recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Kongo (maʼnolari).

**Kongo** (bakongo) — bantu guruhiga mansub xalq. Zairda (6,6 mln.kishi), Kongoda (1,23 mln.kishi), Angolada (1,3 mln.kishi), Uganda va Gabonda yashaydilar. Umumiy soni 9,2 mln. kishi (1990-yillar oʻrtalari). Kongo tilida soʻzlashadilar. Negroid irqiga mansub. Dindorlari — asosan, xristianlar, sinkretik (mushtarak) va anʼanaviy diniy eʼtiqodlar ham mavjud. Dehqonchilik, hunarmandchilik, ovchilik bilan shugʻullanadilar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bek Nazagʻ** (19-asr) — tarixchi, "Amiri lashkar jangnomasi" nomli tarixiy asar muallifi. Bu kitob sheʼriy asar boʻlib, 1865 — 75 yillarda oʻzbek tilida yozilgan. Asarda 1864 — 65 yillari Qoʻqon xonligida boʻlib oʻtgan voqealar, jumladan Qoʻqon xonining lashkarboshisi Alimqul askarlari bilan rus qoʻshini oʻrtasida Toshkent va uning atrofi uchun boʻlgan janglar haqida maʼlumot berilgan. Asarning 1878-yilda koʻchirilgan qoʻlyozma nusxasi Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharq-shunoslik institutida saqlanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kondos vodiysi**-Gilgit-Baltistonning Ganche tumanidagi qishloq. U shimoliy tomondan Xitoy, sharqiy tomondan Hindiston bilan chegaradosh. Bu 150 km Skardu shahridan km va 50 km Xapludanuning aholisi taxminan 5500 kishi.

Dengiz sathidan 9500 fut balandlikda joylashgan. Siachen muzligining baʼzi qismlari ham Kondus vodiysida joylashgan.

Ikki daryo va bir qancha soylar bor.Kondus Ganche juda goʻzal va u erda juda koʻp qudratli choʻqqilar mavjud.1984-yilgacha Kondusga koʻplab alpinistlar va ekspeditsiyalar tashrif buyurishgan. Ammo 1984-yildan keyin Pokiston armiyasi oʻz lagerlarini tashkil etdi va chet elliklar uchun taqiqlangan.

Kondus Pokistonning shimoliy tomonida,Siachen muzligi yaqinida joylashgan. Bu Hindiston chegarasi yaqinidagi Pokistonning oxirgi qishloqlaridan biri hisoblanadi. Oltita qishloqlar mos ravishda Lachat,Thang,Jaffarobod,Chogʻogʻron,Karmanding va Xorqondo. Kishilarning kasbi dehqonchilik boʻlib, asosan qishloq xoʻjaligiga bogʻliq. Xorqondoda sharsharalar va buloqlar koʻp, ayniqsa issiq buloq. Shu sababdan Xorqondo issiq buloq sifatida ham mashhur. Qishloq xoʻjaligi ehtiyojlari uchun suv yetarli. Qishloq boʻylab ikkita daryo oqib oʻtadi, yaʼni Xoʻrkondo va Kayver daryolari markazda Lobaha mor deb ataladi. Yo‘l metalllashmayapti, ammo 2021-yil avgust oyida ishlar olib borilmoqda. Savodxonlik darajasi taxminan 75% ni tashkil qiladi. Umumiy aholi soni oʻn mingdan ortiq.

Koordinatalari: 35°16′N 76°40′E﻿ / ﻿35.267°N 76.667°E﻿ / 35.267; 76.667GOKoordinatalari: 35°16′N 76°40′E﻿ / ﻿35.267°N 76.667°E﻿ / 35.267; 76.667GOAndoza:Ghanche District
**Viktor Grigoryevich Tishchenko** (ruscha: *Виктор Григорьевич Тищенко*; 1949-yil 22-fevral) — sovet futbolchisi, himoyachi va yarim himoyachi. Sovet va rus futbol murabbiyi.

Hayoti
------

Futbolchi sifatida „Kuban" futbol klubida birinchi ligada 7 ta oʻyin oʻtkazdi. Taxminan oʻn yil davomida ikkinchi liga klublarida oʻynadi, ulardan eng mashhuri „Volgograd-Stal" (hozirgi Rotor) klubi edi.

Futbolchilik faoliyatini yakunlagach, turli klublarda murabbiy sifatida ishlay boshladi. 1989-yilda „Zarafshon" klubida murabbiy lavozimini egalladi. Keyinroq „Aktyubinets" jamoasi va Krasnodar oʻlkasi vakili — „Torpedo" va „Kolos" klublarida murabbiy boʻldi.

1994-yilda Tolyattining „Lada" klubi murabbiylar shtabiga qoʻshildi. Uning boshchiligida „Lada" oliy ligada 15 ta oʻyin oʻtkazgan va oxirgi oʻrinni egallagan. Keyingi mavsumda Tishchenko jamoa murabbiylar shtabida Viktor Antixovichning yordamchisi boʻldi va jamoani katta ligaga qaytarishga muvaffaq boʻldi. 1996-yilda yana „Lada" bosh murabbiyi lavozimini egalladi, lekin jamoani oliy ligada saqlab qola olmadi va 1997-yil may oyida isteʼfoga chiqdi.

1998-yil dekabr oyida bir necha kun davomida „Kuban" murabbiyi boʻldi. 2000-yillarning oʻrtalarida „Novorossiysk-Chernomorets" va „Sochi-04" klubini boshqargan. Keyinchalik Yuriy Syomin qoʻl ostida Moskvaning „Lokomotiv" va Kiyevning „Dinamo"sida maʼmuriy lavozimlarda ishlagan. 2016-yildan buyon hozirgacha „Lokomotiv"da ishlab kelmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  „Братья по несчастью". 13-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-iyul 2017-yil.
2. ↑  „«Евро-Футбол. Ру»: Виктор Тищенко возглавит селекционный отдел «Локомотива»". 5-noyabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-iyul 2017-yil.
Viktor Orban — Vengriya (Mojarisoton) Respublikasi Bosh vaziri. Amaldagi qonunchilikka koʻra Vengriya Hukumatiga rahbarlik qiladi. Hukumat tarkibini shakllantiradi. Viktor Mixay Orban 1963 yil 31-mayda tugʻilgan — Vengriya siyosatchisi, 2010 yildan beri Vengriya Bosh vaziri boʻlib ishlagan; u shuningdek, 1998 yildan 2002 yilgacha bosh vazir boʻlgan. Shuningdek, u 1993 yildan buyon milliy konservativ siyosiy partiya boʻlgan Fideszning prezidenti boʻlib, 2000-2003 yillarda qisqa tanaffus bilan chiqdi.
Orban Sekesfehervarda tugʻilgan va 1987 yilda *Eotvos Lorand* universitetida huquqshunoslik boʻyicha oʻqigan. U Oksforddagi Pembrok kollejida siyosiy fanlarni qisqacha oʻrgangan, Millatlar qulashi ortidan Vengriyaga qaytib, siyosat bilan shugʻullangan. U oxir-oqibat Fidesz partiyasiga aylangan „Yosh demokratlar alyansi" (Fiatal Demokraták Szövetsége) islohotchi talabalar harakatini boshqargan. Orban 1989 yilda Imre Nagy va 1956 yilgi inqilobning boshqa shahidlarini qayta dafn qilish marosimida nutq soʻzlaganidan keyin jamoatchilikka maʼlum boʻlgan siyosatchiga aylandi va unda Sovet qoʻshinlarining mamlakatdan chiqib ketishini talab qildi.

1990 yilda demokratiyaga oʻtgandan soʻng, u Milliy Majlisga saylandi va 1993 yilgacha Fidesz parlament fraktsiyasining rahbari boʻldi. Uning rahbarligi ostida Fidesz oʻzining asl oʻng markaziy, klassik liberal, evropaparastlik integratsiyasidan voz kechib, koʻproq oʻng qanotli milliy konservatizm tomon yoʻl oldi. Fidesz 1998 yilgi saylovlarda koʻplab oʻrinlarni qoʻlga kiritgandan soʻng, Orban birinchi marta bosh vazir etib tayinlandi.

Fidesz Sotsialistik partiyaga 2002 va 2006 yilgi saylovlarda ozgina yutqazdi, bu davrda Orban oppozitsiya rahbari sifatida sarf qildi. Sotsialistlarning mashhurligining pasayishi, Bosh vazir Ferens Dyurchanining „Oszoda" nutqida kuchayganligi, Orbanga Fideszni 2010 yilda gʻalaba qozonishiga olib keldi. Orban nasroniy demokratlar bilan koalitsiya tuzdi va bu unga Milliy Assambleyada aksariyat koʻpchilik ovozini berdi. U katta konstitutsiyaviy va qonunchilik islohotlarini amalga oshirishda foydalangan. Fidesz 2014 va 2018 yilgi saylovlarda yuqori malakali koʻpchilikni saqlab qoldi. 2020 yil noyabr oyida Orban Vengriyaning eng uzoq muddatli bosh vaziri boʻldi va 1875 yildan 1890 yilgacha bosh vazir boʻlib ishlagan Kalman Tiszadan oʻzib ketdi.

Uning rahbarligida Vengriya demokratiyadan avtoritarizmga qaytishni boshdan kechirdi. Orbanning populizmi, ijtimoiy — milliy konservatizm, engil evroseptikizm va u „noqonuniy davlat" deb taʼriflagan tashviqotlari Evropa va xalqaro miqyosda katta eʼtibor va tanqidni tortdi. Orbana siyosiy xulq-atvori natijasida Fidesz 2019 yil martidan 2021 yil martigacha Evropa Xalq partiyasiga aʼzo boʻlish huquqidan mahrum qilindi, Fidesz EPPni tark etganidan soʻng, uning yangi nizomi taʼsis partiyalarining majburiyatini kuchaytirdi.
**Kapsan**, kafsan — 1) oʻtmishda qishloq jamoasining xizmatini bajarganligi uchun dehqonlar tomonidan ayrim shaxslar (mas, maʼmur va din arboblari, mirob va podachilar, temirchi va sartaroshlar)ga berilgan mahsulot toʻlovi. K.ning miqdori yerning hosildorligiga hamda suv taʼminotiga qarab turli joylarda turlicha boʻlgan. Dehqonlar oʻz qarindosh-urugʻlari, qishlokdagi kambagʻal oilalarga, beva-bechoralarga ham ixtiyoriy ravishda K. berganlar; keyinchalik u majburiy toʻlovga aylangan; 2) Turkiston oʻlkasida (mas, Toshkent, Fargʻonada) sayyor artistlar truppasi koʻrsatgan tomoshalarda yigʻilgan pulni kishi boshiga taqsimlaganda tekkan ulush.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Patir** — non turi. Shirmoy P. qashqari P. koʻk P. qiymali P. patircha kabi turlari bor. Ularning har biri masalligi, tayyorlanish usuli bilan farq qiladi. Tayyorlanishi: iliq sutda tuz va xamirturush eritiladi, soʻngra qoʻy yogʻi (yoki sariyogʻ) qoʻshilib xamir qoriladi. Xamir osh-gach, 500 g li zuvalalar uziladi. Zuvaladan chekkalarining qalinligi 3—4 sm, oʻrtasining qalinligi 1 sm keladigan non yasaladi, uning yupqa joyiga zich chakich uriladi. [[Non chetlari pichoq bilan tilinib, naqsh beriladi. Yasalgan P. betiga 15—20 min. dasturxon yopib qoʻyiladi. Tandirga yopish oldidan olov kul bilan koʻmiladi, namakob sepiladi. Tan-dirdan uzilgan P.ning yuziga eritilgan dumba yogʻi surkaladi (yana qarang [[Non).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Kapsula (maʼnolari).

**Kapsula** lotin tilida(lot. capsula — quticha) — 1) biol.da — odam va hayvonlarda turli aʼzolar va ularning ayrim qismlarini yoki patologik tuzilmalar (mas, oʻsma)ni oʻrab olgan parda (mas, jigar K.si, buyrak K.si, boʻgʻim K.si va b.). Asosan, tolali biriktiruvchi toʻqima, baʼzan yogʻli kletchatkadan tuzilgan boʻladi; 2) farmakologiyada — yutiladigan dorilar solinadigan gʻilofcha; jelatina yoki kraxmalli boʻladi. Ogʻiz shilliq pardasini taʼsirlanishdan saqlaydi, dorining yoqimsiz hidi yoki taʼmi odamga sezilmaydi. K.ni ochmasdan butunligicha yutilaveradi; 3) mikrobiologiyada — K.li bakteriya hujay-ralari atrofidagi shilliq qavat.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Matematik lingvistika** -1) tilshunoslikning tilni tadqiq etish va oʻrganishda matematik usullardan foydalanuvchi boʻlimi; 2) mat.ning tabiiy tillar bilan baʼzi bir jihatlardan oʻxshash boʻlgan mavhum strukturalarni oʻrganuvchi boʻlimi. Matematik lingvistika tilshunoslik boʻlimi sifatida tabiiy tillar hodisalarini va ularni tadqiq etish jarayonlarini mavhumiy-semiotik modellashtirish usulidan foydalanadi; matematik fan sifatida esa ana shu modellarning eng umumiy xossalarini tadqiq etadi va ularning tuzilish usullarini oʻrganadi. Har ikkala maʼnodagi Matematik lingvistika ayni bir tushunchaviy apparatdan foydalanadi, ular orasida shunchalik yaqin bogʻliqlik mavjudki, uni maʼlum shartlar bilan yagona semiotik fan sohasi deb hisoblash mumkin.

Matematik lingvistika 20-asrning 50-yillarida paydo boʻlgan. Uning asosiy tushunchalari — asos qilib olingan belgi-ishoralar (alifbo, lugʻat) toʻplami va maʼlum alifbo belgi-ishoralari (soʻz shakllar, iboralar toʻplami) izchilliklari (zanjirlari) toʻplami kabi tushunchalardir. Bu asosiy tushunchalar tilning har bir sathida qoʻllanadi. Oʻz maqsad-vazifasiga koʻra, Matematik lingvistika eng avvalo nazariy tilshunoslik vositasi hisoblanadi. Ayni paytda uning usul va yoʻllari amaliy lingvistik tadqiqotlarda — matnga avtomatik ishlov berishda, avtomatik tarjimada, inson va EHM oʻrtasidagi aloqa bilan bogʻliq tadqiqotlarda keng qoʻllanmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Pyesa (maʼnolari).

**„Pyesalar"** — William Shakespeare qalamiga mansub pyesalar toʻplami. 1960-yil Toshkent shahrida OʻzSSR davlat badiiy adabiyot nashriyotida chop etilgan. Mazkur toʻplamga muallifning eng taniqli besh pyesasi kiritilgan.

Pyesalarni rus tilidan oʻzbek tiliga Maqsud Shayxzoda, Gʻafur Gʻulom va Uygʻun tarjima qilgan. Toʻplamga „Hamlet" (inglizcha: *Hamlet*), „Othello" (inglizcha: *Othello*), „Qirol Lear" (inglizcha: *King Lear*), „Julius Caesar" (inglizcha: *Julius Caesar*) hamda „Romeo va Juliet" (inglizcha: *Romeo and Juliet*) pyesalari kiritilgan.

Asarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Gʻulom Shodi – muharrir, Mstislav Shchirovskiy – rassom, G. Bedarev – rasmlar muharriri, T. Skiba – texnik muharrir, I. Qobilov – musahhih. Kitob adadi – 10 000 nusxa.

Pyesalar
--------

* „Hamlet" (inglizcha: *Hamlet*) (Maqsud Shayxzoda tarjimasi)
* „Othello" (inglizcha: *Othello*) (Gʻafur Gʻulom tarjimasi)
* „Qirol Lear" (inglizcha: *King Lear*) (Gʻafur Gʻulom tarjimasi)
* „Julius Caesar" (inglizcha: *Julius Caesar*) (Uygʻun tarjimasi)
* „Romeo va Juliet" (inglizcha: *Romeo and Juliet*) (Maqsud Shayxzoda tarjimasi)

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Otaturk Olimpiya Stadioni** (turkcha — *Atatürk Olimpiyat Stadi*) — Turkiyaning Istanbul shahridagi koʻp sportli stadion. 2002-yilda ochilgan.

Qurilishi
---------

Stadion qurilishida 3 700 000 m³ tuproq chiqarib tashlandi, 60 000 m³ beton, 90 000 m² yoʻl qoplamasi yotqizildi, 400 ta avtomobil uchun toʻxtash joyi qurildi.

2002-yildan 2005-yilgacha stadion 80.597 tomoshabinni qabul qilgan. Keyinroq oʻrinlar soni 76.092 taga qisqartirildi.

2013-yil 14-iyundan buyon stadionga olib boruvchi metro liniyasi qurilmoqda.

Foydalanilishi
--------------

Ayni paytda stadionda sport musobaqalari, mashhur guruhlarning konsertlari oʻtkaziladi:

* 2005-yil 25-may kuni stadionda «Liverpul» va «Milan» oʻrtasidagi Chempionlar ligasi finali boʻlib oʻtdi.
* 2010-yil 6-sentabrda stadionda «U2 360° Tour» doirasida U2 oʻz konsert dasturini namoyish etgan. Konsertga 54.278 nafar tomoshabin tashrif buyurdi.

Baʼzida Turkiya terma jamoasi shu stadionda oʻz matchlarini oʻtkazadi.

Umumiy maʼlumotlar
------------------

Stadion XXIX Olimpiya oʻyinlarining asosiy arenasi sifatida qurilgan boʻlib, Istanbul mezbonlik qilishga daʼvo qilgan edi. Istanbulning gʻarbiy chekkasida joylashgan. Olimpiya stadioni Turkiyadagi eng katta stadiondir. Qurilish 1999-yilda boshlangan va 2002-yilda 2008-yilgi Olimpiya oʻyinlari uchun qurib bitkazilgan. Turkiyaning Yozgi olimpiya oʻyinlariga mezbonlik qilish taklifi muvaffaqiyatsiz tugadi. Oʻyinlar Pekinda boʻlib oʻtdi. Stadion qurilishiga $140 million sarflangan.

Stadion Turkiyaning birinchi prezidenti Mustafo Kamol Otaturk nomi bilan atalgan.

Arxitektura
-----------

Otaturk Olimpiya stadioni
Stadionning ikkita poʻlat tomi (ogʻirligi 2800 va 1300 tonna) Tekfen tomonidan Jayhandagi (Adana) zavodida ishlab chiqarilgan.

Stadionda 134 ta kirish va 148 ta chiqish eshigi qurilgan. Olimpiya stadioni 80.000 tomoshabinni sigʻdira oladi va xavf tugʻilganda ularni 7,5 daqiqa ichida evakuatsiya qilish imkoniyatiga ega. Stadionda yer osti tunneli orqali stadion bilan bogʻlangan ikkita mashgʻulot maydonchasi mavjud.

Stadionning gʻarbiy tomi ostida maydoni 42 200 m² boʻlgan 6 qavatli yer ostida 3 qavati joylashgan) savdo markazi mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  „**Atatürk Olimpiyat Stadi**".  WORLD STADIUMS (9-oktabr 2008-yil). 15-oktabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-oktabr 2008-yil.
2. ↑  „**Tekfen Construction**".  TEKFEN (7-dekabr 2015-yil). 6-yanvar 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-may 2022-yil.
**Aleatiko**, Aleatiko pero, Uva liatika- vinobop uzum navi. 1830-yilda Italiyadan Krimga, 19-asrning 2-yarmida Oʻzbekistonga keltirilgan. Oʻrta Osiyoda keng tarqalgan. Tupi oʻrtacha oʻsadi. Bargi bir oz choʻziq, arra tishli, tuksiz. Guli ikki jinsli. Uzum boshi konussimon silindr shaklida, oʻrtacha kattalikda (boʻyi 15-18 sm, eni 10-13 sm), 307ogirligi 140-150 g, shingillari oʻrtacha tigʻiz. Gʻujumi dumaloq, qizgʻish-koʻk. Eti muskat hidli, shirador; Hosili faol harorat 2800°-3200° boʻlganda 140-160 kunda pishib yetiladi (sentabr oʻrtalarida), tarkibidagi qand 25-26% ga yetadi. Hosildorligi 90-100 s/ga. Toki suvsizlikka chidamsiz. A. oʻtloqi va soz tuproqlarda yaxshi oʻsadi. Raga bilan zarar-lanadi, kul kasalligiga chidami oʻrtacha.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Materik yon bagʻri** - okean tubining qirgʻoqqa yaqin qismi, materikning suv ostidagi chekka qismlarining asosiy elementlaridan biri. Shelf bilan materik etagi orasida joylashgan. Okean shelfi va qaʼriga qaraganda yon bagʻri xiyla tikligi (oʻrtacha 4°, koʻp hollarda 15—20° dan 40° gacha) va rel-yefning parchalanganligi bilan farq qiladi. Seysmik tadqiqotlar, dragalash va chuqur suv osti parmalashlari natijasida aniqlanishicha, Materik yon bagʻri b. geologik tuzilishi jihatidan yon-atrof strukturalarining bevosita davomidir. Suv osti denudatsiya va akkumulyasiya jarayonlari roʻy berib turadi. Materik yon bagʻri b. alevrit tarkibli terrigen choʻkindilar, iliq dengizlarda — karbonatli biogen gillar, Dunyo okeanining Antarktika yaqinidagi zonalarida — aysberg yotkiziklari va diatomli gillar bilan krplangan. Organik moddasi sermahsul boʻlganidan Materik yon bagʻri b. alohida batial zona deb ajratiladi (qarang Batial).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Kaptarxona gʻori (maʼnolari).

**Kaptarxona gʻori** - Qoratepa togʻ tizmasining janubi-gʻarbiy yon bagʻridagi (Kitob tumani) gʻor, 1050 m balandlikda joylashgan. Silur davri ohaktoshlaridan tarkib topgan. Fop ogʻzi janubi-gʻarb tomonga qaragan. Ichida bir qancha yoʻlaklar va xonalar mavjud. Sahni tosh parchalari aralashgan gillar bilan qoplangan. Devorlarida kalsiy mineralidan tashkil topgan hosilalar uchraydi. Gʻorda koʻplab koʻrshapalak va yovvoyi kaptarlar yashaydi (nomi shundan). Gʻorning umumiy uz. 54 m, maydon 310m2, hajmi 3080 m3 dan ziyod. Yoʻlakchalarning uz. 3 m, eni 1 m, balandligi 0,8 m gacha. Xonalarning uz. 29 m, eni 3,4 m, balandligi 17 m gacha.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oliv Oyl** — u dengizchi Popay, haqidagi komikslar va multfilmlardagi qahramonning sevgilisi. Amerikalik komikslar rassomi Elzi Segarom tomonidan 1919-yilda oʻzining "*Timble Theater* "komiksidagi qahramon sifatida ixtiro qilingan; Bu Popay paydo boʻlishidan 10-yil oldin sodir boʻlgan va bu davrda u komiksning asosiy qahramonlaridan biri edi va komiks nomini „Popay" deb oʻzgartirgandan soʻng, asl nusxadagi yagona qahramon boʻlib, yangi versiyada personajlar sifatida saqlanib qoldi. Uning ingliz tilidagi ismi — *Olive Oyl* — „zaytun moyi" iborasining buzilgan imlosi (ingliz. *olive oil*).

Oliv Oyl komiksda oriq, ozgʻin, qora sochli, sochlari toʻrga oʻralgan, qoʻpol va unchalik aqlli boʻlmagan ayol sifatida tasvirlangan. U dastlab Kastor Oilning singlisi va Hevi Gremning qiz doʻsti sifatida tanishtirilgan edi; Komiksdagi dastlabki hikoyalarning aksariyati Oilning Grahamning sarguzashtlariga hasad qilishi bilan bogʻliq kulgili vaziyatlarga asoslangan edi. Komiksda dengizchi paydo boʻlganidan beri Popay uning sevgilisi, shuningdek, Popayning antagonisti, baquvvat dengizchi Blutoning ishtiyoqi ob’ektiga aylandi va aksariyat hikoyalarda allaqachon kulgili boʻlsa-da, "qiynalgan qiz "shaklida paydo boʻldi. Popay Bluto yoki boshqa xavf -xatarlardan qutqarishi kerak boʻlgan; Baʼzi hikoyalarda Oil Popaydan koʻra boyroq va bilimliroq sherik topishni orzu qilgan, ammo oxirida u doimo unga qaytib kelgan.

1930-yillarning oʻrtalaridan boshlab Oliv oil Popay haqidagi deyarli barcha qisqa multfilmlarda paydo boʻla boshladi; 1933-yildan 1938-yilgacha va 1944-yildan 1950-yil oxirigacha u aktrisa Mey Kuestel tomonidan ovozga qoʻyilgan, u ham Betti Bopni ham ijro etgan. 1980-yilda „Popay" filmida uni aktrisa Shelley Duvall ijro etgan. 2007-yilda Segarning vatanida uning sharafiga haykal oʻrnatildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Know their history: Thimble Theatre". 31-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-may 2014-yil.
2. ↑  „Popeye & Olive Oyl : People.com". 28-may 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-may 2014-yil.
3. ↑  „Olive Oyl - Infoplease". 24-iyul 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-may 2014-yil.
4. ↑  „Statue of Olive Oyl, Swee'Pea, and the Jeep, Chester, Illinois". 27-may 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-may 2014-yil.

Havolalar
---------

* Britannica entsiklopediyasi maqolasi. Arxivnaya kopiya
**Kapteyn yulduzi** — Rassom yulduz turkumidagi yagona yulduz. U Quyoshdan taxminan 13 yorugʻlik yili masofada joylashgan. U 1897-yilda Yakobus Kapteyn tomonidan kashf etilgan va uning nomini olgan. Kapteyn yulduzini tungi osmonda oddiy teleskop yordamida koʻrish mumkin.

Xususiyatlari
-------------

Yulduz qizil subkarlik, yaʼni anomal spektrga ega va Hertzsprung-Russell diagrammasidagi asosiy ketma-ketlikdagi yulduzlar va oq mittilar orasidagi boʻshliqda joylashgan. U bizning Quyoshdan 250 baravar kam yorugʻlik chiqaradi va yorugʻlik nurining toʻrtdan bir qismiga teng. Bundan tashqari, u boshqa yulduzlardan farqli oʻlaroq, bizning galaktikamizda teskari yoʻnalishda harakatlanadigan ob’ektlarga tegishli. U kashf etilgan paytda u eng katta toʻgʻri harakatga ega boʻlgan yulduz edi. Ayni paytda yanada tezroq yulduz maʼlum — Barnard yulduzi.

Kapteyn yulduzi somon yoʻli halosining bir qismi. Bunday ob’ektlar bizning galaktikamizning umumiy aholisining atigi 0,1-0,2 % ni tashkil qiladi. Koʻrib chiqilayotgan yulduz bizga eng yaqin oʻxshash ob’ektdir. U „*Bir guruh kapteyn yulduzlari"* deb nomlangan bunday yulduzlarning mahalliy klasteriga tegishli (inglizcha: *Kapteyn's star group*).

Sayyora tizimi
--------------

Yulduzning ikkita sayyorasi bor — Kapteyn b va Kapteyn c. Kapitan b yashashga yaroqli zonada joylashgan va yashash mumkin boʻlgan eng qadimgi sayyoradir (taxminan 11,5 milliard yil). Orbital davrlar 48,6 va 121,5 Yer kuni, minimal massalari esa mos ravishda 4,8 va 7 Yer massasini tashkil qiladi.

Yulduzning yashash zonasida Kapteyn b sayyorasi yoʻq degan faraz mavjud, ammo yulduz faolligi kuzatilmoqda, chunki yulduzning 143 kunlik aylanish davri eʼlon qilingan.

Yulduzning eng yaqin muhiti
---------------------------

Quyidagi yulduz tizimlari undan 10 yorugʻlik yili ichida joylashgan:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Yulduz | Spektral sinf | Masofa, St. yillar |
| LHS 1565 | M5.5V | 3.7 |
| LP 944-020 | M9 | 6.1 |
| Sirius AB | A1 Vm / DA2 VII | 7.5 |
| e Eridani | K2V | 8.5 |
| 82 Eridani | G8V | 8.9 |
| Gliese 229 AB | M1/T0 | 9.3 |

Yana qarang
-----------

* Yaqin atrofdagi yulduzlar roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑  „Kapteyn b and c: Two Exoplanets Found Orbiting Kapteyn's Star" (inglizcha). *Breaking Science News | Sci-News.com*. Qaraldi: 6-sentabr 2018-yil.
6. ↑  *Сергей Попов*. „Главные астрономические открытия мая 2015 года". *Газета.Ru* (5-iyun 2015-yil). Qaraldi: 6-sentabr 2018-yil.
7. ↑
**Fibroadenoma** (lot. ﬁ bra — tola va adenoma), adenofibroma — bez va biriktiruvchi toʻqimadan rivojlanadigan xavfsiz oʻsma. Asosan, sut bezlarida, prostata bezi va boshqa aʼzolarda uchraydi. Sekin oʻsadi, qobiqqa oʻralgan boʻlib, atrofidagi toʻqimalardan chegaralanib turadi. Bezning sut yoʻli ichiga oʻsgani — ichki F. sut yoʻli atrofidagisi — tashqi F. aralash oʻsgani ulkan F. (yaproqsimon), unda koʻpincha teri bilan birikib ketgan yaproqsimon shakldagi yarali tugunlar paydo boʻladi. Sut bezi F.sida ogʻriq, prostata bezi F.sida siydikning qisman yoki toʻla tutilishi kuzatiladi. Baʼzan xavfli oʻsmaga aylanishi mumkin. Davosi: jarrox/shk yoʻli bilan olib tashlanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Douglas A. Blackmon** (1964-yilda tugʻilgan) — amerikalik yozuvchi va jurnalist. 2009-yilda „S*lavery by Another Name: The Re-Enslavement of Black Americans from the Civil War to World War II"* kitobi uchun Pulitzer mukofotiga sazovor boʻlgan.

Tarjimai holi
-------------

Blackmon Arkansas shtatining Stutgart shahrida tugʻilgan va Missisipi deltasida, Missisipi shtatining Leland shahrida oʻsgan. Uning soʻzlariga koʻra, 6000 aholisi boʻlgan kichik shaharcha oq va qora tanlilar oʻrtasida teng taqsimlangan. XX asr oʻrtalariga kelib fuqarolik huquqlari faolligi oshdi. Shaharcha qora tanli ishchilar oʻrtasida plantatsiyalar ish tashlash joyi edi. Blackmon Hendrix kollejini tamomlagan.

Faoliyati
---------

 Blackmon Berni Sanders bilan 2015-yilda
Douglas dastlab *Arkansas Demokrati* uchun muxbir boʻlib ishlagan. Keyinchalik Little Rock’da *Daily Record’ning* boshqaruvchi muharriri sifatida faoliyat yuritgan. Soʻng Atlantaga koʻchib oʻtdi va u yerda *Atlanta Journal-Constitution jurnalida* muxbir boʻlib ishladi. 1995-yilda Blackmon *The Wall Street Journal jurnalida* ishlay boshladi va 2012-yilda uning Atlantadagi byurosi boshligʻi boʻldi. U yerda boʻlganida, Douglas „Deep Trouble" hikoyasi sababli 2011-yilgi yirik gazetalar uchun Jerald Loeb mukofotini qoʻlga kiritidi.

2008-yilda Blackmon *"Lavery by Another Name: The Re-Enslavement of Black Americans from the Civil War to World War II" nomli asarini nashr etdi.* Unda Amerika fuqarolar urushidan keyin janubdagi peonaj va mahkumlar ijaraga olingan mehnat tarixi oʻrganildi. Abraham Lincoln qullikni bekor qilgandan soʻng Douglas ozodlikka yoʻl olgan oʻn minglab qullar va ularning avlodlari haqidagi hikoyalarni ochib berdi. 2009-yilda Blackmon „*Slavery by Another Name"* uchun Pulitzer mukofotiga sazovor boʻldi.

Manbalar
--------


1. 1 2  „General Nonfiction". *The Pulitzer Prizes*. Qaraldi: 23-noyabr 2014-yil.
2. 1 2 3  „Douglas A. Blackmon".  PBS (1-may 2008-yil). 23-aprel 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-aprel 2009-yil.
3. ↑  „Loeb Award Winners". *UCLA Anderson School of Management* (28-iyun 2011-yil). 21-mart 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-fevral 2019-yil.
4. ↑  „Slavery by Another Name". Qaraldi: 30-dekabr 2011-yil.

 Official website
5. ↑  *Brett, Jennifer*. „The Pulitzer Prizes: Ex-AJC reporter wins book award". '*The Atlanta Journal-Constitution* (21-aprel 2009-yil).
Shimoliy Muz okeanining yangi xaritasi
**Arktida** — yaqin geologik oʻtmishda mavjud boʻlgan taxminiy shimoliy qutb qitʼasi.

„Arktida" atamasi XIX asrda nemis zoogeografi I. Egerom tomonidan taklif qilingan. „Shimoliy qutb mamlakati" deb atalgan. Keyinchalik Ya. I. Gakkel shunday hudud mavjudligini aytib oʻtgan. U shunday deb yozgan edi: "Koʻpgina geologik-geomorfologik, zoogeografik, floristik, gidrobiologik va boshqa baʼzi maʼlumotlar shuni koʻrsatadiki, soʻnggi toʻrtlamchi davrda Arktika havzasida ham katta boʻlgan koʻproq quriqlik mavjud boʻlganligini yozgan. U yana shunday deydi: Eng katta suv osti tizmalarining toʻqnashishi natijasida kichik orollar bu yerda tizma boʻylab choʻzilgan boʻlib, ular birgalikda Arktidani hosil qilgan. Ya. I. Gakkel, Yangi Sibir orollari va Vrangel orollari qadimgi Arktida yerning qoldiqlaridir deb hisobagan. Gipotezaning bir qismi sifatida Shpitsbergen arxipelagi, Frants Josef Land va Severnaya Zemlya orollari, Kanada Arktika arxipelagi quruqlik bilan oʻralgan va Amerikani Yevroosiyo bilan bogʻlaydigan Gakkel, Lomonosov va Mendeleev hududlarda joylashgan deb aytgan.

Yangi maʼlumotlarga koʻra, oxirgi muzlik davrida dengiz sathining maksimal pasayishi hozirgi yer sathidan 130 m ni tashkil etgan, mos ravishda kontinental shelfning keng hududlari, shu jumladan Yevroosiyo va Shimoliy Amerikaning shimoliy hududlari suv ostida qolmagan.

> *Arktidaning taxminiy mavjud boʻlish vaqti muzlik davrining asosiy bosqichlariga toʻgʻri keladi, bunda uni tashkil etuvchi orollar va muz gumbazlari va muz boʻlaklari uchun tayanch boʻlib xizmat qilgan boʻlishi mumkin.*
> 
> L. S. Govoruxa
> 
> 

Giperboriyani suv bosgan vaqtga kelsak, uning tarafdorlari orasida umumiy qabul qilingan nazariya mavjud emas. Baʼzilarning fikriga koʻra, Arktida 100 ming yil oldin, boshqalarga koʻra — 18 dan 16 ming yil oldin mavjud boʻlgan. Akademik A. F. Tryoshnikov Lomonosov tizmasining qismlari hatto 8 ming yil oldin ham yer yuzasiga chiqishi mumkinligiga ishongan. Y. Y. Gakkel Yangi Sibir orollari va Vrangel orollarini oʻrab turgan yerlar taxminan 5 ming yil avval suv ostida qolganligini aytib oʻtgan.

Bir qator mutaxassislar Arktida bilan Arktika tundrasining mahalliy aholisining shimoldagi „issiq yer" haqidagi afsonalarini, shuningdek mashhur "Sannikov oʻlkasi ", kam maʼlumot mavjud boʻlgan "Andreev oʻlkasi "haqidagi afsonalarni ham misol qilib keltirish mumkin.

Arktikada ikkita qitʼa boʻlgan. Arktida 250 million yil oldin Pangeya tarkibiga kirgan deb faraziyalar ham mavjud.

Shuningdek
----------

* Arktika gipotezasi
* Lemuriya
* tinchlantiruvchi
* giperboreya
* frizland

Manbalar
--------

1. ↑   *Sea-level changes at the LGM from ice-dynamic reconstructions of the Greenland and Antarctic ice sheets during the glacial cycles*.
2. ↑  „Существование древнего континента Арктиды доказано новосибирскими учеными". 11-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-sentabr 2016-yil.

Adabiyotlar
-----------

* *Советская Арктика. Моря и острова Северного Ледовитого океана*, M..
* *Что такое Арктида?*.
* Кондратов. А. М.*. Была земля Арктида*. Магадан: Магаданское книжное издательство, 1983.
**Tuzluq momo ziyoratgohi** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Diqqatga sazovor joy. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Andijon viloyatining Baliqchi tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Mirzaboshichek aholi punkti, "Sortepa" MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Andijon viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. "Vaqf" xayriya jamoat fondiga tekin foydalanish shartnomasi asosida biriktirilgan. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kluti** (skot. Clootie dumplin) ― Rojdestvo pudingiga bir oz oʻxshash, odatiy Shotlandiya shirin pudingidir.

Tavsif
------

Kluti pudingi un, maydalangan talqon, quritilgan mevalar (odatda smorodina va mayiz), choʻchqa yogʻi, shakar va oz miqdorda sut qoʻshilgan ziravorlardan, baʼzan esa oltin siropdan (melasaning bir turi) tayyorlanadi. Masalliqlar yaxshilab aralashtiriladi keyin "*klut*" deb nomlangan maxsus matoga oʻraladi (lekin oddiy doka ishlatilishi mumkin), yopishib qolmaslik uchun un bilan sepiladi, qaynoq suv solingan katta idishga solinadi va ikki soatdan koʻproq qaynatilib, soʻng chiqarib duxovkada quritiladi.

Natijada sharsimon, biroz yassilangan shakldagi mahsulot pirog yoki krujkaga noaniq oʻxshaydi. Kluti pudingning bir turi boʻlishiga qaramay, u koʻpincha „clootie dumpling" deb ataladi, uni "klyotska kluti" deb tarjima qilish mumkin. Bu nom pudingning shakli va uni tayyorlashning oʻziga xos xususiyatlari tufayli paydo boʻlgan.

Baʼzan Clooty-ga tanga, dum va shunga oʻxshash yeyilmaydigan narsalar qoʻshiladi, ularning har biri nimanidir ramzidir. Tanga yoki kluti boʻlagiga ega boʻlgan kishi tezda turmush qurishni yoki aksincha, bakalavrning taqdirini va hokazolarni kutmoqda. Ortqcha jismlarning qoʻshilishi mumkin boʻlganligi sababli, quyqalarni yeyish biroz ehtiyotkorlik bilan tavsiya etiladi.

Bugungi kunda kluti mintaqaning eski anʼanalari bilan bogʻliq boʻlsa-da, mashhur, biroz eskirgan, Shotlandiya taomidir. Ayirmachi Shotlandiya milliy partiyasi aʼzolariga kinoya bilan „Clootie Dumplings" nomini berishadi.

Nomining kelib chiqishi
-----------------------

Pudingning nomi — "*kluti*" u tayyorlanadigan puding matosining "*kloot*" nomidan kelib chiqqan. Bu sheva soʻzi asl "*kiyim*" soʻzi bilan bogʻliq (inglizcha: *Clothing*) va "*latta parchasi" degan* umumiy maʼnosiga ega. Boshqa narsalar qatorida, bu atama quyidagilarga tegishli: kiyimdagi yamoqlar, latta gilamlar (kluti gilamlari), anʼanaviy Keltlar quduqlari, ularning atrofida daraxtlarga mato chiziqlar bogʻlash odat tusiga kiradi (cloothy quduqlar angl.), shuningdek, tuyoqlar va, oxir-oqibat, shayton. Anʼanaviy Shotlandiya madaniyatida "Klutining *hunarmandchiligi*" yoki "*Alloh*" ("*aploch*") atamasi har doim ekilmagan yoki oʻroqsiz qoldirilgan umumiy oʻtloq yoki dalaning bir boʻlagi deb ataladi, qolgan jamoa yerlariga iblis va sehrgarlarning loti sifatida tajovuz qilmaydilar.

Manbalar
--------

1. ↑   Kulinarniy putevoditel. 14 luchshix shotlandskix desertov.
2. ↑  Clootie Dumpling Recipe
3. ↑  Chalabi, Mona (30 March 2015). „A Glossary Of U.K. Politics, From Ashcroft To Whips". FiveThirtyEight.
4. ↑  Sloot. Dictionary of the Scots Language.
5. ↑  A esli ego vsyo taki zasevali, to ne sobirali urojay
6. ↑  Clootie. Dictionary of the Scots Language.
7. ↑  Aploch. Dictionary of the Scots Language.
8. ↑  Vtoraya gruppa znacheniy slova („kopita") mojet bit semanticheski nikak ne svyazana s pervoy („tkan"), odnako variativnost napisaniy privodit k ix smesheniyu.
"FIAT" (FIAT; Fabrica Italiana Automobili Torino) — Italiyadagi eng yirik avtomobil korporatsiyasi. Yengil, sport, yuk avtomobillari, sanoat (metro poyezdlari, vagonlar) va qishloq xoʻjaligi texnikalari ishlab chiqaradi, shuningdek, aerokosmik mahsulotlar ishlab chikaradigan korxonalari ham bor. Uning bosh idorasi Turin shahrida. Korporatsiya 1899-yili bir guruh sarmoyachilar tomonidan taʼsis etilgan boʻlib, ular orasida Javanni Anyelli ham boʻlgan. J. Anyellilar sulolasi hozirgacha "F."ga rahbarlik qilib keladi. 1899-yil korporatsiyada "Reno" kompaniyasining litsenziyasi bilan "Reno" avtomobillari yigʻila boshlagan. 1912-yildan boshlab, "F." rusumli avtomobillarni keng seriyada i.ch yoʻlga qoʻyiddi. 1909-yil AQShda "F."ning "Poughkeepsie" zavodi ishga tushirildi. 1936—2002-yillarda "F." korporatsiyasida yengil avtomobillarning oʻnlab yangi modellari yaratildi. 1966-yil sobiq Sovet davlati "F." bilan shartnoma tuzib, 1967—71 yillarda Tolyati shahrida SSSRda eng yirik Volga avtomobil zavodining 1navbati qurilishini amalga oshirdi (yillik quvvati 220 ming avtomobil) va "FIAT — 124" (VAZ — 2101 "Jiguli") modelini keng miqyosda ishlab chiqarish yoʻlga qoʻyildi. Bu avtomobillar Oʻzbekistonda ham keng tarqaddi.

AQSH, Polsha, Braziliyada korxonalari bor. 2002-yilda bankrotlikka uchragan FERRARI va LANCA, ALFA ROMEO kompaniyalarini sotib olgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. 1 2 3  „Annual Report 2012". *Fiat*. Qaraldi: 25-aprel 2013-yil.
2. ↑  „Group Brands". *fiatspa.com*. Qaraldi: 25-may 2013-yil.
**Tvenjan chchige** (kor. 된장찌개) — bu tvenjang soya pastasi yordamida tayyorlangan ragu, koreys milliy taomi hisoblanadi. Eng mashhur koreys taomlaridan biridir. Qo'shimcha masalliqlar orasida sabzavot, tofu, qo'ziqorin, go'sht va boshqalar ishlatilishi mumkin. Tvenjang chchige qalinroq mustahkamlik va ko'plab masalliqlar bilan ajralib turadi, shuning uchun u mustaqil taom sifatida xizmat qiladi, tvenjanguk esa pishirilgan guruch bilan birlashtiriladi.

MDHda yashaydigan koreys millatiga mansub odamlar orasida taom puktyai nomi bilan mashhur.

**Pishirish**  

Tvenjan chchige tayyorlash ikki bosqichdan iborat: bulyonni qaynatish va keyin masalliqlarni qo'shish.

Vaza suv idishiga quritilgan hamsi va oq turp qo'shib tayyorlanadi va taxminan 15 daqiqa qaynatiladi. Keyin idishning asosiy tarkibiy qismi - tvenjan soya pastasi qo'shiladi va yaxshilab aralashtiriladi. Bulyondan hamsi olishdan oldin bulyon yana 10-20 daqiqa qaynatiladi.

Keyin bulyonga quyidagi tartibda masalliqlar qo'shiladi: avval kartoshka va qovoq qo'yiladi, pishganicha qaynatiladi, so'ngra piyoz, yashil piyoz va tofu. Jarayon yanada boy ta'm uchun maydalangan sarimsoq qo'shilishi bilan tugaydi.
**Lingvistik masala - lingvist faoliyatini modelyatsiya qiladigan masala, uni yechish uchun masalada keltirilgan tillarni bilish shart emas (barcha kerakli maʼlumotlar masalaning shartlarida bitilgan)****. Har xil tur va koʻrinishlarga ega. Koʻpincha bu masalani yechuvchiga notanish tildan/ga tekstni tarjima qilish va ular orasidagi muvofiqlikni aniqlashdir.**

Toʻlaqonli lingvistik masala deb masala shartlari yozilgan tilni bilishdan boshqa hech qanaqa qoʻshimcha bilimlarni talab qilmaydigan lingvistik mavzudagi masalani deyidilar.

Muntazam maktab oʻquvchilari orasida olimpiadalar otʻkaziladi va u yerda ularga aynan shunaqa masalalarni yechish taklif qilinadi.

Masalaning namunasi
-------------------

| A | B | C | Tarjima |
| --- | --- | --- | --- |
| daķiķa | dakika | daka | daqiqa |
| ra’s | kichwa | roš | bosh |
| daftar | daftari | maxberet | daftar |
| šams | jua | šemeš | quyosh |
| nafs | moyo | nefeš | qalb |
| habar | habari | xadaša | xabar |
| riğl | mguu | regel | oyoq |
| wizāra | wizara | misrad | vazirlik |

Bu masala  bitiruvchi sinflar orasida lingvistika va matematika boʻyicha XII Moskva anʼanaviy olimpiadasida bitiruvchi sinflarga berilgan edi, uni V. A. Terentyev tayorlagan.

A, B va C tillarda bir xil maʼnoga ega soʻzlar berilgan. Maʼlumki, ikkita tilning kelib chiqishi bitta, uchinchisi esa ularga qardosh emas. Qardosh tillarni toping.

U shunday yechiladi. Oldin yechuvchi B va C tillarida berilgan soʻzlardan oʻxshash soʻzlar deyarli yoʻqligini payqaydi. Demak, yoki A va B qardosh, yoki A va C. A va B tillarida "daqiqa", "xabar", "vazirlik" soʻzlari bir. A va Cda - "bosh", "quyosh", "qalb", "oyoq". Tushunarliki, ikkita til uchun umumiy boʻlgan qadimiy tilda "daqiqa", "vazirlik" kabi tushumchalar yoʻq edi, lekin bosh va oyoqni bildiruvchi soʻzlar bor edi. Demak, A va C tillari qardosh. Aslida A - arab tili, B-suahili, arabchaga qardosh emas, lekin uning kuchli taʼsiriga uchragan, C esa - ivrit, arab tiliga qardosh va uning taʼsiriga uchramagan.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Fanlar | *Fanlar haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

1. ↑
2. ↑  *arxiv nusxasi*, 2016-01-20da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2016-01-17
**Klyukva** (Oxycoccis) — brusnikadoshlar oilasiga mansub doim yashil buta oʻsimliklar turkumi. Poyasi yer bagirlab oʻsadi, bargi mayda, qalin. Guli qizgʻishpushti, gulbargi va kosachabarglari 4 ta. Mevasi — tuk, kizil rezavor-meva. Yevropa, Osiyo va Shimoliy Amerikada 4 turi bor. K. mevasi qimmatbaho ovqat mahsuloti boʻlib, tarkibida limon, benzoat va boshqa kislotalar, pektin moddalar, vaksinini glikozidi, vitamin S va R bor; oziqovqat va likyor-araq sanoatida koʻp ishlatiladi. Mevasi va ekstrakti issiqni pasaytirish, lavshaga qarshi, antibiotik va sulfanilamidlar taʼsirini kuchaytirish uchun hamda chanqov bosdi ichimlik sifatida ishlatiladi. K. meʼda-ichak yoʻli bezlarining sekretini kuchaytiradi: sekret pasayishidan kelib chiqqan gastritni davolashda ham qoʻllaniladi. Shimoliy Amerikada ekiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Klotssh gʻoʻzasi** (Gossypium Klotzschianum Anderss) — yovvoyi gʻoʻza turi. Xromosomalar soni 2p=26, genomi D3\_k, 1853-yilda kashf qilingan. Birinchi marta Anderson taʼriflab bergan. Vatani — Galapagos orollari. Orol qirgʻoqlaridagi toshloq yerlarda oʻsadi. K.gʻ. yumshoq, kalta tuklar bilan qoplangan koʻp yillik buta. Boʻyi 4 m cha, hosil shoxlari kalta, baʼzan qoʻshaloq boʻla-di, oʻsuv shoxlari kuchli rivojlangan. Koʻsagi 3 va 5 chanoqli, mayda, uzunchoq sharsimon, yuqoriga qarab toraygan, uchi toʻmtoq. Har bir chanogʻida 6 tadan chigiti bor. Chigitp mayda, kalta qoʻngʻir tuklar bilan qoplangan. Chigit qobigʻi qattiq, toshchigit. K.gʻ. qurgʻoqchilikka chidamli, qatʼiy fotodavriy oʻsimlik. Davidzon gʻoʻzasi bilan chatishib pushtli, Meksika fasi, peru gʻoʻzasi bilan puch chigitli, raymond gʻoʻzasi bilan bepusht duragay hosil qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jinoiy uyushma** - 2 yoki undan ortiq uyushgan guruhning jinoiy faoliyat bilan shugʻullanish uchun oldindan birlashishi. J. u. guruh aʼzolarining miqdori, uyushmaning tuzilishi va boshqa belgilariga koʻra bir-biridan farq qiladi. J. u. tuzish yoki unga rahbarlik qilish jinoiy tuzilmani shakllantirish uchun nomzodlarni tanlash, ularni jalb qilish, J. u. guruh yoki uning boʻlinmalari ishtirokchilari oʻrtasida vazifalarni boʻlish, jinoiy faoliyatning umumiy rejasi yoki alohida tajovuzlar rejasini tuzish kabi xatti-harakatlarda koʻrinadi. J. u.ning yashashi va amal qilishiga qaratilgan faoliyatni olib borish J. u. uchun pul mablagʻlari, transport vositalari, xonalar ajratish, J. u. yoki boʻlinmalarining ishlashi uchun shartsharoitlarni yaratish kabilarda namoyon boʻladi. Har qanday turdagi jinoiy faoliyat bilan shugʻullanish uchun J. u.ga birlashishning oʻzi tugal jinoyat hisoblanadi. J. u. yoxud uning boʻlinmalarini tuzish yoki unga rahbarlik qilish, shuningdek, ularning mavjud boʻlishi va ishlab turishini taʼminlashga qaratilgan faoliyat uchun Oʻzbekiston Respublikasining JK tegishli moddasiga koʻra jinoiy jazo belgilangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Manuel Aaron** (inglizcha: *Manuel Aaron*;1935-dekabr 30-yil tugʻilgan, Taungo,Britaniya Birmasi) — hind shaxmatchisi; Hindistonning birinchi xalqaro ustasi (1961). Butun Hindiston shaxmat federatsiyasining ijrochi kotibi, FIDE Markaziy qoʻmitasi aʼzosi (1986-yildan). Osiyodagi birinchi shaxmat jurnali Chess Matening faxriy muharriri.

Toʻqqiz karra Hindiston chempioni (1959—1981). Stokgolmdagi zonalararo turnir ishtirokchisi (1962), u soʻnggi 23-oʻrinni egalladi, lekin L.Portish va V.Ulman ustidan gʻalaba qozondi.Ashxobodda boʻlib oʻtgan Osiyo mamlakatlari xalqaro turnirida (1961) 5-6-oʻrinlarni, Gonkongda oʻtkazilgan Hamdoʻstlik chempionatida (1984) toʻrtinchi oʻrinni egallagan.

Hindiston terma jamoasi bilan uch marta shaxmat olimpiadasida qatnashgan.U Leyptsigda (1960,+2 −10=8) va Varnada (1962, +7 −6 =4) birinchi taxtada oʻynagan. 1964-yilda Tel-Avivda ikkinchi taxtada oʻynadi (+4 −7 =6).

U Gʻarbiy Osiyo zonasida moʻgʻulistonlik Sukien Momoga qarshi 3:1 hisobida gʻalaba qozongan (xalqaro usta reytingini olgan) va 1961-yili Osiyo-Avstraliya zonasi finalida avstraliyalik Sesil Purdiga 3:0 hisobida zafar quchgan. 1962-yilda u hind sportchilari uchun Arjuna mukofotini qoʻlga kiritdi, birinchi marta shaxmatchi bunday sharafga sazovor boʻldi.

Osiyo miqyosidagi bu gʻalabalar unga Interzonalga yoʻllanma berdi va 1962-yilda u Stokgolm Interzonalida oʻynadi va u oxirgi (23-oʻrin) boʻlgan boʻlsa-da, grossmeysterlar Laxos Portich va Volfgang Ullmannga yutqazganligi uning oʻyiniga toʻsqinlik qildi.\Shuningdek, u Hindiston terma jamoasini 1977-yili Oklendda boʻlib oʻtgan 2-jamoaviy Osiyo chempionati va 1981-yili Xitoyning Xanchjou shahrida oʻtkazilgan 4-jamoaviy Osiyo chempionatiga olib chiqdi. 1984-yilda Gonkongda oʻtkazilgan Hamdoʻstlik chempionatida toʻrtinchi oʻrinni egalladi. Kevin Spragget va Myurrey Chandler tadbirda gʻolib boʻlishdi.

Hindiston shaxmat federatsiyasining raisi edi.

Manbalar
--------

1. ↑  Aaron, Manuel Wayback Machine saytida arxivlandi (12-iyun 2016-yil). FIDE rating history, 1971-2001 at OlimpBase
2. ↑  *D.K. Bharadwaj.* „A big boom in the brain game".  Features, Press Information Bureau, Govt of India (13-may 2003-yil). 28-noyabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-may 2007-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Aaron, Manuel // Shaxmatniy slovar / gl. red. L. Ya. Abramov; sost. G. M. Geyler. — M.: Fizkultura i sport, 1964. — S. 179. — 120 000 ekz.
* Aaron Manuel // Shaxmati: ensiklopedicheskiy slovar / gl. red. A. Ye. Karpov. — M.: Sovetskaya ensiklopediya, 1990. — S. 7. — 621 s. — 100 000 ekz. — ISBN 5-85270-005-3.

Havolalar
---------

* Manuel Aaronning shaxmat olimpiadalaridagi chiqishlari
* Manuel Aaronning jamoalar oʻrtasidagi Osiyo chempionatidagi oʻyinlari