**Oltoy tili** — turkiy tillardan biri. 1948-yilgacha oyrot tili deb atalgan. Rossiya Federatsiyasi Oltoy oʻlkasining Togʻli Oltoy viloyatida tarqalgan, 60 mingga yaqin kishi soʻzlashadi. Lahjalari 2 guruhga boʻlinadi: janubiy (qirgʻiz-qipchoq guruhi) va shimoliy (uygʻur guruhi). Oltoy tili unlilar tizimi xususiyatiga va lab singarmonizmining umumiy qonunlariga koʻra qirgʻiz tiliga yaqinroq turadi. Undoshlar tizimida oʻxshashliklar bilan birga muayyan tafovutlar ham bor: qirgʻiz tilidagi soʻz boshida keluvchi qorishiq j oʻrnida Oltoy tilida dʼ mos keladi; qirgʻiz tilidan farqli ravishda unlilar orasida jarangsiz undoshlar jarangli undoshlarga aylanadi. Feʼllar tuslanganda, shaxs koʻrsatkichining reduksiyaga uchrashi Oltoy tili morfologiyasining asosiy xususiyatidir.

Adabiy tili janubiy lahjalarga asoslanadi. Yozuvi 1939-yildan rus grafikasi asosida.

**Oltoy tili** — oltoy xalqining tili. Turkiy tilli xalqlar. Rossiya va Mo'g'uliston chegarasida joylashgan Gorno-Altayda va Xitoy-da keng tarqagan.

Oltoy tili (1948-gacha oʻyrat tili deb atalgan) asosan Togʻli Oltoy AV-da (60 015) istiqomat qiladigan oltoy xalqining milliy, adabiy tili. Ularning umimiy soni — 71 317 kishi (1989). Oltoy tili janubiy (oltoy, toʻlengit, televit) va shimoliy (kumandi, tuva, chalkan) dialektlariga boʻlinadi. Adabiy tilining shakllanishida janubiy dialektining (aptay kiji) ulushu koʻproq boʻlgan. Oltoy xalqi 1928—1938-yili lotin alifbosini qoʻllandi va nihoyat 1938-yildan buyon kirill alifbosini foydaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Informatsionnie materiali ob okonchatelnix itogax Vserossiyskoy perepisi naseleniya 2010 goda
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Turkiy tillar |
| --- |
|  |
| 
*Qiya yozuvda* oʻlik tillar |
|  |
| Bulgʻor | 
*Bulgʻor* **·**  Chuvash **·**  *Xun* **·**  *Xazar* **·**  *Turkiy Avar* |
|  |
| Qarluq | 
*Qadimgi Turkiy* **·**  Ayni1 **·**  *Xorazmiycha turkiy* **·**  *Chigʻatoy* **·**  Ili Turki **·**  Lop **·**  Uygʻur **·**  Oʻzbek |
|  |
| Qipchoq | 
Oltoy **·**  Baraba **·**  Boshqird **·**  Qirim tatar2 **·**  *Kuman* **·**  *Fergana Kipchak* **·**  Qorachoy-Bolqor **·**  Qaraim **·**  Qoraqalpoq **·**  Qozoq **·**  *Qipchoq* **·**  Qirimchaq **·**  Qoʻmiq **·**  Qirgʻiz **·**  Noʻgʻoy **·**  *Eski Tatar* **·**  Tatar (Sibir-tatar tili)  **·**  Urum2 |
|  |
| Oʻgʻuz | 
Afshar **·**  Ozarbayjon **·**  Crimean Tatar **·**  Gagauz **·**  Balkan Gagauz Turkish **·**  Xuroson-turkiy **·**  *Old Anatolian Turkish* **·**  *Usmonli turk* **·**  *Pecheneg* 3 **·**  Qashqay **·**  Salar **·**  Turk **·**  Turkman **·**  Urum |
|  |
| Argʻu | 
Xalaj |
|  |
| Uyg‘ur | 
Chulim **·**  Dolgan **·**  Fuyü Gïrgïs **·**  Xakas **·**  Shor **·**  Tofa **·**  Tuva **·**  Gʻarbiy Uygʻur **·**  Saxa (Yoqut) |
|  |
| 
1 Aralashgan (qoʻshma) til.   2 Shuningdek Oʻgʻuz.   3 Munozarali |

 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |