**Qoraqamish** — Toshkent viloyati va Toshkent shahridagi kanal. Qoraqamish kanali tabiiy kelib chiqqan bo'lib, qadimdan kanal vodiy bo'ylab oqib o'tgan. Hozirgi vaqtda kollektor sifatida ishlatiladi.

Kanal nomining etimologiyasi
----------------------------

*Qoraqamish* kanalining nomi "*qora qamish*" ma'nosini beradi. Aftidan bunday nomlash, uzoqdan qorong'i bo'lib ko'rinadigan, zich joylashgan qamishzorlarni bildiradi (masalan, *Qoradaraxt* toponimi - so'zma-so'z ma'nosi o'rganilganda "qora daraxt", zich joylashgan bog' ekinlarini bildiradi).

Umumiy tavsif
-------------

Kanal uzunligi 21,0 km. Kanal Toshkent viloyatining janubi-gʻarbiy tomonidan oqib o'tgan. Poytaxtning shimoli-gʻarbiy chekkasidan oʻtib, shahar chegarasidagi Quyi Boʻzsuvga quyiladi.

 Ko'cha yaqinidagi Qoraqamish.*Yuqori Qoraqamish*.
 Qoraqamish 
Qoraqamish — tabiiy vodiydan oʻtuvchi qadimiy kanal. Dastlab bu tabiiy suv oqimi bo'lib, xo'jalik maqsadida foydalanish jarayonida kanalga aylantirilgan. Doimiy aholi punktlari paydo boʻlgunga qadar, qadimdan Qoraqamish kanali boʻlgan.

Qoraqamish oqimi boʻylab tuproq eroziyasi va karst – boʻgʻilish jarayonlari kuzatiladi. Kanalning chuqurlashishiga olib keladigan tubi va qirg'oqlarining asta-sekin eroziyasi tufayli hozirgi vaqtda kanal jarlikka aylanib oqadi , ba'zi joylari esa tik kanyonga aylanadi.

Hozir Qoraqamish kollektor sifatida ishlatiladi. Qoraqamish kanaliga Chigʻatoy, Koʻkcha kanallari (Birlik va *Beshqayragʻochga* boʻlingandan keyin), Jar va boshqa ariqlar suvlari quyiladi. Moyqoʻrgʻon kanaliga suv berib turadi.

Qoraqamish suvlari sugʻoriladigan dalalardan chiqqan suvdan, sanoat korxonalari va shahar xoʻjaligi obyektlaridan chiqqan suvlardan yigʻiladi. Shu sababli Qoraqamish suvlarida juda ko'p miqdorda turli xil kimyoviy moddalar mavjud. Yuqori oqimlarda turli tuzlarning miqdori 1,026-1,412 g/l gacha yetadi. Bir qator kanallarning birlashishi va tozalash inshootlarining borligi tufayli minerallashuv 0,787-1,080 g/l gacha kamayadi (mineralizatsiya to'g'risidagi ma'lumotlar 1983-yil holatiga ko'ra olingan) .

Suv oqimi
---------

Qoraqamish kanalining boshlanishi Toshkent shimolidan boshlanadi. Dastlab, u g'arbga ozgina qiyalik bilan oqadi, janubiy oqim yo'nalishiga ega. Toshkent halqa yoʻlini kesib oʻtib, poytaxt hududidan o'tib tugaydi. Yunusobod tumanining shimoli-gʻarbiy qismidan janubi-sharqiy yoʻnalishga qarab oqib oʻtadi. Bu yerda Qoraqamish boʻylab *Yuqori Qoraqamish* koʻchasi o'tgan.

 Qoraqamish Quyi Boʻzsuvga quyilishidan oldingi qismda
Toshkent viloyat hududida kanal g'arbiy yo'nalishda oqadi. Oxirida u hatto shimolga ma'lum bir qiyalik bilan oqadi. Shuningdek kanal katta koʻchalar hisoblangan Qorasaroy, *Mansur Shamsutdinov*, Keles Yoʻli, *Oʻrazboyev*, *Muxbir*, *Qamarniso* koʻchasi boʻylab oʻtadi. Olmazor tumanida, Qoraqamish sohillarida xuddi shu nomdagi massiv, shuningdek, *pediatriya ilmiy-tadqiqot instituti*  mavjud. Qoraqamish massivida, Qoraqamishning kichik bir qismida hozirgi kunda katta kanalning suv yoʻli oqib oʻtadi. Damariq va Kechquruq kanallari ham Qoraqamish bilan birga oqib o'tadi. Ikki kanal oqimining umumiy qismi taxminan 1 km uzunlikka ega.

Qoraqamish kanali ikki marta Toshkent halqa yoʻlini kesib oʻtib, yana Toshkent viloyati yerlariga oqib oʻtadi. Aylanma yoʻl bilan kesishmasdan oldin Damariqdan boshlangan ariq suvlari Qoraqamishga quyiladi.

Bu hududda Qoraqamish sohillarida tozalash inshootlari joylashgan. Kanalning quyilish qismlari Uchtepa tumani va viloyat chegarasi boʻylab oqib oʻtadi. Qoraqamish halqa yoʻli bilan ikkinchi marta kesishgunicha Chigʻatoy, Koʻkcha (Birlik va *Beshqayragʻoch* kanallari orqali) suvlari qo'shiladi.

Qoraqamishning tozalangan suvlari Quyi Boʻzsuvga quyiladi. Ikki kanal oʻrtasida ularning qoʻshilishidan oldin *Oʻrikzor* massivi joylashgan.

Arxeologik yodgorliklar
-----------------------

Qoraqamish qirg'oqlari bo'ylab hozirgi Toshkent shahri hududida qadimgi davrlariga oid arxeologik yodgorliklar saqlanib qolgan.

Qoraqamishning Quyi *Boʻzsuvga quyilishi yaqinida Shoimkoʻprik* hududida Boʻzsuv manzilgohlaridan biri boʻlgan, paleolit davriga oid Boʻzsuv 1 manzilgohi joylashgan. 1959-yil oktabrda Boʻzsuv 1 yaqinida gidrogeolog *I. A. Anboyev* Qoraqamishning qadimgi odamlar manzilgohlarini topilgan. Qidiruv natijasida uchta madaniy tepaliklar topilgan. Ulardan ikkitasi paleolit davriga, uchinchisi bronza davriga tegishli turli mehnat va harbiy qurollar topilgan.

3-3,5 ming yillar avval Toshkentning shimoli-sharqiy qismidagi Qoraqamish sohilida joylashgan Serqali arxeologik manzilgohlari mavjud bo'lgan. Bu shahar hududida bronza davri qabilalari yashab oʻtganini bildiradi. Bu manzilgohlarni *S.Rahimov* o'rganib chiqqan. Serqalida katta qovurgʻali tamgʻa bilan bezatilgan, tubi tekis qoʻlda yasalgan kulolchilik buyumlari toʻplagan.

Toshkent hududida doimiy aholi punktlari vujudga kelgan davrda, eng qadimgi Jo'n - Salor - Qorasuv sug'orish tizimi bilan bir qatorda Boʻzsuv- Kaykovus -Qoraqamish sug'orish tizimlari ham rivojlangan. Bu yerda rivojlanishning 2 (eramizning V-XIII asrlari) va 3-bosqichi (milodiy IX-XIII asrlar)da ayrim aholi punktlari paydo bo'lgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Караев 1991. sfn error: no target: CITEREFКараев1991 (help)
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14  Холматов, Баратов 1983. sfn error: no target: CITEREFХолматов,\_Баратов1983 (help)
3. 1 2 3 4 5  *Ташкент. План города.*. Ташкент: Госкомгеодезкадастр, 2013. ISBN 978-9943-15-130-7.
4. 1 2 3 4  У истоков 1982. sfn error: no target: CITEREFУ\_истоков1982 (help)
5. 1 2 3  Ташкент. Энциклопедия 1983. sfn error: no target: CITEREFТашкент.\_Энциклопедия1983 (help)
6. 1 2 3 4 5 6  Атлас «Ташкент» малый 2007. sfn error: no target: CITEREFАтлас\_«Ташкент»\_малый2007 (help)
7. 1 2  *Ирригация Узбекистана*, 12000 экз, Издательство «Фан» УзССР, 1975 — 322 bet.
8. ↑  Филанович М. И.*. Ташкент. Зарождение и развитие города и городской культуры*. Ташкент: издательство «Фан» УзССР, 1983 — 37 bet.

Adabiyotlar
-----------

* Холматов Қ. Баратов П.*. Тошкент шаҳрининг ирригация шохобчалари*. Тошкент: «Фан» УзССР, 1983 — 40 bet.
* Караев С. К.*. Топонимия Узбекистана (социолингвистический аспект)*. Ташкент: «Фан» УзССР, 1991 — 106 bet.
* Филанович М. И. К итогам изучения древней истории Ташкента в свете новейших археологических данных // Общественные науки в Узбекистане. — 1983. — Вып. 4. — С. 32.
* *У истоков древней культуры Ташкента*. Ташкент: «Фан» УзССР, 1982.
* *Атлас «Ташкент» малый.*. Ташкент: Госкомгеодезкадастр, 2007. ISBN 978-9943-15-128-4.
* *Ташкент. Энциклопедия*. Ташкент: Главная редакция УзСЭ, 1983 — 31—32 bet.