recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
| Monoton kamayuvchi va monoton ortib boruvchi funksiya |

**Monoton funksiya** - oʻsuvchi yoki kamayuvchi funksiyalar. Berilgan funksiya biror oraliqda monoton boʻlishi uchun uning orttirmasi Af(x)=f(x+Ax)-f(x), Dx>0, oraliqda ishorasini oʻzgartirmasligi lozim. Agar Ax>0 boʻlganda D/(x) noldan qatʼiy katta yoki qatʼiy kichik boʻlsa, u holda f(x) qatʼiy monoton funksiya deyiladi. Biror oraliqda differensiyalanuvchi funksiya shu oraliqda monoton boʻlishi uchun uning hosilasi oʻzgarmas ishorani saqlashi zarur va yetarlidir.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Vilyam Aleksandrovich Aleksandrov** (1927-yil 24-mart - 2009-yil 6-may) - rus sovet va isroil yozuvchisi va jurnalisti. Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi.

Tarjimai hol
------------

Vilyam 1927-yil 24-mart sanasida Xarkovda tugʻilgan, bolaligi Odessa shahrida oʻtgan. Oʻsmirlik paytida Oʻzbekistonga evakuasiya qilinib, Qoʻqondagi ipak kombinatida, soʻngra Uraldagi qator kombinatlarda elektromontyor boʻlib ishlagan. Urushdan keyin Toshkent sanoat bilim yurtida oʻqigan, loyihalashtirish institutida ishlagan. Keyinchalik Toshkent davlat universitetining filologiya fakultetini tamomlagan. "Sharq yulduzi" jurnali, gazeta, turli nashriyotlarda ishlagan. U 1950-yilda ijodini boshladi. SSSR Yozuvchilar uyushmasi a’zosi, Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi, eng yaxshi nasriy asari uchun respublika tanlovi laureati ("Momaqaldiroq urilish" romani uchun, 1984-yil).

1996-yildan buyon u Isroilda yashaydi.

"Adabiy Iyerusalim" jurnali tahririyati kengashi a’zosi edi.

U 2009-yil 6-mayda Isroilda vafot etdi.

Oʻgʻli — Yuriy Aleksandrov (1951-yilda tugʻilgan), san’atshunos. Qizi - Irina (1955-yilda tugʻilgan).

Ijodiy faoliyati
----------------

20 dan ortiq kitoblar nashr etilgan. "Zamon qadri – natija vaqti" trilogiyasi, "Prezidentning oʻlimi", "Momaqaldiroqqa urilish", "Yashka", "Qoʻriqxona", "Gʻaroyib mehmon", "Vasiyat qilaman", "Daryo ustidagi uy", "MIF sayyorasi"; "Tungi vokzal", "Odamlar va yulduzlar", "Bolalik koʻchasi" (1937-yildagi fojiali voqealar haqida, 10 yoshli bolaning koʻz oʻngida yuz bergan) qissalari shular jumlasidandir. Uning asarlari sahnalashtirilgan, ekran yuzini koʻrgan, boshqa tillarga tarjima qilingan. 

Oʻz ishida u fantaziyaga murojaat etib: "Alfa Kentavr" (1972) qissasida qahramon koinot qa’riga kirib ketgan va bedarak yoʻqolgan yulduz kemasida halok boʻladi. Yozuvchining ilmiy-fantastik qissalari XXII asrning kundalik hayoti: kosmik parvozlar, miya tadqiqotlari, oʻzga sayyoraliklar bilan uchrashuvlar haqida hikoya qiluvchi "MIF sayyorasi" (1975)edi.

Nashrlar
--------

### Kitoblar

* Александров В. А.*. Люди и звезды*. Ташкент: Ёш гвардия, 1972.
* Александров В. А.*. Завещаю тебе…*. Ташкент: Изд-во лит. и иск. им. Гафура Гуляма, 1977.
* Александров В. А.*. Планета МИФ: Повести*. Ташкент: Ёш гвардия, 1975.  [«Альфа Центавра», «Здравствуйте, люди!», «Машина», «Нарушитель», «Планета МИФ», «Плывущие листья»]
* Александров В. А.*. Коснуться молнии: Роман*. Ташкент: Изд-во лит. и искусства, 1983.
* Александров В. А.*. Спасатель*. Ташкент: Ёш гвардия, 1986.
* Александров В. А.*. Возвращение: Повесть; Чужие-близкие: Роман*. Ташкент: Изд-во лит. и искусства, 1989.

Manbalar
--------

1. ↑  Литературный Иерусалим. Альманах.

Havolalar
---------

* Uilyam Aleksandrovich Aleksandrov
* Александров, Вильям Александрович / / Badiiy adabiyot ensiklopediyasi: Kim kim / Ed. Vl. Gakov. - Mn. : ICO Galaxias, 1995-yil. - 694 Bilan. - ISBN 985-6269-01-6.
* Лукашин А. П.
* Varakin A. Levinzon L. "O'sha" avloddan Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-11-02). // Quddus jurnali, 31-son, 2009-yil.
**Suaxili tili**, kisuaxili yoki savohiliy - bantu tillarining sharqiy guruhiga mansub til. Eng avvalo suaxili xalqi shu tilda soʻzlashadi. Sharqiy va Markaziy Afrika mamlakatlarida tarqalgan (asosan, Birlashgan Tanzania Respublikasi, Keniya Respublikasi va Uganda Respublikasida ingliz tili bilan bir qatorda rasmiy til hisoblanadi). Turli manbalarga koʻra, soʻzlashuvchilarning umumiy soni 35— 55 mln. kishi atrofida. Suaxili kiungu, kimvita, kingare, kiunguja, kitumbatu, kivumba kabi 20 ga yaqin lahjadan iborat. Suaxili taxminan 7—8-asrlarda Sharqiy Afrika qirgʻogʻi xalqlarining Afrika ichki hududlari va Sharq mamlakatlari bilan savdo aloqalari tufayli ijtimoiyiqtisodiy rivojlanishi jarayonida shakllana boshlagan. Turli davrlarda shu tilda kiamu, kimvita va kiunguja lahjalari ustunlik qilgan. Kiunguja lahjasi haqiqiy suaxili areali (Zanzibar o.) dan tashqariga chiqib, Sharqiy va Markaziy Afrikaga tarqalgan va adabiy tilga asos boʻlgan. Bantu tillari ichida suaxili katta miqdordagi arabizmlar (barcha soʻzlarning 40%) mavjudligi, qadimiy yozuv anʼanasiga egaligi bilan ajralib turadi. Suaxili 10—11-asrlardan arab grafikasi, 20-asr boshlaridan esa lotin grafikasi asosidagi yozuvga ega.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 
Pll

|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Elektr mashina** — mexanik energiyani elektr energiyasiga va elektr energiyasini mexanik energiyaga hamda elektr energiyasini boshqacha kuchlanish, tok kuchi, chastotaga ega boʻlgan va boshqalar parametrli elektr energiyasiga aylantiruvchi qurilma. Ishi elektromagnit induksiya hodisasiga hamda elektr toklari va magnit maydonlarning oʻzaro taʼsirlashuvini belgilaydigan qonunlarga asoslanadi.

Mexanik energiyani elektr energiyasiga aylantirishda elektrmashina generatori, elektr energiyasini mexanik energiyaga aylantirishda esa elektr dvigatel qoʻllanadi. Bu mashinalar ham generator, ham dvigatel rejimida ishlashi mumkin (yana qarang Asinxron elektr mashina, Kollektorli mashina). Tok turini, chastotani, fazalar sonini, kuchlanishni oʻzgartirish uchun elektr mashina oʻzgartirgichlaridan, elektr mashina kuchaytirgichlaridan, elektr transformatori va boshqalardan foydalaniladi. Maxsus qurilmalar, mas, magneto, payvandlash generatori, taxometr, tortuvchi elektr dvigatellarni ham Elektr mashina jumlasiga kiritish mumkin. Elektr mashinalar uyroʻzgʻorda, xalq xoʻjaligining deyarli barcha tarmoqlarida, sanoat va transportda qoʻllanadi.

Yana qarang
-----------

* Generator

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ağcakənd** — Ozarbayjonning Lachin tumanida joylashgan qishloq.

Tarixi
------

Qishloq 1990-yillar boshida Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushi paytida etnik arman qoʻshinlari nazorati ostida boʻlgan; Togʻli Qorabogʻni oʻrab turgan armanlar tomonidan bosib olingan hududlarda joylashgan edi. Ağcakənd keyinchalik Artsax Respublikasining **Drakhtadzor** (armancha: *Դրախտաձոր*) deb atalgan Kashatogʻ viloyati tarkibiga kiritildi. Qishloq 2020-yilgi Tog‘li Qorabog‘ bo‘yicha o‘t ochishni to‘xtatish kelishuvi doirasida Ozarbayjonga qaytarildi.

Demografiyasi
-------------

Drakhtadzor jamiyati tarkibiga Ani qishlog‘i ham kirdi va Drakhtadzor jamoasi 2005-yilda 78 nafar aholiga ega bo‘lib, u yerda 44 nafar va Anida 34 nafar kishi istiqomat qilgan. 2015-yilda esa Drakhtadzor jamoasi 62 nafar kishidan iborat boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „The Results of the 2005 Census of the Nagorno-Karabakh Republic". *National Statistic Service of the Republic of Artsakh*. 2-mart 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-noyabr 2022-yil.
2. ↑  *Hakob Ghahramanyan.* „Directory of socio-economic characteristics of NKR administrative-territorial units (2015)".

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Paktiyo** ( pashtu / dari. پکتيا – *Paktyā* ) — Afgʻonistonning 34 ta viloyatidan biri boʻlib, mamlakat sharqida joylashgan. Kattaroq Loya Paktiyo viloyatining bir qismini tashkil etuvchi Paktiyo viloyati 15 tumanga bo'lingan va taxminan 623 000 aholiga ega , bu asosan qishloq joylarda yashaydigan qabila jamiyatidir. Pushtunlar aholining koʻp qismini tashkil qiladi va oz foizga tojiklar kiradi  Gardez viloyat markazidir. Paktiyodagi an'anaviy taom guruch va mos loviya yoki yashil grammdan tayyorlangan (dandakai) deb nomlanadi.

2021 yilda Tolibon 2021 yilgi hujum paytida viloyat ustidan nazoratni qo'lga kiritdi.

Tarix
-----

 1985-yilda Xost alohida viloyatga aylangunga qadar Paktiyo Xost va Paktika bilan birlashgan viloyat edi.[3] Bu uch viloyat endi Loya Paktiyo deb ataladi, ya'ni "Katta Paktiyo". Paktiyo 1980-yillarda, Afgʻoniston rahbariyatining salmoqli qismi viloyatdan kelgan paytda mashhur boʻlgan. Najibulloh Ahmadzay (Afg'onistonning sobiq prezidenti), Muhammad Aslam Vatanjar, Shohnavaz Tanai va Sayid Muhammad Gulabzoi kabi taniqli rahbarlar orasida.

Sog'liqni saqlash
-----------------

Toza ichimlik suviga ega xonadonlar ulushi 2005 yildagi 30 foizdan 2011 yilda 36 foizgacha oshdi  Malakali tug‘ruqxona xodimlari ishtirok etgan tug‘ilishlar ulushi 2005 yildagi 9 foizdan 2011 yilda 3 foizga tushdi

Ta'lim
------

Umumiy savodxonlik darajasi (6+ yosh) 2005 yildagi 35 foizdan 2011 yilda 27 foizga tushdi  Umumiy sof roʻyxatga olish darajasi (6–13 yosh) 2005 yildagi 65% dan 2011 yilda 24% gacha tushdi

Geografiya
----------

 Paktiya viloyatidagi qor bilan qoplangan tog'lar
Paktiyo Xayber-Paxtunxva viloyatining Pokiston tomonidan boshqariladigan Kurram tumani bilan chegaradosh. Afgʻoniston hududida soat miliga teskari tartibda Logar viloyati, Gʻazni viloyati, Paktika viloyati va Xost viloyati bilan chegaradosh.

Paktiyo asosan togʻli viloyat boʻlib, aholisining koʻp qismi sharqda Ahmadxeldan tortib, Zurmatgacha va qoʻshni Paktika viloyatigacha choʻzilgan markaziy vodiyda yashaydi. Viloyatning sharqiy qismi, xususan Tsamkani va Dand Av Patan Pokistonga olib boradigan ikkinchi vodiydir.

1. ↑  „Estimated Population of Afghanistan 2021–22".  National Statistic and Information Authority (NSIA) (aprel 2021). 29-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-iyun 2021-yil.
2. ↑  „Paktiya Province".  Understanding War. Qaraldi: 17-avgust 2013-yil.
3. 1 2 3 4  Archive, Civil Military Fusion Centre,
**Ismat Maxmudovich Xushev** (rus : Ismat Xushev: 1958-yil 20-yiyunda tugʻilgan) — oʻzbekistonlik yozuvchi, siyosatchi, jurnalist va siyosiy tahlilchi. U Oʻzbekiston parlamentining sobiq deputati va Oʻzbekiston sobiq prezidenti Islom A. Karimovning vazirlar mahkamasi aʼzosi.

2021-yil 26-iyun kuni Xushev Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasiga rasman qabul qilindi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Xushev 1958-yil 20-iyunda Qashqadaryo viloyatining Kitob shahrida tugʻilgan.

U uylangan, toʻrt farzandi bor. Moskva davlat universiteti va Toshkent davlat universitetining jurnalistika fakultetida tahsil olgan.

Karimovga qarshi chiqqanidan keyin davlat toʻntarishiga aloqadorlikda ayblanib 3 marta hibsga olinib, Xushev Rossiyaning Moskva shahriga qochib ketgan, keyin esa Kanadada doimiy yashashga intilgan.

Xushev Kanadaning Toronto shahridan elektron shaklda nashr etilgan "Dunyo oʻzbeklari "oʻzbek va rus gazetasining asoschisi va bosh muharriri.

Havolalar
---------

* Jahongir Mamatov

Manbalar
--------

1. ↑  „Ismat Xushev: "Islom-akaga hurmatim haqqi aytaman, mamlakat xavf ostida turibdi"" (Uzbek). *BBC News O'zbek* (1-iyul 2013-yil). Qaraldi: 22-mart 2019-yil.
2. 1 2  „Ismat Xushev: "Islom-akaga hurmatim haqqi aytaman, mamlakat xavf ostida turibdi"" (Uzbek). *BBC News O'zbek* (1-iyul 2013-yil). Qaraldi: 22-mart 2019-yil."Ismat Xushev: "Islom-akaga hurmatim haqqi aytaman, mamlakat xavf ostida turibdi"". *BBC News O'zbek* (in Uzbek). 1 July 2013. Retrieved 22 March 2019.
3. ↑  „BBCUzbek.com - Bosh Sahifa - Таниқли журналист Исмат Хушев билан суҳбат". *Bbc.com*. Qaraldi: 1-aprel 2019-yil.
4. ↑  „Dunyouzbeklari.com- журналист Исмат Хушевнинг мустақил интернет-газетаси". *Dunyouzbeklari.com*. Qaraldi: 1-aprel 2019-yil.
Belgiyada ishlab chiqarilgan bananli pivo.
**Bananli pivo** ― banan pyuresidan tayyorlangan spirtli ichimlik. Yovvoyi xamirturush manbai sifatida joʻxori, tariq yoki makkajoʻxori uni qoʻshiladi.

Etimologiya
-----------

Bananli pivo Keniyada *urvaga* , Kongo Demokratik Respublikasida *kasiksi*, Ugandada *mubisi*, Ruanda va Burundida *urvagva* nomi bilan tanilgan.

Qoʻllanishi
-----------

Bananli pivo baʼzan turli marosimlar paytida isteʼmol qilinadi. *Mvenge* deb nomlangan shunga oʻxshash mahsulot Ugandada banan va joʻxori dan tayyorlanadi. *Kasiksi*, *nokrars*, *rwabitoke*, *urvedensia*, *urvarumi* va *milinda kaki* nomlari ostida ham topilgan.

Ishlab chiqarish
----------------

 Bananli pivo
Bananli pivo pishgan (ammo haddan tashqari pishmagan) Sharqiy Afrika togʻ bananlaridan tayyorlanadi. Bananlarning pishishini tezlashtirish uchun yerga qazilgan chhuqurda quritilgan banan barglari bilan qoplangan, keyin esa olovga qoʻyiladi. Ularning ustiga yangi banan barglari, soʻng esa pishmagan bananlar qoʻyiladi. Keyin ular yangi banan barglari va sunʼiy poyalari bilan qoplanadi. Banan toʻrt-olti kundan keyin yetarlicha pishib yetiladi. Bu usul faqat quruq mavsumda ishlaydi. Yomgʻirli mavsumda bananlarni pishirish olovi yonidagi panjara ustiga qoʻyish orqali pishiriladi.

Bananli pivo uchun ikki turdagi banan ishlatiladi: oʻtkirroq taʼmga ega *igikashi* va yumshoqroq taʼmga ega *igisahira*. Banan pivo aralashmasi igikashining uchdan bir qismi va *igisahirning* uchdan ikki *qismidir*. Bananlar pishganidan keyin ular tozalanadi. Agar bananlarni qoʻlda tozalash mumkin boʻlmasa, ular yetarlicha pishmagan hisoblanadi. Tozalangandan soʻng, banan yumshoq boʻlguncha pyure koʻrinishiga keltiradilar. Toza banan sharbat hosil uchun u filtrlanadi, keyin suv bilan suyultiriladi. Sorgo maydalanadi, biroz qovuriladi va keyin sharbatga qoʻshiladi. Bu aralashma 24 soat davomida achitish uchun qoldiriladi va keyin filtrlanadi.

Filtrlangandan soʻng, pivo shisha yoki plastik idishlarga qadoqlanadi. Sanoat ishlab chiqarishida pivo fermentatsiyani toʻxtatish va saqlash muddatini uzaytirish uchun qadoqlashdan oldin pasterizatsiya qilinishi mumkin.

Savdo belgilari
---------------

Savdo belgilariga misollar:

* Mongozo banan pivosi
* Raha
* Agashya

Yana qarang
-----------

* Banan sharobi

Manbalar
--------

1. 1 2  „Banana Beer".  Xs4all.nl. Qaraldi: 21-iyun 2013-yil.
2. ↑  „Fermented and vegetables. A global perspective. Chapter 4".  Fao.org. Qaraldi: 21-iyun 2013-yil.
3. ↑  Adekunle, Julius*. Culture and Customs of Rwanda*. Greenwood Publishing Group, 2007. ISBN 0-313-33177-4.
4. ↑  Handbook of Indigenous Fermented Foods, 2nd edition 1995 ISBN 0-8247-9352-8
5. 1 2 3  „Banana Beer | Practical Answers".  Practical Action. 21-sentabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-iyun 2013-yil.
6. ↑  Appropedia:Banana beer (Practical Action Brief)
7. ↑  „Laisvalaikis - ZEBRA".  Zebra.lt. 1-iyul 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-iyun 2022-yil.
**Muhammad Yoqubbiy** — Buxoro amirligining davlat va harbiy arbobi, qoʻshbegi (1860—1870).
Qoʻshbegi amir Muzaffarning dastlab quli, soʻngra eng yaqin kishisi boʻlgan.

Siyosiy va harbiy faoliyati
---------------------------

Amir Muzaffar davrida Muhammad Yoqubbiy Kattaqoʻrgʻon va Gʻuzor bekliklariga hokim etib tayinlanadi.
1866—1868-yillarda rus qoʻshinining Buxoro amirligiga qarshi harbiy yurishidan oldin Muhammad Yoqubbiy Buxoro qoʻshiniga bosh qoʻmondon etib tayinlanadi. 
Tarixchi Ahmad Donish Muhammad Yoqubbiyga shunday taʼrif bergan:

> Bu inson umri davomida miltiq ovozini eshitmagan, jang maydonini koʻrmagan, shuning uchun qoʻshinning eng kichigi boʻlgan navkarlar ham uning qoʻshinga sarkarda ekanligidan hijolatda boʻlishardi.
> 
> 

1868-yilda Rossiya-Buxoro shartnomasining imzolanishi va Buxoro amirligi uchun ogʻir shartlar qabul qilinishi ortidan xalqning amir Muzaffar siyosati nisbatan noroziligi kuchaydi. Oʻsha yilning kuzida Buxoroda otasi taxtini egallashga uchun Said Abdumalik boshchiligida qoʻzgʻolon koʻtariladi.
Amir yordam soʻrab, general-leytenant Konstantin fon Kaufmanga murojaat qiladi, Kaufman yordam koʻrsatish uchun Buxoroga general Aleksandr Abramov qoʻmondonligida qoʻshin yuboradi. Abramov va Toʻxtamish inoq qoʻmondonligidagi birlashgan qoʻshinning artilleriyasiga boshliq etib Muhammad Yoqubbiy tayinladi. Qoʻshin tomonidan 1868-yil 27-oktyabrda Qarshi egallanadi. Shundan soʻng amir Muhammad Yoqubbiy boshchiligidagi qoʻshinni Chiroqchini egallashga joʻnatadi.
Qoʻzgʻolon bostirilgandan soʻng amir qoʻngʻirot va saroy urugʻlarining isyonkor kishilarini jazolash maqsadida Sherobodga Said Abdulmoʻmin va Muhammad Yoqubbiyni yuboradi. Sherobodni egallab, qoʻzgʻolonchilarni munosib jazolagan qoʻshbegi undan soʻng Denovni egallaydi. Denov orqali Hisori Shodmonga yoʻl olib, ikkinchi marta Hisor bekligini toʻliq Buxoro amirligiga qoʻshib oladi, katta qoʻshin bilan Koʻlobga harbiy yurishni davom ettiradi. Muhammad Yoqubbiy Koʻlob bekligini egallagandan soʻng, beklikga tegishli barcha mol-mulkni olib, qoʻshin bilan Gʻuzorga qaytadi va oʻsha yerda qoladi.
Mirzo Abdulazim Somiy maʼlumotiga koʻra, qoʻshbegi va boshqa baʼzi gʻulomlar hukmdorga katta taʼsir oʻtkazishgan, ularning ruxsatsiz boshqalar biron-bir ishga aralashishga jurʼat qilisha olishmagan.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Mirza Salimbek.* „Tarixi Salimiy" (rus tilida).  Toshkent. Akademiya (2009). 3-noyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-noyabr 2022-yil.
2. 1 2  *Ahmad Donish.* „Tarixi saltanati xonadoni mangʻitiya" (rus tilida).  Dushanbe. Donish (1967). 17-aprel 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-noyabr 2022-yil.
3. ↑  *Mirzo Abdulazim Somiy Boʻstoniy.* „Tarixi salotini mangʻitiya" (rus tilida).  Moskva. Izdatelstvo vostochnoy literaturi (1962). 3-noyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-noyabr 2022-yil.
**Mixail Vyacheslavovich Levin** (1969-yil 19-aprel) — sovet va rus futbolchisi, yarim himoyachi, hujumchi pozitsiyasida toʻp surgan.

Futbolchilik faoliyati
----------------------

"SSKA" futbol jamoasining sport maktabida taʼlim olgan. 1986-yil 18 yoshida „SSKA" klubi safida, asosiy jamoa tarkibida oliy ligada 12 ta oʻyin oʻtkazdi. 1986—1989-yillar oraligʻida „SSKA" jamoasining asosiy, oʻrinbosarlar va farm jamoalarida toʻp surdi. 1989-yilgi mavsumning birinchi yarmini Moldovaning „Nistra" Kishinyov jamoasida (Oʻsha yilgi mavsumda birinchi ligada toʻp surgan), ikkinchi yarmini Ukrainaning „Kristal" Xerson jamoasida oʻtkazdi. 1990-yilni Oʻzbekistonning Namangan viloyati klubi "Navbahor" jamoasi tarkibida oʻtkazdi. Namanganliklar safida ajoyib oʻyin namoyish etib, 42 ta oʻyinda 9 ta gol urdi va jamoasining SSSR Ikkinchi ligasidan SSSR Birinchi Ligasiga chiqishida yordam berdi. Namanga jamoasidagi bir yillik faoliyatdan soʻng jamoani tark etdi va keying mavsumda Sankt-Peterburgning „Zenit" jamoasi bilan shartnoma imzoladi. 1991—1994-yillarda Sankt-Peterburgning „Zenit" jamoasida oʻynagan, Rossiya Premyer-ligasida jamoaning birinchi sardori boʻlgan. Faoliyatini yakunida asosan ikkinchi liga klublarida toʻp surdi. 1995-yilda Izhevskning „Gazovik-Gazprom" klubi tarkibida ikkinchi liganing „Markaz" zonasi gʻolibi boʻldi. 1998-yil Rossiya Ikkinchi liga jamoasi „Kuzbas" klubi safida toʻp surganidan soʻng 1999-yilda u Xitoyning „Foshan Fosti" klubida bir necha oy oʻynadi.

Futbolchilik faoliyatini yakunlaganidan soʻng, 8 yilga yaqin vaqt davomida Kirov zavodida issiqlik operatori bo‘lib ishladi.

Shaxsiy hayot
-------------

Uning uch qizi va ikki nafar nabirasi (2006 va 2011-yillarda tugʻilgan) bor.

Manbalar
--------

1. ↑  Mikhail Levin // Transfermarkt.com (mn.) — 2000.
2. ↑  „Левин Михаил Вячеславович". 29-iyun 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-iyun 2023-yil.

Havolalar
---------

* „Bizning Zenitimiz", № 15 (659), 06/13/2013, p. 44 (mavjud havola)
* zenit-history.ru saytidagi statistika
* Mikhail Levin at FootballFacts.ru (in Russian)
**Oripov Toxir Fotixovich** (1945.7.9, Toshkent) — biofizika va ekologiya sohasidagi olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1995), Biologiya fanlari doktori (1988), professor (1990). ToshDUni tugatgan (1970). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Bioorganik kimyo institutida laboratoriya mudiri (1975-yildan), Oʻzbekiston Oliy attestatsiya komissiyasi bosh ilmiy kotibi (1992—93), rais muovini (1993—94), raisi (1995 — 97), Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti devonida yetakchi konsultant (1994-95). Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining davlat maslaxatchisi (1997), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi vitse-prezidenti (1997-yildan). Asosiy ilmiy ishlari oqsil moddalarning biomembranalar bilan taʼsirlanish biospektroskopiyasiga oid. O. rahbarligida sitotoksinlarning biologik membranalar modeli bilan taʼsirlanish mexanizmi, sitotoksin molekulalarning shakli, oʻlchami, ularning fosfolipidli membranalarda joylashishi, lipid va suv fazalarida taqsimlanish qonuniyatlari, gossipol va gossipol modifikatsiyalarining strukturasi aniqlangan. Tioninni ajratib olish texnologiyasi va uning taʼsiri muammolari tadqiq qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Oʻzbekiston Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Prezidentlari |
| --- |
|  |
| 
* Toshmuhammad Qori-Niyoziy (1943-1947)
* Toshmuhammad Sarimsoqov (1947-1952)
* Tesha Zohidov (1952-1956)
* Habib Abdullayev (1956-1962)
* Ubay Orifov (1962-1966)
* Obid Sodiqov (1966-1984)
* Poʻlat Habibullayev (1984-1988)
* Mahmud Salohiddinov (1988-1994)
* Joʻra Abdullayev (1994-1995)
* Toʻxtamurod Joʻrayev (1995-2000)
* Behzod Yoʻldoshev (2000-2005)
* Toxir Oripov (2005-2006)
* Shavkat Solihov (2006-2017)
* Behzod Yoʻldoshev (2017-yildan)
 |

 |
**Barot sulton** — mangʻitlar sulolasidan, Buxoro xoni Muhammad Rahimning ukasi. 1756—1758-yillarda Buxoro xonligida Samarqand bekligi hokimi.

Tarixi
------

Barot sulton mangʻit urugʻidan boʻlgan Muhammad Hakimbiy xonadonida tugʻilgan. Mangʻitlar sulolasining asoschisi Muhammad Rahimxon Samarqand va Oʻratepaani bosib olgach, ukasi Barot sultonni Samarqandga hokim etib tayinlaydi. 1758-yilda Muhammad Rahimxon vafotidan keyin Buxorodan bir qancha viloyatlar ajralib chiqdi. Oʻratepa va Xoʻjand hokimi, yuz urugʻidan boʻlgan Fozilbiy Samarqand, Kattaqoʻrgʻon, Xatirchi va Jizzaxni egallaydi, natija Barot sultonning Samarqanddagi hukmronligi oʻz nihoyasiha yetadi.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Mirzo Abdulazim Somiy Boʻstoniy.* „Tarixi salotini mangʻitiya" (rus tilida).  Moskva. Izdatelstvo vostochnoy literaturi (1962). 25-noyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-noyabr 2022-yil.
2. ↑  Alexander Burnes, Travels into Bokhara being the account of a journey from India to Cabool, Tartary and Persia. Volume II. New Delhi, Madras, Asian educational services, 1992, s.358
3. ↑  Istoriya Kazaxstana v persidskix istochnikax. T.2. Almati: Dayk-press, 2005, s.282.
**Vyacheslav Yuriyovich Zaporojchenko** (1969-yil 24-sentyabr)— futbolchi, yarim himoyachi. Ukraina Oliy ligasida u Vinnitsaning „Niva" jamoasida 32 ta oʻyin oʻtkazgan.

Biografiyasi
------------

Futbolchilik faoliyatini 1990-yilda Xerson viloyati chempionatida oʻynagan „Kolos" (Osokorivka) da boshlagan. 1992-yil kuzida u „Meliorator" ga oʻtdi. U 1992-yil 5-oktyabrda „Kaxovka" klubi futbolkasidagi debyutini Ikkinchi liganing 9-turida „Drohobich Halichina" ga qarshi safarda magʻlub boʻlgan (0:2) oʻyinida oʻtkazdi. Vyacheslav maydonga asosiy tarkibda kirib, butun uchrashuvni oʻtkazdi. U jamoada ikki yarim mavsum oʻtkazdi, shu vaqt ichida u Ikkinchi ligada 89 oʻyin oʻtkazdi, shuningdek , Ukraina kubogida 1 oʻyin oʻtkazdi. U 1995 — 1996 yilgi mavsumni „Kristal" da boshlagan, mavsumning birinchi qismida Ikkinchi ligada 20 ta oʻyinda, Ukraina kubogida yana 1 ta oʻyinda maydonga tushgan.

1995 — 1996 yilgi mavsumning qishki taʼtilida u Nivaga koʻchib oʻtdi. U Vinnitsa klubi futbolkasidagi debyutini 1996-yil 3-martda Ukraina kubogi 1:16 finalida „Gazovik"ga (Komarno) qarshi oʻyinda durang (0:0, penaltilar seriyasi — 7:6 „Niva" foydasiga) oʻtkazdi.

Zaporojchenko maydonga asosiy tarkibda kirib, butun oʻyinni oʻtkazdi va 50-daqiqada sariq kartochka oldi. U Ukraina Oliy ligasida debyutini 1996-yil 13-mart kuni 18-turda Kirovohradning „Zirka-NIBAS" jamoasiga qarshi safarda mag‘lub bo‘lgan (0:1) uchrashuvida o‘tkazgan. Vyacheslav maydonga asosiy tarkibda kirib, butun uchrashuvni oʻtkazdi. U professional futboldagi debyut golini 1997-yil 1-oktyabrda Birinchi liganing 16-turi doirasidagi uy uchrashuvining 27-daqiqasida (5:2) „Shaxtyor"ga qarshi o‘tkazdi. Zaporojchenko maydonga asosiy tarkibda kirib, butun uchrashuvni oʻtkazdi. U jamoada taxminan toʻrt mavsumni oʻtkazdi, shu vaqt ichida u Ukraina chempionatlarida 96 oʻyin oʻtkazdi (1 gol), Ukraina kubogida yana 13 oʻyin va Kubok egalari kubogida 4 oʻyin oʻtkazdi.

1999 — 2000-yilgi mavsumdagi qishki tanaffusda u SC Xerson bilan shartnoma imzoladi. 2001-yilda Oʻzbekistonga koʻchib oʻtgan va u yerda Namangan viloyatining Navbahor klubida Oʻzbekiston Superligasida oʻynagan. 2002-yilda viloyat chempionatida „Tekstilnik" (Xerson) jamoasida oʻynagan. Keyingi yili u Ukraina havaskorlar chempionatida Xersonning „Ukrrichflot" jamoasi uchun 2 ta oʻyin oʻtkazdi. 2003-yildan 2011-yilgacha u „Dinamo" (Tsyuryupinsk), „Gilea-Invest" (Gola Pristan) va „Xerson" FK jamoalarida viloyat chempionatlarida ishtirok etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Galichina" (Drogobich) — „Melіorator" (Kaxovka)
2. ↑  „Gazovik" (Komarno) — „Niva" (Vіnnitsya)
3. ↑  „Zіrka-NІBAS" (Kіrovograd) — „Niva" (Vіnnitsya)
4. ↑  „Niva" (Vіnnitsya) — „Shaxtar" (Makіїvka)

Havolalar
---------

* UPL rasmiy veb-saytida futbolchining tashrif qogʻozi [Wayback Machine- da arxivlangan .]
* „Ukraina futboli" veb-saytidagi oʻyinchi profili[*sayt ishlamaydi*]
**Natalya Borisovna Baykova** (1894-yil 7-noyabr, Tbilisi — 1964-yil 11-mart, Toshkent) — Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasi Tarix va arxeologiya instituti yangi tarix sektori katta ilmiy xodimi, tarix fanlari nomzodi.

Tarjimai hol
------------

Natalya Baykova 1894-yil 7-noyabrda Tbilisida taniqli kriminal-huquqshunos oilasida tugʻilgan. U koʻp tarmoqli sohalar boʻyicha umumiy ta’lim oldi, xususan, bir qator Gʻarbiy Yevropa tillarini mukammal oʻrgandi. 1949-yilda Toshkent Davlat Pedagogika Institutining tarix fakultetini sirtdan tamomlagan.

Baykovaning ish faoliyati 1919-yilda boshlangan. 20 yildan oshiq vaqt mobaynida tarjimon va jurnalist sifatida ishlagan; xorijiy tildagi bir qator ocherk, hikoya va feletonlari 1926-yillarda va undan keyingi yillarda "Er-gʻozi", "Guliston", "Erkin xayot", "Mushtum" jurnallari sahifalarida nashr etilgan. 1940-yil oktyabridan Natalya Borisovna Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasida ishladi; u yerda 1942-yil aprel oyidan boshlab Tarix va arxeologiya institutida katta ilmiy xodim sifatida faoliyat olib borgan.

1952-yilda Baykova tarix fanlari nomzodi ilmiy darajasini olish uchun "Markaziy Osiyo masalasi tarixidan1874-yildagi Angliya-Qashqar savdo shartnomasi" mavzusida nomzodlik dissertasiyasini himoya qildi.

Baykova Boburning "Boburnoma"si ustida ish olib borar ekan, Boburning qizi Gulbadan-Begim ("Humoyunnoma") xotiralariga e’tibor qaratgan va oʻzbek tiliga tarjima qilgan.1962-yilda soʻzboshi bilan nashr etgan. U 16-18-asrlarda Angliya-Qashqar savdo shartnomasi va rus-hind savdo aloqalari borasida ham bir qancha qiziqarli maqolalar yozgan.

Baykova umrining soʻnggi daqiqalarigacha "Oʻrta Osiyo orqali 16-19-asrlar rus-hind munosabatlari tarixining ocherklari" nomli katta monografiyasining qoʻlyozmasi ustida ishlashni davom ettirdi. U 1964-yil 11-martda toʻsatdan olamdan oʻtdi.

Adabiyotlar
-----------

* Муминов И. М. и др. Наталья Борисовна Байкова (1894—1964) // Общественные науки в Узбекистане. — 1964. — № 4.



1. 1 2  Общественные науки в Узбекистане 1964. sfn error: no target: CITEREFОбщественные\_науки\_в\_Узбекистане1964 (help)
**Mamlakat Abduqodirovna Mahkamova** (1965-yil 13-iyun, Toshkent, Oʻzbekiston SSR — 2022-yil, Toshkent, Oʻzbekiston) — oʻzbekistonlik olima, iqtisodiyot fanlari doktori (2004), professor (2008).

Biografiyasi
------------

Mamlakat Mahkamova 1965-yilg 13-iyun Toshkent shahrida tarix fanlari doktori, professor Oʻrolov Abduqodir oilasida tug‘ilgan. 1988-yilda Toshkent politexnika institutini muhandis–iqtisodchi mutaxassisligi bo‘yicha tugatgan. 1992—2002-yillarda Toshkent davlat texnika universiteti „Mashinasozlik iqtisodiyoti va uni boshqarish" kafedrasida assistent, katta o‘qituvchi, kafedra mudiri, 2004—2005-yillarda universitetning „Biznes boshqaruvi" fakulteti dekani, 2006—2010-yillarda Toshkent axborot texnologiyalari universiteti „Menejment va marketing" kafedrasi mudiri, 2017—2022-yillarda Toshkent davlat texnika universiteti „Korporativ boshqaruv" kafedrasi, soʻngra „Sanoat iqtisodiyoti va menejmenti" kafedrasi mudiri lavozimida faoliyat koʻrsatgan.

### Ilmiy faoliyati

1988—1992-yillarda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasining Iqtisodiyot instituti aspiranturasida oʻqigan. 1994-yilda „Bozor munosabatlarida o‘tish sharoitida O‘zbekiston Respublikasining mashinasozlik korxonalarida ishchilarni moddiy rag‘batlantirish" mavzusida nomzodlik dissertasiyasini himoya qilib, iqtisodiyot fanlari nomzodi ilmiy darjasini olgan. 2004-yilda iqtisodiy fanlari doktori ilmiy darajasini olgan. 1998-yilda dotsent, 2008-yilda professor ilmiy unvoni beilgan. 30 dan ortiq o‘quv va uslubiy qo‘llanmalar, 9 ta monografiya, 5 ta darslik, 300 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 1-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2022 — 342 bet.
2. ↑  „Menejment va marketing".
3. ↑  „Mahkamova Mamlakat Abdukodirovna".

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Mezuza** (ibr. „eshik yondori") - yahudiylar uyida eshikning tashqi yondoriga osib qo’yiladigan pok hayvon terisidan tayyorlangan va maxsus duolar yozilgan o‘ram. Oʻramning ichki qismiga Shma oyatlarining uchdan ikki qismi bitilgan bo‘ladi. Uning tashqi tomoniga esa Shadday - „Qudratli" degan so‘z yozilgan. Musoning Besh kitobida ikki joyda Xudo so‘zini „Uyingiz eshigingizning yondoriga (mezuzot)" deb buyurilgan. Natijada ushbu jumladagi mezuzot so‘zidan mezuza shakli chiqarib olingan. Mezuza matni 22 satrdan iborat bo‘ladi. Eshik yondoriga mezuza o‘rnatish chog‘ida yahudiylar "Senga shukrlar bo‘lsin, ey bizga mezuza o‘rnatishni buyurgan xudo", deb duo qiladilar. Qoidaga ko‘ra mezuza maxsus futlyarga joylashtiriladi. Ushbu futlyar eshik yondorining yuqori o‘ng burchagiga osiladi. Arxeologik manbalar ilk memuzalar Ikkinchi Ibodatxona davriga taalluqli ekanligini ko‘rsatadi. Oʻrta asrlarda esa bunday o‘ramlarning tashqi tomoniga farishtalarning nomlari va timsollar kabi sehrli qudratga ega bo‘lgan narsalarni kiritish an’anasi shakllangan. Biroq bunday turdagi mezuzalar tumorlarga aylanib qolishi mumkinligi sababli yahudiy olimi Maymonid tomonidan keskin tanqid qilingan. Shu sababli bugungi kunda mezuzalarga kriptogramma yoki timsollar tasviri tushirilmaydi. Mezuza xonadonning kiraverish eshigi hamda har bir xona eshigiga osib qo‘yiladi. Bugungi kunda jamoat binolari va sinagogalarning eshiklariga ham mezuza ilib qo‘yish odati keng tarqalgan. Mezuzaga yozilgan matn zararlanmaganligiga amin bo‘lish maqsadida uni muntazam ravishda (har yetti yilda ikki marta) tekshirib turish talab etiladi. Yahudiy diasporasida esa yangi uyga ko‘chib kirgandan so‘ng 30 kun ichida, Isroilda esa ko‘chib kirgan vaqtning o‘zida eshikka mezuza osish an’anasi qabul qilingan. Agar uy sotiladigan yoki o‘zga bir insonga ijaraga beriladigan bo‘lsa, mezuzalar osilgan joyidan olinmaydi. Yahudiylar orasida uyga kirish va undan chiqish chog‘ida mezuzani barmoq bilan silash va o‘pish odati mavjud. Talmudga ko‘ra, mezuza xudo tomonidan Isroilga hadya qilib berilgan yetti misvotning biri hisoblanadi. Mezuza yahudiylik dinida eng ko‘p amal qilinadigan buyruqlardan biridir. Aksar hollarda mezuza futlyarlari yahudiy hunarmadchiligining klassik namunalari bo‘lib hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 291. sfn error: no target: CITEREFNajmiddinov,\_Karimov,\_Turdiyeva2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Najmiddinov J. Karimov J. Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480 bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.
**Gʻulomov Ulugʻ Gʻafurovich** (1933. 10.1 - Toshkent - 1990.15.3) - fizik olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1973). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1983). Fizika-mat. fanlari doktori (1972). Oʻrta Osiyo universitetini tugatgan (1955). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Fizika-texnika institutida ilmiy xodim (1959—62), direktor oʻrinbo-sari (1962), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi institutida direktor oʻrinbosari (1962-69), direktor (196978; 1989-90), laboratoriya mudiri (1978—90). Ilmiy ishlari, asosan, elementar zarralar fizikasi, relyativistik yadrolar fizikasi, radiatsion materialshunoslik, aktivatsion tahlil va radioak-tiv izotoplardan foydalanish sohalariga oid. Yadro emulsiyalarida gi-perfragmentlarning hosil boʻlish mexanizmlarini, yuqori energiyali elementar zarralarning murakkab yad-rolar bilan oʻzaro taʼsirini, relyati-vistik yadrolarning yadro bilan toʻqnashishi mexanizmlarini tadqiq etgan. Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1970). Toshkent shahri Ulugʻbek shaharchasidagi koʻchalardan biri uning nomi bilan ataladi.

Manbalar
--------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Sevgil Musayeva** (ukraincha: *Севгіль Мусаєва*, qrim tatarcha: , Juma (shahar)) — Qrimlik jurnalist, „*Ukrayinska pravda*" internet nashriyotining bosh muharriri va u Krym\_SOS veb-portalini yaratish tashabbuskori hisoblanadi.

Biografiya
----------

1987-yil 18-iyunda Samarqand yaqinidagi Juma shahrida tugʻilgan Sevgil 1989-yildaoilasi bilan Qrimga Sovet Ittifoqida Qrim-tatarlarga nisbatan qoʻyilgan cheklovlar bekor qilinganda qaytadi. Ular Qrim viloyatining Kerch shahriga joylashdilar. 2004—2010-yillarda Kiyev universiteti jurnalistika institutida tahsil olgan. Oʻsha davrda Musayeva „*Ekonomichni novyny*", „*Delo*", „*Vlast deneg*" kabi turli biznes axborot agentliklari va nashriyotlarida ham ishlagan. Ushbu ish faoliyati davomida Sevgil Musayevaning hamkasblari oldida mavqeyi oshdi. U juda ham mehnakash, talabchan muxbir sifatida boshqalardan ajralib turar edi.

2011-yilning iyunidan 2013-yilning avgustigacha u Sergey Kurchenko tomonidan sotib olinmaguncha Forbes Ukrainada muxbir boʻlib ishlagan. Yevromaydon boshlanishi bilan Musayeva uning faoli boʻlgan va Facebookda Hubs loyihasi uchun hisobotlar yaratgan. Uning yaratgan hisobotlari hamma uchun tushinarli edi. 2014-yil fevral oyida u Hubsni alohida biznes yangiliklari veb-portali sifatida ishga tushirdi va uning bosh muharriri sifatida oʻz ish faoliyatini davom ettirdi. Qrim Rossiya Federatsiyasi tomonidan anneksiya qilinganidan keyin u Krym\_SOS internet loyihasi asoschilaridan biriga aylandi. 2014-yil oktyabr oyidan Musayeva „*Ukrainskaya pravda*" gazetasining bosh muharriri boʻlib oʻz ish faoliyatini davom ettirdi.

2016-yilda Sevgil *Musayeva „Kyiv Post"* tomonidan 30 yoshgacha boʻlgan yoshlar oʻrtasida oʻtkazilgan nominatsiyalarda eng yaxshi 30 mukofotga nomzod boʻldi.

Manbalar
--------

1. ↑  Korkodym, O. *Sevgil Musayeva: The first photo of Kurchenko (out of his passport), we received from a Forbes reader*. Telekrytyka. 3 September 2013
2. ↑  Musayeva, S. *My Crimea. Hubs. 28 February 2014*
3. ↑  Akymenko and Musayeva leave Forbes due to investigation against Kurchenko (updated). Telekrytyka. 1 August 2013
4. ↑  The new chief editor of publishing Ukrayinska Pravda was appointed Sevgil Musayeva. Focus. 23 October 2014
5. ↑  „Kyiv Post awards Top 30 Under 30 young leaders - 02-Dec. 2016-yil" (en-US). *KyivPost* (2-dekabr 2016-yil). Qaraldi: 27-oktabr 2018-yil.
**Akvarel** (frans. aquarelle, asli lot. aqua — suv) — rassomlik sanʼatida ishlatiladigan boʻyoq (suvda oson eriydi) va shu boʻyoq bilan bajarilgan rang-tasvir asari. A.ning oʻziga xos xususiyati boʻyoqning tiniq, rangning sofligidir, rang-tasvirida oq boʻyoq ishlatilmaydi- oq qogʻoz boʻyoq vazifasini bajaradi, boʻyogʻi qogʻoz sirtiga yupqa qatlam boʻlib yotadi, bu qatlam nurni yaxshi oʻtkazadi. Shuning uchun rang-tasviri yuzasi silliq boʻlmagan oq qogʻozga ishlanadi, boʻyogʻida rasm ishlanganda rangsurtmalar, rang qatlamlari xususiyati hisobga olinishi kerak, qadimdan maʼlum boʻlgan. 15-asrda nemis rassomi Dyurer A.da ajoyib asarlar yaratgan. 17-18-asrlarda Yevropada keng tarqaldi. 18-19-asr boshlaridan jadal rivojlandi, uslub va usullari ishlab chiqildi. Angliya (U. Terner, R. Bonington va boshqalar), Fransiya (O. Dome, E. Delakrua va boshqalar), Rossiya (K. Bryullov, I. Repin, V. Serov, M. Vrubel va boshqalar) da sanʼatining ajoyib namunalari yaratildi. Oʻzbekiston tasviriy sanʼatida rang-tasviri 20-asr 20-yillaridan rivojla-na boshlagan. A. Nikolayev (Us t a Moʻmin), G. Nikitin, B. Hamdamiy, Oʻ. Tansiqboyev, V. Kaydalov va boshqa rassomlar oʻz A. asarlari bilan oʻzbek A. sanʼati rivojiga mu-nosib hissa qoʻshdilar. Oʻzbekiston ras-somlaridan M. Sodiqov, T. Muhamedov, F. Boymatov, V. Apuxtin va boshqa ijodida A. rivojlanmoqda.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

Tarix
-----

Akvarel boʻyoqlari juda ham qadimiy boʻlib, ehtimol Yevropaning paleolit davridagi gʻor rasmlariga tegishlidir. Misr davridan beri, ayniqsa Yevropa oʻrta asrlarida qoʻlyozma rasmlari uchun foydalanilgan. Biroq kelib chiqishi, uning badiiy vosita sifatida *uzluksiz* tarixi Uygʻonish davridan paydo boldi. Shimoliy Uygʻonish davri nemis rassomi Albrecht Dyurer (1471-1528) bir nechta ajoyib botanika, yovvoyi tabiat va landshaft akvarellarini chizgan, odatda akvarelning eng qadimgi vakillaridan biri hisoblanadi. Dyurer Uygʻonish davrining bir qismi sifatida Germaniyada akvarel boʻyoqlarining muhim maktabiga Hans Bol (1534-1593) rahbarlik qilgan.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

A painting of a hare with large ears.Albrecht Dyurer, *Yosh quyon*, 1502, akvarel va tana rangi, Albertina, Vena
**Hisor dionisiyasi** (lotincha: *Dionysia hissarica*) — navroʻzguldoshlar oilasi, dionisiya turkumiga kiruvchi ikki urugʻpallali gulli oʻsimlik turi. Hayotiy shakli — yarim buta. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob endemik tur sifatida kiritilgan. Surxondaryo viloyati Hisor tizmasining janubiy yonbagʻirlarida Sangardak daryosining oʻrta oqimida uchraydi.

Tavsifi
-------

Qoyalarning yoriqlaridan pastga qarab osilib oʻsuvchi yostiqsimon yarim buta. Ildiz boʻgʻzidan oʻsib chiqqan bir tutam poyalarida barglari navbatma-navbat joylashgan. Eski yopirma barglari saqlanib qolgan. Barglari oddiy, yumshoq, yupqa, tishchali, bezchali tuklar bilan qoplangan, oʻziga xos hidga ega. Gullari ikki jinsli, sariq. 2-3 ta, gulkosachabarg bilan oʻralgan, pastga etilib turuvchi gulpoyalarda joylashgan. Har bir gulda alohida changchi va urugʻchibarg joylashgan. Iyun iyul oylarida gullab mevasi avgustda pishadi. Urug‘i orqali koʻpayadi.

Tarqalishi va oʻsish sharoiti
-----------------------------

Tabiatda kam tarqalgan, 5 ta sernam joyda oʻsishi maʼlum, kichik toʻp hosil qilib oʻsadi, har bir toʻpda 20 tadan 200 tagacha oʻsimlik boʻladi. Surxondaryo viloyati Hisor tizmasining janubiy yonbagʻirlarida Sangardak daryosining oʻrta oqimida uchraydi. Togʻning oʻrta qismidagi sernam joylarda, sharsharalar yaqinidagi qumtosh qoyalarning yoriqlarida oʻsadi. Kamayib ketishining asosiy sababi oʻsimlik urugʻining unib chiqishi uchun yetarlicha tabiiy sharoitning yetishmasligi, hamda boshqa ekologik omillarning kamligi. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi bogʻida koʻchat qilib ekilganda ham urugʻi orqali koʻpaytirishga urinilganda ham ijobiy natija olinmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Дионисия гиссарская— Dionysia hissarica— Описание таксона — Плантариум". 14-may 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-may 2015-yil.
2. ↑  *O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobi I jild*, 2019.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Payshanba (maʼnolari).

**Payshanba shahari**  — Oʻzbekiston Respublikasi Samarqand viloyati Kattaqoʻrgʻon tumanidagi shahar (1989-yildan). Tuman markazi. 450 m balandlikda joylashgan. Yaqin temir yoʻl stansiyasi — Kattaqoʻrgʻon (12 km), Samarqand shahrigacha 90 km. Aholisi 31 ming kishidan ziyod (2014).

P.dagi tepaliklari miloddan avvalgi 5—4-asrlardagi oid ostadonlarning topilishi u yerda qadimda aholi yashaganligi tasdiqlaydi. Qulay geografik mavqega ega boʻlgan P. ravnaq topib 18-asr oxirida mudofaa devori bilan oʻralgan 3 darvozali shaharga aylangan. 18—19-asrlarda P.da toʻqimachilik, chitgarlik, zargarlik, qandolatchilik, kulolchilik, misgarlik, attorlik, ganchkorlik, temirchilik kabi hunarmandchilik turlari rivojlangan. 1868-yildan Payshanba volostining markazi boʻlgan. P.da 1905—08-yillarda Rossiyaning mustamlakachilik zulmiga qarshi Namoz Pirimqul oʻgʻli boshchiligidagi xalq qurolli harakati boʻlib oʻtgan. Qadimda P.da masjid va madrasalar, karvonsaroylar faoliyat koʻrsatgan. Bulardan Odina masjidi (taxminan 17—18-asrlar) ulugʻvorligi bilan ajralib turgan, uni "Ona masjid" deb ham atashgan. 1791-yil P.da Muhammad Aminxoʻja Naqib Madrasa qurdirgan, 1902-yilda rus-tuzem maktabi binosi (hozirgi pochta) qurilgan. P.da tuman hokimiyati binosi, gʻisht zavodi, non kombinati, pilla qabul qilish korxonasi bor. Novvoylik, qandolatchilik, tikuvchilik, etikdoʻzlik, tandirchilik, baqqollik, duradgorlik, temirchilik bilan shutullanuvchi kichik korxonalar mavjud. 5 umumiy taʼlim maktabi, kasb-hunar litseyi, bolalar sport, musiqa maktablari, oʻsmirlar futbol maktabi faoliyat koʻrsatadi. 3 muzey, 4 kutubxona, markaziy kasalxona (400 oʻrin), sil kasalliklari shifoxonasi (40), ambulatoriya va poliklinika, kattalar va bolalar, stomatologiya poliklinikalari ishlab turibdi. Bir qancha madaniy, maishiy, savdo xizmati koʻrsatish shoxobchalari, Qalandarxona jome masjidi bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nagu** ( Finlyandiya shvedcha:  [ˈnɑːɡʉ] ( tinglash ) ; Finlyandiya : *Nauvo* [ˈnɑu̯ʋo] ) — Finlyandiyaning sobiq munitsipaliteti va cherkovi. 2009 yil 1 yanvarda u Houtskär , Iniö , Korpo va Pargas bilan birlashtirilib, yangi Väståboland shahrini tashkil etdi. 2012 yil 1 yanvarda Väståboland nomi Pargasga o'zgartirildi. Naguda taxminan 1400 kishi istiqomat qiladi, ammo yozda bu hududda yana 10 000 kishi istiqomat qiladi.

Diqqatga sazovor joylar [ manbani tahrirlash ]
----------------------------------------------

### Nagudagi cherkov va ibodatxonalar [ manbani tahrirlash ]

Nauvo cherkovi
Nauvo cherkovi

**Nagu cherkovi** , 15-asrning o'rtalarida joylashgan o'rta asr tosh cherkovi, Nagu shahrining markazi, Kyrkbacken qishlog'ining o'rtasida joylashgan (inglizcha cherkov tepaligi). 1791 yildan beri Shvan organi Finlyandiyadagi eng qadimgi organ bo'lib, u hali ham 18-asrdagi kabi original qismlardan va tovushlardan iborat.

**Nöto cherkovi** , Ibrohim ibodatxonasi 1757 yil 2 iyulda ochilgan. Bundan oldin orolda ikkita ibodatxona mavjud edi. Nöto cherkovi Gustaf Lukander tomonidan bezatilgan, uning qurbongoh qismi hali ham qurbongoh oynasi atrofidagi devorni to'ldiradi. Lukandr shuningdek, havoriylarni galereya bo'ylab chizgan. Uning avtoportretini cherkovda ham topish mumkin.

**Själö cherkovi** 1733 yilda qurilgan. Cherkov zalining bir qismi hali ham to'siq bilan o'ralgan. Bu Själyo moxovlari xizmat paytida o'tirgan joy edi.

| Nagu

*Nagu* - *Nauvo* |
| --- |
| Koordinatalar: 60°11'35″N 021°54'25″E
Koordinatalar : 60°11'35" N 021°54'25" E |
| Mamlakat | Finlyandiya |
| Mintaqa | Janubi-g'arbiy Finlyandiya |
| Konsolidatsiyalangan | 2009 yil |
| Hudud |
| • Jami | 1 698,44 km 2 (655,77 kv mi) |
| • Yer | 246,88 km 2 (95,32 kv mi) |
| • Suv | 1 451,56 km 2 (560,45 kv mi) |
| Aholi
(2008-12-31)  |
| • Jami | 1428 |
| • Zichlik | 0,84/km 2 (2,2/kv mi) |
| Vaqt zonasi | UTC+2 ( EET ) |
| • Yoz ( DST ) | UTC+3 ( EEST ) |

**Manbalar**
------------

1. ↑  .
2. ↑  „https://web.archive.org/web/20101202145510/http://www.vrk.fi/vrk/files.nsf/files/029EEED89C84611BC22575350052CE3A/%24file/081231.html". 2-dekabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-aprel 2023-yil.
**Yormuhammad Nurupovich Muborakov** (1944.22.4, Olmaota viloyati, Uygʻur tumani-1999.18.11, Toshkent) — mexanik olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1994), texnika fanlari doktori (1989), professor (1991). ToshDU ni tugatgan (1970). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi ning Mexanika va inshootlarning seysmik mustahkamligi institutida ilmiy xodim, katta ilmiy xodim, laboratoriya mudiri, direktor oʻrinbosari, direktori (1970—97). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi ning fizikamat va texnika fanlari kompleksi raisi oʻrinbosari (1998—99). Asosiy ilmiy ishlari yer osti fazoviy inshootlarini seysmik kuchlar taʼsirida deformatsiyalanish-zoʻriqish holatlarini tadqiq qilishning nazariy asoslarini yaratishga oid.

Manbalar
--------

* Seysmodinamika podzemnix soorujeniy tipa obolochek, T. 1987.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |