**Tojikiston-O'zbekiston** chegarasi Tojikiston va O'zbekiston o'rtasidagi xalqaro chegaradir. Uning uzunligi 1312 kilometrni (815 milya) tashkil etadi va Qirg'iziston bilan uchlikdan Afg'oniston bilan uchlikgacha ishlaydi.

**Tavsif**
==========

Chegara shimoldan Qirg'iziston bilan uch nuqtadan boshlanib, g'arbiy, shimoli-g'arbiy, Shimoliy-Sharqiy bo'ylab davom etadi Sirdaryo daryosi va nihoyat Shimoliy-g'arbiy etib borish Qurama tog'lari. Keyin chegara ushbu diapazonni g'arbga qarab, janubga burilishdan oldin O'zbekistonning Olmaliq shahri da Sirdaryo daryosi. Chegaraning keyingi qismi nihoyatda chigallashgan bo'lib, Tojikiston hududining uzun chiqib ketishi (Zafarobod tumani) va bir qator tartibsiz chiziqlar; oxir-oqibat chegara Turkiston tizmasiga etib borgach, keskin g'arbga burilishdan oldin taxminan janubga qarab boradi. Keyin chegara A ' C ' shakli, bilan O'zbekiston Zomin milliy bog'i va Turkiston tog'lari shimolda, Zerafshon tizmasi o'rtada va Hisor tizmasi janubda. Keyin chegara afg'on uchligiga qadar taxminan janubga qarab chiziq bo'ylab harakatlanadi; chegaraning bir qismi Kofarnihon Daryosiva u Babatag tizmasi va Tuyuntau tizmasi.

**Anklavlar**
=============

Ushbu chegara bo'ylab bitta anklav bor, Sarvan, Tojikistonning Punuk shahridan shimolda, O'zbekiston ichida joylashgan tojik hududining uzun va ingichka qismi.

**Tarix**
=========

Rossiya o'rta Osiyoni 19-asrda ilgari mustaqil bo'lgan xonliklarni qo'shib olish orqali bosib olgan edi Qo'qon va Xiva va Buxoro amirligi. Kommunistlar 1917 yilda hokimiyatni egallab, Sovet Ittifoqini Yaratgandan so'ng, Markaziy Osiyoni milliy hududiy delimitatsiya (yoki NTD) deb nomlanuvchi jarayonda etnik asoslangan respublikalarga bo'lishga qaror qilindi. Bu Kommunistik nazariyaga muvofiq edi, millatchilik oxir-oqibat kommunistik jamiyat yo'lidagi zaruriy qadam edi va Jozef Stalinning millatni "umumiy til, hudud, iqtisodiy hayot va psixologik maket asosida shakllangan tarixiy shakllangan, barqaror odamlar jamoasi" deb ta'riflashi.umumiy madaniyatda namoyon bo'ldi". NTD odatda beadab mashqlardan boshqa narsa emas deb tasvirlanadi bo'linish va hukmronlik qilish, qasddan Makiavellian tomonidan urinish Stalin saqlab qolish sovet gegemonligi uning aholisini sun'iy ravishda alohida xalqlarga va ataylab chegaralar bilan bo'lish orqali mintaqa ustidan.

Etnik yo'nalishdagi hududning NTD 1920 yildayoq taklif qilingan edi. Bu vaqtda Markaziy Osiyo ikki avtonom sovet Sotsialistik Respublikalari iborat Rossiya doirasida: Turkiston ASSR, aprel oyida yaratilgan 1918 va endi Janubiy Qozog'iston nima katta qismlarini qamrab, O'zbekiston va Tojikiston, shuningdek Turkmaniston sifatida), va qirg'iz avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi (Qirg'iziston , xaritada Kirgiziston ), taxminan bugungi Qozog'iston Shimoliy qismi bilan bir vaqtga to'g'ri hududida 26 avgust 1920 kuni tashkil etilgan (bu vaqtda qozoqlar qirg'iz deb ataladi qilindi va nima endi qirg'izlar qozoqlar bir kichik guruh hisoblangan qilindi va 'qora-qirg'iz', ya'ni tog'da yashovchi 'qora-qirg'iz'deb ataladi). Buxoro amirligi va Xiva xonligining ikkita alohida voris respublikalari ham bor edi, ular 1920 yilda qizil armiya tomonidan egallab olingandan so'ng Buxoro va Xorazm Xalq Sovet respublikalariga aylantirildi. Keyingi yillarda tojik millatchiligi, ayniqsa tojik kommunistlarining kichik elitasi orasida rivojlangan ko'rinadi/ Ular tobora ko'proq O'zbekiston SSSR tarkibidagi 'kamroq' mavqeidan norozi bo'lishdi va o'zbek hukmronligi va yuqori qo'li sifatida ko'rilgan narsalarga qarshi chiqishdi. Ushbu keskinliklar natijasida Sovetlar 1929 yilda tojik-o'zbek masalasini qayta ko'rib chiqishga qaror qilishdi. Markaziy Osiyo byurosi Samarqand, Buxoro va Xo'jand shaharlarini tojiklarning asosiy aholisi sifatida aniqladi, ammo bu atrofdagi aholi punktlarining aralash tabiati bilan murakkablashdi; shuningdek, bahs-munozaralar bo'lib o'tdi Termiz va Surxondaryo viloyati, har ikki tomon tomonidan da'vo qilingan.Oxir-oqibat tojiklar faqat Xo'jand viloyatini qo'lga kiritdilar, o'zbeklar Buxoro, Samarqand va Surxondaryo viloyatini saqlab qolishdi.Yangi Tojikiston SSSR rasman tashkil etildi 5 dekabr 1929, tog'li-Badakshan avtonom viloyat ichiga olgan.

**Chegara o'tish joylari**
==========================

* Beshariq (O'zb) - Konibodom (Tjk) (avtomobil va temir yo'l)
* Pap (O'zb) – Novbunyod (Tjk) (yo'l, faqat ikki tomonlama)
* Oybek (O'zb) - Bo'ston (Tjk) (yo'l)
* Bekobod (O'zb) - Kushtegirmon (TJK) (avtomobil, faqat ikki tomonlama va temir yo'l)
* O'zb-Zafarobod tumani (TJK) (ehtimol bu erda bir nechta ikki tomonlama o'tish joylari, aniq tafsilotlari noma'lum)
* Jartepa – O'zb) - Sarazm (Tjk) (yo'l)

**Mutola**
==========

1. ↑  „O‘zbekiston-Tojikiston davlat chegarasining loyiha demarkatsiyasi muhokama qilindi" (2023-yil 30-yanvar). Qaraldi: 2024-yil 2-aprel.
2. ↑  „Sarvan". Qaraldi: 2024-yil 2-aprel.
3. ↑  „XIX asr oʻrtalarida Oʻrta Osiyo aholisining madaniy hayoti". Qaraldi: 2024-yil 2-aprel.
4. ↑  „Бухоро амирлиги (аввали ва охири)" (2021-yil 1-dekabr). Qaraldi: 2024-yil 2-aprel.
5. ↑  „Sovet Ittifoqi Qanday Tashkil Topgan". Qaraldi: 2024-yil 2-aprel.