recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Aylanma pech** – yotiq silindr shaklidagi (dumaloq) sanoat pechi. Aylanma pech boʻylama oʻqi atrofida aylanadi yoki te-branadi. Metallarni suyuklantirish, materiallarni quritish, bolgʻalash yoki shtamplash uchun metall xom ashyoni qizdirish, metall buyumlarga issiqlik ishlovi berish, sement pishirish va boshqa maqsadlar uchun moʻljallangan. Pechning aylanib turishi natijasida issiqlik bir tekis taqsimlanadi, shuning uchun pechning ichki qoplamasi uzoqqa chi-daydi. Aylanma pechda material yoki buyumlar yonilgʻining yonish mahsulotlari, elektr toki yoki elektr yoyi bilan qizdiriladi. Quritish va issiqlik ishlovi berish (termik ishlash)da material pechning bir boshidan kiritilib, ikkinchi boshidan chiqariladi; bunday pechlar uzluksiz ish-lashi mumkin. Suyuklantirish Aylanma pechlari davriy ravishda ishlaydi, chunki shixta solish va suyuq me-tallni tushirish pay-tida pechni toʻxtatish kerak boʻladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Koordinatalari: 41°17′59.175166726768″N 69°15′42.041740839483″E﻿ / ﻿41.29977087964632432°N 69.26167826134430072°E﻿ / 41.29977087964632432; 69.26167826134430072GO

**Toshkent milliy raqs va xoreografiya oliy maktabi** — balet artistlari va raqqos(a)lar tayyorlovchi maxsus oliy oʻquv yurti. 1947-yil Xoreografiya bilim yurti sifatida tashkil boʻlgan. 1997-yildan hozirgi nomda. Tashkilotchisi va birinchi direktori Matyusuf Xarratov (1947-58). I. Dovgelli, L. Zass, R. Karimova, M. Turgʻunboyeva va boshqa birinchi pedagoglardir. Oliy maktabda oʻrta maxsus taʼlim tizimi saqlangan holda, oliy boʻgʻinda oliy maʼlumotli bakalavrlar tayyorlanadi. „Xoreografiya pedagogikasi", „Baletmeyster-rejissyor", „Xoreografiya jamoalari rahbarlari" mutaxassisliklari boʻyicha talabalar tahsil oladi. Maktabda mumtoz raqs, oʻzbek raqs, xalq sahna raqsi fanlari, „balet artisti" boʻlimida duet mumtoz raqs chuqur oʻrgatiladi. Osiyo qitʼasidagi shu soha boʻyicha yagona oliy oʻquv yurti xisoblanadi. Oʻtgan davr mobaynida maktabdan Qunduz Mirkarimova, R. Karimova, G. Hamroyeva, G. Mavayeva, Yu. Ismatova, D. Jabborova, V. Oqilova, F. Solihova, Oʻ. Muxamedova, Z. Madrahimova kabi respublikamizning yetuk raqs ustalari yetishib chiqqan. Fransiya, Yaponiya, Turkiya, Germaniya, Lotin Amerikasi mamlakatlari, Jan. Koreya, Rossiya, Qozogʻiston kabi xorijiy davlatlar bilan oʻzaro hamkorlik, madaniyijodiy aloqalar oʻrnatilgan. Ularning yirik xoreograflari, balet maktablari bilan tajriba almashuv, „Master klass"lar oʻtkazish yoʻlga qoʻyilgan. R. Karimova, Q. Mirkarimova, G. Mavayeva, I. Kiborkova, A. Moʻminov kabilar maktabning yetakchi pedagoglaridir.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Graduation | *Oliy oʻquv yurti haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Hufuf**, al-Hufuf — Saudiya Arabistonining shimoli-sharqiy qismidagi shahar. Aholisi 100 ming kishidan ziyod. Transport yoʻllarining muhim chorrahasi: Jidda — Ar Riyod — Rastannura avtomagistral yoʻlidagi transport manzili. Transport yoʻli stansiyasi. Sement zavodi bor. Xurmoga ishlov beriladi. Hunarmandchilik rivojlangan: hajga boruvchilar uchun maxsus kiyim-bosh (ihrom kiyimi) tikiladi, movut toʻqiladi, kumush va oltin buyumlar tayyorlanadi. H.ning gʻarbida yirik Gavar neft konlari bor (mam-lakatda qazib olinadigan neftning 1/2 qismini beradi).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bazm** — toʻy munosabati bilan katta uy yoki keng hovli sahnida oʻtkaziladigan tomosha, katta mehmondorchilik, ziyofat, kecha. B.lar odatda sozandaxonanda, nogʻorachi, surnaychikarnaychilar, raqqos va raqqosalar, askiyabozlar ishtirokida oʻtkaziladi. B. juda qadim zamonlardan rasm boʻlgan. B. mazmuni, ishtirokchilari va B.dagi cholgʻu asboblariga qarab bir qancha turlarga boʻlinadi. Nogʻora, doira, oʻyinchilar ishtirokida oʻtkaziladigan toʻy B.i "Nogʻora B." deyiladi. Kelinning dugonalari, tengqurlari yigʻini "Qizlar B.i" (baʼzi joylarda "Qizlar majlisi") deyiladi. Oʻzbek va tojiklarda B.ning maxsus taklifsiz, hamma qatnashadigan turi "Doira xabar qiladigan B." ham bor (odamlar doira ovozini eshitib, oʻzlari kelaveradilar). Ishtirokchilari koʻp, ziyofati toʻkin "B.i Jamshid" (shoh Jamshidning dabdabali B.lariga nisbatan), yaqin kishilar oʻrtasida yoki kuy va ashula ishqibozlari uchun musiqachilar uyushtiradigan B. "B. xosagi" deyiladi. Oʻtmishda xon va amirlar saroyida oʻtkaziladigan B.lar sanʼat asarlarini xalq orasida keng yoyishga xizmat qilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
*Ushbu maqola Yuriy Gagarin haykali haqidadir. Ushbu soʻzining boshqa maʼnolari uchun bu yerga qarang.*
**Yuriy Gagarin haykali** — SSSR hududidan tashqarida oʻrnatilgan birinchi Gagarin haykali boʻlgan.

Karlovi Varidagi Gagarin haykali (hozirgi Chexiya, oʻsha paytda u Chexoslovakiya edi) 1975-yilda oʻrnatilgan, yodgorlikning ochilishi 11-mayda boʻlib oʻtgan.

Yodgorlik Karlovi Vari xalqaro aeroportiga kiraverishda joylashgan.

Yodgorlikning joylashuvi koordinatalari: 50°12’4.475" N, 12°54’47.328" E.

Dastlab, yodgorlik boshqa joyda oʻrnatilgan edi, u Karlovi Vari markazida Yuriy Gagarin geyzer kolonnadi oldida joylashgan edi. Haykal 1992-yilda hozirgi joyiga koʻchirilgan.

Yodgorlik mualliflari haykaltaroshlar Antonin Kuxarj va Gisela Zubova-Kuxarjovaning turmush oʻrtoqlaridir.

Karlovi Varidagi Gagarin haykali Chexoslovakiyadagi birinchi kosmonavtning yagona yodgorligi boʻlgan va hozirda u Chexiya Respublikasidagi yagona Gagarin yodgorligi hisoblanadi. Yodgorlik Gagarin 1966-yilda kosmosga parvoz qilganidan keyin Karlovi Varida dam olish uchun kelganligi sababli bu yerda oʻrnatilgan.

Chexoslovakiyaga tashrifi chogʻida bu davlat rahbari unga Chexoslovakiya Qahramoni unvonini taqdim etgan.

Hozirgi kunda unutilmas sanalarda Rossiya Federatsiyasining Chexiya Respublikasidagi Bosh konsulligi vakillari tomonidan Karlovi Vari shahridagi Gagarin haykali poyiga gullar qoʻyilmoqda.

Yodgorlik tavsifi
-----------------

Yodgorlik bronzadan yasalgan, balandligi 3 metr 20 santimetr boʻlgan Yuriy Gagarinning toʻliq boʻyli balandlikdagi haykalidir. Gagarin yodgorlikda u parvoz qilgan skafandrda, boshidan dubulgʻa olib tashlangan holda tasvirlangan. Gagarinning oʻng qoʻli salomlashish ishorasida koʻtarilgan.

Haykal oq tayanchga oʻrnatilgan boʻlib, uning ustiga astronavt nomi yozilgan oltin lavha mavjud.

Manbalar
--------

1. 1 2  „МОЙ ПРИЯТЕЛЬ ЮРИЙ ГАГАРИН" (ru). *www.kommersant.ru* (14-mart 2004-yil). Qaraldi: 4-may 2021-yil.
2. ↑  „Гагарин в камне: как памятники космонавту украсили города мира". *russian.rt.com*. 30-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-may 2021-yil.
3. 1 2 3 4 5 6  *Infocentrum města Karlovy Vary.* „Памятник Юрию Гагарину" (ru). *Karlovy Vary* (21-mart 2013-yil). 4-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-may 2021-yil.
4. 1 2  *VladiMir.* „Память о Гагарине на чешской земле" (ru-RU). *Портал новостей 📭 "Чехия сегодня"*. 17-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-may 2021-yil.
5. ↑  „Минтимер Шаймиев возложил цветы к памятнику Юрию Гагарину" (ru). *Правительство Республики Татарстан*. 4-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-may 2021-yil.
**Grenada** birinchi marta 1984-yilda **Olimpia o'yinlarida** ishtirok etgan va o'shandan beri har bir Yozgi Olimpia o'yinlarida qatnashgan. Grenada o'zining birinchi medalini 2012-yilda, engil atletika bo'yicha oltin medallni qo'lga kiritdi. Grenada Olimpia qo'mitasi 1984-yilda tuzilgan va o'sha yili tan olingan. 

Grenada hech qanday Qishki Olimpia o'yinlarida qatnashmagan. 28 yillik Yozgi Olimpia o'yinlarida qatnashgan Grenada 2012-yilgi London Olimpiadasida o'zining birinchi medalini qo'lga kiritdi, o'shanda Kirani Jeyms 2012-yil 6-avgustda erkaklar o'rtasida 400 metrga yugurish bo'yicha 43,94 soniya natija bilan milliy rekordni yangilagan edi. Bu Bermud orollari 2021-yilda bitta oltin medallni qo'lga kiritmaguncha, bu tarixdagi eng kichik yozgi Olimpia oltin medallini qo'lga kiritgan mamlakat edi va u hali ham eng kichik suveren davlatdir. 

Rio-2016 Olimpiadasida Jeyms yana erkaklar oʻrtasida 400 metrga yugurish boʻyicha yana bir medallni qoʻlga kiritdi, bu safar 43,76 soniya natija bilan kumush medalga sazovor boʻldi. Tokio 2020 Olimpiadasida Jeyms xuddi shu musobaqada bronza medalini qo'lga kiritdi.
*Ushbu maqola Yuriy Gagarin haykali haqidadir. Ushbu soʻzining boshqa maʼnolari uchun bu yerga qarang.*
**Tunisdagi Yuriy Gagarin haykali ―** 2021-yilda, Yuriy Alekseyevich Gagarinning oltmish yilligiga ochilgan.

Yodgorlik byusti shaklida va aprel oyining boshida, yubiley sanasi arafasida ochilgan.

Yodgorlik muallifi haykaltarosh Aleksey Leonov.

Yodgorlik Tunisga „madaniyatlar muloqoti — yagona dunyo" xalqaro xayriya jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan yaratilgan va sovgʻa qilingan.

Yodgorlikning ochilish sanasi 2021-yil 2-aprel.

Byust Tunisning kosmik dasturida ishlaydigan va ilgari Rossiya raketasida birinchi Tunis sunʼiy yoʻldoshini ishga tushirgan TelnetHolding kompaniyasi hududida joylashgan. Yodgorlikning ochilishi 2021-yil 22-martda boʻlib oʻtgan ushbu ishga tushirilgandan koʻp oʻtmay sodir boʻldi.

Yodgorlikning maʼnosi
---------------------

Yodgorlikning ochilishida soʻzga chiqqan Rossiya elchisi Sergey Nikolayev ushbu yodgorlikning oʻrnatilishini Rossiya va Tunis oʻrtasida kosmik sohada „hamkorlikni kuchaytirishning ramzi" deb atadi.

Yodgorlikning ochilishida Rossiya Federatsiyasining Tunisdagi elchisi Sergey Nikolayev, Tunis tashqi ishlar vaziri Usmon Djerandi, Tunis Oliy taʼlim va ilmiy tadqiqotlar vaziri Ulf Ben Uda va bir qator Afrika mamlakatlari vakili ishtirok etdi.

Yodgorlikning tavsifi
---------------------

Yodgorlik Yuriy Gagarinning bronza byusti. Astronavt oʻzining birinchi kosmik parvozini amalga oshirgan dubulgʻa va kosmik kostyumda tasvirlangan. Haykal kichik hajmga ega boʻlib, uni Tunis poytaxtidagi Telnet shtab-kvartirasiga joylashtirishga imkon berdi.

Oʻrnatilgan Byust yon tomonlarida Rossiya va Tunis davlat bayroqlari joylashgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  „Памятник Юрию Гагарину открыли в Тунисе" (ru). *РБК*. 30-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-aprel 2021-yil.
2. ↑  „Памятник Юрию Гагарину открыли в Тунисе" (ru). 30-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-aprel 2021-yil.
3. ↑  „В Тунисе установили бюст Гагарина" (ru). *РИА Новости* (2 aprel). 30-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-aprel 2021-yil.
4. 1 2  „В Тунисе открыли бюст Юрия Гагарина". *ТАСС*. 30-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-aprel 2021-yil.
5. 1 2  „Символ сотрудничества: в Тунисе появился памятник Гагарину" (ru). *vesti.ru*. 30-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-aprel 2021-yil.
**Qirqoyoqlilar**, skolopendralar— laboyoqlilar kenja sinfiga mansub koʻpoyoqlilar turkumi. 900 ga yaqin, jumladan Oʻzbekistonda 10 ga yaqin turi bor. Urgʻochisi oʻzi qoʻygan tuxumlari va ulardan chiqqan bolalarini yirtqichlardan himoya qiladi: tanasi bilan ularni oʻrab olib yotadi. Asosan, mayda umurtqasizlar, ayrim yirik Q. mayda umurtqalilar (qurbaqalar, kaltakesaklar, qushlar) bilan oziqlanadi. Koʻpchilik Q. tropik, subtropik va moʻʼtadil mintaqalarda yashaydi; tuproq Q.i Yevropaning choʻl va oʻrmon zonasida tarqalgan. Q. turkumiga 2 oila kiradi. Kriptopidlar, asosan, tuproqda yashaydi, soʻqir. Skolopendradar — eng yirik Q. (uz. 30 sm gacha). Q. odamni chaqqanida ogʻritadi. Yirik tropik Q.ning chaqishi odam hayoti uchun xavfli. Q. kunduzi, odatda, toshlar ostiga, yoriqlar va boshqa pana joylarga bekinib oladi. Kechasi ovga chiqadi. Oʻzbekiston faunasida uz. 10 sm ga yaqin boʻlgan halqali Q. uchraydi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Grenadyorlar** (frans. granidiers, grenade — granata) — Yevropa armiyalarida 17—20-asrlarda piyoda qoʻshin turi; qoʻl granatalarini otish uchun saralab olingan askar guruhi. 18-asr oxiridan saralangan piyoda qism va qoʻshinlar. Otliq G. ham boʻlgan. Yevropa armiyalarida 17-asrning oʻrtalarida paydo boʻlgan. 1667—70 yillarda Fransiyada G. piyoda jangchilarning maxsus qismi tashkil qilingan. Rossiyada G. rotalari birinchi marta 1694 yilda tashkil topdi. 1708 yilda G. rotalari 5 ta grenader polkiga ailantirilgan. 1811 yilda G. diviziyalari,1814 yil da esa G. korpuslari tashkil qilindi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yuriy Vasilyevich Kungurtsev** (1936-yil 16-aprel) — rus sovet qozoq yozuvchisi (nasir, shoir, tarjimon), jurnalist. "Janubiy Qozogʻiston "viloyat gazetasi bosh muharriri.

Biografiyasi
------------

1936-yil 16-aprelda Chelyabinsk viloyati Mokrousovskiy tumani Mokrousovskiy qishloq kengashining Porogi qishlogʻida tugʻilgan, hozir qishloq kengashi va tuman Kurgan viloyati tarkibiga kiradi.

A.M.Gorkiy nomidagi Ural davlat universitetini tamomlab, 1962-yilning yozida Qozogʻiston SSR Chimkent shahriga keladi. U „Janubiy Qozogʻiston" gazetasida ishlagan, u erda muxbirlikdan bosh muharrirlikka qadar boʻlgan.

KPSS aʼzosi.

Qozogʻiston Yozuvchilar uyushmasi (1993-yildan) va Qozogʻiston Jurnalistlar uyushmasi aʼzosi .

2003-yil 9-martda Qozogʻiston Respublikasining Janubiy Qozogʻiston viloyati Chimkent shahrida vafot etgan.

Yaratilishi
-----------

Sheʼrlar, lirik miniatyuralar, hikoyalar, romanlar yozgan.

U qozoq nasri va sheʼriyatidan tarjimalari bilan ham tanilgan: Yerkinbek Turusovning „Tamerlan" hikoyalari va romani, „Xavfli soya", „Aborjin" hikoyalari va Dukenbay Do‘sjanning hikoyalari, „Ko‘rinadigan dunyo" hikoyalar kitobi. hamda Hamza Qalmurzayevning „Jinnilar siri" va boshqalar.

Viloyat kutubxonasida. A. S. Pushkin (Chimkent) 2018-yilda mashhur yurtdoshimiz ijodiga bag‘ishlangan ekspozitsiya ochildi.

Janubiy Qozogʻiston va Kungursev
--------------------------------

Janubiy Qozog‘iston Kungursev uchun chinakam ijodiy vatan edi. Uning deyarli barcha asarlari shu hudud haqida yozilgan.

Oilasi
------

Belovaning rafiqasi Izolda Nikolaevna (1937-yil 1-aprel — 202-yil 24-avgust) — Moskvadagi „Xalq operetta teatri" ning taniqli oʻqituvchisi, musiqashunosi, prima (soprano). Chimkent, Qozog‘iston Respublikasi taʼlim aʼlochisi. Yozuvchining nashr etilmagan soʻnggi kitobi — „Eski shahar ustida-oy" Qizi Alyona nashrga tayyorlandi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Юрий Кунгурцев.". 2-may 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-may 2020-yil.
2. ↑  „Жазушылар одағы. Юрий Васильевич Кунгурцев 1936 жылы 16 сәуірде.". 7-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-may 2020-yil.
3. ↑  „Прощай, Василич! Газета «Книголюб», № 7-8, 2003 г.". 9-noyabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-may 2020-yil.
4. ↑  Rossiyskaya natsionalnaya biblioteka, Sankt-Peterburg
5. ↑  „17.04.2014. Литературная гостиная в память о Юрие Кунгурцеве состоялась в пушкинской библиотеке.". 28-may 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-may 2020-yil.
6. ↑  „Юрий Кунгурцев. О творчестве.". 9-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-may 2020-yil.
**Qirqma** — xalq seleksiyasida chiqarilgan kechpishar qovun navi. Shakli ellipssimon, yirik, uchi toʻmtoq, uz. 30—36 sm, ogʻirligi 4—6 kg. Dum tomoni sal burishgan, uch qismi deyarli tekis. Toʻri toʻliq, yirik, nozik. Tusi jigarrangsariq. Ustidagi gullari ingichka. Poʻsti qattiq, eti och yashil, qalinligi 4,5—5 sm, oʻrtacha tolali, sersuv, shirin. Uzish vaqtida tarkibida 7,4% qand (shu jumladan, saxa-roza 3,9%), 8,7% quruq modda bor. Saqlanish davrida shirasi ortadi. Urugʻxonasi oʻrtacha kattalikda, urugʻi yirik. Urugʻi unib chiqqandan keyin hosili 100—110 kunda pishib yetiladi. Hosildorligi 240—280 s/ga. Uzoq vaqt asrash va tashishga chidamli. Toshkent viloyatida keng tarqalgan.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Grenger Klayv** (1934-2009)-ingliz iqtisodchisi, iqtisodiy statistikani tahlil qilish usullari bo'yicha mutaxassis. Robert Engle bilan birgalikda "umumiy tendentsiyalar (kointegratsiya) usuli bilan iqtisodiy vaqt tsikllarini tahlil qilish usullari uchun" 2003-yil iqtisodiyot bo'yicha Nobel mukofoti sovrindori.

Hayoti
------

  

1934-yil 4-sentabrida Buyuk Britaniyaning Suonsi (Uels) shahrida tavallud topgan. Nottingem universitetida tahsil oldi. 1955-yilda matematika bo'yicha bakalavr darajasini, 1959-yilda esa statistika fanlari doktori darajasini oldi. 1970-yillardan beri San-Diegodagi Kaliforniya Amerika universitetida iqtisod professori, Ekonometrik jamiyat a'zosi sifatida faoliyat koʻrsatdi.150 dan ortiq ilmiy ishlar, shu jumladan, oʻndan ortiq kitoblar muallifi. Ishining asosiy mavzusi asosiy iqtisodiy ko'rsatkichlar (masalan, narxlar va valyuta kurslari yoki boylik va iste'mol) o'rtasidagi munosabatlarni o'rganish edi. Ushbu munosabatlar uzoq vaqt oralig'idagi iqtisodiy ko'rsatkichlarning qiymatlari bo'yicha ma'lumotlardan foydalangan holda tahlil qilinadi.

Asarlari==
----------

Iqtisodiy vaqt seriyasining spektral tahlili (M.Hatanaka bilan). Prinston universiteti nashriyoti, 1964; 

Nedensellik va fikr-mulohazalarni tekshirish. Statistik prognozlash va prognozlarni birlashtirish tajribasi (P. Newbold bilan birgalikda)

Qirollik statistika jamiyati jurnali. 1974- yil; Iqtisodiy vaqt seriyasini bashorat qilish (P. Nyubold bilan birgalikda). Akademik matbuot, 1977; Ob-havo va elektr energiyasiga bo'lgan talab o'rtasidagi bog'liqlikning yarim parametrli baholari

Grenger gʻoyalari==
-------------------

Ko'pgina makroiqtisodiy vaqt seriyalari trend (asosiy tendentsiya) va o'zgaruvchanlik (trend atrofida tasodifiy tebranishlar) dan iboratligi bilan tavsiflanadi. Agar Grenjerning Kaliforniya universitetidagi hamkasbi R. Engle volatillikni o'rganish bilan mashhur bo'lgan bo'lsa, uning asosiy asarlari trend o'zgarishlariga bag'ishlangan. 1974 -yil Grenjer ko'rsatdiki, statsionar qatorlarni tahlil qilish uchun qo'llaniladigan statistik usullar (trend o'zgarmas bo'lsa) vaqt seriyalariga qo'llanilsa (o'zgaruvchan tendentsiya bilan) mutlaqo noto'g'ri natijalar berishi mumkin. An'anaviy statistik tahlil usullari aslida bir-biriga bog'liq bo'lmagan bunday ko'rsatkichlarning o'zaro bog'liqligini ko'rsatsa, statistik tuzoq holati yuzaga kelishi mumkin.
**Xadicha Tubo Buyukustun** (turkcha: *Hatice Tuba Büyüküstün*; tugʻ. 1982 -yil 5-iyul, Istanbul, Turkiya) — taniqli turk teatr va kino aktrisasi, model.

Biografiya
----------

Tuba 1982-yil 5-iyulda Istanbulda tugʻilgan. U Doʻgʻus oʻrta maktabini tamomlagan, soʻngra Mimar Sinan nomidagi Tasviriy sanʼat universitetida kostyum va dekoratsiya boʻyicha tahsil olgan.

Martaba
-------

Universitetda oʻqiyotganda Tuba Pantene, Maximum Cart, Kremini, Molped kabi mashhur brendlarning reklamasida faol ishlay boshladi. Tez orada uni taniqli rejissor Tomris Giritlioʻgʻli jamoasi koʻrib qoldi. Uning debyuti „Sulton Makama" teleserialida boʻlib oʻtdi. Buning ortidan „Chemberimde Gul Oya" serialida, „Gulizar", "Otam va oʻgʻlim "filmlarida rol oʻynadi. Tubaning eng yaxshi vaqti 2005-yilda „Joʻka soyasi ostida" teleserialining chiqishi bilan keldi, u yerda u Bulent Inal bilan juftlikda bosh rolni oʻynadi. Televideniyedagi navbatdagi asar 2007—2009-yillarda efirga uzatilgan „Asi" seriali boʻldi. Serialda Tuba yana bosh rolni oʻynadi, taniqli aktyor Murat Yildirim uning sherigi boʻldi. Va 2010-yilda Tuba „Yuraklarni sindirish" teleserialida loʻli Hasret obrazida paydo boʻldi. Oʻsha yili u „Yurakdan soʻrang" filmida Esma rolini oʻynadi. 2014-yildan 2015-yilgacha u „iflos pul va sevgi" teleserialida suratga tushgan. 2014-yil 21-mayda TubaUNICEFning yaxshi niyat elchisi etib tayinlandi. 2015-yil iyul oyida Tuba „Shamol xotiralari" qisqa metrajli filmida rol oʻynadi. Oʻsha yilning sentyabr oyida Tuba yana ikkita filmda suratga tushdi: Zeynep rolidagi „Oʻrmon" va Helin rolidagi „Tig koʻylak". 2016-yil aprel oyida Tuba „Qizil Istanbul" filmida suratga tushdi. Va iyul oyida „Koʻproq" qisqa metrajli filmida. 2016-yil avgustidan 2017-yil iyunigacha Tuba „Jasur va goʻzal" teleserialida bosh rolni oʻynadi, u yerda Kyvanch Tatlytug uning sherigi boʻldi. Shuni aytib otish kerakki, „Jasur va goʻzal" teleseriali Tuba Buyukustyunga shuhrat keltirdi.

Shaxsiy hayot
-------------

2005-yilda Tuba „Ohak soyasi ostida" teleserialidagi sherigi Bulent Inal bilan ishqiy munosabatlarni boshladi, ammo 2007-yilda er-xotin ajralishdi. „Asi" filmini suratga olish jarayonida u rejissor Sami Saidan bilan uchrashdi. 2008-yildan boshlab ular uchrashishni boshladilar va 2010-yilda ular munosabatlarini toʻxtatdilar. 2011 -yil 28-iyulda Tuba Parijda aktyor Onur Saylak bilan turmushga chiqdi. Ularning ishqiy munosabatlari „Gönülçelen" serialining toʻplamida boshlangan. 2012 -yilning 19-yanvarida Tuba Maya va Toprak ismli ikki egizakni dunyoga keltirdi. 2017-yilning 5-iyunida Tuba va Onur ajrashishdi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4
2. ↑  „HAKKINDA | Tuba Büyüküstün". 27-yanvar 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-oktabr 2012-yil.
3. ↑  „Pantene. Туба Буйукустун — YouTube". 2-aprel 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-sentabr 2017-yil.
4. 1 2 3
5. ↑  „Böyle evlendiler. Geçtiğimiz cuma günü Paris’te evlenen Tuba Büyüküstün ile Onur Saylak'ın fotoğrafları ortaya çıktı.". 11-mart 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-mart 2014-yil.
**Arsen Dedić** (1938-yil 28-iyul — 2015-yil 17-avgust) — xorvatiyalik qoʻshiqchi va qoʻshiq muallifi edi. U sobiq Yugoslaviya va Xorvatiyaning eng taniqli shoirlardan biri edi.

Hayoti
------

 Dedić (chapda) Velko Despot va Sinisha Skaritsa bilan Makarskada, 1999-yil
Dedić Yugoslaviya Qirolligining Shibenik-Knin tumanida Veronika (nami Miškovich) va Yovan Dedichning ikkinchi farzandi boʻlib tugʻilgan. Uning otasi Yovan pravoslav etnik serb edi, onasi Veronika (taxallusi *Jelka*) xorvat edi.

Dedich 1957-yilda Shibenikni tark etib, mos ravishda Zagreb va Belgradga yoʻl oldi. U Zagreb universitetida huquq fakultetida tahsil olgan, ammo 1959-yilda o‘qishni tashlab ketgan. Keyinchalik u Zagreb musiqa akademiyasiga oʻqishga kirdi va 1964-yilda uni tamomladi.

Oʻqishlari
----------

Chanson musiqasi bilan Dedić 1960-yillardan to vafotigacha oʻz mamlakatidagi eng hurmatli musiqachilardan biriga aylandi. Dedichning asosiy albomlari: Čovjek kao ja (1969), Arsen 2 (1971), Homo Volans (ikki albom) (1973), Vraćam se (1975), Porodično stablo (1976), Arsenal (1976), Otisak otora (1976), Pjesme sa šlagom (1976) va Arsen & Bora Čorba Unplugged `87 (1987).

Dedić rafiqasi Gabi Novakga, shuningdek, qizi („Sandra") va nevaralariga („Pjesma za Lu", „Mata Xari") bir nechta qoʻshiqlarni bagʻishladi. Sandra qizi 1987-yilgi Kino Sloboda albomining muqovasida qiz sifatida paydo boʻladi.

Oʻlim
-----

Dedichning oʻpkasi 2015-yil 14 avgustda yiqilib, u nafas olish apparatiga yotqizilgan. Koʻp oʻtmay, uning boshqa organlari birin-ketin bankrot boʻldi. Bu jarayonda u xavfli operatsiyadan bosh tortdi. Dedich 2015-yil 17 avgust kuni ertalab soat 9:00 da Zagreb klinik kasalxonasi markazida vafot etdi.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Info*. „MOJ BRAT ARSENIJE Intimna ispovest beogradskog slikara Milutina Dedića, rođenog brata poznatog zagrebačkog šansonjera srpskog porekla" (sr). *Kurir Info* (24-may 2005-yil). Qaraldi: 21-avgust 2015.
2. 1 2  Lopušina 2008. sfn error: no target: CITEREFLopušina2008 (help)
3. ↑  Fuka & Kegelj 2015. sfn error: no target: CITEREFFukaKegelj2015 (help)
4. ↑  *Polimac*. „NENAD POLIMAC PIŠE O JEDINOJ TAJNI ARSENA DEDIĆA Jednom je rekao: 'Ja se smrti ne bojim'" (hr). *Jutarnji list* (19-avgust 2015). Qaraldi: 21-avgust 2015.
5. ↑  „Arsen Dedić ponovno u bolnici", HRT.hr, Author: D. P. 30 July 2015
6. ↑  „Odlazak glazbenog velikana: Arsen Dedić umro u 78. godini života" (hr). *24sata.hr* (17-avgust 2015). 6-iyul 2017da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyul 2019.
7. ↑  „Arsen Dedic, Musical Legend, Dies in Zagreb" (18-avgust 2015). 1-iyul 2019da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyul 2019.
**Giro tumani**  Afgʻonistonning janubi-sharqidagi Gʻazni viloyatida joylashgan, 50 km G'azni janubi-sharqida. Tuman keng tekislik boʻlib, past togʻlar tarqalgan. 2002-yilgi ma'lumotlarga ko'ra, 40 000 dan ortiq aholi istiqomat qiladi. Tuman Ghilji pashtunlarining Tarakay qabilasining markazida joylashgan.  Tuman markazi — Pana.Bu hududning boshqa tumanlari singari, u ham davom etayotgan qurg'oqchilikdan jiddiy zarar ko'rmoqda. So‘nggi yillarda hosil kamayib bormoqda, qishloq xo‘jaligi asosiy daromad manbai hisoblanadi.Yo'llar yomon ahvolda. Sog'liqni saqlash va ta'lim xizmatlarini yanada yaxshilash kerak. 2016-yil 5-sentabr kuni yuzlab jangarilar tumanni egallash uchun kelishilgan hujumni boshlaganidan so‘ng 80 nafar Tolibon jangarisi halok bo‘ldi, 100 nafari yaralandi. Operatsiya chog‘ida besh nafar xavfsizlik xodimi ham halok bo‘ldi, sakkiz nafari yaralandi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „District Profile".  UNHCR. 27-oktabr 2005-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-oktabr 2015-yil.
2. ↑  Ghazni Province Tribal Map (Page 4).
**Pavel Petrovich Benkov** (1879.8(20).12, Qozon1949.16.1, Samarqand) — rassom, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1939). Qozon Badiiy bilim yurtida (1896—1902), Peterburg Badiiyot akadimyasida (1901—06, D. N. Kardovskiydan), Parijda rassom R. Jyulianning xususiy akademiyasida (1906) taʼlim olgan. Italiya, Ispaniya, Fransiyaga safar qilgan. "Kovalevskiy bolalarining portreti", "Rassom ayol portreti" va boshqa asarlar, Qozon Katta teatrining "Ruslan va Lyudmila", "Karmen", "Aida" kabi mumtoz operalari, "Oliya Bonu". "Tohir va Zuhra" kabn spektakllariga dekoratsiya chizgilari yaratdi (1913—28). 1929-yildan Samarqandda. 1930-yildan Samarqand Badiny bilim yurtida oʻqituvchi. Asarlarida, ayniksa, 30-yillar oʻrtalarida yaratgan mavzuli mujassamotlarida Oʻzbskistonni, uning qad. shaharlari qiyofasi, oʻziga xos iqlimi, serkuyoshliligini, oʻzbek millati madaniyatini, kishilarini yorqin boʻyoqlarda gavdalantirdi ("Buxoro timi", 1929; "Xivalik qiz", 1931; "Dugonalar", 1940; "Qahramonning onasi", 1942; "Jangchiga sovgʻa", 1945; "Dutorchi qiz", 1947). "Buxoroda oshxona" (1929), "Eski Buxoro" (1931), "Minorai kalon" (30-yillar), "Koʻcha" (1943), "Registondagi choyxona" (1944) asarlari Oʻzbekistonning mumtoz meʼmoriy obidalari va manzaralariga bagʻishlangan. Portretlar, Samarqandning kucha va bogʻlari, bozor va hovlilari, maydon va choyxonalari, ulardagi hayotning oʻziga xos goʻzalligini yorqin va hayotiy ifodalovchi asarlar ham yaratgan. Oʻzbekistonda tasviriy sanʼatni shakllantirishda, milliy kadrlar yetishtirishda xizmati katta. 1949—97 yillarda Respublikarassomlik bilim yurti B. nomi bilan atalgan.

Ad:. Nikiforov B. M. Pavel Petrovich Benkov, M. 1967; Benkov P. P. Perepiska. Vospominaniya, T. 1981.

Manbalar
--------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Kaklikuchar gʻori** — Xoʻjaobod tumanidagi gʻor, Olay tizmasining shimoliytarmogʻi Chilmayram togʻining janubiy yon bagʻrida, 1350 m balandlikda, togʻ etagidan balandligi 160 m. Devon davriga mansub ohaktoshlarda hosil boʻlgan. Gʻorning 4 ta ogʻzi boʻlib, unga faqat birgina ogʻzidan kirish mumkin (eni 13 m, balandligi 2 m). Gʻor ichidagi katta xonadan turli tomonga yoʻnalgan bir nechta yoʻlak (har qaysisining uz. 12 m, eni 4 m, balandligi 2 m gacha) mavjud. Gʻor sahnida qizgʻish gillar tarqalgan. Umumiy uz. 164 m, maid. 600 m2, hajmi 336 m3.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Giroskop.

  

**Giroskop** (giro... va ...skop) — aylanish oʻqi fazoda oʻz yoʻnalishini oʻzgartira oladigan tez aylanuvchi qattiq jism. Aylanish oʻqi fazoda erkin aylana olishi uchun G.ni kardanli osmaga mahkamlab qoʻyish kerak (qarang Kardanli mexanizm). Osma markaziga nisbatan G. istalgan yoʻnalishda burilishi, uning aylanish oʻqi doiraviy konussimon sirt yasab harakatlanishi (qarang Presessiya) mumkin. Keyingi xususiyati navigatsiya asboblari — girokompas, girovertikal va b.ga asbob qilib olingan. G.ning har qanday holda ham fazoda oʻz oʻqi yoʻnalishini oʻzgarishsiz saqlay olishi xossasidan samolyot, raketa, dengiz kemalari, torpedolar va b. harakatini avtomatik tarzda saqlash uchun foydalaniladi (mas, avtopilot). Kemalarda matroslarning osma toʻrkrovatlari G. xossasiga asoslangan (kema qanchalik chayqalmasin matroslar bemalol uxlab ketishaveradi). Samolyotning kursdan ogʻganligini aniqlaydigan asbob yoʻnalish G.i, yaʼni giropolukompas deb ataladi. U avtopilotlarda qoʻllaniladi.

**Giroskop** (qadimgi yunoncha: *γῦρος* — „halqa", qadimgi yunoncha: *σκοπός* — „kuzataman"), deb impuls momenti prinsiplariga asosan moʻljal olish uchun xizmat qiluvchi qurilmaga aytiladi. Mexanik jihatdan, giroskop oʻqi erkin harakatlanuvchi aylanuvchi gʻildirak yoki diskdan iborat. Ushbu moʻljal oʻzgarmas boʻlmasa-da, u katta aylanish tezligi va inersiya momenti tufayli tashqi kuch momenti taʼsiridan deyarli oʻzgarmaydi. Tashqi kuch momentini yanada kamaytirish uchun giroskop muvozanat xalqasiga oʻrnatiladi, natijada unga oʻzi joylashgan platforma harakati taʼsir qilmaydi.

Boshqacha prinsiplarga asoslangan giroskoplar ham mavjud, masalan, elektron giroskop, lazerli giroskop, optik tolali giroskop va oʻta sezgir kvant giroskopi.

Giroskoplar inersiyali navigatsiyada, ayniqsa kompas ishlamaydigan sohalarda qoʻllaniladi. Bularga qitʼalararo ballistik raketalar, fazoviy kemalar parvozlari, yerosti tunnel kavlash va boshqalar kiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑  "Gyroscope" by Sándor Kabai, Wolfram Demonstrations Project.
3. ↑  Discover magazine 20 things you didn't know about tunnels (Number 8).

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Yoshlik stadioni (rus. Yoshlik (stadion)) — Oʻzbekistonning Samarqand shahridagi koʻp maqsadli stadion.

Tarixi
------

Ilgari u „**Spartak**" stadioni deb atalgan. Bu Samarqandning „Spartak" futbol klubi hamda shahar, viloyat, oʻsmirlar, oʻsmirlar va bolalar chempionatlarida ishtirok etuvchi boshqa klublarning uy stadioni. Sovet davrida qurilgan. Bir necha marta taʼmirlangan. 800 dan ortiq tomoshabinni sigʻdiradi. Stadionda futbol oʻyinlaridan tashqari, futbolchilar uchun mashgʻulotlar, turli sport musobaqalari va tadbirlari oʻtkaziladi. Samarqand shahrining markazida, Boʻstonsaroy, Tursunov, Husayn Bayqaro, Spartak koʻchalari bilan oʻralgan. „Spartak" avtobus bekati yonida. Jalilov Alisher va Semyonov Semyon futbol faoliyatini aynan shu stadiondan boshlagan.

Yana qarang
-----------

* Dinamo (stadion, Samarqand)

* Olimpiya (stadion, Samarqand)

Manbalar
--------

1. ↑  „Samarqanddagi stadionlar test sinovlari o‘tkazishga yetadimi?" (8-avgust 2020-yil). 30-avgust 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-avgust 2022-yil.

Havolalar
---------

* Yandex map. Yoshlik stadioni

* Stadion haqida maʼlumot footballfacts.ru sayti asosida
**"Alanga"** — oylik adabiy va badiiy jurnal, 1928-30-yillarda Samarqandda nashr etilgan. Jami 32 soni chiqqan. 1-sonining adadi 5000. „Alanga" lotin alifbosida bosilgan birinchi jurnaldir. Bir oz muddat Botu muharrirlik qilgan. Asosan, tahrir hayʼati chiqargan. Unda Mannon Romiz, Botu, Nabi Qodirov, Orif Olimjonov va boshqa boʻlgan. „Alanga" da til-imlo masalalari yoritilgan. 1929-yildan "Qizil qalam" adabiy uyushmasining afkori (organi) vazifasini ham bajarib, adabiy-badiiy materiallar, adabiyotshunoslik va tanqidchilikka oid maqolalar ham muntazam berib borilgan. „Alanga"da Botu, Shokir Sulaymon, Oybek, Hamid Olimjon, Mirtemir, Rahim Ali, Jigʻoy, Gʻayratiy, Botur, Qosimjon, Hoshim, Suboy, Toshpoʻlat Saʼdiy va boshqalarning sheʼrlari, Fitrat, Gʻozi Olim, Ye. E. Bertels, Hodi Zarif va boshqalarning ilmiy, ilmiy-ommabop maqolalari bosilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Abdulqodirxon Xatak (1651-1720) yirik davlat arbobi Xatak qabilasining yetakchisi boʻlib, Abdulqodirxon Xushholxonning oʻgʻli. U 16 yil davomida afgʻon qabilasini birlashtirish uchun kurash olib borgan. 1720- yil vafot etgan. U Sadiy Sheroziyning „ Guliston" asarini qisqartirib, pashtuchaga tarjima qilgan. Unga „ Guldasta" deb nomaladi.

Abdulqodirxon Xatakning adabiy merosi
-------------------------------------

Abdulqodirxonning bizgacha uning devoni yetib kelgan. Uning 60ga yaqin asari bor. Bizgacha yetib kelgan asarlaridan biri „ Odamxon va Durxonoy" dostonni hisoblanadi. U fors tilida tarjimalari bilan shugʻullangan. Abdurahmon Jomiyning „ Yusuf va Zulayho" asaridan 4000 baytni pashtuchaga tarjima qiladi. Devonini 12ta nusxasi mavjud. Devoni 1977-yil Kobulda chop etilgan. Uning sheʼriyatida ishqiy-lirika birinchi oʻrinda turadi. U gʻazallarida, mashuqaning beqiyos goʻzalligini, uning oshiqqa koʻrsatayotgan bitmas-tuganmas azob- uqubatlarini turli xil ibrozlar, tashbexlar orqali ifodalagan. Uning aksariyat sheʼr va gʻazallarida ichki dard bor. Devonini asosiy qismini gʻazallar, ruboiy, muxammaslar tashkil qilgan. Ruboiylari asosan axloqiy, ishqiy, xayotiy- realistik elementlarga boy. Baʼzi ruboiylarida toʻgʻridan-toʻgʻri afgʻon qizlariga murojaat qilgan. Uning sheʼriy devoni Pokistonda bosib chiqildi.

Adabiyotlar
-----------

•Muhammad Haydar, Joʻbal Nigohi be adabiyoti muosrri Afgʻoniston, Kobul- 1337 hijriy.
•Mavlono Xasta, yodi az raftagon Kobul-1344.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Clare Wheatley** (talaffuzi: *Kler Uitli*; 1971-yil 4-fevralda tugʻilgan) — qanot himoyachisi sifatida oʻynagan „Arsenal Ladies"ning futbol maʼmuri va sobiq futbolchisi.

Faoliyati
---------

Sheffield Hallam Politexnika universitetida jismoniy tarbiya oʻqituvchisi boʻlish uchun oʻqiyotgan bir vaqtda Sheffield Wednesdayga qoʻshilishga qaror qildi. 1993-yilda Clare „Chelsea Ladies" jamoasida oʻynagan. 1995-yilda muvaffaqiyatli oʻquv-mashgʻulot yigʻinidan soʻng „Arsenal Ladies"ga qoʻshildi va menejer Vic Akers Arsenal Ladies ijtimoiy klub emasligi haqida eslatib oʻtdi. Bir yil oʻtgach, u Angliya ayollar terma jamoasida zaxira oʻyinchisi sifatida debyut qildi. 1997-yilda Millwall Lionessesga qarshi oʻyinda tizzasidan jarohat oldi, Clare butun mavsum davomida oʻynay olmadi, 1998-yilda qaytib keldi. Qaytganidan keyin Clare Angliya terma jamoasiga boshqa chaqiruv olmadi. 2001-yilda Doncaster Bellesga qarshi oʻynaganida jarohat oldi, soʻng Wheatley faoliyatini tugatishga majbur boʻldi. 2004-yilda u yana ikki mavsum „Arsenal"da oʻynadi va 2005-yilda yana nafaqaga chiqdi.

Maʼmuriyatdagi faoliyat
-----------------------

Wheatley 1997-yilda jarohatlangan paytida, Akers „Arsenal"ga kitman etib tayinlangan edi, shuning uchun u klubni rivojlantirish boʻyicha ofitser vazifasini bajarishi mumkin edi. Wheatley faoliyatini toʻxtatishga majbur boʻlganida, klubning rivojlanish boʻyicha mutaxassisi sifatida qoldi. 2014-yilda, Akers nafaqaga chiqqanida, Wheatley uning oʻrniga „Arsenal Ladies" bosh direktori lavozimini egalladi. 2020-yilda „Arsenal" ayollari futbol assotsiatsiyasi tomonidan Wheatley autizm tashxisi qoʻyilgan yoshlar murabbiyini ishdan boʻshatgani aniqlanganidan keyin kamsitgani uchun 50,000 funt sterling miqdorida jarimaga tortildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Clare Wheatley".  Arsenal F.C.. Qaraldi: 28-noyabr 2017-yil.
2. ↑  „Players: Clare Wheatley".  Women's Football Archive (13-dekabr 2015-yil). Qaraldi: 28-noyabr 2017-yil.
3. 1 2 3 4 5 6  „Players: Clare Wheatley".  Women's Football Archive (13-dekabr 2015-yil). Qaraldi: 28-noyabr 2017-yil.
4. ↑  „Arsenal see off Belles again".  BBC Sport (26-avgust 2001-yil). Qaraldi: 28-noyabr 2017-yil.
5. ↑  *Magowan.* „Women's game struggles to recruit".  BBC Sport (20-sentabr 2007-yil). Qaraldi: 28-noyabr 2017-yil.
6. ↑  „Vic Akers is handed new role at Arsenal Ladies as Clare Wheatley becomes general manager". *Islington Tribune* (22-avgust 2014-yil). 1-dekabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-noyabr 2017-yil.
7. ↑  *Williams.* „IN THE MATTER OF A REGULATORY COMMISSION OF THE FOOTBALL ASSOCIATION BETWEEN THE FOOTBALL ASSOCIATION and ARSENAL WOMEN FC: DECISION". *Football Association* (10-dekabr 2019-yil). 17-iyul 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi.
**Jeon Hye-bin** (1983-yil 27-sentyabrda tugʻilgan), **BIN** nomi bilan tanilgan, Janubiy Koreyalik aktrisa, qoʻshiqchi va model. 2002-yilda u oʻz faoliyatini qisqa muddatli, uch aʼzodan iborat LUV qizlar guruhining qoʻshiqchisi sifatida boshlagan. Biroq keyingi yili guruh shaxsiy maqsadlari tufayli tarqab ketgan.

LUV tarqatib yuborilgandan soʻng, Jeon oʻzining *Love Somebody* nomli birinchi yakkaxon albomi ni chiqargan. U aktrsalikka kirishgan va oʻzining birinchi televideniye dramasi *Sang Doo! Letʼs Go to School* dramasida paydo boʻlgan va 2004-yilda *Dead Friend* dahshatli filmida rol ijro etgan. 2005-yil 23-sentyabrda u ikkinchi albomi *In My Fantasy* bilan asosiy muvaffaqiyatga erishgan. U 2008-yilda oʻzining aktrisalik faoliyatiga eʼtibor qaratishga qaror qilib, *Yaksha* (2010), *My Love By My Side* (2011), *Insu, The Queen Mother* (2011), *Queen of the Office* (2013), *Gunman in Joseon* (2014) va *Another Oh Hae-young* (2016) teleseriallarida rol ijro etgan.

Yoshligi
--------

Jeon 1983-yil 27-sentyabrda Janubiy Koreyaning Kyonnggido shahridagi Namyangju tumanida tugʻilgan. U Kyewon sanʼat oʻrta maktabida oʻqigan va keyinchalik Dong Guk universitetida kino va teatrshunoslik fakultetida oʻqishni davom ettirgan.

Shaxsiy hayoti
--------------

2006-yil boshidagi baxtsiz hodisa Jeonni burun va tishlarini qayta tiklashiga qilishga majbur qilgan. Oxir-oqibat, uning tashqi koʻrinishi oʻzgargani haqida mish-mishlar tez tarqalib ketganda, u plastik jarrohlik amaliyotini oʻtkazganini tasdiqlagan. 

Jeon 2019-yil 7-dekabrda Balida ismli mashhur boʻlmagan kishiga turmushga chiqdi. 2022-yil 7-aprelda Jeon agentligi uning birinchi farzandiga homiladorligini eʼlon qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Naver" (ko).  Naver. Qaraldi: 22-sentabr 2011-yil.
2. ↑  „'정글2' 전혜빈 "경기도 남양주 덕소 출신, 마음은 산골 소녀"" (ko). *TV Daily* (2-sentabr 2012-yil). 12-fevral 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-avgust 2022-yil.
3. ↑  „Daum Knowledgeble Items" (ko).  Daum. 24-aprel 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-aprel 2014-yil.
4. ↑  „Hankyung News" (ko). *Hankyung News*. Qaraldi: 7-dec 2019-yil.
5. ↑  *Kim Min-ji.* „전혜빈, 결혼 3년만에 임신 "초기 단계…행복하게 태교 전념" (ko).  News1 (7-aprel 2022-yil). Qaraldi: 7-aprel 2022-yil.
**Bundesliga** — 1963-yilda tashkil topgan (bunga qadar Germaniya chempionati maqomida edi) Germaniya bundesligasi 54 yillik tarixga egab boʻlib koʻhna qitʼaning eng kuchli turnirlaridan biri hisoblanadi.

Bundesliga)Bundesliga)
Koʻhna qitʼasining eng kuchli uchta turnirlaridan biri hisoblanadi. Bundesliga tashkil topishiga qadar oʻtkazilgan turnirlarda 43 klub oltin medallarga ega boʻlishgan.

FC Bayern MunichFC Bayern Munich
Bundesligada chempionlik boʻyicha rekord „FC Bayern Munich" ga tegishli hisoblanadi.Ular hozirgacha 27 turnirning gʻolibi boʻlishgan.Berlinning „Dinamo" klubida 10, „Nyurnberg" klubida 9ta chempionlik sovrini bor. Germaniya chempionati tashkil topgan vaqtdan beri faqatgina 12 ta klub musobaqada gʻolib boʻlgan.

Bu koʻrsatgich boʻyicha „FC Bayern Munich" qolganlardan ancha oldinda hisoblanadi. Bundesligaga qadar 60-yil davomida bir marta chempion boʻlgan myunxenliklar XX-asr oxiri va XXI-asr boshlariga kelib 26 marta musobaqa gʻolibligini qoʻlga kiritdi.Myunxinliklardan keyingi oʻrinlarni Dortmund shahrining ikki klubi „Borussiya" — Myongxengladbax klublari egallab turibdi. Bu jamolar hisobida 5 tadan bosh sovrin mavjud. Bremen shahrining „Verder" klubi esa bu sovrinni toʻrt martagina yutib olgan boʻlsa „Hamburg" va „Shtutgart" klublari mos ravishda esa 3 martadan turnirda zafar quchishganlar. Yangi tashkil qilingan liganing dastlabki chempioni sanalgan „Kyoln" esa, „Kayzerslautern" bilan birga ikki martadan mavsumni eng yuqori pogʻonada yakunlashgan. Shu bilan bir qatorda „Nyurnberg", „Ayntraxt" Branshveyg, „Volfsburg", „Myunxen-1860" kulublari atiga bir marotabadan chempion degan nomni qoʻlga kiritishgan. Eng Qiziq jihati Sharqiy Germaniya klublaridan hali birortasi bundeslida chempion boʻlishmagan.

Bundesliga oʻrtacha futbol ishqibozlarining tashrifi boʻyicha dunyodagi yetakchi futbol ligalaridan biri hisoblanadi.2011-12-yilgi mavsumda har bir oʻyinga oʻrtacha 45 134 muxlis toʻgʻri kelgani Amerika Milliy Futbol Ligasidan keyin dunyodagi har qanday sport ligasi ichida ikkinchi oʻrinda turadi.Bundesliga 200 dan ortiq mamlakatlarda televideniye orqali namoyish etiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „55-start. Bundesliga yana qaytmoqda". *tribuna*. Qaraldi: 2-avgust 2022-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  *UEFA.com* „Country coefficients | UEFA Coefficients" (en). *UEFA.com*. Qaraldi: 18-noyabr 2022-yil.
3. ↑  *Cutler, Matt* „Bundesliga attendance reigns supreme despite decrease".  Sport Business (15-iyun 2010-yil). Qaraldi: 4-yanvar 2012-yil.
4. ↑  „Top 10 Bundesliga Football Clubs with Most Fans in the World in 2022".  footgoal.pro (5-yanvar 2022-yil).
5. ↑  „Bundesliga attendance reigns supreme despite decrease" (Inglizcha). *sportbusiness* (15-iyun 2010-yil). Qaraldi: 2-avgust 2022-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4155736-0
* LCCN: n96008957
* VIAF: 152608274
* en:WorldCat Identities: lccn-n96008957

 |
**Yozgi termik depressiya** - troposferaning quyi qismidagi past bosimli zonada yuz beradigan sinoptik hodisa; bulutsiz issiq obhavoda roʻy beradigan siklonlarning harakati tufayli kelib chiqadi. Markaziy Osiyoning jan.sharqida sodir boʻladi. Odatda, 2—3 kun, baʼzan, butun tabiiy sinoptik davrga choʻziladi. Ayrim yillarda Yo. t. d. bir xilda takrorlanmaydi, ammo qancha teztez vujudga kelib, uzok, davom etea, yoz shuncha issiq keladi. Oddiy sharoitda Markaziy Osiyoning tekislik va togʻ oldi qismlarida havoning eng yuqori harorati yozda 35—40° gacha koʻtarilsa, Yo. t. d. avjiga chiqqan paytlarda vohalarda 43—45° gacha, choʻllarda 48—50° gacha koʻtariladi. Choʻllarda havoning kuchli isishidan Yo. t. d. vujudga keladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Sheroziy (maʼnolari).

**Sheroziy** (taxallusi; asli nomi Yoqubov Madrahim, 1890, Xiva — 1973.22.10, Urganch) — xonanda va sozanda (dutor, garmon). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1949), Oʻzbekiston xalq artisti (1970). Qurji ota Avazmatovdan dutor chalishni, Polvon duzchidan suvora yoʻllarini, Qurbon ota Ismoilovdan xalq qoʻshiqlarini va garmon chalishni oʻzlashtirgan. Yoshligidan toʻy, bazm, xalq sayillarida xizmat qilib, Xorazm, Qoraqalpogʻiston va Turkmanistonda shuhrat qozongan. Xivada konsert brigadasi (1920), Hamza tashkil qilgan teatr truppasi (1921)da xonanda va sozanda. Moskvadagi oʻzbek sanʼati dekadasi (1937), Katta Fargʻona kanali qurilishi (1939)da qatnashgan. 1941—45 yillarda Yangiyoʻl musiqali drama va komediya teatrida ishlagan. U xalq qoʻshiqlari (mas, "Tasadduqman", "Qora shomlar", "Aliqambar" "Qora soching" va boshqalar), Xorazm doston yoʻllari, suvoralar, maqomlarning tarona va ufar qismlarini mahorat bilan ijro etgan. Sh.bastalagan "Gul Vatan", "Asrlar orziqib" va boshqalar qoʻshiqlar ommalashgan. Sanʼatshunoslik instituti shahridan ayrim xorazm xalq qoʻshiqlari va, asosan, suvoralarni magnit lentasiga yozib olgan (1957). M.Yusupov Sh. ijrosida notaga olgan xorazm xalq qoʻshiqlarini "Oʻzbek xalq muzikasi"ning 7jildiga kiritgan (1960). V. Fayozov, K. Otaniyozov, M. Rahimov, S.Rahimova, M. Yusupovlar shahrining shogirdlaridir.

Adabiyot
--------

* Avaz Sotim, Madrahimov O. Madrahim Sheroziy, Urganch, 1989.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |