti, 2007-yil
WikiPilipinas saytidan roʻyxatdan oʻtgan aʼzolar uchun WikiPilipinasdagi tahrirlarga ruxsat beriladi.

VikiPilipinas logotipi Filippinning musulmon mintaqalarining yelkanli qayigʻi ustunlari bilan yashil vintdan iborat.

Vikipediyadan farqlari
----------------------

WikiPilipinas „akademik boʻlmagan ensiklopediya" sifatida joylashtirilgan, u ob’ektlar va hodisalarni tavsiflashda original tadqiqotlar va neytral boʻlmagan nuqtai nazarlarni qoʻllab-quvvatlaydi.

WikiPilipinas, onlayn ensiklopediyadan tashqari, Filippindagi etnik ozchiliklar uchun onlayn katalog va portal boʻlib xizmat qiladi.

Wikipedia.com (keyinchalik wikipedia.org ga yoʻnaltirilgan) va wikipedia.org domenlari 2001-yil 12-13-yanvarda  roʻyxatga olingan va Vikipediya 2001-yil 15-yanvarda ishga tushirilgan.

Vikipediya — koʻp tilli, erkin, onlayn ensiklopediya. U koʻngillilar jamoasi tomonidan ochiq hamkorlik hamda vikiga tayanuvchi tahrir tizimi asosida yoziladi va yuritiladi.

Vikipediya bugunga kelib eng katta va eng koʻp koʻzdan kechiriladigan maʼlumot manbasiga aylangan boʻlib, hozirda bu bepul ensiklopediyada dunyoning 283 tilida 20 milliondan oshiq maqola bor. Vikipediyaning eng katta ingliz tili boʻlimida 6554561 ta maqolaga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  „Wiki comes to the Philippines - Bringing along ‘copyleft’ IPR model popularized by Wikipedia" (en). *Tech Times Online*. The Manila Times (27-avgust 2007-yil). Qaraldi: 18-oktabr 2010-yil.
2. ↑  „Wikipedia.org Sayt haqida ma'lumot (Inglizcha)".  Alexa Internet. 26-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18 fevral, 2012.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2018-12-25).

* WikiPilipinas rasmiy veb-sayti
**Wii U** 2012-yili Nintendo shirkati tomonidan Wiining vorisi sifatida ishlab chiqarilgan videooʻyin konsolidir. Microsoft kompaniyasining Xbox One va Sony kompaniyasining PlayStation 4 videooʻyin konsollari bilan raqobatlasha oladi.

Wii U HD grafikani qoʻllab-quvvatlaydigan ilk Nintendo konsolidir. Tizimning asosiy kontrolleri Wii U GamePad boʻlib, oʻrnatilgan sensorli ekran, yoʻnalish tugmalari va harakat tugmalari mavjud. Ekran asosiy displeyga qoʻshimcha sifatida yoki qoʻllab-quvvatlanadigan oʻyinlarda oʻyinni bevosita GamePad orqali oʻynashda qoʻllanilishi mumkin. *Wii U Pro Controller* anʼanaviy muqobil sifatida uning oʻrnida qoʻllanilishi mumkin.

2019-yil holatiga koʻra, Wii U umumjahon boʻylab 13.56 million nusxada sotilgan.

Oʻyinlar
--------

* *Mario Kart 8*

Yana qarang
-----------

* Wii
* Nintendo Switch

1. ↑  „IR Information : Sales Data – Hardware and Software Sales Units".  Nintendo Co. Ltd.. 26-mart 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-oktabr 2019-yil.
**Chumqor togʻi** — Jizzax viloyatining janubidagi togʻ. Turkiston tizmasining bevosita davomi. Oʻzbekistonning Jizzax viloyati va Tojikistonning Sugʻd viloyati xududlarida joylashgan. Togʻning suvayirgʻich qismidan Oʻzbekiston va Tojikistonning davlat chegarasi oʻtgan. Chumqor togʻi, asosan, kenglik boʻylab choʻzilgan, faqat Qoshtepa dovonidan gʻarbdagi qismi janubi-gʻarbga yoʻnalgan. Chumqor togʻi sharqsa Guralash dovonidan boshlanib, shimoli-gʻarbda Zarafshon daryosi yaqinida (Gʻubdintogʻda) tugaydi. Umumiy uz. 80 km dan ziyod. Kengligi oʻrtacha 16 km. Bal. 2000-3000 m. Eng baland joyi 3405 m (Bozorxonim choʻqkisi). Chumqor togʻi Lattaband dovoniga yetgach, ikki tarmoqqa ajralgan, janubiy qismi — Qizilqanor togʻi (Tojikiston hududida), shimoliy qismi — Lattaband togʻi.

Chumqor togʻi gersin burmalanishida shakllangan antiklinal. Asosan, paleozoyning gilli slanetslari, qumtoshlari, ohaktoshlaridan tashkil topgan. Suvayirgʻich qismi oʻtkir, qoyali. Janubiy yon bagri nisbatan nishabroq, Sangzor daryosi va uning chap irmoklari bilan kesilgan. Togʻning etaklarida boʻz, yon bagʻirlarida togʻoʻrmon jigarrang, qoʻngʻir, togʻ oʻtloq dasht tuproqlar tarqalgan. Boʻz tuproqlarda rang, yaltirbosh, chalov, bugʻdoyiq, karrak, oq kovrak, gulhayri, betaga va boshqa oʻsadi. Butalardan doʻlana, pista uchraydi. 1800-3000 m balandliklar orasi archazor. Togʻoʻrmon jigarrang, qoʻngʻir tuproklar tarqalgan. Pista, irgʻay, zirk, baland boʻyli oʻtlar ham oʻsadi. 3000 m dan yuqorida subalp oʻtlokdari (qoʻngʻirbosh, rang, taran, anjabor, taktak) boshlanadi. Togʻ etagida lalmikor dehqonchilik, mevachilik, sabzavotchilik rivojlangan. Chorvachilik bilan ham shugʻullaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Mamatqulov, Murod. „Chumqor togʻi" *OʻzME*. Ch-harfi[*sayt ishlamaydi*] Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Chumiza**, Xitoy qoʻnogʻi (Setaria italica maxima) — boshoqsoshlar oilasiga mansub bir yillik madaniy oʻsimlik; ozuqabop va donli ekin. Koreya, Hindiston, Mongoliya, Yaponiya, Ukraina, Belarus, Gruziya, Shimoliy Kavkaz, Uzoq Sharqda yetishtiriladi. Ch. oziq-ovqat (yorma va un) va yemxashak uchun ekiladi. 100 kg koʻk massasida 15,5 kg ozuqa birligi va 21,1 kg hazm boʻladigan protein; xashagida 55 kg ozuqa birligi va 3,4 kg hazm boʻladigan protein bor. Koʻk massasi, pichani va silosi qoramollarga, qoʻylarga, otlarga, doni barcha chorva hayvonlariga beriladi. Ch. qurgʻoqchilikka chidamli, issiqsevar, yotib qolmaydigan oʻsimlik. Urugʻi 5° da unib chiqadi. Doni uchun keng qator oralab, qator oralari 45—60 sm (10—12 kg/ga) qilib, pichan uchun qatorasiga ekiladi. Oʻsish davri 70—80 kundan 120—140 kungacha davom etadi. Gektaridan 250—300 s gacha koʻkpoya, 40 s gacha don, 50—70 s pichan beradi.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Institut** (lotincha *institutum* — „oʻrnatish") maʼlum turdagi muassasalarni taʼriflovchi atamadir. Xususan, ushbu atama quyidagilarga qoʻllaniladi:

  

**Institut** (lot. institum — tartibot, muassasa) — 1) turli ixtisoslashgan oʻquv yurtlari (oʻrta, oliy, malaka oshirish tizimi), ilmiy tadqiqot, loyihalash va b. muassasalarning nomi; 2) jamiyatdagi ijtimoiy tartibotlarning muayyan doirasini oʻz ichiga olgan huquqiy meʼyorlar majmui. Keng maʼnoda — ijtimoiy turmushni tashkil etuvchi va tartibga solib turuvchi ijtimoiy tuzilmaning bir unsuri — muassasalar, meʼyorlar, qadriyatlar, madaniyat namunalari, qaror topgan feʼl-atvor shakllari majmui: iqtisodiy I. (mas, mulkchilik, ish haqi), siyosiy I. (mas, davlat, armiya, partiya), moliyaviy I.lar (moliya va bank muassasalari) va sh.k.

