Li Hongzhi (talaffuzi: *Li Xonji*) 1992-yilda Xitoyning Chanchun shahrida **Falun Gong taʼlimotlarini** nashr etdi. Ular maʼnaviy, ilmiy va axloqiydan metafizikaviygacha boʻlgan keng koʻlamli mavzularni qamrab olgan. Yaratilganidan beri Falun Gong Xitoy tarixidagi eng tez rivojlanayotgan *qigong* (Pinyin: qìgōng) maktablaridan biri boʻlib kelgan. 

Falun Gong taʼlimotlari ikki asosiy kitoblar *Falun Gong* va *Zhuan Falun da ifodalangan* *zhēn* 眞, *shàn* 善 va *rěn* 忍 (taxminan haqiqat, xayrixohlik va bardosh sifatida tarjima qilinadi) tamoyillariga asoslangan. *Falun Gong* — bu *qigongni* muhokama qiladigan, yuqorida aytib oʻtilgan prinsiplarni taqdim etadigan va meditatsiya uchun mashqlarning illyustratsiyasi va tushuntirishlarini taqdim etadigan kirish kitobi. *Zhuan* *Falun* Falun Gong taʼlimoti boʻyicha Markaziy va eng keng qamrovli ekspozitsiya hisoblanadi.

"*Falun Gong* "kitobiga koʻra, „Fǎlún" (Budda Fǎ) Budda maktabining (Buddizmdan farqli) buyuk, yuqori darajadagi yetishtirish usuli boʻlib, unda koinotning oliy tabiati *Chjen-Shan-Renga* assimilyatsiya qilinadi. Bu kontseptsiyada „kultivatsiya" salbiy bogʻlanishlardan voz kechish va oʻzini „Rostlik-rahm-shafqat-bardoshlilik"ga singdirish orqali xīnxìng (aql-tabiat)ni yuksaltirishni bildiradi. „Amaliyot" inson tanasini tozalash va oʻzgartirish uchun aytiladigan beshta meditatsion mashqlarni anglatadi. Kultivatsiya muhim deb hisoblanadi va mashqlar oʻz-oʻzini takomillashtirish jarayonini toʻldirishi aytiladi.

Falun Gongning shahvoniylik kabi mavzulardagi konservativ va axloqiy qarashlari munozaralarga sabab boʻldi.

Taʼsirlar
---------

*Shuningdek qarang: Theoretical background va History of Falun Gong*

### Buddizm va Daosizm

Falun Gong taʼlimoti *fojia*, Budda maktabi va *fojiao*, buddizm dini, shuningdek, Dao maktabi (*daojia*) va *daosizm dini (daojiao)* oʻrtasida farq qiladi. Li Hongzhining taʼkidlashicha, Xiu Lian yoki Kultivatsiya amaliyotining ikkita asosiy tizimi mavjud: „Budda maktabi" va „Dao maktabi". Lining soʻzlariga koʻra, Budda maktabining tarbiyalash usullari *rahm* — *shafqatni* rivojlantirishga qaratilgan boʻlsa, Dao maktabi haqiqatni rivojlantirishga eʼtibor beradi. Falun Gongda *haqiqat* va *rahm*-shafqat koinotning asosiy tabiatining aspektlari sifatida tushuniladi, Chjen-Shan-Ren, taxminan, haqiqat, rahm-shafqat va bagʻrikenglik deb tarjima qilinadi, ularning har biri Chjen-Shan-Renga oʻtadi.. Shunday qilib, Budda maktabida yoki Dao maktabida etishtirish amaliyoti ushbu kosmik xususiyatni oʻzlashtirish jarayoni deb hisoblanadi. Lining taʼkidlashicha, Dao va Budda maktablarida dunyoviy dinlar bilan bogʻliq boʻlmagan va koʻpincha ustozdan shogirdga yashirincha oʻtadigan yoki „hamisha tinchgina, xalq orasida yoki togʻlarning tubida oʻtkaziladigan" koʻplab oʻstirish usullari mavjud. Lining taʼkidlashicha, „Bunday amaliyotlarning oʻziga xosligi bor. Ular yaxshi shogirdni tanlashlari kerak — u haqiqatan ham ilgʻor darajaga etishishga qodir boʻlgan ulkan fazilatga ega."

"*Falun Gong* "kitobida Li Falun Gong buddist qigong va toʻgʻridan-toʻgʻri oʻstirish usuli ekanligini taʼkidlaydi, bu buddizm diniga hech qanday aloqasi yoʻq, garchi ular turli yondashuvlarga ega boʻlsa-da, kultivatsiyada bir xil maqsadlarga ega.

Lining taʼkidlashicha, buddizm dini „Shakyamuni Hindistonda ikki ming yildan koʻproq vaqt oldin, yetishtirish paytida uygʻotgan madaniyat tizimidir".

Falun Gongda, buddizm yoki daosizmda boʻlgani kabi, amaliyotchilardan asta-sekin salbiy bogʻlanishlardan voz kechish talab qilinadi. Devid Ownbyning soʻzlariga koʻra, Falun Gongda insoniy bogʻlanishlardan voz kechish talabi xudbin maqsadlarga erishish uchun emas, balki „buning aksi boʻlishi kerak. Amaliyotchilarga fazilatni rivojlantirish va karma bilan ishlash uchun boshqalarga rahm-shafqat va xayrixohlik bilan munosabatda boʻlish tavsiya etiladi." Uning soʻzlariga koʻra, bunday rahm-shafqat va xayrixohlik avvaldan bogʻliq boʻlgan kishilarga xos boʻlishi kerak, shuningdek, maqsad minnatdorchilik yoki muhabbat uygʻotish emas, balki koinot tabiatiga muvofiq boʻlishi kerak. Li, shuningdek, amaliyotchilar dunyodan uzoqlashmasliklarini va ular amaliyot bilan shugʻullanmaydiganlar, jumladan, „hatto amaliyotga dushman boʻlganlar" bilan oʻzaro aloqada boʻlishlarini taʼkidlaydi. Bu yerda gap, Ownbyning fikriga koʻra, amaliyotchi oʻzlarining rahm-shafqatida beparvo boʻlishidan oldin, dunyoviy muhitda boshdan kechirgan stress „ularning karmalarini kamaytirishga imkon beradigan azob-uqubatlar shaklini tashkil qiladi".

Stiven Chan, Global Society (tarjimasi „Global Jamiyat") xalqaro munosabatlar jurnalida yozishicha, inson hayotini katta kosmos bilan bogʻlaydigan metafizik tizimni taqdim etishda Falun Gong Xitoy davlatining kommunistik — ateistik mafkurasini qaysidir maʼnoda chetlab oʻtadigan falsafani taqdim etadi. Uning fikricha, bu Xitoy rasmiylari tomonidan qabul qilingan taqiq qaroriga olib kelgan boʻlishi mumkin. Channing yozishicha, Falun Gong Xitoy hukumati uchun hech qanday siyosiy xavf tugʻdirmaydi va Falun doktrinasi doirasida qasddan siyosiy kun tartibi yoʻq. Uning xulosasiga koʻra, Falun Gong taʼlimotlar tufayli emas, balki Falun Gong kommunistik apparatdan tashqarida boʻlgani uchun taqiqlangan.

Chan Falun Gong va Buddizm oʻrtasida oʻxshashliklarni keltirib, ikkalasi yaxshilik va boshqalarga soʻzsiz hamdardlik haqidagi markaziy taʼlimotni baham koʻrishini aytdi. Chan shuningdek, Falun Gong va Buddizm oʻrtasidagi farqni koʻrsatadi. Pennining yozishicha, Li Xonjining buddizmni tanqid qilgan yana biri buddizmning asl shakli Sakyamuni buddizmi qandaydir sof boʻlgan, u asrlar davomida tanazzulga uchragan ruhoniylar aralashuvi tufayli tanazzulga yuz tutgan va shu tariqa Buddist Dharmani buzgan. Falun Gong boshqaruv meʼyori sifatida yaxshilikning muhim yuksalishini oʻrgatadi, bu erda yaxshilik jamiyatni yaratadi, garchi konservativ tarzda boʻlsa ham.

Ownbyning soʻzlariga koʻra, „mehnatkorlarga oʻz hayotlarida amal qilishlari kerak boʻlgan axloqiy fazilatlar [bu] haqiqat, rahm-shafqat va bagʻrikenglikdir" va Falun Gongning uchta markaziy ustunidir. Lining taʼkidlashicha, etishtirishning maqsadi maʼnaviy yuksalishdir, unga „karmani yoʻq qilish — oʻtmishdagi va hozirgi hayotning toʻplangan gunohlari koʻpincha odamlarda kasallik sifatida namoyon boʻladi va yaxshilikni toʻplaydi". Kultivatsiya orqali Falun Gong „koinotning mohiyati bilan shaxsiy uygʻunlikni vaʼda qilgan". Falun Gongning sharqona anʼanalarga boʻlgan izchil ishoralariga muvofiq, Li zamonaviy ilm-fanning „oʻz-oʻzidan oʻrnatilgan chegaralarini" tanqid qildi va anʼanaviy xitoy ilm-faniga mutlaqo boshqacha, ammo bir xil darajada haqiqiy bilim tizimi sifatida qaradi. Shu bilan birga, u Falun Gong taʼlimotining bir qismini ifodalash uchun zamonaviy ilmiy gʻoyalardan, xususan, atom nazariyasi va yadro energiyasiga murojaat qilish orqali qarz oldi. Li oʻz taʼlimotiga ilmiy elementlarni kiritish orqali Falun Gongning anʼanaviy, xurofiy eʼtiqod tizimi sifatida tavsiflanishidan qochishga va maʼlumotlilar orasida kengroq izdoshga ega boʻlishga umid qildi. Yangi zelandiyalik olim Xezer Kavanning yozishicha, Falun Gong aʼzolari „toʻgʻrilik, rahm-shafqat, bagʻrikenglik" tamoyillarini chuqurroq tergovdan qochish taktikasi sifatida begonalarga takrorlagan. Kavanning aytishicha, Li oʻz izdoshlariga Falun Gong haqida begonalarga yolgʻon gapirishni buyurgan.

Xitoylik olim Benjamin Pennining 2005-yildagi *"Falun Gong, Buddizm va Buddist qigong"* nashrida taʼkidlanishicha, bostirilgandan soʻng Xitoy Buddistlar uyushmasi Falun Gongni qoralashga tayyor edi va boshqa buddist guruhlar taʼqibdan qoʻrqib, unga ergashgan. U, shuningdek, buddist hamjamiyatining Falun Gongga munosabati ham qisman Falun Gongning Xitoyda tez oʻsishi bilan bogʻliq boʻlishi mumkinligini taʼkidlaydi. Pennining soʻzlariga koʻra, Li Budda maktabining xususiyatlari orasida Buddalikni rivojlantirish va Falun Gong taʼlimotiga kiritilgan oldindan belgilab qoʻyilgan munosabatlarga ishonish kiradi.

Mariya Changning fikricha, Lining „Dxarma tugashi davri" haqidagi taʼlimoti va uning „oxirgi vayronagarchilikning yakuniy davrida" najotni taʼminlash haqidagi soʻzlari apokaliptikdir. Penni Falun Gongni „bu chinakam apokaliptik guruhlar"dan biri deb hisoblashdan qaytaradi va Li Hongzhinng taʼlimotlari „Dharma tsikli yoki Buddist qonuni haqidagi koʻproq buddist tushunchasi" kontekstida koʻrib chiqilishi kerakligini aytadi.

### Qigong

*Qigong* harakatlar yoki tartibga solinadigan nafas olishni oʻz ichiga olgan turli xil anʼanaviy kultivatsiya usullarini anglatadi. Qigong sogʻligʻini yaxshilash uchun, tibbiyot kasbi, ruhiy yoʻl yoki Xitoy jang sanʼatining tarkibiy qismi sifatida qoʻllanilishi mumkin.

*Qigong* atamasi 1950-yillarning boshlarida gʻayritabiiylik, boqiylik va ruhiy transsendensiyaga intilishni targʻib qiluvchi Buddizm yoki Taoizmga asoslangan qadimiy ruhiy intizomga muqobil yorliq sifatida yaratilgan. Yangi atama Maoizm davrida „xurofot" deb atalgan va taʼqibga uchragan qadimiy ruhiy amaliyotlar bilan bogʻlanish xavfidan qochish uchun yaratilgan. Maʼnaviyat va dinga past nazar bilan qaraladigan Kommunistik Xitoyda bu kontseptsiyaga „toqat qilingan", chunki u oʻzida hech qanday ochiq diniy va maʼnaviy unsurlarni oʻz ichiga olmagan; 1980 va 1990-yillardagi Xitoyning maʼnaviy boʻshligʻi paytida millionlab odamlar unga oqib kelishdi. Olimlarning taʼkidlashicha, Xitoyda qigongning ulkan mashhurligi, qisman, aholi sogʻligʻini yaxshilash va saqlash yoʻlini koʻrganligi bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. Ownbyning soʻzlariga koʻra, bu tezda katta ahamiyatga ega boʻlgan ijtimoiy hodisaga aylandi.

  

1992-yilda Li Hongzhi Falun Gongni, qigong bilan bogʻliq hodisa va kultivatsiya amaliyotining batafsil koʻrgazmasidan tortib, ilm-fan va axloqqa qadar keng koʻlamli mavzularga toʻgʻri keladigan taʼlimotlarni taqdim etdi. Keyingi bir necha yil ichida Falun Gong tezda butun Xitoy boʻylab mashhurlikka erishdi. Falun Gong 1992 va 1994-yillar oraligʻida uning koʻplab faoliyatini, shu jumladan 54 ta keng koʻlamli maʼruzalarni homiylik qilgan va tashkil etishga yordam bergan davlat nazoratidagi Ilmiy Qigong tadqiqot assotsiatsiyasiga qabul qilindi. 1992 va 1993-yillarda u Pekin Sharq sogʻliqni saqlash koʻrgazmasida hukumat mukofotlariga sazovor boʻldi, jumladan „Omma tomonidan eʼtirof etilgan Qigong ustasi" va „Chegara fanini rivojlantirish uchun mukofot".

Li Hongzhi kitoblarining mazmuni Xitoyning qigong jamiyatida asrlar davomida muhokama qilingan savollarga sharhlarni oʻz ichiga oladi. Ownbyning soʻzlariga koʻra, Li qigong harakatini "yolgʻon taʼlimotlar va ochkoʻz va firibgar „ustalar" bilan toʻla" deb koʻrdi va uni tuzatishga kirishdi. Li oʻzini va Falun Gongni „koʻp asrlik kultivatsiya anʼanasi"ning bir qismi deb bilardi va oʻz matnlarida koʻpincha „notoʻgʻri, deviant yoki heterodoks yoʻllarni" oʻrgatganlarga hujum qilar edi. Qigong olimi Devid Palmerning taʼkidlashicha, Li „oʻz uslubini qigongdan butunlay boshqacha maqsadlarga ega deb qayta taʼriflagan: amaliyotning maqsadi jismoniy salomatlik yoki gʻayrioddiy kuchlarni rivojlantirish emas, balki qalbni poklash va ruhiy najotga erishish boʻlishi kerak... Falun Gong endi oʻzini qigong usuli sifatida emas, balki koinotning Buyuk Qonuni yoki Dharma (*Fa*) sifatida koʻrsatdi."

Oʻzining maʼruzalaridan birida Li Hongzhi Dafa odamlarga kultivatsiya jarayonida yuqori darajalarga koʻtarilish imkonini berishi mumkinligini aytdi.

Zhao (talaffuzi: *Chjao*)ning soʻzlariga koʻra, uning mashhur nomi Falun Gong va afzal koʻrgan nomi Falun Dafa uning amaliy va maʼnaviy jihatlarini taʼkidlaydi. Falun Gong soʻzma-soʻz „Qonun gʻildiragi amaliyoti (Dharma Chakra)" degan maʼnoni anglatadi, bu qi yoki hayotiy energiyani yoʻnaltirish va uygʻunlashtirishga qaratilgan beshta meditatsion mashqlar qatoriga ishora qiladi. Qi oqimi va funksiyasi haqidagi nazariyalar anʼanaviy xitoy tibbiyoti va salomatlikni mustahkamlovchi qigong mashqlari uchun asosdir. Chjaoning aytishicha, anʼanaviy Xitoy madaniyati „materiya va ruh, tana va ruhning chuqur talqinini" oʻz ichiga oladi va Falun Gong „tibbiyot va din oʻrtasidagi Gʻarb farqidan farqli oʻlaroq, jismoniy va maʼnaviy shifo birligini taʼkidlaydi". Sogʻlikka foyda keltirishi uchun jismoniy mashqlar ongni yoʻnaltirish usuli sifatida axloqiy tarbiya va ruhiy mashqlar bilan birga boʻlishi kerak. Falun Gong uchun oʻstirilishi kerak boʻlgan fazilatlar „toʻgʻrilik", „xayr-ehson" va „bardoshlilik"dir.

Falun Gong sharqona tasavvuf va anʼanaviy xitoy tabobatiga tayanadi, zamonaviy ilm -fanning oʻz-oʻzidan qoʻygan chegaralarini tanqid qiladi va anʼanaviy xitoy ilm-fanini mutlaqo boshqacha, ammo teng darajada haqiqiy bilim tizimi sifatida koʻradi. Shu bilan birga, deydi Zhao, u oʻzining kosmik qonunlarini ifodalashda zamonaviy ilm-fan tilini oladi. Chjaoning soʻzlariga koʻra, "Falun Gong diniy eʼtiqod sifatida kontseptsiyalashtirilmagan; aksincha, uning amaliyotchilari, jumladan, nufuzli Amerika universitetlarining doktorlik darajasiga ega boʻlganlar, uni „fanning yangi shakli" deb bilishadi".

Falun-gong boʻyicha taniqli olim David Ownby taʼlimotda uchta asosiy mavzuni ajratib koʻrsatadi: birinchidan, „Li oʻz qarashlarini yoʻqolgan yoki eʼtibordan chetda qolgan ruhiy anʼanaga qaytish va zamonaviy ilm-fanga qoʻshgan katta hissa sifatida taqdim etadi"; ikkinchidan, "Falun Gong chuqur *axloqiydir* "; uchinchidan, „Falun Dafa amaliyotchilarga gʻayritabiiy kuchlarni vaʼda qiladi". Ownby, shuningdek, amaliyotning jozibadorligining asosiy qismi sifatida „xitoylik" ni sanab oʻtadi.

Palmerning aytishicha, 1999-yil iyulidan oldin butun Xitoy boʻylab xuddi shu manzarani tong saharda kuzatish mumkin edi: „Yuzlab odamlar bogʻlar va yoʻlaklarda lenta musiqasi ritmida sekin harakatda Falun Gong mashqlarini mashq qilishmoqda… sariq va daraxtlarga osilgan qizil *Fa* bannerlar usuli va uning tamoyillarini taqdim etdi. Kechqurun amaliyotchilar tez-tez shogirdlar uyida uchrashib, Zhuan Falunni oʻqish, uning taʼlimotlarini muhokama qilish va kultivatsiya tajribasini almashish uchun uchrashishardi."

Kultivatsiya
------------

Li boshidanoq Falun Gongning taʼlimotlarini yetkazish va shifobaxsh kuchlaridan foydalanish boʻyicha oʻzining mutlaq vakolatini tasdiqladi: u Changchunda bu huquqlarga faqat oʻzi ega ekanligini va kim buzgan boʻlsa, chiqarib yuborilishi kerakligini aytdi. Lining aytishicha, boshqa odamlarning kasalliklarini davolash yoki boshqalarni davolanish uchun amaliyot nuqtasiga kelishga taklif qilish Dafa qoidalarini buzishdir. Agar shunday boʻladigan boʻlsa, qoidabuzarni Li uning shogirdi deb hisoblamaydi. U shogirdlarini amrni buzgan yordamchilarni almashtirishga chaqiradi. Shuningdek, Li Zhuan Falunda oʻz izdoshlaridan ustaxonalar uchun toʻlov olishni taqiqlab, agar ular shunday qilsalar, „uning dharma tanalari oʻzlarida mavjud boʻlgan hamma narsani olib qoʻyadi, shuning uchun ular *Falun Dafaga* tegishli boʻlmay qoladilar va ular oʻrgatgan narsa boʻladi", deb yozgan edi. *Falun Dafa* boʻlmang."

Li Hongzhi Falun Gongni „yuqori darajadagi kultivatsiya amaliyoti" sifatida taʼriflaydi, bu oʻtmishda „juda yuqori Xinxing (aql-tabiat) yoki ajoyib tugʻma sifatga ega boʻlgan amaliyotchilarni talab qiladigan intensiv oʻstirish usuli boʻlib xizmat qilgan"; u amaliyot koinot va hayotning turli darajadagi tamoyillarini uni oʻrganishga bagʻishlaganlarga ochib berishini oʻrgatadi. *Xinxingni* koinotning tabiatiga singib ketish uchun oʻstirish va qaygʻu va qiyinchiliklarga chidagan holda karmani yoʻq qilish orqali „asl, haqiqiy oʻz" ga qaytish va inson hayotining haqiqatini tushunish mumkin. Falun Dafada Rostlik (Zhen 真), rahm-shafqat (Shan 善), bagʻrikenglik (Ren 忍) kosmosning asosiy xususiyati va oʻstirish jarayoni sifatida koʻriladi, amaliyotchilardan biri qoʻshimchalardan va salbiy fikrlardan voz kechish orqali oʻzini anglab yetadi. „Zhuan Falun" Li Hongzhining aytishicha, agar kishi oʻzini amaliyotchi sifatida oʻziga xos xususiyatga ega boʻlsa, u kishi Tao ga erishgan boʻladi.

Danny Schechter(talaffuzi: *Denni Shexter*)ning soʻzlariga koʻra, Falun Gong odamlarning koinot bilan aqli va tanasi orqali bogʻlanganligi haqidagi anʼanaviy xitoylik eʼtiqodlariga mos keladi. Li „anʼanaviy mentalitetlarga" qarshi chiqadi va koinot, vaqt-makon va inson tanasi haqidagi afsonalarni ochishga kirishadi.

Lining aytishicha, xinxingni koʻtarish oʻz-oʻzini rivojlantirish uchun asosdir. Xinxingni takomillashtirish, odamlarning uygʻonishiga toʻsqinlik qiladigan insoniy qoʻshimchalar va tushunchalardan voz kechishni anglatadi. Bogʻlanish atamasi hasad, raqobatbardoshlik, shon-shuhrat, oʻzini koʻrsatish, moddiy manfaatga intilish, gʻazab, shahvat va shunga oʻxshash xususiyatlarni anglatishi mumkin. *Zhuan Falunda* u oddiy odamlar orasida yomon fikrlarni yoʻq qilish kerakligini taʼkidlaydi — shundan keyingina yuqoriga koʻtarilishi mumkin.

Lining taʼkidlashicha, moddiy narsalarga ega boʻlishning oʻzi muammo emas, balki muammo moddiy narsalarga bogʻlanishni rivojlantirishda. Ownbyning taʼkidlashicha, Li Hongzhi uchun qoʻshilish „amaliyotchi (yoki har qanday inson) va haqiqatga intilish va oʻstirish oʻrtasidagi tom maʼnoda har qanday istak, his-tuygʻu, odat yoki yoʻnalishdir". *Zhuan Falun* Lining boshida, oʻstirish jarayoni raqobat, aldash va hatto ozgina shaxsiy manfaatlar uchun zarar etkazish kabi „inson qoʻshimchalaridan doimo voz kechishdan biri" ekanligini aytadi.

Li shuningdek, yoʻqotish va daromad pulni yoʻqotish yoki qulaylik orttirishni anglatmaydi, aksincha, insonning qancha odamiy bogʻliqliklarini yoʻqotishi va kultivatsiya amaliyoti jarayonida qanchalik yorugʻlik qilishi mumkinligi oʻlchovidir.

Lining amaliyotchilardan sentimentallik yoki qing (情)ga boʻlgan bogʻliqlikni kamaytirish haqidagi talabini oʻzlashtirish eng qiyin deb biladi. Zhuan Falun Lining toʻrtinchi maʼruzasida, inson hissiyot tufayli odam boʻlishi mumkin va ular faqat shu uchun yashaydilar. Kultivatsiya amaliyotida muvaffaqiyatga erishish uchun hissiyotlardan voz kechish kerak. Ownby buni „juda buddist" deb hisoblaydi, chunki bu insoniy munosabatlar tarmogʻidan chiqish yoʻlidir … va shuning uchun individual maʼrifat sari qadamdir.

Ownbyning aytishicha, Li amaliyotchilarni xudbin maqsadlarga erishish uchun emas, balki „aksincha" insoniy bogʻlanishdan voz kechishga undaydi. Amaliyotchilarga fazilatni rivojlantirish va karma bilan ishlash uchun boshqalarga rahm-shafqat va xayrixohlik bilan munosabatda boʻlish buyuriladi." Uning aytishicha, bunday rahm-shafqat va xayrixohlik avvaldan bogʻliq boʻlgan kishilarga xos boʻlmasligi kerak, shuningdek, maqsad minnatdorchilik yoki muhabbat uygʻotish boʻlmasligi kerak; Buning oʻrniga, bu „koinotning tabiatiga moslashish". Li, shuningdek, amaliyotchilar dunyodan uzoqlashmasliklarini va ular amaliyot bilan shugʻullanmaydiganlar, jumladan, „hatto amaliyotga dushman boʻlganlar" bilan oʻzaro aloqada boʻlishlarini taʼkidlaydi. Bu yerda gap, Ownbyning fikriga koʻra, amaliyotchi oʻzlarining rahm-shafqatida beparvo boʻlishidan oldin, dunyoviy muhitda boshdan kechirgan stress „ularning karmalarini kamaytirishga imkon beradigan azob-uqubatlar shaklini tashkil qiladi".

Yuqorida zikr etilgan bunday gaplar Qur’onning „Alloh poklanganlarni sevadi" (9:108) iborasidan kuzatilishi mumkin.

 Bir guruh odamlar Falun Dafaning toʻrtinchi mashqini bajarmoqda.
Lining taʼkidlashicha, kultivatsiya bilan shugʻullanish uchun har qanday sharoitda boshqalarga eʼtiborli boʻlish va qiyinchiliklarga duch kelganda har doim sababni izlash kerak.

### Zhuan Falun, asosiy kitob

Falun Gong taʼlimotlari ikkita asosiy asarni oʻz ichiga oladi: *Falun Gong* va *Chjuan Falun*:

* *Falun Gong* — bu qigongni muhokama qiladigan, amaliyot tamoyillari bilan tanishtiruvchi va mashqlarning rasmlari va tushuntirishlarini beruvchi kirish kitobidir.
* *Zhuan Falun* asosiy taʼlimot va eng keng qamrovli ishdir; Bu Lining toʻqqizta maʼruza seriyasining tahrirlangan versiyasi boʻlib, ulardan 54 tasini 1992—1994-yillarda butun Xitoy boʻylab oʻqigan.

Ownby *Falun Gong* va *Chjuan Falunni* mazmun jihatidan bir-biriga mos keladi deb hisoblaydi, garchi u „nyuanslardagi muhim farqlar ikkalasini ajratib tursa ham" deydi. World Book(tarjimasi „Dunyo Kitobi") entsiklopediyasi Zh*uan Falunning* mazmunini „evolyutsiya, makon va vaqtning maʼnosi va koinot sirlarini" oʻrganish sifatida tasvirlaydi. Penni 2003-yilda shunday degan edi: „1999-yilda Falun Gong materik Xitoyda taqiqlanganidan soʻng, Falun Gong kitoblarining yangi nashrlarida endi Lining tarjimai holi yoʻq. Bu oʻzgarishlar Lining jamoatchilik eʼtiboridan chetga chiqish tendentsiyasini aks ettiradi. 2000-yildan beri u kamdan-kam hollarda omma oldida paydo boʻldi, uning mavjudligi deyarli butunlay elektron shaklda yoki Falun Gong veb-saytlaridagi iqtiboslar orqali oʻzgartirildi. Li Xonchjining tarjimai holi 2001-yildan keyin bir muncha vaqt oʻtgach, Falun Gong veb-saytlaridan oʻchirildi." Kavan 2008-yil iyul oyida matnning bir qismining ingliz tiliga tarjimasi (Zhuan Falun II jild) onlayn tarzda taqdim etilmaganini taʼkidladi. Yoʻqolgan tarjima 2008-yil iyun oyida „II jild" sifatida Internetda nashr etilganga oʻxshaydi.

1996-yilda Sidneydagi maʼruzasida „Zhuan Falun" asariga ishora qilib, Li bu kitobni qigong va uning asosiy maqsadi, qigong jamiyatidagi baʼzi hodisalar va qigong nima uchun oddiy insoniyat jamiyatida tarqalishini tushuntirish uchun yozganligini aytdi.

Lining taʼkidlashicha, doimiy oʻrganish amaliyotchini yakuniy maqsad „Koʻrish" yoki maʼrifat sari yetaklaydi. Uning soʻzlariga koʻra, „*Zhuan Falun*"ni qayta-qayta oʻqish va uning tamoyillariga muvofiq harakat qilish orqali amaliyotchilar oʻzlarini koinotning asosiy xususiyatlariga oʻzlashtiradilar: *hen* 真, *Shan* 善 and *Ren* 忍, „*Rostgoʻylik-rahm-shafqat-bardoshlilik".*

Zhuan Falun oʻz ichiga olgan mavzular: *Zhen* 真, *Shan* 善 *Ren* 忍 — yaxshi va yomon odamlarni ajratishning yagona mezoni, Budda maktabi qigong va buddizm, gʻayritabiiy qobiliyatlar, yoʻqotish va daromad, karmaning oʻzgarishi, Xinxing (ong tabiati va axloqiy sifat), Aql va tanani tarbiyalash, Nutqni rivojlantirish, Goʻsht isteʼmol qilish masalasi, Kasalliklarni davolash masalasi, Qi Gong va jismoniy mashqlar, Maʼrifat va boshqalar.

1992-yildan beri Li Falun Gong maʼruzalarini oʻqigan, ular transkripsiya qilinib internetga joylashtirildi. U *Zhuan Falunni* kultivatsiya amaliyoti uchun asosiy qoʻllanma sifatida koʻrish kerakligini taʼkidlaydi. 2007-yilda u soʻnggi maʼruzalar *Zhuan Falunga* qoʻshimcha ekanligini va *Zhuan Falunni* tez-tez oʻrganish kerakligini aytdi."

### *Zhen* 真, *Shan* 善, *Ren* 忍

Falun Gongning taʼkidlashicha, koinotning asosiy xususiyati *Zhen* 真, *Shan* 善 *Ren* 忍 yoki „Rostgoʻylik-rahm-shafqat-bardoshlilik"dir. *Zhuan Falun* Li, Chjen-Shan-Renning xarakteristikasi havo, tosh, yogʻoch, tuproq, temir va poʻlatning mikroskopik zarralarida, inson tanasida, shuningdek, barcha moddalarda ekanligini aytadi. „Qadim zamonlarda Besh element koinotdagi hamma narsa va materiyani tashkil qiladi, deb aytishgan; ular ham ushbu xususiyatni, Zhen-Shan-Renni olib yuradilar."

Ownby Lining axloqiy olam haqidagi munozarasiga ishora qiladi, bu erda „Li Xonjining soʻzlariga koʻra, koinotning tuzilishi kultivatorlar oʻz hayotlarida amalda qoʻllashlari buyurilgan axloqiy fazilatlardan iborat: haqiqat, rahm-shafqat va bagʻrikenglik. Oʻstirishning maqsadi va shuning uchun hayotning oʻzi — bu salbiy karmani yoʻq qilish va yaxshilikni toʻplash orqali erishiladigan ruhiy yuksalishdir."

Li amaliyotchilar oʻz fikrlari va harakatlarini ushbu tamoyillarga oʻzlashtirishlari kerakligini oʻrgatadi, bunda koinot va hayot sirlarining yuqori tomonlari ochiladi: „Amaliy amaliyotchi Budda Faning oʻziga xos namoyon boʻlishini faqat oʻzi tushunadigan darajada tushunishi mumkin. yetishtirish darajasiga yetdi, bu uning yetishtirish Meva holati va darajasidir."

Amaliyot
--------

Amaliyot atamasi beshta mashqni anglatadi, ulardan biri oʻtirish meditatsiyasi. *Falun Gong* kitobida Li Hongzhi mashqlar ortidagi tamoyillarni tushuntiradi.

Uning soʻzlariga koʻra, mashqlar amaliyotdagi „uygʻunlik va mukammallik" ning bir qismidir va bu „aql-tana oʻstirishning keng qamrovli tizimi"ga aylanadi. Lining taʼkidlashicha, Falun Gong ham kultivatsiyani, ham amaliyotni talab qilsa-da, *xinxingni* etishtirish aslida muhimroqdir. Biroq, „Faqat oʻz *xinxingni* rivojlantiradigan va Buyuk Yakunlash Yoʻli mashqlarini bajarmagan odam oʻzining gong kuchining oʻsishiga toʻsqinlik qiladi va uning asl tanasi (*benti)* oʻzgarmaydi".

* Birinchi mashq: Budda ming qoʻlni koʻrsatmoqda:

Ushbu mashq tanadagi „barcha energiya kanallarini ochishga" qaratilgan choʻzish harakatlarini oʻz ichiga oladi. *Falun Gongda* Li „yangi boshlanuvchilar qisqa vaqt ichida energiya olishlari va tajribali amaliyotchilar tezda yaxshilanishi mumkin" deb taʼkidlaydi. Bu „energiya toʻsib qoʻyilgan joylarni yorib oʻtish, energiyaning erkin va silliq aylanishini taʼminlash, tanadagi va teri ostidagi energiyani harakatga keltirish, uni kuchli aylanma va koinotdan katta miqdorda energiya olish" deyiladi". U sakkizta harakatdan iborat.
* Ikkinchi mashq: Falunning tik turishi:

Ushbu mashq toʻrtta tik turishdan iborat tinch turgan meditatsiyadir.
* Uchinchi mashq: Ikkita kosmik ekstremalga kirib borish:

Ushbu mashqning maqsadi, *Falun Gongda* taʼkidlanganidek, "tezda „sof-oq tana" holatiga erishish" uchun „kosmik energiyaga kirib, uni tanadagi energiya bilan aralashtirish" dir.
* Toʻrtinchi mashq: Falun samoviy aylanasi:

*Falun Gongning* aytishicha, toʻrtinchi mashq „oʻrta darajadagi" va oldingi uchta mashqlar toʻplamiga asoslangan. Lining taʼkidlashicha, ushbu mashqning eng ajoyib xususiyati „inson tanasining barcha gʻayritabiiy holatlarini tuzatish uchun Falunning aylanishidan foydalanish, shunda inson tanasi, kichik kosmos oʻzining asl holatiga va butun tananing energiyasiga qaytadi. erkin va muammosiz aylanishi mumkin".
* Beshinchi mashq: Ilohiy kuchlarni mustahkamlash:

Oʻrta darajadagi beshinchi mashqda tinch meditatsiya oldidan Budda mudralari yoki Buddist qoʻl imo-ishoralari mavjud.

Amaliyot teleologiyasi
----------------------

*Zhuan Falun* Lining aytishicha, inson hayoti oddiy insoniyat jamiyatida emas, balki „koinot makonida" yaratilgan. Uning soʻzlariga koʻra, koinot boshidanoq xayrixoh va „Zhen-Shan-Renning oʻziga xos xususiyatlarini oʻzida mujassam etgan". Hayot yaratilganda, u olamning oʻziga xos xususiyati bilan oʻzlashtiriladi. Biroq, oxir-oqibat munosabatlar tarmogʻi paydo boʻldi va xudbinlik paydo boʻldi; borliqlarning darajasi asta-sekin pasayib, oxir-oqibat inson darajasiga yetdi. Li oʻz kitobida inson boʻlishdan maqsad kultivatsiya bilan shugʻullanish va „asl, haqiqiy oʻziga" qaytish ekanligini aytadi.

Ownby Lining maʼnosini shunday izohlaydi: "odamlar dastlab qandaydir xudolar boʻlgan, ular hayot „murakkablashgan" (xitoy tilida ingliz tiliga qaraganda koʻproq salbiy maʼnoga ega boʻlgan soʻz) oʻz mavqeini yoʻqotgan va ular axloqsiz xatti-harakatlar bilan shugʻullangan. Taxminlarga koʻra, odamlar kultivatsiya orqali oʻzlarini qutqarib, oʻzlarining ilohiy mavqeiga ega boʻlishlari mumkin."

Li kundalik hayotda fazilatni saqlab qolishni oʻrgatadi, insonning istaklari va qoʻshimchalarini asta-sekin tan olish va rad etish orqali xinxingni oʻstirish yoki yaxshilash. Amaliyotchi, shuningdek, karmani kamaytirish uchun qiyinchiliklar va qiyinchiliklarga dosh bera olishi kerak, bu Lining taʼkidlashicha, bu salbiy, qora moddadir, bu odamlarni maʼnaviy haqiqatlarga toʻsqinlik qiladi. Uning qarama-qarshiligi, yaʼni fazilat, yaxshilik qilish va qiyinchiliklarga sabr-toqat bilan erishilgan oq moddadir. Lining taʼkidlashicha, fazilat *gongga* yoki „oʻstirish energiyasi" ga aylanishi mumkin, bu inson ruhi abadiy, asosiy energiya deb aytiladi va oxir-oqibat oʻlimdan keyin ruh qaerga borishini belgilaydi.

Lining taʼkidlashicha, uning tizimining muhim jihati bu Asosiy Ruhni etishtirishdir. Uning soʻzlariga koʻra, inson birlamchi Ruhdan iborat boʻlib, u asosiy Ruh va bir yoki bir nechta yordamchi ruhlardan iborat boʻlishi mumkin. Lining taʼkidlashicha, Asosiy Ruh — bu inson ongining oʻzini oʻzi sifatida qabul qiladigan qismi va odamlar yuqori darajalarga koʻtarilish uchun etishtirishlari kerak boʻlgan ruhdir. Bir kishi bir yoki bir nechta Assistent ruhiga ham ega boʻlishi mumkin. *Zhuan Falunning* aytishicha, oʻlimdan keyin ikkala ruh ham tanadan ajralib, oʻz yoʻllari bilan ketadi. Yordamchi Ruhni rivojlantiradigan amaliyotlarda, Yordamchi Ruh oʻstirishni davom ettirish uchun boshqa tanaga qayta tugʻiladi, ayni paytda insonning oʻzi boʻlgan Asosiy Ruh hech narsasiz qoladi va reenkarnasyon paytida oʻzining oʻtmishini eslamaydi. U insoniy oʻlchamda, aldanib yashash uchun qoldiriladi. Li shuningdek, trans, mantralar va vizualizatsiyani oʻrgatadigan amaliyotlar faqat yordamchi ruhga qaratilganligini oʻrgatadi.

Lining taʼkidlashicha, uning taʼlimoti odamlarga oʻzlarining asl, haqiqiy qiyofasiga qaytish imkoniyatini beradi va u buni „barcha mavjudotlarning najoti" deb ataydi.

Baʼzi olimlar Li Hongzhi Falun Gong taʼlimotida gʻayritabiiy mavjudot rolini oʻz zimmasiga oladi, deb taʼkidlaydilar: Masalan, Maria Hsia Chang (talaffuzi: *Mariya Sya Chang*), „Agar Li Hongzhining shogirdlari Falun Gong bilan shugʻullanish orqali xudoga aylana olsalar, demak, asoschisi bu oʻstirish amaliyotining oʻzi xudo boʻlishi kerak." Biroq, Ian Jonson Li oʻz taʼlimotlarini qadimdan maʼlum boʻlgan, ammo vaqt oʻtishi bilan buzilgan „abadiy haqiqatlar" ning oddiy vahiylari sifatida taʼkidlaydi. Jonsonning fikricha, Li oʻzini masih yoki xudo deb daʼvo qilmaydi, lekin „faqat yorugʻlikni koʻrgan dono oʻqituvchi" Li 2004-yilda „[odamlar] unga ishonadimi yoki yoʻqmi, muhim emas" dedi." U oʻzini xudo yoki Budda deb aytmagan va oddiy odamlar uni oʻrtacha, oddiy odam deb bilishi mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  Falun Gong, Li Hongzhi, free online copy of English version, 7th Translation Edition, April 2016, accessed 02/13/2018
2. ↑  Zhuan Falun, Li Hongzhi, free online copy of English version, draft translation edition (Feb. 2003, North America), accessed 02/13/2018
3. ↑  Zhuan Falun. Turning the Law Wheel, Li Hongzhi, free online copy of English version, draft translation edition (Feb. 2003, North America), accessed 02/13/2018
4. ↑  Chapter One, The Great Consummation Way of Falun Dafa, Li Hongzhi, November 13, 1996, retrieved July 4, 2007
5. ↑  Zhuan Falun*. Why doesn't your Gong increase With Your Practice?*.
6. 1 2 3 4 5  Penny, Benjamin, „The Falun Gong, Buddhism and 'Buddhist qigongʻ", *Asian Studies Review* (March 2005) Vol 29, pp. 35-46.
7. ↑  Li Hongzhi Zhuan Falun, Third Translation Edition (Updated March, 2000) USA Internet Version (Wayback Machine saytida 2022-07-01 sanasida arxivlangan) retrieved June 14, 2006
8. 1 2  Falun Gong, Chapter 6.1, Li Hongzhi, 7th Translation Edition, 2016, accessed February 16, 2018
9. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  David Ownby, Falun Gong and the Future of China (2008) Oxford University Press
10. 1 2 3 4  Chan, Stephen, „A New Triptych for International Relations in the 21st Century: Beyond Waltz and Beyond Lacanʼs Antigone, with a Note on the Falun Gong of China", *Global Society*, 2003, 17:2, 187-208
11. 1 2 3  Ownby, David, „A History for Falun Gong: Popular Religion and the Chinese State Since the Ming Dynasty", Nova Religio, Vol. ?, pp. 223-43
12. 1 2  David Ownby, „The Falun Gong in the New World", *European Journal of East Asian Studies*, September 2003, Vol. 2 Issue 2, p. 306
13. 1 2 3 4 5 6  Zhao, Yuezhi, „Falun Gong, Identity, and the Struggle over Meaning Inside and Outside China", pp. 209-23 in Contesting Media Power: Alternative Media in a Networked World, ed. Nick Couldry and James Curran, Rowman & Littlefield: 2003.
14. ↑  Kavan, H. (2008). „Falun Gong in the media: What can we believe?". Power and Place: Refereed Proceedings of the Australian and New Zealand Communication Association Conference. (pp. 1-23).
15. ↑  Chang, Maria Hsia (2004) *Falun Gong: The End of Days* (New Haven, Connecticut: Yale University Press) ISBN 0-300-10227-5
16. ↑  Radio National, *Falun Gong: Cult or Culture?*, produced by Chris Bullock,, accessed 2007-09-19.
17. 1 2 3  „Falungong as a Cultural Revitalization Movement: An Historian Looks at Contemporary China". Professor David Ownby, Department of History, University of Montreal, accessed 2007-12-31
18. ↑  The Past, Present and Future of Falun Gong (Wayback Machine saytida 2008-03-25 sanasida arxivlangan), A lecture by Harold White Fellow, Benjamin Penny, at the National Library of Australia, Canberra, 2001, accessed 2007-12-31
19. ↑  Clearwisdom.net, Awards and Recognitions
20. 1 2  David Palmer, Qigong Fever: Body, Science, and Utopia in China (2007), Columbia University Press
21. ↑  Teaching the Fa at the Conference in Europe
22. ↑  Palmer, David. *Qigong fever: body, science, and utopia in China*. New York: Columbia Press, 2007. Page 243.
23. ↑  Palmer (2007), pg 244
24. ↑  Falun Gong Cultivation Practice System
25. ↑  Danny Schechter, *Falun Gongʻs Challenge to China: Spiritual Practice or Evil Cult?*, Akashic books: New York, 2001, pp. 47-50.
26. ↑  Falun Gong
27. ↑  Falun Gong, *The World Book Encyclopaedia*, 2002
28. ↑  *Kavan.* „Falun Gong in the media: What can we believe?" (2008-yil iyul). 2012-yil 18-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 1-iyul.
29. ↑  Li Hongzhi’s Lecture in Sydney
30. ↑  Fa Lecture U.S. West Fa Conference, 2003/2/27, accessed 2007-12-31
31. 1 2 3 4 5 6  Li Hongzhi, *Falun Gong*, Updated April 2001, accessed 2007-03-10, p 49
32. 1 2  Transformation of Karma, Zhuan Falun Lecture 4, accessed 01/01/08
33. ↑  Li Hongzhi, Zhuan Falun Webarxiv andozasida xato: `|url=` qiymatini tekshiring. Boʻsh. Lecture Four, Upgrading Xinxing, accessed 31/12/07
34. ↑  Chang, Maria Hsia (2004) *Falun Gong: The End of Days* (New Haven, Connecticut: Yale University Press) ISBN 0-300-10227-5ISBN 0-300-10227-5
35. ↑  Li Hongzhi, Teaching the Fa at the 2004 International Fa Conference in New York, from falundafa.org, accessed 20/5