**Victor Moses** (1990-yil 12-dekabrda tugʻilgan) — nigeriyalik professional futbolchi, Rossiyaning „Spartak" klubida qanot himoyachisi sifatida oʻynaydi.

Moses oʻz faoliyatini „ Crystal Palace"da Chempionshipda boshlagan, uning oʻyinlari „Wigan Athletic"ning eʼtiborini tortmasdan, u yerda 2010-yilda Premer-ligada debyut qilgan. Ikki yil oʻtgach, uning oʻyini Yevropa chempioni „Chelsea"ga qiziqish bildiradigan darajada yaxshilandi va u 2012-yilning yozida ular bilan shartnoma imzoladi. Birinchi mavsumda barcha musobaqalarda oʻnta gol urganiga qaramay, u ikkinchi mavsumini „Liverpool" da, uchinchi mavsumni „Stoke City"da va toʻrtinchi mavsumni „West Ham Unitted" da oʻtkazdi. Moses 2016—2017 yilgi mavsum uchun „Chelsea"ga chaqirildi va u 34 ta oʻyinda maydonga tushdi, chunki „Chelsi" Premer-ligada gʻolib chiqdi. Keyingi mavsumda taassurot qoldira olmagan Moses keyingi mavsumlarda „ Fenerbahche", „ Inter" va Moskvaning „Spartak" klublarida ijarada oʻynadi.

Nigeriyada tugʻilgan Moses 16 yoshgacha, 17 yoshgacha, 19 yoshgacha va 21 yoshgacha boʻlgan Angliya yoshlar jamoalarini himoya qildi, ammo Angliya uchun toʻliq oʻynashdan farqli oʻlaroq Nigeriya uchun oʻynashni tanladi. U 2012-yilda Nigeriya terma jamoasida debyut qilgan va 2018-yilda xalqaro oʻyinlarni yakunlashdan oldin 38 oʻyin oʻtkazib, 12 marta gol urgan. U Nigeriyaning 2013 Afrika Millatlar Kubogida gʻalaba qozonish kampaniyasida, shuningdek, 2014 FIFA Jahon Kubogi va 2018 FIFA Jahon Kubogidagi oʻynadi.

2021-yilning 2-iyulida „Chelsea" Moses Moskvaning „Spartak" klubiga doimiy transferini

Xalqaro maydonlarda
-------------------

### Angliya

#### U16 va U17 darajasida

Mosesd astlab Nigeriyaning Kaduna shahridan boʻlishiga qaramay, u Angliya terma jamoasi tarkibida oʻynashni tanlad U jamoa bilan 2007-yilda Belgiyada boʻlib oʻtgan 17 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida ishtirok etib, uch marta (shu jumladan, yarim finalda Fransiya ustidan qozonilgan gʻalabadagi yagona gol) Jon Pikok jamoasiga musobaqa finaliga chiqishga yordam berdi. MosesIspaniyani bitta gol evaziga magʻlub etgan boʻlsa-da, Mses musobaqaning eng yaxshi toʻpurari boʻlishga muvaffaq boʻldi va buning uchun „Oltin butsa"ni qoʻlga kiritdi.

Oʻsha yozda terma jamoa 17 yoshgacha boʻlgan futbolchilar oʻrtasidagi Jahon chempionati uchun Janubiy Koreyaga yoʻl oldi. Moses „Yosh sherlar"ning eng yaxshi toʻpurari boʻlib, „B" guruhida uch bor toʻp kiritdi, biroq Braziliya ustidan qozonilgan gʻalabada jarohat olib, uni musobaqadan chiqarib yubordi. Mosesning jamoadoshlari chorak final bosqichiga chiqishdi.

#### U19

Oʻsha turnirdan soʻng, Moses 18 yoshgacha boʻlganlar jamoasiga koʻtarildi va „Crystal Palace" ning asosiy jamoasidagi golli harakatlaridan soʻng, 19 yoshgacha boʻlganlar jamoasiga koʻtarildi. U 19 yoshgacha boʻlgan futbolchilar bilan 2008-yilda Chexiya Respublikasida boʻlib oʻtgan UEFA U-19 Yevropa chempionatiga yoʻl oldi, ikkita oʻyin oʻtkazib, bitta golli uzatmani amalga oshirdi, chunki „Yosh sherlar" B guruhidan chiqa olmadi. Menejer Styuart Pirs uni Moses Nigeriya terma jamoasiga 2010-yilgi Jahon chempionatida oʻynash uchun qaytishini rad qilgani uchun mish-mishlar kuchaydi — ammo bu harakat hech qachon amalga oshmadi.

#### U21

Moses 2010—2011 yilgi mavsum boshida 21 yoshgacha boʻlganlar terma jamoasiga koʻtarilgan va Oʻzbekistonga qarshi oʻyinda 2:0 hisobida gʻalaba qozongan edi.

### Nigeriya

 Moses Nigeriya terma jamoasida Eronga qarshi 2014-yilgi Jahon chempionatida oʻynadi.
Moses 2011-yilning fevralida Nigeriya terma jamoasi safida Gvatemalaga qarshi oʻynash uchun tanlangan, biroq oʻrtoqlik oʻyini bekor qilingan. Keyin u 2011-yil mart oyida Nigeriyaning Efiopiya va Keniyaga qarshi oʻyinlariga chaqiruv oldi. Biroq uning FIFAga fuqaroligini oʻzgartirish haqidagi arizasi oʻz vaqtida kelib tushmagani uchun u ushbu oʻyinlarda ishtirok eta olmagan. 2011-yil 1-noyabrda FIFA Moses va Shola Ameobini Nigeriya terma jamoasida oʻynashga ruxsat bergani eʼlon qilindi. Moses Nigeriyaning 2013-yilgi Afrika Millatlar Kubogi uchun 23 kishilik jamoasiga chaqirildi va Efiopiyaga qarshi guruh bosqichining soʻnggi oʻyinida ikkita penalti tepdi, Nigeriya gʻalaba qozonishi kerak edi. Ikkinchi oʻrinda esa, efiopiyalik darvozabon Sisay Bancha penaltigacha boʻlgan voqealarda ikkinchi sariq kartochka oldi va maydondan chetlatildi. Efiopiya uchala oʻrinbosarni ham ishlatib boʻlgan edi, shuning uchun ularning yarim himoyachisi darvozaga yoʻl oldi va Mosesning penaltidan foydalana olmadi. Oʻyin 2:0 hisobida yakunlandi. Nigeriya turnirda gʻolib chiqdi, bu ularning uchinchi chempionligi. Moses finalda boshladi va butun oʻyinni oʻynadi.

Moses Nigeriya terma jamoasining 2014-yilgi FIFA Jahon chempionati tarkibiga tanlangan va guruhning dastlabki oʻyinida va 2-0 hisobida magʻlub boʻlgan Fransiyaga qarshi 16-tur oʻyinida boshlangan.

 2018-yilgi FIFA Jahon chempionatida Nigeriya uchun jarima zarbasini amalga oshirayotgan Moses.
Gernot Ror 2016-yil avgust oyida Nigeriya terma jamoasi bosh murabbiyi etib tayinlanganidan soʻng, Moses FIFA 2018 saralash oʻyinlarida muntazam ishtirok etdi. 2016-yil noyabr oyida Jazoirga qarshi FIFA 2018 saralash oʻyinida Moses Nigeriya uchun dubl qayd etib, 3:1 hisobida gʻalaba qozonishga yordam berdi.

2018-yil may oyida u Nigeriyaning Rossiyada boʻlib oʻtadigan 2018-yilgi Jahon chempionati uchun dastlabki 30 kishilik tarkibiga kiritildi, u yerda Argentinaga qarshi oʻyinda muhim hisobni tenglashtirdi, ammo uning jamoasi Argentinani koʻrish uchun oxirgi daqiqalarda oʻyinni yutqazdi, Nigeriya esa musobaqadan chiqib ketdi. Musobaqadan soʻng, 15-avgust kuni Moses Nigeriya terma jamoasida xalqaro futbol oʻynashni yakunlaganini eʼlon qildi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Uning Brentli ismli oʻgʻli (2012-yilda tugʻilgan) va qizi Nyah (2015-yilda tugʻilgan) bor.

Faoliyat statistikasi
---------------------

### Klub

Klubdagi natijalari| Klub | Mavsum | League | National Cup | League Cup | Yevropa | Bsohqa | Jami |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Chemponat | Oʻyinlar | Gollar | Oʻyinlar | Gollar | Oʻyinlar | Gollar | Oʻyinlar | Gollar | Oʻyinlar | Gollar | Oʻyinlar | Gollar |
| Crystal Palace | 2007—2008 | Championship | 13 | 3 | 1 | 0 | 0 | 0 | — | 2 | 0 | 16 | 3 |
| 2008—2009 | 27 | 2 | 3 | 0 | 2 | 0 | — | — | 32 | 2 |
| 2009—2010 | 18 | 6 | 1 | 0 | 2 | 0 | — | — | 21 | 6 |
| Jami | 58 | 11 | 5 | 0 | 4 | 0 | — | 2 | 0 | 69 | 11 |
| Wigan Athletic | 2009—2010 | Premier League | 14 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | — | — | 14 | 1 |
| 2010—2011 | 21 | 1 | 2 | 0 | 3 | 1 | — | — | 26 | 2 |
| 2011—2012 | 38 | 6 | 1 | 0 | 0 | 0 | — | — | 39 | 6 |
| 2012—2013 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | — | — | 1 | 0 |
| Jami | 74 | 8 | 3 | 0 | 3 | 1 | — | — | 80 | 9 |
| Chelsea | 2012—2013 | Premier League | 23 | 1 | 5 | 2 | 3 | 2 | 10 | 5 | 2 | 0 | 43 | 10 |
| 2015—2016 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 1 | 0 |
| 2016—2017 | 34 | 3 | 4 | 0 | 2 | 1 | — | — | 40 | 4 |
| 2017—2018 | 28 | 3 | 3 | 0 | 2 | 0 | 4 | 0 | 1 | 1 | 38 | 4 |
| 2018—2019 | 2 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 2 | 0 | 1 | 0 | 6 | 0 |
| Jami | 87 | 7 | 12 | 2 | 8 | 3 | 16 | 5 | 5 | 1 | 128 | 18 |
| Liverpool (ijaraga) | 2013—2014 | Premier League | 19 | 1 | 2 | 1 | 1 | 0 | — | — | 22 | 2 |
| Stoke City (ijaraga) | 2014—2015 | Premier League | 19 | 3 | 2 | 1 | 2 | 0 | — | — | 23 | 4 |
| West Ham United (ijaraga) | 2015—2016 | Premier League | 21 | 1 | 4 | 1 | 1 | 0 | — | — | 26 | 2 |
| Fenerbahçe (ijaraga) | 2018—2019 | Süper Lig | 14 | 4 | 0 | 0 | — | 2 | 0 | — | 16 | 4 |
| 2019—2020 | 6 | 1 | 1 | 0 | — | — | — | 7 | 1 |
| Jami | 20 | 5 | 1 | 0 | — | 2 | 0 | — | 23 | 5 |
| Inter Milan (ijaraga) | 2019—2020 | Serie A | 12 | 0 | 3 | 0 | — | 5 | 0 | — | 20 | 0 |
| Spartak Moscow (ijaraga) | 2020—2021 | Russian Premier League | 19 | 4 | 1 | 0 | — | — | — | 20 | 4 |
| Spartak Moscow | 2021—2022 | Russian Premier League | 25 | 2 | 2 | 0 | — | 7 | 1 | — | 34 | 3 |
| Jami | 44 | 6 | 3 | 0 | — | 7 | 1 | — | 54 | 7 |
| Umumiy | 354 | 42 | 35 | 5 | 19 | 4 | 30 | 6 | 7 | 1 | 445 | 58 |

### Xalqaro

Xalqaro maydonlardagi natijalari| Milliy terma jamoa | Yil | Oʻyinlar | Gollar |
| --- | --- | --- | --- |
| Nigeriya | 2012-yil | 6 | 2 |
| 2013-yil | 11 | 4 |
| 2014-yil | 6 | 1 |
| 2015-yil | 0 | 0 |
| 2016-yil | 4 | 2 |
| 2017-yil | 3 | 1 |
| 2018-yil | 7 | 2 |
| Jami | 37 | 12 |

| № | Sana | Joy | Raqib | Hisob | Natija | Musobaqa |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 2012-yil 13-oktabr | UJ Esuene stadioni, Kalabar, Nigeriya | Liberiya | **3**–0 | 6-1 | 2013 Afrika Millatlar Kubogi saralashi |
| 2 | **6**–1 |
| 3 | 2013-yil 29-yanvar | Royal Bafokeng stadioni, Rustenburg, Janubiy Afrika | Efiopiya | **1**–0 | 2-0 | 2013 Afrika Millatlar Kubogi |
| 4 | **2**–0 |
| 5 | 2013-yil 7-sentabr | UJ Esuene stadioni, Kalabar, Nigeriya | Malavi | **2**–0 | 2–0 | 2014-yilgi FIFA Jahon chempionati saralashi |
| 6 | 2013-yil 16-noyabr | UJ Esuene stadioni, Kalabar, Nigeriya | Efiopiya | **1**–0 | 2–0 | 2014-yilgi FIFA Jahon chempionati saralashi |
| 7 | 2014-yil 7-iyun | EverBank Field, Jeksonvill, Amerika Qoʻshma Shtatlari | AQSh | **1**–2 | 1–2 | Oʻrtoqlik |
| 8 | 2016-yil 12-noyabr | Godswill Akpabio xalqaro stadioni, Uyo, Nigeriya | Jazoir | **1**–0 | 3-1 | 2018 FIFA Jahon chempionati saralashi |
| 9 | **3**–1 |
| 10 | 2017-yil 1-sentabr | Godswill Akpabio xalqaro stadioni, Uyo, Nigeriya | Kamerun | **3**–0 | 4–0 |
| 11 | 2018-yil 23-mart | Stadion Miejski, Vrotslav, Polsha | Polsha | **1**–0 | 1–0 | Oʻrtoqlik |
| 12 | 2018-yil 26-iyun | Krestovskiy stadioni, Sankt-Peterburg, Rossiya | Argentina | **1**–1 | 1–2 | 2018 FIFA Jahon chempionati |

Manbalar
--------



1. ↑  „Updated squads for 2017/18 Premier League confirmed".  Premier League (2-fevral 2018-yil). Qaraldi: 10-fevral 2018-yil.
2. ↑  *The PFA Footballers' Who's Who 2010–11*. Edinburgh: Mainstream Publishing, 2010 — 297 bet. ISBN 978-1-84596-601-0.
3. ↑  „Victor Moses".  Chelsea F.C.. 5-oktabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-oktabr 2018-yil.
4. ↑  „Victor Moses' Biography: From asylum seeker to African champion" (inglizcha). *Modern Ghana*. Qaraldi: 27-may 2022-yil.
5. ↑  „Football Star Victor Moses Full Biography Life And News" (inglizcha). *TIN Magazine* (1-noyabr 2015-yil). Qaraldi: 27-may 2022-yil.
6. ↑  „Victor Moses' Biography: From asylum seeker to African champion" (inglizcha). *Modern Ghana*. Qaraldi: 27-may 2022-yil.
7. ↑  „Teamsheets".  The Football Association. 2-aprel 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-oktabr 2012-yil.
8. ↑  Ameobi, Moses get Nigeria call Wayback Machine saytida arxivlandi (31-yanvar 2018-yil).. kickoff.com. 14 January 2011.
9. ↑  „Victor Moses gets late Nigeria call". *BBC Sport* (24-mart 2011-yil). Qaraldi: 7-dekabr 2012-yil.
10. ↑  „Fifa clears Shola Ameobi, Moses to play for Nigeria". *BBC Sport* (1-noyabr 2011-yil). Qaraldi: 1-noyabr 2011-yil.
11. ↑  *Oluwashina Okeleji.* „Nations Cup 2013: Nigeria pick six locally-based players". *BBC Sport* (10-yanvar 2013-yil). Qaraldi: 10-yanvar 2013-yil.
12. ↑  *Sport.* „Nigeria World Cup 2014 squad" (2-iyun 2014-yil). 12-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi.
13. ↑  „France 2-0 Nigeria" (30-iyun 2014-yil).
14. ↑  „Premier League duo Victor Moses, Odion Ighalo earn Nigeria recalls". ESPN FC (30-oktabr 2016-yil). Qaraldi: 12-noyabr 2016-yil.
15. ↑  „Chelsea duo Victor Moses and John Obi Mikel seal win for Nigeria". *Metro* (12-noyabr 2016-yil). Qaraldi: 12-noyabr 2016-yil.
16. ↑  „Revealed: Every World Cup 2018 squad - 23-man & preliminary lists & when will they be announced? - Goal.com".
17. ↑  „Victor Moses: Chelsea's Nigeria winger announces international retirement at 27". *BBC Sport* (15-avgust 2018-yil). Qaraldi: 15-avgust 2018-yil.
18. ↑  „Victor Moses dedicates brace to his son Brentley". *Goal.com*. Qaraldi: 16-noyabr 2014-yil.
19. ↑  „Congratulations Mr and Mrs Moses". *Chelsea Vital*. 25-fevral 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-avgust 2022-yil.