recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Érik Karol** (1963-yil 15-martda tugʻilgan) — fransuz qoʻshiqchisi, yozuvchi va bastakor.

U Charlz Kros Akademiyasi mukofotiga sazovor bo'ldi va 1988 yilda o'zining "*Partir* "qo'shig'i uchun Bordoda bo'lib o'tgan International d'Expression Française festivalida yilning eng yaxshisi sifatida mukofot oldi.

Karol 1999 yilda Cirque du Soleil fransuz-kanada kompaniyasiga qo'shildi va *Dralion* shousining asl qo'shiqchisi va bosh qahramoni edi.

Yozuvlar
--------

* Partir/Viens avec moi 7" va 12" (1987)
* Viktoriya/Lira 7" va 12" (1989)
* Le Cabaret des Elements "Chant d'Ether" (1998)
* Cirque du Soleil "Dralion *(1999) BMG Music Canada*
* Salto Natale "Chamäleon" (2002)
* Erik Karol "Polifonik daraxtlar" (2010)
* Erik Karol "Harda Vidya" (2011)

Kitoblar
--------

* Anneaux dengiz piyodalari (Caractères nashrlari - 1994)

Filmlardan saundtreklari
------------------------

* Xeminguey, portret (Erik Kanuel-Montréal-1999)
* Nuit Blanche (Daniel Colas-Parij-2007)

Manbalar
--------

1. ↑  *The Stage*, "Dralion", 10 January 2005

Havolalar
---------

* Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-08-03).
**Konʼyugatlar** (Conjugatophyceae) — yashil suvoʻtlar sinfi. Bir hujayradan yoki bir qator joylashgan koʻp hujayradan tashqil topgan ipsimon tanacha. Jinsiy koʻpayishi morfologik oʻxshash boʻlgan ikkita vegetativ hujayra ichki muhitining oʻzaro aralashuvi, yaʼni konʼyugatsiyadan, jinssiz koʻpayishi esa boʻlinish (bir hujayralilar) va iplarning boʻlaqlarga ajralishidan (koʻp hujayralilar) iborat. 4000—6000 turi maʼlum. Barcha qitalarda, jumladan, Antarktidada ham tarqalgan. Chuchuk suvda, tuproq ustida, nam joylarda, muzliklarda va baland togʻlarda uchraydi. Xivchinli davrining boʻlmasligi tufayli boshqa yashil suvoʻtlar bilan filogenetik munosabatlari nomaʼlum. Asosiy tartiblari petrium, spirogira, mujotsiya, klosterium.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Dumli qoʻylar** - teri olish va juni uchun boqiladigan, dumba oʻrnida 12—24 umurtqadan iborat dumi boʻlgan qoʻylar. Zotiga qarab dumi qisqa, oriq ("qotma"); uzun, oriq; qisqa, yogʻli; uzun, yogʻli boʻladi. Romanov qoʻy zotining dum umurtqasi 12 tagacha, yogʻsiz, echki dumiga oʻxshash, reshetilov, sigay va barcha merinos zotlarining dum umurtqasi 24 tagacha, uzun, qotma, sirti jun bilan qoplangan. Qorakoʻl qoʻylarining dumi yogʻli, uzun, uchi deyarli yogʻsiz. Keyingi yillarda dumbapi qoʻylar junini yaxshilash maqsadida merinos qoʻylari bilan chatishtirib qotma va yogʻsiz dumli duragay qoʻylar olinmoqda. Bu qoʻylar mahalliy sharoitga chidamli, junining sifati yaxshi (qarang Qoʻychilik).

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Granata** (ital. — granata) — jangovar qurollarning bir turi; portlovchi (zaryadli) snaryadlarning umumiy nomi. Birinchi marta 16-asrda qoʻl bilan irgʻitiladigan, 17-asrda artilleriya G.lari paydo boʻldi. Dastlabki G.larda zaryad sifatida yorituvchi yoki yondiruvchi moddalar, keyinchalik porox ishlatilgan, hozirgi G.larda asosan trotil deb ataladigan portlovchi modda ishlatiladi. G.ning korpusi poʻlat yoki poʻlatsimon choʻyandan yasaladi. Portlash taʼsiriga koʻra G.lar parchalanuvchi (dushman jonli kuchlari va texnikasiga shikast yetkazish uchun qoʻllaniladi), parchalanuvchi-fugas va fugas G. (mudofaa istehkomlarini portlovchi zaryad gazi kuchi bilan vayron qilish hamda jonli kuchlarga shikast yetkazish uchun qoʻllaniladi), parchalanuvchi-yondiruvchi xillarga (kichik kalibrli zenit artilleriyasida qoʻllaniladi) boʻlinadi. Qoʻl bilan irgʻitiladigan G.lar parchalanuvchi va tankka qarshi qoʻllaniladigan; mexanizmining tuzilishiga koʻra, zarb taʼsirida tez portlaydigan va maʼlum vaqtdan keyin portlaydigan G.larga boʻlinadi. Maʼlum vaqtdan keyin portlaydigan G.lar pana joylarda hujumga oʻtilganda va b. hollarda qoʻllaniladi, zarb taʼsirida tez portlaydigan G.lar esa tankka qarshi, pulemyot va b. xil oʻt ochish nuqtalarini vayron qilishda ishlatiladi. Mashq G.laridan harbiy qism (boʻlinma)larda askarlarni va sport maydonlarida sportchilarni G. irgʻitishga oʻrgatishda foydalaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Raushpfayf** (nemischa: — kapsulali kamerasi va qoʻsh trosti boʻlgan, yogʻochdan yasalgan puflab chalinadigan musiqa asbobi. U konussimon cholgʻu stvoliga ega (shalmey kabi). Puflab chalinganda — diapazoni ikki oktavagacha kengaytiriladi — (tin-vistldagi kabi). Cholgʻu asbobining nomi nemischa *rausch* (shovqin) yoki *rusch* (trost) va *pfeife* (dudka) soʻzlaridan kelib chiqqan. Italiyan „schreierpfeife" nomi *schreien* (qichqirish) dan kelib chiqqan. Raushpfayf kuchli, qichqiruvchi ohangga ega. Bundan tashqari, ochiq havoda va volinka bilan birga chalish mumkin.

Qolgan tilchali musiqa asboblari singari, raushpfayf koʻndalang applikatura va teshiklarni yarim yopish yordamida xromatik ohanglarni ifodalashi mumkin. Bu baʼzi ohanglarning balandligini zaiflashtiradi va beqaror ohangga olib keladi, bu esa ijrochi uchun asosiy qiyinchilikni tashkil qiladi.

Raushpfayf turlari
------------------

Xuddi blokfleytalar singari, raushpfayflarning bir nechta turlari bor. Bas va tenor turlari, kichkina barmoq va yuqori notalar uchun, klapanga ega. Sopranino, soprano, alt va tenor turlari tarixiy jihatdan ishonchli. Raushpfayf do qatoridagi soprano diapazoni birinchi oktava *do* si*dan* ikkinchi oktavaning *sol* igacha.

 Sopranino va soprano Rauschpfeiffe
 Soprano *Rauschpfeiff* C tilida
 Kapsül kamerasi qurilmasi

Havolalar
---------

* Nemis tilida Rauschpfeiff haqida maqola
**Rim pakti** — Italiya va Fransiya oʻrtasida tuzilgan bitim. 1935-yil 7 yanvarda B. Mussolini va Fransiya tashqi ishlar vaziri R. Laval tomonidan imzolangan. Undan koʻzlangan maqsad Ikkinchi jahon urushi arafasida kuchlar muvozanatini yuzaga keltirishga urinish edi. Rim paktiga koʻra, Fransiya Afrikadagi oʻz mustamlaka hududlarining maʼlum qismini Italiyaga bushatib berdi. Buning evaziga Italiya Chad kuli havzalariga qilinayotgan daʼvolarini, Tunisda olib borilayotgan aksilfransuz tashviqotini toʻxtatish majburiyatini oldi. Rim pakti Fransiya taxmin qilganidek, Germaniya—Italiya yaqinlashuvini bartaraf etmadi, ayni vaqtda, Italiyaning 1935—36 y.gi Efiopiyaga qilgan tajovuzi amalga oshishiga imkon yaratdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Kavkaz togʻlari
**Kavkaz togʻlari** — Yevropa va Osiyoning kesishgan nuqtasida joylashgan togʻ tizmasi. Ushbu togʻ tizmasi Qora dengiz va Kaspiy dengizining oʻrtasida joylashgan boʻlib, Kavkaz mintaqasi bilan oʻralgan.

Kavkaz togʻlari ikkita togʻ tizimiga boʻlingan: Katta Kavkaz va Kichik Kavkaz. Kavkaz koʻpincha Shimoliy Kavkaz va Kavkazortiga boʻlinadi, ular orasidagi chegara Asosiy yoki Vodorazdelniy togʻ tizmasida markaziy oʻrinni egallagan Buyuk Kavkaz tizmasi boʻylab chizilgan.

Buyuk Kavkaz, Anapa mintaqasi va Qora dengizning Taman yarim orolidan to Boku yaqinida joylashgan Kaspiy sohilidagi Absheron yarim oroliga qadar (shimoli-gʻarbdan janubi-sharqqa) 1 100 km dan oshiq choʻzilgan. Katta Kavkaz Elbrus meridiani mintaqasida (deyarli 180 km) eng yuqori kenglikka yetadi. Eksenel qismida Bosh Kavkaz (yoki Vodorazdelniy) tizmasi joylashgan boʻlib, shimolda bir qator parallel tizmalar (togʻ tizmalari) mavjud. Buyuk Kavkazning janubiy qiyaligining aksariyat qismi Buyuk Kavkaz tizmasiga tutashgan enchelon tizmalaridan tashkil topgan. Anʼanaga koʻra, Buyuk Kavkaz 3 qismga boʻlinadi: Gʻarbiy Kavkaz (Qora dengizdan Elbrusgacha), Markaziy Kavkaz (Elbrusdan Kazbekgacha) va Sharqiy Kavkaz (Kazbekdan Kaspiy dengizigacha).

Eng mashhur choʻqqilar (masalan, Elbrus (5 642 m) yoki Kazbek (5 033 m)) abadiy qor va muzliklar bilan qoplangan. Muzliklarning umumiy soni 2 050 ga yaqin boʻlib, ularning umumiy maydoni 1400 km² ga teng. Buyuk Kavkaz muzliklarining yarmidan oshigʻi Markaziy Kavkazda toʻplangan (bu muzliklar sonining 50 % ini hamda umumiy maydonining 70 % ini tashkil etadi). Muzliklarning yirik markazlari Elbrus togʻi va Bezengi devori hisoblanadi.

Katta Kavkazning shimoliy etagidan to Kuma-Manich botigʻigacha Kiskavkaziya keng tekisliklar va balandliklar bilan choʻzilgan hisobalanadi. Buyuk Kavkazdan janubda Kolxida, Kura-Araks pasttekisliklari va Kura botigʻi joylashgan boʻlib, ular ichida esa Alazan-Avtoran vodiysi va Kura-Araks pasttekisligi joylashgan. Kavkazning janubi-sharqiy qismida — Talish togʻlari (balandligi 2 492 m) Lankaran pasttekisligi bilan yonma-yon joylashgan. Kavkazning janubi-gʻarbida Kichik Kavkaz tizmalaridan (eng baland joyi Aragats togʻi, balandigi — 4 090 m) hamda Armaniston togʻlaridan iborat boʻlgan Kavkazorti togʻlari joylashgan. Kichik Kavkaz Buyuk Kavkaz bilan Lixskiy tizmasi orqali bogʻlangan, gʻarbda undan Kolxida pasttekisligi, sharqda Kura botigʻi ajratilgan. Uzunligi taxminan 600 km, balandligi esa 4090 m hisoblanadi.

Elburs togʻlari

Gallereya
---------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Manbalar
--------

1. ↑  

	* gruzincha: *კავკასიონი*,
	* armancha: *Կովկասյան լեռներ*
	* ozarbayjoncha: *Qafqaz dağları*
	* ruscha: *Кавка́зские го́ры*
	* turkcha: *Kafkas Dağları*
	* forscha: كوه هاى قفقاز
2. ↑  „Mt. Elbrus". *NASA Earth Observatory* (7-iyul 2003-yil). 15-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-fevral 2015-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Small Nations and Great Powers: A Study of Ethnopolitical Conflict in the Caucasus, By Svante E. Cornell, Routledge.
**Kavkaz urushlari** - Kavkazni bosib olish uchun Rossiya imperiyasining olib borgan urushlari (18—19-asr lar). Pyotr davridayok, Rossiya Kavkazni egallash uchun harbiy harakatlarni boshlagan edi. Dastlab Dogʻistonning dengiz sohilidagi hududi va Shim. Ozarbayjonni bosib oldi (1722—23). Rossiya-Turkiya urushi (1768—74) natijasida Kabarda uzil-kesil Rossiyaga oʻtdi. 1783-yil Rossiya Sharqiy Gruziyani egalladi. 1802—06 y. larda Gʻarbiy Gruziya, Osetiya va Ozarbayjonning qolgan qismi, 1810-yilda Abxaziya Rossiya tomonidan bosib olindi.

Usmonli turk imperiyasi va Eron bilan Rossiyaning manfaatlari Kavkazda toʻqnashganligi bu yerdagi kurash jarayoniga oʻz taʼsirini oʻtkazmasdan qolmadi. Kavkazdagi xalqlar Rossiya bosqiniga qarshi milliy ozodlik harakatini avj oldirdilar. Bu harakatga 1830-yillarda Gʻozi Muhammad, Hamzat, 1834-yil dan imom Shomil boshchilik qildi. 1843-yil Shomil bir necha rus istehkomlarini egallab, Rossiya qoʻshinlariga jiddiy zarbalar berdi. Ruslarning Kizlyar va Darband sh.lari bilan aloqalari uzib qoʻyildi, Temirxon Shoʻra (hoz. Buynaksk) sh.ni ozod qilish uchun ayovsiz janglar boʻldi. Ruslardan ozod qilingan Dogʻiston va Checheniston hududida Shomil harbiy liniy davlat — imomat tashkil qildi (qarang Muridchilik). Togʻliklarning Rossiyaga karshi olib borgan ozodlik harakatlari iqtisodiy qiyinchiliklar tufayli 1850-y.larning oxiriga kelib zaiflashdi. Usmonli turk imperiyasidan kelayotgan yordam ham toʻxtadi. 1859-yil Shomilning soʻnggi tayanch punkti — Gunib ovuli qoʻldan ketdi. K.u. 1864-yil ruslar tomonidan Gʻarbiy Kavkazni bosib olish bilan tugallandi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Batumi koʻchalari
**Kavkazning Qora dengiz qirgʻogʻi** yoki **Kavkaz Rivierasi** — Qora dengizning sharqiy qirgʻogʻi boʻylab Kavkaz togʻlari ostida joylashgan. Kavkazning Qora dengiz qirgʻogʻi Rossiyaning Novorossiysk shahridan Gruziyaning Sarpi shahrigacha boradi. Hudud beshta mintaqaga boʻlingan, ulardan toʻrttasi (Adjara, Guriya, Samegrelo va Abxaziya) Gruziyada, bittasi (Krasnodar oʻlkasining Qora dengiz qirgʻogʻi) esa Rossiyada joylashgan. Kavkazning Qora dengiz qirgʻogʻining uzunligi 600 km (370 mil), shundan 350 km (220 mil) Rossiyaga, 250 km (160 mil) esa Gruziyaga toʻgʻri keladi. Qirgʻoq Fransiya Rivierasi, Italiya Rivierasi, New York shahri va Koreya yarimoroli bilan bir xil kenglikda joylashgan.

Tarixi
------

Sochidagi „Kavkaz Rivierasi" kurorti (1909-yil)
Kavkazning Qora dengiz qirgʻogʻi qadim zamonlardan beri mavjud boʻlgan. Mintaqa klassik antik davrda Kolxida deb nomlangan.

19-asr oxirida rus zodagonlari orasida mashhurligi oshganidan keyin Kavkazning Qora dengiz qirgʻogʻi sayyohlar uchun turistik markazga aylandi. Sovet davrida, uning SSSR aholisi orasida turistik joy sifatida mashhurligi sababli Sovet Rivierasi deb ham nomlangan. Sovet Ittifoqi parchalanganidan keyin esa Kavkaz Rivierasi (Kavkazning Qora dengiz qirgʻogʻi) Abxaziyadagi urush va mintaqadagi umumiy iqtisodiy beqarorlik tufayli oʻz mashhurligini yoʻqotdi. Bugungi kunda esa Qora dengizning Sharqiy qirgʻogʻi asta-sekinlik bilan tiklanayotganiga guvoh boʻlishimiz mumkin. Batumini yangilanishi hamda 2014-yil Sochida boʻlib oʻtgan Qishki Olimpiya oʻyinlari Kavkazning Qora dengiz qirgʻogʻining mashhurligi oshishiga katta yordam berdi.

Iqlimi
------

Novorossiyskdan Tuapsegacha yanvarning oʻrtacha harorati 3 °C (37 °F), iyulniki esa 23 °C (73 °F). Tuapse janubida togʻlar dengiz sathidan 1 000 metrdan baland koʻtarilganligi sababli iqlim nam subtropik hisoblanadi. Togʻlar Qora dengiz namligining sharqqa siljishiga yoʻl qoʻymaydi, bu esa yanvarda oʻrtacha harorat 5 °C (41 °F), iyulda esa 28 °C (82 °F) boʻlgan mikroiqlimni yaratadi. Tuapsening shimolida oʻrtacha yogʻingarchilik yiliga 500 mm (20 dyuym) ni tashkil etadi. Oʻrtacha quyosh nuri 2200-2400 soatni tashkil etadi hamda yoz davomida oʻrtacha 12 kun yomgʻirli boʻladi.

Gallereya
---------

* 
* 
* Poti portiPoti porti

Manbalar
--------

1. ↑  „Проект Олимпиады в Сочи поможет Кубани пережить кризис - губернатор" (deadlink).  РИА «Новости» (20 февраля 2009). 28-fevral 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-may 2009-yil.
2. ↑  Черноморское побережье Кавказа на сайте Института географии РАН.

Havolalar
---------

* *Андреева, О.* Анализ рекреационного потенциала Черноморского побережья. — Владивосток: ВГУЭС. — 1999.
**Trombon** (ital. trombone — katta truba) — mis puflama musiqa cholgʻu asbobi. Nayi (uz. 300 sm) 2 marta qayrilgan, karnayi konussimon shaklga ega. Metall mundshtuk orqali havo yordamida ijro etiladi. Uzaytirib qisqartiriladigan ([kulis],nayi suriluvchan, sugtrombon) va ventil mexanizmli turlari mavjud. 16-asrdan orkestr tarkibiga kirgan. Tovushi kuchli.Alt, tenor, bas kabi turlari mavjud. Xromatik tovushqatorga ega. Yakka, ansambl va simfonik, puflama sozlar, estrada orkestrlarida keng qoʻllaniladi. Oʻzbekistonda Trombon ijrochiligi va taʼlim tizimida A. Morozov, S. Qozoqboyev, A. Vergilesovlar tanilgan.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**"Troitskiy qal’asi uchinchi qoʻrgʻoni"** **yodgorligi —** 2015-yilda Rostov viloyati, Taganrog shahrida oʻrnatilgan. Petrovskaya koʻchasi, 15-uy boʻylab joylashtirilgan. Yodgorlik oʻrnatilishi uchun Trinity qalʼasi joylashgan hudud tanlangan.

Tavsifi
-------

Yodgorlik ochilishi 2015-yil 15-may kuni boʻlib oʻtgan. U Troistskiy qal’asining uchinchi qoʻrgʻoni joylashgan hududga oʻrnatilgan, shundan soʻng, yodgorlikka shu nom berilgan. Asosiy kompozitsion element — toʻp — qal’a devorining parchasi yonida joylashgan. Toʻpning yoʻnalishi tasodifan tanlanmagan — muallif 'oyasiga koʻra, u dushmanlarning dengiz portiga dasht tomondan hujumidan himoya qiladi. Devorning bir parchasi kartografik maʼlumotlar asosida „koʻkrak jangi devori" oʻrnida joylashtirilgan edi.

Toʻp oʻrnatilgan devor shaharning tarixiy qismini rekonstruksiya qilish chogʻida olingan materiallardan qurilgan. Troitskiy qal’asining uchinchi qoʻrgʻoni yodgorligini yasash va moliyalashtirish gʻoyasi Taganrog tarixiy jamgʻarmasi ishtirokchilariga oid. Taganrog tarixiy fondi asoschisi taʼkidlaganidek, kelajakda Troitskiy qal’asi chegaralarini belgilashda yordam beradigan yana 13 ta yodgorlik oʻrnatilishi mumkin.

Taganrog tadbirkorlari „Troitskiy qal’asining uchinchi qoʻrgʻoni" yodgorligini qurishda yordam berishgan. Yordam faqat moliyaviy boʻlmagan. Baʼzilar yodgorlikni tayyorlash uchun zarur materiallar bilan taʼminlagan boʻlsa, boshqalar uning baʼzi qismlarini yasagan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *Sobstv. korr.* V Taganroge otkrit pamyatnik „3-y bastion Troitskoy kreposti" // tagancity.ru. — 2015. — 15-maya.
2. 1 2  „Na Tretem bastione". 4-aprel 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-iyun 2022-yil.
M.2, m nuqta ikki[1] deb talaffuz qilinadi va ilgari Next Generation Form Factor (NGFF) sifatida tanilgan, ichki o'rnatilgan kompyuter kengaytirish kartalari va ulangan ulagichlar uchun spetsifikatsiyadir. M.2 mSATA standarti o'rnini egallaydi, u PCI Express Mini Card jismoniy karta tartibi va ulagichlarini ishlatadi. Moslashuvchan jismoniy spetsifikatsiyadan foydalangan holda, M.2 modulning turli kengligi va uzunligiga imkon beradi va yanada rivojlangan interfeys xususiyatlari mavjudligi bilan birgalikda M.2 ni qattiq holatda saqlash ilovalari uchun mSATA'dan ko'ra ko'proq moslashtiradi, ayniqsa ultrabuklar va planshetlar kabi kichikroq qurilmalar.[2][3][4]

M.2 ulagichi orqali ta'minlangan kompyuter avtobus interfeyslari PCI Express 4.0 (to'rt qatorgacha), Serial ATA 3.0 va USB 3.0 (oxirgi ikkitasining har biri uchun bitta mantiqiy port). M.2 xost yoki modul ishlab chiqaruvchisi qaysi interfeyslarni qo'llab-quvvatlashni tanlashi kerak, bu xostni qo'llab-quvvatlashning istalgan darajasiga va modul turiga bog'liq. Turli M.2 konnektorlarini kalitlash choklari M.2 xostlari va modullarining turli maqsadlari va imkoniyatlarini bildiradi hamda M.2 modullarining mos kelmaydigan xost konnektorlariga kiritilishini oldini oladi.[2][3][5]

M.2 spetsifikatsiyasi M.2 PCI Express SSD-lar uchun mantiqiy qurilma interfeysi sifatida NVM Expressni (NVMe) qo'llab-quvvatlaydi, bundan tashqari, mantiqiy interfeys darajasida eski Xost Controller Interface (AHCI) ni qo'llab-quvvatlaydi. AHCI-ni qo'llab-quvvatlash eski SATA qurilmalari va eski operatsion tizimlar bilan dasturiy ta'minot darajasida orqaga qarab muvofiqligini ta'minlasa-da, NVM Express parallel ravishda ko'plab kiritish/chiqarish operatsiyalarini bajarish uchun yuqori tezlikdagi PCI Express xotira qurilmalarining imkoniyatlaridan to'liq foydalanish uchun mo'ljallangan.[2] : 14 [6]
**Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeks** (MJK) -maʼmurii huquqbuzarliklar va maʼmurii jazoga oid qonunlarning muayyan tizimga solingan majmui. OʻzRning Maʼmurii javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksi 1994-yil 22-sentabrda qabul qilinib, 1995-yil 1-apreldan kuchga kirgan. MJK 5 boʻlim, 31 bob va 348 moddani oʻz ichiga oladi. Kodeksning umumiy qoidalari bayon qilingan 1-boʻlimida maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari va ularning vazifalari, mazkur hujjatlar sohasida OʻzRning , Qoraqalpogʻiston Respublikasining va-kolatlari, maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisida qarorlar qabul qilish borasida mahalliy davlat hokimiyati organlarining vakolatlari, maʼmuriy huquqbuzarliklarning oldini olish kabi masalalar bayon qilingan. 2-boʻlim maʼmuriy huquqbuzarlik va maʼmuriy javobgarlik masalalariga bagʻishlangan, 3-boʻlim maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlarni koʻrib chiqishga vakolati boʻlgan organlar (mansabdor shaxslar), 4-boʻlim maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ishlarni yuritish: 5-boʻlim maʼmuriy jazo qoʻllanish toʻgʻrisidagi qarorlarni ijro etishga bagʻishlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Maʼmar ibn Roshid** (**معمر بن راشد**) — VIII asrda yashagan muhaddis. Fors mavlosi bo‘lib, u olti sahih hadis to‘plamlarining barchasida ishonchli roviy sifatida tilga olingan.

Hayoti
------

Ma’mar ibn Roshid 96-hijriy/714-milodiy yil Basrada tug‘ilgan. U Azd qabilasidagi Huddan urugʻining fors mavlosi boʻlib, ularning nomidan mato va boshqa narsalar bilan savdo qilgan. Shunga qaramay, u basralik olimlardan Hasan Basriy va Qatoda ibn Diomadan tahsil olishga muvaffaq bo‘lgan.

U Hishom ibn Abdulmalikning Rusafodagi saroyida savdo-sotiq bilan shug‘ullanayotganida keksa olim Ibn Shihob Zuhriyni uchratib qoladi va unga shogird bo‘ladi. Ma’mar Zuhriydan ko‘plab hadislarni o‘rgangan:90.

Ma’mar Zuhriy vafotidan keyin Rusafoda qolgan. Valid II o‘ldirilgandan so‘ng, marhum ustozining qo‘lyozmalari Umaviylar saroyidan olib tashlanganiga guvoh bo‘lgan. Keyingi fuqarolar urushlarining notinch davrida Ma’mar Yamanga jo’nab ketgan va u yerda mahalliy aholi vakillaridan bir ayolga uylangan. Bir nechta talabalarga dars bergan. Ulardan eng ko‘zga ko‘ringanlari Abdurazzoq San’oniy bo‘lib, Ma’mar umrining so‘nggi yetti-sakkiz yilida unga dars bergan. Abdurazzoq o‘zining musannafida Ma’marning rivoyatlarini saqlab qolgan, xususan, ustozining **"G‘azotlar kitobi"** (**كتاب المغازي - Kitob al-Mag‘oziy**)ni o‘z asariga joylagan. Shuningdek, Ma’marga tegishli "al-Jome’" hadislar to‘plamining Abdurazzoq tarafidan qilingan tahriri ham saqlanib qolgan:148.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Anthony, Sean W. „Maʿmar b. Rāshid". *Encyclopaedia of Islam, THREE* (inglizcha).
2. ↑  „Ma'mar bin Rashid معمر بن راشد". *muslimscholars.info*. Qaraldi: 4-avgust 2020-yil.
3. 1 2 3  Rāshid, Maʿmar ibn; Anthony, Sean W.*. The Expeditions: An Early Biography of Muhammad*. NYU Press, 2015 — xv-xxix bet. ISBN 978-1-4798-1682-8.
4. 1 2  al-Azami, Muhammad Mustafa*. Studies in Early Hadith Literature: with a critical edition of some early texts*. Indiapolis, Indiana: American Trust Publications, 1978.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Apatit (maʼnolari).

**Apatit** (yun. apatao — aldayman) — fosfatlar sinfiga mansub mineral. Tarkibida R2O5ning miqdori 42%. Aralashmalari: SO2, Mp, kamyob f ele-mentlari, U, Sr va boshqa Oq, zangori, sariq, binafsha rang va boshqa rangdagi kristall va donador agregatlar. Qattiqligi 5. S. og. 3,2. Kimyoviy tarkibiga qarab A. ftora-patit, gidroksilapatit va xlorapatitga boʻlinadi. A. magmatik, gidrotermal, pnevmatolit yoʻl bilan hosil boʻladi. Baʼzan A. kvars yertomirlarida va kristalli slaneslarda ham uchraydi. Choʻkindi jin-slarda A. guruhiga kiradigan minerallar fosforitlar va qazilma suyaklar sha-klida uchraydi. A. oʻgʻit, fosfor kislota va uning tuzlarini olishda xom ashyo; qora va rangli metallurgiyada hamda keramika va xira oyna ishlab chiqarishda qoʻllaniladi. Kamyob yer elementlari qoʻshilgan sintetik A. optikada qoʻllaniladi. Oʻzbekistondagi fosforitlarning asosiy qismi A.dir.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dializ** (yun. dialysis — ajratish) — kolloid sistemalar va yuqori molekulali birikmalarning eritmalari tarkibidagi kuyi molekulali moddalarni yarimoʻtkazgich membranalar (kichik molekula va ionlarni oʻtkazib, kolloid zarrachalar hamda ionlarni va makromolekulalarni ushlab qoladigan pardalar) yordamida yoʻqotish. Diffuziya qonunlariga asoslangan. Dializatorlarda olib boriladi. Oddiy dializator distillangan suv saqlanadigan idish (3) va suvga botib turadigan shisha silindr (1) dan iborat. Shisha silindrning ogʻzi ochiq boʻlib, tubi parda — membrana (2) bilan toʻsilgan. Silindrga tozalanadigan kolloid eritma quyiladi. Idishdagi suv silindr devorlarini yuvib, muttasil oqib turadi. Kolloid eritmaning ion va mole-kulalari silindr tagidagi pardadan oʻtib, suvning ion va molekulalari bilan almashinadi. Bu jarayon juda sekin oʻtadi. Ionlarning diffuziyalanish jarayonini elektr maydon taʼsirida tezlashtirish mumkin. Elektr dializator dializlanadigan sistemalarni elektrolitlardan tozalashni bir necha oʻn marta tezlatadi. D. sanoatda turli moddalarni tozalashda ishlatiladi. Mas, sunʼiy tolalar i.ch.da (gemitsellyulozadan ishkrrni ajratish), jelatinani tozalashda, shuningdek, farmatsevtik preparatlar tayyorlashda qoʻllaniladi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dialektik materializm** - marksizmning falsafiy taʼlimoti. Materializm va dialektikaning uzviy birligidan tashkil topganligi uchun D. m. deyiladi. D. m.ning asosiy tamo-yillarini 19-asrning 40-y.larida K. Marks va F. Engels taʼriflab bergan. D. m. materiya dunyoning yagona asosi, ong materiyaning xossasi ekanligiga asoslanadi, narsa va hodisalar oʻrtasida yalpi oʻzaro aloqa bor degan qoidadan kelib chiqib, dunyodagi harakat va rivojlanishni uning ichki ziddiyatlari natijasi deb eʼtirof etadi. D. m.ning asosiy tushunchasi — materiya, uning mavjudlik usuli — harakat, asosiy shakllari — fazo va vaqt. D. m.ning asosiy qonunlari: qaramaqarshiliklar birligi va kurashi qonuni, miqdor oʻzgarishlarining sifat oʻzgarshilariga oʻtishi konuni, inkorni inkor qonuni. D. m. taʼlimotiga koʻra, bilimning asosi va haqiqat mezoni — amaliyot. D. m. har qanday diniy va idealistik qarashni, fikrlashni gʻayriilmiy deb hisoblaydi. Sobiq SSSR davrida D. m. tushunchalari fan, madaniyat va umuman ijtimoiy hayotning yagona nazariy asosi deb eʼlon qilindi, kommunistik partiyaning mafkurasi va siyosatiga xizmat qildirildi. D. m.ni ilm-fan, ijtimoiy amaliyot sohalariga bevosita qoʻllash, uni "yakkayu-yagona, birdanbir toʻgʻri falsa-fa"ga, ilmiy bilishning "tanho uslubi"ga aylantirish harakatlari avj oldi. Shoʻrolar tuzumining rasmiy falsafasi, ilm-fanning birdan-bir uslubiy asosi boʻlib keldi. D. m. falsafiy fikr tarixida turfa dunyoni turlicha idrok etuvchi, oʻrganuvchi va talqin qiluvchi falsafiy oqimlarning biridir.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Falsafa**

|  |  |
| --- | --- |
| **Umumiy mavzular** | Sharq falsafasi · Gʻarb falsafasi  |  Falsafa tarixi: Antik · Oʻrta Asrlar · Oydinlashma ·Renessans ·XVII asr ·XVIII asr  · XIX asr ·XX asr |
| **Sohalar** | Estetika · Etika · Epistemologiya · Mantiq · Metafizika · Taʼlim falsafasi · Tarix falsafasi · Til falsafasi · Huquq falsafasi · Fan falsafasi · Metafalsafa · Siyosat falsafasi · Din falsafasi · Urush falsafasi |
| **Oqimlar** | Tahliliy falsafa · Determinizm · Dialektik materializm · Ratsionalizm  · Ekzistensializm ·Absurdizm ·Hegelchilik · Gumanizm · Idealizm · Materializm · Yangiaflotunchilik · Nigilizm · Fenomenologiya · Aflotunchilik · Pozitivizm · Postmodernizm · Pragmatizm ·  · Sxolastitsizm · Stoitsizm |
**Koordinatsiya** (lotincha: so — hamkorlik va ordinato — tartibga solish) (biologiyada) — filogenezda organizmning organ va qismlarining oʻzaro bogʻliq holda rivojlanishi. "K." terminini rus olimi A.N.Seversev taqlif etgan. Nemis zoologi L.Plate bu hodisani korrelyasiya deb atagan. K. topografik, konstruktiv, biologik va fiziologik boʻladi. Biologik K.da oʻzaro bevosita bogʻliq boʻlmagan, lekin biologik jihatdan bir-biriga bilvosita taʼsir qiladigan organlarning oʻzaro muvofiqlashgan evolyusion oʻzgarishlari sodir boʻladi. Masalan, primat larda daraxtga chiqishga moslanish bosh miya, koʻz va qoʻl-oyoqdarning oʻzgarishi bilan bogʻliq ravishda amalga oshiriladi. Fiziologik K.da organizmning har xil organlari va sistemalarining oʻzaro muvofiklashtirilgan faoliyati markaziy nerv sistemasining qoʻzgʻalishi va tormozlanishi jarayonlarining birga borishi bilan bogʻliq. Masalan, qoʻl-oyoqlarni bukishda ishtirok etadigan muskullarga yuborilgan nerv impulslari bir vaqtning oʻzida qoʻl-oyoqlarni yozadigan muskullarning tormozlanishiga olib keladi. Yozuvchi muskullarning tormozlanishi esa qoʻl va oyoqlarning bukilishini osonlashtiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dumli amfibiyalar** (Caudata Urodela) — amfibiyalar sinfining bir turkumi. D.a. Shim. yarim sharning oʻrta mintaqasida, bir nechta turi Jan. Amerikada tarqalgan. Hammasi boʻlib 150 ga yaqin turi bor. Ularning tashqi koʻrinishi kaltakesakka oʻxshaydi. Dumi uzun, oyoklari kalta, baʼzan rudiment xrlda (amfiumada), baʼzilari (siren)da oyoq boʻlmaydi. Oyoqlari suzishda ishtirok etmaydi. Tanasi va dumi yordamida suzadi. Boʻyi 100 sm cha. Siren, protey kabi turlarida jabra va yon chizigʻi umrbod saqlanib qoladi. Terisi silliq, mayda shilimshiq bezli boʻladi. D.a. koʻpincha suvda yashaydi; baʼzilari faqat koʻpayish uchun suvga tushadi. Baʼzi turlarida neoteniya sodir boʻladi. Bir qancha turlarida ichki urugʻlanish yuz beradi. Bunda erkagining spermatofori urgʻochisining kloakasidagi urugʻlik xaltasiga tushadi. 2 tadan bir necha yuztagacha tuxum qoʻyadi. Baʼzilari tirik tugadi yoki tuxumdan bola ochadi. Mayda umurtqasiz hayvonlar bilan oziqlanadi. Suvda va nam yerlarda hayot kechiradi. Asosan, Shim. yarim sharning oʻrta mintaqasida tarqalgan. Oʻzbekiston hududida D. a. uchramaydi. Akvariumda tritonlar boqiladi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kooperativ mulk** - jamoa mul kining bir shakli, ixtiyoriy ravishda kooperativ korxonaga birlashgan kishilarning umumiy mulki. Kooperativ mulk kooperativ aʼzolarining badallari, ular tomonidan ishlab chiqarilgan mahsulotlar, uni sotishdan tushgan daromad va korxona nizomida belgilangan boshqa faoliyatlar hisobiga shakllanadi. Kooperativ mulk egalari korxona faoliyatida oʻz mehnati bilan ishtirok etadilar. Kooperativ mulkning yana bir muhim xususiyati — jamoa aʼzolari ixtiyoriy tartibda oʻz mulk ulushi bilan korxonadan chiqishi, yaʼni bu mulk taqsimlanishi mumkin.

Kooperativ mulkning asosiy xususiyati ishlab chiqarish vositalari va mehnat natijalariga egalik qilishning jamoa, guruhiy shaklidir. Bunda ishlab chiqaruvchilar (kooperativ aʼzolari) bilan ishlab chiqarish vositalari (Kooperativ mulk)ning qoʻshilishi jamoa korxonasi boʻlgan kooperativ korxona doirasida amalga oshadi.

Kooperativ mulk boshqa mulk turlari, jumladan, davlat mulkiga nisbatan bir qancha ustunlikka ega (meqnatni ragʻbatlantirishning pirovard ish natijalariga bogʻliqligi, oʻz-oʻzini moliyalashtirish va taʼminlash, boshqaruvning demokratik shakllari va boshqalar).

Kooperativ korxona oʻz faoliyatini toʻxtatganda yoki turli sabablarga koʻra bekor kilinganda Kooperativ mulk byudjet, bank va boshqa kreditorlar bilan hisob-kitob qilinib boʻlingandan soʻng kooperativ aʼzolari oʻrtasida nizomga asosan taqsimlanadi.

Hozirgi davrda jahonda Kooperativ mulk asosida tashkil topgan 120 dan ortiq turdagi korxonalar soni 1 mln. atrofida boʻlib, ularda 600 mln. ga yaqin kishi mehnat qiladi. Bunday korxonalar Yaponiya agrar sohasi mahsulotining 90%, Niderlandiyada 65%, Germaniya, Fransiya, Ispaniyada 50—52%, AQSH, Buyuk Britaniya, Italiya va Belgiyada 30% ini yetkazib beradi. Oʻzbekistonda Kooperativ mulk asosida tuzilgan korxonalar, asosan, qishloq xoʻjaligi va uy-joy qurilishi sohasida rivoj topgan.

Qahramon Haqberdiyev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muhammad Murod Samarqandiy** (16-asr) — musavvir, Samarqand miniatyura maktabinchng yirik vakili. Oʻziga xos uslubi, yuksak badiiy saviyadagi asarlari bilan Oʻrta Osiyoda miniatyura sanʼati rivojiga katta hissa qoʻshgan. Firdavsiyning "Shohnoma" (1556-yilda koʻchirilgan nusxasini bezagan 115 ta miniatyurasi OʻzFA SHIda), Saʼdiyning "Boʻston" (Dublindagi Chester Bitti kutubxonasida) asarlariga ishlagan miniatyuralari bizgacha yetib kelgan. M.M.S. ijodida badiiy usullarni yangilashga intilgan; anʼanaviy syujet va kompozitsiyalar tuzilishidan qochgan musavvir keskin syujetlarni tanlab olib (mas, oʻzining orqasidan ommani zulmga qarshi ergashtira olgan temirchi Kova qoʻzgʻoloni, oʻzining be-gunoxligini olovda sinash bilan isbotlagan Siyovush va boshqalar), kishilarning qiyofalarini taʼsirchan ruhiy holatda bera olgan; kam shakllar orqali qoʻshinlar, ularning sarkardalari oʻrtasidagi qizgʻin jang lavhalarini yaratishga erishgan. Asarlar koloriti jiddiy, keng boʻyokdar gammasida yorqin ranglar bilan bir qatorda ularning xilmaxil tuslaridan ham foydalanilgan; musavvirning har bir asar uchun alohida qatʼiy ranglar uygʻunligini tanlab olishi diqqatga sazovor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muhammad Muqim** (yoki **Xoja Muqim**, 17-asr) — musavvir. Ashtarxoniylardan Abdulʼazizxon (1645—80) va Subxonqulixon (1680—1702) kutubxonasida ijod qilgan. M.M. kishilar tasviriga alohida ahamiyat beradi, tasvirlar nafis ishlanishi, qiyofalar ifodaliligi, kompozitsiyalar mutanosibligi, kam shaklliligi hamda shakllar yirikligi bilan diqqatga sazovor. Xoja Gado, Avaz Muhammad, Mulla Behzod kabi musavvirlar va Mirzo Barqiy, Mulla Mir Munshiy, Ibn Arabshoh kabi xattotlar bilan birga ishlab, Nizomiyning „Hamsa" (1669, Dublindagi Chester Bitti kutubxonasida), Firdavsiyning „Shohnoma" (1664, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida, inv. № 3463) asarlarini badiiy bezagan. Shuningdek, Firdavsiyning „Shohnoma", „Narimonnoma", „Bayonnoma", „Faramuznoma" qoʻlyozmalar majmuasiga (1670, O. Oleber maj-muasida) rasmlar ishlashda qatnashgan.

Muhammad Muqim. „Siyovushni oʻtda sinash" (Firdavsiyning „Shohnoma" asariga ishlangan, 1664, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Perminvar** (ing. perm(eability) -oʻtkazuvchanlik va invar(iablr) — oʻzgarmaydigan — nikel (№)ning temir (Fe) va kobalt (So) bilan krtishmalari guruhining umumiy nomi (baʼzan, molibden va xrom qoʻshilishi mumkin). Magnit jihatdan yumshoq materiallar jumlasiga kiradi. P.ning magnit oʻtkazuvchanligi (s) maydon kuchlanganligiga bogʻliq boʻlmaydi. Koʻp ishlatiladigan P.ning tarkibida 45% Ni, 30% Fe, 25% So boʻladi. Magnit oʻtkazuvchanligi s=400—500. P. radioelektronika va aloqa texnikasida, asosan, transformatorlar va drossellarning barqaror oʻzaklarini tayyorlash uchun ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Pearl — Perle** (nemischa:- „marvarid" yoki nemischa: — „Alzey marvaridi") — uzumning texnik (sharob ishlab chiqarish uchun) navi. Uning mevasidan Germaniyada oq vino ishlab chiqariladi. Poʻstining pushti va hatto qizgʻish rangiga qaramay, u oq uzumlar navida tasniflanadi.

Kelib chiqishi
--------------

Turni 1927-yilda nemis vino ishlab chiqaruvchisi Georg Schue (nemischa:) Alzey shahrida *Gewürztraminer* × *Myuller-Thurgau* ni chatishtirish orqali olgan. Shu bois Alzey shahri sharafiga Alzey marvaridi deb nomlangan. 1950-yilda Hans Breider (nemischa:) Bavariya davlat vinochilik va oʻsimlikshunoslik institutida (nemischa:) shbu navni koʻpaytirishni boshladi. Oʻshandan beri u oddiygina *Perle* deb ataladi.

1961-yilda nav Germaniyada yetishtirish uchun tasdiqlangan. Ushbu navni Buyuk Britaniya ham oʻz hududida koʻpaytirish uchun tasdiqlangan.

Hududi
------

Perle, asosan, Germaniyaning ikkita vino ishlab chiqarish mintaqasi — Frankoniya va Reynhessenda yetishtiriladi. Nav oʻz mashhurligini yoʻqotib bormoqda va u ekilgan uzumzorlar maydoni asta-sekin kamaymoqda: 1994-yilda 181 gektar, 2001-yilda 93 gektar, 2008-yilda 43 gektar va 2015-yilda atigi 19 gektar maydonda ushbu uzum yetishtirilgan.

Asosiy xususiyatlari
--------------------

Barglari kichik, uch yoki besh boʻlakli. Gul ikki jinsli. Shingillari oʻrtacha, konussimon, mevalari zich joylashgan, qanotsimon. Rezavorlari oʻrtacha, ovalsimon yumaloq shaklda, pushti yoki qizil tusda. Erta pishadigan nav hisoblanadi. Oq Shasla (uzum navi)dan keyin 10-20 kun ichida pishadi. Nav kurtaklarni kech chiqarishi bois bahorgi ayozlardan kam zarar koʻradi. Oidium va *Peronosporaceae* oilasiga mansub chirish kasalligiga chidamsiz, kulrang mogʻorga esa chidamli.

Qoʻllanilishi
-------------

Alkogol darajasi uncha yuqori boʻlmagan, ishqoriyligi past va taʼmi yuqori boʻlgan oq vinolarni tayyorlashda foydalaniladi.

Sinonimlari
-----------

Perle, Perle fon Alzey, Zuchtstammnummer Az 3951, Zuchtstammnummer Wü S 3951.

Manbalar
--------

1. 1 2  Beschreibende Sortenliste: Reben (2015), str. 378(olm.)
2. ↑  Beschreibende Sortenliste: Reben (2008), str. 199(olm.)
3. ↑   J. Robinson *Jancis Robinsonʼs Wine Course* Third Edition pg 117 Abbeville Press 2003 ISBN 0-7892-0883-0(Inglizcha)

Havolalar
---------
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Pero (maʼnolari).

**Pero** — 1) siyoh, tush va boshqa suyuq boʻyoqlar bilan yozish va rasm ishlashda foydalanadigan asbob; qadimdan yozishda uchi oʻtkirlashtirilgan qush patlari, qamish va boshqalardan tayyorlangan P. ishlatilgan. 18-asr oxiridan metall P.lar ilk bor Myunxen (Bavariya)da ishlana boshlagan. Metalldan yasalgan zamonaviy P.lar shakli, oʻlchami va vazifasiga koʻra farqlanadi; 2) P. bilan rasm yaratish usuli; ijrosining kontur yoki shtrix usulida boʻlishi bunday asarlarning oʻziga xos xususiyatidir.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Aldabra atolli**Aldabra** (inglizcha: *Aldabra*, fransuzcha: *Aldabra*) — Hind okeanidagi atol (marjon oroli), Seyshel orollari davlatiga mansub, Aldabra orollari guruhi tarkibiga kiradi.

Geografiya
----------

 Aldabra atolli.
Bu Rojdestvo orolidan (yoki Kiritimati) keyin dunyodagi ikkinchi eng katta atoldir.

Oʻlchamlari: uzunligi 34 km va kengligi 14,5 km, balandligi dengiz sathidan 8 m gacha. Lagunaning maydoni 224 km². Atollning tubiga choʻkkan suv osti vulqonining krateri (ogʻzi) joylashgan.

Soʻnggi ikki million yil ichida Aldabra atolli Hind okeaniga kamida olti marta choʻkib, yana yuzaga chiqdi. Buning sababi muzlik davrining boshlanishi bilan dunyo ummoni sathining isishi bilan almashinib kamayishi yoki koʻtarilishi edi.

Atoll quyidagi asosiy orollardan (18 ta kichikroq) iborat:

* Janubiy yoki Grand Terre (Grand Terre, 116,1 km²).
* Oʻrta yoki Malabar (Malabar, 26,8 km²).
* Wyestern yoki Picard (Picard, 9,4 km²).
* Polimni (4,75 km²).

Tarixi
------

 Aldabra, 1978-yil
XX-asrga qadar qaroqchilar uzoq vaqt davomida Seyshel orollarini boshqarishgan. 

1840-yildan buyon atoll Hindiston orollarining gʻarbiy qismida Testudo gigantea gigant toshbaqasi omon qolgan oxirgi maskani edi. "Sovuq urush" davrida Britaniya harbiy idorasi orolda radiostansiya va harbiy aerodrom barpo etish niyatini e’lon qildi, bu esa ekologlarning noroziligiga sabab boʻldi.

1978-yilda atoll Sovet geograflari tomonidan "Akademik Petrovskiy" ilmiy-tadqiqot kemasida, 9-reysda oʻrganildi.

1978-yilda atoll Sovet geograflari tomonidan "Akademik Petrovskiy" ilmiy-tadqiqot kemasida, 9-reysda oʻrganildi.

Tabiatni muhofaza qilish
------------------------

 Toshbaqalar, 1978-yil
Orolda ulkan quruqlik toshbaqalarining (Seyshel orollari gigant toshbaqasi) noyob populyasiyasi (152 000 dan ortiq) yashaydi.

1982-yilda Aldabra atolli noyob tabiiy yodgorlik sifatida YUNESKOning Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan. Aldabra sivilizasiya tomonidan deyarli qoʻl urilmagan yer yuzida qolgan sanoqli marjon atollaridan biridir. 1982-yilda Aldabra atolli noyob tabiiy yodgorlik sifatida YUNESKOning Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan. Aldabra sivilizasiya tomonidan deyarli qoʻl urilmagan yer yuzida qolgan sanoqli marjon atollaridan biridir.

Manbalar
--------

1. ↑  Англия // журнал «Охота и охотничье хозяйство», № 4, 1970. стр.46
2. ↑  Острова западной части Индийского океана / ред. Л. Г. Никифоров. М.: Изд-во МГУ, 1982. 200 с.

Havolalar
---------

* Aldabra. Sirli orolga sayohat. Hujjatli film // Dir. Stiv Lixtag. - Chexiya, 2015-yil
* www.aldabra.org
**Ariqbaliq** — Qozogʻistonning Shimoliy Qozogʻiston viloyatidagi Petropavlovskiy okrugiga qarashli boʻlgan tuman.

Tarixi
------

Ariqbaliq tumani SSSR Butunrossiya Markaziy Ijroiya Qo`mitasi Prezidiumining 1928-yil 3-sentabrdagi farmoni asosida Qozogʻiston ASSR Petropavlovsk tumani tarkibida tashkil etilgan. 1930-yil 17-oktabrdaokruglar tugatilishi bilan u respublika markazi—Olmaotaga boʻysundi. 1932-yil Ariqbaliq tumani yangi tashkil etilgan Qarag`andi viloyati tarkibiga kirdi. 1955-yil 22-oktabrda Ariqbaliq tumani hududining bir qismi yangi Chistopol viloyatiga oʻtkazildi. 1963-yil 2-yanvarda Ariqbaliq tumani tugatildi. Va u yana 1967-yil 2-yanvarda qayta tiklandi.

Manbalar
--------

Ведомости Верховного Совета СССР. № 22 (840), 1955 г.

Ведомости Верховного Совета СССР. № 3 (1349), 1967 г.

Havolalar
---------

Справочник по истории административно-территориального деления Северо-Казахстанской области (29 июля 1936 г. — 1 января 2007 г.). — Петропавловск, 2007. — 361 с. — ISBN 978-601-7029-04-3.

1. ↑  Ведомости Верховного Совета СССР. № 22 (840), 1955 г.
2. ↑  Ведомости Верховного Совета СССР. № 22 (840), 1955 г.
**Arion** (Areyon) — qadimgi yunon mifologiyasida Demetra Eriniya biyasi qiyofasida Poseydon bilan uchrashgandan keyin tug‘ilgan tulpor. Qizi Persefonni hasrat chekib qidirib yurgan Demeterga Poseydon oshiq bo‘lib, uni taʼqib qiladi. Behuda izlanishlardan charchagan va umidsiz bo‘lgan Demeter, eng kamida, zavq-shavqni sevishga moyil edi va u biyaga aylanib Arkadiya qiroli Onkning podasida panoh topdi. Biroq, u ayg‘irga aylanib, uni zabt etgan Poseydonni alday olmadi. Bu g‘ayritabiiy ittifoqdan yovvoyi tulpor Arion va nimfa Despina tug‘ildi. Tulpor Arion gapira olardi, u Iolayga tegishli edi. Boshqa bir versiyaga ko‘ra, tulpor Geyaning o‘g‘li edi, Adrast uning uchinchi egasi edi, chunki Gerakl eleyanlar bilan jang qilganida Onkdan tulporni iltimos qilib olgan edi.

Bu ot tufayli Adrast Fivaga yurishi paytida o‘limdan qutulib qoldi. Vergiliy Poseydonlar oilasidan otning avlodlarini aytib o‘tadi.

Arionga ehtirom, uning surati tushirilgan tangalar zarb qilingan Arkadiyada keng tarqalgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Mifi narodov mira. M. 1991-92. V 2 t. T.1. S.101
2. ↑  Pavsaniy. Opisanie Elladi VIII 25, 7; 42, 1
3. ↑  A. P. Kondrashov, Bogi i geroi drevney Gresii i Rima, str. 66
4. ↑  Propersiy. Elegii II 34, 37
5. ↑  Psevdo-Gesiod. Щit Gerakla 120
6. ↑  Antimax. Fivaida, fr.32-33 Viss
7. ↑  Pavsaniy. Opisanie Elladi VIII 25, 10
8. ↑  Gomer. Iliada XXIII 346; Fivaida, fr.7 Bernabe = Pavsaniy. Opisanie Elladi VIII 25, 8; Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka III 6, 8
9. ↑  Vergiliy. Georgiki III 122