**Katerina Mixaylovna Yushchenko** (tug'ilgandagi ismi **Ketrin Kler Chumachenko**; ukraincha: *Катерина Михайлівна Ющенко*, qizlik familiyasi **Chumachenko** (Чумаченко); 1961-yil 1-sentyabr) - Amerikada tug'ilgan ukrainalik siyosatchi va xayriyachi. U 2005-yildan 2010-yilgacha Ukrainaning birinchi xonimi bo'lgan.

Oilasi
------

Yushchenkoning otasi Mixaylo Chumachenko 1917-yilda Xarkov viloyati Zaitsivka qishlog'ida ko'p bolali dehqon oilasida tug'ilgan. U 1932-1933-yillardagi Sovet ochligidan omon qolgan katta oilaning bir necha a'zolaridan biri edi. Chumachenko Lugansk viloyati, Lisichansk shahrida elektrotexnika bo'yicha tahsil olgan. U Sovet Armiyasida xizmat qilgan va 1942-yilda nemis qo'shinlari tomonidan asirga olingan hamda Germaniyaga olib ketilgan.

Yushchenkoning onasi Sofiya Chumachenko 1927-yilda Kiyev viloyatining Litki shahrida tug'ilgan va 2012-yil 30-sentyabrda Kiyevda vafot etgan. Sofiya Chumachenko o'z qishlog'ining boshqa ko'plab yosh ayollari bilan bir qatorda, Sovet Ittifoqi bosqinidan ko'p o'tmay, 14 yoshida fashistlar Germaniyasiga qul sifatida xizmat qilish uchun olib ketilgan.

Katerina Yushchenkoning ota-onasi Germaniyada uchrashib qolgan va turmush qurishgan. 1945-yilda Katerinaning opasi Lidiya dunyoga kelgan. Mixaylo Chumachenko 1945-yilda sil kasalligi bilan og'irib, sakkiz yilni sil kasalligi sanatoriysida o'tkazgan.

1956-yilda Chumachenkolar oilasi Chikagodagi Ukraina pravoslav cherkovining taklifiga binoan AQShga ko'chib o'tishgan. Mixaylo Chumachenko 1984-yilda nafaqaga chiqqunga qadar Chikagoda elektrmuhandisi bo'lib ishlagan. Chumachenkolar 1987-yilda Floridaga ko'chib o'tishgan. Chumachenko vatani Ukrainaga uch marta, 1991, 1994 va 1995-yillarda tashrif buyurgan. Uning orzusi qishlog‘iga qaytib, kichik fermer xo‘jaligi tashkil etish bo'lgan. U 1998-yilda vafot etgan va Kiyevda dafn etilgan.

Biografiyasi
------------

 Katerina Yushchenko eri Viktor Yushchenko, George Bush va Laura Bush bilan, 2005-yil 4-aprel (Oq uyning sharqiy xonasi)
Katerina Yushchenko **Ketrin Kler Chumachenko** Chikagoda Ukrainadan kelgan muhojirlar oilasida tug'ilgan. U AQSh Davlat departamentining sobiq xodimi. Katerina Yushchenko Davlat kotibining inson huquqlari va gumanitar masalalar bo'yicha o'rinbosarining maxsus yordamchisi bo'lib ishlagan. Georgetown universiteti qoshidagi Edmund A. Walsh nomidagi xorijiy xizmat maktabida xalqaro iqtisod boʻyicha bakalavr (1982) va Chikago universiteti oliy biznes maktabida magistrlik (1986) darajasini qo'lga kiritgan.

Keyinchalik u Ronald Reagan ma'muriyati davrida Oq uyda jamoatchilik bilan aloqalar bo'limida ishlagan. Keyinchalik esa George H.W. Bush davrida AQSh moliya vazirligida ijrochi kotib lavozimida faoliyat olib borgan. Bu lavozimni tark etgach, Qo'shma Shtatlar Kongressining Qo'shma Iqtisodiy Qo'mitasida ishlagan. Ukraina o'z erkinligini e'lon qilgandan so'ng, Katerina Ukraina-AQSh jamg'armasining hammuassisi va vitse-prezidenti lavozimiga tayinlangan. Shuningdek, Pylyp Orlyk institutining direktori lavozimida ham faoliyat yuritgan. 1993-yilda Katerina Yushchenko KPMG Peat Marwick/Barents Group kompaniyasiga bank o'qitish dasturi bo'yicha maslahatchi va mamlakat bo'yicha menejer sifatida qo'shilgan. Bu yerda Viktor Yushchenko bilan uchrashib qolgan va keyinchalik unga turmushga chiqqan. Katerina Yushchenko 2000-yil avgust oyida ikkinchi farzandini kutayotgan vaqtda lavozimidan ozod etilgan.

Hozirda Yushchenko oʻzi boshqaradigan "Ukraina 3000" xalqaro jamgʻarmasi bilan koʻplab xayriya loyihalarida ishtirok etmoqda. Jamg'armaning asosiy ustuvor yo'nalishi - Ukraina bolalari salomatligini yaxshilashdir. 2001-yilda tashkil etilgan "Ukraina 3000" jamg'armasi Kuzatuv kengashida Ukrainaning eng ko'zga ko'ringan ta'lim, gumanitar, madaniyat, adabiyot va sport arboblari bor. Prezident Viktor Yushchenko 2005-yilda inauguratsiyaga qadar Kuzatuv kengashi raisi lavozimida ishlagan. Shundan keyin jamg'arma raisligi Katerina Yushchenko qo'liga o'tgan. Jamg'armaning barcha dastur va loyihalari uchta asosiy yo'nalishda amalga oshiriladi: "Kecha Ukraina", "Bugun Ukraina" va "Ertaga Ukraina". Jamg'armaning eng yirik loyihalari "Kasalxonadan kasalxonaga" dasturi, "Kelajak bolalar shifoxonasi" va "Bolalik quvonchi - erkin harakatlar" dasturlarini qurish hamda qo'llab-quvvatlash kabilardir.

Ukraina siyosati
----------------

Katerina Yushchenko turmush o'rtog'ining muxoliflari uni AQSh fuqaroligida qolgani uchun tanqid qilishgan. 2004-yilgi Ukrainadagi prezidentlik saylovlari kampaniyasi paytida u AQSh hukumati xodimi yoki hatto Markaziy razvedka boshqarmasi agenti sifatida erining qarorlariga AQSh hukumatining ta'sirini o'tkazganlikda ayblangan. Avvalroq uni rossiyalik telejurnalist Mixail Leontyev AQShning Yushchenkoga Ukrainada hokimiyatni egallashiga yordam berish loyihasini boshqarganlikda ayblagan edi. 2002-yil yanvar oyida Katerina Yushchenko o'ziga qarshi qilingan tuhmat ishida g'alaba qozongan. Ukrainaning hukumatparast Inter telekanali 2001-yilda Leontyevning da'volarini qayta takrorlagan, biroq 2003-yil yanvarida Katerina Yushchenko telekanal amalga oshirgan tuhmat bo'yicha bo'lgan sud ishida ham g'alaba qozongan.

Shaxsiy hayoti
--------------

Katerina Yushchenko Viktor Yushchenkoga turmushga chiqqan. Ularning uch nafar farzandi bor: Sofiya, Xristina va Taras. U 2005-yilda Ukraina fuqaroligini olgan, 2007-yilda esa AQSh fuqaroligidan voz kechgan.

Mukofotlari
-----------

* Latvia:
	+ Commander Grand Cross of the Order of the Three Stars (19 June 2008)

* 2006-yil 26-aprelda "Chernobil bolalariga yordam va taraqqiyot" jamg'armasining maxsus mukofoti
* "Oltin piramida" mukofoti, YuNESKO, 2005-yil noyabr
* Ostrox Akademiyasi knyaz Vasiliy-Kostyantin Ostrozkiy medali, 2005-yil oktyabr
* Chikago universiteti Oliy biznes maktabining davlat xizmati/davlat sektori bitiruvchilari mukofoti, 2005-yil oktyabr
* Kiyev Mohila kolleji gimnaziyasining faxriy professori, 2007-yil fevral

Tashqi havolalar
----------------

* Profil, latimes.com, 2004 yil 29 dekabr. ( arxivlangan )
* "Ukraina 3000" xalqaro xayriya fondi

Andoza:S-hon

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Oʻtmishdoshi:**Lyudmyla Kuchma** | **First Lady of Ukraine**2005–2010 | Vorisi:**Lyudmyla Yanukovych** |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* LCCN: n2005027953
* NKC: js20050829016
* VIAF: 73260129
* en:WorldCat Identities: lccn-n2005027953

 |


1. ↑  „Kateryna Yushchenko's Biography | Ukraine 3000 International Charitable Fund". *www.ukraine3000.org.ua*. Qaraldi: 2015-yil 17-dekabr.
2. ↑  „Even as private citizen, Kateryna Yushchenko finds criticism remains". *KyivPost* (2010-yil 6-may). Qaraldi: 2015-yil 17-dekabr.
3. ↑