recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Vulkanizatsiya** - 1) kauchukni rezinaga aylantirish jarayoni. V. agentlari (oltingugurt, organik peroksidlar, baʼzi sintetik smolalar) ishtirokida yoki ionlovchi radiatsiya taʼsirida amalga oshiriladi. V.da plastik kauchukning barcha fizik-mexanik xossalari yaxshilanib, rezinaga aylanadi. Kauchukni oltingugurt bilan ishlash natijasida toʻrsimon tuzilish (struktura) hosil boʻladi. V.ni turli xil organik moddalar va tezlatkichlar (aktivatorlar — ZnO, MgO va b.) bilan tezlatish mumkin. Bu jarayon 140...200° da bajariladi. V. qoraquya ishtirokida olib borilsa, tezligi ortadi. Kauchukka 0,5—5% oltingugurt qoʻshilsa, kamera va pokrishka yasaladigan yumshoq rezina hosil boʻladi. Oltingugurt miqdori 30—50%ga yetkazilsa, elastik boʻlmagan qattiq rezina (ebonit) olinadi. Kauchukni oltingugurt bilan V. issiq V. deyilib, uni birinchi marta 1839 y. Ch. Gudir (AQSH) ochgan. 1846 yilda A. Parke sovuq V. jarayonini taklif kildi. Keyingi vaqtlarda oltingugurtsiz va qizdirmay V. reaksiyasini oʻtkazish mumkinligi aniqlandi. Ionlovchi radiatsiya (kobaltning radioaktiv gammanurlanishi, tezlatilgan elektronlar oqimi) yordamida olib boriladigan V.ga radiatsion V. deyiladi. Bu usulda kimyoviy taʼsirlarga va issiqqa chidamli rezinalar olinadi; 2) avtomobil, velosiped, mototsiklning rezina kameralari va pokrishkalarini yamash. Maxsus apparat — vulkanizator yordamida amalga oshiriladi; 3) qogʻozga kimyoviy ishlov berib, uning pishiqligini, qovushoqligini, elektr izolyatsiya xossalarini yaxshilash; 4) qogʻoz va b. tolali materiallardan pishiq charmsimon material— vulkanfibra olish. Vulkanfibradan tasmalar, jomadonlar, izolyatsiya plastinalari va b. buyumlar tayyorlanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jarqoʻton otashkadasi** — Surxondaryo viloyati Jarqoʻton shahri. harobasidagi otashparastlar ibodatxonasi. Oʻrta Osiyo va Oʻrta Sharqdagi eng qad. otashkada hisoblanadi. Jarqoʻton otashkadasida A. Asqarov rahbarligidagi arxeologik ekspeditsiya tadqiqot ishlari olib borgan (1973-yildan). Jarqoʻton otashkadasi.ning tarhi toʻgʻri toʻrtburchak (44x64 m) boʻlib, devor (qalinligi 4,5 m) bilan oʻralgan. Unda doira shaklidagi 6 sajdagoh, 5 muqaddas quduq, tabarruk ashyolar saqlanadigan maxsus xona va b. xoʻjalik xonalari boʻlgan. Ibodatxona markazida katta supa (ochiq platforma) boʻlib, uning markazida chor minor qoldiqlari va katta sajdagoh topilgan. Kohinlar yashaydigan supali xonalar, muqaddas olov va kul saqlanadigan otashgoxlar, muqaddas ichimlik (saoma — xaoma) tayyorlanadigan xonalar ochilgan. Jarqoʻton otashkadasidan sirlangan, bezakli sopol idishlar, loydan ishlangan odam haykalchalari, afsonaviy qush Geruda — Humo tasvirlangan idish, sopol quvurlar va b. topilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
VUDVORTS (Woodworth) Robert (1869. 17.8, Belchertaun, Massachusets shtati, AQSH - 1962.4.7, Nyu-York-Siti) -AQShda funksional psixologiyanint asoschilaridan biri. 1909-yildan Kolumbiya universiteti professori. Dinamik psixologiya gʻoyasini olgʻa surgan, uning asosiy vazifasi — psixik faoliyatning turli shakllari nima uchun va qanday paydo boʻlishi hamda amalga oshishini oʻrganish deb hisoblagan. V. fikricha, xulq bilan ong psixologiyaning asosiy predmetidir. V. psixologiya ilmida birinchi boʻlib gʻayriodatiy xulq koʻrinishlarini aniqlash soʻrovnomasini ishlab chiqdi. "Dinamik psixologiya" (1918) asarida motivatsiya, idrok qilish, oʻqitish va fikr yuritish nazariyalarini birga qoʻshish asosida xulq-atvor nimaligini tushuntirdi, "Psixologiya" (1921) asari esa mukammal darslik boʻlib qoldi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Belangi**, bel ogʻrigʻi, lyumbago — belning toʻsatdan qattiq ogʻrib qolishi. Asosan, ogʻir yuk koʻtarish yoki keskin harakat qilish tufayli umurtqa pogʻonasi muskullariga haddan tashqari zoʻr kelganda roʻy beradi. Umurtqa pogʻonasi boylamlarining choʻzilishi, orqa miya ildizlarining qisilishi va organizmning qattiq sovuq qotishi ham B.ga sabab boʻladi. Shuningdek, revmatizm boʻlgan bemorlarda yoki umurtqalararo togʻaylarning nuqsonlari oqibatida ham roʻy beradi. B.da aksari belning bir tomoni ogʻrib, bir oz jismoniy zoʻriqqanda, harakat qilganda, yoʻtalganda, aksirganda kuchayadi. Bel bosib koʻrilganda bezillab turadi, bemor qaddini kutara olmay qoladi. Ogʻriq odatda bir necha soatdan 4 — 5 kungacha tutadi. Bel ogʻrigʻi tutganda tekis va qattiq oʻrinda qimirlamay yotish va vrach tavsiyasiga binoan ogʻriq qoldiruvchi va yalligʻlanishga qarshi dori-darmonlar qabul qilish, malhamlar bilan iylash, gorchichnik qoʻyish tavsiya etiladi. Ogʻriq bir oz kamaygach fizioterapiya buyuriladi. B.ning oldini olish uchun jismoniy zoʻriqishga, keskin harakat qilishga, organizmning qattiq sovuqqotishiga yoʻl qoʻymaslik va unga sabab boʻladigan omillarni vaqtida bartaraf etish zarur.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Sebarga** (*Trifolium*) — dukkakdoshlarga mansub bir, ikki va koʻp yillik oʻtsimon oʻsimliklar turkumi, yemxashak ekini. 200 ga yakin turi Shimoliy yarim sharning moʼtadil, shuningdek, subtropik mintaqalarida, qisman Janubiy Amerika va Afrikada uchraydi. Qizil (*T. pratense* L.), pushti S. (*T. hybridum*), oq S. (*T. repens*), misr S.si (*T. alexandrinun* L.), eron sebarga (*T. resupinatum* L.) turlari dehqonchilikda keng tarqalgan. Oʻzbekistonda, asosan, qizil va misr sebargasi (bersim) ekiladi. Qizil yoki oʻtloq sebarga ikki yillik oʻtsimon oʻsimlikdir. Ildizi oʻq ildiz, 30 — 40 sm chuqurlikda joylashadi, ayrimlari 1 metrgacha boradi; ildizida 1–3 mm li tuganaklar hosil boʻladi. Poyasi tik usadi, shoxlanadi. Bargi 3 boʻlakli, chetlari tekis, bandining uzunligi 12—20 sm. Guli mayda, qizil, oq, binafsha. Gultoʻplami dumaloq, baʼzida shingilsimon. Bir toʻplamda 100—135 gul mavjud. Mevasi 3—6 urugʻli dukkak, rangi sariq, qoʻngʻir. Urugʻi sariq, binafsha; mayda, 1000 ta urugʻi vazni 1,2—2 g. Urugʻi 1— 2° haroratda unib chiqadi. 15—29° da yaxshi oʻsib rivojlanadi. Moʻtadil nam iqlimga moslashgan. Ekilganidan keyin 6—7 kunda unib chiqadi. Maysasi 65—80 kunda gullaydi, 110—120 kundan keyin urugʻi pishadi. Qizil sebargadan yuqori toʻyimli koʻkat, pichan, silos, vitaminli oʻt uni tayyorlanadi. 100 kg koʻkatida 20 ozuqa birligi, 2,7 kg oqsil, 380 g kalsiy, 70 g fosfor, 400 mg karotin; 100 kg pichanida esa 52,2 ozuqa birligi, 7,9 kg oqsil, 1200 g kalsiy, 340 g fosfor, 2500 mg karotin mavjud. S. tuproqni azot bilan boyitadi. 1 ga da 100–200 kg hisobida sof azot toʻplaydi. Bir dalada S. 2—3 yil davomida oʻstiriladi. Har oʻrimda 1—3 marta sugʻoriladi. Toʻyimli pichan, koʻkat olish uchun gullash davri boshlanishi bilan oʻrib olinadi. Oʻzbekistonda qizil S.ning Oʻzbekiston sholichilik ilmiy tadqiqot institutida UzRos (1954) va Oʻzbekiston 3 (1981) navlari chiqarilgan va barcha viloyatlar uchun rayonlashtirilgan.

Kasalliklari: antraknoz, rak, fuzarioz, askoxitoz, zang.

Zararkunandalari: uzuntumshuq, shilimshiq.

Ad.h Otaboyeva H. va boshqa, Oʻsimlikshunoslik, T. 2000.

Halima Otaboyeva.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jaroslav Hašek** (30-aprel 1883, Praga – 3-yanvar 1923, Lipnitse) — chex hajvchi yozuvchisi. Uning ijodida ijtimoiy satira asosiy oʻrinni egallaydi. "Qotil sud oldida" (1907), "Shaxtadagi falokat" (1908) hajviy asarlarida Avstriya monarxiyasi tanqid qilinib, uning zulmiga qarshi chex va b. xalqlar noroziligi ifodalangan. G. asarlarida Avstriya davlat mahkamalari, firqalar, axloq va madaniyat, cherkov va ruhoniylar dunyosidagi illatlar tanqid qilinadi, milliy va ijtimoiy zulm ostida qolgan xalkning ogʻir ahvoli tasvirlanadi. Birinchi jahon urushi arafasida "Shovvoz askar Shveyk va boshqa ajoyib voqealar" (1911) hikoyalar toʻplami unga katta shuhrat keltiradi. "Shovvoz askar Shveykning jahon urushidagi sarguzashtlari" hajviyrealistik romani (1921—23, asar tugallanmay qolgan) urushga va milliy zulmga qarshi yozilgan. Unda xalqning ogʻir turmushi yorqin obrazlarda aks ettirilgan. Bu asar koʻplab xorijiy tillarga, shuningdek "Shovvoz Shveykning boshidan kechirganlari" nomi bilan oʻzbek tiliga tarjima qilingan (1971).

Manbalar
--------

1. ↑  "Gashek Yaroslav" *OʻzME*. G-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Adabiyotlar
-----------

* Yovgʻon shoʻrva. Hikoyalar, T. 1963.


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Veymar** — Ahnatal munitsipalitetining eng qadimgi qismi hisoblanadi. Bu Dornberg yaqinida joylashgan qishloq 15 ga yaqin Kasseldan km shimoli-gʻarbda joylashgan va 3500 ga yaqin aholisi bor. Kassel shahriga yaqin boʻlganligi sababli, Veymarda yashovchi koʻpchilik Kassel shahrida ishlaydigan yoʻlovchilar boʻladi. Veymarda va umuman Ahnatalda yirik firmalar yoʻq. Uning asosiy diqqatga sazovor joyi *Buhl* boʻlib, avvalgi chuqurga manba sizib chiqqandan keyin ochiq qoldirilgan. Hozirda basseyn sifatida foydalanilmoqda, yaqin atrofda esa sport va dam olish maskanlari bor. Taʼlim tizimi boshlangʻich maktabdan (Helfensteinschule) iborat hisoblanib, unda oʻquvchilar oltinchi sinfga qadar oʻqishlari mumkin va yana oʻrta maktabga borishlari kerak. „Helfensteinschule"da Kammerberg oʻquvchilari ham qatnashadi.

Tarixi
------

Uning tarixi 1097-yilda monastirning xayriya yozuvida birinchi marta eslatib oʻtilgandan boshlangan. Nomi "muqaddas suv "degan maʼnoni anglatuvchi Veymarda lyuteran cherkovi oʻrnida monastir bor boʻlgan. Veymar aholisi asosan yaqin atrofdagi Kassel shahridagi fabrikalarda, shuningdek, hozirgi Bühlni tashkil etuvchi karerda ishlaydigan ishchilardan iborat boʻlgan. Qishloq yaqinida Ikkinchi jahon urushi paytida zenit bazasi boʻlgan boʻlsa-da, bomba hujumlarida katta zarar koʻrmagan. Ikkinchi jahon urushidan keyin Veymar Amerika askarlari tomonidan bosib olingan. 1970-yillarda u Xekkershauzen bilan birlashtirilgan va Ahnatal munitsipalitetini tashkil qilgan.

Manbalar
--------
Kabarda-Bolqoriya hududida mezolit va neolit davrlariga oid yodgorliklar topilgan. Kabardinlarning ajdodlari — adigelar (sind, meot, zix, kerket qabilalari) Azov va Qora dengiz soqillarida yashagan. Mil. av. 1-ming yillik oʻrtalarida sindlar yagona davlatga birlashdi. Keyinchalik ular Bospor podshohligiga qoʻshildi. 4-asrda xunlarning bostirib kelishi natijasida adige (adigey)larning rivojlangan xoʻjaligi va madaniyati tushkunlikka uchradi. Shimoliy Kavkaz va alan qabilalarining bolgarlar va qipchoqlar bilan aralashuvi natijasida bolqor xalqi vujudga keldi.

13-asr boshlarida moʻgʻullar bostirib kelgach, bolqorlar togʻlarga koʻchib ketishga majbur boʻlishdi. Moʻgʻullar mahalliy aholidan koʻp kishini qirib yubordi. 13—14-asrlarda adigelarning bir qismi kabardinlar deb atala boshladi. 17-asrda Kabarda Katta Kabarda va Kichik Kabardaga boʻlindi. 1557 yili Kabardani Rossiya bosib oldi. 1774 yilda Kabarda Rossiyaning ajralmas qismi deb eʼlon qilindi. 1827 yilda Rossiyaga Bolqoriya ham qoʻshib olindi.

Modern Kabardino-Balkaria
1918 yili 21 martda Shoʻro hokimiyati eʼlon qilindi. 1920 yilning mart oxirigacha fuqarolar urushi davom etdi. 1921 y ili1 sentyabrda RSFSR tarkibida Kabarda muxtor viloyati, 1922 yil 16 yanvarda birlashgan Kabarda-Bolqoriya muxtor viloyati tuzildi. 1936 yili 5 dekabrda Kabarda-Bolqoriya Muxtor Respublikasi deb ataldi. Kabarda-Bolqoriya 1942 yili oktyabrda nemislar tomonidan bosib olindi. 1943 yili yanvarda ozod etildi. 1944 yilda bolqorlar Ikkinchi jahon urushi davrida nemis bosqinchilariga yon bosdi degan tuhmat bilan zoʻrlab Oʻrta Osiyo va Qozogʻistonga koʻchirildi. Kabarda-Bolqoriya muxtor respublikasi Kabarda muxtor respublikasi deb atala boshladi. 1957 yil bolqor xalqining milliy muxtoriyati tiklandi va Kabarda muxtor respublikasi yana Kabarda-Bolqoriya Muxtor Respublikasiga aylantirildi. 1991 yili yanvarda Kabarda-Bolqoriya Oliy Kengashi davlat suvereniteti haqida deklaratsiya qabul qildi, 1992 yilning fevralidan Kabarda-Bolqoriya Respublikasi deb atala boshladi.

Manba
-----

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Tamgʻalidara rasmlari** - ChuIli togʻining jan.gʻarbiy yon bagʻridagi Tamgʻalisoy darasi qoyatoshlariga ishlangan rasmlar. Olmaotadan 160 km shim.gʻarbda. 1890-yilda rus arxeologi N. N. Pantusov topgan, A. A. Topov, A. G. Maksimova tomonidan oʻrganilgan. Tasvirlarning 1 qismi mil. av. 2ming yillikka, asosiy qismi mil. av. 7—5-asrlarga mansub, shuningdek ular orasida 6—8-asrlarga oidlari ham uchraydi. Hayvonlardan yovvoyi buqa, sirtlon, jayron, bugʻu, ot, tuya, qoʻy, echki va boshqalarning tasvirlari, turli ramziy belgilar, chavandozlar, raqs tushayotgan odamlar, ovchilarning itlar yordamida yovvoyi hayvonlarni ovlash manzaralari qoyatoshlarga oʻyib ishlangan. Tamgʻalidara rasmlari Oʻrta Osiyo, Qozogʻiston xududida yashagan xalqlar tarixi, turmushi, madaniyatini oʻrganishda nodir manba sifatida qimmatlidir.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**David Ricardo** (18-aprel 1772-yil, London, Birlashgan Qirollik — 11-sentyabr 1823-yil, Glostershir grafligi) — ingliz iqtisodchisi, klassik iqtisodiy maktab namoyandasi. Dastlab 1793—1812-yillarda tijorat ishlari bilan shugʻullanib katta boylik orttirdi, keyinchalik ilmiy faoliyat bilan shugʻullandi. 1819—23-yillarda Angliya parlamentining aʼzosi.

Ricardoning ilmiy ishlari ish haqi, foyda va renta masalalariga bagʻishlangan. Uning iqtisodiyot fanidagi tarixiy oʻrni, birinchi navbatda, kapitalizmning iqtisodiy munosabatlarini qiymatning mehnat nazariyasi nuqtai nazaridan tadqiq etishni boshlab berganligidan iborat. Ricardo tovar qiymatining yagona manbai ishchining mehnati boʻlib, aholining daromadlari — ish haqi, foyda, foiz, rentalar shu tovar qiymatiga asoslanadi, deb qaradi. Ricardo „Siyosiy iqtisod va soliqqa tortish asoslari" (1817) asarida ishchining ish haqi bilan sohibkorning foydasi oʻrtasidagi nisbatning teskari proporsionalligini asoslab, ishchi va kapitalist iqtisodiy manfaatlarining zid ekanligini koʻrsatadi. Ricardo shugʻullangan asosiy masalalardan biri — yaratilgan ijtimoiy mahsulotning asosiy 3 sinf — sanoatchilar (foyda), ishchilar (ish haqi), yer egalari (renta) oʻrtasidagi taqsimoti muammosi boʻlgan. Ricardo renta nazariyasini asoslab berdi. Ricardo nazariya va amaliyotda erkin savdo tarafdori boʻlgan. Ricardo Angliyaning tashqi aloqalari uning iqtisodiyotida katta rol oʻynashini alohida oʻrgandi. U birinchilardan boʻlib ayrim tovarlarni i.ch.gina emas, balki mamlakatlar oʻrtasida xalqaro mehnat taqsimoti va ixtisoslashuvning ahamiyati katta ekanligini koʻrsatdi, tashqi savdoda qiyosiy afzalliklar nazariyasini asoslab berdi.

Manbalar
--------

1. ↑  Sowell, Thomas (2006). *Klassik iqtisodiyot*. New Haven, CT: Yale University Press.
2. ↑  „David Ricardo | Policonomics".

Adabiyotlar
-----------

* Razzoqov A. Toshmatov Sh . Oʻrmonov N. Iqtisodiy taʼlimotlar tarixi, T. 2002.
* Sochineniye, t 1—5, M. 1961.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***David Ricardo*** haqida turkum mavjud |

* Biografiyasi New School University saytida

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Taʼnaberdi Qurbonov** (1936.8.8, Pastdargʻom tumani) — aktyor, rejissor, Oʻzbekiston xalq artisti (1978). Samarqand universiteti (1960) va Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1964). 1964-yildan H. Olimjon nomidagi Samarqand davlat musiqali drama teatrida aktyor, rejissor, direktor (1970—95). Obrazlari his-tuygʻularga boy, ularning chuqur ichki kechinmalari, kuchli tuygʻularini tabiiy va haroratli ifoda etish Q. ijodiga xos. Makferson (K. Simonov, "Rus masalasi"), Figʻoniy (S. Azimov, "Qonli sarob"), Teterov (M.Gorkiy, "Tubanlikda"), Karl Moor (F.Shiller, "Qaroqchilar"), Ahmad Rizo (N. Hikmat, "Tentak"), Ezop (G. Figeyredo, "Ezop"), Xilmi afandi (R.Guntekin, "Hiylai shaʼriy"), General (K.Chapek, "Nomi oʻchsin"), Otello (U. Shek-spir, "Otello"), Ulugʻbek (M. Shayxzoda, "Mirzo Ulugʻbek"), Burhonov (R. Orifjonov, "Ona hukmi") kabi rollari bilan tanilgan. Rejissyor sifatida "Duel" (M.Bayjiyev), "Guldan ham nozik" (R.Orifjonov), "Kelin keldi" (D. Fayziy), "Sarhovuzning boʻylarida" (X. Sultonov), "Afandi va Azroil", "Temir xotin" (Sh. Boshbekov) va boshqa spektakllarni sahnalashtirgan. "El-yurt hurmati" ordeni bilan mukofotlangan (2003).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Fayl:Монумент Тамбовскому Мужику.jpg
**Tambovlik Mujik** **yodgorligi** — 1920-1921-yillardagi Tambov qoʻzgʻolonida qatnashgan isyonkor dehqonlarga bagʻishlangan haykaltaroshlik yodgorligi. Tambovdagi Kronshtadtskaya maydonida joylashgan. 2007-yilda arxitektor Aleksandr Filatov tomonidan ishlab chiqilgan.

Tarix
-----

Tambov qoʻzgʻoloni Rossiya fuqarolar urushi davrida kommunistik boshqaruvga qarshi eng yirik dehqon qoʻzgʻolonlaridan biri edi. Baʼzida qoʻzgʻolonning haqiqiy rahbari, 2-qoʻzgʻolonchilar armiyasi shtab boshligʻi, Sotsialistik- inqilobiy partiya aʼzosi Aleksandr Antonov nomi bilan „Antonovshchina" deb ataladi. Sovet tarixshunosligida — „Antonov qoʻzgʻoloni". Birlashgan partizan armiyasi qoʻmondoni va Mehnat dehqonlari ittifoqi (STK) raisi Pyotr Tokmakov edi.

Oʻrnatilishi
------------

Yodgorlik 2007-yil 4-noyabrda Milliy birlik kuni Sochi bogʻida shahar qirgʻogʻida oʻrnatilgan. Dastlab, yodgorlik betondan yasalgan va metall boʻyoq bilan boʻyalgan. Va faqat 2008-yil 12-iyunda bronzadan yasalgan yodgorlikning yangilangan versiyasi ochildi.

Bogʻning markazidagi granit bilan qoplangan pastak dumaloq platformada joylashgan uch metrli haykali pulemyot kamarini va siyosiy shiorlarni pulluk bilan oyoq osti qiladi. U yalangoyoq, terisi oʻralgan, boʻyniga xoch bogʻlab, oʻz yerining bir boʻlagida turibdi va osmonga va Pokrovskiy soboriga uzoqdan termulub turibdi. Mualliflar, haykaltarosh V.S. Ostrikov va meʼmor A.Q. Filatov fikricha, haykal 20-asr boshidagi Tambov dehqonlarining ramzidir. Shunisi eʼtiborga loyiqki, 20-asrning 1920-yillari boshlarida bu joyda Aleksandr Antonov boshchiligidagi dehqonlar qoʻzgʻoloni ishtirokchilari va sovet tuzumiga sodiqlikda gumon qilingan shaxslar uchun konslager joylashgan edi.

Madaniyatda
-----------

2011-yilda Rossiya pochtasi Mujik yodgorligi tasvirlangan bir qator markalar va pochta konvertlarini chiqardi. Tambovlik dehqon haykali silueti „Tambov tovarlari" maxsus mintaqaviy sifat belgisi uchun asos sifatida olingan. Ushbu belgi Tambov ishlab chiqaruvchilarining mahsulotlarini belgilash rejalashtirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *annazv77.* „Памятник тамбовскому мужику: горькая память". *Разноцветная мозаика* (16-aprel 2016-yil). 20-fevral 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-avgust 2020-yil.
2. ↑  „ТАМБОВСКОЕ ВОССТАНИЕ 1920–21 • Большая российская энциклопедия - электронная версия". *bigenc.ru*. 29-sentabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-avgust 2020-yil.
3. ↑  „Памятник тамбовскому мужику: информация и фото, где находится Памятник тамбовскому мужику" (ru). *Тонкости туризма*. 17-dekabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-avgust 2020-yil.
4. ↑  *loginov\_lip.* „Тамбов: памятник мужику". *Логинов Алексей* (12-iyun 2013-yil). 31-oktabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-avgust 2020-yil.
**Tamara Yunusovna** (1937.19.11, Toshkent 2005.25.1) — raqqosa. Oʻzbekiston xalq artisti (1973). Toshkent xoreografiya bilim yurtini tugatgan (1954). 1954—57 yillar Oʻzbek davlat estradasi, 1957—71 yillar "Bahor" ansambli, 1971—86 yillar "Oʻzbekkonsert", 1986—89 yillar Oʻzbek davlat filarmoniyasida ishlagan. Uning raqslari yengil va yaxlit harakatlari, inson ichki kechinmalarini nafis va serjilo harakatlarda ifodalay olish, oʻziga xos xiromi bilan ajralib turadi. Uning repertuaridan mumtoz va zamonaviy ("Tanavor", "Shoʻx qiz", "Bahor tongi", "Rohat", "Pilla", "Nay yallasi", "Zavqim kelur", "Uchrashuv" va boshqalar) hamda tojik, qozoq, rus, hind, arab, yapon va boshqalar xalqlar raqslari oʻrin olgan. 5-(Varshava, 1955), 6-(Moskva, 1957), 8-(Xelsinki, 1962) jahon yoshlari festivallari laureati.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Pekin karami** (Brassica pekinensis) — karamguldoshlar oilasiga mansub bir yillik sabzavot ekini. Vatani — Xitoy va Yaponiya. Pekin karamining bandi yoʻq. Bargi asoslari ildizga yaqin joyda qisman zich joylashgan. Karam boshlari uz. 30—45 sm, diametri 8—10 sm. Barg uz. 30—60 sm, qirralari toʻlqinsimon, barg shapalogi mayin. Rangi och yashil, bir oz tukli. Pekin karami iliq ob-havoli, yogʻingarchilik koʻp yerlarda yaxshi usadi. Pekin karami ertapishar Pekin karami, oʻsimlik. Urugʻdan unib chiqqach, 18—25 kunda barglarini isteʼmol qilish mumkin, 40—45 kunda barglari, 50—60 kunda karamboshi pishadi. Barg tarkibida 75 – 80 mg% vitamin S, 6,1-8,6 % quruq moddalar, 1— 1,5% qand bor. Tuzlanadi, marinadla-nadi, konservalar tayyorlanadi. Oʻzbekistonda yozning 2yarmida ekiladi. Hosildorligi 200— 300 s/ga. Pekin karami issiqxonalarda ham koʻp oʻstiriladi, hosildorligi har m2 da 4–7 kg ni tashkil etadi. Oʻzbekistonda Pekin karamining Xibinskaya navi ekiladi.

Dilorom Yormatova.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Makedoniya (maʼnolari).

**Makedoniya**, Qadimgi Makedoniya — Bolqon yarim oroldagi qad. davlat (mill.avv. V asr— 2-asrlar). 4-asrning oʻrtalarida podshoh Filipp IIM. hududlarini birlashtirgan, 359 yildan 338 yilgacha Fokida, Fessaliya, Xalqidika, Frakiya va boshqalarni qoʻshib olgan. 338 yilda Filipp II Xeroneya yaqinida yunon polislarining birlashgan qoʻshinlarini tormor keltirib, butun Yunonistonni M.ga boʻysundirgan. Uning oʻgʻli Aleksandr (336—323 yilda podshoxlik qilgan) otasining bosqinchilik siyosatini davom ettirib, Axomaniylar davlatiii bosib olgan va yirik monarxiya barpo qilgan. Hozirgi Oʻrta Osiyo hududi ham unga tobe boʻlgan. Mustahkam boʻlmagan bu monarxiya Aleksandr oʻlimidan soʻng tezda parchalanib ketgan. M. qoʻl ostida faqat Yunoniston qolgan, u ham 229-yil koʻpgina kurashlardan keyin mustaqillikka erishgan. M.ning oʻzida esa taxt uchun diadoxlar oʻrtasidagi kurashlar natijasida antigoniylar sulolasi qaror topgan. Rim bilan boʻlib oʻtgan Makedoniya urushlari (215—205, 200—197, 171 — 168) natijasida M. toʻla magʻlubiyatga uchragan va miloddan avvalgi 148-yil Epir va Janubiy Illiriya bilan birgalikda Rim viloyatiga aylantirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pekan** (Carya olivaformis Nutt. S.pecan), zaytunyongʻoq — yongʻoq-doshlar oilasi kariya turkumiga mansub yongoqmevali daraxt. Vatani — Shimoliy Amerika. Yovvoyi holda Shimoliy Amerikada usadi. Yevropaga 18-asrda keltirilgan. Qora dengiz boʻylarida, Ukrainada, Oʻrta Osiyoda, jumladan, Oʻzbekistonda (1926-yildan boshlab) ekiladi. R. R. Shreder nomidagi Bogʻdorchilik, uzumchilik va vinochilik institutining Boʻstonliq filialida, Tojikiston Vaxsh tajriba styasida oʻstiriladi. Boʻyi 50 m gacha, diametri 2—2,5 m gacha boradi, 300 — 400 yil yashaydi. Tuproq namligiga talabchan, lekin doimiy namlikni yoqtirmaydi. Issiqqa va soyaga bardoshli. Sovuqqa yongʻoqqa nisbatan chidamliroq. 29—30° sovuqqa chidaydi. Barglari yirik, toq patsimon. May oyida yoki iyul boshlarida gullaydi. Changchi gullari kuchalalarida, oʻtgan yilgi nov-dalarda, urugʻchi gullari esa yosh novdalar uchida hosil boʻladi.

Mevasi soxta danak, yongʻoqchasi (3,5 — 8 sm) oktabr-noyabrda pishadi, magʻizi oqish, shirin, yongʻogʻining 45—60% ini tashkil etadi. Yongʻoqchasida 70% gacha moy va koʻp miqdorda oqsil, qand bor. Yongʻogʻidan va payvandlab koʻpay-tiladi. P. koʻchatlarini oʻtqazish va parvarish qilish usullari yongʻo/(nikiga oʻxshash. Oʻzbekiston sharoitida 10—12 yilda hosil qiladi. Har yili (20 yoshlisi 250 kg gacha) hosil beradi. Mevasi isteʼmol etiladi, qandolatchilikda, moyi oziqovqatda ishlatiladi. Yogʻochi oʻz xossalari jihatidan eman yogʻochidan qolishmaydi. R. R. Shreder nomidagi institutda P.ning Hosildor va Oʻzbekiston navlari yaratilgan.

P. manzarali oʻsimlik sifatida ham ekiladi.

Adabiyot
--------

* Sorta plodovix, subtropicheskix, orexoplodnix kultur i yagod, T. 1968; Ri-bakov A. A. Ostrouxova S.A. Oʻzbekiston mevachiligi, T. 1967.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
| Makao metropoliteni |
| --- |
|  |
| Maʼlumot |
| Davlat | Xitoy |
| Shahar | Makao |
| Ochilgan vaqti | 2019-yil 10-dekabr |
| Boshqaruvchi shirkat | MTR Corporation Limited |
| Davlat | Xitoy |
| Uzunligi | 9.3 km |
| Stantsiyalari soni | 11 ta |
| Yoʻllari soni | 1 ta |
| Kunlik yoʻlovchilar soni |  ? |
| Yillik yoʻlovchilar soni |  ? |
| Sxemasi |
| Makao metropoliteni |

**Makao metropoliteni**-Makaodagi ommaviy transport tizimidir. U Makao yarim oroliga, Taipa va Cotayga xizmat qiladi, chegara punkti, Chegara darvozasi, tashqi port terminali, Lotus koʻprigi chegarasi va Makao xalqaro aeroporti kabi xizmat qiladi. Kelajakda u Lotus koʻprigiga xizmat qiladi.

Tarixi
------

### Kontseptsiya

LRT birinchi marta 2002-yilda Aomin SAR hukumati tomonidan 2003-yil moliyaviy yiliga moʻljallangan siyosiy murojaatida, oʻsha paytda Makaoning bosh ijrochi direktori Edmund X tomonidan „shahar transporti muammolarini hal qilish" usuli sifatida taklif qilingan.

### Qurilish boshlanadi

Yana qarang
-----------

* Metropolitenlar roʻyxati

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* Report about Macau Light Transit System by Apple Daily, 20 October 2006.
* Transportation Infrastructure Office (GIT) Macao in charge of the LRT projects. Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-12-05).
* System map with station locations on aerial picture of the SAR Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-08-31).
**Barg ogʻizchasi** - oʻsimliklar bargidagi tashqi muhit bilan aloqa bogʻlaydigan tirqishsimon yoriqcha (bunday yoriqchalar oʻsimliklarning boshqa yer ustki organlari epidermisida ham mavjud). Barg ogʻizchasi barg sathining juda oz o. fotosintez roʻy berishi va hujayraga karbonat angidridning oʻtishini ta’minlash uchun ochiladi va havo haddan tashqari quruq boʻlganda suv bugʻlanishining oldini olish uchun yumiladi. Barg ogʻizchasi ning ochilishi va yumilishi aktiv jarayon boʻlib, ATF sarf boʻlishi bilan boradi, bu jarayonni, mas, nafas ingibitorlari tormozlaydi.Ikkala tomonidan ogʻizchalari boʻlgan barglar amfistomatiklar deyiladi. Mas, Meksika gʻoʻzasi navlari bargida 1 mm2 barg yuzasiga 265 va barg orqasida 145 ogʻizcha toʻgʻri keladi, tutashuvchi hujayralar ogʻizchalarining kattaligi 25 — 32 mkm. Barg ogʻizchasi qanchalik keng ochilsa, barg suvga shunchalik yaxshi toʻyinadi. Barglar namni yoʻqotishi bilan ogʻizchalar yumila boshlaydi, turgor sekin-asta boʻshashadi. Bu xususiyatdan oʻsimlikning suv bilan ta’minlanganligi darajasini aniqlashda foydalaniladi (qarang Oʻsimlikning suv rejimi).

Manbalar
--------

1. ↑  "Barg ogʻizchasi" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Makaron sanoati** - oziq-ovqat sanoatining makaron mahsulotlari tayyorlovchi tarmogʻi. Makaron mahsulotlari maxsus makaronbop un (tarkibida kamida 28—30% li kleykovina boʻlgan oliy va 1navli nonbop un)dan tayyorlanadi. Makaron mahsulotlari tayyorlashda makaron hamiriga boyituvchi kushimcha mahsulotlar (tuxum, qaymogi olinmagan quritilgan sut va boshqalar) qushiladi. Makaron mahsulotlarining oziqaviy isteʼmol afzalligi shundaki, u fizik-kimyoviy tarkibini yoʻqotmasdan koʻp vaqt sak^panishi mumkin, suv tortmaydi, tashishga qulay, undan tez vaqtda turli taom tayyorlash mumkin, tarkibidagi uglevod modlalar inson aʼzolariga tez hazm boʻladi. 14-asrning oʻrtalarigacha makaron mahsulotlarini tayyorlash, asosan. uy sharoitlarida amalga oshirilgan. 14-asr oxiriga kelib. Italiyada oddiy uskunalar bilan jihozlangan iyexlarda makaron mahsulotlari ishlab chiqarila boshlangan. Italiyada 18-asrning 60-yillarida ot bilan hapakatga keltiriluvchi birinchi makaron f-kasi qurildi, keyinchalik bunday korxonalar Fransiya va Germaniyada paydo boʻldi. Rossiyada ilk makaron f-kasi Odessa shahrida 1797-yilla roʻyxatga olingan. X°z. makaron mahsulotlari tayyorlash texnologiyalari rivojlanib, hamirni qorish, ularga turli shakl berish, mahsulotlarni quritish kabi murakkab ishlar toʻliq mexanizatsiyalashtirilgan. Oʻzbekistonda dastlabki makaron mahsulotlari shilab chiqaradigan makaron f-kasi 30-yillarda Toshkentla qurilgan. 1940-yilda respublikala 7 ming t makaron mahsulotlari ishlab chiqarildi. 1990-yillar boshida Oʻzbeki-stonla "Oʻzdonmahsulot" davlataksi-yadorlik kompaniyasi korxonalarida Italiya va Shveysariya firmalari uskunalari oʻrnatilgan eng zamonaviy makaron sexlari qurila boshladi. 2000-yilda shunlay sexlar soni 75 tagacha yetdi va 65 ming t turli pav makaron mahsulotlari ishlab chikarildi. Bundan ta-shqari "Oʻzbekbirlashuv" aksiyadorlik kompaniyasi tarkibida 272 kichik makaron sexlari faoliyat kursatadi. Ular tomonidan 2002-yilda 13,8 ming t mahsulot tayyorlangan.

Jahonda makaron mahsulotlari ishlab chiqarish, eksport qilish hamda isteʼmol etishda Italiya, AQSH, Braziliya, Misr va Turkiya davlatlari yetakchi oʻrinda turadi.

Adabiyot
--------

* Medvedev G.M. Texnologiya makaronnogo proizvodstva, M. 1998.

Poʻlat Tursunxoʻjayev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Leksema** (yunoncha: lexis — soʻz, ifoda) — til qurilishining leksik maʼno anglatuvchi lugʻaviy birligi. Leksema bildiradigan maʼno soʻzning material qismi: maʼlum tovush kompleksini maʼlum obyektiv voqelikka bogʻlash bilan kishi ongida yuzaga keladigan mazmun-mundarija. Har qanday Leksema oʻzining fonelshlari ifodalagan maʼnosi va grammatik xususiyatlari birligidan iborat. Bunday birlik soʻz va iboralarda mavjud. Ularga nisbatan glossema, lugʻaviy morfema atamalari ham ishlatiladi. Mas, uy Leksemasining leksik maʼnosi. — „kishi yashaydigan bino", yugurmoq Leksemasining leksik maʼnosi — „bir joydan ikkinchi bir joyga shiddat bilan harakatlanmoq" va boshqa Shunga koʻra, ular lugaviy (semantik) maʼno jihatdangina emas, balki fonetik va grammatik jihatdan ham oʻrganiladi.

Yana qarang
-----------

* Tilshunoslik

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**ExxonMobil binosi** (sobiq **Humble Building**) 1963-yilda Xyustonda qurilgan. Oʻsha paytda u Missisipi daryosining gʻarbidagi 185 metrlik eng baland bino edi. U 1965- yilgacha Dallasda Elm Place qurilganiga qadar Missisipi gʻarbidagi eng baland bino boʻlib qolgan.

2011-yildan boshlab ExxonMobil binoning egasi hisoblangan. Binoning eng oʻziga xos xususiyatlaridan biri bu 7 fut (2.1 m) kenglikdagi soyalardir.

Hozirgi vaqtda 1982-yilda qurib bitkazilgan JPMorgan Chase Tower Xyustondagi eng baland bino boʻlib, 305 metrga teng.

Bino ikki blokdan iborat, sharqiy 1500 Luiziana Streetdagi ikkita bino oʻrtasida joylashgan.

Xalqaro uslubdagi tuzilmaning meʼmori Welton Becket and Associates edi.

Xyuston Astrosning 2004-yilgi NLCS musobaqasi (pleyoff) paytida binoning tepasi yuzlab mayda koʻk chiroqlar bilan qoplangan, binoning janub tomoniga esa oq chiroqlardan yasalgan ulkan Astros yulduzi (logotipi) osilgan edi.

2011-yilda kompaniya ExxonMobil binosidagi barcha xodimlar bahorda yangi ExxonMobil ofisiga koʻchib oʻtishlarini eʼlon qilgan. ExxonMobil xodimlari ketganidan keyin bino bilan nima qilishni rejalashtirayotganini maʼlum qilmagan.

2013-yil yanvar oyida Shorenstein Properties mulkni oshkor qilinmagan summaga sotib olganini eʼlon qilgan. ExxonMobil darhol butun binoni 2015-yilda ijaraga olgan. Shorenstein Properties kompaniyasi ExxonMobilning ketishidan keyin sezilarli yaxshilanishlarni amalga oshirish rejalarini eʼlon qilgan.

2015-yilda Xyuston meri Annise Parker shahar sudi va Xyuston politsiya boshqarmasi operatsiyalarini ExxonMobil binosiga koʻchirishni taklif qilgan. HPD rahbari Charles McClelland 1995-yilda Oklaxoma-Siti portlashiga iqtibos keltirgan holda, koʻplab huquq-tartibot idoralari va jamoat xavfsizligi idoralarining bir binoda toʻplanishi xavf tugʻdirishi mumkinligini aytgan. 2015-yil sentyabr oyida Parker maʼmuriyati xarajatlar bilan bogʻliq xavotirlar tufayli reja oldinga siljimasligini eʼlon qilgan.

Ijarachilar
-----------

Yuqori ikki qavat ilgari 1963-yilda ExxonMobil binosiga koʻchib oʻtgan Petroleum Club of Houston xodimlari uchun oshxona sifatida ishlatilgan. Klubga Bell koʻchasidagi liftlar orqali kirish mumkin edi. ExxonMobil binosining sotilishi va rejalashtirilgan taʼmiri tufayli klub yangi joy topishga majbur boʻlgan. 2015-yil yanvar oyi oxirida Total Plazaga koʻchib oʻtishi rejalashtirilgan edi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Archived copy". 16-fevral 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-fevral 2018-yil.
2. 1 2  Connelly, Richard.
3. ↑  *Nancy Sarnoff*. „ExxonMobil may be frontrunner for Enron Center South building". *The Houston Business Journal* (8-fevral 2002-yil). Qaraldi: 18-yanvar 2011-yil.
4. ↑  „ExxonMobil Building 800 Bell St Houston, TX".  TheSquareFoot (2013). Qaraldi: 19-sentabr 2013-yil.
5. ↑  „Shorenstein Properties Completes Purchase of 800 Bell Street in Houston - High Rise Facilities". 27-mart 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi.
6. ↑  Morris, Mike.
7. ↑  Morris, Mike.
8. ↑  „Petroleum Club of Houston".  Greater Houston Convention and Visitors Bureau (2011). 2-aprel 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-may 2013-yil.
9. ↑  "Contact."
10. ↑  Sarnoff, Nancy.
**Charlz Edvard Kulberson** (1989-yil 10-aprelda tugʻilgan) — amerikalik professional beysbol oʻyinchisi, erkin agent. San-Fransisko gigantlari 2007-yilgi Beysbol Oliy Ligasi loyihasining birinchi bosqichida Culbersonni tayyorlagan. U ilgari San-Fransisko Giants, Kolorado Rokki,Los-Anjeles Dodgers,Atlanta Braves va Texas Reynjers jamoalarida Beysbol Oliy Ligasida (MLB) oʻynagan. U MLBdagi debyutini 2012-yilda qilgan.

### Texas Reynjers

2020-yil 28-dekabrda Kulberson Texas Reynjers bilan kichik liga shartnomasini imzoladi va bahorgi mashgʻulotlarga taklif qilindi. 2021-yil 29 martda Kulberson 40 kishilik ro‘yxatga kiritildi. 2021-yilda 90 dan ortiq oʻyinlar,Culberson .243/.296/.381/.676 ni 5 ta uy yugurish,22 RBI,7 ta oʻgʻirlangan baza bilan urdi.  2022-yil 17-martda Kulberson Texas bilan kichik liga shartnomasini imzoladi. 2022-yil 5-aprelda Kulberson oʻz shartnomasini oliy liga roʻyxatiga kiritdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Rangers Sign Charlie Culberson To Minor League Deal". *MLB Trade Rumors*. 28-dekabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-oktabr 2021-yil.
2. ↑  „Rangers To Designate Rougned Odor For Assignment, Select Charlie Culberson". *MLB Trade Rumors*. 29-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-oktabr 2021-yil.
3. ↑  *Levi Weaver.* „Grading the 2021 Texas Rangers: Position players edition". *The Athletic* (6-oktabr 2021-yil). 6-oktabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-oktabr 2021-yil.
4. ↑  *Halicke.* „Rangers Reunite With Charlie Culberson". *Sports Illustrated* (17-mart 2022-yil). Qaraldi: 17-mart 2022-yil.
**Qadimgi Yunonistonda tarbiya** :

Sparta tarbiyasi
----------------

Sparta tarbiyasi - mil. av. 8-4-asrlarda Sparta davlatida zodagonlarning bolalarini tarbiyalash tizimi. 7— 20 yoshdagi bolalar 7 yoshgacha oilada tarbiyalangan, keyin davlat internatlarida harbiyjismoniy tayyorgarlik koʻrishgan. Oʻqish va yozishni oʻrganishgan; buyruqqa boʻysunish, uni soʻzsiz bajarish va gʻalabaga erishish koʻnikmalari shakllantirilgan, harbiy intizom asosida hayotga oʻrgatilgan. Tartibintizom yildanyilga qiyinlashtirib borilgan. Kattalarga soʻzsiz boʻysunish, yengil kiyimda, oyoq kiyimsiz yurishga, kattiq oʻrinjoyda yotishga oʻrgatilgan. Maxsus jismoniy mashqlar bajarilishi belgilab qoʻyilgan. 15—20 yoshdagilar uchun harbiy mashklar bilan birga, xorda kuylash asosiy mashgʻulotlar sirasiga kiritilgan. Yoshlarning akliy rivojlanishi muhim hisoblangan va savollarga aniq hamda qisqa javob berish maxsus mashgʻulotlar jarayonida oʻzlashtirilgan. Qizlar oilada tarbiyalangan, lekin ularning tarbiya tizimiga yugurish, kurash, disk va nayza uloktirish kabi mashklar kiritilgan. 18—19-asr pedagogik fikr taraqqiyotida Sparta tarbiyasining muhim ijobiy taʼsiri boʻlgan. Bu tarbiyaning ayrim jihatlari keyingi yillarda Fransiya va Rossiya harbiy oʻquv yurtlarida ham qoʻllanilgan.

Afina tarbiyasi
---------------

Afina tarbiyasi – mil. av. 7-5-asrlarda qadimgi Afinada bolalar va oʻsmirlar (qullardan tashqari) tarbiyasi tizimi. 7 yoshdan 16 yoshgacha boʻlgan bolalar gramma-tika maktabi, kifarachilar va palestra maktabida oʻqitilgan. Oʻziga toʻq oilalarning farzandlari mashgʻulotlarni 18 yoshgacha gimnasiyyaya davom ettirganlar. 18–20 yoshdagi oʻsmirlar tarbiyasi Efebiyapya shugʻullanish bilan yakunlangan. Ma’naviy tarbiya gimnastik tarbiya bilan qoʻshib olib borilgan. Jismoniy mehnat bilan shugʻullanishga yoʻl qoʻyilmagan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Monika Grabics** (1976-yil 31-avgustda tugʻilgan) — vengriyalik ayol shaxmatchi, 2003-yilda FIDE ayol grossmeyster (WGM) unvonini qoʻlga kiritgan. 1996-yilda shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasida oʻtkazilgan Vengriya chempionatida gʻoliblikka erishgan.

Hayoti
------

Monika Grbics 1976-yil 31-avgustda Vengriyaning poytaxti Budapeshtda tugʻilgan. U shaxmat oʻynashni 4 yoshidanoq boshlaydi.

1980-yillarning oxiri va 1990-yillarning boshlarida Monika Grabics turli yosh guruhlarida shaxmat boʻyicha yoshlar oʻrtasidagi Yevropa chempionati va jahon chempionatlarida ishtirok etib, Vengriya nufuzini bir necha bor himoya qilgan. Ushbu musobaqalar davomida Monika oltita medalni qoʻlga kiritgan, jumladan, bitta oltin (1994-yilda, 18 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida shaxmat boʻyicha Yevropa chempionatida guruh bahslari doirasida), bitta kumush (1988-yilda 12 yoshgacha qizlar oʻrtasida shaxmat boʻyicha jahon chempionatida) va toʻrtta bronza (1990-yilda 14 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida shaxmat boʻyicha jahon chempionatida, 1991 va 1992-yillarda Yevropa yoshlar oʻrtasida boʻlib oʻtgan shaxmat musobaqasi va 16 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasidagi shaxmat chempionatida, 1992-yil, 16 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida shaxmat boʻyicha yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatida).

1996-yilda Grabics ayollar shaxmat boʻyicha Vengriya chempionatida gʻoliblikni qoʻlga kiritdi. U shaxmat boʻyicha koʻplab xalqaro turnirlar gʻolibi, jumladan, 1999-yilda Budapeshtda oʻtkazilgan xalqaro shaxmat turnirida birinchi oʻrin sovrinni qoʻlga kiritgan. Shuningdek, Monika Grabics 2004-yilda Riyeka shahrida oʻtkazilgan xalqaro shaxmat turnirida ham gʻolib shoxsupasiga koʻtariladi. 2003-yilda Krk shahrida oʻtkazilgan xalqaro shaxmat turnirida birinchi taxtada oʻyinlarini oʻtkazadi.

Monika Grabics Vengriya terma jamoasi safida ayollar shaxmat olimpiadalarida ishtirok etgan:

* 1998-yilda Elista shahridagi 33-shaxmat Olimpiadasida (ayollar) uchinchi taxtani egalladi (+6, =1, −2),
* 2000-yilda Istanbuldagi 34-shaxmat olimpiadasida (ayollar) uchinchi taxtani egalladi (+2, =4, −2).

Grabics Vengriya terma jamoasi safida shaxmat boʻyicha Yevropa jamoaviy chempionatida ishtirok etgan:

* 1992-yilda Debretsen shahrida boʻlib oʻtgan 1-jamoaviy shaxmat (ayollar toifasi) Yevropa chempionatida ikkinchi oʻrinda (+4, =2, −3),
* 1997-yilda Pula shahrida boʻlib oʻtgan 2-jamoaviy shaxmat (ayollar) Yevropa chempionatida ikkinchi oʻrinda (+3, =3, −1),
* 1999-yilda Batumida boʻlib oʻtgan 3-Evropa jamoaviy shaxmat chempionatida (ayollar) birinchi zaxira taxtasida (+0, =1, −2).

Manbalar
--------

1. ↑  „Title Applications - 74th FIDE Congress, Halkidiki, Greece, 2003 - Woman Grandmaster (WGM) - Grabics, Monika". *FIDE.com*. Qaraldi: 11-yanvar 2019-yil.
2. ↑  „Women's Chess Olympiads :: Mónika Grábics". *OlimpBase.org*. Qaraldi: 11-yanvar 2019-yil.
3. ↑  „European Women's Team Chess Championship :: Mónika Grábics". *OlimpBase.org*. Qaraldi: 11-yanvar 2019-yil.
**Qadimgi fors yozuvi** — mixxat turlaridan biri; mixsimon (ponasimon) belgilardan iborat, bir qancha ideogrammalar qoʻshilgan boʻgʻinli yozuv. Eronda miloddan avvalgi 6—4-asrlarda — Doro I davridan to Artakserks III davrigacha axomaniylarning bitiklarida qoʻllangan. Shaklan ugarit, bobil mixxatlariga oʻxshasa ham, kelib chiqishi jihatidan bevosita ular bilan bogʻliq emas.

Qadimgi fors yozuvining kelib chiqishi haqida 2 xil nuqtai nazar mavjud; 1) Doro I ning oʻzi yozib qoldirgan maʼlumotga koʻra, Qadimgi fors yozuviyo. uzoq taraqqiyot natijasi emas, avval boshdanoq mukammal va yaxlit bir yozuv boʻlgan; ushbu yozuvni shohning oʻzi, ehtimol, uning olimmirzolaridan biri kashf etgan. Bunda yozuv ixtirochisi bobil yozuvini ham, gʻarbiy som boʻgʻinli yozuvini ham bilganligi taxmin qilinadi; 2) nemis olimi I.Gelbning fikriga koʻra, qadimgi fors yozuvi bobil mixxatidan boʻgʻinli yozuvgacha uzoq rivojlanish yoʻlini oʻtish natijasida paydo boʻlgan. Nemis olimi I.Fridrix esa mazkur nuqtai nazarlarga yakun yasab, qadimgi fors yozuvi 2 xil yozuv tizimi (bobil mixxati va gʻarbiy som boʻgʻinli yozuvi)ning nomukammal qoʻshilishidan kelib chiqqan boʻlishi mumkin, deb hisoblaydi.

Adabiyot
--------

* Fridrix I. Istoriya pisma, per. s nem. M. 1978.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Ulfat Salohitdinovich Qodirov** — oʻzbek iqtisodchisi va diplomati. 2005—2017-yillarda O‘zbekiston Respublikasining Turkiya Respublikasidagi Favqulodda va Muxtor Elchisi.

Biografiya
----------

1959-yil 30-iyunda tugʻilgan. Fargʻona politexnika institutini va Butunittifoq yuridik universitetini tugatgan. Turk, ispan, rus tillarini biladi.

1984—1989-yillarda Farg‘ona politexnika instituti „Elektr tarmoqlari" kafedrasi xodimi.

1989—1992 — Toshkent politexnika instituti xalqaro aloqalar bo‘limi inspektori.

1992—1997 — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi BMT va xalqaro tashkilotlar boʻlimida ikkinchi, birinchi kotib.

1997—2000 — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti devoni konsultanti.

2000—2005 — O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi Konsullik boshqarmasi boshlig‘i.

2005—2017 — Oʻzbekiston Respublikasining Turkiya Respublikasidagi Favqulodda va Muxtor Elchisi.

2013—2017 — Oʻzbekiston Respublikasining Bolgariyadagi favqulodda va muxtor elchisi.

2013—2017 — Oʻzbekiston Respublikasining Ruminiyadagi favqulodda va muxtor elchisi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Министерство иностранных дел Республики Узбекистан". 22-noyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-yanvar 2023-yil.
**Eymur** — Gumushhane viloyatining Kelkit tumaniga qarashli qishloq .

Tarixi
------

Mintaqada sodir boʻlgan urushlar taʼsirida aholi punkti vayron boʻlganligi sababli 1516, 1530 va 1591-yilgi manbalarda Eymur nomi bilan kimsasiz (boʻsh) qishloq sifatida qayd etilgan. 1642-yilgi avariz daftariga koʻra qishloqda 3 ta toʻliq musulmon xonadonlari boʻlgan. 1835-yilgi aholini roʻyxatga olishda (faqat erkak aholi hisoblangan) qishloqda 6 ta xonadondan 19 nafar erkak aholi qayd etilgan. Aholi punkti Turkiya Respublikasining tashkil topishi bilan Kelkit tumaniga tutashgan qishloq maqomini saqlab qolgan.

Joylashuvi
----------

Gumushhanegacha 101 km, Kelkit tumanigacha 30 km uzoqlikda.

Aholisi
-------

| Yıllara göre köy nüfus verileri |
| --- |
| 2020 | 32 |
| 2019 | 23 |
| 2018 | 57 |
| 2017 | 2 |
| 2016 | 5 |
| 2015 | 10 |
| 2014 | 46 |
| 2013 | 44 |
| 2012 | 44 |
| 2011 | 56 |
| 2010 | 58 |
| 2009 | 54 |
| 2008 | 53 |
| 2007 | 56 |
| 2000 | 67 |
| 1990 | 149 |
| 1985 | 196 |
|

Manba
-----