**Paranefrit** (*paranefrit* ; grekcha: *παρα* — haqida + lotincha: *-itis* — yalligʻlanish) — perirenal yogʻ toʻqimalarining yiringli yalligʻlanishi. Birinchi marta Raye (PF O. Rayer) 1839-yilda aniqlangan. Paranefrit-bu paralenal tolaning yuqumli va yalligʻlanish shikastlanishi. Bu pastki orqa, qorin boʻshligʻidagi turli xil intensivlikdagi ogʻriqlar bilan namoyon boʻladi, harakatlar va nafas olish paytida kuchayadi, isitma, titroq, zaiflik, taʼsirlangan buyrak sohasidagi terining mahalliy pastozligi va giperemiyasi, bemorning majburiy holati (umurtqa pogʻonasining egilishi, oyoqning egilishi).

Sabablari
---------

Paranefritning qoʻzgʻatuvchisi oltin rangli stafilokokklar, kam miqdorda streptokokklar, E. coli, pnevmokokklar, gonokokklar, sil tayoqchasi va boshqalar.

Paranefritning ikki shakli mavjud:

* birlamchi — buyrak kasalligi boʻlmaganda paydo boʻladi. infeksion gematogen yoʻl orqali har qanday lokalizatsiyaning yiringli oʻchogʻidan yuqadi.
* ikkilamchi — buyrakdagi yiringli yalligʻlanish jarayonining asoratlari (buyrak karbunkuli, piyonefroz, apostematoz nefrit, yiringli perinefrit), infektsiya perinefrik toʻqimalarga tarqaladi. Limfatik anastomozlar orqali infektsiyaning tarqalishi oqibati yuqishi mumkin.

Joylashuv boʻyicha tasnifi
--------------------------

Oldingi, orqa, pastki, yuqorigi va umumiy paranefritlar mavjud. Bir tomonlama paranefrit koʻproq tarqalgan.

Xususiyatlari
-------------

Oʻtkir va surunkali boʻladi. Oʻtkir paranefrit yiringli yalligʻlanish bosqichining boshida oʻtadi, bu regressiyaga yoki yiringli bosqichga oʻtishi va yiringli jarayonning tarqalishida ichki yuza toʻsiqlarning oʻzgarishini kuzatish mumkin.Yalligʻlanishning birlamchi va ikkilamchi shakllarini ajratishdan tashqari, paranefrit lokalizatsiya, patologik oʻzgarishlarning tabiati, klinik koʻrinish rivojlanish xususiyatlarini hisobga olgan holda tasniflanadi. Ushbu yondashuv sizga kasallikning rivojlanish prognozini toʻgʻri baholash va optimal terapevtik taktikani tanlash imkonini beradi. Pararenal toʻqimalarda joylashish xususiyatlariga asoslanib, paranefronning yuqori (endodiafragmal), pastki, orqa, old, umumiy yalligʻlanishi ajralib turadi.

Patologik jarayonning turiga koʻra, paranefrit infiltrativ, yiringli (xoʻppoz yoki flegmonoz), chandiq sklerozi (tolali-sklerotik yoki tolali-lipomatoz) boʻlishi mumkin. Amaliy urologiyada kurs va simptomlarning xususiyatlarini hisobga olgan holda quyidagilar ajralib turadi:

Oʻtkir paranefrit. Tez-tez kuzatiladi. Bu infiltrativ va yiringli jarayonlar bilan tez klinik koʻrinish, retroperitoneal boʻshliqda tarqalishi bilan ogʻir asoratlarning yuqori xavfi, jarayonni xronizatsiya qilish va rivojlanishi bilan tavsiflanadi

Simptomlar
----------

Paranefritning belgilari buyrak kolikasi xurujiga oʻxshaydi. Bemorda umumiy zaiflik, ishtahani yoʻqotish, meteorizm, ich qotishi kuzatiladi. 3-4 kundan keyin subfebril harorat paydo boʻladi. Bemorning ahvoli ogʻir, intoksikatsiya kuchaymoqda. Chuqur nafas bilan lomber va gipoxondrium mintaqalarida ogʻriq bor, umurtqa pogʻonasida har xil oʻzgarishlar, haroratning 39 ° C va undan yuqori koʻtarilishi, titroq, qorinning zararlangan tomonida ogʻriq, bel mushaklari, lomber mintaqada boʻrtib chiqishlar, paydo boʻlishi mumkin: bemor kuchli ogʻriq tufayli taʼsirlangan tomondan oyogʻini bazoʻr harakatlantiradi.

Asorati
-------

Qorin boʻshligʻida, plevra boʻshligʻida, ichaklarda yiringli yalligʻlanishlar. Oʻz vaqtida tashxis qoʻyilmasa va terapiya yetarli boʻlmasa, paranefrit odatda retroperitoneal flegmonaning rivojlanishi bilan yalligʻlanishning tarqalishi yoki qorin, plevra boʻshliqlari, kichik tos suyagi, toʻgʻri ichak, siydik pufagi, teri ostidagi xoʻppozning yorilishi bilan murakkablashadi. Bunday bemorlarda peritonit, plevral empiema, paraproktit, parametrit, buyrak fistulalari hosil boʻladi. Jarayonning gematogen umumlashtirilishi bilan sepsis va yuqumli-toksik shok mumkin. Surunkali sklerotik va tolali-lipomatoz paranefritlarda buyrak parenximasi va tomirlarining siqilishi nefrogen arterial gipertenziya rivojlanishiga olib keladi.

Diagnostikasi
-------------

Surunkali kursda va oʻtkir paranefritning infiltrativ bosqichida, mahalliy alomatlar boʻlmaganida, tashxis qoʻyish koʻpincha qiyin boʻladi. Fizik tekshiruv maʼlum bir rol oʻynaydi, bu sizga terining va mushaklarning reaktsiyasini, umurtqa pogʻonasining egriligini vizual ravishda aniqlashga, infiltratni palpatsiya bilan aniqlashga, buyraklar yuzasining joylashishi va xarakterini, Pasternatskiy va Isroilning ijobiy alomatlarini aniqlashga imkon beradi. Paranefrit diagnostikasi uchun eng maʼlumotli instrumental usullar:

Echografiya. Buyraklarning ultratovush tekshiruvi aniq konturli gipoekoik yoki anekoik yumaloq shakllanishlar bilan ifodalangan yiringli eritish oʻchoqlarini aniqlash va aniq lokalizatsiya qilish imkonini beradi. Paranefritning surunkali versiyasida toʻqimalarning ekostrukturasining heterojenligi aniqlanadi. Buyrak KT paytida aniqroq maʼlumotlarni olish mumkin.

Davosi
------

Antibiotiklar buyuriladi (koʻpincha keng taʼsir doirasi bilan), agar kerak boʻlsa, jarrohlik aralashuvi (yiringni ochish), soʻngra mushaklararo drenajlash amalga oshiriladi. Paranefronning oʻtkir yalligʻlanishi boʻlgan bemorlarni shoshilinch ravishda urologik kasalxonaga yotqizish tavsiya etiladi. Paranefritning surunkali variantlarida kasalxonaga qadar tekshiruv, soʻngra rejalashtirilgan ambulatoriya yoki statsionar davolanish mumkin. Bemorni boshqarishning konservativ yoki operatsion taktikasini tanlash yalligʻlanish oʻzgarishlarining tabiati va kasallikning shakliga bogʻliq:

Oʻtkir infiltrativ paranefrit uchun. Davolash antibiotiklarni buyurishdan boshlanadi. Gram-musbat florani aniqlash sulfanilamid preparatlari bilan birgalikda 2-3-avlod yarim sintetik penitsillinlar, makrolidlar, sefalosporinlardan foydalanish koʻrsatkichi boʻlib xizmat qiladi. Gram-manfiy mikroorganizmlarni yoʻq qilish uchun aminoglikozidlar va ftorxinolonlar tavsiya etiladi. Antibakterial vositalarni qabul qilish detoksifikatsiya, immunomodulyatsion va vitamin terapiyasi bilan toʻldiriladi.

Oʻtkir yiringli paranefrit bilan. Infektsion markazini jarrohlik yoʻli bilan qayta tiklash talab qilinadi. Yiringni olib tashlash uchun ponksiyon drenaji tez-tez amalga oshiriladi.

Prognoz va profilaktikasi
-------------------------

* Oʻz vaqtida aniqlash va etarli antibiotik terapiyasi oʻtkir paranefritning koʻp holatlarini dastlabki infiltrativ bosqichda operatsiyasiz toʻxtatishga imkon beradi. Yiringli yalligʻlanish uchun jarrohlik aralashuv usuli va vaqtini toʻgʻri tanlash xoʻppozning tez tozalanishini va buyrakning saqlanishini taʼminlaydi. Surunkali paranefritning prognozi buyrak funktsiyalari va urodinamikaning holati bilan belgilanadi. Kasallikning oldini olish urologik kasalliklarni oʻz vaqtida davolashga, surunkali infektsiya oʻchoqlarini tozalashga, qorin va tos patologiyasida keng tarqalgan yiringli asoratlarning oldini olishga, immunitetni mustahkamlashga qaratilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „ПАРАНЕФРИТ — Большая Медицинская Энциклопедия".  xn--90aw5c.xn--c1avg. 4-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-iyul 2019-yil.
2. ↑  Н.А.Лопаткин*. Урология: Учебник Н.А.Лопаткин, А.Г.пугачев. О.И.Аполихин и др. Под ред. Н.А.Лопаткина - 5-е изд. перерпб. и доп. - 520 с.*. М: ГОЭТАР-МЕД, 2002 — 209 bet. ISBN 5-9231-0253-6.
3. ↑  „Паранефрит | EUROLAB | Urologiya".  www.eurolab.ua. 30-aprel 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-avgust 2019-yil.