**Aziz Vatanim** (bolgar tilida. Mila Rodino, [ˈmiɫɐ ˈrɔdino]; „Aziz Vatan") — Bolgariyaning davlat madhiyasi. Uni Tsvetan Radoslavov 1885-yilda Serb-Bolgariya urushiga ketayotganda yozgan. Madhiya 1964-yilda qabul qilingan. Matn koʻp marta oʻzgartirilgan, oxirgi marta 1990-yilda. 1991-yil 13-iyulda madhiya qisqartirilgan.

1886-1947 yillarda Bolgariya milliy madhiyasi „Shumi Maritsa" edi. 1951-yildan 1964-yilgacha „Balgariyo mila, zemya na geroi" davlat madhiyasi boʻlgan. Bu ikki oʻrtasidagi qisqa vaqt ichida „Republiko nasha, zdravey!"marshi ham madhiya sifatida ijro etilgan.

Tarix
-----

### Madhiyaning yaratilishi

Qoʻshiq bastakor Tsvetan Radoslavov tomonidan 1885-yilda Serb-Bolgariya urushidagi ishtirokidan keyin yaratilgan. U serbiyalik talabalar uylariga safarda oʻzlarining vatanparvarlik qoʻshigʻini kuylayotganini koʻrib ilhomlangan, oʻz sheʼrlari asosida qoʻshiq yaratishga uringan. U birinchi marta 1895-yilda K. Mahan tomonidan „Musiqa darsligi"ning I qismida chop etilgan.

Qabul qilinishi
---------------

1960-yillarda destalinizatsiya jarayonidan soʻng shoir Georgi Dzhagarov oldingi madhiyani almashtirishga harakat qilina boshlandi, unda Stalinga ishoralar mavjud va madhiya soʻzlari Sovet Ittifoqi madhiyasiga oʻxshash edi. Bolgariya Kommunistik partiyasi Bosh kotibi Todor Zhivkov bilan suhbatdan soʻng Jivkov bu gʻoyani qabul qildi va koʻp oʻtmay, 1962-yil 29-martdagi 1093-sonli buyrugʻi bilan Vazirlar Kengashining matni va musiqasi uchun tanlov oʻtkazdi. Yangi madhiya, soʻzlarni topshirish muddati 1963-yil 1-mayda, musiqasi esa 1963-yil 1-noyabrda eib belgilandi. Yangi madhiya qoʻmitasini Jivkovning oʻzi tanlagan. Yangi madhiya matni 1963-yil 1-sentabrda, musiqasi esa 1964-yil 1-martda yakunlandi. Vazirlar Kengashi, shuningdek, oldindan taqdim etilgan loyihalarni koʻrib chiqish va takliflarning eng yaxshisini qoʻyish uchun ekspertlar guruhini tuzdi. Qoʻmita oʻrtasida muhokama qilish amalga oshirildi.

Qoʻshiq matni va musiqasi boʻyicha takliflar kiritilgandan soʻng, qoʻmita qoniqmadi, shuning uchun ular Georgi Dzhagarovning yangi madhiya uchun musiqa sifatida „Mila Rodino" dan foydalanish boʻyicha maslahatini qabul qilishdi. Matn yozish vazifasi Georgi Dzhagarov va Dmitry Metodievga yuklangan boʻlsa, madhiyaning ohangi Philip Kutev va Alexander Raichev tomonidan keyingi uygʻunlashtirish bilan qayta koʻrib chiqilgan.

Qoʻshiq matnini yaratishda Georgi Dzhagarov oʻzining ijodi bilan unchalik faxrlanmadi. U madhiyaning uchinchi bandida Sovet Ittifoqi va Bolgariya Kommunistik partiyasi rahbariyatini eslatmasdan madhiyani afzal koʻrdi. Uchinchi misraning muqobil variantini Georgi Dzhagarov qoʻlyozmasida topish mumkin.

Drujno, bratya bʼlgari!  

Greyat novi vʼrxove,  

Znameto nad nas se vee  

i na podvig ni zove.

Tanqid
------

1964-yilda „Mila Rodino" milliy madhiya sifatida tasdiqlanishidan oldin, qaror Petko Staynovning qarshiligiga duch keldi. Staynovning taʼkidlashicha, musiqa askenazi yahudiylariga mansub va bu qoʻshiq Bolgariya madhiyasi boʻlishga mos kelmaydi. Dobri Hristov bu dalilga qarshi boʻlib, bolgar qoʻshiqlarida yuzlab ohanglar bor, ular boshqa odamlardan oʻzlashtirilgan va shu tariqa Bolgariya musiqiy merosining ajralmas qismiga aylangan.

Matn
----

| Bolgar tilida (Lotin alifbosi) |
| --- |
| **I**
I
Gorda Stara planina,
do ney Dunava siney,
slʼnse Trakiya ogryava,
nad Pirina plameney.

Xor
(Rodino) Mila Rodino,
ti si zemen ray,
tvoyta xubost, tvoyta prelest,
ax, te nyamat kray.

II
Padnaxa borsi bezchet,
za naroda nash lyubim,
mayko, day ni mʼjka sila,
pʼtya im da prodʼljim.

Xor

III
Drujno, bratya bʼlgari!
S nas Moskva e v mir i v boy!
Partiya velika vodi
nashiya pobeden stroy.}} |

Notalar varaqasi
----------------

* Dobri Hristovning muqobil qo'shiq matni.Dobri Hristovning muqobil qo'shiq matni.
* Vokal nota musiqasiVokal nota musiqasi
* instrumental musiqainstrumental musiqa
* vektorlashtirilgan notalarvektorlashtirilgan notalar

1. ↑  National Assembly of the Republic of Bulgaria Official website
2. ↑  „1963 г. Радой Ралин лобира химн да е "Мила Родино"". *www.24chasa.bg* (3-mart 2016-yil). Qaraldi: 18-iyul 2018-yil.
3. ↑  „ТАЙНАТА ИСТОРИЯ НА ХИМНА НА НАРОДНА РЕПУБЛИКА БЪЛГАРИЯ". *www.tretavazrast.com* (11-mart 2017-yil). Qaraldi: 18-iyul 2018-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
4. ↑  „ИСТОРИЯ НА БЪЛГАРСКИЯ ХИМН". *www.pamettanabulgarite.com*. 17-fevral 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-iyul 2018-yil.