recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Hisarjik** — Ege mintaqasidagi Kütahya viloyatiga qarashli tuman.

Tarixi
------

Arxeologik topilmalar bilan hududning tarixi Rim davriga borib taqaladi. Manzikertdagi gʻalabadan soʻng Kutahya bilan birga Buyuk Saljuqiylar davlati chegaralariga kirdi. 1096 yilda boshlangan salib yurishi yana Vizantiya hukmronligi ostiga o'tdi. 1176-yilda Mirjekephalon jangidan keyin 1180-yilda Anadolu saljuqiylar davlatiga qoʻshilgan. 13-asrda Germianogullara hukmronligi ostida oʻtgan. Germiyanogullari davrida Hisarcik Kütahya viloyatining Egrigʻoz hududi bilan bogʻlangan. Germiyanoglu Sulaymon Shohning qizi Devlet Xotunning Shahzoda Boyazidga turmushga chiqishi natijasida Simav, Egrigez, Tavshanli va Kutahya usmonlilarga sep sifatida berilgan va Hisarjik 1378 yilda Usmonlilar hukmronligiga qoʻshilgan. Anqara jangidan keyin Temur boshqa Anadolu knyazliklari qatori Germiyanogullar bekligini tikladi va Hisarchik Germiyon knyazligi yerlari bilan birlashdi. Germiyanoglu II. Yoqup Beyning oʻgʻillari boʻlmagani uchun 1429-yilda u butun Germ knyazligini II ga topshirdi. Murodga bergan vasiyatiga ko'ra, u yana Usmonlilar imperiyasi hukmronligi ostiga o'tdi. 19-asr boshlariga qadar Egrigoz tumani tarkibida qolgan Hisardjik qishlogʻi 1817-yilda Egrigez, Simav va Gediz viloyatlarining voyvodaligi boʻlgan Nasukhullari qoʻzgʻolonidan keyin Simav Kadiatiga qoʻshildi. 1845 yilda uning aholisi 1000 kishiga yetdi. Hudavendigar viloyatining 1870 yil yilnomasida Egrigʻoz tumaniga tegishli deb koʻrsatilgan.  Respublika davrida Hisarjik Kutahya viloyatining Emet tumani tarkibida qoldi. Qishloq 1958 yilda mintaqaga kelgan nemis delegatsiyasi tomonidan olib borilgan tadqiqotlar natijasida topilgan Bor konining ochilishi bilan jadal rivojlandi. 1967 yilda shaharga aylangan shaharcha 1987 yilda 3392-sonli qonun bilan tumanga aylandi.

Iqlim
-----

Kutahyaning ko'p qismiga yozi issiq va quruq, qishi esa sovuq va yomg'irli tipik kontinental iqlim ta'sir ko'rsatadi. Biroq, Hisarjik hududi shahar markaziga nisbatan biroz yumshoqroq.

Iqtisodiyot
-----------

Tuman aholisining asosiy daromad manbai dehqonchilik va chorvachilikdir. Chorvachilikda qoramol, qoʻy, echki va tovuqlar bor. Qishloq xoʻjaligi faoliyati bilan shugʻullanuvchi "Kurtdere" qishloq xoʻjaligini rivojlantirish kooperativi Hisarjik viloyatida tashkil etilgan. Hududda travertin, kaolin, marmar karerlari bor.  Hududda termal turizm ob'ektlari va Eti Maden Enterprises ham mavjud. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtirish uchun don, meva, sabzavot, texnik va yem-xashak ekinlari yetishtiriladi.

Manba
-----

1. ↑  „Ahi Resul Zaviyesi ve Hisarcık'a Ait Belgeler, Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü, Mustafa Güler". 3 aralık 2012da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7 temmuz 2015.
2. ↑  „Kütahya İl Çevre Durum Raporu 2011". 8 temmuz 2015da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7 temmuz 2015.

Tashqi havolalar
----------------

* Hisarjik munitsipaliteti 14 Ağustos 2014 tarihinde
* Hisarjik tuman hokimligi 14 Ağustos 2014 tarihinde
**Maxmur (Mahmud)** (? — 1844-yil) — oʻzbek satirik shoiri. Qoʻqon shahrida tugʻilgan va vafot etgan. Shoir va olim Mulla Sher-Muhammad Akmalning o‘g‘li. Shoirning asl ismi Mahmuddir. „Maxmur" nomini u oʻziga adabiy taxallus sifatida oldi. U otasi hamda madrasada tahsil olgan.

Biografiyasi
------------

Maxmurning otasi, Qo‘qon yaqinidagi Baytuman qishlog‘idan bo‘lgan Mulla-Sher yoshligida Qo‘qonga ko‘chib kelgan. Mulla-Sher adabiyotga qiziqqan, o‘zi „Akmal" taxallusi bilan sheʼr yozgan. Madrasada dars bergan va shariat masalalari bo‘yicha „aglyama" — yuridik maslahatchi bo‘lib xizmat qilgan. Mulla-Sher shoir va olim sifatida hurmatli mavqega erishdi.

Maxmur bolaligidanoq kitobxonlikka berilib, juda erta sheʼr yoza boshlagan. Qoʻqondagi Mir madrasasida oʻqigan, soʻngra Umarxon qoʻshinlarida xizmat qilgan. Otasi vafotidan keyin Maxmurning moddiy ahvoli og‘irlashadi. Maxmur oʻz sheʼrlarida zodagonlarni, ruhoniylarni, xonni mamlakat vayron boʻlishi, xalqning balosi uchun qoraladi („Hoji Niyoz haqida kinoya", „Maxdum quram haqida satira" sheʼrlari).

Uning „Xapalak" sheʼrida Xapalak qishlog‘i hayotidan bir manzara tasvirlangan bo‘lsa, aslida butun xonlikning real hayoti aks etgan. deystvitelnosti, kotoriy

Maxmur XIX-asr boshlarida sheʼriyatda feodal-klerikal oqimga boshchilik qilgan shoir Fazliyga gʻazab bilan hujum qildi. Maxmurning demokratik va satirik sheʼriyatining eng yaxshi anʼanalarini XIX-asr oxiri — XX-asr boshlaridagi oʻzbek shoirlari Muqimiy, Zavqiy, Avaz Oʻtarogʻlilar davom ettirdilar.

Adabiyotlar
-----------

Naum Grebnev. Boshqa soʻzlar. O‘zbek xalq va mumtoz sheʼriyatidan tanlangan tarjimalar. Adabiyot va sanʼat nashriyoti. G‘afur G‘ulom. Toshkent, 1973-yil

Naum Grebnev. Manbalar va ogʻizlar. O‘zbek sheʼriyatidan tarjimalar. G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot Toshkent, 1983. 360 b.

Qayumov A. „Maxmur", Toshkent, 1956-yil.

Manbalar
--------

1. ↑  „Махмур". Qaraldi: 23-iyun 2023-yil.
2. ↑  „Маҳмуд Мулла Шермуҳаммад ўғли". 18-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-iyun 2023-yil.

Havolalar
---------

* Mahmur
* Maxmur va Gulxaniy
**Fudai** (yaponcha: *普代村* *Fudai-mura*?) – Yaponiyaning Iwate prefekturasida joylashgan qishloq.

Geografiyasi
------------

Qishloqning janubiy qismi, yaʼni Kurosaki (yaponcha: *黒崎*?) deb nomlangan hudud Rikuchu Kaigan milliy bogʻining bir qismini oʻz ichiga olgan. U hozir Sanriku Fukko milliy bogʻining bir qismidir.

### Iqlimi

Fudai sovuq nam iqlimga ega (Köppen iqlim tasnifi *Cfa*). U odatda salqin yoz va sovuq qish bilan tavsiflanadi. Fudaida oʻrtacha yillik harorat 10,1 °C. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1201 mm, eng yomgʻirli oy sentyabr, eng qurgʻoqchi oy esa fevral. Avgustda eng yuqori harorat 22,6 atrofida °C, eng pasti esa yanvarda, −1,1 atrofida °C boʻladi.

Demografiyasi
-------------

Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Fudai aholisi soʻnggi 60 yil ichida kamaydi.

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1920 | 2,463 | —     |
| 1930 | 2,94 | +19.4% |
| 1940 | 3,201 | +8.9% |
| 1950 | 3,903 | +21.9% |
| 1960 | 4,603 | +17.9% |
| 1970 | 4,162 | −9.6% |
| 1980 | 4,023 | −3.3% |
| 1990 | 3,909 | −2.8% |
| 2000 | 3,583 | −8.3% |
| 2010 | 3,088 | −13.8% |
| 2020 | 2,487 | −19.5% |

Hukumati
--------

Fudai toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 14 aʼzodan iborat bir palatali qishloq kengashiga ega boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Fudai Miyako shahri, Iwaizumi shahri va Yamada qishloqlari bilan birgalikda Iwate prefekturasi qonun chiqaruvchi organiga uchta aʼzosini qoʻshadi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, qishloq Yaponiya Diet quyi palatasining Iwate 2-okrugiga kiradi.

Iqtisodiyoti
------------

Mahalliy iqtisodiyot baliq ovlash va qishloq xoʻjaligiga asoslangan.

Taʼlim
------

Fudai qishloq hukumati tomonidan boshqariladigan bitta davlat boshlangʻich maktabi va bitta davlat oʻrta maktabiga ega. Qishloqda oʻrta maktab yoʻq.

Manbalar
--------

1. ↑  Fudai village official statistics
2. ↑  „Introducing places of interest: Rikuchukaigan National Park".  Ministry of the Environment (Japan). 8-fevral 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-may 2011-yil.
3. ↑  Fudai climate data
4. ↑  Fudai population statistics
5. ↑  „Table 2: Population and Households - Prefecture, All Shi, All Gun, Shi, Machi and Mura". *2010 Population Census, Preliminary Counts of the Population and Households*.  Statistics Bureau, Ministry of Internal Affairs and Communications (Japan) (25-fevral 2011-yil). 12-sentyabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-may 2011-yil.
**Maxmur (Mahmud)** (tugʻilgan sanasi noma’lum —1844-yilda vafot etgan ) — oʻzbek satirik shoiri. Qoʻqon shahrida tugʻilgan va vafot etgan. Shoir va olim Mullasher Muhammad Akmal oʻgʻli. Uning asl ismi Mahmuddir. "Maxmur" nomi – unga yoqqanligi uchun adabiy taxallus sifatida oladi. U otasi dars bergan madrasada ta’lim olgan.

Maxmurning otasi, Qoʻqon yaqinidagi Boytuman qishlogʻidan boʻlgan Mullasher yoshligida Qoʻqonga koʻchib kelgan. Mullasher adabiyotga qiziqqan, oʻzi "Akmal" taxallusi bilan she’rlar yozgan. Madrasada dars bergan va shariat masalalari boʻyicha – maslahatchi-huquqshunos boʻlib xizmat qilgan. Mullasher olim va shoir sifatida obroʻ-e’tiborga ega boʻldi.

Maxmur bolalik chogʻidan kitobga oshno boʻlib, juda erta she’r yoza boshlagan. Qoʻqondagi Mir madrasada ta’lim olgan, keyinchalik Umarxon qoʻshinlarida xizmat qilgan. Otasi vafotidan keyin Maxmurning moddiy ahvoli yana ham ogʻirlashadi. Maxmur oʻz she’rlari ("Hoji Niyoz haqida kinoya", "Maxdum qurama haqida satira" she’rlari) bilan zodagonlarni, ruhoniylarni, xonni mamlakatni parokanda qilishi, xalqni nochor ahvolga olib kelganini achchiq kinoyaga olgan.

Uning birgina "Hapalak" she’rida shu qishloqning hayoti haqida soʻz borsa-da, aslida butun xonlikning kirdikorlari tasvirlangan.

Maxmur XIX boshlarida she’riyatda feodal-klerikal yoʻnalishiga egalik qilgan shoir Fazliyga nafrat bilan boqadi. XIX asr oxiri XX asr boshlarida  Muqimiy, Zavqiy, Avaz Oʻtarlar Maxmurning satirik she’riyatining eng yaxshi an’analarini davomchilari boʻlishadi.

Rus tiliga tarjimalar
---------------------

* Махмур. Избранные произведения. Перевод Наума Гребнева (одно стихотворение — перевод Н.Ушакова) Изд-во АН УзССР, 1951. Тираж 5000

Adabiyotlar
-----------

* Наум Гребнев. Другие слова. Избранные переводы из узбекской народной и классической поэзии. Издательство литературы и искусства им. Гафура Гуляма. Ташкент, 1973
* Наум Гребнев. Истоки и устья. Переводы из узбекской поэзии. Изд-во Гафура Гуляма Ташкент, 1983. 360 с.
* Каюмов А. "Махмур", Тошкент, 1956.

Havolalar
---------

* Mahmur
* Maxmur va Gulxaniy
* Maxmur (Buyuk Sovet Entsiklopediyasi)
**Muborak davlat buyurtma qoʻriqxonasi** — Oʻzbekistonning Qashqadaryo viloyatida joylashgan qoʻriqxona. Qashqadaryo viloyati hokimligining 1998-yil 5-dekabrdagi X-344/12-sonli qarori bilan tashkil etilgan. Maydoni —249073,0 gektar.

Tarixi
------

Muborak davlat buyurtma qoʻriqxonasi 1998-yil 5-dekabrda Qashqadaryo viloyati Muborak tumanida tashkil etilgan boʻlib hududi 249073,0 gektarni tashkil etadi. Faoliyat muddati cheklanmagan. Buyurtmaxona maydoni 219534 gektar oʻzgartirilgan. Tashkil qilishdan maqsad — Qizil kitobga kiritilgan hayvonlar yoʻrgʻa tuvaloq (Chlamydotis undulata) qushlarining yashash joylari — migratsiya yoʻllari, qishlash va koʻpayish yerlari, shuningdek, boshqa yovvoyi hayvonlar yashash joylarini saqlab qolishdan iborat. Qashqadaryo viloyati Tabiatni muhofaza qilish qoʻmitasi ixtiyorida.

Tavsifi
-------

Davlat buyurtma qoʻriqxonalari doimiy boʻlmasdan**,** ayrim paytlarda mavsumli qoʻriqlash tartibiga ega boʻlgan mintaqalarni oʻz ichiga oladi. Davlat buyurtmaxonalari qisqa vaqt (5-10 yilga) tashkil qilinadi. Ularning umumiy maydoni 12186,5 kv.km. boʻlib, bugungi kunda oʻndan ortiq davlat buyrtmaxonalari faoliyat yuritmoqda. Ularning vazifasi turli hayvonlarni yetkazib berish, koʻpaytirish va himoya qilishdan iborat. Mamlakatimizda Qorakoʻl, Qamabchoʻl, Saygʻoq, Sudoche, Qoʻshrabod, Qoraqir, Sarmishsoy, Arnasoy, Dengizkoʻl, Muborak, Oqtov, Nurobod kabi davlat buyurtmaxonalari muhim ahamiyatga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  „O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI TABIAT RESURSLARI VAZIRLIGI" (oʻzbek). Qaraldi: 14-may 2023-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Zari Mutalim qizi Abdullayeva** (ozarbayjoncha: *Zərri Mütəllim qızı Abdullayeva*; 1912-yil 22-iyul Karaeri, Yelizavetpol viloyati – 1996-yil 25-dekabr, Samux viloyati Karaeri) – Sovet Ozarbayjon vinochisi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1949), Lenin ordeni (1949, 1950), „Oʻroq va Oʻroq" oltin medali sohibasi.

Hayoti va faoliyati
-------------------

U 1917-yil 22-iyulda Yelisavetpol tumanidagi Karaeri qishlogʻida (hozirgi Ozarbayjonning Samux viloyati) tugʻilgan. Millati ozarbayjon.

Mutalim qizi Zari qishloq maktabini tamomlab, 30-yillarning oʻrtalarida mahalliy „Ozarbayjon" vinochilik sovxoziga ishga boradi. U dastlab uzumchilik brigadasida, keyinroq 2-boʻlimda brigada aʼzosi boʻlib ishlagan va birinchilardan boʻlib oʻz uchastkasida qish aromati va differensial sugʻorishni qoʻllagan. 1948-yilda Zari Abdullayeva brigadasi sugʻoriladigan 3,4 gektar tokzorning gektaridan 202 sentnerdan uzum oldi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1949-yil 5-oktabrdagi farmoni bilan 1948-yilda uzumdan yuqori hosil olgani uchun Abdullayeva Zari Mutalim qiziga Lenin ordeni, „Oʻroq va Oʻroq" oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berildi.

Keyingi 1949-yildagi mehnat natijalariga koʻra, rahbar Abdullaeva ikkinchi Lenin ordeni bilan taqdirlandi va uning 2-boʻlim mudiri A. G. Yesayants va Samux sovxozining direktori „Ozarbayjon" I. N. Melikov, Sotsialistik Mehnat Qahramonlari boʻldi.

Keyingi yillarda u brigadir boʻlib ishlay boshladi va 1952-yilda uning brigadasi ishchilari 8 gektar maydondan gektariga 270 sentnerdan quyoshli rezavorlar hosilini oldilar. U oʻzining tugʻilgan qishlogʻi Karaerida (1960-yildan – qishloq) yashagan. U 1996-yil 25-dekabrda vafot etdi.

Mukofotlari
-----------

Lenin ordeni (05.10.1949; 04.09.1950)

Sotsialistik Mehnat Qahramoni

„Oʻroq va Oʻroq" oltin medali

Manbalar
--------



1. ↑  „Zari Abdullayeva biografiyasi".
2. ↑  Abdullajeva Zәrri Mүtәllim gizi // Azәrbaјҹan Sovet Yensiklopediјasi / Ch. B. Guliјev. – Baki: Azәrbaјҹan Sovet Yensiklopediјasi, 1977. – T. I ҹild. – S. 19
**Saparmurat hoji masjidi** (turkmancha: *Saparmyrat Hajy metjidi*) – Turkmanistonning Gokdepe shahrida joylashgan masjid. Ushbu masjid Gokdepe qal’asi himoyachilari xotirasiga bagʻishlab 1994-1995-yillarda prezident Saparmurod Niyozov prezidentligi davrida qurilgan. Masjid oʻzining toʻrtta moviy gumbazi bilan Gokdepening diqqatga sazovor inshootlaridan biri hisoblanadi.

Tarixi
------

Ushbu masjid loyihasi ashxobodlik arxitektor Kakajan Durdiyev tomonidan tuzilgan boʻlib, masjid 1995-yilda ochilgan. Turkmaniston Prezidenti Saparmurod Niyozov 1992-yilda ado etgan Haj amali sharafiga Saparmurat hoji nomi berilgan. Bino qurilishini amalga oshirish ishlari boʻyicha oʻtkazilgan tenderda 1994-yilda masjidni bir yil qurib bitkazilishini rejalashtirgan Bouygues kompaniyasi goʻlib chiqqan.

Arxitekturasi
-------------

 Saparmurat hoji masjidi 10 000 manatlik banknotada tasvirlangan
Masjid markazida toʻq yashil gumbaz joylashgan boʻlib, uning atrofi pastroq, lekin bir xil toʻrtta yarim gumbaz bilan oʻralgan. Masjidning ichki qismi toʻrtburchak zal boʻlib — tashqaridan kvadrat hovligacha choʻzilgan. Hovlining toʻrtta burchagida Muhammadning yoshini ifodalash uchun har birining balandligi 63 metr boʻlgan toʻrtta minora oʻrnatilgan. Masjidning sharqiy qismida binoga tutash, yulduz shaklida qurilgan ikki qavatli majmua bunyod etilgan boʻlib, uhbu majmua hovuz atrofida joylashgan. Bundan tashqari kichik oq gumbazlar ham qurilgan boʻlib, ular majmua shiftining perimetri hamda masjid hovlisini bezatadi.

Masjid markazida 260 chiroqli qandil osilgan. Devorlari anʼanaviy turkman gilamlari va naqshlari bilan, gumbazlarning ichki qismi moviy rangdagi naqshlar bilan bezatilgan. Ushbu masjid 8000 nafar namozxonni sigʻdirish uchun moʻljallangan.

Yana qarang
-----------

* Turkmanistonda islom
* Turkmanboshi Ruhi masjidi

Manbalar
--------

1. ↑  „Archnet". *archnet.org*. Qaraldi: 21-iyul 2018-yil.
2. 1 2 3  Brummell, Paul*. Turkmenistan* (en). Bradt Travel Guides, 2005 — 116 bet. ISBN 978-1-84162-144-9.
3. ↑  „Bouygues throughout the world | Bouygues". 8-avgust 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-noyabr 2013-yil.
**Samarqandlik Sergius**, **Mār Sargīs** yoki **Mar Sergius** nomi bilan ham tanilgan, Sharq cherkovining zohidi va missioneri boʻlib, u cherkovdagi asosiy avliyo hisoblanadi. Uning nomi Markaziy Osiyodagi koʻplab diqqatli joylar bilan bogʻliq. Uning hayoti haqida koʻp maʼlumotlar keltirilmagan, faqat u Oltoy togʻlarida yashaganligi va koʻplab shogirtlar yetishtirganligi maʼlum:228.

Konvertatsiya afsonasi
----------------------

Kerayitlarning milodiy 1007-yilda Sharqiy suriyalik nasroniylikni qabul qilganligi XII asrda Mari ibn Sulaymon tomonidan yozilgan *Minora kitobida* va XIII asrda Chronicon Ecclesiasticum darsliklarida qayd etilgan (Bar Ibray).

> "Kerayitlar nomli xalqning shohi oʻz mamlakatining baland togʻlaridan birida ov qilayotgan edi, uni qattiq qor boʻroni bosib, umidsiz holda yoʻldan adashib ketdi. U najot umidini yo'qotganida, bir avliyo (Mar Sergius) unga vahiyda zohir bo'lib, unga dedi: "Agar siz Masihga ishonsangiz, men sizni to'g'ri yo'lga olib boraman va siz bu yerda o'lmaysiz". U (podshoh) unga nasroniy qo'yxonasida qo'zichoq bo'lishini va'da qilganida, u (avliyo) uni boshqarib, najotga yetakladi va u xavfsiz chodirlariga yetib kelgach, u yerda bo'lgan nasroniy savdogarlarini chaqirdi va ular bilan imon masalasini muhokama qildi va ular unga suvga cho'mishdan boshqa narsaga erishib bo'lmaydi, deb javob berishdi. Podshoh xoch va Injil bo'lgan qurbongoh o'rniga ayvon o'rnatgan va uni Mar Sergiy nomi bilan atagan va u yerga toychoq bog'lagan va uning sutini olib, qo'yadi. Xushxabar va xochga yozadi va uning ustiga o'rgangan ibodatlarini o'qiydi va uning ustiga xoch belgisini qo'yadi va o'zi va undan keyingi odamlari uning qoralamasini oladi. "
> 
> — Bar Hebraeus

Hans-Yoaxim Klimkeit 1500-yilda Osiyodagi nasroniylar haqida shunday yozgan edi: „U [qirol] uchrashgan nasroniy avliyosining nomi Mar Sergiy deb ataladi, biz bilganimizdek, u Samarqanddan kelgan va juda mashhur avliyoga aylangan. Oʻrta va Sharqiy Osiyoda unga bagʻishlangan turli monastirlar ham mavjud":228

Yaana qarang
------------

* Barshabba
* Markaziy Osiyoda xristianlik
* Moʻgʻullar orasida nasroniylik
* Turkiy xalqlar orasida nasroniylik

Manbalar
--------

1. ↑  *Redington.* „Sergius of Samarkand". *voskrese.info*. Qaraldi: 21-mart 2022-yil.
2. 1 2 3  Gilman, Ian*. Christians in Asia before 1500*. Milton Park: Routledge [1999], 11 January 2013. ISBN 978-0-7007-1022-5. Gilman, Ian; Klimkeit, Hans-Joachim (11 January 2013) [1999]. *Christians in Asia before 1500*. Milton Park: Routledge. ISBN 978-0-7007-1022-5
3. ↑  Dickens, Mark (2001). *Nestorian Christianity In Central Asia*. p. 9.. Qaraldi: 21 March 2022. Samarqandlik Sergiy]]
**Fotofobi** *(***fotofobiya***)* – koʻzning yorugʻlikka nisbatan kuchli sezgirligi, bunda yorugʻlik taʼsirida koʻzlarda yoqimsiz hislar paydo boʻladi (masalan, koʻz qovoqlarining spazmlari, koʻzlardagi ogʻriqlar va lakrimatsiya) va koʻzlarni qattiq qisib qoʻyishga olib keladi. Odatda fotofobiya koʻz kasalliklarining boshqa bir turidan kelib chiqadi. Fotofobiya turli xil koʻz uchun tomiziladigan tomchilarni tomizgandan keyin kengaygan qorachiqlar natijasida rivojlanishi mumkin. Qizamiq, qizilcha, meningit, epilepsiya, konʼyunktiva va shox parda kasalliklari (eroziya, yuzaki yalligʻlanish)natijasida ham fotofobiya rivojlanishi mumkin.

Fotofobiya uzoq vaqt qorongʻuda boʻlganingizda paydo boʻladi. Kitob oʻqish yoki oʻqishni uzoq muddatli kundalik suiisteʼmol qilish ham bu holatga olib kelishi mumkin.

Bir koʻzdagi fotofobiya, ogʻriq bilan birga, shox pardada begona jism mavjudligi sabab boʻlishi mumkin. Sogʻlom koʻzlarda fotofobiya koʻzga haddan tashqari koʻp miqdorda yorugʻlik nurlari tushganda paydo boʻladi, masalan, yorugʻlik juda yorqin boʻlsa – lekin bu holda, albatta, bu ogʻriqli holat boʻlmaydi. Fotofobiya uchun, asosiy kasallikni majburiy davolash bilan, quyoshdan saqlaydigan koʻzoynak taqish tavsiya etiladi.

Ushbu kasallikdan aziyat chekkan mashhur odamlar
------------------------------------------------

* Hannelore Kol
* Lyubov Orlova
* Oysha
* Anna Vintur

Matnni bezash
-------------

Dizaynerlarning taʼkidlashicha, fotofobiya bilan kasallangan odamlar uchun qora fonda yashil rangda yozilgan matnni oʻqish osonroq boʻladi deyishadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Википедия. Stili CSS dlya lyudey s ogranichennimi vozmojnostyami(ingl.).

Havolalar
---------

* Fotofobiya – Henrik Ibsenning sheʼri
**Nalini Singx** – asl nasl-nasabi hind boʻlgan Yangi Zellandiyalik yozuvchi. U koʻplab ishqiy romanlar muallifi sifatida mashhur.

Taʼlimi
-------

Asli hind millatiga mansub boʻlgan Nalini Singh 1977-yilda Fijining Suva shahrida dunyoga kelgan va 10 yoshga yetganida oilasi bilan Yangi Zelandiyaning Oklend shahriga koʻchib oʻtishgan. U Mount Roskill Schoolda tahsil olgan, keyin Oklend universitetida huquq yoʻnalishida va ingliz adabiyoti fakultetida tahsil olgan, u yerni 2001-yilda imtiyozli diplom bilan tugatgan.

Ijodi
-----

1999-yilda Singh Yangi Zellandiyaning „Romance Writers" tanlovida uchinchi oʻrinni egallab, Clendon mukofoti sovrindori boʻldi. Bundan soʻng 2001-yilda uning „Coaxing the Sheik" qoʻlyozmasi eng yuqori oʻrinni egallagan Mills and Boon uchun Jeyn Porter mukofotini, shuningdek, oʻsha yili „Readers Choice" mukofotini qoʻlga kiritdi. „Coaxing the Sheik" uning nashr etilgan ilk asari boʻlib, 2003-yilda *"Desert Warrior"* nomi bilan chop etilgan.

Adibaning kitoblari Nyu-York Timesning eng koʻp sotilgan kitoblari roʻyxatida, USA Today gazetasining eng koʻp sotilgan kitoblari roʻyxatida, shuningdek, Publishers Weeklyning ham eng koʻp sotilganlar roʻyxatidan oʻrin egallagan.

Eʼtirof etilishi
----------------

Yozuvchi bir qancha mukofotlarga sazovor boʻlgan, jumladan, eng yaxshi roman uchun „Julius Vogel Award" mukofoti (ikki marta, 2008- va 2009-yillarda qoʻlga kiritgan). „Favourite Paranormal Romance at the 2020" tanlovida Favourite Paranormal Romance nominatsiyasida gʻolib deb topilgan. Uning 2021-yilgi jinoiy romani muxlislar tomonidan iliq kutib olinib, *"Ngaio Marsh Awards" tanlovining* Eng yaxshi jinoyat mavzusidagi roman uchun bellashuvda finalist boʻlgan.

 Nalini Singx Nyu-Yorkda „Heart of Obsidian" asarini muhokama qilmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  „Singh, Nalini". Qaraldi: 4-fevral 2023-yil.
2. ↑  „About Nalini". Qaraldi: 23-fevral 2021-yil.
3. ↑  „Clendon Award Page". 27-may 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-noyabr 2010-yil.
4. ↑  „Paperback Mass-Market Fiction - November 21, 2010".  New York Times (21-noyabr 2010-yil). 27-yanvar 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi.
5. ↑  „Book Reviews, News and Best Selling Lists - USATODAY.com" (en-US). *USA TODAY*. Qaraldi: 16-dekabr 2022-yil.
6. ↑   Publishers' Weekly best-sellers for 15 February 2010
7. ↑   Sir Julius Vogel awards 2009
8. ↑  „2020 Awards: winners" (en). *Australian Romance Readers Association* (20-mart 2021-yil). Qaraldi: 21-mart 2021-yil.
9. ↑  „Bublitz sweeps 2022 Ngaio Marsh Awards" (en-AU). *Books+Publishing* (19-sentyabr 2022-yil). Qaraldi: 19-sentyabr 2022-yil.

Havolalar
---------

* Nalini Singxning shaxsiy veb-sayti
* NZ Herald eng koʻp sotilgan roʻyxati
* NY Times eng koʻp sotilgan roʻyxati (2010 yil 12 noyabr)
* Ser Julius Vogels mukofoti gʻoliblarining 2008 va 2009 yillardagi rasmiy roʻyxati
* SJV mukofoti gʻoliblarining BookAwards roʻyxati
* SJV gʻoliblari haqida hisobot
* SJV gʻoliblari haqida PublishMe hisoboti
* Yozuvchi ayollar
* Klendon mukofoti Yangi Zelandiya Incorporated romantizm yozuvchilari tomonidan boshqariladi
Greater Glider (Petauroides volans) in a Eucalypt
**Xaltali letyaga**- sutemizuvchilar turiga mansub. 

**O'lchami**: tanasi 30-48 sm; 
dumi 45-55 sm.
**Areali**: Sharqiy Avstraliya.
**Ilmiy nomlanishi**:
Petauroides volans

Letyagalarning oldingi va orqa 
oyoqlari o‘rtasida teri qatlamlari 
bor. Ular istiqomat qiladigan 
evkalipt o'rmonlarida daraxtdan 
daraxtga o‘tib olish uchun 
letyagalar havoga sakrab, 
oyoqlarini yoyib oladilar. Teri 
qatlamlari havoda parvoz qilish 
imkoniyatini beradigan o‘ziga xos 
qanot vazifasini o‘taydi.

Yashash tarzi
-------------

Bu hayvonlar evkalipt o'rmonlarida uchraydi va tropik yomg'ir o'rmonlaridan qochadi. Ular boshqalardan alohida o'sadigan baland daraxtlarni afzal ko'radilar. Ular yolg'iz hayot tarzini olib boradilar va bir-ikki gektarga yaqin maydonlarga ega. Ayollar va erkaklarning joylari ko'pincha bir-biriga mos keladi. Ular, odatda, bo'shliqlarda uya quradilar.

Koʻpayishi
----------

Ko'payish mavsumi mart oyida kuzda boshlanadi. Erkak letyagalar naslni tarbiyalashda umuman ishtirok etmaydi. Apreldan iyungacha bola tug'iladi, odatda faqat bitta. Kichkintoy sentyabrgacha onaning xaltasida o'tirib, taxminan, 150 g vaznga ega bo'ladi, ya'ni kattalarning 1/10-1/7 qismiga yetadi. Keyin chaqaloq ayolning orqa tomoniga ko'tariladi va u yerda yanvargacha o'tirib, taxminan 600 g gacha o'sadi, ya'ni uning vazni kattalar hayvonining vaznining yarmiga teng. Shundan so'ng, yosh uchuvchi onasini tark etadi va ikki yoshida jinsiy yetuklikka erishib, mustaqil ravishda yashaydi. Tabiatda bu hayvonlar 15 yilgacha yashaydi. Letyagalar evkalipt barglari bilan oziqlanadi, oshqozonida yashaydigan bakteriyalar - simbiontlar tufayli hazm qilinadi. Ular juda kamdan-kam ichishadi. Stenofagiya bu hayvonlarni Avstraliyadan tashqaridagi hayvonot bog'larida saqlashni juda qiyinlashtiradi.

Manbalar
--------

1. [] „Asia’s biodiversity vanishing into the marketplace" 6-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi.

Adabiyotlar
-----------

1."Hayvonot olami" ensiklopediyasi
**Bethioua** (berber tili : **Ibeṭṭiwen**, arabcha:  , ilgari *Arzyu*, Fransiya hukmronligi ostida, *Vieil Arzew* keyin *Sent Leu* deb ataladi) — Jazoir gʻarbidagi Oran viloyatidagi shahar va viloyat. Unda gaz porti, neft-kimyo inshootlari va tuzsizlantirish zavodi mavjud.

Shahar qadimgi Rim shaharchasi Portus Magnus xarobalari ustida joylashgan. Mintaqaning oʻzi Rif togʻlaridan kelgan Berber urugʻlarining Battiwa (Ibeṭṭiwen) guruhiga, asosan, Ait Said va Temsaman qabilalariga tegishli boʻlgan. Ular Zegzava (Izegzaven), Ait Mait va maqbarasi dengizga qaragan marabutik rahbari Sidi Amar Ben Ahmed urugʻlaridan iborat edi. Shunday qilib, dastlab Mostaganem shahri yaqinidagi Mazagranga joylashadilar, 1784-yilda Maskara beyi tomonidan ularga Betiuaning qirgʻoqboʻyi hududidan biroz gʻarbda joy berilgan. Fransiya mustamlakasi paytida Bettiuas yana Mazagrangadan panoh topishga majbur boʻldi, koʻpchiliggai esa hokimiyat tomonidan oʻz yerlarini qaytarib berdi. Bugungi kunda faqat keksalari hali ham qabila tilida gaplasha oladilar.

1941-yil noyabr oyida ingliz-amerikaliklar Jazoirga bostirib kirganlarida (mash’al operatsiyasi), Oranni qoʻlga kiritgan amerikalik qoʻshinlar Arju va Betiua oʻrtasidagi qirgʻoq chizigʻi boʻlgan Z sohiliga qoʻnim topadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Tribe and Society in Rural Morocco 2014 by David M Hart, en page 163, Ibettiwen and Bettiwa in Arzew, Riffian diasporic communities|
2. ↑  Emile Janier *Les Bettiwa de Saint Leu* — Revue Africaine 1945, pp. 238-241, Lire en ligne Wayback Machine saytida arxivlandi (2018-10-15).
3. ↑  „Betiwa 1 | PDF".
4. ↑  Colin Smith, *England’s Last War Against France: Fighting Vichy 1940-1942*, ISBN, 0297852183, 2009
5. ↑  „Algeria-French Morocco". *www.history.army.mil*. 4-yanvar 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi.

|  |  |
| --- | --- |
| Jazoir geografiyasi | *Jazoir geografiyasi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

Kutubxona
---------

* Metzmaxer, M. (1979 a). Les oiseaux de la Macta et de sa région (Jazoir) : passereaux boʻlmagan. *Aves*, 3-4 : 89-123.
**Adaviye Efendiyeva** (qrim tatarcha: ; 1879, Yevpatoriya – 1944, Samarqand yaqini, Oʻzbekiston) – ornek texnikasida ishlagan qrim-tatar rassom-ornamentalisti.

Hayoti
------

Adaviye Efendiyeva chizgan rasm (1920)
Adaviye Efendiyeva 1879-yilda Qrimning Yevpatoriya shahrida tugʻilgan. Yoshligidan buvisi unga kashtachilik va toʻquvchilik sanʼatini oʻrgatgan. U dastlab 12 yoshida kashta tikuvchi (kergef) dastgohida ishlashni oʻrgangan. 4 yildan soʻng otasi unga dastgoh (toʻquma tezyah) sotib oldi. Qizini oʻrgatish uchun toʻquvchini yolladi. 1928-yilda Yevpatoriya muzeyining milliy kashtachilik toʻgaragining rahbari boʻlib ishlagan. Toʻgarakda kashta tikish texnikasini oʻrgatish bilan shugʻullangan. 1930-yilda artel ishchisi, keyin „Eski oʻrnek" („Qadimgi naqsh") artelida kashtachilik boʻyicha instruktor boʻlgan. Adaviye Efendiyeva 1937-yilgacha 500 dan ortiq bezaklarni yaratdi. 1944-yilda Samarqand yaqinida deportatsiya paytida vafot etgan.

Ijodi
-----

19351935-yildan boshlab u badiiy koʻrgazmalarda qatnashdi. Birinchi marta uning rasmlari Moskvadagi qrim-tatarlari va karaitlari xalq amaliy sanʼati ustalarining koʻrgazmasida, shuningdek, tasviriy sanʼat boʻyicha I Butunrossiya havaskorlar koʻrgazmasida namoyish etildi. Uning bezaklari bilan yaratilgan mahsulotlar Yevropa va AQShda namoyish etilgan. 200 dan ortiq ornamental kompozitsiyalar muallifi. Uning asarlaridan dasturxon, toʻy sochiqlari, naqshli belbogʻlar tasvirlanadi. Sanʼatshunos Ismet Zaatovning soʻzlariga koʻra, uning ishlari noyob kompozitsiyasi bilan ajralib turadi. Adaviye Efendiyevaning oʻzi oʻz kompozitsiyalari haqida shunday degan: „*Mening bezaklarim – mening fikrim"*. Uning shogirdlari orasida Yevpatoriyadagi „Promshvey" artelidagi kashtachilar Aliyeva, Bekirova va boshqalar bor. Adaviye Efendiyevaning eskizlari va rasmlari Taurida markaziy muzeyi (Simferopol) fondlarida saqlanadi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  *Катерина Качур.* „«Мої орнаменти — мої думки» — Адавіє Ефендієва (Крим)" (uk).  rukotvory.com.ua.
2. 1 2  *Заатов И.* „НАРОДНОЕ И ДЕКОРАТИВНО-ПРИКЛАДНОЕ ИСКУССТВО КРЫМСКИХ ТАТАР".
3. ↑  Deyateli krimskotatarskoy kulturi (1921-1944 gg.) : Biobibliograficheskiy slovar // Ukraїnska bіografіstika. – 1999. – Vip. 2.
4. ↑  „Адавие Эфендиева".  medeniye.org (2 апреля 2009).

Adabiyotlar
-----------

* *Исмет Заатов.* Крымскотатарское декоративно-прикладное и изобразительное искусство. — Симферополь : ТАРПАН, 2003. — 336 с.
* *П. Я. Чепурина.* Орнаментальное шитьё Крыма. — Москва; Ленинград : Всесоюзное кооперативное объединенное издательство, 1938. — 63 с.
* Творчество крымских вышивальщиц // Красный Крым. - 1936. - 15 нояб.; 1937. - 29 сент.
* *Иоффе М.* Вышивальщицы // Красный Крым. - 1940. - 8 марта
* *П. Чепурина.* Творцы орнамента // Красный Крым. — 1940. — 14 марта.
* Крымскотатарские художники : биобиблиограф. словарь / сост. Э. Я. Черкезова. — Симферополь : Доля, 1999.
**Karl Viktorovich Pauker** (1893-yil 12-yanvar, Lemberg, Avstriya-Vengriya – 1937-yil 14-avgust, Moskva, SSSR) – Sovet razvedka xizmatlari katta ofitseri, Stalin xavfsizlik xizmati rahbari, 2-darajali davlat xavfsizlik komissari.

Biografiyasi
------------

Karl Viktorovich Pauker 1893-yil 12-yanvarda Avstriya-Vengriya tarkibidagi Lenberg shahrida yahudiy oilasida tugʻilgan. Boshlangʻich taʼlimni oʻz uyida olgan. U Budapeshtda 1906-yildan 1912-yilgacha sartarosh, 1912-yildan 1914-yilgacha qandolatchi boʻlib ishlagan.

1914-yili Birinchi jahon urushi boshlanganidan soʻng, armiyaga chaqirilgan. Galisiyadagi 1-harbiy polkida jang qilgan. 1915-yil rus qoʻshinlari tomonidan asirga olinib, Turkiston asirlar lagerida saqlanadi. Samarqand viloyatida sodir boʻlgan baynalminalistik asirlar harakati ishtirokchisi. Karl Pauker 1917-yil ozodlikka chiqdi. Ozodlikka chiqqandan soʻng, Samarqandda sartaroshlik va tikuvchilik bilan shugʻullandi. U 1917-yildan Rossiya ijtimoiy demokratik partiyasi aʼzosi. 1917-yildan 1918-yilgacha Samarqand harbiy komendanti yordamchisi lavozimida ishladi. 1918-yil dekabr oyida Samarqand boshqaruv organi xodimi lavozimi egalladi. 1919-yil yanvar oyidan 1920-yil boshigacha maxfiy operativ boʻlinma boshligʻi sifatida ishlay boshlaydi. Karl Pauker 1920-yil Ishchi-dehqonlar Qizil armiyasi safiga chaqirtiriladi. Oʻsha yilni oʻzida, 12-armiyaning 46-piyoda diviziyasining Polsha boʻyicha boshligʻi sifatida ish boshladi. Karl Pauker 1935-1937-yillarda SSSR Markaziy Ijroiya qoʻmitasi aʼzosi.

Oʻlimi
------

Karl Pauker 1937-yil 15-aprelda partiya safidan chiqarib yuborilgan. 19-aprelda esa, Stalinga suiqasd qilishga tayyorgarlik koʻrganlikda ayblanib, hibsga olingan. 1937-yil SSSR Oliy sudi Harbiy kengashi uni oʻlimga huk qildi. Shu kuni Moskva shahridagi Kommunarka poligonida otib oʻldirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Simon Montefiore.* Stalin: dvor krasnogo monarxa. – S. 79. – M.: Olma-Press, 2006. – ISBN 5-224-04781-1
2. ↑  „karl-pauker za chto stalin kaznil nachal". Qaraldi: 12-sentabr 2023-yil.
3. ↑  „Карл Викторович Паукер". hnoro.ru. Qaraldi: 12-sentabr 2023-yil.
4. ↑  „Карл Паукер". Qaraldi: 12-sentabr 2023-yil.
**İsmail Hakkı Dümbüllü** 1897-yil Istanbul shahrida tugʻilgan. Turk komediya (hajviy) aktyori.
U anʼanaviy turk teatridagi orta oyunu (oʻrta tomosha) anʼanasining soʻnggi vakili. Turk kinosining mashhur komediya aktyori.

Biografiyasi
------------

İsmail Dümbüllü 1897-yilda Istanbulning Uskudar Süleymanağa mahallasida tugʻilgan. U Abdülhamid Ining yonidagi qo'riqchilaridan Zaynel Obidin afandi va Fatma Azize xonimning oʻgʻli
.
Dümbüllü İsmail 1917-1926-yillarda turk teatrida komediya ustasi boʻlgan Hasan Efendi bilan birga ishlagan. Hasan Efendidan „tulûat" (anʼanaviy improvizatsion teatr) sanʼatini oʻrgangan. Dümbüllü İsmaildan keyin ustoz-shogird o'rtasida tulûat ijro etgan boshqa aktyor yoki shogirdi boʻlmadi.
1928-yilda İsmail Hakkı Dümbüllü Tevfik İnce bilan Istanbulda oʻz guruhlarini tuzishib va 1922-yilda Anadolu boʻylab ilk gastrol safarini boshladilar. İsmail Dümbüllü 1947-yilda filmlarda rol oʻynashni boshlagan. „Xalq komediyachisi" sifatida kino olamida yulduzga aylandi. Oʻzi oʻynagan filmlardagi asosan Xoʻja Nasriddin obrazi bilan gavdalangan. Bir qator komediyalarda bosh rol ijro etgan: „Dümbüllü Macera Peşinde" (Dumbüllü sarguzasht izlashda, Şadan Kamil, 1948), „Dümbüllü Sporcu" (Dumbüllü sportchi, Seyf Havaeri, 1952) va *Dümbüllü Tarzan* (Dümbüllü Tarzan, Muharrem Gürses, 1954). Film suratga olishni boshlashdan oldin TRT Istanbul radiosida orta oyunu va tulûat ijro etgan. Uning orta oyununi spektakllarini radio va kinoga koʻchirish borasidagi saʼy-harakatlari anʼanaviy turk teatri sanʼatini koʻproq odamlarga tanitish va orta oyunu anʼanasining davom etishini taʼminlashda oʻz samarasini berdi.

Yana qarang
-----------

* İsmail Dümbüllü IMDbda
* Dümbüllü documentary at TRT (Turkish Radio TV) Archive (Turkish)

Manbalar
--------

1. ↑
2. 1 2  *Uştuk, Hilal.* „Orta oyunu ve tuluatın ustası: İsmail Dümbüllü".  Anatolian Agency (4-noyabr 2022-yil).
3. ↑  „Dümbüllü İsmail Efendi".  Biyografya.com.
4. ↑  Karavar, Hilal (2022). "Folk Theater "Tuluat" Under the Influence of Westernization". *Milli Folklor.* **34** (134): 119-130. .
5. ↑  Özge Güven, Akdoğan (2016). "Comedy and Women:The Problem of Gender in Hokkabaz". *sinecine: Journal of Film Studies* **7** (2): 171-197. doi:10.32001/sinecine.537797. .
6. ↑  *Örsler M. Mert; Kennedy-Karpat, Colleen* „Cem Yılmaz and Genre Parody in Turkish National Cinema".  Journal of Popular Film and Television (16-mart 2020-yil). DOI:10.1080/01956051.2019.1657060.
**Xitoy Xalq Ozodlik Armiyasi** – XXR Qurolli Kuchlarining rasmiy nomi, soni boʻyicha dunyodagi eng katta (faol xizmatda 2 million kishi). 1927- yil 1- avgustda Nanchang qoʻzgʻoloni natijasida kommunistik "Qizil Armiya "sifatida tashkil etilgan boʻlib Xitoy fuqarolar urushi (1930 yillar) davrida Mao Tszedun boshchiligida yirik reydlar (Xitoy kommunistlarining uzoq yurishi) uyushtirildi. „Xitoy xalq ozodlik armiyasi" nomi 1946 yilning yozida XKP qoʻshinlaridan tashkil topgan qurolli kuchlarga nisbatan qoʻllanila boshlandi – 8-armiya, Yangi 4-armiya va Shimoli-Sharqiy Armiya. Shuningdek 1949 yilda Xitoy Xalq Respublikasi eʼlon qilinganidan keyin bu nom mamlakat qurolli kuchlariga nisbatan qoʻllanila boshlandi.

Qonunchilik 18 yoshdan boshlab erkaklarni harbiy xizmatga chaqirishni nazarda tutadi va koʻngillilar 49 yoshgacha qabul qilinadi. Zaxiradagi askarning yosh chegarasi 50 yosh boʻlib, Urush davrida nazariy jihatdan (moddiy qoʻllab-quvvatlash cheklovlarini hisobga olmagan holda) 750 milliongacha odam safarbar qilinishi mumkin.

PLA toʻgʻridan-toʻgʻri partiya yoki hukumatga emas, balki 2 ta maxsus Markaziy harbiy komissiyaga – davlat va partiyaga hisobot beradi. Odatda bu komissiyalar tarkibi bir xil boʻlib, MSK atamasi birlikda qoʻllaniladi. Markaziy saylov komissiyasi raisi lavozimi davlat boshqaruvi tizimidagi asosiy lavozim hisoblanadi. Soʻnggi yillarda uni odatda XXR raisi egallaydi, biroq 1980-yillarda MSKni aslida mamlakat rahbari boʻlgan Den Syaopin boshqargan (shunindek, u hech qachon XXR raisi yoki XXR raisi boʻlmagan. XXR Davlat Kengashining Bosh vaziri va u haligacha Mao Tszedun boshchiligida „Buyuk proletar madaniy inqilobi" boshlanishiga qadar KPK Markaziy Qoʻmitasi Bosh kotibi lavozimini egallagan).

Xitoy qurolli kuchlari hududiy printsip boʻyicha tashkil etilgan beshta harbiy mintaqaga boʻlingan. Bular: sharq, shimol, gʻarbiy, janub va markaz. Shuningdek, uchta flotga boʻlingan.

Xitoy armiyasi 2022-yil uchun u dunyodagi eng yirik armiyalar reytingida AQSh Qurolli Kuchlari va RF Qurolli Kuchlaridan keyin uchinchi oʻrinni egallaydi. Bu armiyaning juda ham kuchli ekanligini anglatadi.

Xitoy armiyasining shiori – Xalqqa xizmat qilish (xitoycha: 为人民服务, *Wei Renmin Fu’u*);

Partiyaga itoat qiling, jangda gʻalaba qozoning, vijdonan xizmat qiling

(xitoycha: 听党指挥，能打胜仗，作风优良, ''Ting dan zhihui, neng dasheng zhang, zofeng yuliang'').
**Evtanaziya Cherkovi** Chris Korda asos solgan amerikalik dadaistik tashkilotdir. Cherkov saytida tashkilotning maqsadi Yer sayyorasida yashovchi odamlar va boshqa hayvonot orasidagi muvozanatni tiklash ekanligi taʼkidlanadi. Cherkov aʼzolari qora yumordan foydalanib, aholi koʻpligi muammosini jamoatga yetkazishga harakat qilishadi. Shuningdek Evtanaziya Cherkovi AQSh’dagi abortga qarshi harakatlar bilan kelishmovchiliklarga uchragan.Tempio Crematorio Valenzano Panta Rei
Tempio Crematorio Valenzano Panta Rei

Gʻoya
-----

Evtanaziya Cherkovida faqat bitta Amr bor: „Nasl qoldirma". Bundan tashqari yana toʻrtta ixtiyoriy amrlar ham bor, ular xudkushlik, abort, odamxoʻrlik (faqat murdalarni yeyish, yaʼni qotillik qilmay) va sodomiya (bola koʻrishga olib kelmaydigan har qanday seks) qilishni buyuradi.

Evtanaziya Cherkovi mashhur „Save the planet — kill yourself" (inglizchadan „Sayyorani qutqar — oʻzingni oʻldir") shiorining muallifi hisoblanadi.

Tanqid
------

Aksar tanqidchilar Evtanaziya Cherkovi atayin xristianlik gʻoyalarini mazax qiladi, deyishadi.

Shuningdek
----------

* VHEMT
* Mizantropiya
* Evtanaziya

Havolalar
---------

* Cherkov sayti
* Evtanaziya Cherkovi haqida ruscha maqola[*sayt ishlamaydi*]

Ilovalar
--------

1. ↑
**Ottomar Anschütz** (1846-yil 16-may – 1907-yil 30-may) nemis ixtirochisi va fotografi. Filmogrаfiya sohаsiga kаtta hissa qoʻshgan shaxslardan biri hisoblаnаdi.

Faoliyati
---------

Anschütz 1864-1868 yillar oraligʻida Ferdinаnd Beyrich (Myunxen) va Lyudvig Angerer (Vena) qoʻl ostida fotogrаfiyani oʻrgаngan. U 1867-yilda Saksoniya qiroli Johnning otda tushgan fotosurati bilan ham mashhur. U Berlinda otasidan qolgan kompaniyani boshqargan, аsosan portretlar fotogrаfi va dekorativ rаssom sifatida ishlagan.

Anschütz oʻzining birinchi fotosuratlarini 1881-yilda suratga olgan. U 1882-yilda oʻzining tаkomillashgan portаtiv kamerаsini ishlab chiqdi. U o'zining yaratgan fotokamerasi orqali olingan o‘sha yildаgi Prussiya tabiatiga oid fotosuratlar ko'rgazmasi xalq orasida katta e‘tirofgа sazovor bo'lgan. Keyinchalik Berlinning Kriegsakademiy va Dyusseldorf shаharlarida ham shaxsiy fotosuratlar koʻrgаzmasini tashkil qilgаn.

1885-yilda Anschütz kameralarni tаkomillashtirish ustida ishlay boshlаdi. 1887-yilda oʻzining birinchi elektrotаkiskopi filmografiya sohаsining rivojlanishiga turtki boʻlgаn. U 24 ta slаyddan iborat aylanadigan shisha disk edi. Elektrotakoskop qo'lda yoqilgаn va Geissler trubkasi yordamida kichik auditoriyaga harakat illyuziyasini yarаtib, soniyasiga 30 ta kаdrni ko'rsatuvchi fotosuratlar ketma-ketligini ko'rish imkonini bergan. 1891-yildа u o'z ixtirosini takomillashtirgan va o'sha yili *Brennebenen-Verschluß* nomi ostidа patentlagan. Bu ixtiro Germaniyaning ikkita shahrida ishlab chiqarilа boshlangan, 1893-yilga kelib bunday qurilmalardan 140 ta ishlab chiqаrilgan. 1889-yildan boshlab Goerz & Co kompаniyаsi deyarli 30 yil mobaynida *Brennebenen-Verschluß* elektrotakiskopini ishlаb chiqargan. Anschütz Kаrl Pol Goerz bilan hamkorlikda kompaniya uchun uchta turli fotokamera modellarini ishlab chiqgаn.

Anschütz 1888-yilda Myunxenga koʻchib oʻtgan va u yerdа Charlottenstrda nomli fotostudiyasini ochgan.

Anschütz 1907-yilda Berlinda ko‘richakdan vafot etgаn.

Mukofotlari
-----------

* 1883-yilda Bryusseldagi fotokoʻrgazmalar musobaqаsida bronza medаli sohibi.
* 1887-yil 14-yanvarda Venadagi Photographografieen Gesellschaft kompaniyasi tomonidаn Vermeille mukofoti.
* 1889-yil Berlindagi Photographischen Jubiläumsаusstellung fotokoʻrgazmalar musobаqasida kumush medali sohibi.
* 1900-yil Photographischen Ausstellung fotokoʻrgаzmalar musoboqаsida oltin medаli sohibi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 6  „"O. Anschütz". Uni Trier (in German). Retrieved 2020-04-19.".
2. ↑  „"Ottomar Anschütz, Elektrischer Schnellseher, Kino, Vorführgerät,Reihenaufnahmen, lebende Bilder, lebende Photographien, Geißlerische Röhre". www.ottomar-anschuetz.de. Retrieved 2020-04-19.".
3. ↑  „Всеобщая история кино, 1958, с. 91.".
4. ↑  „Photographische Korrespondenz. Getty Research Institute. Darmstadt : Helwich. 1887.".
**Sogʻliqni saqlash qoʻmitalari** ― 1852-yilda Rossiya imperiyasida mamlakat aholisining sogʻligʻini himoya qilish va epidemiya va epizootik kasalliklarga qarshi oʻz vaqtida chora-tadbirlar koʻrish uchun tashkil etilgan viloyat va tuman tashkilotlari hisoblanadi. Qoʻmitalarning vazifalari orasida tibbiy-gigiyena bilimlarini aholi orasida tarqatish ham mavjud edi.

1865-yilda viloyat muassasalarini oʻzgartirish jarayonida viloyat sogʻliqni saqlash qoʻmitalari mustaqil muassasalar sifatida faqat Sibirda saqlanib qoldi (Privislyansk oʻlkasida sogʻliqni saqlash qoʻmitalari hech qachon tashkil etilmagan), u yerda davlat mulkini boshqaruvchi hokim raisligida, tibbiy kengash inspektori, katta veterinar, ichki ishlar boshligʻi, viloyat shahar boshligʻi va ruhoniydan iborat tarkibda tuzilgan.

Boshqa barcha viloyat shaharlarida sogʻliqni saqlash qoʻmitasining vazifalari viloyat kengashlarining umumiy ishtirokida boʻlib, ularning tarkibi tegishli hollarda gubernatorning qaroriga koʻra viloyat va tuman marshallari tomonidan zodagonlar, davlat palatasi, davlat mulki va muayyan okrug boshqaruvchilari, viloyat zemstvo kengashi raisi, militsiya boshligʻi, shahar hokimi, konstitutsiya tomonidan tayinlangan ruhoniylar, tibbiy inspektor yordamchisi va umumiy ish uchun foydali boʻlishi mumkin boʻlgan boshqa shaxslarning bilimi va taʼsiri bilan kuchaytirilishi mumkin.

Hamma joyda okrug jamoat salomatligi qoʻmitalari tuzilib, ular zodagonlarning okrug marshali raisligida ispravnik, politsiya boshligʻi, okrug yoki shahar shifokori, shahar hokimi va shahardagi katta ruhoniydan iborat; SSQ majlislarida ishtirok etish uchun boshqa shaxslar ham taklif qilinishi mumkin. Viloyat sogʻliqni saqlash qoʻmitalari tomonidan belgilangan chora-tadbirlar okrug qoʻmitalari uchun ham majburiy edi.

Oktabr Sotsialistik inqilobidan keyin sogʻliqni saqlash qoʻmitalari bolsheviklar tomonidan tarqatib yuborildi.

Manbalar
--------

1. ↑  Комитеты общественного здравия // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
2. ↑  Осинский уездный комитет общественного здравия Архивная копия от 2 февраля 2019 на Wayback Machine.
3. ↑   Развитие санитарно-медицинской полиции в России Архивная копия от 2 февраля 2019 на Wayback Machine.
4. ↑  Статья 601 и сл. Устава врачебного, Свод Законов, т. XII, изд. 1892 г.

Havolalar
---------

* § 32. Губернские и уездные комитеты общественного здравия и оспенные комитеты Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-11-25).. *Ивановский В.* Государственное право. Известия и ученые записки Казанского университета. По изданию №5 1895 года – №11 1896 года.
O‘tkir gerpetik stomatit yuquvchanligi yuqori bo‘lganligi uchun immun holati shakllanmaganlar orasida ko‘p uchraydi. Infeksiya havo tomchi yo‘li orqali yuqadi.

Organizm ning umumiy zaharlanishi va kasallikning mahalliy belgilarini yuzaga kelish darajasiga qarab, kasallik yengil, o‘rta va og‘ir shakllarda kechadi.

Bolaning tana harorati 40°C gacha ko‘tariladi, kuchsizlanadi, boshi og‘riydi, ishtahasi yo‘qoladi, ko‘ngil aynash va qusish kabi holatlar kuzatiladi. Jag‘ osti limfa tugunlari kattalashadi. Tana harorati ko‘tarilayotgan vaqtda, shilliq pardada qizarish, shish kuzatiladi va pufakchalar paydo bo‘ladi. Pufakchalar tezda yoriladi, ularning o‘rnida 0,5–1 sm kattaliklardagi oval yoki dumaloq shaklda ega bo‘lgan yarachalarga o‘xshash nekrozli eroziya (tibbiyot) paydo bo‘ladi. Kasallik og‘ir kechganida toshmalar yuz terisida ham paydo bo‘ladi. O‘tkir gerpetik stomatitning aniq belgilaridan biri bu soʻlak ajralishi kuchayishi, so‘lakning quyqalashishi, og‘izda hid paydo bo‘lish holatlari kuzatiladi. Tashxis kasallikning klinik ko‘rinishi va epidemiologiyasi asosida qo‘yiladi.

Davolash
--------

Mahalliy davolash ya’ni virusga qarshi davo o‘tkazish kerak. Buning uchun oksalinning 0,25–1% li tebrofenning 1–2% li geliomitsinning 1% li mazlari, Interferon, prodigiozon va boshqa aralashmalar surtiladi. Bu dori vositalari kuniga 3–4 marta surtiladi. Kasallik belgilari so‘nayotgan vaqtda kuchsiz antiseptik va keratoplastik vositalar qo‘llanadi.

Adabiyotlar
-----------

1. ↑  *Stomatologik kasalliklar*. Toshkent: Voris-nashriyot, 2016 — 95-96 bet. 8-dekabr 2022-yilda qaraldi.
2. ↑  *X.P. Komilov. «Terapevtik stomatologiya. Og‘iz bo‘shlig‘i shilliq pardasi kasalliklari» – Toshkent: «Yangi asr avlodi», 2005-y.*.
**Eklampsiya** (yun. — chaqnash) — homiladorlik toksikozlarining xavfli shakli. Birinchi marta boʻyida boʻlgan, aksari egiz homiladorlik yoki buyrak, yuraktomir kasalliklari bor ayollarda homiladorlikning ikkinchi yarmida, koʻpincha soʻnggi oylarida vujudga keladi. E.ning asosiy belgʻisi tutqanoq tutishidir. E.dan avval nefropatiya va preeklampsiya alomatlari (qattiq bosh ogrishi, koʻz xiralashishi, koʻz oldi jimirlashishi, qon bosimi koʻtarilishi, siydikda oqsil koʻpayishi, uyqusizlik, betoqatlik va boshqalar) namoyon boʻladi. E.da tutqanoq tutadi, bemor hushdan ketadi. E. homiladorlikda, asosan, tugʻruq vaqtida, baʼzan chilla davrit ham uchraydi.
Eklampsiya xuruji ma’lum bir kеtma-kеtlikda rivоjlanadi: 
1. Prоdrоmal(Aura)-15-25ya yuz va qo’l mushaklari kichik fibrillyar 
qisqarish kuzatiladi, xushidan kеtadi. 
2. Tоnik -10-20 sоniya, mushaklar kоtishi va harakatsizlanishi, diafragma 
spazmi, nafas to’xtashi, lab shilliq qavatlari va оyoq-ko’llar ko’karishi, tanasi 
оrkaga buqilishi, tishlar jipslanishi,ko’zlar bo’rtishi bilan ko’zatiladi. 
3 Klоnik -1-1,5 daqiqa davоm etadi, mushaklarni kuchli qisqarilishi,ko’p 
so’lak ajralishi, оg’izfan ko’pik kеlishi, nafas qiyinlashishi, so’lak tiqilishi,tilini 
tishlab оlishi mumkin 
4. Tarqalish davri- tutqanоqlar to’xtaydi, chuqur uzlikli nafas, оg’izdan 
ko’pik chiqishi, ko’p hоllarda qоn aralash, nafasi davriylashadi, 
pоsteklampsik kоma kuzatilishi mukin,ba’zan yaxshi оqibatlar bilan tarqaladi 
va hushiga kеladi. Tutkоqdan so’ng amnеziya bоshlanadi. Agar atrоfda xеch 
kim bo’lmasa,faqat jarоhatlariga qarab (lat еyishlar, tili tishlangan) yoki 
kоma xоlatidan bilish mumkin. 
5. Kоmatоz- individual hоlatidan kеlib chiqib, daqiqalar yoki sоatlar 
davоm etadi, shоvqinli va tеz nafas, yuzi shishgan, ammо ko’karmagan. 
Tutqanоq takrоrlanishi mumkin, shu sababli yaxshi parvarish va sеdatsiya 
kеrak Baʼzan E.alomatlari roʻyrost koʻzga tashlanmaydi, ularni vaqtida aniqlash ancha qiyin. Shu sababli u goʻyo bexosdan paydo boʻlgandek boʻladi. Tutqanoq tutganda bemorning biror joyiga shikast yetib qolmaslik chorasini koʻrish lozim; u tilini tishlab olmasligi uchun ogʻziga bandiga doka oʻralgan qoshiq solib qoʻyiladi; tutqanoq xuruji oʻtib ketgach bemorning soʻlagi nafas yoʻllariga tushmasligi uchun ogʻzini toza salfetka bilan artib olinadi. E.da oʻpka shishishi yoki miyaga qon quyilishi tufayli ayol, platsentaning oʻrnidan koʻchishi, bachadonga qon quyilishi tufayli esa homila nobud boʻlishi mumkin.

Davosi. Markaziy nerv sistemasi faoliyatini normallashtiruvchi, qon bosimini pasaytiruvchi, siydik ajralishini kuchaytiruvchi dori-darmonlar, kislorod, parhez buyuriladi. Oldini olish: homiladorlikning ilk toksikozlarini oʻz vaqtida davolashdan iborat.

Ad.:Qodirova A. Homiladorliktoksikozlari, T. 1994.
Ad.: Ayupova F.M. Akusherlik va Ginekologiya 2021

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |