**Tolib Yo‘ldosh** (1918-2002) — Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi, shoir va yozuvchi.

Hayoti
------

Tolib Yo‘ldosh 1918-yili Toshkentning Chilonzor mavzesi, Gulbozor mahallasida oddiy mehnatkash oilada dunyoga kelgan. 40 yoshigacha savod nima ekanligini bilmaydi va ta’lim olishga qaror qilib, kechki kurslarda tahsil oladi. Ammo shoirning „Saylayman" nomli birinchi she’ri 1937-yilda — 18 yoshida e’lon qilingan. Birinchi she’riy to‘plami „Bo‘ri bilan chol" esa 1943-yilda chop etilgan.
„Shundan beri, — deb yozadi shoir tarjimayi holida,— qirqqa yaqin to‘plam nashr ettirdim, yarmi bolalarga, yarmi kattalar uchun."

Ijodi
-----

Tolib Yo‘ldoshning „Baxtiyorlar qo‘shig‘i", „Porloq erta", „Polizda", „Do‘mboqlar", „Koptok nega qochadi?", „O‘smirlik o‘ylari", „Oq terakmi, ko‘k terak", „Quyosh bilan suhbat" kabi yigirmaga yaqin she’riy to‘plamlarida beg‘ubor yoshlar qalbi, orzu-maqsadlari, intilishlari, quvonch va tashvishlari o‘zining yorqin ifodasini topgan. Shoirning bolalarga bag‘ishlangan ko‘pchilik she’rlari Zafar Diyor, Quddus Muhammadiy, Qudrat Hikmat kabi shoirlarning she’rlari kabi sodda, ravon va aniq, badiiy ifodaga ega ekanligi bilan e’tiborlidir.

Qizig‘i shundaki, shoir ko‘p she’rlarini topishmoq tarzida bayon etadi. Oqibatda, bolaning diqqat-e’tibori she’rga tortiladi, o‘y-xayolga chorlanadi. Topqirlik, she’rning ma’no va mazmunini singdirishga imkon yaratiladi.

Tolib Yo‘ldoshning bolalarga bag‘ishlangan she’riyati orasida ertaklar, ertak-dostonlar ham anchagina. Uning „Ovchi", „To‘qlikka sho‘xlik", „Xumcha bilan nimcha", „Qo‘rqoq quyon", „O‘rmonliklar orzusi", „Toshmat uchgan" kabi o‘nlab ertaklari xayoliy-sarguzasht janriga xos uslubda yaratilgan.

U, asosan, kattalar uchun falsafiy ma’nodagi to‘rtliklar va sakkizliklar yozgan. Ular "Oshiq ko‘ngil" (1974), "Yetuklik", "Yillar va o‘ylar" kabi she’riy to‘plamlardan joy olgan.

Tolib Yo‘ldosh ijodida hajv ham katta o‘rinni egallaydi. Bu mazmundagi asarlari „Mushtum" jurnalining arxivida saqlanib kelinadi. Jumladan, "Ajabsanda" she’riy to‘plami alohida mashhur. To‘plamga kirgan „Hech kim bilmasin", „Sayoq", „Moda", „Jarohat", „Bali-bali", „Xushomad" kabi o‘nlab asarlar tele va radio miniatyuralarning doimiy hajv qo‘shig‘i bo‘lib kelmoqda. U, shuningdek, g‘azalshunos sifatida ham tanilgan.

Tolib Yo’ldosh shoir sifatida katta meros qoldirgan ijodkordir. Oʻzbekiston xalq yozuvchisi Asqad Muxtor taʼkidlaganidek: „Tolib Yo’ldosh faqat qalb amri bilan, ichki bir ehtiyoj bilan" ijod qilib, hurmat qozongan adib sifatida adabiy jarayonda o’z o’rniga ega…

Asarlari
--------

### Sheʼriy toʻplamlar

* *„Bo‘ri bilan chol" (1943)*
* *„Baxtiyorlar qoʻshigʻi"*
* *„Porloq erta"*
* *„Polizda"*
* *„Do‘mboqlar"*
* *„Koptok nega qochadi?"*
* *„O‘smirlik o‘ylari"*
* *„Quyosh bilan suhbat"*
* *"Oshiq ko‘ngil" (1974)*
* *"Yetuklik"*
* *"Yillar va o‘ylar"*
* *"Ajabsanda"*

### Ertak-dostonlar

* *„Ovchi"*
* *„To‘qlikka sho‘xlik"*
* *„Xumcha bilan nimcha"*
* *„Qo‘rqoq quyon"*
* *„O‘rmonliklar orzusi"*
* *„Toshmat uchgan"*

### Hajviy asarlar

* *„Hech kim bilmasin"*
* *„Sayoq"*
* *„Moda"*
* *„Jarohat"*
* *„Bali-bali"*
* *„Xushomad"*

Manbalar
--------

1. ↑  „Tolib Yo‘ldosh". *arboblar.uz*. Qaraldi: 13-aprel 2024-yil.
2. ↑  „TOLIB YO‘LDOSH (1919-2002)". *ziyouz*. Qaraldi: 13-aprel 2024-yil.
3. ↑  „Abdunabi BOYQO’ZIEV USTOZ SHOIR TOLIB YO’LDOSH HAQIDAGI XOTIRALARDAN". *kh-davron.uz*. Qaraldi: 13-aprel 2024-yil.