recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Turar joy daxlsizligi** - fuqarolarning konstitutsiyey shaxsiy huquq va erkinliklaridan biri. Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi fuqarolarning turar joyi daxlsizligini kafolatlaydi (27modda). Bunga koʻra, hech kim qonunda nazarda tutilgan hollardan va tartibdan tashqari, birovning turar joyiga kirishi, tintuv oʻtkazishi yokya uni koʻzdan kechirishi mumkin emas. Shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi JK ning 142moddasiga asosan, turar joyga unda yashovchilarning erkiga xilof ravishda zoʻrlik ishlatib bostirib kirish 3-yil gacha axloq tuzatish ishlari yoki 5-yil gacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanishi koʻrsatilgan. Turar joy daxlsizligid. deganda xususiy mulk boʻlgan uylar, kvartiralar olib qoʻyilishi, mulkdor esa uyga, kvartiraga mulk huquqidan mahrum etilishi mumkin emasligi ham tushuniladi. Ammo bir qator hollarda Turar joy daxlsizligid. ga boʻlgan huquq istisno etiladi. Jumladan, garov munosabatlarida undiruv garovga qoʻyilgan molmulkka qaratilganda, natsionalizatsiya, rekvizitsiya, musodara qilinganda Turar joy daxlsizligid. chetlab oʻtiladi. Mirodil Baratov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Mushrif (maʼnolari).

**Mushrif** (arab. — boshqaruvchi) —1) Somoniylar davrida saroy ish boshqaruvchisi (devoni M.); 2) Bayhaqiynnnt maʼlumotiga koʻra, gʻaznaviylar davrida (11-asr) —a) davlat nazoratchisidan tortib, alohida idora yoki muassasani tekshiruvchi oddiy nazoratchigacha boʻlgan turli darajadagi rasmiy mansabdor shaxs. Uning vazifasi — ish yuritishni kuzatib borish va turli xildagi suiisteʼmollarning oldini olish boʻlgan; b) podshoh xonadoni aʼzolari, amaldorlar va ayrim kishilarning orqasidan yashirin ravishda kuzatib yurish uchun tayinlangan maxfiy josus (xufiya) va xabarchi; 3) 12—13-asrlarda Xorazmshohlar davlatilya. moliyanazorat boshqarmasi (devon ul-ishraf) da xizmat qiluvchi amaldor; 4) 16—17-asrlarda Buxoro xonligitsa xazinadan beriladigan sovgʻasalomlarni ajratuvchi, hisobga oluvchi amaldor; 5) Mirza Badeʼ Devonning "Majmaal-arqom" asarida aytilishicha, Buxoro amirligida M. —a) oliy davlat nazoratchisi (M.i kalon); b) amirning shaxsiy kotibi; 6) 19-asrning 50-yillariga qadar Xiva xonligish mol, mahsulot (natura) bilan yigʻiladigan solili boshqaruvchi amaldor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Amanda Basica** (1978-yil 20-iyunda tug'ilgan) - amerikalik sobiq professional tennischi .

Los-Anjeles okrugida o'sgan Basica 1992-yilda USTA Qizlar o'rtasidagi 16 ta milliy chempionatda g'olib chiqdi va 1993- yilda Fransiya ochiq chempionatida Martina Xingisga uchta setda yutqazib, o'smirlar o'rtasida yarim finalchi bo'ldi. 1994-yil oxirida u ITF tomonidan dunyoning 10-o'rinli o'smirlari qatoriga kirdi va 1995-yilda Easter Bowl 18s unvonini qo'lga kiritdi.

Professional safarda Basica 442-o'rinni egallagan eng yaxshi dunyo reytingiga erishdi. U 1993-yilda Stratton tog'i va Oklendda yakkalik joker belgisi sifatida WTA Tour musobaqasining asosiy to'r bahslarida qatnashgan. 1997- yilda Acura Classic saralash bosqichida u Serena Uilyamsga yutqazdi, bu kelajakdagi dunyoning birinchi raqamli tennischisining WTA Tour darajasidagi birinchi g'alabasi edi.

Basica Florida Gators hamda UCLA Bruins uchun butun amerikalik tennischi edi.

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* Amanda Basica Women's Tennis Associationda
* Amanda Basica Xalqaro tennis federatsiyasi saytida



1. ↑  „Though She Doesn't Like No. 1, Basica Overcomes the Burden : Tennis: She wins the USTA Girls' 16 National Championship with 5-7, 6-1, 7-5 come-from-behind victory over Christina Moros.". *Los Angeles Times* (16-avgust 1992-yil).
2. ↑  „It's really, really cool, says Serena after recording 500th tour win" (en). *The Sydney Morning Herald* (19-yanvar 2012-yil).
**Turdi Aliboy madrasasi** — Samarqand madrasasi. Turdi Aliboy madrasasi 1867—1868-yillarda, Buxoro amiri Amir Muzaffarxon davrida, Turdi Aliboy ibn Elmurodboy tomonidan bunyod etilgan. Madrasa hujralari tepasi gumbazli boʻlgan. Tadqiqotchi olim Abdusattor Jumanazar ushbu madrasaga oid bir qator vaqf hujjatlari va manbalarni oʻrgangan boʻlib, madrasa bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirgan. Madrasaning janub tomonida masjid va tahoratxonasi mavjud boʻlgan. Mazkur madrasada 28 nafar talabaga 1 nafar mudarris tomonidan dars oʻtilgan. Madrasada 1 ta imom, 1 ta muazzin, 1 ta meshkopchi, 1 nafar sartarosh, 1 nafar farrosh faoliyat yuritgan. Mazkur dargoh vaqf mulkiga ega boʻlgan. Mazkur madrasa faoliyatini 1 nafar mutavvali boshqargan. Tadqiqotchi Mahkamoy Tursunova tadqiqotida N. P. Ostroumov madrasa hijriy 1284-yil (1867—1868) yillarda bunyod etilgani, 13 nafar hujrada 20 nafar talaba istiqomat qilishi va madrasa vaqf mulkidan 18 rubl daromad olinganligini qayd etgan. Madrasa hujralarida ikki nafar talaba istiqomat qilgan. Uzurli sabasiz 2 oyi 10 kun darsga qatnashmagan talabalar oʻqishdan chetlashtirilgan. Mazkur madrasaga oid 1882—1890-yillarga oid vaqf hujjatlari mavjud. 1882-yilgi rasmiylashtilgan hujjatda madrasaga mulla Muhammad Yaʼqub mutavvali boʻlgan. Madrasa uchun Qum qishlogʻida 20 tanob yer, Mullaxoja qishlogʻida 37 tanob yer vaqf qilingan. Mazkur hududlar rus bosqiniga qadar Orifkent tumani deb nom olgan. Mazkur madrasa shoʻrolar davrida buzilib ketgan.

Meʼmorchiligi
-------------

Turdi Aliboy madrasasi 14 ta hujradan iborat boʻlgan. Ushbu madrasa Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Tursunova M*. Samarqand madrasalari (monografiya)*. Toshkent: Fan nashriyoti, 2019 — 208 bet.
2. ↑  Abdusattor Jumanazar*. Samarqand taʼlim tizimi va madrasalari tarixi*. Toshkent: Fan, 2021 — 520 bet.
**Mushmula** (*Mespilus*) — raʼnodoshlarga kiruvchi mevali daraxt. 2 turi mavjud: 1) Yapon Mxi yoki lokva — bu doim yashil oʻsimlik vatani — Sharqiy Osiyo. Daraxt balandligi 6–8 m, tanasining va shoxlarining rangi toʻqkulrang. Barglari yirik, dagʻal, shakli uzun-choq, baʼzan ovalsimon, uchi oʻtkir, yuzasi yaltiroq, yaproqning ostki tomoni tukli. M. kech kuzda yoki qish boshida gullaydi. Gullari gulshodaga toʻplangan boʻlib, juda nozik va xushboʻy, rangi ochsariq. Mevalari shingil boʻlib, har bir shingilda 12 tadan noksimon va, baʼzan, dumaloq shakldagi mevalar joylashgan. Mevaning yuzasi bir oz tukli. Eti sersuv, mayin, taʼmi shirin - nordon. Meva tarkibida 39% suv, 0,35% protein, 0,06% moy, 8,95% saharoza, 0,94% dekstroza va 0,26% kul mavjud. Har bir meva ichida 2—3 tadan yirik urugʻi boʻlib, meva ogʻirligining 20—25% ni tashkil etadi. Mevasi aprel oxiri — mayning boshlarida pishadi. M. daraxti 5—6-yili hosilga kiradi. 8—12 yoshligida 30–50 kg hosil beradi. Mevasi isteʼmol qilinadi, konserva sa-noatida qayta ishlanadi. Urugʻidan likyor tayyorlanadi, guli parfyumeri-yada ishlatiladi. 2) German M.si yoki oddiy M. — butasimon, baʼzan, daraxt shaklida boʻlib, boʻyi 3–6 m. Eron, Kichik Osiyo va Bolqon yarim orollarining sernam zonalarida, Kavkazda, Qrimda uchraydi va ekiladi. Shuningdek, AQSHda qam ekiladi. Yovvoyi turlarining novdalari tikanli. Barg shakli lentasimon yoki tuxumsimon, guli yakka, yirik, rangi oq. Mevasi danakcha, eti qattiq, pishgach yumshaydi. Taʼmi shirin. Meva tarkibida 10% kand, 1,1% olma kislotasi, 1,6—11,8 mg% vitamin S mavjud. M.ning ikkalaturi ham mevali ekinlarga kirmaydi. M. asosan, urugʻdan koʻpayadi, behi va doʻlanaga payvand qilish ham mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Chikago oforistlar jamiyati** (eng. Chikago Etchers jamiyati (Chikago Etchers) — AQShning 1910-yil yanvar oyida Chikagoda tashkil etilgan oforistlar uyushmasi. Mamlakatdagi birinchi oforist tashkiloti. Dastlab, 20 ta ishtirokchilari bor edi va 1930-yilga kelib 150 taga yetdi.  Aʼzolik Angliya, Fransiya, Italiya, Germaniya, Shvetsiya, Hindiston, Xitoy va Yaponiyadan kelgan rassomlar, shu jumladan AQShdan tashqariga tarqaldi.

Tarix
-----

1909-yilda Bert Jak va Chikagodagi boshqa ustalar oʻymakorlik va gravyuralarni ommalashtirish uchun Amerika jamoatchiligini ofort sanʼati bilan qayta tanishtirishga intilayotgan ustalarning norasmiy jamoasi Igl (Needle Club) ni yaratdilar. 1910-yilda klub qayta nomlanishi va Chikagodagi ofortistlar jamiyati boʻlishi kerak edi. Tashkilot Chikago sanʼat institutida aʼzolarning ofortlarini namoyish etishga erishdi. Jamiyat xalqaro ishtirokchilarni jalb qildi va XX asrda Amerikada ofort va gravyuralar sanʼatini muvaffaqiyatli ommalashtirdi. Jamiyat 1956-yilda tarqab ketdi.

Aʼzolar
-------

* Benjamin Braun
* Mukul Dey
* Nora Hamilton
* Berta Jak, asoschi aʼzo
* Troy Kinni
* Pedro Jozef de Lemos, Assotsiatsiya aʼzosi
* Beatris S. Levy
* Lui Konrad Rozenberg
* Uolles Leroy DeVolf
* Bror Julius Olsson Nordfeldt

Manbalar
--------

1. ↑  „An Exhibition of Etchings".  The Art Institute of Chicago. Qaraldi: 17-yanvar 2014-yil.
2. ↑  Joby Patterson, *Bertha E. Jaques and the Chicago Society of Etchers,* Fairleigh Dickinson University Press, 2002, p. 15
3. ↑  Joby Patterson, *Bertha E. Jaques and the Chicago Society of Etchers,* Fairleigh Dickinson University Press, 2002 p. 121
4. ↑  Engelbrecht, Theresa Moir. "Inter-Collected: The Shared History of the Print Club and Museum Collection, "*Art in Print* Vol. 7 No. 2 (July-August 2017).
5. ↑  „Miss Norah Hamilton" (deadlink). *Illinois Women Artists Project*. 8-fevral 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-yanvar 2018-yil.
**Chilangarlik** — mayda buyumlar (ustara, qaychi, bigiz, arra, iskana kabi ish asboblari)ni yasash kasbi, zamonaviy ishlab chiqarish sharoitida turli mexanik amallarni bajarish. Chilangarlik buyumlari avval xonaki hunarmandchilik usullarida ishlab chiqarilgan. Chilangarlar, asosan, oʻchoq, dam, bozgʻon, bolgʻa, ombur vab. asboblardan foydalangan. Ular sartaroshlik, etikdoʻzlik, kavushmahsidoʻzlik, tikuvchilik va duradgorlik kasblariga kerakli, shuningdek, binokorlik uchun ish qurollari yasashgan. Hozir chilangarlik mahsulotlari asosan korxonalarning maxsus sexlarida koʻplab ishlab chiqariladi. Korxonalardagi chilangarlik (slesarlik) rejalash, kesish yoki qirqish, tekislash yoki toʻgʻrilash, egish, parmalash, oʻyish, egovlash, parchinlash, kavsharlash, qalaylash va boshqa amallarni oʻz ichiga oladi. Biror mahsulotni tayyorlashda bu amallarning baʼzilari birin ketin muayyan tartibda bajariladi. Bu tartib texnologik jarayon deb ataladi. Texnologik jarayondagi amallar maxsus asbob uskunalar, dastgohlar, stanoklar, kavsharlash va payvandlash jihozlari yordamida bajariladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
BRAUN Jon (John Brown) (1800.9.5 — 1859.2.12) — AQSH qoratanli qullarini ozodlikka chiqarish harakati rahbarlaridan biri. 1855—56 yillarda Kanzasdagi quldorlikka qarshi boʻlgan qoʻzgʻolonga rahbarlik qildi. Yashirin "Yer osti temir yoʻli" tashkiloti (Janubiy shtatlardagi qoratanli qullarni shim. shtatlarga qochirib yuborib, qulliqdan qutqazish bilan shugʻullangan) faoliyatida ishtirok etgan. B. 1859-yil butun dunyo qullarining qoʻllab-quvvatlashiga ishonib qoʻzgʻolonga boshchilik qilgan. 18 kishilik otryadi bilan quldorlikka asoslangan Virginiya shtatidagi HarpersFerri qurolaslahaxonasini egallagan. Hukumat qoʻshinlari B. otryadiga zarba berib, ogʻir yaralangan B. zambilda sudga keltirilgan. Sud hukmi bilan Charlstonda dorga osilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Go'zal Chikar vodiysi
Shaharga Muzaffaroboddan Muzaffarobod-Chakoti yo'li shoxlari orqali Sarran aylanma yo'l aloqasi (seri Ramsir chikar o'tish joyi deb ataladi) va Dhanni Baqallan orqali borish mumkin.Bundan tashqari Sudxan Galidan ham foydalanish mumkin.

 Bandi Chikardan go'zal Jehlum vodiysi
Hindiston yarimoroli bo'linishidan oldin Chikar juda muhim shahar bo'lgan va eng yirik mahalliy savdo markazi edi. Bu yerda Prem Kot kabi qo‘shni hududlardan kelgan odamlar savdo qilishardi. Chikardagi davlat maktabi 1947-yilgacha mashhur bo'lgan,ko'plab talabalar tahsil olgan.Chikarni Jehlum vodiysi mintaqasining eng tarixiy joyi deb hisoblash mumkin. Bu Kashmirdagi hindlar va sikxlarning asosiy savdo markazlari edi.Chikardagi ko'plab qishloqlar hindu ildizlarini ko'rsatadigan nomlarga ega, masalan Ramsar, Indrasari va Nagni va boshqalar. 1941-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlari shuni ko'rsatdiki, Chikarga qo'shni hududlarda musulmon bo'lmaganlar juda ko'p .

2005-yildagi zilzila Chikar yaqinida karli Jaheel yoki zalzaal ko'li deb nomlanuvchi ko'lni yaratdi .

Qishloqda AJK Turizm va arxeologiya departamentining dam olish uyi qurilmoqda.Qishloqda sayyohlar uchun asosiy qulayliklarga ega bo'lgan ba'zi xususiy mehmonxonalar mavjud.

Bu joyda taniqli kasta oilalari: Thakiyal Rajpoot, Gujjars, Chohan, Dogras, Shayx, Dar, Khawaja, Syed, Awaan, Chaudhary, Kayani, Mashhur Khaxa Rajpoot klanlari Siyal, Tezyal, Bakkal, Hatmaal.

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  Wreford, R. G. (1943). *Census of India, 1941. Vol. XXII: Jammu and Kashmir. Part I and II: Essay and Tables*. .
2. ↑  „Book a tour to Zalzal Lake Chakkar through AJKTOURS" (27-fevral 2011-yil).
**Gorizontal teleskop** — optik oʻqi gorizontal joylashgan astronomik asbob. Quyosh betidagi granulalar, doglar va h. k. fotosuratini olishda ishlatiladi. G. t.da selostatdan keyin yordamchi koʻzgudan qaytgan quyosh nuri dastasi tasvir yasovchi optik sistemaga boradi. Yordamchi koʻzgudan qaytgan nur teleskop darchasidan oʻtib, parabolik shakldagi bosh koʻzguga tushadi. Bu koʻzgu Quyoshning 160 mm li tasvirini teleskopning Nyuton fokusida hosil qiladi. Bosh koʻzguning vaziyatini oʻzgartirish yoʻli bilan undan qaytgan nurni Kassegren koʻzgusiga tushirib, diametri 900 mm li Quyosh tasvirini olish mumkin. Quyoshning oq nurdagi tasvirini fotosuratga olish uchun G. t.ning Nyuton va Kassegren fokusiga kamera oʻrnatiladi. G. t. Toshkent astronomiya institutida ham bor.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gorini** - Pokistonning Xayber-Paxtunxva viloyatida joylashgan Abbotobod tumanidagi 51 ta kasaba uyushma kengashlaridan biri hisoblanadi.

Joylashish hududi
-----------------

Goreeni Abbotobod tumanining janubiy qismida , Xayber-Paxtunxvada joylashgan. U sharqiy nuqtada Murri bilan ham chegaradosh hisoblanadi. U shimolda Nagri Totial, janubda Lora va g'arbda Nara kabi quyidagi kasaba uyushmalari kengashlari bilan chegaraviy hududdir. UC Goreenini sharqdan oquvchi Xaro daryosi ikkiga bo'lgan. Odamlar daryodan o'tish uchun teleferikni ishlatadilar. Murri Goorinedan taxminan 20 km uzoqlikda joylashgan va 40 daqiqada u yerga yetib borish mumkin. Islomobod 60 km ga yaqin uzoqlikdagi hudud va bu joyga 80 daqiqada yetib borish mumkin.

Bo'limlar
---------

Goreni Ittifoqi kengashi quyidagi hududlarga bo'lingan bo'lib, bular: Bagla, Bajarian, Banvari, Danah, Goreeni, Chabgran, Bavar, Kotal, Palasi va Suma Garhaga.

**Goreeni**

Goreeni ikkita qishloq Kengashiga (VC) bo'lingan:

VC Goreeni - 1

VC Goreeni - 2

Chabgran (VC Goreeni - 1)

Chabgran — Abbotobod tumanidagi eng katta va obro'li qishloqlardan biri hisoblanadi. Bu hudud Xaro daryosi qirg'og'idan teparoqda joylashgan. Hozirgi kunda tuman hokimiyatiga saylovlar olib borilmoqda. Shuningdek, Chabgrandagi siyosiy holat ham ancha keskinlashdii.

Bosh kengash aʼzoligiga nomzodlar quydagilardir: **Hoji Soqib Navoz Abbosiy, Nambardor Faysal Abbosiy, Basharat Abbosiy va Abdul Hamid Xon (Minnu).**

Madaniyat va yashash tarzi
--------------------------

Ular o'zlarining milliy bayramlarida Shalwar Kameez va Vest Coat kabi oddiy kiyimlarni kiyishadi. Ular doimiy bo'lgan oddiy taomlar iste'mol qiladilar. U yerga Ghora Gali-Ravalpindi yo'li orqali borish oson bo'lgani uchun ko'pchilik Islomobodda istiqomat qiladi, biroq ularning ba'zilari qishloq xo'jaligi va kichik biznesdan pul topadilar. Gorenidagi asosiy qabilalar - Abbosiy, (Gujjars) Chaudhari va Avanlardir.

Manbalar
--------

Andoza:Abbottabad-Union-Councils
**Elisaveta Bykova** (toʻliq ism sharifi - Elisaveta Ivanovna Bykova) — Ayollar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatining ikki karra chempioni boʻlgan sovet shaxmatchisi.

Bolaligi
--------

1913-yil 4-noyabrda Sovet Ittifoqining Bogolyubovo shahrida tavallud topgan Elisaveta Bykova yosh vaqtidan sportga qadam qoʻydi. Elisaveta bolaligidan aniq fanlarga qiziqqan. 12 yoshidan boshlab shaxmat bilan shugʻullanishni boshladi. Otasi dehqon boʻlgan va oilasi bilan keyinchalik Moskvaga koʻchib oʻtishgan. Maktabda tirishqoqlik bilan oʻqigan va aʼlo bahoda tugatgan. Shundan soʻng texnikumga oʻqidi va 1931-yilda Moskva aloqa institutiga talaba boʻldi. Dastlab kichik turnirlarda qatnashib boshlagan va U 1930-yillardan kattaroq turnirlarda gʻolib chiqishni boshladi. 1934-yilda qiz Markaziy statistika boshqarmasida kotib lavozimini egalladi.

Shaxmatdagi faoliyati
---------------------

Elisaveta Bykova o'yin vaqtida
1938-yilda u ayollar oʻrtasidagi Moskva chempionatida gʻolib chiqdi va Ikkinchi Jahon urushidan keyin u Sovet ayollar oʻrtasidagi shaxmat chempionatining uch karra gʻolibi boʻldi (1946, 1947 va 1950). 
1952-yilda Moskvada oʻtkazilgan ayollar nomzodlari turnirida gʻalaba qozonganidan soʻng, 1953-yilda u Leningradda amaldagi chempion Lyudmila Rudenkoni ettita gʻalaba, beshta magʻlubiyat va ikkita durang bilan magʻlub etdi. U 1956-yilda Olga Rubtsovaga yutqazib qoʻydi, ammo ikki yildan soʻng uni qaytarib oldi va bu sovrinni qoʻlga kiritgan birinchi ayol boʻldi. 

1960-yilda u Kira Zvorykina (+6 -2 =5) ga qarshi chempionlik unvonini muvaffaqiyatli himoya qilgan boʻlsa, 1962-yilda 21 yoshli Nona Gaprindashvili (+0 -7 =4) ga qarshi oʻyinda chempionlik unvonini boy berdi.

Elisaveta Bykova Yugoslaviyaning pochta markasida

Shaxmat targʻiboti
------------------

Urush boshlanganidan keyin Bykova Markaziy Statistika boshqarmasidan isteʼfoga chiqdi va bosmaxonaga ishga ketdi. Poytaxt korxonalari rahbarlari Elizabetni muntazam ravishda ishchilar jamoalari bilan uchrashuvlarga taklif qilishardi. Shaxmatchi simulyalar berib, oʻtmishning ajoyib oʻyinlari haqida gapirib berdi. 1960-yillarning oʻrtalarida Elizabet turnirdagi faoliyatini qisqartirdi. Bykova „Shaxmat maktabi" teledasturining direktori boʻldi. Sobiq jahon chempioni yigirma yil davomida telejurnal uchun materiallar tayyorlab kelgan. 1976-yilda FIDE uch karra Sovet Ittifoqi chempioniga ayollar grossmeysteri unvonini berdi. 

  

Taniqli shaxmatchi 1989-yil mart oyida vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Elizaveta (Elizabeth) Bykova". *worldchesshof.org*. Qaraldi: 10-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Биография чемпионки мира". *chess-boom.online*. Qaraldi: 10-iyul 2022-yil.
**Kuchlar koʻpburchagi** - berilgan kuchlar tizimining bosh vektori (geometrik yigʻindisi)ni aniqlash uchun quriladigan siniq chiziklar. Gʻg Gʻ2, ... Gʻp, kuchlar tizimi (rasm, a) uchun Kuchlar koʻpburchagini qurish uchun ixtiyoriy a nuqtadan boshlab maʼlum masshtabda Gʻ, kuch vektori a ni, uning oxiridan Gʻ2 kuch vektori be ni va eng keyin Fn, kuch vektori tp ni koʻyish kerak.a be ... tp shakl Kuchlar koʻpburchagi deyiladi. Oxirgi kuch uchi bilan birinchi kuch boshini birlashtiruvchi vektor ai berilgan kuchlar tizimining geometrik yigʻindisi R ni ifodalaydi, p nuqta a bilan mos kelsa, Kuchlar koʻpburchagi berk deb ataladi va R = O boʻladi. Kuchlar koʻpburchagini kuchlar parallelogrammini ketmaket qurib yasash mumkin. Kuchlar koʻpburchagi statika, nazariy va amaliy mexaniqa masalalarini yechishda va boshqa sohalarda qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Gorizont (maʼnolari).

**Gorizont** — aloqa Yer sunʼiy yoʻldoshlari (YESY) nomi, kechasiyu-kunduzi uzoq, telegraf-telefon radioaloqalarini va "Orbita", "Moskva" sistemalari st-yalari boʻyicha televideniye dasturlarini uzatish, shuningdek, "Intersputnik" yoʻldoshlar xalqaro aloqa tizimidan foydalanish maqsadida uchirilgan. YESY massasi — 2 t, Quyosh batareyalari bilan panellar yoyilgan hollarida kengligi 10 m. Yerga aniq yoʻnalish uch oʻkli sistema yordamida amalga oshiriladi "G." bortida energiya bilan taʼminlovchi qurilma, axborotni Yerga uzatuvchi radiotelemetrik sistema, orbita parametrlarini aniq oʻlchab boruvchi radiosistema, orbitaga tuzatish kiritib turuvchi tizim mavjud. "G." orbitaga 4 bosqichli uchiruvchi raketa "Proton" yordamida chiqariladi. 1979— 83 yil mobaynida 5 ta "G." statsionar aylanma orbita (balandligi — 36000 km ga yaqin orbita)ga chiqarildi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Kuchluq** (baʼzi manbalarda ismi Kushluxon, Kashli, Kushluk, Kojlak, Gyujlyuk shaklida uchraydi) (? — 1218) — Chingizxon taʼqibidan gʻarb tomon qochgan nayman qabila uyushmasi boshligʻi. Vaymanlar xoni Tayanxonning ugli. 1210-yil K. qoraxitoylarnsh magʻlubiyatga uchratgan, 1211-yil gurxonnn asir olib, Xoʻtan, Yorkend, Qashqar, Yettisuv va Fargʻona viloyatlaridan iborat qoraxitoylar davlatining sharqiy hududida oʻz davlatini barpo etgan. Muhammad Xorazmshoh K. hujumidan xavfsirab, 1215-yil Sirdaryoning oʻrta oqimi boʻylaridagi shaharlar (jumladan, Toshkent) aholisini jan.gʻarbga koʻchirtirgan. Musulmonlarni quvgʻin qilish bilan K. fuqarolarining bir qismini oʻziga qarshi qilib quygan. K. dastlab nasroniy boʻlgan, biroq keyinchalik gurxonning sobiq qayligʻiga uylanib, buddaviylikni qabul qilgan. K. musulmonlardan dindan qaytib xristianlik yoxud buddizmni qabul qilishlarini, juda boʻlmasa islomdan zohiran voz kechib xitoyliklar libosida yurishlarini talab qildi. Oʻzining bu maqsadiga erishish uchun K. musulmonlar yashaydigan uylarga jangchilarini joylashtirib qoʻygan va boʻysunmaganlar ustidan nazorat qilish uchun ularga juda keng huquqlar bergan. Jamoa boʻlib namoz oʻqish va daryo berish mutlaqo toʻxtatilgan. 1218-yil Chingizxon K.ga qarshi Jebe noʻyon boshchiligidagi 20000 kishilik qoʻshin joʻvatgan. Jebe noʻyon K. davlati hududiga kirib, har bir kishi ota-bobolari diniga erkin ibodat qilish huquqini olajagini eʼlon qiladi va bu bilan musulmonlarni K.ga qarshi qoʻzgʻolon koʻtarishlariga undaydi. Qashqardagi musulmonlar uylaridagi jangchilarni oʻldirib, moʻgʻullarni xuddi xaloskorlaridek koʻtib olganlar. K. Sarikoʻlga qochgan, biroq moʻgʻullar tomonidan qoʻlga olinib qatl qilingan.

Adabiyotlar
-----------

* Mirzo Ulugʻbek, Toʻrt ulus tarixi, T. 1994.

Faxriddin Hasanov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Peshavordagi portlash** — 2023-yil 30-yanvarda Pokistonning Peshovar shahridagi shia masjidiga (Xayber Paxtunxva) peshin namozi vaqtida uyushtirilgan xudkushlik hujumi. Ushbu terrorchilik hujumi natijasida 90 kishi halok bo‘ldi va 170 kishi yaralandi. Portlash namoz paytida sodir bo‘lgan. Portlashda binoning bir qismi qulagan va namozxonlarning ko‘pchiligi xarobalar ostida qolib ketgan.

Voqea
-----

Namoz payti namozxonlarning birinchi qatorida turgan terrorchi o‘zini portlatib yuborgan. Portlash kunduzgi ibodat chog‘ida sodir etilgan, ijtimoiy tarmoqlarda tarqalgan videoda hodisa oqibatida masjid devori qulab tushgani va omon qolganlarni xarobalar ostidan chiqarib olishga to‘g‘ri kelgani aks etgan. Voqea joyi armiya va politsiya kuchlari tomonidan o‘rab olingan. Yaradorlar Peshavordagi „Ledi Reding"„" nomidagi shifoxonaga olib kelingan va shifoxonada favqulodda holat e’lon qilingan. Islomobodda politsiya terrorchilik tahdidining yuqori darajasini e’lon qilib, poytaxtga kirish va chiqishda o‘rnatilgan barcha blokpostlarda tekshiruv ishlarini kuchaytirdi. 

2022-yil mart oyida ham Peshavorda shialar masjidida portlash ro‘y berishi oqibatida o‘nlab kishilar halok bo‘lgandi.

Munosabat
---------

Pokiston bosh vaziri Shahboz Sharif portlash tashkilotchilarini qoralab, ular islom diniga aloqador emasligini ta’kidladi. 

> Butun xalq terrorizm tahdidiga qarshi kurashda yagona frontda.
> 
> — Shahboz Sharif, in 

Peshavor politsiyasi komissari o‘rinbosari quyidagilarni aytdi:

> Bizning birinchi galdagi vazifamiz - xarobalar ostida qolib ketgan odamlarni qutqarish.
> 
> — Shafiulla Xon, in

Yana qarang
-----------

* 2022-yil Peshawar masjidiga hujum

Manbalar
--------

1. 1 2   RIA Novosti(rus.) Telegram mesenjerida
2. ↑   RIA Novosti(rus.) Telegram mesenjerida
3. 1 2 3  „Pokistonda masjidda ro‘y bergan portlash oqibatida o‘nlab kishilar halok bo‘ldi" (oʻzb). *Kun.uz*. Qaraldi: 30-yanvar 2023-yil.
4. ↑  YouTube logotipi Reuters(ingl.)
5. ↑  YouTube logotipi Telegraph(ingl.)
6. ↑  „Pokistondagi masjidda xudkush terrorchi o‘zini portlatib yubordi, 25 kishi halok bo‘ldi (video)" (uz). *Daryo.uz*. Qaraldi: 31-yanvar 2023-yil.
**Vtulka** — asbob, mashina va mexanizmning silindr yoki konus shaklli ichi teshik detali. Gʻildirak, podshipnik va elektr izolyatsiya vtulkasi kabi xillarga boʻlinadi. Gʻildirak vtulkasi — gupchakning oʻqqa tegib turadigan markaziy qismi; podshipnik vtulkasi— antifriksion materialdan yasalgan yoki metalldan yasalib, sirtiga antifriksion material quyilgan ichi teshik silindr; elektr izolyatsiya vtulkasi — elektr izolyatsiya materialidan yasalgan naycha. Binolar devori, asboblarning metall sirti va h.k. orqali elektr simi oʻtkazilganda koʻyib ketiladi. Metall kesish stanoklarida ishlatiladigan oʻtish vtulkasi ham mavjud. U konussimon quyruqli kesish asbobi (masalan, parma) ni stanok shpindeliga mahkamlash uchun ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Mukutadze, M. A.; Khasyanova, D. U. (2019-09-01). "Radial Friction Bearing with a Fusible Coating in the Turbulent Friction Mode" (en). *Journal of Machinery Manufacture and Reliability* **48** (5): 421–430. doi:10.3103/S1052618819050066. ISSN 1934-9394.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Toldoshlar** (Salicaceae) — ikki uyli oʻsimliklar oilasi. Daraxt, buta va baʼzan yarimbuta. Bargi oddiy, spiralsimon joylashgan; gullari bir jinsli, toʻpguli kuchala. Barg yozilguncha yoki yozilgandan keyin kuchala hosil qiladi. Gullari yon bargchalar qoʻltigʻida. Changchisi 8 tagacha. Shamol va hasharotlar yordamida changlanadi. Mevasi bir uyali, koʻp urugʻli koʻsakcha, ikkiuch pallaga boʻlinadi, urugʻining tubida kumush rang tuklari bor. Urugʻlari shu tuklar yordamida, havo va suv orqali tarqaladi. Urugʻidan va qalamchasidan koʻpayadi. Shimoliy yarim sharning moʻʼtadil zonasidagi dare, koʻl boʻylarida nam yerlarda usadi. T.ning 3 turkumi, 400 dan ortiq turi bor. Oʻrta Osiyoda 70 turi boʻlib, 40 tasi mahalliy, 30 tasi introduksiya qilingan. Melioratsiya maqsadlarida va dekorativ oʻsimlik sifatida oʻstiriladi. Yogʻochidan mebel, taxta, gugurt i. ch. uyjoy kurilishida foydalaniladi.

Tollar avlodi (salix)

Bu avlod vakillaribarglari butun qisqa bandli daraxt,buta va butachalardir. Ularning kurtaklari odatda bitta tangacha bargli bo’ladi.

Odatda barg chiqarishiga qadar gullaydi. Gulyonbargchalari butun va tukli bo’ladi. Gulqo’rg’oni bokalsimon yoki o’yilgan, sharsimon shiradonga aylanga. Erkak guldagi otaligi ikkita, bazan uchta, beshta, o’n ikkita. Mevasi ko’sakcha(1-rasm). Urug’ida ipaksimon tuki bor. Hashoratlar vositasi bilan, bazan shamol vositasi bilan changlanadi. Chetdan changlanish natijasida osonlik bilan yangi duragaylar xosil bo’ladi. Tollar bir-biriga juda o’xshash va ularni tashqi uzilishidan ajratish juda qiyin. Yer yuzida toldoshlar oilasining 200 dan ortiq turi bor. MDH davlatlarida 167ta turi o’sadi. O’zbekiston o’simliklar dunyosida esa 30 dan ortiq turi tarqalgan. Tollar xar hil ekologik sharoitlarda ko’proq daryo, kanal, ariq va xovuzlar bo’yida o’suvchi yorug’sevar o’simliklar xisoblanadi. Vegetativ yo’l bilan yaxshi ko’payadi. Urug’ining unib chiqish muddati ancha qisqa bo’lib, ikki haftadan so’ng unib chiqish qobilyatini yo’qotadi. O’zbekistonda yovvoyi xolda echkitol (salix sangarica), suv tol (salix nilhelmsiana), blok toli (salix blaskii), sariq tol (S. euapiculata), Olga toli (Salix Olgae Regel), nedzveski toli (salix wedz weckii), Velgelms toli (S.Welhelmsiana Bieb), ko’k tol (salix coerullea), qirchin tol (salix tenuijulis), sambittol (salix tenuijulis) lar daryo qirgoqlarida o’sib to’qaylar xosil qiladi. Shaxarlarda anxor va xovuzlar bo’yida, bog’ va parklarda amudaryo toli (salix oxika), qora tol(salix avstralior), oq tol (salix alba), yaltiroq tol (salix mikans), majnuntol (salix bebylonica) kabi turlarini ekib o’stirilishini ko’rishimiz mumkin.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Sati ayol yig'ilish podiumida, 1935-yil.
**Hati Çırpan** (**Sati Kadın** ; 1890-yil - 1956-yil 21-martda tugʻilgan), turk siyosatchisi.

U Turkiya Respublikasining birinchi ayol qishloq muhtarlaridan biri va birinchi ayol deputatidir. Turkiyada ayollarning saylash va saylanish huquqi tan olinganidan keyin u 1935-yilgi Turkiya umumiy saylovlarida nomzod boʻldi va parlamentga birinchi ayol deputat sifatida kirgan 17 nafar ayol orasida boʻldi va 5-muddat uchun Anqara deputati sifatida xizmat qildi. Turkiya Buyuk Millat Majlisi.

Hayot
-----

1890-yilda Qozon qishlog'ida tug'ilgan. Otasi Qora Mehmet afandi, onasi Emine Hanim. 

U Bolqon urushi paytida tomog'idan yaralangan bir askarning xotini edi. u besh farzandning onasi edi. U otasidan keyin dehqon va qishloq mudiri boʻlib ishlagan. 1933-yil 26-oktabrda ayollarga muxtorlik huquqi berilgach, Qozon qishlogʻi muhtarligiga saylovda gʻalaba qozondi va Turkiyadagi birinchi ayol muxtorlardan biri boʻldi.

1934-yilda Qizilcahamamga ketayotib, Halkavun shahridan o'tayotgan Mustafo Kamol bilan uchrashdi. Mish-mishlarga koʻra, bu tashrif chogʻida tugʻilgan sanasini soʻragan Mustafo Kamol 1890-yilda tugʻilgan boʻlsa-da, 1919-yilning 19-mayida tugʻilganini va bu sanadan oldin yashamaganligini aytadi. Mustafo Kamolning maslahati bilan 1935-yilgi Turkiya umumiy saylovlarida deputatlikka nomzod bo'ldi. 1935-yil 8-fevralda Turkiya Buyuk Millat Majlisiga Anqara deputati sifatida kirdi.

O'sha paytda Hatti bilan qiziqqan Mustafo Kamolning iltimosiga ko'ra *Sati* nomini *Hatti* deb o'zgartirdi. Omma oldida *Sati Kadın* nomi bilan tanilgan boʻlsa-da, Turkiya Oliy Millat Majlisi hujjatlarida uning ismi *Hati Chirpan* sifatida qayd etilgan.

  

Sati Kadın deputatlik vazifasini bajarib, Qahramankazonga qaytdi. 1956-yil 21-martda vafot etdi.

Qahramonqozonda maqbara bor va uning uyi restavratsiya qilinib, muzeyga aylantirilgan.

Galereya
--------

* Qahramankazan shahridagi uning nomidagi parkda Sati ayol haykali.Qahramankazan shahridagi uning nomidagi parkda Sati ayol haykali.
* Sati ayollar muzeyi oldidagi Sati Kadın byusti.Sati ayollar muzeyi oldidagi Sati Kadın byusti.
* Sati ayolining qabri.Sati ayolining qabri.
* Qabrning orqa tomonida o'zini tasvirlaydigan yozuv.Qabrning orqa tomonida o'zini tasvirlaydigan yozuv.

Manbalar
--------

1. ↑  „Arşivlenmiş kopya". 5 nisan 2016da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24 mart.
2. ↑  „Satı Kadın Başını Nasıl Açtı?". 14 şubat 2016da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8 şubat 2016.
3. ↑  „Arşivlenmiş kopya". 21 ekim 2007da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7 ağustos 2007.
4. ↑  „Pranga".  Sözcü (25 ocak 2017). 29 ocak 2017da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26 ocak 2017.
5. ↑  „Satı Kadın Unutulmadı". 16 ekim 2015da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8 şubat 2016.
6. Andoza:Dergi kaynağı
**Yuk aylanmasi** — transport ishining asosiy iqtisodiy koʻrsatkichlaridan biri, muayyan davrda tashilgan yuklar ogʻirligi (hajmi)ni tashilgan masofaga koʻpaytmasidan iborat. Netto tkm (dengiz transportida tonnamil, 1 mil — 1,852 km) bilan oʻlchanadi. Mamlakat miqyosida Yuk aylanmasi koʻrsatkichlari har bir transport turi boʻyicha alohida hisoblanadi. Yuk aylanmasi muddatlariga koʻra, sutkalik, oylik, choraklik, yarim yillik va bir yillik qilib hisobga olinadi. Choraklik Yuk aylanmasi, odatda, notekis boʻlib, unga baʼzi yuklarni tashishning mavsumiyligi va boshqalar taʼsir qiladi. Shuningdek, Yuk aylanmasi transport vositalarining yuk koʻtarish, olib yurish qobiliyati, undan foydalanish usuli, oʻrtacha ish vaqti, qatnash masofasi, ortishtushirish ishlarining mexanizatsiyalashgani va boshqalarga ham bogʻliq. Oʻzbekistonda jami transport turlarida Yuk aylanmasi 63,3 mlrd. tkm ni, shu jumladan, temir yoʻl transportida 19,1; avtomobil transportida 9,6; quvur transportida 34,6 mlrd. tkm ni, havo transportida 95,3 ming tkmni (2003), suv transportida 0,3 mln. tkm (2002) ni tashkil etdi.

Sadir Salimov.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Anjelina Aleksandrovna Sergeeva** (1984-yil 3-oktyabrda tug'ilgan, Samara, SSSR) - rus qo'shiqchisi, qo'shiq muallifi.

Biografiya
----------

### Bolalik

Anjelina 1984-yil 3-oktabrda Kuybishev shahrida (hozirgi Samara) ishchi oilasida tug'ilgan. Uni buvisi tarbiyalagan.

1989-yildan "Zadumka" bolalar musiqali teatrida tahsil oladi (rejissyor. Kolotovkina E.G.), vokal o'qituvchilari Plaksina Irina Vladimirovna va Dryndin Vladimir Aleksandrovich) va parallel ravishda musiqa maktabida.

"G'oya" filmida Anjelina ssenariy muallifi sifatida ham ishtirok etadi. O"qituvchilarning hukmiga ertakning to'liq teatrlashtirilgan spektaklini taqdim etdi, unga musiqa va matn yozdi va barcha asosiy epizodlarni batafsil tasvirlab berdi.

> Kichkinaligimda ota-onam ajrashgan va buvim meni tarbiyalagan: u meni to'garaklarga, "Zadumka" bolalar musiqali teatriga, musiqa maktabiga olib bordi - bizga oddiy fanlar va vokal, xoreografiya, pianino o'rgatishdi.— Anjelina Sergeeva 
> 
>

Havolalar
---------

* Ангелины Сергеевой


1. ↑  *Егор Арефьев | Сайт «Комсомольской правды».* „Участница шоу «Голос» Ангелина Сергеева: Готовлю песню, которую люблю с восьми лет!" (ru).  KP.RU - сайт «Комсомольской правды» (3-dekabr 2013-yil). 17-dekabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-mart 2020-yil.
Hattie Shepparde - Taunsend Duryea surati, Adelaida (c1874)
**Hattie Shepparde** (1846-yil 3-avgust – 1874-yil 22-sentyabr) avstraliyalik aktrisa boʻlib, oʻzining qisqa faoliyati davomida oʻz ona yurtida obroʻ-eʼtibor qozondi, u yerda "aql-zakovati, yengilligi, muomalasining nafisligi va fidoyiligi uchun" yuksak hurmatga sazovor boʻlgan. U 28 yoshida vafot etdi.

Yoshligi
--------

Hattie Sheppardning qisqa umri davomida uning kelib chiqishi haqida turli afsonalar paydo bo'ldi, jumladan, u teatrchilar oilasida tug'ilgan. U 1846-yilda Tasmaniyaning Lonsston shahrida **Mery Harriet Langmeyd** (ba'zan Langmede yoki Langmead) sifatida tanilgan Amos Langmaidning (1809–1894) qizi bo'lib, sobiq mahkum. Amos Langmaid ikki marta turmushga chiqdi: birinchi bo'lib 1836-yilda Lonsstonda Harriet Hillga (1812-1874) va 1852-yilda Melburnda Hanna Hallga (1831-1905).

Manbalar
--------


1. ↑  Photographic Portrait of Hattie Shepparde by Bardwell's Royal Studio, Ballarat (1872) – National Portrait Gallery, London
2. ↑  Parsons, Philip, ed. *Companion to Australian Theatre*. Sydney: Currency Press, 1995, p. 528
3. ↑  Miss Hattie Shepparde – *South Australian Register*, (Adelaide, SA: 1839–1900), Friday 25 September 1874, Page 5
4. ↑  *The Digger* Pioneer Index, Tasmania 1803– 1899, the State Library of Tasmania. Reference number 1385/1846, registration number: 33
5. ↑  Nicole Anae, "A Native of Launceston": Hattie Shepparde 1846 – 1874, – Nicole Anae, Doctoral Thesis, University of Tasmania, pp. 259–287
6. ↑  *Launceston Examiner*, 8 November 1851
**Giperemiya** (qadimgi yunoncha: *ὑπερ* - giper... va αἷμα - haima — qon), qizarish — gavdaning maʼlum qismidagi arteriya yoki vena tomirlarining qonga toʻlishi. Tomir kengaytiradigan nervlarning taʼsirlanishi va tomir toraytiradigan nervlar faoliyatining susayishi natijasida nerv sistemasi funksiyasining buzilishi arterial Giperemiyaga olib keladi. Bunda zararlangan joyga koʻp qon oqib kelganligi uchun u qizaradi, shu joyda harorat koʻtariladi, hajmi kattalashadi. Kishi uyalganida yoki gʻazablanganida ham shunday holat kuzatiladi. Yurak faoliyati buzilishi, venalar tiqilib qolishi, tomirlar innervatsiyasining buzilishi natijasida paydo boʻlgan venoz Giperemiyada zararlangan joy koʻkarib ketadi (sianoz), gohida shishadi. Baʼzan davolash maqsadida kompress, grelka va b. qoʻyilganda ham Giperemiya roʻy berishi mumkin.
Venoz giperemiya a ’zo yoki to‘qimalaming, venalardan qon oqib 
ketishining qiyinlashishi bilan bog‘liq qonga to\*lishining oshishidir.
Sabablari: venalarning tashqaridan (bog‘ich, o ‘sma, hom ilali 
bachadon va h.k. bilan) qisilishi, vena tomirlarining tiqilishi (tromb 
yoki em bol b ilan), qon o q ishining sekinlashishi (yurak, o ‘pka 
kasalliklari), uzoq vaqt yotish, o‘tirish, tik turish.
Venoz giperem iya patogenezining asosiy zvenosi: qonning 
m e’yoriy oqib kelishida, uning qaytishining qiyinlashishidir. Tashqi 
belgilari: ko‘karish (sianoz), mahalliy haroratning pasayishi, a ’zoning 
kattalashishi (shish).
Mikrotsirkulatsiya o‘zgarishlari: qon oqishining chiziqli va hajmiy 
tezligining sekinlashishi, silkinishli va mayatniksimon qon harakati, 
ochilgan k ap illarlar sonining k o ‘pay ish i, venulalar va m ayda 
venalarning kengayishi, kollaterallaming ochilishi.
Venoz giperemiyanin'7 asoratlari: to‘qima oziqalanishining mahalliy 
buzilishlari (shish, gipoksiya), biriktiruvchi to‘qima o‘sishi va a ’zo 
atro fiy asi (m uskat jigar, o ‘pka q o ‘ng ‘ir induratsiyasi). Qon 
aylanishlarining umumiy buzilishlari ham bo‘lishi mumkin (masalan, 
darvoza tizimi venalarida qon dimlanish). Ayrim holatlarda: yara bitishi 
va mahalliy infeksiyali jarayonlarda, venoz giperemiya foydali bo'lishi 
ham mumkin.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Morten Agnes Konradsen** (norv.: *Morten Ågnes Konradsen*) 1996-yil 3-mayda Norvegiyaning Bodo shahrida tugʻilgan. Norvegiyalik futbolchi Morten Agnes Konradsen „Bodo-Glimt" klubi yarim himoyachisi hisoblanadi.

Jamoalardagi faoliyati
----------------------

Morten Agnes Konradsen oʻz shahri hisoblangan Bodoning „Bodo-Glimt" klubi tarbiyalanuvchisi hisoblanadi. 2010-yilda Morten Agnes Konradsen „Ole Gunnar Solskjær/Statoil" futbol akademiyasini bitirgan. Shu bilan bir qatorda, Norvegiyaning 17 yoshlilar terma jamoasida o‘ynagan. Morten Agnes Konradsen 2013-yilning 21-aprelida Norvegiya birinchi divizionida „Elverum" jamoasiga qarshi debyut qildi. Mavsum oxirida Morten klubga elitaga chiqishga yordam berdi. 2014-yilning 13-aprelida Morten Agnes Konradsen „Tippelig" klubi safida „Sogndal"ga qarshi debyut qildi. 9-noyabr kuni „Viking"ga qarshi duelda Morten Agnes Konradsen „Bodo-Glimt"  safida birinchi golini urdi. 2017-yil 31-iyulda „Bodø/Glimt" va „Rosenborg Ballklub" Morten Konradsenning transferi borasida kelishib oldilar. 2017-yil 2-avgustda Morten Agnes Konradsen „Rusenborg" bilan 2020-yilgacha shartnoma imzoladi.2017-yilning yozida Morten „Rozenborg"ga koʻchib oʻtdi. 14-oktabr kuni „Tromso"ga qarshi oʻyinda Morten Agnes Konradsen yangi jamoada debyut qildi. 2017-yilgi mavsumda u „Eliteserien"ni gʻalaba qozonib, yetakchi boʻlishida yordam berdi. 2018-yilning 26-aprelida Morten Agnes Konradsen jamoasini 2018-yilgi futbol chempionati finalida g‘alaba qozonishga yordam berdi. „Rusenborg" „Lillestrom"ni 1:0 hisobida magʻlub etdi. 2018-yilgi mavsumda jamoaga kubokni yutishda yordam berdi. 2018-yilning 15-avgustida Morten Agnes Konradsen „Bodø/Glimt" bilan uch yillik shartnoma imzolagan.

Jamoalari
---------

| Nomi | Mamlakat | Yillar |
| --- | --- | --- |
| F. K. Bodø/Glimt | Norvegiya bayrogʻi Norvegiya  | 2012-2017 |
| Rosenborg BK | Norvegiya bayrogʻi Norvegiya  | 2017-2018 |
| F. K. Bodø/Glimt | Norvegiya bayrogʻi Norvegiya  | 2018 |

Manbalar
--------

1. ↑  „Будё-Глимт VS. Эльверум 3:0" (en). soccerway.com (2013—04—21). Qaraldi: 5-sentabr 2017-yil.
2. ↑  „Будё-Глимт VS. Согндал 4:2" (en). soccerway.com (2014—04—13). Qaraldi: 5-sentabr 2017-yil.
3. ↑  „Будё-Глимт VS. Викинг 3:2" (en). soccerway.com (2014—11—09). Qaraldi: 5-sentabr 2017-yil.
4. ↑  „Тромсё VS. Русенборг 0:3" (en). soccerway.com (2017—10—14). Qaraldi: 27-oktabr 2017-yil.
Sergei Rublevsky
**Sergei Rublevsky** (1974-yil 15-oktabrda tugʻilgan) — rossiyalik shaxmatchi. U shaxmat grossmeysteri (1994-yil) unvoniga ega. Shaxmat olimpiadalarida toʻrtta jamoaviy oltin va bitta shaxsiy bronza medalini qoʻlga kiritgan. U 2004-yilda nufuzli Aeroflot Open musobaqasida gʻolib chiqdi va Moskvada boʻlib oʻtgan Rossiya Superfinalida (2005-yil 18—30-dekabr) gʻalaba qozonib, Dmitriy Jakovenko va Aleksandr Morozevichdan bir ochko ortda qolib, shaxmat boʻyicha 58-rossiya chempioni boʻldi.

U 2005-yilgi FIDE Jahon kubogida kuchli oʻntalikka kirdi, bu unga 2007-yil may va iyun oylarida boʻlib oʻtgan FIDE shaxmat boʻyicha jahon chempionatiga nomzodlar turnirida qatnashish huquqini berdi. U birinchi raundda Ruslan Ponomariovni 3½-2½ hisobida magʻlub etdi. Ikkinchi davrada u Aleksandr Grischuk bilan oʻynadi. Uchrashuvda 3:3 hisobi qayd etildi, ammo Grischuk tezkor pley-offda 2½-½ hisobida gʻalaba qozonib, Rublevskyni chempionatdan chiqarib yubordi.

Oʻyin uslubi
------------

Shaxmat ustasi Aleksandr Morozevich shunday dedi: „… mening ochilish repertuarim, aytaylik, Rublevskynikichalik gʻalati emas".

Rublevsky oq donachalar bilan oʻyin vaqtining katta foizini 1.e4 da oʻynaydi.

1…e5ga qarshi Rublevsky shotlandcha oʻynaydi. 1…c5 ga qarshi, Rublevsky baʼzan Ochiq Sitsiliyaliklar uslubiga oʻtadi, lekin u bir nechta Ochiq boʻlmagan uslublar qatoriga ega: 1.e4 c5 2. Nf3 d6 3. Bb5+ va 1.e4 c5 2. Nf3 e6 3.c4.

Mashhur oʻyinlari
-----------------

* Sergei Rublevsky va Garri Kasparov, Klublar oʻrtasidagi 20-Yevropa kubogi 2004, Sitsiliya himoyasi: Nyejmetdinov-Rossolimo hujumi (B30), 1:0
* Sergei Rublevsky vs Aleksey Dreev, 2005-yilgi Rossiya chempionati superfinali, Sitsiliya himoyasi: Nyejmetdinov-Rossolimo hujumi (B30), 1:0
* Sergei Rublevsky va Pentala Xarikrishna, Aerosvit GM turniri 2006, Sitsiliya mudofaasi: Kanal hujumi (B51), 1-0
* Sergei Rublevsky va Ruslan Ponomariov, nomzodlar oʻyini: Ponomariov-Rublevsky 2007, Karo-Kann himoyasi: Bronshteyn-Larsen oʻzgarishi (B16), 1/2-1/2

Manbalar
--------

1. ↑  „Men's Chess Olympiads: Sergei Rublevsky".  OlimpBase. 3-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-avgust 2022-yil.
2. ↑  „Rublevsky wins 58th Russian Championship".  ChessBase.com (30-dekabr 2005-yil). Qaraldi: 28-mart 2011-yil.
3. ↑  „GM Alexander Morozevich Interviews".  GM Square. Qaraldi: 28-mart 2011-yil.
4. ↑  „The chess games of Sergei Rublevsky".  ChessGames.com. Qaraldi: 28-mart 2011-yil.
**Yuqori temperaturalar** — tor maʼnoda — xona temperaturasi (300 K) dan yuqori temperaturalar; bunga erishish uchun qandaydir qizdirish usulidan foydalaniladi. Metall oʻtkazgichlarni elektr toki bilan bir necha ming kelvingacha, alanga yordamida esa 5000 K gacha qizdirish mumkin, gazlardagi elektr razryadi paytida oʻnlab mingdan millionlab K gacha, lazer nuri yordamida esa bir necha mln. K. gacha temperaturaga erishiladi, termoyadro reaksiyalari zonasida temperatura ~107—108 K gacha yetadi, neytron yulduzlari hosil boʻlayotgan paytda ularning qaʼridagi temperatura 10" K gacha boradi. Koinot rivojlanishining boshlangʻich bosqichlarida modda bundan ham yuqori temperaturaga ega boʻlgan boʻlishi mumkin; keng maʼnoda — biror xarakterli temperatura(mas, qaynash temperaturasi)dan yuqori qiymatli temperaturalar; bunda modda xossalari sifat jihatdan oʻzgaradi. Mas, har bir modda uchun oʻziga xos Yuqori temperaturalardan past temperaturada kvant effektlari roʻy bermaydi. Erish temperaturasi moddaning qattiq va suyuq holatlarini bir-biridan ajratib turadi. Kritik temperaturadan yuqorida suyuq holat boʻlmaydi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Giperboloidlar** (giperbola va yun. eldos — koʻrinish) — ikkinchi tartibli markaziy sirtlar. Bir pallali va ikki pallali G. boʻladi. Bir pallali G. chiziqli sirtlar turkumiga taalluqli; uning har qanday nuqtasi orqali shu bir pallali G. sirtida yotadigan ikki toʻgʻri chiziq oʻtadi (bular toʻgʻri chiziqli yasovchilar deyiladi). Uni turli tekisliklar bilan kesganda kesimda har xil 2-tartibli egri chiziqlar: ellips, giperbola hamda bir-biri bilan kesishuvchi toʻgʻri chiziklar hosil boʻladi. G.ning amaliy ahamiyati katta (mas, rus ixtirochisi V. G. Shuxov (1859— 1939) tizimidagi radiominora bir pallali G. shaklida yasalgan).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |