recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Moisey Abramovich Segal** (1891-yil, Shavli — 1945) — sovet davlat arbobi, oʻqituvchi. Belarus SSR Adliya xalq komissari va prokurori (1925-1928). U beshta oliy oʻquv yurti, jumladan Qozon davlat universiteti (1929–1930), Oʻrta Osiyo davlat universiteti (1930-1931) va Oliy davlat kinematografiya instituti (1936–1937) rektori boʻlgan.

Hayoti
------

Moisey Segal 1891-yilda Kovno viloyatining Shavli shahrida tug'ilgan. Riga tijorat maktabini imtiyozli diplom bilan tugatgan. Kiev tijorat institutida ikki yil tahsil oldi. 1916-yilda Yuryev veterinariya institutini imtiyozli diplom bilan tugatib, veterinariya shifokori sifatida Birinchi jahon urushi qatnashchisi bo‘ldi. 1917-yil mart oyida u polk qo'mitasining raisi, so'ngra Petrograd tumanlaridan birining askarlar va dehqonlar deputatlari kengashi raisining o'rinbosari etib saylandi. 1918-yil mart oyida u ko'ngilli ravishda Qizil Armiya va Bolsheviklar partiyasiga qo'shildi.

Shu bilan birga, u Petrograd universitetining yuridik fakultetida tahsil olgan. Saratov universiteti va Don universitetining ijtimoiy fanlar fakulteti yuridik fakultetida o'qishni davom ettirdi. 1920-yilda Rostov-Donda huquqshunoslik diplomini oldi. Keyinchalik u Tbilisi politexnika institutining Iqtisodiyot fakultetida to'liq kursni tugatdi.

1918-yilda u Janubiy va Kavkaz frontlaridagi veterinariya bo'limi boshlig'ining yordamchisi va harbiy komissar bo'ldi. 1922-1923-yillarda Moskva okrugi harbiy prokurori, 1923-1924-yillarda RSFSR Oliy sudining harbiy prokurori, 1924-yilda RSFSR Adliya xalq komissarligi prokurori. 1925–1928 yillarda Adliya xalq komissari va Belorusiya SSR prokurori bo'lgan.

1927-yildan 1928-yilgacha Belorussiya davlat universitetining yuridik fakulteti dotsenti va dekan o'rinbosari bo'lgan.

1928-yil iyun oyidan Qozon davlat universitetining Sovet huquqi fakulteti dekani. 1929-yil 20-apreldan KDU rektori lavozimida ishlagan. 1930-yilning fevraligacha Qozon universitetini boshqargan. Bu davrda universitet tibbiyot fakultetida lotin tilini, fizika, matematika va tibbiyot fakultetlarida tatar tilini majburiy o‘qitishni joriy qildi.

1930-yilning mayidan 1931-yilning martigacha Toshkentdagi Oʻrta Osiyo davlat universiteti rektori boʻlib ishladi.

1937-1939-yillarda Moskva yuridik instituti rektori. Keyinchalik SSSR Sog'liqni saqlash xalq komissarligining Pyatigorsk kurort bo'limi direktori bo'lgan.

Moisey Segal 1945-yilda vafot etgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5  „Источник". 3-may 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-sentyabr 2019-yil.
**Soccerway.com** — ingliz futbol statistika sayti.

Tarix
-----

Sayt 1994-yilda ishga tushirilgan. 2007-yilda u Perform Group tomonidan sotib olingan. Saytni 2011-yil fevral oyida goal.com kompaniyasi va 2013-yilda Opta Sports kompaniyasi sotib oldi. Bugungi kunda sayt 17 ta tilda mavjud: ingliz, arab, xitoy, frantsuz, yunon, ispan, indonez, koreys, golland, nemis, polyak, portugal, rus, rumin, tay, turk va italyan.

Sahifa tarkibi
--------------

Bu dunyodagi eng katta futbol maʼlumotlar bazasi. Veb-sayt quyidagilarni oʻz ichiga oladi: 134 mamlakatdan 1000 dan ortiq liga va kubok musobaqalari, shuningdek, oʻyin natijalari va statistikasi, aksariyat futbol klublari va futbolchilari hamda ularning transferlari haqidagi maʼlumotlar bazasi hisoblanadi. Baʼzi ligalar uchun maʼlumotlar:

* Premyer-liga — 1901/1902-yilgi mavsumdan (Futbol ligasi birinchi divizioni)
* Bundesliga — 1963/1964-yilgi mavsumdan
* A seriya — 1993/1994-yilgi mavsumdan
* La Liga — 1993/1994-yilgi mavsumdan
* Liga 1 — 1994/1995-yilgi mavsumdan
* Ekstraklasa — 1994/1995-yilgi mavsumdan

Manbalar
--------

1. ↑  „Informacje" (en).
2. ↑  „Global offer" (en). 9-may 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyul 2023-yil.
3. ↑  „Perform Group buys sports data company Opta" (en).

Havolalar
---------

* Rasmiy veb-sayt (pl)
**Mirhoji Asqarovich Asqarov** (1931.30.4 – Toshkent — 23.12.2000) – kimyogar olim. Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi akademik (2000), kimyo fanlari doktori (1967), professor (1968). Moskva yengil sanoat texnologiyasi institutini bitirgan (1953). Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Po-limerlar kimyosi institutida laboratoriya mudiri (1959–67), shu institut direktorii (1962-64), Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Kimyo institutida po-limerlarni sintezlash laboratoriya mudiri, il-miy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari (1967–72), shu institut direktori (1972–82). Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Iqtisodiyot institutida boʻlim mudiri (1982). Toshkent toʻqimachilik va yengil sanoat institutida kafedra mudiri (1983–88), Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Polimerlar kimyosi va fizikasi institutida direktor (1988–93), boʻlim mudiri 738(1993-yildan). A. sintetik polimerlar olish va ularni plastmassalar sohasida qoʻllash borasida tadqiqotlar oʻtkazgan. Uning rahbarligida aromatik diaminlarni alifatik ikki asosli kislotalar bilan polikondensatlab yukrri haroratga chidamli plastmassalar olingan. A. 50 dan ortiq yangi monomerlarning po-limerlanish kinetikasi va mexaniz-mini oʻrganish natijasida xossalari barqarorlashtirilgan karbonzan-jlrli plastmassalarni barpo etgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xromotsistoskopiya** – nefrologiya va urologiyada siydikni boʻyashga asoslangan va buyraklarning sekretor yoki siydik funktsiyasining buzilishini alohida aniqlash uchun moʻljallangan endoskopik usul hisoblanadi.

Xromotsistoskopiya shoshilinch vaziyatlarda tezkor diagnostika usuli boʻlib, maxsus qimmat uskunalarni talab qilmaydi, bajarish oson va yuqori xavfsizlikga egaligi bilan boshqa urologik tekshirish usullarida ajralib turadi.

Tarixi
------

1864-yilda N. A. Xrjonshchevskiy turli organlarning gistofiziologiyasini oʻrganish maqsadida indigokarminni qon oqimiga kiritish usullarini ishlab chiqdi.

Sistoskopiyada xromotsistoskopik boʻyash birinchi marta nemis urolog jarrohi Robert Kutner tomonidan 1892-yilda qoʻllanilgan. Keyinchalik usul frantsuz patologlari Шарлем Эмилем Ашаром(ingl.)oʻzb. tomonidan ishlab chiqilgan ) va Жозефом Кастенем(ingl.)oʻzb. ) Achard-Castaigne testini ishlab chiqqan. Koʻpincha qon oqimi va siydik oqimini metilen koʻk bilan boʻyash usuli qoʻllaniladi. 1903-yilda nemis shifokorlari Fridrix Volker va Eugen Jozef buyraklar faoliyatini oʻrganishda metilen koʻki oʻrniga indigo karminidan foydalanishni boshladilar, bundan 40 yil avval Xrjonshchevskiy tomonidan boʻyoq sifatida tavsiya etilgan, baʼzan Volker va Jozef (rus matnlarida ham *Jozef* .) xromotsistoskopiya ixtirochilari deb ataladi.

Manbalar
--------

1. ↑  R. Kutner, *Eine Vorrichtung zum gleichzeitigen Färben beliebig vieler Trockenpräparate auf dem Objectträger*, DMW(ingl.)oʻzb. **19**(6), S. 128—129
2. ↑  Ch. Achard, J. Castaigne, Bul Mem Soc Med Hptx Paris, **XIV**, 30 avril 1897, p. 637
3. ↑  J. T. Geraghty, An experimental and clinical study of the functional activity of the kidneys by means of phenolsulphonephthalein, Trans Am Assoc Genitourin Surg, v. **V**, 1910, p. 65
4. ↑  F. Völcker, E. Joseph, *Funktionelle Nierendiagnostik ohne Ureterenkatheter*, Munch Med Wochenschr, 1903, **50**, S. 2081-89
5. ↑  J. W. Thomson-Walker, Estimation of the renal function in urinary surgery, Cassell, 1908, p. 174
6. ↑  Большая медицинская энциклопедия, *Xromotsistoskopiya*

Adabiyotlar
-----------

* Xromotsistoskopiya // Bolshaya sovetskaya ensiklopediya : [v 30 t.] / gl. red. A. M. Proxorov. – 3-e izd. – M. : Sovetskaya ensiklopediya, 1969—1978.
* Xromotsistoskopiya – statya iz Meditsinskoy ensiklopedii
* Bolshaya meditsinskaya ensiklopediya, *Xromotsistoskopiya*
* L. Casper, *Some cases of tuberculosis of the kidneys of diagnostic interest*, Am J Urol, **V**(1), p. 8
Viktor Konstantinovich Mixaylichenko (20-iyul 1949-yil, Chirchiq – 26-yanvar 2021-yil, Sumi) – teatr rassomi, SSSR Rassomlar uyushmasi aʼzosi (1980), Ukraina milliy rassomlar uyushmasi aʼzosi (1993). Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati. Rassomning turmush oʻrtogʻi Xalina Mixaylichenko, rassom Sergey Mixaylichenkoning qizi boʻlgan.

Biografiyasi
------------

Viktor 20-iyul 1949-yilda Toshkent viloyatining Chirchiq shahrida (O‘zbekiston) tavallud topgan. Bolalar ijodiyoti studiyasiga tashrif buyurgan (rahbari – rassom V. S. Balabanov). 1964-yilda sakkizta sinfni tugatgan.

Mixaylichenko 1964—1968-yillarda Benkov nomidagi Toshkent Respublika rassomlik bilim yurtining rassomlik boʻlimida tahsil olgan. Uning oʻqituvchi O. P. Perov boʻlgan. 1968—1974-yillarda Ostrovskiy nomidagi Toshkent teatr va rassomlik institutining teatr rassomligi fakultetini tamomlagan. U G. R. Breamning shogirti boʻlgan.

Viktor Rossiyaning Kemerovo viloyatida A. V. Lunacharskiy nomidagi drama teatri (1973-1975) ishlab chiqarish dizayneri boʻlib ishlagan.

Mixaylichenko 1975-1978-yillar oraligʻida Surxondaryo viloyati musiqa va drama teatri va 1978-1981-yillarda Fargʻona viloyati rus drama va komediya teatri bosh artisti boʻlgan. U 1981-1989-yillarda Fargʻona badiiy-ishlab chiqarish ustaxonalari rassomi, 1989—1992-yillarda Fargʻona viloyati oʻzbek drama va komediya teatri bosh artisti boʻlib faoliyat yuritgan. 1990-yilda Sharof Boshbekovning „Temir xotin" spektaklini badiiy bezagani uchun Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti bilan taqdirlangan. Viktor 1993-yilda Ukrainaning Sumi shahrida yashagan. M. S. Shepkina nomidagi Sumi drama va musiqali komediya teatrida bosh rassom boʻlib ishlagan. 1993-yilda Ukraina Rassomlar uyushmasiga aʼzo boʻlgan. 26-yanvar 2021-yilda Sumi shahrida vafot etgan.

Manbalar
--------
**Sen-Bartelemi** (shuningdek, **Saint-Barthelemy**, fransuzcha: *Collectivité de Saint-Barthélemy*) – Fransiyaning xorijdagi hamjamiyati (fransuzcha: *Collectivité territoriale de Saint-Barthélemy*), xuddi shu nomdagi orolni va unga tutash bir qator kichik orollarni egallaydi. 2007-yil 22-fevralda tuzilgan. Ilgari uning hududi Fransiyaning Gvadelupaning chet el departamenti tarkibiga kirgan.

Valyuta – evro. Vaqt mintaqasi UTC−4:00. Telefon kodi 590. ISO kodi – BL

Maydoni – 21 km², aholisi – 9961 kishi (2017-yil aholi roʻyxati), maʼmuriy markazi – Gustaviya. Orolning keng tarqalgan soʻzlashuv, qisqartirilgan nomlari Sent-Bart (fransuzcha: *Saint-Barth*), Sent-Bart (fransuzcha: *Saint-Barths*).

Geografiyasi
------------

 Sen-Bartelemi xaritasi
 2007-yildagi Windward Antil orollari xaritasi. Yashil rangda (qizil yozuvlar bilan) mintaqaning sobiq tarkibiy qismlari va Gvadelupa departamenti, shu jumladan Sent-Bartelemi koʻrsatilgan.
 Gustaviya bandargohi
 Sent-Jan hududidagi orol qirgʻogʻi
 Gustaviyadagi eng qadimiy binolardan biri

Tarixi
------

Orol 1493-yilda Kristofer Kolumb tomonidan kashf etilgan boʻlib, uni akasi Bartolomey Kolumbning homiysi boʻlgan Apostol Bartolomey (Vartolomey) sharafiga nomlagan.

1648-yilda fransuzlar orolga joylasha boshladilar.

1653-yilda u Malta ordeni bilan sotib olindi va uning mulkiga aylandi.

1665-yilda orol yana fransuzlarga berildi. Fransuz qaroqchilari oroldan boshpana sifatida faol foydalana boshladilar. Ispan galleonlarini talon-taroj qilish natijasida olingan ulkan boyliklar iqtisodiy hayotning rivojlanishiga yordam berdi. Taxminlarga koʻra, „Buzgʻunchi" laqabli mashhur qaroqchi Daniel Monbarning shtab-kvartirasi orolda boʻlgan. Uning xazinalari hali ham *Anse du Gouverneur* koʻrfazida yashiringan yoki *shoʻrlangan* qumlarga koʻmilgan boʻlishi mumkin. Vaqt oʻtishi bilan qaroqchilar savdogarlar, doʻkondorlar, baliqchilar va mayda fermerlarga aylandilari. Kichik oʻlchamlari, toshloq erlari va suv tanqisligi tufayli Sen-Bartelemi Karib dengizidagi boshqa yirik orollar kabi „shakar iqtisodiyoti" ning bir qismiga aylanmadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Högström E. O. *S. Barthelemy under svenskt välde*. — Uppsala, 1888. S. 1.(shved.) Tem ne menee ofitsialniy sayt Sen-Bartelemi privodit neskolko inie dati vladeniya ostrovom maltiysami, a imenno s 1651 goda po 1674 god.

Adabiyotlar
-----------

* Bartelemi, ostrov // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). – SPb. 1890—1907.
* Hellström J. A. *"- åt alla christliga förvanter-": en undersökning av kolonial förvaltning, religionsvård och samfundsliv på S:t Barthélemy under den svenska perioden 1784—1878*. — Uppsala, 1987.(shved.)
* Hildebrand I. G. *Den svenska kolonin S:t Barthélemy och Västindiska kompaniet fram till 1796*. — 1951.(shved.)
* Högström E. O. *S. Barthelemy under svenskt välde*. — Uppsala, 1888.(shved.)
* Sjögren B. *Ön som Sverige sålde*. — Uddevalla, 1967.(shved.)
* Swahn J.-Ö. Jennersten O. *Saint Barthélemy: Sveriges sista koloni*. — Höganäs, 1985.(shved.)
* *Nordisk familjebok*. B. 2 — Stockholm, 1904.(shved.)
**Sarvontepa meʼmoriy majmua yodgorligi** (miloddan avvalgi VIII-VI-asrlar) Andijon viloyatining temir davriga oid eng mashhur qadimiy arxeologik yodgorliklaridan biri. Sarvontepa majmuasi Andijon shahri markazining shimoli-g‘arbiy qismida, Tutzor va Sujoat ko‘chalari kesishmasi yonida joylashgan. Dastlab, o‘tgan asrning 50-yillarida yodgorlik ro‘yxatga olingan

Tadqiqot ishlari
----------------

Qadimgi manzilgohda dastlabki qazishmalar XX-asrning 60-70-yillarida olib borilgan. Bu yerdan miloddan avvalgi V-VIII-asrlarga oid birinchi madaniy qatlamlar topildi. 2001-yilda shaharda ish olib borayotgan arxeologlar, Sarvontepani uncha katta bo‘lmagan 30 x 20 metr kattalikdagi saqlangan qismida qazish ishlari o‘tkazdilar. Natijada hozirgi shahar koʻchalari kesishgan joydan 3—4 metr chuqurlikda, insoniyat hayotining ibtidoiy davriga oid madaniy qatlamlar qayd etildi. Qatlamlardan miloddan avvalgi VI-IV-asrlarga to‘g‘ri keladigan guldor sopol idishlar va tosh buyumlar majmuasi oddiy maishiy o‘choq yaqinidan ajratib olindi.

Arxeologik tadqiqotlarga ko‘ra, Sarvontepa hududi 1 gektarga yaqin bo‘lgan. Yodgorlik temir davrining boshlariga (miloddan avvalgi VII—IV-asrlar) tegishli boʻlib, Eylaton madaniy markazi tarkibiga kiradi. Sarvontepani o‘rganish vodiy tarixi uchun o‘ta muhim sanaladi. Sababi, Farg‘ona vodiysi qadim shaharlari hududida (xususan, Andijonda) ilk bor 2400—2600 yillik arxeologik kompleks aniqlandi. Bundan tashqari Andijonsoyni bunyod etilish tarixini yanada qadimiylashtiradi. Sarvontepa hududi Andijon shahrini ilk (dastlabki) o‘rni bo‘lgani haqidagi fikr haqiqatga yaqin deb sanaladi. Aynan ushbu hududda keyinroq o‘rta asrlar arki va shahristoni joylashgani sabab qilib koʻrsatiladi. Farg‘ona vodiysi tarixini o‘rganishda Sarvontepa majmuasini o‘rganish katta ahamiyatga ega. Bugungi kunda qadimiy arxeologik yodgorlik hududi devor bilan o‘ralgan bo‘lib, Andijon viloyatining qadimiy tarixiga oid alohida muhofaza etiladigan hududlar ro‘yxatiga kiritilgan.

Yana qarang
-----------

* Oʻzbek sovet ensiklopediyasi

Manbalar
--------

1. ↑  „Andijon viloyatining tarixiy diqqatga sazovor joylariga ziyorat safari". 1-iyun 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyun 2023-yil.
2. ↑  „Паломнический туризм Источник: https://vesb.ru/zierat-turizm-chto-eto". Qaraldi: 7-iyun 2023-yil.

Havolalar
---------

* Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasining rasmiy veb-sayti (Wayback Machine saytida 3-fevral 2014-yil sanasida arxivlangan)[*sayt ishlamaydi*]
* Oʻzbekiston milliy ensikopediyasining barcha jildari (Wayback Machine saytida 1-fevral 2014-yil sanasida arxivlangan)[*sayt ishlamaydi*]
* Ziyo.uz portali virtual kutubxonasida Oʻzbek Milliy Ensiklopediyasi

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Metropolitan Jon** (dunyoviy ismi **Konstantin Nikolaevich Vendland**; 1909-yil 14-yanvar, Sankt-Peterburg – 1989-yil 25-mart, Yaroslavl) – rus cherkovining yepiskopi, cherkov tarixchisi, geolog.

Geologiyada
-----------

Konstantin Nikolaevich Vendland 1909-yil 14-yanvarda Sankt-Peterburgda tugʻilgan.

1930-yilda Leningrad konchilik institutining geologiya fakultetini tamomlagan. U mashhur geologlar professorlar V. A. Nikolaev va V. N. Lodochnikovlardan tahsil olgan. Uralda Klyuchevskiy xromit konida ishlagan, Markaziy ilmiy tadqiqot geologiya-qidiruv institutida ilmiy xodim boʻlgan.

1933-yilda professor V. A. Nikolayev uni Oʻrta Osiyo sanoat institutining petrografiya kafedrasiga assistent lavozimiga taklif qilgan. U taklifni qabul qilib, Toshkentga koʻchib oʻtgan va u yerda Oʻrta Osiyo Davlat Universitetida maʼruza qilgan. Onasi va opalari u bilan birga Toshkentga koʻchib ketishgan.

Oʻzbekiston geologiya boshqarmasida ishlagan. Olmaliq rudali hududini geologik oʻrganish, qidiruv ishlari bilan shugʻullangan. 1937-yilda XVII Xalqaro geologiya kongressida qatnashgan. Ulugʻ Vatan urushi yillarida harbiy sanoat uchun nodir metallar (volfram va molibden) konlarini qidirib topgan va „Ulugʻ Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun" medali bilan taqdirlangan.

1942-yilda geologiya-mineralogiya fanlari nomzodi ilmiy darajasini olish uchun „Toshkent viloyati vulkanogen qatlamlarining petrologiyasi" mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan. Nisbatan qisqa vaqt ichida u Toshkentda oʻzining geolog va petrograflar maktabini yaratgan. U geologiya fanining yangi tarmogʻi hisoblangan geosomalogiya (geologik jismlarni oʻrganish) paydo boʻlishining muqarrarligini oldindan koʻrgan. Uning gʻoyalari keyingi oʻn yilliklarda rivojlangan geologik shakllanishlar va stratigrafik geofizika taʼlimotida oʻz rivojlanishini topgan.

1984-yilda metropoliten darajasida XXVIII Xalqaro geologiya kongressi ishida qatnashgan.

U keyinchalik diniy faoliyat bilan shugʻullangan va 1989-yil 25-martda Yaroslavlda vafot etgan.

Oilasi
------

* Otasi – Nikolay Antonovich Vendland (1870–1919), Dengiz vazirligining yuridik maslahatchisi, Rossiyadagi rangli fotografiya kashshoflaridan biri boʻlgan.
* Onasi – Nina Petrovna (Kashneva), chiroyli rasm chizgan va pianino chalgan.
* Opa-singillar – Elizabet, shifokor; Evgeniya, agronom.
* Katta bobosi – Karl Andreevich Shilder.
* Bobosi – Nikolay Karlovich Shilder.
* Bobosi – Vendland Anton Adolfovich.

Manbalar
--------

1. ↑  „ИОАНН (ВЕНДЛАНД)". *www.drevo-info.ru*. Qaraldi: 30-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „митрополит Иоанн (Вендланд)". *www.azbyka.ru*. Qaraldi: 30-noyabr 2023-yil.
**Aziza Yoqubova** (tugʻ. 1995-yil, Jizzax, Jizzax viloyati, Oʻzbekiston) — oʻzbeklik bokschi, 51 kg gacha va 54 kg gacha vazn toifasida, Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi. 2022-yilgi ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati va boks boʻyicha harbiylar oʻrtasidagi Jahon chempionati bronza medali sovrindori. Aziza Yoqubova va Mohira Abdullayeva kattalar oʻrtasidagi Jahon chempionatida birinchi boʻlib oʻzbekistonlik ayol bokschi medalni qoʻlga kiritdi.

Faoliyati
---------

1995-yilda Aziza Yoqubova Jizzax shaharda tugʻilgan. 2015-yildan boshlab u xalqaro musobaqalarda qatnasha boshladi. Oʻsha yili u Ulanqabda (Xitoy) ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida 54 kg gacha boʻlgan vazn toifasida Aziza Yoqubova birinchi raundida filippinlik Nesthy Petecio yutqizib qoʻyadi.

2018-yilda Oʻsh shahrida (Qirgʻiziston) ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida oʻtkazilgan xalqaro turnirda u 51 kilogrammgacha vazn toifasida ringga tushib oltin medalni qoʻlga kiritgan. 2021-yilda Moskvada (Rossiya) boks boʻyicha harbiylar oʻrtasidagi Jahon chempionatida 51 kg gacha boʻlgan vazn toifasida Aziza Yoqubova bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2022-yilda Istanbulda (Turkiya) ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida Aziza Yoqubova 51 kg gacha boʻlgan vazn toifasida 1/32 hisobida AQSh bokschi Jennifer Lozano magʻlub etib. 1/16 finalda Aziza armanistonlik sportchi Anush Grigoryan ustidan 4:1 hisobida gʻalaba qozondi. Keyin Yoqubova yakuniga yetgan chorak final bahsida italiyalik Giordana Sorrentinoni magʻlubiyata uchratib, yarim finalga yoʻl oldi. Yarim finalda kolumbiyalik Ingrit Valenciaga qarshi oʻtkazilgan bahsda oʻzbeklik sportchi magʻlub boʻldi, Jahon chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritdi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑
**Pepsi** — PepsiCo kompaniyasi tomonidan ishlab chiqariladigan alkogolsiz gazli ichimlik. 1893-yildan *Bradʼs Drink*, 1898-yildan *Pepsi-Cola* nomlari ostida ishlab chiqarilgan. Ichimlik, 1961-yildan eʼtiboran *Pepsi* nomi bilan ishlab chiqarilyapti.

Tarixi
------

**Pepsi** birinchi marta 1893-yilda Shimoliy Karolina shtatining Nyu-Bern shahridagi dorixonasida ichimlikni sotgan Kaleb Bredxem tomonidan „Bredning ichimligi" sifatida ixtiro qilingan.

  

Asl retseptda shakar va vanilin ham bor edi. Bredxem jozibali va ovqat hazm qilish va energiyani oshirishga yordam beradigan gazli ichimlik yaratishga intildi va uning tarkibida hech qanday noodatiy unsur qoshilmaydi uning mazasi odamning tanasi talab qiladigan vitaminlarga bogliq bolgani uchun omma ichiga tez kirib bordi.

  

1903-yilda Bredxem **Pepsi** shishasini dorixonadan ijaraga olingan omborga koʻchirdi. Oʻsha yili Bredxem 7968 gallon sirop sotdi. Keyingi yili **Pepsi** olti untsiyali shishalarda sotildi va savdo hajmi 19 848 gallongacha oshdi. 1909-yilda avtomobil poygasi kashshofi Barni Oldfild Pepsi-ni qoʻllab-quvvatlagan birinchi mashhur odam boʻlib, uni „*Bezori ichimlik… poyga oldidan tetiklantiruvchi ajoyib vosita*" deb taʼriflagan. Keyingi yigirma yil ichida „*Mazali va sogʻlom*" reklama mavzusi ishlatilgan.

  

**Pepsi-Cola** uchun 1919-yilgi gazeta reklamasi
1923-yilda **Pepsi-Cola** kompaniyasi bankrot boʻldi, bu koʻp jihatdan Birinchi jahon urushi natijasida shakarning keskin oʻzgarib turishi haqidagi chayqovchilik tufayli koʻrilgan moliyaviy yoʻqotishlar tufayli. Aktivlar sotildi va Roy C. Megargel **Pepsi** savdo belgisini sotib oldi. Megargel brendni jonlantirish uchun mablagʻ topishga urinib koʻrmadi va tez orada **Pepsi-Cola** aktivlarini **Loft Inc** prezidenti Charlz Gut sotib oldi. Loft sodali suv favvoralari boʻlgan chakana savdo doʻkonlari boʻlgan konfet ishlab chiqaruvchisi edi. Coca-Cola kompaniyasi unga siropga qoʻshimcha chegirmalar berishdan bosh tortganidan soʻng, u oʻz doʻkonlari favvoralarida Coca-Cola almashtirishga harakat qildi. Keyin Gut Loft kimyogarlariga Pepsi-Cola siropi formulasini qayta shakllantirishni buyurdi. 1922 yildan 1933 yilgacha boʻlgan davrda Coca-Cola kompaniyasiga Pepsi-Cola kompaniyasini sotib olish imkoniyati uch marta taklif qilingan va u har safar rad etgan.

Yana qarang
-----------

* Coca-Cola

Manbalar
--------

1. ↑  „Pepsi Store. History of the Birthplace". *Pepsistore.com*. 4-oktyabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-sentyabr 2020-yil.

 (Wayback Machine saytida 2020-11-08 sanasida arxivlangan)

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti
**Mixail Ilyich Usanovich** (1894-yil 5-iyun, Jitomir – 1981-yil 15-iyun, Olmaota) – sovet fizik kimyogari, Qozogʻiston SSR Fanlar akademiyasi akademigi (1962), Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan fan arbobi. 1938-yilda kislotalar va asoslarning umumiy nazariyasini ishlab chiqqan.

Hayoti
------

Mixail Ilyich Usanovich 1894-yil 5-iyunda tish shifokori Ilya-Xaim Leibovich Usanovich oilasida tugʻilgan. 1917-yilda Sankt-Peterburg universitetining fizika-matematika fakultetining tabiiy fanlar boʻlimini tugatgan.

1918-yildan oʻqituvchilik qilgan. 1920-yilgacha u Ukraina SSR Fanlar akademiyasining Kiyev shahridagi akademik V.I.Vernadskiy boshchiligidagi kimyoviy laboratoriyasida ishlagan. 1924–1929-yillarda kimyo-farmatsevtika zavodining texnik direktori va Kiyev politexnika instituti xodimi boʻlgan. 1930-yildan Tomsk universiteti professori, taʼlim fakultetining noorganik va analitik kimyo kafedrasi mudiri, Fizika-matematika fakulteti dekani boʻlib ishlagan. 1934-yilda SFTI direktorining ilmiy ishlar boʻyicha oʻrinbosari boʻlgan. 1931—1932-oʻquv yilida Tomsk pedagogika institutida ishlagan.

1935-yildan Oʻrta Osiyo universitetida dars bergan. Kimyo fanlari doktori boʻlgan(1938).

1944-yildan to vafotigacha Qozoq davlat universiteti kafedrasini boshqargan.

Mixail Ilyich Usanovich 1981-yilda vafot etgan va Olmaota markaziy qabristoniga dafn etilgan.

Asosiy ilmiy ishlari
--------------------

Yechimlarning miqdoriy nazariyasini ishlab chiqqan. U anomal elektr oʻtkazuvchanlik deb ataladigan narsa istisno emas, balki qoida ekanligini koʻrsatgan va Ostvald suyultirish qonunini koʻpchilik eritmalarga qoʻllash notoʻgʻri ekanligini isbotlagan. Kislotalar va asoslarning umumiy nazariyasini ishlab chiqqan. U kimyoviy oʻzaro taʼsir sodir boʻlgan tizimlar, tarkibi muvozanatli konsentratsiyalar bilan ifodalangan taqdirdagina ideal eritmalar qonunlariga boʻysunishini aniqlagan. Eritmalarning kolligativ boʻlmagan xossalarining (zichlik, qovushqoqlik) ularning tarkibiga bogʻliqligi uchun tenglamalar chiqargan.

Adabiyotlar
-----------

* Усанович Михаил Ильич // Профессора Томского государственного педагогического университета: Биографический словарь / Авт.-сост. Т. В. Галкина. — Томск: Изд-во ТГПУ, 2005. — ISBN 5-89428-175-X

Manbalar
--------

1. ↑  „УСАНОВИЧ, Михаил Ильич". *www.physchem.chimfak.sfedu.ru*. Qaraldi: 30-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Усанович Михаил Ильич (1894-1981)". *www.heritagenet.unesco.kz*. Qaraldi: 30-noyabr 2023-yil.

Havolalar
---------

* Усанович
* *Кусаинова К. М.* Нет ни кислот, ни оснований! Об одной полузабытой теории и её творце // Химия и жизнь. — 2004. — № 6. — С. 41-44.
Albert Osman ogʻli Kangiev (Кангієв Альберт Османович, 1963-yil 3-aprel, Toshkent, SSSR) – Ukraina qrim-tatar siyosatchisi, Vazirlar Kengashining sanoat siyosati, transport, aloqa va yoqilgʻi-energetika kompleksi vaziri. Qrim Respublikasi (2005) va Bilogirsk meri (2010-2014).

Biografiyasi
------------

Albert Kangiev 1963-yil 3-aprelda Toshkentda tavallud topgan. 1980-yilda Toshkent avtomobil-yoʻl institutiga oʻqishga kirib, uni 1985-yilda muhandis-qurilish mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. 1985-1988-yillarda „Toshmetroqurilish" trestining 13-sonli koʻprik hovlisida ishlab chiqarish boʻlimining ustasi boʻlib ishlagan. 1988-yilda ishlab chiqarish boʻlimi muhandisi lavozimiga oʻtgan.

Kangiev 1990-yilda doimiy yashash uchun Qrimga koʻchib oʻtgan, „Umid" kooperativining boʻlim boshligʻi lavozimida faoliyat olib borgan. 1993-yildan 1998-yilgacha „Hurzufskiy" harbiy sovxozida ishlab, muhandis-mexanikdan korxona direktorigacha boʻlgan lavozimlarini egallab borgan. Siyosiy faoliyatini 1998-yilda Bilogirsk tumani davlat maʼmuriyati boshligʻi oʻrinbosari lavozimidan boshlagan. 1997–2002-yillarda Odessa viloyati davlat boshqaruvi institutida „Davlat boshqaruvi" mutaxassisligi boʻyicha tahsil olgan. 2003-yildan 2005-yilgacha Bilogirsk RDA raisi boʻlgan.

Albert Osman oʻgʻli 2005-yilda Qrim Respublikasi Vazirlar Kengashining sanoat siyosati, transport, kommunikatsiyalar va yoqilgʻi-energetika kompleksi vaziri lavozimida ishlagan. 2006-yildan 2008-yilgacha „Elsa" kompaniyasida ishlagan, 2008-yildan 2010-yil noyabrigacha Taygan tumanlararo suv xoʻjaligi boshqarmasi boshligʻi lavozimida faoliyat yuritgan.

2019-yilda Bilogirskdagi saylovlarda „Yedinaya Rossiya" partiyasining saylov shtabini boshqargan. 2019-yilning 5-noyabr kuni Qrim Respublikasi rahbari Sergey Aksyonov Kangievni Qrim fuqarolari boʻyicha davlat qoʻmitasi rahbari etib tayinlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Мер кримського міста не підтримав сепаратистський референдум".  «ТСН». 7 березня 2014da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12 березня 2014.
2. ↑  [ „Кангиев
Альберт Османович"]. Qaraldi: 30-noyabr 2023-yil.
3. ↑  „Мэр Белогорска Кангиев также покинул ряды Партии Регионов" (рос.) (deadlink).  «Агентство Крымские Новости». 12 березня 2014da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12 березня 2014.
4. ↑  „КАНГИЕВ АЛЬБЕРТ ОСМАНОВИЧ — ДОСЬЕ". Qaraldi: 30-noyabr 2023-yil.
**Pyotr Alekseevich Kobozev** (1878-yil 25-avgust, Pesochnya, Ryazan viloyati, Rossiya imperiyasi — 1941-yil 4-yanvar, Moskva, RSFSR, SSSR) — davlat va partiya arbobi, 1898-yildan RSDLP (b) aʼzosi. Vazirlar Kengashining toʻrtinchi va oxirgi raisi.

Hayoti
------

Dehqon oilasida tug'ilgan. U ilohiyot maktabida, keyin Moskva diniy seminariyasida o'qidi, seminariya g'alayonida qatnashgani uchun uni tugatishni imkoni bo'lmadi (1895). U temir yo‘lda mexanik, haydovchi yordamchisi, haydovchi bo‘lib ishlagan. 1898-yilda u islohot qilingan cherkovning Moskva maktabini tugatdi va Imperator Moskva texnik maktabiga o'qishga kirdi. 1899-yilda hibsga olinib, Rigaga ma'muriy surgunga hukm qilindi. 1900-1904-yillarda. Riga politexnika institutida tahsil oldi, u yerda elektrotexnika laboratoriyasini jihozlashda ishtirok etdi, talabalarning amaliy mashg'ulotlariga rahbarlik qildi va yordamchi professorlikka o'tkazdi. Institutni sanoat muhandisi ixtisosligi bo‘yicha tamomlagandan so‘ng (partiya rahbarlari uni temir yo‘l muhandisi deb hisoblashgan) Rigadagi Rossiya-Boltiq vagonlari zavodida ishlagan. U RSDLP Riga qo'mitasi va "Askar ovozi" bolshevik gazetasi tahririyati a'zosi, Latviya o'lkasi Sotsial-demokratik partiyasi harbiy tashkiloti rahbarlaridan biri edi. Latviya sotsial-demokratik mehnat partiyasining 3-birlashma qurultoyida (1906) uning Markaziy qoʻmitasiga saylangan.

1905-yil inqilobining boshlanishi bilan u siyosiy ishonchsizlik tufayli ishdan bo'shatilgan va Kavkazning neft konlarida ishlagan, u yerda ish tashlashlar va namoyishlar uyushtirgan. Keyin u Moskvada ishladi. U Politexnika muzeyida bug'li isitish moslamalarini o'rnatishni nazorat qildi va temir yo'lchilar o'rtasida ish olib bordi. U yana hibsga olindi va Rigaga surgun qilindi. 1917-yil aprelda Toshkent-Orenburg temir yoʻli (Orenburg) vakillarining 1-taʼsis qurultoyida yoʻl komissari etib saylandi.

1917-yil noyabrda1918-yil fevral oylarida RSFSR Xalq Komissarligi tashabbusi bilan Butunrossiya Markaziy Ijroiya Qo'mitasi va RSFSR Xalq Komissarlari Sovetining O'rta Osiyo va G'arbiy Sibir bo'yicha favqulodda komissari bo'ldi. Toshkent xalq deputatlari sovetida ishladi. Turkiston Sovetlarining V Qurultoyida Kobozev qurultoy prezidiumi raisi lavozimini egallagan.

1919-yil fevraldan RKP(b) MK va RSFSR Xalq Komissarlari Sovetining Turkiston ishlari boʻyicha maxsus muvaqqat komissiyasi (Turkkomissiya) aʼzosi. Teatr, sanʼat muzeyining tashkil etilishi, hozirgi Oʻzbekiston Milliy universitetining oʻtmishdoshi boʻlgan Turkiston xalq universitetining tashkil etilishida (1918 yil fevral-may) ishtirok etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Ныне — в Шиловском районе, Рязанская область, Россия.
**Videooʻyin** kompyuter yordamida oʻynaladigan koʻngilochar oʻyindir. Oʻyin maydoni kompyuter orqali boshqariladi yoki displey va televizor ekranida namoyon boʻladi. Turli oʻyinlar (masalan, avtomobilni boshqarish, tennis, futbol oʻynash va boshqalar) ning kechishi va vaziyatlari modellari (dasturlari) tuzilib, videooʻyinlar shular asosida tashkil qilinadi. Modelda oʻyinga jalb qilingan obyektlar va ular orasida boʻlishi mumkin boʻlgan munosabatlar aks etadi. Masalan, bir oddiyroq oʻyin saviyasidan yuqoriroq oʻyin saviyasiga oʻtish shartlarini oʻz ichiga olgan oʻyin qoidalari ishlab chiqiladi. Videooʻyinlar „jonli" ravishda rivojlanib va murakkablashib borishi, yaqqolligi va vaziyatlarning son-sanoqsizligi bilan boshqa oʻyinlardan ajralib turadi. Oʻyinchoqlarning mahorati va koʻnikmalari oshgan sari videooʻyinlar qiziqarli va mazmunliroq boʻlib boradi

Yana qarang
-----------

* Videooʻyin konsoli

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4010457-6
* LCCN: sh85143202
* NKC: fd1096891
* NLK id KSH2001010817 yaroqsiz.

 |
**Fermopil jangi** – yunonfors urushlari davridagi Lamiya shahridan jan,sharkda joylashgan Fessaliya bilan Oʻrta Yunoniston oʻrtasidagi togʻ yoʻlagida sodir boʻlgan jang (miloddan avvalgi 480 yil). Oz sonli yunon ittifoqchi qoʻshini (5 ming kishiga yaqin) Sparta podshosi Leonid boshchiligida Fermopil yoʻlagidagi pozitsiyani egallab, axomaniylar podshosi Kserks qoʻshini yoʻliga fob boʻlgan. Yunon qoʻshinidan qochib oʻtgan xoin yordamida forslar yunonlarning orqa tomoniga oʻtib olishga muvaffaq boʻlishgan. Shunda Leonid asosiy kuchlarini Afinani mudofaa etish uchun joʻnatgan, oʻzi esa 300 ta spartalik bilan Fermopilni qattiq mudofaa qilishni davom ettirgan. Tengsiz jangda barcha jangchilar halok boʻlgan. Fors qoʻshinlari Oʻrta Yunonistonga bostirib kirib Afinani egallashgan. Fermopil jangi boʻlgan yerda yodgorlik oʻrnatilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** v
* t
* e
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Alyumosilikatlar** — tarkibida alyuminiy va kremniyning kompleks anionlari boʻlgan silikatlarning umu-miy nomi. Kompleks anionlarga [AlSiOJ, [AISi2O,J-, [AlSi4O10J-[Al2Si3O10]~2 va boshqa kiradi. A. tabiatda keng tarkal-gan, yer poʻstining 50% ini tashkil etadi. Ularga dala shpatlari, mas, ortoklaz K[AlSi3OJ, albit Na[AlSi3Og], anortit Ca[Al2SiOJ va gilli minerallar; slyu-dalar (mas, muskovit, biotit va boshqalar) kiradi. Tarkibida kristalizatsion suv va — ON guruhi boʻlmagan tabiiy A. qiyin suyuqlanuvchan, termik barqaror moddalardir. Barcha A. suvda erimaydi, ftor kislota, ishqor va ishqoriy metallar karbonatlari eritmalarida parchalanadi. Baʼzi A. tabiiy sharoitda karbonat angidrid va suv taʼsirida asta-sekin taʼsirlanishi natijasida kvars va boshqa 383minerallar hosil boʻladi. Sintetik A. alyuminiy va kremniy oksidlariga metall oksidlarini gidrotermal usulda taʼsir ettirib olinadi. Ular keramik mahsulotlarning asosiy kristall fazalarini tashkil qiladi. Tabiiy A. shisha, sopol, sement va boshqa ishlab chiqarishda; slyudalar — elektr va issiqlikni oʻtkazmaydigan materiallar olishda; nefelin sof alyu-miniy olishda, ayrim A. mas, seolitlar xromatografiyada adsorbent, gazlarni tozalash, quritish va ajratishda, suvning qattiqligini kamaytirishda, kataliza-tor va tarkibida katalizator boʻlgan xom ashyo sifatida ishlatiladi. Rustam Marupov.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xiva qudugʻi** – Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Mil.avv. III—I asrlar. Xorazm viloyatining Xiva shahrida joylashgan. Obyekt manzili: „Ichan-qal’a" MFY, Boʻyoqchilar koʻchasi, 107-uy. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. „Ichan-qal’a" davlat muzey-qoʻriqxonasi operativ boshqaruv xuquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan – davlat muhofazasiga olingan.

Tarixi
------

Aholi orasidagi afsonalardan biri Xiva qudugʻini Nuh alayhissalomning oʻgʻli Som qazgan. Qazish paytida Som va uning odamlari oʻzlarining changʻogʻini qondirishib, „Hey voh!, Hey voh!" („Oh, qanday ajoyib") deyishgan va quduq nomi shundan kelib chiqqan. Boshqalarda esa quduq joylashgan hudud Buyuk Ipak yoʻlida boʻlgan boʻlib, uzoq yoʻldan kelgan sayohatchilar buloqdagi suv bilan ichib, „Hey voh!" („Oh, qanday ajoyib") deyishgan. Bu soʻz soʻngra Xeyvak – Xivaq – Xiva nomiga oʻzgarib borgan. Bu soʻz „saroy" maʼnosini bildiradi. Asta-sekinlik bilan quduq atrofida odamlar yashay boshlagan. Keyinchalik bu odamlar qarorgohi oʻrnida Xiva shahri vujudga kelgan. Xiva shahridagi quduq haqidagi maʼlumot birinchi marta miloddan avvalgi V asrda qayd etilgan.

Tarixchilarning tadqiqotlariga koʻra, Xiva qudugʻini qurish uchun maxsus loy Xiva shahri yaqinidagi 2 kilometr uzoqlikda joylashgan Govukkoʻl degan hududdan qazib olingan. Hozirgi vaqtda bu joyda katta koʻl mavjud boʻlib, undan hali ham yuqori sifatli loy qazib olinadi.

Quduq Ichan qalʼa devorining shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan, yaʼni shaharning shimoli-gʻarbiy burchagida bir xususiy uy ichida saqlanib qolingan. XX asrning 70-yillarida quduq Saʼdulla ismli kishining uyida boʻlgan. Oʻsha paytda quduqning chuqurligi oʻn metrcha boʻlib, qududqning eng pastki qismi saksovul daraxtidan terilgani va uning ustidan esa pishgan gʻishtlar terilgani aniqlangan. Bu esa quduq qadimgi boʻlganligi hamda keyinchalik taʼmirlashganligidan dalolat beradi. Mana shu taʼmirlash paytida ustki qismi pishgan gʻishtlar bilan terilgan, pastki qismida suv chiqib turgani tufayli taʼmirlashning imkoni boʻlmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*.
3. ↑  „ГОРОД-СКАЗКА, ГОРОД-МЕЧТА".
4. ↑  „Xiva – o‘tmishga ochilgan vaqt darvozasi".
5. 1 2  „Xiva—Xeyvak qudugʻi".
6. ↑  „ЛЕГЕНДЫ ИЧАН-КАЛЫ" (1-iyul 2019-yil).
7. ↑  „Joy nomlari qanday kelib chiqadi?".
8. ↑  „Легенда о колодце Хейвак.".
9. ↑  „Каково состояние подземных вод в Узбекистане?" (12-sentyabr 2023-yil).
10. ↑  „Колодец Хейвак в Хиве" (9-dekabr 2020-yil).
11. ↑  „Колодец Хейвак".
12. ↑  „Xivaq qudugʻi".
**Katherine „Kay" Tuckey**, shuningdek, turmush qurgan **Kay Maule** nomi bilan ham tanilgan, (1921/1922 — 2016-yil 14-may) 1940-yillarning ikkinchi yarmidan 1950-yillarning boshlarigacha faol boʻlgan ingliz ayol tennischisi edi.

Yoshligi
--------

**Katherine „Kay" Tuckey** Surreyning Godalming shahrida tugʻilgan. U Bramleydagi Avliyo Ketrin maktabida tahsil olgan. Oila Bornmutga koʻchib oʻtganida, u mahalliy Talbot Heath maktabiga bordi. U 12 yoshida Buyuk Britaniyaning Hard Court chempionati oʻtkaziladigan West Hants Lawn Tennis Clubga qoʻshilgan.

Faoliyati
---------

**Katherine „Kay" Tuckey** 1946-yilda Germaniyaning Gamburg shahrida boʻlib oʻtgan Reyn armiyasi chempionatida gʻolib chiqdi

1947 va 1951-yillar orasida u beshta Wimbledon chempionatida qatnashgan. Uning yakkalik bahslaridagi eng yaxshi natijasi 1951-yilda chorak finalgacha yetib borishi boʻlib, u birinchi setda gʻalaba qozonganidan soʻng uchta setda yetakchi Luiza Brouga magʻlub boʻlgan. Juftlik bahslarida u 1950 va 1951-yillarda mos ravishda vatandoshlari Bettiy Harrison va Jan Quertier bilan chorak finalga chiqdi. 1950-yilda u yakkalik musobaqasining birinchi yoki ikkinchi raundlarida magʻlub boʻlgan oʻyinchilar uchun Wimbledon chempionatida oʻtkazilgan "All England Plate "musobaqasida gʻolib chiqdi. Finalda u Betty Rozenkestni toʻgʻridan-toʻgʻri magʻlub etdi.

1951-yilgi AQSh chempionatida u uchinchi raqam ostida saralangan xorijlik tennischi boʻldi va uchinchi raundda oltinchi raqam ostidagi Beverli Beykerga qarshi gʻalabadan soʻng chorak finalga chiqdi. U chorak finalda ikkinchi raqamli Shirli Frayga uch setda yutqazdi.

Betti Hilton bilan u 1950-yil may oyida Jan Quertier va Jan Uoker-Smitga qarshi Britaniya Hard Court chempionatida juftlik chempionligini qoʻlga kiritdi. Uaytman kubogi selektsionerlari tomonidan kuzatilgan uch setlik finalda oʻyin darajasi yomon deb taʼriflandi. U 1949-yildan 1951-yilgacha Amerika Qoʻshma Shtatlari va Buyuk Britaniya jamoalari oʻrtasida ayollar uchun har yili oʻtkaziladigan tennis boʻyicha Uaytman kubogida Britaniya jamoasida oʻynadi.

*The Daily Telegraph* muxbiri Jon Olliffga koʻra, Tukki 1951-yilda dunyoning 10-oʻrindagi eng yuqori martaba reytingiga erishgan.

Shaxsiy hayoti
--------------

1951-yilda u boʻlajak turmush oʻrtogʻi Jon Maule bilan uchrashdi va ular oʻsha yili Bornmutda turmush qurishdi. Ularning toʻrt farzandi bor edi.

Uning onasi Agnes Takki va ukasi Raymond Takky ham tennischi edi.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Caitlin Marsh.* „Former Wimbledon tennis star Kay Maule". *Daily Echo* (1-iyul 2016-yil).
2. ↑  *Dunlop Lawn Tennis Almanack 1950* G.P. Hughes:. London: Ed. J. Burrow & Co. Ltd. 1950 — 306 bet.
3. 1 2  „Wimbledon players archive – Kay Tuckey".  AELTC.
4. ↑  „Wimbledon players archive – Kay Tuckey – Singles".  AELTC.
5. ↑  *Dunlop Lawn Tennis Annual and Almanack 1951* G.P. Hughes:. London: Ed. J. Burrow & Co. Ltd. 1951 — 97, 101 bet.
6. ↑  Collins, Bud*. The Bud Collins History of Tennis*, 3rd, New York: New Chapter Press, 2016 — 763 bet. ISBN 978-1-937559-38-0.
7. ↑  *Jon Henderson.* „'It was a sport in my day'". *The Guardian* (27-iyun 2004-yil).
**Chandik**— Adana viloyatining Kozan tumaniga qarashli qoshloq.

Tarixi
------

Chandik tumani oʻz nomini 16-asrda Halab hududidagi Aydogʻmushlu Avşarlarning obasi boʻlgan Chandik jamoasidan oldi. Chandik Avsharlar yuqorida tilga olingan asrda Sis mintaqasida (Adananing Kozan tumani) joylashgan edi. Chandiq mahallasi bu Oguz Avşar turkmanlari tomonidan tashkil etilgan mahalladir. Jazoir arablari fransuzlar taʼqibidan qochib, Adana va uning atrofidagi aholi punktlariga ko‘chib o‘tganlari ham maʼlum. Ayniqsa, ularning Chandiq mahallasida joylashganligi tilga olindi. Chandiqlarning bir qismi keyingi davrlarda oʻz hududlarini tark etib, boshqa joylarga koʻchib oʻtdi. Masalan, Chandiqlarni Kayserining markazida (mashhur siyosatchi Mehmet Yazar shu oiladan edi), Tarsus, Antep-Araban va Elazigʻ-Keban tumanlarida uchratish mumkin.

Joylashuvi
----------

Adana viloyatiga 75km,Kozan tumaniga 7 km uzoqlikda joylashgan.

Aholisi
-------

| Yillar boʻyicha mahalla aholisi haqidagi maʼlumotlar |
| --- |
| 2007 yil |  |- | 2000 |  |
| 1997 yil |  |
**Olamgir masjidi** sifatida ham tanilgan **Shohi** **masjidi** Hindistonning Maharashtra shtatidagi Avrangabad shahrida joylashgan. U 1693-yilda Boburiy imperatori Avrangzeb tomonidan shaxsan oʻzi foydalanishi uchun qurilgan. Bu Qila-e-Arkning saqlanib qolgan kam sonli inshootlaridan biri hisoblanib, Avrangzebning Avrangoboddagi qarorgohi sifatida qurilgan mustahkam saroy majmuasi va uning sharqiy qanotida joylashgan. Inshoot XX asr oxirlarida Olamgir masjidi deb atalgan va zamonaviy davrda Shohi masjidi sifatida tanilgan.

Masjidning namozxona tomi uch qavatli boʻlib, unda egri chiziqli bangla karnizlari mavjud. Uning tepasida uchta gumbaz joylashgan. Masjidning fasadida uchta trilobli/trefoil kamar bor. Shohi masjidining turi va arxitekturasi imperator tomonidan Dehlida qurilgan yana bir xususiy masjid Moti masjidiga (Qizil qal’ada) oʻxshab ketadi. Bu meʼmorchilik oʻz navbatida Lahor va Agradagi Shoh Jahon davrida qurilgan masjidlardan namuna olingan. Michell va Zebrovskilar masjid arxitekturasini Chavk masjidi yoki Lal masjidi kabi Avrangoboddagi boshqa Boburiylar masjidlariga nisbatan taqqoalaganda „gʻayrioddiy" koʻrinishga ega deb taʼriflagan.

Galereya
--------

* Alamgir mosque at Kila-e-Ark 1880sKila-e-Arkdagi Olamgir masjidi 1880-yillar
* Aurangzeb's Mosque East SideAvrangzebdagi masjidning sharqiy qismi
* Wudu Area, Water FountainTahorat olish maydoni, suv favvorasi
* Aurangzeb's Mosque WestG'arbiy Avrangzeb masjidi

Yana qarang
-----------

* Avrangobod, Maxarashtra shahridagi sayyohlik joylari
* Jome masjidi (Avrangobod)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsda ***Olamgir masjidi (Avrangobod)*** mavzusiga oid fayllar bor. |

Manbalar
--------

1. 1 2  Sohoni, Pushkar (2016-12-20). "A Tale of Two Imperial Residences: Aurangzeb’s Architectural Patronage". *Journal of Islamic Architecture* **4** (2): 64-66. doi:10.18860/jia.v4i2.3514. ISSN 2356-4644. .
2. 1 2  Michell, George*. Architecture and art of the Deccan sultanates*, Mark Zebrowski, Cambridge: Cambridge University Press, 1999 — 111 bet. ISBN 978-0-511-46884-1. OCLC 268771115.
Nuriddin Muftizoda (1904 Toshkent- v.n) – musahhih, teatr rejissori,

Tarjimai holi
-------------

Nuriddin Muftizoda  jadidchilik harakatining taniqli yetakchilaridan biri – Salohiddin Muftizodaning ukasi, sho’ro tuzumining beayb qurbonlaridan biri. 1916 yilgacha Munavvarqori maktabida tahsil olgan. 1918-1919 yillarda ziyoli Said Ahroriyning "Vatan" maktabida o’qigan.

Faoliyati
---------

So’ngra, komsomol tashkilotiga kirib, Toshkent shahar Shayxontohur daha komsolida kotib va ayni bir paytda Eski shahar mahalla komissiyasi byurosida kotiblik vazifalarida ishlagan. U 1925 yilda MK komsomol tashabbusi bilan Bokuga o’qishga borgan. N.Muftizoda 1926-1932 yillar Toshkentda A.Ikromov nomidagi bosmaxonada musahhih vazifasida ishladi. 1932 yil O’zbekiston komsomoli tomonidan O’zbekiston ishchi-yoshlar teatrini tashkil etish to’g’risidagi qarori e’lon qilindi. N.Muftizoda bu ishga mas’ul etib belgilandi va shu teatrda direktor, badiiy rahbar lavozimlarida 1937 yilgacha faoliyat olib bordi. 

1937 yildagi mustabid tuzumning qatag’oni N.Muftizodani ham chetlab o’tmadi. 1937 yil avgustda N.Muftizodani qamoqqa olish to’g’risida qaror chiqarildi va unga O’z SSR JKning 66-moddasining I qismi bilan ayb qo’yildi. 1937 yil 9 avgustda order berilib, Nuriddinga tegishli Toshkent shahri, Oktyabr tumani, "O’tkir" mahallasi, 22-uyda tintuv o’tkazilgan.  Ammo, yosh teatr direktori N.Muftizoda o’ziga qo’yilgan barcha ayblarni rad etadi. 1937 yil 25-avgust kuni o’tkazilgan ilk so’roqda N.Muftizoda barcha yaqinlari va do’stlarini sanab beradi. 

O’zSSR NKVD 3-bo’lim kichik leytenanti Abdullayev tomonida tayyorlangan ayblov xulosasida Nuriddin Muftizodaning biror gapi kiritilmagan. Unga Nuriddinning ikki marta odam o’ldirishda ayblanib, qamoqqa olingani, Munavarqqori va Salomxon Tillaxonovlarning sovet tuzumiga qarshi guruhda bo’lgani yoziladi. Yuqoridagi ayblar bilan N.Muftizodaga O’zSSR JKning 66 moddasi I qismi qo’llanadi. 1937 yil 21 noyabr kuni bo’lgan "Uchlik" sudi qarori bilan 10 yilga MTLga surgun qilindi. 1938 yil 8 yanvar kuni Uglichga keltirilgan  Nuriddin Muftizoda Volgastroy MTLda og’ir sharoitda ishlashga majbur qilindi. 

N. Muftizoda 1938 yil 31 oktaybrda SSSR prokurori Vishinskiyga, 1939 yil 2 sentyabrda O’ZSSR prokurori nomiga, 1939 yil 8 sentyabrda SSSR General komissari Beriyaga, 1940 yil 19 may kuni O’zSSR NKVDsi Sudyalari nomiga shikoyatlar yozgan. Ammo 1940 yil 15 iyunda uning barcha arizalari rad etildi. 

Jazoni o’tab qaytgandan so’ng, N.Muftizoda Bo’stonliq tumaniga akasi Salohiddin Muftizodaning oldiga keladi. Biroq akasi qaytadan qamoqqa olingach, N.Muftizoda uning uyidan chiqib ketadi va "izsiz" g’oyib bo’ladi. 1965 yil 22 aprelda N.Muftizoda Yuqori Chirchiq tumani, Yangibozor posyolkasi, Budyonniy ko’chasi 47-uydan O’zSSR Oliy Soveti Prezidiumi Yo. Nasriddinova nomiga ariza yozadi. 1965 yil 8 iyulda O’zSSR Oliy Sudining jinoiy ishlar bo;yicha sud kollegiyasi N.Muftizodani aybsiz deb topadi va 1937 yil 21 noyabrdagi NKVD "uchlik" qarorini bekor qildi.

Manbalar
--------


1. ↑  „Nuriddin-muftizoda-muftizodalar-qismati-2-qism" (19-sentyabr 2022-yil). Qaraldi: 11-noyabr 2023-yil.
2. ↑  *«Toshkent» ensiklopediyasi.*, 2009 yil..