Yadro fizikasi va yadro kimyosida **bo'linish to'sig'i** atom yadrosining bo'linishi uchun zarur bo'lgan faollashuv energiyasidir. Ushbu to'siqni yadroni parchalanish jarayoniga qaytarib bo'lmaydigan darajada deformatsiya qilish uchun zarur bo'lgan minimal energiya miqdori sifatida ham aniqlash mumkin. Ushbu to'siqni engib o'tish uchun energiya yadroning neytron bombardimonidan kelib chiqishi mumkin, bu erda neytrondan qo'shimcha energiya yadroni qo'zg'aluvchan holatga keltiradi va deformatsiyaga uchraydi yoki yadro allaqachon hayajonlangan va deformatsiyalangan holatda bo'lgan o'z-o'zidan bo'linish orqali bo'lishi mumkin.

Shuni ta'kidlash kerakki, bo'linish jarayonlarini tushunishga qaratilgan harakatlar hali ham davom etmoqda va bo'linish birinchi marta 1938 yilda Lise Meitner, Otto Xan va Fritz Strassmann tomonidan kashf etilgandan beri hal qilish juda qiyin muammo bo'lib kelgan.[2] Yadro fiziklari bo'linish jarayonining ko'p jihatlarini tushunishlariga qaramay, hozirgi vaqtda asosiy kuzatishlar haqida qoniqarli ma'lumot beradigan qamrab oluvchi nazariy asoslar mavjud emas. .

Kesish
------

Bo‘linish jarayonini qandaydir muvozanat deformatsiyasiga ega bo‘lgan yadro energiyani yutganda (masalan, neytronni tutib olish orqali), qo‘zg‘alganda va "o‘tish holati" yoki "egar nuqtasi" konfiguratsiyasi deb nomlanuvchi konfiguratsiyaga deformatsiyalanganda tushunish mumkin. Yadro deformatsiyalanganda yadroviy kulon energiyasi kamayadi, yadro yuzasi energiyasi esa ortadi. Egar nuqtasida Kulon energiyasining o'zgarish tezligi yadro yuzasi energiyasining o'zgarish tezligiga teng. Ushbu o'tish holati yadrosining hosil bo'lishi va yakuniy parchalanishi bo'linish jarayonidagi tezlikni belgilovchi bosqich bo'lib, bo'linish reaktsiyasiga faollashuvchi energiya to'sig'idan o'tishga mos keladi. Bu sodir bo'lganda, paydo bo'lgan bo'laklar orasidagi bo'yin yo'qoladi va yadro ikki bo'lakka bo'linadi. Bu sodir bo'ladigan nuqta "bo'linish nuqtasi" deb ataladi.

Qobiq tuzatishlari
------------------

Suyuqlik tushishi modelida yadro massalari uchun yanada oqilona qiymatlarni olish uchun qobiq effektlarini kiritish kerak. Sovet fizigi Vilen Strutinskiy "qobiqni tuzatish" va suyuqlik tushishi modeliga yadroviy juftlik uchun tuzatishlar yordamida bunday usulni taklif qildi.  Ushbu usulda yadroning umumiy energiyasi suyuqlik tomchisi modeli energiyasining yig'indisi sifatida olinadi, {\displaystyle E\_{LDM}}, qobiq, {\displaystyle \delta S}, va juftlashtirish, {\displaystyle \delta P}, bu energiyaga tuzatishlar quyidagicha:

{\displaystyle E=E\_{LDM}+\sum \_{p,n}(\delta S+\delta P)}
Qobiq tuzatishlari, xuddi suyuqlik tushishi energiyasi kabi, yadro deformatsiyasining funktsiyalari. Qobiq tuzatishlar neytron va protonlarning sehrli yoki deyarli sehrli sonlari bilan sferik yadrolarning asosiy holatini pasaytiradi. Ular, shuningdek, ba'zi cheklangan deformatsiyalarda o'rta qobiq yadrolarining asosiy holatini kamaytirishga moyil bo'lib, aktinidlarning deformatsiyalangan tabiatini hisobga oladi. Ushbu qobiq effektlarisiz eng og'ir yadrolarni kuzatish mumkin emas, chunki ular biz kuzata oladigan vaqtdan ancha qisqaroq vaqt oralig'ida o'z-o'zidan bo'linish orqali parchalanadi.

1. ↑  V. M. Strutinsky (1967). "Shell effects in nuclear masses and deformation energies". *Nuclear Physics A* **95** (2): 420–442. doi:10.1016/0375-9474(67)90510-6. ISSN 0375-9474.