**Eski Imaret masjidi** (turkcha: *Eski Imaret Camii*) Usmonlilar imperiyasi tomonidan masjidga aylantirilgan sobiq Vizantiya imperiyasi cherkovi. Cherkov Iso Masih Pantepopt monastiriga tegishli ekanligi aniqlangan bo'lib (grekcha: *Μονή του Χριστού Παντεπόπτη*), "Hamma narsani ko'ruvchi Masih" degan ma'noni anglatadi. Ushbu bino Istanbuldagi XI asrda saqlanib qolgan yagona hujjatlashtirilgan cherkov boʻlib, oʻrta asrlar Vizantiya meʼmorchiligining asosiy yodgorligi hisoblanishiga qaramay, shahardagi eng kam o'rganilgan binolardan biri bo'lib qolmoqda.

Manzili
-------

Eski Imaret masjidi Istanbul shahri, Fotih tumani, eski devor bilan o'ralgan shahar ichidagi eng qashshoq hududlardan biri bo'lgan Zeyrek mahallasidan deyarli 1 kilometr shimoli-g'arbda joylashgan.

Tarixi
------

1087-yillarda, Vizantiya imperatori Alexius I Comnenusning onasi Anna Dalassena Konstantinopolning yetti tepaligining to'rtinchi cho'qqisida *Christos Pantepoptesga* bag'ishlab monastir qurdirgan va o'zi umrining oxirida imperatorlik odatiga ko'ra nafaqaga chiqqan. Monastirda, shuningdek, Pantepopteslarga bag'ishlangan cherkov ham mavjud bo'lgan.

1204-yil 12-aprelda Konstantinopolning fathi davomida imperator Alexios V Doukas Mourtzouphlos monastir yaqinida o'z qarorgohini o'rnatgan. Shu sabali ham Enriko Dandolo shaharga hujum qilishdan oldin qo'mondonligi ostidagi Doge Venetsiya flotini Evergetes monastiri va Blaxernadagi Avliyo Maryam cherkovi o'rtasida joylashtirgan va uning hujumi muvaffaqiyatli yakunlangan. Keyinchalik bino salibchilar tomonidan vayron qilingan va Rimdagi San Giorgio Maggiore shahridan tashrif buyurgan Benedictine rohiblariga topshirilgan. Konstantinopolning lotinlar tomonidan bosib olinishi davrida (1204–1261) bino Rim-katolik cherkoviga aylantirilgan.

1453-yilda Usmonlilar imperiyasi Konstantinopolni bosib olgandan so'ng, cherkov masjidga aylantirilgan, monastir binolaridan esa *zaviye*, madrasa va o'sha paytda qurilayotgan Fotih masjidi uchun imaret sifatida foydalanilgan. 

Majmua yong'inlar natijasida bir necha marta vayron bo'lgan, monastirning so'nggi izlari esa taxminan bir asr oldin yoq'lib ketgan. 1970-yilgacha binodan madrasa sifatida foydalanilgan, buning natijasida binoni arxitekturaviy jihatdan o'rganish imkonsiz bo'lgan. 1970-yilda masjid qisman yopilgan va turk arxitektori Fikret Çuhadaroğlu tomonidan qayta tiklangan.

Arxitekturasi
-------------

 Ichki ko'rinishi
Bino Oltin shox hududiga qaraydigan qiyalikda joylashgan bo'lib, har tomondan o'ralgan, bu esa binoning tashqi ko'rinishini o'rganishni qiyinlashtiradi. Masjid devori g'isht va toshdan qurilgan. Masjid Konstantinopolda joylashgan eng qadimgi bino bo'lib, unda Vizantiya imperiyasi me'morchiligiga xos bo'lgan uslublarni kuzatish mumkin.

Masjid xochli markaziy gumbaz va to'rt qubbadan iborat. 

 Binoning joylashuvi: Orqa fonda Sulaymoniya masjidi va Beyazit minorasi
Ushbu binoning o'ziga xos xususiyati U shaklida qurilgan galereyadir. Galereya imperatorning onasiga atab, faqatgina uning shaxsiy foydalanishi uchun qurilgan bo'lishi mumkin.

Istanbuldagi koʻplab Vizantiyame'morchiligi uslubida qurilgan cherkovlarida boʻlgani kabi, Eski Imaret masjidida ham oʻtish joyidagi toʻrtta ustun qoʻyilgan. 

Usmonlilar imperiyasi davrida dubulg'aga o'xshash shaklga ega bo'lgan gumbaz 1970-yilda restavratsiya qilingan.

Galereya
--------

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Mathews (1976), p. 59
2. 1 2  Van Millingen (1912), p. 214
3. ↑  Jacobi (2001), p. 287
4. ↑  A *Zaviye* was a building designed specifically for gatherings of a Sufi or dervish brotherhood.
5. ↑  Müller-Wiener (1977), *Sub Voce*.
6. ↑  Krautheimer (1986), p. 400

Adabiyotlar
-----------

* Van Millingen, Alexander*. Byzantine Churches in Constantinople*. London: MacMillan & Co, 1912.
* Mathews, Thomas F.*. The Byzantine Churches of Istanbul: A Photographic Survey*. University Park: Pennsylvania State University Press, 1976. ISBN 0-271-01210-2.
* Gülersoy, Çelik*. A guide to Istanbul*. Istanbul: Istanbul Kitaplığı, 1976. OCLC 3849706.
* Müller-Wiener, Wolfgang*. Bildlexikon Zur Topographie Istanbuls: Byzantion, Konstantinupolis, Istanbul Bis Zum Beginn D. 17 Jh* (de). Tübingen: Wasmuth, 1977. ISBN 978-3-8030-1022-3.
* Krautheimer, Richard*. Architettura paleocristiana e bizantina* (it). Turin: Einaudi, 1986. ISBN 88-06-59261-0.
* Jacobi, David „The urban evolution of Latin Constantinople",*. Byzantine Constantinople: Monuments, Topography and everyday Life* Necipoğlu:. Leiden, Boston, Köln: Brill, 2001. ISBN 90-04-11625-7.
* Asutay-Effenberger, Neslihan; Effenberger, Arne (2008). "Eski İmaret Camii, Bonoszisterne und Konstantinsmauer" (de). *Jahrbuch der österreichischen Byzantinistik* **58**: 13–44. doi:10.1553/joeb58s13. ISBN 978-3-7001-6132-5. .

Havolalar
---------

* Archnetdagi Eski Imaret masjidi
* Masjidning 50 ta surati