**Mueang Ratchaburi** taycha: *เมืองราชบุรี* , pronounced [mɯ̄a̯ŋ râːt.t͡ɕʰā.bū.rīː]) -Tailandning gʻarbiy qismidagi Ratchaburi provinsiyasining poytaxt tumani (*amfoe mueang*). Tuman aholisi soni bugungi kunda 122 747 kishidan iborat.

Tarix
-----

Hudud tarixi zamonaviy Ratchaburi shahridan bir necha kilometr janubda joylashgan Dvaravati shahri, Khu Bua shahriga borib taqaladi. Tahminan 300 yil choʻl sharoitida boʻlgan shahar Wat Mahathat [th] yaqinida qayta tiklandi. 1817-yilda shahar markazi Ayutthaya qirolligi qiroli U-Thong tomonidan Mae Klong daryosining qarama-qarshi qirgʻogʻiga koʻchirilgan.

Tuman Monthon Ratchaburining beshta tumanidan biri boʻlib,1895-yilda Phraya Surinthararuchai (Thet Bunnag) birinchi bosh komissar sifatida tanlanilgan. Dastlab viloyat maʼmuriyati Photharam tumanida boʻlgan, lekin 1898-yilda Na Mueang *tamboniga* koʻchirilgan.

Geografiya
----------

Ratchaburi provinsiyasining Photharam va Damnoen Saduak, Samut Songkhram provinsiyasining Bang Khonthi, Wat Phleng, Pak Tho va Chom Bueng Ratchaburi — Qoʻshni tumanlar (shimoldan soat yoʻnalishi boʻyicha) hisoblanadi.

Iqtisodiyot
-----------

Hin Kong kichik tumani Ratch Group PLC tomonidan boshqariladigan 1400 MVt quvvatga ega gaz bilan ishlaydigan SET roʻyxatiga kiritilgan elektr stantsiyasining joyi boʻladi. Qurilish 2021-yilda boshlanadi. 700 MVt quvvatga ega birinchi blok 2024-yilda, ikkinchi blok esa 2025-yilda ishga tushadi deb rejalashtirililadi. Energetikani tartibga solish komissiyasi (ERC) 2019-yilda 700 million AQSh dollari (21,7 milliard baht) qiymatiga ega boʻlgan zavodni tasdiqladi. Ratch, Ratchning 45% ulushiga ega boʻlgan Tailand elektr energiyasini ishlab chiqarish boshqarmasi (EGAT) bilan 25 yillik elektr energiyasini sotib olish shartnomasini imzoladi.

Maʼmuriyat
----------

Tuman 22 ta tumanchaga (*tambon*) boʻlingan , ular keyinchalik 187 qishloqqa (*muban*) boʻlinadi. Shahar (*thesaban mueang*) Ratchaburi Na Mueangning toʻliq *tambonini* qamrab oladi. Khao Ngu shaharchasi (*thesaban tambon*) Chedi Hak va Ko Phlapphla *tambonlarining* bir qismini qamrab oladi. Lak Mueang Khok Mo, Phong Sawai, Huai Chinsi va barcha Ang Thongni qamrab oladi. U yerda yana 18 ta tambon maʼmuriy tashkiloti (TAO) bor

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 1. | Na Mueang | hạṉḵk |  |
| 2. | Chedi Hak | เจดีย์หัก |  |
| 3. | Don Tako | jạ̱̱̱̱̱̱̱̱̱̱̱̱̰̈̈ |  |
| 4. | Nong Klang Na | หนองกลางนา |  |
| 5. | Huai Phai | jạnkīn |  |
| 6. | Khung Nam Von | khang |  |
| 7. | Khung Krathin | hẖ̱̱̱̱̱̈̈ |  |
| 8. | Ang Thong | อ่างทอง |  |
| 9. | Xok Mo | โคกหม้อ |  |
| 10. | Sem Ruean | สามเรือน |  |
| 11. | Phikun Thong | พิกุลทอง |  |
| 12. | Nam Phu | dehn |  |
| 13. | Don Rae | hạlản |  |
| 14. | Hin Kong | หินกอง |  |
| 15. | Khao Raeng | เขาแร้n |  |
| 16. | Ko Phlaphla | เกาะพับพลา |  |
| 17. | Lum Din | หลุมดิน |  |
| 18. | Bang Pa | jạnhīn |  |
| 19. | Phong Sawai | พงสาย |  |
| 20. | Khu Bua | คูบัว |  |
| 21. | Rap | ท่าราบ |  |
| 22. | Ban Rai | hạlản |  |

Atrof-muhit
-----------

2001-yildan beri Tambon Nam Pu qishlogʻi aholisi sanoat chiqindilarini tozalash inshooti oʻzlarining suvlarini ifloslantirishda zaharli oqava suvlari boʻyicha shikoyat qilib kelishadi. Mum chiqindilarini qayta ishlash markazi, sanoat chiqindilarini qayta ishlash zavodi Nam Pu Creekning katta qismida ifloslanish aniqlangan bir vaqtda oʻz faoliyatini boshladi. Ifloslanish Chom Bueng tumanidagi Tambon Rang Bua shahrigacha bordi. Shikoyatlarga javoban Tailandning ifloslanishni nazorat qilish boshqarmasi daryo va yer osti suvlarini sinovdan oʻtkazdi. Ogʻir metallar (qoʻrgʻoshin, nikel va bariy) darajasi meʼyorlaridan oshib ketgani aniqlandi. Shuningdek, ular toluol, ksilen, etilbenzol, benzol, 1,1,2- triklorometan va Cis-1,2- dikloretilen kabi uchuvchi organik birikmalarning (VOC) darajasi yuqoriligini aniqladilar. Sanoat ishlari departamenti va Ratchaburi sanoat idorasi 2002-yildan beri zavod faoliyatini yaxshilash boʻyicha 19 ta xat va zavodga oʻz ob’ektining bir qismini yopish toʻgʻrisida oltita buyruq yubordi. Rasmiylarning saʼy-harakatlariga qaramay, zavod hali ham ishlamoqda va oqava suvlarning zaharli ifloslanishi toʻxtovsiz davom etmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  „Population and house statistics for 2017". *Department of Provincial Administration (DOPA)*. Qaraldi: 30-mart 2019-yil.
2. ↑  Tej Bunnag*. The provincial administration of Siam, 1892-1915: the Ministry of the Interior under Prince Damrong Rajanubhab*. Kuala Lumpur: Oxford University Press, 1977. ISBN 0-19-580343-4.
3. ↑  „RATCH : RATCH GROUP PUBLIC COMPANY LIMITED". *Stock Exchange of Thailand (SET)*. Qaraldi: 27-iyul 2019-yil.
4. ↑  *Praiwan, Yuthana*. „Ratch to rev up Hin Kong plant in 2021". *Bangkok Post* (27-iyul 2019-yil). Qaraldi: 27-iyul 2019-yil.
5. ↑  
„ข้อมูลตำบล ราชบุรี: อำเภอเมือง" (th).  ThaiTambon. 1-iyun 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyul 2018-yil.
6. ↑  *Israngkura na Ayudhya.* „Tainted water saga has roots in poor policy". *Thailand Development Research Institute (TDRI)*. Qaraldi: 15-sentabr 2017-yil.
Andoza:Amphoe Ratchaburi