**Glasgow universiteti** (***Glas*** deb qisqartirilgan) — Shotlandiyaning Glazgo shahridagi davlat tadqiqot universiteti. 1451-yilda Papa Bull tomonidan asos solingan, u ingliz tilida soʻzlashadigan dunyodagi toʻrtinchi eng qadimgi universitet va Shotlandiyaning toʻrtta qadimiy universitetidan biridir. Hozirgi zamongacha boʻlgan universitetlar bilan bir qatorda, Glasgowda dastlab badavlat odamlardan boʻlgan talabalar taʼlim olgan. Tashkilotning 2020— 2021-yillardagi yillik daromadi 809,4 funt sterlingni tashkil etdi, shundan 173,3 funt sterling millioni tadqiqot grantlari va kontraktlar hisobidan, 693,1 funt sterling sarflangan.

Universitet dastlab shaharning „High Street" qismida joylashgan edi. 1870-yildan beri uning asosiy kampusi shaharning West End qismida joylashgan. Bundan tashqari, bir qator universitet binolari boshqa joylarda joylashgan, masalan, Bearsdendagi veterinariya maktabi va Dumfriesdagi Krikton kampusi.

Yuqori taʼlim standartlari (Buyuk Britaniyada 4-oʻrinda) va kuchli xalqaro tadqiqot obroʻsi universitetni butun dunyo boʻylab talabalar uchun raqobatbardosh joyga aylantirdi. Glasgow dunyoning eng yaxshi 100 ta universitetidan biridir. Aniqrogʻi, Glasgow universiteti 2020-yilgi CWTS Leiden va 2020-yil QS World University Ranking reytingida global miqyosda 53 va 67 oʻrinlarni egalladi, shuningdek, milliy miqyosda Buyuk Britaniyaning eng yaxshi 10 universitetlari qatoriga kiradi.

Tarixi
------

Glasgow universiteti 1451-yilda qirol James II ning taklifiga binoan Rim papasi Nikolay V ning nizomi yoki papalik tomonidan tashkil etilgan va u Sent-Endryus universiteti bitiruvchisi yepiskop William Ternbullga shahar soboriga universitet qoʻshishga ruxsat bergan. Birlashgan Qirollikning qadimiy universitetlaridan biri sifatida Glasgow maʼlum fanlar boʻyicha bakalavriat magistri darajasini beradigan sakkizta muassasadan biridir.

Universitet XVI asr oʻrtalarigacha oʻzining asl qimmatida edi. 1560-yilda Shotlandiya islohoti bilan kechgan siyosiy tartibsizliklar paytida oʻsha paytdagi kansler, Marian harakati tarafdori arxiyepiskop James Biton Fransiyaga qochib ketdi. U oʻzi bilan birga sobor va universitetning koʻplab arxivlari va qimmatbaho buyumlarini, shu jumladan Mace va Buqa haykalini olib ketdi. Mace 1590-yilda qaytarib yuborilgan boʻlsada, arxivlar yoʻq edi. Direktor doktor James Foll 1690-yil 28-avgustda parlament komissarlariga tashrif buyurganida, u Parijdagi Shotlandiya kollejida Buqa haykalini va Shotlandiya monarxlari James II dan qirolicha Merigacha universitetga berilgan koʻplab nizomlarni koʻrganligini aytdi.

Universitetda oʻqitish Glasgow sobori boʻlimida boshlandi, keyinchalik yaqin atrofdagi Rottenrowga, „Auld Pedagogikasi" deb nomlanuvchi binoga koʻchib oʻtdi. Universitetga 1563-yilda Shotlandiya qirolichasi Mary tomonidan Streetdagi Qora Friars (Dominikanlar)ga tegishli 13 akr yer berilgan. 17-asrning oxiriga kelib, uning binosi devor va bogʻlar bilan oʻralgan ikkita hovlida joylashgan boʻlib, soat minorasi Glasgow siluetining diqqatga sazovor xususiyatlaridan biri boʻlgan — 140 feet (43 m) balandlikka yetgan.

Kampus
------

 Glazgo universiteti, eski bino belgisi.
Universitet hozirda bir nechta kampuslarga tarqalgan. Asosiysi Hillheaddagi „Gilmorehill" kampusidir. Bundan tashqari, Bearsdendagi Garscube mulki mavjud boʻlib, unda veterinariya maktabi, rasadxona, kema maketi havzasi va universitetning koʻpgina sport inshootlari, shahar markazidagi stomatologiya maktabi, Gartnavel qirollik kasalxonasida ruhiy salomatlik va farovonlik boʻlimi joylashgan.

2017-yil 29-mart kuni Qirolicha Elizabeth universiteti kasalxonasida Imaging of Excellence markazi (11,000 kvadrat fut (1,000 m2) Klinik innovatsion zona hisoblanadi.

 Hunter muzeyidagi eski High Street binosining namunasi
### High Street

 1650-yilda Glazgo universiteti.
Universitetning dastlabki turar joyi, shu jumladan Glasgow universiteti kutubxonasi, Glasgow sobori hududidagi diniy binolar majmuasining bir qismi edi. 1460-yilda universitet James Lord Hamiltondan Buyuk koʻchaning sharqiy tomonida, Blekfriars cherkovining darhol shimolida, keyingi toʻrt yuz yil davomida oʻz uyi boʻlgan yer uchastkasini oldi. XVII asr oʻrtalarida Gamilton binosi oʻrniga „Nova Erectio" yoki „Yangi bino" deb nomlangan baland koʻchaga qaragan gʻarbiy jabhasi bezatilgan juda katta ikki sud binosi qurildi. Ushbu poydevor Shotlandiyadagi 17-asrning eng yaxshi binolaridan biri boʻlgan. Undan bezatilgan boʻlaklar, shu jumladan toʻliq tashqi zinapoyalar oʻrnatilgan.

### Gilmorehill

 Gilmorexilldagi Glazgo universitetining yangi binolari, taxminan 1895-yil.
 Universitet bosh binosining tungi koʻrinishi
1870-yilda universitet shaharning gʻarbiy chekkasidagi Gilmorehillga koʻchib oʻtdi. Oldingi joylashuvidan gʻarbda, Kelvin daryosining katta meanderi bilan oʻralgan. High Street asl joyi Glasgow Union Railway sotilgan va kollej tovarlar hovli bilan almashtirildi. Yangi qurilgan kampus ser Jorj Gilbert Skott tomonidan gotika uygʻonish uslubida ishlab chiqilgan. Ushbu binolarning eng kattasi, kattaroq miqyosda, High Street kampusining asl egizak toʻrtburchak tartibini aks ettirardi va Iprning kech oʻrta asrlardagi matolar zalidan ilhomlangan boʻlishi mumkin. Gilmorehill, oʻz navbatida, Yangi Zelandiyadagi yangi Otago universiteti uchun Clocktower binolar majmuasini loyihalashda ilhomlantirdi. 1879-yilda Gilbert Skottning oʻgʻli Oldrid bu asl koʻrishni ikkita toʻrtburchakdan tashkil topgan ochiq toʻshakni qurish orqali yakunladi, uning tepasida uning donori Jon Kriton-Styuart, 3-markess nomi bilan atalgan buyuk Bute Hall joylashgan. Oldrid, shuningdek, 1887-yilda binoning oʻziga xos gotika qoʻngʻiroq minorasiga shpil qoʻshib, uni umumiy balandligini taxminan 85 metrga yetkazdi.

 Tarix maktabi binosi ilgari Universitet prospektidagi shaharchalar boʻlgan binolarni egallaydi.

Boshqaruv administratsiyasi
---------------------------

 Gilmorehill kampusidagi binolar bloki
Shotlandiyaning boshqa qadimiy universitetlari kabi universitetning konstitutsiyasi Universitetlar (Shotlandiya) qonunlarida bayon etilgan. Ushbu Qonunlar organlarning uch tomonlama tuzilmasini yaratadi.

Universitet nizomi, akademik nizomlari va tayinlashlari universitet taqvimida tasvirlangan, uning tarixi va konstitutsiyasining boshqa jihatlari esa alohida „tarix" hujjatida batafsil bayon etilgan.

Universitetda bir nechta ofitserlar bor. Har birining roli Glazgo operatsiyalarini boshqarishni oʻz ichiga oladi. Bu esa oʻquv boshqaruv tizimi juda yaxshi yoʻlga qoʻyilgan ekanini isbotidir.

#### Kansler

Kansler universitetning titulli rahbari va Bosh kengash prezidenti hisoblanadi. Ular barcha darajalarni berishadi, garchi bu vazifani odatda ular tomonidan tayinlangan vitse-kansler bajarsa ham.

Hozirgi kundagi kansler — Dame Ketrin Greynger, Britaniyaning eng koʻp mukofotlangan ayol olimpiyachisi, Buyuk Britaniya sportining hozirgi rahbari va Oksford Bruks universitetining sobiq kansleri. U tibbiyot huquqi va tibbiy etika boʻyicha falsafa magistri (MPhil) bilan universitet bitiruvchisi va bu lavozimga tayinlangan birinchi ayol kansler hisoblanadi.

#### Rektor

Universitetning barcha talabalari uch yillik muddatga lavozimni egallagan va Universitet sudiga raislik qiluvchi rektor (rasmiy ravishda „Lord rektor") saylovida ovoz berish huquqiga ega. Oʻtmishda bu lavozim asosan sharafli va tantanali boʻlib, siyosiy arboblar, jumladan William Ewart Gladstone, Benjamin Disraeli, Bonar qonuni, Robert Pil, Raymond Poincaré, Artur Balfur, Charlz Kennedi va 1970-yillardagi kasaba uyushma faoli Jimmi Rid tomonidan egallab kelingan. Dekabr oyida saylovlar oʻtkazilganda, Mordexay Vanunu Isroil hukumati tomonidan qoʻyilgan cheklovlar tufayli qatnasha olmagan boʻlsa ham, bu lavozimga saylandi. 2014-yilda amerikalik kompyuter mutaxassisi, Markaziy razvedka boshqarmasining (CIA) sobiq xodimi va sobiq Milliy xavfsizlik agentligi (NSA) pudratchisi Edward Snowden bir qancha ommaviy axborot vositalariga NSAning koʻplab maxfiy hujjatlarini oshkor qilganida xalqaro eʼtiborga tushgan. U ham bu lavozimga saylandi. 2021-yil 21-aprelda shotlandiyalik huquqshunos, sudya va Adliya kollejining sobiq senatori Ledi Rae Rita Rae hal qiluvchi gʻalabadan soʻng yangi rektor etib tayinlandi.

* Lord ListerLord Lister
* Frensis XatchesonFrensis Xatcheson
* Tomas ReidTomas Reid
* Lord KelvinLord Kelvin
* Jozef BlekJozef Blek
* Uilyam ElfinstonUilyam Elfinston
* Jeyms VattJeyms Vatt
* Ser Menzies KempbellSer Menzies Kempbell
* Nikola SturgeonNikola Sturgeon
* Endryu NeilEndryu Neil

### Dunyoni oʻzgartiruvchi bitiruvchilar mukofoti

Ilgari „Yilning eng yaxshi yosh bitiruvchisi" mukofoti boʻlgan „Dunyoni oʻzgartiruvchi bitiruvchilar" mukofoti bilan universitet soʻnggi 15 yil ichida oʻqishni tamomlagan va jamiyat, sanʼat, fan yoki biznesga katta hissa qoʻshgan bitiruvchilarning yutuqlarini tan oladi va nishonlaydi.

Mukofot 2001-yilda universitetning 550 yilligini nishonlash doirasida tashkil etilgan va yiliga bir marta beriladi. Kubok Allan Glen maktabining Old Boys tomonidan sovgʻa qilingan boʻlib, gʻolib nomzodga yilgi bitiruv marosimlaridan birida yoki eng muhim tadbirlarda taqdim etiladi.

Gʻoliblar:

* 2021: Fiona Makfeyl
* 2020: Selina Hales
* 2019: Yunis Ntobedzi
* 2018: Amal Azzudin
* 2017: Suzanne Mitschke, Patrik Renner
* 2016: Matt Fountain
* 2015: Mhairi Black
* 2014: Martin Patience
* 2013: Karina Atkinson
* 2012: Ketrin Grainger
* 2011: Emeli Sandé
* 2010: Patrik Gunning
* 2009: Euan Myurrey
* 2008: Mark Bomont, Jon Tiffani
* 2007: Vanessa Munro
* 2006: Richard Dikhon
* 2005: Kristofer Brukmir
* 2004-yil: Kolin Makinnes
* 2003: Emma Richards
* 2001-yil: Mark Jonston, Lorreyn Klinton

Yana qarang
-----------

* Viktoriya sud binosi
* Oxford universiteti

Manbalar
--------

1. ↑  „Reports and Financial Statements for the year to 31-iyul 2021-yil".  University of Glasgow. Qaraldi: 2-fevral 2022-yil.
2. ↑  „Russell Group | University of Glasgow". *The Russell Group*.
3. ↑  „University of Glasgow :: About us :: maps and travel". Qaraldi: 9-sentabr 2014-yil.
4. ↑  "Building Knowledge — An Architectural History of the University of Glasgow" published by Historic Scotland in association with the University (2013)
5. ↑  „University League Tables 2022". *www.thecompleteuniversityguide.co.uk*.
6. ↑  *Gourlay.* „Are we even surprised? Glasgow in top 100 Universities in the world" (8-iyun 2017-yil).
7. ↑  „University of Glasgow climbs in QS world rankings". *BBC* (4-sentabr 2011-yil).
8. ↑  „CWTS Leiden Ranking (PP top 10%)". *universityrankings.ch*.

[*sayt ishlamaydi*]
9. ↑  „University of Glasgow Rankings". *Top Universities*.
10. ↑  „UNIVERSITY OF GLASGOW IMPROVES AGAIN IN THE WORLD UNIVERSITY RANKINGS" (en). *gla.ac.uk*.  University of Glasgow (2-sentabr 2021-yil). — „We also rank 10th in the UK in this year’s results.". Qaraldi: 18-sentabr 2021-yil.
11. ↑  „Best universities in the UK 2021". *The World University Rankings* (2-sentabr 2020-yil).
12. ↑  „University of Glasgow" (en-US). *Uniserv Education* (12-yanvar 2016-yil). 27-oktabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-avgust 2019-yil.
13. ↑  „Biography of Queen Mary".  University of Glasgow. 2-dekabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyun 2022-yil.
14. ↑  „Old College Inner Court". *The Glasgow Story*. Qaraldi: 27-fevral 2019-yil.
15. ↑  „University of Glasgow - Colleges - College of Medical, Veterinary & Life Sciences - Imaging Centre of Excellence (ICE)" (en). *www.gla.ac.uk*. Qaraldi: 1-oktabr 2018-yil.
16. ↑  "The University of Glasgow Library: Friendly Shelves" published by The Friends of Glasgow University Library in association with the Library (2016)
17. ↑  „Friends of Glasgow University Library". *Friends of Glasgow University Library*. 9-oktabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyun 2022-yil.
18. ↑  „Dusk | Photos from Glasgow University".  Glasgowuniversity.wordpress.com. Qaraldi: 3-fevral 2014-yil.
19. ↑  „Services A-Z: Senate office: University calendar".  University of Glasgow. 10-sentabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-sentabr 2014-yil.
20. ↑  „Who, Where and When: The History & Constitution of the University of Glasgow".  University of Glasgow (2001). Qaraldi: 26-iyun 2014-yil.
21. ↑  „Vanunu elected university rector". *BBC News* (16-dekabr 2004-yil). Qaraldi: 22-aprel 2006-yil.
22. ↑  *Davies.* „Edward Snowden elected rector of Glasgow University". *The Independent* (18-fevral 2014-yil). Qaraldi: 9-sentabr 2014-yil.
23. ↑  *News.* „Lady Rae in running to become Glasgow University's next rector" (en). *Scottish Legal News*. Qaraldi: 21-aprel 2021-yil.
24. ↑  „Young Alumnus of the Year Award". *Glasgow University*.  Glasgow University. 20-avgust 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-sentabr 2017-yil.
25. ↑  „Winning on the home front" (en). *www.gla.ac.uk*. 3-aprel 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyun 2022-yil.
26. ↑  „A welcome award for Selina" (en). *www.gla.ac.uk*. 3-aprel 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyun 2022-yil.
27. ↑  „Sunshine superwoman". *University of Glasgow*. 26-iyun 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyun 2022-yil.
28. ↑  „University of Glasgow - Explore - Avenue magazine - Previous Avenues - Avenue 65: Winter 2018 - Alumni news - Honouring our Glasgow girl". *www.gla.ac.uk*. Qaraldi: 27-iyun 2019-yil.
29. ↑  „A Meeting of Minds". *University of Glasgow*.  University of Glasgow. 20-avgust 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-dekabr 2017-yil.
30. ↑  „SNP MP Mhairi Black set to be honoured by University of Glasgow". *Scotland Now*.  Scotland Now. 27-oktabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyun 2022-yil.

### Adabiyotlar

* Elliot, Valter. „Glazgo universiteti 1451 — 1951." *Bugungi kun* (1951-yil avgust) 1#8 58-64-betlar.
* Moss, Maykl va boshqalar. *Universitet, shahar va shtat: 1870-yildan beri Glazgo universiteti* (2000)
* Robertson, Pol L. „Shahar universitetining rivojlanishi: Glazgo, 1860-1914", *Har chorakda taʼlim tarixi,* 1990-yil qish, jild. 30#1, 47-78-betlar
* Tarixiy Shotlandiya tomonidan universitet bilan hamkorlikda nashr etilgan „Bilim bilimlari — Glazgo universitetining arxitektura tarixi" (2013)
* Glazgo universiteti kutubxonasi doʻstlari tomonidan kutubxona bilan hamkorlikda nashr etilgan „Glazgo universiteti kutubxonasi: doʻstona javonlar" (2016)

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti