**Mariya Olegivna Muzychuk** (ukraincha: *Марі́я Оле́гівна Музичу́к*; 1992-yil 21-sentyabrda tugʻilgan) — ukrainalik shaxmat grossmeysteri. U 2015-yil aprelidan 2016-yil martigacha shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasida jahon chempioni boʻlgan. U, shuningdek, Ukrainalik shaxmatchi ayollar oʻrtasida ikki karra chempion boʻlib(2012, 2013), 2013-yilda Ukraina terma jamoasi bilan jahon va Yevropada chempion boʻlgan. Muzychuk Ukraina shaxmat jamoasi bilan ayollar shaxmat Olimpiadasida 2022-yilda oltin, 2018-yilda kumush va 2012, 2014 va 2016-yillarda bronza medallarini qoʻlga kiritgan holda koʻplab muvaffaqiyatlarga erishgan.

Faoliyati
---------

Lvovda tugʻilgan Mariya Muzychuk ikki yoshida shaxmatni ota-onasidan oʻrganadi va uch yoshida barcha shaxmat donalarini bilar edi. Olti yoshida Muzychuk oʻzining birinchi shaxmat turnirida qatnashadi.

Muzychuk 2002-yilda Ispaniyaning Peniskola shahrida oʻtkazilgan shaxmat boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida 10 yoshgacha boʻlgan qizlar bahsida gʻolib chiqadi. 2010-yil noyabr oyida u 20 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi eng yuqori reytingga ega shaxmatchilar orasda beshinchi oʻrinni egallaydi.

U 2010-yilgi shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida top-16 ga kiradi, biroq oddiy oʻyinda durangdan soʻng armageddon oʻyinda Dronavalli Xarikaga yutqazadi.

Muzychuk 2012 va 2013-yillarda shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasida Ukraina chempionatida gʻolib chiqadi. 2014-yilda u Gibraltar Masters turnirida eng yaxshi ayollar sovrinini qoʻlga kiritdi va u yerda grossmeysterlik unvonini qoʻlga kiritadi.

U 2015-yilgi shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida gʻolib chiqadi. Birinchi davrada u klassik oʻyinlarda Yuanling Yuan bilan durang oʻynab, keyin esa tay-brekda uni magʻlubiyatga uchratadi. Ikkinchi raundda u klassik oʻyinlarda Monika Sokko bilan durang oʻynaydi va tay-breykda uni ham magʻlub etadi. Uchinchi bosqichda u klassik oʻyinlarda shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi sobiq jahon chempioni Antoaneta Stefanovani 1½-½ hisobida magʻlub etib chorak finalga chiqadi. Chorak finalda u birinchi raqamli tennischi Koneru Humpyni tay-brekda (2½-1½) magʻlub etadi va yarim finalda Dronavalli Xarikani ham magʻlubiyatga uchratadi. Finalda u Natalya Pogoninani 2½-1½ hisobida magʻlub etib, gʻalabasi natijasida grossmeyster unvonini qoʻlga kiritadi. Chempionlikdan soʻng 2015-yilda Ozarbayjonning Boku shahrida boʻlib oʻtgan shaxmat boʻyicha jahon chempionatiga yoʻllanmani qoʻlga kiritadi. 2015-yilda Muzychuk Ukraina prezidenti Pyotr Poroshenko tomonidan „Buyuk xizmatlari uchun" ordeni bilan taqdirlangan va 2015-yilning eng yaxshi ayol shaxmatchisi sifatida Caissaning FIDE faxriy mukofoti sohibi boʻlgan**.** Mariyaga Lobortas Classic zargarlik uyi hunarmandlari tomonidan ishlab chiqilgan Caïssa shaxmat mukofoti 2016-yil 8-sentabr kuni Boku shahrida boʻlib oʻtgan 42-shaxmat Olimpiadasi chogʻida tantanali ravishda topshirilgan.

U 2016-yilgi ayollar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatida Xou Yifanga qarshi oʻyinda 3-6 hisobida magʻlub boʻladi. 2017-yilda u hijob kiyish majburiyatini qabul qilmaganligi sababli Eronda oʻtkazilgan shaxmat boʻyicha 2017-yilgi ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok eta olmaydi.

Oʻyin uslubi
------------

 Opa-singil Muzychuklar tasvirlangan Ukraina pochta markasi, 2015-yil
Oʻyin boshida Muzychuk odatda oq rangda oʻynasa Shox oldidagi piyodalar bilan, qora rangda oʻynasa fil oldidagi piyodalar bilan oʻyinini boshlaydi. Muzychuk kutilmagan taktik yurishlarni topish qobiliyatiga ega va bu baʼzida uning pozitsiyasini tushunishni qiyinlashtiradi. Shuning uchun jahon chempionatida Natalya Pogoninaga qarshi oʻyinda Muzychuk ommaviy axborot vositalari tomonidan „Miss Tactics" deb nomlangan edi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Uning opasi Anna Muzychuk ham professional shaxmatchi. Ikkalasi ham shaxmatdan tashqari stol tennisi bilan shugʻullanishadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Ukrainian Mariya Muzychuk is the new Women's World Champion".  Chess Daily News (5-aprel 2015-yil). Qaraldi: 21-dekabr 2015-yil.
2. ↑  „Uzbekistan Wins Gold In Open; Ukraine In Women's; India Wins Gaprindashvili Cup".  chess.com. Qaraldi: 10-avgust 2022-yil.
3. ↑  „43rd Olympiad Batumi 2018 Women".  chess-results.com. Qaraldi: 10-avgust 2022-yil.
4. ↑  „42nd Olympiad Baku 2016 Women".  chess-results.com. Qaraldi: 10-avgust 2022-yil.
5. ↑  „41st Olympiad Tromso 2014 Women".  chess-results.com. Qaraldi: 10-avgust 2022-yil.
6. ↑  „40th Chess Olympiad Istanbul 2012 Women".  chess-results.com. Qaraldi: 10-avgust 2022-yil.
7. ↑  GM norm certificate FIDE
8. 1 2 3  „"We are not the Ukrainian 'Kosintseva Sisters'! We are the Muzychuk Sisters!"".  Chess Daily News (19-noyabr 2011-yil). Qaraldi: 21-dekabr 2015-yil.
9. ↑  „Top 20 Girls November 2010". *FIDE*. Qaraldi: 16-aprel 2015-yil.
10. ↑  *Ramirez.* „Closing Gala in Gibraltar".  ChessBase (10-fevral 2014-yil). Qaraldi: 8-dekabr 2015-yil.
11. ↑  „Mariya Muzychuk is the 15th World Champion".  ChessBase (6-aprel 2015-yil). Qaraldi: 6-aprel 2015-yil.
12. ↑  „Порошенко наградил чемпионку мира по шахматам Музычук орденом" (ru).  RIA Novosti (8-aprel 2015-yil). Qaraldi: 21-dekabr 2015-yil.
13. ↑  „Women's World Championship 2017: Who plays, who doesn't?" (en-US). *Chess News* (12-yanvar 2017-yil). Qaraldi: 5-may 2018-yil.
14. ↑  „Mariya Muzychuk".  Chess DB. 19-oktabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-dekabr 2015-yil.
15. 1 2  „Miss Tactics Knocks Out Rating Favorite".  Chess News. 1-dekabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-dekabr 2015-yil.
16. ↑  „Ukrainian chess player wins 2015 Women's World Championship".  UNIAN. Qaraldi: 21-dekabr 2015-yil.

Havolalar
---------

* Shaxsiy sahifasi FIDE saytida
* Shaxsiy sahifasi  365chess.com saytida(ingl.)
* Partiya Chessgames.com saytida(ingl.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Oʻtmishdoshi:**Hou Yifan** | **Shaxmat bo'yicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati**2015–2016 | Vorisi:**Hou Yifan** |