1. SSRI va MDH'da eng keng tarqalgan oliy tа’lim muаssаsаsi tipi.
2. Baʼzi ilmiy-tadqiqot hamda loyiha muassasalari.
3. Universitet fakulteti.
4. Ijtimoiy munosabatlarga oid normalar majmui (ijtimoiy institutlar).
Huquqshunoslikda bir turli munosabatlarni boshqaruvchi normalar majmui.




|  |  |
| --- | --- |
|  | **Institut** soʻzini bildiruvchi bir necha sahifa topildi. Ushbu sahifaga sizni olib kelgan maqoladagi tegishli ishoratni bu yerga emas, toʻgʻri kerakli maqolaga yoʻnaltirishingiz mumkin. |

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Insulin** (lot. insula — orolcha) — hayvon va odamning oqsil tabiatli gormoni. Meʼda osti bezining Langergans orolchalarida ishlab chiqariladi. Kanadalik olimlardan F. Banting bilan Ch. Best birinchi boʻlib ajratib olishgan (1921—22). Mol. m. 6000. Insulin moleku-lasi disulfid bogʻlari bilan birikkan ikkita polipeptid zanjirdan tuzilgan boʻlib, 51 aminokislota qoldigʻidan tashkil topgan. Insulinda aminokislo-talar qoldigʻining ketma-ket joylashuvini ingliz biokimyogari F. Sanger aniqladi (1945—56). Bu insulinni kimyoviy yoʻl bilan sintez qilishta imkon berdi. Insulin kimyoviy va gen injenerligi yoʻli bilan sintez qilingan. Insulin aminokislotalar tartibi birinchi boʻlib aniqlangan oqsil moddadir.

Insulin glikogenning parchalanishi va jigarda glyukoza sintezlanishini toʻxtatib, qondagi qand miqsorini kamaytiradi. Ayni vaqtda, hujayra mem-branalarining glyukoza oʻtkazuvchanligini oshiradi, natijada, toʻqimalarga glyukoza oʻtishiga imkon tugʻiladi. Organizmda Insulin yetishmasligi qandli di-abetta sabab boʻladi. Uni davolashda qoʻllaniladigan Insulin preparatlari (soʻyilgan qoramolning meʼda osti bezidan tayyorlanadi): amorf rux-insulin suspenziyasi, protamin-rux-insulin eritmasi, protamin-insulin suspenziyasi va boshqa insulinga Karaganda ancha uzok, taʼsir etadi. Darmonsizlik, ishtaqa yoʻqolishi va b. baʼzi kasalliklarda oz-ozdan Insulin inʼyeksiya qilish buyuriladi. Intoksikatsiyalar (mas, homiladorlarning tinmay qusishi), shizofreniya va jigar kasalliklarini davolashda ham buyuriladi. Insulin ovqat yeyishdan 30— 60 min. ilgari teri osti yoki muskul orasiga yuboriladi. U oqsil boʻlganidan hazm shiralari taʼsirida yemirilib ketadi, shuning uchun uni ichish naf bermaydi. 6—8 soatdan keyin takror inʼyeksiya qilinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BNE: XX525183
* BnF: cb11944156j (maʼlumot)
* GND: 4027221-7
* LCCN: sh85066794
* NDL: 00564171
* NKC: ph195815

 |
**Lenie** — Albaniya markazidagi Elbasan okrugida joylashgan qishloq va sobiq munitsipalitet. 2015-yilda mahalliy hokimiyat islohotida u Gramsh munitsipalitetining boʻlinmasiga aylandi. 2011-yilgi aholini roʻyxatga olishda qishloq aholisi soni 779 nafar kishi edi. U oltita qishloqdan iborat boʻlgan:

* Shënepremte, kommuna markazi, Lenie nomi bilan ham tanilgan
* Bicaj
* Kuratë
* Grabovë e Poshtme
* Grabovë e Sipërme
* Valth (Tarragjin)

Geografiyasi
------------

Qishloq Elbasan okrugining eng janubi-sharqiy qismida joylashgan. U togʻlar bilan oʻralgan boʻlib, Valamara togʻidan sharqdan gʻarbga Devoll daryosiga oqib oʻtadigan Grabova oqimi hududni ikki qismga ajratadi. Shimolda Lenie *Komjan* togʻi bilan chegaradosh, *Sogor* togʻi qishloqdan 1,952 m (6,404 ft) janubda joylashgan. Shuningdek, u sharqda Valamara togʻi va janubi-sharqda *Leniya* togʻi bilan chegaradosh. Butun mintaqa gʻarbiy qismida Devoll vodiysigacha asta-sekin pastlab boradi. Arxeologik maʼlumotlar bu hududda qadim zamonlardan beri aholi yashaganligini koʻrsatadi. Lenieda XIV asrga oid oʻrta asr qalʼasi xarobalarini ziyorat qilish ham mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  „Law nr. 115/2014" (sq) 6368–6369. Qaraldi: 25-fevral 2022-yil.
2. ↑  „2011 census results". 24-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-aprel 2023-yil.
3. ↑  Zonat Zgjedhore per Zgjedhjet ne Kuvendin e Shqiperise, page 115
4. ↑  FJALORI ENCIKLOPEDIK SHQIPTAR, Akademia e Shkencave, Tirane 1984 (page 600: LENIASI)


|  |  |
| --- | --- |
| Albaniya geografiyasi | *Albaniya geografiyasi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ola chipor aloe** yoki **aloe Yoʻlbars aloesi**(lotincha: *Aloe variegata*) — koʻp yillik, shirali oʻsimlik, *Asphodelaceae* oilasiga mansub aloe (*aloe*) turi. (tur avvallari Xanthorrheaceae oilasi tarkibiga kiritilgan). Janubiy Afrika va Namibiyada keng tarqalgan. *Variegata* oʻziga xos sifat boʻlib, lotinchadan tarjima qilganda „rangli" degan maʼnoni anglatadi va mazkur turdagi oʻsimliklarning dogʻli barglariga ishora qiladi.

Tavsif
------

Oʻsimlikning balandligi 20-30 sm, 18-24 ta bargi 3 qatorga joylashgan. Barglari sershira yashil rangga ega, notekis och yashil dogʻlari bor. Barglarning uzunligi 10-15 sm, asosning kengligi taxminan 3-6 sm. Barglarning shakli uchburchak. Shikastlanish, suv miqdori va yoshiga qarab, tashqi barglar oltin jigarrang tusga kirib quriydi.

Ola chipor aloe oʻrtacha 3-7 yil oʻsadi, bularning barchasi koʻp jihatdan atrof-muhitga, quyosh nuri va suvga bogʻliq.

Gullari 20-30 sm balandlikda toʻq sariq rangda, toʻda-toʻda boʻlib joylashgan. Gullash davri mart yoki aprel oylariga toʻgʻri keladi.

**Vegetativ xususiyatlar.**

Aloe poyasiz oʻsadi, unib chiqadi va guruhlar hosil qiladi. 20 tagacha lancet-deltoid, koʻndalang kesimdagi V shaklidagi barglar novdada uch qator boʻlib joylashgan. Uning yashil rangli oʻtkir barglarining uzunligi 10-15 dyuym va kengligi 4-6 dyuymgacha yetadi. Barglarning yuzasida tartibsiz koʻndalang chiziqlar hosil qiluvchi oq rangli dogʻlar mavjud. Barglarning cheti va sirti oq hamda gʻadir-budir boʻladi.

**Toʻpgullar va gullar.**

Toʻpgullar bir-ikki novdadan iborat va uzunligi taxminan 30 dyuymni tashki qiladi. Boʻsh, silindrsimon shakldagi toʻda uzunligi 10 dan 20 dyuymgacha va taxminan 20-30 gulni oʻz ichiga oladi. Oval uchli novdalar uzunligi 15 millimetrgacha va kengligi 7 millimetrga yetadi. Gullar pushti rangdan toʻq qizil ranggacha boʻlishi mumkin, kamdan-kam hollarda xira sariq rangda boʻladi, uzunligi 4 dan 5 millimetrgacha boʻlgan gulbandlarga ega. Gullar uzunligi 35 dan 40 millimetrgacha yetadi. Uchlari ular biroz kichraygan va ochilgan boʻladi. Ularning tashqi gulbarglari uzunligi 5 dan 7 millimetrgacha yetadi, changchi tashqariga chiqib turmaydi, gul changlari esa guldan 1-2 millimetrga chiqib turadi.

**Genetika.**

Xromosomalar soni 2n = 14.

**Tarqalishi**

Ola chipor aloe Namibiya va Janubiy Afrika provinsiyalari — Shimoliy Keyp, Sharqiy Keyp, Karu, Fri Steyt mustaqil davlati va Bushmanland hududida keng tarqalgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  Алоэ — Алоэ пестрое, или тигровое, попугайное Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-07-23).
2. ↑  „taxon". *Germplasm Resources Information Network (GRIN)*. Agricultural Research Service (ARS), United States Department of Agriculture (USDA).
**Zarqogʻoz**, folga — 1) rangli, nodir, asl metallar va poʻlatdan tayyorlanadigan, eni 5–1000 mm va qalinligi 0,001—0,2 mm boʻlgan varaq yoki lenta 3. joʻvali (valetsli) prokat stanlarida oʻrama (rulon) holida prokatlab chiqariladi. Prokatlab olish qiyin boʻlgan qattiq materiallar eritib olinadi. Oziqovqat mahsulotlarini oʻrashda, elektrotexnikada kondensatorlar tayyorlashda, termoizolyasiya va b. maqsadlarda ishlatiladi; 2) matbaada — bir tomoni maʼlum miqdordagi bogʻlovchi bilan ishqalangan va biror pigment bilan krplangan kalka yoki shaffof plyonka. Kitob muqovasiga presslab tasvir tushirishda ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |