recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Andoza:Infobox political party

**Singapur Demokratik Partiyasi** (abbrev: SDP: 新加坡民主党;,: 新加坡民主黨; Tamil: சிங்கப்பூர் மக்களாட்சி; Malay: Parti Demokratik Singapura) Singapur ijtimoiy demokrat partiyasidir.

Partiya 1980 yilda Chiam See Tong tomonidan tashkil etilgan. U bosh kotib sifatida 1984 yilda Pasirga yagona aʼzo boʻladigan Parlament deputati etib saylanganida birinchi Parlament aʼzosiga aylandi. 1991 yilgi umumxalq saylovida partiyaning eng yaxshi namoyishlari, ikkita SDP aʼzosi — Ling How Doong va Cheo Chay Chen — parlamentga uchta deputat bilan saylandi. Biroq, Chiam 1993 yilda partiya Markaziy qoʻmitasining qoʻliga tushib, keyin 1996 yil dekabr oyida partiyani tark etdi. U SDPning anʼanaviy Partiya konferentsiyasidan beri Bosh kotib boʻlib qolgan Chee Soon Xuan tomonidan tayinlandi. Partiya liberal inson huquqlari kun tartibiga koʻproq eʼtibor qaratgan, ammo 1997 yilgi umumiy saylovlardan buyon parlamentdagi vakillikni kafolatlamaydi.

  

Partiya Liberal International aʼzosi.
**Amu** — oʻzbek yozuvchisi Asqad Muxtor qalamiga mansub roman. 1986-yil Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyotida nashr etilgan. Asar voqealari Afgʻoniston hududida kechadi. Asarda Sovet Ittifoqi tomonidan Afgʻonistonga xizmat safariga yuborilgan oʻzbek irrigatorining taqdiri va uning atrofida kechadigan voealar markaziy oʻrinni egallaydi. Romanda oʻz hududlarini sugʻorishda, choʻlquvarlikda Amudaryo suvlaridan foydalanayotgan sovet irrigatorlarining yutuqlari ulugʻlanadi. Bundan tashqari asarda afgʻonistonliklarga katta vaʼdalar berib, oxir-oqibat aldab ketuvchi ingliz irrigatori obrazi ham bor, u Britaniya josusi sifatida tasvirlangan.

Asosiy qahramonlar
------------------

1. Sobirjon/Sobir Toʻxtaboyev (oʻzbek gidrogeolog irrigatori)
2. Gʻulomali Korgar (afgʻonistonlik irrigator, Sobirjonning doʻsti)
3. Doktor Suhayl (afgʻonistonlik olim)
4. Avrangzeb (doktor Suhaylning oʻgʻli, mujohidlar toʻdasiga qoʻshilib qoladi)
5. Ronald Bayrsbi (ingliz irrigatori, josus)
6. Zulayho (Sobirjon sevgan qiz)

Havolalar
---------

1. „Асқад Мухтор. Аму (роман)".

2. „Amu: roman".

3. „Аму : роман / Amu : roman".

4. „Amu : roman / Asqad Mukhtor.".
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Shovot (maʼnolari).

**Shovot** — Xorazm viloyati Shovot tumanidagi shaharcha (1972-yildan), tuman markazi. Shovot kanalining chap sohilida. Viloyat markazi (Urganch shahri)dan 40 km shimoli-gʻarbda, temir yoʻl stansiyasi. Aholisi 15,8 ming kishi (2004). 1681-yilda Eski Vadoq kanali oʻrnida yangi Shohobod (Shovot) kanalining barpo etilishi munosabati bilan Xiva xoni Anushaxon Abulgʻoziy Bahodirxon oʻgʻli tomonidan asos solingan va nomini ushbu kanal (Shohobod, shevada Shovot) nomidan olgan. Shoxlar degan manolarda keladi

Iqtisodi
--------

Shovotda paxta tozalash, gʻisht, podshipnik zavodlari, ipyigiruv fabrikasi, un, maishiy xizmat koʻrsatish ktlari, avtokorxona va boshqalar joylashgan. Mustaqillik yillarida 10 ta yirik (charm ishlab chiqarish, temirbeton, „Binokor" maishiy xizmat koʻrsatish, „Istiqbol", „Oʻzbekiston" va boshqalar) korxona ishga tushirildi. „Semurgʻ", Oʻzbekiston — Germaniya „Shovotteks" qoʻshma korxonalari faoliyat koʻrsatadi.

Ijtimoiy soha
-------------

Shaharchada 6 umumiy taʼlim maktabi, 4 kasb-hunar kolleji, Komiljon Otaniyozov nomidagi madaniyat va istirohat bogʻi, markaziy kutubxona, 3 ashula va raqs xalq dastasi, 1 musiqa maktabi, 3 bolalar kutubxonasi, „Shohobod" markaziy stadioni, 22 tibbiy xizmat koʻrsatish muassasasi mavjud. Markaziy kasalxona (570 oʻrin), 3 poliklinika, 7 dorixona faoliyat koʻrsatadi.

Shovot Turkmanistonning Toshhovuz, Qoraqalpogʻistonning Mangʻit, Nukus, Xoʻjayli, Qoʻngʻirot shaharlari bilan avtomobil va temir yoʻllari orqali bogʻlangan Shovot — Toshkent poyezdi yurib turibdi. Shahardan viloyat markazi Urganchga avtobus qatnaydi.

Adabiyot
--------

* Abulgʻoziy Bahodirxon, Shajarai turk, T. 1991;
* Xorazm tarixi, Urganch, 1995.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Oʻzbekiston Xorazm viloyati |
| --- |
|  |
| 
Markazi: **Urganch** |
|  |
| Tuman va markazlari | 
* **Bogʻot tumani** (Bogʻot)
* **Gurlan tumani** (Gurlan)
* **Xonqa tumani** (Xonqa)
* **Hazorasp tumani** (Hazorasp)
* **Xiva tumani** (Xiva)
* **Qoʻshkoʻpir tumani** (Qoʻshkoʻpir)
* **Shovot tumani** (Shovot)
* **Urganch tumani** (Qorovul)
* **Yangiariq tumani** (Yangiariq)
* **Yangibozor tumani** (Yangibozor)
* **Tuproqqalʼa tumani**
 | 
 |

 |



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Oʻzbekiston Shovot tumani |
| --- |
|  |
| 
Markazi: **Shovot** |
|  |
| Shaharchalari | 
* Shovot
 |
|  |
| Fuqarolar yig‘ini | 
* Beshmertan
* Boʻyrachi
* Ijtimoiyat
* Katqalʼa
* Xitoy
* Chigʻatoyqalʼa
* Choʻqli
* Shovotqalʼa
* Oʻzbekiston
* Qangʻli
* Qiyot
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Oʻzbekiston geografiyasi | *Oʻzbekiston geografiyasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Singapur — Ispaniya munosabatlari** bu ikki davlat oʻrtasidagi ikki tomonlama va diplomatik munosabatlardir. Singapur Fransiyaning Parijdagi elchixonasi orqali Ispaniyaga akkreditatsiya qilingan va Barselona va Madridda ikkita faxriy konsullikka ega. Ispaniyaning Singapurda elchixonasi bor.

Diplomatik munosabatlar
-----------------------

Ispaniya va Singapur oʻrtasida 1968-yil 26-aprelda diplomatik munosabatlar oʻrnatilgan. Ispaniyaning Singapurdagi elchixonasi 2003-yildan beri rezident hisoblanadi. Ilgari diplomatik aloqalar Indoneziyadagi elchixona tomonidan amalga oshirilgan. Tijorat idorasi 1986-yilda tashkil etilgan. 1999-yilda viloyat turizm boshqarmasi tashkil etildi.

Ispaniyaning ushbu mamlakatdagi mavjudligini kuchaytirish va Singapurda Ispaniyaga katta qiziqish uygʻotish uchun koʻproq almashinuvni rivojlantirishga harakat qilinmoqda. Safarlar va rasmiy tashriflar dasturi hamda ikki tomonlama shartnomalar imzolanishi bilan birgalikda Ispaniyada yanada koʻproq iqtisodiy ishtirok etish, til va madaniyatni kengroq tanishtirish hamda Madridda Singapur elchixonasini ochish ustuvor vazifalardan iborat.

 Singapurning Alkobendasdagi Faxriy Bosh konsulligi, Madrid.

  

2007-yilgacha Singapur Ispaniyani Parijdagi elchixonasi orqali aloqa qilgan. Oʻsha yili u Nanyang texnologiya universiteti dekani, Strategik va mudofaa tadqiqotlari instituti direktori elchi Barri Deskerni qarorgohi Singapurda boʻlgan Ispaniyadagi elchi etib tayinlashga qaror qildi. Elchi Desker 2014-yilning yanvarida ishonch yorliqlarini topshirdi.

Iqtisodiy munosabatlar
----------------------

Singapurning Ispaniyadagi toʻgʻridan-toʻgʻri investitsiyalari 2002-yilda 60 million yevro, 2008-yilda 35 million yevro va 2014-yilda 111 million yevroni tashkil etadi. 2013-yilda so‘nggi yillarga nisbatan investitsiyalar oqimining o‘sishi kuzatilib, qiymati 21,10 million yevroga yetdi.

Singapur jami 726 million yevro investitsiya ulushi bilan Ispaniyaning dunyodagi sarmoyaviy pozitsiyasi boʻyicha 42-oʻrinni egallaydi, bu jami investitsiyalarning 0,19% (2012) tashkil qiladi. Singapur Ispaniyada investor sifatida 78-oʻrinni egallaydi.

Hamkorlik
---------

Singapurda iqtisodiy rivojlanishning yuqori darajasi tufayli Ispaniya hamkorligi mavjud emas.

Manbalar
--------

1. ↑  Embassy of Singapore in Paris
2. ↑  „List of foreign consulates in Spain". 2-aprel 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-avgust 2019-yil.
3. ↑  Ficha de Singapur Office of Diplomatic Information. Ministry of Foreign Affairs and Cooperation. Section: Spanish Representation Data.
4. 1 2 3  Ficha de Singapur Office of Diplomatic Information. Ministry of Foreign Affairs and Cooperation. Section: Diplomatic relations.
5. 1 2  Ficha de Singapur Office of Diplomatic Information. Ministry of Foreign Affairs and Cooperation. Section: Economic relations.
6. ↑  Ficha de Singapur Office of Diplomatic Information. Ministry of Foreign Affairs and Cooperation. Section: Cooperation.
**Shovun**, shoqul — 1) qurilishda — bino va inshootlarning devori, ustuni va boshqalarning tik (vertikal) vaziyatini taxminan aniqlash uchun moʻljallangan binokorlik asbobi. Bir uchiga yuk (tosh, metall) bogʻlangan chilvir (pishiq ip) dan iborat. qadimiy meʼmorlar shoqul deb ham atashgan; 2) tikuvchilikda — dagʻal choklar (mas, qop tikish) uchun i shlatiladigan yoʻgʻon ip, kanop. 3) Geodeziyada-Yer markazidan perpendikulyar chiziq orqali tushurilgan chiziqga aytiladi. Shovun chizig'i yer sirtini, maydonini o'lchash uchun ishlatiladigan yo'nalishlardan biridir. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Qizilqum halqa yoʻli** — (R57) davlat ahamiyatiga molik avtomobil yoʻli. Navoiy viloyatining Karmana shahridan boshlanib, Qalqonota — Deboland — Nurota shahri — Qoʻshquduq — Boymurot — Uchtepa — Utemurot — Tomdibuloq aholi punktlari orqali oʻtib Zarafshon shahrida Navoiy— Uchquduq magistral yoʻli (A379)ga tutashgan. Yoʻl qurilishi 1969-yilda boshlanib, \_" 1976-yilda toʻliq foydalanishga topshirilgan. Qurilish sarfxarajatlari Respublika Qishloq xoʻjaligi vazirligi tomonidan mablagʻ bilan taʼminlangan (oʻsha davrda "Hayot yoʻli" deb nomlangan). Umumiy uz. 477 km, shundan 22 km asfaltbeton toʻshamali, 455 km qora toʻshamali, toifasi: 3 km — I darajali, 2 km — II darajali, 26 km — III darajali, 446 km — IV darajali. Yoʻl hozirgi davrda Navoiy avtoyoʻl birlashmasiga qaraydi. Yil boʻyi barcha transport turlarining uzluksiz harakati taʼminlangan. Qizilqum halqa yoʻli yil, ayniqsa, qish faslida chorva mollarini yemxashak bilan taʼminlashda, qorakoʻlchiliyut rivojlantirishda muhim ahamiyatga ega. Yoʻlda sanoat, qishloq xoʻjaligi, qurilish yuklari tashiladi, yoʻlovchilarga avtotransport xizmatlari koʻrsatiladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Singal tili** — hind (hindoriy) tillaridan biri, Shri Lanka Respublikasining davlat tili. Soʻzlashuvchilar 12 mln. kishidan ortiq. Singal tilining adabiy va soʻzlashuv shayuglarida jiddiy farq bor. Urgʻu soʻzning birinchi boʻgʻiniga tushadi, singarmonizmga moyillik bor. Morfologik tuzilishida agglyutinatsiya va yangi fleksiyaning aniq belgilari mavjud. Adabiy tilda feʼlning shaxs, son, jins (umumiy va muannas), zamon, oʻtimlilikoʻtimsizlik kategoriyalari mavjud. Gapda soʻzlarning muayyan tartibi bor. Ogʻzaki nutkda otgagshar koʻproq ishlatiladi. Leksikasida sanskrit, tamil, ingliz, portugal, malayya, arab, fors va boshqa tillardan oʻtgan soʻzlar koʻpchilikni tashkil etadi. Hozirgi St. jan. hind yozuvlaridan biri — granthi alifbosidan foydalanadi. Mil. av. 3-asrga mansub kryatosh yozuvlari Singal tilining engqad. yodnomalaridir. 13-asrda Singal tilining klassik grammatikasi yaratilgan. St. ning yangi adabiy shakli jonli soʻzlashuv tili asosida shakllanmoqda.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Shox aldamchisi** — monoklin amfibollar guruhining eng koʻp tarqalgan jins hosil qiluvchi minerali. taxminan kimyoviy tarkibi Sa2№[M§, Gʻe]4 [A1, Gʻe][(31, A1)40„]2[ON, Gʻ]2. Oksidlangan Shox aldamchisi (Gʻe263yuqori tarkibda) bazaltli, xlor tarkibli turi esa (S1 3% chamasida) dashkesanit deb ataladi. Monoklin singoniyada kristallanadi. Yashil, qora, qoʻngʻir rangdagi choʻziqprizmatik va notoʻgʻri shakldagi donalar, tolali agregatlar hosil qiladi. Qattiqligi 5,5—6; zichligi 3,1—3,3 g/sm3. Moʻrt. Shox aldamchisi intruziv (granodiorit, siyenit, diorit, Shox aldamchisili gabbro), effuziv (andezit, bazalt, porfirit) hamda metamorfik (amfibolit, Shox aldamchisili gneyslar va boshqalar) togʻ jinslari uchun xos. Yaltirashi nometall boʻlib, koʻpincha rangli togʻ jinslarida uchraydi. Shox aldamchisi — nisbatan barqaror mineral, lekin gidrotermal eritmalar taʼsirida xlorit, epidot, kaltsit va kvarsga aylanadi; nurash jarayonida opal, karbonatlar va boshqalar minerallarga parchalanadi. Shox aldamchisi Oʻzbekistonda Hisor togʻlarining jan.gʻarbiy qismida, Qurama, Nurota togʻlari va boshqalar joylarda mavjud.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
GOFFMAN (Hoffman) Avgust Vilgelm (1818.8.4, Gissen — 1892.5.5, Berlin) — nemis organik kimyogari. London kimyo jamiyati prezidenti (1861-yildan). Germaniya kimyo jamiyati asoschisi va uning birinchi prezidenti (1868—92). London Qirollik kimyo kolledji direktori (1845—65). Berlin universiteti prof. (1865-yildan). Asosiy ishlari aromatik birikmalar, jumladan boʻyagich moddalar sinteziga bagʻishlangan. Toshkoʻmir smolasi tarkibida anilin va xinolin borligini aniqlagan (1841). Toshkoʻmir chirkidan benzol ajratib olgan (1845) va uni nitroben-zolga aylantirgan, nitrobenzolni qaytarish yoʻli bilan anilin hosil qilgan. Etil yodid S2N5 ga ammiak taʼsir ettirib aminlar sintez qilish usulini taklif etgan (1850; q. Goffman reaksiyalari). Qizil anilin boʻyagich (fuksin)ni sintez qilgan (1858) va uning tarkibini aniqlagan (1861). K. A. Marsius bilan hamkorlikda S6N5—NH— CH3-^CH3-C6H4-NH2 koʻrinishidagi qayta guruxlanishni (1871), birlamchi aminlarning izonitrillarga aylanishini kashf qilgan (1881). Kislota amidlaridan alifatik, yogʻ-aromatik va geterotsiklik aminlar olish usuli (Goffman qayta guruhlanishi) ni taklif qilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Toshkent otchopari** - ot sporti buyicha respublika va xalqaro miqyosdagi musobaqalar, turli marosimlar oʻtkaziladigan, uloq chopiladigan, otlar bilan mashqlar olib boriladigan sport inshooti. Toshkentda rasmiy ot sporti musobakalari dastlab 20-asr boshlarida oʻtkazilgan. Shaharda 1976-yilgacha otchopar (ippodrom) Qoʻyliq mavzei yaqinida boʻlgan. 1976-yil respublikada eng yirik otchopar — Toshkent otchopari qurildi (Akmal Ikromov tumani hududida, maydoni 70 ga, meʼmorlar: R. U. Asanov, E. I. Gusarova). Toshkent otchoparida chavandozlik, ot poygasi, ot choptirish, yoʻrttirish, otlarni sinash va sovitish, mashq qildirish maydonlari,. toʻsiqli yoʻlkalar, veterinariya lazareti, karantin xonalari, hovuz va boshqa bor. Toshkent otchoparida musobaqalar, poygalar oʻtkazib turiladi, ot sportiga doyr mashqlar bajariladi va boshqa marosimlar uyushtiriladi. 2004-yil 30 sentabr —1 oktabr kunlari Toshkent otchoparida Ot sporta jahon kubogining saralash bosqichi oʻtkazildi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sergey Alekseyevich Chapligin** [1869.24. (5.4), Ryazan gubernyasi, Ranenberg shahri, hozirgi Lipetsk viloyati, Chapligin shahri — 1942.8. 10, Novosibirsk] — mexanika sohasidagi rus olimi, gidrodinamika asoschilaridan biri, SSSR Fanlar akademiyasi akademik (1929), Mehnat Qahramoni (1941). N.Ye. Jukovskiyning shogirdi va safdoshi. Moskva universitetini tugatgan (1890). Markaziy aerodinamika institutida ishlagan (1918-yildan). Ilmiy ishlari asosan nazariy mexanika muammolariga doyr. Qattiq jismlarning suyuqlikdagi harakat qonunlarini oʻrgangan, tezligi tovush tezligidan kichik boʻlgan gaz oqimini tekshirish usulini ishlab chiqib, gaz dinamikasiga asos solgan. Chapligin samolyot qanoti atrofida havo sirkulyatsiyasi tezligini aniqlash haqidagi postulatni (Chapligin — Jukovskiy postulatini) birinchi marta aniq bayon qilgan. Chapligin aviatsiya va aeromexanikaga doyr murakkab masalalarning yechimini bergan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Alekseyevich Chapligin Sergey" *OʻzME*. Ch-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sergey Duvanov** (1953-yilda tugʻilgan) taniqli qozogʻistonlik jurnalist boʻlib, 2002-yilda prezident Nursulton Nazarboyev va boshqa bir qancha qozogʻistonlik siyosatchilarning Shveysariya banklarida millionlab AQSH dollari miqdoridagi noqonuniy hisob raqamlari borligi haqida maqolalar yozgan. Janjal "Kazakgeyt "deb nomlandi.

Munozara
--------

2001-yilda AQSh Adliya vazirligi „ Kazakgeyt" ni tergov qilgan. Duvanov 2002-yil oktyabr oyida Olmaota tashqarisidagi uyida hibsga olingan va 14 yoshli qizni zoʻrlaganlikda ayblangan. Hibsga olish u Qozogʻistondagi inson huquqlari bilan bogʻliq vaziyat haqida gapirish uchun AQShga borishdan bir kun oldin sodir boʻlgan. 2003-yil yanvar oyida u aybdor deb topilib, uch yarim yillik qamoq jazosiga hukm qilindi. Boshqalar qatorida Nyu-Yorkda joylashgan Inson huquqlari boʻyicha xalqaro liga (ILHR) Qozogʻiston hukumatining Sergey Duvanovga nisbatan taʼqibini qoraladi. ILHR oʻzining Markaziy Osiyodagi Loyiha menejeri Piter Zalmayev tashabbusi bilan 2002-yil 9-dekabrda Birlashgan Millatlar Tashkilotida boʻlib oʻtgan marosimda Duvanovga inson huquqlari boʻyicha yillik mukofotini topshirdi. 2004-yil 15-yanvar holatiga koʻra, u qamoqxona rejimida, unga ishlash va uyda yashash imkonini beradi. Biroq, Duvanovga jamoat joylariga borish taqiqlangan (Qozogʻiston qonunlarida bu tushuncha belgilanmagan). Duvanov va muxolifat bu ishda siyosiy motivlar borligini daʼvo qilmoqda. 2004-yil 15-yanvarda Duvanov shartli ravishda ozod qilindi.

Havolalar
---------

* Qozogʻistonda inson huquqlari

Manbalar
--------

1. 1 2  Whatʼs The Truth About Kazakhstan? CBS News
2. 1 2  Supporters of detained Kazakhstani journalist denounce incident as government set-up EurasiaNet
3. ↑  „Defending Defenders: League Honors Five Human Rights Activists On Defenders' Day at U.N.".  www.ilhr.org.
4. ↑  Journalist and human rights activist Sergei Duvanov released on probation
5. ↑  *World Organization Against Torture.* „Kazakhstan: Kazakhstan : Mr. Sergei Duvanov released on probation" (20-yanvar 2004-yil). 7-iyul 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-sentabr 2022-yil.
*Ushbu maqola Yuriy Gagarin haykali haqidadir. Ushbu soʻzining boshqa maʼnolari uchun bu yerga qarang.*
**Yuriy Gagarin haykali** ― Meksika poytaxti 2017-yil 19-iyulda oʻrnatilgan.

Yodgorlik Mexiko tabiat tarixi muzeyi binosi ichida joylashgan.

Yodgorlik muallifi haykaltarosh Aleksey Leonov.

Yodgorlikni oʻrnatish tashabbusi „Madaniyatlar muloqoti — bir dunyo" xalqaro xayriya jamgʻarmasiga tegishli va bu gʻoyani amalga oshirish Rossiyaning Meksikadagi elchixonasi, Rossotrudnichestvo va Atrof-muhitni muhofaza qilish vazirligi ishtirokida boʻlib oʻtgan.

Yodgorlikning ochilish marosimida Rossiyaning Meksikadagi Favqulodda va muxtor elchisi Eduard Malayan, Mexiko hukumati atrof-muhitni muhofaza qilish vaziri Tanya Myuller Garsiya, Aerokosmik agentligining ilmiy kashfiyotlar va kosmik texnologiyalarni ommalashtirish boʻyicha direktori ishtirok etadi. Manuel Arreola Santander, Rossotrudnichestvo vakillari. „Madaniyatlar muloqoti — Birlashgan dunyo" jamgʻarmasi prezidenti Ruslan Bayramov tomoshabinlarga videomurojaat yoʻlladi.

2021-yil may oyida Meksikada "Yuriy Gagarin. Sayyoramizning birinchi kosmonavti", unga Yuriy Gagarinning nabirasi Yuriy Kondratchik oilasi bilan tashrif buyurdi. Festivalning tantanali ochilish marosimi ushbu yodgorlik joylashgan zalda boʻlib oʻtdi. Marosim ishtirokchilari monument poyiga gullar qoʻydilar.

Yodgorlik tavsifi
-----------------

Yodgorlik bronzadan yasalgan haykaltarosh byust boʻlib, boʻz toshdan yasalgan past poydevorga oʻrnatilgan. Yuriy Gagarin oʻzining parvozini amalga oshirgan kosmik kostyum va dubulgʻada tasvirlangan. Dubulgʻa visori birinchi kosmonavtning yuzini ochib beradi.

Piyodaning pastida Yuriy Gagarin nomi va uning tarjimai holiga oid baʼzi faktlar yozilgan plastinka bor.

Manbalar
--------

1. ↑  „В мексиканском музее установили бюст Юрия Гагарина" (ru). *Вечерняя Москва*. Qaraldi: 28-may 2021-yil.
2. 1 2  *Анастасия Ольденбургская.* „Бюст Юрия Гагарина был установлен в музее в Мехико" (ru). *Известия* (20-iyul 2017-yil). 12-iyul 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-may 2021-yil.
3. 1 2  „Бронзовый бюст Юрия Гагарина в Мексике". *ethnoworld.ru*. 10-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-may 2021-yil.
4. ↑  „В столице Мексики состоялось открытие бюста Юрия Гагарина" (ru). *Life.ru* (20-iyul 2017-yil). Qaraldi: 28-may 2021-yil.
5. ↑  „Фестиваль «Юрий Гагарин. Первый космонавт планеты» проходит в Мексике". *russkiymir.ru*. Qaraldi: 28-may 2021-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
6. ↑  „В Мексике открыли памятник Юрию Гагарину" (ru). *baigenews.kz*. Qaraldi: 28-may 2021-yil.
**Sinchkovlik** yoki **pedantizm** (fransuzcha: *pédant* — *oʻqituvchi*, lotincha: *paedagogans* — *taʻlim beruvchi*) — insonning har qanday harakatlarida maksimal aniqlik va batartiblikni, rasmiy talablar, qoidalar va boshqalarga rioya qilish moyilligini ifodalovchi shaxsiy sifatdir.

Sinchkovlikning tashqi belgilari batartiblik, hayotning turli jabhalarida tartib-qoidalarga rioya qilishdir. Tabiatan u bir necha darajali namoyon boʻladi: yengil va aql-idroklilikdan obsesif-ogʻriqligacha.

Baʻzi odamlarda pedantizm juda ogʻriqli, obsesif xarakterga ega boʻlib, koʻpincha obʻektiv ruhiy kasalliklar, shu jumladan nevrozlar bilan bogʻliq.

Ishga taalluqli, oqilona sinchkovlik — toʻliq ongli (yoki deyarli toʻliq), rejalidir. Bunday pedantizmni insonning hayot strategiyasining bir qismi deb atash mumkin.

Odatlarning tabiatiga koʻra ogʻriqli pedantni (anankast) ishga taalluqli sinchkovlikdan ajratish qiyin koʻrinadi, farq asosan kechinmalarning tabiatida namoyon boʻladi: ishbilarmon odamda bunday tajribalar kam boʻladi, anankast esa har fikrlari va his-tuygʻulari bilan doim oʻzining obsesif fikrlari va kechinmalariga qaytaveradi.

Havolalar
---------

* Педантичность — что это такое? Кто такой педант в психологии — человек, любящий порядок?
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Pech (maʼnolari).

**Pech**, (rus), pechka — xonalarni isitish yoki materiallar (buyumlar)ga issikdik ishlovi berish uchun moʻljallangan qurilma. Qoʻllanish sohasiga koʻra, sanoat va uy-roʻzgʻor P.lariga, vazifasiga koʻra, eritish, qizdirish, kuydirish, quritish, isitish, qandolat-pazlik, nonvoychilik va boshqa xillarga boʻlinadi. P.larni qizdirish usuli ham turlicha: alangali (metodik, ikki van-nali va boshqalar), elektr (yoyli, induksion va boshqalar), plazmali, elektron-nurli va optik P.lar bor. Asosiy qismlari: issiklik generatori (issiklik ajratib beradi), ish boʻlmasi (material yoki buyum tura-di), issiklik olgich (material yoki bu-yumni sovitadi), yonilgʻi yoki elektr energiyasi keltiradigan qurilma, moʻrkon, P. ishini avtomatik boshqarish tizimi (sanoat P.larida), poydevor, devor va P.ga xizmat koʻrsatish maydoncha-si. P. maxsus olovbardosh pishiq gʻisht va metalddan quriladi. P. sanoatning koʻp tarmoqdarida, uyroʻzgʻorda, jamoat binolarida qoʻllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sancti Spiritus** (Ispancha talaffuz: [[Xalqaro fonetik alifbo|[ˈsaŋk.ti esˈpiɾitus]]]) — munitsipalitet va Kubaning markaziy qismidagi Sankti-Spiritus provinsiyasining poytaxti va Kuba Yevropadagi eng qadimgi aholi punktlaridan biri. Sancti Spiritus - bu lotincha *Sanctus Spiritusning* (" Muqaddas Ruh ") qaratqich kelishikdagi holati .

Tarix
-----

 Sancti Spiritusdagi piyodalar xiyoboni
Bu shaharga 1514-yilda Diego Velaskes de Kuelyar asos solgan.

Geografiya
----------

 Sancti Spiritusning havodan surati
Zaza suv ombori shaharning janubi-g'arbiy qismida joylashgan.

Shaharda barcha yoshdagi odamlar uchun ajoyib o'yin-kulgi joyi bo'lgan markaziy park mavjud.

Kubaning geografik markazi munitsipalitet qirg'oqlaridan uzoqda joylashgan.

### Iqlim

Köppen iqlim tasnifi tizimiga ko'ra, Sancti Spiritus tropik savanna iqlimiga ega, iqlim xaritalarida "Aw" deb qisqartirilgan.

Demografiya
-----------

2004-yilda Sancti Spiritus munitsipalitetida 133 843 kishi istiqomat qilgan. Umumiy maydoni 1,151 km2 (444 mi²), bu aholi zichligi 116.3/km2 (301/sq mi).

Asosiy diqqatga sazovor joylar
------------------------------

 Parroquial Mayor, Kubaning eng qadimgi cherkovi, Sancti Spiritus markazida
Diqqatga sazovor joylardan biri - Kubaning Yayabo daryosi ustidagi eski ko'priklaridan biri. 1815-yilda gil g'isht bilan qurilgan, u 5ta yoyni tashkil qiladi, markazining balandligi 9 metr. Butun ko'prikning uzunligi bor-yo'g'i 85 metrni tashkil etadi va Kuba mustamlaka davrida piyodalar va aravalar uchun mo'ljallangan, ammo hozirgi kunga qadar og'irroq zamonaviy transport vositalariga qarshilik ko'rsatgan.

Sancti Spiritusda Olivos IIIdagi asosiy yo'lda joylashgan mashhur tibbiyot universiteti mavjud. Unda 34 millat vakillaridan iborat butun dunyoning turli burchaklaridan kelgan talabalar bor. Universitet Gavanadagi ELAM bilan bog'langan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Guije.com.* „Sancti Spíritus" (es). Qaraldi: 7-oktabr 2007-yil.
2. ↑  Climate Summary for Sancti Spiritus, Cuba
3. ↑  *Atenas.cu.* „2004 Population trends, by Province and Municipality" (es) (2004). 27-sentabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-oktabr 2007-yil.
4. ↑  *Statoids.* „Municipios of Cuba" (iyul 2003). Qaraldi: 7-oktabr 2007-yil.
**Sergey Petrovich Botkin** [1832. 5 (17)9, Moskva — 1889.12(24) 12, Mentona, Peterburgda dafn etilgan] — vrach terapevt, pedagog, jamoat arbobi. 1861-yildan Peterburg Tibbiyotjarrohlik akademiyasining professor Botkin tibbiyotda yangi yoʻnalish, yaʼni kasallikning paydo boʻlishi va avj olishida nerv sistemasining ahamiyatini izohlovchi "nervizm" nazariyasini yaratdi. Sariq kasalligini chuqur talqin qildi. U organizmni atrof muhit bilan bogʻliq yaxlit tarzda oʻrgandi. Botkin fikricha, tibbiyot "kasallikning oddini olish va bemorni davolash" haqidagi fandir. Botkin hozirgi zamon terapiyasining nazariy asosini ishlab chikdi. Ilmiy ishlari yuraktomirlar sistemasi, jigar, buyrak kasalliklari, dori moddalarning taʼsirini oʻrganish, yuqumli kasalliklar, harbiydala terapiyasi va boshqalarga oid.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Uilyam Martin Joel** (1949-yil 9-mayda tugʻilgan) — amerikalik qoʻshiqchi, pianinochi, dublyaj aktyori va qoʻshiq yozuvchi. "Piano odami "laqabini oʻzining xuddi shu nomdagi qoʻshigʻi bilan oldi, u 1970-yillardan buyon yakkaxon ijrochi sifatida tijoriy jihatdan muvaffaqiyatli karerasini boshlagan, 1971 yildan 1993 yilgacha 12 ta pop va rok-studiya albomlarini chiqargan, shuningdek, 2001 yilda klassik kompozitsiyalarning bitta studiyaviy albomi chiqqan. U barcha davrlarning eng koʻp musiqasi sotilgan sanʼatkorlaridan biri, shuningdek, u Amerika Qoʻshma Shtatlarida eng koʻp musiqasi sotilgan yettinchi ovoz yozuvchisi va eng koʻp musiqasi sotilgan toʻrtinchi yakkaxon ijrochidir, uning 160 million dan ortiq yozuvlari butun dunyo boʻylab sotilgan. Uning 1985 yilgi, *Greatest Hits Vol. 1&2*, albomi Qoʻshma Shtatlardagi eng koʻp sotilgan albomlardan biri.

Joel Bronksda tugʻilgan lekin Long Islandda ulgʻaygan; ikkala joy ham uning musiqasiga taʼsir qilgan. Voyaga yetib, onasining talabiga binoan pianino chalishni saboq oldi. Musiqa karerasini davom ettirish uchun oʻrta maktabni tashlaganidan soʻng, Joel Family Productions bilan rekord darajadagi shartnoma imzolashidan va 1971-yilgi oʻzining birinchi Cold Spring Harbor nomli albomini chiqarishidan oldin, Hassles va Attila nomli qisqa muddatli gurularga qoʻshilgan. 1972 yilda Joel "Kapitan Jek "qoʻshigʻining jonli radio ijrosi Filadelfiyada mashhur boʻlganidan keyin Columbia Records eʼtiborini tortdi va uni kompaniya bilan yangi rekord shartnoma imzolashga va 1973 yilda *Piano Man* nomli ikkinchi albomini chiqarishga undadi. 1974 va 1976 yillarda mos ravishda „*Streetlife Serenade"* va „*Turnstiles"* albomlaridan soʻng, Joel 1977 yilda oʻzining tanqidiy va tijorat yutugʻi *"The Stranger"* albomini chiqardi. Bu albom Kolumbiyaning eng koʻp sotilgan relizi boʻlib, 10 million nusxadan ortiq sotilgan va bir nechta xit qoʻshiqlarni, jumladan "Just the Way You Are ", "Moving Out (Anthony’s Song) ", "Only the Good Die Young "va "She is Always a Woman "; Albom shuningdek, "Scenes from an Italian Restaurant "albomining mashhur treklarini oʻz ichiga oladi. Joelning sevimli qoʻshiqlari jonli shoularining asosiy qismiga aylangan qoʻshiqlari va "Vienna ", shuningdek, Joelning sevimli qoʻshiqlaridan biri  va bugungi kunda uning internetdagi eng koʻp tarqalgan qoʻshiqlaridan biri.




1. ↑  *Fortier, Marc*. „Billy Joel, Stevie Nicks to Play Gillette Stadium in 2023. Here's How to Get Tickets". *NBC Boston* (8-dekabr 2022-yil). Qaraldi: 28-dekabr 2022-yil.
2. ↑  *Gamboa, Glenn*. „Billy Joel named Kennedy Center honoree" (12-sentabr 2013-yil). Qaraldi: 15-oktabr 2013-yil.
3. ↑  „Top Selling Artists". 15-avgust 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyun 2012-yil.
4. ↑  „Top Selling Albums".  Recording Industry Association of America. 4-iyun 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-sentabr 2012-yil.
5. ↑  *Barry, Dan*. „Just the Way He Is". *The New York Times* (13-iyul 2008-yil).
6. ↑  „Billy Joel's Top 5 Favorite Songs Playlist" (11-yanvar 2017-yil).
7. ↑  *Grierson, Tim*. „How Billy Joel's 'Vienna' Went from a Deep Cut to His Most Popular Song" (17-aprel 2022-yil). Qaraldi: 25-aprel 2022-yil.
**Pechenijin** (ukraincha: *Печені́жин*, polyakcha: *Peczeniżyn*, idishcha: פעטשיניזשן *Pechinijn*) — Ukrainaning Ivano-Frankivsk viloyati (viloyati) Kolomiya tumanidagi shahar tipidagi aholi punkti, 11 kilometr (7 mi)) Kolomiyaning g'arbiy qismida. Unda Ukrainaning aholi punktlaridan biri bo'lgan Pechenijin posyolkasi ma'muriyati joylashgan. 2021-yilning hisob-kitobiga ko`ra aholisining soni 5,240 nafarga yetdi.

Tarixi
------

Aholi punkti birinchi marta 1443-yilda Deleyivdan Iogann Koliyaga tegishli qishloq sifatida tilga olingan. XV- XVII asrlarda Pechenijin hududi etti qishloqni o'z ichiga olgan Pechenijin Klyuch (Pechenijin kaliti) deb nomlanuvchi alohida mulkka aylandi.

XV asrdan beri Pechenizhyn Rutheniya vodiysi, Galisiya va Lodomeriya qirolligi va Stanislawow vodiysidagi Kolomyya okrugi (powiat) tarkibiga kirdi. 1890-yilda shaharning yahudiy aholisi 2024 nafarga yetgan.

 Lvovdagi Stanislav Shepanovskiy haykali.

Taniqli shaxslari
-----------------

* Oleksa Dovbush (1700—1745), serflikka qarshi dehqon qo'zg'oloni.
* Vladimir Xrabovetskiy (1928—2015), ukrainalik tarixchi, tarix fanlari doktori.

Havolalar
---------

Pechenejin yahudiy qabristoni yahudiy Galisiya va Bukovina ORG da to'liq hujjatlashtirilgan

Manbalar
--------

1. ↑  „Печенежинская громада" (ruscha).  Портал об'єднаних громад України.
2. ↑  Verbylenko, H.A. *Pechenizhyn (ПЕЧЕНІЖИН)*. Encyclopedia of History of Ukraine.
3. ↑  JewishGen
**Yahyo** — Qurʼonda zikri kelgan paygʻambarlardan biri. Bibliyada Ioann Krestitel (choʻqintiruvchi) nomi bilan maʼlum. Zakariyoning oʻgʻli. Ya. yoshligidan ibodatga berilgan, Tavrotdagi hukmlarga astoydil amal qilgan, nihoyatda halim va kamtar boʻlgan. Injildagi mifologiyaga koʻra, Ya. Isoning yaqin oʻtmishdoshi boʻlgan, Isoni choʻqintirgan. Iso xudoning elchisi ekanini birinchi boʻlib oldindan aytgan, unga ishongan va yordam bergan. Odamlarni Allohning yagonaligiga ishonishga, yolgʻiz Ungagina ibodat qilishga daʼvat etgan. Ba'zi bir manbalarda qayd etilishicha Yahyoga bu ismni Allohning o'zi qo'ygan.

YA.ning shahid boʻlishi haqida bir qancha rivoyat bor. Shulardan birida aytilishicha, u nihoyatda kelishgan, chiroyli bo'lgan.Podshoh xotinlaridan biri uni yaxshi koʻrib qolib, oʻz muhabbatini izhor etadi. Lekin Ya. ayollarga shahvoniy munosabatda boʻlmasligini aytib, malikaga hech qachon eriga xiyonat etmaslikni nasihat qiladi. Ya.ning bu gapidan jahli chiqqan ayol oʻzining siri oshkor boʻlib qolishidan qoʻrqib podshohdan uni oʻldirishni talab etadi. Ya. mehrobda ibodat qilib turganida oʻldiriladi. Bu ishga Parvardigorning qahri kelgan, podshohning butun xonadonini yer yutgan. Damashqdagi umaviylar masjidida joylashgan Ya. sagʻanasi musulmonlar ziyoratgohi sanaladi. Ya.ning tasviri rassomlik sanʼati va haykaltaroshlikda keng tarqalgan.

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Test** (ing. test — sinash, tekshirish) (psixologiyada) — shaxsning aqliy taraqqiyoti, qobiliyati, irodaviy sifatlari, shuningdek, uning boshqa ruhiy xususiyatlarini tekshirishda qoʻllaniladigan qisqa standart mashklar. Ijtimoiy amaliyotda T. odamning qanday kasbhunar egallashi mumkinligi, uning kasbga layoqati yoki layoqatsizligini, isteʼdodli yoki akli zaifligini aniqlashda, muayyan hamkorlikdagi faoliyatga shaxslarni saralashda keng qoʻllaniladi. Uning yordamida tajribaning ilmiylik darajasi, kafolatligi, tekshiriluvlarning mahorati, qiziqishi, toʻplangan amaliy maʼlumotlarning haqqoniyligi, ishonchlilik koʻrsatkichi bir necha mezonlarga asoslanib taxlil qilinadi. T. ning nazariy asoslarini ingliz psixologi Fransis Galton (1822—1911) ishlab chiqqan (1883). "T." terminini birinchi marta amerika psixologi Jeyms Kettell (1860— 1944) qoʻllagan (1890). U T.lar yordamida tanaga taʼsir etuvchi qoʻzgʻatuvchilarning idrok qilinishi vaqtini, refleks tezligini, reaksiya muddatlarini, teriga taʼsir oʻtkazishda hosil boʻluvchi ogʻriq sezgilarini, harflar qatorini esda olib qolish darajalarini aniqlash mumkin, deb hisobladi. Fransuz psixologi A. Bine va uning shogirdi T. Simon insonning aqliy oʻsishi va isteʼdodi darajalarini oʻlchash imkoniyati borligi gʻoyasini olgʻa surganidan keyin akliy T.lar nazariyasi keng yoyidsi. Miqdoriy maʼlumotlarni statistika metodikalari yordamida hisoblab chiqish yuzaga keldi. Amerikalik Lyuis Permen (1877—1955) insonlarning aqliy qobiliyatlarini uzluksiz 50-yil davomida oʻrgangan.

Hozirgi davrda T.lar quyidagi turlarga ajratiladi: maqsadga erishuv T.lari (bilimlarni oʻlchashga qaratilgan); aqliy T.lar (zehn, aql-idroq, aql-zakovat, isteʼdodni aniqlashga yoʻnaltirilgan); ijodiyot T.lari (ijodkorlik, bunyod etishlik darajalarini tekshiruvchi); mezoniy moʻljal T.lari (oʻquv yoki kasbiy bilimlar va topshiriqlarni qaysi koʻnikma, malaka, xatti-harakat tizimi orqali oʻlchash mumkinligi); shaxsga oid T.lar (xususiyat, bezovtalanish, sifat, fazilat, xislatlarni oʻlchashga aloqador); proyeksiyaviy T.lar (tashqi taʼsirsiz shaxs oʻzini oʻzi oshkor qilishiga moʻljallangan) va boshqalar.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yahyo ibn Abdulgʻaffor Keshiy** katta roviy va muhaddislardan boʻlgan. Muhaddis asosan Kesh va Samarqandda yashab movarounnahrlik muhaddislardan taʼlim olgan va hadis rivoyat qilib koʻplab shogirdlar chiqargan. Islom tarixi va maʼnaviy meroslar haqida keltirilgan manbalarda Yahyo ibn Abdulgʻaffor Keshiyning mashhur „Sunna" deb nomlangan asari borligi keltirilib, bundan boshqa asarlari ham mavjud boʻlganligi haqida maʼlumotlar berilgan.
Muhaddis yashagan davr Movarounnahr shaharlari ichida Samarqand shahri ilm-maʼrifat hamda fan-madaniyat rivojlangan shaharlar qatorida sanalgan. Movarounnahr va boshqa diyorlardagi muhaddis, allomalar oʻrtasida ilmiy amaliy aloqalar keng rivojlangan. Jumladan, muhaddislar Yahyo ibn Abdulgʻaffor Keshiy va Abdulhamid Keshiylar oʻrtasida ham ilm-maʼrifat yoʻlida juda ham yaqin birodarlik, ustoz shogirdlik aloqalari boʻlgan.
Tarixchi Gʻunjorning „Tarixi Buxoro" asarida shunday maʼlumot keltirib oʻtilgan boʻlib, bu qimmatli maʼlumotdan ikki muhaddisning ham vafoti bilan bogʻliq boʻlgan xabarga aniqlik kiritish mumkin boʻladi. Uning maʼlumotiga koʻra: "*Bizga Ahmad ibn Abu Homid Baholiy, Hafs ibn Burxosh Keshiy dan xabar berdiki, Yahyo ibn Abdulgʻafur (Qodir) degan shayximiz bor edi. Bir kuni u kishi qattiq betob boʻlib qoldi. U kishining ziyoratiga „Musnadi Abd" asari sohibi Abdulhamid Keshiy keldilar. Ikkalasi oʻrtasida kuchli ilohiy muhabbat, Alloh yoʻlida oʻzaro yaqinlik bor edi. Abdulhamid Keshiy kelib, Yahyo ibn Abdulgʻafurni ziyorat qilib, uning holini koʻrdi-da, uning haqqiga duo qilib, yigʻlab yubordi. Ikki muhaddis diydorlashib boʻlishgach, Abdulhamid Keshiy duoda davom etib: „Ey! Allohim oʻzing rahm qil! meni bu solih bandangdan ortda qoldirmagin*" deb duo qildi. Shu kuni Yahyo ibn Abdulgʻafur vafot etdi. Ertasi kuni ertalab Abdulhamid Keshiy ham toʻsatdan xastalikka uchramay vafot topdi, ikki shayxning janoza namozi bir kunda oʻqilib, bir kunda dafn etildi". Ikki muhaddisning hayotda ilm-maʼrifat va ezgu ishlarda hamroh boʻlganligi ularni oxirat safariga ham birga borishlariga sabab boʻlib, Allohning nazdida ularning duolari ijobat boʻlgan. Yahyo ibn Abdulgʻaffor Keshiy 249/863 yili Keshda vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Ҳафс ибн Бурхош Кеший, Абдулҳамид Кешийдан ҳадис ривоят қилган ва унинг шогирди бўлган.
2. ↑  Шамсуддин Заҳабий. Тарих ал-Ислом. – Байрут. 1302 ҳ. – Ж. 4. – Б.425.
**Ali Chinar**, (1965 y. t. Andirin, Qahramanmarosh ), turk byurokrati.

1987 yilda Anqara universitetining siyosiy fanlar fakultetini tamomlagan. Artova tuman hokimi o'rinbosari, Karkamış, Sincik, Yeşilhisar, Birecik, Mudanya va Shahinbey tuman hokimliklarida ishlagan. Vazirlar Kengashining 2010 yil 13 dekabrdagi 2010/1159-sonli qarori bilan Mush hokimi etib tayinlangan. Uylangan, farzandi bor. Vazirlar Kengashining 2013/4699-sonli gubernatorlarni tayinlash to'g'risidagi qarori 2013-yil 9-maydagi Rasmiy gazetada e'lon qilinganidan so'ng Bartin hokimi etib tayinlandi. 2014-yil 23-mayda Rasmiy gazetada e’lon qilingan hokimlarning farmoni bilan u Markaz gubernatori etib tayinlandi. 

15 iyuldagi davlat to‘ntarishiga urinishdan keyin 2016 yil 19 iyulda Ichki Ishlar Vazirligi tomonidan boshlangan tergov doirasida to‘xtatilgan  Chinar 2016 yil 1 sentabrda 672-sonli Qonun qarori asosida ishdan bo‘shatilgan edi. Favqulodda holat. 

1. ↑  „21/5/2014 Tarihli ve 2014/6366 Sayılı Kararname Eki".  Resmî Gazete. 20 kasım 2015da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23 mayıs 2014.
2. ↑  „FETÖ üyeliğinden re'sen soruşturma".  Yeni Şafak (20 temmuz 2016). 21 şubat 2020da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29 şubat 2020.
3. ↑  „İhraç edilen vali ve vali yardımcısı isim isim tam liste".  İnternethaber (2 eylül 2016). 21 şubat 2020da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29 şubat 2020.
**Tufayl ibn Amr Davsiy** (arab. الطفيل بن عمرو الدوسي) (633-yilda vafot etgan) islomgacha bo‘lgan davrda Tihomadagi Banu Davs qabilasining boshlig‘i edi.

Hayoti
------

U milodiy 622-yilda hijratdan taxminan to‘rt yil oldin Islomni qabul qilgan va o‘z qabiladoshlari orasida islomni yoyishda yordam bergan. Ridda urushlari paytida u o‘z xalqini yolg‘onchi Musaylamaga qarshi kurashda boshqargan. Tufayl ibn Amr Yamoma jangida shahid bo‘lgan.

Hadis kitoblarida rivoyat qilinishicha, u har doimgidek Makkaga hajni ado etish uchun safar qilganida, makkaliklar uni Muhammad alayhissalomga yaqinlashmaslik va unga quloq solmaslik haqida ogohlantirganlar. Ular unga Muhammad alayhissalomni sehrgar deb aytishgan. Tufayl tavof qilayotgan vaqtda Muhammad alayhissalomning Qur’on tilovat qilayotganlarini ko‘rib, quloqlariga paxta tiqib olgan. Keyin esa, Tufayl qiziqib, o‘zini qabilasining boshlig‘i, aqlli odam ekanini yodga olgan va qanday qilib sehrgar uni qo‘lga olishi mumkin deb o‘ylagan. So‘ngra paxtani olib tashladi va Muhammad alayhissalomga yaqinlashib, Qur’onni tingladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „At-Tufayl ibn Amr ad-Dawsi | Companion of the Prophet | Islamic History | Sahaba Story".
2. ↑  Martin Lings - page 54
**Ali Farahat** (2014-yilgacha yozilgan *Ali Frhat*; 1975-yil 22-avgustda tug'ilgan) — misrlik va amerikalik shaxmatchi, 2005-yilda FIDE xalqaro ustasi (IM) unvonini olgan. U 2014-yilda shaxmat boʻyicha Misr chempionligini qoʻlga kiritgan. 2019-yil aprel oyidan boshlab u AQSh shaxmat federatsiyasida o'ynaydi.

Biografiyasi
------------

U 2005-yilda Lusakada bo'lib o'tgan shaxmat bo'yicha Afrika chempionatida uchinchi o'rinni egallagan. Ushbu muvaffaqiyati uchun u xalqaro usta unvoniga sazovor bo'ldi va 2005-yilda Xanti-Mansiyskda bo'lib o'tgan shaxmat bo'yicha Jahon kubogi yo'llanmasini qo'lga kiritdi va birinchi davrada Levon Aronyanga qarshi o'yinda mag'lub bo'ldi. U 2014-yilda Vindxukda boʻlib oʻtgan Afrika shaxmat chempionatida yana uchinchi boʻldi. 2013-yilda Iskandariyadagi Misr shaxsiy chempionatida ikkinchi oʻrinni egallagan va 2014-yilda Qohirada boʻlib oʻtgan musobaqada gʻolib chiqqan.

Misr terma jamoasi uchun 2006 va 2008-yillardagi Shaxmat Olimpiadalarida 14 o'yinda umumiy 7 ochko to'plagan. Bundan tashqari, u 2015 va 2017-yillarda terma jamoalar o'rtasidagi jahon chempionatida ishtirok etgan. 2017-yilgi jamoalar o'rtasidagi jahon chempionatida u grossmeyster unvonini qo'lga kiritish uchun normani qo'lga kiritdi.

Uning Misrdagi klubi *Al-Sharqiya Duxan* edi. *Al-Sharqiya* bilan 2007-yilda Xartumda va 2015-yilda Agadirda bo'lib o'tgan arab klublari chempionatida g'olib chiqdi. *Al-Havar* bilan u 2017-yilda Qohirada bo'lib o'tgan Afrika klublar chempionatida g'olib chiqdi va 5-taxtada o'zining barcha 7 o'yinida Elo ko'rsatkichi 2910 bo'lib, ushbu musobaqada ishtirok etgan barcha o'yinchilarning 5-taxtasida eng yaxshi natijaga erishdi.

Shaxmat bo'yicha murabbiy sifatida u 2007-yilda Malavining Kasungu tumanida shaxmat bo'yicha o'smirlar o'rtasidagi Afrika chempionatida g'olib chiqqan Kareim Vageyxni tayyorlagan. Birlashgan Arab Amirliklarida u *Dubay shaxmat klubi* va *Fujayra shaxmat klubida* murabbiylik qilgan. U 2016-yilgi Shaxmat Olimpiadasida Misr ayollar terma jamoasi sardori bo'lgan. Ali Farahat FIDE instruktori (2005-yilda mukofotlangan) va FIDE murabbiyi (2013-yilda mukofotlangan) unvonlariga ega.

Manbalar
--------



1. ↑  FIDE Federation Transfers 2019
2. ↑  Ali Frhat at Men’s Chess Olympiads Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-08-13).. Olimpbase.org
3. ↑  Ali Farahat at World Men’s Team Chess Championships. Olimpbase.org
4. ↑  Grandmaster norm for Ali Farahat. ratings.fide.com
5. ↑  9th Arab Club Teams Ch. 2007 24-30 June 2007. Chess-Results.com
6. ↑  2nd African Club Chess Championship: Cairo 2017. Olimpbase.org
7. ↑  2007 African Junior Chess Championships. fide.com
8. ↑  *Saeed Ishaq signs a contract with the Dubai Chess Club*. forum.kooora.com (Arab)
9. ↑  42nd Olympiad Baku 2016 Women. Team composition for federation EGY - Women. chess-results.com
**Tuba va eufonium xalqaro uyushmasi** (inglizcha: *International Tuba Euphonium Association*, qisqartmasi ITEA yoki ITEA; 2000-yilgacha — **Butunjahon qardosh tubistlar uyushmasi,** inglizcha: *Tubists Universal Brotherhood Association*, qisqartmasi TUBA yoki T.U.B.A) — tuba va eufonium musiqachilarining xalqaro tashkiloti.

Butunjahon qardosh tubistlar uyushmasi 1973-yilda Shimoliy Amerikada Monreal simfonik orkestri musiqachisi Robert Riker tashabbusi bilan Conn va Miraphone mis puflamali asbob ishlab chiqaruvchi kompaniyalarining moliyaviy koʻmagida tashkil etilgan. Tashkilotning birinchi faxriy aʼzolari Xarvi Fillips, Arnold Jeykobs va Uilyam Bel edi. 2000-yilda tashkilot isloh qilindi va yangi „Tuba va eufonium xalqaro uyushmasi" nomini oldi.

Xalqaro maqomiga qaramay, ushbu tashkilot asosan AQSh va ingliz tilida soʻzlashuvchi mamlakatlarda ishlaydi. Konsertlar, mahorat darslari va anjumanlar tashkil etish, tuba va evfonium chalishni oʻrgatish uslublarini ishlab chiqish, ushbu cholgʻu asboblari dizaynini takomillashtirish va repertuarini kengaytirish uyushma tomonidan eʼlon qilingan vazifalar qatoriga kiradi. Uyushma har chorakda bir marta *ITEA jurnalini* nashr etadi.

Tuba va Eufonium uyushmasi tuba ijrochilari va bastakorlari uchun bir qator mukofotlarni, jumladan, eng yaxshi musiqiy Tuba uchun „Harvi Fillips" mukofotini va eng yaxshi audio yozuv uchun „Rojer Bobo" mukofotini taʼsis etdi. Eng koʻzga koʻringan musiqachilar umri davomida erishgan yutuqlari uchun mukofot bilan taqdirlanadilar. Tashkilot mavjud boʻlgan davrda Don Batterfild, Uilyam Bel, Rojer Bobo, Arnold Jeykobs, Yan Kutsir, Aleksey Lebedev va Xarvi Fillips kabi 32 nafar musiqachilar bunday mukofotlarga sazovor boʻlgan.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayt(ingl.)
**Ali Banokatiy** — toshkentlik alloma va faylasuf.
Ali ibn Ahmad ibn Muhammad Banokatiy husnixat sohibi xattotlardan sanaladi. Qadimda Toshkentni Binkat, Banokat deb ham atashgan. Banokatiy Bag‘dodda vafot etganligidan u kishi bu tomonga kelib taʼlim olgan ko‘rinadi. Banokatiy asarlari saqlanib qolmagan, lekin u ko‘chirgan asarlar bizgacha yetib kelgan. U arab tili, adabiyoti, falsafasini yaxshi bilgan fozil kishilardan bo‘lgan. Arab tilida yozilgan va u ko‘chirgan asar Ibn Sino (980—1037) va Nasiruddin Tusiy (?—1273)lar qalamiga mansub. Maʼlumki, Ibn Sino „al-Ishorot va at-tanbixot" degan asar yozgan. Bu asarga alloma Nasruddin Tusiy sharh bog‘lagan. Tusiy faqatgina mantiqshunos, faylasufgina emas, balki iqtidorli astronom, matematik ham edi. U yozgan asarida, u hoh original va hoh sharh asar bo‘lsin, albatta, o‘zi bilgan sohalar aks etishi turgan gap edi. Shu nuqtai nazardan qaraganimizda, Tusiy asarini ko‘chirish, uni tushunish va hattotning ilm-maʼrifati, saviyasi bilan bog‘liq bo‘lishi turgan gap edi. Banokatiy ana shunday iqtidorli olim va xattot edi. U Nasiruddin Tusiy Ibn Sino asariga yozgan sharhi „Xall al-mushqilot al-ishorot" asarini ko‘chirgan. Shu ko‘chirilgan nusxa O‘zbekistan Respublikasi Fanlar akademiyasi Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti qo‘lyozmalar fondida saqlanadi. Asar zulhijja oyining oʻninchisida 669-yili ko‘chirilgan (21-iyun 1271), hajmi 270 varaq. Bu asar muallifining hayot vaqtida ko‘chirilgan. Kitob qo‘ldan-qo‘lga ko‘p bor o‘tgan ko‘rinadi, uning hoshiyasida yozilgan izohlar, so‘zlar shundan darak beradi. Bu kitob sohiblaridan biri 12 muharram 772-yili (1370, 7-avgust) va boshqasi esa 907-yil zulxijja (1502, iyun) deb yozib qo‘yilgan. Keyingi yozuv egasiga asar haj safarida qo‘lga tushgan. Sharqshunoslik institutida saqlanayotgan bu kitob nusxasidagi yozuvlarga qaraganda, bu kitob o‘lkama-o‘lka kezib, ko‘p joylarda bo‘lganligi va shu oradan o‘tgan yetti yuz yil ichida ko‘pchilik diqqat-eʼtiborini tortib kelganligi maʼlum.

Manbalar
--------

1. ↑  Muhammadkarimov A*. Toshkent allomalari va tarixiy shaxslari (ikkinchi kitob)*. Toshkent: Toshkentnoma, 2009 — 55 bet.
2. ↑  Uvatov U*. Buyuk yurt allomalari*. Toshkent: Oʻzbekiston nashriyoti, 2018 — 424 bet.