recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Liman** (yun. limen — gavan, qoʻltiqcha) — 1) qirgʻoqlari uncha baland boʻlmagan, lekin koʻpincha tik qirgʻoqli, choʻziq qoʻltiq. L. dengiz sohilining pasayib, tekisliklardagi daryo vodiylari va jarliklarning suv bosishidan hosil boʻladi. Koʻpincha daryo quyilish joyining davomidan iborat. L. maydoni bir necha m2 dan oʻnlab km² ga chiqish joyi dengizga tutash yoki sayozlik bilan ajralgan boʻladi. Dunayning quyilish joyidagi L. Girla deb ataladi. Azov va Qora dengizlarining shim. sohillarida L. koʻp. Bu yerlarda Hojibey, Dnepropetrovsk, Kuyalnik kabi katta L.lar bor. Koʻpincha, L.da mayda qum, alevrit va gil, shuningdek, organik moddalar toʻplanib, yonuvchi slanets, koʻmir, neft konlari va boksit yotqiziqlari hosil boʻlishi mumkin. Quruq iqlimli joylarda va materikdan chuchuk suv kam kelganda L. suvida tuzlar yoki tuzli loyqa choʻkib, shifobaxsh balchiq paydo boʻladi; 2) Rossiya Federatsiyasi Yevropa qismining qurgʻoqchil jan.-sharqiy rayonlaridagi sayoz koʻlmaklar. Bahorda L.ga qor-muz suvlari toʻlib, muvaqqat koʻllar hosil boʻladi, yozda esa qurib qoladi. Bunday L.lardan oʻtloq va xaydab ekin ekiladigan yer sifatida foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mayjuda (Mavjuda, Manjuda) Abdurahmonova** — sovet siyosatchisi, SSSR Oliy Kengashining 1-chaqiriq deputati (1938-1946-yillar).

Biografiyasi
------------

1918-yilda Toshkent shahrida novvoy oilasida tugʻilgan. Oiladagi soʻnggi, oʻn birinchi farzand va voyaga yetgunga qadar omon qolgan yagona farzand edi. U ota-onasidan ayrilgan va homiylik ostidagi oilada tarbiyalangan. 11 yoshida maktabga boradi, beshta sinfni tugatadi, soʻng Toshkent toʻqimachilik kombinati qurilishida oʻquv-ishlab chiqarish kombinatini tamomlaydi. Oʻqishni tamomlagandan soʻng kombinatning yigiruv fabrikasida ishlaydi. Tezda talabalikdan usta toʻquvchiga aylanadi, bir vaqtning oʻzida sakkizta dastgohda ishlaydi. Komsomolga qoʻshilgan, tashviqot va savodxonlik bilan shugʻullangan. 1937-yil iyun oyida yigiruv fabrikasida smena instruktori sifatida ishlay boshlaydi.

Toʻqimachilik fabrikasining rivojlanishida faol ishchilari — Manjuda Abdurahmonova, Zinaida Akisimoza, Saodat Rasulova va boshqalarning xizmatlari katta. Manjuda Abdurahmonova Oʻzbekistonda birinchilardan boʻlib paranji kiyishni toʻxtatgan. Uning paranjisiz surati 1937-yil dekabr oyida „Rabotnitsa" jurnalida chop etilgan.

Oʻzbek sovet shoiri va publitsisti, Oʻzbekiston SSR xalq shoiri (1963-yil) Gʻafur Gʻulom unga „Mavjuda" sheʼrini bagʻishlaydi, u yerda deputat ishchi oʻzbekning tarjimai holi mavzusini sheʼriy tarzda ochib beradi:

> Toʻrt yetim, bir beva barimiz birdek,
> 
> 
> Yoshligim esimda, gʻoza chuvirdik,
> 
> 
> Kundalik zahmatdan tolmas edi yeng,
> 
> 
> 
> Eng ogʻir zamon, Mavjuda, juda.
> 
> 

### Siyosiy faoliyati

1937-yil 12-dekabrda boʻlib oʻtgan saylovlar natijasida SSSR Oliy Kengashining I-chaqiriq Oʻzbekiston SSRdan Millatlar Kengashiga deputat etib saylangan.

SSSR Oliy Soveti deputatligiga nomzod qilib koʻrsatilishi munosabati bilan yozilgan „Mavjuda" sheʼri quyidagi misralari bilan tugaydi:

> Otalar tanlasa farzandga husn,
> 
> 
> Taʼkidlar saylovda bu qatʼiy soʻzin,
> 
> 
> Nomzod deb koʻtardi Vatan oʻz qizin,
> 
> 
> 
> Munosib bu chaqqon Mavjuda juda.
> 
>

Adabiyot
--------

* jurnali "Ishchi ", 1937 yil dekabr, 9-bet
* Mazurova Ya. S. Ayollarning mamlakatni sotsialistik sanoatlashtirishdagi ishtiroki // Ayollar muammosini hal qilishda KPSS tajribasi. M. Tafakkur, 1981. S. 35-54.
* Shukurova X. S. Sotsializm va O‘zbekiston ayoli. Toshkent, 1970, 234-bet.
* Dusya Vinogradova. Toʻqimachilik ishchilari. Moskva, Profizdat, 1938 yil.
* Pol Stronski. Toshkent. Sovet shahrini qurish, 1930-1966. S. 46.

Manbalar
--------

1. ↑  „Мазурова Я. С. Участие женщин в социалистической индустриализации страны". 30-iyul 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-oktabr 2016-yil.

Havolalar
---------

* *Kommunistik partiya va Sovet Ittifoqi tarixi boʻyicha qoʻllanmada roʻyxat 1898-1991*
**Mayflover**, may chechagi — ertapishar shaftoli navi. AQShda chiqarilgan (Shim. Xitoy ertapishar shaftoli navlari guruhiga kiradi). P.P.Shreder nomidagi Bogʻdorchilik, uzumchilik va vinochilik i.-t. institutida navga ilmiy tavsif berilgan. Daraxti kuchli oʻsadi, shox-shabbasi keng, piramidasimon, qalin shoxlanadi. Bargi oʻrtacha, nashtarsimon. Gul kurtaklarining asosiy qismi bir yillik novdalaridajoylashadi. Martoxiri — aprel

ning boshlarida gullaydi. Guli ikki jinsli, katta, pushtirang, oʻzidan changlanadi. Mevasi iyunning 1-yarmida pishadi, yumaloq, yirik vazni 150—180 g. Tarkibida 12% quruq modda, 7,29% qand, 0,47% kislota bor. Poʻsti tukli, etidan oson ajraladi. Eti koʻkimtir-oq, sersuv, muloyim, shirin, danagidan ajramaydi, Mevasi yangiligida isteʼmol qilinadi. Sovuqqa chidamsiz, qishda —15-18° gacha, bahorda —4—6° sovuqqa bardosh beradi. Ekilgandan keyin 2—3-yili mevaga kiradi. 10—12 yilgacha yuqori hosil beradi. Har tupidan 50– 80 kg meva olish mumkin. Oʻzbekistonning barcha viloyatlarida ekiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Elektromagnit toʻlqinlarning tarqalish tezligi juda katta boʻlganligi uchun uni bevosita kuzatish orqali baholash mumkin emas. 

Yorugʻlik tezligini birinchi marta 1676- yilda Daniyalik astronom Ryomer Yupiter sayyorasi yoʻldoshlarining tutilishi ustida oʻtkazgan astronomik kuzatishlari asosida aniqlagan. 

Yorugʻlik tezligini aniqlashning bir necha usullari mavjud boʻlib, shunday usullardan biri 1926-1929- yillarda Amerikalik olim Maykelson tomonidan ishlab chiqilgan. 

Maykelson tajriba oʻtkazish uchun Kaliforniyadagi ikkita togʻ choʻqqisidan foydalandi. Bu choʻqqilar orası 35.426 km boʻlib juda aniq oʻlchangan.

Tajriba quyidagicha: choʻqqilardan biriga yorugʻlik manbai oʻrnatilgan boʻlib, undan chiqadigan yorugʻlik 8 yoqli koʻzgu prizmaga tushadi. Prizmadan qaytgan yorugʻlik ikkinchi choʻqqidagi botiq koʻzguga tushadi. Undan yassi koʻzguga soʻng yana botiq koʻzguning boshqa nuqtasiga tushib, prizmaning ikkinchi yogʻiga tushadi va koʻrish trubasi orqali kuzatuvchi koʻziga tushadi. Yorugʻlikning oʻtgan yoʻli va uning harakat vaqtini bilgan holda yorugʻlik tezligni osongina aniqlash mumkin.

Manbalar
--------


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ryder Hesjedal** (inglizcha: *Ryder Hesjedal*; tugʻ. 1980-yil 9-dekabr, Viktoriya, Kanada) — kanadalik professional velosipedchi va sobiq togʻ velosipedchisi. 2012-Jiro d’Italiya gʻolibi.

Martaba
-------

Etnik norvegiyalik Hesjedal oʻzining birinchi shartnomasini 2004-yilda Amerikaning mashhur US Postal jamoasi bilan imzolagan. Bungacha u ikki yil davomida yana bir nomdor jamoa — Rabobank yoshlar jamoasida oʻynagan. 2005-yilda u "Jiro d’Italiya "da Paolo Savoldelli yordamchilaridan biri sifatida debyutini oʻtkazgan, ammo musobaqani yakunlay olmadi va 13-bosqichda isteʼfoga chiqdi. Shumimgdek, 2005-yili u Jahon chempionati musobaqalarida qatnashdi.

Kanadalik sportchi 2006-yilni Phonak jamoasida oʻtkazdi, u yerda u uchun eng yaxshi natijalar Vuelta Catalunyaning umumiy reytingida toʻrtinchi va Criterium do Dauphine musobaqasida 17-oʻrinni egalladi. Hesjedal Vueltada ishtirok etdi, ammo uni yakunlay olmadi. Phonak jamoasi tarqalgandan soʻng, u Health Net-Maxxis jamoasiga qoshildi va u bilan vaqt sinovida Kanada chempionatida gʻolib chiqdi.

2008-yilda Hesjedal Garmin jamoasiga oʻtdi. Kanadalik „Jiro" (60-oʻrin), „Tur de Frans" (44-oʻrin) va Pekin Olimpiadasida ikkita musobaqada qatnashdi.

2009-yil Hesjedalga super bosqichdagi birinchi gʻalabasini keltirdi — u Ispaniya Vueltasining 12-bosqichida gʻalaba qozondi va bir yildan soʻng u oʻzini Tour de Fransning yakuniy tasnifida 6-oʻrinni egallagan iqtidorli poygachi deb eʼlon qildi.

  

Ryder 2012-yilni unchalik yaxshi boshlagani yoʻq — Kataluniya Vueltasida atigi 76-oʻrin va Basklar mamlakati boʻylab sayohatda 17-oʻrin egalladi. Biroq, u Giro uchun Garmin-Barracuda yettinchi bosqichdan soʻng u 3 kun davomida pushti maykani saqlab qolgan holda umumjamoa hisobida peshqadamga aylandi, shuningdek, muvaffaqiyatli togʻli hujumi tufayli 14-bosqichdan keyin peshqadam boʻldi, ammo oxirgi bosqichda u 2-oʻrinni egalladi, Xoakim Rodrigesga 31 soniyaga yutqazdi. Oxirgi bosqichda, individual vaqt sinovida, Hesjedal bu boʻshliqni qaytarib oldi va Grand Tourda gʻolib chiqqan birinchi kanadalik boʻldi.

Grand Tour statistikasi
-----------------------

| Katta sayohat | 2005- yil | 2006- yil | 2007- yil | 2008- yil | 2009 -yil | 2010-yil | 2011-yil | 2012-yil | 2013-yil | 2014-yil | 2015-yil |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Pink jersey**Giro d’Italia** | yigʻilish | — | — | 60 | — | — | — | **bitta** | yigʻilish | 9 | 5 |
| Yellow jersey **Tour de France** | — | — | — | 46 | 46 | 5 | 17 | yigʻilish | 70 | — | 40 |
| red jersey**Vuelta va Ispaniya** | — | — | yigʻilish | — | yigʻilish | — | — | — | — | 24 | — |

Manbalar
--------

1. ↑   Kanades Xesedal viigral velogonku „Djiro d’Italiya"
2. ↑  Hesjedal wins the Giro d’Italia Rodriguez 2nd at 16", De Gendt 3rd
**Tokugava lemitsu** — Yaponiya tarixining Edo davrida uchinchi shoguni boʻlgan lemitsu 1623-1651-yillarda hukmronlik qilgan, ammo aslida 1632-yildan otasi vafotidan keyin toʻliq kuchga ega boʻla olgan. Uning hukmronligi davri siyosiy barqarorligi bilan ajralib turardi. Iemitsu davrida shogunatning kuchi eng yuqori darajaga yetdi — mamlakatda nihoyatda kuchli markaziy hokimiyat oʻrnatildi. Iemitsu 1651-yil 12-aprelda vafot etdi.

Hukmronlik yillari
------------------

Iemitsu bir qator maʼmuriy islohotlarni amalga oshirdi, bu unga shogun kuchini mustahkamlashga imkon berdi. U harbiy uylarda tartibni va daimyo ustidan nazoratni kuchaytirdi. U 1634-yilda garovga olish tizimini shakllantirdi, unda daimyo navbatma-navbat Edo shahridagi shogun qal’asida xizmat qilishlari lozim edi.
Iemitsu davrida xulq-atvor normalari, myeros qoidalari va boshqalarni tartibga soluvchi „Syosi Hatto" nomli yangi qonun qabul qilindi. Daimyoning boshqa joyga koʻchishi uning siyosatining samarali vositasi edi — bu ularning markaziy hukumatni kuchaytirishlari uchun yordam berdi.
Bundan tashqari, Iemitsu tozama feodaligiga egalik qilishni iloji boricha kamaytirishga harakat qildi, ayniqsa, Yaponiyaning Tokugava syoguni zaif mavqega ega boʻlgan hududlarida (Xonsyu, Shikoku va Kyusu orollarining shimoliy va gʻarbiy qismlari). Oʻzlarining yerlari hisobiga u Tokugava va Fudai feodalligining mulklarini koʻpaytirdi. Iemitsudan soʻng, XVII asrning ikkinchi yarmida tozama feodal mollarini musodara qilish juda kam amalga oshirila boshlandi va XVIII asrga kelib deyarli bu holat kuzatilmadi.

Shimabara qoʻzgʻoloni
---------------------

Shimabara qoʻzgʻolonidan (1637-1638) keyin Yaponiyada nasroniylarni taʼqib qilish kuchaydi. Iemitsu doimiy ravishda Yaponiyaning tashqi dunyo bilan aloqasini keskin cheklaydigan bir qator farmonlarni chiqardi, bu tarixiy nuqtai nazardan ijobiy va salbiy oqibatlarga olib keldi. 1624-yilda ispanlarning Yaponiyaga kelishi taqiqlangan, 1630-yilda mamlakatga Yevropa kitoblarini olib kirish taqiqlangan, 1639 yilda portugallar Yaponiyadan quvib chiqarilgan. Yaponiyada faqat xitoylar va gollandlarga savdo qilishga ruxsat byerilgan edi.

Manbalar
--------



1. ↑  *Madvaliyev, Orifjon* „Yaponiya Qirolligi" (o'zbek tili). 13-dekabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-dekabr 2022-yil.
2. ↑  Жуков, А.Е*. История Японии* (rus tili), 1998.
**MP-512** — bu otishni oʻrganish koʻnikmalarini oʻrgatish, koʻngilochar otish uchun, shuningdek, kichik oʻyinlarni ovlash uchun moʻljallangan prujinali porshenli miltiq (MP-512M — ov uchun Magnum versiyasi). U 4,5 va 5,5 mm kalibrlarda ishlab chiqariladi („Magnum" — litsenziyalangan versiya), 7,5 J dan koʻp boʻlmagan pasport tortishish quvvatiga ega (25 J dan koʻp boʻlmagan — MP-512M). 4,5 mm oʻqning tezligi 150 (280) m/s, 5,5 mm oʻq esa 190 m/s. MP-512 litsenziyasiz sotiladi (lekin faqat maxsus ajratilgan joylarda otish mumkin, qoidabuzarlik Rossiya Federatsiyasi Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining 20.13-moddasiga muvofiq 40 dan 100 ming rublgacha jarima va miltiqni musodara qilish bilan jazolanadi). MP-512M allaqachon litsenziya boʻyicha (pnevmatik ov quroli sifatida) sotilgan. U lazer bilan oʻyilgan yongʻoq, qayin yoki plastmassa zahiralarga ega. Optik koʻrish uchun oʻrnatish: kengligi „qaldirgʻoch" kengligi 11 mm.

MP-512 versiyasi 3 J (105 m/s oʻqining dastlabki tezligi) ga qadar boʻlgan energiyaga ega boʻlib, otish va quroldan foydalanish boʻyicha mashgʻulotlar uchun moʻljallangan. Ushbu miltiq qurol emasligi sababli (ogʻizning energiyasi 3 J dan kam), undan xavfsizlik qoidalariga rioya qilgan holda istalgan joyda otish mumkin. Ushbu miltiq MP-512 dan zaiflashtirilgan bahorda va asosiy silindrdan barrelgacha aylanma gilzadagi oʻzgartirilgan teshikda farq qiladi.

Miltiq avtomatik sugʻurta bilan jihozlangan, bu esa tetik kiritilganda bloklanadi, shuning uchun har safar otishdan oldin uni qoʻlda oʻchirish kerak.

Modellar
--------

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Model** | **Kalibr** | **Oʻqning boshlangʻich tezligi, m/s** | **Dulo energiyasi, J, endi yoʻq** | **Magistral** **uzunligi, mm** | **Umumiy uzunlik, mm** | **Ogʻirligi, kg** |
| MP-512 | 4,5 mm (,177) | 150 | 7.5 | 450 | 1090 | 3.0 |
| MP-512S | 4,5 mm (,177) | 105 | 3 | 450 | 1090 | 3.0 |
| MP-512M | 4,5 mm (,177)
5,5 mm (,22) | 220
190 | 25 | 450 | 1090 | 3.0 |

Manbalar
--------

1. ↑  „Пневматическая винтовка Калашников МР-512С-00; 4,5 мм/.177; Пластик с серыми вставками в Москве и Московской области" (ru). *kalashnikov.market*. Qaraldi: 29-iyul 2021-yil.

Havolalar
---------

* АО «Ижевский механический завод». Пневматические винтовки, MP-512.
* Пневматическая винтовка MP-512 и её модификации Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-03-30).
* Концерн «Калашников». Пневматическая винтовка MP-512
**Tokugava Ienobu** — Yaponiya tarixidagi Edo davrida oltinchi shogun hisoblangan va u 1709-1712-yillarda hukmronlik qilgan. Tsunayoshining bolalari boʻlmagan va 1704-yilda asrab olgan jiyani lenobu shogun boʻldi. lenobuning otasi Tokugava Tsunashige toʻrtinchi va beshinchi shogunlarning ukasi edi. Tokugava lenobu 1712-yil 14-oktyabrda vafot etgan.

Hukmronlik yillari
------------------

Shogun lenobu hukmronligi qisqa boʻlgan. Uning davrida Konfutsiy olimi Aray Xakuseki va shogunning shaxsiy kotibi Manabe Akifusa davlat ishlariga katta taʼsir koʻrsatdilar. Ikkinchisi oʻrinda Noh teatri aktyori boʻlgan va shogunning sevimli insoni boʻlgan. Ienobu davrida hukumatni boshqaruvdagi xatolari uchun bir nechta amaldorlar ishdan boʻshatildigan, Tsunayoshining hayvonlarga rahm-shafqat toʻgʻrisidagi farmonlari bekor qilingan va ularni buzgani uchun mahkumlar ozod qilindi. Tanganing zarari toʻxtatildi, shogun sudida hashamatni cheklash choralari koʻrildi va amaldorlar orasida tozalash amalga oshirildi.
Ushbu chora-tadbirlar bakufu moliyaviy ishlarini yaxshilashga qaratilgan edi. Tsunayoshi syogun davrida ham soliq tushumlari 28-29% ga kamaygan. Qabul qilingan chora-tadbirlar maʼlum bir ijobiy natija berdi, ammo bu faqat keyingi yettinchi shogun bilan namoyon boʻldi-1713-yilda soliqlar yigʻilishi koʻpaygan.

Davlat inqirozi va uning sabablari
----------------------------------

1641-yildan boshlab Yaponiyaning tashqi savdosi faqat Nagasaki porti bilan cheklanib qoldi, u yerda Gollandiyaning savdo punkti Xirado orolidan koʻchirildi, bu esa import va eksport oʻrtasidagi muvozanatni buzdi. Bundan tashqari, savdo cheklovlari joriy etildi. Oltin va kumush eksporti qisqartirildi, Nagasakiga kirishga ruxsat berilgan kemalar soni cheklandi, bu esa kontrabandaning koʻpayishiga va Nagasaki magistratida rasmiy intizomning buzilishiga va shahar aholisining qashshoqlashuviga olib keldi.

Manbalar
--------



1. ↑  Жуков, А.Е.*. История Японии* (rus tili), 1998.
2. ↑  *Madvaliyev, Orifjon* „Yaponiya Qirolligi" (o'zbek tili). 13-dekabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-dekabr 2022-yil.
**Elektr hisoblagich** — maʼlum vaqt oraligʻida sarflangan elektr energiyasini hisoblaydigan elektr oʻlchash asbobi. Oʻzgarmas tok va oʻzgaruvchan tok Elektr hisoblagich lari bor. Oʻzgarmas tok zanjirida magnitoelektrik, ferrodinamik, elektrolitik va elektrodinamik sistemalar, oʻzgaruvchan tok zanjirida induksion (aktiv va reaktiv energiyani hisobga oladigan) Elektr hisoblagichlar ishlatiladi. Elektrolitik sistemadan boshqa hamma sistemalarda Elektr hisoblagich mikroelektr dvigateldan iborat boʻlgani uchun ular koʻpincha motorli Elektr hisoblagich deb ataladi. Elektr hisoblagichda tekshiriladigan zanjirga ketmaket va parallel ulanadigan tok hamda kuchlanish zanjirlari boʻladi.

Oʻlchash natijasi (kilovattsoat) disk oʻqi bilan chervyakli uzatma orqali biriktirilgan hisoblash mexanizmidan olinadi. Oʻzgaruvchan tok Elektr hisoblagichlari xonadonlarda, yoritish tarmoqdarida, kommunal xoʻjalikda, oʻzgarmas tok E. hlari yirik korxonalarda ishlatiladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
"OLTIARIQ" SANATORIYSI - balneologik kurort. Fargʻona viloyatining Oltiariq tumanida, Fargʻona shahridan 50 km, tuman markazidan 9 km uzoklikda. Maydoni 33 ga, iklimi quruq, sershamol. Yillik oʻrtacha temperatura 13°, iyulda 26—28°, yanvarning oʻrtacha temperaturasi —2°. 1954-yilda Markaziy Fargʻona choʻlini oʻzlashtiruvchilar uchun ichimlik suv qidirib chuqur quduq parmalanganida issiq mineral suv otilib chiqqan. Shu joyga vannaxonalar qurilib, choʻlquvarlar davolanadigan balneologiya kasalxonasi tashkil etilgan. 1976-yil sanatoriy qurishga kirishilgan va 1979-yil 9-mayda sanatoriy rasmiy ravishda ochilib, urush va mehnat faxriylarini davolay boshlagan, keyinchalik tayanchharakat aʼzolari, nerv sistemasi, ovqat hazm qilish aʼzolari kasalliklari, qandli diabetning insulinga muxtoj boʻlmagan xili bilan ogʻriganlar davolanadigan maskanga aylantirilgan. Sanatoriy yaxshi koʻkalamzorlashtirilgan. "Oltiariq sanatoriysida 1756 m chuqurlikdan 41° issiqlikdagi tiniq, chuchuk, mayin mineral suv chiqib turadi. Uning tarkibida litiy, kaliy, natriy, magniy, kalsiy, stronsiy, kobalt, nikel, qoʻrgʻo-shin, rux, ftor, xlor kabi kimyoviy elementlar, shuningdek, karbonat-gidrokarbonat, kremniy kislotasi va boshqa bor.

Mineral suvdan, asosan, vannalar uchun, meʼdani yuvish, ichaklarni chayish, tyubaj, dush (aylanma va koʻtarilma), suv osti massaji qilish usullaridan foydalaniladi. Bundan tashqari, fizioterapiya, davo fizkulturasi, massaj, issiq (parafin va ozokerit) bilan davolash usullari ham qoʻllanadi.

300 oʻringa moʻljallangan yotoq korpusi, yozgi va qishki klub, kutubxona, sport maydonchalari, choyxonalar mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Erkman-shatrian** — hamkorlikda ijod etgan ikki fransuz yozuvchisining nomi: Emil Erkman (1822.20.5, Falsbur — 1899.14.3, Lyunevil) va Sharl Lui Gratyen Aleksandr Shatrian (1826.18.12, LeGranSolda — 1890.3.9, Vilmombl). Ularning adabiy hamkorligi 1848-yildan boshlangan. Dastlabki asari — "Afsonaviy qissa va ertaklar" (1849). "Mashhur doktor Mateus" (1859) ilk romani keng shuhrat qozongan. Adabiy merosining asosiy qismini milliy tarixiy romanlar ("Aqlsiz Yegof...", 1862; "Terezaxonim", 1863; "Vaterloo", 1865; "Qamal...", 1867; "Bir dehqon tarixi", 1868—70 va boshqalar) tashkil etadi. "Xalq farzandi tarixi" romani (1865) Parijdagi 1848-yil voqealariga bagʻishlangan. Pyesa, opera, librettolar ham yozishgan.

Adabiyot
--------

* 3olya E. Erkman-Shatrian, Sobr. soch. t. 24, M. 1966.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Elektr aloqa** — axborotlar (nutq, harfraqamlar, tasvir va boshqalar) sim yoki radiosignallar orqali elektr signallari tarzida hamda optik aloqa tizimi yordamida uzatiladigan aloqa. Signallarni uzatish usuliga qarab, simli aloqa va radio aloqa; uzatiladigan axborotlarning turiga qarab, telefon aloqa, telegraf aloqa, faksimil aloqa, bir vaqtning oʻzida nutqiy va tasviriy axborotlarni saqlaydigan va uzatadigan videotelefon aloqa va boshqalarga boʻlinadi. Uzatuvchi va qabul qiluvchi punktlar orasida Elektr aloqa oʻrnatish uchun uzatuvchi va qabul qiluvchi apparatlar, aloqa kanali, kommutatsiya tizimi qurilmalari qoʻllanadi. Uzatuvchi apparat signallar (nutqlar, telegramma matni belgilari, perforatsion lentalarga yozilgan belgilar va boshqalar)ni elektr signallariga aylantiradi. Qabul qiluvchi apparat qabul qilingan elektr signallarini qayta eshittirish uchun qulay shaklga keltiradi (yana qarang Telegrafiya, Televideniye, Fototelegraf aloqa).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Electronic Dance Music** (EDM), shuningdek, raqs musiqasi, klub musiqasi yoki oddiy raqs sifatida ham tanilgan, asosan tungi klublar, kechki bazmlar va festivallar uchun yaratilgan zarbali elektron musiqa janrlarining keng spektridir. U odatda DJ-miks deb ataladigan treklarning uzluksiz tanlovini yaratuvchi DJ-lar tomonidan ijro etish uchun ishlab chiqariladi, ular bir yozuvdan ikkinchisiga ajratiladi. EDM ishlab chiqaruvchilari, shuningdek, ba'zan "Jonli PA" deb ataladigan konsert yoki festival muhitida o'z musiqalarini jonli ijro etishadi.

1980-yillarning oxiri va 1990-yillarning boshlarida, raving, pirat radio, PartyCrews, yer osti festivallari va klub madaniyatiga qiziqishning ortishidan so'ng, EDM Yevropada mashhurlikka erishdi. AQSHda esa, Nyu-York Siti, Florida, O'rta G'arb va Kaliforniyadagi mintaqaviy sahnalardan tashqarida rave madaniyatini qabul qilish universal emas edi. Garchi elektro va Chikagodagi *house* musiqasi ham Yevropada, ham Amerika Qo'shma Shtatlarida ta'sirli bo'lgan bo'lsa-da, asosiy ommaviy axborot vositalari va ovoz yozish sanoati unga ochiqchasiga dushman bo'lib qoldi. Shuningdek, EDM va giyohvandlik madaniyati o'rtasida bog'liqlik bor edi, bu esa shtat va shahar darajasidagi hukumatlarni rave madaniyatining tarqalishini to'xtatishga qaratilgan qonunlar va siyosatlarni qabul qilishga olib keldi.

Keyinchalik, yangi ming yillikda EDM ning mashhurligi butun dunyoda, xususan, Qo'shma Shtatlar va Avstraliyada oshdi. 2010-yillarning boshlariga kelib, "elektron raqs musiqasi" atamasi va "EDM" boshlang'ichizmi Amerika musiqa sanoati va musiqa matbuoti tomonidan Amerika rave madaniyatini rebrend qilish maqsadida ilgari surildi. Sanoatning o'ziga xos EDM brendini yaratishga urinishiga qaramay, boshlang'ichizm bir nechta janrlar, jumladan pop-dance, house, tecno, electro va trance, shuningdek, ularning tegishli subjanrlari uchun soyabon atama sifatida qo'llaniladi.

Yana qarang
-----------

* Beatport
* Dance music
* Drop (music)
* Freetekno
* Latin freestyle
* List of electronic dance music venues
* List of electronic music genres
* Rave music
* Remix
* Sampling (music)
* Timeline of electronic music genres

Manbalar
--------

1. ↑  Kembrew McLeod (2001). "Genres, Subgenres, Sub-Subgenres and More: Musical and Social Difference Within Electronic/Dance Music Communities" (PDF). *Journal of Popular Music Studies* **13**: 59–75. doi:10.1111/j.1533-1598.2001.tb00013.x. .
2. ↑  Richard James Burgess (2014), *The History of Music Production*, page 115, Oxford University Press
3. ↑  EDM – ELECTRONIC DANCE MUSIC, Armada Music
Yulduzlar diademasi.
**Yulduzli** diadema (portugalcha : Diadema das Estrelas) - zargarlik buyumlari va modani yaxshi ko'radigan Savoy qirolichasi Mariya Pia tomonidan buyurtma qilingan olmosli tiara. Bu Portugaliya qirollik zargarlik buymlaridan biridir.

Tarix
-----

Diadema 1863-yilda Portugaliya qiroli Luis I ning rafiqasi Savoy qirolichasi Mariya Pia uchun yasalgan. Tiara Portugaliya qirollik zargarining Estêvão de Sousa ustaxonasida, Portugaliyaning Lissabon shahrida tayyorlangan. Diadema - bu Mariya Pia tomonidan buyurtma qilingan zargarlik buyumlari to'plamining bir qismi bo'lgan.

Tafsilotlar
-----------

Yulduzlar diademasi Portugaliya qirollik zargarining Lissabondagi ustaxonasida yasalgan. Diademaga 1863-yilda buyurtma berilgan 1866-yilda tayyor holatga keltirilgan. U oltin, kumush va rangsiz olmoslardan yasalgan bo'lib, aylanadagi eng katta tosh *Mariya Pia* deb nomlangan sariq olmosdir.

Manbalar
--------

* Jóias da Coroa Portuguesa (portugalcha)

Andoza:Portuguese Crown Jewels
**Televizion teleskop** - kuzatiladigan osmon yoritqichlarining tasviri teleskop texnika yordamida hosil qilinadigan astronomik qurilma. Birinchi marta 20-asr 50y.lari oʻrtalarida Oy va sayyoralarni, keyinchalik esa Yer sunʼiy yoʻldoshlari va boshqa kosmik obyekt (galaktika, tumanlik) larni kuzatishda qoʻllana boshladi. Televizion teleskop optik teleskota oʻrnatilgan uzatuvchi televizion trubka (superortikon, izokon, vidikon), videokuchaytirgich, aloka kanali va qabul qiluvchi televizion trubka (kineskop) dan iborat. Televizion teleskop spektrning ultrabinafsha, koʻrinma va infraqizil diapazonlarida ishlashi va kosmik obyekt tasvirini uzok, masofaga (kabel yoki efir orqali) uzata olishi bilan boshqa nur qabul qiluvchi vositalar (fotoplastinka, fotoelement)dan ustun turadi. Olingan videosignallarni qayta ishlashda avtomatik asboblardan foydalaniladi. Televizion teleskop birinchi marta 1952-yil Oyni (Buyuk Britaniya) va 1954-yil Marsni (AQSH) kuzatishda qoʻllanildi. Pulkovo rasadxonasida Televizion teleskop bilan 1956-yildan boshlab Oy tadqiq qilingan. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Astronomiya institutida Televizion teleskop yoʻq. Bu yerda zaryad alokasiga asoslangan matritsali Quyosh teleskopi (PZS) ishlab turibdi (2004).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Brigitte Kahn** — nemis asli britaniyalik aktrisa, u Buyuk Britaniyada bir nechta teledasturlarda ishtirok etgan.

U *"Yulduzli urushlar"* filmidagi *"Imperiya orqaga qaytdi"* filmidagi roli bilan mashhur boʻlib, u yerda „Yulduzli urushlar"ning boshqa ommaviy axborot vositalarida keyinchalik Torin Farr nomi bilan atalgan isyonchi ofitser rolini oʻynaydi. Yulduzli urushlar trilogiyasi malika Leyaning oʻzidan boshqa.

Kan *Auf Wiedersehen, Petda* Dagmar rolini oʻynadi. Boshqa teleseriallar qatoriga quyidagilar kiradi: *Secret Army*, *The Sandbaggers*, *The Gentle Touch*, *The Professionals*, *CATS Eyes*, *Taggart*, *The Bill* va *The New Statesman* edilar.

U *"Kun qoldiqlari"* filmida nemis baronessasi rolini oʻynagan.

U *"Qirollik Shekspir kompaniyasi"* 1989-yilda *"Yozning orzusi"* filmida Hippolita rolini oʻynagan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Richau.* „The Evolution of Women in the Star Wars Universe: Episode V: The Empire Strikes Back" (1-iyun 2015-yil). Qaraldi: 18-mart 2019-yil.
2. ↑  *Rj.* „Yours Truly, RJD: Who the @#$! is Toryn Farr?!?!" (10-noyabr 2010-yil). Qaraldi: 18-mart 2019-yil.
3. ↑  *Buchanan.* „What Twilight Has That Star Wars Doesn’t". *vulture.com* (29-noyabr 2011-yil). Qaraldi: 18-mart 2019-yil.
4. ↑  „'Every line spoken by a woman (not named Leia) in Star Wars' is not a very long video". *The Independent* (3-dekabr 2015-yil). Qaraldi: 18-mart 2019-yil.
5. ↑  Coursen, Herbert R.*. Reading Shakespeare on Stage*. University of Delaware Press, 18-mart 1995-yil.

Havolalar
---------

* Brigitte Kahn IMDbda
Rasmiy nomi Rajarajeshwaram (lit. 'Rajaraja xoʻjayini') deb ataladigan va mahalliy ravishda Thanjai Periya Kovil („Thanjavur Katta ibodatxonasi") va Peruvudaiyar Kovil nomi bilan tanilgan Brihadishvara ibodatxonasi Chola meʼmorchiligi uslubida qurilgan hindu ibodatxonasidir. Hindistonning Tamilnadu, Tanjavur shahridagi Kaveri daryosining janubiy qirgʻogʻida joylashgan. Bu eng yirik hind ibodatxonalaridan biri va Tamil meʼmorchiligining namunasidir.  U ,shuningdek, Dakshina Meru („Janubiy Meru") deb ataladi. Chola imperatori Rajaraja I tomonidan milodiy 1003 va 1010 yillarda qurilgan maʼbad YuNESKOning „Buyuk tirik Chola ibodatxonalari" nomi bilan tanilgan Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan.  Hola davridagi Gangaikonda Cholapuram ibodatxonasi va Airavatesvara ibodatxonasi bilan birga shimoli-sharqda mos ravishda 70 kilometr (43 mil) va 40 kilometr (25 mil) joylashgan.11-asrga oid bu ibodatxonaning asl yodgorliklari xandaq atrofida qurilgan.  Unga gopura, asosiy maʼbad, uning ulkan minorasi, asosan shaivizm bilan bogʻliq boʻlgan yozuvlar, freskalar va haykallar, shuningdek, Vaishnavizm va Shaktizmga tegishli edi.  Maʼbad oʻz tarixida shikastlangan va hozirda baʼzi sanʼat asarlari yoʻqolgan.  Keyingi asrlarda qoʻshimcha mandapam va yodgorliklar qoʻshildi.  Maʼbad hozirda 16-asrdan keyin qoʻshilgan mustahkam devorlar orasida joylashgan.

Granit yordamida qurilgan, ziyoratgoh ustidagi vimana minorasi Janubiy Hindistondagi eng baland minoralardan biridir. Maʼbadda katta ustunli prakara (koridor) va Hindistondagi eng katta Shiva lingaslaridan biri mavjud. Shuningdek, u oʻzining haykaltaroshligi sifati bilan mashhur, shuningdek, 11-asrda latun Natarajani, Shivani raqsning hukmdori sifatida topshirgan joy boʻlgan.  Majmua Nandi, Parvati, Murugan, Vinayagar, Sabxapati, Dakshinamurti, Chandikeshvar, Varahi, Tiruvarurdagi Tiyagarajar va boshqalar uchun ziyoratgohlarni oʻz ichiga oladi. Maʼbad Tamil Naduda eng koʻp tashrif buyuriladigan sayyohlik joylaridan biridir.

Manbalar
--------

1. ↑  „Brihadishvara ibodatxonasi", *Vikipediya*, 2022-12-03, qaraldi: 2023-05-16
**Chala choʻl zonalari** - chala choʻl landshafti ustun boʻlgan qurukdiqsagi tabiat zonalari. Shim. va Janubiy yarim sharlarning moʻʼtadil, subtropik va tropik mintaqalarida choʻllar bilan dasht va savannalar orasida joylashgan. Iqlimi quruq. Chala choʻl zonalariz.ning katta qismida havo temperaturasi qishda 0—10°, yozda 25—25° boʻladi. Yogʻingarchilikka (300 mm dan oshmaydi) nisbatan mumkin boʻlgan bugʻlanish 3—6 barobar koʻp; daryo juda kam, odatda mavsumiy. Tuproklari och kashtan, qoʻngʻir, boʻztuproq, chirindisi kam (2—4%), shoʻrlangan yer koʻp. Oʻsimliklari shuvoq, shoʻralar, chim hosil qiladigan boshoklilar, namgarchilik tanqisligiga moslashgan past boʻyli chala butalardan iborat. Hayvonlardan choʻl, dasht va togʻ oldi faunasi, yaʼni kemiruvchilar (yumronqoziq, qoʻshoyoq, olaxurjun), sudralib yuruvchilar (toshbaqa, ilonlar) va boshqalarlar yashaydi. Chala choʻl zonalariz.ning katta qismidan yaylov chorvachiligida foydalaniladi, koʻp kismi oʻzlashtirilib, gʻalla ekiladigan yerlarga aylantirilgan. Subtropik mintaqalarning Chala choʻl zonalariz. Eron togʻligi, Gʻarbiy Osiyo, Shim. Afrika, Qoyali togʻlarning yon bagʻirlari, tropik mintaqalarda Sahroi Kabirning jan.da, Tar tekisligida, Atakama choʻlining shim. qismi, shuningdek, tropik mintaqa togʻlarining quyi qismlarida, moʻʼtadil mintaqada Yevrosiyo materigining ichki qismida — gʻarbda Kaspiy boʻyi pastgekisligidan sharkda Ordos platosining sharqiy chekkasigacha boʻlgan hududlarda joylashgan. Oʻzbekistonda togʻ oddi qirlari va adirlar balandlik Chala choʻl zonalariz. mintaqasiga kiradi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Brigada** - 2002 yilda chiqarilgan rus seriali .

Xalq orasida tez tarqalib, ko'plab fi
Санат:Алфавит бойынша телесериалдар
kr-mulohazalarni olgan serial. 15-qismdan iborat ushbu serial 1989-2000 yillardagi voqealarni qamrab oladi. Bosh qahramonlar bir-biri bilan yaxshi do'st bo'lgan 4 yigit bo'lib, ular ham aqlli komandirlar hisoblanadi. Aleksandr Bely (filmda Sasha Bely nomi bilan tanilgan) filmning bosh qahramonlaridan biri. Serial "Avatar film" kinostudiyasi bilan hamkorlikda suratga olingan.

"Brigada" seriali rejjissor Aleksey Sidorovning birimchi ishi. Serialda 4 dos yigitni oynagan Sergey Bezrukov, Dimitriy Dyujev, Vladimir Vdovichenko va Pavel Maykovlar serial efir yuzini ko'rgash xalq orasida mashhur bo'lib ketishdi. Undan tashqari, Andrey Panin, Ekaterina Gusevaga o'xshagan aktyorlarning mashhurligi o'shdi. Rassiyadagi "Mafiya" olami haqidagi "Brigada" serialining chiqishiga "Cho'qintirgan ota", "Bir vaqtlar Amerikada" filmlari turtki bo'lgan. 

2003 yilda "Brigada" ko'p seriyali filmi "Televizion badiiy serial" nominatsiyasida "TEFI" mukofotiga sazovor bo'ldi. O'sha yili u "Eng yaxshi o'yin teleseriali" nominatsiyasida "Oltin burgut" mukofotiga sazovor bo'ldi. Va bir yil o'tgach, ya'ni 2004 yilda Rossiyaning "Brigada" seriali "badiiy seriyalar"nominatsiyasi bo'yicha EMMY Inernational sovrinnig yarim finaligacha yetib bordi. Serialda bosh qahramon, ya’ni Sasha Beliy rolini ijro etgan Sergey Vitalyevich Bezrukov 1973-yil 18-oktabrda Rossiyaning Moskva shahrida tug‘ilgan. Rossiya xalq artisti (2008 yilda bu unvonni olgan), kinoda ko'p rollarni o'ynagan va teatrda ham o'ynagan. Kosmos ismli juda qattiqqo'l yigit rolini o'ynagan Dmitriy Petrovich Dyuzhev 1978 yil 9 iyulda sobiq SSSRning Astraxan shahrida tug'ilgan rus teatr va kino aktyori. Vladimir Vdovichenko (FIL) 1971 yil 13 avgustda Rossiya Federatsiyasining Kaliningrad viloyatida tug'ilgan. 2012 yilda u Rossiya Federatsiyasining xalq artisti unvonini oldi. Pavel Sergeevich Maykov (Pchyola) - rossiyalik aktyor va teleboshlovchi, 2008 yildan beri qo'shiqchi va musiqachi. 1975-yil 15-oktabrda sobiq SSSRning Mytishchi shahrida tug‘ilgan.

Havolalar
---------

"Mahalliy kino entsiklopediyasi "bo'yicha "brigada "
**Televizion sanʼat** - borliq ni televideniye orqali tasvirlovchi sanʼat turi. Televizion sanʼat "badiiy televideniye" ahamiyatini bildiruvchi atama sifatida qoʻllaniladi. Sanʼatning boshqa turlari (kino, teatr, adabiyot, tasviriy sanʼat, musiqa va boshqalar) bilan toʻqnash holda yuzaga kelgan. Televizion sanʼat nafakat ularning asosiy tasviriy ifoda vositalarini meros qilib oldi, balki tasvirlanayotgan voqeaga maksimal yaqinlashuv, mahsulotlarni montaj qilish, boshlovchi yoki telekoʻrsatuv qatnashchilarining tomoshabinlarga murojaati, shuningdek, tomoshalarni davriy yoki seriallarga boʻlib koʻrsatishdek oʻziga xos sanʼat yaratdi. Televizion koʻrsatuvlarda maʼlum gʻoya va maqsad koʻzda tutiladi. Bu gʻoyani muayyan voqeahodisa zamirida amalga oshirish uslubiga qarab 2 yirik turga: informatsion (hujjatli) va badiiy televideniyega ajratiladi. Informatsion televideniyedagi turkum koʻrsatuvlarda voqelik hech bir ortiqcha boʻyoqsiz, tomoshabinga asl xrlida yetkaziladi ("Axborot", "Davr", "Yangiliklar" va boshqalar). Badiiy televideniyening mahsulotlari esa badiiy sanʼat va yuksak estetik talablarga javob beroladigan, voqelikni nafis sanʼat vositalari, obrazlar orqali ifoda etuvchi televizion drama va koʻrsatuvlarga asoslanadi (yana qarang Televideniye).

Sabohat Hayitmatova, Feruza Fayziyeva.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qariqiz** — murakkabguldoshlar oilasiga mansub ikki yillik begona oʻglar turkumi. Yevrosiyoning moʻʼtadil ikdimli mintaqalarida 10 turi maʼlum. Oʻzbekistonda uchraydigan bir yillik yalangʻoch urugʻli Q. turi (*А.1эю$регцҳп* ]ххг е1. 8эг§.)ning poyasi tik, olabula qirrali, xira qizgʻish, serbarg. Boʻyi 60—150 sm, barglari yirik, bandli, usti yashil, osti kulrang momiq tukli. Ildiz oldi barglarining boʻyi 50 sm gacha, yuraksimon. Oʻrama barglari uchi bigizsimon. Gullari toʻq qizil naysimon, ikki jinsli, savatcha toʻpgul hosil qiladi. Q.larning yosh ildizlarida uchraydigan inulin moddasi (oshlovchi modda hamda efir moyi ham mavjud) xalq tabobatida terlatuvchi, siydik haydovchi vosita. Chorvachilikda yemxashak sifatida ishlatiladi. Tashlandiq (zax va soya) yerlarda, yoʻl yoqalarida oʻsadi.
Urug'larida 25-30% yog' mavjud. Ildiz tarkibida inulin, efir moylari, yog'li moy, taninlar, stigmasterol, sitosterol, achchiqlanish, oqsil, yog 'kislotalari: stearik, palmitik mavjud.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Brillat-Savarin** yoki **Brilya-Savarin** (fransuzcha: *Brillat-Savarin*) — oq penitsillin qobigʻi bilan sigir sutidan tayyorlangan fransuz yumshoq pishlogʻi.

Yog 'miqdori yuqoriligi va boy taʼmi tufayli bu pishloq "pishloq fua-grasi "laqabini olgan.

Tarixi
------

Ushbu pishloq uchun retsept 1890-yilda Sen-Maritim departamentida Dyubuk oilasi tomonidan yaratilgan. Dastlab, pishloq Ekselsior (fransuzcha: *Excelsior*) nomi ostida ishlab chiqarilgan, ammo u faqat 1930-yillarda mashhur fransuz pishloq ishlab chiqaruvchisi va qayta ishlovchi Anri Andre, boshqa mashhur pishloq ishlab chiqaruvchisi Per Andrening otasi bu ishlab chiqarishni boshlaganida Brillat-Savarin nomi ostida pishloq shuhrat qozongan.  U oʻz mahsulotini mashhur fransuz yozuvchisi va oshpazlik mutaxassisi Jan Antelme Brillat-Savarin sharafiga nomlagan.

Ishlab chiqarilishi
-------------------

Pishloq yil davomida krem bilan boyitilgan sigir sutidan ishlab chiqariladi. Pishloq bir-ikki hafta ichida tayyor boʻladi. Ishlab chiqarish jarayonida pishloqga uch barobar koʻp miqdorda qaymoq qoʻshiladi, shuning uchun uning yogʻliligi 75 % ga etadi.

Tavsif
------

Pishloq boʻlaklarining diametri 12-13 santimetr, balandligi 3,5-4 santimetr va ogʻirligi 450-500 gramm boʻlgan silindr shakliga ega; 100 dan 300 grammgacha boʻlgan kichik oʻlchamdagi boʻlaklar ham ishlab chiqariladi. Yangi pishloqning qobigʻi boʻlmaydi, uning yuzasi oq va nam, magʻzi esa qaymoqqa oʻxshaydi. Uzoq muddat saqlangan pishloq oq baxmal mogʻor qalin va silliq qatlami bilan yupqa poʻstlogʻi bilan qoplangan, magʻzi ancha zich boʻladi, lekin suyuq, moʻrt va pastasimon hususiyati saqlanib qoladi.

Yangi boʻlsa, bu pishloq yangi sut hidi va nordon taʼmga ega. Pishgan pishloq mogʻor qobigʻi tomonidan berilgan qoʻziqorin taʼmi bilan qoʻshilib qaymoqli sariyogʻ taʼmiga ega boʻladi. U mustaqil taom sifatida ishlatiladi, koʻplab qizil va oq vinolar, shuningdek, shampan bilan isteʼmol qilinadi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Джульет Харбатт 2012. sfn error: no target: CITEREFДжульет\_Харбатт2012 (help)
2. ↑  Французские сыры: иллюстрированная энциклопедия 2003. sfn error: no target: CITEREFФранцузские\_сыры:\_иллюстрированная\_энциклопедия2003 (help)
3. ↑  „Брилья-Саварен" (ruscha).  «Сыры Франции». 16-dekabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-dekabr 2016-yil.
4. 1 2  „Брийя-Саварен (Brillat-Savarin)" (ruscha).  fromages-france.com. Qaraldi: 23-dekabr 2016-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Masui K. Yamada T. Fransuzskie siri : illyustrirovannaya ensiklopediya = [French Cheeses] / Kazuko Masui, Tomoko Yamada; vstup. sl. J. Robyushon; per. s angl.: S. Sapronov; foto Y. Maruyama. — SPb. : Izd. dom „Neva", 2003. — 240 s. — (A Dorling Kindersley Book). — ISBN 5-7654-2333-7.
* Джульет Харбатт*.*. ISBN 978-5-93679-168-0.
**Brik dyu** **Forez** (fransuzcha: *Brique du Forez*) — sigir sutidan tayyorlangan fransuz oq va yumshoq pishlogʻi.

Brik dyu Forez
Mazkur pishloq boshqa turdagi fransuz yumshoq pishlogʻi Brik de shevr (fransuzcha: *Brique de chèvre*) uchun prototip boʻlib xizmat qildi.

Ishlab chiqarilishi
-------------------

Pishloq Overn-Rona-Alp mintaqasida fermer yoki artel usulida ishlab chiqariladi. U sigirning xom sutidan yoki sigir va echki suti aralashmasidan tayyorlanadi. Sigir sutidan pishloq ishlab chiqarish yil davomida davom etadi, bahordan kuzgacha boʻlgan davrda echki suti qoʻshiladi. Tayyor boʻlish davri 2-3 haftadan uch oygacha davom etishi mumkin.

Tavsifi
-------

Pishloq boʻlaklari gʻisht shaklida boʻlib, uzunligi 12-13 santimetr, kengligi 5-6 santimetr, balandligi 2,5-3,5 santimetr va ogʻirligi 350-400 grammni tashkil qiladi. Pishloq tabiiy mogʻorning nozik oq qobigʻi bilan qoplangan, vaqt oʻtishi bilan kulrang-koʻk rangga kiradi. Qobiq ostida qaymoqli, deyarli suyuq oq magʻiz mavjud. Pishloqning yogʻliligi 40-45 %.

Pishloqn uzoq saqlanadigan yongʻoq taʼmiga ega boʻlib, qobigʻi esa qoʻziqorin hidiga ega. Mustaqil taom sifatida isteʼmol qilinadi, u yengil mevali oq va pushti vinolari, shuningdek, qizil vinolar, xususan, Bojole vinolari bilan birga isteʼmol qilinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Брик де шевр (Brique de chèvre)" (ruscha).  fromages-france.com. Qaraldi: 5-yanvar 2017-yil.
2. 1 2 3  Французские сыры: иллюстрированная энциклопедия 2003. sfn error: no target: CITEREFФранцузские\_сыры:\_иллюстрированная\_энциклопедия2003 (help)
3. 1 2 3  Джульет Харбатт 2012. sfn error: no target: CITEREFДжульет\_Харбатт2012 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Masui K. Yamada T. Fransuzskie siri : illyustrirovannaya ensiklopediya = [French Cheeses] / Kazuko Masui, Tomoko Yamada; vstup. sl. J. Robyushon; per. s angl.: S. Sapronov; foto Y. Maruyama. — SPb. : Izd. dom „Neva", 2003. — 240 s. — (A Dorling Kindersley Book). — ISBN 5-7654-2333-7.
* Джульет Харбатт*.*. ISBN 978-5-93679-168-0.
Pandus
**Pandus** (frans. pante douce— nishab, qiyalik) — binoning eshigi, darvozasiga kiriladigan nishab maydoncha; baʼzan zinapoya vazifasini oʻtaydi. Oʻrta Osiyo hududidagi qadimgi shahar qalʼa va koʻshklarga panduslar orqali koʻtarilgan. Togʻlar orasida joylashgan turar joylarga maxsus panduslar ishlangan (Samarqanddagi Xoʻja Doniyor maqbarasida, Qashqadaryo viloyati Gʻilon qishlogʻida, Nurota togʻ etaklaridagi qoʻrgʻon va qalʼalarga chiqishda, Surxondaryodagi "Bibishoy" koʻprigi, Bu-xoro arki darvozasi oldidagi panduslar va boshqalar). Zamonaviy meʼmorlikda jamo-at, sanoat binolari, transport inshootlari, garaj kabilar qurilishida panduslardan foydalanilmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Telemarkaz**, televizion markaz — televizion dasturlarni tayyorlash va uzatish uchun moʻljallangan inshootlar va texnika vositalari majmui. Asosiy tarkibiy boʻlinmalari — apparatstudiya kompleksi; koʻchma televizion styalar va Kuchma videoyozuv Apparatxonadagi jihozlar. styalari. Apparatstudiya kompleksiga telestudiya, texnik apparatxonalar (telestudiya joylashgan televizion kameralardan keladigan videosignallarni kuchaytiruvchi va oʻzgartiruvchi jihozlar boʻladi), rejissyorlik xonalari (videonazorat qurilmalari boʻladi), telekinoproyeksion apparatxonalar (telekinouzatkichlar boʻladi) va videoyozuv apparatxonalari kiradi. T.da yoritish sexi, boshqa sex va qoʻshimcha xizmatlar (pardozxonalar, kiyim tanlash xonalari, musiqa tanlash xizmati va boshqalar) boʻladi. T.dan uzatiladigan teledasturlar televizion styaga tushadi, bu stya teleminorada joylashgan antennasi orqali tasvir va tovush signallarini efirga uzatadi. Teledasturlarni rangbarang qilish, bezash ishlarida dizayn, kompyuter grafikasidan keng foydalaniladi. T.da xususiy televizion dasturlar tayyorlash bilan birga xalkaro aloka vositalari orqali boshqa shaharlarning teledasturlarini ham qabul qilib, retranslyatsiya qilish mumkin. Oʻzbekistonda Toshkent va Nukus shaharlarida hamda barcha viloyatlarning markazlarida T. bor. Eng yirik T. — Oʻzbekiston Respublikasi Telemarkazi Toshkent shahrida joylashgan. U 1956-yilda tashkil qilingan. Uning asosiy vazifasi Oʻzbekiston televideniyesi kanallari tomonidan tayyorlangan koʻrsatuvlarni texnikaviy jixatdan taʼminlab efirga uzatishdan iborat. Markaz bir kechakunduzda 52 soat koʻrsatuvlarni efirga uzatishni taʼminlaydi. Yangi raqamli markaziy apparatxona va umumiy maydoni 600m2 boʻlgan 5 kamerali studiya qayta jihozlanib ishga tushirildi, 8, 6 va 4 kamerali raqamli koʻchma televizion stya mavjud (2004).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Teleks** [tele... va ing. ex(change) —almashinuv] — abonentlar orasida ikki tomonlama bevosita telegraf xabarlar almashish uchun moʻljallangan xalqaro telegraf aloqa tarmogʻi. "Teleks" kommutatsiya telegraf styalari boʻlgan mamlakatlarning milliy telefaf tarmoqlarini birlashtiradi. Styalar kabel va radioliniyalar, shuningdek kosmik aloqa tizimidan foydalangan holda telegraf aloqa kanallari boʻyicha bir-biri bilan xabarlar almashinadi. Abonentlarni milliy, xalkaro va qitʼalararo kommutatsiya styalari avtomatik tarzda (abonent rakamini terib) yoki buyurtma boʻyicha (stya operatorlari opkali) ulaydi. Har qaysi abonent tomonda avtomatik tarzda javob beruvchi qurilmali startstop (ulashuzish) telegraf apparata va chaqiruv asbobi boʻladi. Jahondagi 150 dan koʻp mamlakat (shu jumladan Uzbekistan) milliy telegraf tarmoklarini birlashtiradi (2004).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |