Perillosni Falaris uchun qurgan buqaga majburlashdi.
**Bronza** **buqa**, **Sitsiliya buqasi** yoki F**alaris buqasi** sifatida ham tanilgan bronzadan yasalgan qiynoq buqasi, qadimgi Yunonistonda ishlab chiqilgan qiynoq va qatl qurilmasi edi. Diodor Sikulusning hikoya qilishicha, *Bibliotheca historica* da hikoya qilib, Afinalik Perilaus (yoki Perillus) jinoyatchilarni qatl qilishning yangi vositasi sifatida Sitsiliyadagi Akragas zolim Phalarisga uni ixtiro qildi va taklif qildi. Aytishlaricha, buqa ichi bo'sh bo'lib, butunlay bronzadan yasalgan va bir tomonida eshik bor. Afsonalarga ko'ra, qiynoq buqasi haqiqiy buqaning shakli va o'lchamida yaratilgan va hayqiriqni ho'kiz ovoziga aylantiradigan akustik qurilmaga ega edi. Mahkumlar qurilma ichida qulflangan va uning ostiga o't qo'yilgan, ichidagi odam qovurilib, o'lguncha metall isitilgan. Bir asrdan kamroq vaqt o'tgach yashagan Pindar bu qiynoq asbobini zolim Falaris nomi bilan aniq bog'laydi.

Falaris uchun qiynoq buqasining yaratilishi
-------------------------------------------

Xans Burgkmairning eski o'ymakorligida tasvirlangan jasur buqa (chapda).
Taxminlarga ko'ra, buqaning boshi quvurchalar va to'xtash joylari tizimidan iborat bo'lib, mahbusning qichqirig'i g'azablangan buqaning baqirishiga o'xshash tovushlarga aylantirilgan. Aytishlaricha, Falaris buqaning tutuni tutatqi bulutlarida ko'tariladigan tarzda yaratilishini buyurgan. Afsonaga ko'ra, jasad kuyib ketganidan keyin buqa qayta ochilganda, qurbonning kuygan suyaklari "taqinchoqlar kabi porlab, bilaguzuk yasagan".

Hikoyalarga ko'ra, qatl amalga oshiriluvchi qurilmaning qurilishini tugatgandan so'ng, Perilaus Falarisga shunday degan: "Uning qichqirig'i quvurlar orqali sizga eng nozik, eng achinarli, eng ohangdor hayqiriq sifatida keladi". Perilaus ixtirosi uchun mukofot olishiga ishongan edi. Buning o'rniga, bu so'zlardan nafratlangan Falaris uning shox tovush tizimini Perilausning o'zi sinab ko'rishni buyurdi va uni aldab buqaga kiritdi. Perilaus ichkariga kirgach, uni darhol qamab qo'yishdi va o't qo'yishdi, shunda Falaris uning qichqirig'ini eshitishi mumkin edi. Perilaus o'lishidan oldin, Falaris eshikni ochib, uni olib ketdi. Aytishlaricha, uni buqadan ozod qilgandan so'ng, Falaris Perilausni tepalik tepasiga olib chiqib, uni o'ldirgan. Falarisning o'zi Teronning ajdodlari Telemachus tomonidan ag'darilganida, qiynoq buqasida o'ldirilgan deb da'vo qilinadi.

Ilk masihiylarni ta'qib qilish
------------------------------

 
Rimliklar bu qiynoq vositasidan ba'zi nasroniylarni, xususan, nasroniy an'analariga ko'ra, imperator Adrian tomonidan xotini va bolalari bilan jasur buqada qovurilgan Avliyo Yustsani o'ldirish uchun foydalangan deb aytilgan. Xuddi shu narsa imperator Domitian va Kichik Osiyodagi birinchi shahid bo'lgan Pergamon yepiskopi avliyo Antipas bilan sodir bo'lgan, miloddan avvalgi 92-yilda buqada qovurilgan. Qurilma ikki asr o'tgach, yana bir nasroniy, Tarsuslik Pelagiya eramizning 287-yilda birida imperator Diokletian tomonidan yoqib yuborilganidan keyin ham foydalanilgani da'vo qilgan.

 Franchesko Ferdinandi, Avliyo Eustace shahidligi. Rimdagi Sant'Eustachio cherkovidagi asosiy qurbongoh orqasida, bu rasm "Oltin afsona" dagi hikoyadan so'ng: xudolarga qurbonlik qilishdan bosh tortgani uchun Avliyo Evstas va uning xotini va o'g'illari shafqatsiz buqada o'ldirilishi kerak.

Qarang
------

* Temir xizmatkor
* Qiynoq xonasi
* Moloch

Ma'lumotnomalar
---------------

Eslatmalar

1. ↑  Diehl & Donnelly 2008, s. 37 harvnb error: no target: CITEREFDiehlDonnelly2008 (help)
2. ↑  *Biblioteca Historica*, IX, 18–19
3. ↑  Diehl & Donnelly 2008, s. 39 harvnb error: no target: CITEREFDiehlDonnelly2008 (help)
4. ↑  Pindar, *Pythian 1*
5. ↑  „Brazen Bull: The ancient Greek torture death machine" (en-US). *GHD*. Qaraldi: 2021-yil 25-dekabr.
6. ↑  Thompson 2008, s. 30 harvnb error: no target: CITEREFThompson2008 (help)
7. ↑  „Phalaris | tyrant of Acragas | Britannica" (en). *www.britannica.com*. Qaraldi: 2021-yil 25-dekabr.

Bibliografiya

Tashqi havolalar
----------------

Media related to Bronze Bull at Wikimedia Commons