recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Antarktika shartnomasining logotipi
 SSSR pochta markasi 1971-yil, Antarktika shartnomasining 10 yilligiga bag'ishlangan
**Antarktika shartnomasi** - bu Antarktika mintaqasini demilitarizatsiya qilish, undan faqat tinch maqsadlarda foydalanish va yadro qurolidan xoli hududga aylantirishni nazarda tutuvchi kelishuv hisoblanadi. **Antarktika shartnomasi** 1959-yil 1-dekabrda Vashingtonda tuzilgan va 1961-yil 23-iyunda 13 ta davlat, keyin dastlabki ishtirokchilar tomonidan imzolanganidan keyin kuchga kirdi.

Maqsadi
-------

Shartnomaning asosiy maqsadi Antarktidadan butun insoniyat manfaatlari yoʻlida foydalanishni ta’minlashdan iborat. U ilmiy tadqiqotlar erkinligini taʼminlaydi va xalqaro hamkorlikni ragʻbatlantiradi. Antarktidada har qanday yadroviy portlashlar va radioaktiv materiallarni utilizatsiya qilish taqiqlanadi. 1982-yilda Antarktika shartnomasi tizimining bir qismi va IX-moddani amalga oshirish doirasida **Antarktika dengiz tirik resurslarini saqlash toʻgʻrisidagi konvensiya** (**CCAMLR**) kuchga kirdi. Ushbu Konvensiya qoidalarini amalda qoʻllash **CCAMLR komissiyasi tomonidan** tartibga solinadi, uning qarorgohi Avstraliyaning Tasmaniya shtatidagi Xobart shahrida joylashgan.

Shartnoma taraflarining tasnifi
-------------------------------

2010-yil yanvar holatiga koʻra 46 ta davlat shartnoma aʼzosi boʻlib, ulardan 28 tasi maslahatchi tomonlardir. Shartnomaga nisbatan ekspertlar mamlakatlarning uchta guruhini ajratib koʻrsatishadi:

* Uning imzolanishidan oldin hududiy daʼvolarga ega boʻlganlar - Avstraliya, Argentina, Buyuk Britaniya, Yangi Zelandiya, Norvegiya, Fransiya va Chili.
* Bunday daʼvolar qilish huquqini oʻzida saqlab qolgan Peru[*manba?*], Sovet Ittifoqi/Rossiya, AQSh va Janubiy Afrika.
* Rasmiy hududiy daʼvolarga ega boʻlmaganlar Belgiya, Bolgariya, Braziliya, Germaniya, Hindiston, Italiya, Xitoy, Pokiston, Polsha, Ruminiya, Ukraina, Urugvay, Chexiya, Shvetsiya, Ekvador, Janubiy Koreya va Yaponiyadir.

Antarktidaning minerallar masalasi
----------------------------------

Taxmin qilinganidek, Antarktidada koʻmir, temir rudasi, mis, rux, nikel, qoʻrgʻoshin va boshqa foydali qazilmalarning keng konlari mavjud. Biroq, Antarktida shelfidagi neft va gaz zaxiralari eng katta amaliy qiziqish uygʻotadi. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, faqat Ross dengizi mintaqasida taxminan 50 milliard barrel neft va 100 trillion kub metrdan ortiq gaz mavjud. 1988-yilda Antarktika shartnomasi ishtirokchilari kon qazib olish imkoniyatini muhokama qilishga urinib koʻrdilar va konventsiya qabul qildilar. Biroq, u hech qachon kuchga kirmadi va 1991-yilda Madrid protokoli bilan almashtirildi, u 1998-yilda kuchga kirdi. Antarktidada har qanday foydali qazilmalarni qazib olishni taqiqlaydi. Ammo bu taqiq cheksiz emas: protokol matni kuchga kirganidan keyin 50 yil oʻtgach, 2048-yilda qayta koʻrib chiqilishi kerak.

Manbalar
--------

1. ↑  „Конвенция АНТКОМ (полный текст)". 26-mart 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-iyun 2022-yil.
2. ↑  Ледорубы. Как делят Антарктику и ее ресурсы

Havolalar
---------

* Antarktika shartnomasi kotibiyati
**Piroelektr** (yun. rug — olov va elektr) — kristall dielektriklar qizdirilganda yoki sovitil ganda ularning sirtida elektr zaryadlari hosil boʻlishi. Qizdirilganda ularning bir uchi musbat zaryadlansa, sovitilganda manfiy, ikkinchi uchi esa teskari ishorada zaryadlanadi. Piroelektrik (kristall dielektrik) sirtida zaryadlar hosil boʻlishi kristall qizdirilganda uning ichida spontan (oʻz-oʻzidan hosil boʻladigan) qutblanishning oʻzgarishiga, zaryadlanish intensivligi temperatura oʻzgarishiga bogʻliq. P. xususiyatli kristallar pyezoelektr xususiya-tiga ham ega boʻladi. Shuning uchun temperatura notekis oʻzgarganida kristall deformatsiyalanadi, deformatsiyalanish esa, oʻz navbatida, pyezoelektr tabiatli "ikkilamchi" qutblanishni yuzaga kel-tiradi va u P. tabiatli "birlamchi" qutblanishga qoʻshiladi. Bu esa sof P. effektini kuzatishga xalaqit beradi. Demak, kristall deformatsiyalanmagan yoki deformatsiyasi doimiy turgan holdagina sof P. effektini kuzatish mumkin. P. kristallarda elektrokalorik effekt deb yuritiladigan teskari effekt ham kuzatiladi. Bu effekt oʻzga-ruvchan elektr maydoniga joylashtirilgan kristall temperaturasining oʻzgarishidan iborat. P. effektidan amadda in-fraqizil nurlanishni topishda foydalanish mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Koʻrak**, koʻr koʻsak, olaqaroq — toʻla rivojlanmagan, koʻpincha sovuqdan keyin ochiladigan gʻoʻza koʻsagi. Gʻoʻza tupining kech gullaydigan periferik (chetki) qismida hosil boʻladi. K. och yashildan toʻq yashilgacha hamda pushti yoki qizil ranglarda boʻlishi mumkin. K. qulay ob-havoda tez quriydi, lekin pishgan koʻsaqlarga nisbatan nim ochiladi. K. tolasining sifati past. K. terish meteorologik sharoitga bogʻliq boʻlib, koʻrak tershi mashinasi bilan bajariladi. Qoʻlda terilgan K. quritilgach, koʻsak chuvshi mashinasida paxtasi ajratib olinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Musodara** — shaxsga tegishli mulkni pul toʻlamasdan, majburiy ravishda davlat ixtiyoriga oʻtkazish. Mulk uning egasidan faqat qonunda nazarda tutilgan hollarda jinoyat yoki oʻzga huquqbuzarlik uchun sud qaroriga muvofiq olinadi va bahosi belgilanib, musodara qilinadi.

Oʻzbekistonda
-------------

Oʻzbekiston Respublikasida mahkumning mulkini musodara qilish jazosi 2001-yil avgustida bekor qilingan (JK, 53-modda). Lekin jinoyat yoʻli bilan orttirilgan yoki jinoyat sodir etish vositasi boʻlgan mulk, albatta, musodara qilinadi (JPK, 211-modda).

Maʼmuriy huquqbuzarlikni sodir etish quroli yoki buyumi tuman (shahar) sudyasi, baʼzi hollarda — bojxona va soliq organlari tomonidan musodara qilinadi (Oʻzbekiston Respublikasi, MJK, 27-modda). Jumladan, bojxona nazorati chogʻida topilgan huquqbuzarlik ashyolari, transport vositasi olib qoʻyilib, baholanadi va sudya yoxud bojxona organining boshliklari tomonidan musodara qilinadi (Bojxona kodeksi, 186-modda).

Manbalar
--------

1. ↑  "Musodara". *Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi*. Toshkent: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi. 2000-2005.

Havolalar
---------

* Mulkingizni musodara qilmoqchi boʻlsalar, Oʻzbekcha Vikipediyaga „arz qiling", *Ozodlik radiosi*, 24-aprel, 2014

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Antaliya qoramagʻiz baligʻi** (*Alburnus baliki*) — *Alburnus* turkumiga mansub Karp baliqlarining bir turi. U, shuningdek, uchrash joyiga koʻra Managvat daryo baligʻinomi bilan ham tanilgan. Bu baliqTurkiya hududi uchun endemik tur boʻlib, odatda, oʻsimliklarga boy toza suvlarda uchraydi.

Tavsif
------

Antaliya qoramagʻiz baligʻi ilk bora 2000-yilda turkiyalik olimlar Bogutskaya, Küçük va Ünlü tomonidan Managvat daryosida topilgan va 2004-yil izlanishlar asosida ilmiy tasniflangan. Antaliya qoramagʻiz baligʻining koʻrinishi oʻz jinsining boshqa vakillaridan biri *Alburnusga* oʻxshab ketadi. Bundan tashqari, u 12 ta suzgich suyaklari, 16-18 ta anal suyaklari va 36-38 ta umurtqa suyaklariga ega. Maʼlum boʻlgan eng uzun namuna 6,1 sm uzunlikka ega edi.

Tarqalishi va yashash joylari
-----------------------------

 Manavgat sharsharasi ustidan oqib oʻtadigan Manavgat daryosi
Antaliya qoramagʻiz baligʻi faqat Turkiya hududidagina uchraydi va birgina Manavgat daryosi tizimidangina topilgan. Daryo qirgʻoqlari boʻylab suv yuzasi yaqinida baliqning bir necha guruhlari aniqlangan, bu yerda oqim sekin va daryo zich oʻsimliklar qoplamasi bilan qoplangan, pH darajasi 6,5 atrofida. Bu baliq Antaliya koʻrfaziga, sharqda Aqsu daryosidan gʻarbda Mangat daryosigacha boʻlgan 4 ta oqimda uchraydi. Jeyhan daryosida ham yashashi mumkin. Toʻrt daryodan uchtasi uchun bu tur endemik boʻlib, gidroelektr toʻgʻonlari va ifloslanish tufayli baliqning soni tobora ozayib bormoqda. Ekologik holatning yomonlashuvi, zovur va kanallar qurilishi turning kamayib ketishining asosiy sababchisi hisoblanadi. Shu sababli ham Antaliya qoramagʻiz baligʻi yoʻqolib borish xavfi ostidagi turlar sirasiga kiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  Freyhof, J. (2014). „*Alburnus baliki*". *IUCN Qizil kitob*. IUCN. **2014**: e.T19018242A19222748. doi:10.2305/IUCN.UK.2014-1.RLTS.T19018242A19222748.en. Retrieved 5 January 2018.
2. 1 2 3  Froese, Rainer; Pauly, Daniel (eds.) (2006).
3. 1 2 3  Bogutskaya, N.G. F. Kucuk and E. Unlu, 2000.

Havolalar
---------

* Fishbase.org saytida
**Peloponnes urushi** (mil.av 431—404 yillar) — Yunoniston tari-xidagi eng yirik urush; yunon polislari ittifoklari: Delos (Afina boshchiligida) va Peloponnes (Sparta boshchiligida) oʻrtasida sodir boʻlgan; butun Yunoniston va Janubiy Italiyadagi yunon shaharlari va Sitsiliyani qam-rab olgan. 404 yil quruqlik va dengizdan qamal qilingan Afina taslim boʻlgan. Sulh shartlariga koʻra, Delos ittifoqi tarqatib yuborilgan. Afina Spartaga floti (12 qoʻriqchi kemadan tashqari) ni topshirgan, Afina va Pirey is-tehkomlari yoʻq k,ilingan, Yunon dun-yosida Spartaning gegemonligi tan olingan. Afinada "oʻttiz tiran" oli-garxik tuzumi oʻrnatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Meseta**, Kastiliya yassitogʻligi — Ispaniya va Portugaliyadagi yassitogʻlik, Pirenei yarim orolning katta kismini egallaydi. Asosan, kristall jinslardan tuzilgan. Plato, uncha baland boʻlmagan massiv va togʻ oraligʻi botiqlaridan iborat, gʻarbida tektonik yoriklar bilan kuchli parchalangan. Aksari qismining balandligi 600–1200 m. M.ning oʻrta qismini egallagan Markaziy Kordilyera togʻlari (eng baland joyi 2592 m. Almansor togʻi) yassitogʻlikni Eski Kastiliya va Yangi Kastiliya yassitogʻliklariga ajratib turadi. Iklimi Oʻrta dengiz boʻyiga xos, quruq iqlim. Asosiy daryolari Duero, Taxo, Gvadiana. Oʻsimlik dunyosi kserofit butalar va dasht oʻsimliklaridan, shim.-gʻarbiy qismida siyrak keng bargli va igna bargli oʻrmonlardan iborat. Donli ekinlar ekiladi, bogʻlar va tokzorlar barpo qilingan. Yaylov chorvachiligi rivojlangan. Madrid shahri M.da joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Peloponnese** (grekcha: *Περιφέρεια Πελοποννήσου*; [periˈferia pelopoˈnisu]) — Gretsiya janubidagi viloyat. U shimolda Gʻarbiy Gretsiya va shimoli-sharqda Attica bilan chegaradosh. Viloyat taxminan 15,490 km2 (5,980 milya2) maydonga ega. Gʻarbiy Gretsiyaga tegishli Achaea va Ilining shimoli-gʻarbiy subregionlari va Atticaning bir qismi boʻlgan Argolid yarim oroli kichik bir qismining maydoni bu statistikaga kiritilmagan, ammo u Peloponnes yarim orolining koʻp qismini qamrab oladi.

Maʼmuriyati
-----------

Peloponnese viloyati 1987-yildagi maʼmuriy islohotda tashkil etilgan. 2011-yilgi Kallikratis rejasi bilan uning huquqlari va vakolatlari qayta belgilandi hamda kengaytirildi. Gʻarbiy Gretsiya va Ion orollari mintaqalari bilan bir qatorda, Patrada joylashgan Peloponnese Gʻarbiy Gretsiya va Ioniya orollarining markazlashtirilmagan maʼmuriyati tomonidan nazorat qilinadi.

Viloyat Tripolida joylashgan va beshta mintaqaviy birlikka boʻlingan (Kallikratisgacha boʻlgan prefekturalar):

* Arcadia
* Argolis
* Corinthia
* Laconia
* Messenia

U yana 26 ta munitsipalitetga boʻlingan. Viloyatning eng katta shahri — Kalamata.

Yirik jamoalari
---------------

1) Kalamata (Καλαμάτα) (aholisi 2011-yilda 54 567 nafar kishi)

2) Trípoli (Τρίπολη) (aholisi 2011-yilda 30 912 nafar kishi)

3) Kórinthos (Κόρινθος) (aholisi 2011-yilda 30 176 nafar kishi)

4) Árgos (Άργος) (aholisi 2011-yilda 22,209 nafar kishi)

5) Sparti (Σπάρτη) (aholisi 2011-yilda 17 408 nafar kishi)

Demografiyasi
-------------

2011-yildan 2021-yilgacha viloyat aholisi 41 537 kishiga qisqardi va aholi soni 6,8 foizga kamaygan.

Iqtisodiyoti
------------

Peloponnesening yalpi ichki mahsuloti (YaIM) 2018-yilda 8,2 milliard yevroni tashkil etdi, bu Gretsiya iqtisodiy mahsulotining 4,5 foizini oʻz ichiga oladi. Aholi jon boshiga yalpi ichki mahsulot xarid qobiliyatiga qarab 17400 yevroni yoki oʻsha yili YI27 oʻrtacha koʻrsatkichining 57 foizini tashkil etdi. Bir xodimga toʻgʻri keladigan yalpi ichki mahsulot Yevropa Ittifoqi oʻrtacha koʻrsatkichining 68 ini tashkil etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Demographic and social characteristics of the Resident Population of Greece according to the 2011 Population - Housing Census revision of 20/3/2014".  Hellenic Statistical Authority (12-sentabr 2014-yil). 8-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. ↑  „Regional GDP per capita ranged from 30% to 263% of the EU average in 2018". *Eurostat*.

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Yashil
**Koʻrish nervi** (lotincha: *nervus opticus*) - bosh miya nervlarining 2-jufti. Koʻz toʻr pardasining yorugʻlik sezuvchi hujayralari qabul qilgan taʼsirotlar, Koʻrish nervi orqali bosh miyaga oʻtadi. Koʻrish nervi toʻr pardaning ganglioz hujayralari tolalaridan boshlanib, koʻz kosasidagi maxsus tyoshikdan kalla boʻshligʻiga kiradi. Koʻz ichidagi qismi — Koʻrish nervi soʻrgʻichi yoki diski — koʻz soqqasi orqa tubining sal ichkarisida joylashgan. Ponasimon suyakning turk egari ustida bir koʻzning Koʻrish nervi ikkinchi koʻzning Koʻrish nervi bilan qisman kesishadi (koʻrish chorrahasini hosil qiladi) va shundan keyin koʻrish yoʻllariga aylanib, bosh miyaning poʻstloq ostidagi koʻrish doʻmbogʻiga boradi, bu yerdan taʼsirotlar maxsus tolalardan bosh miya poʻstlogʻi ensa qismining ichki sathidagi koʻrish markaziga boradi. Shunda koʻz koʻradi.

Yana q.
-------

* Bosh miya nervlari
* Koʻrish organlari

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 



|  |  |
| --- | --- |
| Odam bosh miyasi | *Nerv sistemasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Mussahi tumani** ( pushtu. d mwshy wlswạly̰ ) (fors. wlswạly̱ mwshy ) — Afgʻonistonning Kobul viloyatining janubiy tumani. Mussay tumani gʻarbdan Chor Osiyob tumani, shimoldan Bagrami tumani, sharqdan Xaki Jabbor tumani va janubdan Logar viloyati bilan chegaradosh. Uning shtab-kvartirasi tumanning markaziy qismida joylashgan Mussaxi qishlog'ida joylashgan.

2002-yilgi BMT Qochqinlar Komissarligining rasmiy hisob-kitoblariga ko'ra, uning aholisi 30 000 kishidan iborat edi. Pushtunlar aholining asosiy qismini tashkil qiladi va o'ziga xos tojik aholisixam mavjud. 

Mussaxi tumani Kobulning janubida joylashgan (25 Kobul shahridan km uzoqlikda) adolatli yo'l bilan (qo'pol yo'lda bir soatlik mashina haydash). Ilgari Chor Osiyob tumani tarkibiga kirgan bu tuman 2001-yilda mustaqil tuman sifatida tan olingan. Tuman qishloq xoʻjaligi hududi qatoriga kiradi. Qishloq xoʻjaligining asosiy mahsulotlari bugʻdoy, piyoz, kartoshka, pomidor va yangi sabzavotlardir. Umuman olganda, fermerlar o'z iste'moli uchun sigir, qo'y va tovuq boqib, mayda chorvachilik bilan ham shug'ullanadi. Bu tuman 67 qishloqdan iborat. Bu tumanning asosiy qishloqlari: Shahidxon, Mayan Xail, Mussaxi Di Kalan, Qultagʻon, Qali Abrauof, Alo Xayl, Payanda Xayl, Qishloql, Chorso qishlogʻi, Hoji Malang Baba, Chinogʻundi, Rahmatobod, Chaman Qalʼa va boshqalar. Mussaxi tumani urushlar paytida deyarli butunlay vayron bo'lgan va mamlakatning barcha tumanlari kabi hozirda qayta qurish ishlari olib borilmoqda. Logar daryosi shu tumandan oʻtadi va bu tumanni ikki qismga (Bara Mussaxi va Kuza Mussaxi) ajratadi.

Xavfsizlik va siyosat
---------------------

Maʼlum qilinishicha, Afgʻoniston va NATO kuchlari 2009-yilning 17-noyabrida tumanda hukumatga qarshi faoliyatda ayblangan 12 jangarini hibsga olgan.

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  UNHCR profile for Mussahi District
2. ↑  "Afghan, NATO forces kill 5 Taliban insurgents, arrest 17 near Kabul ." Xinhua News. Kabul. 17 November 2009. Accessed at:

Havolalar
---------

* Mussaxi tumani xaritasi (Manba: AIMS)
* thenational.ae/news
**Pellegrino Albanese** (1991-yil 4-fevralda tugʻilgan) — italiyalik professional futbolchi, D Seriyaning Matese jamoasida oʻynaydi.

Jamoalardagi faoliyati
----------------------

Kampaniyaning Avellino shahrida tugʻilgan Albanese oʻz faoliyatini Basilicata jamoasi Anastasio Salvatoreda (Pignola shahrida) boshlagan. 2007-yilda u „Internasionale Milano" ga ijaraga berildi va u yerda yarim himoyachi sifatida oʻynadi. *Allievi Nazionalining* (17 yoshgacha boʻlganlar jamoasi) doimiy aʼzosi boʻlmaganiga qaramay, „Inter" Albaneseni sotib oldi, lekin uni Umberto Bellani va Giorgio Schiavini bilan birga „Sassuolo"ga ijaraga berdi. 2009-yilning avgustida Sassuolo uni tekin transferga qoʻshib oldi va shuningdek, Alberto Gallinetta va Mame Baba Tiam kabi bir qator boshqa futbolchilarni „Inter"dan ijaraga oldi. Albanese Sassuoloning (20 yoshgacha boʻlganlar jamoasi) ning doimiy aʼzosi edi. U oʻng qanot himoyachisi sifatida oʻynaydi.

Albanese 2011-yilning 27-martida jamoadagi debyutini oʻtkazdi. U ikkinchi boʻlimda Daniele Kuadrinining oʻrniga maydonga tushdi. Oʻshanda „Sassuolo" allaqachon 0–3 hisobida magʻlub boʻlgandi. Oʻyinda Siena (4–0) gʻalaba qozongan edi.

2011-yil iyul oyida Albanese Andrea Vignali bilan birgalikda egalik qilish kelishuvi boʻyicha Italiyaning toʻrtinchi divizionining „Mantova" klubiga oʻtdi. U Lega Pro Seconda Divisione 2011-12 mavsumining dastlabki 4 raundidan 3 tasini favqulodda chap qanot himoyachisi sifatida oʻynadi. Ammo u keyingi oʻyinlarda ishtirok etmadi, chunki jamoada oʻng qanot himoyachisi sifatida Inter yoshlar jamoasi mahsuli Andrea Bertin va chap qanot himoyachisi sifatida Davide Bersi bor edi.

Ushbu tajribadan soʻng, Albanese Italiyadan uzoqda yangi sarguzasht boshlashga qaror qildi va Maltadan kelgan taklifni qabul qilishga qaror qildi. 2013-yil oktabr oyida u Maltaning 1-divizion jamoasi Msida Sen-Jozef FC jamoasiga qoʻshildi va u yerda yangi prezident Carmine Ferraraning birinchi shartnoma imzolagan shartnomasi boʻldi.

Yutuqlar
--------

Inter yoshlar jamoasi
* *Campionato Allievi Nazionali*: 2008

Manbalar
--------

1. ↑  „Settore Giovanile: mercato, 5 operazioni" (italyancha). *www.inter.it*. FC Internazionale Milano (20-avgust 2008-yil). Qaraldi: 14-fevral 2012-yil.
2. ↑  „Primavera Tim Cup: home victory 4-2" (italyancha). *www.inter.it*. FC Internazionale Milano (20-oktabr 2010-yil). Qaraldi: 14-fevral 2012-yil.[*sayt ishlamaydi*]
3. ↑  „Photos: Inter's Under-17 champions". *www.inter.it*. FC Internazionale Milano (19-iyun 2008-yil). Qaraldi: 14-fevral 2012-yil.

Havolalar
---------

* Pellegrino Albanese at Soccerway
* Pellegrino Albanese at TuttoCalciatori (in Italian)
Gugurt yonishi kuzatiladigan hodisadir, demak bu hodisa — fenomen.
**Fenomen** (yun.: φαινόμενoν, φαίνω *phainō* — „koʻrsataman") deb har qanday kuzatiladigan hodisaga aytiladi. Kundalik hayotda esa bu atama kamdan-kam kuzatiladigan gʻayrioddiy hodisani anglatadi. Atamani zamonaviy falsafaga Immanuel Kant kiritgan. 

**Fenomen** (yun. phainomenon — sodir boʻluvchi) — 1) gʻayrioddiy, kamdankam boʻladigan hodisa, fakt; 2) histuygʻu tajribasi bilan payqaladigan hodisani anglatuvchi falsafiy tushuncha (bu maʼnoda oʻz mohiyati jihatdan intellektual mushohada predmeta sifatida namoyon boʻluvchi noumenning qaramaqarshisi). "F." atamasini Aristotel "koʻrinuvchi", "tuyuluvchi" maʼnosida ishlatgan. Leybnits esa bu soʻzni tajribadan maʼlum boʻlgan dalillarga nisbatan qoʻllagan. I. Kant F. tushunchasi yordamida mohiyatni hodisadan keskin ajratishga uringan va hodisani bilish mumkin, mohiyatni esa bilish mumkin emas deb hisoblagan (yana qarang Mohiyat va hodisa).

Yana qarang
-----------

* Noumen

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Toʻp (maʼnolari).

**Toʻp**, toʻpa — 1) etnik hududiy gurte. Maʼlum bir qishloklarning bir qismini ifodalaydi. Oʻtroq oʻzbeklar yashaydigan yirik qishloqlar T.larga boʻlinadi. T. tarkibiga bir qancha qonqarindosh oilalar kirgan. Koʻpincha ajdodlari yagona boʻlgan oilalar bir toʻpni tashkil etib, mazkur T. bobosi nomi bn atalgan. Shuningdek, baʼzi T.lar kichik urugʻning nomi, berilgan lakabi, kayebkori, toifasi bn ham nomlangan; 2) (harbiyda) uzun stvolli artilleriya quroli (qarang Toʻp). 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Fenrir Tyrning qoʻlini tishlab oldi
**Fenrir** (qad. nors. Fenrir, Fenrisúlfr, Hróðvitnir) — Norvegiya mifologiyasidagi ulkan boʻri, Loki va Angrbodaning oʻgʻli.

Xudolarning dushmani Fenrir (Dahshatli boʻri) Lokining ikkinchi farzandi edi. U dastlab xudolar tomonidan yetarlicha xavfli emas deb hisoblangan va uning Asgardda yashashiga ruxsat berildi. Boʻri Aslar orasida oʻsib ulgʻaygan va u shunchalik buyuk va dahshatli boʻlib yetishgankiu, natijada uni faqat harbiy jasorat xudosi Tyur boqishga jur'at etgan. Aslar oʻzlarini himoya qilish uchun Fenrirni zanjir bilan bogʻlashga qaror qilishdi, lekin qudratli boʻri eng kuchli zanjirlarni osongina uzib tashladi (Leding va Drommi). Oxir-oqibat, aslar ayyorlik bilan Fenrirni sehrli Gleipnir zanjiri bilan bogʻlashga muvaffaq bo'lishdi, mittilar bu zanjirni mushuk qadamlarining shovqini, ayolning soqollari, togʻ ildizlari, ayiq tomirlari (qadimda nervlarning xususiyatlari tendonlarga bogʻliq edi), baliq nafasi va qushlarning tupurigidan foydalanib yasashgan edi. Shundan keyin bu narsalardan dunyoda qolmagan. Gleipnir ipak kabi nozik va yumshoq edi. Ammo boʻri bu zanjirga oʻzini bogʻlashlariga ruxsat berishi uchun Tyur yomon niyatlar yoʻqligining belgisi sifatida qoʻlini uning ogʻziga solishi kerak edi. Fenrir zanjirdan qutilolmagach Tyurning qo'lini tishlab oldi. Aslar Fenrirni yer ostidagi qoyaga zanjirband qildi va uning jagʻlari orasiga qilich tiqdi.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Qilich sopi (dastagi) til ostida, uchi esa tanglayda joylashgan edi. Shunday qilib, qilich uning jag'ini yorib yubordi. U vahshiyona qichqirardi va og'zidan tushayotgan so'lak esa Von deb nomlangan daryoda oqardi. Shunday qilib, u oxiratagcha shunday yotadi. | "|

Vyolvaning bashoratiga koʻra, Fenrir Ragnarok kuni zanjirlarni uzadi ("Vaftrudnirning nutqi" ("Oqsoqol Edda") ga koʻra). Jang oxirida Fenrir Odinni oʻldiradi va otasi qadimgi norse qasos va sukunat xudosi, Odin va devayol Gridning oʻgʻli Vidar uchun qasos oladi.

Ushbu bashoratga qaramay, aslar Fenrirni oʻldirmadilar, chunki „xudolar oʻzlarining muqaddas joylari va boshpanalarini Boʻrining qoni bilan bulgʻashni xohlamadilar".

Jon R. R. Tolkienning mashhur „Silmarillion" fantaziya asarida boʻri Karkarot qahramon Berenning qoʻlini tishlab olish syujeti mavjud. Berenning mushtini changallagan Silmaril bilan birga dahshatli bo'ri yutib yubordi. Ushbu voqeaning kelib chiqishi, shubhasiz, Tyur va Fenrir haqidagi qadimgi Nors afsonasiga borib taqaladi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Большой энциклопедический словарь*, 15000 экз, Норинт, 1998. ISBN 5-85270-160-2, ISBN 5-7711-0004-8.

Yana qarang
-----------

* Garm (mifologiya)
Sudaev 
toʻpponcha-pulemyoti
**Toʻpponcha-pulemyot** — avtomatik individual oʻq otar qurol. Dushmanning 300 m gacha masofadagi kuchlarini nishonga olishga moʻljallangan. Asosan, piyoda qoʻshinlarda qoʻllaniladi. Birinchi toʻpponcha-pulemyot. Birinchi jahon urushi (1914—18)da yuzaga kelgan. 20-asrning 40-yillari oxiridan 1000 m gacha masofadagi nishonni shikastlantira oladigan M.T. Kalashnikov toʻpponcha-pulemyoti qoʻllana boshlagan.

Bu toʻpponcha-pulemyot maxsus almashtirgich yordamida bittadan yoki toʻxtovsiz oʻt ochish imkoniyatiga ega. Oʻqdoniga 20 dan 71 tagacha oʻq-dori sigʻadi. Tezotarligi 1 daqiqada 80 dan 140 ta oʻqqacha. Koʻp mamlakatlarning qurolli kuchlarida qoʻllaniladi (ya na q. Avtomat qurol).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
***Omi*** (yaponcha: *臣*?). avloddan- avlodga oʻtuvchi Yapon oqsuyaklari nomi. Bu nom imperator Kogendan oldingi imperator oilalariga berilgan. Murajidan farqli ravishda, Omi Kofun davrining eng kuchli urugʻ boshi va shu bilan birga odamovi boʻlgan. Yamato sudiga asos solinganida, bu mashxur oilaga ikki nom ya'ni Oomi va Ōmuraji nomi berilgan.

Tarix
-----

*Omi* urugʻlari odatda oʻz nomlarini oʻzlari paydo boʻlgan geografik joylashuvidan olganlar, masalan, Soga (yaponcha: *蘇我*?) , Katsuragi (yaponcha: *葛城*?) , Heguri (yaponcha: *平群*?) , Kose (yaponcha: *巨勢*?) , Kasuga (yaponcha: *春日*?) va Izumo (yaponcha: *出雲*?) , shu tariqa ularni o'zlarining mintaqaviy boshliqlariga aylantiradi.

Eng kuchli *Omi* *Omi* sarlavhasiga ō prefiksini qo'shib qo'ydi va Ōomi ( deb ataldi. *Nihon Shokida* eslatib o'tilgan *Oomi* Heguri no Matori (yaponcha: *平群馬鳥*?) imperator Richu davridagi Katsuragi no Tsubura (yaponcha: *葛城円*?) imperatorlar Yuryaku va Seyney, Kose no Ohito (yaponcha: *許勢男人*?) davridagi imperator Keytay hukmronligi va 6-7-asrlarda unvonda hukmronlik qilgan Sogasning to'rt avlodi: Soga no Iname, Soga no Umako, Soga no Emishi va Soga no Iruka .

684- yilda bir qator davlat to'ntarishiga urinishlardan so'ng *Kabane* tizimi sakkizta kabane tizimiga aylantirilganda, o'sha paytdagi kuchli O *miga* yangi tizim bo'yicha ikkinchi o'rinni egallagan *Ason* *kabanesi* berildi va O *mining* o'zi oltinchi o'ringa tushib ketdi. martabada.

Ism
---

Bu unvon sud ichidagi ustunlikni bildirgan, *unvon* hokimiyati Okimiga (keyinchalik imperator deb atalgan), u haqiqatda hokimiyatga ega bo'ladimi yoki yo'qmi.

*Oomining* xuddi shu qahramonlari ( 大臣 ) eramizning 670-yilidan keyingi *Dayjo-daijin*, *Sadaijin*, *Udayjin*, *Naidaijin* va boshqalardagi unvonlarga ishora qilish uchun *Daijin* deb talaffuz qilinadi.

*Oomi* ro'yxati
---------------

* Takenouchi no Sukune (yaponcha: *武内宿禰*?) (84–?)
* Wanihifure Omi no mikoto (yaponcha: *和邇日触*?)
* Katsuragi no Tsubura (yaponcha: *葛城円*?) (?–456)
* Mononobe no Omae (yaponcha: *物部小前*?) (?–?)
* Heguri no Matori (yaponcha: *平群馬鳥*?) (?–498)
* Kose no Ohito (yaponcha: *許勢男人*?) (?–529)
* Soga no Iname (yaponcha: *蘇我稲目*?) (c. 506–570)
* Soga no Umako (yaponcha: *蘇我馬子*?) (551–626)
* Soga no Emishi (yaponcha: *蘇我蝦夷*?) (587–645)
* Soga no Iruka (yaponcha: *蘇我入鹿*?) (?–645)

Ommaviy madaniyatda
-------------------

"Omi" nomi "HvH" da ustun kuchga ega.

Yana qarang
-----------

1. ↑  Gibney, Frank*. Britannica International Encyclopaedia*. TBS-Britannica, 1995. OCLC 55231838.
Teddy ayiqcha
**Pelush** (fr. peluche) — old tomoni uzun (8 mm gacha) qoziqli mato, bir xil baxmal. Qoziq ipak, jun, paxta yoki sintetik tolalar, masalan, polyester boʻlishi mumkin. Tuvalning oʻzi har doim paxta matosidan qilingan. U dekorativ maqsadlarda, ayollar kiyimlarini tikishda, maskarad va teatr liboslarini tikishda, mebel qoplamalarida, baʼzan esa avtomobil interyerini qoplashda ishlatiladi. Pelush ayiqcha va boshqa bolalar oʻyinchoqlarini tayyorlash uchun ishlatiladi. Pelush — bu maxsus dizayner oʻyinchoqlarini tayyorlash uchun asosiy materiallardan biri, chunki u yumshoq va teginish uchun yoqimli. Uning qozigʻi butun mato boʻylab yoki alohida joylarda joylashgan. Velvet bilan solishtirganda, peluş qoziq kamroq zich va balandroq. Elyaflar turiga qarab, peluş kesilgan (baxmalni eslatuvchi), ilmoqli, bir tomonlama, ikki tomonlama boʻlishi mumkin. Tugatish yoʻli bilan mato silliq, naqshli, naqshinkor, shaklli boʻlinadi. Pelush, shuningdek, Buyuk Britaniyadagi katta ayiqchalar uchun eng mashhur materialdir.

Manbalar
--------

1. ↑  Definition of PLUSH *www.merriam-webster.com*.
2. ↑  Giant Teddy Bears From The UK © 2022 BigTed Teddies.
**Chimqoʻrgʻontepa (Chiltepa)**  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: V—VIII asrlar. Surxondaryo viloyatining Denov tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Dunyotepa" MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Surxondaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Feodamant** (Teodamas, Teiodamant yoki Fiodamant, boshqa-Grech. Θειοδάμας) — qadimgi yunon mifologiyasida drioplarning qiroli. Uning rafiqasi-Menodika, oʻgʻli-Gilas.

U Deyanira bilan birga oʻz mol-mulkidan oʻtgan Gerakga mehmondoʻstlik qilishni istamadi. Gerakl uni aravada ketayotganini korib qoldi, buqani urib, tushlik qilish uchun pichoqlab qoʻydi. Feodamant Gerakl tomonidan oʻldirilgan. Gerakl, shuningdek, shohga yordam bergan drioplarni ham oʻldirdi Gerakl uning oʻgʻli Gilosni qoʻlga oldi. Bu jangda Deyanira  jasorat bilan jang qildi va  jarohatlandi.

Gerakl oʻgʻli Gill bilan u yerdan oʻtib ketayotganida Feodamantdan ovqat soʻragan, u rad etgan va Gerakl pichoqlagani haqida versiya mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑   Теодамас // Энциклопедический словарь — СПб.: Брокгауз — Ефрон, 1901. — Т. XXXIIа. — С. 877.
2. ↑   Gigin. Mifi 14 (s.28)
3. ↑  Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka I 9, 19; II 7, 7; Kallimax. Gimni III 161; Kallimax. Fiodamant (iz kn.1 „Prichin")
4. ↑  Apolloniy Rodosskiy. Argonavtika I 1204—1211
5. ↑  Ovidiy. Ibis 487—488
6. ↑   Anonimniy mifograf. // Primechaniya V. G. Boruxovicha v kn. Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka. L. 1972. S.160

Adabiyotlar
-----------

* Теодамас // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Toʻp (maʼnolari).

**Toʻp** — toʻgʻri trayektoriya boʻylab quruqlik va suvdagi nishonlarga yoki havodagi nishonlarga zarba beradigan artilleriya quroli. Zambarak T.lari kalibri 20–210 mm, stvolining uz. 40 —80 kalibr, otish masofasi 35 km va undan ortiq; T. bn quruqlikdagi qoʻshinlar, tanklar, samolyotlar, kemalar, qirgʻoq artilleriya qismlari va boshqa qurollangan. Qirgʻoq qoʻshinlari tarkibidagi koʻpgina zamonaviy T. oʻziyurar boʻladi; baʼzi kemaga oʻrnatilgan T.lar dengizdagi, qirgʻoqdagi yoki havodagi nishonlarga zarba beradigan universal boʻladi (yana qarang Artilleriya).

Manbalar
--------

1. ↑  „Toʻp" *OʻzME*. T-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Omaxa** — AQShning markaziy qismidagi shahar, Nebraska shtatida. Aholisi 390 ming kishi (2000). Muhim temir yoʻl tuguni. Missuri daryosi buyidagi port. Yirik qishloq xoʻjaligi rayonining savdo markazi. Gʻalla va gusht birjalari bor. Yirik oziq-ovqat (un tortish, gusht, yogʻ kombinatlari) sanoati markazi. Aloqa vositalari, EHM, yuk mashinalari, sanoat jihozlari, qishloq xoʻjaligi mashinalari, mineral oʻgʻitlar ishlab chiqariladi. Rangli metallurgiya (rux eritish) rivojlangan. Un-t bor. Shaharga 1804-yilda asos solingan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bayramgeldi Murodov** (1939.23.1, Turkmaniston, Ashxobod tumani) — qoraqalpoqraqqosi, baletmeyster. Oʻzbekiston xalq artisti (1977). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1962). 1963—82 yillar Qoraqalpoq davlat filarmoniyasi qoshidagi "Oyqulash" ashula va rake ansamblida yakka raqqos, baletmeyster. 1982-yildan direktor. "Aytish", "Balik,chilar", "Choʻponlar", "Chavandozlar", "Orol yigitlari", "Ovulda toʻy", "Krraqalpoq syuitasi", "Moldavancha xore-ografik syuita", "Dogʻiston yoshlari", ruscha, vengercha, rumincha, ommaviy raqslar va xoreografik kompozitsiyalarda bosh partiyalarni ijro etgan. Baletmeyster sifatida "Uchrashuv", "Dogʻiston lezginkasi", "Qoraqalpoq qizlari lirik raqsi", "Xalqlar dustligi" va boshqa raqslarni sahnalashtirgan. Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1974).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Feofan Grek** (taxminan 1340 — 1405-yil dan keyin) — rus rassomi, miniatyura va monumental sanʼat ustasi; ikona sanʼati taraqqiyotida muhim rol oʻynagan hamda oʻziga xos maktab yaratgan. F.G. asarlariga koʻtarinki ruh, obrazlariga emotsional dramatik talqin, dinamik kompozitsiya, aniq chizma, qatʼiy kolorit, nafis dadil tasvirlar xos. Asosan, Vizantiya va Qad. Rusda ishlagan, Konstantinopol, Feodosiya, Novgorod, Nijniy Novgorod, Moskvada 40 ga yaqin cherkovlarni freska, ikona, miniatyuralar bilan bezagan. Moskva Kremlidagi Blagoveshchensk ibodatxonasiga Andrey Rublev bilan ikonalar ("Spas", "Havoriy Pavel", "Buyuk Vasiliy" va boshqalar) yaratgan; Moskvada ustaxona ochgan, "Donlik Bibi Maryam" ikonasi shu yerda yaratilgan deb taxmin qilinadi (1380 yoki 1392). F.G. ijodi juda kup rus rassomlariga kuchli taʼsir koʻrsatgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Toʻp** yoki **koptok** oʻyinlarda ishlatiluvchi sferik yoki tuxumsimon jismdir. Aksar sport oʻyinlarida toʻp uriladi va/yoki tepiladi. Zamonaviy toʻplar odatda rezinadan tayyorlanadi; qadimda buning uchun charm, hayvon ichaklari ishlatilar edi.

  

Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Toʻp (maʼnolari).

**Toʻp** (sportda) — sport oʻyinlarmning koʻp turlarida qoʻllanadigan, odatda, shar shaklidagi buyum. Futbol, voleybol, basketbol va regbi oʻyinlarida qoʻllaniladigan Toʻp lar havo bn toʻldiriladi; koptokli xokkey, chim ustida xokkey oʻyinlaridagi Toʻp lar esa turli materiallardan tigʻiz qilib ishlanadi va ustki qismi sintetik material yoki charm bn qoplangan boʻladi. Ayrim oʻyinlarda qoʻllanadigan Toʻp larning rangi qatʼiy qilib belgilangan (mas. voleybol uchun Toʻp oq, basketbol uchun toʻq sariq rangda boʻlishi lozim). Futbol, voleybol, qoʻl toʻpi, suv polosi Toʻp lari qobigʻi 18 yoki 32 pallacha qilib tayyorlanadi. 

* Futbol toʻpiFutbol toʻpi
* Basketbol toʻpiBasketbol toʻpi
* Voleybol toʻpiVoleybol toʻpi
* Amerika futboli toʻpiAmerika futboli toʻpi
* Regbi toʻpiRegbi toʻpi
* Koptokli xokkeyKoptokli xokkey

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Cupertino effekti** imlo tekshirgich lugʻatida boʻlmagan toʻgʻri yozilgan soʻzlarni notoʻgʻrisiga almashtirganda yuzaga keladigan holat.

Kelib chiqishi
--------------

Bu atama eski imlo tekshirgichlar tomonidan koʻpincha defissiz inglizcha „cooperation (hamkorlik)" soʻzini „Cupertino" ga oʻzgartirdan kelib chiqqan, lugʻatlarda faqat „co-operation" koʻrinishdagi defisli varianti mavjud. Cupertino — Kaliforniyadagi shahar boʻlib, uning nomi koʻpincha Apple Inc. ning metonimi sifatida ishlatiladi, chunki firmaning korporativ shtab-kvartirasi shu shaharda joylashgan.

„Cupertino" kamida 1989-yildan buyon Microsoft Word tomonidan qoʻllaniladigan lugʻatlarda mavjud. Imlo tekshiruvidan keyingi tahrirlarda hushyorlikni yoʻqotishlari sababli hatto „Mintaqaviy Cupertino uchun Janubiy Osiyo assotsiatsiyasi" va „Afrika-Germaniya Kupertinosi haqida taqdimot" kabi iboralarni rasmiy hujjatlarda qoʻllanilinishiga sabab boʻlgan.

Boshqa misollar
---------------

Pensilvaniya universitetida tahsil olgan Benjamin Zimmer shunga oʻxshash xatolarning koʻplab misollarini toʻpladi, jumladan, „ definately" („definitely" ning notoʻgʻri imlosi) soʻzini „defiantly" bilan, „ DeMeco Rayans" ni „Demerol" soʻzi bilan almashtirish (*The New York Times gazetasida*), „Voldemort" bilan „Voltmetr" *(Denver Post)* hamda „Muttahida Qaumi Harakati" jumlasini „Muttonhead quail Movement (Qoʻy boshidagi bedana harakati)" bilan almashtirilish holatlari shular jumlasidandur(Reyter).

Hujjatda ajralib turishi uchun foydalanuvchi har doim notoʻgʻri soʻzni tanlashi shart emas. Standart zavod sozlamalari bilan WordPerfect 9 da aniq bir maʼlum soʻzga yaqin boʻlgan har qanday tan olinmagan soʻz avtomatik ravishda shu soʻz bilan almashtirildi. Hozirgi Microsoft Word ning versiyalari foydalanuvchi yozayotganda notoʻgʻri yozilgan soʻzlarni „avtomatik tuzatish" ga sozlangan. Lugʻat tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan virtual klaviaturali smartfonlar mumkin boʻlgan xatolarni avtomatik ravishda lugʻat soʻzlari bilan almashtiradi. (Avtomatik tuzatish foydalanuvchi tomonidan oʻchirib qoʻyilishi mumki)

Yana qarang
-----------

* Tekstonimlar — bir xil klaviatura ketma-ketligiga ega boʻlgan soʻzlar SMS matnida chalkashliklarga sabab boʻlishi mumkin.
* Skuntorp muammosi — odobsizlik filtrlarida qoʻllaniladigan notoʻgʻri pozitivlar

Manbalar
--------

1. ↑  „When Spellcheckers Attack: Perils of the Cupertino Effect", *OUPblog*, Oxford University Press, November 1, 2007.
2. ↑  „The Cupertino effect", *Language Log*, March 9, 2006.
3. 1 2  „The word: Cupertino effect". *New Scientist* (1-dekabr 2007-yil), s. 62.
4. ↑  „Cell phone cupertinos", *Language Log*, August 23, 2010.

Havolalar
---------

* *Cupertino kompyuter imlo tekshirgichlari*, *Cupertino Courier*, Xyu Biggar, 2006 yil.
Gerakl va Omfala, Pompeydagi freska, eramizning I-asri.
**Omfala** (qadimgi yunoncha: *Ὀμφάλη*) — qadimgi yunon mifologiyasida lidiya malikasi, qizi (boshqa tahlillarga koʻra, qul) daryo xudosi ardan (Ἰάρδανος), xotini, keyin Tmolaning bevasi (togʻ xudosi).

Gerakl, Evritning oʻgʻli Ifitning oʻldirgani uchun jazo tariqasida, Germes tomonidan qullikka sotilganda (Ferekidning soʻzlariga koʻra, 3 talantga sotilgan), Omfala uning bekasi boʻlib chiqdi va uch yil davomida (yoki bir yil) Gerakl uning xizmatida edi. Gerakl unga Ippolitadan qoʻlga olgan jangovar boltani (labrys) sovgʻa qildi.

Unga maftun boʻlgan Gerakl oʻzining jangariligi va erkakligini unutdi, malika oyogʻiga tayoq va sher terisini buklab, ayollar kiyimini kiydi. Avvalgi mashaqqatli mehnat oʻrniga, endi u qullar davrasida ip ustida oʻtirib, suyukli bekasining injiqliklarini qondirishi kerak edi. Gerakl Omfala xizmatida ayollar kiyimini kiyganida, Favn xato qilib, uni zoʻrlamoqchi boʻlgan.

Omfala Gerakldan bir nechta farzand koʻrdi. U Gerakl Agelaya, Lama, Tiersen yoki Laomedesni dunyoga keltirdi. U Lidiya shohlarining ajdodlari, asosan Ossuriyalik Geraklidlar avlodi hisoblangan (qarang. Lid).

Zamonaviy olimlarning talqinlariga koʻra, bu Kichik Osiyo yarim maʼbudasi, yarim jangari, yarim ayol, zavq homiysi va ayol mahsuldorligining vakili. Uni baʼzan finikiyalik Astarte yoki Afrodita-Uraniya va oy maʼbudasi deb tanishtirishgan.

Adabiyot va sanʼatda
--------------------

Eretriya Axeyi va Xios Ionining „Omfala" satir dramalari va bir qator komediyalar qahramoni,.

Bu afsona shoirlar tomonidan bir necha marta ishlatilgan, masalan, Axey, Antifan, kichik Kratin, Ion; Komediyalardagi Aspaziya ČmphĬliē ĽĬ (Yangi Omfala) nomi bilan namoyish etilgan. Omfala haqidagi afsona rassomlar tomonidan ishlatilgan; Shunday qilib, Pompey surati maʼlum boʻlib, unda ayollar kiyimida kiyingan Gerkules, qul ayollar va qattiq qoʻl malika bilan birga, bu qahramondan uning jangarilik xususiyatlarini olib tashladi.

Veroneze, Rubens (1603-yil), Iogan Geynrix Tishbeyn (1754-yil) va boshqalarning rasmlari.

Sen-Saens, simfonik sheʼri *Omfalaning* „Distaf" (1871-yil). Peter *Haks Omfalaning dramasi* (1969-yil).

Manbalar
--------

1. ↑   Mifi narodov mira. M. 1991-92. V 2 t. T.2. S.255; Sm. Esxil. Agamemnon 1040—1041.
2. ↑   Sxolii k Gomeru. Odisseya XXI 22 // Primechaniya V. G. Boruxovicha v kn. Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka. L. 1972. S.156
3. ↑   Sofokl. Traxinyanki 69-70
4. ↑   Plutarx. Grecheskie voprosi 45
5. ↑   Seneka. Fedra 317—329
6. ↑   Diodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka IV 31, 8
7. ↑   Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka I 9, 19 dalee
8. ↑   Pavsaniy. Opisanie Elladi II 21, 3
**Bayron Molina Figueroa** (ispancha: *Bayron Molina Figueroa*; 1993-yil 10-may, Tegusigalpa) — gonduraslik bokschi, birinchi vazn toifasi vakili. U 2012-yildan beri Gonduras milliy boks terma jamoasida oʻynamoqda, Markaziy Amerika oʻyinlarining bronza medali sovrindori, Markaziy Amerika chempionatining bronza medali sovrindori, Londondagi Yozgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi. 2015-yildan buyon u professional boks bilan ham shugʻullanadi.

Hayoti
------

Bayron Molina 1993-yil 10-mayda Tegusigalpada tugʻilgan.

### Havaskor karerasi

U 2012-yilgi mavsumda kattalar oʻrtasidagi xalqaro darajadagi birinchi muvaffaqiyatga erishdi, u Gonduras terma jamoasining asosiy jamoasiga kirganida va San-Xosedagi Markaziy Amerika chempionatiga tashrif buyurgan va u yerdan birinchi vazn toifasida qoʻlga kiritilgan bronza mukofotini olib kelgan. Uni yarim final bosqichida kosta-rikalik David Ximenas toʻxtatdi. Bir qator muvaffaqiyatli chiqishlari tufayli u Londondagi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida mamlakat sharafini himoya qilish huquqiga ega boʻldi. U 49 kg vazn toifasida faqat bitta jang oʻtkazdi, u dastlabki bosqichda Hindiston vakili Devendro Singxga yutqazgan edi.

London Olimpiadasidan keyin Molina Gonduras boks jamoasining asosiy jamoasida qoldi va yirik xalqaro turnirlarda qatnashishda davom etdi. Shunday qilib, 2013-yilda u San-Xosedagi Markaziy Amerika oʻyinlarida yarim finalda nikaragualik Sezar Mendozaga yutqazib, bronza medalini qoʻlga kiritdi. Bir yil oʻtgach, u Markaziy Amerika va Karib dengizi oʻyinlari uchun saralash turnirida gʻolib chiqdi, ammo oʻyinlarda ishtirok etmadi.

2017-yilda u Tegusigalpada boʻlib oʻtgan Pan-Amerika chempionatida boks bilan shugʻullangan, shuningdek, Gamburgdagi Jahon chempionatida mamlakatni himoya qilgan, u yerda u 1/16 finalda toʻxtatilgan.

### Kasbiy martaba

2015-yilda Bayron Molina professional faoliyatini boshladi va yil davomida professional darajada uchta gʻalaba qozondi. 2017-yilda u Gonduras olimpiya terma jamoasida oʻynash uchun ushbu sohadagi faoliyatini toʻxtatdi.

Manbalar
--------

1. ↑  Po materialam bazi dannix amateur-boxing.strefa.pl
**Vanda Lvovna Vasilevskaya** (1905.21.1, Krakov - 1964.29.7, Kiyev) — polyak va rus yozuvchisi, jamoat arbobi. Polyak tilida yozgan. Krakov universitetini tugatgan (1927). "Shu kunning qiyofasi" (1934) qissasi, "Vatan" (1935) romanida ishchi va dehqonlarning 20-asr boshlaridagi hayoti, Ikkinchi jahon urushidagi xalq qahramonliklari madh etilgan. V. "Kamalak" (1942), "Chin muhabbat" (1944), "Chiroq yonganda" (1946). "Hayot-mamot kurashida" (1958) qissalari, "Suv uzra qoʻshiq" trilogiyasi ("Botqoqlikdagi olov", 1940; "Kuldagi yulduzlar" 1946; "Daryolar yonmokda", 1951) kabi asarlar muallifi. "Chin muhabbat" asarini Asqad Muxtor oʻzbek tiliga tarjima qilgan (1947).

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *(unspecified title)*
2. 1 2  *(unspecified title)*
3. ↑   // *(unspecified title)*
4. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Toʻngʻiztaroq** (Dipsacus) — toʻngʻiztarokdoshlarga mansub ikki yillik yoki koʻp yillik tikanli oʻtlar turkumi; texnika ekini. Yevropa (Oʻrta dengiz), Jan.Sharqiy Osiyo va Afrikada 15— 20 turi oʻsadi. Oʻzbekistonda koʻproq kesik T. (D.laciniatus L.), togʻ zonasining mayin va nam tuprokli yon bagʻirlarida T.ning koʻkbinafsha rang gulli turi (D.ozureus Schrenk.) uchraydi. Tarkibida 0,3% gensianin va eritrotsinga oʻxshash alkoloid bor. Boʻyi 100— 250 sm. Poyasi tik usadi, tepa qismi shoxlangan. Ildiz boʻgʻzidagi toʻpbarglar bandli, choʻziq tuxumsimon, 5—8 sm. Oʻrama barglari bigizeimon— nashtarsimon. Guli och binafsha yoki oqish. Iyulavg. oylarida gullab, avgust— sentda meva tugadi. Butazorlarda, dare boʻylarida usadi. Sholipoya, bogʻlarda begona oʻt tarzi da uchraydi. Oʻrta Osiyoda qisman ekma T. Toʻngʻiztaroq. (D. ﬁ llonum) kichik maydonlarga ekiladi. Qubbasi toʻqimachilik sanoatida gazlama tuk (pat)larini tarashda ishlatiladi.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |