**Hakim Abul-Majd Majdud ibn Adam Sana'iy G'aznaviy** ( forscha: حکیم ابوالمجد مجدود ‌بن آدم سنایی غزنوی ), ko'proq **Sanoiy** nomi bilan mashhur bo'lib, G'aznalik fors  shoiri bo'lib, o'z hayotini hozir Afg'onistonda joylashgan G'aznaviylar imperiyasida o'tkazgan. 1080-yilda tug‘ilgan va 1131-1141-yillarda vafot etgan

Hayoti
------

Sanoyi sunniy musulmon edi.  U 1117 – 1157 yillarda hukmronlik qilgan G‘aznaviy Bahromshoh saroyi bilan bog‘langan

Asarlari
--------

Taxminan 900 yil davomida *"Devorli Haqiqat bog‘i"* doimiy ravishda klassik asar sifatida o‘qilib, so‘fiylik darsligi sifatida foydalanildi. Mayor T. Stivensonning fikricha: "Sanoyning shon-shuhrati hamisha oʻzining *"Hadiqa"* siga tayangan; bu asar Sharqda eng mashhur va eng hurmatli asaridir; ana shu asari tufayli u buyuk uchlikdan birini tashkil qiladi. Tasavvuf ustozlari — Sanoiy, Attor, Jaloliddin Rumiy ". Sanoi nafs, nafs va hissiy hayajon insoniyat va ilohiy ilm o‘rtasida turganini, bu yagona haqiqiy haqiqat ( *Haq* ) ekanligini o‘rgatgan. Ishq ( *Ishq* ) va ijtimoiy vijdon uning uchun dinning asosidir; insoniyat uyquda, kimsasiz dunyoda yashaydi. Sanay uchun umumiy din faqat odat va marosim edi.

Sanoiy she'riyati fors adabiyotiga katta ta'sir ko'rsatdi. U tasavvufning falsafiy, tasavvufiy va axloqiy g‘oyalarini ifodalashda *qasida* (qasida), *g‘azal* (lirika) va *masnaviy* (qofiyali bayt)dan foydalangan birinchi shoir hisoblangan.

### Poetik ta'sir

Rumiy Sanoyi va Attorni o‘zining ikki buyuk ilhomi deb e’tirof etib, "Attor – ruh, Sanoi uning ikki ko‘zi, men Sanoi va Attordan keyin keldim", dedi. *Devorli haqiqat bog‘i* Nizomiyning *"Maxzan al-asror"* (Sirlar xazinasi) uchun ham namuna bo‘lgan  .

### Zamonaviy madaniy manbalari

Gilermo del Toroning 2017-yilda *suratga olingan "Suv shakli"* filmi oxirida Hakim Sanoyining sheʼriyatiga havola qilingan. Filmning so‘nggi sahnasida hikoyachi o‘ziga xos nisbatlarsiz bir necha misra she’r o‘qiydi, garchi filmning kredit ketma-ketligida "Hakim Sanoiyning moslashtirilgan asarlari"ga ishora bor. "Kongress kutubxonasi "blogida tadqiqot olib borgan Piter Armenti "*Catbird* *o'rindig'idan* "blogi o'quvchilari yordami bilan *"Suvning shakli"* oxirida aytilgan she'r del Toro tomonidan Priya Xemenveyning Hakim Sanayning asl she'ri tarjimasiga moslashtirilganligini tasdiqladi. Hemenway tarjimasi *"Hamma narsaning kitobi: Yurakning xohishi sayohati"* kitobida keltirilgan*: Hakim Sanoiyning devorli haqiqat bog‘i* (2002)  .

Iqtiboslar
----------

* Sanoiy she’riyati "uyg‘onish" imkoniyatini ta’kidlaydi;

*Insoniyat dunyoda shunchaki yuk bo'lib qolmoqda* *U xuddi qayiqda uxlab yotgandek supurib ketadi.* *Ular uyquda nimani ko'rishlari mumkin?* *Qanday haqiqiy mukofot yoki jazo bo'lish mumkin?*

*O'z nafsini bilmagan o'zganing ruhini qanday bilsin? Qo'l va oyog'ini biladigan odam Xudoni qanday bilsin?* *Payg'ambarlar bu masalani tushunishga teng emas; Nega sen ahmoqona shunday qilyapsan?* *Qachonki bu mavzuni ko'rsatsangiz, iymonning pok mohiyatini bilib olasiz. Aks holda imoningiz bilan nima umumiyligingiz bor? Sen jim bo'lganing va ahmoqona gapirmaganing yaxshidir.* *O'rganganlar bema'ni gapiradi; chunki haqiqiy din har kimning oyog'iga to'qilgan emas*  .

Uning bu uyg'onish vositasi Xudoga taslim bo'lishdir, uning she'riyati "muhabbat yo'lining muhim hidi" deb nomlangan. U insoniy ikkiyuzlamachilik va ahmoqlikka zarba beradi  ;

* Boshqalar g'aflatda, — sen dono bo'l, bu yo'lda tilingni sukut qil. Bunday kishiga qo'yilgan shart shundaki, u barcha taom va ichimliklarni sabablardan emas, balki sababchidan olishi kerak. Boringlar, azob chekinglar, agar sizni yaxshi ko'rsalar; Agar yo'q bo'lsa, do'zaxga boradigan yo'l bilan qanoat qil. Hech kim qiyinchilikka chidamasdan maqsadiga erisha olmadi.

Eslatmalar
----------

1. 1 2  Edward G. Browne, *A Literary History of Persia from the Earliest Times Until Firdawsh*, 543 pp. Adamant Media Corporation, 2002, ISBN 978-1-4021-6045-5, ISBN 978-1-4021-6045-5 (see p.437)
2. ↑  C.E. Bosworth, *The Later Ghaznavids*, 108.
3. ↑  Ghulam Abbas Dalal, *Ethics in Persian Poetry*. (Abhinav Publications, 1995), 95.
4. ↑  *J.T.P. De Bruijn.* „ḤADIQAT AL-ḤAQIQA WA ŠARIʿAT AL-ṬARIQA".  Iranica (15-dekabr 2002-yil). Qaraldi: 6-sentabr 2010-yil.
5. ↑  „Who wrote the poem at the end of "The Shape of Water"? | From the Catbird Seat: Poetry & Literature at the Library of Congress" (en-US). *blogs.loc.gov* (9-mart 2018-yil). Qaraldi: 21-iyul 2018-yil.
6. ↑  Source: From: Enclosed Garden Of Truth, Edited and translated by J. Stephenson in 1910
7. ↑  Osho, *Unio Mystica*, Vol 1, Chapter 1, Rajneesh Foundation International
8. ↑  Source: From: Enclosed Garden Of Truth, Edited and translated by J. Stephenson in 1910

Ma'lumotnomalar
---------------

* "Hadiqat al-haqiqa va shariat at-tariqa" Encyclopædia Iranicada JTP De Bruijn
* EG Braun. *Fors adabiyoti tarixi*. (To'rt jild, 2256 bet va yigirma besh yil yozma). 1998 yil.ISBN 0-7007-0406-XISBN 0-7007-0406-X
* Jan Rypka, *Eron adabiyoti tarixi*. Reidel nashriyot kompaniyasi. 1968 yilOCLC 460598 .ISBN 90-277-0143-1ISBN 90-277-0143-1
* Bo Utas, *Fors so'fiy she'ri: lug'at va terminologiya*. Skandinaviya Osiyo tadqiqotlari instituti monografiya seriyasi, Curzon Press, 1977 yil.OCLC 4705360OCLC 4705360