**Belostok** (ruscha: *Белосток*, polyakcha: *Białystok*) Rossiyaning Tomsk shahridan shimoli-gʻarbda joylashgan Rossiyadagi kichik qishloq. U XX asrning boshida Podlaskie/Bialystok viloyatidan kelgan polshali koʻchmanchilar tomonidan tashkil etilgan va kelib chiqqan shahar nomi bilan atalgan. Bugungi kunda Belostokda bir necha oʻnlab yogʻoch va gʻishtli uylar, bir nechta doʻkonlar va jamoat markazi mavjud. XX asr boshlarida qurilgan Rim-katolik cherkovi 2017-yilda yonib ketgan.

Tarixi
------

Polsha koʻchmanchilari Sibirga Stolypin islohotining mustamlakachilik harakatlarining bir qismi sifatida kelishdi. Dastlab, polshalik koʻchmanchilar yaxshi ishladilar va qishloq tez rivojlandi, ammo Oktyabr inqilobidan keyin vaziyat oʻzgardi. Sovet Ittifoqi davrida Belostok aholisi uzoq vaqt davomida majburiy kollektivlashtirishga qarshilik koʻrsatdi, kolxozga qoʻshilishdan bosh tortdi, oʻz shaxsi va dinini saqlab qolish va huquqi uchun kurashdi.

1936-1938-yillarda polyaklar NKVD tomonidan ommaviy qatagʻonlarga duchor boʻldilar: maktabda polyak tilidan foydalanishni taqiqlashga urinishlar qilindi, kundalik hayotga putur yetkazuvchi buyruqlar yuborildi, qattiq jazolar qoʻllanildi, eʼtiqod va anʼanalarga oid masalalar ham aralashishdi. Nihoyat, Bilostok aholisi taslim boʻldi va qishloq kollektivlashtirildi. Koʻp oʻtmay , NKVDning Polsha operatsiyasi  Belostoklik yuzdan ortiq odamni hibsga olindi. Ayblanuvchilar soxta sudlarga tortilgan, oʻlimga hukm qilingan va yaqin atrofdagi Krivosheinoda oʻldirilgan. Keyin ularning jasadlari bobo-buvilari, ota-onalari va oʻldirilgan oʻgʻillarining taqdiri haqida oilalariga xabar bermasdan Ob daryosiga tashlangan.

NKVD jinoyati haqidagi haqiqatni faqat 1993-yilda Tomsk viloyatidagi polyaklar tarixi boʻyicha tadqiqotchi Vasil Xanevich nashr etgan, u arxiv hujjatlari va guvohlarning maʼlumotlari asosida *Białostock tragedia* (Belostok fojiasi) nomli kitobini nashr etgan. Kitobda shahidlik boʻlimi mavjud boʻlib, unda 100 ga yaqin odam (1930-yilda qatagʻon qilingan Belystok qishlogʻi aholisining roʻyxati).

Hozirgi vaqtda Belostokda asosan ruslar istiqomat qiladi va polshalik qarindoshlarga ega odamlar uning aholisining atigi 25 foizini tashkil qiladi. Polsha koʻchmanchilarining avlodlari kamdan-kam hollarda bobosi va buvisining tilidan foydalanadilar. Polsha tilini hali ham keyingi avlodlar xotirasida saqlanib qolgan ibodatlarda eshitish mumkin.

Stalin davrida hokimiyat tomonidan bosib olingan va vayronaga aylangan yogʻoch cherkov binosi 1990-yilda polyaklarga qaytarilgan. Qayta qurishdan keyin 1998-yilda qayta tiklandi. Cherkov 2017 yilning aprelida yoqib yuborilgan. 2017-yil iyun oyida uni rekonstruksiya qilish uchun mablagʻ yigʻish boshlandi. Ishlarni 2019-yil oxirigacha yakunlash rejalashtirilgan edi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Kostel v tomskom Belostoke planiruetsya vosstanovit do konsa 2019 goda"
2. ↑  The term „Polish operation" was suggested by two researchers of the Memorial Society, N. Petrov and A. Roginsky (N. V. Petrov, A. B. Roginskiy).
3. ↑  McLoughlin, References, p. 164
4. ↑  Haniewicz, Wasyl*. Siberian Tragedy of Bialystok*. Pelpin [1993], 2008 — 229 bet.
5. ↑  Hanevich V. A. Bialystok Tragedy: The History of Genocide of the Poles in Siberia, Vasily Antonovich Hanevich; IPO „Memorial." — Tomsk: Tomsk Bulletin, 1993. — 192. — Annotated.: Martyrology: pp. 180-189.
6. 1 2  „W Rosji spłonął jeden z najstarszych katolickich kościołów. Budowali go polscy osadnicy", Polish Press Agency, April 19, 2017
7. ↑  Yana Karpenko, „Voskreshenie Belostoka", July 24, 2018

Qoʻlanilgan adabyot
-------------------

* (polyakcha) „Wasyli Haniewicz, Tragedia syberyjskiego Białegostoku, Pelplin, 2008, s. 229", a book review by Adam Dobroński [pl]
* Wasyl Haniewicz, *Siberian Tragedy of Bialystok (polyakcha:* Tragedia syberyjskiego Białegostoku*)*, Pelpin, 2008, 229 pages
* (ruscha) Nikita Petrov and A. B. Roginsky, Polish operation of NKVD Wayback Machine saytida arxivlandi (2017-02-15).
* Adam Dobroński, Białystok na Syberii, MEDYK BIAŁOSTOCKI , NR 103, Listopad 2011

Havolalar
---------

* (ruscha)  Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-04-22).
*