recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Krotsimonlar** (Talpidae) - hasharotxoʻrlar turkumiga mansub sut emizuvchi hayvonlar oilasi. K. (yer yuzasida hayot kechiruvchi yerqazardan tashqari) yer qazib, yer ostida hayot kechirishga moslashgan. Tanasi gʻoʻlasimon, tashqi quloq suprasi yoʻq, oldingi oyoqlari qisqa, tirnogʻi uzun va qattiq, moʻynasi qisqa, silliq. K. yaxshi koʻrmaydi; baʼzi birlarining koʻzi teri bilan qoplangan. Eshitish va hid bilish organi yaxshi rivojlangan. 30 dan ortiq turi bor, 12 yoki 18 urugʻga boʻlinadi. Tibet, Xitoy, Yaponiya, Shimoliy Amerika, Yevropa va Osiyoda tarqalgan. Yiliga bir marta (bahorda) 4—9 bola tugʻadi. Boʻgʻozlik davri 38—40 kun. Asosan, tuproq hayvonlari, jumladan, yomgʻir chuvalchanglari, hasharotlar va ularning lichinkalari bilan oziqlanadi. K. yer qazib, tuproqqa havo oʻtishini va suv shimilishini yaxshilaydi. Oʻtloq tuproklarda K. bir yil davomida 160 t ga yaqin tuproqni yer yuzasiga qazib chiqaradi. Ayrim turlari ovlanadi. 2 turi Xalqaro Qizil kitobga kiritilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Avrangzeb**, Olamgir (asl ismi Muhyiddin Muhammad) (1618–1707-yil mart, Ahmadobod) – Hindiston podshosi (1658–1707), boburiylar sulolasidan, Shoh-Jahonning uchinchi oʻgʻli, Zebunniso begimning otasi. 

Aurangzeb Alamgir
Onasi – Mumtoz Mahal nomi bilan mashhur boʻlgan Arjumand Bonubegim. A. inisi Murod-baxsh bilan ittifoq tuzib, Dehlida taxtni egallagan (1658). A. podsholik yerlarini qoʻshni xonliklar – Bijapur va Golkonda hisobiga kengaytirdi (1686–87). Lekin soliqlarning koʻpayishi, hindlarning davlat ishlaridan uzoqlashtirilishi, butxonalar mol-mulkining musodara qilinishi, hindlar orasida islomni joriy ettirish jarayoni natijasida mamlakatda gʻalayonlar koʻtarilib turdi (Maharashtra, Panjob, Dehli – Agra viloyatlarida). Shivaji (1630–80) boshchiligidagi kurash natijasida Ma-harashtra alohida xonlik boʻlib ajraldi (1674). A.ning hukmdorlik davrida Janubiy Hindiston bir necha xonliklarga boʻlinib ketdi. Bu esa Hindistonda bo-buriylar saltanatining yemirilishini boshlab berdi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Boburiy imperatorlar |
| --- |
|  |
| 
* Bobur
* Humoyun
* Akbar Jaloliddin Muhammad
* Jahongir
* Shoh Jahon
* Avrangzeb
* Bahodir-shoh I
* Jahondar-shoh
* Farruh Siyyor
* Rafi-ul Darjat
* Shah Jahan II
* Muhammad-shoh
* Ahmad-shoh
* Alamgir II
* Shah Jahan III
* Shah Alam II
* Akbar-shoh II
* Bahodir-shoh II
 |

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Polinez tillari** - avstronez tillari oilasining alohida guruhi; Okeaniya tillaridan (jami 30 ga yaqin). Polineziyada (tub aholi tillari), shuningdek, Melaneziya va Mikroneziyaning chekka orollarida (tashki poli-nez tillari) tarqalgan. Soʻzlashuvchilarning umumiy miqdori 1 mln. kishidan ortiq. Polinez tillari tonga (tonga va niue) tillari va asl polinez tillari guruhchalariga, asl polinez tillari esa samoa-tashki (samoa, tuvalu, tokelau, futuna, uvea, pukapuka, shuningdek, barcha tashki polinez tillari) va shar-qiy polinez tillariga (maori, gavay, taiti, rarotongo, rapanui, tuamotu va boshqalar) ajratiladi.

Polinez tillari grammatik qurilishi jihatidan analitik tillardan. Fonetikasida 5 ta unli va 8 tadan 12 tagacha undosh tovush bor. Gapni tashkil etuvchi eng muhim birlik lugʻaviy maʼno bildiruvchi mustaqil soʻz hamda uning oldida yoki ortida joylashuvchi xilma-xil yordamchi (grammatik maʼno bildiruvchi) soʻzlar majmuidan iborat. Gapda soʻz tarti-bi bir qadar erkinroq: koʻp tillarda ega kesimdan keyin, baʼzilarida esa ran boshida keladi; aniqlovchi aniklanmishdan keyin keladi. Soʻz yasalishining keng tarqalgan turlari soʻz qoʻshish va soʻz takroridir.

Polinez tillari 19-asrgacha yozuvga ega boʻlmagan; 19-asrdan bir qancha adabiy Polinez tillari lotin alif-bosi asosidagi yozuvga ega boʻldi. 20-asrning oʻrtalarigacha Polinez tillari yaxshi oʻrganilmagan. 20-asr Urtalaridan ushbu tillarni sinxron tarzda hamda qiyosiytarixiy oʻrganish boshlangan.

Anvar Ismoilov, Abduvahob Madvaliyev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
2013-yil 3-aprelda Tolibon Afg‘onistonning Farah shahriga bomba va qurollardan foydalangan holda hujum uyushtirdi.

Hujum
-----

2013-yil 3-aprelda bir guruh jangarilar Afg‘oniston g‘arbidagi Farah shahriga hujum boshladi.  Hujum ertalab soat 9 da boshlandi va u shahar sud binosiga qaratilgan edi.  Harbiy formada bo'lgan hujumchilar, armiya mashinasini portlatib, binolarga, jumladan mahalliy gubernatorlik binosiga va ikkita bankga zarar yetkazdi.  Ular binolarga kirishdi, so‘ng hujumchilar va afg‘on xavfsizlik kuchlari o‘rtasida pulemyot va granatali jang boshlandi.  Olti nafar hujumchi portlovchi kamarlar bilan qurollangan edi.  O'lganlar soni 34 nafar tinch aholi, 10 nafar xavfsizlik kuchlari xodimlari va 9 nafar hujumchini tashkil etardi.  Aksariyati tinch aholi bo‘lgan yana 90 kishi ham yaralandi.

Munosabat
---------

Tolibon hujumni amalga oshirgani va mahbuslarni ozod qilishga muvaffaq bo‘lgani haqida xabar berdi.  Ammo viloyat politsiyasi boshlig‘ining aytishicha, isyonchilar sud binosiga ko‘chirilayotgan 15 nafar Tolibon mahbuslarining barchasi nazorat ostiga olinganligi sababli, qochib ketishiga yordam berishni uddalay olmadi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  „Afghanistan courthouse attack kills dozens". *BBC News* (3-aprel 2013-yil).
**Polineziya kichik oblasti** -Avstraliya quruqlik zoogeografik oblastining kichik oblasti. Polineziya kichik oblastio.ga Yangi Zelandiya kichik oblastitsan shimolida joylashgan Tinch okean o.lari va arxipelaglari (Gavayi o.dan tashqari) kiradi. Polineziya kichik oblastio. faunasida barcha o. fau-nasiga oʻxshab endemik turlar koʻp, sut emizuvchilar kam. Quruqlikda sut emi-zuvchilardan qoʻlqanotlilar (shomshapalaklar, uzunqanotlilar, katta qanotlilar) hamda odamlar bilan birga kelib qolgan mayda kemiruvchilar uchraydi. Kushlar nisbatan xilma-xil, ayniqsa, kaptarlar va suvda suzuvchi qushlar (albatroslar, baliqchi qushlar va boshqalar) kup. Bu yerda katta oyokli tovuklar, toʻtilar, kakkular, asalxoʻrlar, boyqushlar, qaldirgʻochlar, salangalar, moshaklar, lochinlar ham tarqalgan. Sudralib yuruvchilar, asosan, daraxtlar tanasida suzib kelib qolgan. Ulardan gekkonlar va ssinklar, sohil yaqinida dengiz ilonlari koʻpchilikni tashkil etadi. Chuchuk suv baliklaridan utkinchi formalar (mas, ilonbaliq) keng tarqalgan. Polineziya kichik oblastio. faunasidan quruqlikda yashab, dengizda koʻpayadigan palma oʻgʻrisi qisqichbaqasi koʻp uchraydi. Polineziya kichik oblastio.ning gʻarbiy qismi (Melaneziya orollari guruhi) faunasi sharqiy qismiga nisbatan xilma-xil. Masalan, Taiti va Markiz o.da qushlar, sudralib yuruvchilar bor, lekin qoʻlqanotlilar yoʻq. Pasxa o. faunasi yana ham kam sonli bulib, suv qushlari va odam bilan kelib qolgan bir necha tur hasharotlar, urgimchaklar va mollyuskalardan iborat. Melaneziya faunasining xilma-xilligini ular bir vaqtlar katta quruklik bilan bogʻlanganligidan deyish mumkin. Koʻpchilik hayvonlar (echki, mushuk, chuchqa, quyon) Yevropa va Shimoliy Amerikadan odam bilan birga kelib qolgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fares**, **Farez**, Perets (ivr. ‏פֶּרֶץ בֶּן יְהוּדָה‏‎)‎ — Iudaning Famaridan oʻgʻli, Zara (Zerax)ning egizak ukasi.

Fares ismini (ivritcha: *פֶּרֶץ*) tugʻilganda koʻrsatgan energiyaliligi uchun „toʻgʻri borish" (ivritcha: *פֶּרֶץ*) feʼlidan olgan.

Anʼanaga koʻra, hayotdagi muvaffaqiyat ramzi va Perets oilasining asoschisi va shohlar Dovud va Sulaymonning ajdodi hisoblanadi.

Faresdan Esrom, Esromdan Aram, Aramdan Aminadav, Aminadavdan Naasson, Naassondan Salmon, Salmondan Vooz, Voozdan Ovid, Oviddan Iessey, Iesseydan Dovud tugʻilgan.

Manbalar
--------

1. ↑   v sinodalnom perevode
2. ↑   Мхитар Айриванеци, Xronograficheskaya istoriya — Vtoroy trud, 3482
3. ↑   Фарес // Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона. — СПб. 1908—1913.; Перец, в Библии // Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона. — СПб. 1908—1913.
4. ↑  Быт. 38:27—30
5. ↑  Руф. 4:12
6. ↑  1Пар. 2:10
**Reysmas**, reysmus (nem. reipen — chizmoq va sar — oʻlchov) — yogʻoch yoki metall detallar tayyorlash uchun zagotovkalarni rejalashda qoʻllaniladigan chizmachilik asbobi. Metallarga ishlov berishda R. masshtabli chizgʻichdan zagotovkaga oʻlchamlarni koʻchirish, reja chiziqlari chizish, chizikli oʻlchamlarni oʻlchash uchun ishlatiladi. Bunday R. chizgʻich mahkamlanadigan qisqichli ustuncha (stoyka) dan iborat. R. yordamida rejalashni tezlashtirish va anikligini oshirish uchun shtangenreysmasdan foydalaniladi. Duradgorlikda ishlatiladigan R. 2 ta bir-biriga parallel qismlari boʻlgan qolipdan iborat. Bu qismlar ning bir uchida reja chiziklari chizish uchun chizgʻichlar boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Robert Douglas Thomas Pattinson** (13-may 1986-yilda tugʻilgan) ingliz aktyori, modeli va musiqachisidir. U hozirda AQShning Los Anjeles shahrida istiqomat qiladi. 

15 yoshida London teatr klubida aktyorlik faoliyatini boshlaganidan soʻng, Pattinson kino karerasini "Garri Potter va olov qadahi" (2005) fantastik filmida Sedrik Diggori rolini oʻynash orqali boshladi.  U butun dunyo boʻylab 3,3 milliard dollardan ortiq daromad keltirgan "Twilight Saga" (2008–2012) filmlar seriyasida Edvard Kallen rolini ijro etgani uchun butun dunyo eʼtirofiga sazovor boʻldi.  "Meni eslab qoling" (2010) va "Fillar uchun suv" (2011) romantik dramalarida rol oʻynagach, Pattinson muallif rejissorlarning mustaqil filmlarida ishlay boshladi.  U Devid Kronenbergning "Kosmopolis" trilleri (2012), Jeyms Greyning "Yoʻqotilgan shahar Z" sarguzasht dramasi (2016), aka-uka Safdining "Yaxshi vaqt" (2017) kriminal dramasi, Kler Denisning "Hayot" ilmiy-fantastik dramasidagi bosh rollari uchun maqtovga sazovor boʻldi.  (2018) va Robert Eggersning psixologik dahshatli filmi The Lighthouse (2019).  U Kristofer Nolanning "Tenet" (2020) josuslik filmidagi bosh rol bilan asosiy filmlarga qaytdi va Mett Rivzning "Betmen" (2022) superqahramon filmida Betmen rolini oʻynadi.

Aktyorlikdan tashqari, Pattinson musiqa ijro etadi va film uchun bir nechta saundtreklarda kuylagan.  U bir qancha xayriya tashkilotlarini, jumladan GO Campaignni qoʻllab-quvvatlaydi va 2013-yildan beri Dior Homme parfyumining yuzi hisoblanadi.

Manbalar
--------

Havolalar
---------
**Ray Coleman Myuller** (1912 yil 8 mart - 1994 yil 29 iyun) amerikalik professional beysbolchi edi. U 1935- yildan 1944-yilgacha va 1946-yildan 1951-yilgacha Beysbolning asosiy ligasida ushlab oluvchi sifatida o'ynagan. "Temir odam" laqabli Myuller 1944-yil - 155 - urush mavsumida Cincinnati Reds o'ynagan har bir o'yinda boshlang'ich ushlovchi bo'lgan. Myuller Milliy Ligada 1943–1944-va 1946-yillarda ketma-ket 233 ta o‘yin o‘tkazib, rekord o‘rnatdi 

Kanzas,Pitsburglik MLB hujumchisi Don Gutterijning birinchi amakivachchasi edi. U o'ng qo'li bilan tashladi va zarba berdi, 5 feet 9 inches (1.75 m)baland bo'yli va og'irligi 175 pound (79 kg) edi.14 yillik Oliy Liga faoliyati davomida Myuller Cincinnati Reds, Boston Braves, Pittsburgh Pirates va New York Giants jamoalarida o'ynagan..O'zining futbolchilik faoliyatidan so'ng Myuller beysbolning kichik ligasini boshqargan va "Majors for Gigants" (1956), Chicago Cubs (1957) va Cleveland Indians (1966) jamoalarida murabbiylik faoliyatini olib borgan.

Ammo u 1944 yilgi Redsning kundalik ovchisi sifatida mashhur tanildi. 1943 yilda Myuller Cincinnati uchun 141 ta o'yinda, shu jumladan 31-iyuldan siyosiy harakatlarning oxirigacha bo'lgan har bir o'yinda qatnashib, o'zining "temir odam" roliga kirishib ketdi. Keyin, 1944-yilda u har bir Red(Qizil) o'yinni boshladi va teng natija qayd etilgan rasmiy musobaqa shu jumladan 155 ta o'yinda ushlandi .U 1944 yilgi Qizillar uchun har bir to'pni qo'lga kirita olmasa ham (zaxira Len Rays, Jo Just va Jonni Riddl jami 43 ta neyzbol bo'limida 17 ta imkoniyatni qo'lga kiritgan), Myuller 140 ta to'liq o'yin va 1329 2⁄3  ta o'yinda qatnashdi.U 545 ta imkoniyatni ishga soldi, asosiy oʻgʻirlash boʻlgan futbolchilarning 39 foizini maydonga tashladi va oʻnta uyga yugurish va 73 ta yugurish bilan karyerasidagi eng yuqori natijani qayd etdi.U Milliy Liganing Yulduzli jamoasiga tayinlandi va 1944-yil 15-may kuni Klayd Shounning Bostonga qarshi o'yinda hech qanday zarba kirita olmadi.

1. ↑  „Ray Mueller".  Baseball Reference. Qaraldi: 3-yanvar 2013-yil.
2. 1 2  Information at Retrosheet
3. ↑  McNeil, William, *Backstop: A Complete History of the Catcher.* Jefferson, N.C.: McFarland & Co. 2006, page 61
4. ↑  „May 15, 1944 Braves-Reds box score".  Baseball Reference. Qaraldi: 3-yanvar 2013-yil.
{{Bilgiquti aholi punkti
| nomi = Sebastopol
| mavqe = Shahar
| mamlakat = AQSh
| mintaqa turi = AQSh maʼmuriy boʻlinishi|Shtat
| mintaqa = Mississippi
| jadvalda mintaqa = Mississippi
| tuman turi = Okrug (AQSh)|Okrug
| tuman = Scott County, Mississippi|Scott
| jadvalda tuman = Scott County, Mississippi|Scott
| jamoat turi =
| jamoat = 
| jadvalda jamoat = 
| qaram = shahar
| gerb = 
| bayroq = 

```
| lat_dir = N | lat_deg = 32 | lat_min = 34 | lat_sec = 22
| lon_dir = W | lon_deg = 89 | lon_min = 20 | lon_sec = 10
```

| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 300
| mintaqa xaritasi oʻlchami = 
| tuman xaritasi oʻlchami = 
| mamlakat xaritasi = 
| mintaqa xaritasi = 
| tuman xaritasi = 
| ichki bolinishi = 
| rahbar turi = 
| rahbar = 
| asos solingan = 
| ilk eslatilishi = 
| avvalgi nomlari = 
| qachondan beri = 
| maydon = 3,8
| balandlik turi = Dengiz sathidan balandligi
| AP markazi balandligi = 128
| iqlim = 
| rasmiy til = 
| aholi = 272
| sanalgan yil = [[UnitedStates,2010
| zichlik = 61,5
| aglomeratsiya = 
| milliy tarkib = 
| konfessiyaviy tarkib = 
| etnoxronim = 
| vaqt mintaqasi = -5
| DST = bor
| telefon kodi = 601
| pochta indeksi = 39359
| pochta indekslari = 
| avtomobil kodi = 
| identifikator turi = Federal Information Processing Standard|FIPS kodi
| raqamli identifikator = 28-66280
| Commons turkumi = 
| sayt = 
| sayt tili = 
}}
**Sebastopol** AQShning Mississippi shtatida joylashgan shahardir. Scott okrugi tarkibiga kiradi.

Aholisi
-------

272 nafar aholi istiqomat qiladi ([[UnitedStates,2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 61,5 nafar kishi.

Geografiyasi
------------

Maydoni — 3,8 km2. Shundan 3,8 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 128 m balandlikda joylashgan.

Manbalar
--------



  


|  |  |
| --- | --- |
| AQSh geografiyasi | *AQSh geografiyasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* LCCN: no2003019806
* SUDOC: 027621588
* VIAF: 130529218
* en:WorldCat Identities (VIAF orqali): 130529218

 |
**Fryderyk Franciszek Chopin** (*Frederik Shopen*; 1-mart, 1810, Jelyazova Volya qishlogʻi, Polsha — 17-oktabr, 1849, Parij, Fransiya), polshalik bastakor va pianist, uzoq vaqt Fransiyada yashagan (fransuzcha: *Frédéric François Chopin*). Fortepiano uchun koʻpgina asarlar muallifi.

1830-31 yillar Venada, 1832-yildan Parijda yashab, 1830-yillar oʻrtalaridan asosan ijod bilan shugʻullangan.

shahrining xalqchil, vatanparvarlik, romantik ijodi polyak musiqasini jahonga tanitdi. Noyob ijrochilik mahoratiga ega boʻlgan Sh. fortepiano musiqasining ifoda va texnik imkoniyatlarini kengaytirdi, milliy ommabop raqs (polonez, mazurka va boshqalar) shakllarini badiiylashtirdi. Eng nozik ruhiy jarayonlarni aks etgan, ayni paytda kuchli dramaturgik rivojiga ega boʻlgan asarlari barcha ovozlar kuychanligi, garmoniyaning oʻziga xosligi, oʻzgarishlarga boy va kompozitsion mukammal rivoji bilan ajralib turadi. Fortepiano uchun 2 konserti, 3 sonatasida Betxoven simfonizmi anʼanalarini davom ettirdi. Skerso, cholgʻu ballada, etyud, prelyudiya va noktyurnlarni mustaqil badiiy tugal asarlar darajasiga koʻtargan.

1927-yildan Varshavada Sh. nomidagi xalqaro pianinochilar tanlovi oʻtkazilmoqda, 1934-yildan Sh. instituti (1950-yildan Sh. jamiyati), 1932-yildan Jelyazova Volyada memorial, uymuzeyi faoliyat koʻrsatmoqda. Oʻzbekistonda shahrining barcha asarlari pedagogik va konsert repertuaridan oʻrin olgan, Navoiy teatrida "Shopeniana" baleti sahnalashtirilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  





|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

1. ↑  *(unspecified title)*
2. 1 2  *(unspecified title)*
Parlament saylovlari 2006-yil 1-oktabrda kutilganidan deyarli ikki oy oldin boʻlib oʻtdi. 2006 -yil 14-iyulda Milliy kengashning XXII sessiyasini yopish toʻgʻrisida qaror qabul qildi. Saylovda muxolifatdagi Avstriya Sotsial-demokratik partiyasi gʻalaba qozondi.

Saylovda milliy darajada 7 ta siyosiy partiya ishtirok etdi:

Avstriya Xalq partiyasi (ÖVP) — Volfgang Shussel, kansler;

Avstriya sotsial-demokratik partiyasi (SPÖ) — Alfred Guzenbauer;

Avstriya kelajagi uchun ittifoq (BZÖ) — Peter Westenthaler;

Avstriya Ozodlik partiyasi (FPÖ) — Xaynts-Kristian Shtraxe ;

Yashillar — Yashil alternativ (GRÜNE) — Aleksandr Van der. Belilen;

Doktor Martinning roʻyxati — Demokratiya, nazorat, adolat uchun (MATIN) — Hans-Piter Martin;

Avstriya Kommunistik partiyasi (KPÖ) — Mirko Messner.

Bundan tashqari, Karintiya, Salzburg, Tirol va Vorarlbergda „Yevropa Ittifoqidan chiqish — neytral erkin Avstriya" roʻyxati mavjud..

Parlamentdagi oʻrinlarni qoʻlga kiritish uchun partiyalar 4 foizlik toʻsiqdan oʻtishlari kerak edi. Bunday parlament saylovlari deyarli koʻplab Yevropa malakatlarini ovoz yigʻishning toʻsiq chegaralari mavjud yoki Partiya qatnashishi uchun saylovlardan oldin imzo toʻplash jarayonlari boʻlib oʻtadi.

Natijalar
---------

Avstriya Milliy kengashiga saylov natijalari. Avstriya parlament saylovida Avstriya sotsial-demokratik partiyasi va Avstriya Xalq partiyasi oʻrtasida asosiy kurash ketdi. Saylovning yakuniy natijalariga koʻra Avstriya sotsial-demokratik partiyasi 1 663 986 ta ovoz bilan yoki umumiy saylovning 35.34 % bilan gʻalaba qozondi. Eng yaqin taqibchi Avstriya xalq-partiyasi esa 1616 493 ta yoki 34.33 % ovoz bilan ikkinchi oʻrinni egaladi. Ikkala partiya oʻrtasidagi farq atiga 1.01 % ni tashkil etadi.

| Partiya | Ovoz berish |  % | Joylar | +/- |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Avstriya sotsial-demokratik partiyasi | 1 663 986 | 35.34 | 68 | Decrease 1 |
| Avstriya xalq partiyasi | 1 616 493 | 34.33 | 66 | Decrease 13 |
| Yashillar — „Yashil muqobil" | 520 130 | 11.05 | 21 | ▲ 4 |
| Avstriya Ozodlik partiyasi | 519 598 | 11.04 | 21 | ▲ 3 |
| Avstriya kelajagi uchun ittifoq | 193 539 | 4.11 | 7 | ▲ 7 |
| "Doktor Martinning roʻyxati — Demokratiya, nazorat va adolat uchun "| 131 688 | 2.80 | 0 |  •  |
| Avstriya Kommunistik partiyasi | 47 578 | 1.01 | 0 | ▬ |
| *Boshqa partiyalar* | 15 269 | 0,32 | 0 |  |
| Jami | 4.708.281 | 100 | 183 |  |

Havolalar
---------

Markaziy saylov komissiyasining Avstriyada boʻlib oʻtgan parlament saylovlari haqidagi maʼlumot

Manbalar
--------

1. ↑  Organizatsii nablyudeniya za viborami — Dokumenti\_Novosti[*sayt ishlamaydi*]Andoza:Недоступная ссылка
2. ↑  TUT.BY | NOVOSTI — Parlamentskie vibori v Avstrii viigrali sotsial-demokrati — V mire — 2.10.2006, 09:15[*sayt ishlamaydi*]Andoza:Недоступная ссылка
3. ↑  „BMI - Wahlen". 26-sentabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-oktabr 2010-yil.
4. ↑  Ballotirovalsya pod nazvaniem „Partiya svobodi — Spisok Vestentalera — Alyans za buduщee Avstrii"
5. ↑  „Результаты выборов на сайте МВД". 25-mart 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-oktabr 2010-yil.
**Seboreya** (lotincha: sebum — yogʻ va yun. rhoia — kechmoq) — teri kasalligi. Yogʻ bezlari funksiyasining buzilishi bilan kechadi. Asosan, gipofiz bezining faoliyatiga, yogʻ almashinuvi va teri yogʻ bezlari ishining buzilishiga bogʻliq. S.da yogʻ bezlaridan ajralib chiqadigan yogʻ koʻpayib yoki kamayib ketib, sifati ham oʻzgaradi. Koʻpincha balogʻatga yetayotgan oʻsmirlarda uchraydi. Kishi qariganida S. alomatlari kamayadi yoki yoʻqolib ketadi.

S, asosan, yuz, bosh, koʻkrakning yuqori qismi va yelkada, yaʼni yogʻ bezlari koʻp joylashgan yerlarda uchraydi. S bilan ogʻrigan kishilar terisi ustida ishqoriy muhit boʻlib, u yiringli kasalliklar paydo boʻlishiga olib keladi. Bunday bemorlar yuziga husunbuzar toshadi, soch toʻkilib, siyraklashadi.

Moyli va quruq S. bor. Moyli S.da teri yaltirab turadi. Teri yogʻ bezlarining teshiklari kengayib ketganligidan, burun kataklari atrofidagi teri apelsin poʻstiga oʻxshab qoladi. Ana shu kengaygan kovaklarga muguz qavat hujayralari, yogʻ, chang va kir yigʻilishidan teri kulrang tusga kiradi.

Boshdagi sochlar yogʻliq, yaltiroq, baʼzi yerlarda birbiriga yopishgan, tagi qasmokli boʻladi. Teri qattiq qichishadi, shu bois bemor qichiyverib, boshini tirnab yuboradi, hatto sizlogich, shirincha kabi yiringli kasalliklar kuzatiladi.

Quruq S.da, aksincha, yogʻ kam chiqadi, teri yupqa va quruq boʻladi. Boshga qazgʻoq yigʻiladi. Baʼzan qazgʻoq birbiriga yopishib, kulrang taangachalar hosil qiladi. Qazgʻoq va tangachalar ostidagi terining rangi oʻzgarmaydi. Sochlar quruq, nozik, moʻrt, xira va uchidan ikkiga ayrilgan boʻladi. Bemor badaniga pushtiqizil, usti qipikli, kattaligi va shakli har xil dogʻlar tushadi.

Baʼzi bir bemorda S.ning har ikkala xili, yaʼni badanning yogʻ bezlari koʻp joylashgan qismida yogʻli S. terining boshqa yerlarida QURUQ S. uchrashi mumkin.

S.da achchiq, yogʻliq ovqatlardan parhez qilish, spirtli ichimliklar ichmaslik kerak. Sport bilan shugʻullanish, koʻproq vitaminlarga boy ovqatlar isteʼmol qilish, dam olish, sayr qilib, organizmni chiniqtirish zarur. Terining holatiga qarab parvarish qilish (qarang Teri), zarur boʻlsa, vrachga koʻrsatib davolatish kerak.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sebu** — Filippindagi shahar. Sebu provinsiyasining maʼmuriy markazi. Aholisi 662 ming kishi (2000), Sebu o.ning sharqiy qismidagi port. Aeroporta xalqaro ahamiyatga ega. Mamlakatning Maniladan keyin 2oʻrindagi iktisodiy va madaniy markazi. Qishloq xoʻjaligi rayonining savdotaqsimot markazi. Neftni qayta ishlash, oziq-ovqat (shakarqand, yogʻmoy) sanoati korxonalari; universitet bor. Meʼmoriy yodgorliklaridan 16— 17-asrlarda qurilgan fort, cherkov va boshqa saqlangan. Shahar yaqinida mis koni bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Jessika Andrews 2008-yilda
**Jessica Danielle Andrews** (1983-yil 29-dekabrda tugʻilgan) — amerikalik mamlakat qoʻshiqchisi. 1999-yil oʻrtalarida 15 yoshida u „Billboard Hot Country Singles & Tracks" chartlarida 1999-yilda chiqarilgan „Heart Shaped World" debyut albomidagi „I Will Be there for You" singli bilan debyut qilgan. Jessikaga 2001-yil „Who I am" qoʻshigʻi katta muvaffaqiyat olib keldi. Uning bu qoʻshigʻi „1-mamlakat hiti" va uning ikkinchi studiya albomining bosh treki, Qoʻshma Shtatlarda oltin sertifikatga sazovor boʻldi. Uchinchi albom „Now" 2003-yilda sotuvlarni kamaytirish maqsadida chiqarilgan edi. Toʻrtinchi albom (shartli ravishda „*Ainʼt That Life*" deb nomlangan) DreamWorks yopilishi sababli hech qachon chiqarilmadi. 2008-yil oxirida „Endryu Lyric Street Records"ning nashri boʻlgan „Carolwood Records" bilan shartnoma imzoladi, biroq 2009-yilda u albom chiqarmasdan yorliqdan olib tashlangan.

Yoshlik yillari
---------------

Endryu Tennessi shtatining Xantingdon shahrida ota-onalari Jessi va Vikki Endryular oilasida dunyoga keldi. U yetti yoshga toʻlganda, orqa miyasida suyak notoʻgʻri oʻsayotgani aniqlandi va bu kasallik jarrohlik amaliyotini talab qilardi. Uning falajdan chiqish imkoniyati 50/50 deb doktorlar tomonidan taxmin qilingandi. Jessicaning qoʻshiq aytishga boʻlgan ishtiyoqi toʻrtinchi sinfda paydo boʻldi. U oʻz maktabidagi isteʼdodlar shousida raqsga tushishni rejalashtirayotgan bir paytda singlisi uni Dolli Partonning „I Will Always Love You" qoʻshigʻini kuylashga koʻndirgan.

Faoliyati
---------

### „Who I Am"

„Who i am" Jessikaning 2001-yilda chiqarilgan ikkinchi albomining nomi edi. U „Sue Tomas:F.B.Eye" drammasi uchun mavzu qoʻshigʻi sifatida ishlatilgan.

### „All I Ever Needed"

2004-yil oxirida Jessika „Poison" rok guruhining Bret Maykls bilan „Freedom of Sound" yakkaxon albomi uchun „All I Ever Needed" nomli duetni yaratgan. Qoʻshiq Mayklsning mamlakatdagi yagona hiti boʻlib, birinchi oʻrinni egalladgan. Koʻp oʻtmasdan Jessica oʻzining toʻrtinchi „*Ainʼt That Life*" deb nomlangan studiyaviy albomi ustida ish boshladi. Uning yetakchi singli „The Marrying Kind" chartga tusha olmadi va oʻrin egallamadi. Ikkinchi singli „Summer girl" esa 2-oʻrindan joy oldi. 2005-yil oʻrtalarida DreamWorksning ovoz yozish studiyasida ishlar koʻp oʻtmay tugatildi hamda albom yozilishi toʻxtatildi.

Shaxsiy hayot
-------------

2010-yil oktyabr oyida Jessica qoʻshiqchi, qoʻshiq muallifi va klip rejissyori Marsel bilan unashtirilgan. Ular 2011-yil 11-noyabrda turmush qurishdi. 2017-yil 30-sentyabrda Jessika Chagnon bilan oʻgʻli tugʻilishini kutayotganini maʼlum qildi. 2018-yil 6-fevralda Jessikaning Rokvell Fransua Chagnon ismli oʻgʻili dunyoga keldi.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Phares.* „Jessica Andrews biography". Qaraldi: 13-aprel 2008-yil.
2. ↑  *Price, Deborah Evans*. „Teen Jessica Andrews Greets 'World'". *Billboard*. Nielsen Business Media, Inc. (6-fevral 1999-yil), s. 35. Qaraldi: 9-iyun 2019-yil.
3. ↑  *Stark.* „Jessica Andrews and Marcel Set a Wedding Date". *The Boot* (5-oktabr 2010-yil). Qaraldi: 7-noyabr 2011-yil.
4. ↑  „Jessica Andrews on Twitter".
5. ↑  „Log In or Sign Up to View". *www.facebook.com*.
**Avstriya** barcha zamonaviy **Olimpiya o'yinlarida** qatnashgan, 1920-yilgi Yozgi Olimpiya o'yinlari bundan mustasno. Birinchi jahon urushida **markaziy kuchlar** bilan ishtirok etishi taqiqlangan edi.

Avstriya tog' chang'isi bo'yicha dunyoning boshqa mamlakatlariga qaraganda ko'proq medall qo'lga kiritgan.

Avstriya Milliy Olimpiya Qo'mitasi Avstriya Olimpiya Qo'mitasi bo'lib, 1908-yilda tashkil etilgan va 1912-yilda tan olingan.

Insbruk Avstriyadagi o'yinlarga mezbonlik qilgan yagona shahardir.

Avstriya birinchi marta 1896-yilgi birinchi o'yinlarda suzish bo'yicha ishtirok etdi, ikkita suzuvchi uchta xalqaro musobaqada oltin va kumush medalni qo'lga kiritdi. Ushbu oltin (2016-yilgi o'yinlar holatiga ko'ra) Avstriyaning suzish bo'yicha yagona g'alabasi bo'lib qolmoqda, ammo o'shandan beri mamlakat 5 ta kumush va 5 ta bronza qo'shgan.

Avstriya birinchi marta 1900-yilda yengil atletika bo'yicha musobaqalarda qatnashgan, ikkita sportchi medal yutmagan.

Avstriya birinchi marta 1896-yilda velosport bo'yicha musobaqalarda qatnashgan, Adolf Shmal oltin medal va ikkita bronzani qo'lga kiritgan (qaytga qarab, o'sha paytda mukofot tizimi boshqacha edi). Avstriya 2021-yilgacha velosport boʻyicha boshqa medalni qoʻlga kirita olmadi, oʻshanda ayollar shosse poygalarida Anna Kizenxofer oltin medalni qoʻlga kiritgan edi.

Avstriyada 1900-yilda birinchi ot sportida ikkita chavandoz bor edi, ular barcha beshta musobaqada qatnashgan va medal yutmagan. Ugo Simon 1972 va 1996-yillarda ikki marta yakka sakrashda to'rtinchi o'rinni egalladi - 24 yil farqi bilan.

Avstriya 1896-yilgi o'yinlarda to'rtinchi o'rinni egallagan bitta shamshirga ega edi. Mamlakatning sport bo'yicha birinchi medallari 1900-yilda, erkaklar o'rtasida bronza medallari edi.
**Avstriyaliklar** (oʻzlarini esterrayxer deb ataydilar) – xalq, Avstriyaning asosiy aholisi. Umumiy soni 8,8 mln. kishi (1992). (Avstriyada – 7,15 mln. kishi). A. nemis tilida soʻzlashadi. Yevropeoid irqiga mansub. Dini – katolik, oz qismi – protestant. Avstriya yeridagi eng ilk qabilalar: il-liriylar, keltlar, retlardir. Miloddan avvalgi 2-asrda Avstriya yerini rimliklar bosib olib, yerlik xalqlarni romanlashtirdi. 5–6 asrlarda Avstriyaga yana bir qancha qabilalar va kabila birlashmalari (gotlar, gunnlar, langobardlar va boshqalar) bosib kiradi. Bular yerlik xalqlarning etnik tarkibiga qisman oʻzgarish kiritgan. 6-asrda Avstriya yeriga slavyanlar va germanlar (bavarlar, alemannlar) keladi. Slavyan va germanlar Avstriyaning ilk roman-118lashgan guruhlari bilan qoʻshilib ketishlari natijasida A. zlati, 19-asrning oxirlarida esa A. millati tashkil topdi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Svetlana Igorevna Mironova** (ruscha: *Светлана Игоревна Миронова*; 1994-yil 22-fevralda tugʻilgan) — rossiyalik biatlonchi.

Faoliyati
---------

Mironova 2011-yilgacha changʻi sporti bilan shugʻullangan, keyinchalik biatlon boʻyicha musobaqalardan ishtirok etishga qaror qilgan.

2013-yilda Obertilyaxda oʻtkazilgan oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida u jamoadoshlari Viktoriya Slivko va Uliana Kaisheva bilan birga estafeta chempioni boʻlgan. Oʻsha chempionatda u sprintda bronza medalini qoʻlga kiritgan, taʼqib qilishda 11-oʻrin va individual poygada 24-oʻrinni egallagan. 2014-yilda U21 Yevropa chempionatida Svetlena sprintda ikkinchi oʻrinni egallagan va taʼqib qilishda mutloq chempion boʻlgan.

Mironova Jahon kubogidagi debyutini 2016—2017-yilgi mavsumda Pxyonchxanda oʻtkazgan va 2017-yilning 2-martida oʻtkazilgan sprintda 64-oʻrinni egallagan.

2017—2018-yilgi mavsumda Mironova toʻqqiz bosqichning yettitasida ishtirok etgan. Uning eng yaxshi natijasi Xochfilzen sprintida 9-oʻrin boʻlgan. Mavsum oxiriga kelib, u Xalqaro biatlon ittifoqi tomonidan yilning eng yaxshi yangi oʻyinchisi deb topilgan.

Svetlana 2019-yilda Östersund shahrida oʻtkazilgan biatlon boʻyicha jahon chempionatida qatnashib, sprintda 31-oʻrinni, taʼqib qilishda 25-oʻrinni va individual poygada 33-oʻrinni egallagan.

2019-yilning 13-dekabrida Xoxfilzendagi sprint poygasida birinchi Jahon kubogi shohsuppasiga chiqishga muyassar boʻlgan. Ayollar oʻrtasidagi estafetada ham xuddi shu bosqichda 2-oʻrinni egallagan.

2021-yil 10-yanvarda Mironova Oberxofda boʻlib oʻtgan Jahon kubogida Rossiyaning aralash estafeta oltin medalini (Uliana Kaisheva, Aleksandr Loginov va Eduard Latipov bilan birga) sohibi boʻlib, rossiyalik biatlonchilarning 43 poygadan iborat shohsupasiz seriyasiga chek qoʻygan.

Biatlon natijalari
------------------

Barcha natijalar Xalqaro biatlon ittifoqidan olingan.

### Olimpiya oʻyinlari

*1 ta medal (1 ta kumush)*

| Musobaqa | Shaxiy | Sprint | Taʼqib qilish | Ommaviy boshlash | Estafeta | Aralash rele |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Vakillik qilishXitoy Respublikasi Rossiya Olimpiya qoʻmitasi |
| Xitoy 2022-yil Pekin | 23 | 47 | 41-chi | ― | **Kumush** | ― |

### Oʻsmirlar—yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionati

*2 ta medal (1 ta oltin, 1 ta bronza)*

| Musobaqa | Shaxsiy | Sprint | Taʼqib qilish | Estafeta |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Avstriya 2013-yil Obertilyax | 24 | **Bronza** | 11 | **Oltin** |
| Qoʻshma Shtatlar2014-yil Presk oroli | — | 15 | 31 | — |

Manbalar
--------

1. ↑  „Кубок мира. Спринт. Дальмайер победила, Экхофф – 2-я, Акимова – 34-я". *www.sports.ru*.
2. ↑  „Кубок мира. Спринт. Домрачева победила, Кузьмина – 2-я, Миронова – 9-я, Юрлова – 11-я". *www.sports.ru*.
3. ↑  „Российская биатлонистка Миронова признана лучшим новичком года в сезоне". *www.tass.ru*.
4. ↑  „Dorothea Wierer victorious in Hochfilzen Sprint". *www.biathlonworld.com*.
5. ↑  „Eduard Latypov Anchors Russia to Mixed Relay Triumph". *www.biathlonworld.com*.
**Hodi toqtosh** (taxallusi; asl nomi Toqtoshev Hodi Xayrullayevich) (1900.20.12, Tambov guberniyasi Spasskoye qishlogʻi — 1931.8.12, Qozon)— tatar shoiri. Tirikchilik tashvishi bilan 1915-yilda Buxoroga koʻchib kelib, 1917-yil voqealariga qadar shu yerda yashagan. 1921-yil Turkiston qoʻshinlari tarkibida Toshkentda xizmat qilgan, ayni paytda qisqa muddat Kommunistik universitetda tatar tili va adabiyotidan dars bergan. 1922-yilda Orenburgga borib, "Yoʻqsillar soʻzi" gaz.da ishlagan. Soʻngra Qozonga qoʻchib borgan va qizgʻin adabiy faoliyat bilan mashgʻul boʻlgan.

Ijodi 1918-yilda boshlangan. U Sharq romantik sheʼriyati anʼanalari ruhida "Azroillar" (1916), "Oʻldirilgan paygʻambar" (1918), "Unutilgan qasam" (1921) singari sheʼrlar, "Yer oʻgʻlonlari" (1922) sheʼriy tragediyasini yozgan. H.T.ning "Sirkida ovuli", "Dovuldan soʻng" (1924), "Mukamay" (1929) dostonlari, "Tong shabadasi" (1928—29) tugallanmagan romani va boshqa asarlarida 20-yillardagi inqilobiy voqealar oʻz aksini topgan. Shoirning "Muhabbat tavbasi" (1927), "Alsu" (1929) dos-tonlari va "Yoʻqolgan goʻzallik" (1928) dramasida yoshlarning maʼnaviy-axloqiy tarbiyasi bilan bogʻliq masalalar koʻtarilgan. Tataristonda jamoalashtirish kampaniyasining oʻtkazilishi mavzusiga bagʻishlangan "Komil" (1930) dramasi oʻz davrida tatar dramaturgiyasining taraqqiyotiga katta taʼsir koʻrsatgan.

H.T. tatar sheʼriyatiga yangi mavzular bilan birga yangi ohanglar olib kirgan, qofiya imkoniyatlarini kengay-tirib, tatar adabiyotini yangi sheʼriy shakllar bilan boyitgan.

H.T. Gʻafur Gʻulom, Gʻayratiy, Amin Umariy, Shokir Sulaymon va boshqa oʻzbek shoirlari bilan ijodiy aloqada boʻlgan. Uning "Kelajakka xatlar" (1931) dostoni va bir necha sheʼrlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hayrabodtepa** — Surxondaryo viloyati, Angor tumanidagi V asrda Termizning shimolida, antik shaharchaning muyulishdagi harbiy inshoot oʻrnida barpo etilgan qadimiy Chagʻoniyon shahar-qalʼa xarobalari. Umumiy maydoni 1,5 gektar.
1949-yilda OʻzSSR FAning Yahyo Gʻulomov boshchiligidagi ekspeditsiyasining Lazar Albaum rahbarlik qilgan Surxondaryo arxeologlar guruhi 12 kun mobaynida Termiz arofidagi antik davrga oid hududlarda arxeologik tekshirishlar olib borishadi. Tekshirishlar natijasida kushon davriga oid Zartepa va Hayrabodtepa shahar turidagi yodgorliklar aniqlanadi.
1953-yil may oyida yodgorlikning ark va shahriston qismlarida arxeologik tekshirish ishlari boshlandi. Tarhi toʻgʻri toʻrtburchaksimon shaklga (150x100 metr) ega boʻlgan manzilgohning atrofida saqlanib qolgan xandaq izlari va koʻhna shaharning janubi-sharqiy qismida atrofi mustahkam himoyalangan ark aniqlanadi.
Tadqiqotlar natijasida bu hududdan miloddan avvalgi III — I asrlardan to milodiy V — VII asrlarga oid bir qancha inshootlari topilgan. Bulardan biri oʻlchami 20x20 metr boʻlgan, hovliga oʻxshash, uzun xonalarga ega keng bino. Binoning eng yaxshi saqlanib qolgan tarafi sharqiy tomoni boʻlib, mutaxassislarning fikriga koʻra, bu joydaga bir xil shakldagi uzun tomonlarga ega boʻlgan xonalar qubbali hujralar boʻlgan.
Oddiy qalʼalarga nisbatan Hayrabodtepaning tuzilishi ancha murakkab va tafovutli boʻlgan. Bu holat esa kelgusidagi Oʻrta Osiyo madrasalari bilan bogʻliq boʻlib, ushbu bogʻliqlik tashqi koʻrinishga emas, balki tasodifiy oʻxshashlikka ega boʻlgan.
Shahar-qalʼadan topilgan Rim imperatori Neron tangasi hudud aholisining nafaqat Oʻrta Osiyo oʻlkalari, balki Rim imperiyasi va Hindiston bilan savdo va madaniy aloqalar olib borganligini koʻrsatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Belenitskiy, Aleksandr*. „Srednevekoviy gorod Sredney Azii" (1973), s. 62. Qaraldi: 2022-yil 11-oktyabr.
2. 1 2 3  Xmelnitskiy 2000, s. 82 harvnb error: no target: CITEREFXmelnitskiy2000 (help)
3. 1 2  *Xoliyarov, Toʻlqinjon*. „Angor vohasining tarixiy geografiyasini oʻrganishda arxeologiya manbalarining oʻrni". *Oʻzbekiston tarixining dolzarb muammolari yosh tadqiqotchilar talqinida* (2013), s. 107. Qaraldi: 2022-yil 11-oktyabr.
4. 1 2  *Nazarov, Xumoyun*. „Shimoliy Baqtriyaning kushon davri koʻhna shaharlarining oʻrganilish tarixidan". *Oʻtmishga nazar №3* (2020), s. 84. Qaraldi: 2022-yil 11-oktyabr.
5. ↑  *Shchetenko, A*. „Raskopki monumentalnogo arxitekturnogo kompleksa Zar-tepe. Drevnyaya Baktriya". *Nauka* (1974), s. 42. Qaraldi: 2022-yil 11-oktyabr.

Adabiyotlar
-----------

* Sergey Xmelnitskiy*. Mejdu Kushanami i Arabami. Arxitektura Sredney Azii V—VIII vv.* (rus tilida). Berlin—Riga: GAMAJUN, 2000 — 288 bet. [*sayt ishlamaydi*]
**Suv bilan isitish** - eng keng tarqalgan isitish tizimi. Turar joylar, jamoat va sanoat binolarini isitishda kullaniladi. Isitiladigan xonalarga issiklik manbai (qaynoq suv) isitish asboblari va quvurlar orqali boradi. S. bilan i. tizimi tarkibiga suv isitkich (qozon, issiklik almashish apparata), isitish asboblari (radiatorlar, konvektorlar, panellar, reyestrlar), suv quvurlari, kengaytirish idishi, suvni ochibyopish va rostlash armaturasi kiradi. Suv isitkich suvni 50—90° gacha isitib beradi. Oddiy qozonlarda suv isitish uchun oʻtin, kumir yoki gaz yoqiladi. Elektr qozonlarda elektr tokidan foydalaniladi. Issiqlik almashish apparatlari tizimiga tarqatiladigan suvni meʼyoriy traga moslashtirib beradi. Isitish asboblari ichida harakatlanadigan qaynoq suv va bugʻ bilan xonalarni isitib beradi. Isitish asboblari va quvurlaridagi issiq suv sovib, yana isitkichga qaytib keladi, qizigan suv kengaytirish idishida kengayadi, natijada quvurlar yorilib ketmaydi.

S. bilan i. tizimida issiq suv harakatining tabiiy va 2 majburiy usullari bor. Suv tabiiy harakatlanadigan tizimda isitkichda qizigan (yengil) suv isitish asboblari hamda suv quvurlarida qisman sovigan (ogʻir) suvning temperaturasi va zichligi farqi hisobiga harakatlanadi (yaʼni uzluksiz aylanib turadi, sirkulyasiyalanadi). Suv qozoni isitish asboblaridan qancha past oʻrnatilsa, tizimda suv shuncha yaxshi aylanadi va xonalar shuncha yaxshi isiydi. Bunday tizim shaxsiy uyjoylarda koʻp qoʻllaniladi. Koʻp qavatli turar joylarda suv majburiy harakatlanadigan (suv nasoslari yordamida aylantiriladigan) tizimdan foydalaniladi. Bunda qozon bilan isitish asboblarini oʻzaro balandpast oʻrnatishning farqi yoʻq.

S. bilan i. tizimlari ikki yoki bir quvurli va oqova boʻlishi mumkin. Bir quvurli sxemada har bir isitish asbobi bitta quvurga (stoyakka) ulanadi. Quvurdan oʻtayotgan suvning bir qismi isitish asbobiga kirib oʻtadi, bir qismi toʻgʻri oʻtib ketaveradi. Ikki quvurli sxemada barcha isitish asboblari ikki quvur (issiq va sovuq suv quvurlari)ga parallel ulanadi. Oqova sxemada suv barcha isitish asboblaridan oʻtadi. Isitish tizimi toʻgʻri ishlashi (havo tiqini paydo boʻlmasligi) uchun undan havo chiqarib yuborilishi kerak. Shu maqsadda tizimdagi har bir isitish asbobiga eng yuqori nuqtaga havo chiqargichlar qoʻyiladi.

Yirik shaharlarda issiq suv isitiladigan obʼyektlarga markazlashtirilgan usulda yetkaziladi. Bunda S. bilan i. tizimi tashki tarmoqqa ulanadi. Agar tashqi tarmoqdagi suv temperaturasi isitishning gigiyenik talablari (kasalxonalar uchun 85°, turar joylar uchun 105°)dan yuqori boʻlsa, issiq suvga sovuq suv aralashtirib yuboriladi (nasos yordamida) (rayemga q.). Yozgi mavsumda isitish asboblari va quvurlar zanglab krlmasligi uchun tizimda suv qoldiriladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sitokimyo** (sito... va kimyo) — sitologiyaning boʻlimi, hujayra tuzilmalarining kimyoviy tarkibi, hujayrada kimyoviy birikmalarning sintezlanishi, taqsimlanishi va faolligini, xujayra funksiyasiga karab ularning oʻzgarishini oʻrganadi. S. sohasidagi tadqiqotlar 19-asrning oʻrtalaridan 20-asr oʻrtalarigacha ayniqsa jadal rivojlangan. S. tadqiqotlari hujayra tarkibiy qismlarining muayyan boʻyoqlar bilan boʻyalishi va, aksincha, boshqa boʻyoqlar taʼsir qilmasligiga asoslangan. Nuklein kislotalarining irsiyatdagi ahamiyatini tushuntirib berilishi, oqsil molekulalari miqdoriy oʻzgarishlarining hujayra funksional faolligiga bogʻliqligi aniqlanishi, hujayra siklini oʻrganish S.ning eng katta yutukdaridir. Immunotsitokimyo, elektron mikroskopik sitokimyo S.ning eng istikbolli sohalari hisoblanadi. Toʻqima strukturalarini S. metodi yordamida oʻrganish gistokimyo deyiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Namadi masjidi hujralari** ushbu o‘quv dargohi haqida faqat bittagina hujjatda maʼlumot bor. Unda qozikalon Mir Badriddin oliy hukmdorga arz qilib, Namadi masjidi hujralarida istiqomat qilgan mulla Sami' uni tark etgani va uning bo‘sh qolgan o‘rniga mulla Nurali ismli ilm tolibi qo‘yilishini maʼlum qiladi. Joy haqi 3 tilla. Namadi masjidi Muhammad Sharif maxdum tuzgan masjidlar ro‘yxatida ham qayd etilgan. Tadqiqotchilar N.Yo‘ldoshev va H.Qurbonov Kalabod dahasida joylashgan shayx Hasan ibn Yusuf ibn Buxoriy as-Sam’oniy Namadpo‘sh qabri haqida maʼlumot bergan. U Buxoro ahlining muqaddas ziyoratgohlaridan biri bo‘lgan ekan. Mazkur shaxs qoraxoniy Arslonxon davrida yashagan va hijriy 509-yili (1115 — 1116) vafot etgan. Balki, u bilan Namadi masjid madrasasi tarixida bog‘liqlik bordir.

Manbalar
--------

1. ↑  Buxoro taʼlim tizimi tarixi. Abdusattor Jumanazar. Toshkent: Akademnashr, 2017. — B. 388.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Madrasa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Sigmaringen qal’asi** — Baden-Vyurttembergdagi Sigmaringen shahridagi qal’a, Hohenzollern-Sigmaringen sulolasining sobiq qarorgohi.

Qal’ada qurol-yarogʻlar toʻplami (oʻrta asrlardan to hozirgi kungacha), zallar va xonalarda yaxshi saqlanib qolgan mebellar, rasmlar, chinni buyumlar mavjud. Qal’a zallari quyidagilardan iborat: *Portugal galereyasi*, *Hubert* *zali, Ajdodlar zali*, *Jozefina* xonalari, *Yashil salon*, *fransuz saloni* (ovqatxona), *Qizil salon* va boshqalar.

Galereya
--------

* asosiy darvozaasosiy darvoza
* portugal galereyasiportugal galereyasi

Maʼlumot
--------

1944-yil avgust oyida Ittifoqchilar va Qarshilik koʻrsatish kuchlarining yaqinlashishi bilan Filipp Pétain va uning Fransiya avtoritar kollaboristlik hukumati, *yaʼni Vichi rejimi* deb nomlanuvchi hokimiyat vakillari nemislar tomonidan Baden-Vyurtembergga, Sigmaringen qal’asiga majburan evakuatsiya qilingan. 1945-yil aprel oyida qal’a ittifoqchi kuchlar tomonidan egallab olingan va Pétain va Vichi hukumati sud uchun Parijga yuborilgan.

Hujjatli Filmlar
----------------

* 2017-yil — Sigmaringen. Oxirgi boshpana/Sigmaringen, le dernier refuge (rej. Serj Moati).

Manbalar
--------

1. ↑  „Л.-Ф. Селин «Из замка в замок» (перевод с французского, СПб.: «Евразия», 1998)". 8-fevral 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-sentabr 2012-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Valter Kaufhold: Schloss *Sigmaringen.* *Die Geschichte der Burg- u. der Schlossherren*. In: *Kunstfuhrer Nr. 580*. Verlag Shnell va Shtayner. Myunxen, 1953-yil
**Henri Kavendish** (Cavendish) (1731.10.10, Nitssa — 1810.24.2, London) — ingliz fizigi va kimyogari. London Qirollik jamiyati aʼzosi (1760-yildan). Kembrij universitetini tugatgan (1753). Hayotining koʻp qismini tanholikda oʻtkazib, butun faoliyatini fanga bagʻishlagan.

Ishlari gazlar kimyosi, elektr, amaliy fizikaga oid. Vodorod gazini toza koʻrinishda olgan (1766), havodagi kislorod miqdorini (1781) va suvning kimyoviy tarkibini aniqlagan (1784) hamda sunʼiy yoʻl bilan suv olish mumkinligini koʻrsatgan. Elektr zaryadlarning oʻzaro taʼsirini oʻrganib, Kulon qonunins avvaldan aytib bergan (1771).

Kavendish fanga elektr sigʻimi tushunchasini kiritgan. Kondensator sigʻimita muhitning taʼsir etishini kashf qilgan, bir necha moddalarning dielektrik singdiruvchanligini aniqlagan. Gravitatsion doimiyni, Yer massasini va uning oʻrtacha zichligini aniqlagan (1798). 1881-yilda Kembrij universiteti qoshidagi fizika laboratoriyasi Kavendish nomiga qoʻyilgan. Keyinchalik bu laboratoriya fizika, biol. va b. fanlar tadqiqotlari boʻyicha jahonning yetakchi ilmiy tadqiqot markaziga aylandi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |