**Isroildagi buxorolik yahudiylar**, ya’ni buxoriylar deb ham ataladi, hozir Isroil davlati tarkibida istiqomat qilayotgan Buxoro yahudiy jamoalarining muhojirlari va avlodlaridir.

Tarixi
------

Aliya(ingl.)oʻzb.ni boshlab bergan birinchi buxorolik yahudiylar 1870—1880-yillarda Quddusda Buxoro kvartalini tashkil qilishgan.

### 1881–1947

Buxorodan kelgan yahudiy muhojirlar Atlitda
1890-yilda Buxoro yahudiy jamoasining yetti nafar aʼzosi Buxoro, Samarqand va Toshkent yahudiy jamoalarining Hovevei Sion uyushmasini tuzdilar. 1914-yilga kelib 1500 ga yaqin buxorolik yahudiylar koʻchib kelgan, 1930-yillarning boshlarida esa yana 4000 nafari koʻchib kelgan. 1940-yilda koʻpchilik Buxoro maktablari qatori Buxoriydagi nashrlar shoʻrolar tomonidan yopildi.

Quddusda sabzavot sotayotgan Buxorolik
### 1948–1990

1948-yilda „Sovet yahudiyligining qora yillari" boshlandi, bu erda yahudiy dinini bostirish urush tufayli toʻxtaganidan keyin yana qayta tiklandi. 1950-yilda Samarqandda 13 nafar dindor buxorolik yahudiy hibsga olinib, 25 yilga qamalgan. Xuddi shunday hibsga olishlar Kattaqo‘rg‘on va Buxoroda taniqli Buxoriylar bilan ham sodir bo‘lgan. Olti kunlik urush buxorolik yahudiylar orasida yahudiy vatanparvarligining kuchayishiga olib keldi va koʻpchilik refuseniklar sifatida namoyishlar oʻtkazdi. 1972-yilgacha Buxoriyning Isroilga katta koʻchishi boʻlmagan. Oʻsha paytdan boshlab 1975-yilgacha SSSR dan 8000 kishi koʻchib kelishga muvaffaq boʻlgan. 1987-yilga kelib Isroilda 32 ming buxorolik yahudiy yashagan, buxoriylarning 40% atrofida. 1990-yilda Andijon va unga yaqin tumanlar yahudiy aholisiga qarshi tartibsizliklar boʻldi. Bu Fargʻona vodiysidagi koʻpchilik yahudiylarning Isroil yoki AQShga koʻchib ketishiga sabab boʻldi.

### 1990-yillardan hozirgacha

1989-yildan 2005-yilgacha Qirg'izistondan 5000 dan ortiq buxorolik yahudiylar mintaqada dushmanlik kuchayganligi sababli Isroilga kelgan. 1992-yilda maxfiy havo koʻtarish operatsiyasi boʻlib, Tojikistondan oz sonli buxorolik yahudiylarni Isroilga olib keldi. 1989-yildan 2000-yilgacha Tojikistondan 10 000 dan ortiq muhojir koʻchib kelgan. Bugungi kunda koʻpchilik buxoriylar AQShda va katta qismi Isroilda yashaydi. Hozirda Tojikistonda atigi 1000 nafar, Oʻzbekistonda 1500 nafar, Buxoro shahrida esa 150 nafar yahudiy qolgan.

Yana qarang
-----------

* Buxoro yahudiylari

Manbalar
--------

1. ↑  *Lili, Eylon* „Jerusalem Architectural History: The late Ottoman Period". *Jewish Virtual Library*.
2. ↑  Rapport, Evan*. Greeted With Smiles: Bukharian Jewish Music and Musicians in New York*, 2014 — 33 bet. ISBN 978-0199379033.
3. 1 2 3 4  „Virtual Jewish World: Bukharan Jews".
4. ↑  Levin, Zeev*. Collectivization and Social Engineering: Soviet Administration and the Jews of Uzbekistan, 1917-1939*, 29 June 2015 — 204 bet. ISBN 978-90-04-29471-4.
5. ↑  Gitelman, Zvi*. A Century of Ambivalence, Second Expanded Edition: The Jews of Russia and the Soviet Union, 1881 to the Present*. Indiana University Press, Apr 22, 2001 — 144–145 bet. ISBN 9780253013736.
6. 1 2  *Zand, Michael* „BUKHARA vii. Bukharan Jews". *Encyclopædia Iranica*.
7. 1 2  Blady, Ken*. Jewish Communities in Exotic Places*. Rowman & Littlefield, 2000 — 185 bet.
8. ↑  Minahan, James B.*. Ethnic Groups of North, East, and Central Asia: An Encyclopedia*. ABC-CLIO, Feb 10, 2014 — 41 bet. ISBN 9781610690188.
9. ↑  *Higgins, Andrew* „In Bukhara, 10,000 Jewish Graves but Just 150 Jews". *New York Times*.