**Tyra Lynne Banks** (talaffuzi: **Tayra Lin Benks**; 1973-yil 4-dekabrda tugʻilgan), **BanX** nomi bilan ham tanilgan — amerikalik televizion shaxs, model, ishbilarmon ayol, produser, aktrisa va yozuvchi. Kaliforniyaning Inglvud shahrida tugʻilgan, u 15 yoshida model sifatida oʻz faoliyatini boshlagan va *GQ* va *Sports Illustrated Swimsuit Issue* muqovalarida uch marta paydo boʻlgan birinchi afro-amerikalik ayol edi. U 1997-yildan 2005-yilgacha *Victoriaʼs Secret* farishtasi boʻlgan. 2000-yillarning boshlariga kelib, Banks dunyodagi eng koʻp daromad oladigan modellardan biri boʻlgan.

*Banks "Bel-Airning yangi shahzodasi"* (1993) sitkomida televideniyeda rol oʻynashni boshladi va "*Higher Learning*" (1995) dramasida film debyutini qildi. 2000-yilda u Disney kanalining "*Life-size" filmidagi Eve va "Koyote Ugly*" prokatida Zoe kabi asosiy filmlarda rol oʻynagan*. Banks "Sevgi va basketbol*" (2000) romantik sport filmida, "*Hellouin: tirilish" (2002) qoʻrqinchli filmida va "Gʻiybatchi qiz"* (2009) va "*Glee*" (2013) teleseriallarida kichik rollarni oʻynagan.

*2003-yilda, Banks uzoq davom etgan Amerikaning navbatdagi Top Modeli* realiti-serialini yaratdi, u ijrochi produserlik qildi va 2015-yil oktabr oyida serial bekor qilinmaguncha birinchi yigirma ikki fasl uchun taqdim etdi. U serialni qayta tiklash uchun ijrochi produser boʻlib qoldi. 2016-yilda Rita Ora yigirma uchinchi siklga mezbonlik qildi va yigirma toʻrtinchi sikl uchun oʻz vazifalarini bajarishga kirishdi. *Banks "True Beauty"* (2009—2010) filmining hammuallifi boʻlgan va oʻzining *"The Tyra Banks Show"* (2005—2010) televizion tok-shousiga ega boʻlgan, u The CW telekanalida namoyish etilgan. 2015-yilda u ikki oy davomida *FABLife tok-shousiga mezbonlik qildi.* 2017-yilda Banks *Americaʼs Got Talent* koʻrsatuvining 12-mavsumida boshlovchi boʻlgan. 2020-yilda u 29-mavsumda "Yulduzlar bilan raqs" koʻrsatuvi boshlovchisi boʻlgan, shuningdek *,* ijrochi produser sifatida ham ishlagan.

2010-yilda Banks model sifatidagi hayotiga asoslangan *Modelland* nomli yosh kattalar romanini nashr etdi, u 2011-yilda *The New York Times* Best Seller roʻyxatida birinchi oʻrinni egalladi. Shuningdek, u oʻzining Bankable Productions produserlik kompaniyasiga ega boʻlib, "*The Tyra Banks Show* "ni ishlab chiqargan. *Banks Time* jurnali tomonidan qayta-qayta dunyoning eng nufuzli odamlari roʻyxatiga kiritilgan toʻrt afro-amerikalik va yetti ayoldan biridir.  Shuningdek, u MODELS.com tomonidan Afsonaviy Supermodellar roʻyxatiga kiritilgan atigi oʻn yetti modeldan biridir.

