**Erika Fromm** (1909-yil 23-dekabr — 2003-yil 26-may) nemis-amerikalik psixolog va gipnoanaliz asoschilaridan biri edi.

Hayoti
------

Erika Fromm (Erika Oppengeymer) Frankfurtda, shifokor Zigfrid Oppenxaymer va tugʻilgandan bir necha hafta oʻtib vafot etgan Klementin Oppengeymerning (Stern) oilasida tugʻilgan. Unda psixoanaliz va Zigmund Freydning asarlariga erta qiziqish uygʻotdi. U akademik martaba toʻgʻrisida qaror qabul qildi va 1933-yilda Frankfurt universitetini PhD darajasini oldi va u yerda Gestalt nazariyasining otasi Maks Vertgeymer bilan birga tahsil oldi.

Keyingi yillarda u Germaniyada kuchayib borayotgan natsizmdan qochib Gollandiyaga koʻchib oʻtdi va ilmiy xodim sifatida va keyinchalik tadqiqot laboratoriyasi direktori boʻlib ishladi. 1936-yilda u vino sotuvchisi Pol Fromm bilan unashtirildi va keyinchalik unga turmushga chiqdi. Pol ham psixoanalist Erix Frommning amakivachchasi edi. 1938-yilda er-xotin AQShga butunlay koʻchib oʻtishdi. 1939-yildan 1940-yilgacha Fromm Chikago universitetining psixiatriya boʻlimida ilmiy xodim boʻlgan. 1943-yildan 1948-yilgacha u urush faxriylarini reabilitatsiya qilish dasturini boshladi. 1961-yilda universitet fakultetiga oʻqishga kirdi

Fromm *Xalqaro Klinik va Eksperimental Gipnoz* jurnalining muharriri *va Britaniya Eksperimental va Klinik Gipnoz Jamiyati Axborotnomasining* hammuharriri sifatida ishlagan. 1972-yildan 1973-yilgacha u *Amerika Psixologik Assotsiatsiyasining* psixologik gipnoz boʻlimi prezidenti boʻlgan. 1971-yildan 1974-yilgacha u *Psixologik gipnoz boʻyicha Amerika kengashi* prezidenti, 1975-yildan 1977-yilgacha esa *Klinik va eksperimental gipnoz jamiyati* prezidenti boʻlgan.

Ishlari
-------

Fromm oʻzining dastlabki asarlarida Zigmund Freydning baʼzi kashfiyotlarini shubha ostiga qoʻydi va gipnozni odamlarga yordam berish uchun psixoanalizdan koʻra samaraliroq usul sifatida qoʻllash yoʻllarini qidirdi, chunki u psixoanalizni boylarni davolash usuli deb bilgan. U klinik shifokor, nazariyotchi va tadqiqotchi sifatida kamolotga erishgach, u diqqatini inson sezgi, ijodkorlik, orzular va gipnoz tabiatiga qaratdi. Erika Fromm gipnozni Freydning tush tahliliga oʻxshash ongsizlikka yoʻl sifatida oʻrgangan. Toʻgʻri qoʻllanilganda, gipnoz muammolar ustida ishlashda psixoanalizdan koʻra samaraliroq va tezroq boʻlishi mumkin. Freydning ongsiz ongga gipnoz orqali kirish mumkin degan taklifiga qaramay, ilgari psixoanaliz va gipnoz oʻzaro ishonchsizlik bilan ajralib turardi.

Fromm Amerika Psixoanalitik Assotsiatsiyasining psixoanaliz tibbiy darajani talab qiladi degan pozitsiyasiga qarshi kampaniya olib bordi va APA ning 39-boʻlimiga aylangan Psixoanalizni oʻrganishga qiziquvchi psixologlar tashkilotiga asos soldi.

Tanlangan nashrlari
-------------------

* Erika Fromm va Ronald E. Shor (tahrirlar) *Gipnoz : tadqiqotdagi oʻzgarishlar va yangi istiqbollar.* 2-nashr. Nyu-Brunsvik: AldineTransaction, 2009-yil.ISBN 978-0-20236-262-5
* Stiven Kan va Erika Fromm (tahrirlar) *Terapevtdagi oʻzgarishlar.* Mahva, NJ: Lourens Erlbaum, 2001-yil.ISBN 978-0-80582-382-0ISBN 978-0-80582-382-0
* Erika Fromm va Maykl R. Nash (tahrir) *Zamonaviy gipnoz tadqiqotlari.* Nyu-York: Guilford Press, 1992-yil.ISBN 978-0-89862-893-7ISBN 978-0-89862-893-7
* Erika Fromm va Stiven Kan. *Oʻz-oʻzini gipnoz qilish: Chikago paradigmasi.* Nyu-York: Guilford Press, 1990-yil.ISBN 978-0-89862-341-3ISBN 978-0-89862-341-3
* Daniel P. Braun va Erika Fromm. *Gipnoz va xulq-atvor tibbiyoti.* Hillsdale, NJ: L. Erlbaum Associates, 1987-yil.ISBN 978-0-89859-925-1ISBN 978-0-89859-925-1
* Daniel P. Braun va Erika Fromm. *Gipoterapiya va gipnoanaliz.* Hillsdale, NJ: L. Erlbaum Associates, 1986-yil.ISBN 978-0-89859-783-7ISBN 978-0-89859-783-7
* Tomas M. Fransuz va Erika Fromm. *Tush taʼbirini: yangi yondashuv.* Madison, Konn.: Xalqaro universitetlar matbuoti, 1986-yil.ISBN 0-82361-435-2ISBN 0-82361-435-2
* Erika Fromm va Lenore Dumas Xartman. *Intellekt, dinamik yondashuv.* Garden City, NY: Doubleday, 1955-yil.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Lavietes, Stuart*. „Erika Fromm, 93, Psychologist and Expert in Use of Hypnosis" (inglizcha). *The New York Times* (30-may 2003-yil). Qaraldi: 5-iyun 2017-yil.
2. 1 2 3 4 5  *Staff and Wire Reports*. „Erika Fromm, 93; Psychologist, Expert in the Use of Hypnosis". *Los Angeles Times* (31-may 2003-yil). Qaraldi: 5-iyun 2017-yil.
3. 1 2 3  *Garrett, Celeste*. „Dr. Erika Fromm, 93" (inglizcha). *Chicago Tribune* (29-may 2003-yil). Qaraldi: 5-iyun 2017-yil.

* Psixologiyaning feministik ovozlari: Erika Fromm Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-01-11).