recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Deputatning daxlsizligi** - demokratiya prinsipi; unga kura, davlat hokimiyati vakolatli organining deputati shu organning roziligisiz jinoiy javobgarlikka tortilishi mumkin emas. Oʻzbekistonda D.d. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi (88- modda) va OʻzRning "Oʻzbekiston Respublikasida deputatlarning maqomi toʻgʻrisida"gi qonuni (1995-yil 6 may) bilan mustahkamlangan. Qonunga koʻra, Oliy Majlis deputati — Oliy Majlisning , sessiyalar oraligʻidagi davrda esa — Oliy Majlis Kengashining; Joʻqorgʻi Kenges deputati — Oʻzbekistan Respublikasining butun xududida Joʻqorgʻi Kengesning , sessiyalar oraligʻidagi davrda esa — Joʻqorgʻi Kenges Raisining; viloyat, tuman, shahar Kengashining deputati esa tegishli hududda tegishli Kengashning , sessiyalar oraligʻidagi davrda esa — qokimning yoki hokim vazifasini ijro etuvchi mansabdor shaxsning roziligisiz jinoiy javobgarlikka tortilishi, hibsga olinishi yoki sud tomonidan beriladigan maʼmuriy javobgarlikka tortilishi mumkin emas. Oliy Majlis deputatiga nisbatan jinoiy ish faqat OʻzR Bosh prokurori tomonidan, Joʻqorgʻi Kenges deputatiga nisbatan — OʻzR Bosh prokurori yoki Koraqalpogʻiston Respublikasi prokurori tomonidan; viloyat va Toshkent sh. Kengashining deputatiga nisbatan jinoiy ish tegishli viloyat, Toshkent sh. prokurori yoki yuqori turuvchi prokuror tomonidan, tuman, shahar Kengashining deputatiga nisbatan esa — tegishli tuman, shahar prokurori yoki yuqori turuvchi prokuror tomonidan qoʻzgʻatilishi mumkin. Oliy Majlis va Joʻqorgʻi Kenges deputatini majburan keltirish, ushlash, shuningdek, uning shaxsiy buyumlarini, yuki, transport, uy-joyi yoki xizmat xonasini koʻzdan kechirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Категория:Населённые пункты по алфавиту
Категория:Википедия:Статьи без изображений (страна: Бангладеш)
Категория:Википедия:Статьи без изображений (тип: населённый пункт)
Категория:Населённые пункты без почтового индекса
Категория:Статьи о населённых пунктах без категории на Викискладе
Категория:ПРО:Города:Последняя правка: более трёх лет
**Deray** ( bengalcha: *দিরাই* ,inglizcha: *Derai* ) — Bangladeshning shimoli-sharqidagi shahar, xuddi shu nomdagi tumanning maʼmuriy markazidir. Shaharning maydoni 20,5km². 2001-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, shaharda 23 098 kishi yashagan, ularning 52,29% erkaklar va 47,71% ayollar edi. Voyaga etganlarning savodxonlik darajasi 39,4% ni tashkil etadi (Bangladeshdagi o'rtacha 43,1%).

Manbalar
--------

* Banglapediyada Deray )
**Simli aloqa** — axborotlarni elektr signallari vositasida sim orkali uzatish va qabul qilish. Uzoq (shaharlararo) va mahalliy (shahar ichidagi) turlarga boʻlinadi. Axborotlar tovush orqali uzatilishi va eshitib qabul kdiinishi (telefon aloqa), shartli belgi yoki harf va raqamlar tarzida yozib olib, eshittiruvchi apparatlar yordamida uzatilishi hamda qabul qilinishi (telegraf aloqa), qoʻzgʻalmas tasvirlar — fotosuratlar, chizmalar, rasmlar (faksimial aloqa) yoki qoʻzgʻaluvchan tasvirlar tarzida (televideniye) uzatilishi mumkin. Simli aloqada yer osti aloqa kabellari, signallarni elektron kuchaytirgichlar va boshqa apparatlardan foydalaniladi. Simli aloqa koʻpincha radioaloqa bilan birga qoʻllanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Derbion** (sobiq **Intu Derbi**, **Vestfild Derbi** va **Eagle Center**) — Angliyaning Derbi shahridagi yirik yopiq savdo markazi .

Umumiy koʻrinish
----------------

Derbionda 200 tagacha doʻkon, supermarket, kinoteatr va koʻplab ovqatlanish joylari mavjud. Anchor tenantlarga Next, Marks &amp; Spencer va Sainsbury’s kiradi. Markazda Showcase Cinema de Lux deb nomlangan kinoteatr ham mavjud. U uchta avtoturargohga ega va Derbining avtobus va temir yoʻl vokzallaridan bir necha daqiqa yurish masofasida joylashgan.

Buyuk Britaniyaning eng yirik, lekin asosan band boʻlmagan yopiq bozori, the Eagle Market markazga yaqin. Market va Derbi teatriga, 2007-yilgacha markazning bir qismi hisoblangan bozor orqali kirish mumkin. Markaz The Eagle Centre nomi bilan tanilgan. Markaz kengaytirilgan va nomi oʻzgartirilgan, u avvaliga Westfield Group va Hermesga tegishli edi, ammo Derbi shahar kengashi tomonidan boshqariladigan bozor Westfield nomini olmagan. U oʻz nomini Eagle Center Marketdan oddiygina Eagle Marketga biroz oʻzgartirdi va oʻzining sobiq Eagle Centre va Westfield’s brendlaridan ajralib turadigan oʻz brendini taqdim etdi. bu uni savdo markazidan ajratib turdi.

Juda kichikroq yopiq savdo uchastkasi, Sankt-Peter yoʻli ham Derbion bilan bogʻlangan. Mijozlar ikkala hudud orasida muammosiz harakatlanishlari mumkin. 

 2005-yilda qurilish ishlari

Manbalar
--------

1. ↑  „How Derby's biggest shopping centre went from Main Centre to Derbion". *DerbyshireLive* (27-yanvar 2021-yil).
2. ↑  „Intu Derby's new owners defend 'Derbion' name switch". *BBC News* (27-yanvar 2021-yil).
3. ↑  „Take a butcher's ... Westfield fills store empty since launch". *thisisderbyshire.co.uk* (17-dekabr 2010-yil). 24-sentabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi.
4. ↑  „Derby Eagle Centre market or Guildhall market may close". *BBC News* (7-dekabr 2011-yil).
5. ↑  „St Peters Mall Retail Space | FI Real Estate Management Ltd". *FI Real Estate Management*. Qaraldi: 15-iyul 2021-yil.
**Govzabon**, hoʻkiz tili (*Anchusa italica* Retz.) — kampirchopondoshlar oilasiga mansub koʻp yillik begona oʻt. Poyasi sershox, tikanli, tik usadi, boʻyi 40—100 sm. Barglari qalin tuksimon tikanlar bilan qoplangan; ildiz yonidagi barglari yirik, choʻziq-ellipssimon, poyadagilari — bandsiz, nashtarsimon. Gullari havorang, yirik roʻvaksimon toʻpgulga yigʻilgan. Mevasi — uch qirrali yongʻoqcha. Oʻq ildizi yoʻgʻon, sershox. May—avg.da gullaydi va meva tugadi. Urugʻidan koʻpayadi. Qurgʻoqchilikka chidamli. Oʻrta Osiyoda tarqalgan. Gʻoʻza, beda, gʻalla ekinlari orasida, shuningdek, yoʻl yoqalari tashlandiq yerlar, bogʻlar va ariq boʻylarida oʻsadi. Kurash choralari: ekinlarni oʻtoq qilish; gʻalla ekinlari maydonlarini oʻrimdan keyin 6—8 sm chuqurlikda yumshatish; shudgor qilish; gerbitsidlar purkash.

Garden anchusa (lat. Anchusa azurea)

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xunuklik** — estetika tushunchasi. Inson goʻzalligi, shaʼni, qadrqimmati va ideal tasavvurlarga xilof keladigan xususiyat, narsa va hodisani ifodalaydi. Goʻzamiknint aksi. X. kishida turli xil salbiy histuygʻu, noxush kayfiyat, taassuf va nafrat qoʻzgʻatadi, yoqimsiz taassurot qoddiradi. X. — oʻzida nuqsonni ifodalaydi. U — insonning intellektual va iroda kuchiga boʻysunishi mumkin boʻlgan, shaxs, jamiyat uchun toʻgʻridantoʻgʻri xavf tugʻdirmaydigan, kelajakda insoniy imkoniyatlar doirasida shaklan yoki mazmunan ijobiy oʻzgarish kasb eta oladigan muvaqqat xususiyat. Shu nuqtai nazardan goʻzallik bilan uzviy boglik. Qad. xitoy donishmandlari X.ning ham oʻziga xos ahamiyati borligini taʼkidlab, odamlar X. orqali goʻzallik nimaligini anglab yetadilar, degan fikrni bildiradilar (Lao Szi). Yunon mutafakkirlari goʻzallikning X.ka oʻtib turishi mumkinligini aytadilar, bu fikrni yosh, goʻzal yigitning keyinchalik kasal qariyaga aylanishi bilan izohlaydilar (Aristotel). Shu maʼnoda X.ni qadrning qadrsizlanishi tarzida talqin qilish mumkin. X. sanʼat asariga koʻchganida, sanʼatkor mahorati va sanʼat qonuniyatlari vositasida oʻzining obʼyektdagi jirkantiruvchi jihatlarini yoʻqotadi, goʻzallikka aylanadi, ayni paytda, mazkur obʼyektga boʻlgan insondagi salbiy munosabat ongida saqlanib qolaveradi. Bu holat badiiy asarni idrok etuvchi kishining axloqiyestetik tarbiyasiga taʼsir koʻrsatadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Cene Prevc** — (1996-yil 12-martda tugʻilgan) nafaqadagi sloveniyalik chang'ida sakrash sportchisi.

Faoliyati
---------

2013-yilning 18-fevralida Prevc 261,0 metr masofa bilan 2013-yilgi Yevropa yoshlar olimpiya qishki festivalida (EYOF) yakkalik musobaqada gʻolib chiqqan. Bu gʻalaba bilan Cene 2009-yilda EYOF yakkalik musobaqasida gʻolib chiqqan akasiga havas qilib, akasi Piterning yoʻlidan borgan. U 2013—2014-yilgi mavsumda Sloveniya sharafini himoya qilib Planikada jahon chempionatida debyut qilgan.

2022-yilda oʻqishga eʼtibor qaratish uchun changʻida sakrash boʻyicha faoliyatini yakunlagan. Lekin sportni toʻliq yakunlamagan. Hozirgi vaqtda mavsumiy musobaqalarga tomosha qilish uchun tashrif buyurib turadi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Prevc Kranjda Božidar va Julijana Prevc oilasida tugʻilgan; oila Dolenja Vas qishlogʻida yashab kelgan. Uning ikki akasi va ikki opasi bor. Uning ukalari Piter va Domen va opalaridan biri Nika ham XCHF changʻida sakrash boʻyicha Jahon kubogi boʻyicha sportchilar hisoblanadi. Mebel biznesiga ega boʻlgan otasi, shuningdek, changʻidan sakrash boʻyicha xalqaro hakam onasidan iborat olaga ega.

Jahon chempionati
-----------------

XCHF changʻidan sakrash Jahon chempionatida bir necha yillik urinisharga qaramay umumiy reytingini koʻtara olmagan. Aosan shohsuppaga yaqin pogʻonalar bilan cheklanib qolgan. Bulardan eng yuqorisi 2013—2014-yilgi musobaqalarda umumiy 70 bal bilan toʻrtinchi pogʻonaga koʻtarilishi misol boʻla oladi. Asosan Yakkalik bahslarda faol ishtirok etgan, lekin jamoaviy musobaqalarda medalli pogʻonalarga koʻtarilgan.

### Turnir jadvali

| Mavsum | Umumiy natijalar | 4H | SF | RA | W6 | T5 | P7 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2012—2013-yil | — | — | — | Yoʻq | Yoʻq | Yoʻq | Yoʻq |
| 2013—2014-yil | 70 | — | — | Yoʻq | Yoʻq | Yoʻq | Yoʻq |
| 2014—2015-yil | 59 | — | — | Yoʻq | Yoʻq | Yoʻq | Yoʻq |
| 2015—2016-yil | — | — | — | Yoʻq | Yoʻq | Yoʻq | Yoʻq |
| 2016—2017-yil | 40 | 24 | 41 | — | Yoʻq | Yoʻq | Yoʻq |
| 2017—2018-yil | — | — | — | — | — | Yoʻq | 54 |
| 2019—2020-yil | 33 | 45 | — | — | — | 21 | Yoʻq |
| 2020—2021-yil | 38 | 26 | 27 | Yoʻq | — | Yoʻq | 46 |
| 2021—2022-yil | 10 | 40 | 21 | 4 | Yoʻq | Yoʻq | 25 |

Manbalar
--------

1. ↑  „European Youth Olympic Festival Rasnov (ROU)". *fis-ski.com*. Qaraldi: 30-mart 2021-yil.
2. ↑  „EYOF 2013: Cene Prevc holt Einzel-Gold" (olmoncha).  Skispringen News (18-fevral 2013-yil). 25-fevral 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-fevral 2013-yil.
3. ↑  „Cene Prevc dal študiju prednost pred skoki" (slovencha).  RTV Slovenija (4-oktabr 2022-yil). Qaraldi: 4-oktabr 2022-yil.
4. 1 2  „Mama Petra Prevca: Strah me je! A ne na zaletišču, nekje drugje" (slovencha). *Ekipa24*. Qaraldi: 12-fevral 2022-yil.
5. ↑  *Kastelic, Peter*. „Najmlajši od bratov Prevc: O skokih se doma redko pogovarjamo" (slovencha). Siol (2-fevral 2015-yil). Qaraldi: 12-fevral 2022-yil.
6. ↑  *Lopatič, Jaka*. „Oče Petra Prevca bo v Oslu pod dodatnim drobnogledom" (slovencha). Siol (20-yanvar 2016-yil). Qaraldi: 12-fevral 2022-yil.
**Govchi** (Gaogyuy, Gaozyuy yaʼni Govjuy, Qongqil, Qangqi, Toʻlish, Toʻloʻs deb ham aytiladi) — uygʻur qabilalar birlashmasiga kirgan sharqiy toʻra (xitoycha chidi, tele, dili) ning xitoy manbalarida nomlanishi. 4-asrda qizil di qavmiga mansub sharqiy toʻralar, baland (gov) arava (chi) larda yurganligi uchun, "Govchi" (baland aravaliklar) deb tilga olinadi (turkiycha "Qongqil"). G.lar di (toʻra), uygʻur, koʻgʻoʻrsu, chibni (qebar, chuba), qujiya (qutlugʻ gʻuz), etkin (eltegin, izgil) va poʻvurgʻur kabi 7 qabila birlashmasidan tashkil topgan.

G.lar asosan chorvachilik va ovchilik bilan shugʻullangan. Ularda hunarmandchilik ham taraqqiy qilgan boʻlib, metall buyumlari, teri, kigiz va araq achitqilari ishlab chiqarilar edi. Xususan, arava yasashda G.lar mohir ustalar hisoblangan. Ular aravalardan uy tariqasida foydalanib koʻchib yurganlar. Har bir oila birikkita aravaga ega boʻlgan. G.lar aholisi koʻp sonli boʻlib, baʼzi qabilalar bir necha yuz mingdan oshib ketgan. Qabilada qabila oqsoqoli "barlos" deb atalgan. Barloslar bilan birga botir, pahlavonlar "bogʻo" yoki "bogʻodur" deb ulugʻlangan. G.lar shaman diniga eʼtiqod qilganligi maʼlum. Ular momaqaldiroqni yomonlik belgisi deb tushunishgan va unga qarata oʻq uzishgan. Yashin tushgan joydan koʻchib ketishgan. Kelasi yil oʻsha joyga qaytib kelib xudoyi qilishgan. Ular joʻr boʻlib ashula aytib raqsga tushishni yaxshi koʻrganlar. Qiz olganda, quda tomonga qalin uchun beriladigan ot, qoramolni tanlab olishga yoʻl qoʻyilgan. Oʻlgan odamlarga qattiq yigʻlab aza tutilgan. Oʻra qazib jasadni unga tashlab ustidan tuproq tortmaganlar. Mil. 546-yil Qongqil xonligi Turk xoqonligi tomonidan boʻysundirilgandan soʻng G. atamasi xitoy manbalarida boshqa nomlar bilan atala boshlagan.

LL.Bichurin N.Ya. (Iakinf), Sobraniye svedeniy o narodax obitavshix v Sredney Azii v drevniye vremena, M.— L. t.1, 1950. Abduxoliq Aytboyev.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Simfonizm** (simfoniya soʻzidan) — musiqiyestetik kategoriya; 18—19-asrlar kompozitorlik sanʼatida qaror topgan badiiy usul. Tugal tushuncha sifatida ilk bor B. Asafyev tomonidan taxlil etilgan. Turli musiqiy mavzu (kuy)larning uzluksiz, oʻzgarishlarga boy mukammal rivoji, badiiy obrazlarning uzaro taʼsir etish jarayonlarini ifoda etadi. Simfonik janrlar bilan birga kamercholgʻu, musiqali teatr (opera, balet), vokalsimfonik (oratoriya) va boshqa janrlardagi namunalarga nisbatan ishlatiladi. Tarixiy rivojida bir necha musiqiy dramaturgiya turlarini keltirgan: xalqchiljanrli (Y. Gaydn), dramatikfojiaviy (L. Betxoven), lirik (F. Shubert), epik (A. Borodin) va boshqa Oʻzbekistonda dastlab Ik. Akbarov, R. Hamroyev, T. Kurbonov va boshqalarning asarlarida namoyon boʻlgan. Keyinchalik M. Tojiyev, M. Maxmudov, N. Gʻiyosov va boshqalarning asarlarida oʻzbek mumtoz musiqa (jumladan, maqom, katta ashula) xususiyatlari bilan uzviy bogʻlanib, millim S. qaror topdi.

Toʻxtasin Gʻafurbekov.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Xlorella (Chlorella)
**Xlorella** (Chlorella) — bir hujayrali xlorokokk suvoʻtlar urugʻi. Hujayrasi sharsimon, 15 mkm, qobigʻi silliq, 4—8 (baʼzan 16) tagacha avtosporalar hosil kilish orqali jinssiz koʻpayadi. 20 ga yaqin turi, jumladan, Oʻzbekistonda bir necha turi tarkalgan. Chuchuk va dengiz suvlarida, nam tuprokda uchraydi; lishayniklar va suvda yashovchi organizmlar tanasida simbioz yashaydi. Oqar suvlarni biologik tozalashda, yopiq ekosistemalar (mas, kosmik kemalar, suv osti kemalari)da havoni qayta tozalashda va fotosintez jarayonlarini oʻrganishda keng miqyosda foydalaniladi. 
Xlorella juda tez ko'payadi. Bir kecha-kunduz yashagan har bir yosh hujayra ham bo'lina boshlaydi.
Kuz kelishi bilan xlorella qalin, zich qobiqqa o'ralib, sporaga aylanadi va shu holda qishlaydi. Bahor kelib, qulay sharoit tug'ilgach, spora shaklida qishlagan hujayraning oddiy bo'linishi natijasida bir necha xlorella hosil bo'ladi. Ular hujayra qobig'ini yorib chiqadi va mustaqil hayot kechira boshlaydi.

1. aura

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
"Latofatnoma" asarining bizgacha beshta qoʻlyazma nusxasi yetib kelgan: shulardan biri uygʻur qolganlari arab yozuvida.
Bular:
1) Uygʻur yozuvli Kobul nusxasi (Bibliotheque du Musee de Kaboul,10)
2) London nusxasi ( British Museum, Add. 7914) 914/1509 yili arab xatida koʻchirilgan;
3) Istanbul nusxasi(Millet Kütüphanesi, Arabı� Numara 86);
4)Istanbul nusxasi(Millet Kütüphanesi, Arabı� Numara 1221);
5)Kanada nusxasi (Prof.Dr. Eleazar Birnbaum collection)
Uygʻur yozuvli qoʻlyozma Kobuldagi Afgʻoniston davlat milliy arxivida saqlanmoqda edi. Essiz hozir qoʻlyozmaning qayerda qolgani ma'lum emas.
Yaxshiyamki qoʻlyozma borligida foto surati olingan ekan. fanda shu narsa asqotdi. E.Fozilov oʻz kitobida uygʻur va arab yozuvli qoʻlyozmalarning faksimilini keltirgan. 
Qoʻlyozma xijriy 893 (milodiy 1488) yili Yazd hukumdori Amir Jaloliddin Chaqmoq buyrugʻiga koʻra koʻchirilgan. Asar tugagandan keyin tarixi shunday:Tamam boldï Laṭāfat-nāma, bičin yïl zulqada ayïnïŋ on ikisidä
pančšamba küni tarix sekiz yüz toqsan üčtä (Sertkaya 1977, 16).

Manbalar
--------

1. ↑  Sodiqov, Qosimjon*. {{{title}}}*. Toshkent: Akadem nashr, 2020 — 71-72 bet.
**Xoanalar** (yun. choane — voronka, voronkasimon teshik) — ichki burun teshigi. X. ayrim baliklar va quruqlikda yashovchi hayvonlar uchun xos. Panja qanotli va ikki xil nafas oluvchi baliqlar, suvda va kuruklikda yashovchilar hamda koʻpchilik sudralib yuruvchilarning burun boʻshligʻi birlamchi X. orqali ogʻiz boʻshligʻiga ochiladi. Toshbaqalar, ayrim qushlar, ayniqsa, timsohlar va sut emizuvchilarda qattiq tanglay paydo boʻlishi tufayli burun boʻshligʻining keyingi qismi choʻzilib, halqumning yuqori qismiga ochiladigan ikkilamchi X. (boʻgʻiz)ni hosil qiladi. Hosil boʻlgan nafas nayi ogiz boʻshligʻida ovqat boʻlganida ham nafas olishga imkon beradi.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Nefroptoz** (yun. nephros — buyrak, ptosis — qulash, tushib ketish) — gavdaning holatini oʻzgartirganda buyrakning oʻz fiziologik harakatlanishidan ortiq siljishi bilan kechadigan patologik holat. Koʻproq ayollarda uchraydi.

N.ning rivojlanishida buyrakning bogʻlovchi apparatidagi oʻzgarishlarga olib keluvchi omillar (yuqumli kasalliklar, ozish) va qorin oldingi devori tonusining susayishi (xrmila-dorlik va boshqa sababli) ahamiyatga ega. N.ning yuzaga kelishiga shikastlanishlar ham sabab boʻlishi mumkin. Belgilari: belda ogʻriq boʻlib, harakat vaq-tida kuchayadi, baʼzan ogʻriq qoringa oʻtishi, buyrak sanchigʻi boshlanishi mumkin. Oʻng yoki chap yonbosh sohasida buyrak qoʻlga unnaydi. Buyrak va uning tomirlaridagi oʻzgarishlar venoz qonning turgʻunligi va aʼzo gipoksiyasiga olib keladi. Bu, oʻz navbatida, buyrak parenximasida urostoz va infeksiya rivojlanishiga sabab boʻladi. Gemo va urodinamikaning buzilishi tufayli piyelonefrit va vazorenal gipertoniya rivojlanadi. Piyelonefrit buyrak at-rofida tortmalar hosil boʻlishiga olib keladi (fiksatsiyalangan N.). N.ni aniqlash uchun, asosan, tasviriy va kontrastli urografiya qilinadi.

Davos i : spazmolitik, ogʻriq qoldiruvchi, yalligʻlanishga qarshi dorilar va issiq vannalar tavsiya qilinadi. Shu bilan birga bemor oyogʻini koʻta-rib yotishi va buyrak belbogʻini taqib yurishi maqsadga muvofiq. Bunda N.ning zoʻrayishi va asoratlarining oldi olinadi. Bemorga qorin oldingi devori muskullarini mustahkamlaydigan maxsus gimnastika mashklari toʻplami buyuriladi. N.ni oʻz vaqtida davolash bemor mehnat qobiliyatining toʻliq tiklanishiga olib keladi. N. ogʻirlashganda (piyelonefrit, vezorenal gipertoniya, gidronefrotik oʻzgarishlar) nefropeksiya oʻtkazish tavsiya etiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Neytrino** (italyancha: *neutrino* — neytroncha) — elektr zaryadi nolga, spini 1/2 ga va tinch holatdagi massasi nolga yaqin boʻlgan elementar zarra (v). Lep-tonlar guruhiga kiradi. Elektron Neytrinosi (ve) va myuon Neytrinosi (v^) nomlari bilan ham ishlatiladi. Neytrino har ikki koʻrinishning oʻziga xos antineytrinosi bor (elektronniki v\_, myuonniki v^ ).

Elektron va myuon zarralar birbiridan kvant sonlari (lepton zaryadlari) Le va L bilan farq qiladi, yaʼni L = + 1, L=b. Neytrino oʻzaro kuchli taʼsirda ham, elektromagnit oʻzaro taʼsirda ham qatnashmaydi va faqat oʻzaro kuchsiz taʼsirda ishtirok etadi. Shuning uchun Neytrinoni bevosita kuzatish qiyin. Quvvatli atom reaktorlari va tezlatkichlar qurilganidan soʻnggina, Neytrinoning oʻta intensiv oqimini olish va uni kuzatish imkoni tugʻildi.

Neytrino massasi juda kichik, lekin oʻtuvchanlik qobiliyati katta. 1930-yilda V. Pauli beta-yemirilish jarayonini oʻrga-nishda juda kichik massali va spini yarimga teng boʻlgan neytral zarra bor-ligini taxmin qilgan edi. Lekin 1932-yilda J. Chedvik neytronni kashf qilganidan soʻng, E. Fermi beta-yemirilish jarayonida ishtirok etadigan bu zar-rani "Neytrino" deb atashni taklif etdi. V. Pauli taxmin qilgan zarra 25 yildan soʻng kuzatildi va fanda yangi — Neytrino fizikasi, Neytrino astronomiyasi kabi sohalar paydo boʻldi. Aniqlanishicha, Yerning har bir kilogramm massasida uz-luksiz ravishda sekundiga 7330 ta antineytrino chiqadi. Bu Neytrinolarning man-bai Yerdagi radioaktiv moddalardir. Quyosh, yulduzlardagi termoyadro reak-siyasining mahsulotlari Koinotdagi Neytrino (antineytrino) manbai hisoblanadi. Tajribalar natijasida Neytrino massasi ekani maʼlum boʻldi. Neytrinoning magnit momenti juda ham kichik m(v)=10~7 sv, bu yerda sB — Bor magnetoni. Antineytrino Neytrinoning antizarrasi boʻlganidan uning magnit momenti s(u) dan ishorasi bilan farqqiladi. Hozirgi vaqtda Kuyosh Neytrinosi, yuqori energiyali kosmik Neytrinoni qayd qilish va tekshirish yanada keng amalga oshirilmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |
| --- |
|  k • m • t  **Elementar zarrachalar** |
| **Fermionlar**: Kvarklar:  Yuqori · quyi · Gʻalati · Mahliyo · Ost · Ust  | Leptonlar: Elektron · Muon · Tau · Neytrinolar  |
| **Bozonlar**: Kalibrli bozonlar: Foton · W va Z bozonlari · Gluon |
| Hali kuzatilmagan zarrachalar: Higgs bozoni | Graviton | Boshqa gipotetik zarrachalar |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nefroskleroz** (yunoncha: nephnos — buyrak, sklerosis — zichlashish) — buyrakni biriktiruvchi toʻqima qoplab ketishi natijasida uning qattikdashishi va "burishib" qolishi. Gipertoniya, piyelonefrit, buyrak sili, glomerulonefrit, buyrak-tosh kasalligi (nefrolitiaz) va boshqalarda kuzatiladi. N.da, asosan, buyrakning mayda arteriyalari (arte-riolalari) shikastlanadi, ular burishib qolib parchalanadi, natijada buyrak epiteliysi nobud boʻladi. Asosan, tuzsiz parhez va kasallik alomatlariga qarab doridarmonlar buyuriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Jan Campert
 Helen Ferdinand [nl] tomonidan Jan Campert xotirasi
**Jan Remko Teodor Campert** (Spijkenisse, 1902-yil 15-avgust — 1943-yil 12-yanvar) Amsterdamda yashagan golland jurnalisti, teatr tanqidchisi va yozuvchisi. Germaniya Ikkinchi Jahon urushida Niderlandiyani bosib olganida Campert yahudiylarga yordam bergani uchun hibsga olingan. U Neuengamme kontslagerida ushlab turilgan va oʻsha yerda vafot etgan.

Campert oʻzining „Het lied der achttien dooden [nl]" sheʼri bilan mashhur "(„Oʻn sakkiz oʻlik qoʻshigʻi"), nemis bosqinchisi tomonidan 18 qarshilik ishchisini (15 qarshilik jangchisi va uch kommunist) qatl etishini tasvirlaydi. 1941-yilda yozilgan va *Het Parool* -da nashr etilgan hisob asosida sheʼr 1943-yilda De Bezige Bij nashriyoti tomonidan yahudiy bolalarini yashirish uchun pul yigʻish uchun sheʼriyat kartasi (*rijmprent*) sifatida yashirincha nashr etilgan.

U romanchi va shoir Remko Campertning otasi.

Jan Campert mukofoti uning nomi bilan ataladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Jan Campert" (niderlandcha).  bibliotheek voor de Nederlandse letteren.
2. ↑  *Hubben, Hub.*. „Illegaal was beter dan clandestien" (niderlandcha). *de Volkskrant* (14-may 2004-yil). Qaraldi: 21-iyul 2009-yil.

Adabyotlar
----------

* Hans Renders, *Wie weet slaag ik in de dood.* *Jan Kampertning tarjimai holi*. De Bezige Bij, Amsterdam 2004-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb12704042j (maʼlumot)
* BPN: 66326123
* GND: 129356689
* ISNI: 0000 0001 1766 3191
* LCCN: n79084336
* NTA: 069973628
* RKD: 440150
* SUDOC: 126078556
* VIAF: 61670967
* en:WorldCat Identities: lccn-n79084336

 |
**Neytron bomba** — kichik quvvatli termoyadro zaryadi bilan taʼminlangan qurol. Ommaviy qirgʻin qurollari jumlasiga kiradi. Neytron bombada asosiy dastlabki modda deyteriy va tritiy aralashmasi hisoblanadi. Parchalanish va sintez yadro reaksiyasi (bir necha oʻn mln. °S qizish) natijasida tez neytron oqimlari vujudga keladi. Ana shu neytron oqimlari shikastlovchi taʼsir koʻrsatadi. Neytron bomba faqat odamlarni ommaviy qirish uchun moʻljallanadi, bino va inshootlarga, tanklarga ziyon yetkazmaydi. Chet ellarda (Mas, AQSH da) 20-asr 70-yillarida yaratilib, sinovdan oʻtkazilgan, amalda qoʻllanilmagan (qarang Yadro qurollari).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ekologik krizis**, ekologik tanglik — ekologik sistemalar, alohida hududlar yoki biosfera miqyosidagi tabiiy ofatlar; toshqin, yer silkinishi, vulkanlar otilishi, qurgʻoqchilik, dovul, chigirtkalar ofati, yongʻin va boshqalar holatlar oqibatida yuz beradigan ekologik vaziyat. Ekologik krizisning yuzaga kelishida, ayniqsa, odamning xoʻjalik faoliyati bilan bogʻliq boʻlgan antropogen omillar: daryolarni toʻsib suv oqimining oʻzgartirilishi, qoʻriq yerlarning oʻzlashtirilishi, oʻrmonlarning kesilishi, kon qazish ishlarining olib borilishi alohida ahamiyatga ega. Tabiat qonunlarini bilmaslik yoki ularni nazarpisand qilmasdan tabiiy resurslardan foydalanish, zavod va fabrikalar qurish, ichdan yonar dvigatellarning atmosferani ifloslantirishi natijasida ekologik muvozanatnish buzilishi Ekologik krizisning kelib chiqishiga sabab boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Ekologik krizis" *OʻzME*. E-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jan-Mari Pfaff** (niderlandcha: *Jean-Marie Pfaff*)—belgiyalik futbol darvozaboni.1953-yil 4-dekabrda Sharqiy Flandriyaning Lebbeke shaxarchasida tugʻilgan.U faoliyatining asosiy qismini Belgiyaning „Beveren" va Gʻarbiy Germaniyaning „Bavariya" klublarida oʻtkazgan.Ikkita jahon chempionati (1982,1986) va ikkita Yevropa chempionatlari (1980,1984) ishtirokchisi.1980-yilgi Yevropa chempionatining kumush medali sovrindori va 1986-yilgi jahon chempionatining 4-oʻrinni egallagan. Jahon futboli tarixidagi eng yaxshi darvozabonlardan biri.U birinchi boʻlib dunyoning eng yaxshi darvozaboni unvoniga sazovor boʻlgan (1987-yilda). 2004-yilda FIFAning 100 yilligida u FIFA 100 roʻyxatiga kiritilgan.Maqsadli ishonchli oʻyinidan tashqari u oʻzining gʻayrioddiyligi, oʻyin paytida omma oldida hayajonlanmay oʻynashi bilan ham mashhur boʻldi.2003-yildan beri Belgiya televideniesi „Pfaffa" dasturini, Jan-Mari, uning rafiqasi va uch qizi ishtirokidagi realiti-shouning bir turini efirga uzatib kelmoqda.

Faoliyati
---------

16 yoshida Pfaff „Beveren" klubiga keldi va u bilan Belgiya chempionati (1979) va Belgiya kubogi (1978) gʻolibi boʻldi. U klub bilan oʻn mavsumni oʻtkazdi va 276 ta liga oʻyinida qatnashdi.Xuddi shu yili u Belgiyaning „Oltin butsa"sini oldi.

Pfaff oʻz oʻyini bilan 1982-yilda oʻzi qoʻshilgan "Bavariya" murabbiylar shtabi vakillari eʼtiborini tortdi.Klubda olti mavsum oʻynadi."Bavariya" tarkibida oʻynab u ham asosan asosiy tarkibda maydonga tushdi.Bu vaqt ichida u oʻz sovrinlari roʻyxatiga uchta Germaniya chempionati unvonini qoʻshdi, bundan tashqari u Germaniya kubogining ikki karra gʻolibiga aylandi.

1988/89-yilgi mavsumda u „Liers" darvozasini himoya qildi.

U oʻzining professional futbolchilik faoliyatini Turkiyaning „Trabzonspor" klubida yakunlagan.U turk klubida 1989-1990-yillarda oʻynagan.

Terma jamoa miqyosida
---------------------

1976-yilda Belgiya terma jamoasi tarkibida rasmiy oʻyinlarda debyut qilgan.Terma jamoadagi 11 yillik faoliyati davomida u mamlakat bosh jamoasi tarkibida 64 ta uchrashuv oʻtkazgan.

Terma jamoa tarkibida u 1980-yili Italiyada boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida ishtirok etib, jamoa bilan kumush,1982-yil Ispaniyadagi jahon chempionati,1984-yilda Fransiyadagi boʻlib oʻtgan Yevropa chempionati va 1986-yili Meksikadagi jahon chempionatida qatnashgan.

Yutuqlari
---------

* Belgiya chempioni-1978/79
* Germaniya chempioni-1984/85,1985/86,1986/87
* Belgiya kubogi sohibi-1977/78
* G'arbiy Germaniya kubogi sohibi-1983/84,1985/86
* Yevropa kubogi finalchisi-1986/87
* Yevropa chempionati finalchisi-1980
* 1986-yilgi jahon chempionatining 4-oʻrin sohibi
* IFFHS talqini bo'yicha dunyoning eng yaxshi darvozaboni-1987
* Belgiyada yilning eng yaxshi futbolchisi-1978

Manbalar
--------

* 1.„Dunyo futbol oʻyinchilari" veb-saytida mavsumlar boʻyicha statistika Wayback Machine saytida arxivlandi (2010-07-30).
* 2.
* 3.
* 4.
**Neytron fizikasi** - fizikaning neytronlar xossalari (massasi, radioaktiv yemirilishi, magnit xossalari va h. k.) va ular bilan bogʻliq boʻlgan turli jarayonlarni oʻrganadigan boʻlimi. Neytron fizikasi neytron kashf qilingandan soʻng (1932) uning xossalarini oʻrganish asosida vujudga keldi va rivojlandi. Sovuq va issiq neytronlar bilan oʻtkazilgan tajribalarda ularning toʻlqin xususiyatlari namoyon boʻlib, koʻpgina optik hodi-salar kashf qilindi. Bunday neytronlar xossalari optika usullari va asboblari yordamida oʻrganiladi. Issiq neytronning moddada yutilishi katta boʻlganidan ularning har xil modsalar bilan oʻzaro taʼsiri natijasida elastik sochilish hodisasi va radiatsion tutuv (p, u) kabi ekzotermik reaksiyalar ke-tishi mumkin. Neytronlar taʼsirida yad-rolarning, ayniqsa, ogʻir yadrolarning boʻlinishi va boʻlinishning zanjirli reaksiyasi kabi muhim yadro reaksiyalari vujudga keladi. Bunday reaksiyalarning ketishi ham neytronlar energiyasiga bogʻliq. Ana shunday boglanishlar harakterini va ulardan foydalanish yoʻllarini (Mas, yadro texnikasida) Neytron fizikasi oʻrganadi va aniklaydi.

Yuqori energiyali neytronlarning modda atomlari bilan oʻzaro taʼsiri yadro reaksiyalariga olib keladi. Bu jarayonlar murakkab boʻlib, ularni oʻrganishda maxsus asbob va usullar zarur. Oʻta yuqori energiyali (relyativistik) neytronlar kosmik nurlar tarkibiga ki-radigan zarralardan hisoblanadi. Bunday neitronlarni (ularning oqimini) aniklash, oʻrganish va katta energiyali boshqa zarralarga taqqoslashga, ney-tronlarning yangidan-yangi harakteri-stikalari (kvant sonlari, oʻlchash usullari, tuzilishi va boshqalar)ni bilishga im-kon beradi. Bu ishlar ham Neytron fizikasida qaraladigan muhim masalalardan biridir.

Tadqiqot ishlarini bajarishda neytron manbalari bilan bir qatorda oʻlchash usullari, qurilma va asboblari (spektrometrlar, indikatorlar, filtrlar, monoxromatorlar va boshqalar)ni ishlab chiqish bilan bogʻliq boʻlgan turli masalalarni hal etish ham Neytron fizikasidagi asosiy masalalar hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Eklektizm**, eklektika (yunoncha: — tanlovchi) — turli xil, hatto bir-biriga qarama-qarshi qarash, gʻoya, nazariyalarning "eng yaxshisi"ni tanlab olishga intilish. Dastlab soʻnggi yunon falsafasida paydo boʻlgan. "E." terminini aleksandriyalik Potamon (2-asr) qoʻllagan va oʻz maktabini eklektik maktab deb atagan. Eklektik tafakkur usulida narsa va hodisalarning muhim va muhim boʻlmagan, asosiy va asosiy boʻlmagan xususiyatlari, ular oʻrtasidagi bogʻlanishlar yuzaki ravishda birlashtirilib, qorishtirilib ifodalanadi. Narsa va hodisalarga, ularning bogʻlanishlariga aniq, muayyan makon va zamonda, muayyan vaziyat va shartsharoitda yondashmaslik, ulardagi asosiy va ikkinchi darajali tomonlarni hisobga olmaslik asosida eklektik tafakkur usuli paydo boʻladi. Tasviriy sanʼat va meʼmorlikda E. turlituman, oʻzaro nomuvofiq badiiy unsurlarni birlashtirishdir. Odatda, yirik badiiy yoʻnalishlarning inqirozi davriga xos. E. xususiyatlari, jumladan, qadimiy Rim sanʼatining soʻnggi davri (Yunoniston, Misr, Old Osiyo va boshqalar sanʼatida oʻzlashtirilgan shakllar qoʻshilishi)da koʻzga tashlanadi. Uygʻonish davrining buyuk namoyandalari ijodining eng yaxshi tomonlarini qoʻshib mukammallikka erishish mumkin deb hisoblagan Bolonya maktabi vakillari ham E.ga moyil boʻlgan. E. turli uslublarning shakllarini toʻgʻridantoʻgʻri qoʻllagʻan 19-asr 2-yarmi meʼmorligi (ayniqsa, interyerlarni bezash) uchun ham xos boʻlgan, biroq uning meʼmoriy va bezak E.i oʻzining keng koʻlami, mohiyati eʼtibori bilan yaxlit bir "modern" uslubini shakllanishiga muhim taʼsir koʻrsatdi. 20-asr oʻrtalaridan E. anʼanalari Gʻarbiy Yevropa va Amerika badiiy madaniyatida keng tarqaldi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ermon**, achchiq shuvoq — murakkabguldoshlar oilasi, shuvoqlar turkumiga mansub koʻp yillik oʻt turi. Kavkaz, Sibir va Oʻrta Osiyoda tarqalgan. Ildizi oʻqildiz. Poyasi tik, kumushrang, mayda tuklar bilan qoplangan, yer ostidagi kurtaklaridan may—martda koʻkarib chiqadi, kuzgi nihollari qishlaydi. Boʻyi 60—120 sm, shoxlangan, barglari patsimon qirqilgan, yoshi katta oʻsimliklarda ketma-ket joylashgan. Gullari sariq, naysimon, toʻpguli chochoq. Iyun-sentabrda gullab, oktabrda mevalaydi. Urugʻi teskari tuxumsimon urugʻcha. Choʻl, adir va togʻ yon bagʻirlarida, yoʻl yoqalarida oʻsadi. Poyasi va barglarida efir moyi, S va K vitaminlari, karotin, achchiq glikozidlar, oshlovchi va boshqalar moddalar bor. Preparatlari ovqat hazm qiluvchi, ishtaha ochuvchi, oʻt haydovchi dori sifatida ishlatiladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  




  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vorm konkordati** (lotincha: *Pax Wormatiensis cum Calixto II*, shuningdek, Pactum Calixtinum nomi bilan ham mashhur) Papa Kalixtus II va Muqaddas Rim imperatori Genrix V o'rtasidagi murosa kelishivu. U investitura uchun kurashga barham bergan. 1122-yil 23-sentabrda Vormsda tuzilgan. Birinchi Lateran soborida ratifikatsiya qilingan (1123).

Worms konkordatiga ko'ra, har ikki tomon bir-biriga haqiqiy tinchlik taqdim etgan. Xususan, qirol mojaro paytida tortib olingan mulklarni papa va mahalliy cherkovlarga qaytarish majburiyatini olgan. Shartnoma, shuningdek, cherkov ierarxlari - rahbariyatini tayinlashda munozarali bo'lib turgan masalalarni ham hal qilgan. U bir vaqtning o'zida ham cherkov ham feodal ierarxiyasi tarkibiga kiruvchi yepiskoplar pozitsiyasining ikki tomonlamaligini tan olgan. Imperator prelatlarga ma'naviy unvon ramzlarii sanalmish uzuk va tayoq berish huquqidan voz kechdi. U papa yoki uning legatlari tomonidan beriladigan bo'ldi. Imperator yepiskoplarga yer maydonlari va dunyoviy hokimiyat berish huquqini saqlab qoldi va skipetr, ya]ni saltanat hassasini bera olardi. Rim papasi ham o'z navbatida uchta katta yonberishga majbur bo'ldi. U nemislar hududidagi yepiskoplar imperator qarshisida tobelik - vassallik vazifalarni bajarishi kerakligini tan oldi. Bu yerda yepiskoplarni saylash paytida imperatorning ishtirok etishiga rozilik berdi. Qolaversa, imperator bahsli holatlarda o'z fikrini bildirish huquqiga ega bo'ldi. Imperator, o'z navbatida, saylovlar simoniya va majburlashsiz o'tkazilishiga va'da berdi. Imperator Italiya va Burgundiyada saylovda qatnashish huquqidan mahrum bo'ldi va olti oydan keyin investituraniyam topshirdi. Umuman olganda, konkordat imperatordan ko'ra papaga ko'proq foydaliroq edi.

Manbalar
--------

1. ↑   Вормский конкордат // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.

Adabiyotlar
-----------

* Andoza:ВТ-ЭСБЕ
* Александр Хлевов.*. Краткая история Средних веков*. Andoza:СПб.: Амфора, 2008 — 190—191 bet. ISBN 978-5-367-00783-1.
* Ульф Дирльмайер и др.*. Краткая история Германии*. Andoza:СПб.: Евразия, 2008. ISBN 978-5-8071-0316-1.

Havolalar
---------

* (en) *The Pactum Callixtinum: an innovation in Papal diplomacy*.
* «The Concordat of Worms», *In Our Time*, BBC Radio 4(Inglizcha)
Romantika
 Piknik sahnasi
**Jan Pezos** (1815- yil 6- martda tavallud topgan) — fransuz rassomi. Jan Pezo janr sahnalari bilan tanilgan rassomdir. Jan Pezo koʻp guruh faoliyatida tasvirlangan. 1875- yilgacha u baʼzi tarixiy rasmlarni ham yarata boshlagan ammo ularning barchasi gʻoyib boʻla boshlagan. Garchi Jan Pezo koʻplab portretlarni chizgan deb ishonilgan boʻlsa-da, uning yagona portreti Charlz Deburauning mimi ekanligi maʼlum boʻladi.

Biografiya
----------

Jan Pezo kamtarona oiladan chiqqan. 1830- yilda Jan Pezo Bernard Sénéquier tomonidan boshqariladigan Tulondagi chizmachilik maktabiga oʻqishga kiradi. Keyinchalik u cherkov rassomi Markiz de Klinchampning (1787-1880) studiyalarida ham ishlay boshlagan, shuningdek, taniqli Provans rassomi Per Letuaire taʼsirida boʻlgan. Parijda ikki marta boʻlganidan soʻng, Jan Pezo 1835- yilda vabo epidemiyasi paytida oilasiga qaytib keldi. Ota-onasi vafot etganidan keyin u Parijga qaytib keladi va École Nationale Supérieure des Beaux-Artsga o‘qishga kirdi.

Jan Pezo Viktor Orsel bilan Notr-Dam de-Lorette cherkovining bezaklarini yaratishda davom etgan. Jan Pezo Alphonse Périn bilan hamkorlik qilgan.Jan Pezoning Salondagi debyuti 1846- yilda „Le Jeu de boule" (Toʻp oʻyini) bilan bogʻliq boʻlgan. Jan Pezo koʻplab faxriy maqtovlarga sazovor boʻladi. Shundan soʻng Jan Pezo koʻplab manzaralarni chiza boshladi.

1848- yilgi Fransiya inqilobi paytida Jan Pezo Sologneʼda botqoqliklarni qayta ishlashda qatnashish uchun rasm chizishni oʻzgartirdi. 1850- yilda Parijga qaytib keladi.Jan Pezo Salonda oʻzining „La Salle de police" (Politsiya boʻlimi) rasmini koʻrsatdi va boʻlajak Napoleon III ning eʼtiborini tortadi; shon-sharafini taʼminlash. Jan Pezo bezak ishlari uchun bir nechta komissiya oldi va poytaxtdan tashqarida, xususan, 1859- yilda Orleanda oʻz asarlari orqali koʻrgazmalarini boshladi.

1865- yildan keyin uning savdosi va sogʻligʻi pasayib, jiddiy moliyaviy qiyinchiliklarni keltirib chiqara boshlaydi. Franko-Prussiya urushi boshlanganda Jan Pezo Bulonga joʻnab ketadi. 1871- yilda Parij kommunasidan keyin qaytib keladi. Yaxshiyamki, uyi va studiyasi talon-toroj qilinmaganini aniqladi.

1878- yildan 1884- yilgacha Jan Pezo Bondi shahrida yashagan. Jan PezobParijga qaytib kelganida, Jan Pezo Korot uslubida rasm chizishni boshlaydi, lekin u faoliyatini qayta boshlashdan oldin 1885- yil 18- aprelda Parijda vafot etadi.

Jan Pezoning asarlarini Musée Comtadin-Duplessis muzeyida koʻrish mumkin, Musée Carnavalet va Musée dʼArt de Toulon

Manbalar
--------

* Etyen-Antuan Parrosel, *Annales de la peinture*, Ch. Albessard et Bérard, 1862 Onlayn
* André Alauzen va Laurent Noet, *Provans-Alpes-Kot-* d’Azurdagi haykaltaroshlar va haykaltaroshlar lugʻati, Jean Laffitte nashri, 2006 yilISBN 978-2-86276-441-2
* Jan-Rojer Soubiran, André Alauzen, André Bourde va boshqalar, *La peinture en Provence dans les kolleksiyas du musée de Toulon du XVIIe au debyut du XXe siècle*, Musée de Toulon, 1985ISBN 2-905076-09-7

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Jan Pezos*** haqida turkum mavjud |

* Pezous @ ArtNet tomonidan boshqa ishlar
**Neyrogormonlar** (neyro... va gormonlar), neyrosekretlar — neyrosekretsiya hujayralari ishlab chiqaradigan biologik faol moddalar. N. nerv uchlarida mediatorlaryaan hosil boʻladi, biroq gormonlar kabi, qon yoki toʻqima suyuqligiga oʻtadi. Kimyoviy tarkibiga koʻra, koʻpchilik N. peptidlar (vazopressin, kortikolbrin va boshqalar), baʼzilari katexolaminlardir. Sut emizuvchilarda N. manbai bosh miyadagi gipotayumusning neyrosekretor hujayralari hisoblanadi. N. baʼzi endokrin bezlarning (qarang Ri-lizing gormonlar) hujayralari faoliya-tini boshqaradi, shuningdek, boshqa aʼzolar hujayralariga ham taʼsir etadi (qarang Neyrosekretsiya). Peptid N. biosintezi neyron tanasidagi endoplazmatik toʻrda sodir boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Neytrinosiz qo'sh beta parchalanishi (0nb)** keng tarqalgan taklif qilingan va eksperimental ravishda qo'llaniladigan nazariy radioaktiv parchalanish jarayoni bo'lib, u neytrino zarrasining Majorana tabiatini isbotlaydi.   Shu kungacha u topilmadi.   

Neytrinosiz qo'sh beta parchalanishining kashfiyoti mutlaq neytrino massalari va ularning massa ierarxiyasini (neytrino massasi) yoritishi mumkin edi. Bu lepton sonining umumiy saqlanishi buzilganligi haqidagi birinchi signalni anglatadi. Neytrinolarning Majorana tabiati neytrino o'zining antizarrasi ekanligini tasdiqlaydi.

Neytrinosiz qo'sh beta parchalanishini izlash uchun hozirda bir qator tajribalar olib borilmoqda, kelajakda sezgirlikni oshirish uchun bir nechta tajribalar taklif etiladi.

Nazariy munozaraning tarixiy rivojlanishi
-----------------------------------------

1939 yilda Wendell H. Furry beta-parchalanish bilan bog'liq bo'lgan neytrinoning Majorana tabiati haqidagi g'oyani taklif qildi.  Furrining ta'kidlashicha, neytrino *kamroq* qo'sh beta parchalanishi uchun o'tish ehtimoli hatto yuqori bo'ladi.   Bu lepton sonining saqlanishi buzilishini izlash uchun taklif qilingan birinchi g'oya edi.  O'shandan beri u neytrinolarning tabiatini o'rganish uchun foydali bo'lganligi uchun unga e'tibor qaratdi (iqtibosga qarang).

Italiyalik fizik Ettore Majorana birinchi bo'lib zarracha o'zining antizarrasi degan tushunchani kiritdi. Zarrachalarning tabiati keyinchalik uning sharafiga Majorana zarralari deb nomlangan. Neytrinosiz qo'sh beta parchalanishi neytrinolarning mumkin bo'lgan Majorana tabiatini izlash usullaridan biridir.

1. 1 2  Grotz, K.*. The weak interaction in nuclear, particle, and astrophysics*. Hilger, 1990. ISBN 978-0-85274-313-3.
2. 1 2  Oberauer, Lothar*. Solar neutrino physics : the interplay between particle physics and astronomy*. Wiley-VCH, 2020 — 120–127 bet. ISBN 978-3-527-41274-7.
3. ↑  Rodejohann, Werner (2 May 2012). "Neutrino-less double beta decay and particle physics". *International Journal of Modern Physics E* **20** (9): 1833–1930. doi:10.1142/S0218301311020186.
4. ↑  Deppisch, Frank F.*. A modern introduction to neutrino physics*. Morgan & Claypool Publishers, 2019. ISBN 978-1-64327-679-3.
5. 1 2  Furry, W. H. (15 December 1939). "On Transition Probabilities in Double Beta-Disintegration". *Physical Review* **56** (12): 1184–1193. doi:10.1103/PhysRev.56.1184. .