recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Gipotermiya** (gipo... va yun. therme — issiqlik) — odam va issiq qonli hayvonlarda temperaturaning odatdagidan pasayishi; bunga organizmda issiqlikning hosil boʻlishidan koʻra koʻproq sarflanishi sabab boʻladi. Termoregulyatsiya (issiqlikning idora etilishi) buzilganda, mastlik, qon yoʻqotish, shok holatlarida organizmda issiqlik hosil boʻlishi bilan uning tashqariga chiqarilishi oʻrtasidagi nisbat buzilib, gavda temperaturasi pasayishi mumkin. G. tabiiy va sunʼiy boʻladi. Tabiiy G. koʻpgina hayvonlarning qishki uyquga moslashish jarayonidir, bunda gavda temperaturasi tushib ketganda ham ular bemalol yashay oladi. G. sharoitida moddalar almashinuvi, qon aylanishi, toʻqimalarning kislorodga boʻlgan ehtiyoji keskin kamayadi. Bu esa tibbiyot amaliyotida odamning ham gavda temperaturasini sunʼiy tushirish imkoniyatini beradi. Gavda temperaturasini sunʼiy tushirish uchun vegetativ nerv sistemasiga taʼsir etadigan turli doridarmonlardan foydalaniladi. Sunʼiy G.ning umumiy va mahalliy xillari bor. Sunʼiy G. gipertermiyaning xavfli shaklida, kalla suyagi — miya shikastlanishlari, meʼda va oʻn ikki barmoq ichak yarasining qonaydigan xillarini davolashda qoʻllaniladi. Undan jarrohlik, ayniqsa yurakni operatsiya qilishda keng foydalaniladi, natijada qon aylanishi qisman yoki toʻla toʻxtatib qoʻyiladi, natijada aʼzo va toʻqimalarda kislorod tanqisligi xavfi yoʻqoladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Angren qurilish materiallari kombinati** — turli qurilish materiallari ishlab chiqaruvchi korxona. „Oʻzqurilishmateriallari" aksiyadorlik kompaniyasi tarkibiga kiradi. 1947-yilda 487ishga tushirilgan. Angren qurilish materiallari kombinati m.k. kaolin, sement, maydalangan glej va kul-shlak kabi qurilish materi-allari ishlab chiqaradi. Korxonada har yili oʻrtacha 30 ming t sement, 120 ming t glej, 5 ming t boshqa qurilish materiallari tayyorlanadi. Kelgusida yangi texni-ka va texnologiyalar joriy etish orqali 4 xildagi rangli sement ishlab chiqarish koʻzda tutilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gippofoont** (Gippotoont va qadimgi yunoncha: *Ἱπποθόων*, baʼzi manbalarda Gippotey, Ἱππόθοος) — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj. Tugʻilgandan keyin uni onasi choʻponlarga tashlab ketgan, choʻponlar uni bolaning bobosi shoh Kerkionga koʻrsatishgan. Bobosining buyrugʻiga koʻra, u yana haydalgan, lekin ot suti bilan boqilgan, keyin esa choʻponlar tomonidan tarbiyalangan. Tesey Kerkionni oʻldirib, Gippoteyni shoh qilib qoʻydi. Uning Elevsinadagi ziyoratgohi va Attik filalaridan biri Gellanik va Yevripidga koʻra uning nomi bilan atalgan. Poseydon va Alopening oʻgʻli. Gesiod tomonidan tilga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑   Павсаний. Описание Эллады I 5, 2
2. ↑   Гесиод. Перечень женщин, фр.227 М.-У.
3. ↑   Гигин. Мифы 187, 252
4. ↑   Гигин. Мифы 187
5. ↑   Еврипид. Алопа, фрг.390 Наук; Псевдо-Демосфен. Речи LX 31 Павсаний. Описание Эллады I 38, 4; 39, 3
**Parjanya** (sanskr. पर्जन्य, IAST: parjanya, „yomgʻir buluti" maʼnosida) — Veda mifologiyasida momaqaldiroq va yomgʻir xudosi.

„Rig Veda"da unga 3 ta madhiya bagʻishlangan (RV V, 83; VII, 101; VII, 102), uning ismi esa 30 martaga yaqin tilga olingan. Parjanya timsolining chuqur arxaizmi uning zaif timsoli, shuningdek, baʼzan bulutning oʻzidan farqlanmasligi bilan koʻrsatiladi. Hind-Yevropa nuqtai nazaridan, Parjanyaning tasviri va nomi slavyan Perun, Boltiqboʻyi Perkunasi, Xett Pirvasi bilan bogʻliq.

Parjanyaning yomgʻir va momaqaldiroq bilan bogʻliqligi uning tez-tez momaqaldiroq va chaqmoq chaqishi bilan birga paydo boʻlishi, hoʻkizdek baland ovozda boʻkirishi, yomgʻir oqimlarida hukmronlik qilishi, olamlarni sugʻorishi, aravasi suvga toʻlaligidan dalolat beradi. Momaqaldiroq bilan u Rakshasalar va yovuzlarni yengadi, daraxtlarni sindiradi va hamma Parjanyaning bu qurolidan qoʻrqadi. Undan tez-tez himoya qilishni (PB V.83.5), mustahkamlashni, saxiylikni soʻrashadi. Shuningdek, Parjanya shamol xudosi Vata bilan chambarchas bogʻliq boʻlib, ularning nomlari koʻpincha Rigvedik madhiyalarida ham, Atharva-vedada ham juftlik sifatida tilga olinadi. Baʼzan bu xudo bilan birga Marutlar ham chaqiriladi. Bu tomondan, atmosfera xudosi sifatida Parjanya Indraga juda yaqin va keyingi adabiyotlarda uning nomi baʼzan Indraga biriktirilgan. „Rig Veda"da Parjanyaning Brixaspati (RV X.98.1) va Agni (RV VI.52.16) bilan aloqasi haqida ham eslatib oʻtilgan.

Parjanyaning „atmosfera" vazifasining eng muhim natijasi uning unumdorlik bilan mustahkam bogʻliqligidir. Unda tiriklar va oʻliklarning hayotiy ruhi mavjud, u oʻz urugʻlari bilan yerni jonlantiradi (yomgʻir timsoli), u urugʻini nafaqat oʻsimliklarga, balki sigirlarga, chopqir otlarga, ayollarga ham joylashtiradi (RV VII.102.2). Parjanya koʻpincha buqa yoki buyvolga qiyoslanadi, bu esa samarali kuchni anglatadi. Uning oʻzi oʻz tanasini yaratadi, barcha mavjudotlar unga suyanadi. Yer Parjanyaning xotini, u esa Somaning otasi. Katta akasi Pushan.

Vedalardan keyingi davrda Parjanya asta-sekin oʻz ahamiyatini yoʻqotadi va bulutlar va yomgʻirga buyruq beruvchi xudo sifatida 12 Aditya dan biriga aylanadi. „Vishnu-Purana"da u Kartika oyining himoyachisi hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑   Мифы народов мира / Ред. С. А. Токарев. Т. 2. М.: Советская энциклопедия, 1991. — С. 286.
2. ↑  Rigveda. Mandali V—VIII. / Podg. izd. T. Ya. Yelizarenkova. — M.: Nauka, 1999. — S. 85.
3. ↑  Atxarvaveda: Izbrannoe: Per. komment. i vstupit. statya T. Ya. Yelizarenkova. — M: Nauka, 1989. — S. 94.
4. ↑  Rigveda. Mandali V—VIII. / Podg. izd. T. Ya. Yelizarenkova. — M.: Nauka, 1999. — S. 270.
5. ↑  Ригведа. Мандалы V—VIII. / Подг. изд. Т. Я. Елизаренкова. — М.: Наука, 1999. — С. 463.
6. ↑  *Hopkins E. W.* Epic mythology. — Strassburg : K. J. Trubner, 1915. — P. 83 — ISBN 0548718555.
7. ↑  *Hopkins E. W.* Epic mythology. — Strassburg : K. J. Trubner, 1915. — P. 81 — ISBN 0548718555.
**Genetik himoya usuli** (oʻsimliklar himoyasida) — kasallik qoʻzgʻatuvchilar hamda begona oʻtlarga qarshi kurashda ikki organizm: parazit va xoʻjayin oʻsimliklarning oʻzaro taʼsiridan foydalanishga asoslangan usul. Tabiatda oʻsimlik navi, turi yoki navlar hamda turlar guruhi parazitlarning faqat muayyan formalari yoki irqpari bilan zararlaiadi. Parazitlarning virulentligi (kasallik qoʻzgʻata olish xususiyati) va oʻsimlikning kasallikka chidamliligi irsiy taʼminlanadi va ular faqat oʻzaro taʼsir natijasidagina fenotipik namoyon boʻladi. Kasallantirish darajasi parazitning oʻsimlik organizmiga patologik taʼsiri, yaʼni javob reaksiyasi darajasi bilan belgilanadi. Q. x. ekinlari kasalliklari, mas, gʻoʻza viltiga qarshi muvaffaqiyatli kurashish uchun uning qoʻzgʻatuvchisi — vertitsillium zamburugʻining barcha genetik fondini, irq va forma hosil qilish sabablari hamda yoʻllarini, oʻsimlikning kasallikka chidamli navlarini yaratishda foydalanish mumkin boʻlgan oʻsimlik genetik fondini aniklash zarur. Parazitlar oʻzgaruvchanligini oʻrganishda barqaror belgili har xil mutantlardan foydalanish zamburugʻning virulentli genlarini belgilash va aniqdash imkonini beradi.

Amerikalik genetik olim X. Flor (1955) tadqiqotlar natijasiga asoslanib, xoʻjayin va parazitning oʻzaro genetik munosabati toʻgʻrisida "genga gen" deb nomlangan, yaʼni har bir kasallik tugʻdiruvchi genga mos keladigan chidamlilik geni boʻladi, degan gipotezani ilgari surdi. Bu gipotezaning toʻgʻriligi vertitsillyoz vilt zamburugʻi bilan gʻoʻzaning oʻzaro taʼsirini oʻrganishda isbotlandi. "Toshkent" tipidagi gʻoʻza navlarini rayonlashtirishda kasallik bilan zararlanish surʼati keskin oʻzgaradi. Zamburugʻning gʻoʻzaning 108-F navini zararlaydigan barcha formalari ham yangi navlarga moslasha olmadi. Biroq har yili bir navni ketma-ket bir joyga ekish natijasida mazkur nav uchun patogen boʻlgan zamburugʻ formasi tuprokda yigʻilib qoladi va kasallikning oʻsib borishiga sabab boʻladi. Shuning uchun parazit forma va irqlarini genetik tadqiq etishni uzluksiz olib borish kerak. Genetik taʼminlangan parazit virulentligi va oʻsimlik chidamliligi belgilarining oʻzaro taʼsirini oʻrganish, uning fiziologik-biokimyoviy tabiatini kashf etish, ulardagi oʻzgaruvchanlik amplitudasi hamda yoʻnalishini aniqlash mutaxassislarga elifitotiyani prognozlash, oʻsimlikning mazkur navi yoki turi uchun patogen parazit forma hamda irqparining vujudga kelishi va tarqalishining oldini olish, seleksiya ishlarini maqsadga muvofiq olib borishga imkon beradi. G. h. u. oʻsimlik kasalliklari tarqalishining oldini olishda eng istiqbolli usullardan (yana q. Immunitet, Oʻsimliklarni himoya kilish).

Abdukarim Zikiryoev, Asya Risboyeva.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Argentometriya** (yun. argentum — kumush va metreo — oʻlchayman) — miqdoriy analizning titrlash usuli. Kumush nitrat (AgNO3)ning titrlangan eritmasidan foydalanishga asoslangan. Bunda tekshirilayotgan eritma — kumush nitrat eritmasi yoki uning ortiqchasi natriy xlorid (NaCl) eritmasi bilan titrlanadi. Titrlashning oxirgi nuqtasini eritmaning bir tekis loyqalanishiga qarab, shuningdek har xil elektrokimyoviy va fotometrik usullardan foydalanib aniqlash mumkin. Argentometriyadan kumush, xlor, brom va boshqa elementlarning atom massasi ni aniqlashda, baʼzi mamlakatlarda esa kumush tangadagi kumush miqdorini aniqlashda va umuman anionlari kumush kationi bilan kam eruvchan quyqalar hosil qiladigan tuzlar va kislotalar miqdorini yuqori darajadagi aniqlik bilan oʻlchashda foydalaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Parishad-Mauriya imperiyasida davlatni boshqarishda podsho aʻyonlari kengashi hisoblanadi.„Artxashastra"da mazkur kengash mantriparishad (podsho vazirlari-mantrinlar majlisi) deb atalgan.Kengash barcha buyruqlarni bajarish va tizimni tekshirish bilan shugʻullangan.Parishaddan tashqari bir necha ishonchli shaxslardan tuzilgan tor doiradagi maxfiy kengash mavjud edi.Zarur ishlarni ko'rib chiqishda ikkala kengashni birlashtirib yigʻilish oʻtkazilar,parishad tarkibi davlat ehtiyojidan kelib chiqar edi.Ashoka davrida Parishad dxarma qonun-qoidalari bajarilishini nazorat qilardi va mamlakat oʻlkalarini tekshirish siyosiy amaldorlar vazifalarini belgilar edi.Parishadda goho qizgʻin tortishuvlar boʻlib turar,goho podsho bilan parishad o'rtasida ham ixtiloflar yuzaga kelar edi.Ayniqsa,Ashoka davrida bunday ziddiyatlar keskin tus oldi.

Parishad oʻz imkoniyatlarini keng quloch yoydirishni xohlagan zodagonlar,harbiylar va kohinlardan tashkil topgan edi.Vedalar davrida u tarkib jihatidan ancha keng boʻlib,rojalar siyosatiga ijobiy taʻsir koʻrsatar, demokratiya uslubida ish olib borar edi.Asta-sekin uning tarkibi qisqarib,faqat aslzodalar ishtirok etadigan maslahatchi organga aylanib qoldi.Mauriylar davrida podsho hokimiyati kuchaygan vaqtda ham parishad oʻz mavqeini saqlab qolgan edi.

Manbalar
--------

1. Gʻofurov A. Hindiston.Fagʻona davlat universiteti.2009
2. शैलेन्द्र सेंगर "प्राचीन भारत का इतिहास", प्रकाशक: अटलांटिक पब्लिशर्स और डिस्ट, २००५
3. रोमिला थापर भारत का इतिहासा० प्रकाशक : राजकमल प्रकाशन, २००८
4. विपिन चन्द्र आधुनिक भारत का इतिहास० प्रकाशक: ओरिएंट ब्लेकस्वान, २००९
5. پانهی تاریخ قدیم بندوستان "نگارشت پبلش
6.. ڈاکٹر مبارک علی تاریخ اور آج کی دنیا "، فکشن باؤس لابور ۲۰۰۵

Havolalar
---------

1. ↑  „Hindistondagi Maurya imperiyasi".
2. ↑  „Qadimgi Hindistondagi Veda dini".
**Erika Hess** (1962-yil 6-martda tugʻilgan) — togʻ changʻisi boʻyicha sobiq poygachi. 1980-yillarning eng yaxshi ayol poygachilaridan biri boʻlgan Hess 31 ta Jahon kubogi gʻolibi (22 ta slalom), toʻrtta slalom (1981–1983 va 1985-yillar) va ikkita umumiy unvon (1982, 1984-yillar) boʻlgan. Shuningdek, u 1982–1987 -yillar oraligʻida oltita jahon chempionati oltin medalini qoʻlga kiritgan va 17 yoshida 1980-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarida slalomda bronza medalini qoʻlga kiritgan. Hess 1985-yilda Bormiodagi „Stelvio" kursida slalom boʻyicha birinchi yugurishdan keyin peshqadam boʻlganida yana bir medalni yutib olishning imkoni bor edi ammo ikkinchi bosqichni yakunlay olmagan.

Biografiya
----------

Nidwaldenning Wolfenschiessen shahrida tugʻilgan Xessning birinchi Jahon kubogi oʻn besh yoshida Gʻarbiy Germaniyaning Berchtesgaden shahrida 1978-yil 25-yanvarda boshlangan. U 1987-yilgi mavsumdan soʻng 25 yoshida nafaqaga chiqqan, 31 marta Jahon kubogida gʻalaba qozongan, 76 marta shohsupaga chiqqan va 165 ta startda 146 ta kuchli oʻnlikka chiqqan. U 1981-yil yanvar oyidan mavsum tugaguniga qadar ketma-ket oltita Jahon kubogi Slalom poygalarida gʻolib chiqqan.

Hess „Skieur d’Or" bilan taqdirlangan („Oltin rangdagi chang‘i poygachisi", keyinchalik „Serge Lang Trophy" nomi bilan atalgan. 1986-yilda slalom boʻyicha chempionlikni qoʻlga kiritdi, ammo taybreyk tufayli Rosvita Shtayner ikkinchi oʻrinni egallagan: Shtayner toʻrtta slalomda, Hess esa ikkita slalomda gʻalabaga erishgan.

Uning amakivachchasi Monika Hess (1964-yilda tugʻilgan) ham togʻ changʻisi poygachisi boʻlgan.

Hess Jak Reymondga (uning murabbiyi) turmushga chiqqan; Reymond 2020-yil may oyida vafot etgan(COVID-19 tufayli)

Hozirda Erika boʻlajak changʻi poygachilari uchun poygalar va oʻquv lagerlari tashkil qilmoqda.

Jahon chempionati natijalari
----------------------------

### Mavsum sarlavhalari

| Mavsum | Changʻi sporti |
| --- | --- |
| 1981-yil | Slalom |
| 1982-yil | **Umumiy** |
| Slalom |
| 1983-yil | Slalom |
| 1984-yil | **Umumiy** |
| Gigant Slalom |
| Birlashtirilgan |
| 1985-yil | Slalom |
|

1948-yildan 1980-yilgacha Qishki Olimpiya oʻyinlari togʻ changʻisi boʻyicha jahon chempionati ham boʻlgan. 1954-yildan 1980-yilgacha boʻlgan jahon chempionatlarida uchta hodisa (DH, GS, SL) natijalaridan foydalangan holda „qogʻoz poygasi" boʻlgan.

Olimpiyada natijalari
---------------------

| Yil | Yosh | Slalom | GigantSlalom | Super-G | Pastga | Birlashtirilgan |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1980 yil | *17* | 3 | DNF2 |  | — |  |
| 1984 yil | *21* | 5 | 7 | — |

Manbalar
--------

1. ↑  „Erika Hess - Athlete Information".  fis-ski.com. Qaraldi: 1-mart 2021-yil.
2. ↑  Ski-db.com — results — Erika Hess — accessed 2010-03-13
3. ↑  „Miss Quario of Italy Takes Cup Slalom" (English). *New York Times* (15-dekabr 1983-yil). Qaraldi: 24-sentabr 2021-yil.
**Genetik kolleksiya** - belgi va xususiyatlari bilan oʻzaro oʻxshash va ularning rivojlanishini taʼmin etuvchi genlar boʻyicha gomozigotali organizm liniyalari yigʻindisi. Ilmiy va metodik asoslangan fundamental genetik tadqiqotlar uchun baza hisoblanadi. Seleksiyada yangi nav darajasiga yetish arafasida turgan kelajak nav seleksion liniya deb ataladi. G.k.ni tashkil etadigan genetik liniyalar quyidagi guruhlarga boʻlinadi: toza liniyalar yoki izogen liniyalar. Ularni yaratish uchun oʻz-oʻzidan (bugʻdoy, noʻxat) yoki qisman chetdan changlanuvchi oʻsimliklardan foydalaniladi. Mas: guzaning izogen liniyalari bir necha yil oʻz-oʻzidan changlantirish (inbriding usuli) va tanlash natijasida yaratildi;inbred yokiinsuxt liniyalar (ilgari "inbred" atamasi hayvonlar, "insuxt" atamasi oʻsimliklar genetikasida qoʻllanib kelingan, hozir koʻproq "inbred liniya" atamasi qoʻllanilmoqda)ni yaratishda chetdan changlanuvchi oʻsimliklar, mas, makkajoʻxorini koʻp yillar davomila majburan oʻz-oʻziga chatishtirish va tanlash orqali uning inbred liniyasi yaratiladi. Inbriding uzoq yillar davom ettirilsa inbred liniyalardan izogen liniyalar yaratilishi mumkin; autbred liniyalar oʻsimliklarda turlararo chatishtirib olingan duragaylardan eksperimental poliploidiya orqali hosil qilingan amfidiploid liniyalar; sitogenetik liniyalar oʻsimliklarning xromosomalari soni va tuzilishi boʻyicha yaratilgan liniyalar. Oʻzbekistonda gʻoʻza boʻyicha yaratilgan va yuqorida aytib oʻtilgan toʻrt xil liniyalar majmuasidan iborat G.k. asosan UzMU va 1992-yildan boshlab Oʻzbekistan Fanlar akademiyasi Genetika va oʻsimliklar eksperimental biologiyasi instituti bilan hamkorlikda yaratildi va rivojlantirilmoqda. Bu G.k. 40 yildan ortiq davr ichida olib borilgan klassik genetika (mendelizm), mutatsion genetika, fiziologik genetika va sitogenetika sohasidagi fundamental ilmiy tadqiqotlarning natijasidir. Kolleksiyadagi izogen va mutant liniyalarning umumiy soni 200 dan ortadi.

Tajriba natijasida olingan liniyalar kasalliklarga, zararkunanda hasharotlarga, noqulay tabiiy sharoitlarga (qurgʻoqchilik, shoʻrxoklik) chidamliligi bilan ajralib turadi.

Gʻoʻza genetik kolleksiyasining izogen, mutant, amfidiploid, monosom liniyalari fundamental va amaliy genetik, molekulyar, ekologik tadqiqotlar uchun hamda yangi navlar yaratishda seleksion ishlar uchun boshlangʻiya material sifatida samarali ishlatilmoqda.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
* Musayev D.A. Geneticheskaya kolleksiya xlopchatnika i problemi nasledovaniya priznakov. T. 1979.

Sharifjon Turabekov.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Imron ibn Husayn ibn Abd ibn Xalaf Xuzoiy al-Basriy**, kunyalari *Abu Najd*. Hijratning 7-yili, Xaybar jangi yilida Islomni qabul qilgan. Muhammad bilan birga bir nechta jangda ishtirok etgan, Makka fath etilgan kuni Xuzoʼa ismli sahoba bilan birga bayroq koʻtargan. Umar ibn Xattob xalifalik davrlarida Basra ahliga din ilmlarini oʻrgatish uchun yuborilgan, Ali bilan Muoviya oʻrtalaridagi Siffin jangida ishtirok etmagan, yaʼni bu koʻngilsiz ishga qoʻshilmagan ulamo sahobalardan edilar.
Hasan Basriy „Basra shahrida Imron ibn Husoyndan koʻra fazilatli sahobani koʻrmadim", deganlar. U zot taqvodor, zohid, rostgoʻy, Allohning ishqida koʻp yigʻlovchi sahobalardan edilar. Imron ibn Husoyn Muhammaddan 180ta hadis rivoyat qilganlar. U kishidan Abu Rajo Attoriy, Matrof ibn Abdulloh, Ziror ibn Abdulloh, Abdulloh ibn Burayda, Ibn Sirin, Abu Asvad Dualiy va boshqa tobeʼiynlar rivoyat qilishdi. Bu zot hijratning 52-yili Basra shahrida vafot etdilar.

Manbalar
--------

1. ↑  [
Imron ibn Husayn]

|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Besni** ( kurdcha: *Bêsnî*) — Turkiyaning Adıyaman viloyatidagi Adıyaman shahri gʻarbidan 44 km masofada joylashgan tuman.

Tarixi
------

Shahar tarixda **Bahasna** nomi bilan tanilgan. U 670-yilda Umaviylar qoʻshini tomonidan bosib olinmaguncha vizantiyaliklar tomonidan doimiy nazorat qilingan. Rum sultonligi asoschisi Sulaymon ibn Qutalmishning turk qoʻmondonlaridan biri Buldachi tomonidan bosib olinmagunga qadar ushbu hudud Vizantiyaliklar qoʻl ostida boʻlgan. Biroq, oradan biroz vaqt oʻtgach Bahasna saljuqiy turklaridan yana qaytib olingan va 1097-yilda birinchi salib yurishi paytida salibchilar tomonidan toʻliq nazorat nazorat qilingan. Keyinchalik arman hukmdori Kog Vasil tomonidan boshqariladi. Keyinchalik u 1116-yilda Edessa okrugi tarkibiga kirdi. 1150-yilda Rum sultoni Mesud I tomonidan bosib olinmaguncha, u franklar tomonidan nazorat qilindi. 1156-yilda zengidlar hukmdori Nurad -Din Zengiy tomonidan bosib olingan, soʻngra 1173-yilgacha, yaʼni Ayyubiylar paydo boʻlgunga qadar Saladin tomonidan bosib olingunga qadar Saljuqiylar hukmdori Qilij Arslon II nazorati ostida boʻlgan.

Oradan vaqtlar oʻtgandan soʻng Suriyaning amiri Ayyubiy An-Nosir Yusuf tomonidan nazorat qilingan ushbu hudud Hulokuxon tomonidan bosib olingan va u 1261-yilga kelib uni Armaniston qiroli Xethum Iga bergan. 1268-yilda qirol Xethum I bir qancha qalʼalarni, shu jumladan Bahasnani ham topshirishga majbur boʻldi. Mari jangidan keyin Xethumning oʻgʻli Leoni Baybars qamoqqa tashlagan. Biroq shunga qaramasdan Baybars Sunqur al-Ashqarni ozod qilish haqidagi da'volarini bekor qildi. 1293-yilda Mamluk generali Al-Ashraf Xalil Kilikiya Armaniston qirolligidagi vayronkor bosqinlardan soʻng shaharni qaytarib oldi va Sayf al-Din Tugʻan al-Mansuriyni noib etib tayinladi. 1400-yilda hudud Amir Temur qoʻshinlari tomonidan bosib olindi.

Demografiya
-----------

XVII asr oʻrtalarida Usmonli sayyohi Evliya Chalabiy oʻzining sayohatnomasida shahar aholisi turkmanlardan ekanligini taʼkidlagan.

Manbalar:
---------

1. ↑  Adem Avcıkıran*. Kürtçe Anamnez Anamneza bi Kurmancî* (tr, ku), 2009 — 56 bet. 17-dekabr 2019-yilda qaraldi.
2. ↑  Toprak 2015. sfn error: no target: CITEREFToprak2015 (help)
3. 1 2 3 4  Raphael 2010. sfn error: no target: CITEREFRaphael2010 (help)
4. ↑  Çelebi, Evliya*. Evliya Çelebi Seyahatnamesi* — 351 bet. 2-iyul 2022-yilda qaraldi.
**Tama hayvonot bog'i** (yaponcha: *多摩動物公園* *Tama Dōbutsukōen*?, **Tama bog'i** qisqa nomi) Tokio Metropolis hukumatiga tegishli boʻlib, Hinoda joylashgan hayvonot bogʻidir. Tama hayvonot bogʻi 1958-yil 5-mayda ochilgan, unda dastlab Ueno hayvonot bogʻining filiali (yaponcha: *分園*?) sifatida faoliyat olib borgan. Hayvonot bogʻi oʻzining katta hududga ega, yaʼni 52 ga maydon hayvonlarning Ueno hayvonot bogʻidan koʻra yanada erkin va tabiiy muhitda harakatlanishini koʻrsatishni maqsad qilgan.

Asosiy diqqatga sazovor joylar
------------------------------

### Osiyo bogʻi/zonasi

#### Orangutan makoni

Orangutan panjaralar va sim arqonlar bilan qoplangan qafasda saqlanadi. Qafasning umumiy uzunligi 150 metr.

#### Raptor korpusi

Oq dumli burgut va burgut kabi yirtqich qushlarning erkin uchishini koʻrish imkonini beruvchi katta gumbazli korpus.
Malaya Tapir muhofazasi uchun tashkil etilgan maskan
Tashrif buyuruvchilarga shisha oyna orqali suzayotgan Malaya tapirlarini koʻrish imkoniga ega boʻladilar.

### Mole uyi

Shisha bilan qoplangan tuproq va metall tunnellardan yasalgan sunʼiy mole chuqurligi. Shuningdek, Yaponiyada topilgan eng kichik sutemizuvchi boʻlgan *Sorex minutissimus havkerining* Yevroosiyodagi eng kam qolgan shrev kenja turi.

### Osiyo botqoqliklari

Hind karkidonlari, Osiyo buyvollari va suvda yuruvchi qushlar koʻpaytiriladi.

### Afrika bogʻi / zonasi

#### Arslonlar makoni

Bu tashrif buyuruvchilarga sherlarni safari muhitida koʻrish imkonini beradi.

#### Savanna

* Jirafalar,
* Grevi zebralari,
* Skimitar shoxli Oriks
* Tuyaqushlar
* Saqoqush
* Afrika fili

Afrika bogʻida dunyodagi eng katta quruqlik hayvoni Afrika fillarini koʻrish mumkin.

#### Shimpanze oʻrmoni

Shimpanzening atletik va aqliy qobiliyatlarini namoyish qilish uchun 15 metr balandlikdagi minora va savdo avtomatini oʻz ichiga olgan hudud.

### Avstraliya bogʻi/zonasi

 Koala uyi
#### Koala makoni

Koalalar, vombatlar va emulardan tashqari, shakar planerlari va ringtail possums kabi xaltalilarni koʻrish imkoni mavjud.

### Hayvonlar majmuasi

#### Asosiy bino

Hasharotlar hayotiga oid eksponatlarni oʻz ichiga olgan ninachi namunasi boʻlgan bino.

#### Kelebeklar uyi

Yil davomida turli xil kapalaklar va chigirtkalarni kuzatish uchun tashrif buyuruvchilar kirishlari mumkin boʻlgan katta issiqxona.

Boshqa hayvonlar
----------------

* Gepard
* Xizmat
* Oltin Takin
* Qor qoploni
* Qizil kenguru
* Osiyo fili
* Qizil panda
* Sharq laylagi
* Yapon makakasi
* Quyosh ayig'i
* Flamingo
* Chewbacca Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-01-26). ismli oddiy vombat

Joylashuv
---------

Keiō Dōbutsuen liniyasidagi Tama-Dōbutsukoen stantsiyasi va Tama Toshi monoray liniyasi parkning darvozasi oldida joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Toma zoo". Qaraldi: 17-sentabr 2022-yil.
2. ↑  „Japan zoos". Qaraldi: 17-sentabr 2022-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayt (inglizcha)
* Rasmiy sayt (yaponcha)

Andoza:Zoos of Japan

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* LCCN: n82031237
* NDL: 00304370
* VIAF: 148941802
* en:WorldCat Identities: lccn-n82031237

 |
**Bessa** (frans. baisse — pasaytirmoq)— birja chayqovchiligi; qimmatbaho qogʻozlar kurs i yoki tovarlar narxini pasaytirish maqsadida amalga oshiriladi. Narxlarni lasaytirishga intiladigan tadbirkor qimmatbaho qogʻozlar yoki tovarlarni maʼlum muddatga sotadi. Kelishilgan muddat va uning ijrosi oʻrtasidagi davr mobaynida bozorda narx tushib ketsa, kelishuvni bajarish muddati kelishi bilan chayqovchisotuvchi qogʻozlar yoki tovarlarni yanada arzonroq narxda xarid qilib, oʻz kontrageptiga shartlashilgan yuqori narxlarda topshirib, foyda olishi mumkin. Shunday qilib, kelishuv tovar yoki qogʻozlarni amadda yetkazib bermay turib ham kurs farqini toʻlash bilan tugaydi. Kurs yoki narx pasayishidagi farq sotuvchi foydasiga, narx koʻtarilganda esa xaridor foydasiga hal boʻladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bugʻu kuni** — Nenets avtonom okrugi va Komi respublikasidagi bugʻuchilik xoʻjaliklari ishchilaring kasb bayrami. 2-avgust kuni Ilyin kuni bilan birga nishonlanadi. Bugʻu kunini nishonlash bugu' podalarini yozgi yaylovlardan qishlash uchun maxsus yaylovlarga koʻchirish boshlangan kunga toʻgʻri keladi.

Tarixi
------

1932-yildan boshlab avgust oyining birinchi yakshanbasi Bugʻu kuni sifatida nishonlangan. 1958-yildan 1994-yilgacha bayram Bugʻuboqar kuni deb nomlangan (Yamalo-Nenets avtonom okrugida hozir ham shunday nom bilan ataladi). Bugʻu kunini 2-avgustda nishonlash rasman 2007-yilda belgilangan.

Bayram
------

Uzoq vaqt davomida bayram qilinishi tufayli tantanalar oʻtkaziladigan anʼanaviy joylar ham belgilangan. Bugʻu kunining majburiy qismi — birinchi yarim yillikda amalga oshirilgan ishlar natijalari, qishlov kampaniyasi natijalari, katta va yosh bugʻularning xavfsizligini taʼminlash boʻyicha qilingan ishlar sarhisobiga doir yigʻilish oʻtkazilishidir. Bugʻu kunida davlat hokimiyati va boshqaruvi idoralarining yuqori mansabdor shaxslari va bugʻu chorvadorlari oʻrtasida amaliy uchrashuvlar ham oʻtkaziladi. Baʼzan Bugʻu kuni tantanalariga boshqa marosimlar (toʻylar, yubileylar, oqsoqollarni eʼzozlash va hokazo) ulanib ketadi.

Bayram kunlari bugʻuchilar oromgohlarida milliy sport turlari boʻyicha musobaqalar — chanalar uzra sakrash, qoziqqa arqon uloqtirish, bugʻu chanalarida yugurish, milliy kurash musobaqalari oʻtkaziladi. Bundan tashqari, xalq badiiy havaskorlik jamoalarining chiqishlari va xalq sayillari tashkil etiladi. Savdo-sotiq va bayram ziyofatlari uyushtiriladi. Shuningdek, bugʻuchilar va ularning oilalari tibbiy koʻrikdan oʻtkaziladi.

Yana qarang
-----------

* Shimol bugʻulari kuni

Manbalar
--------

1. ↑  Zakon NAO ot 14-dekabrya 2007 goda N 170-oz O traditsionnom prazdnike — Den Olenya
2. ↑  Jiteli tundri otmechayut Den olenya

Adabiyotlar
-----------

* *Ненецкий автономный округ. Энциклопедический словарь*. М.: Аванта+, 2001. ISBN 5-8483-0040-2.

Havolalar
---------

* Kiyik poygasi
* Euronews NAO Kiyik kunini qanday nishonlashini koʻrsatdi Wayback Machine saytida arxivlandi (2018-06-25).
* 2-avgust kuni Rossiyaning bugʻu chorvachilari Kiyik kunini nishonlaydilar Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-01-26).
* Shimol bugʻulari kuni yaqinlashmoqda
* Komida bugʻu kuni nishonlanadi
**Buinsk** (ruscha: *Буи́нск*; chuvashcha: *Пӑва*) — Rossiyaning Tatariston Respublikasidagi shahar, Karla daryosining chap sohilida (137 kilometer (85 mi)) Kazonning janubi-gʻarbiy qismida joylashgan. Aholisi: 2010-yil aholini roʻyhatga olish holatiga koʻra 20,352 kishini tashkil qilgan.

Tarixi
------

Shahar birinchi marta 1691-yilda yilnomada roʻyxatga olingan.  Shaharga maqom 1780-yilda berilgan.

Maʼmuriy va munitsipal maqomi
-----------------------------

Maʼmuriy boʻlinishlar doirasida Buinsk Buinskiy tumanining maʼmuriy markazi boʻlib xizmat qilgan, garchi shaharning bir qismi boʻlmasa ham. Maʼmuriy boʻlinma sifatida **respublika ahamiyatidagi Buinsk shahri** sifatida alohida birlashtirilgan tumanlar maqomiga teng. Munitsipal boʻlinma sifatida respublika ahamiyatiga ega Buinsk shahri Buinsk shahar okrugi tarkibiga **Buinsk shahar** posyolkasi sifatida kiritilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Энциклопедия Города России*. Moscow: Большая Российская Энциклопедия, 2003 — 60 bet. ISBN 5-7107-7399-9.
2. 1 2  Order #01-02/9
3. ↑  Law #17-ZRT
**Manaplar** — qirgʻiz qabilalari urugʻ zodagonlari (biylar, harbiy boshliqlar va boshqalar). 19-asr boshidan M.ning imti-yozlari meros boʻlib qoladigan boʻlgan. Ular ogʻa M. va ularga tobe boʻlgan kichik (chala) M.ga boʻlingan. M. koʻplab qoramol, keng yaylov va boshqalarga ega boʻlishgan. Chor xukumati Qirgʻizistonni bosib olgandan soʻng , M. uning ishonchli tayanchiga aylangan. 1919—24 yillarda shoʻro hukumatiga qarshi koʻtarilgan qoʻzgʻolonlarda faol qatnashganlar. Manap unvoni 20-yillarning oxirida bekor qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nusrat Inoqov** (1935-yilda tugʻilgan — 1989-yil 19-iyunda vafot etgan) — oʻzbekistonlik xonanda. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist.

Tarjimai holi
-------------

1914-yil 12-martda Andijon shahrida tugilgan. Otasi - Mirzaboy ogli Mansurbek hoji, onasi - Oyshaxonlar ziyolilardan bolgan. Yoshligidan musiqa va teatrga qiziqishi bolgan. Bunga Ozbekiston xalq artisti Abbos Bakirovning unga qoshni bolganligi katta rol oynagan. Xamza nomidagi musiqa bilim yurtini tamomlagan. 1934-yil ish faoliyati yuzasidan Toshkentga kochib otgan. Osha yillari Katta Fargona kanali qurilishida konsertlarda xizmat qilgan. Tohkentda yashagan paytlarda Muhammadjon Mirzayev bilan birgalikda ijodiy hamkorlikda faoliyat olib borgan. 1970-yil Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist koʻkrak nishoni bilan taqdirlangan. 1972-yilda Andijonga butunlay qaytib keladi. Bu yerda bir qancha vaqt ijodiy faoliyat olib borgan.

1995-yil 16-noyabrda vafot etgan.

Yana qarang
-----------

* Sobirjon Xudoyberdiyev
* Dilnura Qodirjonova
* Nazirjon Akbarov
* Yunusqori Yusupov

Adabiyotlar
-----------

* Maxmudov, Avazbek*. Andijon sanʼati fidoiylari*, Toʻldirilgan 2-nashr, Toshkent: Akademnashr, 2018 — 224 bet. ISBN 978-9943-5226-4-0. 1-iyun 2023-yilda qaraldi.

Manbalar
--------

1. 1 2  Mahmudov, Avazbek*. Andijon san'ati fidoiylari*, To'ldirilgan 2-nashr, Akademnashr, 2018 — 226 bet. ISBN 978-9943-5226-4-0. 2-iyun 2023-yilda qaraldi.

|  |  |
| --- | --- |
| Flag of OʻzbekistonBiografik ikona | *Oʻzbekistonlik shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Gips-beton buyumlar** - qurilish gipsi va gips-beton asosida tayyorlanadigan qurilish buyumlari. Ulardan toʻsiq plita va panellar, pol ostiga yotqiziladigan plitalar, sanitariya-texnikasi kataklari, shamollatish (ventilyatsiya) bloklari, qoplama listlar (gipsli quruq suvoq) ishlab chiqariladi. Gips-betondan tayyorlanadigan toʻsiq panellari havo namligi 60% dan oshmaydigan xonalarda ishlatiladi. Turar joy binolari uchun ishlatiladigani tutash qilib yoki eshik oʻrni va framugalar qoldirib, 6 m uzunlik, 3 m balandlik, 80—100 mm qalinlikda ishlab chiqariladi. Panellarga ishlatiladigan gips-betonning mustahkamlik chegarasi kamida 3,5 Mn/m2 (35 kg kuch/sm2) boʻlishi lozim. Toʻsiq plitalari gips-beton yoki gipsdan 80—100 mm qalinlikda tutash va ichi boʻsh qilib ishlab chikariladi. Pol ostiga yotqiziladigan plitalar 50—60 mm qalinlikda "xona oʻlchamida" yoki xonaning bir boʻlagiga teng oʻlchamda ishlab chikariladi. Bunday plitalar gips-betondan tayyorlanib, yogʻoch reykalar bilan armaturalanadi. Sanitariya-texnikasi kataklari vertikal krliplarda qoliplanadigan yoki alohida panellardan yigʻiladigan hajmiy elementlar tarzida ishlab chikariladi. Shamollatish bloklari "qavat"ga teng balandlikda, 180 mm kalinlikda, 140 mm diametrda ochiq vertikal teshikli qilib ishlab chiqariladi. Qoplama listlar havo namligi 70% dan oshmaydigan xonalarning ichki devorlariga krplash uchun ishlatiladi. Bunday listlar orasiga gips toʻldirilgan kartondan iborat. Qoliplash konveyerlarida 2500—3300 mm uzunlikda ishlab chikariladi. Bulardan tashqari devor toshlari, qavatlararo yopmalar, chordoq yopmalari detallari, karnizlar, tovushni yutuvchi material va yongʻindan muhofazalovchi buyumlar yasaladi. G.-b. b. ishlatilganda yogʻoch materiallar tejaladi. Namdan asrash uchun G.-b. b.ning sirti suv oʻtkazmaydigan boʻyoqlar yoki pastalar bilan qoplanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Quyi kaliforniya vodiysi** - AQSH va Meksikadagi pasttekislik. kaliforniya qoʻltigʻi botigʻining davomi — togʻ oraligʻidagi tektonik botiqda joylashgan. Vodiyning jan. qismidan oqib oʻtgan Kolorado daryosi oqizib keltirgan allyuvial jinslarning qalin qoplami bilan toʻlgan. Qadimda bir necha marta Kolorado daryosi suvi bosishi natijasida shoʻr koʻllar vujudga kelgan. Iklimi subtropik quruq iqlim. Yillik yogʻin 100 mm chamasida. Usimlik du-nyosi kreozit butalar, kaktus va boshqalardan iborat. Kolorado daryosi bilan Soltonsi koʻli oraligʻidagi yerlarda sugʻorib dehqonchilik qilinadi, asosan, paxta ekiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vatvot**, Rashididdin, Rashid [taxalluslari (Vatvot — koʻrshapalak, uchar sichqon, adibning jussasi kichikligiga ishora); asl ismi Muhammad bin Abduljalol al-Umariy] (1087, Balx — 1177 yoki 1183, Xorazm) — shoir, adabiyotshunos olim. Balxning "Nizomiya" madrasasida taʼlim olgan, falsafa, adab haqidagi ilmlarni chuqur oʻrgangan. Keyinchalik Xorazmga kelib, Xorazmshoh Otsiz (1127—56) sa-royida ijod qilgan. "Saʼd-al-mulk" ("Mamlakat baxti") faxriy unvoniga sazovor boʻlgan. Fors va arab tillarida yozgan. Gʻazal, ruboiy, qitalarida adolat, odamiylik, insoniy muhabbatni ulugʻlagan. Qasidalari xorazmshohlarga bagʻishlangan. Sheʼriyat nazariyasiga oid "Hadoiq as-sehr fi daqoiq ash-sheʼr" ("Sheʼriy nozikliklardan sehr bogʻlari") asari 1156-yilgacha Xo-razmda yozilgan. Unda tajnis, sajʼ, zulqofiyatayn, maqlubi mustavi, savoljavob kabi sheʼriy sanʼatlar haqida soʻz yuritilgan. Asar keyingi davr shoir va adabiyot olimlariga qoʻllanma sifatida xizmat qilgan. Adabiyotshunos Sharafiddin Romiy (14-asr) bu asarga "Hadoiq al-haqoyiq" ("Xaqiqat bogʻlari") nomli sharh yozgan. Shams Qays Roziy, Ataulloh Xusayniy sheʼriy sanʼatlar haqidagi asarlarida unga murojaat qilganlar. Bobur ham "Muxtasar" risolasida V.ni tilga olgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gipoplaziya** (gipo... va yun. plasis — shakllanish, xrsil boʻlish), giponeziya — embrional rivojlanish buzilgani sababli toʻqima, aʼzo, gavdaning bir qismi va butun organizmning oʻsmay qolishi, chala yetilishi. Turli aʼzolardagi G.ning ahamiyati har xil. Juft aʼzolardan biri (mas, buyrak) normal rivojlangan holda ikkinchisining oʻsmay qrlishi unchalik sezilmaydi, chunki normal rivojlangan buyrak gipertrofiyalanadi. Boshqa aʼzolar, mas, bosh miyaning oʻsmay qolishi (mikrotsefaliya) butun organizmga yomon taʼsir etib, uni koʻpincha erta halok qiladi. Tashqi va ichki muhitning turli omillari (onaning turli kasalliklari, nur energiyasi taʼsiri, shikastlanish, notoʻgʻri ovqatlanish), shuningdek, onadan bolaga oʻtadigan yuqumli kasalliklar (qizilcha, toksoplazmoz, sitomegaliya, poliomiyelit) G.ga sabab boʻlishi mumkin.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Piperada** (fransuzcha: *piperade*, ispancha: *piperrada*, „piper" — „qalampir" soʻzidan olingan) — piyoz, sarimsoq, yashil qalampir va pomidorlardan tayyorlanadigan, zaytun moyida qovuriladigan va mahalliy Espelet qizil qalampiri bilan ziravorlangan odatiy bask taomi. Uni paprika bilan almashtirish mumkin. Piperadaning boshqa shunga oʻxshash taomlardan (masalan, shakshuka) farqi unga qancha koʻp pomidor solinsa, shuncha shirin qalampir ham solinishidadir. Odatda issiq sabzavot aralashmasiga kiritiladigan tuxum bilan pishiriladi. Baʼzan piperada goʻsht uchun qayla sifatida tuxumsiz ham tayyorlanadi.

Piperada asosiy taom sifatida ham, yoki garnir sifatida ham dasturxonga tortilishi mumkin. Odatiy qoʻshimchalar sirasiga vetchina (hamon) yoki baliq kabi goʻshtlar kiradi. Shuningdek, tayyor piperada quritilgan nonga ham surtiladi.

Taomning ranglari Bask bayrogʻining qizil, yashil va oq ranglarini aks ettiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  Larousse, p. 804.
2. ↑  „Евсевский Ф. Едим по-французски. — М.: Евробукс, 2009. — 336 с. — С. 258". 28-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyun 2021-yil.
3. ↑  „Чекалова Е. Ешьте! Новая книга о вкусной и здоровой пище. Завтраки, ланчи, перекусы. — М.: АСТ: Corpus, 2014. — 392 c. — С.39". 28-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyun 2021-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Larousse Gastronomique (1998). Parij: Larousse-Bordas. ISBN 2-03-507300-6
* Erhard Gorys. Piperad / / Das neue Kuchenlexikon. Von Aachener Tswischenrippenstuck tomonidan chop etilgan. — Myunxen: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997-yil. — S. 404. — 599 S. — ISBN 3-423-36008-9.

Havolalar
---------

* Ham and eggs with roasted pepper sauce / BBC Food
**Serux , Serug , Sherug** (qadimgi ivrit: *שְׂרוּג‏*‏‎, sherug — shox) — Bibliyada keltirilgan qahramon.

Borliq kitobiga koʻra — Ragavning oʻgʻli (Falekning oʻgʻli) va Naxorning otasi. U, shuningdek, Ibrohimning katta bobosidir.

Solihlar kitobiga koʻra — Yenaning (Falekning oʻgʻli) oʻgʻli.

Yubileylar kitobida onasi Ara va xotini Melkaning ismlari berilgan va Melka Kgeber va uning amakivachchasining qizi boʻlgan. Shuningdek, uning asl ismi Serox boʻlganligi, lekin Nuh paygʻambar bolalari jang qila boshlagan paytda Seruxga oʻzgartirilgani va Serux yashagan Xaldeylarning Ur shahri qurilgani aytiladi Yana aytilishicha, Serux patriarxal naslidan birinchi boʻlib, yakkaxudolikdan voz kechib, butparastlikka yuzlangan va oʻgʻli Nahorga sehrgarlikni oʻrgatgan.

Bibliyaning masoretik matniga koʻra, u 230-yil yashagan, Septuaginta esa u 330-yil yashaganligini koʻrsatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Книга Праведного. sfn error: no target: CITEREFКнига\_Праведного (help)
2. 1 2 3  Книга Юбилеев. sfn error: no target: CITEREFКнига\_Юбилеев (help)

Adabiyotlar
-----------

* Serug // Bibleyskaya ensiklopediya arximandrita Nikifora. — M. 1891—1892.
* „Глава 7",*Книга Праведного*.
* „Книги XI—XX",*Книга Юбилеев* (Wikisource).
Ina Müller(2017)
**Ina Müller** (25-Iyul 1965-yil, Köhlen shahri) — nemis qoʻshiqchisi, musiqa kabaresi rassomi, muallif va teleboshlovchi.

Hayoti
------

Ina Müller Köhlen shahrida fermer oilasida besh qizning toʻrtinchisi boʻlib tugʻilgan. Farmatsevtika-texnik yordamchi sifatida oʻqigandan soʻng, Dr. Lüneburgdagi Morgenstern maktabida oʻqigan va u Bremen-Blumental, Vesterlanddagi Sylt va Myunxendagi dorixonalarda ishlagan.

U 1994-yilda Edda Shnittgard bilan birgalikda asos solgan „Queen Bee" kabare dueti orqali tanildi. 2005-yil 10-dekabrda ular Bonn Panteonida xayrlashuv marosimiga chiqishdi. Ina Müller 2002-yildan beri oʻz loyihalari ustida ishlamoqda.

 Ina Müller 2019-yildaGermaniya televideniyesi mukofotiga sazovor bo'ldi

Havolalar
---------

* Ina Myuller sayti
* Werke von und über Ina Müller
* *qo'shiqchi va moderator Ina Myuller* bilan suhbat 2020-yil noyabr oyi

== Manbalar ==

1. ↑  „SO haben Sie Ina Müller noch nie gesehen". Bild (in German).".
2. ↑  „Inas Nacht on NDR.de (German)".
Namara yozuvi ; Imru' al-Qaysning epitafisi
**Imru' al-Qays ibn Amr** (arabcha: ) ikkinchi Laxmid podshosi edi. Uning onasi Kaʼb al-Azdiyning singlisi Mariya binti Amr boʻlgan. Uning diniy yaqinligi haqida munozaralar bor: Teodor Nöldeke Imru' al-Qays ibn 'Amr nasroniy emasligini taʼkidlagan boʻlsa,  Irfon Shahid nasroniylikka mansub boʻlishi mumkinligini taʼkidlab, Imru’al Qaysning nasroniyligi „pravoslav" boʻlishi mumkinligini va manixey tipiga" mansubligini aytib oʻtgan. Bundan tashqari, Shahid Imru' al Qays ibn Amrning dafn marosimida nasroniy shakllari va belgilari yoʻqligini taʼkidlaydi.  At-Tabariy „U Iroq, Hijoz va Mesopotamiyadagi barcha arablar yurtida forslar uchun hukmronlik qilgan" deb taʼkidlaydi. Imru' al-Qays oʻzining epitafiy yozuvida: „ Tojga ega boʻlgan barcha arablarning shohi" deb ataladi, xuddi shu unvon (barcha arablar podshosi) Xatra podshohlariga berilgan unvon edi. Xuddi shu bitikda Imru’ ul-Qaysning Najrongacha yetib borganligi va uni shoh Shammar Yahri’shdan qamal qilgani aytiladi. Baʼzi olimlar

Janubiy Arab tilidagi baʼzi bitiklardagi „Imru’ al-Qays ibn Amr"ni shu bilan aniqlaganlar. Oʻsha yozuvlarda uning ismi Himyor shohi Shammar Yahrish bilan birga tilga olinadi.

Epitafiya, Namara yozuvi boʻlib, arab tilining eng qadimgi namunalaridan biridir.

Manbalar
--------

1. ↑  *Geschichte der Perser und Araber zur Zeit der Sasaniden, Theodor Nöldeke* — 47 bet.
2. ↑  *Byzantium and the Arabs in the Fourth Century, Irfan Shahid* — 33–34 bet. „Imru'al-qays christianity (may have been) orthodox, heretical or of the manichaean type [...] Perhaps Imru' al-Qays' Christianity was of the manichaean type, completely unacceptable to those in Byzantium. His father 'Amr was the protector of Manichaeism in Hira, that followed the crucifixion of Mani, the coptic papyri have shown."
3. ↑  *Byzantium and the Arabs in the Fourth Century, Irfan Shahîd. p. 32.*. „Allthough Imru' al-Qays was considered christian by al-Kalbi, there is not a single christian formula or symbol in the (Namarah) inscription."
**Rankovichlarning eski uyi** (serbcha: *Стара задружна кућа Ранковића*) ― Drajevats qishlogʻida, Obrenovats shahar okrugi hududida joylashgan. Bino madaniy yodgorlik sifatida koʻchmas madaniy meros obyekti hisoblanadi.

Tarixi
------

Arxitektura, funktsional va fazoviy kontseptsiyasi tufayli Drajevatsdagi eski Rankovichlar uyi shumadiy uyi turiga kiradi, uning qurilish usuli markaziy Serbiya va Shumadiya hududlari uchun xosdir. Bu XIX asrning birinchi yarmidagi qishloq zadrujniy uyining rivojlangan turiga tegishli.

Uyning tavsifi
--------------

Uyning qurilishi tabaqalanish davriga va boy sinfning shakllanishiga ishora qiladi, yaʼni XIX asr boshlariga kelib, u birinchi muhim turar-joy binolarini qurishi mumkin boʻlgan moddiy vositalarga ega edi. Qadimgi Bolqon meʼmorchiligining asosiy elementlaridan foydalangan holda qishloq uylarini qurishda qurilish materiallaridan foydalanish, binolarni rejalashtirish va pardozlash detallari bilan bogʻliq yangiliklar kiritiladi. Uy toʻrtburchaklar shaklida boʻlib, oʻlchamlari 15 × 15 m, markaziy joylashuvi, toʻrtta xona — uchta xona va bir-biriga qarama-qarshi joylashgan ikkita eshikli „uy" (oʻchoqli xona). Uy moloz toshga qalin eman nurlariga oʻrnatilgan yarim yogʻochli struktura yordamida qilingan. Devorlari suv bilan toʻldirilgan, tomning tuzilishi yogʻoch rafter oyoqlari va toʻsinlardan yasalgan, tomi laganda plitkalaridan qilingan. Chuqur markaziy ayvon tashqi tomondan kemerli arkadalar bilan qoplangan va keyinchalik yogʻoch panjaralar qoʻshilgan. Deraza teshiklarining gorizontal ritmiga ega tinch jabhalar va ayvon, ohak bilan oqartirilgan, tomning katta choʻqqilari estetik jihatdan oʻziga xos elementlardir. Rankovichlar oilasining uyi 1980-yillarning boshida qishloq chetidagi asl joyidan Drajevatsdagi sakkiz yillik maktab hovlisiga koʻchirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Belgrade City Institute for the Protection of Cultural Monuments/Old Cooperative House of Ranković Family, Draževac".
2. ↑  Живковић, Н.*. Исконска хармонија-народно градитељство општине*, 2007, Београд: Сопот.
3. ↑  Живковић, Н.; Крстановић, Б.*. Историјски развој подручја*, 1995, Београд: Колубара 2.
4. ↑  Радовић, Р.*. Нова антологија кућа*, 2007, Београд.
5. ↑  Живковић, Н.*. ). Народно градитељство-споменик културе данас*, 2007, Београд.
6. ↑  *Јаковљевић, З.*. Спасавање Старе задружне куће у селу Дражевцу. ". Гласник друштва конзерватора Србије (1995).
**Arxozavrlar** (Archosaura) — su-dralib yuruvchilar kenja sinfi. Yuqori perm davridan maʼlum. Bosh suyagida 2 ta chekka suyagi va koʻz oddi tuynugi boʻladi. Chanoq suyagi 3 yoki 4 nurli. Te-risi qalin sovut bilan qoplangan. A. mezo-zoy erasida yer yuzida eng keng tarqalgan va juda xilma-xil turlardan iborat sudralib yuruvchilar guruhi boʻlgan. Ay-rim A. ikki oyokda tik yurgani uchun orqa oyoqlari, dumi va dumgʻazasi kuchli rivoj-langan, lekin oldingi oyoqlari va boshi kichik boʻlgan. Oʻtxoʻr yoki yirtqich hayot kechirgan A.ga tekodontlar, timsohlar, kaltakesakchanoqlilar, qoʻshchanoqlilar, dinozavrlar va uchar kaltakesaklar tur-kumlari kiradi. A.dan arxeopteriks ke-lib chikdan. A.dan hozir faqat timsohlar saqlanib qolgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |