recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Qum (maʼnolari).

**Qum**(tuproq) — bir-biri bilan birlashmaydigan, erneng unimdor qatlami,mayda zarrachalardan tashkil topgan choʻkindi togʻ jinsi. Togʻ jinslarining mayda boʻlakcha (parcha)lari va turli minerallarning dumaloq va qirrali zarrachalaridan tarkib topgan.

Paydo boʻlish sharoitlariga koʻra Q. daryo, koʻl, dengiz, flyuvioglyatsial, elyuvial, prolyuvial va eol Q.larga boʻlinadi. Odatda, Q.ning oʻlchami 0,05 mm dan 2 mm gacha boʻladi. Ular mayda donachali (0,1—0,25 mm), oʻrta donachali (0,25—0,5 mm), yirik donachali (0,5–1 mm) va juda yirik donachalidir (1–2 mm). Q, mineralogik tarkibiga koʻra, kvarsli, glaukonit-kvarsli, dala shpati-kvarsli va boshqa turlarga boʻlinadi. tarkibiy qismiga qarab, bir mineralli (oligomikt) va koʻp mineralli (polimikt) q. farq qilinadi. q. konlari keng tarqalgan. Q.da oltin, platina, olmos, sapfir, rubin, sirkon, rutil, tita-nit, ilmenit va boshqa koʻpgina qimmat-baho minerallar mavjud; bu minerallarning bir qismi foydali qazilma sifatida ajratib olinadi. Tabiiy va sunʼiy (togʻ jinslarini maydalash yoʻli bilan olinadigan) Q.dan qurilishda va qurilish materiallari ishlab chiqarishda; kvarsli Q.dan shisha, chinni, fayans, qurilish keramikasi ishlab chiqarish hamda quyma shakllar yasashda xom ashyo sifatida foydalaniladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Toshbaqatol** (Haplophyllum regforatum) — toshbaqatoldoshlar oilasiga mansub koʻp yillik badboʻy oʻt. Nuqtasimon qora bezlar bilan qoplangan. Boʻyi 3070 sm, poyasi yuqori qismidan shoxlangan. Bargi tolning bargiga oʻxshash uzunchoq, tekis qirrali. Guli sariq, poya va shoxlar uchida qalqonsimon toʻpgul hosil qiladi. Mevasi 4 chanoqli ochilmaydigan koʻsakcha. May — iyudda gullaydi, avgustda urugʻi pishadi. T. Toshkent, Sirdaryo, Jizzax, Samarqand, Fargʻona, Qashqadaryo va Surxondaryo viloyatlaridagi adirlar, togʻ etaklari va oʻrta qismidagi yon bagʻirlarda oʻsadi. Tarkibida 0,050— 0,21% efir moyi, bargida 0,1 — 1,2%, poyasida 0,075 — 0,14%, ildizida 0,025%, urugʻida esa 1,6% alkaloid Toshbaqatol. (xaploperin, ixoxaploperin, skimmanin, xaplofin, xaplofilidin va perforin) bor. Poyasi va barglaridan tayyorlangan qaynatma va damlamalar tish ogʻrigʻi va har xil teri kasalliklarini davolashda qoʻllanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shamozit** [Shveysariyadagi Shamozon (Chamozon) qishlogʻi nomidan] — I) varaqsimon silikatlarning kichik sinfiga mansub mineral, temirli xlorit. Kimyoviy tarkibi (Fe, A1, Mg)3[(Si, A1)4O,J (OH)2 (Fe, Mg)3 (O, ON)6. Tarkibida 30% dan ortiq temir oksidi bor; 2) Bertyerin, septeshamozit minerallari, septexloritlar oilasiga mansub. Kimyoviy tarkibi (Fe2+, Fe3+, Al, Mg)6 [(Si, A1)4OJ (OH)8. Unda 40—45% temir oksidi boʻlib, tabiiy oʻzgaruvchan. Har ikkala mineral birga uchrashi mumkin va ularni birbiridan farklash qiyin. Monoklin singoniyada kristallanadi. Strukturasi kaolinitnikiga oʻxshash. Sh. oolitlar, tuproqsimon jinslar tarzida boʻladi. Rangi yashilsariq, koʻk, kulrangqoʻngʻirdan qoragacha. Qattikdigi 2,5—3, zichligi 3—3,3g/sm3. Moʻrt, xira yaltiraydi. Gipergen. Gilli yotqiziklarda va choʻkindi temir rudalarida uchraydi. Sh. siderit, temir sulfidi, markazit va pirit bilan assotsiatsiyada boʻladi. Nurash natijasida oksidlanadi va temir gidrooksidlarini hosil qiladi. Baʼzan katta toʻplamlar tarzida uchraydi. Temir rudasi. Oʻzbekistonda Qurama togʻlari (Navgarzansoyning kassiteritsulfidli ruda namoyonlarida) va Shimoliy Orol boʻyi choʻkindi temir konlarida mavjud.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Granitlanish** - Yer poʻstining chuqur qismlarida boʻladigan murakkab jarayonlar natijasida turli (choʻkindi, otqindi, metamorfik) togʻ jinslarining oʻzgarib, tarkibi, tuzilishiga koʻra granitga oʻxshash jinsga aylanishi G.ga uchragan jinslarning tarkibi va strukturasi butunlay oʻzgarib ketadi. G. togʻ jinslarini ishqorli metallar va SiO2 bilan boyishi va ulardan Fe, Mg va Sa chiqib ketishi va magma hosil boʻlishi bilan bogʻliq; u asosan geosinklinallarning juda chuqur zonalarida burmalar hosil boʻlishi paytida rivojlanadi. G. toʻgʻrisida turli fikrlar bor. Vir guruh olimlar G. yer bagʻridan chiqadigan gaz va suyuq eritmalarning togʻ jinslariga taʼsiri natijasida paydo boʻladi deyishsa, boshqalari G. qattiq jinslar ionlarining bir-biri bilan aralashishi (diffuziyasi) natijasida hosil boʻladi deydilar. G. magmaning togʻ jinslariga taʼsiri natijasida sodir boʻladi degan fikrlar ham bor. Yer poʻstida boʻladigan jarayonlarni aniqlashda G.ning ahamiyati katta.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Dekompensatsiya** (de... va lot. compensatio — baravarlash) — kasallik tufayli roʻy bergan oʻzgarishga organizm moslashuvining, yaʼni kom-pensatsiyaning buzilishi sababli bi-ror aʼzo yoki aʼzolar sistemasi yoxud butun organizm faoliyatining izdan chiqishi. Biror kasallik yoki jarayonning avj olishi jismoniy zoʻriqish yoki organizmning oʻta toliqishi, haro-ratning taʼsiri, turli shikastlanishlar, shuningdek, asosiy kasallikka yoʻldosh kasalliklar va h. k. tufayli roʻy beradi. Klinik amaliyotda qon aylanishi, yurak D.si (yurak poroklarida shish va toʻqimalar gipoksiyasp) koʻproq kuzatiladi (mas, yurak klapanlarining poroklarida organizm koʻproq ish bajarganda koʻriladigan yurak D.si).

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Deklamatsiya** (lot. declamatio — notiqlik mashqi) — badiiy oʻqish, notiqlik sanʼatining muhim turlaridan biri. Sharqda D. qadimdan rivojlangan. Xitoy, Hind podsholari, Xorazmshohlar, sugd, sak xonlari saroylarida D. ustalari ishlagan. Oʻzbek xonliklari hududida ham D. sanʼatining mohir ustalari (maddoxlar, qissaxonlar, dostonchi, ertakchi va otinlar) yashab ijod etgan. Saroylarda tez-tez uyushtirib turilgan sheʼrxonlik ham aslida D.ning bir koʻrinishidir. 17—18-asr gʻarb mumtoz teatrida D. tushunchasi aktyorlik ijro vositalarini umumlashtirgan. 18-asr oxiri — 19-asr boshlari teatrdagi romantizm va realizm oqimlari klassitsizm qonunlaridan voz kechdi. Romantizm aktyor ijrochiligidagi ilhom hissiyot erkinligini, realizm nutq va aktyorning sahnadagi xatti-harakati tasvirlanayotgan qahramonning oʻziga xos xususiyatlarini boʻysundirdi. Keyinchalik D. soxta, sunʼiy nutq usuli tushunchasini bildiradigan boʻlib qoldi. K. Stanislavskiy D.ga aktyorlik sanʼatining quruq, soxta koʻrinishlaridan biri sifatida qaradi, hayot haqiqatiga asoslangan obraz yaratish yoʻlida D.ga qarshi kurashishga chaqirdi. Estradadagi badiiy asarlarni oʻqish keng qamrovli oʻziga xos sanʼat boʻlib, D. ning zamonaviy koʻrinishlaridan deyish mumkin.

Muhsin Qodirov.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Aspid taxtasi, taxminan. 1950
 Qoʻrgʻoshin.
**Aspid yoki Qoʻrgʻoshin doskasi** — bu plastinka koʻrinishidagi yozuv asbobi boʻlib, ular kundalik hayotda daftarlardan foydalanishdan oldin yozishni oʻrgandilar. Materiallar, qora qattiq slanets-aspid tufayli uning nomini oldi. XX asr oʻrtalarida foydalanishdan chiqdi.

Tavsif va foydalanish
---------------------

Aspidli doskasi 20 mm qalinlikdagi rangli slanetsdan tayyorlangan plastinka va taxminan kattaligi zamonaviy maktab daftariga teng keladi. Plitalar yogʻoch ramka bilan bezatilgan. Aspid doskasida ular iz qoldirgan qalam yoki qoʻrgʻoshin bilan yozgantlar. XIX asrning oxiridan boshlab, qoʻrgʻoshin oʻrniga alyuminiy tayoqchalari ishlatila boshlandi, ular oq, osongina oʻchadigzn  iz qoldirar edi. Aspid doskasiga gupka yoki mato parchasi qoʻshildi, ular oʻchirish uchun ishlatilgan. Bundan tashqari, boʻr  bilan yoziladigan doskalari ham bor edi.

Baʼzan slanetsning yuzasi gorizontal chiziqlar bilan chizilgan.

Bundan tashqari, mebel ishlab chiqaruvchilari stol usti aspid doskalaridan tayyorlangan, dengizchilar koordinatalarni hisoblash uchun aspid doskasidan foydalanganlar va ishlab chiqarishdagi ishchilar ishlab chiqarilgan mahsulotlarni hisobga olish uchun doskalardan foydalanganlar.

Tarix
-----

Aspidli doskadan foydalanishning birinchi yozma eslatmasi XIV asrning oxiriga toʻgʻri keladi: bu haqda „Astrolabe haqida traktat" da yozadi. XVI-XVII asrlarda foydalanishga oid maʼlumotlar ham mavjud. Biroq, aspid doskalaridan ommaviy foydalanish XVIII asr oxirida boshlandi — Uelsdagi slanets konining rivojlanishi va slanets sanoatining rivojlanishi bilan — XIX asrda dunyodagi deyarli har bir maktabda aspid doskalari ishlatilgan. 1930-yillardan boshlab, aspid doskalaridan amalda foydalanilmay qoʻyildi.

* Аспидные доски в живописи
* Luka Pachioli portreti (taxminan 1495-1500), stolda shifer bor.Luka Pachioli portreti (taxminan 1495-1500), stolda shifer bor.
* Karl Shellbax maktab oʻquvchisiKarl Shellbax maktab oʻquvchisi

Yana qarang
-----------

* Qora taxta

Manbalar
--------

1. ↑  *Belovinskiy L. V.* Rossiyskiy istoriko-bitovoy slovar, Trite, — 1999, s. 526.
2. ↑  Grifel i grifelnie doski // Энциклопедический словарь Ф.А. Брокгауза и И.А. Ефрона
3. ↑  *Peter Davies* Writing Slates and Schooling, Australasian Historical Archaeology, Vol. 23, — 2005, 63-64.(ingl.)
4. ↑  Davies, 63.
5. ↑  "Than tok I alle signes, degrees, and minutes, that I fond directe under the same planete that I wroghte for, and wroot so many signes, degrees and minutes in my slate…" Sm. v sleduyuщem istochnike: *The complete works of Geoffrey Chaucer*. Oxford: Clarendon Press, 1894 — 228 bet.

Adabiyotlar
-----------

* Л. В. Беловинский „Грифельная доска",*. Иллюстрированный энциклопедический историко-бытовой словарь русского народа. XVIII — начало XIX в.* — 145 bet. ISBN 978-5-699-24458-4.
**Faysalobod** (sobiq Layalpur) — Pokistonning shim.sharqiy qismidagi shahar. Panjob viloyatida, Chinobod va Ravi daryolari oraligʻida. Aholisi 1,97 mln. kishi (1998). Transport yoʻllari chorrahasi. Paxtachilik rnining yirik savdo-sanoat markazi. Ip gazlama, tikuvchilik, oziq-ovqat (shakarqand, yogʻmoy), kimyo (mineral oʻgʻitlar ishlab chiqarish) sanoatlari, mashinasozlik (asosan, toʻqimachilik asbobuskunalari) va metallsozlik korxonalari, issiklik elektr styasi mavjud. Hunarmandchilikda qoʻlda gilam toʻqiladi, badiiy buyumlar (xususan, qimmatbaho toshlardan zargarlik buyumlari) tayyorlanadi. Shahar 19-asr oxirida bunyod etilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dekabrchilarning rafiqalariga oʻrnatilgan yodgorlik** — erlari bilan surgunda boʻlgan dekabrchilarning xotinlar xotirasi **uchun** oʻrnatilgan yodgorlik. U Tobolsk shahrining tarixiy Zavalnoye qabristoni yaqinidagi bogʻda joylashgan. 2008-yilda oʻrnatilgan. ijodkorlarning gʻoyasiga koʻra, „ayollarning jasurligi va ularning fuqarolik mardonavorligi"ning ramzini anglatuvchi bronza haykal yodgorlik asosiy mazmunidir. Dekabrchilar xotinlarining jamoaviy qiyofasini ifodalovchi haykal 2008-yil iyul oyida Shahar kunini nishonlash arafasida oʻrnatilgan.

Yodgorlik mualliflari
---------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Tarkibi mualliflari Perm haykaltaroshlari. Omsk transport infratuzilmasi ilmiy-texnik dizayn instituti mutaxassislari monumentning ishchi loyihasini tayyorladilar. Haykalning balandligi ikki metr qirq santimetr. | "|

Taʼkidlanishicha, yodgorlik joyi tasodifan tanlanmagan. Bu yerda XIX asrning 30-yillarida aynan Tobolsk qishlogʻida 15 nafar dekabrchi yashagan, ularni rafiqalarining ayrimlari shaharning Zavalnoye qabristoniga dafn etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „В Тобольске появится сквер памяти жен декабристов". 2-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-iyun 2009-yil.
2. ↑  „В Тобольске установили памятник женам декабристов" (deadlink). 1-iyul 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-iyun 2009-yil.

Yana qarang
-----------

* Dekabrchilar
**Olmos entomologiya qoʻriqxonasi** — zararli hasharotlarni oʻrganish, foydali hasharotlarni muhofaza qilish va koʻpaytirish, ularning q.h.dagi ahamiyatini aniqlash maqsadida tashkil etilgan qoʻriqxo-na. Namangan viloyati Chust tumani Olmos qishlogʻi yaqinida joylashgan. Maydoni 96 ga. 1990-yilda Oʻzbekiston oʻsimliklarni himoya qilish instituti va entomolog olim S. N. Alimuhamedov tashabbusi bilan tashkil etilgan. Fargʻona vodiysida, umuman, Oʻrta Osiyodagi kabi, 1970-yillarga qadar q.h. ekinlari zararkunandalariga qarshi kimyoviy vositalar qoʻllanilishi natijasida buzilgan atrof muhit ekologiyasini, tabiatdagi biologik muvozanatni tiklash, foydali hasharotlarni koʻpaytirish vazifalarini bajaradi. Qoʻriqxona faoliyati oʻsimliklarni zararkunanda hasharotlardan biologik himoya qilish usulini ishlab chiqish va joriy etish, foydali hasharotlarni saqlash va koʻpaytirish bilan biofabrikalarda ishlab chiqarilayotgan foydali hasha-rotlar samaradorligini oshirishga yordam beradi.

Qoʻrikxonalarda zararli xasharotlarni, shuningdek, ular bilan oziqlanadigan 10 dan ortiq foydali xasharotlarni toʻplash va koʻpaytirish, kuzda ekinzorlardan foydali hasharotlarning qishlash uchun qoʻriqxonaga oʻtishi, qishdan chiqqach, ularning butun Fargʻona vodiysiga tarqalishi uchun sharoitlar yaratilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dekan yassitogʻligi** (sanskritcha dakshina patxa — janubiy mamlakat) — Hindiston ya. o.ning katta (ichki) qismidagi yassitogʻlik. Xindiston Respublikasi hududida, Narbada daryosidan jan.da. Mayd. 1 mln. km2. Oʻrtacha balandligi gʻarbida 900 m, sharqida 600 m. Relyefi bir oz oʻr-qirli tekislik. Asosan metamorfik va otqindi jinslar, ohaktosh va qumtoshlardan tarkib topgan. Geologik jihatdan D. ya. Hindiston platformasining bir qismidir. D. ya.ning balandlashgan chekkalari Gʻarbiy Gat va Sharqiy Gat togʻlaridan iborat. Ular Arabiston dengizi va Bengaliya qoʻltigʻi sohillariga tik yon bagʻir bilan tushgan. Foydali qazilmalardan temir rudasi, mis, marganets, volfram, oltin va toshkoʻ-mir bor. D. ya.ning oʻrta kismidan oqadigan daryolarning vodiylari juda keng. Asosiy daryolari: Godavari, Krishna, Kaveri, Narbada. Iqlimi subekvatorial mussonli iqlim, yozi sernam, bahori yogʻinsiz. Yillik oʻrtacha yogʻin markaziy qismida 500–700 mm, Fapbiy Gat togʻlarida 2000–3000 mm. Eng issiq oy — mayning oʻrtacha temperaturasi 29— 32°, yanvarniki 21—24°. Koʻproq savanna oʻsimliklari oʻsadi. D. ya.ning 60% maydoni haydaladi, 10—15% hududni oʻrmonlar tashkil qiladi. Bandipur qoʻriqxonasi, bir necha milliy parklar tashkil etilgan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**(Abu Isʼhoq) Ibrohim ibn Ali ibnal-Husayn al-Quboviy as-Sufiy** (hijriy 394-yil (milodiy 1003) yoki 395-yil (milodiy 1004-yil)da tugʻilib, 471-hijriy yilning jumaduloxir oyi (milodiy 1079-yil)da vafot etgan) — Sug‘dda sufiylarning shayxi, to‘g‘ri yo‘ldan yuruvchi, Qurʼondan ko‘p dars beruvchi, uzoq vaqt sukut saqlaydigan, faqat o‘ziga tegishli ishlarga aralashadigan qalbi pok inson bo‘lgan. U Movarounnahrda tug‘ilgan bo‘lsa-da, lekin bolaligidayoq u yerdan chiqib, ko‘p yillarni musofirchilikda o‘tkazgan. Xuroson, Eron va Hijozga safar qilgan. So‘ngra Sug‘dda muqim yashab, uni vatan tutingan. Umrining oxirigacha shu yerda istiqomat qilgan. Sug‘dda undan ko‘plar hadislar rivoyat qilganlar. Undan eshitgan hadislarning barchasi sahih edi. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

Manbalar
--------

1. ↑  Z. Munavvarov va boshqalar*. Ренессанс олимлари қомуси* (oʻzbekcha, inglizcha va arabcha), 2021-yil — 84 bet. ISBN 978-9943-7557-7-2.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Renessans olimlari qomusi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**„Ulugʻ kun"** — oʻzbek yozuvchisi Iboxon qalamiga mansub qissa. 1982-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya" nashriyotida chop etilgan. Asar rasmlarini Z. Trasinova chizgan.

Asarda Ikkinchi jahon urushi yillari davomida ota-onasidan ajralgan bolalar hayoti haqida hikoya qilinadi.

Syujet
------

Bosh qahramonlar Hasan va Zuhraning otasi urushga chaqiriladi va bolalarini qoʻshni ayol Qumri xolaga topshiradi. Otalarining iltimosiga koʻra, Qumri xola bolalarni maxsus hunar maktabiga yuboradi. 

Maktab direktori va boshqalar ularni juda yaxshi kutib oladi. Zuhra oʻzi xohlaganday elektroobmotka sexida, Hasan esa slesar-remontchilik boʻlimida ishlashni boshlaydi. Lekin Hasan mashinist boʻlishni xohlagandi. Hasanning istagini bilgan oʻqituvchilari uch yilda slesarlikni tamomlagandan keyin, uni mashinistlarni oʻqituvchi maxsus maktabga yuborishga vaʼda berishadi. 

Uch yildan soʻng Zuhra oʻzi xohlaganday elektrik boʻlib yetishadi. Hasan esa mashinistlikni oʻrganish uchun maxsus oʻqishga yuboriladi. Oradan yillar oʻtib, Hasan ham mashinist boʻlib yetishadi. Oʻqituvchilari Hasan va Zuhradan juda mamnun boʻlishadi. Hasan va Zuhra otalari xohlaganday yaxshi hunar egalari boʻlib yetishishadi.

Qahramonlar
-----------

* Hasan – ota-onasidan yetim qolgan oʻsmir; bosh qahramon
* Zuhra – Hasanning singlisi; bosh qahramon
* Qumri xola – qoʻshni ayol
* Gorbunov – maxsus hunar maktabi direktori
* Kuznetsov – maktab bosh masteri
* Tursunov – komsorg
* Omonov – bosh tarbiyachi
* Yoʻldosh – Hasanning doʻsti

Manbalar
--------

1. ↑  „Ulugʻ kun" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 23-sentabr 2016-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ulugbek Yunusovich Umarov** (1958.15.12, Fargʻona shahri) — ishlab chiqarish novatori, Oʻzbekiston Qahramoni (1999). Qoʻqon avtomobil yoʻllari texnikumini tugatgan (2004). Mehnat faoliyatini 1980-yilda "Fargʻona irrigatsiya qurilishi" tresti qurilishmontaj boshqarmasida ekskavator mashinisti boʻlib ishlashdan boshlagan. Fargona avtomobil yoʻllaridan muntazam foydalanish boshqarmasida ekskavator, avtoskreper mashinisti (19832000), 2001-yildan shu boshkarmada mexanik. Respublikadagi muhim yoʻl qurilishi obʼyektlarida faol ishtirok etib, yuqori mehnat koʻrsatkichlariga erishgan, koʻplab ekskavatorchi shogirdlar yetishtirgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Shortepa** ham Shor Tappeh ( dariycha: *شور تیپه* ) (38500 nafar aholi)  — Balx viloyatining 15 tumanidan biri. Shoʻrtepa — Afgʻonistonning Balx viloyatidagi kichik tuman. U Amudaryo boʻyida, Oʻzbekistonning Termiz shahri bilan chegarada va Qaldarning sharqida joylashgan. Asosiy qishloq - Shor Tappe, A (37°20′10″N 66°49′12″E﻿ / ﻿37.3361°N 66.8200°E﻿ / 37.3361; 66.8200GO ) 274 m balandlikda joylashgan.

Iqtisodiyoti
------------

Demografiyasi
-------------

2012-yil 13 yillardagi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, yetti qishloqda 38,5 ming kishi istiqomat qiladi. Qishloq aholisining 19800 nafari yoki 51,5 foizi erkaklar, 18700 nafari yoki 48,5 foizi ayollar edi. Ko'p millatli va asosan fors tilida so'zlashuvchi jamiyat bilan.  Asosiy etnik guruh tojiklar bo'lib, ularga tegishli bo'lgan katta aholi, undan keyin pushtunlar, o'zbeklar, hazoralar, turkmanlar, arablar va balujlar turadi. Shuningdek, Sho‘rtepada kuchlilar yoki ko‘chmanchilarning kam, ammo sezilarli aholisi bor, ularning soni turli fasllarda o‘zgarib turadi, qishda ularning soni kamayib, yozda ko‘tariladi.

Qishloqlari
-----------

* Tosh guzari
* Hazareh Togay
* Boria Baf
* Toxom Geldi
* Arig Batur
* Joi Vakli
* Chub Bash

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  „Settled Population of Balkh Province".  Central Statistics Organisation. 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-avgust 2015-yil.
2. ↑  „Balkh Province". *Program for Culture & Conflict Studies*.  Naval Postgraduate School. 29-may 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-iyun 2013-yil.
3. ↑  „Archived copy". 6-yanvar 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-yanvar 2019-yil.

Tashqi havolalari
-----------------

* Sho‘rtepa xaritasi (PDF)

Andoza:Balkh ProvinceAndoza:Districts of Balkh
**Ferruccio Lamborjini** — italiyalik sanoatchi va tadbirkor Lamborghini Trattori, Automobili Lamborghini va boshqa bir qator kompaniyalar asoschisi.

 Ferruchchio Lamborgini Jarama va traktor oʻrtasida

### Hayoti

Ferruchchio Lamborjini 28-aprel 1916-yilda kichik Renazzo yaqinidagi qishlogʻida tugʻilgan. Uning ota-onasi Antonio va Evelina Lamborgini fermer edi. Ferruchchio bolaligidan texnologiyaga qiziqar edi va uning ota-onasi oʻgʻlining sevimli mashgʻulotlarini koʻrib, fermadagi shiyponlardan birida kichik ustaxona quradi, unda Ferruchchio fermadagi asbob-uskunalardan foydalanardi shuningdek, turli xil jihozlarni loyihalardi va mexanizmlaridi. Bir marta, qismlardan birini qoʻyish paytida ustaxonada kichik portlash sodir boʻlib, butun fermani deyarli yoqib yubordi.

### Faoliyati

Ferruchchio oʻzining tugʻilgan qishlogʻiga qaytib keldi va u yerda qishloq xoʻjaligi ehtiyojlari uchun harbiy texnikani qayta ishlab chiqarishni boshladi. Ushbu biznesda muvaffaqiyat qozonib, u *Lamborghini Trattori Sp kompaniyasiga asos soldi.* va 1949- yilda u oʻz dizaynidagi traktorni ishlab chiqardi.

1960- yilda Lamborgini sanoat sovutgich uskunalarini ishlab chiqarish uchun ikkinchi kompaniyasi *Lamborghini Bruciatori* ga asos soldi.

Ikkala Lamborghini korxonasi ham juda muvaffaqiyatli boʻldi va Italiyaning urushdan zarar koʻrgan iqtisodiyotining rivojlanishiga katta hissa qoʻshdi.

Ishning oxiri
-------------

1972-yilda Lamborghini Janubiy Amerikaga shartnoma yetkazib berish uchun traktor ishlab chiqarishni kengaytirish uchun katta mablagʻ sarfladi. Shartnoma bekor qilindi va moliyaviy qiyinchiliklar Ferruchchoni traktor kompaniyasining bir qismini sotishga majbur qildi.

Shuningdek, 1972-yilda Georges-Henri Rosetti Lamborghini kompaniyasining avtomobil biznesida hamkoriga aylandi. Bir yil oʻtgach, Ferruccio oʻz ulushini *Automobili Lamborghini Sp.ga sotdi.*

Mukofotlar
----------

* Mehnat faxrisi (1969)  .

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  „Ferruccio Lamborghini — Cavaliere". 3-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-iyun 2020-yil.

Adabiyot
--------

* *Lamborghini: The Spirit of the Bull*. ISBN 978-0765196262.
* *Lamborghini: Forty Years*. ISBN 978-0760319451.
* *A to Z of Sports Cars, 1945-1990: The Encyclopaedic Guide to More Than 850 Marques and Thousands of Models*, Paperback, Andoza:Нп3. ISBN 978-1870979818.
* Lyons, Pete; The Auto Editors of Consumer Guide*. The Complete Book of Lamborghini*, Hardcover, Woodstock, New York: Beekman House, 1988. ISBN 0-517-667715-4.

Havolalar
---------

* Forbes Russia : *„Biznes tarixida bu kun: superkarga aylangan traktorlar…"*. 20.02.2013 yil
* Ferruccio Lamborghini biografiyasi | LamboElite.ru
* *Cowell, Alan*. „Ferruccio Lamborghini, 76, Dies; A Top Maker of Stylish Sports Cars". *New York Times*. New York City, New York: The New York Times Company (22-fevral 1993-yil). Qaraldi: 11-avgust 2012-yil.
**Pisandi** tahallusidagi, asl ismi Avazmuhammad Yormuhammad oʻgʻli, oʻzbek va fors tillarida ijod qilgan oʻzbek shoiri va yozuvchisidir.

Biografiya
----------

1816-yilda Qoʻqon xonligining Qoʻqon shahrida, Mulla Boshman mahallasida, hunarmand atlas toʻquvchi oilasida tavallud topgan. Avazmuammad yoshligidan oilaviy hunarni o‘rgangan. Boshlangʻich taʼlimni mahalla masjidi imomidan, soʻngra qolgan taʼlimini Qoʻqondagi madrasada Oxun devonida olgan. U yoshligidanoq nazmga, sheʼriyatga qiziqa boshlagan. Fors va turkiy tilidagi sheʼriyat tarixini o‘rgangan. Oʻzbek va fors tillarida sheʼrlar yozgan. U tarixga ham juda qiziqdi, tarixiy mavzularda bir qator qoralamalar yozdi.

Pisandi 1918-yili, 102 yoshida, ehtimol, Qo‘qon shahrida vafot etgani haqida maʼlumotlar bor. U o‘zbek satirik sheʼriyatining yorqin namoyandalaridan biridir. U koʻplab oʻzbek va tojik shoir va yozuvchilari bilan tanish boʻlgan, Oʻrta Osiyoning koʻplab shaharlarida boʻlgan.

Havolalar
---------

* „Писандий (1816-1918)" (uz).  ziyouz.uz. 29-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-may 2019-yil.
**Shoʻrtandi** — Akmola viloyati Shoʻrtandi tumanining markazi (1939-yildan buyon), qishloq, temir yoʻl stansiyasi. Vioyat markazi sanalmish Koʻkshetov shahrining janubi-sharqida 225 km masofada, Damsa daryosining yoqasida joylashgan. Aholisi 6 ming kishi (2012).

Tarixi
------

Poydevori 1929-yili Koʻkshetov — Akmola temir yoʻlining barpo etilishiga bogʻliq stansiya sifatida qurildi.

Sanoati
-------

Shoʻrtandida „Arman" mebel sanoati jamiyati, „Kristall" MChJ, „Shoʻrtandi elevatori", „Moʻl-Doʻstiq", „Qunarliliq" AJ-lari, „Avtomobilist" MChJ-i, „Shoʻrtandi munaybazasi" AJ, tuman avtomabil korxonasi, bosmaxona, v.b. faoliyat yuritmoqda.

Ijtimoiy soha
-------------

Maktabgacha boʻlgan 5 ta bolalar mahkamasi, 2 ta oʻrta maktab, madaniyat uyi, 3 ta kutubxona, kinoteatr, stadion, kasalxona, feldsher-akusherlik punkt, kafe, savdo markazi bor. Shoʻrtandidan jaqnubi-gʻarbga tomon 5 km masofada I.Baraev nomli Qozoq sholi xoʻjaligi ilmiy-tadqiqot instituti joylashgan. Qishloq hududi orqali Astana — Petropavlovsk avtomobil va temir yoʻllari oʻtadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Cities & towns of Kazakhstan
2. ↑  Телефонные коды
3. ↑  Почтовые индексы Казахстана
4. ↑  Qozoq ensiklopediyasi 9 tom
***Lamium galeobdolon***, odatda **sariq bosh farishta**, **artilleriya zavodi**, **alyuminiy zavodi** yoki **sariq** choʻchqa tumshugʻi sifatida tanilgan Yevropada keng tarqalgan yovvoyi gul boʻlib, boshqa joylarda bog‘ oʻsimligi sifatida tabiiylashtirilgan. U Yalpizdoshlar ga xos boʻlgan zigomorf gul tuzilishiga, qarama-qarshi barglarga va kvadrat poyaga ega. Gullari yumshoq sariq rangda, eksenel toʻplamlarda joylashgan. U osongina tarqaladi va shuning uchun odatda bog‘ qoplamasi sifatida ishlatilgan. U ba‘zi joylarda invaziv boʻlishi mumkin va bunday joylarda ekish paytida ehtiyot boʻlish kerak.

Tavsif
------

Sariq bosh farishta — katta bargli koʻp yillik oʻsimlik boʻlib, balandligi 40 to 80 cm (16 to 31 in) gacha bo‘ladi. Barglari poyada juft qarama-qarshi joylashgan, keng tuxumsimon, asosi kordatli va tishli chetiga ega. Barglarning pastki qismi koʻpincha binafsha rangga ega. Gulkosa besh boʻlakli. Gultojibarg sariq rangda, uzunligi 15 to 25 mm (0.6 to 1.0 in), gulbarglari uzun naycha va ikkita lab bilan birlashtirilgan. Yuqori labda qalpoqli, pastki labda uchta oʻxshash oʻlchamdagi bo‘lak bor, markaziy qismi uchburchak shaklida boʻlib, koʻpincha toʻq sariq rangli chiziqli.

Taksonomiya
-----------

*L. galeobdolon* bilan duragaylashgan bir qancha oʻzaro yaqin taksonlar mavjud. Ular alohida turlar sifatida qabul qilinmaydi, lekin koʻplab mualliflar bunday o‘simliklarni kichik turlar yoki navlar hisoblanashadi.  Ular orasida eng mashhuri rang-barang sariq boshli farishta (subsp. *argentatum*) boʻlib, barglari koʻpincha rang-barang tusda, keng yarim doira shaklida joylashgan kumush dogʻlarga ega

Tarqalish
---------

Uning vatani Yevropa. Qoʻshma Shtatlarda introduksiya qilingan, Vashington shtatida u "zararli oʻt "deb eʼlon qilingan va sotish taqiqlangan.

* Lamium galeobdolon bargiLamium galeobdolon bargi
* Lamium galeobdolonLamium galeobdolon
* Lamium galeobdolonLamium galeobdolon
* Lamium galeobdolonLamium galeobdolon
* Barg shakllariBarg shakllari
* Endi unib chiqayotgan ko‘chatEndi unib chiqayotgan ko‘chat

Kichik turlar
-------------

* *Lamium galeobdolon* subsp. *argentatum*
* *Lamium galeobdolon* subsp. *endtmanii*
* *Lamium galeobdolon* subsp. *flavidum*
* *Lamium galeobdolon* subsp. *galeobdolon*
* *Lamium galeobdolon* subsp. *montanum*

Galereya
--------

* Iogann Georg Shturm tomonidan botanika tavsifi 1796-yilIogann Georg Shturm tomonidan botanika tavsifi 1796-yil
* GulGul
* Barglarning rang-barangligiBarglarning rang-barangligi
* Kichik klasterKichik klaster
* O'rmondaO'rmonda

Manbalar
--------

1. ↑  Lees, Edwin*. The Botany of Malvern Hills, in the counties of Worcester, Hereford, and Gloucester*. London: David Bogue, 1852 — 61 bet.
2. ↑  „Aluminium Plant".  Biosecurity New Zealand. 27-fevral 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-noyabr 2013-yil.
3. ↑  „Yellow archangel: *Lamium galeobdolon*".  NatureGate. Qaraldi: 14-dekabr 2013-yil.
4. ↑  „Lamium galeobdolon - yellow archangel".  Royal Horticultural Society.
5. ↑  „Yellow archangel" (en). *www.kingcounty.gov*.  King County, Washington local administration.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Lamium galeobdolon*** haqida turkum mavjud |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Inversiya (maʼnolari).

**Inversiya** (lot. unversio — oʻrnini almashtirish) (tilshunoslikda) — gap boʻlaklari odatdagi tartibining oʻzgarishi. Tilda ikki xil vazifa bajaradi: semantik va asemantik. Semantik vazifasi gapning biror boʻlagini alohida taʼkidlash yoʻli bilan nutqqa emotsional-ekspressiv ruh baxsh etishda (mas, Bu chol shu ahvolda qayoqqa boradi? — Shu ahvolda qayoqqa boradi bu chol?!), asemantik vazifasi esa surok, ran (ayniqsa, roman va german tillarida), sheʼriyatda kompozitsiya, ritm, vazn, qofiya hosil qilishda na-moyon boʻladi (mas, ketdimi u?; ilk bor rozilik soʻrashim mening). I. faqat uslubiy emas, balki sintaktik-uslubiy (sintaktikpoetik) hodisadir. U jonli soʻzlashuv tilida, badiiy adabiyotda, ayniqsa, sheʼriyatda koʻp uch-raydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Intruziya** (lot. untrudo — yorib kirib borish) — 1) magmaiint Yer pusti qatlamlariga kirib olishi jarayoni. I. natijasida intruziv togʻ jinslari tarkib topali; 2) magmaning Yer poʻstida qotishidan hosil boʻlgan geologik magmatik jism. Atrof jinslar struktu-rasiga nisbatan mos (lakkolit va b.) va nomos (batolitlar, shtoklar, day-kalar va b.) yotgan I.lar farq qilinadi. Magmani kirib borgan chuqurligiga qarab abissal (chuqurlikda) va gipabissal (yuzarokda) I. tarkib topadi. Chuqurlikdagi I.da kontakt jinslarda oʻzgarishlar kuchli boʻladi. Oʻzbekistonda Nurota, Chatqol — Qurama va b. togʻlarda I.ning turli xillari koʻp tarqalgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Betochar** —yuz ochar, yuz koʻrar — Oʻrta Osiyo xalqlarida, jumladan oʻzbek xalqida keng tarqalgan, nikoh toʻyi bilan bogʻliq marosimlardan biri. Betochar marosimini oʻtkazish tartibi har yerda har xil boʻlishi mumkin. Koʻp joylarda bu marosim kelin tushgan kunning ertasiga, kelin salomayan keyin, ayrim yerlarda (kuyov tomonning imkoniyatiga qarab) 2—3 kundan soʻng oʻtkazilgan. Betochar kuni kelinga sarpo kiydirib, taqinchoklarni taqib, yasanib, betiga oq matodan parda tutib, yanga uni eshik oldiga yoki hovli sahniga olib chiqadi. Kelinning betini odat boʻyicha kuyovga yaqin qarindosh, 5—6 yoshli oʻgʻil bola ochadi. Buning uchun mevali daraxtdan olingan paxta oʻralgan xivich (serfarzand boʻlishini niyat qilib) bilan. ayrim yerlarda paxta oʻralgan choʻmichning dastasi(baxtli boʻlsin, qoʻlidan choʻmich arimasin deb tilak qilib) bilan kelinning betidagi parda olinadi. Kelinning betini birinchi boʻlib kuyovning onasi koʻradi. Kelin bilan koʻrishganda qaynona kelinining boshiga ikkita non (rizqli boʻlsin deb) qoʻyib, soʻngra uni burdalab marosim ishtirokchilariga (sizlar ham toʻy koʻringlar degan maʼnoda) ulashadi. Kelinning betini ochganda qoʻllangan paxtani ham qizlar talashib oladilar, undan ip qilib, sochlarining uchiga (niyat qilib) ulab yuradilar. Kuyovning onasidan keyin kuyovning otasi, togʻasi, bulardan keyin boshqa qarindoshlar birinketin kelib koʻrishib koʻrmana topshiradilar. Oʻz navbatida kelin tomon ham ularga koʻrmana berganlar. Bolalarga kelin tomon yongʻoq, mayiz, turshak va turli shirinliklar ulashadilar.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hatice Kumbaraji Gürsöz** (1945-yilda tugʻilgan) — turk rassomi.

Erta hayot va taʼlim
--------------------

Hatice Kumbarachi Turkiyaning Adana shahrida tugʻilgan. Boshlangʻich va oʻrta taʼlimni tugatgandan soʻng 1964-yilda Istanbul Davlat Tasviriy sanʼat akademiyasiga oʻqishga kirdi. Dincher Erimezda dars bergan va Neshet Gunal studiyasida ishlagan. 1969-yilda Oliy rassomlik fakultetini tamomlagan. Oʻqishni tamomlagandan soʻng u Sadi Diren studiyasida ikki yil ishlab, kulolchilik yoʻnalishi boʻyicha tahsil oldi.

Faoliyati
---------

Boshlangʻich maktabda u rasm chizish sohasidagi birinchi mukofotini oldi. Oʻqishni tamomlagandan soʻng Istanbul, Adana va Anqarada olti yil davomida rasm va sanʼat tarixidan dars bergan. U Avstraliya, Pokiston, Germaniya, Gretsiya, Turkmaniston va ayniqsa Italiya, Fransiya, Shvetsariya, Suriya va Iordaniya kabi mamlakatlarda uzoq vaqt yashab, rassomchilik sanʼatini oʻrgangan. Germaniyada u Federal Rassomlar Ittifoqiga (BBK) aʼzo boʻlgan.

### Mukofotlar

1997-yilda Gretsiyadagi ishlari uchun Abdi İpekchi Doʻstlik va Tinchlik mukofoti bilan taqdirlangan. Uning Turkmanistonda oʻtkazgan koʻrgazmasida turkman rassomlari bilan hamkorlikda bitta sanʼat asari yaratildi va bu unga 2003-yilda Turkmaniston Doʻstlik mukofotiga sazovor boʻldi. Armada sanʼat festivalini tashkil qilgani uchun u 2004-yilda Armada Art mukofotiga sazovor boʻldi. 2009-yilda u MSU-DGSA Bitiruvchilar Jamiyatining „Sanʼatda 40 yillik muvaffaqiyat" mukofotiga sazovor boʻldi. 2016-yilda u sanʼat sohasidagi uzoq yillik saʼy-harakatlari uchun „minnatdorchilik yorlig‘i" oldi.

Ishlar
------

Uning koʻplab shaxsiy va davlat toʻplamlarining bir qismi boʻlgan koʻplab asarlari bor. U Anri Russo bilan yaqin doʻst.

Koʻrgazmalar
------------

U Turkiya, Avstraliya, Pokiston, Germaniya, Gretsiya, Turkmaniston, Suriya, Iordaniya va Shvetsariyada 40 ta shaxsiy koʻrgazmalarini oʻtkazgan va 150 dan ortiq hamkorlik koʻrgazmalarida ishtirok etgan. Uning 2009-yilda Izmir va Anqarada yunon rassomi Sofiya Kalogeropulu bilan hamkorlikda o‘tkazilgan „Ko‘priklar" nomli ko‘rgazmalarida Egey dengizining ikki qirg‘og‘ining o‘zaro madaniyati sanʼat asarlari namoyish etilib, ikki davlat o‘rtasidagi yaxshi munosabatlarga bag‘ishlandi.

### Shaxsiy koʻrgazmalar

1. 2016-yil „Sınırsız Sevgi", Galeri Chankaya, Ankara

2. 2009-yil „Köprüler", Davlat sanʼat va haykaltaroshlik muzeyi, Anqara (Sofiya Kalegeropulos bilan hamkorlikda)

3. 2009-yil „Köprüler", Davlat sanʼat va haykaltaroshlik muzeyi, Izmir (Sofiya Kalegeropulos bilan hamkorlikda)

4. 1969-yil Taksim sanʼat galereyasi, Istanbul

Manbalar
--------

1. ↑  „arxiv nusxasi". 21-avgust 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-avgust 2022-yil.
2. ↑
3. ↑
4. 1 2
5. ↑  „arxiv nusxasi". 21-avgust 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-avgust 2022-yil.
6. ↑  „arxiv nusxasi". 21-avgust 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-avgust 2022-yil.
7. ↑  „arxiv nusxasi". 21-avgust 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-avgust 2022-yil.
8. ↑  „arxiv nusxasi". 21-avgust 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-avgust 2022-yil.
9. ↑
10. ↑
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Inversiya (maʼnolari).

**Inversiya** (kimyoda) — 1) siklik molekula konformatsiyasining oʻzgarishi, natijada oʻrinbosarning halqaga nisbatan joylashishi oʻzgaradi. Mas, metilsiklogeksan 2 konformatsiyaning aralashmasi holida mavjud boʻladi, bu aralashmada uning 2-shakli koʻproq uchraydi 2) 3 valentli "piramidal" atomi (mas, azot yoki margimush) bor molekula konfiguratsiyasining koʻzgudagi aksidek teskari konfiguratsiyaga oʻtishi; 3) qand inversiyasi — saharoza gidrolizi (mas, lavlagi qandi) ayni vaqtda qand eritmasining polyarizatsion nur tekisligi burilish yoʻnalishini oʻzgartirishi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Qoraxon Sardorov** (1905-yil, Buxoro amirligi, Kerkin bekligiga qarashli Mirzobek qishlog‘i, Turkiston general-gubernatorligi — 1952-yil 21-oktyabr, Tojikiston Sovet Sotsialistik Respublikasi) — Tojikiston Sovet Sotsialistik Respublikasining siyosat va davlat arbobi.

Tarjimai holi
-------------

Buxoro amirligining Kerkin bekligiga qarashli Mirzobek qishlog‘ida tug‘ilgan. Hozirda bu qishloq Turkmanistondagi Lebap viloyatining Halach tumani tarkibiga kiradi. Kelib chiqishi — turkman. 1920-yilda, 15 yoshida u Qubodiyon bekligining Past-ariq qishlog‘iga ko‘chib o‘tadi va u yerda mardikor bo‘lib ishlaydi. 

1925-yilda u Koʻktosh qishlogʻiga koʻchib oʻtadi. Ikki yildan soʻng Tojikiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasidagi Lokay-Tojik tumanining markazida sovet siyosiy rejimini oʻrnatishda faol qatnashadi. 

Bosmachilikka qarshi harakat a'zosi. Qoraxon Sardor (tojikcha: *сардо́р [сардо́р]* — „qoʻmondon, hoʻjayin"; forscha: **«سردار»** [sardār] — „boshliq, boshqaruvchi, hoʻjayin") nomi bilan tanilgan. 1931-yil 23-iyunda Muqum Sultonov qoʻl ostidagi boʻlinmada bosmachilarga qarshi kurashda ishtirok etgan. Sovet hukumatining 1922—1931-yillardagi eng ashaddiy dushmani, bosmachilar boshlig‘i Ibrohimbekni qo‘lga olishda qatnashgan to‘rtta qahramondan biri edi. 

Qizil Armiya Harbiy Kengashining 1931-yil 27-iyuldagi qarori bilan 1931-yil iyun oyida Ibrohimbek tarafdorlarini yo'q qilishda faol ishtirok etgani uchun RSFSR Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlangan. 

Tojikistonning Rudakiy tumani hokimligi arxivida saqlanayotgan Sardarov Qoraxonning tarjimai holiga oid hujjatlarga koʻra, yosh ittifoqchi Respublika — Tojikiston SSSRdagi nomuntazam tojik militsiyasi 2-sonli otryadining huquq-tartibot idoralari boshligʻi oʻrinbosari lavozimida ishlagan. 1940-1941 yillarda maktabni tamomlagandan keyin Stalinobod shahrida Tojikiston SSR Kompartiyasi MK huzuridagi partiya va sovet ishchilari kurslarida Yovon tuman ijroiya qoʻmitasi raisi, soʻngra Tojikiston SSR oziq-ovqat sanoati xalq komissarining oʻrinbosari lavozimlarida ishlagan.

1952-yil 21-oktyabrda gepatit A tufayli vafot etdi. „Bachamazor" qabristoniga dafn etilgan.

Mukofotlari
-----------

* Qizil Bayroq ordeni (1926-yil)
* "Oktyabr inqilobiga 10 yil" ko'krak nishoni bilan taqdirlangan. (1927-yil)
* Tojikiston ASSRning oliy mukofoti — "Fuqarolik belgisi" ko‘krak nishoni bilan taqdirlangan. (1929-yil)
* „Shon-sharaf belgisi" ordeni (1951-yil)

Manbalar
--------

1. ↑  „Значение слова САРДАР. Что такое САРДАР?" (ru). *kartaslov.ru*. Qaraldi: 25-oktabr 2019-yil.
2. ↑  „Ибрагим-бек | Virtual Laboratory Wiki | FANDOM powered by Wikia". *ru.vlab.wikia.com*. Qaraldi: 25-oktabr 2019-yil.
3. ↑  „Конец Ибрагим-бека (1929—1930) — Письма о Ташкенте". *mytashkent.uz*. 21-oktabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-oktabr 2019-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Boreadlar** (boshqa Βορεάδαι) — Yunon mifologiyasining Zet (Ζήτης) va Kalaid (Κάλαςς), Borey Shimoliy shamol xudosi va Orifiyaning Afina malikasi qanotli oʻgʻillari. Ular Argonavtlarning Kolxisga safarida ishtirok etdilar.

Mifologiyada
------------

Qadimgi mualliflar Zeta va Kalaida oʻgʻillari Shimoliy shamol xudosi Boreya va Orifiya (Afina shohi Erexteyning qizi), Kleopatra va Xionaning aka-ukalari deb atashadi. Boreadlarni oyoqlari va boshida qanotlari, qora va koʻk sochlari bilan tassavur qilishadi. Ovidiyaga koʻra, ularda yoshligida qanotlari oʻsib chiqqan. Durid va Fanodikaga koʻra, ular giperboreanlar mamlakatidan kelganlar.

Zet va Kalaid Argonavtlar yurishida ishtirok etdilar. Shoir Fanoklga koʻra, Kalaid Orfeyning sevgilisi edi. Yurish paytida ular Frakya Salmidessga Qirol Feyga kelib, ikkinchi xotini tomonidan eriga ekilgan zindondan oʻgʻillari bilan singlisi Kleopatra, Fineyning xotini ozod qilindi. Boshqa bir versiyaga koʻra, ular Fineyni Garpiyadan ozod qilishdi, buning uchun Finney argonavtlarga Simplegada qanday oʻtishni aytdi.

Baʼzi afsonalarga koʻra, boreadlar garpiyani taʼqib qilib, vafot etdi. Biroq, sayohat tugagandan soʻng boʻlib oʻtgan Peleyning dafn marosimida Zet uzoq muddatda gʻalaba qozongan va Kalaid qoʻsh yugurishda gʻalaba qozonganligi haqida maʼlumotlar mavjud.

Akusilayning soʻzlariga koʻra, ular keyinchalik Tenosda Geraklning qoʻliga tushib qolishgan, chunki ular yugurish musobaqalarida uni ortda qoldirganlari uchunmi yoki uni oʻldirmoqchi boʻlganlari uchunmi yoki Boreylar Kosdagi Geraklga boʻron yuborganligi sababli ular usiz suzib ketishgan. Ularning qabriga Gerakl ikkita tosh qoʻydi, ular shimol shamoli esganda harakatlanardi va ovoz chiqaradi. Boshqa bir afsonaga koʻra, Boreadlar, bashorat qilinganidek, barcha garpiyalarni bosib oʻta olmaganliklari sababli vafot etdilar.

Manbalar
--------

1. ↑  Аполлодор, I, 9, 21. sfn error: no target: CITEREFАполлодор (help)
2. ↑  Ovidiy. Metamorfozi VI 714—721
3. ↑  Sxolii k Apolloniyu Rodosskomu. Argonavtika I 211 // Losev A. Mifologiya grekov i rimlyan. M. 1996. S.475
4. ↑  Apolloniy Rodosskiy. Argonavtika I 209—221; Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka I 9, 16; Valeriy Flakk. Argonavtika I 468; Gigin. Mifi 14 (s.31)
5. ↑  Apolloniy Rodosskiy. Argonavtika I 209—221; Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka I 9, 16; Valeriy Flakk. Argonavtika I 468; Gigin. Mifi 14 (s.31)
6. ↑  Gigin. Mifi 273
7. ↑  Gigin. Mifi 273
8. ↑  Apolloniy Rodosskiy. Argonavtika I 1294—1299
9. ↑  Apolloniy Rodosskiy. Argonavtika I 1294—1299
10. ↑  Kommentariy D. O. Torshilova v kn. Gigin. Mifi. SPb, 2000. S.31-32

Adabiyotlar
-----------

* Псевдо-Гигин*. Мифы*. Алетейя, 2000. ISBN 5-89329-198-О.

Havolalar
---------

* *Аполлодор Афинский.* „Мифологическая библиотека". Qaraldi: 19-fevral 2019-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Qorixona (maʼnolari).

**Qorixona** — musulmon oʻquv yurtlarining bir turi. Unda qorilar tayyorlangan. Dastlab arab mamlakaglarida, keyinchalnk Oʻrta Osiyoda paydo boʻlgan. Qorixonalar, odatda, maktabxonalar qoshida va katta mozorlar yonida ochilgan. Qorixonaga maktabxonani tugatgan 10 yoshdan katta oʻgʻil bolalar qabul qilingan. Qorixonalar xususiy boʻlib, domlalar daromadi bolalar hisobiga boʻlgan. Qorixonada bolalar 3—4 yil oʻqitilgan. Oʻqish jumadan tashqari har kuni ertalabdan kechgacha davom etgan. Diniy bayram kunlari mashgʻulotlar toʻxtatilgan. Qorixonalarda, asosan, Qurʼon suralari yodlatilgan. Qurʼondagi barcha suralarni yod ayta oladigan bola qorixonani tugatgan hisoblangan. Oʻrta Osiyoda, ayniqsa, Buxoro, Samarqand, Toshkent, Qoʻqonda qorixonalar koʻp boʻlgan.

Ayrim hujjatlarda qorixonani madrasa soʻzi bilan ifodalanish hollari uchraydi.

Manbalar
--------

1. ↑  Jumanazar 2017, s. 54. sfn error: no target: CITEREFJumanazar2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Jumanazar A.*. Buxoro taʼlim tizimi tarixi*. Toshkent: Akademnashr, 2017 — 592 bet. ISBN 978-9943-4728-2-2.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |