recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Luo Bingvang

**Luo Binvang** (an'anaviy xitoycha língjín, pinyin Luò Bīnwáng; taxminan 619 - 684) - Tan imperiyasi davridagi xitoy shoiri. Uning oilasi hozirgi Yivu shahridan, Chjejiang provinsiyasidan kelgan, ammo shoir Shandun shahrida o'sgan. Lu Zhaolin, Vang Bo va Yang Jun bilan birgalikda u Erta Tangning to'rtta ustunining bir qismidir.
Uning asarlari "Uch yuz tang she’rlari" antologiyasiga kiritilgan.

Karyera
-------

Binvang olti yoshida she’r o‘qiy boshlagan. Tao shahzodasi, imperator Gaozongning amakisi Li Yuanqing saroyida xizmat qilgan. 665 yildan Luo Xitoyning Chan'andagi markaziy hukumatida ishlagan. 670-yilda u Shinjonga quvilgan, soʻngra qoʻshin bilan Yunnan atrofida sayohat qilgan. U Tao prefekturasi (hozir taxminan Xaydon okrugi, Tsinxay) komendanti bo'lganida mashhur general Pey Szinjian qarorgohida xizmat qilgan. Lo harbiy yozishmalar uchun mas'ul edi. General shoir va uning uch do'sti Vang, Yang va Ludan norozi bo'lib, Vang Boning ukasi Vang Ju (xitoycha língjín) va Su Veydaoni afzal ko'rdi. Oxir-oqibat, Luo Chang'an tumanlaridan birida hukumat kotibi lavozimini egalladi, garchi yuqori lavozim bo'lmasa-da, poytaxtning joylashuvi tufayli juda obro'li hisoblangan.

Qo'zg'olonda ishtirok etish
---------------------------

678 yilda Luo Bingvang Vu Zetyanning tanqidi tufayli ishdan bo'shatildi va qamoqqa tashlandi, ammo keyingi yili ozod qilindi. Imperator Gaozong o'limidan so'ng va uning rafiqasi imperator Dowager (Vu Zetyan) hokimiyatga kelganidan so'ng, ularning o'g'li imperator Zhongzongning regenti sifatida taxtdan tezda mahrum bo'lgan va keyinchalik imperator Ruizong Luo yaqinlashishga urinib ko'rdi. unga. Natijada, 684 yilda Luo Linxay viloyatining bosh kotibi lavozimiga tushirildi. Luo va uning bir qator sheriklari Yang prefekturasida (Xitoy, zamonaviy Yangzhou, Jiangsu provinsiyasi) imperator Chjungzonni taxtga qayta tiklash uchun imperatorga qarshi isyon ko'targan o'z rahbari Li Jingye shahzoda Yingni qo'llab-quvvatlash uchun uchrashdilar. Shoir qoʻzgʻolonchilarning yozishmalari uchun masʼul boʻlib, imperatori Dowagerga qarshi qattiq bayonot yozadi: Imperator bu deklaratsiyani masxara qildi, lekin saroy aʼyonlariga saroy bunday odamni yoʻqotganidan afsusda ekanini bildirdi. Qo'zg'olon bostirildi va qonun o'ldirildi. Shoirning iste’dodini hurmat qilgan imperator uning saqlanib qolgan asarlarini to‘plashni buyuradi.

Ijodi
-----

Luo pianwen uslubida yorqin nasr ustasi edi. Uning she’riyati, asosan, shi she’riyati ham xuddi shunday murakkab. Luo uzun avtobiografik she'r muallifi, lekin uning eng mashhur asari yetti yoshida yozilgan "G'ozga qasd" (xitoycha: xànì). Uning "Qamoqxonada men sikadani kuylayman" (Xitoy mashqi chàngāngīng) ham katta ta’sir ko‘rsatdi.

《咏鹅》

鹅，鹅，鹅，

曲项向天歌。

白毛浮绿水，

红掌拨清波。

Xitoylik o‘quvchilar bu she’rni birinchi sinfda o‘rganadilar.

Manbalar
--------

Декларация от имени Сюй Цзинъе против У Чжао, в собрании Guwen Guanzhi, т. 7.

《詠鵝》駱賓王 — Papa HuHu

Adabiyot
--------

Tang davri she'riyati. - M .: Badiiy adabiyot, 1987. - B. 30
**Lyu Szyan-** ismli **Zizheng** xitoylik astronom, tarixchi, shoir, siyosatchi, kutubxonachi va G'arbiy Xan sulolasining yozuvchisi bo'lgan. Uning polimatik ilmiy mutaxassisliklari orasida tarix, adabiy bibliografiya va astronomiya bor edi. U, ayniqsa, keng ko'lamli imperator kutubxonasini kataloglash va tahrirlash bo'yicha o'zining bibliografik ishi bilan mashhur.

Hayot
-----

Liu Gengsheng Xuzjou shahrida tug'ilgan. Xan sulolasining asoschisi Lyu Bangning uzoq qarindoshi bo'lganligi sababli u hukmron sulolaning a'zosi hisoblangani. Lyu Szyanning o'g'li Liu Xin otasi va uning qarindoshi Lyu Anning ilmiy an'analarini davom ettirgan.

Ishlar
------

Lyu imperator kutubxonasining birinchi katalogini tuzadi, *Abstraktlar* (別錄, *Bielu* ) va o'g'li tugatgan *Tog'lar va dengizlar klassikasining* ( *Shanxayjing* ) birinchi taniqli muharriri edi. Lyu, shuningdek, hikoyalar va tarjimai hollar to'plamlarini, jumladan *, urushayotgan davlatlar strategiyalari* ( *Chjanguoce* ), *yangi so'zboshilarni* ( 新序 tahrir qildi. , *Xinxu* ), *Hikoyalar bog'i (* 說苑 , *Shuoyuan* ) va *Namunali ayollarning tarjimai hollari* ( *Lienuzhuan* ) yozgan.

Manbalar
--------

* Konfutsiy klassikasi
* Guodian Chu Slips
* Liu An
* Xan sulolasining fan va texnologiyasi
* Sima Qian
* Sima Tan

Adabiyotlar
-----------

* Fey, Zhengang, "Liu Xiang". *Xitoy ensiklopediyasi* (Falsafa nashri), 1-nashr.
* Hawkes, Devid, tarjimon va kirish (2011 [1985]). Qu Yuan *va boshqalar.*, *Janub qo'shiqlari: Qu Yuan va boshqa shoirlar she'rlarining qadimgi Xitoy antologiyasi*. London: Pingvin kitoblari.ISBN 978-0-14-044375-2ISBN 978-0-14-044375-2
* Lou, Maykl. (1986). "Sobiq Xan sulolasi", *"Xitoyning Kembrij tarixi"da: 1-jild: Ch'in va Xan imperiyalari, miloddan avvalgi 221 - milodiy 220, 103-222*. Denis Twitchett va Maykl Loewe tomonidan tahrirlangan. Kembrij: Kembrij universiteti nashriyoti.ISBN 0-521-24327-0ISBN 0-521-24327-0 .

Havolalar
---------

* 

Andoza:Han Dynasty historians
**Lo'dilar sulolasi**. Sulton Baxlul (1451-1489) lo'dilar sulolasiga asos soldi. Qariyb 40 yil hukm surgan Baxlul saltanat hududini kengaytirish maqsadida tinmay urushlar olib bordi. Uning eng xavfli dushmani bo'lmish Jaunpur xoni 1479 yilda tor- mor etildi. Baxlulning o'g'li Iskandarshoh (1489-1517 yy.) o'z noiblari va vassal xonlarni qattiq nazorat ostiga oldi, shu boisdan ayg'oqchilar sonini ko'paytirdi. Iskandarning onasi garchi hindu oilasidan bo'lsada, o'zi sunniy mazhabiga mansubligi bois hindularga nisbatan zug'um o'tkazdi, ehromlarni vayron qildi, hindu haykallarini chil-parchin qildi. Uning o'g'li Ibrohim (1517-1526 yy.) saltanatning avvalgi qudratini tiklashga, feodallaming o'zboshimchaligini jilovlashga intildi. U Malva va Gvaluporga yurishlar uyushtirdi. Ammo uning g'oyat zolimligi hamda afg'on lashkarboshilari kuchini sindirishga urinishlari ko'plab isyonlarni keltirib chiqardi. Oxir oqibatda feodallardan ba'zilari sulton jabr-zulmdan xalos etishni so'rab Qobul hokimi Zahriddin Muhammad Boburga murojaat qildilar. G'aroyib va ajoyib Hindiston o'lkasini qo'lga kiritishni niyat qilgan Bobur 1526 yili Dehli yaqinidagi mashhur Panipat maydonidagi jangda Ibrohim Ludiy qo'shinlarini yengadi. Natija ikki yuz yildan ziyod Hindistonni idora qilgan boburiylar sulolasiga asos solindi.

