Markaziy havo kuchlari muzeyining ko'rgazma xonasi.
**Markaziy havo kuchlari muzeyi** (ruscha: *Центральный музей Военно-воздушных сил РФ*) — Rossiyaning Moskva viloyati, Monino shahridagi aviatsiya muzeyi. Markaziy Qurolli Kuchlar muzeyining filiali bo'lib, u dunyodagi eng yirik aviatsiya muzeylaridan biri va Sovet samolyotlari uchun eng kattasi bo'lib, ko'rgazmada 173 samolyot va 127 samolyot dvigatelini o'z ichiga olgan kolleksiyasi mavjud. Muzeyda, shuningdek, Sovuq urush davridagi Amerika josuslik uskunalari, qurollar, asboblar, kiyim- kechaklar, san'at asarlari va kitoblar, filmlar va fotosuratlarni o'z ichiga olgan kutubxona kabi qo'shimcha ko'rgazmalar mavjud.

Markaziy havo kuchlari muzeyi Gagarin nomidagi Harbiy-havo kuchlari akademiyasi hududida, sobiq Monino aerodromi o'rnida, 40 kilometr (25 mi) Moskvadan sharqda joylashgan

Tarixi
------

Muzeyning kelib chiqishi 1940-yilda Monino qishlog'i Gagarin havo kuchlari akademiyasining joylashuvi sifatida tanlangan paytdan boshlanadi. Muzeyning o'zi 1958-yilda, aerodrom yopilganidan 2 yil o'tib tashkil etilgan va o'sha paytda 6 samolyot va 20 samolyot quroliga ega edi. Oradan 2 yil o'tib, 1960-yilda jamoatchilikka ochilganida, u 14 ta samolyotga ega edi. 1970-yil boshlarida, muzey kolleksiyasi deyarli 40 ta samolyotga ko'paydi. 1990-yilda taqdim etilgan samolyotlar konstruktorlik byurosi va xronologik tartibda qayta tartibga solingan. Muzeyning asosiy zali asosan 2005-yilda yongʻin natijasida vayron boʻlgan 2013-yilga kelib, Ikkinchi jahon urushi samolyotlarini joylashtirish uchun yangi angar qurildi. 2016-yilda muzey yopilishi, eksponatlar Patriot bog'iga ko'chirilishi haqida xabar berilgan edi. Biroq 2020-yilning fevral oyida yangi koʻrgazma zali ochildi.

1999-yilgacha muzey sobiq Sovet Ittifoqi davridagi tasniflangan prototiplar namoyish etilganligi sababli jamoatchilik uchun yopiq edi. Bugungi kunda muzeyda mahalliy va xorijiy, shu jumladan harbiy, fuqarolik va maxsus maqsadlar uchun bir qator samolyotlar mavjud. Muzeyda, shuningdek, samolyot bilan bog'liq forma, hujjatlar, modellar va uskunalar kabi tegishli qismlar joylashgan. Hozirda muzey jamoat a'zolari tashrif buyurishi uchun ochiq.

Tashrif buyurish
----------------

Muzey harbiy qism (Gagarin nomidagi Harbiy-havo kuchlari akademiyasi) hududida joylashganligi uchun, hamma tashrif buyuruvchilar harbiy majmuaga kirish eshigidan o'tishlari lozim.

Imkoniyatlar
------------

2ta katta angar bor, ular yaxshi ko'rsatilgan buyumlar va buyumlar haqida juda ko'p ma'lumotga ega, ammo barchasi rus tilida, ayrimlarida ingliz tiliga qisqacha tarjimasi bor.

Ko'rgazmada samolyot
--------------------

**Transport va yo'lovchi samolyotlari**

* Antonov An-22 (Cøck)Antonov An-22 (Cøck)
* Tupolev Tu-114 (Cleat)Tupolev Tu-114 (Cleat)
* Tupolev Tu-144 (zaryadlovchi)Tupolev Tu-144 (zaryadlovchi)
* Beriev Be-12 (Pochta)Beriev Be-12 (Pochta)

**Jangchilar**

* Lavochkin La-15 (Fantail)Lavochkin La-15 (Fantail)
* Sukhoi Su-25 (qurbaqa oyoq)Sukhoi Su-25 (qurbaqa oyoq)
* Tupolev Tu-128 (Fiddler)Tupolev Tu-128 (Fiddler)
* Ilyushin Il-2 (qobiq)Ilyushin Il-2 (qobiq)

**Bombardimonchilar**

* Sukhoi T-4 (Su-100)Sukhoi T-4 (Su-100)
* Tupolev Tu-22M (teskari otishma)Tupolev Tu-22M (teskari otishma)
* Myasishchev M-50 (chegarachi)Myasishchev M-50 (chegarachi)
* Tupolev Tu-22 (Blinder A)Tupolev Tu-22 (Blinder A)
* Tupolev Tu-95 (Ayiq)Tupolev Tu-95 (Ayiq)
* Myasishchev 3M (bison)Myasishchev 3M (bison)

**Vertolyotlar**

* Mil Mi-12 (Homer)Mil Mi-12 (Homer)
* Mil Mi-26 (Halo)Mil Mi-26 (Halo)
* Mil Mi-6 (ilgak)Mil Mi-6 (ilgak)
* Mil Mi-6B (ilgak)Mil Mi-6B (ilgak)
* Mil Mi-24A (hind-A)Mil Mi-24A (hind-A)
* Mil Mi-25 (hind-D)Mil Mi-25 (hind-D)
* Kamov Ka-25 (gormon)Kamov Ka-25 (gormon)
* Mil Mi-10 (Harke)Mil Mi-10 (Harke)
* Yakovlev Yak-24 (Ot)Yakovlev Yak-24 (Ot)

**Boshqa samolyotlar**

* Myasishchev M-141 ("Strizh" ruscha: Стриж. StrijMyasishchev M-141 ("Strizh" ruscha: *Стриж*. Strij
* Myasishchev M-17 (Mistik) yuqori balandlikdagi eksperimental samolyotMyasishchev M-17 (Mistik) yuqori balandlikdagi eksperimental samolyot
* MiG-105 Spiral EPOS orbital kosmik kemasi (OS) prototipi Nr. 11 (tovushsiz)MiG-105 Spiral EPOS orbital kosmik kemasi (OS) prototipi Nr. 11 (tovushsiz)
* Beriev Bartini VVA-14 Vertikal uchuvchi amfibiya samolyoti prototipiBeriev Bartini VVA-14 Vertikal uchuvchi amfibiya samolyoti prototipi

Yana qarang
-----------

* Aerokosmik muzeylar ro'yxati
* Ryazan uzoq masofali aviatsiya muzeyi

Manbalar
--------

Iqtiboslar

1. ↑  **{{Veb manbasi}} andozasidan foydalanishda `sarlavha=` parametrini belgilashingiz kerak.** „{{{title}}}" (Russian). *Центральный Музей ВВС РФ*. Qaraldi: 30-aprel 2017-yil.
2. ↑  *Palmer.* „The Russian Air Force Museum at Monino (pt. 2)". *Dictatorship of the Air*.  Scott W. Palmer (2-iyul 2007-yil). 3-iyul 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-may 2017-yil.
3. ↑  *Gavrilov.* „55th anniversary of the Central Air Force Museum" (Russian). *RG.ru* (27-noyabr 2013-yil). Qaraldi: 3-may 2020-yil.
4. ↑  „Минобороны развеяло слухи об уничтожении коллекции Музея авиации в подмосковном Монино". *5*. АО Телерадиокомпания «Петербург» (9-fevral 2016-yil). Qaraldi: 9-mart 2020-yil.
5. ↑  „February 19 - a solemn ceremony of opening a new exhibition hall". *Central Air Force Museum*. Qaraldi: 19-oktabr 2020-yil.
6. ↑  „Central Museum of the air force".

Bibliografiya
* (in Russian) На авиамузей в Монино наплевали с большой высоты
* (in Russian) Центральный музей ВВС в Монино

Havolalar
---------

* (in Russian) Homepage of the Monino museum
* Guide for foreign visitors and virtual tour
* Information and photos of the museum (Wayback Machine saytida 2020-05-26 sanasida arxivlangan)
* (in Russian) Central Armed Forces Museum page for the museum