*Natrix tessellata*
Zar **ilon** (*Natrix tessellata*) — Yevroosiyo zaharsiz ilon, Colubridae oilasiga, Natricinae kenja oilasiga mansub. U **suv iloni** deb ham ataladi.

Qisqacha tavsif
---------------

 Zar ilon (yuqori) va o‘t ilon (*Natrix natrix*) tasviri, shu jumladan pastki tomoni
 Italiyaning Umbria shahridagi zar ilon
Ayollar erkaklarnikidan kattaroqdir. Ularning odatiy oʻlchami 1.0–1.3 metr (39–51 in) uzoq. Ularning rangi kulrang-yashildan jigarranggacha yoki deyarli qora ranggacha oʻzgarishi mumkin, orqada qora dogʻlar mavjud. Qorin baʼzan sariq yoki toʻq sariq rangga boʻyalgan, qora dogʻlar bilan, zarga juda oʻxshash, shuning uchun nomi.

Biologiya
---------

Asosan daryolar, daryolar va koʻllar yaqinida yashaydi, koʻpincha baliq bilan oziqlanadi. Baʼzida u qurbaqalar, qurbaqalar va kurtaklar kabi amfibiyalar bilan ham oziqlanadi.

Zaharsiz deb tasniflangan *N. tessellata* zardobida kuchli antigemorragin ishlab chiqaradi va ogʻizdagi bez orqali neyrotoksin ishlab chiqarishi aytiladi. Himoya sifatida u kloakasidan juda yomon hidli sirni tarqatadi. Yana bir himoya mexanizmi — tanatoz, oʻlik oʻyin.

Juftlanish davrida (mart-may) ular katta guruhlarga toʻplanishadi. Tuxum qoʻyish odatda iyul oyida boʻlib, bitta debriyaj 10-30 tuxumdan iborat. Yosh ilonlar sentyabr oyining boshida tuxumdan chiqadi.

 *N. tessellata*
 Eron shimolida Kaspiy dengizi boʻyida zar iloni kuzatilgan
Zar ilonlari oktyabrdan aprelgacha suv yaqinidagi quruq teshiklarda qishlaydi.

Tarqatish
---------

Zar ilon Evroosiyoning katta qismida joylashgan: Afgʻoniston, Albaniya, Armaniston, Avstriya, Ozarbayjon, Bosniya va Gertsegovina, Bolgariya, Xitoy, Xorvatiya, Kipr, Chexiya, Fransiya, Gruziya, Germaniya, Gretsiya, Vengriya, Hindiston, Eron, Iroq, Isroil, Italiya, Iordaniya, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Livan, Chernogoriya, Shimoliy Makedoniya, Pokiston, Polsha, Ruminiya, Rossiya, Serbiya, Slovakiya, Sloveniya, Shveysariya, Suriya, Tojikiston, Turkmaniston, Turkiya, Ukraina, Oʻzbekiston va Yaman. Bu tur Misrda ham mavjud.

Tadqiqot loyihalari
-------------------

Eng koʻp aholidan biri Ruminiyaning Dobruja viloyatidagi Histriya xarobalari yaqinida yashaydi. Bu populyatsiya yaqinda *Eustrongylides* jinsiga mansub parazit nematoda tomonidan xavf ostida ekanligi aniqlangan. 2005-yildan boshlab Histria aholisi tadqiqotchilarning eʼtiborini tortmoqda. Masalan, Ruminiya-Shvetsiya-Chexiya qoʻshma tadqiqot dasturi populyatsiya biologiyasini oʻrganish va bu noyob qirgʻoq aholisining parazit tahdidlariga qaratilgan. Mebert (2011) tomonidan biologiya, tarqalish va saqlash boʻyicha umumiy koʻrinish berilgan.

Manbalar
--------

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Zar ilon*** haqida turkum mavjud |

* Italiya sudralib yuruvchilar roʻyxati

Andoza:Taxonbar

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4506929-3

 |

1. ↑  Mebert, K. Amr, Z.S.S. Al Johany, A.M.H. Aloufi, A.A.H. Jiang, J. Meyer, A. Sterijovski, B. Baha El Din, S. Pleguezuelos, J. Sá-Sousa, P. Corti, C. Ajtic, R. Tuniyev, S. Orlov, N.L. Ananjeva, N.B. Cogălniceanu, D. Andrén, C. Crnobrnja-Isailović, J. Aghasyan, A. Avci, A. Tuniyev, B. Lymberakis, P. Wilkinson, J. Üzüm, N. Podloucky, R. Kaya, U. Vogrin, M. Pérez Mellado, V. Cheylan, M. Nettmann, H.K. De Haan, C.C. Schmidt, B. Lau, M. Borkin, L. Milto, K. Golynsky, E. Belouskova, A. Rustamov, A, Nuridjanov, D. & Munkhbayar, K. (2021). „*Natrix tessellata*". *IUCN Red List of Threatened Species*. **2021**: e.T157256A745071. doi:10.2305/IUCN.UK.2021-2.RLTS.T157256A745071.en. Retrieved 21 February 2022.`{{cite journal}}`: CS1 maint: uses authors parameter (link)
2. ↑  Boulenger, G.A. 1893.
3. ↑  Cryptic diversity in a Eurasian water snake (Natrix tessellata, Serpentes: Colubridae): Evidence from mitochondrial sequence data and nuclear ISSR-PCR fingerprinting *Organisms Diversity & Evolution* Volume 9, Issue 3, 25 August 2009, Pages 201-214
4. ↑  Borkow, Gadi; Gutierrez, Jose Maria; Ovadia, Michael (15–dekabr 1994–yil). „A potent antihemorrhagin in the serum of the non-poisonous water snake Natrix tessellata: isolation, characterisation and mechanism of neutralisation". *Biochimica et Biophysica Acta (BBA) - General Subjects* (inglizcha). 1201-jild, № 3. 482–490-bet. doi:10.1016/0304-4165(94)90080-9. ISSN 0304-4165. PMID 7803481.`{{cite magazine}}`: CS1 maint: date format ()
5. ↑  „Discovery Channel UK" (inglizcha). *www.facebook.com*. Qaraldi: 17-mart 2018-yil.
6. ↑  Mebert, Konrad (ed.