S. Gulak-Artemovskiyga bag'ishlangan Ukraina pochta markasi
**Semyon Stepanovich Gulak-Artemovskiy** ( , Gorodishe - , Moskva ) - ukrainalik bastakor, qo'shiqchi (bas-bariton), dramatik rassom, dramaturg, yozuvchi P. P. Gulak-Artemovskiyning jiyani. Birinchi Ukraina operasi muallifi.

Biografiyasi
------------

11 yoshida Kiyev ilohiyot maktabiga o'qishga kirgan; 1835-1838-yillarda Kiyev diniy seminariyasida tahsil olgan. Uning chiroyli baland ovozi bo'lgan; ovoz mutatsiyasidan keyin bariton paydo bo'lgan.

Kiyev mitropoliti Yevgeniy (Bolxovitinov) buyrug'i bilan Avliyo Sofiya sobori xoriga, 1830-yilda esa - Mixail monastirining xoriga qabul qilingan.

1838-yilda Avliyo Mixail monastirida xizmat qilayotganda M. I. Glinka uning e'tiborini tortgan, unga Sankt-Peterburgga ko'chib o'tishni taklif qilgan; 1839-yilgacha unga musiqa va vokalni o'rgatgan, opera sahnasiga tayyorlagan; 1839-yilda o'z foydasiga bir nechta kontsertlar uyushtirib, uni chet elga o'qishga yuborish uchun yig'ilgan mablag'dan foydalangan. Parijga tashrif buyurgan S.Gulak-Artemovskiy Italiyaga yo'l olgan va u yerda ikki yillik o'qishdan so'ng 1841-yilda Florensiya operasida chiqish qilgan.

1842-yilda Sankt-Peterburgga qaytib kelgan va bu yerda 22 yil davomida, 1864-yilgacha Sankt-Peterburgdagi Imperator rus operasida, 1864-1865-yillarda esa Moskvadagi Katta teatrda solist sifatida faoliyatini boshlagan.

S. S. Gulak-Artemovskiy 1846-yilda Katta teatrda M. I. Glinkaning "Ruslan va Lyudmila" operasining Moskva premyerasida Ruslan rolini ijro etgan.

"Zaporojets na Dunayem" operasi unga bastakor sifatida shuhrat keltirgan. Opera birinchi marta 1863-yil 25-mayda Sankt-Peterburgdagi Mariinskiy teatrida qo'yilgan va bir oz muvaffaqiyatga erishgan. Biroq keyingi mavsumda opera musiqasi Motsartdan "qarz olingan" ligi aniqlangani uchun opera repertuardan olib tashlangan; muallif unga bir qancha xalq kuylarini qo‘shib, ayrim qismlarini biroz qayta ishlagan. Shu bilan birga, libretto muallifi Gulak-Artemovskiyning o'zi bo'lgan va jasur kazak Karas rolini ham ijro etgan. Dmitriy Antonovich 19250-yilda ushbu opera haqida: "Motsartning "Seralyodan o'g'irlash" operasi hech qachon Ukrainada namoyish etilmaydi, ammo "Dunay naridagi kazaklar" har bir ukrainalik teatr muxlislariga yaxshi tanish" deb yozgan edi.

Gulak-Artemovskiyning ijodiy merosida alohida o'rinni ukrain qo'shiqlari egallaydi, xususan, "Stoit yavir na vodoyu" (muallif 1838-yildan do'st bo'lgan Taras Shevchenkoga bag'ishlangan), "Spat meni ne xochetsya" va boshqalar. Gulak-Artemovskiy 1843-yilda qo'shiqchilarni tanlash uchun Kievga kelgan va 1850-yilda Italiya opera truppasi bilan gastrol safarida bo'lgan.

An'anaviy tibbiyot va statistikani xush ko'rgan va 1854-yilda "Rossiya imperiyasi shaharlarining statistik-geografik jadvallari" ni tuzdi.

 Bastakor S. S. Gulak-Artemovskiy (1813-1873), ukrainalik bastakor, qoʻshiqchi (bas-bariton), dramatik rassom, dramaturg.
1873-yil 5-aprelda Moskvada vafot etgan va 33-hududdagi Vagankovskoye qabristoniga dafn qilingan.

Manbalar
--------

1. 1 2  Антонович Д. В. Триста років українського театру. 1619—1919. — Прага, 1925. — С.131-132.

Adabiyotlar
-----------

* Ukraina tarixi bo'yicha kichik lug'at
* Olxovskiy Andrey. Ukraina musiqa tarixini chizish. - K.: Musiqiy Ukraina, 2003 yil.