recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Buyuk koʻllardagi kemalar qabristoni, Whitefish nuqtasi (37090065095)
***Buyuk koʻllardagi kemalar qabristoni*** Grand Marais, Michigan koʻllari va *Whitefish Piont* (Whitefish nuqtasi) oʻrtasidagi Yuqori koʻlning janubiy qirgʻogʻini oʻz ichiga olagan, ammo Grand Island qabristonga kirish uchun gʻarbiy nuqtasi sifatida tilga olingan. Aynan shu nuqtada Yuqori koʻlning boshqa joylariga nisbatan koʻproq kemalar choʻkib ketgan.

Yuqori koʻl hududagi jami 550 ta choʻkkan kemalarning 200 tadan ortigʻi aynan *Whitefish Point* ga toʻgʻri kelgan. Whitefish koʻrfazidan gʻarbiy yoʻnalishda kemalar boʻrondan qochishi mumkin boʻlgan hech qanday tabiiy toʻsiq mavjud emas. Bundan tashqari, 20-asr oxirlarida ob-havoni bashorat qilish juda ishonchsiz, tasodifiy va noaniq boʻlgan. Koʻpincha, suzib ketayotgan kemalar ularni qanday ob-havo kutayotganini bilishmagan.

Koʻlda choʻkkan kemalarning barchasi hozirda *Whitefish Point Underwater Preserve tomonidan himoya qilinadi*.

Tarixi
------

*St. Lawrence Suv yoʻli* qurilganidan soʻng Yuqori koʻldagi barcha koʻllararo transport harakati hech boʻlmaganda Whitefish Point yaqinidan oʻta boshlagan.

Bir vaqtning oʻzida bir nechta kemalarni choʻkishiga sabab boʻlgan boʻronlar qatoriga 1905-yil noyabr oyidagi *Mataafa boʻroni* va 1913-yildagi *Great Lakes Storm* boʻronlari kiradi.

Oradan asrlar oʻtgan boʻlsa ham suvning chuchukligi va sovuqligi tufayli choʻkkan kemalarning holati suv ostida anchagina yaxshi saqlangan. Buyuk koʻllardagi kemalar qabristoni haqida hujjatli film ham ishlangan boʻlib, uning bir qismi Apple TV ga joylangan.

Choʻkkan kemalar roʻyxati
-------------------------

* *129 kemasi*
* *Independence kemasi*
* *Lambton kemasi*
* *Miztec kemasi*
* *John M. Osborn* *kemasi*
* *SS Comet kemasi*
* SS *Cyprus kemasi*
* SS *D. M. Clemson kemasi*
* SS *Edmund Fitzgerald kemasi*

Huddi shunga oʻxshash joy *Huron koʻli* sohili atrofidagi 1,160 km.kv lik „Choʻkkan kemalar Vodiysi" boʻlib, u yerdagi choʻkkan kemalar soni 200 taga yaqin hisoblangan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Andric, Marija* „These True Stories Behind the Shipwrecks on Lake Superior Will Give You Goosebumps". *Reader's Digest* (8-noyabr 2022-yil).
2. ↑  Stonehouse, Frederick*. Lake Superior's Shipwreck Coast*. Gwinn, Michigan: Avery Color Studios, 1998 — 267 bet. ISBN 0-932212-43-3.
3. ↑  „Lake Superior's 'Shipwreck Coast' a watery graveyard". *Twin Cities Pioneer Press* (31-avgust 2012-yil).
4. ↑  „Near Paradise in Chippewa County, Michigan — The American Midwest (Great Lakes)".
5. ↑  „This is what the Graveyard of the Great Lakes look like". *Earthly Mission* (23-aprel 2021-yil).
6. ↑  Lynch, Peter (March 20, 2008). "The origins of computer weather prediction and climate modeling". *Journal of Computational Physics* **227** (7): 3431–3444. doi:10.1016/j.jcp.2007.02.034. .
7. ↑  „Detroit Free Press. April 1, 2019.".
8. ↑  „Apple TV" (2021).
9. ↑  „Documentaries Graveyard of the Great Lakes". *Detroit Free Press* (1-aprel 2019-yil).
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Miriy (maʼnolari).

**Miriy** (taxallusi; asl ism-sharifi Ochildimurod Neʼmatilla oʻgʻli) (1830 — Kattaqoʻrgʻon—1899) — oʻzbek shoiri va xattot.

Kattaqoʻrgʻondagi Naqibxoʻja va Buxoro madrasalarida oʻqigan. Kalliqoʻrgʻon mavzeida qozilik qilgan (1888). Miriyning mukammal devoni, ikkita bayozi, qator epik asarlari saqlangan. Miriy ijodining asosiy qismini uning dostonlari egallaydi. "Raʼno va Zebo" (1884) dostonini forsiyda yozgan. Miriy tarixiy voqealar asosida romantik uslubda "Qissai Salim Javhariy" (1887), "Rustam va Suhrob" (1898), "Majdiddin va Faxruniso" (1899) dostonlarida adolatli tuzum, farovon turmush, komil inson haqidagi ilgʻor fikrlari aks etgan. "Gulnoma", "Choynoma" kabi masnaviylarida hayot haqidagi falsafiy-estetik qarashlari oʻz ifodasini topgan.

Miriy Firdavsiy "Shohnomasi"ning bir qismini va Husayn Voiz Koshifiyning "Anvori Suxayliy" asarini sheʼriy yoʻlda turkiyga tarjima qilgan. Navoiy, Jomiy, Saʼdiy va boshqa shoirlarning ayrim asarlarini nasx va nastaʼliq xatlarida koʻchirgan.

Miriy gʻazallarida hayot ziddiyatlari, turmushdagi tartibsizliklar, nohaqliklarni tasvirlagan. Hajviy sheʼrlarida esa riyokor qozilar va mirshablarni fosh etgan. Shoir lirikasi, hajviyoti va epik asarlari yuksak badiiy xususiyatlari bilan ajralib turadi. Miriy asarlari Oʻzbekiston FA Sharqshunoslik instituti, SamDUning asosiy kutubxonasi fondlarida saqlanadi.

Manbalar
--------

* Tanlangan asarlar, T. 1965.

Adabiyot
--------

* Abdullayev V. Valixoʻjayev B. Miriy va uning zamondoshlari, T. 1977;
* Orzibekov R. Miriy. XIX asr oʻzbek adabiyoti tarixiga doyr materiallar, Samarqand, 1985.
* Begali Qosimov.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nafisa Abdullayeva** (1987-yil Toshkent shahrida tugʻilgan)—oʻzbek huquqshunosi, biznes olimi, darslik muallifi, yozuvchi va shoir. Yuridik fanlar nomzodi, Oʻzbekiston Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy biznes maktabi boʻlim mudiri. „Darmon" tibbiyot jurnali asoschisi, „Lex Mark Advokat" advokatlik byurosi direktori. Lead Consulting oʻquv markazi asoschisi va „Book Tashkent" dasturining boshlovchisi. Sugʻurta huquqi boʻyicha mutaxassis. Biznesni tashkil etish va boshqarish boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasining taniqli biznes murabbiyi. Oʻzbekiston Senati maslahatchisi boʻlib, Oʻzbekistondagi qonunchilik jarayonlarida ishtirok etgan.

Taʼlimi
-------

2019-yilda Abdullayeva Brunel universitetida xalqaro munosabatlar va siyosat boʻyicha magistr darajasini olgan. 2008-yil Toshkent davlat yuridik universiteti huquq fanlari nomzodi boʻlgan. Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universitetida xalqaro huquq yoʻnalishida 2002-yilda magistr va 1998-yilda bakalavr darajalariga ega boʻlgan.

Faoliyati
---------

Nafisa Abdullayeva asosan tadbirkorlik va huquq sohalarida faoliyat yuritgan. Tashkiliy va biznes boshqaruvi boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi uchun taniqli maslahatchi. U BMTTD, UNODC, OTB, EuropeAID, AIFC Oʻzbekiston, Qozogʻiston va Buyuk Britaniyada turli loyihalarda faoliyat olib borgan.

Oʻzbekiston Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Biznes maktabi boʻlimi mudiri boʻlib ishlagan. Transchegaraviy operatsiyalar, Oʻzbekiston korporativ tijorat qonunchiligi, shuningdek, sugʻurta va qayta sugʻurtalash masalalariga ixtisoslashgan Lex Mark Advokat yuridik firmasi direktori boʻlgan.

Oʻzbekiston va Buyuk Britaniyada huquqiy mavzularda bitta darslik va 30 dan ortiq boshqa nashrlar muallifi.

„*Darmon*" (tibbiyot jurnali) va Lead Consulting oʻquv markaziga asos solgan. Uning boshqa faoliyati qatoriga „*Book Tashkent*" dasturini olib borish ham kiradi. Nafisa Abdullayeva regbi boʻyicha Oʻzbekiston Taftish qoʻmitasini ham boshqargan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Как из юриста я стала издателем" (ru).  keyit.ru. Qaraldi: 15-dekabr 2014-yil.
2. ↑  „Nafisa - Camca Network". *Camca Network*. Qaraldi: 3-yanvar 2021-yil.
3. ↑  *Rustam Shagayev.* „Клуб "Шалом": об экономии воды и успешных старт-апах" (ru).  Анхор.уз. Qaraldi: 15-dekabr 2014-yil.
4. ↑  Nafisa Abdullayeva – Academic Council of the Academy of Law[*sayt ishlamaydi*]
5. ↑  *Rustam Shagayev.* „Клуб "Шалом": об экономии воды и успешных старт-апах" (ru).  Анхор.уз. Qaraldi: 15-dekabr 2014-yil.
6. ↑  „Nafisa Abdullayeva". *AIFC Academy of Law*. Qaraldi: 3-yanvar 2021-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
7. ↑  *Rustam Shagayev.* „rfgj" (ru).  Анхор.уз. Qaraldi: 15-dekabr 2014-yil.

Rustam Shagayev. "Klub „Shalom": ob ekonomii vodi i uspeshnix start-apax" (in Russian). Anxor.uz. Retrieved 15 December 2014.
8. ↑  „Нафиса Абдуллаева" (ru).  жить интересно!. Qaraldi: 15-dekabr 2014-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
**Omine** ( yaponcha: *大峰山* ) - Yaponiyadagi Shugendo ta'limotining muqaddas tog'i ( Nara prefekturasi); горах Кии(yap.)oʻzb. YuNESKOning Jahon merosi ro'yxatiga kiritilgan )  .

Boshqa ism - Sanjogadake (yap yaponcha: *山上ヶ岳* )  .

Hikoya
------

 Ayollarga Omine tog'iga chiqishni taqiqlovchi e'lon
Yamabushi 9-asrdan beri Omine cho'qqisiga chiqadi. Ularning diniy g'oyalari shuni ko'rsatadiki, toqqa chiqish sizning yerdagi muammolaringizdan yuqoriga ko'tarilish va ruhiy dunyoga yaqinlashish imkonini beradi. Afsonaga ko'ra, aynan shu joylarda Shugendo asoschisi En no Gyoja гонгэн(yap.)oʻzb. deb atagan ) bodxisattva Дзао(yap.)oʻzb. )  ; u Ominesan-ji monastiriga ham asos solgan  .

Shugendo izdoshlari va Ominesan-ji ibodatxonasi joylashgan joy uchun alohida hurmat ob'ekti sifatida tog' 1872-yilda qabul qilingan bunday taqiqlarni bekor qilgan qonunning ta'siriga qaramay, diniy sabablarga ko'ra Yaponiyada ayollar uchun yopiq yagona joy bo'lib qolmoqda. Tog'ning sajda qilish ob'ekti bo'lishi haqidagi taqiq o'n uch asr davomida amal qiladi; tog'ga olib boradigan barcha darvozalarda tegishli e'lonlar bor. Rohiblarning o'zlari bir vaqtning o'zida taqiqdan maqsad ayollarni kamsitish emas, balki ko'p asrlik an'analarni saqlab qolish ekanligini ta'kidlaydilar  .

1872-yilgi qonun Meydzi restavratsiyasi siyosatining bir qismi sifatida tog'larda barcha marosimlarni taqiqlab qo'ydi va u o'tgandan keyin yamabushi o'z marosimlarini yashirincha o'tkaza boshladi. Ikkinchi jahon urushi tugagandan so'ng, rohiblar Omine ochiqchasiga qaytib, monastirni qayta tikladilar  .

2004-yildan boshlab Kii tog'laridagi diniy obidalar majmuasi, shu jumladan Omine tog'i YuNESKOning Butunjahon merosi ob'ektlari ro'yxatiga kiritilgan .

Geografiya
----------

Ominning balandligi 1719 metr. Togʻ Nara prefekturasining janubida joylashgan va Xonsyuning Kii yarim orolida joylashgan Kii togʻ tizmasining bir qismidir  .

Ominesan-ji
-----------

Ominesan-ji ibodatxonasi Omine tog'ining asosiy diniy maskani va Shugendodagi eng muhimlaridan biridir. Tog' atrofida joylashgan to'rtta darvoza (Uyg'onish, Amaliyot, Ma'rifat va Nirvana) dunyoni o'lim va qayta tug'ilish marosimlari o'tkaziladigan ibodat joyidan ajratish uchun mo'ljallangan  .

Eslatmalar
----------

1. 1 2  „Sites sacrés et chemins de pèlerinage dans les monts Kii" (fr).  UNESCO Centre du patrimoine mondial. 20-iyun 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-may 2016-yil.
2. ↑  „山上ヶ岳さんじょうがたけ" (ja).  Yama-kei Publishers co. 2-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-may 2016-yil.
3. 1 2  *Bruce Wallace.* „Sacred Mountain Still Off-Limits to Women" (en).  Los Angeles Times (5-sentabr 2004-yil). 7-may 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-may 2016-yil.
4. 1 2 3  *Suzuki Masataka.* „Yoshino, Kumano Shinko" (en). *Encyclopedia of Shinto*.  Kokugakuin University (28-mart 2007-yil). 22-sentabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-may 2016-yil.
5. 1 2  „Омине - священная гора сюгэндо".  Japanese Dolls. 17-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-may 2016-yil.
**Boʻz yer** — uzoq vaqt davomida ishlanmay yotgan, ekin ekishga yaroqli yer. Sugʻoriladigan dehqonchilik mintaqalarida Boʻz yer, asosan, sugʻorish imkoni boʻlmaganligi tufayli saqlanib qolgan. Oʻrta Osiyo sharoitlarida Boʻz yer ekin maydonlarini kengaytirishning asosiy rezervi hisoblanadi (qarang Qrriq va boʻz yerlarni oʻzlashtirish).

Manbalar
--------

1. ↑  "Boʻz yer" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 Asosan "bo'z" yerlarni, ilk o'rta asrlardan boshlab, "chig'ir va charpalak" yordamida ya'ni sun'iy tarzda sug'orishga o'tila boshlandi.
**Chichen-itsa** (ChichenItza) - Yukatan yarim orolning shimolidagi mayyalarning siyosiy va madaniy markazi. Milodiy 8-asrda barpo etilgan deb taxmin etiladi. 10-asrda tolteklar tomonidan bosib olingan. 11-asr oʻrtalaridan Ch.I. tolteklarning Yukatandagi davlati poytaxtiga aylangan. Mayyapana, Ushmal va Itsmal kabi shahardavlatlar qoʻshinlari tomonidan 1178-yil vayron qilingan. Ispanlar istilosi davrida (16-asr oʻrtasi) Ch.I. xaroba holatida boʻlgan. Ch.I. hududida bir necha marta qazishma ishlari olib borilgan; mayyatolteklarga mansub eng muhim meʼmoriy obidalarga "Qizil uy", "Ayol monastiri", "Cherkov", "Qorakoʻl" rasadxonasi, "Jangchilar ibodatxonasi", Kukulkan ibodatxona ehromi ("Kastilo"), toʻp oʻynashga moʻljallangan katta stadion va boshqalarni kiritish mumkin. Koʻplab monumentaldekorativ haykaltaroshlik namunalari va devoriy rasmlar topilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fin tili** — fin-ugor tillari oilasidagi boltiqboʻyifin guruhiga mansub til. Finlandiya, Shvetsiya, AQSH, Kanada, Rossiya, Norvegiya va boshqa bir qancha mamlakatlarda tarqalgan. Oʻtgan asr oxiridagi maʼlumotlarga qaraganda, Fin tilida soʻzlashuvchilarning umumiy soni 5,5 mln. kishidan ortiq (Finlandiyaning oʻzida 4,8 mln. kishiga yaqin). Finlandiya Respublikasining rasmiy tili (shved tili bilan birga). Finlandiya hududida 8 ta asosiy lahja ajratiladi: jan.gʻarbiy (suomi), yem (xyame), ular oraligidagi jan. botnik, oʻrta botnik, shim. botnik, shim. savo, jan.sharqiy.

Fin tili — muayyan flektiv elementlarga ega boʻlgan agglyutinativ til. Fonologik tizimi 8 unli va 13 undosh fonemadan iborat; ularning har biri (j, v, h, d dan tashqari) choʻziqlik darajasi boʻyicha qaramaqarshi qoʻyiladi; bu imloda a—aa, o—oo, t—tt, r—rr kabi (qisqachoʻziq) aks etadi. Baʼzi tuzilmalarda unlilar garmoniyasi kuzatiladi. Unli fonemalar miqdori diftonglar (16 ta) hisobiga koʻpayadi. Morfologik belgilari: jins kategoriyasi yoʻq; otlar 13 kelishik bilan oʻzgaradi; feʼllar 2 xil tuslanishda, 4-mayl, 4 zamon, 3 shaxs shakllari bilan oʻzgaradi, sintaksis sohasida soʻz tartibi nisbatan erkin.

Adabiy tilning shakllanishi va rivojlanishida 2 davr: eski fin (1540— 1820) va yangi fin (19-asrning 20-yillaridan boshlab) davrlari ajratiladi. Finlandiyaning shved mustamlakasidan ozod boʻlguniga qadar (1809) rasmiy til sifatida shved tili ustunlik qilib, adabiy Fin tili deyarli rivojlanmagan. Yangi Fin tili davri ham 2 bosqichdan: ilk yangi fin (1820—70) va hozirgi fin (1870-yildan) bosqichlaridan iborat. Ilk fin davrida adabiy til ogʻzaki til bilan yaqinlashdi. 1863-yildan boshlab Fin tili rasman shved tili bilan teng huquqlarga ega boʻldi: maktablar va universitetlarda oʻqitila boshladi, unda gaz. jur. va badiiy adabiyot nashr etiladigan boʻldi. 19-asrning 70-yillariga kelib xoz. adabiy Fin tili ning asoslari yaratildi. 1919-yil Fin tili Finlandiyaning rasmiy tili deb eʼlon qilindi. Yozuvi lotin grafikasi asosida (16-asrdan).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

1. 1 2 3  *(unspecified title)*
**„O" harfi yodgorligi** — 2012-yilda Vologda shahrida oʻrnatilgan va Shimoliy rus lahjalarining, shu jumladan Vologda lahjalarining eng xarakterli hodisalaridan birini abadiylashtirishga moʻljallangan yodgorlik.

Metalldan yasalgan va anʼanaviy klassik Shimoliy naqshlar bilan bezatilgan. Poydevorni hisobga olgan holda balandligi uch metrga teng. Taxminan 300 kilogramm vazn.

U Vologda markazida, Kreml maydonidagi Sobor tepaligidagi maydonda, yozuvchi Varlam Shalamovning uyi roʻparasida joylashgan.

Yodgorlikni oʻrnatish tashabbuskorlari Vologda biznes instituti talabalari edi. Fikr 2012-yil fevral oyida tadbirkorlar bilan shahar rahbari Yevgeniy Shulepovning biznes nonushtasida taklif etildi. Yodgorlikning dizayni Vologda sanʼat maktabining talabalarini rivojlantirishni taklif qildi, 30 ga yaqin eskizlar tayyorlandi. Gʻoliblikni meʼmor Denis Pozdnyakovning loyihasi qoʻlga kiritdi. Yodgorlikni yaratish uchun ikki hafta davomida oltita temirchi ishlagan. Yodgorlik tanlangan joyda 29-iyun oqshomida oʻrnatiladi. Tantanali ochilish 30-iyun kuni Vologda 865-yilligi sharafiga shahar kuni boʻlib oʻtdi. „O" harfi yodgorligida birinchi boʻlib shahar rahbari Evgeniy Shulepov suratga tushdi.

Yodgorlik, ramkada boʻlgani kabi, kelin va kuyovlarni suratga olishi mumkin. 2012-yil iyul oyida yodgorlikda yangi turmush qurganlarning ismlari bilan ikkita qizil qulf paydo boʻldi.

Manbalar
--------

1. ↑  Yu. N. Dracheva, Ye. N. Ilina. „O" v Vologde (Archive.is saytida 2019-01-29 sanasida arxivlangan) // Russkaya rech. 2016. № 2. — S. 107—110.
2. ↑  „Памятник букве «О»". *VisitVologda — Информация для туриста*.  visitvologda.ru. 27-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-dekabr 2018-yil.
3. 1 2 3 4 5  „Памятник букве «О» появится в сквере на Соборной горке". *Официальный сайт города Вологды*.  vologda-portal.ru (5-aprel 2012-yil). 9-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-dekabr 2018-yil.
4. ↑  „Памятник букве «О» появился в областной столице". *Официальный сайт города Вологды* (30-iyun 2012-yil). 7-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-dekabr 2018-yil.

Havolalar
---------

* Vologda maʼmuriyatining veb-saytidagi yodgorlik haqida maʼlumot (Wayback Machine saytida 2020-10-23 sanasida arxivlangan) Arxivnaya kopiya
* Yodgorlik haqida maʼlumot Rus tili maʼlumot xizmati veb-saytida Arxivnaya kopiya -da
Respublika bolalar kutubxonasi (2023)
**Bolalar kutubxonasi** – maktab yoshidagi bolalar va usmirlarga xizmat koʻrsatadigan muassasa. Oʻzbekistonda bunday kutubxonalar ommaviy ravishda 30- yillarda vujudga kela boshlagan. Yosh avlodni davr talabi darajasida tarbiyalashda Bolalar kutubxonasi muhim ahamiyatga ega. Bolalar kutubxonasining kitob jamgʻarmasi tarbiya vazifalari va kitobxonlarning yosh xususiyatlariga muvofiq tashkil etiladi. Kitob oʻqish yuzasidan bolalarga yakka tartibda yoʻl-yoʻriq koʻrsatiladi, turli ommaviy tadbirlar oʻtkaziladi. 1965-yilda tashkil qilingan Respublika bolalar kutubxonasi respublika viloyatlari bolalar kutubxonalariga, bolalar bilan ishlaydigan muassasalarning kutubxonalariga uslubiy rahbarlik vazifasini bajara boshladi (kutubxona jamgarmasi 300 mingdan ortiq, 1998). Yoshlarni bilimli, maʼnaviy barkamol qilib tarbiyalash, ularda oʻqish madaniyatini shakllantirishda Bolalar kutubxonasi larining olib borayetgan ommaviy ishlari qoʻl kelmoqda (mashhur kishilar bilan uchrashuvlar, „Kitobxonlar konferensiyalari", „Ovozli oʻqishlar", „Adabiy ertaliklar", „Kitoblar haftaligi" va h. k.).

Asosiy zal

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Qavs (maʼnolari).
**Qavs** (arab. — yoy, egilgan narsa) — oʻzbek tilida keng qoʻllanadigan, ikki elementli (qoʻshaloq), asosan, gap oʻrtasida va oxirida ishlatiladigan chegaralovchi tinish belgisi. Ochiluvchi va yopiluvchi qismlardan iborat. Dastlab u "Turkiston viloyatining gazetasi"da 1873-yildan qoʻllangan, keyinchalik boshqa gaz. jurnal va kitoblarda ham ishlatila boshlagan. Hozirgi yozuvda asosan 2 xil shaklda ishlatiladi: a) odatdagi Qavs () asosiy meʼyor hisoblanib, barcha yozuv shakllarida uchraydi; b) oʻrta Qavs yoki katta Qavs — [] va {} matematika, geometriya, kimyo va boshqalar fanlarda, shuningdek, Qavs ichida Qavs keladigan holatda uchraydi. Xususan, mat.da bu belgi amallarning bajarilishi tartibini belgilash uchun ishlatiladi. Mas, (5,2+4,8):0,5 (oldin qavs ichidagi amal bajariladi). Qavsning yopiluvchi (ikkinchi) qismi baʼzan yozma nutqda ketmaket keluvchi, sanaluvchi fikrlar, taʼriflarni raqamlashda (raqam yoki harf bilan) yakka, mustaqil holda ham qoʻllanishi mumkin.

Hozirgi oʻzbek tilida quyidagilar Qavsga olinadi: a) kiritma konstruksiyalar (kiritma soʻz, kiritma birikma, kiritma gaplar); b) remarkalar; v) sitata yoki misollarning manbalari; g) tushuntirish, izoh, uqtirish maʼnosidagi soʻz, birikma va gaplar, shuningdek, gaz. va jur.lardagi "davomi bor", "boshi 3betda" kabilar ham Qavsga olinadi; d) sitatadagi biror soʻz yoki jumlaga muallifning turli munosabatini bildiruvchi soʻroq, undov belgilari, shuningdek, muallif tomonidan sitataga kiritilgan gaplar. Qavsga olingan qism asosiy gap (matn) bilan bevosita yoki bilvosita aloqador boʻladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Davlat bibliografiyasi** - mamlakat hududida nashr etiladigan barcha matbuot asarlarini davlat hiso-bini olish va ular haqida axborot berish. Roʻyxat barcha nashriyotlar va poligrafiya korxonalaridan Bibliografik markazga kelib tushadigan majburiy (kontrol) nusxa asosida olib boriladi va davlat miqyosida toʻliq boʻlishi taʼminlanadi. D.b. tizimi universal manba boʻlib, bibliografiyaning boshqa turlari rivojida asos vazifasini oʻtaydi: matbuot rasmiy statistikasi uchun maʼlumot beradi, mamlakatdagi madaniyat, fan va texnika holatini oʻzida aks ettiradi, uning keyingi taraqqiyotiga koʻmak beradi. D.b. bilan Oʻzbekistonda Oʻzbekiston Respublikasi Milliy kitob palatasi shugʻullanadi. Yangi kitoblarni roʻyxatga oladigan "Kitob solnomasi", jur. va gaz.larda bosilgan dolzarb mavzudagi maqolalarni roʻyxatga oluvchi "Jurnal maqolalari solnomasi", tasviriy sanʼat asarlarini roʻyxatga oluvchi "Tasviriy nashrlar solnomasi" va b.ni chop etadi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**«Tulki va uzum»** — Ivan Andreevich Krilovning ertagi, birinchi marta 1808-yilda nashr etilgan.

Yaratilish tarixi
-----------------

Krilov „Tulki va uzum" ertagini oʻzining biografik va ijodiy yetukligi davrida yozgan. Bu ertak uning hayoti davomida paydo boʻlgan toʻqqizta ertak toʻplamidan birida nashr etilgan.

Syujeti
-------

Tulki uzumzorga shirali „qizargan" mevalardan bahramand boʻlish istagi bilan kiradi. Ammo ularni olishga urinib, bu toklar allaqachon juda balandda osilganligi maʼlum boʻldi — tulki ularga panjaradan yetib bora olmadi. Bir soatlik behuda urinishlardan soʻng, firibgar oʻz tashabbusidan voz kechishga qaror qildi. Uning soʻzlariga koʻra aqli, mahorati va kuchi jozibali mevalarni tatib koʻrish uchun yetarli emasligi uchun emas, balki u juda xohlagan uzum mevalari aslida pishmaganligi tufayli u bu ishdan voz kechdi. Xuddi shunday zaif odamlar ham o‘z maqsadiga erisha olmay, butun muammo o‘zlarida — dangasalik va qo‘rqoqlikda ekanini tan olish o‘rniga, o‘zlari xohlagan narsadan bahona yoki qandaydir nuqson izlay boshlaydilar. Bunday odamlarni Krilov shunchaki tulki bilan solishtirmaydi. Bu g'alati, ayyor, o'z-o'zidan biror narsa yaratishga qodir emas, boshqalar yaratgan narsadan yashashga odatlangan xusuisyatlariga ega hayvon. Muallif ushbu masali bilan maqsadga erishish uchun unga intilish va harakat qilish kerakligini ta'kidlaydi. Ushbu ertakdagi tulki uzum atrofida aylanib yurdi va uni olish uchun deyarli hech narsa qilmadi. Muallif odamlardagi dangasalikni, ularning muvaffaqiyatsizliklariga bahona izlashni masxara qiladi.

```
Kutilgan foydani olmagan holda, odam buning uchun o'zining to'lovga qodir emasligini emas, balki vaziyatni ayblashi tabiiy.
```

"Tulki va uzum" masalining tarbiyaviy ahamiyati
-----------------------------------------------

Shoir baʼzi odamlarning oʻz maqsadiga erishib boʻlmaydigan holatlarda, uni kamsitishga tayyorligini qoralaydi. Koʻpincha bu odamlar oʻzlarining muvaffaqiyatsizliklarida oʻzlaridan boshqasini ayblashadi. Tulki boshqalarning koʻziga magʻlub boʻlib koʻrinmaslikka, „yuzni saqlab qolishga" harakat qilmoqda.

Idiomalar
---------

* Ko‘z ko‘rsa-da, tish qotib qoladi. Keyinchalik bu maqolga aylandi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Иван Крылов — Лисица и виноград (Басня) — Классика на РуСтих". 9-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-iyun 2021-yil.
2. ↑  „Лисица и виноград - басня Крылова".
3. ↑  „Tulki va uzum ertaklarini kim yozgan. Ko'z ko'rsa ham, tishlari xiralashgan yoki "tulki va uzum" ertaklari".
4. ↑  „Басня Крылова Лисица и виноград".
|  |
| --- |
| Islom haqidagi tushunchalarningning bir qismi |
| *Usul al-Fiqh* |
| *Fiqh* |
| * Ijoza
* Ijmo
* Ijtihod
* Ixtilof
* Istihlol
* Istihson
* Istishob
* Mazhab
* Madrasa
* Manhaj
* Maslahat
* Qiyos
* Taqlid
* Taqvo
* Urf
 |
| *Ahkom* |
| * Farz
* Mustahab
* Halol
* Muboh
* Makruh
* Harom
* Baligh
* Botil
* Bidʼat
* Fohisha
* Fosiq
* Fitna
* Fasod
* Gheebah
* Gunoh
* Hayo
* Hiroba
* Islah
* Istigʻfor
* Istishhod
* Jihod
* Qasd
* Sunnat
* Tafsir
* Taghut
* Taqiyya
* Tavba
* Tazkiya
* Tavob
* Vasiyat
 |
| 
Yuridik lavozimlar va unvonlar |
| * Xalifa
* Shayx ul-islom
* Sayyid
* Sharif
* Ashraf
* Hazrat
* Ulamo
* Faqih
* Alloma
* Mufti
* Katta muftiy
* Hujjat ul-islom
* Mujtahid
* Oyatulloh
* Seghatoleslam
* Marjaʼ
* Hafiz
* Hujja
* Hakim
* Imom
* Mulla
* Mahdiy
* Mavlaviy
* Xatib
* Xoʻja
* Mavlono
* Mavla
* Mufassir
* Murshid
* Pir
* Valiy
* Oxund
* Muhaddis
* Mujaddid
* Qozi
* Shayx
* Marabout
* Uluʼl-amr
* Ustod
* Muʼazzin
* Murid
* Mujohid
* Gʻozi
* Shahid
* Hajji
* Ansor
* Salaf
* Sahoba
* Tobein
* Tabaʼ tobein
* Daʼi al-Mutlaq
* al-Davla
 |
| * k
* m
* t
 |

**Qiyos** (arab. — taqqoslash) — shariat manbalaridan biri (Qurʼon, sunna, ijmo bilan birga). Q.da dastlabki 2 manba — Qurʼon va sunnada berilmagan biror huquqiy masala ulardagi shunga oʻxshash masala boʻyicha berilgan qoʻrsatmaga taqqoslash yoʻli bilan sharh etilgan. Mas, araqning shayton ishi ekanligi, urushjanjal, adovat chiqarishi sababidan u Qurʼoni karimda man etilgan. Araqdan boshqa mast qiluvchi ichimliklar haqida biror narsa aytilmagan. Lekin mujtahid ulamolar mast qiluvchi ichimliklarning hammasida ham araq kabi salbiy natijalar boʻlishini hisobga olib, unga Q. qilganlar va harom deb hukm chiqarganlar. Q. faqihlar huquqini kengaytirib, shariatni turmushning turli tomonlariga tatbiq etishga imkoniyat bergan. Shu bilan birga Q. islom dinini zamon va taraqqiyot ila yonmayon yurishida asosiy omillardan biri hisoblanadi. Q.ning manba sifatida kiritilishi shariatning huquq tizimi sifatida shakllanishi va ruhoniylar, faqihlarning mavjud munosabatlarni himoya qilishdagi mavqei oshishidan dalolat berar edi. Islom huquqshunosligida hozirgi ham Q.ga amal qilinadi.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Oydin Hojiyeva** [1942.22.4, Buxoro (hozirgi Navoiy) viloyati Qiziltepa tumani Boʻston qishlogʻi] — Oʻzbekiston xalq shoiri (1992). ToshDUning filologiya fakultetini tugatgan (1965). „Sharq yulduzi" jur.da adabiy xodim (1965), boʻlim boshligʻi (1971 — 76), „Saodat" jur.da boʻlim mudiri (1976-85), „Gulxan" jur. bosh muharriri (1985—94), „Milliy va ijtimoiy barqarorlik" jamgʻarmasi raisi (1993—95). „Saodat" jur. va uning ilovasi „Gulchehralar" gazetasida bosh muharrir (1994-yildan).

Ijodi
-----

Ilk kitobi — „Shabnam" (1970). „Manzillar" (1971), „Men sevgan qoʻshiq" (1972), „Orzu guli" (1974), „Tarovat" (1976), „Dostonlar" (1980), „Xushxabar" (1983), „Mushfiq onajon" (1983), „Chashmalarni izlayman" (1986), „Tamal toshi" (1988), „Ishonch yulduzlari" (1989), „Koʻzimning oqu qorasi" (1996), „Panohim" (1998) kabi sheʼriy toʻplamlar muallifi. Ijodida inson qalbi kechinmalari xalqona ohanglarda oʻziga xos talqi-nini topgan („Navo", 1977). Vatanga muhabbat, maʼnaviy poklik, til bilan dil rostligi, hayotning abadiy va unu-tilmas orzu-armonlari, inson matonati, xalqning beqiyos goʻzal, olija-nob qalbini kuylash, odamlarga munis, mehribon dardkash boʻlmoq istagi H. ijodining bosh mavzusi hisoblanadi. H. 90-yillarda ham vatan-parvarlik mavzuida turkum sheʼr va dostonlar yozdi („Dard", „Ozod soʻz yolqinlari", „Ziyorat" va boshqalar). Badiiy ijodni ijtimoiy faoliyat bilan qoʻshib olib borgan shoiraning „Ruhimizga yongʻin tushmasin", „Meni iztirobga solar bu oʻylar", „Millatning qay-gʻusi nima?" kabi publitsistik asarlarida til masalalari, oʻzbsj xotinqizlarining ogʻir dala mehnati muammolari aks etdi. Sh. Petefi, A.Mitskevich, R.Kazakova, M.Dilboziy, Gulruxsor, M.Abdulqosimova, F.Ungarsinova va boshqa shoirlarning sheʼrlarini oʻzbek tiliga tarjima qilgan. Sheʼrlari rus, ukrain, qozoq, qirgʻiz, tojik, belorus, fransuz, ingliz va urdu tillarida nashr etilgan. Oydin Hojiyeva taniqli adabiyotshunos Ibrohim G'ofurov bilan turmush qurgan. Shoira 2023-yil 14-may kuni Toshkentda vafot etdi.

Mukofotlari
-----------

"O'zbekiston xalq shoiri" unvoni(1992).

"El-yurt hurmati" ordeni bilan taqdirlangan (1999).

Adabiyotlar
-----------

* Koʻzimning oqu qorasi |Sheʼrlar], T. 1996; Panohim [Sheʼrlar, \ikoyalar|, T. 1998.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. 1 2  „Oydin Hojiyeva vafot etdi.". 14-may 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-may 2023-yil.
4. ↑  "Hojiyeva Oydin" *OʻzME*. H-harfi (Wayback Machine saytida 2020-09-25 sanasida arxivlangan) Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**„Muvaffaqiyat kaliti"** yoki **„Doʻst orttirish va odamlarga taʼsir koʻrsatish toʻgʻrisida. Oʻz-oʻziga ishonch hosil qilish va omma oldida soʻzlash sanʼati. Bezovtalikni tark etish va yangi hayot boshlash sirlari"** — amerikalik psixolog Dale Carnegie qalamiga mansub „Doʻst orttirish va odamlarga taʼsir koʻrsatish toʻgʻrisida" (inglizcha: *), „Oʻz-oʻziga ishonch hosil qilish va omma oldida soʻzlash sanʼati" (inglizcha:* ), „Bezovtalikni tark etish va yangi hayot boshlash sirlari" (inglizcha: *) kitoblarini oʻzida jamlagan toʻplam.* 

Toʻplam rus tiliga 1990-yillar boshida tarjima qilingan va tez orada keng shuhrat qozongan. Asar rus tilida bir necha nashriyot tomonidan bir necha marta nashr qilingan. Ruscha toʻplamga uch kitob kiritilgan boʻlsa-da, ayrim hollarda uning nomi shunchaki „Doʻst orttirish va odamlarga taʼsir koʻrsatish toʻgʻrisida" (ruscha: *Как завоевать друзей и оказывать влияние на людей*) deb yuritiladi.<<Muvaffaqiyatni o'rganib bo'lmaydi, biroq muvaffaqiyatsizlik - katta bilim va qunt, degan edi ixtirochi, Qatiyatli insonlar to'xtab qolmaydilar maqsadlan san qat'iy boradilar. Har bir xayrli ishga ijobiy qarang, yaxshisiga umid qiling.

Muvaffaqiyat qat'iylikda. Masalan, barcha biror ishni baja- rish imkonsiz deb turganida bir qat'iyatli inson, «Bo'lishi mum- kin!» deydi-da, o'sha ishni uddalaydi.

Aniq reja va maqsad bilan yashaydigan insonlar doimo mu- nosib va muvaffaqiyatli umr kechiradilar.
Jeyms Dayson Entamyalik bu tinib-tinchimas odam eng yax shi changyutkichni yaratish uchun 15 yil davomida roppa-rosa 5126 xil changyutkich namünasini Ixtiro qilgan O'z yurtida uni hech kim qo'llamagan, Yaponiyalik sar- moyadorning yordami bilan o'zi istaganidek bekam-ko'st chang- yutkichni yaratishga erishgan.
Mana shundan ko'rishimiz mumkinki muvaffaqiyatga ossongina erishib bo'lmaydi!

Toʻplamga kiritilgan kitoblar oʻnlab tilga, jumladan, oʻzbek tiliga tarjima qilingan. „Muvaffaqiyat kaliti" toʻplamini oʻzbek tiliga rus tilidan Fatxulla Namozov oʻgirgan. Oʻzbekcha tarjima 2010-yil Toshkent shahrida „Yangi asr avlodi" nashriyotida chop etilgan.

Havolalar
---------

Ushbu maqolani tinglang (1 daqiqa)noicon
Spoken Wikipedia iconBu audiofayl ushbu maqolaning 17-iyul, 2022-yil(2022-07-17) sanasidagi versiyasi asosida yaratilgan boʻlib, shu sanadan keyin amalga oshirilgan tahrirlarni aks ettirmaydi.(Yordam · Koʻproq audiomaqolalar)
* „Muvaffaqiyat kaliti" toʻplami Oʻzkitob saytida (Wayback Machine saytida 2016-04-25 sanasida arxivlangan)

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
|  |
| --- |
| Islom haqidagi tushunchalarningning bir qismi |
| *Usul al-Fiqh* |
| *Fiqh* |
| * Ijoza
* Ijmo
* Ijtihod
* Ixtilof
* Istihlol
* Istihson
* Istishob
* Mazhab
* Madrasa
* Manhaj
* Maslahat
* Qiyos
* Taqlid
* Taqvo
* Urf
 |
| *Ahkom* |
| * Farz
* Mustahab
* Halol
* Muboh
* Makruh
* Harom
* Baligh
* Botil
* Bidʼat
* Fohisha
* Fosiq
* Fitna
* Fasod
* Gheebah
* Gunoh
* Hayo
* Hiroba
* Islah
* Istigʻfor
* Istishhod
* Jihod
* Qasd
* Sunnat
* Tafsir
* Taghut
* Taqiyya
* Tavba
* Tazkiya
* Tavob
* Vasiyat
 |
| 
Yuridik lavozimlar va unvonlar |
| * Xalifa
* Shayx ul-islom
* Sayyid
* Sharif
* Ashraf
* Hazrat
* Ulamo
* Faqih
* Alloma
* Mufti
* Katta muftiy
* Hujjat ul-islom
* Mujtahid
* Oyatulloh
* Seghatoleslam
* Marjaʼ
* Hafiz
* Hujja
* Hakim
* Imom
* Mulla
* Mahdiy
* Mavlaviy
* Xatib
* Xoʻja
* Mavlono
* Mavla
* Mufassir
* Murshid
* Pir
* Valiy
* Oxund
* Muhaddis
* Mujaddid
* Qozi
* Shayx
* Marabout
* Uluʼl-amr
* Ustod
* Muʼazzin
* Murid
* Mujohid
* Gʻozi
* Shahid
* Hajji
* Ansor
* Salaf
* Sahoba
* Tobein
* Tabaʼ tobein
* Daʼi al-Mutlaq
* al-Davla
 |
| * k
* m
* t
 |

**Halol** („erkin", „bog‘lanmagan", „tugunni yechish") — 1) Ruxsat berish; farz, mandub va muboh tushunchalariga kiruvchi ruhsat etilgan xatti-harakatlar; man etilgan xatti-harakatlar (harom)ning ziddi. Halol haqidagi masalalarni fiqhning ahkom bo‘limi o‘rganadi. Shariatda esa, haromlik tuguni yechilgan, yaʼni haromlik sifati yo‘q narsaga halol deb aytiladi. Chunki, harom narsaning man qilish tuguni bo‘ladi. Halol narsada ana o‘sha tugun bo‘lmaydi, bo‘sh bo‘ladi. Hadisi sharifda halol ochiq-oydindir, deyilgan. Avvalo, nima narsalar halol ekani ochiq-oydindir; suv, sut, meva suvlari kabi ichimliklar, non, meva, poliz ekinlari, Allohning ismi aytib so‘yilgan halol hayvonlar go‘shtlari kabi taomlar, ruhsat berilgan kiyimlar va nikohga olingan shaxslar kabilar haloldir. Qolaversa, ushbu narsalarga ega bo‘lish ishonchli, shariatda ruhsat berilgan yo‘l bilan bo‘lishi kerak. Halol kasb deganda, aynan shu maʼnoda gap ketadi. Yaʼni, halol narsaga halol yo‘l bilan ega bo‘lish lozim. Halol mehnat, meros, hadya, ikki taraf roziligi bilan bo‘lgan tijorat tufayli qo‘lga kirgan mulk halol bo‘ladi. Musulmon odam uchun halol narsani talab qilish, haloldan molu mulk topish farzdir. Musulmon inson o‘zi halol bo‘lgan narsani, shariatda halol qilingan yo‘l bilan topib foydalanishi kerak. Shariatda halol hisoblangan narsani harom deb eʼtiqod qilgan odam kofir bo‘ladi. 2) Shar’iy nikoxdan o‘tishlari mumkin bo‘lgan ayol yoki erkak. 3) Haj ziyoratidan qaytib kelib, sochlarini oldirgan va kundalik kiyim-boshini kiyib, ruhsat etilgan barcha odatdagi ishlar va kasb-hunar bilan mashg‘ul bo‘lgan kishi holati.

Manbalar
--------

Zuhriddin Husniddinov tahriri ostida ISLOM ENSIKLOPEDIYASI „Oʻzbekiston milliy entsiklopediyasi" Davlat ilmiy nashriyoti, 2004

Adabiyot
--------

* Zuhriddin Husniddinov tahriri ostida ISLOM ENSIKLOPEDIYASI „Oʻzbekiston milliy entsiklopediyasi" Davlat ilmiy nashriyoti, 2004
*
**Gerasim Panayetovich Andreadi** (1912-yil Turkiston o‘lkasi Fargʻona viloyatida tavallud topgan — 1993-yil 2-oktabrda Oʻrta Makedoniyaning Aloniya qishlogʻida vafot etgan) — Voroshilovskiy nomidagi kolxoz agronomi. Gruziya SSR, Adjara ASSR Kobuletskiy tumani qishloq kengashi raisi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1949-yil). Gruziya SSR Oliy Kengashi deputati.

Hayoti va faoliyati
-------------------

1912-yilda Turkiston o‘lkasining Fargʻona viloyatida (hozirgi Oʻzbekistonning Andijon viloyati) hududida tugʻilgan. Millati bo‘yicha yunon. 1932-yilda Zeleniy Mys qishlog‘idagi (Batumi yaqinidagi Mtsvane-Kontsxi) agronomiya maktabini tamomlab, Voroshilov kolxozida (viloyat markazi — shahardan 10 kilometr uzoqlikdagi Dagva qishlog‘i) agronom bo‘lib ishlay boshladi. Ferma choy, sitrus, tung va boshqa issiqliksevar ekinlarni etishtirish uchun qulay iqlim sharoitiga ega subtropik zonada joylashgan edi. Kolxozning yetakchi raisi H. E. Lavasas boshchiligida, choy yetishtirilardi. Kolxozga 1415,6 gektar yer ajratilib, shundan 190 gektar choy, 157 gektar sitrus, 67 ta tung, 19 gektar turli meva plantatsiyalari, shuningdek, 21 gektar yem-xashak ekinlari, 4,5 gektar tokzorlar edi.

Gerasim Panayotovich Choy va subtropik ekinlar institutining Chakva filiali agronomlari bilan faol hamkorlik qildi. Voroshilov kolxozi har yili 163,64 gektar maydondan 3600 kilogrammgacha koʻk choy yigʻishtirib olish boʻyicha Gruziyada yetakchi oʻrinni egalladi. 1948-yilda olib borilgan ishlar natijasida xo‘jalik 33,4 gektar maydonning gektaridan 5235 kilogrammdan sitrus mevalari va navli yashil choy barglaridan yuqori hosil oldi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1949-yil 29-avgustdagi farmoni bilan 1948-yilda navli yashil choy barglari va sitrus mevalaridan yuqori hosil olgani uchun Andreadi Gerasim Panayotovich Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni, Lenin ordeni va "O'roq va bolg'a" oltin medali bilan taqdirlandi. Xuddi shu farmon bilan Voroshilov nomidagi kolxozning raisi X. E. Lavasas boshchiligidagi yana 12 nafar ilg‘or ishchilariga yuqori unvon berildi. Keyingi yillarda kolxoz choy yetishtiruvchilari choy bargi yigʻimini ko‘paytirishni davom ettirdilar va 1951-yilda 2085 kilogramm, 1954-yilda esa 6462 kilogramm ko‘p hosil oldilar.

1957-yilda G. P. Andreadi nafaqaga chiqqan sobiq raisdan keyin Voroshilov kolxozini boshqargan. Uning rahbarligida iqtisodiyot, jumladan, sut va cho‘chqachilik, ipakchilik va asalarichilik rivojlanishi davom etdi. Kolxozda 12 ta doimiy ishlab chiqarish brigadasi va 40 ta zveno (487 ta xoʻjalik, 1029 ta kolxozchi) ishlagan. Kolxoz Gruziya SSR subtropik xoʻjaliklari orasida choy bargi hosili boʻyicha yetakchilikni davom ettirdi.

Gruziya SSR Oliy Sovetining deputati etib saylangan. 1974-yilda u nafaqaga chiqdi, keyinchalik Gretsiyaga doimiy yashash uchun koʻchib oʻtdi.1993-yil 2-oktyabrda vafot etdi. U Katerini jamoasining Aloniya qishlogʻida (Markaziy Makedoniyaning chekkasi) dafn etilgan.

Mukofotlari
-----------

* Lenin ordeni (1949-yil),
* "O‘roq va bolg’a" oltin medali;
* Sotsialistik Mehnat Qahramoni

Manbalar
--------


1. 1 2 3 4  „Gerasim Panayotovich biografiyasi".
2. 1 2 3  Лавасас Х.Э. Колхоз имени Ворошилова. Тбилиси, 1957.
**Halol va harom** - ijobiy yoki salbiy deb baholanadigan diniy, axloqiy-huquqiy normalar. Halol ("erkin", "bogʻlanmagan") — shariatda musulmonlar uchun ruxsat etilgan xatti-harakatlar va ishlar, toza va pok hisoblangan oziq-ovqatlar. Qurʼ-on va hadisga koʻra, suv, sut, non, meva va uning sharbatlari, poliz ekinlari, Allohning ismi aytib soʻyilgan halol hayvonlar va halol qilingan taomlar, kiyishga ruxsat berilgan kiyimlar haloldir. Halol mehnatdan topilgan mulk, meros, hadya qilingan narsa, ikki tomon roziligi bilan boʻlgan tijorat tufayli qoʻlga kiritilgan mablagʻ halol boʻladi. Shariatda halol hisoblangan narsani harom degan odam kofir hisoblanadi.

Harom ("man qilingan", "taqiqlangan") — shariatda musulmonlar uchun qatʼiy taqiqlangan xatti-harakatlar, ishlar, yeyish man qilingan oziqovqatlar. Halolning ziddi. islom diniga koʻra, nohaq odam oʻldirish, araq va boshqa mast qiluvchi ichimliklar ichish, choʻchqa goʻshti yeyish, oʻlimtik hayvonlar goʻshti, Allohning ismi aytilmay soʻyilgan hayvonlar goʻshti, qimor, oʻgʻirlik, yolgʻon gapirish, birovning haqqini yeyish, odamlarni haqorat qilish, ularga yomon nom qoʻyish, orqasidan gʻiybat qilish, tuhmat, girromlik, fohi-shalik, zinokorlik, oʻz soʻzini, ichgan qasamini buzish, sudxoʻrlik, poraxoʻrlik, shariat man qilgan yoʻl bilan qilingan savdosotikdan topilgan har qanday mol-mulk va shahrik. haromdir. Foydalanish harom etilgan, istifoda qilgan kishiga faqat zarar beradigan oʻsimliklarni ekish, parvarish qilish (u narsadan oʻzi foydalanmasa ham) halol boʻlmaydi. shariatda harom ishlarga odatlangan odam gunohkor boʻlish bilan birga hayotda xorlik, sharmandalik, qashshoqlik va tuzalmas ogʻir kasallikka giriftor boʻlishi taʼkidlanadi.

Keng maʼnoda — axloqshunoslikning tushunchalari boʻlib, jamiyat aʼzolari zimmasiga yuklatilgan axloqiy-huquqiy talablarning vij-donan bajarilishini yoxud shaxsiy yoki guruh manfaatlarini koʻzlab oshkora yo pinxona buzilishini ang-latadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Butun olam tortishish qonuni**, **Nyutonning tortishish qonuni** — moddiy zarralarning oʻzaro tortishishi toʻgʻrisidagi qonun; tabiatning universal qonuni. Massalari m1 va m2 boʻlgan va bir-biridan r masofada turgan moddiy zarralarning oʻzaro tortishish kuchi ushbu formuladan topiladi: F=Gm1m2/r²; bunda: G — gravitatsion doimiy va G = 6.67\*10^(-11) (N\*m^2)/kg^2 = (1/1.5) \* 10^(-10)(N\*m^2/kg^2). Moddiy zarralar deganda oʻlchamlari shu zarralar orasidagi masofadan ancha kichik jismlar, ya’ni moddiy nuqtalar tushuniladi. Real jismlarning oʻzaro tortishish kuchini aniqlash (oʻlchamlari, shakllari va zichliklarini hisobga olgan holda) uchun shu jismlar shartli ravishda parchalanadigan alohida mayda zarralar juftlari orasidagi oʻzaro ta’sir kuchlarining geometrik yigʻindisini topish lozim. Demak, ikki shar orasidagi oʻzaro tortishish kuchini yuqoridagi formuladan topish mumkin ekan (buning uchun g sifatida sharlar markazi orasidagi masofani qabul qilish lozim).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
умари ибн хаттоб

мен билган инсонларнинг энг адолатлиси хазрати умар ибн хаттоб эди.у улгач адолат улган дейилади.чунки бир куни бир бадавий куйини бури еганидан шикоят этганида одамлар умар улибти дейишган.каранг хатто хайвонлар хам унинг адлига койил эди.бир куни угиллари ичимдик ичиб маст буладилар умар амирул муминун була туриб угилларини 80дарра урдиради.умар халк дардини эшитиш учун кечкурун махалла эшиклари олдида айланарди.бир кампирни ут екиб курук козон кайнатаетганини курди ,кампир тинмай" умар улсин" дерди.кейин умар секин бориб нега уни каргаяпсиз деб сурайди.кампир енидаги 2бола етимлигини ,оч экан ни,хар куни мана шу холда козонни осиб курук сув куйиб тош солиб овкат пишяпти деб болаларни алдашини айтади.шуни умар билмайдими дейди.умар индамай йиглаб уйларига бориб бир коп ун ва ёг олиб оркаларига юклайдилар.ердамчилар бизга беринг я амирул муминун деса,манга кара киемат куниям сен мени юкимни кутарасанми деб жавоб берганлар. Кампир хакикий умарга дардини айтганини куриб хайратдан лол колган.
**Hamid Fozilovich Vohidov** (1925.10.12, Andijon viloyati Qoʻrgʻontepa tumani — ????) — faylasuf olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1976), falsafa fanlari doktori (1971), professor (1973), Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. Toshkent yuridik institutini tugatgan (1950). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati instituti falsafa va estetika kafedrasi mudiri (1961—1979), Toshkent Davlat Universiteti falsafa kafedrasi mudiri (1979). Markaziy muzey Toshkent filialining direktori (1979—88). 1988-yildan Toshkent davlat sanʼat institutining ilmiy ishlar boʻyicha prorektori va falsafa kafedrasining professor Ilmiy ishlari Urta Osiyo xalkdarining ijtimoiy-siyosiy va falsafiy fikri tarixi, maʼrifatparvarlik gʻoyalari muammolariga bagʻishlangan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Havolalar
---------

* Hamid Vohidovga taʼziyanoma, „Sovet Oʻzbekistoni" gazetasi

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Quyi boʻzsuv geslari kaskadi** — Chirchiq—Boʻzsuv suv-energetika trak-/yaining quyi qismidagi GESlar maj-mui, unitar korxona. Kaskad Boʻzsuvning uz. 100 km boʻlgan energetika trak-tida Zangiota, Yangiyoʻl, Chinoz tumanlari hududida joylashgan. Umumiy quvvati 50,9 MVt boʻlgan 5(14-, 18-, 19-, 22-, 23-) GESdan iborat. GESlar Toshkent viloyatining Zangiota, Yan-giyoʻl, Chinoz tumanlaridagi sanoat korxonalarini va aholi ehtiyojlarini elektr energiyasi bilan taʼminlashga moʻljallab qurilgan. Kaskaddagi birinchi qurilgan 14-GES Zangiota tumanida joylashgan. Qurilish 1943-yil fevral

da boshlanib 1944-yil dekabrda ishga tushirilgan, 10,7 MVt quvvatiga ega boʻlgan 1 agregat oʻrnatilgan. 18-, 19-, 23-GESlar Yangiyoʻl tumanida. 18-GESning umumiy quvvati 7,0 MVt boʻlib, har biri 2,34 MVt quvvatli 3 ta agregatga ega (2 agregati 1949-yilda, 3-agregati 1951-yilda ishga tushirilgan). 19-GES 1950-yilda ishga tushirilgan. Umumiy quvvati 11,2 MVt (5,6 MVt quvvatiga ega boʻlgan va Germaniyada ishlab chiqarilgan 2 ta ag-regat). 23-GES 1954-yilda ishga tushirilgan. Urnatilgan quvvatlar 17,6 MVt (8,8 MVt quvvatli, Shvetsiyaning "Noxab" firmasida ishlab chiqarilgan 2 ta turbinali agregat); 22-GES Chinoz tuma-nida joylashgan, quvvati 4,4 MVt (2,2 MVt quvvatga ega boʻlgan 2 agregat). 1954-yilda ishga tushirilgan. GESlar ishini boshqarishni markazlashtirish maq-sadida 1955-yilda ular bir kaskadga biriktirilib, Q.B. G.K. tashkil etilgan. Uning tarkibidagi barcha GESlar 19-GESdan avtomatik boshqariladi. 2003-yilda kaskad styalarida 233,7 mln. kVt-soat elektr energiyasi ishlab chiqarildi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |