recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Shayx Muhammad bin Tani
-----------------------

Milodiy 1848 yilda Al-Tani oilasi Fuvayritda tugʻilgan Shayx Muhammad bin Soniy boshchiligida Dohaga keldi. Otasi Tani bin Muhammad vafotidan soʻng Fuvayritda oʻz urugʻining rahbari boʻldi. Oxir-oqibat Shayx Muhammad bin Soniy Qatarning turli hududlarida oʻz taʼsirini kengaytirdi va Faysal bin Turkiy bilan ittifoqchilikda tashqi mavqeini mustahkamladi. Milodiy 1851 yil boshida Qatarga tashrif buyurgan Ikkinchi Saudiya davlati amiri. XIX asrning oltmishinchi yillarining boshlarida Shayx Muhammad bin Tani nafaqat Qatarda, balki butun Arabiston yarim orolida eng muhim shaxs sifatida namoyon boʻldi.

Shayx Jassim bin Muhammad bin Tani, Qatar davlatining asoschisi
---------------------------------------------------------------

Shayx Jassim bin Muhammad bin Tani taxminan milodiy 1825-yilda tugʻilgan va 1876-yilda Qatarda toʻliq javobgarlikni oʻz zimmasiga olgan. U Qatar davlatining haqiqiy asoschisi hisoblanadi. U katta siyosatchi boʻlgan, otasi Qatar hukmdori Shayx Muhammadning oʻrinbosari boʻlib ishlagan, bu unga katta siyosiy tajriba va bilim bergan, Qatarning yagona va mustaqil davlat boʻlishi uchun mehnat qilgan. U Qatar boshchiligida yagona yaxlit organik tuzilma sifatida paydo boʻlgan birinchi odam boʻlib, u oʻz siyosati orqali Qatar mustaqilligini Fors koʻrfazi mintaqasida taʼsir oʻtkazish uchun kurashayotgan ikki yirik davlat, yaʼni Angliya va Turkiya tomonidan tan olish uchun muvozanat ustida ishlashga muvaffaq boʻldi.. U qoʻshni davlatlarga murojaat qilib, oʻzining sodiq odamlaridan biri Ali al-Haririyni oʻsha paytdagi Xayl hukmdori Ibn Rashidga va Quvayt hukmdori Shayx Muborak as-Sabahga maktublar joʻnatadi. Uning yulduzi porladi va mashhurligi oshdi, Alloh unga aql, donolik, nafosat va yaxshi siyosat bergan. Qatar qabilalarini oʻz bayrogʻi ostida birlashtirib, ularning diasporasini toʻplashga muvaffaq boʻlgan joyida, uning hukmronligi davrida mamlakat biznesi kengayib, unda shoʻngʻinchilik faollashib, tovarlarni eksport qilish va tarqatish uchun dengiz savdo portiga aylandi, shuning uchun aholi koʻpaydi, korxonalar koʻpaydi, mamlakat kengaydi, urbanizatsiya kengaydi. Tashqi tajovuz, shuning uchun Mutasarrif Midhat Posho Ibn Soniyni kutib oldi.

Manbalar
--------

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Georgiy Oleksiyovich Krivov** (1948-yil 8-dekabr, Chirchiq, Oʻzbekiston SSR) – „Ukraina aviatsiya texnologiyasi ilmiy-tadqiqot instituti" OAJ boshqaruvi raisi, „Texnologik tizimlar" ilmiy-texnik jurnali bosh muharriri. Texnika fanlari doktori, professor, Ukrainada xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi.

Faxriy unvonlari – Ukrainada xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (2000), fan va texnika sohasidagi ikki marta Ukraina Davlat mukofoti laureati.

Ilmiy-texnik va ilmiy-tashkiliy faoliyat – „Texnologik tizimlar" ilmiy-texnik jurnali bosh muharriri (1999-yildan), „Industrial Ukraine" axborot-tahliliy jurnali bosh muharriri (1996-yildan), rais. Ukraina Oliy attestatsiya komissiyasi ekspert kengashi (1994–1999), doktorlik dissertatsiyalarini himoya qilish boʻyicha ixtisoslashtirilgan kengash raisi (1995–2005), Milliy texnika universiteti qoshidagi doktorlik dissertatsiyalarini himoya qilish boʻyicha ixtisoslashtirilgan kengashlar aʼzosi. Ukrainaning „Kiyev politexnika instituti" va Milliy aerokosmik universiteti „Xarkov aviatsiya instituti", Ukraina Vazirlar Mahkamasi huzuridagi fan va texnologiya sohasidagi Davlat mukofotlari qoʻmitasi aʼzosi.

Siyosiy va ijtimoiy tashkilotlarda ishtirok etish – Kiyev korxonalari direktorlar kengashi aʼzosi.

Davlat mukofotlari – Ukraina Oliy Radasining Faxriy yorligʻi (2004).

Hayoti
------

Krivov Oʻzbekistonning Toshkent viloyati Chirchiq shahrida tugʻilgan. 1972-yilda Kiyev politexnika institutini (Ukraina Milliy texnika universiteti „Kiyev politexnika instituti") muhandis-mexanik mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. 1979-yilda VIAM (Moskva) da texnika fanlari nomzodi (mashinasozlikda materialshunoslik) nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi. 1992-yilda NIAT (Moskva) da texnika fanlari doktori (samolyotlarni ishlab chiqarish texnologiyasi) doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1994-yilda u professor unvonini oldi (Mashinasozlik, harbiy-sanoat kompleksi va konversiya vazirligining Kiyev malaka oshirish instituti).

Manbalar
--------

1. ↑  „Кривов Георгій Олексійович". *esu.com.ua*.  Енциклопедія сучасної України. 27 квітня 2017da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26 квітня 2017.
2. ↑  „Кривов Георгій Олексійович". Qaraldi: 30-noyabr 2023-yil.
**Sardor Ilhamovich Nurillayev** (tugʻ. 1994-yil 12-noyabr, Samarqand, Oʻzbekiston) — oʻzbek dzudochi, 66 kg gacha vazn toifasida, Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi. Osiyo chempioni, 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchi.

Biografiya
----------

1994-yil 12-noyabrda Sardor Nurillayev Samarqand shahrida tugʻilgan. Uning ukasi Kemran ham Oʻzbekiston nomidan dzudo boʻyicha musobaqalarda qatnashadi va 2021-yilda Budapeshtda (Vengriya) boʻlib oʻtadigan Jahon chempionatida ishtirok etgan.

Faoliyati
---------

2016-yilda Toshkentda oʻtkazilgan Gran-prida Sardor Nurillayev bronza medali uchun bahsga qadar yetib borgan, biroq magʻlub boʻlgan va beshinchi oʻrinni egallagan.

2017-yilda Hong Kongda (Xitoy) boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida ishtirok etib, u yerda ham medallar uchun bahsga qadar yetib bordi, biroq magʻlub boʻlib, beshinchi oʻrinni egalladi. Oʻsha yili oktyabr oyida Toshkentda oʻtkazilgan Gran-prida uchinchi oʻrinni egalladi. 2018-yilda Oʻzbekistonda boʻlib oʻtgan Gran-prida finalgacha yetib borgan, biroq magʻlub boʻlgan va ikkinchi boʻlgan.

2019-yil yanvar oyida Tel-Avivda (Isroil) Gran-prisida Sardor Nurillayev beshinchi oʻrinni egalladi. Mart oyida Marokashda u Gran-pri oltin medalini qoʻlga kiritdi. Aprel oyida u Osiyo-Tinch okeani chempionatida chorak finalgacha yetib bordi. Sentabr oyida Toshkentda oʻtkazilgan Gran-prida bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2020-yilda Budapeshtda (Vengriya) boʻlib oʻtgan „Katta dubulgʻa" turnirida u bronza uchun bahsda magʻlub boʻlib, beshinchi oʻrinni egalladi.

2021-yil boshida u Tbilisidagi (Gruziya) musobaqada gʻolib chiqqan holda uchta „Katta dubulgʻa" turnirlarida qatnashgan, Toshkent va Tel-Avivda bronza medallarini qoʻlga kiritgan. Oʻsha yili Bishkekdagi (Qirgʻiziston) Osiyo va Okeaniya chempionatida ham oltin medalni qoʻlga kiritdi. 2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida Nurillayev birinchi raundda moldovalik Denis Vieruga yutqazdi.

2022-yilda Antaliyada (Turkiya) dzyudo boʻyicha „Katta dubulgʻa" turnirida u bronza uchun bahsda qoʻlga kiritdi.

Manbalar
--------

1. ↑  *arxiv nusxasi*, 2021-07-31da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2022-05-29
2. 1 2
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑  „arxiv nusxasi". 29-may 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-may 2022-yil.
9. ↑
10. ↑
11. ↑
**Karxemish**, Karkamish, Gargamish (mil. av. 4-ming yillik oxiri—3-ming yillik — mil. av. 1-asr) — Yevfrat (Furot) daryosining oʻng qirgʻogʻida (Shim. Suriya, hozirgi Jerablus sh. yaqinida) joylashgan yirik qad. hunarmandchilik va savdo shahri. Shahar Mesopotamiya madaniyati taʼsirida boʻlgan. K. haqidagi dastlabki eslatma Hammurapi (mil.av. 18-asr) davriga oid. Keyinchalik K. mil.av. 15-asrda Misr vassaliga, mil.av, 12-asrgacha Xett podsholigi qaramligida boʻlgan. K. mil. av. 12-asr — 8-asrlarda mustaqil podsholik markazi boʻlgan; mil. av. 717 yilda Capgon II tomonidan zabt etilgan. K. boʻsagʻasida 605 y. mashhur jang boʻlib oʻtgan, unda Bobil podshosi Navuxodonosor I Misr firʼavni Nexo II va Ossuriya podshosi Ashshuruballit II ni yenggan, natijada Ossuriya davlati tugatilgan. K.dan mudofaa inshootlari (3 qator mudofaa devori, kalʼa), saroylar, ibodatxonalar va b. binolarning poydevori va meʼmoriy boʻlaklari topilgan. Ayniqsa, soʻnggi Xett davri topilmalari diqqatga sazovor. K. oʻziga xos xett-suriya madaniyati (meʼmorlik va haykaltaroshlik yodgorliklari, mixxat va iyeroglif yozuvlari) ning oʻziga xos markazi boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Albu Bali** - Iroqning Al-Anbar muhofazotida, Falluja shahrining shimoli-gʻarbida va Ramadining sharqida, Furot daryosi boʻyida joylashgan qishloq. Atrofdagi hudud ham *Albu Bali hududi* deb ataladi. Sharqida Xolidiya oroli, janubida Albu Nosir qishlogʻi joylashgan. Gʻarbida Albu Ubeyd joylashgan.

2007-yilda, Iroq urushi paytida, bu hududda Forsite Park operatsiyasi oʻtkazilgan.

2016-yilgi Anbar hujumi paytida hududda Iroq armiyasi va IShID jangarilari o‘rtasida shiddatli janglar bo‘lib oʻtgan. 4-iyun kuni IShIDning 14 nafar jangarisi yo‘q qilingani va bu hudud shimolidagi sahroda sakkizta avtomobil yo‘q qilingani xabar qilingan. Qishloq 2016-yil avgustigacha Iroq armiyasining Xolidiya orolidagi hujumi chog‘ida qaytarib olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Albu Bali area". *wikimapia.org* (2014). Qaraldi: 27-oktyabr 2019-yil.
2. ↑  Silverman, Michael E.*. Awakening Victory: How Iraqi Tribes and American Troops Reclaimed Al Anbar*. Casemate, 10 October 2011 — 208 bet. ISBN 9781612000978.
3. ↑  Adel, Loaa. „Anbar Operations: 14 ISIS members killed in coalition airstrikes east of Ramadi". *Iraqi News* (4-iyun 2016-yil). Qaraldi: 27-oktyabr 2019-yil.
4. ↑  Abdallah, Amir. „Interior Ministry achieves success in Khalidiya liberation". *Iraqi News* (2-avgust 2016-yil). Qaraldi: 27-oktyabr 2019-yil.


|  |  |
| --- | --- |
| Iroq geografiyasi | *Iroq geografiyasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Stafilokokk** (yunoncha staphyle — shingil va kokklar) (Staphylococcus) — Micrococcaceae oilasiga mansub sharsimon bakteriyalar turkumi; S.ni R. Kox (1878-yil) va L. Pasterlar (1880-yil) birinchi boʻlib aniqlashgan. F. Rozenbax (1884-yil) bemorlarning yiringli yalligʻlangan oʻchoqlaridan S.ni ajratib olib, uning biokimyoviy xossalarini oʻrgangan. S. yumaloq shaklda boʻlib, surtmalarda, asosan, uzum shingiliga oʻxshab koʻrinadi. S. harakatsiz, fakultativ, anaerob, grammusbat, xivchin va spora hosil qilmaydi, patogen turlarida mikrokapsulasi bor. S. tabiatda keng tarqalgan mikroorganizmlar boʻlib, ularning saprofit, shartlipatogen va patogen turlari mavjud. Odam terisi va shilliq qavatlarida 14 turi uchraydi.

S, asosan, havoda, suvda, odam va hayvonlarning normal mikroflorasi tarkibida, patogen turlari mikrob tashuvchi odam, hayvonlarda uchraydi va ularda kasallik qoʻzgʻatadi. S. organizmga, asosan, teri, havotomchi, chang, alimentar yoʻllar orqali kiradi. Hozirgi S. qoʻzgʻatadigan juda kup kasallik anikdangan. Koʻp hollarda S. ikkilamchi infeksiyaning rivojlanishiga sabab boʻladi.

Patogen S. tushgan sut va sut mahsulotlari, tort, muzqaymoq va boshqa oziqovqat mahsulotlari isteʼmol qilinganda zaharlanish (toksikoinfeksiya) kuzatiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yeldar Shukriyovich Kantimirov** (1980-yil 10-iyun, Oʻzbekiston SSR, Begobod) – qrim-tatar jamoat arbobi. Qrim hokimiyati tomonidan taʼqib qilingan.

Biografiyasi
------------

Yeldar Shukriyevich 1980-yil 10-iyunda Oʻzbekiston SSR, Begobod shahrida tavallud topgan. Boshlangʻich bilimni Begobodda olgan, keyin 1992-yilda uning oilasi Qrimga qaytishga muvaffaq boʻlgan.

Yeldar maktab yillarida Qrim chempioni, shuningdek, boks boʻyicha Ukraina chempionati sovrindori (ikkinchi oʻrin) boʻlgan. Maktabni tugatgach, Kiyev Islom universitetiga oʻqishga kirgan. Ilmiy muvaffaqiyati tufayli 2001-yilda Misrning Al-Azhar universitetida amaliyot oʻtash huquqini qoʻlga kiritgan. Yeldar Kantimirov maʼlumoti boʻyicha arabshunos. Hibsga olinishidan oldin islom dinini oʻrganishda davom etgan. U suvenirlar savdosi boʻyicha kichik biznesga ega edi.

Kantimirov 2014-yildan boshlab jamoat faoliyati bilan shugʻullana boshlagan. U sud majlislari va siyosiy motivli ishlar boʻyicha tintuvlarda qatnashgan.

Jinoiy taʼqib
-------------

Yeldar Kantimirov 2017-yilda „Qrim-tatarlar terrorchi emas" plakati bilan qrim-tatarlarga milliy va diniy sabablarga koʻra zulm qilinishiga qarshi chiqqan. U hibsga olingan va „piket oʻtkazishda belgilangan tartibini buzganligi" uchun maʼmuriy javobgarlikka tortilgan (Rossiya Federatsiyasi Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining 20.2-moddasi 5-qismi) Yeldar 10 000 rubl miqdorida jarimaga tortilgan.

2017-yilning noyabr oyida Yeldar Kantimirovning uyida ilk bor tintuv oʻtkazilgan. Qidiruvga politsiya va maxsus kuchlar jalb qilingan. Kantimirovning barcha elektron jihozlari musodara qilingan, biroq unga nisbatan hech qanday ayblov qoʻyilmagan.

Kantimirov boʻlib oʻtgan tintuvlarga qaramay oʻzining ijtimoiy faoliyatini toʻxtatmagan. U Alushta va Simferopol viloyatlarida bolalar bayramlarini tashkil qilishni boshlagan. U oxirgi taʼtilni hibsga olinishidan bir kun oldin 2019-yil 8-iyunda Alushta shahridagi Kutuzivka qishlogʻida oʻtkazgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Кантимиров Эльдар". Qaraldi: 30-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Кантимиров Ельдар Шукрійович". Qaraldi: 30-noyabr 2023-yil.
**Masʼuliyati cheklangan jamiyat** (qisqartmasi: **MChJ**) xoʻjalik shirkatining bir boʻlib, uning mulki (kapitali) muassislar orasida tegishli nizomlarda koʻrsatilganidek taqsimlanadi.

**Masʼuliyati cheklangan jamiyat** — aʼzolari jamiyat majburiyatlari boʻyicha faqat oʻzlari qoʻshgan ulush doirasida javobgar boʻladigan jamiyat. Ikkitadan kam boʻlmagan jismoniy yoki yuridik shaxslarning kelishuviga koʻra, umumiy xoʻjalik faoliyati bilan shugʻullanish maqsadida ularning ulushlarini qoʻshish yoʻli bilan tashkil etilishi mumkin. Bunday jamiyat yuridik shaxs hisoblanadi. Jamiyat tarkibida yuridik shaxs boʻlgan ishtirokchilar oʻz mustaqilligini va huquqiy shaxsligini saqlab qoladilar. Jamiyat mablagʻlari qatnashuvchilarning ulushi hisobidan shakllantiriladi. Muomalaga aksiyalar chiqarmaydi. Jamiyat aʼzolariga pay guvohnomalari beriladi. Jamiyat aʼzosi oʻz ulushini boshqa shaxsga faqat jamiyat roziligi bilan oʻtkazishi, sotishi mumkin. Bunday jamiyatlar turli mamlakatlarda turlicha nomlanadi Mas. AQSH va Angliyada — Ltd. va LLC, Germaniyada — GmbH (Gesellschaft mit beschränkter Haftung), Fransiyada — SA va SARL va boshqa

Manbalar
--------

1. ↑  Mas'uliyati cheklangan jamiyat nima?
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
3. ↑  ООО yopilishi: tugatish bosqichlari va tartibi

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Iqtisodiyot | *Iqtisodiyot va moliyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Burmalı masjidi** (turkcha: *Burmalı Mescit* yoki Burmalı Minare Camii; „Burama minorali masjid" degan maʼnoni anglatadi) – Turkiyaning Istanbul shahri, Fotih tumani, Şarachane bogʻida joylashgan XVI asrga oid Usmonli masjidi.

Arxitekturasi
-------------

1550-yilda Misr qozaskari Emin Nuretti afandi tomonidan aylana shaklidagi (*burmalı*) gʻishtli minora qurdirgan boʻlib, bino saljuqiylarning Istanbulda bunyod ettirgan noyob namunalaridan biri hisoblanadi. Masjid gumbazli usulda qurilmagan, biroq ayvonli boʻlib, Vizantiya meʼmorchiligiga oid korinf orderi tosh ustunlariga tayanadi. Masjidga kirish qismi anʼanaviy usulda, yaʼni markazdan tashqarida, ustun orqasida joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Eyice.* „Burmalı Mescid" (tr). *TDV İslâm Ansiklopedisi* (1992). Qaraldi: 27-yanvar 2023-yil.
2. 1 2  Freely, John*. The companion guide to Istanbul and around the Marmara*. Companion Guides, 2000 — 144–45 bet. ISBN 978-1-900639-31-6.
3. ↑  Taylor, Jane*. Imperial Istanbul: a traveller's guide*. Tauris Parke Paperbacks, 2007 — 158–59 bet. ISBN 978-1-84511-334-6.
**Al-Jāmiʿah al-Islāmiyyah al-Yūnusiyyah** (arabcha: ), shuningdek, *Jamia Islamia Yunusia* (bengalcha: *জামেয়া ইসলামিয়া ইউনুছিয়া* ), Brahmanbariyadagi Paikpara mahallasida joylashgan Bangladeshning Qavmi Jamiyalaridan biri. 1998-yil holatiga ko'ra u Brahmanbariyadagi boshqa madrasalarning ko'pchiligini nazorat qilgan.

Tarixi
------

U 1914-yilda Abu Tohir Muhammad Yunus tomonidan tashkil etilgan bo'lib, madrasa uning nomi bilan atalgan. Mazkur shaxsning muallimi Motiur Rahmon edi. Muassasaga 1928-yildan 1935-yilgacha boshqa bir Deobandiy olimi Faxr-e-Bangal Allamah Tajul Islom, keyin esa Shamsul Haq Faridpuri rahbarlik qilgan. 2001-yil Fatvo harakati paytida besh talaba o'ldirilgan. Hozirgi rahbarlar Muhtamim muftiy Muborakulloh va ustoz Shamsul Haq Sarayliydir.

Bitiruvchilar
-------------

* Azizul Haq, sobiq o'qituvchi va talaba
* Fazlul Haq Amini, sobiq talaba
* Shamsul Haq Faridpuri, sobiq direktor
* Sojidur Rahmon, hozirgi Shaykul Hadis

Manbalar
--------

1. ↑  *Kabir.* „Politics of 'Islam', the State and the Contesting Cultural Identity in Bangladesh: Contemporary Ulama and their Activism". *Macquarie University: Department of Modern History, Politics and International Relations*. 2-mart 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. ↑  Riaz, Ali*. Faithful Education*. Rutgers University Press, 2008 — 150 bet. ISBN 978-0813543451.
3. ↑  „B'baria cleric passes away". *The Daily Star* (17-sentyabr 2006-yil). Qaraldi: 29-avgust 2015-yil.
4. ↑  „Maulana Mufti Nurullah". *The Daily Star* (9-fevral 2010-yil). Qaraldi: 29-avgust 2015-yil.

Havolalar
---------

* Bangladesh Qavmi madrasasi ta'lim kengashi
**Avner Yakovlevich Zis** (1910-yil 18-noyabr, Uman - 1997-yil 5-sentyabr) - sovet va rus san'atshunosi, faylasufi.

Hayoti
------

1930-yilda Kiyev xalq ta'limi institutini tamomlagan. Falsafa fanlari doktori. Professor.

"Marksizmda axloq masalalari" (1939) nomzodlik dissertatsiyasi. 1940-yildan KPSS a'zosi. Ulug' Vatan urushi qatnashchisi ("Qizil Armiya propagandisti" jurnali muxbiri). U Moskva universitetlarida, shu jumladan GITIS va Moskva davlat universitetida falsafadan dars bergan va ssenariy bo'limida "Marksistik-leninistik estetika asoslari" ma'ruzalari kursini o'qigan. U Madaniyat vazirining yordamchisi bo'lgan. Doktorlik dissertatsiyasi "Marksistik estetikada san'at masalalari" (1966). 1977-yildan Rossiya san'atshunoslik institutining estetika va san'atning umumiy nazariyasi kafedrasi mudiri bo'lgan.

"Hurmat belgisi" ordeni va medallar bilan taqdirlangan. RSFSRda xizmat ko'rsatgan fan arbobi.

SSSR Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi (1970).

1994-yilda u "Badiiy ma'no izlashda" kitobi uchun G.V.Plexanov mukofoti laureati bo'ldi, bu Rossiya Fanlar akademiyasi tarixidagi birinchi mukofot edi.

U Moskvadagi Yangi Donskoy qabristonining yopiq kolumbariysiga dafn etilgan  .

Manbalar
--------

1. ↑  „Гость: режиссёр-аниматор Гарри Бардин.". 14-sentyabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-sentyabr 2016-yil.
2. ↑  „ЗИСЬ Авнер Яковлевич (1910 – 1997)" (ru). *moscow-tombs.ru*. 12-iyul 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-iyul 2022-yil.
3. *РАН.* „Премия имени Г.В.Плеханова Присуждается c 1994 за выдающиеся научные работы в области философии" (Список награждённых).  официальный сайт РАН. — Данные с 1994 года. 15-sentyabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-fevral 2014-yil.
Inson anatomiyasida **chaynov mushagi (musculus masseter)**  chaynash mushaklaridan biridir. Faqat sutemizuvchilarda uchraydi, ayniqsa oʻtxoʻr hayvonlarda oʻsimlik moddalarini chaynashini osonlashtiradi. Chaynashning eng aniq mushaklari chaynov mushagidir, chunki u eng yuzaki va eng kuchlilaridan biridir.

Tuzilishi
---------

Chaynov mushagi qalin, biroz toʻrtburchak mushak boʻlib, ikki boshdan iborat, yuzaki va chuqur.

### Yuzaki bosh

Yuzaki bosh, qanchalik katta boʻlsa, yonoq suyagining chakka oʻsigʻidan vayonoq ravogʻining pastki chegarasining oldingi uchdan ikki qismidan qalin,pay aponevrozdan kelib chiqadi. Uning tolalari pastki va orqa tomondan oʻtib, pastki jagʻning burchagiga va pastki jagʻ suyagining tashqi yuzasining pastki yarmiga kiritiladi.

### Chuqur bosh

Eng chuqur boshi ancha kichikroq va tuzilishida mushaklari koʻproq. Pastki chegaraning orqa uchdan bir qismidan va yonoq ravogʻining butun medial yuzasidan kelib chiqadi. Uning tolalari pastga va oldinga oʻtib, pastki jagʻning tojsimon oʻsigʻi kabi yuqori shoxning yuqori yarmiga kiritiladi. Mushakning chuqur boshi qisman, old tomondan, yuzaki qism bilan yashiringan. Orqa tomonda quloqoldi soʻlak bezi bilan qoplangan.

Funksiya
--------

Butun mushakning ikki tomonlama qisqarishi paytida mushakning harakati pastki jagni koʻtarib, pastki jagʻni koʻtarishdan iborat. Psstki jagʻning koʻtarilishi jagʻlarning yopilishi paytida sodir boʻladi. Chaynov mushagi medial qanotsimon mushak bilan parallel, lekin u kuchliroq.

Qoʻshimcha rasmlar
------------------

* Bosh va bo'yin muskullari.Bosh va bo'yin muskullari.
* O'ng tarafdagi so'lak bezlarini ko'rsatadigan parchalanish (markazda masseter ko'rinadi)O'ng tarafdagi so'lak bezlarini ko'rsatadigan parchalanish (markazda masseter ko'rinadi)
* Chap temporal suyak, tashqi yuzasiChap temporal suyak, tashqi yuzasi
* Chap temporal suyak, pastki yuzasiChap temporal suyak, pastki yuzasi
* Chap zigomatik suyak, temporal sirtChap zigomatik suyak, temporal sirt
* Mandibula, tashqi yuzasi, yon ko'rinishiMandibula, tashqi yuzasi, yon ko'rinishi
* Yuz va bosh terisi arteriyalari.Yuz va bosh terisi arteriyalari.
* Bosh va bo'yin tomirlari.Bosh va bo'yin tomirlari.
* Uch fasial nervning mandibulyar bo'linishi.Uch fasial nervning mandibulyar bo'linishi.
* Masseter mushak. Chuqur dissektsiya. Mumiyalash jarayoni.Masseter mushak. Chuqur dissektsiya. Mumiyalash jarayoni.

Yana qarang
-----------

* Yonoq-chaynov tizimi

Manba
-----

1. ↑  Elsevier, *Dorland's Illustrated Medical Dictionary*, Elsevier, 2014-01-11da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2022-06-10.
2. ↑  Merriam-Webster, *Merriam-Webster's Medical Dictionary*, Merriam-Webster.
3. ↑  Houghton Mifflin Harcourt, *The American Heritage Dictionary of the English Language*, Houghton Mifflin Harcourt, 2015-09-25da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2015-09-27.
4. ↑  Wolters Kluwer, *Stedman's Medical Dictionary*, Wolters Kluwer.
5. ↑  Romer, Alfred Sherwood*. The Vertebrate Body*. Philadelphia, PA: Holt-Saunders International, 1977 — 283 bet. ISBN 0-03-910284-X.

1. ↑  The word *masseter* (usually /məˈsiːtər/, sometimes /ˈmæsɪtər/) comes through New Latin from Greek μασᾶσθαι *masasthai*, "to chew".
**Yuriy (Nuriy) Volodimirovich Primov** (1979-yil 31-iyul, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) – qrim-tatar, siyosiy mahkum.

Biografiyasi
------------

**Yuriy (Nuriy) Volodimirovich Primov** 1979-yil 31-iyulda Oʻzbekiston SSR Toshkent shahrida rus, qrim-tatar oilasida tavallud topgan.

I. K. Karpenka-Kariy nomidagi Kiyev milliy teatr, kino va televideniye universitetini tamomlagan. Hibsga olinishidan oldin Sturmove, Sevastopol shahridan unchalik uzoq boʻlmagan qishloqda yashagan.

Jinoiy taʼqib
-------------

2015-yil 23-yanvar kuni huquq-tartibot idoralari xodimlari Nuri Primovning uyida tintuv oʻtkazdi. U Rossiya Federatsiyasida taqiqlangan „Hizb ut-Tahrir" siyosiy tashkilotida ishtirok etishda gumonlanib hibsga olingan (Rossiya Federatsiyasi Jinoyat kodeksining 205.5-moddasi 2-qismi bilan „Terrorchilik tashkiloti faoliyatida ishtirok etish"). Undan tashqari Ruslan Zaytullayev, Ferat Sayfullayev va Rustem Vaitovlar „Hizb ut-Tahrir"da qatnashganlikda ayblanganlar.

Bosqinchi hokimiyat Ukraina Bosh konsulligi vakillariga hibsga olinganlar bilan uchrashishga ruxsat bermagan.

Ish Shimoliy Kavkaz okrugi harbiy sudi tomonidan koʻrib chiqilib, 2016-yil 7-sentabrda Nuri Primov 5 yilga ozodlikdan mahrum etilgan.

Nuri Primov 2020-yilning 22-yanvarida Rossiya mustamlakasida jazo muddatini oʻtab, Qrimga qaytgan. Ozodlikka chiqqanidan keyin 8 yil davomida maʼmuriy nazorat ostida boʻlgan.

„Memorial" inson huquqlari markazi Ferat Sayfullayevni siyosiy mahbus deb tan oldi.

Xalqaro reaksiya
----------------

Yevroparlament 2017-yilning 5-oktabr kuni Rustem Vaitov, Ruslan Zaytullayev, Nura Primov va Ferat Sayfullayevlarga nisbatan qattiq jazo tayinlanganini qoralovchi rezolyutsiyani qabul qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Примов Нури". Qaraldi: 30-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Рустем Ваитов и Нури Примов освобождены из российского заключения". Qaraldi: 30-noyabr 2023-yil.
**Mixail Fedorovich Subbotin** (1893-yil 16-iyun, Ostrolenka – 1966-yil 26-dekabr, Leningrad) – sovet astronomi, SSSR Fanlar akademiyasining muxbir aʼzosi (1946).

Hayoti
------

1914-yilda Varshava universitetini tugatgan va 1912-yildan 1915-yilgacha u yerda ishlagan.

1915–1922-yillarda Don politexnika institutida dars bergan.

1922–1930-yillarda Toshkent rasadxonasi direktori, Oʻrta Osiyo universiteti professori boʻlgan. Shu yillarda Kitobda Xalqaro kenglik stansiyasini tashkil etishda ishtirok etgan.

1930–1960-yillarda Leningrad universitetida ishlagan (1930–1935-yillarda astronomiya kafedrasi, 1935-yildan osmon mexanikasi kafedrasi, 1933–1941-yillarda matematika-mexanika fakulteti dekani, 1930–1935-yillarda universitet rasadxonasi direktori). 1931–1934-yillarda u Pulkovo rasadxonasida nazariy sektorni boshqargan.

1942–1964-yillarda SSSR Fanlar akademiyasining Nazariy astronomiya instituti direktori boʻlgan.

Ilmiy ishlari
-------------

Asosiy ilmiy ishlar samoviy mexanika va nazariy astronomiyaga tegishli boʻlgan. Leningrad samoviy mexanika maktabiga asos solgan. Uning tashabbusi bilan Nazariy astronomiya institutida amaliy samoviy mexanika boʻlimi tashkil etilgan boʻlib, u Yerning sunʼiy yoʻldoshlarini uchirish muammolarini hal etishda katta rol oʻynagan. U orbital elementlarni topish uchun Eyler-Lambert tenglamalarini yechish usulini takomillashtirgan va uni amalda qoʻllash mumkin boʻlgan. Koʻp sonli kuzatishlar asosida orbitalarni yaxshilash usuli oʻzgartirilgan. Oʻzgaruvchan massali ikkita jism muammosini oʻrganib chiqqan. Bezovta qiluvchi sayyoraning eksantriklik darajalarida ketma-ketlik koʻrinishidagi dunyoviy tengsizliklarni topish muammosiga yechim bergan. Amaliy va hisoblash matematikasi boʻyicha bir qator ishlar yozgan. U astrometriya masalalari ustida ham ishlagan: yulduzlar katalogining koordinata tizimining yoʻnalishini aniqlash uchun kichik sayyoralarning kuzatuvlaridan foydalanish gʻoyasini ishlab chiqqan va yulduzlar katalogidagi tizimli xatolarni aniqlash usullarini taklif qilgan.

Uch jildlik „Osmon mexanikasi kursi" (1933–1949) muallifi, unda rus tilida birinchi marta samoviy mexanikaning asosiy masalalari batafsil bayon etilgan. Astronomiya tarixi boʻyicha bir qator fundamental tadqiqotlar muallifi hisoblanadi. SSSR Fanlar akademiyasining Nazariy astronomiya instituti tomonidan nashr etilgan „SSSR Astronomiya yilnomasi", „Maqolalar va xabarnomalar" jurnalining bosh muharriri boʻlgan.

Mukofotlari
-----------

* Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1945, 1953)

Xotirasi
--------

* 1971-yilda Moskovskiy prospektidagi 206-uyda memorial lavha oʻrnatilgan (meʼmor V. V. Isaeva).
* Oydagi krater va kichik sayyora (1692) Subbotin Subbotin nomi bilan atalgan.

Adabiyotlar
-----------

* Колчинский И. Г. Корсунь А. А. Родригес М. Г.*. Астрономы: Биографический справочник*, 2-е изд. перераб. и доп, Киев: Наукова думка, 1986.

Manbalar
--------

1. ↑  „Субботин Михаил Федорович". *www.astronet.ru*. Qaraldi: 30-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Энциклопедия Санкт-Петербурга, мемориальная доска М. Ф. Субботину.". 8-oktyabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-noyabr 2016-yil.
**Teshikkoʻpriktepa**, Eshak koʻpriktepa — 5—13-asr boshiga oid arxeologik yodgorlik. Toshkent sh.ning "Hamza" metrosi styasi yaqinida (Xalklar doʻstligi shohkoʻchasida) joylashgan. T.ni bir necha marta oʻlkashunos D. D. Bukinich (1930-yillar), ToshDU arxeologiya kafedrasi (1950-yillar), arxeologlar K. A. Shaxurin va Yu.F. Buryakov (1962-yilda), Toshkent arxeologiya ekspeditsiyasi (M. I. Filanovich va boshqa, 1968-yil) tekshirgan. T. arkli, istehkomsiz manzilgoh. Bal. 6 m ga yetadigan ark xarobalari saqlangan. Dastlab manzilgoh xarobasining maydoni 500x600 m boʻlgan. Ark xom gʻisht va paxsadan qurilgan yaxlit inshootdan iborat boʻlib, alohida xonalarga boʻlingan va kalin tashki devor bilan oʻralgan. Qalʼa markaziy qismidagi binolar 5—8-asrlarga mansub. Arablar istilosi davrida (8-asr) binolar buzilgan va yonib, vayronaga aylangan. 9— 12-asrlarda tepa hududi va arkida hayot tiklangan. Aholi temirchilik, metall buyumlar tayyorlash bilan shugʻullangan. T. Choch poytaxti Binkatnint atrofida joylashgan savdo hunarmandchilik qishloklaridan biri boʻlgan. 13-asr boshida butunlay xarobaga aylangan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Odathil Palli** (Odathil masjidi) – Janubiy Hindistonning Kerala shtatidagi Talasseri shahrida joylashgan 200 yillik masjid. Masjid taxminan 1806-yilda qurilgan.

Tarixi
------

Talasseri markazida 200 yillik Odathil Palli va Bogʻ masjidi joylashgan. Odathil Palli oʻrnida avval Gollandiyaning shakarqamish bogʻi boʻlgan. U Britaniyaga tegishli Sharqiy Hindiston kompaniyasi tasarrufiga oʻtgan.

Musulmon Keralit Musakaka Sharqiy Hindiston kompaniyasining pudratchisi edi. Musakaka Talasseridagi Keyi oilasining aʼzosi boʻlgan. Keyilar oʻsha davrning koʻzga koʻringan savdogarlaridan biri boʻlishgan.

Musakakani juda halol va ishonchli shaxs deb hisoblashgan. Shuning uchun kompaniya uni sadoqati uchun mukofotlamoqchi boʻladi. Uning iltimosiga koʻra, unga Gollandiya shakarqamish bogʻi beriladi. Musakaka bu yerni tekinga olishni xohlamagani uchun arzimagan narxga sotib oladi.

Etimologiyasi
-------------

Musakaka Talasseri shahrida inglizlar tomonidan bosib olingan ilgari gollandlarga tegishli boʻlgan „Karimbin-odam" (shakarqamish plantatsiyasi)da muxtasham masjid qurdirgan. Odam malayalam tilida „bogʻ" degan maʼnoni anglatadi. Shu hududda qurilgani sababli masjid Odathil Palli, yaʼni „Odamdagi masjid" deb atala boshlangan. Masjidning tomi misdan yasalgan va oltin bilan bezaklangan gumbazga ega boʻlib, Brahmonik anʼanalarida qayd etilgan manzarali koʻrinish xususiyatlarini oʻzida birlashtiradi. Gumbazni oʻrnatishda qarama-qarshiliklar boʻlgan, shuning uchun zamindor gumbazlar va minoralarni oʻrnatishga tezlik bilan ruxsat bergan. Bu oʻsha kunlarda hukmron boʻlgan jamoaviy totuvlikni va Kerala hukmdorlari tomonidan olib borilgan maʼrifiy bagʻrikenglik siyosatini namoyish etadi. Bu yerda barcha musulmonlar ibodat qilishlari mumkin. Qabristonda (masjidga tutash) faqat Keyis oilasiga aloqador kishilarning jasadlari dafn etilgan.

Eʼtiborga molik jihati
----------------------

Odathil Palli – sayyohlar va ziyoratchilar koʻp tashrif buyuradigan joy. Odathil Pallining diqqatga sazovor tomoni shundaki, u Keralaning odatiy arxitekturasini oʻzida namoyish etadi va Talasserining markazida joylashgan. Tomdagi toj shakli oltindan qilingan. Masjiddan bugungi kunda ham ibodat qilish maqsadida foydalanilmoqda. Masjidning uchta kirish joyi mavjud. Birinchisi, Talasseri eski avtobus stendining yaqinidagi asosiy darvoza orqali kirish. Keyingisi Logans yoʻli orqali, uchinchisi – OV yoʻliga ulangan binoning orqa hovlisi orqali kirishdir.

Yana qarang
-----------

* Keyi oilasi
* Chovvakkaron Muso
* Talasseriy
* Talasseriy qal’asi

Manbalar
--------
**Teri kasalliklari** - odam va hayvonlar organizmidagi shilliq qavatlar, teri hamda uning hosilalari (soch, tirnoq) patologik oʻzgarishi bilan ifodalanadigan kasalliklar guruhi. Odam uchraydigan Teri kasalliklari toshma toshishi, dogʻ, pufakcha, tuguncha, qipiqlanish, yaralanish, terining shilinishi, yorilishi va boshqa tarzida namoyon boʻladi. Tashqi muhitdagi har bir fizik va kimyoviy omillar terida turli yalligʻlanishlar (dermatitlar) paydo boʻlishiga olib keladi; bulardan qavarish, bichilish, sovqotish, kuyish birmuncha koʻproq uchraydi. Terining talaygina kasalliklariga biologik omillar, mikroskopik zamburugʻlar (qarang Terining zamburugʻli kasalliklari), bakteriyalar, hayvon parazitlari (qarang Qoʻtir) va viruslar (qarang Soʻgal, Uchuq) sabab boʻladi.

Ichki omillar: mahalliy, infeksiya oʻchogʻi boʻlishi (mas. murtak bezlari, qovuqda), ichki aʼzolar (meʼda, buyrak, jigar) kasalliklari ekzema, eshakem kabi allergik tavsifdagi (qarang Lglergiya) Teri kasalliklariga olib kelishi mumkin. Organizmda oqsil, uglevod va yogʻ almashinuvining buzilishi, shuningdek, vitaminlar yetishmasligi, nerv (mas. neyrodermit) va endokrin sistema faoliyatining buzilishi (mas. seboreya, husnbuzar), tomirlar, qrn yaratish aʼzolari va boshqalarning zararlanishi natijasida ham Teri kasalliklari yuzaga kelishi mumkin. Bularning hammasi terida yalligʻlanish, qon quyilishi, pigmentatsiya va muguzlanishning buzilishi, teridagi ayrim tuzilmalar (biriktiruvchi toʻqima tolalari, yog va ter bezlari, soch piyozchasi va boshqalar)ning nobud boʻlishi, qon aylanishi hamda teri oziqlanishining izdan chiqishi kabi patologik oʻzgarishlarga sabab boʻladi. Bunda teriga har xil kattalikda toshmalar toshishi (dermatozlar), tugunchalar paydo boʻlishi, baʼzan bu tugunchalar ichida qon yoki yiring tuplanishi mumkin. Toshmalar qichishishi, achishishi, baʼzilari bemorni mutlaqo bezovta qilmasligi mumkin. Infeksion (qarang Ich terlama, Qaytalama terlama, Skarlatina, Chechak va b.), shuningdek, venerik kasalliklarda ham teriga toshmalar toshishi kuzatiladi. Toshmalar tabiatini faqat mutaxassis vrach toʻgʻri aniklab, diagnoz qoʻyishi va davo tayinlashi mumkin. Oʻz bilgicha davo qilish turli koʻngilsizliklarga olib keladi. Shuning uchun Teri kasalliklariga xos dastlabki alomatlar paydo boʻlganda, albatta, vrachga murojaat etish va uning maslahatlariga bekamu kust amal qilish lozim.

Toshkent shahridagi Dermatologiya va venerologiya ilmiy tadqiqot institutida olimlar (S.Arifov, E.Eshboyev, P. Menliqulov va boshqalar) tomonidan Teri kasalliklari ustida ilmiy izlanishlar olib boriladi.

Adabiyot
--------

* Arifov S, Eshboyev E. Teri va tanosil kasalliklari, T. 1997; Arifov S, Fotodermozlar, T. 2000.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Bogʻi Bobur (maʼnolari).

**BOGʻI BOBUR** — Kobul shahrida Bobur barpo etgan bogʻ (1515—20). B. B. shaharning Sherdarvoza tepaligi yon bagʻridagi bir necha ga maydonni egallagan nihoyatda xushmanzara, obod, shahar aholisining oromgoh va ziyoratgoh joyi. Har yili 21-mart (Navroʻz kuni)da koʻchat oʻtqazish marosimi shu bogdan boshlanadi. Bogʻda Bobur makbarasi, uning yonida Boburning kichik oʻgʻli Hindol, nevaralari: Ruqiya Sulton begim, Hakim Mirzo va boshqa avlodlarining qabrlari joylashgan. Bogʻ ichida oq marmardan ishlangan kichik masjid, maktab, jismoniy mashq maydonchalari, hovuz, obod choyxona va supalar bor. Mevali daraxtlar va gullar hamda Bobur davridan qolgan azim chinorlar bogʻning koʻrki. B. B.ning atrofi kungurador devor bilan qurshalgan. Bobur B. B.dan tashqari Afgʻoniston va Hindistonda Oʻrta Osiyo anʼanalari asosida oʻnlab bogʻlar bunyod etgan (Bogʻi Kalon, Bogʻi Vafo, Zarafshon bogʻ, Dilorom bogʻ, Orom bogʻ va boshqalar). Bu bogʻlardagi ariqlar tekis va toʻgʻri olinib, daraxtlar tartib bilan oʻtqazilgan. Gullar ekilib, atrofiga mayda rangdor toshlar terilgan. Hindiston va Afgʻonistonda boʻlmagan oʻsimlik va daraxtlar Movarounnahrdan olib borilgan. Afgʻonistonda uzoq yillar davomida boʻlayotgan fuqarolar urushi tufayli B. B.ga birmuncha zarar yetdi.

Andijon shahrining jan.sharqida — Bogʻishamolda B.B.ning ramziy shaklida maxsus bogʻ bunyod etildi. Ushbu bogʻ ham Kobul shahridagi bogʻga taqlidan B.B. deb yuritiladi (qarang Bobur milliy bogʻi majmuasi).

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Asqar Akayev** (1944.10.10, Qirgʻiziston Respublikasining Kemin tumani) — Qirgizistoning birinchi prezidenti. Qirgʻiziston davlat va siyosat arbobi. Qirgʻiziston Fanlar Akademiyasi akademigi (1987), texnika fanlari doktori (1981), professor (1983). Mehnat faoliyatini 1961-yil „Frunzemash" zavodida chilangar katta oʻqituvchi, Leningrad aniq mexanika va optika institutida doktorant. 1976-yildan Frunze politexnika institutida katta oʻqituvchi, kafedra mudiri. 1986 −87 yillarda Qirgʻiziston KP MK fan va oʻquv yurtlari boʻlimi mudiri, 1987-yildan Qirgʻiziston Fanlar Akademiyasi vise-prezidenti, 1989-yildan prezidenti. 1990-yil 27-oktyabrdan Qirgʻiziston Respublikasi Prezidenti. Bir necha marta rasmiy tashrif bilan Oʻzbekiston Respublikasida boʻlgan. Fizik optika va golografiya boʻyicha ilmiy asarlar muallifi. Bir qancha universitetlar, jumladan OʻzMUning faxriy doktori (1996).

Qirgʻiziston davlat va siyosat arbobi. Qirgʻiziston Fanlar Akademiyasi akademik (1987), texnika fanlari doktori (1981), professor (1983). Mehnat faoliyatini 1961-yil „Frunzemash" zavodida chilangarlikdan boshlagan. Leningrad aniq mexanika va optika institutini tugatib (1968), shu institutda avval laborant, soʻng aspirant. 1972-73 yillarda Frunze politexnika institutida assistent, katta oʻqituvchi, Leningrad aniq mexanika va optika institutida dok-torant. 1976-yildan Frunze politexnika institutida katta oʻqituvchi, kafedra mudiri. 1986 — 87 yillarda Qirgʻiziston KP MK fan va oʻquv yurtlari boʻlimi mudiri, 1987-yildan Qirgʻiziston Fanlar Akademiyasi vitse-prezidenti, 1989-yildan prezidenti. 1990-yil 27-oktyabrdan 2005-gacha Qirgʻiziston Respublikasi Prezidenti lavozimini bajargan. Bir necha marta rasmiy tashrif bilan Oʻzbekiston Respublikasida boʻlgan. Fizik optika va golografiya boʻyicha ilmiy asarlar muallifi. Bir qancha universitetlar, jumladan OʻzMUning faxriy doktori (1996).

Ayblov
------

Asqar Akayev prezidentlik vaqtida bir qator korrupsiya holatlariga aralashganlikda ayblangan va qidiruv eʼlon qilingan. Akayev necha payt Rossiyada qochqinlikda yashagan. 2021-yilning 2-avgust kuni ayblovlar uchun qonuniy chora koʻrish maqsadida Qirgʻizistonga olib kelindi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑  „Қирғизистоннинг қидирувда бўлган собиқ президенти Бишкекка олиб келинди — видео". *Bugun.uz*. Qaraldi: 2021 йил 2 август.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Qirgʻiziston Prezidentlari |
| --- |
|  |
| Qirgʻiz SSR | 
* Maksim Ammosov
* Aleksey Vagov
* Nikolay Bogolyubov
* Isxoq Razzoqov
* Turdioxun Usubaliyev
* Absamat Masaliyev
* Jumgalbek Amanbayev
 |
|  |
| Qirgʻiziston Qirgʻiziston | 
* Asqar Akayev
* Qurmanbek Bakiyev
* Roza Otunbayeva
* Almazbek Atambayev
* Soʻronboy Jeenbekov
* Sadir Japarov
 |

 |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Norkalar** — suvsarsimonlar oilasiga mansub yirtqich sut emizuvchilar. Tanasi xipcha, choʻziq, oyoqlari kalta, barmoqlarida suzgich pardalari bor. Yungi kalin, yaltiroq, kulrang tusli. 2 turi bor. Yevropa norkasi Yevropa va jan.-gʻarbiy Sibirda yashaydi. Uzunligi 45 sm gacha, dumi 20 sm gacha. Noyob, yoʻqolib borayotgan tur. Kuril o.da ik/shmlashtirilgan. Amerika norkasi Shimoliy Ame-rikadatarqalgan; uz. 54 sm gacha. Koʻpchilik mamlakatlarda, jumladan, Oʻzbe-kistonda iqlimlashtirilgan; Yevropa norkasini asta-sekin siqib chiqarmoqda. Amerika norkasi oʻrmonlar yaqinidagi muzlamaydigan daryolar, koʻllar va botqoqliklar yaqinida uyada yashaydi. Poligam. Boʻgʻozlik davri 36— 80 kun, 1—9 ta, baʼzan 16 tagacha bola tugʻadi. Laktatsiyasi 2—2,5 oy. Mayda sut emizuvchilar va baliqlar bilan oziqlanadi. N. moʻynasi uchun ovlanadi. Amerika norkasi moʻynachilik fermalarida boqiladi. Seleksiya orqali Amerika norkasining har xil rangli moʻyna beradigan zotlari chikarilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Dalibor Šilić** (1979-yil 23-yanvarda) – bosniyalik nafaqadagi professional futbolchi, yarim himoyachi sifatida oʻynagan. Toshkentning „Bunyodkor" jamoasida katta murabbiy.

Klub karerasi
-------------

Yugoslaviya SFR, hozirgi Bosniya va Gersegovinaning Konjich shahrida tugʻilgan Šilić, 1998-yilda Zrinjskining asosiy jamoasiga chaqirilgunga qadar Turbina Yablanica va Zrinjski Mostar yoshlar jamoalarida futbol oʻynagan. 1999-yilda u Brotnjo jamoasi tarkibiga qoʻshilgan va jamoa bilan 1999–2000-yillarda Bosniya va Gertsegovina Birinchi ligasida gʻolib chiqgan. 2001-yilda Šilić Brotnxo jamoasini tark etib, Sloveniyaning PrvaLiga klubi Maribor klubiga oʻtdi, ammo koʻp oʻtmay klubni tark etdi. 2002-yil yanvar oyida u Jezničar jamoasi bilan shartnoma imzoladi va u yerda 2001/2002 mavsumida Bosniya Premyer-ligasi va 2002/2003-yilgi mavsumida Bosniya kubogini qoʻlga kiritdi.

Shilich 2003-yilning yozida Shiroki Brijeg jamoasi tarkibiga qoʻshildi va u yerda klubda 10 yil davomida oʻynadi. 260 dan ortiq liga oʻyinlarida qatnashdi va 50 dan ortiq gol urdi. Jamoa tarkibida 2 marta liga chempioni va 2 marta kubokni qoʻlga kiritdi. 2013-yilning dekabr oyida u 34 yoshida „Shiroki Brijeg" jamoasida futbolchilik faoliyatini yakunladi.

Xalqaro martaba
---------------

Shilich Bosniya va Gersegovina terma jamoasi safida 2001-yil iyun oyida Merdeka turniri doirasida Slovakiyaga qarshi oʻyinda debyut qildi va jami 9 ta oʻyin oʻtkazdi (2 ta norasmiy), birorta ham gol urmadi. Uning soʻnggi xalqaro oʻyini 2006-yil oktyabr oyida Gretsiyaga qarshi Yevropa chempionati saralash oʻyini boʻlgan.

Futboldan keyingi faoliyati
---------------------------

Nafaqaga chiqqanidan soʻng, Shilich 2013-yil 20-dekabrda darhol Shiroki Briyegning sport direktori boʻldi. Yetti yildan koʻproq vaqt oʻtgach, 2021-yil 12-yanvarda u kutilmaganda oʻz lavozimini tark etdi. 2024-yilgi mavsumda Toshkentning „Bunyodkor" jamoasida Xorvatiyalik murabbiy Ivan Bubaloning yordamchi murabbiyi sifatida shartnoma imzolagan.

Yutuqlar
--------

### Oʻyinchi

**Brotnjo**

* Bosniya va Gertsegovina birinchi ligasi : 1999–20000

**Željezničar**

* Bosniya Premer-ligasi : 2001–2002
* Bosniya kubogi : 2002–2003

**Shiroki Brijeg**

* Bosniya Premer-ligasi : 2003–2004, 2005–2006
* Bosniya kubogi : 2006–2007, 2012–2013

Yana qarang
-----------

* NK Maribor futbolchilari roʻyxati
* FK Željezničar Sarayevo futbolchilari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  „Player Database". *eu-football.info*. Qaraldi: 15-may 2021-yil.
2. ↑  „Dalibor Šilić novi sportski direktor Širokog Brijega" (Bosnian).  sportsport.ba (20-dekabr 2013-yil). Qaraldi: 20-dekabr 2013-yil.
3. ↑  *S. Mlaćo.* „Dalibor Šilić napustio NK Široki Brijeg!" (Bosnian).  sportsport.ba (12-yanvar 2021-yil). Qaraldi: 12-yanvar 2021-yil.

Havolalar
---------

* Weltfussball.de saytida Dalibor Shilić profili
* Dalibor Šilić at National-Football-Teams.com
**Awash** (eski nomi *Gavash* ; amx. አዋሽ) — Efiopiyadagi daryo boʻlib, u Sharqiy Afrika Rift vodiysining shimoliy qismida joylashgan. Daryo vodiysining unumdor tuproqlaridan paxta va shakarqamish yetishtiriladi. Daryoning yaqinida quyidagi yirik shaharlar joylashgan: Galemso, Gouane, Tendaxo va Asayita.

Daryoning yuqori qismida antilopa va jayronlar yashaydigan **Avash milliy bogʻi** joylashgan.

Gidrografiya
------------

Avash — Oromiya va Afar viloyatlarida joylashgan Turgʻun tumanidagi asosiy daryo hisoblanadi. Daryoning manbai Addis-Abeba shahrining gʻarbiy qismida joylashib, Kasem, Kabenna (Kabenna River) va Ledi uning asosiy irmoqlari hisoblanadi. Suv koʻpayish vaqtida daryo balandligi 15 metrgacha koʻtarilishi mumkin.

Kore va Kerens daryolarining qoʻshilishi joyidan Ginchi qishlogʻi boshlanadi.

Daryo Aden koʻrfazining gʻarbiy chekkasidan — Tadjura koʻrfazidan taxminan 100 km uzoqlikda joylashgan Jibuti davlati chegarasi yaqinidagi Abbe koʻliga borib quyiladi. Qurgʻoqchilik yillar paytida Abbe daryosigacha yetib bormaydigan Danakil jarligida shoʻr koʻllar zanjiriga boʻlinib ketadi.

Avash gidroenergetik salohiyatiga ega boʻlib, uning eng katta toʻgʻoni 1960-yilda Addis-Abebadan taxminan 75 km uzoqlikda qurilgan, natijada daryoda Koka suv ombori paydo boʻlgan.

Tarix
-----

Insonning *Homo* turi paydo boʻlgan davrdan buyon Avash daryosi vodiysida yashagan. Shuningdek, bu yerda odamzodgacha boʻlgan gominidlarning koʻplab qoldiqlari (avstralopitek) ham topilgan. Paleontologik topilmalarning yoshi taxminan 3-4 million yil boʻlib, bu inson evolyutsiyasining dalili boʻlib xizmat qiladi. 1974-yilda mashhur Lyusi skeletining 52 ta boʻlagi topilgan. 2,55-2,58 m.a.million yillik shagʻal asboblari (chopperlar) Avash daryosining chap irmogʻidan Kada Gonaning (Gona, Ethiopia) yerida topilgan. Ular Olduvay madaniyatining klassik qurollaridan koʻra koʻproq arxaik boʻlishiga qaramay, Ledi-Gerarada Bokol Dora 1 qatlamiga qarashli boʻlgan vositalaridan koʻra koʻproq progressiv hisoblanadi.

1980-yilda quyi daryo vodiysi YUNESKOning Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan.

1933-1934-yillarda Avash shahridan, Aussa saltanati (Sultanate of Aussa) qirgʻogʻi boʻylab yurgan ilk yevropalik inson, bu Uilfrid Tesayjer edi. U Abbe koʻliga tashrif buyurib, ekspeditsiyani sharqqacha, Tadjoura koʻrfazigacha olib borgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Gavash / Maliy ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona
2. ↑  *Virdjiniya Morell.* „Africa’s Danakil Desert" (en) (deadlink). *ngm.nationalgeographic.com*. 21-iyun 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-yanvar 2019-yil.

 na sayte *nationalgeographic.com*, oktabr 2005
3. ↑  *Ivanova I. K.* Sostoyanie voprosa geologicheskoy istorii iskopaemix lyudey i ix predkov // Kratkie soobщeniya Instituta arxeologii. M. 1985. Vip. 181
4. ↑  *Drobishevskiy S. V.* Drevneyshie orudiya truda iz Ledi-Geraru, 2019

Havolalar
---------

* „ЮНЕСКО: Долина нижнего течения реки Аваш" (ru) (deadlink). *heritage.unesco.ru*. 11-aprel 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi.



* „Awash River — Britannica Online Encyclopedia". *www.britannica.com*. Qaraldi: 6-yanvar 2019-yil.
**Sariq ilon** (*Ophisaurus apodus*) — urchuqsimonlar oilasiga mansub kaltakesaklar turi. Tanasi ilonsimon, oyoqsiz, orqa oyoq rudimenti saqlangan. Uzunligi 1,2 m (oilada eng yirik tur). Tangachalari ostida suyaklashgan plastinkasi bor. Janubiy Yevropa va Osiyoda, jumladan, Qozogʻiston va Oʻrta Osiyoda tarqalgan. Rangi qoʻngʻir, sargʻish yoki qizgʻish, yaltiroq. Asosan, quruq joylar, koʻpincha jarliklar, oʻrmonlar va bogʻlarda yashaydi. Suvda yaxshi suzadi. Umurtqasiz hayvonlar (asosan, hasharotlar, mollyuskalar), baʼzan mayda umurtqali hayvonlar (kemiruvchilar) 6n oziklanib, qishloq xoʻjaligiga katta foyda keltiradi. Iyun — iyul oylarida 8—10 ta tuxum qoʻyadi va tuxumlarini qoʻriqlaydi. Beozor hayvon, tutqunlikda yaxshi yashaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |