recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Organ** (yun. organon – qurol, asbob) – damli klavishli musiqa cholgʻu asbobi. Turli oʻlchamdagi (yogʻoch va metall) trubalar toʻplamidan, pnevmatik tizim (havo haydovchi qurilma va havo oʻtkazgichlar)dan va boshqarish minbaridan tashkil topgan. Bir qancha klaviaturalari, manuallari (qoʻl bilan bosish uchun) va pedallari (oyoq bilan bosish uchun) boʻladi. XIV asrdan organ Gʻarbiy Yevropada avval cherkov, keyinchalik dunyoviy cholgʻu asbobi sifatida keng tarqalgan. Asosan, yakkanavoz musiqa asbobi sifatida ishlatiladi. J. Freskobaldi, F. Kuperen, G. Pyorsell, Ya. Svelink, I. S. Bax, F. Mendelson, F. List, M. Reger, S. Frank, 20-asrda B. Britten, P. Xindemit, O. Messian, A. Onegger va boshqalarning organ uchun yaratgan asarlari mashhur. Oʻzbekistonda organ uchun birinchi asarlarni G. Mushel yozgan (Syuita, 1947; Organ va violonchel uchun poema, 1948 va boshqalar). Oʻzbekiston davlat konservatoriyasida organ sinfi mavjud. Oʻzbekiston ijrochilaridan R. Karimova, T. Levina va boshqalar tanilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Iroq Muvaqqat hukumati 2005-yil 30-yanvarda boʻlib oʻtgan Milliy Assambleyaga saylovdan soʻng yangi konstitutsiya ishlab chiqilgunga qadar Iroqni boshqarish uchun muvaqqat hukumat sifatida AQSh va uning koalitsiya ittifoqchilari tomonidan tuzilgan. Iroq Muvaqqat hukumatining o'zi 2004 yil 28 iyunda Koalitsiya Muvaqqat ma'muriyati (va Iroq Muvaqqat boshqaruv kengashi ) o'rnini egalladi va 2005 yil 3 mayda Iroq o'tish hukumati tomonidan almashtirildi.Allavi Iroq Muvaqqat Boshqaruv Kengashining sobiq a'zosi bo'lgan va kengash tomonidan AQSh suverenitetini topshirishdan (2004-yil 28-iyun) boshlab , Iroqning vaqtinchalik Bosh vaziri etib saylangan edi. 2005 yil boshi. Garchi ko'pchilik bu qarorga asosan Birlashgan Millatlar Tashkilotining Iroq bo'yicha maxsus vakili Laxdar Braximiy maslahati bilan erishilgan deb hisoblasa-da, *Nyu-York Tayms gazetasining* yozishicha, Brahimiy uni AQSh rasmiylari, jumladan, AQShning sobiq Iroq ma'muri Pol Bremer bosimidan so'ng istamay qo'llab-quvvatlagan.  Ikki hafta o'tgach, Brahimi "katta qiyinchiliklar va umidsizlik" tufayli iste'foga chiqishini e'lon qildi.  Allavi ko'pincha dunyoviy kelib chiqishi va AQSh bilan aloqalari uchun tanlangan mo''tadil shia (Iroqning ko'pchilik e'tiqodi a'zosi) sifatida tasvirlanadi. Biroq, uning obro'si ommaviy axborot vositalarida Allaviy Vashingtonning qo'g'irchog'i ekanligiga da'vo qilingan. 

1. ↑  Lorimer, Doug. „IRAQ: US still calls the shots". *Green Left Weekly* (2004-yil 29-iyun). 2008-yil 8-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 27-iyun.
2. ↑  Shamir, Shlomo. „Brahimi quits post as UN envoy in Iraq". *Haaretz* (2004-yil 13-iyun). Qaraldi: 2013-yil 27-iyun.
3. ↑  Iraq's New S.O.B.. *Newsweek* (2004-yil iyul).
4. ↑  Dowd, Maureen. „Dance of the Marionettes". *The New York Times* (2004-yil 26-sentyabr). Qaraldi: 2013-yil 27-iyun.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Dinamika (maʼnolari).

**Dinamika** (yunoncha: "dinamikos" — kuchga oid, kuchli) — 1) muayyan asarning nota yozuvida va bevosita uni ijro etishda tovushlar sadolanishi kuchi (baland-pastligi)ning oʻzgaruvchanligi; 2) shu oʻzgaruvchanlikni ifodalovchi belgilar majmui; 3) mazkur jarayonni oʻrganuvchi taʼlimot.

Dinamika musiqiy ifodaning muhim vositalaridan boʻlib, xalq va professional ijod hamda ijrochilikda qadimdan qoʻllanilib kelingan. Dinamika atamasi ilk bor shveysar musiqa oʻqituvchisi X. Negeli tomonidan 1810-yilda joriy etilgan degan taxmin bor. Dinamikaning eng aniq, yaʼni kuchli, baland — forte, fortissimo; kuchsiz, past, sekin — piano, pianissimo (r, rr) va boshqa turlari qoʻllaniladi. Shu bilan birga, muayyan dinamikadan boshqasiga asta-sekin oʻtib boruvchi (sadoning kuchayishi — crescendo, sadoning pasayishi — diminuendo) turlari ham joriy etilgan. Ijodiy amaliyotda butun bir asarni muayyan dinamika xususiyatlariga izchil tayanib yaratish misollari uchrab turadi. Masalan, O. Lassonit "Aks sado" xori "r"larning qarama-qarshiligiga, M. Ravelning "Bolero" simfonik manzarasi sadolanishining "rr"dan izchil kuchayishi, yaʼni dinamikaning asta-sekin orta borishi va crescendo orqali oʻz avjiga koʻtarilishiga asoslangan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Antropogen omillar**, **muhitning antropogen omillari** — odam va uning xoʻjalik faoliyatining oʻsimlik, hayvon va boshqa tabiat komponentlariga taʼsiri bilan bogʻliq omillar guruhi. Odam tabiatga taʼsir koʻrsatib, uni oʻz ehtiyojlariga moslashtirib, Yerning beqiyos keng hududlarida fauna va florani oʻzgartiradi, bu esa oʻsimliklarning kamayishi, ayrim oʻsimlik va hayvon turlarining qirib yuborilishi, oʻsimliklar introduksiyasi va boshqalarga olib keladi. Odamning tabiatga bilvosita taʼsiri iqlimni, atmosfera va suv havzalarining fizik holati va kimyoviy tarkibini, yerning ustki qatlamini, tuproq strukturasi va boshqalarni oʻzgartirish yoʻli bilan amalga oshiriladi. Qoʻriqerlarni oʻzlashtirish, monokulturali (bir ekinli) agrotsenozlar barpo etish va boshqa tadbirlar tabiiy biotsenozlarnit oʻzgarishiga katta taʼsir koʻrsatadi. Atom sanoatining rivojlanishi, ayniqsa atom qurollarini sinash, suv, atmosfera va tuproqni ifloslantiruvchi sanoat chiqindilarining koʻpayib borishi muammolari muhim boʻlib bormoqda. Odam madaniy oʻsimliklar va uy hayvonlari uchun maʼlum darajada yangi sharoit yaratdi, ularning zotlarini yaxshiladi va mahsuldorligini oshirdi, ekinzorlarning hosildorligini juda koʻpaytirdi, lekin tabiat qonunlarini chuqur bilmasdan tabiiy muvozanatda buzilishlarga olib keladigan faoliyat kutilmagan salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkin. Ekinlarni notoʻgʻri sugʻorish yerning shoʻrlanishi va eroziyaga olib keladi; yerni ortiqcha quritish oʻsimliklar qoplamini oʻzgartiradi. Hozirgi zamon fani va texnikasi insonning tabiatga keng miqyosda aralashishiga qulay sharoitlar yaratib berib, oʻz navbatida atrof muhitni muhofaza qilishni muhim muammoga aylantirdi. Antropogen omillar inson faoliyatining tabiatga ta'siri natijasida yuzaga keladi

Adabiyotlar
-----------

* Zikiryoyev, Abdukarim. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000.
* Alibekov L. Qishloq xoʻjaligini ximiyalashtirish va atrof-muhit, Toshkent, 1986
* Egamberdiyev R. Ekologiya, Toshkent, 1993.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yakushima** – (yaponcha 屋久島町) Yaponiyadagi Kumage tumanidagi shahar. Bu shahar Yakushima va Kuchinoerabujima orollarida joylashgan.

Tarixi
------

2007-yil 1-oktyabrda shahar Kumage tumanidagi Kamiyaku va Yaku shaharlarining qoʻshilishi natijasida tashkil topgan.

Geografiyasi
------------

Orolning asosiy aholi punktlari Anbo va Miyanoura port shaharlaridir. Boshqa aholi punktlari – Hiranai, Kuriobashi, Nagata, Okonotaki qirgʻoq qishloqlari va tashlandiq oʻrmon qishlogʻi Kosugidanidir. Mahalliy aholi hududlari orasida Shiratani Unsui, Arakawa, Yakushima aeroporti, Kigensugi va Yakusugi daralari bor.

Demografiyasi
-------------

2008-yil holatiga koʻra, shaharning taxminiy aholisi 13,486 kishini va zichligi har kvadrat kilometrga 24,9 kishini tashkil qiladi. Umumiy maydoni 540,98km.kv.

Transport
---------

Yakushima aeroporti Yakusimaga xizmat qiladi. Bundan tashqari, orolga xizmat koʻrsatadigan gidrofoillar va paromlar mavjud. Kuchinoerabujima shahriga munitsipal parom orqali borish mumkin. Orol ichida esa oʻrmon temir yoʻli, Anbo oʻrmon temir yoʻli mavjud.

Taʼlim
------

### Yuqori maktablar

•Kagoshima prefekturasi Yakushima yuqori maktabi

•Yakushima Ozora yuqoru maktabi (yuqori maktabning sirtqi kursi)

### Oʻrta maktablar

•Anbo oʻrta maktabi

•Gakunan oʻrta maktabi

•Issō oʻrta maktabi

•Kanadake oʻrta maktabi

•Koseda oʻrta maktabi

•Miyaura oʻrta maktabi

•Nagata oʻrta maktabi

### Boshlangʻich maktablar

Anbo boshlangʻich maktabi

•Hachiman boshlangʻich maktabi

•Isso boshlangʻich maktabi

•Kamiyama boshlangʻich maktabi

•Kanadake boshlangʻich maktabi

•Koseda boshlangʻich maktabi

•Kurio boshlangʻich maktabi

•Miyaura boshlangʻich maktabi

•Nagata boshlangʻich maktabi

Manbalar
--------
Asl ismi **Fahrettin Cyureklibatir** bo'lgan **Cüneyt Arkın** (1937-yil 7-sentyabr, Eskishehir - 28 iyun 2022-yil, Istanbul ) - turk shifokori, aktyor, ssenariy muallifi, prodyuser va rejissyor. Arkin 1963-2021-yillar orasida 330 ta film, serial va teatr spektakllarida ishtirok etgan. U Yeshilchamning 4 bargli yonjasi Turkan Shoray, Fatma Girik, Hulya Kochyigit va Filiz Akin bilan ko'plab sevgi filmlarida bosh rolni o'rtoqlashdi va chiroyli bosh rollarga hayot berdi. Arkin; U *Malkochog'li*, *Kara Murat* va *Battal Gazi kabi ko'plab tarixiy filmlarda "yengilmas qahramon",* ijtimoiy filmlarning "yaxshi yurak", "mard qarshilik", "yordamchi" va "adolatli" qahramonlarini o'ynadi. *Deli Shahin*, *Dünyayi Kurtaran Adam*, *Girg'ir Ali* va *Oxirgi Kahramanlar* kabi ko'plab filmlar yozgan va rejissyorlik qilgan Arkin; *Kuskun Chichek*, *Citizen Riza* va *Kartal Murat* kabi filmlarda prodyuser sifatida ishtirok etdi.

Medrano sirki kabi ko'plab sirklarda ishlagan Arkin ot minish va karate bo'yicha ixtisoslashgan va bu erda o'rgangan texnikalarini kinoda qo'llagan. U dublyorlardan foydalanmaganligi sababli, u xavfli sahnalarda ko'plab suyaklari, orqa miya jarohatlari va jarohatlar oldi.  Shoir va yozuvchi Jemal Süreyyaning so'zlariga ko'ra, Arkin "Ipak yo'lining supermeni" va fransuz aktyori Jan Maraisning"*Fantoma"* serialidagi aksi bo'lgan. Halit Refig'ga kelsak, "Birinchi filmlarida u Alain Delonga o'xshardi, jangovar filmlarda esa yevropaliklar va o'zi uchun Burt Lankasterga o'xshardi".  U 1969-yilda 6-yilda *"Odamlar yashar ekan"* filmida debyut qilgan. "Oltin apelsin" kinofestivalida "Eng yaxshi erkak roli" mukofotiga sazovor bo'ldi. 1972 yilda *"Yarali Kurt"* filmi bilan Adana Oltin Ko'za Film Festivalida "Eng yaxshi erkak aktyor" mukofotini qo'lga kiritdi. 2021-yilda kino yo‘nalishida Prezidentlik madaniyat va san’at bosh mukofotiga loyiq deb topilgan Arkin 2022-yil 28-iyun kuni 84 yoshda Istanbulda vafot etdi va Zinjirlikuyu qabristoniga dafn qilindi.

1. ↑  „Cüneyt Arkın: Ekmeğim için çok şeyden vazgeçtim". Habertürk (9 kasım 2020). 9 kasım 2020da asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 10 eylül 2023.
2. ↑  „Cemal Süreya Cüneyt Arkın'ı anlatıyor: İpek Yolu'ndaki Süpermen" (tr-TR).  Medyafaresi (8 mayıs 2018). 7 ağustos 2018da asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 29 haziran 2022.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Murodxon (maʼnolari).

**Murodxon** (? — 1845) — Qoʻqon xoni (1845), oʻzbeklarning Ming sulolasiga mansub. Olimxonning oʻgʻli. Isfara hokimi Sotiboldi dodxoh Qoʻqon xoni Sheralixonga qarshi fitna uyushtiradi, bu ishga Murodxon ham tortiladi. Ular Musulmonqul mingboshi qirgʻizlar isyonini bostirish uchun ketganidan foydalanib xonni asirga oladilar va Murodxonni xon deb eʼlon qiladilar. 3 kundan soʻng Sheralixon oʻldirilgan, saroyi talanib, oʻgʻillari qamoqqa olingan. Qoʻqon aholisi taxt oʻzgarishidan norozi edi, buning ustiga yangi xon oʻzini Buxoro amirining noibi deb eʼlon qilgan. Musulmonqul bu voqeadan xabardor boʻlib oʻz qabiladoshlari boʻlgan qipchoqlarni toʻplab, Murodxonga qarshi hujum qildi. Ular Namangan begi Xudoyorxonni oʻzlari bilan olib kelishadi. Qipchoqlar uni oq kigizga oʻtqazib xon qilib koʻtaradilar. Musulmonqul qoʻshini Murodxonning qirgʻizlardan iborat unchalik katta boʻlmagan qoʻshinini tezlik bilan yengib, oʻrdasini egallab oladi va atigi 7 kun xon boʻlgan Murodxon qatl etiladi.

Adabiyot
--------

* Nalivkin V. P. Kratkaya istoriya Kokandskogo xanstva, Kazan, 1886; Nabiyev R. N. Feodalnoye xozyaystvo Xudoyar-xana, T. 1972.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

| * k
* m
* t
Qoʻqon Xonlari |
| --- |
| 1709–1883 | 
* Shohruxbiy (1709–1721)
* Abdurahimbiy (1721–1733)
* Abdulkarimbiy (1733–1750)
* Abdurokhmon-Botir (1750)
* Erdonabiy (1750–1752)
* Bobobek (1752–1753)
* Erdonabiy (1753–1764)
* Suleymon (1764)
* Shohruh III (1764)
* Norboʻtabiy (1764–1801)
* Olimxon (1801–1810)
* Umarxon (1810–1822)
* Muhammad Alixon (1822–1842)
* Sheralixon (1842–1845)
* Murodxon (1845)
* Xudoyorxon (1845–1852)
* Abdulabiy (1852-1853)
* Xudoyorxon (1853–1858)
* Mallaxon (1858–1862)
* Murodxon II (1862)
* Xudoyorxon (1862–1865)
* Mohammad Sultonxon (1863–1866)
* Xudoyorxon (1866–1875)
* Nasriddinbek (1875)
* Poʻlatxon (1875)
* Nasriddinbek (1875–1876)

 |  |
**On Her Majestyʼs secret service** (tarjimasi: Hazrati Oliyalarining maxfiy xizmatida) – Ian Fleming qalamiga mansub shu nomli asar asosida suratga olingan, Buyuk Britaniyalik josus, agent 007 – James Bond haqidagi filmlarning oltinchisi. Bosh rolni aktyor George Lazenby ijro etgan.

Mazmuni
-------

Oʻzining eski dushmani, SPECTRE terror tashkilotining yetakchisi va „birinchi raqamli" izidan yurib, britaniyalik MI6 razvedka agenti Jeyms Bond Portugaliyaga boradi. U yerda Tereza (Treysi) ismli qizga oshiq boʻladi. Tereza, mamlakat jinoyat dunyosi qiroli Mark-Ange Draconing qizi. Koʻp oʻtmay Bond Draconing odamlari tomonidan qoʻlga olinadi va xoʻjayiniga olib kelinadi. Ammo Drako Bonddan faqat bitta narsani soʻraydi: qiziga uylanish. Buning evaziga Blofeld haqida maʼlumot beradi. Otasining rejalaridan xabar topgan Treysi Bondga oʻzini qiziqtirgan hamma narsani hech qanday shartlarsiz aytib berishni talab qiladi. Olingan maʼlumotlardan foydalanib, Bond Alp togʻlarida xususiy klinika niqobi ostidagi yashirin laboratoriyani topadi, Blofeld insoniyatni yoʻq qila oladigan yangi halokatli virusni ishlab chiqmoqda. Bond Blofeldning graf sulolasidanligini qayd etishi kerak boʻlgan genealogist niqobi ostida ushbu laboratoriyaga kirib boradi. Tez orada Bond u yerdan qochishga muvaffaq boʻladi. Bunda unga Treysi yordam beradi, lekin uning oʻzi Blofeldning odamlari qoʻliga tushadi. MI6da Bosh vazir Blofeldni yoʻq qilish uchun agentlarni yuborish oʻrniga, unga tovon toʻlashga qaror qilganini aytadi. Bond Drako yordamida Treysini oʻzi qutqarib, Blofeld guruhining laboratoriyasini yoʻq qilishga qaror qiladi. SPECTREning rejalarini buzadi, ammo Blofeldni oʻldirish qoʻlidan kelmaydi.

Film oxirida Bond va Tereza turmush qurishadi. Toʻy tugashi bilanoq, ularga nogiron Blofeld va uning vorisi hujum qilishadi. Bondning oʻzi yaralanmasa-da, uning yosh xotini bir zumda vafot etadi. Bond birinchi marta yigʻlaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Гонорары исполнителей роли Бонда".
2. ↑  „Гонорары Джорджа Лэзенби".

| * k
* m
* t
James Bond |
| --- |
| Kitoblar | 
* Royal qimorxonasi
* Yashayver
* Moonraker
* Yashasin olmoslar
* Rossiyadan muhabbat bilan
* Doktor No
* Goldfinger
* For your eyes only
* Sharli momaqaldiroq
* Meni sevgan josus
* Hazrati Oliyalarining maxfiy xizmatida
* Ikki hayoting bor
* Oltin toʻpponchali kishi
* Sakkizoyoq. Koʻz chaqnashi

 |
| Filmlar | 
* Doktor No
* Rossiyadan muhabbat bilan
* Goldfinger
* Sharli momaqaldiroq
* Ikki hayoting bor
* Hazrati Oliyalarining maxfiy xizmatida
* Yashasin olmoslar
* Yashayver
* Oltin toʻpponchali kishi
* Meni sevgan josus
* Moonraker
* Faqat sening koʻzlaring uchun
* Sakkizoyoq
* Qotillik uchun sharoit
* Koʻz chaqnashi
* Qotillik uchun ruxsatnoma
* Oltin koʻz
* Ertangi kun doim bor
* Dunyo ham kam
* Oʻlishning mavridi emas
* Royal qimorxonasi
* Mehribonlik kvanti
* Skyfall
* Doira
* Oʻlish vaqti emas

 |
| Norasmiy filmlar | 
* Hech qachon „hech qachon" dema
* Royal qimorxonasi (film, 1954)
* Royal qimorxonasi (film, 1967)

 |
| Aktyorlar | 
* Barry Nelson
* David Niven
* Sean Connery
* George Lazenby
* Roger Moore
* Timothy Dalton
* Pierce Brosnan
* Daniel Craig

 |
**Abror Hidoyatov** (1900.31.12 – Toshkent – 1958.3.10) – Oʻzbekiston xalq artisti (1937). Dastlab eski maktabda oʻqigan. 1919-yildan Mannon Uygʻur boshchilik qilgan „Turon" truppasida ishlagan. 1920—24 yillar Neʼmat (Gʻ.Zafariy, „Halima"), drama studiyasida oʻqiydi. Studiyada yaratilgan Garpagon (J.Molyer, „Xasis"), Bob (Bill-Be-lotserkovskiy, „Aks sado"), Nasrid-din (Choʻlpon, „Yana uylanaman"), shahar hokimi (N.Gogol, „Revizor"), Kalaf (K.Gotssi, „Malikai Turan-dot") H. kamolotida muhim rol oʻynadi. 1927—35 yillarda milliy va tarjima asarlarda bir turkum ob-razlar yaratdi: Sarimsoq (K.Yashin, „Yondiramiz"), Rustam (U.Ismoilov, „Rustam"), Shopur (Xurshid, „Farhod va Shirin"), Frondoso (Lope de Vega, „Qoʻzibuloq qishlogʻi") va boshqa Ijobiy qahramonlar obrazlarini yaratar ekan, asosan qahramonona ro-mantik vositalarni ishga soldi. Salbiy rollarda ham eʼtiborli ijodiy yutuqlarga erishdi: Kukumboy (D.Furmanov, S.Polivanov, „Isyon"), Oripov (Z.Said, N.Safarov, „Tarix tilga kirdi") va boshqa H.ning aktyorlik mahorati Hamlet (Uilyam Shekspir, „Hamlet", 1935), Gʻofur (Hamza, „Boy ila xizmatchi", 1939) va Otello (Uilyam Shekspir, „Otello", 1945) obrazlarida yorqin namoyon boʻldi.

H.ning oʻzbek tarixiy dramalarida yaratgan Muqanna (H.Olimjon, „Muqanna"), Temur Malik (M. Shayxzoda, „Jaloliddin"), Navoiy (Uygʻun, I.Sulton, „Alisher Navoiy") obrazlari ham yetukdir.

H. nomi Oʻzbek davlat drama teatriga (1991) hamda Toshkent koʻchalaridan biriga (1986) berilgan. H. hayoti va ijodiga bagʻishlangan hujjatli film ishlangan (rej. Bobo Xoʻjayev, 1967). Vafotidan soʻng "Buyuk xizmatlari uchun" ordeni bilan mukofotlangan (2000).

Adabiyot
--------

* Deych A. Abrar Xidoyatov, M.-L. 1948;
* Avdeyeva L. Abrar Xidoyatov, T. 1960;
* Qodirov M. Saqnamiz lochinlari, T. 1986;
* Rahmonon M. Hamza Oʻzbek Daalat akademik drama teatri tarixi, T" 2001;
* Muhsin Qodirov, OʻzME, Toshkent, 2000-2005.

Havolalar
---------

* Nekrolog
* Gazeta

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  
 


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Andoza:County Monaghan**Emyvale -** Ulster plantatsiyasidan oldin **Scarnageeragh** nomi bilan tanilgan. Irlandiyaning Monaghan okrugining shimolidagi qishloq. U Dublindan Derri va Letterkennigacha bo'lgan asosiy yo'lda N2 taxminan Monagan shimolida va Aughnacloydan janubda. Uning aholisi 700 ga yaqin.

Tarixi
------

1959-yilda bronza davriga oid qabr topildi,bu qishloq o'rnida 3000 yildan ko'proq vaqt oldin aholi punkti bo'lganligini isbotladi. Afsuski,tarixchilar uchun topilgan urna va boshqa ashyolar qabrni qazish jarayonida beixtiyor vayron bo'lgan.

Bu nom qishloqning birinchi aholisi bo'lgan Ui Meit qabilasidan kelib chiqqan deb taxmin qilinadi. Scairbh na gCaorach XI asrning boshlarida "Scarna" deb qisqartirilgan ,garchi bu umumiy foydalanishdan chiqib ketgan va qishloq endi ingliz tilidagi nomi - Emyvale deb ataladi. VIII asrda MakKenna klani keldi va XII asrga kelib ular *Shimoliy Monaganda* keyingi 450 yil davom etadigan mustaqil tuat yoki qirollikni o'rnatdilar.

So'nggi paytlarda Emivale XI asrning taniqli irland yozuvchisi Uilyam Karleton tomonidan *"Irland dehqonlarining xususiyatlari va hikoyalari" turkumining* bir qismi sifatida abadiylashtirildi,unga *"Emivale yarmarkasi* "(Karletonning shimoliy Monagan landshafti haqidagi qisqa hikoyasi) kiradi.U yoshligida Glaslough yaqinidagi Sent-Meri cherkovi,Glennan yonida joylashgan "xedj maktabida" tahsil olgan).

Taniqli odamlar
---------------

* Tommi Bou,irlandiyalik regbi o'yinchisi.
* Tom[ *<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2020)">iqtibos kerak</span>* ]as Taggart,amerikalik siyosatchi.

Shuningdek qarang
-----------------

* Irlandiyadagi shahar va qishloqlar ro'yxati.
**Davronbek Ahmadbekov** (1894-yil, Xoʻjand, Samarqand viloyati, Rossiya imperiyasi — 1938-yil 4-oktabr) — inqilobiy harakat ishtirokchisi, davlat arbobi, Oʻzbekiston SSR Adliya xalq komissari. Oʻzbekiston SSR prokurori (1932—1936).

Tarjimai holi
-------------

1894-yilda oʻrtahol dehqon oilasida tugʻilgan. Otasi qishloq xoʻjaligi bilan shugʻullangan. 1912-yildan 1916-yilgacha dehqonchilik qilgan. Keyinchalik Qoʻqon fermeri Potelyaxovda paxta boʻyicha komissianer (vositachi, dallol) boʻlib ishlagan. 1912-yilda DAvronbek Ahmadbekov eski usuldagi maktabda oq’igan. 1912-yildan 1914-yil 15-mayigacha rus-tuzem maktabida oq’ishini davom ettirgan.
1916-yilning oxiri va 1917-yillarda Xoʻjand uyezdi Nov volosti savdogar mulla Ibrohimov qoʻlida prikazchi boʻlib ishlagan.

1918-yil apreldan RCP(b) aʼzosi. 1918-yil noyabr oxiriga qadar Turkiston Kompartiyasi Xoʻjand uyezdi shahar partiya komiteti topshirigʻi boʻyicha Nov, Chapquluq, va Isfana volostlarida ochlarga yordam beruvchi uyezd tashkiloti rahbarligida jamoat oshxonalari tashkil qilishda qatnashgan.
1921-yil fevraldan Xoʻjand uyezd kasaba ittifoqi byurosi raisi. 1921-yil 5-noyabrdan Xoʻjand uyezd revolutsion komiteti raisi. 1924-yil 1-apreldan Samarqand viloyat ijroiya komiteti rasisining birinchi oʻrinbosari.

1929-yil fevralda OʻzKompartiyasi Markaziy komiteti qaroriga binoan Andijon okrug kolxozlar ittifoqiga rais etib tayinlangan. Bu lavozimda 1929-yil oktyabrga qadar ishlagan. 1929-yil 1-oktyabrda Zelenskiy (hozirgi Asaka) rayoni konferensiyasida rayon partiya komitetining sekretari boʻlib saylangan. Bu lavozimda 1930-yil avgustga qadar ishlagan. 1930-yil avgustdan 1932-yil 22-fevralga qadar Namangan shahar partiya konitetining sekretari boʻlib faoliyat koʻrsatgan.

Zelenskiy va Namangan tumanida ishlaganida butun eʼtiborini kolllektivlashtirish ishiga qaratdi. Oqibatda, 1930-yilda Zelenskiy tumanida kollektivlashtirish 60 foizni, Namangan tumanida 1931-yili 85 foiznitashkil etgan. 1932—1936-yillar — Oʻzbekiston SSR Adliya xalq komissari-prokurori. 1934-yili Norin va Andijon tumanlarida partiya tashkilotlarida tozalov oʻtkazish komissiyasiga raislik qilgan. Bunday vazifani Qoʻqon partiya tashkilotida ham oʻtkazgan. 1936—1937-yillar — Oʻzbekiston SSR Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi kotibi. „Katta terror" vaqtida partiyadan oʻchirilib hibsga olindi.

1938-yil oktabr oyida SSSR Oliy sudi Harbiy kollegiyasining sayyor majlisida u oʻlim jazosiga hukm qilingan. 1956-yil may oyida SSSR Oliy sudi Harbiy kollegiyasi tomonidan reabilitatsiya qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  Rustambek Shamsiddinov*. Oʻzbekistonda sovetlarning qatagʻon siyosati va uning oqibatlari. 1-kitob*. Toshkent, „Sharq" 2012 — 70 bet. ISBN 9789943004818.
2. ↑  Naim Karimov*. 1937—1938-yillarda „Katta qirgʻin"ning fojiali oqibatlari*. Toshkent 2015 — 153 bet.

Adabiyotlar
-----------

Shamsutdinov R. O‘zbekistonda sovet hokimiyatining repressiv siyosati va uning oqibatlari. Toshkent, 2012-yil
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Manzura.

**Manzura Hamidova** (8-mart 1914, Toshkent — 4-oktabr 1998) — Oʻzbekiston xalq artisti (1969). Dastlab Toshkentdagi ishchi-yoshlar teatri (1934-1936), Termiz teatri (1936-1941), Muqimiy teatr (1941-1943) larida ishlagan. 1943-yildan umrining oxirigacha Yosh tomoshabinlar teatrida aktrisa. Muqimiy teatrida yaratgan „Arshin mol olon" (Uzeir Hojibekov) dagi Gulchehra, „Farhod va Shirin" (Xurshid)dagi Mohinbonu, „Nomus va muhabbat" (Komil Yashin) dagi Onaxon, „Gulsara" (Komil Yashin) dagi Oysara kabi rollarida uning musiqiy qirralari namoyon boʻldi. Yosh tomoshabinlar teatrida, asosan, onalar ashlariga ixtisoslashgan. Onalar va buvilar qalbini, mehr-muhabbatini chuqur ochib berish, oʻtkir psixolik shogik tahlil, kuchli dramatizm, ishonarli va hayotiy talqin Hamidova Manzura ijodiga xosdir. „Yoriltosh" (Sh.Saʼdulla), „Sirli sandiq" (Obid Tolipov) da oʻgay ona, „Abdulla Nabiyev" (R.Rahmat) da ona, „Kim aybdor" (I.Ahmedov) da buvijon, „Chippolino" (Rodari)da Olchaoy, „Qovoqvoy va Chanoqvoy" (Poʻlat Moʻmin) da Qovoqxola, „Oq kema" (Chingiz Aytmatov) da Ona bugʻu, „Oʻz uyingdasan" (Mamarasul Boboyev)da Mehri xola, „Zumrad va Qimmat"da oʻgay ona singari rollari bilan tanildi. Oʻzbekiston televideniyesining „Otalar soʻzi — aqlning koʻzi" koʻrsatuvining doimiy qatnashchisi boʻlib, mushfiq onalar timsolini turli koʻrinishlarda gavdalantirgan. „Mehnat shuhrati" ordeni bilan mukofotlangan (1997).

Manbalar
--------

1. ↑  "Hamidova Manzura" *OʻzME*. H-harfi (Wayback Machine saytida 2020-09-25 sanasida arxivlangan) Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abdullatif Sultonmahmudov** (arabcha: )

Taʼlim
------

Abdullatif Sultonmahmudov (*Abdullatif maxdum*) 1937–1942-yillarda Namangan shahridagi 4-o‘rta maktabda o‘qiydi. 5-sinfni tamomlagach, urush davri qi­yinchiliklari sabab bo‘lib, maktabdagi o‘qishni tashlab, ishlashga majbur bo‘ladi. U 1952-yil islomiy ilmlarini egallash maqsadida Buxoro shahridagi Mir Arab madrasasiga o‘qishga kiradi. U yerda besh yil o‘qiydi, keyin Toshkentdagi Baroqxon madrasasida ham to‘rt yil taʼlim oladi. Bu davr mobaynida, ayniqsa, tafsir va fiqhni chuqur o‘rganib, ustoz­lari eʼtiborini qozonadi. Madrasani tugallaganlik to‘g‘risidagi shahodatnomani qo‘lga kiritgach (1959-yil), Mir Arab madrasa­sida arab tilidan o‘qituvchi qilib olib qolinadi. Dars berish mobaynida kechki maktabga qatnab, o‘n yillik o‘rta taʼlim shahodatnomasini oladi. 1960–1962-yillarda Suriya Davlat universitetining sha­riat fakultetida Shayx Muhammad Amin al-Misriy, Shayx Mus­tafo Ahmad az-Zarqo, Hishom al-Burhoniy kabi Islom olamining ko‘zga ko‘ringan olimlaridan tahsil oladi.

Faoliyati
---------

Suriyadan qaytgach, diniy nazorat huzuridagi kutubxonaga ishga kiradi. 1963-yildan 1968-yilgacha Mir Arab madrasasida mudarris va ilmiy mudir bo‘lib ishlaydi. Hozirjavobligi va bilimdonligi uchun madrasadagi kasbdoshlari hamda shogirdlari uni „Abdullatif afandi" deb chaqirishgan. U 1968–1972-yillarda mad­rasa mudiri bo‘lgan. O‘sha davrda o‘qigan talabalar Abdullatif Sultonmahmudovni mudir bo‘la turib, farroshlar vazifasini ham o‘zi bajargan o‘ta kamtarin inson sifatida eslashadi.

Abdullatif Sultonmahmudov 1973-yil Namanganga qaytib, Shayx Eshon jome masjidida (1977–1980-yillar), keyinchalik Maxdum Eshon masjidida imom-xatib bo‘lib ishlaydi. 1991-yil Namanganda Mulla Qirg‘iz o‘rta-maxsus islom bilim yurti ochilgandan ke­yin, ko‘p yillar ushbu dargohda tafsir ilmidan dars bergan. Abdullatif Sultonmahmudov 1994-yildan umrining oxirigacha Mulla Bozor Oxund jome masjidida imom-xatib­lik qilgan.

Abdullatif Sultonmahmudovdan taʼlim olgan yuzlab shogirdlari bugungi kunda yurtimiz hamda xorijiy davlatlarda muftiy, bosh imom, imom-xatib kabi vazifalarda xizmat qilmoqdalar.

Vafoti
------

Abdullatif Sultonmahmudov 2018-yil 9-oktabrda vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.
2. ↑  *O‘zbekiston ulamolari. – T.: „Movarounnahr", 2015. 128–129.*.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Alisa** - Yandex tomonidan ishlab chiqilgan virtual ovoz yordamchisi. Mahsus algoritmi tufayli qurilma bilan bog'liq turli vazifalarni bajarishi, tabiiyidlgotf ovozni tushunishi, savollarga javob berishi, jonli ovozni taqlid qilishi mumkin. Alisa smartfonlarda, kompyuter va avtomobillarda ishlaydi. 2019-yil dekabr oyi holatiga 45 mln foydalanuvchiga ega

Tarixi
------

Alisa o'z raqobatchilari: Siri, Google Assistant, Amazon Alexa, Cortanalardan kech 2016-yilda ishlab chiqila boshlandi. Rasmiy nashr 2017-yil 10-oktabr sanasiga to'g'ri keladi: Yandexning Android va IOS uchun ishlab chiqilgan qidiruv tizimlarida hamda sinov talqinida Microsoft Windowsda ishlay boshladi.

2018-yil holatiga ko'ra Alisa Rosiyadagi smartfonlarning 53%da hamda 20 mlndan ortiq avtomobillarda o'rnatilgan

Vladimir Putinning «Yandex» ofisiga tashrifi
### «Alisa»ning shakllanishi

Vladimir Guriyev boshchiligidagi jamoaning «Alisa»ning shakllanishidagi o'rni beqiyos hisoblanadi. Alisaning ovozi dublyaj aktrisasi Tatyana Shitova'ga tegishli. Bundan avval u OS1 operatsion tizimi obrazi uchun ovoz bergan edi.

Ovoz yordamchisi uchun ism tanlash bir necha bosqichda amalga oshirildi. Misol uchun bolalar talaffuz qilishi qiyin bo'lgan "R" bo'lmasligi kerak edi.

Texnologiyalar
--------------

Alisa Yandexning bir nechta dasturlariga biriktirilgan bo'lib, bular: qidiruv dasturi, Yandex.Navigator va Yandex.Browser'ning mobil hamda desktop talqinlari.

Asisstent bilan aloqa ovoz yoki klaviatura orqali amalga oshiriladi. Alisa javobni muloqot oynasida ko'rsatishi yoki kerakli havolani, dasturni ochib beradi. Bundan tashqari musiqani yoqish, uyg'otgich hamda taymer o'rnatishi, har-hil o'yinlar o'ynashi mumkin.

Alisa bugungi kunda faqat Rus tilini tushunadi. Uning Turk tilini tushunuvchi talqini Yandex.Navigator'dagina mavjud.

Alisa uchun eng yaxshi buyruqlar
--------------------------------

Quyida dastur tomonidan yaxshi javob beriluvchi buyruqlar ro'yhati keltirilgan:

* Musiqa - "Включи бодрый рок", "Включи радио" , "Давай музыку для романтического свидания";
* Video - "Найди видео с котиками", "Поищи сериал про викингов", "Включи мелодраму";
* Ob-havo - "Расскажи погоду на три дня", "Будет ли дождь?";
* Taymer - "Поставь таймер на 7 минут", "Сколько до конца таймера?";
* Joylashuv - "Где поесть борщ?", "Найди аптеку рядом", "Построй маршрут до ближайшего супермаркета";
* Muloqot - "Давай поболтаем", "О чем ты думаешь?";
* Taksi - "Вызови такси".

Bundan tashqari Alisa uchun yana ko'plab mahsus buyruqlar ishlab chiqilgan

Manbalar
--------

1. ↑  „Школа Алисы. Итоги 2019 года. — г Яндекс Диалогов".  yandex.ru. Qaraldi: 4-fevral 2020-yil.
2. ↑  *Владимир Квасников.* „«Яндекс» сделает голосовой помощник «Алиса» доступным в разных браузерах".  РБК (18-iyul 2018-yil). Qaraldi: 26-dekabr 2018-yil.
3. ↑
4. ↑  „Каталог навыков Алисы, голосового помощника от Яндекса".
Yuta choynagi
**Kompyuter grafikasi** — grafik displey (monitor) ekranida tasviriy informatsiyani vizuallash („koʻrinadigan" qilish). Tasvirni qogʻozda, fotoplyonkada, kinolenta va boshqalarda aks ettirish usulidan farqli ravishda. Kompyuter grafikasida kompyuterda hosil qilingan tasvirni darhol oʻchirib tashlash, unga tuzatish kiritish (tahrirlash), istalgan yoʻnalishda toraytirish yoki choʻzish, yaqinlashtirish va uzoqlashtirish, rakurenn oʻzlashtirish, burish, harakatlantirish, rangini oʻzgartirish va boshqa amallarni bajarish mumkin. Kitoblarni bezash, rasm va chizmalarni tayyorlashda buyumlarni loyihalash va modellarini yasashda, telereklamalar yaratishda, televizion eshittirishlar „qistirmalari" (zastavkalari)ni, multfilmlarni yaratishda, kinofilmlarda qiziqarli kadrlar hosil qilish va boshqa koʻplab sohalarda qoʻllaniladi.
Tasvirlarni joyladhtirishda mavjud uskunalaridan foydalaniladi.
Tasvirdan nusxa olib, sahifaning kerakli qismiga ish doim ham shu bilan tugamaydi:
Tasvirlar asosan kompyuterda ham telefon apparatida ham joylashtirish mumkin.

Umumiy koʻrinishi
-----------------

Kompyuter grafikasi hisoblash texnikasi yordamida vizual va geometrik maʼlumotlarni manipulyatsiya qilishni oʻrganadi. U sof estetik masalalarga emas, balki tasvirni yaratish va qayta ishlashning matematik va hisoblash asoslariga qaratilgan. Kompyuter grafikasi koʻpincha vizualizatsiya sohasidan farqlanadi, garchi ikkala soha koʻp oʻxshashliklarga ega.

Bu bilan bogʻliq tadqiqotlar quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

* Amaliy matematika
* Hisoblash geometriyasi
* Hisoblash topologiyasi
* Tasvirni qayta ishlash
* Axborotni vizualizatsiya qilish
* Ilmiy vizualizatsiya

Kompyuter grafikasining ilovalari quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

* Chop etish dizayni
* Raqamli sanʼat
* Maxsus effektlar
* Video oʻyinlar
* Vizual effektlar

Tarixi
------

Kompyuter grafikasi boʻyicha eng muhim natijalar nashr etilgan bir nechta xalqaro konferentsiyalar va jurnallar mavjud. Ular orasida SIGGRAPH va Eurographics konferentsiyalari va Hisoblash Mashinalari Assotsiatsiyasi (HMA) Grafika boʻyicha tranzaktsiyalar jurnali mavjud. Eurographics va HMA SIGGRAPH qoʻshma simpozium seriyasi koʻproq ixtisoslashgan kichik sohalar uchun asosiy joylarni oʻz ichiga oladi: geometriyani qayta ishlash boʻyicha simpozium, renderlash boʻyicha simpozium, kompyuter animatsiyasi boʻyicha simpozium va yuqori samarali grafikalar.

Boshqa kompyuter fanlarida boʻlgani kabi, kompyuter grafikasidagi konferentsiya nashrlari odatda jurnal nashrlariga qaraganda muhimroqdir (va keyinchalik qabul qilish stavkalari pastroq).

Kichik sohalari
---------------

Kompyuter grafikasidagi asosiy kichik sohalarning keng tasnifi quyidagilar boʻla oladi:

* Geometriya: yuzalarni tasvirlash va qayta ishlash usullari
* Animatsiya: harakatni ifodalash va manipulyatsiya qilish usullari
* Tasvirlash: tasvirni olish yoki tasvirni tahrirlash

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kelime muzeyi** (*Turk tilida*: **Kelime Müzesi**; *tarjimasi*: **Soʻz muzeyi**) — Anqarada tashkil etilgan til muzeyidir. Muzey yozuvchi Şermin Yaşar tomonidan bolalar va yoshlarga turk tilidagi soʻzlar, maqol va iboralarning maʼnosini oʻrgatish maqsadida tashkil etilgan. Muzey ochilishi 2022-yil 26 sentyabr kuni Turkiyada nishonlanib kelinadigan Til kuni munosabati bilan amalga oshirilgan. Muzey Altındağ tumanidagi Anqara Qalʼasi yonidagi Anadolu sivilizatsiyalari muzeyi roʻparasida joylashgan. Muzeyda: sanʼat, vizual dizayn, shuningdek, hissiyotlar bilan bogʻliq koʻrgazmalar va installyatsiyalar mavjud. Pastki qavatda soʻzning ildizlari, kirish qismida soʻzlar va yuqori qavatda jumlalar bilan bogʻliq dekoratsiyalar jamlanmasi oʻrnatilgan. Muzeyga Mustafa Kemal Atatürkning digital haykali hamda portreti ham qoʻyilgan.

Mashhur turk tarixchisi Ilber Ortaylı insonlarni muzeyga borishga daʼvat etib, quyidagi fikrlarni aytib oʻtgan:

> Ota-onalar, bolalaringiz oʻqishni oʻrganmayotganiga xafa boʻlmanglar, ayb sizlarda emas, aksincha Milliy taʼlim vazirligidadir. Harflarni oʻqish, yozishni oʻrgatish uchun gʻalati bir tizim yaratilgan va bu bir necha yillardan buyon davom etib kelyapti. Bu ishni qilganlar Turk tilini bilmaydilar. Turk tilini bilish hamda alifbosini qadrlash uchun til, tarix va madaniyat borasida chuqur bilim sohibi boʻlish kerak.
> 
>

Muzey faoliyati
---------------

Muzeyning eng pastki qavatida soʻzlarning ildizlari, kirish qismida soʻzlar, eng yuqori qavatda esa jumlalardan tashkil etilgan dekoratsiyalar qoʻyilgan. Muzey kirish qismi va birinchi qavatini bogʻlovchi zinalarning orasida turkcha, uygʻurcha, koʻk turk va arab harflaridan iborat oynalar va qandil mavjud. Koʻplab sanʼatkorlarning rasm va installyatsiyalari tayyorlangan bu muzeyda eronlik sanʼat ustasi tomonidan Mustafa Kemal Atatürkning suratlaridan tayyorlangan digital haykali oʻrnatilgan.

Muzeyga kirish davomida mehmonlar „Hoş geldiniz", „Sefalar getirdiniz", „Ne iyi ettiniz de geldiniz", „Aman efendim gözümüz yollarda kaldı", „Hangi rüzgar attı sizi buraya?", „Nerelerdeydiniz?" soʻzlari bilan kutib olinar ekan, chiqish qismida „Hoşça kalın", „Allah’a ısmarladık", „Yine bekleriz", „Yolunuz açık olsun", „Arayı açmayalım", „Özletmeyin kendinizi" soʻzlari bilan kuzatib qoʻyiladi.

Kelime muzeyi bozor kunlaridan tashqari soat 10:00 bilan 17:00 vaqtlari orasida ommaga ochiq boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Türkiye'nin ilk "Kelime Müzesi" ziyaretçilerini bekliyor". 26 eylül 2022da asl nusxadan arxivlandi.
2. ↑  „Türkiye'nin ilk 'Kelime Müzesi' açıldı" (tr). *www.ntv.com.tr*. Qaraldi: 8-avgust 2023-yil.
**Abu Dabi** yoki **Abu Zabi** ( arabcha:  — Birlashgan Arab Amirliklaridagi eng yirik amirlik boʻlib, Fors koʻrfazi sohilida 400 km dan ortiq choʻzilgan  .

* Maʼmuriy markazi Abu Dabi shahri boʻlib, u ham Birlashgan Arab Amirliklarining poytaxti hisoblanadi.
* Maydoni - 67 340 км², aholisi - 2 2 120 700 человек (2011 yil iyun).

Geografiya
----------

U shimoli-sharqda Dubay va Sharja, sharqda Ummon, janub va janubi-g'arbda Saudiya Arabistoni bilan chegaradosh. Shimolda u Fors ko'rfazi bilan yuviladi, unda ko'plab orollar va marjon riflari mavjud  .

Amirlikning eng katta shahri - Abu Dabi ; Al-Ayn - amirlikning ikkinchi yirik shahri.

Amirlik hududining katta qismi choʻl tekisligi boʻlib, baʼzi joylarda quruq daryo oʻzanlari kesib oʻtgan. Sohil bo'ylab, qoʼltiqlar bilan o'ralgan shoʼr botqoqlar bor, ular kuz va bahor migratsiyalarida ko'plab qushlarni, shu jumladan pushti flamingolarni oʼziga jalb qiladi  .

Iqlimi quruq, choʻl, subtropikdan tropikga oʻtuvchi. Havoning yillik oʻrtacha harorati 26 °C; eng issiq oy avgust (oʻrtacha harorat 34 °C), eng sovuq oy yanvar (18 °C) . Mutlaq maksimal harorat 2008 yil iyun oyida qayd etilgan: 51,4 ° S. Yillik oʻrtacha yogʻingarchilik miqdori 107 mm; maydan oktyabrgacha yogʻingarchilik deyarli yoʻq, eng yomgʻirli oy dekabr (36 mm)  .

Tarixi
------

19-asrning oʻrtalaridan Abu-Dabi amirligi hududi Britaniyaning Trucial Ummon protektorati tarkibiga kirgan, u yerda 20-asr boshlariga qadar hukmronlik qilgan, keyin esa yetakchilikni Sharja va Dubay amirliklariga boy bergan. 1961 yilda Abu-Dabi Britaniya rezidenti boʻlgan mustaqil maʼmuriy birlik maqomini oldi. 1971 yildan BAA tarkibidagi davlat  .

Ma'muriy bo'linishi
-------------------

* Абу-Даби (Центральный столичный регион)
* Эль-Айн (Восточный регион)
* Эд-Дафра (до 2017 года — Эль-Гарбия, Западный регион)

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Воропаев А. И. „Абу-Даби",*. Большая российская энциклопедия*, 65000 экз, М: Большая Российская энциклопедия, 2005 — 45 bet. ISBN 5-85270-329-X.
2. 1 2  Котляков В. М. и др. „Абу-Даби",*. Словарь современных географических названий*. Екатеринбург: Фактория, 2006.
**Bijou Lilly Phillips Masterson** (1980-yil 1-aprelda tugʻilgan)  — amerikalik aktrisa, model va qoʻshiqchi. Musiqachi Jon Fillips va Jeneviya Ueytning qizi, u o'z faoliyatini model sifatida boshlagan. Fillips o'zining "*I'd Rather Eat Glass"* (1999) bilan qo'shiq kuylashda debyut qilgan va "*Qora va oq* "filmidagi birinchi yirik filmida (1999), "*Deyarli mashhur* "(2000), *"Buly"* (2001), *"Eshikdagi eshik"* filmlarida rol o'ynagan.

Yoshlik
-------

**Phillips** Konnektikut shtatining Grinvich shahrida tug‘ilgan va The Mamas and the Papas guruhidagi Jon Fillipsning qizi va uning o‘sha paytdagi rafiqasi, janubiy afrikalik model, rassom va aktrisa Geneviève Waite edi. U Lambert, Hendricks &amp; Rossning "My Petite Bijou" qo'shig'i uchun nomlangan ( *bijou* fransuzcha "taqinchoq "degan ma'noni anglatadi). U Filipsning farzandlarining eng kichigi; uning bir akasi Tamerlan va uchta aka-uka ( Makkenzi, Jeffri va Chynna ) bor. Uning ota-onasi ajrashgandan so'ng, ikkalasi ham Bijuni vasiylikka olish uchun noloyiq deb topildi va u Nyu-Yorkdagi Bolton Landing shahridagi oilasi bilan homiylik ostiga olingan. Philips o'sha yerda yashab, u yerda uy sotib olgan ota-onasi bilan uzoq vaqt tashrif buyurdi. Uning otasi uchinchi sinfda o'qib yurganida vasiylikni qo'lga kiritdi va u bilan birga Long-Aylenddagi Xantington shaharchasidagi Lloyd Harbor qishlog'iga ko'chib o'tdi.

Karyera
-------

Philips 13 yoshida *Interview* jurnalining muqovasida edi. Ko'p o'tmay, u *Vogue Italia* muqovasida paydo bo'ldi. Philips, shuningdek, Kalvin Klein uchun imidj namunasi bo'ldi va o'smirlar oq ichki kiyimlarni ko'rsatgan bir nechta reklama kampaniyalarida paydo bo'ldi. Kampaniyalar dahshatli pedofillik sifatida qoralandi. U modellik dunyosini yoqtirmasligini aytdi va bir marta intervyusida shunday dedi: "Men okeanda suzmoqchi edim, lekin men ko'lmakda sakrab tushdim".

Manbalar
--------

1. ↑  „Happy Birthday To Greenwich's Bijou Phillips" (en). *Greenwich Daily Voice* (1-aprel 2014-yil). 19-dekabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-dekabr 2021-yil.
2. ↑  *Heldman.* „Five Things You Should Know About Bijou Phillips". *New York Daily News* (4-iyul 2004-yil). Qaraldi: 30-mart 2012-yil.
3. ↑  *Waldron, Glenn*. „Driving them wild". *The Guardian* (2-mart 2002-yil).
4. ↑  *Shaw, William*. „Interview: Bijou Phillips". *The Observer* (3-mart 2002-yil). Qaraldi: 25-oktabr 2011-yil.
**Beni Mur** (arabcha:  , **Bani Murr** shaklida ham yoziladi) — Yuqori Misr hududidagi Misr shahri, Asyut shahridan 8 kilometr shimolda joylashgan.

Tarixi
------

Shahar Dayr Abu as-Sira shahri (Teodor nomining buzilgan shakli (qadimgi yunoncha: *Θεόδωρος* ) hududida joylashgan deb ishoniladi. U Sainkt-Georgega bag'ishlangan monastirdir. 

Bugungi kunda Beni Mur har yili 1-may kuni mahalliy qibtiy ziyoratchilar tomonidan ziyorat qilinadigan Avliyo George cherkovi joylashgan joy sifatida alohida e'tiborga molikdir. Cherkov kichik bo'lib, ikkita qurbongoh bo'lib, ular Saint-George va Maryamga bag'ishlangan. 

Mahalliy urf-odatlarga ko'ra, shahar nomi Hijoz mintaqasidan bo'lgan, Shimoliy Afrikani musulmonlar bosib olgan paytda qishloqni boshqargan va klassik arab tili va islomning ilk ta'limotlarini targ'ib qilga Beni Mur elitasi sharafiga mahalliy aholi tomonidan shunday nomlangan. 

Misrning sobiq prezidenti Jamol Abdul Nosirning otasi 1888-yilda Beni Murda tug‘ilgan. 

1898-yilda shaharchada kichik masjid qurilgan va 1900-yilda bir xonadan iborat birinchi boshlang'ich maktab ochilgan.

Adabiyotlar
-----------

* Aburish, Said K. (2004), *Nasser, the Last Arab*, New York City: St. Martin's Press, ISBN 978-0-312-28683-5
* Joesten, Joachim (1974), *Nasser: The Rise to Power*, Long Acre, London: Odhams Press Limited, OCLC 317256563
* Meinardus, Otto Friedrich (2002), *Two Thousand Years of Coptic Christianity*, Cairo: American Univ in Cairo Press, ISBN 977-424-757-4
* Stephens, Robert Henry (1972), *Nasser: A Political Biography*, New York: Simon & Schuster, ISBN 978-0-671-21224-7

1. ↑  Stefan, Timm*. Das christlich-koptische Agypten in arabischer Zeit*, 1988 — 334–335 bet.
2. ↑  Meinardus, 2002, p.225.
3. ↑  Aburish, 2004, p.12.
4. ↑  Stephens, 1972, p. 22.
5. ↑  „President Gamal Abdel Nasser, Biography".  nasser.
6. ↑  Joesten, 1974, p. 14.
**Gepatit B vaksinasi gepatit B** ning oldini oluvchi vaktsinadir. Birinchi dozani tug'ilgandan keyin 24 soat ichida, keyin esa yana ikki yoki uchta dozani berish tavsiya etiladi. Bunga immuniteti zaif bo'lganlar, masalan, OIV/OITS va muddatidan oldin tug'ilganlar kiradi. Tibbiyot xodimlariga ham emlash tavsiya etiladi. Sog'lom odamlarda muntazam emlash odamlarning 95% dan ko'prog'ini himoya qiladi. 

Vaktsina yuqori xavf ostida bo'lgan odamlarda ishlayotganini tasdiqlash uchun qon testini o'tkazish tavsiya etiladi. Immunitet funktsiyasi buzilgan odamlar uchun qo'shimcha dozalar talab qilinishi mumkin, ammo ko'pchilik odamlar uchun kerak emas. Gepatit B virusi (HBV) bilan kasallangan, ammo emlanmagan odamlarga vaktsinadan tashqari gepatit B immun globulini ham berilishi kerak. Vaktsina mushak ichiga in'ektsiya yo'li bilan amalga oshiriladi. 

Gepatit B vaktsinasining jiddiy ta'siri juda kam uchraydi. Inyeksiya joyida og'riq paydo bo'lishi mumkin. Homiladorlik yoki emizish davrida foydalanish uchun xavfsizdir. Bu Guillain-Barre sindromi bilan bog'liq emas. Gepatit B ga qarshi vaktsinalar rekombinant DNK texnikasi yordamida ishlab chiqariladi. Ular mustaqil ravishda ham, boshqa vaktsinalar bilan birgalikda ham mavjud. 

Gepatit B ga qarshi birinchi emlash 1981-yilda Qo'shma Shtatlarda tasdiqlangan. Rekombinant nav 1986-yilda kiritilgan. U Jahon sogʻliqni saqlash tashkilotining asosiy dori vositalari roʻyxatiga kiritilgan. Ikkala nav ham Maurise Hilleman va uning jamoasi tomonidan ishlab chiqilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15  „Hepatitis B vaccines: WHO position paper – July 2017". *Wkly. Epidemiol. Rec*. 92-jild, № 27. July 2017. 369–92-bet. PMID 28685564. `{{cite magazine}}`: Unknown parameter `|laysummary=` ignored (yordam)
2. ↑  „Vaccines for preventing hepatitis B in health-care workers". *The Cochrane Database of Systematic Reviews*. № 4. October 2005. CD000100-bet. doi:10.1002/14651858.CD000100.pub3. PMID 16235273.
3. ↑  *A Historical Perspective on Evidence-Based Immunology*, 25 Kasım 2015 — 336 bet. ISBN 9780123983756.
4. ↑  *World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019*. Cenevre: World Health Organization, 2019. WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO.
5. ↑  Tulchinsky (2018). „Maurice Hilleman: Creator of Vaccines That Changed the World". *Case Studies in Public Health*. 443–470-bet. doi:10.1016/B978-0-12-804571-8.00003-2. ISBN 9780128045718. PMC 7150172.`{{cite magazine}}`: CS1 maint: uses authors parameter ()
6. ↑  Oransky (14 Mayıs 2005). „Maurice R Hilleman". *The Lancet* (İngilizce). 365-jild, № 9472. 1682-bet. doi:10.1016/S0140-6736(05)66536-1. ISSN 0140-6736. PMID 15912596. `{{cite magazine}}`: sana kiritilishi kerak boʻlgan parametrga berilgan qiymatni tekshirish lozim: `|date=` (yordam)CS1 maint: unrecognized language () CS1 maint: uses authors parameter ()
7. ↑   „Chapter 8: Blood",*Vaccinated: One Man's Quest to Defeat the World's Deadliest Diseases*. HarperCollins, 2007 — 115-126, 136-140 bet. 3 mayıs 2022da qaraldi.
**Xalqaro savdo** bu turli davlat-milliy xoʻjaliklari oʻrtasidagi tovar va xizmatlarning ayirboshlash jarayonidir. Xalqaro savdo qadimdan mavjud boʻlsada, faqat XIX asrga kelib, yaʼni deyarli barcha rivojlangan mamlakatlar xalqaro savdo aloqalarida ishtirok eta boshlashi bilan jahon bozori shakliga kirdi.

Xalqaro savdo tashqi savdo aylanmasi, eksport va import, savdo balansi kabi koʻrsatkichlar bilan tavsiflanadi.

Qadimiy Ipak yoʻli nomi bilan mashhur Xalqaro savdo marshruti

Havolalar
---------

* Информация о М.т.
* Государственный рубрикатор научно-технической информации (ГРНТИ) (по состоянию на 2001 год): 72 ВНЕШНЯЯ ТОРГОВЛЯ[*sayt ishlamaydi*]
* Benefits of International Trade by Elmer G. Wiens
* (Wayback Machine saytida 2018-12-31 sanasida arxivlangan)
* 
* 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Iqtisodiyot | *Iqtisodiyot va moliyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Jetour Traveler** – Xitoyning yirik avtomobil ishlab chiqaruvchisi boʻlmish Chery kompaniyasiga qarashli Jetour subbrendi tomonidan ishlab chiqariluvchi avtomobil.

Tarixi
------

Texnik koʻrsatkichlari
----------------------

Jetour Traveler ramasiz korpusli krossover boʻlganligi sababli yoʻltanlamaslar kabi asfalt qoplamasiz joylarda harakatlanishga moʻljallanmagan. Lekin mashina koʻrinishi va dizayni yoʻltanlamas mashinalarni oʻxshatib ishlangan. Avtomobilning minimal klirentsi 220 mm, kirish va chiqish burchaklari mos ravishda 28° va 30°, Suv sayoz boʻlgan kechuv joylaridan maksimal oʻta olish chuqurligi 70 sm ni tashkil qiladi.

Narxi
-----

Avtomobilning bazaviy versiyasi narxi 19000 dollar, 2 litrli dvigatelga ega versiya 21900 dollar, eng top versiyasi esa 25200 dollarni tashkil qiladi.

Yana qarang
-----------

* Xitoy avtomobil ishlab chiqaruvchilari
* Shanxay Avtomobillar muzeyi
* Xitoy avtomobil sanoati

Manbalar
--------

1. ↑  *Говоров, Андрей* „Обещанный России «суровый» кроссовер Jetour Traveler от Chery получил ценник". *kolesa.ru* (25-avgust 2023-yil). Qaraldi: 23 dekabr.

[*sayt ishlamaydi*]
2. 1 2  „Jetour Traveler представлен в Китае: 254 л.с. 8-ступенчатый «автомат», полный привод и максимальное оснащение — за 25 тыс. долларов". *ixbt.com* (27-sentyabr 2023-yil). Qaraldi: 23 dekabr.