**Saga** (yaponcha: *佐賀市* *Saga-shi*?, yaponcha: [saꜜɡa]) – Yaponiyaning Saga prefekturasining poytaxti, Yaponiyaning Kyushu orolida joylashgan. Saga Edo davrida Saga domenining poytaxti boʻlib, sobiq Hizen viloyatining eng yirik shahri edi. 2020-yil 1-avgust holatiga koʻra, shaharning aholisi 232 736 kishini, aholi zichligi esa har kvadrat kilometrga 539 kishini tashkil qiladi. Umumiy maydoni 431.84 km2.

Saga shahri Saga prefekturasining janubi-sharqiy qismida joylashgan. 2005-yilda birlashgandan soʻng, shahar shimoldan janubga juda uzun boʻlib, janubda Ariake dengizi va janubi-sharqda va shimolda Fukuoka prefekturasi bilan chegaradosh boʻlgan. Shaharning shimoliy yarmida Sefuri togʻlari joylashgan. Shuningdek, Katta Fukuoka metropolitan hududida va kengaytmasi bilan Fukuoka-Kitakyushu Metropolitan hududida ham koʻrib chiqilishi mumkin.

Tarixi
------

### Munitsipal vaqt jadvali

* 1889-yil 1-aprel – Zamonaviy munitsipal tizim oʻrnatildi va Saga shahriga asos solingan. Shu bilan birga, hozirgi shahar hududini uchta tumandan 21 ta qishloq egallaydi.
	+ Kanzaki tumani : Hasuike va Mitsuse.
	+ Ogi tumani : Kitayama va Nanzan.
	+ Saga tumani : Higashikawasoe, Honjō, Hyōgo, Kamino, Kase, Kasuga, Kawakami, Kinryū, Kitakawasoe, Kose, Kuboizumi, Matsuume, Nabeshima, Nikita, Nishiyoka, Oseki va Takakise.
* 1899-yil 6-iyun – Kose oʻz nomining *kanjisini* oʻzgartirgan.
* 1922-yil 1-oktyabr – Kamino Saga tarkibiga kiritilgan.
* 1935-yil 3-noyabr – Hasuike shahar maqomiga koʻtarilgan.
* 1954-yil 31-mart – Hyōgo, Kase, Kose, Nishiyoka va Takakise Saga tarkibiga kiritilgan.
* 1954-yil 1-oktyabr – Honjō, Kinryū, Kitakawasoe, Kuboizumi va Nabeshima Saga tarkibiga kiritilgan.
* 1955-yil 1-mart – Higashikawasoe va Nikita Morodomi shahrini yaratish uchun birlashtirilgan.
* 2005-yil 1-oktyabr – Fuji, Morodomi va Yamato shaharlari (barchasi Saga tumanidan) va Mitsuse qishlogʻi (Kanzaki tumanidan) Saga bilan birlashgan. (Aholisi: 206 967 ; maydoni: 355.15 km 2)
* 2007-yil 1-oktyabr – Higashiyoka, Kawasoe, vaKubotashaharlari (barchasi Saga tumanidan) Saga tarkibiga kiritilgan (aholi: taxminan 240 000), maydoni: 431.42 km 2).

### Saga qal’asi

Koʻpgina madaniy boyliklardan ajralib turadigan shahar ichidagi tekislik qal’a hisoblangan Saga qal’asi boʻlgan. Bu Yaponiyadagi noyob qal’alardan biri boʻlib, uning ustiga qurilmasdan, devor bilan oʻralgan. Birinchi marta 1591 – 1593-yillarda qurilib, 1726-yilda yongʻin sodir boʻlgan. Keyin 1728-yilda taʼmirlanib, 1835-yilda yana bir yongʻin sodir boʻlgan. Qal’a ikki yil ichida taʼmirlangan. U 1874-yili sud binosi va prefektura idorasi edi. 1883-yilda kichik maktabga aylangan. Oxir-oqibat binolar oʻrniga zamonaviy maktab binolari qurilgan.

Geografiyasi
------------

Saga qal’asi Saga prefekturasining janubi-sharqiy qismida joylashgan. 2005-yilda birlashgandan soʻng, shahar shimoldan janubga juda uzun boʻlib qolgan. Hozir janubda Ariake dengizi, janubi-sharqda va shimolda Fukuoka prefekturasi bilan chegaradosh.

### Iqlimi

Saga nam subtropik iqlimga ega (Köppen iqlim tasnifi *Cfa*). Mitsuseʼda yillik oʻrtacha yogʻingarchilik miqdori 1800 mm ni tashkil qiladi (shahar markazida taxminan 2400 mm gacha). Yillik oʻrtacha harorat 13 °C (55 °F) gacha.

Manbalar
--------