recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Guo Pu** ( Milodiy 276–324) Sharqiy Jin davridagi xitoylik tarixchi, shoir va yozuvchi boʻlib, qadimgi matnlar boʻyicha Xitoyning eng yirik sharhlovchilaridan biri sifatida tanilgan. Guo geomanser, g'alati ertaklarni yig'uvchi, eski matnlar muharriri va bilimdon sharhlovchi bo'lgan. U *Shan Xay Jingning* birinchi sharhlovchisi edi. Guo Pu gubernatorning o'qimishli o'g'li edi. U tabiatshunos va Jin sulolasining sermahsul yozuvchisi hisoblangan. U feng shui ta'limotining birinchi va eng nufuzli manbasi hamda Xitoy tarixidagi feng shui kontseptsiyasiga bag'ishlangan birinchi kitob bo'lgan *"Dafn etish kitobi"* ning muallifi bo'lib, Guo Puni tarixan fengni ta'riflagan birinchi shaxsga aylantirilgan. Shuning uchun Guo Pu odatda Xitoyda feng shui otasi deb ataladi. 

Hozirgi Shansi provinsiyasining janubi-g‘arbiy qismida joylashgan Vensi okrugida tug‘ilgan Guo yoshligida daochilik okkultizmi va bashoratini o‘rgangan. Turli mahalliy amaldorlar va rahbarlar uchun bashoratchi bo‘lib ishlagan. Milodiy 307-yilda Xiongnu urugʻi bu hududga bostirib kiradi va Guoning oilasi Yangtszi daryosining janubiga koʻchib oʻtadi. So'ngra Xuanchengga yetib keladi va oxir-oqibat Jiankangga joylashdi. Guo 318- va 320-yillarda rasmiy sud lavozimlariga tayinlanishidan oldin harbiy rahbarlar va Sharqiy Jin kantsleri Van Dao uchun timsol-tarjimon bo'lib xizmat qilgan. Guoning onasi 322-yilda vafot etdi, bu esa Guoning o'z lavozimidan iste'foga chiqishiga va bir yil motam tutishiga sabab bo'ldi. 323-yilda Guo zamonaviy Xunan va Xubey hududlarining koʻp qismini nazorat qilgan sarkarda Van Dunning shtabiga qoʻshiladi.

Ta'sir qilish
-------------

Guo o'z davrining eng bilimdon odami bo'lgan va qadimgi Xitoy asarlarini sharhlovchilaridan biri hisolangan. U *Chu Ci*, *Shan Xay Jing*, *Mu Tianzi Chjuan*, *Fangyan*, *Erya*, Sima Sianruning "*Fu* on the excursion ov of the jannat o'g'li" kitoblariga sharhlar yozgan. Guoning nodir soʻzlar va tashbehlarni aniqlaydigan va tushuntiruvchi sharhlari koʻpincha bu jilolarning saqlanib qolgan yagona manbalari hisoblanadi. 

Guo ham mohir shoir boʻlgan va uning saqlanib qolgan 11 ta *fu* sheʼri uning qadimgi xitoy tilini yaxshi bilishini koʻrsatadi. Ulardan biri "Yangszi daryosi boʻyidagi *Fu* "( *Jiang* fujín) Yangtszi obrazidan Jin sulolasining tiklanishini maqtash uchun ishlatgan va oʻzining yetakchi adabiyot arbobi sifatida obroʻsini mustahkamlagan. Uning eng mashhur sheʼrlari "Oʻlmas boʻlib sarson boʻlish" nomli turkum boʻlib, ulardan 14 tasi saqlanib qolgan. Suy sulolasi yozuvlari kitobining bibliografiya monografiyasida Guo asarlari 17 jilddan iborat bo'lib, Tang sulolasi tomonidan atigi 10 jild qolgan va Son sulolasi oxiriga kelib, Guoning *Ven Syuanga* kiritilmagan barcha yozuvlari yo'qolib ketgan.

Adabiyotlar
-----------

### Manbalar

Havolalar
---------

* Works by Pu Guo at Project Gutenberg
* www.chinaknowledge.de entry on Guo Pu
* Works by or about Pu Guo at Internet Archive
* Qin Lore
* Guo Pu
* *The Book of Burial* Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-03-03).
**Guranduxt** ( gruzincha: *გურანდუხტი*) (1072-yilgacha vafot etgan) Gruziya qiroli Jorj I ning birinchi rafiqasi Mariamning qizi edi. U akasi Bagrat IV davrida Gruziya siyosatida faol ishtirok etgan.

Bagrat 1050-yillarda Kldekari gersogi Liparit IV qoʻzgʻoloni sababli Vizantiya saroyiga surgun qilinganda, Guranduxt Bagratning o'rnida Konstantinopol qiroli deb eʼlon qilingan *Bagratning* kichik oʻgʻli Jorj II ning "himoyachisi" (homiysi) boʻlgan. Aynan u imperator Konstantin IX Monomachosdan Bagratni Gruziyaga qaytarishni talab qilgan. Guranduxt Liparit qulagandan keyin Bagratning Gruziyadagi hokimiyatini tiklashda ishtirok etdi.

Gruziya yilnomalarining bir qismi *bo'lgan Kartli yilnomasiga* ko'ra, Guranduxt Lori arman qiroli Kyurik II ning ukasi Smbat bilan turmush qurgan. Ularning ismi oshkor etilmagan qizi Bagratning xohishiga ko'ra saljuqiylar sultoni Alp Arslonga 1064-yilda sultonning Gruziya yurishidan keyin tinchlik bitimi doirasida turmushga chiqishi kerak edi, biroq u arman qaynonasi Kyurikdan rozilik ololmadi. Keyingi to'qnashuvda Kyurik Bagratning malaylari tomonidan qo'lga olinadi va Samshvilde qal'asini Gruziya qiroliga bo'ysundirishga majbur bo'ladi. Guranduxtning qizi oxir-oqibat Alp Arslonga turmushga berilgan, lekin keyinchalik saljuqiylarning nufuzli vaziri va olimi Nizom al-Mulkning xotini bo'lib, u bilan bo'lajak vazir Ahmad ibn Nizom al-Mulk ismli o'g'li bor edi.

Manbalar
--------

1. 1 2  Garland, Lynda & Rapp, Stephen (2006), "Mary 'of Alania': Woman and Empress Between Two Worlds", p. 120. In: Garland, Lynda (ed. 2006), *Byzantine Women: Varieties of Experience, 800-1200*. Ashgate Publishing, ISBN 0-7546-5737-X.
2. ↑  *Bosworth, C. E. Encyclopaedia Iranica, Vol. I, Fasc. 6, pp. 642–643.* „AḤMAD B. NEẒĀM-AL-MOLK".
**Tumek-kichidjik qabristoni**—Soʻngi neolit davriga oid muhim yodgorlik hisoblanadi. Bu yodgorlik 1972-yilda Amudaryoning quyi oqimidan topilgan. U yerda izlanish tadqiqotlar 1973-1974-yillarda olib borilgan. Qazishmalar vaqtida 27 ta qbr oʻrganilgan.Qabrga dafn etilganlar chalqanchasiga yotqizilgan boʻlib, boshlari asosan shimoli-sharqqa qaratib qoʻyilgan va kiyim boshlari bilan koʻmilgan.Skletlar uatida taqinchoqlar saqlanib qolgan. Tosh qurollar va sopol buyumlarning parchalari qoʻyilgan. Qabrdagi suyaklarda qizil rang izlari mavjud. Bu ularning diniy eʼtiqotlari bilan bogʻliq boʻlgan. Izlanishlar hamda tadqiqotlar natijasida neolit davrida Zarafshon daryosining beshta tarmogʻi Amudaryoga qoʻshilganligi aniqlandi. Mazkur tarmoqlar Qizilqum hududida katta, kichik koʻllarni hosil qilgan.Zarafshon daryosining yirik tarmogʻi Moxondaryo boʻlib, uning ham oqimida koʻllar shakllangan. Bugungi kunda ular shoʻrlanib, xalq orasida Katta tuzkon,Kichik tuzkon deb atalib kelinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  N. A. Egamberdieva. Arxeologiya. Toshkent—2011.58-59-bet
**Stafil** (qadimgi yunoncha: *Στάφυλος*) — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni. Naksosda tugʻilgan, Dionis va Ariadnaning oʻgʻli. Tesey va Ariadnaning yoki Dionis va Erigonaning oʻgʻli.

Argonavt (koʻpchilik mualliflar uning nomini ular orasiga qoʻshmaydi). Radamanf Stafilni Peparefni shohi qilib qoʻyadi. Tok novdasi xudosi, Dionisning sevimli hamrohidir. Xrisofemidaning xotini, Molpadiya, Reo va Parfenosning qizlari. Reo Apollonni vasvasaga solganida, otasi uni sandiqqa qamab, dengizga tashlaydi. Boshqa bir afsonaga koʻra, Stafil Reo va Gemiteyning qizi boʻlib, Bibasteda (Kariya) yashagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Lyubker F. Реальный словарь классических древностей. M. 2001. V 3 t. T. 3. S. 322
2. ↑  Plutarx. Tesey 20, po avtoram s Naksosa
3. ↑  Plutarx. Tesey 20, ssilka na Iona Xiosskogo
4. ↑  Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka I 9, 16; E I 9
5. ↑  Diodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka V 79, 2
6. ↑  Diodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka V 62, 1-2
7. ↑  Parfeniy. O lyubovnix strastyax 1, 4
**Murakkab funksiya** - bir nechta funksiyalarning kompozitsiyasi yordamida ifodalanadigan funksiya. Masalan, z oʻzgaruvchi u ning funksiyasi, oʻz navbatida u esa x ning funksiyasi boʻlsa, u xpjmaj{x)=z[y(x)} funksiya Murakkab funksiya boʻladi. Bunda x oʻzgaruvchi / murakkab funksiyaning erkli oʻzgaruvchisi, u esa oraliq oʻzgaruvchi deb ataladi. Bir nechta funksiyalarning kompozitsiyasi yordamida hosil qilinadigan Murakkab funksiya ham shu kabi aniqlanadi.

Murakkab funksiyani hosil qilgan funksiyalarning koʻp xossalari Murakkab funksiyalar uchun ham oʻrinli boʻladi. Mas, uzluksiz, p marta differensiallanuvchi (i=1, 2,...), monoton oʻsuvchi (kamayuvchi) funksiyalarning kompozitsiyasi yordamida hosil qilingan Murakkab funksiyalar ham mos ravishda uzluksiz, p marta differensiallanuvchi, monoton oʻsuvchi (kamayuvchi) boʻladi.
Faraz qilaylik X sohada z=ᵠ(x), aniqlangan boʻlib, uning oʻzgarish sohasi Z dan iborat, Z sohada esa y=f(z) funksiya aniqlangan boʻlsin. U vaqtda , sohada y=f(ᵠ(x)) aniqlangan boʻladi va uni murakkab funksiya yoki ᵠva f funksiyalarning superpazitsiyasi deb ataladi. Bazan bu funksiyaning funksiyasi deb ham yuritiladi.
Yuqorida keltirilgan murakkab funksiya tushinchasida x argument y funksiyadan iborat boʻlib, z funksiya oraliq oʻzgaruvchi (argument) sifatida qanashishi ravshandir. Murakkab funksiya uchun bir necha oraliq argumentlar qatnashishi mumkin. Masalan,
y=f(ᵠ (ᵠ (x)))
murakkab funksiya, z=ᵠ(u), u=ᵠ (x) oraliq oʻzgaruvchilar yoradamida hosil qilingandir. Qisqa qilib aytganda, funksiya argumenti oʻrniga funksiya qoʻyib hosil qilingan (superpozitsiyalsh) bir necha marta boʻlishi mumkinligini eslatamiz va uni murakkab funksiya hosil qilish jarayoni deb ataymiz

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Murat Kalikulov** (1978-yil 19-avgust, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbek dzyudochisi, 66 kilogrammgacha vazn toifasida ishtirok etgan. XXVIII  yozgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi, Osiyo chempionati va Jahon Universiadasi sovrindori.

Sport faoliyati
---------------

Murat Kalikulov 1999-yildan xalqaro musobaqalarda ishtirok eta boshlaydi. U Moskvada boʻlib oʻtgan (Rossiya) jahon chempionatida 1/8 finalda rossiyalik dzyudochi Viktor Krestyaninovga imkoniyatni qoʻldan boy beradi. Murat Kalikulov 2001-yilda Myunxenda (Germaniya) boʻlib oʻtgan dzyudo boʻyicha jahon chempionatida 66 kilogrammgacha vazn toifasida boʻlgan bellashuvda yana magʻlubiyat sari yuz tutadi. Minsk shahrida (Belarus) dzyudo boʻyicha oʻtkazilgan jahon kubogida vazni 66 kilogrammgacha boʻlgan sportchilar oʻrtasida finalda ukrainalik Mussa Nastuyevga imkoniyatni boy berib, kumush medalni qoʻlga kiritdi. Pekinda (Xitoy) boʻlib oʻtgan Yozgi Universiadada 66 kg vazn toifasida finalda rossiyalik dzyudochi Magomed Jafarovga imkoniyatni boy berib, turnirning kumush medaliga sazovor boʻladi.

2004-yilda Olma-Otada (Qozogʻiston) boʻlib oʻtgan dzyudo boʻyicha oʻtkazilgan Osiyo chempionatida 66 kg vazn toifasida bronza medalini qoʻlga kiritdi. Afinada (Gresiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiya oʻyinlarida 66 kg vazn toifasida birinchi davrada serbiyalik dzyudochi Milosh Miyalkovichga iagʻlub boʻladi. Portu Sant Elpidio (Italiya) shahrida oʻtkazilgan xalqaro turnirda vazni 66 kilogrammgacha boʻlgan polvonlar bahsida bronza medalini qoʻlga kiritdi. Chirchiq shahrida oʻtkazilgan Oʻzbekiston chempionatida oʻz vazn toifasida birinchi oʻrinni egalladi. Murat Kalikulov 2004-yilda u sport faoliyatiga nuqta qoʻyishga qaror qilldi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Welcome to International Judo Federation Web-site". *web.archive.org* (15-oktabr 2006-yil). 15-oktabr 2006-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-avgust 2021-yil.
2. ↑  „УНИВЕРСИАДА" (ru). *sport-express.ru*. Qaraldi: 25-avgust 2021-yil.
3. ↑  „Djafarov Wins Men's Judo -66kg Gold at Universiade". *en.people.cn*. Qaraldi: 25-avgust 2021-yil.
4. ↑  „Results of 2004 Asia Championship". *web.archive.org* (12-sentabr 2014-yil). 12-sentabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-avgust 2021-yil.
5. ↑  „Сервер Мурадасилов: Узбекистан от Казахстана - ни на шаг | Спорт.Gazeta.kz". *web.archive.org* (14-dekabr 2014-yil). 14-dekabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-avgust 2021-yil.
6. ↑  „Men's 60-66kg judo results" (15-avgust 2004-yil). Qaraldi: 25-avgust 2021-yil.
**Letargiya** (yun. lethargia — unutish) — patologik uyqu, odamning uxlayotgandek harakatsiz holati; bunda hayot belgilari nihoyatda susayadi. Ogʻir hollarda nafas susayishi, tomir urishi sezilmasligi, turli taʼsirotlarga reaksiya boʻlmasligi kuzatiladi. Toʻsatdan roʻy berib, bir necha soatdan bir necha kungacha (baʼzan oylab) davom etishi va oʻz-oʻzidan yoʻqolishi mumkin. L.da xotira qisman saqlanadi. Isteriya, kamqonlik umumiy darmonsizlikda, kuchli hayajonlanishdan keyin uchraydi. L. bosh miya poʻstlogʻi va poʻstloq osti tuzilmalarining haddan tashqari tormozlanishi tufayli roʻy beradi. L. hayot uchun xavf tugʻdirmaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Antverpen** — Belgiyaning shimolidagi shahar; Antverpen provinsiyasining maʼmuriy markazi, kema qatnaydigan Shelda daryosi va Albert kanali boʻyida, Shimoliy dengiz qirgogʻidan 90 km ichkarida. Dunyodagi eng katta portlardan biri (yuk oboroti 80 mln. t.dan ziyod). Muhim savdo, moliya va sanoat markazi, 544aholisining soni jihatdan Bryusseldan keyin 2-oʻrinda. Aholisi 468 ming kishi (1991, shahar atrofi bilan 920 ming kishi). 16-asr 2-yarmida ahamiyati jihatidan Yev-ropada 1-oʻrindagi savdo va kredit mar-kazi boʻlgan. Xoʻjaligida tashqi savdo va moliya aloqalari katta rol oʻynaydi. A. xalqaro dengiz, havo va temir yoʻl aloqalari tuguni ichki suv yoʻllari orqali Kampin kumir xavzasi, Lej, Rent va Bryussel shaharlari bilan bogʻlangan. Rangli metal-lurgiya, mashinasozlik (jumladan, ke-masozlik), harbiy, kimyo (mineral oʻgʻit, boʻyoq), oziq-ovqat, toʻqimachilik (ayniqsa ipgazlama ishlab chiqarish), neftni qayta ishlash sa-noati tarmoqlari rivojlangan. Olmosga sayqal berish va brilliant savdosining jahon markazi. Shaharda VII Olimpiada oʻyinlari oʻtgan (1920). A. yaqinida GES ishlab turipti. Universitet, konservatoriya, muzeylar (jumladan, Qirollik nafis sanʼat muzeyi, 1810-yil). P. P. Rubens Uy-muzeyi va boshqa bor. A. yilnomalarda dast-lab 7-asrdan tilga olingan. 14 — 18-asrlar meʼ-moriy yodgorliklari saqlangan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Murakkab efirlar** — organik birikmalar. Murakkab efirlarda uglevodorod radikali organik yoki anorganik kislotalar radikallari bilan kislorod atomi orqali bogʻlangan boʻladi. Murakkab efirlar tabiatda yogʻlar va vosklar sifatida uchraydi. Fosfat kislota efirlari inson va hayvonlar organizmida moddalar almashinuvi jarayonlarida muxim rol oʻynaydi.

Murakkab efirlarning aksarisi suvda erimay, organik erituvchilarda eriydi. Murakkab efirlardan mevalar hidi keladi. Asosan, eterifikatsiya yoʻli bilan olinadi. Murakkab efirlar uchun s o -vunlanish reaksiyasi tavsiflidir. Spirt va kislotadan efir hosil boʻlishi qaytar reaksiya hisoblanadi. Bunda toʻgʻri reaksiyani eterifikatsi-yalash, teskari reaksiyani esa gidroliz deyiladi. Murakkab efirlar eritmalarida elektr tokini utkazmaydi.

Quyi Murakkab efirlar, asosan, erituvchilar (mas, etilatsetal), oʻrtalari oziq-ovqat sanoatida essensiyalar (mas, nok essensiyasi) sifatida qoʻllanadi. Sulfat kislota efirlari (dimetilsul-fat) organik sintezda, nitrat kislota efirlari — portlovchi moddalar (nitroglitserin) olishda xom ashyo sifatida, Murakkab efirlar farmatsevtika, lok-boʻyoq, polimer va plastmassalar, sintetik tola ishlab chiqarishda va boshqa sanoat tarmoqlarida ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Barash** — yahudiy va rus familiyasi.

Uning kelib chiqishi Rossiyada „*barash"* soʻziga borib taqaladi, ushbu soʻz „shoh chodirchisi", shuningdek "hunarmand („qoplovchi", „chodirchi") degan maʼnoni anglatadi. Ushbu kasb vakillari shohning yotoqxonasini jihozlash bilan shugʻullanishgan, yurishlar paytida esa uning dam olishi uchun chodirlarni hozirlab berishgan. „Barash" soʻzi katta ehtimol bilan rus tiliga arab tilidagi „*farrash"* — „choyshab tayyorlovchi hunarmand" soʻzidan oʻzlashgan holda turkiy tillar taʼsiri ostida kirib kelgan.

Moskvadagi „Barashovskaya sloboda" hanuzgacha saqlanib qolgan, oʻz vaqtida bu yerga knyaz barashlari kelib joylashgan. Mazkur hududda yashovchi odamlar ham aholi orasida barash deya atalgan, yaʼni Barash familiyasi yashash joyi nomidan kelib chiqqan boʻlishi mumkinligi haqidagi ehtimolni rad etib boʻlmaydi. Barash familiyasiga qoʻshimcha ravishda, Barashkin, Barashkov, Barashnev familiyalari ham „barash" (kasb-korga urgʻu beruvchi ismlar) soʻzidan kelib chiqqan.

Yahudiylar orasida keng tarqalgan Barash familiyasi qisqartma hisoblanadi. U ravvinning Shlomo, Shmuel, Shimon ismli va ismi Sh harfi bilan boshlanadigan boshqa oʻgʻillariga ham berilishi mumkin edi (*Ben Rabbi Sh…*).

Karaimlar orasida keng tarqalgan Barash familiyasining kelib chiqishi turkiylarga borib taqaladi va „dumbali qoʻy" deya tarjima qilinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  А. В. Суперанская, [ А. В. Суслова „Бараш",*. О русских фамилиях*. ISBN 978-5-903605-10-1.
2. ↑  Ганжина И. М. „Баран, Бараненков, Баранин, Баранков, Баранов, Баранович, Баранцев, Баранцевич, Баранчев, Баранчик, Баранчиков, Бараш, Барашкин, Барашков, Барашнев",*. Словарь современных русских фамилий*, M.. ISBN 5-271-00127-X.
3. ↑  „Происхождение фамилии Бараш". 27-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-sentabr 2020-yil.
4. ↑  „Что означает фамилия Бараш?". 21-sentabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-sentabr 2020-yil.
Avtoportret (1828)
 Aeneasning otasi Anchisesni qutqarilishi (1855)
**António Manuel da Fonseca** (1796-yil 27-sentyabr, Lissabon — 1890-yil 4-oktyabr, Lissabon) — portugal rassomi, illyustrator va teatr dizayneri; mifologik va tarixiy sahnalarni tasvirlagani bilan mashhur.

Biografiya
----------

António Manuel da Fonsecaning sanʼatdagi ilk ishlarini otasi João Tomás da Fonseca bilan amalga oshirgan, uning otasi rassom va haykaltarosh boʻlgan. Keyinchalik u Joaquim Manuel da Rocha (1727-1786) tomonidan asos solingan „Aula de Desenho e de Figura e História" da ishlagan.

António Manuel da Fonsecaning birinchi taniqli ishi — qirol João VI va Carlota Joaquina tasvirlangan partret boʻlib, bu rasm 1820-yilda „Palacio das Laranjeiras" da Farroboning birinchi grafi Joaquim Pedro Quintela va uning rafiqasi iltimosiga koʻra chizilgan. Ikki yil oʻtgach, António Manuel da Fonseca Kvintela saroyida katta seriyali freskalar yaratdi; asosan Rim-Sabin urushlari sahnalari, Rim va uning atrofini aks ettiruvchi landshaftlar va yunon mifologiyasidan turli mavzulari asosida chizilgan bu freskalar uning mashxurligiga sabab boʻldi. 1878-yilda, 80 yoshga kirganida, António Manuel da Fonseca oʻz freskalarida qayta tiklash ishlarini bajarish uchun Kvintela saroyiga qaytib keldi.

1825-yilda u Teatro Nacional de San-Carlos uchun pardalar suratini chizgan, keyin esa qirol Pedro IV portretini ishlagan. Qirol va graf Quintela tomonidan moddiy tomondan qoʻllab-quvvatlanilgani sababli, Rimga borishga muvaffaq boʻldi. U yerda eski ustalar ishlagan sanʼat asarlarining nusxalarini yaratdi va Vincenzo Camuccini va Andrea Pozzi bilan badiiy mashgʻulotlarni amalga oshirdi. U London va Parijda ham bir qancha vaqt oʻtkazdi va 1836-yilda Portugaliyaga qaytib kelgach, „Academia de Belas-Artes" (hozirgi Lissabon universitetining bir qismi) ning tarix boʻyicha professori etib tayinlandi.

1838-yilda António Manuel da Fonseca Almeida Garrett tomonidan sahnalashtirilgan spektakl uchun liboslar loyihalashtirdi va Giacomo Meyerbeerning *Robert le diable* operasi uchun sahna dizaynlarini yaratdi. Litograf Maurisio Jose Sendim (1786-1870) bilan birgalikda u Antonio Feliciano de Castilhoning *Quadros históricos* sahna asari uchun rasmlar chizdi.

U 1880-yilda Portodagi „Palasio de Cristal"dagi yirik koʻrgazmada ishtiroj etib, oʻzining nihoyalangan asarlarini keng ommaga namoyish etdi. António Manuel da Fonseca, shuningdek, boʻlajak qirol Carlos va uning ukasi Afonso uchun chizmachilik ustasi sifatida xizmat qilgan. Uning koʻplab unvonlari qatoriga Masih ordeni, ritsarlik unvoni va Vila Viçosaning begʻubor kontseptsiyasi ordeni kiradi, shuningdek, Institut de France ning muxbir aʼzosi ham edi.

Manbalar
--------

1. 1 2  Brief biography @ the Chiado Museum website.
2. 1 2 3  Brief biography from the notes to *Obras, precedidas de um ensaio biographico, augmentadas com algumas composições ineditas do poeta pelo visconde de Juromenha* @ Google Books.
3. 1 2  Biographical notes from the *Diccionario bibliographico portuguez* @ Google Books.

Adabiyotlar
-----------

* Paulo Karatao Soromenyo, *Antonio Manuel da Fonseka*, Ramos, Afonso va Moita, 1967 yil
**Jim Agnew** (talaffuzi: „Djim Egnyu", 1966-yil 21-martda tugʻilgan) — kanadalik isteʼfodagi professional xokkey himoyachisi.

Jismonan baquvvat Agnew ajoyib hujumchi edi. U 1984-yilgi NHL kirish loyihasida sakkizinchi raundda (umumiy 157-oʻrin) Vancouver Canucks tomonidan jamoaga olingan. Brandon Wheat Kings va Portland Winter Hawks bilan Gʻarbiy Xokkey Ligasida ajoyib musobaqa oʻtkazgandan soʻng, Agnew professionalga aylandi va 1986-yilda Kanoox bilan shartnoma imzoladi.

Oʻyin karyerasi
---------------

Agnew 1986—1987-yilgi mavsumning koʻp qismini AHLda oʻtkazdi, garchi u Kanooxga toʻrtta oʻyinga chaqiruv olgan boʻlsa ham. U Vankuverda vaqti-vaqti bilan harakatlarni koʻrib, toʻrtta mavsumni Vankuverning kichik liga tizimida oʻtkazar edi. 1987—1988-yilda jamoa uchun 10 oʻyin oʻtkazdi va oʻzining yagona faoliyatidagi ochkosini qayd etdi va 1989-1990-mavsumda yana 7 oʻyinga chaqirildi.

1990-yil mart oyida Kanoox uchun oʻynab, Agnew chap tizzasini jiddiy jarohatladi va bu operatsiya talab qildi. Bu surunkali tizza muammosining boshlanishi edi. Chap tizzasidagi jarohatlar keyingi toʻrt mavsumda 6 marta muhim harakatlarni oʻtkazib yubordi va uchta alohida operatsiyani talab qildi.

Afsuski, uning tizzasidagi muammolar, xuddi ataylab NHL mavsumiga toʻgʻri kelgandek edi. U butun 1990-1991 va 1991-1992 mavsumlarini Kanuk roʻyxatida ham hujumchi, ham himoyadagi yordamchi futbolchi sifatida oʻtkazdi, biroq jarohati tufayli shu vaqt ichida atigi 44 oʻyin bilan cheklandi va ochko yoza olmadi.

U 1992-yilda Kanuklar tomonidan ozod qilindi va Hartford Whalers bilan erkin agent sifatida shartnoma imzoladi. Shunga qaramay, u chap tizzasidan olgan jarohati tufayli atigi 16 oʻyin bilan cheklandi. 1993-yilda kitlar oʻquv-mashgʻulot yigʻini chogʻida yana tizzasidan jarohat olib, faoliyatini yakunlashga qaror qildi.

Agnew olti mavsum davomida NHLning 81 oʻyinida maydonga tushib, 1 ta golli uzatma va 257 penalti daqiqasini qayd etdi.

Oʻyin kunlari tugagandan soʻng, Agnew Montana shtatining Missula shahriga koʻchib oʻtdi, Amerika Qoʻshma Shtatlari fuqaroligini oldi va huquqni muhofaza qilish organi xodimi sifatida ish topdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Jim Agnew".
2. ↑  „Other side of the penalty box: Sheriff's deputy spent six seasons in NHL".  Missoulian (31-may 2007-yil). Qaraldi: 11-dekabr 2011-yil.
**Mac Ardle kasalligi**-bu mushak fosforilazasidagi nuqson bilan bog'liq bo'lgan glikogenoz .

Ushbu fermentning katalitik funktsiyasining buzilishi natijasida yuzaga keladigan kasallik mushaklarda glikogenning sezilarli darajada cho'kishi bilan birga keladi. Birinchi marta 1951-yilda B.McArdle tomonidan tasvirlangan. Avtosomal retsessiv meros turi. Skelet mushaklarida mushak fosforilazasining etishmasligi bilan tavsiflanadi. Mushak fosforilazasining yo'qligi jigar fosforilazasining buzilishi bilan birlashtirilmaydi (turli genlar tomonidan boshqariladi). MakArdl kasalligida leykotsitlar, eritrotsitlar, trombotsitlar fosforilazasi faolligi o'zgarmaydi.

Ushbu kasallikda mushak tolalari 3-4 tagacha to'planadi % normal glikogen tuzilishi. Ortiqcha glikogen sitoplazmadagi sarkolemma ostida to'planadi.Dam olishda energiya ehtiyojlari miotsit glyukoza tomonidan ta'minlanadi. Mushaklar ishi paytida energiya ta'minotiga bo'lgan ehtiyoj fermentativ nuqson tufayli to'ldirilmaydi, bu glikogenozning ushbu turida og'riq va kramplarni keltirib chiqaradi.

Mac Ardle kasalligi heterojendir. Klinik belgilar ko'pincha kattalarda namoyon bo'ladi, bolalikda kasallik belgilari ifodalanmaydi.Kasallik 3 bosqichda davom etadi:

1.Bolalik va o'smirlik davrida mushaklar kuchsizligi, charchoq kuzatiladi, miyoglobinuriya mumkin.

2.20 yoshdan 40 yoshgacha mushaklarning og'rig'i kuchayadi, mashqdan keyin konvulsiyalar paydo bo'lishi odatiy holdir.

3.40 yildan keyin mushak distrofiyasi fonida progressiv zaiflik paydo bo'ladi.

B6 avitaminozida fosforilaza faolligi keskin kamayishi aniqlangan (skelet mushaklaridagi piridoksinning 60% fosforilaza bilan bog'liq).Shuning uchun fosforilaza etishmovchiligi organizmdagi piridoksin tarkibida namoyon bo'ladi. V tipdagi glikogenoz uchun prognoz qulaydir. Manba: Ugolnik T. FROM. Irsiy metabolik kasalliklar.
**Bursa shahar hokimiyati** Bursa viloyatining munitsipalitet ishlarini amalga oshiradigan davlat muassasasidir. Hozirgi shahar meri Alinur Aktash 2019- yil 8- apreldan beri oʻz lavozimida.

tarix
-----

Usmonlilar imperiyasi davrida shahar boshqaruvini tartibga solish boʻyicha qabul qilingan birinchi qonunlardan biri *Kanunname-i İhtisab-i Bursa,* ya'ni Bursa shahar hokimiyati qonuni edi. Bu davrda qozilar qozilik bilan bir qatorda maʼmuriy boshliq ham boʻlgan. Keyingi jarayonlarda Bursada kadilar bilan birga muhtesip deb ataladigan ma'murlar tayinlandi. Bu hukmdorlar shaharni boshqarish uchun mas'ul edilar, ammo ularning vazifalari va vakolatlari faqat shahar tartibi bilan chegaralangan. Subaşı shahar xavfsizligi uchun mas'ul edi. Subaşılar ham bugungi munitsipalitetning ba'zi vazifalarini bajardi, masalan, buzilgan yoʻlaklarni ta'mirlash. Xodimlarning idora boshlig'idagi vazifasi 1839- yil Tanzimat davri bilan tugadi. Bu davrda gubernatorlar tayinlana boshladi. 1867- yilda shahar qonunining yaratilishi bilan 3 ta munitsipalitetni oʻz ichiga olgan Bursa munitsipaliteti tashkil etildi. 

Iller Bankning 2018- yildagi ma'lumotlariga koʻra, 1 milliard 73 million lira qarzi bilan Turkiyaning eng qarzdor munitsipaliteti boʻldi.

Mahalliy saylovlar
------------------

| Bursa shahar hokimiyati |
| --- |
| **Yil** | **Mayor** | **Partiya** | **Ovoz nisbati** |
| 1989 yil | Teoman Ozalp | DYP | 32,1% |
| 1994 yil | Erdem Saker | ANAP | 27,8% |
| 1999 yil | Erdog'an Bilenser | DSP | 28,9% |
| 2004 yil | Hikmet Sahin | AK partiyasi | 53,8% |
| 2009 yil | Rejep Altepe | AK partiyasi | 47,1% |
| 2014 yil | Rejep Altepe | AK partiyasi | 49,5% |
| 2019 | Alinur Aktas | AK partiyasi | 49,6% |
|

Iqtisodiyot
-----------

Manba
-----

1. ↑  „Başkan Aktaş, mazbatasını aldı".  Bursa Büyükşehir Belediyesi (8 nisan 2019). 15 mayıs 2020da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5 mayıs 2020.
2. ↑  „Tarihçe".  Bursa Büyükşehir Belediyesi. 26 ocak 2011da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11 mayıs 2020.
3. ↑  „AK Partili 5 belediye borç rekoru kırdı" (tr-TR).  Gazete Duvar (26 şubat 2018). 30 ocak 2021da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30 ocak 2021.
**Patronat** - yetim va ota-ona qaramog'isiz qolgan bolalarni oilaga joylashtirish shakli. Homiylik ostidagi oila bilan bir qatorda, u davlatdan moddiy yordam olishni o'z ichiga olgan pullik vasiylikni anglatadi. Patronat vasiylik va homiylik organlari va ota-onalar o'rtasidagi maxsus shartnoma asosida beriladiifjiofjf.nfjkh

mavjud.

Xususiyatlari
-------------

Patronaj - etim va ota-ona qaramog'isiz qolgan bolalarga ta'lim berish va ularga zarur yordam ko'rsatish shakli. Ba'zi hollarda, bu atama noqulay muhitga ega bo'lgan oilalarda bo'lgan bolaga nisbatan qo'llaniladi. Homiylik ostidagi oila instituti vasiylikning o'rnini bosuvchi shakllaridan biri hisoblanadi. Uning asosiy maqsadi har qanday sababga ko'ra asrab olinishi mumkin bo'lmagan bolaning huquq va manfaatlarini himoya qilishdir.



1. ↑  Асадуллина 2016. sfn error: no target: CITEREFАсадуллина2016 (help)
2. ↑  „Суть патронатного воспитания и его отличия от других форм".  Усыновление в России. Qaraldi: 13-iyun 2019-yil.
3. ↑  „Совет юриста: Что такое патронатная семья и как стать патронатным воспитателем".  Поможем. Гуманитарный штаб. Фонд Рината Ахметова (29-aprel 2018-yil). Qaraldi: 13-iyun 2019-yil.
**Misli oʻgʻitlar** - tarkibida oʻsimliklar oʻzlashtira oladigan shaklda mis boʻlgan mikrooʻgʻitlar. M.oʻ. sifatida mis sulfat (mis kuporosi), pirit (kolchedan) chiqindi va tarkibida mis boʻlgan har xil sanoat chiqindilari ishlatiladi. M.oʻ.ga bugʻdoy, suli, arpa, kungaboqar, qand lavlagi ancha talabchan. M.oʻ. 4—6 yilda bir marta 5–6 kg/ga miqdorida kuzgi shudgorlashda solinadi. Mis kuporosidan, shuningdek, ekish oldidan uruglikka ishlov berish (0,1—0,2% li eritmasi), bordo suyusligi tayyorlashda foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bursen** (fransuzcha: *Boursin* [buʀsɛ̃]) — 1957-yilda Fransua Bursen tomonidan ixtiro qilingan retsept boʻyicha turli xil qoʻshimchalar (oʻtlar, sarimsoq va boshqalar) bilan tayyorlanadigan yumshoq kremli pishloq. Brend ham, u tegishli boʻlgan kompaniya ham uning nomi bilan atalgan.

2007-yilning noyabrigacha Bursen Unilever konsernining boʻlinmasi edi. 2007-yil 5-noyabrda Unilever kompaniyasi Bursen brendini fransuz sut mahsulotlari ishlab chiqaruvchisi Le Groupe Belga 400 million yevroga sotish boʻyicha shartnoma imzoladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Kompaniya Unilever podpisala soglashenie o prodaje brenda Boursin. BrandNews, 05-noyabrya 2007[*sayt ishlamaydi*]

Adabiyotlar
-----------

* Masui K. Yamada T. Fransuzskie siri : illyustrirovannaya ensiklopediya = [French Cheeses] / Kazuko Masui, Tomoko Yamada; vstup. sl. J. Robyushon; per. s angl.: S. Sapronov; foto Y. Maruyama. — SPb. : Izd. dom „Neva", 2003. — S. 214. — (A Dorling Kindersley Book). — ISBN 5-7654-2333-7.

Havolalar
---------

* Ishlab chiqaruvchining rasmiy veb-sayti — Boursin
**Breytovo choʻchqa zoti** — goʻsht va yogʻ (salo) beradigan zot. Rossiyaning Yaroslavl viloyati Breytovo tumani xoʻjaliklarida mahalliy kech yetiladigan choʻchqalarni yirik va oʻrtacha oq, litva oq va daniya landras choʻchqa zotlari bilan chatishtirib chiqarilgan. 1948-yilda zot sifatida tasdiqlangan. Breytovo choʻchqa zoti goʻshtdor, tanasi baquvvat. Boʻyni kalta, koʻkragi keng, bikini yumaloq. Voyaga yetgan erkagining tirik vazni 300– 320 kg. Urgʻochi choʻchqalarining vazni 230–250 kg. Har gal 10—11 bola tugʻadi. Bolasining vazni 6,5—7 oylikda 90–100 kg gacha boradi. Breytovo choʻchqa zoti Oʻzbekistonda ham tarqalgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Breytovo choʻchqa zoti" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Olivin** (lotincha: oliva — zaytun; nomi zaytunsimon-yashil-xrizotil rangidan) — ortosilikatlar kichik sinfiga mansub minerallar guruhi. Kimyoviy tarkibi (Mg)2Fe)2[Si04]. Unda 8— 12 %, baʼzan 20 % GʻeO va 45-50% MgO boʻladi. O. guruhiga forsterit Mg2[SiOJ, fayalit Fe2[SiO4], tefroit Mn2[Si04], knebelit (Gʻe, Mn)2[SiO4], montichellit CaMg[SiOJ, izomorf qatorli minerallar — gortonolit (MgFe)2[SiO4J, pikrotefroit (Mn, Mg)2[SiO4] kiradi. O. Tarkibidagi Mg, Fe, Mn izomorf shaklida Ni, Co, Sa, Sg bilan almashadi. Tarkibida fayalit molekulali O. tabiatda koʻproq tarqalgan (10—30%), marganets qoʻshilgan molekulali turlari kamroquchraydi. Romb singoniyada kristallanadi. Donador agregat va kristallar holida boʻladi. Rangi sargʻish-yashil, sariq, zaytun rangli, shaffof. Qattiqpigi 6,5—7; zichligi 3,2—4,4 g/sm3. O. asosli va oʻta asosli jinslar (dunit, peridotit, gabbro, bazalt, pikrit va boshqalar) hosil qiladi. U topilgan joyda koʻpincha nikel, xrom, temir konlari boʻladi. O.ning shaffof sariqyashil turi — zabarjad (xrizolit yoki peridot) qimmatbaxr tosh hisoblanadi. Forsterit — oʻtga chidamli materiallar uchun xom ashyo.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ahmad Odilovich Odilov** (1928.21.7, Toshkent) — sozanda (chang), pedagog. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1977). Toshkent konservatoriyasini tugatgan (1952). Oʻzbek davlat filarmoniyasi xalq cholgʻu asboblari orkestri sozandasi (1943—57), Toshkent musiqa bilim yurtida oʻqituvchi (1944— 82) va direktor (1957—60). Oʻzbekiston davlat konservatoriyasida oʻqituvchi (1948-yildan), professor (1977), changchilar ansambli tashkilotchisi va rahbari (1971-yildan). Ijro uslubi yuqori badiiy-texnik mahoratiga asoslangan. Keng qamrovli konsert repertuarida oʻzbek xalq kuylari ("Gulbahor", "Tanavor", "Sharof 1—2", "Jazoir", "Kurd" va boshqalar) va, ayniqsa, oʻzbek va chet el kompozitorlari asarlari keng oʻrin olgan. Chang uchun darsliklar, qoʻllanmalar muallifi. Osiyo va Yevropa mamlakatlarida gastrolda boʻlgan.

Adabiyot
--------

* Lutfullayev A. Ahmadjon Odilov, T. 1998.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Askariy mirzo** (1512-1558) – Mevat va Qandahor hokimi (1530–51). Boburiylardan. Boburning uchinchi oʻgʻli. Komron Mirzo qutquvi bilan bobu-riylar hukmdori Humoyunga qarshi bir necha marta isyon koʻtargan va nihoyat Ko-bul yaqinida boʻlgan jang (1551)da asir olinib, oʻzining talabiga koʻra hajga joʻnatilgan. 1558-yil yoʻlda olamdan oʻtib, Makkadagi qabristonga dafn etilgan.A. she’riyatga ixlosmand boʻlib, for-siy va turkiy tillarda gʻazallar bitgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Askaridoz** – Toʻgarak chuvalchanglar (askaridalar) keltirib chiqaradigan gijja kasalligi. Askaridalar ancha yirik boʻlib, odamning ingichka ichagida parazitlik qiladi. Bolalarda koʻproq uchraydi. Bemor askaridoz tarqatuvchi manba hisoblanadi. Kasallik askarida tuxumlari bilan ifloslangan sabzavotlar, qaynatilmagan suv, kir qoʻl orqali yuqadi. Kasallikning ilk davri koʻpincha umumiy alomatlar bilan kechadi: darmonsizlik, yoʻtal, harorat koʻtarilishi, eshakem toshishi mumkin. Keyinchalik bosh aylanishi, bosh ogʻrigʻi, meʼda-ichak faoliyatining buzilishi (koʻngil aynishi, qusish, koʻp soʻlak oqishi), oʻta toliquvchanlik, kechasi qoʻrqish alomatlari namoyon boʻladi; bolalar uyquda tishini gʻijirlatadi, ularda kamqonlik, asabiylashish va boshqa kuzatiladi. Askaridalarning oʻt yoki meʼda-ichak yoʻllariga kirishi natijasida yiringli xolesistit, jigar abssessi, peritonit, sepsis, oʻtkir pankreatit, appenditsit, ichak tutilishi va boshqa asoratlar yuzaga kelishi mumkin. Askaridozga vrach nazorati ostidaʼdavo qilinadi. Kasallikning oldini olishda ozodalik va sarishtalikka amal qilish lozim.

Manbalar
--------

1. ↑  "Askaridoz" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Havolalar
---------

* Wayback Machine saytida arxivlandi (2019-11-28).
* Askaridoz Wayback Machine saytida arxivlandi (2011-09-26).
* Askaridoz (forumi)
* Askaridoz (Ascaridosis) Wayback Machine saytida arxivlandi (2008-09-17).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tibbiyotga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abdulhamid Majidiy** (taxallusi Abutanbal, Abdulhamid Majidiy Abdulhamid Majidiy, Chaqmoq 1902 – Kattaqoʻrgʻon – 1938) – oʻzbek shoiri, dramaturg, adabiyotshunos, jurnalist, pedagog. Dastlab eski maktabda, soʻngra Kattaqoʻrgʻonda ochilgan rus-tuzem maktabida ta’lim oldi. "Zarafshon" (1925 – 26), "Ozod Buxoro" (1927–28) gazetalarida muharrirlik qildi. Xorazm viloyat teatrida direktor, adabiy emakdosh (1929–33). Toshkentda "Mushtum" jurnalda (1934–37) ishladi. 1920-yildan mat-buotda uning she’rlari bosila boshladi. "Xandon lolalar" (1929), "Qaldirgʻoch" (1932), "Hangoma" (1937) nomli she’riy va nasriy toʻplamlari chop etilgan. "Varqa va Gulshoh", "Otsiz" pesalari bor. Kattaqoʻrgʻon shahridagi teatrga Ab.Abdulhamid Majidiy nomi berilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Askaniya-nova** – davlat dasht qoʻriqxonasi, Ukrainaning Xerson viloyatidagi Chaplin tumanida. Ukraina janubida dashtlarning tabiiy oʻsimlik qoplamini saqlash maqsadlarida 1828-yilda xususiy qoʻriqxona tarzida tashkil etilgan. Qoʻriqxonada iqlimlashtirish hayvonot bogʻi va dendropark (daraxt va butalarning 120 dan ortiq xili oʻstiriladi), Ukraina "Askaniya-Nova" dasht rayonlari chorvachilik ilmiy tadqiqot instituti bor. Iqlimlashtirish hayvonot bogʻida turli mamlakatlardan keltirilgan yovvoyi hayvonlarning noyob kolleksiyasi toʻplangan: antilopa, bizon, zubr, zebra, lama, bugʻular uchun tabiiy yashash sharo-itlari yaratilgan. Yovvoyi qushlarning 270 dan ortiq turi bor (nandu, oqqushlar, flamingo, Afrika tuyaqushi, turnalar va boshqalar). Qoʻriqxonada Prjevalskiy otlari muvaffaqiyatli koʻpaytirilmoqda. Qoʻriqxonada turli yoʻnalishlarda ilmiy ishlar olib boriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Askaniya-Nova" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
0.75 kVt, 1420 ayl/daq, 50 Hz, 230—400 V, 3.4-2.0 A xarakteristikali asinxron dvigatel stator va motori
**Asinxron elektr dvigatel** — dvigatel rejimida ishlaydigan asinxron mashina; elektr energiyasini mexanik energiyaga aylantirib beradi. Ish tarzi stator chulgʻamlari boʻylab uch fazali oʻzgaruvchan tok oʻtganda vujudga keladigan aylanuvchi magnit maydonining stator maydoni rotor chulgʻamlarida hosil qiladigan tok bilan oʻzaro taʼsiriga asoslangan. Rotorning aylanish tezligi asosan quyidagi for60/71-S\_muladan aniqlanadi: p = —~— , bunda:f— taʼminlovchi tok chastotasi; r — mashina qutblari soni; s— sirpanish, yaʼni rotor nisbiy tezligining statorning aylanuvchi magnit maydoniga nisbatan orqada qolishini koʻrsatuvchi son. Aylanish tezligini tok chastotasi, qutblar soni va sirpanishga taʼsir etib oʻzgartirish mumkin. Tok chastotasini oʻzgartirish energiya iyerofini cheklagan holda tezlikni ravon oʻzgartirishga imkon beradi. Shuning uchun chastota boʻyicha boshqariluvchi Asinxron elektr dvigatelni yaratish asosiy muammolardan biriga aylangan. Asinxron elektr dvigatel elektr yuritmalarda asosiy dvigatel sifatida ishlatiladi. Quvvati bir necha Vt dan oʻnlab MVt gacha boʻladi. Asinxron dvigatellar "Arago-Lens diski" xodisasi asosida ishlaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Asinxron elektr dvigatel" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Fizika | *Fizikaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
* 

Wagashi (Yapon tilida:和菓子, wa -gashi) an`anaviy yapon qandolatlari bo`lib, ular ko`pincha yashil choy bilan birgalikda iste'mol qilinadi , ayniqsa mochi, anko (azuki loviya pastasi) va mevalardan tayyorlanadi. Wagashi odatda o`simlik tarkibidagi ingredentlardan foydalaniladi va istemol qilinadi.

Tarix
-----

Yaponiyada shirinliklar uchun so'z , kashi so'zi(Yapon tilida :菓子) dastlab meva va yong'oqlarga o'xshatilgan. Xitoy va Yaponiya o'rtasidagi shakar savdosining o'zaro kuchayishi bilan shakar Muromamoti davrining oxiriga kelib umumiy uy tarkibiy qismiga aylandi. Choy va *dim* sumning kiritilishi ta'sirida wagashi yaratilishi Yaponiyada Edo davrida boshlangan .

Turlari
-------

 Yapon choyi marosimida taqdim etiladigan wa*gashi* tanlovi
 Oltita w*agashidan* iborat plastinka
 *Wagashi* matcha choyi sifatida xizmat qildi
 

### Tasniflash

*Wagashi* ishlab chiqarish usuli va namlik miqdori bo'yicha o'zaro ko'rib chiqiladi. Namlik juda muhim hisoblanadi, chunki u saqlash muddatiga ta'sir qiladi. 
 

### Xususiyatlari

*Wagashi* tayyorlash odatda ko'p mehnat talab qiladi. Ular odatda she'riyat nomlari shuningdek tarixiy voqealar yoki tabiiy manzaralar sharafiga moslab nomlanadi. 

*Wagashi* Yaponiyaning noziklik madaniyatini aks ettiruvchi nozikligi va xilma-xilligi bilan mashhur. 

Ular bayramlar paytida sovg'a sifatida ishlatilishi mumkin, shuningdek, tashrif buyurgan mehmonlar uchun kundalik sovg'a bo'lishi mumkin. Turli joylarda o'ziga xos ta'mga ega bo'lgan wa*gashi* mavjud. Yaponiyaliklar odatda turli xil ish safarlari yoki shaxsiy sayohatlardan keyin w*agashini* uylariga qaytarishadi. 

Ko'pgina yaponiyaliklar w*agashining badiiy xususiyatlari wagashi* *ishlab* chiqarilgan mavsumni ham , Yaponiyaning kamtar madaniyatini ham ifodalaydi , deb hisoblashadi.

Yana qarang
-----------

* Xitoy shirinliklari - Xitoy qandolatlari
* *Hangwa* - koreys qandolatlari
* *Bánh* - Vetnam shirin yoki sho'r gazaklar va qandolat mahsulotlari
* Turk lokumlari - turk qandolatlari
* Yapon shirinliklari va shirinliklari ro'yxati
* Yapon taomlari ro'yxati

1. 1 2 3  Ashkenazi, Michael*. The Essence of Japanese Cuisine: An Essay on Food and Culture*. University of Pennsylvania Press, 2000 — 106–107 bet. ISBN 9780812235661. 30-yanvar 2013-yilda qaraldi.

* Aoki, Naomi*. 図説 和菓子の今昔 Zusetsu wagashi no konjyaku*. 株式会社淡交社 Tankosha Publishing Co. Ltd, October 2000. ISBN 978-4-473-01762-8.

Havolalar
---------

* Media related to Wagashi at Wikimedia Commons
* Japan Wagashi Association (yaponcha)

Andoza:Japanese food and drink yapon ovqatlari va ichimliklari

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* NDL: 01036830

 |
**Abdulhay Qosimovich Valiyev** (1929.7.5, Toshkent) — faylasuf olim, Oʻzbekistan Fanlar akademiyasi akademik (2000), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan ar-bobi (1981), falsafa fanlari doktori (1967), professor (1969). Oʻrta Osiyo davlat universiteti yuridik fakultetini tugatgan (1952). Oʻzbekistan Fanlar akademiyasi Falsafa va hukuq institutida ilmiy xodim, katta ilmiy xodim (19591968), boʻlim mudiri (1973-yildan). 1968— 73 yillarda Oʻzbek sovet ensiklopediyasi (OʻzSE) Bosh muharririning oʻrinbosari. Ilmiy ishlari Turkiston, xususan Oʻzbekiston ziyolilarining oʻtmishi, ularning jahon ilmi, madaniyati va maʼnaviyatiga qoʻshgan buyuk hissasiga bagʻishlangan. Ayni paytda Oʻzbekiston ijtimoiy hayotidagi tub oʻzgarishlar, yangi ijtimoiy tabaqalarning shakllanishini tadqiq qilmoqda. Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mukofoti laureati (1992).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Qabboniy.

**Muhammad Hishom Qabboniy** (arabcha: 1945-yil, Livan) islom nazariyotchisi, naqshbandiylik 
namoyandalaridan biri, shayx. Tibbiyot va islom huquqi fanlari doktori. Qabboniy Amerikadagi 
"Musulmonlar hamkorligi" harakati rahbari, "as-Sunna" jamg‘armasi hamda "Kamilat" 
nomli musulmon ayollari tashkilotining raisi, Amerika inson huquqlari bo‘yicha 
kengashining, shuningdek, AQSh Davlat departamentining diniy erkinlik masalalari 
bo‘yicha maslahatchisi. Qabboniy "Islom arkonlari va imon" qomusi, "Naqshbandning so’fiylik 
tariqati" kabi asarlarida islom dinining bugungi kundagi dolzarb masalalarini taxlil qiladi. 
U o‘z asarlari va chiqishlarida diniy niqobdagi terrorchilik va turli buzg‘unchilik xatti-harakatlarini qoralaydi. Qabboniy 2000- yil 15-18 sentyabrda Toshkentda YUNESKO rahnamoligida 
o‘tgan "Jahon dinlari - tinchlik madaniyati yo‘lida" mavzuidagi xalqaro anjumanda 
ishtirok etdi. Qabboniy xalqlar o‘rtasida do‘stlikni mustahkamlash, mo’tadil, zamon talablariga 
javob beradigan islomni targ‘ib etish tarafdori.

Adabiyotlar
-----------

ISLOM ENSIKLOPEDIYASI
© «O’zbekiston milliy entsiklopediyasi» 
Davlat ilmiy nashriyoti, 2004
**Chamhatti** (urdu, چmہٹy̰) — yangi tashkil etilgan Tehsil Quyi Tanavalda (urdu, lwgẖr tnạwl) joylashgan qishloq.Pokistonning Xayber-Paxtunxva viloyatidagi Abbotobod tumani Ittifoq kengashi Shervon tarkibiga kiradi. 2002, lekin keyinchalik Ittifoq Kengashi Shervan bilan birlashtirildi. Tanoli - Chamhatti qishlog'i va uning atrofidagi hududlarning mashhur qabilasi, shuningdek, Avan, Sayid va Gujjer kabi boshqa qabilalar. Unga qoʻshni bo'lgan qishloqlar: Juhna, Dera Sharif, Nakka, Khalabat, Kangar Bala, Kangar Pain, Ahmad Abad, Thathi Ahmad Khan, Namshehra, Xarpir, Kameela, Nechaan, Beri, Chakar Bayaan Xurd va Chakar Bayaan Kalan. Chamhatti Mansehra shahridan taxminan 25 kilometr va Abbottoboddan taxminan 50 kilometr uzoqlikda joylashgan.

Ta'lim: Chamhatti va uning qo'shni qishloqlarida kamida bitta boshlang'ich maktab mavjud. Chamhatti, Thathi Ahmad Xon va Kangar Balada qizlarga mo'ljallangan 3 ta o'rta maktab qurilgan. Va Thahi Ahmad Xon va Kangar Painda o'g'il bolalar uchun ikkita o'rta maktab bor. Chamhatti qishlog‘ida o‘g‘il bolalar uchun o‘rta maktab ham bor. Chamhatti hukumatning o'rta maktabining ba'zi taniqli o'qituvchilari:

Aslomxon, Munavvar Sulton, Dilbahodur, Nisor Sulaymoniy, Muhammad Toriq, Maqbul ur Rahmon, Jehanzebxon, Qori Sulton, Abdul Mustafo, Zulfiqor Ali, Abdulmajid, Imtioz Ahmad va boshqalar kiradi.

Chamhatti o'rtacha 849 metr (2788 fut) balandlikda joylashgan. U Abbotobod tumanining shimoli-g'arbiy qismida joylashgan bo'lib, u Mansehra tumani bilan chegaraning bir qismini tashkil qiladi.

Manbalari
---------

1. ↑  Chamhatti - Abbottabad Government[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  Falling Rain Genomics - Location of Chamhatti