recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Mirzadavlat** — turkumli oʻzbek cholgʻu kuyi. Ayrim maʼlumotlarga kura, fargonalik sozanda va bastakor Mirzadavlat (taxminan 19-asr 2-yarmi — 20-asr boshlari) tomonidan yaratilgan. M. 2 qismdan iborat boʻlib, "Buzruk" maqomi yoʻllariga ohangdosh "ML" kuyi vazmin surʼatda, tantanavor kayfiyatda boʻlib, soqiynoma usuli joʻrligida keladi. "M.P" harakatchan surʼatda, qashqarcha usuli asosida rivoj topadi. "M." avjlarida Muhayyari Chorgoh va Ushshoq namudlariga oʻxshash ohanglar, shuningdek, usulsiz, badiha uslubda bayon etilgan parchalar mavjud. "M." yakka sozlar (tanbur, dutor, gijjak va boshqalar)da, shuningdek milliy cholgʻu ansambllarida ijro etiladi. 1920-yillarda "M.P" ku-yiga soʻz bogʻlash yoʻli bilan qoʻshiqqa aylantirilib, "Koʻk koʻylak" guruhi tomonidan ijro etilgan. "M." kuylaridan V. Zolotaryov, D. Zokirov, B. Giyen-ko va boshqa orkestr asarlarida foydalanishgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**„Learning to Play Guitar"** („Gitara chalishni oʻrganish"), toʻliq nomi: **„Learning to Play Guitar: Chords, Scales, and Solos"** („Gitara chalishni oʻrganish: Akkordlar, gammalar va sololar") — amerikalik musiqachi, Colorado universiteti professori Colin McAllister qalamiga mansub gitara chalishni oʻrgatuvchi qoʻllanma. 2017-yil Chantilly shahrida „The Teaching Company" nashriyoti tomonidan chop etilgan. Onlayn video va DVD formatida tayyorlangan qoʻllanma PDF formatidagi hamroh kitob bilan nashr etilgan. 

Asar gitara chalishni noldan boshlaganlar uchun moʻljallangan. Qoʻllanma har biri oʻrtacha yarim soat davom etadigan 24 ta „leksiya"dan iborat boʻlib, hamroh kitobda videoda oʻrgatilgan materiallarning muxtasari keltirilgan. Har bir bob besh modulga (texnika, nota yozuvi, akkordlar, gammalar va praktika) boʻlingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Colin McAllister, D.M.A." (inglizcha).  Colorado universiteti. Qaraldi: 11-dekabr 2020-yil.

[*sayt ishlamaydi*]

Havolalar
---------

* „Learning to Play Guitar: Chords, Scales, and Solos" The Great Courses saytida (ingl.)
* „Learning to Play Guitar: Chords, Scales, and Solos" Colin McAllister saytida (ingl.)

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Leah Kaslar** (1985-yil 11-sentyabrda tugʻilgan) — avstraliyalik futbol oʻyinchisi, AFL Ayollar (AFLW) da Brisben va Gold Coast jamoalarida oʻynagan va sardorlik qilgan.

Yoshlik
-------

Kaslar 1985-yilda Yangi Janubiy Uelsning Karingba shahrida tugʻilgan va birinchi tugʻilgan kunidan oldin oilasi bilan Kvinslendning Keyns shahriga koʻchib oʻtgan. U birinchi marta oʻsmirlik chogʻida Kernsda futbol oʻynagan va 21 yoshga toʻlganidan soʻng koʻp oʻtmay Gold Coastga koʻchib oʻtgan va u yerda QAFLWdagi Coolangatta Tweed Heads uchun futbol oʻynashni boshlagan.

AFLW faoliyati
--------------

### Brisbane

Kaslar Brisbane tomonidan 2016-yilgi AFL ayollar chempionati mavsumida 31 raqam ostida faoliyat olib borgan. U 2017-yil yanvar oyida Emili Beyts, Sabrina Frederik-Traub va Sem Virgo bilan birga kapitan Emma Zielkega yordam berish uchun Brisben Lionsning „qadriyatlar yetakchilaridan" biri sifatida eʼlon qilindi. U 2017-yilning 5-fevralida Keysi Fildsda Melbourne qarshi Lionsning ilk oʻyinida debyut qildi. Mavsum oxirida u 2017-yilgi 40 oʻyinchidan iborat Avstraliya terma jamoasi safiga kiritilgan.

Brisben 2017-yil may oyida savdo davrida Kaslar bilan 2018-yilgi mavsum uchun shartnoma imzoladi. Brisben Kaslar bilan 2019-yilgi mavsum uchun AFL 2018 ayollar loyihasidan oldin shartnoma imzoladi. 2018-yil 12-dekabrda u jamoadoshlari tomonidan 2019-yilgi jamoa sardori etib saylandi.

### Gold Coast

2019-yilgi mavsumdan soʻng Kaslar Gold Coast qoʻshildi. U 2020-yil yanvar oyida kapitan etib tayinlangan edi. 2021-yil iyun oyida Gold Coast Kaslar bilan 2022-yilgi mavsum uchun shartnoma taklif qilmayotganini eʼlon qildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „AFLW 2019: Leah Kasler has a premiership in her sights". *Courier Mail* (1-fevral 2019-yil).
2. ↑  *Grant, Dwayne*. „AFL Women’s grand final: Brisbane Lions’ juggling act ensures chance to shine on the biggest stage". *Herald Sun* (22-mart 2017-yil). Qaraldi: 28-mart 2017-yil.
3. ↑  „Emma Zielke named as Brisbane Lions' inaugural AFLW Captain".  Brisbane Lions (5-yanvar 2017-yil). Qaraldi: 28-mart 2017-yil.
4. ↑  „AFLW 2017 round one: Melbourne Demons v Brisbane Lions". *Herald Sun* (5-fevral 2017-yil). Qaraldi: 28-mart 2017-yil.
5. ↑  „AFLW Lions and Crows dominate All Australian squad". *AFL.com.au*.  BigPond (28-mart 2017-yil). Qaraldi: 28-mart 2017-yil.
6. ↑  „AFLW: All the clubs' full lists after trade period - AFL.com.au". *afl.com.au*.  Telstra Media (26-may 2017-yil). Qaraldi: 26-may 2017-yil.
7. ↑  „Leah Kaslar elected AFLW Captain". *Lions.com.au* (13-dekabr 2018-yil). Qaraldi: 13-dekabr 2018-yil.
8. ↑  „Suns signing bonanza: Gold Coast ravage AFLW rival as three players see the light". *Gold Coast Bulletin* (15-aprel 2019-yil). Qaraldi: 15-aprel 2019-yil.
9. ↑  *Reilly, Eliza*. „Sam Virgo and Leah Kaslar will serve as the Gold Coast Suns inaugural AFLW captains". *Gold Coast Bulletin*. News Corp Australia (4-fevral 2020-yil). Qaraldi: 4-fevral 2020-yil.
10. ↑  „Thank you Leah Kaslar". *Gold Coast*.  Telstra (4-iyun 2021-yil).
**Margarit** (yun. margarites — marvarid) — qatli silikatlar kenja sinfiga mansub mineral (murt slyudalar guruhidan), H2CaAl2Si2O|2. Qoʻshimchalardan, kupincha, Na, Fe, Mg, baʼzan Be va Li. Monoklin singoniyada kristallanadi. Ajralish shakli — plastinkasimon va tangasimon agregatlar. Rangi marvaridsimon oq, sargʻimtir, pushti; kulrangsimon tovlanadi. Yaltiroqligi sadafsimon. Qovushqoqligi bir yoʻnalishli mukammal. Qattikligi 3,5—4,5; zichligi 3,0—3,1 g/sm3. Moʻrt. Metamorfik slanetslarda, kupincha, korund bilan birga hosil buladi. Ilgari M. nisbatan kamyob mineral hisoblanar edi, keyinchalik oddiy jins xrsil qiluvchi mineral ekanligi maʼlum buldi. Oʻzbekistonda kristalli slanetslarda va najdak bilan birga uchraydi. Horijda Shveysariya, Kanada, Gretsiya, Qozogʻiston (Semizbugʻi), Rossiya Federatsiyasi va boshqa mamlakatlarda bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Benzoil peroksid**, (C6H5CO2)2 — organik birikma. Mol. m. 242,23; rangeiz kristallar. Zichligi 1334 kg/m3, suyuqlanish temperaturasi 106 — 108°. Suvda, spirtda yomon, atseton (15,7%), metiletilketon (16,0%), benzol (15,8%) va stirolda (12,5%) yaxshi eriydi. Qizdirilganda va ultrabinafsha nurlar taʼsirida portlab parchalanadi. Benzoil peroksid gidrolizlanganda benzoy kislota va benzoil gidroperoksid hosil boʻladi. Benzoil peroksid benzoil xloridga ishqor ishtirokida vodorod peroksid taʼsir ettirib olinadi. Toʻyinmagan birikmalar (akrilonitril, stirol, vinilxlorid va boshqalar)ni polimerlashda foydalaniladi. Hidni ketkazish, shuningdek yogʻ, moy va boshqa oziq-ovqatni rangeizlantirish uchun Benzoil peroksid "lutsidol" degan nom bilan ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xudoydodi madrasasi** — Qarshi madrasasi.
Madrasa shahar qoʻrgʻoni tashqarisidagi Xudoydodi mavzesida joylashgan boʻlgan. Masjid atrofiga qurilgan hujralardan iborat boʻlgan. Bitta hujjatda uning faoliyatiga doir ayrim maʼlumotlar saqlanib qolgan. Nasaf qozisi Mir Maslahiddin sudur oliy hukmdorga arznomasida shunday deydi: *„Bandaparvar sohibim, janobi oliy hazrat sayyidim va sultonim, muborak boshingizga jonim ming bora sadqa boʻlsin. Pok va mukarram zotli oliy hukmdorimga jonim nisoru fido boʻlsin. Xudoydodi mavzesi masjidi hujralari mudarrisi mulla Abdumoʻmin xoja oliy hazrat sayyid sohibimning xusravona marhamati va mehribonligi ila oliy madrasalardan birida dars oʻtish uchun sarafroz etildi. Ushbu duogoʻyingiz mulla Abdumoʻmin xojaning mazkur mavzeda oʻtayotgan dars oʻrni boʻsh qoldi. Hujralarda taʼlim olayotgan talabalarning vaqti bekor oʻtmoqda. Mulla Muhammad Amin nomli taʼlim olishni tugallagan kishi bu dugoʻyingiz huzuriga kelib, janobi oliy hazrat sayyidimni duo qildi va niyatini bayon etdi. Duogoʻy gʻulomingiz uning ilmini aniqlash va imtihon qilish maqsadida ushbu viloyatning besh olti nafar olimlarini toʻpladim. Avvalo, oliy hukmdorimizni beadad duo qildik. Mulla Muhammad Aminga „Hidoya"yi sharifning „Salot" kitobi- dagi „Imomat" bobidan oʻqishga yigirma qator berdik. U nahv hamda sarf qonun qoidalariga amal qilgan holda oʻqidi va dars oʻtishni uddalaydi. Bu fahmi ojiz gʻulomingiz va boshqa duogoʻylaringiz uni mazkur mulla Abdumoʻmin xojaning oʻrniga dars oʻtishga munosib deb biladi"*. Arznomadan maʼlum boʻlishicha, Xudoydodi madrasasi yaʼni, hujralari vaqfsiz edi. Shu sabadan mudarrislarning maoshi koʻrsatilmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Jumanazar A. K*. Nasaf*. Toshkent: Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi nashriyoti, 2007 — 204 bet.
2. ↑  Ravshanov P*. Qarshi tarixi*. Toshkent: Yangi asr avlodi nashriyoti, 2006 — 639 bet.
**Benzol**, Bertlov\_1825. C6H6 — aromatik uglevodorodlarning oddiy vakili. Molar massasi 78,11, rangsiz, tez yonuvchan, uchuvchan suyuqlik boʻlib, oʻziga xos hidi bor. Zichligi 879 kg/m3. Qaynash temperaturasi 80,1 °C. Yonganda is chiqadi. Benzol bugʻi havo bilan aralashganda portlovchi aralashma hosil boʻladi. Uglevodorodlar va koʻpchilik organik erituvchilar bilan yaxshi aralashadi. Suvda erimaydi.Gibridlabishi SP²

Benzolning strukturasi
Benzol strukturasining qisqartma shakli

Tarixi
------

Benzolni 1825-yilda ingliz olimi yonuvchi gaz kondensatidan ajratib oldi. Toza benzolni 1833-yilda nemis olimi Eylgard Micherlix kalsiy benzoatni quruq haydab olgan. 1865-yilda nemis olimi Kekule benzol uchun 3 oddiy va 3 qoʻsh bogʻdan iborat 6 atomli halqa shaklidagi formula taklif qildi. Benzol molekulasida uglerod atomlari toʻgʻri yassi olti burchaklik hosil qiladi, lekin qulay boʻlishi uchun u choʻziqroq qilib chiziladi. Fransuz kimyogari Bertlo 1866-yilda atsetilenni 500—600° da qizdirib benzolni olib, sintez usuli yordamida alifatik birikmalardan aromatik birikmalarga oʻtish mumkinligini nazariy jihatdan isbotladi.

