recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Iravadi**, Irravadi — Myanmadagi eng katta dare. Uz. 2150 km, havzasining mayd. 430 ming km2. Himolay togʻlarining sharqiy tarmoqlaridan (Xitoyda) boshlanib, asosan, shim.dan jan.gatomon oqadi. I.ningyuqori qismi va irmoklari tor daralardan oʻtadi, bu qismida ostona koʻp. Shan togʻlaridan oʻtgan joylarida oʻzani tor (100–50 m). Oʻrta va quyi oqimi Iravadi tekisligidan oqadi. Quyilish yeridan 300 km yuqorida botqoq va chan-galzor deltasi (mayd. 30 ming km2) boshlanadi. I.ning ikkita yirik tar-mogʻida kema qatnaydi. Daryo suvi An-daman dengiziga yiliga 250 mln. t oqiziq keltiradi. I.ningrejimi mussonli, aprel—avg .da toʻlib oqadi, suv sathi bu vaqtda 8–11 m gacha koʻtariladi. Tez-tez suv toshqinlari boʻlib turadi. Suv sarfi quyi qismida 13—14 ming m3/sek, baʼzida 20 ming m3/sek ga yetadi. Quyilish yeridan 1100 km ma-sofada (yozda 1440 km gacha) kema qatnaydi. I.dan yogʻoch oqizishda, oʻrta va quyi qismida sugʻorishda foydalaniladi. I. boʻyida Mandalay, Yangon sh.lari bor.

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xudoning onasining Sloveniya belgisi yoki Xudoning onasining sloven belgisi** ― 1628-yil 15-mayda (28-may) dehqon Titus Gavrilovga nozil qilingan Xudo onasining moʻjizaviy belgisidir. Bayram kuni — 23-sentabr (6-oktabr).

Tasvir nafislik turida yaratilgan. Afsonaga koʻra, ikona 1628-yil 15-mayda Galich tumanidagi Sherstnevo qishlogʻida falaj va koʻrlikdan aziyat chekkan dehqon Titus Gavrilovga yuborilgan. Xudoning onasi tushida Slovinka daryosi yaqinidagi vayron boʻlgan cherkovda ikonaning joylashgan joyini koʻrsatgan. Tit Gavrilov butunlay sogʻlom uygʻondi va tasvirni topgach, u rohib boʻldi va ikona topilgan joyda mehnat qildi. Tez orada tasvir moʻjizaviy tarzda hurmat qilina boshlandi.

1635-yilda shoh Mixail Fedorovich ikona topilgan joyda Sloveniya erkaklar Ermitajiga asos solgan. 1764-yilda imperator Yekaterina II davrida monastir tugatildi va Xudo onasining Sloveniya ikonasi Slovinka qishlogʻidagi yogʻoch cherkovga koʻchirilgan. 1806-yilda qishloqda, 1892-yilda sezilarli darajada qayta qurilgan, yogʻoch cherkov yonida Xudo Onasining Sloveniya ikonasining tosh cherkovi qurilgan. 20-asrda yogʻoch cherkov vayron qilinganidan soʻng, ikona tosh cherkovda qolgan, u yerdan 2008-yilda moʻjizaviy tasvir Kostroma shahridagi Bogoyavlenskiy-Anastasiyin monastiriga koʻchirilgan.

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* „Словинская икона Пресвятой Богородицы" (ru). *www.kostromamitropolia.ru*. Qaraldi: 9-iyun 2019-yil.



* „Икона Богородицы Словенская" (ru). *www.azbyka.ru*. Qaraldi: 9-iyun 2019-yil.
**Xursan Bobojonova G'ulomovna**(1940-2000)Toshkent shahrida tugʻilgan. ToshDU sharq fakultetining 1962-yil bitiruvchisi. Sharqshunos-filolog-hindshunos, filologiya fanlari nomzodi.

Faoliyati
---------

1962-yildan OʻzFA SHIda ilmiy xodim (shu orada: 1967 – 1970-yillar SSSR FA SHI da aspirant), 1971-yildan yana OʻzFA SHI ilmiy xodimi. 1980-yildan umrining oxirigacha Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muhandislari institutining rus tili kafedrasida oʻqituvchi, kafedra mudiri.

### Ilmiy yo'nalishi

adabiyotshunoslik, hozirgi zamon hind adabiyoti. 10 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi.

= Asosiy ilmiy ishlari
======================

Nomz. diss. mavzusi: "Osnovnыe etapы tvorchestva Ilachandrы Djoshi". – Tashkent, 1971.

1. Ilachandra Djoshi — pisatel sovremennoy Indii // Literatura narodov Vostoka. – M. 1970. - S. 112 – 119.
2. Hind adibi Ilachandra Joʻshi // Sharq yulduzi. – Toshkent, 1972. – №8. – B.195 – 201.
3. L. N. Tolstoy i obщestvenno-literaturnoye dvijeniye v Indii // Zvezda Vostoka. – Tashkent, 1973. – № 9. - S. 152 – 157.
4. Ilachandra Joʻshi ijodi hind va sovet adabiyotshunosligida // Hindiston xalqlari adabiyotidan ocherklar. – Toshkent, 1975. – B.85 – 95

Manbalar
--------
**Sarbadorlar** — 14 asrda moʻgʻullar va boylar zulmiga qarshi Eron va Movarounnaxr xalq qoʻzgʻoloni qatnashchilari. 

Qoʻzgʻolonga keng xalq ommasi — ziroatchi, hunarmand, ziyoli, mayda yer egalari, kambagʻallar ishtirok etishgan. 1337-yil Sabzavor vaziri (hokimi)ning jiyani Boshtin qishlogʻiga kelib, aholidan sharob va parichehralar talab qildi. Shu kechasi uni qoʻlga olib oʻldirdilar. Tong otgach, Boshtin qishlogʻi chekkasida dor tikdilar. Marhumning salla va taqya (doʻppi)sini dorga ilib, toshboʻron qildilar, oʻqqa tutdilar. Bu zolimlarning boshi dorda boʻlgʻusi, deganlari edi. Qasoskorlar oʻzlarini sarbadorlar deb atadilar; shu yerda 700 kishi qasamyod qildi. Xon yuborgan qoʻshinlarni yengib S. Sabzavorni egallab, bu yerda oʻz davlatlarini tuzdilar. S. davlati 50 yilcha hukm surdi. 

S. hukmdorlari: Abdurazzoq (1337—38), Xoja Masʼud ibn Fazlulloh Boshtiniy (1338—44), Ogʻamuhammad Temur (1344—46), Kolu Isfandiyor (1346—47), Xoja Shamsiddin ibn Fazlulloh (1347—49), Xoja Ali Shamsiddin Chashmiy (1349— 55), Amir Yahyo Kurrobiy (135558), Xoja Zahiriddin Kurrobiy (1358— 59), Paxlavon Haydar qassob (1359— 60), Amirzoda Lutfulloh ibn Xoja Masʼud (1360—61), Pahlavon Hasan Domgʻoniy (1361—65), Xoja Najmiddin Ali Muayyad (1365—86).

Samarqandda (1365—66) va Kermonda (1373—74) S. qoʻzgʻolonlari boʻlib oʻtgan (yana qarang Sarbadorlar qoʻzgʻoloni).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Alaliya** (yun. a — inkor qoʻshimchasi va lalia — nutq) — bosh miya katta yarim sharlari poʻstlogʻidagi nutq zonalarining chala rivojlanishi yoki zararlanishi sababli bolalarning tilga kirmasli-gi yoki tuzuk soʻzlay olmasligi. Bola bo-shining ona qornidaligida yoki tugʻilish chogʻida jarohatlanishi, shuningdek goʻdaklik davrida ogʻir kasalliklar bilan ogʻrishi va boshqa A.ga sabab boʻladi. A.da bola nutqi uzoq vaqt rivojlanmaydi: 5-7 yoshgacha, baʼzan 10-12 yoshgacha bolaning tili chiqmaydi. A.ning motor va sensor xillari bor. Sensor A. kamdan-kam, mo-290tor A. esa xiyla koʻp uchraydi. Motor A. da bola kam va notoʻgʻri gapiradi, unga qaratilgan nutqni tushunadi. Ayrim to-vushlarni talaffuz qilgani bilan tovush birikmalarini oʻzlashtira olmaydi, bu-tun soʻz oʻrniga uning bir qismini aytadi (mas, mushukni „mu" deydi) va hokazo Sen-sor A.da bola atrofdagilarning nutqini yomon tushunadi yoki mut-laqo tushunmaydi. Bunda bola nutqining nihoyatda buzilishi ulgʻaygan sari ruhiy taraqqiyotda ham oʻz tengdoshlaridan ortda qolishiga sabab boʻladi. A.ga yoʻliqqan bolalar maxsus maktablarda alohida usul bilan oʻqitiladi. Natijada, garchi uzoq vaqt da-vomida boʻlsa ham, ularning koʻplari (mo-tor A.ga yoʻliqqanlari) nutqi tuzalib, odatdagi maktablarning oʻquv dasturini oʻtadilar.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Panja qanotli baliqlar** (Crossopterygii yoki Crossopterygiomorpha) — balikdar infra sinfi (baʼzan kenja sinfi yoki katta turkumi). Ilk devondan maʼlum, boʻr davri oxi-riga kelib deyarli qirilib ketgan. Oʻrta devonda Panja qanotli baliqlar b.dan dastlabki quruqlikda yashovchi umurtqalilar kelib chiqqan. Uz. 7 sm dan 5 m gacha. Bosh qutisi toʻliq suyaklangan, yuqori jagʻi bosh qutisi bilan bogʻlangan. Tishlari koʻp, konussimon. Chanoq kamari 2 ta plastinkaga oʻxshash. Juft suzgichlari yoʻgʻon, muskulli, bir necha panjasimon tarmoqdangan boʻgʻimlardan iborat; tayanch funksiyasini ba-jaradi. 5 ta (jumladan, 4 ta qazilma) turkumi mavjud. Chuchuk suv ripidistlari suvda va quruqlikda yashovchshshrning bevosita ajdodi hisoblanadi. Selakantasimonlar turkumiga mansub 1 ta turi hozirgi Hind okeani (Afrikaning sharqiy sohillari yaqini)da uchraydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Niderlandiyadagi Mehregan Fors kuz festivalidagi stol, 2011 yil
Tojikistonliklar Dushanbeda Mehrgon bayramini nishonlaydilar
**Mehrjon**, Mehrgon — kuzgi teng kunlikda kuz bayrami sifatida oʻtkazilgan bayram. Miloddan avvalgi 1 ming yillik boshida bunday kuzgi bayramlar turli joylarda, mas, Eronda va boshqa joylarda M. koʻhna Xorazmda — Chiriruj, Sugʻ-dda esa Nimsarda nomi bilan mashhur boʻlgan. Oʻrta ayerlarda Mehrgon (M.) muhim bayramlardan biri sifatida nishonlanib kelingan. Baʼzi mamlakatlarda Mehrgon davlatning rasmiy bayrami sifatida oʻtkazilgan. Shu maqsadda davlat xazinasidan mablagʻ ajratilgan, sovgʻalar tarqatilgan, yurtga osh berilgan, sayillar, musobakalar, tomoshalar uyushtirilgan. M. qad. dehqonchilik madaniyati bilan bogʻliq bayramdir. Musulmon ulamolari bu bayramni zardushtiylikka daxldor udumlar deb, oʻtkazilishiga qarshilik koʻrsatishgan. Shu boisdan boʻlsa kerak, M. bayramini nishonlash asta-sekin toʻxtagan.

20-asrning 90-yillarqsan M. dastlab Tojikistonda, soʻng Oʻzbekistonda qayta nishonlana boshlandi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Afrika choʻchqa oʻlati** (lotincha: *pestis africana suum*) — Afrika isitmasi, Sharqiy Afrika vabosi, Montgomeri kasalligi deb ham nomlanadi. Isitma, terining siyanozi va ichki aʼzolarda keng qon ketish bilan ajralib turadigan choʻchqalarning oʻta yuqumli virusli kasalligi. Yuqumli hayvonlar kasalliklarining xalqaro tasnifi boʻyicha A toifadagi roʻyxatiga kiradi. Odamlar uchun xavfli emas.

Kalsallikning ikki haftagacha yashirin davri mavjud. Uning tashuvchilari kasallikni yuqtirgan yoki sogʻaygan hayvonlardir. Odatda virus tanaga oziq-ovqat, teri yaralari, shilliq pardalar, hasharotlar chaqishi orqali kiradi. Ushbu infeksiyani odam tomonidan yuqtirish holatlari boʻlmagan, ammo olimlar kasallik xavfini istisno qilmaydi. Chunki virus oldindan aytib boʻlmaydigan darajada rivojlanib boradi va uning turlari sonining koʻpayishi mumkin. Shu paytgacha infeksiyani odam tomonidan yuqtirib olish holatlari qayd etilmagan, ammo olimlar kasallikning ushbu xavfini istisno qilmagan. Chunki virus oldindan aytib boʻlmaydigan darajada rivojlanishi mumkin.

2021-yil mart oyida Serbiyaning Krushevas shahri yaqinidagi Globoder qishlogʻida joylashgan choʻchqa fermasida qayd etilgan Afrika choʻchqa oʻlati aniqlandi. Qishloq, oʻrmon va suv xoʻjaligi vazirligi choʻchqa fermasidan 10 kilometr radiusda joylashgan Krushevas, Trstenik va Aleksandrovac shaharlarini xastalik tarqalish xavfi mavjud boʻlgan hudud, deb eʼlon qilgan.

Rossiyaning Magadan shahridada ham xuddi shu oyda Afrika choʻchqa oʻlati tarqaldi. Hududdan 10 kilometr radiusda joylashgan boshqa fermer xoʻjaliklariga ham kirish-chiqish taqiqlangan. Faqat xodimlar, veterinariya shifokorlariga ruxsat berilgan.
2021-yilning may oyida Yaponiyaning Gumma prefekturasida joylashgan fermer xoʻjaliklaridan birida Afrika choʻchqa oʻlati aniqlandi. Oʻlatga qarshi kurashish ishlari doirasida 10 mingga yaqin hayvon yoʻq qilindi.

Tarixi
------

Kasallik Janubiy Afrikaning subekvatorial va mustamlaka mamlakatlariga XX asr boshlarida yetishtiriladigan zotdor choʻchqalarni tanitishning birinchi urinishlaridan buyon mavjud. Birinchi marta 1903-yilda Janubiy Afrikada aniqlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Африканская чума свиней". *Россельхознадзор*. 27-noyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. ↑  V Minzdrave zayavili, chto afrikanskaya chuma sviney ne predstavlyaet ugrozi dlya lyudey | Novosti meditsini | Nauka i meditsina
3. ↑  „СМИ: в Сербии обнаружили африканскую чуму свиней". *ТАСС*. Qaraldi: 10 март 2021.
4. 1 2  „Россияда Африка чўчқа ўлати ўчоғи аниқланди". *Bugun.uz*. Qaraldi: 2021 йил 17 март.
5. ↑  „Сербияда Африка чўчқа ўлати тарқалди". *Bugun.uz*. 22-iyul 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2021 йил 10 март.

 (Wayback Machine saytida 2021-07-22 sanasida arxivlangan)
6. ↑  „Японияда ҳам Африка чўчқа ўлати тарқалди". *Bugun.uz*. Qaraldi: 4-aprel 2021-yil.
**Aleksiya** (yun. a — inkor qoʻshimchasi va lot. lego — oʻqiyman) — oʻqiy olmaslik; bosh miya qobigʻi oliy faoliyatining buzilishi alomatlaridan biri. Bosh miya poʻstlogʻining qaysi qismi shikastlanganiga qarab A. turlicha boʻladi. Masalan, bosh miya chap yarim shari chak-ka qismining tepa pushtadagi poʻstlogʻi zararlansa, bemor oʻziga notanish boʻlgan soʻzlarni oʻqiy olmaydi; chap yarim shar harakat maydonining pastki qismi za-rarlansa, bemor harflarni taniy olsada, ularni bir-biriga qoʻshib oʻqiy olmaydi; bosh miyaning ensa qismida oʻzgarish yuz bergan boʻlsa, koʻrish markazi zaiflashishi va harflarni toʻgʻri oʻzlashtira olmaslik oqibatida bemor harflarni almash-tirib yuboradi. Bunday hol literal A. soʻzlarni chalkash tanlash verb al A. deb ataladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
|  |
| --- |
| **Yahudiylik** |
| Yahudiylik |
| mavzusidagi maqolalar |
| Kategoriya |
| Yahudiylar · Yahudiylik · Mazhablar |
| Yahudiy falsafa |
| **Diniy matnlar** |
| Muqaddas shaharlar |
| Muhim shaxslar |
| Hayot tarzi |
| Ravvin |
| Sinagoga |
| Yahudiylik va boshqa dinlar |
| Antisemitizm · Filosemitizm · Yeshiva |
| Xolokost |

**Yahudiylar** (oʻzlarini yegudim, idn deb atashadi) — xalq. Umumiy soni 14.8 mln. kishi, jumladan, AQSH da 6 mln. kishiga yaqin, Isroilda 4 mln, Rossiya Federatsiyasida 551 ming kishi (1990-Oʻzbekistonlar oʻrtalari). Ya.ning aksariyati qaysi mamlakatda yashasa, oʻsha mamlakat tilida soʻzlashadi. Ya.ning bir qismi ivrit, idish tili va qoʻshni xalqlar (ispan, arab, fors va boshqalar)ning birmuncha oʻzgartirilgan lahjalarida soʻzlashadi (qarang Yahudiy tili). Chunonchi, mas, Oʻrta Osiyo Ya.i tojik tilida, gruzin Ya.i gruzin tilida, Dogʻiston Ya.i tot tilida soʻzlashadi. Dindorlari — asosan, iudaistlar. Ya. diasporasida ularni ashkenazi va sefardlarga ajratish udum boʻlgan (Ya.ning madaniyati, iqtisodi haqida q. Isroil).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xayoliy sotsializm**, utopik sotsializm — mulkning umumiyligiga, majburiy mehnat qilishga, adolatli taqsimotga asoslangan ideal jamiyat haqidagi taʼlimot. Dastlab T. Morning "Utopiya" asari (1516) da Xayoliy sotsializmga oid fikrlar bayon qilingan. Xayoliy sotsializmning vujudga kelishida turli xalklarda asrlar mobaynida ilgari surilgan ijtimoiy adolat va tenglikni ifodalovchi xayoliy gʻoyalar asos boʻlgan. Xayoliy sotsializmning yirik vakillari: T.Myunser, T.Kampanella, J.Uinstenli, J.Melye, Morelli, G. B. Mabli, G.Babyof, T.Dezami, K.A.SenSimon, Sh.Furye, R.Ouen, A.I.Gersen va N.G.Chernishevskiy.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Erkin Ulanovich Baydarov (1968-yil 1-avgust, Toshkent) – qozoq sharqshunos olimi, faylasufi, xalqaro munosabatlar va madaniyatlar va sivilizatsiyalararo oʻzaro aloqalar sohasidagi mutaxassis. Falsafa fanlari doktori, falsafa fanlari nomzodi, professor.

Biografoyasi
------------

Erkin Ulanovich 1968-yil 1-avgustda Toshkent shahrida (Oʻzbekiston Respublikasi) tavallud topgan. Kelib chiqishi Dulat qabilasining Shimir urugʻidan.

1995-yilda Toshkent Davlat universiteti tarix fakultetining kechki boʻlimini tamomlagan.

Ilmiy-pedagogik faoliyatini 1996-yilda Toshkent shahridagi kechki maktablardan birida ijtimoiy fanlar oʻqituvchisi sifatida boshlagan.

Erkin 1999-yildan 2005-yilgacha Toshkent davlat aviatsiya institutida oʻqituvchi, katta oʻqituvchi lavozimlarida faoliyat olib borgan.

2004–2005-yillarda Mirzo Ulugʻbek nomidagi Oʻzbekiston Milliy universiteti „Falsafa" kafedrasida (fakultetlararo) katta oʻqituvchi boʻlib ishlagan.

Baydarov 2003-yildan 2005-yilgacha Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi I. Moʻminov nomidagi Falsafa va huquq instituti aspiranturasida tahsil olgan.

Baydarov 2005–2007-yillarda Olmaota texnologik universiteti katta oʻqituvchi boʻlib ishlagan.

2007–2014-yillarda Yevroosiyo innovatsion iqtisodiyot va boshqaruv akademiyasi (EInAEU) katta oʻqituvchisi, dotsenti, ijtimoiy-gumanitar fanlar kafedrasi mudiri boʻlgan.

2014–2016-yillarda Sulaymon Demirel nomidagi universitet katta oʻqituvchisi (Kaskelen, Olmaota viloyati).

Erkin 2014–2022-yillarda (tanaffuslar bilan) Al-Farobiy noidagi Qozogʻiston Milliy universiteti sharqshunoslik fakulteti hamda 2019–2023-yillarda (tanaffuslar bilan) Abilayxon nomidagi Qozogʻiston Jahon munosabatlari va jahon tillari universiteti Sharqshunoslik fakulteti va xalqaro munosabatlar fakulteti dotsenti boʻlgan.

Erkin Baydarov oʻqituvchilik faoliyati davomida koʻplab ilmiy ishlar qilgan.

2008–2013-yillarda katta ilmiy xodim, yetakchi ilmiy xodim, marketing va xalqaro aloqalar boʻyicha ilmiy kotib, fan boʻyicha ilmiy kotib va boshqa lavozimlarda faoliyat yuritgan. 2011-yil iyuldan sentyabrgacha Falsafa, siyosatshunoslik va dinshunoslik institutida direktor boʻlib ishlagan.

Ulanovich 2015–2017-yillarda A. Yasaviy nomidagi Xalqaro qozoq-turk universiteti qoshidagi Yevroosiyo tadqiqot instituti (ERI) katta ilmiy xodim boʻlgan (Turkiston).

2013–yildan hozirgacha R. B. Suleymenov nomidagi Sharqshunoslik institutida yetakchi ilmiy xodim boʻlib ishlab kelmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  „Еркин Байдаров". Qaraldi: 25-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Байдаров Еркин Уланович". Qaraldi: 25-noyabr 2023-yil.
3. ↑  „Байдаров Еркин Уланович". Qaraldi: 25-noyabr 2023-yil.
**Shirinpoʻchoq** - oʻrtapishar qovun navi. Tuxumsimon, uch tomoni ingichka, tor, uzun. Uz. 30—40 sm, ogʻirligi 4—5 kg. Sirti sal boʻgʻimli, toʻla toʻr bilan qoplangan, toʻrlari mayda yoki oʻrtacha, dagʻalroq. Tusi yashilsariq, ochiq rangli, sirtidagi gullari egributri, deyarli tutash, bir xil kenglikdagi tor yoʻllardan iborat, gullarining tusi toʻq yashil. Poʻsti qattiq, eti yashil yoki oq, qalinligi 4—5 sm, qumoqqumoq, sal karsillaydi, shirin. Tarkibida 7,5—8,4% qand moddasi bor. Niholi unib chiqqanidan keyin hosili 80—95 kunda pishadi. Hosildorligi 250—300 s/ga. Uncha uzoq boʻlmagan joylarga olib borishga yaroqli. Xorazm viloyati va Qoraqalpogʻiston Respublikasida rayonlashtirilgan.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Laziz Azizzoda** (1889, Toshkent — 1987, Toshkent) — ilmiy xodim, sharqshunos. „Milliy istiqlol" tashkiloti faollaridan biri sifatida qatag‘on qilingan.

Tarjimayi holi
--------------

Laziz Azizzoda 1889-yilda saroybon oilasida tug‘ilgan. Eski maktabni tugatib, Toshkent madrasalaridan birida tahsil olgan (1914—1917). Toshkentning Eski shahar qismidagi Rossiya Kommunistik bolsheviklar partiyasi musulmon byurosida mas’ul lavozimlarda ishlagan. So‘ngra Buxoro Xalq Sovet Respublikasiga borib, „Buxoro axbori" gazetasida muharrir o‘rinbosari va nashriyotda direktor o‘rinbosari bo‘lib ishlagan (1920—1921). So‘ngra Toshkentdagi oliy o‘lka badiiy texnikumida direktor o‘rinbosari (1921-yil yozi), Millatlar xalq komissarligi qoshidagi o‘zbek sho‘basida kotib va „Uchqun" jurnalida tahrir hay’ati a’zosi bo‘lib ishlagan (Moskva, 1923—1924). 

1924-yilda O‘rta Osiyo davlat universiteti (hozirgi O‘zbekiston Milliy universiteti)ning sharq fakultetiga o‘qishga kirib, bir yildan so‘ng diplom olgan. 1925—1926-yillarda Ilmiy markazda ishlagan. Laziz Azizzoda shu yillarda Turkistondagi milliy istiqlol uchun boshlangan yashirin harakatda ishtirok etadi. Tarqatib yuborilgan „Milliy ittihod" tashkiloti o‘rniga, uning tashabbusi bilan „Milliy istiqlol" tashkiloti tuziladi (1926). 1926-yil oxirlarida Moskvaga chaqirib olinadi. Moskvaga borib, Sharq xalqlari kommunistik universitetida o‘qituvchilik qilgan, ayni vaqtda SSSR xalqlari etnik madaniyati ilmiy-tekshirish institutining aspiranturasida o‘qigan.

1927-yil aprelida, nomzodlik dissertatsiyasi himoya qiladigan kuni aksilinqilobchilik va millatchilik faoliyati bilan shug‘ullangan yashirin tashkilotning faollaridan biri sifatida Davlat xavfsizlik boshqarmasi qamoqqa olinadi. Laziz Azizzoda sovet davlatining qatag‘on siyosati qoralangan 50-yillarda ozodlikka erishadi. Oqlanganidan so‘ng uzoq muddat O‘zbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida ilmiy xodim bo‘lib xizmat qiladi. Laziz Azizzoda o‘tgan asrning 30—50-yillarida yashagan davlat, jamoat va madaniyat arboblariga bag‘ishlangan kitob va risolalar muallifi.

Maqolalari
----------

* Azizzoda L. Shahar boshlig‘i haqida musulmon bolsheviklarining qarori: [Toshkent shahri boshlig‘i Islombek Xudoyorxonov haqida] // Ishtirokiyun. 1918-yil 16-noyabr.
* Azizzoda L. O‘lka musulmon byurosi saylanishi munosabatida // Ishtirokiyun. 1919-yil 17-oktyabr.
* Azizzoda L. Buxoroda inqilob // Ishtirokiyun. 1920-yil 14-mart.
* Azizzoda L. Kuchimiz ortmoqda // Buxoro axbori. 1921-yil 13-mart.
* Azizzoda L. Hamma narsa bilim uchun // Buxoro axbori. 1921-yil 5-aprel.
* Azizzoda L. Behbudiy // Maorif va o‘qituvchi. 1926-yil 2-son.

Manbalar
--------

1. ↑  Каримов Н*. Абдулла Қодирий замондошлари. Энциклопедия*. Тошкент: Akademnashr, 2019 — 26 bet.
2. ↑  *Тарихнинг номаълум саҳифалари: ҳужжат ва материаллар. Биринчи китоб / тўпловчи ва масъул муҳаррир Н.Каримов*. Тошкент: Ғафур Ғулом номидаги нашриёт-матбаа ижодий уйи, 2009 — 101 bet.
3. ↑  *История и историки Узбекистана в XX столетии / Ответственный редактор Д.А. Алимова*. Ташкент: Navro‘z, 2014 — 344 bet.
**Zarafshon muzligi** - Olay, Turkiston va Zarafshon tizmalari birbiri bilan qoʻshilgan joydagi muzlik. Mastchoh tog tugunida joylashgan. Uzunligi 27,8 km, eng keng joyi 2 km, mayd. 43 km² (irmoqlari bilan birga 132,6 km²), oʻrtacha qalinligi 200 m. Muzlikning 24 km² qismi morena bilan qoplangan. 3. m.ning umumiy hajmi 14,9 km³. Boshlanish joyining bal. 4900 m, quyi chegarasining bal. esa 2772 m. 30 dan ortiq irmogʻi bor. Eng yiriklari: Tolstoy muzligi (uz. 12 km, mayd. 19 km²), Faraxnov (uz. 14,4 km, mayd. 14 km²), Miramin (uz. 7 km, mayd. 10 km²) va Skachkov (uz. 6,5 km mayd. 9 km²) muzliklaridir. 3. m.ning suv zaxirasi (irmoqdari bilan) qariyb 19 mlrd. m³. Muzlik uchi ancha pastga tushib kelganidan yozda koʻp eriydi.

Adabiyot
--------

* Krupneyshiye ledniki Sredney Azii — ledniki Fedchenko i Zarafshanskiy [Rezultati meteorologicheskix i gidrologicheskix issledovaniy], L. 1967; Kreyter A. A. Nasirov M. A. i dr. Sovremennoye oledeneniye v basseyne reki Zarafshan, T. 1972; Shuls V. L. Mashrapov R. Oʻrta Osiyo gidrografiyasi, T. 1969.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Gidrologiya | *Gidrologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Kseniya Nikolaevna Aleksandrova** (tugʻ. 8-sentyabr 2000-yil, Samarqand, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston) — badiiy gimnastika boʻyicha oʻzbek sportchisi, xalqaro toifadagi Oʻzbekiston sport ustasi, Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi. 2021-yilda u badiiy gimnastika boʻyicha koʻpkurash, toʻp bilan, halqa va kaltak bilan mashq qilish boʻyicha guruh mashqlari boʻyicha Osiyo chempioni boʻldi. 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchisi.

Martaba
-------

Kseniya badiiy gimnastika bilan 2008-yilda Samarqandda murabbiy Valeriya Grudnyak rahbarligida shugʻullana boshlagan.

2017-yilda Ostona shahrida (Qozogʻiston) badiiy gimnastika boʻyicha oʻtkazilgan Osiyo chempionatida beshta toʻp bilan jamoaviy mashq bajarish boʻyicha kumush medalni qoʻlga kiritdi.

2019-yilda Pattayada (Tailand) badiiy gimnastika boʻyicha oʻtkazilgan Osiyo chempionatida Kseniya Oʻzbekiston terma jamoasi tarkibida beshta toʻp va aylana bilan tayoq bilan mashq bajarishda ikkita oltin, koʻpkurashda kumush medalni qoʻlga kiritdi. Toshkent shahrida oʻtkazilgan badiiy gimnastika boʻyicha jahon kubogi bosqichida koʻpkurashda umumjamoa hisobida kumush medalni qoʻlga kiritdi.

2021-yilda Toshkent shahrida oʻtkazilgan badiiy gimnastika boʻyicha Osiyo chempionatida guruh mashqlarida koʻpkurash (83950 natija), toʻp bilan urish (natija 44100), halqa va tayoq (natija 41700) boʻyicha terma jamoa safida uchta oltin medalni qoʻlga kiritdi. Rossiyalik murabbiy Yekaterina Pirojkova boshchiligidagi badiiy gimnastika boʻyicha Oʻzbekiston terma jamoasining Osiyo chempionatidagi gʻalabasi Oʻzbekiston terma jamoasiga Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtadigan yozgi Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etish imkonini berdi. Oʻsha yili Toshkent shahrida oʻtkazilgan badiiy gimnastika boʻyicha jahon kubogi bosqichida guruh mashqlari boʻyicha terma jamoa bilan koʻpkurash va toʻp bilan uloqtirish boʻyicha oltin, halqa va tayoqlarda kumush medalni qoʻlga kiritdi. Moskva Gran-prisining guruh mashqlarida u koʻpkurash va beshta toʻp bilan bronza medalini qoʻlga kiritdi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Александрова Ксения" (ru). *Гимнастика.PRO*. Qaraldi: 5-avgust 2021-yil.
2. ↑  „Alexandrova Kseniia - FIG Athlete Profile" (en). *gymnastics.sport*. Qaraldi: 5-avgust 2021-yil.
3. ↑  „Гимнастки Узбекистана завоевали 13 медалей на ЧА в Таиланде" (ru). *Газета.uz* (25-iyun 2019-yil). Qaraldi: 5-avgust 2021-yil.
4. ↑  „Сборная Узбекистана по художественной гимнастике завоевала лицензию на Олимпиаду в Токио" (ru). *Sputnik Узбекистан* (9-iyun 2021-yil). Qaraldi: 5-avgust 2021-yil.
5. ↑  „Гимнастки Узбекистана завоевали три медали на Кубке мира в Ташкенте (+фото)" (ru). *Газета.uz* (19-aprel 2021-yil). Qaraldi: 5-avgust 2021-yil.
6. ↑  „Триумф сборной Узбекистана по художественной гимнастике" (ru). *UzDaily.uz*. Qaraldi: 5-avgust 2021-yil.
7. ↑  „Представительницы сборной Узбекистана по художественной гимнастике приняли участие в Московском Гран-При" (ru). *Федерация тяжелой атлетики Узбекистана*. Qaraldi: 5-avgust 2021-yil.
**Bibliya** (yun. Biblia – kitoblar) – yahudiylik va xristianlikda muqaddas hisoblangan diniy kitoblar va risolalar majmuasi. B. ikki asosiy qismga – Qadimgi ahd va Yangi ahdga boʻlinadi. „Ahd" soʻzi xudoning insonlar bilan maxsus aloqasini ifodalaydi. Qadimgi ahd yahudiylikda ham, xristianlikda ham muqaddas sanaladigan va eng qad. davrlarda yaratilgan diniy adabiyotlardan, Yangi ahd esa faqat xristianlar muqaddas deb biladigan, ular dini shakllanishiga aloqador diniy asarlardan iborat. Mazkur dinlarning aqidalariga binoan, B.— xudoning kalomi, barcha insonlarga yoʻllangan, dunyo va odamzodning paydo boʻlishi va oxirat sirini ochib beruvchi muqaddas kitobidir. Uning asosiy mavzusi – yagona Haqning fazilatlari va insoniyat bilan munosabati haqidadir. B. miloddan avvalgi 8-asr va milodiy 2-asrlar oraligʻida oromiy hamda yunon tillarida yozilgan. B. matnlari tadqiq etilganda shu narsa tasdiqlandiki, ular qariyb ming yil davomida xilmaxil joylarda yaratilgan. B. eng qad. adabiy yodgorliklardan biri boʻlib, diniy pandnasihatlar, aqidalar, bashoratlar, duolar, solnomalar, masallar, ishqiy va falsafiy dostonlar, hikoyat, rivoyat va maktublardan iborat. B.da, bir yokdan, odamzodning gunohkor boʻlib xudo tomonidan rad etilishi, abadiy halokatga mahkum qilinishi toʻgʻrisida ran ketsa, ikkinchi yoqdan, xudo insonni qutqarish uchun qanday rejalar tuzgani haqida hikoya qilinadi. Ayniqsa, odamlarga najot yoʻlini ochgan Iso Masih toʻgʻrisida toʻlaqonli xabar beriladi. Jami 70 kitob (boʻlim)ni oʻz ichiga olgan B. 13-asrda kardinal Stefan Lengton tomonidan hozirgi koʻrinishga keltirilgan, kitoblarni sherlarga boʻlish va raqamlashtirishni parijlik matbaachi Rober Stefan (16-asr) amalga oshirgan. B. jahon boʻyicha keng tarqalgan, asrlar mobaynida koʻpgina xalqlarning axloqi, maʼnaviyati, madaniyati, adabiyoti, musiqa va rangtasvir sanʼatiga barakali taʼsir koʻrsatgan. U 19-asrgacha 400 dan ziyod, 20-asr mobaynida esa yana 1400 (jami 1978) tilga toʻliq yoki qisman oʻgirilgan. Oʻzbek tilida ayrim qismlari 1891, 1913-yillarda Leypsig shahrida arab imlosida, 1981, 1983, 1986, 1990-yillarda B. ni tarjima qilish instituti (Stokgolm) tomonidan Kirill yozuvida chop etilgan. 1992-yilda mazkur institut Injil va Zaburni toʻliq holda va Tavrotdan „Ibtido" qismini bir kitobga jamlab, soʻzboshi, lugʻat, jadvallar, fixrist, haritalar hamda rangli fotosuratlar bilan birga chop etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Chiziqli funksiya** {\displaystyle f(x)=kx+b} formula bilan aniqlanadigan funksiya, bunda {\displaystyle k} va {\displaystyle b} — haqiqiy sonlar hisoblanadi. Xossalari: 1. Barcha haqiqiy {\displaystyle x} sonlar uchun aniqlangan; 2. haqiqiy qiymatlarni qabul qiladi; 3. k > 0 da oshuvchi, k<0 da kamayuvchi, k=0 da o'zgarmas, OY oʻqni (0,b) nuqtada kesib oʻtadi; 4. Ikki y=kx+b chiziqli funksiya parallel boʻlish sharti: k=k; Ikki funksiya ustma-ust tushish parametrlari esa: k=k va b=b boʻladi; 5. Chiziqli funksiyaning orttirmasi argument {\displaystyle x} orttirmasiga proporsional. Chiziqli funksiyaning grafigi — toʻgʻri chiziqdir. Bu toʻgʻri chizik bilan Ox oʻqi orasidagi burchak {\displaystyle a} ning tangensi {\displaystyle k} ga teng: k = t ga. k son Chiziqli funksiya grafigining Ox oʻqiga ogʻishini ifodalaydi. b parametr Chiziqli funksiya grafigi Oy oʻqdan ajratgan kesmaning uzunligiga teng.

{\displaystyle k} ning qiymati Ox oʻqi bir birlik surilganda Oy oʻqi necha birlikka surilishini ifodalaydi. Masalan, {\displaystyle f(x)=2x+5} funksiyada x=1 qiymatda funksiya y=7 qiymatni oladi. x=2 qiymatda funksiya y=9 qiymatni qabul qiladi.Demak x ning qiymati bir birlikka oshganda y ning qiymati 2 birlikka oshyapdi, chunki k ning qiymati 2 ga teng bo'ladi.

Manbalar
--------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Matematikaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Yagona aralash estafeta** (shuningdek, **bitta aralash**, 2016-yilgacha — **super** aralash) — 2015-yilda paydo boʻlgan biatlon jamoaviy musobaqasi. Jamoa ikkita sportchi — erkak va ayoldan iborat boʻlib, ular jami sakkizta otish chizigʻi uchun tayoqchani bir-biriga uzatadilar.

Tarix
-----

Yagona aralash estafeta debyuti 2015-yil 6-fevral kuni Chexiyaning Nove Mesto shahrida Jahon kubogi bosqichida boʻlib oʻtdi. Bundan oldin, 2014-yil 23-martda Xolmenkollenda oʻsha paytda „supermiks" deb nomlangan yangi fan boʻyicha test sinovlari oʻtkazildi. 2015-yildagi birinchi Yagona aralash estafetada Aleksey Volkov va Yana Romanovadan iborat Rossiya terma jamoasi gʻalaba qozondi. Ikkinchi oʻrinni Norvegiya jamoasi egalladi (H. Labelund, M. Olsbi), uchinchi — Ukraina terma jamoasi (A. Tishchenko, Yu. Jim).

Jahon chempionati, doirasidagi birinchi poyga 2019-yil 14-mart kuni Östersund shahrida boʻlib oʻtdi. Unda norvegiyaliklar Marte Olsbu-Roiseland va Yoxannes Boe, ikkinchi va uchinchi oʻrinlarni mos ravishda Italiya (Dorotea Wierer va Lukas Xofer) va Shvetsiya (Xanna Oeberg va Sebastyan Samuelsson) jamoalari egalladi.

Qoidalar
--------

Jamoa bir mamlakat vakili boʻlgan turli jinsdagi ikki sportchidan iborat. Qoidalar odatdagi aralash oʻyini bilan oʻxshash. Farqi shundaki, har bir ishtirokchi 2 ta bosqichdan oʻtadi, har bir bosqichdan keyin oʻz jamoadoshi bilan almashadi. Topshirish yoʻlda ikki aylanish va mos keladigan otishma chiziqlaridan soʻng, tik turgan otishmadan soʻng darhol amalga oshiriladi. Klassik estafeta poygasida odatdagidek tik turgan otishdan keyingi uchinchi davrada, sportchilar faqat oxirgi bosqichda, poyga tugashidan oldin yugurishadi. Har bir aylananing uzunligi 1,5 km, jarima aylanasining uzunligi esa 75 metrni tashkil qiladi.

Shunday qilib, birinchi, boshlangʻich sportchi 3 km.dan 2 bosqichda yuguradi va ikkinchi sportchi 3 va 4,5 km yuguradi va marrani tugadi.

Peshqadamlar estafetasini oxirgi oʻtkazish boʻyicha aylana boʻylab orqada qolgan ishtirokchilar poygadan chetlashtiriladi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Описание ОСЭ на сайте Союза биатлонистов России" (deadlink). 27-yanvar 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-yanvar 2016-yil.
2. ↑  „Официальный сайт IBU" (deadlink). 27-yanvar 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-yanvar 2016-yil.

Havolalar
---------

* Press-reliz na sayte IBU
**Da Vinci Kids** (sobiq **Da Vinci Learning**) — bu Macademia kompaniyasiga tegishli boʻlgan 6-12 yoshdagi bolalar va oilalarga moʻljallangan taʼlim telekanallari guruhi uchun foydalaniladigan brend boʻlib U 22 tilda va 90 dan ortiq mamlakatlarda, Markaziy va Osiyo, Afrika va Amerika davltlarida mavjud. U kunduzi bolalar va oilalarga moʻljallangan STEM va yumshoq koʻnikmalarga asoslangan oʻquv dasturlarini, kechqurun esa kattalar uchun hujjatli filmlar va oʻquv seriallarini namoyish etadigan kanaldir

Tarixi
------

Da Vinci Learning 2007-yil 15-sentabrda oʻzining bosh kompaniyasi Da Vinci Media GmbH tomonidan ishga tushirilgan va bosh qarorgohi Berlinda (Germaniya) joylashgan boʻlib, uning filiallari Singapur, Istanbul, Varshava va Yoxannesburgda joylashgan. 2018-yilda kanal nomi oʻzgarishi bilan birga rebrendga ega boʻldi. 

2020-yil 14-yanvardan boshlab Buyuk Britaniyaning Media va Edtech kompaniyasi Macademia (sobiq Azoomee) oʻzining chiziqli kanali (Da Vinchi), mobil ilovasi (Da Vinci Kids) va dasturlashni oʻz ichiga olgan Da Vinci Media-ni sotib oldi.

Dasturlari
----------

Da Vinchi Kids bolalar va butun oila uchun fan, matematika va texnologiyani qamrab oluvchi hazil, tasavvur va mazmunli taʼlimga oid koʻplab qiziqarli taʼlim dasturlarini taklif etadi, bundan tashqari, Play & Make; Tarix va shaxslar; Madaniyat; Hayot va tabiat, sport va dam olish. Uning baʼzi dasturlari Xploration Station, GAPC Entertainment va TVO Kids -dan bir nechtasini nomlash uchun ham foydalanilgan.

Hozirda „Da Vinci Learning" da efirga uzatilayotgan dasturlarga quyidagilar kiradi:

* Dik va Dom bilan mutlaq daho (BAFTA bolalar taqdimotchilari mukofoti 2014)
* Mati va Dada bilan sanʼat
* Uzoq umr koʻrish (Nyu-York festivallari 2015)
* Janob Otter bilan madaniyat izlanishlari
* Bilasizmi?
* Maʼlumot topish (Kanada ekran mukofoti 2016)
* Toʻliq dalil (Emmy Kids mukofoti nomzodi)
* Dahshatli tarixlar (International Emmy Kids Award 2016, UK Broadcast Award 2018)
* Look Kool (Xalqaro Emmi mukofoti nomzodi)
* Meni super qil (Nyu-York festivallari 2018 finalchisi)
* mathXplosion (Telly Awards bronza sovrindori, Youth Media Alliance 2017 gʻolibi)
* Mily Miss savollari
* Materiya siri (Emmi mukofotining eng yaxshi yorugʻlik yoʻnalishi va manzarali dizayn)
* Nature Tech (Emmi mukofoti kinematografiyasi — tabiat haqidagi hujjatli filmlar)
* Operatsiya Ouch! (BAFTA Bolalar faktlari 2013 va 2014, BAFTA eng yaxshi bolalar faktlari nomzodi 2015 va 2016 BAFTA eng yaxshi taqdimotchi mukofotiga nomzodlar 2015-2018)
* Science Max (Kanada ekran mukofoti — 2017 va 2018-yillardagi eng yaxshi bolalar dasturi)
* Siesta Z (2017-yilgi Xalqaro Emmy Kids mukofoti nomzodi)
* Snapshots (2018-yilgi Xalqaro Emmy Kids mukofoti)
* Xploration Awesome Planet (2015 Daytime Emmy mukofotlari nomzodi)
* Xploration DIY SCI (Daytime Emmy mukofotlari nomzodi 2017 va 2018)

Manbalar
--------

1. ↑  „Da Vinci Kids". 20-fevral 2018-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 17-sentabr 2021-yil.
2. ↑  „About us". 27-sentabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 18-sentabr 2021-yil.
3. ↑  „Azoome Acquired Da Vinci Media".
**Buqa baliqlar** (Gobiidae) -okunsimonlar turkumining oilasi. Uzunligi 10 mm dan 20—30 sm gacha. Qorin suzgichlari birlashib soʻrgʻichni hosil qiladi. 200 dan ortiq urugʻi va 600 ga yaqin turi bor, dengizlarning tropik va subtropik qismida uchraydi. Dengiz, okean, shoʻrlangan va chuchuk suv havzalari sohillari yaqinida hamda tubida hayot kechiradi. Qora dengiz va Kaspiy dengizida bubir Buqa baliqlar, maula Buqa baliqlar, sutsik Buqa baliqlar, Orol dengizida esa Buqa baliqlar ning 6 turi uchraydi. Bahorda uya yasab uvildiriqtashlaydi. Uvildiriqni erkagi qoʻriqlaydi. Ayrim turlari (mas..yumaloq Buqa baliqlar, qum buqa baligʻi) ovlanadi.

Buqa bishvdar: malla buka baliq (yuqorida); sutsik buka baligʻi (pastda).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Maymanoqtov** - Qarshi choʻlilagi burmalangan gumbazsimon balanllik. Jai.garbdan shim.-sharqqa yoʻnalgan. Eng baland joyi 436 m. Uz. 9 km, eni 6 km. Shim.garbiy yon bagri etagilagi tekislikka tik tushgan. Jan.chnarqiy yon bagʻri ham tikroq. Nisbiy balandligi 100–120 m. Balanllik usti notskis, toʻlqinsimon tekislik, nisbatan yassi tekisliklar bilan almatib keladi. M. asosi boʻr davriga mansub smolanniig kulrang , yashilkulrang oʻrtacha va mayla donalor qumtoshlari, neogenning mayda qumli och jigarrangkulrang qumtoshlari (tanlirchi svitasi), ular ustida guzor svitasining bir biri bilan almashikib ketaligan gil, alevrolit na qumtoshlari hosil boʻlgan. Bu katlam ustini uncha qalin boʻlmagan lsssimop jinsdar qoplagan.

M.da gipsli, dagal mexanik tarkibga ega boʻlgan och boʻz tuproqlar tarqalgan. Ularda rang , iloq, shuvoq. isiriq va boshqa oʻsadi. Chorvachilikda yaylov sifatida foydalanilali, mahsullorligi gektariga 1,5—2,0 s.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yevropa Ittifoqi sudi** — Yevropa Kengashi, Kengash, Komissiya va Evroparlament oldida Yevropa Ittifoqi sudi haqiqiy professional yuridik organ hisoblanadi.
Agarda uning institutsiyaviy organlar orasidagi vazifasi haqida qisqacha gapirganimizda, hech ikkilanmasdan Yevropa ittifoqi sudini hamjamiyatlar huquqiy tizimini boyitib kelayotgan huquqni muhofaza qiluvchi organ sifatida eʼtirof etishimiz mumkin.
Shartnomalarga binoan, Yevropa ittifoqi sudining vazifalari quyidagilardan iborat :
1) siyosiy qiziqishlar va aʼzo mamlakatlar tqrafidan vujudga kelishi mumkin boʻlgan tazyiqlardan farqli oʻlaroq, Yevropa ittifoqining barcha hududlarida huquq qoʻllanilishini kafolatlash;
2) aʼzo davlatlar, hamjamiyat, uning institutlari oʻrtasidagi tortishuvlarni hal qilishda muhim vazifani bajarish;
3) hamjamiyat huquqini aʼzo davlatlarga bir xilda targʻibot qilinishi va qoʻllanilishini taʼminlash. Sud tarkibi 15 kishidan iborat boʻlib, ular Yevropa ittifoqiga aʼzo davlatlarning umumiy roziligi bilan tayinlanadi.
Ittifoq doirasida qabul qilingan shartnomalarga binoan, sudyalik lavozimiga tayinlanadigan nomzodlqr betaraf, oʻz mamlakatlari sud tizimining yuqori lavozimlarida koʻp yillar mobaynida ishlagan yoki huquqning yuksak darajadagi talqini boʻyicha bir qancha amaliy va ilmiy ishlarni ado etgan shaxslar boʻlishi kerak.
Sudyalar 6 yil muddatga tayinlanib, har uch yilda tartib bilan oʻzgartirib turiladi. Vakolt muddati tugagan sudya oʻz lavozimiga qaytadan saylanish huquqiga ega va bu hol ittifoq sudida tez- tez uchrab turadi. Sudyani biron-bir aʼzo davlat oʻz lavozimidan chrtlashtira olmaydi, lekin sudya qolgan barcha sudyalar va bosh advokatlar qaroriga binoan lavozimidan chetlashtirilishi mumkin.
Bunga sabab boʻlib „kerakli talablarni bajarmaslik yoki hizmat vazifalarini bajatishga nisbatan malakasizlik" xizmat qilishi mumkin. Biroq hozirgi kungacha amaliyotda bu holat qoʻllanilgan emas. Yashirin ovoz berish yoʻli bilan sudyalar oʻz tatkibidan uch yillik muddtaga sud raisini saylashadi. U sudning tashkiliy va maʼmuriy ishlarini tashkillashtiradi va toʻla tarkibdagi yigʻilishlarni oʻtkazishni amalga oshiradi.
Oʻz lavozimiga tayinlanar ekan, sudya bajarayotgan ishiga nisbatan adolatli va halol boʻlishga hamda sud majlisi sirlarini saqlshga qasamyod qiladi. Vazifasini amalga oshirish davomida sudya biron-bir siyosiy yoki maʼmuriy lavozimlarda ishlashi hamda Yevropa Kengashining rozilihisiz foyda olish bilan bogʻliq oʻzga ishlar bilan ham shugʻullanishi mumkin emas, akademik faoliyat olib borish bu qoidadan mustasnodir. Ular oliy ilm dargohlarida maʼruzalar oʻqishlari va maqolalar chop etishlari mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi
2. ↑
**Oranj** (inglizcha: *Orange River*; afr.: *Oranjerivier*; golland shahzodasi Oranskiy nomidan) — Janubiy Afrikadagi daryo. Lesoto, JAR va Namibiya hududlaridan oqib oʻtadi. Uzunligi 1860 km, havzasining maydoni 1020 ming km². Drakon togʻlarining gʻarbiy yon bagʻridan, 1360 m balandlikdan boshlanib, Baland Vend qurgʻoqchil zonasi va Kap platosidan oqib oʻtadi. Bu yerda daralar hosil qilgan. Atlantika okeaniga quyiladi. Kur-gʻoqchil joylardan oʻtgan qismida oʻzani yezda baʼzan qurib qoladi. Yuqori va oʻrta oqimida ostona va sharsharalar bor. Quyi qismi (97 km) tekislikdan oqadi. Yogʻingarchilik mavsumi (noyab. —mart)da daryo toʻlib oqadi. Yillik oʻrtacha suv sarfi 200 m³/sek. Suvi loyqa. Okeanga yiliga 15 km3 suv, 153 mln. t oqiziq keltiradi. Suv sarfi yildan-yilga oʻzgarib turadi. Daryodan sugʻorishda, shaharlarni suv bilan taʼminlashda foydalaniladi. O.da gidroenergetika inshootlari qurilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yorug`lik aberratsiyasi**
---------------------------

Yorug'likni izchil ravishda to'lqiniy jarayon deb qarab, yorug'lik aberratsiyasi hodisasini tekshirganda ham Yer harakatining optik hodisalarga ko'rsatadigan ta'siri masalasi paydo boʻladi.

Agar Gers faraz qilganidek, harakatlanayotgan Yer efirni toʻliq ergashtirsa, aberratsiya sababini izohlab boʻlmaydi, chunki yorug'lik to'lqinlari truba bilan bir vaqtda harakatlanayotgan efir bilan birga ko'chadi, truba tinch turganda yulduzga qaratilgan {\displaystyle S\_{0}} yo'nalish truba harakat qilganidagi S yoʻnalish bilan ustma-ust tushadi. Bu aytilgan gap 1-a rasmda yaqqol tasvirlangan, rasm ravshan boʻlishi uchun unda truba oʻrniga vizir moslamasi chizilgan, to'lqin fronti MN orqali truba ichiga kirib, truba bilan birga harakatlana boshlaydi va trubaning tezligi qanday bo'lishidan qat'i nazar OA o'q boʻylab tarqaladi.

Agar o'zi bilan trubani ergashtirib ketadigan Yer harakatlanayotganida efir qoʻzgʻalmaydi, deb faraz qilsak, u holda yorug'lik to'lqinlari qoʻzgʻalmas efirda o'z yo'lini davom ettirib, jilgan trubadan orqada qoladi.

{\displaystyle tg\alpha \_{0}=(\upsilon /c)\sin \psi }

Yorug'lik aberratsiyasi va yer harakatlanishida eferning ergashishihaqidagi masala: a) Yer ergashtiruvchi efir,aberratsiya yo'q: b) Efir harakatsiz;aberratsiya bor
Truba o'qining yulduzga to'g'rilanganicha qolishi uchun uni og'dirib turish kerak; bu og'ish burchagi trubaning v tezligiga va u bilan yulduzga qaratilgan yoʻnalish orasidagi burchakka bogʻliq. Tezlik qadar oʻzgarganida trubaning og'maligi {\displaystyle \alpha \_{0}} ={\displaystyle <SO}{\displaystyle S\_{0}}{\displaystyle >} burchak qadar oʻzgarishi kerak, demak aberratsiya burchagi {\displaystyle \alpha \_{0}=AB/OA=v/c\sin \psi } boʻladi, bundagi AB V OA c-yorug'liknning truba bo'ylab yo'nalgan tezligi (boʻshliqda yoki havoda) {\displaystyle \psi =1/2\pi }boʻlganda, aberratsiya burchagi {\displaystyle \alpha \_{0}} juda kichik boʻladi

({\displaystyle \tan \alpha \_{0}\thickapprox \alpha \_{0}}).

XVII asrning boshlaridayoq Bredlinning aniqlashicha, yil Yorug'lik davomida kuzatilganda yulduzlar unchalik katta bo'lmagan ellipsni harakterlaydi.

Agar Yer efiriga nisbatan harakatlansa bu hodisani tushuntirish mumkin. Buning uchun teleskopni kuzatiladigan yulduzga to'g'ri joylashtirmasdan qandaydir {\displaystyle \alpha \_{0}} burchak ostida joylashtirish lozim.

Vertikalga nisbatan teleskop qarshisida turgan yulduz a burchak ostida koʻrinadi. Biz hilamizki M ning uchun ham kuzatuvchiga yulduz aylanma orbita bo'ylab harakatlanayotgandek tuyuladi. Agar yorug'lik tezligi - Yerning tezligi desak. Yulduzning ko'rinma burchagi

{\displaystyle \tan \alpha \_{0}=v/c}

boʻladi. v=30km/s desak, {\displaystyle \alpha \approx 20.5^{0}} teng bo'ladi, bu tajribaga yaqin. Bu tushuntirishdan efimi Yer harakatida (va uning atmosferasida hech qanday ishtirok etmasligi) ochiq ko'rinmaydi.

1. ↑  *1.1. B.T.Qo’yliyev Optika*.
2. ↑  *2.G.S.Landsberg. Optika. Toshkent - "O`qituvchi" - 1981*.
**Yura koʻchalari ―** Rossiyaning Lipetsk viloyatining Volovskiy tumanidagi qishloq. Yura qishloq Kengashining bir qismi.

Geografiyasi
------------

Qishloq Lipetsk viloyatining janubi-gʻarbiy qismida, oʻrmon-dasht zonasida, Markaziy Rossiya togʻining Sharqiy qismida, mintaqaning maʼmuriy markazi Volovo qishlogʻining shimolidagi taxminan 16 kilometr (toʻgʻri chiziqda) masofada joylashgan. Mutlaq balandlik-dengiz sathidan 209 metr balandlikda. Iqlim kontinental issiq yoz va oʻrta darajada sovuq qish bilan mo "tadil.

Vaqt zonasi
Yura koʻchalari qishligʻi, barcha Lipetsk viloyati kabi, Moskva vaqti (Moskva vaqti) soat mintaqasida joylashgan. UTC ga nisbatan qoʻllaniladigan vaqtni almashtirish +3: 00 tashkil qiladi.

Aholi
-----

Gendr tarkibi
2010-yil Butunrossiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, erkaklar aholisining gender tarkibida 35,3 %, ayollar esa 64,7 % edi.

Milliy kompozitsiya
2002-yilgi aholini roʻyxatga olish natijalariga koʻra, ruslar aholining milliy tarkibidagi 16 kishining 100 foizini tashkil etdi.

Koʻchalar
---------

Qishloqning koʻcha tarmogʻi bitta koʻchadan iborat (yoʻl koʻchasi).

Manbalar
--------

1. ↑  „Yurskiye Dvory" (inglizcha).  GeoNames.
2. ↑  Regioni Rossii → Lipeskaya obl. → Volovskiy rayon → Yurskie Dvori d.