recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Lokli miniatyura** - yogʻoch, metall, magʻzi soxta (papyemashe)dan ishlanib usti lok bilan qoplangan bezakli buyumlar; kupincha boʻrtma, oʻyma, qadama, chizma naqshlar bilan bezatiladi. Lokli miniatyuraning asosiy xususiyati — sillits tekis yuzaning tiniq jilvasi, zamin ranglari, tasvir va inkrustatsiya keskinligi, oʻyma bezaklarda jozibali nursoya oʻyini, shaklining yorqinligi.

Xitoyda miloddan avvalgi 2-ming yillikdan maʼlum (kosa, koʻza, quticha, pardoz idishchalari va boshqalar), ayniqsa, koʻp tabaqali oʻyma, qora yoki rangli zaminga boʻyoqlar, tilla bilan ishlangan tasvirlar, sadaf, kumush va boshqa qadab bezatilgan (sirti lok daraxti sharbati bilan krplanib pardozlangan) buyumlar keng tarqalgan. Buyumlarning bezak mujassamotlarida manzara, gullar, maishiy lavhalar koʻp uchraydi. Lokli miniatyura Koreya, Yaponiya, Hindixitoy mamlakatlarida shuningdek, Vyetnam, Laosda ham keng tarqalgan. 15—17-asrlarda Eron, Hindiston, Markaziy Osiyo (Hirot)da, ayniqsa, tempera bilan ishlangan magʻzi soxtadan yasalgan buyumlar mashhur boʻlgan. Hindiston Lokli miniatyura buyumlariga odamlar, qushlar shakllari tushirilgan. 15—16-asrlarda yaratilgan qoʻlyozma kitoblar muqovalarida turli mavzuda yaratilgan Lokli miniatyuralar uchraydi. Mas. Alisher Navoiy devoni qoʻlyozmalari muqovalari.

Lokli miniatyura 15—17-asrlarda Sharqdan Hindiston, Eron, Markaziy Osiyo orqali Yevropaga kirib kelgan, 18-asrda rivojlangan: Fransiyada "Marten" firmasi, Germaniyada Lokli miniatyura fabrikalarining miniatyuralar bilan bezatilgan buyumlari (tamakidon, quticha va boshqalar) usuli va badiiy mahorati bilan ajralib turadi; 18-asrdan Rossiyada ham yogʻoch, papye-mashe, metall buyumlarga moyboʻyoq bilan tasvir ishlash va uni loklash anʼanasi rivojlangan.

Markaziy Osiyoda, jumladan Buxoroda 16-asrda Lokli miniatyura mavjud boʻlganligi va badiiy buyumlar tayyorlanganligi haqida maʼlumotlar saqlangan. Oʻzbekistonda miniatyura sanʼati keng koʻlamda va izchil rivojlanishi 20-asr 70-yillariga toʻgʻri keladi. Kitobat sanʼatiii qayta tiklash uchun olib borilgan harakatlar samarali yakunlandi. 1991-yildan Lokli miniatyura amaliy sanʼatning keng tarqalgan turlaridan biriga aylandi. Magʻzi soxtadan qilingan buyumlarni badiiy bezatishda naqsh mujassamotlarida yozuvlardan foydalanish, oʻrta asr miniatyurasi anʼanalariga tayanish muhim natijalar berdi. Anʼanaviy mavzularda asarlar yaratish, shu bilan birga bu mavzular asosida erkin mujassamotlar ham yaratishga intilish kuzatiladi. Sh. Muhammadjonov, N. Xolmatov, T. Boltaboyev, A. Isroilov, Sh. Shomansurov, A. Yoʻldoshev, B. Yoʻldoshev va boshqa bu sohada samarali ijod qilmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Spirogira** (Spirogyra) — konʼyugatlar sinfiga mansub suvoʻtlar turkumi. Chuchuk suvlarda keng tarqalgan. Iplari shoxlanmagan, 4—200 mkm kenglikda, bir qator hujayralardan iborat. Hujayralarida bittadan bir nechtagacha spiral oʻralgan xromotoforalari boʻladi. Vegetativ va jinsiy koʻpayadi. Vegetativ kupay i shi noqulay sharoitda bir qancha hujayralarga ajralishi yoki iplarning tasodifiy uzilishi orqali sodir boʻladi. Jinsiy konʼyugatsiya orqali koʻpayishi 2 ta spirogira iplarining parallel joylashib, konʼyugatsiyalangandan soʻng hosil boʻlgan zigotadan yangi S. oʻsib chiqishidan iborat. 340 ga yaqin turi maʼlum. Oqmaydigan va tinch oqadigan suvlarda koʻp uchraydi; koʻpincha suv yuzasida yoki suv tubidagi balchikda "baqatoʻn" deb ataladigan toʻshalma hosil qiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Spiral galaktikalar** - tashki koʻrinishi spiralni eslatuvchi gigant yudduz sistemalari. Teleskopda kuzatilganda katta ravshan yadrosi koʻrinadi, uning atrofini yadrodan boshlanuvchi spiralsimon bir necha shoxobcha oʻrab turadi. S.g. koʻpincha bir tomonga oʻralgan ikki shoxobchadan iborat boʻladi. Baʼzan daraxt shoxchalariga oʻxshash erkin shoxobchali S.g. kuzatiladi. Hatto bitta tarmokli S. g. mavjud. Hamma shoxobchalar deyarli bir tekislikda, yaʼni Galaktikaning aylanish tekisligida joylashgan. Andromeda tumanligi ham, bizning Galaktika ham S.g. (Somon yuliijj ayrim qismlari ikkiga ajralgan holda koʻrinadi) hisoblanadi. Astronomik kuzatishlardan Quyosh sistemasi spiral tarmoklar orasidagi oralikda joylashganligi anikdangan. Ayrim S.g. (mas, NGC 1300) da tarmoklar yadrodan emas, balki u bilan "koʻprik" vositasida bogʻlangan va undan bir necha oʻn parsek masofadan boshlanadi. Bunday S.g. uzilgan S.g. deb ataladi. S.g. oʻz oʻqi atrofida aylanadi. Aylanish tezligini oʻlchab, galaktikalarning massasini taxminan hisoblab chiqarish mumkin (yana qarang Galaktika, Galaktikalar).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
*The flag of Puerto Rico (1895), which soon came to symbolize the ideals of the Puerto Rican independence movement, is now composed of the Puerto Rican Independence Party (PIP) and other organizations*
**Puerto-Riko Mustaqillik Partiyasi (PIP)**
**Puerto-Riko Mustaqillik Partiyasi** (isp.: *Partido Independentista Puertorriqueño*, **PIP**) Puerto-Riko siyosiy partiyasi boʻlib, Puerto-Rikoning AQShdan mustaqil boʻlishi uchun harakat qiladi. **PIP** Puerto-Rikodagi uchta asosiy partiyalardan biri hisoblanib, barcha ro`yxatga olingan partiyalar ichida eng uzoq faoliyat yuritayotgan ikkinchi yirik partiyadir. PIP mafkurasiga amal qiladiganlar ingliz-zabon hududlarda *independentistas*, *pipiolos*, yoki ba'zan *mustaqillik faollari* deb yuritiladi.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. ↑  CIA The World Fact Book Wayback Machine saytida arxivlandi (2008-01-09). Retrieved Oct. 21, 2007
**Gubskaya Vera Nikolayevna** [1906.26.8 (8.9), Kerch - 1953.19.10, Toshkent] -balet artisti, baletmeyster, pedagog. Oʻzbekistan xalq artisti (1944). Toshkent rus opera va balet teatrida balet artisti (1930 - 35). 1939 - 42-yillar Navoiy teatrida baletmeyster va pedagog. 1943 — 48-yillar Muqimiy, Toshsovet nomidagi va Yangiyoʻl teatrlarida bosh baletmeyster. Tamaraxonim nomidagi Respublika balet maktabida oʻqituvchilik qilgan (1935 — 41). G. inson feʼl-atvori, his-tuygʻusi va fikrlarini mumtoz raqs harakatlari orqali ishonarli tasvirlay olgan. Eng yaxshi partiyalari: Raymonda ("Raymonda"), Kitri ("Don Kixot"), Zarema ("Boqchasaroy favvorasi"), Odetta — Odiliya ("Oqqush koʻli") va b. Oʻzbek va mumtoz raqs shakllarini uygʻunlashtiradigan "Bahor", "Quvonch", "Paxta" va b. xoreografik miniatyuralarni, shuningdek, "Gulandom" (Us t a Olim Komilov, Tamaraxonim, I. Arbatov bilan hamkorliqda), "Uyqudagi goʻzal", "Baxt sohili" baletlarini, 20 dan ortiq musiqiy-dramatik spektakllar raqsini sahnaga qoʻygan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Paula Wilkins** — amerikalik kollej futbol murabbiyi va sobiq kollej futbolchisi. U Viskonsin Badgers ayollar futbol jamoasining bosh murabbiyi. Wilkins — sobiq Butunamerikalik kollej futbol himoyachisi , Massachusets Amherst universitetida 4 yil oʻynagan. U NSCAA yilning eng yaxshi murabbiyi mukofoti sohibi boʻlib, 2005-yilda ushbu sharafni qoʻlga kiritdi.

Kollej karyerasi
----------------

Wilkins 1991-yildan 1994-yilgacha Massachusets universitetida himoyachi sifatida kollej futbolida oʻynagan. Minutewomen bilan oʻynagan vaqtida u 48 marta maydonga tushdi, 53 ta oʻyin oʻtkazdi va 4 ta gol urdi. Wilkins oʻzining katta mavsumida NCAA Ayollar futboli finali toʻrtligiga yoʻl olgan NCAA turnirida uch marta qatnashgan. Wilkins 1993-yilda Amerikaning birinchi jamoasi tanlovi bilan taqdirlandi.

Murabbiylik karyerasi
---------------------

Wilkins murabbiylik faoliyatini 1994-yilda Penn Stateda bosh murabbiy Patrik Farmer qoʻl ostida yordamchi murabbiy sifatida boshlagan. Wilkins 2000-yilda lavozim boʻshatilgandan soʻng Penn State jamoasi bosh murabbiyi lavozimiga koʻtarildi. Penn State Wilkins bosh murabbiyi sifatidagi faoliyati davomida ayollar kolleji futbolida murabbiy sifatida 100-gʻalaba qozongan eng tezkorlardan biriga aylandi, NSCAA yilning eng yaxshi murabbiyi deb topildi va 5 ta „Yilning eng yaxshi murabbiyi" mukofotini oldi. Wilkins Nittany Lions-ni 119-19-11 rekordini, oltita yirik oʻnta muntazam mavsum chempionligini, ikkita Big Ten turnir chempionatini va olti marta NCAA turnirida oʻynab, kollej kubogiga ikki marta yetib keldi.

Wilkins 2007-yilda Viskonsin shtatining ayollar futboli boʻyicha bosh murabbiyi lavozimini qabul qildi va u hozirda murabbiylik qilmoqda.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Paula Wilkins, Women's Soccer Coach" (en). *Wisconsin Badgers*. Qaraldi: 19-may 2021-yil.
2. ↑  *Weeden.* „Journey to coaching special for Wilkins" (en). *The Daily Collegian*. Qaraldi: 19-may 2021-yil.
3. ↑  „1990 Women's Soccer Statistics" (en). *University of Massachusetts Athletics*. Qaraldi: 19-may 2021-yil.
4. ↑  „1991 Women's Soccer Statistics" (en). *University of Massachusetts Athletics*. Qaraldi: 19-may 2021-yil.
5. ↑  „1992 Women's Soccer Statistics" (en). *University of Massachusetts Athletics*. Qaraldi: 19-may 2021-yil.
6. 1 2  „Paula Wilkins Named Head Coach At Penn State" (en). *Penn State University Athletics*. Qaraldi: 19-may 2021-yil.
7. ↑  „Women's soccer coach Wilkins leaving Penn State" (en). *news.psu.edu*. Qaraldi: 19-may 2021-yil.

Havolalar
---------

* Viskonsin Badgers Athletics Bio
**Guash** (ital. guazzo — suvli boʻyoq) — kukun bilan suv-yelim bogʻlovchilari (aqoqiyo, bugʻdoy kraxmali, dektrin va b.) va oq buyok, (belila) aralashmasidan iborat boʻyoq; shuningdek, shu boʻyoq bilan ishlangan tasviriy sanʼat (rassomlik) asari. Qogʻoz, karton, faner, mato, suyakka naqsh, tasvir ishlashda qoʻllaniladi. Akvarel turi sifatida paydo boʻlgan G.dan oʻrta asrlardayoq Osiyo va Yevropaning koʻp mamlakatlarida, asosan kitob minitayurasida foydalanilgan. 19-asr oʻrtalaridan G. boʻyogʻi sanoatda ishlab chiqarila boshlagach, mustaqil usulga aylandi. G. akvareldan oqboʻyoqqoʻshilganligi, boʻyoq qatlamining qalinligi bilan farq qiladi. Oʻzbekistonda 1920-yillardan, ayniqsa Ikkinchi jahon urushi yillaridan ("OʻzTAG oynasi", "Jangovar qalam" plakatlari va b. da) keng rivojlandi. Hozir G. plakat, amaliy grafika va kitob grafikasi, teatr dekoratsiyasi eskizlari, bezak ishlari, miniatyura, mahobatli rangtasvir, naqqoshlik va b.da keng qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gubanlar**, doʻrdoq bal iqlar (Labridae) — okun (olabugʻa)simon baliqlar turkumining bir oilasi. Koʻpchilik turlari tanasining uz. 10 — 30 sm, vazni 250 g cha; baʼzi turlarining uz. 1,8 m ga, vazni esa 27 kg ga yetadi. 400 turni oʻz ichiga olgan 50 ga yaqin urugʻi maʼlum. Tropik va moʻʼtadil iqlimli dengizlarda uchraydi; bir qancha turlari suv oʻtlari yoki marjon poliplar orasida yashaydi. Rangi yashash muhitiga moslashgan yaltiroq, tiniq boʻladi. Qora dengiz va Azov dengizida 8 turi bor. Mayda umurtqasiz hayvonlar, qisqichbaqasimonlar, mollyuskalar va b. bilan oziqlanadi; oʻsimlikxoʻrlari ham bor. Koʻpincha suv oʻtlari orasiga tuxum tashlab koʻpayadi; kam ovlanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Guldoʻzi** — zardoʻzlikdagi asosiy tikish usullaridan. Andaza asosida kesib olingan naqsh (gul) yuzasining oʻzi zar ip bilan qoplab tiqiladi, zamini ochiq qoldiriladi. Shuning uchun G. usulida bezatiladigan buyumning matosi, rangi, sifati hamda qoʻllaniladigan G. choklari muhim ahamiyatga ega. Charm, karton yoki qogʻozdan tayyorlangan naqsh-nusxa matoga tikib yoki yopishtirib biriktiriladi, ustidan zar ip bilan tikib boʻrtma naqshgul hosil qilinadi. 19-asr oʻrtalarida andaza charmdan, keyinchalik karton (Rossiyadan keltirilgan "latta qogʻoz")dan tayyorlangan, 1870—75 yillarga oid buyumlar andazasi oq mesh (zamsha) charmdan tayyorlangan. Kichik gullar tagiga baʼzan paxta qoʻyib, bir necha qavat taxlangan mato ustiga tahrir choki tikilgan (yana qarang Zamindoʻzi).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Aleksandr burji Saroy maydonida.
**Aleksandr burji** (ruscha: *Алекса́ндровская коло́нна*) — Sankt-Peterburg shahridagi meʼmoriy yodgorlik. Maydonning markaziy mujassamoti. Aleksandr burji Nikolay I buyrugʻi bilan akasi Aleksandr I'ning 1812-yil urushidagi gʻalabasi sharafiga ampir uslubida 1830-34-yillarda meʼmor Henri Montferrand loyihasi asosida oʻrnatilgan. Aleksandr burji toʻq-qizil granit toshdan yasalgan baland ustun (maxsus kursi) ustiga oʻrnatilgan. Ustida avliyo haykali bor (haykaltarosh B. I. Orlovskiy). Tagkursiga boʻrtma tasvirlar (haykaltarosh P. V. Svinsov, I. Leppe, J. B. Skotti) ishlangan. Umumiy balandligi — 47,5 m. Umumiy ogʻirligi — 704 t.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Aleksandr burji*** haqida turkum mavjud |

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Gulhida Joʻrayeva** (1987-yil 20-iyunda Toshkentda tugʻilgan) — taniqli oʻzbek jurnalisti va teleboshlovchisi. „Oltin qalam" mukofoti sohibasi (2014). „Yoshlar" telekanalidagi „Osh boʻlsin!" koʻrsatuvining muallifi.

Biografiyasi
------------

Gulhida Joʻrayeva 1987-yil 20-iyunda Toshkent shahri Uchtepa tumanida tugʻilgan. Otasi — Joʻrayev Anvar, ayni paytda nafaqada. Onasi — Joʻrayeva Gulnora, Olmazor tumanidagi 36-imkoniyati cheklangan bolalar maktabida defektolog. 1994-yilda 116-umumiy oʻrta taʼlim maktabiga, 2003-yilda Toshkent arxitektura qurilish instituti qoshidagi akademik litseyga oʻqishga kirgan. Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universitetining chet tillari fakultetini tamomlagan.

Faoliyati
---------

Mehnat faoliyatini 2007-yil 1-fevraldan Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasidagi „Yangi kun" koʻrsatuviga lavhalar tayyorlashdan boshlagan. Keyinchalik, „Peshayvon", „Oʻzbegim matolari", „Qishloqdagi tengdoshim", „Nuqtai nazar" (radiodan uzatiladigan varianti), „Yoʻllarimiz haqida oʻylarimiz" kabi koʻrsatuvlarda mualliflik va boshlovchilik qilgan. 2010-yildan boshlab televizion stereotiplarni buzgan, yangicha yondashuvdagi saʼj qofiyada (nasrda qofiyaning ishlatilishi) olib boriladigan „Osh boʻlsin!" koʻrsatuvining muallifi va boshlovchisi. Shuningdek, „Yosh kitobxon" tanlovida ham boshlovchilik qiladi. Hozirda Yoshlar telekanali qoshidagi „Bolajon" kanalida „Musiqiy va maʼrifiy oʻyinli teledasturlar" muharririyatida bosh muharrir oʻrinbosari sifatida faoliyat yuritmoqda. „Bolajon" kanali orqali efirga uzatiladigan „Bolajon oshxonasi", „Bolajon ustaxonasi", Eslab qol, bolajon" kabi teleloyihalar muallifi.

Mukofotlari
-----------

Gulhida Joʻrayevaning jurnalistikadagi mehnatlari 2014-yilda „Oltin qalam" milliy mukofoti (Eng yaxshi jurnalistik material uchun nominatsiyasida 1-oʻringa munosib deb topilgani uchun) bilan taqdirlangan.

Shaxsiy hayoti
--------------

2016-yil 21-mayda turmushga chiqqan. Turmush oʻrtogʻi — Igamberdiyev Ravshanbek Ahmadovich. Ularning Benazir ismli qizi 2019-yil 26-avgustda tugʻilgan.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
**Aleksandr Borisovich Xarlov** (tugʻ. 1958-yil 18-mart, Toshkent, Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi) — sovetlik va oʻzbeklik yengil atletika sportchi, 400 metrga toʻsiqlar bilan yugurish. Yengil atletika boʻyicha Jahon chempionatining bronza medali sovrindori, 1980-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchisi.

Faoliyati
---------

U 1971-yilda murabbiy Vladimir Isaevich Brustinov bilan yengil atletika, bilan shugʻullana boshlagan u 110 metr boʻyicha ixtisoslashgan. U SSSR terma jamoasidagi debyutini 1975- yilda Xarkovda (Ukraina Sovet Sotsialistik Respublikasi) oʻsmirlar oʻrtasida oʻtkazilgan SSSR — GDR oʻyinida oʻtkazgan va 14,5 soniya hisobida gʻalaba qozongan. U birinchi marta 1976-yilda Oʻzbekiston kengashi „Burevestnik" KSJ birinchiligi musobaqalarida 14,0 natija koʻrsatib, sport ustasi meʼyorini bajargan.

1977-yil 20-avgustda Donetskda (USSR) oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa chempionati finalida 14.40 soniya (yarim finalda 14.18) natijani koʻrsatib, toʻrtinchi oʻrinni egalladi. 1978-yilda Gavanada (Kuba) boʻlib oʻtgan Jahon yoshlar va talabalar festivalida qatnashib, 14,15 soniya bilan ikkinchi oʻrinni egalladi. 1979-yilda SSSR terma jamoasida Belarusda xizmat koʻrsatgan murabbiy Anatoliy Yulin bilan shugʻullana boshladi va ixtisosligini 400 metrga toʻsiqlar bilan yugurish oʻzgartirdi.

1980-yilda u Moskvada (RSFSR) boʻlib oʻtgan Yozgi olimpiada oʻyinlarida qatnashadi va 50,79 soniya bilan yarim finalga chiqadi, u erda 50,64 soniya bilan beshinchi oʻrinni egallaydi va finalga yugurishiga chiqmaydi.

1982-yilda OʻzDJTIni murabbiy-oʻqituvchi mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. Oʻsha yilning sentyabr oyida u Afinada (Gretsiya) boʻlib oʻtgan yengil atletika Yevropa chempionatida ishtirok etadi va 49,56 soniya bilan oltinchi oʻrinni egallaydi.

1983-yil 20-iyun kuni Moskvada boʻlib oʻtgan SSSR xalqlarining VIII Yozgi Spartakiadasida Oʻzbekistonning hali yangilanmagan yangi rekordi — 48,78 soniya bilan xalqaro toifadagi sport ustasi meʼyorini bajarib, gʻoliblikni qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili, 9-iyul kunida Edmontonda (Kanada) u 49,41 soniya bilan Yozgi Universiadasida chempion boʻldi va 9-avgust kunida Helsinkida (Finlandiya) boʻlib oʻtgan birinchi Jahon chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritdi. 49,03 soniya vaqt bilan va Jahon chempionati sovrindori boʻlgan birinchi oʻzbekistonlik sportchiga aylandi. U 400 metr masofadagi barcha toʻsiqlarni oʻn uch qadamda bosib oʻtgan Edvin Mozesdan keyingi ikkinchi sportchidir.

Manbalar
--------

1. 1 2
2. ↑
3. ↑
Aleksandr Zaytsev
**Aleksandr Mixaylovich Zaytsev** (1841.20.6, Qozon 1910.19.8) — rus organik kimyogari, Peterburg Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1885). Qozon universitetining professor (1871). Dietilkarbinolni sintez qilgan va organik birikmalarning yangi sinfi — laktonlarni kashf etgan (1873). Galogenvodorodlarning toʻyinmagan uglevodorodlarga birikish va galogenvodorodlarning alkilgalogenidlardan ajralish qonuniyatini kashf etgan (bu qonuniyat Zaytsev qoidasi deb ataladi). Alkilgalogenid bilan keton aralashmasiga rux taʼsir ettirib, uchlamchi toʻyingan spirt sintez qilishning yangi usulini taklif etgan (1885). Rux organik birikmalar yordamida ketonlardan uchlamchi spirtlar olish usulini ishlab chiqqan (bu usul Zaytsev reaksiyasi deb ataladi). Shogirdlari bilan bir qancha toʻyinmagan uglevodorodlar (butilen, diallil va b.) sintez qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Hilde Gjermundshaug Pedersen** (1964-yil 8-noyabrda tugʻilgan) — norvegiyalik changʻi sportchisi. Uning birinchi Olimpiya medali 4 × 5 km kumush boʻlgan. 2002-yilda Solt-Lake-City shahrida boʻlib oʻtgan qishki Olimpiya oʻyinlarida. 2006-yil Turindagi Qishki Olimpiya oʻyinlarida u 10 ta bronza medalini qoʻlga kiritgan. Pedersen 2006-yil yanvar oyida Estoniyaning Otepaya shahrida 41 yoshida changʻi sporti boʻyicha Jahon kubogi musobaqasida gʻolib chiqqan eng keksa ayol boʻlgan.

Pedersen, shuningdek, FIS Shimoliy changʻi boʻyicha jahon chempionatida oltita medalni qoʻlga kiritgan, shu jumladan ikkita oltin (4 × 5) km estafeta, jamoaviy sprint: ikkalasi ham 2005-yil), ikkita kumush (4 × 5 km estafeta: 2001, 2003) va ikkita bronza (individual sprint, 10) km: ikkalasi ham 2003).

U 2002-yilda Egebergs Æresprisni ham qoʻlga kiritgan. Ushbu nufuzli mukofot sportning bir turi boʻyicha xalqaro miqyosda yuqori darajaga chiqqan va bir vaqtning oʻzida ikkinchi sport turida milliy miqyosda (yoki undan ham yaxshiroq) ishtirok etgan sportchilarga berilgan. Gjermundshaug Pedersen, shuningdek, changʻi yoʻnalishi boʻyicha musobaqalarda qatnashgan, u jahon chempionatlarida uchta kumush va ikkita bronza medalini qoʻlga kiritgan va u umumiy Jahon kubogida (1997) gʻolib chiqqan .

42 yoshida Gjermundshaug Pedersen 2006–2007-yilgi mavsumda Jahon chempionatiga qaytishga qaror qilgan. 2008-yil yanvar oyida u Norvegiya chempionatida ettinchi oltin medalni qoʻlga kiritgan. intervalli start poygasida. 

Teng boʻlmagan tarixiy qiziq narsa bu changʻi sporti boʻyicha 3 × 5 km Norvegiya chempionatidir. Estafetasi 2006-yil, bu yerda Nybygdaning butun gʻolib jamoasi Gjermundshaug Pedersensdan iborat edi: onasi Xilde ikki egizak qizi Eli va Ida bilan.

Changʻi uchish natijalari
-------------------------

Barcha natijalar Xalqaro changʻi federatsiyasidan (FIS) olingan.

### Olimpiya oʻyinlari

* 2 ta medal — (1 oltin, 1 bronza)

| Yil | Yosh | 10 km | 15 km | Taʼqib qilish | 30 km | Sprint | 4×5 kmrele | Jamoaviysprint |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2002 yil | *37* | 6 | 14 | 14 | — | 19 | Kumush |
| 2006 yil | *41* | Bronza | 10 | — | 28 | 5 | — |
|

### Jahon chempionatlari

* 6 ta medal — (2 oltin, 2 kumush, 2 bronza)

| Yil | Yosh | 5 km | 10 km | 15 km | Taʼqib qilish | 30 km | Sprint | 4 × 5 kmrele | Jamoasprint |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1999 yil | *34* | — | 14 | — | — | — | — |
|
|
| 2001 yil | *36* | 6 | 4 | — | — | — | **Kumush** |
|
|
| 2003 yil | *38* | **Bronza** | 4 | 4 | DNF | **Bronza** | **Kumush** |
|  |
| 2005 yil | *40* | — | 11 | — | — | **Oltin** | **Oltin** |
|
|
|

Manbalar
--------

1. ↑  World Ski Orienteering Championships – *IOF* (Retrieved on 19 June 2008)
2. ↑  World Cup in Ski Orienteering – *IOF* (Retrieved on 19 June 2008)
3. ↑  „PEDERSEN Hilde Gjermundshaug". *FIS-Ski*.  International Ski Federation. Qaraldi: 15-dekabr 2019-yil.
Sport Toplumy Stadium — Turkmanistonning Dashoguz shahridagi koʻp maqsadli stadion. Hozirda u asosan futbol oʻyinlari uchun ishlatiladi va **Dashoguz FC** uchun uy stadioni sifatida xizmat qiladi. Stadion 10 000 kishiga moʻljallangan.

Tarix
-----

Umumiy maydoni 13 gektardan ortiq maydonni egallagan **sport majmuasi** 2010-yil may oyida foydalanishga topshirilgan. Bu Sport majmuasida 10 ming o‘ringa mo‘ljallangan oʻyingoh, shuningdek, futbol maydoni atrofida sportchilar uchun yugurish yo‘laklari o‘rnatilgan. Sport majmuasida turli sport turlari bilan shugʻullanish uchun qulayliklar mavjud. Unda yopiq suzish havzasi, voleybol, basketbol, ​​boks va turkman milliy kurashi uchun xonalar mavjud. Shuningdek, mini-futbol, ​​voleybol, basketbol va ikkita tennis kortlari uchun ochiq maydonlar mavjud. Sport kiyimlari va suvenirlar do‘koni, sportchilar va mehmonlar uchun 50 o‘rinli mehmonxona mavjud

2014-yilning 28-oktyabr kuni stadionda Turkmaniston kubogi  finali boʻlib oʻtdi va unda „ **Ahal**" jamoasi „**Bolqon**"ni 3:2 hisobida magʻlub etdi.

2015-yilning 16-iyun kuni stadionda JCh—2018 saralash bosqichi doirasida Turkmaniston va Eron o‘rtasidagi o‘yin bo‘lib o‘tdi va u 1:1 hisobidagi durang bilan yakunlandi. Oʻyin, shuningdek, milliy terma jamoaning poytaxt Ashxoboddan tashqarida oʻyin oʻtkazgan ilk uchrashuvi boʻldi.

Tuzilishi
---------

Sport majmuasi 13 gektardan ortiq maydonda joylashgan. Tabiiy chimli futbol maydoni atrofida yugurish yoʻlaklari mavjud.

Sport majmuasi hududida yopiq suzish havzasi, sport oʻynash va jang sanʼati zallari mavjud. Mini-futbol, ​​basketbol, ​​voleybol va ikkita tennis kortlari uchun ochiq maydonlar mavjud.

Mashina bilan kelgan stadionga tashrif buyuruvchilar stadionning istalgan avtoturargohiga toʻxtashlari mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  „В Дашогузе построен современный спортивный комплекс | Internet-gazeta Turkmenistan.Ru". *www.turkmenistan.ru*. 2-sentabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-sentabr 2021-yil.
2. ↑  *turkmenportal.* „Финал Кубка Туркменистана пройдет в Дашогузе | Sport" (ru). *Turkmenistan, internet portal o kulturnoy, delovoy i razvlekatelnoy jizni v Turkmenistane*. 2-sentabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-sentabr 2021-yil.
3. ↑  „В финале Кубка России сыграют «Локомотив» и «Кубань»". 17-iyun 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-iyun 2015-yil.
4. ↑  „TKM-IRN" (deadlink). 15-iyul 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-iyun 2015-yil.
5. ↑  „Аманклыч Кочумов: Мы не боимся сборную Ирана". 4-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-iyun 2015-yil.

Havolalar
---------

* Stadion qurilishi suratlari
* Stadiondan video
* |  |  |
| --- | --- |
| toʻplar va nard toshi | *Sportga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.*
	+ k
	+ m
	+ t |
**Guli sumbul**, giatsint, xiatsint (Hyacinthus) — piyozguldoshlar (lolagullilar oilasi)ga mansub bir yillik oʻsimlik; eqiladigan gul. Rangbarangligi, gultoʻdalarining chiroyli tuzilishi, yoqimli hidi, manzarali ekin sifatida piyozli gullar qatoriga kiradi. G. piyozlari dumaloq, yassi, yapaloq. Barglari choʻzinchoq, lentasimon, sal bukilgan, uz. 35 sm, kengligi 3 sm, gul poyasining uz. 35—40 sm, gultoʻpi 10—25 sm, gullarining soni 25— 35 tagacha boradi. Gulining diametri 2— 3,5 sm, naysimon, qoʻngʻiroqsimon shaklda. Gul shodasining boʻlaklari bukilgan, baʼzan toʻgʻri. Okt. oyida ekilib, mart—apr.da gullaydi. Onalik piyozi atrofida hosil boʻlgan piyozchalar bilan koʻpayadi. Osiyo, Yevropa va Shimoliy Afrikada 30 turi oʻsadi. Shulardan 3 tasi Oʻrta Osiyo togʻlarida uchraydi. Guli xushbuy va oddiy qatqat turi (N. orientalis) koʻproq tarqalgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pavlovskiy koliyasi** (lat. *Kohlia pavlowskii* *)* — Yerkovlov(Crabronidae)  arilar oilasiga mansub qum arining noyob choʻl turi. Oʻzbekiston Qizil kitobiga kiritilgan.

Tarqalishi
----------

Markaziy Osiyo: Qozogʻiston, Tojikiston, Oʻzbekiston. Qumli va tuproqli joylarda yashaydi. Oʻzbekistonda Qizilqumning janubiy qismlarida, Tolimarjon qishlogʻi yaqinida, Qarshi dashtidagi Olovuddin tepaliklarida qayd etilgan.

Tavsif
------

Oʻrtacha kattalikdagi (taxminan 1 sm) bunday arilarning qorni asosan sargʻish (birinchi tergiti odatda qora) boʻladi. Klipeusi oldinga chiqqan. Old qanotlarida uchta yopiq kubital hujayradan iborat. Urgʻochilari sikadalarni (*Cicadinea*) ovlaydilar, ular falaj boʻlgandan soʻng, ular tuxum qoʻyadigan iniga sudrab ketadilar. Yiliga bir marta nasl beradi. Ilk uchishi va tuxum qoʻyishi iyun-avgust oylariga toʻgʻri keladi.  

Bu tur ilk marta 1952-yilda sovet gimenopterologi Vsevolod Vladimirovich Gussakovskiy (1904-1948; Moskva davlat universiteti zoologiya muzeyi, Moskva) tomonidan *Stizobembex pavlovskii* nomi bilan qayd etilgan. Arilarning soni hamma joyda kam. Yakka nusxasi uchraydi. Turlarning yashash joylarida xoʻjalik maqsadlarida choʻl zonasidagi qoʻriqlarning oʻzlashtirilishi, xususan, haydash, chorvachilikda yaylovdan haddan tashqari koʻp foydalanish sababli bu tur kamayib bormoqda.

Muhofaza choralari
------------------

Yashash joylari va sonini mukammal oʻrganish, yashash joylarida muhofazasini tashkil qilish lozim.

Adabiyotlar
-----------

* *Красная книга Республики Узбекистан. — Т. II — Животные*. Ташкент: Chinor ENK, 2009.
* Немков П. Г. 1990. Роющие осы трибы Gorytini (Hymenoptera, Sphecidae) фауны СССР. Роды Gorytes Latreille, Pseudoplisus Ashmead, Kohlia Handlirsch. — Энтомологическое обозрение. 69 (3): 675-690.

Havolalar
---------

* Kohlia eol.org saytida(ingl.) )
* Kaliforniya Fanlar Akademiyasida Kohlia turlarining izohli katalogi.
**Dario Aldo Lencina** (23-avgust 1980-yilda tugʻilgan) — argentinalik oʻyinchi va Argentina ayollar futbol jamoasining hozirgi bosh murabbiyi. U Argentina terma jamoasini 20 yildan ortiq vaqt davomida himoya qilgan va 2004, 2008, 2012 va 2016-yillarda to'rt marta Paralimpiya o'yinlarida Argentinani himoya qilgan. Shuningdek, u terma jamoa bilan 2002 va 2006-yillarda ikki karra jahon chempioni boʻlgan.

Hozirda u "Las Murcielagas"ning texnik direktori hamda Argentina ko'zi ojizlar sporti federatsiyasining futbol maktabi a'zosi sifatida ishlaydi.

Dario Lencina Buenos-Ayresning Belen de Eskobar shahrida tug'ilgan. U Villa Dalmine de Campana klubining yoshlar bo'limlarida o'ynagan. 1999-yilda u darvozabon bo'lib ko'rlar uchun futbol o'ynash uchun tasodifiy taklif oldi. U Eskobarning Communications klubida debyut qildi va keyinchalik Estudiantes de la Platada o'ynadi. 2001-yilda u Argentina terma jamoasiga saylandi va 2001-yilda Braziliyaning Kampinhas shahrida bo'lib o'tgan Amerika Kubogida xalqaro debyut qildi.



1. ↑  „Dario Aldo Lencina - Football 5-a-side | Paralympic Athlete Profile" (en). *International Paralympic Committee*. Qaraldi: 9-avgust 2021-yil.
2. ↑  „Lencina, el arquero símbolo de Los Murciélagos" (es). *Argentina.gob.ar* (13-oktabr 2020-yil). Qaraldi: 9-avgust 2021-yil.
3. ↑  „Darío Lencina en Paradeportes Radio: "La idea es que Las Murciélagas estén en el Mundial de Nigeria 2021"" (es-AR) (28-dekabr 2020-yil). Qaraldi: 9-avgust 2021-yil.
**Siri Kristine Nordby** (1978-yil, 4-avgustda tug'ilgan) — norvegiyalik himoyachi, Norvegiyaning Toppserien ligasida Røa tarkibida o'n besh yildan ortiq o'ynagan. U Norvegiya ayollar milliy futbol jamoasida ham o'ynagan.

Karyera
-------

Nordby o'z faoliyatini Hosle ILda boshlagan, ammo u barcha qizlar jamoasida o'ynashga majbur bo'lganida tezda qo'shni Røaga ko'chib o'tdi. Nordby Røa klubi tarkibida deyarli butun umri davomida o'ynadi, u AQShda Janubiy Florida universitetida o'ynagan bir necha yillarini hisobga olmaganda va klub uchun 250 ta o'yinda qatnashgan. U Røaning to'plar bo'yicha mutaxassisi (jarima zarbalar, burchaklar va penaltilar), shuningdek, vitse-sardor va 2008-yilda Røa sardori bo'lib, Norvegiya ligasi va kubogining dubliga erishgan. U hatto jamoaga sodiqligini ko'rsatish uchun Røa bilan umrbod shartnoma imzoladi.

U milliy terma jamoadagi debyutini 2004-yilning 24-iyulida Germaniyaga qarshi o'yinda o'tkazgan. Nordby milliy terma jamoadagi ilk golini 2008-yil, 3-may kuni Isroilga qarshi Yevro saralash bahsida kiritdi. Uning ikkinchi goli 2008-yilgi Yozgi Olimpiya o'yinlarining chorak finalida Braziliyaga penaltidan kiritildi.

Nordby ko'pincha o'z futbolchilarini turli lavozimlarga joylashtirgani ma'lum bo'lgan murabbiy Bjarne Berntsen qo'l ostida terma jamoada chap va o'ng qanot himoyachisi sifatida o'ynagan.

U 2005-yilgi Yevropa chempionatida Germaniyadan 3-1 hisobida mag'lub bo'lgan finalda kumush medalni qo'lga kiritgan jamoa safida edi. U shuningdek, 2007-yilgi ayollar o'rtasidagi Jahon chempionatida to'rtinchi o'rinni egallagan terma jamoa a'zosi, shuningdek, chorak finalda Braziliya tomonidan mag'lub bo'lgan 2008-yilgi Olimpiada terma jamoasi a'zosi edi.

2008-yil, 21-oktabrda Siri Nordby va boshqa to'rtta Røa o'yinchisi Marie Knutsen, Guro Knutsen, Marit Fiane Christensen va Lene Mykjåland - matbuot relizida beshlikdagi muammolar tufayli terma jamoaga qaytmasliklarini e'lon qilishgan. Matbuot bayonotida hech qachon murabbiy Bjarne Berntsenning ismi tilga olinmagan bo'lsada, uning jamoadan ketish qarorida muhim rol o'ynagan deb taxmin qilingan. Biroq, Siri Nordby bu faqat Berntsenga qaratilganligini rad etdi. Ko'pgina gazetalarda boykot sifatida chiqqan nafaqa ommaviy axborot vositalarining e'tiborini tortdi.

U Øvrevoll Hosle IL erkaklar jamoasida jismoniy murabbiy bo'lib ishlagan, uning akasi Sverre bosh murabbiy bo'lgan. Uning boshqa akasi Geir Nordby Røa ILda uning murabbiyi edi. 2012-yilgi mavsumdan so'ng u yuqori darajadagi futbolni tark etdi, lekin bir necha oydan so'ng u Øvrevoll Hosle ILga qo'shildi, uning ayollar jamoasi Ikkinchi diviziondan ko'tarishni uddaladi.

Yutuqlar
--------

Janubiy Florida Bulls

* Konferensiya AQSh chempioni: 1998-yil

**Røa**

* Liga chempioni: 2004, 2007, 2008
* Kubok chempioni: 2004, 2006, 2008

Manbalar
--------

1. ↑  Mye flott angrepsfotball
2. ↑  „Fem Røa-spillere takker nei til landslaget". 23-oktabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-iyul 2022-yil.
3. ↑  Ville ikke skjedd på herrelaget

Havolalar
---------

* Norvegiya futbol assotsiatsiyasining rasmiy o'yinchisi profili
* Aftenposten profili
* Siri Nordby
**Sirfidlar** (Syrphidae) — ikki qanotli qisqamoʻylovlilar turkumiga mansub entomofag pashshalar oilasi. Oʻrta Osiyo sugʻorma dexdonchilik mintaqasida tarqalgan. Tanasining uz. 4–23 mm, oqish va qora rangli yoʻllarning almashib, navbatmanavbat kelishi bilan ular arilarga oʻxshab ketadi. Lichinkasi qurtsimon, oyoqsiz. Soxta pilla ichida gʻumbakka aylanadi. S.ning turlari lichinkalari har xil ovqatlanish va hayot kechirish tarziga ega. Oʻsimliklarni biologik himoya qilish usulida yirtqich S. katta ahamiyatga ega, jumladan, yarim oy S. (Syrphus corollae F.), tasmali S. (S. ribessii L.) va boshqa S. lichinkasi oʻsimlik bitlari, kapalaklarning kichik yoshdagi lichinkalari, tripelar, shuningdek, koksidlar hamda jizildoqlarning baʼzi turlari bilan oziqlanadi. Baʼzi tur S. nekrofag (hayvon oʻlimtiklari bilan oziqlanuvchi) va saprofag (oʻsimlik qoldiklari bilan oziqlanuvchi) hamda fitofag (oʻsimliklar bilan oziqlanuvchi) boʻlishi mumkin, ayrimlari esa jamoa boʻlib yashaydigan hasharotlar (mas, chumolilar) uyasida ular ozigʻiga sherikchilik qiladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kriy** („qoʻchqor" va qadimgi yunoncha: *Χρυσόμαλλος* ― "Oltin yung") — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni. Aresga Poseydon va Teofanning oʻgʻli oltin yungli qoʻchqor qurbonlik qilinadi.

U parvoz qilishni bilar edi va uning ustida Friks va Gella Kolxidaga borishgan. Gekateyning soʻzlariga koʻra, u inson ovozi bilan gapirib, Friksni ragʻbatlantiradi va oʻzini qurbon qilishni buyuradi.

Ratsionalistik talqinga koʻra, Friksni Kolxisga kemada olib kelgan Kriy ismli Friksning ustozi boʻlgan odam edi, Gella esa yoʻlda vafot etadi. Kolxiylar orasida u xudolarga qurbonlik qilingan, terisi shilinib, tillalangan va ibodatxonaga osib qoʻyilgan. Eratosfenning soʻzlariga koʻra esa, uning oʻzi oltin terisini yechib, Friksga beradi va osmonga koʻtarilib, yulduz turkumiga aylandi.

Yana qarang
-----------

* Qoʻy (burj belgisi)

Manbalar
--------

1. ↑  *Gigin*. Mifi 3.
2. ↑  Sxolii k Apolloniyu Rodosskomu. Argonavtika I 256 // Вестник древней истории. — 1947. — № 3. — S. 287.
3. ↑  Sxolii k Apolloniyu Rodosskomu. Argonavtika II 1140 // Vestnik drevney istorii. — 1947. — № 3. — S. 290.
4. ↑  *Палефат*. O neveroyatnom 30.
5. ↑  *Диодор Сицилийский*. Istoricheskaya biblioteka IV 47, 5—6, po Dionisiyu Skitobraxionu; Geraklit-allegorist. O neveroyatnom 24.
6. ↑  *Gigin*. Astronomiya II 20, 1.
Afgʻonistonning Kunar viloyatidagi Sirkanay tumani tasviri.
Sirkanay **tumani** ( **Sarkani tumani** ) Afgʻonistonning Kunar viloyatining markaziy qismida joylashgan. Janubda Pokiston bilan chegaradosh. Aholisi 39292 nafar (2019).  Tuman maʼmuriy markazi — **Serkanay** qishlogʻi (34°47′26″N 71°06′31″E﻿ / ﻿34.7906°N 71.1086°E﻿ / 34.7906; 71.1086GO ) 775 m balandlikda. Tuman shimoldan Kunar daryosi bilan chegaradosh bo'lib, u ekin maydonlarining oz qismini sug'oradi. Qurg'oqchilik odamlarning asosiy muammosidir. Uylarning aksariyati (70%) urushlar paytida vayron bo'lgan. Ko‘p yigitlar Pokistonda yashaydi va ishlaydi. 

Etnik kelib chiqishi: Serkanay tumani aholisining deyarli barchasi pashtun xalqi bo'lib, oz sonli gujarlardir. Alakozailar tumanning markaziy qismida istiqomat qiluvchi hukmron qabilalardir. Boshqa qabilalar - Mamund, Momand, Safi va Salarzais hisoblanadi.

Taniqli odamlari
----------------

* Muhammad Ayan Ayaan - Afg'onistonning Niderlandiyadagi sobiq elchisi hisoblanadi.
* Xanjan Alkozay - Afg'oniston Savdo-sanoat palatasi vitse-prezidenti.
* Doktor Vahdat Alkozay - Shayx Zayed kasalxonasi direktori, Kobul viloyati.
* Mia sohibi sarkaney d srẗạẼw míạ ṣy̰b

Sarkan tumani qishloqlari
-------------------------

* Sarkano
* Pashad
* Donai
* Nava
* Ganjgal
* Barogai
* Barobod
* Tango
* Shonkray
* Bila

Shuningdek qo'shimca manbalar
-----------------------------

* Afg'oniston tumanlari

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  „Estimated Population of Afghanistan 2019-20".  Central Statistics Organization (18-noyabr 2019-yil). 9-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-aprel 2020-yil.

Havolalar
---------

* AIMS tuman xaritasi
*
**Polzun** (ruscha polzat — sirpanmoq), kreyskof — toʻgʻri chiziqli va yoysimon yoʻnaltirgichlar boʻylab ilgarilamaqaytma harakat hosil qilish uchun ishlatiladigan detal; krivoshipshatunli va kulisali mexa-nizmlarning zvenosi. Metall kesish stanoklari (koʻndalang randalash, tekis silliqlash va boshqalar) da P. keskichni oldinga va orqaga harakatlantiradi. Ichki yonuv dvigatellari, porshenli kompressorlar va boshqalarda P. vazifasini porshen bajaradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pavlo (Pavel) Grigoryevich Tichina** [1891.15.(27).1, hozirgi Chernigov viloyati, Ukraina — 1967.16.9, Kiyev] — ukrain shoiri, davlat va jamoat arbobi. Ukraina Fanlar akademiyasi akademik (1929), Ukraina Oliy Majlisi raisi (195359), SSSR Oliy Soveti Millatlar Soveti raisi oʻrinbosari (195462). 1918-yil "Quyoshli klarnetlar" sheʼriy kitobi nashr qilingan. "Ukrainadan esgan shamol" (1924), "Chernigov" (1931), "Yagona oila tuygʻusi" (1938), "Poʻlat va nafosat" (1941) kabi sheʼriy toʻplamlarida vatanparvarlik va tinchlik motivlari ifodalangan. "Kotovskiy qilichi" (1938), "Shevchenko va Chernishevskiy" dostonlari (1939) muallifi. "Yengmoq va yashamoq" (1942), "Doʻstni dafn etish" (1943) sheʼr va dostonlari Ikkinchi jahon urushiga bagishlangan. Urushdan keyingi davrda dolzarb mavzudagi sheʼriy asarlar, bolalar uchun ertaklar hamda adabiyotshunoslik masalalariga oid maqolalar yozgan. "Tanlangan asarlari" (1957,3 jildli) uchun T. G. Shevchenko nomidagi Ukraina Davlat mukofoti berilgan (1962). Ayrim sheʼrlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kritik temperatura** - 1) moddaning kritik holatpagn temperaturasi. Har bir modda xususiy Kritik temperatura ga ega va u moddaning oʻzgarmaydigan tavsifnomalaridan biridir. Kritik temperaturada suyuqlikning sirt tarangligi nolga teng, meniski yoʻqoladi. Shuningdek, muvozanat holatda boʻlgan bugʻ va suyuqlikning fizik xususiyatlaridagi farq yoʻqola-di; Kritik temperatura moddaning fizik-kimyoviy doimiylaridan biri hisoblanadi (baʼzi bir moddalarning Kritik temperatura Tk qiymati kritik nuqta maqolasida berilgan); 2) ayrim oʻtkazgichlarning oʻta oʻtkazuvchanlik qolatiga oʻtish temperaturasi (qarang Oʻta oʻtkazuvchanlik). Koʻpgiva metallar, qotishmalar va kimyoviy birikmalar uchun aniqdangan. Sof metallarda eng pastki Kritik temperatura W da (-0,1 K), eng yuqori Kritik temperatura Nb da (9,2 K) kuzatilgan. Juda yuqori Kritik temperatura Nb, Ge qotishmalarida kuzatilgan (G23 K).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sirkoniy dioksid**, ZrO2 -sirkoniyning yagona barqaror oksidi, oq rangli kristall modda. Bir necha modifikatsiyalari mavjud. Sirkoniy dioksidning barqaror modifikatsiyasi tabiatda baddeleit minerali koʻrinishida uchraydi. Suyuqlanish temperaturasi 2710°, qaynash temperaturasi 4500° atrofida. Zichligi 5,86 g/sm3, Moos shkalasi buyicha qattikligi 6,5. Suvda, koʻpchilik kislotalar, ishqorlar, tuzlar va barcha organik erituvchilarda erimaydi. Ftorid kislota, konsentrlangan sulfat kislota, eritilgan shisha va burada eriydi. Sirkoniy dioksid sirkoniyning termik bekaror birikmalarini (gidroksidi, nitrati, oksalati va boshqalar) qizdirish natijasida hosil boʻladi. Olovbardosh materiallar olishda, silliqlovchi material sifatida, boʻgʻiq sir va emallar tayyorlashda qoʻllanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vasiliy Grigoryevich Larsev** (1925.14.4, Qozogʻiston, Semipalatinsk viloyati Beshqayragʻoch tumani — 1989.12.9, Samarqand), — adabiyotshunos. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1977). Filol. fanlari doktori (1970), professor (1973). Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi (1943—45). Oʻzbekiston Davlat Universitetini tugatgan (1952). Shu universitetda fakultet dekani oʻrinbosari, dekani (1956—63), rus adabiyoti kafedrasi mudiri. Samarqanddagi rus adabiyotshunoslik maktabining asoschilaridan biri. Oʻzbek adabiyoti, adiblari va ularning rus yozuvchilari bilan oʻzaro aloqalari, adabiy taʼsiri masalalari haqida asarlar ("Zarafshon qoʻshiqlari", "Adabiy Samarqand", "Fan va oʻzbek poeziyasi" va boshqalar) yaratgan. "Bahorni qarshilab" (1982) sheʼrlar toʻplami nashr etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Klaus Junge** (1924-yil 1-yanvar — 1945-yil 17-aprel) — eng yosh chililik-germaniyalik shaxmat ustalaridan biri edi. 1940-yillarda bir nechta turnirlarda u dunyoning yetakchi shaxmatchilari orasida oʻzini tutdi. Vermaxtdagi ofitser, Ikkinchi Jahon urushi tugashiga oz vaqt qolganda Welle jangi vaqtida vafot etdi.

Biografiya
----------

Junge nemis chili oilasida tugʻilgan. Uning otasi Otto kuchli shaxmatchi boʻlib, 1922-yilda Chili shaxmat chempionatida gʻolib chiqqan. 1928-yilda ota-onasi va besh oʻgʻli Germaniyaga qaytib kelishgan.

1939-yil 11-20-avgust kunlari u Volfgang Unziker (14 yosh), Edit Keller (17), Rudolf Kunat (15) va Karl Krbavich (17) bilan birga Berlin yaqinidagi Fyurstenvalde (Jugendschachvoche)da oʻynadi. 1941-yilda, 17 yoshida Klaus Junge Germaniyaning eng kuchli oʻyinchilaridan biri hisoblangan. 1941-yilda u Gamburg chempionligini qoʻlga kiritdi. 1941-yil may oyida u Bad Elsterda gʻalaba qozondi (saralash Germaniya chempionati). 1941-yil avgust oyida u Bad Oeynxauzenda (sakkizinchi Germaniya chempionati) Pol Feliks Shmidt bilan birinchi oʻrinni egalladi, ammo u Brombergda chempionlik uchun Shmidtga qarshi pley-off oʻyinida magʻlub boʻldi (+0 −3 =1). 1941-yil oktyabr oyida Krakov/Varshavada Aleksandr Alekhine, Shmidt va Efim Bogoljubowdan keyin toʻrtinchi oʻrinni egalladi (Umumiy hukumatning ikkinchi shaxmat turniri).

1942-yil yanvar oyida Junge Drezden turnirida gʻolib chiqdi. 1942-yilda u Leyptsigda Valter Nefausdan keyin ikkinchi oʻrinni egalladi. 1942-yil aprel oyida u Rostokda Karl Karlsdan keyin ikkinchi boʻldi. 1942-yil iyun oyida u Zalsburgdagi *1942* shaxmat turnirida Schmidt bilan Alekhine va Pol Keresdan keyin uchinchi-toʻrtinchi oʻrinlarni egalladi. Sentyabr oyida u Myunxenda yettinchi oʻrinni egalladi (birinchi Yevropa chempionati), Alekxine gʻalaba qozondi. 1942-yil oktyabr oyida Varshava/Lublin/Krakowda (Umumiy hukumatning uchinchi chempionati) Alekhinedan keyin ikkinchi oʻrinni egalladi. 1942-yil dekabr oyida u Pragada Alekhine bilan birinchi boʻlib tenglashdi (Duras Jubileé, 60-jährigen Jubiläum). 1942-43-yillarda u uchta sirtqi turnirda ishtirok etib, Rudolf Teschner va Emil Jozef Dimerni ortda qoldirdi.

Otasi 1932-yildan beri natsistlar partiyasi aʼzosi boʻlgan, Klaus Junge milliy sotsialistik mafkura tarafdori edi. Vermaxtning leytenanti sifatida u 1945-yil 17-aprelda Ikkinchi Jahon urushi tugashidan uch hafta oldin Gamburg yaqinidagi Lüneburg-Heathdagi Vell jangida ittifoqchi qoʻshinlarga qarshi jangda halok boʻldi.

1946-yilda Regensburg birinchi Klaus Junge memorialiga mezbonlik qildi. Tadbirda Fedor Boxatirchuk Elmars Zemgalis, Volfgang Unziker va boshqalarni ortda qoldirdi.

Manbalar
--------

1. ↑  1941 Wayback Machine saytida arxivlandi (27 September 2007).
2. ↑  1942 Wayback Machine saytida arxivlandi (7 August 2007).
3. ↑  Edmund Bruns: „*Nationalsozialismus, Schach, Klaus Junge*". Qaraldi: 28 iyul, 2022.

 [*sayt ishlamaydi*]
4. ↑  „Archived copy". 17-yanvar 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28 iyul, 2022.

 (Contains a mistake: Klaus Junge was actually not a member of the SS.)
5. ↑  1946 Wayback Machine saytida arxivlandi (27 September 2007).