Fayl:Rdrdrdrdr.jpgO'rta asrlar minaturasi
**Poena cullei** ( lat. — "qopda ijro etish") — Rim jinoyat huquqiga maʼlum boʻlgan oʻlim jazosiningi turi. Qatl paytida qurbon turli hayvonlar (ilon, maymun, it yoki xoʻroz) solingan qopga (xaltaga) solingan va suvga tashlangan.

Rim davlatida
-------------

Bu qatl qilingan shaxsni tirik ilon, maymun, xoʻroz va it bilan birga charm xaltaga tikib, soʻngra xaltani hovuzga choʻktirishdan iborat edi. U qarindoshlarni, ayniqsa otani (*patricidium*) oʻldirish uchun ishlatilgan. U muqaddas va ramziy xususiyatga ega edi, chunki *poena cullei* ga duchor boʻlgan jinoyatchi tegishli hayvonlarga oʻxshatilgan.

Tsitseronning soʻzlariga koʻra, kufr keltirganlar ham xuddi shunday jazoga tortilgan. Rim imperiyasi tomonidan nasroniylikning qabul qilinishi bilan bu qatl Buyuk Konstantin qonunlari bilan tasdiqlangan boʻlib, u bu qatlni bolalar qotillariga nisbatan qoʻllashni koʻpaytirgan .

*Poena cullei* Vizantiyada saqlanib qolgan, xususan, Yustinian kodeksida koʻrsatilgan. Shu bilan birga, ushbu qatlni bajarishning baʼzi protsessual xususiyatlari Digestlarda koʻrsatilgan: qatl qilingan shaxs avval tayoq bilan kaltaklangan va u dengiz yaqinida boʻlgan taqdirdagina hayvonlar solingan qopda dengizga tashlashgan; dengiz yaqin boʻlmasa, jinoyatchini yovvoyi hayvonlar parchalab tashlashga berilgan .

Oʻrta asrlarda
--------------

Oʻrta asrlarda Rim huquqining qabul qilinishi taʼsiri ostida bir qator Evropa mamlakatlarida qatl oʻzgartirilgan shaklda qabul qilingan. Fransiyaning *Livres de Jostice et de Plet* (1260) odatiy huquq kodeksida, Yustinianning Digestiga asoslangan holda, xoʻroz, it va ilon bilan qopda qatl haqida soʻz yuritilgan.

Biroz vaqt oʻtgach, Germaniyada *poena cullei* asosidagi qatl paydo boʻldi, u erda oʻgʻrini dorga teskari osib qoʻyish, shuningdek, qatl qilinganlarning oʻng va chap tomoniga bir yoki ikkita it bilan birga osilgan.

Oʻrta asr glossatorlari Rim huquqining tegishli qoidalarini sharhlab, *poena cullei* ramziyligini shunday izohladilar:

* It degani, jinoyatchi ota-onasiga hurmat bilan munosabatda boʻlmaganligini anglatadi, chunki it hayotining dastlabki toʻqqiz kunida koʻr boʻladi;
* Xoʻroz jinoyatning oʻzini anglatadi;
* Ilon qatl qilinganlarning ota-onasining qaygʻusini anglatadi;
* Maymun jinoyatchining oʻzini ramziy qiladi (tashqi odamga oʻxshashlik, lekin sodir etilgan jinoyatning ogʻirligi tufayli odam deb nomlanish huquqining yoʻqligi).

It aniq „yahudiylarning qatl etilishi" kontekstida qoʻshimcha ramziy maʼnoga ega boʻldi, chunki yahudiy va nasroniy anʼanalarida it hasad gunohini ifodalovchi nopok hayvon hisoblangan . Bundan tashqari, it, eshak, mushuk va choʻchqa bilan bir qatorda, oʻrta asr ilohiyotchilari tomonidan "shaytonning hayvonlari "deb nomlangan, yaʼni yerdagi dunyoda shaytonning yordamchilari boʻlgan tirik mavjudotlar roʻyxatiga kiritilgan.

Yana qarang
-----------

* Eng zoʻr laʼnatlar

Eslatmalar
----------

1. ↑  Tsitseron. Rech v zaщitu Seksta Rossiya iz Amerii[*sayt ishlamaydi*]Andoza:Недоступная ссылка. (XXV)
2. ↑  *Togoeva O. I.* Istinnaya pravda. Yaziki srednevekovogo pravosudiya. M. 2006. S. 240.

Manbalar
--------

* Тогоева О. И.*. «Истинная правда». Языки средневекового правосудия*. М.: Наука, 2006. ISBN 5-02-010360-8.
* Pokrovskiy I. A. Istoriya rimskogo prava
* The Hanged Man and the „Jewish Execution"