recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Metallotermiya** (metallar va yun. terme — issiq) — issiqlik ajralishi bilan yuz beradigan metallotermik (metall-issiklik) jarayon; metallar va qotishmalarni ularning birikmalari (oksidlar, xloridlar, ftoridlar va boshqalar)ga faolroq metallar (qaytargichlar) taʼsir ettirib qaytarib olish. Qaytargichning xiliga qarab, alyuminotermiya, kalsiyetermiya, magniyetermiya va boshqa farq qilinadi. M.ning elektr pechda oʻtadigan (ishlov beriladigan materi-alga issiqlik elektr pechdan keltirilad"K pensiz (qoʻshimcha issiklik keltirilmaydi) va vakuumda (€aʼzi materiallar uchuvchan boʻlganligi oʻchun vakuum sharoitida) oʻtadigan usullari bor. M. usullari yordamida yuqori si-fatli uglerodsiz legirlovchi qotishmalar (mas, ferroqotishmalar), sof va oson bugʻlanadigan metallar va boshqa olinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Immobillashgan fermentlar** — molekulalari polimer birikmalar bilan kovalent bogʻlangan, sunʼiy olinadigan ferment preparatlar. Shuning uchun I. f. denaturatsiyani vujudga keltiruvchi taʼsirlarga nisbatan chidamli boʻladi. Bunday fermentlar nativ (tabiiy) fermentlarga nisbatan afzalliklarga ega. Ular proteoliz fermentlari va mikroorganizmlar taʼsirida parchalanib ketmaydi; turgʻun no-immunogen xususiyatiga ega boʻladi, shuningdek, organizmning zarur joyida toʻplanadi. I. f. analitik tadqiqotlar va nozik organik sintez jarayonlarida qoʻllaniladi. Kelajakda ularni tibbiyotda va biotexnologik sanoatda (anti-biotiklar, aminokislotalar, oziq moddalar olishda) qoʻllash mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Immun status**, immun holat — immun sistemasining hujayraviy va gumoral omillarini klinik va laborator-immunologik usullar yordamida aniqlangan miqdoriy koʻrsatkichlari. Immunologik koʻrsatkichlar kishilarning yoshiga, yashayotgan geografik muhitiga, ekologik vaziyat va epide-miologik holatga qarab oʻzgaradi. I. s. ni aniqlash nafaqat odamning hozirgi holatini baholash, balki ekologik va xavfli antropogen (fizik, kimyoviy va biologik) omillar taʼsirida uning kelajakdagi sogʻligʻini oldindan aytib berish imkonini beradi. Bundan tashkari, odam I. s. ni baholash orqali immuntanqislik holatlariga yuqori moyilligi boʻlgan kishilarning xavfli guruhini tuzish hamda uning asosida immuntiklash va immunprofilaktika usullarini ishlab chiqish mumkin boʻladi.

Zamonaviy tibbiy immunologiyada I. s. ni baxrlovchi usullar mavjud. Jahon sogʻliqni saqlash tashkilotining tavsiyalariga asoslanib, akad. R. V. Petrov tomonidan 1984 y. "Odam immun statusini baholash" uslubiy qoʻllanmasi ishlab chiqilgan, unga asosan baholash usullari ikki darajaga boʻlinadi. Bi-rinchi daraja usullarida immun xrlatda oʻzgarish bor yoki yoʻkligi 1—2 kun ichida taxminan baholanadi. Agar bunda oʻzgarishlar topilsa, immun sistemadagi nuqsonni chuqur va toʻliq aniqlash uchun ikkinchi daraja usullari qoʻyiladi. Bu tekshirishlar natijasi 5—6 kunda bilinadi.

R. V. Petrov hamkasblari bilan MDH davlatlarida yashaydigan sogʻlom aholi maʼlum bir qismining immun sistema koʻrsatkichlarini oʻrganib, har xil xududlar aholisi uchun I. s.ning bir necha turini belgiladi.

Oʻzbekiston aholisining I.s.i Oʻzbekiston FA Immunologiya instituti xodimlari tomonidan oʻrganiladi. Dastlabki natijalarga koʻra, respublikaning har xil viloyatlari aholisida gumoral immunitet supressiyasi bor, hujayraviy immunitet koʻrsatkichlari meʼyorida yoki qisman pasaygan; gumoral boʻgʻim faollashgan. I. s. hamda uning aralash turi kuzatiladi (bunda hujayraviy boʻgʻim supressiyasi va gumoral boʻgʻimning maʼlum bir koʻrsat-kichlari oshadi). Bu holatlarni shu geo-grafik-iqlim hududida yashovchi xalq immun sistemasining tabiiy sharoitga moslashuvi sifatida qabul qilish mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Daykundi** (dariycha: *دایکندی*) Afgʻonistondagi hazora xalqining asosiy qabilalaridan biri boʻlib, asosan Hazoriston (Hazorajot) mintaqasida joylashgan. Ular Daykundi viloyati va Gʻoʻr viloyatining Lal va Sarjangal, Chogʻcharon, Davlatobod, Chorsadda va Pasaband tumanlarida yashaydilar. Daykundilar Uruzgʻon jangidan keyin vayronagarchilikdan va turli xil hazora qabilalarining ildizi bilan siqib chiqarilishidan tanho va himoyasiz qoldilar.

Daykundi anʼanaviy ravishda Dayizangi bilan juda yaqin ittifoqdosh boʻlgan. Daykundiyning kichik guruhlariga Ainak, Alak, Bobuli, Baybag, Barat, Bubak, Chahkuk, Chahush, Chora, Davlat Beg, Doda, Fihriston, Haydar Beg, Jomi, Jasha, Kalanzay, Kaum-i-Ali, Xudi, Xushak, Mamaka, Mir Xazar, Neka, Roshan beg va Saru kabi qabilalar kiradi .

Daykundi viloyati 2004-yilda Afgʻonistonning Uruzgʻon viloyatining yuqori yarmidan tashkil topgan. Bu hazoralarning yerlarini ularga qaytarib berish talabini qisman bajardi. 1893 yilgi Uruzgʻon jangidan soʻng hazoralar Uruzgʻondan siqib chiqarilib, ularning yerlariga pushtun qabilalari joylashtirilgan. 

* Hazora qabilalari ro'yxati

Adabiyotlar
-----------

1. ↑  Hazara tribal structure, Program for Culture and Conflict Studies, US Naval Postgraduate School.
2. ↑  Dai Kundi Province:Program for Culture and Conflict Studies, (US) Naval Postgraduate School.
**Xoʻja Turob ziyoratgohi** — Fargʻona viloyati Dangʻara tumanining Tumor qishlogʻida joylashgan qabriston.
Ziyoratgohga Imom Abdullox Bohir dafn etilgan. Aniq dalillar boʻlsa-da, mazkur mozorni aksariyat hollarda Imom Muxammad Boqirga (676-734) nisbat
beradilar. Bu haqida M. Boʻriyev va T. Qambarovlar oʻzlarining „Xo­jai Turob bobo" nomli kitobida maʼlumot bergan. Aholi tasavvurida Imom Muxammad Boqir va Imom Abdullox
Bohirni bir shaxs sifatida yoki ularni Fargʻona vodiysiga bir­ga kelganligi toʻgʻrisida qarashlar mavjud boʻlgan. Imom Zayn al-Obidinning farzandlaridan biri boʻlgan Imom Muhammad Boqir Madinada dunyoga kelib, 734-yilda 59 yoshida Madinada (baʼzi manbalarda 57, 58, 60 yoshda deyilgan) vafot etgan va otasi imom Zayn al-Obidinning yoniga dafn etilgan.

Imom Muhammad Boqirning dafn etilgan joyi aniq boʻlsada, biroq musulmon dunyosida Hazrat
Alining boshqa avlodlari singari Imom Muxammad Boqir
bilan bogʻlik bir necha ziyoratgohdar mavjud boʻlgan. Shu-
ningdek, Qoʻqon shahridagi Sarmozor qabristoni ham Imom
Muhammad Boqir nomi bilan atalganligi hakida maʼlumotlar
uchraydi. 1794-yilda Qoʻqon shahrining Parpashabof
mahallasida Mingoyim tomonidan qurdirilgan madrasa ham
Imom Boqir deb atalgan.

Yana qarang
-----------

* Hakim xalfa ziyoratgohi
* Shayxon ziyoratgohi

Manbalar
--------

1. ↑  „Madaniy meros obyektlari". *madaniymeros.uz*.  O‘zbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi. Qaraldi: 2-iyun 2023-yil.
2. ↑  Baxtiyor Eraliev, Ikromiddin Ostonaqulov, Nodirjon Abdulahatov*. O‘zbekiston ziyoratgohlari va qadamjolari. 1-kitob. Farg‘ona viloyati*. Turon zamin ziyo, 2013 — 320 bet bet. ISBN 978-9943-335-24-0. 2-iyun 2023-yilda qaraldi.
**Kalsiferollar**, vitamin D — yogʻda eriydigan birikmalar; sterinlar hosilasi. Antiraxit xossaga ega. Eng muhim K.: ergokalsiferol (vitamin D2) va xolikalsiferol (vitamin D3). Ulardan birinchisi ergosterin (provitamin D2) nurlantirish taʼsirida sunʼiy sintezlanadi. Ikkinchisi odam va hayvonlar tanasida quyoshning ultrabinafsha nurlari taʼsirida 7-degidroxolesterin (provitamin D,)dan olinadi. K.ning asosiy manbai baliklar, kitlar va baʼzi b. hayvonlar jigaridagi yogʻlar, nurlantirilgan achitqilar hisoblanadi. K. ichakda kalsiy va fosfor almashinuvi, ularning buyrakda reabsorbsiyasi (qayta soʻrilishi)ni va bu tuzlarning suyak toʻqimasidan chiqarib tashlanishini boshqaradi. Vitamin D ning yetishmasligi skeletni minerallashtiradi (raxit va skelet toʻqimasining yumshoq boʻlib qolishiga sabab boʻladi). Vitamin D meʼyoridan koʻp boʻlganda qonda miqdori ortadi. Bu vitamin yumshoq toʻqimada toʻplanib boradi (gipervitaminoz). Voyaga yetgan odam organizmida bir sutkada 2,5 mkg, bolalarda 12,5 mkg vitamin D sarflanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Imloq** — qad. shahar harobalari. Olmaliq sh.dan (Toshkent viloyati) 12 km sharqda, Ohangaron daryosining chap soxilida joylashgan. Shahar markazi 5 ga, undan sharqda joylashgan shaqriston mayd. 12,5 ga boʻlgan. Shahristonning daryoga qaragan shim. tomoni mudofaa inshootlari bilan mustahkamlangan, qolgan tomonlari rabod bilan oʻralgan. Arxeologik qazish natijasida 6—7-asr larga oid mudofaa inshootlarining harobalari, 4—11-asr larga oid turar joylar va jamoat binolari, hunarmandchilik korxonalarining qoldikdari topilgan. Shahriston va rabodda topilgan metallurgiya, kulolchilik, shishasozlik korxonalarining qoldiqlari, yirik va kichik kanallar, hovuzlarning izlari I. da madaniyat va sugʻorish ishlari taraqqiy etganligidan dalolat beradi. Arxeologik va yozma manbalarga asoslanib I. Iloqnnnt markazi — Tunkat sh. bilan bir deb hisoblanadi.

Ld.: Masson M. Ye. Axangeran. Arxeologo-topograficheskiy ocherk, T. 1953; Burya ko v Yu. F. Arxeologicheskiye materiali po istorii Tunketa i Abrliga. Materiali po istorii Oʻzbekistana, T. 1966.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Kalsiy nasosi** - plazmatik membranada faoliyat koʻrsatuvchi damlagichlardan biri. Eukariot xujayralar membranasining ichki tomonida kaliy miqdori tashqarisiga nisbatan juda oz boʻladi. Tashqi taʼsirni plazmatik membrana orqali hujayraning ichki qismiga yetkazishda kalsiy kationlari muhim ahamiyatga ega. Tashqi taʼsirga javoban kalsiy kationlari oqimi shiddat bilan hujayraning ichki qismiga oʻta boshlaydi. Bu vaqtda K.n. hujayradagi kalsiy gradiyentini saqlash uchun uni faol ravishda hujayra tashqarisiga chiqaradi. K.n. vazifasini hujayrada Sa-ATF aza fermenti bajarishi aniqlangan. Muskul hujayralarining sarkoplazmasida membrana bilan bogʻlangan K.n. mavjud K.n. kalsiyning sitoplazmadan sarkoplazma naychalariga oʻtishini taʼminlaydi. Kalsiy kationlarining teskari harakati, yaʼni sarkoplazmadan sitoplazmaga oʻtishi esa muskullarning qisqarishini tezlashtiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Koʻkayoz botigʻi** — Qizilqumning shim. (Navoiy viloyati)dagi botiq. Shim.gʻarbdan jan.-sharqga yoʻnalgan. Oʻz. 18–20 km, enioʻrtacha 2–3 km. Balandligi 160– 180 m. Koʻkayoz botigʻi shimolida qumli balandlik (225 m) joylashgan, jan. kumli tekislikdan iborat. Shimoliy yon bagʻri tikroq va zinapoyasimon pasayib boradi, koʻplab quruq soylar bilan parchalangan. Janubiy yon bagʻri ancha yotiq (10°) va tekislikka tutashgan. Botiqning tubi shoʻrxok bilan band. Shimoliy yon bagʻrida boʻr davri yotqiziklari yuzasi ochilib qolgan. Ular gipsli gil, mergel, alevrit, qumlardan iborat. Shoʻrxok qismining chekkalarini bir yillik shoʻralar, qora saksovul, yulgʻun egallagan. Qumli va choʻl tuproqlarda iloq, qoʻngʻirbosh, oq saksovul, joʻzgʻun tarqalgan. Koʻkayoz botigʻining gʻarbida Koʻkayoz qishlogʻi mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Renato Guttuso** (1912.2.1, Sitsiliya — 1987) — italyan rassomi va grafigi, jamoat arbobi. Rimdagi BA akad. (1960). Antifashistlar harakati ishtirokchisi, Ikkinchi jahon urushi davrida Qarshilik koʻrsatish harakatida qatnashgan. Italiya sanʼatida ijtimoiy realistik yoʻnalishni boshlab bergan; xalq hayoti va inqilobiy kurash mavzuidagi qahramonona lavhalar, zamonaviy dunyo qarama-qarshiliklari aks etgan dramatik taʼsirchan, umumlashma shakllari bilan ajralib turuvchi asarlar muallifi. Ijodida manzara va natyurmort alohida oʻrin tutadi: "Otish" (1938), "Bizga xudo yor" rasmlar turkumi (1944—45; Tinchlik Oltin medali, 1950), "Sitsiliyadagi boʻsh yerlarni egallash" (1948—50), "Garribaldining Ammiralo koʻprigidagi jangi" (1951 — 52), "Olomon" (1960), "Savat, ombur va bolgʻa" (1961), "P. Tolyatti oʻlimi" (1965), "Yangiliklar" kompozitsiyasi (1971) va b. G. ijodi italyan rassomlari, shuningdek, Yevropa mamlakatlarining bir qator rassomlari ijodiga kuchli taʼsir koʻrsatgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Turkman (maʼnolari).

**Turkman** — oʻzbek urugʻlaridan biri. T. hozirgi Turkmaniston hududida yashovchi T. xalqidan til, antropologik tuzilishi va etnik tarkibi bilan farq qilgan. Oʻzbek T.lari keyingi ming yillar davomida Nurota togʻ etaklarida shakllangan. T. 2 katta guruh (yigirma toʻrt ota va besh ota manqishlov)ga, bu guruhlar ham, oʻz navbatida, bir necha qabila va urugʻlarga boʻlingan. T.lar chorvachilik, dehqonchilik bilan shugʻullanganlar.Turkman urug'i baʻzi manbalarga ko'ra Kaspiybo'yi yerlaridan XVIII asrda koʻchib kelgan 


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Oʻzbek urugʻlari |
| --- |
|  |
| 
Ming · Qirq · Jaloyirlar · Saroy · Qoʻngʻirot (qabila) · Nayman · Qiyot · Xitoy (urugʻ) · Qangʻli · Arlot · Ungut · Tomalar · Uyshun · Baday · Batash · Qavchin · Yobu · Sulduz · Mitan · Yuz |

 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Koʻkcha Oqtepasi** — arxeologik yodgorlik (6—11-asrlar). Toshkentning jan.-gʻarbiy qismida, Kukcha arigʻi boʻyida joylashgan. 1927 i. N.G.Mallitskiy tomonidan qayd etilgan. 1968-yil Toshkent arxeologiya ekspeditsiyasi tekshirgan. Qoʻrgʻonning balandligi 5 m ga yaqin boʻlgan. Undan 6—8-asrlarga mansub turli xil sopol idishlar, sopol ostadon topilgan. Tepalikning doʻng qismi ostidan xom gʻisht va paxsadan barpo qilingan imorat qoldiqlari kavlab ochilgan. K.O.da hayot 10— 11-asr largacha davom etganligi aniqlangan. Hozir tekislab tashlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Haqqush** — qarqaralar oilasiga mansub qush. Janubiy Yevropa, Osiyo, Afrika, Shimoliy Va Janubiy Amerikada tarqalgan. Oʻzbekistonning Amudaryo va Sirdaryo vohalarida uchraydi. Tanasining uz. 60 sm ga yaqin. Kanoti 26—30 sm; qora-oqish yoki kulrang, metalldek yaltiraydi. Yetuk H.ning boshida 3—4 ta uzun, ingichka patdan iborat kokili bor. Daryo, koʻl va boshqa suv havzalarining qirgʻogʻida yashaydi. Asosan, tunda faol; koloniya boʻlib, daraxtlarga uya quradi. 4—5 ta tuxumni nari va modasi navbatlashib 21— 22 kun bosadi. Baliq, baqa, mayda umurtqasiz hayvonlar bilan oziqlanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Harakat nomi** — feʼlning ishharakat nominigina bildiruvchi, zamon, shaxs-son, mayl kabi maʼnolarga ega boʻlmaydigan funksional shakli. Feʼlning bu shakli -(i)sh, -(u)v, moq affikslari yordamida hosil boʻladi; oʻqish, yozuv, aytmoq kabi.

Harakat nomi shakllari ishharakatning baja-rilishi yoki bajarilmasligini va ular bilan bogʻliq maʼnolarni bildirmaydi, balki harakat-holatning oʻzini ataydi, yaʼni harakat-holatning atamasi hisoblanadi. Shuning uchun ham ular otga xos grammatik koʻrsatkichlarni qabul qila oladi, gapda otning sintaktik vazifalarini bajaradi. U rus tilidagi feʼlning noaniq shakli va gʻarb tillaridagi infinitiv shakliga ekvivalentdir. -sh/ish va moq koʻrsatkichlari bilan hosil qilinuvchi shakllar baʼzan lik affiksi bilan qoʻllanishi mumkin: borishlik, bormoqlik. Biroq bu adabiy til uchun meʼyoriy holat emas. -v /-uv affiksi bilan yasaluvchi shakl nisbatan kam qoʻllanadi. U qoʻshilganda, feʼl oʻzagi muayyan oʻzgarishlarga uchraydi: oʻqi— oʻquv, ishla — ishlov. Bu shakldagi koʻplab feʼllar otga koʻchgan: saylov, qistov, tanlov, oʻquv. Harakat nomining har uch shakli ham feʼllarning boʻlishsizlik koʻrsatkichi ma affiksini qabul qilmaydi. Harakat nomining boʻlishsiz shakli -maslik affiksi yordamida hosil qilinadi: bormaslik, kelmaslik, aytmaslik. Boʻlishsizlik shaklining har uchala koʻrsatkich uchun umumiyligi ularning maʼnoga koʻra jiddiy farqqa ega emasligini koʻrsatadi.

Sintaktik vazifasi: gapda ega tarkibida keladi

Ilhomjon Madrahimov.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Harbiy blok** — davlatlarning umumiy siyosiy, iqtisodiy va harbiy vazifalarni hal etish uchun birgalikda harakat qilish maqsadida tuzgan harbiysiyosiy ittifoqi yoki shartnomasi. Harbiy bloklar tuzish jahonning ikki qutbga boʻlinishi sharoitida avj olgandi. AQSh va uning ittifoqchilari tomonidan Shimoliy Atlantika shartnomasi tashkiloti (NATO) tuzilgan boʻlsa, sobiq SSSR va uning ittifoqchilari Varshava shartnomasi harbiy blokini tashkil qilgandilar (1955-yil 14-may). Bu hol oʻsha paytda har 2 qutb orasida ziddiyatning keskinlashishiga olib keldi. Sotsialistik tizim yemirilishi bilan SSSR, Albaniya, Bolgariya, Vengriya, GDR, Polsha, Ruminiya va Chexoslovakiya davlatlari aʼzo boʻlgan Varshava shart-nomasi oʻzoʻzidan barham topdi (1991-yil 1-iyul). Janubi-sharqiy Osiyo davlatlarining bir qismini birlashtirish maqsadida 1954-yil Manila (Filippin) shahrida AQSh, Buyuk Britaniya, Fransiya, Avstraliya, Yangi Zelandiya, Tailand, Filippin va Pokiston vakillari tomonidan imzolangan SEATO (Janubi-sharqiy Osiyo shart-nomasi tashkiloti) harbiy blokini esa 1975-yil sentabrda tarqatib yuborishga qaror qilingan. Yaqin va Oʻrta Sharqdagi harbiy siyosiy tashkilot — SENTO (Markaziy shartnoma tashkiloti) tuzilganda (1955) unga Buyuk Britaniya, Turkiya, Iroq, Eron va Pokiston aʼzo boʻlib kirgan edi. Bu tashkilot 1979-yil avgustda oʻz faoliyatini toʻxtatgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Haqnazarxon**, Haqnazar Sulton (?—1580) — qozoqlar xoni (1538-yildan). Otasi Qosimxon kabi hokimiyatini mustahkamlash, xonlik hududini kengaytirishga harakat qilgan. Noʻgʻay oʻrdasidagi oʻzaro ichki nizolardan foydalanib oʻrdaga tobe qozoq urugʻlarining bir qismini oʻziga boʻysundirgan. Moʻuliston xonlari bilan uzoq muddat kurash olib borgan. 50-yillarning oxirida H. Sirdaryo boʻyidagi savdohunarmandchilik markazla-, ri va Toshkentni bosib olish uchun shayboniylardan Bobo sulton va Ab-dullaxon II bilan kurashgan. 1573-yil rus hukumati H. bilan oʻzaro aloqa bogʻlashga uringan. Rivoyatlarga koʻra, qozoqlarning 3 ta juzga ajralishi H. nomi bilan bogliq boʻlgan.

Adabiyot
--------

* Materialm po istorii kazaxskix xanstv XV-XVIII vekov, Alma-Ata, 1969.

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tomas Hobbes** (1588.5.4, Malmsberi — 1679.4.12, Harduik) — ingliz faylasufi. Ruhoniy oilasida tugʻilgan. Oksford universitetini bitirgan (1608). Gobbs dunyoqarashi 17-asr ingliz inqilobi taʼsirida shakllandi. Falsafada Gobbs zamonasidagi tabiatshunoslik bilan bogʻliq mexanistik materializm tarafdori boʻlgan. U geometriya va mexanikani ilmiy tafakkurning ideal namunasi, deb bilgan. Tabiatii katta-kichikligi, shakli, oʻrni va harakati (joyini oʻzgartirishi) bilan farqlanuvchi jismlar majmui, deb hisoblagan. Gobbs faqat real jismlar mavjud, qolganlari toʻqib chiqarilgan tasavvurlardir, deydi. Uning tafakkurni fikr qiluvchi materiyadan ajratib boʻlmaydi, degan qarashi muqimdir. Gobbs inson aklidagi tushuncha dastlab sezgi aʼzolarida qisman yoki toʻla vujudga keladi deb, empirik bilish nazariyasi mavqeida turgan.

Gobbs fikricha, davlat paydo boʻlguncha xususiy mulkchilik boʻlmagan. Kishilar birbirini oʻldirib qoʻymasliklari, talamasliklari uchun kelishilgan holda, ayrimlarning huquqini cheklash maqsadida davlat kelib chikdi. Gobbs mutlaq monarxiyani davlatning eng yaxshi shakli desada, inqilobiy tamoyillarga ham oʻrin bergan.

Asosiy asarlari: "Falsafa asoslari" (1642—58), "Fuqarolik haqidagi taʼlimotning falsafiy elementlari" (1642), "Leviafan" (1651).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tyagayevo qishlogʻi yaqinidagi harbiy Dafn ―** Kirov tumanidagi Derreyevni Tyagayevodan Kirov-Tyagayevo yoʻlida 1,5 kilometr masofada joylashgan Kaluga viloyati hududidagi harbiy dafn (ommaviy qabr).

Yodgorlik Mamonovoga burilishda toʻxtash oldida joylashgan. Koordinatalari: 54.1630; 34.1306. 1942—1943-yillardagi mudofaa va hujum janglarida halok boʻlgan 423 sovet jangchilarining kullari ommaviy qabrlarga dafn qilindi.

Ommaviy qabrning oʻng tomonida katta leytenant, alohida artbatareya politrukasi Vasiliy Georgievich Lugininning (1908 — 19-avgust 1943, D. Tyagayevo) shaxsiy qabri joylashgan.

Yodgorlikning qisqacha tavsifi (qabr toshlari): temir-beton poydevorda piramidal dafn marosimida Obelisk qurilgan, obeliskning yuqori qismi besh qirrali yulduz bilan tojlangan. Obeliskning etagida dafn etilgan jangchilarning ismlari bilan yetti dona yodgorlik plitalari oʻrnatilgan. Quyidagi plitalarda „Vatanimiz ozodligi va mustaqilligi uchun janglarda halok boʻlgan qahramonlarga abadiy shon-sharaf. 1941—1945" deb yozilgan.

2014-yilda yangi memorial plitalar oʻrnatildi.

Yana qarang
-----------

Tyagayevo qishlogʻi markazidagi ommaviy qabr (1082 askarning kuli koʻmilgan).

Havolalar
---------

* Yodgorliklarimiz bizning qahramonlarimizdir. Tyagaevo qishlogʻi. // Xotira kitobi. T. XIV. — Kaluga: GRIF, 2007. — S. 243-260
* d. Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-07-23). TYAGAEVO. Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-07-23). Oʻrmon. Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-07-23). HARBIY YONISH Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-07-23). // Xotira kitobi. Kirovskiy tumani
* Sovet askarlarining ommaviy qabri, d. Tyagaevo, Kirovskiy tumani, Kaluga viloyati, Rossiya // Sayt "Bizni eslab qoling! "
* Dafn PASPORT

Manbalar
--------

1. ↑  Kniga Pamyati. Kalujskaya Oblast. Tom 14 // OBD Memorial
2. ↑  Otchyot o rabote administratsii selskogo poseleniya „Derevnya Tyagaevo" za 2014 god[*sayt ishlamaydi*]
**Navan Shehr** (urdu: نواں شہر) — Pokistonning Xayber Paktunxva viloyati Abbotobod tumanidagi shaharcha. Navan Shehrning eng mashhur joyi Abbotoboddagi eng qadimgi va eng katta masjid boʻlgan Ilyasi masjidi boʻlib, masjidning orqasida yurish yoʻllari boʻlgan kichik tepalik ham bor. Yozda ob-havo yoqimli, shuning uchun mamlakatning boshqa hududlaridan odamlar Abbotobod va Navan Shehrga tashrif buyurishadi. Abbottobodning Oʻrta va oʻrta taʼlim kengashi ham Nawan Shehrda. Nawan Shehr oʻzining Chapli kabobi bilan mashhur boʻlgan oʻzining eski bozoriga ega. Navanshehrda muloqat tili hindko hisoblanadi. Gojri ham turli qismlarida aytiladi.

Nawan Shehr Abbottobod Siti hududi yoʻlida, Tandiani va Nathia Gali sayyohlik kurortlari Murri yoʻlida joylashgan: 34°10’N 73°16’E Balandlik : 1,216 m (3,990 ft)

Turistik diqqatga sazovor joylar
--------------------------------

Nawanshehr oʻziga xos sayyohlik joylariga ega, masalan:

* Ilyasi masjidi
* Babu Sher Dasning bungalovlari (mahalliy ravishda Havelis nomi bilan tanilgan).

Navanshehrda togʻdan oqib oʻtadigan suv oqimi ustida qurilgan mashhur masjid bor. Masjid surati bugungi kungacha saqlanib qolgan va uning ostidan suv oqmoqda. U Ilyasi masjidi deb ataladi. Uning oldida suv havzasiga oʻxshash kichik maydon boʻlib, unda odamlar qayiqda minishlari mumkin. Bu joy "Pakora "doʻkonlari bilan ham mashhur.

* Naray umumiy hammom sifatida ishlatiladigan tabiiy buloq .
* Kriket stadioni

Taniqli shaxslar
----------------

* Muhammad Aslam Xon, Pokiston Xalq partiyasidan senator

Manbalar
--------
**Harbiy bilet** - Oʻzbekiston Respublikasida Mudofaa ishlari boshqarmalari tomonidan haqiqiy harbiy xizmatga chaqirilgan yoki zaxiraga oʻtkazilgan (isteʼfoga chiqarilgan) fuqarolarga beriladigan hujjat. Harbiy bilet harbiy xizmatda boʻlgan oddiy askar, matros, serjant shaxsini tasdiqlovchi, cheklanmagan muddatli hujjat hisoblanadi. Unda zaxiradagi fuqarolarningharbiy xizmatga aloqasi koʻrsatilgan. Harbiy xizmatda boʻlgan ofitserlar va generallarga shaxsiy guvohnoma beriladi. Ularga zaxiraga oʻtkazilganda yoxud isteʼfoga chiqishganda ofitserlik (generallik) Harbiy bileti beriladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Naxl** soʻzi arab tili leksikasi boʻlib, eski oʻzbek tiliga bilvosita oʻtib oʻzlashgan. Eski tojik tilida naxl hozirgi eroniy tillarda :tojik tilida naxl, fors tilida naxl **نخل** , afgʻon tilida naxl **نخل** kabi shakllarda qoʻllanib, xurmo daraxti maʼnosini beradi. Qadimgi turkiy yozma manbalarda qayd etilmagan. Alisher Navoiy asarlarida ham naxl tarzida uchraydi:

May dema qushlar qanotingning yelidan boʻlgʻusi,
Naxl qadding moyil oʻlmoq har taraf raftor aro.
(Gʻaroyib us-sigʻar, 42)

Etimoni
-------

Naxl soʻzining etimoni arab tilidagi **نخل** asosiga borib bogʻlanadi. Hozirgi arab tilida naxala **نخل** va naxl **نَخْلٌ** soʻzlari ekmoq maʼnosini bildiradi. Meva daraxti maʼnosini keltiruvchi **نَخْلٌ** soʻzi naxala, naxl — ekmoq, ekish soʻzi bilan bevosita bogʻliqdir.
Xurmo daraxti tanasidan qalamcha usulidan koʻpaymasligidan, uning faqat danagi ekilib koʻpaytiriladi. Manashu biologik belgisi asosga olinib, ekiladigan daraxt maʼnosidadir.

Qoʻllanishi
-----------

Naxl soʻzi hozirgi oʻzbek tilida va boshqa hozirgi turkiy tillarda qoʻllanmaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  Vafoyev, Bahrom*. O'simliklar nomlari*, "FAN" nashriyoti, Toshkent, 1991 — 66-67 bet. ISBN 5 - 648 - 01251 -9.
**Boyazid ansoriy ibn Abdulloh** (11525, Jalanhor sh. (Panjob) — 1572] — Afgʻonistondagi ravshaniya diniy oqimi asoschisi. Oʻzbeklar orasida Bobo Ravshan nomi bilan maʼlum boʻlgan. Uning ota va bobosi mashhur ulamolar edi. Yoshligida savdo-sotiq ishlari bilan shugʻullanib koʻp shaharlarga borgan. Tasavvuf hamda ismoiliylar oqimlari taʼsirida boʻlgan. Fiqh ilmlari asoslarini oʻrgangan. Ulamolar bilan diniy bahslarda ishtirok etgan.

1542-yil "menga ilohiy vahiy tushdi" deb, oʻzini paygʻambar eʼlon qildi va "yangi gʻoyalari"ni targʻib qilishga kirishdi. Tenglik va adolatli jamiyat qurish fikrini ilgari surgan.

B. A.ning tarafdorlari unga Piri Ravshan laqabini berganlar. B. A. bir necha asarlar ("Madad qiluvchi pirning ahvoli", "Moʻminlarning maqsadlari") yozgan. Asarlari pushtu, fors va arab tillarida. B. A. pushtu tili uchun oʻz alifbosini taklif etgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Марокканец из Сале говорящий на марокканском арабском.
 Marokashda tarqalish
**Arab tilining Marokash lahjasi** ya'ni shevasi (arabcha: (mɑɣribi); arabcha:  *ad-) dārija*, so‘zma-so‘z ma’noda "dialekt"; Shuningdek, **Darija**) - Marokashda keng tarqalgan bo'lib arab tilining so'zlashuv xilma-xilligi va uslubi.

Marokash Qirolligining rasmiy tili adabiy arab tilidir. Biroq, aslida, Marokash aholisi orasida mahalliy dialektning tarqalish va foydalanish darajasi juda yuqori bo'lganligi sababli Adabiy arab tili, ba'zan fransuz tili bilan birga, rasmiy sharoitlarda, yozuvda, ta'lim tizimida va ommaviy axborot vositalarida qo'llaniladi. Boshqa hududlarda *Darija* va ba'zi hollarda berber tillari deyarli to'liq ustunlik qiladi. Dialekt rasmiy ravishda yozilmagan, ammo ba'zida arab yozuvi va lotin yozuvidan foydalangan holda mahalliy nutqning o'ziga xos xususiyatlarini yetkazish uchun og'zaki tilning ham yozuvi mavjud.

Leksik va grammatik tomondan olinsa Marokash *Darija* adabiy arab tilidan ancha uzoqlashgan va boshqa (mag'rib bo'lmagan) arab lahjalarida so'zlashuvchi xalqlar uchun deyarli tushunarsizdir.

Lug'atda ispan va ko'proq darajada fransuz tilining ta'siri bor.

Marokashning arab tilisi to'rtta asosiy dialektga bo'lingan. Fes, Rabat, Sale va Tetouan shahar lahjalari (*mdini*) sezilarli Andalusiya arab ta'siriga ega. Tog' lahjasi (*Jebli*) asosan shimoli-g'arbiy qismida joylashgan bo'lib, mahalliy aholining eng qadimgi *Amazigh* tilining ba'zi xususiyatlarini o'z ichiga oladi. Badaviy lahjasi (*arubi*) vodiylarda (Gharb, Shavia, Dukkala va boshqalar) Atlantika sohilida joylashgan jamoalarda rivojlangan; shuningdek, vodiylarda (Marrakesh, Tadla va Sousse yaqinidagi Xauz) ichki qismida joylashgan. To'rtinchisi, Sahroi Kabirning ba'zi hududlarida qo'llaniladigan *Hasaniya* dialekti.

Tarixi
------

Arab tili Marokashga bir nechta yo'llar bilan yetib kelgan: 7-asrda Okba ben Nafi qoʻshinlari bilan, so'ngra 9-asrda Fezdagi Al-Karauin masjidida universitet tashkil etilishi bilan tilning rivojlanishiga yangi imkon yaratildi. XII-XIII asrlarda arab badaviy qabilalari *Hiloli* va *Maakili* Marokashga, XIV asrda esa Rekonkista, Andalusiya arab qabilalari ko'chib o'tgan.

Fonetika
--------

 Marokash *Darijining* alifbosi va fonetikasi

Gazetalar
---------

Hozirda kunda Marokashda arab tilida kamida uchta gazeta nashr etib kelinadi. Telkel jurnali, shuningdek, Nichane deb nomlangan marokash-arabcha versiyada nashr etiladi.

Marokash lahjasida nashr etiladigan "standart" haftalik bepul jurnal ham mavjud bo'lib: Khbar Bladna (Mamlakatimiz yangiliklari) deb nomlanadi.

Adabiyot
--------

* Кямилев С. Х.*. Марокканский диалект арабского языка*, 1700 экз, Языки народов Азии и Африки, М.: Наука (ГРВЛ), 1968.

1. ↑  „*Окба бен Нафи в истории Туниса*". 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-mart 2011-yil.
**Navur** hududi boʻyicha Afgʻonistonning Gʻazni viloyatidagi eng yirik tumani sanaladi. Uning aholisi, ya'ni butunlay hazoralar bo'lib, 2002 - yilda 91 778 kishini (ularning yarmidan ko'pi 12 yoshgacha bo'lgan bolalar edi)tashkil etgan.  Jixay daryosi shu erdan boshlangan. 5234 kvadrat kilometr maydonga ega Navur G'azni viloyatining shimoliy qismida joylashgan bo'lib, Nawur janubda Qorabog' tumani, janubi- g'arbda Jag'uri tumani, Maliston tumani va Ajriston tumani (Daya), sharqda Jag'atu tumani va Rashidan tumani, Daykundining Miramor tumani bilan qo'shnidir. gʻarbda provinsiya, shimoli-gʻarbda Bamian viloyatining Varas tumani, shimolda Maydan Vardak viloyatining Behsud tumani, Daimirdod tumani va Jeghatu tumani .

Qishloq xo'jaligi
-----------------

Asosiy ekinlarga bugʻdoy va arpa kiradi. Chorvachilik qoʻy, echki, sigir, parranda va otlarni oʻz ichiga oladi. 

2011-yilda Viloyatni qayta qurish guruhi (PRT)ning polshalik aʼzolari mahalliy aholi bilan birgalikda Tal-Bulag vodiysida toʻgʻon va yangi oʻtish joyi qurdilar. Yig'ilgan suv zaxiralari ekin maydonlarini sug'orish imkonini beradi.

Geografiya
----------

|  |
| --- |
| 14 Nawur |

Havolalar
---------

* Aholi punktlari xaritasi AIMS, 2002 yil may

Yana qarang
-----------

* Afg'oniston tumanlari
* G'azni viloyati

Ma'lumotnomalar
---------------

1. 1 2  „District Profile".  UNHCR. 27-oktabr 2005-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-aprel 2006-yil.
2. ↑  „Drought no longer dreadful for residents of Nawur District".  Polish Aid. Qaraldi: 4-noyabr 2015-yil.
Andoza:Districts of GhazniAndoza:Ghazni Province
**Vlasova Nina Aleksandrovna** (1930.5.5, Voronej viloyati, RF) — biolog-botanik. Oʻzbekistan FA akad. (2000), biol. fanlari d-ri (1975). Oʻrta Osiyo universitetining biol.-tuproqshunoslik fakultetini tamomlagan (1951). Oʻzbekiston FA Oʻsimliklar eksperimental biol.si institutida ilmiy xodim, katta ilmiy xodim (1957-82), paxta tolasining rivojlanish biol.si laboratoriyasi rahbari (1982—95). Ilmiy ishlari seleksiya maqsadlarida turli genomli guza navlarini embriologik, sitologik va anatomik tadqiq etish, chigitda tola va tuklarning hosil boʻlishi va rivojlanishi masalalariga bagʻishlangan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**MaRo** 1982-yil 17 oktyabrda tug'ilgan 1993-yilda u hali 11-yoshda bo'lganida ustozlar tomonidan turkman milliy cholg'usi "Dutor" topshirildi. 1996-yili san'at maktabiga o'qishga kirib, turkman milliy musiqasining nozik sir-asrorlarini o'rgandi. 1998-yilda "Halypa Shakirt" studiyasinda ikki yil ishladi. 2001-2006-yillarda Belgorodga o'qishga borib, u yerda "Jagon iqtisodiyoti" fakultetida tahsil oldi. 2006-yilda musiqa olamiga qaytdi va "Tans edeli" va "G'ormesem" nomli il qo'shiqlari bilan mashhur bo'ldi. Bundan tashqari MaRo Turkmanistonning bir qnacha yulduzlari uchun kliplarga rejissyorlik qilgan va bir qancha mashhur qo'shiqlar muallifi bo'lgan.Albatta, *MaRo* nafaqat musiqa bilan band, balki meditatsiya haqida ham yozadi. 2009 yilda u "Depends to You" qo'shig'ini chiqardi, u xitga aylandi.MaRo Turkmanistonning barcha viloyatlarida konsert beradi. 2010-yilda u Lebap viloyatida konsert berdi, unda 13 ming kishi qatnashdi va Turkmaniston tarixidagi eng mashhur qo‘shiqchiga aylandi. "Depends on you" qo‘shig‘i nafaqat Turkmanistonda, balki butun Osiyoda mashhur bo‘lgan, hatto bir necha tillarda ham ijro etilgan.Show TV telekanalining "Yakshanba syurprizi" dasturida taniqli turk rok qo'shiqchisi Haluk Levent MaRodan "Sana bog'liq" qo'shig'ini turk tilida kuylashni so'radi. Shuningdek, turkiyalik mashhur estrada yulduzi Ferhat Go‘cher o‘zining "Kimdir menga kelsin" deb nomlangan teleko‘rsatuviga MaRoni taklif qildi.2011-yilda MaRo Osiyo mamlakatlari orasida "Sevgi nomlari shahzodasi" sifatida tanlandi. MaRo bir necha tilni biladi, shuning uchun u "Hali kech emas" qoʻshigʻini turk tilida yozadi va 2010-yilda Turkmanistonning Avaza viloyatida Shatliq Sopyev bilan klip suratga oldi. Klip juda ko'p mashhurlikga olib keldi.MaRo hozirda yangi albom chiqarishga tayyorlanmoqda. Albom nomi "Sen va men" bo‘lib, u albomga hamrohlik qiladigan yangi kliplarni suratga olishga hozirlik ko‘rmoqda. MaRoning barcha qoʻshiqlarini www.Jadyly.comJADYLY.com Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-08-05). 2020-08-05 da Machine -da arxivlangan
www.marofan.com Wayback Machine saytida arxivlandi (2019-06-19). saytidan 2019-06-19 da Machine -da arxivlangan. Siz tinglashingiz mumkin
**Ramachandra Guha** - Hindistonlik yozuvchi va tarixchi.

Biografiya va ta’lim
--------------------

**Ramachandra Guxa** 1958-yil 29-aprelda Dehradun shahrida tug‘ilgan. Uning otasi Ram Das Guha O‘rmon xo‘jaligi ilmiy-tadqiqot instituti direktori bo‘lgan. Ramachandra o‘g‘il bolalar uchun Dun maktabida o‘qigan, u yerda maktab haftaligining muharriri bo‘lgan. 1977-yilda Dehlidagi Sent-Stiven kollejini iqtisod bo‘yicha bakalavr darajasi bilan tamomlagan. U Dehli Iqtisodiyot maktabida o‘qishni davom ettirdi va u yerda magistrlik darajasiga ega bo‘ldi. Keyin u Kalkuttadagi Hindiston menejment institutiga o‘qishga kirdi, u erda Uttaraxandda o‘rmon xo‘jaligining ijtimoiy tarixini o‘rgandi, ayniqsa, Chipko harakati bilan qiziqdi. Keyinchalik uning tadqiqotlari Unquiyet Woods (1989) jurnalida chop etilgan.

O‘qituvchilik kasbi
-------------------

Ramachandra Yel va Stenfordda dars bergan, Oslo universitetida Arne Nayess kafedrasi mudiri va Kaliforniya universitetida hind-amerika hamjamiyatiga tashrif buyuruvchi professori bo‘lgan. 2011-2012-yillarda London Iqtisodiyot maktabining tarix va xalqaro munosabatlar professori[1].

Kitoblari
---------

"Tinch o‘rmonlar" - Kaliforniya universiteti nashriyoti, 1989. - atrof-muhit tarixi bo‘yicha yangi ish; 

"Chet elning bir burchagi" - Pikador, 2002. - kriketning ijtimoiy tarixi; 

"Gandidan keyin Hindiston" - Macmillan/Ecco Press, 2007 - The Economist, Washington Post, Wall Street Journal, San Francisco Chronicle, Time Out, Outlook va The Times of India, The Times of London va The O‘n yillik kitobi tomonidan yilning eng yaxshi kitobi. hindu; 

"Gandi Hindistondan oldin" - Knopf, 2014. - Nyu-York Timesga ko‘ra yil kitobi.

Mukofotlar va nominatsiyalar
----------------------------

Atrof-muhit tarixi bo‘yicha Amerika jamiyatining Leopold-Xidi mukofoti Daily Telegraph/Cricket Sociyety mukofoti Ijtimoiy fanlar bo‘yicha mukammallik uchun Malkolm Adideshiah mukofoti Ramnath Goenka Jurnalistikadagi mukammallik uchun mukofot R. K. Narayan mukofoti 2009-yilda u Hindistondagi uchinchi oliy fuqarolik mukofoti - Padma Bhushan bilan taqdirlandi[2][3] 2008 va 2013-yillarda Prospect jurnali Guhni dunyodagi eng nufuzli ziyolilardan biri deb e’lon qildi. 2011-yilda ingliz tilidagi eng yaxshi kitob uchun Hindiston adabiyot akademiyasi mukofotini oldi (Gandidan keyin Hindiston)[4] 2014-yilda u Yel universitetining insonparvarlik fanlari bo‘yicha faxriy doktori unvoni bilan taqdirlangan[1] Osiyo Fukuoka madaniyati mukofoti (2015).
**Saidaxrol Toʻxtayev** (1942.1.9, Toshkent - 2022.4.1) — kimyogar olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (2000), kimyo fanlari doktori (1984), professor (1986). ToshPInitugatgan (1963). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Kimyo institutida aspirant (1966— 69), ilmiy xodim (1969 — 70), laboratoriya mudiri (1971-yildan), ilmiy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari (1991—92). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Ugʻitlar institutida boʻlim mudiri (1993— 99), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Umumiy va noorganik kimyo institutida laboratoriya mudiri (2000-yildan). Ayni vaqtda shu intdagi Toshkent Kimyotexnologiya institutining "Noorganik moddalar texnologiyasi" kafedrasi filiali mudiri (2000-yildan). Ilmiy ishlari oʻsimliklar oson oʻzlashtiradigan mikroelementlardan iborat birikmalar, fiziologik faol moddalar, murakkab mineral oʻgʻitlar olish va ularning samaradorligini oshirishga oid. T. rahbarligida Kizilqum fosforitlaridan oddiy va boyitilgan superfosfat, qishloq xoʻjaligi ekinlarini bargi orqali oziqlantirish uchun suvda eruvchan yangi murakkab oʻgʻitlar sintezining nazariy va texnologik asoslari ishlab chiqilgan. "Shuhrat" medali bn mukofotlangan (1996).

Manbalar
--------

* Formamid i udobreniya na yego osnove (v soavtorstve), T. 1986; Sulfat kaliya s mikroelementami (v soavtorstve), T. 1988; Problemi ximii, texnologii, agroximii, ekonomiki i ekologii udobreniy i defoliantov (v soavtorstve), T. 1990.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



1. ↑
**Belgraddagi eski telefon stantsiyasining binosi** (serbcha: *Зграда старе телефонске централе / Zgrada stare telefonske centrale*) — Kosovska koʻchasi, 47-uyda joylashgan. Bino Branko Tanazevich loyihasi boʻyicha telefon stansiyasini joylashtirish maqsadida qurilgan, Serbiyadagi birinchi bunday bino hisoblanadi.. Uning qurilishi 1908-yilda yakunlangan. Toʻrtinchi qavat Birinchi jahon urushidan keyin qoʻshilgan. Bino 1981-yildan beri madaniyat yodgorligi sifatida qonun bilan himoyalangan. Konservatsiya ishlari 1988-yilda yakunlandi.

Tashqi koʻrinish
----------------

Makon va tuzilish nuqtai nazaridan, bino akademiya anʼanalariga asoslanadi, dizayn Serb-Vizantiya uslubida qilingan. Koʻpincha murakkab boʻlmagan meʼmoriy kompozitsiyaga ega boʻlgan, funktsional asoslar va binoning burchagini xarakterli gumbaz bilan bezashga eʼtibor qaratiladi. Fasad assimetrik boʻlib, strukturaning bir qismida sayoz, kengroq risalit va fasad devorining katta qismini egallagan keng deraza teshiklari mavjud. Fasad yuzasidan deyarli tashqariga chiqmaydigan ajoyib, sayoz relyefli bezak Serb-Moraviya maktabi merosidan olingan stilize qilingan naqshlardan (rozetalar, bir-biriga bogʻlangan burama elementlar, geometrik naqshlar, shaxmat maydonchalari) iborat. Bino nafaqat Belgrad arxitekturasida serb-vizantiya uslubidagi muvaffaqiyatli asar va ushbu uslubning asosiy tarafdorlaridan birining muhim mualliflik ishi, balki XX asr boshlari Serbiyada telefonlarning rivojlanishini koʻrsatadigan maʼlum bir maqsad uchun vakillik binosidir. Bilim 1993-yil namunasidagi 50 000 000 dinorlik banknotada tasvirlangan. Konservatoriya ishi 1988-yilda amalga oshirildi.

Yana qarang
-----------

* Belgrad shahrining madaniy yodgorliklari roʻyxati
* Katta ahamiyatga ega boʻlgan madaniy yodgorliklar

Manbalar
--------

1. ↑   *Индустријска архитектура Београда и Србије: проблеми истраживања и тумачења*.
2. ↑  „Зграда старе телефонске централе" (sr). *Споменици културе у Србији*.  Математички институт САНУ. Qaraldi: 18-avgust 2021-yil.
3. ↑  Јевремовић, Ж.*. Историјске знаменитости Београда и Земуна*, Београд, 1935.
4. ↑  Кадијевић, А.*. Један век тражења националног стила у српкој архитектури (средина XIX – средина XX века)*, Београд, 1997.

Havolalar
---------

* Alfirevich, Jorj. Serbiya arxitekturasida ekspressionizm. Belgrad: Orionart, 2016-yil.
* Serbiya Respublikasi Madaniy yodgorliklarni muhofaza qilish instituti — Belgrad
* Serbiya Respublikasi Madaniy yodgorliklarni muhofaza qilish instituti — Belgrad / Koʻchmas madaniy meros obʻektlari bazasi
* Yodgorliklar roʻyxati
**Conde** (talaffuzi: *Konde*) — AQShning Janubiy Dakota shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda 142 kishini tashkil qiladi.

Geografiyasi
------------

Conde shahri 45°9′24″N 98°5′55″W﻿ / ﻿45.15667°N 98.09861°W﻿ / 45.15667; -98.09861GO (45,156702, −98,098519) koordinatalarda joylashgan.

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 0.56 kvadrat mil (1.45 km2) tashkil qiladi.

Demografiyasi
-------------

| Aholi o‘sish tarixi |
| --- |
| Yil | Aholi |  | %± |
| **1900** | 195 |  | — |
| **1910** | 592 |  | 2 036% |
| **1920** | 544 |  | −81% |
| **1930** | 431 |  | −208% |
| **1940** | 395 |  | −84% |
| **1950** | 409 |  | 35% |
| **1960** | 388 |  | −51% |
| **1970** | 279 |  | −281% |
| **1980** | 259 |  | −72% |
| **1990** | 203 |  | −216% |
| **2000** | 187 |  | −79% |
| **2010** | 140 |  | −251% |
| **2020** | 142 |  | 14% |
| AQSh aholisini ro'yxatga olish |

2010-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 140 kishi, 76 ta xonadon va 46 ta oila istiqomat qilgan. Shaharning irqiy tarkibi 100% oq tanli edi.

Shaharda 76 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 13,2 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 50 foizi er-xotin birga yashagan, 9,2 foizi eri boʻlmagan ayollar, 1,3 foizi xotini boʻlmagan erkaklar va 39,5% oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 38,2 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 13,1 foizida esa 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor.

Shahar aholisi oʻrtacha yoshi 54 yoshni tashkil etadi. Aholining 13,6 foizi 18 yoshgacha boʻlganlar; 3,5% 18 yoshdan 24 yoshgacha boʻlganlar; 15% 25 dan 44 gacha; 42,9% 45 dan 64 gacha; va 25% 65 yosh va undan kattadir. Shaharning gender tarkibi 50% erkaklar va 50% ayollarni tashkil qilgan.

Shahardagi bir xonadonning o‘rtacha daromadi 28 875 dollarni, oilaning o‘rtacha daromadi esa 41 250 dollarni tashkil qilgan. Erkaklar oʻrtacha daromadi 26 667 dollarni, ayollarniki esa 20 000 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 17 481 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 7,4 foizi va aholining 15,1 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan oʻn sakkiz yoshgacha boʻlganlar 20,8 foizi va 65 va undan katta yoshdagilarning 10,0 foizi qashshoq hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „U.S. Census Bureau: Conde city, South Dakota" (en). *www.census.gov*.  United States Census Bureau. Qaraldi: 12-fevral 2022-yil.
2. ↑  „US Gazetteer files: 2010, 2000, and 1990".  United States Census Bureau (12-fevral 2011-yil). Qaraldi: 23-aprel 2011-yil.
3. ↑  „US Gazetteer files 2010".  United States Census Bureau. 25-yanvar 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-iyun 2012-yil.
4. ↑  „Census of Population and Housing".  Census.gov. Qaraldi: 4-iyun 2015-yil.
5. ↑  „Census Population API".  United States Census Bureau. Qaraldi: 15-oktabr 2022-yil.
6. ↑  „U.S. Census website".  United States Census Bureau. Qaraldi: 21-iyun 2012-yil.