Masjidning kirish qismi
**Atia masjidi** (bengalcha: *আতিয়া মসজিদ*, arabcha: ) Bangladeshning Tangail tumanida joylashgan toʻrt gumbazli masjiddir. U 17-asrda Boburiylar davrida qurilgan va Louhajang daryosining sharqiy qirgʻogʻida joylashgan. Mamlakat Arxeologiya departamenti uni muhofaza qilinadigan yodgorlik sifatida belgilagan.

Manzili
-------

Tangail shahridan taxminan olti kilometr (3.7 mi) janubda, Delduar Upazila shahridagi Atia qishlogʻida joylashgan.

Tarixi
------

Masjidda topilgan yozuvlardan biriga koʻra (hozirgi kunda Bangladesh milliy muzeyida saqlanmoqda), inshoot 1610-1611-yillar orasida qurilgan. Bu Boburiylar sulolasidan boʻlgan Jahongir hukmronligi davrida imperator Karatiya Zamindori Boyazid Xon Pannining oʻgʻli Sayid Xon Panniga Atiya Parganasini sovgʻa qilingan vaqtida amalga oshirilgan. Panni masjidni qurish boʻyicha koʻrsatma bergan. Bino 1507-yilda vafot etgan Atiyaning taniqli soʻfiy avliyosi va mazori (maqbarasi) masjidga yaqin joylashgan Shahan Shoh Baba Adam Kashmiriy sharafiga qurilgan. Aytishlaricha, eng zoʻr masonlar va quruvchilar bu ish uchun Panni tomonidan maxsus yollangan.

Masjid 19-asr boshida sodir boʻlgan zilzila paytida vayron boʻlgan. 1837-yilda Dehlilik Roshun Xatun Choudhurani ismli savdogar ayol masjidni taʼmirlattirgan. Masjid 1909-yilda Delduarlik Zamindar Abu Ahmad Gʻuznaviy xoni tomonidan boshqa mahalliy Zamindorlar, yaʼni Karatialik Vajed Ali Xon Panni hamkorligida yana bir marta taʼmirlangan.

Tavsifi
-------

Masjidlar boburiylar meʼmorchiligining elementlarini Bengal sultonligi davridagi umumiy meʼmorchilik bilan birlashtirgan holda bunyod etilgan. Shuningdek, majmuaning gʻarbiy qismida, tahorat olish uchun qurilgan katta suv idishi mavjud boʻlgan.

Ushbu kichik masjidning tashqi koʻrinishi 18,29 metrga x 12,19 metrni, devorlarining kengligi 2,23 metrni tashkil etadi. Toʻgʻri burchakli masjid sharqiy tomonidagi ayvonga biriktirilgan katta gumbazli va kvadrat shaklidagi namozxonadan iborat boʻlib, uning tepasiga uchta kichikroq gumbaz oʻrnatilgan. Sharq tomonda uchta kemerli kirish boʻlib, oʻrtasi ikki qirrali kirishdan biroz balandroqdir.

Atia masjidining arklari toʻrtburchak shaklda. Asosiy namozxonasiga verandadan uchta kirish eshigi orqali kirish mumkin. Bundan tashqari, namozxona va ayvonga ikkita yon kirish joyi ham mavjud. Qibla devorida uchta bezakli mehrob bor. Masjidning toʻrt burchagida parallel qoliplarga boʻlingan sakkiz burchakli minoralar mavjud. Koʻtarilgan dizaynning bir necha darajalari bilan yasatilgan yon minoralar tom karnizining tepasiga tomon koʻtarilgan. Barcha minoralarning oxirida bezakli kichik gumbazlar joylashgan boʻlib, ular lotus va *kalasa* finiallari bilan birgalikda tekis nayli gumbazlar shaklida bezatilgan.

Merosi
------

Mahalliy aholi va OAVda Atia masjidi *10 Taka masjidi* deb nomlanadi, chunki Bangladesh hukumati 1978-yil 3-avgustda masjidning old tomonida masjid tasviri boʻlgan 10 numlik banknotni chiqargan.

2010-yil 6-fevralda masjidning 400 yilligi yaqin atrofdagi Shahan Shoh oʻrta maktabida nishonlangan. Tadbirda Muhammad Abdur Razzoq, Xandaker Abdul Baten va Fazlur Rahmon Faruque ham ishtirok etgan. Tadbirda, shuningdek, masjid tarixiga bagʻishlangan *Atianama* kitobining nashr etilishini nishonladi.

Yana qarang
-----------

* Bangladeshdagi masjidlar roʻyxati
* Islom arxitekturasi

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  „Historic Atia Mosque about to wear away". *The Daily Star* (8-fevral 2010-yil). Qaraldi: 21-yanvar 2016-yil.
2. ↑  *Nayeem.* „Atiya Jame Masjid". *Offroad Bangladesh*.