**Edward James Olmos** (talaffuzi: „Edvard Jeyms Olmoss", 947-yil 24-fevralda tugʻilgan) — amerikalik aktyor, rejissyor, prodyuser. U „*Miami Vice"* filmidagi leytenant Martin „Marti" Castillo (1984-1989), *American Me* (1992), *„Battlestar Galactica"* filmidagi William Adama (2004-2009) rollari bilan tanilgan. O‘qituvchi Jaime Escalante *„Stand and Deliver* "(1988), „*Blade Runner"* filmidagi detektiv Gaff (1982) va uning davomi *„Blade Runner 2049"* (2017), Mitoning 2005-yildagi Disney dublyajidagi inglizcha dublyaj ovozi, *Nausicaä of the Valley of the Wind filmlari uchun Akademiya mukofoti nominatsiyasiga sazovor bo‘lgan*. 2018-yildan 2022-yilgacha u *Mayans MC* FX seriyasida noqonuniy mototsikl klubining ikki aʼzosi otasi rolini oʻynagan.

Yoshligi
--------

Olmos Sharqiy Los-Anjelesda (Kaliforniya) tugʻilib oʻsgan, Eleanor (*née* Huizar) va payvandchi va pochta tashuvchisi boʻlgan Pedro Olmosning oʻgʻli. Uning otasi 1945-yilda Kaliforniyaga koʻchib kelgan meksikalik muhojir, onasi esa meksikalik amerikalik edi. U yetti yoshida ota-onasi ajrashishgan va ota-onasi ishlagani uchun u birinchi navbatda bobosi va buvisi qo‘lida tarbiyalangan. U professional beysbol oʻyinchisi boʻlishni orzu qilib oʻsgan va 13 yoshida Los-Anjeles Dodgersning ferma tizimiga qoʻshilib, ushlovchi sifatida oʻynagan. U 15 yoshida rok-n-roll guruhiga qoʻshilish uchun beysbolni tark etdi, bu qarordan xafa boʻlgan otasi bilan kelishmovchilikka sabab boʻldi.

Karyerasi
---------

1960-yillarning oxiri va 1970-yillarning boshlarida Olmos musiqadan aktyorlik sanʼatiga oʻtib, koʻplab kichik spektakllarda ishtirok etdi va katta tanaffusga qadar Ikkinchi jahon urushini dramatiklashtirilgan „*Zoot Suit*" spektaklida „El Pachuco" deb nomlangan hikoyachi obrazini yaratdi. Kaliforniyadagi tartibsizliklar meksikalik amerikaliklar va mahalliy politsiya oʻrtasidagi ziddiyat tufayli yuzaga keldi. Oʻyin Brodveyga koʻchib oʻtdi va Olmos Tony mukofotiga nomzod boʻldi. Keyinchalik u 1981-yilda suratga olingan versiyada rol oʻynadi va boshqa koʻplab filmlarda, jumladan *Wolfen*, *Blade Runner* va *The Ballad of Gregorio Cortezda* paydo boʻldi.

 Olmos 2008-yil
1980-yilda Olmos Sakyo Komatsu tomonidan yozilgan roman asosida Kinji Fukasaku tomonidan suratga olingan va apokaliptikdan keyingi ilmiy-fantastik *„Virus"* (*kínjifínfukkatsu no Hi*) filmida rol oʻynagan. Uning roli filmning keyingi qismida ispan balladasini kuylashda pianino chalishni talab qildi. Garchi kassada muvaffaqiyat qozonmagan bo‘lsa-da, *Virus* o‘sha paytda yaratilgan eng qimmat yapon filmi bo‘lgani bilan ajralib turardi.

### Televizion filmografiyasi

| Yil | Sarlavha | Rol |
| --- | --- | --- |
| 1974 | *Cannon* | Edward Olmos |
| 1975 | *Kojak* | Bartender |
| 1977 | *Hawaii Five-O* | Raqqos |
| 1977 | *Starsky &amp; Hutch* | Julio Guiterez |
| 1978 | *CHiPs* | Henry |
| *Evening in Byzantium* | Angelo |
| 1981 | *Three Hundred Miles for Stephanie* | Art Vela |
| 1982 | *Hill Street Blues* | Joe Bustamonte |
| 1984 | *Hill Street Blues* | Judge Cruz |
| 1984-1990 | *Miami Vice* | Lt. Martin Castillo |
| 1988 | *The Fortunate Pilgrim* | Frank Corbo |
| 1990 | *The Earth Day Special* | Direktor |
| 1994 | *Menendez: A Killing in Beverly Hills* | Jose Menendez |
| *The Burning Season* | Wilson Pinheiro |
| 1995 | *The Magic School Bus* | Mr. Ramon |
| 1996 | *The Limbic Region* | Jon Lucca |
| *Dead Manʼs Walk* | Salazar |
| 1997 | *12 Angry Men* | Juror #11 |
| 1998 | *Touched By An Angel* | Col. Victor Walls |
| *The Taking of Pelham One Two Three* | Det. Anthony Piscotti |
| 1999 | *Bonanno: A Godfather’s Story* | Salvatore Maranzano |
| *Crucible of Empire: The Spanish-American War* |  |
| 1999-2000 | *The West Wing* | Justice Roberto Mendoza |
| 2000 | *Super\_Bowl\_XXXIV: Halftime Show* | Narrator |
| *The Princess & the Barrio Boy* | Nestor Garcia |
| 2001 | *The Judge* | Judge Armando |
| *In the Time of the Butterflies* | Rafael Trujillo |
| 2002-2004 | *American Family* | Jess Gonzalez |
| 2003-2009 | *Battlestar Galactica* | William Adama |
| 2006 | *Walkout* | Julian Nava |
| 2007 | *George Lopez* | Mr. Hector Vega |
| 2010 | *CSI: NY* | Luther Devarro |
| 2011 | *Dexter* | Professor Gellar |
| *Eureka* | Rudy |
| 2012 | *Portlandia* | Himself |
| 2015 | *Agents of S. H.I. E.L. D.* | Robert Gonzales |
| *The Simpsons* | Pit Master |
| 2016 | *Urban Cowboy* | Al Robles |
| 2017 | *Narcos* | Chucho Peña |
| 2018-2023 | *Mayans M. C.* | Felipe Reyes |
| 2018-2019 | *Elena of Avalor* | King Pescoro |

Manbalar
--------


1. ↑  Archived at Ghostarchive and the Wayback Machine: „Edward James Olmos Interview Part 1 of 3". *Archive of American Television*. YouTube (2013-yil 18-iyun). Qaraldi: 2017-yil 10-yanvar.
2. ↑  Beale, Lewis. „Activism Shapes Edward James Olmos' Life and Career -- AARP VIVA" (en). *AARP*. Qaraldi: 2018-yil 24-noyabr.
3. ↑  „Edward James Olmos Biography (1946-2010)" filmreference.com, accessed 19 October 2009
4. ↑  Velazquez, Gabriela (1 December 2003) „Edward James Olmos: fighting for justice and defying gangsters: on charity boards, UNICEF Goodwill Ambassador, Oscar Nominee" *Latino Leaders*, accessed 19 October 2009
5. ↑  „Baseball Discovered: Who's Who: Edward James Olmos". *Major League Baseball*. Qaraldi: 2017-yil 10-yanvar.