**Azukar Moreno** (asl ismi: Rustamova Kamola Ravshanbek qizi; 1982-yil 23-may, Toshkent Shahri, O'zbekiston) – O'zbek kiyim-kechak dizayneri, „Azukar Moreno" brendining asoschisi.

Biografiyasi
------------

**Azukar Moreno** brendining asoschisi va dizayner Kamola Rustamova ijodiy oilada oʻsgan. Ona tarafdan bobosi Zohidjon Obidov shoir edi. Ota tomondan, buvisi Oʻzbekiston va Qoraqalpogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artisti Gulshad Atabayeva, bobosi esa Qoraqalpogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artisti Anvar Rustamov. Erta bolalikdan buvisi Gulshat A. unga kashta tikishni oʻrgatdi, shu bilan modaga alohida qiziqish boshlandi.

1997 yildan 2000 yilgacha *"Madaniyat" texnikumida* tahsil olgan. 2001 yilda Kamoliddin Behzod nomidagi milliy rassomlik va dizayn instituti ga oʻqishga kirganidan soʻng, Xalida Kamilova boshchiligidagi *"bolajonlar Shirintoylar"* festivalida birinchi mualliflik kolleksiyasini taqdim etdi. Keyinchalik bu yil *"alternativ moda"* koʻrgazmasida tashkilotchi Lola Sayfi bilan mualliflik kolleksiyasini taqdim etdi. Universitetda oʻqigan davrida har yili turli festivallarda, shu jumladan „Boysun bahori" festivalida namoyish etilgan mualliflik kolleksiyasini chiqargan.

Moda dizayni boʻyicha oʻqishni tugatgandan soʻng, u Ispaniyaning Sevilya shahridagi tecniprat moda maktabida oʻqishni davom ettirishga qaror qiladi va u yerda moda dizayni va rasm chizish boʻyicha oliy maʼlumot oldi. Besh yil davomida u Sevilya shahrida Flamenko kiyimlarini tikish va buyurtma asosida tikish mahoratini oʻrgandi, bu esa liboslarda madaniyatlarni aralashtirishga xizmat qildi.

Kamola hayotining koʻp qismini Ispaniyada oʻtkazdi va ispan liboslaridan ilhomlanib, oʻzining oʻziga xos uslubini yaratishga muvaffaq boʻldi. Keyin u Madridga koʻchib oʻtdi. Bu yerda u Inditex guruhi bilan ishlash imkoniyatiga ega boʻldi (Zara, Pull&Bear, Massimo Dutti, Bershka, Stradivarius, Oysho, Zara Home va Uterqüe kiradi) – va sotuvchi-maslahatchidan vitrinalar dizayneri va dizayner vazifalarida ishladi.

Shu bilan bir vaqtda u savdo sirlari va vitrinalarni bezash sanʼatini oʻrgandi. Savdo mashgʻulotlarini tugatgandan soʻng, uning karyerasi koʻtarildi – u Barselonadagi dizaynerlar festivalida birinchi oʻrinni egalladi. 2014 yilda u Toshkentda oʻz brendini roʻyxatdan oʻtkazdi.

Brend haqida
------------

Azukar Moreno brendi rasmiy ravishda 2014-yilda barqaror moda tamoyillariga asoslanib va ikkita madaniyatni birlashtiradi: Ispan va Oʻzbek. Bunday aralashma Kamola hayotining koʻp qismini Ispaniyada oʻtkazganligi va ispan liboslaridan ilhomlanib, oʻziga xos uslubini yaratganligi bilan asoslanadi. Ushbu brend ongli isteʼmol va „sekin" moda haqida jiddiy oʻylaydigan birinchi oʻzbek brendlaridan biri boʻlib, uning asosiy maqsadi avloddan-avlodga oʻtib, ekologiyaga eng kam zarar yetkazadigan kiyimlarni yaratishdir.

Kamola Rustamova Marina Rinaldi, Max Mara brendlarida ishlaganida, hayvonlar himoyachilari moʻyna teridan foydalanganliklari uchun hashamatli brend bilan ish tashlashdi. Ushbu mavzuni chuqurroq oʻrganib, Kamola oʻz brendi barqaror boʻlishiga qaror qildi. Brend uchun qazib olingan barcha matolar qoʻlda boʻyalgan va kashta bilan tikilgan boʻlib, Oʻzbekistonning turli burchaklaridan va butun dunyodan qazib olinadi.

Kamola nafaqat kiyim yaratish jarayonida barqarorlikka ahamiyat beradi, balki oʻz koʻrgazmasini loyihalashda barqaror elementlardan ham foydalanadi. Masalan, shiftdan osilgan quvurlar nafaqat dekor vazifasini bajaradi, balki issiq va sovuq suv oʻtgan koʻp qavatli turar-joy binolari tarixini ham oʻz ichiga oladi. Shuningdek, koʻrgazma zalida 40-50 yillik foydalanishdan keyin ikkinchi shamolni olgan MDHning barcha mamlakatlaridan yigʻilgan sovet davridagi ilmoqlardan foydalaniladi.

Brendning maqsadi odamlarga atrof-muhitga zarar etkazmasdan yorqin his-tuygʻularni berish va eng yaxshi narsalarni keyingi avlodlarga yetkazishdir.
Hozirgi vaqtda Azukar Moreno brendi Oʻzbekistondagi eng taniqli brendlardan biri hisoblanadi. Aksariyat yulduzlar ushbu brendni tanlaydilar, baʼzilari esa ushbu noyob ijodlarni koʻrish va sotib olish uchun dunyoning turli burchaklaridan kelishadi.

Dizayn va moda tajribasi
------------------------

2006-yilda Kamola „Amanecer en el mar" (dengiz boʻyidagi Quyosh chiqishi) toʻplamini taqdim etdi, u yerda koʻp qatlamli suzgichlar va chekkalarni oʻzbek motivlari bilan birlashtirdi. Shu yili Andalusiyada „eng yaxshi dizayner" mukofotiga  sazovor boʻldi, buning natijasida 2007-yilda Mercedes Fashion Weekda ishtirok etish imkoniyatiga ega boʻldi.

2012-yilda Braziliyada oʻzining KESHA kolleksiyasini taqdim etdi, u yerda Ispaniyaning eng yaxshi 4 dizaynerlari orasida namoyishda ishtirok etishga taklif qilindi. Braziliyada moda haftaligida boʻlganida, Kamola Rustamov Ispaniya poytaxti Madrid shahrida „eng yaxshi dizayner" mukofotiga sazovor boʻlganligi haqida ogohlantirish oldi.

2019-yilda Kamola Rustamova afsonaviy Jimmy Chooning taklifiga  binoan Kuala-Lumpurda Oʻrta Osiyoning eng yaxshi dizaynerlari koʻrgazmasida Oʻzbekiston vakilasi boʻldi.

2022-yil avgust oyida Valensiyaning Ontiñena shahrida „Moros y Cristianos" (Murlar va nasroniylar) festivali sharafiga parad boʻlib oʻtdi. Loyiha direktori Rafael Ferrero Kamola Rustamova **Art** rahbari sifatida kiyim-kechak dizayneri sifatida 4 yil davomida Toshkentdagi ustaxonasida **tasvirlar va tikuvlar** yaratib, loyiha ustida ishladi. Ushbu loyiha uchun ular muallifning rasmlari bilan manzilni maxsus toʻqishdi va Margʻilonda kerakli **ranglarni** yaratdilar.

Barcha kiyimlar Oʻzbek madaniyati va **urf-odatlaridan** ilhomlanib, Ispaniyada **XIII asr** davriga moslashtirilgan ***suzana manzili va kashtalaridan*** foydalangan holda. **Murlar va xristianlar** XVI asrdan boshlab Ispaniyaning baʼzi viloyatlarida **XIII** asrda **Ispaniya** hududida sodir boʻlgan voqealar xotirasiga bagʻishlangan festival **mavrlar va xristianlar**  oʻrtasidagi qarama – qarshilik, natijada xristianlar Pireney yarim orolida oʻz taʼsirini tikladilar. Mudejares klanining asosiy vakillari *Alberto Klemente, Kristina Soreano, Karla Klement va marta Klementdir.*
Bir yil oʻtgach, 2023-yilda ushbu loyihaning asosiy ishlari **Azukar Moreno** tomonidan ijro etilgan, shuningdek, u qoʻlda yaratgan barcha *illyustratsiyalar* olti oy davomida Valensiyadagi ipak muzeyida namoyish etilgan. Valensiyadagi ipak muzeyi 2016 yilda **XVI asrga** oid qadimiy *Ipak birjasi* binosida ochilgan. Ushbu muzey Valensiya mintaqasida ipak ishlab chiqarish *tarixi va anʼanalariga* bagʻishlangan.

Toʻplam taqdimoti va moda haftaliklarida ishtirok
-------------------------------------------------

| **Koʻrgazma nomi** | Mamlakat | Yil |
| --- | --- | --- |
| *Pasarela de Espartinas* | Ispaniya, Sevilya | 2006-yil Yanvar |
| "Mozart Fashion Show" | Ispaniya, Sevilya | 2006-yil Fevral |
| Jaén Catwalk", yosh dizaynerlar tanlovida gʻalaba. | Andalusiya, Ispaniya | 2007-yil Oktabr |
| "Milliy moda tanlovi" | Ispaniya | 2007-yil Sentabr |
| "NOVIA DEL SUR" | Andalusiya, Ispaniya | 2007-yil Fevral |
| Florianopolis orolidagi moda haftaligi | Braziliya | 2012-yil Yanvar |
| "Ispaniyaning eng yaxshi yosh dizaynerlari" tanlovi | Ispaniya | 2012-yil Sentabr |
| 11 xalqaro Oʻzbekiston paxta va toʻqimachilik yarmarkasi. | Toshkent, O'zbekiston | 2015-yil Oktabr |
| „Toshkent moda haftaligi" | Toshkent, O'zbekiston | 2017-yil Noyabr |
| "ULYANOVSK Fashion week" | Rossiya | 2018-yil Aprel |
| "MoMad Madrid" | Madrid, Ispaniya | 2019-yil fevral |
| "Navroʻz bahor kolleksiyasi" ning mualliflik namoyishi | Toshkent, O'zbekiston | 2022-yil Mart |
| „Modes Fashion Show" | Qozon, Tatariston | 2022- yil Aprel |
| "Uzbekistan Fashion Week" | Toshkent, O'zbekiston | 2022-yil may |
| "Moros y Cristianos" (Murlar va nasroniylar) | Valensiya, Ispaniya | 2022-yil Avgust |
| "Red Passion" mualliflik shousi | Toshkent , O'zbekiston | 2022-yil Noyabr |
| Va Ipak Muzeyi |  Valensiya, Ispaniya | 2023-yil |
| "Uzbekistan Fashion Week" | Toshkent, O'zbekiston | 2023-yil May |
| "Andalucia Fashion Week" | Andalusiya, Ispaniya | 2023-yil Oktabr |
| "Sankt-Peterburg moda haftaligi" | Sankt-peterburg Rossiya | 2023-yil Oktabr |
| "Dutorim" mualliflik namoyishi | Toshkent O'zbekiston | 2023-yil Dekabr |

Mukofotlar:
-----------

* Andalusiyaning eng yaxshi yosh dizayneri 2007-yil

* Va eng yaxshi yosh dizayner, Ispaniyaning stalitsa, Madrid 2012-yil

* Orol dengizini qutqarish uchun ekspeditsiya va hissa eng yaxshi ekstremal fotossesiya 2021

* „Reputation Awards 2023" The famous Fashion designer of the year. 2023-yil mart oyi

* Gilan qishlogʻiga ekspeditsiya, Nautaka drive uz 2023

* UFW awards "Oʻzbekistonda modani rivojlantirishga qoʻshgan hissasi uchun mukofot, 2022-yil

Havolalar
---------

* Andalusiya moda haftaligi podiumida oʻzbek dizayneri
* vitrinalar va bizning didimizni bezatgan ayol
* Oʻzbek dizaynerlar karantin payt nimalar qilishgan (2020-yil)
* Kuala-Lumpurda oʻzbekistonlik dizaynerning moda namoyishi boʻlib oʻtdi.
* Oʻzbekistonning Malayziyadagi elchixonasi koʻmagida tashkil etilgan tadbir.
* Afsonaviy Jimmy Choo oʻzbekistonlik dizaynerni Malayziyaga taklif qildi (2019-yil)
* Toshkent, Ipak yoʻli va Andalusiya oʻrtasidagi koʻprik

Manba
-----





1. 1 2 3 4 5  „Tashkent, un puente entre la Ruta de la Seda y Andalucía" (ispancha). *diariodesevilla.es*.  Moda de Andalucía (6-oktabr 2023-yil). Qaraldi: 6-fevral 2024-yil.
2. ↑  „La capitanía Mudéjar de Ontinyent, en el Museo de la Seda" (ispancha). *loclar.es*.  embajador de la República de Uzbekistán en España, (9-iyun 2023-yil). Qaraldi: 6-fevral 2024-yil.
3. ↑  „Как Камола Рустамова покорила известного модельера Джимми Чу". *repost.uz*. Qaraldi: 31-yanvar 2024-yil.
4. ↑  „«Важно помнить о своих целях», — Камола Рустамова о своем пути и творчестве" (ruscha)..  weproject. Qaraldi: 6-fevral 2024-yil.
5. ↑  „Azukar Moreno стала хедлайнером Modest Fashion Day в Казани" (ruscha). *afisha.uz*.  KAZANSUMMIT 2022 (25-may 2022-yil). Qaraldi: 6-fevral 2024-yil.
6. 1 2 3 4  „Azukar Moreno - Kamola Rustamova Youtub". *YouTube*. Qaraldi: 6-fevral 2024-yil.