recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Qovurilgan quyon goʻshti
**Quyon goʻshti** (fransuzcha: *civet de lièvre* ; **hasenpfeffer**, nemischa: — soʻzma-soʻz „quyon qalampiri", „qalampir sousidagi quyon"; niderlandcha: *hazenpeper*) — hayvonlar qoni qoʻshilgan qalampir sousida marinadlangan quyon va quyon goʻshtidan (yurak va jigar) achchiq ragu. Turli xil shoʻrvalar.

Germaniyada hasenpfeffer, Schweinepfeffer choʻchqa goʻshti, hensepfeffer gʻozli ragu va fischpfeffer baliq raguga oʻxshash tarzda tayyorlanadi. Toʻplamdagi iborada rus tilining sinonimi „It koʻmilgan joy", „qalampirda quyon" ishlatiladi (nemischa:).

Quyon goʻshti odatda soʻyilgan quyonning qolgan mayda qismlaridan foydalanadi, ular quyon pishirigʻini tayyorlash uchun mos kelmaydi. Toʻgʻralgan quyon goʻshti oʻsimlik yogʻi va ziravorli konyakda marinadlanadi va keyin yogʻli pastırma, piyoz, qizil sharob va limon sharbati bilan qovuriladi, oxirida mayda tugʻralgan jigar qoʻshiladi. Sousni qalinlashtirish uchun quyon yoki choʻchqa qoni qoʻshing. Quyonli ragu chuchvara va qovurilgan qizil karam bilan dasturxonga tortiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Wolfgang Mieder. Proverbs Speak Louder Than Words(ingl.)
2. ↑  Культура Германии 2006. sfn error: no target: CITEREFКультура\_Германии2006 (help)
3. ↑  redensarten-index.de(olm.)

Adabiyotlar
-----------

* Markina L. G. HASENPFEFFER XAZYeNPFYeFFYeR // Kultura Germanii: lingvostranovedcheskiy slovar / pod obщey redaksiey prof. N. V. Muravlyovoy. — M.: AST, 2006. — S. 399. — 1181 s. — 3000 ekz. — ISBN 5-17-038383-5.
* Erhard Gorys. Hasenpfeffer // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 204. — 599 S. — ISBN 3-423-36008-9.

Havolalar
---------

* Hasenpfeffer retsepti(olm.) )
* Hasenpfeffer retsepti(olm.) )
**Chorgoh** (fors—toʻrt va joy, oʻrin) — 1) Oʻn ikki maqom tizimidagi 24 shoʻʼbalardan birining nomi. Tovushqatori 2 butun (204 va 180 sent) va yarim ton (114 sent) oraligʻida joylashgan pardalar tuzilmasiga asoslangan. Oʻtmishda bastakorlar Ch.ning pardalari negizida turli shakl va janrlarda asarlar yaratishgan. Ch. makom yoʻllari hozirgi kunga kadar xilmaxil ijod va ijro uslublari orkali bizgacha yetib keldi. Muayyan maqom yoki shoʻʼba tovushqatorining toʻrtinchi pardasi ham Ch. deyiladi. Musiqa ijodkorlari tomonidan xar xil maqom va shoʻʼbalarga tayangan holda Ch. nomida kuy va ashulalar bitilgani maʼlum. Masalan, "Chorgohi Ajam" (Ajam shoʻʼbasining Chorgohi) kabi. Bu asar Oʻrta ayerlarda 24 murakkabotning biri sanalgan; 2) Shashmaqom hamda Xorazm maqomlari majmuasidagi Dugoh makrmida tarkibiy cholgʻu kuy va ashula yoʻllari: "Muxammasi Ch.", "Talqini Ch.", "Nasri Ch.", "Ufari Ch.", "Savti Ch.", "Talqinchai Savti Ch.", "Qashqarchai Savti Ch.", "Soqiynomai Savti Ch.", "Ufari Savti Ch.". Ular parda tuzilishining dastlabki toʻrt pogʻonasi Oʻn ikki makom Ch. shoʻʼbasiga moye keladi. Ch. maqom yoʻllari yorqin va yoqimli yangraydi, tinglovchida xush kayfiyat uygʻotadi. Ch. shoʻʼbalarining oʻzgacha uslubiy yoʻllari ham yaratilgan. Chunonchi, Toshkent, Fargʻonada mashhur Ch. ashula yoʻllari, "Yovvoyi Ch.", surnay kuylari, Sodirxon Hofiz (Bobosharifov) yaratgan "Chorgohi Munojot" shular jumlasidan. Mazkur vohalarda mashhur Ch. yoʻllari 5 qismli yirik shakldagi ashula turkumidan iborat. "CH.1" saraxbor, "CH.2" tarona, "CH.Z" savt, "CH.4" qashqarcha, "CH.5" va Ch.6" ufar doyra usullari asosida ishlangan; 3) Eron dastgohlari, ozarbayjon mugʻomlari va uygʻur muqomlaridan birining nomi. Mazkur Ch.larning parda tuzilishi birbiriga yaqin boʻlsada, kuyohanglari, usul va uslublari uz milliy va mahalliy musiqasiga xosdir.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Quyosh toji** — quyoshning tashqi, eng qoʻp choʻzilgan (Quyoshning bir necha dia-metriga teng) qatlami. Quyosh toji Quyosh gar-dishidan taxminan million marta xira boʻlib, Quyosh toʻla tutilishi paytida aniq koʻrish mumkin. Quyosh toji Quyosh faolligi maksimal yillarda simmetrik, minimal yillarda esa ekvator boʻylab choʻziq shaklda boʻladi. Quyosh toji spektrida koʻp marta ionlangan Gʻe, Sa, M§, S, O va 8 elemetlari atomlarining emission chiziqlari bor. Quyosh tojida barcha atomlar ionlangan. Quyosh tojining oʻrtacha temperaturasi 106Kdan yuqori va toj boʻylab sekin oʻzgaradi. Quyosh tojining tashqi qatlamlaridan fazoga yuqori energiyali zarra (proton, elek-tron)lar sochilib turadi va bu oqim kuyosh shamoli deb ataladi. Quyoshning faol sohalari ustida toj moddasi ancha quyuqlashgan boʻlib, temperaturasi 10’ K gacha boradi, rentgen hamda radionurlanish nihoyatda kuchli boʻladi, Quyosh toji baland togʻlarga oʻrnatilgan maxsus teleskoplar — koronograflar yordamida ham kuzatiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Naorem Mahesh Singh** (*talaffuzi: Naorem Mahesh Singx*) (1999-yil 1-martda tugʻilgan) — hind professional futbolchisi, Hindiston Superligasining East Bengal klubida va Hindiston terma jamoasida hujumchi boʻlib oʻynaydi.

Klubdagi faoliyati
------------------

### Yoshligi

Manipurda tugʻilgan Singh faoliyatini oʻz davlatida Birchandra Memorial Sporting klubida boshlagan. Tez orada u Shillong Lajongning yoshlar jamoasiga qoʻshildi va Shillong Premer-ligasida klubda oʻynadi.

### Shillong Lajong

2018-19-yilgi mavsum oldidan Singh asosiy jamoaga koʻtarildi. U Shillong Lajong uchun professional debyutini 2018-yilning 28-oktabrida Aizawlga qarshi oʻtkazdi. U dubl qayd etdi, 20 va 51-daqiqalarda ikkita gol urdi va Shillong Lajong 2:1 hisobida gʻalaba qozondi.

Naorem Mahesh Singh

### Kerala Blasters

2020-yilda Naorem Hindiston Superligasi klubi Kerala Blasters bilan Shillong Lajong FC bilan shartnoma imzolagani eʼlon qilindi.

### Sudeva FC (ijaraga)

2021-yilda Mahesh yetarlicha tajribaga va oʻyin taktikasiga ega boʻlgani uchun I liga vakili Sudeva Dehliga bir mavsumga ijaraga berildi. U klub safida 14 ta oʻyinda maydonga tushib, 2 ta gol urgan.

### East Bengal (ijaraga)

Mahesh 2021-yilda Kolkataning East Bengal (Sharqiy Bengaliya) klubiga ijaraga berilgan. U Hindiston Superligasining 2021/22-yilgi mavsumida 14 ta oʻyinda maydonga tushib, 2 ta gol urdi.

### East Bengal

2022-yil 4-avgustda Kerala Blasters Maheshni Sharqiy Bengaliyaga nomaʼlum transfer narxi evaziga oʻtkazishini eʼlon qildi. Ushbu transfer narxi xususida boshqa jamoalar va muxbirlar orasida turli xil taxmin summalar boʻlsa ham, jamoa va futbolchi bu haqida hali hech bir rasmiy tadbirda maʼlum qilgani yoʻq.

Faoliyat statistikasi
---------------------

### Klub

*2022-yil 5-mart holati*

| Klub | Mavsum | Liga | Kubok | AFC | Jami |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Diviziya | Oʻyinlar | gollar | Oʻyinlar | gollar | Oʻyinlar | gollar | Oʻyinlar | gollar |
| Shillong Lajong | 2019 | I-liga | 20 | 4 | 0 | 0 | — | 20 | 4 |
| Kerala Blasters B | 2020 | I-liga 2-divizioni | 3 | 1 | 0 | 0 | — | 3 | 1 |
| Kerala Blasters | 2021 | Hindiston Superligasi | 0 | 0 | 0 | 0 | — | 0 | 0 |
| Sudeva Dehli | 20221 | I-liga | 14 | 2 | 0 | 0 | — | 14 | 2 |
| Sharqiy Bengaliya | 2022 | Hindiston Superligasi | 18 | 2 | 0 | 0 | — | 18 | 2 |
| Karyera jami | 55 | 9 | 0 | 0 | 0 | 0 | 55 | 9 |

Yutuqlari
---------

**Kerala Blasters „B"**

* Kerala Premer-ligasi: 2019-20

Manbalar
--------

1. ↑  „Player List of Birchandra Memorial Sporting Club (BMSC) for Manchester United Premier Cup Football Asia SEAS Final Match 2013". *E-Pao* (23-may 2013-yil). Qaraldi: 13-noyabr 2018-yil.
2. ↑  „Below par MLP lose 1-0 again, this time to Lajong". *The Sports Room* (9-oktabr 2018-yil). Qaraldi: 13-noyabr 2018-yil.
3. ↑  „Shillong Lajong 2-1 Aizawl". *Soccerway*.
4. 1 2  „ISL 2020 - Kerala Blasters sign Lajong youth product Naorem Mahesh Singh". *The Fan Garage* (26-avgust 2020-yil). Qaraldi: 11-oktabr 2020-yil.
5. ↑  *Sharma.* „ISL 2021-22: Mahesh scores twice to give SC East Bengal its first win" (en). *Sportstar*. Qaraldi: 7-iyul 2022-yil.
6. ↑  Naorem Mahesh Singh at Soccerway
**Jedin asri va yarusi**, jedin (Belgiyadagi Jedinn sh. nomidan) — devon davri erta epoxasining boshlanish asri va oʻsha vaqtda hosil boʻlgan yotqiziqlar. 1848 yilda angliyalik A. Dyumon alohida yarus sifatida ajratgan. Yarusning togʻ jinslari kembriy davri yotqiziqlariga transgressiv holda yotadi, asosi konglomerat, yuqorisi qumtosh, alevrolit va argillitdan tashkil topgan. Quyi va yuqori J.a. va ya.ga boʻlingan. Quyisiga (Mopo-graptus uniformis va Icriodus woschmidti Liege) va yuqorisiga — Belgicospis crouchi Lank faunasi xos. J.a. va ya. yotqiziqlari Oʻzbekistonda Turkiston va Hisor togʻlarida uchraydi, Belgiya, Germaniya, Angliya, Chexiya, Marokash, AQSH, Ukraina (Podoliya), RF (Ural, Sibir)da tarqalgan. Yotqiziqlarining qalinligi bir necha metrdan 650 m gacha.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Jebe noʻyon**, Jaba, Jeba, Jebe, Chjebe (12-asr oxiri — 13-asr 1-yarmi) — Chingizxonning atoqli sarkarda — nuyenlaridan biri. Nirun qabilasining yisut urugʻidan. Chingizxonga qoʻshilguncha tayjiut qabilasi boshliqlaridan sanalgan Qadan tayjining oʻgʻli Tudaning xos yigiti boʻlgan. J. n. ning lashkarboshilik salohiyatini yuqori baholagan Chingizxon uni oʻta masʼuliyatli harbiy amaliyotlarga tayinlagan, jumladan, 1216 y.ning koʻklamida naymanlar xoni Kuchluqkr. qarshi oʻgʻli Joʻji va J. n. boshchiligida 20 ming kishilik qoʻshin joʻnatgan. Bu qoʻshin zafar bilan qaytayotganda Irgʻiz dape’cu boʻyidagi jangyaa Muhammad Xorazmshohning 60 ming kishilik qoʻshiniga roʻbaroʻ kelgan. Chingizxonning Shim. Xitoyga yurishi (1211) paytida J. n. Jurja viloyatining yirik shahri Tunkinni egallash uchun joʻnatilgan. J. n. oʻziga xos harbiy taktik usul qoʻllab shaharni egallaydi. Shu yili Chamchil darasiga kirish yoʻlini qoʻriqlash topshirilgan J. n. xitoyliklarning Udun qoʻmondonligidagi askariy qismlariga qoʻqqisdan hujum qilib, ularni tor-mor keltiradi. 1220 y. Movarounnahrni istilo qilish chogʻida Chingizxon 20 ming kishilik qoʻshin bilan J. n. va Subutoy bahodirni yurtni tark etgan Muhammad Xorazmshohni taʼqib etish va uning tasarrufidagi Arron, Ozarbayjon, Eron va Shirvon yerlarini zabt etishga joʻnatgan. Ular dastavval Iroqi ajamning Har, Simnon, Ray, Qum, Hamadon, Qazvin, Ozarbayjonning Tabriz, Marogʻa, Naxichevan, Sarob, Ganja, Baylakon kabi sh.larini egallashgan. Gurjilar (gruzinlar)ning 30 ming kishilik qoʻshinini harbiy hiyla bilan yakson etgan J. n. va Subutoy bahodir qoʻshini Shirvonshoxlar sulolasining bosh shahri Shamoxiy (Shemaxa)ni gʻorat qiladi va Darbanddan oʻtib, Shim. Kavkazga alanlar yurtiga bosib kiradi, ularning qarshiligini sindirib, qoʻqqisdan qipchoqlarga hujum qiladi. Omon qolgan qipchoqlar Rus yerlariga qochishga majbur boʻlishgan. Qish mavsumini qipchoqlarning sersuv yaylovlarida oʻtkazgan J. n. va Subutoy bahodir Qrimning jan.dagi Sugʻdaqni zabt etadi. Kalka jangida rus knyazlari va qipchoqlarning birlashgan qoʻshinini yenggan moʻgʻullar ruslarning koʻpdan koʻp shaharlarini gʻorat qilganlar, soʻngra Volga-Kama Bulgʻoriyasish qattiq qarshilikka duch kelgach, orqaga qaytib, Qoraqurumga qaytayotgan Chingizxonga kelib qoʻshilganlar.

Adabiyot
--------

* Rashidad-Din , Sbornik letopisey, t.1, Kniga vtoraya, M. — L. 1952; Shixabad-Din Muhammadan-Nasav i , Jizneopisaniye sultana Djalalad-Dina Mankburni, Baku, 1973; Bartold V. V. Turkestan v epoxu mongolskogo nashestviya, Soch. t. 1, M. 1963.

Hamidulla Dadaboyev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Sharqda shamol koʻtarildi
**Sharq** — bu Yer aylanadigan yoʻnalish. Sharqqa yoʻnalish shimolga va janubga, yaʼni Yerning geografik qutblariga perpendikulyar va gʻarbiy yoʻnalishga qarama-qarshidir. Sharqqa yoʻnalish geodezik azimutda +90° va astronomik azimutda −90° ga toʻgʻri keladi.

Dastlab, ehtimol, bu soʻz „quyosh chiqishi" degan maʼnoni anglatadi va keyinchalik maʼno oʻzgardi.

 Quyosh chiqishi
Tenglik kunlarida quyosh aynan sharqdan chiqadi.

Etimologiya
-----------

Ruscha „sharq" soʻzi cherkov slavyan tilidan olingan. Qadimgi slavyan tilida bu soʻz „vstok" deb yozilgan boʻlib, u yunoncha „ἀnánolή" ning iz qogʻozi edi .

Ingliz tilidagi „sharq" soʻzi nemischa „ost" va qadimgi norvegiya „austr" soʻzlari bilan oʻxshash boʻlib, lotincha „aurōra" ga oʻxshaydi. Qadimgi ingliz tilida bu soʻz „ēast" (sifat), „ēastan" (zarf) yoki „ēaste" (ism) sifatida yozilgan boʻlib, bu soʻzlar proto- germancha „\*aust-" soʻzma-soʻz „quyosh chiqishi tomon" soʻzidan kelib chiqqan. xuddi shu soʻz proto-hind-yevropacha „\*aus-" („porlash") dan keladi. Oʻrta ingliz tilida bu soʻz allaqachon „est" deb yozilgan.

Yerning zamonaviy xaritalarida **sharq** oʻng tomonda joylashgan. Ushbu konvensiya magnit shimolni kompas nolga qoʻyadigan kompasdan foydalanish natijasida paydo boʻldi, biroq Venera va Uran kabi retrograd aylanadigan sayyoralar jadvallarida chap tomon sharqda joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Происхождение слова восток. Этимология слова восток". *Lexicography.online*. 13-may 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2022.05.13.
2. ↑  „east".  Etymonline. 13-may 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2022.05.13.
3. ↑  „East Definition & Meaning".  Dictionary.com. 13-may 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2022.05.13.
**Kosibchilik** (arab. - kasbkorlik) — 1)tor maʼnoda — charmdan kovush, maxsi, shippak, etik va boshqa oyoq kiyimlarini qoʻlda tikish bilan shugʻullanish. Asosan, chorvachilik paydo boʻlganidan soʻng (miloddan avvalgi 4—3 ming yillik) xom teridan oyoq kiyimlari "tikila" boshlagach, K. shakllana borgan, lekin hali juda ibtidoiy koʻrinishda boʻlgan. Asta-sekin odamlar hayvon terisini oshlashni, undan koʻn tayyorlashni, koʻndan charm olishni, charmdan esa kiyim-bosh, poyabzal tikishni oʻrganishgan. K. 19-asr oxirlari, 20-asr boshlarida Toshkent, Samarqand, Buxoro va ayniqsa, Fargʻona vodiysi shaharlarida ancha rivojlangan. Bu shaharlarda yuzlarcha K. doʻkonlari boʻlgan. Sanoat asta-sekin rivojlanib, artel va fabrikalar paydo boʻla boshlagach, K. bilan shugʻullanuvchilar ham artel va fabrikalarga uyusha boshladi. Lekin K. bilan shugʻullanuvchi yakka shaxslar ham saqlanib qoldi. K. butun dunyoda, ayniqsa, Sharkda, shu jumladan, Oʻrta Osiyoda keng taraqqiy etgan. Oʻzbekistonning shahar va qishloqlarida, ayniqsa, Fargʻona vodiysida hozir K. xalq hunarmandchiligining uzviy turi sifatida yana rivojlana boshladi. K.da faqat poyabzal tikish bilan cheklanib qolinmaydi, balki telpak, ot-ulov abzallari, qayish, pichoq qini kabi buyumlar tayyorlash bilan ham shugʻullaniladi;2) keng maʼnoda — qoʻlda bajariladigan ishlar bilan shugʻullaniladigan kasblarning umumiy nomi (degrezlik, duradgorlik, zargarlik, kashtadoʻzlik, kulollik, koʻnchilik, miskarlik, rixtagarlik, temirchilik, tikuvchilik, tunukasozlik, toʻquvchilik, oʻymakorlik va boshqalar). K. bilan, asosan, oddiy mehnat qurollari yordamida yakka tartibda shugʻullaniladi. K. insonning ishlab chiqarish faoliyati bilan bogʻliqravishda asta-sekin rivojlangan (yana qarang Hunarmandchilik).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gottentot tillari** — koysan tillari oilasiga mansub. JAR shim.ida, Namibiyaning jan. va shim. hududida, Botsvana va Tanzaniyada (sandave tili) tarqalgan tillar. 130 mingga yaqin kishi soʻzlashadi (1991). G.t. kuyidagi guruhlarni oʻz ichiga oladi: 1) kxoy [nama, kora (korana), grikva]; 2) nxauru (naran) tili va uning shevalari; 3) kve (demis, chumakve — shuakve) shevalari guruhi; 4) chu (xiochuvau xaychu-vau); 5) sandave (sandavi).

G.t. affikslarga boy, agglyutinativ xususiyatga ega. Son kategoriyasi birlik, koʻplik va ikkilangan shaklga ega. Feʼlning tuslanishi zamonga koʻra prefiks qoʻshish yordamida amalga oshadi. G.t. koʻpchiligi yozuvsiz, borlari ham mukammal emas. Nama tili (Namibiya) boshlangʻich taʼlimda va diniy adabiyotlarda qoʻllanadi. G.t. boʻyicha ilk tadqiqotlar 19-asrda boshlangan. Yozuvi bir oz qoʻshimcha belgilar bilan lotin alifbosi asosida.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Gotland** — Boltiq dengizining oʻrta qismidagi yirik orol. Skandinaviya yarim oroldan 84 km kenglikdagi boʻgʻoz orqali ajralib turadi. Mayd. 2960 km2. Aholisi 58 ming kishi (1993). Maʼmuriy jihatdan Shvesiyaga qarashli. Ohaktosh va qumtoshlardan tuzilgan plato. Karst rivojlangan. Bal. 83 m gacha.

Iqlimi moʻtadil, dengiz iqlimi. Yillik yogʻin 500 mm. Orolning qariyb yarmi qaragʻay oʻrmonlari bilan band, torf qatlamlari uchraydi. Ohaktosh olinadi. Q.x.da asosan, bugʻdoy, suli, qand lavlagi, kartoshka ekiladi. Chorvachilik ham rivojlangan. Bosh shahri va porti — Visbyu. Xall-Xangvar rezervati bor. Turizm rivojlangan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  *(unspecified title)*
3. ↑  *(unspecified title)* — Statistics Sweden.
4. ↑  *(unspecified title)* — Statistics Sweden.
**Mahalliy soliq va yigʻimlar** — davlat hokimiyatining mahalliy organlari va idoralari daromadiga oʻtkaziladigan soliq va yigʻimlar.

Oʻzbekiston Respublikasida Mahalliy soliq va yigʻimlar va yilga mol-mulk soligʻi; yer soligʻi; reklama soligʻi; avtotransport vositalarini olib sotganlik uchun soliq; ijtimoiy infratuzilmani rivojlantirish soligʻi; savdo-sotiq qilish huquqi uchun yigʻim, shu jumladan, ayrim turlardagi tovarlarni sotish huquqini beruvchi litsenziya yigʻimlari; yuridik shaxslarni, shuningdek tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻulla-nuvchi jismoniy shaxslarni roʻyxatga olganlik uchun yigʻim, avtotransport toʻxtash joyidan foydalanganlik uchun yigʻim; obodonchilik uchun yigʻim va boshqa kiradi.

Mahalliy soliq va yigʻimlar va y. mahalliy byudjetga oʻtkaziladi, ularning miqdori, stavkalari, undirish tartibi, soliqdan imtiyozlar berish Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi hamda viloyatlar va Toshkent shahri xalq deputatlari kengashlari tomonidan, amaldagi qonunlarga muvofiq belgilanadi. Mol-mulk va yer soligʻi OʻzR qonun hujjatlari bilan joriy etiladi va respublikaning butun hududida undiriladi. Bu soliqlarning stavkalari OʻzR Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi. Mahalliy soliq va yigʻimlar va yilga oid huquqiy munosabatlar OʻzR ning Soliq kodeksi (1997-yildan 24-aprel) bilan tartibga solinadi.

Muhammadjon Nigʻmatov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kosmik raketa** — kosmik tezliklar beradigan raketa. Kosmik fazo, Yer sunʼiy yoʻldoshlari orbitalari yoxud boshqa osmon jismlari orbitalariga avtomatik yoki bortida kosmonavtlari boʻlgan apparatlarni uchirishga moʻljallangan. Zamonaviy Kosmik raketalar koʻp bosqichli boʻlib, bosqichlar soni, asosan, uning vazifasiga bogliq. Start vaqtida Kosmik raketa ning birinchi bosqichli eng quvvatli dvigateli ishga toʻshadi va u sistemaga maʼlum tezlik beradi. Birinchi bosqichli dvigatelining yonilgʻi zahirasi tugagandan soʻng u sistemadan ajralib chiqadi va ikkinchi bosqichli dvigatel ishlay boshlab sistemaga qoʻshimcha tezlik beradi. Uzoqqa uchish hollarida Kosmik raketa, odatda, Yer sunʼiy yoʻldoshlari orbitasiga chikarila-di va undan keyingi uchishlarida shu orbitadan start olishda foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Ingliz tilining amaliy grammatikasi (maʼnolari).

**„Prakticheskaya grammatika angliyskogo yazika"** (ruscha: *Практическая грамматика английского языка*) („Ingliz tilining amaliy grammatikasi") — Kseniya Kachalova hamda Yeruxim Izrailevich qalamiga mansub ingliz tili grammatikasi boʻyicha kitob. Ilk bor 1952-yil Moskva shahrida „Vneshtorgizdat" nashriyotida chop etilgan.

„Prakticheskaya grammatika angliyskogo yazika" ingliz tili grammatikasi boʻyicha sovet davrida eng keng qoʻllanilgan kitobdir. Asar bir necha oʻn marta qayta nashr qilingan. Ayrim nashrlar ikki jilddan iborat.

Asar SSRI Tashqi savdo vazirligi tizimiga kiruvchi oliygohlar talabalari uchun moʻljallangan. Shuning uchun unda savdo-sotiq hamda iqtisod mavzularida koʻplab misollar keltirilgan. Asarda ingliz tili morfologiyasi, sintaksisi, punktuatsiyasi hamda AQSH hamda Britaniya dialektlari oʻrtasidagi farqlar boʻyicha maʼlumot berilgan. Kitobda yana mustaqil oʻrganuvchilar uchun mashqlar hamda ularning javoblari keltirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Prakticheskaya grammatika angliyskogo yazika" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 2-yanvar 2017-yil.

Havolalar
---------

* „Prakticheskaya grammatika angliyskogo yazika" (8-nashr) Wayback Machine saytida arxivlandi (2017-01-03). (rus.)

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Vismutin**, vismut yaltirogʻi — sulfidlar sinfiga kiruvchi mineral. Kimyoviy formulasi Bi2S3. Koʻshimchalari Sb, Se. Rombik singoniyali. Choʻziq prizma, ignasimon, radial shuʼlasimon, yelpigʻichsimon, yirik kristallar. Rangi ruxsimon oq, qoʻrgʻoshinsimon kulrang. Yaltirokligi metallsimon, elektr oʻtkazmaydi. Qattikligi 2— 2,6. S. or. 6,8—7,2. V. yuqori haroratli gidrotermal yertomirlarda, greyzenli, kontakt-metasomatik konlarda pirit, arsenopirit, Zn, Pb, Cu, Fe sulfidlari va qalay, volfram, molibden, sof-tugʻma vismut va b. minerallar bilan birga hosil boʻladi. Oksidlanish zonasida oson parchalanib ikkilamchi oksidlar (vismut oxrasi), sulfaoksidlar, vismutning suvli karbonatlari hosil boʻladi. V. Oʻzbekistonda Chatqol (Us t arasoy, Burchmulla) va Qurama (Adrasmon, Qizilguta, Terakli,. Toshkeskan, Qoʻshbuloq, Chodaq, Miskon, Qoʻshmasoy) tizmalaridagi rudali konlar va Gʻarbiy Oʻzbekiston (Langar, Ingichka, Ugʻat, Choshtepa, Oqqoʻrgʻon, Chuyun konlari)da topilgan. Vismut olinadigan ruda. V. kimyoviy asboblar ishlashda va tibbiyotda keng qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mahamadjon Qo‘chqorov** (1938-yil tavallud topgan — vafot sanasi nomaʼlum) — Farg‘ona viloyati (O‘zbekiston SSR) Quva tumanidagi Dimitrov nomidagi kolxoz brigadiri. "Mehnat shuhrati" ordeni toʻliq kavaleri (1984).

Hayoti va faoliyati
-------------------

1938-yilda Oʻzbekiston SSR Fargʻona viloyati (hozirgi Oʻzbekiston) Quva tumanida koʻp bolali kolxozchi oilasida tugʻilgan. Millati oʻzbek. Oliy maktabni tamomlagan. 1956-yildan O‘zbekiston SSR Farg‘ona viloyati Quva tumanidagi Dimitrov nomidagi kolxozda traktorchi bo‘lgan. Sovet Armiyasida xizmat qilgan. Qurolli Kuchlar safidan boʻshatilgandan soʻng, u avvalgi ish joyiga qaytdi, keyinchalik oʻsha kolxozda brigadir boʻldi. Ilg‘or mehnat usullarini joriy etish natijasida paxta hosildorligi 11 sentnerga oshib, 33 sentnerni tashkil etdi. U kolxozda chorak asr davomida paxta yetishtirishda katta amaliy tajriba to‘pladi, bu ekindan yuqori va barqaror hosil yetishtirishning ustasi bo‘ldi. U rahbarlik qilgan brigada xom ashyo yetishtirish va sotishni yildan-yilga oshirib bordi. har gektardan 50 sentnerdan paxta chiqardi. Brigada tuman ilm maktabi edi. Mahamadjon Qo‘chqorov yoshlar ustozi, kasaba uyushma organlariga saylangan. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1975-yil 14-fevraldagi va 1976-yil 25-dekabrdagi farmonlari bilan 3 va 2-darajali „Mehnat shuhrati" ordenlari bilan taqdirlangan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1983-yil 7-yanvardagi farmoni bilan fidokorona yuqori samarali mehnati, SSSR tashkil topganligining 60 yilligini nishonlash uchun Butunittifoq sotsialistik musobaqasida erishilgan ulkan yutuqlari va uzoq yillardan buyon bir xonadonda begʻubor mehnat qilgan Qoʻchqorov Maxamadjon 1-darajali „Mehnat shuhrati" ordeni bilan taqdirlangan. „Mehnat shuhrati" ordenining (O‘zbekiston SSRda birinchi) to‘liq sohibi bo‘ldi. 1980-yillarda u kolxozni boshqarishda davom etdi. Keyingi faoliyati haqida hech qanday maʼlumot yoʻq.

Mukofotlar va unvonlar
----------------------

* 1, 2, 3-darajali "Mehnat shuhrati" ordenlari bilan taqdirlangan. (1975, 1976, 1983)

* "Mehnat jasorati uchun" medal

Manbalar
--------

1. ↑  Сайт «Герои страны». sfn error: no target: CITEREFСайт\_«Герои\_страны» (help)
2. 1 2  Chelovek slaven trudom. — Moskva, 2012
3. 1 2  Орденская книжка награждённого орденами Трудовой Славы трёх степеней
**Hoji Mir Iso Maxdum muftiy bin Domullo Niyoz Muhammad muftiy Balxiy** (1826/27—1887/88) — Buxoroning iste’dodli shoiri, olimi va musiqashunosi. U tarixchi, olim va ma’rifatparvar Ahmad Donishning do‘sti va hamsuhbati bo‘lgan. Yozuvchi va shoir Sadriddin Ayniy o‘z „Esdaliklar"da va „Namunayi adabiyoti tojik" asarida Iso Maxdum hayoti va faoliyatiga oid ma’lumotlarni bayon etgan.

Tarjimayi holi
--------------

Iso Maxdum Buxoro madrasalarida tahsil ko‘rib riyoziyot, ilmi nujum va adabiyotni chuqur o‘rganadi. Musiqada ham katta iste’dodi bo‘lib, Sadriddin Ayniyning ta’kidlashicha, Shashmaqomning mushkilot qismlarini tanburda ancha mohirlik bilan chalar edi. Iso Maxdum milliy musiqa tariximizda birinchilardan bo‘lib Shashmaqomni notaga olishga harakat qildi. 

Sadriddin Ayniy o‘zining esdaliklarida bayon etishicha, Iso Maxdum G‘ijduvon qozisi Abduvohid Sadr Sarir tomonidan tashkil etilgan xos yig‘inlarda faol ishtirok etgan. Bu xos yig‘inlarning bir qismida musiqa chalinib, Iso Maxdum qo‘shiq ijro etgan..

Iso Maxdum mang‘itlar sulolasi hukmdori Amir Muzaffar zamonida (1860—1885) bir muddat Chorjo‘yda rais lavozimida ishlaydi. So‘ngra Buxoro shahriga qaytib, ilm bilan shug‘ullanadi, kambag‘al bolalar uchun maktab ochib, tekinga mudarrislik qiladi. Keyinchalik Amir Muzaffar uni avval Kalobod, so‘ngra Xoja Davlat madrasalariga mudarris etib tayinlaydi.

Ijodi
-----

Uning bayoz va tazkiralar orqali bizgacha 70 g‘azal, 9 muxammas, 2 ruboiy, 3 qit’a, shuningdek, nasriy hikoyalari meros bo‘lib qolgan. Iso Maxdumning musiqiy merosi bizgacha to‘liq yetib kelmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Айний С*. Асарлар. Саккиз томлик. Олтинчи том. Эсдаликлар. III қисм*. Тошкент: Бадиий адабиёт нашриёти, 1965. — 38 bet.
2. ↑  Тўраев Ф*. Бухоро муғаннийлари*. Тошкент: Фан, 2009 — 37 bet.
**Mahdiylar** (1159 - 1173) — Yamanda hukmronlik qilgan sulola. Poytaxti - Zabid (Yaman). 
Mahdiylar davlati Najohiylar davlati oʻrnida tashkil topgan.

Tarixi
------

Sulola asoschisi — Tihomada davatchilik qilgan Ali ibn Mahdiy Ruayniy Ximyoriy (1137-1159). 1150-yili uning tarafdorlari kuchsizlanib qolgan najohiylarning mulklarini egallay boshlashdi, natijada deyarli butun mamlakat qoʻlga kiritildi. Ali ibn Mahdiyning vo­rislari Mahdiylar davlati hududini muntazam kengaytirib borishdi hamda oʻz davlatlariga Tihomadan Janad va Taiz shaharlarigacha boʻlgan Gʻarbiy Yamanni qoʻshib olishdi. Janubga yurish chogʻida zurayyiylar va hamdoniylar bilan toʻqnashishdi. Oradan koʻp oʻtmay Yamanga Salohiddin Ayyubiyning ukasi Shamsiddin Turonshoh boshliq Misr qoʻshini kirdi va 1174-yili Zabidni oldi.

Hukmdorlar roʻyxati
-------------------

Mahdiylar davlati hukmdorlari| T/r | Hukmdorlar | Hukmronlik yillari |
| --- | --- | --- |
| 1 | Ali ibn Mahdiy | 1137-1159 |
| 2 | Maxdiy ibn Ali va Abdunnabiy ibn Ali | 1159-1163 |
| 3 | Abdunnabiy ibn Ali | 1159-1163 |

```
==
```

Yana qarang
-----------

Yaman  

Najohiylar  

Ayyubiylar

Manbalar
--------

1. ↑  Vohidov Sh. Qodirov A. Sharqning mashhur sulolari.Toshkent: Akademnashr, 2013. 208-209-betlar
**Isʼhoq Latipovich Toʻrayev** (1960. 24.2, Shahrisabz tumani)—aktyor, rejissor. Oʻzbekiston Respublikasi sanʼat arbobi (1998). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1983). Oʻz faoliyatini 1976-1977-yillarda Shahrisabz xalq teatrida havaskor aktyor sifatida boshlagan. 1983-1985-yillar Surxondaryo teatrida, 1985-1987-yillar Qashqadaryo teatrida aktyor. 1991-1993-yillarda "Muloqot" teatr studiyasida aktyor, rejissor yordamchisi sifatida faoliyat koʻrsatgan. 1993-yildan "Eski masjid" teatr studiyasining badiiy rahbari. "Ayol apvasti yoxud haroratli ayiq" (P. Merime), "Shayx Sanʼon" (oʻzi Shayx Sanʼon rolida, F. Attorning "Mantiq ut-tayr", Navoiyning "Lison ut-tayr" dostonlari asosida), "Nayman ona nidosi" (Joʻlamon rolida, Ch. Aytmatovning "Asrga tatigulik kun" asari asosida, "Qobil va Hobil" (Qobil rolida, Bayronning "Kain" asari asosida), "Raqsu samoʼ" (Shoh Bahrom rolida, Navoiyning "Sabʼai sayyor" asari asosida) kabi spektakllarni sahnalashtirgan. "Manqurtlarga bermang dunyoni" nomli teatrlashgan tomoshasi mamlakatimizning barcha viloyatlarida namoyish etildi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Xettlar** — Kichik Osiyoda qadimda yashagan xalq. Xett tilida soʻzlashgan. Shuning uchun ham odatda X. yoki ularning avlodlari Kichik Osiyoga Bolqon ("gʻarbiy" nazariya) yoki Kavkaz orqali ("sharqiy" nazariya) kelib joylashgan deb hisoblanadi. Qad. Xett podsholigida shaharlarning sharqqa xos uslubda qurilishi X.ning Kavkaz orqali koʻchib kelganini koʻproq tasdikdaydi. Anatoliyaning savdo markazlaridan topilgan akkad tilida yozilgan hujjatlarda xett tiliga mansub soʻzlar va shaxs nomlarining uchrashi, X.ning mil. av. 3—2ming yilliklardan boshlab Kichik Osiyoda yashay boshlaganligini koʻrsatadi. Mil. av. 14—12-asrning boshlarida Xett podsholigida xett tili asosiy davlat tili boʻlsada, X. boshqa etnik guruhlar bilan qoʻshilib keta boshlagan.

*Yana qarang:* Xettlar madaniyati.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Oseyji jangchisi. Rassom: Jorj Ketlin
**Oseyji**, **osedj**, **osaj** (fransuz. *Osage* ; nomlanishi — *vajaje*) — siu xalqlari guruhidan boʻlgan hind qabilasi. Mavjud bir nuqtai nazarga koʻra — milodiy 1200-yil atrofida, boshqasiga koʻra — XVII asrda, irokezlarning bostirib kirishi natijasida ular Ogayo daryosi vodiysidan, oʻzlari ilgari yuzlab yillar davomida yashagan hozirgi Kentukki shtatidan koʻchib oʻtishgan. Taxminan 1700-ilda oseyjilar Missisipi daryosining gʻarbiy tomonida, hozirgi Arkanzas, Missuri, Kanzas va Oklaxoma shtatlariga joylashdi. Oʻsha davrda oseyji aholisi mintaqadagi eng kuchli va nufuzli qabila edi.

19-asr rassomi Jorj Ketlin oseyjilarni „Shimoliy Amerikadagi qizil va oq tanlilar orasida eng baland odamlar zoti" deb taʼriflagan; erkaklarning boʻyi olti futdan kam boʻlishi kamdan-kam uchraydi, koʻplari olti yarim futga, baʼzilari esa yetti futga yetadi.

Oseyjilar hozirda federal tan olingan qabila hisoblanadi. Ular asosan Oseyj okrugida, Oklaxomada yashaydi, garchi qabilaning koʻp aʼzolari butun mamlakat boʻylab tarqalgan.

Oseyj (vajaja) tili Siuan tillarining Dhegiha guruhiga kiradi. Oseyjning soʻnggi *maʼruzachisi* *Lyusil* Rubedo 2005-yilda vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  Стукалин Ю. В.*. Энциклопедия военного искусства индейцев Дикого Запада*. М: Яуза; Эксмо, 2008 — 69 bet.
2. ↑  «Fort Scott National Historic Site», National Park Service
3. ↑  „Words of the Tribe". 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-iyul 2016-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Стукалин Ю. В.*. Хороший день для смерти*. М.: Гелеос, 2005. ISBN 5-8189-0323-0.

Havolalar
---------

|  |
| --- |
| **Oseyji** haqida Vikipediyaning qardosh loyihalarida koʻproq bilib oling |
|  | Maʼno va tarjimalari Vikilugʻatda |
|  | Media fayllar Vikiomborda |
|  | Taʼlim resurslari Vikiversitetda |
|  | Xabarlar Vikiyangiliklarda |
|  | Iqtibos, maqol va matallar Vikiiqtibosda |
|  | Asarlar matnlari Vikimanbada |
|  | Kitob va darsliklar Vikikitobda |
|
|
|

* Osage qabilasi rasmiy veb-sayti
	+ Osage qabilaviy muzeyi
* Osage hind qabilasi tarixi Arxivnaya kopiya
PRANDTL (Prandtl) Lyudvig (1875.4.2, Frayzing, Bavariya — 1953.15.8. Gyottingen) — mexanika sohasidagi nemis olimi, amaliy gidroaeromexanika ilmiy maktabining asoschisi. Myunxendagi Oliy politexnika bilim yurtini tamomlagan. Gannoverdagi Oliy texnika bilim yurti professor (1901-yildan), Gyottingen universiteti professor (1904-yildan). Gyottingendagi gidroaerodinamika instituti direktori (1925—47). Ilmiy ishlari elastiklik va plastiklik nazariyasi, gidroaeromexanika, gaz dinamikasi va dinamik meteorologiyaga oid. Qanotning aerodinamik nazariyasini rivojlantirgan, gaz oqimida issiqlik uzatish muammosi masalalarini tekshirgan, suyuklik va gazlarda sodir boʻladigan issiqlik jarayonlariga taalluqli oʻxshashlik mezonini topgan (P. soni).

Manbalar
--------

* Gidroaeromexanika [rus. per.], M. 1951.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bilgoraj pirogi** (polyakcha: Pieróg biłgorajski, piróg biłgorajski, krupniak) — Polshaning anʼanaviy taomi asli Bilgorayadan boʻlib, oʻtmishda muhim bayramlar va bayramlar uchun tayyorlangan.

Bilgoray pirogi grechka pyuresi, kartoshka, tuxum va smetana bilan pishiriladi. Retseptga qarab, pirog ham quyidagilardan iborat boʻlishi mumkin: yalpiz, choʻchqa yogʻi va shpik. Pirog odatda toʻrtburchak yoki yumaloq shaklda pishiriladi. Pirogning tuzilishi qattiq, tashqi koʻrinishi bilan u yangi tayyorlangan pashtetga oʻxshaydi. Sut bilan xizmat qilish mumkin.

Polshaning bu taomi taʼmi jihatidan boʻtqaga oʻxshaydi: deyarli bir xil toʻldirilgan bulochka.

2005-yil 4-oktabrdan beri Bilgoray pirogi Polsha qishloq xoʻjaligi va qishloq rivojlanish vazirligi tomonidan anʼanaviy mahsulotlar roʻyxatiga kiritilgan.

Yana qarang
-----------

* Polsha oshxonasi
* Lublin oshxonasi

Manbalar
--------

1. ↑  „Pieróg biłgorajski - Biłgoraj" (pl). *www.bilgoraj.pl*. 18-noyabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-avgust 2017-yil.
2. ↑  „Kaszaki (autor: michal2) - DoradcaSmaku.pl". *www.doradcasmaku.pl*. 26-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-avgust 2017-yil.
3. ↑  *MRiRW.* „Pieróg (Piróg) Biłgorajski dawniej zwany „krupniakiem" - Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi" (pl).  www.minrol.gov.pl. 26-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-fevral 2018-yil.
**Solenoid** (yunoncha: solen — naycha va eidos — koʻrinish) — spiral koʻrinishida oʻralgan va oʻzidan elektr toki oʻtkazayotgan izolyasiyalangan oʻtkazgich. Agar Solenoidning uzunligi oʻramlar diametridan juda katta boʻlsa, cheksiz uzun Solenoid hisoblanadi. Cheksiz uzun Solenoid maydonining magnit induksiya V si Solenoid tashqarisida nolga teng va ichida bir jinsli boʻlib, u quyidagi formula bilan ifodalanadi: V=sp"/, bunda i.(|— magnit doimiysi, p — Solenoidning oʻramlar soni, / — Solenoiddagi tok kuchi. Solenoid, odatda, kichik faol qarshilikka va elektr sigʻimiga hamda yetarli darajada katta induktivlikka ega boʻladi. Ichida temir oʻzak boʻlgan Solenoid elektromagnit vazifasini bajaradi.
Solenoidning magnit maydoni (solenoid tashqarisidagi maydon) bilan doimiy magnit maydon orasida oʻxshashlik bor. Shartli ravishda kuch chiziqlari gʻaltakning bir uchidan chiqib ikkinchi uchiga kiradi, deb hisoblash mumkin.

Solenoid radiotexnika, elektrotexnika va xususan, oʻlchov asboblarida keng koʻlamda ishlatiladi.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Osetin tili** — hind-yevropa tillari oilasining eroniy tillar guruhiga mansub, asosan Shimoliy Osetiya Alaniyada va Janubiy Osetiya muxtor viloyatida, shuningdek, Kabarda-Balkariyada tarqalgan til. 500 mingdan ortiq kishi soʻzlashadi. 2 asosiy lahjasi bor: adabiy tilga asos boʻlgan iron lahjasi va digor lahjasi. Digor lahjasi Shimoliy Osetiyaning gʻarbida, iron lahjasi esa Shimoliy Osetiyaning qolgan hududlarida va Janubiy Osetiyada qoʻllanadi.

Osetin tilining oʻziga xos tomoni shundaki, u ham qad. Yevropa tillari, ham Kavkaz tillari bilan uzoq yillar aloqada boʻlgan. Natijada boshqa eroniy tillardan farqli ravishda uning fonetikasida portlovchi boʻgʻiz undoshlari, morfo-logiyasida koʻp kelishikli agglyutina-tiv turlanish paydo boʻlgan.

Yozuvi 18-asr oxiridan mavjud. 1844-yilda akademik A. Shyogren kirillitsa asosida yozuv yaratgan edi. Osetin tili 1923—38 yillarda lotin grafikasidan foydalangan. 1938-yildan yozuvi rus grafikasi asosida; jan. osetinlar 1938—54 yillarda gruzin yozuvidan foydalanganlar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Oshhalol**, oshiqalol, oshalol — Oʻrta Osiyo xalklarida, jumladan, oʻzbeklarda podachilarga taom berish odati. Oʻtmishda qishloqlarda moli kam oilalar oʻz mollarini (koʻpincha qoramollarini) birlashtirib poda tashkil etganlar. Erta bahorda jamoa yigʻinida qishloq podasini boqish uchun kam-bagʻalroq va tajribali bir kishi podachi qilib tanlangan. Podachi oʻz mehnati evaziga (mol boshi va katta-kichikligiga qarab) har oyning oxirida kelishuvga koʻra, natura (don) yoki pul olishdan tashqari mol egalaridan har chorshanba kuni bitta non (mol soniga qarab), juma yoki yakshanba — bozor oqshomi kunlarida esa pishirilgan taom olgan. Odatda kechqurun poda kayt-ganda podachining oʻgʻillari xonadonma xonadon yurib O. yiqqanlar. Mol egalari O. sifatida ularga goʻja, ayron yoki non berishgan. Podachi taomlarni oilasi bilan tanovul qilib ortganini esa yaylovga olib chiqqan. Shu boisdan ham podachiga beriladigan bu taom O. (yaʼni, podachining halol mehnati uchun berilgan osh, taom), deb atalgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bilga xoqon bitiktoshi** — marmar bitiktosh, turkiy yozuv yodgorligi. Bilga xoqon sharafiga qoʻyilgan (735-yil). Ulan Batordan 400 km janubdagi Qorabalgʻasun shahrining harobalaridan taxminan 40 km shimolda joylashgan. Boʻyi 3 m 45 sm, eni 1 m 74 sm, kalinligi 72 sm. 

Bilga xoqon bitiktoshi 80 satrdan iborat: 41 satri toshning yuz tomoniga, 15 satrdan 30 satr ikki yon tomoniga, 7 satr orqa tomoniga, 2 satr toshning tarashlangan 2 qirrasiga yozilgan. Mazkur bitiktoshni Kultegin bitiktoshi bilan birga 1889-yilda rus olimi N. M. Yadrinsev Moʻgʻulistonning Kosho Saydam vodiysida Koʻkshin Urxun daryosi boʻyidan topgan. Yodgorlik matni nemis, fransuz, dan, ingliz va rus tillariga tarjima qilingan, turk va oʻzbek tillarida tavsif etilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
* Malov S. Ye. Pamyatniki drevnetyurkskoy pismennosti, M. 1951; Abdurahmonov F. Rustamov A. Qadimgi turkiy til, T. 1982.

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mahbuba Shamsiyevna Qodirova** (1919.25.5, Toshkent) — adabiyotshunos va matnshunos. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1995), filol. fanlari doktori (1975). Oʻrta Osiyo universitetni tugatgan (1936). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Til va Adabiyot institutida stenografistka (1934—36), katta ilmiy xodim (1956—61), Alisher navoiy nomidagi Adabiyot muzeyida katta (1967—91), yetakchi ilmiy xodim (1992-yildan). Mumtoz oʻzbek shoiralari — Zebunniso, Uvaysiy, Nodira, Dilshod Barno, Muslihabegim Miskin, Saodat Mushtariy, Anbar Otin kabi ijodkorlarning hayoti va ijodiy merosini keng koʻlamda oʻrganib, ilmiy risolalar, monografiyalar yozgan va ularning sheʼriy toʻplamlarini nashr qildirgan. "19-asr oʻzbek shoiralari ijodida inson va xalq taqdiri" asarida (1977) shu davr adabiyoti va, xususan, shoiralari haqida qimmatli maʼlumotlar berilgan.

Manbalar
--------

* Nodira hayoti va ijodi, T. 1965; nadira, T.. 1967, 1990; Dilshod, T. 1971; Zebunniso, T. 1982; Shoira Anbar, T„ 1991: Shoira Muazzamxon, T. 1992; Sheʼriyat va muhabbat malikasi, T. 1998.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abiogen tabiat** — geografik qobiq taraqqiyotining organik dunyosiz utgan dastlabki davri tabiati. Yer taraqqiyotining arxey va protero-zoy eonlarida tabiat Abiogen tabiat boʻlgan. Abiogen tabiat 2,5-3 mlrd. yildavom etgan deb taxmin qilinadi. Bu davrda tabiat Yer poʻstidagi birlamchi togʻ jinslari, havo va suvlardan tashkil topgan. gʻoz. vaqtda Oy, Uto-rud (Merkuriy) va Zuhra (Venera) sayyo-ralari tabiatini Abiogen tabiat deyish mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  "Abiogen tabiat" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Perilla** (Perilla) — labguldoshlar oilasiga mansub bir yillik oʻtsimon oʻsimliklar turkumi; moyli va manzarali ekin. Jan. Sharqiy va Jan,Sharqiy Osiyoda 5 turi mavjud. Butasimon sudzu P. (P.frutescens) va uning nankin xili (Perilla var. nankinensis) Sharqiy Osiyoda oʻstiriladi. P.ning moyli, efirmoyli va sabzavot turi Xi-toy va Yaponiyada, manzarali (barglari toʻq qizil va rang-barang) turi Uzoq Sharqda, Gʻarbiy Yevropada, AQShda yetishtiriladi. Butasimon P. namsevar va issiqsevar oʻsimlik. Vegetatsiya davri 100—150 kun, oʻzidan va chetdan changlanadi. P. urugʻida 46— 53% tez quriydigan texnika moyi (alif, lok va turli boʻyoqlar tayyorlashda ishlatiladi) olinadi (ovqatga ham ishlatish mumkin). Koʻk poyasi va kunjarasi mollar uchun yaxshi ozuqa. P. keng qatorlab (qator orasi 60 sm) 3—4 sm chuqurlikka ekiladi. Ekish normasi 5–8 kg/ga.

Gektaridan 8—15 s urugʻ hosili olinadi. Zararkunandalari: simqurtlar, kuzgi tunlam, oʻtloq parvonasi, oʻsimlik biti; eng xavfli kasalligi — gʻovlash.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hakim Kabirovich Nishonov** (1917.5.12, Andijon) — sozanda, bastakor. Oʻzbekiston xalq artisti (1989). Toshkent konservatoriyasini tugatgan (1957). Andijon bolalar teatrida aktyor (1933—36), Oʻzbek davlat filarmoniyasida sozanda (1936—39), Oʻzbek ashula va rake ansambli (1957—59), "Shodlik" ansambli (1971—76) badiiy rahbari, direktor oʻrinbosari (1976—79), Qibray tumani Doʻrmon qishlogʻi "Doʻstlik taronalari" xalq ashula va raqs ansambli badiiy rah-bari (1959-yildan). "Iroda" (S. Joʻra va V. Saʼdulla), "Qahramon" (I. Axmedov) musiqali dramalar, ayrim kompozitorlar bilan hamkorlikda simfonik poema va syuitalar, shuningdek, xor va qoʻshiqlar muallifi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |