recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Chirchiq (maʼnolari).

Gʻazalkent gidrouzeli (janubiy qismi)
**Chirchiq** (qad. nomi Parak, "Boburnoma"da Chir, keyingi kichraytirilgan nomi Ch.) — Toshkent viloyatidagi daryo. Sirdaryoning yirik oʻng irmogʻi. Daryo havzasi janubiy va sharqda Qurama tizmasi va Chatqol togʻ tizmalari, shimolida Talas Olatovi va uning gʻarbiy tarmoklari bilan chegaralangan. Gʻarbiy Tyanshan togʻlaridagi qor va muzliklardan Chatqol, Koʻksuv va Piskom daryolari boshlanadi. 1971-yil gacha Ch. Chorvoq soyligida Chatqol va Piskom daryolari qoʻshilishidan hosil boʻlar edi. Endilikda daryo Chorvoq suv omboridan boshlanadi va Chinoz qishlogʻi yonida Sirdaryoga quyiladi. Uz. 154 km, havzasining maydoni 14240 km². Ch. tez oqadigan tipik togʻ daryosi, togʻli qismida chuqur, tor va nishab oʻzanda tez oqadi. Ugom daryosi qoʻshilgandan soʻng Ch. vodiysi kengayadi. Ch. ga bir necha irmoqlar kelib quyiladi. Eng yiriklari Ugom daryosi va Oqsoqotasoy. Qolgan mayda irmoqlari (Qizilsuv, Shoʻrobsoy, Ozodboshsoy, Oqtoshsoy, Tovoqsoy, Qorangkoʻlsoy, Oltinbeksoy va boshqalar)ning baʼzilari yoz va kuz oylarida qurib qoladi. Vodiyning tekislik qismida daryoga birorta ham irmoq qoʻshilmaydi. Ch. qor va muzlik suvlaridan toʻyinadi. Suv sarfi Xoʻjakent qishlogʻi yaqinida 221 m³/sek. Chinoz qishlogʻi yonida 62 m³/sek. Eng koʻp suv sarfi 2160 m³/sek. (1959-yil 8-aprel) va 1452 m³/sek. ga (1914-yil 14-may) yetgan. Bunday katta suv sarfi Ch. daryosi uchun xos emas. Eng kam suv sarfi 22m³/sek. boʻlgan (1956-yil fevral). Ch. Sirdaryoga yiliga 164 m³/sek. suv quyadi. Suv oqimining 52,4% mart—iyun oylarida, 32,1% iyul—sentabr va qolgan 15,5% oktabr— fevral oylarida oqadi. Yanvar—fevral oylarida suvi kamayib, 52 m³/sek. dan oshmaydi. Ch.da loyqa oqiziqlar kam. Togʻlardan chiqib tekislik boʻylab oqqanda suvi koʻplab irrigatsion tarmoqlar orqali sugʻorishga olinadi. Zaxariq, Boʻzsuv, Qorasuv, Shimoliy Toshkent kabi kanallar Ch. daryosidan suv oladi. Daryodan gidroenergetikada ham keng foydalaniladi. Qodiriya, Tovoqsoy, Oqqovoq, Oqtepa, Salor va uchta Quyi Boʻzsuv, Chorvoq (quvvati 600 ming kVtsoat, Gʻazalkent) GESlar kaskadi shular jumlasidandir. Ch. suvi, asosan, Toshkent viloyati hududidagi ekin maydonlarini sugʻorishga sarflanadi (Ch. — Boʻzsuv sistemasi Oʻzbekiston hududida 100 ming gektardan ziyod yerni sugʻoradi), shuningdek, Toshkent, Chirchiq, Yangiyoʻl, Gʻazalkent shaharlarini va koʻp qishloqlarni suv bilan taʼminlaydi. Ch. oʻrta oqimida uning oʻng sohilidagi terrasalarda Toshkent shahri joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Chirchiq (daryo)" *OʻzME*. Ch-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Antre** (frans. entree — kirish, sahnaga chiqish) — 1) Yevropada — oʻrta asrlarda maxsus kiyingan qahramonlarning 563musiqa, ashula va raqs joʻrligida ziyofat yoki bal kechalariga raqsga tushib kiri-shi; mehmonlarning tantanavor yurib zalga chiqishi; 2) 17 — 18-asrlarda raqs va pantomima vositasida balet qismini na-moyish qiluvchi bir yoki bir necha raqqos va raqqosalar guruhining chiqishi; 3) 19 — 20-asr baletida kengaytirilgan kirish qismi, raqqosa va raqqosning umumiy chiqishi. Bular maxsus intrada deb ata-luvchi musiqa asarlariga zamin boʻlgan; 4) sirkda ilgari: masharabozlarning manejda paydo boʻlishi; hrzir: masxa-raboz yoki qiziqchilarning soʻzlashish yoki pantomima orqali bir-biriga tu-shuntirish sahnasi. Oʻzbek masharaboz va qiziqchilari ijodida A.ga oʻxshash to-moshalar mavjud: Korfarmon bilan masxa-rabozlar dialogi („Qozi", „Sartarosh", „Shayton", „Oʻlik sotdi" va boshqalar). Zamona-viy oʻzbek sirkida A. Yusupov, G. Zastav-nikov, P. Borovikov, Papsik (P. Ulya-nov) va boshqa ijodida A. katta oʻrin tutgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Ufa (maʼnolari).

**Ufa** Rossiyaning Chelyabinsk va Sverdlovsk viloyatlari hamda Boshqirdiston Respublikasidagi daryodir. Oq Idil daryosining oʻng irmogʻi (Kama havzasi). Uzunligi 918 km, havzasining maydoni 53,1 ming km². Oʻrta Uraldagi uncha katta boʻlmagan Ufa koʻlidan boshlanadi. Oʻrtacha suv sarfi 32,9 m/sek. (Pavlov GES yonida). Eng kup suv sarfi 3740 m’/sek. Dek. boshlarida muzlab, may boshlarida muzdan boʻshaydi. Asosiy irmoklari: Ai, Yuryuzan (chapda), Bisert, Tyuy (oʻngda). Dare havzasida karst rivojlangan. Yogʻoch oqiziladi. Daryoda Pavlov GES qurilgan. GESdan yuqorida 135 km va quyida 170 km qismida kema qatnaydi. Ufa sohilida Krasnoufimsk shimolidq, quyilish joyida Ufa shahri joylashgan.

Manbalar
--------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Ob (maʼnolari).

**Ob** (ruscha: *Обь*) — RF va Yer sharidagi eng yirik daryolardan biri; Rossiyada sersuvligi jihatidan 3-oʻrindagi (Yenisey va Lenadan keyin) daryo. Oltoydagi Biya va Katun daryolarining qoʻshilishidan hosil boʻladi va Gʻarbiy Sibir hudu-dini janubidan shim.ga kesiboʻtib, Kara dengizining Ob qoʻltigʻiga quyiladi. Uz. 3650 km (Irtish daryosining boshlanishidan hisoblaganda 5410 km), havzasining maydoni 2990 ming km². Hav-zasining asosiy qismi (85%) Gʻarbiy Sibir tekisligida, janubi-sharqiy qismi Janubiy Sibir togʻlarida joylashgan (Oltoy, Kuznetsk Olatovi, Salair kryaji va Togʻli Shoriya). Ob havzasiga 150 dare quyiladi. Havzaning yuqori qismi togʻlarda joylashgan boʻlib, u yerdan Biya va Katun hamda koʻpchilik irmoklari boshlanadi.

Tom daryosi quyilish joyidan quyirokda Ob sersuv va Irtish daryosiga qoʻshilgunga qadar tayga zonasi boʻylab oqadi. Bu yerda Ob vodiysining eni 30– 50 km va undan ortiq. Chuq. 4–8 m. Yirik irmoklari: Tom, Chulim, Ket, Tim, Vax va boshqa

Irtish daryosi quyilgandan soʻng Ob shimolga buriladi. Vodiysi keng, assimetrik. Qayiri ham keng (40–50 km). Ob Peregrebnoye shahridan quyiroqda 2 oʻzanga — Katta Ob va Kichik Obga boʻlinadi. Quyi oqimining asosiy irmoklari: Kazim, Poluy (oʻngda), Shimoliy Sosva, Shchuchya (chapda). Ob Ob qoʻltigʻiga delta (maydoni 4 ming km²dan or-tiq) hosil qilib quyiladi. Asosan, qordan toʻyinadi. Oʻrtacha yillik suv sarfi Barnaul shahri yaqinida 1470 m³/ sek, Salehard shahri yaqinida 12700 m³/ sek. Obning yuqori oqimida muz 150 kun, quyi oqimida 220 kun erimay yotadi.

Ob havzasi har xil tabiiy resurslarga boy. Gʻarbiy Sibir neft, gaz va koʻmir zaxirasi boʻyicha Rossiyada muhim oʻrin egallaydi. Rossiya Federatsiyasidagi barcha torf za-xirasining asosiy qismi shu yerda. Suv, oʻrmon va boshqa resurslar ham koʻp. Ob va Ob qoʻltigʻida 50 ga yaqin baliq turi uch-raydi. Ob havzasining umumiy potensial gidroenergiya resursi 250 mlrd. kVt-s. Novosibirsk GES, Buxtarma GES va Oʻskemen GES ishlab turibdi. Ob — Gʻarbiy Sibirning asosiy transport magistrali. Obning boshlanish joyidan quyilish yerigacha kema qatnaydi. Ob xavzasining asosiy port va pristanlari: Novosibirsk, Tomsk, Surgut, Labitnangi, Pavlodar, Omsk, Tobolsk, Tyumen.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4117965-1
* NKC: ge138412
* VIAF: 245687245
* en:WorldCat Identities (VIAF orqali): 245687245

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Gidrologiya | *Gidrologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Zogʻora baliq** (*Cyprinus carpio*) (sazan) — karpsimonlar oilasiga mansub tur. Uz. 50—60 sm (baʼzan 1 m gacha), vazni 1,8—4,5 kg (baʼzan 16 kg va undan ortiqroq). Ogʻzi boshining pastki tomonida. Suzgich qanotlari qizgʻish tovlanib turadi. Orka va anal suzgichlarida bittadan tishli suyak nurlari, yuqori labi va ogʻzi chetlarida bir juftdan moʻylovlari boʻladi. Oʻrta, Qora, Azov, Kaspiy va Orol dengizlari hamda Tinch okean havzalariga qarashli dare va koʻllarda, shuningdek, Sirdaryo, Amurdaryo, Zarafshon va Murgʻob daryolarida tarqalgan. Areal chegarasida Yevropa zogʻora baligʻi (*Zogʻora baliq carpio*), orol zogʻora baligʻi (*Zogʻora baliq aralensis*), amur-xitoy zogʻora baligʻi (*Zogʻora baliq haematopterus*) va Vyetnam zogʻora baligʻi (*Zogʻora baliq viridiviolaceus*) deb ataladigan 4 kenja turdan iborat. Janubiy dengizlarga quyiladigan daryolarda yarim oʻtkinchi guruhlarni hosil qiladi; dengizning daryo quyiladigan joylarida yashaydi. Tuxum qoʻyish uchun daryoga koʻtariladi. 2—5 yoshida jinsiy voyaga yetadi. 98 mingdan 1,8 mln. gacha uvildiriq tashlaydi. Aprel — iyul oylarida tuxum qoʻyadi. Yelimsimon tuxumlari oʻsimliklarga yopishib turadi. Yosh baliqchalar, zooplankton, voyaga yetgan davrida bentosdati oʻsimliklar va hasharotlar lichinkasi bilan oziqlanadi. Goʻshti shirin va seryogʻligidan koʻplab ovlanadi, suv havzalarida boqiladi. Xonakilashtirilgan 3. b. karp deyiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Asimptotik chiziq** – sirt ustidagi chiziq; uning normal egriligi nolga teng. Bu chiziqning har bir nuqtasidagi yopishma tekislik sirtning shu nuqtasidan oʻtuvchi urinma tekislik bilan ustma-ust tushadi. Sirtning har bir nuqtasidan oʻtuvchi Asimptotik chiziq ayni nuqtaga urinma tekislikdan eng kam chetlashish yoʻnalishida oʻtadi. Umuman bun-day asimptotik yoʻnalishlar sirtning har bir nuqtasida ikkitadan (boshqa-boshqa, ustma-ust tushadigan yoki mavhum) boʻladi, demak, sirtning (yassimas sirtning) har bir nuqtasidan kupi bilan ikkitadan Asimptotik chiziq oʻtadi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Asimptotik chiziq" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Malakka yarim orol
**Malakka** — Osiyoning jan.-sharqiy qismidagi yarim orol. Hindixitoy yarim orolning janubiy qismi. Gʻarbdan Andaman dengizi va Malakka boʻgʻozi, sharkdan Jan. Xitoy dengizi va uning Siyom qoʻltigʻi oʻrab turadi. Uzunligi 1300 km chamasi. Maydoni 190 ming km². Kengligi eng tor joyida 40 km. Shim. chegarasi Kra boʻyni (10° shahrik.) orqali oʻtadi. Baʼzan M.ga Kra boʻynidan shimolroqdagi hududni (taxminan 13° shahrik.gacha, Myanmaning bir qismini) ham kiritadilar. M.ning shim. qismi Tailand, jan. Malayziya (Gʻarbiy Malayziya) hududi. M.ning yer yuzasi past va oʻrtacha balan-dlikdagi togʻlardan iborat. Eng baland joyi — Taxan choʻqqisi (2190 m). So-hillari botqoklashgan pastekislik. Mezozoy granitlari orasida qalay va volfram konlari bor. Oltin, mis, temir, molibden, qoʻrgʻoshin, rux, boksit, koʻmir konlari topilgan. Iklimi jan.da ekvatorial, shim.da subekvatorial, mussonli iqlim. Yillik yogʻin tekisliklarda 1000–2000 mm, togʻlarda 4000 mm gacha. Qalin tropik oʻrmonlar, sohil qismi mangra oʻrmonlari bilan qoplangan. Sholi, kauchukli oʻsimliklar, kokos palmasi plantatsiyalari bor. M.da Malayziya poytaxti Kuala-Lumpur shahri joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ismoil Ahmedov** ( ozarbayjon: İsmayıl Əhmədov; 1907–1986) — Kavkaz musulmonlar idorasi 10-muftiysi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Ismoil Ahmedov 1907-yil 27-noyabrda Shaki shahrida tug‘ilgan. 1916–1918-yillarda Shaki boshlang‘ich maktabida, keyin shahar maktabida, 1923–1930-yillarda madrasada o‘qigan. 1936-yilda turmush qurgan.

Faoliyati
---------

1941-yil 23-iyunda Ikkinchi jahon urushi uchun Nuxa harbiy komissarligidan armiya safiga chaqirilgan. „Stalingrad mudofaasi uchun" medali va „Harbiy xizmatlari uchun" medali bilan taqdirlangan.

1945–1967-yillarda Nuxa maishiy xizmat koʻrsatish majmuasida sartarosh boʻlib ishlagan. Keyin Bokuga koʻchib oʻtgan va salkam ikki yil Hoji Ajdarbey (Koʻk masjid) masjidida mulla boʻlib ishlagan.

1969-yil may oyida Hoji Ismoil Ahmedov Kavkaz musulmonlari idorasi raisi oʻrinbosari etib saylandi.

1970- va 1973-yillarda muftiy Ismoil Ahmedov Makkaga tashrif buyurdi. U bir qancha xorijiy mamlakatlarga sayohat qilib, ko‘plab oliy musulmon majlislari va tinchlik anjumanlarida qatnashgan.

Vafoti va meros
---------------

Ahmedov 1986-yil 18-fevralda 78 yoshida Bokuda vafot etdi. Uning vafotidan keyin bu lavozim 1989-yilgacha bo'sh qoldi. 1932-yilda yozgan "Ramazon" nomli qasidasi vafotidan keyin nashr etilgan.

Yana qarang
-----------

* Kavkaz musulmonlari idorasi
* Salman Musayev

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 6  *Nurullayev.* „"Şeyxulislamlıq zirvəsi: Hacı Allahşükür Paşazadə — The peak of Sheikhulism: Haji Allahshukur Pashazadeh"". *Wayback Machine*.  Nurlar. 2-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-yanvar 2023-yil.
2. ↑  Həmidov, Ənvər*. O torpağın övladları — Children of that land*. Baku: Nurlan, 2006 — 70-71 bet.
3. ↑  „Ахмедов Исмаил Гаджикадар-оглы". *pamyat-naroda.ru*. Qaraldi: 31-yanvar 2023-yil.
4. ↑  „Ахмедов Исмаил Гаджи Кадыр-оглы". *pamyat-naroda.ru*. Qaraldi: 31-yanvar 2023-yil.
5. 1 2  Orsər, Ramiz*. Şəkidən gələn səslər — Sounds from Shaki*. Baku: Elm və təhsil, 2018 — 201-202 bet.
6. ↑  *ŞAZ-1. İsmayıl Əhmədov (müfti)* (az). Baku: Bakı Universiteti Nəşriyyatı, 2002 — 78 bet.
**Daugava** (latishcha: *Daugava*) — Latviya, Belarus va Rossiyadagi daryo (Rossiyada **Gʻarbiy Dvina** deb ataladi). Uz. 1020 km, havzasi maydoni 87,9 ming km². Valday qirlaridan boshlanib, Volganing boshlanish qismidan gʻarbroqda Boltiq dengizining Riga qoʻltigʻiga quyiladi. Irmoqlari: chapda — Meja, Kasplya, Luchesa, Ulla, Disna; oʻngda — Toropa, Drissa, Dubna, Ayviyekste, Ogre. Qor, grunt suvlaridan toʻyinadi. Oʻrtacha suv sarfi quyilish joyida 678 m³/sek. Dekabrdan martgacha muz oqib turadi. Daugavada 3 ta GES (Kegum, Plyavin, Riga) bor. Daryoning ayrim qismlarida kema qatnaydi. Berezina kanali orqali Dnepr daryosi bilan bogʻlangan. Daryo boʻyida Vitebsk, polotsk, Daugavpils, Yekabpils, Gʻarbiy Dvina shaharlari, quyilish joyida Riga shahri va dengiz porti joylashgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Gidrologiya | *Gidrologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Eldor Oʻrazboyev (chapdan ikkinchi), 1967-yil
**Eldor Magomatovich Oʻrazboyev** (ruscha: *Эльдор Магоматович Уразбаев*, 1940-yil 11-oktyabr – 2012-yil 21-fevral) – sovet, qozogʻiston va rus kinorejissyori, ssenariynavis va kino prodyuseri. 1998-yilda Rossiya Federatsiyasida xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi unvoni bilan taqdirlangan.

Hayoti
------

Oʻrazboyev 1940-yil 11-oktabrda Toshkent shahrida (Oʻzbekiston SSR) tugʻilgan. 1963-yili MDUning fizika-matematika fakultetini, 1972-yilda Moskvadagi ssenariy mualliflari va kinorejissorlar oliy kurslarini, „Alov" va"Naumov" studiyasini tamomlagan.

Shaken Aymanov nomidagi "Qozoqfilm" kinostudiyasida rejissyor yordamchisi boʻlib ishlagan. Fojiali oʻlimdan soʻng, Aymanova Adabashyan, Mixalkov va Konchalovskiy ssenariysi boʻyicha mashhur „End of Ataman", "Trans-Sibir ekspressi" filmining davomini olib tashlagan. Muvaffaqiyatli film uchun 1978-yilda Qozogʻiston SSR Davlat mukofotiga sazovor boʻlgan.

U 1982-yili *Trans-Sibir ekspressi* *filmida* suratga olingan aktrisa Natalya Arinbasarova bilan turmush quradi.

1982-yili Gorkiy kinostudiyasining birinchi ijodiy uyushmasi rahbari, 1987-yildan shu studiyaning TVK (TeleVideoKino) ijodiy birlashmasi badiiy rahbari boʻlgan. Keyin 1995-yildan Gorkiy kinostudiyasi boshqaruv kengashi aʼzosi boʻladi.

Mukofotlari
-----------

* Qozogʻiston SSR Davlat mukofoti laureati (1978)
* Rossiya Federatsiyasida xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1998)

* 1978-yil – Trans-Sibir ekspressi
* 1979-yil – Scapegrace uchun palto
* 1981-yil – Ikkalasini ham qarang!
* 1982-yil – Yoʻl harakati inspektori
* 1986-yil – Feat uchun bir soniya
* 1987-yil – Minotaurga tashrif
* 1993-yil – Tramvay hullabaloo yoki Buhtybarahty
* 1994-yil – Xagi-Tragger
* 2001-yil – Imperiya ustasi
* 2002-yil – Ayol mantigʻi
* 2002-yil – Ayol mantigʻi 2
* 2003-yil – Oʻz farzandlari
* 2004-yil – Boylik
* 2006-yil – Varenka
* 2009-yil – Shisha burunli sakrash

### Aktyor

* 1983-yil – Love. Waiting. Lena geolog sifatida
* 1995-yil – The Crusader Ergen rolida
* 2001-yil – Timur Hakimovich Kenjitaev rolida Boss Lady

### Yozuvchi

* 1990-yil – Suzaku Hamleti yoki Mamaia Caro
* 1992-yil – Ariel

Manbalar
--------

1. ↑  Ryad rossiyskix deyateley nauki, kulturi i sporta udostoeni yubileynoy medali „10 let Astane" (Wayback Machine saytida 2016-03-05 sanasida arxivlangan)
2. ↑  Awarded Russian presidential decree number 80 of 26 January 1998 (Wayback Machine saytida 26 December 2010 sanasida arxivlangan)
3. ↑  Dochki-materi: 17 rodstvennix soyuzov (Wayback Machine saytida 2016-04-20 sanasida arxivlangan)

Tashqi havolalar
----------------

* Eldor Oʻrazboyev IMDbda
**Princes Street Gardens** (ingliz tilidagi tarjimasi — Princes Street Gardens — Shotlandiyaning Edinburg markazida joylashgan shahar parki. U shaharning markazida joylashgan boʻlib, Eski va Yangi shaharlar orasidagi pasttekislikni egallaydi. Park 1820-yillarda Nor Loch oʻrnida qurilgan boʻlib, oʻrta asrlarda shaharni shimoldan himoya qilish uchun yaratilgan sunʼiy koʻl va XVIII-asrga kelib ulkan drenajga aylandi. XVIII-asr oxirida shaharning shimoliy yoʻnalishda kengayishi doirasida koʻl asta-sekin quritildi va boʻsh hududda park tashkil etishga qaror qilindi .

Park Eski shahar va Shahzodalar koʻchasi boʻylab choʻzilgan boʻlib, uni mos ravishda janub va shimoldan cheklaydi. Shu bilan birga, park sunʼiy qirgʻoq bilan ikkita teng boʻlmagan qismga boʻlingan — Mound. Mound va Waverley koʻprigi oʻrtasida joylashgan kichikroq sharqiy qism 3,4 gektar maydonni egallaydi; 12 gektarlik kattaroq gʻarbiy qism Mounddan *Lothian Roadgacha* choʻzilgan.

1840-yilda Edinburgning Eski va Yangi shaharlari orasidagi vodiyda (shu jumladan park orqali) uchta alohida stantsiyaga ega temir yoʻl yotqizildi. XIX-asrning oxirida Edinburgh Waverley stantsiyasi Princes Street Gardensning sharqida qurilgan.

Princes Street Gardens — Edinburgdagi eng mashhur park va shahar aholisi va mehmonlari orasida eng koʻp tashrif buyuriladigan park. Bogʻda *Ross Bandstand* joylashgan boʻlib, unda turli xil kontsertlar va tadbirlar, jumladan, otashinlar festivali va Hogmanay kuni bayramlari oʻtkaziladi.

Eslatmalar
----------

1. ↑  *Edinburgh-royalmile.com.* „The Nor Loch" (en). 29-sentyabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-iyul 2012-yil.
2. ↑  Edinburgh Park and Garden Strategy 2006. sfn error: no target: CITEREFEdinburgh\_Park\_and\_Garden\_Strategy2006 (help)

Adabiyotlar
-----------

* The City of Edinburgh Council*. Edinburgh Park and Garden Strategy*, Edinburgh, 2006.  (Wayback Machine saytida 2016-03-05 sanasida arxivlangan) Arxivnaya kopiya ot 5 marta 2016 na Wayback Machine

Havolalar
---------

* *Edinburgh-royalmile.com.* „The Nor Loch" (en). 29-sentyabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-iyul 2012-yil.
**Ain Sulton** — Jazoirning shimoli-sharqidagi Souk Ahras viloyatidagi shaharcha va kommuna. Guelmadan <span typeof="mw:Transclusion" data-mw="{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Convert&quot;,&quot;href&quot;:&quot;./Andoza:Convert&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;55&quot;},&quot;2&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;km&quot;},&quot;3&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;mi&quot;},&quot;abbr&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;on&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}" data-cx="[{&quot;adapted&quot;:true,&quot;partial&quot;:false,&quot;targetExists&quot;:true,&quot;mandatoryTargetParams&quot;:[&quot;1&quot;,&quot;2&quot;],&quot;optionalTargetParams&quot;:[&quot;3&quot;,&quot;4&quot;,&quot;lk&quot;,&quot;abbr&quot;,&quot;sp&quot;,&quot;adj&quot;,&quot;disp&quot;,&quot;order&quot;,&quot;sigfig&quot;,&quot;round&quot;,&quot;comma&quot;,&quot;sortable&quot;,&quot;spell&quot;,&quot;sing&quot;,&quot;frac&quot;,&quot;$&quot;,&quot;input&quot;,&quot;altitude\_ft&quot;,&quot;altitude\_m&quot;]}]" id="mwCw"></span> janubda joylashgan.

Aholi punktlari
---------------

* Ain Baida
* Ain Baxbaxa
* **Ain Sulton**
* Ain Tagalout
* Ben Labdjaui
* Benabid
* Benghodbane
* Benzbla
* Boussaid
* Chkour
* El Gourzi
* ElKhabia dite Aïn Ferhana
* Enza
* Gubel Raguba
* Toumia

Manbaalar
---------

1. ↑  „Communes of Algeria".  Statoids. 29-noyabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-dekabr 2010-yil.
**Mekong** (yuqori oqimida Dza-Chu, oʻrta oqimida Lansanszyan deb ataladi) — Hindixitoy ya. o.dagi eng katta dare, Xitoy, Laos, Kambodja, Vyetnam hududlaridan oqadi, qisman Laos bilan Myanma va Tailand oʻrtasidagi chegara vazifasini ham bajaradi. Uz. 4500 km, havzasining maydoni 810 ming km². Tibet togʻligidagi Tangla tizmasidan boshlanib, Sino-Tibet togʻlarining chuqur daralari orqali va Kambodja tekisligidan oqadi. Oʻzani ser-ostona. Kambodja tekisligiga chiqishda katta sharshara (balandligi 21 m) hosil qilgan. Janubiy Xitoy dengiziga botqoqlashgan delta (maydoni 70 ming km²) qosil qilib quyiladi. Asosiy irmoqlari: oʻngdan — Mun, Tonlesap; chapdan — U, Txan, San. Pnompen shahri yaqinida oʻrtacha suv sarfi 13,2 ming m³/sek. Dare, asosan, mavsumiy yomgʻirlardan, yuqori qismida qor va muzning erishidan suv oladi, bu vaqgda suv sat-hi 10-15 m ga koʻtariladi, suv sarfi esa 30 ming m³/sek. ga yetadi. Tez-tez suv toshklnlari boʻladi. Tonlesap kuli dare oqimini tartibga solib turadi. Dare quyilishidan 700 km, toʻlinsuv paytida 1600 km masofada (Vyentyan shahrigacha) kema qatnaydi. Pnompen shahrigacha (130 km) dengiz kemalari kira oladi. Baliqqa boy, suv parrandasi kup, timsoxlar uchraydi. M. sohillarida Luang-prabang, Vyentyan (Laos), Pnompen (Kambodja) shaharlari joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Tanganyika** — Afrikadagi koʻl, Kongo Demokratik Respublikasi, Tanzaniya, Zambiya va Burundi hududlarida. Maydoni 34 ming km². Sharqiy Afrika yoriklari zonasidagi tektonik botiqda, 773 m balandlikda. Uz. 650 km, eni 80 km gacha, eng chuqur joyi 1470 m (chuqurligi boʻyicha Baykal koʻlidan keyin 2oʻrinda). Qirgʻokdari tekis, baʼzi joylarda baland va tik. Tanganyikaga Malagarasi va Ruzizi daryolari quyiladi. Lukuga va Lualaba daryolari opkali oqib chiqadi. Koʻl suvi chuchuk. Faunasi endemiklarga juda boy. Begemot, timsoh, suzuvchi parrandalar turi koʻp. Atrofida milliy bogʻlar tashkil etilgan. Baliq ovlanadi. Kema qatnaydi. Portlari: Kigoma, Bujumbura, Kalima. Tanganyikaga yevropaliklardan birinchi boʻlib 1858-yilda ingliz sayyoxlari R.Byorton va J.Spik borganlar.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Toʻlqin Fayziyevich Bekmurodov** (1935.18.4, Toshkent) — energetika va mexanika sohasidagi olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademigi (2000), texnika fanlari doktori (1977), professor (1978). Moskva energetika institutini tugatgan (1958). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi "Kibernetika" ilmiy ishlab chiqarish birlashmasi bosh direktori oʻrinbosari (1980–90), shu birlashmaning tizimli tadqiqotlar instituti laboratoriya mudiri (1997-yildan), Qarshi davlat universiteti rektori (1992—97). Ilmiy ishlari informatika, hisoblash texnikasi va avtomatlashgan boshqarish tizimlariga doir.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abu Sufyon** - (arabcha:  , Madina) (565-653) toʻliq ismi Abu Sufyon Saxr ibn Harb ibn Umayya ibn Abdushshams - yirik savdogar, qurayshiylar zodagoni. Makkada Muhammad (sav)ga va ularning diniy targʻibotiga qarshi kurashib, ul zotni ta’qib qilgan. Mushriklarning musulmonlarga qarshi olib borgan Uhud va Xandaq janglaridagi boshliqlaridan biri. Muhammad (sav) Makkani fath qilishi arafasida islomni qabul qilgan. Keyinchalik Madinaning mavqei kuchaya boshlagach, oʻz xonadoni vakillarining islom davlatida ta’sirli oʻrin egallashini ta’minlash maqsadida Muhammad (sav) bilan yarashgan. 630 yilda Makkani musulmonlarga jangsiz topshirgan. Islom himoyasi uchun Hunayn va Toif janglarida qatnashib, bir koʻzidan judo boʻlgan. Soʻngra Rasululloh (sav) uni Najron viloyatiga hokim etib tayinlaganlar. Nabiullohning vafotlaridan keyin Shom fathida qatnashgan. Yarmuk jangida jasorat koʻrsatib, ikkinchi koʻzidan ham ajralgan. Xalifa Usmon (ra) davrida Abu Sufyonning oʻgli Muoviya Suriya hokimi etib tayinlangan. Keyinchalik, Ali (kv) vafotidan keyin (661), xalifalik hokimiyatini qoʻlga olgan Muoviya Umaviylar sulolasiga asos solgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Abu Sufyon" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Qirol oila aʼzosi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

Andoza:Umaviylar
**Romanov saroyi**, Knyaz Romanovning saroy va ov qoʻrgʻoni — Toshkentdagi meʼmoriy yodgorlik. Roman-Vizantiya meʼmorligi uslublashtirilib, ovchilar qoʻrgʻoniga oʻxshatib qurilgan (1883—1906, meʼmori Aleksey Benua va Vilgelm Geynselman).

1907-yilda hovli atrofi metall panjara bilan oʻralib, otxona, xizmatchilar uyi barpo etilgan. Hovlida ohu, ot haykallari oʻrnatilgan. Romanov saroyi П — tarxli, 2 asosiy qism va binoning bosh tarziga boʻrttirib ishlangan portik (peshayvon)dan iborat. Bosh tarzining markazidagi xona 2 qavatli, tomi gumbazli, 4 burchagiga bezakli nayzasimon minoralar ishlangan. Uyning pastki qismini ravoqli omborxona va xoʻjalik xonalari egallagan. 1-qavatda knyazning hashamatli uyi, qabulxona joylashgan. Kiraverishdagi vestibyul orqali mehmonxonaga oʻtilgan. Yon qanotidagi aylanma zinadan 2-qavatdagi uncha katta boʻlmagan xonaga, undan boloxonaga oʻtiladi. Boloxonaning 2 yoniga ovchi it haykali ishlangan. Vestibyulning 2 tomonidagi xonalar oynavand boʻlib, markazdagi xonalar bilan oʻzaro bogʻlangan. Gʻarbiy burchagidagi gumbazli xona sharqona, sharqiy qanotidagi xona yevropacha bezatilgan. Bosh tarzidagi derazalar ravoqli gotika uslubida ishlangan. Sharqiy zalni bezashda Namangan, Buxoro, Samarqand, Toshkent ustalari qatnashgan. Saroyda dastlab Turkiston xalq universiteti muzeyi, keyinchalik Respublika markaziy badiiy muzeyi (1924), Respublika pionerlar saroyi (1934—1980), Oʻzbekiston zargarlik sanʼati buyumlari muzeyi (1980—1993) joylashgan. 1993-yildan taʼmirlanib, Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining qabul marosimlarini oʻtkazish uchun moslashtirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Havolalar
---------

Ushbu maqolani tinglang (3 daqiqa)noicon
Spoken Wikipedia iconBu audiofayl ushbu maqolaning 4-iyul, 2022-yil(2022-07-04)
 sanasidagi versiyasi asosida yaratilgan boʻlib, shu sanadan keyin amalga oshirilgan tahrirlarni aks ettirmaydi.(Yordam · Koʻproq audiomaqolalar)
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fin qoʻltigʻi** (inglizcha: *Gulf of Finland*) - Boltiq dengizining sharqiy qismidagi qoʻltiq. Rossiya Federatsiyasi, Finlandiya, Estoniya sohillari oraligida. Maydoni 30 ming km². Uz. 390 km, eni kiraverish qismida 70 km. Qirgʻoqlari shim.da qoyali va shxera tipli, jan. va sharqida past. Qoʻltiqning sharqiy qismi — Neva qoʻltiqchasiga Neva, shuningdek, Narva, Lucha daryolari quyiladi. Chuqurligi gʻarbida 100 m, sharqida 7 m. Orol koʻp. Suvning yuza qismida temperatura qishda 0° dan past, avgustda 15—17°. Noyab. oxiridan attr. oxirigacha muz bilan qoplanadi. Shoʻrligi 2—5‰. Katta kemalarning SanktPeterburg portiga kirish uchun Fin qoʻltigʻida Dengiz kanali qazilgan. Suv sathining balandligi shamollar va atmosfera bosimi taʼsirida oʻzgarib turadi. Natijada Neva qoʻltiqchasida suv koʻtarilib, SanktPeterburgda toshqinlar boʻladi. Fin qoʻltigʻi sohilidagi yirik portlar: SanktPeterburg, Viborg (RF), Tallinn (Estoniya), Helsinki, Kotka (Finlandiya).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qunduzsoqi** (1840/41, Sharqiy Buxoro Baljuvon bekligi hududi — 1910, Qizilmozor muzofoti Dastori qozi qishlogʻi) — soqi. "Goʻroʻgʻli" turkumidagi dostonlarning 64 tasini, jumladan: "Goʻroʻgʻlining tugʻilishi", "Goʻroʻgʻlining Gurjistonga borib, Avazxonni olib kelishi", "Yunusparining Bogʻi Eramga sayrga chiqishi", "Bogʻbonning Goʻroʻgʻliga arz qilishi", "Avazning suv parisini olib keli-shi", "Gʻordan bir qoʻlning koʻrini-shi", "Avazxonning Chambildan arazlab, ota yurti Dogʻistonga ketishi", "Goʻroʻgʻlining Sanam va Gavhar no.mli qizlari", "Koʻktemir", "Avazxon va Qorakoʻz", "Avazning Girdob koʻliga safari", "Guloyimpari", "Nura-li" va boshqa dostonlar va xalq qoʻshiqlarini mahorat bilan ijro etgan. Q. la-qaylarda soqilik maktabining asoschisi sifatida 20 ga yaqin shogirdlar yetishtirgan. Q.ning soqilik mahorati Buxoro amirigacha yetib borgan; har zamonda amir soqini Buxoroga taklif etib, "Goʻroʻgʻli" dostonini eshitib turgan. Amir bir necha marta soqini Buxoroda qolishga ham undagan, ammo soqi bu taklifni rad etgan. Q. amir va beklar oldida yuksak mavqega ega boʻlsa-da, doimo xalq orasida yurib, toʻy va maʼrakalarda xalqning xizmatini qilgan. U qatnashgan davrada yigʻilgan odamlar soqini suhbat va goʻroʻgʻlixonlikka chorlagan. Soqichilik bilan bir qatorda yigʻilganlarga pandnasihatlar aytib, muammolarni yechish yoʻlida yaxshi maslahatlar bergan.

Nasriddin Nazarov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Adrian** (lotincha: *Publius Aelius Traianus Hadrianus*; 76-138) — Rim imperatori (117 yildan), antoninlar sulolasidan. Chavandozlarga tayanib ish yurgizgan. Adrian davrida imperator hokimiyati va davlat muassasalarining markazlashuvi kuchay-gan. Imperiya chegaralarida Adrian mustahkam istehkom va mudofaa devorlari barpo et-gan. Xususan, Angliyaning katta qismini bosib olgach, imperiyaning chegaralarini mustahkamlash, mudofaa quvvatini oshirish, tinchlikni saqlash maqsadida Britaniyaning shimolida devor qurdirgan. Uzunligi 100 km cha devor boʻylab mustahkam istehkomlar va burjlar qurdirgan. Orqa tomoniga harbiy yoʻl soldirgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Missuri (maʼnolari).

**Missuri** yoki **Missouri** (mahalliy indeyslar tilida — *loyqa daryo*) — AQShdagi daryo, Mississipi daryosining eng katta oʻng irmogi. Uz. 4740 km, havzasining maydoni 1370 ming km² (shundan 10 ming km² Kanada hududida). Qoyali togʻlarning sharqiy yon bagʻridan boshlanadi. Oʻrta oqimi Missuri platosi (baʼzida daralardan oqib, ostonalar hosil qiladi) va quyi qismi Markaziy tekisliklar orqali oʻtgan. Suvi juda loyqa. Yirik irmoklari: Yellouston, Platt, Kanzas. Missuri yuqori oqimida qordan, oʻrta va quyi oqimida koʻproq yomgʻirdan suv oladi. Bahorda suvi koʻpayadi (etagida suv satqi 8–12 m gacha koʻtariladi), kuchli toshqinlar boʻladi. Oʻrtacha suv sarfi 2600 m³/sek. toshganda 19000 m³/ sek. suvi kamayganda 150–170 m³/sek. boʻladi. Daryo yiliga 220 mln. t oqiziq keltiradi. Katta suv omborlari (Fort-Pek, Garrison, Oaxe) qurilgan boʻlib, ulardan suv oqimini tartibga solib turish, irrigatsiya va energetika maqsadlarida foydalaniladi. Daryoda yirik kemalar Su-Siti shahrigacha, kichikroq kemalar Fort-Benton shahrigacha qatnaydi. Missuri boʻyida Omaxa, Kansas-City va boshqa shaharlar joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Seym (maʼnolari).

**Seym** (ukraincha: *Сейм*) — Rossiya Federatsiyasi Kursk viloyati va Ukrainaning Sumi va Chernigov viloyatlaridagi daryo. Desna daryosining chap irmogʻi. (Dnepr havzasi). Uz. 748 km, havzasining maydoni 27,5 ming km². Oʻrta Rossiya qirlaridan boshlanadi. Keng vodiy boʻylab yoyilib oqadi. Asosan, qordan toʻyinadi. Noyab.—dekabr oxirlarida muzlab, mart — aprelda muzdan boʻshaydi. Oʻrtacha suv sarfi (quyilish yeridan 105 km yuqorida). Quyi oqimida kemalar qatnaydi. Seym sohilida Kursk, Lgov, Rilsk, Putivl shaharlari joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
YoGʻ toʻqimasi (textus adiposus). Yogʻ hujayralari biriktiruvchi toʻqimaning maʼlum qismlarida toʻplanib, ѐgʻ toʻqimasini hosil qiladi. Ikki xil ѐgʻ toʻqimasi tafovut qilinadi: oq va qoʻngir. Qoʻngʻir ѐgʻ toʻqimasi odamda ilk ѐshlik davrida (kuraklar atrofida va tananing ѐn taraflarida) uchraydi. Qoʻngʻir ѐgʻ toʻqimasi hujayralari sitoplazmasida mayda ѐgʻ tomchilari orasida donador endoplazmatik toʻr, Golji kompleksi, koʻp miqdorda mitoxondriya va glikogen kiritmalari joylashadi. Yogʻ hujayralaridagi sitoxromlar ѐgʻ toʻqimasiga qoʻngʻir tus beradi. Yogʻ hujayralaridagi ѐgʻ toʻplamlari energetik manba hisoblanadi. 100 g ѐgʻ ѐnganda energiyadan tashqari 107,1 g suv ajraladi. Shunday qilib, suv etishmaganda ѐgʻ suv manbai boʻlib ham xizmat qiladi.

Metabolitik jaraѐnda qoʻngʻir ѐgʻ toʻqimasi alohida oʻrin tutadi. Uning metabolitik aktivligi oq ѐgʻ toʻqmasiga nisbatan 20 marta yuqori. Organizm soviganda qoʻngʻir ѐgʻ toʻqimasi mitoxondriyalarida fosforlanishning oksidlanishdan ajralishi natijasida issiqlik energiyasi ajralib, u organizmni isitadi. Yogʻ toʻqimasi mexanik funksiyani ham bajarib, organizmni turli taʼsirlardan saqlaydi (masalan, teri osti ѐgʻ kletchatkasi).

Manbalar
--------

1. ↑  *Zufarov K.A. Gistologiya: darslik - Toshkent, 2005 й.*.
**Soy Sin Guk** (1919-yil 22-noyabr, Latviya qishlogʻi, Kiyev volosti, Primorsk viloyati, Olginskiy tumani – 1991-yil 15-sentyabr, Toshkent viloyati, Yangibozor) – Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Yuqori Chirchiq tumanidagi Sverdlov nomidagi kolxozning boʻlinma boshligʻi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

Hayoti
------

Soy Sin Guk 1919-yil 22-noyabrda Olginskiy tumani, Latviya qishlogʻida oddiy dehqon oilasida tugʻilgan. Maktabni beshinchi sinfini bitirgan. 1937-yilda O‘zbekiston SSRning Toshkent viloyatidagi maxsus posyolkaga surgun qilingan.

1938-yildan Quyi Chirchiq tumani, Dimitrov nomidagi kolxozda oddiy kolxozchi boʻlib ishlay boshlagan. 1940-yildan Yuqori Chirchiq tumanida joylashgan Sverdlov nomidagi kolxozning dala ekinlari boʻlimi aʼzosi boʻlgan.

1950-yilda Soy Sin Guk boshchiligidagi dala jamoasi 9,6 gektar maydonning har gektaridan oʻrtacha 94 sentnerdan yashil kanop poyasi yigʻib olgan. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 22-maydagi farmoni bilan unga „1950-yilda kolxozlar tomonidan majburiy yetkazib berish va sugʻoriladigan yerlarda yashil kanop poyasidan yuqori hosil olgani uchun" Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan. Shuningdek, qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini kontraktatsiya qilish, MTS ishi uchun natura shaklida toʻlovlar va 1951-yil bahorgi ekish uchun barcha ekinlarni urugʻlik bilan taʼminlashdagi ishtiroki uchun Lenin ordeni hamda „Oʻroq va Bolgʻa" oltin medali bilan taqdirlangan.

Soy Sin Guk 1976-yilda nafaqaga chiqqunga qadar Yuqori Chirchiq tumanida joylashgan Sverdlov nomidagi kolxozda ishlagan. U kasaba uyushma ahamiyatiga ega nafaqaxoʻr boʻlgan. Umrining soʻnggi yillarida Toshkent viloyatining Kommunistik tumanidagi Yangibozor shaharchasidada yashagan.

Soy Sin Guk 1991-yil 15-sentyabrda Yangibozor shaharchasida vafot etgan.

Adabiyotlar
-----------

* Шин Д. В. *Советские корейцы Герои Социалистического труда*, Алматы: Service Press, 2019
* Ким П. Г. *Корейцы Республики Узбекистан*, Ташкент: Узбекистон. 1993
* Ким Б. И. *Корейцы Узбекистана. Кто есть кто*, Ташкент, 1999

Manbalar
--------

1. ↑  „Цой Сын-Гук - Герой Социалистического Труда". *www.warheroes.ru*. Qaraldi: 24-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „ВЭКС. Герой Социалистического труда Цой Сын Гук". *www.youtube.com*. Qaraldi: 24-noyabr 2023-yil.
**Qargʻasimonlar** — sayroqi chumchuqsimonlar turkumi oilasi. Anatomik tuzilishiga koʻra birmuncha sodda; lekin nisbatan murakkab xattiharakatlari bilan boshqa chumchuqsimonlardan ajralib turadi. Ayrim Q. tovushga taqlid qiladi (odam ovozini takrorlaydi). Uzunligi 18—70 sm. Tumshugʻi va oyoqlari baquvvat, burun teshiklari keng va qillar bilan toʻsilgan. 26 uruqqa mansub 104 turi bor. Yangi Zelandiya va ayrim o.dan tashqari Yer yuzida keng tarqalgan. Oʻzbekiston faunasida 4 urugʻ (qargʻalar, hakkalar, xoʻjasavdogarlar, togʻ zagʻchalari)ga mansub 9 turi tarqalgan.

Koʻpchilik Q. gala boʻlib yashaydi; ayrim turlari koloniya boʻlib uya quradi. Uyasini daraxtlar shoxi, kovagi, qoya toshlar, binolarga yoki qamishlar orasiga quradi. Urgʻochisi 3—10 ta tuxum qoʻyib, uni bosib yotadi. Ayrim Q.ning erkagi ham tuxum bosadi. Har xil oziq yeydi, koʻpchiligi mayda kemiruvchilar va hasharotlar bilan oziqlanadi; baʼzi turlari ekinlar, qushlar uyasidagi tuxumlari va joʻjalarini, moʻynali hayvonlar bolasini yeb, birmuncha ziyon keltiradi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Qora lola** Afgʻoniston, Chechenistondagi janglar paytida, shuningdek, boshqa mahalliy urushlar va qurolli toʻqnashuvlarda halok boʻlgan baynalmilal askarlar uchun esdalik belgisidir. U Mordoviya Respublikasining Ruzayevka shahridagi бульвара Горшкова va улицы Чапаева kesishmasidagi Shon-sharaf xiyobonida joylashgan.

Yodgorlik samolyot ramzi boʻlgan uchta ustundan iborat stela — Afgʻonistondan SSSRga „yuk 200" ni olib oʻtgan „qora lola" — urushda halok boʻlgan askarlar va ofitserlar bilan tobutlar. Stelaning yuqori qismida dubulgʻa tarzida stilize qilingan gumbaz va uning ostida qoʻngʻiroq bor; pastda — yarim ochilgan qora lola shaklida bir piyola. Ustunlardan birida oʻlgan „afgʻonlar" roʻyxati — Ruzayevkada tugʻilganlar.

2004-yilda Ruzayevskiy tumanida esdalik belgisini yaratish boʻyicha loyihalar tanlovi eʼlon qilindi. Shartlarga koʻra kompozitsiyaning markazida afgʻon urushi ramzi — qora lola joylashgan boʻlishi kerak. Tanlovda turli ijodiy tashkilotlar, guruhlar, individual dizaynerlar tomonidan taqdim etilgan 10 ta loyiha ishtirok etdi. Gʻalaba Sergey Bolisovning loyihasiga nasib etdi.

Yodgorlik 2012-yil 27-avgustda Mordoviya xalqining Rossiya davlati xalqlari bilan birligining 1000 yilligini nishonlash paytida ochilgan. Uni qurish uchun mablagʻlar toʻrt yil davomida jamoat va tijorat tashkilotlari, korxonalar va jismoniy shaxslarning ixtiyoriy xayriyalari koʻrinishida yigʻilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „В Рузаевке открыли памятник воинам-афганцам". *Info RM* (28-avgust 2012-yil). Qaraldi: 28-may 2018-yil.
2. ↑  *Кочеткова Н.* „Открытие Памятного Знака «Черный тюльпан» воинам, погибшим в Республике Афганистан и других локальных войнах и вооруженных конфликтах". *БЕЗФОРМАТА.RU*. 28-may 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-may 2018-yil.
3. ↑  „В Рузаевке (Мордовия) открыт памятный знак «Черный тюльпан»". *МордовМедиа* (27-avgust 2012-yil). Qaraldi: 28-may 2018-yil.
4. ↑  „Открытие Памятного Знака «Черный тюльпан» воинам, погибшим в Республике Афганистан и других локальных войнах и вооруженных конфликтах". *Единая Россия официальный сайт Партии* (29-avgust 2012-yil). Qaraldi: 28-may 2018-yil.
5. ↑  „Достопримечательности Рузаевки: список, фото и описание". *DOSTOPRIMECHATELNOSTI-M.RU*. Qaraldi: 28-may 2018-yil.
**Shoʻrbuloqsoy** (Oltikoʻl, Sarmichsoy, Buragansoy, Shahristonsoy) — Tojikiston Respublikasining Sugʻd viloyati va Oʻzbekiston Respublikasi Sirdaryo viloyatining janubidagi daryo. Uz. 92 km, havzasining maydoni 712 km². Turkiston tizmasining shim. yon bagʻridagi Shahriston dovonidan (3270 m) boshlanadi. Bosh qismida (chap irmogʻi boʻlgan Qumbel jilgʻasining quyilish joyigacha) Oʻrtakoʻl, undan quyiroqda (Shahriston qishlogʻigacha) Oltikoʻl, keyin Sarmichsoy, Nijoni qishlogʻidan quyida Havotag va Oʻzbekiston hududiga oʻtgach Nurbuloqsoy, Uchqoʻrgʻon qishlogʻidan quyida Sh. deb ataladi. Quyilish qismi Xovos temir yoʻl stansiyasidan 4 km shim.gʻarbda. Asosiy irmoqlari oʻngdan — Kusavli, chapdan — Yaskaksuv. Qor suvlaridan toʻyinadi. Oʻrtacha yillik suv sarfi Yaskaksuvning quyilish joyidan pastroqda, Shahriston qishlogʻidan 2 km yuqorida — 1,1 m³/sek. Eng koʻp yillik suv sarfi 1,50 m³/sek, eng kam yillik suv sarfi 0,740 m³/sek. Toʻlinsuv davri apreldan avgustgacha. Suvi sugʻorishga sarflanadi.

Boʻragansoy
-----------

BOʻRAGANSOY — Turkiston tizmasining shim. yon bagʻridagi soy. Shahriston dovonidan boshlanib, shim. yoʻnalishda oqadi va Xovos temir yoʻl stansiyasiga yetmasdan, 4 km shim.sharqda tugaydi. B. boshlanishida Oltinkoʻlsoy, yuqori oqimida B. oʻrta oqimida Shahristonsoy, quyi oqimida Sarmichsoy, Shoʻrbuloqsoy deb ham ataladi. Uz. 92 km, havzasining maydoni 712 km². B.ning umumiy uz. 40 km boʻlgan 21 ta mayda irmogʻi bor. B. muz, qor va yomgʻir suvlaridan toʻyinadi. Toʻlinsuv davri aprelda boshlanib, avgustda tugaydi. B.ning 75—80% oqimi shu davrda oqib oʻtadi. Suv sarfi may oyida keskin ortib iyunda 620 l/sek gacha yetadi, iyuldan esa kamayadi. Kishda suvi kamayadi, baʼzan qurib qoladi. Oʻrtacha koʻp yillik suv sarfi 190 l/sek. Yozgi toʻlinsuv davrida suvining loyqaligi 4,7 kg/m3 gacha ortadi. Qishda suv yuzasi muzlaydi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aleksey Nikolayevich Say** (1917-yil 26-noyabr, Primorsk oʻlkasi, Olginskiy tumani, Suchan — 1984-yil 27-sentyabr) — Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Yuqori Chirchiq tumanidagi Sverdlov nomidagi kolxoz brigadiri. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

Hayoti
------

Aleksey Say 1917-yil 26-noyabrda Primorsk oʻlkasi, Olginskiy tumani, Suchan qishlog'ida oddiy dehqon oilasida tug'ilgan. 1933-yilda toʻliq boʻlmagan oʻrta maʼlumot oldi. Keyinchalik ishchilar fakultetida o'qib, uni 1935-yilda tugatgan. 1937-yilda O‘zbekiston SSR Toshkent viloyatidagi maxsus posyolkaga surgun qilingan. 1938 yildan Yuqori Chirchiq tumanidagi Sverdlov nomidagi kolxozda oddiy kolxozchi, kassir, katta xronometr, ferma mudiri, dala jamoasi rahbari, brigada yordamchisi, pillachilik agrotexniki kabi lavozimlarda mehnat faoliyatini yuritgan. Aleksey Say 1947-yilda Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi safiga qabul qilinadi.

1950-yilda Aleksey Say jamoasi 33 gektar maydonda o'rtacha 95,4 sentnerdan yashil kanop poyasini oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 22-maydagi farmoni bilan u Lenin ordeni va "O‘roq va Bolg‘a" oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

Aleksey Say 1981-yilda nafaqaga chiqqunga qadar Sverdlov nomidagi kolxozda ishladi. Unga kasaba uyushma ahamiyatiga ega nafaqa tainlangan. U 1984-yil sentyabr oyida vafot etdi va sobiq Sverdlov nomidagi kolxoz qabristoniga dafn etilgan.

Mukofotlari
-----------

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin ordeni
* "1941-1945-yillardagi Ulug' Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun" medali
* O‘zbekiston SSR Oliy Soveti Prezidiumining Faxriy yorlig‘i.

Adabiyotlar
-----------
**Qichima kanalar**, qoʻtir kanalar— akariform kanalar turkumining katta oilasi. Uz. 0,15—0,3 mm. Urgʻochisi erkagiga nis-batan yirikroq. 20 ga yaqin turi bor. Sut emizuvchilar terisi ostida para-zitlik qiladi. Xoʻjayinining terisi ustida urchigach, erkagi halok boʻladi. Teri toʻqimalari bilan oziqlanadi. terining muguz qatlamini sb, yoʻllar ochgach, oʻsha yoʻllarga tuxum qoʻyadi. Qichima kanalar chorva mollari terisida qoʻtir, bir turi esa odam terisida, ainiqsa, qul barmoqlari orasi va tirnoqlar ostida qichima paydo qiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |