recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Polimorfizm (maʼnolari).

**Polimorfizm** (poli... va yun. morphe — shakl) — baʼzi moddalarning turli kristall strukturali holatlarda boʻlish xossasi. Shu xrlatlarning har biri polimorf modifikatsiya deyiladi. Har bir modifikatsiya tuzilishi va fizik xossalari jihatidan bir-biridan farq qiladi. Ular a, r, u va boshqa yunon harflari bilan belgilanadi. P. 1798-yilda kashf qilingan.

Oddiy moddalar, shuningdek, organik va anorganik birikmalar P. xusu-siyatiga ega. Mas, uglerod (S) tashki koʻrinishi va fizik xossalariga koʻra bir-biridan keskin farq qiladigan kubik (olmos) va geksagonal (grafit) modifikatsiyalarga ega. Kimyoviy ele-mentning tuzilishi va xossalari turlicha boʻlgan ikki yoki undan ortiq oddiy modda holida mavjud boʻla olishi allotropiya deyiladi.

Har bir polimorf modifikatsiya maʼlum temperatura va bosimda turgʻun boʻladi. Modda beqaror, metastabil (tormozlangan, toblangan, oʻta sovitilgan) holatda uzoq vaqt saqlanishi mumkin. Pekin modda to maʼlum omil taʼsir ettirilguncha (muayyan temperatura va bosim soxalari chegarasida) bu holatda boʻla oladi. Ikki modifikatsiyaning turgʻun sohasi umumiy chegaraga ega boʻlsa, beqaror xrlatdan turgʻun holatga oʻtish qaytar (enantiotrop) almashinish, umumiy chegaraga ega boʻlmasa, qaytmas (monotrop) almashinish boʻladi. Masalan, rombik tizimda kristallanadigan aragonit (SaSO3) qizdirilsa, trigo-nalsingoniyada kristallangan kalsit (SaSO3) ga aylanadi. Pekin kalsitni qizdirish yoʻli bilan aragonitga aylantirish mumkin emas.

P. hodisasini oʻrganish yer osti boyliklarini izlab topishga va ularning paydo boʻlish xususiyatlarini toʻgʻri aniklashga imkon beradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yugay Man Den** ( 1906-yilda tugʻilgan, Rossiya imperiyasi Primorsk viloyati, Nikolsk-Ussuri tumani, Razdolninskaya volosti, Popova Gora qishlogʻi — 1980-yil 1-aprel Qashqadaryo viloyati, Qarshi shahri) — Quyi Chirchiq tumani, "Novaya jizn" kolxozining brigadiri. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1950).

Biografiyasi
------------

1906-yilda Nikolsk-Ussuriysk tumani, Popova Gora qishlog'ida dehqon oilasida tug'ilgan. 1924-yilda Barabash qishlog‘idagi boshlang‘ich maktabning to‘rtinchi sinfini tamomlagan. 1928-yilgacha u Posyetovskiy tumani, Bogataya Fanza qishlog'ida otasining shaxsiy xo'jaligida ishlagan.

1928-yilda Qizil Armiya safiga chaqirilgan. U Kanskdagi 26-oʻqchilar diviziyasining 71-Kareliya polkida Qizil Armiya askari boʻlib xizmat qilgan. Komandirlik kursini tugatgach, u Nikolsk-Ussuriyskda kichik otryad komandiri, vzvod komandirining yordamchisi bo'lib faoliyat yuritgan. 1931-yildan - Vladivostokdagi 1-chitin polkining brigadiri. Keyingi yillarda: Grodekovskiy viloyatida joylashgan 1-Barano-Orenburg polkining vzvod komandiri (1933—1936), Grodekovskiy viloyati, Boguslavka qishlog'ida joylashgan 59-tank polkining 2-darajali kvartalmaster texnik xodimi bo'lib ishlagan (1936—1937).

1937-yilda O‘zbekiston SSR Samarqand viloyatidagi maxsus posyolkaga surgun qilingan. 1937-yildan Samarqand "Quyosh" artelida qolipchi. 1940-yildan Quyi Chirchiq viloyatidagi "Novaya jizn" kolxozida dala chorvachilik brigadasi brigadasi bo'lib faoliyat yuritgan.

1949-yilda Yugay Man Den boshchiligidagi brigada 40 gektar maydonning har gektaridan o‘rtacha 97,7 sentnerdan yashil kenaf poyasi yig‘ib olgan. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining *1950-yil 18-sentyabrdagi Farmoni bilan "Kolxo‘zga majburiy yetkazib berish va sug‘oriladigan yerlarda yashil kenaf poyasidan yuqori hosil olgani uchun" Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. qishloq xo'jaligi mahsulotlarining barcha turlari bo'yicha shartnoma tuzish, MTSning 1949-yildagi ishiga natura shaklida haq to'lash va 1950-yil bahorgi ekish uchun to'liq talab miqdorida barcha ekinlarni urug'lik bilan ta'minlash» Lenin ordeni va ordeni bilan taqdirlash* "O'roq va bolg'a "oltin medali bilan taqdirlash to'g'risida qaror imzolangan.

1951—1952, 1954—1957-yillarda Quyi Chirchiq viloyatida Molotov nomidagi kolxozda brigadir, dala ekinlari boʻlimi boshligʻi boʻlib ishlagan. 1952—1954-yillarda Quyi Chirchiq viloyati Molotovskiy qishloq kengashi raisi bo'lgan.

Keyingi yillarda: Quyi Chirchiq viloyati "Kommunizm yoʻli" kolxozining brigadiri (1957—1960), Quyi Chirchiq viloyati "Kommunizm" kolxozining brigadiri (1960—1962), oddiy kolxozchi bo'lib faoliyat yuritgan. Qizil-O‘rda viloyati Chiyliy tumani «Gigant» kolxozi (1963), Qizil-O‘rda viloyati Kazalin tumani XXII partiya qurultoyi nomidagi sovxoz sholichilik brigadasi brigadiri (1963—1964-yil), boʻlim mudiri (1964—1965), Surxadaryo viloyati Termiz tumani "Rassvet" kolxozining oddiy kolxoz-dalachisi (1965—1967).

Ittifoqchi ahamiyatga ega shaxsiy nafaqaxo'r. Umrining so‘nggi yillarini Qarshi shahrida yashagan. 1980-yil aprel oyida Qashqadaryo viloyati Qarshi shahrida vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
**Mass**, Myoz (fransuzcha: *Meuse*) — Fransiya, Belgiya va Niderlandiyadagi daryo. Uzunligi 925 km, havzasining maydoni 36 ming km². Ardenna togʻlaridan boshlanib, Oʻrta Yevropa tekisligidan oqadi va Reyn daryosi deltasining janubiy tarmogʻiga quyiladi. Qor va yomgʻir suvidan toʻyinadi. Oʻrtacha suv sarfi 300-400 m³/sek. Qish va bahorda toʻlib oqadi. Yuqori qismidan boshlab kema qatnaydi, kanallar orqali Shelda, Sena, Reyn va boshqa daryolar bilan bogʻlangan. Mass boʻyida Verden (Fransiya), Namyur, Lyej (Belgiya), Maastrixt (Niderlandiya) shaharlari joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Mass" *OʻzME*. M-harfi[*sayt ishlamaydi*] Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb11963865m (maʼlumot)
* GND: 4074410-3
* LCCN: sh85084469
* NARA: 10045177
* NKC: ge129924
* VIAF: 315125104
* en:WorldCat Identities (VIAF orqali): 315125104

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Lagos (maʼnolari).

**Lagos** (inglizcha: *Lagos*) — Nigeriyadagi shahar. Lagos shtatining maʼmuriy markazi. Atlantika okeanining Gvineya qoʻltigʻidagi Benin qoʻltigʻi sohili va unga yondosh orollarda joylashgan. Aholisi 1,5 mln. kishi (1990-yillar oxirlari). Lagos mamlakatning yirik siyosiy, iqtisodiy va maʼmuriy markazi. Mamlakatning eng muhim porti. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. 15-asr oxirida hozirgi Lagos oʻrniga portugallar kelib oʻrnashgan. 1861-yilda ingliz mustamlakachilari egallagan. 1914—60 yillarda ingliz mustamlakasi boʻlgan Nigeriyaning maʼmuriy markazi. 1960—92 yillarda Nigeriya poytaxti. Mamlakat sanoatining 1/2 kismi Lagosda toʻplangan. Oziq-ovqat, toʻqimachilik, metallsozlik va boshqa sanoat korxonalari, radioapparaturalar zavodi, kemasozlik va kema verfi, universitet (1862), milliy muzey, kutubxona bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Laguna yotqiziqlari** - lagunam hosil boʻlgan choʻkindi jinslar. Laguna yotqiziqlari mayda qum, alevrit, gil va karbonatli balchiklardan iborat. Dengizga yaqin joylashgan va undan sohil uyumlari chizigi bilan ajratilgan yoki u bilan boʻgʻoz (mas, Sivash, Qoraboʻgʻozgoʻl) orqali birlashgan sayoz havzalarda vujudga keladi. Laguna choʻkindilari anik, ifodalangan (baʼzida mavsumiy) qatlamliligi bilan tavsiflanadi. Dengiz va oqim suvning kelib quyilishidan laguna suvi shoʻr yoki chuchuk boʻlishi mumkin. Chuchuksuvli lagunalarda, asosan, qum-gilli yotqiziklar va organogen choʻkindilar — koʻmir, lignit, torf; shoʻrlanganlarida — dolomit, gips va boshqa minerallar (galit, mirabilit, astraxanit va h. k.) toʻplanadi. Laguna yotqiziqlari shu xususiyatlari bilan dengiz va quruqlik qatlamlaridan tubdan farq qiladi. Oʻzbekistonning jan. va gʻarbida yuqori yura kesimida Laguna yotqiziqlari 850 m kalinlikdagi osh tuzi, sulfatli togʻ jinslarini, paleogen davri kesimida 350– 400 m qalinlikdagi dolomit, ohak-tosh, gips, angidrit qatlamlarini tashkil qiladi. Laguna yotqiziqlarida neft, gaz, oltingugurt (Gugurttogʻ) konlari, shifo-baxsh mineral suv (Surxondaryodagi Xoʻjaipok bulogʻi) manbalari uchraydi. Laguna choʻkindilarida uchrovchi fauna turlari suv havzasining shoʻrli darajasini koʻrsatadi. Oʻzbekistonda Laguna yotqiziqlari turli yoshdagi jinslarda mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ichan-qal’aning gʻarbiy qismi oʻrtasidagi gʻishtdan qurilgan devor**  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Mil.avv. V-IV asrlar. Xorazm viloyatining Xiva shahrida joylashgan. Obyekt manzili: „Ichan-qal’a" MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. „Ichan-qal’a" davlat muzey-qoʻriqxonasi operativ boshqaruv xuquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*.
**Eduard Pavlovich Smirnov** (rumincha: *Eduard Smirnov*; 1939-yil 17-sentyabr, SSSR Oʻzbekiston SSR Andijon viloyati) — Moldova Respublikasi parlamenti Sotsialistlar partiyasi deputati. 2014-yil 30-noyabrdan 2015-yil 23-yanvargacha hamda 2019-yil 24-fevraldan 2019-yil 8-iyunga qadar Moldova parlamenti raisi vazifasini bajaruvchi.

Biografiyasi
------------

Eduard Smirnov 1939-yilning 17-sentyabrida SSSR Oʻzbekiston Respublikasining Andijon viloyatida tavallud topgan.

### Mehnat faoliyati

1956—1961-yillar — Rossiyaning Kostroma shahridagi toʻqimachilik instituti talabasi.

1961—1963-yillar — Ukraina, Lvov viloyati, Striy shahridagi gazlama fabrikasi bosh mexanigi.

1963—1969-yillar — Ukraina, Lvov viloyati, Striy shahar komsomol qoʻmitasining birinchi kotibi.

1969—1973-yillarda — Ukraina, Lvov viloyati, Striy shahridagi kasb-hunar kolleji direktori.

1973—1977-yillar — Kishinyov shahridagi kasb-hunar kolleji direktori.

1977—1991-yillar — Kishinyov partiya va sovet organlari xodimi.

1991—1995-yillar — Kishinyov shahridagi „Biznes sherik" mas’uliyati cheklangan jamiyati direktori.

1995—1999-yillar — Kishinyov meri oʻrinbosari.

1999-2007-yillar — Kishinyov shahar kengashi aʼzosi.

1999—2010-yillar — Kishinyov shahridagi „Biznes hamkor" mas’uliyati cheklangan jamiyat direktori oʻrinbosari.

2013—2014-yillar — Moldova Respublikasi Sotsialistlar partiyasi raisi maslahatchisi.

2014-2015-yillar — Moldova parlamenti raisi vazifasini bajaruvchi.

2014-yil — Moldova Respublikasi parlamenti deputati.

2019-yil — Moldova parlamenti raisi vazifasini bajaruvchi.

Parlament spikerligi
--------------------

2014-yil 30-noyabridan 2015-yil 23-yanvarigacha, yaʼni Andrian Kandu oʻz vakolatlarini topshirgunga qadar Moldova Respublikasi parlamentida Smirnov bosh deputat sifatida qonun chiqaruvchi organ spikeri vazifasini bajargan.

2019-yil 24-fevralidan 2019-yilning 8-iyuniga qadar Moldova Respublikasi parlamentida parlament koalitsiyasi tuzilib, Zinaida Greceanii parlamentning yangi spikeri etib saylangunga qadar Smirnov Parlamentda eng yuqori martabali deputat lavozimida faoliyat koʻrsatgan.

Havolalar
---------

Moldova parlamentining rasmiy sayti Eduard Smirnovning tarjimai holi — Moldova tilida.

Manbalar
--------



1. ↑  „Lista candidaţilor la funcţia de deputat în Parlamentul Republicii Moldova pentru alegerile parlamentare din 30 noiembrie 2014 din partea Partidului Socialiştilor din Republica Moldova".
2. ↑  „Eduard Smirnov".
3. ↑  „Eduard Smirnov".

[*sayt ishlamaydi*]
**Kung** (Jutsoansi) — bushman qabilasi, asosan Kalaxari choʻli gʻarbida, Ovamboland (shimoliy Namibiya va janubiy Angola) va Botsvanada yashaydi. Kung deyarli tsivilizatsiya bilan aloqa qilmaydi va ibtidoiy qonunlariga koʻra yashaydi. Ularda familiyalar yoʻq va ular vaqtni hisobga olmaydilar. Oʻrtacha umr koʻrish-30 yildan ortiq emas.

Kung Kalaxari shahriga yigirma ming yil muqaddam koʻchib oʻtgan. Ular ov va yigʻish bilan shugʻullanadilar.

Kung kichik guruhlarda (20-60 qarindoshlari) savannni kechadi. Guruhlar bir-biridan bir necha kundan bir necha haftagacha boʻlgan masofada joylashadilar.

Til
---

Koysan guruhining tili, yozilmagan. Kung tilida uchtadan katta son uchun soʻzlar yoʻq.

marosimlar
----------

Kung ruhlarga ishonadi va marosim raqslari paytida ular bilan muloqot qiladi.

Tabiblar qabilaning eng hurmatli vakillaridir. Aholi punktini himoya qilish uchun tabiblar marosim raqsini oʻtkazadilar, raqs davomida transga tushadi, baʼzida giyohvand moddalar ishlatiladi; trans 36 soatgacha davom etishi mumkin. Ekstazga erishilgandan soʻng, tabib bemor ustidan egilib, uning tanasidan kasallikni oʻz tanasiga olibdi va keyin uni oʻzidan „silkitadi".

Baʼzan Kung qoʻrquv tushunchasi yoʻq boʻlgan bir necha madaniyatlardan biri ekanini taʼkidlashadi.

Kung eʼtiqodiga koʻra, inson hayoti bolaga ism qoʻyilgach boshlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Эдвард Уилсон*. Эусоциальность: Люди, муравьи, голые землекопы и другие общественные животные*. ISBN 500139192X.
2. ↑  kulturologia Kung — dikoe afrikanskoe plemya, proslavivsheesya misticheskimi ritualami
3. ↑  Лиза Фельдман Барретт*. Как рождаются эмоции: Революция в понимании мозга и управлении эмоциями*.
4. ↑  Юваль Харари*. Homo Deus. Краткая история будущего*, 2019.
**Tay viskisi** (Mekhong) — shakar qamishidan, guruch va shinnidan (oʻtlar va ziravorlardan retsept — maxsus piyoz, ziravorlar) tayyorlanadigan Tailandda ishlab chiqarilgan, aniq tarkibi oshkor etilmagan ichimlik. Oʻtkirligi — 35% alkogol. Yashirin tarkibi tufayli Mekong oʻziga xos taʼm va hidga ega.

Tarixi
------

1941-yilda sotuvga chiqarilgach, u tezda Tailanddagi eng mashhur brendga aylandi. Biroq, asta-sekin Mekong boshqalarga — xorijiy viski brendlariga oʻz oʻrnini boʻshata boshladi. 80-yillarda Mekong rahbariyati ushbu brendni sotishni eʼlon qildi, ammo hech qanday natija chiqmadi.

2010-yilda Mekong ishlab chiqarish toʻxtatildi, ammo 2011-yildan boshlab ushbu brendning yangi egalari ishlab chiqarishni tikladilar. Va endi Mekong Tailandda yana talabga ega boʻlib, isteʼmol chegaralarini asta-sekin kengaytirmoqda.

Nomi haqida
-----------

Viski Hindi-Xitoy yarim orolidagi eng katta daryo — Mekong sharafiga nomlangan, „Toʻqqiz ajdaho daryosi" maʼnosini anglatadi; Xitoy, Laos, Tailand, Kambodja va Vyetnam orqali oqib oʻtadi (qisman Laosning Myanma va Tailand bilan chegarasini tashkil qiladi).

Tailandliklar bu ichimlikni Tailandning gʻururi deb bilishadi, ammo bugungi kungacha Mekong dunyoda taniqli brendga aylanmagan.

Havolalar
---------

* 
* Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-06-27).
*

Manbalar
--------

1. ↑  Alkogol Tailanda
**Fransiyadagi Kurdlar** — Fransiyada tugʻilgan,  toʻliq yoki qisman  kurd millatiga mansub shaxslar.

Fransiyada 240 000 kishidan iborat katta kurd jamoasi bor.

Immigratsiya tarixi
-------------------

Turkiyadan kelgan Kurt muhojirlari birinchi marta 1960-larning ikkinchi yarmida Fransiyaga kelishdi. Minglab siyosiy kurd qochqinlari 1970-yillardaTurkiyadan qochishgan va undan keyin ham, 1980-1990-yillarda Iroq va Erondan, Suriyadagi fuqarolar urushi paytida Suriyadan qochib ketishgan.

Siyosiy faoliyat
----------------

2014-yil oktabr oyida Fransiya va boshqa Yevropa mamlakatlaridagi kurdlar Kobani qamalida Turkiyaning Iroq va Shom islomiy davlati bilan hamkorligiga qarshi norozilik namoyishiga chiqishdi.

2015-yilning 25-iyulida kurdlar Turkiya havo kuchlarining Iroq Kurdistonida (Ukr.) Kurdiston Ishchilar partiyasi (PKK) pozitsiyalariga bergan zarbalariga norozilik bildirish uchun Parijda yurish qildi.

2019-yilning 12-oktabr kuni Fransiyadagi minglab kurdlar Turkiyaning 2019-yilda Suriya shimoli-sharqiga qilgan hujumiga norozilik bildirib yurish qildilar.

Taniqli odamlar
---------------

* Amira Kazar — teatr va kino aktrisasi.
* Zana Allée — futbolchi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Europe's Kurds welcome ceasefire call, await Turkish response" (21-mart 2013-yil).
2. 1 2  „The Kurdish Diaspora". Qaraldi: 19-avgust 2017-yil.
3. ↑  „Thousands march in France, Germany, Austria to support Kobane Kurds" (12-oktabr 2014-yil). Qaraldi: 19-avgust 2017-yil.
4. ↑  „Offensive turque en Syrie : de violents combats sur le terrain, des milliers de manifestants en France".
5. ↑  „One hundred creative artists who have chosen France". 24-oktabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-may 2022-yil.
**Laodamiya** (boshqa Λδοδάμεια) yunon mifologiyasining qahramoni.

Iolk qiroli Akastning qizi va fivan qiroli Protesilayning turmush oʻrtogʻi, nikoh sadoqatining namunasi.

Protesilay darhol toʻydan keyin Troya  joʻnab ketti, u yerda birinchi jangdayoq halok boʻldi. Laodamiya bu haqda bilib qolgach,  xudolarga iltijo bilan murojaat qilib,  uch soatga uning oldiga kelishiga ruxsat berishlari uchun. Xudolar ruxsat berdi, Germes uni uch soatga olib keldi, ular suhbatlashdi, lekin belgilangan vaqt oʻtgach, Laodamiya eri bilan ajralmaslik uchun oʻzini oʻldirdi.

Boshqa bir afsonaga koʻra, Protesilayning oʻlimi haqidagi xabardan soʻng Laodamiya uning mum tasvirini yasagan edi, otasi \ bu tasvirni yoqib yuborganida, u oʻzini olovga tashlagan.Giginga koʻra, u erining tasvirini misdan  yaratdi va uni yotoqxonaga qoʻydi. Akastni buni koʻrgach, olov yoqishni buyurdi va u oʻzini olovga tashladi. Yoki erining soyasida vafot etdi. Pseudo-Apollodor versiyalarni birlashtiradi: erining oʻlimidan soʻng, Laodamiya Protesilayning haykalini yaratib va u bilan suxbatlashar edi. Xudolar unga achinishdi va Germes Protesilayni Aiddan olib chiqishdi. Uni olib ketishganida, u oʻz joniga qasd qildi.

„Protesilay" ning yevripid (yoʻqolgan) fojiasi shu afsonaga asoslangan. Ovidiy Laodamiya Protesilayga (XIII qahramonlari) xat yozdi.

„Laodamiyaning" (1906) lirik fojiasi Innokent Annenskiyga tegishli.

1924-yilda kashf etilgan asteroidga (1011) Laodamiya nomi berilgan.

Manbalar
--------

1. ↑   Mifi narodov mira. M. 1991-92. V 2 t. T.2. S.36
2. ↑  Encyclopedia of Ancient Deities (англ.) — 1 — Jefferson: McFarland & Company, 2000. — P. 440. — 597 p. — ISBN 0-7864-0317-9
3. ↑   Лаодамия // Энциклопедический словарь — СПб.: Брокгауз — Ефрон, 1896. — Т. XVII. — С. 339—340.
4. ↑  Н. О. Протезилай // Энциклопедический словарь — СПб.: Брокгауз — Ефрон, 1898. — Т. XXVа. — С. 507—508.
5. ↑  Gigin. Mifi 103
6. ↑   Gigin. Mifi 104
7. ↑   Perviy Vatikanskiy mifograf II 56
8. ↑   Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka E III 30

Adabiyotlar
-----------

* Лаодамия // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
**Qoracharvoq rasmlari** - Nurota togʻlari Qoratov togʻ tizmasining jan. yon bagʻridagi Qoracharvoq qoyatoshlariga ishlangan tasvirlar. Navoiy viloyati Navbahor tumani hududida. 1969-yilda arxeolog A.Kabirov tomonidan topilgan va oʻrganilgan. Qoracharvoq rasmlarining eng qad.lari miloddan avvalgi 3-ming yilliklarga mansub, shuningdek, miloddan avvalgi 1-ming yillik va ilk hamda keyingi oʻrta asrlarga oidlari ham uchraydi. Rasmlar qattiq buyumlar bilan urib-oʻyib soya va oddiy chiziqlar uslubida ishlangan; ularda odam, yovvoyi buqa, sigir, ot, it, tuya, togʻ echkisi, bugʻu, toʻngʻiz, boʻri, qoplon va boshqa hayvonlar tasvirlangan. Yovvoyi hayvonlarni ovlash, chorvachilik, hayvonlar jangi bilan bogʻliq manzara va lavhalar anchagina. Sanʼat obidasi sifatida Qoracharvoq rasmlari shu yerda yashagan qad. xalqning madaniyati, hayoti, tarixini oʻrganishda qimmatlidir.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Harrisburg** (talaffuzi: *Xarrisburg*) — AQShning Janubiy Dakota shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda 6 732 kishini tashkil qilgan.

Geografiyasi
------------

Harrisburg shahri43°25′46″N 96°41′46″W﻿ / ﻿43.42944°N 96.69611°W﻿ / 43.42944; -96.69611GO (43,429366, −96,696113) koordinatalarda joylashgan.

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 2.48 kvadrat mil (6.42 km2) tashkil qiladi.

Demografiyasi
-------------

| Aholi o‘sish tarixi |
| --- |
| Yil | Aholi |  | %± |
| **1910** | 164 |  | — |
| **1920** | 193 |  | 177% |
| **1930** | 205 |  | 62% |
| **1940** | 241 |  | 176% |
| **1950** | 274 |  | 137% |
| **1960** | 313 |  | 142% |
| **1970** | 338 |  | 80% |
| **1980** | 558 |  | 651% |
| **1990** | 727 |  | 303% |
| **2000** | 958 |  | 318% |
| **2010** | 4 089 |  | 3 268% |
| **2020** | 6 732 |  | 646% |
| **2021 (est.)** | 7 638 |  | 135% |
| AQSh aholisini ro'yxatga olish |

2010-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 4 089 kishi, 1 423 xonadon va 1 133 oila istiqomat qilgan. Shaharning irqiy tarkibi 96,8% oq tanli, 0,5% afro-amerikalik, 0,2% tubjoy amerikalik, 0,3% osiyolik, 0,2% boshqa irqlardan va 2,0% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 1,3% ni tashkil etadi.

Shaharda 1 423 ta uy xoʻjaligi boʻlib, ulardan 53,5% 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 65% er-xotinlar birga yashagan, 10.3% eri boʻlmagan ayollar, 4.3% xotini boʻlmagan erkaklar va 20,4% oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 13,3 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 1 foizida esa 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydigan kishi bor.

Shahar aholisi oʻrtacha yoshi 27,1 yoshni tashkil etadi. Aholining 34 foizi 18 yoshgacha boʻlgan; 8,2% 18 yoshdan 24 yoshgacha boʻlganlar; 42,6% 25 dan 44 gacha; 13,1% 45 dan 64 gacha; va 2% 65 yosh va undan kattadir. Shaharning gender tarkibi 49% erkaklar va 51% ayollarni tashkil qilgan.

Taʼlimi
-------

Harrisburg maktab okrugida hozirda ikkita oʻrta maktab va yettita boshlangʻich maktab mavjud. Maktab tumanlari va shaharlar oʻrtasidagi chegaralar nomuvofiqligi tufayli baʼzi maktablar Siu-Folsda joylashgan. Tumanda 4800 ga yaqin yoshlar tahsil oladi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Explore Census Data". *Explore Census Data*.  United States Census Bureau. Qaraldi: 22-yanvar 2022-yil.
2. ↑  „US Gazetteer files: 2010, 2000, and 1990".  United States Census Bureau (12-fevral 2011-yil). Qaraldi: 23-aprel 2011-yil.
3. ↑  „US Gazetteer files 2010".  United States Census Bureau. Qaraldi: 21-iyun 2012-yil.
4. ↑  „City and Town Population Totals: 2020-2021".  United States Census Bureau (8-iyul 2022-yil). Qaraldi: 8-iyul 2022-yil.
5. ↑  *United States Census Bureau.* „Census of Population and Housing". Qaraldi: 23-sentabr 2013-yil.
6. ↑  „Census Population API".  United States Census Bureau. Qaraldi: 15-oktabr 2022-yil.
7. ↑  „U.S. Census website".  United States Census Bureau. Qaraldi: 21-iyun 2012-yil.
8. ↑  „District". *www.harrisburgdistrict41-2.org*. Qaraldi: 17-fevral 2019-yil.
**Malakkaning yuksalishi**.
XIV asrning ikkinchi yarmida tan olingan Malay yarim orolidagi qirg'oq qishloqlari orasida. Siam qirolligining [Ayutthaya] hukmronligida, g'arbiy sohilda "Besh orol" deb nomlangan qishloq bor edi, uning aholisi (20-30 oila) baliq ovlash va ehtimol, qaroqchilik bilan shug'ullangan. [Qishloq], rost, juda qulay bandargohga ega edi, lekin u hech qanday ko'zga tashlanadigan savdo nuqtasi emas edi. Qishloq yarim orolning butun qirg'oqlari bo'ylab tarqalgan ko'plab shunga o'xshash qishloqlardan farq qilmadi.
XV asr oxirida. bu qishloqning hayoti birdan va keskin o'zgardi. [Paramesvara] nomi bilan tanilgan [Palembangda] hukmronlik qilgan Srivijaya Maharajalarining avlodi XIV asrning 90-yillari boshlarida sudlangan. ikkinchisining zaiflashuvidan foydalanib, Majapahitning kuchidan xalos bo'ling. Urinish muvaffaqiyatsiz tugadi va Paramesvara Palembangdan Riau arxipelagiga qochishga majbur bo'ldi. Bintang orolining rahbari (dato) Tun Perpatex Berjayar Paramesvara ko'magi bilan Tumasikka (Singapur) joylashdi, mahalliy shahzodani o'ldirdi va orolni boshqara boshladi. 1398 yilda yarim orol ustidan hokimiyatga da'vo qilgan Ayutthaya hukmdorining vassali Tumasik yaqinida shimoliy [Patani] knyazligining armiyasi paydo bo'ldi. Paramesvara o'zining kichik mulki aholisi bilan birga [Tumasikdan] yarim orolga qochib, daryo bo'yida joylashdi. Yarim orolning janubi-g'arbiy sohilida, hozirgi [Johordagi] Muar. Shundan so'ng, taxminan 1400, u shimolga ko'chib o'tdi va Malaka deb o'zgartirilgan Besh orol baliqchi qishlog'iga joylashdi. Parameswara o'z hokimiyatini yaqin atrofdagi tumanga uzatdi, Ayutthayaning ustunligini tan oldi va unga hurmat ko'rsatdi. [Malakka] kichik bir knyazlikning markaziga aylandi. Uning aholisi baliq ovlash, shakarqamish, banan va boshqa mevalar etishtirish bilan shug'ullangan, shuningdek, yaqin atrofda mayda qalay konlarini o'zlashtirgan. Parameswara qaroqchilikni taqiqladi va savdogarlarni o'z domeniga jalb qilishga harakat qildi. Ikki yil o'tgach, Malakka aholisi 2 ming kishiga ko'paydi. Shunga qaramay, Paramesvara hukmronligining birinchi yillarida Malakka kichik shaharcha bo'lib qoldi, u Janubi-Sharqiy [Osiyoning] eng yirik savdo va madaniy markaziga aylanish belgilariga ega emas edi.

Havolalar
---------

Владимир Александрович Тюрин
ИСТОРИЯ МАЛАЙЗИИ
Краткий очерк
Редактор И. В. Бушуева
Младший редактор С. П. Какачикашвили
Художник А. Н. Кущенко
Художественный редактор Б. Л. Резников
Технический редактор Г. А. Никитина
Корректор Р. Ш. Чемерис
ИБ №13933
Сдано в набор 13.03.80. Подписано к печати 29.07.80. А-01880. Формат 60Х90 1/16. Бумага типографская № 2. Гарнитура литературная. Печать высокая. Усл. п. л. 16,75. Уч. -изд. л. 18.9. Тираж 3250 экз. Изд. № 4579. Тип. зак. 163. Цена 1 р. 90 к.
Главная редакция восточной литературы издательства «Наука»
Москва К-45, ул. Жданова, 12/1
3-я типография издательства «Наука»
Москпа Б-143, Открытое шоссе, 28
**Kinetik sanʼat** (yun. Kinetikos -harakatga keltiruvchi) — harakatga keltiruvchi qurilmalar (shuningdek, yorugʻlik va tovush) yordamida estetik samaraga erishish. Kinetik sanʼat 20-asrning 20— 30-yillarida paydo boʻlgan. Rossiyada V. Ye. Tatlin, AKShda A. Kolder va boshqa oʻz asarlarining ayrim boʻlak va qismlariga harakat, siljish, parchalanish kabi xususiyatlarni kiritib, muhit bilan sanʼat asarining oʻzaro munosabatiga yanada taʼsirchanlik baxsh etishga intildilar.

60-yillarda Kinetik sanʼat fransuz N. Shoffer, argentinalik X. Le Park va boshqa ijodida toʻla shakllandi. Ular turli optik-akustik vositalar (mexaniq kurilmalarni uzgartirish, ularga turli shakl berish, yorugʻlantirish, sterio tovushlar chiqarish va h.k.) yordamida kompozitsiya yaratishga, 20-asr ilmiy texnika taraqqiyoti va inqilobini koʻrsatishga harakat qildilar. Bu sanʼat Oʻzbekistonda qisman bezash sanʼati (koʻrgazmali targʻibot) da, reklamalarda oʻz ifodasini topdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kinetik energiya** - jismning mexanik harakatdagi energiyasi. Ilgarilanma harakatda ishtirok etayotgan moddiy nuqtaning Kinetik energiyasi shu nuqta massasi t ni uning tezligi -i kvadratiga koʻpaytmasining yarmiga teng:Yek = j mv, Koʻzgʻalmas oʻq atrofida aylanma harakat qilayotgan jismning Kinetik energiyasi: bunda /—jismning aylanish oʻqiga nisbatan inersiya momenti, so — jismning burchak tezligi. Yorugʻlik tezligiga yaqin tezlik bilan harakatlanayotgan moddiy nuqtaning Kinetik energiyasi:bunda t0 — moddiy nuqtaning tinch holatidagi massasi, s — yorugʻlikning vakuumdagi tezligi, tos2 — moddiy nuqtaning tinch holatidagi energiyasi.

Umumiy formula {\displaystyle T=\sum {{m\_{i}v\_{i}^{2}} \over 2}}

Bitta moddiy nuqtaning holati - {\displaystyle T={{mv^{2}} \over 2}}

Yana q.
-------

* Potensial energiya

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mangan minorasi** ― Ispaniyaning Kuenka shahridagi cmavrlar tomonidan qurilgan vayron qilingan qal’a devorining yagona saqlanib qolgan qismidir. Qadim zamonlarda u qoʻriqchi posti boʻlib xizmat qilgan. Qadim zamonlarda u kuzatuv punkti boʻlib xizmat qilgan. Endi bu yerda shaharning koʻrinishi va qarama-qarshi yonbagʻrida joylashgan Nishab qishlogʻini koʻrish oson boʻlgan kuzatuv kemasi tashkil etilgan boʻlib, unda Santyago ordeni ritsarlari tomonidan rokoko uslubida qurilgan Dominikan monastiri-san Pablo qal’asi (Convento de San Pablo, XVI-asr, hozir — Parador) joylashgan. Yaqin atrofda San-Xulian seminariyasi (1746) va Qullar monastiri (Convento de los Esclavos de La Merced) xuddi shu nomdagi cherkov joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „БРЭ/Куэнка (Испания)". 6-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-mart 2016-yil.
2. ↑  „БРЭ/Куэнка (Испания)". 6-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-mart 2016-yil.
3. ↑  Trifon Muñoz y Soliva*. Historia de la... ciudad de Cuenca y del territorio de su provincia y obispado, desde los tiempos primitivos hasta la edad presente*. L. Carretero, 1866.
**Bagrami tumani** Afgʻonistonning Kobul viloyatini markaziy qismida joylashgan. Bu poytaxt Kobuldan sharqqa taxminan 30 daqiqalik masofada joylashgan. Tuman shtab -kvartirasi - Bagrami shahri.

Demografiya
-----------

Afg'oniston Qishloq joylarini tiklash va rivojlantirish vazirligi (MRRD) BMT Qochqinlar bo'yicha Oliy komissarligi va Afg'oniston Markaziy Statistika boshqarmasi (CSO) bilan birgalikda tuman aholisini taxminan 68,287 kishi deb hisoblaydi.  AIMS va UNHCR ma'lumotlariga ko'ra, pushtunlar aholining ko'p qismini tashkil qiladi, undan keyin etnik tojiklar egallagan .

Geografiya
----------

Bagrami tuman gʻarbda Kobul, shimolda Deh Sabz, sharqda Surobi, janubda Xaki Jabbor, Musayi va Chor Osiyob tumanlari bilan chegaradosh. Bagrami tumani qishloq xoʻjaligi koʻp boʻlgan yashil hududdir. Jamoalarning bir-biriga yaqinligi tufayli uning ko'p aholisi Kobul shahrida ishlaydi.

Iqtisodiyot
-----------

Bagrami tuman iqtisodiyoti jadal rivojlanmoqda. Afg'onistondagi yirik sanoat xo'jaligining bir qismi bo'lgan Bagrami sanoat parki qayta qurish jarayonining bir qismidir. Sog'liqni saqlash va ta'lim nisbatan yaxshi va asta-sekin yaxshilanmoqda.

Taniqli shaxslar
----------------

Bagrami tumanidagi taniqli arboblar orasida siyosatchilar, zobitlar va tadbirkorlar bor edi. Bagrami tumanidagi mashhur shaxs 1960-yillarda sobiq qirol Muhammad Zohirshoh konstitutsiyaviy monarxiyasi davrida Wolesi Jirga deb nomlangan Afg‘oniston Milliy Assambleyasida xizmat qilgan Shevaki qishlog‘idan bo‘lgan sobiq va juda hurmatli afg‘on parlamentarisi Hoji Abdul Rasul edi. Bagrami tumanidagi yana bir mashhur shaxs sobiq qirol Muhammad Zohirshoh konstitutsiyaviy monarxiyasi davrida uch yulduzli general boʻlib xizmat qilgan va tarixda qolgan. Shevaki qishlogʻidan general Shukur Azimiy edi. Bagrami tumanidagi mashhur shaxs Shevaki qishlog‘idan bo‘lgan general G‘ulom Umar Ulumiy edi, u sobiq qirol Muhammad Zohirshoh konstitutsiyaviy monarxiyasi davrida ikki yulduzli general bo‘lib xizmat qilgan. Bagromi tumanidagi yana bir mashhur shaxs Kamari qishlog‘idan bo‘lgan Afg‘oniston kommunistlarining sobiq prezidenti Babrak Karmal bolgan. Bagromi tumanidagi mashhur shaxs Kamari qishlog‘idan bo‘lgan Abdul Vakil edi, u sobiq prezident doktor Najibulloh Ahmadzay kommunistik hukumati davrida Afg‘oniston Tashqi ishlar vaziri bo‘lib ishlagan. Bagrami tumanidagi yana bir mashhur shaxs Shevaki qishlog‘idan general Nabi Azimiy edi, u doktor Najibulla Ahmadzay kommunistik hukumati davrida Mudofaa vaziri o‘rinbosari bo‘lib ishlagan. Bagromi tumanidagi mashhur shaxs Shevaki qishlog‘idan bo‘lgan sobiq afg‘on mujohiddin qo‘mondoni Zabat Alim edi. Bagrami tumanidagi yana bir mashhur shaxs Afg'onistonda Bridgestone shinalari va Mazda avtomobillarini eksklyuziv va yakka tartibda tarqatgan Shevaki qishlog'idan bo'lgan sobiq tadbirkor aka-uka Hoji Abdul Rahmon Rasul va Hoji Abdul Azim Rasul bo'lishgan.

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  MRRD Kabul Provincial profile
2. ↑  Bagrami District Profile, UNHCR

Havolalar
---------

* Bagrami tumani xaritasi (Manba: AIMS) Wayback Machine saytida arxivlandi (2011-06-15). Archived
**Qoratogʻdaryo** — Surxondaryo viloyatidagi daryo. Surxondaryonnng yirik chap irmogʻi hisoblanadi. Surxondaryo Toʻpolondaryo va Qoratogʻ daryolarining qoʻshilishidan hosil boʻladi. Hisor tizmasining janubiy yon bagʻridan boshlanadi.

Joylashuvi
----------

Qoratogʻ daryosi Hisor togʻining 4200 metrlik balandlikdagi janubiy yonbagʻirlaridan boshlanadi. Togʻlar orasida tor, yon bagʻirlari tik va baland vodiy orqali oqadi.

Tuzilishi
---------

Uzunligi 99 km ni, havzasining umumiy maydoni esa 684 km² ni tashkil etadi. Tekislikka oqib chiqqach, daryo vodiysi kengayib boradi.

### Daryo oʻzani va irmoqlari

Daryo oʻzani shagʻal, tosh, qumtosh va boshqa jinslardan tashkil topgan. Bu daryo shu nomdagi qishloqqa yetib borguniga qadar V shaklidagi tor vodiyda oqadi. Ayrim hududlarda vodiy 200-250 metrni tashkil etadi. Vodiynining yon bagʻirlari juda tik. Daryo kengligi oʻrtacha 60-100 metrni tashkil qiladi. Qishloq hududida daryo tekislikda oqadi va 8 km masofagacha daryo vodiysi oʻzgarib boradi. Vodiyning kengligi Qoratogʻ qishlogʻi yaqinida 300 metrni, Oltinyaylov qishlogʻi yonida shuningdek, Zargar bilan Jonchekka qishloqlari oraligʻida esa 3 km gacha yetadi. Keyinchalik vodiy torayib boradi. Toʻpalangdaryo bilan qoʻshilish hududida esa vodiy kengligi 500-600 metrni tashkil qiladi.

Qoratogʻ daryosi Shirkent va Oqjarsoylarning qoʻshilishidan yanayam kengayadi.

### Suv sarfi

Oʻrtacha yillik suv sarfi 22,5 m³/sek ni tashkil etadi. Maksimal suv sarfi sekundiga 23,9 m³/sek, minimal miqdori esa 2.5 m³/sek ga teng. Qoratogʻdaryo yil davomida sersuv boʻladi. Daryo asosan qor va muzlik suvlaridan toʻyinadi. Yillik oqimning 56.7 foizi mart — iyun oylarida, 31,8 foizi iyul — sentabr va 11,5 foizi oktabr — fevral oylarida oqib oʻtadi. Daryodan bir necha ariq va kanallar chiqarilgan.

Toʻpalangdaryo, Qoratogʻdaryo va Surxondaryoning boshqa barcha irmoqlarining suvlari togʻlardan chiqishlari bilanoq sertarmoq kanallar orqali sugʻorish hududlariga yoʻnaltirilishi natijasida bu daryolarning suvi asosiy bosh daryo — Surxondaryoga sellar oʻtish vaqtidagina yetib borib qoʻshiladi yoki quyi oqimlarida oʻzanlariga sizib chiqqan grunt suvlarini olib borib quyadi. Shu sababli ham, bu irmoqlarni alohida mustaqil daryolar deb hisoblash mumkin.

Toʻpalangdaryoning suv yigʻadigan maydoniga qaraganda Qoratogʻ daryosining suv yigʻilish maydoni Surxondaryo vodiysi boʻylab esadigan havo massalari uchun ancha qulay va ochiq hududda joy olgan, buning natijasida esa daryoga koʻp miqdorda yogʻin tushadi hamda Toʻpalangdaryo havzasidagiga nisbatan bu hududlarda qor chegarasi nisbatan pastroqdan oʻtadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Surxondaryo tabiiy geografik okrugi" (o'zbek). *geografiya.uz* (23-may 2020-yil). Qaraldi: 08-2023.
2. ↑  "Qoratogʻdaryo" *OʻzME*. Q-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Eng uzun daryo - Amazonka | *Daryo haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Qatvon jangi** — qoraxoniylar va saljuqiylarning birlashgan qoʻshini bilan qoraxitoylar oʻrtasida boʻlgan jang (1141 yil 9-sentabr). Samarqand yaqinidagi Qatvon dashtida sodir boʻlgan. Qoraxoniylarning Samarqanddagi hokimi Mahmudxon 1137 yil Xoʻjand yaqinida qoraxitoylardan magʻlubiyatga uchragach, saljuqiylar sultoni Sanjardan koʻmak soʻragan. 1141-yil iyulida Sanjar 100 ming (boshqa manbalarga koʻra, 70 ming) jangchidan iborat qoʻshin bilan Amudaryodan oʻtib Samarqandga yoʻl oladi. Gurxon Yelyuy Dashi qoʻshini kidanlar, xitoylar va baʼzi turkiy qavmlardan (50 ming kishilik qarluqlar qoʻshini ular tomoniga oʻtgan edi) tashkil topgan 100 mingdan ziyod jangchidan iborat boʻlgan. Bu jangda qoraxitoylar kidanlarning sevimli harbiy usuli: raqib qoʻshinini yon tomondan aylanib oʻtib, qoʻqqisdan hamla qilish taktikasini qoʻllashgan. Gurxon qoʻshinini 3 qismga ajratib, ularning har biriga raqib tomon qoʻshinini oʻrab olishni bosh vazifa qilib qoʻyadi. Sanjar qoʻshinining jangovar tartibini 2 qanot va markazdan iborat qilib tuzib, markazga oʻzi boshchilik qiladi. Jangda qoraxitoylarning qanot qismlari ittifoqchilar qoʻshinining orqa tomoniga yorib oʻtib uni qurshab olgan. Sanjar qoʻshini tartibsiz chekinib, Dargʻom boʻyidagi bir daraga qisib qoʻyilgan, yuzlab jangchilar daryo suvi yoki kanalda gʻarq boʻlgan. Sanjar yonidagi 300 otliq va shaxsiy qoʻriqchilari bilan qurshovni yorib chiqib Termizga ketishga erishgan. Qatvon jangida manbalarga koʻra, 70 ming musulmon shahid boʻlgan. Gurxon jang maydonida 3 oyga yaqin turadi, soʻngra Karmanaga yoʻl olgan. Bu yerda u yangi davlat Qoraxitoylar davlati (Gʻarbiy Lyao) barpo etilganini eʼlon qilgan. Qatvon jangi qoʻchmanchilarning Markaziy Osiyega kirib kelish yoʻllarini ochib bergan. Qoraxoniylar ularning vassaliga aylangan, qoraxitoylar davlati boshligʻi — Gurxonga soliq toʻlab turishlari lozim boʻlgan. Qoraxitoylar qoraxoniylarning ichki ishlariga aralashmaganlar, ularning poytaxti ilgarigidek Bolasogʻun shahri hisoblangan.

Faxriddin Hasanov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mavludaxon Ibragimova Qahramonovna**(1967-yil 30-iyun Fargʻona viloyatida tavallud topgan, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbek shifokori va siyosatchisi.IV-chaqiriq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati etib saylangan. O‘zbekiston Liberal-demokratik partiyasi a’zosi.

Biografiyasi
------------

Mavludaxon Ibragimova Qahramonovna 1967-yil 30-iyun Fargʻona viloyatida tavallud topgan.Mavludaxon Ibragimova Andijon davlat tibbiyot institutini oliy maʼlumotga ega boʻlgan holda tamomlagan.2020-yilda IV-chaqiriq O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasiga deputat etib saylangan.O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlis Qonunchilik palatasining Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish masalalari qo‘mitasi a’zosi lavozimiga tayinlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Депутаты". *parliament.gov.uz*. 7-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyun 2024-yil.
2. ↑  „Архивированная копия". 7-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyun 2023-yil.
Rasmda Huloku qoʻshini tomonidan Bagʻdod devorlari qurshab olinishi tasvirlangan.
**Bagʻdod qamali** – 1258-yilning 29-yanvaridan to 10-fevralgacha davom etgan boʻlib, Abbosiylar xalifaligining poytaxti boʻlmish Bagʻdodni Ilhonat moʻgʻul kuchlari va ittifoqdosh qoʻshinlari tomonidan egallab olinishi va ishgʻol qilinishi bilan nihoyasiga yetgan. Qoʻmondon Huloku xon (yoki Hulegu xon) moʻgʻul xoni Munke xon hukmronligini Mesopotamiyada yanada kengaytirmoqchi boʻlgan, ammo xalifalikni toʻgʻridan-toʻgʻri agʻdarib tashlash istagi boʻlmagan. Shuningdek, Munke Hulokuga, agar xalifa Al-Musta'sim moʻgʻullarning xoqonga doimiy ravishda boʻysunishi hamda forsiy moʻgʻul kuchlariga harbiy yordam sifatida soliq toʻlash toʻgʻrisidagi talablarini rad qilsa, Bogʻdodga hujum qilishni buyurgan.

Yana qarang
-----------

* Islom oltin davri

Havolalar
---------

* article describing Hulagu's conquest of Baghdad, written by Ian Frazier, appeared in the 25-aprel 2005-yil issue of *The New Yorker*.

Koordinatalari: 33°20′00″N 44°26′00″E﻿ / ﻿33.3333°N 44.4333°E﻿ / 33.3333; 44.4333GO
Merion (boshqa-yunon. Μηριννης) — yunon mifologiyasining qahramoni, Krityanin, troyan urushi qatnashchisi. Melfida va Molaning oʻgʻli, (Iodameyning oʻgay akasi) Minosning nabirasi yoki Aresning oʻgʻli. Yelenaning boʻlajak turmush oʻrtogʻi. Liktadan. Versiyaga koʻra, Troyaga 40 kemalarni olib keldi. Iliadda 7ta troyaliklarni oʻldirdi. Giginning soʻzlariga koʻra, jami 7ta mashhur jangchi oʻldirilgan. Sharhlardan biriga koʻra, uning ismi Kritning yer yuzidagi urf — odatini anglatadi (bu nom meros sonidan olingan deb tushunilgan), bu uning Idomeney bilan birgalikda dafn etilishini eslatish bilan bogʻliq (Axilles va Patroklus).

Bir versiyaga koʻra, u oʻz vataniga xavfsiz tarzda qaytdi. Knossosda uning Idomeney bilan qoʻshma qabri bor edi. Kritliklar bu qahramonlarni hurmat qilib, ularga qurbonlik keltirdilar. Boshqa bir hikoyaga koʻra, Troyni qoʻlga kiritgandan soʻng, Marion Sitsiliyaga tushdi. Engiy shahri bor edi, u yerda Minos bilan kelgan krityanlar asos solgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Mifi narodov mira. M. 1991-92. V 2 t. T.2. S.139, Lyubker F. Realniy slovar klassicheskix drevnostey. M. 2001. V 3 t. T.2. S.385
2. ↑  Gomer. Iliada XVII 611
3. ↑   Yevripid. Ifigeniya v Avlide 201
4. ↑   Gigin. Mifi 81
5. ↑   Gomer. Iliada XVII 611
6. ↑  Gigin. Mifi 97
7. ↑   Gigin. Mifi 114
8. ↑   Diodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka V 79, 4
9. ↑   Diodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka IV 79, 6
**Baghrir** yoki begʻrir (البغرير) — Magʻrib mamlakatlarida ishlatiladigan blin, quymoqli xamir. Kichik, gʻovak-gʻovak, bugʻdoy yormasi va undan tayyorlanadi. Boshqa ingrediyentlar: tuxum, koʻpchitish kukuni, xamirturush, suv, oʻsimlik yogʻi, tuz. Toʻgʻri pishirilganda, ularda mayda teshiklar ochiladi va ular qoʻshilgan har qanday sousni soʻrib oladi. Jazoir va Marokashda bagʻrirni isteʼmol qilishning eng keng tarqalgan usuli ularni asal-yogʻ aralashmasiga botirishdir, lekin boʻlaklab, murabbo bilan dasturxonga qoʻysa ham boʻladi. Odatda bu blinchiklarga mayiz ham qoʻshiladi. Bagʻrir nonushta uchun, Ramazon oyida iftorlik yeguligi sifatida mashhurdir.

Manbalar
--------

1. ↑  *Berber, Casey* „Breakfast food around the world". *CNN Travel* (27-may 2019-yil). 7-avgust 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-sentabr 2019-yil.
2. ↑  „Moroccan Baghrir". *Moroccan World News* (18-sentabr 2019-yil). 1-oktabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi.

Adabiyotlar
-----------

* Marokkanskie blinchiki Bagrir, Katerina Gurme. Yedabilie. Kniga sitnoy i poleznoy edi. Vkusnie blyuda na lyuboy sluchay, s.49, ISBN 5-04-157338-7, 9785041573386
* Bagrir, ili arabskie blinchiki O. V. Babkova. Vsyo o domashnem xlebe. Luchshie resepti domashney vipechki: luchshie resepti. — M: Ripol Klassik, 2015, ISBN 5-386-03237-2, 9785386032371
Категория:Населённые пункты по алфавиту
Категория:Википедия:Статьи без изображений (страна: Бангладеш)
Категория:Википедия:Статьи без изображений (тип: населённый пункт)
Категория:Населённые пункты без почтового индекса
Категория:Статьи о населённых пунктах без категории на Викискладе
Категория:ПРО:Города:Последняя правка: более трёх лет
**Dakope** ( bengalcha: *দাকোপ*inglizcha: *Dacope* ) — Bangladeshning janubi-gʻarbiy qismidagi shahar, xuddi shu nomdagi tumanning maʼmuriy markazi. Shaharning maydoni 22km². 2001-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, ular 16 552 kishi bo'lgan, shundan erkaklar 52,31%, ayollar - mos ravishda 47,69%. Aholi zichligi – 752 nafar kishi uchun 1km². Aholining savodxonlik darajasi 42,2% ni tashkil etdi (Bangladesh uchun o'rtacha 43,1%).

Manbalar
--------

* Banglapediyadagi Dakope )
**Mikrooksidlanish** — ishlab chiqarish jarayonida qizil sharobning kislorodning kichik dozalari bilan boshqariladigan toʻyinganligi.  Bu usul birinchi marta 1990-yilda Fransiyada Madira viloyatida vino ishlab chiqaruvchi Patrik Dyukurno tomonidan taninlar deb ataladigan juda qattiq fenolik oʻsimlik birikmalarining mavjudligi bilan ajralib turadigan Tannat uzumidan vino ishlab chiqarishda qoʻllanilgan. Ularning taʼmiga taʼsirini yumshatish uchun taklif qilingan usul Kaberne Sovinion, Tempranilio va boshqa qalin terili qora uzum navlari kabi uzum navlaridan sharob yaratish jarayonida tobora ommalashib bormoqda.

Texnologik jihatdan, mikrooksidatsiya kislorod gaz aralashmasini gʻovakli aerator orqali fermentatsiya jarayonining turli bosqichlarida sharob idishiga quyish orqali amalga oshiriladi:

* fermentatsiyaning birinchi bosqichlarida kislorodning boshqariladigan kirishi fermentatsiyaning oʻz-oʻzidan toʻxtab qolishiga yoʻl qoʻymaydi;
* fermentatsiya jarayonida kislorod ham xamirturushni tirik saqlaydi;
* fermentatsiya tugagandan soʻng, mikrooksidlanish anʼanaviy eman barrelining qarish jarayonini taqlid qiladi, hatto sharob poʻlat fermentatsiya rezervuarlarida qolsa ham.

Mikrooksidlanishning sharob sifatiga ijobiy taʼsiri:

* rangni aniqlash;
* kiruvchi begona hidlarning oldini olish;
* taninlarni yumshatish;
* sharobning organoleptik xususiyatlarini umumiy takomillashtirish.

Shuni taʼkidlash kerakki, mikro oksidlanishning ijobiy jihati shundaki, kislorodning fermentatsiya jarayonlariga boshqariladigan kirishidir. Sharob ishlab chiqarishda kislorod odatda istalmagan, chunki u ichimlikda juda tez qariydi va koʻp miqdorda fermentatsiya jarayonida etanol oʻrniga sirka hosil boʻlishiga olib keladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Okislenie i ego vliyanie na aromat vina

Adabiyotlar
-----------

* Lemaire, T. „La micro-oxygénation des vins", École Nationale Supérieure Agronomique (Montpellier, 1995)
* Jancis Robinson, Julia Harding. mikrooksigenatsiya / / Oksford sharob uchun hamroh (inglizcha). — 4-nashr. — Oksford : Oksford universiteti nashriyoti, 2015. — 860 p. — ISBN 0-19-870538-7. — ISBN 978-0-19-870538-3.
**Dakota** (oʻzlarini shunday ataydilar), dakotasiu — AQSH va Kanadadagi siu guruhiga mansub indeys xalqi (Janubiy va Shimoliy D. Minnesota va Nebraska shtatlaridagi rezervatsiyalarda yashaydi. AQShda — 10 ming kishi, Kanadada — 3 ming kishi. Dindorlari — asosan, xristianlar (protestantlar va katoliklar), anʼanaviy diniy eʼtiqodlar ham mavjud. Xokasiu til oilasiga mansub dakota tilida soʻzlashadi. Baʼzi tadqiqotchilarning fikricha, dakota tili turkiy tillarga qardosh boʻlgan. Masalan, turkiy tillardagi "ichuv", "ichmoq" — icu, yutuv, "yutmoq"Dakota qabilasining totem belgisi — ajdarho.

— Yuta, "esh" (biror ishda esh, sherik boʻlmoq) — ichi, "men" — "mi", "ikki"— ik va b. D. qabilasining totem belgisi — ajdarho surati hozirgi Qozon sh.ning gerbi bilan aynan bir xil boʻlib, undan tashqari u Volga bulgʻorlari zarb etgan tangalarda aks etgan. Shuningdek, u ramz sifatida qad. turkiy xalqlar, jumladan, Oʻrta Osiyodagi turkiy xalqlar orasida ham maʼlum boʻlgan. D.larning hunlarga aloqador boʻlishi mumkinligi haqida L.N. Gumilyov ham fikr bildirgan (yana qarang Indeyslar).

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
* Karimullin A. G. Prototyurki i indeysi Ameriki. Po sledam odnoy gipotezi, M. 1995.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |