**Maps of Meaning: The Architecture of Belief** (tarjimasi „Maʼno Xaritalari: Eʼtiqod Arxitekturasi") — kanadalik psixolog Jordan B. Peterson tomonidan 1999-yilda yozilgan kitob boʻlib, unda insonlarning qanday qilib maʼno yaratishlari haqida, qanday qilib narsalarga maʼno yuklashlari haqida maʼlumot keltiriladi. Kitobga keltirilishicha, insonlarning bu yoʻsinda maʼno yaratishlari miya ishlash tamoyillari bilan mosdir. Kitobda „eʼtiqod tizimlari strukturasi va oʻsha tizimlarning inson hissiyotlarini tartibga solishi" tahlil qilinadi va unda „koʻplab akademik sohalardagi adabiyotlardan foydalanilgan holda fan bilan mif hamda eʼtiqodlarni bogʻlash insonlarning qanday qilib maʼno va mazmun yaratishlarini toʻliq tushunish uchun muhimligi taʼkidlanadi".

Mazmuni
-------

Pitersonning fikricha, uning kitobni yozishdan asosiy maqsadi nega individlar va ijtimoiy guruhlarning bir-biri bilan ijtimoiy nizoga kirishishlarini aniqlash va individlarning oʻz eʼtiqodlarini himoya qilish yoʻlida fikrlash tarzlarini va motivlarini ochib berish boʻlgan. Kitob insonlarning Gulag, Holokost va Ruanda genotsidi kabi vahshiyliklarni sodir etishlariga sabablarni topishga harakat qiladi. Uning fikricha „dunyo diniy tizimlari axloqimizdagi eng muhim jihatlarni ajratib berishga va nihoyada universal axloq tizimini ishlab chiqish imkonini beradi".

Pitersonning fikricha, inson tafakkurida olamdagi xaos (nomaʼlumlik, yaʼni tabiat) va tartib (ochilgan, xaritalashtirilgan hudud xususiyati, yaʼni madaniyat) orasidagi kurash aks etadi. Insonlar oʻzlaridagi mavhum mushohada yuritish qobiliyatlari bilan mavhum ong sohalarini xaritalashtirishadi va „hissiyotlarimizni tartibga soluvchi" eʼtiqod tizimlarini yaratishadi. Insondagi muhim eʼtiqod tizimlariga boʻluvchi tahdid insonlarda unga qarshi hissiy reaksiyalarni vujudga keltiradi va bu insonlarni ichki (oʻz eʼtiqod tizimlaridagi) xaosga yuzlanishdan iborat patologik urinishlarga majbur qiladi. Xaos (tartibsizlik) va Kosmos (Madaniyat, Tartib) tamoyillari orasidagi vositachi tamoyil bu Logos (Ong) tamoyili boʻlib, miflar va afsonalardagi qahramonlar va qahramonlik koʻrsatuvchi shaxslar mazkur ikki bir biriga qarshi kuchlar orasida vositachilik qilib, madaniyat jamiyatga asos soluvchi shaxslardir. Mazkur maʼnoda, „miflar adabiy nomaʼlumlik, maʼlumlik va biluvchini" oʻzida aks ettiradi va bunda „biluvchi" xuddi Avliyo Jorj kabi „xaos ajdarini boshini oluvchi" va natijada „individuallik shaklidagi balogʻatga yetuvchi" qahramon hisoblanadi. Kitobda, shuningdek, Piterson miyaning qanday faoliyat yuritishi haqida ham toʻxtalib oʻtadi va buni tushuntirishda tafsilotlarga boy geometrik diagrammalardan foydalanadi (misol uchun „Shaxsiyat, Hudud va Jarayon sifatidagi Tajribaning Tarkibiy Qismlari").

Strukturasi

| Bob | Bob nomi | Paragraf nomi | Mavzu |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Maps of Experience | Object and Meaning |
| 2 | Maps of Meaning | Three Levels of Analysis |
| Normal and Revolutionary Life: Two Prosaic Stories | Normal Life |
| Revolutionary Life |
| Neuropsychological Function: The Nature of the Mind | The Valence of Things |
| Unexplored Territory: Phenomenology and Neuropsychology |
| Exploration: Phenomenology and Neuropsychology |
| Explored Territory: Phenomenology and Neuropsychology |
| Mythological Representation: The Constituent Elements of Experience | Introduction |
| The Enuma Elish: A Comprehensive Exemplar of Narrative Categorization |
| The Dragon of Primordial Chaos |
| The Great Mother: Images of the Unknown, or Unexplored Territory |
| The Divine Son: Images of the Knower, the Exploratory Process |
| The Great Father: Images of the Known, or Explored Territory |
| 3 | Apprenticeship and Enculturation | Adoption of a Shared Map |
| 4 | The Appearance of Anomaly | Particular Forms of Anomaly: The Strange, The Stranger, The Strange Idea and The Revolutionary Hero | The Strange |
| The Stranger |
| The Strange Idea |
| The Revolutionary Hero |
| The Rise of Self-Reference, and the Permanent Contamination of Anomaly with Death |
| 5 | The Hostile Brothers | Archetypes of Response to the Unknown |
| Introduction: The Hero and the Adversary |
| The Adversary: Emergence, Development and Representation |
| The Adversary in Action: Voluntary Degradation of the Map of Meaning |
| Heroic Adaptation: Voluntary Reconstruction of the Map of Meaning | The Creative Illness and the Hero |
| The Alchemical Procedure and the Philosopher's Stone |
| Conclusion | Introduction |
| The Divinity of Interest |

Manbalar
--------

1. 1 2  *arxiv nusxasi*, 2017-03-08da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2021-09-20
2. ↑
3. ↑
4. 1 2
5. ↑
6. ↑