**Markus Merk** (1962 yil 15 martda tug'ilgan) - sobiq nemis futbol hakami. U *Germaniyada yilning eng yaxshi hakami* sovrinining olti karra g'olibi va Bundesligada hakamlik qilish bo'yicha rekordchi hisoblanadi. 2005-yilda Merk futbolga qilgan xizmatlari va Hindistondagi xayriya ishlari uchun Germaniya Bundesverdienstkreuz (Federal xizmatlari uchun xochi) ordeni bilan taqdirlangan. U 2008-yil 17-mayda Bundesliganing 2007-08-mavsumining so'nggi kunida "Bavariya" va "Gerta" o'rtasidagi o'yinni boshqarib, faoliyatini yakunladi.

U 2004, 2005 va 2008-yillarda Xalqaro futbol tarixi va statistikasi federatsiyasi tomonidan eng yaxshi hakam deb topilgan.

Hozirda u Sky Deutschland uchun ekspert va 2010-2011-yilgi mavsumda Turkiyaning Lig TV ( Turkiya Superligasi huquqlariga ega) futbol kanalida bosh hakam sharhlovchisi bo'lgan.

Bundesligadagi faoliyati
------------------------

1988-yilda Merk o'z klubi vakili bo'lgan 25 yoshida Bundesliganing eng yosh hakami etib tayinlandi. To'rt yildan so'ng u FIFA referisi bo'ldi va 1992-yilda Barselonadagi yozgi Olimpiya o'yinlarida hakamlik qildi. Keyingi yillarda Merk o'zini kuchli, ishonchli hakam sifatida ko'rsatdi.  U olti marta misli ko'rilmagan Germaniyada yilning eng yaxshi hakami sifatida saylangan.

UEFA faoliyati
--------------

Merkning UEFA Yevro-2004 final o'yinini boshqarib borishiga Portugaliya qattiq qarshilik ko'rsatdi. Portugaliyaning raqibi Gretsiya bo'ldi, uning jamoasining murabbiyi Otto Rexagel Merkning stomatologik bemori edi. Shunga qaramay, Merk ushbu o'yindagi ajoyib hakamligi uchun butun dunyo e'tirofiga sazovor bo'ldi.

2004-yil 21-aprelda Chempionlar ligasi yarim finalida sobiq jamoa "Portu"ga qarshi o‘yinda "Deportivo" himoyachisi Xorxe Andrade Dekoga zarba bergani uchun Merk tomonidan qizil kartochka olib maydondan chetlatildi. Bu imo-ishora do'stona xarakterga ega bo'ldi, ammo hakam buni e'tiborsiz qoldirdi va darhol himoyachiga yurish bo'yicha buyruq berdi. U bir o'yinda diskvalifikasiya qilishga majbur bo'ldi. Yakunda Joze Mourinho jamoasi finalga yo'l oldi.

2004-05-yilgi Chempionlar Ligasi chorak finalida u "Milan" va "Inter" o'rtasidagi javob o'yinida referelik qildi va "Inter" o'yinchisi Esteban Kambiasso tomonidan kiritilgan golni bahsli tarzda rad etdi, bu esa "Inter" muxlislarini maydon va o'yinga shisha va shamlar uloqtirishiga olib keldi.

Yana bir bahsli lahza 2005-yil 6-dekabr kuni Artmedia va Portu jamoalari o‘rtasidagi o‘yinning 71-daqiqasida Merk jarima maydonchasi ichida Pepening qo‘l bilan to‘pni urganini ko'rib qoldi.

FIFA faoliyati
--------------

Merk 1992-yilgi Olimpiadada (ikki marta chaqiruv), 1993-yilgi Jahon chempionati saralashida Gollandiya va Angliya o'rtasidagi o'yinda to'rtinchi hakam bo'lgan. Merk shuningdek, 1997-yilgi UEFA kubogi g'oliblari kubogi finalini va 2003-yilgi UEFA Chempionlar ligasi finalini boshqargan. U Kamerun va Kolumbiya o'rtasidagi 2003-yilgi FIFA Konfederatsiyalar kubogining yarim finalida hakam bo'lgan, bu o'yin Mark-Vivien Foening o'limi bilan esda qolgan.

2006-yilgi jahon chempionatida u uchta o'yinda referelik qilgan. Amerika Qo'shma Shtatlari va Gana o'yini Merk uchun 2006-yilgi Jahon chempionatidagi so'nggi o'yin bo'ldi, chunki u pley-off bosqichidagi o'yinlarning birortasiga hakamlik qilish uchun tanlanmagan edi. Merk bundan keyin butun FIFA hakamlik jarayonini keskin tanqid qildi va Germaniyaning *das aktuelle Sportstudio* sport teleko'rsatuvida "bu mening hayotimning ikki haftasini o'g'irladi" va chaqiruvsiz hakamlar lagerida qolishga majbur bo'lganini ta'kidladi.

2008-yilning 1-martida "Verder" hujumchisi Markus Rozenberg yaqqol ofsayd holatidan gol urdi; Merk dastlab gol berdi, lekin shundan so'ng darhol bu noqonuniy ekanligini angladi, ammo xatosini qaytarish uchun juda kech edi. U buni "faoliyatimdagi eng achchiq lahza" deb atadi va video takrorlashni joriy qilishga chaqirdi.

Maqtovlar
---------

* DFB Germaniyada yilning eng yaxshi hakami: 1995, 1996, 2000, 2003, 2004, 2006
* Bundesverdienstkreuz (Germaniya Federativ Respublikasining xizmatlari uchun) 2005-yil

Xayriya
-------

Diniy Merk 1991-yildan beri Hindistondagi qashshoqlarga faol yordam berib, kambag'allarga asosiy stomatologik yordam ko'rsatadi. U *Indienhilfe Kaiserslauternga* yordam beradi, u uysizlar uchun maktablar va uy-joylar quradi, shuningdek, asosiy tibbiy yordam ko'rsatadi.

Shaxsiy hayot
-------------

Merk Kayzerslauternda tug'ilgan. Kasbi stomatolog, xotini va o'g'li bilan Otterbachda yashaydi. U 2005-yilgacha professional stomatolog bo'lgan, u shifokorlarga maslahat beradigan bemorlar uchun har chorakda to'lanadigan *Praxisgebührga* qarshiligi sababli amaliyotni to'xtatgan. Bugungi kunda u motivatsion seminarlarni olib boradi. Merk yoshligida va o‘smirligida baland va xirillagan ovozi tufayli masxara qilingan.

Merk ham o'yindagi eng kuchli hakamlardan biri. U muntazam ravishda hamkasblarini yillik fitnes testlarida o'tkazib yuboradi va marafondagi shaxsiy eng yaxshi ko'rsatkichi 2:42 ni tashkil qiladi.

Yon eslatma sifatida "Merk" nemischa "merken" fe’lining buyruq shaklidir (e’tibor qilmoq, yodda tutmoq). Shu sababli uning bosh sahifasi *merk-es-dir.de* Wayback Machine saytida arxivlandi (2004-09-02). ("keep-it-in-mind.de") deb nomlanadi.

Manbalar
--------


1. ↑  „Former Results | IFFHS" (en-US). *IFFHS*. Qaraldi: 3-noyabr 2016-yil.
2. ↑  „Archived copy". 5-dekabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-mart 2020-yil.
3. ↑  „HISTORY : IFFHS AWARDS - MARKUS MERK (GERMANY) 2004, 2005, 2008 | IFFHS". *iffhs.de*. 31-yanvar 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-yanvar 2020-yil.
4. ↑  „Milan game ended by crowd trouble". *BBC News* (12-aprel 2005-yil).
5. ↑  „Internazionale 0 - 1 Milan (Agg: 0 - 3)". *Guardian* (12-aprel 2005-yil). Qaraldi: 3-oktabr 2013-yil.
6. ↑  *Fohr, Sven*. „Fussball-EM: Markus Merk kämpft gegen Zeitlupen im Stadion" (de). *Die Welt*. Welt (10-iyun 2008-yil). Qaraldi: 29-oktabr 2020-yil.
7. ↑  *Flohr, Sebastian*. „Fußball-Schiedsrichter Markus Merk: Entscheiden wie die beste Pfeife der Welt" (de). *Faz.net*. FAZ (15-aprel 2006-yil). Qaraldi: 29-oktabr 2020-yil.