**Raja Jon Vurputoor Chari** (1977-yil 24-iyunda tugʻilgan) — amerikalik sinovchi uchuvchi va NASA astronavti. U Amerika Qoʻshma Shtatlari Harbiy-havo kuchlari akademiyasi, Massachusets texnologiya instituti va AQSh dengiz kuchlarini sinovdan oʻtkazuvchi uchuvchilar maktabi bitiruvchisi boʻlib, 2000 soatdan ortiq parvozga ega. U Amerika Qoʻshma Shtatlari Harbiy havo kuchlarining polkovnigi.

Erta hayot va taʼlim
--------------------

Chari Viskonsin shtatining Milwaukee shahrida hindistonlik Peggi Egbert va Sreenivas V.Chari oilasida tugʻilgan. U Ayova shtatidagi Sidar-Folls shahrida oʻsgan va Kolumbus oʻrta maktabida oʻqigan va 1995-yilda tugatgan. U Kolorado shtatining Kolorado-Springs shahridagi Amerika Qoʻshma Shtatlari Harbiy-havo kuchlari akademiyasida oʻqigan va 1999-yilda astronavtika muhandisligi va muhandislik fanlari boʻyicha bakalavr, matematika boʻyicha ikkinchi darajali diplom bilan tamomlagan. Oʻqishni tamomlagandan soʻng Chari Draper stipendiyasi boʻyicha Kembrijdagi Massachusets texnologiya institutiga oʻqishga kirdi va 2001-yilda aviatsiya va astronavtika muhandisligi boʻyicha magistrlik darajasini oldi.

Harbiy havo kuchlari karyerasi
------------------------------

Aspiranturada oʻqishni tugatgandan soʻng, Chari Oklaxoma shtatidagi Vance havo kuchlari bazasida bakalavriat uchuvchilar tayyorlash kursida qatnashdi. U Shimoliy Karolina shtatidagi Seymur Jonson havo kuchlari bazasida F-15E Strike Eagle mashgʻulotlarida qatnashdi va keyinchalik Iroq urushini qoʻllab-quvvatlash uchun Elmendorf AFB, Alyaska va RAF Lakenheath, Angliyada joylashtirildi. 2007-yilda Chari Merilend shtatidagi Patuxent daryosidagi AQSh dengiz sinov maktabiga havo kuchlari almashinuvi xodimi sifatida qoʻshildi va Floridadagi Eglin AFBda sinov uchuvchisi boʻlib xizmat qildi, u yerda APG-63 va APG- uchun loyiha uchuvchisi boʻlib xizmat qildi. Chari, shuningdek, Kanzas shtatining Fort-Livenvort shahridagi AQSh armiyasi qoʻmondonligi va Bosh shtab kollejida tahsil olgan va CENTCOMda vaqtni sezgir nishonga olish boʻyicha ofitser boʻlib xizmat qilgan. 2017-yil iyun oyida u kosmonavt sifatida tanlanganida, Chari Kaliforniyadagi Edvards AFB da 461-chi parvoz sinov otryadining qoʻmondoni boʻlib xizmat qilgan.

NASA karyerasi
--------------

2017-yil iyun oyida Chari NASAning 22-kosmonavtlar guruhiga tanlandi va avgust oyida astronavt sifatida ikki yillik oʻquv kursini boshlash topshirildi.

2020-yil dekabr oyida Chari Artemida jamoasining bir qismi sifatida „Kelgusi oyning missiyalariga yoʻl ochishga yordam berish, shu jumladan birinchi ayol va keyingi erkakni 2024-yilda oyda yurish uchun yuborish" uchun tanlangan. Oʻsha oyda u oʻzi boshqargan SpaceX Crew-3 kosmik missiyasi uchun 22-guruhdan tanlangan birinchi astronavt boʻldi. Chari 1973-yilda Skylab 4 missiyasiga qoʻmondonlik qilgan Jerald Karrdan keyin NASAning birinchi kosmik parvozga qoʻmondonlik qilgan yangi xodimidir.

2022-yil 23-martda Chari va ESA astronavti Mattias Maurer EVAni amalga oshirish uchun ISSda Quest Joint Airlock-dan ketishdi. Biroq, Maurerning dubulgʻa kamerasi boʻsh edi va bu faoliyat boshlanishini bir soatga kechiktirdi. Chari oxir-oqibat uni sim bilan himoya qildi va kosmik yurish muvaffaqiyatli yakunlandi.

Shaxsiy hayot
-------------

Chari Sidar sharsharasida yashovchi Xolli Shaffter Chari bilan turmush qurgan va er-xotinning uch farzandi bor.

Mukofot va unvonlar
-------------------

Harbiy havo kuchlarida ishlagan davrida Chari „Mudofaa xizmatlari uchun", „Buyuk xizmatlari uchun", „Havodagi muvaffaqiyati uchun", „Havo kuchlari uchun shon-sharaf" medali, Harbiy havo kuchlaridagi yutuqlari uchun medali, Iroq kampaniyasi medali, Koreya Mudofaa xizmati medali va Yadro qurolini tarqatmaslik shartnomasi, Operatsion xizmatlari medallari bilan taqdirlangan. Chari burgut skauti va AQSh Harbiy-havo kuchlari akademiyasining taniqli bitiruvchisi va uchuvchilar tayyorlash bakalavri edi.

Manbalar
--------

1. ↑  „SpaceX Crew-3 mission to help test space tech: Raja Chari". *The Times of India*. Qaraldi: 7-yanvar 2022-yil.
2. ↑  „Sreenivas V. "Shari" Chari (1942-2010)". *The Waterloo-Cedar Falls Courier* (8-aprel 2010-yil).
3. ↑  *Daniel, Vaihayasi Pande*. „The next Indian astronaut". *Rediff.com* (16-avgust 2017-yil).
4. ↑  *Timperlake.* „Lieutenant Colonel Raja Chari Talks About the Way Ahead with the F-35: The Renorming of Airpower Seen from Edwards". *F-35 Global News*.  Second Line of Defense (24-mart 2016-yil). Qaraldi: 14-sentabr 2018-yil.
5. ↑  „Outgoing 461st FLTS commander selected for astronaut training".  412th Test Wing Public Affairs (7-iyun 2017-yil). Qaraldi: 14-sentabr 2018-yil.
6. ↑  *Garcia.* „Astronaut Candidate Raja Chari" (en). *NASA* (7-fevral 2018-yil). Qaraldi: 14-sentabr 2018-yil.
7. ↑  *Harwood, William*. „NASA introduces 12 new astronauts". *CBS News*. CBS Broadcasting (7-iyun 2017-yil). Qaraldi: 8-iyun 2017-yil.
8. ↑  „NASA The Artemis Team".  NASA. Qaraldi: 11-dekabr 2020-yil.
9. ↑  *Potter.* „NASA, ESA Choose Astronauts for SpaceX Crew-3 Mission to Space Station". *NASA* (14-dekabr 2020-yil). Qaraldi: 14-dekabr 2020-yil.
10. ↑  „Spacewalking astronauts restore radiator, replace space station camera after wardrobe malfunction". *Space.com* (23-mart 2022-yil).
11. 1 2  *Garcia.* „Astronaut Candidate Raja Chari" (en). *NASA* (7-fevral 2018-yil). Qaraldi: 14-sentabr 2018-yil.
12. ↑  *Swartz.* „Meet Eagle Scout Raja Chari, one of NASA's newest astronauts". *Bryan on Scouting*.  Scouting Magazine (9-iyun 2017-yil). Qaraldi: 14-sentabr 2018-yil.

11. Srivastava, Namrata (2021-yil 30-may). „ NASAning kosmik missiyasi qoʻmondoni Telangana ildizlariga ega". Bugun Telangana. 2022-yil 15-yanvarda olindi.