**Valerian Fedorovich Ilyushin** (1888-yil 28-avgust, Penza – 1979-yil 22-dekabr, Koʻrgan) – sovet rassomi va pedagogi, Adjariya Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist (1941), RSFSRda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1965), Gruziya SSRda xizmat koʻrsatgan oʻqituvchi, SSSR Rassomlar uyushmasi aʼzosi (1935-yildan).

Biografiya
----------

Valerian Ilyushin 1888-yil 28-avgustda Penza viloyatining maʼmuriy markazi Penza shahrida tugʻilgan. Otasi Fedor Mokeyevich va onasi Mariya Fedorovna. Ikki yoshida Valerian yetim qolib, xolasi qoʻlida katta boʻldi. Oliy maktabni tamomlagan.

Valerian 1907-yilda Penza rassomlik bilim yurtini tamomlagan. Uning oʻqituvchilari A.F.Afanasyev va K.A.Savitskiy boʻlgan. Shundan soʻng Batumida ishladi (1907-1942). 1911-yilda u Italiya Qirolligiga sayohat qildi va u yerda italyan naqshlari asosida katta seriyali sanʼat asarlarini yaratdi. Batumi kasb-hunar bilim yurti, gimnaziyalar, pedagogika texnikumi, Moskva rassomlik bilim yurti, Adjariya rassomlik bilim yurtida chizmachilik va eskizdan dars bergan. Valerian Batumi maktabining direktori boʻlgan. 1935-yildan SSSR Rassomlar uyushmasi aʼzosi hisoblanadi. U Inqilobiy Rossiya rassomlari uyushmasining Batumi boʻlimi tashkilotchilaridan biri edi.

1942-yil sentyabr – 1945-yil may oylarida Samarqand shahrida yashab ijod qildi. Samarqand rassomlik bilim yurtida dars berdi va katta oʻqituvchi sifatida faoliyat yuritdi.

1945-yil 6-iyunda u Koʻrganga koʻchib oʻtdi, chunki uning oʻgʻli Nikolay Koʻrgan kasalxonasida davolanishda edi. U SSSR Rassomlar uyushmasining Koʻrgan boʻlimi tashkilotchilaridan biri hisoblanado. Koʻrgan shahrida viloyat Xalq ijodiyoti uyi qoshida tasviriy sanʼat ustaxonasi tashkil etib, shaharda badiiy koʻrgazmalar oʻtkazish anʼanasini joriy qildi. Mashhur shogirdlar chiqardi. Jumladan, Rosa Borovikova, Ivan Loxmatov, Vyacheslav Pichugin, Vladimir Andrushkevich, Boris Lapshin, Anatoliy Morozov, Valentin Korshunov, Aleksandr Petuxov, Boris Kolbin, Gennadiy Ivanchin, Faina Lanina, German Travnikov. Badiiy ustaxonadan tashqari 1950-yillarning boshlarida Ilyushin 10-maktabda tasviriy sanʼat oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. 1955-yildan 1959-yilda nafaqaga chiqqanigacha shahar Pionerlar uyida tasviriy sanʼat toʻgaragiga rahbarlik qilgan.

Valerian Fedorovich Ilyushin 1979-yil 22-dekabrda Kurgan shahrida vafot etdi.

Mukofot va unvonlari
--------------------

* Mehnat Qizil Bayroq ordeni
* Gruziya SSRda xizmat koʻrsatgan oʻqituvchi
* RSFSRda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1965)
* Adjariya Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasida xizmat koʻrsatgan oʻqituvchi (1934).
* Adjara Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist (1941)

Manbalar
--------

1. 1 2  „Илюшин Валериан Федорович (1888—1979)". 4-oktyabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-may 2017-yil.
2. ↑  „Светлый учитель зауральских художников". 18-iyul 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-may 2017-yil.
3. ↑  „Лица Зауралья. ИЛЮШИН Валериан Фёдорович.". 27-mart 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-mart 2021-yil.
4. ↑  „Курганские краеведы отметили 130-летие художника Валериана Илюшина.". 29-aprel 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-aprel 2018-yil.
5. ↑  „ИЛЮШИН Валериан Фёдорович (28.08.1888 — 22.12.1979)". 23-may 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-fevral 2018-yil.
6. ↑  Valeriy Portnyagin. V Kurgane otkrilas vistavka k 130-letiyu xudojnika Valeriana Ilyushina. Gazeta „Kurgan i kurgansi" ot 13.08.2018.
7. ↑  Ilyushin Valerian Fyodorovich (16.08.1888 – 22.12.1973). Kladbiщe: Ryabkovskoe.

Havolalar
---------

* Valerian Fedorovich ILYUSHIN Wayback Machine saytida arxivlandi (2017-09-07). Arxivnaya kopiya
* ILYUSIN Valerian Fedorovich
* „Ustoz, ismingizdan oldin…" (Valerian Fedorovich Ilyushin haqida) Arxivnaya kopiya