**Li Na** (1982-yil 26-fevralda tugʻilgan) — xitoyning sobiq professional tennischilaridan biri hisoblanadi.

U 2014-yil 17-fevralda WTA reytingida dunyoning 2-raqamli reytingiga erishadi. Faoliyati davomida Li 2011-yilgi Fransiya Ochiq chempionati va 2014-yilgi Avstraliya Ochiq chempionatida ikkita „Katta dubulgʻa" ning yakkalik bahslarida WTA Tour turnirining toʻqqizta chempionligini qoʻlga kiritadi. Bu gʻalabalar uni „Katta Dubulgʻa" turkumiga kiruvchi birinchi Osiyo chempioniga aylantiradi. U, shuningdek, 2011-yilgi Avstraliya Ochiq chempionatida ikkinchi oʻrinni egallab, „Katta dubulgʻa" turnirining yakkalik bahslarida ishtirok etadi va Osiyo mamlakatlari vakili boʻlgan birinchi tennischiga aylanadi. Li 2013-yilgi Avstraliya ochiq chempionatida va 2013-yilgi WTA Tour chempionatlarida ikkinchi oʻrinni egallaydi, Uimbldonda uch karra chorak finalchi va 2008-yilgi Pekin Olimpiadasi va 2013-yilgi AQSh Ochiq chempionatining yarim finalchisi boʻladi. Uning boshqa eʼtiborga molik yutuqlari qatorida u 2004-yilda Guanchjou xalqaro ayollar ochiq chempionatida WTA turniri unvonini qoʻlga kiritgan birinchi xitoylik sportchidir. 2006-yilgi Uimbldon chempionatida „Katta Dubulgʻa" musobaqasining chorak finaliga chiqqan va birinchi boʻlib birinchi boʻlib dunyodagi eng yaxshi oʻntalikka oʻtgan.

Li 2014-yil 19-sentyabrda, 32 yoshida professional tennisni tark etadi. 2019-yilda u Xalqaro tennis shon-sharaf zaliga kiritiladi .

Shaxsiy hayoti
--------------

Li Na 1982-yil 26-fevralda Xubeyning Vuxan shahrida tugʻilgan. Uning onasi Li Yanping (李豔萍) va otasi Li Shengpeng (李盛鵬) professional badminton oʻyinchisi boʻlgan va keyinchalik Vuxandagi kompaniyada savdo vakili boʻlib ishlagan. Li oʻn toʻrt yoshida u noyob yurak-qon tomir kasalligidan vafot etadi. Uning murabbiyi bu uning oʻyiniga taʼsir qiladi, deb oʻylab, bir necha kundan beri otasi vafot etganini aytmaydi.

Olti yoshida Li otasining izidan bordi va uning reflekslarini yaxshilaydigan badminton oʻynay boshladi. Sakkiz yoshga toʻlishidan oldin Lini tennisga oʻtishga Vuxan yoshlar tennis klubi murabbiyi Xia Xiyao koʻndiradi. Li 1997-yilda Xitoy milliy tennis jamoasiga qoʻshiladi. Keyingi yili Li Nike homiyligida tennis oʻrganish uchun Texasdagi Jon Nyukom akademiyasiga boradi. U yerda oʻn oy oʻqib, Xitoyga qaytib keladi. Voyaga yetganida uning sevimli tennischisi Andre Agassi edi. Uning oʻzi 1999-yilda oʻn olti yoshida professional tennischi boʻldi.

Tennis karyerasi
----------------

### 2004-2005: Professional tennisga muvaffaqiyatli qaytish

 Li Na 2009-yilgi AQSh ochiq chempionatida
2004-yil may oyida Li 2002-yildan beri oʻynamaganidan keyin musobaqaga qaytadi. U ketma-ket 26 ta oʻyinda gʻalaba qozonib, yana uchta 25 ming dollarlik turnir gʻolibi va yana 50 ming dollarlik chempionlik unvonini qoʻlga kiritadi, yakka bahs karyerasidagi unvonlar sonini 18 taga yetkazadi, faqat 50 dollarlik turnirning yarim finalida Evgeniya Linetskaya oʻzining gʻalabali seriyasini ortda qoldiradi.

Sentyabr oyida Pekindagi saralash bosqichiga yoʻl qoʻygan xatosi tufayli WTA turniriga qaytishdan oldin 25 ming dollarlik turnir finalida vatandoshi Chjen Jiga yutqazib qoʻyadi.

Keyingi haftada Li Guanchjoudagi WTA musobaqasi saralash yoʻlida kurash olib boradi (oʻsha paytdagi IV darajali musobaqa, ammo keyinchalik III darajaga koʻtarilgan edi), keyin Vera Dushevina, Jelena Yankovich, Kristina Brandi va Li Tingni magʻlub etadi. Finalga chiqish uchun asosiy toʻrda u Martina Suchani magʻlub etib, oʻzining birinchi WTA Tour chempionligini qoʻlga kiritadi. Bu bilan Li WTA musobaqasida gʻolib chiqqan birinchi xitoylik tennischiga aylanadi.

Ushbu natija tufayli toʻplangan reyting ochkolari orqasida, 2004-yil 4-oktyabrda u birinchi marta WTA top 100 roʻyxatiga kiradi.

Yakka bahsdagi oʻyinda oʻzining eng muvaffaqiyatli yilini yakunlash uchun Shenchjenda 50 000 AQSh dollari miqdoridagi ikkita ITF turnirida qatnashadi va unga karyerasidagi 19-ITF yakkalik chempionligi va 20-umumiy yakkalik unvonini olib kelish uchun birinchi muvaffaqiyatga erishadi, lekin chorak finalda magʻlub boʻladi.

  

Musobaqadan keyin bir oylik tanaffus olgandan soʻng, Li aprel oyi oxirida Estorilga qaytib keladi va Stefani Koen-Aloro, Nikol Pratt, Dalli Randriantefini magʻlub etadi va keyin Dinara Safinani ham magʻlub etib, ikkinchi WTA turniri finaliga chiqadi. Li Chexiya saralash bosqichidan oʻtgan Lyusi Shafářova tomonidan uch set davom etgan oʻyinda gʻalaba qozongan chempionlik unvonidan mahrum boʻladi. May oyida Rabotda Li yarim final bosqichiga chiqdi, ammo keyingi muvaffaqiyat oxir-oqibat uning uchun qiyin boʻladi. Hisob 3-3 ga tenglashganidan soʻng, u Chjen Ji bilan toʻqnash kelganda oʻng toʻpigʻi choʻzilib ketgani sababli nafaqaga chiqadi. Ushbu yarim finalga chiqish uni yakkalik reytingida 33-oʻringa olib chiqdi, ammo olgan jarohati uni keyingi uch oy davomida maydonga tusha olmasligiga sabab boʻladi. Avgust oyida Los-Anjelesga qaytganida u birinchi raundda rossiyalik Anna Chakvetadzega magʻlub boʻladi. Keyingi hafta Kanada Ochiq chempionatida u yana bir bor Yelena Yankovich va Mariya Vento-Kabchi ustidan gʻalaba qozonadi va uchinchi raundda esa Nadiya Petrovaga yutqazib qoʻyadi.

### 2006: Xitoyning birinchi „Katta dubulgʻa" chorak finalchisi

Yilning dastlabki toʻrt oyida bir oz koʻproq himoya qilish uchun qolgan barcha reyting ochkolari toʻplanganligi sababli, Li oʻrtadagi mavqeini saqlab qolish uchun yilni 2005-yilning boshidagi kuchli natijalarini tenglashtirish muammosi bilan boshlaydi va WTA 100 taligiga kiradi. 2006-yil boshida yuqori darajadagi oʻyinchilarga qarshi dastlabki tur oʻyinlari Lining yakkalik reytingiga katta taʼsir koʻrsatadi va fevral oyi oxiriga kelib u 71-oʻringa tushib ketadi.

U Berlindagi yarim finalga qadar I darajali tadbirlarda martabadagi eng yaxshi koʻrsatkich bilan qaytadi.

Xuddi shu musobaqada, Yelena Yankovich bilan hamkorlikda u Toshkentdagi birinchi oʻyinidan deyarli roppa-rosa olti yil oʻtib, karyerasidagi ikkinchi WTA juftlik chempionligini qoʻlga kiritadi.

Uimbldonda u toʻrtinchi raundga oʻtib ketib, hurmatli oʻt oʻyinchilari Virjiniya Razzano va yaqinda Birmingem yarim finalchisi Meilen Tu ustidan gʻalaba qozonadi, keyin esa 10-oʻrinni egallagan Svetlana Kuznetsova ustidan gʻalaba qozonadi. Katta dubulgʻa chorak finali Li yangi darajaga yuqori WTA reytingiga koʻtariladi.

### 2007-2009

 Li Na 2008-yilda Lyuksemburgdagi Fortis chempionatida
Li yarim yil davomida professional oʻyin oʻtkazmagan va natijada 2008-yilning yanvarida qovurgʻasidagi jarohatidan soʻng qaytganida WTA reytingida 29-oʻringa tushib ketadi. Birinchi raundda u ettinchi raqam ostidagi Sybille Bammerni qiyinchilik bilan magʻlub etadi. Ikkinchi raundda Monik Adamczak ustidan qulay gʻalaba qozonganidan soʻng, u chorak finalda birinchi raqamli tennischi Nikol Vaidišova bilan uchrashish uchun qur’a tashlanadi. Li ularning toʻgʻridan-toʻgʻri toʻqnashuvlarida gʻalaba qozonib, yarim finalga yoʻl oldi va u erda Patti Shnayderdan ustun keldi.

### **2010: Birinchi Katta Dubulgʻa yarim finali va birinchi 10-talikka chiqish**

 Li Na 2010-yil Porsche Tennis Gran-prisida
Lining 2010-yildagi birinchi turniri Oklenddagi ASB Classic boʻlib, u erda ikkinchi oʻrinni egallaydi. U birinchi raundda Kaia Kanepi tomonidan magʻlub boʻldi. Medibank International musobaqasida u toʻrtinchi raqam ostidagi Karolin Voznyackini magʻlub etadi, ammo ikkinchi raundda Flavia Pennettaga magʻlu boʻladi.

Li Avstraliya Ochiq chempionatida 16-oʻrinni egallaydi. U toʻrtinchi raundda dunyoning 4-raqamli Karolin Voznyackini magʻlub etadi, soʻngra oʻzining birinchi Australian Open chorak finalida va faqat uchinchi Major chorak finalida dunyoning 6-raqamli Venera Uilyamsni magʻlub etdi va 3:5 hisobida magʻlub boʻaldi. Yarim finalda u Serena Uilyamsga kuchli raqobatli ikkita tay-breykda magʻlub boʻladi. Ushbu koʻrsatkich natijasida Li ayollar professional tennisining kuchli oʻntaligiga kirgan birinchi xitoylik ayol boʻladi.

### 2011 yil: Fransiya Ochiq chempionatidagi yirik yutuq va tarixiy gʻalaba

 Li Na 2011-yilgi Fransiya Ochiq chempionatining yarim finalida
Li Medibank International Sidneyda sakkizinchi urugʻ sifatida oʻynadi, avstraliyalik joker Anastasiya Rodionovani tez ishladi va dastlabki ikki turda Virjiniya Razzanoga qarshi uch setlik qiyin oʻyinda gʻalaba qozondi. Chorak finalda u „Katta dubulgʻa" turkumiga kiruvchi ikki karra gʻolib Svetlana Kuznetsova bilan uchrashdi va gʻalaba qozondi. U yarim finalda kutilmagan saralash bahsida qatnashgan Bojana Yovanovskini magʻlub etib, sakkizinchi WTA finaliga yoʻl oladi. Li finalda dunyoning 3-raqamli Kim Klijsters bilan toʻqnash keldi va birinchi setda 5:0 hisobida ortda qolganiga qaramay, Li Klijstersni magʻlub etib, faoliyatidagi toʻrtinchi WTA chempionligini qoʻlga kiritadi.

Li Avstraliya Ochiq chempionatining toʻqqizinchi raketkasi boʻlib, u oʻzining birinchi „Katta dubulgʻa" finaliga chiqadi, Sharqiy Osiyo va Osiyo mamlakatlaridan birinchi boʻlib bu muvaffaqiyatga erishadi. Yoʻlda u sakkizinchi raqam ostidagi Viktoriya Azarenkani toʻgʻridan-toʻgʻri siqib chiqardi. U yarim finalda dunyoning birinchi raqamli tennischisi Karolin Voznyackini magʻlub etib, ikkinchi setda oʻyin ochkosini saqlab qolib, finalga chiqdi. U 3-raqamli Kim Klijstersga (Medibank Internationalda magʻlub boʻlgan) duch keladi. Garchi Li birinchi setda gʻalaba qozongan boʻlsa-da, Klijsters toʻplanib, chempionlikni qoʻlga kiritadi. Magʻlubiyatga qaramay, Lining reytingi dunyoda 7-oʻringa koʻtariladi.

 Li Na Mayamida
 Li Na Torontoda 2013-yilgi Rojers kubogida

Karyera statistikasi
--------------------

### Katta dubulgʻa finallari

#### Yakka bahslar

| Natija | Yil | Turnir | Yuzaki | Raqib | Hisob |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Magʻlubiyat | 2011 | Avstraliya ochiq chempionati | Qattiq | Andoza:Bayroqikon/BEL Kim Klijsters | 6-3, 3-6, 3-6 |
| Gʻalaba | 2011 | Fransiya ochiq chempionati | Loy | Andoza:Bayroqikon/ITAFrancesca Schiavone | 6-4, 7-6 (7-0) |
| Magʻlubiyat | 2013 | Avstraliya ochiq chempionati | Qattiq | Andoza:Bayroqikon/BLR Viktoriya Azarenka | 6-4, 4-6, 3-6 |
| Gʻalaba | 2014 | Avstraliya ochiq chempionati | Qattiq | Andoza:Bayroqikon/SVKDominika Cibulkova | 7-6 (7-3), 6-0 |

| Natija | Yil | Turnir | Raqib | Hisob |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 4-oʻrin | 2008 | Yozgi Olimpiya oʻyinlari Pekin, Xitoy | Andoza:Bayroqikon/RUS Vera Zvonareva | 0-6, 5-7 |

| Turnir | 2000 | 2001 |. .. | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | SR |  | Gʻalaba % |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Avstraliya ochiq chempionati | A | LQ | A | 3R | 1R | 4R | 3R | A | SF | F | 4R | F | <b id="mwBCg">V</b> | 1/9 | 34-8 | 81 % |
| Fransiya ochiq chempionati | A | A | A | A | 3R | 3R | A | 4R | 3R | <b id="mwBD4">V</b> | 4R | 2R | 1R | 1/8 | 20-7 | 74 % |
| Uimbldon | A | LQ | A | A | QF | A | 2R | 3R | QF | 2R | 2R | QF | 3R | 0 / 8 | 19-8 | 70 % |
| AQSh ochiq chempionati | LQ | A | A | 1R | 4R | A | 4R | QF | 1R | 1R | 3R | SF | A | 0 / 8 | 17-8 | 68 % |
| Gʻalaba — magʻlubiyat | 0-0 | 0-0 |  | 2-2 | 9-4 | 5-2 | 6-3 | 9-3 | 11-4 | 14-3 | 9-4 | 16-4 | 9-2 | 2 / 33 | 90-31 | 74 % |

| Turnir | 2000 | 2001 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | SR | W-L |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Avstraliya ochiq chempionati | A | 1R | A | 2R | 2R | 1R | 0 / 4 | 2-4 |
| Fransiya ochiq chempionati | Yoʻq | 2R | 2R | A | 0/2 | 2-2 |
| Uimbldon | Yoʻq | 2R | Yoʻq | 0 / 1 | 1-1 |
| AQSh ochiq chempionati | 2R | A | 3R | 1R | Yoʻq | 0 / 3 | 3-3 |
| Gʻalaba — magʻlubiyat | 1-1 | 0-1 | 2-1 | 3-4 | 2-2 | 0-1 | 0/10 | 8-10 |

Manbalar
--------

1. ↑  „Stop playing tennis and have a baby, says Li Na's mother".  Wantchinatimes.com (2013-yil 25-yanvar). 2014-yil 6-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 22-sentyabr.
2. ↑  Larmer, Brook. „Li Na, China's Tennis Rebel". *The New York Times* (2013-yil 22-avgust). Qaraldi: 2014-yil 19-sentyabr.
3. ↑  *Johnson.* „One-on-one with Chinese tennis ace Li Na". *CNN* (2011-yil 26-yanvar). Qaraldi: 2014-yil 22-sentyabr.
4. ↑  Branch, John. „China's Na Li Finds a Taste of Home in New York". *The New York Times* (2009-yil 8-sentyabr). Qaraldi: 2010-yil 7-may.
5. ↑  „Jeremy Lin, Li Na and Xiang Liu show Nike has eye for talent".  Wantchinatimes.com (2012-yil 17-aprel). 2014-yil 21-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 19-sentyabr.
6. ↑  Wertheim, Jon (26 May 2014). „Words with...Li Na: A sit-down interview with China's tennis star". *Sports Illustrated*. Qaraldi: 19 September 2014.
7. ↑  Nguyen, Courtney (19 September 2014). „The best of Li Na quotes: Funny, witty and memorable". *Sports Illustrated*. Qaraldi: 20 September 2014.
8. 1 2 3  „FACTBOX-Tennis-The rise of China's women". Reuters UK (2014-yil 19-sentyabr). Qaraldi: 2014-yil 20-sentyabr.
9. ↑  Women's Tennis Association. „Safina's Golden Reign Comes To An End". Women's Tennis Association (2008-yil 3-yanvar). 2008-yil 7-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2008-yil 3-yanvar.
10. ↑  „Li defeats Clijsters to take women's singles". 2011-yil 17-yanvarda asl nusxadan arxivlangan.
11. ↑  Clarey, Christopher. „Clijsters, While Not at Her Best, Is Still Too Much for Li". *The New York Times* (2011-yil 29-yanvar). Qaraldi: 2014-yil 19-sentyabr.

Havolalar
---------

* Li Na Women's Tennis Associationda Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash
* Li Na Xalqaro tennis federatsiyasi saytida Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash
* Li Na at the Billie Jean King Cup
* Li Na at Sina Weibo