**Birinchi Oʻrxon**, baʼzi manbalarda **Urxon** (usm. 
, turkcha: *Orhan Gazi, Birinci Orhan*; 1281-1362) — Usmonli beyligining 1323—1362 yillardagi ikkinchi begi boʻlgan.. Usmon bey va Rabia Bala Malhun Hatunning oʻgʻli boʻlib, Söğütda tugʻilgan. Hukmronligining dastlabki bosqichlarida Oʻrxon oʻz kuchini shimoli-gʻarbiy Anadoluning katta qismini zabt etishga qaratdi. Bu hududlarning aksariyati Vizantiya hukmronligi ostida edi va u Pelekanonda Vizantiya imperatori Andronikos Palaiologosga qarshi birinchi jangida gʻalaba qozondi. Oʻrxon Baliqesirdagi Karasidlar va Anqaradagi Ahiylar yerlarini ham egallagan. Toʻqqiz yoshli Vizantiya imperatori Ioann V taxtga chiqishi bilan bogʻliq bir qator fuqarolar urushlari Oʻrxonga katta foyda keltirdi. Usmonli jangchilarini imperator raqib kuchlariga qarshi ishlatib, ularga Frakiyani talon-toroj qilishga imkon berdi. 1352-1357 yillardagi Vizantiya fuqarolar urushida Kantakuzenos Usmonli qoʻshinlarini Ioann V ga qarshi ishlatib, ularga 1352-yillarda Chimpedagi Yevropa qalʼasidan foydalanishga ruxsat berdi. Ikki yil oʻtgach, Gallipolini (zamonaviy Gelibolu) kuchli zilzila vayron qildi, shundan soʻng Oʻrxonning oʻgʻli Sulaymon posho shaharni egallab oldi va Usmonlilarga Yevropaga chiqish uchun mustahkam koʻprik boʻldi. Musulmon olimi Ibn Battutaning taʼkidlashicha, Oʻrxon „turk podshohlarining eng ulugʻi, boyliklari, yerlari va harbiy kuchlari jihatidan eng boyi" edi.

Manbalar
--------

1. ↑  Nicolle, David and Hook, Adam. *Ottoman Fortifications 1300-1710 Wayback Machine saytida arxivlandi (29-oktabr 2014-yil)..* Osprey Publishing, 2010. Retrieved 3-Sep 2011-yil.


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Usmoniylar imperiyasi sultonlari / xalifalari |
| --- |
|  |
| 
* Sulola
* Sulola daraxti
 |
|  |
| 
* Usmon I
* Oʻrxon I
* Murod I
* Boyazid I Yildirim
* *Usmoniylarda taxt g'avg'osi*
* Mehmed I
* Murod II
* Mehmed II
* Murod II
* Mehmed II
* Boyazid II
* Salim I Yovuz§
* Sulaymon I
* Salim II
* Murod III
* Mehmed III
* Ahmad I
* Mustafo I
* Usmon II
* Mustafo I
* Murod IV
* Ibrohim I
* Mehmed IV
* Sulaymon II
* Ahmad II
* Mustafo II
* Ahmad III
* Mahmud I
* Usmon III
* Mustafo III
* Abdulhamid I
* Salim III
* Mustafo IV
* Mahmud II
* Abdulmajid I
* Abdulaziz
* Murod V
* Abdulhamid II
* Mehmed V
* Mehmed VI
* Abdulmajid II
 |
|  |
| 
§ Birinchi usmoniy xalifalari |

 |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Usmoniylar imperiyasi Taxt uchun kurashgan Usmoniy shahzodalar |
| --- |
|  |
| Murod Iga qarshi (1373) | 
* Savcı Bey
 |
|  |
| Usmoniylar boʻlingan davr (1402-1413) | 
* Mehmet Çelebi
* Süleyman Çelebi
* İsa Çelebi
* Musa Çelebi
 |
|  |
| Mehmed Iga qarshi (1419) | 
* Mustafa Çelebi
 |
|  |
| Murod IIga qarshi (1421-1423) | 
* Mustafa Çelebi
* Küçük Mustafa
 |
|  |
| Boyazid IIga qarshi (1481-1482) | 
* Sultan Cem
 |
|  |
| Boyazid IIga qarshi (1511-1512) | 
* Selim I Yovuz
* Ahmet
 |
|  |
| Salim I Yovuzga qarshi (1512-1513) | 
* Ahmet
* Korkut
 |
|  |
| Sulaymon Iga qarshi (1553-1561) | 
* Mustafa
* Bayezid
 |
|  |
| Ahmad Iga qarshi (1603-1617) | 
* Sultan Yahya
 |

 |