**Kitob o'qib beruvchi** ( nemischa: </link> ) - nemis huquq professori va sudyasi [./ Bernhard Shlink] tomonidan 1995 yilda Germaniyada va 1997 yilda AQShda nashr etilgan roman. Asar urushdan keyingi nemis avlodlari Holokostni tushunishda duch kelgan ziddiyatlari haqida boradi. 

Shlinkning kitobi o‘z vatanida va boshqa davlatlarda ham yaxshi qabul qilindi va bir qancha mukofotlarga sazovor bo‘ldi. U Germaniyada 500 000 nusxada sotilgan va 2007 yilda televideniyada oʻtkazilgan soʻrovnomada nemis kitobxonlarining sevimli 100 kitobi orasida 14-oʻrinni egallagan  U 1998 yilda Germaniyaning Hans Fallada mukofotiga sazovor bo'ldi va *The New York Times* eng ko'p sotilgan kitoblar ro'yxatida birinchi o'rinni egallagan birinchi nemis kitobi, deb e'lon qildi. U 45 xil tilga tarjima qilingan va xolokost adabiyoti, nemis tili va nemis adabiyoti boʻyicha oʻquv dasturlariga kiritilgan. 2008-yilda Devid Xare tomonidan moslashtirilgan va Stiven Daldri rejissiyorlik qilgan xuddi shu nomdagi film ham suratga olingan. Film besh marta Oskar mukofotiga nomzod bo'ldi, Keyt Uinslet Xanna Shmits obrazi uchun g'olib bo'ldi .

Asar mazmuni
------------

### Qahramonlar

* **Maykl Berg:** Avval 15 yoshli bola, keyinchalik huquq sohasi bo'yicha mutahasis sifatida tasvirlanadi. Ajrashgan va 1ta qizi bor, Yuliya. Ko'pgina o'z avlodi vakillari singari, u ham mamlakatining tarixi doirasida ziddiyatlarga duch kelgan.
* **Hanna Shmits:** Osventsimning sobiq qo'riqchisi. 36 yoshda. Savodsiz. Tramvayda chipta sotuvchisi bo'lib ishlaydi. Maykl bilan munosabatlarida dominant pozitsiyani egallaydi.
* **Sofi:** Mayklning maktabda o'qiyotgan do'sti va uni sevib qolgan bo'lishi mumkin. Do'stlik rishtalari boshlanganida, u Hanna bilan bo'lgan munosabatlarini inkor etib, Sofi va boshqa do'stlari bilan bo'lish uchun Hanna bilan bo'lgan vaqtini qisqartirib, "xiyonat" qila boshlaydi.
* **Mayklning otasi:** falsafa professori. Natsistlar davrida u Spinoza haqida ma'ruza o'qiganligi uchun ishidan ayriladi. O'zini va oilasini piyoda yurish bo'yicha qo'llanmalar yozish orqali boqishga majbur bo'ladi. U juda rasmiy, bolalari bilan ham uchrashuv belgilab ko'rishishni talab qiladi. Maykl voqeani aytib berayotganda, uning otasi vafot etgan.
* **Mayklning onasi:** qisqa obraz. Mayklda onasi haqida yaxshi xotiralar mavjud va bu onalik muhabbati Hanna bilan munosabatlarini qayta uyg'otadi.
* **Yahudiy ayol:** Osventsimdan o'lim marshidan omon qolgani haqida yozgan. Nyu-York shahrida yashaydi.

Adabiy detallar
---------------

### Uslub

Shlinkningruhiyati tarqoq; u Rut Franklin aytganidek, "bir vaqtning o'zida fosh qiluvchi va sir tutuvchi muzdek muzdek - tiniqlik" bilan yozadi. Bu holat syujetning asosiy holat kechinlamarini to'g'ridan-to'g'ri ochilishi misolida yaqqol namoyon bo'ladi: "Ertasi kuni kechqurun men uni sevib qoldim ». S.Lillian Kremerning fikricha, uning qisqa boblari va soddalashtirilgan detektiv romanlari realizmni oshiradi. Shlinkning asosiy mavzusi - uning avlodi va, albatta, Uchinchi Reyxdan keyingi barcha avlodlar natsistlarning jinoyatlari va jinoyat oqibatlari bilan qanday kurashganligi va qabul qilishdagi ziddioyatlari.


1. ↑  "Unsere Besten", ZDF, October 31, 2007, accessed January 21, 2011.
2. ↑  Franklin 2010, pp. 201–202.
3. ↑  *The Reader*, p. 27.
4. ↑  Kremer, S. Lillian*. Holocaust Literature: Lerner to Zychlinsky, index*. Taylor & Francis, 2003. ISBN 9780415929844.
5. ↑  *The Reader*, p. 181.