Erta hayot va taʼlim
====================

Tyra Lynne Banks 1973-yil 4-dekabrda Kaliforniyaning Inglvud shahrida tugʻilgan. Uning onasi Carolyn London tibbiy fotograf  va otasi Donald Banks kompyuter maslahatchisi. Uning Devin ismli akasi bor, u besh yosh katta. 1979-yilda, Benks olti yoshga toʻlganida, uning ota-onasi ajrashishdi. Banks John Burroughs oʻrta maktabida oʻqigan va 1991-yilda Los-Anjelesdagi Immaculate Heart oʻrta maktabini tamomlagan. Banksning aytishicha, ulgʻaygan chogʻida uni tashqi koʻrinishi uchun masxara qilishgan va uni "xunuk oʻrdak" deb hisoblashgan. Banks 11 yoshda boʻlganida, u uch dyuymga oʻsdi va uch oy ichida 30 funtni yoʻqotdi. Amerikaning *navbatdagi Top Modelida* Banks Ancestry.com ning genealogik DNK testi natijalarini muhokama qildi, bu unga "79% afrikalik, 14% britaniyalik va 6% tubjoy amerikalik" natijalarini berdi. Intervyuda u oʻzini ham "1% fin" ekanini qoʻshib, shunday dedi: "Men 14% britaniyalik, 6% tubjoy amerikalik, 1% fin va qolganlari afrikalikman".  2012-yil fevral oyida Banks Garvard Universitetining Menejmenti boʻyicha diplomdan tashqari dasturda toʻqqiz haftalik kursni tamomladi.

Modellik faoliyati
==================

Banks 2012-yil
Banks 15 yoshida Los-Anjelesdagi maktabda oʻqiyotganda modelyerlik sohasini boshlagan. U *LA Models* tomonidan imzolanishidan oldin toʻrtta modellashtirish agentligi tomonidan rad etilgan. U 16 yoshida Elite Model Management kompaniyasiga oʻtdi. Yevropada modellik qilish imkoniga ega boʻlgach, u Milanga koʻchib oʻtdi. Oʻzining birinchi mavsumida u 1991-yilgi Parij moda haftaligida 25 ta namoyishni buyurtma qildi.

*U Elle* kabi jurnallarning muqovalarida paydo boʻldi. 1993-yilda Banks CoverGirl kosmetikasi bilan shartnoma imzoladi va kosmetika kompaniyasi uchun reklama kampaniyalarini boshladi. U Supermodel maqomiga erishgan bir nechta qora tanli modellardan biri edi. 1990-yillarning oʻrtalarida Banks koʻproq tijorat modellashtirish bilan shugʻullanish uchun Amerikaga qaytib keldi.

*Banks Sports Illustrated Swimsuit Issue* muqovasidagi birinchi qora tanli ayol va *GQ* muqovasidagi birinchi afro-amerikalik ayol edi. 1997-yilda u "Yil supermodeli" uchun VH1 mukofotini oldi. Oʻsha yili u *Victoriaʼs Secret* katalogining muqovasi uchun tanlangan birinchi afro-amerikalik edi  va Victoriaʼs Secret farishtasiga aylandi. 2010-yilda Banks oʻzining sobiq IMG Models model agentligi bilan qayta shartnoma tuzdi. Banks endi *Vogue Italia* veb-saytining muallifi. 2013-yilda Banks moda fotosuratchisi Udo Spreitzenbarth bilan hamkorlikda oʻzini 15 ta supermodelga aylantirdi.

2019-yilda Banks modellik nafaqasiga chiqib, 2019-yilgi *Sports Illustrated Swimsuit Issue nashrining* uchta muqovasidan biriga suratga tushdi. U, shuningdek, endi **BanX** modellik nomi bilan foydalanishini eʼlon qildi.

Televizion va kino faoliyati
============================

Banksning televizion faoliyati *"Bel-Airning yangi shahzodasi* "filmining toʻrtinchi mavsumida boshlangan, unda u bosh qahramon Will Smithning eski doʻsti Jackie Amesni oʻynagan. U serialda yetti marta maydonga tushdi. Boshqa teleseriallar orasida "*Felicity"*, "*All That"*, "*MADtv"*, "*Nik Kannonning Wild ' n Out"* va "*The Price Is" seriallarida rol oʻynagan**.* U shuningdek, "Chinatown" epizodida "*Space Ghost Coast to Coast*" animatsion tok-shousida mehmon sifatida ishtirok etdi.

Banks oʻzining "Ty Ty Baby Productions" produserlik kompaniyasini ishga tushirdi. Koʻp oʻtmay *Bankable Productionsga* oʻzgartirildi - bu "*Tyra Banks Show"*, "*Americaʼs Next Top Model"* va 2008-yilda "*The Clique*" filmini suratga oldi. *Banks "Americanʼs Next Top Model" filmining* ijrochi produseri va sobiq boshlovchisidir. Bundan tashqari, u 2005-yil 12-sentabrda  boʻlib oʻtgan va 2010-yil 28-maygacha davom etgan yosh ayollarga moʻljallangan kunduzgi tok-shou "The *Tyra Banks Show"* dasturini olib bordi. va *Tyra Banks shousida* ishlab chiqarish va 2009-yilda ajoyib, maʼlumot beruvchi tok-shou uchun ketma-ket ikkinchi marta gʻolib boʻldi.

Shaxsiy hayot
=============

Banklar 2010-yillarda norvegiyalik fotograf Erik Asla bilan uchrashishgan va 2016-yil yanvar oyida ular surrogatlik orqali biologik oʻgʻil koʻrishgan.

Banks oʻtmishdagi haqoratli munosabatlar haqida gapirdi. 2005-yilda uning munosabatlari tarixi haqida soʻraganida, u shunday dedi: "Men shouda koʻp nom ishlatmayman, lekin oʻziga xos munosabatlar nafaqat aldash, balki hissiy zoʻravonlik edi. Bu juda yomon edi, lekin bu meni kuchli qildi".  2009-yilda u Oprah Winfrey bilan birga mezbonlik qilgan *Opra Uinfri shousida* mehmon sifatida qatnashganida oʻzining oldingi munosabatlari haqida gapirdi. Epizod Rihannaning Chris Brown tomonidan qilingan hujumiga javoban tanishuv zoʻravonligiga bagʻishlangan edi.

### Taʼlim

2011-yilda Banks Garvard Biznes Maktabida toʻqqiz haftalik boshqarish dasturiga (OPM) roʻyxatdan oʻtishdi. Bankls 2012-yil fevral oyida rahbar kadrlar tayyorlash dasturini tamomlab, sertifikatga ega boʻlishdi. U Garvard bitiruvchisi ekanligini bildirgani uchun tanqid ostiga olingan. *Izebel* uchun yozar ekan, Garvard haqidagi bayonotlarini "nosamimiy" deb atagan va uni Garvard haqida "yolgʻon gapirishni bas qilishga" chaqirgan. 2012-yil holatiga koʻra Garvard professori Rohit Deshpande OPM dasturida kelajakdagi kurs ishlarida foydalanish uchun Banksning Bankable Productions kompaniyasi boʻyicha amaliy ish tayyorlayotgan edi.

### Xayriya

Banks yetakchilik va hayotiy koʻnikmalarni rivojlantirishga qaratilgan TZONE dasturini yaratdilar. U, shuningdek, afro-amerikalik qizlarga oʻzining *Immaculate Heart High School* maktabida oʻqish imkoniyatini taʼminlashga qaratilgan Tyra Banks stipendiyasini taʼsis etdi. 2005-yilda TZONE lagerdan Tyra Banks TZONE jamoat xayriya tashkilotiga aylandi.

Boshqa tashabbuslar
===================

2014-yilda Banks Tyra Beauty kosmetika brendiga asos solgan va u Garvard Biznes Maktabida maxsus sertifikat dasturini tamomlagan.  Tyra Beauty koʻp bosqichli marketing tizimidan sotuvchi distribyutorlarni yollash uchun foydalanadi, ular kompaniya tomonidan "goʻzallik taʼminlovchilari" deb ataladi. Banklar oʻz chizigʻi uchun yuzlarni topish uchun kasting qoʻngʻirogʻini oʻtkazdi va natijada Melodi Parra, Monik Xeyvard, Keti Xarvi va *Norge Top Modeli* ishtirokchisi Marita Gomsrudni kosmetika liniyasining asl goʻzallik modellari sifatida tanladi. 2011-yil mart oyida Banks oʻzining moda va goʻzallik veb-saytini "typeF.com" deb nomlangan, uni Demand Media bilan hamkorlikda yaratdi. 2015-yilda u "tyra.com" interaktiv kosmetik elektron tijorat saytini ishga tushirdi.

Mukofotlar va nominatsiyalar
============================

| Yil | Mukofot | Turkum | Rol | Natija |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1999 | Teen Choice mukofotlari | Tanlov modeli | Herself | Yutuq |
| 2004 | TV yulduzi - ayol | *Americaʼs Next Top Model* | Nomzod |
| 2005 | Tanlangan TV shaxsi: Ayol | Nomzod |
| Onlayn kino va televideniye assotsiatsiyasi mukofoti | Muloqot yoki xizmat koʻrsatuvining eng yaxshi boshlovchisi | *The Tyra Banks Show* | Nomzod |
| 2007 | Teen Choice mukofotlari | Tanlangan televizor: shaxsiyat | *Americaʼs Next Top Model*/*The Tyra Banks Show* | {Yutuq}} |
| Kunduzgi Emmy mukofoti | Ajoyib tok-shou | *The Tyra Banks Show* | Nomzod |
| ASTRA Awards | Sevimli xalqaro shaxs yoki aktyor | *Americaʼs Next Top Model* | Nomzod |
| 2008 | Teen Choice mukofotlari | Tanlangan televizor: shaxsiyat | Yutuq |
| Kunduzgi Emmy mukofoti | Ajoyib tok-shou | *The Tyra Banks Show* | Yutuq |
| 2009 | Ajoyib tok-shou | Yutuq |
| 2017 | Teen Choice mukofotlari | Tanlangan televizor: shaxsiyat | *Americaʼs Got Talent* | Nomzod |
| 2019 | Bolalar tanlovi mukofotlari | Sevimli teleboshlovchi | Nomzod |

Manbalar
========

1. ↑  "Why Tyra Banks Will Now Go by 'BanX': The Model Explains Her Name Makeover as She Comes Out of Retirement for SI Swim" *PEOPLE.com*
2. ↑  Lisa Respers France (May 9, 2019). "Tyra Banks is now 'BanX'". *CNN*.
3. ↑  "Hilary Duff, Tyra Banks appear in same episode of 'Gossip Girl'". *New York Daily News*. October 2, 2009.
4. ↑  "'Glee': Tyra Banks Is Fierce And Hyper-Critical As A Modeling Agent (VIDEO)" huffingtonpost.com. November 22, 2013.
5. ↑  "'America's Got Talent' Sets Tyra Banks As New Host For Season 12" Deadline. March 12, 2017. Retrieved March 12, 2017.
6. ↑  Garrett Stodghill, Alexis (April 25, 2012)."Time 100 Gala 2012: Black stars shine at party honoring world's top influencers"
7. ↑  "Tyra Banks: Biography". Movies.yahoo.com. Archived from the original on July 29, 2013.
8. ↑  "MODELS.com's Legends" *MODELS.com*.
9. ↑  "Tyra Banks Biography"The Biography Channel Archived from the original on June 20, 2009.
10. ↑  "Tyra Banks Biography"TV Guide Network
11. ↑  Clark, Jason (2008). "Tyra Banks:Biography on MSN". MSN. Archived from the original on September 2, 2008.
12. ↑  "Tyra Banks Biography" FilmReference.com.
13. ↑  Shanker, Wendy. "About Tyra Banks". Supermodels.nl. Archived from the original on November 9, 2014.
14. ↑  The Fat Girl's Guide to LifeISBN9781408806623
15. ↑  "Tyra Banks Gets Surprising DNA Results on 'America's Next Top Model'" (Wayback Machine saytida 11-may 2015-yil sanasida arxivlangan)Ancestry.com
16. ↑  "Tyra Banks Opens Up About Body and Weight Battles"Life & Style
17. ↑  "At Home With Tyra Banks"Good Housekeeping August 20, 2015.
18. ↑  Anne, Sarah (February 24, 2012). "Tyra Banks graduates from Harvard's executive education program". *The Washington Post*.
19. ↑  Weiss-Meyer, Amy L. "Tyra Banks: Dropping H-Bombs Like Nobody's Business | Flyby | The Harvard Crimson". *thecrimson.com*.
20. ↑  "Tyra Banks Profile" FMD-database.
21. ↑  Norment, Lynn (1997). "Tyra Banks: on top of the world – African American fashion model"
22. ↑  "Bio" Archived from the original on July 13, 2011.
23. ↑  "Tyra Banks". *www.vogue.it*. Archived from the original on June 16, 2012.
24. ↑  "Tyra Banks, Camille Kostek, and Alex Morgan are SI Swim 2019 cover models" *SI.com*.
25. ↑  "Tyra Banks lands the cover of SI Swimsuit 2019!" *SI.com*.
26. ↑  "Tyra Banks: Biography" *www.tvguide.com*.
27. ↑  "TYRA BANKS SHOW FULL EPISODES"
28. ↑  "Space Ghost Coast to Coast Chinatown" *tv.com.*
29. ↑  "Tyra Banks on The Price is Right"
30. ↑  Mahan, Colin (February 14, 2006)."Price Is Right for Tyra Banks"
31. ↑  "Tyra Banks Announces Plans to End Talk Show" *www.nytimes.com*.
32. ↑  Silverman, Stephen M. (June 21, 2008). "Ellen DeGeneres, Tyra Banks Win Daytime Emmys". *people.com*.
33. ↑  ""Rachel Ray," "Tyra Banks" win talk show Emmys" *reuters.com*. August 31, 2009. Archived from the original on October 23, 2012.
34. ↑  Moms & Babies (January 27, 2016). "Tyra Banks Welcomes Son York". *People*. United States. Time Inc.
35. ↑  „"Tyra Banks' sexy drink" *www.femalefirst.co.uk*. June 1, 2007. Retrieved April 20, 2017. I've never had any drugs and I had a little taste of alcohol when I was 12-years-old, but that's about it". 19-iyun 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-iyul 2022-yil.
36. ↑  Cruz, Clarissa (August 26, 2005). "Looker Who's Talking (Wayback Machine saytida 6-sentabr 2014-yil sanasida arxivlangan)". *www.ew.com*.
37. ↑  "Breaking the Dating Violence Cycle" *Oprah.com*.
38. ↑  "Oprah: Tyra Banks Opens Up About Abusive Ex-Boyfriend"
39. ↑  "Tyra Banks tells Oprah of her own abuse". *cnn*. March 19, 2009. Archived from the original on October 7, 2010.
40. ↑  "Owner/President Management: Program Objectives"
41. ↑  Hughes, Sarah Ann (February 24, 2012). "Tyra Banks graduates from Harvard's executive education program". *Celebritology* (blog). Washington Post.
42. ↑  "Model Behaviors"
43. ↑  Zhang, Brian C. (February 27, 2012). "Tyra Finishes HBS Program". *The Harvard Crimson*.
44. ↑  „"Tyra Banks: Fun, Fierce, and Financially Savvy"". 10-avgust 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-iyul 2022-yil.
45. ↑  "TZONE Story" *tzonefoundation*. Archived from the original on March 12, 2018.
46. ↑  "Tyra Bank's Faces of Philanthropy page"
47. ↑  "Tyra Banks TZone". tzonefoundation.org. Archived from the original on March 12, 2018.
48. ↑  Marthe, Emalie (October 20, 2015)."More Than Meets the Smize: A Look Inside Tyra Banks's Exploitative Empire"
49. ↑  "About Us". *eHow*. Archived from the original on May 4, 2011.
50. ↑  "Tyra Beauty" (Wayback Machine saytida 21-mart 2017-yil sanasida arxivlangan) *tyra.com*.

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BNE: XX1163585
* BnF: cb14152644p (maʼlumot)
* GND: 140717455
* ISNI: 0000 0001 1496 8790
* LCCN: no95037078
* VIAF: 107714326
* en:WorldCat Identities: lccn-no95037078

 |