recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tseng Shu-o** (xitoycha: 曾淑娥; 1984-yil 6-sentabrda tugʻilgan) — Tayvanlik futbolchi, Ispaniya Primera Nacional klubi CF Joventut Almassorada yarim himoyachi sifatida oʻynaydi. U 2002-yildan beri Xitoy Taypeyi sharafini himoya qiladi va 2002-yilda 19 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi Osiyo chempionatida eng qimmat futbolchi sovrinini qoʻlga kiritdi.

Kollejni tugatgandan soʻng oʻzini oʻqituvchilik yoki boshqa faoliyat bilan shugʻullanadigan mamlakatdagi aksariyat ayol oʻyinchilardan farqli oʻlaroq, Tseng chet elda oʻynash imkoniyatini izlashda davom etdi. 2009-yil mart oyida u Yaponiya L. Ligasi 2-divizionidagi Fukuoka J. Anklas klubi tomonidan taqdim etilgan testdan oʻtdi. Ammo Fukuoka klubi futbolchilarga maosh toʻlamagani uchun Yaponiyada yashash uchun barqaror moliyaviy yordam yoʻqligi sababli undan voz kechdi. Sentabr oyida u Xitoy Taypeyidagi jamoadoshi Lin Chiung-ying bilan Avstraliya W-ligasining Canberra United klubiga qoʻshildi.

Tseng Canberra United uchun debyutini 2009-yil 11-oktabrda W-Liga mavsumining birinchi davrasida Sidney FKga qarshi oʻyinida oʻtkazdi. Biroq, u jamoaga yordam bera olmadi va Canberra 1:2 hisobida magʻlub boʻldi. 17-oktabr kuni u Canberra Perth Glori bilan 2:2 hisobida durang oʻynagan 3-tur oʻyinida oʻzining birinchi golini kiritdi. 2009-yil 24-oktabrda u Canberra Unitedning Melbourne Victory ustidan 2:0 hisobida gʻalaba qozonib, ikkita gol urdi. Ikkinchi gol ayniqsa ajoyib boʻldi, chunki u himoyachilar orasidan oʻtib, gol urish uchun darvozabonni aylanib oʻtdi. 2012-yil 20-sentabrda u AS Saint-Etienne bilan shartnoma imzoladi.

Tseng binafsha rangdagi ajoyib sochlari bilan Canberra Unitedda ham taassurot qoldirdi.

Yoshligi
--------

Tseng Shu-oʻ Kaosyun okrugidagi hozir Kaohsiung shahrining bir qismi boʻlgan Taoyuan shahrida tugʻilgan. U Bunun qabilasiga mansub tayvanlik aborigen.

Xalqaro gollar
--------------

*Gollar va natijalar birinchi navbatda Xitoy Taypeyining gollari roʻyxatini koʻrsatadi.*

| Raq. | Sana | Joy | Raqib | Hisob | Natija | Musobaqa |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | 2019-yil 9-aprel | Grand Hamad stadioni, Doha, Qatar | Eron bayrogʻi Eron  | **3** — 0 | 4-1 | 2020-yilgi ayollar olimpiya saralash turniri |

Manbalar
--------

1. ↑  „zh:小辣椒曾淑娥 登日一圓足球夢" (xitoycha).  China Times (1-mart 2009-yil). Qaraldi: 16-mart 2009-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  „Canberra still awaiting victory in W-League".  Australian Broadcasting Corporation (17-oktabr 2009-yil).
3. ↑  „台灣女足先行者曾淑娥 征戰法國為台灣爭光".  麗台運動報 (20-sentabr 2012-yil).

[*sayt ishlamaydi*]

Havolalar
---------

* FIFA.com saytida Tseng Shu-o profili
* Tseng Shu-o tanishtirilishi (in Chinese)
**Tsukasa Yoshida** (yaponcha: *芳田司*; tugʻ. 1995-yil 5-oktyabr, Kioto,Yaponiya) — yaponiyalik dzudochi, 57 kg gacha vazn toifasida, Yaponiya terma jamoasi aʼzosi. 2017, 2018 va 2019-yillarda 57 kg gacha vazn toifasida Jahon chempioni, Osiyo chempioni (2017). 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari bronza medali sovrindori.

Faoliyati
---------

2012-yilda Tsukasa Yoshida U20 Osiyo chempioni boʻldi. 2014-yilda Tokioda boʻlib oʻtgan „Katta dubulgʻa" turnirida bronza medalini qoʻlga kiritdi. Keyingi yili Tyumenda (Rossiya) „Katta dubulgʻa" u finalda ruminiyalik Korina Kaprioriuni magʻlub etib va Parijda (Fransiya) turnirida uchinchi oʻrinni egalladi.

2016-yilda u ikkita yangi yirik xalqaro turnir — Bokuda (Ozarbayjon) „Katta dubulgʻa" va ikkinchi marta Tyumenda „Katta dubulgʻa" turnirlarida gʻolib chiqdi. Yil oxirida u Tokiodagi turnirda hamyurti Nae Udakini qarshi oʻtkazib, ikkinchi bor gʻalaba qozondi.

2017-yilda Hong Kongda (Xitoy) boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida gʻolib chiqdi. Oʻsha yilning avgust oyida Budapeshtda (Vengriya) oʻtkazilgan Jahon chempionatining finalda yutqazib, kumush medalni qoʻlga kiritdi. Xuddi shu Jahon chempionatida u jamoaviy musobaqada Yaponiya aralash jamoasining gʻalabasida ham ishtirok etadi.

2018-yilda Bokuda (Ozarbayjon) boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida 57 kg gacha boʻlgan vazn toifasida barcha janglarida gʻalaba qozonib, chempionatning oltin medalini qoʻlga kiritdi. Bundan tashqari, Yaponiya terma jamoasi tarkibida aralash jamoalar bahsida ham oltin medalni qoʻlga kiritdi.

2019-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Olimpiada oldidan Jahon chempionatida u finalda kanadalik sportchi Christa Deguchiga yutqazib, kumush medalni qoʻlga kiritdi. Aralash jamoa tarkibida u Jahon chempioni boʻldi. 2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ikkinchi kunida 57 kg gacha vazn toifasida yaponiyalik uchinchi oʻrin uchun kurashda gruziyalik Eteri Lipartelianini magʻlub etib, Olimpiadaning bronza medalini qoʻlga kiritdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Tsukasa Yoshida successfully defends title U57kg in Tyumen". 28-sentabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-sentabr 2018-yil.
2. ↑  „Yoshida Tsukasa wins gold at Grand Slam Baku". 25-sentabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-sentabr 2018-yil.
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
**Lawrence** (talaffuzi: *Lourens*) — AQShning Massachusets shtati, Essex okrugidagi Merrimak daryosi boʻyida joylashgan atigi 7 kvadrat milyadan kichikroq shahardir. 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda shahar aholisi 89 143 kishidan iborat edi. Shahar shimolda Methuen, janubi-gʻarbda Andover va sharqda North Andover bilan chegaradosh.

Geografiyasi
------------

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 7.4 kvadrat mil (19 km2) ni tashkil qilgan, shundan 7.0 kvadrat mil (18 km2) quruqlik va 0.4 kvadrat mil (1.0 km2) yoki 6,07% suvdan iborat. Lawrence taxminan 20 milya (32 km)Newburyportdan janubi-gʻarbda, 30 milya (48 km) Bostondan shimoli-gʻarbda va 27 milya (43 km) Manchester shahridan janubi-sharqda joylashgan .

Demografiyasi
-------------

2020-yil Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Lawrence 89 143 aholiga ega. Ulardan 81,7% ispan/lotin, 12,3% oq tanli, 2,3% qora tanli, 1,7% osiyolik, 0,1% tubjoy amerikalik yoki Tinch okeani orollari, 1,9% aralash yoki boshqa irqdan edi.

AQSh aholini roʻyxatga olish byurosining 2010-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, shahar aholisi 76 377 nafar boʻlgan. Aholi zichligi har kvadrat milga 10 973,7 nafar (4237/km2) ni tashkil qilgan.

2016-yilda shaharning irqiy tarkibi 16,6% oq tanlilar, 7,8% qora yoki afro-amerikalik, 2,8% osiyolik, 0,4% amerikalik hindular yoki Alyaskaning tub aholisi, 39,3% boshqa irqlar, 2,7% ikki yoki undan ortiq irqlar va 77,1% ispan yoki lotin millatiga mansublar tashkil qiladi.

Hukumati
--------

Lawrence Salem bilan birga Essex okrugining ikkita okrugidan biridir. Shaharda tuman va yuqori sudlar, shuningdek, Massachusets avtotransport vositalarini reestrining mintaqaviy idorasi joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „U.S. Census Bureau QuickFacts: United States".  U.S. Census Bureau. Qaraldi: 16-sentabr 2021-yil.
2. ↑  „Find a County".  National Association of Counties. Qaraldi: 7-iyun 2011-yil.
3. ↑  „Explore Census Data".
4. ↑  „U.S. Census website".  U.S. Census Bureau. Qaraldi: 23-aprel 2011-yil.
Gender roli — bu odamning jinsiga, yaʼni ayollarga, erkaklarga yoki boshqa jinsga tegishli boʻlgan xatti-harakatlarning qanday turlari maqbul, mos yoki maqbul deb hisoblanishini belgilaydigan ijtimoiy normalar toʻplami.  Shaxsning xulq-atvori va gender roli oʻrtasidagi nomuvofiqlik gender nomuvofiqligi deb ataladi.  Turli madaniyatlarda gender rollarining soni va oʻziga xos mazmuni sezilarli darajada farq qiladi, ammo madaniyatlararo oʻxshashliklar ham mavjud.

Fanda gender rollari va ularning xilma-xilligi biologiya tomonidan qay darajada aniqlanishi va jamiyat tomonidan qay darajada qurilganligi haqida yagona nuqtai nazar yoʻq.  Gender rollarining kelib chiqishining qatʼiy biologik nazariyalari, xususan, evolyutsion psixologiya, empirik maʼlumotlar bilan qoʻllab-quvvatlanmaydi.  Umuman olganda, mavjud ilmiy dalillar shuni koʻrsatadiki, gender rivojlanishiga nafaqat biologik, balki kognitiv va ijtimoiy omillar ham taʼsir qiladi.

Gender rollari insonning oʻzini oʻzi qadrlashi uchun ijobiy rol oʻynashi mumkin, agar jinsga xos xatti-harakatlar uning uchun tabiiy boʻlsa va uning oʻzini his qilishiga mos kelsa.  Agar bunday boʻlmasa, gender rollari va atrof-muhitning meʼyoriy bosimi stress manbai boʻladi.

Manbalar
--------
**Qushning erkalashi** (fransuz. *La Caresse d’un oiseau*) — bu Joan Mironing tomonidan 1967-yilda Palma-de-Malyorkadagi ustaxonasida yasagan haykal. Hozirda u Joan Miro fondi  kolleksiyasining ajoyib durdonalaridan biri hisoblanadi.

Tarixi
------

Ushbu haykalning birinchi versiyasi rassomning Mont Roig del Kampda improvizatsiya qilingan materiallardan yasagan dastlabki ob’ekt haykallariga tegishli. 1960-yillarning oʻrtalarida asl haykalning koʻrinishi yomonlashayotgani va Parijda bronzadan qayta tiklanganligi maʼlum boʻldi. Miro shaxsan oʻzi bronzaning teksturasini va undagi patinani tekshirib koʻrdi, chunki  bu haykalning uzoq muddat saqlanib turishida  juda muhim deb hisoblanadi.

Tavsifi
-------

Ushbu kulgili haykalda asos boʻlib xizmat qilgan narsalarni osongina aniqlash mumkin. „Qushning erkalashi" haykalining  balandligi 3 metrdan oshadi, kengligi bir metrdan oshadi, ammo chuqurligi atigi 38 santimetrni tashkil qiladi.Haykal bronzadan yasalgan boʻlib, yorqin ranglar bilan qoplangan. Hozirda bronzadan yasalgan haykalning hojatxona oʻrindigʻi va dazmol taxtasi, tanasi va oyoqlari asosi sifatida, ayolning dumbasini tasvirlash uchun ishlatiladigan bir juft miniatyura futbol toʻplari, ayol jinsiy aʼzolarini ifodalovchi toshbaqa qobigʻi va bosh sifatida eshakning somon shlyapasi kabi qismlari saqlanib qolgan. Sanʼatshunoslar haykalni „Ayol jinsiy hayoti totemi" ham deb taʼriflaganlar.

Manbalar
--------

1. ↑  „The caress of a bird".  Fundació Joan Miró, Barcelona. Qaraldi: 8-oktabr 2011-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  „Miró sculpteur (in French)".  www.artmuseum.gov.mo. 31-avgust 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-oktabr 2011-yil.
3. ↑  Erben 2004: p. 181
4. ↑  „The caress of a bird, 1967". *Works by Joan Miró. Sculptures and ceramics*.  Fundació Joan Miró. 29-iyul 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-oktabr 2011-yil.
5. ↑  „Joan Miró".  Nasher Sculpture Centre. 31-avgust 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-oktabr 2011-yil.
6. ↑  „Joan Miró".  Nasher Sculpture Centre. 31-avgust 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-oktabr 2011-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Clavero, Jordi J.*. Fundació Joan Miró. Guia de la Fundació*. Barcelona: Ediciones Polígrafa, 2010. ISBN 978-84-343-1242-5.
* Erben, Walter*. Miró*, Taschen Publishing, 1/03/2004. ISBN 978-3-8228-2358-3.
**Gidroxinon** (1,4 digidroksibenzol), paradioksibenzol, C6H4(OH)2 — organik birikma, ikki atomli fenol, rangsiz kristall modda. Mol. m. 110,11. Suyuqlanish temperaturasi 173,8—174,8° (barkaror a-modifika-siya), 169° (beqaror u-modifikatsiya), qaynash temperaturasi 285—287°. Zichligi 1,36 g/sm3 (a-modifikatsiya), 1,325 g/sm3 (u-modifikatsiya). Issiq suv, spirt, efirda yaxshi, benzolda yomon eriydi. G.ning suvdagi eritmasi havoda oksidlanadi va qoʻngʻir tusga kiradi, ishqoriy muhitda oksidlanishi tezlashadi. Oksidlanganda xingidron va paraxinon hosil boʻladi. G. kuchli qaytaruvchi boʻlganligi sababli feling eritmasini sovuqda qaytara oladi. G.ni birinchi marta 1844 yil nemis kimyogari F. Vyoler xinondan olgan. Sanoatda G. quyidagi usullarda: 1) anilin sulfatni MpO2 yoki N2SgO4 ishtirokida para-benzoxi-nongacha oksidlab temir kukunining suvdagi aralashmasi bilan NaHgO3 ishtirokida kaytarib; 2) fenolni 900° da 70% li N2O2 bilan, 75% li N3RO4 yoki 65% li NSYU4 ishtirokida gidroksillab; 3) 1,4diizopropilbenzolni havo kislorodi bilan oksidlab va bisgidroperoksidni kislotali muhitda G. va atsetongacha gidrolizlab; 4) fenol va atseton taʼsir ettirib va hosil boʻlgan 4-izopropil-fenolni kislotali muhitda N2O2 bilan G. va atsetongacha oksidlab olinadi. Lab. sharoitida G. parabenzoxinonni SO2 ning suvdagi eritmasida kaytarish usuli bilan olinadi. G. fotografiyada, antioksidant, organik boʻyoqlar sanoatida yarim xom ashyo sifatida va analitik kimyoda turli elementlar hamda birikmalarni aniqlashda ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
"VITYAZ" — 1) yelkan-vintli harbiy kema (korvet). "V".da 1871 y. N. N. Mikluxo-Maklay Yangi Gvineya oroliga yetib borgan; 2) rus ekskursiya kemasining nomi (1836 y. qurilgan). "V", yordamida rus admirali S. O. Makarov rahbarligidagi ekspeditsiya 1886—89 yillarda dunyo aylanasi boʻylab suzgan va okeanografiyaga oid katta tadqiqotlar oʻtkazgan; 3) okeanologiya, okeanografiya va gidrobiologiya sohasida ilmiy tadqiqot ishlari olib borish uchun 1948 y. kurilgan kema. Bir qancha lab. va murakkab asbob-uskunalar bilan jihozlangan bu kemada 1949 y.dan Tinch okean, Hind va Atlantika okeani hamda dengizlarni har tomonlama oʻrganish, ulardagi hayvonlar bilan oʻsimliklar olamini tekshirish yuzasidan ilmiy tadqiqot ishlari olib borilgan. Xususan okeanning chuqur (6000 m) joylarida yashaydigan hayvonlarning yangi-yangi turlari topilgan. "V". 1979 i. foydalanishdan chiqarilib, Kaliningrad portiga qoʻyilgan; 4) qad. Rusda dovyurak, jasur jangchi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Lavsha** (scorbutus), singa, skorbut, Barlou kasalligi — ovqat tarkibida S vitamin (askorbin kislota) yetishmasligidan yoki uni organizm yetarli oʻzlashtirmasligidan kelib chiqadigan kasallik. L.da, asosan, markaziy nerv sistemasi faoliyati buziladi: bemor boʻshashadi, tez toliqadi, uyquchan boʻlib qoladi. Boshi aylanadi, keyinroq borib quloq, burun, lab, barmoqlar hamda tirnoklar koʻkaradi; milk shishadi va qonaydi, ogʻizdan badboʻy hid keladi, tishlar liqillab tusha boshlaydi. Boldir, son va dumbada qizgʻish qoramtir toshmalar paydo boʻladi, keyinroq teri osti va muskul oralariga (kiyim tegib turadigan joylarda) qon quyiladi. Bulardan tashqari, aʼzolar, boʻgʻimlar va tana boʻshliqlari (plevra boʻshligʻi)ga qon quyiladi, meʼda-ichak, yurak-tomir sistemasi faoliyati buziladi, qon bosimi pasayadi, anemiya kuzatiladi. L.ning oldini olish uchun tarkibida S vitamin moʻl mahsulotlar, xususan sabzavot (sabzi, kartoshka, karam) va mevalar (qora smorodina, naʼmatak, qulupnay) yeb turiladi.

Davosi: askorbin kislota, S va R vitamin preparatlari buyuriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
*Ushbu maqola orol so'zining ma'nosi hamda etimologiyasi haqidadir. Shu nomli dengiz uchun Orol dengizi maqolasiga qarang.*
**So'zning ma'nosi**

"Hamma tomoni okean, dengiz, daryo yoki ko‘l suvi bilan o‘ralgan quruqlik tilimizda "orol" so‘zi bilan ifodalanadi. Bu so‘z qadimgi "Irq bitigi"da *aral* shaklida qayd etilgan. O‘zbek tilining etimologik lug‘atida izohlanishicha, qadimgi tilimizda *ar* degan fe’l bo‘lgan va "ayirish", "ajratib qo‘yish" degan ma’nolarni anglatgan. "Orol" so‘zi shu "ar" fe’lidan kelib chiqqan bo‘lishi mumkin. Chunki orol suvdan ayrilib, ajralib turadi. Yana ba’zi manbalarda esa orol so‘zi "oraliq" ma’nosini anglatuvchi "ora" so‘zidan kelib chiqqan bo‘lishi mumkin, degan faraz ham ilgari suriladi. Mahmud Koshg‘ariyda "ora" so‘zi *ara* shaklida kelgan: *kishi ara kirdim* – odamlar orasiga kirdim.

*Eshqobil Shukur "Boboso'z izidan" kitobidan*

**Geografik jihatdan izoh**

Britaniya orollari
**Orol** suv bilan oʻralgan subkontinental yer boʻlagidir. Orollar okean, dengiz, koʻl, daryolarda boʻladi. Geografik yoki geologik aloqador orollar guruhiga arxipelag deyiladi. Qitʼalardan tashqarida joylashgan orol *okeanik orol* deyiladi. Shuningdek sunʼiy orollar ham mavjud.

Yana qarang
-----------

* Atoll

Havolalar
---------

* Orol Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-07-06). *Bolalar kutubxonasi*

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Shimoliy toj alfasi** (a CrB, a Coronae Borealis) ― spektroskopik qoʻshaloq yulduz boʻlib, Shimoliy toj yulduz turkumidagi eng yorqin yulduzdir. Uning bir qancha tarixiy nomlari bor:  

* Alfekka arabcha nyr ạlfkّ’ *nayyir* al *-fakkadan* "*uzilgan [doiraning] yorqin [yulduzi]* ".
* Gemma, lotin tilida *qimmatbaho tosh* degan maʼnoni anglatadi.
* Gnoziya, lotincha *Gnōsia stella corōnæ iborasidan kelib chiqqan* boʻlib, Virgiliyning *Georgiklar* *didaktik* asarida topilgan.

α Shimoliy toj — A0 spektral klassida Algol tipida toʻsilgan oʻzgaruvchi, uning yulduzining kattaligi +2,21 m dan +2,31 m gacha, davri 17,36 kun hisoblanadi. U yulduzining kattaligi + 7,1 m va spektral klassi G5 boʻlgan hamroh tomonidan toʻsiladi. Asosiy komponentdan oʻrtacha 0,2 a. e.  masofa bilan ajralgan (0,13 a. e. dan 0,27 a. e. gacha), bu Quyoshdan Merkuriygacha boʻlgan masofaning taxminan yarmiga toʻgʻri keladi. Yulduzni oʻrab turgan katta chang diski taxminan Veganiki kabi. Hozirgi vaqtda qoʻshaloq yulduzlar tizimi bunday diskning dinamikasiga, jumladan, sayyoralarning shakllanishiga qanday taʼsir qilishi haqida munozaralar mavjud. Harakatlanuvchi yulduzlar guruhiga kiritilgan Katta  ayiq yulduz turkumiga kiradi.

Manbalar
--------

1. 1 2  Alphecca (Stars, Jim Kaler)"(ingl.)
2. ↑  Richard Hinckley Allen. „Corona Borealis",*. Star Names — Their Lore and Meaning*, 1899.
3. ↑  Tomkin, J.; Popper, D. M. 1986, „Rediscussion of eclipsing binaries. XV — Alpha Coronae Borealis, a main-sequence system with components of types A and G", Astronomical Journal, vol. 91, June 1986.(ingl.)
**Tyuringiya**, Tyuringiya Respublikasi (nemischa:) — Olmoniya yeri. Poytaxti - Erfurt. Maydoni - 16 251 km2. 2 378 000 nafar aholi istiqomat qiladi. Mamlakatnig markaziy qismida, Tyuringiya soyligi atrofida, Tyuringiya Oʻrmonlarida joylashgan. Tyuringiya 5 ta federal yer bilan chegaradosh. Maydoni 16,2 ming km². Aholisi 2,4 mln. kishi (2001). Maʼmuriy markazi — Erfurt sh.

Tyuringiya — Olmoniya hududidagi tyuringlarning qad. viloyati. 1130-yildan landgraflik, 16-asr oʻrtalaridan Saksoniya qirolligi va bir qancha knyazliklar tarkibida boʻlib keldi. 1918-yilda knyazliklar barham topib. Tyuringiya yeri tashkil etildi. 1945-yil fashistlar Olmoniyasi parchalanib, Tyuringiya Sovet Ittifoqi okkupatsiya zonasiga oʻtdi. 1949-yildan Olmoniya Demokratik Respublikasi tarkibida 3 okrugga ajratildi. 1990-yilda Olmoniya birlashgach, okruglari ham birlashtirilib, Tyuringiya Respublikasi tashkil etildi.

Tyuringiyani muhim transport yoʻllari kesib oʻtganligi sababli, savdo va hunarmandchilikning rivojlanishi uchun sharoit kulay boʻlgan. Tyuringiya qadimdan hunarmandchilikning, ayniqsa, ov va sport qurollari ishlab chiqarish. markazi edi. Konchilik, elektrotexnika, keramika, yogʻochsozlik, toʻqimachilik, tikuvchilik, kimyo sanoatlari rivojlangan. Chinni va shisha buyumlar, oʻyinchokdar ishlab chiqariladi. Stanoksozlik, optikamexanika, avtomobilsozlik korxonalari mavjud. Tyuringiyada 3 unt, bir nechta maxsus oliy oʻquv yurti, 50 dan ortiq ilmiy tadqiqot instituta va texnik markazlar bor. Qishloq xoʻjaligida donli ekinlar, raps, kartoshka, qand lavlagi ekiladi. Tyuringiya — I.V.Gyo’te, I. Bax va boshqa mashhur shaxslar vatani.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Germaniya yerlari |
| --- |
|  |
| 
Bavariya • Baden-Vyurtemberg • Berlin • Brandenburg • Bremen yeri • Hamburg mustaqil genzey shahri • Hessen • Mecklenburg-Vorpommern • Quyi Saksoniya • Reynland-Pfalts • Saar • Saksoniya mustaqil davlati • Saksoniya-Anhalt • Shimoliy  Reyn — Vestfaliya • Turingiya mustaqil davlati • Schleswig-Holstein |

 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Germaniya | *Germaniya geografiyasi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Paradigma** (grekcha — „namuna, andoza") — ilmiy yutuqlar majmui. Paradigma u yoki bu davrda ilmiy hamjamiyat tomonidan tan olingan va yangi ilmiy tadqiqot uchun namuna asos boʻlib xizmat qilishi zarur. Mazkur tushunchani ilmiy muomalaga keng yoyilishida amerikalik tarixchi Tomas Kunning „Ilmiy inqiloblar strukturasi" asari asosiy oʻrinni egallaydi. Tomas Kunning fikricha, paradigma ilmiy jamoatchilik birligini taʼminlaydi. Ilmiy namunani, universal qonunlarni konkret hodisalarga tadbiq etish asosida fan rivojlanadi. Umuman olganda, paradigmani ilmiy tan olingan va qaysidir davrda ilmiy tadqiqot uchun yoʻnaltirilgan bir yoki bir nechta fundamental yigʻindisi, deb taʼriflash mumkin. Shu boisdan ham ilmiy paradigma vositasida ilmiy muammolar oʻrtaga tashlanadi va uni yechish modeli namoyon boʻladi. Geosiyosiy paradigma esa tan olingan geosiyosiy nazariyalar orqali dunyoning geosiyosiy manzarasini ilmiy jihatdan aniqlash modelidir.

Manbalar
--------

1. ↑  Suhrob Boʻronov*. Oʻzbekiston geosiyosati (oʻquv qoʻllanma)*. Toshkent: «EFFECT-D», 2021 — 220 bet.
**Par** — qushlar patining bir xili, pat oʻzagining juda qisqa boʻlishi, yelpigʻichining boʻlmasligi bilan boshqa patlardan farq qiladi. P.ning oʻsiqchalari pat oʻqp uchki qismida gʻuj boʻlib joylasha i Voyaga yetgan qushlarda P. qoplovchi ostida joylashgan. Ayrim q) in.uip (mas, tasqara) P.i boʻyni va boshida ochiq joylashgan. P. odatda, suvda yashovchi qushlar (gʻozsimonlar, eshkak oyoklilar)da yaxshi rivojlangan boʻlib, patlar ostida bir tekis tarqalgan (gʻozlar, oʻrdaklar, laylaklar, toʻtilar va boshqalar) yoki fakat tananing pteriliy yoki apterilii qismida toʻplangan boʻladi. Ayrim qushlar (koʻkrak tojeizlar, kaptarlar)ning voyaga yetgan davrida P. boʻlmaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Obelisk** (yun. obeliskos — six) — meʼmorial inshoot turi; yodgorlik. Yuqori (uchi)ga tomon ingichkalashib boradigan, asosan, toʻrtburchaksimon (kvadrat tarhli) qirrali ustun. Tarixiy shaxs yoki voqealar xotirasini abadiylashtirish maqsadida oʻrnatiladi. Dastlab Qad. Misrda paydo boʻlgan, saroy va ibodatxonalar oldiga yodgorlik sifatida oʻrnatilgan. Misrdan olib ketilgan yaxlit O.lardan Yevropada shaharsozlik maqsadlarida foydalanilgan. Oʻzbekistonda O. 20-asr boshlaridan qurila boshlagan. 1941—45 yillar urushida halok boʻlgan jangchilarga atab Samarqand, Buxoro, Urganch va boshqa shaharlarda O.lar yodgorlik sifatida bunyod etilgan. Zamonaviy meʼmorlikda O. monumental sanʼatning keng tarqalgan turi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Ob (maʼnolari).

**Ob**, ov qilish, shikor — yovvoyi hayvon va parrandani ovlash; odamning hayot kechirish jarayonidagi qad. mehnat faoliyatlaridan biri. Odamlar dastlab guruh boʻlib, keyin yakka holda ov qilishgan. Kadimda tosh, nayza, keyinroq pichoq, toʻr va boshqalardan ov quroli sifatida foydalanilgan. Kamon kashf etilishi ovchilikda katta ahamiyat kasb etgan. Osiyodagi koʻchmanchilar ot minib, iskovuch it va qush yordamida ov qilgan. Hozir koʻproq miltiq, qopqon va toʻr, it bilan ov qilinadi.

Hayvon va parrandalar qurol bilan ov qilinganda itlardan foydalaniladi. Bunda, asosan, moʻynali va tuyokli hayvonlar, oʻrmon va suv parrandalari ovlanadi. Qurolsiz ovda moʻynali hayvonlar va ilvasin tutiladi. Bunda qopq-ondan va tuzoqsan foydalaniladi, ular hayvonlar ini ogʻziga, yuradigan yoʻliga qoʻyiladi. It yordamida ov qilishda otliq, baʼzan piyoda ovchi ov itlaridan foydalanadi, bunda tez yuguradigan tozi it hayvonni ochiq maydonga "haydab" beradi, ovchi bilan ov iti esa uni quvlab borib tutadi. Ot va tez yuguradigan tozi it yordamida ov qilinganda hayvon itga oldiriladi, bunda it hay-vonni quvib tutguncha ovchi otda yetib boradi va itdan uni ayirib oladi. Ovchi qushlar bilan ov qilishda hayvonlar, asosan, ochiq maydonlarda, bur-gut, lochin, qirgʻiy kabi qoʻlga oʻrgatil- gan qushlar yordami- da tutiladi (qarang Kirkik- Matrap).

Ov shartli ravishda sano’at, sporthavaskorlik va ilmiy maqsadlardagi ovlarga boʻlinadi. Sanoat maqsadidagi ovda aholi va sanoat ehtiyoji uchun moʻynali, tuyoqli yov-voyi hayvonlar va suv qushlari tutiladi. Sport ovi dam olishning bir turidir. Ilmiy ov ovlanadigan hayvonlarni, yovvoyi hayvonlar kasalliklarini, ovchilik ishi va oʻlkani oʻrganish maqsadida ilmiy muassasalar topshirigʻi bilan olib boriladi.

Moʻynali hayvonlarning 100 dan ortiq turi, tuyokli yovvoyi hayvonlarning 20 dan ziyod va ovlanadigan par-randa (qush)larning 150 dan koʻp turi mavjud. Ovning asosiy tovar mah-suloti — moʻyna, qoʻshimcha mahsuloti — goʻsht, yogʻ; qimmatbaxr xom ashyosi: teri, pat, par, jun.

Oʻzbekistonda 18 yoshga kirgan, ovchilar uyushmasi aʼzosi va ovchilik bile-ti boʻlgan fuqarolar ov miltigʻidan foydalanish huquqiga ega. Hayvonlarning qimmatbaho turlari maxsus rux-satnoma (litsenziya) bilan ovlanadi. Ov toʻgʻrisidagi qonunlarga rioya qilish, ov muddatlari va usullarini belgilash ishlarini "Oʻzbekovchibaliqchi" uyushmasi va ovchilik nazorati xizmati ba-jaradi (qarang Ovchilik xoʻjaligi).

Bahodir Abdullayev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ob-havo haritalari** - meteorologik va aerologik st-yalardan olingan maʼlumotlar (sonlar va shartli belgilar) ni geografik haritalarga koʻchirib tuziladigan sinoptik va aerologik haritalar. Yer yarim shari, butun Yer yuzasi uchun, shuningdek, kichik rayonlar uchun tuzilishi mumkin. O.-h. x. ob-havo byurolarida kuniga bir necha marta tu-zilib, odatda, kuzatishdan olingan maʼlumotlar asosida EHM lar va max-sus moslamalar yordamida tayyorlanadi. O.-h. x. da konik, merkator, stereografik proyeksiyalardan foydalaniladi. Ularda quruqlik, dengiz va boshqa orografiyalarning muhim xususiyatlari beriladi. O.-h. x. kompleks, aerologik, yordamchi haritalarga boʻlinadi. Ular ob-havo xizmatida muttasil, talabga qarab har 3, 6, 12 soatlar orasida tuziladi. Bu haritalarni tahlil qilib, boʻlib oʻtgan, hukm surayotgan va boʻlajak ob-xavo anikdanadi. Meteoro-logik maʼlumotlar asosida tuzilgan haritalar Yer yaqini sinoptik O.-h. x.lari, aerologik kuzatish natijalari tu-shirilgan haritalar barik topografiya yoki aerologik haritalar deyiladi. Kompleks harita sinoptik harita boʻlib, unda dengiz yuzasiga moslashtirilgan qavo bosimi, temperaturasi va namligi, uzoqni koʻrish masofasi, har xil bulutlar, yogʻin turlari, atmosfera hodisalari va h.k. ifodalanadi. Kompleks haritalardan ob-havoni va atmosfera sinoptik holatini tahlil qilishda foydalaniladi. Aerologik haritalar atomosfe-raning maʼlum balandliklari uchun tuziladi. Bu haritalarda shamol tezligi va yoʻnalishi, temperatura, namlik va h.k. bel-gilanadi. Aerologik haritalar, asosan, aviatsiya xizmatida katta ahamiyatga ega. Yordamchi, kompleks, sinoptik haritalarga qoʻshimcha qilib, ayrim meteo-rologik elementlar (mas, tumanlar, chang boʻronlar, yashin va chaqmoqlar, yaxmalaklar, kuchli yogʻinlar, eng yuqori va eng past temperaturalar, tropopauza balandligi va boshqa asosida) tuziladi. Kichik rayonlar uchun tuziladigan O.-h.x. mahalliy ahamiyatga ega boʻlgan koʻp sonli me-teorologik st-yalar maʼlumotlaridan foydalanib tuziladi. Aviatsiya xizma-ti uchun moʻljallangan O.-h.x. maʼlum rayon uchun uni halqa koʻrinishida oʻrab olgan zich meteorologiya st-yalari maʼlumotlari asosida tuzilgan ob-havo haritasi asosida qisqa vaqt oraligʻi uchun tuziladi. Aviameteorologiya markazlarida muntazam ravishda maxsus prognoz haritalari tayyorlanadi.

Tohir Muxtorov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Transportyor** (lot. transportda tashiyman) — 1) mashinasozlikda — konveyerning ikkinchi nomi; rolikli Transportyor rolgang, vintli Transportyor shnek deb ataladi; 2) qishloq xoʻjaligida — mahsulotlarni uncha uzok, boʻlmagan masofaga uzluksiz yoki muayyan maromda tashish (uzatish) uchun moʻljallangan mashina. Mahsulotlar (kartoshka, sabzi, lavlagi, sholgʻom va boshqalar)ni transport vositalaridan tushirib, omborxonaga uzatish, daladan yoki omborxonadan transport vositalariga ortish; qoʻy junini yungtaroshning ish oʻrnidan tarozi apparati turgan joygacha uzatish uchun moʻljallangan Transportyorlar boʻladi. Transportyor tizimining asosiy qismlari: qabul bunkeri, kurakli koʻtarish transporte ri, buriluvchi yuklash transportyori, rama (yurish qismi bilan), gidrotizim, harakatlantirish uzatmasi, elektr dvigateli va boshkarish pulti. Jun uzatish Transportyori elektr dvigatel, reduktor, yoʻnaltiruvchi silindr, uzluksiz tasma va karkasdan iborat. Bunday Transportyor tasmasining kengligi 55 sm gacha, tasma ish kismining uz. 45 va 25 m boʻladi. Yung Transportyor i chorvachilikda keng qoʻllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Transliteratsiya** (lotincha: *trans* — „qarshi", „orqali" va *littera* — „harf") deb bir yozuv tizimidagi matnni boshqa yozuv tizimidagi belgilar bilan berishga aytiladi.

Transliteratsiya qatʼiy va boʻshashtirilgan boʻladi. Qatʼiy transliteratsiyada bir yozuv harflari boshqa yozuv harflari bilan birma-bir almashtiriladi, masalan, yunoncha *Ελληνική Δημοκρατία* ("Ellenik Respublika") *Ellēnikē Dēmokratia* deb transliteratsiya qilinadi, bunda yunon harflari mos lotin harflari bilan almashtiriladi. Boʻshashtirilgan transliteratsiyada harflar birma-bir almashtirilishi shart emas, agarda asl yozuvda ular beradigan tovush boshqa yozuvdagi mos harflar tovushiga mos kelmasa, masalan, *Ελληνική Δημοκρατία* → *Ellinike Dimokratiya* (bunda transliteratsiya yunon talaffuziga tayanadi).

Transliteratsiya bir grafik tizim (alifbo) asosida yozilgan matnlar yoki alohida soʻzlarni boshqa bir grafik tizim (alifbo) vositalari bilan harfma-harf aks ettirishdir. Transkripsiyadan farqli ravishda transliteratsiya muayyan tilning grafik tizimiga asoslanib ish koʻradi. Bironbir alifboga asoslanar ekan, transliteratsiya harflarni shartli qoʻllashga, qoʻshimcha hamda diakritik belgilar kiritishga yoʻl qoʻyadi. Transliteratsiya dastlab 19-asrda Prussiya ilmiy kutubxonalaridagi lotin, kirill, arab, hind va boshqa yozuvli tillarda yozilgan asarlarni yagona katalogga kiritish ehtiyojidan kelib chiqqan. Ushbu kutubxonalar uchun tuzilgan yoʻriqnomalar 20-asrda lotincha boʻlmagan yozuv gizimlarini lotinchaga oʻgirish andozasining asosi boʻlib xizmat qildi. Hozirgi transliteratsiyaga oid tavsiyalar Xalqaro standartlar tashkiloti — ISO (International Standart Organisation) tomonidan ishlab chiqiladi. Transliteratsiya oʻzining universalligi tufayli koʻp tomonlama xalqaro munosabatlarda amaliy masalalarni hal qilishning yagona standarti boʻlib xizmat qilishi mumkin. Transliteratsiyani amaliy transkripsiyadan farqlash kerak. Transliteratsiya xalqaro boʻlishi mumkin va boʻlishi kerak, chunki u bironbir milliy alifboga asoslanmaydi, amaliy transkripsiya esa bironbir belgili alifboga, uning harf va harf birikmalarini tegishli imloda qabul qilingan oʻqish qoidalariga tayanadi. Transliteratsiya qad. qoʻlyozma yodgorliklar, jahon xalklari tarixi, tili va adabiyotini oʻrganishda muhim ahamiyatga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  Kharusi, N. S. & Salman, A.*. The English Transliteration of Place Names in Oman.*. Journal of Academic and Applied Studies, 2011.  Wayback Machine saytida arxivlandi (2013-08-19). *arxiv nusxasi* (PDF), 2013-08-19da asl nusxadan (PDF) arxivlandi, qaraldi: 2021-02-05
2. ↑  Rujero Gilarevskiy, Starostin B. A.*. Иностранные имена и названия в русском тексте: Справочник*. Высшая школа, 1985.  Wayback Machine saytida arxivlandi (2013-04-10). *arxiv nusxasi*, 2013-04-10da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2013-03-20

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Batyr Ereşow Narkulyýewiç** (talaffuzi: *Batir Eryeshov*; 13-iyun, 1966-yil, Lepab viloyati — 30-aprel, 2017-yil, Ashxobod) — turkman davlat arbobi.

Taʼlimi
-------

1990-yilda Turkmaniston politexnika institutinining muhandis-qurilish mutaxassisligi bo‘yicha tamomlagan.

2009-yilda Turkmaniston Prezidenti huzuridagi Davlat xizmati akademiyasini tugatgan.

Faoliyati
---------

1990—1993-yillarda Galkinish etrapi, so‘ng Lebap viloyatidagi Garashsizlik etrapi taʼmirlash-qurilish uchastkasi ustasi, Lebap viloyati Garashsizlik etrapi 1-toifali hokimlik mutaxassisi.

1993—2006-yillarda „Lebapgurlushiq" ishlab chiqarish birlashmasi 72- va 74-son mexanizatsiyalashgan qurilish kolonnalari boshlig‘i, bosh muhandisi, 70-sonli mexanizatsiyalashgan qurilish kolonnasi boshlig‘i.

2006—2009-yillarda „Turkmangaz" davlat konserni kapital qurilish boshqarmasi boshlig‘i, „Gazig‘aytadanishleyish" boshqarmasi boshlig‘i o‘rinbosari.

2009—2013-yillarda — Turkmanobod shahri hokim oʻrinbosari, Seydi shahri va Lebap viloyati hokimi.

2013-yilda Turkmaniston Vazirlar Mahkamasining O‘ta muhim qurilish loyihalari va kapital qurilish nazorati boshqarmasi boshlig‘i lavozimida ishlagan.

12.07.2013 — 04.04.2014 — Turkmaniston qurilish vaziri.

04.04.2014 — 07.07.2014 — Turkmaniston qurilish va arxitektura vaziri.

07.07.2014 — 29.04.2017 — Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi Raisining oʻrinbosari.

Oʻlim va oʻz joniga qasd qilish haqidagi mish-mishlar
-----------------------------------------------------

2017-yilning 4-may kuni Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi raisi o‘rinbosari Batyr Ereşowning to‘satdan vafot etgani rasman eʼlon qilindi.

2017-yilning 21-may kuni „Xronika Turkmaniston" mustaqil internet nashri Ereşow o‘zini osib, o‘z joniga qasd qilgani haqida xabar berdi. Nashrning yozishicha, Ereşowning o‘z joniga qasd qilishidan avval 2017-yil aprel oyi oxirida uning o‘g‘lining hibsga olingan, Ereşowning o‘ziga nisbatan paydo bo‘lgan korrupsiya gumonlari bo‘lgan. Shu ikki sabab tufayli oʻz joniga qasd qilgan, degan gumon paydo boʻlgan.

Oʻzbekistonning Buxoro viloyatidagi oilaviy qabristonga dafn etilgan.

Mukofot va unvonlari
--------------------

* „Magtimguli piragi" medali
* „Garaşsiz, Baki Bitarap Turkmaniston" yubiley medali
* „Turkmanistonning 25 yilligi" yubiley medali

Manbalar
--------

1. ↑  *Мостовой, Захар.* „Туркменский вице-премьер совершил самоубийство" (ru).  Информационно-аналитический портал 365info.kz (24-may 2017-yil). 4-sentabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-sentabr 2017-yil.
2. ↑  „Azatlik" raskril podrobnosti smerti vitse-premera Batira Ereshova
**Hector Castro** (ispancha: *Héctor Castro*) — urugvaylik futbolchi va futbol murabbiyi.1904-yil 29-noyabrda Urugvay poytaxti Montevideoda tavallud topgan.

Tarjimai holi
-------------

Birinchi jahon chempionlariFutbol tarixida yagona bir qoʻlli jahon chempioni
13 yoshida Hector Castro elektr arra bilan ishlash jarayonida jarohatlangan, natijada u oʻng qoʻlini jarohatlagan va buning uchun *El manco* (**Bir qoʻlli**) laqabini olgan.

1928-yilgi Amsterdamda oʻtkazilgan Yozgi olimpiada oʻyinlari chempioni.1930-yilgi jahon chempioni (futbol tarixidagi qoʻlsiz yagona jahon chempioni).Hector Castro jahon chempionatida Urugvay milliy terma jamoasi uchun birinchi golni kiritdi.Finalda Argentina milliy terma jamoasiga qarshi oʻyinda (4:2) gʻalaba keltiruvchi golni urdi.Ikki karra Janubiy Amerika chempioni.Urugvay milliy terma jamoasi tarkibida 1923-yildan 1935-yilgacha faoliyat koʻrsatib 25 oʻyinda maydonga tushgan va 18 ta bora raqiblar darvozasini ishgʻol etgan.Futbolchi sifatida 3 marta Urugvay chempionligini qoʻlga kiritgan.

U 1924-yildan 1936-yilgacha (bir mavsum tanaffus bilan) Montevideoning „Nasional" jamoasida oʻynagan."Nasional" jamoasi safida 231 ta oʻyinda 145 ta gol urgan.U „Lito" va Argentinaning „Estudiantes" jamoasida ham oʻynagan.

Professional futbolchi sifatidagi faoliyatini yakunlagach, murabbiy boʻldi.Uning qoʻl ostida „Nasional" besh marta milliy chempionatda gʻalaba qozongan va 1939-yilda ham „Nasional" jamoasi chempion boʻlganida Hector Castro yordamchi murabbiy boʻlgan.1950-yillarda „Ramla Xuniors" jamoasi jamoasini boshqargan.1959-yilda esa Urugvay milliy terma jamoasini ham boshqarish nasib qilgan.Hector Castro 1960-yil 15-sentabrda Montevideoda yurak huruji sababli vafot etdi.

Yutuqlari
---------

**Futbolchi siafatida**:

* Jahon chempioni-1930
* Olimpiada chempioni-1928
* Janubiy Amerika chempioni-1926, 1935
* Urugvay chempioni-1924, 1933, 1934

**Murabbiy** **sifatida**

* Urugvay chempioni-1940, 1941, 1942, 1943, 1952
* Yordamchi murabbiy sifatida Urugvay chempioni-1939

Manbalar
--------

1.Biografiya Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-01-10).(isp.) )

2.Urugvay futboli haqidagi rus tilidagi veb-saytdagi tarjimai hol[*sayt ishlamaydi*]

3.

4.

5.
**Ernazar Olakoʻz** (taxminan 1806—1856) — Qoraqalpoqlarning qoldovili urugʻidan boʻlgan biy, Qoraqalpoq xonligini tashkil etgan (1855—1856). 

Caption text| Ernazar Olakoʻz |
| --- |
|  |

Tarix
-----

Xiva xonligida 1855-yili boshlangan ichki kelishmovchiliklar ortidan xonlik tarkibidagi turkmanlar markaziy hokimiyatga qarshi harakat boshladi, xonlikning shimoliy hududlarida ham davlatdan ajratilib chiqishga urinishlar boʻlib unga Yernazar Olakoʻz boshchilik qildi. Yernazar Olakoʻz Xivaning ilgarigi xonlari davrida oʻzining gʻayratli ekanligini koʻrsatib xonlar tarafidan eʼtirof etilib, qoraqalpoqlar orasida katta obroʻ toʻplagan. U qoraqalpoqlarni Xiva xonligidan ajratib olish niyatida 1855-yil oʻrtalarida Xiva xoniga qarshi gʻalayon koʻtargan. Amudaryoning oʻng sohilida Qoraqalpoq xonligini tuzib, Zorliq toʻrani xon, oʻzini esa unga bosh vazir deb eʼlon qilgan. 1856-yil fevralda Xiva xoni Sayd Muhammadxon Xoʻjayli yonida Ernaz boshchiligidagi qoʻshinlar va uning ittifoqdoshi turkmanlar ustidan gʻalaba qozondi. Xonlikga sodiq qoraqalpoq biylari tarafidan Zorliqtoʻra hokimyatdan chetlashtirilgan. Muvaffaqiyatsizlikdan soʻng Ernazar Olakoʻz Amudaryoning quyi oqimida oʻzi barpo etgan qoʻrgʻonda 6 oylik qamalda qolgan, oxir oqibat qoʻrgʻon himoyachilari tarafidan hoyinlik yoʻli bilan oʻldirilgan, yetakchilaridan ayrilgan xalq Xiva xonligiga qayta boʻysuntirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

2.  S.K. Kamalov, Karakalpaki v XVIII-XIX vekax Tashkent, 1968.

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

Havolalar
---------

Oydoʻstbiy 

Qoraqalpoqlar

1. ↑   S.K. Kamalov, Karakalpaki v XVIII-XIX vekax Tashkent, 1968
**Alba Nidia Encarnación Ayala** (talaffuzi: *Alba Nidiya Enkarnasyon Ayyala*; 1956-yil 2-fevral — 2012-yil 11-mart) — Puerto-Rikoning Vieques shahridagi davlat maktabi oʻqituvchisi va jamoat sardori edi. Sodiq katolik boʻlmish Alba Nidia doimo Xudoni birinchi oʻringa qoʻyardi; Bu uning asosi, ishtiyoqi va boshqalarga xizmat qilish uchun yashash kuchi boʻlib xizmat qilgan. Nadia Vieques va umuman Puerto-Riko aholisining huquqlarini himoya qilgan. U Vieques aholisi, ayollar huquqlari va kambagʻallar uchun muhim boʻlgan dengiz transporti va sogʻliqni saqlash xizmatlarini yaxshilash uchun harakat qilgan; xurofot, irqchilik va adolatsizlikka qarshi kurashgan. Shuningdek, Nadia AQSh dengiz kuchlarining bombardimonlarini tugatish va 1940-yillarda dengiz floti tomonidan ekspropriatsiya qilingan yerlarni fuqarolarga qaytarish harakatiga yordam bergan. U 2012-yil 11-martda diabetning asoratlari tufayli Viequesdagi del Maestro kasalxonasida vafot etdi.

Harbiy dengiz va AQSh dengiz kuchlari uchun Vieques yerlaridan maqsadli masofa va amfibiya qoʻnish maydonchalari sifatida foydalanishga qarshi kurashda koʻpchilik rahbarlardan farqli oʻlaroq, Encarnación Puerto-Riko davlatchiligi tarafdori boʻlgan va Puerto-Rikoliklar tomonidan barcha siyosiy mafkuralardan katta hurmatga sazovor boʻlgan. 2008-yilda Chelsea Clintonning Viequesga tashrifi chogʻida Encarnación oʻsha paytdagi mer Damaso Serrano bilan birgalikda Hillary Clintonni prezidentlikka maʼqullagan va Nyu-York senatorining Viequesda Barack Obama ustidan 66 % dan 34 % gacha ovoz bilan gʻalaba qozonishida muhim rol oʻynagan. Puerto-Riko Mustaqillik partiyasi prezidenti Ruben Berrios Nidia vafot etganida „Puerto-Riko Vieques orolida dengiz flotiga qarshi kurashda eng koʻzga koʻringan rahbarlar va matbuot kotiblaridan birini yoʻqotdi" deb taʼkidlagan.

Nidianing sharafiga gubernator Luis G. Fortuño uning dafn etilgan kuni Puerto-Rikodagi barcha davlat muassasalarida Amerika Qo‘shma Shtatlari va Puerto-Rikoning barcha bayroqlarini pastga qaratilgan holatda hilpiratishni buyurgan. Vakillar palatasi spikeri Jennifer Gonzalez Dengiz transporti boshqarmasi kemalaridan biriga marhum jamoa yetakchisi nomi berilishini eʼlon qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Vieques llora la partida de Pupa Encarnación".  Primerahora.com (12-mart 2012-yil). 14-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-mart 2012-yil.
2. ↑  „Primarias Presidenciales 2008 - Partido Demócrata".
3. ↑  „Lamentan la muerte de Alba "Miss Pupa" Encarnación".  Primerahora.com (12-mart 2012-yil). 14-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-mart 2012-yil.
4. ↑  „Fortuño declara día de duelo durante entierro de Pupa Encarnación".  Primerahora.com (12-mart 2012-yil). 15-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-mart 2012-yil.
5. ↑  „Lancha llevará nombre de Alba Encarnación - El Nuevo Día".  Elnuevodia.com (12-mart 2012-yil). Qaraldi: 17-mart 2012-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
**Alban tili** (albancha: *Gjuha shqipe*) — alban xalqining tili. Albaniya Respublikasining davlat tili. Hind-yevropa tillari maxsus guruhiga kiradi. Alban tili da 3 mln. dan ortiq kishi soʻzlashadi, 2 katta dialektga boʻlinadi: shim. (geg), janubiy (tosk). 19-asr oxirida hozirgi adabiy Alban tili mazkur dialektlar asosida shakllangan. Tuzilishi jihatdan Alban tili bilan bulgʻor va rumin tillari oʻrtasida umumiy oʻxshashlik mavjud. Alban tili da lotin, yunon, janubiy slavyan, turk va boshqa tillardan oʻzlashgan soʻzlar koʻp. Alban tili yozuvi lotin grafikasi asosida.

Manbalar
--------

1. ↑  "Alban tili" *OʻzME*. A-harfi[*sayt ishlamaydi*] Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Yerning sutkalik aylanishi** -dunyoning Shim. qutbidan Karaganda, Yerning oʻz oʻqi atrofida gʻarbdan sharqqa tomon yoki soat strelkasiga teskari aylanishi. Ye. s. a. natijasida kun bilan tun almashinadi; sutkaning uzunligi ham shunga bogʻliq. Yer bir maromda aylanmaydi; uni Oy va Quyosh tortishi tufayli sutkaning uzunligi har yuz yilda 1—2 s ga toʻxtovsiz ortib boradi, mavsumiy oʻzgarishlar (yogʻinlar va b.), tektonik jarayonlar va b. natijasida esa sutka uzunligi yil davomida 1—2 s atrofida oʻzgarib turadi. Ye. s. a.da Yer oʻqining holati, binobarin, Yerning geogr. qutblari pretsessiya va nutatsiya natijasida oʻzgarib turadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yeryongʻoq**, Xitoy yongʻogʻi (*Arachis hupogaea* L.) — dukkakdoshlar oilasiga mansub bir yillik oʻsimlik, moyli ekin. 10 dan ortiq turi bor. Oʻzbekistonning sugʻoriladigan mintaqalarida oddiy turi ekiladi. Vatani — Janubiy Amerika (Braziliya). 16-asrda Jan. Amerikadan Osiyoga, soʻng Yevropaga (Xitoydan) tarqalgan. Ye. yo. Hindiston, Xitoy, Myanma (Birma), Yaponiya, Markaziy va Shimoliy Afrika, AQSH, Oʻrta Osiyoda ekiladi. Jahon boʻyicha umumiy ekin mayd. 24,7 mln. ga, oʻrtacha hosildorligi 13,4 s/ga, yalpi hosili 33 mln.t(1999).

E.yo.ning ildizi oʻq iddiz, tuproqqa 2 m. chuq.ga kirib boradi, azot toʻplovchi tugunaklar hosil qiladi. Poyasi oʻtsimon, bal. 50—60 sm, shoxlangan, tik, yon shoxlari yer bagʻirlab oʻsadi. Bargi murakkab, juft patsimon, yoki teskari tuxumsimon shaklda. Har bir barg qoʻltigʻida gultoʻplam (shingil) joylashgan. Gullari ikki jinsli, kapalaksimon; rangi sariq, zargʻaldoq. Yer tagidagi gullari (kleystogamli gullar) ochilmaydi, oʻzidan changlanadi. Yer ustidagi gullari esa chetdan changlanadi. Guli changlangandan keyin tugunchasi avval tik, soʻng pastga qarab oʻsadi, 8—10 sm chuqurlikda tuproqqa kirib boradi va meva (dukkak) tugadi. Dukkagida 1—6 gacha urugʻi boʻladi. 1000 dona urugʻining vazni 200—1500 g (oʻrtacha 400—500 g). Dukkagi chatnamaydi. Bir tupda 700 gacha dukkak boʻladi. Ye.yo.— issiqsevar, namsevar, yorugʻsevar va qisqa kun oʻsimligi. Qumoq va unumli tuproqlarga talabchan, shoʻrlangan va botqoqlangan yerlarda yaxshi oʻsmaydi. Urugʻi 12—15° da unib chiqadi, maysasi — G sovuqda nobud boʻladi. Oʻsuv davri 150—170 kun. Oʻzbekistonda Ye.yo. sugʻoriladigan yerlarga ekiladi, hosildorligi 20—40 s/ga.

E.yo. mevasi tarkibida 48—66% yogʻ va 23—38% oqsil, 22% gacha uglevodlar bor. Urugʻi aksariyat qovurilgan (dukkagi bilan yoki tozalanib) holda isteʼmol qilinadi. Urugʻi va yogʻi qandolatchilik mahsulotlari (xolva, konfet) i. ch.da ishlatiladi. Ye. yo. tuproqda biol. azot toʻplab, tuproq unumdorligini oshiradi.

Agrotexnikasi chopiq qilinadigan ekinlarnikiga oʻxshash. 2—3 marta haydalib boronalangan maydonlarga bahorda (apr. oxirida) ekiladi. Fosforli va azotli oʻgʻitlarga talabchan. Urugʻi yoki dukkagi makkajoʻxori yoki chigit seyalkalarida keng qatorlab (60—70 sm) 70x10, 70x15 sxemasida har uyaga 7—8 yoki 4—5 tadan urugʻ tashlab 5—7 sm chuqurlikka ekiladi. Gektariga 70— 100 kg urugʻlik sarflanadi. Oʻsish davrida 4—6 marotaba sugʻoriladi. Qator oralariga ishlov beriladi, oʻsuv davrida 2—3 marta chopiq qilinadi, ildiz boʻgʻzi tuproq bilan koʻmilsa hosildorlik ancha oshadi.

Navlari: Toshkent 112, Toshkent 32, Perzuvan 4612, Qibray 4.

Kasalliklari va zararkunandalari: asosan kasallik va zararkunandalardan kam zararlanadi. Oʻrgimchakkana xavfli zararkunanda hisoblanadi.

Adabiyot
--------

* Vavilov P. P. Rasteniyevodstvo, M. 1986; Pasipanov G. S, Rasteniyevodstvo, M. 1997.

Halima Otaboyeva.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |