***Doktor No*** – 1962-yilda Yamayka va Angliyada suratga olingan, Shon Konneri, Ursula Andress, Joseph Vizman va Jack Lord ishtirok etgan film. Britaniyalik superjosus James Bond haqidagi filmlar seriyasidagi birinchi film boʻlib, Ian Flemingning xuddi shu nomdagi romani asosida suratga olingan. Roman asosida ssenariyni Richard Maibaum(ingl.)oʻzb. Joanna Harwood va Berkely Mather(ingl.)oʻzb. yozgan. Rejissyor Terence Yang film ishlagan. Film 1975-yilgacha birga ishlagan Garri Saltzman va Albert Broccoli tomonidan ishlab chiqarilgan.

Film syujetida Jeyms Bond Britaniya agentining gʻoyib boʻlganini tekshirish uchun Britaniya Yamaykasiga boradi va radio mayoq yordamida Amerika raketasi dasturini buzishga urinayotgan doktor Yuliy Noning yer osti bazasiga tushadi. Doktor No xronologik jihatdan Casino Royale kabi Flemingning birinchi romani emas, lekin filmning oʻzida Flemingning bir qancha oldingi romanlariga ishoralar mavjud. Filmda SPECTRE(ingl.)oʻzb. tashkiloti paydo boʻladi, Bond keyingi oltita filmda u tashkilotni taʼqib qiladi.

Film nisbatan kichik byudjetga ega edi va tanqidchilar tomonidan turli baholarga ega boʻldi, ammo Doktor Noning oʻzi moliyaviy muvaffaqiyatga erishdi va eng mashhur Bond filmlaridan biriga aylandi. 25 ta film seriyasini ochib berdi va maxfiy agent film janrini yaratdi. Xuddi shu nomdagi komikslar seriyasi va filmdagi qoʻshiqlardan iborat albom chiqarildi, Doktor No esa Bond haqidagi qoʻshigʻi va mukofoti yoʻq yagona filmdir. Bond filmlarining oʻziga xos belgisiga aylangan vizual uslubi Ken Adam tomonidan ishlab chiqilgan.

Mazmuni
-------

Yamaykadagi Britaniya razvedkasi MI6 boshlig'i Jon Strangways va uning kotibi-radiooperatori "Qisqichbaqa kaliti" va "Doktor No" deb belgilangan bir nechta hujjatlarni o'g'irlaganlarning hujumi natijasida halok bo'ladi. MI6 boshlig'i M, aloqaga chiqmagan Strangwaysning taqdiri haqida bilmaydi va agent Jeyms Bondga 007 kod raqami bilan qo'ng'iroq qiladi va unga Strangwaysning g'oyib bo'lganini tekshirishni ishonib topshiradi. Ikkinchisi Kanaveraldan uchirilgan kosmik raketalarning qulashi sabablarini o'rganayotgan edi: kimdir radioeshittirishga xalaqit beradi. O'z ishida Bondga agent Feliks Leiter shaxsida Markaziy razvedka boshqarmasi yordam berishi kerak.

Kingstonga yetib kelgach, Bondni haydovchi Yamayka hukmdor saroyiga olib boradi. Ta’qib qilayotgan mashinadan uzilib qolgan Bond haydovchi bilan urushadi va undan kimga ishlayotganini aniqlashga harakat qiladi, biroq haydovchi sianid ampulasini tishlaydi va vafot etadi. Strangvayzning uyida Bond uni ta'qib qilayotgan Quarrel ismli baliqchining suratini topadi. Barda kichik janjaldan so'ng, Bond Leiter bilan uchrashadi. Quarrel va uning do'sti Puss Fehler ismli bufetchi hamkorlik qiladi. Markaziy razvedka boshqarmasi raketalar Yamayka hududida bir joyda to'planib qolganini aniqlaydi, ammo manbani topa olmaydi. Qisqichbaqa oroliga begonalar kirishi taqiqlangan va doktor No nomi bilan tanilgan bir xitoylikkga tegishli bo'lib, borishga harakat qilganlar deyarli har doim izsiz g'oyib bo'lishgan.

Orolda Bond Xunni Rayder ismli go'zal qizni uchratadi va u chig'anoq sotish bilan kun kechirardi. To'satdan, uchalasi orol qo'riqchilari bilan qayiqni topadi, ular uchtasini ta'qib qilib, ularga qarata o'q uzadi. Bond botqoqlarda hujumchilardan birini yo'q qilib, qo'lga olishdan qochadi, ammo tashqariga chiqa olmaydi. Hunny va Quarrel o't o'chiruvchi zirhli transport vositasi bo'lib chiqadigan "ajdar" haqida gapirishadi. Uning ekipaji bilan to'qnashuv natijasida Quarrel o'ldiriladi, Bond va Rayder hibsga olinadi va doktor Noning uyiga yuboriladi. Ular avval "radiatsiyadan tozalanadi", keyin esa "xonaga" olib ketiladi. ikkalasi ham keyinroq qahva va uyqu tabletkalarini qabul qilgandan keyin uxlab qolishadi.

Biroz vaqt o'tgach, ularni nemis missionerining o'g'li va ilgari Xitoyning "Tong" nomli jinoiy guruhining a'zosi bo'lgan aslzoda xitoylik ayolning o'g'li doktor No bilan kechki ovqatga olib borishadi. U Gonkongdan 10 million dollar olib qochib ketgani va bu pulga orol qurgani ma'lum bo'ladi. Biroq, radiatsiya tufayli No qo'llarini yo'qotadi va metall protez kiyishni boshlaydi. U o'zining SPECTRE xalqaro terrorchilik tashkilotini yaratadi. Tashkilot AQShga, ham "sharq" mamlakatlariga o'z xizmatlarini taklif qilgan, ammo uning takliflari javobsiz qolgan. Noe Kanaveral burnidan uchirilgan raketalarga ta'sir etuvchi va ularning traektoriyalarini o'zgartiruvchi kuchli radio emitentni o'rnatadi. U Amerikaning Merkuriy kosmik loyihasini buzish uchun yana shunday qiladi. Uning Bondni o'z safiga jalb qilishga urinishi muvaffaqiyatsiz tugadi va Xunni bilan Jeyms qamoqqa tashlanadi.

Jeyms ventilyatsiya tizimi orqali kameradan qochadi, so'ngra o'zini asosiy xodim sifatida yashirib, yadro reaktori joylashgan boshqaruv markaziga kiradi. Bond No yana bir uchirishni sabotaj qilmoqchi ekanligini ko‘radi. Raketa uchirilishidan bir necha soniya oldin u reaktorni haddan tashqari yuklaydi va doktor Noning rejasini buzadi. Jang boshlanadi, uning davomida No suv havzasida o'ladi. Baza vahima qila boshlaydi va Bond Xunni qutqarish uchun yuguradi, u bilan birga qayiqqa sakradi. Portlash sodir bo'ladi va oroldagi barcha inshootlar vayron bo'ladi. Oxir-oqibat, Xunni va Jeymsni Leyter olib keladi.

Manbalar
--------

1. ↑  dr. no – Metro-Goldwyn-Mayer

| * k
* m
* t
James Bond |
| --- |
| Kitoblar | 
* Royal qimorxonasi
* Yashayver
* Moonraker
* Yashasin olmoslar
* Rossiyadan muhabbat bilan
* Doktor No
* Goldfinger
* For your eyes only
* Sharli momaqaldiroq
* Meni sevgan josus
* Hazrati Oliyalarining maxfiy xizmatida
* Ikki hayoting bor
* Oltin toʻpponchali kishi
* Sakkizoyoq. Koʻz chaqnashi

 |
| Filmlar | 
* Doktor No
* Rossiyadan muhabbat bilan
* Goldfinger
* Sharli momaqaldiroq
* Ikki hayoting bor
* Hazrati Oliyalarining maxfiy xizmatida
* Yashasin olmoslar
* Yashayver
* Oltin toʻpponchali kishi
* Meni sevgan josus
* Moonraker
* Faqat sening koʻzlaring uchun
* Sakkizoyoq
* Qotillik uchun sharoit
* Koʻz chaqnashi
* Qotillik uchun ruxsatnoma
* Oltin koʻz
* Ertangi kun doim bor
* Dunyo ham kam
* Oʻlishning mavridi emas
* Royal qimorxonasi
* Mehribonlik kvanti
* Skyfall
* Doira
* Oʻlish vaqti emas

 |
| Norasmiy filmlar | 
* Hech qachon „hech qachon" dema
* Royal qimorxonasi (film, 1954)
* Royal qimorxonasi (film, 1967)

 |
| Aktyorlar | 
* Barry Nelson
* David Niven
* Sean Connery
* George Lazenby
* Roger Moore
* Timothy Dalton
* Pierce Brosnan
* Daniel Craig

 |