recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Partisipativ iqtisodiyot** — hozirgi zamon bozor iqtisodiyoti. Hozirgi davrda real hayotda bozor iqtisodiyoti sof bozor mexanizmi va rejali iqtisodiyot unsurlarini mujassamlashtiradi. Mulkchilikning har xil shakllari, tadbirkorlikning turli yoʻnalishlari mavjud boʻladi, unda rejalashtirish, prognozlash, aholini sotsial himoyalash kuchayadi.

Masalan, AQSh iqtisodiyoti hozirgi davrda oldingi erkin bozor iqtisodiyotidan sezilarli farq qiladi. Bu farqlar quyidagilarda koʻrinadi:

* mulkning bir qismi davlat qoʻlida boʻlib, u iqtisodiyotda faol rol oʻynaydi. Bu iqtisodiyotning barqarorligi va oʻsishi uchun sharoit yaratishda, bozor tizimi etarli darajada ishlab chiqarmaydigan yoki umuman yetkazib bermaydigan ayrim tovarlar va xizmatlar bilan taʼminlashda, daromadlar taqsimlanishini oʻzgartirishda va shu kabilarda namoyon boʻladi.
* sof kapitalizmdan farq qilib amerika iqtisodiyotiga yirik korporatsiyalar va kuchli kasaba uyushmalari shaklidagi qudratli iqtisodiy tashkilotlar mavjud.

Bu erda, shuni alohida taʼkidlash lozimki, xususiy mulkchilik va bozor tizimiga suyanish, ijtimoiy mulkchilik va markazdan rejalashtirish har doim ham bir vaqtda mavjud boʻlmasligi mumkin. Masalan, sobiq millatchi Germaniya iqtisodiyoti avtoritar kapitalizm deb atalgan, chunki mulkchilik xususiy boʻlib qolsada, mamlakat iqtisodiyoti qattiq nazorat ostiga olingan va markazdan boshqarilgan. Buning teskarisi, bozor sotsializmi deb atalgan sobiq sotsialistik Yugoslaviya iqtisodiyotida resurslarga ijtimoiy mulkchilik xos boʻlgan va bir vaqtda iqtisodiy faoliyatni tashkil qilish va boshqarishda erkin bozor asosida olib borilgan.

Shvetsiya iqtisodiyotida ham 90 %dan ortiq xoʻjalik faoliyati xususiy firmalarda toʻplangan boʻlsada, davlat iqtisodiy barqarorlikni taʼminlash va daromadlarni qayta taqsimlashda faol qatnashadi. Hozirgi vaqtda Xitoy Xalq Respublikasida davlatning markazlashgan holda iqtisodiyotga aralashuvi va rejalashtirish tizimi saqlanib qolgan holda bozor mexanizmlari muvaffaqiyat bilan qoʻllanilib, barqaror va tez surʼatlar bilan iqtisodiy oʻsishga erishmoqda.

|  |  |
| --- | --- |
| Iqtisodiyot | *Iqtisodiyot va moliyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
***Tulipa albanica*** — Vatani Albaniya boʻlgan Liliaceae oilasiga mansub lolalar turkumidagi gulli oʻsimlik. U 2010-yilda Albaniyaning Surroj qishlogʻi yaqinida topilgan. Oʻsimlik yoʻqolib ketish xavfi ostida (CR) tur hisoblanadi, chunki u 100 gektardan kichikroq maydonda oʻsadi. Bu tur konchilik faoliyati bilan oʻralgan.

Bu turlarga *Tulipa scardica* va *Tulipa schrenkii* kiradi. *T. albanica* ikkita turga ham morfologik jihatdan oʻxshash, shuningdek, bir-biriga oʻxshash muhitda oʻsadi. Lekin genetik jihatdan *T. albanicaning* toʻlqinsimon barg shakli bilan farqlanishi mumkin.

Tavsif
------

Tulipa albanica — balandligi 15-40 sm (6-16 dyuym) ga yetadigan piyozsimon koʻp yillik oʻsimlik. Lampochka tuxumsimon, tuxumsimon sharsimon, diametri  1,5 dan 2,5 sm gacha (5⁄8 dan 1 dyuymgacha). Poyasi tik, tuksiz, yaltiroqdan kulrang-yashil ranggacha, barglari uzunligi 3-5 sm gacha, uzunligi taxminan 10-25 sm (4-10 dyuym) va uzunligi 1-3,5 sm (3⁄8-1) ga etadi. +3⁄8 dyuym) va glaucousdan kulrang-yashilgacha. Ular poya boʻylab navbatma-navbat oʻsadi va eng pastki qismlari kuchli toʻlqinli qirralarga ega.

Poyasi yakka, yirik, guli tik turuvchi. Bu turni ikki xil rangda topish mumkin: sariqdan oltin-sariqgacha yoki karmin-qizildan quyuq qizil-jigarranggacha. Xromosoma soni 2n = 2x = 24.

Saqlash
-------

Atrof-muhit siyosati instituti, mahalliy nodavlat tashkiloti, oʻsimlikni Kukes mintaqasidagi boshqa joylarda koʻpaytirish va uning saqlab qolishini taʼminlash maqsadida monitoring va tabiatni muhofaza qilish tadbirlarini amalga oshirmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  Shuka, L. (2018). „*Tulipa albanica*". *IUCN Red List of Threatened Species*. **2018**. doi:10.2305/IUCN.UK.2018-1.RLTS.T13142545A18614500.en. Retrieved 2 July 2021.
2. 1 2  Wheeler 2011. sfn error: no target: CITEREFWheeler2011 (help)
3. 1 2 3 4  Shuka, Tan & Siljak-Yakovlev 2010. sfn error: no target: CITEREFShukaTanSiljak-Yakovlev2010 (help)
4. ↑  Christenhusz et al. 2013. sfn error: no target: CITEREFChristenhuszGovaertsDavidHall2013 (help)
5. ↑  „Conservation and propagation of the Albanian tulip". *Institute for Environmental Policy*.  IEP (23-sentabr 2019-yil). Qaraldi: 5-may 2020-yil.

### Bibliografiya

* Shuka, Lulëzim; Tan, Kit; Siljak-Yakovlev, Sonja (2010). „Tulipa albanica (Liliaceae), a new species from northeastern Albania" (PDF). *Phytotaxa*. 10-jild. 17–25-bet. doi:10.11646/phytotaxa.10.1.2.
* *Wheeler, Quentin*. „New to Nature No 49: *Tulipa albanica*". *The Guardian* (6-avgust 2011-yil).
* Christenhusz, M.J.M.; Govaerts, R.; David, J.C.; Hall, T.; Borland, K.; Roberts, P.S.; Tuomisto, A.; Buerki, S.; Chase, M.W. (2013). „Tiptoe through the tulips - cultural history, molecular phylogenetics and classification of *Tulipa* (Liliaceae)". *Botanical Journal of the Linnean Society*. 172-jild, № 3. 280–328-bet. doi:10.1111/boj.12061.
**Antonio Garrido Monteagudo** (talaffuzi: „Antonio Garrido Monteagudo", 1887-yil 26-sentabr — 1967-yil 15-fevral), **Antonio Moreno** yoki **Tony Moreno** nomi bilan tanilgan, ispaniyada tugʻilgan amerikalik aktyor va rejissyor boʻlib, 1950-yillargacha ovozsiz kino davrida mashhurlikka erishgan.

Erta hayoti va ovozsiz filmlari
-------------------------------

Ispaniyaning Madrid shahrida tugʻilgan Moreno 1901-yilda Nyu-Yorkka hijrat qildi va Massachusets shtatiga joylashdi. U yerda oʻqishni tugatdi. U Massachusets shtatining Eastgempton shahridagi Williston seminariyasida oʻqiganini daʼvo qilgan boʻlsa-da, maktab arxivida, hozirgi Uiliston Nortempton maktabida uning bu soʻzlari haqida hech qanday maʼlumot yoʻq. Viloyat teatr spektakllarida sahna aktyori bo‘ldi. 1912-yilda u Gollivudga (Kaliforniya) koʻchib oʻtdi va u yerda Biograph Studios bilan shartnoma imzoladi. Oʻz faoliyatini bir necha qismdan boshladi. Uning kinodagi debyuti *„Iolaʼs PRomise"* (1912) filmida boʻlgan.

Shaxsiy hayoti
--------------

1923-yil 27-yanvarda Moreno Los-Anjelesda (Kaliforniya) amerikalik merosxoʻr Daisy Emma Canfieldga uylandi. Ular Crestmount deb nomlanuvchi mulkka koʻchib oʻtishdi. Ittifoq 10 yil davom etdi va 1933-yil 23-fevralda avtohalokatda halok bo‘lishidan biroz oldin tugatildi.

Oʻlimi va merosi
----------------

Moreno 1967-yil 15-fevralda 79 yoshida Kaliforniyaning Beverli-Xillz shahridagi uyida vafot etdi. U Kaliforniyaning Glendeyl shahridagi Forest Lawn Memorial Park qabristoniga dafn qilindi. Uning kino karerasi qirq yildan ortiq davom etdi. 1994-yilda Meksikaning „*Somos"* jurnali oʻzining 100-nashrida „Meksika kinosining 100 ta eng yaxshi filmi" roʻyxatini eʼlon qildi va 1931-yilgi Moreno rejissyori *Santa-ni* oʻzining 67-tanlovi deb atadi. 

Kino sanoatiga qoʻshgan hissasi uchun Antonio Morenoga Gollivud, Kaliforniya, Gollivud bulvari, 6651 manzilida joylashgan Gollivud shon-shuhrat xiyobonida yulduz berildi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Antonio Moreno, Silent-Film Star". *The New York Times*. Associated Press (16-fevral 1967-yil), s. 35. Qaraldi: 6-fevral 2022-yil.
2. ↑  „Antonio Moreno marries". *The New York Times* (28-yanvar 1923-yil), s. 20. Qaraldi: 6-fevral 2022-yil.
3. ↑  „Film star's wife killed". *The Kansas City Star* (23-fevral 1933-yil), s. 3. Qaraldi: 6-fevral 2022-yil.
4. ↑  „Antonio Moreno". *Hollywood Walk of Fame*. 26-yanvar 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-fevral 2022-yil.

Havolalar
---------

* Antonio Moreno IMDbda
* Antonio Moreno at Silents Are Golden
* Some contemporary articles and interviews with Antonio Moreno
* Photographs and literature
* Antonio Moreno at Find a Grave
**Abdul-Hamid Zia Bey, Zia Pasha**(turkcha: *Abdul Hamid Zia Pasha* ; 1825, Istanbul, Usmonlilar imperiyasi - 1881 yil 17-may, Adana) - turk shoir, tarjimon, siyosatchi, davlat va jamoat arbobi. Ibrohim Shinosiy va Namiq Kamol bilan birga Tanzimat davrining ilk mualliflaridan biridir.

Biografiya
----------

 1860-yillarda Ziyo Posho
Badavlat oilada tug'ilgan. Yoshligida u o'z faoliyatini davlat amaldori sifatida boshlagan, boshqa narsalar qatori Kipr gubernatori ham bo'lgan. Yangi Usmonlilar jamiyatining tashkilotchilari va rahbarlaridan biri.

U "Yangi Usmonlilar "jamiyatining mo'tadil qanotini boshqargan. 1867-yilda u vatanini tark etib, Namiq Kamol bilan birga Parijga, so'ngra Buyuk Britaniyaga jo'naydi. Namiq Kamol bilan birgalikda Londonda "Muxbir "jurnali va "Hurriyat" (Ozodlik) gazetasini nashr ettirdi. Turkiya konstitutsiyasi loyihasi mualliflaridan biri (1876).

1880-yilda o'limidan biroz oldin Turkiyaga qaytib keladi. U Kiprda, Amasiyada, Konyada, Halabda va qisqa muddat Adanada gubernatorlik qilgan va u yerda sirozdan vafot etgan.

Yaratilish
----------

Tanzimat adabiyotining koʻzga koʻringan namoyandasi.

U turk adabiyotiga xalq xarakteri berishga intilgan, turk tilini demokratlashtirish tarafdori boʻlgan, lekin she’rlarida an’anaviy shakllarga amal qilgan.

Sultonning yuqori martabali amaldorlarini haqorat qiluvchi bir qancha yovuz she'rlar muallifi. "Ziyo she’rlari" devoni (1881) va soʻfiylik motivlari va ratsionalistik gʻoyalarni oʻzida mujassam etgan yana ikkita she’riy toʻplamidan tashqari turkiy adabiyotda satira namunasi hisoblangan "Gʻalabalar kitobi"ni, "Orzu" nasriy asarlarini ham yozgan.

U she’riyatdan tashqari siyosiy mavzudagi risolalar ham nashr ettirgan.

" Tartuf "turkchaga J. B. Molyer, asarlari J. VA. Russo , VA. La Fontaine, L. Viardot. Fransuz inkvizitsiyasi tarixi va Andalusiya tarixiga oid ikkita kitobning turk tiliga tarjimasi muallifi.

Tanlangan asarlar
-----------------

* Terkob-i Bend
* Zafername
* Shi'ir ve insha
* Xarabot

Adabiyotlar
-----------

* Smirnov V.D. Turk adabiyoti tarixidan ocherk, Sankt-Peterburg, 1891;
* Stambulov V. Namiq Kamol, Moskva, 1935;
* Hikmet I. Ziya-posha (hayati ve eserleri), Ist. 1932.(turk.) )

Havolalar
---------

* ZİYA PAŞA (ABDULHAMİD ZİYAEDDİN BEY(turk.) )



1. ↑  *(unspecified title)*
**Abdulmu’iziddin ibn Muhammad Yaʼqub** (arabcha: عبد المعز الدين بن محمد يعقوب — Abdulmu’iziddin ibn Muhammad Yaʼqub — Toʻliq ismi: Abdulmu’iziddin ibn Muhammad Yaʼqub ibn Muhammad Abdi ibn Usmon ibn Affon) — qozi.

Hayoti
------

Abdi Darun Muhammad(s.a.v.)ning (qizlari Ruqiya tomondan) avlodi. Abdi Berunning oʻgʻli. Laqabi „Xojai Ganj-ravon". Qabri Samarqand shahri ichida boʻlgani uchun, dafn etilgan joy shunday atalgan. Abdi Darun Samarqand qozisi boʻlib, nihoyatda adolatli, toʻgʻriligi bilan shuhrat qozongan. Xoja Abdi Darun maqbarasi Samarqanddagi meʼmoriy yodgorlik (XII asr — XV asrning 1-yarmi). Samarqand qal’a devorining sharqiy tomonida (darun — ichkari) joylashgan qadimiy ziyoratgoh. Markazida eng yirik bino — xonaqoh (XV asr) bor. Uning peshtoqi, gumbazi va devor bezaklari Ulugʻbek davri meʼmorchiligi mahsuli ekanligidan darak beradi. Xonaqoh ichida Abdi Darunning qabri bor. Xoja Abdi Darunni „Xojai Kunj"
deb ham ataganlar. Abdi Darunning qabri atrofida turli binolar paydo boʻlib, meʼmoriy ziyoratgohga aylangan. Ziyoratxona — jamoatxona masjid vazifasini oʻtagan. Taʼmirlash natijasida maqbara binosining dastlabki qiyofasi oʻzgarib ketgan. Hovli oʻrtasidagi sarhovuz chashmabuloq ustida boʻlgani uchun ham uning suvi qishin-yozin bir xilda saqlangan, aholi orasida shifobaxsh hisoblangan. Hovli atrofidagi hujralar va gʻarb tomondagi jome masjid XIX asrga oid.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻrta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. — B. 15.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Talas (maʼnolari).

**Talas** — Qirgʻizistondagi shahar (1944-yildan). Talas viloyati markazi. Talas daryosi vodiysida, dare boʻyida. Taroz temir yoʻl stansiyasidan 90 km. 1280 m balandlikda. Taroz temir yoʻl stansiyasi va Bishkek bilan avtomobil yoʻli orqali bogʻlangan. Aholisi 32,6 ming kishi (1999). Yogʻmoy zavodi, non kombinati, pivo zavodi, qurilish materiallari korxonalari, tikuvchilik fabrikasi, Bishkek poyabzal ishlab chiqarish. birlashmasi filiali, GES bor. 


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| nothumb | **Talas** | nothumb |

 |
| Tashkil topgan sanasi | 1877 yil |
| km² | km² |
| Aholisi | 32 886 ming kishi |
| Shahar hokimi |  |
| Pochta indeksi |  |
| Telefon kodi | +996 |
| Vebsayt |  |
|

Talas - (qir.Талас) Qirg'zisitonning Talas viloyatidagi shahar.

Aholisi
-------

Aholisi — 32 886 kishi (2009).

Millatlar tarkibi:  
 qirg'izlar — 29 288 kishi (88,9 %)   
 ruslar — 2127 kishi (6,6 %)   
 oʻzbeklar — 435 kishi 1,3 %)   
 ukrainlar — 239 kishi (0,7 %)   
 olmonlar — 214 kishi (0,6 %)   
 turklar — 158 kishi (0,5 %),   
 qozoqlar — 155 kishi (0,5 %).

Manbalar
--------


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Qirgʻiziston shaharlari |
| --- |
|  |
| 
Poytaxti: **Bishkek** |
|  |
| 
 | 
Baliqchi • Botken • Jalolobod • Razzoqov • Qand • Qorabolta • Qorakoʻl • Qorasuv • Kerben • Koʻkyongʻoq • Qoʻchqorota • Qizilqiya • Moylisuv • Norin • Novqat • Oʻsh • Sulukta • Talas • Toshkoʻmir • Toʻqmoq • Oʻzgan • Choʻlponota • Shopokov | 
 |

 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Nimatjon Abdurahmonov**(1905-yil Fargʻona viloyatida tavallud topgan) — sovet xoʻjalik, davlat va siyosiy arbobi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni.

Biografiyasi
------------

1905-yilda Fargʻona viloyatida tavallud topgan.1918-yildan — iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda faoliyat boshlagan.1918—1964-yillarda — meva zavodi ishchisi, Qonibodamdagi Santo neft konlari ishchisi, Dushanbe shahridagi quruvchilar kasaba uyushmasi Markaziy qoʻmitasi raisi, Tojikiston SSR Iqtisodiy Kengashining kadrlar boʻlimi mudiri, milliy fanlar markaziy kurslari talabasi boʻlib ishlagan. Butun ittifoq Bolsheviklar Kommunistik partiyasi Markaziy Komiteti huzuridagi tuman partiya xodimlari, Shoʻroobod tuman partiya qoʻmitasining birinchi kotibi, „Tojikvino" trestining maishiy idorasi mudiri, KP Stalinobod viloyat qoʻmitasi boʻlim mudirining oʻrinbosari (b) Tojikiston, Ramit tuman partiya qo‘mitasi birinchi kotibi, Hisor tuman partiya qo‘mitasi birinchi kotibi, Regar tuman partiya qo‘mitasi birinchi kotibi, Regar ishlab chiqarish kolxoz va sovxoz boshqarmasi partiya qo‘mitasi kotibida faoliyat koʻrsatgan.

1929-yildan KPSS (b) aʼzosi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 17-yanvardagi Tojikiston SSR kolxozchilari, kolxozchilari, mashina-traktor stansiyalari ishchilari, partiya va sovet xodimlariga Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvonini berish toʻgʻrisidagi Farmoni bilan.1957-yilda „Sovet paxtachiligini rivojlantirish, paxta yetishtirishda ilm-fan yutuqlari va ilg‘or tajribalarni keng qo‘llash, paxta xomashyosidan yuqori va barqaror hosil olishda erishgan ulkan muvaffaqiyatlari uchun" Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni va Lenin ordeni oltin medali bilan taqdirlangan.2—6-chaqiriqlar Tojikiston SSR Oliy Soveti deputati etib saylangan.

Sotsialistik Mehnat Qahramoni Nozimjon Abdurahmonov va Ahmadjon Abdurahmonovning ukasi.

1985-yilda Dushanbeda vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Ниматжан Абдурахманов" (Ru). Qaraldi: 24-iyun 2023-yil.
2. ↑  „АБДУРАХМОНОВ Ниматджан" (Ru). Qaraldi: 24-iyun 2023-yil.
3. ↑  „Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Социалистического Труда колхозникам, колхозницам, работникам машинно-тракторных станций, партийным и советским работникам Таджикской ССР»". 25-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyun 2023-yil.
**Abdulmuttalib ibn Rabi’a** (arabcha: عبد المطلب بن ربیعة — Abdulmuttalib ibn Rabi’a ibn al-Horis al-Hoshimiy (? — 61/680-81, Damashq) — sahoba.

Oilasi
------

Otasi Rabi’a ibn al-Horis ibn Abdulmuttalib bo‘lib, Payg‘ambarning amakisi Horisning nabirasi. Baʼzi manbalarda ismi *Muttalib* deb qayd qilingan. Biroq Ibn Asirning aytishicha, Payg‘ambar uning „Muttalibning quli" mazmunidagi ismini o‘zgartirmagan. Onasi — Payg‘ambarning amakisi Zubayrning qizi Ummul-Hakam bo‘lgan. Abdulmuttalib ibn Rabi’a Madinada istiqomat qilgan, so‘ngra Umarning xalifalik davrlarida Shomning Damashq shahriga ko‘chib o‘tgan.

Oila qurishi
------------

*„Sahӣh Muslim"da* keltirilishicha, otasining qistovida Fazl ibn Abbos bilan Payg‘ambarning oldiga kelib, uylanish vaqti kelgani hamda zakot ishlariga mas’ullikdan tushadigan puldan uylanish niyati borligini aytadi. Ul Zot payg‘ambar oilasiga mansub kishilarga bu yo‘l bilan pul topish to‘g‘ri kelmasligini aytib, amakilarining o‘g‘li Navfal ibn Horis va Mahmiya ibn Jazni chaqirtiradilar. So‘ng Navfalga qizini jiyanlari Abdulmuttalib ibn Rabi’aga, Mahmiyaga esa qizini Fazlga berishlarini tavsiya qiladilar. Yoshlar ana shunday tarzda oila qurdilar. Abdulmuttalib ibn Rabi’aga Navfal emas, balki Abu Sufyon qizini bergani haqidagi rivoyat ham mavjud.

Abdulmuttalib ibn Rabi’a Payg‘ambar va Alidan hadis rivoyat qilgan. Undan esa o‘g‘li Abdulloh, Abdulloh ibn Horis ibn Nav­fal va uning o‘g‘li Muhammadlar rivoyat qilganlar.

Vafoti
------

Abdulmuttalib ibn Rabi’a 61/680-81-yilda Madinada vafot etgan. Baʼzi manbalarda vafot sanasi 62/681-82-yil ham ko‘rsatilgan.

Adabiyotlar
-----------

1. Ibn Saʼd. At-Tabaqāt al-kubra. — Bayrut: 1388/1968. IV, 57-59;
2. Ibn al-Asir. Usd al-g‘āba. — Qohira: 1970-73. III, 508-509;
3. Az-Zahabiy. Siyar. III, 112-113;
4. Ibn Hajar. Al-Isāba. — Qohira: 1328. II, 430-431;
5. Ibn Hajar. Al-Isāba. Tahzӣb at-tahzӣb. IV, 383-384.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abdulmuʼmin ibn Xalaf** (arabcha: عبد المؤمن بن خلف — Abu Yaʼlo Abdulmu’min ibn Xalaf ibn Tufayl ibn Zayd ibn Tufayl at-Tamimiy an-Nasafiy, 259/872,? — 346/959,?) — hadis hofizi.

Imom-peshvo, hadis hofizlaridan sanalgan Abdulmu’min ibn Xalaf an-Nasafiy badavlat, sunnat va hadisga ergashuvchi, xudojo‘y va nihoyatda ilmli shaxs bo‘lgan. Bag‘dodda Muhammad ibn Dovud az-Zohiriyning fiqhiy mazhabida fao­liyat olib borgan, qiyos ahlidan yiroq bo‘lgan.

Hadislari
---------

Bobosi Tufayl ibn Zayddan hadis eshitgan. Shuningdek, Abu Hotim ar-Roziy, Abu Yahyo ibn Abu Masarra al-Makkiy, Ishoq ibn Ibrohim ad-Dabariy, Abu Zinbo’ Ravh ibn Faraj al-Misriy, Yusuf ibn Yazid al-Qarotisiy, Ali ibn Abdulaziz al-Bag‘aviy va ularning safdoshlarinin suhbatida bo‘lib, ulardan hadis tinglagan.

O‘z navbatida, Abdulmuʼmin ibn Xalafdan Abdulmalik ibn Marvon al-Maydoniy, Ahmad ibn Ammor ibn Asama, Ya’qub ibn Ishoq an-­Nasafiy, Abu Ali Mansur ibn Abdulloh az-Zuhliy, Abu Nasr Ahmad ibn Muhammad al-Kaloboziy hamda Nasaf ahllaridan bo‘lgan bosh­qa olimlar hadis rivoyat qilganlar.

Shamsuddin az-Zahabiy *„Siyar aʼlām an-nubalā"* va *„Tazkira al-huffāz"* asarlarida roviylar zanjirida Abdulmuʼmin ibn Xalaf ham ishtirok etgan hadislardan namunalar keltirgan.

Adabiyotlar
-----------

1. Az-Zahabiy. Siyar. „Muassasa ar-risola", 1985. XV, 480;
2. Az-Zahabiy. Tazkira al-huffāz. — Bayrut: „Dor al-kutub al-’ilmiyya", 1998. III, 56;
3. Imom Shamsiddin Zahabiy. Mashhur daholar siyrati. — T.: „Hilol-nashr", 2017. 50.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Katagenez** (yun. kata — yuqoridan quyiga boʻladigan harakatni bildiradigan qoʻshimcha va ... genez) 1) biologiyada organizmlarning soddalashgan ekologik muhitga oʻtishi tufayli morfofiziologik tuzilishining pasayishiga, bir qancha organlar va organlar sistemasining dezintegratsiyasi va reduksiyasiga olib keluvchi regressiv evolyusiya. K.ga misol qilib organizmlarning oʻtroq yoki parazit yashashga utishi tufayli ular tuzilishining oʻzgarishini koʻrsatish mumkin. K. termini regressiv evolyusiyaning morfologik oʻzgarishlarini emas, balki ekologik va genetik tomonlarini ham oʻz ichiga olishi bilan katamorfozdyan farq qiladi. 2) geologiyada — choʻkindi togʻ jinslari hosil boʻlgandan soʻng diagenez natijasida va ularning metamorfik togʻ jinsiga aylanishiga qadar kimyoviymineralogik shakllanish bosqichi (yana q. Litogenez). K. terminini rus olimi A. Ye. Fersman (1922) tavsiya etgan. K.da togʻ jinslari kuchli zichlanadi, ikkilamchi minerallar hosil boʻladi, moddalar qayta kristallanadi. K. tektonik harakatlar natijasida togʻ jinslarining chuqurlikka choʻkishidan hosil boʻladigan bosim va temperaturaning koʻtarilishidan sodir boʻladi. K. qonuniyatlarini bilish amaliyotda katta ahamiyatga ega. Mas, choʻkindi qatlamlarning neftga istiqbolini baholashda, qazilma koʻmirlar, noruda qurilish materiallari va b.ning xususiyatlarini bashorat qilishda K.ning ahamiyati katta. Xorijiy adabiyotlarda K. oʻrnida "diagenezning kechki bosqichi" iborasi qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
1994-yil 27-fevralda Norvegiyaning Lillexammer shahridagi Lisgardsbakken shahrida 1994-yilgi Qishki Olimpiya o'yinlarining yopilish marosimi bo'lib o'tdi. Barcha tomoshabinlarga Bosniya urushining markazida bo'lgan 1984-yilgi Qishki Olimpiada o'yinlari mezboni bo'lgan "Sarayevoni eslab qol" yozuvi bo'lgan fonar topshirildi. Sahnaga birinchi ishtirokchilar Liv Ullmann va Tor Xeyerdal, keyin esa sportchilarning presessiyasi bo'ldi. Bayroq Nagano meri Tasuku Tsukadaga topshirilgandan so'ng, Lillexammer meri Audun Tron, LOOC rahbari Gerxard Xayberg va XOQ prezidenti Xuan Antonio Samaranch nutq so'zladi. Ikkinchisi o'z nutqidan Sarayevoning ahvolini eslash uchun ishlatgan, Heibergga oltin rangdagi Olimpiya ordeni berishdan oldin va o'yinlarni "eng yaxshi qishki Olimpiya o'yinlari" deb e'lon qilgan. Ochilish marosimidagi ko'plab mavzularni qayta ko'rib chiqish uchun badiiy taqdimotlar boshlandi. 1998-yilgi Qishki Olimpiya o'yinlarining maskotlari - "Qorchalar" ham taqdim etildi. Ochilish va yopilish marosimlarida qatnashgan 2200 kishidan faqat 50 nafari professionallar edi.

Marosimda Gretsiya, Norvegiya va Yaponiya madhiyalari yangradi.

* 

1. ↑  LOOC (III): 161
2. 1 2  „SPEECH OF THE IOC PRESIDENT AT THE CLOSING CEREMONY OF THE XVII OLYMPIC WINTER GAMES". *LA84 Foundation* (22-fevral 1998-yil). Qaraldi: 25-mart 2018-yil.
3. ↑  LOOC (III): 163
4. ↑  LOOC (III): 164
5. ↑  LOOC (III): 166
**Zhou Xiaolan** (soddalashtirilgan xitoycha:周晓兰, 1957-yil 9-oktabrda tugʻilgan) — sobiq xitoylik voleybolchi, 1980-yillarning boshlarida Xitoy ayollar milliy voleybol terma jamoasining boshlangʻich oʻrta blokeri boʻlgan va uchta jahon musobaqalarida uchta oltin medalni qoʻlga kiritgan.

Faoliyati
---------

  

Zhou Xiolan Jiangsu provintsiyasining Nankin shahrida 1957-yil 9-oktabrda tugʻilgan. 1973-yilda u voleybol oʻynash uchun havaskorlar sport maktabiga oʻqishga kirdi va oʻsha yili Shansi provinsiyasi jamoasiga qabul qilindi. 1977-yilda Zhou Xiolan Xitoy oʻsmirlar terma jamoasiga, keyin esa Xitoy terma jamoasiga qabul qilindi.

1984-yilda Zhou Xiolan Xitoy voleybol jamoasining asosiy aʼzosi boʻlib, Los-Anjelesdagi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida AQSh jamoasi tarkibida oʻynagan va oltin medalni qoʻlga kiritgan.

Shaxsiy hayoti
--------------

1984-yilda nafaqaga chiqqanidan soʻng, Zhou Xiolan Shanxay sport kollejida tahsil oldi va keyinchalik Xitoy milliy sport komissiyasida ishladi va „toʻplar" boʻlimi boshligʻining oʻrinbosari vazifasini bajardi. 1995-yilda u lavozimidan voz kechdi va eri bilan AQShga ketdi.

Zhou Xiolan dastlab Jorj Vashington universitetida voleybol boʻyicha murabbiy boʻlib ishlagan. Keyinchalik u sport karerasidan voz kechdi va Merilenddagi tibbiy asboblar kompaniyasida muhandis boʻlib ishga kirdi. Biroq, u hali ham voleyboldan dars beradi va har hafta CCACC markazida darslar oʻtkazadi. Uning har bir sinfida taxminan 20-50 ta oʻquvchi bor.

2014-yilda Zhou Xiolang Merilend shtatining Xovard okrugida joylashgan Sharqiy qirgʻoq elita nomli oʻzining qizlar voleybol klubini ochdi va hozirda ushbu klubga murabbiylik qilmoqda.

Zhou Xiolangning Lyusi va Meri ismli 2 qizi bor, ularning ikkalasi ham Merilend universitetida oʻqigan.

Mukofotlar
----------

### Milliy terma jamoa

* 1981-yilgi jahon chempionati - Oltin medal
* 1982-yilgi jahon chempionati - Oltin medal
* 1984-yil Los-Anjelesdagi Olimpiya oʻyinlari - Oltin medal

Manbalar
--------

1. ↑  „Zhou Xiolan haqida". Qaraldi: 20-avgust 2022-yil.
2. ↑  „Meet Our STAFF" (12-oktabr 2015-yil). 13-oktabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-oktabr 2017-yil.

Havolalar
---------

* Zhou Xuolangning profil
Restoran
**Restoran** — oziq-ovqat mahsulotlarining barcha turlaridan keng assortimentda murakkab tayyorlash texnologiyasiga ega boʻlgan taomlarni, shu jumladan buyurtma boʻyicha tayyorlanadigan taomlarni, ekzotik taomlarni, hamirli konditer va bulochka mahsulotlarini ishlab chiqaradigan, keng assortimentda alkogolli, issiq va sovuq ichimliklarni, sotib olingan mahsulotlarni, shu jumladan tamaki mahsulotlarini istemolchilarga taklif qiladigan korxona. Restoranlarda tushliklar va kechqurungi nonushta tashkil etiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Ford, Elise Hartman*. Frommer's Washington, D.C. 2007, Part 3*. John Wiley and Sons, 2006 — 162 bet. ISBN 978-0-470-03849-9.
2. ↑  Blackwell, Elizabeth Canning*. Frommer's Chicago 2009*. Frommer's, 2008 — 123 bet. ISBN 978-0-470-37371-2.
3. ↑  „Marcus". *Marcus*. 31-oktabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-oktabr 2018-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-10-31).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**1988- yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarining yopilish marosimi 1988** -yil 28-fevralda MST soat 19:30da (29-fevral UTC 3:30) Kalgari, Alberta, Kanadadagi MakMahon stadionida boshlandi. Yopilish marosimida 60 000 kishi ishtirok etdi, shu jumladan 10 000 ko'ngilli bepul kirish huquqiga ega edi. Bu ochiq havoda yopilish marosimini o'tkazgan birinchi Qishki Olimpiya o'yinlari edi.

Musobaqa yopilish marosimi sportchilar paradidan iborat edi, chunki barcha xalqlar sportchilari birgalikda paradga chiqishdi. Makmahon stadionida yopilish marosimi doirasida figurali uchish boʻyicha havaskor jamoalarni namoyish qilish uchun dunyodagi eng katta vaqtinchalik muz maydoni qurilgan.

Olimpiya bayrog'i tushirildi va Kalgari meri Ralf Klein bayroqni XOQ prezidentiga topshirdi va u bayroqni 1992-yilgi Qishki Olimpiada o'yinlari mezboni Fransiyaning Albervil shahri meri Anri Dyujolga topshirdi. O'yinlar tashkiliy qo'mitasi prezidentining nutqidan so'ng, XOQ prezidenti Kalgari o'yinlari yopilganini va Olimpiya olovi asta-sekin o'chganini e'lon qildi.

1. 1 2 3 4 5  OCO'88 1988. sfn error: no target: CITEREFOCO'881988 (help)
2. ↑  Robertson & Johnson 1988. sfn error: no target: CITEREFRobertsonJohnson1988 (help)
**Qirqquloqdoshlar** — qirqquloqnamolar yoki siateyanamolar qabilasiga mansub oila. 50 ga yaqin turkumi, 1500 ga yaqin turi maʼlum. Q. Yer yuzida keng tarqalgan. Oila vakillarining ildizpoyalari yoʻgʻon, ayrimlarining poyalari shoxlangan va tashqi tomonidan qoʻngʻir rangli tangachalar bilan qoplangan. Barglari murakkab patsimon. Oval yoki dumaloq shakldagi soruslari barglarining ostki tomonida joylashgan. Yumshoq, seret va shirin ildizpoyasida glyukozid, olma kislotasi va saponinlar boʻladi. Bargi va ildizpoyasining qaynatmasi tibbiyotda ishlatiladi. Oilaning baʼzi turlari barglari uchun manzarali oʻsimlik sifatida gultuvaklarda oʻstiriladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sherzod Abdurahmonov** ( 1982-yil 12-yanvarda tugʻilgan) — o‘rta vazn toifasidagi o‘zbek bokschisi. 2000-yillarda boks bo‘yicha O‘zbekiston terma jamoasi tarkibida ringga ko‘tarilgan, Osiyo chempionati bronza medali sovrindori, xalqaro ahamiyatga molik turnirlar g‘olibi va sovrindori, Afinadagi yozgi Olimpiya o‘yinlari ishtirokchisi.

Tarjimai hol
------------

Sherzod Abdurahmonov 1982-yil 12-yanvarda tug‘iladi.

U kattalar o‘rtasidagi xalqaro miqyosdagi ilk jiddiy muvaffaqiyatini 2002-yilgi mavsumda O‘zbekiston milliy terma jamoasiga tarkibiga kirganda Bokudagi Anvar Choudri kubogida ishtirok etib, u yerdan oltin mukofotini olib kelgan – birinchi yengil vazn toifasida barcha raqiblarini mag‘lub etadi, jumladan, finalda professionallar o‘rtasida bo‘lajak jahon chempioni kanadalik Jan Paskaldan qo‘li baland keladi. 

2003-yilda u Choudri kubogining bronza medaliga sazovor bo‘ladi, Istanbuldagi Ahmet Jyomert xalqaro turnirida bronza medalini qo‘lga kiritadi, Kataniyadagi Butunjahon harbiy o‘yinlarida kumush medalini olishga muvaffaq bo‘ladi va hal qiluvchi o‘rta vazn toifasida rossiyalik Matvey Korobovga imkoniyatni qo‘ldan boy beradi. 

U 2004-yilda Guanchjoudagi Osiyo olimpiya o‘yinlari saralash bosqichida ikkinchi o‘rinni egalladi va ushbu muvaffaqiyatli chiqishi tufayli Afinadagi yozgi Olimpiya o‘yinlarida mamlakat sharafini himoya qilish huquqini qo‘lga kiritadi. Sherzod 75 kg gacha bo‘lgan vazn toifasida turnir  to‘ridagi birinchi raqibi turkiyalik Serdar Ustyunerdan muvaffaqiyatli o‘tgan bo‘lsa, ikkinchi jangida rossiyalik bokschi Gaydarbek Gaydarbekovga 19:33 hisobida mag‘lub bo‘ladi.

Afina Olimpiadasidan keyin Abdurahmonov O‘zbekiston bokschilar jamoasi tarkibida qolib, yirik xalqaro musobaqalarda ishtirok etishda davom etadi. Shu tariqa, 2005-yilda u Xoshimindagi Osiyo chempionatida bronza medalini, Galledagi kimyo Kubogining kumush medali sovrindori bo‘ladi va finalda uni olmon bokschisi Eduard Gutknextga imkoniyatni boy beradi. U Myanyandagi jahon chempionatida ishtirok etgan bo‘lsa ham, ammo bu yerda g‘oliblar qatoriga kira olmadi, 1/8 finalda arman bokschisi Andranik Akopyanga mag‘lub bo‘ladi.

2006-yilda u Plevendagi "Stranja" xalqaro turnirida yutib chiqadi, Germaniyada CISM chempionatida bronza medalini qo‘lga kiritadi. 

Abdurahmonov 2007-yilda yengil vazn toifasida ringga ko‘tarilib, Bangkokda Qirol ubogini qo‘lga kiritdi va Mariupoldagi Makar Mazay yodgorligining kumush medali sovrindori bo‘ladi va finalda Ukraina bokschisi Ismoil Sillaxga yengiladi. 

2008-yilda Sherzod o‘rta vazn toifasida O‘zbekiston chempionatida eng yaxshi bokschi bo‘ladm, Ozarbayjondagi CISM chempionatida kumush medal sohibiga aylanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Olympic boxing results". *The America's Intelligence Wire* (21-avgust 2004-yil). Qaraldi: 11-iyun 2008-yil.
2. ↑  Успех узбекских боксеров в Болгарии uzreport.news 23.02.2006
3. ↑  Amateur-boxing.strefa.pl ma'lumotlar bazasidan olingan materiallar asosida

Havolalar
---------

* Sherzod Abdurahmonov - *Sports-Reference.com* saytida Olimpiya o'yinlari statistikasi
**Ali ibn Sulaymon Oʻzgandiy**(arabcha:علي بن سليمان أوزغاندي — Ali ibn Sulaymon Oʻzgandiy — Toʻliq ismi:Ali ibn Sulaymon ibn Dovud Hotibiy Abulhasan Oʻzgandiy) — Faqih, muhaddis va mufassir.

tarixi
------

Ali ibn Sulaymon Oʻzgandiy ilmiy merosi va tarjimayi holi haqida maʼlumotlar yoʻq. „*Muʼjamu-l-buldon*" asarida, allomaning 405/1014-yilda Hamadonga kelganligi haqidagi maʼlumot zikr qilinadi. Mazkur manbada Yoqut HamaviyAli ibn Sulaymon Oʻzgandiyning Abu Saʼd Abdulmalik ibn Abu Usmon Harkushiy (vafoti 406/1015-yil) va Abu Abdurrahmon Muhammad ibn Husayn Sulamiy (vafoti 412/1021-yil) kabi ustozlarini zikr qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻrta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. — B. 855.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**SQL** (**Structured Query Language**; oʻzbekcha: *Tuzilmali soʻrov tili*)
 – maxsus tillar sirasiga kiradi. SQL domenga xos til hisoblanib, dasturlashda keng foydalaniladi. Yana ham aniq aytadigan boʻlsak, ushbu til orqali foydalanuvchilar maʼlumotlar omborini boshqarish tizimida saqlanadigan maʼlumotlarni boshqarishlarida kerak boʻladi. Bu tilni dastlab kashf etishgan vaqtida SQL tilini relatsion algebra hamda uch tomonlama relatsion hisoblashlarga moʻljallashgan edi. SQL tili dunyo tamaddunida 1974-yilda paydo boʻldi. Bu oddiy voqea emas, balki "buyuk kashfiyot" ham edi. Uning muallifi Donald D. Chamberlin va Raymond F. Boyce hisoblanadi. Shuningdek, Chamberlin nafaqat SQL tilini yaratgan, balki IBM sistemasi X Query orqali ham mashhur.

Sintaksis
---------

{\displaystyle \left.{\begin{array}{rl}\textstyle {\mathtt {UPDATE~gap}}&\{{\mathtt {UPDATE\ mamlakat}}\\\textstyle {\mathtt {SET~gap}}&\{{\mathtt {SET\ aholi=~}}\overbrace {\mathtt {aholi+1}} ^{\mathtt {ifoda}}\\\textstyle {\mathtt {WHERE~gap}}&\{{\mathtt {WHERE\ \underbrace {{nomi=}\overbrace {'UZB'} ^{ifoda}} \_{predikat};}}\end{array}}\right\}{\textstyle {\texttt {bayonot}}}}

Manbalar
--------

1. ↑  „SQL". *Britannica.com*. Qaraldi: 2-aprel 2013-yil.
2. ↑  „SQL". *Oxforddictionaries.com*. 3-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-yanvar 2017-yil.
3. ↑  „Structured Query Language (SQL)". *Msdn.microsoft.com*. Qaraldi: 16-yanvar 2017-yil.

Havolalar
---------

* *1995 SQL Reunion: People, Projects, and Politics*, by Paul McJones (ed.)
* American National Standards Institute. X3H2 Records, 1978–1995
* Oral history interview with Donald D. Chamberlin
* Comparison of Different SQL Implementations
* Event stream processing with SQL
* BNF Grammar for ISO/IEC 9075:2003, part 2 SQL/Framework
**Ali posho tepelena**, Ali Posho Yanina (taxminan 1744-1822.5.2) — Tepelena (jan. Albaniya) dan chiqqan alban mulkdori. Bolqon yarim orol ning katta qismiga hokimlik qilgan. Usmonli turk saltanatida markaziy hokimiyatning za-iflashganidan foydalanib, 1787-yil Yani-na shahrini (Shim. Gresiyada) egallagan, soʻng Albaniya va Gresiyaning 1,5 mln. kishi yashaydigan katta qismini ham oʻziga tobe etgan (1812). Oʻzining shaxsiy qoʻshini va floti boʻlib, xorijiy davlatlar bilan oʻzaro aloqalar oʻrnatgan. A. P. T. mul-klarida oʻzaro nizolar barham topgan, savdo yoʻllari bexavotir boʻlgan. 1820-yil iyulda Turkiya sultoni Mahmud II A. P. T. ga qarshi urush ochgan va ushbu urush jara-yonida A. P. T. maglubiyatga uchrab, halok boʻlgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**SHA-2** (**Secure Hash Algorithm 2**) — kriptografik algoritmlar oilasi. AQSh Milliy xavfsizlik agentligi (inglizcha: *National Security Agency*, NSA) tomonidan 2001-yilda ishlab chiqilgan.

    {\displaystyle \operatorname {Ch} (E,F,G)=(E\land F)\oplus (\neg E\land G)}  

    {\displaystyle \operatorname {Ma} (A,B,C)=(A\land B)\oplus (A\land C)\oplus (B\land C)}  

    {\displaystyle \Sigma \_{0}(A)=(A\!\ggg \!2)\oplus (A\!\ggg \!13)\oplus (A\!\ggg \!22)}  

    {\displaystyle \Sigma \_{1}(E)=(E\!\ggg \!6)\oplus (E\!\ggg \!11)\oplus (E\!\ggg \!25)}

Manbalar
--------

1. ↑  „On the Secure Hash Algorithm family". 30-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-noyabr 2020-yil.

Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-10-14).
2. ↑  Federal Register Notice 02-21599, Announcing Approval of FIPS Publication 180-2

Havolalar
---------

* SHA-256, SHA-384 va SHA-512 tavsiflari
* SHA-2 tekshirgich

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Boʻtaloq** — tuyanish bir yoshgacha boʻlgan bolasi. Yangi tugʻilgan B. juda nozik, ushoq boʻladi (ogʻirligi onasining vazniga nisbatan 5—7% ni tashkil etadi). B.lar umuman egizak tugʻilmaganligi sababli dastlab onasidan ajratilgan hodda maxsus issiq xonalarda boqiladi, sutkasiga 6—8-marta onasi yoniga olib chiqilib emizib turiladi. B. onasini 16—18 oy emadi (tuya 2 yilda bir marta tugʻadi). B. 2 yoshidan boshlab dastlab noʻxta va jilovga, odamning talabi bilan yotibturishiga oʻrgatiladi, 3 yoshdan boshlab ustiga yuk (60–80 kg) ortishga oʻrgatiladi. Tuya 5 yoshga kirganda yetuk hisoblanadi va ustiga toʻla meʼyordagi yuk ortish mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  "Boʻtaloq" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sankt-Peterburg davlat universiteti** (ruscha: *Санкт-Петербургский государственный университет*) — Rossiyadagi yirik oliy oʻquv yurtlaridan biri, ilmiy markaz.

1819-yil Bosh pedagogika instituti negizida tashkil etilgan. 1820-yil ochilgan. Dastlab falsafayuridik, tarixfilol. fizikamatematika ftlari boʻlgan. 1854-yil sharq tillari fakulteti tashkil etilgan. universitet podsho Rossiyasining yetakchi ilmiy va madaniy markazlaridan biri hisoblangan. universitetda N. G. Chernishevskiy, D. I. Pisarev, I. P. Pavlov, K. A. Timiryazev, I. I. Mechnikov, N. N. MikluxoMaklay, V. V. Veresayev, A. A. Blok, D. Bedniy, A. S. Serafimovich, A. N. Benua, M. A. Vrubel, M. I. Glinka, A. K. Glazunov, V. I. Kachalov va boshqa taʼlim olgan. 20-asrning 60y.laridan 2 oʻkuvilmiy majmua (Vasilyev o. va Petrodvorets) tizimidir. Fizika, mat. kimyo, biol. geologiya, geogr. tarix, falsafa, psixologiya, filol. sharqshunoslik, siyosatshunoslik, huquq va boshqa ixtisosliklar boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydi. universitetda 17 ft, 200 ga yaqin kafedra, 10 ilmiy tadqiqotlar instituta, 200 ilmiy tadqiqotlar laboratoriya va stansiya, rasadxona, 2 muzey, ilmiy kutubxona (4 mln.dan ortiq asar), nashriyot, rus tili markazi, bir nechta institut, oliy ped. kursi, gimnaziya, instituternatmaktab bor. universitetda 17 mingga yaqin talaba taʼlim oladi, 4 mingdan ortiq ilmiy pedagogik xodim ishlaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Graduation | *Oliy oʻquv yurti haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Hurufiylar** - 14-15 -a.larda Eronda vujudga kelgan islom taʼlimotidan yiroqlashib ketgan shia firqalaridan birining tarafdorlari. Firqaga Fazlulloh Astrobodiy (taxminan 1340—taxminan 1401) asos solgan. 1386— 87 yillarda u oʻz taʼlimotini targʻib qilib chiqqan. U arab harflari sirli mazmunga ega degan taʼlimotni ilgari surgani uchun alhurufiy (lugʻaviy maʼnosi "harfchi") taxallusini olgan, firqaning nomi shundan kelib chiqqan. Tarixiy maʼlumotlar boʻyicha, uni Amir Temur Shirvonga badargʻa qilgan, shu sababli H.Temur va uning xonadonidan boʻlgan hukmdorlarga nafrat bilan qaragan. Temurning Eron va Ozarbayjon yerlarida hukmron boʻlgan oʻgʻli Mironshohni ular daj-jol deb taʼriflagan. H. tez vaqt ichida Eron, Ozarbayjon, Turkiya va Suri-yada tarqalgan. H. olam abadiy, insonda xudoning qiyofasi aks etgan, olam taraqqiyotining har bir bosqichida xudo qiyofasi insonda mujassamlanib namoyon boʻladi, ana shunda insonning oʻzi xudo boʻladi, oxirgi paygʻambar — Muhammad, avliyolarning birinchisi Ali, oʻn birinchi imom Hasan al-As-kariy esa imomlarning oxirgisi, Fazlulloh Astrobodiy — xudo mujas-samlashgan birinchi inson, degan taʼlimotni ilgari suradi. Tez orada yerga Mahdiy kelib, ilohiy adolat oʻrnatadi, barchani teng qiladi, insonning insonga zulm qilishi tugaydi, deb kutadi. Ular mavjud hokimiyatga qarshi qurolli kurash tarafdori boʻlgan, 1426—27 yillarda Hirotda temuriylardan boʻlgan hukmdor Shohruxga qarshi suiqasd uyushtirib, uni yarador qildi, lekin u tirik qoldi. Qoʻlga olingan H. maxfiy tashkilotining aʼzolari beayov jazolandi va jasadlari olovda yondirildi. H. qattiq taʼqib ostiga olindi va keyinchalik Eronda tugab ketdi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sankt-Peterburgdagi Konstantin Tsiolkovskiy haykali ―** 2005-yil sentabr oyida oʻrnatilgan. Yodgorlikning oʻrnatilishi K. E. Tsiolkovskiyning tugʻilgan kuniga bagʻishlandi.

Yodgorlik NPK „Texnolog" YoAJ tomonidan shaharga sovgʻa boʻldi.

Tarixi
------

Dastlab yodgorlik Sankt-Peterburgning 100 yilligi munosabati bilan ochilishi rejalashtirilgan edi, ammo uni ishlab chiqarish kechikkanligi uchun ochilishi qoldirildi.

Yodgorlik shaharning Admiralteyskiy tumanida, Tsiolkovskiy koʻchasida, 11-uyning atrofidagi Aylanma kanal qirgʻogʻi yonida joylashgan.

Yodgorlikning ochilish marosimida K. E. Tsiolkovskiyning nevarasi — Kalugadagi Tsiolkovskiy uy-muzeyi direktori Yelena Timoshenkova ishtirok etdi.

Yodgorlik muallifi haykaltarosh Livon Ambartsumovich Beybutyan, meʼmorlari Olga Glazova va Igor Zabolotskiy. Ulardan tashqari arxitektorlar V. K. Romanov, G. K. Bagramyan, P. I. Gil, V. A. Yakovlev, N. V. Xuntsariya, H. I. Abduragimov A. K. Sobirov, I. G. Uralov.

Yodgorlikning tavsifi
---------------------

Yodgorlik K. E. Tsiolkovskiyning toʻliq boʻyli figurasidan iborat boʻlib, butun kul rang granitdan oʻyib ishlangan. Yodgorlikni yaratish uchun granit Vyborg hududlaridan keltirilgan.

Tsiolkovskiy huddi kresloda oʻtirgandek holda tasvirlangan, bunda tosh massivi xizmat qilib, undan figura oʻyilgan. Mualliflarning asl gʻoyasiga koʻra, olim kresloda oʻtirgan holda tasvirlanishi kerak edi, u ham toshdan oʻyilgan boʻlishi kerak edi, ammo keyinchalik yodgorlikni ushbu elementsiz qoldirishga qaror qilindi.

Olimning tizzasida kitob ham ishlangan.

Yodgorlikning uzunligi toʻrt metr, balandligi ikki yarim metr, eni bir yarim metrdan iborat. Yodgorlikning umumiy ogʻirligi 25 tonnani tashkil etadi.

Yodgorlik yarim doira shaklidagi yodgorlik platformasida joylashgan boʻlib, unga bir necha pogʻonalar bilan chiqiladi. Butun maydon granit bilan qoplangan. Maydon hududida turli astronomik belgilar va ramzlar tasvirlangan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „На набережной Обводного канала установлен памятник Циолковскому" (ru). *www.fontanka.ru* (16-sentabr 2005-yil). 7-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyun 2021-yil.
2. 1 2 3 4 5 6  „Памятник К.Э. Циолковскому Санкт-Петербург". *palmernw.ru*. 7-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyun 2021-yil.
3. ↑  „Памятник Циолковскому на Обводном канале" (ru). *peterburg2.ru*. 13-fevral 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyun 2021-yil.
4. 1 2 3  „Памятник К. Э. Циолковскому | Sankt-Peterburg". *Kulturniy turizm*. 7-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyun 2021-yil.
5. ↑  „Памятник К. Э. Циолковскому". *www.visit-petersburg.ru*. 7-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyun 2021-yil.
**Sheroz miniatyura maktabi** — Eron tasviriy sanʼatidagi yoʻnalish. 14-asr 1-yarmida Sherozda yuzaga kelgan; bu davrda yaratilgan asarlar devoriy rasmlar mujassamotiga yaqin, ularda shakllar yirik, manzaralar umumlashma boʻlib, tilla, qizil va sariq ranglar yetakchilik qiladi. 14-asr oxiri — 15asr boshlaridan yaratilgan asarlar matn va qoʻlyozma bezaklari bilan uygʻunlashib, murakkab koʻp shaklli mujassymotlar ortdi, kishilar va manzaraga eʼtiborning qaratilganligi, nafis rasmlar, ranglarga boyligi bilan ajralib turadi (Nizomiy, "Xamsa", 1479 va 1491, Rossiya milliy qutubxonasida). 16-asrda Sheroz miniatyura maktabim vakillarining asarlari mayin, nozik ranglar gammasi, mujassamotlar qismlarigacha oʻta aniqlikda ishlanishi bilan diqqatga sazovor (Nizomiy, "Xamsa", 1532—42, Ermitajda va boshqalar).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Husayni** — xalq seleksiyasida yetishtirilgan oʻrtapishar xoʻraki uzum navi. Vatani Oʻrta Osiyo. Sharqiy eko-logik-geografik navlar guruhiga kiradi. Oʻzbekiston, Tojikiston, Turk-maniston, Rossiyaning Stavropol oʻlkasi va boshqa joylarda tarqalgan. Gʻu-jumlarining shakliga qarab bir necha xillarga boʻlinadi. Moʻrchamiyon H. kelinbarmoq H. qizil H. loʻnda H. (kadu H.) xillari, ayniqsa koʻp tarqalgan. Tupi kuchli oʻsadi. Bargi oʻrta-cha, toʻgarak, 3—5 boʻlmali. oʻrtacha ker-tikli, usti silliq, mayin. Guli ikki jinsli. Uzumi avgust-sentabrda pishadi. Uzum boshi yirik, konussimon, sershingil, havol, ogʻirligi oʻrtacha 300 — 350 g (ayrimlari 1 kg gacha). Gʻujumi oʻrtacha va yirik, tuxumsimon yoki pilindrsimon, poʻsti yupqa, sargʻish-yashil, karsillaydi, sershira. Tarkibida 18 — 20% qand bor, nordonligi 2—3%. Oʻsuv davri 153 kun. Hosildorligi 170—180 s/ga. Sovuqqa va qurgʻoqchilikka chidamsizroq. Yangiligida yeyiladi, mayiz solinadi. Saqlashga, uzoq joylarga yuborishga chidamli. Oʻzbekistonning barcha viloyatlarida rayonlashtirilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |