recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
AQSh Energetika vaziri AQSh Energetika Vazirligi boshligʻi, AQSh Vazirlar Mahkamasi aʼzosi va prezidentlikka nomzodlikda oʻn beshinchi oʻrinda turadi. Bu lavozim 1977-yil 1-oktyabrda Prezident Jimmi Karter Energiya ishlab chiqarish departamenti toʻgʻrisidagi qonunni imzolab, boʻlimni tashkil qilganida yaratilgan. Energetika vaziri va ushbu vazirlik dastlab energiya ishlab chiqarish va toʻgʻri ishlatilishini tartibga solishga eʼtibor qaratdi. Vazirlik tashkil topganidan soʻng asosiy eʼtibor energetika boʻyicha taʼlim bilan bir qatorda yaxshiroq va samaraliroq energiya manbalardan foydalanish uchun texnologiyalarni ishlab chiqishga qaratildi. Sovuq urush tugagandan soʻng, vazirlikning eʼtibori radioaktiv chiqindilarni yoʻq qilish va atrof-muhit tozaligini saqlashga qaratildi.

Sobiq mudofaa vaziri Jeyms Shlesinger birinchi energetika vaziri lavozimida ishlagan. AQSh prezidenti Jimmi Karter tomonidan bu lavozimga koʻrsatilgan vazirlik xodimi sifatida Shlesingerning tayinlanishi, prezident tomonidan bu lavozimga boshqa siyosiy partiya aʼzosini tayinlanishi edi. Shlesinger ham lavozimidan ozod etilgan yagona vazir hisoblanadi. Bill Klintonning energiya boʻyicha birinchi vaziri Hazel O'Liri bu lavozimni egallagan birinchi ayol va birinchi afro-amerikalik edi. Energetika vaziri lavozimida ishlagan birinchi ispaniyalik Klintonning ikkinchi energetika vaziri Federiko Penya edi. Spenser Abraham 2001-yilning 20-yanvarida Jorj Bush davrida xizmat qilgan birinchi arab amerikalik boʻldi. Stiven Chu 2009-yilning 20-yanvarida prezident Barak Obama davrida bu lavozimni egallagan birinchi osiyolik boʻldi. Chu, shuningdek, eng uzoq vaqt xizmat qilgan energetika vaziri va Nobel mukofotini olganidan keyin Vazirlar Mahkamasi tarkibiga kirgan birinchi shaxs edi.

Manbalar
--------

1. ↑  „"Federico F. Peña to be Sworn in as the Eighth Secretary of Energy"".
2. ↑  „Nobel Prize Winners In The Cabinet".

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dialektika** [yun. dialektike (techne) — suhbat olib borish, bahslashish sanʼati] — borliqning vujudga kelishi, uning taraqqiyoti haqidagi falsafiy taʼlimot hamda voqelikni bilish va unga asoslangan tafakkur uslubi. "D" tushunchasi falsafa tarixida dastlab hozirgi maʼnosidan boshqacha tushunilgan. Yunon falsafasida D. muxolifning muhokamasidagi ziddiyatlarni ochib tashlash, munozara orqali xaqiqatni topish sanʼatini anglatgan. Keyinchalik bu usul tabiat hodisalariga tatbiq etila boshlagan, bilish uslubiga aylangan. Dialektik tafakkur voqelikni bilish jarayoni sifatida inson, jamiyat bilan bogʻliklikda paydo boʻlgan. Voqelikni bilish va uni inson manfaatlari yoʻlida oʻzgartirishning dialektik uslubini anglashga intilish qadim zamonlarga borib taqaladi. Bu intilish dastlab Sharqda paydo boʻlib, antik davrda oʻz takomiliga yetgan. Falsafa tarixida D. turlicha talqin qilingan. "D" soʻzi ilk bor Sokrat (Suqrot) tomonidan qoʻllanilgan. U D.ni bir-biriga zid, qaramaqarshi fikrlar toʻqnashu-vi orqali haqiqatni topish sanʼati deb bilgan. Geraklit ijodida D. oʻzining antik davrdagi eng yorqin koʻrinishiga ega boʻldi. Geraklit fikricha, D.— muttasil harakatdagi olam ichki jihatdan ziddiyatli va u doimiy vujudga kelish, rivojlanish hamda tanazzulga yuz tutish — qaramaqarshiliklar birligidan iborat. Mazkur davrda Geraklit va boshqa yunon faylasuflari taʼlimotlari negizida sofistlarning salbiy tusdagi D.si vujudga keladi. Sofistlar haqiqatni borliq D.sidan emas, bahslar olami, ruhiyatidan axtarib, ziddiyatli inson tafakkurini harakatga keltirdilar, oxir-oqibatda bilish faqat nisbiy, gumoniy, taxminan ekanligini eʼtirof etishgacha borib yetdilar. Oʻrta asrlardan 18-asrgacha D. oddiy (maktabda oʻqitiladigan) mantiq ilmi sifatida tushunib kelindi. Platon D.ni narsalarning ideal mohiyatini bilish maqsadida tushunchalarni boʻlak-boʻlaklarga ajratish, soʻng bir-biri bilan oʻza-ro bogʻlash uslubi deb hisoblagan. Kuzalik Nikolay, J. Bruno D.ni qara-maqarshiliklarning mos kelishi haqidagi taʼlimot deb taʼkidlashgan. Kantnit fikricha, D. voqelikni tajriba, hissiy bilimlar orqali emas, balki sof tafakkur asosida bilishga intiladi. Gegel D.ni borliq, ruh va tarix taraqqiyotining ziddiyatlarini anglashning umumiy uslubi deb bildi. Falsafa tarixida D.ning 3 ta asosiy shakli tarkib topdi: 1) qad. dunyodagi ilk, stixiyali, sodda D. (Geraklit, Platon va b.); 2) nemis mumtoz idealistik (xususan, Gegel) falsafasi; 3) K. Marks va F. Engels asos solgan materialistik D. K. Marks, F. Engels va xususan, V.I. Lenin D.ni vokelikni bilish va uni inqilobiy oʻzgartirish qaqidagi taʼlimot hamda buning tegishli uslubi deb hisobladilar. Marksistik utopiya D. qonunlarida insoniyatning yalpi baxtsaodatga borish kafolatini koʻradi. 20-asr Gʻarb falsafasida D. neogegelchilik, ekzistensializm, diniy falsafaning turli oqimlarida rivojlandi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sergey Yuriyevich Bauer** (ruscha: *Сергей Юрьевич Бауэр* ,  1960-yil 29-aprel, Kirovobod) — hujumchi sifatida oʻynagan nemis asli sovet futbolchisi. U turli ligalardagi sovet klublarida, xususan, SSSR oliy ligasida Dushanbening Pomir jamoasidagi oʻyinlari bilan tanilgan.

Klub karerasi
-------------

Sergey Bauer Ozarbayjonning Kirovobod shahrida tugʻilgan va futbol oʻynashni Toshkentning ROSHISP klubida boshlagan. XX-asrning 70-yillari oxirida u Miass shahrining „Torpedo" havaskorlar jamoasida oʻynay boshladi. 1980 yildan SSSR ikkinchi ligasi Toshkentning Start jamoasida ustalar jamoasida o‘ynay boshladi. 1983-ilda ikkinchi liganing boshqa jamoasi Sohibkorga oʻtdi va u yerda 1985-yilgacha oʻynadi. 1986 yilda Toshkentning birinchi liga klubi Paxtakor futbolchisiga aylanib, bir mavsum toʻp surdi. 1987-yilgi mavsumda yana „Sohibkor" safida oʻynadi.

Sergey Bauer 1988-yilgi mavsumni ikkinchi liganing boshqa bir jamoasi Namanganning Navbahor jamoasi tarkibida boshlagan, biroq mavsum davomida Aleksandr Tixonov bilan birgalikda Simferopolning „Tavriya" jamoasiga, Markaziy Osiyodan Ruslanga o‘tgan edi. Ular bilan birga Ajiev ham jamoaga qoʻshildi. Keyingi yili, mavsum boshida Sergey Bauer SSSR oliy ligasida Dushanbening Pomir jamoasi tarkibida oʻynadi, lekin chempionatda atigi 1 ta oʻyin oʻtkazdi va mavsumni yana „Tavriya"da yakunladi. 1990-yilda Bauer Germaniyaga doimiy yashash uchun joʻnab ketdi va u yerda bir necha yil mahalliy quyi liga klublarida oʻynadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Tavriya: moya radost i bol
2. ↑  „Bauer Sergey".

Havolalar
---------

* Profіl futbolіsta na saytі *ukr-football.org.ua*[*sayt ishlamaydi*][nedostupne posilannya z 29 veresnya 2022]
* Profіl na saytі іstorії „Tavrії" (Sіmferopol) [Arxіvovano 22 jovtnya 2020 u Wayback Machine.] (ros.)
**Murod Chovush** (asl ismi: *Murod Karim o‘g‘li*; 1980-yil 30-yanvar; Kitob tumani, Oʻzbekiston SSR) — yozuvchi, „O‘zbekiston adabiyoti va san‘ati" va „Yozuvchi" gazetalari hamda „Mushtum" jurnalida ishlab kelgan jurnalist. Hozirda faoliyatini yakunlagan yozuvchi.uz saytining sobiq moderatori, „Hech" va „Qora dengiz" romanlari muallifi.

Hayoti va ijodiy faoliyati
--------------------------

Murod Karim o‘g‘li 1970-yil 30-yanvarida Qashqadaryo viloyatiga qarashli Kitob tumanida tug‘ilgan. 1999-yilda O‘zbekiston Milliy Universitetinining o‘zbek tili va adabiyotining kechki bo‘limini tugatgan. Murod Chovush tomonidan yozilgan „Hech" romani oʻzbek adabiyotining „favqulodda oʻziga xos yangi ruhdagi asar"i deya eʼtirof etilgan. Yozuvchi asar nomini tanlashdga Rauf Parfi turki boʻlganini oʻz intervyusi orqali aytib oʻtgan. Asar Nazar Eshonqul va Mahmud Saʼdiy kabi oʻzbek adabiyotshunoslarlari tomonidan eʼtirof etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „BBC mehmoni, yozuvchi Murod Karim o‘g‘liga savol yo‘llang". 12-aprel 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-aprel 2023-yil.
2. ↑  „МУРОД ЧОВУШ. "ҲЕЧ"". 12-aprel 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-aprel 2023-yil.
3. ↑  „Мурод Карим: "Рауф Парфи - ўзбек руҳини қайта тирилтирган афсонавий санъаткор"". 15-aprel 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-aprel 2023-yil.
4. ↑  „YANGI AVLOD OVOZI (SUHBAT) (2013)". 12-aprel 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-aprel 2023-yil.
5. ↑  „Мурод Човуш. ҲЕЧ". 12-aprel 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-aprel 2023-yil.
**Zararni qoplash** - huquqi buzilgan shaxs oʻziga yetkazilgan zararni toʻla qoplanishini talab qilishi mumkin boʻlib, taʼkidlab oʻtish zarurki zarar (haqiqiy zarar) deganda huquqi buzilgan shaxsning buzilgan huquqini tiklash uchun qilgan yoki qilishi lozim boʻlgan harajatlari, uning mol-mulki yoʻqolishi yoki shikastlanishi, shuningdek oʻsha shaxs oʻz huquqlari buzilmaganida odatdagi fuqarolik muomalasi sharoitida olishi mumkin boʻlgan, lekin ololmay qolgan daromadlari (boy berilgan foyda) tushuniladi. Agar qonun yoki shartnomada zararni kamroq miqdorda toʻlash nazarda tutilmagan boʻlsa, huquqi buzilgan shaxs oʻziga yetkazilgan zararning toʻla qoplanishini talab qilishi mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  Toychiyev, N. ed (2009). "Zararni qoplash". *Oʻzbekiston yuridik ensiklopediyasi*. Toshkent: „Adolat" nashriyoti. p. 197.
2. ↑  Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 14-moddasi

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Huquqshunoslikka oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
***Qoyilmaqom Bartok*** (inglizcha: *Bartok the Magnificent*) 1999-yilda ekranlarga chiqarilgan animatsion filmdir. Fox Animation Studios studiyasi tomonidan ishlangan, 20th Century Fox Home Entertainment tomonidan esa tarqatilgan. Film rejissorlari — Don Bluth va Gary Goldman. Ssenariy muallifi — Jay Lacopo. Filmda bosh qahramonlarga Hank Azaria, Kelsey Grammer, Catherine OʻHara, Andrea Martin, Tim Curry, Jennifer Tilly, French Stewart, Phillip Van Dyke, Diedrich Bader ovoz bergan.

Mazmuni
-------

Film boshida Ludmilla shahzodaning yo’qolganini va bu ishni yalmog’iz kampir qilganini e’lon qiladi hamda xalqqa murojaat qilib shahzodani kim qutqara olishini so’raydi. Shunda kichkina bolakaylar bir ovozdan Qoyilmaqom Bartok deyishadi. Birozdan so’ng kazaklar Qoyilmaqom Bartokni olib kelishadi. Bartok Shahzodani qutqarishga rozi bo’ladi. Bartokga uning eng yaqin do’sti Zozi ham yordam beradi. Bartok kampirning yoniga boradi kampir birinchi sharti yaʼni ilonni olib kelishini aytadi. Bartok birinchi shartni bajarib ilonni olib kelganidan so’ng bartokga ikkinchi shart temirchining bosh kiyimini olib kelishni aytadi. Bosh kiyimni olib kelgandan so’ng esa uchuvchi patni olib kelishni aytadi. Bartok bu shartni ham a’lo darajada bajaradi. Kampir shahzodani eski qal'ada qamab qo’yilgani aytib unga sehirli damlama beradi damlamani ichsa 10 barobar kuchliroq bo’lishini aytadi. Bartok shaharga keladi hamda shahzodani qutqarish uchun eski qal'aga boradi. Shahzoda qafas ichiga qamab qo’yilgan edi. Shahzodani aslida yalmog’iz olib qochmagan edi.

Ovoz berganlar
--------------

* Hank Azaria — Bartok
* Kelsey Grammer — Zozi
* Catherine OʻHara — Ludmilla
* Andrea Martin - Yalmogʻiz kampir
* Jennifer Tilly - Yalmogʻiz kampirning hayvoni
* French Stewart — Oble
* Phillip Van Dyke — Tsar Ivan Romanov

Manbalar
--------

1. ↑  „Ask Us". *DonBluth.com*. — „Bartok $24.8 million". 14-sentabr 2000-yilda asl nusxadan arxivlangan.

Havolalar
---------

* *Qoyilmaqom Bartok* IMDbda Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash
* *Qoyilmaqom Bartok* Rotten Tomatoesda Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash

Portallar:icon Animatsiyaflag AQSh
**Toʻxtamish**, Toʻxtamishxon (1342—1406) — Oltin Oʻrda hukmdori (1380— 97). Joʻjixon naslidan boʻlmish Toʻyxojaning oʻgʻli. Otasi 1375 y. Oq Oʻrda hukmdori Urusxon tomonidan qatl etilgandan soʻng Toʻxtamish Amir Temur huzuriga (1376) keladi va Sohibqironning begʻaraz madadi tufayli avval Oq o'rda (1377), keyin Mamay qoʻshinlarining Kulikovo jangada yengilganidan foydalanib Oltin o'rda taxtini qoʻlga kiritadi (1380).

Toʻxtamish ichki nizolarga barxam berib, 7 yil ichida Oltin Urda davlat birligini qayta tiklashga erishadi. Sirdaryodan Dnestrgacha, Sigʻnoq va Utrordan Kiyevgacha choʻzilgan ulkan saltanatning xoniga aylanadi. Unga qarshi bosh koʻtargan rus knyazliklari xamda litvaliklarni magʻlubiyatga uchratadi. 1382 y. hiyla bn Moskvani oladi, shaharni talon-toroj qilib yoqib yuboradi. Muvaffaqiyatlardan maʼlum darajada esankiragan Toʻxtamish Amir Temur saltanati hududlarini qoʻlga kiritishga oshiqadi. Amir Temurning gʻarb safaridaligidan (1381) foydalanib, Ozarbayjon hamda Movarounnahrga bostirib kiradi, Samarqand va Buxoroni qamal qiladi. Lekin bu shaharlarni olishni uddasidan chiqolmaydi. 1388 yilning fevral

da Sohibqiron qoʻshini bn Toʻxtamishga qarshi Sherozdan yoʻlga chiqadi. Toʻxtamish Amir Temur bn yuzmayuz toʻqnashishdan voz kechib, zudlik bn Dashti Qipchoqqa qaytib ketadi. 1391—95 yillarda Toʻxtamish Sohibqiron bn boʻlgan Qunduzcha hamda Terek daryosi boʻyidagi janglarda magʻlubiyatga uchragan. Oltin o'rda poytaxti Saroyni ishgʻol qilgan Amir Temur qochoq Toʻxtamish oʻrniga Temur Qutlugʻni xon etib koʻtaradi. 1397— 99 yillarda Toʻxtamish Litva qiroli Vyutaytas yordamida Temur Qutlugʻ va Idiqu (Yedigey)ga qarshi olib borilgan harbiy harakatlarda muvaffaqiyatsizlikka uchraydi. Temur Qut))ugʻ vafotidan (1401) keyin Toʻxtamish Oltin Urda taxtini qayta egallash harakatida boʻldi. 1406 y. Tyumen sh. atroflarida qoʻlga tushirilgan. Toʻxtamish Idiqu tomonidan oʻldirilgan.

Hamidulla Dadaboyev.

Yana qara
---------

* Ulugʻ muhammad

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dor ul-Juzjoniya madrasasi** — Samarqand madrasasi.

Tarixi
------

Dor ul-Juzjoniya madrasasi IX asrda Samarqandda muhaddis Abu Bakr Sulaymon az-Juzjoniy tomonidan bunyod etilgan. Mazkur oliy oʻquv yurti X—XII asrlarda Samarqaddagi yirik ilm maskanlaridan biri boʻlgan. Madrasa faoliyati IX asrdan boshlagan. Madrasa IX—XII asrlarda „Minor madrasasi" kabi talabalar oʻqishi uchun gavjum boʻlgan. Dor ul-Juzjoniya madrasasida Abul Fath Solih mudarris va imom boʻlgan. U talabalarga kalom ilmi va fiqhdan dars bergan. Tadqiqotchi olim Abdusattor Jumanazar ushbu madrasaga oid bir qator hujjatlar va manbalarni oʻrgangan boʻlib, madrasa bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirgan. Dor ul-Juzjoniya madrasasida Abu Mansur Moturudiy ham tahsil olgan. Madrasada oʻquv mashgʻulotlari erta tongdan boshlangan va dars ertalab boshlanib, u „subayha" deb nomlangan. Najmiddin Umar an-Nasafiyning „Al-Qand" asarida ushbu madrasa 18 oʻrinda yozib qoʻyilgan. Madrasada koʻplab talabalar dars tinglagan. Dargohda Samarqaddagi mashhur olimlar yetishib chiqqan. Juzjoniya madrasasi yaqinida shu nomli qabriston ham mavjud boʻlgan. Tadqiqotchi Durbek Rahimjonov fikriga koʻra madrasa XI—XII asrlarda muhaddislar faoliyat olib borgan hadis markazlidan biri boʻlgan. Madrasada tafsir, hadis, adab sohalarida darslar olib borilgan. Dor ul-Juzjoniya madrasasida taʼlim berishda bir necha mudarrislarga „xalifa"lar yordam berishgan. Jumladan madrasada mashhur faqih Hamza ibn Ali al-Haylamiy, adib Abu Muhammad Abdujalil al-yazuxkatiy as-Sakkok va yana bir qator olimlar xalifa vazifasida faoliyat olib borishgan. Madrasa uchun vaqf mulklari ajratilgan. Dor ul-Juzjoniya madrasasida albatta oʻsha davrdagi vaqf hujjatida belgilangan nizomlar asosida boshqarib borilgan, mudarrislar ham shu asosisa tayinlangan.

Meʼmorchiligi
-------------

Dor ul-Juzjoniya madrasasi Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Tursunova M*. Samarqand madrasalari (monografiya)*. Toshkent: Fan nashriyoti, 2019 — 208 bet.
2. ↑  Abdusattor Jumanazar*. Samarqand taʼlim tizimi va madrasalari tarixi*. Toshkent: Fan, 2021 — 520 bet.
**Baroq**, Buroq, Baroq oʻgʻlon (? — 1428) — dashti qipchoqlik hukmdor (1423—28). Oʻrusxonning nabirasi. B. 1419-yil may oyida taxt uchun kurashda koʻmak istab Samarqandga Ulugbek huzuriga kelgan. Ulugʻbek unga harbiy yordam beradi va shu yilning avgusti oxirida oʻzi ham katta qoʻshin bilan safarga chiqib, 5 sent. da Chinoz yonida Sirdaryodan kechib oʻtadi. Dushman (Tugʻa Temur avlodi Muhammadxon) jang qilmasdan tarqab ketgan, shuning uchun Ulugʻbek 22 oktabrda Samarqandga qaytib kelgan. B. bir muncha vaqtdan soʻng (1423-yil) Muhammadxonning oʻrdasini, 1425-yil boshida esa uzil-kesil taxtni egallaydi. Mustaqil boʻlib olgach, B. bilan Ulugʻbek oralaridagi munosabat buziladi. Bunga sabab B.ning Sigʻnoq atrofidagi yerlarni daʼvo qilib chiqishi boʻlgan. B. Sigʻnoq sh. uning bobosi Oʻrusxonning qarorgohi boʻlgani va shaharni bobosi obod qilganini daʼvo qiladi. Bunga javoban Ulugʻbek 1427-yil bahorida ukasi Muhammad Joʻqiy bilan B.qa qarshi otlangan. Ulugʻbek B. tomonidan kechirim soʻrab, sulh taklifi bilan yuborilgan elchini qaytarib yuborgan. Sigʻnoq atrofidagi tepalik yerlardan hech qanday xavfsizlik chora tadbirlarini koʻrmasdan oʻtib borayotgan Ulugʻbek qoʻshiniga B.ning kam sonli qoʻshini toʻsatdan hujum qilib raqibini parokanda qilib yuborgan. B. Samarqand atrofini talab orqaga qaytgan. Ulugʻbek otasi Shohrux yuborgan Hirot qoʻshini hamda Muhammad Joʻqiyning mulki — Qandahordan kelgan qoʻshinlarni jamlab yana B.qa qarshi otlanganda, Toshkentgacha kelgan, biroq B. qoʻshini dasht ichkarisiga chekingan. Sigʻnoq sh. Ulugʻbek qoʻl ostida qolgan. B. Moʻgʻulistonga qilgan yurishida Sulton Mahmud oʻgʻlon tomonidan oʻldirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Yorugʻlik interferensiyasi** - ikkita yoki bir nechta yorugʻlik toʻlqinlarining qoʻshilishi natijasida yorugʻlik nurlanishi energiyasining fazoda qayta taqsimlanishi (qarang Interferensiya); toʻlqin interferensiyasining xususiy holi. Yo. i. ekran yoki b. sirtda yorugʻ yoki qorongʻi yoʻllar yoki dogʻlar (monoxromatik yorugʻlik uchun) yoxud rangdor qismlar (oq yorugʻlik uchun) yonmayon joylashgan holda koʻrinadi. Yo. i. 17-asrdaI. Nyuton tomonidan tadqiq qilingan boʻlsada, uning korpuskulyar nazariyasi ushbu xrdisani tushuntira olmadi. Uni 19-asr boshida T. Yung va O. Frenelar toʻlqin hodisa sifatida nazariy talqin qilib berdilar. Doimiy faza farqi sharoitida, yaʼni kogerent yorugʻlik dastalarining qoʻshilishi natijasida vujudga keluvchi, fazoda kuchaygan va susaygan intensivliklarning muntazam almashinuvidan iborat boʻlgan Yo. i. eng kengtarqalgan — statsionar interfere n siya dir. Yo. i. turlari asosan yorugʻlikning kogerent dastalarini hosil qilish usullari bilan bogʻliq. Yorugʻlikning kogerent dastalarini hosil qilishning ikki usuli: toʻlqin frontini boʻlish usuli va amplitudani boʻlish usulidan keng foydalaniladi. Toʻlqin frontini amplitudaviy boʻlish tuzilmalarida birlamchi manbaning nurlanishi optik muxitlarning yarim shaffof boʻlinish chegaralari bilan boʻlinadi. Masalan, sovun pufaklari, suvdagi yogʻ pardalarida shunday tur Yo. i. vujudga keladi. Bu hollarning bar chasida ikkita sirtdan qaytgan yorugʻliklarning interferensiyasi xreil boʻladi. Amplitudani boʻlish usuli interferometrlarda keng qoʻllanilib, unda toʻlqin maydonlari maxsus yarim shaffof koʻzgular vositasida boʻlinadi. Yuqoridagi ikki nurli interferensiyadan tashqari, koʻp nurli Yo. i.lar ham mavjud. Fabri — Pero interferometri koʻp karrali qaytuvchi nurlarda ishlasa, difraksiya panjaralari va Maykelson eshelonlari koʻp elementli davriy tuzilmalarga asoslangan. Yo. i.dan yorugʻlikning spektral tahlilida, masofalar, burchaklar va tezliklarni aniq oʻlchash hamda refraktometriyada keng qoʻllaniladi. Yo. i. golografiya asosini tashkil qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gʻurak**, Gurek (7-asr oxiri — taxminan 737) — Sugʻd ixshidi (podshosi) (710—737) va arablarga qarshi koʻta-rilgan qoʻzgʻolon rahbari. Tarxunsh birodari. Qutayba ibn Muslim ra.h-barligidagi arab qoʻshini bilan Katta-qoʻrgʻon yaqinidagi Arbinjon mavzeida shiddatli jang qilgan (712). Sugʻdiylar Samarqandga chekinishga majbur boʻlishgan. Gʻ. Shosh podshosi, turklar xoqoni va Fargʻona ixshidiga elchilar yuborib, yordam soʻragan. Ammo Qutayba Gʻ.ka yordamga kelayotgan turk xoqonining qoʻshiniga qoʻqqisdan hujum qilib tor-mor keltirgan va Samarqandni qamal qilgan. Bir oylik qamaldan soʻng Samarqand taslim boʻlgan. Gʻ. bilan Qutayba oʻrtasida sulhtuzilgan. Unga koʻra, Gʻ. arablarga bir yoʻla 2 ming, yiliga esa 200 ming dirham hisobida xiroj toʻlashi, 30 ming nafar odam beri-shi, shaharda birorta ham askar saqlamaslik, ichki shaharni boʻshatib, unda minbari bilan masjid bino qili-shi, otashparastlik ibodatxonasini buzib, butlarini topshirish kabi shartlarni bajarishi lozim boʻlgan. Bularning evaziga Qutayba Gʻ.ni samarqand, Kesh va Nahshabga hokim etib tayinlaydi. Shunday qilib, u arablarga mute noib boʻlib qoladi. 720 yil Sugʻd aholisi arab istilochilariga qarshi qoʻzgʻolon koʻtargan, unga Gʻ. va Panjikent hokimi Devashshich boshchilik qilgan. Gʻ. Xitoy imperatoriga xat yozib harbiy yordam soʻragan, biroq yordam kelmagan. Xuroson noibi Saʼid Xarashiy bosh boʻlgan arablar qoʻshini qoʻzgʻolonni bostirish uchun koʻp kuch sarflagan. Saʼid Xarashiyning qoʻzgʻolonchilar bilan olib borgan muzokaralari natijasida Gʻ. boshliq sugʻd zodagonlarining bir qismi arablar tomonga oʻtgan. Kuchlar boʻlinib ketgach, Xoʻjanddagi jangda qoʻzgolon-chilar yengilgan. Sulh tuzilgach, katta mablagʻ evaziga omon qolgan. 400 sav-dogardan tashqari, deyarli barcha qoʻzgʻolonchilar xiyonatkorona qirib tashlangan. Taxminlarga koʻra, Gʻ. arablarga qarshi yurishlarning birida halok boʻlgan.

Adabiyot
--------

* Manba: Istoriya at-Tabari, T. 1987.
* Samarqand tarixi, 1-j. T.. 1971.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ixshid** — 1) Soʻgʻd va Fargʻona podsholari unvoni (VII—VIII asrlar). Ilk oʻrta asrlarda Movarounnahr 15 dan ortiq mayda hokimliklarga boʻlinib ketgan edi. Ular turli nomda yuritilgan. Buxoro vohasida — buxorxudotlar va vardonxudotlar, Miyonkolda — dabusshohlar, Ustrushonada — afshinlar, Choch va Ilokda — budun va tudun va boshqalar. Ular mahalliy turkiy qabilalarning turli sulolalariga mansub boʻlgan. Bu davlatchalar orasida Sugʻd Ixshidlari eng qudratli sanalgan. Ularning poytaxti Samarqand shahri boʻlgan. Ixshid atrofiga shaxsiy qurolli lashkarlar — chokarlari boʻlgan badavlat dehqonlar toʻplangan edi. Sugʻd Ixshidi Zarafshon va Qashqadaryo vodiylarida joylashgan Samarqand, Ishtixon, Maymurgʻ, Kushoniya, Vardona, Buxoro, Kesh va Naxshab mulklarini bir ittifoqqa birlashtirgan. Samarqand Ixshidi saroyida ajdodlar ruhiga atab qurbonlik qilish uchun maxsus ibodatxona bino qilingan. Samarqand Ixshidlari yaqin-olis davlatlar bilan elchilik aloqalari olib borganlari maʼlum. Masalan, Afrosiyob devoriy rasmlaripz. Sush Ixshidi Varxumanning Chagʻoni-yon, Choch va Xitoydan kelgan elchilarni qabul qilish marosimi tasvirlangan. Arab istilochilariga qarshi kurashda Sugʻd Ixshidi Tarxun katta jonbozlik koʻrsatgan. 8-asr boshida (712-yil) Samarqandni arablar bosib olgach, Sugʻd Ixshidlari poytaxtni Ishtixonga koʻchirganlar. Movarounnahr Arab xalifaligi tarkibiga kiritilgach, Ixshid unvoni bekor qilingan; 2) Suriya va Misrda hukmronlik qilgan yarim mustaqil turkiy sulola (935—969) vakillari unvoni (yana qarang: Ixshidiylar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Adabiyotlar
-----------

Ахунбабаев Х. Г. Новые находки согдийских монет из раскопок 1982—1984 гг. в центральной части городища Афрасиаб // История материальной культуры Узбекистана. Выпуск 22. Т.—1988

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**O‘zbekiston suzish federasiyasi** - ixtiyoriy asosda sportchilar, murabbiylar, havaskorlar, suv sporti faxriylari hamda suzish, sinxron suzish, suvga sakrash, suv polosi va ochiq suv sporti turlari bo‘yicha faoliyat yurituvchi barcha jismoniy shaxslarni birlashtirgan nodavlat notijorat tashkilotdir.

O‘zbekiston suzish federasiyasi Osiyo suzish federasiyasi (AASF) va Xalqaro suzish federasiyalari (FINA) a’zosi hisoblanadi.

Tarixi
------

1939-yilda O‘zbekistonda O‘zbekiston SSR suzish federasiyasi tashkil etildi. 1960-yillarda Toshkentda (Jismoniy tarbiya instituti qoshida, Harbiy sport klubi boshchiligidagi "Mehnat" sport jamiyati) Navoiy viloyati va boshqa viloyatlarda ochiq va yopiq basseynlar qurilib, foydalanishga topshirildi. Tez orada Babanina, Ustinova, Iskandarova, Konov, Zabolotnov kabi mamlakatimiz sportchilari turli musobaqalarda muvaffaqiyat qozonishdi, shuningdek, Olimpiya o‘yinlarida ham ishtirok etishdi. 

Ayni paytda mamlakatda 200 dan ortiq suv havzalari mavjud. 1992-yilda yangi suzish federasiyasiga asos solindi,  ammo bir muncha vaqt o‘tgach, u yana qayta tashkil etildi va suv sportining 4  ta turi tashkilotning yurisdiksiyasiga o‘tdi. Bularga: suzish, suv polosi, sinxron suzish va dayving kirdi.

Xalqaro suzish federasiyasi (FINA) misolida suv sporti turlari bo‘yicha malakali va ilg‘or sportchilarni tayyorlash uchun xalqaro amaliyot asosida federasiya tashkil etilgan.

O'zbekiston terma jamoalari
---------------------------

* Suzish (Wayback Machine saytida 2022-08-29 sanasida arxivlangan)
* Sinxron suzish (Wayback Machine saytida 2022-08-29 sanasida arxivlangan)
* Suvga sakrash (Wayback Machine saytida 2022-08-29 sanasida arxivlangan)
* Suv polosi (Wayback Machine saytida 2022-08-29 sanasida arxivlangan)

Manbalar
--------

1. ↑  Tarix va yutuqlar (Wayback Machine saytida 2022-08-29 sanasida arxivlangan) *Aquatics.uz*
2. ↑  Федерации водных видов спорта объединены в Федерацию плавания Gazeta.uz 28.02.2013
**Rachel Zadok** – janubiy afrikalik yozuvchi. U "*Gem Squash Tokoloshe"* va "*Sister-Sister* "romanlarining muallifi.

Hayoti
------

Zadok 1972-yilda Janubiy Afrikada tavallud topgan. Uning otasi isroillik, onasi esa janubiy afrikalik boʻlgan. U Yoxannesburgning chekkasidagi hudud Kensingtonda oʻsgan. Keyinchalik u Tasviriy sanʼat boʻyicha oʻqigan va mustaqil grafik dizayner boʻlib ishlagan. U shifokor eri bilan 2001-yilda Londonga, Angliyaga koʻchib oʻtgan va u yerda bir muddat ofitsiantlik qilgan, soʻngra yetimlar uchun xayriya tashkilotida ishlagan. U Londondagi City universitetini roman yozuvi boʻyicha sertifikat bilan tamomlagan. Aynan Londonda Zadok oʻzining vatani Janubiy Afrikada boshlagan „*Gem Squash Tokoloshe*" romanini yozishni davom ettirgan. „*Kitob haqiqatan ham eʼtiqod va jamiyatning bolalarga taʼsiri haqida*", – degan edi u 2005-yilning noyabr oyida BBCga bergan intervyusida.

2004-yilda Zadok 4-kanalning Richard & Judy shousida „Qanday mashhur boʻlish mumkin" tanlovida qatnashgan va 46,000 dan iborat ishtirokchilarning yakuniy beshligiga yetib kelgan. Keyinchalik Pan Macmillan unga nashriyot shartnomasini taklif qilgan.

Zadok 2010-yilda Janubiy Afrikaga qaytib kelgan va hozirda eri va qizi bilan Cape Townda yashaydi. 2005-yil 18-noyabrdagi The Guardian gazetasida Zadok shunday degan: „Men undan (Janubiy Afrikadan) qochib, boshqa joyda yashay olmasligimni his qilyapman. Men oʻz toʻlovlarimni toʻlashim kerak, menga koʻp narsalarini bergan mamlakatimga foyda keltirishim kerak.. ."

Zadok vatani Janubiy Afrikada OIV/OITS boʻyicha yetim bolalar uchun loyiha yaratish istagi haqida gapirgan. U oʻzining ikkinchi „*Sister-Sister*" romanini 2013-yilda Janubiy Afrikalik „Kwela Books" nashriyotida chop ettirgan.

Faoliyati
---------

* ***Gem Squash Tokoloshe***, Pan Macmillan, 2005
* ***Sister-Sister***, Kwela Books, 2013

Rachel Zadokning qisqa asarlari The Observer, Jewish Chronicle, The Independent va African Violet, 2012-yilgi Caine mukofoti antologiyasida ham paydo boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Sister-Sister* page on Rachel Zadok’s Books LIVE blog
2. ↑  Author page on Kwela Books website
**Toʻshak qandalasi**, **taxta qandalasi** (lotincha: *Cimex lectularius*) — qandalalar turkumi parazit qandalalar oilasiga mansub hasharot turi. Yer yuzining hamma joyida tarqalgan. Erkagining uzunligi 4,9—6,4 mm, urgʻochisi 4,8— 8,4 mm. Qizgʻishqoʻngʻir (lichinkasi och sariq). Ogʻiz organlari sanchib soʻruvchi. Qanotlari ikkilamchi marta yoʻqolib ketgan. Odam va issiq qonli hayvonlar ektoparaziti. Qon bilan oziqlanadi. Toʻshak qandalasi chaqib, odamni bezovta kidali; teri qattiq qichiydi. Xonadonlar, tovuqxonalar, vivariylar, baʼzan qushlar va koʻrshapalaklar uyasida, kemiruvchilar inida yashaydi. Kechasi faol. Tez koʻpayadi. Uzoq vaqt (bir necha oygacha) ochlikka chidaydi; oson tarqaladi. Urgʻochi toʻshak qandalasi sutkada 12 tagacha, yilda bir necha yuzta tuxum qoʻyadi. Tuxumlari bir necha kundan 1 oygacha rivojlanadi. Lichinkasi rivojlanish davomida (4—8 hafta) 5 yoshni oʻtadi. Har bir yoshda bir marta tullaydi. Tullashdan oldin lichinka qonga toʻyib oladi. Voyaga yetgan Toʻshak qandalasi 14 oygacha yashaydi.

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**"Afsonaviy qiz"** — 1980-yilda „Oʻzbekfilm" kinostudiyasi tomonidan ishlab chiqarilgan ikki qismli sovet badiiy telefilmi sanaladi.

**Filmning qisqacha mazmuni**
-----------------------------

Fuqarolar urushi qahramoni Mayna Hasanovaning ayanchli taqdiri xususida.

Mayna shoʻx, shaddod va jasur qiz boʻladi va Buxoroda dunyoga keladi. Otasi ovchilik bilan shugʻullanadigan boʻladi. Mayna otasining uyida emin-erkin voyaga yetadi. Otasi vafot etgach, bechora qiz shariatning shafqatsiz qonunlariga koʻra, uni zoʻrlab Buxoro amirining eng badjahl amaldori Said Valixon haramiga yuborishadi. Oʻsha mahalda Mayna Hasanova 16 yoshda edi. 

Magʻrur va hech narsadan tap tortmaydigan Mayna Hasanova amaldor xonadonida choʻri boʻlishni istamaydi. Johil erning tepkisi sabab homilasidan ajrashi, xoʻrligu azoblarga dosh berolmay erini otib oʻldiradi Shundan keyin u ozodlik yoʻlini tanlab, inqilobchilar safiga qoʻshiladi. U yerda Mayna boy va bosmachilarga qarshi isyon koʻtaradi. U Qizil armiya safiga qoʻshilgan birinchi oʻzbek ayoli edi. Mayna oddiy askarlikdan razvedkachi otliq askarlar bataloni komandiri darajasigacha koʻtariladi. Ammo oxir-oqibat bosmachilar tomonidan ikki qoʻli, koʻkragi, tili kesib olinib, vahshiylarcha oʻldiriladi. Ona vatan uchun koʻrsatgan jasorati uchun Mayna Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlanadi.

Rollarda
--------

* Shoira Tursunboyeva — Mayna Hasanova
* Hamza Umarov — Abdukarim
* Javlon Hamroyev — Madyarov
* Yuriy Nazarov — Ivan Shuvalov
* Quatboy Abduraimov — Valixon
* Muhammad Rafiqov — Usmonbek
* Rustam Toʻrayev — Abdulla
* Nazrulloh Soibov — Zamon
* Rashid Malikov — Abdulvahob
* Jamol Hoshimov — Nigʻmat
* Xabibulla Karimov — Boitbek
* Yahyo Fayzullayev — Xabib
* Sharif Kabulov — Qobil
* Baxtiyor Ixtiyorov — Hakim
* Oʻktam Luqmonova — Fotima
* Fedor Kotelnikov — Aleksandr Zelenchuk
* Xabib Narimonov — Hasan ovchi, Maynaning otasi
* Zikir Muhamedjonov — Maynaning amakisi
* Razzoq Hamroyev — Murod Mirzo
* Vladimir Soshalskiy — amir elchisi
* Baxtiyor Qosimov — Usmonbekning xabarchisi
* Roman Xomyatov — Mixail Frunze
* Vladimir Proxorov — kapitan
* Evgeniy Krasavsev — Ermolayev, kazak
* Sagʻdi Tabibullayev — uy egasi

Manbalar
--------

1. ↑  DYeVUShKA IZ LYeGYeNDI (1980) Kino-teatr.ru
Al-Marj
**Al-Marj** (arabcha: ) — Qohiraning sharqiy hududidagi tuman bo'lib, Shubra al-Xeyma yaqinidagi Qalyubiya gubernatorligi bilan chegaradosh. 1994-yil 1-aprelda Al-Salam tumanidan (janubida) ajratilgan. Uning turar-joy hududida aholi zich joylashgan. Tuman 16,94 kvadrat kilometrlik maydonni egallaydi

Aholisi
-------

1996-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, aholi soni 251 589 kishi, 2006-yilda esa 507 035 kishiga ko'tarilgan. 2017-yilda Al-Marj 798 646 nafar aholiga ega bo'lib, u Qohiraning eng gavjum tumaniga aylangan.

Al-Marj Mamluk Sultonligining Burji sulolasiga tegishli qirollik mulki bo'lgan.

Ma'muriy bo'linmalar va aholi
-----------------------------

Al-Marj yetti shiaxaga boʻlingan.

 Shiaxaga ajratilgan Al-Marj tumani xaritasi.
2017-yilda Al-Marjning yettita shiaxasida jami 798 646 nafar aholi istiqomat qilgan. 

| Shiaxa | Kod 2017 | Aholi |
| --- | --- | --- |
| `Izbat an-naxl ash-sharqiya | 013504 | 119 923 |
| Birkat al-Hajj | 013503 | 55,191 |
| Kafr Abu Sir (Birkat an-Nasr) | 013505 | 38 625 |
| Kafr al-Basha | 013506 | 38,141 |
| Kafr ash-Shurafo | 013507 | 72 915 |
| Marj al-bahriyya, al- | 013501 | 324 322 |
| Marj al-qibliyya, al- | 013502 | 149 529 |

Koordinatalari: 30°09′30″N 31°20′01″E﻿ / ﻿30.15833°N 31.33361°E﻿ / 30.15833; 31.33361GO

1. ↑  „East Area". *www.cairo.gov.eg*. Qaraldi: 3-yanvar 2023-yil.
2. ↑  „Egypt: Administrative Division (Governorates and Districts) - Population Statistics in Maps and Charts". *citypopulation.de*. Qaraldi: 22-iyun 2016-yil.
3. 1 2  *Central Agency for Public Mobilisation and Statistics (CAPMAS).* „2017 Census for Population and Housing Conditions". *CEDEJ-CAPMAS* (2017). Qaraldi: 21-fevral 2023-yil.
4. ↑  Maspero, Jean*. Matériaux pour servir à la géographie de l'Égypte*. Cairo: Institut français d'archéologie orientale, 1919 — 166 bet.
**Billie Holiday** (**Eleanora Fagan,** talaffuzi: „Eleanora Fagan", 1915-yil 7-aprel — 1959-yil 17-iyul) — amerikalik jazz va sving musiqasi qoʻshiqchisi. Uning doʻsti va musiqiy sherigi Lester Young tomonidan „Lady day" laqabini olgan Holiday jazz musiqasi va pop qoʻshiqlariga innovatsion taʼsir koʻrsatdi. Uning jazz instrumentalistlaridan kuchli ilhomlangan vokal uslubi iboralar va tempni boshqarishning yangi usulini yaratdi. U oʻzining ovozli talaffuzi va improvizatsiya qobiliyatlari bilan mashhur edi.

Hayot va martaba
----------------

Eleanora Fagan 1915-yil 7-aprelda Filadelfiyada, afro-amerikalik turmushga chiqmagan oʻsmir er-xotin Sarah Julia „Sadie" Fagan va Clarence Holidayning qizi boʻlib tugʻilgan. Sarah homilador boʻlgani uchun Merilend shtatining Baltimor shahridagi Sandtown-Vinchester mahallasidagi ota-onasining uyidan haydalganidan keyin 19 yoshida Filadelfiyaga koʻchib oʻtdi. Ota-onasining yordamisiz u oʻzining katta, turmushga chiqqan oʻgay singlisi Eva Miller bilan Eleanorani Baltimorda qolishini kelishib oldi. Eleanora tugʻilganidan koʻp oʻtmay, Clarence jazz banjo ijrochisi va gitarachi sifatida karerasini davom ettirish uchun oilasini tark etdi. Baʼzi tarixchilar Baltimor arxividagi uning tugʻilganlik toʻgʻrisidagi guvohnomasi nusxasida uning otasi „Frank DeViese" sifatida qayd etilganligi sababli, Holidayning otaligiga eʼtiroz bildirishdi. Boshqa tarixchilar buni kasalxona yoki davlat xodimi tomonidan kiritilgan anomaliya deb hisoblashadi. DeViese Filadelfiyada yashagan va Sadie Harris uni oʻz ishi orqali tanigan boʻlishi mumkin. Oʻsha paytda Sadie Fagan nomi bilan tanilgan Sadie Harris Philipp Goughga turmushga chiqdi.  Lekin nikoh ikki yil ichida tugadi. 

 Holiday ikki yoshda, 1917-yil
Eleanora Baltimorda oʻsgan va bolaligini juda ogʻir oʻtkazgan. Uning onasi tez-tez yoʻlovchi temir yoʻllarida xizmat qilib, oʻsha paytda „transport ishlari" deb nomlanuvchi ishlarni olib borardi. Holiday, asosan, Eva Millerning qaynonasi Martha Miller tomonidan tarbiyalangan va hayotining birinchi oʻn-yilligida onasining yoʻqligi va boshqalarning qaramogʻida boʻlishidan aziyat chekgan. Holidayning 1956-yilda nashr etilgan „*Lady Sings the Blues*" nomli avtobiografiyasi uning erta hayoti tafsilotlariga ziddir, biroq Styuart Nikolson qoʻshiqchining 1995-yilgi tarjimai holida koʻp narsani tasdiqlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Ostendorf, May 1993. sfn error: no target: CITEREFOstendorf,\_May1993 (help)
2. 1 2  Clarke, 2002. sfn error: no target: CITEREFClarke,2002 (help)
3. ↑  "About Billie Holiday, "2002. sfn error: no target: CITEREF"About\_Billie\_Holiday,\_"2002 (help)
4. ↑  "Billie Holiday Biography". sfn error: no target: CITEREF"Billie\_Holiday\_Biography" (help)
5. ↑  O'Meally, 1991. sfn error: no target: CITEREFO'Meally,1991 (help)
6. ↑  Dufour, 1999. sfn error: no target: CITEREFDufour,1999 (help)
7. 1 2  Nicholson, 1995. sfn error: no target: CITEREFNicholson,1995 (help)
**Ogʻoyi Buzurg** (forscha: آغای بزرک , oʻzbekcha: *Ogʻoyi Buzurg* 1522 yoki 1523), **Mastura Xonim** (forscha: مستوره خانيم, oʻzbekcha: *Mastura xonim*) yoki **Mastura Xotun** nomlari bilan tanilgan — Shayboniylar sulolasi davrida Buxoro xonligida yashab oʻtgan soʻfiy avliyo ayol.

Biografiya
----------

Ogʻoyi Buzurg haqidagi asosiy maʼlumotlar 1550-yillarning oʻrtalarida Qarshi shahridan uncha uzoq boʻlmagan Xuzor viloyatida yashagan ayolning taʼlimoti va maʼnaviy yoʻli haqida hikoya sifatida yozilgan „Mazhar al-adjoib va majma al-gʻaroib" asarida berilgan. Asar Hofiz Basir tomonidan yozilgan.

Ogʻoyi Buzurgni Shayboniyxonning sobiq rafiqasi va Buxoro xoni Ubaydullaxonning rafiqasi Moʻgʻulxonim hurmat qilar edi. Ogʻoyi Buzurg betob boʻlgach, Moʻgʻulxonim buxorodan tabiblar olib kelishni taklif qiladi, ammo u bu taklifni rad etadi. Moʻgʻul Xonim Ogʻoyi Buzurg xotirasiga bagʻishlab turkiy tilda sheʼr yozgan.

Ogʻoyi Buzurg faoliyati ilk bor XXI asrda oʻzbek tadqiqotchisi G.Aminova tomonidan oʻrganilgan.

Maqbara
-------

 Maqbaradagi qabr toshi.
Vafotidan soʻng Oʻzbekistonning Buxoro viloyatining Jondor tumanida joylashgan mozorga dafn etilgan. Hozirda maqbara „Qiz-bibi" deb ataladi. Ilgari bu joy darveshlarning boshpanasi boʻlgan.

Mozorning eng qadimiy qismi 1523-yilda vafot etgan muhtaram Ogʻoyi Buzurg dafn qilingan joydir. Afsonaga koʻra, u Muhammad paygʻambarning avlodi boʻlgan. Asosiy binolar XVI-XVIII asrlarda Shayboniylar va Ashtarxoniylar sulolasi davrida qurilgan.

Meʼmoriy yodgorlik *"Oʻzbekiston moddiy madaniy merosi koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxati"* ga kiritilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Aminova G. 2009. sfn error: no target: CITEREFAminova\_G.2009 (help)
2. ↑  .
3. ↑  „«Об утверждении Национального перечня объектов недвижимости материального культурного наследия»". *Lex.uz*. 2021-yil 27-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 24-avgust.

Adabiyotlar
-----------

* Aminova G.*. Removing the Veil of Taqiyya: Dimensions of the Biography of Agha-yi Buzurg (a Sixteenth-century Female Saint from Transoxiana)*. Harvard University, 2009.
Fors koʻrfazining fazodan koʻrinishi
**Fors koʻrfazi**, (forscha: خليج فارس — *Xalij-e Fârs*, arabcha:  - *al-Khalīj al-arabi*) — Eron va Arabiston yarimoroli oʻrtasidagi koʻrfaz. Ormuz boʻgʻozi orqali Ummon koʻrfazi, Arabiston dengizi va Hind okeani bilan birlashgan.

Quyidagi davlatlar qirgʻoqlari Fors koʻrfazi bilan yuvilib turiladi: Eron, Birlashgan Arab Amirliklari, Saudiya Arabistoni, Qatar, Bahrayn, Quvayt, Iroq va Ummon. Koʻrfazga Tigris va Yevfrat daryolari kelib qoʻyiladi. Fors koʻrfazi neft zahiralariga boy boʻlganligi bois geosiyosiy ahamiyatga ega hudud. Shundan 1991-yilgi urush Koʻrfaz urushi nomini olgan. (Aslida mojaroning katta qismi quruqlikda sodir boʻlgan boʻlsada. Gidrologik, gidroximik va boshqa xususiyatlariga koʻra, Fors koʻrfazi dengiz deb yuritiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  ASE, cild IV, məqalə: İran körfəzi
2. ↑  "Fors koʻrfazi" *OʻzME*. F-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Hind okeanidagi dengizlar |
| --- |
|  |
| 

Andaman dengizi • Arabiston dengizi • Arafura dengizi • Bengal koʻrfazi\* • Qizil dengiz • Lakkadiv dengizi • Fors koʻrfazi\* • Timor dengizi
\*Gidrologik, gidroximik va boshqa xususiyatlari tufayli dengiz deb yuritiladi.
 |

 |
**Hadayiq al-Qubba** (Qubba (gumbaz) bogʻlari, arabcha: ) Misrning Qohira shahri shimolidagi tuman.

Tarixi
------

19-asrda mazkur hudud qadimgi Shubra kabi saroy bogʻi boʻlgan. Qubba saroyi 19-asrning oʻrtalarida qirol tomonidan qayta qurilgan va 1866-yilda Xediv Ismoil tomonidan Qohira markazidagi rasmiy qarorgohi Abdin saroyidan shahar atrofidagi chekinish maskani sifatida sotib olingan. 

20-asr boshlarida xidivning qizi yaqin hududda Tahra saroyini qurdirgan. Saroy Qohira ko'chmas mulk portlashiga ham guvoh bo'lgan, shu jumladan Zamalek, Maadi va Heliopolis kabi bir qator turar-joylarni rejalashtirish va 1906-yilda **Koubbeh Gardens Building Land Company** Abbosiya va saroylar o'rtasida 96 gektar maydonni sotib olgan.

Tuman bir vaqtlar boy mahalla bo'lgan, bu hududda ulkan qasrlar mavjud bo'lgan. Bugungi kunda baland bloklar bir vaqtlar boy bo'lgan tumanni qamrab oladi.

Koordinatalari: 30°05′48″N 31°18′37″E﻿ / ﻿30.09667°N 31.31028°E﻿ / 30.09667; 31.31028GO

1. ↑  „Areas". *Cairo Governorate*. Qaraldi: 22-dekabr 2022-yil.
2. ↑  *Rafaat.* „Koubbeh Palace: Egypt's Official Guesthouse". *Egy*. Qaraldi: 8-aprel 2011-yil.
3. ↑  Raafat, Samir (10 June 1999). "TAHER PASHA OF TAHRA PALACE". *Cairo Times* (Cairo, Egypt): 1. Archived from the original on 4 October 2009. .
4. ↑  *Rafaat.* „Koubbeh Gardens". *www.egy.com* (2010). Qaraldi: 8-fevral 2023-yil.
5. ↑  „Cairo [El Qobbah"] (en). *digitalcollections.aucegypt.edu*. Qaraldi: 8-avgust 2021-yil.
**Bezovta Ruh** – ssenariysi 2008-yilda Vivek Sharma tomonidan yozilgan film. Hind tilidagi ushbu film komediya janrida suratga olingan boʻlib, unda Amitabh Bachchan, Juxi Chavla, Aman Siddiqui, Priyanshu Chatterji, Rajpal Yadav va Shah Rukh Khan ishtirok etgan. Film Oscar Wildning 1887-yilda yozgan „Kentervil sharpasi" asari asosida yozilgan.

Davomi
------

„Bezovta Ruh" filmi 2008-yil 9-mayda ilk marta ekranlarda qoʻyildi. Filmning davomi Nitesh Tivari tomonidan yozilgan. Davomiy film 2014-yil 11-aprelda ommaga taqdim qilindi.

Syujet
------

Aditya ismli muhandis, rafiqasi Anjali va oʻgʻli Banku bilan bir uyga koʻchib keladi. Ertasi kuni Aditya ish safariga ketadi. Bir necha kundan keyin, Banku Kailash Nath ismli sharpaga duch keladi. Bola tezda u bilan doʻstlashib oladi va unga Arvoh Nath laqabini ham qoʻyadi. Arvoh Nath uni qoʻrqitish va uydan haydab chiqarish uchun turli urinishlariga qaramay, Banku undan qoʻrqmaydi. Bir necha hafta oʻtgach, Arvoh Nathning oʻgʻli Vijay Nath otasidan qolgan eski uyni sotish uchun AQShdan qaytib keladi. Bu otasinini gʻazablantiradi, chunki u uyining buzilishini xohlamaydi va kelgan xaridorlarni qoʻrqitishni boshlaydi. Banku uni tinchlantirishga harakat qiladi va onasining oldiga kelishni soʻraydi. U oʻz hikoyasini aytib berishga qaror qiladi.

Reytingi
--------

Film tomoshabinlardan ijobiy baho oldi. U bolalar orasida mashhur boʻlib, muvaffaqiyat qozondi. 2020-yil holatiga koʻra, film *Rotten Tomatoes* boʻyicha 60% reytingni qoʻlga kiritdi. Oʻrtacha hisobda 6,25/10 ballga ega boʻlgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  Sonia Chopra. „Bhoothnath". *Sify*. 2014-yil 12-aprelda asl nusxadan arxivlangan.
2. ↑  „Bhoothnath (2008)". Qaraldi: 2020-yil 4-iyun.
Po-2 samolyoti
Rossiyaning Su-47 "Berkut" beshinchi avlod qiruchi samolyoti
Birinchi samolyotlar **yog'och karkas**ga ega bo'lgan. Yog'och aviakonstruktorlar uchun eng yengil, mustahkam, va arzon material edi. Unga ishlov berish, yopishtirish, yog'och detallarni shurup yordamida biriktirish oson. Metall faqatgina ikki yog'och konstruksiyani biriktirish talab etiladigan joylarda qo'llanilgan. Bir necha o'n yillar davomida juda ko'p samolyotlarning qanotlari, eleronlari, flyuzerlyajlarining karkaslari perkal - havo o'tkazishi va suv o'tkazmasligi uchun lok shimdirilgan paxtalik mato yordamida makhamlab bog'lab qo'yilgan. Samolyot konstruksiyasida metallning ishlatilishi ulkan ustunliklarga sabab bo'lardi:mustahkamligi teng bo'lgan holda alumin konstruksiya yog'och konstruksiyaga nisbatan anchagina yengil bo'lardi. Biroq u vaqtlarda uchuvchi metall - aluminiyni sanoat miqyosida ishlab chiqarish yo'lga qo'yilmagan edi. Faqatgina 1918-yilgina, Germaniyada birinchi bo'lib butunlay metalldan yasalgan samolyot yaratildi. Aluminiy yog'ochga nisbatan yengil va mustahkamroq, bu metalldan yasalgan detallar boltlar va mizparchinlar yordamida biriktiriladi. Vaqt o'tishi bilan aluminiy o'rniga undan ko'ra mustahkamroq bo'lgan qotishma - duraluminiy paydo bo'ldi. Ikkinchi jahon urushi davridagi aksariyat samolyotlarda qanot va flyuzelyajning qoplamasi va karkasi duraluminiydan yasalgan. Undan qilingan qoplama parvoz paytida og'rlikning bir qismini o'ziga oladi, bu esa butun konstrusiyani yengilroq qilish imkonini beradi.

Tovush tezligidan tezroq uchishga erishilganidan keyin, samolyot konstruksiyasining havoga ishqalanishi natijasida judayam qizib ketishi muammosiga dusch kelindi va duraluminiydan voz kechishga to'g'ri keldi. Tovushdan tez uchuvchi samolyotga mustahkam va yengil qanotlar talab etilardi. BUnga titan yordamida erishish mimkin.Biroq titanga ishlov berish va undan detallar yasash qiyin.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Aviatsiya.Bolalar uchun ensiklopediya. Kudishin I.V.*.
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Aralash saylov tizimi** — bir qator mamlakatlarda proporsional va majoritar saylov tizimi uygʻunligini oʻzida aks ettirgan saylov tizimining bir koʻrinishi.
*Aralash saylov tizimi 1999- va 2003-yilgi RFning Davlat dumasi deputatlari saylovida ham qoʻllanilgan. Bunda Davlat dumasining 450 ta deputatidan 225 tasi bir mandatli saylov okruglaridan majoritar uslubda saylangan bo'lsa, qolgan 225 ta deputat proporsional saylov tizimi asosida saylangan.*
Majoritar saylov tizimida ko‘p ovoz olgan nomzod muayan okrug bo‘yicha saylangan hisoblanadi. Bunda ovozlarning umumiy sonidan mutlaq ko‘p ovoz olgan nomzod saylangan hisoblanadi. Nomzod o‘z raqiblari orasidan har biriga nisbatan ko‘p ovoz olsa g‘olib deb topiladi.
Proporsional saylov tizimida saylovchilar aniq bir shaxsga emas, balki partiyaga ovoz berishadi. Har bir partiya o‘z vakillarining ro‘yxatini ilgari suradi. Bunda saylovchilar tegishli partiyalar tomonidan ko‘rsatilgan vakillarning ro‘yxati uchun ovoz beradi. Saylovchi amalda nomzod uchun emas, balki siyosiy partiya uchun ovoz beradi. .

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi