recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
AGROMETEOROLOGIK MONI-TORING — iqlimning antropogen omillar taʼsirida oʻzgarishiga qarab agroiqlimiy resurslarni va ekinlarning hosildorligi oʻzgarishlarini baholash tizimi. Iqlimning oʻzgarishi hududlarda ahrli zichligining oshishi, hududlarni sugʻorish, mintaqalarning choʻlga aylanishi, transport, kimyo va boshqa korxonalarning faoliyati taʼsirida sodir boʻladi. Antropogen omillar taʼsirida harorat va yogʻinlar oʻzgaradi. Masalan, hozir antropogen omil taʼsirida baʼzi joylarda harorat 3 — 4, yogʻin miqdori esa 50% gacha oshishi natija-162sida vegetatsion davrning oʻzgarishi ham taxmin qilinmoqda. Natijada umumiy hosildorlik 10 — 30% ga kamayishi mumkin. Ag. m. tizimini tuzishda bunday oʻzgarishlar hisobga olinadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Agronomik rudalar**, agrorudalar — mineral oʻgʻitlar sifatida ish-latiladigan yoki ularni olishda xom-ashyo hisoblanadigan minerallar va togʻ jin-slari. Ularning asosiy turlari: apa-tit, fosforit, kaliy tuzlari, selitralar. Bundan tashqari ohaktosh, dolomit, torf, toshkoʻmir, mergel, gipelar va kam miqdorda mikroelementlar ham oʻgʻit sifatida ishlatiladi. Tabiiy selitra konlari (Chili selitrasi) kam uchraydi. Oʻzbekistonda Qashqadaryo viloyatida ka-liy tuzlari konlari negizida Toʻbagatang kaliy oʻgʻitlari zavodi, Qoraqalpogʻistonda va Navoiy viloyatida topilgan fosforit konlaridan olinadigan xom ashyo asosida Qizilqum fosforit kombinati qurilmoqda (2000).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shoʻrtan gaz-kondensat koni** — Qashqadaryo viloyatidagi kon. Qarshi shahridan 40 km jan.sharqda. 1974-yilda ochilgan. Chorjoʻy tektonik pogʻonasiga tegishli Beshkent egilmasida braxiantiklinal koʻrinishidagi Shoʻrtan strukturasida joylashgan. Yuqori yura davrining kelloveyoksford yotqiziqlari mahsuldor hisoblanadi. Gazkondensat 15NR, 15R va 15PR gorizontlarida ochilgan. Gorizontlar kulrang ohaktoshlardan hamda zichlashgan, darzli, dolomitlashgan ohaktoshlardan iborat, qalinligi 316–542 m. Gazli qismining foydali qalinligi 118 m. Gaz uyumidan yuqorida joylashgan qalinligi 341–546 m boʻlgan kimerijtiton tuz jinslari regional qopqoq vazifasini oʻtaydi. Mahsuldor qatlam 2735–3170 m chuqurlikda yotadi. Suv tarkibi xlorkaltsiyli, minerallashganligi 122,1 — 129,0 g/l. 1999-yilgacha olingan tabiiy gaz miqdori 245,2 mlrd. m³, gaz kondensati 12,4 mln. t. Kondagi gazda etan miqdori yuqori, gazni qayta ishlab, bu qimmatbaho elementni ajratib olish maqsadga muvofiq. Etan polimer, kauchuk, boʻyoq va doridarmonlar olishda asosiy xom ashyo hisoblanadi. Shoʻrtan gazidan ajratib olingan etanni qayta ishlab, polietilen olish maqsadida Shoʻrtan gazkimyo majmuasi bunyod etildi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shoʻrsuvit**, shorsuit (Shoʻrsuv oltingugurt konidan topilgan; nomi shundan) — kvasslar guruhiga mansub mineral. 1955-yilda topilgan. Kimyoviy tarkibi (M§, Gʻe2+, Ia) (A1, Gʻe3+)2 (804)419,6 N20. Monoklin singoniyada kristallanadi. Tolasimon oq, kulrang. Ipaksimon yaltiraydi. Qattiqligi kam, zichligi 1,89—2,0 g/sm3. Suvda eriydi, olov alangasida qaynaydi. Qordek oppoq, asbestga oʻxshash yertomirlarda boʻladi. Alyuminiy va oksidlangan temirga boy sulfat tuzlaridan, kolchedan rudalarining oksidlangan zonasidan pastda kislorod yetishmasligidan hosil boʻladi. Piritli gillar va toshkoʻmir qatlamlarida ham uchraydi. Uraldagi Blyavinskoye va Kizel konlarida ham topilgan. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Landshaft geokimyosi** - 20-asr ning 40-yillarida tabiiy geografiya va geokimyo fanlari tutashgan chegarada vujudga kelgan ilmiy yoʻnalish. Kimyoviy elementlarning geografik landshaftlardagi migratsiyasi (qayta taqsimlanishi)ni geokimyo va biogeokimyo usullari bilan oʻrganadi. L.g.ga B. B. Polinov, V. I. Vernadskiy, A. Ye. Fersman, V. V. Dokuchayevlar asos solgan. B. B. Polinov birinchi boʻlib L.g. vazifasini aniqlab berdi, uni oʻrganish metodlarini ishlab chikdi.

Geokimyo nuqtai nazaridan landshaftlar yer yuzasining ayrim qismi boʻlib, ularda quyosh energiyasi taʼsirida atmosfera, gidrosfera va litosferadagi kimyoviy elementlarning migratsiyasi amalga oshadi.

L.g. atmosfera-oʻsimlik, oʻsimliktuproq, tuproq-suv, suv va jinslar, yaʼni landshaftlarning migratsiyasini tadqiq qiladi. L.g. maxsus landshaftlar geokimyosi haritalarida oʻz aksini topadi. Bunday haritalarda ruda konlari uchrashi mumkin. Masalan, oʻsimlik, tuproq, suv va togʻ jinslarining tarkibini geokimyoviy oʻrganish natijasida Armaniston, Janubiy Ural, Buryatiya va boshqa joylarda yangi konlar topildi. Oʻzbekiston hududida L.g.ni oʻrganish 1955—58 yillardan boshlandi. Bunda aso-siy yoʻnalish choʻl rayonlari oʻsimliklaridagi mikroelementlardan va bio-geokimyoviy usullardan ruda konlari qidirishda foydalanishga qaratilgan edi. Landshaftlar turining har birida kimyoviy elementlarning holati ularda mavjud boʻlgan tabiiy sharoitlar bilan belgilanadi. Oʻzbekiston hudu-di fizik-geografik va geologik xususiyatlarga koʻra, 2 yirik landshaft — tekislik (choʻl) va togʻli rayonlarga boʻlinadi.