**Manba.**

1. ↑  *t.f.d. prof. Giyosov Temur G'iyosovich
 s.f.n. Abdullayev Nodir Abdulhayevich
t.f.n. Abdullayev Ulug'bek Artikbayevich
Qodirov Zikrilloxon Musaxonovich*.
**Tuproqqalʼa tumani** – Oʻzbekistonning Xorazm viloyatidagi tuman. 2020-yil 11-may kuni Hazorasp tumani hududini ikkiga boʻlish orqali tashkil etilgan. Shimolda Qoraqalpogʻiston Respublikasi, shimoli-gʻarbda Hazorasp tumani, janubi-sharqda Buxoro viloyati, janubda Turkmaniston bilan chegaradosh. Maydoni – 192 262 m², aholisi – 56,6 ming kishi (2022). Maʼmuriy markazi – Pitnak shahri. Tumanda 17 ta aholi yashash punkti mavjud.

Etimologiyasi
-------------

Tuproqqala tumanining nomi Xorazmdagi Tuproqqala qal’alarining nomi bilan bogʻliq. Xorazm vohasida 7 ta qala Tuproqqala nomi bilan ataladi. Tuproqqala tumani tashkil etilganidan soʻng qadimda bu yerlarda Tuproqqala deb nomlangan qala harobaralari mavjud. Qal’a miloddan avvalgi 4-3 asrlarda oid. Tuproqqala soʻzining maʼnosi tuproq va suv aralashmasi bilan paxsa qilingan bino qaʼla degan maʼnoni anglatadi.

Tashkil etilishi
----------------

2020-yil 23-mart kuni Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining navbatdagi yigʻilishida bir qator deputatlar Xorazm viloyati tarkibidagi Hazorasp tumani chegaralarini oʻzgartirish va shuning asosida Tuproqqalʼa tumanini tashkil etish toʻgʻrisidagi masalani koʻtarib chiqdilar. Ular bunga asos qilib Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning 2020-yil 13—14-mart kunlari Xorazm viloyatiga borgan paytida bergan buyruqlari va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining aholi uchun ijtimoiy-maishiy qulayliklar yaratish haqidagi topshiriqlarini koʻrsatdilar.

Ayrim deputatlar yangi tuman tashkil etilishi hududda qishloq xoʻjaligi, ayniqsa, chorvachilikni rivojlantirishga, hududni ijtimoiy-iqtisodiy jihatdan taraqqiy ettirishga va aholi bandligini taʼminlashga ijobiy taʼsir koʻrsatishini taʼkidlanganlar.

Mahallalar
----------

Hazorasp tumanining Tuproqqalʼa maskani va Pitnak shahri hududlari alohida ajratilib, Tuproqqalʼa tumani tashkil etilgach, quyidagi 15 mahalla yangi tuman tarkibiga qoʻshildi:

Pitnak shahri hududidagi mahallalar
1. A. Ibragimov
2. Muhabbat
3. Navbahor
4. Obod
5. Oxunboboyev
6. Pastom
7. Saidlar
8. Sapayir
9. Yoshlik
10. Sharlauq
11. Shexlar

Tuproqqalʼa maskani hududidagi mahallalar
1. Hazorasp
2. Nukus
3. Sarimoy
4. Tuproqqalʼa

Manbalar
--------

1. ↑  „Xorazm viloyati, Tuproqqal'a tumani"..  Tuproqqal'a tumani hokimligi rasmiy veb-sayti. Qaraldi: 19-oktabr 2022-yil.
2. ↑  Xorazm va Xorazmliklar. Umid Bekmuhammad. Buxoro. 2023.
3. 1 2  „Хоразм вилояти таркибида Тупроққалъа тумани ташкил этилмоқда".  O'zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi rasmiy sayti (2020-yil 23-mart). 2022-yil 19-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 19-oktabr 2022-yil.
4. ↑  „Xorazm viloyati tarkibida Tuproqqal’a tumani tashkil etilmoqda" (2020-yil 23-mart). Qaraldi: 23-oktabr 2022-yil.
*Maatkara, shuningdek, 18-sulolaning ayol fir'avni Xatshepsutning taxt nomidir.* 
Категория:Персоналии по алфавиту
**Maatkara Mutemxat** - qadimgi Misr malikasi, 21-sulola davrida Amun xudosining xotini, Pinedjem I ning qizi boʻlgan.

Biografiyasi
------------

Maatkara Mutemxat miloddan avvalgi 1070-yildan boshlab Yuqori Misrning amaldagi hukmdori Pinedjem I ning qizi boʻlgan. Miloddan avvalgi 1054-yilda oʻzini firʼavn deb eʼlon qilgan. Uning onasi malika Duatxatxor-Xenuttavi edi (XX sulolasining oxirgi firʼavni Ramses XI ning qizi). Maatkara otasi hukmronligi davrida "Ilohiy topinuvchi" va "Xudo Amunning xotini " unvonlariga ega edi. U faqat firʼavnlar uchun mavjud boʻlgan prenomen olgan birinchi ilohiy turmush oʻrtogʻi boʻlgan.

Uning aka-uka va opa-singillari ham yuqori lavozimlarda boʻlgan: akasi fir'avn, singlisi malika va yana uchta aka-uka ketma-ket "Amun oliy ruhoniysi" unvonini olganlar  .

Uning bir nechta tasvirlari maʼlum  :

* u singlisi Henuttavi va Mutnedjmet yonida ) Luksor ibodatxonasida qiz sifatida tasvirlangan;
* Karnakdagi Xonsu ibodatxonasining jabhasida ruhoniy;
* Marselda saqlangan haykal ustida.

Qabri
-----

Uning haqiqiy dafn qilingan joyi nomaʼlum. Uning mumiyasi (qarindoshlarining mumiyalari bilan birga), ushebti va sarkofag qirollik keshida topilgan. Tadqiqotlardan soʻng, ilgari uning qizi deb hisoblangan bola mumiyasi maymunga tegishli boʻlib chiqqan (Ilohiy qizlar nikohsiz edi)  .

### Mumiyalar kashfiyoti

*Asosiy maqola: **Dayr al-Bahriydagi Qadimgi Misr dafn marosimi majmuasi***

Qabrni 1871-yilda aka-uka Ahmad, Sulaymon va Muhammad Abd ar-Rassullar topib, topilgan topilmalarni erkin sotish maqsadida qabrning topilganini yashirgan. Ularning xatti-harakatlari oʻsha paytda Qohiradagi Misr muzeyi direktori va Antikvarlar Oliy Kengashining raisi boʻlgan Gaston Masper tomonidan davlat tasarrufiga oʻtkazilgan.

Maspero 1881-yil may oyining oxirida masalani tekshirish uchun Yuqori Misrga sayohat qilgan. Biroq, faqat 1881-yil 25-iyunda aka-ukalardan biri qabrni topganini tan oldi va 6-iyulda Emil Brugsh boshchiligidagi muzey xodimlari qabrga olib borgan.
Категория:Википедия:Статьи, требующие конкретизации

Havolalar
---------

1. ↑  Clayton, Peter*. Chronicle Of The Pharaohs By Samy Salah*. Thames & Hudson, 1994.
2. 1 2 3  Aidan Dodson & Dyan Hilton*. The Complete Royal Families of Ancient Egypt*. Thames & Hudson, 2004 — 206 bet. ISBN 0-500-05128-3.

Adabiyotlar
-----------

* 
* Piter Elebraxt Piramidalar fojiasi! "Misr qabrlarini talon-toroj qilishning 5000 yilligi" (nemis tilidan tarjima qilingan) O. I. Pavlova, Moskva, "Progress" nashriyoti, 1984 yil. /Piter Ehlebracht Heltet o'ldi Piramiden Fest! 5000 Jahre Grabraub in Agypten" Dyusseldorf-Ven, 1980, Econ Verlag.
**Bayt ul-hikma** (yoki „Xizonat ul-hikmat") — olimlarni birlashtirgan ilmiy muassasa. Xalifa Horun ar-Rashid (766 — 809) Bagʻdodda tashkil etgan. Oʻzbekcha asarlarda „Bilim uyi" yoki „Donishmandlar uyi" deb yuritiladi. Muhammad Xorazmiy xalifa Maʼmun davri (813 — 833)da „Bilim uyi"dagi juda boy kutubxonaga boshchilik qilgan. Kutubxonada hind, yunon, suryoniy, arab, fors tillarida 400 ming jildda qoʻlyozma kitob saqlangan. Xorazmiy oʻsha kitoblardan foydalanib, hind usulida ilmi hayʼat (astronomiya)ga oid „Ziji Xorazmiy" asarini yozgan. Hind raqamlari asosida hozirgi arab raqamlarini soddalashtirgan, kengaytirgan va birinchi marta arab tilini bayon etib, uning keng tarqalishiga hissa qoʻshgan.

Tarjima ishlarida turli mamlakatlardan kelgan olim va tarjimonlar, jumladan Turkiston olimlaridan Ahmad Fargʻoniy, Muhammad Xorazmiy, Abbos ibn Sayd Javhariy va Ahmad ibn Abdulloh Marvaziylar qatnashgan. Bu yerda olimlar chet tildagi murakkab tushunchalarni berishga qodir arab atamashunosligini yaratishga va uni boyitishga katta hissa qoʻshdilar.

Manbalar
--------

1. ↑  "Bayt ul-Hikmat" *OʻzME*. B-harfi[*sayt ishlamaydi*] Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**„Madaniy tashabbus" sovet-amerika fondi** — SSSRda 1988-yilda Jorj Soros mablagʻlari hisobidan tashkil etilgan xayriya tashkilotidir.

Jorj Soros 1987-yilda SSSRda xayriya fondini tashkil qila boshlagan. Avvaliga u Andrey Saxarovni fondni boshqarishga ishontirishga harakat qildi. Natijada tarixchi Yuriy Afanasyev, sotsiolog Tatyana Zaslavskaya, yozuvchi Valentin Rasputin jamgʻarma boshqaruviga qoʻshildi.

1988-yil 16-mayda Sovet Madaniyat Jamgʻarmasi, Sovet Tinchlik Jamgʻarmasi va Soros Jamgʻarmasi (AQSh) oʻrtasida „Madaniy tashabbus" qoʻshma fondini yaratish toʻgʻrisida bitim imzolandi.

Vazirlar Kengashining 1989-yil 23-fevraldagi 177-son qarori bilan jamgʻarma soliq va bojxona toʻlovlaridan toʻliq ozod qilindi, SSSRda matbaa va nusxa koʻchirish uskunalari va kompyuterlarni fuqarolar va tashkilotlarga hadya qilish boʻyicha misli koʻrilmagan huquqni oldi.

Dastlab (1987-yil sentabrdan 1989-yil apreligacha) Soros va Georg Myasnikov jamgʻarma boshqaruvining ikki hamraisi boʻlgan.

Keyin Vladimir Aksyonov va Sergey Chernishev fond ishining asosiy tashkilotchilari boʻlishdi. Jamgʻarma boshqaruvi faqat sovet fuqarolaridan iborat boʻlib, Soros u yerga kiritilmagan. „Madaniy tashabbus"ning ekspert kengashlari va apparati ham faqat sovet fuqarolaridan iborat edi. Sorosning fonddagi vakili veto huquqiga ega edi, lekin u hech qachon undan foydalanmagan.

Jamgʻarmaning birinchi yili uchun byudjeti 1 million dollarni, ikkinchisi — 5 million dollarni, uchinchisi — 25 million dollarni tashkil etdi. Kengash dasturlarni eʼlon qilgan, byudjet mablagʻlarini ular oʻrtasida taqsimladi va ijodiy tashabbuslarni tanlab olgan ekspert komissiyalarini tuzdi, ularning har biriga moliyaviy grant, chet el safari uchun toʻlov yoki zarur asbob-uskunalar sotib olish shaklida yordam koʻrsatildi. Bundan tashqari, tashabbus guruhi mustaqil ishlashni davom ettirishi kerak edi. Shunday qilib, 1989-yilda jamgʻarma tomonidan 5 mingdan ortiq arizalar tahlil qilindi va 200 ga yaqin loyiha moliyalashtirildi. „Iqtisodiy tashabbus", „Huquqiy madaniyat", „Fuqarolik jamiyati" dasturlari, grantlar dasturi, olimlar uchun sayohatlar va asbob-uskunalar xarid qilish, nashriyot dasturi va boshqa qator dasturlar amalga oshirildi. Fuqarolik jamiyati dasturi direktori Gleb Pavlovskiy tashabbusi bilan Fond butun mamlakat boʻylab kompyuterlar, nusxa koʻchirish va faks mashinalarini tarqatishga homiylik qildi.

Bir necha yil oʻtgach, fond oʻz faoliyatini toʻxtatdi, chunki Soros uni boshqarish usulidan norozi edi. Uning fikricha, „ochiq jamiyat"ni sovet mentalitetidagi odamlardan iborat yopiq jamiyat qurgan. Jamgʻarma oʻrniga Ochiq jamiyat instituti tashkil etildi.

Manbalar
--------

1. ↑  Soros D. Sovetskaya sistema: k otkritomu obщestvu. M.: Политиздат, 1991. — S. 29, 30-31.

Havolalar
---------

* Soros jamgʻarmasi Rossiyada nima qildi
* SSSR Vazirlar Kengashining 1989 yil 23 fevraldagi 177-sonli qarori „Madaniy tashabbus" Sovet-Amerika jamgʻarmasining SSSR hududidagi faoliyati toʻgʻrisida.
Magnit maydon manbaini aniqlash uchun elektromagnit induksiya qonunini ifodalovchi differensial tenglamaga murojaat qilamiz:

{\displaystyle {\textrm {rot}}{\textbf {E}}=-{\frac {1}{c}}{\frac {\partial {\textbf {H}}}{\partial t}}}
Vektor uyurmasining divergensiyasi nolga teng ekanligini hisobga olsak, yuqoridagi formulaga asosan,

{\displaystyle {\frac {\partial }{\partial t}}{\textrm {div}}{\textbf {H}}=0}
ga ega boʻlamiz. Koʻrinib turibdiki, {\displaystyle {\textrm {div}}{\textbf {H}}} vaqtga bogʻliq emas. U faqat tekshirilayotgan nuqtaning vaziyatiga bogʻliq. Demak,

{\displaystyle {\textrm {div}}{\textbf {H}}=\psi ({\textbf {r}})}
bu yerda {\displaystyle \psi ({\textbf {r}})} nuqta radius-vektorining ixtiyoriy funksiyasi. Magnit maydon oʻzgarsa ham tekshirilayotgan nuqtada {\displaystyle \psi ({\textbf {r}})} oʻzgarmasdan saqlanadi.

Agar zaryadlar harakatsiz va elektr maydon oʻzgarmas boʻlgan paytni boshlangʻich vaqt momenti desak, hech qanday magnit maydon mavjud emas, yaʼni {\displaystyle {\textbf {H}}=0}, demak, {\displaystyle {\textrm {div}}{\textbf {H}}=0}, bu yerdan {\displaystyle \psi ({\textbf {r}})=0} boʻladi. Koʻrinib turibdiki, fazoning ixtiyoriy nuqtasidagi har qanday magnit maydon kuchlanganligi uchun quyidagini yozish mumkin:

{\displaystyle {\textrm {div}}{\textbf {H}}=0}
Bu ifoda elektrodinamikaning asosiy differensial tenglamalaridan biridir. Mazkur differensial tenglama magnit maydonining manbasiz ekanligini ifodalaydi. Elektr maydonning haqiqiy manbai elektr zaryaddan iboratdir. Lekin magnit maydonning maxsus haqiqiy manbai boʻlgan magnit zaryadlari mavjud emas.

Adabiyotlar
-----------

*R.X.Mallin*, Klassik elektrodinamika, Toshkent, 1974

Yana qarang
-----------

* Elektromagnit maydon potensiallari
* Magnit zaryadlari
* Elektromagnit impuls oqimining zichlik tenzori
**Petrosashen** (armancha: *Պետրոսաշեն*, ozarbayjoncha: *Petrosaşen*)— Ozarbayjonning Xoʻjavend tumanidagi qishloqdir.

Tarixi
------

Qishloq 1918-1920 yillardagi Arman-Ozarbayjon urushida jabr ko‘rgan. Arman tarixchisi Richard G. Hovannisianning yozishicha, 1918-yil noyabr oyining oxirida mahalliy ozarbayjonlar Petrosashen va yana ikkita arman qishlogʻi, Spitakashen va Hararni vayron qilgan. Togʻli Qorabogʻ va Zangezur oraligʻida qolgan uchta arman qishlogʻi, shu tariqa ikki togʻli rayonni ajratib turadi.

Qishloq Sovet davrida Togʻli Qorabogʻ avtonom viloyati Hadrut tumani tarkibiga kirgan. Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushidan soʻng qishloq ajralib chiqqan Artsax Respublikasining Hadrut viloyati tarkibiga kirgan. Qishloq 2020-yil Togʻli Qorabogʻ urushi paytida Ozarbayjon nazoratiga oʻtgan.

Demografiyasi
-------------

Qishloqda 2015−yildan boshlab aholi yashamaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Андрей Зубов.* „Андрей Зубов. Карабах: Мир и Война". *drugoivzgliad.com*. 2020-yil 20-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 27-noyabr.
2. ↑  The Armenian People from Ancient to Modern Times (1997, Vol. 1), page 89
3. ↑  *Hakob Ghahramanyan.* „Directory of socio-economic characteristics of NKR administrative-territorial units (2015)".

Havolalar
---------

* Petrosashen GEOnet nomlar serverida
**Marten pechi** - chuyan, temirtersak va temir rudasini kayta eritib poʻlat olinadigan alangali regeneratorli pech. Ikki asosiy qism: ustki kurilma va pastki qurilmadan iborat. Birinchi Marten pechi Fransiyada 1864-yilda qurilgan (1865-yilda ishga tushirilgan). P. Marten nomi bilan atalgan. Muqim (statsionar) va tebranma qismlarga bulinadi. Muqim Marten pechi ustki kurilma, ish bushligi va kallaklardan iborat. Kallaklar ish boʻshligʻining ikki tomonida joylashgan. Bu kiyem regeneratoraya oddindan qizdirilgan (1100— 1200° da) gazeimon yonilgʻi va havoni galmagal berib turish va yonilgʻida ajraladigan mahsulotlar (gazlar) ni tashqariga chiqarish uchun xizmat qiladi. Pechning ish boʻshligʻida 1800° va bundan yuqori temperaturada eritish jarayoni amalga oshadi. Xom ashyo (choʻyan, temirtersak, temir rudasi, flyus va boshqalar) pechga maxsus mashinalarda odd devordagi tuynuk orqali solinadi. Tayyor poʻlat chiqarish teshigidan chiqarib olinadi.

Pastki qism ish paytida ajraladigan chang va shlaklarni yigʻadigan ikki juft shlakdon hamda yonish mahsulotlari issikligini toʻplab uzatiladigan gaz va havo regeneratorlaridan iborat.

Marten pechida gazsimon yonilgʻi (koksdomna gazi va tabiiy gaz), suyuq yoqilgʻi (mazut, smola) va koʻmir kukuni yoqiladi. Yonishni jadallashtirish uchun pechga kislorod bilan boyitilgan havo haydab turiladi. Tebranma Marten pechining ish boʻshligʻi sirtiga oʻtga chidamli gʻisht terilgan metall qutidan iborat boʻlib, poʻlat va shlakni chiqarish vaqtida uni maxsus mexanizmlar yordamida ogʻdirish mumkin.

Marten pechining tubi, devorlari va ish boʻshligʻining gumbazlari oʻtga chidamli materiallar (gʻishtlar) dan ishlanadi. Ish boʻshligʻi ikkita boʻlgan (ikki vannali) Marten pechi ham bor. Pech nazoratoʻlchash apparatlari bilan jihozlanadi. Ular pechning ishini nazorat qilib turishga hamda metall eritishning turli bosqichlarida issiqlik (tra) maromini birday tutib turishga imkon beradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abdusalom Akramov** (1908-yil, Samarqand – 1975-yil, Samarqand) – tarjimon, oʻqituvchi-pedagog. Samarqand shahar xalq taʼlimi boʻlimi mudiri. 10 yil muddat bilan mehnat lageriga surgun qilingan.

Biografiyasi
------------

Abdusalom Akramov 1908-yilda Samarqand shahridagi Chorraha mahallasida dunyoga kelgan. Dastlab Mahmudxoʻja Behbudiyning, keyinroq Abduqodir Shakuriy ochgan usuli jadid maktablarida taʼlim olgan. Ilk taʼlimni maktabda olgan Abdusalom Akramov Pedagogika bilim yurti maqomidagi internatda oʻqishini davom ettiradi. Oʻqishni tugatgach, muallimlik bilan shugʻullangan. Abduqodir Shakuriy, Saidrizo Alizoda, Hamza Hakimzoda Niyoziylarning maslahati ortidan Abdusalom akasi Nasim bilan birgalikda 1924-yilda savodsizlikni tugatish maktabini ochgan va yoshlarga taʼlim bergan.

Biroz vaqt muallimlik qilgandan soʻng, tahsilni davom ettirish maqsadida Moskva shahriga joʻnab ketgan. Taʼlim olish bilan birga Tojikiston vakolatxonasida dastlab tarjimon, keyinchalik maxfiy qism boshligʻi va mas’ul kotib vazifalarida faoliyat yuritadi.

Abdusalom Akramov oʻqishni tugatgandan soʻng vataniga qaytadi. 1930-yildan boshlab oʻqituvchilar malakasini oshirish institutida direktor oʻrinbosari vazifasida ishlaydi. 1932-yili „Narkompros"ning buyrugʻiga binoan Tojikiston pedogogika institutiga ishlash uchun joʻnatiladi. 1934-yilda yana Samarqandga qaytgan. 1937-yilgacha Abdusalom Akramov Samarqand shahrida xalq taʼlimi boʻlimi mudiri sifatida faoliyat olib boradi. Bir vaqtning oʻzida pedagogika institutida kechki smenada oʻqiydigan oʻquvchilarga taʼlim beradi.

Surgun qilinishi
----------------

1937-yil 23-avgustda A.Akramovni NKVD xodimlari qamoqqa oladi. Uning taqdiri boshqa jadid namoyandalari kabi kechadi. Uyidagi hamma kitob, qoʻlyozmalar tortib olinadi, oʻzi 10 oy davomida qamoqda oʻtiradi. 1938-yil Oʻzbekiston SSR Oliy sudining maxsus kollegiyasi qarori bilan Abdusalom Akramov 10 yilga mehnat lagerlarida qamoq jazosiga hukm qilinadi. Jazoni oʻtash maqsadida Rossiyaning Kuybishev viloyatiga yuboriladi. Kuybishevda u „Bezimyanskaya TES" qurilish korxonasida ishlaydi.

1947-yil avgust oyida Abdusalom Akramov jazo muddatini tugatib yurtiga qaytadi. 1959-yilning 10-oktyabrida Abdusalom Akramovning nomi oqlanadi. 1964-yili shaxsiy hujjatlari tiklab beriladi. Abdusalom Akramov vafotiga qadar Ulugʻbek rasadxonasida saqlovchi boʻlib ishlaydi. Abdusalom Akramov ogʻir kasallik natijasida 1975-yilning 23-aprelida vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Abdusalom Akramov". Qaraldi: 20-sentabr 2023-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  *Xolbekova U* „Qamoqxona kameralariga 50 kishi o‘rniga 150 kishi joylashtirilgan, mahbuslar o‘ta xavfli jinoyatchilar bilan bir xonaga qo‘yilgan". *zarnews.uz* (2021-yil 10-mart). Qaraldi: 20-sentabr 2023-yil.
Pochta maktubiga misol
 Qayin qobig'i — qadimgi maktub
**Xat** ( *yo'naltirilgan xabar* ma'nosida) — bu ma'lumotni masofadan uzatish va uni o'z vaqtida yetkazish uchun yozma matndan foydalanishga imkon beruvchi belgilar bilan nutqni mahkamlash tizimi.

Odatda, xat qog'ozga (yoki boshqa materiallarga) matn sifatida yoziladi va pochta yoki kuryer orqali yuboriladi.

Maktublar ikki yoki undan ortiq oluvchilar o'rtasidagi yozishmalarda qo'llaniladi.

Avvallari, maktub deb qog'ozda yoki boshqa vositada (loy parchasi, pergament varag'i yoki qayin po'stlog'i bo'lagi) qo'lda yozilgan matnli xabarni atashgan.

XVIII — XIX asrlar asosan yozma maktublar asri boʻlgan. O‘qimishli kishilar muntazam ravishda xatlar qabul qilib, jo‘natib turishgan. Tarixan harflarda qoʻllaniladigan soʻzlashuv soʻz birikmalari, etiket tuzilmalari, soʻroq va undov formulalari tizimi rivojlangan. XX asrda dastlab telegraflarning, keyin esa telefonlarning tarqalishi pochta yozishmalarining ahamiyatini pasaytirdi.

Hozirgi vaqtda xat elektron shaklda (masalan, elektron pochta orqali) yoki SMS (mobil telefon) orqali yaratilgan va/yoki uzatiladigan xabar sifatida ham tushuniladi. Bunday xat nafaqat matnni, balki turli xil multimedia elementlarini ham o'z ichiga olishi mumkin (masalan, tasvirlar, video va audio yozuvlar).

 XXI asrning ovozli xabari. 1910-yildagi fransuz otkritkasi

Havolalar
---------

* Нечаев В. Письма, в гражданском праве // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907. (Дата обращения: 2 декабря 2010)
* Письма, как род литературных произведений // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.  (Дата обращения: 2 декабря 2010)

1. ↑  *Горбачева Е. Ю. Мигулина А. В.* Эпистолярный жанр в историческом контексте // Молодой учёный. 2016. № 28.1 (132.1). С. 6-8.
**Bohdan Grigorovich Vovkovich** (ruscha: *Вовкович, Богдан Григорович*; 10-may 1939-yil, Stanislav) - himoyachi pozitsiyasida o'ynagan sovet futbolchisi. U birinchi navbatda Ivano-Frankovskning "B" toifasidagi "Spartak" jamoasidagi o'yinlari bilan tanilgan va u "B" toifasida 100 ga yaqin o'yin o'tkazgan. Futboldagi faoliyatini yakunlaganidan so'ng futbol va xokkey boʻyicha murabbiy, futbol hakami va futbol funksioneri, 5 yil davomida Ivano-Frankivskdagi "Rux" stadioni direktori boʻlgan.

Klub faoliyati
--------------

Bogdan Vovkovich Ivano-frankovskda tug'ilgan, u yerda futbol o'ynashni boshlagan. U mahalliy "Xarchovik" havaskorlar jamoasi tarkibida futbol o'ynashni boshlagan va 1959-yilda SSSR "B" toifali ligasida ishtirok etuvchi jamoasi "Spartak" klubiga taklif qilingan. U 1960-yilda yangi jamoasi tarkibida debyut qilgan. 1964-yilgacha klub tarkibida qisqa vaqt davomida o'ynadi va bosh murabbiy Viktor Fomin bilan ziddiyatdan so'ng Ivano-Frankivsk jamoasini tark etdi va boshqa jamoa tarkibiga o'tgan. 1965-yil Beltsy shahrining "B" ligada ishtirok etuvchi "Budivelnik" jamoasi tarkibiga o'tgan. 1966-yil boshida Bogdan Vovkovich Toshkent viloyatining "Politodel" tarkibida SSSR "A" ligasining ikki guruh musoboqalarida ishtirok etgan. Shu yilning o'zida "A" toifasi ikkinchi guruhining zona turniri g‘olibi bo‘ldi va ikkinchi Sovet divizionining eng yaxshi jamoalari final turnirida uchinchi o'rinni egalladi. Bogdan mavsum davomida u "A" toifasining ikkinchi guruhining boshqa jamoasi, Kropivnitskiy "Zirka" jamoasi tarkibiga qo'shilgan. 1967-yil oxirigacha o'ynadi, shundan so'ng u futbol maydonlarida ofaoliyatini yakunlagan.

Futboldan keyingi faoliyati
---------------------------

Futbolchilik faoliyatini yakunlaganidan soʻng, Bogdan Vovkovich Ivano-Frankivsk neft va gaz institutining jismoniy tarbiya kafedrasi oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. Shu bilan birga, u futbol va xokkey boʻyicha murabbiy boʻldi, institutning futbol jamoasini, shuningdek, Ukraina SSR chempionatida o'ynagan "Burevisnyk" xokkey jamoasini musoboqalarga tayyorlagan. Bogdan Vovkovich, shuningdek, futbol va xokkey boʻyicha hakamlik vakolatini olgan.

1978-yilda Bogdan Vovkovich Bokuning SKA havaskor futbol jamoasini boshqargan, shundan so'ng u Ivano-Frankivsk shahriga qaytib, mintaqadagi bir qator havaskor jamoalarida murabbiylik qilgan. 1991-yilda Ivano-Frankivskdagi "Rux" stadioni direktori bo'ldi va bu lavozimda 1996-yilgacha ishladi. 1990-yildan 2017-yilgacha viloyat futbol federaciyasida ishlagan. Shuningdek, 2009-2011-yillarda u G'arbiy Ukraina havaskor xokkey ligasi xokkey o'yinlarida hakam bo'lib ishlagan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Богдан Вовкович: «Рух — це життя»". 16 квітня 2021da asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 16 квітня 2021.
2. 1 2 3  „Лицар спорту! Богдану Вовковичу — 80!". 16 квітня 2021da asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 16 квітня 2021.

Havolalar
---------

* Profil FootballFacts.ru saytida
Manisa shahri

Egey mintaqasining Izmirdan keyin ikkinchi yirik shahri boʻlgan Manisa, shahar markazi va 17 tumandan iborat. Manisada tatib koʻrish mumkin boʻlgan noz-neʼmatlar orasida shifobaxsh mesir pastasidan tashqari, mesir choyi, Akhisar köftesi, mineral suv, Manisa kabobi, Alaşehir kapama, Salihli yogʻochli köfte bor.

Aholisi
-------

umumiy aholisi 1,367,905 kishidan iborat.

Manisaning eng katta tumani Yunusemreda 251 ming aholi bor. Manisaning eng kichik tumani taxminan 13 ming aholiga ega.

Hududi
------

manisa
Manisa Gʻarbiy Anadoʻlining dengizga qirgʻogʻi  boʻlmagan, ammo qirgʻoqqa eng yaqin viloyatidir. 27 08' va 29 05' sharqiy uzunliklar va 38 04' va 39 58' shimoliy kengliklar orasida joylashgan. Sharqdan Ushak va Kütahya, gʻarbdan Izmir, shimoldan Balikesir, janubdan Aydın va janubi-sharqdan Denizli viloyatlari bilan oʻralgan. Maydoni 13,269 kvadrat kilometr,  1,367,905 aholiga ega. Dorivor Mesir pastasi va Sultoniya uzumlari bilan mashhur boʻlgan Manisa, Izmirga yaqinligi bilan tez rivojlanayotgan shaharlarimiz qatoriga kiradi.

Tarixi
------

Manisa viloyati; Usmonlilar imperiyasi davrida Saruhan Sanjak sifatida maʼmuriy tuzilmaga kiritilgan, 1923-yilda Respublika eʼlon qilinishi bilan Saruhan viloyati sifatida tashkil etilgan va keyinchalik 1927-yilda nomi oʻzgartirilib, Manisa deb atalgan.

Taomlari
--------

Manisa kabobi
• Keskek.

• Manisa kabobi

• Quloq shoʻrvasi

Mantini yopish

Qora koʻzli noʻxat Tarator.

• Shakarli pita.

• Sinxronlash.

• Qoʻziqorinli shirinlik
AQSh askarlari Marawara ko'prigi yonida xavfsizlikni ta'minlamoqda 2010-yil yanvar oyida.
**Maravara tumani** ( pushtucha: *مروره ولسوالۍ*  ; dariycha: *ولسوالی مروره* ) Afgʻoniston ning Kunar viloyatidagi 15 tumandan biri. Gʻarbdan Sirkanay tumani, shimoli-gʻarbdan Asadobod tumani, shimoli-sharqdan Dangam tumani va janubdan Durand liniyasi bilan chegaradosh. Marawara aholisi aniq ma'lum emas, lekin hukumat ma'lumotlariga ko'ra, uni taxminan 22,270 kishi  tashkil etadi, ularning barchasi etnik pushtunlardir. Marawara qishlogʻi tuman markazi boʻlib, uning eng gʻarbiy qismida joylashgan.

Tumandagi hukmron qabila Pushtun Mamund urugʻi boʻlib, hozirda uning otasi Hoji Hazrati Rahmon vafotidan keyin hoji Abdulvalixon Mamond boshchilik qilmoqda. Tog‘li erlar, ekin maydonlari va sug‘orish tizimlarining yo‘qligi bu hududda asosiy muammo hisoblanadi. Maravara, shuningdek, Kunarni Durand liniyasi orqali Pokiston bilan bog'laydigan o'ziga xos joylashuvi va baland tog'li erlar nuqtai nazaridan kam sonli strategik tumanlardan biridir.

Shuningdek bundan ko`rsak
-------------------------

* Afg'oniston tumanlari

Manbalar
--------

1. ↑  „Estimated Population of Afghanistan 2019-20".  Central Statistics Organization (2019-yil 18-noyabr). 2020-yil 9-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 11-aprel.

Havolalar
---------

* AIMS tuman xaritasi
* Tuman profili

Andoza:Districts of KunarAndoza:Kunar Province
**Markaziy Litva gerbi** — Markaziy Litva Respublikasining gerbi boʻlib xizmat qiluvchi ramz. U 1920-yil 12-oktabrda tashkil etilgan va 1922-yil 18-aprelgacha, davlat oʻz faoliyatini toʻxtatgunga qadar amalda boʻlgan.

Dizayni
-------

Gerbda rasmiy ravishda burgut va Pahonia (ot ustidagi ritsar) tasvirlangan. Oʻng tomonda toj kiygan kumush (oq) burgut, chap tomonda esa kumush (oq) Pahonia; sakrayotga ot ustida oʻng qoʻlida qilich, chap qoʻlida esa Lotaringiya xochi tasvirangan qalqon tutgan ritsardan iborat. Ikkala tasvir ham kumush (oq) qirrali qizil fon ichiga joylashtirilgan. Uning dizayni 1831-yil noyabr qoʻzgʻoloni chogʻida Polsha milliy hukumati tomonidan qoʻllanilgan gerbga taalluqli edi.

Tarixi
------

Gerb davlat ramzi sifatida 1920-yil 12-noyabrda Markaziy Litva armiyasi boshligʻining 1-sonli farmonida qabul qilingan. 1922-yil 18-aprelda Markaziy Litva Respublikasi Polsha tarkibiga kiritilganidan keyin gerbdan foydalanish toʻxtatilgan.

Galereya
--------

* 1920-yilgi gerbning chizmasi.1920-yilgi gerbning chizmasi.
* 1920-yildagi Markaziy Litva armiyasi bosh qo'mondonligining 1-sonli farmonida tasvirlangan gerb.1920-yildagi Markaziy Litva armiyasi bosh qo'mondonligining 1-sonli farmonida tasvirlangan gerb.
* 1920-yildagi pochta markasidagi gerb.1920-yildagi pochta markasidagi gerb.
* 1920-yildagi pochta markasidagi gerbi.1920-yildagi pochta markasidagi gerbi.
* 1921-yilgi pochta markasidagi gerbi.1921-yilgi pochta markasidagi gerbi.
* 1921-yilgi pochta markasidagi gerbi.1921-yilgi pochta markasidagi gerbi.
* 1922-yilgi pochta markasidagi gerbi.1922-yilgi pochta markasidagi gerbi.

Manbalar
--------

1. 1 2  S. K. Kuczyński: *Polskie herby ziemskie*, Warsaw, 1994.
2. ↑  Władysław A. Serczyk: *Dzieje Polski: 1918—1939 : wybór materiałów źródłowych*. Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1990. p. 130.
3. ↑  „Wirtualne muzeum Orła białego" (pl).
4. ↑  Decree No. 1 of the Chief-in-command of the Army of Central Lithuania, *Journal of Laws of the Provisional Governing Commission*, 17 November 1920, No. 1, position 1.
*Oʻzbekiston ekologik partiyasi bilan adashtirib yuborilmasin.*  

**O‘zbekiston ekologik harakati** — Oʻzbekistondagi siyosiy harakatlardan biri

Tarixi
------

O‘zbekiston ekologik harakati 2008 yil 2 avgustda tashkil topgan. 2008 yil 20 sentyabrda Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida ro‘yxatdan o‘tgan. Ekoharakat Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasida kvotalangan 15 ta deputatlik o‘rniga ega. Ekoharakatning Respublika konferensiyasi, Markaziy Kengash, uning Ijroiya qo‘mitasi, Markaziy nazorat-taftish komissiyasi uning rahbar organlari hisoblanadi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahrida O‘zbekiston ekologik harakatining hududiy bo‘linmalari faoliyat olib bormoqda.

Maqsadi
-------

Ekoharakat — jamiyatning barcha kuchlari, O‘zbekistonning bugungi fuqarolari va kelajak avlodlari qulay tabiiy atrof muhitda yashash huquqiga ega bo‘lishlari, aholi salomatligini yaxshilashga, muhofaza qilishga, tabiiy resurslarning barcha manbalaridan samarali foydalanishga yo‘naltirilgan say’-harakatlarni safarbar qilishga intiladi. „Sog‘lom muhit — inson salomatligi" Ekoharakatning bosh shioridir.

Vazifalari
----------

O‘zbekiston ekologik harakatining dasturiy vazifalari:

1. Atrof-muhit muhofazasi va ekologik holatni sog‘lomlashtirish ishida jamoatchilik ishtiroki faolligini har tomonlama kuchaytirish;
2. Atrof tabiiy muhit muhofazasi masalalarida qabul qilingan qonunlar va davlat miqyosidagi boshqa qarorlar ijrosini taʼminlash hamda bu sohadagi qonunchilikni rivojlantirish va takomillashtirishga ko‘maklashish bo‘yicha tizimli ishlarni yuritish;
3. Atrof tabiiy muhit muhofazasi va shu maqsadlarga ajratilgan resurslardan oqilona foydalanish borasida qabul qilingan hujjatlarni ijro etishda markaz va joylarda davlat organlari, jamoatchilik va boshqa tuzilmalar mas’uliyatini oshirish;
4. Aholining ekologik madaniyatini yuksaltirish, ekologik taʼlim va tarbiya tizimini rivojlantirish;
5. Atrof-muhit muhofazasi sohasidagi xalqaro hamkorlikni rivojlantirish;
6. Atrof-muhit muhofazasi davlat, jamiyat va har bir fuqaroning vazifasi bo‘lishiga erishish;
7. Atrof-muhit muhofazasi sohasida nodavlat notijorat tashkilotlari faoliyatini muvofiqlashtirish.

Ekoharakat „Jamiyat" ijtimoiy-siyosiy va „Ekohayot" ijtimoiy-iqtisodiy gazetalariga hammuassis hisoblanadi. „Buloqcha" („Rodnichok") bolalar ekologik jurnali o‘zbek va rus tillarida chop etilmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑

| * k
* m
* t
Oʻzbekiston siyosiy partiyalari Oʻzbekiston |
| --- |
| Siyosiy partiyalar | 
* OʻzLiDeP
* OʻzXDP
* Milliy Tiklanish
* Adolat SDP
* O‘EP

 |
**Marko Polo** 1254-yil 15 sentabrda Venetsiyada dunyoga keldi. Marko
Polo Venetsiyalik savdogar va sayohatchi bo‘lib, Osiyoga sayohatlari tarixini
o‘zining mashhur **"Dunyo xilma -xilligi kitobida"** taqdim etdi. Bu kitob yozilgan
paytdan to hozirgi kungacha keltirilgan dalillarning ishonchliligiga shubha qilinsada, u O‘rta asrlarda Armaniston, Xitoy, Mo‘g‘uliston, Hindiston va boshqa mamlakatlar tarixi, geografiyasi va etnografiyasi
bo‘yicha qimmatli bilim manbai bo‘lib xizmat qiladi. Bu kitob **XIV-XVI asrlar**dagi
dengiz sayohatchilari, kartograflari va yozuvchilariga katta taʼsir ko‘rsatdi.
Xususan, undan **Kristofer Kolumb** Hindistonga yo‘l qidirayotganda foydalangan;
tadqiqotchilarning fikriga ko‘ra, Kolumb ushbu kitob varaqlarida 70 ta eslatma
yozib qoldirgan. Marko Polo venetsiyalik savdogar **Nikkolo Polo** oilasida tug‘ilgan, uning
oilasi zargarlik buyumlari va ziravorlar savdosi bilan shug‘ullangan deb
hisoblanadi. Bo‘lajak dengizchining otasi ko‘p sayohat qilgan. Dunyo bo‘ylab
sayohat qilib, u yangi savdo yo‘llarini kashf etdi. U o‘g‘liga sarguzashtlari haqida
gapirib, sayohatga mehr uyg‘otgan edi. **1271-yilda** u birinchi sayohatiga otasi bilan
birga ketdi. Uning oxirgi manzili Quddus edi. Xubilayxon **Sun**
imperiyasini zabt etib, tez orada Mo‘g‘ullar imperiyasi va Xitoy yerlarining yagona
hukmdoriga aylangan edi. **1266-yilning qishida** birodarlar Pekinga yetib kelishdi va Xubilay tomonidan
qabul qilindi, u aka-ukalarning so‘zlariga ko‘ra, ularga bepul yo‘l uchun oltin
sovg‘a qildi. Polo oilasi **1275-yilda** kirib kelgan birinchi Xitoy shahri **Shachja** (Shachjou,
Shanchjou, hozirgi Dunxuan) bo‘ldi, undan keyin esa Guanchjou va Lanchjou
shaharlari edi. Xuddi shu yili ular Xubilayning Shandundagi yozgi qarorgohiga
yetib kelishdi. Marko Poloni 3 yilga Yanchjou gubernatori etib tayinlaydi. Bundan tashqari, Polo oilasi
xon qo‘shinining rivojlantirishga yordam bergan va unga qal’alarni qamal qilishda katapultalardan foydalanishni o‘rgatadi.

Manbalar
--------

* 
* 

1. ↑  Xubbaliyava, M.*. Marko Poloning Xitoyga sayohati*, T. 2021 — 18 bet.
2. ↑  Меликсетов, А.В*. История Китая.* (ruscha). M.: Восточная литература,, 2002.
**Marokash madaniyati** mamlakatning koʻp millatli tabiati va boy tarixi tufayli boy va xilma-xildir. Marokashning butun tarixi davomida mamlakat madaniyatining shakllanishiga koʻplab xalqlar hissa qoʻshgan — tub aholi (berberlar) bilan bir qatorda, ular sharqdan (finikiyaliklar, arablar) va janubdan (berberlar) oʻzlarini olib kelishgan. Sahroi Kabirning janubida) va shimoldan (rimliklar,vandallar, andalusiyaliklar) yashagan. Marokash madaniyatida koʻplab eʼtiroflar oʻz izini qoldirdi — butparastlik, iudaizm, nasroniylik va islom. Marokashning har bir mintaqasi milliy madaniyatning oʻziga xos xususiyatlariga ega. Madaniy merosni asrab-avaylash, uning rang-barangligini muhofaza qilish mamlakatimiz siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biridir.

Marokash aholisi
Kaftan

Marokash adabiyoti
------------------

Marokash adabiyoti tarixi ilk oʻrta asrlarda, taxminan XI asr boshidan boshlanadi. Marokash adabiyoti arab, berber, fransuz va ispan tillarida marokashlik mualliflar hamda Al-Andalusdagi yozuvlarni oʻz ichiga oladi.

Anʼanaviy kiyim
---------------

Marokash kaftan
Erkaklar va ayollar uchun anʼanaviy Marokash kiyimlari djellaba: uzun, boʻsh qalpoqli, yenglari shishgan kiyim. Maxsus holatlarda erkaklar ham fes deb nomlanuvchi qizil bermus qalpoq kiyishadi. Ayollar bezaklar bilan bezatilgan kaftanlar ham kiyishadi. Deyarli barcha erkaklar va koʻpchilik ayollar balgʻa (blggh) — tovonsiz yumshoq charm shippak kiyishadi, koʻpincha sariq rangda. Ayollar ham baland poshnali sandal kiyishadi, koʻpincha kumush yoki oltin tinsel bilan.

Djellaba va kaftan oʻrtasidagi farq shundaki, djellaba kaftandan farqli ravishda kaputga ega. Aksariyat ayollar djellablari yorqin rangga ega boʻlib, bezakli naqshlar, tikuv yoki munchoqlar bilan bezatilgan boʻlsa, erkaklar djellablari koʻproq neytral ranglarda tikilgan. Bunday kiyimlarni ishlab chiqarish nisbatan qimmat boʻlishiga qaramay, ayollar oʻzlarining „Marokash garderoblari" ga qattiq bogʻlangan, chunki ishlarning aksariyati qoʻlda amalga oshiriladi. Marokashlik ayollarning aksariyati har yili kamida bitta yangi kaftan yoki takchita sotib olishadi. ularni muhim tadbirlarda (diniy bayram yoki toʻyda) kiyish uchun. Yozilmagan qoidaga koʻra, bunday tadbirlarda anʼanaviy Marokash libosi kiyish kerak.

**Marokash madaniyati** mamlakatning ko'p millatli, tabiati va boy tarixi tufayli boy va xilma-xildir. Marokash tarixi davomida ko'plab xalqlar mamlakat madaniyatining shakllanishiga hissa qo'shgan - tub aholidan ( varvarlar ) tashqari, ularga sharqdan ( finikiyaliklar, arablar ) va janubdan (janubda yashagan xalqlar) kelgan xalqlar (Sahroi Kabir) va shimoldan ( Rimliklar, Vandallar, Andalusiyaliklar) kelgan xalqlarning hissasi katta. Marokash madaniyatida ko'plab konfessiyalar o'z izini qoldirdi - butparastlik, iudaizm, nasroniylik va islom. Marokashning har bir mintaqasi milliy madaniyatning o'ziga xos xususiyatlariga ega. Madaniy merosni asrab-avaylash, uning rang-barangligini muhofaza qilish mamlakat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biridir.

Manbalar
--------

1. ↑  „The culture of Marocco". 2008-yil 6-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 29-noyabr.

*
**Marokashdagi katoliklik** yoki Marokashdagi katolik cherkovi butun dunyo katolik cherkovining bir qismidir.  Marokashdagi katoliklar soni qariyb 23 ming kishini tashkil etadi (jami aholining 0,07%) .

Tarix
-----

Xristianlik hozirgi Marokash hududida II asr boshlarida paydo boʻlgan. Xristian yeparxiyalarining aksariyati kech Rim imperiyasi davrida shakllangan. 720-yilda islom paydo boʻlishi bilan xristian jamoalari qisqarishni boshladi.1219 yilda Frensis Assisi Marrakesh va Seutada shahid boʻlgan fransiskaliklar Berard, Oto, Piter, Akkursius va Adyutani bu erga yubordi. 1225-yilda Muqaddas Taxt Dominikan ordeni ruhoniysi Dominikni Almohad hukmronligi ostidagi hududlarga episkop etib tayinladi.1226-yilda u Fes shahrining episkopi etib tayinlandi. 1232- yilda yepiskop Dominik musulmonlar qoʻlida shahid boʻldi.

Birinchi katolik cherkovi 1234-yilda Marrakeshda tashkil topgan. Keyinchalik Seuta (1415), Tanjer (1471) va Safi (1487) da boshqa cherkov tuzilmalari paydo boʻla boshladi.

XIV-XVII asrlarda Marokashda Mersedarlar va Trinitarlarning monastir ordenlaridan boʻlgan rohiblar harakat qilib, qullarni sotib olib, ularni katoliklik diniga oʻtkazdilar.

1566-yilda Marrakesh yeparxiyasi tugatildi.

1630-yilda Marokash yeparxiyasi havoriylik prefekturasi darajasiga tushirildi. Uning rahbarligi fransisklarga ishonib topshirilgan. 18-asr oʻrtalarida Marokashda qul savdosi tugatilgandan soʻng yevropalik savdogarlar va dengizchilar hisobiga katoliklar soni biroz koʻpaydi.

1908-yilda papa Piy X Marokashning havoriylik prefekturasi maqomini havoriy vikariat darajasiga koʻtardi. 1923-yilda Rim papasi Piy XI ikkita havoriylik vikariatini oʻrnatdi: *Ispaniya protektoratida Tanjer* va *Fransiya protektoratida Rabat.*  1955- yil 14-sentyabrda va 1956-yil 14-noyabrda Tanjer Apostol Vikariati va Rabat Apostol Vikariati Muqaddas Taxt hokimiyati ostidagi arxeparxiya maqomiga koʻtarildi.

1976-yilda Muqaddas taxt qarorgohi Rabotda boʻlgan Marokashga nunsiy tayinladi.

1985-yil 19-avgustda Papa Ioann Pavel II Kasablankaga tashrif buyurdi.

Tuzilishi
---------

Marokashdagi Rim-katolik cherkovining tuzilishi ikkita arxeparxiyadan iborat:

* Rabat arxiyeparxiyasi;
* Tanjer arxiyeparxiyasi.

Tashkiliy jihatdan Rabat va Tanjer arxeparxiyalari Shimoliy Afrika katolik yepiskoplari konferentsiyasi aʼzolari hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Католическая энциклопедия".
**Martin Puryear** 1941 yilda Vashingtonda tugʻilgan. Yoshligida u hunarmandchilikni oʻrgangan va gitara, mebel va kanoe qurishni amaliy mashgʻulotlar va koʻrsatmalar orqali oʻrgangan. Vashingtondagi katolik Universitetidan bakalavr diplomini olganidan soʻng, Puryear Syerra-Leonedagi tinchlik korpusiga qoʻshildi va keyinchalik Shvetsiya Qirollik sanʼat Akademiyasida qatnashdi. U haykaltaroshlik boʻyicha TIVni oldi yel universiteti 1971-yilda. Puryear ob’ektlari va jamoat inshootlari—yogʻoch, tosh, smola, sim va turli xil metallarda—bu anʼanaviy usullar bilan minimalist mantiqning nikohi. Puryearning mavhum shakllardagi hayajonli, xayolparast izlanishlari dunyoda topilgan kundalik narsalardan yordamchi elementlarning qoldiqlarini saqlaydi.

Yana qarang
-----------

Yilda Booker T. Vashington uchun narvon, Puryear birlashtirilgan kul yogʻochidan shpindelli, pogʻonali narvon qurdi. Boʻyi oʻttiz besh futdan ortiq boʻlgan narvon tepaga qarab torayib, erishib boʻlmaydigan yoki xayoliy maqsadni uygʻotadigan buzilgan istiqbol tuygʻusini yaratadi. Katta tosh qismida, nomlanmagan, Puryear Shimoliy Kaliforniyadagi fermer xoʻjaligida binoga oʻxshash inshoot qurishda yordam berish uchun mahalliy tosh ustasini jalb qildi. Asarning bir tomonida oʻn sakkiz oyoqlik baland devor—ikkinchi tomonida tushunib boʻlmas tosh doʻnglik. Puryear asarida uchraydigan sevimli shakl, qalin koʻrinadigan tosh boʻrtma hayratlanarli darajada ichi boʻsh boʻlib, aks holda mustahkam shaklni noaniqlik, boʻshliq va yoʻqotish fazilatlari bilan boʻyaydi.

Shaxsiy maʼlumot
----------------

**Tavallud sanasi.** 1941 yıl
**Tavallud joyi.** Vashington

Manbalar
--------

1.
**Master of Puppets** - Amerikaning Metallica ogʻir metal guruhining uchinchi studiyaviy albomi. U 1986-yil 3-martda Elektra Records tomonidan chiqarilgan. Daniyadagi Sweet Silence studiyasida produser Flemming Rasmussen bilan yozilgan albom, shuningdek, Shvetsiyadagi kontsertdan qaytayotganda avtohalokatda halok boʻlgan baschi Kliff Burton ijro etgan soʻnggi Metallica albomidir.

Albom muqovasi Metallica va Piter Mensh tomonidan ishlab chiqilgan va Don Brautigam tomonidan chizilgan. Muqovada qon-qizil osmonda bir juft qoʻl bilan boshqariladigan arqonlarga bog'langan oq xochlar qabristoni tasvirlangan.

Metallica ushbu albomi bilan metall olamining eng taniqli guruhlari orasida oʻz oʻrnini egalladi. Hech qanday qoʻshiq uchun klip suratga olinmagan boʻlsa-da, AQSh chartlarida 6-oʻringa koʻtarilgan Master Of Puppets albomida bas gitarachi Cliff Burton tomonidan yozilgan bas gitara riffiga qurilgan Orion qoʻshigʻi deyarli integratsiyalashgan edi. uning oʻlimidan soʻng va uning musiqiy dahosi hokimiyat tomonidan shubhasiz qabul qilindi. Albom Rolling Stone jurnalining 500 ta eng yaxshi albomlar roʻyxatida 167-oʻrinni egalladi.

Trek roʻyxati
-------------

| № | Nomi | Davomiyligi |
| --- | --- | --- |
| 1. | „Battery" | 5:12 |
| 2. | „Master of Puppets" | 8:36 |
| 3. | „The Thing That Should Not Be" | 6:37 |
| 4. | „Welcome Home (Sanitarium)" | 6:27 |
| 5. | „Disposable Heroes" | 8:17 |
| 6. | „Leper Messiah" | 5:40 |
| 7. | „Orion" (Instrumental) | 8:28 |
| 8. | „Damage, Inc." | 5:29 |

Kreditlar
---------

* Don Brautigam - rasmlar
* Cliff Burton - Bass, Vokal (fon), "Orion" da qoʻrg'oshin bass
* Rob Ellis - Fotografiya
* Ross Halfin - Fotografiya
* Kirk Hammett - Qoʻrg'oshin gitara
* Jeyms Xetfild - Gitara, aranjer, vokal
* Jorj Marino - Remastering
* Metallica - Produser, Muqova Art kontseptsiyasi
* Flemming Rasmussen - produser, muhandis
* Lars Ulrich - aranjer, barabanlar
* Maykl Vagener - Aralashtirish

Manbalar
--------