recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Yuz** — yirik oʻzbek qabilalaridan biri.

XX asrning boshlarida yuzlar hozirgi Oʻzbekiston va Tojikiston hududida yashagan (60 ming). Yuzlarning boshqa oʻzbek qabilalari bilan aralash holda yashab kelgan guruhlari ham mavjud boʻlib, ular masalan, qirq yuz, moʻgʻul yuz, nayman yuz, turkman yuz va boshqalar etnik nomlar bilan atalgan. Yuzlarning etnogenezi qadimiy qipchoq oʻzbeklari bilan bogʻliq.
Yuzlar, asosan, Toshkent, Sirdaryo, Jizzax, Samarqand va Surxondaryo viloyatlarida yashaganlar. Yuzlar 3 ta yirik tarmoqqa boʻlinadi: Marka bolasi, Qorapchi, Rajab bolasi.

XIX asr davomida yuzlarning koʻpchiligi oʻtroqlashib, dehqonchilik bilan shugʻullanganlar. Choʻl va togʻ oldida (Jizzax va Oʻratepa oraligʻida) yashovchi yuzlarning bir qismi yarim oʻtroq holda istiqomat qilishgan. Yuzlarning xoʻjaligida dehqonchilik bilan bir qatorda chorvachilik ham salmoqli oʻrin tutgan. 1920—1930-yillarida yuzlar oʻzbek xalqi tarkibiga qoʻshilib ketganlar.

##### Taniqli namoyondalari:

1. Munis Xorazmiy

Manbalar
--------

1. ↑  Doniyorov X. Oʻzbek xalqining shajaravashevalari, T. 1968; Karmmsheva B.X. Ocherki etnicheskoy istorii yujnnx rayonov Tadjikistana i Uzbekistana, M. 1976; Boʻriyev O. Etnologiya atamalarining qisqacha izohli lugʻati, Qarshi, 2004.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tarixga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

| * k
* m
* t
Oʻzbek urugʻlari |
| --- |
| Ming · Qirq · Jaloyirlar · Saroy · Qoʻngʻirot (qabila) · Nayman · Qiyot · Xitoy (urugʻ) · Qangʻli · Arlot · Ungut · Tomalar · Uyshun · Baday · Batash · Qavchin · Yobu · Sulduz · Mitan · Yuz |
**Imom Turkiy ibn Abdulloh masjidi** (arabcha: ), shuningdek, **Ar-Riyod Katta masjidi** yoki oddiygina **Katta masjid** (arabcha: ) nomi bilan ham tanilgan Saudiya Arabistonining Ar-Riyod shahrining ad-Dirah mahallasidagi jome masjididir. Qasr al-Hukmga tutash boʻlib, Dira maydoniga qaraydi. Masjid Ikkinchi Saudiya davlatining asoschisi va imomi Turkiy ibn Abdulloh bin Muhammad al-Saud hukmronligi davrida tashkil etilgan va keyinchalik uning nomi bilan atalgan. 17 000 namozxonga mo‘ljallangan va 16 800 kvadrat metr maydonni egallagan bu masjid Saudiya Arabistonidagi eng katta masjidlardan biridir. 

Ichki makonning tashqi va yuqori qismi, asosan, jigarrang Arriyad ohaktoshidan bo'lib, kechasi yoritilganda oltin rangda ko'rinadi. Ichki qismning pastki qismi oq marmardan qilingan. Tuzilma har biri 325 kvadrat metr bo'lgan alohida erkaklar va ayollar kutubxonalarini o'z ichiga oladi.

Masjid birinchi qavatdan al-Hukm saroyiga as-Safoat maydoni bo‘ylab ikki ko‘prik orqali to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘langan.

Tarixi
------

Katta masjid bu yerda oʻnlab yillar davomida mavjud boʻlgan, biroq Arr-Riyod taraqqiyot boshqarmasi tomonidan qayta qurilgan va 1993-yil yanvarida qayta ochilgan.

Arxitekturasi
-------------

Masjidning minoralari Usmonli va Misr uslublari aralashmasidan iborat bo'lib, ikkita to'rtburchaklar qismning tepasida uchta dumaloq qism va tepa qismi dumaloq shakllar bilan bir nuqtaga to'g'ri keladi. Hovli portikolari uchburchak shaklida ko'tarilib, yuqorida dekoratsiya qilingan. Ammo minoralar to'rtburchaklar najd uslubida qayta qurilgan, hovli butunlay yangilangan va ayvonlar avvalgi shaklining modernizatsiya qilingan versiyasidir.

Yana qarang
-----------

* Saudiya Arabistonidagi masjidlar roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  Rihani*. Ibn Sa'Oud Of Arabia* (en). Routledge, 2013-10-28. ISBN 978-1-136-18745-2.
2. ↑  Holod, Renata*. The Contemporary Mosque: Architects, Clients, and Designs Since the 1950s* (en). Random House Incorporated, 1997. ISBN 978-0-8478-2043-6.
3. 1 2 3 4  „Mosques Built by the High Commission for the Development of Arriyadh". *ArRiyadh Development Authority*. Qaraldi: 2017-yil 16-sentyabr.
4. ↑  Zuhur, Sherifa*. Saudi Arabia* (en). ABC-CLIO, 2011-10-31. ISBN 978-1-59884-571-6.
5. „Imam Turki bin Abdullah Mosque in Riyadh, Saudi Arabia". *www.gpsmycity.com*.

Havolalar
---------

* Getty Imagesda masjid tasvirlari
**Eleanor Grove**(1826-yil - 1905-yil 22-noyabr) ingliz tarjimoni va pedagogi boʻlgan. U Londondagi kollej zalining asoschisi bo'lib, ayollarga Bloomsbury shahrida yashash va London universitetida o'qishga kirish imkonini berdi. U va hamkori, Rosa Morison ularning nomi bilan atalgan bino bor.

### Hayoti

Grove 1826-yil Klaphamda tugʻilgan, koʻplab opa-singillardan biri. Uning ota-onasi Meri Bleyds va Tomas Grove, baliq va kiyik go'shti sotuvchisi va jamoatchi. Ular uni yaxshi ta'minlangan holda qoldirdilar va u o'z hayotini qanday o'tkazishini hal qila oldi. Germaniya va Avstriyada gubernati boʻlib ishlagan va ikkita romanini tarjima qilgan: Georg Ebersning "Misr malikasi" va [[Iogann Volfgang fon Gyote]ning *Vilgelm Maysterning shogirdligi* romanlarini tarjima qilgan. 

Queen's College, London kotib yordamchisi uchun e'lon qilganida, Grove shu qadar malakali ediki, suhbatni o'tkazib yuborganiga qaramay, unga bu ish berildi. Uning akasi Jorj Grove, muhandis va musiqashunos unga bu lavozimni aytdi va u uning nomidan intervyuda qatnashdi. Aynan o'sha erda u 1872 yilda kotib yordamchisi bo'lib ishlagan tilshunos Roza Morison bilan uchrashdi.
Grove Ledi Rezident lavozimiga ko'tarildi. U xodimlarni nazorat qildi, talabalarga rahbarlik qildi va kerak bo'lganda tartib-intizomni o'rnatdi. 

Grove va Morison nemis tilini yaxshi ko'rar va ayollarning ta'limiga nisbatan o'xshash qarashlarga ega edilar. 1881 yilda ular Qirolicha kolleji rahbariyatiga bo'lgan ishonchni yo'qotdilar, buni zaif va samarasiz deb hisoblashdi. Bundan tashqari, kollej London universiteti tomonidan ayollar ta'limiga bo'lgan intilishlar tufayli paydo bo'lgan imkoniyatga erisha olmadi. Er-xotin ishlarini tashlab, birgalikda Germaniyada qisqa ta'tilga chiqishdi. Qaytib kelgach, ular London universitetiga behuda ishlash taklifi bilan murojaat qilishdi. Morison universitetning yangi ochilgan Kollej Xoll va Grove direktori o‘rinbosari bo‘ldi. direktor etib tayinlandi.

### Manbalar

1. ↑  Ebers, Georg*. An Egyptian Princess* (en). Tauchnitz, 1871.
2. ↑  Ebers, Georg*. An Egyptian Princess* (en). Tauchnitz, 1871.
3. ↑  Goethe, Johann Wolfgang von*. An Egyptian Princess* (en). Tauchnitz, 1873.
4. ↑  *Grove, Eleanor (1826–1905), educationist* (inglizcha), 2004, doi:10.1093/ref:odnb/48596, qaraldi: July 26, 2020
5. ↑  *Morison, Rosa (1841–1912), educationist* (inglizcha), 2004, doi:10.1093/ref:odnb/48601, qaraldi: 26 July 2020
6. ↑  Ebers, Georg*. An Egyptian Princess* (en). Tauchnitz, 1871.
7. ↑  *Grove, Eleanor (1826–1905), educationist* (inglizcha), 2004, doi:10.1093/ref:odnb/48596, qaraldi: July 26, 2020
8. ↑  *Morison, Rosa (1841–1912), educationist* (inglizcha), 2004, doi:10.1093/ref:odnb/48601, qaraldi: 26 July 2020
**Joʻra Majidovich Abdurasulov** (8-may 1921-yil — Toshkent — 10-sentyabr 1990-yil) — rentgenolog, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1964), tibbiyot fanlari doktori (1952), professor (1954). Sam-MI rentgenologiya kafedrasining dotsenti (1948-1951), 1952-yildan Toshkent vrachlar malakasini oshirish institutining kafedra mudiri, Oʻzbekiston rentgenologiya, radiologiya va onkologiya ilmiy tadqiqot instituti direktori (1958-76). Joʻra Abdurasulovning asosiy ilmiy ishlari ultratovush diagnostikasi, toʻgʻri ichak rakining rentgenodiagnostikasi va koʻp sonli rak kasalligi muammolariga oid. U rakka qarshi va radiologiya sohasidagi xalqaro anjumanlarda qatnashgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Vikipediyada shunday familiyali boshqa shaxslar haqida ham maqolalar mavjud, qarang: Toʻlaganova.

**Sevara Toʻlaganova Bakidjanovna**(11-iyul 1958-yil) ― Oʻzbekistonlik shoira, yozuvchilar uyushmasi aʼzosi, TDPU da oliy matematika va falsafa fanlari oʻqituvchisi.

Yoshlik
-------

Sevara Toʻlaganova 1958-yıl 11-iyulda Toshkent shahrining Chorsu dahasida tugʻilganlar. Xamza tumaningdagi 216-maktabda aʼlo baholarga oʻqiganlar. Namunali oʻqishi bilan brisa, 4-5 sinfda oʻqib turban davridan boshlab sherlar yoza boshladi. Sherlari Respublikamizda chop etilgan „Gʻuncha", „Gulxan", „Saodat", „Yoshlik", „Guliston" jurnallarida chop etildi.

Shoirlik faoliyatlarning boshlanishi
------------------------------------

Sevara Toʻlaganova 7-sinfda oq’ib yurgan paytida uni xurmatli shoiramiz Zulfiya Moʻminova xuzurlariga onalari Maxsuma Toʻlaganova olib borganlar. Zulfiya Moʻminova Sevara Toʻlaganovning sherlari maqul boʻldi va ustozlik qildilar. Sevara Toʻlaganova sherlari Sevara Vafo taxallusi bilan chop etila boshladi. Sevara Toʻlaganova maktabda oʻqayotgan paytlarida bir necha bor shahar va respublika olimpiadalarida ishtiroq etik, birinchi, ikkinchi oʻrinlarni egallaganlar. 1975-yili Sevara Toʻlaganova 216-maktabni oltin medalga bitirib, TDPU matematika fakultetiga oʻqishga kirdilar va 1980-yili muvaffaqiyatli tamomlab, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasiga karashli mexanika institutiga yolama oldilar.

Shahsiy hayot
-------------

1981-yil avgust oyda Batıyor Muxamedjanov bilan turmush qurdilar.
1982-yil 28-mayda ularning oilasida qiz farzand Nilufar Makhmudova dunyoga keldi. Kuyovlari Maxmudov Komiljon. Nabiralari Olimjonova Maftuna , Olimjonova Iroda , Olimjonov Sardor.

Yana qarang
-----------

* Zulfiya Moʻminova
* Maxsuma Toʻlaganova

Manbalar
--------

* Toʻlaganova M. I. Ilm ohanrabosi va uning mashaqqatli yoʻllari / maʼsul muharrir Tohir Malik. – Toshkent: „DAVR PRESS", 2009. 248 b.
**Üzeyir Mehdizadə** (1990-yil 19-may) Ozarbayjon bastakori va qoʻshiqchisi.

Hayot va ijod
-------------

Uzeyir Mehdizade 1990-yil 19-mayda tugʻilgan.

1995-yilda 14-sonli maktabga birinchi sinfga bordi.U maktabni aʼlo darajada tugatib va hech ikkilanmay kelajakdagi hayoti uchun musiqa sohasini tanladi.Keyinchaki u Ozarbayjon milliy konservatoriyasiga oʻqishga kirdi. Uning ustozi Agshin Fateh Üzeyir Mehdizadəga birinchi qoʻshiqlarini yozib olishga yordam berdi va uni musiqiy muvaffaqiyatlari sari yetakladi.2008-yilda u „Gəl yarına" nomli albomini chiqardi. 2009-yilda u oʻz studiyasini yaratdi va studiyaning birinchi „O mənim olmalıdır" albomini chiqardi. [*manba kerak*]

2010-yilda "„O olmasa neynəyərəm" albomi tomoshabinlarga taqdim etildi. 2015-yilda u oʻzining „Əlvida keçmişim", „Dostum", „Onsuzda bəxti qarayam", „Səndən ötrü", „Bunu da örgənəcən" albomlari bilan rekord koʻrsatkichga erishdi. 2016-yilda u Moskvadagi Club Arena Starda kontsert berdi. „Ay ölmüş" 2016-yilning eng mashhur qoʻshigʻi boʻldi. [*manba kerak*]

2014-yilda kuylagan va faqat bitta suratga ega boʻlgan „Yaxşı olar" qoʻshigʻi qisqa vaqt ichida tinglovchilar mehrini qozongan hamda 2018-yil 10-iyun kuni 50 milliondan ortiq tomosha qilingan musiqa [*manba kerak*] uchun (musiqaning 4 yilligi) „Yaxşı olar" klipi ham suratga olindi.

Üzeyir Mehdizadə dunyoning koʻplab davlat va shaharlarida, jumladan Turkiya, [*manba kerak*] Germaniya, [*manba kerak*] Rossiya, [*manba kerak*] Oʻzbekiston, [*manba kerak*] Qozogʻiston, [*manba kerak*] Ukraina [*manba kerak*] va boshqa yerlarida ijodiy safarlarda boʻlgan

Üzeyir Mehdizadə 2018-yilda turmush qurdi

Oilasi
------

Otasi Bəxtiyar Mehdizadə 1963-yilda tugʻilgan. Onasi Mehparə Məmməd qızı Mehdizadə. U 2008-yilda yurak xurujidan vafot etgan. Uzeyirning 1 singlisi bor. U turmushga chiqqan.

Manba
-----

* Uzeyir Mehdizoda parda ortida gapirdi. (az. )
* Milli. Xonanda Uzeyir Mehdizoda Az lent.az saytiga tayanib intervyuni taqdim etadi. Yangilik eʼlon qilingan sana: 2014-yil 24-yanvar.

Maʼlumotlar
-----------

1. ↑  Üzeyir Mehdizadə evləndi — FOTO, VİDEO. az.baku.ws, 02.07.2018 (Ozarbayjoncha)

Havolalar
---------

* Üzeyir Mehdizadə ning „YouTube" kanalı
**Ijjon** – Andijon vohasidagi qadimiy va mashxur ovqat turlaridan biri hisoblanadi. Ijjon tayyorlash uchun uncha koʻp masalliq shart emas. Asosiy masalliq bu goʻsht. Bundan tashqari ozgina oʻsimlik yogʻi, piyoz, suv kerak boʻladi. Ijjon asosiy ovqat turi hisoblanmaydi. U asosan mehmonlarga asosiy taom oldidan tortiladi. Ijjon faqat Xorazm oshxonasida uchraydi. Ijjonni xivaliklar oʻz maromiga yetirib tayyorlaydilar. Goʻsht va piyoz mayda qilib chopiladi va unga oʻsimlik moyi tabga qarab suv qoʻshiladi. Ijjon suvda yoki yogʻda pishirilmaydi. Mayda qilib chopish jarayonida goʻsht pishadi. Mayda qilib chopish jarayoni 1-2 soat davom etadi. Mayda qilib chopilgan goʻshtga oʻsimlik yogʻi va suv qoʻshilib faqat bir tomonga qarata aylantiriladi. Aylantirish jarayoni ham 1 soat davom etadi. Goʻshtning rangi oq tusga kirgach ijjon tayyor hisoblanadi.

Tarixi
------

Muhammad Rahimxon II kunlarning birida oshqozon kasal boʻladi. Turli tabiblar Feruzni davolay olmaydi. Ammo polshalik tabiblar qoʻy goʻshtidan boʻlgan qiyma berishni tavsiya qiladi. Muhammad Rahimxon II bu davo topadi. Vaqtlar oʻtishi bilan bu taom Xorazm vohasiga moslashtiriladi. Yaʼna bir tadqiqotchilar ijjon qadimda etjon deyilgan. Yaʼni etga jon kiradi uni maydalab chopish orqali deya talqin qiladilar.
Oʻzbekiston Gastronomik turizmi asotsiatsiyasi 2020-yil 21-iyuldagi eʼlon qilgan postida Xorazm ijjoni va fransuz tar-tar ovqatlarini kelib chiqish tarixi solishtirilgan. Koʻrinishi jihatdan bir biriga oʻxshash ovqatlar, kelib chiqishi Fransiyada XVII asrga borib taqalsa, Xorazmda XVI asrga borib taqaladi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
**Bag‘doddagi al-Nizomiyya** (arabcha: ), ilk nizomiylardan biri. U 1065-yilda Bag'dodda tashkil etilgan. 1091-yil iyul oyida Nizom al-Mulk 33 yoshli al-G'azzoliyni maktabga professor etib tayinlaygan. Bepul ta'limni taklif qiluvchi muassasa "O'rta asrlar dunyosining eng yirik universiteti" sifatida ta'riflangan. Berber Almohodlar sulolasining asoschisi Ibn Tumart mazkur maktabda o'qigan va al-G'azzoliy, Al-Kiya al-Harrosiydan tahsil olgan. Nizom al-Mulkning kuyovi Mug‘atil ibn Bakriy ham maktabda ishlagan. 1096-yilda, al-G‘azzoliy nizomiyani tark etganida, unda 3000 talaba tahsil olgan. 1116-yilda Muhammad ash-Shahrosoniy nizomiyada dars bergan. 1170-yillarda davlat arbobi Behauddin Mosulda dars berishdan oldin nizomiyada dars bergan, Imoduddin al-Isfahoniy esa 12-asr oxirida u yerda tahsil olgan.

Fors shoiri Sa’diy Sheroziy 13-asr boshlarida sayohatga chiqqan vaqtida nizomiyada tahsil olgan. U 1258-yilda Bag‘dodni talon-taroj qilish chog‘ida Xulagu boshchiligidagi mo‘g‘ul Ilxonlik bosqinchilari tomonidan vayron qilingani haqida o‘z guvohi bo‘lganlar qatorida bo‘lgan. U Bag‘doddagi "Nizomiyya"da o‘qigan kunlarini aniq eslaydi: 

Nizomiyada bir kursdoshim menga yomon munosabatda bo‘ldi va men o‘qituvchimga: "Men undan to‘g‘riroq javob bersam, hasadgo‘y odam xafa bo‘ladi", deb aytdim. Professor javob berdi: "Do'stingning hasadi senga yoqmaydi, lekin kim aytdi senga g'iybat maqtovga loyiq deb, agar u hasad yo'lida halok bo'lishni istasa, sen unga tuhmat yo'li bilan qo'shilasan".

Oʻquv dasturi dastlab diniy fanlar, islom huquqi, arab adabiyoti va arifmetikaga qaratilgan boʻlsa, keyinchalik tarix, matematika, fizika fanlari va musiqa fanlariga ham eʼtibor berila boshlangan.

Yana qarang
-----------

* Abu Is'hoq Sheroziy
* Mustansiriya madrasasi, yana bir Bag'dod maktabi, 1233-yilda tashkil etilgan
* Madrasa
* Islom oltin davri

Adabiyotlar
-----------

* Makdisi, Jorj: "O'rta asrlarda Madrasa va Universitet", *Studia Islamica*, No. 32 (1970), pp. 255–264

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* VIAF: 123699555
* en:WorldCat Identities: viaf-123699555

 |


1. ↑  Ghazali
2. ↑  Black, A. *A History of Islamic Political Thought – From the Prophet to the Present*. Cambridge: Edinburgh University Press, 2001.
3. ↑  „Welcome | Religious Studies".
4. ↑  Sharīf, Wilyam*. The Dearest Quest: A Biography of Ibn Tumart*. Lulu Press, 2010 — 66–67 bet. ISBN 9781445278254.
5. ↑  „Fastupdate sheet". *www.ghazali.org*. Qaraldi: 2017-yil 13-sentyabr.
6. ↑  „Shahrastani". *www.muslimphilosophy.com*. Qaraldi: 2023-yil 18-mart.
7. ↑  B.G. Massialas & S.A. Jarrar (1987), "Conflicts in education in the Arab world: The present challenge", *Arab Studies Quarterly*: "*Subjects such as history, mathematics, physical sciences, and music were added to the curriculum of Al-Nizamiyah at a later time.*"
**Zakariya al-Qazviniy** (toʻliq ismi: **Abu Yahyo Zakariyyaʼ ibn Muhammad ibn Maxmud al-Qazviniy**, arabcha: أبو يحيى زكرياء بن محمد بن محمود القزويني)(tahminan 1203-yil, Qazvin, Eron — 1283-yil) — **Qazviniy** (forscha: قزوینی) nomi bilan ham tanilgan fors kosmografi va geografi.

Hayoti
------

U al-Qazviniy tugʻilishidan ancha oldin Qazvinda mustahkam asos solingan Anas ibn Molik (Islom paygʻambari Muhammadning sahobasi) naslidan boʻlgan huquqshunoslar oilasiga mansub edi.

Uning eng mashhur asari kosmografiyada muhim asar bo‘lgan „Ajāʾib al-maxluqāt va-gharāʾib al-mavjūdāt" („Yaratilish mo‘jizalari va borliqning noyob hodisalari")dir. U geografik lug‘atning ham muallifi Atar al-bilod va-axbar al-ibod (lit. „Yodgorliklar va ularning xalqlari haqidagi tarixiy anʼanalar").

