**Sut sotuvchi** — Aslida oshxona xizmatchisi boʻlgan ayol tasvirlangan, golland rassomi Johannes Vermeer tasvirlangan, moyboʻyoqda ishlangan kartina. Hozirda u Niderlandiyaning Amsterdam shahridagi Rijksmuseumda joylashgan boʻlib, uni „shubhasiz muzeyning eng yaxshi diqqatga sazovor joylaridan biri" deb biladi.

Rasmning aniq tugagan yili nomaʼlum, taxminlar manbaga qarab farq qiladi. Rijksmuseum uni taxminan 1658-yil deb hisoblaydi. Nyu-York shahridagi Metropolitan sanʼat muzeyiga koʻra, u taxminan 1657 yoki 1658-yillarda chizilgan.

Suratga sharhlar va tavsif
--------------------------

Suratda sigir sogʻuvchi, yogʻ va pishloq kabi sut mahsulotlari tayyorlaydigan sotuvchi ayol oddiy xonada stol ustidagi sopol idishga avaylab sut quyayotgani tasvirlangan.Katta uylar ularni koʻproq xodimlarni yollashdan koʻra uy yumushlarini bajarish uchun yollashdan oldin sogʻuvchilar faqat otxonada ishlay boshladilar. Shuningdek, sogʻinchi oldidagi stolda turli xil nonlar bor. U tik zigʻir qalpoqli, koʻk fartuk kiygan va qalin bilaklaridan yuqoriga ish yengi kiygan, yosh, baquvvat ayol. Rasmning chap tomonidagi derazadan kuchli yorugʻlik nurlari tushib turibdi.

Rasm hayratlanarli darajada illyuzionistik boʻlib, nafaqat tafsilotlarni, balki ayol va stolning ogʻirligini his qiladi. Metropolitan sanʼat muzeyi Evropa rasmlari boʻlimi kuratori va Vermeerning ikkita eksponat tashkilotchisi Valter Liedtkening soʻzlariga koʻra, zamonaviy tomoshabinlarning rasmga boʻlgan munosabatida „Bu biroz Mona Liza effekti". "Zamonaviy tomoshabinlar uchun u haqida bir oz sir bor. U xiyol jilmayib, kundalik vazifasini bajarayapti. Bizning munosabatimiz esa „U nima deb oʻylayapti?"

Gollandiyalik xizmatkorlarning ikonografiyasi
---------------------------------------------

Rasm yaratilgan vaqtda ayol ixtisoslashgan "sogʻuvchi "emas, balki „oshxona xizmatkori" yoki hamma ishning xizmatkori sifatida tanilgan boʻlar edi : „sut choʻrilar" sigir sogʻuvchi ayollar edi; oshxonada xizmatkorlar ishlagan. Rassom yaratilishidan kamida ikki asr oldin sogʻuvchilar va oshxona xizmatkorlari sevgi yoki jinsiy aloqaga moyil boʻlgan obroʻga ega edilar va bu koʻpincha Antverpen , Utrext va Delftdagi oshxona va bozor manzaralarining golland rasmlarida aks ettirilgan.   

Ushbu anʼananing etakchi rassomlari Antverpen rassomlari Yoaxim Beukkelaer (taxminan 1535-1575) va koʻplab izdoshlari va taqlidchilariga ega boʻlgan Frans Snayders (1579-1657), shuningdek Pieter Aertsen (Beukelaer kabi Delftda mijozlari boʻlgan) edi.), Utrext mannerist rassomi Yoaxim Vteval (1566-1638) va uning oʻgʻli Piter Vteval (1596-1660). [2] [7] Vermeer davriga yaqinroq boʻlgan Nikolaes Meys bir nechta kulgili suratlarni chizdi, endilikda „Dangasa xizmatkor" kabi nomlar berildi.. Biroq, bu vaqtga kelib, uyda ishlayotgan ayollarni Gollandiyalik maishiy fazilat namunasi sifatida tasvirlash boʻyicha muqobil konventsiya mavjud edi, bu haqda Simon Shama uzoq vaqt koʻrib chiqdi.

Rasm mutaxassislar naznida
--------------------------

Sanʼatshunos Garri Rendning soʻzlariga koʻra, rasm ayol nondan puding tayyorlayotganini koʻrsatadi, bu sut va stol ustidagi singan non boʻlaklarini hisobga oladi. Rand u allaqachon muhallabi tayyorlagan boʻlardi, deb oʻyladi, unda tuxum bilan aralashtirilgan non hozirda rasmda tasvirlangan. U aralashmani qoplash uchun Gollandiya pechiga sut quyadi, chunki aks holda non pishirayotganda suyuqlikda qaynamasa, pudingning odatdagi ustki yuzasini hosil qilish oʻrniga, yoqimsiz, quruq qobiqqa aylanadi. U sutni quyishda ehtiyot boʻladi, chunki ingredientlar toʻgʻri oʻlchanmasa yoki toʻgʻri birlashtirilmasa, non pudingi buzilishi mumkin.   

Ishchi xizmatkorni puxta pishirish harakatida tasvirlash orqali rassom nafaqat kundalik manzara, balki axloqiy va ijtimoiy ahamiyatga ega boʻlgan manzarani ham taqdim etadi. Kamtar ayol uy uchun yoqimli mahsulot yaratish uchun oddiy ingredientlardan va boshqa foydasiz qotgan nondan foydalanmoqda. Essential Vermeer veb-saytiga koʻra, „Uning oʻlchovli xulq-atvori, kamtarona kiyinishi va ovqat tayyorlashdagi oqilonaligi 17-asr Gollandiyaning eng kuchli qadriyatlaridan biri boʻlgan uy fazilatini ifodalaydi."  

„Oxir-oqibat, bu rasmga oʻzining romantikligi yoki hissiy aks-sadosi beradigan ayol jinsiy hayotiga ishoralar emas — bu halol va mashaqqatli mehnatning oʻziga xos romantik narsa sifatida tasviridir", deb yozgan Raquel Laneri Forbes jurnalida. „ Sogʻishchi uy ishlarining mashaqqatli mashaqqatini va xizmatkorlikni yaxshi, hatto qahramonlik darajasiga koʻtaradi."

Asarni yaratish texnikasi va foydalanilgan materiallar
------------------------------------------------------

Essential Vermeer veb-saytiga koʻra, bu rasm „ehtimol, uning ijodidagi eng yorqin rang sxemasiga ega". 18-asrdayoq ingliz rassomi va tanqidchisi Joshua Reynolds asarni ajoyib sifati uchun yuqori baholagan. Vermeer palitrasining oʻz zamondoshlari bilan solishtirganda farqlaridan biri uning qimmatbaho tabiiy ultramarinni (ezilgan lapis lazulidan qilingan) afzal koʻrishi edi, bu erda boshqa rassomlar odatda ancha arzon azuritdan foydalanganlar. Ultramarin bilan birga, qoʻrgʻoshin-qalay-sariq Bundan tashqari, juda yorqin asarda dominant rang hisoblanadi (Vermeerning oldingi har qanday asarlaridan koʻra kamroq qorongʻi va anʼanaviy yorugʻlik bilan). Oq devorlarni tasvirlash Vermeer davridagi rassomlar uchun qiyin edi, uning zamondoshlari kulrang pigmentning turli shakllaridan foydalanganlar. Bu erda oq devorlar kunduzgi yorugʻlikni turli xil intensivlik bilan aks ettiradi, shuvalgan sirtlarda notekis toʻqimalarning taʼsirini koʻrsatadi. Rassom bu erda oq qoʻrgʻoshin, soyabon va koʻmir qorasini ishlatgan. Essential Vermeer veb-saytiga koʻra, formula Vermeerning zamonaviy janr rassomlari orasida keng maʼlum boʻlgan boʻlsa-da, „ehtimol, Vermeerdan boshqa hech bir rassom undan unchalik samarali foydalana olmagan".

Ayolning qoʻpol xususiyatlari qalin boʻlaklar bilan boʻyalgan. Nonning qobigʻidagi urugʻlar, shuningdek, qobiqning oʻzi, non savatining oʻralgan tutqichlari bilan birga nuqta nuqtalari bilan tasvirlangan. Nonning yumshoq qismlari ingichka boʻyoq bilan, oxra boʻyoqlari bilan boʻyalgansingan qobiqning qoʻpol qirralarini koʻrsatish uchun ishlatiladi. Tomoshabinning oʻng tomonida va Gollandiya pechiga yaqin joylashgan bir boʻlak nonning qobigʻidan farqli keng sargʻish rangga ega boʻlib, Kantning fikricha, bu boʻlak eskirganidan dalolat beradi. Eng oʻng tomondagi kichik rulonli qalin poʻstlogʻli nuqtalarga ega boʻlib, ular dumli qobiqqa yoki urugʻli qobiqqa oʻxshaydi. Non va savat tomoshabinga yaqinroq boʻlishiga qaramay, devorning illyuzionistik realizmidan koʻra koʻproq tarqoq tarzda boʻyalgan, uning dogʻlari, soyasi, tirnoq va tirnoq teshigi yoki ayol kiyimining tikuv va mahkamlagichlari, yaltiroq. , devorga osilgan sayqallangan guruch idish. Derazadagi oyna oynalari juda real tarzda oʻzgarib turadi, deraza romining yogʻochida birida (pastdan toʻrtinchi qatorda, eng oʻngda) yoriq aks etadi. Shu oyna ostida, boshqasida nozik oq chiziq bilan koʻrsatilgan tirnalgan. Yana bir panel (pastdan ikkinchi qator, oʻngdan ikkinchi) uning ramkasi ichida ichkariga suriladi.

Koʻrgazmalar
------------

Rasm Gʻarbiy Evropa va AQShda namoyish etilgan. 1872-yilda u Arti et Amicitiae, tasviriy rassomlar va sanʼat ixlosmandlari jamiyati uchun "eski ustalar "(„Tentoonstelling van zeldzame en belangrijke schilderijen van oude meesters") Amsterdam koʻrgazmasining bir qismi edi va 1900-yilda u „eski ustalar" koʻrgazmasining bir qismi edi. Amsterdam Stedelijk muzeyidagi koʻrgazma. Asarni koʻrsatadigan boshqa Evropa eksponatlari orasida 1929-yilda Qirollik sanʼat akademiyasi („Gollandiya sanʼati koʻrgazmasi", London); Galerie nationale du Jeu de Paume („Exposition hollandaise: Tableaux, aquarelles et dessíns anciens et modernes", Parij) 1921-yil; Boijmans Van Beuningen muzeyi(„Vermeer, oorsprong en invloed: Fabritius, De Hooch, De Witte", Rotterdam) 1935-yilda.

Manbalar
--------

1. ↑  „The Milkmaid". *rijksmuseum*. Qaraldi: 3-iyul 2022-yil.
2. ↑  „The milkmaid". *artandculture*. Qaraldi: 3-iyul 2022-yil.