recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Chust tumani, Olmos shaharchasidagi adir
**Olmos** (ruscha: *Алмас*) — Oʻzbekiston Respublikasi Namangan viloyati Chust tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Tarixi
------

Qadimda Namangan viloyati, shahar, qishloqlarida insonlar yashaganini isbotlovchi koʻplab yodgorliklar topilgan. Toʻraqoʻrgʻon hududidagi mil.avv. III-II asrga oid Axsikent yodgorligi, Andijon viloyati Izbosgan tumanidagi Elatan yodgorligi Chust madaniyatiga hos boʻlgan Buonamozor manzilgohidan topilgan moddiy manbalar buni isbotlaydi. Buonamozor mil.avv. II ming yilli oid sunʼiy sugʻorishga asoslangan dehqonchilik manzilgohidir. Chust shahridan 10-12 km gʻarbda, Tyanshan togʻoldi hududlarida Gʻovasoy etagida joylashgan Olmos qishlogʻidir.

Aholisi
-------

Olmos qishlogʻida aholi zich joylashgan boʻlib, 1995-yil malumotiga koʻra honadon soniga 2139 tani tashkil qilgan. 2013 yilda aholi soni 36 ming 30 ta, 5435 honadon, erkaklar 17655 ta, ayollar esa 18375 tani tashkil qiladi. Olmos qishlogʻida 9 ta mahalla fuqorolar yigini va 36 ta koʻcha mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  POSTANOVLYeNIYe KABINYeTA MINISTROV RYeSPUBLIKI UZBYeKISTAN 13.03.2009 g. N 68 O DOPOLNITYeLNIX MYeRAX PO SOVYeRShYeNSTVOVANIYu ADMINISTRATIVNO-TYeRRITORIALNOGO USTROYSTVA NASYeLYeNNIX PUNKTOV RYeSPUBLIKI UZBYeKISTAN
2. ↑  „Chust tarixi". Qaraldi: 2023-yil 7-iyun.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Andoza:Župa dubrovačka municipality

 Kupari shahridagi Grand mehmonxonasi 
**Kupari** - Xorvatiyaning Dubrovnikning janubi-sharqidagi qishloq va Župa dubrovačka hududining bir qismidir. U D8 avtomagistrali bilan bog'langan hudud hisoblanadi.

Kupari shahrida Kupari sayyohlik majmuasi, foydalanilmay qolgan harbiy turistik hudud joylashgan.  Ikki chexiyalik ishbilarmon Kuparidan yer sotib olgan, u birinchi jahon urushidan so'ng faqat bitta eski g'isht zavodi edi. 1921-yilda chexoslovakiyalik ishbilarmonlar davlat bilan birgalikda ko'rfazda dengiz kurorti bo'lishi kerak bo'lgan. "Grandhotel Kupari"ga asos solishdi. 1923-yil avgust oyida 166 xona va 340 yotoq bilan qurib bitkazildi. Restoran mehmonxonasida chex-fransuz restorani bo‘lib, bir vaqtning o‘zida barcha 340 nafar mehmonga xizmat ko‘rsatishi imkoni mavjud. O'zining gullagan davrida, janubiy Dalmatiyadagi eng hashamatli katta mehmonxonasi hamda kelajakdagi "Slavyan Riviera" ning asosi bo'lishi ko'zda tutilgan edi. Oshxona uchun o'stirilgan manzarali gullar, sabzavotlar bilan o'z issiqxonasi bor edi. Birinchi Chexiya Respublikasining ijtimoiy kremi, balki boshqa hukumatlarning muhim rasmiylari ham bor edi.

Ikkinchi jahon urushidan keyin, kurort Yugoslaviya armiyasi tomonidan qabul qilindi. shundan so'ng tiklanish markaziga aylandi. Ular boshqa binolarni, jumladan, Iosip Broz Tito uchun alohida villani qo'shdilar. Oxir-oqibat, dam oluvchilar uchun yana 9 ta mehmonxona tayyorlandi. Ko'rfazdagi jami turar joy sig'imi 4500 mehmonga mo'ljallangan edi. Biroq, Xorvatiyaning mustaqillik urushi paytida bu joy jiddiy shikastlangan va o'sha paytdan beri tashlab ketilgan. 

2024-yil 2-mart kuni amerikalik YouTuber MrBeast (Jimmi Donaldson) o‘zining shaxsiy kanalida "Men tashlandiq shaharda 7 kun omon qoldim" nomli videoni chiqardi. U yerda o‘z guruhi va Mark Rober bilan tashlandiq shaharda 7 kun tirik qolganimni ayti. Ular haftaning ko'p qismini sobiq Goricina mehmonxonasida o'tkazdilar. 

2021-yildagi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga qaraganda uning aholisi 950 kishini tashkil etadi.

Manbalar
--------

Andoza:Župa dubrovačka municipality

1. ↑  Kupari Tourist Complex Croatian Ministry of Tourism (MINT)
2. ↑  *Pravda.* „Opuštěné Kupari. Zašlá sláva českého podnikání v chorvatském turismu" (cs). *iDNES.cz* (2017-yil 28-avgust). Qaraldi: 2024-yil 2-mart.
3. ↑  „VIDEO: Mr Beast Uploads Dubrovnik Video, Millions To See Kupari". *Total Croatia*. Qaraldi: 2024-yil 2-mart.
4. ↑  „MR. BEAST UPRAVO OBJAVIO VIDEO! Milijuni pregleda u prvih pola sata, Kupari kulisa za napušteni grad (VIDEO)" (hr). *dubrovackidnevnik.hr*. Qaraldi: 2024-yil 2-mart.
**Stanley masjidi** (xitoycha: 赤柱清真寺; pinyin: *Chìzhù Qīngzhēnsì*) – Xitoyning Gonkong shahriStenliey shaharchasida joylashgan masjid. Bu Gonkongda qurilgan toʻrtinchi masjid boʻlib, Stenliey qamoqxonasi ichida joylashgan.

Tarixi
------

20-asr boshlarida Gonkong qamoqxona departamentida Pokiston va Hindistondan 400 ga yaqin musulmon xodim ishlagan. Boʻlimning bosh ofisi dastlab Arbuthnot Roadda joylashgan edi. Ularning koʻpchiligi namoz oʻqish uchun Jomiy masjidiga borishdi. Biroq, shtab-kvartira Arbutnot yoʻlidan ancha uzoqda joylashgan Stenli qamoqxonasiga koʻchirilgandan soʻng, qamoqxona musulmon xodimlarining farovonligi va diniy ehtiyojlarini qondirish uchun qamoqxona hududi atrofida yangi masjid qurish talabi paydo boʻldi. Shunday qilib, 1937-yil 1-yanvarda qamoqxona ichida Stenley masjidi ochildi.

Qadimiy antik buyumlar va yodgorliklar boʻyicha maslahat kengashi 2009-yil 18-dekabrda masjidni 1-darajali tarixiy bino sifatida belgilagan.

Xavfsizlik nuqtai nazaridan, axloq tuzatish xizmati xodimlari masjidga kirishni cheklab qoʻygan, ammo ularga HK ID karta koʻrsatish yoki namoz oʻqish uchun kelganini taʼkidlash orqali kirish mumkin.

Masjid imom-xatibi Hofiz Afzal Xon boʻlib, u masjidda Qur’on oʻrgatadi.

Arxitekturasi
-------------

Qum rangli masjidda katta namozxona, ayvon va hovli bor. Masjid oldida avtoturargoh joylashgan. Masjid qamoqxona hududida boʻlgani uchun odatda jamoat uchun ochiq emas.

Yana qarang
-----------

* Gonkongdagi Islom
* Gonkongdagi masjidlar roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  „Menyelusup ke Masjid Penjara di Stanley, Hongkong".  Wisata.kompasiana.com. 2014-yil 23-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 21-aprel.
2. ↑  „Mosques in Hong Kong".  Islam.org.hk. Qaraldi: 2014-yil 21-aprel.
3. ↑  Ho, Wai-Yip*. Islam and China's Hong Kong: Ethnic Identity, Muslim Networks and the New ... - Wai-Yip Ho - Google Buku*, 7 June 2013. ISBN 978-1134098071. 2014-yil 21-aprelda qaraldi.
4. ↑  „Stanley Mosque" (en).  Incorporated Trustees of the Islamic Community Fund of Hong Kong. Qaraldi: 2021-yil 28-yanvar.

Havolalar
---------

* Antikvarlar boʻyicha maslahat kengashi. Tarixiy binolarni baholash. Stenli masjidi № 53 Tung Tau Van Road, Stanley Pictures
***3D Baseball*** — Crystal Dynamics tomonidan ishlab chiqilgan va nashr etilgan sport simulyatsiyasi. PlayStation versiyasi 1996-yil 31-oktabrda, keyin Sega Saturn versiyasi 1996-yil 30-noyabrda chiqarilgan. CNN diktori rolini Van Erl Rayt bajaradi.

Oʻyin jarayoni
--------------

700 dan ortiq oliy liga oʻyinchilari oʻzlarining statistikasi va toʻp oʻyinlariga ega (shundan 50 tasi kiritilgan). Har bir jamoa oʻz stadionida oʻynaydi.

Toʻliq beysbol mavsumi boʻlgan mavsumda oʻyinchilar uni arkada sozlamalari bilan oʻynashlari mumkin yoki ular tanlangan jamoaning bosh menejeri boʻlishlari mumkin. Bosh menejer sifatida oʻyinchilar jamoani boshqarishi kerak boʻladi. Oʻyinchilar tarkibiy qismlarni tanlashlari va maydonlarni, oʻyinchilarni va yuguruvchilarni almashtirishlari. Shuningdek, u oʻyinchilarga oʻzlarining sevimli oʻyinchilaridan iborat oʻzlarining orzu jamoalarini yaratishga imkon beradi. Oʻyinchilar qisqa yoki uzoq mavsumda oʻynashlari va kompyuter yoki doʻstlariga qarshi tezkor arkada rejimini oʻynashni tanlashlari mumkin.

Yaratilishi
-----------

Oʻyinchi animatsiyalari harakatni suratga olishni oʻz ichiga olgan Real Motion Control deb nomlangan yangi turdagi animatsiya yordamida yaratilgan. Oʻyin dizayneri Sem Player ushbu jarayonning kontseptsiyasini tushuntirdi: „Animatsiyalar koʻpincha zerikarli koʻrinishining sababi shundaki, mashinalar toʻliq animatsiya uchun zarur boʻlgan barcha kadrlarni saqlay olmaydi va ular beshta kvadratdan bittasini koʻrsatadi. Biz qiladigan narsa — koʻpburchak modellarni yaratish, har bir modelni boʻgʻinlarga ajratish va keyin harakatdagi har bir boʻgʻinning egri chizigʻini kuzatish. Keyin biz har bir animatsiya ramkasi oʻrniga bu egri chiziqlarni saqlaymiz."

Reyting va Baholar
------------------

Oʻyin tanqidchilar tomonidan ijobiy baholandi. GameSpot Van Erle Raytning realizmi va ovozini yuqori baholadi, lekin oʻyinchilarga toʻrtta „xayoliy" nuqtada maydonni yengish imkonini beradigan beysbol ligasi jamoalari va logotiplari yoʻqligini tanqid qildi va unda yulduzcha, uy yugurish va pley-off bosqichi yoʻq edi. Game Revolution muharrirlari „ajoyib" 3D oʻyinni, haqiqiy pozitsiyalar va tebranishlarni, „aʼlo" ovoz effektlari va sharhlarni, raqobatbardosh oʻyinni va tender orqali yangilanishi mumkin boʻlgan haqiqiy jamoalarni maqtashdi.

Manbalar
--------

1. ↑  {{{заглавие}}}.
2. ↑  {{{заглавие}}}.
3. ↑  *Sterbakov, Hugh* „3D Baseball Review".  GameSpot (1996-yil 13-dekabr). 2013-yil 23-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 12-oktyabr.
**Gingivit** (lot. gingiva — milk, itis — yalliglanish) — milk shilliq qavatining yalligʻlanishi. Meʼda-ichak, nafas aʼzolari, yurak-tomir, nerv sistemasi, periodontit, paradontoz, qon kasalliklari, infeksion kasalliklar, avitaminozlar, ogʻir metallar (simob, qoʻrgʻoshin va b.)ning tuzlaridan zaharlanish,. tish toshi G.ga sabab boʻladi. Baʼzan antibiotshlar yoki boshqa dorilar qabul qilinganda ham G. yuzaga keladi. Hayz sikli buzilganda, homiladorlik va balogʻatga yetish davrida koʻp uchraydi. Chirigan tish qirrasi, notoʻgʻri qoʻyilgan tish yoki yasama tish, shuningdek, dagʻal tish choʻtkasining milkni chaqalashi, kimyoviy moddalar va issiqdan kuyish ham G.ga sabab boʻlishi mumkin. G.da milk qizarib shishadi, bezillab turadi va salga qonaydi (kataral G.), milk cheti kulrang karash bilan qoplanadi, ostidan yara chiqadi, ogʻizdan sassiq hid keladi. Soʻlak oqadi, temperatura koʻtariladi, jagʻ ostidagi limfa bezlari kattalashadi (yarali G.); milk oʻsib, butun tishni qoplaydi, ogʻriq sezilmaydi (gipertrofik G.) yoki aksincha tish ildizi ochilib qoladi (atrofik G.). G. ga xos dastlabki alomatlar paydo boʻlganda darhol vrachga koʻrinish zarur. Oldini olish uchun ogʻiz boʻshligʻini toza tutish, bot-bot stomatolog vrachga murojaat qilib, tish toshini oldirish va chirigan tishlarni davolatib turish lozim (yana q. Stomatit).

Saidqosim Arifov.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Beluxa (maʼnolari).

**Beluxa** (Delphinapterus leucas) — delfinsimonlar oilasiga mansub sut emizuvchi hayvon urugʻining yagona vakili. Tanasining uzunligi 6 metrgacha, ogʻirligi 1,5 tonnagacha. Beluxalar Shimoliy Muz okeani va u bilan tutashgan dengizlarda tarqalgan boʻlib, muzlar orasida ham uchraydi. Boshining peshona qismidagi mustahkam qadogʻi yordamida muzlarni bemalol yorib suzib yuradi. Baliqlar, qisqichbaqasimonlar va boshqa mayda hayvonlar bilan oziqlanadi. Baliqlar galalarining orqasidan daryolarga ham oʻtadi. Beluxalar poda boʻlib yashaydi. Yirik (1,5 m keladigan) bola tugʻadi. Tutqinlikka yaxshi chidaydi. Goʻshti, terisi va yogʻi uchun cheklangan miqdorda ovlanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**AQShning Panamaga** bosqini (kod nomi: „**Toʻgʻri ish" operatsiyasi**, inglizcha: *— AQShning Panamaga keng koʻlamli bosqini (1989-yil dekabr — 1990-yil yanvar). AQSh rasmiy ravishda bosqinga 35 000 amerikalik fuqarolarning hayotini himoya qilish va Panamada demokratiyani tiklash zarurati bilan sabab boʻldi.*

Yoʻqotishlar va halokatlar
--------------------------

 Koʻchadagi janglar paytida Panama Mudofaa vazirligi binosi atrofidagi kvartallar
Harbiy operatsiya davomida AQShning yoʻqotishlari: 23 askarni oʻldirdi va 330 nafari yaralandi; operatsiyaning dastlabki ikki kunida 15 ta samolyot shikastlangan — toʻrtta C-141 va oʻn bitta C-130 (Amerika maʼlumotlariga koʻra, 13 ta samolyot 2-yanvargacha taʼmirlangan, qolgan ikkitasi 1990-yil 16-yanvarda taʼmirlangan), Shuningdek, 4 ta vertolyot yoʻqolgan, yana 45 ta vertolyot zarar koʻrgan (Amerika tomonining bayonotiga koʻra, 24 soat ichida 44 ta vertolyot taʼmirlangan).

Bundan tashqari, operatsiya boshlanganidan beri Panamada uch AQSh fuqarosi halok boʻldi: AQSh Mudofaa vazirligi fuqarosi *Richard Pol* yoʻl postida toʻxtashdan bosh tortgani uchun Panama askarlari tomonidan otib oʻldirilgan; Panama askarlari tomonidan otib oʻldirilgan kollej oʻqituvchisi *Raymond Dragseth* va nomaʼlum odam tomonidan otib oʻldirilgan maktab oʻqituvchisi *Gertrude Kandi Helin*.

1990-yil sentabr oyida AQSh hukumati operatsiya narxi 163 million dollarga tushdi deb xabar berdi (2010-yilgi narxlarda 287,5 million dollarga teng).

1990-yil oktabr oyida AQSh U.S. Southern Command tomonidan eʼlon qilingan rasmiy maʼlumotlarga koʻra, bosqin natijasida 515 Panama fuqarosi halok boʻlgan (shu jumladan Panama qurolli kuchlarining 51 aʼzosi, 202 tinch aholi va qolgan oʻlganlarning shaxsi aniqlanmagan "*chunki Panama harbiy* *xizmatchilari koʻpincha fuqarolik kiyimida kiyingan va oʻzini-oʻzi mudofaa boʻlinmalari aʼzolari harbiy kiyim kiymagan*"). Panama hukumatining rasmiy maʼlumotlariga koʻra, bosqin paytida 570 Panama fuqarosi, jumladan, jinoyat sodir etish paytida otib oʻldirilgan bir qancha talonchilar va jinoyatchilar halok boʻlgan. Panama qurolli kuchlarining yoʻqotishlari opolchenetslarni yoʻqotishlarini hisobga olmaganda, 68 askar halok boʻldi va 27 nafar yarador boʻldi. Boshqa manbalarda tomonlarning yoʻqotishlari haqida boshqa taxminlar mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  Б. Строгинов, Д. Васильев. «Джаст коз» — военная операция США против Панамы // «Зарубежное военное обозрение», № 6, 1990. стр.9-14
2. ↑  colonel Lee T. Wight (USAF). Airpower dollars and sense. Rethinking the relative costs of combat // „Joint Force Quarterly", № 66, 3rd quarter of 2012 pages 54-61
Koordinatalari: 53°38′16.799999999993″N 2°20′5.9999999999999″W﻿ / ﻿53.63799999999999812°N 2.334999999999999964°W﻿ / 53.63799999999999812; -2.334999999999999964GO

**Dorul Ulum al-Arabiya al-Islomiyya** (arabcha: ), **Darul Ulum Bury** nomi bilan mashhur. 1979-yilda tashkil etilgan va Buyuk Britaniyadagi eng qadimgi islom seminariyasi hisoblanadi. Muassasa Holcombe, Bury shahrida joylashgan bo'lib, u butun dunyo bo'ylab tarqalgan Dars-e-Nizomiy o'quv dasturiga asoslangan. Unga marhum hazrati Mavlono Yusuf Motala asos solgan.

Dasturi
-------

Dorul Ulum 11 yoshdan 23 yoshgacha boʻlgan oʻquvchilarni qabul qilib, kichik yoshdagi oʻquvchilar uchun oʻrta maktab taʼlimini hamda islomiy taʼlimni ilgʻor darajaga yetkazib beruvchi ta'lim dasturiga ega.

Tarixi
------

Maktab 1979-yilda Shayx Yusuf Motala va britaniyalik hind olimi Shayx Hoshim Patel (Jogvariy) tomonidan tashkil etilgan. Dastlab Saudiya Arabistoni hukumati Dorul Ulumga moliyaviy jihatdan yordam bergan, chunki u davlatdan pul olmagan, ota-onalar esa 440 funt sterling miqdorida to'lov to'lagan. Bu Yevropadagi birinchi faqat musulmonlar maktabi bo'lib, atigi 80 nafar o'quvchi bilan ish boshlangan. Hozir mazkur muassasada 300 dan ortiq o‘g‘ilbolalar tarbiyalanmoqda.

2015-yilda Ofsted Dorul Ulum al-Arabiya al-Islomiyani "Britaniya qadriyatlarini targ'ib qiluvchi, radikallashuvning oldini oladigan va bolalarni himoya qiladigan" maktabning eng yaxshi namunasi sifatida e'tirof etgan.

Ma'ruzachilari
--------------

Oldingi o'qituvchilar:

* Mavlono Yusuf Motala hazratlari - "Sahih al-Buxoriy" asoschisi va Shayxul hadis ustozi
* Mavlono Navshad Abdulaziz - Sunan Ibn Moja ustozi
* Mavlono So'fi Muhammad Tohir - Muvatta Imom Molik va Tahoviy Sharif ustozi
* Muftiy Ibrohim Roja - Tafsir ul-Jalolayn ustozi

Taniqli bitiruvchilari
----------------------

* Abdurrahmon ibn Yusuf Mangera
* Abu Yusuf Riyoz ul-Haq
* Muhammad ibn Odam al-Kavsariy

Yana qarang
-----------

* Dorul Ulum al-Madaniya
* Dorul Ulum London
* Dorul Ulum Zakariyya
* Madinatul Ulum al-Islomiya
* Mazohirul Ulum Saharanpur
* Jamiyatul Imom Muhammad Zakariyya

Havolalar
---------

* Ofsted tekshiruv hisobotlari



1. ↑  Gilliat-Ray, Dr Sophie (1 January 2006). "Educating the c Ulama: Centres of Islamic religious training in Britain". *Islam and Christian–Muslim Relations* **17** (1): 55–76. doi:10.1080/09596410500399367. .
2. ↑  Casciani, Dominic. „Inside Britain's Islamic Colleges". BBC News (2004-yil 15-yanvar). Qaraldi: 2009-yil 12-aprel.
3. ↑  *Grenyer.* „Inspection Report Darul Uloom Al Arabiya Al Islamiya School".  Ofsted (2006-yil 17-oktyabr). 2010-yil 29-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2009-yil 12-aprel.
4. ↑  *The Annual Report of Her Majesty's Chief Inspector of Education, Children's Services and Skills 2014/15* (PDF), House of Commons, 1 December 2015, 95–96-bet Alternative URL.
**Gaz lazer** — aktiv (faol) muhiti gazlar, bugʻlar va ularning aralashmalari (SOg Ar, He+Ne aralashmasi va b.) dan iborat boʻlgan lazer. G. l.larining nurlanishi oʻta monoxromatik va yoyilish burchagi oʻta kichik boʻladi. Lazer spektroskopiyasida, golografiya, lazer texnologiyasi, materiallarga ishlov berish, tibbiyot va b. sohalarda chastotalar reperi (belgisi) sifatida qoʻllaniladi (qarang Lazer).

Ular oʻrta toʻlqin uzunligi oraligʻida ishlaydi. Ularning nurlanishi oʻta monoxromatik va yoyilish burchagi oʻta kichik boʻladi. Ular interferometriya, golografiya, spektroskopiya, shtrix kodini oʻqish, optik effektlarni namoyish qilish, retinani davolash, litografiya, boshqa lazerlarni pompalash, atmosfera ifloslanishini tadqiq qilish, ilmiy tadqiqotlar, ta’lim lazerlari, lazer qurollari, lazer termoyadroviy sintezi va boshqa sohalarda qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abd ar-Rohman ash-Sharkaviy**- (*10 noyabr, 1921 yil- 1987, Misr)-* arab misr yozuvchisi, shoir, dramaturg, muharrir va jamoat arbobi.

Biografiyasi
------------

Dehqonlardan. Qohira universitetining yuridik fakultetini tamomlagan (1938-1943).

Monarxiyaga qarshi milliy ozodlik kurashi ishtirokchisi. 

1945-yildan bir qator ilgʻor jurnallarning bosh muharriri. 1951-yilda u xalqlarning tinch hamkorligi tarafdori boʻlgan ilgʻor „al-Katib" jurnaliga asos soldi.

Ijodi
-----

U talabalik yillaridayoq chop etishni boshlagan. Asarlarning asosiy mavzusi Misrdagi milliy ozodlik harakatidir.

Yozuvchining „Yer" (1954), „Bo‘m-bo‘sh yuraklar" (1957), „Muhammad — ozodlik elchisi" (1962), „Fellah" (1967), „Olis ko‘chalar" romanlarida dolzarb ijtimoiy muammolar ko‘tarilgan. hikoya va ocherklar („Kurashlar mamlakati" to‘plamlari, 1954; Kamtarona orzular, 1956).

Vatanparvarlik, imperializmga qarshi sheʼrlar, sheʼrlar, tarixiy pyesalar (baʼzilari sheʼrlarda) muallifi.  Sharkaui asarlari rus tilida nashr etilgan.

Tinchlik forumlarida Misr delegatsiyalari rahbari (1951-1955). U Jahon Tinchlik Kengashining aʼzosi edi.

Manbalar
--------

* Xuseyn-zade M. Sh. Fellax v literature Yegipta, Dush. 1973, s, 70—127;

* Kotsarev N. K. Pisateli Yegipta. XX vek, M. 1975.
**Abdul Hofiz Pirzoda** (urducha عبدالحفيظ پيرزادو) — Pokistonlik davlat va siyosat arbobi, huquqshunos, huquq nazariyotchisi, 1973-yildagi Pokiston Konstitutsiyasining muallifidir.

Biografiya
----------

Taniqli huquqshunoslar oilasida tug‘ilgan, uning bobosi Hindistonida ilk musulmon huquqshunoslardan biri edi. Otasi Pokiston hukumatining birinchi kabinetida federal vazir boʻlgan, keyin 1953-yilda u qisqa muddat Sindda bosh vaziri boʻlib ishlagan.

Abdul Hafiz huquqshunoslik darajasini "Linkolns Inn"da olgan. 1959-yilda u Karachida oʻzining „Hafeez Pirzada Law Associates" advokatlik firmasini ochdi va mamlakat Oliy sudiga aʼzolikka qabul qilindi. U oʻz faoliyatini 1957-yilda Gʻarbiy Pokiston oliy sudida boshlagan.

1967-yilda Pokiston xalq partiyasi asoschilaridan biri boʻlgan

1970-yilgi saylovlarda Pokiston Milliy Assambleyasiga saylangan.

1971-yildan 1977-yilgacha Pirzoda Zulfiqor Ali Bhutto hukumatida Vazirlar Kengashi aʼzosi edi. Moliya, qonunchilik, parlament munosabatlari, ichki ishlar, maorif kabi muhim sohalar uning nazoratida edi. 1972-yilda u Konstitutsiyaviy qoʻmita prezidenti etib saylandi, uning rahbarligida Pokistonning yangi Konstitutsiyasi yaratildi.

General Ziyo-ul-Haq 1977-yilda Bxutto hukumatini ag‘darganidan so‘ng, Pirzoda qotillik aybi bilan jinoiy sudda Bxuttoni himoya qilishga urinib ko‘rdi. U qisqa muddat Pokiston Xalq partiyasini boshqargan, ammo Ziyo-ul-Haq rejimida qamoqqa olingan. Keyinchalik Benazir bilan kelishmovchiliklar tufayli Bxutto partiya va siyosatni tark etdi.

U yana advokatlik amaliyotiga qaytdi, Oliy sudning katta advokati va mamlakatdagi yetakchi advokatlardan biriga aylandi. 2015-yil aprel oyida u Adolat uchun Harakat (Tehrik-e-Insaf) tomonidan 2013-yil may oyida boʻlib oʻtgan soxta saylovlarni tekshirish uchun hukumat tomonidan tuzilgan komissiya oldida vakillik qilish uchun taklif qilingan.

Angliyada ichak operatsiyasidan keyin tibbiy asoratlar tufayli vafot etdi.

Havolalar
---------

* Profile: Abdul Hafeez Pirzada — a lawyer par excellence
**Abdulhamid ibn Umar Qatavoniy** — (XI—XII asrlar, Ustrusha) roviy. Toʻliq ismi Abu Muhammad Abdulhamid ibn Umar ibn Husayn ibn Ali ibn Amr Qatavoniy.

Hayoti va faoliyati
-------------------

Abdulhamid ibn Umar Qatavoniy Ustrushaning Qatavon qishlogʻida tavallud topgan, dastlabki ilmlarini shu yerda oladi. U keyinchalik ilm-maʼrifat talabi bilan Samarqandga keladi va shu yerda muqim yashab qoladi. Oʻz zamonasida „Nusayriddin" degan sharafli nomga sazovor boʻladi. Abdulhamid ibn Umar Qatavoniy ona tomondan bobosi muftiy Abu Bakr Muhammad ibn Muhammad Qatavoniy, Ali ibn Ahmad Xazoiy vositasida Haysam ibn Kulayb va Abulabbos Jaʼfar ibn Muhammad Mu’taz Samarqandiydan hadislar rivoyat qilgan. Abu Hafs Umar ibn Muhammad ibn Ahmad Nasafiy Abdulhamid ibn Umar Qatavoniydan hadis ilmidan taʼlim olgan.

Vafoti
------

Abdulhamid ibn Umar Qatavoniy hijriy 523-yil(milodiy 1129-yil) Samarqandda vafot etadi. Chokardiza qabristoniga dafn etilgan. Asqaloniyning yozishicha, Abdulhamid ibn Umar Qatavoniy 513-hijriy (milodiy 1129-yil)da vafot etadi.

Adabiyotlar
-----------

Sam’oniy, „Al-ansob", 4-jild, 526-bet; Asqaloniy, „Tabsiru-l-muntabih bitahriri-l-mushtabih", 3-jild, 1172-bet; Atayev M. „Jizzax allomalari" 89-bet.

Manbalar
--------

1. ↑  *Oʻrta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi*. «Imom Buxoriy xalqaro markazi» [2016] — 510 bet.
**Qazi** (tatarcha: *казылык*, boshqirdcha: *ҡаҙы, ҡаҙылыҡ*, qozoqcha: *қазы*, qirgʻizcha: *казы*, qrim tatarcha: ) — bir qator turkiy xalqlar orasida ot goʻshtidan uyda qilinadigan kolbasalarini tayyorlashda ishlatiladigan qovurgʻa yogʻi. Kolbasa *qazi* yoki *chuchuk* deb ataladi.

Qazi kolbasa juda yuqori kaloriyalik hisoblanadi, u koʻchmanchilar hayotining ogʻir iqlim sharoitida yordam beradi va uzoq vaqt davomida saqlab turikishi mumkin.

Shuni taʼkidlash kerakki, barcha otlar goʻsht uchun soʻyilmaydi va ot oldindan boqiladi. Otlarni yil davomida soʻyishga ruxsat berilgan boʻlsa-da, asosiy mavsum „sogʻum" (tatarcha: *сугым* - sugy, qozoqcha: *соғым* — sogim, qirgʻizcha: *согум* - sogum) — yil oxiriga, qishga toʻgʻri keladi.

**Qazi** oʻzbeklar, tatarlar, boshqirdlar, qirgʻzlar va qozoqlarning milliy oshxonasining ajralmas qismi boʻlib, eng sevimli taomlaridan biridir.

**Qarta** (qozoqcha: *қарта* - xarita, boshqirdcha: *ҡарта* - karta) — ot yoʻgʻon ichak, ichi tashqariga burilgan (yogʻini ichiga qilib). Yuvish va ozroq tuzlash orqali tayyorlanadi. Qaynatilgan shaklda ishlatiladi. Turkiy xalqlar (qozoqlar, qirgʻizlar, tatarlar, qoraqalpoqlar) orasida nafis taom sanaladi. Tatarlar orasida yogʻ bilan ichi tashqariga aylantirilgan ot ichakka **eilendirme** (*ayladerma*) deyiladi.

Koʻpincha qazi va qarta goʻsht bilan birga pishiriladi (qozoqcha: *ет* — Yoʻq, qirgʻizcha: *эт*, tatarcha: *it* — goʻsht) va birgalikda bitta katta taom sifatida dastirxona tortiladi. Norin va beshbarmoq bilan birgalikda tortilishi mumkin.

Tatarlar orasida ot goʻshti kech kuzda ichaklar bilan birga bochkalarda marinadlanadi va mart oyida ular ichini toʻldirib quritish uchun osib qoʻyishni boshlaydilar, keyin dudlashadi yoki quritiladi.

Qozogʻistonda uni shunday tayyorlaydilar: soʻyilgan otning qovurgʻalarining yogʻki goʻsht qisimlari kesib olinadi va qon 5-7 soat davomida oqib tushishi uchun qoldiriladi. Ichaklar yaxshilab yuviladi va tuzli suvda 1-2 soat davomida saqlanadi. Bir oz quritilgan goʻsht qovurgʻalar boʻylab chiziqlar shaklida kesiladi. Qovurgʻa orasidagi goʻshtni oʻtkir pichoq bilan kesiladi, yogʻ qatlamini maydalamagan xolda xaftagalari olib tashlanadi. Tayyorlangan goʻsht tuzlanadi, murch sepiladi, hohlasa, mayda toʻgʻralgan sarimsoq qoʻshiladi va 2-3 soatga oʻralgan xolda qoldiriladi, shundan soʻng goʻsht ichakka solinadi, uchlari bogʻlanadi, soʻngra keng idishda past olovda kamida 2 soat qaynatiladi.

Manbalar
--------

Adabiyotlar
-----------

* *Pokhlebkin V. V.* Qozoq va qirgʻiz oshxonasi (Wayback Machine saytida 2013-08-16 sanasida arxivlangan) Arxivnaya kopiya //Xalqlarimiz milliy taomlari
* *K. Mahmudov.*  Arxivnaya kopiya Uzbek Dishes da arxivlangan. — Toshkent: Oʻzbekiston, 1976. — S. 301.
* *Yu. A. Axmetzyanov*, *R. G. Muxamedov*, *X. S. Bikbulatova*, *R. G. Ivanov* — „Tatar oshxonasi" Qozon tatar kitob nashriyoti, 1985-319 b. kasaldan; 8 l. shu jumladan
* {{{заглавие}}}.

Havolalar
---------

* Kazy retsepti // mysmenu.ru
* Kazy Arxivnaya kopiya
**Qirgʻiziston — Buyuk Britaniya munosabatlari** — Qirgʻiziston va Buyuk Britaniya oʻrtasida ikki tomonlama diplomatik aloqalar.

Buyuk Britaniya Qirgʻizistonni 1992-yil 20-yanvarda tan oldi (Sovet Ittifoqi tarqatib yuborilgandan keyin) va diplomatik munosabatlar 1992-yil 12-iyunda oʻrnatildi. Qirgʻizistonning Buyuk Britaniyadagi birinchi elchisi 1997-yil sentyabr oyida oʻz ish vazifasini boshlagan. Qirgʻiziston elchixonasi London shahridagi Ascot Houseda joylashgan. 

1992-yildan 2012-yilgacha Buyuk Britaniyaning Qozogʻistondagi elchisi Qirgʻiziston uchun ham akkreditatsiyadan oʻtgan. Britaniyaning Bishkekdagi elchixonasi 2011-yil dekabrida ish boshladi va Qirgʻizistondagi yangi elchi 2012-yil mart oyida prezidentga ishonch yorligʻini topshirgandan keyin rasmiy ravishda ish boshladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Working with Kyrgyzstan (Wayback Machine saytida 2013-02-11 sanasida arxivlangan) – UK in Kazakhstan and Kyrgyzstan
2. ↑  Our Embassy in Kyrgyzstan (Wayback Machine saytida 2013-02-11 sanasida arxivlangan) – UK in Kazakhstan and Kyrgyzstan
3. ↑  British Ambassador presents credentials to Foreign Minister of Kyrgyzstan – Al Bawaba (Middle East) via thefreelibrary.com


| * k
* m
* t
Qirgʻiziston Qirgʻizistonning xalqaro aloqalari |
| --- |
| Amerika | 
* Amerika Qoʻshma Shtatlari

 | Emblem of Kyrgyzstan |
| Osiyo | 
* Ozarbayjon
* Bangladesh
* Xitoy
* Hindiston
* Eron
* Qozogʻiston
* Malayziya
* Pokiston
* Tojikiston
* Turkmaniston
* Turkiya
* Oʻzbekiston

 |
| Yevropa | 
* Gretsiya
* Rossiya
* Ispaniya
* Buyuk Britaniya

 |
Abdurahmon Moʻmand — Moʻmandlar adabiy maktabi asoschisi va yirik mutasavvuf shoir sifatida mashhur.

Moʻmandlar qabilasidan boʻlgan Abdurahmon (taxallusi Rahmonbobo) 1632-yil Peshovarda tugʻilgan. Xazarxon degan joyda maqbarasi mavjud.

Xushxolxon Xatak adabiy maktabidan soʻng afgʻon mumtoz adabiyoti gullashida Moʻmandlar adabiy maktabining xissasi katta.

Abdurahmon, asosan, gʻazal, muxammaslar yozgan. Devon tuzgan. Uning asarlari eng koʻp nusxada koʻchirilgan. Rahmonbobo garchi tasavvufiy mavzular, tasavvufiy obrazlar, diniy-mistik qarashlarni oʻz sheʼrlarida koʻplab ishlatsada, xalq uni bular uchun emas, balki ulardagi yuksak insoniy ideallarni kuylaganligi uchun sevadi.

Abdurahmon oʻz davrining qarama-qarshiliklari, ijtimoiy adolatsizliklar, boy tabaqalarning yanada boyishi, kambagʻallarning yanada qashshoqlashuvini yozar ekan, bu tarzdagi sheʼrlarida oʻsha adolatsizlik, ayniqsa, koʻr-koʻrona amalda boʻlgan diniy illatlarga shoirning chuqur nafratini, eʼtirozini koʻrsatib turadi.

Darvoqe, shoir bu xususdagi oʻz munosabatini bir sheʼrida quyidagicha bayon etadi:

Bir qishloqda yashay olmas darvesh ila xon,

Begonadir Azizxonga malang Abdurahmon…

Shoirning gʻazallari asosan ishq-muhabbat mavzusiga bagʻishlangan. Koʻplab ishqiy gʻazallari tasavvufona ishqiy  mavzuda, yaʼni Alloh jamoliga boʻlgan ishq. Ammo u aslida tasavvuf shoiri emasdek koʻrinadi. Chunki Rahmonboboning juda koʻp jozibali, oʻynoqi gʻazallari haqiqiy insoniy ishq, insoniy goʻzalikka bagʻishlangandir. U bir gʻazalida shunday yozadi:

Hech kim boʻlmasin giriftori qaro sochlarning,

Asiri boʻlmasin hech bu qaro sochlarning.

Aylar seni parishon-parishon qaro zulfdek,

Gar har qancha boʻlsang intizori qaro sochlarning.

Mahshar olamida qachon osudalik boʻlibdi?!

Shundayin boʻlmagay, istasa ham, osudaligin qaro sochlarning.

U pashto gʻazalining barcha imkoniyatlarini ishga solib, bu janrning pashto tilidagi yuksak namunalarini yaratdi va oʻzidan keyingi shoirlar ijodiga barakali taʼsir koʻrsatdi.

Abdurahmondan keyin afgʻon mumtoz adabiyoti rivojiga katta hissa qoʻshgan bir necha shoirlar mavjuddir. Ularning koʻplari Rahmonboboni oʻz ustozi deb biladilar. Bular Pirmuxammad Kokar, Shamsuddin Kokar va boshqalar.

1. ↑  Абдурахим Маннонов*. АФГОНИСТОН ХАЛКЛАРИ ФОЛКЛОРИ ВА МУМТОЗ АДАБИЕТИ ТАРИХИ*. Тошкент Давлат шаркшунослик институти, 2001.
**Aberystwyth** ( Welsh: [abɛˈrəstʊɨth] ( </img> ) universitet va dengiz bo'yidagi shaharcha, shuningdek, Uelsning Ceredigion shahridagi jamoadir. Kardiganshir tarixiy okrugida, Aberystwyth joylashgan "Istvitning og'zi" degan ma'noni anglatadi. Aberystwyth universiteti 1872 yilda Uels Universitet kolleji tashkil etilganidan beri Uelsdagi asosiy ta'lim maskani bo'lib kelgan ekan.

Shahar Uelsning g'arbiy sohilidagi Kardigan ko'rfazida, Ystvit daryosi va Afon Reydolning qo'shilish joyi yaqinida joylashgan. Port rekonstruksiya qilingandan so'ng, Ystwyth shaharning etagida joylashgan. Rheidol shahar orqali o'tar ekan.

Dengiz qirg'og'i, iskala bilan, Promenadening shimoliy uchidagi Konstitutsiya tepaligidan janubdagi portgacha cho'zilgan. Plyaj qal'a tomonidan ajratilgan. Shahar beshta hududga bo'lingan: Aberystwyth Town; Llanbadarn Favr ; Waunfawr; Llanbadarn; Trefechan; va eng gavjum Penparcau ekan.

2011 yilda shahar aholisi 13 040 nafar edi. Bu Aberystwyth va Llanbadarn Fawrning katta konturbatsiyasi uchun 19 000 ga yaqin ko'tarildi.

 Aberystwyth Bay 1748 yilda Lyuis Morris tomonidan o'tkazilgan so'rovdan (1701-1765)
**Yusupov Erkin** (1929.15.3, Quva shahri — 2003.5.8, Toshkent) — faylasuf olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1979), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1979), Rossiya Fanlar akademiyasi muxbiraʼzosi (1991; 1987-yildan SSSR Fanlar akademiyasining muxbir aʼzosi), falsafa fanlari doktori (1965), professor (1966). Oʻrta Osiyo universitetining tarix fakulteti mantiq va psixologiya boʻlimini tugatgan (1951). Toshkent pedagogika instituti falsafa kafedrasida katta oʻqituvchi (1954—58), kafedra mudiri (1958—72). Oʻzbekiston KP MK huzuridagi Partiya tarixi instituti direktori (1972—79). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasining vitseprezidenti (197990). Toshkent Davlat Universiteti rektori (199092), respublika "Maʼnaviyat va maʼrifat" jamoatchilik markazining rahbari (1994—95). Toshkent Davlat Universiteti gumanitar ftlar falsafa kafedrasining mudiri (1995—97). 1997-yildan Toshkent Davlat Universiteti falsafa kafedrasi professor Yu. respublikada ilmiy kadrlar tayyorlashga katta hissa qoʻshdi. Ilmiy ishlari ijtimoiy falsafa, mantiq, tarix, siyosatshunoslik, maʼnaviyat, mafkura masalalariga bagʻishlangan. Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1992).

Manbalar
--------

* Yoshlarning maʼnaviy kamoloti, T. 1995; Odamiylik saboqlari (hammualliflikda), T. 1997; Falsafa (darslik; hammualliflikda), T. 2000; Maʼnaviy qadriyatlar va ularning tarbiyaviy ahamiyati, (hammualliflikda), T. 2003.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Kafka besh yoshida.
**Franz Kafka** (talaffuzi: *Frans Kafka*, 1883, Praga, Avstriya-Vengriya imperiyasi — 1924 Vena, Avstriya) — XX asrning nemis tilida ijod qiluvchi asosiy yozuvchilaridan biri, uning ishlarining koʻp qismi oʻlimidan keyin chop etilgan. Ijodini 1909-yilda hikoyalar yozishdan boshlagan. „Kuzatish" (1913) hikoyalar toʻplami, „Hukm", „Goʻloh" (1913), „Oʻzgarish" (1916) hikoyalari alohida nashr etilgan. Birinchi jahon urushidan soʻng Kafka „Axloq tuzatish koloniyasida" (hikoya, 1919), „Qishloq shifokori" (1919), „Yoʻqsil" (1924) toʻplamlarini nashr etdi. Kafkani dunyoga mashqur qilgan „Amerika" (tugallanmagan, 1914), „Jarayon" (1915), „Qoʻrgʻon" (1922) romanlari, „Xitoy devori qurilishida" (1931) va boshqa hikoyalar toʻplami muallifning vafotidan soʻng eʼlon qilingan. Kafka asarlarida voqealarning mubolagʻali va ramziy tasvirlari orqali insonning nodonlik va jaholat qarshisidagi fojiaviy ojizligi aks ettirilgan. Ularda qonun va inson, nur va zulmat mavhumlik holatida berilgan, bu holatdan qutilishning iloji topilmaydi. Ijodi 20-asr Gʻarb adabiyotiga kuchli taʼsir koʻrsatgan (qarang: Ekspressionizm, Modernizm). „Otamga xat" (Vafo Fayzullo tarjimasi, 2001), „Evrilish", „Ochlik sanʼati" va boshqa asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan.
**HAYOTI**
Ma'alumotlarga ko‘ra ikki marotaba unashtirilgan. Bu ayollardan birinchi  Dora\_Diamontdir. Qolaversa, Kafka Milenga ham ishqiy maktublar yozgan. Felica va Milenga yozgan maktublari jamlanib nashr etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
3. ↑  Felice, ikkinchisi esa

‘

Havolalar
---------

* The Kafka Project (ingl.)
* Kafka Project (ingl.)
* Franz Kafka Online — Franz Kafkaning hayoti va ijodi (ingl.)
* www.kafka.ru (rus.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsda ***Franz Kafka*** mavzusiga oid fayllar bor. |




|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Yozuvchi, shoir yoki dramaturgga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Obid ketmon** – Abdulla Qodiriy tomonidan yozilgan qissa. Qissa XX asrning 20- va 30-yillarda amalga oshirilgan kollektivlashtirish bilan bogʻliq jarayonlarni ochib bergani bilan qimmatli. Qodiriy bu asarni 1932–1934-yillar mobaynida yozib tugatgan.

Tarixi
------

1934-yilda yozilgan asar, Qodiriyning boshqa mashhur asarlari, xususan, „Oʻtgan kunlar" va „Mehrobdan chayon" darajasida oʻrganilmagan va eʼtiborda boʻlmagan.

Abdulla Qodiriy oʻz davrining tanqidchilari nazdida „mayda burjuaziya yozuvchisi" sifatida taʼriflangan. Masalan, Sotti Husayn „Sharq haqiqati" gazetasining 1929-yil 123-sonida Qodiriy haqida quyidagi fikrlarni yozadi:

> Abdulla Qodiriy proletariat inqilobiga nisbatan uzoqrok kishidir. Chunki haqiqatan Abdulla Qodiriy mayda burjuaziya yozuvchisidir. Uning sinfiy asosini belgilash tahlil vaqtida katta ahamiyatga egadir.
> 
> 

Asar 2017-yil „Info Capital Group" tomonidan 1935-yilgi versiyasi boʻyicha qayta nashr etilgan.

Mavzusi
-------

Baʼzi tahlilchilar tomonidan „Obid ketmon"da sodir boʻladigan voqealar rivoji Abdulla Qodiriyning kolxozlashtirish davrida oʻrtahol dehqon Obid ketmon tutgan oʻziga xos yoʻl, XX asrning 20-yillarida yakka dehqon xoʻjaligining tinch yoʻl bilan sotsializmga oʻsib borishi mumkinligi borasidagi qarashlarga xayrixoh boʻlganini isboti sifatida koʻrsatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Bugun Qodiriy tug‘ilgan kun. Uning qabri hamon topilmagan". 2024-yil 23-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 23-yanvar.
2. ↑  „Özbek Romancı Abdullah Kâdirî ve Ötken Künler Romanı". 2024-yil 23-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 23-yanvar.
3. ↑  „Obid ketmon – Oftob" (uz-UZ). Qaraldi: 2024-yil 23-yanvar.
4. ↑  „Abdulla Qodiriy asarlari hali bunday to‘liq shaklda chop etilmagan edi" (uz-UZ). *www.xabar.uz*. Qaraldi: 2024-yil 23-yanvar.
5. ↑  „Abdulla Qodiriyning "Obid Ketmon" qissasi - kollektivlashtirishni o'zgacha talqin qilgan asar". 2024-yil 23-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 23-yanvar.
**Hakimxontura -** Xoʻja Muhammad Hakimxontoʻra bin Sayid Maʼsumxon (1802, Qoʻqonda tugʻilgan) — tarixchi olim, maʼrifatparvar. H. ona tomondan Qoʻqon xoni Norboʻtabiyning nabirasi, Olimxonning jiyani; ota tomondan mashhur soʻfi shayxlardan Ahmad Xojagi Kosoniy (Maxdumi Aʼzam) avlodidan boʻlgan. 1822-yilda H. Toʻraqoʻrgʻonga, soʻngra Namangan va Kosonga hokim qilib tayinlangan. Keyinchalik xonning gʻazabiga duchor boʻlib xonlikdan ketkazilgan. 1824-yilda H. Orenburgda rus imperatori Aleksandr I bilan uchrashgan. U Rossiyadan keyin Turkiya, Suriya, Falastin, Misr orqali Makka va Madinaga borgan. 7 yil Misr, Ara-biston va Eronda, 1830 — 1831-yillar Buxoroda yashagan. Umrining soʻnggi yillarida Shahrisabzda yashab, "Mun-taxab attavorix" ("Yilnomalar toʻplami") nomli tarixiy asar yozgan. Bu asar Buxoro amirligi va Qoʻqon xonligi tarixiga oid muhim manbalardan hisoblanadi. Unda paygʻambarlar haqidagi rivoyatlar, qad. Eron, Arab xalifaligi, somoniylar, saljuqiylar, xorazmshohlar, moʻgʻullar, temuriylar va boburiylar davri tarixidan qisqacha maʼlumotlar berilgan. Shuningdek, Buxoro va Qoʻqon xonliklarining tashkil topishidan boshlab 19-asrning 40-yillarigacha boʻlgan tarixi batafsil tasvirlangan. Unda Rossiya, arab mamlakatlari va Eronga qilgan sayohatlari natijasida olgan taassurotlari va shu jumladan, mazkur mamlakat xalqlarining turmushi, urf-odatlariga oid maʼlumotlar ham oʻrin olgan. Asarning oʻzbek va fors tillaridagi variantlari mavjud.

Haydarbek Bobobekov.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Koordinatalari: 51°5′24.000000000012″N 71°23′57.999983999987″E﻿ / ﻿51.09000000000000341°N 71.39944443999999635°E﻿ / 51.09000000000000341; 71.39944443999999635GO

**Nazarboyev universiteti (NU)** — Qozogʻiston poytaxti Nur-Sultondagi avtonom tadqiqot universiteti. Qozogʻistonning birinchi Prezidenti Nursulton Nazarboyevning tashabbusi bilan 2010-yilda tashkil etilgan boʻlib, u xalqaro oʻqituvchilar va xodimlarga ega boʻlgan ingliz tilida oʻqitiladigan oʻrta maktabdir. Bakalavriat dasturlariga qabul qilish darajasi 1: 8.5. Barcha bakalavr talabalari bepul oʻqiydilar va yaxshi bahodagi talabalar stipendiya oladilar. Oʻqituvchilar va talabalar sinfining nisbati 1: 9 ni tashkil qiladi.

Nazarboev universiteti milliy taʼlim tizimining afzalliklari va dunyoning eng yaxshi ilmiy va taʼlim amaliyotini oʻzida mujassam etgan Qozogʻiston oliy taʼlimining milliy brendiga aylanishni maqsad qilgan. Universitetning boshqaruv organlari — bu Ijroiya Kengashi, Vasiylik Kengashi va Oliy Vasiylik Kengashi. Oliy Vasiylik Kengashi raisi — Qozogʻiston Respublikasining sobiq Prezidenti Nursulton Nazarboyev.

Tarixi
------

Dasturlar
---------

Manbalar
--------

1. ↑  „Kazakh President Awards Diplomas to First Graduates of Nazarbayev University". .
2. ↑  „The President of the Republic of Kazakhstan — Official site of the President of the Republic of Kazakhstan". *www.akorda.kz*. 2015-yil 10-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 19-iyul.

(Wayback Machine saytida 2015-07-10 sanasida arxivlangan)

Havolalar
---------

* NU official website (Wayback Machine saytida 2021-04-30 sanasida arxivlangan)
* Advanced Robotics and Mechatronics Systems Laboratory (ARMS Lab)
* National Laboratory Astana (NLA)
* Astana LAboratory for Robotic and Intelligent Systems (ALARIS)
* Laboratory of Medicinal and Molecular Electrochemistry (LAM Group)
* Advanced Materials Research & Laser Technologies (AMRELAT) Laboratory
Gʻazoliy, Abu Homid Muhammad ibn Muhammad al-Gʻazoliy—yirik
ilohiyotchi olim, faylasuf.

Faoliyati
---------

Tus shahri(Xuroson)da 1058-yilda tug‘ilgan.Nishopur sh.da ash’ariy ulamo
Juvayniy qo‘lida tahsil ko‘rdi.Saljuqiylar vaziri Nizomulmulk huzurida Bag‘dodda xizmat
qildi, Nizomiya madrasasida faqih-mudarris sifatida faoliyat ko‘rsatdi. Ismoiliylar
Nizomulmulkni o‘ldirganidan so‘ng R. haj bahonasida Bag‘dodni tark etib, Damashqda 11
yil yashadi. Keyinchalik Nizomulmulk o‘g‘li Faxrulmulk taklifi bilan yana Nizomiya
madrasasida mudarrislik qildi.

Asarlari
--------

Asosiy asarlari „Tahofut ul-falosifa" („Faylasuflarni rad etish"), „Kimyoi saodat" („Saodat
kimyosi"), „Ixyo ulum ad-din" („Diniy ilmlarni tiriltirish") va b.da R. islom ilohiyoti
tizimini ishlab chiqqan, uni falsafiy jihatdan asoslashga uringan.Anʼanaviy sunniylik
aqidalarini soʻfiylik ideallari bilan birga qo‘shib talqin etgan.Inson iroda erkinligi va ilohiy
taqtsir masalalarini ko‘rib chiqib, „kasb" („o‘zlashtirish") g‘oyasini oldinga surgan. R.ga
ko‘ra, inson Alloh buyurgan yaxshi yoki yomon amallar orasidan o‘ziga maqbulini tanlab
olishda ixtiyoriydir va shu bois, mazkur xatti-harakatlari oldindan belgilab qo‘yilishi
(taqdir)ga qaramay, ular uchun aynan insonning o‘zi mas’uldir.Bir necha asarlarida Gʻarb
musulmon faylasuflari, Aristotelning Sharqdagi izdoshlari (Forobiy, Ibn Sino va boshqalar) bilan
olamning yaratilganligi, Koinot abadiyligi,ruhning o‘lmasligi muammolari, sababiyat
nazariyasi va h.k. bo‘yicha bahs yuritgan.Islom tafakkuri va o‘rta asr Yevropa
falsafasiga barakali taʼsir ko‘rsatgan.Zamondoshlari tomonidan „Hujjat ul-islom" („Islom
dalili") deb ulug‘langan.

Adabiyotlar
-----------

* Husniddinov, Zuhriddin*. Islom ensiklopediyasi*. Toshkent: „O’zbekiston milliy entsiklopediyasi" Davlat ilmiy nashriyoti, 2004.
Saraton hujayralariga etopozoid moddasini qoʻshish natijasida sodir boʻlayotgan apoptoz jarayoni.
**Apoptoz** - bu tartibli programmalashtirilgan hujayra oʻlimining bir turi. Apoptoz natijasida hujayra apoptotik tanachalarga boʻlinib ketadi. Apoptotik tanachalar esa tezda (oʻrtacha 90 minut) makrofaglar yoki qoshni hujayralar tomonidan yalligʻlanishga yol qoymay yutib olinadilar.

Apoptoz mexanizmi
-----------------

Koʻp hujayrali organizmda apoptoz ikki yo'l bilan vujudga kelishi mumkin:

1) Tashqi signallar boʻylab.
2) Mitoxondriyaviy signal yoʻl orqali.

Umurtqali organizmlarda mitoxondriyaviy signal yoʻl orqali boʻlib oʻtadigan programmalashtirilgan hujayra oʻlimi koʻproq uchraydi.

Apoptozning mitoxondriyaviy signal yoʻli hujayra sitoplazmasiga apoptogen oqsillarning chiqishi natijasida boʻlib oʻtadi. Bu ikkita sababdan kelib chiqishi mumkin: 1. mitoxondriyaning membranalari yorilishi va 2. mitoxondriya membranalarining oʻtkazuvchanligini oshib ketishi natijasida.

Mitoxondriya membranalarining oʻtkazuvchanligi oshishida apoptotik Bcl-2-oqsillar (Bax va Bak oqsillari) katta ahamiyatga ega. Bcl-2-oqsillar mitoxoxondriya membranalariga oʻtirib sitoplazmaga apoptozda ishtirok etadigan oqsillarni - sitoxrom c, prokaspaza va AIF-flavoproteinlarni - chiqib ketishini taʼminlab beradi.

Sitoplazmada sitoxrom c APAF-1 oqsili bilan apoptosoma degan organellani hosil qilishda ishtirok etadi. APAF-1 va sitoxrom c ga prokaspaza-9 oqsili qoʻshilib yetuk apoptosomani hosil qiladi. Apoptosoma sitoplazmadagi kaspaza-9 oqsillarni topib, ularni prokaspaza-3 oqsillari bilan qoshadi va apoptozda ishtirok etadigan tayyor kaspaza-3 oqsilini hosil qiladi. AIF-flavoproteini kaspaza va prokaspaza oqsillaridan aloxida apoptozda ishtirok etadi.

Kaspaza-9 hujayra sitoplazmasida kaspazalar kaskadini hosil qiladi. Kaspazalarning asosiy vazifasi hujayrada joylashgan hamma organoidlarni parchalash bilan boʻgʻliq. Kaspazalar yadro membranalarini, sitoskelet oqsillarini, hujayralar oʻrtasidagi boʻlgan birikishlarni buzilishida istirok etadi.

Kaspazalarning yana bir muhim vazifalaridan biri - bu apoptozni toʻxtatadigan oqsillarni parchalash dur.

Apoptozning ahamiyati
---------------------

Koʻp hujayrali organizmlarda morfogenez, differentsiatsiya, immunitet jarayonlari apoptozsiz sodir boʻla ololmaydi. Organizmda kasal va shikastlangan hujayralarni yoqotishda ham aynan apoptoz mexanizmi ishlatiladi. Axa

Adabiyotlar
-----------

* Aльбертс Б. и др. Молекулярная биология клетки в 3 томах. Т1. 2015

Munozara
Abu Tammam
==========

**Abu Tammam** , toʻliq ismi Abu Tammam Habib ibn Aus at-Taʼiy (arab.أبو تمام حبيب بن أوس ‎; 804, 807 yoki 805, Josim — 846, Mosul) — qadimiy arab shoiri, eng yirik saroy panegikasi. yo'nalishlari. Ko'pincha shoirlar shahzodasi deb ataladi. Nafaqat she’rlari, balki arab she’riyati "Fusul ash-Shuara" va "Hamas" antologiyasi bilan ham mashhur. Abu Tammam nomi bilan mashhur.

807 yilda Damashq yaqinidagi Jasim shahrida asli yunon nasroniy oilasida tug'ilgan. Islom dinini qabul qilib, g‘ayratli musulmon bo‘ldi va hatto o‘zi uchun badaviy ajdodni ham o‘ylab topdi. Uning otasi Damashqda vino sotuvchisi edi.

Yoshligida u ish izlab ko'p sayohat qilgan, Suriya, Misr va Iroqning eng yirik shaharlariga tashrif buyurgan. Masalan, Misrda masjid yaqinida suv sotgan. Tammam Misrda ham ta’lim olgan, u yerda arab she’riyatini o‘rgangan. Aynan Misrda u o'zining birinchi she'rini yozgan va unda mahalliy soliq yig'uvchini ulug'lagan. Bundan tashqari, u o‘z davrining siyosiy ahvolini aks ettiruvchi she’rlar ham yaratgan.

833 yilda u Suriyaga jo'nadi va u yerda xalifaning saroyida yordam berishdi va tez orada saroy panegiristi bo'ldi.

Uning birinchi she'rlari ma'lum bo'lmadi, chunki xalifa badaviylarcha kiyingan odam yozgan narsalarni jiddiy o'ylamagan. Uning xalifaga bag‘ishlagan birinchi bayti bugungi kungacha yetib kelgan. Ammo birinchi muvaffaqiyatsizlik shoirni xafa qilmadi va keyingi yillarda u saltanatning sharqiy chegaralariga sayohat qildi va bu davrda ko'plab she'rlar yozdi. Ularda u mahalliy hukmdorlarni, jumladan, Armaniston va Bag‘dod hukmdorini maqtagan.

Oradan ma’lum vaqt o‘tgach, taxtga boshqa bir xalifa o‘tirganidan so‘ng Abu Tammamning shoir sifatidagi shuhrati kuchaya boshladi. Shoir Nishopur safarini shu hududning iqlimi o‘ziga yarashmagani uchun to‘xtatdi. Shunday qilib, shoir Hamadonga kelib, she’rlar antologiyasini yozishga kirishdi.

Pochta orqali ham maxfiy xabarlar yuborilgani uchun u Mosuldagi lavozimga boshliq etib tayinlangan, bu shoirga boʻlgan katta ishonchdan dalolat beradi.

846 yilda Mosulda vafot etgan.

Havolalar
---------

Abu-Temam // Brokxauz va Efronning entsiklopedik lug'ati: 86 jildda (82 jild va 4 ta qo'shimcha). - Sankt-Peterburg, 1890-1907.

Abu Tammam // Buyuk Sovet Entsiklopediyasi: [30 jildda] / ch. ed. A. M. Proxorov. - 3-nashr. - M .: Sovet Entsiklopediyasi, 1969-1978.