**Ijtimoiy ekologiya** — tabiatdan foydalanish sohasidagi ijtimoiy guruhlarning munosabatlarini koʻrib chiqadigan ilmiy fan.

Ijtimoiy ekologiyaning turlari
------------------------------

Ijtimoiy ekologiya quyidagi turlarga boʻlinadi:

* iqtisodiy
* demografik
* shaharlik
* futurologik
* qonuniy

Asosiy vazifalar va muammolar
-----------------------------

Ijtimoiy ekologiyaning asosiy vazifasi insonning atrof-muhitga taʼsir qilish mexanizmlarini va inson faoliyati natijasi boʻlgan undagi oʻzgarishlarni oʻrganishdir.

Ijtimoiy ekologiya muammolari asosan uchta asosiy guruhga boʻlinadi:

* **sayyoraviy miqyosda** — sanoatning jadal rivojlanishi (global ekologiya) sharoitida aholi va resurslarning global prognozi va sivilizatsiyani yanada rivojlantirish yoʻllarini belgilash;
* **mintaqaviy miqyos** — alohida ekotizimlar holatini viloyatlar va tumanlar darajasida oʻrganish (mintaqaviy ekologiya);
* **mikroshkala** — shaharlarning yashash sharoitlarining asosiy xarakteristikalari va parametrlarini oʻrganish (shahar ekologiyasi yoki shahar sotsiologiyasi).

Nazariy tushunchalar va ijtimoiy harakat
----------------------------------------

Ijtimoiy ekologiya ilmiy soha va ijtimoiy harakat sifatida rivojlanmoqda va mavqega ega. Ikkinchi holda, u ham tanqidiy ijtimoiy nazariyadir.

Yashil faol Myurrey Bookchin, shuningdek, uning gʻoyalari davomchilari, masalan, Janet Bilning tushunishida, ijtimoiy ekologiya hozirgi ijtimoiy, siyosiy va atrof-muhitga qarshi tendentsiyalarni tanqid qilishga qaratilgan boʻlib, qayta qurish (qayta qurish), ekologik hisoblanadi. toʻgʻridan-toʻgʻri demokratiya va konfederativ siyosatni ilgari surish asosida odamlar yashaydigan jamiyatga kommunitar (jamoa) va axloqiy yondashuv.

Ijtimoiy ekologiya gʻoyalar majmuasi sifatida tanqislik va ierarxiyadan tashqariga, xilma-xillik, ijodkorlik va erkinlik qadriyatlari eʼtirof etilgan inson jamoalarining tabiiy dunyo bilan munosabatlarida yangi uygʻunlikka oʻtishni taklif qiladigan axloqiy iqtisodiyotni nazarda tutadi. M.Bookchinning fikricha, hozirgi ekologik va ijtimoiy muammolarning ildizlarini ijtimoiy tashkilotning ierarxik (yoki uning taʼbiri bilan aytganda, „kiriarxik") rejimlariga borib taqash mumkin.

Ijtimoiy ekologlarning taʼkidlashicha, ierarxiyaning tizimli muammosiga shaxslarning harakatlari, „faqat xatti-harakatlar" va xususan — axloqiy isteʼmol (axloqiy isteʼmol) bilan qarshi turish mumkin emas; bu muammo tub demokratik gʻoyalarga asoslangan axloqiy fikrlash va jamoaviy harakatlarga katta nuanslarda mos keladi.

Inshoda "Ijtimoiy ekologiya nima? "Bookchin ijtimoiy ekologiyaning maʼnosini quyidagicha umumlashtiradi:

>  Ijtimoiy ekologiya zamonaviy ekologik muammolarning deyarli barchasi chuqur ijtimoiy muammolardan kelib chiqadi, degan ishonchga asoslanadi. Shu nuqtai nazardan kelib chiqadiki, bu ekologik muammolarni zamonaviy jamiyatimiz va unda hukmronlik qilayotgan mantiqsizlikni sinchiklab tushunmasdan turib, hal etish u yoqda tursin, tushunib bo‘lmaydi. Bu fikrga aniqlik kiritish uchun: iqtisodiy, etnik, madaniy va gender mojarolari va boshqalar bugungi kunda biz duch kelayotgan eng jiddiy ekologik tartibsizliklar markazida, albatta, tabiiy ofatlar tomonidan yaratilganlardan farqli oʻlaroq
> 
> 
>

Vakillari
---------

* Myurrey Bookchin
* Janet Bil

Yana qarang
-----------

* Биоразнообразие
* Охрана природы
* Науки о Земле
* Экология
* Энвайронментализм
* Зелёный анархизм
* Анархо-примитивизм
* Экосоциализм
* Антипотребительство
* Дерост
* Глобальное потепление
* Окружающая среда
* Природа
* Переработка отходов
* Устойчивость окружающей среды

Havolalar
---------

* Ijtimoiy ekologiya — lugʻatga kirish[*sayt ishlamaydi*] .
* Ijtimoiy ekologiya instituti .
* Ijtimoiy ekologiya (London) Ijtimoiy ekologiya falsafa tadqiqot guruhi.
* Myurrey Bookchin asarlari
* Myurrey Bookchinning toʻplangan asarlari(ingl.) )

Manbalar
--------

1. ↑  Bookchin, Murray. *The Ecology of Freedom: The Emergence and Dissolution of Hierarchy*. Oakland: AK Press, 2005, p. 85-87.
2. ↑  Bookchin, Myurrey. Ijtimoiy ekologiya va kommunalizm. Oklend: A.K. Press. 2007. p. 19