recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Dasturiy taʼminot ombori** (inglizcha: *software repository*) — har qanday maʼlumot saqlanadigan joy. Koʻpincha ombordagi maʼlumotlar tarmoq dasturiy taʼminotini yanada tarqatish uchun mavjud boʻlgan fayllar sifatida saqlanadi.

Bir tilda yozilgan dasturlarni saqlash uchun omborlar mavjud (masalan, CPAN, Perl va hokazo) yoki bitta platforma uchun moʻljallangan. OpenSolaris, FreeBSD va Linuxning tarqatish distrubutorlari kabi koʻplab zamonaviy operatsion tizimlar rasmiy omborlarga ega, shuningdek, paketlarni boshqa joylardan oʻrnatish imkonini beradi. Aksariyat omborlar bepul, biroq baʼzi kompaniyalar pullik obuna uchun oʻz omborlariga kirish imkonini beradi.

Omborlar versiya boshqaruv tizimlarida ishlatiladi, ular barcha hujjatlarni oʻzgartirish tarixi va boshqa xizmat maʼlumotlari bilan birga saqlaydi.

Omborlarni yaratish uchun turli avtomatlashtirilgan tizimlar mavjud. Omborlarning turlaridan biri: CD/DVD-dasturiy taʼminot paketlari uchun oʻrnatish disklari.

Linux tarqatish orasida metadata formatli omborlar YUM RPM-paketlar va metadata omborlari APT DEB-paketlarga asoslangan tarqatish bilan mashhur.

Manbalar
--------

1. ↑   Русское сообщество Subversion рекомендует использовать вместо термина репозиторий термин хранилище, поскольку он полностью соответствует как прямому переводу слова repository, так и его понятию.

Havolalar
---------

* Статья «Репозитории» в вики ubuntu.ru
**Nasl uchun gʻamxoʻrlik** - qayvon larning oʻz naslini yashab krlishi va rivojlanishini taʼminlash uchun eng qulay sharoit yaratishidan iborat fa-oliyati. Oddiy holda Nasl uchun gʻamxoʻrlikgʻ. pana joy tanlash va oziq toʻplashdir. Masalan, ayrim pardaqanotlilar falajlangan hasharot tanasiga tuxum qoʻyadi. Hasharot tuxumdan chiqqan lichinka uchun oziq boʻladi. Nasl uchun gʻamxoʻrlikgʻ.ning nisbatan mukammal shakli naslni passiv va aktiv parvarish qilishdan iborat. Birinchi holda ona yoki ota organizm tuxumlari yoki yosh naslini terisidagi maxsus chu-qurchalari, teri burmalari, xaltalarida olib yuradi. Nasl uchun gʻamxoʻrlikgʻ.ning bu shakli ayrim ignaterililar, qisqichbaqasimonlar, mollyuskalar, chayonlar, oʻrgimchaklar, baliklar (dengiz otchasi, igna baliq), suvda va quruklikda yashovchilar (doya qurbaqa, pipa), tuban sut emi-zuvchilar (yexidna, xaltalilar) uchun xos. Aktiv Nasl uchun gʻamxoʻrlikgʻ.da voyaga yetgan organizmlar pana joy quradi; bolalarini oziqlantiradi, isitadi, himoya qiladi va parvarishlaydi. Koʻpchilik qushlarning modasi yirtqich hayvonni turli yoʻllar bilan aldab, bolalari va tuxumlari turgan joydan uzoqroqqa olib ketishga harakat qiladi. Tuyokli hayvonlar podasi yosh hayvonlarni oʻrab olib, ularni yirtqichlardan himoya qiladi. Evolyusiya jarayonida Nasl uchun gʻamxoʻrlikgʻ. naslning yashab qolish imkoniyatini oshiradi; ortiqcha serpushtlikka barham beradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dastorgul** (Bellis perennis) - qoqidoshlar oilasiga mansub koʻp yillik oʻt. Poyasi 10—15 sm, uchi gul savat-chalari bilan tugaydi. Barglari poyaning ostki qismida joylashgan. Guli oq, och qizil va pushti. Oʻzbekistonda sugʻoriladigan yerlarda oʻsadi. Yovvoyi holda Yevropada, Rossiyada, Kavkazda, Kichik Osiyo va Shimoliy Amerikada uchraydi. Manzarali oʻsimlik sifatida ham ekiladi. D. erta bahordan kuzgacha gullab turadi. D. tarkibida efir moyi, saponinlar, oshlovchi moddalar, antoksantin, shilimshiq va organik kislotalar bor. Xalq tabobatida oʻpka kasalliklarida, kon ketganda va teriga toshmalar toshganda qoʻllaniladi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Alibek sharsharasi

  

**Alibek sharsharasi** — Karachay-Cherkesiya (Rossiya) janubidagi Alibek darasining gʻarbiy (yuqori) qismidagi Dombay togʻ tizmasining eng katta va hush manzarali sharsharalardan biri. Sharsharaning balandligi 25 metrdan oshadi. Sharshara Djalovchatka daryosining Alibek muzligidan tushishi natijasida hosil boʻlgan; suv tushadigan toshlar "qoʻchqor peshonasi" deb ataladi.

Alibek sharsharasi 20-asrda paydo boʻlgan. 1930-yillarida sharshara yoʻq edi, qoyali qirra esa har yili 1-1,5 metrga yuqorilab ketar edi, Alibek muzligi bilan qoplangan edi.

Mashhur sayohat ob'ekti hisoblanadi. Teberdin qoʻriqxonasi hududida joylashgan. Eng yaqin aholi punktlari: Alibek togʻ qarorgohi (soʻqmoq boʻylab 1,6 km), Dombay qishlogʻi (yoʻl boʻyida 6,5 km).

Galereya
--------

* 
* 
* 
* Alibek daryosining umumiy koʻrinishiAlibek daryosining umumiy koʻrinishi

Havolalar
---------

1. ↑  *Теберда : очерки о Тебердинском заповеднике*. Ставрополь: Ставропольское кн. изд-во, 1958.
2. ↑  Пешие маршруты
3. ↑  Достопримечательности Домбая
4. ↑  Алибекский водопад
5. ↑  „Сайт Тебердинского заповедника". 12-noyabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-avgust 2010-yil.
**Viviana „Vivi" Bontacchio** (talaffuzi: *Viviana Bontakkio*; 1959-yil 11-iyun — 2012-yil 23-yanvar) — italiyalik sobiq yarim himoyachi, Italiya ayollar terma jamoasi safida 43 oʻyin oʻtkazib, ikkita gol urgan.

Klublardagi faoliyati
---------------------

Breshiya provinsiyasida tugʻilib oʻsgan Viviana Bontacchio 1974-yilda Rodengo-Saianonning CF Cibus jamoasida debyut qilgan. Jamoa 1976-yilda A Seriyaga koʻtarilgan va keyinchalik nomini CF Matraga oʻzgartirgan. 1980-yilda „Milan" bilan oʻtkazgan mavsumidan soʻng, Bontacchio 1981-yildan 1983-yilgacha Alaska Lechche bilan uch mavsum oʻynadi va uchta *Scudetti* va ikki marta Italiya kubogini qoʻlga kiritdi. 1984-yilda Lechche Trani 80 ga oʻzgartirildi va Bontacchio 1988-yilgacha klubda qoldi. Shu vaqt mobaynida uchta *Skudetti* va yana bir Italiya kubogini qoʻlga kiritishdi

Terma jamoalardagi faoliyati
----------------------------

Viviana Bontacchio Italiya ayollar terma jamoasi safida 1982-yilda Portugaliyaga qarshi debyut qilgan. 1982-yildan 1987-yilgacha jamoa aʼzosi boʻlgan va italiyaliklarning 1984-yilda Mundialitoda Gʻarbiy Germaniya ustidan qozonilgan gʻalabasida oʻynagan. 1984-yil oktabr oyida Italiya safida Xitoydagi chempionatd oʻynaganida u Turnirning eng yaxshi oʻyinchisi deb topildi.

Mundialitoning 1985-yilgi nashrida Bontacchio Italiyaning AQSH ayollar terma jamoasi ustidan 1:0 hisobidagi gʻalabada 63-daqiqada Rose Reilly oʻrniga maydonga tushgand. Bu Amerika jamoasining xalqaro miqyosdagi birinchi ishtiroki edi.

### Xalqaro gollari

*Ballar va natijalar birinchi navbatda Italiyaning gollari roʻyxatini koʻrsatadi.*

| # | Sana | Joy | Raqib | Natija | Musobaqa | Gollari |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 1983-yil 8-dekabr | Bolzano | Avstriya | 8-0 | Doʻstona | 1 |
| 2 | 1986-yil 21-aprel | Belluno | Yugoslaviya | 7-0 | Doʻstona | 1 |
|

Oʻlimi
------

2012-yil yanvar oyida Viviana Bontacchio 52 yoshida vafot etdi. Uning oilasi uning futboldagi ishlarini abadiylashtirish uchun kitob va DVD disk ishlab chiqardi.

Manbalar
--------

1. ↑  „NOME: BONTACCHIO \*" (Italian).  Italian Football Federation. 3-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-fevral 2015-yil.
2. ↑  „IN CINA FANNO GOL LE DONNE AZZURRE" (Italian). La Repubblica (25-oktabr 1984-yil). Qaraldi: 28-fevral 2015-yil.
3. ↑  „ITALIA-USA" (Italian).  Italian Football Federation. 24-may 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-fevral 2015-yil.
4. ↑  „NOME: BONTACCHIO \*" (Italian).  Italian Football Federation. 3-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-fevral 2015-yil.
5. ↑  „Un libro in ricordo della calciatrice Viviana Bontacchio" (Italian). Valtrompianews.it (13-yanvar 2013-yil). Qaraldi: 28-fevral 2015-yil.

Havolalar
---------

* YouTubeʼda „Bontacchio Viviana"
**Qizilurugʻ**, Qizilurugʻ — oʻrtapishar qovun navi. Oʻzbekiston sabzavotkartoshkachilik tajriba st-yasida yaxshilangan (V.F.Kuznetsova, M.I. Sinda, P.N.Dudko). Shakli tuxumsimon, oʻrtacha kattalikda (ogʻirligi 2,5—3,6 kg, uz. 26—28 sm). Sirti tekis, toʻri yirik, och yashil, uch tomoni sargʻimtir. Poʻsti qattiq, etining qalinligi 4—4,5 sm, toʻq sa\*riqqizil, poʻstiga yaqin qismi yashil, shirin, hidsiz. Tarkibida qand miqdori 10,1 — 12,2%, saxaroza 6,7 — 8,9%, quruq modda 12,9—14,4%. Urugʻxonasi oʻrtacha, urugʻi yirik. Urugʻi unib chiqqandan keyin hosili 80—92 kunda pishadi. Hosildorligi 200—260 s/ga.

Uzoq joylarga yuborishga yaroqli. Qoqi solinadi. Oʻzbekistonning hamma viloyatlarida ekiladi. Toshkent vohasida keng tarqalgan.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Vivianit
**Vivianit** (ing. mineralogi J. G. Vivian nomidan) — fosfatlar sinfiga kiruvchi mineral. Kimyoviy formulasi Gʻe3[RO4]2-8N2O. Monoklin singoniyali. Qoʻshimchalari: Mn, Mg, Ca, Gʻe+3. Rangsiz, koʻkimtir kristallar, nursimon, tolasimon agregatlar. Shaffof, vaqt oʻtishi bilan koʻk yoki toʻq yashil rangga kiradi. Yaltiroqligi shishasimondan xira sadafsimongacha. Kattiqligi 1,5—2. S.ogʻ. 2,7—2,9. Nurash mahsuloti. Torfli yerlarda keng tarqalgan. Ikkilamchi minerallar hamda pirit, pirrotin minerallari nurash mahsulotlarida uchraydi. Bavariya (Germaniya), Yugoslaviya, RF (Moskva yonidagi torfli yerlarda), Ukraina (Kerch temir ruda havzasida, Volin torfli yerlarida, Zakarpate), Angliya, Boliviyada V. konlari topilgan. Fosforli oʻgʻit sifatida va baʼzan koʻk boʻyoq tayyorlashda ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Milodiy 50-yilda german qabilalarining joylashishi xaritasi. e. Sigambra Xutts va Usipetes janubida pushti rangda chapda belgilangan
**Sigambralar** (Sughambra, Sicambra, lotincha: *Sygambri*) — miloddan avvalgi VIII-I asrlarda Oʻrta Reynning oʻng sohilboʻylarida, Ubi qabilasining shimolida yashagan qadimgi german qabilasi. Tarixchi Tatsit tomonidan Istevonlardan kelib chiqqani aytiladi.

Sigambralar qadimgi Germaniya hududida **Mars** nomi bilan ham tanilgan (ular milodiy 9-yilda Arminiusning Rimga qarshi qoʻzgʻolonida xuddi shu nom bilan qatnashgan).

VI asrgacha frank qirollari (qirollari) koʻpincha Sigambralar deb atalgan, Xlovis I Merovingian ham shu jumladan. U 496-yilda choʻqintirilganida Reyms episkopi Remigius mashhur iborani aytgan: „Mitis depone colla, sicamber, adora quod incendisti, Incndi quod adorasti" („Sigambr, itoat bilan boʻyin eg, yoqdaningni hurmat qil, oʻzing qaror qilganni yoq". Bu, birinchi navbatda, yarim afsonaviy qadimgi nemis qiroli Merovey — Merovinglar frank qirollik sulolasining asoschisi — Xlodionning Sigambrian urugʻi vakili hisoblangani bilan bogʻliq.

Tarixi
------

Miloddan avvalgi 55-yilda Gay Yuliy Tsezar german qabilalari — Tencter va Usipetlarni rimliklardan himoya qilgan Sigambralarga qarshi jang qilgan.

Miloddan avvalgi 16-yilda Sigambralar boshqa german qabilalari bilan birlashib, Reyn daryosi boʻylab chegarani kesib oʻtadi va Mark Lollius boshchiligidagi Rim qoʻshinlarini tor-mor etadi.

Sigambralar uzoq vaqt davomida imperator Avgust va Klavdiy Drusning (miloddan avvalgi 12-yillardan boshlab) ularni Rimga boʻysundirish borasidagi urinishlariga muvaffaqiyatli qarshilik koʻrsatadi. Ammo ular Rim imperatori Tiberiy (miloddan avvalgi 8-7) tomonidan hiyla yoʻli bilan boʻysundirilgan. Miloddan avvalgi 7-yilda taxminan 40 ming Sigambra Oʻrta Reyndan Belgika viloyatiga majburan koʻchirilgan.

Milodning III asrida Sigambralar Hamavalar bilan birgalikda Salic Franks federatsiyasining negizini tashkil etar, shundan soʻng ularning nomi kutilmaganda yoʻqoladi va oʻrniga Franklar nomi bilan almashadi.

Manbalar
--------

1. ↑  European Kingdoms Germanic Tribes Sicambri / Sugambri

Adabiyotlar
-----------

* Sigambri // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb. 1890—1907.
**Qiziltasma**, chumchuqtili, burgun — torondoshlarga mansub bir yillik begona oʻt. Poyasi yotib, baʼzan koʻtarilib oʻsadi, boʻyi 25—60 sm. Sershox, boʻyi barobar barg bilan qoplangan. Barglari ellipssimon, nashtarsimon, kalta bandli, toʻpguli barg qoʻltigʻida joylashgan. Urugʻi pishib yetilgandan keyin ham gulqoʻrgʻoni qoʻngʻirqizil oʻralganicha qoladi. Urugʻi mayda, qora, uch qirrali. Oʻq ildizli, tuproqqa 20— 30 sm gacha kirib boradi. Q. barcha lalmikor va sugʻoriladigan yerlardagi gʻalla, ayniqsa, kuzgi don ekinlari, paxta maydonlarida koʻp uchraydi, tuproq tanlamaydi. Dorivorlik xususiyatiga ega.

Kurash choralari: dalalarga ekishdan avval treflan (1—1,5 kg/ga), ekish vaqtida esa kotoran (1— 1,6 kg/ga), kotofor (1 — 1,3 kg/ga) va prometrin (1,3—2,6 kg/ga)ning suvli suspenziyasi sepiladi; makkajoʻxori ekiladigan maydonlarda atrazin (1 kg/ga), agelon (0,8 kg/ga) qoʻllanadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yorugʻlik texnikasi** - nur (infraqizil, ultrabinafsha va koʻrinadigan nurlar) energiyasini hosil qilish, taqsimlash va undan foydalanish hamda yorugʻlik energiyasini boshqa tur energiyaga aylantirish masalalari bilan shugʻullanadigan fan va texnika sohasi. 17-asrdan boshlab kuchli yorituvchi shamlar ishlab chiqildi. 18-asr oxiri, 19-asr boshidan kumir gazidan isitish va yoritishda foydalana boshladilar. 19-asr oxirlariga kelib, elektr lampochkalar paydo boʻldi. Avval Yo. t. asosan, koʻzga koʻrinadigan nurlar va yorugʻlikdan foydalanish bilan chegaralanib kelar edi. Yo. t.ning koʻzga koʻrinadigan nurlarni oʻlchash bilan shugʻullanadigan sohasi fotometriya, yorugʻlik spektridagi barcha nurlarni (infraqizil va ultrabinafsha, rentgen, a, rnurlarni ham) oʻlchash bilan shugʻullanadigan sohasi radiometriya deyiladi. Yoritish manbalaridan olinadigan nur energiyasi yoritishda, yorugʻlik signallari hosil qilishda, proyeksiyalash va nur berish texnikasida qoʻllaniladi. Yo. t.ning eng qadimgi, yaxshi oʻrganilgan sohasi yoritish texnikasidir; bunda binolarni, ishlab chiqarish maydonlarini, sexlar, koʻchalarni, istirohat bogʻlari, teatr sahnalarini yoritish va b. masalalar ishlab chiqiladi. Yorugʻlik signallari texnikasiga koʻrinadigan turli rangli signallarni uzatishda qoʻllaniladigan asboblar kiradi. Proyeksiyalash texnikasi proyeksiyalashda foydalaniladigan yorugʻlik asboblarini qoʻllash masalalarini ishlab chiqadi. Yo. t.ning bu sohasi kinoning rivojlanishi munosabati bilan toʻla kinotexnika sohasiga aylandi (qarang Kinoproyeksion apparat). Hyp berish texnikasi turli obʼyektlarni koʻrinadigan yoki koʻrinmaydigan nurlar (yoki aralash nurlar) bilan nurlatish uchun moʻljallangan asboblarga asoslanadi. Oʻsimliklarning oʻsishini kuchaytirish uchun ular, asosan, katta lampochkalar bilan nurlatiladi. Spektrning optik sohasidagi nur energiyasi tibbiyotda qoʻllaniladi. Yo. t. ishlab chiqarish estetikasida juda muhim oʻrin tutadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Sifatlash**, epitet — stilistika va poetika termini; antik davrdan maʼlum badiiytasviriy vositalardan. Narsa va hodisalarga, tushuncha va h.k.ga xos xususiyatlarni obrazli tavsiflash. Aksariyat hollarda sifat, shuningdek, ravish, ot, son, feʼl vositasida ifodalanadi (mas-n. zar doʻppi, qutlugʻ kun, hovliqib gapirdi kabi). S. gapni, iborani shunchaki bez\*ash vositasi emas, balki u mazmun bilan aloqador boʻlib, nutqning mantiqiy, psixologik, lingvistik, adabiy va boshqa jihatlarida namoyon boʻladi. Predmetni uning boshqa turlaridan ajratib koʻrsatuvchi ("murgʻak sheʼr" kabi) oddiy mantiqiy taʼrifdan farq qilib, S. predmetning yo bironbir xususiyatini ajratib koʻrsatadi ("chetan arava") yoki istiorali epitet sifatida unga boshqa bir predmetga xos xususiyatni koʻchiradi ("kumush qish", "zumrad bahor", "uchqur ot" kabi). Xalq ogʻzaki poetik ijodida sodda va doimiy S.lar koʻp qoʻllaniladi ("pahlavon yigit", "choʻri qiz", "uchar gilam" kabi). Sharq va, jumladan, oʻzbek mumtoz adabiyotida ham ayrim S.lar ("bodomqovoq", "pistadahan", "sarvqomat" kabi) koʻp takrorlanib, doimo uchrashi oqibatida qoʻshma sifatlarga — murakkab S.larga aylanib ketgan ("bodomqovoq qiz", "sarvqomat juvon" kabi). Adabiy-tarixiy taraqqiyotning har bir bosqichiga xos S.lar boʻladi. S.lar tizimida muayyan adabiy davrning, yoʻnalishning, yozuvchining uslubi oʻz aksini topadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Angidrit** — sulfatlar sinfiga mansub mineral. Kimyoviy formulasi CaSO4. Rombik singoniyali. Qattiqligi 3,5-3,8. S. ogʻ. 2,9-3,0. Moʻrt. Rang-siz yoki oq, baʼzan och havo rang, kulrang, qizgʻish, koʻk. Shishasimon yaltiroq. A. choʻkindi jinslar orasida, ayniqsa do-lomitlashgan ohaktoshlar ichida koʻp uchraydi. Tabiatda A. zich massa yoki qatlam-qatlam holda uchraydi; baʼzan gidrotermal yertomirlarda ham boʻladi. Zangori mayda donali A. vulpinit yoki bergam marmari deb ataladi. A. bogʻlovchi modda. Oʻgʻit, sement, bezak buyumlar tay-yorlashda ishlatiladi. A. namlikni shi-mib yana osongina gipega aylanishi va oʻz hajmini 30% gacha kattalashtirishi mum-kin. A. konlari Rossiya, Ukraina (Don-bass, Karpatol-di) va boshqa joylarda bor. A.ning katta zaxiralari Oʻzbekistonning Qashqadaryo viloyatida va Olmaliq atroflarida topilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yorugʻlik aberratsiyasi** - astronomik hodisa; yorugʻlik tezligining chekliligi va kuzatuvchining yoritqichga nisbatan Yer bilan birga harakatlanishi tufayli osmon jismlaridan kelayotgan yorugʻlik nuri yoʻnalishining oʻzgarishi. Kuzatuvchidan yoritqichga xayolan oʻtkazilgan urinma va haqiqiy yoʻnalishlar orasidagi burchak aberratsi on burchak a deyiladi. Yoritqichdan kelayotgan nur obyektiv O ga tushib (rayem), s tezlikda okulyar T ga kelgunicha t vaqtda Gʻ masofani oʻtadi. Shu vaqtda Yer oʻz oʻqi atrofida va Quyosh atrofida aylanishi sababli, kuzatuvchi teleskop bilan birga v tezlikda harakatlanib, D/ masofani oʻtadi. Tasvirni okulyar markazida koʻrish uchun teleskopii harakat yoʻnalishi (apeks) tomonga (a burchakka) burish kerak. Shaklda aberraion burchak o=(206 264,8" ^g )sin6.

YO. a. sutkalik, yillik va asriy xillarga boʻlinadi. Sutkalik Yo. a. Yerning oʻz oʻqi atrofida harakatlanishidan sodir boʻladi. Yillik Yo. a. Yerning Quyosh atrofida harakatlanishi natijasidir. Asriy Yo. a. Kuyosh sistemasining fazoda harakatlani aj shidan kelib chiqadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Qiziltepa (maʼnolari).

**Qiziltepa** — miloddan avvalgi 9—4-asrlarga oid shahar xarobasi. Surxondaryo viloyati Shoʻrchi tumani hududida, Qizilsuv daryosining oʻng sohilida. G. A. Pugachenkova rahbarligidagi Oʻzbekiston sanʼatshunoslik ekspeditsiyasi xodimlari tomonidan oʻrganilgan (1971-yil). Q. rejasi toʻrtburchak shaklida (420×360 m) boʻlib, maydoni 16 ga. Q. jan.sharq va jan.gʻarb tomondan poydevori 10 m qalinlikda, (paxsa va xom gʻishtdan) asosi doira shaklida boʻlgan tekis minoralari bor qalin devor bilan oʻralgan. Devor va minoralarda oʻq otish shinaklari bor. Devor atrofiga xandak qazilgan. Q. uch qismdan iborat: 1) Q.ning jan.gʻarbiy qismidagi bal. 10 m ga yaqin tepalikka quqilgan ark va hukmdorlar saroyi; 2) shaharning oʻz hududi; 3) shaharning jan.sharqiy devoridan tashqarida joylashgan, umumiy maydoni 4—5 gektar boʻlgan hudud. Tadqiqotlar Q.da hayot 3 asosiy davrga boʻlinganini koʻrsatadi. Q.1 (miloddan avvalgi 9—7-asrlar); Q.2 (miloddan avvalgi 7—5-asrlar); Q.Z (miloddan avvalgi 5—4-asrlar). Q.2 davrida hayot birmuncha rivojlangan. Bu davrda Q.ga kishilar koʻplab koʻchib kela boshlagan. Qalʼa qoʻrgʻonida paxsa va xom gʻishtdan qator hashamatli imoratlar qurilgan.

Q.dan har xil qurollar (yorgʻuchoq hovoncha, oʻgʻir dasta, oʻroq), toʻq qizil rang angob bilan sirlangan silindrsimon tirgakli idish, uy hayvonlari suyaklarining koʻplab topilishi dehqonchilik, kulolchilik va chorvachilikning jadal yuksalganidan darak beradi.

Miloddan avvalgi 4-asrda Q. Aleksandr (Iskandar Maqsuniy) qoʻshinlarining yurishi vaqtida butunlay vayron qilingan.

Ad.\ Arshavskaya 3. A. Rtveladze E. V. Xakimov 3. A. Srednevekovne pamyatniki Surxandari, T. 1982.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yaʼqub Ibn Lays As-Saffor** (? 879) — Safforiylar sulolasi va davlati asoschisi. Seyistondagi Karnin qishlogʻida tugʻilgan. Yoshligida Zaranj shahriga kelib, misgarga shogird tushgan (saffor laqabi shundan, Gardizishsht yozishicha, Ya.ibn L. dastlab miskar, soʻng ukasi Amir ibn Lays bilan yoʻl toʻsar qaroqchi boʻlgan. Keyinchalik Bust shahrining sarhangi, xaylboshi (harbiy otryad boshligʻi), nihoyat — Seyiston amiri boʻlgan (861 yil 22 mart). Xorijiylarta qarshi kurashda faol qatnashgan. Ya. ibn L. Xurosonga egalik qilish uchun tohiriylar bilan kurash olib borgan. Hirot va Bushang (867), Kermon va Fors viloyatini (869), Kobul va Bomiyon (870)ni bosib oladi. 871 yil xalifaunga Toxaristondagi Balxni inʼom etadi. 873 yil avgustda Nishopurni egallab Tohiriylar davlatiga barham bergan. Arab xalifasi Xuroson noibligini unga topshirishga majbur boʻlgan. 876 yil Ya. ibn L. katta qoʻshin bilan Bagʻdodga yurish qilgan, biroq xalifa qoʻshinidan yengilib orqaga qaytgan. Uning vafotidan soʻng taxtga ukasi Amr ibn Lays oʻtirgan.

Ad.:Bartold V.V. Sochineniya, t. 7, M. 1971.

Mahfuza Atmova.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Navcha**, dumrov — oʻtmishda boylarga yollanib ishlaydigan oʻspirin yigitlar. 19-asr oxiri —20-asr boshlarida Zarafshon va Qashqadaryo vohalarida keng tarqalgan. N. dehqonchilik bilan bogʻliq har xil ishlarni: yer haydash, ekin ekish, ekinni oʻrib-yigʻib olish, yanchish, ariqzovurlarni qazish, goʻng chiqarish va boshqalarni bajargan. N.ni boy xoʻjaliklar koʻpincha chorakorlarga yordamchi qilib olganlar. N. 9 oyga, yaʼni bahorda qoʻsh chiqarish vaqti (mart— aprel)dan to kuzgacha, yerni shudgor qilgunga (okt — noyabr) qadar boʻlgan davrga yollangan. N. oladigan haqini xoʻja-yin bilan oldindan kelishib olgan. Ish haqi qishloq xoʻjaligidan olinadigan mahsulot bilan toʻlangan. N. donli ekinlardan (arpa, bugʻdoy, joʻxori va boshqalar) taxminan 1/5— 1/6 hissadan 7,2 qissagacha haq olgan. Agar N. chorakorga yordamchi boʻlib ishlasa, uning ish haqi olinadigan hosilning 1/20—1/25 hissasigacha toʻgʻri kelgan. Mehnat haqidan tashqari xoʻjayin N.ni ovqat hamda kiyim-bosh bilan taʼminlashi kerak boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yaşar Yakis** (1938-yil 12-avgust, Akçakoca, Düzce) — turk diplomati va siyosatchisi.

Hayotiy
-------

Xorijdagi birinchi missiyasida Antverpen konsulligi vitse-konsulligi lavozimiga tayinlangan Yakis; U shuningdek, Lagos, Rim va Damashq elchixonalarida hamda NATOning Bryusseldagi doimiy vakolatxonasida turli lavozimlarda ishlagan.

Yakis, shuningdek, 1985-yilda Islom Konferensiyasi Tashkiloti Iqtisodiy va Tijorat Hamkorlik Doimiy Qo'mitasi Raisi sifatida Turkiya Prezidentiga kotiblik xizmatlarini ko'rsatish uchun tashkil etilgan COMCEC Muvofiqlashtiruvchi Kengashini tashkil etish orqali raislikni ham o'z zimmasiga oldi.

1988-yilda Turkiyaning Ar- Riyod elchisi etib tayinlangan Yakis, keyinchalik Turkiyaning Qohiradagi elchixonasi, Birlashgan Millatlar Tashkilotining Vena vakolatxonasi va Turkiya Respublikasining Venadagi xalqaro tashkilotlardagi doimiy vakili lavozimlarida ishlagan. 1992-1995-yillarda elchi Yakis Iqtisodiy masalalar bo'yicha maslahatchi o'rinbosari lavozimida ishlagan.

Elchi Yakis 2001-yilda Tashqi ishlar vazirligidan nafaqaga chiqdi va siyosatga Adolat va taraqqiyot partiyasi asoschisi sifatida kirdi. Shuningdek, u partiya raisi oʻrinbosari, Markaziy qarorlar kengashi a’zosi lavozimlarida ham ishlagan. Yakis, 2002-yil 3-noyabrda oʻtkazilgan umumiy saylovlarda Düzcedan deputat etib saylangan va 2002-yil 18-noyabrda Turkiya Respublikasi Tashqi ishlar vaziri etib tayinlangan. Keyingi hukumat o'zgarishida u o'z vazifasini Abdulla Gulga qoldirdi.

  

Fransuz, ingliz va arab tillarini biladigan Yakisning turli jurnallarda Yaqin Sharq mavzusida maqolalari chop etilgan va Tashqi ishlar vazirligi tomonidan turk va ingliz tillarida chop etilgan "Turkiya, Suriya va Iroq o'rtasidagi suv muammolari" nomli kitob yozgan.

Yakis Saudiya Arabistoni hukumati tomonidan Turkiya- Saudiya munosabatlarini rivojlantirishga qoʻshgan hissasi uchun Qirol Abdulaziz (birinchi daraja) ordeni bilan taqdirlandi.

Deputatlik vazifasini tugatgandan so'ng TOBB Iqtisodiyot va Texnologiya Universitetida yarim kunlik o'qituvchi sifatida dars beradi.

2015-yilning 27-noyabr kuni "*Zaman* "gazetasiga yozishni boshlagan Yakish, 2016-yilning 28-mart kuni asoschisi boʻlgan AK Partiyadan chiqarib yuborildi.

Manba
-----
**Bakarasyevka** — Rossiyaning Primorsk oʻlkasining Mixaylov tumanidagi daryo, Mixaylovkaning chap irmogʻi.

Jismoniy va geografik xususiyatlari
-----------------------------------

 Vladivostok, Xabarovsk, Arsenyev va Mixaylovka tranport kesishmasi yaqinidagi Bakarasyevka daryosi ustidagi koʻprik. Koʻprikdan oldin chapga Nekruglovo qishlogʻiga boradigan yoʻl bor. Transsib boʻylab ketayotgan poezd oynasidan manzara.
U Ostraya togʻining gʻarbiy yonbagʻridan boshlanib, gʻarbiy yoʻnalishda oqadi, Ussuri avtomobil yoʻlini ikki marta kesib oʻtadi va Mixaylovka tuman markazida Mixaylovka daryosiga (Rakovka daryosining irmogʻi) quyiladi.

Daryoning uzunligi 15 km. Bakarasyevkaning kengligi 5 m dan 10 m gacha.Yozda suv toshqinlari tez-tez boʻlib, asosan kuchli uzoq muddatli yomgʻirlar tufayli yuzaga keladi, buning natijasida kanalning kengligi 40 m gacha oshadi. Qishda daryo har yili muzlaydi. Ochilish mart oyining oxiri — aprel oyining boshlarida boʻlib oʻtadi.

### Daryodagi aholi punktlari

Yashil Yar, Nekruglovo (Bakarasyevkaning oʻng irmogʻi, soy ustida), Mixaylovka.

### Suv reestri maʼlumotlari

Davlat suv reestridagi obyekt kodi — 20040000412118200010822.

Manbalar
--------

1. ↑  Лист карты K-53-1 Михайловка. Масштаб: 1 : 100 000.
2. ↑  Водный объект : [рус.] / textual.ru // Государственный водный реестр : [арх. 15 октября 2013] / Минприроды России. — 2009. — 29 марта.
3. ↑  *М. Н. Микуленко.* „Реки Приморья. Река Бакарасьевка" (ru). *Примпогода* (2007). Qaraldi: 14-sentabr 2018-yil.
4. ↑  „Карта Приморского края". Qaraldi: 14-sentabr 2018-yil.
**Jana Fett** (1996- yil 2- noyabrda tugʻilgan) — xorvatiyalik tennischi. 2017-yil 30-oktabrda Fett oʻzining eng yaxshi yakkalik reytingida 97-oʻrinni egalladi, 2018-yil 21-mayda esa oʻzining eng yaxshi juftlik reytingida 348-oʻrinni egalladi. Fett ITF ayollar poygasida beshta yakkalik va beshta juftlik chempionligini qoʻlga kiritdi.

Karyera
-------

ITF Junior Circuit musobaqasida Fett 2014-yil 24-fevralda erishgan 12-oʻrinni egallagan. U 2014-yilgi Avstraliya ochiq chempionatining qizlar oʻrtasidagi yakkalik bahslarida ikkinchi oʻrinni egallagan va finalda Yelizaveta Kulichkovaga yutqazgan .

Fettning bugungi kundagi eng katta unvoni 2015- yilgi Dunlop World Challenge musobaqasida boʻlib, u finalda Luksika Kumxumni magʻlub etib, yakkalik bahslarida gʻolib chiqdi.

2017-yilgi Hobart International musobaqasida u WTA turnirining asosiy toʻr bahsiga birinchi marta qatnashish huquqini qoʻlga kiritdi. Keyin u boʻlajak chempion va saralashdagi hamkasbi Elise Mertensga yutqazdi. Yil oxirida u Yaponiya ayollar ochiq chempionatida ikkinchi WTA yarim finaliga chiqdi va yana saralash bosqichidan oʻtdi va shu bilan birga top-20 oʻyinchi va yetakchi Kristina Mladenovich ustidan birinchi gʻalabasini qoʻlga kiritdi. U oʻyin ochkosini oʻzgartira olmagach, saralash bosqichidagi hamkasbi Miyu Katoga yutqazdi. Bu muvaffaqiyatdan keyin u top-100 debyutini amalga oshirdi.

2018-yilgi Avstraliya ochiq chempionatida u birinchi marta toʻgʻridan-toʻgʻri ishtirokchi sifatida „Katta dubulgʻa" turkumiga kirdi. U ikkinchi bosqichda ikkinchi raqamli Karolin Voznyackiga qarshi oʻynadi va uchinchi setda 40/15 hisobida 5-1 hisobida oldinda boʻlgan ikkita oʻyin ochkosiga ega edi. Biroq, u oʻsha oʻyinda va ketma-ket beshta oʻyinda magʻlub boʻldi.

U Uimbldon-2022 chempionatining asosiy toʻr bahslarida butun Angliya klubida uch yil boʻlmaganidan soʻng, dunyoning 1-raqamli Iga Swiatekka yutqazib qoʻydi .

Katta dubulgʻa yakkalik oʻyinlari xronologiyasi
-----------------------------------------------

| Turnir | 2016 yil | 2017 yil | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 yil | 2022 |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Avstraliya ochiq chempionati | 2-savol | A | 2R | 1-savol | A | 2-savol | 2-savol | 1-1 |
| Fransiya ochiq | A | 2-savol | 1-savol | A | 1-savol | 2-savol | 1-savol | 0-0 |
| Uimbldon | A | Q3 | 1R | A | NH | 2-savol | 1R | 0-2 |
| US Open | A | Q3 | Q3 | A | A | 1-savol |  | 0-0 |
| Gʻalaba — magʻlubiyat | 0-0 | 0-0 | 1-2 | 0-0 | 0-0 | 0-0 | 0-1 | 1-3 |

Yoshlar oʻrtasidagi „Katta dubulgʻa" finali
-------------------------------------------

### Qizlar oʻrtasidagi yakkalik: 1 (1 ikkinchi oʻrin)

| Natija | Yil | Turnir | Yuzasi | Raqib | Hisob |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Magʻlubiyat | 2014- yil | Avstraliya ochiq chempionati | Qattiq | Andoza:Bayroqikon/RUS Yelizaveta Kulichkova | 2-6, 1-6 |

Manabalar
---------

1. ↑  „Swiatek claims 36th straight win; Gauff outlasts Ruse at Wimbledon".

Havolalar
---------

* Yana Fett Women's Tennis Associationda Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash
* Yana Fett Xalqaro tennis federatsiyasi saytida Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash
**Nicole Avery Cox** (1978-yilning 2-iyunida tugʻilgan) — amerikalik aktrisa, raqqosa va komediyalar yozuvchi. Ssosan *Unhappily Ever After*, *Las Vegas*, *The Norm Show* hamda *Nikki* teleseriallaridagi rollari bilan tanilgan. 

Nicole Avery Cox Californianing Los Angeles shahrida tugʻilgan. Uning oilasi Tennessi shtatining Memphis shahridan. Coxning onasi Terri Kay Cox (Spohr) va otasi Meredith Avery Cox, uning shaxsiy menejeri edi. U oʻsha paytdagi turmush oʻrtogʻi Jey Mohr tomonidan olib boriladigan shu nomdagi sport radio shousida prodyuser boʻlgan va shuningdek, „Mohr Stories" podkastini tayyorlashga ordam bergan.

Faoliyati
---------

Cox oʻz faoliyatini toʻrt yoshida boshlagan, u bir nechta balet spektakllari va telekoʻrsatuvlarida raqqosa sifatida paydo boʻlgan. U oʻn yoshida aktyorlik faoliyatini boshladi, bir nechta filmlarda rol oʻynadi va *Baywatch*, *Star Trek: The Next Generation*, *Mamaʼs Family*, *Eerie, Indiana* hamda *Blossom*. kabi shoularda mehmon sifatida ishtirok etdi. U 1993-yildan 1995-yilgacha *umumiy kasalxonada* ham paydo boʻldi va shanba kuni ertalab *Kaliforniya orzulari* dasturida takroriy rol oʻynadi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Cox shouda boʻlganida „Uchun baxtsiz" filmidagi hamkasbi Kevin Konolli bilan *uchrashdi*. 1997-yilda u oʻzidan 16 yosh katta Bobcat Goldwait bilan unashtirilgan edi, u oʻsha shouda janob Floppy xarakterini ijro etgan.

2006-yil 29-dekabrda u Los Angelesda komediyachi/aktyor Jay Mohrga turmushga chiqadi Ular *Las-Vegasdagi suratga* olish marosimida uchrashishadi. 2008-yil dekabr oyida Mohr Los-Anjeles sudiga uning familiyasini qonuniy ravishda oʻz familiyasiga qoʻshishga ruxsat berishni soʻrab, uning ismini John Ferguson Cox Mohrga oʻzgartirdi. Cox va Mohrning Meredit ismli oʻgʻli bor. 2017-yilning 16-mayida *The Adam Carolla Show*ning epizodida Mohr Cox bilan ajralishning „oʻrtasida" ekanligini tasdiqladi. Ularning ajrashishi 2018-yil avgustida yakuniga yetadi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Nikki Cox: Movies, TV and Bio". *Amazon Prime*. Qaraldi: 28-fevral 2022-yil.
2. ↑  „Jay Mohr and Nikki Cox Releasing New Stand-Up Album with Proceeds Going to Teen Mentorship Organization". *People.com* (2-noyabr 2015-yil). Qaraldi: 14-iyun 2021-yil.
3. ↑  *Rosen, Alison*. „Kevin Connolly: The *Entourage* Wingman Turns Indie Auteur". Time Out New York. Qaraldi: 9-fevral 2009-yil.
4. ↑  *O'toole.* „Goldthwait, Nikki Cox Engaged". *People.com* (24-sentabr 1997-yil). 13-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-fevral 2009-yil.
5. ↑  *Tan.* „Jay Mohr Marries *Las Vegas* Star Nikki Cox".  People.com. Qaraldi: 30-dekabr 2006-yil.
6. ↑  „'Gary Unmarried' Star Takes Real Life Wife's Surname".  Fox News (27-dekabr 2008-yil). Qaraldi: 9-fevral 2009-yil.
7. ↑  *Mohr.* „Jay Mohr and Jo Koy" (inglizcha). *Adamcarolla.com*. 12-dekabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-iyun 2017-yil.
8. ↑  *Mohr.* „Jay Mohr and Nikki Cox Are Officially Divorced 2 Years After the Actor Filed for the Second Time" (inglizcha). *People.com*. Qaraldi: 16-avgust 2018-yil.
**Goethe instituti** (nemischa:) bosh binosi Myunxenda joylashgan notijorat assotsiatsiya boʻlib, u oʻz oldiga nemis tilini chet elda targʻib qilish, xalqaro madaniy hamkorlikni rivojlantirish va Germaniyaning har tomonlama, zamonaviy qiyofasini yetkazish vazifasini qoʻygan. U nemis shoiri Iogan Volfgang fon Goethe sharafiga nomlangan. 2020-yilda nemis tili kurslarida 223 000 nafardan ziyod kishi qatnashdi. 2021-yil oxiriga kelib Goethe Institutlari 98 mamlakatda 158 ta joyda mavjud edi. Institutlar asosan federal byudjetdan moliyalashtiriladi.

 Myunxendagi bosh ofisi

Faoliyati
---------

### Nemis tilini boshqa davlatlarga chet tili sifatida targʻib qilish

 Pragadagi Goethe instituti
 Makati shahridagi Filippin Goethe instituti, Manila metrosi
 Tuluzadagi Goethe institutida Yelisey shartnomasi haqida Trait d’union xalqaro maktab gazetasi bilan muhokama forumi (2003)
 2019-yilgi Pasxa Goethe institutida nemis tilini oʻrganish markazida, Shenyang
Nemis tashqi madaniy va taʼlim siyosati uchun kadrlar boʻyicha eng yirik vositachi tashkilot keng koʻlamli imtiyozlarga ega. Oʻquv materiallari va nemis tili oʻqituvchilarining malakasini oshirish (har yili taxminan 1700 ta grant). Shuningdek, ushbu sohadagi ilmiy tadqiqotlar va til siyosati tashabbuslarida ishtirok etadi.

Goethe instituti har ikki yilda bir marta butun dunyodan nemis tilini oʻrganuvchilar uchrashuvchi va fikr almashuvchi Xalqaro Deutscholympiade (IDO) ni tashkil qiladi.

Goethe instituti „Maktablar: kelajak uchun hamkorlar" loyihasining bosh hamkori hisoblanadi. Federal Tashqi ishlar vazirligi tashabbusi bilan boshlangan ushbu loyiha butun dunyo boʻylab Germaniyada davlatidagi 2000 dan ziyod hamkor maktablarni bogʻlaydi va shu tariqa chet eldagi nemis maktablari tarmogʻini va nemis tili sertifikatini taqdim etuvchi maktablarni toʻldiradi (Xorijdagi maktablar tanlash va moliyalashtirish boʻyicha markaziy idora (ZfA) ham javobgardir.) Tashabbusning bir qismi sifatida Goethe instituti butun dunyo boʻylab „nemis tilini chet tili sifatida" oʻqitishga qaratilgan 700 ta maktabni oʻz ichiga oladi va qoʻllab-quvvatlaydi.

 Myunxendagi bosh ofisga kirish
### Goethe instituti prezidentlari va bosh kotiblari

* Kurt Magnus (1951-1962)
* Maks Grasman (1962-1963)
* Piter X Pfayfer (1963-1971)
* Hans Geynrix Gervart fon Bittenfeld (1971-1977)
* fon Bismark (1977-1989)
* Xans Xaygert (1989-1993)
* Hilmar Xoffman (1993-2001)
* Jutta Limbach (2002-2008)
* Klaus-Diter Lemann (1-aprel 2008-yil — 13-noyabr 2020-yil)
* Karola Lentz (2020-yil 13-noyabrdan beri)

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* Website des Goethe-Instituts
* Selbstdarstellung zum 70-jährigen Jubiläum des Goethe-Institut
**Gallovey qoramol zoti** - asosan goʻshti uchun boqiladigan zotlardan. 19-asrda Shotlandiyaning jan.sharqida iqlimi nam va sovuq, qishda yogʻingarchilik kam boʻladigan togʻli Gallouey hududida chiqarilgan. Britaniya o.laridagi eng qad. zotlardan biri. Gavdasi mutanosib; boʻyni yoʻgʻon, koʻkragi keng , sagʻrisi tekis, beli qisqa, oyoqlari kalta, tuyogʻi keng va qattiq. Rangi asosan, qora, lekin kuragidan beligacha olasi boʻlgan sargʻimtir ranglilari ham uchraydi. Buqalarning tirik vazni 700–800 kg , sigirlariniki 450–500 kg , buzoqlari mayda tugʻiladi, lekin tez usadi. 7—8 oylik buzoqlari 180– 200 kg , gʻunajinlari 18 oyligida 280– 320 kg , shu yoshdagi buqachalari 380– 420 kg gacha boradi. Soʻyilganda goʻsht chiqishi 60—65%. Goʻsht sifati yaxshi. Buyuk Britaniya, AQSH, Kanada, Argentina, Braziliyada boqiladi. Oʻrta Osiyo va Qozogʻistonning togʻli hududlarida boqiladigan zotlarning goʻsht sifatini yaxshilashda foydalanilgan. Zotni oʻrganish Qozogʻiston chorvachilik ilmiy tadqiqot institutining Minboyev nomidagi tajriba xoʻjaligida olib boriladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
*Ushbu maqola Yuriy Gagarin haykali haqidadir. Ushbu soʻzining boshqa maʼnolari uchun bu yerga qarang.*
**Yuriy Gagarin haykali** — 1977-yilda Gagarin bulvarida oʻrnatilgan.

Irkutsk — ularni tark etgan kosmonavtlar soni boʻyicha Rossiyaning eng yaxshi beshta viloyatlaridan biri — bu yerdan, shuningdek, ushbu reytingda Irkutsk bilan uchinchi oʻrinni egallagan boshqa mintaqalardan toʻrtta rus kosmonavti kelgan.

Yodgorlik dumaloq gulzorning oʻrtasiga, poydevorga oʻrnatilgan.

Ushbu yodgorlik loyihasining muallifi va bosh haykaltaroshi Yu. F. Kuzmin, arxitektor V. N. Fedorin. Ushbu yodgorlikni yaratishda yana toʻrt kishi ishlagan — Yu. F. Kuznetsov, I. G. Knijnikov, V. N. Konetskiy, V. P. Verxozin.

Byust shahar maʼmuriyatining buyrugʻi bilan Irkutsk ogʻir mashinasozlik zavodida quyilgan. Ushbu loyihani amalga oshirishda ishtirok etgan ishchilarning ismlari esdalik lavhasida aks ettirilgan.

Unutilmas sanalarda yodgorlik yonida tantanali tadbirlar oʻtkaziladi va bu yerda shahar bayramlari ham oʻtkaziladi. Shahar Faxriylar Kengashi muntazam ravishda tadbirlarda ishtirok etadi, Yuriy Gagarin xotirasi kunlari va Kosmonavtika kunida haykalga gul qoʻyish marosimi oʻtkaziladi.

Yuriy Gagarin parvozining oltmish yilligi munosabati bilan yodgorlikka tutash hududda obodonlashtirish ishlari olib boriladi, yodgorlikning oʻzi qayta tiklanadi.

Yodgorlikning tavsifi
---------------------

Yodgorlik bronzadan yasalgan va gulzorning markazida turgan granit poydevorga oʻrnatilgan byustdir. Koʻkrak tekis asosda joylashgan boʻlib, biroz oʻziga xos koʻrinish hosil qiladi, bu esa yodgorlikning mashhur nomlari paydo boʻlishiga sabab boʻlgan — „Dori" yoki „Lagandagi bosh".

Old tomondan poydevorda quyidagi yozuv bor:

*"YU.* A*.* *Gagarin"*.

Yodgorlik orqasida, poydevorida, yozuvi bor lavha bor:

*"IZTM.* *Kuznetsov Yu.* *F. Knijnikov I.* *G.* *, Konetskiy V.* *N. Verxozin V.* *P.* *"*.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Набережные р. Ангары в Иркутске: Нижняя и Бульвар Гагарина, фото, адрес, описание" (ru-RU). *Парки и набережные России* (8-mart 2019-yil). 16-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-may 2021-yil.
2. 1 2  „День космонавтики в Иркутске отметили митингом у памятника Юрию Гагарину". *vestiirk.ru*. 16-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-may 2021-yil.
3. 1 2 3 4 5 6  „Памятник Юрию Гагарину в Иркутске". *www.novosibirskgid.ru*. 16-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-may 2021-yil.
4. ↑  „Памятник Гагарину | Dostoprimechatelnosti Irkutska | Putevoditel Turproma". *www.tourprom.ru*. 16-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-may 2021-yil.
5. ↑  „В Иркутске пройдут мероприятия, посвященные Дню Космонавтики". *НИА-Байкал* (9-aprel 2021-yil). 16-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-may 2021-yil.
**Yuriy Fyodorovich Lisyanskiy** (1773.2.8, Nejin - 1837.22.2, Peterburg) — rus dengizchi sayyohi, 1-rang kapitani (1809). 1803—06 yillarda "Nadejda" va "Neva" kemalarida uyushtirilgan dunyo aylana birinchi rus ekspeditsiyasida "Neva" kemasiga boshchilik qilgan (ekspeditsiya rahbari va "Nadejda" kemasining komandiri I. F. Kruzenshtern edi). 1803-yil avgustda kemalar Kronshtadtdan chikib Gavayi orolarigacha birga suzdilar. U yerdan "Nadejda" Kamchatkaga, "Neva" esa Alyaska tomon yoʻl oldi. Alyaskada bir yildan koʻproq turib, tadqiqot ishlari olib bordi. Qaytishda kemalar Kantonda uchrashib, soʻngra Janubiy Afrika tomon birga suzdilar. 1806-yilda ekspeditsiya Kronshtadtga qaytib keldi. Ekspeditsiya Tinch okeanning kam oʻrganilgan rayonlarini tadqiq qildi, gidrografik kuzatishlar olib bordi, etnografik materiallar toʻpladi. Lisyanskiy Boltik, flotida oʻz xizmatini davom ettirib, 1809-yilda isteʼfoga chikdi. Gavayi orollaridan biri, Oxota dengizining shimolidagi yarim orol, Saxalin oroldagi togʻ Lisyanskiy nomi bilan atalgan.

Manbalar
--------

* Puteshestviye vokrug sveta na korable "Neva" v 1803-1806 godax, M. 1947.

Adabiyotlar
-----------

Nevskiy V.V. Pervoye puteshestviye rossiyan vokrug sveta, M. 1951; Shteynburg Ye.L. Slavnie morexodi Ivan Kruzenshtern i Yuriy Lisyanskiy, M. 1954.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ъ, ъ** — oʻzbek kirill alifbosining 28-harfi, **ayirish belgisi** deb ataladi. Hozirgi oʻzbek lotin alifbosida unga ʼ (tutuq) belgisi mos keladi.

Ъ, ъ — oʻzbek kirill alifbosining yigirma yettinchi harfi—maxsus belgi. Hozirgi oʻzbek yozuvida alohida tovushni ifodalamaydi, shuning uchun ham „harf" deb emas, „belgi" („ayirish belgisi") deb ataladi. 1940 yilda kirill grafikasi asosidagi alifboga oʻtish vaqtida, rus tilidagi oʻzlashgan soʻzlarni aslidagiday yozish zarurligi haqidagi ilmiy asoslanmagan imloviy qoidani amalga oshirish maqsadida alifboga kiritilgan, ayni paytda oʻzbek lotin alifbosidagi apostrof vazifasini ham bajara boshlagan. Faqat rus, arab va fors tillaridan oʻzlashgan soʻzlar tarkibidagina uchraydi.

Arab tilidan oʻzlashgan soʻzlarda arab tilining oʻzigagina xos boʻlgan portlovchi boʻgʻiz undoshi (£. — ayn) oʻrnida qoʻllanadi. Bu belgi soʻz oʻrtasida (razʼezd, podʼezd; aʼlo, maʼno) va baʼzi arabcha soʻzlar oxirida (murabbaʼ, tatabbuʼ) keladi; soʻz boshida qoʻllanmaydi. Undosh tovushni ifodalovchi harfdan keyin kelganda, shu tovushni keyingi boʻgʻindan ajratib turishga xizmat qilganligi uchun „ayirish belgisi" deb yuritiladi. Oʻzbek xalqi foydalangan yozuvlardan faqat kirill yozuvidagina ayni shaklda uchraydi.

Kodlar jadvali
--------------

| Kodlanishi | Registr
  | Oʻnlikkod
  | Oʻn oltilikkod
  | Sakkizlikkod
  | Ikkilik kod
  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Yunikod | Bosh harf
  | 1066
  | 042A
  | 002052
  | 00000100 00101010
  |
| Kichik harf
  | 1098
  | 044A
  | 002112
  | 00000100 01001010
  |
| ISO 8859-5 | Bosh harf
  | 202
  | CA
  | 312
  | 11001010
  |
| Kichik harf
  | 234
  | EA
  | 352
  | 11101010
  |
| KOI 8 | Bosh harf
  | 255
  | FF
  | 377
  | 11111111
  |
| Kichik harf
  | 223
  | DF
  | 337
  | 11011111
  |
| Windows 1251 | Bosh harf
  | 218
  | DA
  | 332
  | 11011010
  |
| Kichik harf
  | 250
  | FA
  | 372
  | 11111010
  |

HTMLda **Ъ** bosh harfini &#1066; yoki &#x42A; kabi, **ʼ** kichik harfini esa — &#1098; yoki &#x44A; kabi yozish mumkin.

Yana qarang
-----------

* ʼ (belgi)

Manbalar
--------

Adabiyotlar
-----------

* *Karskiy Ye. F.* Славянская кирилловская палеография. — 2-nashr. faksimil. — L. M.(faks.), 1928, 1979 (faks.). — С. 167, 203. — 494 с. — 2 700 nusx.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

Andoza:Komputer klaviaturasi
**Qavchin**, kauchin — oʻzbek xalqi tarkibiga kirgan qabilalardan biri. Q. Chigʻatoy ulusitt eng yirik 4 qabiladan biri (jaloyir, barlos va arlot) sanalgan. Chingizxon bu 4 qabilani (4 ming jangchi bilan) oʻgʻli Chigʻatoyta berib, ularning har qaysisi uchun tegishli hudud ajratgan. Q.lar Amudaryoning yuqori havzasidagi yerlarga joylashganlar. Q.lar, asosan, yarim oʻtroq holda yashab, chorvachilik va dehqonchilik bilan shugʻullangan. Ular bir qancha urugʻlarga boʻlingan. Shulardan eng yiriklari beguzuv, balxi, koʻrpachuvish, boʻzchi, kashmiri, sulaymon, imom, boʻyin, tugal, poʻla sherali, tuyaboʻyin kabilardir. 1920-yillarga kelib Oʻzbekiston hududida 25 ming kishiga yaqin Q. boʻlib, ular, asosan, hozirgi Qashqadaryo viloyatida joylashgan. Q.lardan 2 mingga yaqin kishi Karki (Turkmaniston) da ozroq qismi Koʻlob vodiysi (Tojikiston)da yashagan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |