recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Oyshabibi maqbarasi** - Qozogʻiston (hozirgi Taroz shahri)dagi meʼmoriy yodgorlik (11 —12-asrlar). Afsonaga koʻra, maqbara qoraxoniylar sulolasi hukmdorlaridan birining bevaqt vafot etgan sevgilisi Oyshabibi sharafiga qurilgan. Oyshabibi maqbarasi pishiq gʻishtdan murabba tarhli (7,23x7,23m). Burchaklariga ixcham va serbezakli ustunlar ishlangan. Bosh tarzi oʻyma sopol boʻlaklaridan handasiy va islimiy naqshlar va arabiy yozuvlar bilan qoplangan. Poydevori (eni 80 sm) ganch qorishmasidagi qurilish chik,indilari bilan toʻldirilgan (devor qalinligi 162 sm). Maqbaraning 2 ravogʻi turli koʻrinishda. Oyshabibi maqbarasi bizgacha ancha vayrona holda yetib kelgan. Uning tuzilishi Ismoil Somoniy va Mirsaid Bahrom maqbaralariga xosdir. Maqbara asosini badiiy bezaklar tashkil qiladi. Yulduzsimon, xochsimon va boshqa shakllardagi naqsh boʻlaklari uygʻunlashib gilam shaklida namoyon boʻlgan. Bu Oyshabibi maqbarasida nafislik, ixchamlik, jozibadorlik va milliylikni namoyon etgan. Maqbara Oʻrta Osiyo meʼmorligining noyob yodgorliklaridan biri hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Usmon Mansurov**(1920) — SSR iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi. Sotsialistik mehnat qahramoni.

Biografiyasi
------------

Usmon Mansurov 1920-yilda Fargʻona viloyati Oltinkoʻl tumanida tavallud topgan. KPSS aʼzosi.Usmon Mansurov Ulug 'Vatan urushi qatnashchisi, 408-ogʻir batareyaning 2-batareyasining qurol komandiri.1946-yildan — iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda oʻz faoliyatini koʻrsata boshladi. 1946—1999-yillarda — Andijon viloyatida qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishi tashkilotchisi, agronom, Andijon viloyati Izboskan tumanidagi Oktyabrning 50 yilligi nomidagi sovxoz direktori, Andijon viloyatida faxriylar va mahallalar harakati yetakchisi ishlab kelgan.
SSSR Oliy Kengashi Prezidentining 1971-yil 8-apreldagi farmoni bilan u Lenin ordeni, Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

Oʻzbekiston Oliy Majlisi deputati etib saylangan(1995—1999).

Manbalar
--------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР «О награждении орденами и медалями СССР передовиков сельского хозяйства Узбекской ССР» от 01.03.1965 // Андижанская правда. - 4 марта 1965
2. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР «О награждении орденами и медалями СССР передовиков сельского хозяйства Узбекской ССР» от 20.02.1978 // Андижанская правда. - 25 февраля 1978
**Balfour deklaratsiyasi (1926)**

**1926 yil Balfur deklaratsiyasi** (inglizcha: *Balfour Declaration of 1926*:  bo'lib o'tgan Britaniya imperiyasi konferentsiyasining yakuniy hisobotidir. Hujjat o'z nomini Artur Balfourdan oladi.

* Buyuk Britaniya va uning barcha hukmronliklarining teng huquqli davlat maqomini tan olish,
* monarxning barcha mamlakatlar tomonidan tan olinishi,
* ixtiyoriylik va Millatlar Hamdo'stligiga kirish uchun tenglik.

Bundan tashqari, birinchi marta toj nomidan har bir dominionda amalda davlat boshliqlari bo'lgan general-gubernatorlar Britaniya hukumati vakillari bo'lishdan to'xtadi, degan tamoyil taklif etildi. xalqaro munosabatlar. Keyinchalik ular oliy komissarlarni tayinladilar, ular aslida elchilar rolini o'ynashni boshladilar.

Shuningdek, birinchi marta *qo'shma toj (monarx)* tamoyili belgilandi, unda konstitutsiyaviy monarxiya tuzumiga ega bo'lgan Hamdo'stlik tarkibidagi barcha mamlakatlar Buyuk Britaniya tojini endi o'zlarining davlat boshlig'i sifatida tan olmaydilar va qonuniy ravishda huquqqa ega bo'lishlari mumkin edi. davlat boshlig'i sifatida o'zlarining alohida monarxiga (tojiga) ega bo'lish. Ammo, shu bilan birga, Britaniya monarxi timsolida davlat boshlig'ining shaxsi Hamdo'stlikning barcha mamlakatlari uchun bir xil bo'lib qoldi va shu bilan ularni sulolaviy ittifoq huquqida birlashtirdi  .

Hujjat asos bo'ldi va 1931 yildagi Vestminster statutining materiallarida davom etdi.

1. ↑   *The Crown in the British Commonwealth*. 1957.
**Karnabon** (qadimgi yunoncha: *Χαρναβών*, roditelniy padejda: *Χαρναβώντος*) — yunon mifologiyasidagi Getlar shohi, Sofokl tomonidan „Triptolem" tragediyasida eslatib oʻtilgan. Undan faqat qisqacha parchalar qolgan boʻlsa-da, Triptolem va Karnabon afsonasi eramizdan avvalgi II asrdagi yunon tarixchisi Gegesianaksning hikoyasiga ishora qilgan Gay Yuliy Giginning „Poetik astronomiya" sida saqlanib qolgan.

Giginning soʻzlariga koʻra, maʼbuda Demetra odamlar qishloq xoʻjaligiga ega boʻlishlari uchun ularga birinchi marta don berganida Karnabon hukmronlik qilgan. U bu vazifani ajdaho qoʻshilgan uchar aravada dunyoning turli burchaklariga tashrif buyurgan oʻzining sevimli Triptolemiga ishonib topshirgan. U Frakiyaga kelganida, uni Karnabon iliq kutib oldi (*Gigin* Carnabon deb atagan). Biroq, keyinchalik Karnabon nomaʼlum sababga koʻra mehmonga hujum qilib, uni ham oʻldirmoqchi boʻlganida, Triptolem qochib ketmasligi uchun qirol ajdarlarholaridan birini yashirincha oʻldirishni buyurdi. Ammo Demetra Triptolemga yangi ajdaho sovgʻa qiladi va u uchib ketishga muvaffaq boʻladi. Bunday xiyonat uchun u Karnabonni shunchalik qattiq jazoladiki, uning hayotining qolgan qismi chidab boʻlmas boʻlib qoldi. Oʻlimidan soʻng, u Karnabon jinoyati va jazosiga ishora qilib, ilonni uni oʻldirmoqchi boʻlgandek ushlab turgan odamga oʻxshash Ilon eltuvchi yulduz turkumiga aylandi.

Manbalar
--------

1. ↑  K // A. P. Kondrashov. Kto est kto v mifologii Drevney Gresii i Rima. 1738 geroev i mifov. — M.: RIPOL klassik, 2016. ISBN 978-5-386-09554-3
2. ↑   Bârsan, Cornel. Istorie Furată — Cronică Românească de Istorie Veche Arxivnaya kopiya ot 18-noyabrya 2019 na Wayback Machine. Bistrița: Karuna, 2013.
3. ↑  Hyginus, Poetical Astronomy, 2. 14.
4. ↑  G. Ch. Guseynov. Karnabon // Мифологический словарь / gl. red. Ye. M. Meletinskiy. — M.: Sovetskaya ensiklopediya, 1990. — S. 275.

Havolalar
---------

* Theoi Project — Demeter Wrath: Carnabon
**"Korniz"** (inglizcha: *The Ledge* — amerikalik yozuvchi Stiven Kingning qisqa hikoyasi boʻlib, birinchi marta 1977-yilda nashr etilgan. 1978-yilda u Night Shift toʻplamiga kiritilgan.

Syujet
------

Aksiya osmono‘par binoning 43-qavatida bo‘lib o‘tadi, u yerda janob Kressner va Sten Norris o‘rtasida suhbat bo‘lib o‘tadi. Dominant va sovuq narkotik sotuvchi Kressnerning rafiqasi Marsiya tennis boʻyicha murabbiyi Sten bilan qochib ketdi. Kressner xotini uchun yigirma ming dollar taklif qiladi va suhbatdosh rad etgandan soʻng — garov tikadi: yoki Kressnerning yordamchisi Toni Stenning mashinasiga giyohvand moddalar solib, qamoqqa tushadi yoki Sten 5 dyuymli binoni aylanib chiqadi. bir xil qavatda tashkil keng tokchalar va keyin pul bilan tark, erkinlik va Kressner xotiniga ega. Xuddi shunday garov ilgari olti xil odamga taklif qilingan edi. Kressnerning aytishicha, u hech qachon aldamaydi. Norris ikki yarim soat davomida osmonoʻpar binoni aylanib, shamol, kaptarlar va charchoqqa qarshi kurashadi va qaytib kelgach, Toni bilan uchrashadi va Kressnerning oʻlikxonadan pul va Marsiyani olish taklifini eshitadi. Sten Toni bilan mohirona muomala qiladi va Kressnerni oʻzi toʻsiq boʻylab yurishga taklif qiladi.. .

Belgilar
--------

* Marsiya Kressner (inglizcha: *Marcia Cressner*) — Sten Norrisning sevgilisi, eri Kressnerning buyrugʻi bilan oʻldirilgan.
* Cressner (inglizcha: *Cressner*) — mayda mafioz. U oʻzi sevmaydigan rafiqasi Marsiyaning sevgilisi Sten Norris bilan koʻp qavatli binoni tashqi tomondan korniş boʻylab chetlab oʻtishga pul tikdi. Stenning hayoti xavf ostida edi. Nomaʼlum.
* Sten Norris (inglizcha: *Stan Norris* sobiq professional tennischi. Marsiya Kressnerning sevgilisi. Kressnerning garovini qabul qildi.
* Toni (inglizcha: *Tony*) — bezori, Kressner uchun ishlaydi.

Havolalar
---------

* Horrorking.com saytida qisqacha hikoya Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-01-21). Arxivnaya kopiya
**Peloponnes** — Gretsiya janubidagi yarim orol. Bolqon yarim orolning janubiy qismi, materikka Korinf boʻyni orqali tutashgan. Maydoni 21,4 ming km². Ioni va Egey dengizlari bilan oʻralgan. Qirgʻoq chizigʻi notekis. P.ning jan. qismi toʻrtta yarim oroldan iborat. Re-lyefi togʻlik. Aksari qismining balandligi 800–1200 m. Eng baland joyi 2404 m (Tayget tizmasidagi Ayos-Ilias choʻqqisi). P.ning oʻrta qismida karst relyefli Arkad yassitogʻligi (balandligi 600– 800 m) bor. Sohili allyuvial pasttekislik. Iqlimi subtropik, Oʻrta dengiz atrofiga xos iqlim. Yanv.nichg oʻrtacha temperaturasi 8 —11°, iyulniki 24—27°. Yillik yogʻin 400–1000 mm. Yirik da-ryolari: Alfey, Evrot. Oʻsimliklari, asosan, doim yashil butazorlar (makvis va frigana)dan iborat. Aholisi chorvachilik, dehqonchilik va bogʻdorchilik bilan shugʻullanadi. Muhim shahar va portlari: Patra, Korinf. P.da Sparta, Olimpiya, Mikena, Korinf tarixiy geografik viloyatlari joylashgan. Turizm rivojlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Byron, 1830
BAYRON (Vugop) Jorj Noel Gordon (1788.22.1, London - 1824.19.4, Misolungi, Gresiya) — ingliz shoiri, Kembrij untida oʻqigan. Lordlar palatasi aʼzosi (1809-yildan). "Chayld Harold ziyorati" dostonini (1812, 1817 — 18) yaratdi. Sharq dostonlari turkumidagi "Kofir", "Abidoslik kelin" (1813), "Qaroqchi", "Lara" (1814), "Korinf qamali", "Parizod" (1816) kabi dostonlari Nizomiyning "Layli va Majnun", Firdavsiyning "Yusuf va Zulayho" asarlari taʼsirida yozilgan. B. 1817 — 22 yillarda Italiyada yashaydi. "Tasso shikoyati" (1817), "Mazepa" (1818) poemalari, "Manfred" (1817), "Xotin" (1821) dramalarida adolatsizlikka qarshi kurashga chaqiradi, inson va dunyo muammosi yetakchi mavzu boʻlgan. B. 1818-yilda "Don Juan" sheʼriy romanini yozishga kirishgan. Asarda inson va muhit masalasi birinchi oʻringa chiqqan. Bunda B. romantizmdan realizmga oʻtgan (asar tugallanmagan). Uning qator sheʼrlari, "Chayld Harold ziyorati", "Manfred", "Shiylon tutquni", "Shiylon soneta" dostonlari oʻzbek tilida nashr qilingan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Karnak**, Ipet-Isut - qad. Misr ibodatxonalar harobasi. Qad. Fiva hududidagi arab qishlogʻi nomi bilan atalgan. Misr davlatining yangi podsholik davri (mil. av. 1580—1085 yillar)da qurilgan ibodatxonalar qoldiqlari saqlangan (mil.av 16—11-asrlar). Ibodatxonalar murakkab tarkibi, hashamatli meʼmoriy tuzilishi bilan ajralib turadi. Amon-Ra ibodatxonasi (mil. av. 16—12-asrlar)dagi 134 kolonnali katta zali, koʻndalangiga turli davrlarda qayta qurilgan katta va kichik zallar, hovlilar diqqatga sazovor. Bu zal devorlarida firʼavnlarning urushdagi gʻalabalari tasvirlangan (meʼmori Aminxotep Kichkina). Amon-Ra ibodatxonasi majmui bilan maʼbuda Mut ibodatxonasi (mil. av. 16—15-asrlar)ni mashhur sfinkslar xiyoboni birlashtirib turadi. Hozir K. muzeyga aylantirilgan. YUNESKO tomonidan muhofaza qilinadi.

Karnak. Ammon-Ra ibodatxonasi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bayrut fond birjasi** Livandagi fond birjasi boʻlib, mintaqadagi eng qadimgilaridan biri hisoblanadi. Bayrutda joylashgan.

Tarixi
------

Birja tarixi 1920-yilda, oltin savdosi va valyuta operatsiyalari boshlangan paytdan boshlanadi. Birjaning gullab-yashnashi 1930-yillarda aksiyalari Fransiyada ham, Livanda ham sotilgan qoʻshma fransuz-livan aktsiyadorlik jamiyatlarining tashkil etilishi munosabati bilan boshlandi. 1983-yilda mamlakatda fuqarolar urushi boshlanganligi sababli hudud haqiqatda oʻz faoliyatini toʻxtatdi va 1995-yilda ish qayta tiklandi. 2006-yilda birjada masofadan turib savdo qilish tizimi ishga tushirildi.

Bugungi kunda birja
-------------------

Bugungi kunga kelib birjada 15 ta korxonaning, asosan, moliya sektoridagi aksiyalari sotilmoqda.

Birja qoidalariga koʻra, agar sessiya davomida 5% ga oʻsish yoki pasayish kuzatilsa, savdo toʻxtatilishi mumkin, masalan, 2006-yilda boʻlgani kabi.

Bayrut fond birjasi davlat muassasasi hisoblanadi. Uning rahbariyati Moliya vaziri taklifiga binoan Livan Vazirlar Kengashi tomonidan tayinlanadi.

Dastlabki savdo sessiyasi ertalab soat 9 dan 9:30 gacha, asosiy savdo vaqti mahalliy vaqt bilan 12:30 gacha davom etadi. Dam olish kunlari shanba, yakshanba va bayram kunlari hisoblanadi.

Yana qarang
-----------

* Bayrut fond birjasida roʻyxatga olingan kompaniyalar

Manbalar
--------

1. ↑  „INTERVIEW Dr. Ghaleb Mahmassani" (deadlink). 13-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-iyun 2012-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2013-05-13).
2. ↑  „История биржи". 2-aprel 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-iyun 2012-yil.
3. ↑  „Beirut stock market reopens trade / news.bbc.co.uk". 20-oktabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-iyun 2012-yil.
4. ↑  „Beirut Stock Exchange / www.downtownbeirut.com". 23-iyun 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyun 2012-yil.

Havolalar
---------

* Официальный сайт биржи
* Бейрутская фондовая биржа на www.lebanon.com
Shimanovskiy (1922)
**Karol Matsey Shimanovskiy**, polyakcha: *Karol Maciej Szymanowski* (1882. 6.10, Timoshovka, Ukraina — 1937. 29.3, Lozanna) — polyak kompozitori, pianinochi, musiqajamoat arbobi, zamonaviy milliy kompozitorlik maktabi asoschisi, musiqiy oriyentalizmning yirik namoyandasi. Sanʼatkorlar oilasida tugʻilib, bolaligidan otasi, soʻng togʻasi (G.V.Neygauz)dan fortepiano saboqlarini olgan, 8 yoshida ilk ommabop konsert bergan. 1901-yildan Varshavada yashab, kompozitsiya va nazariy fanlardan taʼlim olgan, 1905-yil "Yosh Polsha" kompozitorlari safiga qoʻshilgan. Keyinchalik Avstriya va Germaniyada tahsil koʻrish jarayoni Sh. ijodiy uslubiga salbiy (milliylashish oʻrniga — nemislashish yoʻsinida) taʼsir koʻrsatgan. Ijodiy inqirozdan qutulish maqsadida Jazoir, Tunis va boshqalar Sharq mamlakatlariga yoʻl olib, ommaviydiniy marosim kuy va usullarini yozib olgan. Avvallari ham sharqona mavzularga ("Zulayho" qoʻshigʻi, "Hofizning ishqiy qoʻshiqlari" turkumi) murojaat qilib kelgan Sh. safardan qaytgach, "Hofizning ishqiy qoʻshiqlari — II", R.Tagor sheʼrlariga va "Ehtirosli muazzin qoʻshiqlari" vokal turkumlarini yaratdi ("Allohu akbar" deb nomlangan ilk qismida musiqiy oriyentalizmni teranlashtirib, taqlid manbaiga usluban tenglashishga muyassar boʻlgan). Kompozitorning sharqona asarlarining eng yetuk namunasi — Jaloliddin Rumiyning "Imshab" ("Bu kecha") radifli gʻazali asosida — yakkaxon xonanda, xor va simfonik orkestr uchun yaratgan "Tun haqidagi qoʻshiq" nomli 3-simfoniyasi (1914) dir. Sh. shuningdek, "Xagit" (1922), "Qirol Roger" (1926) operalari, "Xarnasi" (1934) baleti, qator diniy asarlar (mashhuri — "Stabat mater"), cholgʻu konsertlar, oʻnlab kamer turkumlar (ular orasida "Shahrizoda"), bir qancha ilmiy maqolalar va "Efeb" romani muallifi. Musiqiy romantizm va impressionizm tamoyillari, Uygʻonish davri musiqa unsurlari hamda milliy folklor janrlaridan ijodiy foydalanib, oʻziga xos musiqa uslubini yaratgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Gʻafurbekov, Toʻxtasin."Shimanovskiy Karol Matsey" *OʻzME*. Sh-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
GUDIASHVILI Lado (Vladimir) Davidovich [ 1896.18(30).3, Tbilisi— 1980) — gruzin rassomi va grafigi. Ijodi urta asrlar gruzin sanʼati va 1920-yillar Gʻarbiy Yevropa sanʼatidagi oqimlar taʼsirida shakllangan. Xalq ogʻzaki ijodi (qoʻshiqlar, afsonaviy va fantastik obrazlar)dan ilhomlangan: "Sotsxali baligʻi" (1920), "Serafita sayri" (1940), "Pirosmanashvili oʻlimi" (1946), "Togʻdagi uchrashuv" (1977) kabi yirik asarlar, "T. Tabidze va moviy otlar" (1918), "Eliso", "V. Mayakovskiy va V. Gudiashvili Parijda" (1975) va b. portretlar, "Antifashistik turkum" (1942) grafika turkumi muallifi, shuningdek, Sulxonsabo Orbeliani (1939, 1960), G. Chxikvadze (1946) va b.ning asarlarini bezagan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Abu**, kengaytirilganda **Abu al**, **Abu-l**, **Abul**, **Abu-l** (*abū*, arabcha: ; yoki *abū'l*), shuningdek, **"abi"** (roditelniy padej shakli) — arabcha „ota" so‘zi; arabcha ismning bir qismi (kunya), „falonchining otasi" degan maʼnoni anglatadi. Yahudiycha „Ab" ga mos keladi. Semit xalqlari orasida „abu" yoki „abi" bilan atoqli otlar anʼanasi juda qadimiy bo‘lib, qadimgi Misr yodgorliklarida o‘yilgan nomlarda uchraydi.

Toʻngʻich oʻgʻil yoki qiz uchun avlod qavmini, „ibn" soʻzi esa ajdod qavmini hosil qiladi. Misollar: Amru yoki Hasan ismli o‘g‘ilning otasi Abu-Amru va Abul-Hasan deb nomlanishi mumkin; Amr o‘g‘li va Hasan otasi bo‘lgan Zeid ismli kishi Abu Hasan Zeid ibn Amru deb ataladi.

Ayol avlodlarining ismlari „*umm*" (*umm*), ona so‘zi bilan yasaladi.

Foydalanish misollari
---------------------

Arablar orasida bu so‘z ko‘plab o‘ziga atoqli otlarning bir qismi bo‘lib, quyidagilarni ifodalaydi:

* otaning o‘g‘ilga nisbatan haqiqiy munosabati;
* metonim;
* hukmronlik, biror narsaga egalik qilish.

„Abu" *sifatni* ifodalashi mumkin, masalan:

* Abul-feda — vafo otasi, yaʼni sodiq;
* Abul-yakzon — hushyorlik otasi, yaʼni xoʻroz;
* Abul-Xayr — ezgulik otasi.

„Abu" laqabning, jumladan istehzoli laqabning bir qismi bo‘lishi mumkin, masalan:

* Abu-Enf — burunning otasi, yaʼni uzun burunli;
* Abu-Lehiye — soqolning otasi, yaʼni soqolli;
* Abu Safir — hushtakning otasi, yaʼni hushtakchi.
* Suriyalik yozuvchi Abu-Farajning laqabi (*Abu al-Faraj*) „o‘yin-kulgi otasi" deb tarjima qilinadi.

Geografik nomlar: Abu-Simbel (boshoq otasi), Abu-Dabi (g‘azal otasi), Abu-Greyb (qarg‘a otasi).

Yahudiycha talaffuz
-------------------

Yahudiylar „abu" so‘zini „ab" yoki „abi" (yunoncha yozishda „av" va „avi") deb talaffuz qiladilar, shundan Avimelex (mening otam shoh), Avishalom (mening otam tinchlik, orom) va boshqalar.

Yana qarang
-----------

* Arab nomi
* Abbo
* Spisok statey, nazvaniya kotorix nachinayutsya s „Abu-"

Adabiyotlar
-----------

* Абу // Энциклопедический словарь, составленный русскими учёными и литераторами. СПб. 1861.

Manbalar
--------

1. ↑  Абу // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.

Havolalar
---------

* Abu // Ensiklopedicheskiy leksikon: V 17 t. — SPb.: Tip. A. Plyushara, 1835—1841.
**Gudon**, Udon (Houdon) Jan Antuan (1741.20.3, Versal — 1828.15.7, Parij) — fransuz haykaltaroshi, Yevropa haykal portreti sanʼatining yirik namoyandasi. Parijdagi nafis sanʼat maktabida oʻqituvchi (1805 — 23). Plastik anatomiyami chuqur oʻrganib, anatomik haykal yaratdi (1767), bu haykal qoz. kunda ham badiiy oʻquv yurtlarida (shu jumladan Oʻzbekistonda) koʻrgazmali qurol sifatida qoʻllaniladi. "Diana" (gips, 1776) haykali G.ga katta shuhrat keltirgan; J.J. Russo (gips, 1778), Volter (marmar byust, 1778; marmar haykal, 1781), O. Mirabo (terrakota, 1791) va b. portretlar muallifi. G. portretlaridagi oʻtkir va koʻp qirrali psixologik tavsifning oʻziga xosligi, portretdagi maʼnoli qarashlar bevosita tomoshabinga qaratilganligi bilan diqqatni tortadi. Ayniqsa ayollar va bolalar qiyofasi sodda va tabiiyligi bilan ajralib turadi ("Rafiqam portreti", gips, 1787, Luvr va b.). G. fransuz inqilobi namoyandalari va maʼrifatparvarlarining yorqin qiyofalarini yaratgan. Asarlari Luvr (Parij) va b. muzeylarda saqlanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Badoyeʼ ul-vaqoe** — tarixiy asar. Zayniddin Vosifiy tomonidan memuar (esdalik) janrida, fors tilida yozilgan.

Asarda Oʻrta Osiyo, Eron va Xurosonda yashagan xalqlarning turmush tarzi, madaniy hayot, xonlar, hukmdorlar, zodagonlar toifasi, oʻsha davr savodxon qatlamining maʼnaviy dunyosi va hokazolar qatorida harbiy yurishlar, istilolar, urush va jang voqealari toʻgʻrisida maʼlumotlar berilgan.

„Badoyeʼ ul-vaqoe"ning bizgacha koʻplab nusxalari yetib kelgan. Memuarning 31 nusxasi aniqlangan boʻlib, ulardan 3 tasi eski oʻzbek yoki chigʻatoy tiliga oʻgirilgan. OʻzR FA Sharqshunoslik instituti qoʻlyozmalar fondida bu asarning bir necha nusxalari saqlanadi. „Badoyeʼ ul-vaqoe"ning qisqartirilgan varianti 1979-yilda oʻzbek tiliga tarjima qilingan. Asarda XVI asrning birinchi yarmida Movarounnahrda sodir boʻlgan voqealar tasvirlangan.

Manbalar
--------

1. 1 2  Zamonov 2021, s. 10—11. sfn error: no target: CITEREFZamonov2021 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Zamonov A.*. Buxoro xonligi tarixi: metodik qoʻllanma*. Toshkent: Bayoz, 2021 — 264 bet. ISBN 978-9943-6372-0-7.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yofas**, Abu Turk (gʻarb manbalarida Iafet, Yafet) — qad. diniy aqidalarga koʻra, Nuh(as)npnt 3 farzandidan biri (Som, Hom bilan birga). Toʻfondan soʻng omon qolgan Nuh(as) oʻgʻillariga Yer yuzini boʻlib bergan. Jumladan, Yo. "otasining hukmi birlan... Atil (Itil) va Yoyiq suvining yoqosigʻa bordi. Ikki yuz ellik yil anda turdi. Taqi vafot tobdi. Sakkiz oʻgʻli bor edi (Turk, Xazar, Saqlab, Rus, Ming , Chin, Qamari, Tarix)" ("Shajarayi turk"). Toʻngʻich oʻgʻli nomidan Yo.ni "Abu Turk" ("Turkning otasi") deb ham atashgan. Mirzo Ulugʻbekning yozishiga Karaganda, Yo.ga "Chin Mashriqining boshqa muhitlari, Qomarun togʻlari va rus yerlari oxirigacha choʻzilgan oq choʻqqilar va beshinchi iqlimning qolgan uchdan bir qismi to maʼmur yerlarning oxirigacha va Shimolning zulummotigacha yerlar baxsh etilgan edi... Aytadilarki, Turon zamin va Turkistonni Yofas(as) oʻziga asrab qoʻygan edi. Shu sababli uni Abutturk deyishgan". Qadimda turkiy oʻlkalarda yomgʻir yogʻdiruvchi tosh (qarang Yada toshi) yordamida duo oʻqib osmondan yomgʻirqor yogʻdiruvchi kishilar boʻlgan. Mana shu yada ilmini Yo.ga otasi Nuh(as) oʻrgatgan degan naql bor. Yo. vafotidan soʻng Turk otasi oʻrniga oʻtirib yurtni boshqargan. Xalq uni Yofas oʻgʻlon deb atagan.

Adabiyot
--------

* Mirzo Ulugʻbek, Toʻrt ulus tarixi, T. 1995; Abulgʻoziy, Shajarayi turk, T. 1992; Ibrohimov A. Sultonov X. Joʻrayev N. Vatan tuygʻusi, T. 1996.

Faxriddin Hasanov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Gʻiyosiddin Bolbon**, Ulugʻxon — gʻulomlar sulolasidan boʻlgan Dehli sultoni (1265 — 87). Dastlab Shamsiddin Eltutmishnint quli (gʻulomi) boʻlgan, soʻngra iqtidorli sarkarda darajasiga koʻtarilgan. 1246—65 yillarda sulton Nosiriddin Mahmud davrida amalda hokimiyatni boshqargan. Aud, Bengaliya va Pan-job noiblari ustidan gʻalaba qozonib Shimoliy Hindistonning butun hududini oʻz hukmronligi ostiga olgan. Qoʻshinning jangovarlik salohiyatini oshirgan. Harbiy xizmat majburiyatini oʻtamagan koʻplab zamindorlarning mulklarini tortib olgan, bu bilan yerlarni davlat ixtiyoriga oʻtishini mustahkamlagan. Xalqharakatlarini beshafqat bostirgan. 1286-yil Panjobga bostirib kirgan moʻgullarni quvib yuborgan va davlatning shim.-gʻarbiy chegaralarini koʻplab qalʼalar qurdirish yoʻli bilan mustahkamlagan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Parana (maʼnolari).

**Parana** (portugalcha: *Paraná*) — Braziliyaning jan. qismidagi shtat. Maydoni 199,7 ming km². Axrlisi 9,5 mln. kishi (2000). Maʼmuriy markazi — Kuritiba shahri Yirik shaharlari — Paranagua, Ponta-Grosa, Londri-na. Hududining katta qismi pastroq platodan (balandligi 400–900 m) iborat, uning sharqiy qismini Serradu—Map tizmalari (eng baland joyi 1889 m) egallagan. Ikdimi tropik, oʻrtacha oylik temperaturalar 14—19° dan 20-25°gacha. Yillik yogʻin 1500–2000 mm.

Iqtisodiyotining yetakchi tarmogʻi — qishloq xoʻjaligi Shimoliy va shim.-gʻarbida kofe plantatsiyalari mavjud. Shuningdek, paxta, shakarqamish ekiladi, apelsin, ananas yetishtiriladi. Shtat janubida kartoshka, makkajoʻxori, bugʻdoy, arpa ekiladi. Chorvachilik rivojlangan: qoramol, qoʻy, echki, choʻchqa boqiladi. P. — muhim oʻrmonchilik rayoni: yogʻoch va sellyulozaqogʻoz sanoati rivojlangan. Oziq-ovqat, toʻqimachilik korxonalari bor. Qurilish materiallari ishlab chiqariladi, rangli metall (oltin, kumush, qoʻrgʻoshin) eritiladi. Foydali qazilmalardan qoʻrgʻoshin, temir ruda-si, toshkoʻmir qazib olinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

 Braziliya shtatlari |
| --- |
|  |
| 
Akri • Alagoas • Amazonas • Amapa • Baiya • Goyas • Maranyan • Matu-Grosu • Matu-Grosu-du-Sul • Minas-Jerais • Para • Paraiba • Parana • Pernambuku • Piaui • Rio-de-Janeyro • Riu Grandi du Norti • Riu Grandi du Sul • Rondoniya • Rorayma • San Paulu • Santa-Katarina • Seara • Serjipi • Tokantins • Federal okrug • Espiritusantu |

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Badruddin Samovuniy** (? -1420) – tasavvuf olimi, qoziaskar. Saljuqiylar naslidan. Bir necha yil Misr sultoni Barquqqa dars bergan. Amir Temur Turkiya sultoni Boyazid I Yildirimga qarshi lashkar tortib Tabrizga kelganida B. S. uning huzurida ulamolar hal qilolmagan masalani hal qilib berib katta eʼtibor qozongan. Anqara jangidan soʻng, B. S. Turkiyadagi Edirne shahri hokimi tomonidan qoziaskar etib tayinlangan. Ammo, tez orada xalqni isyonga chorlagani uchun qatl qilingan. U fiqh va tasavvufga oid "Jomi al-fusulayn" ("Haq va botil toʻplami"), "Masarrat al-qulub" ("Qalblar sururi"), "Latoif al-ishorat" ("Ishora nafosati") kabi bir qancha asarlar yozgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Karboksillash** — organik birikmalarga SO2 taʼsirida karboksil guruhi — SOONni kiritib, karbon kislotalar va ularning hosilalarini olish. Mas,SN3ON + SO RNFL+COSN,SOONRCONH2Metallorganik birikmalarni K. uchun ularning eritmalari orqali SO2 oʻtkaziladi; soʻnggi gidrolizlanish natijasida karbon kislota hosil boʻladi.

CH3MgBr+CO2--^CH3COOMgBrTibbiyotda qoʻllaniladigan salitsil va paminosalitsil kislota (PASK) ham tegishli fenolyat (mas, C6H5ONa)HH K. yoʻli bilan olinadi.

Organizmda K. maxsus fermentlar taʼsirida sodir boʻladi; mas, pirouzum kislotani K.da piruvatkarboksilaza fermenti katalizator vazifasini oʻtaydi. K. organizmdagi uglevodlar, yogʻlar va oqsillarning parchalanishi natijasida hosil boʻladigan oraliq mahsulotlarni oksidlashda muhim ahamiyat kasb etadi. K. reaksiyasidan sanoatda sirka kislota, akril kislota, dikarbon va yuqori karbon kislotalarning efirlarini olishda foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**CAE inkorporatsiyasi.** (sobiq **Canadian Aviation Electronics** ) Kanada ishlab chiqaruvchisi bo'lib, simulyatsiya, modellashtirish texnologiyalari va aviakompaniyalar, samolyot ishlab chiqaruvchilar, sog'liqni saqlash mutaxassislari va mudofaa sohasi xodimlariga o'qitish xizmatlarini ko'rsatadi. CAE 1947-yilda tashkil etilgan bo'lib, 35ta mamlakatda ishlab chiqarish operatsiyalari va o'quv muassasalariga ega. 2017-yilda kompaniyaning yillik daromadi 2,705 milliard AQSh dollarini tashkil etdi.

Parvoz simulyatorlari
---------------------

CAE kompaniyasi aviakompaniyalar, samolyot ishlab chiqaruvchilari hamda o'quv markazlariga parvoz simulyatorlari va o'quv moslamalarini sotadi. U o'zining simulyatsiya dasturini bozorning turli segmentlari uchun litsenziyalaydigan va professional xizmat ko'rsatadigan bo'limiga ega.

1. ↑  „CAE People and Safety". Qaraldi: 17-yanvar 2023-yil.
2. ↑  „CAE reports fourth quarter and full fiscal year 2017 results".  CAE Inc.. 9-fevral 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-avgust 2019-yil.
**Burgʻilash jihozlari** — burgʻilashyya ishlatiladigan turli asbobuskuna va qurilmalar (burgʻilash asbobi, burgʻilash bolgʻasi, burgʻilash koronkasi, burgʻilash qurilmasi, burgʻilash minorasi va boshqalar). Burgʻilash asbob i ning asosiy elementa iskana (rasm, 1 va 2). U oʻz ogʻirligi bilan sharoshka (tishli ish jihozi) tishlarini togʻ jinsiga botirib, uni maydalaydi; mayda jins stvol (quvur)dan yuqoriga oqayotgan loyli aralashma bilan tashkariga chiqib ketadi. Sharoshka oʻz oʻqi atrofida aylanadi. Turli qattiqlikdagi togʻ jinslarini burgilash uchun sharoshka tishlari har xil shaklda yasaladi. Yumshoqva oʻrtacha qattiqlikdagi togʻ jinslarini burgilash uchun tishlar uzun va oʻtkir, qattiq togʻ jinslarini burgilash uchun esa mayda qilinadi. Burgilash bolgʻasi aylanma zarba berib, kovak (shpur)lar burgʻilaydigan mashina. Uning elektr va siqilgan havo bilan ishlaydigan xillari bor. Siqilgan havo bilan ishlaydigan burgʻilash bolgʻasi shtokli porshen yordamida burgʻining yuqori qismiga zarba beradi; har bir zarbadan keyin burgʻi oʻz-oʻzidan 10—15° buriladi, natijada u tog jinslari orasida qisilib qolmaydi. Qattik va juda qattiq tog jinslarida shpurlar burgʻilash uchun ogirligi 15– 35 kg li burgʻilash bolgʻasi ishlatiladi. Burgilash koronkasi togʻ jinsini yemiruvchi silindrik gʻildirakcha shaklidagi koronkali quvurning uchi (rasm, 3). Uning chidamliligini oshirish uchun pastki uchiga olmos yoki pobedit oʻrnatiladi. Burgilash kuril masi — quduklar burgʻilaydigan muqim (statsionar) yoki Kuchma asbob (iskana)li qurilma. Uning muqim turlaridan biri kopyor, 150—200 t gacha yuk koʻtara oladigan chigir, burgilash quvurlarini aylantiruvchi rotor va loyqa suyuklikni tortuvchi nasosdan iborat. Razvedka quduqlarini burgʻilashda ichki yonuv dvigatellari ishlatiladi. Agar burgʻilash qurilmasi but quvvati bilan ishlasa, elektr motorli reduktor oʻrniga bugʻ mashinasi va, baʼzan, bugʻ nasoslari oʻrnatiladi. Kuchma burgilash qurilmasi asbobuskunalari bir umumiy ramaga yigilib, katta yuk avtomashinasiga, rezina gildirakli yoki zanjirli (gusenitsali) traktorga oʻrnatiladi.Burgʻilash minorasi — quduqlar burgʻilash uchun kuriladigan inshoot; u burgʻilash qurilmasining asosiy elementi. Burgilash minorasi 300 t gacha yuk koʻtara oladigan toʻrt kirrali metall konstruksiyalardan iborat. Uni 10–15 km masofagacha koʻchirish mumkin. Poydevori beton yoki yogochdan yasaladi. Iskananing necha marta tushibchiqishi va burgʻilanadigan quduqning chukurligiga qarab, minora 30–60 m chamasi balandlikda quriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Burgʻilash jihozlari" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Karbin** — qora rangli mayda kristall kukun. XX asrning 60-yillarida birinchi boʻlib rus kimyogarlari sintezlasa, keyinroq u tabiatda chaoit minerali tarkibida topilgan. Karbinning tuzulishi chiqizli.

Fizik xossalari
---------------

Karbin grafitga qaraganda qattiqroq, olmosdan esa yumshoq. Yarimoʻtkazgich xossasiga ega. Havo ishtirokisiz 2800 °C ga qadar qizdirganda grafitga aylanadi.

Qoʻllanilishi
-------------

Karbinning odam organizmidagi toʻqima bilan mos keluvchi xossalari bor. Uning ushbu xossalari tibbiyotda sunʼiy qon tomirlarini ishlab chiqarishda qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  La Torre, A.; Botello-Mendez, A.; Baaziz, W.; Charlier, J. -C.; Banhart, F. (2015). „Strain-induced metal–semiconductor transition observed in atomic carbon chains". *Nature Communications*. 6-jild. 6636-bet. Bibcode:2015NatCo...6.6636L. doi:10.1038/ncomms7636. PMC 4389248. PMID 25818506.

|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Kilimanjaro** (suaxili tilida -sovuqlik xudosi togʻi) — Sharqiy Afrikadagi vulkan togʻi, Tanzaniya hududida. Bal. 5895 m (Afrika materigidagi eng baland choʻqqi). Oʻzaro qoʻshilib ketgan 3 ta soʻngan vulkan [Kibo (5895 m), Mavenzi (5355 m) va Shira (4006 m)]dan iborat. K. asosan, traxibazalt va fonolitlardan tuzilgan. Jan. va jan.-gʻarbiy yon bagirlariga yiliga 1000–3000 mm yogʻin yogʻadi. Shu qismida 1000 m balandlikkacha savannalar, 1800 m gacha togʻ gileya oʻrmonlari bor. 4200 m gacha togʻ tropik oʻsimliklari, 4800 m gacha kserofit boshoklilar oʻsadi. Undan yuqorida lava dalalari, choʻqqilarida doimiy qor va muzliklar bor. Gʻarbiy yon bagʻrida muzlik 4300 m balandlikkacha tushgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Kilimanjaro Hike - 7 Crucial Things to Know Before You Go
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fuzariozlar** — Fusarium avlodiga mansub takomillashmagan zamburugʻlar qoʻzgʻatadigan oʻsimliklar kasalligi. Tuproqda va oʻsimlik qoldigʻida saqlangan zamburugʻ oʻsimlikka ildiz tizimi va poyaning pastki qismi orqali kiradi. Zararlangan urugʻ va koʻchatlar ham kasallik manbai boʻlishi mumkin. Ingichka tolali gʻoʻza (fuzarioz vilt), kanop, karam, qovoq, mosh, loviya, noʻxat, kartoshka, pomidor, baqlajon va boshqa ekinlarning F.i, galla ekinlari va dukkakli don ekinlarini zararlaydigan fuzariozli ildiz chirishi, donli ekinlar boshoqlari F.i, makkajoʻxori soʻtasi F.i, kuzgi bugʻdoy, javdar, koʻp yillik qoʻngʻirbosh oʻtlar Fuzariozlar yoki oq mogʻori ayniqsa xavfli.

Kurash choralari: almashlab ekish, kasallikka chidamli navlarni ekish, oʻsimlik qoldiqlarini yigʻishtirib olish, urugʻlikni tozalash, saralash, quritish, qizdirish, dorilash, yerga fungitsidlar bilan ishlov berish, sogʻlom urugʻlik va koʻchatlardan foydalanish, fosforkaliy oʻgʻitlarni koʻp miqdorda qoʻllash.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Megavati Sukarnoputri** (1947.23.1 Jakarta) — Indoneziya davlat arbobi. Indoneziya 1-prezidenti Sukarnoning qizi. Bandung universitetining agrar fakultetini, Indoneziya universitetining psixologiya ftini tugatgan. 1978 yildan Indoneziya Demokratik partiyasi Markaziy Jakarta boʻlimi raisi, Indoneziya parlamenti vakillar palatasi aʼzosi (1978—92), Indoneziya Demokratik partiyasi boshqaruvi raisi (1993 yil dan), Indoneziya Demokratik kurash partiyasi boshqaruvi raisi (1998 — 2003), Indoneziya vitseprezidenti (1999— 2001). 2001 yil 21 iyuldan Indoneziya Respublikasining prezidenti.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Indoneziya Prezidentlari |
| --- |
|  |
| 
 | 
1. Sukarno
2. Suharto
3. Baharuddin Yusuf Habibiy
4. Abdurahmon Vohid
5. Megavati Sukarnoputri
6. Susilo Bambang Yudhoyono
7. Joko Widodo
 | 
 |

 |


  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Davlat yetakchisi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Fyodor Arxipovich Kovalyov** (1890.4.2, Samara — 1965.12.4, Toshkent) — rejissyor Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1944). Krasnoyarsk, Kuybishev teatrlarida ishlagan. 1929—31 yillarda Toshkent ishchi-yoshlar teatrida, 1931 — 65 yillar Alisher Navoiy nomidagi opera va balet teatrida ishlagan. Oʻsh oʻzbek musiqali drama va Fargʻona oʻzbek musiqali drama teatrlarida ham spektakllar qoʻygan. Eng yaxshi spektakllari: "Platon Krechet", "Arshin mol olon", "Farhod va Shirin" singari musiqali dramalar, "Chio Chio San", "Dubrovskiy", "Faust", "Romeo va Julyetta" kabi operalar va boshqa

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Burgundiya** — Fransiyaning Sena daryosi havzasidagi tarixiy viloyat. B. hududida Kotd’Or, Sona va Luara, Nyevr, Yonna departamentlari joylashgan. Maydoni 31,8 ming kv.km. Aholisi 1.6 mln.dan koʻproq kishi (1990- yillar oʻrtalari). Asosiy shahri — Dijon. Oʻrta ayerlarda Gʻarbiy Yevropadagi turli davlat va hududlar B. deb atalgan: qirolliklar (5—6-asrlarda markazi Lion shahri boʻlgan qirollik, 10—14-asrlarda markazi Arl shahri boʻlgan qirollik), graflik, 9—15-asrlarda gersoglik (markazi — Dijon) boʻlib, 1477 i. Fransiya qirolligi tarkibiga kirgan. 1790-yilgacha B. provinsiya huquqiga ega boʻlgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Boksitlar** (frans. bauxite, Janubiy Fransiyada dastlab B. katlamlari topilgan LeBo joy nomidan) — alyuminiy rudalari. Asosan alyuminiy gidroksidi (28—80%), temir oksidi va boshqa komponentlar aralashmasidan iborat. B.ning asosiy kimyoviy komponenti glinozyom (A12O3), doimiy tarkibiy qismi temir oksidi (Fe2O3). Rangi toʻq kizil, jigarrang, kulrang. Boksitlar 1,8— 3,1; qattiqligi tarkibidagi temir oksidiga qarab 3—6. B. tuzilishiga kura qattiq, jipslashgan va baʼzan uvalanuvchan boʻladi. B. konlari asosan nordon, ishqorli va asosli jinslarning lateritlm nurashidan yoki dengiz va koʻllarda glinozyomning koʻp toʻplanishidan paydo boʻladi. B. mineralogik tarkibiga qarab 2 turga boʻlinadi: 1) diasporbyomitli B. 2) gidrargillitli (gibbsitli) B. Birinchisi koʻproq geosinklinal konlarida, ikkinchisi platforma konlarida uchraydi. B. — alyuminiy olinadigan xom ashyo, shuningdek undan boʻyoq, abraziv va oʻtga chidamli materiallar olinadi. B. foydalanishga yarokli boʻlishi uchun tarkibidagi glinozyomning kremniy oksidiga nisbati 2,6 baravar ortiq, glinozyom esa 28% dan kam boʻlmasligi kerak. B. konlari Ukraina (Krivoy Rog)da, Rossiya Federatsiyasi (Ural, Sibir), Qozogʻistonda bor. Bu konlarda mayda korund zarrachalari uchrab turadi. Oʻzbekistonda B. va uning oʻzgarishi natijasida paydo boʻlgan korund katlamlari Shim. Fargʻona, ChatqolQurama va Nurota togʻlarida, Qizilqumdagi Tomdi togʻida topilgan. Xorijda asosan Avstraliya, Yamayka, Surinam, Gayana mamlakatlarida koʻplab qazib chiqariladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bolalar falaji** — nerv sistemasining turli zararlanishlari oqibatida roʻy beradigan va reflektor-harakat faoliyatining, baʼzan ruhiyat va nutqning buzilishi bilan kechadigan kasalliklar guruhi. Bosh miyaning spastik (iyerebral) falaji va periferik nervlar zararlanishidan kelib chiqadigan (shalviratuvchi) falajlikdan farq qiladi. Bolalar spastik falaji koʻpincha qoʻl, oyoq va tana muskullari falaji, aqliy rivojlanishning sekinlashuvi, tutqanoq tutishi, giperkinez (ixtiyorsiz harakatlar paydo boʻlishi), zararlangan qoʻloyoqlarda trofik oʻzgarishlar roʻy berishi koʻrinishida namoyon boʻladi. Koʻkyoʻtal, difteriya, qizamiq, fipp va boshqa yuqumli kasalliklar ensefalit bilan asoratlanganda spastik falaj kuzatilishi mumkin. Tugʻruq ogʻir kechganda, tugʻruq vaqtida bola kallasi shikastlanganda va boshqa hollarda koʻpincha spastik falaj kelib chiqadi. Bolaning chala yoki boʻgʻilib tugʻilishi, miyasiga qon quyilishi oqibatida ham spastik falaj roʻy berishi mumkin. Buni birinchi boʻlib ingliz vrachi U. Litl tavsif etgani uchun Litl kasalligi deb ham yuritiladi. Bunday falaj ogʻir kechganida, bola tugʻilganda qimirlamaydi, oyoqlari bir tekis tarang turadi, maʼlum vaqtdan keyin muskullari tortishib oyoqlari chalishadi, bola oʻtira yoki yura olmaydi; borabora uning ahvoli bir oz yaxshilanishi mumkin. Falaj yengil boʻlsa, bola oʻsgani sari ahvoli yengillashadi, kech oʻtiradi, kech yuradi, qoʻllarini tuzuk ishlata olmaydi. Muskullar oʻta tarangligi tufayli bola yurganda oyoqlari chalishadi, sonlari ichkariga buralib, tizzalari bir-biriga takalib turadi, u faqat oyoq uchida mayda qadam tashlab yuradi. Bola hayajonlanganda, behosdan qattiq tovush eshitganda va boshqalarda muskullar tortishuvi kuchayadi, ixtiyoriy harakatlar qiyinlashadi va aqliy rivojlanishi kechikadi. Bemorni faqat vrach davolaydi, kasallikning barcha shakllarida mutaxassisga oʻz vaqtida murojaat etish va uning tavsiyasiga binoan davolanish zarur.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Cerebral Palsy: Hope Through Research".  (2-fevral 2015-yil). 23-avgust 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-mart 2015-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2013-08-23).
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tibbiyotga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Meget**, Meges (qadimgi yunoncha: *Μέγης Φυλεΐδης*) — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj. Filey va Evstioxaning oʻgʻli. Exinades va Oksey orollari ustidan hukmronlik qilgan.

Yelenaning qalligʻi. Dulixiyadan Troyaga 40 ta kema keltirilgan (yoki 60 ta).

„Iliada"da u 3 ta troyalikni oʻldirgan. Troya otiga oʻtirgan. Troya qoʻlga kiritilgan kechada u Admet tomonidan yaralangan (Lesxey dostoniga koʻra). Delfidagi Polygnot tomonidan chizilgan rasmda qoʻli yaralangan holatda tasvirlangan. Troyadan qaytgach, u Kaferey qoyalarida halok boʻlgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  Gigin. Mifi 97
2. ↑  *Еврипид*. Ifigeniya v Avlide 297
3. ↑  Strabon. Geografiya X 2, 19 (str.459)
4. ↑  *Псевдо-Аполлодор*. Mifologicheskaya biblioteka III 10, 8
5. ↑  *Гомер*. Iliada II 630; Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka E III 12
6. ↑  *Kvint Smirnskiy*. Posle Gomera XII 349; Trifiodor. Vzyatie Iliona 179
7. ↑  *Pavsaniy*. Opisanie Elladi X 25, 5
8. ↑  *Псевдо-Аполлодор*. Mifologicheskaya biblioteka VI 15a
**Marshal Tolbuxin haykali** — Yaroslavl viloyatida tugʻilgan Sovet Ittifoqi marshali F. I. Tolbuxin haykali. Yaroslavlda Tolbuxin prospektining oxirida Yubileynaya maydonida oʻrnatilgan.

Yaratilish tarixi
-----------------

Sovet Ittifoqi marshali yurtdoshlari tashabbusi bilan oʻrnatilgan. U Yaroslavl viloyatining Androniki qishlogʻida tugʻilgan. 1957-yilda Yaroslavlning Kirovskiy tumanidagi koʻchaga (1979-yildan — prospekt) Tolbuxin nomini berish va haykal oʻrnatish toʻgʻrisida qaror qabul qilindi. Yodgorlik 1972-yilda ochilgan.

Yodgorlik tavsifi
-----------------

Fyodor Ivanovich Tolbuxin yarim boʻyda tasvirlangan, uning qoʻlida jang maydonining xaritasi. Ayniqsa askarlar Tolbuxinni yaxshi koʻrar edi, chunki u kichik yoʻqotishlar bilan gʻalaba qozonish ilmini bilar edi. Bu, albatta, qoʻmondondan ulkan aqliy mehnatni talab qilgan. Marshal byusti va toʻrtburchak shakldagi poydevor toʻq bronzadan quyilgan. Yodgorlik oldida asfaltlangan maydoncha va gulzorlar oʻrnatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Памятники монументального искусства Ярославля и Ярославской области" (ru).  Regnum (3-aprel 2008-yil). 10-aprel 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-dekabr 2008-yil.
2. ↑  „Памятник маршалу Толбухину Ф. И.".  Помните нас! (1-aprel 2008-yil). 27-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-dekabr 2008-yil.

Havolalar
---------

* *Kozlov P. I. Marov V. F.* Yaroslavl. — Yaroslavl: Yuqori Volga kitob nashriyoti, 1988-yil.