Qizil qon tanachalari (eritrotsitlar) oʻlchamining normadan oʻzgarishi - **anizotsitoz** deb nomlansa, ularning normal shakli (disksimon)ning oʻzgarishi - **poykilotsitoz** deb nomlanadi.

Eritrotsitlar
-------------

**Eritrotsitlar** (inglizcha: RBC - **red blood cells** = qizil qon tanachalari) qon hujayralari boʻlib, kislorod tashish vazifasini bajaradi. Eritrotsitlar barcha hujayralardan yadrosi va asosiy organellalari yoʻqligi bilan farqlanadi va oʻzida quyidagi xususiyatlarni jamlaydi: ***diametri*** 7,2mkm (6,9-7,8mkm) ***qalinligi*** periferiyada 2mkm, markazda 1mkm ***yuzasi*** 120-140mkm2 ***hajmi*** 80mkm3 (78-95mkm3)       ***normal shakli*** – sirkular, ikki tomonlama disk koʻrinishida (kulchasimon)

Ikki tomonlam disksimon (botiq) ligining afzalliklari
-----------------------------------------------------

Bu RBC larni yetarlicha egiluvchan boʻlishini taʼminlaydi. Egiluvchanlik esa minimal 3,5 mkmli kapillardan erkin harakatlanishni taʼminlaydi. Shuningdek, bu shakl sirt hajmini sezilarli oshiradi, shu sababli RBC lar osmotik bosim oʻzgarishiga chidamli boʻladi. (gipotonik eritmalarda nisbatan gemolizga chidamli boʻladi). Kattaroq yuza O2 va CO2 larning tezroq almashishini taʼminlaydi.

Normal miqdori
--------------

Chaqaloqlarda 6-7mln/mm3                                                                                                              

Erkaklarda 5,5mln/mm3. (5-6,5mln/mm3). Ayollarda 4,8mln (4,5-5,5mln/mm3)                                                        

*Klinik jihatda 5mln/mm3 100% deb hisoblanadi*

Anizositoz
----------

*Eritrotsitlar oʻlchamining oʻzgarishi* **anizositoz** deb nomlanadi va uning ikki: *mikrositoz* *va makrositoz turlari farqlanadi.*

**Mikrositoz** – RBC lar oʻlchamining kichiklashi hisoblanadi. Fe tanqislik anemiyalarda, uzoq davom etuvchi majburiy nafas olishda hamda osmotik bosim oshishida kuzatiladi.

**Makrositoz** – RBC lar oʻlchamining oshishi hisoblanadi. Megaloblastik anemiya, jismoniy mashqlar paytida, osmotik bosim tushganda kuzatiladi.

Poykilositoz
------------

Eritrotsitlar shaklining oʻzgarishi **poyikilositoz** deyiladi va quyidagi koʻrinishlarda boʻlishi mumkin:

**Bujmayish** – gipertonik eritmalarda kuzatiladi. (RBC suyuq qismi tashqariga chiqishi hisobidan)                       

**Sferotsitlar** – bu shar shaklidagi RBClar. Sferotsitoz deb nomlangan irsiy kasallikda aniqlanadi. Bu hujayralar nozik boʻladi, bunday shakl gipotonik eritmalarda ham kuzatiladi.           **Elliptositlar** baʼzi turdagi anemiyalarda kuzatiladi.                                                                                                        

**Oʻroqsimon hujayralar** yoki yarim oysimon hujayralar gʻayritabiiy gemoglobini bor oʻroqsimon anemiya kasalligida aniqlanadi.                                                                                         **Poyikilositlar** - kolba, bolgʻa yoki boshqa turdagi hujayralar hujayra membranalarining deformatsiyalari sabab yuzaga keladi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Artur Guyton, John Hall: Textbook of

medical physiology; 14th edition, 2020.
2. 1 2  Linda Costanzo: Medical physiology; 6th

edition, 2018.
3. 1 2 3 4 5  Indu Khurana, Arushi Khurana: Textbook of medical physiology; 2nd edition, 2009.