Lazer ogohlantirish belgisi
**Lazer nurlanishi xavfsizligi** — bu lazerli baxtsiz hodisalar, ayniqsa koʻz jarohatlari bilan bogʻliq boʻlgan kasalliklar xavfini minimallashtirish uchun lazerlarni xavfsiz loyihalash, ishlatish va amalga oshirish. Nisbatan kichik miqdordagi lazer nurlari ham doimiy koʻz shikastlanishiga olib kelishi mumkinligi sababli, lazerlarni sotish va ulardan foydalanish odatda hukumat qoidalariga boʻysunishi koʻrsatib oʻtilgan.

Oʻrtacha va yuqori quvvatli lazerlar potentsial xavflidir, chunki ular retinani yoki hatto terini yoqib yuborishi mumkin. Shikastlanish xavfini nazorat qilish uchun turli spetsifikatsiyalar, masalan, AQShda 21 Federal Reglament Kodeksining (CFR) 1040-qismi va xalqaro miqyosda IEC 60825 , ularning kuchi va toʻlqin uzunligiga qarab lazerning „sinflarini" aniqlang. Ushbu qoidalar ishlab chiqaruvchilarga lazerlarni maxsus ogohlantirishlar bilan belgilash va lazerlarni ishlatishda lazerli xavfsizlik koʻzoynaklarini taqish kabi zarur xavfsizlik choralarini yuklaydi. Amerika Milliy Standartlar Instituti (ANSI) Z136 kabi konsensus standartlari foydalanuvchilarga lazer xavfini nazorat qilish choralarini, shuningdek, maksimal ruxsat etilgan taʼsir qilish (MPE) chegaralarini va kirish mumkin boʻlgan taʼsir qilish chegaralarini (AELs) hisoblashda yordam beradigan turli jadvallarni taqdim etishi kerak deb hisoblashimiz kerak.

Termal effektlar lazer nurlanishining shikastlanishining asosiy sababidir, ammo foto-kimyoviy effektlar lazer nurlanishining oʻziga xos toʻlqin uzunliklari uchun ham tashvish tugʻdirishi mumkin. Hatto oʻrtacha quvvatli lazerlar ham koʻzning shikastlanishiga olib kelishi mumkin. Yuqori quvvatli lazerlar ham terini yoqib yuborishi mumkin. Baʼzi lazerlar shunchalik kuchliligi bilan farq qiladiki, hatto yuzadan diffuz aks etish ham koʻz uchun xavfli boʻlishi mumkin.

 Inson koʻzining diagrammasi
Koʻzning linzalaridan fokuslashda yordam beradigan lazer nurining kogerentligi va past divergensiya burchagi lazer nurlanishining toʻr pardadagi juda kichik nuqtaga toʻplanishiga olib kelishi mumkin. Faqat +10 ° C (+ 18 ° F) vaqtinchalik oʻsish retinal fotoreseptor hujayralarini yoʻq qilishi mumkin. Agar lazer etarlicha kuchli boʻlsa, koʻz ochib yumishdan tezroq boʻlgan soniyaning bir qismi ichida doimiy shikastlanish paydo boʻlishi mumkin. Koʻrinadigan infraqizil diapazonda etarlicha kuchli lazerlar (400-1400) nm) koʻz olmasiga kirib, toʻr pardaning qizib ketishiga olib kelishi mumkin bu esa bizning koʻzimiz juda katta zararli hisoblanadi, shu bilan birga toʻlqin uzunligi 400 dan kam boʻlgan lazer nurlanishiga taʼsir qilish. nm yoki 1400 dan katta nm asosan shox parda va linzalar tomonidan soʻriladi, bu katarakt yoki kuyish jarohatlarining rivojlanishiga olib keladi. 

Infraqizil lazerlar ayniqsa xavflidir, chunki tananing "miltillash refleksi "deb ham ataladigan himoya porlashdan qoʻrqish reaktsiyasi faqat koʻrinadigan yorugʻlik bilan qoʻzgʻatiladi. Misol uchun, yuqori quvvatli Nd: YAG lazerlariga duchor boʻlgan baʼzi odamlar koʻrinmas 1064 nurlarini chiqaradilar. nm nurlanish ogʻriqni his qilmasligi yoki koʻrish qobiliyatining darhol shikastlanishini sezmasligi mumkin. Koʻz olmasidan chiqadigan pop yoki chertish shovqini retinaning shikastlanishi, yaʼni retinaning 100 °C (212 °F) dan yuqori qizib ketganligining yagona belgisi boʻlishi mumkin. natijasida mahalliy portlovchi qaynab, darhol doimiy koʻr nuqta paydo boʻlishi mumkin shuning uchun buni oldini olishimiz zarur. 

| Toʻlqin uzunligi diapazoni | Patologik taʼsir |
| --- | --- |
| 180-315 nm (UV-B, UV-C) | Fotokeratit (shox pardaning yalligʻlanishi, quyosh yonishiga teng) |
| 315-400 nm (UV-A) | Fotokimyoviy katarakta (koʻz linzalarining bulutlanishi) |
| 400-780 nm (koʻrinadigan) | Retinaning fotokimyoviy shikastlanishi, retinaning kuyishi |
| 780-1400 nm (IRga yaqin) | Katarakt, retinaning kuyishi |
| 1,4-3,0 mkm (IR) | Suvli olov (suvli hazildagi oqsil), katarakt, shox pardaning kuyishi |
| 3.0 mkm-1 mm | Shox pardaning kuyishi |

Maksimal ruxsat etilgan taʼsir qilish
-------------------------------------

 IEC 60825 ga muvofiq kolimatsiyalangan lazer nurlari uchun shox pardada ruxsat etilgan maksimal taʼsir (MPE), turli toʻlqin uzunliklari uchun energiya zichligi va taʼsir qilish vaqti sifatida
 MPE turli toʻlqin uzunliklari uchun taʼsir qilish vaqtiga nisbatan quvvat zichligi sifatida
 Har xil taʼsir qilish vaqtlari uchun toʻlqin uzunligiga nisbatan energiya zichligi sifatida MPE (impuls davomiyligi)

Tasniflash
----------

 EN 60825-1:2007 standartiga muvofiq 1, 2, 3R va 3B lazer sinflari uchun ruxsat etilgan maksimal cw quvvatlari. Eʼtibor bering, bu qiymatlar faqat statik, nuqtaga oʻxshash lazer manbalari (yaʼni, kollimatsiyalangan yoki zaif disvergent lazer nurlari) uchun amal qiladi.
### IEC 60825-1

 Sinf uchun ogohlantirish belgisi 2 va undan yuqori
Quyida, IEC 60825-1 standartida koʻrsatilgan tasniflash tizimiga qoʻyiladigan asosiy xarakteristikalar va talablar odatiy talab qilinadigan ogohlantirish yorliqlari bilan birga keltirilgan. Bundan tashqari, 2 va undan yuqori sinflarda bu erda koʻrsatilgan uchburchak ogohlantirish yorligʻi boʻlishi kerak va lazer emissiyasi, lazer teshiklari, teri xavfi va koʻrinmas toʻlqin uzunliklarini koʻrsatadigan boshqa yorliqlar alohida holatlarda talab qilinishi kerak.

Shuningdek qarang
-----------------

Ushbu maqola Mirzo Ulugʻbek nomidagi Oʻzbekiston Milliy universiteti Fizika fakulteti talabasi Joʻraqulov Mirzabek tomonidan Wikitaʼlim loyihasi doirasida ingliz tilidan tarjima qilindi.

* Lazerlar va aviatsiya xavfsizligi
* Lazer quroli
* Tomoshabinlarni skanerlash — yorugʻlik shoularida lazerlardan foydalanish, bu erda ular maxsus effektlarni yaratish uchun ataylab tomoshabinlarga yoʻnaltiriladi.

Maʼlumotnomalar
---------------

1. ↑  *Osama Bader.* „Laser Safety and the Eye: Hidden Hazards and Practical Pearls" (1996).
2. ↑  "A traumatic macular hole secondary to a high-energy Nd:YAG laser". *Ophthalmic Surg Lasers* **32** (1): 73–6. 2001. doi:10.3928/1542-8877-20010101-14. PMID 11195748.