**Dostoyevskiy xalqaro jamiyati -** (MOD, inglizcha: *International Dostoevsky Society (IDS)*) F. M. Dostoyevskiy — hayoti va ijodini oʻrganish — dostoyevskiyshunoslik sohasida olimlar va tadqiqotchilarni birlashtirgan xalqaro ilmiy jamiyat (notijorat tashkilot).

Tarixi
------

Jamiyat 1971-yilda Germaniyaning Bad-Ems shahrida boʻlib oʻtgan taʼsischilar simpoziumida gʻarbiy slavyanlar tomonidan tashkil etilgan. Irina Axundovaning yozishicha, Dostoyevskiy xalqaro jamiyatini yaratish tashabbuskorlari Rossiyadan kelgan muhojirlar Dmitriy Grishin, Nadin Natova, Vladimir Seduro (Belarus), rus knyazi Aleksey Gedroits va boshqalar hisoblanadi. Jamiyatning asoschilari orasida taniqli dostoyevsshunoslar Reynxard Laut (*Reinhard Lauth)*, Yan van der Eng (*Jan van der Eng*), Dominik Arban (*Dominique Arban*), Jozef Frank, Nadin Natova (Natova, Nadejda Anatolyevna — *Nadine Natov*, 1918-2005-yillarda), Rudolf  Noyxayzer (*Rudolf Neuhäuser* Avstriya) va Malkolm Jons (*Malcolm Jones* Buyuk Britaniya)lar mavjud.

XX asrning 80-yillari oxiridan boshlab rossiyalik tadqiqotchilar jamiyat ishida ishtirok etishishni boshlashgan. Rus Dostoyevskiy jamiyati 1990-yillarning boshlarida tashkil etilgan va ayni paytda MOD aʼzosi boʻlgan. Memorandumda Rossiyaning milliy vakili K. A. Stepanyan ham ishtirok etgan.

Maqsadi
-------

Jamiyatning maqsadlari — butun dunyo bo‘ylab F. M. Dostoyevskiy ijodi tadqiqotchilari o‘rtasida aloqa va hamkorlikni yo‘lga qo‘yish va har uch yilda bir marta rus yozuvchisiga bag‘ishlangan xalqaro anjumanlarni tashkil etishdir.

Faoliyati
---------

Xalqaro Dostoyevskiy simpoziumlari har uch yilda bir marta o‘tkaziladi (inglizcha: *International Dostoevsky Symposium*):

* I marta 1971-yil — Bad-Emsda  (14 mamlakatdan 60 ga yaqin ishtirokchilar ishtirok etgan);
* II marta 1974-yil — Sankt-Volfgang, Avstriyada;
* III marta 1977-yil — Kopengagen (Rungstedgård)da;
* IV marta 1980-yil — Bergamoda;
* V marta 1983-yil — Serizi-lya-Salle (*Cerisy-la-Salle*, Normandiya. 70 nafarga ishtirokchi)da;
* VI marta 1986-yil — Nottingem (80 nafar qatnashchi, birinchi SSSR olimlari ishtirokida)da;
* VII marta 1989-yil — Lyublyanada;
* VIII marta 1992-yil — Osloda;
* IX marta 1995-yil — Gamingda;
* X marta 1998-yil — Nyu-Yorkda;
* XI marta 2001-yil — Baden-Badenda;
* XII marta  2004-yil — Jenevada;
* XIII marta 2007-yil -  Budapeshtda;
* XIV marta 2010-yil — Neapol (22 mamlakatdan 100 nafar olim ishtirok etgan)da;
* XV marta  2013-yil — Moskva (26 mamlakatdan 142 nafar ishtirokchi)da;
* XVI marta  2016-yil — Granadada.

Jamiyat tomonida tashkil etilgan har bir memorandum simpoziumining maʼruzalari maʼlum bir asosiy mavzuga qaratilgan, masalan:

* XIII marotaba o‘tkazilgan Budapesht simpoziumida — „F. M. Dostoyevskiy madaniyatlarning dialogik oʻzaro taʼsiri kontekstida" mavzusida;
* XIV marta bo‘lib o‘tgan Neapoldagi marosimda — „Dostoyevskiy — falsafiy tafakkur, yozuvchining qarashi" haqida;
* XV marta tashkil etilgan  Moskvagi uchrashuvda esa — „Dostoyevskiy va jurnalistika" mavzulariga eʼtibor qaratilgan.

Bundan tashqari, simpoziumlar oralig‘ida xalqaro konferensiyalar ham o‘tkazilgan. Jumladan, 1971-yildan beri Jamiyat dostoyevskiyshunoslik sohasidagi yetakchi jurnal hisoblangan „Dostoyevskiy tadqiqotlari"ni nashr etib kelgan va undagi maqolalar qisman ingliz, nemis, rus va fransuz tillarida chop etilgan. 1997-yildan boshlab esa jurnal „Yangi turkum"da nashr etila boshlangan — „Dostoyevskiy tadqiqotlari" Studies. New Series. Volume 1, 1997-y.

Mahalliy dostoyevchilar 1989-yildan beri Simpoziumlarning doimiy ishtirokchilariga aylanishgan. Yozuvchining nevarasi Dmitriy Andreyevich Dostoyevskiy baʼzi simpoziumlar ishida qatnashgan. Xususan, VIII  marta Osloda; IX marta Gamingda; XIV marta Neapolda.

Jamiyat prezidenti
------------------

Prezident Dostoyevskiy xalqaro jamiyati (IOU) Bosh Assambleyasi tomonidan saylanadi va  Xalqaro simpozium bilan bir vaqtda har 3 yilda bir marta yig‘iladi. Prezidentning vakolat muddati 3 yil bo‘lib, faqat bir marta uzaytirilishi mumkin. Memorandumning baʼzi asoschilari yillar o‘tib prezidentlikka saylangan. Masalan: Rudolf Noyxayzer va Malkolm Jonslar. Dostoyevskiy jamiyatining prezidenti lavozimini egallagan olimlar umrbod uning faxriy prezidentiga aylanadilar. 2013-yilning iyul oyida rossiyalik filolog V.N,Zaxarov jamiyat prezidenti etib saylangan.

**Saylangan Prezidentlar:**

* 1983-1986-yillarAQSH bayrogʻi Robert Lui Jekson (*Robert Lui Jekson*)
* 1986-1989-yillar Mishel Kadot (*Mishel Kadot*)
* 2009-2011-yillarAQSH bayrogʻi Debora Martinsen (*Debora A. Martinsen*)
* 2011-2013-yillarAQSH bayrogʻi Debora Martinsen
* 2013-2016-yillar Vladimir Zaxarov

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| **D. S. Lixachyov — MOD ning faxriy prezidenti**
**V. N. Zaxarov — MODning 2013-2016-yillardagi memorandumi prezidenti.** |  |
|

Dostoyevskiy ijodini o‘rganishga yoki jamiyat rivojiga katta hissa qo‘shgan tadqiqotchi faxriy prezident etib saylanishi mumkin. 1983-yili V Simpoziumda G. M. Fridlender MODning faxriy prezidenti etib saylangan. Keyinchalik, D. S. Lixachev ham Memorandumning faxriy prezidenti bo‘lgan.

Jamiyatning mintaqaviy filiallari
---------------------------------

Dostoyevskiy xalqaro jamiyatining 18 dan ortiq mamlakatlarda mintaqaviy ofislar tarmog‘i mavjud. Jumladan, Avstraliya, Braziliya, Buyuk Britaniya, Vengriya, Germaniya, Ispaniya, Italiya, Kanada, Yangi Zelandiya, Polsha, Rossiya, Skandinaviya, AQSh, Fransiya, Chexiya, Shveytsariya, Estoniya va Yaponiya davlatlarida. Mintaqaviy filiallar yashash mamlakati nomi bilan ataladi, masalan: Germaniya Dostoyevskiy jamiyati (nemischa:), Shimoliy Amerika Dostoyevskiy jamiyati (inglizcha: *North American Dostoevsky Society*)  -  Kanada, Meksikada va AQSh. Shuningdek, mintaqaviy bo‘limlar o‘z prezidentini saylash huquqiga egadir.

Yana qarang
-----------

* Dostoyevistika

Manbalar
--------

1. ↑  *Christesen, Nina.* „Grishin, Dmitry Vladimirovich (1908—1975)" (en).  Australian Dictionary of Biography. 31-may 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-may 2016-yil.
2. 1 2 3  Ахундова. sfn error: no target: CITEREFАхундова (help)
3. 1 2  „Правление, Почетный комитет и Региональные координаторы".  Международное Общество Достоевского. 27-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-mart 2016-yil.
4. ↑  „Достоевский и современность".  International Dostoevsky Society. 3-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-mart 2016-yil.
5. ↑  International Dostoevsky Society Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-02-22).(arxivirovano v)
6. ↑  *Stief, Carl.* „Fifth International Dostoevsky Symposium" (en).  International Dostoevsky Society. 3-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-mart 2016-yil.
7. ↑  „Deutsche Dostojewskij-Gesellschaft" (de).  Deutsche Dostojewskij-Gesellschaft. 26-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-may 2016-yil.
8. ↑  „North American Dostoevsky Society" (en).  North American Dostoevsky Society. 10-may 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-may 2016-yil.

Manbalar
--------

* *Ахундова, Ирина.* „Достоевский в Неаполе".  АНО «Православие и Мир» (5-iyul 2010-yil). 27-noyabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-may 2016-yil.

Havolalar
---------

* „Международное Общество Достоевского" (en).  International Dostoevsky Society. 11-fevral 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-oktabr 2014-yil.



* „Dostoevsky Studies" (en).  International Dostoevsky Society. 16-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-mart 2016-yil.

```
Publikatsii jurnala Mejdunarodnogo Obщestva Dostoevskogo *Dostoevsky Studies* 1980—1988 godov
```

* *Ефремова, Дарья.* „Уроки стыда от Достоевского".  Газета «Культура» (12-iyul 2013-yil). 1-fevral 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-may 2016-yil.

```
Intervyu s Deboroy Martinsen
```