**Akafist shanbasi;** shuningdek, **Muqaddas Xudoning onasini (Bibi Maryam) ulugʻlash** — bayram va pravoslav cherkovining marosimlar izchilligi nomi, Buyuk ibodatning beshinchi haftaligi shanbasida amalga oshiriladi.

Bayram 9-asrda Konstantinopolni, Xudoning onasi (Bibi Maryam) shafoati tufayli amalga oshirilgan, dushmanlar bosqinidan bir necha bor ozod qilinishi munosabati bilan tashkil etilgan (626-yilda avarlar , 677-yilda forslar , 717-yilda arablar).

626-yilda Konstantinopolning forslar va varvarlarning, shu jumladan skiflarning bosqinidan qutqarilishi bilan (bu bilan slavyanlar ham nazarda tutilgan boʻlishi mumkin), dastlab birinchi akafistning, Xudoning onasi (Bibi Maryam) sharafiga yozilgan, bir qismi boʻlgan "Tanlangan Gubernator" kondakining kelib chiqishi ham bogʻliq. Bu akafist birinchi marta tunda Vlaxern cherkovida, 860-yilda shaharni qamal qilgan dushman flotidan, afsonaga koʻra, Muqaddas Xudoning Onasi (Bibi Maryam) rizasini dengizga tushirgandan keyin paydo boʻlgan boʻron tomonidan vayron qilingan, moʻjizaviy tarzda ozod qilgandan keyin oʻqilgan.

Dastlab, bayram faqat Konstantinopolda Vlaxern cherkovida nishonlangan, u yerda afsonaga koʻra, Injilning toʻrt afsonaviy mualliflaridan biri Luko tomonidan yozilgan Xudo onasining moʻjizaviy Vlaxern ikonasi va uning yerdagi hayoti bilan bogʻliq narsalar — rizasi va kamari saqlangan. Keyinchalik, bayram Studiy nizomiga, keyin esa cherkov liturgik kitoblariga kiritilgan boʻlib, Sharqiy cherkovlar uchun umumiy boʻlib qolgan. Ushbu bayram uchun kanon 9-asrda Iosif Studit tomonidan yozilgan.

Ikonografiya
------------

Xudoning Onasini (Bibi Maryam) ulugʻlash ikonasining asosiy mavzusi — qadimgi bashoratlarga koʻra, mujassamlangan Xudoning onasi boʻlgan Bokira Maryamni ulugʻlashdir. Ikonografiya VIII asrda Konstantinopol Patriarxi German tomonidan tuzilgan paygʻambarlar kanoni qoʻshigʻining soʻzlariga asoslanadi: „Svishe prorotsi tya predvozvestisha, Otrokovitse: stamnu, jezl, skrijal, kivot, sveщnik, trapezu, goru nesekomuyu, zlatuyu kadilnitsu i skiniyu, dver neproxodimuyu, palatu, i lestvitsu, i prestol Tsarev". Ushbu qoʻshiqqa asoslanib, ikonalarda qoʻllarida maʼlum narsalarni ushlab turgan quyidagi paygʻambarlar tasvirlangan: Yoqub zinapoya bilan, Muso Yonayotgan buta bilan , Valaam yulduz bilan, Gedeon qoʻy juni bilan, Iyezekiilya darvoza bilan, Iyeremiy lavha bilan, Iso qisqich va koʻmir bilan, Iyesseya va Horun gullab-yashnagan tayoqlar bilan, Dovud va Sulaymon Quddus maʼbadining namunalari bilan , Daniil va Avvakum togʻlar bilan.

Rossiyadagi Xudoning Onasini (Bibi Maryam) ulugʻlashning eng qadimiy ikonasi — XIV asrning ikkinchi yarmida yunon ustasi tomonidan yaratilgan Moskvaning Uspenskiy soboridagi „Xudoning Onasini (Bibi Maryam) akafist bilan ulugʻlash" ikonasidir.

Manbalar
--------

1. ↑  Subbota Akafista. Poxvala Presvyatoy Bogoroditse
2. ↑  Subbota Akafista
3. ↑  *Gladisheva Ye. Nersesyan L.* Slovar-ukazatel imen i ponyatiy po drevnerusskomu iskusstvu
4. ↑  Poxvala Bogomateri
5. ↑  Poxvala Bogomateri

Havolalar
---------

* VikiOmbor logotipi VikiOmborda **Акафистная Суббота** mavzusi boʻyicha mediafayllar bor
* Subbota Akafista. Poxvala Presvyatoy Bogoroditsi na sayte „Православие и мир".