recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Diatom suvoʻtlar** (yun. diatomos -teng ikkiga boʻlingan) — kremniyli suvoʻtlar (Bacillariophyta); suv-oʻtlar boʻlimiga mansub. 20 mingga yaqin turi bor. D. s.ning mikroskopik (0,75— 1500 mkm), bir hujayrali, yakka yoki kolonial formalari mavjud. D. s. hujayralari kremniyli ikki pallali qattiq qobiq bilan oʻralgan. Qobiq devorida tashqi muhit bilan moddalar almashinuvi sodir boʻladigan tirqishlar bor. D. s.ning hujayralarida bir yoki bir nechta yadrochali yadro ustida va bir yoki bir nechta sariq-qoʻngʻir xromatoforalar va b. qismlar boʻladi. D. s. boʻlinib koʻpayadi: har bir qiz hujayra ona qobigʻining bir pallasini oladi, boshqasi esa qaytadan oʻsadi, bunda eski yarim palla oʻz chekkasi bilan yangi yarim pallani tutib turadi. D. s koʻpayish meʼyoriga qarab sekin-asta maydalashadi. Maydalashgan hujayralardan ikkitasi bir-biriga yaqinlashib, pallalari ochiladi va ular oʻrtasida konʼyugatsiyaga oʻxshash jarayon sodir boʻladi yoki anizogamiya (baʼzan ooga-miya) orqali jinsiy koʻpayish sodir boʻladi. Zigotasi autosporaga aylanib oʻsadi. Bunday zigota oʻsib, dastlabki hujayralarga nisbatan bir necha marta yirik hujayrani hosil qiladi. Baʼzi turlari tinim davrida spora hosil qiladi. D. s. diploidli, ularning gametalari esa gaploidli. D. s. suv-oʻtlarning tabiatda keng tarqalgan guruhi boʻlib, chuchuk suv va dengizlarda, ayniqsa dengiz tubidagi loyqada, suv oʻsimliklari va toshlar, nam va b. joylarda oʻsadi. Hayvonlarga oziq boʻladi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shaxboks** shaxmat va boks qoʻshilishidan tashkil topgan gibrid sport turidir. Bunda ikki ishtirokchi orasida bir raund shaxmat, bir raund boks oʻynaladi. Shaxboks rasman 2003-yildan beri oʻtkazib kelinmoqda.

Tarixi
------

Shaxboks gʻoyasi Enki Bilalning *Froid-Équateur* romanida (1992) paydo boʻldi. Golland Iepe Rubingh bu gʻoyani 2001-yilda hayotga tadbiq etdi. 2003-yili Jahon Shaxboks Tashkiloti (WCBO) tuzildi va Amsterdamda birinchi jahon chempionati oʻtkazildi (Iepe Rubinghning oʻzi gʻolib chiqdi). Shaxboks boʻyicha birinchi Yevropa chempionati 2005-yili Berlinda oʻtkazildi, unda bolgariyalik Tihomir Atanassov Dovramadjiev birinchi oʻrinni egalladi.

2008-yil aprelida Xalqaro Shaxmat Federatsiyasi (FIDE) rahbari Kirsan Ilyumjinov ham shaxboks matchida qatnashib koʻrdi.

Qoidalari
---------

Jang 11 raund davom etadi. Toq raundlar — shaxmat, juft raundlar — boks uchun. Raundlar orasida 1 daqiqalik tanaffus beriladi. Shaxmat raundlari 4, boks raundlari 3 daqiqa davom etadi. Gʻalabaga nokaut, texnik nokaut yoki mot orqali erishiladi. Bulardan hech biri yuz bermasa, gʻolib ochkolar boʻyicha aniqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Chess-Boxing Hits it Big Wayback Machine saytida arxivlandi (2013-08-26). *Time Magazine*
2. ↑  Chess Boxing World Championship
3. ↑  Kirsan Ilyumzhinov As A Chess Boxer!

Havolalar
---------

* Jahon Shaxboks Tashkiloti Wayback Machine saytida arxivlandi (2011-06-28).
**Ispanlar** — xalq. Ispaniyaning asosiy aholisi (27,6 mln. kishi). Umumiy soni 29,0 mln. kishi (1990-yillar oʻrtalari). Yevropeoid irqiga mansub. Ispan tilipl soʻzlashadi. Dindorlari, asosan, katoliklar. I.ning qad. ajdodlari iber qabilalari hisoblanadi. Galliyadan german qabilalari — vest-gotlar (414 yil), Gibraltar orqali arablar va barbarlar (714 yil) bostirib kirib, I.ning etnik tarkibiga kuchli taʼsir koʻrsatgan. I. ularni mavrlarr.ye6 atashgan. Rekonkista (8—15-asr oxiri) ispan yerlarini birlashtirish bilan tu-gagan, bu esa I.ning milliy ongini shakllanishiga imkon tugʻdirgan. Pekin, 20-asrgacha ayrim viloyatlar axoliyey oʻzlarini kastiliyaliklar, aragonlar, andaluzlar va b. deb atab kelishgan. I. 19-asr oxirida millat boʻlib shak-llangan. I. Lotin Amerikasidagi koʻplab hozirgi xalqlarning shakllanishiga katta taʼsir koʻrsatganlar. Xoʻjaligida qoramolchilik rivojlangan. Qishloq xoʻjaligida gʻalla ekinlari yetishtirish yetakchi oʻrinni egallaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mehmet Erjan Karakash** (1945, Chanakkale, Turkiya), turk siyosatchisi.

Hayotiy
-------

Boshlang'ich va o'rta ta'limni Chanoqqal'ada tugatgan. Oliy ta'limni Istanbulda boshlagan va Germaniyada mexanik muhandis sifatida tamomlagan. Keyin u bir muddat Duysburg universitetida ijtimoiy fanlar bo'yicha o'qishni davom ettirdi.

Germaniyadagi yillar davomida turk ishchilari va ularning oilalariga ijtimoiy maslahatlar berdi. U o'n yil davomida Germaniya Sotsial-demokratik partiyasida (SPD) turli darajalarda ishlagan. Yevropadagi sotsial-demokratik turklar tomonidan asos solingan Yevropa Sotsial-Demokratik Xalq Birlashmalari Federatsiyasida (HDF) toʻrt muddat raislik qilgan.

Turkiyaga qaytib kelganidan ikki yil o'tgach, u 1986-yilda Istanbuldagi SHPga SODEP-HP qo'shilishi bilan qo'shildi. U avval viloyat kotibi lavozimida ishlagan. Keyin uch marta Istanbul viloyat raisligiga saylangan. Keyinchalik Partiya Yigʻilishi, Markaziy Ijroiya Kengashi a’zosi, Bosh kotib oʻrinbosari lavozimlarida ishlagan.

1988-yilda u doʻstlari bilan har oylik "Ijtimoiy demokratiya jurnali" va "Ijtimoiy demokratiya nashrlari"ni tashkil qildi. Deputat boʻlgunga qadar turli davlat va xususiy muassasalarda texnik xodim, rahbar lavozimlarida ishlagan.

1991-yil oktyabr saylovlarida Istanbulning uchinchi okrugidan deputat etib saylangan. Qariyb uch yil Turkiya Buyuk Millat Majlisida SHP guruhi raisi oʻrinbosari lavozimida ishladi. U ikki yil davomida Yevropa Kengashi Parlament Assambleyasi aʼzosi, keyinroq YeXHT Parlament Assambleyasi aʼzosi sifatida ishlagan. 1995-yil 24-dekabrdagi saylovlarda ikkinchi marta Istanbulning 3-okrugidan deputat etib saylandi. 19 va 20-davletlarda Turkiya Buyuk Millat Majlisining Tashqi ishlar qoʻmitasi aʼzosi boʻlgan.

1994-yil oxirida u bir guruh sotsial-demokrat ziyolilar bilan birgalikda Sotsial-demokratiya jamgʻarmasiga (SODEV) asos solgan. Jamgʻarma boshqaruvi raisi etib tayinlandi.

49 va 50. U koalitsion hukumatlarning protokol va dasturlarini tayyorlashda ishtirok etgan. 50. Hukumatda Madaniyat vaziri lavozimida ishlagan. U Favqulodda holat va Hammer Powerni kengaytirish to'g'risidagi farmonni imzolamadi va vazirlikdan iste'foga chiqdi.

Hozirda SODEV faxriy prezidenti. U kino aktrisasi Mujde Ar bilan turmush qurgan.

2008-yil noyabr oyida u yana Respublika Xalq partiyasiga a’zo boʻldi. 2010-yil 18-dekabrda boʻlib oʻtgan qurultoyda CHP partiya kengashi aʼzosi etib saylandi. 2014-yil 14-sentyabrda CHP raisining Madaniyat va sanʼat platformasi uchun masʼul oʻrinbosari etib tayinlandi. Hali ham bu vazifalarni davom ettirmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  „TBMM Albümü".  tbmm.gov.tr. 6 temmuz 2020da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11 haziran 2020.
**Opoka** (geologiyada) — mustahkam, kremniyli gʻovak choʻkindi togʻ jinsi. Tarkibi, asosan, amorf krem-nezyomdan (98% gacha — opal) iborat va gil, qum, glaukonit, kvars, dala shpatlari va boshqa qoʻshilgan boʻladi. O. dastlab kremniyli mergel yoki kremniyli gil deb ham atalgan. Och va toʻq kulrang, baʼzan qoramtir. Zichligi 1000 kg/m3 chamasida. Toza turlari yuqori adsorbsion xossaga ega. Dengiz sharoitida kimyoviy yoʻl bilan hosil boʻladi. Asosan, paleogen, qisman yuqori boʻr yotqizikdarida uchraydi. Rossiyaning Yevropa, Sharqiy Ural yon bagʻirlarida mavjud. Qurilishda va adsorbent sifatida ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ispolin olxoʻrisi**, Vengerka, Jaynet Pryun — serhosil olxoʻri navi. AQSH (Kaliforniya)da chiqarilgan (L. Berbank). Daraxti baland, sershox. Bargi yirik, gullari yirik, oq. Oʻzidan changlanadi. Mevasi yirik (40—50 g), toʻq kizil, tuxumsimon, choʻziq. Eti tigʻiz, mazasi yoqimli, nordonroq, xushxoʻr, danagidan oson ajraladi. Tarkibida 17,4—25,5% quruq modda, 10,3—14,3% qand, kislota, karotin, S vitamini bor. Avg. oxirida pishadi. Sugʻoriladigan maydonlarda yaxshi hosil beradi. Koʻchati ekilgandan soʻng 4-yili hosilga kiradi. Bir tupi 100 kg gacha meva beradi. 30 yilgacha yaxshi hosil qiladi. Sovuqqa, zararkunanda va kasalliklarga chi-damli nav. Oʻzbekistonning hamma viloyatlarida ekiladi. Mevasi yangiligida yeyiladi, qoqi solinadi, kompot, murabbo tayyorlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Yakup Barokas**, (1946-yilda tugʻilgan, Istanbul), jurnalist va yozuvchi.

1997—2008-yillar oralig'ida turk yahudiylarining haftalik Shalom gazetasining bosh muharriri bo'lgan. 2016-yilgacha u gazeta direktorlar kengashi raisi boʻlgan va navbat bilan tahririy maqolalar yozgan. Uning "Turkiya yahudiylari" (1987) va "Iudaizm muammosi" (1986) nomli ikkita kitobi bor. Bundan tashqari, 1971-yildan beri advokatlik bilan shugʻullanib kelayotgan Yakup Barokasning ilmiy izlanishlari Istanbul Advokatlar uyushmasi va Chevko jurnalida chop etildi. Uning "Yahudiylik va taslim boʻlish" nomli taqdimoti 2016-yilda "Aras" nashriyotida chop etilgan "Musulmon boʻlmagan jamoalarning yuridik shaxsi va vakilligi muammosi" kitobiga kiritilgan.

Yoshligida u hujjatli va inqilobiy kinoni yoqlab chiqqan "Yosh kino" harakatida qatnashgan. (1971-1980) "Gerçek Cinema", "Ant", "Yeni Dergi"da ham kino maqolalari yozgan. Hozirda uning haftalik maqolalari IYT nomli veb-saytda chop etilmoqda.

Manbalar
--------

1. 1 2  *The Oxford handbook of the Jewish diaspora*. New York: Oxford University Press, 2021. ISBN 978-0190240943.
Shalom gazetasi 2008 11 Aralık 2008 tarihinde
**Shavkatli qalay koni** - Oxangaron daryosining oʻng sohilidagi Bobotogʻ intruzivida joylashgan kon. 1967-yil M.A.Ahmedov ochgan. Kon geol.sini U.Rahmedov, I.H.Hamroboyev, A.Sotvoldiyev va boshqa oʻrgangan. Shavkatli qalay konik.da quyi trias davriga mansoʻb kvarsporfir, granitporfir va ularni yorib chiqqan diabazporfirlar bor. Kon magmatik jinslarning gidrotermal jarayonda oʻzgargan (kvarslashgan, seritsitlangan, xloritlangan, gematitlangan) 4 ta minerallashgan zonasidan tashkil topgan. Zonalar uz. 250–800 m, eni 5–40 m. Zonalarda mikroklin, seritsit, kvars, magnetit, xlorit, kassiterit, sheyelit, gematit, xalkopirit va boshqa minerallar bor. Qalay minerali — kassiterit kvars, seritsit, xlorit va boshqa minerallar bilan bir vaqtda hosil boʻlib, qalay bilan birga uchraydi. Zonalardagi qalayning miqdori 0,003% dan 3,6% gacha. Konda volfram, siyrak yer elementlari va boshqa elementlar ham bor.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Isroil Subhoniy**— 1959-yil 26-aprel kuni Buxoroda tugʻilgan. Buxoro davlat pedagogika instituti (hozirgi universitet) hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat va jamiyat qurilishi akademiyasida tahsil olgan. Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi, taniqli shoir va tarjimon.

 Asarlari
---------

„Buxoroning yetti yulduzi", „Shashqator" (1-, 2-, 3-, 4-, 5-kitoblar), „Zarbulgʻazal", „Chorzarb", „Orifona hikmatlar", „Qovunnoma" singari kitoblar muallifi."Buxoro haqiqati" (hozirgi „Buxoronoma") viloyat gazetasi tahririyatida, viloyat kitobsevarlar jamiyati, Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi viloyat boʻlimi, Buxoro davlat universiteti huzuridagi nashriyot, Buxoro davlat universiteti huzuridagi "Naqshbandiya" ilmiy markazi, Respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazi Buxoro shahar boʻlimi, Bahouddin Naqshband nomidagi Tasavvuf va soʻfiylik madaniyati xalq akademiyasi, „Naqshbandiya" va „Buxoro yoshlari" gazetasi tahririyatlarida, shuningdek, „Buxoro" nashriyotida turli lavozimlarda mehnat qilgan. Bugungi kunda mazkur nashriyotni boshqarib kelmoqda.
Shoir oʻz sheʼrlarida qadim Buxoroning ulugʻvor oʻtmishi, yaqin moziydagi dard va iztiroblari, Olam va odam haqidagi mushohadalarini falsafiy-irfoniy yoʻsinda ifodalab kelmoqda. Bu jihatdan, uning Umar Xayyom, Xusrav Dehlaviy, Alisher Navoiy, Abdulqodir Bedil kabi sheʼriyat dargʻalari ruhiy-falsafiy olamiga uygʻun fikr-qarashlar aks etgan shashqator janriga mansub sheʼrlari eʼtiborlidir.

Manbalar
--------

1. ↑  *Isroil Subhoniy. Buxoroning yetti yulduzi*.
**Yakunlovchi hujjat**, Yevropada Xavfsizlik va hamkorlik kengashining Yakunlovchi hujjati — xalqaro shartnoma. 1975 yil 1 avgustda Xelsinki shahrida Yevropaning 33 davlati, AQSH va Kanada rahbarlari imzolagan. Yakunlovchi hujjatning toʻla hajmda va bir butun holda bajarilishi lozim boʻlgan asosiy qoidalari: 1) Yevropada xavfsizlikni taʼminlash; 2) iqtisodiyot, fan va texnika sohalarida hamkorlik, atrof muhitni muhofaza qilish; 3) gumanitar va boshqalar sohalarda hamkorlik qilish; 4) kengashdan keyin yanada olgʻa qadamlar qoʻyish. Yakunlovchi hujjatda oʻzaro munosabatlar va hamkorlik normalarini belgilovchi 10 tamoyil boʻlib, ular quyidagilar: s.uveren tenglik; suverenitetga xos huquqlarni himoya qilish; kuch ishlatmaslik yoki kuch ishlataman deb doʻqpoʻpisa qilmaslik; chegaralar daxlsizligi; hududiy butunlik; janjallarni tinch yoʻl bilan hal qilish; ichki ishlarga aralashmaslik; inson huquqlari va asosiy erkinliklarini hurmatlash; xalqlar teng huquqligi va ularning oʻz taqdirini oʻzi xohlagancha hal qilish huquqi; davlatlar oʻrtasida oʻzaro hamkorlik qilish; xalqaro huquqiy majburiyatlarni bajarish. Yakunlovchi hujjat — Yevropani mustahkam tinchlik va yaxshi qoʻshnichilik munosabatlari oʻrnatilgan qitʼaga aylantirishning muhim omiliga aylandi. 1992 yil martgacha 51 davlat Yakunlovchi hujjatga imzo chekkan. Yana q. Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Isparak**, isfarak (Delphinium semibarbatum) — ayiqtovondoshlar oilasiga mansub koʻp yillik oʻt. Boʻyi 35—70 sm. Boʻgʻiz barglari uzun bandli, poyasidagilari bandsiz. Bargi ust-maust besh qismga, har bir qismi esa uch boʻlakka boʻlingan. Gullari toʻq sariq, roʻvaksimon toʻpgulga yigʻilgan. Sirtqi tojbargining bittasi pixli. Mevasi bitta mevabargdan hosil boʻlgan. Oʻrta Osiyoning togʻ etaklari va adirlarida, asosan, boʻz tuproqli yon ba-gʻirlarida oʻsadi. May oxirlarida gullaydi, iyulda mevasi pishadi, avgustda poya va barglari quriydi. I.ning gulidan aholi ipak, jun va ip gazlamalarni sariq rangga boʻyashda foydalanadi. Poyasi va barglarida 0,07%, ildizida 0,13%, mevasining poʻstida 0,56%, urugʻida 0,11% delsemin va b. alkaloidlar bor. I.dan qoʻy, echki va otlar, qurigan gulidan esa qoramol zaharlanadi. Xalq tabobatida I.ning poya va barg qaynat-masi turli shishlarni, kuli esa qoʻtir va ekzemani davolashda ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Andrew Smellie Anderson** (1909-yil 21-fevral — 1991-yil 18-avgust) — shotlandiyalik professional futbolchi, Heart of Midlothian klubida faoliyat yuritgan. Xalqaro maydonda bir necha bora Shotlandiya terma jamoasi safida maydonga tushgan.

Anderson, Airdrie shahrida tugʻilgan oʻng qanot himoyachisi ampulasida harakat qilgan, 1929-yilda "Baillieston Juniors "klubidan „Hearts" klubiga qoʻshilgan va faoliyatining qolgan qismida Edinburg klubida qolgan, 1941-yilda 32 yoshida boshqa maydonga tushmasligini va futbolni tark etishini eʼlon qilgan. 1939-yilda Ikkinchi jahon urushining boshlanishi Barcha kuboklar va urush turnirlarini hisobga olgan holda, u klub uchun 497 marta maydonga tushgan, shundan 354 tasi Shotlandiya futbol ligasi va Shotlandiya kubogi doirasida. U hech qachon katta mukofotlarni qoʻlga kirita olmagan, unga eng yaqin boʻlgan narsa Shotlandiya kubogi yarim finaligacha borgani lekin u yarim finallarda uch marotaba magʻlubiyatga uchragan va 1937— 38-yilgi mavsumda ligada ikkinchi oʻrinni egallagan, gʻolib „Celtic" jamoasidan uch ochko ortda qolgan.

U 1933-yildan 1938-yilgacha boʻlgan muddat oraligʻida Shotlandiya terma jamoasi safida 23 marta gʻalaba qozongan (shuningdek, 1935-yilda Shimoliy Amerika boʻylab SFA safarida ishtirok etgan) va Shotlandiya XI ligasida toʻrtta oʻyin oʻtkazgan.

Andersonning akasi Jock White, Andersondan bir necha yil oldin Hearts klubi va Sjotlandoya terma jamosi uchun maydonga tushgan. White 1930-yilda Lids Uniteddan Hearts jamosiga qaytgan va ikkalasi toʻrt mavsum birga oʻynashgan.

Futboldan nafaqaga chiqqandan soʻng, Anderson duradgor boʻlib ishlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Statutory registers — Deaths — Search results Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-07-27). ScotlandsPeople
2. 1 2 3  (Hearts player) Andy Anderson) Wayback Machine saytida arxivlandi (14-sentabr 2018-yil). London Hearts Supporters Club
3. 1 2  John Litster (2012-yil oktabr). „A Record of pre-war Scottish League Players". Scottish Football Historian magazine. `{{cite magazine}}`: Cite magazine requires `|magazine=` (yordam); sana kiritilishi kerak boʻlgan parametrga berilgan qiymatni tekshirish lozim: `|date=` (yordam)
4. ↑  (Scotland player) Andy Anderson), London Hearts Supporters Club
5. ↑  „Scottish Football Association Tour, 1935". *Canadian Soccer History*. Qaraldi: 27-iyul 2020-yil.
6. ↑  *Neil Morrison.* „British "FA XI" Tours: 1935 Tour of Canada and USA by the Scottish FA".  Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (4-yanvar 2018-yil). Qaraldi: 27-iyul 2020-yil.
7. ↑  (SFL player) Andrew Anderson), London Hearts Supporters Club
8. ↑  John White, Leeds United F.C. History
**Andrew William Scott Billen**(1957-yil 30-dekabrda tugʻilgan) — britaniyalik jurnalist, bolalarga bagʻishlangan asarlar muallifi va *The Times* gazetasining xodimi.

Yoshlik davri
-------------

**Andrew** Billen 1957-yil 30-dekabrda Londonda tugʻilgan va Essex shtatining Brentwood shahrida tarbiyalangan. U 1965-yildan 1977-yilgacha Brentwood maktabida oʻqigan, u oʻsha paytda toʻgʻridan-toʻgʻri grant grammatika maktabi edi. U 1980-yilda Oxforddagi Christ Churchda ingliz tilida bakalavr darajasini oldi.

Karyera
-------

Billen ijodni *Sheffield Star* gazetalarida hususan Janubiy Yorkshire boʻylab kundalik gazetada boshladi. 1984-yildan u *The Times* uchun Times Diary’da yozuvchi keyin esa 1988-yilda gazetaning sanʼat boʻyicha muxbiri boʻldi. 1989-yilda u *The Observer nashriga* oʻtdi. 1997-yilda London *Evening Standard* nashriga bosh intervyu beruvchi sifatida qoʻshildi.

U 2002-yilda *The Timesga* qaytib keldi va u erda besh yil davomida haftalik „The Andrew Billen Interview" ni yozdi. U 2007-yildan 2017-yilgacha gazetaning asosiy televizion sharhlovchisi boʻlgan. 2007-yilgacha oʻn yil davomida u *New Statesman* televideniesi tanqidchisi sifatida mustaqil lavozimda ishlagan. Keyinchalik esa u jurnalning teatr sharhlovchisi boʻldi.

2006-yilda u *Press Gazette*′s Magazine Design & Journalism Awardssovrindori boʻldi. 2008-yilda u yana oʻsha mukofotlarda yilning tanqidchisi boʻldi. U UK Press Awards mukofotida yilning eng yaxshi intervyuchisi uchun olti marta nomzodlar roʻyxatiga kiritilgan, oxirgi marta 2021-yil mart oyida u yilning eng yaxshi badiiy yozuvchisi uchun ham nomzodlar roʻyxatiga kiritilgan. 2020-yilda u British Journalism Awards mukofotida yilning eng yaxshi intervyuchisi sifatida tanlangan.

Shaxsiy hayot
-------------

U turmushga chiqqan va turmush oʻrtogʻi Lyusi va ikki qizi Ebbi va Orla bilan Oxfordda yashaydi.

Nashrlar
--------

* *Sam Johnson, The wonderful word doctor*. Qisqa kitoblar, London.
* *Who was Charles Dickens?* Qisqa kitoblar, London, 2005.ISBN 1904977189 (2000-yil 5-noyabrda *"The boy who invented Christmas"* (Qisqa kitoblar) nomi bilan jildda qayta nashr etilgan.)

Manba
-----

1. ↑  Short Books
**Jaroslav Sakala** — (1969-yil 14-iyulda tugʻilgan) sobiq changʻi sportchisi hisoblanadi, Chexoslovakiya va Chexiya uchun kurashgan.

Faoliyati
---------

Sakala 1989-yil 15-yanvarda Xarrachovda oʻzining birinchi Jahon kubogi musobaqasida ishtirok etgan. Uning birinchi katta muvaffaqiyati 1992-yilda Albertvilda boʻlib oʻtgan Qishki Olimpiada oʻyinlarida katta tepalikdagi bronza medali qoʻlga kiritishi hisoblanadi. Sakala 1992—1993-yilgi mavsumda changʻidan sakrash boʻyicha Jahon kubogida ikkinchi, keyingi mavsumda esa toʻrtinchi oʻrinni egallagan.

Jaroslav 1993-yilda Falunda boʻlib oʻtgan Shimoliy changʻida sakrash boʻyicha Jahon chempionatida uchta medalni qoʻlga kiritgan, yakka tartibdagi oddiy tepaliklarda kumush va yakka va jamoaviy katta tepaliklarda bronza medallari bilan taqdirlangan. Sakala Jahon kubogidagi ilk gʻalabasini 1993-yil 30-yanvarda Planikada qoʻlga kiritgan. Uning oddiy changʻida sakrash boʻyicha yagona gʻalabasi 1994-yil 16-yanvarda Liberetsda boʻlgan. Sakala 1994-yil 20-martda Planika shahrida toʻrtinchi va soʻnggi Jahon kubogi gʻolibi hisoblanadi. Changʻi uchish boʻyicha jahon chempionatida gʻolib boʻlib, 200 metrlik toʻsiqni birinchi boʻlib buzib oʻtgan chex changʻichisi boʻlgan. U keyingi yillarda bu muvaffaqiyatlarini davom ettira olmagan va 1996-yildan keyin changʻida sakrash boʻyicha medallarni qoʻlga kirita olmagan. Sakala 1996-yildan 2002-yilgacha faoliyatini yakunlagunigacha changʻida uchish musobaqalariga tez-tez qatnashgan.

### Yutuqlari

Asosan 1992-yildan 1994-yilgancha eng yaxshi formadagi davrini oʻtkazgan va deyarli 50 foizlik natijalarni ushu yillar oraligʻidagi mavsumlarda qoʻlga kiritgan. Faoliyatini katta tepalikda uchishga qaratgan Sakalaga omad unchalik ham kulib boqmagan.

| Tartib raqam | Mavsum | Sana | Manzil | Tepalik | Hajmi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 1992—1993-yil | 1993-yil 30-yanvar  | Avstriya Tauplitz/Bad Mitterndorf | Kulm K185 | FH |
| 2 | 1993-yil 31-yanvar  | Avstriya Tauplitz/Bad Mitterndorf | Kulm K185 | FH |
| 3 | 1993—1994-yil | 1994-yil 16-yanvar  | Chexiya Liberec | Jestěd A K120 | LH |
| 4 | 1994-yil 20-mart  | Sloveniya Planica | Velikanka bratov Gorišek K185 | FH |

Manbalar
--------

1. ↑  Første kvinne passerte 200m i Kulm Skihopp.no. 29 January 2003
2. ↑  „Fußball: Iraschko-Stolz hätte sich Nationalteam-Karriere zugetraut" (4-iyul 2017-yil).
**Bashir Ahmad Bezan** Afgʻoniston fuqarosi boʻlib, 2009-yilda Afgʻonistondagi prezidentlik saylovlarida nomzod boʻlgan.

Akademik Faoliyati
------------------

Bezan 1992-yilda Xoja Abdulloh Ansoriy nomidagi oliy oʻrta maktabni tamomlagan Keyin u Kobul universitetining jurnalistika fakultetiga oʻqishga kirdi.

Jurnalistlik faoliyati
----------------------

Bezan haftalik madaniyat jurnali Cinna jurnalining asoschisi va muharriri edi. U Ariana Airlines aviakompaniyasining Parwaz jurnalining muharriri boʻlib ishlagan. Saylov arafasida u Xabar Nigar gazetasining muharriri edi.

Siyosiy faoliyati
-----------------

Bezan Kangara Afgʻoniston milliy partiyasiga asos solgan U 38 ta maydonda 1272 ovoz bilan 28-oʻrinni egalladi.

Manbalar
--------

1. ↑  
„Contender Biographies - Bashir Ahmad Bezan".  Pajhwok Afghan News. 8-oktabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-iyun 2010-yil.
2. 1 2 3  
„Contender Biographies - Bashir Ahmad Bezan".  Pajhwok Afghan News. 8-oktabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-iyun 2010-yil.

„Contender Biographies — Bashir Ahmad Bezan". Pajhwok Afghan News. Archived from the original on 2011-10-08. Retrieved 2010-06-09.
3. ↑  „Preliminary Result of Afghanistan Presidential Contest". Sabawoon online (20-avgust 2009-yil). Qaraldi: 10-iyun 2010-yil.
**Taʼminlagich** — sochiluvchan va donali yuklarni bunker, yuklash novlari va boshqalardan yaqinroq joyga tashish yoki qayta ishlash mashinalariga bir tekisda uzatish uchun moʻljallangan qurilma. Ikki guruhga boʻlinadi. Birinchi guruhga lentali, vintli (shnekli), tebranma, titrama va boshqa xillari kiradi. Bular uzunligi va harakatlantirish dvigatelining quvvati bilan konveyerdan farq qiladi. Ikkinchi guruhdagilarga konveyerlarning prototiplari boʻlgan barabanli, diskli, zanjirli va pnevmatikvintli xillari kiradi. Barabanli T. sochiluvchan, donali, mayda va yirik boʻlakli yuklarni uzatishda ishlatiladi. Diskli (tarelkali) T.dan sochiluvchan yuklarni uzatishda foydalaniladi; bunda yuk vertikal oʻkda aylanuvchi diskka tushib, undan yuk qoʻzgʻalmas qilib mahkamlangan kurakcha bilan tushiriladi. Diskning aylanish tezligi yuk markazdan qochma kuch taʼsirida sirgʻalib tushib ketmaydigan qilib tanlanadi. Zanjirli T. yirik boʻlakli yuklarni uzatishda ishlatiladi; bunda bunkerning chikarish teshigini qoplovchi zanjirli parda bor. Harakatlantiruvchi baraban aylanganda zanjirlar yukning katlamini novga siqadi. Bu bilan yuklarning sirpanish tezligini rostlaydi. Pnevmatik vintli T. sochiluvchanchangsimon materiallarni uzatish uchun ishlatiladi; materialni chiqish oldida tutib qolib, havo oqimi taʼsirida yuklashi bilan vintli T.dan farq qiladi.

Barcha T.larning ish organlari tezligini va bunkerdan chiqarish tirqishlari oʻlchamini oʻzgartirib, titra m a T.da esa tebranish amplitudasi va chastotasini oʻzgartirib ish unumdorligi rostlanadi. T.lar qurilishda, sement zdlarida, mahsulotlarni qayta ishlash korxonalari va boshqa sohalarda qoʻllanadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
*Xudo Osirisning boshi*(mil. Avv. 595–525-yillar, Brooklyn muzeyi).
**Osiris** (misrcha: *wsjr*, qadimgi yunoncha: *Ὄσιρις*, lotincha: *Osiris*) Misr mifologiyasiga koʻra, hayot, oʻlim va hosildorlik xudosidir. U oy maʼbudasi — Isisning akasi va eri boʻlgan. Ularning Hosus ismli oʻgʻil farzandi ham boʻlgan. Osirisni akasi va choʻl xudosi boʻlgan Set oʻldiradi. Sababi, Osiris Set davogarlik qilgan firʼavn boʻlgan. Osiris Setning uni aldab, quti ichkarisiga kirgizib, qutiga qoʻrgʻoshin quyishi ortidan vafot etadi. Biroq, Horus ulgʻayganida, Setni magʻlub etib, fir’avnga aylanadi. Shuningdek, Osirisning onasi osmon maʼbudasi Nut, otasi yer xudosi Geb hamda singlisi Neftis hisoblanadi.

Osiris va Dionysus
------------------

Ellinizm davriga kelib, yunonlarning Osiris haqidagi xabardorligi oshdi hamda Platonizm kabi yunon falsafasi va Osirisga sigʻinishni (ayniqsa, uning qayta tirilishi haqidagi mifni) birlashtirishga boʻlgan urinishlar yangi mistik din yuzaga kelishiga sabab boʻldi. U asta-sekin tarqalib bordi. Shunday qilib, keng tarqalgan har bir mintaqada mif xuddi shunga oʻxshash mahalliy xudo haqida hikoya qiladigan qilib oʻzgartirildi, natijada bir-biridan farq qiladigan, ammo hozirga kelib Osiris bilan sinonimga aylangan bir qancha xudolar paydo boʻldi. Bu xudolar Osiris–Dionysus nomi bilan tanilgandir.

Manbalar
--------

1. ↑  Hart, George*. A Dictionary of Egyptian Gods and Goddesses* (en). Routledge, 2006-04-21 — 100 bet. ISBN 978-1-134-93012-8.
2. ↑  „Coptic Dictionary Online". *corpling.uis.georgetown.edu*. Qaraldi: 17-mart 2017-yil.
3. ↑  Allen, James P.*. Middle Egyptian: An Introduction to the Language and Culture of Hieroglyphs* (en). Cambridge University Press, 2010. ISBN 9781139486354.
4. ↑  Wilkinson, Richard H.*. The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt*. London: Thames & Hudson, 2003 — 105 bet. ISBN 0-500-05120-8.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Osiris*** haqida turkum mavjud |

* Osiris (ingl.)

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 118747770
* LCCN: no2014052767
* NKC: jo2016908801
* SUDOC: 027293807
* VIAF: 61789844
* en:WorldCat Identities: lccn-no2014052767

 |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muxtasar Jahongir qizi Tohirova** (2000-yil 5-martda tug‘ilgan) — o‘zbek sportchisi, o‘q otish bo‘yicha ishtirok etadi. Pnevmatik miltiqdan o‘q otish bo‘yicha ixtisoslashgan. Olimpiya o‘yinlari ishtirokchisi sanaladi.

Tarjimai hol
------------

Muxtasar Tohirova 2000-yil 5-martda tug‘ilgan. U rus va o‘zbek tillarini mukammal biladi. U 2010-yildan o‘q otish bilan shug‘ullana boshladi .

Sport faoliyati
---------------

U Namanganning "Vatanparvar" klubida ishtirok etadi. Muxtasarning murabbiysi Yelena Kuznesova bo‘ladi .

Muxtasar Tohirova 2017-yili o‘smirlar o‘rtasidagi jahon chempionatida ishtirok etgan. Ushbu turnir Germaniyaning Zule shahrida bo‘lib o‘tadi. Yakuniy reytingda u 80-o‘rinni egalladi .

Muxtasar 2019-yilda Rio-de-Janeyrodagi jahon chempionatining bir bosqichida ishtirok etadi. Pnevmatik miltiqdan o‘q otish bo‘yicha o‘zbekistonlik sportchi 103-o‘rinni, umumjamoa hisobida 33-o‘rinni olishga muvaffaq bo‘ladi.

2019-yilgi Osiyo chempionatida Muxtasar kattalar o‘rtasidagi qit’a chempionatida debyut qiladi. Dohadagi turnirda o‘zbekistonlik sportchi uch yo‘nalish bo‘yicha bahslashdi. U 10 metrga pnevmatik miltiqdan otish bo‘yicha 41-o‘rinni, 50 metrga pnevmatik miltiqdan otish bo‘yicha uchta pozisiyadan 32-o‘rinni, shuningdek, 10 metrga pnevmatik miltiqdan o‘q otish bo‘yicha jamoaviy bahslarda ishtirok etib, 22-o‘rinni tutadi.

2021-yilda u Qozog‘istondagi xalqaro turnirda g‘alabaga erishadi va COVID-19 pandemiyasi sababli bir yilga qoldirilgan Tokio-2020 Yozgi Olimpiya o‘yinlarida o‘z mamlakatini himoya qilish huquqini oladi. Shu bilan birga, u birato‘la o‘q otishning ikkita turiga yo‘llanma oladi — biri 10 metrdan pnevmatik miltiqdan o‘q otish va yana biri uchta holat bo‘yicha 50 metr masofaga miltiqdan o‘q otish edi.

Yaponiyada Muxtasar Tohirova pnevmatik miltiqdan o‘q otish bo‘yicha saralash bosqichini yakunlab, 622,2 ball bilan 33-o‘rinni egallaydi .

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5  „Shooting TOKHIROVA Mukhtasar" (en). *Tokyo 2020 Olympics*. 24-iyul 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyul 2021-yil.
2. 1 2  „Mukhtasar TOKHIROVA" (en). *ISSF*. 7-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyul 2021-yil.
3. ↑  „Узбекистан завоевал две лицензии на Олимпиаду в Токио по стрелковому спорту" (ru).. 24-iyul 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyul 2021-yil.
4. ↑  „Ўқ отиш. Тохирова 33-ўринни эгаллади" (uz). *Olamsport.com*. 24-iyul 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyul 2021-yil.
**Bashorat** (arab. — xushxabar, suyunchi xabar) — ilmiy bilishning bir shakli, hali fanga toʻla maʼlum boʻlmagan, imkoniyat tariqasidagi hodisalar, turli jarayonlar toʻgʻrisida oldindan fikr aytish. B. ijodiy jarayon boʻlib, tabiat, jamiyat taraqqiyoti obyektiv qonunlarining fanda oʻrganilgan asoslariga suyanadi, shundan kelib chiqadi. Har bir fan B. uchun boy material beradi. Mas, astronomiyadagi bili ml ar Oy va Quyosh tutilishi muddatini bir necha yil oldin aiiq qilib belgilash imkonini berdi; kimedagi bilimlar asosida hali topilmagan elementlar oldindan aytildi va h. k. Nazariy va tajriba maʼlumotlarini umumlashtirish, hodisalar qonuniyatlari va aloqasini hisobga olish asosida oldindan aytish ijtimoiy hayotda, fan rivojida muhim ahamiyatga ega.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Anatoliy Vasilyevich Kirshin** (1937.15.12, Toshkent) — neftchi-geolog olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (2000), geol.-mineralogiya fanlari doktori (1982), professor (1996). Oʻrta Osiyo politexnika institutining geol.-qidiruv fakultetini tugatgan (1960). Fargʻona shimolidagi va Olay geofizika partiyalarida muhandis, geofizik. 1963-yildan neft va gaz konlari geol.si va qidiruvi ilmiy tadqiqot institutida dastlab katta geolog, keyin-roq katta ilmiy xodim, sektor mudiri, ilmiy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari, 1993-yildan labratoriya mudiri. K.ning ilmiy ishlari geologik-fizik tadqiqotlarda matematik usullar va EHMni qoʻllash, neft va gaz uyumlarini geofizik usullar bilan bashoratlash, neft va gazning hosil boʻlishi, migratsiyasi va ularning sanoatbop uyumlarini vujudga kelishi va joylanishi, qad. jinslar toyura qatlamlarining neft-gaz istiqbollari muam-molariga bagʻishlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

* Modelirovaniye protsessov preobrazovaniya organicheskix veshestv v litogʻeneze i geneticheskiye predposilki neftegazonosnosti nedr, T. 1984.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  
 


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Klishe** (frans. cliche) — illyustratsiya (rasm, reproduksiya, baʼzan matn) lardan matbaa usulida nusxa koʻchirish uchun moʻljallangan bosma forma (krlip); fotogʻrafik, kimyoviy, galvanotexnika yoki oʻymakorlik usullarida sirtiga boʻrtma (relyefli) tasvir tushirilgan metall (rux, jez, mis) plastinka. Baʼzan, yogʻoch, linoleum va plastmassadan ham tayyorlanadi. K.lar shtrixli, rastrli va kombi-natsiyalashgan boʻladi. Shtrixli K. tasvir elementlari (pero va boshqalarda chizilgan chizma, rasm) bir tekis tushirilgan originallardan nusxa koʻchirishda, rastrli (yarim tonli) K. esa elementlari turli tondagi tasvirlar (fotosurat, akvarel, moy-boʻyokli surat va boshqalar) dan nusxa koʻchirishda ishlatiladi. K. fotomexaniq (qarang Avtotipiya) yoki elektromexaniq usulda, fotopolimerizatsiya usulida tayyorlanadi. K. mayda kristalli rux, magniy, kamdan-kam mis va alyuminiydan tayyorlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Basiani jangi** — XIII asrda Gruziya qirolligi va Saljuqiy Rum sultonligi qoʻshinlari oʻrtasida Basiani vodiysida, Erzurum shahridan 60 km shimoli-sharqda hozirgi Turkiya Respublikasida joylashgan yerda boʻlib oʻtgan. Jang 1202-yildan 1205-yilgacha har xil sanalarda boʻlib oʻtgani taxmin qilinadi, ammo soʻnggi paytlarda 1203-yil yoki 1204-yillarda boʻlib oʻtgan degan taxmin ustunlik qilmoqda. Zamonaviy musulmon solnomachisi Ibn Bibi hijriy 598-yilda (1201-yil 1-oktabr - 1202-yil 19-sentabr) jangni boʻlib oʻtganini bildirgan. Zamonaviy turk tarixchilari Mijingerd qalʼasini (Mazankert) jang joyi sifatida belgilaydilar.

Fon
---

Bu jang Gruziya monarxlari va Onadoʻlining Saljuqiy hukmdorlari oʻrtasidagi mintaqaning XI-XIII asrlarda boʻlib oʻtgan bir qancha urushlaridan biri edi. Bu urush gruzinlarning janubga tomon yurishlarini oldini olish maqsadida Saljuqiylar tomonidan boshlatilgan. Ushbu toʻqnashuv haqidagi voqea zamonaviy gruzin, arman va islom manbalarida keltirilgan.

Jang
----

Sulaymonshoh oʻzining vassal beklariga maktub yuborib bir joyga toʻplagan va ilarning qoʻshini bilan qo'shilib, Gruziya hududlariga o'tib, Basiani vodiysida qarorgoh qurgan. Tamara tezda butun mamlakat hududida chaqiruv eʼlon qilgan va qoʻshin yigʻib, eng yaxshi ishongan qoʻmondoni David Soslanni qoʻshinga bosh qoʻmondon qilib tayinlagan. Soslan va amirspasalar Zakariya Mxargrdzeli boshchiligidagi Javaxetiyadagi asosiy bazadan toʻsatdan Basianiga bostirib kirib, dushman qarorgohiga hujum qilganlar. Kuchli jangda Saljuqiylar qoʻshinlari gruzinlarning bir necha hujumlarini qaytarishga muvaffaq boʻlishgan, ammo oxir-oqibat ular magʻlubiyatga uchraganlar va ularning amalga oshirmoqchi boʻlgan hujumlari boshlanmasdan tugadi. Sultonning gruzinlarga magʻlub boʻlishi xalq va askarlar orasida vahima keltirib chiqardi. Sulton Sulaymon jangda yaralandi va Erzurumga qaytib ketdi.

Jangning oqibati
----------------

Gruzinlar Sulaymonshoh II ning ukasini qoʻlga oldilar, keyinchalik uni tahqir bilan bitta taqaga almashtirdilar. Ushbu harakat Tamara Kavkaz, Onadoʻli, Arman togʻlari, Shirvon va Qora dengizning gʻarbiy qismlarida mutlaq hokimiyatga ega ekanligini namoyish etdi. Basiandagi gʻalaba Gruziyaga janubi-gʻarbiy qismida oʻz pozitsiyalarini taʼminlashga va saljuqiylarning qayta tiklanishiga imkon bermaslikka olib keldi. Tamara singlisining eri boʻlgan Trebizondlik Aleksios I ga kuchli qoʻshin berdi. Shuning uchun Gruziya qirolligi samarali ravishda turk davlatlari va feodal gruzin yerlari oʻrtasida bufer zonasini yaratdi.

Manbalar
--------

1. ↑  Javakhishvili, p. 249
**Kleyonka** (rus.) — nam oʻtkazmaydigan modda qoplangan maxsus mato. Qoplama materialiga qarab, moyli (oʻsimlik moylaridan tayyorlangan qoplamali), latekli (konsentrlangan sintetik lateksdan tayyorlangan qoplamali) va polivinilxloridli K.lar boʻladi. Kleyonkach.da xom surp, sarja, viktoriya, diagonal, belting va boshqa gazlamalardan foydalaniladi. Moyli K. tayyorlashda, olif qaynatiladi va uning asosida kaolinli (kaolinning suvdagi suspenziyasi emulgator va olifdan iborat) hamda boʻyoqli (pigmentdan iborat) gruntlar tayyorlanadi. Soʻngra bu gruntlar oldindan tozalangan va dazmollangan matoga bir necha qatlamda surkalib, kalandrdan oʻtkaziladi va har qaysi qatlam quritiladi. Keyin kerakli rasmlar chizilib loklanadi. Lateks K. tayyorlashda lateks gruntlar tayyorlanadi, matoga tayyorlangan gruntlar bilan 4—6-marta ishlov beriladi; bunda har qaysi ishlov berishda mato quritib olinadi. Bosma boʻyoq, beriladi, loklanadi, bosma gul solinadi va vulkanizatsiyalanadi. Polivinilxloridli K. polivinilxloridning emulsiyali va suspenziyali turlaridan ishlab chiqariladi. Bunday tayyorlangan qorishma mato sirtiga surkalib termik ishlov berib olinadi. K. texnika, tibbiyot, uy-roʻzgʻor, maishiy korxonalar, matbaa va boshqa koʻp sohalarda ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Majzub Namangoniy** (taxallusi; asl ismi Abdulaziz) [18-asr 2-yarmi, Qarshi — 1849 (1857), Namangan] — shoir. Oʻzbek tasavvuf adabiyotining yirik namoyandalaridan biri. Buxoro madrasalarida tahsil koʻrgan. Shu yerda Xalifa Husayn Yangiqoʻrgʻoniydan tasavvuf taʼlimini olgan.

Majzub Namangoniy tasavvufda zikri jaxriya (oshkora zikr) yoʻlining oʻziga xos uslubini tatbiq etgan. Uning qalamiga mansub "Devon"ga kirgan "Soqiynoma" (181 sahifa) sufiylarning suhbatlarida maxsus maqom bilan oʻqilgan. Bu esa, oʻz navbatida, zikr vazifasini ham oʻtagan. Unga ergashuvchilarni majzubiylar deb atashgan. 19-asrda Turkistonda majzubxonlik keng tarqalgan. Majzub Namangoniy asarlari oʻz davrida va keyinchalik ham koʻplab qoʻlyozma manbalardan oʻrin olgan, toʻplamlar holida bir necha bor nashr etilgan va keng tarqalgan.

Majzub Namangoniyning oʻzbek va fors tillarida alo-hida-alohida "Devon"i boʻlib, ularning asosiy qismini gʻazal, muhammas, qasida, soqiynoma tashkil etadi. Bundan tashqari, Majzub Namangoniyning fors tilida yaratilgan "Tazkirai Majzub Namangoniy" nomli asari ham bor. Bu tazkira tasavvuf shayxlari va sufiyona istilohlar mazmuniga bagʻishlangan. "Devoni Majzub", "Tazkirai hazrati Majzub Namangoniy" asarlari Oʻzbekiston FA Sharqshunoslik instituti qoʻlyozmalar fondida saqlanadi (inv. №1018; 2662, 2125,2567, 1481).

Adabiyot
--------

* Tazkirai Qayyumiy, [1kitob], T. 1998; Ostonaqulov I. Fargʻonalik valiylar, T. 2001.

Otabek Joʻraboyev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Chu Anping** (xitoycha: 储安平, 1909-1966?) xitoylik olim, liberal jurnalist va 1940-yillarning oxiridagi fuqarolar urushi davridagi *Guancha* (kāngīng, The Observer) gazetasining muharriri. U Xitoydagi eng mashhur liberallardan biri hisoblanadi. U XXR davrida „Intellektuallar uchun" Xitoy Demokratik Ligasi, *Guangming Daily* gazetasining muharriri boʻlgan. „Partiya dunyoda hukmronlik qilmoqda" sarlavhali maqolasi nashr etilgandan soʻng, 1957-yildagi oʻnglarga qarshi harakat „Yuz gul" kampaniyasi davomida Mao Tszedun tomonidan hujumga uchragan. Taxminlarga koʻra, u 1966-yilda oʻz joniga qasd qilgan. U Avstraliyada yashayotgan zamonaviy xitoylik bastakor Chu Vanxuaning otasi va mahoratli rassom Mark Chuning bobosi.

Karyerasi tarixi
----------------

* 1932-yilda Shanxaydagi Kvan Xua universitetining ingliz fakultetini tamomlagan.
* 1933-yilda Central Daily (Nankin) nashriga muharrir etib tayinlandi.
* 1936-yilda Edinburg universitetida tahsil olib, siyosiy matnlarni yigʻish uchun Angliyaga borgan.
* 1946-yil 1-sentyabrda yarim oyda bir marta chiqadigan *Observer* nashrini tashkil etdi, tashkilot rahbari va bosh muharriri boʻldi. 1948-yil 25-dekabrda Gomindan tomonidan yopildi.
* 1954-yilda Markaziy Qoʻmitaning 3-sentyabr Jamiyat aʼzolari bir vaqtning oʻzida targʻibot boʻlimi vazir oʻrinbosari etib tayinlandi va u qanday boʻlishidan qatʼi nazar, Butunxitoy xalq vakillari kengashi vakiliga aylandi.
* 1957-yil 1-aprelda Chu *Guangming Daily* gazetasining bosh muharriri etib tayinlandi.

Hayoti
------

1957-yil 1-iyunda XKP Markaziy Qoʻmitasining Birlashgan front ishi boʻlimi tomonidan chaqirilgan simpoziumda Chu "Rais Mao va Bosh vazir Chjouga izoh berib, Mao Szedun "dunyoni partiyani koʻrganidek koʻrayotganini aytdi. Hukumat ham, xalq ham dahshatli aks-sadoni his qildi. *Peopleʼs Daily* va *Guangming Daily* gazetalalarining ikkalasida ham ertasi kuni toʻliq matnni banner sarlavhalari va birinchi sahifalarda chop etishdi.

1958-yil yanvar oyida oʻngchilarga qarshi harakat davomida Chu „partiyaga qarshi, xalqqa, sotsializmga qarshi burjuachi oʻngchi" deb nomlandi.

Gʻoyib boʻlishi
---------------

1966-yilda Madaniy inqilob boshlanganda Chu taʼqibga uchradi, keyin tez orada bedarak yoʻqoldi. Uning qayerdaligi nomaʼlum edi va u qizil gvardiyachilar tomonidan kaltaklangan yoki oʻz joniga qasd qilgan deb ishonilgan edi. 2015-yilda Chuning dafn marosimi nihoyat oʻz uyi Yixing tumanida boʻlib oʻtdi. Fotosuratlar va kitob urnaga solinda va uchta oʻgʻli tomonidan ramziy qabrga koʻmildi. Davlat ommaviy axborot vositalari oʻtmishni qayta baholash uchun vaqt emasligini takidladi va uning oʻgʻli Chu Vangxua „Bugun qaygʻuli kun emas. Bugun xotirlash va qadrlash kuni" dedi.

Yana qarang
-----------

* Yoʻqolgan odamlar roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  *Legacy of ‘rightistʼ editor Chu Anping remains controversial five decades after his disappearance* South China Morning Post 23 March 2015

 

* Young-Tsu Wong, „The Fate of Liberalism in Revolutionary China: Chu Anping and His Circle, 1946-1950," *Modern China,* Vol. 19, No. 4 (Oct. 1993), pp. 457-490.
**Koʻprik kran** — tayanch yoki osma koʻprik koʻrinishida quriladigan koʻtarish krani. Bunda binoning ikki yonidagi baland tayanchlar yoki alohida tayanchlardagi relsda harakatlanuvchi gorizontal balka-koʻprik oʻrnatiladi. Koʻprik ustidagi relsda esa kran harakatlanadi. Koʻprik kranlar, odatda, 500 t gacha yuk koʻtaradi. 3-d va fabrikalarda, qurilishda, temir yoʻlda, metro qurilishida ishlatiladi. Masalan, hozir Toshkentdagi metro st-yalarini qurishda Koʻprik krandan foydalanilmokda.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Reallik** (lot. realis — haqiqiy) — borliqning voqelikda haqiqatda mavjud boʻlgan qismi. Narsalarning borligining yoʻqligi (imkoniyatdagisi, ehtimoldagisi va shu singarilari) bilan taqqoslanadigan jihati. Faylasuflar R.ni voqelikdan farq qilishadi. R. muayyan buyumdagi biron-bir muhim narsaning mavjudligi sifatida, yaʼni shu narsaning oʻzining borligʻi tarzida tushunilsa, voqelik esa muayyan narsadagi barcha mavjud boʻlgan va boʻlmagan jihatlarining mavjudligi sifatida talqin etilgan. Markschilar R.ni obyektiv R. bilan, materiya bilan aynanlashtirib, uning koʻlamini bir yoklama, toraytirib talqin etishgan. Aslida voqelik hozirgi paytda amalga oshgan imkoniyatlar yigʻindisi. R. voqelikdagi biz nazarda tutgan jihatlar majmui. R.ning fizik R. biologik R. va boshqa turlari bor. R. oʻziga moddiylikni ham, maʼnaviylikni ham, imkoniyat, ehtimollikni ham qamrab olishi mumkin. Inson tafakkuri ham, garchi bu borliqning maʼnaviy shakliga kirsada, realdir. Agar biror obʼyektda biz nazarda tutgan narsa yoki hodisa mavjud boʻlmasa, uni shu jihatdan noreal deymiz.

Adabiyot
--------

* Osnovi filosofii, T. 1998; Karimov T. Real olam nima?, T. 1973.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |