recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Jodugarlarni yoqishdan oldin kundada saqlash. XIV-asr qoʻlyozma miniatyurasi.
 Kunda. Bęndzin qalʼasi muzeyidan koʻrgazma (Polsha)
 Frans Eyzenhut. „Jazoni kutib" 1890-y.
**Kundalar** — odamning boshi va qoʻllari, bir oyogʻi yoki ikkala oyogʻi sigʻadigan teshiklari bor yogʻoch konstruktsiya.

Qadimda u asirlar yo mahbuslarni saqlash uchun yoki jinoyatchini qiynoqqa solish yo jazolash vositasi sifatida, shuningdek, mahbuslarni qamoqxonadan qamoqxonaga kuzatib borishda ishlatilgan. **Kundaga urilgan**, **Kundalangan** — tutqun, bandi, asir, ariston, mahbus.

Jazo
----

 Oʻrta asrlarning jazosi — taʼzir berish ustuni. Rekonstruksiya,  
  
  
  
</br> rasm 20.09.2006-y
Asosan, zanjirband qilingan jinoyatchi omma oldida sharmanda qilingan. Jinoyatchini, baʼzan, issiq kunda ovqatsiz va suvsiz qoldirilgan. Jazo sharmandali hisoblangan, chunki mahkum kundalanganligi sababli, hojatini shu holida ishtoniga chiqarishga majbur boʻlgan. Oʻrta asrlarda bu kichik jinoyatlar uchun jazo boʻlib, mahalliy hokimiyat mahalliy yoki shahar sudining hukmi bilan mahkumlarga belgilashi mumkin edi.

Ular baʼzi davlatlarning armiya va dengiz flotlarida aybdor askarlarni jazolash uchun qoʻllanilgan. Bunday jazoga, xususan, taniqli yozuvchi Daniel Defo va britaniyalik admiral Tomas Kokrayn hukm qilingan.

Kundalash Fransiyada 1832-yilda, Angliyada 1837-yilda, musulmon va Afrika davlatlarida XX-asrning birinchi choragida bekor qilingan.

Etap qilish
-----------

Qoʻl kishanlari paydo boʻlishidan oldin Rus va Rossiya imperiyasida mahbuslarni etap qilish paytida kunda ishlatilgan (kishan ishlab chiqarish uchun metall kerak edi, kunda tayyorlash uchun esa material hamisha topilardi, bundan tashqari, kunda mahkum qoʻllarining harakatini batamom cheklardi, kishan bilan esa soqchini boʻgʻish mumkin). **Etap qilinayotgan odamlarni „kundalangan bandi"** deb atashgan. Shuningdek, oʻsha yillardagi hujjatlardagi bu atama xavfli va oʻta xavfli qaroqchilarni anglatadi.

Badiiy adabiyotda
-----------------

* Barbados plantatorlari oq tanli qullarni kundalashi britaniyalik yozuvchi Rafael Sabatinining „Kapitan Blad sayohati" (1922) sarguzasht romanida maromiga yetkazib tasvirlangan, unda issiq tropik iqlim bandilarning azob-uqubatini yanada kuchaytiradi.
* Sadriddin Ayniyning Buxoro xonligi hayoti tasvirlangan asarlarida („Doxunda", „Qullar", „Odina", „Qisqacha tarjimai holim" v.b.) kundalangan mahbuslarning ayanchli ahvoli yaqqol yoritilgan.

Yana qarang
-----------

* Kishanlar
* Taʼzir berish ustuni

Manbalar
--------

1. ↑   Колода // Толковый словарь живого великорусского языка : в 4 т. / авт.-сост. В. И. Даль. — 2-е изд. — СПб. : Типография М. О. Вольфа, 1880—1882.
2. ↑   Колода, орудие наказания // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.

Adabiyotlar
-----------

* + Vsemirnaya istoriya: lyudi, sobitiya, dati. Per. s angl. — {{[[Andoza:{{{1}}}|{{{1}}}]]}}: „Riderz Daydjest", 2001. — 752 s. —ISBN 5-89355-035-8.
**Kvazizarralar** — kondensatlanuvchi (bir holatdan ikkinchi holatga oʻtuvchi) muhitlar (qattiq jism, suyuq geliy) ning elementar uygʻonishlari. Ular oʻzlarini kvant zarralardek tutadi. K. tushunchasini fanga 1940 yilda L. D. Landau kiritgan. Kondensatlanuvchi muhitlar xossalarini shu muhitni tashkil qilgan molekulalar, atomlar, ionlar va elektronlarning xossalari orqali nazariy jihatdan tavsiflash va tushuntirish ancha qiyin. Chunki hajm birligi 1 sm3 dagi zarralar soni koʻp (1022—1023) va bu zarralar oʻzaro kuchli taʼsirlashadi. Zarralarning taʼsirlashishi tufayli kondensatlanuvchi muqitning toʻla energiyasi (ideal gazniki singari) ayrim zarralar energiyalari yigʻindisidan iborat boʻlmaydi. Uning zarralari kvant mexanika qonunlariga boʻysunadi. Shu sababli, kondensatlanuvchi muhitning kvant nazariyalarida maxsus tushuncha — K. tushunchasi paydo boʻldi. Real zarralar singari K. ham energiya, impuls va yelmyalari bilan ifodalanishi mumkin. Har xil energiya holatlari orasidagi oʻyinlar, umuman olganda, barcha elektronlar harakatiga taʼsir qiladi. Kondensatlanuvchi sistema sathlaridan birining uygʻonishi shu joyning oʻzidagina qolmay, balki sistemadagi qoʻshni elektronlarga uygʻonish toʻlqini koʻrinishida uzatiladi, u maʼlum chastota v va toʻlqin uzunligi X ga ega boʻladi. Kvant mexanikada K. deb ataladigan hamda energiyasi hv va impulsi p=h/X (u kvaziipuls deb ataladi) boʻlgan kvant mos keladi. Buni bir oz boshqacharoq tushuntirish ham mumkin: kondensatlanuvchi sistemaning har bir navbatdagi uygʻonish holatiga oʻtishi yangi K. ning paydo boʻlishi deb qaraladi. K. energiyasi sistema satxlari energiyalari farqiga teng .

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Barg toʻkilishi**, xazonrezgi - oʻsimlik barglarining tabiiy holda toʻkilish jarayoni. Barg toʻkadigan oʻsimliklar (odatda daraxt va butalar) noqulay mavsum boshlanishi bilan koʻpincha barglarini bir vaqtda, doim yashil oʻsimliklar asta-sekin toʻkadi. Qarib borayotgan barglarda kechadigan chuqur biokimyoviy va fiziologik oʻzgarishlar assimilyasiya jarayonining keskin susayishiga va parchalanish jarayonining kuchayishiga olib keladi. Barg toʻkilishi jarayonining mexanizmi barg tarkibidagi geteroauksinning keskin kamayib ketishi va etilen mahsulotlarining koʻpayishi, shuningdek barg bandidagi koʻchadigan qavatning shakllanishiga bogʻliq. Barglarning poyadan ajralib toʻkilishi shu qavat hujayrasi qobigʻining izdan chiqishi va oʻtkazuvchi naylarining uzilishi oqibatida sodir boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kumuz**, **Xomus** yoki **Agach-kumuz** (kum. Kumuz, kum. Xomus yoki kum Agach-kumuz) — kumiqlarning anʼanaviy uch torli (kamdan-kam ikki torli) musiqiy cholgʻu asbobi hisoblanadi. Agach kumiq tilidan rus tiliga tarjima qilinganda daraxt degan maʼnoni anglatadi.

Tavsifi
-------

Olimlar qirgʻiz komuzining nomiga oʻxshashligini payqashgan, ammo kumuz Kavkazning boshqa musiqiy cholgʻu asboblari bilan bogʻliqligini taʼkidlashgan. Yozilishiga koʻra, xomus turi ham mavjud. Kumiqlar orasida Agach-kumuz, boshqa turklar singari, eng qadimgi musiqa asbobi hisoblanadi. Uning pastki qismida uchburchakli tor yogʻochdan yasalgan dugba shaklidagi tanasi va tekis yogʻoch ovozli taxtasiga ega, 5-7 ta qirrali kichik boʻyni va biroz egilgan boshi bor. Agach-kumuzning umumiy uzunligi 90-100 sm. Torlari metall, tomir yoki ipakdan. 1930-yillarda Agach-kumuz K.Mamedov tomonidan takomillashtirilgan. Agach-kumuz 14-18 lada bilan jihozlangan, xromatik tovush qatori 2 oktavaga ega, tovush chiqarish uchun charm plektr ishlatiladi. U koʻpincha yongʻoq yoki tut daraxtidan tayyorlanadi. Yongʻoqdan yasalgan Agach-kumuz lipadan yasalgan turidan balandroq oʻynaydi. Odatda u uch torli boʻlib, baʼzida ikki torli turi ham mavjud boʻladi. Agach-kumuzdagi kuy burdonli ikki ovozli boʻlib eshitiladi. Kumiqlar orasida agach-kumuzni yakka hamda joʻr cholgʻu sifatida ishlatiladi. Qoida tariqasida, u erkak yakkaxon va ansambl qoʻshigʻiga hamrohlik qiladi. Kamdan-kam hollarda ayollar kuylaydi. Hozirgi davrga kelib, kumiqlar orasida agach-kumuzni ijro etish sanʼati kamayib bormoqda.

Taniqli ijrochilar
------------------

* Irchi Qozoq
* Magomedov, Dadav

Manbalar
--------

1. ↑  Mark Slobin*. Kirgiz Instrumental Music*. Theodore Front Music — 11– bet. ISBN 978-0-614-16459-6. 24-avgust 2012-yilda qaraldi.  }
2. ↑   Stringed Instrument Database: A
3. ↑   Atlas of Plucked Instruments: Dagestan
4. ↑  „Музыкальная энциклопедия. Агач-кумуз". 21-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyun 2020-yil.
5. ↑  „Национальный инструмент - агач кумуз". 14-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyun 2020-yil.
6. ↑  „В Дагестане начали возрождать агач-кумуз". 14-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyun 2020-yil.
7. ↑  „Завещан был нам Деде Коркутом". 14-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyun 2020-yil.
8. ↑  „Под звуки агач-кумуза". 23-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyun 2020-yil.
9. ↑  „Поэзия Д. Магомедова периода революции и гражданской войны". 14-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyun 2020-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Kumiq xalqining musiqiy cholgʻu asbobi haqida baʼzi maʼlumotlar Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-05-26).
**Kvartira-studiya** odatda ichki devorlarsiz kichik kvartira boʻlib, unda oshxona, mehmonxona va yotoqxona bitta yerda joylashgan. 20-asr boshlarida studiyalar minimal mebelga ega va baʼzan shu qavatning oʻzidagi umumiy sanuzelga ega boʻlgan kichik turar-joy hisoblanar edi.

Bugungi kunda kvartira-studiyalar koʻchmas mulkning turli segmentlarida taqdim etilmoqda. Ekonom toifasida bu kichik maydonga ega boʻlgan kvartiralardir. Hashamatli binolarda katta kvartira-studiyalar ham mavjud.

Turli mamlakatlarda
-------------------

### AQSH

AQShda kvartira-studiyalarning oʻrtacha maydoni 46–56 m² ni tashkil qiladi.

### Argentina

Argentinada kvartira-studiya monoambiente deb ataladi (ispan tilida „mono" - bir, „ambiente" - xona).

### Germaniya

Germaniyada bir xonali kvartira anʼanaviy ravishda Garçonnière (fransuz tilidagi garçon, bola, yigit yoki boʻydoq degan maʼnoni anglatadi) yoki Einzimmerwohnung („Ein" - bir, „Zimmer" - xona, „Wohnung" - kvartira) deb ataladi.

### Gonkong

Gonkongda studiya - bu taxminan 10 kvadrat metrlik mini-kvartira boʻlib, shuningdek, hammom va oshxonaga ham ega. Yashash maydonining minimal hajmi avtoturargohning kattaligiga teng.

### Kanada

Kanadada kvartira-studiyalarni bachelor (boʻydoqlar kvartirasi) deb ataladi.

### Portugaliya

Portugaliyada kvartira-studiyalar T0 (T-Zero) bilan belgilanadi, 0 raqami kvartirada alohida yotoq xonalari yoʻqligini bildiradi.

### Shvetsiya

Shvetsiyada kvartira-studiyalar "etta" yaʼni "birlik" deb ataladi. Ularning maydoni odatda 20 dan 40 m² gacha boʻladi.

### Yaponiya

Yaponiyada maydoni taxminan 10 m² boʻlgan studiya kvartiralari wan rūmu manshon (bir xonali qasr) deb ataladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Monoambiente". *monoambiente.com.ar*. 4-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-yanvar 2022-yil.
2. ↑  „The Truth About Apartment Square Footage". *hotspotrentals.com*. Qaraldi: 27-yanvar 2022-yil.
3. ↑  „Недвижимость в Германии: стоит ли покупать, цены, лучшие регионы!". *egrp.ru*. Qaraldi: 27-yanvar 2022-yil.
4. ↑  „Жизнь в Гонконге: Дорогая недвижимость, отсутствие личного пространства и тайфуны". *journal.tinkoff.ru*. Qaraldi: 27-yanvar 2022-yil.
5. ↑  „迷你71呎開放式單位= 1個標準車位 點放傢俬好？". *topick.hket.com*. Qaraldi: 27-yanvar 2022-yil.
6. ↑  „Buying property in Portugal as a foreigner". *wise.com*. Qaraldi: 27-yanvar 2022-yil.
7. ↑  „Ett = One (1) & A; Etta = One-room flat". *gothenburg-400.com*. Qaraldi: 27-yanvar 2022-yil.
8. ↑  „Жильё в Японии (современные и традиционные дома)". *miuki.info*. Qaraldi: 27-yanvar 2022-yil.
**Molly Kathleen** Burnett (1988-yil 23-aprelda tugʻilgan) — amerikalik aktrisa, qoʻshiqchi va prodyuser. U AQShning *Queen of the South* filmidagi Kelly Ann rolini ijro etgani bilan mashhur.

Burnett 2010- va 2012-yillarda Drama serialidagi eng yaxshi yosh aktrisa nominatsiyasida Kunduzgi Emmy mukofotiga, 2018-yilda esa kunduzgi raqamli drama serialida ikkinchi plandagi eng yaxshi aktrisa uchun nomzod bo‘lgan.

Yoshligi
--------

Burnett Katie va David Bernettning birinchi tug'ilgan farzandi bo'lib, ukasi Will bilan Kolorado shtatining Littleton shahridagi Denver chekkasida o'sgan.

Littleton o'rta maktabida o'qiyotganda, u Denverning katta hududidagi maktab va teatr kompaniyalarida ko'plab rollarni o'ynagan. Uning ijodlari orasida *A Midsummer Night's Dream*, *Noises Off* va *Annie* filmidagi bosh rol bor.

Littleton o'rta maktabini imtiyozli diplom bilan tugatgandan so'ng, Burnett Staten orolidagi xususiy liberal san'at maktabi Vagner kollejiga o'qishga kirdi[1].

Karyerasi
---------

2008-yilda Burnett *"Days of Our Lives"* kunduzgi serialida qahramon Melani Jonas rolini o'ynadi. 2012-yilda u boshqa rollarni bajarish uchun kunduzgi televidenieni tark etdi va *CSI: NY* va *Major Crimes* kabi prime time seriallarida mehmon bo'ldi. U, shuningdek, MTV Original Film *Ladies Man: A Made Movie* filmida Eshli Bloomni, shuningdek, Hallmark Hall of Fame filmidagi *"This Magic Mom"* filmida Justine Gable rolini o'ynagan birinchi kino rolini qo'ydi.

Filmografiyasi
--------------

Film rollari| Yil | Sarlavha | Rol | Izohlar |
| --- | --- | --- | --- |
| 2013 | *Ladies Man: A Made Movie* | Ashley Bloom |  |
| 2014 | *Parking* | Sarah |  |
| 2015 | *Hiker* | Brooke Ferrio |  |
| 2016 | *Ctrl Alt Delete* | Lex |  |
| 2016 | *The Wedding Party* | Lisa |  |
| 2017 | *Mommy I Didn't Do It* | Gail Saverin |  |
| 2017 | *Shattered* | Kate Stinson |  |

Manbalar
--------


1. 1 2  Rabinowitz, Naomi (21–oktabr 2008–yil). „Focus on ... Molly Burnett". *Soap Opera Digest*. 33-jild, № #43. United States. 68-bet.`{{cite magazine}}`: CS1 maint: date format ()
2. 1 2  *Husted.* „Husted: Colorado girls dream big, dazzle stage and screen". *The Denver Post*.  Digital First Media (20-iyun 2009-yil). Qaraldi: 10-aprel 2010-yil.
„**Kvartet**" — Ivan Krilovning 1811-yil aprelgacha yozilgan ertagi, birinchi marta 1811-yilda „Yangi ertaklar" toʻplamida nashr etilgan.

*Kvartet* multfilmidan lavha

Syujeti
-------

Masalning syujeti toʻrtta hayvon atrofida qurilgan: maymun, eshak, echki va ayiq. Ular musiqiy kvartet yaratishga qaror qiladilar. Ular turli musiqa asboblarini olib, bir vaqtning o‘zida chalishni boshlaydilar, lekin qancha urinmasin, ulardan hech narsa chiqmaydi. Keyin maymun ularga shunchaki oʻrindiqlarni almashtirishni maslahat beradi. Ammo yana hech narsa ishlamaydi. Keyin eshak yaqinroq oʻtirishni taklif qiladi — yana natija boʻlmaydi. Hayvonlar asboblarni yaxshi chalish uchun qanday oʻtirish mumkinligi haqida bahslasha boshlaydi. Bulbul bahsdan boʻlgan shovqinga uchib keladi. Uning soʻzlariga koʻra, cholgʻu chalish uchun nafaqat notalar va asboblarning oʻzi, balki musiqaga quloq solish va chalish mahorati ham kerak.

Masalni tugatuvchi satrlar: *"Va siz, doʻstlar, qanday oʻtirsangiz ham, musiqachi boʻlishga yaramaysiz"*  iboraga aylandi.

Axloqiy jihati
--------------

Ushbu ertakning axloqi shundaki, har qanday ishda insonning qobiliyati, bilimi va tajribasi muhim ahamiyatga ega. Mahorat va musiqiy bilimga ega boʻlmasa, ayiq (shuningdek, eshak, echki va maymun) nota va asboblarni ming xil uslubda taxlab chiqishsa ham, yaxshi musiqachi boʻla olmaydilar. Boshqa har qanday kasb haqida ham shunday deyish mumkin. „Kvartet" ertagining maʼnosi quydagi rus xalq maqolida lo‘nda aks ettirilgan: „Ish oʻz ustasidan qo‘rqadi".

Krilovning zamondoshlari Krilov bu ertakda Davlat Kengashining toʻrtta boʻlimi rahbarlarini, ularning oʻzaro hamkorlikdagi saʼy-harakatlarini muvofiqlashtira olmaganliklarini yoki Krilov „Ruscha soʻzni sevuvchilarning suhbati" adabiy toʻgaragi yigʻilishlari raislarini masxara qiladi, deb taxmin qilishdi, chunki ular ham toʻrtta boʻlishgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Stepanov N. L. Kommentarii: I. A. Krilov. Kvartet // I. A. Krilov. Polnoe sobranie sochineniy. M.: Gos. izd-vo xudoj. lit. 1945—1946. T. 3. — S. 445
2. 1 2 3  Krilov I. A. Kvartet // I. A. Krilov. Polnoe sobranie sochineniy. M.: Gos. izd-vo xudoj. lit. 1945—1946. T. 3, s. 82—83.
3. ↑  „Костёр сатиры(к 250-летию И. А. Крылова)". 1-dekabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-iyun 2021-yil.
4. ↑  „Мораль басни "Квартет" Крылова (анализ, суть, смысл)".
5. ↑  Korf M. A. „Jizn gr. Speranskogo". SPB, 1861 g. — ch. 1. — S.118
6. ↑   Dmitriev I. I. „Vzglyad na moyu jizn", 1861. — S.292—293
7. ↑  Yozef Sipko, I. A. Krilov — a on i nine zdes//NOVAYa RUSISTIKA, 2016. — № 1. — S.25
8. ↑  F.Vigel „Vospominaniya", M. 1893 g. kn. III. — S. 152

Havolalar
---------

* Krilov I. A. „Kvartet". Matn Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
**Kun oʻzgarish chizigʻi** - Yer sharida uzunlamasi 12 soatga teng meridian. Tinch okean orqali oʻtadi. Bu meridian 12-mintaqaning oʻrtasidan oʻtib, 2 ketma-ket keladigan kalendar kunlariga chegara hisoblanadi. Har doim navbatdagi yangi kalendar kuni dastlab 12-mintaqaga, soʻngra 11-mintaqaga, keyin 10-mintaqaga va h.k. kirib, eng soʻngida, 13-mintaqaga kiradi. Shuning uchun yangi yilning 1-yanvari sayyoramizda dastlab, 12-minta-qada kuzatiladi. Bu 2 vaqtda 13-mintaqada hali eski kalendar yilining 31-dekabri "hukmron" boʻladi. Agar sayohatchi kemada yoki samolyotda K.oʻ.ch.ni gʻarbdan sharqqa yoxud sharqdan gʻarbga kesib oʻtsa, kalendar kunlarida yanglishish boʻlmasligi uchun darhol sanaga bir kun tuzatish kiritiladi. Bunda gʻarbdan sharqqa kesib oʻtsa sanadan bir kunni olib tashlanadi, aksincha, sharqdan gʻarbga kesib oʻtsa sanaga bir kun qoʻshiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mór Adler** (1826, Obuda — 1902, Budapesht) — venger rassomi.

Faoliyati
---------

Kelib chiqishi Yahudiy boʻlgan Adler venger rassomchiligining kashshoflaridan biri edi. U oʻzining portret va natyurmort janrlarida chizgan rasmlari bilan mashhur boʻlib, ularga ajoyib realistik tus bergan.

U Vena akademiyasiga tahsil olish uchun borgan Veyzenberger grafik sanʼat maktabining bir qancha talabalari orasida ajralib turgan. Bu yerda u 1842-1845-yillar orasida oʻsha paytdagi taniqli tarixiy va diniy rassomlar Ender va Kupelwieser qo‘l ostida saboq oladi. U umumiy kasalxonada shifokor uchun tibbiy mavzulardagi rasmlar bilan oʻzinining qobiliyatini shakllantirdi.

Keyin u Zimmermann va Schnorr von Carolsfeld asarlarini oʻrganish va Parij va Drollingda keyingi tadqiqotlar uchun Myunxenga yoʻl oldi.

U 1848-yilda Pestga joylashdi va u yerda oʻz karyerasining oxirigacha sanʼat olamining hurmatli shaxsiga aylanadi. U 1851-yilda „Pest Artists Group" koʻrgazmasida natyurmort uslubidagi suratlari bilan qatnashgan va keyingi 58 yil davomida har yili ishtirok etadi. U uzoq vaqt Pestda qolishini faqat bir necha chet el mamlakatlariga, xususan Germaniya, Italiya va Fransiyaga safarlari hisobiga toʻxtatdi. Uning asarlari 1896-yilgi Vengriya ming yillik koʻrgazmasida va 1900-1901-yillardagi qishki koʻrgazmada (onasining mehrli tasviri) namoyish etildi.

Toʻplamlar
----------

* Vengriya tarixiy portret galereyasi — *Baron Jozsef Eotvos portreti*, 1872 yil
* Tasviriy sanʼat muzeyi — *natyurmort*
* Ernst muzeyi — *avtoportret*

Manbalar
--------

* Vengriya Vikipediyasi
* Adler, Mór (vengercha) , Peter Ujvári (ed.) (1929), *Magyar Zsidó Lexikon* (*"Vengriya yahudiy entsiklopediyasi"*), jild. 1, p. 9

Havolalar
---------

* Tasvirlangan nekroloq (vengercha) , Károly Lyka (ed.) (1902), *Művészet* (*"Sanʼat"*), jild. **1** (6), bet. 422-424; Vengriya Tasviriy sanʼat akademiyasi kutubxonasi orqali.

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BIBSYS: 1523345893618
* CiNii: DA07057899
* NTA: 14312059X
* RKD: 131036
* ULAN: 500551751
* VIAF: 297688005
* en:WorldCat Identities: viaf-297688005

 |
**Sovet-Eron doʻstlik shartnomasi** ― 1921-yil 26-fevralda Moskvada RSFSR va Fors oʻrtasida imzolangan ikki tomonlama bitimdir.

Shartnoma shartlaridan kelib chiqib, tomonlar oʻrtasida erishilgan barcha oldingi kelishuvlar bekor qilindi. Bundan tashqari, Sovet Rossiyasi va Eron oʻrtasida Kaspiy dengizida yuk tashish uchun toʻliq va teng huquqlar toʻgʻrisida kelishuvga erishildi.

1922-yil 26-fevralda Tehronda ratifikatsiya qilingan.

1922-yil 7-iyunda Millatlar Ligasida roʻyxatga olingan.

1941-yilda Sovet Ittifoqi tomonidan Eron shimoliga qoʻshin kiritilishi uchun asos boʻlgan.

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* 1921-yilgi Sovet-Eron doʻstlik shartnomasining rus tilidagi matni Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-01-21).
* 1921-yilgi Sovet-Eron doʻstlik shartnomasining ingliz tilidagi matni
* 1921-yil 26 fevraldagi Sovet-Eron shartnomasi // XX asr hujjatlari.

Adabiyotlar
-----------

* *Gusterin P. V.* 1917-1921-yillarda musulmon Sharqidagi sovet diplomatiyasi. — Saarbryuken, 2014-yil. — ISBN 978-3-659-17980-8 .

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tok manbalari** — har xil energiya turlarini elektr energiyasiga aylantirib beruvchi qurilmalar. Shartli ravishda kimyoviy va fizik Tok manbalariga boʻlinadi. Kimyoviy Tok manbalarida oksidlashtiklash reaksiyasi natijasida elektr energiyasi hosil boʻladi. Bunday Tok manbalari jumlasiga galvanik elementlar, elektrkimyoviy generatorlar va boshqa qurilmalar kiradi. Fizik Tok manbalari issiklik, mexanik, elektromagnit energiyani, shuningdek, radiatsion nurlanish (mas. Quyosh nurlari) va yadroviy parchalanish reaksiyasi energiyasini elektr energiyasiga aylantirib beradi. Elektromagnit generatorlar, termoelektr generatorlar, quyosh batareyalari va boshqa shular jumlasiga kiradi. Atom elektr stansiyasi (AES), gidroelektr stansiya (GES), issiqlik elektr stansiyalari (IES), shamol energetika qurilmasi va boshqa ham Tok manbalari hisoblanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mahmud ibn Isʼhoq Shahobiy** (16-asr) – Alisher Navoiy asarlarini koʻchirgan xattotlardan biri. Buxoro xattotlik maktabi namoyandalaridan. Asli hirotlik boʻlib, taniqli xattot Mirali Hiraviy (1544-yil Buxoroda vafot etgan) qoʻlida tahsil olgan. Shayboniylardan Ubaydullaxon 16-asrning ikkinchi yarmida Hirotdan bir guruh hunarmand va olimlarni Buxoroga olib keladi. Mahmud ibn Isʼhoq Shahobiy ham shular qatorida Buxoroga keladi. U xatni nozik va chiroyli bitgani uchun unga "Anbarin zarrinqalam" unvoni berilgan. Bu xattot Navoiyning "Majolis un-nafois" asarini 1588-yilda Buxoroda kitobat qilgan. Qoʻlyozma Toshkentda saqlanadi (ToshDSHI SHQM, 3-fond, inv. raqami raqami 429). Hajmi 85 varaq. Kotib qoʻlyozma soʻngida "Mahmud anbarin zarrinqalam" deb imzo qoʻygan.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

Manbalar
--------

1. ↑  *Alisher Navoiy: Qomusiy lugʻat*.
**Diatez** (yunoncha: diathesis — moyillik) — organizmda moddalar almashinuvi jarayonining tugʻma nuqsoni, unda organizm funksiyalari va moddalar almashinuvi surunkali beqaror holatga keladi, bu esa oʻziga xos patologik reaksiyalar va kasalliklarda namoyon boʻladi. Diatezning kelib chiqishi vegetativ nerv sistemasi, ichki sekretsiya bezlari va odam konstitutsiyasi bilan bogʻliq. Tashqi muhit sharoiti yomonlashganda (ovqatlanish rejimi buzilganda, organizm kasallanganda), markaziy yoki vegetativ nerv sistemasining funksiyasi buzilganda aʼzolar toʻgʻri ishlay olmaydi, moddalar almashinuvi oʻzgaradi, natijada organizmning tashqi muhitga moslanish xossasi susayadi, reaktivligi oʻzgarib, muayyan kasalliklarga moyil boʻlib qoladi. Diatezda hatto odatdagi turmush sharoiti ham patologik reaksiyalarga, kasallikka sabab boʻladi.

Diatez koʻpincha bolalarda kuzatiladi. Diatezning har xil shakllari bor. Ekssudativ-kataral diatez, limfatik-gipoplastik va nervartrik diatez koʻp uchraydi. Nervartrik diatez belgilari yoshga qarab oʻzgaradi: goʻdaklik davrida hazm aʼzolari faoliyati buzilib, bola ozishga moyil boʻladi, asabiylashadi, keyinroq borib, u ozib yoki semirib ketadi, ruhan qoʻzgʻaluvchan boʻladi va h.k. Gemorragik diatez diatezning alohida bir turi hisoblanadi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mixail Fyodorovich** (1596.12.7 – Moskva – 1645.13.7) — Rossiya tarixida romanovlar sulolasining asoschisi (1613-yil 21-avgustdan). Boyar F. N. Romanov (keyinrok, patriarx Filaret)ning oʻgʻli. Moskvadan polyak bosqinchilari haydab chiqazilgach, boyarlar tashabbusi bilan Zemstvo sobori 16 yoshli Mixail Fyodorovichni podsho qilib koʻtargan. Irodasiz, kasalmand Mixail Fyodorovich podsholik davrida davlat ishlarini idora etish uning yaqin qarindoshlari va otasi (rasmiy ravishda ulugʻ hukmdor unvoniga ega boʻlgan) Filaret (1619–33 yilgacha), keyin boyarlar qoʻlida boʻlgan. Mixail Fyodorovich hukumati mamlakatda urushni toʻxtatish maqsadida Shvetsiya bilan Stolbov sulhi (1617), Polsha bilan Deulin yarash axdini (1618) tuzgan. Lekin Smolensk va boshqa rus yerlarini qaytarib olish maqsadida 1632–34 yillarda Polsha bilan yana urush olib borgan. Mixail Fyodorovich davrida Sibirni egallash boʻyicha tadbirlar davom ettirilgan, qrim tatarlariga qarshi mudofaa istehkomlarini qurish jadal olib borilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Tokantins (maʼnolari).

**Tokantins** — Braziliyadagi shtat, Tokantins daryosi havzasida, mamlakatning shim. shtatlaridan. Maydoni 278,4 ming km². Aholisi 1,15 mln. kishi (2000). Maʼmuriy markazi — Palmas sh. Braziliya yassitogligining shim. yon bagʻrida joilashgan. Iklimi tropik ikdim, oʻrtacha oylik tralar 24—28°. Hududining katta kismini savanna, oʻrmonlar egallagan. T. — agrar shtat. Shaharlar atrofida dehqonchilik bilan shugʻullaniladi. Sholi, makkajoʻxori, dukkakli ekinlar, maniok ekiladi. Chorvachilikda qoramol, choʻchqa, qoʻy va echki boqiladi. Asosiy sanoat tarmoqlari: oziq-ovqat, qurilish materiallari tayyorlash, yogʻochni qayta ishlash. Yirik shagʻarlari: Palmas, Araguaina.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Maqat tumani** — Atirau viloyatining markaziy qismida joylashgan tuman. 1938-yili tashkil topgan. Hududi 4,9 ming km². Aholisi 29 881 kishi (2010). Tumanning maʼmuriy markazi — Maqat qishlogʻi.

Geografiyasi
------------

Tumanning yer relefi tekislikdan tashkil topgan. Maydoni 4,9 ming km². Tumanda yiruk neft va gaz konlari bor. Undan boʻlak kaliy tuzi va gips konlarini ham uchratish mumkin.

Iqlimi
------

Maqat tumanining iqlimi keskin kontinental va quruq; qishi ancha sovuq (noyabr — mart oylarida). Yanvar oyining oʻrtacha harorati −10 °C (ayrim vaqtlarda −35 — 40 °C-gacha pasayadi), iyulniki 25 °C (ayrim vaqtlarda 40 °C-dan yuqori). Yogʻingarchilikning yillik oʻrtacha miqdori 150 – 175 mm. Shamolning yillik oʻrtacha tezligi 4,5 – 5 m/s, kuchli boʻronlar (10 – 15 m/s-gacha) boʻladi.

Aholisi
-------

Tuman aholisi 2010-yili 29 881 kishini tashkil qildi. Aholisi 1 km²-ga oʻrtacha zichligi 6 kishidan toʻgʻri keladi. Aholisining asosiy qismini qozoqlar (96,5 %) tashkil qiladi, undan boʻlak tumanda ruslar, ukrainlar, v.b. istiqomat qilishadi. Maqat tumanining qishloqlari: Dossor, Maqat, Bayshoʻnas, Eskene, Komsomol, Qoʻchqor.

Iqtisodi
--------

Maqat tumanida, asosan, neft va gaz sanoati rivojlangan. Neft sanoatini bunda ilk bor 1911-yili rus-ingliz korxonasi tashkillashtirdi. 1917-yilgacha uning tarkibida faqatgina Dossor (1911) va Maqat (1915) neft korxonalari faoliyat yuritdi. 1920-yili ular *Embineft* tresiga biriktirildi. Keyinchalik uning tarkibiga yangidan tashkillashgan Bayshoʻnas, Sagʻiz, Komsomol, Qoshqar, v.b. neft korxonalari qoʻshildi. 1939 — 40-yili Atirau — Or temir yoʻli bilan neft quvuri barpo etildi.

Ijtimoiy soha
-------------

Tumanda umumiy bilim beruvchi 12 ta maktab, madaniyat uyi, 4 ta klub, tuman kasalxonasi va shifoxona, Dossor qishloq kasalxonasi, 6 ta feldsher-akusherlik punkt, 2 ta oilaviy ambulatoriya bor. 1937-yildan boshlab *Munayshi* (Neftchi) nomli tuman gazetasi chiqariladi. Tuman hududi orqali Maqat — Beynev — Qoʻngʻirot, Maqat — Inderbor temir yoʻli va Atirau — Maqat — Qandiagʻash — Aqtoʻbe, Dossor — Qulsari, Dossor — Bayshoʻnas, Maqat — Sagʻiz avtomobil yoʻllari oʻtadi.

Manbalar
--------

1. ↑  ҚР елді мекендерінің тұрғындар саны
2. ↑  Почтовые индексы Казахстана
3. ↑  Qozoq ensiklopediyasi 6 tom

Havolalar
---------

* Na sayte akimata Atirauskoy oblasti[*sayt ishlamaydi*]


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Flag of Kazakhstan Atirau viloyati |
| --- |
|  |
| 
Markazi: **Atirau** |
|  |
| Tumanlari | 
Inder  • Isatay  • Jalioʻy  • Maqat  • Maxambet  • Qizilqoʻgʻa  • Qurmangʻazi | 
 |
|  |
| Viloyat ahamiyatiga ega shaharlar | 
Atirau |

 |
**Tok barg oʻrovchisi** (Polychroses bortana) — barg oʻrovchilar oilasiga mansub kapalak, tokning xavfli zararkunandasi. Qanotlarini yozganda 10—13 mm, oldingi qanotlari chipor, yashilkulrang, sargʻish, koʻkimtirkulrang dogʻlari bor. Gʻarbiy Yevropa, Ukraina, Janubiy Kavkaz, Zakavkazye va Oʻrta Osiyoda tarqalgan. 1 yilda 3, Oʻrta Osiyoda 4 marta nayel beradi. Gʻumbagi zang poʻstlogʻi ostida, poya yoriklarida qishlaydi. Kapalagi bahorda shoʻralarga, yezda gʻujumlarga tuxum qoʻyadi. Qurti, asosan, shoʻra, gʻoʻra, gʻujumni zararlaydi. Zararlangan mevalarda kulrang chirish rivojlanadi.

Kurash choralari: kasallikka chidamli navlar ekiladi, tok tuplari ishkom va suriga koʻtariladi, toklarga insektitsidlar bilan ishlov beriladi, eski poʻstloklar olib tashlanadi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Ahmadjonov Muxtor Oripovich** (1932.28.6-1998.29.10, Toshkent) - geolog olim, geol.-mineralogiya fanlari doktori (1969), professor (1972). Oʻrta Osiyo davlat universitetini tamomlagan (1955). Oʻzbekiston Geol. vazirligida geolog (1955 — 57). Oʻrta Osiyo mineral xom ashyo ilmiy tadqiqot institutida katta muhandis (1957 — 60). 1960-yildan Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Geol. va geofizika institutida katta ilmiy xo-dim, regional va dinamik geol. boʻlimi mudiri (1961-yildan). 1978-85 va 1991-yildan Toshkent texnika untida kafedra mudiri. Birinchi marta Oʻzbekistonning paleozoy fundamentining tektonik xa-ritasini tuzdi va yopiq maydonlar geo-logik tuzilishini mukammal oʻrgandi. Oʻzbekistonda tokembriy qatlamlari borligini birinchi boʻlib aniqladi va asosladi. Bu esa oltin izlashga keng yoʻl ochib berdi. Oʻzbekiston Respublikasida mineral xom ashyo bazasini rivojlanti-rishga hissa kushgan. Pragada (1968), Mo-skvada (1971, 1973, 1983) boʻlgan xalqaro geologik kongresslar qatnashchisi. Beru-niy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1977).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tojipolvon Aʼloyev** (1890 Toshkent – 1964.3.4) – Oʻzbekiston xalq polvoni (1946). Kambagʻal dehqon oilasida tugʻilgan. 14 yoshida paxta zavodida yuk tashuvchi boʻlgan. Fargʻonacha kurash bilan shugʻullangan. Kurash yoʻllarni ustozi Ahmad Polvonsan oʻrgangan. 1919-yili Turkistonda oʻtkazilgan klassik kurash bahsida 1oʻrinni egallagan. 1930-yildan davlat sirklari markaziy boshqarmasida, 1942-yildan oʻzbek sirkida oʻz mahoratini namoyish qila boshladi. Keyinchalik "Paxtakor" sport jamiyatida bir necha marta kurash musobaqalarini oʻtkazgan. Koʻplab kurashchi polvonlar tayyorlagan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oktavian Avgust haykali ―** oliy xudo Yupiter obrazidagi haykali milodiy I asrning birinchi yarmida nomaʼlum haykaltarosh tomonidan yaratilgan. Hukmdorning oʻzi uni ilohiylashtirish gʻoyasini maʼqullamagan. Biroq, eramizning 14-yilida vafotidan keyin uning vorislari imperatorga ibodat qilishni rivojlantirdilar, bu imperatorni xudo sifatida hurmat qilishni nazarda tutadi. Aynan shunda osmon hukmdori qiyofasida Oktavian Avgust tasvirlari paydo boʻlgan.

Haykalning parchalari XIX-asrda Janubiy Italiyadagi Kuma shahridan topilgan. Restavratorlar uni antik tangalar va gemmlardagi imperator Yupiterning oʻtirgan suratlari asosida qayta tikladilar. Keyin haykal Kampana Markizining kolleksiyasiga tushdi, u yerda eng muhim eksponatlardan biri hisoblangan. Vayron boʻlgach, u imperator Aleksandr II tomonidan sotib olindi va 1861-yilda Ermitajga topshirildi.

Haykal toʻq rangli patinali qordek oq italyan marmaridan yasalgan. Oktavian Avgustning qoʻllari restavratorlar tomonidan Viktoriya Nikaning bronza haykalchasi va skipetr tayogʻi bilan birga qayta tiklangan.

Ushbu haykalning prototipi miloddan avvalgi 430-yillarda yaratilgan Fidiy tomonidan yaratilgan Zevsning Olimpiyadagi afsonaviy haykali, dunyoning yetti moʻjizasidan biri sifatida eʼtirof etilgan. Oktavian Avgust taxminan taxtda oʻtirgan holda tasvirlangan, u choʻzilgan oʻng qoʻlida gʻalaba maʼbudasi Viktoriya — Nika bilan shar- kuchni, pastga tushirilgan chap qoʻlida — tayoq-skipetrni ushlab turadi. Imperatorning yuz xususiyatlari portret, lekin juda ideallashtirilgan. Uning qiyofasi yalangʻoch, mantiya faqat chap yelkasi va oyoqlarini qoplaydi, bu Avgust obrazining ilohiyligini taʼkidlaydi, chunki odamlarning portretlari rimliklar tomonidan kiyimda tasvirlangan. Haykal monumental va qatʼiy koʻrinishga ega boʻlib, u ilohiy ulugʻvorlikni ifodalaydi. Imperatorning pozasi oddiy, xotirjam, ammo yigʻilgan, uning yalangʻoch figurasi biroz sxematik tarzda berilgan, mantiyasi burmalari bejamdorlikdan mahrum. Unda Rim sanʼatining keyingi davriga xos boʻlgan effekt va bamaylixotirlik yoʻq. Haykal Rim realizmini yunon klassikasi bilan birlashtirgan „Avgust klassitsizmi" ning tipik asari hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. 1 2  Бритова Н. Н. Лосева Н. М, Сидорова Н. А.. „Глава III. Римский скульптурный портрет раннеимператорского времени (30 г. до н. э. — 68 г. н. э.)",*. Римский скульптурный портрет*, 10000 экз, М.: Искусство, 1975.
2. ↑  Henry d'Escamps. „Auguste assis",*. Description des marbres antiques du musée Campana à Rome*. Goupy et Cie, 1862 — 59 bet.
3. ↑  Эрмитаж. sfn error: no target: CITEREFЭрмитаж (help)
4. 1 2  Соколов Г. И.. „Скульптурный портрет",*. Искусство Древнего Рима*. М.: Просвещение, 1996. ISBN 5-09-006704-X.

Havolalar
---------

* „Предметы. Статуя императора Октавиана Августа в образе Юпитера (ГР-4191)" (ru). *Эрмитаж*. Qaraldi: 30-mart 2020-yil.



* Zal Avgusta. Virtualniy vizit // Gosudarstvenniy Ermitaj
**Tojixon Toshmatovna Shodiyeva** (ruscha: *Таджихан Ташматовна Шадиева*; 1905 – 1981-yil yanvar) — oʻzbek sovet kommunistik faoli. Shodiyeva ommaviy ravishda paranjisini yechgan ilk va eng yosh fargʻonalik ayollardan biri. Xotin-qizlar ozodligi uchun kurashgan fao oʻlaroq tanilgan. Kommunistik partiyaning faol aʼzosi boʻlgan. "Yangi yoʻl" (keyinchalik "Saodat" deb qayta nomlangan) gazetasiga muharrirlik qilgan.

1938-yil mart oyida Iosif Stalin ning "Katta terror" qatagʻoni davomida hibsga olindi va Magadan mehnat lagerida yuborildi. Shu sababli u keyingi yillar davomida jamoatchilik eʼtiboridan chetda qoldi. Ammo Stalin oʻlimidan keyin, reabilitatsiya qilindi, unga oldin berilgan mukofotlar qaytarildi, partiyaga aʼzoligi tiklandi. Keyinchalik u kolxozga raislik qildi.

Tojiyeva Lenin ordeni, Oktabr inqilobi, ikki marta Mehnat qizil bayroq, "Hurmat belgisi" ordenlari bilan taqdirlangan. Vafotidan keyin oʻzi boshqargan kolxoz uning sharafiga qayta nomlangan, Fargʻona tumanidagi 134-qishloq hunar-texnika bilim yurtida uning byusti oʻrnatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „ШАДИЕВА (ШОДИЕВА) Таджихан Ташматовна". *centrasia.org*. Qaraldi: 30-mart 2021-yil.
2. ↑  Журнал «Смена» № 15 (965) от 1967 год

Havolalar
---------

* Shodiyevaga yozilgan taʼziyanoma, „Sovet Oʻzbekistoni" gazetasi, 17.01.1981
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Bahor (maʼnolari).

**Bahor** – Toharistondagi oʻrta asr shaharlaridan biri. Arab tarixchisi Qu-doma ibn Jaʼfarning maʼlumotiga koʻra, B. shahri Xulmdan 7 farsax (45– 50 km) narida, choʻlda joylashgan. B.da suv faqat bir qudukdagina boʻlib, unga narvon bilan tushilgan. Samʼoniy (12-asr) Balx viloyatida Shobuxor qishlogʻini, Yoqut Hamaviy shu viloyatda Bahoriza qishlogʻini qayd etganlar, ularni B. bilan aynan bir deb hisoblash mumkin. "Bahor" atamasi bu yerda islom dinidan avval v i x a r a, yaʼni buddaviylar monastiri – ibodatxonasi boʻlganidan dalolat beradi. "Narvon bilan tushiladigan kuduq", yaʼni sardoba boʻlgan. Atamalardan biri tarkibidagi "sho" qadimgi "xsha" – "podshoh" soʻzidan, yaʼni "sho-hona vihara" turgan yer. Ikkinchisida – "za" qoʻshimchasi sugʻdcha "zay, zaya" – "joy, oʻrin, yer" maʼnosiga ega. Qiyos qiling: Toshkentda Novza mavzei – "yangi yer" deganidir.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tokamak** (rus. "toroidal",. "kamera", "magnit", "katushka" (gʻaltak) soʻzlarining qisqartmasi) — termoyadro reaktorlarida plazma trasini nihoyatda oshirish uchun (10 mln. gradus va undan yuqorigacha) qoʻllaniladigan magnit tutqichli qurilma. U toroidal vakuum kameradan iborat. Uning ustiga kuchli (bir necha tesla) toroidal magnit maydoni hosil qiluvchi gʻaltaklar kiydirilgan. Temir oʻzakka qoʻyilgan gʻaltakli kamera transformatorning ikkalamchi urami vazifasini oʻtaydi. Oʻzakka oʻralgan birlamchi chulgʻamdagi tok kuchi uzgarganda kamerada uyurma elektr maydoni vujudga kelib, kamerani tuldirgan ish gazini ionlashtiradi va buylama elektr tokli toroidal plazma shnuri vujudga keladi. Bu tok plazmani qizdiradi, uning magnit maydoni esa gʻaltakning maydoni 6n birga plazmani devorlardan termoizolyatsiyalaydi. Plazmaning temperaturasi koʻtarilishi bilan uning elektr qarshiligi ortmaydi, aksincha, kamaya boradi gʻamda maʼlum tok kuchida shnurning qizishi kamayadi. T.da tok kuchini biror chegara qiymatdan orttirib boʻlmaydi. Agar tokning magnit maydoni galtakning toroidal maydoniga nisbatan juda katta boʻlib qolsa, shnur egila boshlaydi va devorga tashlanadi. Shu sababli, plazmani 10 mln. gradus va undan yuqori tragacha qizdirish uchun T.da plazmaga tez atomlar (zaryadlangan zarralar kameraga magnit maydonga koʻndalang ravishda uchib kirolmagan boʻlar edi) dastalarini injeksiyalash yoki kameraga yuqori chastotali elektromagnit maydon kiritib hosil qilinadigan qoʻshimcha qizdirish usullaridan foydalaniladi. Shu tarzda T.dagi plazmani 70 mln. gradusgacha qizdirish mumkin.

T. gʻoyasi 1950-yilda boshqariladigan termoyadro sintezoʻ muammosi masalasini hal etish maqsadida I.Ye. Tamm va A.JXCaxapoe tomonidan takdim etilgan. L.K.Arsimovich rahbarligida bir nechta rus olimlari T. tipidagi tizimlarni oʻrganish va ularni takomillashtirishga muhim hissa qoʻshdilar. 1956-yildan boshlab I.V.Kurchatov nomidagi Atom energiyasi in1"ida bu tizimlar ustida tajriba yoʻli bilan tadqiqot olib borildi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Klinoxlor** (yun. klino — engashtiraman va chloros — yashil) — xloritlar sinfiga mansub mineral, kimyoviy tarkibi (Mg,Al)2 {(OH)2[AlSi3Ol0](Mg3(OH)6}.

Monoklin singoniyali. Plastinkasimon yoki tabletkasimon kristallar hosil qiladi. Rangi yashil, sariq, baʼzan pushti-kulrang. Qattiqligi 2—2,5; Zichligi 2,6—2,8 g/sm3. K. xloritli sla-netslarning asosiy qismini tashkil kiladi. Yer poʻstida keng tarqalgan. Oʻzbekiston gʻarbidagi barcha oltin-kumush rudali konlarda uchraydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Tok kesish** — tokning oʻsishi, rivojlanishi va hosildorligini tartibga solib turish uchun har yili amalga oshiriladigan agrotexnik tadbir. Tok kesish parvarishni yengillashtiradi, yorugʻlik va issiqlikdan oʻsimlikning toʻla foydalanishini taʼminlaydi, ildiz bilan yer ustki qismining oʻzaro mutanosibligini tartibga soladi. Tokka tegishli shakl berish maqsadida oʻtqazilgan yilidan boshlab xar yili kesiladi. Tok tuplarida novdalar yetarli bulmasa, gʻovlab ketadi, yaxshi pishib yetilmaydi, hosil va uning sifati pasayadi, keragidan ortiq qoddirilsa, ular suyet usadi, hosil kam va sifatsiz boʻladi, kasalliklarga chalinadi. Tok kesish qoidalari: novda qancha yoʻgon boʻlsa shuncha uzun qoddiriladi va aksincha. Novda kurtak ustidan qarshi tomonga qiya kilib kesiladi; zang, madang yoki novda butunlay olib tashlanayetganda asosga taqab (toʻnkacha qoldirmasdan) kesiladi; hosil bergan bulturgi novda olib tashlanib, oʻrinbosar novdadan oʻsib chiqqan ikkita novdaning ustkisi hosil, pastkisi urinbosar novda sifatida kesiladi; kuchli usuvchi tok navlarida har ikki hosil novdaga bitta 3—4 kurtakli oʻrinbosar novda qoldiriladi; oʻrinbosar novdadan yangi novda chiqmasa yoki oʻsgani nimjon boʻlsa, hosil beradigan novda bulturgi eng pastki novdadan shakllantiriladi. Tokka kup zangli yelpigʻichsimon shakl berishda har bir tupda 4—6 ta koʻp yillik zang qoldiriladi. Vinobop uzum navlari zangini 6—8-yil, xoʻraki uzum navlari zangini 10—12 yilda astasekin almashtirib turiladi.

Har bir tok tupida yer sharoitiga qarab, nechtadan kurtak (koʻz) qoldirib kesish katta ahamiyatga ega. Mas. kuchli oʻsadigan tok navlari (Nimrang, Husayni, Toifi, Qora kishmish va boshqalar) soʻrilarda oʻstirilganda bir tupida 400500 ta, ishkomlarda 300350 ta, simbagʻazlarda 150—200—250 tagacha kurtak krldirib kesiladi. Har bir hosil beradigan novdada esa tok naviga qarab 5—15—20 tagacha, oʻrinbosar novdalarda 1—4 tagacha kurtak qoldiriladi. Tok qishda koʻmiladigan mintaqalarda bahorda ochish paytida singan yoki qishda sovuq urgan novdalar oʻrnini toʻlatish uchun 15—20% ortiqroq kurtak qoldiriladi.

Tok kesishda 1, 2, 3 yoshli toklarni kesish qoidalariga amal qilish lozim. Toʻgʻri shakl berilgan tok 4yili toʻla hosilga kiradi. Oʻzbekistonda kup zangli yelpigʻichsimon shakl keng tarqalgan. Tuplarga koʻchati ekilayotgandayoq shakl berish eʼtiborga olinadi. Shakl berishda kesish, oʻtgan yilgi va shu yilgi novdalarni suyanchiqlarga bogʻlash, chilpish va ortikcha novdalarni olib tashlash muhim ahamiyatga ega.

Jamoliddin Fayziyev.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Klistron** (yun. klyzo — toʻlqin zarbi va (elek)tron) — oʻzgarmas tokni oʻzgaruvchan tokka aylantiruvchi oʻta yuqori chastotali (OʻYUCH) elektron asbob; ishi OʻYUCH elektr maydonida elektronlar tezligini modulyasiyalashga asoslangan (qarang Modulyasiya). Toʻgʻri utishli (impulsli va uzluksiz ish rejimli) va qaytargichli xillari bor. Toʻgʻri oʻtishli K.da (rasm) katod bilan nurlantirilgan elektronlar kirish, oraliq, soʻngra chiqish hajmiy rezonatorlar orqali uchib oʻtib, ularning tezligi kamayadi va kinetik energiyasining bir qismi OʻYUCH tebranishlari energiyasiga aylanadi. Qaytargichli K.da — rezonator oraligʻida tezlashtirilgan elektronlar oqimi rezonatorning toʻrlaridan oʻtib, tormozlovchi maydonga toʻshadi, bu maydon taʼsirida orqaga qaytib, yana rezonatorlar oraligʻidan oʻtadi. Birinchi oʻtishda OʻYUCH elektr maydoni elektronlar tezligini modulyasiyalaydi, ikkinchi (teskari) oʻtishida elektronlar guruhlangan boʻladi, OʻYUCH maydoni bu guruhni tormozlaydi va elektronlar kinetik energiyasining bir qismini OʻYUCH tebranishlari energiyasiga aylantiradi. OʻYUCH asboblari ichida qaytargichli K. eng keng tarqalgan. K. kosmonavtika, radiolokatsiya, radioastronomiya, televideniyeda, tibbiyot, oʻlchash texnikasi, radionavigatsiya va boshqa sohalarda ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |