recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
PUSSEN (Poussin) Nikola (1594, iyun, Normandiya — 1665.19.11, Rim) — fransuz rassomi, 17-asr sanʼati klassitsizmining eng yirik namoyandasi. Qad. Dunyo sanʼati, shuningdek, Rafael, Titsian, manyerizm rassomlari, bolonya maktabi ustalari asarlarini oʻrgangan, perspektiva, shuningdek, anatomiya va matematika bilan shugʻullangan. 1612-yilda Parijga koʻchib oʻtgan, keyinroq 1624—40 va 1642-yildan Rimda ishlagan. P. tarixiy, mifologiya, madaniy va adabiy mavzularga bagʻishlangan asarlarida inson goʻzalligi, aqli va olijanobligini tarannum etdi: "Rinaldo va Armida" (1625—27), "Xochdan olish" (taxminan 1630), "Flora saltanati" (taxminan 1631—32), "Arkadlik choʻponlar" (taxminan 1650) va boshqa 40-yillar oxiridan tabiatni tasvirlashga eʼti-borni kuchaytirdi, manzara janrida ajoyib asarlar yaratdi ("Yil fasllari", 1660—64 va boshqalar), "Avtoportret" (1650)da inson shaʼni, vazminligi, mehnatiga ishonch mahorat bilan tasvirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Giyon** —Eron hududi (Hamadondan 70 km jan.da)dagi qad. oʻtroq qabilalar manzilgohi. Uning 19 m li madaniy qatlami 5 kompleksga boʻlinadi. G. V (mil. av 5-ming yillikning oxiri — 4-ming yillik) 4 bosqichdan iborat. G. V—A da geometrik chiziqli naqshlar solingan sopol idishlar koʻp tarqalgan. F.V—V da mis buyumlari paydo boʻlgan, baʼzi idishlarda echki surati bor. G. V—S da qush surati tushirilgan buyumlar uchraydi. G. V—D dan Suza-A tipidagi kulolchilik mahsulotlari topilgan. G. IV (mil. av. 3-ming yillik) qatlami muayyan uslubga ega boʻlgan qush surati tushirilgan idishlarning oʻziga xosligi bilan ajralib turadi. Bu qatlamga tegishli qabrlardan koʻpgina mis buyumlar (bolta, nayza uchlari, toʻgʻnogʻich va b.) topilgan. G. III (mil. av. 3-ming yillik oxiri —2-ming yillik) qatlamida naqshli qadahlar uchraydi. G. II da qush surati va naqshlar bilan bezatilgan idishlar bor. G. I (mil. av. 2-ming yillikning oxiri —1ming yillik)da naqshsiz, qizil yoki qora rangli sopol buyumlar asosiy oʻrinni egallaydi, temir bugomlar ham uchraydi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oʻgʻuz Kagan Koʻksal** (1948-yil 4-sentabrda tugʻilgan, Qriqqalʼa) — turkiyalik byurokrat va siyosatchi.

Boshlang'ich, o'rta va o'rta ta'limni Qriqqal'a shahrida tugatgandan so'ng Anqara universiteti Siyosiy fanlar fakultetiga o'qishga kirdi. 1972-yilda ushbu fakultetning iqtisod-moliya fakultetini tamomlab , Moliya vazirligi tomonidan ochilgan Auditorlik imtihonini topshirib, buxgalteriya nazoratchisi lavozimiga tayinlangan. 4-yil davom etgan bu vazifa davomida Umum va qoʻshimcha byudjet boshqarmalari, daromadlar boshqarmasi, buxgalteriya direksiyalari va mulk direksiyalarida tekshirish va taftishlar oʻtkazdi. Bu orada u davlat hisobi amaliyoti haqida kitob yozdi.

Keyinchalik u Ichki ishlar vazirligi tomonidan ochilgan tuman hokimi nomzodlik imtihonida g'olib chiqdi va Anqara va Konya tuman hokimi nomzodi bo'ldi. Oltindag' va Mucur va Mudurnu tumanlarida tuman hokimi o'rinbosari lavozimida ishlagan. Boʻzqurt va Cizre tuman hokimliklari a’zosi edi. U ikkala tuman hokimi sifatida ham ishlagan.

U 3,5-yil davomida Gaziantep hokimi oʻrinbosari lavozimida ishlagan, bu davrda Gaziantep hokimligining boʻshligi sababli 7 oy davomida hokim oʻrinbosari lavozimida ishlagan.

1988-yil fevral oyida Tekirdag gubernatori etib tayinlangan. 1990-yil 9-aprelda Malatya gubernatori, 1992-yil 8-fevralda Denizli gubernatori, 1996-yil 18-aprelda Adana gubernatori etib tayinlangan. 2003-yil 18-fevralda Bursa gubernatori etib tayinlangan. Ikki yil ketma-ket Yil gubernatori etib saylandi va Bursa gubernatorligi davrida Qishloq taraqqiyoti, Sevgi qishlog'i, Ta'lim va Sport vodiysi kabi ko'plab loyihalarni amalga oshirib, mukofot oldi.

Sport kengashi a'zosi va Milliy ta'lim jamg'armasi faxriy a'zosi Gubernator Oğuz Kagan KÖKSAL Havaskor sport va zobit jinoyatlari bo'yicha tadqiqot olib bordi. Qonunlar va me'yoriy hujjatlar bilan mulkiy ma'muriy nazoratchilarga yuklangan vazifalar bo'yicha ishlash 2. Tuman hokimligi kurslarida ma’ruza matni sifatida oʻqitiladi.

Vazirlar Kengashining 2005-yil 18-iyuldagi qarori bilan Izmir gubernatori etib tayinlangan va 2005-yil 29-iyulda o'z vazifasini boshlagan. 2007-yil 7-martda Vazirlar Kengashi qarori bilan Xavfsizlik Bosh direktori lavozimiga tayinlangan va bu vazifani 2007-yil 10-martdan boshlagan. 2011 -yil 12-iyun kuni boʻlib oʻtadigan parlament saylovida nomzod boʻlish uchun 2011-yil 10-martda ushbu lavozimdan isteʼfoga chiqdi. 24. Turkiya Buyuk Millat Majlisiga Qriqqal’a davri deputati sifatida kirdi. 25. Turkiya Buyuk Millat Majlisiga Kirikkale davri deputati sifatida qaytadan kirdi. Oilali, ikki farzandi bor.
**To'q delfin** ( lotincha: *Sagmatias obscurus*) — delfinlar oilasiga mansub tur boʻlib, *Sagmatiyalar turkumiga kiradi*. 2019-yilgi reviziyaga qadar u odatda qisqa boshli delfinlar turkumiga kiritilgan (Lagenorhynchus).

Tavsif
------

O'rta kattalikdagi delfin. Tanasi kichik va ixchamdir. Tana uzunligi 1,6-2,1 m. To'q delfinning vazni 68-84 kg, maksimal 93 kg gacha. Yuqori tana rangi qora. Tananing pastki qismi och kulrangdan oqgacha, ba'zida kulrang dog'lar mavjud. Orqa suzgich yarim oy shaklida bo'lib, tananing markazida joylashgan. Yuqori jag'da 32 juft, pastki jag'da esa 30 juft tish mavjud.

Hudud
-----

To'q delfinlarJanubiy Afrika, Yangi Zelandiya, Chili va Shimoliy Antarktida suvlarida (Folklend orollari va Kergelen yaqinida) yashaydilar.

Hayot tarzi
-----------

To'q delfinlar 10-19 ° S haroratli sovuq suvlarni afzal ko'radilar. Ular 200 metrgacha chuqurlikda yashaydilar. Delfinlar 8-15 kishidan iborat suruvlarni tashkil qiladi, ba'zan 240 tagacha bo'lgan podada to'planadi. Kundalik ovqatlanish maydoni 750 kvadrat kilometrga yetadi. Ratsionning asosi baliq, kalmar va qisqichbaqalardir.

Ular alohida guruhlarda yashaydilar — erkaklar va urg'ochilar alohida, ular faqat bahorda sodir bo'lgan naslchilik mavsumida birga bo'lishadi. Ayol delfinlarning homiladorligi 11-12 oy davom etadi. Yangi tug'ilgan delfinning vazni 3-5 kg, uzunligi 55-70 sm. Bolalari bo'lgan urg'ochilar bir yil davomida delfinlar guruhidan ajralib turadilar.

Xavfsizlik
----------

To'q turdagi delfinlar xalqaro Qizil kitobga kiritilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „*Sagmatias obscurus* (J. E. Gray, 1828)" (en). *ASM's Mammal Diversity Database*. 28-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-iyul 2021-yil.
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
**Yaypan** Fargʻona viloyatining Oʻzbekiston tumani markaziy shahridir. Yaypan temir yoʻl bekatidan 12 km uzoqlikda joylashgan. 2007-yili shaharda istiqomat qiluvchi aholi soni 20 723 kishini tashkil etdi. Qoʻqondan 25 km janubi-gʻarbda joylashgan. Yaypanda paxta tozalash zavodi, tikuvchilik fabrikasi, qurilish tresti, kichik, xususiy korxona va firmalar, MTP, savdo, madaniy va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari, 4 umumiy taʼlim maktabi, musiqa maktabi, tuman markaziy kutubxonasi, klub, madaniyat uyi, madaniyat va istirohat bogʻi, stadion bor. Markaziy kasalxona, stomatologiya poliklinikasi aholiga xizmat koʻrsatadi. Yaypandan Fargʻona, Qoʻqon va boshqalar shaharlarga avtobus qatnovi yoʻlga qoʻyilgan.

Tarix
-----

Farg'ona vodiysidagi Yaypan toponimi yaypanlarning migrasiyasi natijasida yuzaga kelgan. U sharq tomon man'osini bildiruvchi Yo'ritkan so'zining transkripsiasi bo'lishi extimoldan xoli emas. Yaypanlar hunlar xukmdoriga tegishli qabila avlodlaridir. V asrning ikkinchi choradigan so'ngi chogigacha bo'lgan arim asrga aqin vaqt davomida yaypanlar mustaqil davlatga ega bo'lgan. Ushbu davlat hududiga Ili vodiysi, G'arbiy Tangritog'ning sharqiy etaklari, Issiqqo'l bo'ylari va uning g'arbiydagi joylar kirgan. Farg'ona vodiysiga ko'chib kelgan vaqtn xitoy manbalarida aniq ko'rsatilmagan. Ammo eftaliylar davlati tarixidan kelib chiqib, bu voqea V asrning oxiriga yoki undan keyingi davra to'gri keladi, deb taxmin qilinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  World Gazetteer.
2. ↑  Oʻzbekiston tumani, *Fargʻona viloyati hokimligi*
3. ↑  Значение слова "Яйпан" в Большой Советской Энциклопедии, *Katta Sovet Ensiklopediyasi*
4. ↑  Ablat Xo'jayev*. Farg'ona tarixiga oid ma'lumotlar*.
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Oʻzbekiston geografiyasi | *Oʻzbekiston geografiyasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

1. ↑
**Yayra Sa’dullayeva (1934)**

Hayoti
------

Yayra Sa’dullayeva Ubaydullayevna 1934-yil 18-sentyabrda Toshkentning Sebzor dahasida tavallud topadi. 1953-yil Ulug‘bek nomli o‘rta maktabni kumush medal bilan tugallab, Toshkent Davlat universiteti (O‘zMU)ning filologiya fakultetiga o‘qishga kiradi.

Faoliyati
---------

Universitetni imtiyozli diplom bilan tugatgan bo‘lajak adiba mehnat faoliyatini gazetalar tahririyatida adabiy xodimlikdan boshlaydi. Keyinchalik, 1964- yildan «Gulxan» jurnalida, 1971-yildan «G‘uncha» jurnalida bosh muharrirlik lavozimlarida xizmat qiladi.

Ijodi
-----

Ya.Sa’dullayevaning qissa, hikoya va badiiy lavhalardan tashkil topgan quyidagi kitoblari chop etilgan:

```
«Hayotning bir varag‘i» (1967), 
«Ko‘zlari xumor» (1968), 
«Ona ko‘ngli» (1972), 
«Kelinchak» (1975),
«Ayol qadri» (1976),
«Tom boshida tog‘ora» (1975),
«Yaltiroq halqacha» (1975),
«Qog‘oz qush» (1979),
«Baxtli bo‘ling» (1980),
«Zolotoye koltso» (1982, rus tilida ), 
«Oltin baxtim» (1984),
«Bekinmachoq» (1987),
«Chip-chipjon» (2004), 
«Katta hovli» (2005), 
«Ko‘cha to‘la bolalar» (2005).
```

1. ↑  „Yayra Sa'dullayeva". *Ziyo.uz*. Qaraldi: 13-dekabr 2022-yil.
**Nikolay Andreyevich Rimskiy-Korsakov** (1844.18.3, Tixvin — 1908.21.6, hozirgi Leningrad viloyati) — rus kompozitori, pedagog, dirijyor, musiqa jamoat arbobi. "Qudratli toʻda"ning aʼzosi. Peterburg konservatoriyasida professor (1871-yildan). "Qor qiz" (1881), "Sadko" (1896), "Shoh Sulton haqida ertak" (1900), "Oltin xoʻrozcha" (1907) kabi operalarda rivoyat, afsona va ertaklarga keng murojaat etib, xalq orzu va niyatlari, hayotbaxsh tabiat goʻzalligini madh etgan. Tarixiy mavzularga asoslangan "Pskovlik qiz" (1872), "Shoh qayligʻi" (1898) va boshqa operalari bilan erksevarlik, xalqchillik gʻoyalarini olgʻa surgan, rus musiqali dramasini yuksak pogʻonaga koʻtargan. Rimskiy-Korsakov — garmoniya va orkestrlashning mohir ustasi. Sharq mavzularidagi "Antar" (1868) va "Shahrizoda" (1888), "Ispancha kaprichchio" (1887) kabi asarlarida programmali simfonik musiqa taraqqiyotiga katta hissa qoʻshgan. Uning 2 ta "Rus xalq qoʻshiqlari" toʻplami (1877, 1882), "Garmoniyadan amaliy darslik" (1886), "Orkestrlash asoslari" (1913) va boshqa asarlari rus va jahon kompozitorlik ijodiyotiga samarali taʼsir etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Rimskiy-Korsakov Nikolay Andreyevich" *OʻzME*. R-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Graben (maʼnolari).

**Graben** (nem. graben — chuqurlik) — Yer poʻstining qiya, baʼzan tik yoriqlar, odatda uzilma boʻylab choʻkkan qismi. G. bir necha yuz km ga choʻzilgan, eni bir necha oʻn km boʻladi. G.larning koʻpchiligi riftlarga mansub. Tektonik harakatlar natijasida paydo boʻladi. Hamma tomonidan yoriqlar sistemasi bilan chegaralangan murakkab G.lar ham uchraydi. Bir qancha belgilariga qarab G.lar boʻylama — burmali strukturalar boʻylab choʻzilgan; koʻndalang — G.ning uzun oʻqi atrof strukturalarning oʻqiga perpendikulyar: ponasimon — pastga tomon kengayib boradigan; bir tomonli — uzilma bilan faqat bir tomondan chegaralangan xillari bor. Dunyodagi ulkan G.lar sistemasi Sharqiy Afrikadan oʻtgan. Gʻarbiy Yevropada yirik G. Reyn daryosi vodiysida joylashgan. Bunday sayyoraviy masshtabdagi G.lar rift deb ataladi. Oʻzbekistonda Fargʻona vodiysining shim. gʻarbida Koʻgart vodiysida uz. 50 km ga teng G. joylashgan. Baʼzan G. oʻrnida koʻl paydo boʻladi (Issiqkoʻl) yoki uni daryolar kesib oʻtadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nikolay Mixaylovich Seretelli** (ruscha: *Никола́й Миха́йлович Церете́лли*); (1890-yil, Moskva — 1942-yil, Kirov) — sovet aktyori va rejissori, rus oʻyinchoqlarini kolleksiya qilgan va oʻrgangan. Buxoro amirlarining avlodi.

Hayoti
------

Mangʻitlar sulolasidan boʻlgan Said Mansurning oʻgʻli, Buxoro amiri Muzaffarning nabirasi. Asl ismi Said Mir Xudoyorxon. Seretelli familiyasini asrab olgan otasidan olgan.

1912-yil Moskvada gastrolda boʻlgan Nemis teatriga qabul qilingan, unda „Shoh Edip" spektaklining massovkasida qatnashgan. 1913-yilda A. I. Adashev maktabida oʻqigan (N. N. Litovseva sinfida). 1913-yildan 1916-yilgacha Moskva Badiiy teatrida, 1916-yildan 1928-yilgacha Kamer teatri truppasida (1924-yil faoliyatida uzilish boʻlgan) faoliyat yuritgan. 1929—1934-yillarda Operetta teatri rejissori. 1934—1938-yillarda Kalinin teatrida, 1939-yil Mogilyov va Kostromada ishlagan.

Umrining soʻnggi ikki yilida Leningrad komedik teatrida ishlagan. 1942-yilda oʻlimga yaqin holsiz ahvolda blokadada qolgan Leningraddan Vyatkaga evakuatsiya qilingan.

Havolalar
---------

* Церетелли Николай Михайлович
**Yushmanov Nikolay Vladimirovich** [1896.12(24).2, Peterburg 1946.2.4, Leningrad] — rus tilshunossharqshunosi. SSSR Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1943). 1931—46 ylarda SSSR Fanlar akademiyasi Til va tafakkur institutida ishlagan. Ilmiy faoliyatini 1911-yildan interlingvist sifatida, yaʼni xalqaro sunʼiy til yaratish muammosi haqida maqolalar eʼlon qilish bilan boshlagan. Bu faoliyat natijasi oʻlaroq "Xorijiy soʻzlar grammatikasi" (1933), "Yer sharidagi lotin yozuvlari uchun ochqich" (1941), "Tillar aniqlagichi" (1941) asarlarini yaratadi. Yu. shuningdek, yozuv va yozma nutq nazariyasi, yangi alifbolar yaratish, terminologiyani tartibga solish bilan ham shugʻullangan, ammo ilmiy faoliyatining asosiy yoʻnalishi somhom (afroosiyo) tillarini oʻrganish boʻlgan. Yu.ning "Arab adabiy tilining grammatikasi" (1928) asari bilan Rossiyada arab adabiy tilini zamonaviy lingvistik tahlil metodlarini qoʻllagan holda oʻrganish boshlangan.

Manbalar
--------

* Grammatika literaturnogo arabskogo yaznka, L. 1928 (3izd. M. 1985); Grammatika inostrannnx slov, v kn.: Slovar inostrannnx slov, M. 1937; Stroy amxarskogo yaznka, L. 1936; Stroy yaznka xausa, L. 1937; Klyuch k latinskim pismennostyam zemnogo shara, M. 1941.

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Patricia Joan Curry Hughesman** (1918-yil dekabr — 2020-yil avgust) britaniyalik skvosh va tennischi boʻlib, 1947-yildan 1949-yilgacha ketma-ket uch marta skvosh boʻyicha Britaniya ochiq chempionatida gʻolib chiqqan. Uning eng qiyin gʻalabasi 1948-yilda boʻlib, u Britaniya ochiq chempionatining 10 karra gʻolibi Janet Morganni besh setda magʻlub etgan. Shuningdek, u 1950-yildan 1952-yilgacha ketma-ket uch marta chempionatda ikkinchi oʻrinni egallagan

Tennis faoliyati
----------------

Curry 1918-yil dekabr oyida Cornwallning Penzans shahrida tugʻilgan. Tennis boʻyicha u 1949-yilda Buyuk Britaniyaning yopiq kort chempionatida Jean Quertierga qarshi finalda ikkita setda gʻalaba qozonib, atigi bitta oʻyin oʻtkazib yuborganidan soʻng, yakkalik chempionligini qoʻlga kiritdi. Keyingi yili, 1950-yilda u uch setlik finalda uni magʻlub etgan Quertierga unvonini yoʻqotdi. Bornmutdagi Buyuk Britaniyaning qattiq kort chempionatida u 1947-yilda avstraliyalik Nensi Boltonning yakkalik bahslarida ikkinchi oʻrinni egallagan va 1949 va 1950-yillarda finalda mos ravishda Quertier va Mary Teran de Weissga qarshi chempion boʻlgan. U 1947—1949-yillarda Bristolda boʻlib oʻtgan Gʻarbiy Angliya chempionatida ketma-ket uchta yakkalik chempionligini qoʻlga kiritdi. 1946 va 1950-yillarda u Amerika Qoʻshma Shtatlari va Buyuk Britaniya oʻrtasida har yili oʻtkaziladigan Uaytman kubogi musobaqasida ishtirok etgan Britaniya jamoasining bir qismi edi. Karri 2004-yilda oʻz faoliyati haqida intervyu oldi U 2020-yil avgust oyida Londonning Kingston-apon Temza shahrida 101 yoshida vafot etdi 1985 va 1987-yillardagi Wimbledon chempionatlarida qatnashgan tennischi Patrick Xyuzman uning oʻgʻlidir.

Manbalar
--------

1. ↑  „Curry, Patricia J.". *FreeBMD*. Qaraldi: 22-fevral 2022-yil.
2. ↑  *Routledge Handbook of Tennis* Lake:. Abingdon: Routledge, 2019 — 186–187 bet. ISBN 978-1138691933.
3. ↑  *Dunlop Lawn Tennis Annual and Almanack 1950* G.P. Hughes:. London: Ed. J. Burrow & Co. Ltd. 1950 — 157 bet.
4. 1 2 3  *Dunlop Lawn Tennis Annual and Almanack 1951* G.P. Hughes:. London: Ed. J. Burrow & Co. Ltd. 1951 — 158, 293 bet.
5. ↑  Womenʼs Sporting Lives: A biographical study of elite amateur tennis players at Wimbledon
6. ↑  „Hughesman, Patricia Joan GRO Reference: DOR Q3/2020 in KINGSTON UPON THAMES (240-1C) Entry Number 520978177". *GRO Index*. Qaraldi: 22-fevral 2022-yil.
7. ↑  „Mrs Jones dominates". The Guardian (7-noyabr 1978-yil), s. 26. Qaraldi: 22-fevral 2022-yil.

Havolalar
---------

* Squash boʻyicha Britaniya ochiq chempionatining rasmiy sayti
* British Open tarixiy maʼlumotlari Squashtalk.com saytida
**Nikolay Ivanovich Pirogov** (1810.13.(25), 11. Moskva — 1881.23.11(5,12), hozirgi Vinnitsa yaqinida) — rus xirurgi va anatomi, pedagogi, jamoat arbobi; harbiy-dala xirurgiyasi va xirurgiyadagi anatomik-eksperimental yoʻnalish asoschisi. Peterburg Fanlar akademiyasi mux-bir aʼzosi (1847). Sevastopol mudofaasi (1854— 55)ning, frans-prus (1870—71) va rus-turk (1877—78) urushlarining qat-nashchisi. Ilk bor jang maydonida narkoz uchun efir ishlatib operatsiya qilgan (1847), qoʻzgʻalmas gips bogʻlov qoʻllagan, bir qator muhim operatsiyalar va xirurgik usullarni taklif etgan. Rossiyada plastik operatsiya, jahonda esa suyak plastikasi gʻoyasini birinchi boʻlib ilgari surgan; maorif soha-sida universitetlar avtonomiyasi, yalpi boshlangʻich taʼlim tarafdori boʻlgan. Vaboning patologik anatomiyasi boʻyicha qimmatli tadqiqotlar oʻtkazgan (1849). "Topografik anatomiya" atlasi (1—4 jildlar, 1859—54) jahon miqyo-sida shuhrat qozongan.

Adabiyot
--------

* Geselevich A. M. N. I. Pirogov, M. 1969.
* As.: Sobr. soch. t. 1-8, M. 1957-62; Izbr. pedagogicheskiye sochineniya M. 1953.

Manbalar
--------

1. ↑  "PIROGOV Nikolay Ivanovich" *OʻzME*. P-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Dogankavak** — Gumushhane viloyatining Kelkit tumaniga qarashli qishloq .

Tarixi
------

Qishloqning eski nomi „Karlankas" deb atalagn. Mintaqada sodir boʻlgan urushlar taʼsirida aholi punkti vayron boʻlganligi sababli 1516 va 1530-yilgi manbalarda Karlankas nomi bilan kimsasiz (boʻsh) sifatida qayd etilgan. Usmonli boshqaruvi tomonidan mintaqada boshlangan koʻchirish siyosati natijasida qishloq 1591-yilgi aholi roʻyxatida faqat musulmonlar yashaydigan aholi punkti sifatida uchraydi. Jalalilar qoʻzgʻolonlari vaqtida aholi punktiga salbiy taʼsir koʻrsatgan va Kelkit tumanida boʻlgani kabi aholisi ham sezilarli darajada kamaygan. 1642-yilda Karlinkas sifatida qayd etilgan qishloqda 6 ta musulmon oilasi, 3 ta oddiy va 3 ta harbiy oilasi mavjud edi. 1835-yilgi aholini roʻyxatga olishda (faqat erkak aholi hisoblangan) 4 xonadondan iborat qishloqda 26 nafar erkak aholi qayd etilgan. Turkiya Respublikasining tashkil topishi bilan Kelkit tumanining Karlankas nomi bilan qishloqlari orasida joylashgan aholi punktining nomi 1950-yillarning oxiriga kelib oʻzgartirilib, hozirgi nomi bilan manbalarga kiritila boshlandi.

Joylashuvi
----------

Gumushhanegacha 105 km, Kelkit tumanigacha 29 km uzoq masofada joylashgan. Qishloqning shimolida Soʻqmen, janubida Oʻgʻuz qishloqlari bor.

Aholisi
-------

| Qishloq aholisining yillar boʻyicha maʼlumotlari |
| --- |
| 2019 | 86 |
| 2018 | 133 |
| 2017 yil | 2 |
| 2016 yil | 5 |
| 2015 yil | 9 |
| 2014 yil | 50 |
| 2013 yil | 58 |
| 2012 yil | 86 |
| 2011 yil | 39 |
| 2010 yil | 42 |
| 2009 yil | 39 |
| 2008 yil | 41 |
| 2007 yil | 40 |
| 2000 | 81 |
| 1990 yil | 194 |
| 1985 yil | 259 |

Manba
-----

1. ↑  „1960 Genel Nüfus Sayımı: İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (Türkçe).  sehirhafizasi.sakarya.edu.tr (1963). 18 şubat 2020da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22 ekim 2021.
**Rovno** — Ukrainaning Rovno viloyatidati shahar. Viloyatning maʼmuriy, iqtisodiy va madaniy markazi (1939-yildan). Ustye daryosi (Pripyat havzasi) boʻyida. Transport yoʻli va shosse yoʻllar tuguni. Aeroport bor. Aholisi 245 ming kishi (1997). Shahar 1282-yildan maʼlum. 14-asrning 2-yarmidan Litva va Polsha, 1793-yildan Rossiya imperiyasi, 1921–39 yillarda Polsha tarkibida. 1939-yilda Gʻarbiy Ukraina tarkibida USSR bilan birlashtirildi. 1941–44 yillar nemis fashistlari qoʻlida, 1944-yil 2 fevralda ozod etildi. R. kustar tipidagi korxonalari boʻlgan uyezd shahardan Ukrainaning sanoat markazlaridan biriga aylandi. Mashinasozlik va metallsozlik (yuqori voltli elektron apparatura, traktor ehtiyot qismlari, stanoklar va boshqalar), kimyo ("Azot" ishlab chiqarish birlashmasi), yengil (zigʻir tola kombinati, tikuvchilik fabrikasi), oziq-ovqat (sabzavot quritishkonserva, goʻsht kombinatlari, sut zavodi) sanoatlari korxonalari bor. Mebel, qurilish materiallari ishlab chiqariladi. Pedagogika, suv xoʻjaligi muhandislari institutlari, Kiyev Madaniyat institutining madaniyatmaʼrifat fakulteti, 2 teatr (shu jumladan, musiqali drama teatri), filarmoniya, 2 muzey (shu jumladan, tarixoʻlkashunoslik muzeyi) bor.

Uspeniye cherkovi (1756), klassitsizm uslubidagi gimnaziya binosi (1839) kabi meʼmoriy yodgorliklar, fashizm qurbonlari xotirasiga bagishlangan yodgorlik (1968), Jangovar shonshuhrat memoriali (1975) mavjud.

Manbalar
--------

1. 1 2  "Rovno" *OʻzME*. R-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Inkasso boʻyicha hisob-kitoblar** — Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 804-moddasiga asosan, inkasso boʻyicha hisob-kitob qilinganida mijoz oʻz bankiga pul toʻlovchidan qabul qilish haqida topshiriqnoma yuborishi nazarda tutiladi . Inkasso topshirigʻini olgan bank-emitent uni bajarish uchun boshqa bankni jalb qilishga haqli deb qaraladi. Inkasso boʻyicha hisob-kitobni amalga oshirish tartibi qonun hujjatkari bilan va bank amaliyotida qoʻllaniladigan ish muomalasi odatlari bilan boshqariladi. Mijozning topshirigʻi bajarilmagan yoki tegishli suratda bajarilmagan taqdirda, bank-emitent uning oldida Oʻzbeksiton Respublikasi Fuqarolik kodeksining 24-bobida nazarda tutilgan asoslarga koʻra va miqdorda javobgar boʻlishini nazarda tutadi. Agar ijrochi bank tomonidan hisob-kitob operatsiyalarinj amalga oshirish qoidalari buzilganligi munosabati bilan mijozning topshirigʻi bajarilmagan yoki tegishli suratda bajarilmagan boʻlsa, mijoz oldidagi javobgarlik ushbu bank zimmasiga yuklatilishi mumkin. Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 805-moddasiga binoan, biron-bir hujjat boʻlmagan yoki hujjatlar tashqi alomatlariga koʻra inkasso topshiriqnomasiga mos boʻlmagan taqdirda, ijro etuvchi bank bu haqida darhol inkasso topshiriqnomasini bergan shaxsga xabar qilishi shart boʻla oladi. Mazkur kamchiliklar bartaraf etilmagan taqdirda, bank topshiriqlarni bajarmasdan hujjatlarni qaytarib yuborishga haqli boʻladi. Hujjatlar qanday shaklda olingan boʻlsa, oʻsha shaklda toʻlovchiga taqdim etilishi belgilangan boʻlib, inkasso operatsiyasini rasmiylashtiriah uchun zarur boʻlgan bank belgilari va yozuvlari bundan mustasno hisoblanadi. Agar hujjatlar olinishi bilanoq ular boʻyicha pul toʻlanishi shart boʻlsa, ijrochi bank inkasso topshiriqnomasini olgan zahoti toʻlovga taqdim etishi zarur deb qaraladi .

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksi
2. ↑  Toychiyev, N. ed (2009). "Inkasso boʻyicha hisob-kitoblar". *Oʻzbekiston yuridik ensiklopediyasi*. Toshkent: „Adolat" nashriyoti. p. 212.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Huquqshunoslikka oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Aravakash (maʼnolari).

**Aravakash** — 1) osmon gumbazining shimoliy qismidagi yulduz turkumi; Javzo, Savr, Persey, Jiraf va Silovsin turkumlari orasida joylashgan. Turkumda juda koʻp qoʻshaloq yulduzlar, yulduz toʻdalari va bir qancha ravshan yulduzlar bor. Eng ravshan yulduzi — 0 — kattalikdagi Kapella. Oʻrta kengliklarda hamma vaqt koʻrinib turadi;

2) arava haydovchi kishi;

3) aravaga qoʻshiladigan ulov (mas, aravakash ot).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Quadrirema** ( lotincha: *quadriremis* *,* quatuor, quattuor - *"to'rt"* + remus - *"eshkak"* ), yunoncha nomi **tetrarʹa** ( qadimgi yunoncha: *τετρήρης*, τετράς *dan* - *"to'rt"* + ἐρέσσω - *"qator"* ) - qadimgi eshkak eshish kemasi, triremega o'xshash, lekin biroz kattaroq. Nomdagi "4" raqami uchta eshkak to'plamidagi eshkakchilar sonini (eng uzuni ikkitadan boshqariladigan) yoki yon tomondagi qatorlar sonini bildiradi.

*Kvadriremlarning* siljishi 250 tonnadan ortiq, ekipaj esa 260 kishidan iborat edi, kamon qo'chqor bilan jihozlangan, *kvadriremlar* bort qarg'alari va turli xil otish mashinalari bilan qurollangan edi.

Birinchi tetralar ko'proq Finikiyaliklar qura boshladilar. Ular IV asrda Tirni Iskandar Zulqarnayn qoʻshinlaridan himoya qilishda qatnashgan. Miloddan avvalgi.

Kvadriremlarning ommaviy qurilishi asosan yirik harbiy yurishlar paytida amalga oshirildi: Punik, Suriya va Makedoniya urushlari paytida (miloddan avvalgi III-II asrlarda).

Manbalar
--------

1. 1 2 3   „Квадрирема",*Военно-морской словарь*, 100000 экз, Москва: Военное издательство, **Lua xatosi: bad argument #2 to 'formatDate': invalid timestamp '1 Yanvar'.** — 179 bet. ISBN 5-203-00174-X.
2. 1 2   „Квадрирема",*Морской энциклопедический справочник*, 30000 экз, Ленинград: Судостроение, **Lua xatosi: bad argument #2 to 'formatDate': invalid timestamp '1 Yanvar'.** — 304 bet.
3. ↑  Анабасис Александра, кн.2:22

Yana qarang
-----------

* Unirema
* Birema
* Trier
* Quinquerema
Yuqorida: Genrix II va uning rafiqasi Kunigundening Masih tomonidan toj kiyishi, imperator juftligi ortida Bambergning homiylari, avliyo Pyotr va Pol bor. Quyida: Rim, Galliya va Germaniyaning timsoli va Bavariyaning olti gersogi (folio 2r).
**Genrix II** **perikopi** — Ottonlar davri rassomlarining asari, oʻsha davrning eng mashhur qoʻlyozmalaridan biri. Perikop 1007-1012-yillarda Reychenau monastirida Genrix II buyrugʻi bilan Bamberg sobori uchun yaratilgan. Liutgard maktabi deb ataladigan asarlarga ishora qiladi. Pergament qoʻlyozmasi 42,5 x 32 santimetr oʻlchamdagi 206 varaqdan iborat. Qoʻlyozmada 28 ta toʻliq sahifali miniatyura, 10 ta dekorativ sahifa va 184 ta bosh harf mavjud. Muqova karoling uslubida zarhal rangdagi fil suyagidan qilingan xoch bilan bezatilgan.

1803-yilda sekulyarizatsiya paytida qoʻlyozma Bambergdagi sobordan Myunxen Bavariya davlat kutubxonasiga oʻtkazildi, u yerda hozirgacha Clm 4452 raqami bilan saqlanadi. 2003-yilda UNESCOning Jahon madaniy merosi roʻyxatiga qabul qilingan.

„Genrix II perikopi" uslubi Otton IIIning Myunxen Injili, Vulfenbüttel perikopi va Xildesheym kollektasiga eng yaqin.

Adabiyotlar
-----------

* Kunibert Bering: *Kunst des frühen Mittelalters* (Kunst-Epochen, 2-band). Reclam, Shtutgart, 2002-yil. ISBN 3-15-018169-0
* Patrisiya Engel, Bernxard Gallistl. Die Reichenauer Handschriften der Dombibliothek Hildesheim und der Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel im Vergleich. In: Wolfenbütteler Beiträge 15 (2009), S.129-1781
* Ingo F. Valter, Norbert Wolf: *Meisterwerke der Buchmalerei,* S. 122-125, Köln ua, Taschen 2005, ISBN 3-8228-4747-X

|  |
| --- |
| **Genrix II perikopi** haqida Vikipediyaning qardosh loyihalarida koʻproq bilib oling |
|  | Maʼno va tarjimalari Vikilugʻatda |
|  | Media fayllar Vikiomborda |
|  | Taʼlim resurslari Vikiversitetda |
|  | Xabarlar Vikiyangiliklarda |
|  | Iqtibos, maqol va matallar Vikiiqtibosda |
|  | Asarlar matnlari Vikimanbada |
|  | Kitob va darsliklar Vikikitobda |
|
|
|

Havolalar
---------

* Bavariya davlat kutubxonasi veb-saytida Genrix II perikopi
**Ashraf, Abu Ali Husayn ibni Hasan Marogʻiy Tabriziy** (vaf. 1459) – fors-tojik shoiri. **Darvesh Ashraf Xiyoboniy** nomi bilan ham mashhur boʻlgan.

Ijodi
-----

837–843-hijriy-qamariy/1434–1440-milodiy yillarda Nizomiyga javoban "Xamsa" yozgan. Uning "Xamsa"si "Minhoj ul-abror" ("Solih kishilarning haq yoʻli"), "Riyoz ul-oshiqin" ("Oshiqlarning mashaqqatlari" yoki "Shirin va Xusrav"), "Ishqnoma" yoki "Layli va Majnun", "Haft paykar" ("Yetti goʻzal") va "Zafarnoma" doston­laridan iborat. 

Ashraf sermahsul shoir boʻlib, qasida, gʻazal, qitʼa, ruboiy va bosh­qa janrlardagi sheʼrlari jamlangan toʻrtta devon tuzgan. Ular – "Unvon ush-shabob" ("Yoshlik nishonasi"), "Xayr ul-umur" ("Ezgu amal"), "Boqiyot us-solihot" ("Ezguliklar abadiyati") va "Mujaddadot ut-tajalliyot" ("Zuhurotning yangilanishi") deb nomlangan. 

Uning "Sad pandi Ali" ("Alining yuz pand-nasihati") asari Hazrati Aliga nisbat berilgan yuz hikmatning arabchadan amalga oshirilgan sheʼriy tarjimasidan iborat.

Navoiy eʼtirofi
---------------

Alisher Navoiy "Nazm ul-javohir" ruboiylar toʻplamini yaratishda boshqa salaflari qatori Ashrafdan ham taʼsirlangan. Navoiy "Nasoyim ul-muhabbat" va "Majolis un-nafois"ning birinchi majlisida Ashrafga alohida toʻxtalib, uning darveshtabiat va xilvatnishin kishi ekanligini, koʻp vaqtini "Xamsa"ga tatabbuʼ bogʻlash bilan oʻtkazganini aytadi. "Sabʼai sayyor" dostoni muqaddimasi (6-bob)­da Ashrafga shunday taʼrif beradi:

> "Garchi bir nuktagoʻy Ashraf oʻlub,
> 
> 
> Oʻzi maqdurigʻa musharraf oʻlub.
> 
> 
> Yaxshi yoxud yomon dedi, gʻam emas,
> 
> 
> 
> Yaxshi gar boʻlmasa, yomon ham emas".
> 
> 

Shuningdek, Navoiy "Muhokamat ul-lu­gʻatayn"da oʻz asarlariga turtki bergan manbalar haqida toʻxtalar ekan, Ashrafning "Haft paykar"i "Sabʼai sayyor" dostoni uchun asos boʻlganini aytib oʻtadi.

Manba
-----

1. ↑  „Alisher Navoiy - Muhokamat'ul Lug'atayn". Qaraldi: 7-yanvar 2023-yil.
2. ↑  *"Alisher Navoiy: Qomusiy lugʻat"*.
3. ↑  *"Nasoyim ul-muhabbat"*.
4. ↑  *"Majolis un-nafois"*.
5. ↑  *"Sabʼai sayyor"*.
6. ↑  *"Muhokamat ul-lugʻatayn"*.
**Ashton** (talaffuzi: *Eshton*) — AQShning Janubiy Dakota shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda 108 kishini tashkil qiladi.

Geografiyasi
------------

Ashton shahri 44°59′40″N 98°29′55″W﻿ / ﻿44.99444°N 98.49861°W﻿ / 44.99444; -98.49861GO (44,994523, −98,498577) koordinatalarda joylashgan.

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 0.44 kvadrat mil (1.14 km2) tashkil qiladi.

Demografiyasi
-------------

| Aholi o‘sish tarixi |
| --- |
| Yil | Aholi |  | %± |
| **1890** | 359 |  | — |
| **1900** | 274 |  | −237% |
| **1910** | 430 |  | 569% |
| **1920** | 372 |  | −135% |
| **1930** | 314 |  | −156% |
| **1940** | 240 |  | −236% |
| **1950** | 222 |  | −75% |
| **1960** | 182 |  | −180% |
| **1970** | 137 |  | −247% |
| **1980** | 154 |  | 124% |
| **1990** | 148 |  | −39% |
| **2000** | 152 |  | 27% |
| **2010** | 122 |  | −197% |
| **2020** | 108 |  | −115% |
| AQSh aholisini ro'yxatga olish |

2010-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 122 kishi, 52 ta xonadon va 37 ta oila istiqomat qilgan. Shaharning irqiy tarkibi 100% oq tanli edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 4,9% ni tashkil etadi.

Shaharda 52 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 32,7 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 53,8 foizi er-xotinlar birga yashagan, 13,5 foizida eri boʻlmagan ayollar, 3,8 foizida xotini boʻlmagan erkaklar va 28,8% oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 28,8% jismoniy shaxslardan tashkil topgan va 11,6% 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor.

Shahar aholisi oʻrtacha yoshi 43,7 yoshni tashkil etadi. Aholining 24,6 foizi 18 yoshgacha boʻlganlar; 5,7% 18 yoshdan 24 yoshgacha boʻlganlar; 22,1% 25 dan 44 gacha; 32,8% 45 dan 64 gacha; va 14,8% 65 yosh va undan kattadir. Shaharning gender tarkibi 54,9% erkaklar va 45,1% ayollarni tashkil qiladi.

Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 25 625 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 36 875 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 21 719 dollarni, ayollarniki esa 20 179 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 12 283 dollarni tashkil etdi. Oilalarning 5,4 foizi va aholining 6,3 foizi kambagʻallik chegarasidan pastda yashaydi, shu jumladan, oʻn sakkiz yoshgacha boʻlganlarning 6,4 foizi qashshoq hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „U.S. Census Bureau: Ashton city, South Dakota" (en). *www.census.gov*.  United States Census Bureau. Qaraldi: 12-fevral 2022-yil.
2. ↑  „US Gazetteer files: 2010, 2000, and 1990".  United States Census Bureau (12-fevral 2011-yil). Qaraldi: 23-aprel 2011-yil.
3. ↑  „US Gazetteer files 2010".  United States Census Bureau. 25-yanvar 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-iyun 2012-yil.
4. ↑  „Census of Population and Housing".  Census.gov. Qaraldi: 4-iyun 2016-yil.
5. ↑  „Census Population API".  United States Census Bureau. Qaraldi: 15-oktabr 2022-yil.
6. ↑  „U.S. Census website".  United States Census Bureau. Qaraldi: 21-iyun 2012-yil.
**Segundo Frente** (ispancha — „Ikkinchi front") — Kubaning Santiago de Kuba viloyatidagi munisipalitetdir. Viloyatning shimoliy qismida joylashgan boʻlib, u **Mayari Arriba** shahridagi shahar va munitsipalda joylashgan.

Geografiyasi
------------

Munitsipalitet provinsiyadan shimolda, Holguin va Guantanamo provinsiyalari bilan qoʻshni joylashgan; va qisman Sierra-Cristal milliy bogʻi hududiga kiritilgan. Mayari, Frank Pais, Sagua de Tanamo, El Salvador, Songo-La Maya va San-Luis munitsipalitetlari bilan chegaradosh.

U Mayari Arriba shahri va Boca de Micara, Loma Blanca, Sabanilla, San-Benito de Mayari, Soledad va Tumba Siete qishloqlarini oʻz ichiga oladi.

Demografiyasi
-------------

2004-yilda Segundo Frente munitsipalitetida 40 885 kishi istiqomat qilgan. Umumiy maydoni 540 km2, aholi zichligi esa 75.7 km2

Yana qarang
-----------

* Kuba shaharlari roʻyxati
* Kuba munitsipalitetlari

Manbalar
--------

1. 1 2  *Santiago.cu.* „Municipalities of Santiago de Cuba" (es) (2006). 15-dekabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-oktabr 2007-yil.
**Haydalma yer**, ekin yer — muntazam haydaladigan va foydalaniladigan, odatda turli ekinlar ekiladigan qishloq xoʻjaligi yerlari (qarang Yer fondi). Sugʻorma dehqonchilik mintaqasida Haydalma yer doimiy sugʻoriladigan, shartli sugʻoriladigan va lalmikor yerlarga boʻlinadi. Doimiy sugoriladigan Haydalma yer da ekinning suvga talabi vegetatsiya mobaynida toʻla taʼminlanadi. Shartli sugoriladigan Haydalma yerda oʻsimliklarning suvga boʻlgan talabi qisman (70% gacha) qondiriladi. Lalmikor yerlar yogʻinlardangina taʼminlanadi. Oʻzbekistonda suv taʼminotining yaxshilanishi va yerlarni oʻzlashtirish hisobiga sugʻoriladigan Haydalma yerlar maydoni ortib, shartli sugʻoriladigan hamda lalmikor yerlar maydoni kamayib bormoqda. Sugʻoriladigan Haydalma yer partov, foydalanilmaydigan va boshqa yerlarni oʻzlashtirish hisobiga ham koʻpaydi. Turli maqsadlar, ayniqsa, qishloq xoʻjaligiga bogʻliq boʻlmagan ehtiyojlar uchun qishloq xoʻjaligi yerlaridan yer ajratish Oʻzbekiston Respublikasining Yer Kodeksi (1998, 30-aprel) bilan tartibga solinadi. Oʻzbekiston Respublikasida jami qishloq xoʻjaligi yerlari 26753,6 ming ga, shundan Haydalma yer maydoni 4056,6 ming ga ni tashkil etadi (2005). 2004-yilda barcha toifadagi xoʻjaliklarda qishloq xoʻjaligi ekinlari 33691,5 ming ga maydonga ekildi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Havzi lisak madrasasi** Buxoroda shunday nom bilan atalgan guzar ham bo‘lgan. U Murdasho‘yon dahasida joylashgan.

Tarixi
------

Mazkur madrasa nomi dastlab Abu Abdurahmon Abdulloh ma'lumotlarida keltirilgan. Keyinchalik Muhammad Ya'qubning "*Gulshan ul-muluk*" asarida "G‘oibnazar parvonachi Havzi lisak yoqasida madrasa qurdirgan edi" degan ma'lumot mavjud. Ushbu manbadagi ma'lumotlar asosida G‘oyibnazar parvonachining qisqacha tarjimai holini quyidagicha bayon qilish mumkin. Oilada ikki aka-uka bo‘lgan. Akasining ismi Muhammad Amin parvonachi. Otasi Nadrbiy ibn Xo‘jamqulibiy ibn Xudoyqulibiy ibn Keldiyorbiy ibn Javshanbiy ibn Berdibiy ibn Xo‘jamberdibiy mang‘itdir. Xudoyqulibiy Subhonqulixon davrida Kesh viloyatining e'tiborli kishilaridan biri bo‘lib, to‘qsabo amalida bo‘lgan. Ubaydullaxon uni devonbegi mansabiga ko‘taradi va Shahrisabz viloyatiga hokim etib tayinlaydi. U mazkur viloyatda o‘n yil hokimlik qilgan. Abulfay zxon davrida vafot etgan. Uning otaliq lavozimini to‘ng‘ich o‘g‘li Xudoyorbiy egallaydi. U hijriy 1130-yili (1718) Chiroqchida olamdan o‘tadi. Xudoyorbiy otaliq mazkur madrasa sohibi G‘oyibnazar parvonachining bobosi Xo‘jamqulibiyning akasi bo‘lgan. Shu tariqa G‘oyibnazar parvonachi yashagan davr XVIII asrga to‘g‘ri kelgan. Amir Shohmurod bilan zamondosh va qarindosh bo‘lgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Buxoro ta'lim tizimi tarixi. Abdusattor Jumanazar. Toshkent: Akademnashr, 2017. – B. 489.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Madrasa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Boshqa nomlar uchun qarang: the administrative district   Neftchala Rayon.
Koordinatalari: 39°21′31″N 49°14′49″E﻿ / ﻿39.35861°N 49.24694°E﻿ / 39.35861; 49.24694GO

**Neftchala** — Ozarbayjonning Neftchala tumani shahri va markazi.

Etimologiya
-----------

Shahar nomi forscha („naft" neft yoki neft degan maʼnoni anglatadi) va Ozarbayjon („çala" — xandaq)dan kelib chiqqan boʻlib, neft xandaqi maʼnosini bildiradi

Tarixi
------

Andoza:Expand section
Neftçala oʻzining butun tarixi davomida daryoga yaqinligi va shaharning nisbatan past balandligi tufayli suv toshqinlaridan aziyat chekkan

Bugungi kunda shaharda madaniyat saroyi, oʻlkashunoslik muzeyi, galereya muzeyi mavjud

Geografiyasi
------------

Andoza:Expand section
Shahar Kura daryosi deltasidan janubi-gʻarbda joylashgan

Demografiyasi
-------------

Aholisi (2010): Jami 20510 kishi

Ekonomikasi
-----------

Aholi asosan ishlab chiqarish, baliqchilik, transport va xizmat ko‘rsatish sohalarida band. Neftcala shahrida faoliyat yurituvchi eng yirik ish beruvchi — Neftcala sanoat parki, unga AzerMash tomonidan „Xazar avtomobil zavodi" kiradi.

Madaniyati
----------

Andoza:Expand section

Sport
-----

Shaharda bitta professional assotsiatsiya futbol jamoasi bor, Neftchala, u Ozarbayjon futbolining ikkinchi bosqichi, Ozarbayjon birinchi divizionida ishtirok etgan, ammo jamoa Ozarbayjon birinchi divizionida 2 yillik chempionlikdan soʻng Ozarbayjon Premer-ligasida ishtirok etish uchun litsenziya ololmaganidan soʻng musobaqadan chiqib ketdi.

Transport
---------

Neftchala yirik shahar transport tizimiga ega boʻlib, asosan Transport vazirligi (Ozarbayjon) tomonidan boshqariladi.

Taʼlim
------

Andoza:Expand section

Taniqli aholi
-------------

Andoza:Details

Shaharning nufuzli aholisi orasida: qo‘shiqchi Anatollu G‘aniyev va Ikkinchi jahon urushi qahramoni Ag‘ashirin Jafarov.

>  {{{1}}}
> 
> 
>

Manbalar
--------

1. ↑  .„ТОПОНИМИКА. ГОРОДА И СТРАНЫ". Qaraldi: 8-yanvar 2011-yil.
2. ↑  .„Over 40 schools suspend lessons due to floods in Azerbaijani region". *en.trend.az*. 19-iyul 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-noyabr 2014-yil.
3. ↑  „Flood Cripples Azerbaijan's North Region". *www.turkishweekly.net*. 29-noyabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-noyabr 2014-yil.
4. ↑  „Floods lead to state of emergency". *news.az*. 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-noyabr 2014-yil.
5. ↑  .„Xəta 404 - Səhifə tapılmadı!". *Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi*.
6. ↑   [*formatsiz URL PDF*]
7. ↑  „Azərbaycanda futbol klubu adını dəyişdi" (az). *anspress.com*. 8-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-oktabr 2012-yil.

Havolalar
---------

* Neftchala City Executive Powers (ozarbayjoncha)

  


|  |  |
| --- | --- |
| Ozarbayjon geografiyasi | *Ozarbayjon geografiyasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
|  |  |
| --- | --- |
| Nd | 60 |
| 144,242 |
| 4f46s2 |
| Неодим |

**Neodim** (neo... va yun. didymos — egi-zak; lot. Neodymium), Nd—Mendeleyev davriy sistemasining III guruhiga mansub kimyoviy element. Tartib rakami 60, atom massasi 144,24. 5 ta barkaror izoto-pi - l42Nd(27,07%), l43Nd (12,17%), M5Nd(8,3%),’46Nd(17,22%), l48Nd(5,78%) va 2 ta radioaktiv izotopi — 144Nd(23,78%, T|/25-1015-yil), 15ONd(5,67% T1/22-1015-yil) mavjud. Yer poʻstila massa jihatidan 2,5-10^3%, dengiz suvlarida 9,2-10~6 mg/l Neodim bor. Tabiatda monatsit, bestnezit (20% gacha Nd2O3) va loparit minerallari koʻrinishida uchraydi. Lantanoidlar guruhiga kiradi. 1885-yilda avstriyalik kimyogar Neodim Auer kashf qilgan. Och kulrang metall. Zich-ligi 7,0 g/sm3. Qaynash temperaturasi 3027°, suyuqlanish temperaturasi 1016°, oksidlanish darajasi +3, +4, goho +2. Tuzlarining aksarisi qizgʻish-binafsha rangli. Neodim birikmalari rangli, badiiy va optik shishalar, lazer materiallar, chinni ishlab chiqarishda, chuyan, pulat va boshqa krtishmalarga legirlovchi qushimcha sifatida qullanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


| Kimyoviy elementlar davriy sistemasi |
| --- |
|  |  | Guruhlar |
|  |   | 1 | 2 |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| Davrlar | 1 | H |   | He |
| 2 | Li | Be |   | B | C | N | O | F | Ne |
| 3 | Na | Mg |   | Al | Si | P | S | Cl | Ar |
| 4 | K | Ca |   | Sc | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga | Ge | As | Se | Br | Kr |
| 5 | Rb | Sr |   | Y | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn | Sb | Te | I | Xe |
| 6 | Cs | Ba | La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi | Po | At | Rn |
| 7 | Fr | Ra | Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Cn | Nh | Fl | Mc | Lv | Ts | Og |
| 8 | Uue | Ubn | Ubu | Ubb | Ubt | Ubq | Ubp | Ubh | Ubs |   |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ishqoriy metallar | Ishqoriy yer metallar | Lantanoidlar | Aktinoidlar | Superaktinoidlar | Oʻtish metallar | Yengil metallar | Yarim metallar | Qolgan metallmaslar | Galogenlar | Inert gazlar | Xossalari nomaʼlum |

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Haydalma qatlam osti gorizonti**, tuproqning haydalma qatlam osti gorizonti — koʻp yillar davomida yerga ishlov berish va sugʻorish natijasida tuproqning haydalma qatlami ostida hosil boʻladigan zich qavat. U, asosan, qumoq va soz mexanik sugʻoriladigan (baʼzan lalmikor yerlarda) tuproqlarni koʻp muddat (kamida 15—20 yil) mobaynida bir xil chuqurlikda haydash oqibatida shakllanadi; uning zichligi va qalinligi yerni oʻzlashtirish hamda sugʻorish muddatlari (davri)ga bogʻliq holda orta boradi. Bu qavat, odatda, oʻta zichlashganligi, yirik palaxsa kesakli tuzilishi, juda mayda kolloid loyqali zarrachalar miqdorining koʻpligi va suvga chidamli agregatlarning deyarli yoʻqligi bilan tavsiflanadi. Baʼ-zan uni tuproq "plugtovoni", "plug osti zich qatlami" deb notoʻgʻri atashadi. Haydalma qatlam osti gorizontio.g. "plugtovon" (12—15 sm)ga qaraganda ancha qalin (18—25 sm) boʻladi. Tuproq "plugtovoni" Haydalma qatlam osti gorizontio.g .ning eng ustki qismi boʻlib, yuqori hajm massasi (1,45—1,65 g/sm3) va kam umumiy gʻovaklikka (40—45%) ega. Ayniqsa choʻl zonasidagi mexanik tarkibi ogʻir va shoʻrtob sugʻoriladigan tuproqlarning zichligi yuqori, bu qatlam suvning shimilishi va sizib oʻtishini keskin kamaytiradi, ekinlar ildi-zining oʻsishi va rivojlanishiga, shuningdek shoʻrning yuvilishiga salbiy taʼsir etadi.

Haydalma qatlam osti gorizontio.g .ning salbiy taʼsirini bartaraf etish uchun har 4—5 yilda bir marta shudgorlashda yerni chuqurroq haydab, shu qatlamni ham yumshatib turish yoki haydalma qatlam qalinligini asta-sekin oshirib borish zarur.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oqpoyatepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: IX—XII asrlar r. Qashqadaryo viloyatining Shahrisabz tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Qiyomshayx" MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

```
   == Manbalar ==
```

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*.
 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |