recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Bura** (arab, burak — selitra), tanakor — mineral. Natriy tetraborati Na2B4O7. 10N2O, tetraborat kislotasi natriyli tuzining kristallogidrata. Monoklin singoniyali. Prizma va mayda donachalar holida uchraydi. Rangi oq, kulrang, sargʻish, rangsiz. Yaltirokligi shishasimon, mumsimon. Qattikligi 2—2,5, s.ogʻ. 1,7 Suvda yomon eriydi. B. bor elementi mavjud boʻlgan quriyotgan shoʻr koʻllarda, balchikli vulkan mahsulotlarida hosil boʻladi. B. Oʻzbekistondagi tuz konlarining barchasida uchraydi. Yirik uyumlari AQSH, Argentina, Tibet, Kashmir, Kerchda topilgan. B. qishloq xoʻjaligida mikro oʻgʻit sifatida, shuningdek metallarni kavsharlash, maxsus shisha navini tayyorlashda, qogʻoz sanoatida, koʻnchilikda, bor kislotasi va tuzlarini olishda ishlatiladi. B. tibbiyot preparati.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gʻayrat Shukurovich Shukurov** (1950-yil 2-dekabr, Payariq tumani, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, texnika fanlari nomzodi, professor.

Biografiyasi
------------

Gʻayrat Shukurov 1950-yil 2-dekabr Payariq tumanida tavallud topgan. 1973-yil Samarqand davlat arxitektura qurilish institutini tugatgan. 1973-yildan bu institutda faoliyat koʻrsatib kelmoqda. Hozirda „Bino va inshootlarni loyihalash" kafedrasi professori.

Ilmiy faoliyati
---------------

Gʻayrat Shukurov „Qurilish fizikasi", „Arxitekturaviy fizika", „Bino va inshootlar arxitekturasi" va binolar energiya samaradorligin oshirish masalalari bilan shugʻullanadi. 4 ta darslik, 6 ta oʻquv qoʻllanma, 1 ta monografiya va 150 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy attestasiya komissiyasi tomonidan 2022-yil 31-mayda „Qurilish konstruktsiyalari, bino va inshootlar" ixtisosligi bo‘yicha professor ilmiy unvoni berilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 2-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2023 — 383 bet.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Leonel Justiniano Arauz** (ispancha: *Leonel Justiniano Arauz*; 1992-yil 2-iyulda tugʻilgan, Santa Kruz de la Sierra, Boliviya) - "Bolivar" futbol klubi va Boliviya milliy terma jamoasi tarkibida yarim himoyachi pozitsiyasida toʻp suruvchi boliviyalik professional futbolchi.

Klubdagi karyerasi
------------------

Justiniano Bolivar klubining tarbiyalanuvchilaridan biri hisoblanadi. 2011-yil 27-noyabrda "Real Potosi"ga qarshi oʻyinda u Boliviya chempionatida debyut qiladi. 2012-yil 4-noyabrda Petroleroga qarshi oʻyinda Leonel klubi Bolivar uchun oʻzining birinchi golini uradi. 2014-yilning yozida Justiniano "Potosi"dan ijara asosida "Nacional" ga oʻtadi. Shu yili 11-avgust kuni Blumingga qarshi oʻyinda u yangi jamoada debyut qiladi. 31-avgust kuni "Petrolero"ga qarshi oʻyinda Leonel "Nacional" safida ilk golini uradi. 2015-yilning yozida Justiniano Bolivarga qaytadi. Klubdagi faoliyati davomida klub azosi sifatida 4 marta chempionlikni qoʻlga kiritadi.

2019-yilning yozida Justiniano Xorxe Vilsterman klubiga oʻtadi. 8-avgust kuni "Bluming" klubiga qarshi bahsda u yangi jamoasi safida ilk bor debyut qiladi.

Xalqaro karyerasi
-----------------

2017-yil 23-mart kuni JCh-2018 saralash bosqichi doirasida Kolumbiyaga qarshi oʻyinda Justiniano Boliviya terma jamoasi safida ilk bor debyut qiladi.

2019-yilda Justiniano Braziliyada boʻlib oʻtadigan Amerika Kubogi musobaqasi uchun Boliviya terma jamoasining asosiy tarkibiga kiritiladi. Turnirda u Braziliya, Venesuela va Peru terma jamoalariga qarshi oʻtkazilgan oʻyinlarda ishtirok etadi. Venesuelaliklarga qarshi oʻyinda Leonel terma jamoasidagi ilk golini uradi.

### Boliviya terma jamoasidagi gollari

| # | Sana | Oʻtkazilgan joy | Raqib jamoa | Hisob | Natija | Musobaqa |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 01. | 2019-yil 22-iyun | Mineirao, Belu-Orizonti, Braziliya | Venesuela Venesuela | **1**:2 | **1**:3 | Amerika Kubogi 2019-yil |

Yutuqlari
---------

**Jamoasi**

Boliviya bayrogʻi **«Bolivar»**

* Boliviya chempionati gʻolibi (4) - Clausura 2013, Apertura 2017, Clausura 2017, Apertura 2019

Manbalar
--------

1. ↑  „Реал Потоси VS. Боливар 1:3" (en).  soccerway.com (27-noyabr 2011-yil).
2. ↑  „Петролеро VS. Боливар 1:3" (en).  soccerway.com (4-dekabr 2017-yil).
3. ↑  „Блуминг VS. Насьональ Потоси 2:0" (en).  soccerway.com (11-avgust 2014-yil).
4. ↑  „Петролеро VS. Насьональ Потоси 1:5" (en).  soccerway.com (31-avgust 2014-yil).
5. ↑  „Хорхе Вильстерманн VS. Блуминг 2:0" (en).  soccerway.com (8-avgust 2019-yil).
6. ↑  „Колумбия VS. Боливия 1:0" (en).  soccerway.com (23-mart 2017-yil).
7. ↑  „Бразилия VS. Боливия 3:0" (en).  soccerway.com (15-iyun 2019-yil).
8. ↑  „Боливия VS. Венесуэла 1:3" (en).  soccerway.com (22-iyun 2019-yil).
9. ↑  „Боливия VS. Перу 1:3" (en).  soccerway.com (18-iyun 2019-yil).
**Ibrohim Haqqulov** — filologiya fanlari doktori, professor, „Mehnat faxriysi" II darajali koʻkrak nishoni sohibi, Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi, oʻzbek adabiyotshunosligining rivojlanishiga munosib hissa qoʻshgan va oʻzbek adabiyoti namunalarini yangicha tahlil va talqinda tadqiq etgan olim. Taniqli adabiyotshunos 1949-yil 28-martda Buxoro viloyati Shofirkon tumanida tugʻilgan. 1966—1970-yillarda Buxoro davlat pedagogika institutida tahsil oldi. Ibrohim Haqqul „Oʻzbek xalq maqollari" (1978)ning tuzuvchilaridan biri. 1976-yili „Oʻzbek adabiyotida ruboiy" mavzusida nomzodlik, 1995-yili „Oʻzbek tasavvuf sheʼriyatining shakllanishi va taraqqiyoti" mavzuida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. Dastlab uning „Oʻzbek adabiyotida ruboiy" (1981), „Uvaysiy sheʼriyati" (1982), „Badiiy soʻz shukuhi" (1987) kitoblari nashr etilgan boʻlsa, keyin „Zanjirband sher qoshida" (1989), „Sheʼriyat — ruhiy munosabat" (1989), „Abadiyat farzandlari" (1990), „Tasavvuf va sheʼriyat" (1991), „Kamol et kasbkim…" (1991), „Gʻazal sogʻinchi" (1991) kabi kitoblari bosilib chiqqan. Ibrohim Haqqul „Ahmad Yassaviy", „Kim nimaga tayanadi?", „Eʼtiqod va ijod", „Tasavvuf saboqlari", „Taqdir va tafakkur", „Ijod iqlimi", „Mushohada yogʻdusi", „Meros va mohiyat", „Soʻzdagi oʻzlik", „Shaxsiyat va sheʼriyat", „Talant — jasorat javhari", „Mushohada yogʻdusi — 2" „Hayot, adabiyot va abadiyat" deb nomlangan risola va kitoblarini chop ettirdi. „Navoiyga qaytish" nomi bilan 4 kitob („Navoiyga qaytish" (Toshkent: „Fan", 2010), „Navoiyga qaytish — 2" (Toshkent: „Fan", 2011), „Navoiyga qaytish — 3" (Toshkent: „Tafakkur", 2016), „Navoiyga qaytish — 4" (Toshkent: „Tafakkur", 2020) kitoblari muallifi. 1000 dan ortiq maqola, 50 ga yaqin monografiya va risolalar yozgan, turli davrlarda adabiyotga, ayniqsa, mumtoz adabiyot vakillari ijodiyotiga bagʻishlab oʻtkaziladigan ilmiy anjuman va konferensiyalarning doimiy ishtirokchilaridandir. Uning ayrim maqola va kitoblari turk, uygʻur, ozarbayjon, tojik va rus tillariga tarjima qilinib, nashr etilgan. 2022-yil 28-iyunda vafot etgan. 2022-yil 29-iyun kuni Shofirkon tumani Talija qishlogʻidagi qabristonga danf etilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 2-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2023 — 383 bet.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Vakuolalar** (frans. Vakuole, lotincha: *vacuus* — boʻsh) — oʻsimlik va hayvonlar hujayrasida ichi suyuqlik bilan toʻlgan, sitoplazmadan membrana bilan ajralib turadigan boʻshliq. Bir hujayralilarda ferment bilan toʻlgan hazm qilish Vakuolalari, osmoregulyatsiya va ayirish funksiyasini bajaruvchi, qisqaruvchi Vakuolalar, koʻp hujayrali hayvonlar hujayrasida esa ikkilamchi lizosomalar guruhiga mansub va oʻzida gidrolitik ferment saqlovchi, hazm qiluvchi va avtofaglovchi Vakuolalar boʻladi.

