recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Georgetown University
---------------------

Jorjtaun universiteti Vashingtonda joylashgan katolik (jezuit) xususiy universitetidir. Jorjtaun universiteti 1789- yilda katolik episkopi Jon Kerroll tomonidan tashkil etilgan va Qo'shma Shtatlardagi eng qadimgi katolik universitetidir. Bu siyosatshunoslik va diplomatiya sohasida dunyodagi yetakchi universitetdir. U Vashingtonning Jorjtaun hududida joylashgan bo'lib, u 1871-yilgacha alohida shahar maqomiga ega edi.
Jorjtaun universiteti Qo'shma Shtatlardagi eng qadimgi katolik oliy ta'lim muassasasidir. Iezuitlar 1805 yildan beri universitetning ilmiy hayotida olimlar va ma'murlar sifatida qatnashdilar. Biroq, universitet har doim cherkovdan mustaqil ravishda boshqarilgan va Jorjtaun talabalarining aksariyati katolik emas.
Jorjtaun universiteti Italiya, Turkiya va Qatarda filiallariga ega. Universitetda hozirda 7500 ga yaqin kollej talabalari (bakalavriat) va 11 mingdan ortiq aspirantlar (magistratura va doktorantura) tahsil olmoqda. Universitet bitiruvchilari dunyo jamoatchiligi va hukumat hayotining ko'plab sohalarida tanilgan: ular orasida 12 ta davlat rahbarlari (shu jumladan, AQShning sobiq prezidenti Bill Klinton va Filippin prezidenti Gloriya Makapagal-Arroyo), 23 shtat gubernatori (AQSh), 23 senator (AQSh), Qirollik oilasining 11 a'zosi va elchi darajasidagi 79 diplomat.

O'quv dasturlari
----------------

2017-yil maʼlumotlariga koʻra universitetda bakalavriat yoʻnalishida 7463 nafar, magistratura va doktorantura yoʻnalishida 11542 nafar talaba tahsil olgan. Bakalavr dasturlari Jorjtaun kolleji, Robert Emmett MakDonough biznes maktabi, hamshiralik ishi va jamoat salomatligi maktabi va Qatardagi kampusni o'z ichiga olgan Edmund A. Uolsh xorijiy xizmat maktabida taklif etiladi.

Talabalar tashkilotlari
-----------------------

2012 yilgi ma'lumotlarga ko'ra, Jorjtaun universiteti talabalarining 92,9 foizi ro'yxatdan o'tgan 179 talaba tashkilotining kamida bittasida ishtirok etadilar, ular turli sohalarni qamrab oladi: talabalar hukumati, klub sporti, ommaviy axborot vositalari va nashriyot, sahna san'ati, din, ko'ngillilik va boshqalar. Talabalar kampusdagi do'konlar, banklar va tibbiy xizmatlarni ham boshqaradilar.

Manbalar
--------

1.
Metall pichoq charxlagich
**Pichoq charxlagich** (shuningdek, soʻzlashuv tilida pichoqlar uchun charxlagich) — pichoqlarni charxlash uchun qurilma.

Taʼsir qilish prinsipiga koʻra, metall va abraziv pichoq charxlagichlarga boʻlinadi. Metall pichoq charxlagich metall charxlash disklari bilan jihozlangan. Metall pichoq charxlagich bilan ishlaganda, pichoq tigʻ tomoni bilan pichoq charxlagichning disklariga kuch bilan bosiladi va bir necha marta oʻziga tortiladi. Natijada, metall tigʻning har ikki tomonidan bir tekisda disklarning chekkalari bilan kesiladi. Abraziv pichoq charxlagichning konstruksiyasida xarakatsiz va prujinasimon abraziv qayroqtosh boʻlib, ular bilan oʻtkirlash oldinga va orqaga tez harakatlar bilan amalga oshiriladi. Uyda ishlatiladigan pichoq charxlagichlar, professionallar singari, xarakatsiz, yaʼni pichoqni ikkala qoʻl bilan boshqarish mumkin boʻlishi uchun stolga biriktirilgan ham boʻladi. Bundan tashqari, pichoqni oddiy abraziv qayroqtosh yoki musat — nozik tishli poʻlat konus tayoq bilan ham oʻtkirlash mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑   „Ножеточки",*Краткая энциклопедия домашнего хозяйства* — 367 bet.

Adabiyotlar
-----------

* „Ножеточки",*Краткая энциклопедия домашнего хозяйства* — 367 bet.
* Nojetochka // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1959. — T. VI. — Stb. 171—172
* Nojetochka // Kultura pitaniya. Ensiklopedicheskiy spravochnik / Pod red. I. A. Chaxovskogo. — 3-e izdanie. — Mn.: „Belorusskaya ensiklopediya imeni Petrusya Brovki", 1993. — S. 200. — 540 s. — ISBN 5-85700-122-6.
Halloween ramzi Jack O'Lantern
**Halloween** (talaffuzi: *Hellouin*) — 31-oktabrda sodir boʻladigan bayram. Halloweenda odamlar turli xil ust-bosh kiyishadi, bolalar eshikma-eshik yurib shirinliklar soʻrashadi (inglizcha: *trick-or-treating*) va qovoq kadilar ichini oʻyib Fonarli Jek (inglizcha: *Jack O'Lantern*) yasashadi. Bollar koʻpincha arvoh va yalmogʻiz kiyimini kiyib olib uyma-uy yurib „Bizga bir nima ber yoki sehrlab qoʻyamiz!" (inglizcha: *"Trick-or-treat!"*) — deyishadi. Bolalarga odatda shirinlik beriladi.

Halloweenning kelib chiqishi bir qancha qadimiy kuz bayramlariga taqaladi. Qadimda dindor boʻlmaganlar boshlagan udumlar bilan belgilangan. Bu odamlar bir emas bir necha xudoga ishonishgan. Oktabrning oxirgi kechasi oʻlganlar ruhi yer yuzini aylanib yuradi deb ishonilgan. Bayram yana *All Hallows’ Eve* deb nomlanadi. Xristian cherkovida *All Hallows’ Eve* bayrami *All Saints’ Day*dan avvalgi kechadir. 1-noyabrda boʻladigan *All Saints’ Day* kunida barcha muqaddas xristianlar eslanadi. Vaqt oʻtishi bilan Halloween diniy boʻlmagan bayramga aylandi.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Halloween*** haqida turkum mavjud |

* Halloween, *Open Directory Project* (ingl.)
* Halloween tarixi, *History Channel* (ingl.)
Andorra konstitutsiyasi din erkinligini taʼminlaydi va hukumat hozirga vaqtda ushbu qonunni qoʻllab quvvatlaydi. Mamlakatda rasmiy davlat dini yoʻq, ammo Konstitutsiya Rim-katolik cherkovi bilan alohida munosabatlarni tan oladi, u baʼzi imtiyozlarga ega boʻlsa-da, toʻgʻridan-toʻgʻri subsidiyalarsiz, boshqa diniy guruhlarga kira olmaydi.

Andorra aholisi 82 887 kishi (2020-yil holatiga koʻra). Andorra mamlakati aholisining 80 % ga yaqini katolik diniga eʼtiqod qiladi. Ularning homiysi Merixelning xonimidir. Uning sharafiga 8-sentabr kuni mamlakatda milliy bayram oʻtkaziladi. Andorrada yana 17,5% protestanizm va yana 2% aholi esa dinsiz hisoblanadi, Andorra davlati aholisining 0,5% esa boshqa din vakillari sanaladi.

Aholisi asosan Ispaniya, Portugaliya va Fransiyadan kelgan muhojirlardan iborat boʻlgan Andorra mamlakatida toʻliq fuqarolar umumiy sonining 36 % dan kamrogʻini tashkil qiladi. Immigrantlar ham asosan katoliklardir. Hisob-kitoblarga koʻra, katoliklarning yarmi cherkovga faol boʻlib boradi.

Katoliklardan tashqari, mamlakatda xristian dinining boshqa vakillari ham isteʼqomat qiladi: Jumladan, Anglikan, Yangi Apostol cherkovlari, shuningdek, Iso Masihning Soʻnggi zamon avliyolari cherkovi va Iegova guvohlari ham Andorra mamlakatida keng tarqalgan.

Kichik musulmon jamoasi asosan Shimoliy Afrikadan kelgan muhojirlardan tashkiltopgan. Mamlakatda hindu va bahoiylarning kichik jamoasi ham mavjud. Andorrada yashovchi 100 ga yaqin yahudiylar yahudiylikni ham isteʼqomat qiladi va Andorra mamlakati ushbu dinni ham tan olgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Религия в Андорре" (ru). *rukivnogi.com*. Qaraldi: 6-iyul 2021-yil.
2. ↑  *1615 L. St NW, Suite 800 Washington, DC 20036 USA202-419-4300 | Main202-419-4349 | Fax202-419-4372 | Media Inquiries.* „Table: Christian Population as Percentages of Total Population by Country" (en-US). *Pew Research Center’s Religion & Public Life Project* (19-dekabr 2011-yil). 5-fevral 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-iyul 2022-yil.
3. 1 2  „Andorra | Encyclopedia.com". *www.encyclopedia.com*. Qaraldi: 6-iyul 2021-yil.
4. ↑  „Andorra, Religion And Social Profile | National Profiles | International Data | TheARDA". *www.thearda.com*. 19-iyul 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-iyul 2022-yil.
5. ↑  „Wolfram|Alpha: Country Information for Andorra: maps, flags, …". *web.archive.org* (8-mart 2012-yil). 8-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-iyul 2021-yil.
6. ↑  *Bureau of Public Affairs Department Of State. The Office of Electronic Information.* „Andorra" (en). *2001-2009.state.gov*. Qaraldi: 6-iyul 2021-yil.
10 mA germaniyli tunnelli diodi Tektronix  571 egri chiziq oluvchi sinov qurilmasiga o'rnatilgan 
**Tunnelli diodi** yoki **Esaki diodi,** tunnel effekti deb ataladigan kvanto mexanik effekt tufayli "manfiy qarshilik" ga ega bo'lgan yarimo'tkazgichli diod turidir. U 1957 yil avgust oyida Leo Esaki, Yuriko Kurose va Takashi Suzuki tomonidan, ular Sony nomi bilan mashhur Tokio Tsushin Kogyoda ishlayotganlarida ixtiro qilingan. 1973 yilda Esaki Brayan Jozefson bilan birgalikda ushbu diodlarda ishlovchi elektron tunnel effektini kashf etgani uchun fizika bo'yicha Nobel mukofotini oladi. Robert Noys Uilyam Shoklida uchun ishlayotganida mustaqil ravishda tunnel diodi g'oyasini o'ylab topadi, lekin uni amalga oshira olmaydi.  Tunnel diodlari birinchi marta Sony tomonidan 1957 yilda  ishlab chiqarilgan, keyin General Electric va boshqa kompaniyalar taxminan 1960 yillarda ishlab chiqariladi. Bugungi kunda ham kam hajmda ishlab chiqariladi. 

Tunnel diodlari 10  nm (100 Å ) kenglikga ega kuchli doping qilingan (PN) o'tishga dan iborat. Og'ir doping natijasida singan potensial to'siq paydo bo'ladi, bu erda N tomonidagi o'tkazuvchanlik zonasi elektronlar holatlari P tomonidagi valentlik diapazoni kovaklar holatlari bilan ko'proq yoki kamroq mos keladi. Ular odatda germaniydan tayyorlanadi, ammo galyum arsenid va kremniy materiallaridan ham tayyorlanishi mumkin.

Qo'llanilishi
-------------

Ishlash diapazonining bir qismidagi "manfiy" differensial qarshilik ularga uzib ulovchi histerezdan foydalangan holda osilatorlar va kuchaytirgichlar sifatida ishlashga imkon beradi. Ular, shuningdek, chastota konvertorlari va detektorlari sifatida ishlatiladi.  :7–35Ularning kichiksig'imi oddiy diodlar va tranzistorlar diapazonidan ancha yuqori bo'lgan mikroto'lqinli chastotalarda ishlashga imkon beradi.

 8–12 Gigagertsli tunnelli diodli kuchaytirgich, taxminan 1970 yil.

1. ↑  Esaki, Leo (1958-01-15). "New Phenomenon in Narrow Germanium p−n Junctions". *Physical Review* **109** (2): 603–604. doi:10.1103/PhysRev.109.603. .
2. ↑  Berlin, Leslie*. The Man Behind the Microchip: Robert Noyce and the Invention of Silicon Valley*. Oxford, UK: Oxford University Press, 2005. ISBN 0-19-516343-5.
3. ↑  **{{Yangiliklar manbasi}} andozasidan foydalanishda `title=` parametri belgilanishi kerak**.
4. ↑  *Rostky.* „Tunnel diodes: the transistor killers". *EE Times*. 7-yanvar 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-oktyabr 2009-yil.
5. ↑  *Electronic Engineers Handbook* Fink, Donald G.:. New York, NY: McGraw Hill, 1975. ISBN 0-07-020980-4.
**Meksika boʻrisi** - Boʻrilarning Canis lupus kenja tur populyatsiyaslaridan biri boʻlib Janubiy-sharqiy Arizona, Janubiy New Mexico va Meksikaning shimoliy hududlarida yashaydi. U bir paytlar gʻarbiy Texasda ham tarqalgan. Katta ehtimol bilan uning ajdodlari Shimoliy Amerikadagi birinchi kulrang boʻrilardan boʻlgan. U xalq orasida lobo nomi bilan ham tanilgan. AQSHning 1972-yildagi Endangered Species Act qonuniga asosan yoʻqolib ketish xavfi ostidagi turlar roʻyxatiga kiritilgan.

Tashqi koʻrinishi
=================

Meksika boʻrisining bosh chanogʻi
U Shimoliy Amerikadagi kulrang boʻrilarning eng kichigi boʻlib, turdoshi *C. l. nubilusga* oʻxshab ketadi. Ammo kichik jussasi, tor bosh chanogʻi va nisbatan toʻq yungi bilan ajralib turadi. Yungi sargʻish-kulrang, orqasi va dumi esa qora tusga ega.

Yashash tarzi
=============

Meksika boʻrisi va boʻri bolalari
Meksika boʻrisi dunyodagi qolgan boʻrilar kabi yirik tuyoqli hayvonlar bilan oziqlanadi. Rocky Mountain bugʻusi boʻri ozuqasining 76-80%ini tashkil qiladi. Shu jumladan u xachir kiyik, oq dumli kiyik, pekari kabi Shimoliy Amerikaga xos turlar va boshqa quyon va olmaxon kabi kichik sut emizuvchilar bilan oziqlanadi. Chorva mollari oʻtlaydigan yerlarda ozuqasining 16%iga yaqinini chorva mollari tashkil etadi. Meksika boʻrisi yashaydigan yerlarda boshqa etxoʻrlar ham yashaydi. Ular togʻ sherlari, qora ayiqlar, koyotlar, yovvoyi mushukalar, qizil va kulrang tulkilardir.

Hozirgi aholisi
===============

Fish and Wildlife Servicesning aniqlashicha 2023-yil 28-fevral holatiga Janubi-gʻarbiy Amerikadagi erkinlikdagi meksika boʻrilarining soni 241taga yetgan. Ularning 136tasi New Mexicoda and 105tasi Arizonada. Boʻri bolalarining yillik yashab ketish darajasi 67%ni tashkil etdi. 109ta boʻriga (boʻrilarning 45%ida) ularni monitor qilish va boshqarish uchun boʻyinbogʻlar taqilgan. 2022 yili 2017-yildan beri eng kam oʻlim (12ta oʻlim) qayd etilgan yilga aylandi. Tutqunlikdagi jami Meksika boʻrilari soni 380tani tashkil etgan. Meksikada esa 45ga yaqin ushbu turdagi boʻrilar mavjud.

Manbalar
========

1. ↑  "Canis lupus baileyi". *explorer.natureserve.org.*
2. ↑  Wozencraft, W. C. (2005) "Order Carnivora". In Wilson, D. E.; Reeder, D. M. Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference (3-nashr). Johns Hopkins University Press. 575–577 bet. ISBN978-0-8018-8221-0 url=
3. ↑  Mech, L. David*. he Wolf: The Ecology and Behaviour of an Endangered Species*. University of Minnesota Press, 1981 — p. 350 bet. ISBN 0-8166-1026-6.
4. ↑  "Conserving the Mexican Wolf | U.S. Fish & Wildlife Service". *FWS.gov*. Qaraldi: 2023-yil 5-mart.
5. ↑  "Apache-Sitgreaves National Forest - National Forest Foundation" *www.nationalforests.org*. Qaraldi: 2023-yil 5-mart.
6. ↑  "Mexican Wolf Numbers Soar Past 200 | U.S. Fish & Wildlife Service". *FWS.gov*. 2023-yil 27-fevral. Qaraldi: 2023-yil 28-fevral
7. ↑  "Mexico releases two pairs of endangered gray wolves - Albuquerque Journal". FWS.gov. Qaraldi: 2022-yil 10-mart.
**BBC 2W** 2009-yil yanvarigacha Uelsdagi BBC tomonidan boshqariladigan raqamli televizion kanal edi. U Uelsdagi raqamli xizmatlardagi standart BBC Two eshittirishini almashtirdi — ish kunlari soat 20:30 dan 22:00 gacha ishlaydi. 2001-yil 5-noyabrda ishga tushirilgan boʻlib, dastlab 1,1 million tomoshabinni oʻziga jalb etdi.

Tarixi
------

U 2001-yil 30-martda yopilgan BBC Choice Wales dasturining oʻrnini egalladi. 2 Vt ingliz tilida eshittirish va asosan uels tilida efirga uzatiladigan S4C dan farqli oʻlaroq, ingliz tilida soʻzlashuvchi aholiga moʻljallangan edi. Faqat raqamli xizmat 2009-yil 2-yanvarda Uelsdagi yagona BBC Two bilan almashtirildi.

Elektron dastur qoʻllanmasidagi kanal nomi BBC 2W edi, biroq efir vaqtidan tashqarida kanal BBC Two logotipidan foydalangan holda ekranda *BBC Two Wales* deb nomlagan. Faqat jonli sport va yangi dasturlarni tanlagan BBC Two Uelsdan farqli oʻlaroq, kanal efirga uzatilish vaqtida faqat Uelsga xos dasturlarni (shu jumladan koʻp takroriy) translyatsiya qilish siyosati tufayli baʼzi tomoshabinlardan shikoyatlar va tanqidiy fikrlar oldi. Masalan, Buyuk Britaniyada analog televideniyening birinchi marta oʻchirilishi munozarali boʻldi, chunki analog uzatilishi oʻchirilishi kerak deb hisoblagan Llansteffan va Ferryside tomoshabinlari BBC Two Walesni analogda efirini qoldirishni talab qildi.

Ekrandagi taqdimot
------------------

Fayl:BBC 2W ident.jpg Kanal identifikatorlaridan biri 2003-yilda taqdim etilgan boʻlib, u BBC 2W logotip qutisini garaj eshigi sifatida tasvirlaydi.
BBC 2W ning 2001-yildagi asl identifikatori toʻgʻridan-toʻgʻri dastur menyusiga oʻtishi mumkin boʻlgan aylanuvchi kubga ega yorqin yashil dizayn edi. 2003-yilda yangi identifikatorlar toʻplami debyut qilindi, unda BBC 2W yashil logotipi qutisi sahnaga jismoniy ob’ekt sifatida birlashtirilgan.

Ammo, 2007-yil 18-fevraldan boshlab, BBC 2W oddiygina 2W TVisi bilan standart BBC Two identifikatorlaridan foydalangan. Efirda (BBC Two Wales BBC 2W ga aylanganida) tekshirish paytida telestudiyalar bir-birini almashtirib turdi. Bu almashinish BBC 2W efire vaqtida dasturlarni reklama qiladigan treylerlar paytida ham sodir boʻldi.

Yopilish
--------

BBC 2W 2009-yil 2-yanvarda BBC Walesda yillik 3% samaradorlikka erishish rejalari doirasida raqamli oʻtish arafasida yopildi. Uelsdagi Digital BBC Two tarmoq versiyasiga qaytdi, mahalliy dasturlar kamroq efirda boʻlib, BBC Two Wales analogidagi tartibga solindi.

Havolalar
---------

1. ↑  „BBC Wales launches new channel". *BBC News Online*.  British Broadcasting Corp. (29-oktyabr 2001-yil).
2. ↑  „Digital TV for Wales". bbc.co.uk/2w. Qaraldi: 6-iyul 2007-yil.
3. ↑  *English is a Welsh language - Television's Crisis in Wales*. Institute of Welsh Affairs, 2009 — 119–120 bet.
4. ↑  „BBC 2W to close". Digital Spy (18-oktyabr 2007-yil). Qaraldi: 18-oktyabr 2007-yil.
**Abdurahmon Buxoriyzoda** (1910-yil 3-noyabr, Samarqand viloyati, Rossiya imperiyasi - 1987-yil 24-sentyabr, Dushanbe, Tojikiston SSR, SSSR) - oʻqituvchi, olim, filologiya fanlari doktori.

Hayoti
------

Abdurahmon Buxoriyzoda 1910-yil 3-noyabr kuni Rossiya imperiyasi tarkibidagi Samarqand viloyatida tojik maʼrifatchisi oilasida tugʻilgan. Oʻrta maktabni tugatgach, 1924-yildan 1926-yilgacha Samarqand oʻqituvchilarni tayyorlash markazida tahsil oldi. U 1926-yildan 1928-yilgacha Toshkent davlat universitetida oʻqigan. Shu yili maorif komissariatining taklifi bilan, Tojikistonga koʻchib keladi. 1929-yili Dushanbe markaziy maktabida tojik tili va adabiyoti fanidan dars beradi. 1928-yildan 1934-yilgacha Markaziy kommunistik maktabida kafedra mudiri lavozimida ishlaydi. Abdurahmon Buxoriyzoda 1934-yildan 1936-yilgacha „Kommunizm maʼrifati" gazetasida bosh muharrir sifatida faoliyatini davom ettiradi. 1938-yildan 1941-yilgacha Stalinobod shahridagi 1-maktabning direktori lavozimida ishladi. Abdurahmon Buxoriyzoda 1941-yil Tojikiston SSR xalq taʼlimi komissarining birinchi oʻrinbosari lavozimiga tayinlandi. U ushbu lavozimda 1944-yilgacha ishladi. 1948-yildan 1959-yilgacha Tojikiston davlat universitetining tarix fakulteti dekani sifatida ishladi. 1959-yildan 1962-yilgacha Tojikiston davlat universitetining tojik tili va adabiyot fakulteti dekani lavozimida faoliyat yuritdi. U 1980-yillarda turli ilmiy ishlar qilib, professor ilmiy darajasini olgan. Abdurahmon Buxoriyzoda 1910-yil 3-noyabr kuni Tojikiston SSRga qarashli boʻlgan Dushanbe shahrida vafot etgan.

Ilmiy faoliyati
---------------

Abdurahmon Buxoriyzoda 1932-yil hamda 1934-yil nashr qilingan „Matematika" darsligining mualliflaridan biridir. Soʻzlarning va gaplarning etimologiyasi bilan boyitilgan „Soʻzlarning sarguzashtlari" kitobining muallifi hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Таърихи нашрия Абдураҳмон Бухоризода". Qaraldi: 18-sentabr 2023-yil.
2. ↑  „Abduraxmon Buxoriyzoda". Qaraldi: 18-sentabr 2023-yil.
**Astroiqlim** – Joy va iqlimning astronomik kuzatishlarga taʼsiri. Biror joyning Astroiqlim ini oʻrganishda teles-kopik kuzatishlar olib borib, kechalari yulduzning miltillashi, osmonning tiniqligi va yoritilganligi, kunduz kunlari esa Quyosh diski chetining yoki Quyosh dogʻining tebranish darajasi aniqlanadi. Kunduzi atm.ning tiniqligi G. A. Tixovning besh balli shkalasi boʻyicha topiladi. Astroiqlimni oʻrganishda joyning kamida bir yillik meteorologik sharoiti, jumladan, bulutsiz kechalarning soni, shamolning yoʻnalishi va tezligi, temperaturaning sutkalik, oylik va yillik oʻzgarishlari tekshiriladi. Oʻzbekistonda Toshkent, Chimyon, Kitob, Taxtaqoracha, Navgarzon va Fargʻona vodiysidagi bir qancha joylarning Astroiqlimi oʻrganilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent 2000-yil

Havolalar
---------

* Maʼlumotlar ombori Wayback Machine saytida arxivlandi (2019-11-28).
* Statya „Astroklimat" P.V. Щeglova, Astronet
* Statya v ensiklopedii „Krugosvet"
* Statya v „Bolshoy sovetskoy ensiklopedii"
* Forum, posvyaщyonniy voprosam astroklimata
* Jivaya vselennaya. Astroklimat Wayback Machine saytida arxivlandi (2009-11-01).
* Karta s ukazaniem mest luchshego astroklimata na Zemle

|  |  |
| --- | --- |
| Saturn | *Astronomiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Boʻston** — Oʻzbekiston Respublikasi Jizzax viloyati Zarbdor tumaniga qarashli shaharcha.

  

Jizzax viloyatidagi tuman bo'lib 1979-yil 4-dekabrda tashkil etilgan. Shimoli sharqida Sirdaryo viloyati, garbida Jizzax tumani, sharqida Yangiobod tumani, janubida Zomin tumani bilan chegaradosh. Maydoni 0,51 ming km2. Aholisi 2000-yil hisobiga ko'ra 45,7 ming kishidan iborat. Shaharchada 5 qishloq fuqarolari yigʻini (Adirobod, Andijon, Lalmikor, Sharq Yulduzi, Yangikent) va 2 shaharcha (Boʻston, Zarbdor) bor. Markazi — Zarbdor shaharchasi hisoblanadi.

Tabiati
-------

Tuman hududi Mirzachoʻlning jan. da joylashgan. Relyefi asosan tekislikdan iborat. Iklimi keskin kontinental. Yanv. ning oʻrtacha trasi —4°, —6°, iyulniki 28—30°. Yiliga 300 – 350 mm yogʻin tushadi. Vegetatsiya davri 205—210 kun. Tuprogʻi boʻz, qoʻngʻir tuproq. Yer osti suvlari yuza, shoʻr. Tuman hududida kanallari bor. Oqova shoʻr suvlarni qochirish uchun ariq va zovurlar qazilgan. Yovvoyi oʻsimliklardan yantoq, shoʻra, shuvoq, qoʻngʻirbosh, qiyoq, qamish, yulgʻun, oqbosh, ituzum, tol, jiyda oʻsadi. Yovvoyi hayvonlardan tulki, chiyaboʻri, kalamush, toshbaqa, ilon, kaltakesak, yovvoyi parrandalardan oʻrdak, tustovuq, qirgʻovul, kalxat, chugʻurchiq, qargʻa, soʻfitoʻrgʻay, mayna yashaydi. Aholisi, asosan oʻzbeklar, shuningdek, tojik, qozoq, rus, ukrain, qirgʻiz, turkman, tatar va b. millat vakillari ham yashaydi. 1 km2 ga 89 kishi toʻgʻri keladi. Qishloq aholisi 27,8 ming kishi, shaharliklar 17,9 ming kishi.

Xoʻjaligi
---------

Boʻston shaharchasida xoʻjaligini paxtachilik, gʻallachilik asosiy oʻrinni egallaydi. 13 ta shirkat xoʻjaligi mavjud. Jami yerlari 34,5 mingga, shu jumladan sugʻoriladigan yerlar 32,8 mingga, lalmi yerlar 430ga. Tumandagi barcha toifadagi xoʻjaliklarda 12 mingdan ziyod qoramol, 14 mingdan ortiq qoʻyechki, 370 tacha ot bor. 325 dehqon xoʻjaligi boʻlib, 13,7 ming ga yaqin yer ajratilgan. Tumanda Zarbdor un, 20 kichik, 20 xususiy korxona, 4 savdo tashkiloti, maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari mavjud.

Aholi punktlari
---------------

Tumanda 12 umumiy taʼlim maktabi (12,4 ming oʻquvchi), „Oqbuloq" folklor etnik guruhi, 230 oʻrinli kasalxona, 8 qishloq vrachlik ambulatoriyasi, qishloq vrachlik punkti, 8 feldsherakusherlik punkti, 2 poliklinika, 8 dorixona bor. Zarbdor—Guliston, Zarbdor—Toshkent, Zarbdor—Samarqand va b. yoʻnalishlar boʻyicha shaharlararo avtobus va taksi qatnovi yoʻlga qoʻyilgan. „Zarbdor" tuman gazetasi 1000 nusxada nashr etiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Перепись-1989
2. ↑
**Artjom Dmitrijev** (1988-yil 14-noyabrda tugʻilgan) — estoniyalik professional futbolchi, hujumchi va yarim himoyachi. Oʻzbekiston Professional futbol ligasida Zarafshonning Qizilqum klubida oʻynagan. Estoniya terma jamoasi yarim himoyachisi.

Karyera
-------

Oʻsmirlik yillarida Dmitrijev Tallinning „Levadiya" va „TFMK" klublarida shugʻullangan. 2004-yildan u TFMK zaxira jamoasida oʻynagan. 2006-yilda Estoniya Premier ligasida asosiy jamoada debyut qilgan. 2008-yilda jamoaning doimiy oʻyinchisiga aylandi.

2008-yilda TFMK oʻz faoliyatini toʻxtatgandan soʻng, futbolchi Litva (Vetra, Kruoja) va Estoniya (Trans, Levadiya, Kalev (Sillamäe) oliy divizion klublarida oʻynadi. 2010-yilda u „Levadiya" bilan Estoniya kubogi va superkubogi sohibiga aylandi.

2012-yilda u Belgiyaning ikkinchi divizioni „Antverpen" klubiga oʻtdi. Keyin u ikki mavsum davomida Belgiyaning uchinchi divizionida Turnhout uchun oʻynadi.

2014-yilda u Estoniyaga qaytib, Infonetda yarim mavsum oʻtkazdi. 2015-yildan boshlab u „Nõmme Kalju"da uch yil oʻynadi, uch mavsumda 100 ga yaqin oʻyin oʻtkazdi va 2015-yilda Estoniya kubogini qoʻlga kiritdi. Artjom Dmitrijev yana xorijda — Finlandiya, Qozogʻiston va Oʻzbekistonda oʻynadi.

2019-yil 22-yanvar kuni „Oqjetpes" klubi Dmitriyev bilan shartnoma imzolaganini eʼlon qildi.

### Xalqaro faoliyati

Dmitrijev Estoniya yoshlar va olimpiya terma jamoalarida oʻynagan. U ishtirok etgan Estoniya terma jamoasi 2015-yilning 9-iyunida oʻrtoqlik oʻyinida Finlandiya ustidan 2:0 hisobida gʻalaba qozongan.

Yutuqlar
--------

Estoniya chempionatining kumush medali sovrindori (1): 2010-yil

Estoniya chempionati bronza medali sovrindori (4): 2009-, 2015-, 2016-, 2017-yillar

Estoniya kubogi sohibi (2): 2010-, 2015-yillar

Estoniya Superkubogi sohibi (1): 2010-yil

Manbalar
--------

1. ↑  „Artjom Dmitrijev" (Estonian).  Estonian Football Association.
2. ↑  „Официально: Артём Дмитриев футболист ФК Окжетпес" (Russian). *okzhetpes.kz/*.  FC Okzhetpes (22-yanvar 2019-yil). 19-aprel 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-yanvar 2019-yil.
3. ↑  „Eesti alistas Soome 2:0!" (Estonian).  Estonian Football Association (9-iyun 2015-yil).
**Valentina Aleksandrovna Lebedinskaya (*ballod*)** – balandlikka sakrash sport turi boʻyicha sovet va oʻzbek yengil atletikachisi. 1971-yildan Respublika oʻsmirlar oliy sport mahorati maktabida yengil atletika boʻyicha murabbiy boʻlib ishlagan.

Biografiyasi
------------

Valentina Lebedinskaya 1937-yil 1-iyunda Samarqandda tugʻilgan.

Faoliyati
---------

U Vnuchkova Mariya Mixaylovna bilan yengil atletika boʻyicha mashgʻulotlarni boshlagan, keyin Bariyshev Viktor Illarionovich bilan shugʻullangan. Valentina yengil atletikaning balandlikka sakrash sport turi boʻyicha Oʻzbekistondagi birinchi sport ustasi hisoblanadi. Valentina 1956-yilda SSSR xalqlarining birinchi Spartakiadasida balandlikka sakrash bahslarida 168 sm natija bilan chempion boʻldi. Spartakiada davomida u oʻzining individual „yon toʻlqin" uslubidan foydalandi. Ushbu musoboqadan soʻng Melburnda boʻlib oʻtadigan 1956-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari uchun terma jamoa tarkibiga kiritildi. Valentina 1956-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 1,60 m natija bilan oʻn birinchi oʻrin boʻldi. U 1957-yilda Parij Butunjahon Universiadasida sovrindor boʻldi (ikkinchi oʻrin – 160 sm). Turin Butunjahon Universiadasida kumush medalni qoʻga kiritdi (173 sm, 1959-yil). Oʻzbekistonning koʻp karra chempioni va rekordchisi hisoblanadi. Valentinaning shaxsiy rekordi 174 sm smni tashkil etadi. Ushbu natijani 1961-yilda koʻrsatgan.

1959-yilgi SSSR xalqlari Spartakiadasida 171 sm balandlikka sakradi va kumush medalni qoʻlga kiritdi. Ushbu natija orqali 1960-yilda Rimda boʻlib oʻtadigan Olimpiada oʻyinlariga yoʻllanma oldi. 1960-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 1,58 m natija bilan oʻn beshinchi oʻrinni egalladi.

Uning shogirdlari orasida Osiyo oʻyinlari sovrindorlari, koʻp karra Osiyo chempionlari Anastasiya Juravleva (Kirbyateva) va Nadiya Dusanovalar bor.

Valentina Aleksandrovna 2014-yil 23-mart kuni Toshkentda vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Lebedinskaya V". *www.Sports-Reference.com*. 18-aprel 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-sentabr 2023-yil.
2. ↑  „Лебединская В.А.". *uzathletics.uz*. 21-iyun 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-iyun 2022-yil.
3. ↑  „Lebedinskaya V.A.". *www.uzathletics.uz*. Qaraldi: 8-sentabr 2023-yil.

Havolalar
---------

* Valentina Lebedinskaya Arxivnaya kopiya
* Valentina Lebedinskaya
**Nagahama** (yaponcha: *長浜市* *Nagahama-shi*?) – Yaponiyaning Shiga prefekturasida joylashgan shahardir.

Geografiyasi
------------

Nagahama Biwa koʻlining shimoliy qirgʻogʻida joylashgan va Shiga prefekturasining shimoliy qismining koʻp qismini egallaydi. Sharqdan Ibuki togʻlari, shimolda Nosaka togʻlari va janubda Biwa koʻli bilan chegaralangan. Shahar yer maydoni boʻyicha prefekturada Takasimadan keyin ikkinchi oʻrinda turadi.

### Qoʻshni munitsipalitetlar

Shiga prefekturasi

* Maibara
* Takashima

Gifu prefekturasi

* Ibigawa

Fukui prefekturasi

* Tsuruga
* Echizen

### Iqlimi

Nagahama nam subtropik iqlimga ega (Köppen *Cfa*), yozi issiq va qishi salqin. Nagahamada oʻrtacha yillik harorat 12,0 °C. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 2052 yil mm, eng yomgʻirli oy sentyabr. Avgustda eng yuqori harorat 24,0 atrofida °C, eng pasti esa yanvarda, 0,3 atrofida °C boʻladi.

Demografiyasi
-------------

Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Nagahama aholisi oʻsishi soʻnggi 70 yil ichida nisbatan barqaror boʻlib qoldi.

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1920 | 99,354 | —     |
| 1930 | 103,897 | +4.6% |
| 1940 | 102,065 | −1.8% |
| 1950 | 122,076 | +19.6% |
| 1960 | 117,066 | −4.1% |
| 1970 | 114,977 | −1.8% |
| 1980 | 119,988 | +4.4% |
| 1990 | 121,481 | +1.2% |
| 2000 | 123,862 | +2.0% |
| 2010 | 124,131 | +0.2% |
| 2020 | 113,636 | −8.5% |

Hukumati
--------

Nagahama toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 26 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashi boʻlgan mer-kengash shakliga ega. Nagahama Shiga prefekturasi assambleyasiga toʻrtta aʼzosini qoʻshadi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Shiga 2-okrugiga kiradi.

Iqtisodiyoti
------------

Nagahama iqtisodiyoti qishloq xoʻjaligi va ishlab chiqarishga asoslangan.

Taʼlim
------

Nagahamada 23 ta davlat boshlangʻich maktabi va shahar hukumati tomonidan boshqariladigan ikkita boshlangʻich/oʻrta maktab mavjud. Shiga prefekturasi taʼlim boshqarmasi tomonidan boshqariladigan beshta davlat oʻrta maktabi bor.

Manbalar
--------

1. ↑  „Nagahama city official statistics" (ja).
2. ↑  Nagahama climate data
3. ↑  Nagahama population statistics
**Tundra boʻrisi** (***Canis lupus albus***) - Boʻrilarning Canis lupus kenja tur populyatsiyaslaridan biri boʻlib Yevrosiyoning Finlandiyadan Kamchatka yarimoroligacha choʻzilgan tundra oʻrmonlari va tundra qismida yashaydi. U turaxon boʻrisi nomi bilan ham ataladi. U birinchi marotaba Robert Kerr tomonidan tasvirlangan boʻlib, uni Yenisey daryosi atrofida yashoʻvchi va qimmatbaho moʻynaga ega deb atagan.

Tashqi korinishi
================

U katta kenja tur hisoblanadi. Erkaklari urgʻochilaridan katta boʻlib, tanasining uzunligi erkaklarida 118–137 sm, urgʻochilarida esa 112-136 smni tashkil etadi. Koʻpincha yevrosiyo boʻrisidan katta deb aytilsada, bu notoʻgʻri. Oʻrtacha vazni erkaklarida 40-49 kgni tashkil etsa, urgʻochilarida 36.6-41 kgni tashkil etadi. Tayrmyr va Kanin yarimorollarida 1951-1961-yillarda ovlanga 500 ta boʻridan eng ogʻiri 51 kgni tashkil etgan. Koʻp tundra boʻrilarining yungi kulrang boʻlib qora, jigarrang va kumushrangning qorishmasini eslatadi. Yungi uzun, qalin, yumshoq va och kulrang rangda boʻladi. Yungining oxiri kulrang-qoʻrgʻoshin rang, boshi esa qizgʻish kulrang boʻladi.Ularning koʻpchili yuqoori balandliklarda yashagani sababli nisbatan kech bolalaydi, martning oxirlaridan aprelgacha. Odatda urgʻochi tundra boʻrisi 2dan 6tagacha bola koʻradi. Tundra boʻrisining oʻrtacha hayoti 16 yilni tashkil etadi.

Yashash joylari
===============

Tundra boʻrisi koʻpincha daryo boʻylari, oʻrmonlar va changalzorlarda yashaydi. U xonaki bugʻular, yovvoyi quyonlar, arktika tulkilari va boshqa hayvonlar bilan oziqlanadi. 1950-yillarda Nenets avtonom okrugida ovlangan 74ta boʻrining oshqozoni tekshirilganda ularning 93.1%i bugʻu qoldiqlari boʻlgan. Yoz oylarida qushlar va kemiruvchilarni koʻp ovlaydi xususan yangi tugʻilgan bugʻu bolalarini. Katta yoshli tundra boʻrisi bitta oziqlanishda 9 kggacha yeyishi mumkin.

Manbalar
========

1. ↑  Mech, L. David*. The Wolf: The Ecology and Behaviour of an Endangered Species*. University of Minnesota Press, 1981 — 352 bet. ISBN 0-8166-1026-6.
2. ↑  Kerr, R.*.*. Edinburg: W. Creech, 1792 — 137 bet.
3. ↑  Heptner, V. G. & Naumov, N. P.*.*. AQSH: Science Publishers, Inc. 1998 — 210 bet. ISBN 1-886106-81-9.
4. ↑  Heptner, V. G. & Naumov, N. P.*.*. AQSH: Science Publishers, Inc. 1998 — 216 bet. ISBN 1-886106-81-9.
**Tarixi salotini mangʻitiya** – (Mangʻit hukmdorlari tarixi) – tarixiy asar. Muallifi Mirzo Abdulazim Somiy Boʻstoniy. Asar 1906-1908-yillarda yozilgan. Ushbu asar Buxoro amiri Amir Muzaffarxon davriga bagʻishlangan.
Asarda Buxoro-Rossiya munosabatlari, Rossiya bosqini arafasida siyosiy va iqtisodiy ahvol, Samarqandning ruslar tomonidan bosib olinishi, Buxoro amirligidagi yuz bergan voqealar haqida maʼlumotlar keltirilgan. Asarda Abdumalik Toʻra faoliyatiga hayrixohlik bilan yondashilgan. Asarda Somiy oʻzining qarashlarini dalillar asosida oshor qilib yoza olgan.
Asar Buxoro amiridan yashiringan holda yaʼni norasmiy tarzda yozilgan. Tarixchi olim Halim Toʻrayev fikriga koʻra asar faktlarga boyligi bilan oʻsha davrdagi mahalliy manbalardan ajralib turadi. Asar uch qismdan iborat. Jumladan asarning umumiy qismi va Amir Muzaffarxonning taxtga kelishi, Rossiya-Buxoro munosabatlari va Rossiya tomonidan Buxoro amirligi hududlari egallanishi, 1904–1905-yillarda rus-yapon urushi va birinchi rus inqilobi, 1898-yilgi Andijon qoʻzgʻolonidan iborat.
Mirzo Somiy asardagi voqealarga jonli guvoh boʻlgan. U asarida Jizzaxda boʻlib oʻtgan janglar, magʻlubiyat sabablari haqida yozib oʻtgan.
Asarda Amir Abdulahadxon davri haqida ham maʼlumotlar mavjud. Somiy Amir Abdulahadxonni Karmanaga qarorgohini koʻchirganligini tanqid ostiga olgan. Aynan shu sababli barcha iqtisodiy-moliyaviy ishlar Ostonaqul qoʻshbegi qoʻliga oʻtganini takidlaydi. Asarda Amir Abdulahaxon davrida Buxoroda osoyishtalik, xalq farovon yashagani ijobiy tarzda baho beradi.
„Tarixi salotini mangʻitiya" Somiy 1898-yilgi Andijon qoʻzgʻoloni haqida maʼlumotlar keltirilgan. U Dukchi eshon qoʻzgʻoloniga salbiy fikr bergan.

Manbalar
--------

1. ↑  Зияева 2022, s. 52. sfn error: no target: CITEREFЗияева2022 (help)
2. 1 2  Зияева 2022, s. 53. sfn error: no target: CITEREFЗияева2022 (help)
3. 1 2 3  Тўраев 2023, s. 133. sfn error: no target: CITEREFТўраев2023 (help)
4. 1 2  Тўраев 2023, s. 137. sfn error: no target: CITEREFТўраев2023 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Зияева Доно*. Ўзбекистон тарихига оид манба ва тадқиқотлар*. Тошкент: Nurafshon business, 2022 — 456 bet. ISBN 978-9943-6044-2-1.
* Тўраев Ҳ*. Бухоро тарихи ёзма манбалари*. Бухоро: Durdona, 2023 — 204 bet.
**Birinji Nugadi qishloq masjidi** — Ozarbayjon Respublikasining Guba viloyati Birinji Nugadi qishlogʻida joylashgan XIX asrga oid masjid.

Tarixi
------

Birinji Nugadi qishloq masjidi XIX asr boshlarida qishloq aholisi tomonidan qurilgan. Masjid binolari xom gʻishtdan, minorasi esa qizil gʻishtdan qurilgan bo'lib, 15 m balandlikka ega. Minora masjiddan taxminan 10—13 yil avval bunyod etilgan. Dastlab minora masjid bilan bir vaqtda qurilgan, ammo keyinroq masjidning nisbatan kichik ekanligi aniqlanib, buzib tashlangan va o‘rniga hozirgi masjid qurilgan.

1930-yilda Sovet istilosidan keyin masjiddan kinoklub, sport zali va omborxona sifatida foydalanilgan. Atrofdagi kameralar bolalar bog'chasiga berilgan. Ombor sifatida faoliyat yuritayotgan vaqtda masjidning yog‘och pollari buzilib, o‘rniga sirt toshlari qo‘yilgan. Masjidning tomi eroziya tufayli 1986-yilda qayta ta’mirlanadi. Uyning tomi almashtirilib, tashqi fasadlari yangilangan. Biroq ichki qismi ta'mirlanmagan. Ozarbayjon mustaqillikka erishgach, masjid qayta tiklanadi, ammo hozirgi kunda masjid avariya holatiga kelib qolgan. 

Birinji Nugadi qishloq masjidi diniy jamoasi Davlat qo‘mitasida ro‘yxatga olingan.

Galereya
--------

Yana qarang
-----------

* Tazo Pir masjidi
* Muhammad masjidi
* Bibi-Haybat masjidi

Manbalar
--------

1. ↑  „Azərbaycan Respublikası ərazisində dövlət mühafizəsinə götürülmüş daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin əhəmiyyət dərəcələrinə görə bölgüsünün təsdiq edilməsi haqqında" (az).  e-qanun.az (2-avgust 2001-yil). 8-dekabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-mart 2021-yil.
2. ↑  „Quba rayonu, I Nügədi kənd məscidi" (az).  The State Committee on Religious Associations of the Republic of Azerbaijan. 15-avgust 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-mart 2021-yil.
**Yukarikurudere** Turkiyaning Afyonkarahisar viloyati Emirdağ tumaniga qarasli qishloq. Qishloqda 420 nafar aholi istiqomat qiladi. Yukarikurudere Emirdagʻning janubida, dengiz sathidan taxminan 1276 metr balandlikda joylashgan. U Dedeli togʻining etaklarida joylashgan. Qishloq 3 ta mahallani oʻz ichiga oladi: Palitli, Mazi va Mahrumlu.

Yukarikurudere nomi Yuqori quruq daryo degan maʼnoni anglatadi. Qishloqdan quruq soy oqib oʻtadi.

Tarix
-----

Ilgari qishloq Aşağıkurudere (Quyi quruq soy) bilan birlashgan, ammo ular orasidagi masofa tufayli ular boʻlingan. Bo‘linishdan oldingi qishloqning nomi Kurudere edi. Yukarikurudere ham, Aşağıkurudere ham 1796-yilda Yozgatdan 3 nafar Yörük (turk koʻchmanchi) aka-uka koʻchib kelganidan keyin tashkil etilgan.

### Emigratsiya

Aholining asosiy qismi 1965-yildan 1990-yilgacha Yevropaga hijrat qilgan. Koʻpchilik Belgiyaga koʻchib oʻtdi, boshqalari Gollandiya, Germaniya va Fransiyaga qoʻndi. Yevropaga birinchi boʻlib Hasan Palit hijrat qilgan, keyin esa Gazi Palıt nomi bilan ham tanilgan Gazi Palit.

### 2010-yil Derbent-Kurudere suv inqirozi

2010-yilda Yukarikurudere va Derbent oʻrtasida suv manbai topilgach, ikkala qishloq ham suv manbasini daʼvo qilib, mojaroga sabab boʻlgan. Sud suv manbasini Derbentga berdi. Ushbu qarordan soʻng Yukarikurudere qishlogʻi 2012-yilda referendum oʻtkazib, Kemerkaya qishlogʻiga qoʻshilib, suvga ega boʻlishdi. Fuqarolar to‘rt ovoz bilan „Yo‘q" deb ovoz berdi.

Demografiya
-----------

Qishloq oʻgʻuz qishlogʻidir. Aholi koʻpchiligi Avşar qabilasining bir qabilasi boʻlgan Morcali qabilasidan. Ular Bozulus qabila konfederatsiyasiga mansub.

Qishloqda 8 ga yaqin oilalar (Palit, Söyüt, Kavak, Karakoch, Karakaya, Aktash, Civik va Akin) yashaydi.

Gʻor xazinalari
---------------

Mahalliy gʻorlardagi „saroy"da u erda yashagan Vizantiya va Usmonli baronlarining koʻplab xazinalari bor. Gʻorlar jandarmeriya va koʻplab kameralar tomonidan qoʻriqlanadi.

Iqtisodiyot
-----------

Yukarikurudere iqtisodiyoti asosan dehqonchilik va chorvachilikdan iborat. Donli ekinlarga arpa, bugʻdoy, javdar, nohut, yasmiq, vetch, kungaboqar kiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Population of city, towns and villages - 2011".  Turkish Statistical Institute. 5-oktyabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-iyul 2012-yil.
2. ↑  „BAŞKAN PALA Y.KURUDERE KÖYÜNDE" (tr). *www.afyonhaber.com*. Qaraldi: 20-avgust 2022-yil.
3. ↑  „Sayfayı Yazdır - Elhan Çadırı Tarihçesi". *www.avsarobasi.com*. Qaraldi: 5-mart 2022-yil.
4. ↑  „Emirdağ Köyleri" (Turkish). *Belçikalı Türklerin Günlük Haber Kaynağı* (27-yanvar 2021-yil). Qaraldi: 5-mart 2022-yil.
Andoza:Villages in Emirdağ District
**Yenikoʻy** — Turkiyaning Afyonkarahisar viloyati Emirdağ tumaniga qarashli qishloq.

Bu anʼanaviy Anadolu qishlogʻidir. Uning mahalliy hukumati muxtorlikdir. Mahalliy hukumat rahbari — *Abdil Koch* (2006-yil holatiga koʻra)

Tarixi
------

 1924-yilda Yenikoydan qochib, bugungi kunda oʻgʻil-qizlari yashayotgan Pieriyaga kelgan yunon xalqi uchun yodgorlik haykali.
Qishloq Tog'li Qorabog' Respublikasidan kelgan turk muhojirlari tomonidan tashkil etilgan; Usmonli imperiyasi davrida hijrat qilganlar va dastlab Dovulgada yashaganlar. Alxan oʻgʻillari Yangikoʻy vodiysiga koʻchirilgandan keyin. Yangikoʻy shaharchaga aylandi.

Yenikoy 1920-yillarda koʻplab yunonlarga uy edi. 1924-yilda Kichik Osiyo urushidagi dramatik voqealardan soʻng, yunon xalqi oʻz qishlogʻini tashlab, Yunoniston shimolidagi Pieriya shahridagi Kondariotissa shahrida qolish uchun keldi. Kondariotissa qishlogʻi maydonida yunonlarning Yenikoydan (yunoncha ĝeosčiēĮs) Kondariotissaga koʻchib kelishini xotirlash uchun yodgorlik haykal oʻrnatildi.

Shunisi eʼtiborga loyiqki, immigratsiyadan beri 80 yildan ortiq vaqt oʻtgan boʻlsa-da, Kondariotissadan koʻplab odamlar Yenikoyga tashrif buyurishadi va ularni Turkiya shahri aholisi va mahalliy hokimiyat organlarining doʻstligi va mehmondoʻstligi bilan kutib olishadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Population of city, towns and villages- 2011".  Turkish Statistical Institute. 16-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-iyul 2012-yil.

Havolalar
---------

* Yenikoy maʼlumot sahifasi[*sayt ishlamaydi*]
**Havo shari** – erkin aerostatning eskicha nomi. Dastlabki aerostatlar shar shaklida boʻlgani uchun shunday atalgan (qarang Aerostat). Uning ogʻirligi 500 kg gacha boʻladi. Uning tepaga koʻtarilish tezligi 15 km/soat dan 20 km/soat gacha boʻladi.lar om

Paydo boʻlishi
--------------

1783-yilda fransuz fizigi Jozef Mongolfye
uylardagi pechkalarning quvuridan chiqayotgan
tutunlar yuqoriga qarab harakatlanayotganiga eʼtibor
qaratadi. Soʻng akasi Etenn bilan birgalikda har
xil mato va qogʻozlardan katta qop yasab ichiga issiq
tutun toʻldiradi. Qopga savat bogʻlab unga qoʻy, oʻrdak
va xoʻrozni mindiradi. Va hayvonlar uchib ketadi.
Ularning parvozi sakkiz minut davom etadi. Keyinrog
havoga inson parvoz qildi. Issiq havo bilan toʻldirilgan havo
sharlarini mongolfyerlar deb atay boshlashdi. Havo sovigandan
soʻng parvoz yakuniga yetardi. Hozir mongolfyerlar savatiga
gorelka va yonuvchi gaz baloni oʻrnatilgan. Hatto bolalarning
uchuvchi shariga oʻxshagan yengil gaz bilan toʻldirilgan sharlar
ham paydo boʻldi. 2002-yilda amerikalik Stiv Fosset havo sharida
yer yuzini aylanib chiqdi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. ↑   „Olam va odam" ensiklopedik kitobi
**Arktika boʻrisi** (***Canis lupus arctos***) - Boʻrilarning Canis lupus kenja tur populyatsiyaslaridan biri boʻlib, Kanadaning Queen Elizabeth Islandsning Yuqori Arktika tundrasi, Melville Islandsdan tortib Ellesmere Islandgacha boʻlgan hududlarda yashaydi. Boshqa oʻrmon va tundraning o'rtasida yashaydigan jonzodlardan farqli oʻlaroq, arktika boʻrisi butun hayotini arktikaning daraxtlar o'smaydigan shimol qismida o'tkazadi. Shuningdek u qutb boʻrisi yoki oq boʻri nomlari bilan ham ataladi.

Tashqi koʻrinishi
=================

U oʻrtacha kattalikda kenja tur boʻlib, Shimoliy gʻarb boʻrisiga oʻxshab ketadi, ammo oʻzining kichik jussasi, oq mo'ynasi, torroq bosh chanogʻi va kattaroq qoziq tishlari bilan farqlanib turadi. Ammo 1930-yillardan beri ularning bosh chanogʻining o'lchami kichirayib bormoqda.

Yashash tarzi
=============

Keskin ob-havo tufayli arktika boʻrilarining harakatlanishi boʻyicha juda ham kam ma'lumoq mavjud. Arktika boʻrilari faqatgina butun kun 24 soat qorongʻu boʻlgan qish paytlari migratsiya qiladi. Bu esa arktika boʻrilari harakatlanishini tadqiq etishni qiyinlashtirib yuboradi. Yuqori Arktikadan 1,250 km janubda harorat −53 °C bo'lganda ularning harakatlanishiga oid tadqiqot oʻtkazilgan. Tadqiqotchilar shuni aniqlashdiki boʻrilar koʻpincha qoʻyxoʻkiz bilan oziqlanishadi. 

Yavvoyi tabiatda, arktika boʻrilari asosan qoʻyxoʻkizlar va yovvoyi quyonlar bilan oziqlanadi.

Muhofaza qilish
===============

Arktika boʻrisi yoʻqolib ketish arafasidagi tur boʻlmasada, u ba'zi xavflarga duch kelmoqda. 1997-yilda arktika boʻrilari, ularning oʻljalari qoʻyxoʻkiz va yovvoyi quvonlarning sonida kamayish kuzatilgan. Bu oʻtgan toʻrt yilda kuzatilgan noqulay ob-havo oqibatidir. Arktika boʻrilarining soni keyingi yil kelgan qulay ob-havo tufayli yana tiklandi.

Manbalar
========

1. ↑  Wozencraft, W. C. (2005) "Order Carnivora". In Wilson, D. E.; Reeder, D. M. Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference (3-nashr). Johns Hopkins University Press. 575–577 bet. ISBN978-0-8018-8221-0 url=
2. ↑  Mech, L. David*. The Wolf: The Ecology and Behaviour of an Endangered Species*. University of Minnesota Press, 1981 — 352 bet. ISBN 0-8166-1026-6.
3. ↑  "Ecoregions 2017 ©". *ecoregions.appspot.com*.
4. ↑  Goldman, E. A. „Classification of wolves",*. In The Wolves of North America Part 2*. New York: Dover Publs. 1964 — 430 bet.
5. ↑  Mech, David. L (2005). "Decline and Recovery of a High Arctic Wolf-Prey System". *Arctic*. **58** (3): 305–307. doi:10.14430/arctic432
**Clinton 'Clintʼ Haines** (10-aprel 1976-yil – 10-aprel 1997-yil St Lucia, Kvinslend, Avstraliya) avstraliyalik kompyuter xakeri edi. Shuningdek, **Harry McBungus**, **TaLoN** va **Terminator-Z** nomlari bilan ham tanilgan.

Haines Ipswich grammatika maktabida oʻqigan. U oʻzining assembler tilidagi birinchi kompyuter virusini 1990-yillarning boshida A86 dasturi yordamida yaratgan.

Haines NoFrills, Dudley, X-Fungus/PuKE, Daemaen va 1984-yildagi viruslarning yaratuvchisi hisoblanadi. NoFrills Avstraliya soliq idorasini (ATO) tizimini buzib kirgan. Bu virus kompaniya menejeri Len Grooves tomonidan „mutlaqo xavfsiz" deb taʼriflangan. Grooves shunday qoʻshimcha qilgan: „Bu normal virus… Uni kompyuter sohasida oʻqiydigan birinchi kurs talabasi yaratishi mumkin edi. Aslida, unda dizayn va kodlar bilan bogʻliq juda jiddiy xatolar bor edi. Men bu dasturchini ishga olmagan boʻlardim". Shunga qaramay, ATO virus tarqalishining oldini olish uchun virus yoʻq qilinmaguncha barcha 15 000 kompyuterlarini oʻchirishga qaror qilgan.

Uning Dudley virusi Telstra (oʻsha paytda Telecom Australia deb atalgan) kompyuterlarini zararlagan. Ularning tizimini ikki soat ichida oʻchirib qoʻygan. Dudley virusi No Frills kodining [Oi Dadley! [PuKE] matni bilan yaratilgan koʻrinishi edi.

Haines 1997-yilda Brisbenda 21 yoshini nishonlayotganida geroinning dozasi oshib ketishi oqibatida vafot etgan. Vafotiga qadar u Kvinslend universitetining mikrobiologiya yoʻnalishi boʻyicha oʻqiyogan edi. Uning sharafiga VLAD taxallusli xaker tomonidan RIP Terminator-Z nomli kompyuter virusi yaratilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Robotham.* „The hacker who burned too bright". *The Sydney Morning Herald* (28-aprel 1997-yil). 18-oktyabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. 1 2  *Lowe.* „Take a pill and don't call us in the morning". *The Sydney Morning Herald* (7-mart 1995-yil). 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi.
3. ↑  *Robotham.* „Death of the virus king". *The Sydney Morning Herald* (5-may 1997-yil). 17-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi.
4. 1 2 3  *Robotham.* „Death of the virus king". *The Sydney Morning Herald* (5-may 1997-yil). 17-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi.

Robotham, Julie (5 May 1997). „Death of the virus king". *The Sydney Morning Herald*. Archived from the original on 17 August 2017.
5. ↑  *Julie Robotham*. „Live fast, die young: Obsessed by viruses and heroin". *The Sydney Morning Herald* (6-may 1997-yil).
6. ↑  *Lowe.* „The hacking hall of fame". *The Sydney Morning Herald* (27-oktyabr 1998-yil). 17-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi.
7. ↑  *Robotham.* „The hacker who burned too bright". *The Sydney Morning Herald* (28-aprel 1997-yil). 18-oktyabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi.

Robotham, Julie (28 April 1997). „The hacker who burned too bright". *The Sydney Morning Herald*. Archived from the original on 18 October 2016.
**Winfried Georg Sebald**-nemis yozuvchisi va akademiki boʻlgan.

Hayoti
------

Sebald 1944-yil 18-may Bavariyaning Wertach shahrida tugʻilgan. U Max Sebald nomi bilan ham tanilgan. Rosa va Georg Sebaldning uchta farzandi boʻlgan.1948-yildan 1963-yilgacha Sonthofenda yashashgan. Sebald dastlab Frayburg universitetida, soʻngra Shveytsariyaning Fribourg universitetida nemis va ingliz adabiyotini oʻrgangan va 1965-yilda ilmiy darajaga ega boʻlgan.1966-yildan 1969-yilgacha Manchester universitetida oʻqituvchi boʻlib ishlagan. Keyin u oʻqituvchi boʻlib ishlash umidida bir yil Shveytsariyaning Sankt-Gallen shahriga qaytib keladi, lekin joylasha olmaydi.1970-yilda esa u Sharqiy Angliya universitetida(UEA) oʻqituvchi boʻladi. U yerda Sebald 1973-yilda „The Revival of Myth: A Study of Alfred Döblinʼs Novels" nomli dissertatsiya bilan nomzodlik dissertatsiyasini tamomlaydi.1987-yilda esa UEA Yevropa adabiyoti kafedrasiga tayinlanadi.1989-yilda u Britaniya adabiy tarjima markazining asoschi direktori boʻldi. Sebald 2001-yil 14-dekabrda 57 yoshida vafot etdi. Oʻsha paytda u adabiyotshunoslar tomonidan eng buyuk tirik mualliflardan biri sifatida tilga olinadi va kelajakda adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti sovrindori boʻlishi mumkinligi haqida aytishadi.
Sebaldning asarlari asosan xotira va xotirani yoʻqotish va parchalanishi kabi mavzulari bilan bogʻliq boʻlgan."On the Natural History of Destruction (1999)" asarida u nemis shaharlarining urush paytida bombardimon qilinishi va nemis yozuvida hech qanday haqiqiy javob yoʻqligi haqida yozgan. Uning oʻziga xos va innovatsion romanlari bir oz eskirgan nemis tilida yozilgan, lekin bu asarlar Anthea Bell va Michael Hulse tomonidan ingliz tiliga tarjima qilingan. Ular orasida „Vertigo", „The Emigrants", „The Rings of Saturn" va „Austerlitz" ham bor.

Asarlari
--------

* Austerlitz(2001)
* The Rings of Saturn(1995)
* The Emigrants(1992)
* Vertigo(1990)
* On the Natural History of Destruction(1999)
* After Nature(1988)
* A Place in the Country(1998)
* Across the Land and the Water: Selected Poems(1964-2001)

Mukofotlari
-----------

* National Book Critics Circle Award for Fiction
* New York Times 10 Best Books of the Year

Manbalar
--------

1. ↑  „W.G.Sebald haqida". Qaraldi: 18-sentabr 2023-yil.
2. ↑  „W.G.Sebald haqida". Qaraldi: 18-sentabr 2023-yil.
3. ↑  „Awards". Qaraldi: 18-sentabr 2023-yil.
4. ↑  „Awards". Qaraldi: 18-sentabr 2023-yil.