Shakshoukaning alohida qismi
**Shakshuka** ( arabcha:  , shuningdek, *shakshuka* yoki *chakchouka* deb ham ataladi) pomidor, zaytun moyi, qalampir, piyoz va sarimsoq sousida qaynatilgan tuxumdan iborat mag'rib taomidir, odatda zira, qizil qalampir va qayin qalampiri bilan ziravorlanadi. Joan Natanning so'zlariga ko'ra, shakshouka 16-asrning o'rtalarida Usmonli Shimoliy Afrikada Kolumbiya almashinuvining bir qismi sifatida Hernan Kortes tomonidan mintaqaga pomidor kiritilgandan so'ng paydo bo'lgan.

Etimologiya
-----------

*Shakshouka* so'zi ( arabcha:  ) Mag‘rib atamasi bo‘lib, "aralashma" ma’nosini bildiradi. Bu so'zning aniq kelib chiqishi ko'pincha bahs-munozaralarga sabab bo'ladi, lekin ko'plab Mag'ribi taomlari va atamalarining nomlari singari, bu mintaqaning tub aholisi Amazig (yoki Berber) xalqining tilidan kelib chiqqan deb ishoniladi. G'arbiy Mag'ribda u *bīd wu matiša* ( بيض ومطيشة ) deb ataladi. "tuxum va pomidor").

Tarix
-----

Taomning kelib chiqishi Liviya, Marokash, Tunis, Turkiya, Jazoir va Yaman bo'yicha raqobatchi da'volar bilan ba'zi tortishuvlarga sabab bo'lib qolmoqda.

Bu taom, shuningdek, asrlar davomida Sefarad oshxonasining bir qismi bo'lib kelgan va 1950-1960-yillarda Liviya va Tunisdan yahudiy muhojirlar tomonidan Isroilga olib kelingan, u faqat 1990-yillarda menyularda ommalashgan. Uning Isroilda hozirgi mashhurligining katta qismi Tripolidan kelgan yahudiy muhojirlarining o'g'li Bino Gabso bilan bog'liq bo'lib, u 1991-yilda otasining Yaffadagi restoranini egallab olgan va uning nomini doktor Shakshukaga o'zgartirgan.

O'shandan beri bu taom butun dunyo bo'ylab mashhur bo'ldi, 2012-yilda yahudiy isroillik oshpaz Yotam Ottolenghi va uning falastinlik biznes sherigi Sami Tamimi tomonidan Quddus oshxonasi bo'yicha yozilgan kitobida kiritlgan. Isroillik taomlar yozuvchisi Gil Hovav shakshuka kabi taomlarning xalqaro miqyosda mashhurligini Ottolenghi va Tamimining kitobidan kelib chiqqanligiga ishonadi. Ba'zilar Isroilni bu taomni o'zlashtirishda ayblashdi, oshpaz Maykl Solomonov buni rad etdi: "Bu o'g'irlangan ovqat, deyish nafaqat noto'g'ri, balki dangasalikdir. O'sha mintaqadagi hamma o'z taomlarini shunday pishirishining asl sababi Usmonlilardir."

Variantlari
-----------

 Merguez Shakshuka
Asosiy sousning o'zgartirish mumkin, ular ziravorlar va shirinliklar bilan farqlanadi. Ba'zi oshpazlar konservalangan limon, sho'r qo'y suti pishloqlari, zaytun, harissa,chorizo yoki merguez kabi achchiq kolbasa qo'shadilar. Shakshuka tuxumdan tayyorlanadi, lekin Turkiyada *menemen* deb nomlanadigan milliy taom ham aynan shunga o'xshab ketadi.

Shakshukaning ba'zi o'zgarishlari qo'zichoq go'shti, qovurilgan butun ziravorlar, yogurt va yangi ko'katlar bilan ham tayyorlanishi mumkin. Ziravorlar orasida maydalangan koriander, qizil qalampir, zira va qayin qalampiri bo'lishi mumkin. Tunislik oshpazlar idishga kartoshka, loviya, artishok yuraklari yoki qovoq qo'shishlari mumkin. Shimoliy Afrika taomlari *matbuxa* shakshuka uchun asos sifatida ishlatilishi mumkin.

1950-yillarda Isroil armiyasining ratsioniga Spamning kosher versiyasidan tayyorlangan shaxsouka ( *loof* deb ataladi) qo'shilgan. Tuxum asosiy tarkibiy qism bo'lganligi sababli, u ko'pincha ingliz tilida so'zlashadigan mamlakatlarda nonushta menyusida bo'ladi, lekin arab dunyosida, shuningdek, Isroilda u ham mashhur kechki ovqatdir va humus va falafel kabi, Levant mintaqasida sevimli hisoblanadi. Unga tuzlangan sabzavotlar va merguez deb nomlangan Shimoliy Afrika kolbasa yoki oddiygina non, yalpiz choyi bilan xizmat qilishi mumkin.

Yahudiy madaniyatida shanba kuni kechki ovqat uchun pomidor qaylasining katta partiyasi tayyorlanadi va qoldiqlar ertasi kuni ertalab tuxum bilan shakshouka nonushta qilish uchun ishlatiladi. Andalusiya oshxonasida taom *huevos a la flamenca* sifatida tanilgan; bu versiya chorizo va serrano jambon o'z ichiga oladi. italyan oshxonasida bu taomning tomat pastasi, hamsi, sarimsoq va mayanez, ba'zan parmesan pishloqli *uova in purgatorio* (purgatoriyada tuxum) deb nomlangan versiyasi mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  Nathan, Joan*. A Culinary Exploration of Jewish Cooking from Around the World: A Cookbook*. Knopf Doubleday Publishing, 2017 — 16 bet. ISBN 9780385351157. „Shakshuka was born in Ottoman North Africa in the mid-sixteenth century"
2. ↑  Ellis, Robin*. Mediterranean Cooking for Diabetics: Delicious Dishes to Control or Avoid Diabetes* (en). Little, Brown Book Group, 2016-03-03. ISBN 9781472136381. 15-noyabr 2017-yilda qaraldi.
3. ↑  Ly, Linda*. The CSA Cookbook: No-Waste Recipes for Cooking Your Way Through a Community Supported Agriculture Box, Farmers' Market, Or Backyard Bounty* (en). Voyageur Press, 2015-03-20. ISBN 9780760347294. 15-noyabr 2017-yilda qaraldi.
4. ↑  Planet, Lonely*. The World's Best Superfoods* (en). Lonely Planet, 2017-03-01. ISBN 9781787010369. 15-noyabr 2017-yilda qaraldi.
5. ↑  Bilderback, Leslie*. Mug Meals: More Than 100 No-Fuss Ways to Make a Delicious Microwave Meal in Minutes* (en). St. Martin's Press, 2015-09-01. ISBN 9781466875210. 15-noyabr 2017-yilda qaraldi.
6. ↑  *Jakob, Ben*. „How Shakshuka,, Took the World By Storm". *Culture Trip*. Qaraldi: 15-noyabr 2017-yil.
7. 1 2 3 4  *Fitzgerald.* „Shakshuka: All mixed up over a brilliant breakfast".  The Irish Times (24-aprel 2021-yil). Qaraldi: 9-sentabr 2021-yil.
8. ↑  „وداعا "البيض ومطيشة"" (ar). *Hespress - هسبريس جريدة إلكترونية مغربية* (16-oktabr 2012-yil). Qaraldi: 26-yanvar 2022-yil.
9. 1 2  *Josephs, Bernard*. „Shakshuka: Israel's hottest breakfast dish". *The Jewish Chronicle* (8-oktabr 2009-yil). Qaraldi: 7-avgust 2017-yil.
10. ↑  *Global Jewish Foodways: A History*. University of Nebraska Press, 2018 — 104 bet. ISBN 9781496202284.
11. 1 2  *Artzeinu: An Israel Encounter*, By Joel Lurie Grishaver, 2008
12. 1 2 3  Gil Marks, *Encyclopedia of Jewish Food*, Houghton Mifflin Harcourt, 2010, ISBN 9780470391303, *s.v.*, p. 547
13. ↑  „'At 70'- From Jaffa oranges to gourmet shakshuka". *Jerusalem Post*.
14. ↑  „Shakshuka recipe". *The Guardian* (18-fevral 2012-yil).
15. ↑  *Gordon, Peter*. „Peter Gordon's lamb shakshouka recipe". *The Guardian* (3-iyun 2018-yil). Qaraldi: 21-iyul 2018-yil.
16. ↑  „Shakshouka Recipe - Tunisian Recipes". *PBS Food* (12-mart 2015-yil). Qaraldi: 21-iyul 2018-yil.
17. ↑  *Clark.* „Shakshuka With Feta Recipe". *NYT Cooking*. Qaraldi: 21-iyul 2018-yil.
18. ↑  Claudia Roden*. The Book of Jewish Food: An Odyssey from Samarkand to New York*. Knopf, 1996 — 512 bet. ISBN 9780394532585.
19. ↑  Gur, Janna*. Jewish Soul Food: From Minsk to Marrakesh*, 2014.
20. ↑  *Steinberg, Jessica*. „The rationale behind the rations". *The Times of Israel* (20-noyabr 2012-yil).
21. ↑  Raviv, Yael*. Falafel Nation: Cuisine and the Making of National Identity in Israel*. University of Nebraska Press, November 2015 — 171 bet. ISBN 978-0-8032-9023-5.
22. ↑  *Clifford-smith, Stephanie*. „Three of a kind ... shakshouka". *Sydney Morning Herald* (7-iyun 2011-yil). Qaraldi: 7-avgust 2017-yil.
23. ↑  Ashkenazi, Michael*. Food Cultures of Israel: Recipes, Customs, and Issues*, 2020 — 89 bet.
24. ↑  Tish, Ben*. Moorish: Vibrant Recipes from the Mediterranean*. Bloomsbury, 2019 — 46 bet. ISBN 9781472958082.
25. ↑  „Eggs in Purgatory Recipe" (en-US). *NYT Cooking*. Qaraldi: 14-aprel 2021-yil.