**Kaxeksiya** (qadimgi yunoncha: *κακός* qadimgi yunoncha: *κακός* – yomon, ἕξις – holat; *eskirgan* *"nozik"*)- umumiy zaiflik, vaznning keskin pasayishi, fiziologik jarayonlarning faolligi, shuningdek, bemorning ruhiy holatining oʻzgarishi bilan tavsiflangan tananing haddan tashqari zaiflashishi, vazn yoʻqotish bilan tavsiflanadigan jarayon. Kaxeksiya bemorlarni ishtahani yoʻqotish, asteniya va anemiya bilan bogʻliq boʻlgan harakatsizlik holatida jismoniy zaiflashtiradi va asosiy kasallikning standart davolanishiga javob odatda yomon boʻladi.

Etiologiyasi
------------

* Sheehan sindromi
* Radiatsiya kasalligi
* Ovqatning oshqozonga kirishini qiyinlashtiradigan qiziloʻngachning stenozi;
* Oziq-ovqatning etishmasligi tufayli tartibsiz va etarli darajada ovqatlanish
* Oshqozon-ichak trakti kasalliklari (GIT), ovqat hazm qilish va soʻrilishning buzilishi, shu jumladan surunkali enterokolit, oshqozon rezektsiyasidan keyingi holat va boshqalar bilan birga keladi;
* Psixogen anoreksiya ;
* Psixostimulyatorlardan uzoq muddatli foydalanish
* amiloidoz ;
* Birlashtiruvchi toʻqimalarning zaiflashtiruvchi diffuz kasalliklari;
* Surunkali yuqumli kasalliklarda (brutsellyoz, sil va boshqalar, uzoq muddatli intoksikatsiya) va yiringli jarayonlar (xoʻppozlar, osteomiyelit);
* Akantolitik pemfigus;
* Ogʻir yurak etishmovchiligi ;
* Xatarli oʻsmalar (onkologik, xususan, saraton kaxeksiyasi);
* Endokrin kasalliklarda, ayniqsa pangipopituitarizmda (gipotalamus-gipofiz etishmovchiligi) metabolizm va energiya buzilishi;
* Adrenal etishmovchilik;
* Qalqonsimon bez etishmovchiligi;
* Orttirilgan immunitet tanqisligi sindromi.

Alomatlar
---------

Kaxeksiyaning belgilari aniq zaiflik, nogironlik, toʻsatdan vazn yoʻqotish, koʻpincha suvsizlanish belgilari bilan birga keladi. Ogʻirlikni yoʻqotish 50% yoki undan koʻproq boʻlishi mumkin.

Teri osti toʻqimasi keskin kamayadi yoki butunlay yoʻqoladi, gipovitaminoz belgilari (vitamin etishmovchiligi) mavjud. Natijada, bemorlarning terisi xiralashadi, ajinlanadi, oqarib ketadi yoki tuproqli kulrang rangga ega boʻladi.

Soch va tirnoqlarda trofik oʻzgarishlar ham mavjud, stomatit rivojlanishi mumkin, kuchli ich qotishi xarakterlidir.

Bemorlarda jinsiy funktsiya pasayadi, ayollarda amenoreya paydo boʻlishi mumkin, chunki bemorning aylanma qon hajmi kamayadi.

Koʻpincha buyraklardagi glomerulyar filtratsiya kamayadi. Gipoproteinemiya, hipoalbuminemiya, shuningdek, temir anemiyasi yoki B12 tanqisligi anemiyasi namoyon boʻladi.

Kaxeksiya bilan koʻpincha ruhiy kasalliklar kuzatiladi. Uning rivojlanishining boshida asteniya paydo boʻladi, unda asabiy zaiflik, koʻz yoshlari, subdepressiv kayfiyat mavjud. Kaxeksiya va asteniya rivojlanishi bilan adinamik komponent koʻproq darajada oʻzini namoyon qila boshlaydi. Kaxeksiyaga sabab boʻlgan asosiy kasallikning kuchayishi bilan, amentiya shaklida ongning xiralashishi, ongning alacakaranlık buluti, tashvishli va melankolik holatlar bilan almashtiriladigan deliryumning ogʻir yoki rudimentar shakllari, apatik stupor va psevdoparalitik sindrom koʻpincha mumkin. yuzaga keladi. Kaxeksiyaga sabab boʻlgan asosiy kasallikning ijobiy natijasiga qaramay, uzoq muddatli asteniya doimo saqlanib qoladi. Baʼzi hollarda u turli intensivlikdagi psixoorganik sindromning namoyon boʻlishi bilan birlashtiriladi.

Davolash
--------

Kaxeksiya bilan ogʻrigan bemorlarni davolash, birinchi navbatda, asosiy kasallikka qaratilgan, lekin, albatta, bemorlarning ovqatlanishini tiklash uchun zarur choralarni, shuningdek, ularga ehtiyotkorlik bilan umumiy gʻamxoʻrlik qilishni oʻz ichiga oladi. Ratsionda oqsillar va yogʻlar, vitaminlar boʻlishi kerak, shu bilan birga oson hazm boʻladigan ovqatlardan foydalanish tavsiya etiladi. Ovqat hazm qilish va soʻrilishning buzilishi belgilari bilan polienzimatik preparatlar buyuriladi, masalan, pankreatin va boshqalar. Kaxeksiya bilan ogʻrigan bemorlarni ogʻir ahvoldan chiqarish uchun glyukoza, elektrolitlar, vitaminlar, oqsil gidrolizatlari, aminokislotalar aralashmalari parenteral yuboriladi. Koʻrsatkichlarga koʻra, anabolik steroidlar qoʻllaniladi. Psixogen anoreksiyada davolanish psixiatr tomonidan belgilanadi va amalga oshiriladi; Ishtahani kuchaytiruvchi vositalardan foydalanish mumkin.

* Ovqat hazm qilish distrofiyasi
* Pangipopituitarizm
* Simmonds kasalligi
* Anoreksiya
* Protein-energiya etishmovchiligi

Manbalar
--------

1. ↑  „*Merriam-Webster Dictionary* definition of cachexia". 31-may 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-mart 2012-yil.
2. ↑  Rapini, Ronald P.; Bolognia, Jean L.; Jorizzo, Joseph L.*. Dermatology: 2-Volume Set*. St. Louis: Mosby, 2007 — 1169 bet. ISBN 1-4160-2999-0..

Adabiyotlar
-----------

* Kichik tibbiy ensiklopediya. – M.: Tibbiyot entsiklopediyasi. 1991-1996 yillar .
* Birinchi yordam. – M .: Buyuk rus entsiklopediyasi. 1994 yil
* Tibbiyot atamalarining entsiklopedik lugʻati. – M.: Sovet Entsiklopediyasi. – 1982-1984 yillar .
* Rapini, Ronald P.; Bolognia, Jean L.; Jorizzo, Joseph L.*. Dermatology: 2-Volume Set*. St. Louis: Mosby, 2007 — 1169 bet. ISBN 1-4160-2999-0..

Havolalar
---------

* *Merriam-Webster lugʻatida* kaxeksiyaning taʼrifi
* Kaxeksiya / / Qozogʻiston. Milliy entsiklopediya (ruscha) . – Olmaota: Qozoq ensiklopediyalari, 2005. – T. III. – ISBN 9965-9746-4-0 . (CC BY SA 3.0)