I. H. Hamroboyev rahbarligida Qizilqum, Nurota va Qurama togʻlaridagi yer yuzasiga chiqmagan nodir va rangli metallarning oʻsha xutsuddagi oʻsimlik, tuproq va suv tarkibi bilan bogʻliqligi oʻrganildi. Muayyan konlardan darak beruvchi indikator oʻsimlik turlari aniqlanib, geokimyoviy maydonlar belgilanadi. Qurama togʻlarning ku-mush, qoʻrgʻoshin, rux konlaridagi oʻsimlik va suvda marganets, titan elementlarini yigʻuvchi bakteriyalarning ayrim turlari mavjudligi, oltin konlarida esa faqat titanni yigʻuvchi bakteriyalar borligi aniqlandi. Ruda konlarini qidirib topishda, atrof muhitni muhofaza qilish muammolarini hal qilish, sogʻliqni saqlash, qishloq xoʻjaligi va boshqa sohalardagi L.g.ning yangi usullaridan foydalanish juda muhimdir.

Adabiyot
--------

* Predelman A. I. Geoximiya landshafta, M. 1975.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Landshaftni **rejalashtirish** — landshaft arxitekturasining bir tarmogʻi. Erv Zube (1931-2002-yillarda) fikriga koʻra, landshaftni rejalashtirish — bu tabiiy jarayonlar va muhim madaniy va tabiiy resurslarni himoya qilgan holda raqobatdosh yerdan foydalanish oʻrtasida obodonlashtirishni rivojlantirish bilan bogʻliq faoliyat sifatida belgilanadi. Frederik Lou Olmsted tomonidan ishlab chiqilgan park tizimlari va yashil yoʻllar landshaftni rejalashtirishning asosiy misollaridir. Landshaft dizaynerlari, odatda, qurilish ishlarini topshirmoqchi boʻlgan mijozlar uchun ishlaydi. Landshaftni rejalashtiruvchilar keng koʻlamli masalalarni, shuningdek, dizayn loyihalarini cheklaydigan loyiha xususiyatlarini tahlil qiladilar.

Landshaftni rejalashtiruvchilar keng geografik miqyosdagi, koʻplab yerdan foydalanishga yoki koʻplab mijozlarga tegishli yoki uzoq vaqt davomida amalga oshiriladigan loyihalar ustida ishlashi mumkin. Misol tariqasida, foydali qazilmalarni rejasiz ravishda qazib olish natijasida yetkazilgan zarar aholining landshaftni rejalashtirishga boʻlgan talabining dastlabki sabablaridan biri edi.

Yevropada
---------

Alberti bozorlar uchun shahar maydonlari va boʻsh joydan maksimal darajada foydalanish uchun oʻziga xos ilovalar zarurligi haqida yozgan.  Shimoliy Evropada bu turar-joy maydonlarini yashil maydonlar atrofida rejalashtirish kerak degan gʻoyaga aylandi. Ushbu turdagi birinchi makon Place des Vosges edi. Buyuk Britaniyada turar-joy maydonlari ham qurilgan va ularni rejalashtirish jamoat ochiq maydonlarini (shaharlar ichidagi jamoat bogʻlarini) birlashtirish gʻoyasiga aylangan. Frederik Lou Olmsted Bostondagi park tizimlari haqidagi taklifi bilan bu gʻoyaga turtki berdi — mashhur Emerald Necklace. Patrik Aberkrombi bu gʻoyani oldi va uni London okrugi uchun 1943-1944-yillardagi ajoyib ochiq kosmik rejasiga kiritdi. Amaldagi landshaftni rejalashtirishga misol sifatida RWE kompaniyasining kon qazib olish ishlaridan keyingi rejalari va ular ochiq konlar natijasida hosil boʻlgan zararlangan ekotizimlar va landshaftlarni tiklash uchun qayta ishlashda qoldiq va tuproqdan qanday foydalanishni rejalashtirganligidir (masalan,). Garzweiler yer usti koni).

AQShda
------

Qoʻshma Shtatlarda landshaft arxitektorlari shaharsozlik bilan bir qatorda tabiiy muhitga yoʻnaltirilgan landshaft rejalashtirish xizmatlarini taqdim etadilar. Biroq, Kanada va Yevropadan farqli oʻlaroq, AQShda yerdan foydalanishni rejalashtirishning milliy tizimi yoʻq. Frederik Lou Olmsted va Ian McHarg ikki nufuzli amerikalik landshaft meʼmorlari boʻlib, ular ham rejalashtiruvchi sifatida ishlagan. McHargning landshaftni ustki rejalashtirish boʻyicha ishi GISning rivojlanishiga va Jek Dangermond tomonidan ESRIning asoslanishiga hissa qoʻshgan.

Maʼlumotnomalar
---------------

1. ↑  Madanipour, Ali*. Public and Private Spaces of the City* (en). Routledge, 2003-09-02. ISBN 1134519850.
2. ↑  *RWE.* „Recultivating open-cast mines" (en). *www.group.rwe*. Qaraldi: 30-aprel 2020-yil.

Havolalar
---------

* Yevropa landshaft konventsiyasi (Yevropa Kengashining rasmiy bayonoti).
Koordinatalari: 52°12′19.281527128531″N 0°6′47.366170702878″E﻿ / ﻿52.20535597975792541°N 0.11315726963968833°E﻿ / 52.20535597975792541; 0.11315726963968833GO

**Cambridge universiteti** (inglizcha: *University of Cambridge*; lotincha: *Universitas Cantabrigiensis*) — Buyuk Britaniyadagi eng qadimiy universitetlardan biri boʻlib eng qadimgi universitetlar boʻyicha 3-oʻrinda turadi. Cambridge universiteti 13-asrning 1209-yilda ochilgan bo'lib hozirgacha J.K.Maksvell, P. Dirak, J. Tomson, E. Rezerford va boshqa atoqli buyuk olimlar ishlagan. Filologiya, musiqa, sharqshunoslik, iqtisod va siyosat, tarix, huquq, falsafa, injenerlik geoleogiyasi va geografiya, matematika, fizika, kimyo, arxeologiya, biologiya, tibbiyot, pedagogika, antropologiya va boshqa ixtisosliklar boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydi. Fitsuilyama muzeyi, klassik arxeologiya, arxeologiya va etnografiya, zoologiya, geologiya, fan tarixi muzeylari, rasadxona, botanika bogʻi, qishloq xoʻjaligi stansiyasi va boshqalar bor. 13 mingga yaqin talaba taʼlim oladi. Kutubxonasida 3 milliondan ortiq asar saqlanadi.Universitet ma'lumotlariga ko'ra, Cambridge bitiruvchilari va o'qituvchilari 121 ta Nobel mukofotini qo'lga kiritdilar, bu dunyodagi barcha universitetlar orasida eng ko'p.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Cambridge universiteti*** haqida turkum mavjud |

* Rasmiy sayti
* Cambridge universiteti talabalari birlashmasi
* Cambridge universiteti bitiruvchilari birlashmasi

  


|  |  |
| --- | --- |
| Graduation | *Oliy oʻquv yurti haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Landskron** (nemischa:) ― Avstriyadagi qal’a boʻlib, Felskegel platosida Villach shahrida (markazidan shimoli-sharqda) dengiz sathidan 135 metr balandlikda joylashgan.

Landskron bir necha marta chaqmoq urishi natijasida yongʻinlarga sabab boʻlgan. Bu XVI asrning boshlarida, 1542, 1585 va 1812-yillarda sodir boʻlgan. Oxirgi yongʻindan keyin tom endi qayta tiklanmadi. Bugungi kunda qal’a faqat sayyohlarni jalb qilish uchun ishlatiladi.

Qal’a joylashgan tosh hududida inson mavjudligining birinchi izlari miloddan avvalgi 800-yilga toʻgʻri keladi. 878- yilda bu hudud birinchi boʻlib hujjatda qayd etilgan, unga koʻra hudud Bavariya Altöting monastirining mulkiga oʻtgan. Qal’aning qurilishi 1028-yilda bu hududning egasi boʻlgan graf Ozzi nomi bilan bogʻliq. 1330-yilda qal’a Ortenburg grafliklariga tegishli edi va 1351-yilda u Landskron nomini oldi.

1436-1447-yillarda qal’a Stubenberglarga tegishli edi. 1511- yilda imperator Maksimilian I tomonidan Aziz Jorj ordeniga sovgʻa qilingan. Yongʻindan keyin qal’a uzoq vaqt davomida tiklanmagan. 1542-yilda u Kristof Khevenhüller tomonidan sotib olingan, 1543-yildan boshlab u doimiy yashash joyiga aylandi. Khevenhüllerlar qoʻlida qal’a jadal rivojlanmoqda va 1600-yilda Landskron hashamatli Uygʻonish davri mulkiga va er yuzidagi ijtimoiy hayotning markaziga aylanadi. U 7 ta minorali qoʻshaloq dumaloq devorga ega edi. 1552-yilda imperator Charlz V Landskronga tashrif buyurdi. 1639- yildan qal’a Ditrixshteynlar tomonidan ishgʻol qilingan.

Adabiyotlar
-----------

* Dehio-Handbuch.*. Die Kunstdenkmäler Österreichs. Kärnten*, Wien, 2001 — 442 bet. ISBN 3-7031-0712-X.
**Betonqorgich** — sement, qum, shagal va chaqiq toshni mexanik usulda aralashtirib va bu aralashmani suv bilan qorib beton qorishmasi tayyorlovchi qurilma. Asosiy ish qismi elektr dvigateli aylantiradigan aralashtirish barabani. B. muqim (statsionar) va koʻchma xillarga boʻlinadi. Muqim B. beton zavodlari va qurilishlarda ishlatiladi. Kuchma B.dan kichik hajmli ishlar uchun foydalaniladi. Ish tarziga koʻra, vaqtivaqti bilan ishlaydigan va uzluksiz ishlaydigan xillarga; qorishma tayyorlash usuliga koʻra, gravitatsion va majburiy aralashtiradigan xillarga bulinadi. Avtomobil shassisiga oʻrnatilgan B. avtobetonqorgich deyiladi. Bunday B. betonii yoʻlyoʻlakay aralashtirib ketaveradi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Sunnatulla Soipov-Sharqshunos-filolog-eronshunos, filologiya fanlari nomzodi, dotsent. 1967-yil Jizzax shahrida tugʻilgan. ToshDU (hozirgi OʻzMU) sharq fakultetining 1994-yil bitiruvchisi. 

1985 – 1986-yillarda Afgʻonistonda muddatli harbiy xizmat; 1988-yil ToshDU qoshidagi tayyorlov boʻlimi tinglovchisi; 1989 – 1994-yillar ToshDU Sharq fakulteti talabasi; 1994-yildan JDPI "Oʻzbek tili" kafedrasida fors tili oʻqituvchisi, katta oʻqituvchi (1996).

**Ilmiy yoʻnalishi –** Oʻzbek mumtoz adabiyoti. 10 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi. Bir qancha resp. ilmiy konferensiyalar ishtirokchisi. Afgʻoniistondagi internatsional xizmati uchun "Qizil yulduz" ordeni bilan mukofotlangan.

**Asosiy ilmiy ishlari:**

Nomz. diss. mavzusi: "Sobir Sayqaliyning «Qissai Sayqaliy" asari va uning qiyosiy-tekstologik tadqiqi». – T. 1998.

  

1. Sobir Sayqaliyning "Qissai Sayqaliy" asari va uning oʻrganilish tarixidan //Adabiyot koʻzgusi. Toshkent, 2002. – №7. – B.54 – 64.

2. "Qissai Sayqaliy" dostoni qoʻlyozmalari haqida // Oʻzbek tili va adabiyoti jurnali. – Toshkent, 2003. – №6. – B.65 – 67.

3. Paygʻambarlar haqida doston //Adabiyot koʻzgusi. – Toshkent, 2004. №7. – B.34 – 36.

4. "Qissai Sayqaliy" asari va uning manbalari // Til va adabiyot taʼlimi. – Toshkent, 2005. – №6. – B.71 – 74.

5. "Qissai Sayqaliy" dostoni haqida // Oʻzbek tili va adabiyoti.  – Toshkent, 2005. – №6. – B.86 – 88.

6. Sobir Sayqaliy va uning "Qissai Sayqaliy" dostoni badiiyati haqida ayrim mulohazalar // Ilmiy tadqiqotlar axborotnomasi. – Samarqand: SamDU, 2005. –№6. –B.59 – 62.

7. "Qissai Sayqaliy" asarida shoir tili va badiiy mahorat // Oʻzbek tilshunosligining dolzarb masalalari: Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari. – Toshkent: TDPU, 2004. – B.45 – 48.

8. Talaba yoshlarning ilmiy va maʼnaviy bilimlarini oshirishda Sobir Sayqaliy ijodining ahamiyati // Yoshlar ongiga milliy istiqlol gʻoyasini singdirishda ijtimoiy-gumanitar fanlarning vazifalari. Abdulla Qodiriy nomidagi JDPI, 2006. – B.227 – 230.

9. "Qissai Sayqaliy" dostoni qoʻlyozma nusxalari haqida baʼzi mulohazalar // Umumfilologik tadqiqotlar: Professor Bozorboy Oʻrinboyev tavalludining 70 yilligiga bagʻishlangan ilmiy-amaliy anjuman materiallari. – Jizzax: JDPI, 2006. - B.85 – 88.
**Abu-l-Baxtariy al-Os ibn Hishom** (arabcha:  — Abu-l-Baxtariy al-Os ibn Hishom ibn al-Horis) — makkaliklarning musulmonlar zarariga bo‘lgan boykotini buzgan qurayshlik mushrik.

Oilasi
------

Baʼzi manbalarda ismi *Hoshim* sifatida zikr qilingan Abu-l-Baxtariyning otasi hamda onasi Arvo binti Horisning nasli Qusayda Payg‘ambar nasllari bilan birlashadi. Abu-l-Baxtariy al-Os ibn Hishom johiliyat davrida Quraysh qabilasining peshqadamlaridan biri bo‘lgan.

Musulmonlarga qarshi boykotni buzishi
-------------------------------------

Payg‘ambar Islomga ochiq daʼvat etishga kirishganlarida Ul Zotning bu daʼvodan voz kechishini talab qilib, Abu Tolibga arz qilgan qurayshlik­lar orasida Abu-l-Baxtariy al-Os ibn Hishom ham bo‘lgan. Biroq uni mashhur qilgan voqea, quraysh qabilasi musulmonlarga qarshi eʼlon qilgan boykot chog‘ida qarindoshlik aloqalari sababli musulmonlar tomonida bo‘lganidir. Abu-l-Baxtariy al-Os ibn Hishom va baʼzi qurayshliklar taom berish man qilingan musulmonlarga avval yemak keltiradilar, keyin esa, musulmonlar bilan ko‘rishish hamda ularga yordam berishni man qilgan boykot matnini Ka’baning devorlaridan olib tashlaydilar.

Oʻldirilishi
------------

Abu-l-Baxtariy al-Os ibn Hishom Payg‘ambarning hijrat qilishlariga qarshilik qilish maslahati maqsadida Dor an-Nadvada o‘tkazilgan majlisda qatnashgan, Badr jangida mushriklar qo‘shinining oziq-ovqat jam­g‘armasiga mas’ul bo‘lgan. Payg‘ambar boykot hodisasidagi yaxshiligini eʼtiborga olib, musulmonlar zarariga bo‘lgan faoliyatini bilsalar-da, uni o‘ldirmaslikni amr etganlar. Jang asnosida Abu-l-Baxtariy al-Os ibn Hishom bilan qarama-qarshi kelgan Mujazzar ibn Ziyod al-Balaviy nomli sahoba Payg‘ambarning bu amrlarini unga eslatib, taslim bo‘lishini aytadi. Abu-l-Baxtariy al-Os ibn Hishom do‘sti Junoda ibn Mulayhaga ham omonlik berilsagina taslim bo‘lishga rozi bo‘ladi. Biroq Mujazzar uning bu istagini qabul qilmaydi. Natijada, Abu-l-Baxtariy al-Os ibn Hishom tirik qolish maqsadida do‘s­tini o‘lim xatarida qoldirib ketgani uchun qurayshlik ayollarning aybloviga qolishdan andisha qilib, jang qilishda davom etadi. Oqibatda u o‘ldiriladi.

Adabiyotlar
===========

1. Ibn Hishom. As-Sӣra. I, 264, 295, 354;
2. Ibn Saʼd. At-Tabaqāt. II, 18, 23;
3. Az-Zubayriy. Nasab Quraysh. 213-214;
4. Ibn Habib. Al-Muxabbar. 162;
5. Ibn Qutayba. Al-Maʼārif. 154;
6. At-Tabariy. Tarӣx. — Bayrut: 1960. II, 323, 336, 342, 370, 437, 450-451;
7. Ibn Hazm. Jamhara. 117;
8. Ibn al-Asir. Al-Kāmil. II, 42, 6061, 71, 83, 89;
9. Ibn Kasir. Al-Bidāya. III, 85, 88, 96, 165, 175, 176;
10. Az-Zirikliy. Al-Aʼlām. III, 247;
11. İrfan Aycan. „Ebü’l-Bahterî, Âs b. Hişâm". TDV İA. — İstanbul: 1994. X, 296.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Tulyaremiya** (AQSH Kaliforniya shtatidagi Tulyare degan joy nomidan olingan, dastlab shu yerdagi zararlangan yumronqrziklardan topilgan) — hayvonlar (koʻproq qoʻy, moʻynali hayvonlar) va odamda uchraydigan tabiiy oʻchokli oʻtkir infeksion kasallik; hayvonlarda kasallik koʻpincha yashirin kechadi; odamda oʻpka, limfa tugunlari (bubon — shish hosil qilib), ichak zararlanishi bilan oʻtadi. T. kasal kemiruvchilardan yuqadi. Kasallik odamdan odamga yuqmaydi. Qoʻzgʻatuvchilari organizmga shikastlangan teri, koʻz shilliq qavati, nafas yoʻllari, meʼdaichak yoʻli orqali kiradi. Kasallikning yashirin davri (qarang Inkubatsion davr) 3—7 kun (baʼzan 21 kungacha). Kasallik toʻsatdan boshlanadi, harorat 38—39° gacha koʻtariladi, et uvishib, bosh, muskullar ogriydi, bemor qayt qilishi, alaxlashi, burni qonashi mumkin. Kasallikning birinchi kunidan boshlab bemor darmonsizlanadi, boʻshashadi, loqayd boʻlib qoladi, koʻp terlaydi. Qoʻzgʻatuvchilar odam organizmiga zararlangan teri (shilingan, kesilgan va tirnalgan joydan), koʻz shilliq pardasi orqali tushganida uning oʻrnashgan joyi yaqinidagi limfa tugunlarida (qarang Limfa sistemasi) yalligʻlanish jarayoni roʻy beradi va bubon paydo boʻladi. Qoʻzgʻatuvchilar nafas yoʻllari orqali oʻtganda bronxit, oʻpka yalligʻlanishi, hazm yoʻlining shilliq qavati orqali kirganida koʻngil aynib, qorinda kuchli ogʻriq paydo boʻlishi mumkin. T.ga shubha boʻlgan joylarda kemiruvchilar va qon soʻruvchi boʻgʻimoyokdilarni yoʻqotish choralari koʻriladi, ichiladigan va xoʻjalik suvlari zararsizlantiriladi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Pliotsen** (yun. pleion — nisbatan koʻp sonli, koʻproq va kainos — yangi) — neogen sistemasi (davri) ning yuqori boʻlimi, Yerning geologik tarixidagi neogen davrining soʻnggi epoxasiga toʻgʻri keladi. P. 2 mln.dan 7 mln. yilgacha boʻlgan vaqgni oʻz ichiga oladi. P.ni 1833-yilda Ch. Layel ajratgan. Fargʻonada baqtriya seriyasi ajratiladi, u, oʻz navbatida, togap va andijon svitalaridan tarkib topgan. Oʻzbekistonning jan.-gʻarbida va Surxondaryo viloyatida gʻuzor svitasi ajratilgan. P. yotqiziqlari gil, qum, qumtosh, alevrolit va h.k. jinslardan iborat. P. yotqizikdarida yirik neft konlari ochilgan: maye. Fargʻonaning janubidagi Boʻston, Andijon, Xoʻjaobod, Polvontosh, shimolida Moylisuv, Izboskan va boshqa konlar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muhammad Amin Zohid** — (XVI asr) — shoir va muhaddis.
Shayx, obid, zohid, buyuk tarbiyachi Muhammad Amin Zohid hayoti ko‘pchilikka namuna bo‘lgan. U o‘z zamonasining allomasi edi. Ko‘p vaqtini diniy ilmlar mutolaasiga sarf qilib, dunyoning orzu havaslariga iltifot etmagan. Podshohlar, boylar suhbatiga rag‘bat bildirmasdilar. Faqat Buxoro xoni Ubaydulloxonga eʼtiqodlari bor edi. Hasanxoja Nisoriy yozadi: "Bir vaqtlar mazkur xon (yaʼni Ubaydullaxon) davrida sarkorlar lashkar sarfu xarajati uchun xalqdan molu jon bilan o‘lpon ola boshlaganlar, bu nomaqbul ishni to‘xtatishga hech kim jurʼat qila olmagan. Shunda Mavlono Muhammad Amin Zohid xon huzuriga borib deydilar: „Bu buyrug‘ingizda to‘rtta nomunosib ish ro‘y bergan, yaʼni amaldorlaringiz olinishi kerak kishidan olmayaptilar va olinishi kerak bo‘lmagandan esa olayaptilar, berilishi keragiga bermayaptilar va bermaslik lozim bo‘lganlarga berayaptilar. Shu bois bu o‘lponni bekor qiling". Ubaydulloxon shu zahotiyoq mazkur o‘lponni bekor qilibdi. Muhammad Amin sheʼrlar ham yozib, ijod qilgan. Quyidagi matlaʼ uning qalamlariga mansub: Hazor bor kunad joni xud nisor yake, Nakarda shukri g‘ami yor az hazor yake. Mazmuni: shunday kishilar borki, bir yoriga ming jonlarini nisor etgan, shundaylar ham borki yorning g‘amiga shukur etmas. Buyuk shayx Muhammad Zohid qanoatda, sabrda, shukurda davrning yagonasi edi. U XVI asrda yashab ijod qilgan. Muhammad Zohidning qabri Bahouddin Naqshband mozorlarida joylashgan. Atoqli oʻzbek adibi Sadriddin Salim Buxoriy Muhammad Zohidni halollik, poklik, rostgo‘ylikda o‘z zamonasining yagonasi bo‘lgan deb taʼrif bergan. U toʻgʻrisida maʼlumotlar aniq saqlanmagan. Ushbu kishi toʻgʻrisida maʼlumotlar koʻproq Atoqli oʻzbek adibi Sadriddin Salim Buxoriy kitoblarida mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  Yoʻldoshev N*. Buxorodagi ayrim avliyolar tarixi*. Buxoro: Buxoro nashriyoti, 1993 — 143 bet.
2. ↑  Sadriddin Salim Buxoriy*. Buxoroning tabarruk ziyoratgohlari*. Buxoro: Durdona nashriyoti, 2012 — 291 bet.
**Pleyotropiya** (yun. pleon - ancha koʻp sonli va tropos — burilish, yoʻnalish) — genning koʻp tomonlama, yaʼni bir nechta belgilarning rivojlanishiga taʼsir koʻrsata olish xususiyati. P. hodisasi genotip nazorat qilib turadigan reaksiyalar mahsuloti darajasida oʻzaro taʼsir koʻrsatadigan genlar sistemasi bilan bogʻliq. Amalda har bir gen metabolizm jarayonining maʼlum bir bosqichini nazorat qiladi; hujayrada metabolitik jarayonlarning koʻp bosqichligi va xilma-xilligi tufayli biron bosqichda metabolizmning izdan chiqishi (bir gendagi mutatsiya) keyingi bosqichlarning borishiga, binobarin, bir nechta belgilarga taʼsir koʻrsatadi. Bir gen mahsuloti (mas, ferment)ning bir nechta biokimyoviy reaksiyalarda ishtirok etishi,gemoglobin molekulasida polipeptid zanjirning sintezini nazorat etuvchi gendagi retsessiv mutatsiya genning pleyotrop taʼsiriga misol boʻla oladi. Bunday mutatsiya gemoglobin molekulasining r- zan-jirida bitta aminokislota qoldigʻining (glutamin kislotaning valin bilan) almashinishini taʼminlaydi. Natijada eritrotsitlarning shakli oʻzgarib, oʻroqsimon (yarim oysimon) shaklga kiradi. Bu esa, oʻz navbatida, yurak, kon aylanish, nerv, ovqat hazm qilish va ayirish sistemalari faoliyatining buzilishiga olib keladi. Bunday mutatsiyaga nisbatan gomozigot (retsessiv gomozi-gotali) boʻlgan odam bolalik davridayoq nobud boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Stoyka Krasteva (Petrova)** (tugʻ. 1985-yil 18-sentyabr, Dobrich, Bolgariya) — bolgar bokschisi, 51 kg gacha toifasida ishtirok etadi, Bolgariya terma jamoasi aʼzosi. Olimpiya chempioni (2020), Yevropa chempioni (2014, 2018), Jahon chempionatlari gʻolibi.

Faoliyati
---------

1989-yilda u boks bilan shugʻullana boshlagan. Uning soʻzlariga koʻra, u bolaligida oʻgʻil bolalar bilan katta boʻlgan, qoʻgʻirchoqlar bilan oʻynamagan, doimo erkaklar bilan birga boʻlgan. Shunday qilib, u boksni tanladi.

1999-yilda murabbiy Stefan Petkov qoʻl ostida boks bilan shugʻullana boshladi. U Dobrichdagi Georgiy Rakovski nomidagi sport maktabida tahsil olgan (2000-2004), uni imtiyozli diplom bilan tugatgan. „Dobrich" boks klubi aʼzosi, keyinchalik „Lokomotiv" (Plovdiv) sport klubida oʻynay boshladi.

Stoyka Krasteva 48 kg gacha (2009), 51 kg gacha (2011, 2012, 2013, 2014), 54 kg gacha (2017, 2018) vazn toifalarida mamlakat chempionatining koʻp karra gʻolibi.

2011-yilda Rotterdamda (Niderlandiya) ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritdi. Keyingi yili u Londonda boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida qatnashdi, biroq bitta jangda gʻalaba qozonib, chorak finalda yutqazib, bor-yoʻgʻi 5-oʻrinni egalladi. 2014-yilda Buxarestda (Ruminiya) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida u hammadan oldinga oʻtishga muvaffaq boʻldi va birinchi marta Yevropa chempioni boʻldi. 2016-yilda Ostonada (Qozog'iston) boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida u finalga chiqdi, ammo qozogʻistonlik sportchi Dina Jolamanga yutqazib qoʻydi. 2018-yilda Sofiyada (Bolgariya) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida u yana qitʼa chempionati chempioni boʻlishga muvaffaq boʻldi.

2018-yilda Hindistonda ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida bolgariyalik sportchi finalda tayvanlik sportchi Lin Yu-ting bilan uchrashib, unga yutqazib qoʻydi va Jahon chempionatidagi chiqishlarini kumush medal bilan ikkinchi oʻrinda yakunladi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida u finalda turkiyalik sportchi Buse Naz Çakıroğluni magʻlub etgandi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  *arxiv nusxasi*, 2021-08-18da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2022-04-30
3. ↑
4. ↑
**Frank davlati** — ilk oʻrta asrlarda Gʻarbiy Yevropadagi davlat (5-asr oxiri —843). 5-asr oxirida Gʻarbiy Rim imperiyasining Galliya viloyatini Xlodvig I rahbarligidagi franklar tomonidan bosib olinishi jarayonida vujudga kelgan. Buyuk Karlning harbiy yurishlari natijasida oʻz tarkibiga Gʻarbiy Yevropaning deyarli butun qismi va Markaziy Yevropaning bir qismini kiritgan. Frank davlatini merovinglar (751 yildan), karolinglar (800 yildan imperatorlar) sulolalari boshqargan. 843 yildagi Verden bitimiga koʻra, Frank davlati hududi Buyuk Karlning nabiralari tomonidan oʻzaro taqsimlab olingan, xususan, Lotarga Italiya hududi, Reyn va Rona daryolari buyidagi yerlar (keyinchalik Lotaringiya) tekkan. Karl Kalboshga Reynning gʻarbidagi yerlar va Lyudovikka Reynning sharqidagi yerlar berilgan. 


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Buret** — Rossiya Federatsiyasining Irkutsk viloyatidagi yuqori paleolit davriga oid manzilgoh. Angara daryosining oʻng qirgʻogʻida, Suxoy oʻzanida, Buret qishlogʻi yaqinida joylashgan. A. P. Okladnikov topib oʻrgangan (1936. 1937, 1939). Paleolit davriga doyr tosh va suyakdan qilingan buyumlar bilan bir qatorda karkidon, mamont, shimol bugusi, zubr va boshqa hayvonlar suyaklari hamda 4 turar joy qoldigʻi, 1 qush va 5 ayol haykalchasi topilgan. Ularning orasida moʻynadan korjoma koʻrinishida tikilgan kiyim kiyib olgan ayol haykalchasi juda noyob topilmadir.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Barter** (ing. barter — tovar ayirboshlash), muoʼvaza — valyutasiz (pul vositalari ishtirokisiz) bevosita tovar ayirboshlash; muayyan tovar (tovarlar) miqdorining qiymati boʻyicha muqobil boʻlgan boshqa tovar miqdoriga almashtirish shartnomasi. Koʻproq rivojlanmagan tovar munosabatlari, oʻtish davri uchun xos boʻlgan kelishuv. Ikkinchi jahon urushidan keyingi davrdagi erkin konvertirlanadigan (almashtiriladigan) valyuta kursi barqaror boʻlmagan, valyuta zaxiralari chegaralangan sharoitda jahonning koʻpgina mamlakatlarida qoʻllanildi va u xalqaro savdo hamda boshqa iqtisodiy munosabatlarda keng tarqaldi. Barterning bevosita ayirboshlash, kompensatsiyali kelishuvlar, kliring kabi shakllari mavjud. Tashqi savdoda Barter bitimi koʻproq qoʻllanadi. 90-yillar boshidan mamlakat ichkarisida ham korxonalar oʻrtasida ancha keng tarqaldi. Barter bitimiga binoan kelishgan tomonlar oʻz tovarlarini maʼlum narxda baholaydilar. Bu narx ayirboshlashning teng boʻlishini, tovarlarni yetkazib berish bilan bogʻliq boʻlgan barcha sarf-harajatlarni oʻz ichiga oladi. Bir tomon ikkinchisiga qarzdor boʻlib qolsa, u oʻz qarzini valyuta bilan emas, balki tovarlar bilan uzadi. Tovar qiymatlarining tengligi jahon bozori narxlari orqali taʼminlanadi. Barter bitimlari ikki tomonlama yoki koʻp tomonlama boʻlishi mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Temir yoʻl stansiyasi
**Temir yoʻl stansiyasi** - temir yoʻl poyezdlarini joʻnatish va qabul qilish uchun moʻljallangan korxona. Unda temir yoʻl tarkibi va yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatiladi, yuk va bagajlar qabul qilinadi, ortiladi, tushiriladi, vagonlardan poyezdlar tuziladi va hokazo Vazifasiga qarab — oraliq, uchastka, saralash, yuklash va yoʻlovchilar chiqarish; ish hajmi va murakkabligiga karab — sinfsiz (ish hajmi katta va texnik jihozlanish darajasi yuqori boʻlgan) va 1 — 5sinfli xillarga boʻlinadi. Transport yoʻlis. tarkibiga yoʻllar, vokzallar, xizmattexnika binolari, platformalar, saralash tepaligi, aloqa turlari va boshqa kiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Temir yoʻl stansiyasi" *OʻzME*. T-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Jogʻargʻi Berezovka ( qozoqcha: *Жоғарғы Березовка* ) — Qozogʻiston Respublikasining Sharqiy Qozogʻiston viloyati Glubokoe tumanidagi qishloq hisoblanadi. Jogʻargʻi Berezovka qishloq ma'muriyatining ma'muriy markazi va yagona aholi punkti. KATO kodi - 634045100.

Geografiyasi
------------

Qishloq viloyat markazi Glubokoe qishlogʻidan 22 km shimoli-gʻarbda, temir yoʻl vokzalidan 2 km uzoqlikda joylashgan. Predgornaya stantsiyasi (Lokot-Ust-Kamenogorsk liniyasida) joylashgan.

Tarixi
------

1920-yilda polimetall rudalari konlarini o'zlashtirish munosabati bilan tashkil etilgan. 1943-yilda Jogʻargʻi Berezovka ishchilar posyolkasi maqomini oldi.

Aholisi
-------

1999-yilda qishloq aholisi 4069 kishi (1866 erkak va 2203 ayol) edi. 2009-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, qishloqda 3545 kishi (1692 erkak va 1853 ayol) yashagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „База КАТО".  Агентство Республики Казахстан по статистике. 25-dekabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. ↑   „Верхнеберезовка",*Казахстан. Национальная энциклопедия*. Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2004. ISBN 9965-9389-9-7.
3. 1 2  „Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года".  Агентство Республики Казахстан по статистике. 13-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi.
**Monopollashgan bozor** - ozchilik sotuvchilar va haridorlar hukmron, raqobat cheklangan yoki mavjud boʻlmagan bozor. Uning monopol raqobatli, oligopolistik, sof monopoliya bozori turlari bor. Monopol raqobatli bozorda firmalar koʻp boʻlganidan ulardan har birining tovarlar sotishdagi hissasi kichik boʻladi, natijada ular bozorni cheklangan holda nazorat qiladilar. Ular yashirin kelishuv asosida oʻzaro til biriktira olmaydilar, bu bilan mazkur bozor oligopolistik bozor (guruh monopoliyasi)dan farqlanadi. Monopollashgan bozorda firmalar mustaqil boʻlganidan oʻz bozorida bir-biri bilan raqobatlashadi. Lekin raqobatning asosiy usuli narx bilan raqobatlashuv emas, balki sifat jihatidan bir-biridan farqlanuvchi mahsulot bilan bozorga chiqish hisoblanadi. Monopollashgan bozor yangi firmalarning kirib kelishi uchun ochiq hisoblanadi. Shu bois bu yerda raqobat cheklanmaydi, aksincha, kengayib turadi. Yangi firmalar kirib kelganda taklif koʻpayib, narxlar tushib ketadi, natijada zarar ham koʻtariladi. Zarar koʻrganlar bozordan chiqib ketishgach, narxlar oshadi, foyda maksimumlashadi. Bunday bozorda tovarlarni mukammallashtirish sotish hajmini oshirib, foyda miqdorini koʻpaytiradi. Raqobatda modernizatsiyadan tashqari, reklama ham keng qoʻllanadi. Monopollashgan bozorning monopollashuv darajasi amerikalik iqtisodchi A. P. Lerner (1903—1983) indeksi (L) bilan aniqlanadi:P-Wm bu yerda R — narx; Wm — meʼyoriy harajatlar. Indeks qiymati 0 dan 1 gacha oʻzgaradi. Uning qiymati 1 ga kanchalik yaqin boʻlsa, firma monopoliyasi shu qadar kuchli hisoblanadi.

Xidirnazar Allaqulov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bartholomew JoJo Simpson** — *Simpsonlar* nomli Amerika animatsion televizion serialidagi toʻqima qahramon hamda *The Simpsons* oilasining aʼzosi. Unga Nancy Cartwright ovoz bergan va ilk marotaba 1987-yil 19-aprelda *The Tracey Ullman Show*da namoyish etilgan „Good Night" qisqa hajmli filmida koʻrinish bergan. Karikaturist Matt Groening Bart personajini James L. Brooks ofisi yoʻlagida yaratgan va uni dizaynlashtirgan. Groeningdan uning „Life in Hell" komiksiga asoslangan bir qator qisqa hajmli filmlarni taqdim etishni soʻrashdi, ammo u buning oʻrniga yangi qahramonlar toʻplamini yaratishga qaror qildi. Qolgan qahramonlar Groening oila aʼzolari sharafiga nomlangan boʻlsa-da, Bart ismi *bratʼ" soʻzining anagramidir.*

Manbalar
--------

1. ↑  „Top 10 facts about the Simpsons". *Daily Express* (19-aprel 2017-yil). Qaraldi: 3-aprel 2019-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Storm laylagi,** **Malay jun boʻyinli laylagi** (lotincha: *Ciconia stormi*) — laylaklar oilasiga mansub noyob qush. U barcha laylaklarning eng kam uchraydigan turi hisoblanadi va uning geografik diapazoni boʻylab soni 500 dan kam miqdorda borligi taxmin qilinadi. Bu tur uzoq vaqtdan beri kamayib bormoqda va bunga asosiy sabab uning yashash hududidagi o'rmonlarning kesilishi deb hisoblanadi.

Bu laylak turi birinchi marta 1896-yilda Blasius tomonidan tasvirlangan va Gʻarbiy Hindistondagi zoologik namunalarni yigʻuvchi nemis dengiz kapitani Gyugo Storm nomi bilan atalgan. U Tailandda „nok kra su um" nomi bilan mashhur boʻlib, bu zich oʻrmondagi daryo qirgʻogʻida qushlarning baliq ovlash tartibini bildiradi.

Tavsif
------

Qushning uzunligi 75 dan 91 sm gacha. Patlari oq-qora, tumshugʻi qizil. Yuz terisi tuksiz toʻq sariq rangga ega, koʻz atrofida sariq doiralar mavjud. Yosh va katta yoshli qushlarning naslchilik mavsumidan tashqaridagi patlari ancha oddiy.

Tarqalish
---------

Bu laylak Borneo, Sumatra, Tailand janubidagi Mentavay orollari, gʻarbiy Malayziya va Bruneyda keng tarqalgan. U pasttekislik oʻrmonlar, inson qadami yetmagan chuchuk suv biotoplarida, shuningdek daryolar va suv toshqini tekisliklarida yashaydi.

Xulq-atvor
----------

Laylak yolgʻiz hayot tarzini olib boradi, ba'zida kichik guruhlarda uchraydi. U asosan baliqlar, amfibiyalar, mayda sudraluvchilar va hasharotlar bilan oziqlanadi. Ularning koʻpayish biologiyasi kam oʻrganilgan. Qush uyalarini daraxtlardagi shoxlardan quradi. Uyalarining diametri 0,5 metr, balandligi taxminan 15 sm. Laylaklar 2 ta tuxum qoʻyadi. Yosh qushlarning oq tukli patlari bor, ular 45 kundan keyin uchadi.

Fotosurat
---------

* 
* 
* 
* 
* Sukau Rainforest Lodge, Kinabatangen daryosi - Sabah, Borneo - Malayziya
* Sukau Rainforest Lodge, Kinabatangen daryosi - Sabah, Borneo - Malayziya

Manbalar
--------

1. ↑  Винокуров А. А. Редкие и исчезающие животные. Птицы : Справ. пособие / под ред. В. Е. Соколова. — М. : Высшая школа, 1992. — С. 101. — 446 с. : ил. — 100 000 экз. — ISBN 5-06-002116-5.
2. ↑  Hancock JA, Kuschlan JA, Kahl, MP. 1992. Storks, Ibises and Spoonbills of the World. Academic Press.
3. ↑  "Ciconia stormi". IUCN Red List of Threatened Species. 2017: e.T22697685A110066434. doi:10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22697685A110066434.en. Retrieved 12 November 2021.
4. ↑  Boelens B, Watkins M, Grayson M. 2014. The Eponym Dictionary of Birds. Bloomsbury, UK.
5. ↑  Nakhasathien, S (1987). "The discovery of Storm's stork Ciconia stormi in Thailand". Forktail. 3: 43–49.

Havolalar
---------

* Storm's Stork Ciconia stormi Wayback Machine saytida arxivlandi (2008-11-21). - BirdLife International

Adabiyotlar
-----------

* Josep del Hoyo et al.: *Handbook of the Birds of the World*, Band 1 (*Ostrich to Ducks*). Lynx Edicions, 1992, ISBN 84-87334-10-5

Videolar
--------

* Storm's Stork
* Storm's Stork
* Storm's Stork
**Temir yoʻl kabinasi** (ruscha: Железнодорожная будка, qisqartmasi *ж/д будка*) SSSR davrida ajratilgan aholi punkti (posyolka) turidir. Bunday joyning nomi koʻpincha yuk tashish boʻlimlari nomini oʻz ichiga oladi.

Birinchi temir yoʻllarda temir yoʻlga xizmat koʻrsatuvchi xodimlarning (temir yoʻl qoʻriqchisi, liniyachi, strelkachisi) doimiy yashashi va ish joyi yaqinida boʻlishi uchun (masalan, temir yoʻl va yoʻl kesishmalarida) qurilgan.

Hozirgi vaqtda avtomatlashtirish, masofadan boshqarish vositalarining joriy etilishi natijasida temir yoʻlchilarning temir yoʻl infratuzilmasi obʼyektlari yaqinida doimiy yashash zarurati yoʻqoldi, temir yoʻl kabinalari aholi punkti turi sifatida xaritalardan yoʻqoldi[*manba?*].

Gʻarbiy Yevropada turar-joy binolari ikkinchi uyga aylanadi (masalan, yozgi uy[*manba?*]).

* Praga yaqinidagi temir yoʻl kabinasiPraga yaqinidagi temir yoʻl kabinasi
* Gollandiyadagi temir yoʻl kabinasiGollandiyadagi temir yoʻl kabinasi

Manbalar
--------

1. ↑  Gradostroitelniy kodeks

Havolalar
---------

* „Bahnwärterhaus" (de). *Zeno.org*. 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-oktabr 2022-yil.



* Razvitie selskoy poselencheskoy seti na Urale v pervoy polovine XX veka L. N. Mazur
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Barter bitimi** — *(italiancha baratare-ayirboshlamoq, inglizcha barter transaction)*- ayirboshlash shartnomasi, mavoza deb ham yuritiladi. Ayirboshlash shartnomasiga muvofiq har bir taraf boshqa tarafga bir tovarni boshqa tovarga almashtirish yoʻli bilan mulk qilib topshirish majburiyatini oladi(OʻzR FKning 497-moddasi). Boshqacha aytganda, bunda tovarlar, ashyolar almashtiriladi. Ayirboshlash shartnomalariga nisbatan OʻzR Fkning 497-501-moddalari qoʻllaniladi. OʻzR Prezidentining 1996-yil 9-avgustdagiba PF-1504-son „Byujet bilan xisob-kitob yurituvchilarning su’byektlarining mas’uliyatini oshirish chora-tadburlari toʻgʻrisida"gi Farmonining 4-bandiga koʻra, 1996-yil 1-sentabridan boshlab OʻzR doirasida mahsulot yetjazib berish toʻgʻrisida mavoza asosidagi shartnomalar tuzish taqiqlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi
**Johannes Thingnes Bø** (1993 yil 16-mayda tugʻilgan) — norvegiyalik biatlonchi. U biatlonchi Tarjei Bøning ukasi hisoblanadi. 2022-yil Pekindagi Olimpiada o‘yinlarida ular bir xil biatlon musobaqasida individual medallarga ega bo‘lgan birinchi aka-uka hisoblanadi. Thingnes Bø 2018—2019-yil, 2019—2020-yil va 2020—2021-yillarda biatlon boʻyicha Jahon kubogini qoʻlga kiritgan. Thingnes Bø changʻida kuchli deb taʼriflanib kelingan va Jahon kubogidagi barcha davrlarning uchinchi eng muvaffaqiyatli erkak biatlonchisi boʻlib, 55 ta individual Jahon kubogi gʻalabasi, shu jumladan Qishki Olimpiya oʻyinlaridagi gʻalabalari bilan tarixga kirgan.

Faoliyati
---------

### 2010-2012-yil

Thingnes Bø 2010-yil va 2011-yillarda bir nechta xalqaro medallarni qoʻlga kiritgan. 2012-yilda uchinchi marta oʻsmirlar oʻrtasida jahon chempioni boʻlgan. 2012-yil aprel oyida u Norvegiya terma jamoasiga chaqirilgan. Oʻsha paytda 18 yoshdaligida u biatlon boʻyicha milliy terma jamoaga chaqirilgan eng yosh norvegiyaliklardan biri hisoblanadi.

#### Nove Mesto va mum darvozasi

Mart oyi boshida Thingnes Bø Chexiya Respublikasining Nové Město na Moravě shahrida boʻlib oʻtgan navbatdagi Jahon kubogi musobaqalarida changʻi sportida yanada yaxshi holatda boʻlgan (COVID-19 pandemiyasiga qarshi xavfsizlik chorasi sifatida maydonda tomoshabinlarsiz oʻtkazildi). Thingnes Bø ajoyib tezlikda changʻida uchgan va dastlabki sprint poygasida aniq oʻq uza olgan, bu esa uni avtomatik ravishda Jahon kubogining navbatdagi gʻalabasiga olib kelgan. Keyingi ommaviy start poygasida Thingnes Bø yana bir master-klass ijrosini namoyish etgan, u uchta oʻtkazib yuborilgan zarbalar bilan poygada gʻalaba qozongan va soʻnggi halqada fransuz raqibi Emilien Jaklindan ustun kelgan. Biroq, poyga davomida Thingnes Bø otish amaliyotlarini yaxshi amalga oshira olmagan. Thingnes Bø har bir otishmadan keyin quvib yetishi kerakligini anglatar edu va shuning uchun u Emilien Jaklinni soʻnggi halqada ushlashga va undan oʻtishga muvaffaq boʻlgan.

Biatlon natijalari
------------------

Barcha natijalar Xalqaro biatlon ittifoqidan olingan.

### Olimpiya oʻyinlari

*8 ta medal (5 ta oltin, 2 ta kumush, 1 ta bronza)*

| Musobaqa | Individual | Sprint | Taʼqib qilish | Ommaviy start | Estafeta | Aralash estafeta |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Rossiya 2014-yil Sochi | 11 | 54 | 32 | 8 | 4 | — |
| Janubiy Koreya2018-yil Pxyonchxan | **Oltin** | 31 | 21 | 16 | **Kumush** | **Kumush** |
| Xitoy2022-yil Pekin | **Bronza** | **Oltin** | 5 | **Oltin** | **Oltin** | **Oltin** |

Manbalar
--------

1. ↑  „International Biathlon Union - Athlete profile for Johannes Thingnes BOE" (en). *International Biathlon Union - IBU*. Qaraldi: 23-aprel 2022-yil.
2. ↑  „Tarjei Bø får med lillebror Johannes på landslaget".
3. ↑  „- Trodde det var helt urealistisk at jeg ble satset på nå" (24-aprel 2012-yil).
4. ↑  „Coronavirus. The event in Nove Mesto will be without spectators".
5. ↑  „Nove Mesto Hat Trick: Johannes Thingnes Boe powers to mass start win".
6. ↑  „DATACENTER". *biathlonresults.com*. Qaraldi: 16-mart 2019-yil.
7. ↑  „Johannes Thingnes Boe". *International Biathlon Union – IBU*. Qaraldi: 16-mart 2019-yil.