Faoliyati
=========

Eronning Qazvin shahrida tug‘ilgan al-Qazviniy Eronning bir qancha joylarida huquqshunos va qozi bo‘lib ishlagan. U Mesopotamiya va Levant boʻylab sayohat qildi va nihoyat, Bagʻdodning Ilxoniylar hukmdori Ota-Malik Juvayniy (milodiy 1283-yilda vafot etgan) homiylik qilgan davraga kirdi.

Al-Qazviniy oʻzining „Ajoib al-maxluqat va-gʻaroib al-mavjudot" („Yaratilish moʻjizalari va borliqning noyob hodisalari" nomli mashhur kosmografiyasini aynan ikkinchisiga bagʻishlagan. Bu risola tez-tez yoritilgan. juda mashhur va bugungi kunda koʻplab nusxalarda saqlanib qolgan. U oʻzining ona tili fors tiliga, keyinroq turk tiliga ham tarjima qilingan. Al-Qazviniy oʻzining geografik lugʻati „Athār al-bilod va-axbar al-ʻibod" („Yerlar yodgorliklari va ularning xalqlari haqidagi tarixiy anʼanalar") bilan ham mashhur edi. Ushbu risolalarning ikkalasi ham keng koʻlamli fanlar boʻyicha keng qamrovli oʻqish va oʻrganishni aks ettiradi.

Adabiyotlar
-----------

1. ↑  *Ibn Bakkār, Al-Zubayr, al-ʻĀnī, Sāmī Makkī (ed.), Al-Akhbār al-muwaffaqīyāt (2nd ed.)*. « Dār ʻĀlam al-Kutub » [1996] — 14-18 bet.
Дюнкерк shahridagi Karnaval. Fransiya, 2008
Yan Mil. *Rimdagi Karnaval*, 1653. Prado
**Karnaval** (lot. carrus navalis — ajoyib arava, bayram marosimlari kemasi) — asosan, ochiq havoda oʻtkaziladigan teatrlashtirilgan oʻyinlar, koʻcha namoyishlaridan iborat ommaviy sayilning bir turi. Yil fasllarining almashuvi, bahorgi dehqonchilik va boshqa bayramlar bilan bogʻliq majusiylarning marosimlaridan boshlangan. Har qanday karnavalning eng muhim bir boʻlagi — shaharning muhim koʻchalarida tantanali yurishdir.

Tarixi
------

Karnaval nomi XIII-asrda Italiyada vujudga kelgan. XVI-asr mashhur italyan xalq teatri turi niqoblar komediyasi („Del arte komediyasi")ning paydo boʻlishi Karnaval bilan bogʻliq. Karnavalga oʻxshash koʻcha va maydon tomoshalari sharqda juda qadim zamonlardan maʼlum. Oʻrta Sharqda Karnaval zardushtiylik, navroʻz va boshqa bayramlar bilan bogʻliq holda uyushtirilgan. Temur va temuriylar, oʻzbek xonlari, amir va beklar davlat miqyosidagi bayramlar munosabati bilan ham Karnaval tomoshalari oʻtkazgan. Fransua Rablening «Гаргантюа va Пантагрюэль» romanida Karnaval haqida ajoyib tavsif berilgan

Hozirgi kunda Karnaval
----------------------

Oʻzbekistonda 1957-yildan har yili kuzning birinchi oyida hozirgi Milliy bogʻda muntazam Karnaval oʻtkazib kelingan. Hozirgi kunda qayta tiklangan navroʻz bayramlarida asta-sekin Karnaval tomoshalari odat tusiga kirmoqda.

Dunyodagi eng машҳур karnaval Rio-de-Jeneyroda o'tkaziladi. Bu keng miqiyosli bayramga yil bo'yi puhtalik bilan tayyorgarlik ko'riladi. Karnavalni ko'rish u4un Braziliyaga butun dunyo yuzidan sayyohlar tomosha qilishga kelishadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Havolalar
---------

* Federation European Carnival Cities
* BuenoLatina.Dunyodagi eng zo'r karnavallar reytingi. (Wayback Machine saytida 2012-07-16 sanasida arxivlangan)
* Modda. Dance Code dagi braziliyalik karnavallar haqida[*sayt ishlamaydi*]
**Rus Borisi** — Ozarbayjonning Goranboy tumanidagi qishloq va munisipalitet.

Tarix
-----

Qishloq 1842 yilda,ba'zi manbalarga ko'ra yoki 1893 yilda,asli markaziy Rossiyadan kelgan bir guruh ma'naviy nasroniy molokan ko'chmanchilari tomonidan tashkil etilgan. 1932 yilda shu kungacha faoliyat ko'rsatayotgan kolxoz tashkil etildi,keyinchalik qishloq Shohumyan tumani tarkibiga kiritildi.Tarixan aholi deyarli butunlay etnik ruslardan tashkil topgan va eng yuqori cho'qqisida 2000 dan ortiq kishini tashkil etgan.1992 yilda Rus Borisi etnik armanlar va ozarbayjonlar o'rtasidagi etnik to'qnashuvlarning qizg'in pallasida bo'ldi,bu harbiy operatsiyaga olib keldi va Shoumyan armanlarining ommaviy ravishda chiqib ketishiga olib keldi.Viloyatning oʻzi Goranboy viloyati bilan birlashtirildi.Garchi Rus Borisi,xuddi mintaqadagi ozarbayjon qishloqlari kabi,harbiy harakatlarga ta'sir qilmagan bo'lsa-da, siyosiy va iqtisodiy qiyinchiliklar qishloq aholisining muhim qismini Rossiyaga ketishga majbur qildi.1994 yildan boshlab qishloqda etnik ozarbayjonlar,asosan,Tog'li Qorabog' mintaqasidan ko'chirilganlar ko'payib bordi.

2006 yil holatiga ko'ra,Goranboy viloyati ijroiya hokimiyati tomonidan berilgan ma'lumotlarga ko'ra,etnik rus aholisining ko'chishi davom etmoqda va qishloqda 70 ga yaqin etnik rus oilalari qolgan. 2009 yilda Rus Borisi aholisi 500 ga yaqin kishini tashkil etdi,ulardan faqat 83 nafari ruslar bo'lib, asosan o'rta va keksa odamlardan iborat edi.

Qishloq iqtisodiyoti sovet davrida "millioner kolxoz" hisoblangan Kalinin kolxozining vazifasi bilan chambarchas bog'liq.1970-yillarning oxiriga kelib uning 600 gektar ekin maydoni,2000 ta qatlamli beshta parrandachilik fermasi, 300 bosh sigir va 800 bosh yosh buqa va otlardan iborat chorvachilik fermasi bor edi.Oʻtgan asrning 90-yillarida kolxoz xoʻjalik hisobiga ishlay boshlagan boʻlib, hozirda faqat karam va kartoshka yetishtiriladi. Qishloqda yordam punkti va rus tilida o'qitiladigan o'rta maktab mavjud.180 oʻquvchiga moʻljallangan ikkinchi rus tilidagi maktab qurilishi 2009 yilda boshlangan

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  Азербайджан — Религии
2. ↑  Alexander Prokhanov. Soldier of the Empire: Local Conflicts in the Soviet Union (Wayback Machine saytida 2011-01-12 sanasida arxivlangan). Russian News Service. 22 March 2010.
3. ↑  Viktor Pirog. Shamanov and More (Wayback Machine saytida 2012-06-30 sanasida arxivlangan).
4. 1 2 3  Galiya Aliyeva. 'Fear Not, But Believe..!' (Wayback Machine saytida 2019-04-02 sanasida arxivlangan). *Azerbaijanskie Izvestia*. 23 June 2009.
5. ↑  Second Russian School to Be Built in Goranboy[*sayt ishlamaydi*]. Vesti.az. 29 October 2009.
**Yevklid geometriyasi** — miloddan avvalgi 3-asrda Yevklid izchil asoslagan geometriya. Parallellik aksiomasiga (toʻgʻri chiziqda yotmagan nuqta orqali shu toʻgʻri chiziq bilan kesishmaydigan faqat bitta toʻgʻri chiziq oʻtkazish mumkin, degan aksiomaga) hamda mutlaq geometriya aksiomalari sistemalari deb ataluvchi besh guruh (bogʻlanish, tartib, harakat, uzluksizlik, parallellikdan iborat) aksiomalarga asoslangan. Yevklid geometriyasi aksiomalar sistemalari nuqta, toʻgʻri chiziq, tekislik, harakat va nuqta, toʻgʻri chiziq va tekislik orasidagi munosabatlarga tayanadi. Yevklid geometriyasi birinchi marta izchil ravishda Yevklid „negizlari"da bayon etilgan. Yevklid geometriyasidan farqli geometriya birinchi marta rus geometri N. I. Lobachevskiy yaratdi. Yevklid geometriyasi oʻrta maktabda oʻqitiladi va „elementar geometriya" deb ham ataladi.

Yana qarang
-----------

* Lobachevskiy geometriyasi

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Yevklid geometriyasi*** haqida turkum mavjud |

* „Yevklid geometriyasi", *Encyclopedia of Mathematics*, EMS Press, 2001 [1994]
**Ammor ibn Ali al-Mavsiliy** (arabcha: ) — 10-asrdagi mashhur arab musulmon koʻz shifokori. Uning hayoti yoki taʼlimi haqida maʼlumotlar kam boʻlishiga qaramay, u barcha arab koʻz shifokorlarining eng aʼlosi deb tasvirlangan.

U Iroqning Mavsil shahrida tugʻilgan va keyinchalik Fotimiylar xalifasi al-Hakim bi-Amr Olloh hukmronligi ostidagi Misrning Qohira shahriga ko‘chib o‘tib oʻrnashib qolgan. Mavsiliy oʻzining 21 bobdan iborat *"Kitob al-Muntaxab fi ilm al-a’yn"* (Ko‘z kasalliklarini davolash usullari bo‘yicha saylanma) asarini yozgan. Ushbu asarida esa ko‘zning ko‘rish qobiliyatini pasaytiradigan kasalliklar, shu jumladan, "Katarakta" kasalligini jarrohlik yo‘li bilan davolash bo‘yicha nazariy hamda amaliy bilimlarni yoritgan.

U asosan gipodermik shpritsni ixtiro qilgani bilan mashhur boʻlib, uni koʻrlikning asosiy sababi boʻlgan kataraktani olib tashlash uchun ishlatgan.

U oʻz ixtiro haqida quyidagilarni yozdi:

> Keyin ichi bo'sh igna yasadim, lekin Tiberiyaga kelgunimga qadar u bilan hech kimga operatsiya qilmadim. Operatsiya qilish uchun bir odam keldi, u menga: "Men bilan xohlaganingni qil, faqat men chalqancha yotolmayman", dedi. Keyin men uni ichi bo'sh igna bilan operatsiya qildim va kataraktani olib tashladim; va u darhol ko'rdi va yolg'on gapirishga hojat qolmadi, lekin o'zi xohlaganicha uxladi. Faqat men uning ko'zini etti kun davomida bog'ladim. Bu igna bilan mendan hech kim oldinga chiqmagan. Men Misrda u bilan ko‘p operatsiyalarni bajarganman.
> 
> — Ammor ibn Ali Abul Qosim Mavsiliy, Neyrologiyaning kelib chiqishi: Miya funktsiyasini o‘rganish tarixi, Oksford universiteti matbuoti

U mashhur ko‘z olimi Ali ibn Isoning zamondoshi edi.

Shuningdek qarang
-----------------

* Oʻrta asrdagi Islomda koʻzshunoslik

Manba
-----

1. ↑  E. Mittwoch. "ʿAmmār al-Mawṣilī" (en). *Brill Online Encyclopedia*. .
2. ↑  *An Uncommon History of Common Things* (en). National Geographic Books, 2015. ISBN 9781426216169.
3. ↑  *Neyrologiyaning kelib chiqishi: Miya funktsiyasini o‘rganish tarixi*, Oksford universiteti matbuoti , 1994, 70-bet, ISBN 0-19-514694-8 `{{citation}}`: Unknown parameter `|birinchi=` ignored (yordam); Unknown parameter `|oxirgi=` ignored (yordam)
Toshkent issiqlik elektr stansiyasi
===================================

Toshkent issiqlik elektr stansiyasining asosiy faoliyati elektr va issiqlik ta'minoti ishlab chiqarishdan iborat.

1960 yilda respublikaning energiya tizimidagi eng yirik elektr stansiyalaridan biri bo‘lgan elektr stansiyasining qurilishi 1960 yilda boshlangan va quvvati 150 MVt bo‘lgan birinchi blok 1963 yilning dekabrida, 1971 yilda oxirgi marta tarmoqqa kiritilgan.

Elektr stansiyasi 1975 yilda tijorat asosida foydalanishga topshirilgan.2019 yil 1 iyul holatiga stansiyada o‘rnatilgan elektr quvvati 1860 MVt – № 1,2,3,4,5,9 -150 MVt, № 6,11,12 – 155 MVt bloklar, 7,8-bloklar mavjud. , 10 – 165 MVt.      

Energiya bloklariga quyidagilar kiradi: tabiiy aylanma bilan ishlaydigan gaz-moyli barabanli qozon (1.2-sonli qozon – TGM-94; № 3-12 qozonlari – Ep 500/140 turi); PVK-150 turbinalari (blok 1,2,3,4,5,7); T-110 / 155-130 (№ 6.11, 12 bloklari) va T-110-150-130 (issiqlik bloklari boshqariladigan) bilan isitish rejimida ishlash uchun rekonstruksiya qilingan K-160-130 (blok 8.10). blok № 9); TVV-165-2 generatorlari; quvvat transformatorlari. Quvvat energiya tizimiga T-(1-12), AT-3, AT-4, T-13  kuch transformatorlari orqali beriladi;

2015 yilning to‘rtinchi choragidan boshlab quvvati 370 MVt bo‘lgan bug‘-gaz qurilmasi foydalanishga topshirildi.

2021 yil 1 iyul holatiga 462,2 milliard kVt / soat elektr energiyasi ishlab chiqarildi.

Xoldorov Shohjahon Karimjon o`g`li.   

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aspremont** (fransuzcha talaffuzi: [aspʁəmɔ̃] ;
Italyancha : Aspromonte di Nizza, avval; Niçard : Aspermùnt) – Fransiyaning janubi-sharqidagi Provans -Alpes-Kot-d’Azur mintaqasidagi Alpes -Dengiz boʻlimidagi kommuna

Geografiya
----------

Aspremont Nitsadan 10 km shimolda va Karrosdan 5 km sharqda joylashgan. Kommunaga chiqish janubda Nitstsadan M414 (Route de Nice) yoʻli orqali, shimolda Sent-Blezdan M14 yoʻli orqali va sharqda Turret-Levensdan M719 orqali amalga oshiriladi. Qishloqdan tashqari qishloq yaqinida Les Salettes, La Plaine, La Valliere va La Prairie shaharlari va janubda Les Templiers, Bassac, Cabanes Bletonnieres va Gibeste bor.
Magnan daryosi qishloq yaqinida koʻtarilib, kommunaning yuragi orqali janubga, soʻngra Nitssaning janubi-gʻarbiy qismida Oʻrta er dengiziga oqib oʻtadi.

**Hokimlar roʻyxati**

| From | To | Name | Party |
| --- | --- | --- | --- |
|  | 1981 | Léon Astraudo |  |
| 1981 | 2001 | Honoré Trastour |  |
| 2001 | 2020 | Alexandre Ferretti | DVD |
| 2020 | Current | Pascal Bonsignore |  |

Manbalar
--------

1. ↑  Google Maps
2. ↑  List of Mayors of France (fransuzcha)
**Qoplon** Said Ahmadning hajviy hikoyasidir.

Tahlili
-------

Voqea-hodisalarning, jamiyatdagi insonlarning hech biri nuqsonsiz boʻlishini istab, ularni inkor etmagan holda zukkolik, topqirlik, hozirjavoblik hazil-askiya bilan munosabat bildiradi. „Qoplon" hikoyasi satirik asarning yaxshi namunasi boʻlib, kishilardagi xushomadgoʻylik, laganbordorlik, oʻz manfaati yoʻlida andisha mulohazaga bormay surbetlarcha ish tutish, odamlarning amal kursisiga qarab munosabat koʻrsatish kabi yaramas illatlar tanqidiga bagʻishlanadi. Hikoyadagi Qurbonboy obrazi misolida yozuvchi oʻzini hali tonilmagan rahbarlar pinjiga kirishning nozik yoʻllarini toʻplab olgan, hech bir isilohasiz laganbardorligini oshkora koʻrsatib, xoʻjayinning polini yuvib, gilamini ham qoqib berishdan orlanmaydigan, vaqti kelganda shartta yangi boshliqqa xizmat qilib ketaveradigan oriyatsiz, ablah bir shaxs qiyofasini koʻrsatib beradi. Tillaev ham uning xotini ham Quronboyning kimligini anglamay, ularga qilib yurgan xizmatini oʻzlaricha yaxshilikka yoʻyib yuradilar. Bu amal vaqtinchalik vazifa uchun qilinayotgan makkorlik ekaninini tushunmaydilar. Shu bois Qurbonboyga ixlosi oshib Tillaev uni mashina yuvuvchidan garaj mudiri muovini vazifasiga koʻtaradi, uyi tomini yopib olishi uchun anchagina shifer tunuka tushurib beradi. Qurbonboy esa ishi bitguncha girdikapalak boʻlib, har qanday mayda — chuyda oilaviy ymushlarini orlanmay bajarib, yangi boshliq tayinlanishi bilan Tillaev xanodonidan batamom yuz buradi. Xushomadining asosiy vositasi boʻlgan it „Qoplon"ni olib ketib, yangi rahbarga ham xuddi avvalgiday alfozda taqdim qiladi. Uning surbetligi shuqadar kuchliki, Qurbonboy Tillayevni yangi boshliqnikida koʻrib qolganida, hatto uyalmaydi ham. Direktorning charm toʻnini artib turaveradi. Hatto it Qoplan eski xoʻjayinini tanib, dumini likillatib erkanadi. Hikoya soʻngida Tillayev Qoplonni koʻrib „Bu itni taniyman" desa-da, achchiq istehzo bilan aytilgan bu soʻzlarni asli Qurbonboyga qarab qoʻyib aytadi. Demak, „it" deb Qurbonboyni nazarda tutadi. Yozuvchi bu bilan Qurbonboylar kabi buqalamun kimsalar, ablah odamlarni jamiyatda, insonlar orasida oʻrni boʻlishi kerak emas, degan gʻoyani ilgari suradi.

Manbalar
--------



|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Tuproq eroziyasi
Germaniyaning sharqiy qismidagi intensiv dehqonchilik dalasida faol eroziyaga uchragan ariq.
**Tuproq eroziyasi** – bu tuproqning yuqori qatlamining denudatsiyasi yoki oʻzgarishi. Bu tuproq degradatsiyasining bir shakli. Bu tabiiy jarayon eroziv moddalar, yaʼni suv, muz (muzliklar), qor, havo (shamol), oʻsimliklar va hayvonlarning (shu jumladan odamlar) dinamik faolligi tufayli yuzaga keladi. Ushbu agrentlarga koʻra, eroziya baʼzan suv eroziyasi, muzlik eroziyasi, qor eroziyasi, shamol (eol) eroziyasi, zoogen eroziya va tuproq eroziyasi kabi antropogen eroziyaga boʻlinadi. Tuproq eroziyasi nisbatan sezilmasdan davom etuvchi sekin jarayon boʻlishi mumkin yoki u qoʻrqinchli tezlikda sodir boʻlib, ustki qatlamning jiddiy yoʻqolishiga olib kelishi mumkin. Qishloq xoʻjaligi yerlaridan tuproqning yoʻqolishi oʻsimlik ishlab chiqarish salohiyatining pasayishi, yer usti suvlari sifatining pasayishi va drenaj tarmoqlarining shikastlanishida aks etishi mumkin.

Inson faoliyati butun dunyo boʻylab eroziya sodir boʻlish tezligidan 10-50 baravar oshdi. Joylardagi taʼsirlar qishloq xoʻjaligi mahsuldorligining pasayishi va (tabiiy landshaftlarda) tuproqning ozuqa moddalariga boy yuqori qatlamlarini yoʻqotish tufayli ekologik buzilishlarni oʻz ichiga oladi. Baʼzi hollarda, yakuniy natija choʻllanishdir. Bundan tashqari taʼsirlar suv yoʻllarining choʻkishi va suv havzalarining evtrofikatsiyasi, shuningdek, yoʻllar va uylarning choʻkindi bilan bogʻliq shikastlanishini oʻz ichiga oladi. Suv va shamol eroziyasi yer degradatsiyasining ikkita asosiy sababidir. Ular degradatsiyaga uchragan yerlarning global hajmining qariyb 84% uchun javobgardir, bu esa haddan tashqari eroziyani butun dunyodagi eng muhim ekologik muammolardan biriga aylantiradi.   

1. ↑  Apollo, M. Andreychouk, V. Bhattarai, S.S. (2018-03-24). "Short-Term Impacts of Livestock Grazing on Vegetation & Track Formation in a High Mountain Environment". *Sustainability* **10** (4): 951. doi:10.3390/su10040951. ISSN 2071-1050.
2. ↑  Blanco, Humberto „Soil and water conservation",*. Principles of Soil Conservation & Management*. Springer, 2010 — 2 bet. ISBN 978-90-481-8529-0.
3. ↑  Toy, Terrence J.*. Soil Erosion: Processes, Prediction, Measurement, and Control*. John Wiley & Sons, 2002 — 1 bet. ISBN 978-0-471-38369-7.
4. ↑  Pimentel, David (2006-02-01). "Soil Erosion: A Food and Environmental Threat" (en). *Environment, Development and Sustainability* **8** (1): 119–137. doi:10.1007/s10668-005-1262-8. ISSN 1573-2975. .
**Udi tepaliklari** yoki Ugvueme tepaliklari Nigeriyaning Enugu shtatining shimoliy qismida joylashgan. Bu tepaliklar dengiz sathidan bir necha yuz metr balandlikda joylashgan.

Tarixi
------

1908-yilda Akwada joylashgan Middle Beltdagi Britaniya ekspeditsiya jamoasini Udi tepaliklari ham qiziqtirib qoldi, 1909-yilda Nigeriyaga kumush qidirish maqsadida Britaniya mustamlakachi hukumati bir guruh kon muhandislarini yubordi. Soha muhandislari Milliken tepaligidagi Ngvoga joylashdilar va koʻmir zahiralarini topishdi. Udi tepaliklarining janubiy yon bagʻrlarida afrikalik ishchilar uchun Alfred Kampi yoki Ugvu Alfred nomlari bilan mashhur boʻlgan turar-joy qurishdi. 1915-yilda Nigeriyaning Udi tepaliklarida birinchi koʻmir koni ochildi lekin ikki yil oʻtgach yopilgan va oʻrniga Iva vodiysi koni qurilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Enugu: Top 10 Tourist Attractions Every Nigerian Should Visit In The Coal City - Nigerian Bulletin - Naija Trending News". *nigerianbulletin.com*. Qaraldi: 2019-yil 3-iyun.
2. ↑  „Udi-Nsukka Plateau | plateau, Nigeria". *Britannica.com*. Qaraldi: 2019-yil 3-iyun.
3. ↑  „content/ugwueme-and-udi-hills#". *zodml.org*. Qaraldi: 2019-yil 3-iyun.
4. ↑  „Udi Hills". *Afro Tourism*. Qaraldi: 2019-yil 3-iyun.
**Kasb-hunar leksikasi** - (professionalizmlar) muayyan kasb yoki hunar egalari nutqiga xos soʻz va tushunchalar majmui. Boshqa tildan soʻz olish, shevaga xos soʻzlar, umumxalq tiliga xos maʼnosi oʻzgartirilgan soʻzlar K.-h. l.ning shakllanishi uchun asosiy manba hisoblanadi. Bir buyum, narsani turli kasb kishilari tomonidan xilma-xil (mas, "qozon" — qandolatchilarda "potila" va b.) nomlanishi ham K.-h. l.ni yuzaga keltirishi mumkin. Kasb-hunarning rivojlangan tarmogʻi (mas, paxtachilik, tibbiyot, texnika va b.) leksikasi boy boʻlib, shu sohalarga oid alohida adabiyotlar ham nashr etilgan. Fan-texnikaga oid terminlarning , umuman, til lugʻat tarkibining boyishida va xalqning moddiy madaniyat tarixini oʻrganishda ular muhim manba hisoblanadi. K.-h. l. badiiy adabiyotda muayyan personaj xususiyati, tabiatini chuqurroq yoritishda badiiy tasvir vositasi boʻlib xizmat qiladi.Kasb hunar leksikasi ya'ni biror ishda ishlatiladigan yoki chet eldan qushilgan sozlar kiradi.masalan;(prorektor, tyutor,student,).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Lily Margaret Wade** (1912-yil 30-dekabr — 1995-yil 16-fevral) amerikalik basketbolchi va murabbiy. Wade 1999-yilda Ayollar basketbol shon-shuhrat roʻyxati inauguratsion sinfiga kiritilgan.

Biografiyasi
------------

Margaret Wade 1912-yil 30-dekabrda Missisipi shtatidagi Klivlend shahrida Robert va Bitti Wade oilasida tugʻilgan. Wade sakkiz farzandning eng kichigi edi. U Klivlendda oʻsgan va Klivlend oʻrta maktabining qizlar basketbol jamoasida oʻynagan. U 1928 va 1929-yillarda Umumkonferensiya jamoasini tashkil etgan.

Kollej davri
------------

Wade 1930—1932-yillarda Delta shtat universitetida kollej basketbol klubida oʻynadi. Oʻzining ikkinchi mavsumida u jamoa sardori etib tayinlandi va Umumkonferensiyada ishtirok etish sharafiga sazovor boʻldi. Wade jamoaning eng qimmat basketbolchisi deb topildi.

AAU
---

Wade ikki yil davomida yaqin atrofdagi AAU jamoasi- Missisipi Tupelo Redwings uchun oʻynadi. U jamoa sardori boʻldi va jamoasiga Janubiy chempionatga chiqishga yordam berdi. Tizzasidan olgan jarohat tufayli basketboldan uzoqlashishiga toʻgʻri keldi.

Murabbiylik faoliyati
---------------------

Wade oʻzining murabbiylik faoliyatini 1933-yilda Missisipi shtatining Marietta shahridagi Marietta oʻrta maktabida boshlagan. Murabbiylik faoliyatining 1-yilida jamoasi 12-2 natija qayd etdi. Keyin u Belden oʻrta maktabida ham murabbiy boʻlib ishladi, u yerda uning jamoasi 11-3 natija qayd etdi. Shundan soʻng u 1935-yildan 1954-yilgacha Klivlend oʻrta maktabining (Klivlend, Missisipi) basketbol qizlar jamoasiga murabbiylik qilgan. Uning jamoalari Bolivar okrugi chempionatida gʻalaba qozondi va soʻnggi oʻn besh yil ichida oʻn toʻrtta Shimoliy Missisipi turnirida qatnashdi va ketma-ket uch yil shtat chempionatlarida ikkinchi oʻrinni egalladi. Wade shuningdek, 1958 va 1959-yillarda ketma-ket shtat chempionatlarida qizlar trek jamoasiga murabbiylik qildi.
1973-yilda Delta State ayollar basketbol jamoasi qayta shakllantirilganda, Wade ular uchun murabbiy boʻldi. Ular 1975, 1976 va 1977-yillarda AIAW ayollar basketbol turnirida ketma-ket uchta milliy chempionatda gʻalaba qozonishdi. Ushbu mavsum 51 oʻyindan iborat gʻalabali seriyani oʻz ichiga olgan. U, shuningdek, kelajakdagi Basketbol shon-shuhrat zaliga nomzod Lusia Xarris-Styuartga murabbiylik qilgan.
Klivlend oʻrta maktabining Margaret Grin oʻrta maktabi kampusi 1977-yilda uning sharafiga „Margaret Wade gimnaziyasi" deb nomlangan. Ayollar basketbol klubining eng yaxshi oʻyinchilari endi uning nomidagi Wade Trophy bilan taqdirlanadigan boʻldi. U 1992-yilda Xalqaro ayollar sporti shon-sharaf roʻyxatiga,1985-yilda Basketbol shon-sharaf roʻyxatiga va 1999-yilda Ayollar basketbol shon-shuhrat roʻyxatiga kiritilgan.

Havolalar
---------

1. 1 2 3 4 5  Skaine 2001, s. 153 harvnb error: no target: CITEREFSkaine2001 (help)

Manbalar
--------

* Porter, David*. Basketball: a biographical dictionary*. Westport, Conn: Greenwood Press, 2005. ISBN 0-313-30952-3.
* Skaine, Rosemarie*. Women College Basketball Coaches*, Foreword by Betty F. Jaynes, Jefferson, N.C: McFarland, 2001. ISBN 9780786409204.

Havolalar
---------

* Ueyddagi Basketbol shon-sharaf zali sahifasi
Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti akademik litseyi.

Akademik litsey tarixi
----------------------

Oʼzbekiston Respublikasi Oliy va oʼrta maxsus taʼlimi hamda Xalq taʼlimi vazirliklarining 1995 yil 1-dekabrdagi qoʼshma buyrugʼi asosida 1996 yilning 15-yanvar kuni SamDU qoshida litsey-internat tashkil qilingan.

SamDU akademik litseyi binosi
Vazirlar Mahkamasining 1998-yil 13-maydagi 204-sonli „Oʼzbekiston Respublikasida oʼrta maxsus, kasb-hunar taʼlimini tashkil qilish chora-tadbirlari toʼgʼrisida"gi qarori, Oʼzbekiston Respublikasi Oliy va oʼrta maxsus taʼlim vazirligining 1998-yil 16-iyuldagi 192-sonli, hamda Samarqand viloyat hokimligi oʼrta maxsus va kasb-hunar taʼlimi boshqarmasining 1998-yil 24-iyuldagi 44-sonli buyruqlariga asosan SamDU qoshidagi litsey-internatga 1998-yil 1-sentyabrdan akademik litsey maqomi berildi.

Taʼlim yoʻnalishlari
--------------------

Bugungi kunda akademik litsey 3 ta taʼlim yoʼnalishlari boʼyicha chuqur taʼlim berishga ixtisoslashtirilgan:

1. Aniq fanlar (iqtisod) – matematika, xorijiy til (ingliz), ona tili va adabiyot.
2. Aniq fanlar (texnika) – fizika, matematika, ona tili va adabiyot.
3. Tabiiy fanlar – biologiya, kimyo, ona tili va adabiyot.

Mavjud kafedralar
-----------------

Hozirgi vaqtda akademik litseyda:

* Aniq fanlar
* Tabiiy fanlar
* Gumanitar fanlar
* Xorijiy filologiya kafedralari faoliyat koʼrsatmoqda.

Oʻquv xonalar
-------------

Akademik litseyda 58 ta zamonaviy oʼquv xonalari, 100 oʼrinli va 28500 dan ortiq nusxadagi kitob fondiga ega boʼlgan axborot resurs markazi, 200 oʼrinli majlislar zali, zamonaviy oʼqitish texnik vositalar bilan taʼminlangan 4 ta informatika xonasi va 2 ta chet tillariga ixtisoslashgan xona, 2 ta kimyo, 2 ta fizika va 2 ta biologiya laboratoriya xonasi mavjud.

Oʻquvchilar turar joyi
----------------------

Uzoq tumanlardan qabul qilingan oʼquvchilar uchun barcha qulayliklarga ega boʼlgan 200 oʼrinli yotoqxona mavjud. Oʼquvchi va oʼqituvchilarga sogʼlom ovqatlanishlari uchun 2 ta oshxona faoliyat koʼrsatmoqda.

Ilmiy salohiyati
----------------

Bugungi kunda SamDU litseyida 400 dan ortiq oʼquvchi yoshlarga 50 dan ortiq yuqori malakali oʼqituvchilar taʼlim berib kelmokda. Ulardan 11 nafari fan nomzodlari, dotsentlar hamda 40 dan ortigʼi bosh va yetakchi oʼqituvchilardir. Akademik litsey oʼqituvchilari tomonidan bugungi kungacha 200 ga yaqin oʼquv, oʼquv-uslubiy, ilmiy-uslubiy, qoʼllanmalar yaratilgan.

Havolalar
---------

* Telefon: +998-66-232-11-79, +998-66-232-11-80
* Manzil: Samarqand shahri, Rudakiy koʻchasi, 237-uy
* SamDU akademik litseyi rasmiy web sayti
**Sevinch Rahimova** – Oʻzbekistonlik karatechi. U 2019-yili Toshkent shahrida karate boʻyicha oʻtkazilgan Osiyo chempionatida ayollar oʻrtasida karate boʻyicha 55 kilogramm vazn toifasida kumush medalni qoʻlga kiritdi. 2021-yili Turkiyaning Konya shahrida boʻlib oʻtgan ''Islom birdamlik'' oʻyinlarida ayollar oʻrtasida 55 kg vazn toifasida bronza medallaridan birini qoʻlga kiritdi.

2021-yilda Yaponiyaning Tokio shahrida boʻlib oʻtadigan 2020-yilgi ''Yozgi Olimpiya'' oʻyinlariga yoʻllanmani qoʻlga kiritish maqsadida Fransiyaning Parij shahrida boʻlib oʻtgan ''Jahon Olimpiya'' saralash turnirida qatnashdi. U Birlashgan Arab Amirliklarining Dubay shahrida boʻlib oʻtgan 2021-yili karate boʻyicha jahon chempionatida ayollar oʻrtasida 55 kg vazn toifasida bronza medali uchun bahsda magʻlub boʻldi.

Yutuqlar
--------

| Yil | Musobaqa | Joy | Daraja | Tadbir |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2019 | Osiyo chempionati | Toshkent, Oʻzbekiston | 2 | Kumush 55 kg |
| 2022 | Islom birdamlik oʻyinlari | Konya, Turkiya | 3 | Kumush 55 kg |

Manbalar
--------

1. ↑  „2021 Karate World Olympic Qualification Tournament Results Book". *World Karate Federation*. 2021-yil 14-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 14-iyun 2021-yil.
2. ↑  „2021 World Karate Championships Results Book". *World Karate Federation*. 2021-yil 21-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 21-noyabr 2021-yil.
**Usta Shirin Murodov** (1879-yil 18-avgust, Buxoro, Buxoro amirligi – 1957-yil 2-dekabr, Toshkent, OʻzSSR, SSSR) – sovet oʻzbek azimkor ustasi – naqqosh-rassom, ganch oʻymakori, xalq meʼmori; Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasining faxriy aʼzosi (1943), Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1943). Birinchi darajali Stalin mukofoti sovrindori (1948).

Usta Shirin Murodov byusti. Sitorai mohi xossa. Buxoro.
Hunarni otasi usta Murod va bobosi usta Nosirdan oʻrgangan, yoshligidan amakisi usta Hayot qoʻlida qolgan va undan taʼlim olgan. Mustaqil usta sifatida Buxoro amirligi hukmdorining Karmanadagi saroyi, Sitorai Mohi xossa yozlik saroyining Oq zalini bezashda qatnashib, tanilgan. Usta Shirin ijodida ganch oʻymakorligi anʼanalarini mahorat bilan qoʻllagan, ularni yangi mazmun va shakllar bilan boyitgan, ilk bor ish faoliyatida (ganch oʻymakorligida) naqsh zaminida koʻzgudan foydalandi, yaʼni koʻzgu ustiga ganchkori naqshlar ishlab, jozibadorlikka, ajoyib naqsh jilvasiga erishdi.

Usta Shirin koʻplab klublar, maʼmuriy binolarni nafis ganchkorlik naqshlari bilan bezadi: Butunittifoq qishloq xoʻjaligi koʻrgazmasidagi Oʻzbekiston SSR, Turkmaniston SSR pavilyonlari (1938), Toshkent kuranti, Navoiy teatri (Buxoro zali), Muqimiy teatri, Alisher Navoiy nomidagi adabiyot muzeyi va boshqa; meʼmoriy obidalarni taʼmirlashda qatnashgan: Somoniylar maqbarasining buzilgan qismi, Mir Arab madrasasi, Abdulazizxon madrasasi gumbazlarini, Magʻoki attori masjidi peshtogʻining koshinkori naqshlarini tikladi va boshqalar.

1957-yil 12-fevral kuni vafot etgan. Toshkentdagi Chigʻatoy qabristoniga dafn etilgan.

Usta Shirin koʻplab shogirdlar yetishtirgan: Samarqand taʼmirchilar maktabi, Toshkent qurilish sanʼati maktabi (1940—1942), Moskva badiiy sanʼat bilim yurti (1942—1943), P. Benkov nomidagi respublika rassomlik bilim yurtida (1952—1957) dars bergan. Respublikadagi (jumladan, Toshkent, Buxoro va boshqalardagi) maktab, koʻchalarga Usta Shirin nomi qoʻyilgan; Buxorodagi Sitorai Mohi xossa hovlisida uning byusti oʻrnatilgan. Vafotidan soʻng „Buyuk xizmatlari uchun" ordeni bilan mukofotlangan (2001).

Manbalar
--------

1. ↑  „Usta Shirin Murodov". *Uztext.com* (30-iyul 2022-yil). Qaraldi: 24-dekabr 2022-yil.
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Havolalar
---------

* Nekrolog

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |