1934 yilda Poʻlat dubulgʻa aʼzolari
**"Poʻlat dubulgʻa, front askarlari ittifoqi"**, (nemischa:, **Stalhelm**) — 1918-1933 yillardagi nemis antikonservativ-monarxistik siyosiy va jangari tashkiloti.

Tarixi
------

1918-yil dekabrda Magdeburgda Birinchi jahon urushida Germaniya magʻlub boʻlganidan keyin revanshist ofitserlar tomonidan tuzilgan tashkilot . Yahudiylar va sotsialistlarga tashkilotga aʼzo boʻlish taqiqlangan edi.

„Poʻlat dubulgʻa" tashkilotining asos solingandan boshlab Frants Seldte fashistlar hokimiyati tepasiga kelganidan keyin tashkilot hujum otryadlariga kiritilgunga qadar mavjud boʻlgan. Tashkilot mohiyatan Teodor Dusterbergning Germaniya milliy partiyasining (Deutschnationale Volkspartei) harbiy qanoti edi.

Reyxsverning hajmi Versal shartnomasi shartlariga koʻra cheklanganligi sababli, „Poʻlat dubulgʻa" aʼzolari oʻzlarini nemis armiyasining "zaxirasi ", „qora", yaʼni maxfiy Reyxsver deb bilishgan. 1930-yilda „Poʻlat dubulgʻa" larning soni 500 mingga yetdi.

1929 yilda Poʻlat dubulgʻa boshqa oʻng qanot (millatchi, antikommunistik va antidemokratik) tashkilotlar va partiyalar — NSDAP, Germaniya milliy xalq partiyasi, Reyxslandbund (Reyxslandbund) va Pan-German Ittifoqi bilan birlashdi. Geynrix Bryuning hukumatiga, sotsial-demokratik va kommunistik partiyalarga qarshi "Garzburg fronti "deb nomlangan. 

1932 yil 13 martda „Poʻlat dubulgʻa" mustaqil partiya sifatida prezidentlik saylovlarida qatnashdi, uning nomzodi Teodor Dusterberg („mustaqil") 6,8 % ovozni qoʻlga kiritdi. 

Poʻlat dubulgʻaning koʻplab aʼzolari, xususan Pol Xausser, natsistlar rejimi ostida karyera qilishni davom ettirdilar. Poʻlat dubulgʻa uchun koʻplab marshlar va qoʻshiqlar yozgan bastakor Hermann Blume keyinchalik fashistlar rejimi uchun targʻibot qoʻshiqlarining taniqli yozuvchisiga aylandi. Uning baʼzi marshlari zamonaviy Bundesver tomonidan qoʻllaniladi. 

1951 yilda tashkilot *Der Stahlhelm e. V.* *- Bund der Frontsoldaten — Kampfbund für Europa* (Poʻlat dubulgʻa — Front askarlari ittifoqi — Evropa uchun kurash ittifoqi) *nomi bilan qayta tashkil etildi. U*ni feldmarshal Albert Kesselring boshqargan. Tashkilot hali ham mavjud, garchi uning siyosiy ahamiyati yoʻq boʻlsa ham.

Tashkiliy tuzilmasi
-------------------

Stahlhelm tumanlar (*Gau*), har bir saylov okrugi, Gaus tumanlari (*Kreis*) bir yoki bir nechta shahar tumanlari, qishloq tumanlari yoki kichik yerlar, mahalliy guruhlarning tumanlari (*Ortsgruppe*) bir yoki bir nechta shaharlar, munitsipalitet, Gamburg shtatining okrugi yoki mahalliy qismida mahalliy guruhlarning har biri fyurer batalyonlari boshchiligidagi bir necha batalyon (*Batalyon*), kompaniya furer boshchiligidagi kompaniyalar batalyonlari (*Kompanie*), zugfurer boshchiligidagi vzvodlardan (*Zug*) shirkatlarini maydonga tushirdi. Gruppenfurer boshchiligidagi guruhlardan (*Gruppe*) vzvodlarni ham. 

Oliy organi — Front safidagi askarlarning milliy kongressi (*Reichsfrontsoldatentag*), okrugning oliy organi — front askarlarning okrug kongressi (*Gaufrontsoldatentag*), okrug kongresslari oʻrtasida — tuman kengashlari (*Gauvorstand*), eng yuqori mansabdor shaxs- okrug raisi (*Gauvorsitzender*), lavozimi boʻyicha okrug qoʻmondoni (*Gaufürer*) boʻlib, diviziya fyureri unvoniga ega, okrugning oliy organi frontdagi askarlarning tuman qurultoyi (*Kreisfrontsoldatentag*), okrug oʻrtasida. Kongresslar — tuman kengashi (*Kreisvorstand*), eng yuqori mansabdor shaxs — okrug raisi (*Kreisvorsitzender*), u lavozimi boʻyicha okrug qoʻmondoni (*Kreisfürer*) boʻlgan va brigadefyurer unvoniga ega, mahalliy guruhning eng yuqori organi — umumiy yigʻilish. (*Generalversammlung*), umumiy yigʻilishlar orasida — mahalliy guruhning boshqaruvi (*Ortsgruppenvorstand*), mahalliy guruhning eng yuqori mansabdor shaxsi polk fyurer darajasiga ega mahalliy guruhning raisi (*Ortsgruppenvorsitzender*) hisoblanadi. 

Yoshlar tashkilotlari — *Jungstahlhelm*, Scharnhorst Union (*Sharnhorstbund*), Langemark talabalar doirasi (*Studentenring Langemark*). Ayollar tashkiloti — Qirolicha Luiza Ittifoqi (*Bund Königin Luise*).

Oʻrinlar
--------

 „Poʻlat dubulgʻa" tashkiloti unvonlari va nishonlari.
Tugma teshiklarining rangi: 

qora — piyodalar, 

sariq — otliqlar, 

toʻq sariq — xabarchilar va radio, 

pushti — avtomobillar va tanklar, 

qizil (+ aiguillette) — Bundesfuhrer Frans Seldte shtab-kvartirasi.

 Po'lat dubulgʻa nishoni, 1918-1933

| Tugma teshigi | Yelka tasma | Daraja |
| --- | --- | --- |
|  |  | *Bundesfuerer* (Frans Seldte) |
|  |  | *Bundeshauptmann* |
|  |  | *Obergruppenfyurer* |
|  |  | *Divisionsfuerer* |
|  |  | *Brigadefurer* |
|  |  | *Polk fyureri* |
|  |  | *Shtab fyureri* |
|  |  | *Batalyon furer* |
|  |  | *Kompanifuerer* |
|  |  | *Obersugfürer* |
|  |  | *Zugfyurer* |
|  |  | *Oberfeldmeister* |
|  |  | *feldmeister* |
|  |  | *Gruppenfuerer* |
|  |  | *Staffwehrmann* (yeng yamogʻi; vehrman kabi tugma teshigi) |
|  |  | *Obervermann* (yeng yamogʻi; vehrman kabi tugma teshigi) |
|  |  | *Verman* |
|
| **Manba** :  |

Manbalar
--------

1. ↑  „«Стальной шлем»". 15-oktabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-dekabr 2010-yil.
2. ↑  Davis 1980. sfn error: no target: CITEREFDavis1980 (help)

Adabiyot
--------

* Berghahn V. R Der Stahlhelm Bund der Frontsoldaten. 1918-1935 yillar. Dyusseldorf, 1966 yil

Havolalar
---------

* DHM — Lebendiges virtuallles Museum Online: Artikel zum Stahlhelm mit weiteren Links
* Kristof Xyubner, Bayerischer Stahlhelm, in: Historisches Lexikon Bayerns
* Chelik dubulgʻa belgisi Wayback Machine saytida arxivlandi (2007-09-29).
* temir dubulgʻa Wayback Machine saytida arxivlandi (2019-09-10).