recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Mey (tur.**Mey** — anʼanaviy turk cholgʻu asbobi). Tashqi koʻrinishi bilan kichik surnayga oʻxshaydi. Uning kelib chiqishi arman dudukiga borib taqaladi.

Tavsifi
-------

Mey — turk xalq musiqasida qoʻllaniladigan silindrsimon qoʻsh qamishli aerofon. Silindrsimon shaklda va yogʻochdan yasalgan, old tomonida 7 ta barmoq uchun va orqa tomonda bir barmoq uchun teshiklar mavjud. Cholgʻuga xos tovush chiqarish uchun qoʻsh qamishdan (turkcha „qamış") foydalaniladi. Kiskach (turk tilida „Kıskaç") deb ataladigan sozlovchi jilovi meyni sozlash va ohang oʻzgarishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ishlatiladi. Ogʻizlik deb ataladigan kiskachga oʻxshash yogʻoch qism, mey uni saqlash va himoya qilish uchun ishlatilmaganda, til ogʻzining bir qismini qoplaydi. Tilchaning oʻlchami va sifati asbobning oʻlchamiga va sifatiga bogʻliq, lekin odatda tananing uchdan bir qismini tashkil qiladi.

Kavkazda meyga oʻxshash koʻplab musiqa asboblari mavjud. Ular Ozarbayjonda "Balaban ", Dogʻistonda „Yasti Balaban", Gruziyada „Duduki", Armanistonda „Duduk" deb nomlanadi.

Osiyoda: Eron va Oʻzbekistonda, "Xitiriki "Yaponiyada , Piri Koreyada ; Xitoyda "Guan ", Qozogʻistonda "Qamis sirnay ".

Farmer (1936: 316) va Piken (1975: 480) kabi musiqashunoslar meyt, monaulos va avlos kabi qadimiy cholgʻu asboblari mey bilan oʻxshashligini taʼkidlaganlar. Ellinistik Misrda meyga oʻxshash meyt yoki monaulos deb nomlangan asbob boʻlsa, Anatoliyda aulos deb nomlangan boshqa asbob boʻlib, uning tasviri vazada topilgan.

Dastlabki tadqiqotlarda, bastakor va musiqashunos Axied Adnan Saygun (1937:50), musiqashunoslar Yulgen (1944:36) va Gazimihal (1975:74) kitoblaridagi maʼlumotlar va chizmalarga koʻra, oʻzgartirish jarayonidan oldin ham bor edi. Barmoqlar uchun 9 teshik, oldinda 8 va orqada, ammo keyingi tadqiqotlar bu maʼlumotni tasdiqlamadi. Ammo qoʻshni davlatlarda chalinadigan shunga oʻxshash cholgʻu asboblarida 9 barmoq teshigi borligi qiziq holat. Adabiyotlarda keltirilgan maʼlumotlariga koʻra, mey oʻlchami taxminan 30 santimetrni tashkil qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Турецкие музыкальные инструменты
2. ↑  „Duduk,MAde in , Armenia, Yerevan, Armenian, Duduk, Armenian Music Ins. Duduk, Zurna, Shvi, haw to play duduk information". *www.dudukonline.com*. 18-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-may 2022-yil.

Havolalar
---------

* Turkish woodwind folk instrument Mey (ingl.)
**Michael Fred Phelps** (Maykl Fred Felps II 1985-yil 30-iyunda tugʻilgan) amerikalik sobiq suzuvchi. U jami 28 ta medal bilan barcha davrlarning eng muvaffaqiyatli va eng koʻp mukofotlangan olimpiadachisidir[7]. Felps, shuningdek, Olimpiada oltin medallari (23), [9] shaxsiy musobaqalarda Olimpiya oltin medallari (13) va individual musobaqalarda Olimpiya medallari (16) boʻyicha barcha davrlarning rekordlariga ega.[10] Felps 2008-yilgi Pekin oʻyinlarida sakkizta oltin medalni qoʻlga kiritganida, u amerikalik suzuvchi Mark Spitsning 1972-yildagi istalgan bitta Olimpiya oʻyinlarida ettita birinchi oʻrinni egallagan rekordini yangiladi. 2004-yilda Afinada boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiya oʻyinlarida Felps gimnastikachi Aleksandr Dityatin oʻtkazgan bitta oʻyinda oltita oltin va ikkita bronza medalini qoʻlga kiritib, har qanday rangdagi sakkizta medalni qoʻlga kiritdi. 2012-yilda Londonda boʻlib oʻtgan yozgi Olimpiada oʻyinlarida Felps toʻrtta oltin va ikkita kumush, 2016-yili Rio-de-Janeyroda boʻlib oʻtgan yozgi Olimpiada oʻyinlarida esa beshta oltin va bitta kumush medalni qoʻlga kiritdi. Bu uni ketma-ket toʻrtinchi Olimpiada oʻyinlaridagi eng muvaffaqiyatli sportchiga aylantirdi.[11][12]

Felps erkaklar oʻrtasida 400 metrga yakka tartibdagi suzish boʻyicha uzoq masofaga jahon rekordchisi, shuningdek, 200 metrga erkin usulda, 100 metrga batterflyay, 200 metrga batterflyay va 200 metrga yakka tartibda suzish boʻyicha sobiq jahon rekordchisi. U uzoq masofali yirik xalqaro musobaqalarda 82 ta medalni qoʻlga kiritdi, ulardan 65 tasi oltin, 14 tasi kumush va uchtasi bronza, Olimpiada, Jahon chempionatlari va Pan Tinch okeani chempionatlarida. Felpsning xalqaro unvonlari va rekord darajadagi chiqishlari unga sakkiz marta Jahonda yilning eng yaxshi suzuvchisi va oʻn bir marta Amerikada yilning eng yaxshi suzuvchisi, shuningdek, 2012 va 2016 yillarda FINA yilning eng yaxshi suzuvchisi mukofotiga sazovor boʻldi. Felps Sports Illustrated jurnalining mukofotiga sazovor boʻldi. 2008-yilgi Olimpiya oʻyinlaridagi misli koʻrilmagan muvaffaqiyati tufayli „Yil sportchisi" mukofoti.

2008-yil yozgi olimpiadadan soʻng Michael suzish sportini rivojlantirish uchun Michael Phelps Foundation ni boshladi. Phelps 2012-yil yozgi olimpiada musobaqasida kariyerasini yakunladi lekin 2014-yilda yana qaytdi. Rio-de-Janeyrodagi 2016 Yozgi Olimpiya oʻyinlarida, uning beshinchi Olimpiadasi, u oʻz jamoasi tomonidan 2016-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlarining Millatlar paradida Qoʻshma Shtatlar bayroqdori etib saylandi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Michael Phelps(Full Birth Name)". *britannica.com*. 1-dekabr 2005-yil. . <!--->
**Miftaxetdin Akmulla haykali ―** Ufa shahrida Boshqird davlat pedagogika universiteti roʻparasida oʻrnatilgan.

Tarixi
------

Miftaxetdin Akmulla haykali 2008-yil 8-oktabrda oʻrnatilgan. Ushbu yodgorlikni yaratish boʻyicha 2006-yilda gumanist shoir tavalludining 175-yilligiga bagʻishlab tanlov eʼlon qilingan edi. Tanlovga jami 16 ta ish taqdim etildi. Natijada arxitektor Damir Magafurov va haykaltarosh Vladimir Dvornikning loyihasi eng yaxshi eskiz deb topildi.

Yodgorlik turkiy maʼrifatparvar nomi bilan atalgan Pedagogika universiteti roʻparasida oʻrnatilgan. Yodgorlik shunday oʻrnatilganki, tomoshabinlar uning yoniga oʻtirib, kompozitsiya bilan oʻralib u bilan bir darajada boʻlishlari mumkin. Haykaltarosh Vladimir Dvornikning soʻzlariga koʻra:

> Yodgorlik gʻoyasi shundan iboratki, Akmulla uzoq yoʻldan keyin qishloqqa keladi. U yerda buloqni koʻrib, chanqogʻini qondirish va mashaqqatli sayohatdan soʻng dam olish uchun salqin buloqqa boradi. Bu vaqtda unga bir yigit va bir qiz yaqinlashadi. Akmulla kitob olib, hikoyani boshlaydi, bolalar esa maʼrifatparvar shoirning gaplarini maftun boʻlib tinglaydilar. Ushbu lahzani aniq koʻrsatish uchun biz yodgorlik yoniga tol oʻtqazdik va buloq qildik.
> 
> 

Tantanali ochilish marosimida Boshqirdiston Respublikasi Prezidenti M.G.Rahimov, Boshqirdiston Respublikasi Qurultoy raisi K. Tolkachev, Boshqirdiston Respublikasi Hukumati Bosh vaziri R. Sarbayev, Ufa shahar tumani hokimligi rahbari P. Kachkayev ishtirok etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Альфия Табермакова.* „В Уфе поставили памятник Акмулле" (ru).  Аргументы и факты (15-oktabr 2008-yil). 16-aprel 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-may 2012-yil.

Havolalar
---------

* *Эльмира Сабирова, Ольга Горюнова.* „В Уфе открыли памятник выдающемуся поэту и просветителю Мифтахетдину Акмулле" (ru).  Башинформ.ру (8-oktabr 2008-yil). 22-sentabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-may 2012-yil.
**"Million" jamoasi** — Oʻzbekistondagi hajviy-kulgu jamoasi. 2014-yilda tashkil topgan. Guruh hozirda 8 nafar ishtirokchidan iborat. Ishtirokchilarning deyarli hammasi Oʻzbekiston davlat sanʼat va madaniyat institutini tamomlashgan. Oliygoh nomidan „Quvnoqlar va zukkolar" (QvZ) shousida qatnashish orqali tanilishgan. Guruh faoliyatini „Bravo Music" masʼuliyati cheklangan jamiyati yuritadi. Oʻzlarining qaltis hazillari tufayli guruh bir necha marta tanqid ostiga olingan.

Hozirgi tarkibi
---------------

* Davron Kabulov — teleboshlovchi, produser, rejissor va aktyor
* Maʻruf Nosirov — aktyor
* Sardor Zokirov - aktyor
* Momin Ibrohimov - aktyor
* Shahlo Alijonova -aktrisa

Sobiq aʼzolari
--------------

Guruhning Otabek Mirzaholov, Ahmad Temirov, Umid Umarov, Shaxlo Zoirova kabi aʼzolari yuzaga kelgan nizolar tufayli guruhni tark etib, Bravo jamoasini tashkil etishgan.

Guruhning Ne’mat Axmedovich, Oybek Teshaboyev, Muzaffar Gafurov, Azimjon Egamberdiyev, "Gap yo’q" triosi a’zolari: Sardor, Sanjar ka’bi a’zolari ham guruhni tark etishgan va hozirda "Maximum" jamoasida faoliyat yuritishmoqda.

* Alisher Botirov — aktyor
* Umidjon Xaydarov — aktyor
* Mirkomil Musayev — aktyor

Yana qarang
-----------

* Dizayn jamoasi
* Bravo jamoasi
* Shovvozlar jamoasi
* Gap yoʻq triosi
* Maximum jamoasi

Manbalar
--------

1. ↑  „Oʻzbekkonsert" „Million" jamoasiga rasmiy ogohlantirish berdi
2. ↑  Qaltis hazillar qimmatga tushdi[*sayt ishlamaydi*]
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑

Havolalar
---------

* Video YouTubeda
* Million jamoasi Twitter sahifasi
* Million jamoasi Telegramdagi sahifasi

|  |  |
| --- | --- |
| Musiqa notalari | *Musiqiy guhuh yoki ansambl haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ferrari 159 S** 1947-yilda 14 poygadan oltitasida gʻalaba qozongan Ferrari 125 S dan keyin ikkinchi Ferrari avtomobili boʻldi. Faqat ikkita 159S ishlab chiqarilgan, ulardan biri Ferrari 166 Spyder Corsa sifatida qayta qurilgan va 2012-yilga kelib qolgan eng qadimgi Ferrari.

Texnik
------

159 S aslida Ferrari 125 S boʻlib, dvigateli kattaroq (kattaroq teshik) va juda kichik kosmetik farqlarga ega.

Dvigatel 1,9 litrli (1903 cc/116 dyuym³) 60° V12, 59 x 58 teshigi/zarbali edi. Ishlab chiqarish 125 ot kuchi (92 kVt) siqish nisbati 8,5:1 boʻlgan divigetel 6500 aylanish tezligida. Bu silindrda 2 ta klapan va uchta Weber 32DCF karburatori boʻlgan bitta yuqori eksantrik mili dizayni edi. U besh pogʻonali mexanik uzatmalar qutisiga ega edi va Fiat anʼanasini saqlab qolgan, dvigatelni vites qutisi bilan blokda oʻrnatish. Uning poʻlatdan yasalgan trubkali shassisi, old tomonida koʻndalang bargli kamonli mustaqil osma va orqada toʻlqinli oʻq va butun dumaloq gidravlik amortizatorlar mavjud edi. Baraban tormozlari old va orqa tomonda aniqlangan.

Poyga
-----

159 S Scuderia Ferrari uchun 1947-yil 15-avgustda Circuito di Pescara da kompaniya haydovchisi Franko Kortese bilan ikkinchi oʻrinda debyut qildi. Garchi u bir muncha vaqt davomida umumiy yetakchilik qilgan boʻlsa-da, sinfda gʻolib boʻlgan 159 S oxir-oqibat Vinchenzo Aurikkioning Stanguellini ortda qoldirdi. 125 singari, 159 S ham 1947-yilgi mavsumning qolgan qismida Masterati -ning 6CS 1500-ni magʻlub eta olmadi. Biroq, 1947-yil 12-oktyabrda boʻlib oʻtgan Turin Granprisida mashina yaxshi yura oldi, fransiyalik haydovchi Raymond Sommer 159 S yakkalik musobaqasida umumiy gʻalabani eʼlon qildi.

 Gabriele va Soava Besana 1959-yilda S
U Milanning aka-uka Besanalariga sotildi va 1948-yilgi poyga mavsumi uchun 166 Spyder Corsaga aylantirildi.

2004-yilda kim oshdi savdosidan buyon mashina Ferrari kollektori va restavratori Jeyms Glikkenxausga tegishli boʻlib, poygada qatnashmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  Ferrari 1947 at classiccarcatalogue com
2. ↑  1947: il primo anno della Ferrari from Modelfoxbrianza.it.
3. ↑  Circuito di Pescara 1947 from www.racingsportscars.com.
4. ↑  Luigi Brandoli, *12 Ottobre 1947 — 2° Gran Premio Città di Torino Webarxiv andozasida xato: `|url=` qiymatini tekshiring. Boʻsh.*, from La storia di Lancia Marino.
5. ↑  Acerbi, Leonardo*. Ferrari: All The Cars*. Haynes Publishing, 2012. ISBN 978 1 84425 581 8.
6. ↑  166 Spyder Corsa 002C from www.barchetta.cc on April 1, 2016.
7. ↑  1947 FERRARI 166 SPIDER CORSA TWO-SEATER SPORTS RACING CAR from www.christies.com.

### Qoʻlanilgan adabyot

* Acerbi, Leonardo*. Ferrari: All The Cars*. Haynes Publishing, 2012. ISBN 978 1 84425 581 8.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Ferrari 159 S*** haqida turkum mavjud |

* Ferrari 159 S 1947-1948 autoevolution.com dan (rasmlar galereyasi)

Andoza:Early Ferrari vehiclesAndoza:Ferrari
**Avliyo Aleksandr Nevskiy ehromi, 1902-yil**
**Avliyo Aleksandr Nevskiy ehromi** — Rus pravoslav cherkovining Oʻrta Osiyo metropolich okrugiga tegishli Toshkent va Oʻzbekiston yeparxiyasiga qarashli pravoslav cherkovi, Toshkent shahridagi 1-sonli qabriston hududida joylashgan. U avliyo Aleksandr Nevskiy nomiga bagʻishlangan.

Tarixi
------

Ehromning tantanali ravishda barpo etilishi 1902-yil 23-noyabrda boʻlib oʻtadi. Ehromning poydevoriga oʻrnatilgan birinchi tosh 1902-yil 6-dekabrda amalga oshirilgan. Ushbu ehromning oʻzi 1903—1904 yillarda Turkiston oʻlkasi harbiy boshqarmasi mablagʻi hisobidan qurib bitkiziladi. 

Ushbu ehromni qurish uchun dastlabki mablagʻlar bosh muhandis general Vernander tomonidan ajratilgan. Eng katta sarmoyani tijorat maslahatchisi Nikolay Ivanovich Ivanov kirkizgan. Uning hisobidan nafis zarhaldan yasalgan ikonostaz qurilgan.

Mazkur ibodatxonaning me’mori — muhandis Aleksandr Aleksandrovich Burmeyster, ish boshqaruvchisi — harbiy muhandis kapitan Fyodor Smirnov boʻlgan.

Fotosurat
---------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Havolalar
---------

* Pravoslavie.uz saytida ibodatxona manzili
* Muqaddas o'ng dindor Buyuk Gertsog Aleksandr Nevskiy cherkovi
**Salmo bint Umays** (arab. سلمى بنت عميس) Muhammad alayhissalomning sahobiyalaridan edi.

U Xas’am qabilasidan edi. Uning otasi Umays ibn Maod, onasi Himyar qabilasidan Hind bint Avf edi. Uning tug‘ishgan aka-ukalari Asmo bint Umays va Avn ibn Umays bo‘lib, ona tomondan o‘gay ukalari Maymuna bint Horis, Luboba bint Horis va Mahmiya ibn al-Jaz’iy edi. Salmo va uning singlisi Asmo islomni birinchi qabul qilganlardan edi.

Salmo Hamza ibn Abdulmuttalibga turmushga chiqadi va ularning Umoma ismli bir qizlari bo‘ladi. Salmo va Umoma 622-yilda Madinaga hijrat qilishgan. Ammo Hamza Uhud jangida shahid bo‘lgach, Makkaga qaytishgan. Keyin Salmo Bakr qabilasining Lays urug‘idan bo‘lgan Shaddod ibn al-Hadga turmushga chiqqan va undan Abdulloh ismli o‘g‘il ko‘rganMuhammad ibn Saad. Kitab al-Tabaqat al-Kabir, vol. 8. Translated by Bewley, A. (1995). The Women of Madina, p. 199. London: Ta-Ha Publishers.

Manbalar
--------

1. ↑  Ibn Saad/Bewley p. 199.
 Muhammad ibn Umar al-Waqidi.
2. ↑   Kitab al-Maghazi. Translated by Faizer, R. (2011).
3. ↑  The Life of Muhammad, pp. 363-364. London & New York: Routledge
**Kokilai kalon**— Buxoro shahrining Shayx Rangrez qismida joylashgan qadimiy guzar.

Tarixi
------

Bu guzar ilk marotaba vaqf hujjatlarida XVII asrda roʻyxatga olingan. 1927—yilgi hisobotlarga koʻra guzarda 90 ta uyda (1929—yilda 108 ta uy) 450 kishi istiqomat qilgan. Koʻchada istiqomat qilivchilarning katta qismini boshqa yurtlarga qatnovchi savdogarlar va mayda hunarmandlar tashkil qiladi. Timlarda va toqlarda ularning doʻkonlari joylashgan. 1929—yilda boshqa guzar bilan birlashtirilib Mexnat nomi berilgan. Aholisining asosiy qismini tojikzabon oʻzbeklar tashkil qilgan. Guzarda 1920—yilda Abdujafarxoʻja tomonidan masjid, madrasa va maktab qurilgan. Bundan tashqari qorilar qur’on oʻqiydigan avratxonalar boʻlgan. Inqilobdan soʻng guzar nomi oʻzgartilgan, masjid va madrasa esa aholiga uy-joy sifatida boʻlib berilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Раҳматова С. Қурбонов Ҳ*. Бухоро гузарлари тарихидан лавҳалар*. Бухоро: Бухоро, 1995 — 13 bet.
2. ↑  О. А. Сухарева.*. "Квартальная община позднефеодального города Бухары"*, 1976 — 71 bet.
Umumiy koʻrinish
----------------

Miya falaji — bu harakat va mushaklarning holatiga taʼsir qiluvchi kasalliklar guruhi. Bunga koʻpincha tugʻilishdan oldin yetilmagan, rivojlanayotgan miyaning shikastlanishi sabab boʻladi.

Alomatlar chaqaloqlik yoki maktabgacha yoshdagi davrda paydo boʻladi. Umuman olganda, miya yarim palsi boʻrttirilgan reflekslar, oyoq-qoʻllar va magistrallarning egiluvchanligi yoki spastisitesi, gʻayrioddiy holat, beixtiyor harakatlar, beqaror yurish yoki ularning kombinatsiyasi bilan bogʻliq boʻlgan harakatning buzilishiga olib keladi.

Miya falaji bilan ogʻrigan odamlarda yutish muammosi boʻlishi mumkin va odatda koʻz mushaklari muvozanati boʻlishi mumkin, bunda koʻzlar bir xil narsaga eʼtibor qaratmaydi. Shuningdek, ular mushaklarning qattiqligi tufayli tanalarining turli boʻgʻimlarida harakatlanish oraligʻini kamaytirishi mumkin.

Miya falajining sababi va uning funktsiyaga taʼsiri juda xilma-xildir. Miya falajiga chalingan baʼzi odamlar yurishlari mumkin; boshqalar yordamga muhtoj. Baʼzi odamlar aqliy zaiflikka ega, boshqalari esa yoʻq. Epilepsiya, koʻrlik yoki karlik ham mavjud boʻlishi mumkin. Miya falaji umr boʻyi davom etadigan kasallikdir. Hech qanday davo yoʻq, ammo davolanish funktsiyani yaxshilashga yordam beradi.

Manba
-----

1. ↑  „what is cerebral palsy" (2022-yil 2- may). 2022-yil 2- mayda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-avgust 2022-yil.
2. ↑  „cerebral palsy" (2021-yil 01-sentabr). 3-avgust 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 03-avgust 2022-yil.
**Avliyo chalabiy** (Usmonlı Turk tili: **اوليا چلبي**; (1611-1642) — turkiyalik mashhur sayyoh va olim. Istanbulda zargar oilasida dunyoga kelgan. U arab, fors va yunon tillarini, tarix, geografiya va she’riyat ilmi (po-etika)ni chuqur egallagan. Avliyo Chalabiy birmuncha vaqt Istanbuldagi Ayo Soʻfiya masjidida hofizlik (qorilik) qilgan. Soʻngra sulton saroyiga xizmatga olinadi, lekin koʻp oʻtmay harbiy xizmatga joʻnatiladi. U bir necha bor Turk armiyasining Azovga (1641) va Vengriyaga (1656) qilgan yurish-larida qatnashgan. Avliyo Chalabiy Kichik Osiyo, Kurdiston, Suriya, Falastin, Mesopotamiya, Misr va Habashistonning koʻp joylarini kezib chiqqan (1640); u Janubiy Rossiya (1665), Qrim va Kavkaz, hususan, Ozarbayjon (1644—48), Ukraina (1656—58), Bolqon yarim orol (1656, 1680) boʻylab sayohat qilgan. Bu mamlakatlarning tarixi, iqtisodiy, siyosiy ahvoli va xalqining urf-odati haqidagi qimmatli ma’lumotlar olimning "Sayyohning tarixi" yoki "Sayohatnoma" asarida keltirilgan. Bu asar tarixiy-etnografik manba sifatida alohida ahamiyatga ega. Asarning qoʻlyozmalari Turkiya, Fransiya, Angliya va boshqa mamlakatlarning qoʻlyozma asarlar fondlarida saqlanmoqda. "Sayohatnoma" 1897—1938-yilllar orasida 10 jildda turk tilida nashr etilgan. Uning ayrim qismlari Gʻarbiy va Sharqiy Yevropa tillariga, Moldova va Ukrainaga oid qismlari rus tiliga tarjima qilinib, 1961, 1979, 1983-yillarda nashr etildi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Translyatsiya (maʼnolari).

**Translyatsiya** (biologiyada) - genetik kodga binoan, informatsion RNK asosida oqsil polipeptid zanjirlari sintezi; tirik qujayralarda irsiy axborot amalga oshirilishining 2bosqichi. T. jarayonida iRNK molekulasida nukleotidlar ketma-ketligi tarzida yozilgan oqsil molekulasi toʻgʻrisidagi axborot nukleotidlar kodidan sintezlanadigan oqsil molekulasidagi aminokislotalarning muayyan ketma-ketligi holatiga oʻtkaziladi. Boshqacha qilib aytganda, iRNKdagi axborot nukleotidlar tilidan aminokislotalar tiliga oʻtkaziladi. T.da i RNK dan tashqari ribosomalar, transport RNK (tRNK), oqsillarning aminoatsil—tRNKsintetaza, initsiatsiya (boshlovchi), elongatsiya (polipeptidni davom ettiruvchi), terminatsiya (tamomlovchi) va boshqa omillardan iborat murakkab makromolekulyar kompleks ishtirok etadi. Aminokislotalarni RNK ribosomalarga olib boradi. T.ning initsiatsiya bosqichida ribosomaning kichik subbirligi, tRNK va initsiatsiya omili iRNK dagi kodoninitsiatorni tanib oladi. Shundan soʻng ribosomaning katta subbirligi qoʻshilib, oqsil sintezi boshlanadi. Bu sintez 3 bosqich: tRNK ning qoʻshilishi, peptid bogʻ hosil boʻlishi va ribosomalarning 3 nukleotidga siljishi — translokatsiya orqali boradi; shundan soʻng barcha sikl yana takrorlanadi. Kodonterminatorlarni tanib olishda terminatsiyaning oqsil omillari polipeptid zanjirining ribosomadan ajralishini katalizlaydi. Oksil sintezida iRNK poliribosoma tarkibiga kiradi. Har bir poliribosomada bir vaqtning oʻzida 100 tagacha ribosomalar sintezni olib boradi. Prokariotlarda poliribosomalar transkripsiya davrida i RNK da (DNKdan ajralmasdan oldin) qosil boʻladi. Eukariotlarda oqsil sintezi sitoplazmada boradi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Zufar Galiullin**, Zufar Shaydulla oʻgʻli Galiullin (*1957-yil 1-yanvar, SSSR, RSFSR, TASSR, Qozon*) — din arbobi, muftiy, Kirov viloyati musulmonlari viloyat diniy boshqarmasi (Vyatka muftiyasi) raisi. Rossiya nazorati (2013-yildan). „Qul Sharif" masjidining birinchi saylangan imom-xatibi (1997-2010). Abdulla Toʻqay nomidagi Tatariston Respublikasi Davlat mukofoti laureati (2012).

Tarjima holati
--------------

1957-yil 1-yanvarda Qozon shahrida tugʻilgan.

1974—1977-yillarda „Teplokontrol" zavodida mexanik yigʻish ustasi boʻlib ishlagan.

1977-yildan 1981-yilgacha Qozon davlat madaniyat institutining Madaniyat va taʼlim fakultetida oʻqigan, oʻqishni tugatgandan soʻng Qozon televideniyesida ishlagan.

1984-yildan SPTU-11 taʼlim va tarbiya ishlari boʻyicha direktor oʻrinbosari lavozimida ishlagan.

1987-yildan Urengoy-Pomari-Ujgorod gaz quvurini qurishda ishlagan.

1988-yildan Qozon shahridagi „Marjoniy" masjidida xazinachi boʻlib ishlagan. 1989-yilda Bulgar, Volga viloyatida islom qabul qilinganligining 1100 yilligini oʻtkazishda mas’ul boʻlgan.

1989—1992-yillarda Buxorodagi Mir Arab madrasasida oʻqigan.

Oliy muftiy Talg‘at Tojuddin tayinloviga ko‘ra 1992-yildan Qozon shahridagi „Bornay" jome masjidida imom-xatib bo‘lib ish boshlagan.

1994—1997-yillarda Bagʻdod (Iroq) islom universitetida tahsil olgan. 1997-yilda Qozon imom-xatiblari tomonidan qurilayotgan „Qul Sharif" masjidiga imom etib saylangan, 2010-yilgacha shu yerda ishlagan.

Oʻn ikki yil davomida Tatariston Respublikasi musulmonlari diniy nazorati Prezidiumining aʼzosi boʻlib, bu yerda kuch tuzilmalari bilan aloqa qilishda mas’ul boʻlgan. Qozon shahrining 18-koloniyasida dars bergan.

2007—2011-yillarda Qozon shahridagi Rossiya Islom universitetining ilohiyot fakultetida tahsil olgan.

2011-yilda Tatariston Respublikasi muftiyligiga nomzod bo‘lgan (Ildus Faizov muftiy etib saylangan).

2013-yil 29-sentyabrdan Rossiya musulmonlari markaziy diniy nazorati qoshidagi Kirov viloyati musulmonlari viloyat diniy boshqarmasi (Vyatka muftiyati) raisi etib saylangan (Isteʼfoga chiqqan Gabdennur Salim o‘g‘li Kamaletdin o‘rniga).

Mukofot va unvonlari
--------------------

* 2005-yil — „Qozonning 1000 yilligi xotirasiga" medali.
* „Imon va ezgulik uchun" medali.
* 2012-yil — Tatariston Respublikasi Gabdulla Toʻqay nomidagi Davlat mukofoti („Qul Sharif" masjidi arxitektorlari guruhi bilan birgalikda) — *„Qul Sharif masjidi" meʼmoriy majmuasini (ijodiy guruh tarkibida) qurilishidagi xizmatlari uchun*.

Oilaviy ahvoli
--------------

Uylangan, uch farzandning otasi.

Manbalar
--------

1. ↑  Кировской области. ЦДУМ России
2. ↑  Кировской области Зуфар Галиуллин. ЦДУМ России
3. ↑  2012 Эльда Тукай премьер Коль Шәриф архитектор джина алачак

Havolalar
---------

* Kirov viloyati muftiysi Zufar Galiullin. Rossiya davlat universiteti (rus.)
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Transkripsiya (maʼnolari).

**Transkripsiya** (biologiyada) - tirik hujayralarda irsiy axborot amalga oshirilishining birinchi bosqichi; DNK matritsasi asosida iRNK molekulasi sintezlanishi. DNK ga tobe RNKpolimeraza fermenti vositasida amalga oshadi. Ferment T.ning boshlanish joyi — promotorni tanib, unga birikadi; DNK qoʻsh zanjirini bir-biridan ajratadi va bu joydan boshlab, DNK zanjirlarining biridan nusxa oladi. Buning uchun ferment DNK zanjirlaridan biri boʻylab siljib boradi va komplementarlik prinsipi asosida sitoplazmadagi erkin nukleotidlarni oʻzaro tutashtirib i RNK zanjirini hosil qiladi. Ferment siljib borishi bilan iRNK uzunligi ortib borib, DNK zanjiridan uziladi; fermentning keyingi qismida DNK qoʻsh spirali yana tiklanadi. RNKpolimeraza fermenti nusxa koʻchirilayotgan DNK qismining oxiri (terminator)ga yetganida sintezlangan RNK matritsa (qolip)dan ajraladi. DNK qismlari har xil joyidan olinadigan nusxalar soni organizm rivojlanishi davomida oʻzgarib turishi mumkin. Katta Samara beradigan initsiatsiya (boshlanish) uchun koʻpincha promotorga nazorat qiluvchi oqsillar (mas. aktivator oqsillar)ning ulanishi lozim. Prokariotlarda iniatsiya bosqichidagi boshqarilishda oqsilrepressorlar qatnashishi mumkin. T.ning oxirini RNKpolimeraza, boshqa qismini maxsus oqsil "ro" tanib oladi. T.ning terminatsiya bosqichqdagi boshqarilishda antiterminator oqsillar va oqsil sintezi apparati komponentlari katnashadi. Eukariotlarda ribosomal, informatsion va transport RNK sintezi uchun alogʻida RNKpolimeraza fermenti mavjud. T. birligi skripton yoki operonlar oʻzaro funksional bogʻlangan bir necha genlardan iborat. Eukariotlarda bu genlar har doim monogen boʻladi. Shish qosil qiladigan viruslarda teskari transkriptaza (revertaza) fermenti yordamida axborot RNK dan DNK ga oʻtkazilishi mumkin. Bu jarayon teskari T. deyiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shaffof LAN xizmati** (TLS) masofaviy Ethernet tarmoqlarini bir-biri bilan bog'laydigan tashuvchi havolasi. U "shaffof" deb ataladi, chunki ulangan tarmoqlar mijoz tomonidan tashuvchi tomonidan o'rnatilgan texnologiyadan qat'i nazar, bitta qo'shni tarmoq sifatida ko'rib chiqiladi. Uning asosiy real dunyoda joylashishi odatda 1) LAN tezligiga yaqin masofaviy ofis yoki ma'lumotlar markaziga ulanishni talab qiladigan va 2) WAN boshqaruvi bo'yicha ichki tajribaga ega bo'lmagan korporatsiyalar bilan chegaralanadi, chunki TLS odatda sotib olinadi. to'liq boshqariladigan xizmat (tanlangan tashuvchi xizmat ishlashi uchun zarur bo'lgan uskunaga egalik qiladi, sozlaydi, nazorat qiladi va ularga xizmat ko'rsatadi). TLS xizmatining mavjudligi tashuvchining asosiy tarmoq arxitekturasiga bog'liq. Ko'pgina hollarda, u faqat yirik metropoliyalarda va ofis binolarida, kampuslarda yoki tegishli jihozlarni kafolatlash uchun etarlicha katta ma'lumotlar markazlarida mavjud.

Ikki sayt o'rtasida shaffof LAN xizmati muvaffaqiyatli bo'ldi, lekin ko'p nuqtali shaffof LANlar eshittirishga asoslangan Ethernet va tashuvchining nuqtadan nuqtaga tarmog'i o'rtasidagi arxitekturadagi farq tufayli muammoli bo'ldi. IP va MPLS routerlari yordamida muammoni hal qilish uchun VPLS (VPN turi) standarti ishlab chiqilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Definition of transparent LAN service".
**Boʻyoqli roʻyan** (lotincha: *Rubia tinctórum*) — boʻyi 1,5-2 metrgacha yetuvchi ildizpoyali, koʻp yillik oʻt oʻsimlik. Roʻyandoshlar oilasiga kiradi.

Turli xil tarixiy nomlari maʼlum: alizarin, koʻkat, brusk, krap, boʻyoqli ildiz, marina, marzana.

Tarqalishi va oʻsish sharoitlari
--------------------------------

Boʻyoqli roʻyanning vatani Oʻrta yer dengizi, Onadoʻli, Oʻrta Osiyo, Sharqiy Yevropa. Markaziy osiyoda asosan Navoiy va Samarqand viloyatlarida oʻsadi.

U daryo boʻyidagi butazorlarda, sugʻorish kanallari qirgʻoqlarida, dashtlarda, qaragʻay oʻrmonlarida, tashlandiq bogʻlarda, uzumzorlarda oʻsadi.

Boʻyoqli roʻyan koʻproq issiqlik va namlikni yaxshi koʻradigan oʻsimlikdir. Quruq yillarda yomon rivojlanadi, urugʻ soni sezilarli darajada kamayadi.

Botanika tavsifi
----------------

 Botanik illyustratsiya 
Ildizi oʻq ildiz tizimli, ildizpoyalar hosil qiladi. Ildizlari va ildizpoyalari qizil-jigarrang qobiq bilan qoplangan.

  

Barglari qattiq, och yashil rangda, lansetsimon yoki elliptik shaklda, uzunligi 10 sm, kengligi 3 sm.

Gullari mayda, yulduzsimon, sariq rangda. Gulyojibargi 4-5 boʻlakli gulkosachabarglaridan 1,5 barobar uzunchoq.

Mevalari — qora danak meva uzunligi 5-9 mm, ichida 1-2 dona urugʻi bor.

Urugʻlar va vegetativ yoʻl bilan koʻpayadi.

Kimyoviy tarkibi
----------------

Boʻyoqli roʻyanning ildizpoyalarida organik kislotalar (olma, vino, limon), triterpenoidlar, antrakinonlar, iridoidlar, shakar, oqsillar, askorbin kislotasi va pektin moddalari mavjud.

  

Gullar tarkibida flavonoidlar giperozid va rutin mavjud.

### Foydalanish

Roʻyan eng avvalo qizil boʻyoq olish uchun yetishtiriladi.

Boʻyoq olish uchun ikki yillik oʻsimliklarning ildizlari ishlatiladi.

Fransiyada boʻyoq yetishtirish maydoni, ga| Boʻlim | 1840 | 1862—yil |
| Vaukluza | 9515 | 13 503 |
| Bouches du Rhone | 4143 | 3735 |
| Reyn pasti | 727 | 273 |
| Drom | 164 | 1104 |
| Herault | - | 204 |
| Fransiyada jami | 14 676 | 20 468 |

Rossiyadabu oʻsimlikni qachondan boshlab koʻpaytira boshlashganini aniq emas. Maʼlumki, 1745—yilda Mixail Lomonosov Fanlar akademiyasining boshqa professorlari (Gmelin va Sigezbek) bilan birgalikda Kizlyardan joʻnatilgan oʻt namunalarini oʻrgangan. 1759—yilda Lomonosovning tajribalari tufayli Rossiyada roʻyan boʻyogʻini sanoat miqyosida ishlab chiqarish boshlandi. 1787- yilda hukumat Onadoʻliga roʻyan urugʻi uchun buyurtma berdi.

1871—yilda sunʼiy alizarin boʻyoqlarining topilishi roʻyan savdosiga zarar yetkazdi. XiX asr oxiri XX asr boshlarida Rossiya imperiyasida faqat Boku, Derbent va Samarqand yaqinida ekilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Анненков 1878. sfn error: no target: CITEREFАнненков1878 (help)
2. ↑  *Navoiy viloyati: Oʻlkashunoslik atlasi*, 2016—yil — 24 bet.
3. ↑  Madder, WebMD.
4. ↑  Desrosiers, Sophie; Rast-Eicher, Antoinette (September 2012). "Luxurious Merovingian Textiles Excavated from Burials in the Saint Denis Basilica, France in the 6th-7th Century". *Textiles and Politics: Textile Society of America 13th Biennial Symposium Proceedings*: 3. .
**Etan** (C2H6) — rangsiz, hidsiz gaz. Molekulyar massasi — 30,7. Suyuqlanish temperaturasi — 183,23°, zichligi 572 kg/m3(—100°da). Suvda oz, etanol va uglevodorodlarda yaxshi eriydi. Kimyoviy xossalariga koʻra, etan toʻyingan uglevodorodlarning yaqqol vakili. Radikal mexanizm boʻyicha turli almashinish reaksiyalariga kirishadi. 550—650° da termik degidrogenlanganda etilenga aylanadi, 800°da atsetilen hosil qiladi. 300—450° da xlorlanganda etil xlorid, oksidlanganda CN3CNO va CN3COON aralashmasi, gaz fazada nitrolanganda nitroetan va nitrometan aralashmasini beradi. Etan — tabiiy va yoʻlakay gazlar komponenti (hajmiga koʻra 10%) boʻlib, ulardan past trada rektifikatsiyalash yoʻli bilan ajratib olish mumkin. Neft xom ashyosini krekinglashda koʻp miqdorda etan hosil boʻladi. Laboratoriya sharoitida etan metil yodid SN31 dan Vyurs reaksiyasini qoʻllab, SN3S001Cha dan Kolbe reaksiyasiga koʻra, etilbromid S,N5Vg dan Grinyar reaksiyasidan foydalanib, etilenni (Ryo katalizatorligida) yoki atsetilenni (№K.ye ishtirokida) gidrogenlab olinadi.

Etan — etilen va vinilxlorid olishda xom ashyo. Etanning havo bilan aralashmasi portlash xususiyatiga ega. Chaqnash temperaturasi 152°, oʻz-oʻzidan alangalanish temperaturasi 472°.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Zulfiya Atoulloeva** (tojikcha: ***Зулфия Атоуллоева***), **Zulfiya Atoy** (tojikcha: ***Зулфия Атоӣ***) taxallusi bilan ham mashhur), (15.06.1954) — Tojikiston shoiri va jurnalisti.

Hayoti
------

Atoulloeva Tojikistonning Soʻgʻd viloyati Gʻonchi tumanidagi Qalʻay Ayniy qishlogʻida tugʻilgan. 1977-yilda Moskvadagi Maksim Gorkiy nomidagi Adabiyot institutini tamomlab, oʻsha paytda "*Tojikiston Soveti* "gazetasiga ishga kirdi (1983-yilgacha shu yerda qoldi). Oʻsha yili u *Zanoni Tojikistonga* koʻchib oʻtdi va u yerda ikki yil ishladi. 1985-yilda "*Gʻozetay muallimon* "gazetasiga muharrir vazifasini bajaruvchi boʻldi. Oʻshandan beri u koʻplab jurnalistik lavozimlarni egallagan, jumladan *Firuza* va *Guftugu* jurnallarining bosh muharriri. 1982-yilda Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi aʼzosi, 1979-yilda SSSR Yozuvchilar uyushmasiga aʼzo boʻldi. Atoulleva ilk bor sheʼrlarini 1967-yilda *Bayroqi Oktyobrda* nashr etilgan; keyin u boshqa nashrlarda ham paydo boʻldi. Uning ijodi, birinchi navbatda, lirik, vatanparvarlik, sevgi, oila, baxt kabi mavzularni qamrab oladi. U tojik tilidan tashqari fors va rus tillarida ham ijod qiladi, asarlari rus, ingliz, fransuz, nemis, arab, ukrain, qirgʻiz va boshqa tillarga tarjima qilingan. Jurnalist va shoir sifatidagi faoliyati uchun Atoulloeva oʻz faoliyati davomida koʻplab mukofotlarga sazovor boʻlgan, „Tojikistonda xizmat koʻrsatgan jurnalist" va „Tojikiston taʼlimiga xizmat koʻrsatgan xizmatchi" unvoniga sazovor boʻlgan va Tojikiston yoshlar mukofotiga sazovor boʻlgan. 2010-yilda Tojikiston xalq shoiri unvoni berilgan.

Ishlari
-------

 dan olingan

* *jixiz* (1977)
* *Didor* (1980)
* *Mevai sabr* (1982)
* *Zocha xushroʻyi man* (1984)
* *Qizi daryo* (1986)
* *Ishqi yak zan* (1992)
* *Sitorai vahshiy* (forscha, 1997)
* *Sitorai Mushtariy* (1998)
* *Zan agar oshiq boʻlsin* (2001)
* *Zulfi pareshon* (ikki jildda, 2002)
* *Parruvchi baxoriy* (rus tilida, 2004)
* *Soyai zulf* (2005)
* *Devoni zulf* (2009)

Uning ishi, shuningdek, 1973-yildan boshlab antologiyaga kiritilgan va u koʻplab sheʼrlar jildlarini tahrir qilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5  „Соҳиби "Девони зулф" - Китобхонаи миллии Тоҷикистон". *www.kmt.tj*. Qaraldi: 26-noyabr 2017-yil.
2. 1 2 3 4  „Asadulloev, Sa'dullo - P rominent t ajik f igures of the". *fayllar.org*. 14-sentabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-sentabr 2022-yil.
**Witkowie minorasi** (polyakcha: *Wieża rycerska w Witkowie*) — Polshadagi Lubusz voevodaligining Jaganskiy tumani Shprotava kommunasidagi Witkowie qishlogʻida joylashgan uy-joy va mudofaa ritsarlari qoʻrgʻoni.

Arxitekturasi
-------------

Bino, ehtimol, XIV-asr oxirida kvadrat rejada qurilgan. U tosh mudofaa devori va Mlynkovka oqimidan suv bilan toʻldirilgan xandaq bilan oʻralgan edi. Ilgari, devorlardan tashqarida kommunal binolar ham bor edi. Oʻrta asr offitsinasi, devor qoldiqlari, qoʻrgʻonlarning bir qismi va yarim doira shaklidagi minoralar (bastei) qoldiqlari ham hozirgi kungacha saqlanib qolgan. Minoraning oʻzi toshdan, yaʼni chagʻirtosh va gʻishtdan qurilgan boʻlib, tomi gont bilan qoplangan. Uning mavjudligi davomida minora bir necha marta qayta qurilgan. Janubdan minoraga xandaq ustidagi koʻtarma koʻprik olib borardi. Darvozaning yon tomonida, minoraning birinchi qavatida, sopol koʻzalar bor, ehtimol ular eshitish qobiliyatini kuchaytirishi kerak edi. Ichki koʻrinishi rang-barang gotikaga oid polixromiyaning qoldiqlari — odamlar, qushlar va xochga mixlanish sahnasi bilan bezatilgan.

Hozirgi zamonda
---------------

XXI asr boshlarida minora xususiy mulkka aylantirildi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Informatsionnaya tablitsa vozle bashni
2. 1 2  Kucharski, Bogdan.*. Ziemia lubuska : przewodnik*. Warszawa: Sport i Turystyka, 1996 — 361 bet. ISBN 83-7079-591-9. OCLC 38249446.
**Kamol Po‘latov** (1918—?) — ishchi va dehqon Qizil Armiyasining Qizil Armiya askari, Ulug‘ Vatan urushi qatnashchisi, Sovet Ittifoqi Qahramoni (1943), lekin mukofotlanishi to‘g‘risidagi farmon 1947-yilda bekor qilingan.

Tarjimai holi
-------------

Kamol Po‘latov Buxoro viloyati (hozirgi O‘zbekiston xududi) Romitan tumani Laylaki qishlog‘iga qarashli Attorak qishlog‘ida tug‘ilgan. Millati oʻzbek. Ulugʻ Vatan urushi boshlanishidan oldin Lenin nomidagi kolxozda ishlagan.

1942-yil dekabrga kelib, Qizil Armiya askari Poʻlatov Janubiy frontning 4-otliq korpusining 61-otliq diviziyasining 13-alohida otliq diviziyasining oʻqchisi sifatida xizmat qilgan.

1942-yil dekabr oyining boshlarida Stalingrad jangi paytida Poʻlatov qoʻlida granata bilan nemis tankiga yugurgan va uni portlatib yuborgan, Po‘latov o‘lgan deb hisoblangan, bu haqda yuqoriga xabar qilingan. 1943-yil 21-aprelda SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining Farmoni bilan Qizil Armiya askari Kamol Po‘latov vafoti togʻrisidagi xabardan so‘ng Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. Aslida Po‘latov o‘lmagan, balki nemislar tomonidan asirga olingan boʻlgan.

Urush yillarida Oʻzbekiston SSRda Poʻlatovga bagʻishlangan varaqalar tarqatilgan. Qahramon unvonini berish toʻgʻrisidagi farmon imzolanganidan uch kun oʻtgach, „Pravda Vostoka" gazetasi oʻzining birinchi sahifasini uning jasoratini tasvirlashga bagʻishlagan .

1945-yil 3-mayda asirlikdan ozod qilingan va tekshirilgandan soʻng 353-piyodalar diviziyasining 1149-piyoda polkiga keyingi xizmatga yuborilgan. 1945-yil 28-mayda demobilizatsiya qilingan. Uyga qaytgan. Buxoro viloyati Romitan tumanidagi Lenin nomidagi kolxozda yashab ijod qilgan.

1946-yil 24-sentyabrda Buxoro viloyat ijroiya qoʻmitasi SSSR Oliy Soveti Prezidiumiga: „…SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1943-yil 21-apreldagi Farmonini bekor qilish toʻgʻrisida" mazmundagi ariza bilan murojaat qilgan. Chunki Poʻlatov jangda yuqoridagi kabi qahramonlik koʻrsatmagan va tirik qolgan.

1947-yil 14-oktyabrda Poʻlatovga Qahramon unvonini berish toʻgʻrisidagi Farmon „asossiz vakillik tufayli" bekor qilingan.

Poʻlatovning keyingi taqdiri nomaʼlum.

Manbalar
--------

1. ↑  „«Пароль их «Родина» и лозунг их «Победа»". *protatarstan.ru*. Qaraldi: 5-iyul 2023-yil.
2. 1 2 3 4 5 6 7  В. Н. Конев.*. Прокляты и забыты. Отверженные Герои СССР*, M.. ISBN 978-5-699-44298-0.
3. ↑  „Лишённый звания Героя Пулатов Камал". *warheroes.ru*. Qaraldi: 5-iyul 2023-yil.
**Viktor Ivanovich Kozin** (1944-yil 17-dekabr) — Sovet futbolchisi va murabbiyi, hujumchi sifatida oʻynagan.

Futbolchining karerasi
----------------------

Futbolchilik faoliyatini 1965-yilda SSSR chempionatining „B" toifasida oʻynagan "Zarafshon" (Navoiy) klubida boshlagan. Navaxo klubi futbolkasida u SSSR chempionatida 75 ta oʻyin oʻtkazib, 22 ta gol urgan. 1967-yilda "Paxtakor" ga koʻchib oʻtdi. 1967-yil 15-may kuni Toshkent klubi safida Kievning „Dinamo jamoasiga" qarshi "A" toifasi 1-guruhi 9-tur oʻz uyida magʻlub boʻlgan (0:2) oʻyinida debyut qilgan. Viktor 53-daqiqada Sergey Dotsenkoning oʻrniga maydonga tushdi. „Paxtakor"da oʻtkazgan bir yarim mavsum davomida „A" toifasida asosiy tarkibda 3 ta oʻyin oʻtkazib, asosan toshkentliklar dublida toʻp surdi.

1968-yilgi mavsumda yana „Zarafshonga" qaytdi. U mavsum oxirigacha maydonga tushmadi, ammo keyingi mavsumda jamoaning yetakchi futbolchilaridan biriga aylandi (38 uchrashuv, 9 gol). 1970-yilda u Ivano-Frankivskning "Spartak" jamoasiga oʻtdi va u yerda 1976-yilgacha oʻynadi (227 oʻyin, 43 gol).

Murabbiylik faoliyati
---------------------

Futbolchilik faoliyatini yakunlagach, murabbiylik faoliyatini boshlagan. 1980-yildan 1981-yilgacha u „Zorya" (Xorostkov), 1988-yildan 1989-yilgacha Ivano-Frankivsk „Prikarpattia" ni boshqargan. 1994-yilning yanvaridan iyuligacha „Xutrovik" (Tysmenitsiya) jamoasi bosh murabbiyi boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Paxtakor" (Tashkent) — „Dinamo" (Kiїv)
2. ↑  „Украинский язык: Козін Віктор Іванович". Qaraldi: 15-iyul 2023-yil.
3. ↑  „Козин Виктор Иванович". Qaraldi: 15-iyul 2023-yil.

Havolalar
---------

* Profil FootballFacts.ru saytida
* Profіl gravsya na saytі „Ukraїnskiy futbol"
* Profіl trenera na saytі „Ukraїnskiy futbol"
* Profіl [Arxіvovano 31 Sіchnya 2019 u Wayback Machine.] na saytі footbook.ru
**Qoʻmuz** — 1) qirgʻiz torli-tirnama musiqa cholgʻusi. Oʻzbek doʻmbirasiga yaqin. Qirgʻizistonning janubiy vohalarida chertmek nomi bilan mashhur. Rivoyatlarda aytilishicha, uni afsonaviy Qambarkan (Aliqambar) kashf etgan. Bir butun yogʻoch (oʻrik, archa va baʼzida yongʻoq va boshqa daraxt) boʻlagidan yasaladi. Noksimon kosaxonasi, pardasiz dasta va 3 torni ushlab turgan quloqlaridan iborat. Umumiy uzunligi 85—90 sm. Mayin tovushga ega. Qoʻmuz qirgʻizlarda eng sevimli va keng tarqalgan professional cholgʻusi boʻlib, unda xalq qoʻshiqlari ohanglariga asoslangan „obon kuylar" („Semetey kuu", „Qoraqoʻl boʻtam", „Nalima", „Kerme too" va boshqalar), virtuoz xarakteridagi, baʼzan oʻyin-kulgu bilan bogʻliq „aytish kuylar" („Koʻyroʻn kuu", „Armandu chimchiq") hamda yirik shakldagi mumtoz kuylar („Qambarkan", „Botoy", „Kerbez" va boshqalar) ijro etiladi. Qoʻmuz, shuningdek, qirgʻiz oqin va ir (qoʻshiq)chilari tomonidan joʻrnavoz soz sifatida ishlatiladi; 2) qirgʻiz changqoʻbizining nomi (yogʻochqoʻmuz, temir-qoʻmuz); 3) chechen va ingushlarda 19-asrdan tarqalgan garmon nomi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Somoniylar saroy gvardiyasi** — somoniylar hukmronligi davrida tashkil etilgan, turk g‘ulomlaridan tuzilgan muntazam xos qo‘shin. U Markaziy Osiyo viloyatlarining harbiy jihatdan yaxshi ta’lim olgan yoshlaridan tarkib topgan. Somoniylarning ko‘p sonli turkiy gvardiyasi davlat hokimiyatining asosiy tayanchini tashkil qilgan. Gvardiya maoshni markaziy xazinadan olgan. Jangchilarga yiliga to‘rt marotaba maosh tarqatilgan. Gvardiyaning ta’minotini sohib ash-shurat devoni boshqargan.

Boshqaruvi
----------

Saroy gvardiyasida vusoqboshi (3 g‘ulomga boshliq kichik komandir), hojib (gvardiyachi g‘ulomlarning oliy mansabi), xaylboshi (xojibdan quyi, vusoqboshidan yuqori) mansablari mavjud edi. Hojib saroy lashkarboshisi bo‘lgan, unga saroy va hukumat muassasalarini qo‘riqlash bo‘yicha xizmat qiluvchi va harbiy harakatlar davrida o‘ta mas’uliyatli vazifalarni bajaruvchi gvardiyachi-g‘ulomlarning katta otryadi bo‘ysungan. Buzurgi hojib — bosh hojib somoniylar davlatining eng oliy mansabli amaldorlaridan biri bo‘lgan. Hojiblar va bosh hojib davlat ishlarida katta rol o‘ynaganlar.

Turk g‘ulomlari
---------------

Saroy gvardiyasi asosini tashkil etgan g‘ulomlarning mansablari xizmatining katta-kichikligi, obro‘-e’tiboriga qarab asta-sekin, darajama-daraja oshirib borilgan. G‘ulomni sotib olgach, unga bir yil mobaynida piyoda askar bo‘lib xizmat qilish buyurilgan va u zandonachidan tayyorlangan qabo kiyib mulozimlar safida yurgan. Bu g‘ulomlarga yashirin yoki oshkora suratda shu yil ichida otga minishga ruxsat etilmagan. Agarda bilib qolinsa, ular jazolanganlar. Shunday suratda bir yil xizmatni o‘tagach, hojib g‘ulomga yugan va oddiy tasma berish haqida ko‘rsatma bergan.

G‘ulom ot va qamchi bilan yana bir yil xizmat qilgach, kelgusi yili unga beliga o‘rash uchun qorajo‘r (qiyiqcha) berilgan. Beshinchi yilga kelib unga yaxshi egar, yulduzlar shakli bilan naqshlangan yugan, doroyi qabo va gurzi berilgan, gurzini u halqaga ilib qo‘ygan. Oltinchi yili u anvoyi kiyim, yettinchi yili bir qubbali, 16 qoziqli chodir ilgan, uning ixtiyoriga uch g‘ulom berilgan va u vusoqboshi deyilgan. U qora kigizga nuqra (kumush) bezaklar tikilgan qalpoq va ganja qabosi kiygan. Yil sayin g‘ulomlarning obro‘-e’tibori, bezagi, qo‘shini, unvonlari oshib xaylboshi, so‘ng hojib bo‘lgan. O‘ttiz yetti yoshga yetgunga qadar ularga amirlik mansabi hamda yer-mulk ajratib berilmagan.

Mashhur vakillari
-----------------

Somoniylarning g‘ulomlaridan biri bo‘lgan Alptegin o‘ttiz besh yoshida Xurosondagi sipohsolorlikni olgan. U 2700 jangchi-g‘ulomga qo‘mondonlik qilib, Movarounnahr va Xurosonda ulkan boylikka egalik qilgan. Shu davrda turk g‘ulomlari orasidan yetishib chiqqan Sabuktegin (940—997) esa xizmat pog‘onalaridan o‘sib borib, katta mavqega erishadi va kelajakda g‘aznaviylar sulolasiga asos soladi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ўзбекистонда ҳарбий иш тарихидан (қадимги даврдан хозиргача)*. Тошкент: Шарқ, 2012 — 60 bet.
2. ↑  Ҳасанов Ф*. Турон халқлари ҳарбий санъати*. Тошкент: Ўзбекистон миллий энциклопедияси, 2018 — 240 bet.
Andoza:Dead end

**Bibi Ubaydo ziyoratgohi** Fargʻona viloyati Buvayda tumani Buvyada qishlogʻida joylashgan muqaddas ziyoratgohlarda biri hisoblanadi.
Bu ziyoratgoh majmuasi tarixi qadim zamonlarga borib taqaladi. Bibi Ubaydo xonim nomi bilan ataluvchi ziyoratgoh 10-11 asrlardan buyon mavjud, Bibi Ubaydo
xonim yashagan joylari ustida qurilan bu ziyoratgoh 2005 yili butunlay taʼmirdan chiqarilgan va uning tarkibida boʻlgan xar bir inshoot qayta qurildi va taʼmirlandi.
Taʼmirdan chiqqan muqaddas maskan yilning har bir faslida ziyoratchilar bilan gavjum .

Tarixi
------

Bibi Ubaydo ziyoratgoxi tarixi Buvayda tumani tarixi bilan chambarchas bogʻliqdir. Buvayda soʻzining atalishi ham Bibi Ubaydo xonimning ismlaridan kerlib chiqqan deb
hisoblandi.10 −11 asrlar oraligʻida Fargʻona voidiysi hududida hukumdorlik qilgan sulola malikasi boʻlgan Bibi Ubaydo xonim, hozirgi ziyoratgoh hududida koʻp yillar
davomida yashgan. Koʻp yillar davomida nochor odamlarga yordam berib kelgan va ularning xolidan xabardor boʻlgan, xalq orasida katta xurmatga ega boʻlgan Bibi Ubaydo xonim
keyinchalik shu ziyoratgoh xududida vafot etgan va dafn etilgan .Ziyoratgox hududi 19-20 asrlarda juda haroba koʻrinishga kelib qolgan. Uning qayta taʼmirlanishi
natijasida uning asl qiyofasi qayta tiklangan. Bumozor qishlogʻi hududida joylashgan maskan kuniga ikki yuzga yaqin ziyoratchilar, mehmonlar va sayyohlar tashrif buyuradi.

Manbalar
--------

1. ↑  bazaviy-axborot-xizmatlari/statistik-axborotlar
2. ↑  Buvayda tarixi (2005)
3. ↑  /item/65-buvayda-tumani.html
**Sixotealin** - Rossiya Federatsiyasining jan sharqidagi togʻli oʻlka. Xabarovsk va Primorye oʻlkalari hududida. Sharqsa Yapon dengizi, gʻarbda Xanka — Ussuri, shim.gʻarb va shimolida Kuyi Amur payettekisliklari oraligida joylashgan. Shim.dan jan.ga 1200 km choʻzilgan, eni 300 km ga yaqin. Oʻrtacha bal. 700– 1000 m, eng baland joyi — 2078 m. (TardokiYani). S.A. birbiriga parallel holda choʻzilgan chuqur darasimon dare vodiylari bilan ajralgan 8 ta tizmadan iborat. Ularning suvayirgʻich qismida yalang qoyalar, shim. qismida qad. muzliklar relyef shaklida (karr, sirk va troglar, morena tepaliklari) saqlanib qolgan. Sharqda dengizga tik tushadi, koʻplab qoʻltiqlar bilan kesilgan. Gʻarbiy kismi qiyaroq. Tektonik jihatdan antiklinoriy, mezozoy va kaynozoy burmalanishi davrida shakllangan. Mezozoy va quyi toʻrtlamchi davrlarida vulkanlar otilgan. S.A.ning suvayirgʻich qismi paleozoygacha va paleozoy davri, katta qismi mezozoy va kaynozoy davrlari togʻ jinslaridan tuzilgan. Foydali qazilmalardan toshkoʻmir, qalay, oltin, polimetall rudalari, mineral va termal suvlar bor. Musson iqlimiga ega. Igna bargli va aralash oʻrmonlar bilan qoplangan. Eng baland qismida togʻ tundra oʻsimliklari uchraydi. SixoteAlin qoʻriqxonasi bor.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |