recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Yu Ruo** (xitoycha líng), yoki Yu-tszu (miloddan avvalgi 518-458) - qadimgi xitoy faylasuf

Biografiya
----------

Lu qirolligida tug'ilgan. Konfutsiy shogirdi. Lun Yueda tilga olingan talabalar orasida faqat Yu Ruo va Tseng Tzuning ismlariga hurmatli "tzu" (o'qituvchi) qo'shilgan. Bu Konfutsiyning ularga nisbatan alohida munosabatini bildiradi.
Bir muncha vaqt Yu Ruo Konfutsiy shogirdlari tomonidan uning davomchisi deb hisoblangan. Sima Qianning yozishicha, Yu Ruo Konfutsiydan 43 yosh kichik edi (Shi chi, 67-bob). Ammo boshqa manbalarda raqamlar mavjud: 13, 33, 36. Sima Tsyan ham Yu Ruoning Konfutsiyga oʻxshaganini taʼkidlagan (Shi chi, 67-bob).
Yu Ruoning so'zlariga ko'ra, olijanob odam (jun-tszu) o'z harakatlarini ildizga qaratadi. Agar ildiz qo'yilgan bo'lsa, unda Tao tug'iladi. Insoniyatning (jen) ildizi sifatida Yu Ruo "filial taqvo va birodarlik sevgisi" tamoyillariga ishongan (Lun Yu.1, 2).
Lu podsholigi hukmdori bilan suhbatda Yu Ruo "xalq farovon bo‘lsa, hukmdorga yetadi, agar xalq yetmasa, hukmdor ham farovon bo‘la olmaydi" degan pozitsiyasini bildirgan. Shu munosabat bilan Yu Ruo hukmdorga Chjou soliq tizimini joriy qilishni taklif qiladi (Lun Yu. XII, 9). Bu tizimga (xitoycha chíche) koʻra hosilning oʻndan bir qismi gʻaznaga toʻlanishi kerak edi. Marosimdan foydalanganda, Yu-tszi so'zlariga ko'ra, eng qimmatli narsa uyg'unlikdir (xitoycha xixi he), buning natijasida qadimgi hukmdorlarning yo'li (Tao) go'zal edi. Bu mutafakkir uchun xulq-atvor qoidalaridagi asosiy tamoyildir.

Hayot va ta'limotlarning guvohliklari
-------------------------------------

Yu Ruo shunday dedi: "Odamlar faqat osmon va yer yuzasi orasidagi bo‘shliqda yashaydimi? Qilin barcha to'rt oyoqli yuguruvchi hayvonlarga taalluqli bo'lgani kabi, olov qushi - feniks tukli uchuvchi qushlarni, Tayshan tog'i - adirlar va tepaliklarni, daryolar va dengizlarni - yo'ldagi ko'lmaklarni anglatadi - shuning uchun donishmandlar odamlarga nisbatan. bir hil toifa. Ularning barchasi o'zlarining bir xilligidan kelib chiqadi va o'z shaxslarining to'planishidan ajralib turadi. Ammo odamlar tug'ilgandan beri Kung Tzudan ham ulug'vor donishmand bo'lmagan! ("Mengzi", 3-bob, birinchi qism: 有若曰：‘豈惟民哉？麒麟之於走獸，鳳凰之於飛鳥，太山之於丘垤，河海之於行潦，類也。聖人之於民，亦類也。出於其類，拔乎其萃，自生民以來，未有盛於孔子也。)

Yu-tzu uxlashni yoqtirmasdi va shuning uchun kaftini yoqib yubordi. 有子惡臥而焠掌

Adabiyot
--------

Китайская философия. Энциклопедический словарь. М. 1984. С. 514.

История китайской философии. М. 1989. По именному указателю.

Переломов Л.С. Конфуций: Лунь юй. Исследование, перевод с китайского, комментарии. М. 2000. По именному указателю.
**Yuetsin** (xit. míi , pinyin *Yuèqín* — Xitoyning anʼanaviy torli cholgʻu asbobi boʻlib, undan nafaqat mustaqil, balki Pekin operasi va raqs qoʻshiqlariga joʻr asbob sifatida ham foydalanishadi. Shuningdek, ushbu cholgʻu asbobiga nisbatan **Oy udi**, **Oy gitarasi**, Xiyot udi nomlari ham qoʻllaniladi.

Tarixi
------

 Yuetsin chalayotgan ayol (Adolfo Farsariy surati, 1886-yil)
Maʼlumotlarga koʻra, yuetsin Sin sulolasi davrida, taxminan 3-5-asrlarda ruan musiqiy asbobi asosida yaratilgan.

Tavsif
------

Yuetsinning umumiy uzunligi odatda 45 santimetrdan 70 santimetrgacha, yumshoq navli yogʻochdan (aksariyat holatlarda firmianadan) yasalgan dumaloq, sakkizburchak yoki olti burchakli qopqoq diametri — 30 santimetr atrofida boʻladi. Toʻrtta quloq kalta grifga biriktirilgan boʻlib, qopqoqning boʻyin va yuqori qismida 8 ta dan 12 tagacha parda joylashgan.

Odatda ikki juft tor ipakdan tayyorlangan; ayni vaqtda ularni neylon bilan oʻrab chiqilgan poʻlatdan yasashadi.

Yuetsin mustaqil cholgʻu asbobi sifatida ham, joʻr asbob oʻrnida ham ishlatiladi. Yuetsin Szinghu va Szinerxu bilan bir qatorda Pekin operasidagi uchta asosiy musiqa asbobidan biri deb tan olinadi. Pekin operasi orkestri tarkibida yuetsindan tashqari chertib chalinadigan cholgʻu asboblaridan pipa va sansyan ham boʻlishi mumkin.

Kuy ijro etish davomida yuetsin qiyaroq qilib ushlab turiladi, chap qoʻl udni tutadi va torlarni siqadi, oʻng qoʻlning koʻrsatkich barmogʻi yoki bambuk, suyak, buqa shoxidan tayyorlanadigan. noxin bilan chalinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Yueqin" (en).  Encyclopædia Britannica. 17-iyun 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-may 2016-yil.
2. ↑  „Юецинь".  Китайский информационный Интернет-центр (23-noyabr 2006-yil). 18-may 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-may 2016-yil.
3. ↑  Laikwan Pang, Paul Clark, Tsan-Huang Tsai*. Listening to China’s Cultural Revolution: Music, Politics, and Cultural Continuities*. Springer, 2016 — 22 bet. ISBN 9781137463579.
4. ↑  Ван Чуньмей (2011). *Специфические черты китайского оперного искусства* (Музичне мистецтво і культура nashri). Одесса: Друкарський дім. .
**Kinologiya** (yunoncha: kyon — it va ...logiya) — itlar toʻgʻrisidagi fan. K. itchilikning ilmiy asosini tashkil etadi. K. itlarning evolyusiyasi, zotlari, anatomiyasi, fiziologiyasi, shu jumladan, oliy nerv sistemasi, xattiharakatlari, seleksiyasi, ularni urchitish, oziqlantirish, saqlash, oʻrgatish va ov, krrovul, qidiruv, bojxona, chegara va boshqa xizmatlarda foydalanish masalalarini oʻrganadi. Fan sifatida 19-asrning 2-yarmida vujudga kelgan.

Koʻpgina Yevropa mamlakatlarida va AQShda K. tashkilotlari ish olib boradi. Oʻzbekistonda K. masalalarini ilmiy oʻrganish rus ofitserlar ovchilik jamiyatlari va itchilik klublari tashkil etilgan 20-asr boshlariga toʻgʻri keladi. 1927-yilda Oʻzbekiston ov itlari shajara daftari joriy qilingan. DOSAAF Oʻzbekiston boʻlimi hoʻzurida 1937-yildan K. kengashi faoliyat koʻrsatdi. 1992-yil may oyida Oʻzbekiston K. federatsiyasi tashkil etildi. Oʻzbekistonda respublika davlat bojxona qoʻmitasining milliy K. markazi, Milliy xavfsizlik xizmatining naslchilik pitomnigi va Toshkent shahri Ichki ishlar bosh boshkarmasining naslchilik pitomnigida K. nazariy masalalari oʻrganiladi, itchilikka oid naslchilik ishlari, itlarni amaliy maqsadlarda foydalanishga tayyorlash, yangi it zotlarini yetishtirish, ularni sinovdan oʻtkazish, shajara va naslchilik daftarlarini yuritish ishlari olib boriladi. K. koʻpgina mamlakatlarda zootexniya hamda veterinariya oliy va oʻrta maxsus oʻquv yurtlarining dasturlariga kiritilgan.

Yana q.
-------

* Itchilik

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kino tarmogʻi** — aholini kino xizmati bilan taʼminlovchi madaniyat, tomosha muassasalarining umumiy nomi. Oʻzbekistonda Kino tarmogʻi kinoteatr, kinolashtirilgan klublar, qishloq doimiy kino qurilmalari va koʻchma kinolardan iborat. Davlat (shaharlar, tuman markazlari, qishloq va boshqa joylardagi davlat kinoteatrlari, jamoa xoʻjaliklari klublari, koʻchma kino qurilmalari, filmlarni ijaraga beruvchi idoralar, kinostudiyalar, filmdan nusxa kuchiruvchi fabrikalar, filmlarga reklama tayerlovchi boʻlimlar) va kasaba uyushmalari (shahar va qishloqlardagi klublarda, madaniyat uylari va saroylari, dam olish maskanlarida kasaba uyushmalari ixtiyoridagi kino tarmoqlari) tomonidan boshqariladi. Panoramali, stereoskopik, aylana kinopanoramali, shuningdek, statsionar va koʻchma kinoqurilmalar bor. Oʻzbekistonda davlat kinoqurilmalarining soni 5 mingga yaqin (2002).

Bundan tashqari, kasaba uyushmalari va muassasalar (shu jumladan, jamoa xoʻjaliklari) ixtiyorida ham anchagina kino qurilmalar mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Choson davlati yetakchi mafkura (ideologiya) sifatida neokonfutsiylik (yoki chjusianlik)ni qabul qilgan. Bu mafkura inson tabiatdan koʼngilchan (mehribon) boʼlishiga va tabiatning etik qonunlariga asoslangan edi. Unda insonning ichki dunyo muammolari alohida ahamiyatga ega boʼlib, uning tashqi koʼrinishiga emas, balki ezgulikligi va yaxshiligiga koʼproq urgʼu berilardi. Shuning uchun ham Choson davridagi boshqaruv qirolning shaxsiy hoqimiyati bilan emas, balki boshqaruvdagi halollik, vijdonlik va ezgulik tushunchalari bilan belgilanib kelgan. Kyonbok-kun saroyining loyihalashtiruvchi va meʼmorchisi (arxitektori) neokonfutsiylik tarafdori va saroy amaldori Chon Do-chjon boʼlgan. U saroy binolariga bergan nomlar qirolning yuksak hokimiyatidan dalolat berib turardi.

Kyonbok-kun saroyida uchta asosiy bino mavjud: qirolning yotoqxonasi – Kannyon-chjon, odatda qirol oʼz vaqtini oʼtkazadigan kabinetga oʼxshash shaxsiy xonalari – Sachjon-chjon va toj zali (katta xona) – Kыnchjon-chjon.

Kannyon-chjon binosi qirol dam oladigan va uxlaydigan joy edi. Chon Do-chjon hisoblardiki, aynan yotoqxonada qirol oʼz xissiyot va tuygʼularini nazorat ostida ushaydi. "Kannyon" soʼzi "tinchlik, rohat" maʼnosini bildirib, beshta "baxt-saodat"dan bittasidir. Chon Do-chjon taʼkidlardiki, qirol yotoqxonada yolgʼiz qolib, aynan oʼsha yerda "fikrlaridan ozod boʼlib", boʼshashadi va hissiyotlarini idora qila oladi.

"Niyatlarning (fikr va iroda) samimiyligiga erishish" va "qalbni toʼgʼrilash" – qadimiy xitoy "Da syue" ("Yuksak taʼlimot") devonining "sakkizta asoslari"dan ikkitasidir. Qolgan asoslar bu: "narsalarni aniqlash (tasnifi)", "bilimlarni yakuniga yetkazish", "oʼz shaxsini takomillashtirish", "oilani toʼgʼrilash", "davlatni tartibga keltirish" va "samo tagidagi (yaʼni yerdagi) muvozanatni saqlash". Qirol yotoqxonada "niyatlarning (fikr va iroda) samimiyligiga erishadi" va "qalbni toʼgʼrilaydi", kabinetda esa "narsalarni aniqlaydi" va "bilimlarni yakuniga yetkazadi". Bu yerda "narsalarni aniqlash (tasnifi)" va "bilimlarni yakuniga yetkazish" deganda inson narsalar haqida doim fikrlab, ularni oʼrganadi va bilimga erishadi deb tushuniladi. Qirol bilimlarga saroy amaldorlari bilan uchrashuvlar va maxsus maʼruzalarni tinglash orqali erishardi, shuning uchun doimo "chuqur oʼylash, fikrlash" sodir boʼladigan joyni Sachjon-chjon deb nomlashgan (bino nomidagi "sa" negizi "oʼylamoq, fikrlamoq" maʼnosini bildiradi). Faqatgina chuqur fikrlash bilimlar va siyosat asosi boʼladi, shuning uchun Sachjon-chjon – "chuqur fikrli boshqaruv uyi"dir. "Da syue"ga asosan "komil shaxs boʼla turib" qirol "davlatni tartibga keltiradi" va "erdagi muvozanatni saqlaydi", bularni amalga oshirish uchun esa Kыnchjon-chjon tojxonasi xizmat qiladi. Tojxonaning nomi "Mehnatsevar boshqaruv uyi" maʼnosini anglatib, barcha ishlarda qiroldan alohida qunt, gʼayrat va mehnatni talab qilinardi. Qirolning mehnatsevarligi va qunti barcha narsalarga aralashishda emas, balki qobiliyatli insonlarni aniqlab, ularga toʼgʼri keladigan topshiriqlarni berishda namoyon boʼlardi.
**Qayir** — daryo toshgan paytda vodiy tubining suv bosadigan qismi; zamini oʻzan allyuviylaridan, usti esa suv toshqini paytida oqizib keltiriladigan choʻkindi jinslardan iborat. Baʼzan qadimiy allyuvial jinslardan tashkil topgan eng pastki, ona jins qatlamlari ham ochilib qoladi. Q.ning oʻzanga yaqin qismlarida yirik donali allyuviylar toʻplanib, joʻyaklar va marzalar hosil qiladi (oʻzanboʻyi Q.). Q. oʻrtasiga tomon tobora mayda oqiziqlar choʻkadi (markaziy Q). Baland qirgʻoqlarga yaqin joyga faqat loyqa zarrachalargina yetib boradi, bu yerda Q. ancha past va botqoqlashgan boʻladi (terrasa boʻyi Q). Q. yuzasida halqoblar, daryoning eski oʻzani, tarmoqlarining izi uchraydi.

Q daryo oʻzanining yon taraflarga oʻzgarishi natijasida yuzaga keladi. Suv sarfi bir meʼyorda boʻlmagan tekislik daryolarining Qlari keng (20–40 km) boʻladi. Tektonik bukilmalarda oqadigan daryo Q.larining kengligi bukilmaning kattakichikligiga bogʻliq. Q. relyefining shakllanishiga oʻsimliklar ham taʼsir koʻrsatadi. Q oʻtloklari eng yaxshi yemxashak manbai hisoblanadi. Tuprokdari juda unumdor boʻladi. Suv bosgan davrda Q.da baliqlar uvuldiriq tashlaydi, shu sababli Q baliqchilik xoʻjaligida muhim ahamiyatga ega. Kichikroq togʻ daryo Qlarning allyuviy yotqiziqlarida foydali qazilmalarning sochma konlari (oltin, platina, kasseterit va boshqalar) uchraydi. Qum va shagʻal qurilish xom ashyossi sifatida ishlatiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kinokamera haykali** — Moskvaning diqqatga sazovor joylaridan biri, 2001-yilda Mosfilmovskaya koʻchasida, 8-uyda, Mosfilm binosi yonida joylashgan Rossiya kinosining shon-shuhrat xiyobonida oʻrnatilgan.

Tarixi
------

Haykaltarosh A. Roslyakovning kinokamera haykali 2001-yilda rus kinosining Shon-sharaf xiyobonidagi tepalikka oʻrnatilgan — Gollivud shon-shuhrat xiyoboniga oʻxshash. Haykaltaroshlik kompozitsiyasi xiyobonning oʻziga xos boshlanishiga aylandi.

Yodgorlik yaratish gʻoyasi 2001-yil yozida Moskvada boʻlib oʻtgan xalqaro kinofestivalda paydo boʻldi.

Poydevorga oʻrnatilgan kinokamera yodgorligining analogi S.A Gerasimov nomidagi Butunrossiya davlat kinematografiya universitetiga kirish eshigi oldida joylashgan. Ushbu kompozitsiyada yoritish moslamasi ham mavjud.

Tavsifi
-------

Haykal kompozitsiyasi juda qiziq. Bitta shtativda turli vaqtlardagi uchta kinokamera bir-birining ustiga oʻrnatilgan, shu jumladan aka-ukalar Lumiere davri. Haykal atrofidagi maydon taniqli rus aktyorlari va rejissorlarining qoʻl izlari koʻrinishidagi tsement qoʻshimchali koshinlar bilan qoplangan. Uning „izini" birinchi boʻlib Nikita Sergeevich Mixalkov qoldirgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  „Памятник главному инструменту кинорежиссера".  Туристический портал «Я Пилигрим» (29-noyabr 2013-yil). 29-iyun 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-iyun 2015-yil.
2. 1 2  „Памятник главному инструменту кинорежиссера".  Туристический портал intomoscow (25-yanvar 2014-yil). 4-iyun 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-iyun 2015-yil.
**Anthony Perkins** (talaffuzi: „Entoni Perkins", 1932-yil 4-aprel — 1992-yil 12-sentyabr) amerikalik aktyor, rejissyor va qoʻshiqchi edi. Perkins Alfred Hitchcockning *"Psycho*" koʻrsatuvining shov-shuvli trilleridagi Norman Bates roli bilan yaxshi esda qoladi, bu esa uni pop-madaniyati va qoʻrqinchli filmlardagi nufuzli shaxsga aylantirgan. U koʻpincha kinoda oʻziga xos yovuz rollarni oʻynagan, garchi u oʻzining romantik boshlovchilari bilan mashhur boʻlgan. Perkins erkaklik va ayollik oʻrtasidagi chegarani bosib oʻtgan zaif aktyorlar davrini ifodalagan va u oʻziga ishonmaydigan personajlarni oʻynash bilan ajralib turardi.

Yoshligi
--------

 Chaqaloq Perkins onasi Janet bilan plyajda, tax. 1933
Perkins 1932-yilning 4-aprelida Manxettenda, sahna va kino aktyori Osood Perkins (1892-1937) va uning rafiqasi Janet Esselstinning (niyasi Rane, 1894-1979) o‘g‘li bo‘lib tug‘ilgan. Uning otasi tomonidan katta bobosi yogʻoch oʻymakor Andrew Varick Stout edi.

Karyerasi
---------

Hali Rollins kollejida oʻqiyotganda, Perkins uni kinoga tushish umidida yozgi taʼtilda Kaliforniyaga ketdi. MGM „*Years Ago*" filmini ekranga moslashtirayotganini eshitib, u kasting rejissyori uni topib, sinab koʻrishiga umid qilib, shaharda qoldi.

Oʻsha yilning yozida Perkins oʻzining Jan Simmons va Spenser Tracy bilan birga „*The Actress*" (1953) deb nomlangan filmda Fred Whitmarsh rolini ijro etganini bildi. Uni, shuningdek, marhum otasining doʻsti va hamkori boʻlgan George Cukor boshqargan. Filmda u Ruth Gordon Johnsning (Simmons) qiziqishi ortidan quvib, oilasining noroziligiga qaramay, sahnada chiqish qilmoqchi boʻlgan Harvard talabasi rolini oʻynadi. Film tijoriy umidsizlikka uchradi, garchi u eng yaxshi kostyum dizayni uchun Akademiya mukofotiga nomzod boʻlgan boʻlsa ham.

Diskografiyasi
--------------

| Yil | Albom | Yorliq |
| --- | --- | --- |
| 1957 | *Orchestra Under the Direction of Martin Paich* | Epic Records |
| 1958 | *On A Rainy Afternoon* | RCA Victor |
| 1958 | *From My Heart …* | RCA Victor |
| 1964 | *Anthony Perkins* | Pathé |
|

Manbalar
--------



1. ↑  „Перкинс, Энтони".
2. 1 2 3  Winecoff 1996. sfn error: no target: CITEREFWinecoff1996 (help)
3. ↑  „Architecture of 196 Beacon Street, Back Bay, Boston".  BOSarchitecture. 8-may 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-noyabr 2016-yil.
**Kesamirlar** — oʻzbek urugʻlaridan biri, 19—20-asr boshlarida Buxoro amirligining Koʻlob bekligi hududida, asosan, Yaxsuv daryosining oʻrta oqimlari, Panj daryosi irmogʻi Jilgʻasoyning yuqori oqimlari atrofida va qisman Qunduzda yashashgan. K.ning kelib chiqishi toʻgʻrisida aniq maʼlumot yoʻq. Baʼzi maʼlumotlarga qaraganda, ularning shakllanishida naymam va mangʻit qabilalarining etnik guruhlari ishtirok etgan. Qatagʻonlarnnng ayrim guruhlari K.ga qoʻshilganligi taxmin qilinadi. K. qorachariq, kuldeman, qalligʻoch yoki qarligʻoch, toz, kamchi, kiyikchi va noʻgʻoy kabi boʻlinmalardan iborat boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Категория:Населённые пункты по алфавиту
Категория:Википедия:Статьи без изображений (страна: Бангладеш)
Категория:Википедия:Статьи без изображений (тип: населённый пункт)
Категория:Населённые пункты без почтового индекса
Категория:Статьи о населённых пунктах без категории на Викискладе
Категория:ПРО:Города:Последняя правка: более трёх лет
**Damurxuda** ( bengalcha: *দামুরহুদা*inglizcha: *Damurhuda* ) — Bangladeshning gʻarbiy qismidagi shahar, xuddi shu nomdagi tumanning maʼmuriy markazi. Shaharning maydoni 10,52km². 2001-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, shaharda 9185 kishi yashagan, ulardan erkaklar 51,58%, ayollar - mos ravishda 48,42%. Aholi zichligi – 873 nafar kishi uchun 1km². Aholining savodxonlik darajasi 26,9% ni tashkil etdi (Bangladesh uchun o'rtacha 43,1%).

Havolalar
---------

* Damurxuda, Banglapedia )
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Rojiy (maʼnolari).

**Rojiy** (taxallusi; asl ism-sharifi Idrisxoʻja Mahdum Buxoriy Nabiraxoʻja oʻgʻli) (1880 — Buxoro — 1919) — shoir va xattot. Buxoro madrasalarida taʼlim olgan. Yeshligidan sheʼrlar yozgan, xattotlik bilan shugʻullangan, qoʻlyozma asarlarni kitobat qilgan. Oʻz davrida yashab ijod etgan shoir va xattotlar haqida maʼlumot beruvchi xattotlikka oid "Risolai xushnavison" asarini yaratgan. Sadr Ziyoning "Risolai xattoton" ("Xattotlar risolasi") asarida yozilishicha, R. "Risolai xattotoni manzuma" ("Xattotlar risolasi manzumasi") asarini ham yozgan. 1907 yilda kitobat qilgan bayozi qoʻlyozmasi Oʻzbekiston FA Sharqshunoslik instituti fondida saqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  





|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dan tili** — danlar tili. German tillari guruhining Skandinaviya (Shim. Germaniya) shoxobchasiga kiradi. Daniyaning rasmiy tili boʻlib, unda 5,0 mln.ga yaqin kishi soʻzlashadi. 16— 19-asrlarda D.t. Norvegiyada ham rasmiy va soʻzlashuv tili boʻlgan. Tarixda D.t.ning 3 davri farqlanadi: umumskandinaviya asos tili (3—9-asr lar), eski D. t. (9—16-asrlar) va yangi D. t. (16-asr dan keyingi davr). D.t.dagi qad. yozma yodgorliklar "runik" yozuvda boʻlib, 9-asrga taalluqyai. Bu vaqtga kelib eski D. t. boshqa skandinav tillardan farq qila boshlagan. 18-asrga kelib, hozirgi adabiy D.t. shakllandi. Adabiy D.t. zeland dialekti asosida yuzaga kelgan. Hoz. adabiy D.t. uchun analitik qurilish xos, fonetikasida choʻziq va qisqa unlilar mavjud (10 juft). Undoshlar faqat qisqa. Grammatikasida otlar birlik va koʻplikda keladi, umumiy va qaratqich kelishigida turlanadi. Gap qurilishi uchun 2 tarkiblilik va asosiy boʻlaklar — ega va kesimning aniq oʻringa egaligi xos. Yangi soʻzlar turli soʻz yasovchi qoʻshimchalar, shuningdek, soʻzlarni qoʻshish yoʻli bilan yasaladi. Yozuvi lotin alifbosi asosida.

Manbalar
--------

1. ↑  "Dan tili" *OʻzME*. D-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Salördek** — Gumushhane viloyatining Kelkit tumaniga qarashli mahalla.

Tarixi
------

Aholi XVI asrda, 1516-yilda, hudud Usmonlilar hukmronligiga oʻtgandan soʻng amalga oshirilgan roʻyxatga olishdan boshlab, faqat musulmonlar yashaydigan qishloq sifatida qayd etiladi. 1642-yilgi avariz daftarida Salurdek nomi bilan atalgan qishloqda 5 ta musulmon oilasi avariz soligʻiga toʻgʻri keladi, ulardan 2 tasi oddiy va 3 tasi harbiy (erbab-ı timar) oilalaridir. Faqat musulmonlar yashaydigan qishloqda 1835-yil aholini roʻyxatga olishda (faqat erkak aholi hisoblangan) 10 xonadonda 26 nafar erkak yashagan. 1876-yildagi maʼlumotlarga koʻra, qishloqdagi xoʻjaliklar soni 10 ta boʻlib, qishloqda 39 kishi istiqomat qilgan. Aholi punkti Turkiya Respublikasining tashkil topishi bilan Kelkitga tutashgan qishloq maqomini saqlab qolgan.

Joylashuvi
----------

Gumushhane shahar markazigacha 95 km, Kelkit tumanigacha 19 km uzoqlikda.

Aholisi
-------

| Qishloq aholisining yillar boʻyicha maʼlumotlari |
| --- |
| 2020 | 34 |
| 2019 | 56 |
| 2018 | 213 |
| 2017 yil | 5 |
| 2016 yil | 15 |
| 2015 yil | 20 |
| 2014 yil | 82 |
| 2013 yil | 291 |
| 2012 yil | 84 |
| 2011 yil | 101 |
| 2010 yil | 75 |
| 2009 yil | 78 |
| 2008 yil | 109 |
| 2007 yil | 92 |
| 2000 | 152 |
| 1990 yil | 186 |
| 1985 yil | 274 |
|

Manba
-----

1. ↑  *Gümüşhane İdari, Sosyal ve Ekonomik Tarih (1850-1918)* (Türkçe). İstanbul: Gümüşhane Üniversitesi Yayınları, 2014 — 37,192,225,236 bet. ISBN 978-605-63476-5-8.
Antifashistik timsol
**Antifa** (antifashizmdan qisqartma) — fashizm bilan kurashni oʻzining maqsadi qilib olgan xalqaro harakat. Millatchilik va irqchilik bilan kurashuvchi soʻl, soʻl radikal, avtonom partiyalar va ijtimoiy tashkilotlarni birlashtiradi.

Tarix
-----

"Antifashistik harakat" termini birinchi marta Italiyada paydo boʻlgan va Mussoliniga qarshilarni belgilashga ishlatilgan. Olmoniyada 1923-yildan boshlab "Antifashistik harakat" (nemischa:) mavjud edi. Uning ishtirokchilari Olmoniyaning kommunistik, keyinroq esa sotsialistik partiyalaridan kelib, ular inqilobiy maqsadga ega boʻlmaganlar, balki Veymar respublikasining ideallari uchun kurashganlar. Adolf Hitlerning hukumat tepasiga kelishidan keyin, termin iste'moldan chiqadi va faqat ba'zan kommunistik qarshilikni ifodalash uchun ishlatiladi.

Olmoniyada 1923-yildan boshlab "Antifashistik harakat" (nemischa:) mavjud edi. Uning ishtirokchilari Olmoniyaning kommunistik, keyinroq esa sotsialistik partiyalaridan kelib, ular inqilobiy maqsadga ega boʻlmaganlar, balki Veymar respublikasining ideallari uchun kurashganlar. Adolf Hitlerning hukumat tepasiga kelishidan keyin, termin iste'moldan chiqadi va faqat ba'zan kommunistik qarshilikni ifodalash uchun ishlatiladi.

1920-1940-yillarda Sovet Ittifoqi tashkilotlarining tavsifida "antifa" terminini ishlatgan turli xil davlatlarning antifashistik harakatlarini qoʻllagan.

Ulugʻ vatan urushi paytida qoʻlga olingan koʻpchilik harbiy asirlar antifashistlar uchun mahsus kurslardan oʻtishgan. Masalan vengriyalik harbiy asir Pal Maleter Kievda antifashistik ta'lim oladi va kommunistga aylanadi.

Zamonaviy Antifa
----------------

Antifa graffiti
Antifa demonstratsiyasi, Shveytsariya
Bugungi kunda *Antifa* termini fashistik tendensiyalarga qarshi kurashuvchi shaxslar yoki guruhlarni ifodalaydi. Har xil guruhlar bunga irqchilik, millatchilik (neomillatchilik), antisemitizm va ba'zan kapitalizmni kiritishadi. Bunday guruhlarning tarmoqlari mavjud; ammo harakatning oʻzi bir xilda emas - guruh va shaxsdan kelib chiqqan holda soʻnggi maqsadlar har xil boʻlishi mumkin.

Havolalar
---------

* AntiFaning Rossiyadagi tahliliy portali (rus.)
* Xalqaro antifashistik portal Wayback Machine saytida arxivlandi (2006-11-04). (ingl.)
* Antifashistik informatsion-tahliliy portal (rus.)

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Erigan aluminiy sirtidan olingan aluminiy oksidi.
**Aluminiy oksidi** (Al2O3) — rangsiz kristall modda. Suyuqlanish harorati — 2072 °C, suvda erimaydi. Aluminiy oksidi amfoter oksiddir, konsentrlangan kislotalarda erib, aluminiy tuzlarini, ishqorlarda erib, aluminat kislota tuzlari — aluminatlarni hosil qiladi. Aluminiy oksidining har xil tarkibli gidratlangan (suvli) shakllari maʼlum. Aluminiy gidroksidga gidrargilit (gibbsit) va sunʼiy yoʻl bilan olinadigan bayerit kiradi. Aluminiy oksidi aluminiy olishda ishlatiladi, aluminiy oksidining oʻzi esa boksit, nefelin va kaolindan olinadi. Tabiatda aluminiy oksidi kristallari korund, yoqut va sapfir hollarida uchraydi; korund nihoyatda qattiq boʻlganidan qayroqtosh va jilvir sifatida, yoqut va sapfir zargarlikda ishlatiladi. Aluminiy oksididan oʻtga chidamli material va buyumlar tayyorlashda ham foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Mashq (maʼnolari).

**Mashq**, musiqada — sozanda va xonanda tomonidan kuy va ashulalarni ustozlar koʻrsatmasi asosida oʻzlashtirish, ijrochilik mahoratini oshirish uchun qilinadigan maxsus tayyorgarlik. Oʻzbek anʼanaviy musiqasida yakka chol-gʻu asboblarida yoki ansambl boʻlib ijro etilgan kuylar ham M. deyilgan. Masalan, Munojot M. Choʻli Iroq M. Nasrulloyi M. i va h. k. Ashula yoʻllarining cholgʻu variantlari musiqa asarining M. i (cholgʻu yoʻli) deyilgan (mas, Mashqi Chorgoh kabi). Sozandalar esa mashshoq, yaʼni M. qiluvchi (kuyni soz bilan ijro etuvchi) deb atalgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Roksolanlar** (lot. Roxolani) -koʻchmanchi chorvador sarmat qabilalari nomi; koʻchmanchi qabilalar markazi — Shim. Azov boʻyida joylashgan yirik harbiy-siyosiy itgifoqni tuzganlar. Mil. av. 2-asr oxirida R. skiflar bilan ittifokda Qrimda Pont sarkardasi Diofantga karshi urushganlar. Mil. av. 2—1-asrlarda skiflardan Don va Dnepr daryolari oraligʻidagi dashtni tortib olishgan. Mil. 1-asrda R. Dneprdan gʻarbdagi dashtni egallashgan. taxminan 70-yilda ular Myoziyaga chopkun uyushtirganlar. 2—3-asrlarda R. Dunay boʻyida Rim bilan urush olib borishgan, lekin aftidan ularning aksariyati gunnlar bosqiniga qadar (mil. 4-asr) Qora dengizning shim. dagi dashtlarda istiqomat qilganlar. Gunnlar sarmatlar ittifoqiga barham berib, R.ning bir qismini oʻzlariga qoʻshib, gʻarbga yurishni davom ettirganlar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Mashrab (maʼnolari).

"MASHRAB" — hajviy jurnal. 1924— 27 yillarda Samarqandda "Zarafshon" gaz.siga ilova tarzida 2 haftada bir marta chiqqan. Jur. 2 yil davomida (40soniga qadar) Hoji Muin, soʻngra shoir Bektosh muharrirligida nashr etilgan. 1927-yilning may oyida oʻz faoliyatini toʻxtatgan. "M."ning asosiy vazifasi kundalik turmushdagi nuqson va kamchiliklarni, salbiy hodisalarni, inson axloqiga zid xatti-harakatlarni tanqid qilishdan iborat boʻlgan. Uning nashr etilishi tufayli Samarqanddagi iqtidorli yoshlar orasidan talaygina hajvchilar yetishib chiqdi. "M."da Ayniy, Rojiy, Siddiqiy, Gʻozi Yunus, Rafiq Moʻmin, Usmon Akromiy, Komil Aliyev, Abdulhamid Majidiy, Mahmud Subay, Hamid Olimjon kabi shoir, yozuvchilar hamda maqolanavislar faol hamkorlik qilganlar. Jami 58 soni chiqqan. Adadi 4 mingga yetgan.

Adabiyot
--------

* Ziyo Said, Oʻzbek vaqtli matbuoti tarixiga materiallar (1870—1927): Tanlangan asarlar, T. 1974; Pidayev T. Matbuot — millat chirogʻi, T. 1999.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Maʼmun Abdulqayyum** (1937, Maldiv Respublikasi, Male sh.) — Maldiv davlat arbobi. Qohiradagi Al-Azhar universiteti va Amerika universitetini tugatgan. 1967-yildan Qohiradagi Amerika universitetida, 1969-yildan Nigeriyadagi Ahmad Bello universitetida lektor, 1971-yildan Maldiv Respublikasida maktab oʻqituvchisi, 1972-yildan Maldiv hukumatida boshqarma boshligʻi, 1974-yildan telekommunikatsiya boʻlimi kotibi, soʻng direktori, 1975-yildan Maldiv Respublikasi Bosh vaziri idorasida vazirning maxsus oʻrinbo-sari, Maldiv Respublikasining Shri Lankadagi Favqulodda va Mux-tor elchisi, BMTdagi doimiy vaki-li, tashqi ishlar vaziri oʻrinbosari, 1977-yildan Maldiv transport vaziri, 1978-yil noyabrdan 2008-yilgacha Maldiv Respublikasi prezidenti.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Maldiv Respublikasi Prezidentlari |
| --- |
|  |
| birinchi respublika, 1952–1954 | 
* Muhammad Amin Didi
* Ibrohim Muhammad Didi
 | 
Presidential standard Maldives |
|  |
| Sultanat, 1954–1968 | 
* Muhammad Farid Didi
 |
|  |
| ikkinchi respublika, 1968– | 
* Ibrohim Nosir
* Maʼmun Abdulqayyum
* Muhammad Nashid
* Muhammad Vohid Hasan
* Abdulla Yamin
 |

 |


  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Davlat yetakchisi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Mashuq togʻi** - Shim. Kavkazdagi lakkolit togʻi. Kavkaz Mineral Suvlari hududi (RF Stavropol oʻlkasi)da. Balandligi 993 m. Mashuq togʻida mineral suvli bulok, kup. Magmatik jinslarning Yer poʻstiga kirishi natijasida hosil boʻlgan. Mashuq togʻining yon bagʻirlari keng bargli oʻrmonlar bilan qoplangan. M. Yu. Lermontov duelda halok boʻlgan joyda yodgorlik (obelisk) oʻrnatilgan. Togʻ etagi va yon bagʻirlarida balneologik kurort va Pyatigorsk shahri joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Maʾmuniylar** ( forscha: مأمونیان ) Xorazmdagi hukmdorlarining mustaqil sulolasi edi. Ularning hukmronligi qisqa umr ko'rdi (995–1017). G'aznaviylarXorazm hukmdorlarligini egallashdi.

Tarix
-----

Qadimgi Xorazm podshohligi 995-yilgacha afrig'iylarining eski avlodi tomonidan boshqarilgan. Xorazm yoki klassik Xorazm Quyi Oksning(Amudaryo) yaxshi sugʻoriladigan va boy dehqonchilik hududi edi. U har tomondan cho'l bilan o'ralgan bo'lib, geografik jihatdan sivilizatsiyaning boshqa hududlaridan ajralib turardi. Bu izolyatsiya unga alohida til va madaniyatini saqlab qolish imkonini berdi.

Maʼmuniylar davrida ularning poytaxti Gurganj ilm-fan markaziga aylanib, faylasuflar Ibn Sino va Abu Sahl al-Masihiy, matematik Abu Nasr Mansur, tabib Ibn al-Xammar kabi koʻplab taniqli shaxslarni oʻziga jalb etgan. Maʼmuniylar ham oʻz poytaxtlarini bugungi kungacha saqlanib qolgan minora va boshqa shunga o'xshash binolar bilan boyitishdi va ularning asosiy yaratuvchisi Maʼmun II (1009–1017 ) Biroq tez orada Gʻaznaviylar sultoni Mahmud ( 999–1030 ) oʻz hukmronligini Xorazmga ham o'tkazib, qoraxoniylarga bosim oʻtkazmoqchi boʻlgan. 1014-yilda Mahmud Maʼmun IIdan Xorazmdagi *xutbaga* (juma xutbasiga) oʻz ismini qoʻshishni talab qilib, uning hukmronligini tan olishini talab qiladi. Harbiy yordam olish yoki Mahmudni boshqa yo‘llar bilan tinchlantirish imkoni bo‘lmagan Ma’mun II uning talablarini qabul qilishga majbur bo‘ldi, bu xorazmlik zodagonlar va harbiy zobitlarga yoqmadi

Bu oxir-oqibat bosh qo'mondon Alptigin boshchiligidagi vatanparvarlik qo'zg'oloniga olib keldi, bu Ma'mun II ning o'ldirilishi va uning jiyani Abul-Horis Muhammadning 1017-yil martida taxtga o'tirilishiga olib keldi. Maʼmun II Mahmudning qaynisi boʻlib, bu unga Xorazmga bostirib kirish uchun bahona boʻldi. Gʻaznaviylar qoʻshini Hazoraspda mahalliy xorazmlik qoʻshinlarni magʻlub etib, Gurganj aholisini va koʻplab xorazmliklarni asirga olib, Gʻazna poytaxtiga qul sifatida olib ketgan. Abul-Horis Muhammad taxtdan ag'darilgan va qamoqqa tashlangan, Xorazm esa G'aznaviylar saltanatiga qo'shilgan va shu tariqa Xorazmshohlarning Ma'muniylar sulolasi tugatilgan{{Sfn|Bosworth|19
MA'MUNIYLAR SULOLASI VAKILLARI (Milodiy 995-1017)

* Ma'mun I ibn Muhammad, 995–997
* Abu al-Hasan Ali, Maʼmun I oʻgʻli, 997–1008/9
* Maʼmun II, Maʼmun I oʻgʻli, 1008—09
* Abul-Horis Muhammad, Abu al-Hasan Alining oʻgʻli, 1017

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Bosworth 1996. sfn error: no target: CITEREFBosworth1996 (help)
2. 1 2  Bosworth 1978. sfn error: no target: CITEREFBosworth1978 (help)
3. ↑  Bosworth 1984b. sfn error: no target: CITEREFBosworth1984b (help)
**Katta Oʻzbekiston trakti** — Oʻzbekistondagi umumdavlat ahamiyatiga ega boʻlgan dastlabki eng yirik avtomobil yoʻli. Poytaxt Toshkentni mamlakatning eng janubiyda joylashgan Termiz shahar bilan bogʻlaydi. Toshkent, Samarqand, Qashqadaryo, Surxondaryo viloyatlari aholisining tashabbusini eʼtiborga olib hamda Mirzachoʻlda yangi yerlar oʻzlashtirib, paxtazorlarga aylantirilishi, Samarqand viloyatida paxta va don yetishtirishni koʻpaytirish, Qashqadaryo, Surxondaryo viloyatlarining togʻli tumanlari bilan transport aloqasini yaxshilash maqsadida 1940 y. respublika hukumati uz. 724 km boʻlgan Katta Oʻzbekiston traktini qurish toʻgʻrisida maxsus qaror qabul qilgan (trakt qurilishiga qadar shu yoʻnalishda oʻtgan karvon yoʻllari mil. av. V asrdan maʼlum boʻlgan. XIX asrning 2-yarmidan 1940-yillargacha „Uyezd-pochta yoʻli" nomi bilan atalgan).

Katta Oʻzbekiston trakti 1940—41-yillarda hashar usulida qurilgan, uni qurishda yoʻl boʻylab joylashgan 41 tuman mehnatkashlari qatnashgan. Trakt oʻz vaqtida respublikada eng yirik, shuningdek, eng shinam yoʻllardan biri boʻlib, Oʻzbekiston hududini shim.dan jan.ga kesib oʻtgan, 8 shahar va 6 yirik viloyatlar hududi orqali oʻtib, viloyatlar maʼmuriy markazlarini oʻzaro bogʻlagan, iqtisodiyotda muhim oʻrin tutgan.

1960—80-yillarda Oʻzbekistonda xalq xoʻjaligi va sanoatning rivojlanishi, transportga boʻlgan talabning oshishi, yoʻllarda harakat jadalligining keskin koʻpayishi natijasida koʻplab xalqaro va davlat ahamiyatiga ega boʻlgan avtomobil yoʻllari qurildi. Mavjud yoʻllar esa talab darajasida qayta taʼmirlanib, kengaytirilib, yangidan titul raqam berilib qaytadan nomlandi.

Hozir sobiq Katta Oʻzbekiston trakti xalqaro ahamiyatli magistral avtomobil yoʻllarining ayrim qismlariga boʻlinib ketgan: M-34—"Toshkent-Dushanba" avtomagistralining Toshkentdan Xovosgacha qismi (160 km); A-376 — „Qoʻqon-KonibodomXoʻjand-Jizzax" avtomagistralining Xovosdan Jizzaxgacha qismi (90 km); M-39 — „Olmaota-Bishkek-ToshkentSamarqand-Termiz" (1475 km) avtomagistralining Jizzaxdan Termizgacha qismi (474 km). 90-y.lardan boshlab trakt yoʻnalishi xalqaro miqyosdagi magistral yoʻllarga aylandi, kengaytirilib, obodonlashtirildi, yoʻl boʻylarida koʻplab zamonaviy yonilgʻi quyish shoxobchalari, kemping-motellar, yoʻl-industriya korxonalari, chet ellar bilan hamkorlikda qoʻshma korxonalar barpo etildi.

Trakt chet mamlakatlar turistik tranzit aloqalarida ham muhim oʻrin tutadi. Yoʻldagi avtomobillarning kunlik qatnov jadalligi 10000—15000 avtomobilga teng. Tohirjon Mirzayev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mashinashunoslik** - mashinalarni yaratish, ulardan samarali foydalanishga doyr nazariy bilimlar va amaliy tavsiyanomalarni ishlab chiqish bilan shugʻullanadigan fan; mashinalarning qaysi tarmoqlarga oidligi va qanday vazifani bajarishidan katʼiy nazar mashinasozlikning umumiy masalalari va muammolari boʻyicha ilmiy tadqiqot ishlari majmuini qamrab oladi. M. fan va texnika taraqkiyoti asosini tashkil qiladigan fanlardan biri. Asosiy boʻlimlari: materialshunoslik, mashina va mexanizmlar nazariyasi, mashinalar dinamikasi va mustahkamligi (mashina qismlarining dinamikasi va mustahkamligi va koʻtarish xususiyatlarini oʻrganadi, q. Mashina detallari, Materiallar qarshiligi), ishqalanish va yeyilish nazariyasi (mashina qismlarining oʻzaro taʼsirlashuvi va shaklini oʻzgartirishi, foydali ish koeffitsiyentini oshirish va xizmat muddatini uzaytirish masalalari bilan shugʻullanadi), mashinasozlik tex-nologiyasi, mashinalarni avtomatik boshqarish nazariyasi.

Avtomatika, eromexanika, biomexanika, gidromexanika, gaz dinamikasi, termodinamika, issiklik texnikasi (teplotexnika), kosmik mexanika, elektrotexnika, fizikaviy kimyo, texnikaviy diagnostika va boshqa soha hamda tarmoqlarning rivojlanishi M. taraqqiyotiga katta hissa qoʻshdi.

Xalq xoʻjaligining turli sohalari va tarmoqlarida M.ning ahamiyati katta. M. turli sohalar uchun avtomatik mashinalar va qurilmalar, vakuumda yuqori reaksiya va boshqa omillar taʼsirida ishlaydigan mashinalar yaratishda M.ning nazariy va amaliy tavsiyalari qoʻl kelmoqda. M. taraqqiyoti turli bilim sohalarida koʻpgina muammolarni hal qilishga imkon bermoqda.

M. tarixi juda qadimga borib taqaladi. Arximednkpt daryodan suv chiqarish gʻoyasi (qarang Arximed vin-ti), Leonardo da Vinchi tuzgan nazariy loyiha (samolyotning nazariy jihatdan qushga qiyos qilinishi), Ahmad al-Fargʻoniynnt ilmiytexnik jihatdan mukammal suv sathini oʻlchash inshooti, Beruniynnng gidrotexnikaga doyr nazariy gʻoyalari M. fani kurtaklari hisoblanadi. Vaqt oʻtishi bilan M. borgan sari rivojlanib, hozirgi darajaga yetgan.

Rivojlangan mamlakatlar (AQSH, Fransiya, Angliya, Germaniya, Yaponiya, Rossiya va boshqalar)da M. taraqqiyotiga katta ahamiyat beriladi. Oʻzbekistonda ham M. yetakchi fanlar jumlasiga kiradi. Bu yerda M.ga doyr ilmiy tadqiqot ishlari deyarli barcha texnika oliy oʻquv yurtlari va universitetlarida, ilmiy tadqiqot institutlarida va, asosan, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Mexanika va inshootlarning seysmik mustahkamligi instituti, "Kibernetika" ishlab chiqarish birlashmasida, Energetika va avtomatika institutida olib borilmoqda.

Oʻzbekistonda M. taraqqiyoti X. A. Raxmatullin, M. T. Oʻrozboyev, V. Q. Qobulov, H. H. Oʻsmonxoʻjayev, A. D. Glushchenko, O. V. Lebedev va boshqa olimlar nomi bilan bogʻliq.

Koʻrqmas Inogʻomov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mashoor Shereef** (1993-yil 5-yanvarda tugʻilgan) — hind professional futbolchisi, Hindiston Superligasining „North East United" klubi va Hindiston terma jamoasida himoyachi sifatida oʻynaydi.

Oʻyindagi faoliyati
-------------------

### Chennay City

U 2017-yilning 29-noyabr kuni „Chennai City" safida „Indian Arrows"ga qarshi professional debyut qilgan. U oʻyinning 26-daqiqasida zaxiradan maydonga tushdi, lekin Chennay City 3:0 hisobida magʻlub boʻldi.

### North East United

2020-yilda Mashoor Hindiston Superligasining „North East United" klubiga qoʻshildi. U Hindiston Superligasining 2020/21 mavsumida 11 oʻyinda maydonga tushdi. U NorthEast United uchun birinchi golini 2021-yil 21-dekabrda ATK Mohun Bagan darvozasiga kiritdi. Mashoor Shereefning eng muvaffaqiyatli mavsumi Hindiston Superligasining 2021—2022-yilgi mavsumi boʻldi. Mashoor Shereef bu mavsum davomida 15 marotaba North East United jamoasi safida maydonga tushib jamoa faoliaytidagi ilk golini urdi va oʻz faoliaytidagi gollar sonini 3 taga yetkizib oldi. Mashoor Shereef bundan oldingi ikita golini Chennay City jamoasi safida 2019-yilgi mavsum Hindsiton I-ligasida urgan. Oʻsha mavsum davomida ham Mashoor Shereef Chennay City jamoasi safida 15 marotaba maydonga tushgan edi.

Xalqaro maydonda
----------------

2021-yil 2-mart kuni Shereef Hindiston terma jamoasining Ummon va BAAga qarshi oʻrtoqlik oʻyinlari oldidan 35 kishidan iborat milliy futbol terma jamoasiga saralandi. 2021-yil 29-mart kuni Shereef Hindiston terma jamoasi safida BAAga qarshi debyut qildi. Umumiy hisobda, Mashoor Shereef Hindiston milliy terma jamoasi safida ikki marotaba maydonga tushgan va 2022-yilgi maʼlumotlarga koʻra hali biorn marta ham gol ura olmagan.

Karyera statistikasi
--------------------

### Klub

*2022-yil 28-fevral holati*

| Klub | Mavsum | Liga | Kubok | OFK | Jami |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Boʻlim | Oʻyinlar | Gollar | Oʻyinlar | Gollar | Oʻyinlar | Gollar | Oʻyinlar | Gollar |
| Chennay City | 2017-2018 | I-liga | 5 | 1 | 1 | 0 | - | 6 | 1 |
| 2018-2019 | 11 | 0 | 0 | 0 | - | 11 | 0 |
| 2019-2020 | 15 | 2 | 2 | 2 | 2 | 0 | 19 | 4 |
| North East United | 2020-2021 | Hindiston Superligasi | 11 | 0 | - | - | 11 | 0 |
| 2021-2022 | 15 | 1 | 0 | 0 | - | 15 | 1 |
| Karyera jami | 57 | 3 | 3 | 2 | 2 | 0 | 62 | 5 |

### Xalqaro

| Milliy terma jamoa | Yil | Oʻyinlar | Gollar |
| --- | --- | --- | --- |
| Hindiston | 2021-yil | 2 | 0 |
| Jami | 2 | 0 |

Maʼlumotnomalar
---------------

1. ↑  „Mashoor Shereef Thangalakath - Player Profile - Football". *Eurosport*.
2. ↑  „Indian Arrows 3-0 Chennai City". *Soccerway*.
3. ↑  „NorthEast United lost 2–3 against ATK Mohun Bagan". *Indian Super League* (21-dekabr 2021-yil). Qaraldi: 16-yanvar 2022-yil.
4. ↑  „Bipin Singh, Ishan Pandita in 35-man probables list for Oman,UAE friendlies". *thescroll.in* (2-mart 2021-yil).
5. ↑  „India vs UAE Football LIVE - Live Blog, Commentary, Score, Result, Updates and Reactions". *thebridge.in*. Qaraldi: 30-mart 2021-yil.
6. ↑  Mashoor Shereef at Soccerway
Nomotetik metod (yunoncha nomotheticht- qonun chiqaruvchi sanʼat) — I. Kant taʼlimotida bilishning qonunlari va qoidalarini aniqlashda aqlning qonun chiqaruvchi faoliyati uslubi Kant izidan Vindelband tomonidan kiritilgan , Rikkert tomonidan toʻla- toʻkis bayon etilgan tabiatshunoslik ning predmeti narsalarning borligʻi sifatida kiritilgan, ular umumiy qonunlar bilan belgilangan. Tabiatshunoslik tabiat qonunlarini ochmaydi, balki aqliy faoliyatning natijasi sifatida yaratiladi. Nomotetik madaniyat haqidagi fanning individuallashtiruvchi ideografik metodini metafiziklarchalarcha qarshi quyadi. Ideografik metod tarixiy fanlarga qarama — qarshi oʻlaroq, faqat takrorlanmaydigan faktlarni tavsiflab, tabiatshunoslikni tabiat belgisi ostida tushunadi, takrorlanuvchi hodisalar, ularning amal qilish uslublari doimo bir xildir. Bu metod formal- mantiqiy teskari munosabatlar qonunida tushunchaning hajmi va mazmunini ilmiy fikrlash tartibini soddalashtirib aks ettiradi .

Adabiyotlar
-----------

  

Falsafa qomusiy lugʻat. Oʻzbekiston faylasuflari Milliy jamiyati nashriyoti Toshkent — 2004 .B-306
**Katta Ergash**, (1882-yil, Bachqir qishlogʻi, Fargʻona viloyati—1921-yil Xonabod) — Fargʻona vodiysidagi istiqlolchilik harakatining yoki bosmachilikning rahbarlaridan biri.

Tarjimayi holi
--------------

Katta Ergash qoʻshinining jangovar bayrogʻi
Ergash qoʻrboshi 1882-yilda Qo‘qonning Bachqir qishlog‘ida tug‘ilgan. U istiqlolchilik harakatining Fargʻona viloyatidagi (1918—1921) eng nufuzli dala qoʻmondonlaridan biri boʻlgan. Uch yil Farg‘ona vodiysida sovet tuzumiga qarshi kurashgan. 1921-yil yanvarda Xonobodda qizil armiya tomonidan o‘ldirilgan.

1918-yil 12-fevralda Qo‘qon qal’asiga muvaffaqiyatsiz hujum uyushtirildi.

Farg‘onalik mujohidlar orasida Ergash ismli ikki rahbar bo‘lgan. Birinchi Ergash (Kichik Ergash) 1918-yil Bachqirdagi jangda halok bo‘lgan. Ikkinchi Ergash Qo‘qonda yashagan. U din arbobi bo‘lgan va juma namozlarida 25 ming kishiga vaʼz oʻqigan. Mulla Ergash nomi bilan ham mashhur. Mulla Ergash Qo‘qonni qamal qilishda qatnashib, keyimchalik Bachqirga qochadi. Kichik Ergash vafotidan keyin (1918-yil fevral) mulla Ergash sho‘rolarga qarshi kurashning birinchi guruhini tuzgan. 1918-yil bahorida barcha Farg‘ona rahbarlari uni Amir ul Muslim deb tan oldilar va u xalq orasida mashhur bo‘ladi. 1918-yil bahor va kuz oylarida Namangan va Qo‘qon viloyatlarida Qizil armiya bilan bo‘lgan barcha janglarda Ergash qoʻrboshi g‘alaba qozonadi. Ergashbek va Madaminbek mujohidlar yetakchiligi uchun kurashadi va Ergash kurashda mag‘lub bo‘ladi. Natijada 1918-yil oxiri 1919-yil boshida Farg‘ona mujohidlariga Madaminbek boshchilik qiladi. Qizillarga qarshi janglarning birida Ergash yarador bo‘lib, 1921-yilgacha yirik janglarda qatnashmaydi. Oʻsha yili u oʻz qarorgohida Qizil Armiya tomonidan oʻldirilgan. Baʼzi manbalarda bu sana 1919- yoki 1920-yil deb koʻrsatilgan.

Yana qarang
-----------

* Turkistonda sovet rejimiga qarshi qurolli harakat

Manbalar
--------

1. ↑  „«Красные басмачи»: почему они поддержали большевиков — Рамблер/новости". 27-avgust 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-avgust 2019-yil.
2. ↑  „Борьба с басмачами в Средней Азии". 17-may 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-avgust 2019-yil.
3. ↑  Мансурхўжа Хўжаев*. Тарихий, ҳужжатли, бадиий-публицистик қисса*, «ШАРҚ» НАШРИЁТ-МАТБАА
АКЦИЯДОРЛИК КОМПАНИЯСИ БОШ ТАҲРИРИЯТИ, ТОШКЕНТ, 2008 — 153 bet.

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |