recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Husnixat** (chiroyli yozuv) -chiroyli yozish sanʼati. Arab xati turlari (kufiy, nasx, suls, nastaʼliq va boshqalar) musulmon Sharqining yirik madaniy markazlarida keng tarqaldi hamda taraqqiy etdi. H.ni oʻrganish asosida 2 — "nazariy" (mashhur xat-totlarning yozuvlaridan nusxa koʻchirish) hamda "xayoliy" (turli yozuvlarni oʻrganish va qiyoslash) uslubi yotadi. Xattotning asosiy ish qurollari — qora va rangli siyoh, qogʻoz, qamish-qalam, mistar, davot (qalamdon), juzgir va qalamning uchini tekislash uchun pichoq. Xattotlar matn bilan birga meʼmoriy yodgorliklar (kitobalar), qogʻoz, mato va h.k.ga bezaklar ham yaratganlar. 19-asr oxirlariga kslib.shtografiyaning paydo boʻlishi bilan H.ning ahamiyati pasaya boshladi. 20-asr 2-yarmidan kitobat sanʼatini qayta tiklashga urinishlar H.ning qayta jonlanishini taʼminladi (yana qarang Xattotlik).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Husni Rustamovich Rustamov** (1910.21.3, Toshkent) — kimyogar olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (2000). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1967). Kime fanlari doktori (1954), professor (1955). Oʻrta Osiyo universitetni tugatgan (1932). Urush qatnashchisi (1941—45). Toshkent Politexnika instituti fizik-kimyo kafedrasi mudiri(1945 — 86), profkonsultant (1987-yildan). Asosiy ilmiy ishlari kislotaasos katalitik reaksiyalarining kinetikasi va mexanizmi hamda adsorbsiya jarayonlarini oʻrganishga oid. R. metallarni ekstraksiya va choʻktirish yoʻli bilan ajratish jarayoni muvozanati, kinetikasi va mexanizmini tekshirish natijasida kobalt, nikel va volframni turli qoʻshimchalardan tozalash va ularni bir-biridan ajratish texnologiyalarini ishlab chiqdi. Maktab va oliy oʻquv yurtlari uchun kimyodan darslik va qoʻllanmalar muallifi.

Manbalar
--------

* Umumiy ximiya [darslik], 2nashr, T. 1969; D.I.Mendeleyevning davriy qonuni va elementlar davriy sistemasi, T. 1969; Fizik kimyo [darslik], T. 2000; Texnologik jarayonlarning fizik-kimyoviy asoslari [darslik], T. 2001; Fizik kimyodan masalalar va misollar toʻplami. T. 2003.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Islohot** — ijtimoiy hayotning biron-bir tomoni (tartiblar, idoralar, muassasalar)ni oʻzgartirish, qaytadan tuzish. Islohot rasman — har qanday mazmundagi yangilikni joriy etish hisoblansada, aslida isolohot deyilganda koʻp yoki oz darajadagi ilgʻor qayta oʻzgartirish nazarda tutiladi. Jamiyatdagi ijtimoiy iqtisodiy oʻzgarishlarning pirovard maqsadini vaziyatdan kelib chiqqan holda toʻgʻri belgilab olish muhimdir. Islohotlar turli mamlakatlarda ularning geografik joylashishi, iqlimi, iqtisodiy, intellektual salohiyati, maʼnaviyati, madaniyati, milliy xususiyatlari va boshqa oʻziga xos omillardan kelib chiqqan holda amalga oshiriladi. Jamiyatning siyosiy, iqtisodiy, harbiy, madaniy, maʼrifiy, huquqiy va shu kabi sohalarida alohida yoki bir necha soqalarida bir yoʻla islohotlar qilinishi mumkin. Islohotlar vaziyatga qarab tadrijiy tarzda, bosqichma bosqich amalga oshirilsa muvaffaqiyatli boʻladi. Oʻzbekiston mustaqillikni qoʻlga kiritgach, jamiyat hayotining hamma sohalarida tub oʻzgarishlar boshlandi. Jumladan, bozor iqtisodiyotini qaror toptirishga yoʻnaltirilgan islohotlar xalqning turmush farovonligini yaxshilashga qaratilgandir (yana q. Iqtisodiy islohotlar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Grenlandiyadagi daniyaliklar Grenlandiyada** istiqomat qiluvchi etnik daniyaliklar va ularning avlodlaridir.

Daniyalik grenlandiyaliklar Grenlandiyadagi ozchilik etnik guruh boʻlib, hudud aholisining taxminan 11% ni tashkil qiladi.  Grenlandiya inuitlari (shu jumladan aralash irq vakillari) umumiy sonining taxminan 85% — 90% ni tashkil qiladi (2009-yil hisobi).

1990-yillarda yuqori maoshga ega boʻlgan yaxshi ish imkoniyatlarini jalb qilgan koʻplab daniyaliklar Nuuk shahriga joylashdilar. Nuuk shahri Grenlandiyadagi daniyaliklarning eng yuqori ulushiga ega.

Tarixi
------

Grenlandiyaning janubi-gʻarbiy qismida 10-asrdan 15-asrgacha uzluksiz Skandinaviya aholi punktlari mavjud edi. Ushbu populyatsiyalar qachon va qanday qilib yoʻq boʻlib ketgani aniq emas, ammo iqlim oʻzgarishi asosiy sabab boʻlib koʻrinadi. Ushbu oʻrta asrlardagi koʻchmanchilarning aksariyati Daniyadan koʻra Norvegiyadan (Islandiya orqali) kelgan.

1721-yildan boshlab Grenlandiyaning janubi-gʻarbiy qismida daniyaliklarning (va Norvegiyaning) mavjudligi doimiy aholi punktlari emas, balki mavsumiy savdo nuqtalari va missiyalari shaklida tiklandi.

Daniya tili
-----------

1979-yilda uy boshqaruvi oʻrnatilgandan beri Grenlandiyada davlat ishlarida Daniya va Grenlandiya tilidan foydalanilgan, shuningdek aholining aksariyati ikkala tilda ham gaplasha oladi. Kalaallisut (Grenlandiya) 2009-yil iyun oyida yagona rasmiy tilga aylandi  Daniya hali ham maʼmuriyat va oliy taʼlimda keng qoʻllaniladi, shuningdek Nuuk va boshqa yirik shaharlardagi baʼzi daniyalik muhojirlar uchun birinchi yoki yagona til boʻlib qolmoqda. Kalaallisut (Grenlandiya) va Daniyaning kelajakdagi jamiyatdagi roli haqida munozaralar davom etmoqda.

Grenlandiya aholisining taxminan 12% birinchi yoki yagona til sifatida Daniya tilida gaplashadi, xususan Grenlandiyadagi Daniya immigrantlari, ularning koʻpchiligi maʼmurlar, mutaxassislar, akademiklar yoki malakali savdogarlar kabi lavozimlarni egallaydi. Grenlandiya barcha kichik aholi punktlarida hukmron boʻlsa-da, Inuit yoki aralash ajdodlar aholisining bir qismi, ayniqsa shaharlarda, Daniya tilida gaplashadi. Inuit aholisining aksariyati Daniya tilida ikkinchi til sifatida gaplashadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „CIA – The World Factbook – Greenland".  CIA. Qaraldi: 13-oktabr 2013-yil.
2. ↑  O'Hara, Kevin*. South Greenland: An Arctic Paradise*. Kevin O'Hara, 2003 — 222– bet. ISBN 978-1-894673-12-9.
3. ↑  „Danish doubts over Greenland vote". BBC News (27-noyabr 2008-yil). Qaraldi: 17-aprel 2016-yil.
BEDA URUGʻXOʻRI (Bruchophagus roddi Guss) — pardaqanotlilar turkumining yoʻgʻon oyoqlilar oilasiga mansub zararkunanda hasharot. Voyaga yetganining boʻyi 1,3 — 2,1 mm, tuyey kora, boldiri va panjalari qoʻngʻir-sargʻish, koʻkrak oldi, yelkasi va qalqonchasida chuqurchalar bor, orqasi bukri, qorni kalta, tuxumsimon, silliq va yaltiroq. Tu-xumi oq, silliq, tiniq, bandchasi bor, kattaligi 0,2 mm cha. Lichinkasi jigar-rang , oyoqsiz, semiz, bir uchi sal egilib turadi; boshi botiq, jagʻi uchburchaktishli. Yetuk lichinkaning kattaligi 1,5 – 2 mm. Beda urugʻi va dukkagida, quruq beda va toʻponida, yovvoyi dukkakli oʻsimliklarda qishlaydi. Erta bahorda lichinkalar gʻumbakka aylanadi, gʻumbagi 1,9 mm cha, dastlab oq boʻladi, keyinchalik qorayadi, kun isishi bilan yetuk hasharotga aylanib, ucha boshlaydi. Urugʻ va dukkakni teshib ketadi, ana shu belgiga qarab, bedaga Beda urugʻxoʻri tushganligini aniqlash mumkin. Tuxumini endi pishib kelayotgan beda urugʻlari ichiga qoʻyadi. Rivojlanish davri 24 — 28 kun. Yetilgan Beda urugʻxoʻri gul shirasi (nektari) bilan oziqlanadi. Oʻrta Osiyoda bir yilda Beda urugʻxoʻri 3 — 4 av-lod beradi.

Kurash choralari: beda urugʻini yaxshilab tozalash, dorilash va ekishdan 45 kun oldin 1 t uruqqa 3 kg naftalin sepib, urugʻni qoplarda saqlash kerak; ekish oldidan 15% li namakobga 2 — 3 minut solib qoʻyilsa, zararlangan urugʻlar namakob betiga qalqib chiqadi, sogʻ-lom urugʻlar ajratib olinib, yuviladi va soya joyda quritiladi. Bedani yanchish va saralash vaqtida hosil boʻlgan chiqitlar hamda puch urugʻlar mollarga beriladi. Bedaga Beda urugʻxoʻri ga qarshi ikki muddatda: birinchi — oʻsimlikning shona-lash, ikkinchi — urugʻning sut pi-shiqligi davrida nurell-D, 55% e.k. (0,3 l/ga) preparati purkaladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abu Nasr Ahmad Maymurg‘iy** (arabcha: أبو نصر أحمد ميمورغي — Abu Nasr Ahmad Maymurg‘iy — Toʻliq ismi: Abu Nasr Ahmad ibn Ali ibn Hasan ibn Iso Maymurg‘iy (243/857—304/916-yil)) — Muhaddis va roviy.

Faoliyati
---------

Abu Nasr Ahmad Maymurg‘iy 243/857-yilda tavallud topgan. U solih, to‘g‘ri so‘zli, ko‘p hadis rivoyat qilgan muhaddis bo‘lgan. Bu kishi Abu Amr Muhammad ibn Sobir, Abu Saʼid Xalil ibn Ahmad, Abu Bakr Muhammad ibn Fazl, Abu Bakr Ahmad ibn Muhammad ibn Ismoil va Buxoro qozisi Abu Ahmad Hakimdan taʼlim olgan. Allomadan esa, Abu Bakr ibn Ishoq Kaloboziy, Abu Bakr Muhammad ibn Ahmad Baladiy va boshqa muhaddislar hadis rivoyat qilishgan.
Uning vafot etgan yili borasidagi maʼlumotlarda ixtiloflar bor. Jumladan, Shamsiddin Zahabiyning yozishicha, alloma to‘qson yil umr ko‘rgan.

Vafoti
------

Abu Nasr Ahmad Maymurg‘iy 304/916-yili vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  O‘rta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. — B. 362.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Rom (maʼnolari).

**Rom** (ing. rum) — kuchli spirtli ichimlik, shakarqamish sharbatini yoki shakarkamishdan shakar i. ch. chiqindilarini bijgʻitib va uni haydash yoʻli bilan olinadigan spirtdan tayyorlanadi. Spirtga distillangan suv (quvvati 40— 45° va undan ortiq boʻlishi mumkin), 1 % qand qoʻshiladi va aralashmaga kuydirilgan qand qoʻshib, rang beriladi. Eman bochkalarda havo namligi 70—80% va harorati 18—23° boʻlgan joyda kamida 4 yil saqlanadi. R. barcha shakarqamish yetishtiriladigan mamlakatlarda ishlab chiqariladi. Dastlab 17-asr da VestIndiyayaa tayyorlangan.

Jahonda Yamayka, Kuba, Gvadulepa, Martinika R.lari mashhur. Oʻzbekistonda 20-asrning 70-yillarida Surxondaryo viloyatining Denov shahrida joylashgan Denov rom (hozirgi vinoaraq) zdida "Surxon" R. ichimligi, Samarqand vino kombinatida "Sovet Romi" ishlab chikarilgan. Olimjon Alimov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Koordinatalari: 41°31′8″N 69°25′1″E﻿ / ﻿41.51889°N 69.41694°E﻿ / 41.51889; 69.41694GO
**Orifjonboy masjidi** — Toshkent shahrida joylashgan tarixiy masjid. 20-asr boshlarida Oʻzbekistonda Art Nouveau uslubida barpo etilgan birinchi binolardan biridir. Masjid qurilishi uning hisobidan tashkil etilgan asoschisining nomi bilan ataladi.

Tarixi
------

Masjid Toshkent shahrining Olmazor tumanida joylashgan. „Orifjonboy" masjidi XX asrning boshida Orifjon Mallaboyev tomonidan qurilgan. 2019-yilda Tashkent City loyihasi amalga oshirilishi doirasida qayta taʼmirlangan. Masjidning nomlanishi va masjid haqida ochiq manbalarda maʼlumot topishning iloji yo'q. Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-son qarori ilovasida keltirilgan „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obʼektlari" Toshkent shahriga tegishli bandida „Orifjonboy" masjidi haqida maʼlumot uchratish mumkin.

### Toshkent city

Masjid Beshyogʻoch daxasining Qoratosh mahallasida joylashgan. Hozirgi kunda bu yerda Toshkent city majmuasi barpo etilgan.

Yana qarang
-----------

* Xo'ja ahror valiy masjidi
* Tashkent City

Manbalar
--------

1. ↑  YouTube logotipi MTRK YouTubeda
2. 1 2  „«Орифжонбой» масжиди. Тарихий объектнинг янги кўриниши (фото)" (uz). Qaraldi: 20 iyul.
3. ↑  „МОДДИЙ МАДАНИЙ МЕРОСНИНГ КЎЧМАС МУЛК ОБЪЕКТЛАРИ МИЛЛИЙ РЎЙХАТИНИ ТАСДИҚЛАШ ТЎҒРИСИДА" (uz). Qaraldi: 20 iyul.
4. ↑  „Тошкент шаҳри ва вилоятида жойлашган меъморчилик объектлари" (uz). Qaraldi: 20 iyul.
**Abu Rajoʻ Muʼmil Shoshiy**(arabcha:أبو راجو مميل شوشي — Abu Rajoʻ Muʼmil ibn Masrur ibn Abu Sahl ibn Maʼmun Shoshiy (Xumrakiy) (1049—1123)) — muhaddis va Faqih.

Hayoti
------

Abu Rajoʻ Muʼmil Shoshiy 1049-yilda Shosh vohasidagi „Xumrak" degan shaharchada tavallud topgan.
Abu Rajoʻ Muʼmil Shoshiy Rais Abu Abdulloh Muhammad ibn Ahmad ibn Muhammad Raqqiy, Abu Yaʼqub Yusuf ibn Mansur Sayyor Hofiz, kabi ustozlardan taʼlim olgan.
Abu Rajoʻ Muʼmil Shoshiy Marvda 517/1123-yilda Zulhijja oyining uchinchi oʻn kunligida chorshanba kuni vafot etgan va Roziq daryosi boʻyidagi oʻz xonaqohining darvozasi yoniga dafn qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻrta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. — B. 822.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Orifjonboy madrasasi** — Samarqand madrasasi. Orifjonboy madrasasi Qoʻsh hovuz guzarida joylashgan boʻlib, pishiq gʻishtdan bunyod etilgan. Madrasa 30 hujradan iborat boʻlgan. Unda 1 nafar mudarris 60 nafar talabaga taʼlim bergan. Madrasada 1 nafar muazzin, 1 nafar sartarosh, 1 nafar farrosh, 1 nafar meshkobchi faoliyat yuritgan. Madrasa vaqfli boʻlib, uning faoliyatini mudarris nazorat qilib turgan. Tadqiqotchi olim Abdusattor Jumanazar ushbu madrasaga oid bir qator vaqf hujjatlari va manbalarni oʻrgangan boʻlib, madrasa bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirgan. Madrasaga oid vaqf hujjati 1893—1900-yillarga doir boʻlib, Orifjonboy madrasasi vaqf hujjati sifatida rasmiylashtirilgan. Madrasa gʻarbi Mirzo Ulugʻbek madrasasi vaqfi hisoblangan qadimiy gʻoʻzafurushlik doʻkoni va hovlilar, shimoli va sharqida koʻcha, janubida esa koʻplab vaqf doʻkolari mavjud boʻlgan. Madrasa tepa qavatida bir biriga tutashgan toʻrtta hujra, darsxona va ganchli bitta hujra mavjud boʻlgan. Madrasa voqifi Qoʻshhovuz guzaridagi pishiq gʻisht, ganch va yogʻochdan qurilgan 40 hujrali saroy, 8 ta choʻpkori hujra va sayisxonani vaqf qiladi. Voqif bundan tashqari madrasa uchun ayvonli timni ham vaqf qilgan. Madrasa uchun Samarqandning Orifkent tumanidagi Darxon mavzesida 70 tanob yer vaqf qilgan. Mazkur vaqf hujjati Amir Nasrullohning ikkita muhri bilan tasdiqlangan. Madrasa hujralarida ikki nafar talaba istiqomat qilgan. Uzurli sabasiz 2 oyi 10 kun darsga qatnashmagan talabalar oʻqishdan chetlashtirilgan. N. P. Ostroumov maʼlumtlariga koʻra 1914-yili vaqf mulkidan 2000 rubl daromad olingan.

Meʼmorchiligi
-------------

Orifjonboy madrasasi 30 ta hujradan iborat boʻlgan. Ushbu madrasa Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Abdusattor Jumanazar*. Samarqand taʼlim tizimi va madrasalari tarixi*. Toshkent: Fan, 2021 — 520 bet.
2. ↑  Tursunova M*. Samarqand madrasalari (monografiya)*. Toshkent: Fan nashriyoti, 2019 — 208 bet.
Beda biti
**Beda biti**, akasiya biti (Aphis craccivora Koch.) — afididlar oilasiga mansub qanotsiz yoki toʻrtta nafis qanotli mayda hasharot. Tanasi 1,3—2,1 mm. Migratsiyalanib toʻla oʻzgarish bilan rivojlanuvchi formalari mavjud. Beda biti tuxum holda beda angʻizi, akatsiya bachkisi, baʼzan yantoqda qishlaydi. Lichinkalari mart oyi boshlarida tuxumdan chiqadi. Alr. oxiri va may oyining boshlarida Beda biti oldin akatsiyaga, soʻngra gʻoʻza va boshqa oʻsimliklarga uchib oʻtadi. Bu oʻsimliklarning bargi dagʻallashgandan soʻng bedaga oʻtadi va dastlabki kuzgi sovuqdan keyinroq tuxum qoʻya boshlaydi. Beda biti yil davomida 12 avlod berib, asosan, yosh va sersuv novdalarda yashaydi.

Kurash choralari: oq akatsiyani ekinzor maydonlar atrofiga ekmaslik; may—iyunda tuproqqa 10 — 15 sm chu-qurlikda donador bazudin yoki fosfamid (40 kg/ga) solish; gʻoʻzaga fosfamid, rogor, BI-58 (1—2 kg/ga) purkash; aholi yashaydigan punktlarga yaqin joylardagi dalalarga xlorofos, karbofos bilan ishlov berish.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Google Forms** — bu Google tomonidan taqdim etilgan bepul, veb-asoslangan Google Docs Editors toʻplamining bir qismi sifatida kiritilgan soʻrovni boshqarish dasturi. Xizmatga shuningdek, Google Docs, Google Sheets, Google Slides, Google Drawings, Google Sites va Google Keep kiradi. Google Forms faqat veb-ilova sifatida mavjud. Ilova foydalanuvchilarga real vaqt rejimida boshqa foydalanuvchilar bilan hamkorlik qilgan holda anketalar yaratish va tahrirlash imkonini beradi. Yigʻilgan maʼlumotlar avtomatik ravishda elektron jadvalga kiritilishi mumkin.

Xususiyatlari
-------------

Google Forms xizmati yillar davomida bir nechta yangilanishlardan oʻtdi. Xususan unda, lekin ular bilan cheklanmagan holda, menyuni qidirish, tasodifiy tartib uchun savollarni aralashtirib yuborish, javoblarni bir kishiga bir marta cheklash, qisqaroq URL manzillar, moslashtirilgan mavzular,  shakllarni yaratishda avtomatik ravishda javob takliflarini yaratish,  va „Yuklash" foydalanuvchilar oʻz kompyuterlari yoki Google Diskdagi kontent yoki fayllarni almashishni talab qiladigan savollarga javob beradigan fayl" kabi xususiyatlar paydo boʻldi.

2014-yil oktabr oyida Google Google Forms uchun uchinchi tomon dasturchilariga soʻrovnomalarga yangi funksiyalar qoʻshish imkonini beruvchi qoʻshimchalarni taqdim etdi , 2017-yil iyul oyida esa Google bir nechta yangi funksiyalarni qoʻshish uchun Shakllarni yangiladi. „Intellektual javobni tekshirish" nima yozilganligini aniqlash va foydalanuvchidan notoʻgʻri kiritilgan maʼlumotni tuzatishni soʻrash uchun shakl maydonlarida matn kiritishni aniqlashga qodir. Google Diskdagi fayl almashish sozlamalariga qarab, foydalanuvchilar jadvaldagi koʻp variantli javoblardan tashqari shaxslardan fayllarni yuklashni soʻrashlari mumkin. Sozlamalarda foydalanuvchilar har doim elektron pochta manzillarini yigʻish kabi barcha yangi shakllarga taʼsir qiluvchi oʻzgartirishlar kiritishlari mumkin. 

Google Forms shuningdek Googlening Docs, Sheets, Slides, Drawings va Sites-da joylashgan barcha hamkorlik va almashish funksiyalarini o‘z ichiga oladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Create a survey using Google Forms". *Docs editors Help*.  Google Inc.. Qaraldi: 30-oktabr 2016-yil.
2. ↑  „More ways to build and share Google Forms". *G Suite Updates* (29-sentabr 2014-yil). Qaraldi: 12-dekabr 2016-yil.
3. ↑  „Custom themes in Google Forms". *G Suite Updates* (2-sentabr 2014-yil). Qaraldi: 12-dekabr 2016-yil.
4. ↑  „Add-ons for Google Forms". *G Suite Updates* (23-oktabr 2014-yil). Qaraldi: 12-dekabr 2016-yil.
5. ↑  *Lardinois, Frederic* „Google updates Forms with intelligent response validation, cross-domain uploads and more". *TechCrunch*.  AOL (10-iyul 2017-yil). Qaraldi: 11-iyul 2017-yil.
6. ↑  *Duino, Justin* „Google Forms becomes more powerful w/ new Intelligent response validation, 'Checkbox grid' questions, more". *9to5Google* (10-iyul 2017-yil). Qaraldi: 11-iyul 2017-yil.
7. ↑  „Google Docs Support". *Google*.  Google Inc.. Qaraldi: 5-sentabr 2018-yil.
**Bedford** da Bedford unitar hokimiyati, Bedfordshire tarixiy okrugi, Angliya, Ouse daryosiga ega. Rim bekati va Sakson shahri (Kempston qabristoni) ham mavjud boʻlib, uni 914-yilda anglo-sakson hukmdori Edvard Elder (899-924-yillarda hukmronlik qilgan) daniyaliklardan qaytarib olgan. Jamoa oʻzining paydo boʻlgan davlatining poytaxtiga aylandi. U oʻzining birinchi nizomini Genrix II dan (1154-89-yillarda hukmronlik qilgan) oldi va buni Karl II dan keyingi monarxlar tasdiqladi (1660-85).

Bedfordning daryo boʻyidagi koʻrinishi
Avliyo Paul cherkovi uslubda asosan perpendikulyar koʻrinishda yaratilgan. Bunyan Uchrashuvlar uyi (1850) — Jon Bunyan 1656-yildan boshlab vaʼz qilgan omborxona oʻrnida joylashgan va eshik panellarida (1876) uning „Pigrimning taraqqiyoti" sahnalari tasvirlangan. Salon hozir Bunyan muzeyi hamdir. Jamoat kutubxonasida Bunyan asarlarining Mott-Harrison toʻplami, shuningdek, boshqa eski kitoblar va risolalar mavjud. Elstou shahrida (2,5 km janubda) tugʻilgan Bunyan Bedfordda uzoq, ammo qisman nominal qamoq jazosini oʻtagan. Qamoqxona islohotchisi Jon Xovardga tegishli Xovard uyi 1772-yilda uning qurilishiga yordam bergan Xovard jamoat cherkovi yaqinida joylashgan. Yaqin atrofda Norman qal’asi joylashgan tepalik, shuningdek, Xiggins sanʼat galereyasi va muzeyi joylashgan. Sobiq Higgins va Sons qal’asi pivo zavodi), u fotoalbomlar va minerallarning shaxsiy kolleksiyasidan kelib chiqqan va ijtimoiy tarix, arxeologiya, tabiiy tarix, etnografiya va sanʼatni qamrab olgan.

2020-yil maʼlumotlariga koʻra aholi soni 73.917 dan 93.767 minggacha ortgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Bedford-Angliya".
2. ↑  „Qo`shma qirollik shaharlar statistikasi".
3. ↑  „Qo`shma qirollik shaharlar ro`yhati".
**Chadga** tashrif buyuruvchilar, agar ular vizasiz davlatlardan biridan kelmasa, Chad diplomatik vakolatxonalaridan birida viza olishlari kerak.

Viza siyosati xaritasi
----------------------

Chad viza siyosati

Vizadan ozod qilish
-------------------

Quyidagi 15 davlat fuqarolari Chadga 90 kungacha vizasiz tashrif buyurishlari mumkin:

|  |  |
| --- | --- |
| * Burkina Faso
* Kamerun bayrogʻi Kamerun  ID
* Central African Republic ID
* Republic of the Congo ID
* Kot d'Ivuar bayrogʻi Kot-d'Ivuar
* Ekvatorial Gvineya bayrogʻi Ekvatorial Gvineya ID
* Gabon ID
* Mali
 | * Mauritania
* Niger bayrogʻi Niger
* Nigeriya bayrogʻi Nigeriya
* Rwanda
* Senegal
* Togo
* United Arab Emirates
 |

ID — ID karta yordamida kirish mumkin

| Viza oʻzgarishi sanasi |
| --- |
| * 2017-yil 8-avgust: CEMAC — Ekvatorial Gvineya
* 2017-yil-oktyabr: Birlashgan Arab Amirliklari
 |

Benin, Komor orollari, Jibuti, Misr, Eritreya, Gambiya, Gana, Gvineya, Gvineya-Bisau, Keniya, Liberiya, Liviya, Mali, Marokash, San-Tome va Prinsipi, Leona, Sier, Soer, Soer, Sieriya, Benin, Komor orollari, Eritreya, Gambiya, Tunis va Turkiya fuqarolariga berilgan diplomatik pasport egalari Chadga kirishda viza talab qilmaydi.

Kirish vizasi
-------------

Chiqishdan oldin Chad hukumati tomonidan berilgan Kirish ruxsatnomasi boʻlgan yoʻlovchilar yetib kelish vaqtida viza olishlari mumkin.

 Benin fuqarolari kirish ruxsatisiz viza olishi mumkin.

eVisa
-----

2019-yil avgust oyida Chad eVisa joriy etish rejasini eʼlon qildi. Hukumat tizimni 2019-yil sentabrida ishga tushirishni rejalashtirmoqda

Tranzit
-------

Sayohatchilarga 48 soat ichida xuddi shu yoki birinchi uchuvchi samolyotda aeroportdan chiqmasdan uchinchi davlatga vizasiz tranzitga ruxsat beriladi.

Politsiya roʻyxatga olish
-------------------------

Barcha millat vakillari kelgandan keyin 72 soat ichida majburiy politsiya roʻyxatidan oʻtishlari kerak.

Manbalar
--------

1. ↑  *Kouassi.* „Le Tchad supprime le visa pour les ressortissants de la zone Cemac, la Guinée équatoriale bloque toujours" (fr).  Africanews (11-avgust 2017-yil). Qaraldi: 10-dekabr 2017-yil.
2. ↑  *Nagraj.* „UAE nationals granted visa-free entry to Chad" (26-oktabr 2017-yil). Qaraldi: 10-dekabr 2017-yil.
3. ↑  Le Tchad lance le visa électronique pour les voyageurs
4. ↑  „Chad International Travel Information". *travel.state.gov*. Qaraldi: 17-iyun 2019-yil.
*Birlashgan Oqquyunli davlati* ning so‘nggi sultoni **Abu Nasr Ahmadxon** *(1476-1497-yil 13-dekabr)*. Hukmronligi *1497-yil.*
Ahmadxon O‘g‘urlu Muhammadning o‘g‘li, Uzun Hasanning nabirasi bo‘lgan. 1473-yili O‘g‘urli Muhammad otasi Uzun Hasanga qarshi muvaffaqiyatsiz qo‘zg‘olonidan so‘ng, Usmonli hududiga qochib ketadi. O‘sha paytda Usmonli sultoni bo‘lgan **Mehmed II Fotih** uni xush yuz bilan qarshi olib, qizi **Gavhar** sultonga uylantirib qo‘yadi. Yosh Ahmad ana shu nikohdan 1476-yilda Istanbulda dunyoga kelgan. Dastlabki ta’limni u Usmonli davlatida oldi. 1497-yilda Usmoniylardan yordam olgan sulton Ahmad Oqquyunli taxtini egallash uchun harakat boshlaydi. U Gruziyaga qochib o‘tgan raqibi va amakivachchasi sulton Rustamni tezda mag‘lub etadi. Yordam uchun minnatdorchilik bildirgan sulton Ahmad Kermonshoh hududini Usmoniylarga tortiq qiladi. Yangi hukmdor davlatni, soliq tizimini mustahkamlash uchun islohotlarni boshlab yuboradi. Shuningdek, Usmoniylar kabi muntazam armiya tuzish choralarini ko‘ra boshlaydi. Suyurg‘ol tizimi, dehqonlarning og‘ir qoliqlari va bojlar bekor qilindi. Biroq, bunga Qosimbek boshchiligidagi mahalliy qabila boshliqlari qarshi chiqdi. Qosimbek saltanat taxtiga Ahmadning qarindoshi, o‘sha yili Tabrizni egallagan sulton Yoqubning o‘g‘li Murodni munosib ko‘radi. Sulton Ahmad mamlakat ichidagi raqibiga qarshi jang qilishga qaror qildi, lekin Isfahondan uncha uzoq bo‘lmagan joyda mag‘lubiyatga uchradi va qo‘lga olinadi. 1497-yil 13-dekabrda yosh Ahmad qatl etilgan. Shundan so‘ng, birlashgan Oqquyunli davlati uch qismga parchalanib ketdi:
1. Tabriz va Ozarbayjonda Alvond Mirzo (Yusufbek ibn Uzun Hasanning o‘g‘li) 
2. Yazd, Kermon va Seistonda Sulton Muhammad (Yusufbek ibn Uzun Hasanning o‘g‘li) 
3. Diyorbakirda Sulton Qosim (Uzun Hasanning jiyani)

Ketma-ket boshqaruvdan keyin Oqquyunlilar sulolasining oxirgi vakili yosh Ahmad o‘rnini uning o‘g‘li **Ziyol al-Aybiddin** egalladi. Bu bo‘linish oxir-oqibat 1502-yilgacha *Ozarbayjon* va *Tabrizni*, 1508-yilgacha Janubiy va Sharqiy Eronni *Safaviylar* bosib olishiga olib keldi. Yosh Ahmad Usmonli sultoni *Boyazid II* ning qizi *Aynishoh* sultonga uylangan.
**Choʻgari**, Choʻkari, Buxarka 944 — ertapishar mahalliy qovun navi (hozirgi Oʻzbekiston oʻsimlikshunoslik institutida K.I.Pangalo, M.K.Goldgauzenlar tomonidan yaxshilangan xiliga Buxarka 944 nomi berilgan). Mevasi yumaloq, baʼzan choʻzinchoqroq, oʻrtacha kattalikda, vazni 36 kg, uz. 2026 sm, tuyey och shvi sariq, yuzasi notekis, sal burishgan, toʻrsiz. Toʻni katta sariq yoki mallarang dogʻlar bilan qoplangan. Poʻsti yumshoq, eti oq, qalinligi 5—5,5 sm, sershira, sersuv, yumshoq, ogʻizda eriydi. Tarkibida qand miqdori 12,5%. Urugʻi yirik tuxumsimon, sariq. Niholi unib chiqqanidan keyin hosili 75—85 kunda pishadi. Hosildorligi 250—300 s/ga. 1943-yilda davlat reyestriga kiritilgan. Toshkent viloyatida koʻproq ekiladi. Tuproq shoʻrligi va oqpalak kasalligiga chidamli.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Choʻllanish** — qurgʻoqchil iqlimli oʻlkalarda ekologik tizimlarning buzilishi, ulardagi organik hayotning barcha shakllari yomonlashuviga va natijada tabiiyiqtisodiy imkoniyatlarning pasayib ketishiga olib keluvchi tabiiygeografik hamda antropogen jarayonlar majmui. Bu jarayonlar tabiiy oʻsimliklar turlari va miqdorining kamayishi, tuproq eroziyasi, tuproqning shoʻrlanishi va unumdorligining kamayib ketishi kabilardan iborat. Ch. natijasida choʻllarning maydoni ortadi, choʻl tavsifli landshaftlar yuzaga keladi. Yer yuzasining 48,5 mln. km² ga yaqin kismi choʻl va chala choʻllardan iborat boʻlib, uning 10 mln. km² ga yaqini antropogen omillar taʼsirida yuzaga kelgan. Ch. jarayoni deyarli barcha kitʼalarda, koʻproq Afrika, Osiyo, Avstraliya hamda Janubiy Amerikaning qurgʻoqchil iklimli hududlarida kuzatilmoqda. Oʻrta Osiyoda Orol dengizi va Orolboʻyi regionida ham mavjud boʻlib, tang ekologik holat yuzaga keldi. Ch. murakkab va jahon miqyosidagi ekologik muammoga aylandi. Ch. 1968—79 yillarda Afrikada Sahroi Kabirning jan. hududlarida, gʻarbdan Mavritaniya va Senegaldan boshlab, sharkda Chad va Sudan chegarasigacha boʻlgan juda kata maydonda roʻy bergan va bu qurgʻokchilik "Sahel fojiasi" nomi bilan mashhur boʻldi. Ch.ni oʻrganish, oldini olish va unga qarshi kurashish choratadbirlari boʻyicha jahon miqyosida ishlar olib boriladi. Bu mavzudagi 1ilmiy anjuman 1977-yilda Keniyaning Nayrobi shahrida oʻtkazilgan va unda Ch.ga qarshi kurash rejasi ishlab chiqilgan. Bunday ilmiy anjumanlar Oʻzbekistonda 1981-yilda Toshkentda, 2000-yilda Samarqandda oʻtkazilgan. Oʻzbekiston Respublikasi 1995-yil 31 oktabrda qurgʻoqchilik va Ch.ga qarshi kurash Xalqaro konvensiyasiga qoʻshilgan.

Shuhrat Zokirov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Poʻstloq
**Poʻstloq**, oʻsimliklar poʻstlogʻi (lotincha: *cortex*) — oʻsimlik poya va ildizlarining kambiydan keyingi sirtqi qismi; har xil toʻqimalardan tuzilgan. Birlamchi va ikkilamchi P. bor. Birlamchi P. oʻsish konusida birlamchi qoplovchi toʻqimalar bilan mar-kaziy silindr orasida meristemaning tashki qavatlaridan shakllanadi. U parenximadan tuzilgan, hamma oʻsimliklarning ildizida yaxshi rivojlanadi; ikki pallali va ochiq urugʻlilarda esa ildizpoyasida va poyalarida ham boʻladi. Ikki pallalilar poyasida birlamchi P. ning sirtqi qismi, asosan, kol-lenximadan, bir pallalilar ildizida esa ekzodermadan iborat. Ikkilamchi P. (ikkilamchi floema, yaʼni lub) kambiydan rivojlangan boʻlib, toʻrsimon naychalar, lub parenximasi, mexanik tolalardan iborat. U fotosintez mahsulotlarini pastga — oʻsimlik boʻylab tarkatib, 1-, 2-yillari oʻtkazuvchi toʻqima vazifasini bajaradi. Eski P. poʻkaklanib, oʻtkazuvchi vazifasini bajarmay qoʻyadi, u yogʻochni fakat mexanik va kimyoviy taʼsirlardan himoya qiladi. Quruq P. tarkibida 16—23% sellyuloza, 7—15% pentozan, 6—16% geksozan, 8—10% poliuronidlar, 27—33% lignin, 14—30% ekstrakt moddalar bor. Odatda, daraxt poyasi va ildizlari oson koʻchadigan ustki qismi P. deb ataladi. Yosh daraxtlar poʻstlogʻi silliq boʻlib, rivojlanish davomida dagʻallashib yoriqchalar hosil qiladi. Qayin poʻstlogʻining poʻkak qismidan smola; lipaning lub tolasidan mochalka; beresklet ildizining poʻstlogʻidan guttapercha (7%); zi-gʻir, kanop va boshqa poʻstlogʻidan toʻqimachilikda ishlatiladigan tolalar; eman, tol poʻstlogʻidan oshlovchi moddalar; xin daraxti poʻstlogʻidan xinin va boshqa olinadi.

Yana qarang
-----------

* Epiderma
* Epiderimis

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Choʻlpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi** - Oʻzbekiston matbuot va axborot agentligi tizimiga kiradi. 2004-yil iyunda "Choʻlpon" nashriyoti (1986-yildan faoliyat koʻrsatgan), "Ijod dunyosi" (2000-yildan faoliyat koʻrsatgan) nashriyot uyi hamda bosmaxona birlashtirilib, ularning vorisi sifatida Choʻlpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyin.m.i.u. tashkil etilgan. Asosiy faoliyat yoʻnalishi quyidagilardan iborat: bolalar va oʻsmirlar uchun turli badiiyadabiy, sanʼat asarlari, ilmiyommabop, ijtimoiysiyosiy adabiyotlar nashr etish; yoshlarni mumtoz va hozirgi zamon oʻzbek adabiyoti, jahon adabiyoti va sanʼati durdonalari bilan tanishtirish; oliy va oʻrta maxsus taʼlim tizimi, umumtaʼlim maktablari uchun darslik va oʻquvuslubiy qoʻllanmalar chop etish.

Mustaqil respublikamiz yosh avlodini milliy va umumbashariy qadriyatlarga sodiq holda barkamol inson qilib tarbiyalashga hissa qoʻshish Choʻlpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyin.m.i.u.ning asosiy vazifalaridan hisoblanadi. Choʻlpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyin.m.i.u. 2004-yilda 212 nomda 3200 ming nusxada kitob nashr etdi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abdulmulk ibn Husayn Yorkasiy** — roviy bo‘lgan.

**Abu Muhammad Abdulmulk ibn Husayn ibn Abi Ahmad Matuiy Sahhok Yorkasiy** Ustrushananing „Yorkas" qishlogʻida tug‘ilgan. Keyinchalik Samarqandning „Nuqadu-l-ayn" mahallasiga koʻchib kelib, shu yerda muqim yashagan. Abdulmulk ibn Husayn Yorkasiy hadislarni Tohir ibn Muhammad Nadariy va Abu Bakr Abdulloh ibn Muhammad ibn Ali ibn Tarxon vositasida Muhammad ibn Mohondan rivoyat qilgan. Abdulmulk ibn Husayn Yorkasiydan esa Abulfath Muborak ibn Ismoil Termiziy rivoyat qilgan. Manbalarda Abdulmulk ibn Husayn Yorkasiyning tug‘ilgan yoki vafoti haqida birorta maʼlumot keltirilmagan.

Adabiyotlar
-----------

* „Oʻrta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi"; Samarqand:Imom Buxoriy xalqaro markazi 2018.

Manbalar
--------

1. ↑  Ataev M. Jizzax allomalari. — B. 69.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Petar Shkuletich** (serbcha: *Петар Шкулетић*) 1990-yil 29 iyunda Danilovgradda tugʻilgan. Serb futbolchisi hujumchi vazifasini bajaradi. U Serbiya terma jamoasida oʻynagan.

Jamoalardagi faoliyati
----------------------

 Shkuletich „Lokomotiv Moskva" safida
Petarning birinchi jamoasi „Teleoptik" boʻlib, u taniqli „Partiza"n yoshlar jamoasidan koʻchib oʻtdi. Angliyaning „Blekbern" va Shotlandiyaning „Seltik" klublari futbolchiga koʻz tikishgan, biroq shartnoma taklif qilishmagan.

2009-yilda Shkuletich Avstriyaning „LASK" jamoasiga oʻtdi. 7-avgust kuni „Kapafenberg"ga qarshi oʻyinda u Avstriya Bundesligasida debyut qildi. 2010-yil 27-fevralda „Shturm"ga qarshi duelda Petar „LASK" uchun birinchi va yagona golini urdi.

2011-yil boshida oʻyin amaliyotiga ega boʻlish uchun Petar Chernogoriyaning „Zeta" jamoasiga ijaraga berildi. 26-fevral kuni „Petrovac"ga qarshi oʻyinda u Chernogoriya birinchi ligasida debyut qildi. 12 mart kuni „Bar"ga qarshi kechgan duelda Shkuletich yangi jamoasi uchun birinchi golni urdi. Berilgan oʻyin vaqtiga qaramay, Petar atigi ikkita gol urdi va ijara muddati oxirida erkin agentga aylandi.

Keyingi mavsumda Shkuletich „Voyvodina" tarkibidagi oʻrnini yoʻqotdi va mavsumning birinchi yarmida bir nechta uchrashuvlarda qatnashib, „Radnichki" uchun ijara asosida oʻynay boshlagan.

Terma jamoadagi faoliyati
-------------------------

Petar hozirda Chernogoriyaning Danilovgrad shahrida tugʻilgan boʻlishiga qaramay, Serbiya terma jamoasini oʻsmirlar darajasida himoya qilgan, ammo u yerda unchalik muvaffaqiyat qozonmagan.

2015-yilning mart oyida u ilk bor Serbiya terma jamoasiga chaqirildi. 29-mart kuni Petar 2016-yilgi Yevropa chempionati saralash bosqichi doirasida Portugaliyaga qarshi oʻyinda maydonga tushgan.

Statistika
----------

| Milliy jamoa | Yil | Oʻyinlar | Gollar |
| --- | --- | --- | --- |
| Serbiya terma jamoasi | 2015 | 6 | 1 |
| Jami | 6 | 1 |

Manbalar
--------

1. ↑  Match report
2. ↑  „ЛАСК VS. Штурм 1:2" (en).  soccerway.com (27-fevral 2010-yil).
3. ↑  „Петровац VS. Зета 2:0" (en).  soccerway.com (26-fevral 2011-yil).
4. ↑  „Зета VS. Бар 2:0" (en).  soccerway.com (12-mart 2011-yil).
5. ↑  Petar Shkuletich: „Ne xochu govorit, pochemu vibral sbornuyu Serbii, a ne Chernogorii"
6. ↑  „Шкулетич получил дебютный вызов в сборную Сербии".
7. ↑  „Португалия VS. Сербия 2:1" (en).  soccerway.com (29-mart 2015-yil).
**Ustun** — binoning tayanch qismi. Asosan, tomni koʻtarib turishga xizmat qiladi. Ustun deyarli hamma xalqlarning meʼmorligida qadimdan mavjud. Meʼmorlik sanʼati yuksak darajaga koʻtarilgan Qadimgi Misr, Yunoniston, Rimda, shuningdek, budda dini tarqalgan mamlakatlarda ustunning shakli, hajmi, bezaklariga asoslangan meʼmorlik orderlariga kolonna va kolonnada parnit turli tasvir va naqshlar bilan bezatilgan oʻziga xos turlari vujudga kelgan.

Oʻrta Osiyoda
-------------

**Ustun qismlari**: 1-dandana; 2-manglay; 3-piromon taxta; 4-qalamcha; 5-qosh; 6-toqya; 7-bosha; 8-urya; 9-madohil; 10-koʻzagi; 11-xumorcha; 12-zuanga/marginak; 13-urya tosh boshi; 14-boʻyin; 15-imjak; 16-urya tosh; 17-koʻkrak; 18-lali.
Oʻrta Osiyoda geografik muhit taqozosi bilan ustunlar xalq meʼmorligida, asosan, tik va toʻgʻri oʻsgan daraxt (tol, terak, qayragʻoch) tanasidan yasalgan xillari keng tarqalgan. Ustunlar qosh, toqya, bosha, urya, madohil, koʻzagi, xumorcha, zuanga/marginak, poyustun kabi qismlarga boʻlingan. Ular badiiy talqinda odam gavdasiga qiyos etiladi. Ustunlar tayanch vazifasidan tashkari bezak sifatida ham muhim ahamiyatga ega boʻlgan. Yogʻoch oʻymakorligida pardozlangan ustunlar xaqiqiy sanʼat asari hisoblanadi. Ustunlar aylana, murabba, 6 va 8 qirrali shakllarda ishlanadi.

Ustunlar xozirgi kunda kun meʼmorligida ham keng qoʻllaniladi. Pishiq gʻisht, tosh, metall, temirbeton kabi ustunlarning oʻziga xos turlari zamonaviy qurilishda keng tadbiq etilmoqda.

### Xorazmda

Xorazm ustunlari mustahkamligi, bezaklarga boyligi, balandligi (7,8 metrgacha) bilan ajralib turadi (Juma masjid, Toshhovli va boshqalar).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Koʻchiriq** — baxshi (parixon) tomonidan kishilarni goʻyo turli kasalliklardan xalos qilish maqsadida oʻtkaziladigan gʻayriilmiy amal. Ilgari ruhiy yoki asab kasalligi yovuz ruxlar — jin yoki parilarning kishiga yetkazgan zarari oqibati deb qaralgan. Ayrim kishilar jin yoki parilarni haydab chiqarish, tanadan koʻchirib tashlash orqaligiva bemorni davolash mumkin, deb hisoblaganlar. Ushbu marosim koʻp holdarda kasal kishining xonadonida oʻtkaziladi. Marosim oʻtkaziladigan kuni ziyon yetkazgan ruxlarga atab qurbonlik (asosan, qoʻy-qoʻzi, echki, uloq baʼzida tovuq) soʻyilgan; baxshi hayvon qonidan bir piyola olib kasalning peshovasiga, chakkasiga, koʻkragiga, qorniga, kaftiga, tovonining yuqori qismiga surtgan. K. va unga ishonish juda qad. boʻlib, "Avesto"da ham tilga olingan va dunyodagi barcha xalqlarda turli shakllarda uchraydi. Islom dini K.ni qattiq qoralaydi. K. hozir kam uchraydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Usta Solih madrasasi** Farmonqul guzarida joylashgan bo‘lib, 7 hujradan iborat bo‘lgan. Uning faoliyatiga taalluqli bir nechta hujjat mavjud.

Tarixi
------

sadr rais Mir Badriddin mulla Solih ismli kishi Farmonqul guzarida yetti hujra qurdirganini xabar qilgan. Yangi madrasaga Farmonqul guzari masjidi imomi mulla Muhammadniyoz mudarris etib tayinlangan. Boshqa hujjatda Yo‘ldoshboy Shahrisabziy madrasasida bo‘sh qolgan mudarrislik o‘rniga Usta Solih madrasasi mudarrisi mulla Bozor o‘tkazilishini maʼlum qilgan. Uning o‘rniga Ko‘hna Badalbek madrasasi kutubxonachisi mulla Abdunabixoja o‘tirgan. Maoshi 4 tilla. Bu madrasa baʼzi hujjatlarda Farmonqul masjidi hujralari nomi bilan ham yuritilgan. Qozikalon Mir Badriddin boshqa arznomasida Farmonqul guzari masjidi hujralari mudarrisi mulla Javonmard kambag‘alligi tufayli Mang‘it oyim madrasasi mudarrisi mulla G‘ulom Muhammadning bo‘sh qolgan o‘rniga o‘tishdan umidvorligini bayon qilgan. Maoshi 6 tilla bo‘lgan. Farmonqul masjidi hujralarida bo‘shagan o‘ringa Qozi Fayziy guzari masjidi imomi mulla Muqaddas „Hidoya" kitobi bo‘yicha imtihon qilingani va mudarrislikka o‘tkazilayotgani bildirgan. Maoshi 3 tilla.

Manbalar
--------

1. ↑  Buxoro taʼlim tizimi tarixi. Abdusattor Jumanazar. Toshkent: Akademnashr, 2017. — B. 422.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Madrasa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Biologik suzgich**, biologik filtr—oqindi suvlar (mas; korxonalardan chiqadigan iflos suvlar)ni biologik jihatdan (mikroorganizmlar vositasida) tozalash uchun moʻljallangan inshoot: ichiga yirik suzuvchi (filtrlovchi) material (shlak, shagal, keramzit va boshqalar) toʻldirilgan qoʻsh tubli idish. Oqindi suv suzuvchi material orqali oʻtib, uning sirtida suv tarkibidagi organik moddalarni yemiruvchi mikroorganizmlardan iborat parda hosil qiladi. Oqindi suvlardagi mexanik zarralar (tosh, qum, metall parchalari) idish tubiga choʻkib qolaveradi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Oddiy patpingsu (qizil loviyali pingsu) koʻrinishi
**Pingsu** (koreyscha :**빙수, madaniy tili:shirin muz**) koreys muzqaymoq va taomidir. Qizil loviya solingan qizil loviyali pingsuning bir nechta turlari mavjud. Pingsu muzni maydalash yoki muzlatilgan sutni maydalash orqali tayyorlanadi. U muzlatilgan sut bilan isteʼmol qilinadi yoki mevalar, guruch kukuni, jele va donli donalar kabi turli xil ingredientlar bilan toʻldiriladi.

Tarix
-----

Pingsu oʻzining dastlabki shaklida ikki-uch ingredientdan iborat edi, masalan, maydalangan muz, qizil loviya, guruch kukuni va yeryongʻoq kukuni. Pingsuning (maydalangan muz) birinchi shakli Choson sulolasida (1392-1910) mavjud edi. Hukumat maʼlumotlariga koʻra, amaldorlar muzni maydalab, ustiga turli xil mevalar qoʻshib, uni baham koʻrishgan.

Patpingsu oʻzining zamonaviy koʻrinishida yapon mustamlakachilik davrida (1910-1945) asosan qizil loviyadan tayyorlangan sovuq idishlarni kiritish bilan paydo boʻlgan. Maydalangan muz va qizil loviya aralashmasi Koreyada ixtiro qilingan. Koreya urushi (1950-1953) davrida xorijiy madaniyatlar taʼsirida u mevali kokteyllar, muzqaymoq, mevalar, yongʻoqlar, yormalar, siroplar va koʻpirtirilgan qaymoqlarni oʻz ichiga olgan. 1970-1980-yillarda mevali kokteyllar, koʻpirtirilgan qaymoq va maraschino gilosi kabi ingredientlar mashhur edi.

Surat
-----

* Fayl:파일:Korean shaved ice-Patbingsu-Nokcha bingsu-Cherry tomatoes.jpgQizil loviya pingsu va yashil choy ta'mli pinsu.
* Fayl:파일:Korean shaved ice-Coffee bingsu-01.jpgQahva ta'mi bilan tozalangan muz.
* Fayl:파일:Korean shaved ice-Patbingsu-06.jpgMeva bilan Pingsu.
* Fayl:파일:Korean shaved ice-Yogurt bingsu-01.jpgYogurt ta'mi bilan tozalangan muz.
* Fayl:파일:Melonbingsu.jpgQovun ta'mi bilan tozalangan muz.
* Fayl:파일:베리빙수.JPGBerry xushbo'y soqollangan muz.
* Fayl:파일:인절미 빙수.JPGInjolmi lazzatli Pingsu.
* Fayl:파일:흑임자빙수.jpgQora kunjut aromali Pingsu
* Fayl:파일:Greentea-bingsu.jpgYashil choy ta'mli Pingsu
* Fayl:파일:베리요거트빙수.JPGYogurt ta'mi bilan rezavorlar bilan soqollangan muz

Oʻxshash
--------

* Namkeng oʻrtasida
* Baobing
* Muzni tarash
* Qor konusi
* Muz kachang
* Es Champur
* Kakikori
* Halo halo
* Muzqaymoq
* Maydalangan muz
* Katta muzqaymoq

Izoh
----

1. Koo Xi-ryung (2008 yil 23 avgust). „Haqiqiy patpingsu — kamdan-kam topilma". 11/12/2008 olindi .
2. Min, Ines (2010 yil 3-iyun). „Muzqaymoq izlanishlari va oʻtmishga nazar". 01/05/2014 olindi .
**„Biologiyadan qisqacha ruscha-oʻzbekcha lugʻat"** — ruscha-oʻzbekcha biologik atamalar boʻyicha lugʻat. Lugʻat Toshkent davlat tibbiyot instituti biologiya kafedrasining dotsentlari biologiya fanlari nomzodi P. R. Olimxoʻjayeva va meditsina fanlari nomzodi N. Sh. Sharofiddinxoʻjayevlar tomonidan tuzilgan. Professor P. I. Toshxoʻjayev tahriri ostida biologiya fanlari doktori, professor O. T. Oqilov jamoatchilik asosida taqriz yozgan. 

Ushbu ruscha-oʻzbekcha biologik atamalar lugʻati ham ruscha, ham oʻzbekcha izohlari berilganligi bilan ajralib turadi. Lugʻatda atamalar kirill alifbosi tartibida joylashtirilgan va 1000ga yaqin atamalar va tushunchalarning izohi kiritilgan.

Lugʻat 1990-yil Toshkent shahrida „Ibn Sino" nashriyotida chop etilgan. Kitobni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: A. Komolov - redaksiya mudiri, A. Qosimov, I. Kasilova – muharrir, L. Jixarskaya – texnik muharrir, E. Valiyev – rassom, M. Haydarova, N. Abdullayeva – musahhih. Kitob adadi – 8 000 nusxa.

Havolalar
---------

* „Biologiyadan qisqacha ruscha-oʻzbekcha lugʻat" Ziyouz saytida
**Bionika** (yun. bion — hayot elementi, asl maʼnosi — yashovchi)—biol. va kibernetikaning yanada mukammal texnik vositalar yoki qurilmalarni yaratish maqsadida organizmlarning tuzilishi va hayot faoliyatini oʻrganadigan bir yoʻnalishi. B. 20-asrning 2-yarmida shakllangan. Nerv sistemasida axborotning qayta ishlanish usuli, sezgi organlarining tuzilishi va ishlashi xususiyatlari, navigatsiya, oriyentatsiya va lokatsiya tamoyillari yoki odam va hayvonlarda sodir boʻladigan boshqa jarayonlar, shuningdek foydali ish koeffitsiyenta juda yuqori boʻlgan bioenergetik jarayonlar B.ning asosiy masalalaridir. Nerv sistemasi signallarni aniq va bexato qabul qilishi, ishonchli, ixcham va energiyani tejab sarflashi bilan elektron hisoblash mashinalariga nisbatan katta afzallikka ega. Nerv sistemasi va sezgi aʼzolarini oʻrganish "oʻylovchi" mashinalar, yorugʻlik, harorat va elektr maydonini sezuvchi ixcham va oʻta sezgir datchiklar hamda harakatdagi jismni kuzatib boradigan asboblar yaratishda katta ahamiyatga ega. Hid bilish aʼzosini oʻrganish esa havodagi yoki suvdagi hidli moddalarning eng kam miqdorini bilishga imkon beradigan qurilmalarni yaratishga yordam beradi. Hayvonlarda uchraydigan infrakizil nurlar, ultratovush va haroratni sezuvchi reseptorlar asosida matn va sxemalarni oʻqiydigan va taniydigan, osselogrammalar va rentgenogrammalarni tahlil eta oladigan kurilmalar ishlab chikilgan. Kushlar, baliklar va boshqa hayvonlarning navigatsiya qobiliyatini oʻrganish navigatsiyada foydalaniladigan uskunalarni takomillashtirishga imkon beradi. Hayvonlarning morfologik tuzilishini oʻrganish esa texnik konstruksiyalarni barpo etishda yangi gʻoyalar manbai hisoblanadi. Suvda tez suzadigan hayvonlarning terisini oʻrganish tez suzar kemalar, suyaklarning tuzilishini oʻrganishdan olingan maʼlumotlar yengil va mustahkam konstruksiyalar yaratishga imkon berdi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |