**Uzeir Abduramanovich Abduramanov** (qrim tatarcha: , ruscha: *Узеир Абдураманович Абдураманов*; 25-mart 1916-yil — 17-yanvar 1991-yil) — Ikkinchi Jahon urushi qatnashchisi. Germaniya-Sovet urushi davrida Qizil armiyada minachi boʻlgan. Dushmanning kuchli olovi ostida qoʻshinlarni Soj daryosi orqali xavfsiz oʻtishini taʼminlagani tufayli 1944-yil 15-yanvarda Sovet Ittifoqi Qahramoni medaliga sazovor boʻlgan. Butun urush davomida Qizil Armiyada xizmat qilgani hamda jasorati eʼtirof etilishiga qaramay, qrim tatarlari sababli 1945-yilda Oʻzbekistonga deportatsiya qilingan. 1944-yilgi deportatsiya paytida uning butun oilasi ham surgun qilingan.

Hayoti
------

Abduramanov 1916-yil 25-martda Kashik-Degirmen yoki Qrimning Jagʻa Mamish shahrida qrim-tatar dehqon oilasida tugʻilgan. 1933-yilda savdo maktabini tugatgan. 1939-yilda Qizil armiyaga chaqirilguncha Simferopoldagi transport va otchilik arteli raisining oʻrinbosari boʻlib ishladi.

1939-yilda Qizil Armiya safiga chaqirilgan.

1941-yildan Ikkinchi jahon urushi Stalingrad jangida qatnashgan.

1943-yil sentyabr oyida Novye Tereshkovichi qishlogʻi (Gomel viloyati, Gomel viloyati, Belorusiya SSR) hududidagi janglar paytida brigadir Uzeyir Abduramonov boʻlimi Soj daryosini kesib oʻtdi. Topshiriq muvaffaqiyatli bajarilgan boʻlsa-da, otryadda 17 nafar askardan atigi uch nafari tirik qolgandi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1944-yil 15-yanvardagi „Qizil Armiya generallari, ofitserlari, serjantlari va oddiy askarlariga Sovet Ittifoqi Qahramoni unvonini berish toʻgʻrisida"gi farmoni asosida Uzeir Abduramanov „*Frontda nemis fashist bosqinchilariga qarshi qoʻmondonlik jangovar topshiriqlarini namunali bajarganligi va bir vaqtning oʻzida koʻrsatgan jasorati va qahramonligi uchun*" unvoni bilan taqdirlangan.

1944-yil 18-mayda Qrim tatarlari deportatsiya qilindi. Bu Uzeyir Abduramonovlar oilasiga ham salbiy taʼsir koʻrsatdi. Urushdan keyin nafaqaga chiqqan, oilasi bilan O‘zbekiston SSRga surgun qilingan. Oʻsha yili „Ogonyok" jurnalida uning surati Sovet Ittifoqi Qahramonlari (turli millat vakillari) galereyasiga kiritilgan maqolada uning qrim-tatar emas, balki ozarbayjon ekanligi koʻrsatilgan.

1950-yillarning oxirida u Qrim tatarlari milliy harakati aʼzosi boʻldi. Uchrashuvlarda va turli norozilik namoyishlarida qatnashgan. Xalq vakillaridan biri sifatida Moskvaga uchib ketdi. Koʻpincha sheriklari uning uyiga yigʻilishardi, shundan soʻng ular DXOga tez-tez soʻroq qilish uchun chaqirilardi.

1962-yilda Navoiy shahriga koʻchib oʻtgan, uran zavodida ishlagan.

1991-yil 19-yanvarda Navoiyda vafot etdi[2].

Mukofotlar
----------

* Sovet Ittifoqi Qahramoni „Oltin Yulduz" medali (№ 3368)
* Lenin ordeni (15.01.1944);
* 1-darajali Vatan urushi ordeni (03.11.1985);
* Jangovar xizmatlari uchun medali (17.10.1943)

Xotirasi
--------

2015-yil 13-aprelda Qrimning Jagʻa Mamish qishlogʻida unga atalgan yodgorligi oʻrnatildi.

Eslatmalar
----------

1. ↑  Bir nechta manbalarda uning 1991-yilda emas, balki 1992-yilda vafot etganligi notoʻgʻri koʻrsatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Ukaz Prezidiuma Verxovnogo Soveta SSSR „O prisvoenii zvaniya Geroya Sovetskogo Soyuza generalam, ofitserskomu, serjantskomu i ryadovomu sostavu Krasnoy Armii" ot 15 yanvarya 1944 goda // Vedomosti Verxovnogo Soveta Soyuza Sovetskix Sotsialisticheskix Respublik : gazeta. — 1944. — 23 yanvarya (№ 4 (264)). — S. 1.
2. ↑  *Bocharov, Anton* „Абдураманов Узеир Абдураманович". *www.warheroes.ru*. Qaraldi: 9-iyul 2018-yil.
3. ↑   *Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза генералам, офицерскому, сержантскому и рядовому составу Красной Армии» от 15 января 1944 года* (Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик nashri). 1 1944. pp. 1.. "23"
4. ↑  Jurnal „Ogonyok" № 45 — 46, 1944 g.
5. ↑  Jurnal „Ogonyok" № 45 — 46, 1944 g.
6. ↑  „Узеир Абдураманов — Герой, славный сын крымско-татарского народа".  www.qirimbirligi.ru. 20-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-may 2019-yil.
7. ↑  „В селе под Акъмесджитом увековечили память крымско-татарского героя СССР | Krimskotatarskaya gazeta Avdet".  avdet.org. 15-fevral 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-fevral 2016-yil.