**Sibir qumbaligʻi** (*Gobio sibiricus*) — qumbaliqlar oilasiga mansub kichik baliq. Mongoliya, Qozogʻiston va Rossiya hududlaridan oqib oʻtuvchi Ob, Yenisey va Nura daryolarida uchraydi. 2020-yilda ilk marotaba Oʻzbekiston janubidagi Toʻpalang daryosida ham uchrashi qayd etildi. Daryoning unchalik chuqur boʻlmagan, tubi loyqa, oʻsimliklarga boy, ozuqa topish oson boʻlgan qismlarida uchraydi.

Tashqi tuzilishi
----------------

Chuchuk suv baligʻi. Uzunligi 5,6-13 sm. Tanasi tangachalar bilan qoplangan. Yon chiziqlari soni 40-44 ta. Yon tomonida 7-8 ta yumaloq qora dogʻlari mavjud. Orqa va dum suzgich qanotlarida ham mayda qora dogʻlar koʻzga tashlanadi. Orqa suzgich qanotida 6 ta, anal suzgich qanotida esa 5 ta nurlangan shu’lalari mavjud.

Taksonomiyasi
-------------

Sibir qumbaligʻi ilk marotaba 1936-yilda Ob, Yenisey va Nura daryolaridan oddiq qumbaliqning kenja turi sifatida kashf etilgan. Shunga qaramay uzoq yillar mobaynida *Gobio gobio conocephalus* turining sinonimi sifatida qaralgan. Boshqa tadqiqotchilar tomonidan Sibir qumbaligʻi *Gobio gobio conocephalus* turidan yon chizigʻidagi tangachalar sonining kamligi va orqa suzgich qanotining shakli bilan farq qilishi qayd etilgan. Biroq soʻnggi oʻtkazilgan morfometrik va molekulyar tadqiqotlar Sibir qumbaligʻining alohida mustaqil tur ekanligini koʻrsatdi. Genetik jihatdan Turkiston qumbaligʻiga yaqin turadi.

Yangi populyatsiyalari
----------------------

Yaqinda Oʻzbekiston janubidagi suv havzalarda amalga oshirilgan ekspeditsiya davomida Surxondaryoning irmoqlaridan biri boʻlgan Toʻpalang daryoda Sibir qumbaligʻining uchrashi aniqlandi. U bilan birga avvallari Oʻzbekiston suv havzalarida uchramagan qora dogʻli qumbaliqning ham uchrashi qayd etildi. Bungacha Oʻzbekiston suvlarida qumbaliq urugʻidan faqatgina Turkiston qumbaligʻi tarqalganligini maʼlum edi xolos. Mutaxassislar Sibir qumbaligʻi Fargʻona vodiysi suv havzalarida ham uchrashi mumkinligini taxmin qilishadi. Kelajakda Fargʻona vodiysi suv havzalarida amalga oshiriladigan ixtiologik tadqiqot ushbu masalaga oydinlik kiritib beradi.

Manbalar
--------

1. 1 2  Kottelat, M. (2006). *Fishes of Mongolia: A check-list of the fishes known to occur in Mongolia with comments on systematics and nomenclature*. Washington, DC: The World Bank.
2. 1 2 3 4  Tagayev, D. A.; Zhaparova, A. T. (2019). "Variability of plastic features of Siberian gudgeon (*Gobio sibiricus* Nikolskii, 1936) from the Karkaraly River (Central Kazakhstan)". *Bulletin of the Karaganda University* **2** (94): 86–92. .
3. 1 2 3 4 5 6 7 8  Sheraliev, B.; Allayarov, S.; Peng, Z. (2020). "First records of *Gobio nigrescens* and *Gobio sibiricus* (Cypriniformes: Gobionidae) from the Amu Darya River basin, Uzbekistan". *Journal of Applied Ichthyology* **36** (2): 235–239. doi:10.1111/jai.14019. .
4. ↑  Berg, L.S. (1949). *Freshwater fishes of the U.S.S.R. and adjacent countries* (Vol. 2, 4th ed.). Moscow, Leningrad: Academy of Sciences of the USSR Press.
5. ↑  Banarescu, P. & Nalbant, T. T. (1973). *Pisces, Teleostei. Cyprinidae (Gobioninae)*. Berlin: Das Tierreich, Lieferung 93 Walter de Guryter.
6. 1 2  Mousavi-Sabet, H.; Ganjbakhsh, B.; Geiger, M. F.; Freyhof, J. F. (2016). "Redescription of *Gobio nigrescens* from the Hari River drainage (Teleostei: Cyprinidae)". *Zootaxa* **4114** (1): 71–80. doi:10.11646/zootaxa.4114.1.4.

Havolalar
---------

* Gobio sibiricus — FishBase[*sayt ishlamaydi*]