Oʻsimlik hujayralarida Vakuolalar — endoplazmatik toʻrning hosilasi boʻlib, birmuncha shaffof membranotonoplast bilan oʻralgan. Oʻsimliklardagi Vakuolalar sistemasi — vakuom yosh hujayralarda naylar va pufaklar sistemasidan iborat. Hujayra oʻsib, ixtisoslasha borishi bilan Vakuolalar ham yiriklasha boradi va hujayra umumiy hajmining 70—95% gacha qismini egallab oladi. Vakuolalar shirasi (rN darajasi 2—5 ni tashkil etadi) tarkibida erigan anorganik (fosfat, oksalat), organik birikmalar (qand, aminokislotalar, oqsillar) va moddalar almashinuvining oxirgi mahsulotlari (taninlar, glikozidlar, alkaloidlar), ayrim pigmentlar (mas. antotsianinlar) boʻladi. Vakuolalar hujayradagi suv-tuz al-mashinuvini boshqaradi; hujayraning turgor holatini saqlaydi; quyi mole-kulali suvda eriydigan metabolitlar va zaxira moddalarni toʻplaydi; moddalar almashinuvida hosil boʻladigan zararli moddalarni hujayradan chiqa-rib tashlaydi va boshqa baʼzi funk-siyalarni bajaradi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sayid Ota** (arabcha: سيد عبدي بن يعقوب — Sayyid Ota — Toʻliq ismi: Sayyid Ahmad ibn Sayyid Abu Bakr (vafoti 1218, yoki 1292 yoki 1311-yil)), boshqa manbada Sayyid Ahmad (laqabi - al-Xilvatiy) ibn Sayyid Amir Hasan (laqabi - ar-Rizo)ref>Shayx Mahdumi Xorazmiy, "Jodat al-oshiqin" (XVI asr), Xorazm</ref> — yassaviya tariqati oltin zanjiri shayxi, tariqatchi.

Hayoti
------

Sayid Ota Yassaviya tariqatining yirik vakili boʻlib, Toshkentda tavvalud topgan va shu yerda taʼlim olgan. Zangi otaning 2-xalfasi (shogirdi). Sayid Ota nafaqat solih amallari, tariqat yoʻlida chekkan zahmatlari, balki jihodda ishtirok etganligi bilan ham mashhur. Umrining oxirida Toshkentdan Orolga koʻchib borib, oʻsha yerda vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻrta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. — B. 519.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Andoza:Революция**Xivadagi davlat toʻntarishi (1918)** — Yovmut turkmanlari yetakchisi Junaidxon tomonidan Xiva xoni Asfandiyorxonning hokimiyatdan agʻdarilishi va oʻldirilishi. Bu Xivadagi inqilobiy harakatning natijasi bo'lib, voqealardan bir necha yil o'tib Xorazmning Sovet Ittifoqi tarkibiga kirishiga olib keldi.

Tarixi
------

1917-yil Rossiya fevral inqilobidan keyin xonlikda liberal islohotlar oʻtkazishga harakat qilindi. Lekin Xiva xoni Asfandiyorxon konservativ edi va bu islohotlarning oldini olishga harakat qildi. Rossiyada Oktyabr inqilobi va bolsheviklar oʻz farmonlari bilan hokimiyat tepasiga kelganidan soʻng Xiva xonligida xondan norozilik yanada kuchaydi.

To'ntarish
----------

1918-yil bahorida Yovmut turkmanlarining rahbari Junaidxon harbiy to‘ntarish uyushtirdi, Asfandiyorxonni taxtdan ag‘darib, o‘ldirtirdi va Xivada hokimiyatni qo‘lga oldi. Asfandiyorxonning ukasi Said Abdullaxon (1918-1920-yillarda hukmronlik qilgan) qoʻgʻirchoq xon deb e'lon qilindi.

Yana qarang
-----------

* Xivadagi inqilob
* Xiva xonligi
* Asfandiyorxon
* Rossiyada fuqarolar urushi

Adabiyotlar
-----------

* Мухамедбердыев К. Б. Камалов С. К.*. История Хорезмской революции*. Ташкент: ФАН, 1986.
**Valeriy Vasilevich Vasilenko** (1950-yil 30-iyun, Oʻzbekiston SSR, 2008-yil 18-yanvar, Oʻzbekiston) — asli rossiyalik oʻzbek futbolchisi, yarim himoyachi yoki hujumchi sifatida oʻynagan.

Futbolchilik faoliyati
----------------------

Futbolchilik faoliyatini 1967-yilda Toshkentning „**Toshkentkabel**" havaskorlar jamoasida boshlagan. 1969-yilda Olmaliqning „Metallurg" klubi futbolchisi boʻldi. 1971-yilda Toshkentning „Paxtakor" jamoasiga taklif qilindi. U bor yoʻgʻi 2 ta oʻyin oʻtkazdi, shu bois 1972-yilning yozida Yangiyer klubiga yoʻl oldi. 1975-yilda u Permning Zvezda klubda olti oy davomida toʻp surdi, soʻngra Yangiyerdan „Meliorator Yangiyer" deb nomlangan klubga qaytdi. 1976-yilda futbolchilik faoliyatini yakunladi.

Murabbiylik faoliyati
---------------------

Futbolchilik faoliyatini yakunlagach, murabbiylik faoliyatini boshlagan. Dastlab, „Traktor Toshkent" klubiga yordamchi murabbiy safatida yordam berdi. 1987-2008-yillarda „Xonqa", „Kosonsoy", „Jayxun Urganch", „Ximik/Kimyogar Olmaliq", „Soʻgʻdiyona Jizzax", „Atlaschi Margʻilon" va „Mashʼal Muborak" klublarini boshqargan.

Yutuqlar
--------

Yangiyer
* SSSR Ikkinchi ligasi chempioni : 1976

Manbalar
--------

1. ↑  SO VSYeX KONTINYeNTOV

Havolalar
---------

Valeriy Vasilenko
**Yaxshimurat Aydaniyozov** (1922-yil, Turkiston MSSR, Amudaryo boʻlimi, Mamiqshi qishlogʻi – 1999-yil, Nukus, Qoraqalpogʻiston, Oʻzbekiston) – Oʻzbekiston SSR Aloqa vazirligi, Qoraqalpogʻiston MSSR Nukus tezkor aloqa punkti montajchisi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1971).

Biografiyasi
------------

1922-yilda Turkiston Muxtor Sovet Sotsialistik Respublikasi Amudaryo boʻlimi(hozirgi Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Kegeyli tumani) Mamiqshi qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. Mahalliy qishloq maktabini tamomlagach, qishloq xoʻjaligi sohiasida ishlay boshlagan. 1942-yil may oyida Qizil Armiya safiga chaqirilgan. Saratovdagi harbiy bilim yurtini tamomlagan. 1943-yil avgust oyidan boshlab u Kalinin va 2-Boltiq frontlarida 79-oʻqotar korpusining 977-alohida aloqa batalonida boʻlim boshligʻi sifatida jang qilgan. 1944-yil dekabrdan 1-Belorussiya frontidagi janglarda qatnashgan. 1945-yil aprel oyining oxirida u Berlindagi 79-oʻq korpusining kuzatuv postiga 171-oʻqchilar diviziyasi tomonidan Reyxstagga bostirib kirish uchun aloqa oʻrnatgan. 1-may kuni jarohatlangan, ammo jangovar pozitsiyasini tark etmagan. Ushbu qahramonlik uchun Jaksimurat Qizil Yulduz ordeni bilan taqdirlangan. Demobilizatsiyadan soʻng Qoraqalpogʻistonga qaytib, Nukus shahridagi operativ-texnik aloqa markazi (ETUS) operatori boʻlib faoliyat yuritgan.

Respublikada aloqa punktlari qurilishida qatnashgan. Nukus-Toʻrtkoʻl, Qoʻngʻirot-Moʻynoq hududlarida va qishloq xoʻjaligi korxonalarida aloqa liniyalari oʻtkazgan. U 12,5 ming rubl iqtisodiy samara bergan bir nechta ratsionalizatorlik takliflarini kiritgan. U shaxsiy sotsialistik majburiyatlarini va sakkizinchi besh yillikning (1966—1970) ishlab chiqarish rejasini muddatidan oldin bajargan. Ushbu besh yillik reja yillarida u mingdan ortiq radio punktlari va 425 telefon apparatlarini jihozlagan. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1971-yil 4-maydagi farmoni bilan unga „Aloqa rivojining besh yillik rejasi topshiriqlarini bajarishda erishgan ulkan muvaffaqiyatlari uchun Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan" bundan tashqari Lenin ordeni hamda „Oʻroq va bolgʻa" oltin medali bilan taqdirlangan(No 15392).

1981-yilda nafaqaga chiqqunga qadar Nukus ETUSda aloqachi boʻlib ishlagan. Nukusda istiqomat qilgan. 1997-yil aprel oyida vafot etgan.

Mukofotlari
-----------

– Sotsialistik Mehnat Qahramoni
– Lenin ordeni
– Qizil yulduz ordeni
– „Berlinni egallaganlik uchun" medali
– „1941—1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun" medali
– Qoraqalpogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan aloqachi

Manbalar
--------

1. 1 2  „Айданиязов Жаксымурат" (ru). *Герои страны („Heroes of the Country")*.
2. ↑   *Заслуженный связист Республики Каракалпакстан. Герой Труда, 1922 – 1999: Некролог* (Вести Каракалпакстана nashri). 4 1999. "20"
**Ashuganj** (bengalcha: *আশুগঞ্জ* ,inglizcha: *Ashuganj*) — Bangladeshning sharqiy qismidagi Chittagong shahridagi Brahmanbariya tumanida joylashganshaharchadir, u Meghna daryosi deltasida joylashgan. Markazning dengiz sathidan balandligi atigi 10 metrni tashkil qiladi. Aholisi 145 828 kishi, shundan 140 119 nafari musulmonlardir. Shaharning umumiy maydoni 67,59 kv.km ni tashkil qilladi.

Shahar Ashuganj porti va mamlakat, ayniqsa, poytaxt uchun elektr energiyasining katta qismini ishlab chiqaradigan elektr stantsiyasi bilan juda mashhurdir. Bangladesh elektr energiyasining qariyb 25 foizi Ashugonj issiqlik elektr stansiyasi ishlab chiqaradi. Ashuganj yirik daryo portiga ega savdo markazi sifatida ham keng tanilgan. Ashugonjda Hindiston bilan bogʻlovchi tranzit temir yoʻl liniyasi ham bor. Shaharni oziqlantiradigan asosiy daryosi bu — Meghna.

Shaharda 205 ta masjid, 14 ta oʻrta va 46 ta boshlangʻich maktab joylashgan boʻlib, aholining savodxonligi 45 foizni tashkil qiladi. Uchinchi Hind-Pokiston urushi (1971) yillarida shaharda katta vayronagarchiliklar bilan birga harbiy harakatlar davom etardi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Ashuganj Upazila - Banglapedia" (en). *en.banglapedia.org*. Qaraldi: 11-aprel 2022-yil.

Havolalar
---------

* Mamlakat oʻtkir energiya inqirozi bilan sanaladi
* Ashuganj elektr stansiyasining 5-agregati ishlab chiqarishni tikladi
**Fanas Nagimovich Salimov** (qozoqcha: *Фанас Нагимұлы Салимов*; 1964-yil 19-fevral, Chimkent – 2021-yil 27-avgust) – yarim himoyachi ampulasida oʻynagan sobiq sovet va qozoq futbolchisi. SSSR chempionati oliy ligasida "Qayrat" futbol klubidagi oʻyinlari bilan tanilgan. U Ukraina oliy ligasining bir qator jamoalarida ham oʻynagan. Futbolchilik faoliyatini yakunlaganidan keyin murabbiy va hakam boʻlgan.

Klub faoliyati
--------------

Fanas Salimov Chimkentda tugʻilgan va 7 yoshida mahalliy oʻrta maktabda futbol oʻynashni boshlagan. Uning birinchi murabbiyi Aleksandr Xasap boʻlgan. Butunittifoq „Charm toʻp" turnirida gʻolib chiqqan iqtidorli bola Olmaotadagi respublika sport maktab-internatiga taklif qilinadi. U yerda Olmaota "Qayrat" jamoasining sobiq futbolchisi Yevgeniy Kuznetsov unga murabbiylik qildi. Sport maktab-internatini tamomlagandan soʻng, Salimov Olmaota jamoasida bir necha oʻyin oʻtkazdi. Keyinchalik SSSR ikkinchi futbol ligasida ishtirok etuvchi „Metallurg" jamoasidan taklif oldi. Keyingi yili Chimkent klubi oʻz nomini „Meliorator"ga oʻzgartirdi. Salimov SSSR yoshlar terma jamoasi tarkibida parallel ravishda oʻynay boshladi va 1981-yil oxirida u yana „Qayrat"ning zaxira jamoasida oʻynadi. 1982-yildan boshlab SSSR oliy ligasida jamoasining asosiy tarkibida harakat qildi. Yosh yarim himoyachi tezda Olmaota jamoasining asosiy tarkibida oʻyinchiga aylangan, u asosan yarim himoyaning oʻng tomonida oʻynagan. 1982-yilda „Qayrat" oliy ligadan tushib ketdi, ammo keyingi yili jamoa birinchi ligada birinchi oʻrinni egallab, oliy ligaga qaytdi, Salimov esa katta chempionatlardagi ilk oltin medalini qoʻlga kiritdi. 1986-yilda ittifoq oliy ligasidagi oʻyinlar „Qayrat" uchun muvaffaqiyatli boʻldi. Jamoa 7-oʻrinni egalladi. 1988-yilda Fanas Salimov „Qayrat" tarkibida SSSR futbol federatsiyasi kubogi gʻolibi boʻldi va finalda Bokuning Neftchi jamoasini 4:1 hisobida magʻlub etdi. Biroq joriy mavsum natijalariga koʻra, Federatsiya kubogining har ikki finalchisi SSSR oliy ligasida mos ravishda 15 va 16-oʻrinlarni egallab, birinchi ligaga tushib ketdi. „Qayrat" keyingi yili oliy ligaga qayta olmadi, chunki jamoa birinchi ligada uchinchi oʻrinni egalladi. Fanas Salimov 1990-yilda „Qayrat" safida toʻliq mavsum oʻtkazgan boʻlsa, 1991-yilda Oʻzbekistonning ikkinchi divizioni vakili „Soʻgʻdiyona" klubiga oʻtgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Салімов Фанас Нагімович". 7 лютого 2022da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7 лютого 2022.
2. ↑  „Перша ліга — 1983". 18 листопада 2018da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18 листопада 2018.
3. ↑  „Вища ліга — 1988". 10 жовтня 2016da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15 листопада 2016.
4. ↑  „Перша ліга — 1989". 5 жовтня 2016da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15 листопада 2016.
5. ↑  „«Кайрат» Алма-Ата — 1989". 15 листопада 2016da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15 листопада 2016.

Havolalar
---------

* Профіль футболіста на сайті *ukr-football.org.ua*
**Omonqoʻton** – Oʻzbekistondagi ibtidoiy odamlarning yashash joyi boʻlib, gʻor oʻrta paleolit ​​davri – miloddan avvalgi 100-40 ming yillarga oid.

Tavsifi
-------

Omonqoʻton manzilgohi Oʻzbekiston va umuman Oʻrta Osiyo hududida oʻrta paleolit ​​davrining rivojlanish bosqichlaridan birini xarakterlaydi. Topilmalarning oʻziga xos xususiyatlariga koʻra, Omonqoʻton hududi Yevropa, Kavkaz, Shimoliy Afrika va Markaziy Osiyoni qamrab olgan keng musteri madaniyati hududiga kiradi. Gʻordan topilgan suyak qoldiqlari va mehnat qurollari xuddi TeshikTosh grottosidagi kabi tarkib va ​​xarakterga ega boʻlib, Oʻzbekiston hududida inson mavjudligining eng qadimiy dalilidir. Ular faunaning juda xilma-xil dunyosi haqida aniq tasavvur beradi, bu ibtidoiy jamiyatga xos boʻlgan tegishli xoʻjalik turini aks ettiruvchi ushbu hududning qadimgi aholisining ovqatlanishining asosini tashkil qiladi.

Topilma tavsifi
---------------

Omonqoʻton makoni Samarqanddan 45 km janubda, Zarafshon togʻlarining shimoliy yon bagʻrida, taxminan 1300 m balandlikda, Bulbulzorsoy darasidagi shu nomdagi gʻorda joylashgan. Uni 1947-yilda D. N. Lev topib, bu yerda odamning son suyagining qoldiq qismini topdi. 1947–1957-yillarda Oʻzbekiston (keyinchalik Samarqand) davlat universitetining D. N. Lev rahbarligidagi arxeologik ekspeditsiyasi tomonidan oʻrganilgan.

Omonqoʻton – bu tabiiy grotto, uning kirish qismidan 7,2 m uzunlikdagi koridor boshlanadi va kichik xonada tugaydi. 0,8 m qalinlikdagi kalkerli tuf qatlami bilan ajratilgan madaniy qatlam gʻorning kirish qismida va chuqurligida yotadi.

Qurollar
--------

Bu yerda loy qatlamida koʻmir va oʻchoq qoldiqlari koʻp topilgan; kvarts, kvartsit va chaqmoqtoshdan tayyorlangan buyumlar kamroq miqdorda taqdim etiladi. Hammasi boʻlib 140 ta buyum topildi – nuqtalar, qirgʻichlar, pichoq shaklidagi plitalar, katta kvarts bolgʻasi; yagona namuna – yadro (plitalar sindirilgan yadro).

Suyak qoldiqlari
----------------

Yovvoyi hayvonlarning singan va kuygan suyaklarining koʻpligi alohida ahamiyatga ega: muflon (116 bosh), qizil kiyik, elik, Sibir bugʻusi, qoʻngʻir ayiq (39 bosh), boʻrsiq, yovvoyi mushuk, gʻor giyanasi, toshbaqa, marmot, yovvoyi ot. Yirik hayvonlarning suyaklarining koʻp qismi gʻorning tubida edi. Bu holat D. N. Levni bu hayvonlarni ovlash qishda, oziq-ovqat gʻorga kirishda emas, balki uning tubida tayyorlangan degan taxminga olib keldi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Лев Д. Н. Древний палеолит в Аман-Кутане (Предварительное сообщение) // Труды Узбекского государственного университета им. Алишера Навои. Новая серия. № 39. — Самарканд, 1949.*.
2. ↑  *Лев Д. Н. Новые данные по палеолиту Узбекистана // Материалы по археологии Узбекистана. Труды Института истории и археологии АН УзССР. Вып. 7. — Ташкент, 1955.*.
**Horsemonger Lane Gaol** – (shuningdek **, Surrey okrugi** yoki **New-Gaol** nomi bilan ham tanilgan) London janubidagi Sauthwarkdagi hozirgi Newington Causeway yaqinidagi qamoqxona. XVIII asr oxirida qurilgan va 1878-yilgacha faoliyat yuritgan.

Tarixi
------

 King Bench qamoqxonasi va Horsemonger Lane Gaolning joylashuvi (1833)
Bu qamoqxona Sautvarkdagi [[[Borough High Street]] (norasmiy ravishda „Boro Gaol" deb ataladi) yaqinidagi „White Lion Inn" dagi eski okrug qamoqxonasi oʻrniga joylashtirilgan. Yangi bino Surrey grafligining geodezikchisi Jorj Gwilt Elder tomonidan loyihalashtirilgan va 1799-yilda qurib bitkazilgan. Qamoqxona Gwilt tomonidan qurilgan sud binosi Sessions Housega ulashgan.

Horsemonger Lane 1878-yilda yopilgunga qadar Surreyning asosiy qamoqxonasi va qatl joyi boʻlgan. Bu 300 ga yaqin mahbusni sigʻdiradigan. 1800-1877-yillar oraligʻida bu yerda 131 ta erkak va toʻrt ayol qatl etilgan. Dorlar qamoqxona darvozasining tekis tomiga oʻrnatilgan edi.

1859-yilga kelib uning yoʻlining nomi Union Road (hozirgi Harper Road) ga oʻzgartirilgandan soʻng, „Horsemonger Lane" deb nomlanmay qoldi va Surrey okrugi Gaol deb oʻzgartirildi.

Goal 1881-yilda buzib tashlangan va uning oʻrniga 1884-yilda Newington jamoat bogʻi qurilgan.

Adabiy aloqalar
---------------

1849-yilda Charlz Dikkens doʻstini puli uchun oʻldirgan va uni oshxonaning poli ostiga koʻmib tashlagan er va xotin Frederik va Mariya Menningni qamoqxona tashqarisida ommaviy qatl qilish marosimida qatnashdi. Dikkens *The Times* gazetasiga bunday ommaviy tomoshalarni qoralab yozgan.

Keyinchalik Dikkens Maria Menningga *"Qo'rqinchli uy"* filmidagi Hortense xarakterini asosladi, *Little Dorritdagi* Chiveri xonimning tamaki doʻkoni esa Horsemonger Laneda joylashtirgan. Horsemonger Laneʼdagi qatl haqida Sara Uotersning *"Fingersmith"* romanida ham aytilgan.

Yana qarang
-----------

* Marshalsea

Manbalar
--------

1. 1 2  *Darlington.* „'Southwark Prisons', in Survey of London: Volume 25, St George's Fields (The Parishes of St. George the Martyr Southwark and St. Mary Newington)" 9–21.  British History Online (1955). Qaraldi: 17-oktyabr 2020-yil.
2. ↑  „Horsemonger Lane Gaol".  capitalpunishmentuk.org. Qaraldi: 17-oktyabr 2020-yil.
3. ↑  „House of Detention reveals its spectacular underground past".  New Civil Engineer (21-aprel 2009-yil).
4. ↑  „London Gardens Online Newington Gardens". *London Gardens Online*.  London Parks and Gardens Trust (2012). Qaraldi: 14-sentyabr 2013-yil.
5. ↑  „Maria and Frederick Manning".  capitalpunishmentuk.org. Qaraldi: 17-oktyabr 2020-yil.
6. ↑  „Fingersmith". *The Times* (11-iyun 2005-yil).

Havolalar
---------

* London izlari: jinoyat va jazo
* „Eski Kent yoʻli", Eski va Yangi London: 6-jild (1878), bet. 248–55. URL: . Kirish sanasi: 2006 yil 19 dekabr.
* Angliyaning eski shaharlari, London, 1839 yil, Pt 6
* Surrey okrugida oʻlim koʻrsatkichi, 1798-1878
**Sotim Nurmetov** (1924.15.6, Xiva — 1994.4.8, Urganch) — Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi, gvardiyachi serjant. 1943-yildan armiya safida. 51-alohida gvardiyami sapyorlar bataloni (2-Belorussiya fronti 43-armiyaning 13-gvardiyachi oʻqchi korpusi)ning boʻlinma komandiri. Kenigsberg (hozirgi Kaliningrad) shahri uchun olib borilgan janglarda (1945-yil 7-aprel) jasorat koʻrsatgan. 1945-yil 19-aprel Qahramon unvonini olgan. Urushdan soʻng Urganch shahrida xoʻjalik ishlarida mehnat qilgan.

Tarjimayi holi
--------------

1925-yil 15-iyunda[1] hozirgi O‘zbekistonning Xorazm viloyati Xiva shahrida ishchi oilasida tug‘ilgan, o'zbek. 1947-yildan KPSS a'zosi. U elektrchi bo'lib ishlagan.

Ikkinchi jahon urushi
---------------------

1943-yil fevraldan Qizil Armiya safiga chaqiriladi. Shu vaqtdan boshlab frontda xizmat qilgan.

51-alohida gvardiyami sapyorlar bataloni (2-Belorussiya fronti 43-armiyaning 13-gvardiyachi oʻqchi korpusi)ning komandiri. Butunittifoq Kommunistik partiyasi (bolsheviklar) a'zoligiga nomzod. Serjant Sotim Nurmetov Königsberg shahri uchun janglarda qatnashgan. 1945-yil 7-aprelda Königsberg (hozirgi Kaliningrad) hujum guruhining bir qismi sifatida to'rtta sapyor bilan dushmanning artilleriya pozitsiyalarini orqa tomondan chetlab o'tib hujum qilgan. Guruh yigirma beshta natsistni asirga oldi, qolganlari ko'p sonli snaryad va qurollarni tashlab, chekinishgan. Biroz vaqt o'tgach, dushman tashlab ketgan qurollarni qaytarib olish uchun shiddatli qarshi hujumga o'tdi. Askarlar jasorat va qat'iyat bilan o'zlarini himoya qildilar. Patronlar tugagach, Nurmetov askarlarga nemislar tashlab ketgan qurollardan foydalanishni buyurdi. Qattiq qarshilik natijasida fashistlarning barcha qarshi hujumlari qaytarildi va sovet boʻlinmalari yetib kelguniga qadar otishma pozitsiyalari ushlab turildi[2].

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1945-yil 19-apreldagi farmoniga binoan fashist bosqinchilariga qarshi kurashda qo‘mondonlikning jangovar topshiriqlarini namunali bajargani uchun gvardiya serjanti Nurmetov Sotimning jasorati va qahramonligi munosib mukofotlanib, Lenin ordeni va Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan (7271-son)[3].

Urushdan keyingi yillar
-----------------------

Sotim Nurmetov urushdan keyin demobilizatsiya qilinib, O‘zbekistonga qaytib keldi. 1950-yilda Oliy partiya maktabini tamomlagan. Xorazm viloyati Urganch shahrida yashagan. 1994-yil 4-avgustda vafot etgan.

Mukofotlari
-----------

* "Oltin Yulduz" medali (19.04.1945)[2][3].
* Lenin ordeni (19.04.1945).
* 1-darajali Vatan urushi ordeni (04.06.1985)[4].
* 2-darajali "Shon-sharaf" ordeni (1945-03-12)[5].
* 3-darajali "Shon-sharaf" ordeni (28.01.1945)[6].
* "Jasorat uchun" medali (17.05.1944)[7].

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Ko‘sheney **Rustembekuli** (22.08.1946, Qiziloʻrda viloyati, Qarmaqshi tumani, Lenin nomidagi qishlogʻi — 08.03.1973, Moskva ) — dehqon.

U Alimuli qabilasining Kete urugʻining Qulis boʻlimidan chiqqan.

1968-yilda Qizilo‘rda pedagogika institutining filologiya fakultetini tamomlagan.1967-1970 yillarda Qarmaqshi tumani Oqjar qishlog‘ida o‘qituvchi,1970-1971 yillarda Qozog‘iston *Fanlar akademiyasi* *M.Auezov* nomidagi Adabiyot va san’at institutida stajyor-tadqiqotchi bo‘lgan. 1971-1973 yillarda *M.Gorkiy* nomidagi Jahon adabiyoti institutining xalq ijodiyoti bo‘limida ishlagan.Jiraulik san’atni ota-bobolaridan o‘rgangan. ***"Kero'g'li", "Rustem-daston", "Qobiloniy", "Alpamis", "Qiz Jibek"*** va boshqalar.U doston va dostonlarni, qozoq shoirlarining (***Bozor Jirau, Kete Jusip,Jienbay Jyrau,Turmagambet*** va boshqalar) asarlarini oʻqib,butun mamlakat boʻylab tarqatgan. ***Ko‘sheney ijrosidagi "Ko‘ro‘g‘li" va "Qobiloniy"*** qo‘shiqlarining asosiy xususiyati qadimiy ohang asosida yaratilganligidir. Kosheneyning shoir sifatidagi ayrim asarlari davriy matbuotda, ***"Qozoq zamonaviy xalq sheʼriyati"*** (1973), ***"Jambil va zamonaviy xalq sheʼriyati"*** (1975) toʻplamlarida chop etilgan. Uning ***"*** Qobiloniy botir" dostonini ijro etishda qoʻllagan toʻrt xil musiqa kuylari, kuytabakga 14 ta tolgʻa,termlar yozib olingan. Kosheney "Qulager" filmida suratga tushgan va Akanning o'g'li rolini o'ynagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „АҚЫЛДЫ ӘЙЕЛ ТУРАЛЫ ӘҢГІМЕ". Qaraldi: 6-sentyabr 2021-yil.
2. ↑  Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6
3. ↑  Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: "Аруна Ltd." ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8
**Hanthana Linux** – Fedora asosida ishlab chiqilgan Linux distributivi boʻlib, bepul va ochiq kodli dasturiy taʼminot sifatida tarqatiladi. Dastlab, operatsion tizim internetga kirish imkoniyatiga ega boʻlmagan Shri Lanka aholisi uchun ishlab chiqilgan. Distributiv oʻzida koʻplab zaruriy dasturiy vositalarni jamlagan. Hanthana Shri Lankada joylashgan Hanthana dasturchilar hamjamiyati tomonidan ishlab chiqilgan.

Tarixi va ishlab chiqish jarayoni
---------------------------------

Hanthana – Fedora operatsion tizimining qayta ishlanmasidir. Hanthana dasturchilar jamoasining asl maqsadi koʻplab ilovalar bilan taʼminlangan qulay Linux distributivini yaratish edi, chunki Shri-Lankaning koʻplab qishloqlarida internet aloqasi mavjud emas edi.

Hanthananing birinchi versiyasi 2009-yil 19-sentabrda chiqarilgan. Oʻshandan beri Hanthana hamjamiyati har olti oyda Hanthana operatsion tizimining yangi versiyalarni chiqaradi. Har bir reliz 18 oy davomida xavfsizlik yangilanishlari bilan taʼminlanadi va har oy davomida dasturlar yangilanadi.

Hanthana dasturiy paketlar menejerlari Fedora paketlari asosida yaratilgan: ikkala distributiv ham RedHatning rpm paket menejeri va Yum (PackageKit) paket boshqaruv tizimidan foydalanadi.

Oʻrnatish
---------

Hanthanani oʻrnatish odatda Live DVD diski bilan amalga oshiriladi. Hanthana toʻgʻridan-toʻgʻri DVD diskning oʻzidan ishga tushirilishi mumkin, bu foydalanuvchiga apparat taʼminoti va drayverlarni sozlash uchun operatsion tizimni „test-drive" qilish imkonini beradi.

Foydalanuvchilar DVD disk tasvirini (.iso) veb-sayt orqali yuklab olishlari mumkin, keyinchalik u DVD diskka yozilishi yoki qattiq diskdan(UNetbootin va GRUB orqali) ishga tushirilishi mumkin.

Yangi versiyalar
----------------

Hanthana dasturchilar jamoasi yangi Hanthana Linux 30 (Vishwa) chiqarilganini eʼlon qilishdi. Ushbu distributiv koʻp sonli ilovalar, media-kodeklar va maxsus dizayn bilan hajmi 1,9 GB bo'lgan Live DVD diskda chiqarildi. Ushbu reliz Hanthana Linux 28 (Kandula) deb nom oldi. Hanthana Linux 28 relizi Hanthana Linux loyihasining eng oxirgi operatsion tizimi hisoblanadi. Ilovalar toʻplamidan tashqari, yangi operatsion tizimga LibreOffice qoʻllanmasi ham qoʻshilgan.

Yana qarang
-----------

* Linux distributivlari
* Fedora Core
* Fedora loyihasi
* Linux oilasi

Manbalar
--------

1. ↑  „Hanthana Official Website.". 25-sentyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-fevral 2011-yil.
2. ↑  „Hanthana's default software list.". 23-sentyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-fevral 2011-yil.
3. ↑  Hanthana Community.
4. ↑  „Hanthana Linux Blog "Blog Archive "Hanthana Linux Launched". 26-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-sentyabr 2023-yil.
5. ↑  Hanthana Linux 30 (Vishwa).
**Forbes** 500 Amerika Qoʻshma Shtatlarining  eng yaxshi 500 kompaniyasining yillik roʻyxati boʻlib, Forbes  jurnali tomonidan ishlab chiqilgan. Roʻyxat besh omilni birlashtirish orqali hisoblab chiqilgan: sotish, foyda, aktivlar, bozor qiymati va xodimlar. Roʻyxat oxirgi marta 2003-yil mart oyida chiqarilgan (kompaniyalar uchun 2002 yil maʼlumotlari asosida); u endi har yili hisoblanmaydi va uning oʻrnini amerikalik boʻlmagan kompaniyalarni oʻz ichiga olgan Forbes Global 2000 egalladi, lekin eski Forbes 500 roʻyxatiga oʻxshash asosda hisoblanadi (garchi u xodimlarni oʻz ichiga olmaydi).

Fortune 500 roʻyxatining tarixi
-------------------------------

Jurnal 1929-yilda Buyuk Depressiya  boshlanishi bilan tashkil etilgan boʻlsa-da, birinchi Fortune 500 roʻyxati 1955-yilgacha nashr etilmagan. Bu gʻoya Fortune bosh muharriri yordamchisi Edgar P. Smitga tegishli.

Dastlab roʻyxatga faqat togʻ-kon sanoati, ishlab chiqarish va energetika sanoati kompaniyalari kiritilgan. 1955-yilda eng yaxshi uchta kompaniya General Motors  (yillik daromadi 9,8 milliard dollar), Exxon Mobil  (5,6 milliard dollar) va US Steel (3,2 milliard dollar) edi.

1995-yilda Fortune McDonald’s  , Walmart  va AT&T  kabi xizmat koʻrsatuvchi kompaniyalarni oʻz ichiga olishini eʼlon qildi. Oʻzgarishdan soʻng, xizmat koʻrsatish kompaniyalari birinchi navbatda roʻyxatning aksariyat qismini tashkil etdi.

Eng yirik kompaniyalar miqdorini aniqlash
-----------------------------------------

Eng yirik korporatsiyalarni aniqlashning turli usullari mavjud. Masalan, Forbes jurnali kompaniyalarni oʻlchamlari boʻyicha tartiblashda foyda, daromad, bozor kapitallashuvi va aktivlar qiymatini hisobga oladi; Bu omillardan birortasining kattaligining oʻzi firmaning umumiy reytingini koʻrsatishi shart emas.

Firma aktivlarining  qiymati odatda kompaniyaning egalik qilish va kirishlarni nazorat qilish va/yoki yakuniy mahsulotni taqsimlash orqali naqd pul ishlab chiqarish qobiliyatidan kelib chiqadi. Masalan, banklar va moliya institutlari kreditlar va investitsiyalar hisobiga katta miqdordagi aktivlarga ega boʻlishadi, ammo ularning katta qismi aslida firmaga tegishli emas, chunki bu aktivlar mijozlarning depozitlaridir .

Havolalar
---------

* Forbes 500 rasmiy sayti
* Forbes 500 haqida maqola

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑
**Ieroglif zinapoyasi** — Maya davlatining Kopan shahridagi 26-sonli ibodatxonaning zinapoyasi, ibodatxonaning gʻarbiy tomonida joylashgan.

Zinapoya podshoh Vakashlahun-Ubah-Kavil davrida yotqizilgan, Как-Йипйах-Чан-Кавиль [Как-Йипйах-Чан-Кавиля; K'ak' Yipyaj Chan K'awiil] davrida tubdan qayta qurilgan.

Tavsif
------

Zinapoya mayya yodgorliklarida fanga maʼlum boʻlgan eng uzun yozuv boʻlib, uning uzunligi 21 metrga yetgan. Zinalarning kengligi 10 metr. Narvonlarning meʼmoriy xususiyatlari Tikal va Petenga xosdir. Unda 2200 ta ieroglif mavjud. Zinadagi matn Kopan tarixi haqida hikoya qiladi.

Zinapoyaning 63 zinapoyasidan, hozirgi kungacha 15 ta pastki qismi saqlanib qolgan. Yuqori zinapoyalar Karnegi muzeyida arxeologlar tomonidan qayta tiklangan, ammo ulardagi matni qayta tiklanmagan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5  *Беляев, Дмитрий Дмитриевич; Токовинин А. А.* „Копан".  www.mezoamerica.ru. 17-aprel 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-mart 2015-yil.
2. 1 2  Роберт Шерер и Лоа Трекслер 2006. sfn error: no target: CITEREFРоберт\_Шерер\_и\_Лоа\_Трекслер2006 (help)
3. ↑  Саймон Мартин и Николай Грубе 2008. sfn error: no target: CITEREFСаймон\_Мартин\_и\_Николай\_Грубе2008 (help)

Adabiyotlar
-----------

### Rus tilida soʻzlashuvchi elektron pochta nashrlar

* *Беляев, Дмитрий Дмитриевич; Токовинин А. А.* „Копан".  www.mezoamerica.ru. 17-aprel 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-mart 2015-yil.
**Vladimir Pavlovich Rengarten** (12[24]-iyul 1882-yil, Toshkent, Turkiston general-gubernatorligi – 10-iyul 1964-yil, Leningrad) – sovet geologi va paleontologi, SSSR Fanlar akademiyasining muxbiri (1946). Ikkinchi darajali Stalin mukofoti laureati (1948).

Biografiyasi
------------

Mintaqaviy geologiya, asosan, Kavkaz tektonigi, stratigrafiyasi va paleontologiyasiga oid asarlar muallifi hamdir. Kavkazni Pomir bilan qiyoslab tektonik rayonlashtirish ishlarini olib bordi, hamda Kavkazning boʻr yotqiziqlarining stratigrafik diagrammalarini ishlab chiqdi.

Toshkent shahrida kon muhandisi oilasida tugʻilgan.

Talabalik yillaridan Geologiya qoʻmitasida ishlagan. Geologiya qoʻmitasi (1918–1929), Geologiya xaritasi instituti (1932–1934), Markaziy ilmiy tadqiqot geologiya-qidiruv instituti (TSNIGRI) (1934–1948; 1963–1964) katta geologi boʻlib ishlagan. Butunittifoq geologiya instituti (VSEGEI) katta ilmiy xodimi boʻlib ham faoliyat yuritgan (1939-1942).

1942–1947-yillarda SSSR Fanlar akademiyasining Geologiya fanlari institutida ishlagan.

F. N. Chernisheva nomidagi Markaziy ilmiy tadqiqot geologiya muzeyi direktori boʻlgan (1947-1949).

1950–1955-yillarda SSSR Fanlar akademiyasining koʻmir geologiyasi laboratoriyasi, soʻngra SSSR Fanlar akademiyasining aerometodlar laboratoriyasi xodimi boʻlib faoliyat yuritgan (1955-1964).

U geologiya-mineralogiya fanlari doktori (1935), hamda professor (1938). SSSR Fanlar akademiyasining muxbir aʼzosi (1946).

Ilmiy va amaliy faoliyati
-------------------------

1912-yilda Fortanga va Kambileyevskaya daryolari oraligʻida kenglik yoʻnalishi boʻyicha choʻzilgan Ushkor antiklinalini ochdi. 1915–1916-yillarda Geologiya qoʻmitasining topshirigʻiga binoan Boguchan tepaligida kam uchraydigan flor shpatini qidirish va qazib olishni tashkil qildi. 1926-yilda Kavkazni tektonik rayonlashtirishning birinchi diagrammasini taklif qildi.

1951-yilda u Kavkazning quyi boʻr davrining biostratigrafik diagrammasini nashr etgan va diagramma uzoq vaqt davomida maʼlumotnoma sifatida ishlatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „История музея". *ВСЕГЕИ*. 12-aprel 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-aprel 2019-yil.
2. ↑  „Cостав членов-корреспондентов РАН с 1724 года". *Российская академия наук*. 23-sentyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-aprel 2019-yil.
3. ↑  „Богучан (Богучанское) месторождение, Архаринский район, Амурская область, Дальний Восток, Россия". *Минералы и месторождения России и стран ближнего зарубежья*. 29-iyun 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-aprel 2019-yil.
4. 1 2  *Энсон Кристина Вячеславовна.* „История развития и условия формирования апт-альбских отложений центральной части Северного Кавказа и Предкавказья". *Всё о Геологии*.

* *Luppov N. P.* Vladimir Pavlovich Rengarten xotirasiga, „Butunittifoq paleontologiya jamiyatining yilligi" 1965.17.
* Ural entsiklopediyasi

Havolalar
---------

* Rengarten, Vladimir Pavlovich na ofitsialnom sayte RAN
* Biograficheskie svedeniya
* Bibliografiya v informatsionnoy sisteme „Istoriya geologii i gornogo dela" RAN.
Hatsukaichi shahar hokimiyati
**Hatsukaichi** (yaponcha: *廿日市市* *Hatsukaichi-shi*?) – Yaponiyaning Hiroshima prefekturasida joylashgan shahar. Shaharning umumiy maydoni 489,48 kvadrat kilometr (188,99 mi²).

Geografiyasi
------------

Hatsukaichi uzoq janubi-gʻarbiy Hiroshima prefekturasida joylashgan. Shimolda Chugoku togʻlarining Shimane va Yamaguchi prefekturalari bilan chegaradosh.

### Qoʻshni munitsipalitetlari

Hiroshima prefekturasi

  

Yamaguchi prefekturasi

* Iwakuni

Shimane prefekturasi

* Masuda

Demografiyasi
-------------

Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Hatsukaichi aholisi 1960-yildan beri ikki baravar koʻpaygan.

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1950 | 48 201 | —     |
| 1960 | 49 417 | +2.5% |
| 1970 | 57 218 | +15.8% |
| 1980 | 76 592 | +33.9% |
| 1990 | 101 630 | +32.7% |
| 2000 | 114 981 | +13.1% |
| 2010 | 114 062 | −0.8% |

Tarixi
------

Hatsukaichi hududi qadimgi Aki provinsiyasining bir qismidir. Itsukushima ziyoratgohi Heian davrining oxirida Taira no Kiyomori homiyligida juda rivojlangan.

Hukumati
--------

Hatsukaichi toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 28 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga mer-kengash shakliga ega. Hatsukaichi Hiroshima prefekturasi assambleyasiga ikki aʼzoni qoʻshadi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Hiroshima 2-okrugiga kiradi.

Iqtisodiyoti
------------

Hatsukaychi Hiroshima metropolitenini tashkil etuvchi shaharlardan biri boʻlib, ilgari yogʻoch sanoati, yogʻochni qayta ishlash va shuningdek, tijorat baliq ovlash bilan mashhur sanoat shahri boʻlgan. Bu qoʻshni Hiroshima uchun shaharchani koʻpaytirmoqda. Shuningdek, Itsukusima ziyoratgohining asosiy turistik diqqatga sazovor joylariga ega boʻldi.

Taʼlimi
-------

Hatsukaichida shahar hukumati tomonidan boshqariladigan 16 ta davlat boshlangʻich maktabi va Hiroshima prefekturasi taʼlim kengashi tomonidan boshqariladigan toʻrtta davlat oʻrta maktabi mavjud. Shuningdek, bitta xususiy litsey bor. Prefekturada nogironlar uchun bitta maxsus taʼlim maktabi ham mavjud. Yaponiya Qizil Xoch Hiroshima hamshiralik kolleji va Sanyo ayollar kolleji Hatsukaichi shahrida joylashgan.

OAV
---

* FM Hatsukaichi

Manbalar
--------

1. ↑  „Hatsukaichi city official statistics" (ja).
2. ↑  „Miyajima Water Fireworks Display". 17-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-iyul 2012-yil.
**Sabae** (yaponcha: *鯖江市* *Sabae-shi*?) – Yaponiyaning Fukui prefekturasida joylashgan shahardir.

Geografiyasi
------------

Sabae Fukui prefekturasining markazida joylashgan boʻlib, shimolda Fukui shahri va janubda Echizen bilan chegaradosh.

### Qoʻshni munitsipalitetlar

* Fukui prefekturasi
	+ Fukui
	+ Echizen
	+ Ikeda
	+ Echizen (shahar)

### Iqlimi

Sabae nam iqlimga ega (Köppen *Cfa*), nam yoz va kuchli qor yogʻishi bilan boshqa shaharlardan ajralib turadi. Sabae shahrida oʻrtacha yillik harorat 14,3 °C. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 2417 mm, sentyabr esa eng nam oy hisoblanadi. Avgustda eng yuqori harorat 26,8 atrofida °C, eng pasti esa yanvarda, 3,0 atrofida °C boʻladi.

Demografiyasi
-------------

Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Sabae aholisi soʻnggi 50 yil ichida barqaror ravishda oʻsib bordi.

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1970 | 52,612 | —     |
| 1980 | 59,579 | +13.2% |
| 1990 | 62,283 | +4.5% |
| 2000 | 64,898 | +4.2% |
| 2010 | 67,45 | +3.9% |
| 2020 | 68,302 | +1.3% |

Tarixi
------

Sabae qadimgi Echizen viloyatining bir qismidir. Edo davrida bu hudud Sabae domenining xoldinglari tarkibiga kirgan. Meiji restavratsiyasidan soʻng u Fukui prefekturasidagi Imadate tumanining bir qismiga aylantirildi. 1889-yil 1-aprelda zamonaviy munitsipalitetlar tizimining oʻrnatilishi bilan Sabae shahri tashkil etildi.

Hukumati
--------

Sabae toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 20 aʼzodan iborat bir palatali shahar qonun chiqaruvchi organi boʻlgan mer-kengash shakliga ega.

Iqtisodiyot
-----------

Sabae – Yaponiyadagi koʻzoynak ramkalarini ishlab chiqarish boʻyicha eng yirik markazlardan biri.

Taʼlim
------

Sabae shahrida 12 ta davlat boshlangʻich maktabi va Fukui prefekturasi taʼlim kengashi tomonidan boshqariladigan ikkita davlat oʻrta maktabi mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  „Official statistics of Sabae City" (Japanese).  Sabae City. Qaraldi: 25-may 2018-yil.
2. ↑  Sabae climate data
3. ↑  Sabae population statistics
4. ↑  *Lewis.* „Made in Japan: can handcrafted glasses survive an automated world?". *Financial Times* (4-aprel 2018-yil). 10-dekabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-iyun 2018-yil.
**Firdeusiy nomidagi Eron va forsshunoslik instituti** Marin Barleti universiteti va Saʼdiy Sheroziy madaniyat fondi tomonidan 2010-yil 6-oktabrda tashkil etilgan Albaniya notijorat va nodavlat tashkilotidir. Ochilish marosimi 2010-yil 29-oktyabrda boʻlib oʻtgan. Bu universitet Albaniyadagi ilk forsshunoslik tadqiqot institutidir.

Institut forslik mashhur yozuvchi Abul-Qosim Hasan Pur-Ali Tusiy Firdavsiy (yoki Firdevsiy) nomi bilan mashhur. Yana shuningdek, 2010-yilda YUNESKO tomonidan eʼlon qilingan „Fardavsiy Shohnomasi Mingyilligi"ga ehtirom edi. Ochiq kitobni ifodalovchi institut logotipi shoir nomidan ilhomlanib, fors tilidagi xattotlik namunalari bilan bezatilgan.

Albaniyada forsshunoslik
------------------------

Fors adabiyoti va madaniyatining Albaniyada tarqalishi Usmonli imperiyasining mavjudligi bilan chambarchas bogʻliq boʻlgan, sababi Fors madaniyati Usmonli maʼmuriyati va davrning turk madaniyatiga taʼsir qilgan edi. Fors madaniyatini albanlar orasida ommalashtirishning yana bir muhim omili XVI-XVII asrlarda albanlar yashagan hududlarda islom dinining kengayishidir. XIX asrda fors tili alban ziyolilari orasida keng qoʻllanilgan.

Naim va Sami Frasheri Albaniyadagi eng koʻzga koʻringan sharqshunoslik va eronshunos olimlardan boʻlgan. Naim Frasherining fors tilida ikkita kitobi nashr etilgan boʻlin ular: *"Fors tili grammatikasi"* 1871-yilda va "*Tehajjulat*„ fors tilidagi sheʼrlar toʻplami esa 1885-yilda chop etilgan. Bular Albaniyada fors adabiyoti va madaniyati fanining asosini tashkil etgan.

Albaniyadagi boshqa eronlik olimlar qatoriga quyidagilar ham kiradi: Vexhi Buxoraja, koʻplab fors kitoblarini alban tiliga tarjima qilgan, masalan, *Gjylistani dhe Bostani*, *"Shohnoma"dan 3500 misra* va yana boshqalar; Tohir Dizdoriy, *alban tilidagi forscha soʻzlar* muallifi hisoblanadi; Hafiz Ali Korcha; Fan Noli, Umar Xojamning mashhur toʻrtliklari tarjimasi bilan; Dalan Shapllo, olim, yozuvchi va Hofiz Sheroziyning tasavvufiy sheʼrlari tarjimonidir; va yana boshqa koʻplab zamonaviy alban tilshunoslari, olimlari va yozuvchilari mavjud.

Yana qarang
-----------

* Fors tili va adabiyoti akademiyasi
* Eronning xalqaro reytingi
* Fors
* Eronshunoslik

Manbalar
--------

1. ↑  „Official website of the Saadi Shirazi Cultural Foundation". *iranalbania.ir*. 19-mart 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-mart 2011-yil.
2. ↑  „Usmonlilar imperiyasi", *Vikipediya*, 2023-08-26, qaraldi: 2023-09-20

Havolalar
---------

* Firdevsiy nomidagi Forsshunoslik institutining rasmiy sayti
* Marin Barleti universitetining rasmiy veb-sayti
* Saʼdiy Sheroziy Madaniyat Jamgʻarmasining rasmiy veb-sayti Archived 2011-03-19 </link>