**Attorin masjidi** (arabcha: ), **Al-Jiyushiy masjidi** (arabcha: ) nomi bilan ham tanilgan — Misrning Iskandariya shahrida joylashgan tarixiy masjid. Aleksandriyadagi Afanasiyga bag'ishlangan sobiq cherkov o'rnida qurilgan. Masjidning hozirgi tuzilishi 20-asr boshlariga toʻgʻri keladi va uning asl poydevorining koʻp qismi yoʻqolgan, faqat masjidni taʼmirlovchilardan biri Badr al-Jamoliy xotirasiga bagʻishlangan toshdagi yozuvni hisobga olmaganda.

Tarixi
------

370-yilda Kanopik ko'chasining shimoliy qismida Mitraik ibodatxonasi o'rnida Sankt-Afanasius cherkovi qurilgan. Ushbu dastlabki monastir zilzila natijasida vayron bo'lgan va keyinchalik qayta qurilgan.

Milodiy 641-yilning 8-noyabrida Iskandariya Amr ibn al-Os boshchiligidagi 14 oylik qamaldan so‘ng, Vizantiya imperiyasi shaharni musulmonlarga topshirgandan so‘ng, Roshidun xalifasi Umar tomonidan musulmonlar nazoratiga o‘tdi. Cherkov masjidga aylantirildi. Vaqt oʻtishi bilan masjid tashlab ketilib, vayronaga aylangan. Fotimiylar davrida masjid Iskandariya aholisiga solingan soliqlar hisobidan ta'mirlashni moliyalashtirgan Fotimiylar vaziri Badr al-Jamaliy rahbarligida to'liq tiklangan. Mamluk sultoni An-Nosir Muhammad davrida masjid jamoat masjidi sifatida foydalanilgan va u yerda juma namozi o‘qilgan. Ammo uning o'limidan so'ng, Abbos II hukmronligigacha masjid qarovsiz qolgan, u o'z odamlariga qayta tiklashni rejalashtirishni buyurdi. Masjid boshidan to'liq qayta qurilgan va bunday inshoot hozirgi kungacha saqlanib qolgan.

 Vivant Denon tomonidan Attarine masjidining 18-asr tasviri.

Arxitekturasi
-------------

 Masjid namozxonasi.
Attorin masjidi toʻrtburchak shaklda. Masjid ikki qavatli bo'lib, birinchi qavati erkaklar uchundir. Hovli oʻrtasida toʻrtta tosh ustun boʻlib, ular marmardan yasalgan ikkita ustun bilan birlashtirilgan. Masjidning janubiy qismida bir nechta do‘konlar mavjud bo‘lib, do‘konlardan tushgan mablag‘ masjidni ta’mirlash uchun sarflanadi. Masjidning gʻishtdan yasalgan bitta minorasi bor.

Masjidning sharqiy qismida, sharqiy kirish eshigidan kirish mumkin bo'lgan joyda, taniqli harbiy qo'mondon Xolid ibn Validning nabirasi bo'lgan mahalliy homiy Muhammad ibn Sulaymonga bag'ishlangan kichik maqbara joylashgan. Maqbara qurilishi Abbos II hukmronligi davriga to‘g‘ri keladi.

Arxeologik topilmalar
---------------------

Misrning Napoleon hukmronligi davrida masjid hovlisidan tosh sarkofag topilgan. Keyinchalik ma'lum bo'lishicha, sarkofag so'nggi mahalliy Misr fir'avni Nektanebo II ga tegishli ekan. Islom hukmronligi davrida u tahorat uchun suv havzasi sifatida foydalanilgan va unga o'n ikkita teshik qazilgan va ular drenaj teshigi vazifasini bajaradi. Hozirda 1802-yildan buyon joylashgan Britaniya muzeyida joylashgan.

Yana qarang
-----------

* Masjidlar ro'yxati
* Afrikadagi masjidlar ro'yxati
* Misrdagi masjidlar ro'yxati

Manbalar
--------

1. ↑  Froster, E.M.*. Alexandria, A History and A Guide*. Alexandria: Whitehead Morris Limited, 1922 — 88 bet.
2. ↑  „The Attarine Mosque in Alexandria, Egypt". *www.touregypt.net*. Qaraldi: 2023-yil 19-noyabr.
3. ↑  Froster, E.M.*. Alexandria, A History and A Guide*. Alexandria: Whitehead Morris Limited, 1922 — 88 bet.
4. ↑  „The Attarine Mosque in Alexandria, Egypt". *www.touregypt.net*. Qaraldi: 2023-yil 19-noyabr.
5. ↑  „The Attarine Mosque in Alexandria, Egypt". *www.touregypt.net*. Qaraldi: 2023-yil 19-noyabr.
6. 1 2 3 4  „مسجد العطارين تحفة معمارية بعروس المتوسط.. أقدم مساجد الإسكندرية.. طوره الأمير الجيوشى عام 477 هـ.. يتكون من طابقين الأول مخصص للنساء والأرضى للرجال.. ويرقد بضريحه حفيد الصحابى الجليل خالد بن الوليد.. صور". *اليوم السابع* (2023-yil 30-avgust). Qaraldi: 2023-yil 29-noyabr.
7. 1 2
8. ↑  „The Attarine Mosque in Alexandria, Egypt". *www.touregypt.net*. Qaraldi: 2023-yil 19-noyabr.
9. ↑  „Sarcophagus of Nectanebo II" (en). *Google Arts & Culture*. Qaraldi: 2023-yil 19-noyabr.
10. ↑  „Sarcophagus of Nectanebo II" (en). *Google Arts & Culture*. Qaraldi: 2023-yil 19-noyabr.
11. ↑  „Sarcophagus of Nectanebo II" (en). *Google Arts & Culture*. Qaraldi: 2023-yil 19-noyabr.