Andoza:Infobox UNESCO World Heritage Site
**Villa La Rotonda** - Uygʻonish davri villasi, Italiyaning shimolidagi Vicenza tashqarisida, italiyalik Uygʻonish davri meʼmori Andrea Palladio tomonidan ishlab chiqilgan. Villaning toʻgʻri nomi - **Villa Almerico Capra Valmarana**, lekin u „La Rotonda", „Villa Rotonda", „Villa Capra" va „Villa Almerico Capra" nomi bilan ham tanilgan. *Kapra* nomi 1592-yilda bino ularga berilganidan keyin qurib bitkazgan Kapra aka-ukalaridan kelib chiqqan. Palladioning boshqa asarlari bilan bir qatorda, bino "Vitsensa shahri va Venetoning Palladian villalari "Jahon merosi ob'ektining bir qismi sifatida saqlanib qolgan.

Ilhom
-----

1565-yilda ruhoniy Paolo Almeriko Vatikandan nafaqaga chiqqanida (Papa Piy IV va undan keyin Piy V ning referendar apostolisi sifatida) Venetsiya qishlogʻidagi Vitsensa shahriga qaytib, qishloq uyi qurishga qaror qildi. Keyinchalik „La Rotonda" nomi bilan tanilgan bu uy Palladioning arxitektura olamiga eng mashhur meroslaridan biri boʻlishi kerak edi. Villa Kapra minglab keyingi binolarni ilhomlantirgan boʻlishi mumkin, ammo villaning oʻzi Rimdagi Panteondan ilhomlangan.

Loyiha
------

Tanlangan joy Vitsensa shahri tashqarisidagi tepalik edi. Venetodagi boshqa Palladian villalaridan farqli oʻlaroq, bino boshidanoq ishlaydigan fermani joylashtirish uchun moʻljallanmagan. Ushbu murakkab bino zamonaviy terminologiyada „shahar atrofida" boʻlgan sayt uchun moʻljallangan. Palladio binoni villa emas, balki "palazzo "deb baholadi.

 Palladioning *I quattro libri dell'architetturadagi* Villa La Rotonda rejasi, 1570-yil
Dizayn toʻrtta fasadli kvadrat rejaga ega boʻlgan butunlay nosimmetrik bino uchun moʻljallangan, ularning har biri proektsion portikoga ega. Hammasi binoning har bir burchagiga va portiklarning markazlariga tegib turadigan xayoliy doira ichida joylashgan. (*rasm, chapda*).

*La Rotonda* nomi gumbazli markaziy dairesel zalni anglatadi. Villani umuman rotunda deb taʼriflash texnik jihatdan notoʻgʻri, chunki bino dumaloq emas, balki kvadratning xoch bilan kesishishidir. Har bir ayvonda unga chiqadigan zinapoyalar mavjud va kichik shkaf yoki yoʻlak orqali dumaloq gumbazli markaziy zalga ochiladi. Bu va boshqa barcha xonalar Palladioning *I quattro libri dell'architettura* nashrida eʼlon qilgan oʻz meʼmorchiligi qoidalariga muvofiq matematik aniqlik bilan mutanosib edi. Villaning xizmatkorlari uchun ish joylari birinchi qavat ostida past darajada yashiringan boʻlib, unga markaziy zalning devorlariga yashiringan zinapoyalar orqali kirish mumkin.

Dizayn Uygʻonish davri meʼmorchiligining gumanistik qadriyatlarini aks ettirdi. Har bir xonada bir oz quyosh boʻlishi uchun dizayn kompasning har bir asosiy nuqtasidan 45 darajaga aylantirildi. Toʻrt portikoning har birida klassik xudolar haykallari bilan bezatilgan pedimentlar mavjud. Pedimentlarning har biri oltita ion ustunlari bilan mustahkamlangan. Har bir ayvonning yon tomonida bitta deraza bor edi. Barcha asosiy xonalar ikkinchi qavatda yoki *pianino nobile* edi.

Qurilish 1567-yilda boshlangan. Palladio ham, egasi Paolo Almeriko ham villaning qurilishini koʻrmagan. Palladio 1580-yilda vafot etdi va ikkinchi meʼmor Vinchenzo Scamozzi yangi egalari tomonidan qurilishni nazorat qilish uchun ishga qabul qilindi. Dastlabki rejaga kiritilgan asosiy oʻzgarishlardan biri ikki qavatli markaziy zalni oʻzgartirish edi.

 Rotondaning ichki qismi
Palladio uni baland yarim dumaloq gumbaz bilan qoplashni niyat qilgan edi, lekin Scamozzi Rimdagi Panteondan ilhomlangan koʻzli (osmonga ochiq boʻlishi uchun moʻljallangan) pastki gumbazni loyihalashtirdi. Gumbaz oxir-oqibat gumbaz bilan yakunlandi.

 Gumbaz
Villaning ichki dizayni tashqi koʻrinishdan koʻra ajoyib boʻlishi kerak edi.

Alessandro va Jovanni Battista Maganza va Anselmo Kanera asosiy salonlarda freskalarni boʻyashga topshirildi.

*Pianino zodagonlarining* toʻrtta asosiy salonlari orasida Gʻarbiy Salon (freskalari va shiftining diniy xususiyati tufayli Muqaddas xona deb ham ataladi) va birinchi egasi Paolo Almerikoning allegorik hayotiy hikoyasini oʻz ichiga olgan Sharqiy salon mavjud. uning koʻplab hayratlanarli fazilatlari freskada tasvirlangan.

Ichki makonning diqqatga sazovor joyi - balkon bilan oʻralgan va gumbazli shift bilan qoplangan markaziy, aylana zal; U asosiy uyning toʻliq balandligi boʻylab gumbazgacha koʻtariladi, devorlari *trompe-l'œil* bilan bezatilgan.

Moʻl-koʻl freskalar qishloq uyining asosiy salonidan koʻra koʻproq soborni eslatuvchi atmosferani yaratadi.

Manzara
-------

 Manzara
Portiklardan atrofdagi qishloqlarning koʻrinishi koʻrinadi; Bu tasodif emas, chunki Villa landshaft bilan mukammal uygʻunlikda yaratilgan.

Bu faqat 16 yil oldingi Villa Farnese kabi binolardan butunlay farqli edi.

Shunday qilib, uy butunlay nosimmetrik boʻlib koʻrinsa-da, aslida u har bir jabhani atrofdagi landshaft va topografiyani toʻldirishga imkon berish uchun moʻljallangan muayyan ogʻishlarga ega. Demak, jabhalarda, zinapoyalarning kengligida, himoya devorlarida va hokazolarda oʻzgarishlar mavjud. Shunday qilib, arxitekturaning simmetriyasi landshaftning assimetriyasiga imkon beradi va bir qarashda simmetrik bir butunlikni yaratadi. Landshaft - bu daraxtlar va oʻtloqlar va oʻrmonlarning panoramali koʻrinishi, ufqda Vitsensa.

Shimoli-gʻarbiy ayvon asosiy darvozalardan toʻgʻridan-toʻgʻri aravachani tugatish uchun tepalikka oʻrnatiladi. Ushbu qatnov qismi 1591-yilda Villani sotib olgan aka-uka Kapra tomonidan qurilgan xizmat koʻrsatish bloklari orasidagi xiyobondir; ular Vinchenzo Skamozsiga villani tugatish va xodimlar va qishloq xoʻjaligi binolarini qurishni topshirdilar.

Joriy sharoitlar
----------------

1994-yilda YUNESKO binoni Jahon merosi ob'ekti sifatida belgiladi.

Villaning oxirgi egasi Mario di Valmarana († 2010-yil 13-oktyabr), Virjiniya universitetining sobiq arxitektura professori edi, Bu uning Villa Rotondani kelajak avlodlar qadrlashi uchun saqlab qolish ambitsiyasi edi. Ichki makon juma-yakshanba kunlari jamoat uchun ochiq va maydonlar har kuni ochiq.

Film
----

1979-yilda amerikalik rejissyor Jozef Losi Italiyaning La Rotonda va Veneto mintaqasida Volfgang Amadey Motsartning "*Don Jovanni* "operasini suratga oldi. Film 1980-yilda bir nechta Sezar mukofotlariga, shu jumladan eng yaxshi rejissyorga nomzod boʻlgan va odatda operaning eng yaxshi kinematik moslashuvlaridan biri sifatida maqtovga sazovor boʻlgan.

Fotogalereya
------------

* OldOld
* YonYon
* Bino fasadiga olib boradigan xizmat koridoriBino fasadiga olib boradigan xizmat koridori
* kamin ustida o'yilgan marmar kamin panjarasikamin ustida o'yilgan marmar kamin panjarasi
* Eshik ustidagi ochiq pedimentEshik ustidagi ochiq pediment
* Dekorativ mog'or va fresk bo'yoqlariDekorativ mog'or va fresk bo'yoqlari
* Palladio: Men quattro libri Palladio: *Men quattro libri*
* Palladio: Men quattro libriPalladio: *Men quattro libri*

Taʼsirlar
---------

### Angliya

Palladioʻs Villa Rotonda asosida Angliyada beshta uy qurilgan: Henbury Hall, Cheshire, eng oxirgisi; Chiswick House, Greater London va Mereworth Castle, Kent, roʻyxatga olingan binolar sifatida himoyalangan; Foots Cray Place, Kent va Nuthall Temple, Nottingemshire buzib tashlangan.

### Falastin hududlari

 Nabulusdagi "Falastin uyi" va egasi Munib al-Masriy .
Injildagi Gerizim togʻining tepasida qurilgan „Falastin uyi" (*Bayt al-Filastin*) Falastinning Nablus shahri, Quddus shimolida joylashgan boʻlib, Villa Rotondaga juda oʻxshaydi. U falastinlik millioner Munib al-Masriyga tegishli.

### Polsha

Polshada Palladioning Villa Rotonda asosida qurilgan saroylarga Krolikarnia (quyon uyi) saroyi, Varshavadagi Belveder va Lubostrondagi Skorjevskiy saroyi kiradi.

### Belarusiya

Sharqiy Belarusiyadagi Gomeldagi Gomel saroyining asosiy binosining ichki qismi Villa Rotondaga asoslangan.

### Qoʻshma Shtatlar

Vashingtondagi Prezident uyini loyihalash boʻyicha tanlov uchun Tomas Jefferson anonim tarzda Villa Rotondaning oʻzgarishi boʻlgan dizaynni taqdim etdi. Jeyms Xobanning Oq uy sifatida tanilgan Palladian dizayni tanlangan boʻlsa-da, Villa Rotonda taʼsirini Jeffersonning Monticelloning oʻziga xos uyida ham koʻrish mumkin.

Yana qarang
-----------

* Palladian arxitekturasi
* Ilk zamonaviy davr gumbazlari tarixi

Manbalar
--------

1. ↑  A. Palladio, *I Quattro Libri dell'Architettura*, Venezia (Venice) 1570, *libro* (book) II, p. 18 (italyancha)
2. ↑  HKW, Communal Villa, Lecture, 2015. 31 minute mark.
3. ↑  In 1996 the World Heritage Site „Vicenza, City of Palladio" was extended and renamed „City of Vicenza and the Palladian Villas of the Veneto".
4. ↑  *UVA Today.* „In Memoriam: Mario di Valmarana" (14-oktabr 2010-yil). 29-iyun 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-may 2011-yil.
5. ↑  *Villa la Rotonda.* „Orari" (2021). Qaraldi: 23-avgust 2021-yil.

Manbalar
--------

* dal Lago, Adalbert (1969). *Evropaning villalari va saroylari*. Pol Xemlin,ISBN 978-0-600-01235-1 .

Havolalar
---------

* Vitsensadagi Palladio muzeyi tomonidan yozilgan binoning tavsifi (English and italyancha)
* "La rotonda"
* GreatBuilding.com saytidan "Villa Kapraning sharhi va rasmlari"
* Ikkinchi hayotda Villa Kapraning talqiniga deyarli tashrif buyuring.
* Villa Kapraning arxitektura tahlili Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-11-06).
*