recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ihara**, Ibara Saykaku (taxalluslari; asl ismsharifi Xirayama Togo) (1642—1693) — yapon yozuvchisi. Yapon sheʼriyatiga xos renga hajviy janrida yozilgan sheʼriy toʻplamlari eʼlon qilingan. "Yolgʻiz erkakning ishqiy sarguzashtlari" (1682) kitobi mashhur. "Yolgʻiz ayolning ishqiy sarguzashtlari" (1686) nomli roman ham I. kalamiga mansub. Bundan tashqari, "Ishqqa mubtalo boʻlgan besh ayol" (1686) qis-salar toʻplami, "Saykakuning barcha viloyatlardan toʻplagan hikoyalari" (1685) va b. kitoblarida ishq-muhabbat mav-zusi qalamga olingan. I. umrining oxirlarida shaharliklarni odob-axloqqa chorlovchi, aslzodalar hayotiga taqlid qilmaslikni targʻib etuvchi nasihat tarzida asarlar yaratgan ("Ey-taygura", 1688 va b.). I. yapon yozuvchilari orasida birinchilardan boʻlib, zamonaviy shahar hayotini haqqoniy tasvirlab bergan. U uchinchi tabaqaga mansub aholining haqhuquklarini himoya qiladi, tenglik gʻoyasini ulugʻlaydi. I.ni yaponlarning Bokachchosi deb ataydilar. U milliy adabiyotni nafaqat yangi mazmun b-n, balki uslubiy jihatdan ham yanada boyitdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Vezuvian** (idokraz) (Vezuviy vulkani nomidan) — orolsimon silikatlar sinfiga mansub mineral. Turi koʻp. Beriyliyli V. titanli V. magniyli V. frugardit, vilyuit, siprin va b. maʼlum. Kimyoviy formulasi CaI0Al4(Mg,Fe)2(OH, F)4[Si04]5|Si207Jr Tetragonal singoniyali. Prizmatik, kristallar, radial tolasimon donachalar. Rangi sargʻish-yashil, qoʻngʻir, sariq, qora (vilyuit), havorang (silrin), kulrang. Shishasimon yaltiraydi. Qattiqligi 6,5—7. S ogʻ. 3,4. V. skarnlarda (granat, epidot b-n), rogoviklarda, oʻzgargan magmatik jinslarda, gidrotermal yertomirlarda hosil boʻladi. V. Oʻzbekistonda koʻp. V.ning yirik toʻplamlari Chatqol (Sandalash, Gʻovasoy, Chimyon, Kumushkon, Surenota, Sumsar), Qurama (Olmaliq) tizmalarida va Gʻarbiy Oʻzbekistonning W— Mo konlarida (Qoʻytosh, Temirqapigʻ, Langar, Ingichka, Tim, Qoratepa, Saritov) uchraydi. V. Germaniya, Italiya, AQSH, Rossiya va b. joylarda ham maʼlum. Shaffof turlaridan turli buyumlar tayyorlanadi

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Yesu munke** (7-1251) - Chigʻatoy ulusi xoni (1246—51). Chigʻatoyning oʻgʻli, Chingizxonning nabirasi. Ulugʻ qoon Guyukxon (1246—48) farmoniga koʻra Qora Hulaguning oʻrniga ulus taxtiga uning yaqin doʻsti Ye. M. oʻtirgan. Rashiduddinning yozishicha, Ye. M. ichkilikka shu qadar mayl qoʻyganki, nafaqat davlat ishlari b-n, balki oʻzining oʻrdasi ishlari bilan ham shugʻullana olmay qolgan. Barcha ishlarni xotini Tukashi boshqargan. Ye. M. Moʻgʻullar davlatita Munkening ulug qoon boʻlishiga qarshi chiqqan. Ye. M. 1251 y.gi qurultoyga kelganida Munke tarafdorlari tomonidan qoʻlga olinib, Botuxon oʻrdasiga yuborilgan. Botu Ye. M.ni yurtiga qaytarib yuborgan, Qora Hulaguning bevasi Orqina xotun esa uni qatl etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Sayyida Ruqayya masjidi** (arabcha: ) Suriyaning Damashq shahrida joylashgan boʻlib, unda Al-Husayn ibn Alining kichik qizi „Ruqayya" nomi bilan ham tanilgan Sukaynaning qabri joylashgan.

Tavsifi
-------

Shia islomiy rivoyatlarida aytilishicha, Karbalo jangi va undan keyin Damashqqa boʻlgan mashaqqatli sayohatni boshdan kechirgan Sukayna toʻrt yoshida Yazid qamoqxonasida vafot etgan va usha yerga dafn etilgan. Biroq, yillar oʻtib, qabrini suv bosganidan soʻng, uning qabri qayta ochilgan va jasad hozirgi masjid turgan joyga koʻchirilgan. Masjid 1985-yilda maqbara yaqinida qurilgan boʻlib, Eron meʼmorchiligining zamonaviy koʻrinishini oʻzda namoyish etadi, masjid qurilishida koʻp miqdorda oynadan foydalanish va tilla suvi yugurtirilishi ayni buning isbotidir. Ziyoratgohga tutashgan masjid maydoni, oldida kichik hovli bor. Bu masjid Umaviylar masjidi va Damashq markazidagi Al-Hamidiya souqidan uncha uzoq boʻlmagan masofada joylashgan.

Galereya
--------

* Sayyida Ruqayya masjidi
* Hovli koʻrinishiHovli koʻrinishi
* Namor oʻqish zaliNamor oʻqish zali
* Sayyida Ruqayyaning qabriSayyida Ruqayyaning qabri
* Masjiddagi qandilMasjiddagi qandil
* ZarihZarih
* Yozuvli taxtaYozuvli taxta
* Ruqayya masjidinng gumbaziRuqayya masjidinng gumbazi
* Ruqayya masjidining kirish qismiRuqayya masjidining kirish qismi

Yana qarang
-----------

* Husayn ibn Alining qizlari
* Islomidagi eng muqaddas joylar (shia)
	+ Bob As-Sagʻir
	+ Sayyida Zaynab masjidi

Manbalar
--------

1. 1 2  „Syria".  Mailviruskid.tripod.com. Qaraldi: 14-oktyabr 2016-yil.

Havolalar
---------

 Media related to Sayyidah Ruqayya Mosque at Wikimedia Commons
**Garov sifatida tutqunlikka olish** — shaxsni tutqunlikka olib, davlat, xalqaro tashkilot, jismoniy yoki yuridik shaxsdan biron-bir harakat sodir etish yoki biron-bir harakat sodir etishdan oʻzini tiyib turishni talab qilib, garov sifatida ushlab turilgan shaxsni ozod qilish shartini qoʻyishdir. G.s.t.o. Oʻzbekiston Respublikasi JK boʻyicha jamoat xavfsizligiga qarshi jinoyatlardan hisoblanadi. Bunda aybdor shaxsni tutqunlikka olib, oʻz talablarini qoʻyar ekan, eng avvalo tutkunlikka olingan shaxcni, shuningdek boshqa shaxslarning sogʻligʻi va hayotini xavf ostida qoldiradi. Jinoyat subʼyekti 16 yoshga toʻlgan har qanday aqli raso shaxs boʻlishi mumkin. Agar tutqunlikka olingan shaxs bir kishi boʻlsa, aybdorning mol-mulki musodara qilinib, 10 yilgacha muddatga ozodlikdan maxrum qilish bilan; G.s.t.o. voyaga yetmagan shaxsga nisbatan, 2 yoki undan ortiq shaxsga nisbatan sodir etilgan boʻlsa, shuningdek ogʻir oqibatlar kelib chiqishiga sabab boʻlsa, mol-mulk musodara qilinib, 10 yildan 15 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi (OʻzR JK 245-modda).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Jarroh baliqlar** (Acanthuridae) — okunsimonlar turkumiga mansub baliqlar oilasi. Tanasi yon tomondan yassilashgan, mayda tangachalar bilan qoplangan, uz. 15—60 sm. Dumining ikki yonida harakatchan oʻtkir pixi boʻladi. Pixlar teridagi chuqurchaga kirib turadi, xavf tugʻilganida bir zumda toʻgʻrilanib chiqadi. 300 ga yaqin turi tropik dengizlarda tarqalgan. Rangi chiroyli, koral riflari va suv osti qoyalari orasida uchraydi. Uvildirigʻi suvda qalqib turadi. Chavoklari plankton bilan, voyaga yetgan baliqlar suv oʻtlari bilan oziqlanadi. Suzgichlardagi tikanlari va dumidagi pixlari sanchilganida ogʻritadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Ruslan Maqsutovich Medjitov** (1966-yil 12-martda tugʻilgan) – Yale tibbiyot maktabining immunobiologiya professori, Yale saraton markazi aʼzosi va Xovard Xyuz tibbiyot institutining tadqiqotchisi. Uning tadqiqotlari tugʻma immunitet tizimini tahlil qilishga, yalligʻlanishga qarshi davolarning taʼsiriga qaratilgan. Shuningdek, adaptiv immunitetning tugʻma nazoratini va xost-patogen oʻzaro taʼsirini oʻrgangan.

U 2010-yil 27-aprelda AQSh Milliy fanlar akademiyasiga saylangan.

Hayoti
------

Ruslan Medjitov 1966-yili Toshkent shahrida tugʻilgan. Dastlab, Toshkent davlat universitetida fan bakalavri darajasini, Moskva davlat universitetida biokimyo fanlari nomzodi ilmiy darajasini olgan. 1992-yilda Charlz Jeynueyning tugʻma immunitetni qoʻzgʻatadigan faraziy flip-flop haqidagi maqolasini oʻqiydi.

Yalega kelishdan oldin San-Diegodagi Kaliforniya universitetida Rassel Dulitl laboratoriyasida ishlagan. Ruslan maxsus immunologik taʼlimga ega boʻlmay turib, naqshni aniqlaydigan retseptorlarni topish kerakligini tushunadi.

U 2012-yil 15-mayda Moskva davlat universitetining faxriy professori diplomi va medali bilan taqdirlangan. U yerda muntazam ravishda oʻz maʼruzalarini oʻqiydi. Hozirda Yale universiteti tibbiyot fakultetida Sterling professori sifatida xizmat qilmoqda.

Mukofotlari
-----------

Ruslan Medjitov Saraton ilmiy-tadqiqot institutining asosiy va oʻsimta immunologiyasi boʻyicha taniqli tadqiqotlari uchun Uilyam Koli mukofoti, Yale universitetining sanʼat magistri, Emil fon Bering mukofoti, AAI-BD biosciences tadqiqotchisi va universitetda *Causa sharafi* doktori unvoniga sazovor boʻlgan. Myunxen, Nyu-York sanʼat va fanlar akademiyasining yosh olimlar uchun Blavatnik mukofotini olgan. Shuningdek, Chikago universitetining Xovard Teylor Riketts mukofoti, 2010-yilda asosiy tibbiy tadqiqotlar boʻyicha taniqli ish uchun Lyuis S. Rozenstiel mukofoti va 2019-yilda Dikson mukofoti bilan taqdirlangan.

Oilasi
------

Medjitov 2007-yilda Yale universitetining molekulyar, hujayrali va rivojlanish biologiyasi kafedrasi professori Akiko Iwasaki bilan turmush quradi. Ularning ikkita qizi bor.

Manbalar
--------

1. ↑  „Руслан Меджитов – Почётный профессор Московского университета" (en). *Moscow State University*. Qaraldi: 12-sentyabr 2020-yil.
2. ↑  „Autobiography of Ruslan M Medzhitov". *The Shaw Prize*. Qaraldi: 12-sentyabr 2020-yil.

Tashqi havolalar
----------------

* HHMI olimi tarjimai holi: Ruslan Medjitov (Wayback Machine saytida 2013-06-08 sanasida arxivlangan)
* Yel universitetida bio
**Iprit**, (Z, r’-dixlordietilsulfid, S(CH2CH2C1)2 — zaharlovchi modda. Rangsiz, moysimon sarimsoq piyoz yoki xantal hidi keladigan suyuklik. Mol. m. 159,08. Suyuqlanish temperaturasi 14,5°; kaynash temperaturasi 217° (ajralish bilan); zichligi 1,274 g/sm3, 20° da uchuvchanligi 0,6 mg/l. Suvda yomon (20° da 0,08%) eriydi. I. nafas aʼzolari, teri va meʼda-ichak orkali turli holatda (bugʻ, aerozol, tomchi) organizmni kuchli zaharlaydi. Suv taʼsirida sekin gidrolizlanadi. Suvsiz muhitlarda tio-sulfatlar, karbon kislotalarning tuzlari, alkogolyatlar, ishqoriy me-tallarning fenolyatlari bilan reaksiyaga kirishadi. Kuchli oksidlovchilar (ishqoriy va ishqoriy-yer metallarning gipoxloritlari) I. molekulalarini destruksiyalaydi (parchalaydi). Reaksiya mahsulotlari zaharli emas. Shu sababli bu reaksiyalardan I.ni zararsizlantirishda foydalaniladi. Ilk bor I.ni zaharlovchi modda sifatida 1917 yilda Germaniya Belgiyaning Ipr (nomi shundan olingan) sh. yaqinida qoʻllagan. I.dan saqlanish uchun protivogaz va tanani himoya qiladigan vositalardan foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Nusrat Rahmat** — oʻzbekistonlik publitsist, yozuvchi va jurnalist. 2004-yil Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan jurnalist unvoni bilan taqdirlangan.

Hayoti
------

1941-yilning 3-iyul kuni Samarqand tumanida joylashgan Qo‘shmachit qishlog‘ida tavallud topgan. „Lenin yo‘li" gazetasida ishlagan, „Qishloq haqiqati" gazetasining Samarqand, Buxoro viloyatlari boʻyicha muxbiri boʻlgan. Keyin Toshkentga koʻchib „Oʻzbekiston adabiyoti va sanʼati" gazetasi,"Mehnat" nashriyoti, Oʻzbekiston tabiatni muhofaza qilish qoʻmitasida xizmat qilgan.

Ijodi
-----

Nusrat Rahmatning ilk kitobi 1975-yilda „Agar tabiatni sevsangiz" nomi ostida bosib chiqariladi. Keyinchalik adibning „Chanqovuz", „Olis-olis so‘qmoqlar", „Dasht", „Zamondosh o‘ylari", „Selektsiya mo‘jizasi", „So‘qmoqlar va saboqlar" kabi yigirmadan ortiq hikoya va ocherklardan tashkil topgan kitob va kitobchalari dunyo yuzini koʻradi. Bundan tashqari „Taqdimot" sheʼrlar toʻplami, „Fojia" deb nomlangan hikoyalar to‘plami, shuningdek, „Men muxbirman", „Men redaksiyadanman", „Eng ashaddiy kallakesar", „Asqad Muxtor dedilar" singari kitoblari ham allaqachon xalqimiz qalbini zabt etgan. Nusrat Rahmat faqatgina bu bilan cheklanib qolmasdan gazeta, jurnal va hatto internet saytlarida yuzdan ortiq maqolalarini chop ettirgan. Bu esa uning xalqimizning jonkuyar farzandlaridan biri ekanligini isbotlaydi. Shunday buyuk xizmatlari sababli Nusrat Rahmat 2004-yilda „O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan jurnalist" unvoni bilan taqdirlanadi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Nusrat Rahmat (1941)". *ziyouz.com*. Qaraldi: 9-aprel 2023-yil.
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Yozuvchi, shoir yoki dramaturgga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Hayot Baxshi masjidi,** shuningdek, **Hayat Baxshi Begim masjidi** Hindistonning Haydarobod yaqinidagi Hayathnagar shahrida joylashgan masjiddir. U 1672-yilda Golkondaning beshinchi sultoni Abdulla Qutbshoh davrida qurilgan va Hayot Baxshi Begim nomi bilan atalgan.

„Qutbshohi maqbaralari" orasida ham shu nomdagi masjid bor.

Strukturasi va arxitekturasi
----------------------------

Masjid Qutubshohlar tipik meʼmorchiligi asnosida qurilgan; ziyoratchilar uchun karvonsaroy, sayohatchilar uchun dam olish uyi barpo etilgan. Fasadda beshta ark, ikkita minora, shuningdek, burchak minoralaridan chiqib turgan oʻn ikki qirrali arkadali galereyalar atrofida joylashgan friz va parapet bezaklar mavjud. Namoz zali baland maydonchada joylashgan. Minoraning sharqiy tomonida va masjid ostida vudu (tahorat olish joyi) joylashgan. Katta majmua 5 gektarga yaqin maydonni egallaydi. Karvon saroyi (dam olish uyi) 150 m dan 130 m gacha boʻlgan hovliga ega. Bu mehmonlar uchun moʻljallangan uyda 130 ta xona borligi aytiladi. Hathi Bavli (fil qudugʻi degani) masjidning shimoli-sharqidagi juda katta quduq hisoblanadi.

Muhokamalar
-----------

2009-yil may oyida arxeologiya va muzeylar boʻlimi Buyuk Haydarobod munitsipal korporatsiyasidan (BHMK) 1960-yildagi „Qadimiy yodgorliklar, arxeologik obidalar va qoldiqlar toʻgʻrisida"gi qonunni buzgan holda Haydarobod masjidiga tutashgan 20 ta inshootni buzish uchun ruxsat soʻragan.

Yana qarang
-----------

* Hindistonda Islom
* Haydarobodning meros tuzilmalari

Manbalar
--------

1. ↑  „Photo-docu of monuments begins". *The Hindu* (22-oktyabr 2010-yil). Qaraldi: 6-fevral 2012-yil.
2. 1 2  „Hayat Bakshi Begum Mosque in Hayath Nagar India".  India9.com (7-iyun 2005-yil). Qaraldi: 9-may 2011-yil.
3. ↑  „hayat Bakshi begum masjid".  gigapan (2-avgust 2010-yil). Qaraldi: 9-may 2011-yil.
4. ↑  *Gopalan, Madhumita*. „Photo essay: Hayath Bakshi Begum- The hand of the king, three times over". *The News Minute* (23-aprel 2016-yil). Qaraldi: 23-noyabr 2018-yil.
5. ↑  „Structures around mosque to be razed". *The Times of India* (25-may 2009-yil). 16-sentyabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-may 2011-yil.
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Deputatlik mandati** — (lot. mandatum — topshiriq) — birorta vakillik muassasasi deputati vakolatlarining qonuniyligini, deputat vakolatlari, huquq va majburiyatlari hajmini tasdiqlovchi xujjat, shuningdek parlament yoki boshqa vakillik hokimiyati organi deputati zimmasiga yuklatiladigan ommaviy vazifa, uning mazmuni (mandat xarakteri) Kons. va b. konstitutsiyaviy — huquqiy xujjatlar bilan belgilanadi. Hozirgi demokratiya davlatlarida mandatning huquqdorligi deputatning daxlsizligi (immunitet) va deputatlik faoliyati uchun taqdirlov puli olish (imdemnitet)ni oʻz ichiga oladi. Mandat deputatning oʻz saylovchilari bilan oʻzaro munosabat shaklini ham belgilaydi. Hozirgi demokratiya davlatlarida umummilliy mandat deb atalmish mandat bor, unga koʻra deputat qandaydir aniq bir saylov okrugining emas, balki butun millat vakili hisoblanadi. Deputat oʻz faoliyatida hech qanday nakaz bn bogʻlanib qolishi mumkin emas (imperativ mandat bilan) va oʻz mandat muddati tugamaguncha chaqirib olinishi mumkin emas. Koʻpgina davlatlar (Italiya, Fransiya va b.) Kons.larida imperativ mandatni bevosita taqiqlovchi koʻrsatma bor. Sovetlar tipidagi Kons.lar imperativ mandatni, yaʼni deputatlarning oʻz saylovchilari oldidagi javobgarligini qaror toptiradi, unga koʻra saylovchilar oʻz deputatlariga nakazlar berish va ularni qonunda belgilangan tartibda chaqirib olish huquqiga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi
**Ijtimoiy moslashuv** — individning ijtimoiy muhitga doimiy faol moslashish jarayoni va bu jarayonning natijasi. I.m. uzluksiz xususiyatga ega ekanligiga qaramasdan, uni, odatda, individning oʻz faoliyatini va oʻzini oʻrab turgan ijtimoiy davrasini tubdan oʻzgartirish davrlari bilan bogʻlaydilar. Moslashish jarayonining ijtimoiy muxitga faol taʼsir etish koʻrinishi va muhitdagi maqsad va qadriyatlarni kelishuvchanlik bilan, passiv qabul qilish koʻrinishi boʻladi. I.m. shaxs ijtimoiylashuvining asosiy ijtimoiy-psixologik omillaridan biridir. I.m.ning samaradorligi koʻp jihatdan individ oʻzini va oʻzining ijtimoiy aloqalarini qanchalik oʻxshash (adekvat) anglashiga bogʻliq. Oʻzi toʻgʻrisidagi ijtimoiy tasavvurning notoʻgʻriligi yoki yetarlicha emasligi I.m. ning buzilishiga olib keladi, bu holat (voqelik) ning eng ayanchli koʻri-nishi autizm (individning atrofdagilar bilan muloqot qilishdan qochib, oʻzining ichki kechinmalari dunyosiga gʻarq boʻlishi) dir. I.m. muammosi jahon psixologiyasida psixoanaliz, autizm, deprivatsiya kabi ilmiy yoʻnalishlarda tadqiq etib kelinadi. Bunda asosiy eʼtibor moslashuvning buzilishiga (ruhiy sohadagi buzilishlar, begonalashish, apatiya, alkogolizm, giyohvandlik va b.) va uni tuzatish (korreksiyalash) ning psixoterapevtik uslublariga, autotrening, sotsiotrening vositalariga yoʻnaltiriladi. Muhitga shaxsning kirishib ketishi uning xulqi, faoliyati, muomalasi orqali sodir boʻlsa moslashishning mukammalligi vujudga keladi. Shaxsning katta yoki kichik guruxlar muhitiga moslashishi i.ch. samaradorliginioshiradi, taʼlim-tarbiya jarayonini yaxshilashga yordam beradi.

Ergash Gʻoziyev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pata** (veng.: *Vágpatta*) — Slovakiyaning janubi-gʻarbiy qismidagi Trnava viloyati, Galanta tumanida joylashgan qishloq va munisipalitet. Qishloq Dunay pasttekisligining markaziy qismida (qisman Dunay togʻi deb ataladi) va Nitra togʻining sharqiy-gʻarbiy qismida joylashgan. Hudud yumshoq tepalik va sayoz Jác vodiysidan iborat. Qishloq boʻylab Jarchie suv oqimi oqib oʻtadi. Yaqin atrofdagi qishloqlar — Šoporňa, Báb, Pusté Sady, Šintava a Hajske.

Tarixi
------

 Qadimgi Bokira Maryamning tugʻilgan cherkovi, oldingi planda Maryam cherkovi
Tarixiy yozuvlarda qishloq birinchi marta 1156-yilda tilga olingan, ammo mahalliy aholi punkti tarixdan oldingi davrdan beri maʼlum. Oʻrta asrlarda Pata cherkovi boʻlgan, gullab-yashnagan qishloq edi, Pataga kichik zodagonlar joylashdilar. 1526-yildagi Mohach jangidan keyin yaxshi vaqtlar oʻtib ketdi va Pata Šintava hukmronligining bir qismi edi. Qishloq qashshoqlashdi. 1820-yilda Bibi Maryamning tugʻilishining klassik cherkovi qurildi. Bu asosan mahalliy fuqarolar mablagʻlari hisobidan qurilgan oddiy bin edi. Gʻishtlar Šintava uy egasi tomonidan taqdim etilgan. 1849-yil inqilobida Pata yaqinida Gabsburg va vengriya armiyasi oʻrtasida jang boʻlib oʻtdi. Voqea Avstriya-Vengriya davridagi Oloment nomli obelisk bilan nishonlanadi. 1918-yildan keyin qishloq Chexoslovakiya tarkibiga kirdi. Ikkinchi Jahon urushi paytida Pata qoʻgʻirchoq Slovakiya davlatining, urushdan keyin esa yana Chexoslovakiyaning bir qismi edi. Hozirgi kunda Pata Slovakiyaning oʻrta qishloqidir. 21-asrda u yerda yangi, zamonaviy Bibi Maryamning tugʻilgan cherkovi qurildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Hustota obyvateľstva - obce [om7014rr\_ukaz: Rozloha (Štvorcový meter)"] (slovakcha). *www.statistics.sk*.  Statistical Office of the Slovak Republic (31-mart 2022-yil). Qaraldi: 31-mart 2022-yil.
2. 1 2 3  „Základná charakteristika" (slovakcha). *www.statistics.sk*.  Statistical Office of the Slovak Republic (17-aprel 2015-yil). Qaraldi: 31-mart 2022-yil.
3. ↑  „Počet obyvateľov podľa pohlavia - obce (ročne)" (slovakcha). *www.statistics.sk*.  Statistical Office of the Slovak Republic (31-mart 2022-yil). Qaraldi: 31-mart 2022-yil.
4. ↑  „Hustota obyvateľstva - obce" (slovakcha). *www.statistics.sk*.  Statistical Office of the Slovak Republic (31-mart 2022-yil). Qaraldi: 31-mart 2022-yil.
5. ↑  Klobučník, Miroslav*. Z dejín obce Pata* (slovakcha). Obec Pata, 2008. ISBN 978-80-969826-5-3.
6. ↑  „Charakteristika obce Pata". *www.obecpata.sk*.  Obec Pata (12-fevral 2015-yil). Qaraldi: 1-fevral 2020-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy sahifa
*
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Boshqa ishga oʻtkazish** — Xodimning mexnat vazifasi oʻzgartirilishi, yaʼni unga bir korxona doirasida boshqa mutaxassislik, malaka yoxud lavozim boʻyicha ish topshirilishi. Xodim vaqtinchalik yoki doimiy asosda boshqa ishga oʻtkazilishi mumkin. OʻzR MKning 92-m.siga muvofiq, boshqa doimiy ishga oʻtkazishga (xodimning mehnat vazifalarini oʻzgartirishga) — boshha mutaxassislik, malaka, lavozimga oid ishni topshirishga faqat xodimning roziligi bilan yoʻl qoʻyilishi mumkin.
Mazkur Kodeksning 93-m.siga asosan, xodim bilan ish beruvchi oʻrtasidagi kelishuv boʻyicha vaqtincha Boshqa ishga oʻtkazishga yoʻl quyiladi. Boshqa ishga oʻtkazish muddati tugagach, ish beruvchi xodimga uning avvalgi ishini berishi shart. Ushbu Kodeksning 94-m.siga koʻra, xodimning vaqtincha Boshqa ishga oʻtkazish haqidagi iltimosi, agar bu iltimos uzrli sabablar tufayli kelib chiqqan va bunday ish korxonada mavjud boʻlsa, ish beruvchi tomonidan qanoatlantirilishi kerak. Vaqtincha Boshqa ishga oʻtkazish uchun uzrli sabablar roʻyxati, shuningdek boshqa ishga oʻtkazilganda mehnatga haq toʻlash tartibi jamoa shartnomasida belgilab quyilishi mumkin, agar bunday shartnoma tuzilmagan boʻlsa, ish beruvchi tomonidan xodimlarning vakillik organi bilan kelishib belgilanadi. Kodeksning 218-m.siga binoan, sogʻligi xolatiga koʻra yengilroq yoki noqulay ishlab chiqarish omillarining taʼsiridan xoli boʻlgan ishga oʻtkazishga muxtoj xodimlarni ish beruvchi, ularning roziligi bilan, tibbiy xulosaga muvofiq vaqtincha yoki muddatini cheklamay, ana shunday ishlarga oʻtkazishi shart. *Kodeksning 226-m.siga muvofiq, tibbiy xulosaga muvofiq xomilador ayollarning ishlab chiqarish normalari, xizmat koʻrsatish normalari kamaytiriladi yoki ular avvalgi ishlaridagi oʻrtacha oylik ish haqi saqlangan holda yengilrok yoxud noqulay ishlab chikarish omillarining taʼsiridan xoli boʻlgan ishga oʻtkaziladi. Kodeksning 227-m.siga asosan, ikki yoshga toʻlmagan bolasi bor ayollar avvalgi ishini bajarishi mumkin boʻlmagan taqdirda, bolasi ikki yoshga toʻlgunga qadar avvalgi ishidagi oʻrtacha oylik ish haqi saqlangan xolda yengilrok yoki noqulay ishlab chiqarish omillarining taʼsiridan xoli boʻlgan ishga oʻtkaziladi.*

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Dalillarni aloqadorligi, maqbulligi va ishonchliligi** — sud tomonidan isbotlashning tegishli xususiyatlari bilan tasdiqlangan ish uchun ahamiyatli dalillar va xolatlar qabul qilinadi degani. *Dalillarni aloqadorligi, maqbulligi va ishonchliligi qoidalarining buzilishi dalillarning toʻliq boʻlmasligiga yoki ishga dahli boʻlmagan dalillar toʻplanishiga olib keladi. Qonunda bu umumiy koʻrinishda ifoda etilgan. Muayyan dalillar bilan aniqlanadigan konkret holatlar fuqarolik huquqining moddiy normalari bilan koʻzda tutilgan.*

Dalillarning aloqadorligi — bu dalilning oʻz mazmuni bilan ish uchun ahamiyatli holatlarni aniqlash vositasi sifatida xizmat qila olishidir, boshqacha aytganda, aloqadorlik — dalillarning mazmunan yaroqliligidir. Dalillarning maqbulligi esa dalillarning shakl jihatidan yaroqliligidir. Dalillarning ishonchliligi deganda, tekshiruv natijasida haqiqatga muvofiq ekanligi aniqlangan, haqqoniyligi shubha tugʻdirmaydigan dalillar tushuniladi. *Surishtiruvchi, tergovchi, prokuror va sud ishdagi barcha xolatlarni sinchkovlik bilan, toʻla, har tomonlama va xolisona koʻrib chiqishga asoslangan holda qonunga va huquqiy ongga amal qilib, oʻzlarining ichki ishonchlari boʻyicha dalillarga baho beradilar. Har bir dalil ishga aloqadorligi, maqbulligi va ishonchliligi nuqtai nazaridan baholanishi lozim.*

Dalillar jinoyat ishi uchun ahamiyatli boʻlgan mavjud holatlar haqidagi xulosalarni tasdiqlovchi, rad etuvchi yoki shubha ostiga oluvchi faktlar yoki narsalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni aks ettirgan taqdirdagina ishga aloqador deb eʼtirof etiladi. Dalillar belgilangan tartibda toʻplangan va OʻzR JPKning 92-94-m.larida nazarda tutilgan shartlarga muvofik boʻlsagina, ular maqbul deb eʼtirof etiladi, yaʼni tergov harakatlari ishtirokchilarining, shuningdek sud muhokamasidagi taraflarni qayd etish toʻgʻriligini tasdiqlash boʻyicha harakatlar jarayoni va natijalari aks ettirilgan bayonnoma bilan tanishish, xuddi shuningdek bayonnomaga qoʻshimcha va tuzatishlar kiritish huquqlari taʼ minlanishi kerak.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi
2. ↑  *O'zR Jinoyat protsessual kodeksi*.
**"Amorg va sparetra"** - Shak-pardagi vatanparvarlik va qahramonlik qissasi. taxminan mil. av. 6-asr oʻrtalarida yaratilgan. Shaklar shohi Amorg va uning rafiqasi Sparetra sarguzashtla-ri hikoya qilinadi. Eron hukmdori Kir shaklar eliga bostirib kirib, Amorgni asir oladi. Bundan xabar topgan Spa-retra barcha shaklarni qoʻl ostiga bir-lashtiradi. Uning qoʻshinida uch ming erkak va koʻplab jangovar ayollar ham boʻlgan. Sparetra qoʻshini jangda Kir lashkarlarini yenggach, asirlar ayirbosh qilinadi va Amorg tutqunlikdan ozod 439etiladi. Qissa ezgulikning gʻalabasi, yovuzlikning mahv etilishi b-n yakunlan-gan. Unda qaqramonlik gʻoyasi muhabbat va sadoqat gʻoyalari b-n chatishib ketgan. "A. va S."ning syujeti va ohangi ertak va do-stonlarnikiga oʻxshash boʻlsada, mazmuni tarixiy voqealar asosida qurilgan. "A. va S."ning mazmuni yunon tarixchilari Ktesiy va b.ning asarlari orqali bizga-cha yetib kelgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sitora** (fors. — ilon,kobra degan manoni anglatadi.) — zargarlik buyumi; diametri 2,5—5 sm boʻlgan aylana shaklidagi kumush nishon, toʻgʻnogʻich hamda ayollar koʻkrak bezagi — tumor. Bosma usulida quyosh, yulduz, 4 yaprokli gul va boshqalar bilan bezatilgan. Ayollar koʻylagi old oʻyigʻiga (eni keng qora jiyakka 2—4—6 va undan ortiq qatorli qilib) boʻyindan etakkacha uzunlikda taqilgan yoki koʻylakning beligacha tikib mustahkamlangan, qolgan qismi erkin osilib turgan. Erkaklar choponining oldi, yeng uchlari, etak va qoʻltiq ostiga (kam hollarda orqa yelka qismiga) S. qatori tikilgan. S. kiyimga tikilganda hamda atrofi naqshli kashta bilan hoshiya oʻrab bezatilganda, u yanada hajmdor koʻrinadi. S. himoyalovchi tumor sifatida qadimdan maʼlum boʻlgan: terrakota haykallari, maʼbuda va jangchilar kiyimlarida, Varaxsha devoriy rasmlarida uchraydi. Buxoro amiri Said Muzaffar Baxrdirxon kiyimlari qimmatbaho toshlar qadalgan S. bilan bezatilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Badeiy Mavlono Yusuf** (Andijon – 890-hijriy-qamariy/1485-milodiy, Saraxs) – fors shoiri. Husayn Boyqaro hukmronligi davrida Hirotga kelib, Alisher Navoiy boshliq adabiy muhitda tarbiya topgan. Maʼrifatli, fozil, xususan, aruz, muammo va badiiyat ilmining bilimdoni boʻlgan. Muammo qoidalariga bagʻishlangan risolasi bor. Badeiy Navoiy bilan Andijondan Samarqandga tahsil olish uchun kelganida tanishadi.

Xondamir "Xulosat ul-axbor"da Mavlononing tabʼi va zehni yetuk ekani, Navoiy xizmatida kun kechirgani va uning inʼom-ehsonidan bahramand boʻlgani haqida maʼlumot beradi.

Navoiy "Majolis un-nafois"ning 2-majlisida bergan maʼlumotida, Andijondan ekani, aruzni yaxshi bilishi va sheʼrni yaxshi aytishini taʼkidlaydi. Navoiy Badeiyning sheʼrlaridagi baʼzi kamchilik­larni isloh qilgan.

Badeiy Hirotga kelganidan soʻng kamolotga erishadi. Sheʼriyatning turli janrlarida mahorat bilan qalam tebratadi. Amir Xus­ravning "Mirʼot us-safo" ("Soflik oyinasi") qasidasiga tatabbuʼ yozgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *"Alisher Navoiy: Qomusiy lugʻat"*.
2. ↑  *"Majolis un-nafois"*.
**Beruniy koʻchasi (Beruniy shoxkoʻchasi)** — Shayxontohur tumanida, Chorsu maydoni bilan Farobiy koʻchasi oraligʻida.

Uzunligi 3 km atrofida. Hozirgi „Yoshlik" talabalar shaharchasi hududida dastlab (oʻtgan asrning 1960-yillari) Xalq xoʻjaligi yutuqlari koʻrgazmasi (vistavkasi) qurilishi boshlangan, shu munosabat bilan bogʻ-rogʻlar oʻrniga ushbu koʻcha ochilgan va Vistavka koʻchasi deb nomlangan. Keyinchalik vistavka qurilishi toʻxtatilib, oʻrniga Toshkent universiteti (hozirgda Oʻzbekiston milliy universiteti) korpuslari qurilgan. Abu Rayhon Beruniy tugʻilgan kuniga 1000-yil toʻlishi munosabati bilan 1973-yilda koʻchaga Beruniy nomi qoʻyilgan. Beruniy koʻchasida 1970-80-yillarda katta qurilish ishlari olib borilib, Bogʻkoʻcha dahasi (27-kvartal), Gulobod dahasi (26-kvartal), „Orzu" charm-galantereya va sport buyumlari i.ch. birlashmasi va uning qarshisida 9 qavatli turar joy binolari, Beruniy maydoni bunyod etildi.

Mustaqillik yillarida Beruniy koʻchasida bunyodkorlik ishlari davom ettirilib, "Jar" sport majmuasi, Eskijoʻva dehqon bozori, Respublika koʻrgazma savdo markazi qurildi. Koʻcha yoʻnalishida yuqorida sanalganlardan tashqari, turar joy binolari, „Oʻzgazloyiha" AJ, „Gʻuncha" kinoteatri, „Oʻzgazoyl" avtomobilga yonilgʻi quyish shoxobchasi, Shayxontohur tumani xalq sudi, „Mashhura" firmasi, maktab, kitob doʻkoni, „Humo-sarbon", „Versal", „Registon", „Tinchlik", „Huvaydo", „Beruniy" va „Alpomish" restoran-toʻyxonalari, savdo doʻkonlari, maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari bor.

Koʻchasida „Tinchlik", „Beruniy" metro bekatlari joylashgan.

Yana qarang
-----------

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  *Toshkent. Ensiklopediya*, 2009-yil.
**Oʻrozboy Jumaniyozov** (1924, Qoraqalpogʻiston, Beruniy tumani – 1943.12.12, bedarak yoʻqolgan) – Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. 1942-yildan frontda. 985-oʻqchi polki (Markaziy front 60-armiyaning 226-oʻqchi diviziyasi) avtomatchisi. Jumaniyozov 1943-yil 26-sentabrda Kiyev viloyatining Vishgorod tumanidagi Tolokunskaya Rudnya qishlogʻi rayonida birinchilardan boʻlib Dnepr daryosini kechib oʻtib, jangda jasorat koʻrsatgan. 1943-yil 17-oktabrda Qahramon unvoniga sazovor boʻlgan. 1943-yil 12-dekabrdagi jangda bedarak yoʻqolgan. Beruniy shahri markaziy koʻchalaridan biri, Jumaniyozovning oʻzi oʻqigan 48-oʻrta maktab uning nomiga qoʻyilgan.

Tarjimayi holi
--------------

Oʻrozboy Jumaniyozov 1924-yilda Sarkiv (hozirgi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Beruniy tumani) qishloq Sovetiga qarashli qishloqlardan birida oddiy dehqon oilasida tugʻilgan, mllati oʻzbek. U boshlangʻich maktabda taʼlim olgan, keyin kolxozda ishlagan. 1942-yil sentyabr oyida Jumaniyozov Ishchi va Dehqonlar Qizil Armiyasi safiga chaqirilib, ikkinchi jahon urushi frontiga joʻnatiladi. 1943-yil sentabrgacha Qizil Armiya askari Oʻrozboy Jumaniyozov 985-oʻqchi polki, 226-oʻqchilar diviziyasi, 24-oʻqchilar korpusi, 60-armiya, Markaziy frontda pulemyotchi boʻlgan. U Dnepr jangida koʻrsatgan jasorati bilan ajralib turadi.

1943-yil 25-sentabrdan 26-sentabrga oʻtar kechasi Jumaniyozov sapyorlar guruhi tarkibida Ukraina SSRning Kiyev viloyati, Vishgorod tumani, Tolokunskaya Rudnya qishlogʻi yaqinida Dneprni kesib oʻtdi va darhol jangga kirishadi. U dushmanni chalgʻitib turishi natijasida qirgʻoq chizigʻi boʻylab minalarni muvaffaqiyatli tozalashga erishildi. Qoʻshimcha kuchlar yetib kelgach, Jumanyazov chekinayotgan dushmanni taʼqib qila boshladi, shaxsan oʻzi dushman askarlari va ofitserlaridan iborat bir otryadni pulemyotdan oʻqqa tutib yoʻq qildi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1943-yil 17-oktabrdagi farmoni bilan Qizil Armiya askari Oʻrozboy Jumaniyozov „Dneprni kesib oʻtish va oʻng qirgʻoqda plasterni saqlashda koʻrsatgan jasorati va qahramonligi uchun" Sovet Ittifoqi Qahramoni ordeni bilan taqdirlangan. Keyinroq unga Lenin ordeni va „Oltin yulduz" medali ham berilgan. Biroq Jumaniyozovga ularni olish nasib qilmadi, chunki 1943-yilning dekabr oyida bedarak yoʻqolganlar qatoridan joy oldi.

Xotirasi
--------

Oʻrozboy Jumaniyozovga Qoraqalpogʻistonda haykal oʻrnatildi. Beruniy shahrida koʻcha va maktab uning sharafiga nomlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑  „Джуманьязов Уразбай". *esu.com.ua*. Qaraldi: 11-oktabr 2023-yil.
3. ↑  *Новосадов, И. Л* „ГЕРОИ ВЕЛИКОЙ ОТЕЧЕСТВЕННОЙ ВОЙНЫ – ПРЕДСТАВИТЕЛИ РАЗЛИЧНЫХ НАРОДОВ СОВЕТСКОГО СОЮЗА". Qaraldi: 11-oktabr 2023-yil.
4. ↑  „Герои Советского Союза от За нашу Советскую Родину!". *ktoyou.mirtesen.ru*. Qaraldi: 11-oktabr 2023-yil.

[*sayt ishlamaydi*]


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sulton Husayn I** (forscha: شاه سلطان حسین 1668—1726) — Safaviylar sulolasidan soʻnggi Fors shohi (1694—1722). 1722-yilda afgʻon qoʻzgʻolonchilari tomonidan agʻdarildi.

Tarjimayi holi
--------------

1669-yilda Eron shohi Sulaymon Sefi va uning haram vakillaridan biri boʻlgan cherkes kanizaklari oilasida tugʻilgan. Uning hukmronligi davrida quyidagi eshikogʻaboshilari (saroy qoʻriqchisi) mavjud edi:

* Ali Mardan Xon (1695)
* Muhammad Moʻmin Xon Begdeli Shamli (1696—1698)
* Maasum Bek (1698)
* Ali Mardan Xon (1700—1701)
* Rzagulu Xon Shamli (1722)

Sulton Husayn siyosatga unchalik qiziqmaydigan sodda odam sifatida obroʻga ega edi. Uning *"Yaxshi dir"* laqabi bor edi – davlat boshqaruvi toʻgʻrisida qaror qabul qilish zarurati tugʻilganda bu uning odatiy javobi edi. 1722-yilda Shoh bilan uchrashgan Nikolay Shorer fors-turkiy tarjimon orqali Sultan Husayn bilan muloqot qilgani haqida xabar beradi Oʻzidan oldingilardan farqli oʻlaroq, u rahmdil, shafqatsizlikka qodir emas edi. Bir kuni toʻpponchasi bilan oʻrdakni yaralab, qattiq pushaymon boʻlib, "*Qanlu Oldum* ", ya’ni "*Men qonga boʻyalganman* ", dedi va aynan shu munosabat bilan u kambagʻallarga ikki yuzta tuman tarqatishni buyurdi.

Yosh shoh taqvodor musulmon boʻlib, uning ilk ishlaridan biri ulamo Muhammad Boqir Majlisiyning hokimiyat tepasiga koʻtarilishi edi. Tasavvufga qarshi qonunchilik kuchaytirildi, spirtli ichimliklar va afyun isteʼmol qilish taqiqlandi, ayollarning jamoat joylarida oʻzini tutishiga cheklovlar qoʻyildi. Hokimlarga shariat qonunlariga amal qilish buyurilgan.

Biroq tez orada hokimiyat Muhammad Bakir Majlisidan Sulton Husaynning xolasi, Shoh Sefi I ning qizi Maryam Begimga oʻtadi. Uning taʼsiri ostida Sultan Husayn hukumatdan chetga chiqdi, ichkilikboz boʻldi va butun vaqtini haram va hashamatli bogʻlar oʻrtasida taqsimladi.

### Sulton Husaynning diniy siyosatiga qarshi isyonlar

 Sulton Husayn saroy a’yonlari bilan. Fors miniatyurasi (1721)). Britaniya muzeyi, London
Shia islomining davlat darajasida oʻrnatilishi sunniy musulmonlar, yahudiylar va nasroniylarga nisbatan murosasizlikning kuchayishiga olib keldi. Shoh, shuningdek, zardushtiylik tarafdorlarini islom diniga majburan qabul qilish toʻgʻrisida farmon chiqardi.

 Chahorbog' madrasasi Solton Husayn hukmronligi xotirasiga bag'ishlangan (National Geographic, 1921)

Eslatmalar
----------


1. ↑  Moḥammad Rafiʿ Anṣāri, «Dastur al-Moluk», p. 169
2. ↑  Michael Axworthy, The Sword of Persia: Nader Shah, from Tribal Warrior to Conquering Tyrant 348 pages Publisher: I.B. Tauris 26 July 2006 ISBN 1-85043-706-8(ingl.)*«Когда шаха Солтан Хусейна просили принять решение, он всегда соглашался с последним, кто высказывал мнение — обычно со словами „Yaxshi dir". Одна история гласит, что он использовал эту фразу так регулярно, что евнухи и придворные называли его за спиной „Yaxshi dir"».*
3. ↑  W. Floor, H. Jawadi, «The Role of Azerbaijani Turkish in Safavid Iran», p. 574
4. ↑  *Е. А. Дорошенко* Зороастрийцы в Иране (Wayback Machine saytida 21-avgust 2010-yil sanasida arxivlangan) (Историко-этнографический очерк).- М. Главная редакция восточной литературы издательства «Наука», 1982.- 133 с.
**Ideal gaz** — molekulalari oʻzaro mutlaqo taʼsirlashmaydigan gaz; bunda gazni tashkil etuvchi molekulalarning xususiy hajmlari eʼtiborga olinmaydi. Har qanday real gaz zichligi juda kichik boʻlgan hollarda u oʻzining tabiati boʻyicha I. g. ga yaqinlashib boradi. T-raning katta qiymatlarida, yaʼni molekulalarning oʻrtacha kinetik energiyalari molekulalarning oʻzaro taʼsirlashishi natijasida vujudga kelgan oʻrtacha potensial energiyalaridan juda katta boʻlganda ham real gazlarni I. g. lar deb qarash mumkin. I. g. ning ichki energiyasi shu gazni tashkil etuvchi barcha molekulalarning xaotik (tartibsiz) ilgarilama va aylanma harakat kinetik energiyalari bilan molekulalardagi atomlarning xaotik tebranma harakati kinetik va potensial energiyalarining yigʻindisiga teng. Aniq massa t ga ega boʻlgan I. g. ning muvozanatli holatini bosim r, hajm V va temperatura T dan iborat makroskopik parametrlar orqali toʻla ravishda ifodalaniladi. Bu parametrlarning oʻzaro bogʻlanishini ifodalovchi I. g. ning holat tenglamasi pV=~kT odatda Klapeyronmendeleyev tenglamasi deb ataladi, bunda M — gazning molyar massasi. Koʻpgina amaliy masalalarni hal etishda real gazlarga I. g. lar uchun keltirib chiqarilgan, oddiy koʻrinishga ega boʻlgan qonuniyatlarni katta aniqlik bilan tadbiq etish mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Gibraltar bayrogʻi Gibraltar   
**Gibraltar** (inglizcha: *Gibraltar*; arab. Jabal atToriq – Toriq togʻi) – Buyuk Britaniyaning Pirenei yarim oroli janubidagi mulki, qoyali yarim orol va qumli boʻyinni egallaydi.

Maydoni 5,5 km2. Aholisi 27 ming kishi (1997). Neytral zona (kengligi 500 m) Gibraltarni Ispaniyaning Lalinea shahridan ajratib turadi. Gibraltar qadimda yunon va rimliklarga Kalpe nomi bilan maʼlum edi. 711-yil arab lashkarboshisi Toriq ibn Sayd qoʻshin bilan boʻgozdan oʻtib, shu qoyaga istehkom qurgan. Gibraltarni 1309—33 yillarda va 1462-yildan Ispaniya, 1704-yildan Angliya egalladi. Gibraltarni ingliz gubernatori boshqaradi. 1968-yilda Angliya bilan Ispaniya oʻrtasida Gibraltarni Ispaniyaga qaytarish toʻgʻrisida muzokaralar boʻlib oʻtgan, ammo har ikki tomon ham bir natijaga erishmagan. 1980-yilda boʻlib oʻtgan qayta muzokaralar (1985-yildan kuchga kirdi) natijasida gibraltarliklar va ispanlar bir-birlarining hududlariga bemalol oʻta olish huquqiga ega boʻldilar.Bu Ispaniyaning Sueta shahriga yaqin va Gibraltar bo‘go‘zi orqali o‘tadi.

Tabiati
-------

Gibraltarning yer yuzasi ohaktoshlardan tuzilgan, karst togʻlari bor. Sharkiy va shimoliy yon bagʻri tik. Koʻplab turistlar keladi.

Sanoati
-------

Xoʻjaligi Buyuk Britaniyaning harbiy dengiz va havo bazalariga, chet el turistlariga xizmat koʻrsatish bilan bogʻliq. Yengil va oziq-ovqat sanoati va kema taʼmirlash korxonalari bor. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtirilmaydi. Importining 1/4 oziq-ovqat mahsulotlariga toʻgʻri keladi. Gibraltar ochiq port, kuniga 200 kema kiradi.

Aeroport
--------

Gibraltar aeroporti dunyodagi eng xavfli qurilmalardan biridir. Birinchidan, unda bor yoʻgʻi bitta uchuv polosa mavjud. Uning uzunligi 1829 metrni tashkil etadi. Lekin, judayam tor va qisqa masofadan tashqari uning joylashuvi ham gʻalati, u shahar markazidan bor yoʻgʻi 500 metr uzoqlikda boʻlib, yakkayu yagona uchuv polosa asosiy avtomobil yoʻli bilan xam qarshi keladi.

Yana qarang
-----------

* Gibraltar boʻgʻozi

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑  Gibraltar aeroporti

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Yevropa poytaxtlari |
| --- |
|  |
| 
BMTga aʼzo mamlakatlar: Amsterdam **·**  Andorra-la-Velya **·**  Afina **·**  Belgrad **·**  Berlin **·**  Bern **·**  Bratislava **·**  Brussel **·**  Budapesht **·**  Buxarest **·**  Vaduts **·**  Valletta **·**  Varshava **·**  Vatikan **·**  Vena **·**  Vilnyus **·**  Dublin **·**  Zagreb **·**  Kiyev **·**  Kishinyov **·**  Kopengagen **·**  Lissabon **·**  London **·**  Lyublyana **·**  Lyuksemburg **·**  Madrid **·**  Minsk **·**  Monako **·**  Moskva **·**  Oslo **·**  Parij **·**  Praga **·**  Reykyavik **·**  Riga **·**  Rim **·**  San-Marino **·**  Sarayevo **·**  Skopye **·**  Sofiya **·**  Stokgolm **·**  Tallin **·**  Tirana **·**  Helsinki **·**  Podgoritsa

Boshqa hududlar poytaxtlari: 
Vatikan **·**  Gibraltar **·**  Duglas **·**  Longyir **·**  Malta qarorgohi **·**  Mariyexamn **·**  Sent-Piter-Port **·**  Sent-Xeliyer **·**  Torsxavn **·**  Episkopi
Mustaqilligi tan olinmagan mamlakatlar: Prishtina **·** Tiraspol
 |

 |
**Ziarat Sharef** (urdu: زیارت) – madrasasi boʻlgan masjid (*Madrasa khāṣah* (arabcha:  tarjimasi:xususiy maktab) Hindistonning Budaun tumani Uttar-Pradesh shtatidagi Kakrala shahrida joylashgan. Bino Shah Saqlain Miyan tomonidan loyihalashtirilgan va qurilgan. Inshootda Shoh Dargahi Miyonning Xatoli Sharifi ham mavjud. Xatoli sharifini ziyorat qilish uchun mamlakatning turli burchaklaridan odamlar tashrif buyurishadi. Bu tashrf ziyorat deb ataladi, shuning uchun bu bino shu nom bilan ataladi.

Tarixi
------

Bu madrasa Kakrala shahridagi eng qadimgi madrasa hisoblanadi. Taʼlim muassasasining asosiy maqsadi kam taʼminlangan talabalarga taʼlim berishdan iborat. Madrasa islomiy taʼlim olish uchun Hindiston shimolidan kelgan talabalarga islomiy va zamonaviy taʼlimni taqdim etadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Ziarat Shareef, Kakrala, India Tourist Information" (en-US). *www.touristlink.com*. Qaraldi: 20-oktyabr 2022-yil.
2. ↑  „Ziarat Shareef Mosque - Famous Mosques in India". *www.indiamapped.com*. Qaraldi: 20-oktyabr 2022-yil.
**Emirgan masjidi** (turkcha: *Emirgan Cami*), rasman **Emirgan Hamid-i Evvel masjidi** (usmonli turkcha: *Emirgan Hamid-i Evvel Cami*) – XVIII asrga oid Turkiyaning Istanbul shahri, Sariyer tumani, Emirgan mahallasida joylashgan Usmonli masjidi.

Tarixi
------

Masjid 1781-yilda Usmonli sultoni Abdulhamid I (hukmronlik yillari: 1774–1789) tomonidan uning erta vafot etgan oʻgʻli Mehmed va Hümaşah Kadınefendining (talaffuzi: *Humashah Kadinefendi*) onasi xotirasiga bag'ishlab bunyod etilgan. Masjid rasmiy ravishda usmonli tilida sulton nomi bilan atalgan. Dastlab yodgorlik bugungi kunda ham mavjud favvora, hozirda faoliyat yuritmayotgan turk hammomi, novvoyxona va tegirmon kabi inshootlardan iborat majmuaning bir qismi boʻlgan. Majmua Emirgüneoğlu (talaffuzi: *Emirguneogʻlu*) Yusuf poshoga tegishli boʻlgan sobiq qirgʻoq saroyi oʻrnida qurilgan. Bino Abdulhamid I ning oʻgʻli Sulton Mahmud II (hukmronligi: 1808–1839) tomonidan hozirgi koʻrinishga keltirilgan.

Arxitekturasi
-------------

Masjidning meʼmoriy uslubi detallari va bezaklari Abdulhamid I davri (1757–1808) meʼmorchiligi barokko uslubiga emas, balki Mahmud II ning hukmronlik davri (1808–1876) meʼmorchiligiga mos keladi. 1871-yilda Abdulhamid I tomonidan qurilgan masjidning hurmat belgisi sifatida saqlanib qolgan yozuvidan tashqari barcha qismi qayta bunyod etilgan.

Kvadrat shaklidagi masjid hovlisida yogʻoch tomli toshdan qurilgan devor mavjud. Har tomondan ikki qator qilib joylashtirilgan katta derazalar masjidga tabiiy yorugʻlik olib kiradi. Masjidning janubiy qismida balkonli silindrsimon ingichka minora joylashgan. XIX asr minoralariga xos boʻlgan akant tipidagi barg bezaklari va minoradagi boshqa bezaklar yillar oʻtib unga oʻzgarishlar kiritilganligini koʻrsatadi. Masjidning sharqiy devoriga alohida kirish eshigi bilan ikki qavatli sulton ayvoni biriktirilgan. Masjid hovlisining shimoliy burchagida joylashgan shodirvon (favvora) tepasida suls tilida yozilgan ikki qatorli sheʼriy yozuvga koʻra, uni Valiyning turmush oʻrtogʻi *Mumtaz Kadınning* uyidagi ayol xizmatkorlar boshligʻi *Rebgigül Hanım* vaqf qilgan.

Galereya
--------

* Masjidning shimoli-gʻarbiy fasadi va asosiy kirish qismiMasjidning shimoli-gʻarbiy fasadi va asosiy kirish qismi
* Masjid hovlisida joylashgan shodirvanMasjid hovlisida joylashgan shodirvan
* Emirgan masjidining kvadrat favvorasiEmirgan masjidining kvadrat favvorasi

Manbalar
--------

1. ↑  „Emirgan Hamid-i Evvel Camii" (tr).  İstanbul Müftülüğü. 22-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyul 2016-yil.
2. ↑  *Aksakallı, Muharrem*. „İstanbul'un boğaza nazır camileri" (tr) (9-noyabr 2014-yil). Qaraldi: 28-iyul 2016-yil.
Xiaomi Redmi 7A kichikroq hajmli, bitta qoʻl bilan ishlatish qulay smartfon boʻlib oʻrtacha foydalanuchi uchun yetalicha funksiyalarga ega, arzon klasdagi smartfon. Xiaomi kompaniyasi tomonidan loyihalangan, 2019-yilda namoyish qilinib, shu yili sotuvga chiqarilgan. Dunyo boʻylab toʻrt xil rangda ishlab chiqarilgan qora, koʻk, jilolanuchi koʻk, jilolanuvchi qizil. Face ID funksiyasi mavjud. Operatsion sistemasi MIUI boʻlib Androidga asoslangan va oxirgi yangilanish Android 10 QKQ1.191014.001 va MIUI Global 12.5.2.0(QCMMIXM). Tezkor xotira 2GB va doimiy xotira 2 versiyada 16 GB va 32 GB. Quloqchinlar uchun AUX port mavjud. USB type-B orqali ulaniladi. Ikkita nano-SIM va tashqi flesh xotira uchun joy mavjud. NFC ulanishini mavjud emas. WIFI, GPS, Bluetooth, radio, 4G/3G/2G toʻlqinlari bilan ishlay oladi.

Texnik xususiyatlari
--------------------

* Qualcomm® Snapdragon™ 439 protsessori
* 2GB + 16GB / 2GB + 32GB lik ikki xil xotira
* 12MP AI orqa, 5MP old kamera
* 5.45" HD+ Full Screen displey
* 4000mAh batareya
* 5V/2A quvvatlagich bilan keladi
* Oʻlchamlari: Boʻyi: 146.30mm Eni: 70.41mm Qalinligi: 9.55mm Ogʻirligi: 165g
* Ikkita nanoSIM va bitta flesh-xotira joyi
* 2.4G WiFi / WiFi Direct Bluetooth 4.2 Wireless radio
* Androidga asoslangan MIUI operatsion tizimida(MIUI oxirgi yangilanish 12.5)
* Face ID

Manba
-----


1. ↑  Redmi 7A
2. ↑  Rasmiy MI sayti