recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**FANO VA BAQO** (arab. — fano — foniylik, yoʼqolish, oʼtkinchilik; baqo — boqiylik, barqarorlik).
Fano — yomon xulqlarning yoʼq boʼlishi, baqo esa, yaxshi
xulqlarning barqaror boʼlishi bilan izohlanadi. Yomon
xulqlardan voz kechganlar uchun nafs xohish istaklari fano
(yoʼq) boʼlib ketadi, ezgu niyat va ixlos baqo (doimiylik)
kasb etadi.
Fano holatida solik oʼz xatti-harakatlari manbaini
Alloxda koʼradi. Fano solikning Allohga eng yaqin kelgan
darajasi hisoblanadi. Sufiy adabiyotida „Allohda
yoʼq boʼlib ketish" iborasi bilan qam mazkur tushuncha
izohlangan. Fariduddin Attor esa „fano" mazmunida
„istigʼroq" soʼzini qoʼllagan. Tavhid ummoniga gʼarq boʼlgan
solik ummondan boshqa narsani koʼrmaydi, hatto oʼzini
ham ummon tomchisi sifatida mushohada qiladi. Fano
tushunchasi tasavvufda turlicha tasnif qilingan: fano
az-zot — solik oʼzining mavjud emasligini, faqatgina
Alloh haqiqiy mazmunda mavjud ekanini idrok etadi.
Fano as-sifot — solik insoniy sifatlardan xoli boʼlishi.
Fano al-feʼl — Allohni solik oʼz xatti-harakati va
faoliyati manbasi sifatida mushohada etishi. Shuningdek,
fanoning suluk yoʼlini bosib oʼtish maqomlari bilan
bogʼliq tasnifi ham bor: fano fish-shayx — solik tariqat
shayxi istaklaridan qabul qilish yoʼlida oʼz xohish -
istaklarini voz kechishi. Fano fir-rasul — solikning
Paygʼambar (a.s.) muhabbatiga gʼarq boʼlishi va u zotning
xulqlari bilan xulqlanishi. Fano fillah — solik oʼz
sifat va xususiyatlarini yoʼqotib, Allohning sifatlari
bilan bezanishi. Fano bosqichidan keyin baqo bosqichi
keladi. Fano va baqo tushunchasining paydo boʼlishi
Abu Said al-Xarroz (vaf. 899 y.) nomi bilan bogʼlanadi.
Xarroz fano va baqoni solik uchun eng yuqori bosqich deb
hisoblagan. Keyinchalik bu tushuncha tasavvufiy adabiyotda
keng tarqalib ketdi. Sarroj va J unayd Bagʼdodiy
fano tushunchasiga ehtiyotkorona munosabatda boʼlishga
chaqirganlar. Boyazid Bistomiy va Mansur Hallojning
fano tushunchasiga talqini tanqidchilar tomonidan lohut
va nosutni koʼshib yuborish, deb baholangan. Halloj fano
tushunchasini sham olovi va parvona bilan tasvirlagan
boʼlsa, Rumiy temirchining bosqonidagi temir misoliga
oʼxshatgan. Bu temir shu darajada qizib ketganki, maʼlum
vaqtda u oʼzini olov deb oʼylaydi. Bunday talqinlar keskin
tanqidlarga uchrayverishi oqibatida sufiylar fanoning
axloqiy sifatlar bilan bogʼliq jihatlariga koʼproq urgʼu
berganlar. Fano va baqo tushunchalari vahdatul-vujud
taʼlimotining paydo boʼlishiga xizmat qildi.

Manbalar
--------

1. ↑  Hakim Termiziy. Navodir al-usul. — Bayrut, 2010; Xdkim
Termiziy.
2. ↑  Xatm al-avliyo. — Bayrut, 1965
3. ↑   Kalobodiy, Abu Bakr. at-Taarruf li-mazhab ahl at-tasavvuf. — Qohira, 1994;
4. ↑  Abu Nasr Sarroj Tusiy. al Luma\*. — Qohira, 1960;
5. ↑  Hujviriy. Kashf al-mahjub. — Misr, 1974. T.N .;
6. ↑  Shihobuddin Suhravardiy. Avorif al-maorif. — Bayrut, 1992; Lisoniddin
7. ↑   Xatib. Ravzat at-taʼrif bi-l-hubb ash-sharif. — Qohira, 1966; Muhammad
8. ↑   Anvar Badaxshoniy. Akidatut-Tahoviya sharhiningtalxisi.-Toshkent, 2014.
**Muxtabar Akbarovna Xusanova** (tugʻ. 19-fevral 1983-yil, Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — oʻzbek siyosatchisi, huquqshunosi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati. Korrupsiyaga qarshi kurash va sud-huquq qoʻmitasi aʼzosi. Oʻzbekiston demokratik partiyasi „Milliy tiklanish" fraksiyasi.

Hayoti
------

Muxtabar Xusanova 19-fevral 1983-yil Toshkent shahrida tugʻilgan. 2005-yilda Toshkent davlat yuridik institutining huquqshunoslik ixtisosligi boʻyicha oliy maʼlumotni tamomlagan. Yuridik fanlar nomzodi. Oʻsha yili Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Amaldagi qonun hujjatlari monitoringi institutining Yagona axborot-tahlil guruhida yetakchi ilmiy xodim sifatida ish boshladi. 2011—2012-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Amaldagi qonun hujjatlari monitoringi institutining Hokimiyatning vakillik organlari va koʻppartiyaviylik tizimini rivojlantirish masalalarini oʻrganish boʻlimi yetakchi ilmiy xodimi lavozimida ishlagan. 2012—2015-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Amaldagi qonun hujjatlari monitoringi institutining Hokimiyatning vakillik organlari va koʻppartiyaviylik tizimini rivojlantirish masalalarini oʻrganish boʻlimi bosh ilmiy xodimi. 2015-yilda Muxtabar Akbarovna Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining korrupsiyaga qarshi kurashish va sud-huquq masalalari boʻyicha deputati lavozimiga tayinlangan.

Mukofotlar
----------

2002-yilda Navoiy nomidagi Davlat stipendiyasi sovrindori boʻldi. „Oʻzbekiston Konstitutsiyasiga 25 yil" va „Oʻzbekiston mustaqilligiga 25 yil" esdalik nishonlari bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „317-IV-сон 10.06.2020. О создании межпарламентской группы Олий Мажлиса Республики Узбекистан по сотрудничеству с Национальным собранием Государства Кувейт". *lex.uz*. Qaraldi: 18-may 2021-yil.
2. ↑  „Члены фракции в законодательной палате олий мажлиса — Миллий тикланиш" (ruscha). *mt.uz*. 18-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-may 2021-yil.
3. ↑  „Постановление Центральной избирательной комиссии Республики Узбекистан от 15.11.2014 г. "О регистрации кандидатов в депутаты Законодательной палаты Олий Мажлиса Республики Узбекистан" | Vibori | Izbiratelnaya sistema. Vibori. Referendum | Osnovi gosudarstvenno-pravovogo ustroystva | Zakonodatelstvo RUz | NRM.uz". *nrm.uz*. Qaraldi: 18-may 2021-yil.
4. ↑  „Депутаты". *parliament.gov.uz*. 18-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-noyabr 2021-yil.
5. ↑  „Кандидаты" (ruscha). *elections.uz*. Qaraldi: 18-may 2021-yil.
**Yu. M. Kotsyubinskiy haykali** ― Chernigovdagi mahalliy ahamiyatga molik monumental sanʼatning davlat roʻyxatidan olingan yodgorligi.

Tarix
-----

Xalq deputatlari Chernigov viloyat kengashi ijroiya qoʻmitasining 31.05.1971-yildagi 286-sonli qarori bilan Yu. M. Kotsyubinskiy — sovet davlat, partiya va harbiy arbob haykali deb nomlangan 71-sonli qoʻriqxona bilan mahalliy ahamiyatga molik monumental sanʼat yodgorligi maqomi berildi.

U hududni qurish va undan foydalanish qoidalariga muvofiq „tarixiy shahar markazi yodgorliklarining keng qamrovli xavfsizlik zonasida" joylashgan.

2015-yil 25-aprelda vandalizm akti tufayli qahramonlar xiyobonidagi poydevordan demontaj qilindi; joylashuvi nomaʼlum.

Ukraina „Ukraina kommunistik va milliy sotsialistik (natsistlar) totalitar rejimlarini qoralash va ularning ramziyligini targʻib qilishni taqiqlash toʻgʻrisida" gi qonunga binoan, Ukraina madaniyat vazirligining 04.04.2016-yildagi 200-sonli buyrugʻi (qoʻshimcha 13) „madaniy meros ob’yektlarini Ukrainaning koʻchmas mulk yodgorliklari davlat reestriga kiritmaslik toʻgʻrisida" davlat roʻyxatidan chiqarildi.

Tavsif
------

1970-yilda qahramonlar xiyobonida — Lenin koʻchasidagi 21-uy koʻchasining qarshisida — Sovet davlat va partiya arbobi, Mixail Kotsyubinskiy oʻgʻli Yuriy Mixaylovich Kotsyubinskiy sharafiga yodgorlik oʻrnatildi. U qahramonlar xiyoboniga oʻrnatilgan birinchi yodgorlik boʻldi.

Yodgorlik balandligi 0,9 m boʻlgan bronza byusti boʻlib, pechka ustiga oʻrnatilgan uchta granit bloklardan (3 × 1,2 × 1,1 m) poydevorga oʻrnatilgan. Poydevor qora parlatilgan labradoritdan qilingan. Poydevorning old tekisligida „Yuriy Mixaylovich Kotsyubynskiy" va "1896-1937 „yozuvlari oʻyilgan, pastki chap tomonda" Vidatniy partiyasi, dyach Radyanskiy Ukraina" yozuvi yozilgan („Sovet Ukrainasining taniqli partiyasi, davlat arbobi").

Mualliflar: haykaltaroshlar-SSSRda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi F. A. Kotsyubynskiy va K. A. Kuznetsov, meʼmorlar — K. S. Janashiya va G. A. Urusov.

Manbalar
--------

1. ↑  „В Чернигове националисты ночью снесли бюст Юрию Коцюбинскому (фото)". 23-dekabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-dekabr 2021-yil.
2. ↑  „Архивированная копия". 23-dekabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-dekabr 2021-yil.

Adabiyotlar
-----------

1. PYeRYeLІK PAM’YaTOK TA OB’ЄKTІV KULTURNOЇ SPADЩINI m. ChYeRNІGOVA ZA VIDOM ARXІTYeKTURI, ІSTORIChNIY, MONUMYeNTALNOGO MISTYeTsTVA
2. ІSTORIKO-ARXІTYeKTURNIY OPORNIY PLAN m. ChYeRNІGOVA Z VIZNAChYeNNYaM MYeJ І RYeJIMІV VIKORISTANNYa ZON OXORONI PAM’YaTOK TA ІSTORIChNIX ARYeALІV (dogovіr vіd 19.10.2018 r. № 2)
3. Chernіgіvщina: Yensiklopedichniy dovіdnik, K.: URYe і m. M. P. Bajana, 1990. — s. 360 KOTsYuBINSKOGO Yu. M. PO­GRUDDYa
**Odinaxon Inomovna Otaxonova** (1974 yil 13-sentyabr,) Andijon viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR), Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati. Oʻzbekiston Liberal-demokratik partiyasi aʼzosi .

Hayoti
------

Odinaxon Otaxonova 1974 -yil 13-sentabrda Andijon viloyatida tugʻilgan. 2006-yilda Andijon muhandislik-iqtisodiyot institutini tamomlagan.

1993 — yilda Shahrixon tumanidagi 29-sonli umumtaʼlim maktabida mehnat taʼlimi boʻyicha boshlangʻich sinf oʻqituvchisi boʻlib ishlagan.

2002-2003 yillarda Shahrixon viloyati „Odina" xususiy ishlab chiqarish korxonasi rahbari.

2003-yildan "Inomjon Faiz koʻp tarmoqli firmasi rahbari lavozimida ishlab kelmoqda.

2020 -yilda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati etib saylangan. Tadbirkorlar va ishbilarmonlar harakati Oʻzbekiston Liberal-demokratik partiyasi fraksiyasiga aʼzo boʻldi.

Mukofotlar
----------

* 1998-yilda „Xalq taʼlimi aʼlochisi" koʻkrak nishoni bilan taqdirlangan.
* 2019-yilda "Shuhrat" medali bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Депутаты". *parliament.gov.uz*. 22-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Кандидаты" (ruscha). *old.elections.uz*. Qaraldi: 22-avgust 2021-yil.
3. ↑  „Обращения и решения, требующие времени на выполнение, взяты на контроль". *O'zLiDeP*. Qaraldi: 22-avgust 2021-yil.

Havolalar
---------

Ushbu maqolani tinglang (1 daqiqa)noicon
Spoken Wikipedia iconBu audiofayl ushbu maqolaning 26-iyul, 2022-yil(2022-07-26)
 sanasidagi versiyasi asosida yaratilgan boʻlib, shu sanadan keyin amalga oshirilgan tahrirlarni aks ettirmaydi.(Yordam · Koʻproq audiomaqolalar)
**Ubaydulloh ibn Jahsh** (arab. عبيد الله ابن جحش; (taxminan 588–627) arab qabilalaridan Banu Asadning boshligʻi boʻlgan.

Biografiyasi
------------

U Jahsh ibn Riyob va Umayma bint Abdulmuttalibning oʻgʻli boʻlib, Abdulloh ibn Jahsh, Zaynab bint Jahsh, Abu Ahmad ibn Jahsh, Habiba bint Jahsh va Hammona bint Jahsh uning aka-singillari, Muhammad alayhissalom va Ali uning amakivachchasi, Hamza ibn Abdulmuttalib esa uning togʻasi edi. U Ramla binti Abu Sufyonga (Ummu Habiba nomi bilan ham tanilgan) uylangan. Ularning nikohidan Habiba bint Ubaydulloh ismli qiz farzand dunyoga kelgan.

Ubaydulloh ibn Jahsh Ibn Ishoq zikr qilgan toʻrt haniflardan biri boʻlib, qolganlari Varaqa ibn Navfal, Usmon ibn Huvayris va Zayd ibn Amr edi. U islomga kirganidan soʻng makkaliklar zulmidan qutulish uchun xotini bilan birgalikda Habashistonga hijrat qilgan. Aksum imperiyasining bir qismi boʻlgan Axumda nasroniy shoh (Najoshiy nomi bilan tanilgan) Asxama ibn Abjar musulmonlarga boshpana bergan. U yerda Ubaydulloh oxir-oqibat nasroniylikni qabul qilgan. Ibn Ishoq aytadi:
"Ubaydulloh to Islom kelguniga qadar haq dinni izlashda davom etdi. Keyin musulmon boʻlgan xotini Ummu Habiba bint Abu Sufyonni olib, musulmonlar bilan Habashistonga hijrat qildi. U yerga kelganida u nasroniylikni qabul qildi, islomdan chiqdi va Habashistonda nasroniy sifatida vafot etdi".

Boshqa dinga kirganligi sababli u xotini bilan ajrashgan. Ubaydulloh 627 yilda Habashistonda vafot etgan.

Keyinchalik Muhammad alayhissalom uning bevasi Ramlaga uylanganlar. Avvalroq esa u zot Ubaydullohning singlisi Zaynabni nikohlariga olgan edilar.

Manbalar
--------

1. ↑  Muhammad ibn Ishaq, *Sirat Rasul Allah*. Translated by Guillaume, A. (1955). *The Life of Muhammad*, pp. 98-99. Oxford: Oxford University Press.
2. ↑  Guillaume/Ishaq pp. 99, 146.
3. ↑  Muhammad ibn Saad, *Tabaqat* vol. 8. Translated by Bewley, A. (1995). *The Women of Madina*, p. 33. London: Ta-Ha Publishers.
4. ↑  Bewley/Saad p. 68.
5. ↑  Guillaume/Ishaq, p. 146.
6. ↑  Bewley/Saad, p. 68. London: Ta-Ha Publishers.
**Doppio** (italyancha: *Doppio*), **Double Espresso** — qahva filtri yoki espresso mashinasi yordamida ikki portsiya espresso sifatida tayyorlanadigan qahva ichimligi. Ichimlik 60 ml hajmda chiqadi. Doppio italyancha „ikki" degan maʼnoni anglatadi.

Shuningdek, „Doppio" deb ikki portsiya qahva (inglizcha: *standard double*), undan farqli oʻlaroq, espresso bir portsiyalik (italyancha: *yakkaxon*) boʻlib, u ushlagichli espresso mashinalarida olinadigan maksimal miqdorda maydalangan qahvadan tayyorlanadi.

Doppio, shuningdek, barista musobaqalarida espresso sifatini baholash shartlari tufayli standart juftlik deb ataladi-toʻrtta bir portsiyalik espresso ikki tomonlama portafiltrlar yordamida tayyorlanadi.

Italiyadan tashqaridagi koʻplab kafelarda Doppio standart portsiyadir. Ammo bir portsiya uchun kichikroq portafiltr savatini talab qilganligi sababli, ular koʻpincha ikkita nayli portafiltrda doppio tayyorlash orqali tayyorlanadi, lekin faqat bitta kofe oqimidan foydalaniladi (boshqa oqimni butunlay tashlab yuborish yoki boshqa ichimlik uchun olish mumkin).

Yana qarang
-----------

* Espresso
* Ristretto
* Lungo

Manbalar
--------

1. ↑  *Cofelogy.* „Кофе Доппио: плюсы и минусы, что такое, рецепт" (ru-RU). *Вести Еда* (10-dekabr 2021-yil). Qaraldi: 1-aprel 2022-yil.
**Zohidov Erkin Agzamovich** (tug'. 1955-yil 1-avgust, O'zbekiston SSR) - katta laboratoriya xodimi, muhandis, O'zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Termofizika bo'limining stajirovka tadqiqotchisi, O'zbekiston Respublikasi Prezidentining maslahatchisi.

Biografiyasi
------------

1972-1977 yillar - Toshkent davlat universiteti talabasi.

1977-1981 yillar - katta laboratoriya laboranti, muhandis, O'zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Termofizika bo'limining stajyor-tadqiqotchisi.

1981-1984 yillar - SSSR Fanlar akademiyasi Umumiy fizika instituti aspiranti.

1985-1995 yillar - O'zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Termofizika bo'limining katta ilmiy xodimi, etakchi ilmiy xodimi.

1995-1998 yillar - Ilmiy-texnikaviy hamkorlikni rivojlantirish bo'yicha O'zbekiston-Hindiston markazi direktori.

1998-2005 yillar - O'zbekiston Respublikasi Fan va texnologiyalar bo'yicha davlat qo'mitasi bo'limi boshlig'i.

2005-2006 yillar - O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Devonining etakchi maslahatchisi.

2006-2008 yillar - O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Fan va texnologiyalarni rivojlantirishni muvofiqlashtirish qo'mitasi Ijroiya apparati rahbari.

2008—2010 - O'zbekiston Respublikasi Prezidentining fan, ta'lim va sog'liqni saqlash masalalari bo'yicha maslahatchisi.

2010-2012 yillar - O'zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Termofizika bo'limi mudiri.

2012—2016 - Fanlar akademiyasining ion-plazma va lazer texnologiyalari instituti direktori o'rinbosari.

Manbalar
--------

1. ↑  „arxiv nusxasi". 29-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-aprel 2021-yil.
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
Sloven Ayoz Bobosi — *Dedek Mraz*.
**Ayoz Bobo** (rus. *Дед Мороз*) slavyan va keyinchalik Sobiq Ittifoq mamlakatlaridagi Yangi Yil personajidir. Katolik mamlakatlardagi Santa Claus'dan farq qilib, bolalarga sovgʻani toʻgʻridan-toʻgʻri topshiradi (bunda, odatda, biror sheʼr oʻqib berilishini talab qiladi) va nevarasi Qorqiz hamkorligida sayr qiladi. Koʻpincha Qorbobo deb yanglish ataladi.

Tarixi
------

Qadimgi slavyan mifologiyalarida Ayoz Bobo obrazi salbiy koʻrsatilgan. Uning ijobiy qahramonga aylanishida 1930-lardagi sovet kinematografi sabab boʻlgani aytiladi. Shundan beri, Ayoz Bobo Yangi Yil bayramlarini oʻtkazishda asosiy obraz boʻlib kelmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ushbu sheʼrda Ayoz Bobo haqida gap ketsa-da, u "Qorbobo" deb nomlangan*, 2005-03-12da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2007-11-28

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Ayoz Bobo*** haqida turkum mavjud |

* Ayoz Bobo sayti (rus.)


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Lobnor**, Qoraqoʻshun — Xitoyning gʻarbiy qismidagi oqmas koʻl. Tarim tekisligining sharqida, 780 m balandlikda joylashgan. Koʻlga Koʻnchi-daryo va Tarim daryolari quyiladi. Ulardan keladigan suvning miqdoriga qarab L. ning oʻrni, maydoni va shoʻrligi oʻzgarib turadi. Suv koʻpayganda maydoni 3 ming km² (9— 10-asrlarda 14 ming km² ga yetgan), uz. 100 km, oʻrtacha chuq. 1 m. Koʻlning sohillari shoʻrxok va botqoqlashgan. Noyab.dan martgacha koʻp qismi tubigacha muzlaydi. Baʼzi yillari Tarim daryosi jan.ga burilib, Cherchen daryosi bilan qoʻshiladi va L.dan 100–150 km jan.-gʻarbdagi Qoraqoʻshun koʻliga quyiladi. Bunday vaqtlarda L. qurib qoladi. L.ni oʻrganish Markaziy Osiyodagi oʻzani va oʻrni vaqt-vaqti bilan siljib turuvchi daryo va koʻllar muammosini hal qilishda muhim ahamiyatga ega boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Gidrologiya | *Gidrologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Anorboy Rustamovich Xoʻjaboyev** (1941-yil, Angren, Toshkent viloyati, Oʻzbekiston SSR — oʻzbekistonlik olim, kimyo fanlari doktori, dotsent.

Biografiyasi
------------

Anorboy Xoʻjaboyev 1941-yilda Angren shahri yaqinidagi Qorabogʻ qishlogʻida tugʻilgan. 1960—1963-yillarda harbiy xizmatni oʻtagan. 1963—1967-yillarda Toshkent politexnika instituti mexanika fakultetida tahsil olgan. 1967—1969-yillarda Toshkent elektromexanika texnikumi oʻqituvchisi, 1969—1971-yillarda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Kibernetika instituti aspiranti, 1976—1996-yillarda Toshkent davlat pedagogika instituti katta oʻqituvchisi, dotsent, kafedra mudiri, pedagogika fakulteti dekani, katta ilmiy xodim, 1996—1998-yillarda respublika hunar taʼlimi ilmiy tadqiqot instituti direktorining ilmiy ishlar boʻyicha oʻrinbosari, 1998—2005-yillarda ilmiy ishlar boʻyicha hamda maʼnaviyat va maʼrifat ishlari boʻyicha oʻrinbosari, 2004—2018-yillarda oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi tizimi kadrlarining malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash institutida loyiha rahbari, boʻlimi boshligʻi vazifasida faoliyat olib borgan. 2018-yildan Kasb-hunar taʼlimi tizimini innovatsion rivojlantirish, pedagog kadrlarning malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash instituti katta ilmiy xodimi.

### Ilmiy faoliyati

1974-yilda „Paxta terish apparati shpindelining geometrik parametrlarini optimallashtirish" mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilib, texnika fanlari nomzodi ilmiy darajasini olgan. 1992-yilda „Mehnat taʼlimi oʻqituvchilarini tayyorlashda oʻquv — uslubiy majmuani ilmiy-pedagogik asoslari" mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilib, pedagogika fanlari doktori ilmiy darajasini olgan. 170 ga yaqin ilmiy, uslubiy maqolalar muallifi. Rossiya pedagogika fanlari akademiyasi akademigi (2004).

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 1-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2022 — 342 bet.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Shukur Boboqulovich Jumayev** (1957-yil 1-yanvar, Sirdaryo tumani, Sirdaryo viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, qishloq xoʻjaligi fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD).

Biografiyasi
------------

Shukur Jumayev 1957-yil 1-yanvar Sirdaryo tumanida tugʻilgan. 1980-yilda Toshkent davlat universiteti biologiya-tuproqshunoslik fakultetini „agroximik-tuproqshunos" mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. 1980—1982-yillarda Qashqadaryo zonal agroximlaboratoriyasida bosh radiologi, 1983—1985-yillarda Oʻrta Osiyo oʻsimliklarni himoya qilish ilmiy tadqiqot instituti aspiranti, 1986—1989-yillarda „Gʻoʻza seleksiyasi va urugʻchiligi" laboratoriyasi kichik ilmiy xodimi, 1989—1990-yillarda shu laboratoriyaning katta ilmiy xodimi, 1990—1992-yillarda Oʻrta Osiyo oʻsimliklarni himoya qilish ilmiy tadqiqot instituti kichik ilmiy xodimi, keyinchalik katta ilmiy xodimi, 1993—2003-yillarda Oʻzbekiston Paxtachilik ilmiy tadqiqot instituti Qashqadaryo filialining „Gʻoʻza seleksiyasi va urugʻchiligi" laboratoriyasi katta ilmiy xodimi, 2003—2011-yillarda shu filialda ilmiy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari, 2011—2016-yillarda filial direktori, 2016—2021-yillarda ilmiy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari vazifasida ishlagan. 2022-yildan Janubiy dehqonchilik ilmiy tadqiqot instituti „Organ-mineral oʻgʻitlar va agrokimyoviy yalpi tahlillar" laboratoriyasi boshligʻi.

### Ilmiy faoliyati

1986—2021 yillar mobaynida qishloq xoʻjaligi fanlari doktori, professor I. M. Rahmatov bilan birgalikda „Gʻoʻza seleksiyasi va urugʻchiligi" yoʻnalishida olib borgan ilmiy tadqiqotlari natijasida Qashqadaryo viloyatini tuproq-iqlim sharoitiga mos 3 ta ingichka tolali (Qashqadaryo-1, Qashqadaryo-5, Qashqadaryo-7) va 4 ta oʻrta tolali (OʻzPITI-2601, SP-2602, SP-2603, Shahrisabz-1) gʻoʻza navlarini yaratishgan. Qishloq xoʻjaligi boʻyicha falsafa doktorlik dissertatsiyasini 2018-yilda „Qashqadaryo viloyati tuproq-iqlim sharoitiga mos gʻoʻzaning ingichka va oʻrta tolali navlarini yaratish va joriy etish" mavzusidahimoya qilgan. 100 ortiq maqolalar va tezislar muallifi.

Mukofotlari
-----------

* „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligining 30 yilligi" esdalik nishoni (2021).

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 1-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2022 — 342 bet.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
1 - Yevklid geometriyasi, 2 - RIman geometriyasi, 3 - Lobachevskiy geometriyasi
**Lobachevskiy geometriyasi** - Yevklid geometriyasining aksiomalar sistemasidan faqat parallellik aksiomasi bilan farq qiladigan, aksiomalar sistemasiga asoslangan geometrik nazariya. L.g.da Yevklidning parallellik aksiomasi oʻrniga quyidagi aksioma qabul qilinadi: agar toʻgʻri chiziq va undan tashqarida nuqta berilgan boʻlsa, ularni oʻz ichiga olgan tekislikda shu nuqtadan oʻtuvchi, lekin berilgan toʻgʻri chiziq bilan kesishmaydigan kamida ikkita toʻgʻri chiziq oʻtkazish mumkin.

L. g.ning manbai — Yevklidning "Negizlar" asarida taʼriflangan beshinchi postulatni isbotlash uchun Ibn al-Xaysam (10-asr), Umar Xayyom (12-asr), Nasriddin Tusiy (13-asr), Prokl (15-asr), Lejandr, Lambert va boshqa matematiklar tomonidan qilingan urinishlardir. 19-asrda beshinchi postulatni boshqa aksiomalar asosida isbotlab boʻlmaydi, yaʼni u mustaqil aksioma, degan fikr vujudga keldi. Agar beshinchi postulat aksioma sifatida qabul qilingan boʻlsa, uning inkori ham boshqa aksi-omalarga zid boʻlmasligi kerak. Yevklidning beshinchi postulati oʻrniga yuqoridagi aksiomaga asoslangan geometriyani birinchi marta 1826-yilda N. I. Lobachevskiy, undan keyinroq Ya. Bolyay taklif qildi.

Yevklid geometriyasining parallellik aksiomasiga asoslanmagan teoremalari L.g.da ham oʻrinli boʻladi, parallellik aksiomaga asoslangan teoremalari esa L.g.da oʻrinli boʻlmaydi. L.g.da uchburchakning ichki burchaklari yigʻindisi 180° dan kichik.

L.g.ning mantiqiy ziddiyatsizligini birinchi marta italyan matematigi E. Beltrami 1868-yilda isbotladi. U psevdosferaning geodezik chiziqlari toʻgʻri chiziq deb qaralsa, hosil boʻladigan geometriya L.g. ekanligini koʻrsatdi. Bu fakt L.g.ning Beltrami interpretatsiyasi (izohi) deyiladi. Keyinchalik F. Kleyn va A. Puankare ham L.g.ning boshqa interpretatsiyalarini berdilar.

L.g. — mat. mexanika va fizikada keng tatbiq etiladigan nazariya. Shu bilan birga L.g.ning yaratilishi moddiy olam haqidagi tasavvurimizni boyitdi. Yevklid geometriyasi olamni toʻgʻri aks ettiruvchi yagona geometriya emasligini koʻrsatdi.

B. Rimanning elliptik geometriyasidan farqlash uchun L.g. baʼzan noyevklid giperbolik geometriya ham deyiladi.

Yana qarang
-----------

* Nikolay Lobachevskiy
* Yevklid geometriyasi

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vikiombor** (*viki* va *ombor* soʻzlarining birikmasi) (inglizcha: *Wikimedia Commons*) — erkin litsenziyali tasvir, tovush va boshqa multimedia fayllarni oʻzida jamlagan onlayn ombor. Vikipediya singari Vikiombor ham Vikimedia Jamgʻarmasining loyihasi boʻlib, koʻngillilar tomonidan tuziladi.

Vikiomborga yuklangan fayllardan Vikimedia Jamgʻarmasining barcha tildagi loyihasida, jumladan, Vikipediya, Vikikitob, Vikigid, Vikiturlar, Vikimanba va Vikiyangiliklarda foydalanish mumkin. Bundan tashqari, Vikiombor fayllarini oflayn foydalanish uchun yuklab olish mumkin. Vikiomborda 29 milliondan oshiq mediafayl mavjud. 2013-yilning iyul oyida saytda qilingan tahrirlar soni 100 milliondan oshdi.

Vikiomborga fayl yuklash darsligi

Manbalar
--------

1. ↑  *ÄŒesky.* „100,000,000th edit".  Commons.wikimedia.org. Qaraldi: 22-avgust 2013-yil.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Vikiombor*** haqida turkum mavjud |

* Rasmiy sayti
* „OzodWiki sizni ishga — omborchilikka taklif qiladi", *Ozodlik radiosi*, 17.11.2015

|  Ushbu andozani koʻrish Vikimedia Jamgʻarmasi loyihalari |
| --- |
| Vikipediya • Vikilugʻat • Vikiiqtibos • Vikimanba • Vikikitob • Vikiombor • Vikiturlar • Vikiyangiliklar • Vikiversitet • Vikimaʼlumotlar • Vikigid • Meta-viki • Vikiinkubator | Vikimedia Jamgʻarmasi logosi |
| Asoschilar | Jimmy Wales • Larry Sanger |
| Boshqa | Hududlardagi Vikimedia tashkilotlari |
**Aapsta** — Abxaziyadagi daryo. U Achbihvdara tizmasining janubiy yonbagʻirlarida, dengiz sathidan 1445 metr balandlikdagi qoraqayin oʻrmonlaridagi Gudauta dovoni hududidan boshlanadi на высоте 1445 метров над уровнем моря; впадает в Чёрное море между посёлком Приморское и городом Гудаута.

Tabiiy-geografik xususiyatlari
------------------------------

Daryoning uzunligi 35 kilometr, suv havzasi maydoni 243 km², daryoning qiyaligi 41,3%, kengligi asosan 15 metr, chuqurligi 0,3 dan 2,1 metrgacha, oqim tezligi 1,3-1,6 m/s*B. A. Vaxrushev, V. N. Dublyanskiy, G. N. Amelichev*. M.: Izd-vo RUDN, 2001.

Oʻrta va quyi oqimlarda qirgʻoqlar qoraqayin-grabli oʻrmonlar bilan qoplangan. Daryo boʻyida Aatsi va Abgarxuk qishloqlari, etagida esa Primorskoye qishlogʻi joylashgan.

Daryo suvni, asosan, yuqori qismida qordan oladi, etak qismida esa yomgʻirdan oladi. Suvning oʻrtacha minerallashuvi 213 mg/l. Suv rejimining turi — Qora dengiz, suv toshqini yilning barcha faslida sodir boʻladi B. A. Vaxrushev, V. N. Dublyanskiy, G. N. Amelichev. *. M.: Izd-vo RUDN, 2001.*

Dokhurtu irmogʻi orqali Aapsta Snejnaya gʻor tizimi bilan bogʻlangan.

### Irmoqlari

Aapstaning 83 irmogʻi bor, uning havzasidagi daryolar tarmogʻining zichligi 0,77 km/km². Asosiy irmoqlari quyidagilardir:

* Dohurta — chap irmoq;
* Mtsara — chap irmoq;
* Dzish — chap irmoq;
* Quruq — chap irmoq;
* Sershovqin — oʻng irmoq;
* Tezoqar — chap irmoq;
* Tizma — chap irmoq;
* Mtsaga — oʻng irmoq.

Etimologiyasi
-------------

Gidronim abxaz tilidan kelib chiqqan boʻlib, abxazchadan *aapsi* „tis daryosi" deb tarjima qilinadi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  |
2. 1 2 3 4  *Б. А. Вахрушев, В. Н. Дублянский, Г. Н. Амеличев.* „Карст Бзыбского хребта. Западный Кавказ" (ru) (deadlink). *www.snowcave.ru*. 30-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-may 2019-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-10-30).. М.: Изд-во РУДН, 2001.
3. ↑  *A. S. Gusev, S. Ye. Mazina.* Rezultati indikatornix opitov i dvijenie karstovix vod v yujnoy chasti Xipstinskogo massiva. Kompleksnoe ispolzovanie i oxrana podzemnix prostranstv: Mejdunar. nauch.-prakt. konf. posvyaщ. 100-letnemu yubileyu nauch. i turistsko-ekskursionnoy deyatelnosti v Kungurskoy Ledyanoy peщere i 100-letiyu so dnya rojd. V. S. Lukina / GI UrO RAN; pod obщ. red. O. Kadebskoy, V. Andreychuka. — Perm, 2014. — 380 s.
4. ↑  A. V. Tvyordiy, „Toponimicheskiy slovar Kavkaza". 2011
Qamishdan Sybyzgy
**Sibizgʻa** (boshqirdcha: *һыбыҙғы*, Karach. qorachoy-bolqorcha. sybyzgy, nog. sybyzgy, qozoqcha: *сыбызғы* — *sybyzǵy*, ruscha: *чибизга*, tatarcha: *сыбызгы*, kirgʻ. sybyzgy — tilchali puflama musiqa asbobi. Boshqird va tatar kurayining ochiq uzunchoq nayning bir turi. Uzunligi 600-650 mm. Sybyzgʻa tovush qatori 4 tadan 6 ta teshikgacha oʻzgaradi. Hozirda juda kam uchraydi.

Qozogʻistonda turli ijrochilik maktablari bilan bogʻliq ikki xil sibizgʻa mavjud. Shunday qilib, sharqiy sybyzgʻa konussimon, uzunligi qisqaroq va diametri kichikroq, gʻarbiy turi esa kattaroq va uzunroqdir.

Sibizgʻaga oʻxshash cholgʻu asboblari Yevroosiyo mintaqasidagi koʻpgina xalqlarda mavjud: vengerlar, moldavanlar va bolgarlar orasida kaval, boshqirdlarda kuray, turkmanlarda gargy tuyduk, moʻgʻullar orasida tsor, oltoyliklarda shoor, qirgʻizlarda choor va shu kabilar. Hozirda qozoq musiqa va etnografik guruhlarning barchasida sibizgʻa chalinadi.

"Snot. Nayza, sopilka, snot, chalinadigan surnay, nay, sipovka, chibizgʻ, marjon daraxtidan yasalgan chakan, tol poʻstlogʻi va boshqalar. Duda. Quvur, tayoq. Choʻponlar, bolalar, kambagʻallar orasida boshqa cholgʻu asboblari bilan kam qoʻllaniladigan xalq musiqa asboblari; u marjon daraxtidan, qamishlardan, shuningdek, erta bahorda poʻstlogʻi olingan tol novdasidan yasaladi (sipovka, nozul, chibizga) "(V. Dahl).

Manbalar
--------

1. ↑   „Сыбызгы",*Музыкальная энциклопедия. Том 5*. М.: Советская энциклопедия, 1981.

Adabiyotlar
-----------

* „Сыбызгы казахский (с. 131—132). Сибизга́ (камыль) карачаево-черкесский (с. 104)",*Атлас музыкальных инструментов народов СССР*. М.: МузГИз, 1963.
**Giorgi Megreladze** (talaffuzi: *Georgiy Megreladze*) (1978-yil 21-iyulda tugʻilgan) — gruzin futbolchisi, hujumchi ampulasida oʻynaydi. Oʻtgan asrning 70-yillari oxiri va 90-yillari boshidagi gruziyalik hujumchi Merab Megreladzening oʻgʻli.

Faoliyati
---------

Kutaisi futboli maktabi tarbiyalanuvchisi. Hujumchi sifatida oʻynagan.

Futbolchilik faoliyati davomida u Gruziyaning turli klublarida — Samgurali, Mertsxali, Olimpi, Borjomida, shuningdek, eng nomdor ikkita jamoa — Tbilisining „Dinamo" va Kutaisining „Torpedo" jamoalarida toʻp surgan. Kutaisining „Torpedo" jamoasi tarkibida Gruziya chempionatining 184 uchrashuvida 87 ta gol urishga erishgan. Kutaisi avtozavodlari bilan u kubok sohibi va Gruziya chempionatlarining bir necha bor gʻolibi boʻlgan.

Futbolchi shuningdek, Gretsiyaning ILTEX va Patraikos klublarida, shuningdek, Ozarbayjonning „Boku" va Qozogʻistonning „Jetisu" klublarida toʻp surgan. Megreladzening toʻp surgan klublari orasida Rossiya Nijnekamskning „Nefteximik" va Oʻzbekistonning „Shoʻrtan" klublari ham mavjud.

Megreladze UEFA Yevropa Ligasidagi ilk golini saralash bosqichida „B36 Torshavn" klubiga qarshi oʻyinda 10-daqiqada jamoasining birinchi golini kiritgan, 88-daqiqada yana bir gol urib jamoasining 2:0 hisobidagi gʻalabasini taʼminlangan.

### Oilasi

Megreladze futbolchilik faoliyatini otasi, mashhur gruziyalik hujumchi Merab Megreladze vafotidan soʻng yakunlagan. Keyin Kutaisining „Torpedo" jamoasi bosh murabbiyi yordamchisi boʻlib ishlagan. Merab Megreladzening oʻgʻli, professional futbolchilik faoliyatini toʻliq hujumchi ampulasida oʻynagan.

Yutuqlari
---------

* Gruziya chempioni : 2000-yil
* Gruziya kubogi sohibi: 1999-yil
* Gruziya chempionatining kumush medali sovrindori (2): 1999, 2005
* Gruziya chempionatining bronza medali sovrindori (3): 2006, 2009, 2012
* Ozarbayjon chempionatining bronza medali sovrindori: 2007 yil
* Gruziya kubogi finalchisi: 2009

Manbalar
--------

1. ↑  „Мегреладзе вошёл в историю". *UEFA.com* (2-iyul 2009-yil). 25-yanvar 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyul 2022-yil.
2. ↑  „«Мераб Мегреладзе — виртуоз атаки!»". 25-yanvar 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-yanvar 2018-yil.
3. ↑  „Тбилисское «Динамо» — обладатель Кубка Грузии".  «Советский спорт». 25-yanvar 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-yanvar 2018-yil.
**Sibir tilogʻochi** (lotincha „Lárix sibírica")— ignabarglilar oilasining doimiy yashil oʻsimliklar turiga mansub daraxt.

Montreal botanika bogʻidagi Sibir tilogʻochi

Ekologiyasi va tarqalishi
-------------------------

Sibir tilogʻochi oʻrmon, oʻrmon-tundra, tundra va oʻrmon-yaylov zonalarida oʻsadi. Baʼzan uni yaylov va dasht zonalarida ham uchratish mumkin. Tabiiy tarqalish hududi Rossiyaning shimoliy, shimoli-sharqiy va Yevropadagi hududining sharqiy qismini, Ural, Gʻarbiy va sharqiy Sibir, Rossiyadan tashqarida esa janubiy Qozog'iston, shimoliy Mongoliya va shimoli-gʻarbiy Xitoyni oʻz ichiga oladi. Shimoldan janubga qarab tundradan tortib Oltoy-Sayan togʻlarigacha boʻlgan kenglikda tarqalgan. Sibir tilogʻochi ignabargli oʻrmonlarda Shotland qarag'ayi, Sibir kedr daraxti va archasimon daraxtlari va baʼzan Sibir archalari bilan ham birga oʻsadi. Oʻsishi uchun podzol tuproqlar talab etiladi. Sovuqqa chidamli, yorugʻlikni sevuvchi, tuproq va havo namligini(ammo haddan ziyod emas) talab qiluvchi daraxt turi hisoblanadi.

Botanik tasnifi
---------------

Daraxtning balandligi 30-40 metrgacha, diametri 80-100 baʼzan 180 santimetrgacha boʻladi. Yosh daraxtlarning gultoji dastlab piramida shaklida keyinchalik oval-aylana shaklda boʻladi

Botanik illustratsiya, Friedrich Burgsdorff. Tepa qismidagi kurtaklari keng konussimon; yon tomondagilari esa yarimshar shaklida, sargʻish-jigarrang boʻladi. Ignalari yumshoq, ingichka, uzunligi 13-45 millimetrgacha, qalinligi 1,6 millimetrgacha, ochiq yashil rangda va bir toʻplamda 30-40 tagacha boʻladi. Boshqa ignabargli daraxtlar singari ularning ignalari ham kuzda toʻkiladi. Urugʻlari ochiq joylashmagan kichik, tuxumsimon shaklda, uzunligi 2-5 millimetr, kengligi 3-4 millimetr, sargʻish qora chiqizlar va dogʻlari boʻladi. Qanotlari 8-17 millimetr uzu, 4-6 millimetr keng, bir tarafidan deyarli toʻgʻri burchakli boshqa tomoni esa gʻovak aylana shaklda boʻladi. Bir kilogrammda 5.3-14.1 grammgacha boʻlgan 94-147000 tagacha urugʻlar boʻladi. Sibir tilogʻochi shahar muhitiga chidamli boʻlgani uchun koʻkalamlashtirishda keng qoʻllaniladi. Rossiyada Sibir tilogʻochidan (shuningdek Sibir kedridan ham) olinadigan smoladan ogʻiz boʻshligʻida hosil boʻladigan kasalliklarni oldini olishga moʻljallangan saqich ishlab chiqariladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Ogureeva G. N. Bocharnikov M. V. Geografiya raznoobraziya borealnix lesov u yujnoy granitsi rasprostraneniya i ix kartografirovanie (gori yujnoy Sibiri i Mongolii). Jurnal „Vestnik Moskovskogo universiteta". Seriya 5. Geografiya. 2014 g. Oblast nauk: Biologicheskie nauki.
2. ↑  Проскурякова Г. М. (1987). *Лиственница* (Наука и Жизнь nashri). М.. pp. 158-161. .
**Hiqichoq tutishi** — odam nafas olganda, diafragma reflektor qisqa-rib nafas yoʻlidan oʻziga xos tovush chiqishi, bu diafragmaning tortishib qisqarishi natijasida roʻy beradi. Hiqichoq tutishi mutlaqo sogʻlom kishilarda hech qanday sababsiz paydo boʻlib, odatda, beza-rar va tez oʻtib ketadi. Chuqur nafas olganda, bir oz vaqt nafas olmay turganda, bir-ikki qultum sovuq suv ichganda Hiqichoq tutishi birmuncha yengillashadi yoki toʻxtaydi. Hiqichoq tutishi ayrim kasalliklar belgisi boʻlishi ham mumkin.

Zamonaviy tibbiyot bu kasallikning kelib chiqishini qorin boʻshligʻidagi baʼzi bir kasalliklar, xususan yalligʻlanish, shuningdek, bosh va orqa miyaning shikastlanishi, asabning buzilishi bilan bogʻlaydi. Sharq xalq tabobati Hiqichoq tutishining asosida shamollash yotadi deb taʼkidlaydi. tabiatan bu dard hoʻlsovuq mizojli odamlarda paydo boʻladi. Hiqichoq tutishining nafas yoʻllari, qiziloʻngach, meʼda devorlarining shamollashi bilan bogʻ-liqligi bor, uning kelib chiqishiga shamollashdan tashqari, pala-partish ovqatlanish, uzoq vaqt hammomga tushmaslik va h.k. ham sabab boʻladi. Hiqichoq tutishi, ayniqsa, uning xuruji yurakka, meʼdaga noxush taʼsir qiladi, bu boshqa ichki aʼzolarning oʻzaro muntazam ish faoliyatini izdan chiqaradi. Hiqichoq tutishi toʻxtamasdan uzoq davom etsa, uning saba-bini aniqlash uchun vrachga murojaat etish va zarur boʻlganda tegishli davolanish kursini olish ksrak. Davo Hiqichoq tutishiga sabab boʻlgan omilni bartaraf etishdan iborat; oftobda toblanish, hammomga tushib terlash, har kuni yotishdan oldin oyoq tagiga asal surtish (oyoqqa asal surkalgach sellofan yopishtirib, ustidan oddiy paypoq kiyib yotish), isiriq jom qilish kabi xalq tabobati usullarini qoʻllash hiqichoqni davolashda foydalidir

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vladimir ot zoti** — ogʻir yuk tortuvchi ot zoti. Rossiyaning Vladimir va Ivanovo viloyatlari xoʻjaliklarida 20-asrning 30-y.larida mahalliy yirik yuk tortuvchi ot zotlarini kleydestal, tayr va suffolok kabi Angliya ot zotlari bilan chatishtirib yaratilgan. 1946 yilda zot sifatida tasdiqlangan. V. o.z.ning tuyey toʻriq, peshonasi va oyoqlarida oq belgilari bor. Aygʻirlarining vazni 700 kg , biyalariniki 550 kg , toychalari tugʻilganida 50–60 kg. Mashhur aygʻirlari si nov paytida 16 t dan ortiq yuk tortgan. V.o.z. Rossiyaning oʻrta mintaqalarida boqiladi. Bu zot Oʻzbekistonda ham uchraydi. V. o. z.dan koʻpchilik mamlakatlar va mintaqalarda mahalliy ot zotlarini yaxshilashda foydalanilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abdurahmon Mamadaliyev** — Tibbiyot fanlari doktori, professor, taniqli neyrojarroh, Samarqand davlat tibbiyot instituti neyrojarrohlik kafedrasi oʻqituvchisi, Rossiya Federatsiyasi tibbiy fanlar akademiyasining aʼzosi, „Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash aʼlochisi" koʻkrak nishoni sohibi.

Biografiyasi
------------

Mamadaliyev Abdurahmon Mamatqulovich 1942-yil 23-may kuni Surxondaryo viloyati Denov tumani Jiydabuloq qishlog'ida tavallud topgan.1959-yilda oʻrta maktabni aʼlo baholar bilan tamomlagan. Maktabni yakunlagach qiziqishlari ortidan borib Samarqand davlat tibbiyot institutiga oʻqsihga kirgan. 1965-yilda Samarqand davlat tibbiyot institutini imtiyozli diplom bilan yakunlagan.

### Aspirantura

Bakalavr bosqichini yakunlagach 1965-yildan 1968-yilga qadar Samarqand davlat tibbiyot institutida nayrojarrohlik yoʻnalishi boʻyicha aspiranturada tahsil olgan. 1970-yilda „Periferik nervlarning katta jarohatlarini autoplastika qilish metodi" mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan. Faoliyatining ilk yillarida Samarqand davlat tibbiyot instituti neyrojarrohlik kafedrasida assitent lavozimida ishlagan va talabalarga dars bergan. Keyinchalik kafedra mudiri, internatura dekani, dekan muovini lavozimlarida faoliyat yuritgan.

### Doktarantura

1985—1988-yillarda Moskvadagi N. N. Burdenko nomidagi neyrojarrohlik ilmiy tekshirish institutida doktoranturada tahsil olgan. 1989-yilda „Bosh miya jarohatining prognozlari" mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. Doktorlik dissertatsiyasida tinchlik davrida zilzilar va baxtsiz hodisalar tufayli bosh miyaga yetadigan jiddiy shikastlar va voqea joyidan bemorni transpartirovka qilish boʻyicha koʻrsatmlar belgilab oʻtilgan. Bundan tashqari urush vaqtida bosh sohasidan jarohat olgan bemorlarga birinchi yordam koʻrsatish va ularni davolash usullari keltirib oʻtilgan.

Ilmiy faoliyat
--------------

Abdurahmon Mamadaliyev neyrojarrohlik boʻyicha dunyo miqiyosidagi simpoziumlarda va butunittifoq konferensiyalarida oʻzining ilmiy maqolalari bilan ishtirok etgan. 50 ga yaqin ilmiy ishlar muallifi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  Surxondaryo olimlari 1990, s. 15. sfn error: no target: CITEREFSurxondaryo\_olimlari1990 (help)
**Vladimir Semyonovich Visotskiy** (rus.: *Владимир Семёнович Высоцкий*; 25-yanvar, 1938 - 25-iyul, 1980) rus shoʻro shoiri, bardi, yozuvchisi va aktyori boʻlgan.Tagankadagi Moskva drama va komediya teatrida aktyor (1964—1980). 30 ga yaqin filmlarda suratga tushgan. Visotskiy ijodida 400 dan ortiq qoʻshiqlar mavjud: kulgili va hajviy, lirik qoʻshiqlar, romantik balladalar va hokazo Ayniqsa, uning qudratli zavq va haqqoniyat tuygʻusi bilan yoʻgʻrilgan, kuchli ichki hissiyot va zoʻr ehtiros ila ijro etilgan fojiali asarlari mashhur. Visotskiy bir necha bor Oʻzbekistonda boʻlgan va Toshkent, Navoiy, Chirchiq kabi shaharlarda konsert bergan (1973, 1979).

Manbalar
--------

1. ↑  "Visotskiy Vladimir Semyonovich" *OʻzME*. V-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

* Vladimir Visotskiy


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Baytul Huda** (*Hidoyat uyi*) -Germaniyaning Usingen shahridagi masjid boʻlib, Ahmadiya Musulmon Jamiyati (AMJ) tomonidan boshqariladi. Masjid 2004-yil 7-sentabrda Mirzo Masrur Ahmad tomonidan bunyod etilgan.

Uning ikkita namoz xonasi mavjud boʻlib, har biri 77 m2 ni tashkil etadi; Usenkendagi jamoa 160 aʼzoga ega.

Masjid 2004-yil 23-dekabr kuni ertalab qisman yoqib yuborilgan. Usenkenning koʻplab aholisi masjidni rekonstruksiya qilish uchun xayr-ehson qilishgan; rekonstruksiyadan soʻng doʻstlik belgisi sifatida kirish joyiga daraxt ekilgan. Yongʻin sabablari aniqlanmagan.

Yana qarang
-----------

* Germaniyada Islom
* Ahmadiya
* Yevropadagi masjidlar roʻyxati

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Baytul Huda masjidi (Usingen)*** haqida turkum mavjud |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Germaniyadagi masjidlar |
| --- |
|  |
| 
Yavuz Sultan Selim masjidi, Mannheim | 
* Al-Quds masjidi Gamburg
* Baitul Ghafur masjidi
* Baitul Huda masjidi
* Baitul Jame masjidi
* Baitus Sami masjidi
* Berlin masjidi
* Kyoln markaziy masjidi
* Ehsaan masjidi
* Fazl-e-Omar masjidi
* Ibn Rushd-Gyote masjidi
* Islam markazi Gamburg
* Xadija masjidi
* Sendlingdagi masjid
* Nur masjidi
* Nur-ud-Din masjidi
* Şehitlik masjidi
* Tahir masjidi
* Yavuz Sultan Selim masjidi
 | 
Germaniya bayrogʻi |
|  |
| 
* Germaniyada islom
* Mamlakatlar boʻyicha masjidlar
 |

 |
**Vladimir Yakovlevich Voroshilov** (ruscha: *Влади́мир Я́ковлевич Вороши́лов* 1930-yil 18-dekabr, Simferopol – 2001-yil 10-mart, Moskva viloyati, Peredelkino) — „Nima? Qachon? Qayerda?" teleoʻyini asoschisi va Rossiya televideniye akademiyasi aʼzosi. 1989-yildan Xalqaro klublar assotsiatsiyasi prezidenti lavozimida ishlagan.

Biografiyasi
------------

Voroshilov Vladimir Kolmanovich sifatida Simferopolda, vazir Yakov Davidovich Kolmanovich va uning rafiqasi Vera Borisovna, oilasida tugʻilgan. 1943-yilda oila Moskvaga evakuatsiya qilingan.

Moskvada Voroshilov iqtidorli bolalar uchun taskil etilgan badiiy maktabda oʻqidi, Estoniya SSR davlat rassomlik institutining rassomlik fakultetini tamomladi. Keyinchalik u Moskva badiiy teatrida (MKhAT) tahsil oldi. 1954-yilda u Germaniyada bir yil davomida Germaniyadagi Sovet qoʻshinlari guruhi teatrida rassom sifatida ishladi. 1955—1965-yillarda MKhAT tarkibidagi opera teatriga jalb qilingan. U Kontemporari va Taganka teatrida prodyuser boʻlib ishlagan.

 Vladimir Voroshilov qabri

Maʼlumotnomalar
---------------

1. ↑  Velikiy i ujasniy Voroshilov
2. ↑  *Mark Kotlyarsky.* „Человек за кадром: тайны Владимира Ворошилова".  Details (10-mart 2020-yil). Qaraldi: 15-iyun 2020-yil.
3. ↑  Dalnyaya razminka

Havolalar
---------

* Vladimir Voroshilov Chgkda
**Qunduzak masjidi** — Qashqadaryo viloyati Shahrisabz shahrida barpo etilgan masjid. Masjid Koʻk Gumbaz masjidi qarama-qarshi tomonida joy olgan.

Tarixi
------

Mazkur masjid hijriy 1345-yil (milodiy 1926-yil) da qurib bitkazilgan. Masjidning qurilishiga aloqador qoʻlyozmalarda yozilishicha, masjid qurilishida usta Mulla Joʻra Soʻfi, duradgor ustalardan esa usta Almardon va usta Saidxoʻjalar ishtirok etgan.

Tuzilishi
---------

Masjid old tomoni chiroyli, naqshinkor koshin bezaklar bilan bezaklangan.

Taʼmirlash ishlari
------------------

Masjidning bir qismi 2002-yilda qisman taʼmirdan chiqqan. Bugungi kunga kelib masjid jom’e masjidi sifatida faoliyat olib boradi. Masjidda nomozxonlar besh vaqt namoz oʻqishlari mumkin.

Muhofaza qilinishi
------------------

Qunduzak masjidi Davlat yodgorliklarini saqlash roʻyxatiga kiritilgan. Shuningdek, mazkur obyekt UNESCOning umuinsoniy qadriyatlar kitobidan ham joy egallagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Qunduzak masjidi". *masjid.uz*. Qaraldi: 08-2023.
2. ↑  „Qashqadaryo viloyati". *uzbekistan.travel.uz*. Qaraldi: 08-2023.
**Vladimir shahrining 850-yilligi** **sharafiga yodgorlik** — Vladimir-Suzdal knyazligining poytaxti Vladimir shahrining 850-yilligi sharafiga oʻrnatilgan yodgorlik. Yodgorlik Vladimirning oʻziga xos belgilaridan biri va shahar aholisi uchun sevimli uchrashuv joyidir.

Tarixi
------

Yodgorlik 1958-yilda tashkil etilgan va 1960-yilda ochilgan. Yodgorlik Sobor maydonining markazida joylashgan. Sovet tarixshunosligida Vladimir shahriga 1108-yilda shahzoda Vladimir Monomax tomonidan asos solingan deb hisoblanadi. Uning mualliflari haykaltarosh D. B. Ryabichev, shuningdek, arxitektorlar A. N. Dushkin va Ye. A. Arxipovdir. Yodgorlikni yaratishda Mytishi badiiy quyma zavodi va Vladimir ilmiy-ishlab chiqarish restavratsiya ustaxonasi ham ishtirok etdi.

Tavsifi
-------

Yodgorlik balandligi 22 metr boʻlgan stela boʻlib, gʻishtdan qurilgan va ohaktosh va granit bilan qoplangan. Uchta chuqurchada meʼmor, ishchi va jangchining bronza figuralari mavjud. Figuralar tepasida shahar va ularning qahramonlari uchun eng muhim tarixiy voqealar tasvirlangan. Meʼmor tepasida Vladimir Monomax va Andrey Bogolyubskiyning portretlari tushirilgan medalyonlar, Vladimir arxitekturasining va qadimiy badiiy hunarmandchilik tasvirlari tushirilgan barelyeflar bor. Jangchining tepasida Aleksandr Nevskiy va Dmitriy Pojarskiyning portretlari tushirilgan medalyonlar, shuningdek, Aleksandr Nevskiyning 1252-yilda buyuk saltanatga kirishi va knyaz Pojarskiy tomonidan Zemstvo koʻngillilarining yigʻilishi kabi voqealar aks ettirilgan barelyeflar bor. Ishchining boshida XX-asr voqealari, fuqarolar urushi va Ulugʻ Vatan urushi, shuningdek, 1957-yilda 150 000-chi Vladimirets traktorining kolxozchilarga topshirilishi aks etgan.

Havolalar
---------

* 
*

Adabiyotlar
-----------

* Объединенный Владимиро-Суздальский историко-архитектурный и художественный музей-заповедник. Материалы исследований : сборник / Гос. Владим.-Сузд. ист.-архитектур. и художеств. музей-заповедник. — Владимир, 1996-. — 21 см. [№ 4]: Материалы научно-практической конференции / [сост.: А. А. Тенеткина]. — 1998. — 175 с. : ил. портр. табл. цв. ил.
* Бубнов, Сергей Львович. Памятники Владимира : иллюстрированный справочник : [туристская схема] / С. Л. Бубнов. — 3-е изд. доп. — Владимир : Транзит-Икс, 2008. — 143 с. : цв. ил. портр.; 21 см; ISBN 978-5-8311-0386-1