**J. A. R. V. I. S.** (inglizcha: *J.A.R.V.I.S.*; Just A Rather Very Intelligent System – bu Marvel komikslari qahramonlari Edvin Jarvis, Stark oilasining aqlli sunʼiy intellektga ega xizmatchisi va H. O. M. E. R. asosida Toni Stark tomonidan ishlab chiqilgan. Boshqa bir J. A. R. V. I. S. ham Toni Stark tomonidan yaratilgan sunʼiy intellekt boʻlib, u keyinchalik Starkning Temir odam zirhini va uning uchun Hulkbuster zirhlarini boshqaradi. "Qasoskorlar: Altron davri" filmida Altron qisman vayron qilinganidan keyin J. A. R. V. I. S. Bettani rolini oʻynagan Vision shaklida jismoniy shaklni oladi. Xarakterning turli xil versiyalari Marvel Comics tomonidan nashr etilgan komikslarda ham paydo boʻladi, Temir odam va Nadey van Dyne tomonidan ishlab chiqilgan sunʼiy intellekt sifatida tasvirlangan.

Marvel kinematografiya koinoti
------------------------------

J. A. R. V. I. S. birinchi boʻlib Marvel kinematografiya koinotining filmlarida taqdim etilgan, u yerda unga Pol Bettani tomonidan ovoz berilgan. Komikslardan farqli oʻlaroq, J. A. R. V. I. S. murakkab AI yordamchisi sifatida taqdim etilgan. Bu Alfred Pennyworth va Batmanga oʻxshash boʻlmasligi uchun qilingan. Bettani bu rolni yozganida ham, uni Jon Favroga yaxshilik qilgani uchun unchalik tasavvurga ega emasligini tan oldi.

### Juda juda aqlli tizim

Qahramon 2010-yilgi "Temir odam 2" filmida, 2012-yilda "Qasoskorlar" va 2013-yilda "Temir odam 3" filmida paydo boʻlishidan oldin 2008-yilda "Temir odam" filmida debyut qiladi. J. A. R. V. I. S. sunʼiy intellekt boʻlib, u Toni Starkning yordamchisi sifatida ishlaydi, Stark binolari va Temir odam kostyumlarining barcha ichki tizimlarini boshqaradi va ularga gʻamxoʻrlik qiladi. Piter Devidning "Temir odam" romanida JARVIS "Just A Rather Very Intelligent System" jumlasining qisqartmasi ekanligini taʼkidlaydi. J. A. R. V. I. S. Disneylenddagi Innovatsiyalar attraksionida ham paydo boʻladi.

### "Altron davri" va Visionga aylanish

Qasoskorlar: Altron davri filmida J. A. R. V. I. S. yuzaki qaraganda Altron tomonidan yoʻq qilingan, ammo u oʻzining "ongini" butun Internet boʻylab yoyish orqali oʻzini qutqara oldi, bu uning xavfsizlik protokollari Altronning Yerning yadroviy ishga tushirish kodlariga kirishga urinishini Starkga nima boʻlganini tushunishi uchun yetarlicha kechiktirishiga imkon berdi. Stark va Bryus Banner bundan foydalanadilar. J. A. R. V. I. S. shuningdek, android Vision uchun asosiy dasturiy taʼminot, Starkning yordamchisi sifatida oʻz oʻrnini egallaydi. Jismoniy tanaga ega boʻlgach, J. A. R. V. I. S. (Vision sifatida) oʻzini endi J.A.R.V.I.S emas deb hisoblaydi, u endi oddiygina Visionga aylangan edi.

Marvel komikslari
-----------------

### Birinchi J. A. R. V. I. S.

J. A. R. V. I. S. birinchi navbatda Pepper Pottsning qutqaruvchi kostyumini boshqarishga yordam beruvchi dastur sifatida paydo boʻladi. Temir odam qobiliyatsiz boʻlganida, J. A. R. V. I. S. Pepperni Najotkor zirhlarini kiyishga undaydi, Pepper bu ishni qiladi. Qutqaruvchi Temir odamni shahar atrofida quvganida, J. A. R. V. I. S. Qutqaruvchiga taʼqib qilishni toʻxtatishni aytadi va Najotkorga Temir odamning botinkasini olib tashlashni aytadi, bu Pepper urush mashinasi oʻlmaganligini koʻrsatadi. Pepper Temir odam haqiqatan ham hammani Karson Uayche bilan nima bilish kerakligi haqida xabardor qilmaydi degan fikrni muhokama qilganda, J. A. R. V. I. S. bu haqida boshqa savol bermaslikdan ogohlantiradi va oʻzini himoya qilishga tayyorlaydi. Pepper va Uichni qoʻlga kiritgandan soʻng, J. A. R. V. I. S. uning diagnostikasi buzilganligini koʻrsatmasligini taʼkidlaydi. U Pepperni yaxshi koʻradi va Pepperni himoya qilishni xohlaydi. Aynan shu vaqtda Temir odam devorni yorib oʻtib oʻchiradi. J. A. R. V. I. S. va manbaga qaratilgan elektromagnit impuls yordamida Qutqaruvchining kostyumini yoqadi.

### Ikkinchi J. A. R. V. I. S.

"Taslim boʻlmaslik" yoyi paytida Qasoskorlar saroyini vayron qilgan Qora tartibni hisobga olgan holda, Nadiya van Dyne J.A.R.V.I.Sning yangi versiyasini yaratdi. Edvin bu uning nafaqaga chiqish belgisi deb oʻylaganida, J. A. R. V. I. S. uning dasturlash hali tugallanmaganligini taʼkidladi.

Boshqa media
------------

### Kino

* J. A. R. V. I. S. "Temir odam: Rise of Technovore" filmida paydo boʻladi, u yerda unga Troy Beyker tomonidan ovoz beriladi.
* J. A. R. V. I. S. "Heroes United: Iron Man & Hulk" filmida paydo boʻladi. Shuningdek, "Heroes United: Iron Man & Captain America" "Heroes United" film seriyasida paydo boʻladi, u Devid Kaye tomonidan ijro etilgan.

### Televideniye

* J. A. R. V. I. S. "Temir odam: Zirhli sarguzashtlar" animatsion seriyasida paydo boʻladi, u yerda u Maykl Adamtveyt tomonidan aytilgan. Ushbu mujassamlash Andros Stark, Iron Man 2099 uchun Extremis 16.5 operatsion tizimiga oʻxshaydi.
* J. A. R. V. I. S. "Qasoskorlar: Yerning eng qudratli qahramonlari" animatsion seriyasida paydo boʻladi, uni Phil LaMarr tomonidan ijro etgan. Bu mujassam Toni Starkning Iron Man zirhlari, "Stark Industries" va Qasoskorlar Mansioni uchun AI sifatida xizmat qiladi.
* J. A. R. V. I. S. "Buyuk Oʻrgimchak-odam" animatsion seriyasida paydo boʻladi, u yerda uni "Temir oʻrgimchakning parvozi" epizodida yana Fil LaMarr va "Qasos oluvchi oʻrgimchak-odam (1-bet)" epizodida Devid Kay ijro etgan.
* J. A. R. V. I. S. Avengers Assemble animatsion seriyasida paydo boʻladi! U yana Toni Starkning sunʼiy intellekt tizimi sifatida tasvirlangan va bu versiyada hazil tuygʻusi ham bor koʻrinadi va u buni bir necha bor namoyish etadi.
* J. A. R. V. I. S. Super Hero Adventures: Frost Fight Rojdestvo televizion maxsus filmida paydo boʻladi, u yerda unga Trevor Devall tomonidan ovoz beriladi.

### Videooʻyinlar

* J.A.R.V.I.S. 2008-yilda "Temir odam" oʻyinida paydo boʻldi, u yerda Gillon Stivenson tomonidan ovoz berilgan. U oʻyinchi uchun maʼlumot manbai boʻlib xizmat qiladi, ularga kelayotgan askarlar yoki ular bilishi kerak boʻlgan transport vositalari haqida maʼlumot beradi.
* J. A. R. V. I. S. "Temir odam 2" oʻyinida paydo boʻladi, u yerda unga Endryu Chaykin ovoz beradi. Kirson DeWitt va A. I. M. J.A.R.V.I.S nusxasini oʻgʻirlash uchun Starkning arxiviga bostirib kirdi.
* J. A. R. V. I. S. Jeff Bottoms tomonidan ijro etilgan "Temir odam 3: Rasmiy oʻyin" filmida paydo boʻladi.
* J. A. R. V. I. S. "LEGO Marvel Super Heroes" da paydo boʻladi, u yerda u Troy Beyker tomonidan ovoz beriladi.
* J. A. R. V. I. S. Disney Infinity 3.0 da paydo boʻladi, yana Devid Kaye tomonidan ovoz beriladi.
* J. A. R. V. I. S. "LEGO Marvelʼs Avengers" da paydo boʻladi.
* J.A.R.V.I.S. 2020-yilda "Qasoskorlar" videooʻyinida paydo boʻladi, u yerda uni Garri Xedden-Paton ovoz chiqaradi.

*

Manbalar
--------

1. ↑  *Kistler, Alan* „'Iron Man 2' Special: A Brief History Of Tony Stark's A.I. Assistants" (inglizcha). *MTV News*. 15-fevral 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-noyabr 2019-yil.
2. ↑  *Davidson, Danica*. „Paul Bettany Confirms 'Avengers' Role, Will Return As Voice Of J.A.R.V.I.S.". MTV News (26-aprel 2011-yil). Qaraldi: 18-oktabr 2021-yil.
3. ↑  David, Peter. *Iron Man*. Del Rey (2008).
4. ↑  *Goldman, Eric* „Disneyland Introduces Their First Marvel Exhibit with Iron Man Tech". *IGN* (12-aprel 2013-yil). 23-fevral 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-aprel 2013-yil.
5. ↑  *The Invincible Iron Man* #11
6. ↑  *The Invincible Iron Man* #515
7. ↑  *Invincible Iron Man* #523
8. ↑  *The Invincible Iron Man* #524
9. ↑  *The Invincible Iron Man* Vol 1 #526
10. ↑  *Avengers* #690. Marvel Comics.
11. ↑  *House of M: Iron M* #1-3 (сентябрь 2005)
12. ↑  *Jenna Busch*. „AVENGERS Animated Assembling w/ Phil Lamarr". *Newsarama* (8-fevral 2010-yil). Qaraldi: 18-oktabr 2021-yil.
13. ↑   *Marvel Super Hero Adventures: Frost Fight*.

*