**Iberia** ("Iberia" , rasmiy nomi **Iberia, Líneas Aéreas de España, SA Operadora, Sociedad Unipersonal** ) Ispaniyaning milliy va eng yirik aviatashuvchisi boʻlib, Madrid Barajas aeroportida joylashgan va bosh qarorgohi Madridda joylashgan. 1999 - yildan beri Oneworld aviatsiya alyansining a'zosi.

Aviakompaniya Iberia Regional bilan birgalikda Air Nostrum mustaqil aviatashuvchisi tomonidan boshqariladigan **Iberia Group** tarkibiga kiradi, u yoʻlovchi va yuk tashishdan tashqari samolyotlarga texnik xizmat koʻrsatish, aeroport xizmatlari, IT tizimlarini qoʻllab-quvvatlash va parvoz paytida ovqatlanish bilan shugʻullanadi.. Iberia Group o'zi 39 mamlakatdagi 115 dan ortiq yo'nalishlarga va boshqa aviakompaniyalar bilan 90 ta kodsherik yo'nalishlarga parvoz qiladi.

2010 - yil 8 - aprelda Iberia Group British Airways bilan birlashishini e'lon qildi. Har ikki tashuvchining aksiyadorlari bitimni 2010-yil 29-noyabrda tasdiqladilar. Xalqaro havo yo'llari guruhi nomi bilan tanilgan yangi birlashgan kompaniya 2011 yil yanvar oyida o'z faoliyatini boshladi, biroq ikkala aviakompaniya ham mavjud brendlari ostida ishlashda davom etadi.

2016 - yilda Iberia dunyodagi eng punktual aviakompaniya deb topildi.

Tarixi
------

 Madriddagi Iberia shtatidagi Duglas DC-8, 1973 - yil
Iberia Airlines ( *Companía Aérea de Transportes* ) 1927-yil 28-iyunda moliyachi Horasio Echevarrieta va Germaniyaning Lufthansa aviakompaniyasi tomonidan 1,1 million peset kapitalizatsiyasi bilan tashkil etilgan. Birinchi parvoz 1927 - yil 28 - dekabrda amalga oshirildi. Keyingi yil davomida Ispaniya hukumati aviakompaniyaga Madrid va Barselona o'rtasida pochta xizmatlarini ko'rsatishni topshirdi.

1944 - yil 30 - sentyabrda Iberiya milliylashtirildi va Ispaniya Milliy Sanoat Instituti (INI) tarkibiga kirdi. 1946 - yilda, Ikkinchi jahon urushidan keyin birinchi marta Evropa va Janubiy Amerika o'rtasida (Madrid -Buenos-Ayres yo'nalishi) yo'lovchi reysi amalga oshirildi. Ommaviy transatlantik parvozlar 1953 - yilda Madrid kelishuvi bilan AQSh fuqarolari uchun Ispaniyaga vizalar bekor qilinganidan keyin boshlangan. 1977 - yilda o'zining 50 yilligini nishonlash yilida aviakompaniya birinchi marta 10 million yo'lovchini tashidi.

1980-yillarning oxiri va 1990-yillarning boshlarida Iberia Ispaniyaning boshqa aviatashuvchilari - Aviaco, Viva Air, Binter Canarias, Binter Mediterraneo, shuningdek, Lotin Amerikasi Aerolineas Argentinas, Viasa va Ladeco aviakompaniyalari faoliyatidagi ishtirokini faol ravishda oshirdi. 2001- yilda Iberia xususiylashtirish jarayonidan o'tdi va 2002 - yilda 75 yilligi munosabati bilan tashilgan yo'lovchilarning umumiy soni deyarli 500 million kishiga etdi.

2006 - yil 5 - fevralda Barajas aeroportida yangi 4-terminal Iberia aviakompaniyalari va Oneworld alyansi a'zolariga topshirildi, bu yo'lovchilarga xizmat ko'rsatish darajasini sezilarli darajada oshirdi, ayniqsa alyansning ulanish reyslarida. Iberia Barajas aeroportidagi barcha tashishlarning qariyb 60 foizini tashkil qiladi, 2005 -;yilda aviakompaniya Air Nostrum mintaqaviy filiali bilan birgalikda ushbu aeroportdan 21 milliondan ortiq yo'lovchini tashidi.

2021-yil noyabr oyida Iberia Repsol neft-gaz kompaniyasi ko‘magida Ispaniyada chiqindilardan ishlab chiqarilgan bioyoqilg‘ida ilk parvozni amalga oshirdi. Parvoz Airbus A320neo tomonidan amalga oshirilgan. Layner Madrid - Bilbao  yo'nalishi bo'yicha parvoz qilgan.

Aksiyadorlar
------------

Iberia 2001-yil 3-aprelda xususiylashtirildi va aviakompaniya aksiyalari Madrid fond birjasining IBEX-35 fond indeksiga kiritilgan. Tashuvchining asosiy aktsiyadorlari quyidagilardir: Caja Madrid - 23,45%, British Airways - 13,2%, SEPI - 5,20%, El Corte Inglés - 2,90%  va British Airways boshqa aviakompaniyadan 13 million funt sterlingga aktsiyalarni sotib olgan Amerika aviakompaniyasi. Aviakompaniyalar. British Airways ulushi aviatashuvchiga Iberia aviakompaniyasining har bir bortida ikkita zaxira o'ringa ega bo'lish imkonini beradi, shuningdek, Iberia-ning yana 32% ulushini sotib olish uchun ustuvor huquq beradi.

 Madriddagi aviakompaniya bosh qarorgohi
Ispaniya va Yevropa Ittifoqiga a'zo bo'lmagan davlatlar o'rtasidagi ikki tomonlama havo qatnovi shartnomalari Iberia aktsiyalarining kamida 51% davlatga tegishli bo'lishini talab qilganligi sababli, British Airways 49% dan ortiq aktsiyalarni sotib ololmaydi. Ushbu cheklov Ochiq osmon toʻgʻrisidagi kelishuv doirasidagi Yevropa Ittifoqi va AQSh oʻrtasidagi havo qatnoviga taalluqli emas, balki Iberiya oʻzining asosiy daromadini oladigan Lotin Amerikasi yoʻnalishlariga taalluqlidir.

2008 - yil 29 - iyulda Iberia va British Airways birlashish bo'yicha muzokaralar boshlanganini e'lon qildi. Yangi aviatashuvchi International Consolidated Airlines Group SA deb nomlanadi. Birlashgandan keyin British Airways yangi korporatsiya aktsiyalarining taxminan 55 foizini oladi, Iberia aksiyadorlari esa qolgan 45 foizni oladi. Yangi tashkil etilgan aviakompaniya samolyotlari Britaniya va Ispaniya brendlari ostida parvozlarini davom ettiradi.

Hamkorlar
---------

Iberia Barselonadagi arzon narxlardagi Clickair aviakompaniyasining 20% ulushiga va Maroccan Royal Air Maroc kompaniyasining 0,95% ulushiga ega.

Iberia American Airlines, Qantas, Avianca, British Airways, Urugvayning PLUNA va Grupo TACA hamkori va 1999 - yil 1 - sentyabrdan OneWorld alyansining to'liq a'zosi.

Yangi manzillar
---------------

2008 - yil 20 - mayda Iberia Airlines Madrid- Asunson reysi ochilishini tasdiqladi, shuningdek, Yaponiya, Kanadaga parvozlarni qayta tiklash va Shanxay, Gonkong, Mumbay kabi yirik shaharlarga reyslarni amalga oshirish orqali yo'nalishlar tarmog'ini kengaytirish niyatini e'lon qildi Dehli, Dubay, Monreal, Toronto, Los-Anjeles va Dallas .

Floti
-----

 Airbus A320-200 eski kiyimda
 Airbus A330-300 yang koʻrinishda 
### Hozirgi floti

2021 - yil iyul holatiga ko'ra, *Iberia* samolyotlarining o'rtacha yoshi 9,6 yoshni tashkil etdi. Filo quyidagi turdagi samolyotlardan iborat: 

### Flot tarixi

Baxtsiz hodisalar va falokatlar
-------------------------------

28.10.1957, Madrid, Ispaniya. Duglas DC-3, qurbonlar 21 dan 21 tasi

29.04.1959, Valdemek, Ispaniya. Duglas DC-3, qurbonlar 28 dan 28 tasi

12/10/1962, Kamona, Ispaniya. Convair CV-440, qurbonlar 18 dan 18 tasi

31.03.1965, Tanjer, Marokash. Convair CV-440, 50 ta qurbondan 50 tasi

05/05/1965, Tenerife, Kanar orollari, Ispaniya Lockheed L-1049G, qurbonlar 49dan 30 tasi

11/04/1967, Sasseks, Angliya. SE210 Caravelle, qurbonlar 37 dan 37 tasi

01.07.1972, Sierra de Atalasay, Ispaniya. SE210 Caravelle, qurbonlar 104 dan 104 tasi

03/05/1973, La Trache, Fransiya. Duglas DC-9-32, qurbonlar 68 dan 68 tasi

12.07.1983, Madrid, Ispaniya. Boeing 727-256, 93 qurbondan 51 tasi

19.02.1985, Durango, Biskay, Ispaniya. Boeing 727-256, 148 tadan 148 tasi qurbon. 

2007 - yil 27 - fevral, Gibraltar, Buyuk Britaniya. Airbus A319-100, parvozdan keyin qush dvigatelga urilgan.

(ushbu voqea videosi https://www.youtube.com/ )

07.09.2009, Madrid, Ispaniya. Airbus A-320 favqulodda qo‘ndi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Названа самая пунктуальная авиакомпания мира". 10-yanvar 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-yanvar 2017-yil.
2. ↑  „Компания Iberia заявила о первом полете на биотопливе, произведенном из отходов". *ТАСС*. 4-noyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-noyabr 2021-yil.
3. ↑  Participaciones significativas del Grupo Iberia „アーカイブされたコピー". 29-sentabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-may 2009-yil.
4. ↑  „Iberia Fleet Details and History". *www.planespotters.net*. 15-iyul 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-iyul 2021-yil.
5. ↑  „Accident Database: Airline Crash Details > Iberia". 31-mart 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-mart 2009-yil.

Havolalar
---------

* Aviakompaniyaning rus tilidagi rasmiy sayti