recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ulan Melisbek** (talaffuzi [uˈlɑn melɪsbek] 1975-yil 31-martda tugʻilgan, Bishkek, Qirgʻiziston) Qirgʻiziston madaniyati va siyosatidagi nufuzli shaxs. hisoblangan. Melisbek Qirgʻiziston uchun virtual qirgʻiz diasporasining internet domenini tashkil qildi.

Melisbekning veb-sayti va gazetasi notinch davrlarda, ayniqsa, chet elda yashayotgan qirgʻizlar uchun qirgʻiz siyosati haqida jamoatchilikka maʼlumot beradigan kam sonli takliflardan biri edi. Siyosatda yuksalib borayotgan jamoat arbobi Melisbek 2005-yil Qirgʻiziston mart inqilobi paytida (2005-yil 24-mart) nufuzli inqilobchi boʻlgan.

Melisbek Turkiyaning Marmara universitetida iqtisod va menejment, Qirgʻiziston davlat universitetida huquq fakulteti hamda Shveysariyada joylashgan Jahon savdo institutida xalqaro huquq va iqtisod boʻyicha magistrlik darajasini olgan.

Faoliyatini patent va tovar belgilari boʻyicha advokat sifatida boshlagan Melisbek 1999-yil oktyabr oyida Qirgʻiziston Patent va tovar belgilari byurosiga (KPTB) asos solgan. KPTB patentlar, tovar belgilari, mualliflik huquqlari va sanoat namunalariga ixtisoslashgan, shuningdek, British Petroleum, Bulgartabak va boshqalar kabi xorijiy kompaniyalarga yordam beradi. Melisbek Yevroosiyo Patent tashkiloti Maʼmuriy kengashining yigirma ikkinchi yigʻilishi aʼzosi sifatida rais oʻrinbosari lavozimida ishlagan. Melisbek Qirgʻiziston Respublikasining Jahon intellektual mulk tashkilotining mintaqaviy koordinatori lavozimiga ham mas’ul edi. 2008-yil oktyabr oyida Melisbek bir yarim yildan ortiq Qirgʻiziston davlat patent idorasiga rahbarlik qila boshladi. Ketganidan keyin Melisbek mijozning IP aktivlarini himoya qilishga qaratilgan Melisbek and Partners Consulting kompaniyasini tashkil etdi.

WikiLeaks koʻrinishi
--------------------

Melisbek janobining ismi WikiLeaks tomonidan eʼlon qilingan sizdirilgan diplomatik xabarda paydo boʻlgan, u yerda u „Qirgʻiziston hukumati amaldori, prezident Bakiyevning nufuzli oʻgʻli Maksimning ishonchli odami ekanini daʼvo qilgan" deb taʼriflangan. Telekanalda aytilishicha, Ulan AQSh hukumati rasmiysi bilan uchrashib, „Manas"dagi tranzit markazini ochiq saqlashda yordam berishni taklif qilgan. Markaz yopilishi kerak edi, ammo Ulan goʻyoki „Maksim bazani yopish foydasiga ishonchi komil edi, ammo Maksimni Manas havo bazasini saqlab qolishga" ishontirish uchun imkoniyat bor edi-agar AQSh harbiylari sotib olishga tayyor boʻlsa. Maksimni oʻchirib qoʻying".

Manbalar
--------

1. ↑  „a virtual Kyrgyz Diasporaʼs internet domain". 12-noyabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-sentabr 2022-yil.
2. ↑  democratic internet newspaper
3. ↑  WikiLeaks cable 09BISHKEK157
**Kiyiktogʻ** — Markaziy Qizilqumdagi qoldiq balandlik. Navoiy viloyatida. Gʻarbda Yetimtogʻ va sharqda Taxtatogʻ (Toqtiniqtov) togʻlari orasida joylashgan. Balandligi 420 m gacha, nisbiy balandligi 140-150 m, uzunligi qariyb 10 km, kengligi oʻrtacha 2-3 km. Shimoliy-gʻarbdan janubi-sharqqa yoʻnalgan antiklinal struktura. Oʻrta va yuqori devonning marmarlashgan ohaktosh va dolomitlari, quyi karbonning qumtosh, alevrolit, diabazlar jinslaridan tuzilgan. Kam parchalangan. Tub jinslar toʻrtlamchi, boʻr va paleogen yotqiziqlari bilan qoplangan. Faqat uning shimoliy tik yon bagʻrida paleozoy jinslari yuzasi ochilib qolgan. Janubiy yon bagʻri zinapoyasimon koʻtarilgan. Prolyuvial va elyuvial jinslar ustida tarkib topgan boʻz-qoʻngʻir tuproqlarda shuvoq, boyalich, keyreuk, baʼzan qumlarda qoʻngʻirbosh va iloq tarqalgan. Yiliga oʻrtacha 100 mm yogʻin yogʻadi. Yaylov sifatida foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Earl Charles Behrens** (1892-yil 7-fevral — 1985-yil 13-may) 1920 — 1970-yillarda *San-Fransisko xronikasining* siyosiy muharriri boʻlgan. Behrens oʻz faoliyatini 1921-yilda *San-Fransisko jurnalida* muharrirlikdan boshlagan va 1923-yilgacha u yerda ishlagan. 1923-yilda Chronicleda ishlay boshlagan. Xronika bilan Behrens 1924-yildan 1972-yilgacha Qoʻshma Shtatlarda oʻtkazilgan siyosiy anjumanlar haqida yozgan va 1974-yilda jurnalistikadan nafaqaga chiqqan. Faoliyati davomida Behrens 1970-yilda Prezidentning „Ozodlik" medali bilan taqdirlangan.

Taʼlimi
-------

Behrens Kaliforniyaning Shasta shahrida tugʻilgan. Oʻrta maktabdan keyingi taʼlim uchun Behrens 1914-yilda Stenford universitetida bakalavr darajasini oldi. Berkli Kaliforniya universitetida aspiranturada oʻqiyotganda, Behrens Birinchi Jahon urushi paytida 1917-yilda universitetni tark etdi. U Amerika ekspeditsiya kuchlari aʼzosi sifatida Sibir boʻylab jang qildi va minadan yaralandi.

Faoliyati
---------

 Behrens, rasmda chapdan ikkinchi oʻrinda (jismoniy, siyosiy emas) 1970-yil 22-aprelda Prezident Richard Niksondan Prezidentning Ozodlik medalini qabul qiladi.
Behrens jurnalistlik faoliyati davomida bir qancha Stenford talabalar gazetalarida muharrir va muxbir sifatida ishlagan. 1920-yilda urushdan qaytgach, Behrens 1921-yilda *San-Fransisko jurnaliga* muharrir boʻldi. 1923-yilda Behrens *San-Fransisko yilnomasi* uchun jurnalni tark etdi va gazetaning siyosiy muharriri boʻldi. Behrens o‘z faoliyati davomida koʻp marta 1924 — 1972 yillarda Qo‘shma Shtatlar bo‘ylab o‘tkazilgan siyosiy anjumanlari haqida yozgan. Bir necha yil oʻtgach, Behrens 1974-yilda Chronicleʼdan nafaqaga chiqqanida oʻz faoliyatini yakunladi.

Mukofotlari
-----------

Behrens 1970-yilda Prezidentning Ozodlik medali bilan taqdirlandi. Taqdirlashda u „siyosiy muxbirlar orasida nafaqat oʻzining katta mahorati, balki adolatliligi, tinimsiz mehnati, xushmuomalaligi va doimiy yaxshi his-tuygʻuli afsona shaxs" deb taʼriflangan.

Hayoti
------

1937-yil 6-dekabrda Behrens Las-Vegasda Rae Grisvold Kanningemga uylandi. Behrens 1985-yil 13-mayda Kaliforniyaning Menlo-Park shahrida 93 yoshida vafot etdi. Uning bitta farzandi bor edi.

Manbalar
--------

1. 1 2  May, Hal, ed (1986). "Behrens, Earl (Charles) 1892-1985". *Contemporary Authors*. **116**. Detroit: Gale Research Company. p. 34. ISBN 0810319160. .
2. 1 2  "Behrens, Earl Charles". *Who's Who in the West 1976-1977* (15th nashri). Chicago: Marquis Who's Who Inc.. 1976. p. 48. ISBN 0837909155. .
3. 1 2  Earl C. Behrens. *San Francisco Examiner* (14-may 1985-yil), s. C2.
4. 1 2 3  Wetterau, Bruce*. The Presidential Medal of Freedom: Winners and Their Achievements*. Congressional Quarterly, 1996 — 183 bet. ISBN 1568021283.
5. ↑  *Weekly Compilation of Presidential Documents* (en). Office of the Federal Register, National Archives and Records Service, General Services Administration, April 27, 1970 — 567 bet. 25-oktabr 2019-yilda qaraldi.
6. ↑  „Earl Behrens weds". *The Press Democrat*. Associated Press (8-dekabr 1937-yil), s. 1wpn. Qaraldi: 25-oktabr 2019-yil.
7. ↑  Earl Behrens, political reporter for 50 years. *Chicago Tribune* (15-may 1985-yil).
**Vedeno jangi** 2001-yilning 13-26-avgust kunlari Rossiya federal kuchlari va chechen isyonchilari oʻrtasida Checheniston janubi-sharqidagi togʻli Vedenskiy tumani va uning poytaxti Vedenoni nazorat qilish uchun boʻlib oʻtgan.

Jang
----

Jang 2001-yil 13-avgustda, chechen isyonchilari Benoi-Yurt qishlogʻini egallashidan boshlandi. Ular mahalliy harbiy komendaturaga hujum qilib, janubdan Vedeno shahriga olib boradigan strategik yoʻlda nazorat punktlarida oʻrnashib oldilar. Xabarlarga koʻra, Moskva tarafdorlari, maʼmurlar isyonchilar tomonidan oʻldirilgan. Ertasi kuni 14-avgust kuni shiddatli janglar davom etdi va bu „chechen jangchilarining soʻnggi oʻn yetti oydagi eng ogʻir hujumi" deb taʼriflandi.  Rossiya manbalari vaziyat nazorat ostida ekanini daʼvo qilib, mustaqil agentliklarning xabarlarini rad etdi. Ammo federal qoʻshimcha kuchlar darhol hududga yuborildi. Rossiya prezidenti matbuot kotibi Sergey Yastrjembskiy so‘nggi voqealarni „to‘dalar" faoliyatiga taqlid qilish" deb atadi. 

Rossiya armiyasi 15-avgust kuni Vedenoga SCUD raketalarini otishni boshladi. Shu bilan birga, isyonchilar Tsa Vedeno yaqinida harbiy vertolyotni granata bilan nishonga olishdi, natijada u halokatga uchradi va ikkala uchuvchi halok boʻldi. Ikki kundan soʻng, 17-avgust kuni chechen jangchilari oʻsha paytdagi axborot vaziri Movladi Udugovning uchinchi vertolyotini urib tushirdilar. Bu xabarni Rossiya rasmiylari qisman rad etdi, ular faqat ikkita vertolyot urib tushirilganini tan oldi.

Rossiya hukumati armiyasi 22-avgust kuni Chechenistonda 35 dan ortiq isyonchini o‘ldirgan, mamlakatning eng ko‘p qidirilayotgan shaxsi Shamil Basayevni yaralaganini eʼlon qildi, isyonchilarni qo‘llab-quvvatlovchi veb-sayt esa shiddatli janglarda 40 dan ortiq rossiyalik yaralangani, jumladan 14 nafari halok bo‘lganini taʼkidladi. Rossiyalik askarlarni bu urushda Rajbek Tovzajev boshqargan.

26-avgust kuni chechen isyonchilari Vedeno ustidan nazoratni qoʻlga kiritishga muvaffaq boʻlishgan.  Shu bilan birga, Rossiya ommaviy axborot vositalari harbiy manbalarga tayanib, Chechenistonning shimoliy tumanlarida federal kuchlarga qarshi hujumlar soni ortgani haqida xabar berishdi.

  

Ushbu urush chechenlar tomonidan gʻalaba bilan yakunlandi. Vedeno isyonchilar tomonidan bosib olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  Russian Military Helicopter Crash in Chechnya Kills 2 Pilots, *Peopleʼs Daily*, August 17, 2001
2. ↑  Top Chechen rebel hurt, 35 dead, Reuters, August 22, 2001
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Boʻgʻim (maʼnolari).

BOʻGʻIM — 1) (botanikada) poya va novdaning barg, kurtak, baʼzan qoʻshimcha ildiz hosil qiladigan kismi (nudus). Boshlangʻich barg bilan birga oʻsish konusidan shakllanadi. B. orqali bargdan oʻtkazuvchi nay tolali boylamlar poyaga oʻtadi. Poya bilan novdaning 2 boʻgʻim oʻrtasidagi qismi B. oraligʻi deyiladi; 2) umurtqasiz hayvonlar (boʻgʻimoyoqlilar, halqalilar) ning bir qancha guruhlarida tana va organlar (mas, oyoqlar, moʻylovlar, koʻkrak yoki qorin) ning ayrim qismlarini oʻzaro harakatchan tutashtirib turadigan strukturasi (segmentatsiya); 3) umurtqali hayvonlar va odamlar suyaklarining harakatchan birikishini taʼminlaydigan struktura (articulatio). Umurtqali hayvonda B.ning asosiy elementi oʻzaro harakatchan qoʻshiladigan suyaklarning togʻay bilan qoplangan yuzasi, suyaklarni ajratib turuvchi va sinovial suyuqpik bilan toʻlgan boʻshliq, bu boʻshliqni chegaralab turuvchi boʻgʻim kapsulasi (xaltasi) dan iborat. Hayvonlar evolyutsiyasi davomida harakatlanishning takomillashuvi bilan B.ning shakli va xususiyati oʻzgarib borgan. Yuzasi shakliga binoan B. sharsimon, ellipssimon, egarsimon va boshqa xilda; siljish yoʻnalishi va darajasiga binoan harakatchan, chala harakatchan, bir, ikki va koʻp oʻqli boʻladi. B.ning erkin harakatlanish darajasini uning shakli, boʻrtiqlari, paylarning tarangligi, kapsulalar cheklab turadi. Sinovial suyuqlik B. yuzasining siljishi, tormozlanishini taʼminlaydi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Eamonn Dolan** (1967 yil 20 sentyabr — 2016-yil 20-iyun) — irlandiyalik professional futbolchi va murabbiy hisoblanadi.

Karyera
-------

Dolan hujumchi sifatida oʻynagan va professional faoliyatini „Vest Xem Yunayted"da boshlagan. U 1987-yil 9-may kuni Mark Uord o‘rniga maydonga tushgan "Manchester Siti" ga qarshi o‘z uyida 2:0 hisobida g‘alaba qozongan uchrashuvda debyut qilgan. Bu uning 1986-87-yilgi mavsumdagi yagona koʻrinishi edi.  1987-1988-yilgi mavsumda Dolan bor yoʻgʻi toʻrtta oʻyinda maydonga tushdi, uchtasi zaxirada.  Uning ilk goli 1989-yil 30-sentabrda "Vest Bromvich" ga qarshi o‘yinda (2:3) kiritilgan.  1989-yil 18-oktabrda Dolan „Vest Xem" tarkibida oʻzining eng koʻzga koʻringan oʻyinini oʻtkazdi. „Sanderlend" dan 5:0 hisobida magʻlub boʻlgan.  U 1989-yil noyabr oyining oxirigacha Birmingem Siti bilan shartnoma imzolagangacha muntazam oʻynashni davom ettirdi  U „Vest Xem" safida barcha musobaqalarda 21 ta oʻyinda maydonga tushib, 4 ta gol urdi 

Dolan 1991 yilda „Exeter"ga qoʻshildi va bu klub bilan 13 yillik hamkorlikning boshlanishini belgilab qoʻydi, garchi u klub uchun atigi 26 liga oʻyinini boshqargan boʻlsa-da, uning faoliyati 1993 yilda saraton kasalligiga chalinganida qisqartirilgan. Uning guvohligi 1994-yil sentyabr oyida Ekseter va Vest Xem oʻrtasidagi oʻyinda boʻlgan.

### Xalqaro martaba

Dolan va uning egizak ukasi Pat Dolan  Irlandiya milliy futbol jamoasida 21 yoshgacha va yoshlar toifasida ishtirok etishgan. U oʻzining birinchi ettita yoshlar terma jamoasida 10 ta gol urdi.  Ikkalasi ham Irlandiya milliy terma jamoasi safida Shimoliy Irlandiyaga qarshi 17 yoshgacha boʻlgan Irlandiya terma jamoasi safida 1985-yil yanvar oyida Seaviewda ikki mamlakat oʻrtasidagi birinchi oʻyinda 6:1 hisobida gʻalaba qozongan.

Oʻlim
-----

Dolan 2016-yil 20-iyunda saraton kasalligidan vafot etdi

Maʼlumotnomalar
---------------

1. 1 2 3 4 5  „Welcome to the Wonderful World of West Ham United Statistics - Eamonn Dolan".  www.westhamstats.info. Qaraldi: 30-iyun 2016-yil.
2. ↑  Pete May*. Hammers in the Heart: A Lifetime of Supporting West Ham*. Mainstream Publishing, 3 May 2013 — 99– bet. ISBN 978-1-78057-450-9.
3. ↑  „Six of the best - Sunderland".  www.whufc.com. 16-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-iyun 2016-yil.
4. ↑  „Reading FC's Eamonn Dolan passes away". *RTÉ Sport* (21-iyun 2016-yil). Qaraldi: 23-iyun 2016-yil.
5. ↑  FIFA Player Statistics: Eamonn DOLAN — FIFA.com
6. ↑  „Eamonn Dolan 1967-2016". *readingfc.co.uk*.  Reading F.C. (21-iyun 2016-yil). Qaraldi: 21-iyun 2016-yil.
**Ruan** — Fransiyaning shim. qismidagi shahar. Dengiz boʻyi Sena departamentining maʼmuriy markazi va Normandiya tarixiy viloyatining bosh shahri. Aholisi 108,7 ming kishi (1999). Transport yoʻllari tuguni. Sena daryosi boʻyidagi dengiz porti. Mamlakatning yirik sanoat markazi. Toʻqimachilik, oziq-ovqat, metallurgiya, mashinasozlik (jumladan, kemasozlik), kimyo va neftni qayta ishlash sanoati korxonalari, unt, muzeylar bor. R. — qad. shahar. Shaharni mil. av. 1-asrda rimliklar, 5-asr da franklar bosib olgan. R.da 1431-yilda Janna D’Ark jazoga hukm qilingan va qatl etilgan. Meʼmoriy yodgorliklardan NotrDam sobori (13— 16-asrlar), cherkovlar, Adliya saroyi (1508—09) va boshqa saqlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Rizamat** — oʻrtapishar mahalliy xoʻraki va mayizbop uzum navi. Shreder nomidagi Bogʻdorchilik, uzumchilik va vinochilik ilmiy tadqiqot institutining Samarqand filialida Kattaqoʻrgʻon va Parkent uzum navlarini chatishtirib chiqarilgan (K. V. Smirnov, A. F. Gerasimova). Mashxur sohibkor Rizamat Musamuhamedov sharafiga uning nomi bilan atalgan. Tupi oʻrtacha oʻsadi. Barglari oʻrtacha, yumaloq, besh boʻlmali, sal kertikli, ters tomoni silliq. Guli ikki jinsli. Uzumi avgust-sentabrda pishadi. Uzum boshi yirik, tigʻizligi oʻrtacha, konussimon, vazni 300—550 g, gʻujumi yirik, silindr shaklida, yonbosh tomoni pushti. Poʻsti yupqa, eti zich, karsildoq, uzumi koʻrinishining bejirimligi va yaxshi taʼmi bilan ajralib turadi. Kurtagi boʻrtgandan keyin faol harorat yigʻindisi 3000° boʻlganda 150 kunda pishadi. Tarkibida 20—22% qand bor. Hosiddorligi 200—250 s/ga. Novdalari yaxshi pishadi. Sovuqqa chidamsizroq, ragʻa, kul kasalligiga bardoshi yuqori emas.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Roʻzmat Jumaniyozov** (1933.12.20 - Oʻrganch tumani — 2001.5.12) — xonanda, Oʻzbekiston xalq hofizi (1992). Xorazm maqom, suvora va b. mumtoz ashula yoʻllari ijrochisi. Hojixon va Nurmuhammad Boltayevlarning shogirdi. Yirik ashula va suvora yoʻllarini X. Otajonov, Q. Hojiyevlardan oʻrgandi. Xorazm viloyati teatrida aktyor, yakkaxop ashulachi sifatida bir necha obrazlar yaratgan. Urganch shahar madaniyat uyida maqomchilar ansambli (1966—81), Oʻrganch tumani "Dilnavoz" ansambli (1981—88), Xorazm viloyati televideniye va radiosi qoshidagi "Maqom" ansambli (1988 y.dan) rahbari. Kuchli va keng hajmdagi ovoz sohibi. Eski anʼanalarga koʻra dutor joʻrligida hamda torni tanbur uslubida chalib aytishga odatlangan. Ovoz imkoniyatlaridan foydalanib yirik avjlarda ikki-uch jumlani bir nafasda aytish, usul va kuy qochirimlarini mohirona oʻynatish J. uslubiga xosdir. "Rost", "Buzruk", "Navo" Xorazm maqomlari J. rahbarligida Respublika radio va televideniyesida yozib olingan (1989—90).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Delfiya sivillasi** — yunon mifologiyasida Delfidan kelgan afsonaviy folbin ayol, orakul.

Mifologiya
----------

Delfiya Sivillasi haqidagi maʼlumotlar bizga eramizning II-asrida yozgan yunon geografi Pavsaniyning asarlaridan kelgan. Uning oʻzi u haqida Delfida eshitgan, u yerda sivilla oʻz bashoratlarini qilgan. Uning taʼriflariga koʻra, folbin Troyan urushidan oldingi davrda, yaʼni miloddan avvalgi XI-asrda yashagan. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, uning onasi Poseydonning qizi Lamiya edi.

Zamonaviy tadqiqotchilarning fikriga koʻra, Sivilla delfiy folbin bilan hamkorlik qilmagan va Delfidagi Apollon ibodatxonasining ruhoniysi-folbin Pifiya bilan hech qanday aloqasi yoʻq, lekin u miloddan avvalgi VIII asrda yashagan Pifiyadan oldin boʻlishi mumkin.

Yunon-rim dunyosida Sivilla ismli bir qancha ayol folbinlar va Bakis ismli erkak folbinlar boʻlgan. Eng mashhur sivilla Kumada, eng mashhur bakis esa Beotiyada boʻlgan.

Delfiy sivillasi haqida bir nechta afsonalar mavjud boʻlib, ular haqiqiylik va izchillikka daʼvo qilmaydi. Shunday qilib, Pavsaniy Sivilla „oʻladigan odam va maʼbuda, dengiz mahluqlari va oʻlmas nimfaning qizi" nikohidan tugʻilgan deb taʼkidlagan. Boshqalar uni Apollonning singlisi yoki qizi deb yozishgan. Pavsaniyning soʻzlariga koʻra, folbin ayol hali Troya urushi boshlanishidan oldin Troadadan Delfiga „ukasi Apollon bilan gʻazablanib" kelgan, Samosda bir muddat qolib, Klaros va Delosga tashrif buyurgan va toʻqqiz avlod odamlardan omon qolib Troadada vafot etgan. Uning oʻlimidan soʻng, u haligacha qorongʻu sirlarga burkangan kelajak haqidagi xabarlarni inson qulogʻiga olib borib yuradigan sarguzashtli ovozga aylangani haqida mish-mishlar tarqalgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Pavsaniy*. Opisanie Elladi. 10. 12. 1.
2. ↑   *Hugh Bowden.* Classical Athens and the Delphic Oracle. Divination and Democracy. Cambridge: Cambridge University Press, 2005. — P. 14. ISBN 0-521-53081-4.
3. ↑  *Pavsaniy*. Opisanie Elladi. 10. 12. 3.

Havolalar
---------

* *Norma Lorre Goodrich*. Priestesses. — 1990.
* *Edith Hamilton*. Mythology. — Little, Brown and Company, 1942. ISBN 0-316-34114-2.
* *William Mitford*. The History of Greece. — 1784. — Chapter II: Religion of the Early Greeks.
* *Herbert William Parke*. History of the Delphic Oracle. — 1939.
* *Herbert William Parke*. Sibyls and Sibylline Prophecy. — 1988.
* *Pausanias*. Description of Greece / Еd. and translated with commentary by Sir *James Frazer*. — 1913. — Vol. 5.
* *David Stone Potter*. Prophecy and history in the crisis of the Roman Empire: a historical commentary on the Thirteenth Sibylline Oracle. — 1990. — Chapter 3.
* *Martin Litchfield West*. The Orphic Poems. — 1983. — P. 147.
**Rusafiy** (arRusafiy), Maʼruf ibn Abd alGʻani (1875, Bagʻdod — 1945.16.4) — arab shoiri va adabiyotshunosi. Yangi arab sheʼriyatidagi "ijtimoiy maktab" asoschisi. Diniy maktabni tugatib (1899), Istanbul, Damashq, Quddusda arab adabiyotidan dare bergan. Ijodi 1910-yildan boshlangan. R.ning "Faqirlik va kasallik" (1915), "Yetim bayramda" (1928), "Yetimxona" (1932) sheʼrlari ijtimoiy-siyosiy mavzuda. "Urushga" (1911), "Tripolida" (1944) sheʼrlarida Tripoli xalqining italyan bosqinchilariga qarshi olib borgan kurashi aks etgan. "Biz va xalqaro ahvol" (1942), "AlJavohiriyga noma" (1944) dostonlarida vatanparvarlik motivlari ifodalangan. R. asarlari "Devoni arRusafiy" toʻplamiga jamlangan (1959). "Arab tili va adabiyotidan maʼruzalar" (1928), "Arab adabiyotidan maʼruzalar" (1932) kabi kitoblar muallifi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**The 2 Bears** — 2009-yilda Hot Chip vokalisti Jo Goddard va Raf Rundell tomonidan tashkil etilgan Londondagi Britaniya musiqa dueti. Ular, hip-hop va soul kabi turli uslubdagi treklarni yozib oldilar va Ministry Sound radiosida *"Follow the Bears"* deb nomlangan dasturni oʻtkazdilar.

Tarix
-----

Raf Rundell va Jo Goddard Londondagi kechalardan birida uchrashishgan va u yerda birgalikda DJ setlarini oʻtkazishgan. Moshi Moshi leyblli rahbari va musiqachilarning doʻsti Stiven Bass Goddardga Metronomy’dan Randell va Jo Maunt bilan trio tuzishni va oʻzlarini „The 3 Bears" („Uch ayiq") deb atashni taklif qildi. Yakunda faqat ikkitasi guruhga kiritildi. Studiyada ishlagandan soʻng, Raf va Jou 2010-yil boshida Southern Fried Records-da chiqarilgan birinchi mini-albom *Follow The Bearda* namoyish etilgan „Mercy Time" va „Be Strong" treklarini yozib oldilar. Undan keyin yana ikkita mini-albom paydo boʻldi: 2010-yilning ikkinchi yarmida *Curious Nature* va 2011-yil boshida *Bearhug*. Ushbu nashrlarning barchasi remiks versiyalari bilan birga nashr etilgan.

Duetning "*Be Strong* "debyut albomi 2012-yil 29-yanvarda sotuvga chiqdi. U umumiy ijobiy sharhlarni oldi va Buyuk Britaniya Singles Chartda 35-oʻrinda debyut qildi. Uni qoʻllab-quvvatlash uchun „Bear Hug" va „Work" singllari chiqarildi.

Diskografiya
------------

### Studiya albomi

* *Be Strong* (2012)
* The Night Is Young (2014)

### Mini albomlar

* *Follow The Bear* (2010)
* *Curious Nature* (2010)
* *Bearhug* (2011)

### Singlar

* „Bear Hug" (2011)
* „Work" (2011)

Manbalar
--------

1. 1 2  *Lymangrover, Jason.* „The 2 Bears" (en). *Allmusic*.  Rovi. 11-sentabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-fevral 2012-yil.
2. ↑  *Green, Thomas H.* „The 2 Bears do Glasto" (en).  Mixmag (3-avgust 2011-yil). 6-fevral 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-fevral 2012-yil.
3. ↑  „Be Strong" (en). *Metacritic*.  CBS Interactive. 11-sentabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-fevral 2012-yil.
4. ↑  „Official UK Albums Top 100 — 11th February 2012" (en).  The Official Charts Company. 11-sentabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-fevral 2012-yil.
**Hindiston xalq ogʻzaki ijodi**, Hindiston xalqi folklorini va Hindistonning quyi qismini qamrab olgan. Hindiston etnik va diniy jihatdan xilma-xil mamlakatdir. Ushbu xilma-xillikni hisobga olgan holda, Hindiston xalq ogʻzaki ijodini keng qamrab olish qiyin hisoblanadi.

Garchi Hindlarning toʻrtdan uchi oʻzlarini hindlar deb tanitgan boʻlsada, ushbu xalq ogʻzaki ijodida yagona, birlashtirilgan va butun dunyodagi identifikatsiya tushunchasi mavjud emas. Hinduizmning moslashuvchan tabiati tufayli turli heterojen anʼanalar, koʻpgina mintaqaviy madaniyatlar va hatto turli dinlar oʻsib-oʻsib borgan. Hinduizmdagi xalqlar dinlari mahalliy diniy amaliyotlarning mantiqiy asoslarini tushuntirib berishi va mahalliy diniy urf-odatlar yoki marosimlar mavjudligini tushuntiradigan mahalliy afsona boʻlishi mumkin. Hinduizmda bunday oʻzgarishlarning mavjudligi Xristian yoki Islom kabi dinlarga oʻxshash odatlarga qaraganda ancha yuqori. Shu bilan birga, hozirgi vaqtda tushunilgan folklor diniy yoki gʻayritabiiy eʼtiqodlar va amaliyotlardan tashqariga chiqadi va translatsiya vositasi orqali ogʻzaki yoki institutsional kanallardan tashqarida boʻlgan ijtimoiy anʼana butun jamiyatni qamrab oladi.

Sh. qarang
----------

* Hindiston tarixi

Bibliografiya
-------------

* Bansal, Sunita Pant*. Hindu Gods and Goddesses*. New Delhi, India: Smriti Books, 2005 — 79 bet. ISBN 81-87967-72-2.
* Datta, Bīrendranātha*. Folklore and historiography*. Vijayanagar, Velachery, Chennai, India: National Folklore Support Center, 2002 — 132 bet. ISBN 81-901481-1-7.

Havolalar
---------

* National Folklore Support Centre, Rasmiy sayti Wayback Machine saytida arxivlandi (2001-02-28).
FIFAning asrning eng yaxshi futbolchisi 2000-yil 11-dekabrda Rimda boʻlib oʻtgan FIFA Jahon gala-galasida eʼlon qilingan XX asrning eng buyuk futbolchisini aniqlash uchun FIFA tomonidan yaratilgan bir martalik mukofot edi. Diego Maradona va Pele ushbu mukofotning qoʻshma gʻoliblari boʻlishdi.

Tarix
-----

1955 yildan beri FIFAda FIFA tomonidan yilning eng yaxshi futbolchisi uchun mukofotlar bor va ular FIFAning asrning eng yaxshi futbolchisini aniqlash uchun ommaviy ovoz berish orqali asrning eng yaxshi futbolchisini topishga qaror qilishdi. Bu ularning rasmiy veb-saytida, rasmiy jurnalida va katta hakamlar hay’atida ovoz berish orqali hal qilinishi kerak edi. Internetda o‘tkazilgan so‘rovda Maradona katta farq 53.6 foiz bilan g‘alaba qozondi va Pele 18,53 foiz, ovoz to‘pladi. Pele davrida professional futbol o‘ynagan Eyzebio so‘rovnomada uchinchi o‘rinni egallaganiga qaramay, ko‘pchilik kuzatuvchilar so‘rovning internetdagi holati, Peleni emas, balki Maradonaning o‘yinini ko‘rgan yosh muxlislarning ovoz berganidan shikoyat qilishdi. Natijada FIFA ikkinchi so‘rovnomani qo‘shishga qaror qildi va futbol jurnalistlari, rasmiylar va murabbiylardan iborat „Futbol oilasi" qo‘mitasini tayinladi, ular Peleni 72,75% ovoz bilan asrning eng yaxshi futbolchisi deb tanladilar, shuning uchun ikkalasi ham birgalikda g‘olib deb topildi.

Manbalar
--------

* „Three candidates for FIFA World Player Award: Figo, Rivaldo and Jake Leigh". FIFA.com. FIFA. 7 December 2000. Archived from the original on 6 December 2017. Retrieved 11 May 2017
* „Three candidates for FIFA World Player Award: Figo, Rivaldo and Jake Leigh". CBC News. Archived from the original on 3 April 2019. Retrieved 13 March 2012.
* FIFA Player of the Century Archived  Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-04-26).2012-04-26 at the Wayback Machine
* „Maradonaʼs genius cannot eclipse English master". telegraph.co.uk. The Daily Telegraph. 12 December 2000. Retrieved 11 May 2017
* „Pele, Maradona each win FIFA century awards after feud". CNN. Archived from the original on 10 June 2014. Retrieved 1 April 2009.
* „FIFA Player of the Century" (PDF).Archived from the original (PDF) on 26 April 2012. Retrieved 30 November 2010
**Antalya Arena** (turkcha: *Antalya Arena*) koʻp funksiyali stadion, Turkiyaning Antaliya shahrida joylashgan. Stadion Turkiya Superligasida ishtirok etuvchi "Antalyaspor "klubining uy oʻyinlariga mezbonlik qiladi. Antaliya Arena stadioni 2015-yilda ochilgan, stadion 32 539ta tamoshabinlarni qabul qilish imkoniyatiga ega hisoblanadi. Stadion qurilishi uchun qariyib 103 mln turk lirasi sarf qilingan. Quruvchi kompaniya — General directory of Youth and Sports (GSGM) hisoblanadi. Antaliya Arena stadioni arxitektori — Azaksu Architecture Office. Stadion oʻyingoh maydoning sigʻimi — 68x105 va maydon tabiiy chim bilan qoplangan. Antaliya Arena stadioni dengiz boʻyida joylashgan stadion sanaladi.

Tarixi
------

Antaliya shahrida joylashgan, Antaliya Arena stadioni qurilishi 2013-yil 23-iyunda boshlangan va 2015-yilda yakuniga yetkazilgan.

2015-yil 26-oktabr kuni stadionning ochilish marosimi boʻlib oʻtdi. Ushbu ochilish marosimi kunida Turkiya chempionatining 9-turi ochilish uchrashuvida Turkiyaning „Antalyaspor" va "Beshiktosh "jamoalari toʻqnash keldi, yangi stadionda ilk uchrashuvda mezbonlar mehmonlar hisoblangan Beshiktosh jamoasiga 1-5 hisobida imkoniyatni boy berib qoʻydi.

Stadion parametrlari
--------------------

Stadion mukammal geometrik doira shaklidadir. Stadion tomiga quyosh batareyalari oʻrnatilgan bu esa nisbatan elektr energiyasini oʻzidan ishlab chiqarilishda muhim rol oʻynaydi, qamrov maydoni esa 13 ming kvadrat metrni tashkil etadi. Batareya quvvati — 1,4 megavatt hisoblanadi. Bu Turkiyada muqobil energiya manbalaridan foydalangan holda qurilgan birinchi stadion hisoblanadi va quyosh panellari bilan ishlaydigan dunyodagi eng katta stadiondir. Stadion 5600 ta fotovoltaik modullar, kuniga 1,3 kVtgacha energiya ishlab chiqarishga qodir.

Manbalar
--------

1. ↑  „Турция построила крупнейший в мире стадион на солнечных батареях - Recycle". 11-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-mart 2016-yil.
2. ↑  „Antalyaspor - Beşiktaş (26.10.2015) Maç Detayı - Türkiye Spor Toto Süper Lig 2015/2016 @ Mackolik.com". 14-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-mart 2016-yil.
3. ↑  „Анталья Арена: в Турции открыли уникальный стадион на солнечных батареях (видео) - ЭкоТехника". 5-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-mart 2016-yil.
Gorner sxemasi

Umumiy maʼlumot
---------------

Gorner sxemasi yuqori darajali tenglamalarni yechishda keng qoʻllaniladi. William George Horner sharafiga ''Gorner sxemasi'' deb nomlangan. Bunday nomlanishga qaramasdan, bu usul koʻp yillar oldin ham mavjud boʻlgan. Yaʼni, William Horner bu usulni Joseph-Louis Lagrangeʼga bogʻlangan holda kashf qilgan.

Qoʻllanilishi
-------------

*Gorner  sxemasi.*   fx)=anxn+an-1xn-1+…+a2x2+a1x+a0  koʻphadni x-  ikkihadga  boʻlishdagi qoldiqni  hisoblashning  Gorner  sxemasidagi usuli.

  f(x)=q(x)(x-a)+r (1)      boʻlsin.        

 Bunda    q(x)= b0xn-1+b1xn-2+b2xn-3+…+bn-1.  

 (1)  dagi    x  ning  bir  xil  darajalari  oldidagi  koeffitsiyentlarni  tenglashtirib  quyidagiga  ega  boʻlamiz:

             a0=b0

 a1=b1-b0

           a2=b2-b1

           …

           an-1=bn-1-bn-2  

            an=r — bn-1

bundan  koʻrinadiki, b0=a0,  bk=bn-1 +ak,  k=1,2,3,…, n-1,  r=-bn-1.

 Boʻlinma  va  qoldiqni  hisoblash  quyidagi  jadval  yordamida  topiladi.  

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| a0 | a1 | an-2 | … | an-1 | an |
|  | b0+a1 | b1+a2 | … | bn-2+an-1 | bn-1+an |
| b0= a0 | b1 |          b2 |  | bn-1 | r |

Misollar
--------

1-misol. x3+4x2-3x+5 koʻphadni  Gorner sxemasidan  foydalanib, x-1  ga  boʻlishni  bajaring.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 1 | 4 | -3 | 5 |
| 1 | 1 | 5 | 2 | 7 |

  Demak,  **x3+4x2-3x+5**=(x-1)(x2+5x+2)+7.

  Bezu  teoremasidan  f(x)  koʻphadni  ax+b  koʻrinishdagi  ikkihadga  boʻlishda  hosil  boʻladigan  r  qoldiq  f  ga teng  boʻlishi  kelib  chiqadi.

  

2-misol. X5-7x4+12x3+16x2-64x+48 koʻphad uchun x=2 necha karrali ildiz ekanligini aniqlang.

*Yechish:* Bu misol uchun ham yuqoridagi kabi quyidagi sxemani tuzamiz :

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 1 | −7 | 12 | 16 | −64 | 48 |
| 2 | 1 | −5 | 2 | 20 | −24 | 0 |
| 2 | 1 | −3 | −4 | 12 | 0 |  |
| 2 | 1 | −1 | −6 | 0 |  |  |
| 2 | 1 | 1 | −4 |  |  |  |

Demak, x=2 uch karrali ildiz boʻlib, berilgan koʻphadni

X5-7x4+12x3+16x2-64x+48 =(x-2)3(x2-x-6)

Shaklda yozish mumkin .Bu yerda x2-x-6=(x-2)\*(x+1)-4.

Manbalar
--------

A. Abduhamidov — algebra va analiz asoslari kitobi
**Nikolay Yegorovich Jukovskiy** [1847.5(17). 1, Orexov qishlogʻi, Rossiya — 1921.17.3, Moskva] — mexanika soxasidagi rus olimi, gidroaeromexanika asoschisi. Peterburg FA muxbir aʼzosi (1894). Moskva universitetini tugatgan (1868), shu universitetda (1885 yildan), Moskva Oliy texnika oʻquv yurtida ishlagan (1872 yildan). Jukovskiy qushlarning uchish dinamikasini har tomonlama tekshirgan. Jukovskiyning aerodinamika va aviatsiya sohasidagi ishlari hozirgi aviatsiya faniga asos boʻldi. Jukovskiy rahbarligida dunyoda birinchi aerodinamik quvur qurilgan (1902); samolyot vintlarini sinash asbobi yaratilgan. Jukovskiy samolyot qanotining koʻtarish kuchini aniqlovchi qonunni ochdi (1904); samolyot qanoti va vintlarning eng qulay shakllarini aniqlagan (1910—11). Jukovskiy rahbarligida 1904 yilda Moskva yaqinidagi Kuchina q.da Yevropada birinchi aerogidrodinamika instituti tashkil etildi. Jukovskiy eksperimental va nazariy aerodinamika fanini yaratdi, aeroplan qanotining koʻtarish kuchini hosil qilish prinsipini ochdi hamda uning qiymatini aniqlashga imkon beruvchi teoremani formula orqali bayon qildi. Jukovskiy gidrodinamika, fizika, astronomiya, mat. gidrodinamika va gidravlika, amaliy mexanika, mashinalarni rostlash nazariyasi va b. sohalarga oid tadqiqotlar, universitetlar va oliy texnika oʻquv yurtlari uchun moʻljallangan klassik darsliklar muallifi.

* 
* 
* 
*

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sof milliy mahsulot** - muayyan davr davomi (odatda oy, chorak, yil)da mamlakat iqtisodiy faoliyatining umumiy yakunlarini tavsiflaydigan koʻrsatkichlardan biri; yalpi milliy mahsulot (YAMM)dan tarkibiga tegishli davrda isteʼmol etilgan asosiy kapital qiymati kiritilmagani bilan farq qiladi. Sof milliy mahsulotm. qiymati milliy hisoblar tizimi asosida hisoblab chiqiladi. Nazariy jihatdan olganda Sof milliy mahsulotm xoʻjalik faoliyati natijalarini yalpi ichki mahsulot va YAMMga qaraganda aniqroq hisoblash imkonini beradi, chunki u tegishli davrda yaratilgan qiymatni hisobga oladi. Lekin amaliyotda Sof milliy mahsulotm. hisobkitoblaridan YAMMga qaraganda kamroqfoydalaniladi, bu esa isteʼmol etilgan kapital qiymatini aniq hisoblashning murakkabligi bilan bogʻliq.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Imomlik**, imomat (arab. — boshqarmoq) — 1) musulmon teokratik davlatining umumiy nomi. Islom evolyusiyasi jarayonida I. haqidagi tasavvur ham oʻzgarib borgan. Ilk islomda Muhammad (sav) va xalifalar musulmonlar jamoasida maʼmuriy hokimiyat va diniy rahnamo(imom)likni birga qoʻshib olib borgan. Keyinchalik xalifalar hokimiyatida maʼmuriy rahbarlik asosiy oʻrin egallagan. Diniy hokimiyat — I. esa nomigagina saqlanib qolgan. Shia mazhabida I. faqat Muhammad (sav) avlodidan boʻlgan (Ali va Fotima avlodlari) shaxsning diniy va maʼmuriy hokimiyati hisoblangan; 2) Dogʻiston va Chechenistonda mu-ridlar davlati, 19-asrning 20-y.lari oxirida chorizmning mustamlakachilik siyosatiga qarshi Shim. Kavkaz xalqlarining kurashi davrida paydo boʻlgan. Imomlari: Gʻozi Muhammad (1828—32), Hamzatbek (1832-34), Shomil (1834— 59); 3) namoz vaqtida jamoat oldida turib ibodatni boshqarish, imomlik qilish.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nikolay Nikolayevich Bloxin** (1912. 21.4 (4.5), Nijniy Novgorod gubernyasi Lukoyanov shahri — 1993.16.5) — xirurgonkolog, akademik. (1979), Tibbiyot Fanlar akademiyasi akademik (1960) va prezidenta (1960—68; 1977— 87), 1952-yildan oʻzi tashkil etgan Tibbiyot Fanlar akademiyasi eksperimental va klinik onkologiya instituti direktori; onkologiya ilmiy markazi direktori (1975-yildan). Ilmiy ishlari toʻgʻri ichak va meʼda rakini plastik operatsiya qilish va jarrohlik yoʻli bilan davolash usullariga bagʻishlangan. Xalqaro rakka qarshi uyushma prezidenti (1966-yildan), shu uyushmaning faxriy prezidenti (1970-yildan).

Manbalar
--------

1. ↑  "Bloxin Nikolay Nikolayevich" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Gerasimov Nikolay Mixaylovich** — sovet grafik ustasi, akvarel rassomi. SSSR Rassomlar uyushmasi aʼzosi. Sovet Oʻzbekistoni grafika sanʼatining rivojlanishida qatnashgan.

Biografiyasi
------------

N. M. Gerasimov 1897-yilda ishchi oilasida tug‘ilgan. Bolaligidan rasm chizishni yaxshi ko‘rgan va Leningraddagi fabrikalarda ishlaganida rassomlik to‘garagida o‘z rasmlari va akvarel ko‘rgazmalarini tashkil etgan.

1918-1923-yillarda N. M. Gerasimov Qizil Armiya safida xizmat qilgan. Sovet hokimiyatini o‘rnatish uchun basmachilarga qarshi kurashda qatnashgan.

Rasm chizishga bo‘lgan muhabbat uni 1923-yilda VKHUTEINga olib kelgan va 1927-yilda grafika mutaxassisligini tugatgan.

1931-yildan N. M. Gerasimov Oʻzbekistonda yashab, Oʻzgizda badiiy muharrir boʻlib ishlagan, kitoblar tasvirlagan, plakatlar yozgan.

1927-yildan doimiy ravishda respublika va Butunittifoq ko‘rgazmalarida qatnashib kelgan.

1942-1945-yillarda Sovet Armiyasi qismlarida fashist bosqinchilariga qarshi jang qilgan, jangovar topshiriqlarni namunali bajargani uchun N. M. Gerasimov SSSR Oliy Kengashi Prezidiumi tomonidan „Harbiy xizmatlari uchun", „Jasorat uchun",  „Stalingrad mudofaasi uchun" medallari bilan taqdirlangan.

Oldindan olingan taassurotlar boy va mazmunli materialni tashkil etgan, buning asosida rassom urushdan keyin akvarelda „Xabarchi", „Fashist tili", „Jangovar postda" kabi bir qator haqiqiy kompozitsiyalarni yaratgan. Rassom N. M. Gerasimov Oʻrta Osiyo meʼmorchiligining plastik shakllariga maftun boʻlgani uchun „Go‘ri amir", „Qadimgi Xiva darvozalari", „Buxorodagi Kalyan masjidi" va boshqa akvarellarda yaratilgan asarlarida tabiatning koʻr-koʻrona nusxa koʻchirilishini emas, balki, o‘ziga xos „Men"ini ifodalagan. Ekspozitsiyada taqdim etilgan barcha asarlar bir-biriga o‘xshash emas, lekin eng yaxshi asarlarida rassom kompozitsiya, rang berish ustasi, tajribali akvarelist sifatida namoyon bo‘lgan.

Mukofotlari
-----------

* ,,Harbiy xizmatlari uchun" medali
* ,,Jasorat uchun" medali
* ,,Stalingrad mudofaasi uchun" medali.

Manbalar
--------

1. ↑  „Художники и Ташкент — взгляд на далёкое прошлое. | Iskusstvo v Uzbekistane". 28-noyabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-noyabr 2018-yil.
2. ↑  „Подвиг народа". 9-oktabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-noyabr 2018-yil.
3. ↑  „Герасимов Николай Михайлович (1897–1974)". 28-noyabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-noyabr 2018-yil.
**Sodiqboy Xoldorboyev madrasasi** — Fargʻona viloyati Margʻilon shahrida qurilgan madrasa.

Sodiqboy Xoldorboyev madrasasi 1845-yil (hijriy 1262-yil) Margʻilon shahri Bog‘ishamol mahallasida qurilgan. Qurdirgan shaxs Sodiqboy Xoldorboyev. Madrasani o‘z nomi bilan atagan. Baʼzi manbalarda Chuqur madrasa deb ham nomlanadi. Madrasa mudarrisi Ahmad Ali Mahdum boʻlgan. Madrasa faoliyat yuritishi uchun Sodiqboy unga Shahrixon qishlog‘idagi Boʻston arig‘idan sugʻoriladigan yerdan taxminan 180 tanobni vaqf qilib bergan. Madrasa foydasiga uning janub tomonidagi 12 doʻkon ham vaqf qilingan. Yana bir ma‘lumotlarga qaraganda, Eski Margʻilon shahridagi Sodiqboy Xoldorboyev madrasasining Margʻilon uyezdi Segaza volostining Do‘rman qishloq jamoasi Kirbosh Xidir Sho dahasida 31 desyatina 1340 sarjindan iborat bitta yer uchastkasi bo‘lgan.

Sodiqboy Xoldorboyev o‘z nomidagi madrasaga vaqf mulki ehson qilish toʻgʻrisida mahalliy qoziga vaqfnoma tuzdirgan. Vaqfnomaga qozilar va Xudoyorxonning hijriy 1262-yildagi muhri bilan tasdiqlangan. Vaqfnoma shartiga asosan ehson qilivchining o‘g‘li Muhammadrizo mutavalli qilib tayinlangan. Uning vafotidan keyin avlodidan eng munosibi tayinlanishi shart boʻlgan. Vaqf daromadi dastavval madrasani ta‘mirlashga, so‘ngra, 1/10 qismi mutavalli foydasiga ajratilib qolgani 4 qismga bo‘lingan. Uning bir qismi mudarrisga va 3 qismi madrasa talabalariga to‘lab berilishi shart bo‘lgan. Madrasa mutavallisi vaqf mulkini chorakorlarga ijaraga bergan. Daromaddan vaqfnoma shartlariga ko‘ra foydalangan. Mutavalli vaqf yerlaridan tushgan daromaddan har yili masjid va madraani taʼmirlagan. Bundan tashqari, mudarris, muazzin, imom va boshqa xizmatchilarga, moyana, talabalarga nafaqa bergan.

Manbalar
--------

1. ↑  Раҳматуллоҳ Файзуллаев, Нодиржон Абдулаҳатов*. Хожажон Қози Рожий Марғиноний*. Тошкент Ношир 2016 — 149 bet.
2. ↑  Ibrohimjon Alimov*. Qo'qon xonligi madrasa va maktablari tarixi*. Toshkent "Fan" nashriyoti, 2017-yil — 102 bet. ISBN 978-9943-19-405-2.
**Imomiylar** — shialikdagi yirik mazhab tarafdorlari. 7-asrda arab xalifaligida vujudga kelgan. Ular Ali naslidan boʻlgan 12 imomni tan oladilar. I. 11-imom Hasan al-Askariy (873 y. v.e.) dan keyin uning yosh oʻgʻli Muhammadni oxirgi, 12-imom deb hisoblaydilar. Rivoyatlarga koʻra, bu imom yoʻqolgan (tarixda oʻldirilgan boʻlsa kerak, deb hisoblanadi). I. uni "yashiringan imom", yaʼni mahdiy deb eʼlon qilib, u qaytib kelishi bilan adolat tantana qiladi deydilar. "Yashiringan imom"ga eʼtiqod I.ning asosiy aqidalaridan biridir. I. imomning saylab qoʻyilishini rad etishadi. Ular oʻzlarining hamma imomlarini "jabrdiyda" deb bilib, ularga eʼtiqod qilishadi. I. shialarning ancha koʻp tarqalgan qismidir. I. taʼlimoti hozirgi Eronning davlat dini hisoblanadi. I. Iroqda aholining deyarli yarmini tashkil etadi. I. jamoalari Livan, Quvayt, Bahrayn, Saudiya Arabistoni, Iordaniya, Afgʻoniston va b. mamlakatlarda bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fenol**, karbol kislota, gidroksibenzol, C6H5OH — oʻziga xos hidli, rangsiz kristall modda. Saqlab qoʻyilganda pushti rangga kiradi. Molyar massasi - 94,11 g/mol, suyuqlanish temperaturasi 40,9°C, qaynash temperaturasi 181,75°C, zichligi 1058 kg/m3. Spirt, efir, atseton, xloroformda yaxshi, suvda bir oz eriydi. Kuchsiz kislota xususiyatiga ega, ishqorlar bilan fenolyatlar hosil qiladi. F. toshkoʻmir smolasidan olinadi. F.ning sanoat koʻlamida sintezlab olinishi izopropilbenzol gidroperoksidni kislotalar bilan parchalashga asoslangan. F. fenolformaldegid smolalar, kaprolaktam, pikrin kislota, turli boʻyagichlar va pestitsidlar, dori moddalari ishlab chiqarishda qoʻllanadi. Teriga tekkanda kuydiradi: havoda 0,005 mg/l dan koʻp boʻlmasligi lozim (yana qarang Fenollar).
Aromatik halqa va gidroksil guruhi borligi sababli fenol ham spirtlar, ham aromatik uglevodorodlarga xos kimyoviy xossalarni namoyon etadi.
Gidroksil guruhi bo'yicha:
Zaif kislotali xususiyatlarga ega (spirtlarga qaraganda kuchli), ishqorlar ta'sirida tuzlar - fenolatlar (masalan, natriy fenolat - C6H5ONa) hosil bo'ladi.
Fenol rux kukuni bilan kuydirilganida, gidroksil guruhi vodorod bilan almashadi.
C6H5OH + Zn = C6H6 + ZnO
Kolbe-Shmitt reaksiyasi salitsil kislotasini va uning hosilalarini (atsetilsalitsil kislotasi va boshqalarni) sintez qilish uchun ishlatiladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Fenotip** — organizmning barcha tashqi belgilari va xossalari yigʻindisi. F. genotip va tashki muhit sharoitlarining oʻzaro taʼsiri natijasida yuzaga chiqadi. "F." terminini Daniya genetigi V. Iogansen taklif etgan (1903). F.da barcha genotipik imkoniyatlar roʻyobga chiqavermaydi, chunki bu jarayon muayyan sharoitda genotip namoyon boʻlishining xususiy bir holati hisoblandi. Shu sababdan hatto bir tuxumdan rivojlangan, genotipi bir xil boʻlgan egizaklar xar xil sharoitda oʻsganida ularda sezilarli fenotipik farklarni kuzatish mumkin. Mikroevolyutsiya jarayonida tabiiy tanlanish individlarning F.i boʻyicha boradi. Shuning uchun populyatsiyalar ichida chegarasi genotip tomonidan belgilab beriladigan, keng reaksiya normasiga ega boʻlgan individlar, yoxud qatʼiy genotip bilan belgilanadigan, kerakli F.ga ega boʻlgan individlar tanlanadi. Genotipik oʻzgaruvchanlik kuzatilmagan hollarda F. boʻyicha tanlash natija bermaydi. Bunga V. Iogansenning sof liniyalarda oʻtkazgan tanlash tajribasi yaqqol misol boʻladi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Ideal shahar loyihasi** - Uygʻonish davrida Italiya meʼmorlari tomonidan yaratilgan. Mil. av. 1-asr ning 2-yarmida yashagan Rim meʼmori va muqandisi Vitruviyning yunon va qad. Rim meʼmorlari tajribalarini umumlashtirib yozgan "Meʼmorlik haqida oʻn kitob" risolasiga rioya qilib, oʻz davrida ilm va texnika yutuklariga, davr estetik ideallariga tayanib I.sh.l. ni yaratdilar (1450—1615). Loyihalarda shahar xududini turar joy, maʼmuri-yat, savdo, i. ch. jamoat majmualariga ajratib qurish, shaharliklarni kasbikori, tabaqasiga ajratib joylashtirish koʻzda tutilgan. I.sh.l. ga rioya qilib Terra del Sole (1564), La Valetta sh. (1566) va Palma Nuova (1593— 95) qalʼalari, Grammikele sh. (1693) va b. bir necha shaharcha qurilgan.

Sharqda Forobiy, Abu Rayhon Beruniy, Nizomiy, Saʼdiy, Abdurahmon Jomiy, Alisher Navoiy va b. oʻz ijodida I.sh.l. masalasiga toʻxtalgan. Forobiyning "Ideal shahar aholisining maslagi" asarida "Haqiqiy baxtga erishish maqsadida oʻzaro yordam qiluvchi qismlarni birlashtirgan shahar ideal shahardir, baxtga erishish maqsadida birlashgan kishilar jamoasi ideal jamoadir. Baxtga erishish maqsadida oʻzaro yordam bergan xalq ideal xalqdir", deyilgan. I. sh. l. da ilgari surilgan asosiy gʻoyalar, koʻzda tutilgan muhim maqsadlar keyingi davrlar meʼmorlik sanʼatida muhim ahamiyat kasb etdi. Shaharlarni aholiga qulay, koʻkalamzor, zonalarga ajratish va sh. k. fikrlar keyingi asrlar meʼmorlari loyihalarida rivojlantirildi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |