recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Toji Qorayevich Qorayev** (1936—2000) — adabiyotshunos olim, filologiya fanlari nomzodi (1966), professor. Xalqaro Ahmad Yassaviy mukofoti sovrindori. O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi va O‘zbekiston Jurnalistlari ijodiy uyushmasi a’zosi.

Tarjimayi holi
--------------

Toji Qorayev 1936-yil 9-fevralda hozirgi Navoiy viloyati Qiziltepa tumani Novvoyon qishlog‘ida novvoy Qorabek Maqsudov oilasida tug‘ilgan. U dastlab Abu Ali ibn Sino nomli, keyin Maksim Gorkiy nomli maktabda o‘qib, o‘rta ma’lumot oladi. 1960-yilda Buxoro davlat pedagogika instituti (hozirgi Buxoro davlat universiteti)ning tarix-filologiya fakultetini tugatib, maktabda o‘qituvchi bo‘lib ishladi. 

Toji Qorayev 1962—1965-yillar mobaynida hozirgi Samarqand davlat universitetining aspiranturasida o‘qiydi. 1966-yilda „Shoir Xiromiy va uning adabiy merosi" mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini akademik Vohid Abdullayev rahbarligida muvaffaqiyatli himoya qiladi. U butun umri davomida Buxoro davlat pedagogika institutida ishlab, qariyb 20 yil dekanlik vazifasini bajargan. 

Toji Qorayev 2000-yil 7-sentyabrda Buxoro shahrida vafot etdi.

Ilmiy-ijodiy faoliyati
----------------------

O‘zbek adabiyoti tarixi va hozirgi zamon o‘zbek adabiyotini o‘qitish masalalariga bag‘ishlangan yuzga yaqin ilmiy maqolalari, o‘nga yaqin kitob va risolalari nashr etilgan. U „Navoiy va Xiromiy" (1967), „Mavlono Xiromiy" (1975), „Xiromiy" (1978) maqolalari, „Mavlono Xiromiy" (1975) risolasi va „Xiromiy" monografiyasini yaratdi. O‘zbekiston Fanlar akademiyasining Alisher Navoiy nomidagi Til va adabiyot instituti tomonidan yaratilgan besh tomlik „O‘zbek adabiyoti tarixi" monumental tadqiqotining 4-jildi uchun „Xiromiy" bobini yozdi (1978).

Toji Qorayev Alisher Navoiyning Buxoroga, buxorolik ijodkorlarga va naqshbandiylik tariqatiga munosabatini oydinlashtiruvchi „Navoiy va buxorolik shoirlar" (1967), „Shoirning tabarruk izlari" (1968), „Navoiy ulug‘lagan shoir" (1968), „Alisher Navoiy Buxoroda bo‘lganmi?" (1969), „Bashariyat iftixori" (1970), „Navoiy asarlari lug‘ati" (1974) kabi maqolalarni, „О жизни и творчестве Ходжа Исмата Бухари" (1970), „Xoja Ismat Buxoriy" (1990), „Yulduzli onlar ilhomi", „So‘nggi qatag‘on qurboni" (2000), „Otashnafas shoir", „Uyg‘un mahorati", „Uyg‘un poeziyasida g‘oyaviylik va mahorat", „Zamon va adabiyot o‘qitish masalalari", „Taxalluslar" (R.Vohidov bilan hamkorlikda; 1979) kabi risola hamda monografiyalar muallifidir.

Toji Qorayev Ahmad Yassaviyning „Hikmatlar" kulliyoti ustida olib borgan ilmiy izlanishlari uchun xalqaro Ahmad Yassaviy mukofotiga sazovor bo‘lgan. Vafotidan so‘ng uning „Tanlangan asarlar" (2008) kitobi, olim tomonidan tayyorlangan Ahmad Yassaviy va Sulaymon Boqirg‘oniyning „Hikmatlar kulliyoti" (2011) nashrdan chiqarildi.

Manbalar
--------


1. ↑  Қораев Т*. Танланган асарлар*. Тошкент: Алишер Навоий номидаги Ўзбекистан Миллий кутубхонаси нашриёти, 2008 — 4 bet.
2. ↑  Мақсудов Р. Ражабов Қ*. Қизилтепа тарихи*. Тошкент: Тамаддун, 2015 — 205 bet.
**Qilich (Qilichxoʻja) Xoʻjayev Usmonovich** — 1886-yili tugʻilgan, Buxoro shahridan, sobiq quloq, qorakoʻl teri sotuvchisi, „Milliy it-
tihod" millatchi aksilinqilobiy tashkilotning sobiq aʼzosi,
hibsga olingan vaqgda aniq mashgʻuloti boʻlmagan, jazo muddati
1937-yil 27-avgustdan hisoblangan. Isyonchi aksilinqilobiy guruh aʼzosi boʻlib, aksilinqilobiy kengashlar qatnashchisi boʻlganlikda, magʻlubiyatchilik targʻiboti olib borganlikda ayblangan.

Qilichxo‘ja Xo‘jayev 1886-yilda Buxoro amirligi poytaxti Buxoro shahrining Abuvakil mahallasida qorako‘l savdogari oilasida tug'ilgan. Qilichxo‘ja besh yillik dastlabki ta'limdan keyin madrasada o'qishini davom ettiradi. Shundan keyin "Yosh buxoroliklar" partiyasiga a'zo bo'lib, partiya siyosiy tadbirlarida faol qatnashadi. 1920-yilda Buxoro Xalq Sovet Respublikasi tashkil etilganidan so'ng Qilichxo‘ja Xo‘jayev BXSRning Markaziy Ijroiya Qo‘mitasida ishlaydi.

1921-yilda Qarshi shahrining inqilobiy qo‘mitasi raisi lavozimida ishlaydi. 1922-yildan 1928-yilgacha BSXR tomonidan tashkillashtirilgan qorako‘l savdosi idorasida ishlagan. Qilichxo‘ja Xo‘jayev 1929-yildan 1931-yilga qadar Buxoro shahrining bozor ishlari qo‘mitasi mudiri, 1931-yildan 1933-yilgacha "Iqbol" sheriklik jamiyatiga qarashli savdo do‘konida mudir bo'lgan. 1932-yilda afg‘onistonlik qorako‘l teri savdogari G‘ani oqsoqol bilan birga hibsga olinadi. Qilich Xo'jayevning yonidan oltin va 30000 rubl pul chiqadi. Biroz muddat hibsda saqlangandan so'ng, ozod etilgan. 1933-yildan 1934-yilgacha Buxoro shahridagi qorako‘l zavodida bosh yo‘riqchi lavozimida faoliyat yuritadi. 1935-yildan boshlab Ittifoqjun markazi mudiri bo‘lgan. 1936-yildan boshlab Buxoro shahridagi markaziy parkda madaniyat bo‘limi raisi lavozimiga tayinlanadi. Biroq, qorako‘l savdosini ham tashlab qo'ymaydi.

1937-yilning 27-avgustida Qilichxo‘ja Xo‘jayev Usmonovich aksilinqilobiy tashkilot a’zosi degan ayblov bilan qamoqqa olinadi. 1937-yilning 27-avgustida o'tkazilgan so'roqda BXSR hukumatining rahbarlari Fayzulla Xo‘jayev, Sattor Xo‘jayev, Ota Xo‘jayev, Muinjon Aminjonovlar bilan yaqin degan ayblov qo'yilgan. Ertasiga 28-avgustda so'roq vaqti Q. Xo‘jayev 1933-yildan boshlab Karki shahridagi sovet-afg‘on savdo uyi xodimi Asadboy G‘afforov vositachiligida Afg‘oniston bilan qorako‘l teri savdosini olib borganini, qorako‘l terisi afg'onga Kushka, Karki, Termiz orqali chiqarilganligini, Afg‘onistondagi Andxo‘y bozoriga 1933-yilda 500 qorako‘l terisi, 1935-yilda 18000 so‘mga 4000 qorako‘l terisi, 1936—1937-yillarda ham Afg‘onistonga har xil yo‘llar orqali qorako‘l teri yetkazganini tan olgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Shamsutdinov, Rustam*. Qatag‘on qurbonlari* — 476 bet. ISBN 978-9943-00-240-1.
2. ↑  *Bahrom Irzayev.* „"Fayzulla Xo‘jayev xotinimning akasi bo‘lgani uchun jinoyatchi bo‘lib qolamanmi?" – Sho‘ro otuvga hukm qilgan qorako‘lchi monopollarning aybi nima edi" (7-iyun 2023-yil). Qaraldi: 28-iyul 2023-yil.
**Tavas** — Turkiyaning Denizli viloyatidagi shahar va tuman boʻlib, Mugʻla yoʻlidagi keng tekislikda, Kale tumaniga yaqin (va koʻpincha ikkalasi birgalikda Kale-Tavas deb aytiladi) joyda joylashgan. Aholi soni 12 720 nafar.

Tarixi
------

Hududda uzoq vaqt davomida istiqomad qilingan va bu bronza davriga oid (lekin chuqur qazilmagan yoki tadqiq qilinmagan) *Medet Höyuk* tepaligi mavjudligi bilan isbotlangan. Bu yerda koʻplab sivilizatsiyalar, jumladan, Xettlar, Frigiyaliklar, Forslar, Qadimgi Yunonlar, Rimliklar va Vizantiyaliklar joylashgan.

Qadimda Menderes daryosining janubidagi bu yer Kariya hududining bir qismi boʻlgan va yaqin atrofdagi Kale qal’asidan (qadimda Tabae nomi bilan mashhur) nazorat qilingan.

XVIII asrda Angliyadan kelgan muhojirlar Garipkoʻy va Sarıabat qishloqlariga joylashdilar.

Tavas 1920-yilda yogʻoch sanoatiga ega ekanligi maʼlum qilingan.

Bugungi Tavas
-------------

Denizlida boʻlgani kabi, bu hududda ham toʻqimachilik va tikuvchilik sanoati mavjud va shaharda leblebi (quritilgan noʻxat) ham ishlab chiqariladi. Bu qishloq hududi boʻlganligi sababli koʻplab yoshlar yaxshi sharoit yaratish maqsadida Egey dengizi qirgʻogʻiga yoki katta shaharlarga (biznes va iqtisodiyoti rivojlangan shaharlar) koʻchib oʻtishadi. Qolgan odamlar asosan qari va konservativdir.

Tavas kichik shaharcha boʻlib, atrofdagi qishloqlarni bank va boshqa zarur obyektlar bilan taʼminlaydi. Hududda oʻyin-kulgi va ijtimoiy qulayliklar kam (sanoqli cafelar), ammo mahalliy pitsa- pidi koʻpchilikni hayratda qoldiradi.

Odamlar odatda qishloq xoʻjaligi bilan shugʻullanadilar. Eng koʻp ekiladigan mahsulotlar tamaki va noʻxat hisoblanadi.

*Tavas Zeybegi* mashhur xalq raqsi boʻlib, toʻylarda eng koʻp ijro etiladigan raqslardan biridir.

Tavas Turkiya qishloq xoʻjaligida gʻalla yetishtirish boʻyicha yetakchi oʻrinlardan birini egallaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  Yerelnet.org, retrieved 13 May 2011.
2. ↑  Prothero, G.W.*. Anatolia*. London: H.M. Stationery Office, 1920 — 97 bet.
3. ↑  *Gazete, Banka*. „Yüzde 50 hibeli hububat tohumu dağıtıldı". *Gazetebanka.com* (17-noyabr 2021-yil). Qaraldi: 17-noyabr 2021-yil.
**Ashirali Mamaturdiyev—** (1899-yil Oʻsh tumani Fargʻona viloyati, Rossiya imperiyasi — 1985-yil Oʻsh viloyati SSSR  Qirgʻiziston SSR) Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni sohibi va Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzosi.

Biografiya
----------

Ashirali Mamaturdiyev 1899-yilda Oʻsh tumani (Fargʻona viloyati, Rossiya imperiyasi) Dehqon-Qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan, millati oʻzbek. Mamaturdiyev A. yoshligida uzoq muddat mardikorlik qilgan. 1925-yilda u koʻmir koniga konchi sifatida kirdi va u yerda 1948-yilgacha ishladi.

1948-yildan Qorasuv tumanidagi „ Qizil-Sharq" kolxozida paxtakor boʻlib ishlagan. 1949-yildan shu kolxozda paxtachilik boʻlimiga rahbarlik qilgan. 1950-yilda u KPSS aʼzoligiga qabul qilindi.

Ashurali Mamaturdiyev zvenosi 1950-yilda 6 gektar maydonning har gektaridan o‘rtacha 66,3 sentnerdan paxta xomashyosi oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 20-martdagi farmoni bilan unga Lenin ordeni, O‘roq va Bolg‘a oltin medali va Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlandi.

U federal ahamiyatga ega shaxsiy nafaqaxoʻr edi, 1985y-ilda 86-yoshida vafot etdi.

Mukofotlari
-----------

Sotsialistik Mehnat Qahramoni (20.03.1951)

Lenin ordeni

O‘roq va Bolg‘a oltin medali

Adabiyotlar
-----------

„Qirgʻiziston". Uluttuk ensiklopediyasi: Boshki nashri. Asanov Y. A. B.: Mamlekettik til jana ensiklopediya borboru, Bishkek

Borbugulov M. Oʻsh tariyhi ensiklopediyasi, Frunze, 1989-yil. Qoʻl ostida Juraeva B. J. „Qirg‘iziston ravnaqi yo‘lida" Qirg‘izistonning ko‘zga ko‘ringan o‘zbeklari haqida entsiklopedik nashri, 336 bet, „Rizvon" O‘sh shahri, 2017-yil .

Yana qanang
-----------

Qirgʻiziston Sotsialistik Mehnat Qahramonlari

Manbalar
--------

1. ↑  „Ашурали́ Маматурдиев".
2. ↑  „Ашурали Маматурдиев". 2-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-avgust 2017-yil.

Havolalar
---------

* Ashurali Mamaturdiyev Wayback Machine saytida arxivlandi (2017-08-02).
**Lutfulla Nazrullayev** (1903-yil 15-iyul, Buxoro — 1962-yil 27-dekabr, Toshkent) — teatr aktyori. Oʻzbekiston xalq artisti (1945).

Biografiyasi
------------

Moskva oʻzbek drama studiyasida oʻqigan (1924—1927). Dastlab Buxoro teatrida ishlagan (1921 −24). 1927-yildan Hamza teatrida ishlagan. Xolmat („Boy ila xizmatchi"), Husayn Boyqaro („Alisher Navoiy"), Dadavoy („Navbahor"), Rahimjon („Shohi soʻzana"), Poloniy („Gamlet"), Yegor („Yegor Bulichyov va boshqalar"), Estevan („Qoʻzibuloq qishlogi"), Gornostayev („Lyubov Yarovaya") kabi rang-barang va toʻlaqonli sahnaviy obrazlar yaratib, oʻzbek aktyorlik maktabining shakllanishiga munosib hissa qoʻshdi. Nazrullayev oʻzbek teatrida birinchi boʻlib, Husayn Boyqaro siymosini butun murakkabligi bilan gavdalantirgan. „Alisher Navoiy" filmida esa Usta Jaloliddin obrazini yaratdi. Qanday rol uynamasin, Nazrullayev ovozi, yuz ifodalari, tana harakatlaridan unumli foydalanib, Uz qahramonlarining avvalambor insoniy mohiyatini, feʼlatvorini, kayfiyatini ifoda qilishga intilgan. U, ayniqsa, kulgili va hajviy obrazlar ustasi boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Havolalar
---------

* Nekrolog

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Muhamed Bešić** (nemischa; Muhamed Beshich ; 1992-yil 10-sentyabrda, Berlinda tugʻilgan) — bosniyalik va nemis futbolchisi. Yarim himoyachi pozitsiyasida oʻynaydi. Ferensvaros klubi va Bosniya va Gersegovina terma jamoasi futbolchisi.

Klub martaba
------------

Muhamed Germaniyada Bosniya fuqaroligini saqlab qolgan va Bosniyadan kelgan muhojirlar oilasida tugʻilgan.

Yoshligida Muhamed kam taniqli Tirgarten 58 klubida oʻynagan. Keyin uni Reinickendorfer Füxe klubi sotib oldi. Muhamed deyarli butun yoshligini shu klubga bagʻishlagan. Berlin Tennis-Borussiya bitiruvchisi boʻlganidan keyin u Gamburgga koʻchib oʻtdi, u yerda yoshlar jamoasi va farm-klubda oʻynadi, shuningdek, Bundesligada 3 ta oʻyin oʻtkazdi.

2014-yilning 28-iyulida Muhamed Angliyaning „Everton" klubiga oʻtib, 5 yillik shartnoma imzoladi. 2016-yilning 29-fevralida u „Everton" bilan shartnomasini 2021-yilning iyuniga qadar uzaytirdi.

Muhamed Bešić 2018-yilning 31-yanvarida mavsum oxirigacha ijara asosida „Midlsbro"ga oʻtdi. U 17-fevral kuni „Kardiff Siti"ga qarshi safarda (0:1) debyut qildi. 2018-yilning 23-avgustida esa Muhamed 2018/19-yilgi mavsum oxirigacha „Midlsbro"ga qayta ijaraga berildi.

2019/20-yilgi mavsumda u „Sheffild Yunayted" klubida ijara asosida oʻynadi va buning uchun Premer-liganing 9 oʻyinida maydonga tushdi.

Jamoa martaba
-------------

17 yoshidan Bosniya va Gersegovina yoshlar terma jamoasiga chaqirilgan. 2010-yildan buyon kattalar terma jamoasida oʻynab kelmoqda. Asosiy terma jamoa uchun Muhamed birinchi marta 2010-yil 17-noyabrda Slovakiya terma jamoasi bilan oʻyinda maydonga tushganida, 79-daqiqada Ogren Vranyesh oʻrnini egalladi. Keyin uning jamoasi 3-2 hisobida gʻalaba qozondi. U jami toʻrtta oʻyin oʻtkazdi.

Yutuqlar
--------

* Vengriya chempioni: 2021/22
* Vengriya kubogi sohibi: 2021/22
* Vengriya liga kubogi sohibi: 2012/13

Manbalar
--------

1. ↑  Muhamed Besic // Transfermarkt.com (mn.) — 2000.
2. ↑  Muhamed Bešić // FBref.com (mn.)
3. ↑  Muhamed Besic // As (isp.) — Madrid: Grupo PRISA, 1967.
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
**Sirka** suv va sirka kislotasidan iborat suyuq moddadir. Sirka kislotasi etanolning *Acetobacteraceae* tomonidan fermantatsiyalanishidan mahsul boʻladi. Bugunda asosan oshxonada ishlatiladi, biroq tarixan u zaif kislota sifatida sanoat, tibbiyot va kundalik roʻzgʻorda ishlatilib kelinadi. Sirka sekin yoki tez fermentlanish jarayonlari orqali tayyorlanadi. Sekin jarayon anʼanaviy boʻlib, bir necha hafta yoki oygacha choʻziladi. Uzoq fermentlanish muddati bakteriyalardan iborat zaharsiz quyqa yigʻilishiga imkon beradi. Tezkor metodlarda suyuqlikka bakteriyalar qoʻshilib, nasos yordamida kislorodlashtirish uchun havolantiriladi. Tez fermentlanish muddati 20 soatdan uch kungacha boʻladi.

**Sirka** (ovqat sirkasi) — oziqovqatga ishlatiladigan sirka kislotaning suvdagi (3—15%) eritmasi; sanoatda sirka essensiyasi (savdoga chiqariladigan oziq-ovqat sirka ktasining 80% li suvli eritmasi; sanoatda vino, pivo, kucheiz etil spirti eritmasini bijgʻitish yoʻli bilan olinadi) ga suv qoʻshib tayyorlanadi. Oʻzbek pazandachiligida uy sharoitlarida S.ni uzum, anjir, olma va boshqa shirin mevalarning sharbatidan tayyorlanadi. Uzum S.si tayyorlash uchun yaxshi pishgan uzum sharbati sopol koʻza yoki xumchaga solinadi, har 1 l ga 100 g eski Sdan achitqi sifatida qoʻshiladi. Idish ogʻzini zich yopib, kaynash uchun quyosh tushadigan joyga qoʻyiladi. 1015 kundan soʻng qaynashi toʻxtab S. yetiladi. Tayyor S. suzib, idishlarga quyiladi. Konserva, marinadlar, ziravor tayyorlashda, ovqatga ishtahabaxsh maza kiritish, kabob sirkalashda, tibbiyotda va boshqalarda ishlatiladi (qarang Konservalash).

Manbalar
--------

1. ↑  Studies on acetic acid-bacteria

Havolalar
---------

* Gasoline from Vinegar (Sirkadan benzin)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Sirka*** haqida turkum mavjud |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Brianna Maureen Westrup (1997-yil 22-fevral, Korona del Mar, Kaliforniya, AQSh) — shotlandiyalik futbolchi, Reynjers klubi va Shotlandiya terma jamoasi himoyachisi.

Klubdagi karyera
----------------

Janubiy Kaliforniyada, AQShda tugʻilib oʻsgan. Virjiniya universitetida oʻqiyotganda u Virjiniya Kavaliers futbol jamoasida oʻynagan. Oʻqishni tugatgandan soʻng, u Daniyada futbolchilik faoliyatini davom ettirdi va 2019-yil aprel oyida B-93 klubiga oʻtdi. 2019-yilning 7-aprelida u B-93 uchun Daniya chempionatida asosiy tarkibda maydonga tushgan Vildbergga qarshi safar oʻyinida (4:1) debyut qildi. Umuman olganda, 2018/19-yilgi mavsumda u B-93 tarkibida 10 ta oʻyin oʻtkazdi. Keyin u bir yil davomida Nyukaslga (Angliya) koʻchib oʻtdi va u yerda magistraturada oʻqidi, shuningdek, Nyukasl Yunayted ayollar jamoasida oʻynadi.

2020-yil oktabr oyida u «Nyukasl Yunayted»dan Shotlandiya ayollar Premer-ligasi «Reynjers» klubiga oʻtdi. 2020-yil 18-oktabrda u «Reynjers» safida Premer-liganing 1-turi doirasida *Heart of Midlothian*ga qarshi oʻyinda (5:1) asosiy tarkibda maydonga tushdi. 2021-yil 19-may kuni u «Reynjers» safidagi birinchi golini Premer-liga doirasida *Hibernian*ga qarshi oʻyinda 78-daqiqada gol urdi (3:0). Umuman olganda, 2020/21- yilgi mavsumda u Premer-ligada «Reynjers» uchun 18 oʻyindan 17 tasini oʻtkazdi va 1 ta gol urdi. Brianna Mokki Tompson boshchiligidagi asosiy oʻyinchilardan biriga aylandi. Jamoa chempionlik uchun shiddatli kurash olib bordi, ammo klub 3-oʻrinni egalladi. Brianna qishki tanaffus oldidan Motherwell va Glasgow Cityga qarshi ikkita oʻyinda jamoaga sardorlik qildi.

2021-yil 17-mayda u 2020/21-mavsum uchun Reynjersda yilning eng yaxshi ayol futbolchisi sovrinini oldi. 2021-yilning 5-iyunida «Reynjers» bilan shartnoma 2022-yilning oxirigacha uzaytirildi.

Terma jamoadagi karyera
-----------------------

2021-yil 31-may kuni Westrup Shotlandiya terma jamoasi bosh murabbiyi Styuart Maklaren tomonidan ilk bor Shimoliy Irlandiya va Uelsga qarshi oʻrtoqlik oʻyinlariga chaqirildi. 2021-yilning 10-iyunida 24 yoshida u Shotlandiya terma jamoasi safida Shimoliy Irlandiyaga qarshi safar oʻyinida (1:0) asosiy tarkibda maydonga tushdi, ammo 79-daqiqada uning oʻrniga boshqa debyutant Li Eddi maydonga tushdi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Uning otasi Jon va onasi Anita Shotlandiyadan. Uning Niki ismli opasi va Brandon ismli akasi bor. U Corona del Mar oʻrta maktabida oʻqigan va keyin Virjiniya universitetini tugatgan.

Yutuqlar
--------

* «Reynjers» safida yil oʻyinchisi: 2021-yil

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑  „arxiv nusxasi". 24-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-iyun 2022-yil.
5. ↑
6. ↑
7. ↑  „arxiv nusxasi". 14-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-iyun 2022-yil.
8. ↑
9. ↑
10. ↑
11. ↑
12. ↑
13. ↑
14. ↑  „arxiv nusxasi". 24-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-iyun 2022-yil.

Havolalar
---------

* «Reynjers» futbol klubi rasmiy sayti[*sayt ishlamaydi*] (ingl.)
* Shotlandiya futbol assotsatsiyasi [*sayt ishlamaydi*](ingl.)
**Gʻiyosiddin Muhammad** (taxminan 1336-yil 3-may kuni oʻldirilgan) — Elxoniylar davlatining vaziri, Rashididdin Fazlullohning oʻgʻli.

Hayoti
------

1327-yilda Abu Said tomonidan vazir lavozimiga olib kelingan. Manbalarda Bagʻdod cherkovlarini buzish va hanafiylikni tiklash ishlarini amalga oshirgani bilan eslanadi. Shuningdek, Mamluklar bilan tinchlik shartnomasi ham tuzgan. Gʻiyosiddin Muhammad qishloq xoʻjaligini rivojlantirish uchun sharoit yaratib, Xurosondagi poraxoʻrlik holatlariga barham bergani aytiladi.

Gʻiyosiddin Muhammadning faoliyati amirlar tomonidan qoʻllab-quvatlanmagan. 1328-yil iyul oyida amir Ali Podshoh Oyrot unga Sultoniya tomonidan hujum uyushtiradi, ammo bu isyon bostiriladi. 1329-yilda Norin Tagayning qoʻzgʻoloni bostirilib, bu sarkarda ham qatl etiladi. 1334-yilda amalga oshgan Mahmudshoh Inju qoʻzgʻoloni taqdiri ham shunday kechgan.

Oʻlimi
------

1336-yilda Abu Said vafotidan soʻng Mahmudshoh Inju bilan birga harakat qilib, Arpaxonni taxtga olib chiqqan. Hamdulloh Gʻazviniy bu haqida: „Bu davrga kelib, mamlakatda boʻlib oʻtishi uzoq kutilgan fitna koʻtarilib, davlat amaldorlarining har biri oʻz daʼvosiga ega edi. Har kim saltanatdagi muhim vazifalarga oʻz vakilini qoʻyishni niyat qilgandi", deb yozadi. Abu Said oʻrniga kelgan Arpa xonning markaziy hokimiyatni mustahkamlashga qaratilgan chora-tadbirlari samarasiz kechadi. Markaziy hukumatga qarshi chiqqan amir Ali Padshoh boshchiligidagi oyrat qabilasi Arpaxonni hokimiyatdan mahrum qiladi va uning oʻrniga Musoxon hukmdor deb eʼlon qilinadi. Gʻiyosiddin Muhammad 1336-yilda Ali Padshohning xabari boʻlmagan bir vaziyatda qatl qilinadi. Uning mol-mulki esa musodara qilib yuborilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Ṣafadī, *al-Wāfī beʼl-wafayāt*, ed. S. Dedering, IV, Damascus and Wiesbaden, 1959; 2nd ed. 1981, p. 329.
2. ↑  „Qiyasəddin Məhəmməd - Iranica". 4-sentabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-dekabr 2015-yil.
**Jakiya Beysenboyev (Beysembaev;** qozoqcha: *Жақия Бейсенбаев*, 1932-yil, Omsk, Gʻarbiy Sibir hududi, Rossiya SFSR — 1997-yil) — musulmon diniy rahnamosi, 1972—1979-yillarda Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasi (SADUM) qoshidagi Qozoq qoziyatining qozisi.

Biografiyasi
------------

Jakiya Beysenboyevning ota-onasi Sovet hukumati tomonidan taʼqiblar tufayli Rossiya hududiga koʻchib oʻtishga majbur boʻldi. U 1932-yilda Omsk shahrida tavallud topgan. 1959-yilda Olmaota masjidiga yoʻllanma oldi va Buxorodagi Mir Arab madrasasiga oʻqishga kirdi. 1968-yil may oyida Olmaota masjidiga imom etib tayinlandi. 1970-yilda Makkaga haj safariga bordi keyin Nigeriya, Jazoir va Maliga sayohat qildi. 1971—1972-yillarda Damashq universitetida tahsil olgan. 1972-yilda qozogʻistonlik Kaziy Gilmani Sadouakas vafotidan soʻng uning vorisi boʻldi. 1979-yilda Dushanbeda boʻlib oʻtgan Islom konferensiyasida muftiy Ziyovuddinxon Boboxonov kutilmaganda Beysenboyevni lavozimidan chetlatib, uning oʻrniga avval qoziy kotibi boʻlgan Ratbek Nysanboevni tayinladi.

1980-yilda — Koʻkchetov masjidida imom-xatib etib saylandi. Beysenboyevning saʼy-harakatlari bilan masjid binosi dindorlarga qaytarildi. 1997-yilda vafot etgan. 2015-yilda Koʻkchetovda yangi masjid qurildi. Yangi masjid bu hududda xalqni ongiga singdirishda katta hissa qoʻshgan tarixiy shaxs Navon Hazorat (1843—1916) nomi bilan atalganligi sababli, eski masjid nomini oʻzgartirishga toʻgʻri keldi. Koʻpchilikning talabiga koʻra masjidga Jakiya Beysenboyev nomi berildi.

Ushbu quvonchli voqea uchun maxsus kelgan Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasi noib muftiysi Serikbay hoji Oraz masjidga yigʻilganlarni tabriklab, oʻsha shaxsning shogirdi ekanini aytdi.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Жүсіп, Қ.* „Дін деп өткен қажырлы тұлға еді" (kk). *arka-azhary.kz* (21-aprel 2016-yil). Qaraldi: 30-aprel 2019-yil.
2. 1 2  *Ислам и политическая борьба в странах СНГ*, 1992.
3. ↑  *Қазақстан. Ұлттық энциклопедия (К—Қ)*, 2003.
**Temurshayx qadamjosi** — Navoiy viloyati Karmana tumanida joylashgan obyekt. U Karmanadan Raboti Malikka qarab borishda yoʻl ustida joylashgan. Manbalarda yozilishicha, Temurshayx Qosimshayx Azizonning qarindoshi boʻlib, ular bir davrda yashagan. Temurshayx mashhur shayx va avliyoligidan tashqari tabib sifatida sifatida ham el orasida hurmat qozongan.
Karmana hududi va unga yaqin yerlarda kasallarga shifo ulashgan. Baʼzi rivoyatlarda aytilishicha, vafot etgach qabrga qoʻyilgan shayxning qabri oldidagi tuproq ham shifobaxsh boʻlgan. Masalan temiratki kasaliga uchraganlarning kasal joyiga qabr tuprogʻidan surtilsa, tuzalib ketgan. Bu ziyoratgohdan odamlar shifo yoʻlida hali ham foydalanmoqda.

Temurshayx maqbarasi yuqorisiga tugʻ koʻtarilib, tugʻ ustiga „Temir qoʻl" oʻrnatilgan. Bu ramziy maʼnoni bildirib, inson qanday yashashidan qatʼi nazar ochiq qoʻl bilan dunyodan koʻz yumishini anglatgan. Baʼzilar bu tasvirni boshqa maʼnoga yoʻyadilar, yaʼni temurshayx avliyoga kim shak keltirsa, uni xudo shu qoʻl bilan uradi degan taʼrif beradilar. Bunday uslubdagi ramzlar qoʻyish Buxoro atrofidagi shayxlarga xos.

1890-yilda Temurshayx qabrining janubiy tarafida Usta Joʻra Qoʻldoshev masjid qurdirgan. Masjidning boʻyi 10 metr, eni taxminan 7-8 metr. Atrofi ayvon boʻlib, milliy uslubdagi gullar va naqshlar bilan bezatilgan. Masjidning sharqiy qismida 7 ta hujra joylashgan. Bu hujralarda mullavachchalar tahsil olgan. Masjidning janubiy tomonida beklarning hovlisi joylashgan. Karmana bekligining soʻnggi hukmdori Yovqochdibek shu uyda yashagan.

1960-yilga kelib Navoiy GRESi barpo etilishi natijasida korxona atrofidagi masjid va mozor buzib tashlangan. Bugungi kunda bu hududda faqat Temurshayx sagʻanasi va mozorning bir qismi saqlangan, xolos.
Temirshayx ziyoratgohi hozir qarovsiz holatda, davlat himoyasiga olinmagan. Bugungi kundagi texnik holati oʻrganib chiqilganda obidaning ochiq osmon ostidaligi, yomgʻirli va qorli kunlardan nurab ketayotganligi aniqlangan. Yaʼni taʼmirtalab holga kelib qolgan. Meʼmoriy inshootning chegarasi belgilanmagan, obyekt panjara bilan oʻralmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  А. Ҳотамов*. Кармана қадимий диёр*. Toshkent O'qituvchi 2007 — 109 bet.
2. ↑  О.Ҳаитова*. Карманалик буюк сиймолар ва муқаддас қадамжолар*. Toshkent Yangi asr avlodi 2004 — 43 bet.
3. ↑  O. Hayitova, X.Qurbonov*. Karmana tarixi*. Toshkent Mashhur press 2017 — 192 bet. ISBN 978-9943-5163-5-9.
**Janubiy oʻzbekcha** yoki **oʻzbekcha** (oʻzbekcha : اۉزبېکچه، اۉزبېکی، اۉزبېک تورکچه‌سی) — o‘zbek xalqi Afg‘oniston va Pokistonda so‘zlashadigan o‘zbek tilining janubiy varianti. U 6 million kishigacha soʻzlashuvchilarga ega va Oʻzbekistondagi til variantidan farqli ravishda fors-arab yoki nastaliq yozuv usulida yoziladi.

Oʻzbekistonda foydalaniladigan o‘zbek tili shimoliy oʻzbek tili, Afgʻoniston va Pokistonda ishlatiladigan o‘zbek tili janubiy oʻzbek tili deb tushuniladi. Biroq janubiy oʻzbek tilida fors tilidan bir oz koʻproq oʻzlashtirilgan soʻzlar mavjud boʻlib, uni janubiy oʻzbeklarning koʻpchiligi yaxshi biladi, shuningdek pushtu tilidan olingan soʻzlar kam.

Janubiy oʻzbek alifbosi
-----------------------

 Janubiy o‘zbek tilida 1911-yilda yozilgan matn
Janubiy oʻzbek tili „*Arab Yozuv"* deb nomlangan fors-arab yozuv tizimi yordamida yoziladi. Fors tilida ishlatiladigan 32 ta harfdan iborat boʻlsa-da, ularning koʻpchiligi boshqacha talaffuz qilinadi.

Yana qarang
-----------

* Chagʻatoy tili
* Turkiy tillar

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  „Uzbek, Southern".

Havolalar
---------

Onlayn lugʻat

* Janubiy oʻzbek tilidan fors tiliga soʻz tarjimoni



[Turkum:Eron tillari]]
**Ku isitma**, Ku rikketsioz, Avstraliya kasalligi, Oʻrta Osiyo isitmasi, Termiz isitmasi — rikketsiya mikroorganizmlari qoʻzgʻatadigan yuqumli isitmali kasallik.

Tarixi
------

Kasallik birinchi marta 1933 — 1935-yillarda Avstraliyaning Queensland shtatida aniqlangan (nomi shundan olingan). Qoramol, qoʻy, it, ot, tuya, choʻchqa va yovvoyi parrandalar, yovvoyi hayvonlar, kemiruvchilar va odam kasallanadi.

Simptomlari
-----------

Bunda, asosan, oʻpka zararlanib, isitma chiqadi. Klinik belgilari: kasallikning yashirin davri 8 kundan 4 haftagacha davom etadi. Qisqa muddatli isitma koʻtarilishi, ishtaha yoʻqolishi, shilliq pardalar qizarishi, boʻgʻoz hayvonlarda mastit, vaginit va bola tashlash, erkak hayvonlarda orxit kuzatiladi. Tashxis klinik, epizootologik, epidemiologik holatga qarab qoʻyiladi va qon zardobini tekshirish bilan tasdiqlanadi.

Yuqish usullari
---------------

Kasallik qoʻzgʻatuvchisi (Rickettsia burneti) kokk yoki tayoqcha shaklidagi rikketsiya. Tabiatda bu kasallik chaqiruvchisi kanalar, kemiruvchilar organizmida saqlanib, kasallik ular ozuqalarni ifloslashi yoki qon soʻrishi paytida yuqadi. Kasal hayvondan rikketsiya sut, siydik, axlat orqali tashqi muhitga chiqadi. Odamga kasal hayvon sutini qaynatmay isteʼmol qilganda, goʻsht mahsulotlari orqali yoki kana chaqqanda yuqadi. Kasallik koʻproq chorvadorlarda, ferma va kushxona xodimlarida uchraydi.

Davolash usullari
-----------------

Davolashda antibiotiklar (xlortetratsiklin, terramitsin, tetratsiklin, levomitsetin) beriladi.

Kasallikning oldini olish uchun yaylov davri paytida qayvonlar kanalarga qarshi va molxonalar kemiruvchilarga qarshi dezinfeksiya qilinadi. Kasallikka gumon qilingan hayvonlarni tana haporati oʻlchanadi. Qoni tekshiriladi, kasallik aniqlansa, tegishli tadbirlar oʻtkaziladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Ku isitma" *OʻzME*. K-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Adabiyotlar
-----------

* „Ku isitma", *Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi: 5-jild (Konimex — Mirzoqush)*. Toshkent: „Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi" Davlat ilmiy nashriyoti, 2003 — 704 bet.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xolmat Xurramovich Zokirov** (1954-yil 23-avgust, Shoʻrchi tumani, Surxondaryo viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, qishloq xoʻjaligi fanlari nomzodi (1984), professor.

Biografiyasi
------------

Xolmat Zokirov 1954-yil 23-avgust Shoʻrchi tumanida tug‘ilgan. 1971—1976-yillarda Samarqand davlat universiteti kimyo fakultetida tahsil olgan. 1989—1994-yillarda Termiz davlat universiteti umumiy kimyo va ekologiya kafedrasi o‘qituvchisi, katta o‘qituvchisi, 1994—2002-yillarda umumiy kimyo va ekologiya kafedrasi mudiri vazifasini bajaruvchi, 2002—2011-yillarda Termiz davlat universiteti ekologiya kafedrasi dotsenti, 2011—2018-yillarda ekologiya kafedrasi mudiri vazifasida faoliyat olib borgan. 2019-yildan Termiz davlat universiteti ekologiya va tuproqshunoslik kafedrasi professori. 

### Ilmiy faoliyati

Xolmat Zokirov 1984-yilda ruscha: *„Разработка эффективных норм минеральных удобрений под тонковолокнистый хлопчатник в зависимости от режимов орошения на такырно-луговых почвах Сурхан-Шерабадской долины"* mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilib, qishloq xoʻjaligi fanlari nomzodi ilmiy darajasini olgan. 180 ta ilmiy maqolalar muallifi.

Mukofotlari
-----------

* „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligiga 25 yil" esdalik nishoni (2016);
* „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligiga 30 yil" esdalik nishoni (2021);
* „Oʻzbekiston Konstitutsiyasiga 25 yil" esdalik nishoni (2017).

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 1-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2022 — 342 bet.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Erkin Turdaliyevich Berdiyev** (1959-yil 24-noyabr, Piskent shahri, Toshkent viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, qishloq xoʻjaligi fanlari doktori (2018), professor (2019).

Biografiyasi
------------

Erkin Berdiyev 1959-yil 24-noyabr Toshkent viloyatining Piskent shahrida tug‘ilgan. 1982-yilda Toshkent qishloq xo‘jaligi institutining (hozirgi Toshkent agrar universiteti) o‘rmon xo‘jaligi fakultetini tamomlagan. Mehnat faoliyatini „Uzgiprozem" yer tuzish loyiha institutida muhandis-agro-o‘rmon meliorator vazifasidan boshlagan. 1992—1997-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar mahkamasi huzuridagi Oliy Attestatsiya komissiyasida qishloq xo‘jaligi va veterinariya fanlari bo‘yicha bosh mutaxassis, 2006—2015-yillarda Toshkent davlat agrar universiteti „O‘rmonchilik va ekologiya" kafedrasi dotsenti, 2015—2020-yillarda universitetning „Manzarali bog‘dorchilik va ko‘kalamzorlashtirish" kafedrasi mudiri vazifasida faoliyat koʻrsatgan. 2020-yildan Toshkent davlat agrar universitetining „O‘rmonchilik va landshaft dizayni" kafedrasi professori.

### Ilmiy faoliyati

Erkin Berdiyev 1983—1986-yillarda O‘rta Osiyo o‘rmon xo‘jaligi ilmiy tadqiqot institutining aspiranturasida o‘qigan. 1993-yilda ruscha: *„Агротехника выращивания посадочного материала шиповника Федченко и барбариса продолговатого в лесных питомниках"* mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan va qishloq xo‘jaligi fanlari nomzodi ilmiy darajasini olgan. 2018-yilda „Na’matak (Rosa) va chakandani (Hippophae) ko‘paytirish texnologiyasi" mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilib, qishloq xo‘jaligi fanlari doktori (DSc) ilmiy darajasini olgan. Turon Fanlar akademiyasi akademigi (2016). 2019-yilda professor ilmiy unvoni berilgan. 250 ga yaqin ilmiy ishlar, jumladan, 7 ta darslik, 20 ta o‘quv qo‘llanma, 10 ta monografiya, 15 ta uslubiy qo‘llanma, 180 ga yaqin ilmiy maqolalar muallifi.

Mukofotlari
-----------

* „O‘zbekiston Respublikasi qishloq xo‘jaligi fidoyisi" ko‘krak nishoni (2021).

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 1-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2022 — 342 bet.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Chaylaggala** (ozarbayjoncha: *Çaylaqqala*) yoki **Khtsaberd** (armancha: *Խծաբերդ*) — Ozarbayjonning Xoʻjavend tumanidagi qishloq, Togʻli Qorabogʻning bahsli mintaqasida joylashgan. Qishloqda 2020-yildagi Togʻli Qorabogʻ urushigacha etnik armanlar koʻpchilikni tashkil etgan, 1989-yilda esa armanlar koʻpchilikni tashkil qilgan.

Tarixi
------

Qishloq 1932-yilda kollektivlashtirilib, 1962-yilda elektr energiyasi olib kelingan. Ikkinchi jahon urushida qishloqning 155 nafar aholisi qatnashgan, shundan 84 nafari halok boʻlgan. Qishloqda Ikkinchi jahon urushi qurbonlari xotirasiga bagʻishlangan yodgorlik oʻrnatilgan Sovet davrida qishloq Togʻli Qorabogʻ avtonom viloyatining Hadrut tumani tarkibiga kirgan. Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushidan soʻng, qishloq boʻlginchi Artsax Respublikasining Hadrut viloyati tarkibiga kirgan.

Qishloq, Hin Tagher va Katarovank bilan birga, 2020-yilgi Togʻli Qorabogʻ urushi paytida Hadrut viloyatidagi Artsax qoʻrgʻoniga aylandi. Oʻt ochishni toʻxtatish kelishuviga qaramay, arman qoʻriqlash choʻntagi atrofida toʻqnashuvlar boshlandi va qishloqlarning 12-dekabr kuni Ozarbayjon tomonidan bosib olingani, mintaqada baʼzi toʻqnashuvlar davom etgani xabar qilindi. Rossiya tinchlikparvar kuchlari hududga 2020-yil 13-dekabrda yetib keldi. Keyinchalik, Rossiya tinchlikparvar kuchlari 2020-yil 14-dekabrda ushbu hududni masʼuliyat xaritasidan olib tashlagani uchun qishloqlar Ozarbayjon nazoratiga oʻtgani xabar qilindi.

Tarixiy meros ob’ektlari
------------------------

Qishloq va uning atrofidagi tarixiy meros ob’ektlari XVI — XVII asrga oid *Yeghtsan Dzor* cherkovini oʻz ichiga oladi (armancha: *Եղցան ձոր*), XVI — XVII asrga oid xachkar, XVI — XVII asrlarga oid qabriston, XIX asrga oid suv tegirmoni va 1836-yilda qurilgan, 1990-yilgacha yarim vayronaga aylangan oddiy arman cherkovi.

Demografiyasi
-------------

1987-yilda 52 ta uy xoʻjaligi 154 kishidan iborat boʻlib, ularning barchasi armanlar edi.

Qishloqda 2005-yilda 143 kishi, 2015-yilda esa 120 kishi boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Андрей Зубов.* „Андрей Зубов. Карабах: Мир и Война". *drugoivzgliad.com*. 20-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. 1 2 3  Melkumyan, Sergey*. Lernayin Gharabagh*. Yerevan: Luys, 1990 — 254 bet. ISBN 5-545-00522-6.
3. ↑  CIVILNET — A Piece of Hadrut Remains Armenian
4. ↑  President Sarkissian Says Government Has Not ʻProvided Satisfactory Explanationʼ About Attacks on Hadrut
5. ↑  Azerbaijan Says Four Soldiers Killed Amid Cease-Fire Violations In Nagorno-Karabakh
6. ↑  „Армения и Азербайджан развязали войну трактовок" (ruscha). *kommersant.ru*.  Kommersant (16-dekabr 2020-yil). Qaraldi: 21-dekabr 2020-yil.
7. ↑  „Hadrutun iki kəndi yenidən Azərbaycanın nəzarətindədir" (az). *bbc.com/azeri*.  BBC Azeri service (13-dekabr 2020-yil). Qaraldi: 21-dekabr 2020-yil.
8. ↑  „The Results of the 2005 Census of the Nagorno-Karabakh Republic". *National Statistic Service of the Republic of Artsakh*. 2-mart 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-noyabr 2022-yil.
**Taşkın Aksoy** (talaffuzi: *Tashkin Aksoy*; 1967-yil 13-iyun) — nemis futbol murabbiyi va sobiq futbolchisi. Hozirda Turkiyaning Gençlerbirligi klubini boshqaradi.

Faoliyati
---------

Aksoy faoliyatini Herta BSCda boshlagan. 1986-yilda debyutini oʻtkazgan. Olimpiya stadionida jamoasi bilan umumiy 36 ta oʻyinda maydonga tushdi. Bolusporga koʻchib oʻtgandan soʻng vatani Berlinga qaytib, Türkiyemspor bilan shartnoma imzoladi. Aksoy 1993—1997-yillar oraligʻida Berlinning „Borussia" klubida oʻynagan va 115 oʻyinda 11 ta gol urgan. Murabbiy Hermann Gerland bilan kelishmovchilikdan soʻng Aksoy Tennis Borussiani tark etishga qaror qildi. Oradan bir qancha vaqt oʻtganidan soʻng Turkiya oliy ligasi jamoasi Kojaelispordan taklif olgach, Turkiyaga koʻchib oʻtdi va Izmit libosida 15 oʻyinda maydonga tushdi. Harbiy xizmatga chaqirilgunga qadar Kayserisporda bir mavsum oʻynadi. Buni kechiktirish maqsadida Aksoy yana Berlinga koʻchib oʻtdi va TeBe bilan shartnoma imzoladi. Asosiy jamoa tarkibida yaxshi oʻynay olmaydigan Aksoy oʻrinbosarlar jamoasida bir muddat mashgʻulot oʻtkazdi va keyinroq 43 ta oʻyinda maydonga tushdi, „Borussia" ketma-ket mavsumlarda ikki marta quyi ligaga tushib ketdi. Aksoy futbolchilik faoliyatining qolgan qismini Berlinliklarning SV Yeşilyurt klubida oʻtkazgan. 2004-yilda nafaqaga chiqdi.

Murabbiylik faoliyati
---------------------

2007-yilda Aksoy UEFA Pro litsenziyasini qoʻlga kiritdi va NOFV-Oberligada Berliner AK 07 jamoasiga murabbiylik qila boshladi. 2009-yilning yozidan 2010-yilning 11-oktabriga qadar Berlinning „Türkiyemspor" klubini boshqargan. 2012—2013-yilgi mavsum boshidan beri West Regionalligadagi Fortuna Düsseldorfning oʻrinbosarlar jamoasini boshqarib kelmoqda.

Aksoy 2015-yilning 13-aprelida asosiy jamoaning vaqtinchalik murabbiyi etib tayinlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Steckbrief – Taşkın Aksoy" (olmoncha). *ping-pong-veterans.de* (17-oktabr 2004-yil). 5-noyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-sentabr 2010-yil.
2. 1 2  *Doneck, Karsten*. Ein kleiner Beitrag zu Butts Karriere (olmoncha). *Der Tagesspiegel* (29-iyul 2000-yil).
3. ↑  „Taskin Aksoy neuer Trainer der U 23 von Fortuna" (olmoncha). *Fortuna Düsseldorf* (17-iyun 2012-yil). 20-iyun 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-iyun 2012-yil.
4. ↑  „Kramer wird neuer Trainer in Düsseldorf" (olmoncha). Qaraldi: 13-aprel 2015-yil.

Havolalar
---------
**Yasin Öztekin** (talaffuzi: *Yasin Oʻztekin*; 1987-yil 19-martda tugʻilgan) — turk va nemis futbolchisi, „Samsunspor" klubi himoyachisi.

Hayoti
------

Yasin Öztekinning bobosi 1960-yillarda Kırshehirdan Germaniyaga Gastarbayter sifatida koʻchib oʻtgan. Yasinning ota-onasi futbolning ashaddiy ishqibozlari boʻlib, uni besh yoshidayoq Alemannia Scharnhorst futbol maktabiga berishgan. Yasinning otasi shu maktabda murabbiy boʻlib ishlagan.

Martaba
-------

2011-yil 3-yanvarda Öztekin erkin agent sifatida Turkiyaning „Genchlerbirligi" klubiga oʻtgan. U darhol jamoaning asosiy oʻyinchilaridan biriga aylandi va bir yarim mavsumda buning uchun Turkiya Superligasida 50 ta oʻyin oʻtkazdi va 8 ta gol urdi. 2012/13-yilgi mavsum boshlanishidan oldin Öztekin "Trabzonspor "jamoasi bilan toʻrt yillik shartnoma imzoladi. Bu jamoa bilan u Yevropa musobaqalarida qatnashish, Yevropa ligasining ikkita oʻyinida qatnashish boʻyicha oʻzining ilk tajribasiga ega boʻldi, shuningdek, Turkiya kubogi finaliga chiqdi, unda „Trabzonspor" va „Fenerbaxche"ga 0:1 hisobida yutqazdi.

2013-yilning iyul oyida Öztekin „Kayseri Erciyespor" klubiga oʻtdi, u transferi uchun 417 ming yevro toʻladi va u bilan 3 yillik shartnoma imzoladi. Bundan tashqari, „Trabzonspor" futbolchini keyingi sotgan taqdirda transfer summasining 20 foizini olish huquqini oldi. Öztekin „Erciyespor"da mavsum davomida Turkiya chempionatida 28 ta oʻyin oʻtkazib, 6 ta gol urdi va 8 ta golli uzatmani amalga oshirdi.

2014-yilning avgustida Öztekin „ Galatasaroy"ga oʻtdi va u uchun 2,5 million yevro toʻladi. Shartnoma toʻrt yilga imzolandi.

Yutuqlar
--------

* Turkiya chempioni (2): 2014/15, 2017/18
* Turkiya Superkubogi sohibi : 2015

Manbalar
--------

1. ↑  „Sol kanatta yeni bir fırtına: Yasin Öztekin" (turkcha).  Turkish Football Federation (2-mart 2012-yil). 8-avgust 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-yanvar 2015-yil.
2. ↑  „Spielstatistik Borussia Dortmund - Bayer Leverkusen 1:1 (1:0)" (de).  fussballdaten.de. 2-may 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-iyul 2010-yil.
3. ↑  „Yasin Öztekin, Erciyesspor'da!" (turkcha).  Ajansspor.com (25-iyul 2013-yil). 28-iyul 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-yanvar 2015-yil.
4. ↑  „Galatasaray'da 2. Engin Baytar dönemi!" (turkcha).  Skorer (6-avgust 2014-yil). 22-yanvar 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-yanvar 2015-yil.
5. ↑  „Yasin Öztekin resmen Galatasaray'da" (turkcha).  Hürriyet.com.tr (8-avgust 2014-yil). 22-yanvar 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-yanvar 2015-yil.
**Yangi Kaledoniyadagi din — Yangi Kaledoniya** xalqlariga xos boʻlgan diniy eʼtiqodlar toʻplami hisoblanadi. Bu mamlakatdagi barcha diniy masalalar Jorj Mandelning 1939-yil 16-yanvar va 6-dekabrdagi farmonlari bilan tartibga solinadi. Aholining asosiy qismi xristianlar (katoliklar — 60 %, protestantlar — 30 %), shuningdek, sunniy musulmonlar (4 %) ni tashkil etadi. Melaneziyaliklar nasroniylik bilan bir qatorda anʼanaviy mahalliy dinlarga eʼtiqod qilishadi.

Xristianlik
-----------

 Noumeadagi Avliyo Jozef sobori
 Noumeadagi eski ibodatxona

Anʼanaviy eʼtiqodlar
--------------------

Islom
-----

 Buray shahridagi islom madaniyat markazi
Yangi Kaledoniyadagi islom diniga kam insonlar eʼtiqod qiladi, YAngi Kaledoniyada Islom diniga eʼtiqod qiluvchilar soni 6357 tani tashkil etadi. Yangi Kaledoniyadagi musulmonlarning aksariyati etnik yavaliklar hisoblanadi. Bu shtatdagi musulmonlar asosan fransuz, shuningdek arab va indonez tillarida gaplashadi. Bu Avstraliya va Fiji Respublikasidagi qoʻshni ingliz tilida soʻzlashuvchi musulmon jamoalari bilan ular oʻrtasida lingvistik tafovutni keltirib chiqaradi. Yangi Kaledoniya orollarida 2 ta islom diniy markazlari mavjud. Birinchi markaz Buraya shahrida joylashgan boʻlib, asosan Jazoirdan kelgan muhojirlarning avlodlaridir. Ikkinchi markaz Yangi Kaledoniya poytaxti Noumea shahrida joylashgan. Yangi Kaledoniyadagi musulmonlarning katta qismi sunniylar hisoblanadi. Yangi Kaledoniya mamlakatida qadimdan aholi emigratsiyasi mavjud boʻlganligi sabab, nisbatan aholi orasida din nuqtai nazardan turfa xillik mavjud. Ayrim hududlarida Islom va Yahudiylik yoki boshqa orol hududlarida mahalliy anʼanaviy dinlar mavjud boʻlsa, poytaxt va unga tutash qismlari va Yangi Kaledoniyaning qolgan koʻplab hududlarida Xristianlik dini ulushi yuqori hisoblanadi.

Boshqa dinlar
-------------

Yangi Kaledoniya yahudiy jddiniga eʼtiqod qiluvchillar soni 300 ga yaqin kishin i tashkil etadi. U yerda sinagoga mavjud. Buddizm va hinduizmga asosan Janubi-Sharqiy Osiyo va Hindistondan kelganlar amal qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Richard Adler*. Religious Cooperation in the Pacific Islands*. Institute of Pacific Studies, University of the South Pacific, 1983.
2. ↑  Manfred Ernst*. Globalization and the Re-shaping of Christianity in the Pacific Islands*. Pacific Theological College, 2006. ISBN 9789823480206.
3. ↑  „Un Beth Habad à Nouméa en Nouvelle Calédonie | LPH INFO" (fr). *LPH INFO* (29-yanvar 2017-yil). Qaraldi: 10-aprel 2018-yil.
4. ↑  „Association Bouddhique de Nouvelle-Calédonie" (fr).  cafe-the-la-soupe.blogspot.fr. Qaraldi: 10-aprel 2018-yil.
**Kuyi Murg‘kush** — Buxoro shahrining Shayx Rangrez qismida joylashgan qadimiy guzar.

Guzar tarixi
------------

„Ku" termini bo‘yicha qaralganda, bu guzar XVI—XVII asrga mansub. Chunki XVII asrdan so‘ng „ku" termini ishlatilmay qolgan. Lekin vaqf hujjatlarida guzar XVIII asr boshida ro‘yxatga olingan. Kuyi Murg‘kush guzari Xo‘jabulg‘or, Xullabofon guzarlari bilan chegaradosh. Guzarda Rossiya imperiyasi bilan savdo qiluvchi karvonboshi istiqomat qilgan. Guzar aholisi to‘fboflik hamda mashkoblik qilishgan.

Guzarda masjid va maktab mavjud bo‘lgan. Unda, shuningdek, Xo‘ja Porso nomidagi xotin-qizlar hammomi bo‘lib, u XIV asr so‘fiylik oqimining namoyandasi Xo‘ja Porso nomida edi. U yer mahalliy aholi uchun qadamjo hisoblangan. Guzardagi ziyoratgohlardan yana biri — Sabatbof qabri bo‘lgan. Shuningdek, Kuyi Murg‘kush guzarida Ahmadboy tomonidan qurilgan uy ham mavjud edi. Uni keyinchalik Buxoro amiri o‘z ixtiyoriga olgan. Unda Rossiya imperiyasidan keladigan mehmonlar istiqomat qilishgan.

Guzarning Kuyi Murg‘kush deb nom olishi Xo‘ja Porso hammomi shu guzarda qurilgani bilan bog‘liq. Manbalarda qayd etilishicha, hammom bitgandan keyin ilohiyot olimi Xo‘ja Porso tovuq keltirib, qon chiqarib so‘yishni aytgan va „guzar kuyi Murg‘kush („tovuq so‘yuvchilar") deb atalsin" degan. Xo‘ja Porsoning o‘z guzari shu guzarning ro‘parasida joylashgan.

1927-yil 10-avgustda olingan hisobotga ko‘ra guzarda 62 xo‘jalik bo‘lib, unda 260 kishi istiqomat qilgan. 1929-yili qayta ro‘yxatga olinganda Kuyi Murg‘kush, shuningdek, XV asrning 80-yillarida tashkil etilgan Muhammad Qosim, vaqf hujjatlarida XVII asrda ro‘yxatga olingan Kokilayi Kalon, XVIII asrda amir Shohmurod tomonidan tashkil etilgan Xo‘jabulg‘or guzarlari birlashtirilib, guzari Mehnat nomini olgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Раҳматова С. Қурбонов Ҳ*. Бухоро гузарлари тарихидан лавҳалар*. Бухоро: Бухоро, 1995 — 14 bet.
2. ↑  To‘rayev H*. Buxoro toponimikasi*. Buxoro: Durdona, 2021 — 44 bet.
**Eldor Sobirjonovich Toʻlyakov** (1986-yil 9-iyulda tugʻilgan, Toshkent viloyati, Orjonikidzevskiy tumani) — oʻzbek siyosatchisi.

Biografiyasi
------------

Eldor Toʻlyakov „Taraqqiyot strategiyasi" markazi ijrochi direktori, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatasining Byudjet va iqtisodiy islohotlar qo‘mitasi aʼzosi, „Milliy Tiklanish" demokratik partiyasi Markaziy Kengashi aʼzosi.

Shuningdek, Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universitetida O‘zbekiston Respublikasida investitsiyalarni o‘zaro rag‘batlantirish va himoya qilish bo‘yicha ikki tomonlama shartnomalar asosida xorijiy investitsiyalarni himoya qilish mavzusida mustaqil tadqiqotchi.

Eldor Toʻlyakov Toshkentdagi Xalqaro Vestminster universitetining tijorat huquqi fakultetini tamomlagan hamda Frankfurt huquq va moliya universitetida huquq magistri darajasini olgan (Institute for Law and Finance, University of Frankfurt).

Chirchiq shahridagi 2 va 7-sonli maktablarda tahsil olgan.

2019-yil 22-dekabr kuni Eldor Toʻlyakov xalq deputatlari Toshkent shahar Kengashi deputati etib saylangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Халқ депутатлари Тошкент шаҳар Кенгаши депутатларини рўйхатга олиш тўғрисида" (uz). *Тошкент шаҳар ҳокимлиги*. Qaraldi: 8-yanvar 2020-yil.
**Xonaqatepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Mil.avv. II-I asr, mil. V—VIII asrlar. Samarqand viloyatining Ishtixon tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Xonaqa" MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Balandtepa**  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Toshkent viloyatining Boʻstonliq tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Koʻlsoyning oʻng soxilida joylashgan, Sijjakdan baland. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |