recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Moreliya** — Meksikaning jan. qismidagi shahar, oʻrtacha 1940 m balandlikda. Michoakan shtatining maʼmuriy markazi. Aholisi 620 ming kishi (2000). Panamerika shossesidagi yirik transport yoʻllari tuguni. Qishloq xoʻjaligi rayonining savdo markazi. Oziq-ovqat, kimyo, koʻn-poyabzal, sellyulozaqogʻoz, oʻrmon sa-noati korxonalari mavjud. Badiiy hunarmandchilik rivojlangan. Yirik madaniy markaz: universitet, texnologiya instituti, nafis sanʼat maktabi, muzeylar bor. Meʼmoriy yodgorliklardan 16—18-asrlarda qurilgan monastir, sobor, hukumat saroyi, akveduk saqlangan. Shaharga 1541-yilda asos solingan va 1828-yilgacha Valyadolid deb atalgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Suv isitkich** - sovuq suvni bugʻ, qaynoq suv, qaynoq gaz va elektr toki bilan isitish uchun moʻljallangan issiqlik almashish apparati. Sirtki isitish va tegishib isitish (kontakt) usulida ishlaydigan turlari bor. Sirtki isitish apparatlarida ichida bugʻ yoki qaynoq suv aylanib yuradigan quvurlarning sirti sovuq suvni isitadi. Bular koʻproq tarqalgan. Tegishib isitish apparatlarida sovuq suv bugʻ yoki qaynoq suvga bevosita tegib isiydi. Bular kamroq tarqalgan. Qozon agregatlariga oʻrnatiladigan Suv isitkichlarida sovuq suv atmosferaga chiqib ketayotgan gazlarning issiqligi hisobiga isiydi. Bunday apparatlar suv ekonomayzerlari deb ataladi. Gaz, elektr yoki qattiq yoqilgʻi (oʻtin, kumir) bilan ishlaydigan mahalliy Suv isitkichlar jumlasiga vannaxona suv kolonkalari, zmeyeviklar (burama quvurlar), suv isitish qutilari, elektr suv qizdirgichlar (kipyatilniklar) va boshqa kiradi. Suv isitkichlar issiq suv bilan taʼminlash va suv bilan isitish tizimlarida, qozon agregatlarida, xoʻjalik va maishiy ehtiyojlar uchun issiq suv tayyorlash va boshqa maqsadlarda keng ishlatiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Suv muammolari ilmiy tadqiqot instituti** — yirik tadqiqot muassasasi, Toshkent shahrida joylashgan. 1991-yil 20 iyulda tashkil etilgan. Institut tarkibida 6 ilmiy laboratoriya (suv resurslaridan oqilona foydatanish metodikasi; suvni tejash usullari va sugʻorish texnologiyasi; choʻl suv resurslari; gidrologiya va gidrotexnika; gidrokimyo va suvni tozalash; gidroekologiya va gidrokimyoviy meliorantlar) bor (2004). Institutda olib borilayotgan ilmiy tadqiqotlarning asosiy yoʻnalishlari: qurgʻoqchilik muhitlarida gidrologiya va gidrogeologiya; xoʻjalik faoliyati taʼsirida suv resurslari miqdorining shakllanishi muammolari, rejimi, sifati, xususiyatlari va qonuniyatlarini kompleks oʻrganish hamda noanʼanaviy suv manbalarini izlash; suvdan oqilona foydalanish, suv va suv obʼyektlarini muhofaza qilish muammolarini oʻrganish; gidrotexnika inshootlaridan foydalanishda xavfsizlik mezonlarini aniklash; suv omborlari va koʻllardagi suvning gidrokimyoviy xususiyatlarining baliqchilikni rivojlantirishga taʼsirini oʻrganish hamda tavsiyalar ishlab chiqish; oqova suvlar sifatini oʻrganish va undan konsentrlangan tuzlarni olish va boshqa.
Institutda Orol havzasidagi ekologik vaziyatning keskinlashuvi sharoitida suv resurslarini himoya qilish va undan foydalanishning ilmiy asoslari, ekinlarni sugʻorishning tejamkor texnologiyalari, jumladan, ekinlarni tomchilatib sugʻorish, egatda pogʻonalab sugʻorish usullari, dare oʻzanlarida roʻy beradigan deformatsion jarayonlarni kosmosdan olingan fotosuratlarga qarab aniqlash usuli va boshqa yaratildi. Institut faoliyati N.R. Hamroyev, A.M.Myhamedov, E.J.Mahmudov, S.A.Azimboyev, E. Shembarisov. L.Sherfedinov, M.O.Yoqubov, B.K.Karimov va boshqa nomlari bilan bogʻliq. Institutda aspirantura va doktorantura bor. "Qurgʻokchil hududlar suv muammolari" yillik toʻplamini nashr etadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Bryussel karami** (Brassica oleracea var. Gemmifera) — krestguldoshlar oilasiga mansub ikki yillik sabzavot ekini. Gʻarbiy Yevropada, ayniqsa Buyuk Britaniyada koʻp ekiladi. Poyasi tik oʻsadi, yuqori qismida bandli sillits barglar chiqaradi, barg qoʻltigʻida (diametri 2—2,5 sm li 90 tagacha) mevaboshchalar hosil qiladi. Keyingi yili uchki kurtaklari va yon novdalaridan gul novdalar chiqaradi hamda urugʻli qoʻzoq meva tugadi. Bryussel karami bosh karamdan farqli namlikni, hosildor yerni kam talab qiladi, sovuqqa, kasalliklarga ancha chidamli boʻladi. Tarkibida yengil hazm boʻladigan moddalar, 2—5% qand, 5,5—7% oqsil, 70–290 mg vitamin S bor.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Suv massalari** — suv havzasining maydoni va chuqurligi bilan oʻlchanadigan va muayyan tabiiygeografik sharoitlarda shakllanadigan fizikkimyoviy xususiyatlari kiyosan bir xil boʻlgan suv xajmi. Suv massalarini shakllantiradigan asosiy omillar mazkur oʻlkaning issikdik va suv balansi, yaʼni uning asosiy koʻrsatkichlari temperatura va shoʻrlikdir. Yuzaga kelgan joydan uzoklasha borgan sari Sm. issiklik va suv balansi taʼsirida oʻzgaradi, tevarakatrofdagi suvlar bilan aralashadi. Dunyo okeanining vertikal strukturasida kuyidagi Sm. ajratiladi. Har bir okeanning oʻziga xos Sm. bor. Mas, Atlantika okeanida Golfstrim, Shimoliy tropik va boshqa yuza Sm. Shimoliy subtropik, Janubiy subtropik va boshqa yuza osti Sm. Shimoliy Atlantika, Janubiy Atlantika va boshqa oraliq Sm. Oʻrta dengiz Sm. chuqur Sm. va boshqa; Tinch okeanda — Shimoliy tropik, Shimoliy markaziysubtropik, Janubiy tropik va boshqa yuza osti Sm. Shimoliy Tinch okean, Janubiy Tinch okean va boshqa oraliq Sm. Tinch okeanning chuqur Suv massalaridir.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Katta baraban** (italyancha: *gran cassa*, fransuzcha: *grosse caisse*, nemischa:), baʼzan **bas-bochka, turk barabani, kik** (inglizchadan *iz qogʻozi;* *kick drum)* **deb ham ataladi** — past registrdagi zarbli cholgʻu asbobi, nomaʼlum ovoz balandlikdagi membranofon.

Chalishning tuzilishi va texnikasi
----------------------------------

Katta baraban har ikki tomoni (baʼzan faqat bir tomoni) teri bilan qoplangan keng metall yoki yogʻoch silindrdir. Ovoz zich material bilan oʻralgan massiv boshli toʻqmoqni urish orqali chiqariladi. Murakkab ritmik figuralarni yoki tremolo ijro etish zarur boʻlsa, litavr tayoqchalari, kichik baraban va boshqa zarbli asboblar ham qoʻllaniladi.

Baraban chalishning asosiy texnikasi oddiy ritmik figuralar va ulkan dinamik diapazondagi yakka zarbalar — zoʻrgʻa eshitiladigan pianissimodan tortib to toʻp otishlariga oʻxshash fortissimogacha.

Katta baraban 18-asrning ikkinchi yarmida simfonik orkestrning tarkibiga kirgan asosiy zarbli cholgʻu asboblaridan biri boʻlib, (Glyuk birinchilardan boʻlib oʻz operalaridan birida foydalangan), u shuningdek, puflama sozlar orkestrida ham ishlatilgan, bu erda unga tarelkalardan biri biriktirilgan. Ijrochi bir qoʻli bilan barabanni toʻqmoq bilan uradi, ikkinchi qoʻli bilan esa biriktirilgan uriluvchi tarelkani ushlaydi. Odatda puflama sozli orkestrda katta barabanga kuchli zarbalarini uradigan oʻziga xos „metronom" roli beriladi.

Simfonik orkestr partiturasida katta baraban ijro qismi „ipda" (faqat ritm koʻrsatilgan chiziqda) tarelka qismining ostida, tam-tam qismining tepasida yoziladi.

Barabanning tomoshabinga qaragan katta sirt maydoni koʻpincha musiqa guruhining (orkestr) nomi yoki logotipini qoʻllash uchun ishlatiladi.

Bas-baraban
-----------

Jazz va boshqa zamonaviy akademik boʻlmagan musiqiy ijrolar bas-baraban deb ataladigan, katta barabanning kichikroq va past ovozli versiyasidan foydalanadi. Bas- baraban (odatda bitta, lekin ikkita ham) zarb toʻplamining bir qismidir, u toʻqmoqqa ulangan maxsus pedal bilan uriladi. Zamonaviy ogʻir rok ijro uslublarida bas-barabanni urish uchun kardan (kardan bilan toʻqmoqqa ulangan ikkita pedal) ishlatilishi mumkin, bu bitta pedalga qaraganda tez-tez bas-barabanini urish imkonini beradi.

* Бас-барабанБас-барабан
* Педаль для бас-барабанаПедаль для бас-барабана
* Бас-барабан с педальюБас-барабан с педалью

Bibliografiya
-------------

* *Dmitriev G.* Perkussiya asboblari: talqini va hozirgi holati. — M.: Musiqa, 1975
* *Chulaki M.I.* Simfonik orkestr asboblari. — Sankt-Peterburg: Bastakor, 2005-yil

Havolalar
---------

* Tureskiy baraban / / Brokxaus va Efronning entsiklopedik lugʻati : 86 tonnada (82 tonna va 4 ta qoʻshimcha). — Sankt-Peterburg. 1890-1907.
* Vena simfoniya kutubxonasi veb-saytida bas baraban(Inglizcha)
**Suv osti apparati** - suv ostida kuzatuvlar, tadqiqotlar, qidiruv ishlari va boshqa olib borish uchun moʻljallangan qurilma\* Baʼzilarida tadqiqotchi olimlar boʻladi, baʼzilarining uzatgan maʼlumotlari yerda yoki kemada turib qabul qilinadi. Suv osti apparatining oʻzi suzar (mas, batiskaf, sportsayyohlik va gʻavvoslik qurilmalari) yoki dreyflanuvchi tros yordamida kemaga tirkab qoʻyiladigan (mas, batiplanlar) yoki suv tubiga tushiladigan (mas, gidrostatlar, batisferalar) turlari bor. Suv osti apparati suv tubiga 10000 m dan ham chuqurga tushirilishi mumkin (mas, Tinch okeanidagi Mariana novi (botigʻi)ga tushirilgan "Triyest" batiskafida rekord natijaga erishilgan, 19019 m, 1960).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Claudemir Domingues de Souza** (1988-yil 27-martda Braziliyada tugʻilgan), **Claudemir** nomi bilan mashhur — braziliyalik futbolchi va yarim himoyachi.

Klub martaba
------------

Claudemir Souza „Palmeiras" klubi oʻquvchisi hisoblanadi. 2007-yilda u oʻz faoliyatini „San Karlos" kichik liga jamoasida boshlagan. Mavsum oxirida Claudemir gollandiyalik „Vitess"ning taklifini qabul qilib, Yevropaga koʻchib oʻtdi. 2008-yil 15-mart kuni „Tvente"ga qarshi oʻyinda u Erediviziyadagi ilk golini urgan. Gollandiyada Claudemir ikki mavsum oʻtkazdi, shundan soʻng u Daniyaning „Kopengagen" lageriga oʻtdi. 20-iyun kuni u 5 yillik shartnoma imzoladi va 6-raqamni oldi. 2010-yilning 24-iyulida Esbjergga qarshi oʻyinda u Daniya Superligasida debyut qildi. 25-sentabr kuni „Midtyulland"ga qarshi oʻyinda Claudemir Souza yangi klubi safidagi ilk golini urdi. Kopengagen bilan u ikki marta ligada gʻolib chiqdi va Daniya kubogini qoʻlga kiritdi. 2013-yil 23-oktyabrda Chempionlar ligasi doirasida Turkiyaning „Galatasaroy" jamoasiga qarshi oʻyinda u gol urdi.

2015-yil boshida Claudemir Souza Belgiyaning "Bryugge" jamoasiga oʻtdi. 25-yanvar kuni „Serkl Brugge" ga qarshi oʻyinda Claudemir ikkinchi boʻlimda Lior Rafaelovni almashtirib, Yupilligada debyut qildi. 26-aprel kuni „Gent"ga qarshi bahsda u „Bryugge" safidagi ilk golini urdi. Oʻzining debyut mavsumida Claudemir Belgiya kubogini qoʻlga kiritdi va bir yildan soʻng mamlakat chempioni boʻldi.

2017-yilning yoz oyida Souza Jiddadan arablarning „Al-Ahli" jamoasiga koʻchib oʻtdi. 11-avgust kuni „Al-Ittifoq"ga qarshi oʻyinda Saudiya Arabistoni chempionatida debyut qildi. 24-noyabr kuni Claudemir „Al-Ahli" safidagi ilk golini „Al-Qadisiya"ga qarshi bahsda kiritdi.

Yutuqlar
--------

**Buyruq**

Daniya bayrogʻi **"Kopengagen"**

* 1Chempion Daniya futbol chempionati — 2010/11
* 1Chempion Daniya futbol chempionati — 2012/13
* Daniya Kubogi Sohibi — 2011/12

Manbalar
--------

1. ↑  „Твенте VS. Витесс 4:3" (ruscha).  soccerway.com (2008—09—15). 10-iyun 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-noyabr 2013-yil.
2. ↑  „Эсбьерг VS. Копенгаген 1:2" (ruscha).  soccerway.com (2010—07—24). 10-iyun 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-noyabr 2013-yil.
3. ↑  „Мидтьюлланн VS. Копенгаген 0:3" (ruscha).  soccerway.com (2010—09—25). 10-iyun 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-noyabr 2013-yil.
4. ↑  „Галатасарай VS. Копенгаген 3:0" (ruscha).  soccerway.com (2013—10—23). 26-noyabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-noyabr 2013-yil.
5. ↑  „Серкль Брюгге VS. Брюгге 0:3" (ruscha).  soccerway.com (2015—01—25). 25-oktabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-oktabr 2016-yil.
6. ↑  „Гент VS. Брюгге 2:2" (ruscha).  soccerway.com (2015—04—26). 24-oktabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-oktabr 2016-yil.
7. ↑  „Аль-Иттифак VS. Аль-Ахли Джидда 2:1" (inglizcha).  soccerway.com (2017—08—11). 9-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-iyul 2018-yil.
8. ↑  „Аль-Ахли Джидда VS. Аль-Кадисия Эль-Хубар 3:0" (inglizcha).  soccerway.com (2017—11—24). 10-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-iyul 2018-yil.
**Biznesfond**, Xususiy tadbirkorlik va kichik biznesni qoʻllab-quvvatlash fondi — OʻzRda xususiy tadbirkorlik va kichik biznesni rivojlantirishga koʻmaklashuvchi maxsus nodavlat tuzilmasi, ochiq turdagi aksiyadorlik jamiyati. 1993 i. 21-iyulda "Kichik va oʻrta biznesni rivojlantirishga koʻmaklashuvchi fond" nomi bilan tashkil etildi (1995-yil 26-iyulda hozirgi nomda qayta tuzildi). Biznesfond Qoraqalpogʻiston, viloyatlar va Toshkent shahrida 14 boshqarma, 174 axborotkonsalting markazlariga ega. Biznesfond "Aksiyador jamiyatlar va aksiyadorlarning huquqdarini himoya qilish toʻgʻrisida"gi qonun (25.4.1996)ga muvofiq ish yuritib, dehqon (fermer) xoʻjaliklarini rivojlantirish; qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash; mahalliy sanoatni rivojlantirish; qurilish va qurilish industriyasi; xizmat koʻrsatish sohalarini rivojlantirish; turizm kabi sohalardagi ishbilarmonlik faoliyatini imtiyozli kredit bilan taʼminlaydi. Kreditlash muddati 3 — 10 yil, toʻlovlar muddatini 2 — 5 yilgacha uzaytirish mumkin. Kredit foiz qoʻyilmasi 10 — 25%. Biznesfond kapitali Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulk qoʻmitasining davlat mulkini sotishdan tushgan tushumlaridan (30%), Bandlikka koʻmaklashuvchi fond tushumlaridan (10%), Oʻzbekiston Respublikasi rezidentlari boʻlgan yuridik shaxslar va xalqaro moliya tashkilotlarining mablagʻlari va boshqa mablagʻlardan shakllanadi.

Anvar Yusupov.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Katta Xirmontepa koʻchasi** — Uchtepa va Chilonzor tumani hududida. Uzunligi 5 km atrofida. Al-Xorazmiy va Farhod koʻchasilari oraligʻida joylashgan.

1966-yilgi Toshkent zilzilasidan soʻng qurilgan koʻp qavatli turar joy binolari bunyod etilishi munosabati bilan tashkil topgan. 2005-yil 22-iyunda joyning tarixiy nomi sifatida „Katta Xirmontepa" nomi berildi.

Yoʻnalishida Chilonzor 19-26-turar joy mavzelari, Chilonzor tumaniga qarashli „Katta Xirmontepa", „Kichik Xirmontepa", „Xirmontepa", „Navroʻz"; Uchtepa tumaniga qarashli „Nayman", „Tinchlikobod", „Birlik", „Vatan", „Nurobod", „Vatanparvar", „Farhod" va „Shirin" mahallalari, oilavii poliklinikalar, „Vatan" kinoteatri, kichik va qoʻshma korxonalar, firmalar, notarial idoralar, dorixonalar, savdo va umumiy ovqatlanish majmualari, turli servis xizmat koʻrsatish maskanlari joylashgan. Koʻcha boʻylab jamoat transporti harakati yoʻlga qoʻyilgan. Yaqinida „Zargarlik buyumlari" korxonasi va sut mahsulotlarini qayta ishlashga ixtisoslashgan „Vimm-Bill-Dann Toshkent" xorijiy korxonasi va shu nomdagi MChJ, boshbekat, „Shohamid" toʻyxonasi va taksopark bor.

Yana qarang
-----------

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  *Toshkent. Ensiklopediya*, 2009-yil.
**Iguanalar** (Iguanidae) — kaltakesaklar oilasi. Tanasining shakli va rangi har xil. Uzunligi bir necha sm dan 2 m gacha (Iguana iguana). Boshi juda koʻp mayda qalqonchalar bilan krplangan. Agamalarga oʻxshaydi, ulardan tishlarining jagʻiga ichki tomondan yopishganligi bilan farq qiladi. Oyoqlari yaxshi rivojlangan. 500 ga yaqin turi maʼlum. Shimoliy va Janubiy Amerika, Madagaskar va ayrim Polineziya orollarida tarqalgan. Koʻpchiligi oʻrmonlarda daraxtlar shoxida, choʻl va togʻlarda yashaydi, ayrim turlari umrining bir qismini suvda oʻtkazadi. Asosan, hasharotlar va b. mayda umurtqasiz hayvonlar bilan oziqlanadi, ayrim turlari oʻsimlikxoʻr. Tuxum qoʻyib koʻpayadi, bir qancha turlari tuxumdan tirik tugʻadi. Goʻshti, tuxumi va te-risidan foydalaniladi. 13 turi va koʻpchilik kenja turlari Tabiatni muhofaza qilish xalqaro ittifoqi Qizil ki-tobiga kiritilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Katta oʻyin** — Fargʻona raqs maktabiga xos qad. professional mumtoz raqs turkumi va ijro usuli. Ulkan syujet, hayotbaxsh chuqur mazmunga ega boʻlgan K. oʻ. turkumidagi raqslarda lirik, qahramonlik va hayotiy mavzular aks ettirilgan. K. oʻ.da har biri alohida mazmun va ijrochilik uslubiga ega boʻlgan 60 dan ortiq raqs usuli mavjud boʻlib, ular asrlar davomida takomillashib borgan. Bizgacha bir necha usuli yetib kelgan: dildir, qoʻshqars, yakkaqars, oʻtish qismi, shoh, oqsatma, gul oʻyin, jilva rezi, ducharx, duchava, chorqars, usuli haqqoniy, zang oʻyin va b.

K. oʻ. raqslarining koʻpchiligi, uzoq vaqt ijro etilishi bilan boshqa raqslardan farq qiladi. Bu turkumga kirgan raqslarning har biri maʼlum bir maʼno, plastik ifoda va ijrochilik uslubiga ega boʻlganidan alohida ham ijro etilavergan.

Qadimda Qoʻqonda K. oʻ.ning isteʼdodli kashfiyotchilari, ijrochilari boʻlgan. Keyinchalik K. oʻ. turkumiga kirgan ayrim raqslarning takomillashuvida Us t a Olim Komilov, Tamaraxonim, R. Karimova kabi sanʼatkorlarning xizmati katta boʻldi.

Adabiyot
--------

* Karimova R. Ferganskiy tanets, T. 1973.

Manbalar
--------

1. ↑  Lyubov Avdeyeva. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
| Moskva metropoliteni |
| --- |
|  |
| Maʼlumot |
| Davlat | Rossiya bayrogʻi Rossiya |
| Shahar | Moskva |
| Ochilgan vaqti | 1935, 15-may |
| Boshqaruvchi shirkat | {{{Shirkat}}} |
| Davlat | Rossiya bayrogʻi Rossiya |
| Uzunligi | 329,0 km |
| Stantsiyalari soni | 198 |
| Yoʻllari soni | 12 |
| Kunlik yoʻlovchilar soni | 6,824 million |
| Yillik yoʻlovchilar soni | 2,491 milliard |
| Sxemasi |
|  |

**Moskva metropoliteni** (ruscha: *Моско́вское метро́*) to`liq rasmiy nomi (ruscha: ***Моско́вский о́рдена Ле́нина и ордена Трудово́го Кра́сного Зна́мени метрополите́н и́мени В. И. Ленина***) - ishlatilishining intensivligi bo`yicha dunyoda ikkinchi o`rinda (Tokyo shahridagi metropolitendan keyin), Moskva shahrida joylashgan metropoliten tizimidir.
2020 yilga kelib, Moskva hukumati rejalariga ko'ra ko'proq 72 stansiyalari quriladi va liniyasi uzunligi 160 dan ortiq km ortishi kutilmoqda.

Manbalar
--------

Yana q.
-------

* Metropoliten
* Metropolitenlar roʻyxati
**Delyuviy** (lot. deluo — yuvaman), delyuvial yotqiziqlar — yomgʻir yoki erigan qor suvlari oqizib kel-tirgan, shuningdek, oʻz ogʻirligi, sovukdan siljishi va grunt oquvchanligi natijasida qirlar etagida va yon ba-gʻirlarining quyi qismida toʻplangan togʻ jinslarining nuragan yotqiziqlari. Togʻ yon bagʻirlari va etaklarida katta maydonlarni egallaydi, delyuvial shleyflar hosil qilgan. Qalinligi bir necha oʻn metrga yetadi. D.ning granulometrik tarkibida oʻrta va ogʻir changsimon qumoq koʻp; bular qiyalik yuqorisidan pastga qarab shagʻaldan gilga qadar oʻzgarib borishi mumkin. Delyuvial yotqiziklarning mineral va kimyoviy tarkibi atrofdagi togʻ jinslari hamda yotqiziqlarning tarkibi bilan uzviy bogʻliq. Suvni oʻzidan yaxshi oʻtkazadi va qatlamlar hosil qilmaydi. Delyuvial jarayonlar oʻsimliklar siyrak boʻlgan (tuproq oʻsimliklar bilan kam himoyalangan) quruq iqlim sharoitlarida tezroq kechadi. Oʻrta Osiyoning bir qancha mintaqalarida delyuvial yotqiziqlardan lyossning baʼzi xillari hosil boʻlgan. Odatda, bunday yotqiziqlardan unumdor tuproq (sur tuproq, jigarrang tuproq va b.) tarkib topadi. D.da koʻpincha oltin, qalay, volfram va b. metallarning sochma konlari uchraydi. Delyuvial suglinkalardan gʻisht tayyorlanadi. A. Pavlov (1888) D.ni kon-tinental yotqiziqlarning alohida genetik turi qilib ajratgan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ishga joylashtirish** - Oʻzbekiston Respublikasida mehnatga yarokli aholini ish bilan taʼminlashga qaratilgan tashkiliyhuquqiy, iqtisodiy tusdagi davlat tadbirlari tizimi. Tizimning asosiy vazifasi bozor iqtisodiyotiga oʻtish sharoitida mehnat bozorini shakllantirishga koʻmaklashish, aholining ijtimoiy himoyaga muhtoj qatlamlarini ish bilan taʼmin etish yuzasidan qoʻllab-quvvatlash, qonunga binoan ishsiz deb eʼtirof etilganlarning ishga joylashishiga yordam berishdan iborat. Aholining ishga joylashishiga koʻmaklashish OʻzRda Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligi tizimining tegishli organlari tomonidan amalga oshiriladi. I.j.ga oid qonun-qoidalar Oʻzbekiston MK. maxsus qismidagi 5bobda, shuningdek, OʻzRning "Aholini ish bilan taʼminlash toʻgʻrisida" yangi tahrirdagi qonunida (1998 y. 1 may) belgilangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**As-Sabriy masjidi** Liviyaning Bingʻozi shahrining mahallalaridan biridir. U Bingʻozi shahrining markazida joylashgan boʻlib, uzunligi taxminan 5 km boʻlgan shaharning eng uzun qirgʻoq chizigʻiga ega. Turklar davrida Al-Sabriy Az-Zariyya, keyin esa As-Savoni Ash-Sharqiyat nomi bilan mashhur edi.

As-Sabriy Ikkinchi jahon urushi davrida
---------------------------------------

Ikkinchi jahon urushi yillarida As-Sabri hududi bugungi kungacha ega boʻlgan alohida ahamiyatga ega boʻla boshladi. Shahar aholisining aksariyati shaharga juda yaqin joylashgan nonvoyxonalar va doʻkonlarni oʻz ichiga olgan. Shahar markazining bombardimon qilinishidan qoʻrqib, Ikkinchi jahon urushi va Italiya mustamlakachiligi tugaganidan keyin odamlar shaharga qaytishni boshladilar. Zamonaviy uylar qurish uchun sohilda yashovchi Sudan qabilalari Al-Muhaishi hududiga koʻchirildi, taʼlim maktablari, kasalxonalar va infratuzilmalar qurildi.

As-Sabri Dignity operatsiyasi paytida
-------------------------------------

Kelgusi yillarda As-Sabri mintaqasi Bingʻozi shahrida turizm taxtida boʻlishi kutilmoqda, chunki qurilayotgan yirik loyihalarga qoʻshimcha ravishda dengiz qirgʻogʻi uning eng muhim turistik resurslaridan biri hisoblanadi. Shimoliy koʻllar loyihasi va dengizga qaragan mehmonxona boʻlgan Regency Benghazi Hotel loyihasi va boshqa loyihalar oʻrganilmoqda.
2014-yil 25-oktabrdan boshlab As-Sabri hali parlament qonuniyligini qo‘lga kiritmagan Qadr-qimmat kuchlari o‘rtasidagi harbiy amaliyotlarga aylandi. Xalifa Xaftar boshchiligidagi va Ansor ash-Sharia militsiyasi, Bengʻozi inqilobchilar Shoʻro kengashi va"boshqa terroristik tashkilotlar" kuchlari oʻrtasida ular katta vayronagarchilik va uning aholisini koʻchirishga olib keldi.

 Miloddan avvalgi 550 yilga oid yunon xarobalari. M-az-Zariyya
* Az-Zurayriq masjidi

* Bingʻozi

Umumiy maʼlumot
---------------

 Al-Madina al-Munavvara masjidi — Az-Zariya
* Sabri viloyati ishlariga ixtisoslashgan sayt

Avtomobil raqami kodi −8 — 2, telefon kodi 06133

Manbalar
--------

* Sabri viloyati ishlariga ixtisoslashgan sayt
**Pergola**:

* Pergola - {{Bilgiquti aholi punkti

| ozbekcha nomi = Pergola
| mavqe = kommuna
| mamlakat = Italiya
| mintaqa turi = Italiya maʼmuriy boʻlinishi|Viloyat
| mintaqa = Marche
| jadvalda mintaqa = Marche
| tuman turi = Provinsiya
| tuman = Pesaro va Urbino (provinsiya)|Pesaro va Urbino
| jadvalda tuman = 
| jamoat turi =
| jamoat = 
| jadvalda jamoat = 
| qaram = 
| gerb = 
| bayroq = 

```
| lat_dir = N | lat_deg = 43 | lat_min = 33 | lat_sec = 51
| lon_dir = E | lon_deg = 12 | lon_min = 50 | lon_sec = 4
```

| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| mamlakat xaritasi olchami = 280
| mintaqa xaritasi olchami = 
| tuman xaritasi olchami = 
| mamlakat xaritasi = 
| mintaqa xaritasi = 
| tuman xaritasi = 
| ichki bolinishi = 
| rahbar turi = 
| rahbar = 
| asos solingan = 
| ilk eslatilishi = 
| avvalgi nomlari = 
| qachondan beri = 
| maydon = 113
| balandlik turi = 
| AP markazi balandligi = 265
| iqlim = 
| rasmiy til = 
| aholi = 6735
| sanalgan yil = 2008
| zichlik = 59
| aglomeratsiya = 
| milliy tarkib = 
| konfessiyaviy tarkib = 
| etnoxronim = 
| vaqt mintaqasi = +1
| DST = bor
| telefon kodi = 0721
| pochta indeksi = 61045
| pochta indekslari = 
| avtomobil kodi = 
| identifikator turi = ISTAT kodi
| raqamli identifikator = 041043
| Commons turkumi = Pergola
| sayt = .

* Pergola (qurilma) (ital.




|  |  |
| --- | --- |
|  | **Pergola (maʼnolari)** soʻzini bildiruvchi bir necha sahifa topildi. Ushbu sahifaga sizni olib kelgan maqoladagi tegishli ishoratni bu yerga emas, toʻgʻri kerakli maqolaga yoʻnaltirishingiz mumkin. |
**Volid ibn ʿUqba ibn Abu Muayṭ** (arabcha: ) 645/46-649/50 yillarda oʻgay ukasi xalifa Usmon (r.a.) davrida Kufa hokimi boʻlgan (644–656).

Usmon davrida uni ichkilikbozlikda ayblashdi, unga qamchilashning qonuniy jazosi, ba'zi ma'lumotlarga ko'ra, Alining qo'li bilan amalga oshirildi.

Hayoti
------

Al-Volid Makkada otasi Uqba ibn Abu Muaytning Banu Umayya qabilasidan va onasi Arva binti Qurayzning onasi Banu Rabia oilasida tugʻilgan. Uning ikkala ota-onasi ham Makkada hukmronlik qilgan Quraysh qabilasining Banu Abdu Shams boʻlimidan boʻlgan urugʻlardan edi. U, shuningdek, 644-yilda xalifa bo'lgan Banu Umayya a'zosi Usmon ibn Affonning o'gay ukasi edi. O'sha paytdagi ko'pchilik Makkaliklar singari uning oilasi ham mushrik edi va Muhammadga qarshi edi. Uning otasi 624-yilda Badr jangida dushmanga qarshi kurashib vafot etdi. Biroq 630-yilda musulmonlar Makkani zabt etgandan keyin al-Volid islomni qabul qilgan. Muhammad unga Banu Mustaliq deb nomlanuvchi arab qabilasidan *sadaqat* (xayriya o'ljasi) yig'ishni topshirgan. 

Xalifa Umar (r.a.) hukmronligi davrida r. 634–644), al-Volidga Yuqori Mesopotamiyadagi Banu Taglib *qabilasidan sadaqa* yigʻish vazifasi yuklangan.

Keyinchalik, u Iyod ibn Ganm tomonidan Jaziradagi Rabi'a va Tanuxid qabilalarining qal'alarini bo'ysundirish uchun yuborilganida, Vizantiya imperiyasining Emesaga bo'lgan bosimini yumshatish uchun Levantning musulmonlar tomonidan bosib olinishi paytida ishtirok etdi.

O'gay akasi Usmon 645/46 yilda uni Kufaga hokim etib tayinladi, lekin uning xulq-atvori va sharob iste'moli o'sha shaharning taqvodor musulmonlarini g'azablantirdi. U 656-yilda Usmon o'ldirilganidan keyin Yuqori Mesopotamiyaga qochib ketdi va 680-yilda ar-Raqqada vafot etdi  Uning o'g'li Aban xalifa Abd al-Malik davrida Homs gubernatori bo'lib xizmat qildi.

Manba
-----

1. 1 2  Bosworth 2002. sfn error: no target: CITEREFBosworth2002 (help)
2. ↑  Donner, Fred*. The Early Islamic Conquests*, electronic, Princeton University Press, 14-iyul 2014-yil — 512 bet. ISBN 9781400847877. 12-oktabr 2021-yilda qaraldi.

*
**Bryukva** (Brassica napus rapifera) — krestguldoshlar oilasiga mansub ildizmevali ikkd.yillik oʻt oʻsimlik, xashaki ekin (qisman oziq-ovqatga ham ishlatiladi). Yevropa, Shim. Amerika, Avstraliya, Rossiyaning noqoratuproq zonasida yetishtiriladi. Ekilganidan keyin birinchi yili yirik ildizmeva va yirik (uz. 60 sm dan ortiq) savatcha barglar hosil qiladi, keyingi yili gulpoyalar chiqaradi. Mevasi — urugʻli qoʻzoq, urugʻi mayda. Naviga qarab ildizmevasi uzunchoqyumaloq, yumaloqkonussimon, silindrsimon. Pusti va eti sariq yoki sargʻimtiroq. Ildizmevasi tarkibida 5—10% qand, 0,6—2% oqsil, karotin, askorbin kislota, mineral moddalar, gorchitsa (xantal) moyi bor. 100 kg ildizmevasida 13 ozuqa birligi, 100 kg bargida 12,5 ozuqa birligi bor. Ildizmevasi xalq tabobatida turli kasalliklarni davolashda, shuningdek oziq-ovqatga ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ishdan boʻshatish** - mehnat shartnomasining mehnat qonunchiligida koʻrsatilgan asoslar boʻyicha bekor boʻlishi. I.b.ning 3 turi mavjud: xodimning tashabbusiga koʻra; maʼmuri-yat tashabbusi bilan; taraflar ixtiyoriga bogʻliq boʻlmagan holatlarga koʻra. Xodim oʻzi istagan vaqtda ishdan boʻshab ketishi haqida ish beruvchini 2 hafta oldin yozma ravishda ogohlantirishi lozim. Oʻzaro kelishilsa, bu muddat qisqaroq qilib belgilanishi mumkin. Ariza xodimning ishni davom ettirish imkoni yoʻqligi (mas, oʻquv yurtiga qabul qilinganligi, pensiyaga chiqqanligi, saylab qoʻyiladigan lavozimga saylanganligi va b. sabablar) bilan boglik boʻlsa, u iltimos qilgan vaqtda ishdan boʻshatilishi lozim (OʻzR Mehnat kodeksi, 99-modda). Mehnat shartnomasi kanday muddatga tuzilganidan qatʼi nazar, xodim ish beruvchi tomonidan asosli ravishda ishdan bushatilishi zarur. Mehnat kodeksida mazkur asoslar (100-modda), mehnat shartno-masini ish beruvchi tashabbusi bilan bekor qilish (100—102-modda), mehnat shartnomasini taraflar ixtiyoriga boglik boʻlmagan holatlar boʻyicha bekor qilish (106-modda), uni bekor qilishni rasmiylashtirish (107— 108-modda), I.b. nafaqasini toʻlash (109-modda) va ish haqini toʻlash muddatlari (110-mod-da)ga oid qonunqoidalar belgilab berilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nijni Vorota** ( ukraincha: *Ни́жні Воро́та*  ; idishcha: ווערעצקי  ; veng.: *Alsóverecke, Volóci járás* , 1945 yilga kelib qishloq ukraincha: *Ни́жні Вере́цьки* nomini oldi  ) — Gʻarbiy Ukrainaning Zakarpatya viloyati, Volovets tumanidagi qishloq mavjud. </br> Qishloqda 2504 nafarga yaqin aholi istiqomat qiladi.  Mahalliy hokimiyatni qishloqda joylashgan Nyjnovoritska qishloq kengashi boshqaradirishi mumkin.

Geografiya
----------

Nyjni Vorota qishlog'i Karpat tog'larida, bo'linish tizmasining janubiy yonbag'irlarida, Volovets dovoni ichida joylashgan ekan.</br> Qishloq orqali M06 (Ukraina) avtomobil yo'li o'tadi.</img> ). Bu Ukraina xalqaro avtomagistrali ( M-magistral ) Kievni Chop yaqinidagi Vengriya chegarasi bilan bog'laydi va u erda M34 Vengriya avtomagistrali bilan bog'lanishi mumkin.</br> Viloyat markazi Ujgoroddan masofa 97 kilometr (60 mi), 15 kilometr (9.3 mi) tuman markazidan Volovets va 171 kilometr (106 mi) Lvovdan .

 Nijniy Vorota 2014 yil
1. ↑  Нижні Ворота - Закарпатська область у складі УРСР (ukraincha)
2. ↑  „Protecting the Most Vulnerable in the FSU". *American Jewish Joint Distribution Committee* (5-noyabr 2013-yil). 4-fevral 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-fevral 2016-yil.
3. ↑  Село Нижні Ворота: карта вулиць, фото (ukraincha)
4. ↑  Нижньоворітська сільська рада (ukraincha)
**Nijniy tagil** - Rossiya Federatsiyasi Sverdlovsk viloyatidagi shahar (1917-yildan). Oʻrta Ural togʻlarining sharqiy yon bagʻrida, Tagil daryosi (Ob havzasi) boʻyida. Temir yoʻl tuguni. Aholisi 399,6 ming kishi (1998). Qora metallurgiya (metallurgiya kombinati va boshqalar), mashinasozlik, vagonsozlik, shuningdek, kimyo va koks-kimyo sanoatlari („Uralximplast" ishlab chiqarish birlashmasi) rivojlangan, harbiy texnika ishlab chiqariladi. Mis rudasi qazib olinadi. Pedagogika instituti, 2 teatr, oʻlkashunoslik, tasviriy sanʼat va boshqa muzeylar bor. N.T.ga 1722-yilda asos solingan. Oʻsha yerda konchilik rivojla-nishi bilan vujudga kelgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nijniy Novgorod** (1932-90 yillarda Gorkiy) — Rossiya Federatsiyasidagi shahar, Nijniy Novgorod viloyati markazi. Oka daryosining Volgaga quyilish joyida. Yirik daryo porti, temir yoʻl tuguni. Aholisi 1367,6 ming kishi (1998). Mashinasozlik va metallsozlikning (avtomobilsozlik, stanoksozlik, "Metallist" va boshqa ishlab chiqarish birlashmalari, "Krasnoye Sormovo", dizelsozlik, aviasozlik, aloqa apparaturasi, televizor va boshqa zavodlar) yirik markazi. Qora va rangli metallurgiya, kimyo va neft kimyosi, kimyo-farmatsevtika, yogʻochsozlik, qurilish materiallari, oziq-ovqat, yengil sanoat korxonalari bor. 1985-yildan metropoliten ishlab turibdi. 9 oliy oʻquv yurti (shu jumladan, universitet), 5 teatr, badiiy, Maksim Gorkiy, Nikolay Dobrolyubov muzeylari, tarixiy-meʼmoriy qoʻriqxona bor. Shaharga 1221-yilda asos solingan. 1341—92 yillarda Nijniy Novgorod Suzdal knyazligining poytaxti. 1611—12 yillarda Nijniy Novgorodda Kuzma Minin va knyaz Dmitriy Pojarskiyning xalq lashkari tuzilgan. Nijniy Novgorod 1719-yildan gubernya markazi. 19—20-asr boshlarida Nijniy Novgorod ulgurji bugʻdoy savdosining muhim savdo-moliya markazi. Shaharda podsho Rossiyasi davridan deyarli har yili yarmarka oʻtkazilib kelinmoqda. Meʼmoriy yodgorliklardan Kreml (16—17-asrlar), Blagoveshchensk monastiri (17-asr), Pechyora monastiri (17-asr), Smolenskaya (17-asr oxiri) va Rojdestvenskaya cherkovlari saqlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Генеральный план города Нижнего Новгорода. Пояснительная записка*, 2016-03-06da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2017-01-11
2. ↑  „Всероссийская перепись населения 2010 года".  Росстат. 13-may 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-yanvar 2017-yil.
3. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Rossiya geografiyasi | *Rossiya oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Davlat naslchilik nazorati** — mamlakat miqyosida chorvachilik sohasida naslchilik ishlarini nazorat qilish majmui. Tarmoqda yagona ilmiytexnika siyosatini amalga oshirish, davlat va mintaqaviy dasturlarni ishlab chiqish va amalga oshirishni tashkil etish, naslchilikdagi meʼyoriy hujjatlar va qoidalarni tasdiqlash, nasldor hayvonlarni, naslchilik xoʻjaliklari va podalarini tegishlicha davlat kitobida va davlat reyestrida roʻyxatga olish, naslchilik sohasida seleksiya, biotexnologiya va genetik injeneriya usullarini qullash shartlarini belgilash, naslchilikni davlat yoʻli bilan ragʻbatlantirish, seleksiya maqsadlari uchun noyob zotlar genofondini saqlab qolish choratadbirlari va b.ni qamraydi. Oʻzbekistonda D.n.n. ishlari Respublika Vazirlar Mahkamasining 1995-yil 12 iyuldagi qarori asosida tashkil etilgan. D.n.n.ni Respublika Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligining Chorvachilikda naslchilik ishlari bosh davlat inspeksiyasi va Qoraqalpogʻiston Respublikasi hamda viloyatlar hokimliklaridagi naslchilik ishlari boʻyicha davlat inspeksiyalari olib boradi. Oʻzbekiston Respublikasining 1995-yil 21 dekabrda qabul qilingan "Naslchilik toʻgʻrisida" qonunida Oʻzbekistonda birinchi marta D.n.n.ning asosiy vazifalari va huquqiy asoslari belgilab berilgan.

Izatulla Eshmatov.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gavar gaz-neft koni** - Saudiya Arabistonida joylashgan gaz-neft koni (Fors koʻrfazidagi neft-gazli havzaga mansub). Xufuf sh.dan 20 km gʻarbda. Dunyodagi eng yirik kon. 1948-yilda ochilgan. 1951-yildan ishga tushirilgan. Gaz-neft uyumi 1,5–3 km chuqurlikda joylashgan. Neftning dastlabki zaxirasi 10,14 mlrd. t, gazniki 1,01 mlrd.m3. Oʻlchami 16—25x230 km, amplitudasi 370 m ga teng koʻtarilmasimon balandlikda joylashgan. 5 ta kichik doʻngliklar bilan murakkablashgan. Uyumlar qubbali qatlamda. Arab jubayla, druma svitalari gaz-neftli ohaktoshlari 1550–2050 m chuqurlikda joylashgan. Gaz uyumi konning jan. chekkasida 3000 m. chuqurlikda perm davri yotqiziqlaridan topilgan. Qalinligi 50 m ga teng kalkarenitli va oolitli ohaktoshlardan tashkil topgan yotqiziqlar neftga juda boy. Qatlamning dastlabki bosimi 22,5 mPa, oʻtkazuvchanligi 800—1500 mD. Neftni zichligi 850–865 kg/m3, qovushqoqligi 6,1—6,6 mPa-s. Kondan 322 ta favvora berayotgan burgʻi quduqlaridan gaz va neft olinmoqda. Bir yilda qariyb 280 mln. t neft olinadi. Neft va gaz uzatuvchi quvurlar orqali Ras-Tannura (Fors koʻrfazi qirgʻogʻi) va Yanbo (Qizil dengiz qirgʻogʻi) portlariga joʻnatilmoqda. AQShning "Aramko" kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilmoqda.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Thomas Matthew "Tom" DeLonge, Jr.** (talaffuzi: *Tomas Metyu Tom Delong*; 13-dekabr, 1975) amerikalik rock musiqachidir. Blink-182 pop punk va Angels & Airwaves alternativ rok guruhlari gitarachisi va xonandasidir. Shuningdek Box Car Racer guruhida ham ijro etgan.

Kaliforniyaning Poway shahrida oʻsgan DeLonge punk rock musiqaga yoshligidan qiziqqan. Tom Poway maktabidan ichkilik ichgani uchun haydalib, Rancho Bernardo maktabiga oʻtgan. U yerda u Mark Hoppusning singlisi Anneni uchratadi. Anne Mark va Tomni bir-biriga tanishtiradi. Ularga Scott Raynor qoʻshilib, uchovlon xalqaro shuhratga erishgan Blink-182 guruhini tuzadilar. Scott oʻrnini keyinchalik Travis Barker egallaydi. 2005-yili guruh tarqalib, Tom Angels & Airwaves guruhiga oʻtadi. 2009-yili Blink-182 qayta tuzilishiga qaramay, Angels & Airwaves ijodini davom ettiradi.

DeLonge shuningdek musiqadan tashqari ishlar bilan ham shugʻullanadi; u Modlife nomli ijtimoiy tarmoq sayti hamda ikkita kiyim kompaniyasi yaratgan.

Havolalar
---------

* Angels & Airwaves Wayback Machine saytida arxivlandi (2008-06-26).
* Tom DeLonge Twitterda
* Tom DeLonge Facebookda


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Qayli gʻori** — tosh davriga oid makon. Turkmanistonning Bolxon viloyati hududida. Gʻor yaqinidan topilgan qabristonlardan maʼlum boʻlishicha, ilk neolit davri odamlari jasadlarni dengiz sohiliga koʻmishgan. Mayyit tanasiga qizil boʻyoq (oxra) sepilgan va chaqmoqtoshdan yasalgan pichoq qoʻshib koʻmishgan. Undan tashqari, dengiz chigʻanoqlaridan ishlangan marjonlar ham topilgan boʻlib, ular marhumning bosh kiyimiga taqilgan va oʻng boldiriga ham oʻrab koʻmilgan. Bu topilmalar Gʻarbiy Turkmanistonda baliq ovlovchilar va boshqalarning xilxonalari boʻlganidan guvohlik beradi.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Elektr vitaminlari arkasi —** Markin maydonida joylashgan Nijniy Novgoroddagi interaktiv yodgorlik. Ayni paytda demontaj qilingan.

Yaratilish tarixi
-----------------

 Obyekt „Oʻpish arkasi" deb ham ataladi.
Arka kichik shakllar meʼmorchiligiga tegishli boʻlib, u oʻrnatilgan ampermetr va mis, rux va magniyli inleyli shisha tolali beton yodgorligidir. Yodgorlik barcha hayotiy jarayonlar uchun zarur boʻlgan energiyani olish mexanizmi sifatida redoks jarayonlarini namoyish etadi.

Yodgorlik muhandis Stanislav Bugrovning ixtirosi (Rossiya Federatsiyasi ixtirosi uchun patent No 2254157) asosida Kandinskiy mukofoti nomzodi, rassom Aleksandr Lavrovning eskiziga koʻra yaratilgan. 2012-yilda Markin maydonidagi favvora yonida Nijniy Novgorod viloyati Qonunchilik assambleyasi deputati Aleksandr Serikovning „Oila, sevgi va sadoqat kuni" tashabbusi bilan oʻrnatilgan.

Elektr vitaminlari yoyi haqida bir qator ilmiy-ommabop filmlar yaratildi.

Poisk-NN jurnaliga koʻra (2020. — No 5-6 (237-238). — B. 16-17), arka „evolyutsiyaning tirik yodgorligi" dir, chunki u odamga imkon beradi. Oma, Faraday, Nyuton, Nernst qonunlari yordamida elektr energiyasini ishlab chiqarish.

Ommaviy madaniyatda
-------------------

Shuningdek, 2016-yilda Jon Uorren yoyi haqidagi hikoya „Letʼs Go, Letʼs Go" namoyish etildi „NTV" telekanalida.

2016-yilda, juma kuni „Revizorro" dasturining 4-mavsumida Olga Romanovskaya bilan arka haqidagi hikoya Nijniy Novgorod haqidagi masala boshlanishiga aylandi.

2018-yilda Jahon kubogi paytida yodgorlik Nijniy Novgorodda sayyohlar eng koʻp tashrif buyuradigan joylardan biri edi. Bu haqda Birinchi kanaldagi Xayrli tong dasturi uchun hikoya suratga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Нижегородцы высказываются за сохранение памятника — изобретения арки электрических витаминов на площади Маркина". *Коммерсантъ* (9-iyul 2020-yil). 12-avgust 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-avgust 2020-yil.
2. ↑  „Обучающий развлекательный аттракцион". *findpatent.ru*. 13-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-avgust 2020-yil.
3. ↑  „Арка нелегальных поцелуев". *Комсомольская правда* (4-aprel 2013-yil).
4. ↑   *Памятник эволюции или Арка электрических витаминов*. .
5. ↑  „Арка электрических витаминов в программе «Поедем, поедим!»". *НТВ* (6-iyul 2016-yil). 15-may 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-avgust 2020-yil.
6. ↑  „Ревизорро. Сезон 4. Нижний Новгород 3". *Пятница!* (4-yanvar 2016-yil). 28-sentabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-avgust 2020-yil.
7. ↑  „В Нижнем Новгороде не соскучишься! Доброе утро. Фрагмент выпуска от 04.07.2018". *Первый канал (Россия)* (4-iyul 2018-yil).
**Lik** (qadimgi yunoncha: *Λύκος* „boʻri") — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni. Nikteyning avlodi. Yevripidning soʻzlariga koʻra, Likning oʻgʻli, Dirkaning eri Yevbeyadan kelgan. Boshqa manbaga koʻra, Poseydon va Kelenoning oʻgʻli. U haqidagi afsona uning ismi haqidagi afsonalarning bir manbasidir.

U Fiv shohi Kreonni va uning oʻgʻillarini oʻldiradi, Gerkules esa Kerberosni Aidgacha kuzatib bordi. Gerkules tomonidan oʻldirilgan, chunki u Gerkules Kerberusga ketganida xotini Megarani oʻldirmoqchi edi. Poseydon tomonidan Baxtiyor orollarga joylashdi. Yevripidning „Gerkules" va Senekaning „aqldan ozgan Gerkules" tragediyalari qahramoni.

Manbalar
--------

1. ↑   Mifi narodov mira. M. 1991-92. V 2 t. T.2. S.54, Lyubker F. Realniy slovar klassicheskix drevnostey. M. 2001. V 3 t. T.2. S.311
2. ↑   Yevripid. Gerakl 33
3. ↑   Gigin. Mifi 157; Gigin. Astronomiya II 21, 3
4. ↑   Yevripid. Gerakl 539
5. ↑   Yevripid. Gerakl 760—761
6. ↑   Gigin. Mifi 31; 32
7. ↑   Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka III 10, 1
**Elektretlar** — tashqi elektr maydon boʻlmaganda ham elektrlangan holatini uzoq muddat saqlaydigan qattiq dielektriklar. E. xossalari boʻyicha doimiy magnitlarga oʻxshashdir. Bunday xossalar qator organik (parafin, naftalin, ebonit, slyuda va boshqalar) va noorganik (oltingugurt, ishqoriyer metallari titanatlari — SaTYU3, 1gTYU3va boshqalar) moddalarda namoyon boʻladi. E. olinish usuliga qarab, termoelektretlar va fotoelektretlarga boʻlinadi. Dielektrikni erish temperaturasi yoki unga yaqin tragacha qizdirib, oʻzgarmas kuchli elektr maydonda sovitish yoʻli bilan barkaror termoelektret olinadi. Maydon taʼsirida molekulyar dipollarning qutblanishi roʻy beradi, dielektrik sovitilgandan va tashqi maydon olinganidan soʻng ham qisman saqlanib qoladi. Dielektriklar kuchli elektr maydonda yoritilsa, fotoelektretlar hosil boʻladi. E. elektrlangan holatini bir necha kundan million yillargacha saqlashi mumkin. E. doimiy elektr maydoni manbai sifatida qoʻllaniladi. Elektret mikrofonlar, telefonlar, vibrodatchiklar va boshqalarning ishi oʻzgaruvchan tokning elektret elektr maydonida induksiyalanishiga asoslangan. Fotoelektretlardan elektrofotografiyada foydalaniladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qayir tuproqlar** - daryo odoqlarining allyuvial yotqiziqlarida hosil boʻladigan tuproqlar. Suvi toshib turadigan daryo boʻylarida, suv bosadigan yerlarda tarqalgan. Yuqori biogenligi, qatlamdorligi, gumus qatlami bilan farqlanadi. Tuproq hosil qilish jarayoniga qarab chimli (boshoqli va har xil oʻtli oʻtloq va ochiq oʻrmonlarda hosil boʻladi; mexanik tarkibi yengil, suv rejimi barqaror emas), oʻtloqi (har xil oʻtliboshoqli oʻsimliklar oʻsadigan odoqlarning markaziy qismida vujudga keladi, gumusning koʻp toʻplanishi, donador strukturaliligi va h.k. bilan tavsiflanadi), botqoqi (oʻtli va oʻrmonli botqoqlar odoqlarining terrasa oldi qismlarida hosil boʻladi, torflanishi, loyqa bosishi va h.k. bilan farqlanadi) boʻladi.

Qayir tuproqlar turli tabiiy zonalarda uchraydi, unumdor. Bunday tuproqli yerlardan yaylov va pichanzor sifatida, sabzavot, yemxashak ekinlari, sholi va boshqalarni ekishda foydalaniladi. Qayir tuproqlar suv rejimini tartibga solish (quritish) zarur.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |