**Hamroqul Tursunqulov** (1892-yil 12-mart, hozirgi Fargʻona tumani Vodil qishlogʻi — 1965-yil 9-avgust Toshkent viloyati Yangiyoʻl tumani Shoʻralisoy qishlogʻi; Toshkent shahrida Chigʻatoy qabristoniga dafn etilgan) — qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi tashkilotchisi. 3 marta Mehnat Qahramoni (1948, 1951, 1957) boʻlgan. Fargʻona viloyati Chimyon volost ijroiya qoʻmitasi raisi (1922—23), Chimyon rayon „Qoʻshchi" uyushmasi raisi (1925), Fargʻona viloyati Oltiariq tumanida „Birlik" va „Mehnat" qishloq xoʻjaligi artellarini tuzgan (1929). Tojikistonda davlat xoʻjaligi direktori (1930—35). 1935-yildan to umrining oxirigacha Toshkent viloyati Yangiyoʻl tumanidagi „Sharq yudduzi" (hozirgi H. Tursunqulov nomidagi shirkat xoʻjaligi) raisi boʻlgan. Tursunqulov rahbarligida kolxoz respublikada ilgʻor xoʻjaliklar qatoriga koʻtarilib, dehqonchilik va chorvachilikda yuqori koʻrsatkichlarga erishgan.

Yoshlik davri
-------------

Hamroqul Tursunqulov Fargʻona viloyati Vodil qishlogʻida 1892-yil 12-martda oʻzbek dehqon oilasida dunyoga kelgan. Rossiyadagi fuqarolar urushi va basmachilar qoʻzgʻoloni yillarida Qizil Armiyaning 7-otliq brigadasida razvedkachi sifatida xizmat qilgan. Hamroqul Tursunqulov hamkasbi bilan birga o‘qdan yaralangan brigada komandirini qutqargan: komandirga yordam berish uchun uning yoniga dushmanning og‘ir snaryadlari ostida emaklab o‘tib borishi bilan jangda o‘zini namoyon qilgan. Rus otliq askari, Rossiya fuqarolar urushi, Polsha-Sovet urushi va Ikkinchi Jahon urushi davrida harbiy qoʻmondon va Sovet rahbari Iosif Stalinning yaqin siyosiy ittifoqchisi boʻlgan siyosatchi Semyon Budyonniy Tursunqulovni ishonchli va hurmatli yo‘lboshchi sifatida taʼriflagan. Urush tugagandan soʻng, u NKVDga (*Ichki ishlar xalq komissariati*) qoʻshilishdan oldin qolgan basmachi isyonchilariga qarshi kurashni davom ettirish uchun suv va yer islohotida yordam berdi. 1922—1923-yillarda Chimyon Ijroiya qoʻmitasi raisi, 1930—1935 yillarda Tojikiston SSR davlat xoʻjaligi direktori lavozimida ishlagunga qadar bir qancha viloyatlarda boshqa lavozimlarda ishlagan.

Qishloq xoʻjaligidagi faoliyati
-------------------------------

Bosmachilarning aksariyat hujumlari bostirilgandan keyin 1935-yilda Hamroqul Tursunqulov Toshkentning Yangilyoʻl tumaniga ko‘chib o‘tadi va u yerda dastlab gektariga atigi 5 sentnerdan paxta yig‘ib olgan paxta artelida ishlaydi. Tursunqulov qʻsha yilning oʻzida Kaganovich nomi bilan atalgan boshqa artelga, keyinroq „Sharq yulduzi" fermer xoʻjaligiga rais boʻldi. Hamroqul Tursunqulov kelgan paytda fermaning ahvoli yomon edi: haydalmagan yerlar tozalanishi, uy-joy qurish va sugʻorish tizimlariga ehtiyoj bor edi. Shunga qaramay, besh yil ichida xo‘jalik beqiyos muvaffaqiyatlarga erishib, gektariga 40-46 sentnerdan yuqori hosil oldi. Hamroqul Tursunqulov 1947-yilda gektariga 88,65 sentner hosildorlikka erishgach, birinchi marta Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvonini oldi.

Xotirasi
--------

Shoʻralisoy qishlogʻida Tursunqulov muzeyi bor. Fargʻona viloyati Fargona tumanida shirkat xoʻjaligi, Toshkent shahridagi koʻchalardan biri Tursunqulov nomiga qoʻyilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Tursunqulov Hamroqul" *Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi*. T[*sayt ishlamaydi*]. Toshkent, 2000-yil. p. 789
2. ↑  *Герои наших дней* (ru). Pravda, 1961 — 104–105 bet.
3. ↑  *Smirnov, Vitaly* „Турсункулов Хамракул". *warheroes.ru*. Qaraldi: 2022-yil 18-may.
4. ↑  *Экономика сельского хозяйства* (ru). Izd-vo MSKh SSSR, 1958.

Havolalar
---------

* Hamroqul Tursunqulovga taʼziyanoma, „Sovet Oʻzbekistoni" gazetasi
* Pravda Vostoka 01.03.1950 (Wayback Machine saytida 2023-01-02 sanasida arxivlangan)
* Sovet Oʻzbekistoni 14.01.1957
* Sovet Oʻzbekistoni 15.10.1963
* Sovet Oʻzbekistoni 23.02.1964
* Sovet Oʻzbekistoni 23.10.1964
* Sovet Oʻzbekistoni 20.11.1964
* Sovet Oʻzbekistoni 28.02.1982

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |