Turkiyadagi klassik talabalar qasamyodi rasmi
**Talaba qasamyodi** 1933-yildan 2013- yilgacha Turkiyadagi boshlang‘ich maktablarda har kuni ertalab o‘quvchilarga tantanali ravishda o‘qiladigan qasamyoddir.

Turkiya Respublikasida u milliy davlat qadriyatlarini fuqarolarga o'tkazish va ichkilashtirish vositasi sifatida faoliyat yuritgan. Matn 1933-yilda o'sha paytdagi Milliy ta'lim vaziri Reshit Galip tomonidan yozilgan. Birinchi marta 1933- yil 23-aprel bayramida Anqarada yig'ilgan bolalar tomonidan bir ovozdan kuylash qilingan.

Turkiyada bu qasamyod matnini o‘quvchilarga marosim chog‘ida o‘qib berish milliy qadriyatlarni ulug‘lovchi ta’limga yondashuvning bir qismi sifatida qabul qilingan.  Talabalik qasamyodi Shimoliy Kipr Turk Respublikasida davlat tashkil topganidan beri o‘qiladi.

Tarix
-----

O'sha davrning Milliy ta'lim vaziri Reshit Galip, 1933-yil 23-aprel kuni ertalab u bolalariga o‘zi yozgan va’dasini o‘qib berishni buyurdi va u o‘sha kuni bo‘lib o‘tgan "Bolalar haftaligi"ning ochilish nutqida ushbu matnni takrorlab, quyidagilarni aytdi:  

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Çocuklar, güzel yüzlü Türk yavruları, Büyük Millet Kurultayının Gazi babanızın eliyle açıldığı gündür. Bunu bayram edinmeniz, ey Türk çocukları, öz kurultayın açıldığı, öz devletin kurulduğu günü kendi bayramınız için seçmeniz ne mutlu buluş!... Büyük Türk yarınının yapıcıları arasına girmek için şimdiden hazırlanan güzel çocuklar, daima kulağınızda çınlasın ki çalışkan olmayan Türk sayılmaz, ahlaklı olmayan Türk olamaz. Şimdiden bağırarak söylüyorum ki sizlerden çalışmayanlar, iyi yetişmeğe kulak asmayanlar bizim yarınki düşmanlarımızdır. Budunlar içinde bir ve eşsiz Türkün güzel çocukları, Türklüğün büyük yarını sizin görünüşte mini mini dayanıksız, fakat hakikatte sağlam ve dayanıklı omuzlarınızdadır. Bunu düşünün bilin, anlayın ve bir an bile unutmayın.

Size bütün şu işi veriyorum, bayramınız biter bitmez mekteplerinize döndüğünüz ilk günden başlayarak birinci derse girdiğiniz zaman sınıflarınızda hep birden ve her gün şu sözleri tekrarlayacaksınız:
Türküm, doğruyum, çalışkanım. / Yasam: Küçükleri korumak, büyüklerimi saymak, yurdumu, budunumu özümden çok sevmektir. / Ülküm: Yükselmek, ileri gitmektir. / Varlığım Türk varlığına armağan olsun. | "|

Afet İnanning yozishicha, bu nutq Hakimiyet-i Milliye gazetasining 1933 yil 24 apreldagi birinchi sahifasida "*Turk bolalar qonuni* "sarlavhasi bilan xabar qilingan.  "*Talaba qasamyodi* "nomi bilan mashhur boʻlgan matn ushbu nutqdan soʻng vazirlik tomonidan eʼlon qilingan va Respublikaning 10 yilligiga bagʻishlangan sirkulyarda chop etildi. 2000-yildan boshlab maktablarda har doim hamjihatlikda oʻqitildi. Talaba qasamyodining maqsadi, ma'nosi va uni talabalarga qanday tushuntirish kerakligi 1933-yil 18- mayda Vazirlikning 1749/42 sonli "talaba har kuni takrorlaydigan ibora haqida" deb nomlangan va boshlang'ich maktablar to'g'risidagi Nizomga kiritilgan. Matn 1972 va 1997 yillarda bir nechta o'zgarishlarga duch keldi.

Reshit Galip matnni tayyorlashda avval maktab kitoblarida yozilgan matnlardan ta'sirlangan deb tahmin qilinadi.  Matn Reshit Galipning xususiy fuqaro haqidagi idealidan uzoqlashadi va I Ikkinchi jahon urushi muhitiga mos "*askar fuqarolar* "ni tarbiyalash idealini ko'rsatadi.  Odatda millatchilik matni sifatida qabul qilingan qasamyod turli guruhlar tomonidan *fashistik* talqinlarni o‘z ichiga olgan qasam sifatida tasvirlangan.   

Yechim jarayoni doirasida amalga oshirilgan huquqiy o'zgarishlar bilan Turkiyadagi maktablarda uni o'qish amaliyoti 2013-yilda tugatildi.   Amaliyotning to'xtatilishi bilan bog'liq Turk Ta'lim Ittifoqining Davlat Kengashiga bergan da'vosi natijasida Davlat Kengashi 2018-yilda ko'pchilik ovoz bilan qabul qilingan qarorida Palata qasamyodni bekor qilgan nizomni bekor qilishga qaror qildi.  Biroq, bu qaror ijro hokimiyati tomonidan bajarilmadi.  Milliy ta'lim vazirligi qaror ustidan shikoyat qildi va fayl Davlat ma'muriy ish palatalari kengashiga keldi. Kengash 2021-yil 13-martda koʻpchilik ovoz bilan eʼtirozni qabul qildi va Davlat Kengashiga 8-apellyatsiya berdi. U o'z bo'limining reglamentni bekor qilish haqidagi qarorini bekor qildi.

Matn
----

Andoza:Quote2BIZNING QASAMYODIMIZ

**1933**

Men turkman, rostgo'yman, mehnatkashman.

Mening hayotim kichkintoylarimni himoya qilish,

Vatanimni o'zimdan  ko'ra ko'proq sevishdir.

Mening mamlakatim ko'tarilish,bu  oldinga borish.

Mening mavjudligim turk mavjudligiga sovg'a bo'lsin.

  

**1972**

Men turkman, rostgo'yman, mehnatkashman.

Mening hayotim kichkintoylarimni himoya qilish,

Vatanimni va millatimni o'zimdan ko'ra ko'proq sevishdir.

Mening mamlakatim ko'tarilish, bu oldinga borish.

Mening mavjudligim turk mavjudligiga sovg'a bo'lsin.

Ey Buyuk Otaturk, bu kunni kim taqdim etadi: siz ochgan yo'lda, siz yaratgan mamlakatda Qasam ichamanki, siz ko'rsatgan maqsadda yurishni hech qachon to'xtatmayman.

Men Turkman degan odam qanchalik baxtli.

  

**1997**

Men turkman, rostgo'yman, mehnatkashman,

Mening printsipim-kichkintoylarimni himoya qilish, 

Vatanimni va millatimni o'zimdan ko'ra ko'proq sevish.

Mening mamlakatim: ko'tarilish, oldinga borishdir.

Ey Buyuk Otaturk!

Qasam ichamanki, siz ko'rsatgan maqsadga siz ochgan yo'l bo'ylab doimo yuraman.

Mening mavjudligim turk mavjudligiga sovg'a bo'lsin.

O'zini Turkman deb aytgan kishi qanchalik baxtli!

Shuningdek qarang
-----------------

* Men turkman degan odam qanday baxtiyor
* Sodiqlik qasami

Manba
-----

1. 1 2 3 4 5  „Türkiye Cumhuriyeti'nin Eğitim İdeolojisi ve "Andımız" Metni".  Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi Cilt 6 Sayı 12, Yıl 2019. 31 martda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18 mart.
2. ↑  *Sefa Karahasan.* „Afrika kökenli Kelvin'in okuduğu 'Andımız' büyük alkış aldı".  Hürriyet (1 şubat 2020). 2 şubat 2020da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17 mart.
3. ↑  „Dr. Reşit Galip'in Atatürk'e Yakınmaları".  Tarih Araştırmaları Dergisi Cilt 25, Sayı 39 Yıl 2006. 31 martda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18 mart.
4. ↑  „‘Andımız faşist bir zihniyetin yansıması’".  Milliyet.com.tr (3 ekim 2013). 28 ekim 2018da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27 ekim 2018.
5. ↑  „"Andımız açılımı" ve ırkçılık".  Turkiyegazetesi.com.tr (8 eylül 2018). 8 eylül 2018da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27 ekim 2018.
6. ↑  *Utku Şentürk.* „"Andımız": CHP’nin Faşizm İle Flörtü".  Toplumsol.org (31 ekim 2013). 16 şubat 2014da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27 ekim 2018.
7. ↑  „İlkokullarda 'Andımız' kalkıyor".  TRT Haber (30 eylül 2013). 24 aralık 2016da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30 eylül 2013.
8. ↑  „Dönemin başbakanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Öğrenci andı hakkında açıklamaları".  Youtube (8 ekim 2013). 24 aralık 2016da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24 aralık 2016.
9. ↑  „Danıştaydan "Öğrenci Andı" kararı".  Hürriyet (18 ekim 2018). 19 ekim 2018da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18 ekim 2018.
10. ↑  „Akşener'den Andımız çıkışı: Danıştay kararını uygulayın" (İngilizce). *Aydinlik.com.tr*. 31 martda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8 şubat 2021.
11. ↑  „Devlet madalyalarından Atatürk kabartması yine çıkarıldı".  Sputniknews.com (14 mart). 14 martda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14 mart.