Xossalari
---------

Benzolning tavsifli xususiyatlaridan biri uning yuqori temperaturaga chidamligidir. Benzol kimyo sanoatining muhim mahsulotlaridan hisoblanadi. U toʻyinmagan uglevodorod boʻlishiga qaramay, asosan oʻrin almashinish reaksiyalariga kirishadi. Masalan, benzolni nitrolab nitrobenzol, sulfolab benzosulfokislota, xlorlab xlorbenzol va geksaxlorbenzol, oksidlab malein angidridi, alkillab etilbenzol va izopropilbenzol, degidrogenlab difenil olish mumkin. Benzol toʻyinmagan birikma xususiyatlarini namoyon qiladigan birikish reaksiyalariga juda qiyin kirishadi. Ularning sodir boʻlishi uchun maxsus sharoit: yuqori temperatura va bosim, katalizator, yorugʻlik nuri taʼsir ettirish talab qilinadi. Masalan, nikel yoki platina katalizatorligida benzol gidrogenlanib siklogeksan, yorugʻlik taʼsirida esa xlorni biriktirib olib geksaxlorsiklogeksan (geksaxloran) hosil qiladi. Benzol boʻyoqlar, portlovchi moddalar, dorivorlar, xushboʻy moddalar, plastik massalar va boshqa birikmalarni olishda hamda erituvchi sifatida ishlatiladi. Benzol katalizator ishtirokida gidrogenlanganda kaprolaktam sanoatining xom ashyosi boʻlmish siklogeksan hosil boʻladi. Kaprolaktam oʻz navbatida polimerlanib, sintetik tola boʻlgan „kapron"ni beradi. Benzol motor yonilgʻilariga ham ishlatiladi. Benzol bugʻi kishi organizmiga yomon taʼsir etadi, qon tarkibini buzadi, qattiq zaharlanganda odam oʻladi. Suyuq benzol teriga kuchli taʼsir qiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Xulm (maʼnolari).

**Xulm** — oʻrta asrlarda Toxaristonta tobe boʻlgan qad. shahar. Balxning sharkiy tarafida, Amudaryodan 6 farsax narida, Hindukush togʻidan oqib keladigan X. soyi boʻyida joylashgan. Uning xarobalari Toshqoʻrgʻon sh. (Shim. Afgʻoniston)ning shim.gʻarbiy tarafida boʻlgan. 7-asrda xitoy sayyoxi Syuan Szan Toxaristondagi Xulin yoki Xuyenmo mulkini qayd etib oʻtgan. U yerda 10 ta budda monastiri va 500 ga yaqin rohib boʻlgan. X. shahri 706-yil arablar tomonidan bosib olinib, vayron etilgan, lekin tez orada qayta tiklangan. 737-yil X.da arablarning qoʻrikchilari joylashgan. 9-asrda shaharda jome masjidi boʻlgan; arablarning azdiy, bakr, tamim va qays qabilalari yashagan. 10-asrda X. kichik shahar boʻlsada, koʻplab qishloklari va ekinzorlari boʻlgan keng rustoqqa ega edi. Mahmud ibn Valinyang yozishicha, X.ning havosi toza boʻlib, ertayu kech tinmaydigan shamol esgan, uni "X. shamoli" deb atashgan. 10-asrda X. daryosidan shahar atrofini sugʻorish uchun kanallar chiqarilgan. 15-asrda temuriylar davrida X.ning pul zarb etiladigan oʻz zarbxonasi boʻlgan. 17-asrda X. Balx viloyatining eng asosiy shaharlaridan hisoblangan. 18-asrda X.ning jan.sharqida Toshqoʻrgʻon shahriga asos solingan, u Hindistondan Buxoroga keladigan savdo yoʻlida muhim ahamiyatga ega boʻlgan. Keyinchalik X. astasekin tanazzulga uchrab, 19-asrning 2-yarmida tashlandiq holga kelgan.

Adabiyot
--------

* Kamaliddinov Sh.S. Istoricheskaya geografiya Yujnogo Sogda i Toxaristana po araboyazichnim istochnikam IX — nachala XIII vv. T. 1996.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Benzodiazepinlar** (**BZD**, **BDZ**, **BZs**), odatda "**benzos** "deb ham ataladi, asosiy kimyoviy tuzilishi benzol halqasi va diazepin halqasining sintezi boʻlgan antidepressant dorilar sinfidir. Ular ruxiy buzilishlar, uyqusizlik va tutqanoqlar kabi sharoitlarni davolash uchun buyuriladi. Birinchi benzodiazepin, xlordiazepoksid (Librium) 1955 yilda Leo Sternbax tomonidan tasodifan kashf etilgan va 1960 yilda Xoffmann-La Roche tomonidan taqdim etilgan, u tez orada 1963 yilda diazepam (Valium) ham kashf qilingan .1977 yilga kelib, benzodiazepinlar butun dunyo boʻylab eng koʻp buyurilgan dorilar edi; selektiv serotoninni qaytarib olish ingibitorlari (SSRI) joriy etilishi, benzodiazepinlar qoʻllanishini kamaytirdi, ammo ular hali ham butun dunyoda tez-tez qoʻllaniladi.

Tibbiyotda qoʻllanilishi
------------------------

Two 10 mL bottles labeled Midazolam. The bottle on the left has a label in red and says 1 mg/mL; the one on the right is in green and says 5 mg/mL. Both bottles have much fine print. Midazolam 1 va 5 mg/ml inyeksiya (Kanada)
Benzodiazepinlar oʻzida psixoleptik, sedativ, gipnoz, anksiyolitik, antikonvulsant, miorelaksant va amnezik kabi xususiyatlarni saqlaydi, ular spirtli ichimliklarga qaramlik, tutqanoq, ruxiy buzilishlar, vahima, qoʻzgʻaluvchanlikning oshib ketishi va asabiylashish kabi turli patologik holatlarda foydalidir. Koʻpchilik benzodiazepinlar ogʻiz orqali yuboriladi; ammo, ular tomir ichiga, mushak ichiga yoki toʻgʻri ichak orqali ham berilishi mumkin. Umuman olganda, benzodiazepinlar keng koʻlamli patologik holatlarda qisqa muddatda xavfsiz va samarali dorilar hisoblanadi. Ularning taʼsiriga nisbatan chidamlilik rivojlanishi mumkin, shuningdek, qaramlik xavfi mavjud va toʻxtatilgandan keyin humor tutishi sindromi paydo boʻlishi mumkin. Benzodiazepinlar sogʻliq uchun jiddiy salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkin va bu topilmalar, ayniqsa, benzodiazepin boʻlmagan retseptorlari agonistlari bilan birgalikda foydalanishni kamaytirish boʻyicha klinik va tartibga soluvchi harakatlarni qoʻllab-quvvatlaydi.
**Mirzahmad Dehqonov (**1926-yilda tavallud topgan — 1982-yilda vafot etgan**)** — Sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni.

Hayoti va faoliyati
-------------------

Dehqonov Mirzahmad — O‘zbekiston SSR Farg‘ona viloyati Leningrad viloyati Engels nomidagi kolxoz raisi. 1926-yilda Oʻzbekiston SSR Fargʻona tumani, hozirgi Oʻzbekiston Fargʻona viloyati Uchkoʻprik tumanidagi Toʻqayitepa qishlogʻida tugʻilgan. Millati oʻzbek.

1943-yilda maktabni tugatgach Farg‘ona viloyati Molotov tumani To‘qaytepa qishloq kengashi kotibi, so‘ngra buxgalteriya kurslarini tugatgach mahalliy kolxoz hisobchisi, qishloq Soveti raisi bo‘lib ishladi.

1950—1955-yillarda Molotov viloyatida tuman qishloq xoʻjaligi boʻlimi boshligʻi, tuman paxtachilik boʻlimi boshligʻi lavozimlarida ishlagan. Tuman qishloq xo‘jaligi mehnatkashlari erishgan muvaffaqiyatlari uchun — „Mehnatdagi farqi uchun" medali bilan taqdirlandi.

1955-yilda Farg‘ona viloyatining Engels Molotovskiy nomidagi (1957-yildan — Leningrad) kolxoziga rais etib saylangan. Dehqonov Mirzahmad kolxoz ishlab chiqarishining tajribali tashkilotchisiga aylanib, umrining oxirigacha kolxozga rahbarlik qildi va o‘z hududidagi qishloq xo‘jaligini rivojlantirishga katta hissa qo‘shdi. Uning rahbarligida fermer xo‘jaligi bir necha bor paxta va boshqa qishloq xo‘jaligi mahsulotlaridan yuqori hosil olishga erishdi, buning uchun rais 4 ta orden bilan taqdirlandi. Engels kolxozi 1980-yilda ayniqsa ajoyib natijalarga erishdi.

KPSS aʼzosi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Fargʻona viloyat qoʻmitasi va Leningrad okrug qoʻmitasi aʼzosi etib saylangan. Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashining VII-VIII (1967—1975) va X (1980-yildan) chaqiriq deputati.

Farg‘ona viloyatining Leningrad (1992-yildan — Uchko‘prik) tumanida yashagan. O‘zbekiston SSRda xizmat ko‘rsatgan paxtakor. 1982-yil 17-iyulda Leningrad viloyatida vafot etgan.

Mukofotlari
-----------

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1981-yil 26-fevraldagi Farmoni koʻra 1980-yilda rekord miqdorda 6 million 237 ming tonna paxta yetishtirish va davlatga sotish boʻyicha erishilgan yuksak muvaffaqiyatlar hamda oʻninchi besh yillikni ortigʻi bilan bajarganligi uchun va paxta, gʻalla va boshqa qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini tayyorlash boʻyicha yillik rejalarni muvaffaqiyatli bajarganligi uchun Dehqonov Mirzahmad Lenin ordeni va O‘roq va bolg‘a oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

* Lenin ordeni (1957, 1965, 1973, 1981);
* Oktyabr inqilobi ordeni (1971);
* Mehnat farqi uchun (1950).

Manbalar
--------



1. 1 2 3 4 5  „Mirzahmad Dehqonov biografiyasi".
2. 1 2 3 4  „Mirzakhmad Dekhkonov obituary-clipping-jul-20-1982-1750946".
**Iskanderov Mirzagʻani Iskanderovich** — sovet iqtisodiyot, davlat va siyosiy arbobi, olim, tarix fanlari doktori, Oʻzbekiston SSR FA muxbir aʼzosi (1989).

Biografiyasi
------------

1925-yilda Zadaryo tumani Bahriobod qishlogʻida tugʻilgan. KPSS aʼzosi.

1943-yildan boshlab iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda faol ishtirok etgan. 1943-1995-yillarda Uychi tuman ijroiya qoʻmitasi harbiy hisobga olish boʻlimi inspektori, instruktor, Uychi tuman partiya qoʻmitasi targʻibot va tashviqot boʻlimi mudiri, Namangan viloyat partiya qoʻmitasi maʼruza guruhi rahbari, oʻqituvchi, kafedra mudiri lavozimlarida ishlagan. Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Komiteti Toshkent viloyat partiya qoʻmitasi tashviqot va tashviqot boʻlimi mudiri, Oʻzbekiston KP MK targʻibot va tashviqot boʻlimi maʼruza guruhi mudiri, respublikalararo doimiy ish boʻlimi mudiri yetakchi partiya va sovet kadrlarini qayta tayyorlash kurslari, Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Komiteti targʻibot va tashviqot boʻlimi mudiri, Toshkent oliy partiya maktabi rektori kabi vazifalarda faoliyat yuritgan.

9-11-chaqiriqlar Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti deputati.

1995-yilda Toshkentda vafot etgan.

Havolalar
---------

* Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti deputatlari: Oʻninchi chaqiriq. (Qisqacha biografik maʼlumot). — T.: Oʻzbekiston, 1981. — S. 230.
* OʻzSE. — T. 11. — S. 628.
**Xudoydod**, Xudododi Husayniy, Xudoydod Bahodir (? — 1409/1410) — Amir Temur sarkardalaridan biri. Seyiston (1382—83), Mozandaron (1384), Toʻxtamishxonga qarshi yurishlarda (1389—95) faol qatnashgan, qoʻshinning chap qanotiga tayin etilgan. Xalil Suyagponta otabeklik qilgan, keyinchalik u bilan nizolashib qolgan. Sohibqiron vafotidan keyin yuz bergan barcha voqealarda muhim rol oʻynagan. Xoʻjand va Fargʻona oʻsha vaqtda uning hukmronligi ostida boʻlgan.

Sohibqironning Xitoyga yurishi chogʻida Xalil Sulton bosh boʻlgan qoʻshinning soʻl qanotida oʻgʻruqqa rahbarlik qilgan. Sohibqiron vafotidan soʻng oʻgʻruq bilan Xalil Sultondan ajralib chiqib, AchchiqParkentga ketgan va Sirdaryo ortida isyon koʻtargan. X. moʻgʻullar bilan sulh tuzib Sohibqiron egallagan barcha yerlarni ularga qaytarib bergan. X. Jizzaxga chopqun qilib, Amir Temurning ot uyurlarini haydab ketgan.

1407-yil Xalil Sulton X.ga qarshi yurish qilgan. Xoʻjand va Shohruxiya unga jangsiz taslim boʻlgan. Toshkent uzoq qamaldan soʻng taslim etilgan. Toshkentdan shimolidagi Sharobxona mavzeida Xalil Sulton qoʻshiniga X. va Shayx Nuriddinlar qoʻqqisdan tungi hujum — shabixun uyushtirganlar. Xalil Sulton katta talafot bilan Samarqandga chekingan. 1409-yil Shohrux Movarounnahrga qoʻshin tortganidan foydalangan X. Uratepani egallab olgan. Xalil Sulton unga qarshi oz sonli qoʻshin (4 ming kishi) bilan otlangan, biroq Samarqand yaqinidagi Sultoniya (yoxud Sheroz)da X. unga katta qoʻshin bilan qoʻqqisdan hujum qilib, uni asir olgan (1409-yil, 30 mart) va Samarqandni egallagan. Shohrux unga qarshi 7 aprelda qoʻshin tortib, X.ni koʻp marotaba oʻz ixtiyori bilan tobe boʻlishga daʼvat etgan. X. unga raqibi Shayx Nuriddinni qoʻloyogʻi bogʻlangan holda joʻnatishlarini talab etgan. Shohrux buni rad etib, Sirdaryoga qoʻshin tortgan. X. moʻgʻullar tomonidan qatl etilgan.

Adabiyot
--------

* Nizomiddin Shomiy, Zafarnoma, T. 1996: Bartold VV. Sochineniya, t.2, chast 2, M. 1964.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Lallemansiya**, lyallemansiya (Lallemantia) — labguldoshlar oilasiga mansub bir yillik oʻtsimon oʻsimliklar turkumi, moyli ekin. Osiyoda 6 (Hindiston va Pokistonda 5) turi maʼlum. Dehqonchilikda L.ning iberiy (L.iberica) turi, asosan, Eron, Qrim, Shimoliy Kavkaz, Armanistonda ekiladi. L. issiklikka va namgarchilikka talabchan emas, qurgʻoqchilikka chidamli. Poyasi tik, sershox, boʻyi 20—90 sm. Bargi choʻziq, qarama-qarshi. Guli ikki jinsli, rangi oq, pushti yoki och binafsha, toʻpguli roʻvaksimon. Mevasi koʻsakcha. Urugʻi mayda, 1000 donasi 4—6 g, tarkibida 35— 38% tez quriydigan, asosan, lok-boʻyoq sanoatida va oziq-ovqatga ishlatiladigan moy bor. Kunjarasi mollarga beriladi. L. bahorda keng qatorlar (qator orasi 45 sm) ekiladi. Oʻsuvdavri 70—90 kun. Hosildorligi urugʻ boʻyicha 8—10 s/ga.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Abdurahmonov Abdurazzoq** (1874, Qoʻqon — 1938, Toshkent) — yogʻoch uymakori; otasi usta Abdurahmondan hunar oʻrgangan. Islimiy naqshlar ustasi sifatida shuhrat qozongan. U yogʻochga oʻygan naqshlar qoʻshimcha bezak (pardoz)larga boyligi bilan diqqatga sazovor. Abdurazzoq asosan meʼmorlikka oid oʻymakorlik sohasida ishlagan. 1934-yilda Toshkentdagi Xalq xoʻjaligi muzeyi (hozirgi Badiiy koʻrgazmalar direksiyasi)ning ikki tabaqali katta eshigini oʻyib naqshlagan. Koʻplab shogirdlar (jumladan, M. Qosimov va boshqalar) tayyorlagan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Nikolay Ivanovich Noskov** (ruscha: *Никола́й Ива́нович Носко́в*, 12.1.1956) — Rossiyalik musiqachi, xonanda va bastakor.

Biografiya
----------

Nikolay oilada to’rt farzanddan biri bo’lgan. Professional musiqiy ta’limga ega emas. Fortepiano, gitara va baraban chalishni harbiy xizmat paytida o’rgangan.
1987-yildan «Gorky Park» guruhi yakkaxoni va bastakori sifatida ishlamoqda. Taniqli musiqachilar – Bon Jovi va Klaus Mayne bilan birga duet bastalagan va kuylagan.
Guruhning «Gorky Park» albomi 1989-yilda e’lon qilingan «Billboard» jurnalining Billboard Top 200 albomlar reytingida 81-o’rinni oldi.

Diskografiya
------------

«Moskva»:

* 1982 — Н. Л. О.

«Гран-при»:

* 1988 — К теологии (EP)

Gorky Park:

* 1989 — Gorky Park (albom)

«Николай»:

* 1994 — Mother Russia

Manbalar
--------

1. ↑  НОСКОВ Николай Иванович, фото, биография
2. ↑  НОСКОВ Николай Иванович, фото, биография



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Musiqachi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
„**Aka-uka Karamazovlar**"— rus yozuvchisi Fyodor Dostoyevskiy ijodiga mansub roman. Asar muallifning soʻnggi romani boʻlib ikki yil davomida yozilgan. Roman ilk bora „*Russkiy Vestnik*" jurnalida qismlarga boʻlinib nashr etilgan. Nashr etish 1880-yil noyabr oyida yozuvchi vafotidan ikki oy oldin yakunlandi. Romanda uch aka uka *Ivan*,  *Aleksey* va *Dmitriy Karamazovlar* borliqning asl mohiyati va hayot falsafasi haqidagi savollarga oʻz yoʻli, oʻz dunyoqarashi bilan javob topishga harakat qilshadi.

Asar oʻzbek tilida Ibroxim Gʻafurov tarjimasi bilan bir necha bora nashr etilgan. Soʻnggi marotaba 2021-yilda *Yangi Asr Avlodi* nashriyoti tomonidan 572 betli qattiq muqovada chop etildi.

Sujet
-----

"*Aka-uka Karamazovlar*" romani „*Buyuk gunohkorning tarixi*" dostonining birinchi qismi sifatida yozilgan boʻlib, eʼtiqod, erkinlik va axloqning chuqur falsafiy muammolariga bagʻishlangan. 

Hikoyaning markazida uchta aka-uka — *Ivan, Aleksey* va *Dmitriy* borliqning asosiy sabablari va yakuniy maqsadlari haqidagi savollarga javob topishga harakat qilishadi. Ular Xudo va ruhning oʻlmasligi haqidagi savolga javob berishga harakat qilib, oʻz hayotidagi tanlovini qilishadi.

Dostoevskiy „*Aka-uka Karamazovlar*" haqidagi xotiralarida: „*Men hech bir asarimga bundan jiddiyroq qaramaganman*", deb yozgan edi.

Qahramonlar
-----------

* Fyodor Pavlovich Karamazov
* Dmitriy Fydorovich Karamazov
* Ivan Fyodorovich Karamazov
* Aleksey Fyodorovich Karamazov
* Pavel Fyodorovich Smerdyakov
* Agrefena Aleksandrovna Svetlova
* Katerina Ivanovna Verxovtseva
* Ilya Nikolayevich Snegiryov

Manbalar
--------

1. ↑  *arxiv nusxasi*, 2021-12-30da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2021-12-30

Havolalar
---------
**Nikolay Fyodorovich Orlov** (1900-yil 23-yanvar ― 1976-yil 1-dekabr) ― rossiyalik sovet pianinochisi, musiqashunos va musiqa oʻqituvchisi. 1945—1949-yillarda M.P.Mussorgskiy nomidagi Ural konservatoriyasi direktori, 1956—1960-yillarda Novosibirsk konservatoriyasi rektori boʻlgan.

Biografiyasi
------------

1900-yil 23-yanvarda tugʻilgan. 1919-yilda Moskva universitetining yuridik fakultetini va Moskva filarmoniyasining fortepiano boʻlimini tugatgan.

1920—1922-yillarda — Odessa musiqa akademiyasida, 1922—1928-yillarda — Vinnitsa musiqa texnikumida, 1928—1934-yillarda — Saratov musiqa texnikumida ishlagan.

1934-yilda RSFSR Jinoyat kodeksining 58-moddasi bilan jazolangan, uch yilga mehnat lagerlarida hukm qilingan. Jazoni Uzoq Sharqdagi Svobodniy shahrida oʻtagan va 1936-yil noyabr oyida muddatidan oldin ozod qilingan. 1953-yilda reabilitatsiya qilingan.

1937—1945-yillarda Toshkent musiqa bilim yurtida, keyin esa Toshkent konservatoriyasida ishlagan. 1945—1949-yillarda Ural konservatoriyasi direktori lavozimida ishlagan. 1949—1950-yillarda Moskva konservatoriyasining dotsenti boʻlgan. Shuningdek, u Ryazan musiqa texnikumida (1950—1952-yillar), Olma-Ota konservatoriyasida (1952—1954-yillar; 1966—1967-yillar) va Belarus konservatoriyasida (1954—1956-yillar) dars bergan.

Novosibirsk konservatoriyasining birinchi rektori, 1956—1960-yillar davomida unga rahbarlik qilgan, shu bilan birga musiqa tarixi va nazariyasi kafedrasi mudiri boʻlgan.

1965-yilda KPSS aʼzoligiga qabul qilingan. Rektor sifatida turmush qurgan ayol bilan ishqiy munosabatda boʻlib, keyinchalik u uning xotini boʻlgan (bu vaqtga kelib u birinchi xotinidan ajrashgan va u allaqachon vafot etgan edi). Ularning munosabatlari unga partiya aʼzolari va Taʼlim vazirligi rahbariyatining salbiy munosabatini keltirib chiqardi, bu esa Orlovni Novosibirskni tark etib, Toshkentga qaytishga majbur qildi.

Toshkentda 40-yillardagidek yana kafedra mudiri (1960—1966-yillar) boʻlgan. 1966-yilda — yana Olma-Otada, oʻsha paytgacha konservatoriya Sanʼat institutiga aylantirilgan va u yerda dekan boʻlgan (1966—1967-yillar).

1967-yildan Rostov konservatoriyasida ishlagan.

Sanʼat tarixi fanlari nomzodi (1943-yil), Motsartning „Don Jovanni" operasi boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan. Ilmiy ishlari Gʻarbiy Yevropa musiqasiga bagʻishlangan. Zamondoshlarining soʻzlariga koʻra, u ajoyib dunyoqarashga ega, bir nechta xorijiy tillarni bilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5  „НИКОЛАЙ ОРЛОВ: ЖИЗНЬ И СУДЬБА РОВЕСНИКА ВЕКА В 2000 году Ростовская консерватория отметила 100-летний юбилей Николая Федоровича Орлова, чье".  book.lib-i.ru. 20-sentabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-sentabr 2018-yil.
2. 1 2 3 4 5 6  „Музыкальная культура Сибири. Персоналия: Орлов Николай Федорович" (inglizcha).  media-nsglinka.ru. 20-sentabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-sentabr 2018-yil.
3. ↑  „«Наше Время» — Дороги к музыке".  www.nvgazeta.ru. 20-sentabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-sentabr 2018-yil.
**Aka-uka Zipalovlar „Yevropa" mehmonxonasi** — Shimoliy Osetiyaning Vladikavkaz shahridagi meʼmorchilik va shaharsozlik yodgorligi. Rossiyaning tasdiqlangan madaniy meros obyekti va Shimoliy Osetiya madaniy merosi. U shaharning tarixiy qismida, Mira shoh koʻchasi, 33-uy va Kuybishev koʻchasi, 2-uy kesishmasi burchagida joylashgan.

Ikki qavatli mehmonxona 1882-yilda Aleksandrovskiy prospekti va Groznenskaya koʻchasi burchagida yirik savdo uylaridan birining egasi E. S. Zipalov buyrugʻi bilan barpo qilingan. Keyinchalik bino egasi uni Z. N. Kereselidzega mehmonxona sifatida ijaraga bergan. Mehmonxonada restoran faoliyat yuritgan. Bino ichkarisida kichik hovli bor edi. Mehmonxonada, shuningdek, kutubxona ham boʻlgan. Undan mehmonlar foydalanishgan. Birinchi qavatda savdo xonalari joylashgan. Keyinchalik, 1917-yilgacha mehmonxona egasi M. Nikitin, keyin 1920-yillarda Vladimir Kikabidze boʻlgan.

1882-yili mehmonxonada harbiy topograf va alpinist Andrey Vasilyevich Pastuxov bir muddat turgan. 1905-1906-yillarda mehmonxonada RSDLP Terek-Dogʻiston qoʻmitasi, Vladikavkaz guruhining yerosti yigʻilishi boʻlib oʻtdi.

1972-yili u Terek mehmonxonasi deb nomlangan. Hozirda binoda mehmonxona faoliyat yuritadi.

Meʼmorchilik
Vladikavkaz meʼmori Soslan Tsallagovning soʻzlariga koʻra, hozirgi davrda *"binoning Mira Prospekti, 24-uy — Kuybisheva koʻchasi, 2-uy boʻylab fasadining rang-baranglik qoidasi buzilgan"*.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Перечень выявленных объектов культурного наследия Республики Северная Осетия-Алания". 26-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-fevral 2020-yil.
2. ↑  Torchinov V. A. Vladikavkaz. Kratkiy istoriko-kraevedcheskiy spravochnik, str. 138
3. ↑  Tsallagov S. F. Vladikavkaz — letopis v kamne, Kniga-fotoalbom, str. 68
4. 1 2  „«Париж»-«Франция»-«Европа»". 18-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-fevral 2020-yil.
5. ↑  „Сослан ЦАЛЛАГОВ: «По ценности памятников горной архитектуры Осетия занимает первое место в России»". 22-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-fevral 2020-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Tsallagov S.F. Vladikavkaz — toshdagi xronika, Kitob-fotoalbom, Vladikavkaz, Vesta dizayn studiyasi, 2008. — 136 bet, rasmlar. 320
* *Torchinov V. A.*, Vladikavkaz. Qisqacha tarixiy maʼlumotnoma, Vladikavkaz, Shimoliy Osetiya ilmiy markazi, 1999-yil, 138-bet, ISBN 978-5-93000-005-0
* *Kireev F. S.*, Prospekt Mira — Aleksandrovskiy prospekti / Vladikavkaz, Vladikavkaz, Respekt koʻchalari boʻylab, 2014-yil, 140-156-bet, ISBN 978-5-906066-18-4.

Havolalar
---------

* „Parij" — „Fransiya" — „Yevropa"
**Aktinoidlar**, **aktinidlar** — Mendeleyev davriy sistemasining III guruhi 7davrida aktiniydan keyin turadigan 14 ta elementning umumiy nomi. Ularning tartib raqami 90 dan 103 gacha: toriy Th (№ 90), protaktiniy Ra (№ 91), uran U (№ 92), neptuniy Np (Nb 93), plutoniy Pu (№ 94), ameritsiy Am (№ 95), kyuriy Cm (№ 96), berkeliy Bk (№ 97), kali-forniy Cf (№ 98), eynshteyniy Es (№ 99), fermiy Fm (№ 100), mendeleeviy Md (Nb 101), nobeliy No (№ 102), lou-rensiy Lr (№ 103). Bu elementlarning aksarisida sirtqi 1-va 2-qavatlaridagi elektronlar soni bir xil boʻlib, sirtdan hisoblanganda 3-qavatlarida elek-tronlar soni bir xil emas, aktiniydan lourensiyga oʻtgan sari elektronlar soni ortib borib, 32 taga yetadi; atom va ion radiuslari kichiklashadi; ularning barchasi radioaktiv; uran izotoplari — uran-235 (U 235) va uran-233 (U 233) hamda plutoniy-239 (Pu 239) yadro reak-torlarida yoqilgʻi va atom bombalarida 277portlovchi moddalar sifatida ishlatiladi. A. oqish-kumush rangli metallar. Koʻpchilik A.ning s.of. 20 g/sm3 ga yaqin. Neptuniy va plutoniyning erish temperaturasi 640° atrofida, boshqalarining erish temperaturalari 1000° dan yuqori. A. vodorod, kislorod, ol-tingugurt, azot, gallogenlar va boshqa metallmaslar bilan kimyoviy reaksiyaga oson kirishadi. Kimyoviy xossalari jihatidan uran, neptuniy, plutoniy va ameritsiy bir-biriga juda yaqin. Ber-keliy, fermiy, mendeleeviy, nobeliy va lourensiylar esa kimyoviy xossalariga koʻra lantanoidlarga yaqindir.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Front orti mehnatkashlari va urush bolalari** **yodgorligi (toʻliq nomi Front orti mehnatkashlari, urush bevalari va bolalariga** **yodgorlik**) ― Tatariston Respublikasining Mendeleyevsk shahridagi yodgorlikdir.

 Qahramonlar xiyobonining koʻrinishi
Taxminan uch metr balandlikdagi yodgorlik 2018-yilning iyun oyida ochilgan boʻlib, shahar markazidagi Qahramonlar xiyoboniga oʻrnatilgan.

Ochilish marosimida faxriy mehmonlar — urush faxriylari va bolalari ishtirok etishdi. Tadbirda Mendeleyevskiy oblasti rahbari Valeriy Chershintsev ishtirok etdi.

Yodgorlik Ulugʻ Vatan urushida gʻalaba qozonish yoʻlida tinimsiz mehnat qilgan qishloq mehnatkashlari, oʻsmirlar va keksalarga shahar va viloyat ahlining ehtiromiga aylandi. Uning qurilishi uchun aholining birgalikdagi saʼy-harakatlari bilan 700 ming rubldan ortiq mablagʻ yigʻilgan. Bunday yodgorlikni oʻrnatish gʻoyasi 2017-yilda mahalliy urush va mehnat faxriylari kengashi tashabbusi bilan paydo boʻlgan edi.

Toʻq jigarrang granit plitalar bilan bezatilgan poydevorda haykaltaroshlik guruhi joylashgan: oʻroq tutgan ayol, asbob-uskuna tutgan keksa kishi va qoʻlida oziq-ovqat savatini ushlab turgan yalangoyoq bolakay. Poydevorning old tomonida ikkita yodgorlik lavhasi joylashgan boʻlib, ularda rus va tatar tillarida shunday yozilgan: *"Urush orti mehnatkashlariga, bevalariga, urush bolalariga".* Yodgorlik muallifi Naberejniye Chelnilik rassom Vadim Ixsanovdir.

Manbalar
--------

1. ↑  „В Менделеевске открыт памятник труженикам тыла, вдовам и детям войны". 14-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyul 2020-yil.
2. ↑  „В Менделеевске открыт памятник труженикам тыла, вдовам и детям войны". 16-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyul 2020-yil.
3. ↑  „Чершинцев Валерий Сергеевич". 14-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyul 2020-yil.
4. ↑  „В Менделеевске появится памятник труженикам тыла и детям войны". 14-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyul 2020-yil.
5. ↑  „Памятник труженикам тыла, вдовам и детям войны открыли в Менделеевске". 14-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyul 2020-yil.

Havolalar
---------

* PAMYaTNIKI DYeTYaM VOYNI
* V Mendeleevske otkrili monument trujenikam tila i detyam voyni
**Aktinomikoz** (aktino… va yun. mykes — zamburugʻ) — turli nursimon zamburugʻlar — aktinomitsetlar kel-tirib chiqaradigan yuqumli kasallik. Odamda kam uchraydi; koʻpincha hayvonlar (aksari qoramollar) kasallanadi. A. bilan asosan jagʻ va boʻgʻim sohasi, qorin boʻshligʻi aʼzolari, shuningdek oʻpka kasallanadi. A. paydo boʻlgan joyning tagi qattiq tortib, berchlashadi va madda yigʻib, bir qancha vaqtdan keyin yoriladi; bunda yaradan yopishqoq yiring oqib chiqadi; shu yiringda koʻpincha aktino-mitsetlar boʻladi. Yara bitib ketganidan keyin chandiq boʻlib qoladi. A. vaqtida davolanmasa. u badanning boshqa joylariga ham tarqalib ketishi mumkin. Zamo-naviy davo usullari koʻpincha bemorning butunlay sogʻayib ketishiga imkon beradi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Mixail Aleksandrovich Bakunin** (1814.18.5, Tver gubernyasi — 1876.19.6, Bern) — inqilobchi, anarxizm nazariyotchilaridan biri. 1848 — 49 yillardagi Yevropa (Parij, Drezden, Praga) inqilobiy harakatlarining ishtirokchisi. 1849-yil mayida Bakuninni Drezden qoʻzgʻoloni rahbarlaridan biri sifatida Saksoniya va Avstriya hukumatlari oʻlimga, soʻng umrbod qamoqqa hukm qildi. Keyinroq B. Rossiya hukumati qoʻliga topshirilgach, Nikolay I buyrugʻi bilan Sibirga surgun etildi. 1861-yilda B. u yerdan qochib, Yaponiya va Amerika orqali Londonga keldi. Turli inqilobiy tashkilotlar, nashrlar, maxfiy jamiyatlar ishida faol qatnashdi. 1868-yilda 1-Internatsionalga kirib, Marks va safdoshlariga qarshi kurash boshladi. B. "Davlat tuzumi va anarxiya" (1873) asarida tarix — evolyutsion jarayon, u insoniyatning "hayvonot dunyosidan" "ozodlik dunyosi" sari harakatidan iborat, degan gʻoyani ilgari surdi. Uning fikricha, taraqqiyotning yuqori bosqichida zulm-istibdodga asoslangan har qanday davlat barham topadi, insonning barcha qobiliyatlari kamolga yetishi uchun imkon yaratiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Granik jangi** — Aleksandr qoʻshini bilan Doro III qoʻshinlari urtasidagi jang (mil. av. 334 y. bahori). Marmara dengiziga quyiladigan Turkiyadagi Xojabosh daryosi (yunoncha Granik) buyida sodir boʻlgan. Mil. av. 334 y. makedon qoʻshini (30 ming piyoda va 5 ming otliqaskar) Gellespontni kechib oʻtgan. Lidiya satrapi Arzites qoʻmondonligi ostidagi fors qushini (30—40 ming askar) Granik daryosining baland ung qirgʻogʻini egallagan. Makedoniyaliklarning yengil piyodalar koʻmak berib turgan ogʻir qurol-yarogʻli otliq qoʻshini Granik daryosini kechib oʻtib forslarning soʻl qanotini yanchib tashlagan. Ayni paytda makedoniyaliklar forslarning ilgʻori va oʻng qanotini ham chekinishga majbur qilishgan. Forslarning asosiy kuchlari (yunonlardan iborat yollanma piyodalar) qurshab olinib tor-mor qilingan. Forslar 20 mingdan oshiq askaridan ayrilganlar. G. j.dagi gʻalaba Aleksandrga Kichik Osiyoga kirish yoʻlini ochib berib, bu bilan Eronning Aleksandr tomonidan zabt etilishi boshlangan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
* Arria n , Poxod Aleksandra, M. — L. 1962.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pallavlar** — Janubiy Hindistondagi Shimoliy Tamilnad hududida qadimda mavjud boʻlgan P. davlati (milodiy 3—9-asrlar) ni boshqargan sulola. P.ning 3 sulolasi maʼlum (3—6asrlar; 6-asr oxiri —8-asr oʻrtalari; 8-asr oʻrtalari — 9-asrlar). P. Narasimxa I davrida (7-asr) ravnaq topgan, u Vatapidagi Gʻarbiy Chalukyalarni tormor qilgan va Seylon (hozirgi Shri Lanka)ga zafarli yurish uyushtirgan. Poytaxti — Kanchi shahri boʻlgan. 893 yil P. davlati Chola davlati tomonidan tugatilgan. P. xonadoniga mansub vassal hokimlar 10—13-asrlarda ham boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Umar ibn Ahmad Dizakiy** — (1118—yilda vafot etgan.) [muhaddis]] bo‘lgan.

**Abu Hafs Umar ibn Ahmad Shabibiy Dizakiy** Qoraxoniylar davrida Samarqand hadis ilmi taraqqiyotiga oʻzining salmoqli hissasini qoʻshgan. Dastlabki taʼlimni Dizakda zohid alloma zotlardan boʻlmish shayx, imom Ismoil ibn Ahmad Dizakiydan oldi. Juda koʻp hadislarni yod bilishi bilan hofizlik maqomini egalladi. Abu Hafs Nasafiy oʻz asarida 120dan ortiq joyda Umar ibn Ahmad Dizakiyni eslatadi. „Shabib" Misr qishloqlaridan biri bo‘lib, bobolari tomonidan nisbatidir.
Umar ibn Ahmad Dizakiy oʻz zamonasida juda koʻp ulamolarga ustozlik qilgan. Shunday shogirdlaridan biri Abu Hafs Nasafiydir. U oʻz shayxlarini „Tiʼdodu-sh-shuyux li Umar mustatrif ala-l-huruf mustatir" („Alifbo tartibida berilgan Umarning ustozlari sanogʻi") asarida birma-bir sanab oʻtgan. Ammo Nasafiyning hadis sohasidagi shoh asari maʼlumotlariga asoslanib, muallif ustozlari orasidan uch muhaddisni alohida ajratib koʻrsatish mumkin, bular — Abu Ali Hasan ibn Abdulmalik ibn Ali ibn Muso ibn Isrofil Nasafiy (XI-XII asrlar), Abu Muhammad Abdulloh ibn Ahmad Nofila (503/1109—yilda vafot etgan) va Umar ibn Ahmad Dizakiy Alloma 511/1118—yilda Samarqandda vafot etgan va Chokardiza qabristonining „Mashhadu-l-aimma" qismining tash­qarisiga dafn etilgan.

Adabiyotlar
-----------

* „Oʻrta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi"; Samarqand:Imom Buxoriy xalqaro markazi 2018.

Manbalar
--------

1. ↑  Али ибн Ҳибатуллоҳ ибн Абу Наср. Ал-икмал фи рафъи-л-иртийаб. Ж. 5. – Б 125; Атаев М. Жиззах алломалари. – Б. 63.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Almaʼiy** — (1091-92 yilda vafot etgan) Muhaddis, mufassir, shayx, xatib va voizchi olim.

**Almaʼiy**ning toʻliq ismi- **Abu Abdulloh Hasan ibn Ali ibn Xalil ibn Jabroil ibn Halil ibn Solih ibn Muhammad Almaʼiy** boʻlib koʻplab ilmiy, tarixiy asarlar yozgan. Biroq, juda koʻp sonli Muhammad Paygʻambar (a.s.) hadislari haqidagi rivoyatlari eʼtirof etilmaydi, yaʼni, zaif hadislardir. Alma’iy.Qurʼoni karim bilimdonlaridan Abu Abdulloh Muhammad ibn Ali Suriy, Abu Tolib ibn Gʻaylon va boshqalardan tahsil olgan.
Abu Nasr Muhammad ibn Maxmud Saromadiy Shujoʻiy va boshqa allomadan hadis tinglab, yozib olganlar. Alma’iy 120 dan ortiq hadis kitoblarini tuzgan.

Adabiyotlar
-----------

* „Oʻrta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi"; Samarqand:Imom Buxoriy xalqaro markazi 2018.

Manbalar
--------

1. ↑  Yoqut Hamaviy. Muʼjamu-l-buldon. J. VI. — B. 21-22.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |