**Ayollar erkinligi uyushmasi** ( forscha: انجمن حریت نسوان </link> ) 1907- yilda Konstitutsiyaviy harakatning bir qator ayol va erkak ziyolilarining munozaralari va rejalari bilan tuzilgan, uning yigʻilishlarida Erondagi ayollarning quyi mavqei muhokama qilingan.

Tarix
-----

1. ↑  Eliz Sanasarian pages. 62-63
2. ↑   بامداد، بدرالملوک، ص. ۷ تا ۹Bamdad Badramaulk

Eron konstitutsiyaviy inqilobi davrida Eronda ko'plab yashirin va yarim kongress uyushmalari faoliyat yuritgan. Bu davrda konstitutsiyaviy harakatda yashirincha ayollar erkinligi uyushmalari tuzilgan. Assambleyadan va Ikkinchi jahon urushidan ko'p yillar o'tib, ayollar huquqlariga qaratilgan tashkilotlar tashkil etila boshlangan.

Maqsadlar va faoliyat
---------------------

Ayollar erkinligi assotsiatsiyasi asoschilari ayollarni ijtimoiylashish, jamiyatga qo'shilish qoidalari bilan tanishtirishni va jamiyatda gapirishga bo'lgan ishonchini oshirishni xohlashdi, ayniqsa erkaklar hozirgi paytda. Ushbu forumda ayollar ham, erkaklar ham teng huquqli a'zo bo'lib sessiyalarda qatnashishdi, ayollarda o'ziga bo'lgan ishonchni mustahkamlash uchun yig'ilishlarda faqat ayol a'zolar so'zga chiqishi yo'lga qo'yildi. Yig‘ilishlar yashirincha o‘tkazilib, hech bir erkak yoki ayol yig‘ilishlarga yolg‘iz qo‘yilmagan va ular o‘z qarindoshlari yoki tanishlaridan biri bilan kelishlari kerak bo'lgan.

Ayollar erkinligi uyushmasining mashhur a'zolari qatoriga kirgan shaxslar: Mirza Baji Xanom, Xonim Navab Samii, Sedigheh Dolatabadi, Mireh Xanom, Golin Xanom Aghgar, Eftexar el-Saltana va Taj el-Sultana (Nassir-al-Din Shahning qizlari), Afsar Saltana, Shamsolmuluk Joyurkalam, Xonim Hakim, Xonim Jordan, Xonim Doktor Ayub, Afandiyeh Xanom va Zandokht Shirazi (Xayx-al-Reyes Qajarning qizi).

Kengash majlislari Tehron tashqarisida, Fischarobodda, Pertiva gul bog'ida yashirincha o'tkazilgan. Ammo kunlarning birida bir ayolga yig‘ilishga borishga ruxsat berilmagan bir kishi Abbosobod bozoridagi mutaassiblar bilan bo‘lib o‘tgan uchrashuvlar xaqida habar topgan, ko‘p odamlarni to‘plab, majlis o‘tkaziladigan joyga borgan. Buyruq berilgan zobitlari hech narsa qilmagan. Muassaslar olomon Hukumat darvozalari deb ataladigan darvozaga yetib borishidan oldin, fotosuratlar do'konidagi arman talabalaridan biri Antuan Xon xabardor, velosipedi bilan uyushma a'zolarini xabardor qilish uchun buyruq oldi. Natijada yig‘ilishda a’zolar ishdan bo‘shatildi, "Ayollar erkinligi" uyushmasi esa tarqatib yuborildi.

Shuningdek qarang
-----------------

* Jam'iyat-e Nesvan-e Vatankhah
* Konstitutsiyaviy inqilobda ayollar
* Konstitutsiyaviy inqilobning uyushmalari

Izohlar
-------

1. ↑   Janet Afariآفاری، ژانت
2. ↑  Eliz Sanasarianساناساریان، الیز
3. ↑  Eliz Sanasarian pages. 62-63
4. 1 2 3   بامداد، بدرالملوک، ص. ۷ تا ۹Bamdad Badramaulk

Manbalar
--------

* Janet Afari. Women's Semi-constitutions in the Constitutional Movement. Translation by Dr. Javad Yousefian. Published by Bannu Newspaper 1996 translated in 1998. ISBN 964-90772-1-9
* Eliz Sanasarian. *The Women's Rights Movements in Iran*. Praeger, New York: 1982, ISBN 0-03-059632-7. (Original from the University of Michigan)
* Bamdad Badramaulk. Iranian woman from Constitutional Revolution to White Revolution. Second volume. Tehran: Ebnasina Publishing House, 1969
* \* Eliz Sanasarian. *The Women's Rights Movements in Iran*.(Revolt, decline, and repression from 1901 to 1979 revolution). Translation by Noushin Ahmadi Khorasani. First print, Tehran: Published by Akhtaran, 2005.ISBN 964-7514-78-6