recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Xazrataliy Olievich Dzasejev** (1964-yil 9-aprelda, SSSR, Kabardin-Balkar ASSR, Zolskiy tumani, Zalukodes qishlogʻi) — rus diniy va jamoat arbobi. Muftiy, 2010-yil 20-dekabrdan Kabardin-Balkar Respublikasi musulmonlari diniy boshqarmasi raisi.

Biografiyasi
------------

Xazrataliy Dzasejev 1964-yil 9-aprelda KBASSR Zolskiy tumani Zalukodes qishlogʻida tavallud topgan. 1979-yilda tugʻilib oʻsgan qishlogʻidagi oʻrta maktabni tugatib, Nalchik tibbiyot bilim yurtiga oʻqishga kirdi.

1984-yilda oʻqishni tugatib, 1986-yilgacha Sovet Armiyasi safida xizmat qilgan. 1986-yildan 1989-yilgacha Nalchikdagi ZCRB tez tibbiy yordam stansiyasida ishlagan. 1989—1992-yillarda Buxorodagi Mir Arab madrasasida tahsil olgan. U 1992-yilda oʻzi tugʻilgan Zalukodes qishlogʻiga imom etib saylangan. 1993-yilda Zolskiy tumani rais-imomi etib saylangan. 1998-yilda Dogʻistonning Dilim qishlogʻidagi Imom Shomil nomidagi Islom institutiga oʻqishga kirib, 2003-yilda oʻqishni muvaffaqiyatli tamomlagan. 2004-yilda KBR SAM raisining diniy tashkilotlar bilan aloqalar boʻyicha oʻrinbosari etib saylangan.

2004—2009-yillarda DUM KBR (hozirgi Abu Hanifa nomidagi Shimoliy Kavkaz islom universiteti) qoshidagi Islom institutida tahsil olgan. Keyin PSLU davlat xizmati va boshqaruv fakultetida tahsil oldi. 2010-yil 20-dekabrda muftiy Anas Pshixachev oʻldirilganidan keyin KBR SAM raisi vazifasini bajaruvchi etib saylandi.

2011-yil 15-martda DUMning VI qurultoyida Kabardin-Balkar Respublikasi musulmonlari diniy boshqarmasi raisi (muftiysi) etib saylandi.

Oilasi
------

Xazrataliy Dzasejev uylangan ikki oʻgʻli farzandi bor.

**Xotini:** Radima Ismailovna Dzasejeva — 1966-yilda tugʻilgan.

**Oʻgʻli:** Anzor Xazratalievich Dzasejev — 1987-yilda tugʻilgan.

**Oʻgʻli:** Aslan Xazratalievich Dzasejev — 1990-yilda tugʻilgan.

**Otasi:** Oli Muxamedovich Dzasejev — 1938-yilda tugʻilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Дзасежев Хазраталий Олиевич" (ru). Qaraldi: 27-iyul 2023-yil.
2. ↑  „Дзасежев Хазраталий Олиевич" (islamrf.ru). 27-iyul 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-iyul 2023-yil.

Havolalar
---------

* Dzasejev Xazrataliy Oliyevich Wayback Machine saytida arxivlandi (2018-10-05).
* DUM KBRning tuzilishi
**Barcha avliyolar cherkovi** — Andijon shahrida joylashgan rus pravoslav cherkovining Markaziy Osiyo mitropolit okrugiga qarashli Toshkent va Oʻzbekiston yeparxiyasining amaldagi pravoslav cherkovi.

Maʼbad va qoʻngʻiroq minorasining qurilishi 1956-yilda rejalashtirilgan, 1957-yilga kelib, qurilish ishlari boshlangan. 1957-yilda barcha aziz avliyolar sharafiga muqaddaslashtirilgan boʻlib, 500 ta butxona qavmlari aʼzolariga moʻljallangan. Maʼbad uchun bir nafar ruhoniy tayinlangan va muqaddas Hosil bayramidan keyingi ilk haftada homiylik bayrami oʻtkazilgan.

Tarixi
------

1930-yilda Andijon viloyatida joylashgan Avliyo Sergey Radonej cherkovi buzib tashlanadi, 1932-yilda Aziz Nikolay Wonderworker cherkovi, 1931-yilda Avliyo Georgiy Victorious ibodatxonasi yopib tashlanadi. Ana shunday vaziyatda, yaʼni koʻplab cherkov va ibodatxonalar yopib tashlanganidan keyin, rus pravoslav jamoasi yangi binolarga ehtiyoj seza boshlaydi.

1957-yilda shaharda pravoslavlikni tiklashga qaror qilgan mahalliy aholi tomonidan yigʻilish tashkil etiladi. Ular Pushkin koʻchasidan uy sotib olishadi (ushbu koʻcha 1900-yildan 1950-yilgacha va 1950-yildan 1991-yilgacha Krupskaya nomi bilan, hozirgi kunda esa Musayev nomi bilan ataladi) va u yerda ibodatxona tashkil etishadi.

Koʻplab rekonstruksiyalardan soʻng maʼbadda qoʻngʻiroq minorasi, ibodatxona va abssess ham paydo boʻladi. Maʼbad binosi choʻzilgan toʻrtburchaklar shaklidagi bino hisoblanib, hozirda u yerda cherkovga tegishli koʻplab idishlar mavjud.

Ish kunlarida cherkovga tashrif buyuradigan butxona qavmlari aʼzolari soni unchalik koʻp boʻlmagan, ular oʻrtacha 10 nafar atrofida boʻlgan, bayram kunlarida 20-30 nafar, homiylik bayramlarida esa cherkovda 100 ga yaqin butxona qavmlari aʼzolarini koʻrish mumkin.

Hozirgi kunda cherkov Toshkent va Oʻzbekiston yeparxiyasi tasarrufida.

Maʼbadning oʻzi shahar markazidan uzoqda joylashgan boʻlib, Musayev koʻchasining diqqatga sazovor boʻlgan ushbu joyini koʻrishga borish uchun mashinadan foydalaniladi.

Ruhoniylar
----------

1990-yildan 1996-yilgacha cherkov bosh ruhoniysi — Sergiy Monjosh.

1996-yildan 2013-yilgacha — arxestroyka, qoʻmondon Stefan Bocharov.

2013-yildan buyon — Igor Losev.

Galereya
--------

* 
* 
*

Adabiyotlar
-----------

* Kitob. *Ivanov Al. A.* — *Qoʻqon harbiy okrugi tarixi*. Qo‘qon, 1911 yil.
* Kitob. *Tsitovich G. A.* — *Armiya va dengiz floti ibodatxonalari*. Pyatigorsk, 1913 yil.
* Kitob. *Ruzaev B. A.* — *Oʻzbekistonda cherkovlar tarixi*. Toshkent, 2014 yil.

Manbalar
--------

1. ↑  „Начался архипастырский визит митрополита Викентия в Ферганское благочиние".
2. 1 2  kniga *Ruzaev B. A.*
3. 1 2  kniga *Tsitovich G. A.*
4. 1 2  kniga *Ruzaev B. A.*
5. ↑  kniga *Ivanov Al. A.*
6. ↑  soglasno arxivnim dokumentam, krome togo do 1930 goda na ulitse suщestvoval park imeni Pushkina
7. ↑  „pravoslavie.uz dagi cherkov manzili".

Havolalar
---------

* Fargʻona dekanati
Mumkin bo'lgan yadroviy bo'linish zanjiri reaksiyasi:  
</br> 1) Uran-235 atomi yadrosida neytron yutiladi va ikkita bo'lakka bo'linadi, uchta yangi neytron va katta miqdordagi bog'lanish energiyasini chiqaradi.  
</br> 2) Bu neytronlardan biri uran-238 atomi yadrosi tomonidan yutiladi va reaksiyani davom ettirmaydi. Boshqa neytron yutilmagan holda sistemani tark etadi. Biroq, bitta neytron uran-235 atomi yadrosi bilan to'qnashadi, keyin u bo'linadi va ikkita neytron va undan ko'p bog'lanish energiyasi ajralib chiqadi.  
</br> 3) Bu neytronlarning ikkalasi uran-235 atomlari yadrolari bilan to'qnashadi, ularning har biri bo'linib, bir nechta neytronlarni chiqaradi, keyin esa reaksiyani davom ettirishi mumkin.
Yadro fizikasida **yadro zanjiri reaksiyasi** bitta yadro reaksiyasi o'rtacha bir yoki bir nechta keyingi yadro reaksiyalarini keltirib chiqarganda sodir bo'ladi va shu tariqa bu reaksiyalarning o'z-o'zidan tarqaladigan ketma-ketligi ehtimoliga olib keladi. Ushbu yadro reaksiyasi og'ir izotoplarning bo'linishi bo'lishi mumkin (masalan, uran-235, 235U). Yadro zanjiri reaksiyasi har qanday kimyoviy reaksiyaga qaraganda bir necha million marta ko'proq energiya chiqaradi.

Shuningdek qarang
-----------------

* Proton–proton chain
* Criticality accident
* Nuclear criticality safety
* Nuclear physics
* Nuclear reactor physics

Havolalar
---------

* Yadro zanjiri reaktsiyasi animatsiyasi
* Alsos raqamli kutubxonasidan yadro zanjiri reaktsiyalari bo'yicha izohli bibliografiya
* Yadro zanjiri reaktsiyasining stokastik Java simulyatsiyasi Wayback Machine saytida arxivlandi (2011-06-11). Archived</link> Wolfgang Bauer tomonidan
Аli al-Bazdaviy 

Аbul Hasan Аli ibn Muhammad al-Bazdaviy bu nisbat bilan mashhurdirlar. «Faqihu Movarounnahr» (Movarounnahrning faqihi) va «Ustoz ul-aimma» (Imomlarning ustozi) unvonlarining sohibi. Tariqatda shayx boʼlib, Аbu Hanifa mazhabida edilar.

1009-yilda Nasaf yaqinidagi Bazda (Pazda) qishlog'ida tug'ilgan. Fiqhga oid 6 asar yozgan. Samarqand madrasalarida mudarrislik qilgan.

"Faxr al-Islom" (Islom iftixori) sharafli unvoni bilan mashhur boʻlgan. U hanafiy usulda asosiy asar boʻlgan mashhur "Kanz al-vusul ilyo maʼrefat al-usul" "Huquqiy bilimlarni egallash xazinasi") muallifi, "Usul al-Bazdaviy" nomi bilan mashhur.

Abdulqodir ibn Abu al-Vafo al-Qurashiy (vafoti 1373-yil) oʻzining "Al-javohir al-mudiya fi tabaqat al-hanafiyya" nomli asarida Аli al-Bazdaviyni ham tilga olgan.

Uning eng mashhur kitobi "Kanz ul-Vusul ila ma'rifat al-Usul" (arabcha کنز الوصول إلی معرفة الأصول) boʻlib, keng tarqalgan "Usul al-bazadva" nomi bilan mashhur boʻlib, u Uso al-Fix markazida xanafiy mazhabini o'qitishda asosiy kitob boʻlgan.

Asar biror ishida to'g'ri qaror qabul qilish uchun manbalar va usullar to'plamini aniqlash qoidalari va usullari, matnlar bilan ishlash qoidalari haqida fikr yuritish kabi masalalarga e'tibor qaratadi.

O‘zbekiston Fanlar akademiyasida bu asarning o‘ndan ortiq nusxasi bor. Sharqda keng tarqalgan va unga ko'plab sharhlar yozilgan.

Shuning uchun Abul Hasan Bazdaviy "Ustoz al ailma" (Imomlar ustozi) va "Faqihi Movarounnahr" (Movarounnahr faqihi) unvonlariga sazovor bo'lgan. Keyinchalik Abdulaziz al-Buxoriy (vaf. 1329) "Kashf al-Asror" asarini unga o'xshatib yozgan.

Al-Bazdaviy Shams al-Aimm Abd al-Aziz al-Halvoniydan (vafoti 1064-yil) tahsil olgan, u as-Saraxsiyning ham ustozi bo'lgan.

Аbul Hasan Аli ibn Muhammad al-Bazdaviy 1089-yilda Kesh shahrida vafot etgan. Uning jasadi Samarqanddagi Chokardiza qabristoniga dafn qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Али ал-Баздавий". Qaraldi: 18-yanvar 2023-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  *Al-Jawahir al-Mudiyya fi Tabaqat al-Hanafiyya, by 'Abd al-Qadir al-Qurashi*, January 2005. ISBN 9782745147677.
3. ↑  Hanif, Sohail, 2019, «Al-Hadith al-Mashhur: A Hanafi Reference to Kufan Practice?», in *Locating the Shari’a: Legal Fluidity in Theory, History and Practice* by Sohaira Siddiqui (ed.), Brill Publications, Leiden, 2019.
4. ↑  Muhammad, Nosir*. Nasaf va Kesh allomalari* (o'zbekcha). Toshkent, G'afur G'ulom nashriyoti 2006 — 31 bet.
**Dushan Fayziy** (1927.5.2, Kiziltepa tumani) — shoir va dramaturg. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1977). Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. Samarqand universitetining filologiya fakultetini tugatgan (1952). Oʻzbekistan Yozuvchilar uyushmasi Samarqand viloyati boʻlimi kotibi (1957—72), Samarqand viloyati televideniye va radioeshittirish qoʻmitasi raisi (1972—77), Samarqand Davlat Universiteti prorektori (1977— 94), "Imom al-Buxoriy" Xalqaro xayriya jamgʻarmasining raisi oʻrinbosari (1996-yildan). Ijodi Ikkinchi jahon urushi yillarida boshlangan. "Tugʻilgan kunim" (1957), "Qalbim seniki" (1961), "Navo" (1965), "Yor xayoli"(1967), "Onaizor" (1969), "Buyuklik" (1970), "Samarqandnoma" (1973), "Sevgilim" (1980) va boshqalar sheʼriy toʻplamlar muallifi. "Zarafshon qizi" (1961), "Birinchi uchrashuv", "Kelin keldi" (1964), "Qorasoch" (1966), "Gʻazal va muhabbat" (1968), "Oʻn yetti yoshlilar" (1972) va b. saqna asarlarida xotin-qizlarning mehnat jasorati, yoshlar hayoti yoritilgan. D.F.ning "Doʻstlik qoʻshigʻi" (1968), "Asrim monologi" (1969), "Urgut qasidasi" (1994), "Te-murnoma" (1996) dostonlari, "Imom al-Buxoriy" (1998) sheʼriy romani bor. "Doʻstlik" ordeni bilan mukofotlangan (1997).

Manbalar
--------

* Tanlangan asarlar. T. 1976; Saylanma, 1-jild, Samarqand, 1997.

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Shermuhammad madrasasi** — Qashqadaryo viloyati Qarshi shahrida joylashgan meʼmoriy yodgorlik (XVII— XVIII-asrlarga mansub). Shermuhammad madrasasi Qarshi qal’asining markaziy maydoni hisoblangan Registon maydoni sharqiy qismida joylashgan.

Tarixi
------

Shermuhammad madrasasi XIX asrning 60-yillari oʻrtalarida qurilgan. Registon atrofida joylashgan madrasalardan biri hisoblangan. Hijriy 1282-yilda (1869-yil) mahalliy usta Abdulhakim Nasafiy tashqi eshikni yasaganligi qayd etilgan yozuv saqlanib qolgan. Shermuhammad madrasasi roʻparasida, undan biroz qiyaroqda zindonning koʻrimsiz imorati koʻrinib turardi. XX asr boshlariga kelib, bir vaqtlar yerdan chuqur kovlagan, arqon bilan tushadigan oʻra — zindonlar tugatilib, jinoyatchilar maxsus qurilgan qamoqxonada saqlanadigan boʻlgan. 1885-yilda amir Ahadning taxtga chiqishi munosabati bilan butun amirlikda zindonlar bekor qilinib, qamoqxonalar joriy etilgandi. Qal’a qamoqxonasi pastak bino boʻlib, katta hajmdagi umumiy xonadan iborat edi. Shiftda qoldirilgan darchalarga chiroqlar oʻrnatilgan boʻlgan.

Meʼmorchiligi
-------------

Madrasaning ikki burjida kattakon darsxonalar joylashgan, hujralar soni 17 tani tashkil etgan. Hujralarning ikkitasi mudarrislarga moʻljallangan. Hujralar kirishda oʻng va chap tomonlarda joylashgan. Hujralar asosan bir xonadan iborat boʻlib, bezaksiz, eshik tanasida ganch panjaralar oʻrnatilgan boʻlib, ulardan yorugʻlik tushib turgan. Madrasaning peshtoqi uncha baland boʻlmagan. Peshtoqning ikki yoni tepasi naqshli gʻishtin qubbalar bilan bezatilgan. Shermuhammad madrasasi pishiq gʻishtdan koʻtarilgan. Peshtoq baland ishlangan, eshiklarga boʻrtma naqshlar solingan boʻlgan. Madrasa chorsi tarhli, bosh tarzi besh xonadan iborat boʻlgan. Markazida miyonsaroy, 2 yonida darsxona joylashgan boʻlib, burchaklariga guldastalar ishlangan. Guldastalar tepasi fonusli boʻlib, miyonsaroy orqali hovliga chiqilgan. Hovli atrofi oldi ravoqli hujralar bilan oʻralgan. Bezagida ganch oʻymakorligi va chaspak uslubida girih naqshlar qoʻllanilgan.

Meʼmoriy obidada sirli koshinlar kam ishlatilgan boʻlsa-da, ayniqsa, uning old qismi koʻrkam koʻrinadi. Yassi ravoqlar va gumbazlar ham mohirona ishlangan. XVIII asrlarda bunyod etilgan madrasalarda bezak, naqsh nisbatan oz boʻlgan. Bu hol Samarqand, Buxoro, Xiva obidalari uchun ham xos.

Adabiyotlar
-----------

Poyon Ravshanov*. Qarshi tarixi*, Yangi asr avlodi nashriyoti, Toshkent, 2006 — 647 bet. ISBN 5-633-01899-0.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Poyon Ravshanov*. Qarshi tarixi*, Yangi asr avlodi nashriyoti, Toshkent, 2006 — 503—504-betlar
2. 1 2  „Registon maydonida joylashgan madrasalar".
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Xonaqabobotepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Mil.avv. II-I asr, V—VIII asrlar. Samarqand viloyatining Ishtixon tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Xonaqa" MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Aleksandr Vasilyevich Koshlatenko** (1-fevral 1951-yil, SSSR) – SSSR nafaqadagi futbolchisi, yarim himoyachi va hujumchi pozitsiyalarida oʻynagan.

Faoliyati
---------

1971-yildan beri Dnepr Dnepropetrovskning oʻrinbosarlar jamoasida dastlabki professional faoliyatini boshladi va jamoa bilan oliy ligaga chiqdi. 1972-yil sentyabr-noyabr oylarida u chempionatda sakkizta oʻyin oʻtkazib, „Dinamo Minsk" darvozasiga gʻalaba keltirgan gol muallifiga aylandi. U „Smena" jurnali tomonidan mavsumning eng yaxshi debyutantlari qatoriga kiritilgan. Keyingi bir yarim yil davomida u faqat oʻrinbosarlar tarkibida oʻynadi va 1974-yilda SSSR ikkinchi liga jamoasi „Krivbass Krivoy Rogga" oʻtdi va faoliyatining oxirigacha shu ligada oʻynadi. 1975-yilda „Lokomotiv Vinnitsa" tarkibida bitta oʻyin oʻtkazgan. 1976-yilda Bratskning „Energiya" jamoasida oʻynagan. 1977-yilgi mavsumni Xarkovning „Metalist" jamoasida boshlagan, keyin esa Nukusning Amudaryo jamoasiga oʻtgan. 1979-yilda u „Okean" Kerch jamoasi tarkibida faoliyatini yakunladi..

Havolalar
---------

* Aleksandr Koshlatenko footballfactsRu saytida futbolchi profili
**Yelizaveta Sergeevna Nazarenkova** (1995-yil 27-avgust, Murmansk) — rossiyalik gimnastikachi, Rossiya va Oʻzbekistonni xalqaro musobaqalarda himoya qilgan. Badiiy gimnastika boʻyicha Osiyo chempionatining ikki karra gʻolibi va koʻp karra medal sovrindori. Rossiya (2011) va Oʻzbekiston Respublikasi (2016) xalqaro toifadagi sport ustasi.

Biografiyasi
------------

### Bolaligi

Yelizaveta Nazarenkova 1995-yil 27-avgustda Murmansk shahrida sport oilasida tugʻilgan: otasi Sergey Marchenko-SSSR sport ustasi, suzish boʻyicha Rossiya chempioni (1981), onasi Lyudmila Nazarenkova — badiiy gimnastika boʻyicha sport ustaligiga nomzod.Onam Lizani 4 yoshida sport zaliga olib keldi va uning birinchi murabbiyi boʻldi.

### Rossiya uchun ishlashi

14 yoshgacha Yelizaveta Murmanskda mashq qildi.Jiddiy natijalar paydo boʻla boshlaganidan soʻng, u eʼtiborga olindi va Moskva viloyatida joylashgan Novogorsk oʻquv markaziga taklif qilindi.Bu yerda u Irina Viner va Natalya Gorbulina bilan mashgʻulotlarni boshladi.

Yelizaveta Rossiyaning 3 karra chempioni va milliy chempionatlarning koʻp karra gʻolibi boʻldi.

2013-yilgi Jahon oʻyinlari va Jahon chempionati 2014[en] dagi muvaffaqiyatli chiqishlaridan soʻng u Oʻzbekiston terma jamoasi sharafini himoya qilish uchun taklif oldi.

### Oʻzbekiston uchun ishlashi

Nazarenkova Oʻzbekiston sharafini himoya qilgan ilk musobaqa 22-24-may kunlari Toshkentda boʻlib oʻtgan Jahon chempionati 2014[en] boʻlib, u koʻpkurashda oltinchi oʻrinni egalladi.

Elizabet uchun faoliyatidagi eng muvaffaqiyatli turnir Koreyaning Jecheon shahrida boʻlib oʻtgan Osiyo chempionati 2015[en] boʻldi. Bu yerda u ikki marta gʻolib boʻldi (toʻp bilan musobaqalarda va jamoaviy turnirda), shuningdek, ikki karra kumush medal sohibi (shaxsiy koʻpkurashda va toʻp bilan musobaqalarda). Oradan bir yil oʻtib, Toshkentda boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida[en] u yana bahslarida ikkinchi boʻldi, shuningdek, turnirda yana toʻrtta medalni qoʻlga kiritdi.

Yelizaveta Nazarenkova 2014 va 2015-yillardagi jahon chempionatlari va Jahon Universiadasining shaxsiy koʻpkurash boʻyicha finalchisi

Manbalar
--------

1. ↑  „Художественная гимнастка Назаренкова Елизавета". *gimnastikasport.ru* (15-oktabr 2017-yil). 25-mart 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-mart 2018-yil.
2. ↑  *Анастасия Тодосиева.* „Елизавета Назаренкова: «Я бесконечно благодарна Ирине Александровне Винер-Усмановой»". *gimnastika.pro* (27-aprel 2016-yil). 25-mart 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-mart 2018-yil.
3. ↑  „Елизавета Назаренкова будет представлять Узбекистан". *r-gymnastics.com* (12-may 2014-yil). 25-mart 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-mart 2018-yil.
**301-modda** Turkiya jinoyat kodeksining Turkiyani, turk millatini, turk hukumati muassasalarini yoki Mustafo Kamol Otaturk kabi turk milliy qahramonlarini haqorat qilishni noqonuniy deb belgilagan moddasidir. Ushbu modda 2005-yil 1-iyunda kuchga kirgan va Turkiyani Yevropa Ittifoqi standartlariga moslashtirish maqsadida Turkiyaning Yevropa Ittifoqiga (YEI) aʼzoligi boʻyicha muzokaralar boshlanishidan oldingi jarayonda jinoiy qonun islohoti paketining bir qismi sifatida joriy etildi. Moddaning asl matnida „turklikni haqorat qilish" jinoyatga tenglashtirilgan. 2008-yil 30-aprelda moddaga oʻzgartirish kiritilib, „turklik" tushunchasi „turk millati" deb oʻzgartirildi. Ushbu modda qonuniy kuchga kirganidan buyon 60 dan ortiq holat boʻyicha ayblovlar qoʻzgʻatildi. Ishlarning baʼzilari yuqori darajadagi ishlar edi.

2008-yil 30-aprelda 301-moddaga bir qator oʻzgartirishlar kiritildi. Jumladan, ish qoʻzgʻash uchun Adliya vazirining roziligini olish majburiyatini belgilovchi yangilik joriy etildi. Ushbu oʻzgartirish moddadan mumkin boʻlgan notoʻgʻri foydalanishning oldini olish uchun, ayniqsa, yuqori darajadagi ishlarga qarshi, eski versiyadagi qonuniy boʻshliqlarni toʻldirish uchun qilingan edi.

Turkiyalik huquqshunos Kemal Kerinçsiz boshchiligidagi Buyuk Huquqchilar Ittifoqi (turkcha: *Büyük Hukukçular Birliği*) „301-modda boʻyicha deyarli barcha sud jarayonlari ortida" turibdi. Kerinchsizning oʻzi ishlarning qirqtasi, asosan, yuqori darajadagi sud jarayonlari uchun masʼuldir.

Manbalar
--------

1. ↑  "Turkey's new penal code touches raw nerves," *EurActiv* June 2, 2005, updated November 14, 2005.
2. ↑  *Leicht, Justus* „Turkey: Court drops prosecution of writer Orhan Pamuk". *World Socialist Web site*.  ICFI (6-fevral 2006-yil). 25-iyul 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-iyul 2008-yil.
3. ↑  Lea, Richard. "In Istanbul, a writer awaits her day in court", *The Guardian*, July 24, 2006.
4. ↑  CafeSiyaset: 301 yeni hali ile yürürlüğe girdi Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-08-23). ("New version of Article 301 takes effect") (turkcha)
5. ↑  
„Turkey: Update on Campaign to Abolish Article 301 - English Pen". *Writers in Prison Committee Bulletin*.  English Pen (21-fevral 2008-yil). 17-may 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-iyul 2008-yil.
6. ↑  In Turkey, ultra-nationalist lawyer wins supporters as enthusiasm for the EU falls (2006-09-06), from Associated Press via *International Herald Tribune*
7. ↑  *Rainsford, Sarah*. „Turkish novelist case collapses". *BBC News* (21-sentabr 2006-yil). Qaraldi: 1-iyul 2008-yil.
Đorđe Ivelja (serbcha: *Ђорђе Ивеља / Đorđe Ivelja*; 1984-yil 30-iyun, Bakka Palanka, SFRY) — serb futbolchisi, yarim himoyachi.

Faoliyati
---------

### Jamoasi

O‘zining tug‘ilgan shahri Bačka Palanka futbol maktabi va "Bačka" va Belgrad OFK futbol maktabi o‘quvchisi. U futbolchilik faoliyatini 2002-yilning yanvar oyida boshlagan va OFK klubining yoshlar jamoasiga qo‘shilgan. 2008-yilgacha ushbu jamoa tarkibida bo'lgan, unchalik taniqli bo'lmagan klublarda ijara asosida o'ynagan. 2008-yilda Buxarest Rapidiga o‘tdi, ammo uning tarkibida o'z o'rniga ega bo'lmadi. 2010-yilda O‘zbekistonning "Nasaf" jamoasiga o‘ynagan bo‘lsa, 2011-yilda u bilan 5 yillik shartnoma tuzib, Lyublyananing "Olimpiya" klubiga o‘tdi.

### Terma jamoada

Milliy terma jamoa tarkibida 2007-yilgi yoshlar o'rtasidagi Yevropa chempionatida ishtirok etdi va u yerda finalga chiqdi (serblar finalda turnir mezbonlari Gollandiyaga yutqazishdi).

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* Playerhistory veb-saytidagi profil(ingl.) )
* Профиль игрока (inglizcha) veb-
* Srbijafoodbal veb-saytidagi profil -da Архивная копия(serb) )
* 2003 yilgacha boʻlgan statistika 2012-yil Архивная копия(serb) )
* Olimpia Lyublyana veb-saytidagi profil Архивная копия da (Sloven )
* Jorj Yvelya YouTube'da o'yinda(ingl.) )
***Eranthis*** — Janubiy Yevropada va Sharqiy Osiyodan Yaponiyagacha bo'lgan Ayiqtovondoshlar oilasiga mansub sakkiz turdagi gulli o'simliklar tarqalgan. Mashhur zaharli *Aconitum* (va, albatta, Ranunculaceaening boshqa ko'plab avlodlari) singari, *Eranthis* zaharli bo'lib, uning kimyosi boshqacha bo'lsa-da, mavjud bo'lgan zaharli birikmalar asosan *Adonis vernalisda* topilganlarga o'xshash bufadienolid guruhining yurak glikozidlari hisoblanadi. *Aconitumning* virulent alkaloidlari ham juda keng tarqalgan.

 Gullab bo'lgandagi barglari
 Evropa va Osiyoda *Eranthisning* sakkiz yoki to'qqiz turining tarqalish xaritasi. (Vikipediya sahifalarida (en, de, ru) berilgan tabiiy taqsimotga asoslangan taqdimot. )
Ular 10-15 sm gacha o'sadigan ko'p yillik o'simliklardir.Gullari sariq ( *E. albiflora* va *E. pinnatifidada* oq) va bahorda birinchilardan bo'lib, subtropik iqlim sharoitida yanvar oyida o'sib chiqadi, garchi keyinchalik qishki qor qoplami erimasa ham ular sovuqqa chidamli va yangi qor qoplamidan osongina o'sib chiqa oladi. Barglari faqat gullab bo'lganidan keyingina to'liq kengayadi. Urug'lari 5-8sm diametrli, bir nechta tirqishli va faqat 2-3 oy davom etadi, kech bahorda nobut bo'ladi.

Bu o'simlik turlari bahorgi efemerlar bo'lib, o'rmonli zonalarda o'sadi va daraxtlarning barglari chiqishidan oldin quyosh nuridan foydalanib o'sib oladi. Daraxt barglarining soyasi zichlashganda yoki quruq joylarda, yoz qurg'oqchil kelganda tez nobut bo'ladi.

Ular qishda yoki erta bahorda gullashi uchun yetishtiriladigan manzaralio'simliklari sirasiga kiradi. *Eranthis longistipitata*. Markaziy Osiyoda tarqalgan. *E. hyemalis* Shimoliy Yevropa va Shimoliy Amerikada keng tarqalgan tur hisoblanadi.

Turlar
------

* *Eranthis albiflora*. G'arbiy Xitoyda tarqalgan.
* *Eranthis cilicica*. Janubi-g'arbiy Osiyoda tarqalgan.
* *Eranthis hyemalis*. Janubiy Yevropada tarqalgan.
* *Eranthis lobulata*. G'arbiy Xitoyda tarqalgan.
* *Eranthis longistipitata*. Markaziy Osiyoda tarqalgan.
* *Eranthis pinnatifida*. Yaponiyada tarqalgan.
* *Eranthis sibirica*. Shimoliy Osiyoda tarqalgan.
* *Eranthis stellata*. Sharqiy Osiyoda tarqalgan (shimoliy Xitoy, Koreya, Rossiyaning janubi-sharqiy qismi).
* *Eranthis byunsanensis*. Janubiy Koreyada tarqalgan.

Galereya
--------

* E. cilicica*E. cilicica*
* E. longistipitata*E. longistipitata*
* E. pinnatifida, Ibuki tog'i, YaponiyaE. pinnatifida, Ibuki tog'i, Yaponiya

Manbalar
--------

1. ↑  Schipcz, O. in Fl. U.S.S.R.7 : 60 (1937).
2. ↑  *The Smaller Bulbs* Mathew, Brian, pub. Batsford 1987 ISBN 0 7134 4922 5
3. ↑  *Growing Bulbs*, Rix, Martyn, pub. Timber Press U.S.A. ISBN 0-917304-87-X and Croom Helm U.K. ISBN 0-7099-2248-5 (1983)
4. ↑  STARÝ, František, Poisonous Plants (Hamlyn colour guides) – pub. Paul Hamlyn April, 1984, translated from the Czech by Olga Kuthanová.
5. ↑  „Archived copy". 18-mart 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-may 2016-yil.
**Poʻlati** (ruscha: *Пулаты*) — Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Koson tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Poʻloti soʻzi arabcha soʻz „baladi" soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, shaharliklar degan maʼnoni anglatadi. Keyinchalik talaffuzda Poʻlati nomiga oʻzgarib ketgan. Bu yerda asosan arablar yashaydi. Arab xalifaligi Oʻrta Osiyoni bosib olgandan soʻng, Samarqand, Buxoro, Surxondaryo xududlariga arablarni koʻchirib kelib shaharning markazi va serhosil yerlardan arablarga ajratib beradi. Bundan asosiy maqsad aholi orasida islom dinini yoyish edi. Xalifalik davrida ilm-fan ancha ravnaq topdi. Dunyoga tanilgan bir qancha allomalarimiz yetishib chiqdi. Xalifalik zayiflashgandan soʻng shahar markazida yashagan aholi bilan arablar kelisholmay qoladi va shahar yonidagi unumdor yerlarga koʻchib kelib joylasha boshlaydi. Bu asosan X asr oʻrtalariga toʻgʻri keladi. SHu davrda Buxoro va Surxondaryo xududidan bir qancha arablar Poʻlotiga kelib oʻrnashadi. Baʼzi manbalarda Bu yerga arablar Amir Temur tomonidan bosib olingan arab shaharlardan (Suriya, Iroq, SHom va Bagʻdod) mohir usta va hunarmandlarni koʻchirib kelganligi haqida manbalar ham oʻchraydi. Xonliklar davrida ham arablar xususiy yerlarga ega boʻlgan va soliq toʻlamay yashagan, CHor Rossiyasi davrida ruslashtirish siyosati orqali bu yerda maktablarda arab tilida dars oʻtishni taqiqlab qoʻygan shu tufayli arab tilini bilish darajasi ancha pasayib ketgan.

Manbalar
--------

1. ↑  POSTANOVLYeNIYe KABINYeTA MINISTROV RYeSPUBLIKI UZBYeKISTAN 13.03.2009 g. N 68 O DOPOLNITYeLNIX MYeRAX PO SOVYeRShYeNSTVOVANIYu ADMINISTRATIVNO-TYeRRITORIALNOGO USTROYSTVA NASYeLYeNNIX PUNKTOV RYeSPUBLIKI UZBYeKISTAN

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Uxayzir qal’asi**- (arab. حصن الأخيضر) Iroqning Karbalo shahridan taxminan 50 km janubda joylashgan. Bu katta, toʻrtburchak shaklidagi qalʼa boʻlib, eramizning 775-yilida oʻziga xos mudofaa uslubida qurilgan. Abbosiylar xalifasi As-Saffohning jiyani Iso ibn Muso tomonidan qurilgan Uxayzir qal’asi oʻzining hovlilari, qarorgohlari va masjidlari inshootlari bilan abbosiylar meʼmorchiligining yangiligini ifodalaydi. Uxayzirdagi qazishmalar XX asr boshlarida qoldiqlar haqida birinchi yirik qaydlarni yozgan Gertrude Bell tomonidan olib borilgan. Uxayzir qal’asi Atshan va Mujdaga oʻxshash mintaqaviy savdo yoʻllarining muhim toʻxtash joyi edi. Majmua asosiy zal, katta peshtoq, qabulxona va xizmatchilar xonasidan iborat. Qal’a Iroqdagi abbosiylar me’morchiligining namunasi boʻlib, "sulolaning despotik va zavq-shavqni yaxshi koʻradigan xarakterini" oʻzining katta hajmli, ammo tor yashash joylarida namoyish etadi.

Qal’aning hozirgi nomi
----------------------

Qal’aning hozirgi nomi abbosiylarga qarshi qoʻzgʻolon koʻtargan, keyin qarmatiylar koʻmagi bilan Kufa hokimi boʻlgan, Banu Uxayzirdan Ismoil ibn Yusuf al-Uxayzir bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. 

Jahon merosi maqomi
Ushbu sayt 2000-yil 7-iyulda "Madaniy" toifasida YUNESKOning Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan .

Manbalar
--------

1. ↑   Bell, Gertrude (1914). Palace and Mosque at Ukhaidir: A Study in Early Mohammadan Architecture. Oxford: Clarendon Press.
2. ↑   The Fortress of Al-Ukhaidar - UNESCO World Heritage Centre
3. ↑   Hillenbrand (1999).
4. ↑   "Stepping back 1,300 years into Iraq's Ukhaidir palace - Al-Monitor: The Pulse of the Middle East". 3 December 2015.
5. ↑   Creswell, Keppel Archibald Cameron (1958). A short account of early Muslim Architecture. Penguin Books. pp. 201–203.
6. ↑  Houtsma, M. Th. (1993). E.J. Brill's first encyclopaedia of Islam, 1913-1936. Leiden ; New York : E.J. Brill. p. 994. ISBN 9004097961.
**Leyla Belyalova** – oʻzbek akademigi va ekologi. Oʻzbekiston ekotizimlarini targʻib qilish va himoya qilish borasidagi uchun BBC tomonidan dunyoning eng nufuzli 100 nafar ayollari roʻyxatidan joy olgan.

Karyerasi
---------

Leyla Belyalova hozirda Samarqand davlat universitetining ekologiya kafedrasi dotsenti hamda Gʻarbiy Tyan Shan tizmasi ornitologik bioxilma-xilligini saqlash boʻyicha qator xalqaro loyihalar koordinatori lavozimida ishlab kelmoqda. Belyalovaning eng muhim ilmiy ishlariga misol qilib, Kattaqoʻrgʻon suv ombori hamda Zarafshon davlat qoʻriqxonasida oʻrganish ishlarini olib borgan. Shuningdek, u Gʻarbiy Pomir-Oloy togʻ tizmasida joylashgan Amanqutan dovoni atrofidagi oʻzbek flora va faunasini oʻrganib, jahon hamjamiyatiga taqdim etgan.

Oʻzbekiston qushlarni himoya qilish jamiyati bilan ishlash orqali Belyalova qushlarning yashash joylari, ularning populyatsiyasi, oziqlanishi hamda shunga oid koʻplab maʼlumotlarni oʻrganib chiqdi
.

2018-yilda Belyalova „Oʻzbekiston yil ayoli" tanlovining Respublika bosqichida birinchi oʻrinni egalladi. 2017-yilda esa u „Birdlife International" xalqaro ekologiya tashkiloti tomonidan „Tabiat qahramoni" mukofoti bilan taqdirlangan. Leyla Belyalova „Jahon ekologik harakati", „Migratsiyada ekologiya" va „Sprig alva" xalqaro dasturlar ishtirokchisi hisoblanadi.
BBC kompaniyasining mutaxassislari Leyla Belyalova haqida shunday fikr bildirishdi:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Laylo O‘zbekistonning tog‘ ekotizimlari biologik xilma-xilligini saqlab qolish ustida ishlayotgan va turli xil qushlarni, shu jumladan, yirtqichlarni himoya qiluvchi universitet o‘qituvchisi sifatida uni nufuzli ayollar roʻyxatiga kiritdik. | "|

2023-yilda Ozarbayjonda tashkil qilingan „Harakatning 17 yuzi" nomli fotokonferensiyada Leyla Belyalova nomi qayd etildi. Ushbu konferensiya Birlashgan Millatlar Tashkilotining Barqaror rivojlanish maqsadlari yuzasidan oʻtkazilgan. Nomi qayd etilgan shaxslar Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan qabul qilingan Barqaro Rivojlanish maqsadlari elchilari hisoblanishadi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „BBC 100 Women 2018: Who is on the list?" (en-GB). *BBC News* (19-noyabr 2018-yil). Qaraldi: 18-sentabr 2021-yil.
2. ↑  „Uzbekistan: We're off to the mountains...we are expected! - Saving special places - Get involved - The RSPB Community". *community.rspb.org.uk*. Qaraldi: 18-sentabr 2021-yil.
3. ↑  *Langley, Nick* „A Nature's Hero with a talent for building relationships" (en-us). *BirdLife* (27-yanvar 2018-yil). Qaraldi: 18-sentabr 2021-yil.
4. ↑  *UzDaily* „Awarding ceremony of "Woman of the Year-2018" takes place in Tashkent" (ru). *UzDaily.uz*. Qaraldi: 18-sentabr 2021-yil.
5. ↑  „WEBSITE NEWS". *www.uzspb.uz*. Qaraldi: 18-sentabr 2021-yil.
6. ↑  „According to the BBC, Samarkand State University is the leader in graduating 100 women laureates of the world...". Samdu.uz. Qaraldi: 6-sentabr 2023-yil.
7. ↑  „O‘zbekistonlik ayol BBC talqiniga ko‘ra dunyodagi 100 nafar eng nufuzli ayollardan biriga aylandi". Qaraldi: 8-sentabr 2023-yil.
8. ↑  „17 лиц Узбекистана". Qaraldi: 6-sentabr 2023-yil.
**Samarkandskiy vestnik** – rus tilida nashr etiladigan Samarqand viloyat ijtimoiy-siyosiy gazetasi boʻlib, xalq deputatlari Samarqand viloyat Kengashi va Samarqand viloyati hokimligi tomonidan taʼsis etilgan. Gazeta idorasi Samarqand shahrining markazida, Tursunov koʻchasida 80-uyda joylashgan. „Samarkandskiy vestnik" gazetasi oʻzbek tilida chiqadigan „Zarafshon" gazetasi bilan qoʻshma tahririyatga ega boʻlib, uning muassislari ham xalq deputatlari Samarqand viloyat Kengashi va Samarqand viloyati hokimligi hisoblanadi.

Gazetaning birinchi soni 1917-yil 11-iyunda chiqqan va shu bois „Samarkandskiy vestnik" Oʻzbekistondagi eng qadimiy gazetalardan biri hisoblanadi. Gazeta tashkil etilganining dastlabki yillarida „Samarqand" deb nomlangan. Keyingi yillarda gazeta „Samarqand ovozi", „Proletar", „Uzbekistanskaya pravda", „Lenin yoʻli" nomlari bilan nashr etilgan. 1991-yil sentyabr oyida gazeta hozirgi nomini oldi. Samarqanddagi rus tilidagi eng mashhur gazetalardan biri. Gazetada bir qator taniqli jurnalistlar, muxbirlar, shoirlar, yozuvchilar, jamoat arboblari faoliyat koʻrsatgan va hozir ham faoliyat yuritmoqda. Oʻtmishda gazeta xodimlari El-Registan – SSSR davlat madhiyasi hammuallifi, Efim Tashlitskiy, Vladimir Xodasevich, Lev Korsunskiy, Iskandar Hisamov, Rafael Sokolovskiy, Natalya Shakirova, Vladimir Popov, Leonid Vetshteyn kabi taniqli shaxslar boʻlgan. Undan tashqari tahririyatda Irina Kireeva, Boris Shchegolixin, Vyacheslav Enyutin, Valeriy Pustovalov, Natalya Inkova, Raximbek Shakirbekov, Galina Troitskaya, Lyudmila Duzinskaya, Eduard Sagalaev, Oʻtkir Rasulov va boshqalar faoliyat yuritgan.

Tahririyat binosi ikki yarim ming kvadrat metrni tashkil etadi. Bino sovetlar hukmronligi davrida „Ленинский путь" va „Lenin yoʻli" gazetalari obunachilarining ixtiyoriy xayr-ehsonlari bilan qurilgan. 2021-yil 12-fevralda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligining veb-saytida sotilishi kerak boʻlgan davlat aktivlari roʻyxati eʼlon qilindi. Ular orasida „Samarkandskiy vestnik" ham bor.

Manbalar
--------

1. ↑  „Самаркандский вестник, газета". Qaraldi: 9-sentabr 2023-yil.
2. ↑  „В Самарканде гробят старейшую русскую газету" (17-fevral 2021-yil). Qaraldi: 9-sentabr 2023-yil.
3. ↑  *Павленко Анастасия.* „Нас лишили самостоятельности, здания и имени". Qaraldi: 9-sentabr 2023-yil.

Havolalar
---------

* „Samarkandskiy vestnik" gazetasining rasmiy sayti – sv.zarnews.uz
**Diana Yeliseyevna Kan** (10-may 1964-yil Termiz shahrida dunyoga kelgan.) — rus shoirasi, Rossiya Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi.

Tarjimai holi
-------------

1964-yil 10-mayda Turkiston harbiy okrugi Termiz shahar harbiy garnizonida dunyoga kelgan. Otasi ofitser (pravoslav dinidagi etnik koreys), onasi hayvonot bog‘i muhandisi (rus, Yaik kazak). 1983-yildan Orenburgda yashagan. Diana Kan Orenburg pedagogika institutida (chet tillar fakulteti) tahsil olgan, Moskva universitetining jurnalistika fakultetini tamomlagan (1984-1990). "Orenburg haftasi" gazetasida faoliyat olib borgan (1990-1994). 1994-1995-yillarda "Moskva yozuvchi" nashriyotida muharrir bo‘lib ishlagan. 1995-1997-yillarda A. M. Gorkiy nomidagi Adabiyot institutining Oliy adabiyot kurslarida tahsil olgan. 1997-yildan beri Samara viloyati, Novokuybishevsk shahrida istiqomat qiladi.

U shoir Yevgeniy Nikolayevich Semichev bilan turmush qurgan.Turmush o‘rtog‘i bilan Yu. P. Kuznetsovaning Oliy adabiy kurslarda tanishgan. Diana Kanning oldingi nikohidan Anastasiya ismli farzandi bor.

Ijod yo‘li
----------

Diana Kan 19 yoshidan she‘r yozishni boshlagan. Birinchi she‘riy nashri 1988-yilda Orenburg gazetasi "Komsomolskoye plemya"da nashr etilgan. 1993-yilda u o‘zining birinchi she'rlar to‘plamini "Visokokosnaya vesna" deb nomlangan. 1993-yildan Jurnalistlar uyushmasiga aʼzo, 1994-yilda esa Rossiya Yozuvchilar uyushmasiga a'zo bo‘ldi.

Diana Eliseevnaning she'rlari Rossiya va chet eldagi ko‘plab markaziy va mintaqaviy nashrlarda - "Nash sovremennik", "Moskva", "Molodaya gvardiya", "Goin Rossii", "Yujnaya zvezda ", "Podyom", "Zvonnitsa", "Argamak", "Baltika" (Estoniya) va boshqa ko‘plab jurnallarda nashr etilgan. Rossiyadagi bir qator mintaqaviy adabiy-badiiy jurnallar tahririyati aʼzosi bo‘lgan.

Mukofotlari
-----------

- Yil oxiridagi "Nash sovremennik" jurnalining ikki "She'riyat" nominatsiyasida Butunrossiya yillik mukofoti sovrindori (1998, 2000).

- Yuqori fuqarolik ovoziga ega Rossiya haqidagi she'rlar nashri uchun "An'ana" Butunrossiya mukofoti laureati.

- "Mejdurechye" she'rlar kitobi uchun "She'riyat" nominatsiyasida "Imperator madaniyati" Butunrossiya mukofoti laureati.

- Adabiyot bo‘yicha Samara viloyat mukofoti laureati.

- Gostiny Dvor jurnali mukofoti laureati.

- Samara viloyat adabiy mukofoti "Rossiya aks-sadosi" laureati.

- Samara viloyati Viktor Bagrov nomidagi she'riyat mukofoti laureati.

- "Maxsus mukofot — Rossiyaga xizmat" nominatsiyasida Avliy Knyaz Aleksandr Nevskiy (Sankt-Peterburg) nomidagi Butunrossiya adabiy mukofoti laureati.

- "Kapitanning qizi" Butunrossiya Pushkin mukofoti laureati (2012).

Manbalar
--------

1. ↑  „Блог Дианы Кан". *Литературное объединение имени Сергея Аксакова*. 29-oktabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-oktabr 2019-yil.
2. ↑  Диана Кан, Евгений Семичев: Не будем любить своих поэтов — заставят любить чужих.[*sayt ishlamaydi*]Andoza:Недоступная ссылка Интервью журналу «Парус», проведено Ириной Гречаник.
3. ↑   „Кан, Диана Елисеевна",*Большая русская биографическая энциклопедия (электронное издание)*, Версия 3.0, М.: Бизнессофт, ИДДК, 2007.
**Qoratogʻ zilzilasi** - 1907-yilning 21-oktabrida Hisor togʻining janubiy tizmalarida sodir boʻlgan. Zilziladan avval yer ostidan juda dahshatli guldiragan tovush eshitilib, ketma-ket yer qimirlashlar natijasida 100 km masofada 150 dan ortiq qishloq vayron boʻlgan, 1500 dan ortiq kishi oʻlgan. Shuningdek, Toʻpolondaryo sohillarida koʻchkilar, oʻpirilmalar sodir boʻlgan. Dunyodagi eng kuchli zilzilalar qatoridan oʻrin olgan bu zilzila oʻchogʻi uch joyda 20—25 minut orasida sodir boʻldi. 9—10 balli tebranish maydoni 2000 km3gʻgi tashkil etgan. Zilzilalardan tarqalgan seysmik toʻlqinlar 500–600 km masofada ham sezilgan.

Birinchi zilzila Surxon vodiysining shimoliy qismi bilan Machitli togʻining orasida joylashgan yer uzilmasida 21 oktabr soat 4 dan 23 min. oʻtganda 30 km chuqurlikda paydo boʻlgan. Epitsentrda uning kuchi 9—10 ball boʻlib, magnitudasi 7,5 ga yetgan. Oradan 20 min. oʻtmasdan ikkinchi marta yer silkinib, epitsentri gʻarbla, 30– 35 km keladigan Surxon togʻi yon bagʻ-rida 9 balli kuch bilan, 24 km chuqurlikda sodir boʻlgan va Boysun atrofidagi qishloqlarni yakson qilgan. Oradan 5—6 min. oʻtar-oʻtmas uchinchi zilzila sharq tomonla joylashgan qoratogʻ daryosi atroflarida 20 km chuqurlikda harakatga kelgan. Bu zilzi-lalarning kuchi 9 balldan ortiq, mag-nitudasi 7—7,3 ga teng boʻlgan. Oradan 6 kun oʻtgach, Machitli togʻining shim.-sharqida joylashgan Choʻyanchi qishlogʻi atrofida magnitudasi 6,2 boʻlgan 8—9 balli yer silkinishi takrorlandi. Zilzila epitsentrlarining ikkitasi hozirgi Oʻzbekiston hududida joylashgan.

Bu zilzilalar umuman toʻrtlamchi davrdan hozirgigacha Hisor uzilmalari boʻyicha vaqt-vaqti bilan boʻlib turadigan tektonik harakatlarning faolli-gini koʻrsatadi. 1935 (Boysun), 1943 (Fayzobod), 1949 (Xayit) va 1968 (Boysun) yillardagi 8, 9, 10 ball bilan silkingan zilzilalar bu jarayonga misol boʻladi.

Qoratogʻ zilzilasidan yuzaga kelgan seysmik toʻlqinlar Jizzax atroflarida 5—6, Samarqandda 6—7, Termiz, Panjakent, Xoʻjand, Andijonda 4—5, Toshkentda 4 ball bilan sezilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ognjen Krasić** (serbcha: *Огњен Красић*; 1988-yil 9-aprelda tugʻilgan) — serb futbolchisi.

Faoliyati
---------

2006—2009-yillarda Voevodina jamoasida boʻldi. 2008-yili Palich jamoasida. 2009-yilda Sloboda jamoasida 17 marta maydonga tushdi va gol ura olmadi. 2010-yilda yana oʻsha jamoada 9 marta maydonga tushib gol urmadi. 2011—2012-yillarda Proleter jamoasida 23 marta maydonga tushib 3 marta gol urdi. 2012-yilda Taraz jamoasida 13 marta maydonga tushdi va gol ura olmadi. 2012—2015-yillarda Tobol jamoasida 85 marta maydonga tushib, 8 ta gol urdi. 2016-yilning fevral oyida Krasich FK Vozdovac bilan shartnoma imzoladi va 12 marta maydonga tushib, 1 ta gol urdi. 2016-yilda Nasaf jamoasida 12 marta maydonga tushib, 3 ta gol urdi. 2017-yilda Vojdovas jamoasida 11 marta maydonga tushib 2 ta gol urdi. 2017—2018-yillarda Banans jamoasida 27 marta maydonga tushib, 1 ta gol urdi.

2018-yil 26-iyulida Banants FC Krasich shartnoma muddati tugaganidan keyin klubni tark etganini eʼlon qildi.

2015-yildagi Qozogʻiston kubogida 2 marta maydonga tushgan. Oʻsha yilgi Premyer-Ligada 30 marta maydonga tushib 3 marta gol urdi va 11 ta gol uzatmasin amalga oshirdi. 2016-yilgi Super ligada 12 marta maydonga tushib, 1 ta gol urgan. 2018-yil Armaniston Mustaqillik kubogida 4 marta maydonga tushib, 1 ta gol urgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Krasic, Ognjen" (sr). *srbijafudbal.com*. Qaraldi: 6-aprel 2017-yil.
2. ↑  „Он не Милош. Он другой" (ruscha) (26-oktabr 2012-yil). Qaraldi: 24-avgust 2023-yil.
3. ↑  „Ognjen Krasic" (ingliz tili). Qaraldi: 24-avgust 2023-yil.

Havolalar
---------

* Ognjen Krasić Soccerway saytida
* Ognjen Krasić stats at utakmica.rs (serbcha)
* Ognjen Krasić FootballDatabase.eu saytida
* Ognjen Krasić – UEFA competition record (archive)
**Başpınar** — Erzincan viloyatining Kemaliye tumaniga qarashli qishloq.

Tarixi
------

Qishloqning 1914-yildagi eski nomi **Vartenik** armanchada „Gulluk" degan maʼnoni anglatadi.1928-yilgi yozuvlarda qishloq nomi **Başvartenik** sifatida qayd etilgan.1530-yilda Chemishgezek sanjagiga qarashli qishloq va 1834-yilda Chemishgezek tumaniga qarashli shaharcha boʻlgan Başpinar 1943-yilgacha Chemishgezekning boʻlinmasi boʻlgan ammo 1944-yilda Kemaliyega biriktirilgan.Qishloq nomi 1955-yil 22-noyabrda „Baspinar" deb oʻzgartirilgan.

Geografiyasi
------------

Qishloq Erzincan shahar markazidan 199 km, Kemaliye tumani markaziga 42 km uzoqlikda joylashgan.Boshpinarning shimolida balandligi 3188 metr boʻlgan Munzur togʻi, janubida esa 1700 metr balandlikdagi Ötegeche togʻi joylashgan.

Aholisi
-------

| Qishloq aholisining yillar boʻyicha maʼlumotlari |
| --- |
| 2022 | 51 |
| 2021 yil | 52 |
| 2020 | 56 |
| 2019 | 50 |
| 2018 | 60 |
| 2017 yil | 89 |
| 2016 yil | 70 |
| 2015 yil | 98 |
| 2014 yil | 226 |
| 2013 yil | 111 |
| 2012 yil | 70 |
| 2011 yil | 76 |
| 2010 yil | 81 |
| 2009 yil | 59 |
| 2008 yil | 60 |
| 2007 yil | 86 |
| 2000 | 184  |
| 1990 yil | 234  |
| 1985 yil | 223  |
|

Manba
-----

1. ↑  „Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri" (Türkçe).  nisanyanmap.com. 23 martda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18 mart.
2. 1 2  „Başpınar'ı Tanıyalım" (Türkçe).  Başpınar Kalkındırma ve Yardımlaşma Derneği. 28 mayıs 2019da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18 mart.
3. ↑  Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi, 30.11.1.0.254.37.18
4. 1 2 3 4  „Başpınar Köyü" (Türkçe).  YerelNet.org.tr. 4 haziran 2015da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27 ekim 2018.

Havolalar
---------
**Sirdaryo issiqlik elektr stansiyasi** — Oʻrta Osiyodagi yirik energetika inshooti. Yangiyer shahridan 30 km sharkda, Oʻzbekiston va Tojikiston chegarasidagi Shirin shahrida kurilgan. Stya kurilishi 1966-yilda boshlangan. Quvvati 300 MVt boʻlgan birinchi energoblok 1972-yilda, oxirgisi — 10energoblok 1981-yilda ishga tushirilgan. Taganrog qozon zavodida tayyorlangan bugʻ qozonlari oʻrnatilgan, kondensatsiya turbinalari Leningrad "Elektrosila" zavodidan keltirilgan. Asosiy yoqilgʻisi — Shoʻrtan gaz konlaridan olinadigan tabiiy gaz, ehtiyot yoqilgʻisi — mazut. Sirdaryoning Farhod gidrouzeli yuqori byefidan boshlanadigan kanal orqali suv bilan taʼminlanadi.

Styada oʻrnatilgan quvvatlar 3000 MVt boʻlib, stansiya "Oʻzbekenergiya" davlataksiyadorlik kompaniyasi tarkibidagi elektr stansiyalar hosil qiladigan umumiy elektr energiyasining 33% ga yaqinini ishlab chiqaradi. 2003-yilda 15168 mln. kVtsoat elektr energiyasi ishlab chiqardi. Quvvatlar 220 va 500 kV li elektr uzatish tarmoklari orqali Markaziy Osiyo Birlashgan energetika sistemasiga beriladi. Hozirgi davrda stansiya uskunajihozlarning ishonchli va tejamkor ishlashini oshirish maqsadlarida rekonstruksiya va texnik jihatdan qayta jihozlash ishlari olib borilmoqda.
2021-yil yanvar oyi boshidan sirdaryo kanali ong tomonida sirdaryo İES ga qarama qarshi tomonda yangi Saudia arabistoni va turkiya va xitoy davlatlari texnologiyalari asosida 1500 MVt elektr energiyasini ishlab chiqaruvchi SYRDARYA GRES qurilishi amalga oshirilmoqda. ushbu zavod 2025-yilga qurib bitkazilishi rejalashtirilgan

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Novgarzonsoy** — Toshkent viloyati Ohangaron tumanidagi soy. Ohangaron daryosining chap irmogʻi. Qurama tizmasining shim.-gʻarbiy yon bagʻridagi (2800 m) bir qancha mayda buloklardan boshlanadi. Umumiy uz. 55 km boʻlgan 35 dan ortiq irmogʻi bor. Yuqori oqimida vodiysi chuqur, yon bagʻirlari tik. Oʻrta va quyi oqimida vodiysi keng, 2—3 ta koʻhna qayiri (terrasa) bor. Qor, yomgʻir va buloq suvlaridan toʻyinadi. Oʻrtacha yillik suv sarfi 1 m³/sek, fevral— mart oylaridan 3—5,5 m³/sek.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Arnasoy koʻllari tizmasidagi tuzkoʻl
**Arnasoy koʻllari** — Mirzachoʻl bilan Sharqiy Qizilqum tutashgan joyda-gi koʻllar. Shimoli-sharqdan janubi-gʻarbga choʻzilgan tektonik botiqda. Koʻllar tu-bining mutlaq balandligi 250 m chamasida. Koʻllar vujudga kelgunga qadar uning oʻrni geomorfologik jihatdan Qizilqum kabi eol qum relefidan iborat boʻlgan. Pastqamliklarni esa shoʻrxok va mayda koʻllar egallagan. 1969-yilda Chordara suv omboridan katta hajmda ortiqcha suvning chiqarib tashlanishi natijasida pastqamliklar suv bilan toʻlib bir necha koʻl vujudga keldi. Koʻllar oʻzaro tor oʻzanlar orqali tutashgan. Umumiy uz. 32 km, eng keng joyi 12 km, oʻrtacha chuq. 1 — 3 m. Arnasoy koʻllari ga Markaziy Mirzachoʻl tash-lamasi orqali shoʻr zovur suvlari ham kelib quyiladi (hajmi 1,6 — 1,8 km³), shoʻrligi 1 lda 4 — 5 g. Qishda Chorda-ra suv omboridan maʼlum miqdorda suv oqiziladi, shuning uchun koʻl suvining minerallashuv darajasi unchalik yuqori emas. Arnasoy koʻllari dan ortiqcha suv tor yoʻlak orqali Aydar kuliga oqib oʻtadi. Koʻllar qamishzorlar bilan band. Arnasoy koʻllarida suvda su-zuvchi qushlar, tovon baliq, zogʻora baliq, laqqa baliq, sudak, leshch va boshqa baliqlar mavjud. Arnasoy koʻllarida baliq ovlanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Gidrologiya | *Gidrologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |