recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Geterodin** (getero... va yun. Dynamis — kuch) — kichik quvvatli elektron lampa; yarimoʻtkazgichli yuqori chastota generatori. G. koʻp lampali supergeterodin radiopriyomniklar va radiooʻlchash asboblarda yuqori chastota signallarini oʻzgartirish uchun ishlatiladi. Radiopriyomniklar qabul qilgan u yoki bu chastotali tebranishlarni chegaralangan oraliq chastotali tebranishlarga oʻzgartirib beradi. Soʻngra bu oraliq chastotali signallar kuchaytiriladi. G. chegaralangan oraliq chastotali priyomnikning tuzilishi va sozlash jarayonini soddalashtiradi, katta kuchaytirish koeffitsiyentiga erishish imkonini beradi, radiopriyomniklarni ancha takomillashtiradi, ularning sezgirligi va puxtaligini oshiradi (yana q. Elektron lampalar, Yarimoʻtkazgichli asboblar).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Geterozis** (yun. heteroisis — oʻzgarish, farqlanish) — duragay quvvatining namoyon boʻlishi, yaʼni duragaylar koʻrsatkichining ota-onaning oʻrtacha koʻrsatkichlari yoki ota-onadan birining yaxshi koʻrsatkichlariga nisbatan ustun kelish hodisasi. "G." terminini fanga amerikalik genetik G. Shell kiritgan (1914). G. qarindosh boʻlmagan shakllarni; har xil liniya, zot (nav) va hamma turlarni oʻzaro chatishtirishdan olingan birinchi avlod duragaylari uchun xos. Keyingi avlodlarda (duragaylar oʻzaro chatishtirilganda) uning samarasi susayadi va yoʻqoladi.

G. gʻoʻzada vegetativ organlarning kuchli rivojlanish (somatik G.), urugʻ mahsuldorligi (reproduktiv G.), shuningdek polimer genlar boshqaradigan miqdoriy tartibdagi qimmatli xoʻjalik belgilari boʻyicha kuzatiladi.

G. ijobiy va salbiy boʻlishi mumkin. Ijobiy G.da birinchi avlod duragayi — F, koʻrsatkichlari ota-onaning har ikkisinikidan ham ustun, salbiy F, da esa pastroq boʻladi. Turlararo duragaylashning eng yaxshi kombinatsiyalarida birinchi avloddagi G. 50—100% ga yetadi. Tetraploid turlarning tur ichidagi duragaylarida G. sustroq boʻlib, 30—40%ni tashkil etadi.

Makkajoʻxorining oddiy va qoʻsh liniyalararo duragaylari umumiy don hosilini 20—30% oshirishga imkon beradi. G.ning genetik asosi — gen ichidagi, genlararo oʻzaro taʼsir munosabatlariga asoslangan. G.ning asosida yotuvchi geterozigotalikning ahamiyatini isbotlovchi dalillardan biri tabiiy populyatsiyalardagi individlarning koʻp sondagi genlar boʻyicha geterozigotaligidir. Q.x.da makkajoʻxori, pomidor, piyoz, bodring, tarvuz, beda va b. ekinlarning duragay urugʻlarini yetishtirish usullari ishlab chiqilgan. Chorvachilikda G. hodisasi duragaylash, zotlararo va zot ichida chatishtirishda kuzatiladi va qishloq xoʻjaligi hayvonlari mahsuldorligini oshirishni taʼminlaydi.

Sharifjon Toʻrabekov.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Alfeya** (Althea yoki Althaya, boshq.λλθαία) — Yunon mifologiyasida — Festiya va Yevritemidning  (yoki Leucippus) qizi, Oyneyaning ayoli, Tokseus , Tireya, Klimen, Gorgi, shuningdek (Oyneya yoki Dionisadan) Deyanira va (Oyneya yoki Ares dan) Meleagralarning onasi. „Iliad" (IX 555) da qayd etilgan. U goʻzal deb hisoblangan.

Versiyaga koʻra Dionis Oyneyning mehmoni boʻlganida, u Alfeyani sevib qoldi. Oyney oʻzini vuqaddas ishni bajarayotgandek koʻrsatish uchun shaharni tark etdi, Alfeyaning Dionisdan Deyanirni dunyoga kektirdi, Dionis Oyneyning mehmondoʻstligi uchun novda sovgʻa qildi.

Bir kecha-kunduzda, Alfeys Oyney va Ares bilan birga, Meleagr tugʻildi. U tugʻilganida, uchta moyra paydo boʻldi va uning taqdirini kuyladi: Kloto-u olijanob boʻladi, Lahesis-Jasur, Atropos — oʻsha paytda yonib turgan soʻxta oʻtin yonib tugamagunicha yashaydi. Keyin Alfeya olovni oʻchirdi va uni koʻmdi (yoki qutiga yashirdi).

Meleagr, katta boʻlib, Kalidon ovida ishtirok etdi, shundan keyin u amakisi, Alfeyaning akasi, Pleksippani (yoki bir nechta aka-ukalarni) oʻldirdi. Gomer kuretlar urushini va etolian keyingi urushni tasvirlaydi.

Akasining oʻlimi uchun qasos olayotganda, Alfya Meleagerning hayoti bilanbogʻliq boʻlgan qutidan soʻxta oʻtinni olib olovga tashladi va shu bilan oʻgʻlini oʻldirdi. Keyinchalik, pushaymon boʻlgan Alfeya oʻz joniga qasd qildi. Boshqa variantlarga koʻra, Meleager jangda halok boʻlgan va Alfeya oʻzini osib oʻldirgan.

Frinixning „Plevronian" fojeasining qahramoni va Meleager haqidagi oʻyinlar.

1872-yilda kashf etilgan asteroid (119) Alfeya nomi bilan atalgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Любкер Ф. Meleager // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга, Ф. Гельбке, П. В. Никитин, В. А. Канский, пер. А. Д. Вейсман, Ф. Гельбке, Л. А. Георгиевский, А. И. Давиденков, В. А. Канский, П. В. Никитин, И. А. Смирнов, Э. А. Верт, О. Ю. Клеменчич, Н. В. Рубинский — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 849—850.
2. ↑   Мифы народов мира. М. 1991-92. В 2 т. Т.1. С.63
3. ↑   Гесиод. Перечень женщин, фр.23а, ст.5 М.-У.
4. ↑   Ovidiy. Nauka lyubvi II 700
5. ↑   Gigin. Mifi 129; Nonn. Deyaniya Dionisa XLVIII 553
6. ↑   Gigin. Mifi 171
7. ↑   Диодор Сицилийский. Историческая библиотека IV 34, 5
8. ↑   Гомер. Илиада IX 549; Гесиод. Перечень женщин, фр.25, ст.13 М.-У.
9. ↑   Esxil. Xoefori 604—611; Ovidiy. Metamorfozi VIII 445—525
10. ↑   Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka I 7, 10; 8, 1-4
11. ↑   Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека I 7, 10; 8, 1-4
**Alfonso Errero Peinador** (1994-yil 21-aprelda tugʻilgan) — ispaniyalik futbolchi professiopnal futbolchi, Mirandes jamoasining darvozaboni hisoblanadi .

Klub karerasi
-------------

Kastiliya-La-Manchaning Toledo shahrida tugʻilgan Errero 2003-yilda toʻqqiz yoshida "Real Madrid" yoshlar jamoasiga kelib qo‘shiladi. U 2013-yilning 24-avgustida C-jamoasidagi debyutini Segunda B divizionida Atletiko Madrid B ga qarshi safardagi o‘yinda amalga oshiradi. Mazkur uchrashuvda uning jamoasi 1:0 hisobida g‘alaba qozonadi .

Errero 2014-yilda, uchinchi divizionga tushib ketadi va zaxira o‘yinchisiga aylanadi. U oʻsha yilning 24-avgustida *"Atleti"ning* „B" jamoasiga qarshi oʻyinda yana debyut qildi, ammo 1:2 hisobida magʻlub boʻldi. 

Errero oʻzining ikki mavsumini B-ligada zaxira o‘yinchisi sifatida oʻtkazdi. U bilan birga Ruben Yanezga va Karlos Abadga ham zaxira o‘yinchisiga ylangan edilar. 2016-yilning 22-iyulida u „Real Oviedo" bilan uch yillik shartnoma imzoladi, dastlab Tercera Divizionida o‘rinbosarlar jamoasiga tayinlandi. 

2017-18-yilgi mavsum oldidan Errero Estebandagi faoliyatini yakunlagandan keyin. U professional debyutini 2017-yilning 6-sentyabr kuni Ispaniya kubogi uchun „Numansiya" ga qarshi o‘z uyida 0:1 hisobidagi mag‘lubiyatdan boshladi. 

Errero Segunda divizionida 2017-yilning 25-noyabrida debyut qiladi. CD Numansiyaga qarshi 3:1 hisobidagi o‘yinda maydonga tushadi. Keyinchalik u Xuan Karlosni ortda qoldirib, Xuan Antonio Anquela jamoasi uchun birinchi tanlovga aylandi. 

2020-yil 29-avgust kuni erkin agent Errero uchinchi diviziondagi Marbella FC bilan shartnoma imzoladi.  5 iyulda u Burgos CF bilan shartnoma imzolaydi va jamoaga ko‘chib o‘tadi hamda ikkinchi darajaga qaytdi. 

2022-yil 16-iyulda Errero CD Mirandes bilan bir yillik shartnomaga imzo chekadi, u hali ham shu jamoaga faoliyat olib boradi.

Maʼlumotnomalar
---------------

1. ↑  „2–1: Castilla let the three points slip against Atlético B" (es).  Real Madrid (24-avgust 2014-yil). Qaraldi: 17-oktabr 2015-yil.
2. ↑  „Alfonso Herrero, nuevo jugador del Real Oviedo" (es).  Real Oviedo (22-iyul 2016-yil). Qaraldi: 31-iyul 2016-yil.
3. ↑  „Juan Carlos se reivindica" (es).  Marca (20-iyul 2017-yil). Qaraldi: 9-avgust 2017-yil.
4. ↑  „El Numancia se gusta en Copa" (es).  Marca (6-sentabr 2017-yil). Qaraldi: 8-sentabr 2017-yil.
5. ↑  „Herrero, de compañero de Yáñez a estrella en el Tartiere" (es).  La Voz Digital (7-fevral 2018-yil). Qaraldi: 19-mart 2018-yil.
6. ↑  „Alfonso Herrero será el nuevo guardián de la portería del Marbella FC" (es).  Marbella 24 Horas (29-avgust 2020-yil). Qaraldi: 6-avgust 2021-yil.
7. ↑  „Alfonso Herrero refuerza la portería del Burgos" (es).  Diario AS (5-iyul 2021-yil). Qaraldi: 6-avgust 2021-yil.
8. ↑  „Alfonso Herrero, experiencia para la portería rojilla" (es).  CD Mirandés (16-iyul 2022-yil). Qaraldi: 1-avgust 2022-yil.

Havolalar
---------

* Real Madrid profili (ispancha)
* Alfonso Herrero
* Alfonso Herrero
* Alfonso Herrero
**Muin Kamolovich Abdurahmonov** (1933-yil 30-noyabr, Buxoro shahri — 2016-yil 13-avgust, Dushanbe) — tibbiyot fanlari doktori (1971), professor (1990), Sogʻliqni saqlash aʼlochisi.

Biografiyasi
------------

Muin Abdurahmonov Dushanbe tibbiyot bilim yurtini (1951) va Rossiya Federatsiyasi Kuybishev davlat tibbiyot institutining harbiy tibbiyot fakultetini tamomlagan (1957). Germaniya Demokratik Respublikasida harbiy shifokor (1958—1959), Tojikiston Milliy tibbiyot instituti aspiranti (1959—1962), respublika tug‘ruqxonasi akusher-ginekologi (1962—1967), Abu Ali Ibn Sino nomidagi Tojikiston davlat tibbiyot universitetining tibbiyot kafedrasida asistent (1967—1976), Dushanbeda akusher-ginekolog (1976—1980), assistent (1980-1986), dotsent (1986-1990), professor (1990- 1998) va Abu Ali ibn Sino nomidagi Tojikiston davlat tibbiyot universiteti pediatriya fakulteti akusherlik va ginekologiya kafedrasi mudiri (1998—2005) kabi kasblarda ishlagan. 2005-yildan Abu Ali Ibn Sino nomidagi Tojikiston Davlat Tibbiyot universiteti 2-sonli akusherlik va ginekologiya kafedrasi professor-konsultanti. Muin Abdurahmonov 2016-yil 13-avgust kuni Dushanbe shahrida vafot etgan. Farzandlari Farrux Abdurahmonov va Firoza Abdurahmonovalar otalari kabi tibbiyot fanlari doktori bo‘lib, faoliyatini davom ettirmoqda.

Ilmiy faoliyati
---------------

Uning ilmiy ishlari qalqonsimon bez faoliyatining shakllanishi va rivojlanishiga tashqi muhitning antropogen omillarining ta’siriga, o‘rtacha og‘irlikdagi anemiya va homiladorlik davridagi og‘ir gipoxromli temir tanqisligi anemiyasida B1, B2, B6, C, A, D vitaminlari almashinuviga bag‘ishlangan. U birinchi boʻlib xlorli kasalliklar va fosfororganik pestitsidlarning „ona-hamroh-embrion" tizimining shakllanishi va rivojlanishiga taʼsirini klinik sharoitda aniqlagan. U yuzga yaqin maqola va 7 ta innovatsion taklif muallifi.

Mukofotlar
----------

* „Doʻstlik" ordeni
* „Mehnat faxriysi" medali.

Manbalar
--------

1. ↑  Сӯгворӣ[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  Муин Камолович Абдураҳмонов
**Muhsinjon Xurramovich Ashurov** (I949, Samarqand) – fizik olim, Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi akademik (1995), professor (1995), fizika-mat, fanlari doktori (1989). Samarqand Davlat Universitetini bitirgan(1971). Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Yadro fizikasi intida tadqiqotchi xodim, IG Ig laboratoriya mudiri, direktor oʻrinbosari (1971-91), "Fonon" ilmiy ishlab chiqarish birlashmasi bosh direktori (1991-yildan). Ilmiy ishlari qattiq jismli lazerlar fizikasiga oid. Oʻzbekistonda birinchi boʻlib optik va lazer kristallarni oʻstirish va shu kristallarni xalq xoʻjaligiga bevosita tatbiq etish bilan shugʻullangan. Shu bois "Fonon" ilmiy ishlab chiqarish birlashmasi vujudga keldi. Birlash-mada Oʻzbekiston Respublikasi orden, medallari va nodir tan-galari tayyorlanadi. Ashurov lazer kristallar radiatsion optik xossalarini boshqarish texnologiyasi va radiatsiyaga bardoshli lazer kristallarini sintez qilishga doir tavsiyalarni ishlab chiqqan. Mazkur tadqiqotlar asosida intensiv (dozasi 10\* R va undan yuqori) nurlanish sharoitida qattiq jismli lazerlarning generatsiya va modulyatsiya xossalarini yoʻqotmaydigan yuqori samarali faol va sust elementlar yaratildi. Ashurov 1- va 2-chaqiriq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi deputati. "Doʻstlik" ordeni bilan mukofotlangan (1997).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muhyi** (taxallusi; asl ism-sharifi **Muhammad Rizo Oxund oʻgʻli**) (1835, Qandahor, Afgʻoniston — 1911, Andijon) — shoir. Turkiy va forsiy tillarda ijod qilgan. Hirot va Buxoro madrasalarida tahsil olgan. M. 19-asrning 60-yillari oʻrtalarida Andijon shahrida yashagan. Andijon hokimi — Xudoyorxonning katta oʻgʻli Nasriddinbek (1865 — 75) M.ga „Toj ush-shuaro" („Shoirlar toji", 1869) faxriy unvonini bergan. 1871-yil haj ziyoratidan soʻng u „Hoji Muhyi" taxallusini olgan. 1876-yilda Qoʻqon xonligi tugatilgach, M. Qoʻqonda, Soibzoda hazrat madrasasida yashagan.

Muhyidan salmoqli ijodiy meros qolgan. Bular jumlasiga shoir devonining turli kotiblar tomonidan koʻchirilgan 6 qoʻlyozma nusxasini, M.ning oʻzi tuzgan 1 sheʼriy toʻplamni kiritish mumkin. Forsiy va turkiy devonlari 1 muqovada 1912-yilda Toshkentda, Por-sev matbaasida chop etilgan. Forsiy devonida 242 gʻazal, 6 qasida, 4 masnaviy, 91 qitʼa, 19 fard va 3 ruboiy bor (230 sahifa), turkiy devoni esa 148 gʻazal, 1 musaddas, 1 murabbaʼ, 74 qitʼa, 1 qasida va 11 mufradot (130 sahifa)dan tashkil topgan.

Muhyi, asosan, lirik sheʼrlar yozgan. Gʻazaliyotida Navoiy, Lutfiy, Soʻfi Olloyor ijodining taʼsiri seziladi. Satirik asarlarida, xususan, mashhur Viktor voqeasi haqidagi muhammasida oʻlkaga kirib kelayotgan rus sarmoyadorlarining kirdikorlari, ularga ishonib aldangan mahalliy boylar qajv ostiga olingan..

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Adabiyotlar
-----------

* Qayyumov P. Tazkirai Qayyumiy,3-kitob, Toshkent, 1998.

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yevropa piyodalar uyushmasi** (inglizcha: *The European Ramblers Association, ERA*) piyoda yurishni targ‘ib qilish, piyoda yurish yo‘llarini yaratish va rivojlantirish, tajriba almashish va piyoda yurish paytida xavfsizlikni taʼminlash uchun yaratilgan tashkilotdir. Shuningdek, ular Yevropa madaniy merosi bilan tanishish va uni muhofaza qilishni, turli mamlakatlardan kelgan yevropaliklarning bir-birining madaniyati bilan tanishish orqali aloqalarini mustahkamlashni o‘z oldiga maqsad qilib qo‘ygan.

Assotsiatsiya 1969-yilda tashkil etilgan boʻlib, bugungi kunda 33 milliondan ortiq a‘zolarga ega. Yevropaning 33 davlatidan 63 tashkilotni oʻz ichiga oladi. Har 5 yilda **EURORANDO** tashkil etiladi: pan-Yevropa piyoda tirbandligi (oxirgisi 2021-yilda boʻlib oʻtdi).

ERA tashkil etilganidan beri Yevropada oʻz aʼzolari tomonidan yaratilgan va qoʻllab-quvvatlanadigan piyoda yurish yoʻllarini yaratishga kirishdi. Bugungi kunda bunday yoʻllar tarmogʻi butun Gʻarbiy Yevropani turli yoʻnalishlarda kesib oʻtuvchi umumiy uzunligi 70 000 km dan ortiq boʻlgan 12 ta trans-yevropa piyoda yoʻlaklaridan iborat. Eng soʻnggi yurish yoʻli (E12) Oʻrta yer dengizining shimoliy qirgʻogʻi boʻylab oʻtadi.

Piyodalar yo‘laklarini yuqori darajada jihozlash va ularga xizmat ko‘rsatishni taʼminlash maqsadida ERA yo‘laklar sifatini baholash mezonlari tizimini ishlab chiqdi. Ushbu mezonlar yoʻlning jihozlanishi, belgilar, maʼlumot belgilari va ular boʻylab sayyohning yurishi nuqtai nazaridan muhim boʻlgan bir qator boshqa parametrlarni baholaydi.

ERA maxsus „Walk Leader" dasturi orqali piyoda yurish yoʻllarini loyihalash va jihozlash sohasidagi mutaxassislarni sertifikatlash va oʻqitishni taʼminlaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  „What are "E-Paths"?".
2. ↑  „EURORANDO 2021".
3. ↑  „Leading Quality Trails - Best of Europe".

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti
* **trekkingclub.ru** — ofitsialniy sayt Nijegorodskogo gornogo kluba, rossiyskogo chlena Yevropeyskoy peshexodnoy assotsiatsii
**Indonez tili** (indonezcha: *Bahasa Indonesia*) — indonezlar tili. Indoneziya Respublikasining rasmiy tili. Malayyapolineziya tillari indonez shoxobchasi sumatra guruhiga kiradi. I. t. nomi Indoneziya Respublikasi tashkil topgandan sung malayya tili urnida qullana boshladi (1945). I. t. malayya tili asosida rivojlana boshlaydi va undan leksikasi hamda morfologiyasiga kura farq qiladi. Bu tilga oid qad. yodgorliklar (7-asr) Sumatra o. dan topilgan. 3-asr dan to 20-asr 30-y. larigacha malayya tili kabilala-raro va orollararo aloqa tili vazifasini utagan. Bu til oʻz tarixiy ta-raqqiyoti mobaynida turli alifbolardan tuzilgan yozuvga ega boʻlgan. 13-asr gacha devanagari alifbosidagi, 14— 19-asrlarda bir necha harf qoʻshib arab grafikasiga asoslangan alifbodagi yozuvdan foydalanilgan. 19-asr boshlaridan lotin grafikasiga asoslangan alifbodagi yozuvga ega. Rivojlanish jarayonida bu til lugʻati xitoy,,sanskrit, arab, golland va b. hamda qardosh (yava, sundan, minan-kuba va b.) tillardan oʻzlashtirilgan soʻzlar hisobiga boyib boradi. Fonetik tarkibi 6 unli, 4 diftong va 18 undoshdan iborat; undoshlar jarangli va jarangsizga boʻlinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Indigo** (isp. indigo, lot. indicum, yun. indicos — hindcha, qindniki), [(bis(Z-okso-2 indolinilidei), 2,2- bisindolindigo] — koʻk-qizgʻish rangli kristall, 390—392° da parchalanish bilan eriydi, nitrobenzol, anilin, xloroform, muz holdagi sir-ka kislota, konsentrlangan sulfat kislotada eriydi; suvda, ishqorlar eritmalarida, etil spirti va dietil-efirda erimaydi.

I. qadimiy, katta amaliy ahamiyat kasb etgan tibbiy boʻyoqlardan hisoblanadi. Uni Indegorera va indigo tutuvchi oʻsimliklardan olishgan. 19-asr da arzon va toza sintetik I. hosil qilin-di hamda uni sanoat miqyosida olina boshlandi. I. oson qaytariladi, sul-folash, galogenlash va shu kabi elektrofil oʻrin almashinish reaksiyalariga kirishadi. Uning rangi nur taʼsiriga chidamli, nam holatda ishlashga, ishqalanganda ezilmaydigan va xlor taʼsiriga kam beriladigan xususiyatlari bilan ajralib turadi. I. asosan, sellyuloza tolalaridan qilingan ma-teriallarni boʻyashda, shuningdek, turli maqsadlarda ishlatiladigan pigmentlar i.ch. da qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Individual himoya vositalari**, shaxsiy himoya vositalari — kishilar (armiyada — shaxsiy tarkib) ni zaharli radioaktiv moddalar va biologik vositalardan himoya qilish hamda yadro quroli portlaganda paydo boʻladigan yorugʻlik nurlanishidan shikastlanishni kamaytirish uchun moʻljallangan vositalar majmui. Ularga filtrlovchi va izolyasiyalovchi protivogazlar (gazniqoblar), yelkaga tashlanadigan yopinchiklar, maxsus modda shimdirilgan paypoqlar, kiyimboshlar, kombinezonlar, rezina etiklar, qoʻlqoplar kiradi. Armiyada — umumiy qoʻshin himoya toʻplami ham mavjud. I. h. v.ning qaysinisidan foydalanish zarurligi atrof muhit va havoning zaharlanganlik darajasiga, kishilar (shaxsiy tarkib) ning vazifasiga qarab aniqlanadi (qarang Ommaviy qirgʻin qurollaridan himoyalanish).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Indikator** (lot. indico — koʻrsataman, aniqlayman) — biror jarayonning borishini yoki kuzatilayotgan obyektning holatini inson idrok etadigan qulay shaklda aks ettiruvchi asbob (qurilma, element). Vizual (koʻrib), akustik (eshitib), tahlil (sezish, iskash va b. ga asoslangan) va b. xillari bor. Inson axborotlarning qariyb 90 foizini koʻrib idrok qilgani uchun vizual I. kengroq ishlatiladi. Vizual I. ning katta guruhini tasviriy I. lar tashkil etadi, ular obyektning fazodagi holatini, tasnifiy oʻzgarishini grafik tarzda yoki elektron-nur trubkasi ekranida egri chiziq tarzida tasvirlaydi. "Hozir boʻlish effekti" ni yaratuvchi vizual I. dan foydalanilganda yaxshi idroq qilinadi. Mas, samolyotning bir necha I. koʻrsatayotgan vaziyati samolyotni tusmollab qoʻndirish asbobidagi bitta koʻrinadigan shartli tasvir — obyektning ekranda siljishi bilan almashtiriladi (1-rasm). Kuzatilayotgan obyekt yaxshi koʻrinmaydigan joylarda akustik I. qoʻl keladi. Obʼyektdan keladigan signallarni darhol sezish lozim boʻlgan hollarda taktil I. vizual I. bilan birga qoʻllaniladi.

Tuzilishiga koʻra, signal I. i (lampalar, qoʻngʻiroq, richag va b.), milli (minut, metr, kilogramm, gradus va b. ga boʻlingan shkalali), raqamli, tasviriy (yaqqol), proyeksion (elektron-nur trubkali) va aralash I. lar buladi. Vazifasiga ko'ra, rostlash, o'lchash, radiolokatsiya va b. xillarga boʻlinadi. Konchilikda plunjerli nasosning klapanlari ishini nazorat qilib turadigan rostlash I. i qoʻllaniladi. Mashinasozlikda berilgan oʻlchamdan ogʻish qiymatini koʻrsatadigan oʻlchash I. i ishlatiladi (2-rasm). Radiolokatsiya I.iradiolokatorning taʼsir doirasida nishon paydo boʻlganini koʻrsatadi va uning koordinatalarini aniqlab beradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Indonez tillari** - malayyapo lineziya (yoki avtroneziya) tillari oilasiga mansub tillar. Filippin, Tayvan, Katta va Kichik Zond, Malukka o. Malakka ya. o. Jan. Vyetnam baʼzi hududlari va Madagaskar o. da tarqalgan.

I. t. lingvistik jihatdan kam oʻrganilgan boʻlib, ularni ilmiy tasniflash ancha mushkul. Ilk tasniflarga koʻra, I. t. lar 8 guruhga (fransuz olimi G. Ferran) yoki 16 guruhga (niderland olimi Ya. Gonda) boʻlinadi. I. t. lar ichida eng koʻp tarqalgashtari: indonez tili; malayya tili; yava tili; sundan tili (Yava o. jan.-gʻarbiy qismida tarqalgan); shagal tili; malaga-siya tili. Umumiy belgisiga koʻra, bu tillar amorf tillar hisoblanadi, oʻzak oldidan va ketidan keladigan qoʻshimchalarga ega. Unlilar tizimi deyarli bir jinsli, monoftong va diftonglar mavjud. Undosh fonemalar tarkibi ayrim I. t.da sezilarli farq qiladi. Koʻpgina Filippin tillarida "f", "v", uchramaydi, yava tilida esa serebral (talaffuz vaqtida til orqaga qayriladigan) "t" "d" tovushlar bor.

Shunga qaramay ayrim tillar va tillar guruhlari oʻrtasida muntazam fonetik muvofiqlik kuchli namoyon boʻladi. Boʻgʻin bu tillarning koʻpchiligida ochiq. Nutq boʻlaklari morfologik jihatdan kuchsiz differensiyalashgan, ularni hind-yevropa tillariga qiyosan farqlash mumkin emas.

Soʻz turkumlari farqlash boʻyicha turli mezonlar fransuz olimi P. Favr, A. Map de Maren, niderland olimi X. Giyendelo va b. tomonidan tav-siya etilgan. Baʼzi olimlar ism, ol-mosh, sonlar, predikatlarni (jarayon va sifatni ifoda etuvchi soʻzlarni), yordamchi soʻzlar, undosh soʻzlarni ajratib koʻrsatganlar. Lugʻat tarkibi etimologik jihatdan deyarli mos keladi. Yangi soʻzlar, asosan (oʻzak oldiga, oʻrtasiga va oxiriga qoʻshiladigan), qoʻshimchalar yordamida hamda oʻzak morfemalarni ikkilantirish (orttirish), soʻzlarni qoʻshish hisobiga yasaladi. Lugʻat boyligi chet (sanskrit, arab, fransuz, ingliz va b.) tillardan soʻz oʻzlashtirish hisobiga ham boyiydi.

I. t. ning barchasida lotin grafikasi asosidagi yozuvdan foydalaniladi. Bu tillarda oʻziga xos badiiy-adabiy asarlar mavjud.

Ad.Arakin V. D. Indoneziysiyeyaziki, M. 1965.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Individual taʼlim** - oʻqituvchining oʻquvchiga pedagogik taʼsirini amalga oshiruvchi oʻquv mashgʻulotlari shakllaridan biri. Oʻqituvchining oʻquvchi bilan sinf jamoasidan tashqarida olib boriladitan faoliyati tushuniladi. I.t. taʼlim shakllarining eng qadimiysi boʻlib, u qad. davr va oʻrta ayerlarda keng qoʻllanilgan.

Oʻzbekiston taʼlimi tarixida I.t. shakli keng qoʻllanib kelingan. Uning samarasi, ayniqsa, amaliy sanʼat, hunarmandchilikda ustoz-shogird taʼlimi tarzida namoyon boʻlgan. Mashhur xalq ustalari Toshpoʻlat Arslonqulov, Us t a Shirin Murodov, Qodirjon Xaydarov, Mahmud Usmonov, Hamro Rahimovlar shu tarzda taʼlim olganlar. I.t. da bola ruhiyatining individual xususiyatlarini, fan sohalari va kasb egallashga boʻlgan tabiiy moyilliklarini toʻliq eʼtiborga olish imkoniyati taʼminlanadi.

Oʻzbekiston mustaqilikka erishgach, I.t.ga eʼtibor sezilarli tarzda ortdi. Ayniqsa kollej va oliy oʻquv yurtlariga kirishning test tizimi joriy etilishi I.t.ning repetitorlik shakli rivojlanishiga turtki boʻldi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Isidor Abramovich Telishevskiy** (1910.16.12 Toshkent 1976.22.2) — dermatovenerolog, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1974), tibbiyot fanlari doktori (1966), professor (1967). Toshkent tibbiyot akademiyasini tugatgan (1935). Oʻzbekistonda teri va tanosil kasalliklari ilmiy tadqiqot institutida kichik (1935—37) va katta (1937—43) ilmiy xodim, direktor (1943—47), Toshkent vrachlar malakasini oshirish instituti teri va tanosil kasalliklari kafedrasi dotsenti (1947—66), 1966-yildan mudiri va professor Ilmiy ishlari dermatozlarni davolashga oid. Teri kasalliklarini Chortok. mineral suvi bilan davolash ustida tadqiqot ishlari olib borgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ishsizlik nafaqasi** - OʻzRda ishidan, ishidagi daromadidan mahrum boʻlib qolgan fuqarolarga qonunda koʻzda tutilgan tartibda va miqdorda, davriy ravishda beriladigan pullik yordam; ishsiz shaxslarga moddiy kafolatlarning asosiy turi. 16 yoshdan boshlab to pensiya bilan taʼminlanish huquqiga ega boʻlgan yoshdagi; ishga va ish haqiga (mehnat daromadiga) ega boʻlmagan; ish qidiruvchi shaxs sifatida mahalliy mehnat organida roʻyxatga olingan; mehnat qilishga, kasbga tayyorlash va qayta tayyorlashdan oʻtishga, malakasini oshirishga tayyor turgan, mehnatga qobiliyatli shaxslar ishsiz deb eʼtirof etiladi. (OʻzRning "Aholini ish bilan taʼminlash toʻgʻrisida" yangi tahrirdagi qonuni; 1998 y. 1 may). I. n. ishsiz deb eʼtirof etilgan shaxsga u ish qidirayotgan shaxs sifatida mahalliy mehnat organida roʻyxatdan oʻtgan kundan eʼtiboran tayinlanadi. Qaramogʻida 3 nafargacha kishi boʻlgan, 35 yoshga toʻlmagan ishsiz erkaklarga I. n. haq toʻlanadigan jamoat ishlarida OʻzR Vazirlar Mahkamasi belgilaydigan tartibda ishtirok etgan taqdirda tayinlanadi. Ishsiz shaxsning I.n. olish huquqi u ish qidirayotgan shaxs sifatida roʻyxatdan oʻtgan paytdan boshlab kechi bilan I-kundan eʼtiboran kuchga kiradi. I.n.ga oid amaldagi qonun-qoidalar OʻzR Mehnat kodeksi 60—66-moddalarida hamda yuqoridagi qonunda belgilab berilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
KARAVAJO (Caravaqqio, asli Merizida Karavajo) Mikelanjelo (1573. 28.9, Lombardiya —1610.18.7, Toskana) — italiyalik rassom. 17-asr Yevropa rangtasvirida realistik yoʻnalish asoschisi. Milanda tahsil olgan (1584— 88). Rim, Neapol, Malta o. Sitsiliyada yashab ijod qilgan. K. ijodida manyerizm va akademizm sanʼatiga xos boʻlgan obrazlarni ideallashtirishga individual taʼsirchanlikni ("Kasal kichkintoy Vakx"), mavzuni majoziy talqiniga naturani bevosita kuzatishni ("Mevali savat koʻtargan oʻspirin" va b.) qaramaqarshi qoʻyadi. Antik mavzulardagi asarlari ("Vakx", 1592—93, Karavajo. "Lyutna chalayotgan qiz" (1595). Ufitssi galereyasi)da bayramlar, begʻubor shoʻxlik ruhi aks etgan. Rangtasvirning yangi turlari — natyurmort ("Savatdagi mevalar", 1596), maishiy ("Folbin" va b.) janrlarning shakllanishiga katta hissa qoʻshdi. Diniy mavzudagi asarlari ("Misrga yoʻl olganlar xordigʻi" va b.)ga ham chuqur hayotiy ruh baxsh eta olgan. Yirik polotnolari katta dramatik kuchga ega ("Avliyo Pyotrning mixlanishi", 1601; "Tobutga qoʻyish", 1604; "Avliyo Matvey azoblari", 1606 — hammasi Rimda; "Mariyaning oʻlimi", 1606, Luvrda). K. ijodi rangtasvir usuli, nursoyaning nihoyatda keskinligi, harakatlarning soddaligi, boy koloriti, asarlaridagi ehtiros va dramatik ruhi bilan diqqatga sazovor.

K. ijodi 17-asr Yevropa rassomlik maktablarida realizm yoʻnalishi oqimlari (jumladan, karavajizm)ni shakllanishiga katta taʼsir koʻrsatdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Karavajizm** — 1) 17-asr Yevropa rangtasviridagi realistik yoʻnalishning ilk shakllanish davriga xos badiiy vositalar tizimi. Bu tizimga (ayniqsa, italiyalik rassom Karavajo ijodida yaqqol namoyon boʻlgan) demokratik badiiy ideallar, uni haqqoniy va hayotiy aks ettirishga intilish, asarda jonli harakat holati, tasvirlanayotgan jiyemga qiziqish, nursoya qarama-qarshiligiga urgʻu berish, mavzuga mahobatlilik baxsh etish kabi xususiyatlar xos. K. 17-asr Yevropa rassomlari (Rembrandt, P. Rubens va b.) ijodida muhim rol oʻynadi; 2) 17-asr Yevropa rangtasviridagi yoʻnalish. Gollandiya, Flandriya, Fransiya, Ispaniya, Germaniya va b. dagi Karavajo izdoshlari ijodida yaqqol koʻzga tashlanadi. Barcha markazlar (Rim, Neapol, Genuya va b.) rangtasvirida yorqin namoyon boʻldi. Jumladan, rassomlar O. Jentileski, K. Saracheni, J. B. Karachcholo va b. ijodida oʻziga xos tarzda namoyon boʻlsa, ayrim rassomlar (B. Manfredi va b.) ijodida K. ning rasmiy usul va mavzulari yuzaki qoʻllanilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Imlo** (arab. — toʻgʻri yozish), orfografiya — soʻz va gaplarning, soʻz qismlarining fafika vositalari yordamida toʻgʻri yozilishi; muayyan tildagi toʻgʻri yozish qoidalari majmui. Bu qoidalar soʻzlarning tovush tarkibi hamda soʻz va uning morfologik tarkibining yozilishi, soʻzlarni qoʻshib yoki alohida yozish, bosh harflarni toʻgʻri qoʻllash, boʻgʻin koʻchirish va boshqa bevosita yozuv bilan bogʻliq boʻladi. Shu bois Imlo qoidalari vaziyatga koʻra oʻzgarib ham turadi. Kirill yozuvidagi oʻzbek adabiy tilining Imlo qoidalari 1940-yildan shakllana boshlagan boʻlsa, 1956-yilda. Oʻzbek adabiy tilida fonetik, morfologik, tarixiy-etimologik Imlo qoidalari amal qiladi. Fonetik yozuv Imlo qoidalariga muvofiq ayrim soʻzlarning oʻzak va qoʻshimchalaridagi oʻzgarishlar hisobga olinib, talaffuzga muvofiq yoziladi (koʻk+***ga***=koʻkka, bogʻ+***ga***=boqqa, buloq + ***ga***=buloqqa va boshqalar). Morfologik

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Imantau** (qozoqcha: *Имантау*) Qozogʻistonning Shimoliy Qozogʻiston viloyati Ayirtau tumani da joylashgan qishloq. Imantau qishloq okrugining maʼmuriy markazidir. KATO kodi — 593243100.

Joylashuvi
----------

Imantau koʻlining janubi-sharqiy qirgʻogʻida, Zmeyka daryosi boʻyida joylashgan .

Tarixi
------

1465-yil Qozoq xonligi tashkil topgan. XV asrning 70-yillarida Abulxayrxon egalik qilgan hududlar Qozogʻiston xonligi tarkibiga kirdi. XVIII asr boshida jungʻorlar xavfi keskin oshdi, shuning uchun Abulxayrxon Rossiyaga himoya soʻrab murojaat qildi. 1740-yilda Oʻrta juzliklar, keyinchalik esa Sulton Ablay Rossiyaga sodiqlik qasamyodini qabul qildilar. Senatning 1822-yilgi farmoni asosida Rossiyaning dehqonlari tashqi chegaralarni himoya qilish uchun podshoh tomonidan qozoqlar sinfiga joylashtirilgan. Ular bu hududlarda koʻplab aholi punktlarini tashkil etishgan.Imantau qishlogʻi ham o`sha aholi punktlariga tegishli.

Aholisi
-------

1999-yilda qishloq aholisi 3101 kishini (1543 erkak va 1558 ayol) tashkil etgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 2459 kishi (1195 erkak va 1264 ayol) istiqomat etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „База КАТО".  Агентство Республики Казахстан по статистике. 27-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. ↑  Andoza:Карта
3. 1 2  „Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года".  Агентство Республики Казахстан по статистике. 13-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi.
**Imillab yuruvchilar** (Tardig rada) — sistematik oʻrni toʻla aniqlanmagan umurtqasiz hayvonlar; boʻgʻim-oyoqlilar tipiga mansub sinf sifatida taxmin qilinadi. Tanasi kalta (0,1 — 1 mm) va yoʻgʻon, aniq boʻgʻimlarga boʻlinmagan; oyoklari 4 juft (koʻpincha boʻgʻimsiz), juda sekin harakat qiladi. Boshida 2 ta stileti bor. Nerv sis-temasi halqum usti va 5 qorin nervi gangliylaridan iborat. Yer yuzida keng tarqalgan, 300 ga yaqin turi maʼlum. I. yu. dengiz va chuchuk suvlarda, kichik koʻlmaklarda, hatto, oʻsimlik barglari, yoʻsinlar orasida yigʻilib qolgan suv tomchisida ham yashaydi. Qurib noa-niq shaklga kirgan I. yu. bir necha yil tirik qolishi, bir necha soat davomida 27 G sovuqqa, 150° li qisqa muddatli haroratga chidashi mumkin. Anabiozga oid tekshirishlarda I. yu.dan foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Toʻsunsoy suv ombori** - Samarqand viloyatidagi suv ombori. Nurota toglarining jan. yon bagʻirlaridan boshlanib, bir necha soylarning suvlaridan hosil boʻladigan Toʻsunsoy daryosining yuqori oqimida (Qaraqchitov togʻlari jan.da) barpo etilgan. Daryo suvini mavsumiy tartibga soladi. 1989-yilda qurilib ishga tushirilgan. Toʻliq hajmi 52,1 mln. m/ toʻgʻon bal. 40,6 m, maksimal suv oʻtkazish qobiliyati 40m³/s. Ombor suvi Sagʻanoqsoy orqali Okdaryoga quyiladi. Ishtixon, Kattaqoʻrgʻon tumanlaridagi ekin maydonlari sugʻoriladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Toʻrtlamchi sistema geologiyasi** — geologiyaning Yer tarixidagi toʻrtlamchi sistemasi va unga moye keladigan davrini oʻrganadigan boʻlimi. 1920—30 yillarda mustaqil fan sifatida shakllandi.

Toʻrtlamchi sistema geologiyasig.ning mustaqil fanga ajratilishi uning fanerozoy sistemasi boshqa davrlaridan ancha farq qilishi bn bogʻliq. Toʻrtlamchi davr tarixini qayta tiklashda undan qadimroq boʻlgan sistemalarga nisbatan stratigrafik yotqiziqlarni mukammalroq oʻrganish zaruriyatidan kelib chiqqan holda, Toʻrtlamchi sistema geologiyasig. uchun geomorfologik va palinologik tadqiqotlar oʻtkazish muhim ahamiyatga egadir. Shu bois Toʻrtlamchi sistema geologiyasig. Yerning hozirgi vaqtdagi koʻrinishini oʻrganuvchi geomorfologik, iklimshunoslik, tuproqshunoslik, zool. botanika, arxeologiya, muhandislik geol.si kabi fanlar bn bogʻliq.

Geol.ga maʼlum boʻlgan izlanish metodlari bn bir qatorda Toʻrtlamchi sistema geologiyasig.da radiouglerod, termolyuminessent, kriolitologik, paleomagnit, paleoantropologik va arxeologik maxsus metodlardan foydalaniladi.

Toʻrtlamchi davr — odamzod va insoniyatning shakllanish va rivojlanish davridir. Buning eng dastlabki bosqichlari toʻgʻrisida inson moddiy madaniyati qoldiqlari dalil boʻla oladi. Undan toʻrtlamchi davr yotqiziklari stratigrafiyasidan xulosa chiqarish mumkin.

Toʻrtlamchi sistema geologiyasig. vujudga kelishi va rivojlanishiga rus olimlari, P. A. Kropotkin, A. P. Pavlov, S. N. Nikitin, V. A. Obruchev, I. P. Gerasimov, shuningdek, avstriyalik geolog olimlar A. Penk, E. Brikner, nemis olimi P. Voldshtedt, amerikalik olimlar R. Flint, F. Seyner va boshqa katta hissa qoʻshdilar.

Toʻrtlamchi sistema geologiyasig. masalalari Toʻrtlamchi davrni oʻrganish boʻyicha Xalqaro assotsiatsiya (JNQVA, INKVA, International Union for Qvaternaru research 1932-yilda tashkil qilingan) konfesslari, xalqaro geol. va geogr. kongresslar va boshqa da muhokama qilinadi. Toʻrtlamchi sistema geologiyasig. muammolari maxsus davriy adabiyotlarda yoritiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Toʻrtlamchi sistema geologiyasi" *OʻzME*. T-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tarixga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Benoît Paul Émile Clapeyron** (talaffuzi: *Benua Pol Emil Klapeyron*; 26-yanvar 1799-yil, Parij — 28-yanvar 1864-yil) — fransuz fizigi va muhandisi. Ideal gazlar holat tenglamasini fanga kiritgan. Nicolas Léonard Sadi Carnotning termodinamikaga bagʻishlangan gʻoyalarini tahlil qilib, termodinamika jarayonlarini birinchi boʻlib grafik usul (indikator diagramma)da tasvirlagan, Carnot siklini tadqiq qilib, ideal gaz holatini ifodalovchi Clapeyron tenglamasini ishlab chiqqan (1834). Qaynash verish nuqtalarining bosimga bogʻlikligi tenglamasini topgan (qarang Clausius–Clapeyron tenglamasi).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb155005274 (maʼlumot)
* GND: 121459268
* ISNI: 0000 0000 8114 0478
* LCCN: n85800211
* Léonore id LH//541/42 yaroqsiz.
* NLP: A17088057
* NTA: 129822442
* SBN id MILV165794 yaroqsiz.
* en:SNAC: w60g6p8s
* SUDOC: 079169287
* VIAF: 34758749
* en:WorldCat Identities: lccn-n85800211

 |
**Hirot amirligi** (1716-32) -Hirot qoʻzgʻoloni natijasida barpo etilgan davlat. Hirot amirligini qabila zodagonlari tomonidan saylangan amir va zodagonlar kengashi boshqargan. Hirot amirining hokimiyati Murgʻob, Bod-hiz, Qusuviya, Gʻuriyon va Farax tumanlariga tarqalgan. Safaviylarnit, keyinchalik esa Nodir Qulibekning (qarang Nodirshoh) Hirot amirligini boʻysundirish uchun bir necha yillar davomida olib borgan urinishlari samarasiz boʻlgan. Faqat 1732-yilga kelib Nodirshoh amirlikni bosib olishga erishgan. Abdallarning bir necha ming oilasi viloyatdan badargʻa qilingan, Nodir-shoh sarkardalaridan biri Hirot hokimi etib tayinlangan. Hirot amirligining barpo etilishi afgʻon davlatchiligining shakllanish jarayonida muhim bosqich boʻlgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
" **YANGILIKLAR Oltin detektiv** "-bu Feifan telekanalining turizm hamda moliya bilan bog'liq hayotiy ma'lumotlarni ochiq tarzda namoyon etadigan yangiliklar dasturi. Shuningdek, u Tayvan televideniesida ham keng qamrovli efirga uzatiladi.

Dezbonlar
---------

* 2014 yil 1 mart - 2014 yil 1 iyun: Vang Junkai, Lu Jiayi
* 2014 yil 7 iyun - 2019 yil yanvar: Van Junkay, Chju Fangjun
* 2019 yil yanvar - 2022 yil yanvar: Vang Junkay, Yang Chjijie
* 2022 yil fevraldan hozirgacha: Vang Junkay, Wen Wanting

Namoyish vaqti
--------------

### Premyera

| kanal | Manzil | efir sanasi | havo vaqti |
| --- | --- | --- | --- |
| Favqulodda Yangiliklar | Tayvan bayrogʻi Tayvan</img> | 2014 yil 1 mart - hozirgacha | Har shanba va yakshanba kunlari soat 22:00 dan 23:00 gacha |

### takrorlash

| kanal | Manzil | efir sanasi | havo vaqti |
| --- | --- | --- | --- |
| Favqulodda Yangiliklar | Tayvan bayrogʻi Tayvan</img> | 2014 yil 2 mart - hozirgacha | Har yakshanba 09:00-10:00 |
| 2017 yil 1 iyuldan hozirgacha | Har shanba 15:00-16:00 |
|

dasturga qo'shilish
-------------------

Global internetning kelishi bilan chet elga sayohat qilish yanada qulaylashdi. Chet elga sayohat qilishning an'anaviy usulidan farqli o'laroq, zamonaviy odamlar endi guruhlar bilan sayohat qilish bilan cheklanib qolmaydi, balki tobora ko'proq odamlar yolg'iz sayohat qilishni afzal ko'rishadi. Marshrutlarni o'zingiz rejalashtiring; transportni o'zingiz tashkil qiling; o'zingiz turar joy toping va sayohatdan o'zingiz zavq oling.Shu sababli, NEWS Golden Detective tomoshabinlarga butun dunyo bo‘ylab xalq urf-odatlari haqida ma’lumot berish uchun qulay va hazil yo‘lidan foydalanadi.Shuningdek, sayohat marshrutini rejalashtirishda bir-biri bilan raqobatlashish uchun professional guruh gidlari va mustaqil sayohat mutaxassislaridan foydalanadi. tomoshabinlarga turizmga bo'lgan haqiqiy ehtiyojlarini tushunishlariga imkon bering, turistik joyning tarixi va madaniyati bilan tanishtiring va mahalliy sayohat choralarini yetkazing.

Havolalar
---------

1. ↑  „王軍凱、朱芳君帶隊遊　發現日本不一樣玩法".  財訊 (4-mart 2016-yil). 16-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-avgust 2017-yil.

Havolalar
---------

* Favqulodda TV rasmiy veb-sayti - News Golden Detective
* News金探號 Facebook sahifasi
* News金探號 kanali YouTubeda

Andoza:電視節目的變遷
„**Ozarbayjon temir yoʻllari xodimlari kuni" ― Ozarbayjon** Respublikasida har yili 13-oktabrda nishonlanadigan mamlakat temir yoʻl transporti xodimlarining kasb bayrami.

„Ozarbayjon temir yoʻllari xodimlari kuni" Ozarbayjon Respublikasining rasmiy bayramlari taqvimida nisbatan yaqinda, 2005-yilda, Ozarbayjonning toʻrtinchi Prezidenti Ilhom Haydar oʻgʻli Aliyevning farmonidan keyin 2005-yil 7-oktabrda davlat poytaxti Bokuda paydo boʻlgan. Aliyev „*temiryoʻlchilarning Ozarbayjon iqtisodiyoti va ijtimoiy hayotini rivojlantirishdagi muhim rolini hisobga olgan holda*" *"Ozarbayjon temir yoʻllari xodimlari kuni toʻgʻrisida*"gi Farmonni imzoladi, unda „*13-oktabr* *har yili — Ozarbayjon temir yoʻl xodimlarining kasb bayrami kuni deb eʼlon qilinsin*", deyiladi. Davlat rahbarining farmonida nima sababdan aynan shu kun — 13-oktabr „*mustaqil Ozarbayjon temir yoʻllari tashkil etilgan kun*" deb atalganligi ham tushuntirilgan.

Anʼanaga koʻra, „Ozarbayjon temir yoʻllari xodimlari kuni"da davlat rahbariyati temiryoʻlchilarni kasb bayramlari bilan tabriklaydi, eng obroʻli temiryoʻlchilar davlat mukofotlari, esdalik sovgʻalari, mukofotlar va tashakkurnomalar bilan taqdirlanadi.

Respublika Prezidentining 2009-yil 20-iyuldagi farmoyishini bajarish maqsadida qabul qilingan nizomga koʻra, „Ozarbayjon temir yoʻllari" YAJ („Azerbaycan Demir yollari") 100 foiz davlat mulki hisoblanadi. Nizom Ozarbayjon Vazirlar Mahkamasi tomonidan 2009-yil 18-fevralda tasdiqlangan.

„Ozarbayjon temir yoʻllari xodimlari kuni" yil kelishiga qarab dam olish kuniga toʻgʻri kelmasa, dam olish kun emas.

Manbalar
--------

1. ↑  13-oktabrya 2009 — Den rabotnikov azerbaydjanskoy jeleznoy dorogi "Pozdrav-ka.Ru — pozdravleniya na den rojdeniya i imenini, stixi i ssenarii dlya dnya rojdeniya, konkursi[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  Den rabotnikov azerbaydjanskoy jeleznoy dorogi — 13-oktabrya. Istoriya i osobennosti prazdnika v proekte Kalendar Prazdnikov 2010
3. ↑  Rabotniki azerbaydjanskoy jeleznoy dorogi nagrajdeni ordenami i medalyami: Obщestvo, 13-oktabrya 2006
4. ↑  Kabmin Azerbaydjana utverdil Ustav i strukturu ZAO „Azerbaydjanskie Jeleznie Dorogi" — 1NEWS.AZ

Yana qarang
-----------

* Temiryoʻlchilar kuni
* Ozarbayjonning bayramlari va xotira kunlari

Havolalar
---------

* Ozarbayjonda temir yoʻlchilar kuni nishonlanadi
* Ozarbayjon Transport vazirligining rasmiy sayti
* „Ozarbayjon temir yoʻllari" YAJ rasmiy sayti
* Ozarbayjon temir yoʻllari
**Şenkoʻy** — Gumushhane viloyatining Kelkit tumaniga qarashli qishloq.

Tarixi
------

Usmonlilar hukmronligidan keyin 1516-yilgi aholi roʻyxatida atigi 23 nafar musulmon askari koʻrilgan qishloqda 1530-yilgi aholi roʻyxatida atigi 45 nasroniy askari, 1591-yil tahririda esa atigi 124 musulmon askari qayd etilgan. 1642-yilgi avariz roʻyxatiga koʻra, qishloqda musulmon aholi boʻlmagan va nasroniylardan iborat 7 avariz xonadoni qayd etilgan. 1835-yilgi aholini roʻyxatga olishda (faqat erkaklar soni hisobga olingan) qishloq Shin deb nomlangan va 6 musulmon xonadonida 22 nafar erkak va 17 nasroniy (yunon) erkak roʻyxatga olingan. 1876-yilgi maʼlumotlarga koʻra, aholi punkti hozirgi Qozonpinar qishlogʻi bilan birga „Shin maa Zangar" nomi bilan tilga olingan. Turkiya Respublikasining tashkil topishi bilan aholi punkti hozirgi Kelkit nomi bilan qishloq maqomini saqlab qoldi.

Joylashuvi
----------

Gumushhane shahar markazigacha 85 km, Kelkit tumaniga 13 km uzoqlikda.

Aholisi
-------

| Qishloq aholisining yillar boʻyicha maʼlumotlari |
| --- |
| 2020 | 62 |
| 2019 | 69 |
| 2018 | 83 |
| 2017 yil | 7 |
| 2016 yil | 16 |
| 2015 yil | 18 |
| 2014 yil | 53 |
| 2013 yil | 68 |
| 2012 yil | 59 |
| 2011 yil | 62 |
| 2010 yil | 65 |
| 2009 yil | 80 |
| 2008 yil | 101 |
| 2007 yil | 108 |
| 2000 | 110 |
| 1990 yil | 214 |
| 1985 yil | 193 |
|

Manba
-----

1. ↑  *Gümüşhane İdari, Sosyal ve Ekonomik Tarih (1850-1918)* (Türkçe). İstanbul: Gümüşhane Üniversitesi Yayınları, 2014 — 225 bet. ISBN 978-605-63476-5-8.