**Merdeka 118,** shuningdek, **Merdeka PNB 118**, **Warisan Merdeka Tower**, **118 Tower** va **KL 118** nomi bilan tanilgan — Malayziyaning Kuala-Lumpur shahridagi 118 qavatli, 678,9 metr balandlikdagi megatall osmonoʻpar bino. Bu dunyodagi ikkinchi eng baland inshoot boʻlib, 634 m (2,080 ft) balandligi bilan Tokio Skytreedan oshib ketdi va dunyodagi ikkinchi eng baland bino hisoblanib kelingan Shanxay minorasidan uzunroq boʻldi. Shanxay minorasi- 632 m.

Binoning nomi *Merdeka* („mustaqillik" degan maʼnoni anglatadi) ikki stadion yaqinida joylashgan: Stadium Merdeka va Stadium Negara. Binoning tepasi 2021-yil noyabrida qurib bitkazilgan.

Bino 2022-yil oʻrtalarida qurib bitkazildi. Malayziya va Janubi-Sharqiy Osiyodagi eng baland bino hisoblanadi. Bu 632 m (2,073 ft) balandlikdagi Shanxay minorasi, 451.9 m (1,483 ft) balandlikdagi Malayziyadagi Petronas egizak minoralari va 461 m (1,512 ft) balandlikdagi Landmark 81 binolarini ham ortda qoldirgan. Bino, shuningdek, Malayziyada birinchi boʻlib butun dunyo boʻylab barqarorlik sertifikatlaridan, jumladan, Energiya va atrof-muhitni loyihalashda yetakchilik (LEED) boʻyicha uch karra platina reytingiga ega boʻldi.

Tarixi
------

Merdeka 118 (butun uchastkaning) rivojlanishi Permodalan Nasional Berhad (PNB) tomonidan moliyalashtirilgan 19 akr maydonni egallagan. Byudjeti 5 milliard RM (1.21 milliard AQSh dollarini tashkil etadi. 2023-yil oʻrtalarida butun qurilish ishlari tugallangandan soʻng minora Malayziyadagi eng baland bino boʻladi. U uch bosqichda qurilishi rejalashtirilgan va 400, 000 kv.m turar-joy, mehmonxona va savdo maydonlaridan iborat boʻlishi rejalashtirilgan.

Bino 100 qavatli ijara maydonlaridan, jumladan, 83 qavatli ofis maydonidan, 12 qavatli mehmonxona xonalaridan, 5 qavatli mehmonxona qarorgohlaridan va Janubi-Sharqiy Osiyodagi eng baland kuzatuv maydonchasi boʻladigan rasadxonadan iborat boʻladi. U ikkita kuzatuv maydonchasiga ega, birinchisi bino ichida, ikkinchisi esa shpil ichida yaʼni chakana savdo biznes markazida (118 Mall). Kuzatuv xonasi toʻrt gektar bogʻlar bilan oʻralgan. Ijaraga olinmaydigan joylar liftlar, dam olish va texnik xizmat koʻrsatish ob’yektlari, shuningdek, 8500 tagacha mashinalar uchun toʻxtash joylaridan iborat. 80 ta ofis maydonidan 60 tasi loyihani ishlab chiquvchisi Permodalan Nasional Berhad (PNB) va uning shoʻba korxonalari uchun ajratilgan.

Hudud
-----

Bino Petaling tepaligida, sobiq Merdeka bogʻi joylashgan yerda joylashgan (keyinchalik ochiq havodagi avtoturargohga aylantirilgan). Bino Petaling koʻchasi, sport maydonchalari, shu jumladan Merdeka stadioni va toʻxtab qolgan Plaza Rakyat loyihasi (Ampang liniyasi boʻylab) kabi diqqatga sazovor joylar yaqinida joylashgan. Merdeka 118 qurilishi tugallangach, Kajang liniyasida (SBK) yangi qurilgan Merdeka MRT stansiyasiga kirish imkoniyati mavjud boʻladi va Belfild tunneli orqali uchta asosiy yoʻl bilan bevosita bogʻlanadi.

Dizayni
-------

 Merdeka 118 1957-yil 31-avgustda Malayziya mustaqilligini eʼlon qilgan va yetti marta „*Merdeka!*" degan hayqiriqlar yangragan.
Bino malayziyalik odamlarning har xil tabiatini bildirish uchun olmos shaklidagi shisha jabhalar aralashmasi bilan yaratilgan. Dizayn Tunku Abdul Rahmonning 1957-yil 31-avgustda Malayziya mustaqilligini eʼlon qilganida „*Merdeka!*" deya choʻzilgan qoʻl ishorasiga oʻxshash va shundan ilhomlanib yaratilgan. Binoning qoplamasi 18 144 panel, 114 000 kvadrat metr oyna va 1600 tonna deraza romlari ekstruziyasidan iborat. Binoda 118 Mall, Grade-A ofislari, mehmonxonalar va turar-joy binolari mavjud. Strukturaviy muhandislar: Leslie E. Robertson Associates va Robert Bird Group, qurilish muhandisi esa Arup. Bino tungi vaqtda 8,4 km jihozlanadi va LED yorugʻlik yordamida yoritiladi.

Qavat rejalari
--------------

Barcha qavat rejalari binoga boʻlgan takliflardan olingan va oʻzgarishi mumkin:

| Qavatlar | Maqsad |
| --- | --- |
| 118 | VIP zali |
| 117 | Mexanik |
| 115 — 116 mln | The View 118 (Skydeck va rasadxona) |
| 114 | Hashamatli restoran |
| 113 | Mexanik |
| 100 — 112 | Park Hyatt Kuala Lumpur (mehmonxona) |
| 99 | Yopiq sport zali, spa va suzish havzasi (mehmonxona) |
| 97 — 98 | Park Hyatt Kuala Lumpur (mehmonxona) |
| 78 — 96 | Yuqori zonadagi ofislar |
| 77 | Mexanik |
| 75 — 76 | Osmon qabulxonasi |
| 43 — 74 | Oʻrta zona ofislari |
| 42 | Mexanik |
| 40-41 | Yuqori qavatlar uchun qabulxona |
| 8 — 39 | Past zonali ofislar PNB shtab-kvartirasi va uning filiallari |
| 6 — 7 | Mexanik |
| 5 | Ofis qabulxonasi |
| 4 | Qabulxona, ofis qabulxonasi, lift qabulxonasi, Merdeka bulvariga chiqish 118 (Jalan stadionidan janubiy foye) |
| 2 — 3 | 118 savdo markaziga yon kirish |
| 1 | Korpus darajasi, savdo lobbi, mehmonxona liftlari (Jalan Hang Jebatning shimoliy foyesi) |
| B1 — B5 | Podvalda avtoturargoh |
|

Balandligi
----------

Merdeka 118 shpil, toj, tom, yuqori qavat, kuzatuv va turar-joy minoralarining balandligi.

| Balandligi haqida maʼlumot | Balandligi |
| --- | --- |
| Arxitektura | 678.9 m (2,227 ft) |
| Uchi | 680.5 m (2,233 ft) |
| Shpal | 160 m (520 ft) |
| Toj | 535 m (1,755 ft) |
| Tom | 518.9 m (1,702 ft) |
| Yuqori qavat | 502.8 m (1,650 ft) |
| Kuzatuv | 502.8 m (1,650 ft) va 566 m (1,857 ft) |
| Merdeka turar-joy minorasi 1 | 230 m (750 ft) |
| Merdeka turar-joy minorasi 2 | 220 m (720 ft) |
| Oakwood Premier turar-joy minorasi | 189 m (620 ft) |

Taraqqiyoti
-----------

 Jalan Hang Jebatdan 2021-yil sentabrida minora poydevorining qurilishi.
Loyiha uchun qoziq va poydevor ishlari Pintaras Geotechnics Sdn Bhd kompaniyasiga topshirilgan. Permodalan Nasional Berhad turli qurilish ishlari uchun oltita guruhni qisqa roʻyxatga kiritdi: Samsung C&T va UEM Group Bhd; IJM Corp Bhd, Norwest Holdings Sdn Bhd va Shimizu Corp; Malaysian Resources Corp Bhd va State Construction Engineering Corp; WCT Bhd va Arabtec Construction MChJ; TSR Capital Bhd va Daewoo Group; Seacera Group Bhd Spaz Sdn Bhd, Sinohydro Corp va Shanghai Construction Group bilan. Ushbu kompaniyalar 2015-yilning 28-yanvariga qadar oʻz takliflarini taqdim etdilar. Finlandiyaning KONE guruhi loyiha uchun 87 ga yaqin lift va eskalatorlarni yetkazib bergan.

2015-yil 23-noyabrda PNB kompaniyasi Janubiy Koreyaning Samsung C&T va UEM Group Berhad qoʻshma korxonasiga 3,4 milliard RM miqdoridagi shartnoma tuzilganini eʼlon qildi. Bundan tashqari, 2017-yil 9-noyabrda PNB oʻz loyihasi uchun 15 yillik muddatga Merdeka Asean Green SRI Sukuk orqali yashil sukuk orqali RM2 milliardgacha mablagʻ toʻplashni rejalashtirdi. Sukuk minoraning bir qismini tashkil etuvchi 83 qavatli ofis maydonining rivojlanishini qamrab oldi. Bu Malayziya Qimmatli qogʻozlar komissiyasi tomonidan ishga tushirilgan Asean Yashil obligatsiyalari standartlarini birinchi qabul qiluvchisi boʻlib, PNBning loyihani barqaror va ekologik toza loyiha sifatida rivojlantirish majburiyatini tasdiqlaydi.

2018-yil 27-fevralda Park Hyatt Merdeka 118-da mehmonxona ochishi eʼlon qilindi. Park Hyatt Kuala Lumpur binoning eng yuqori 17 qavatini egallaydi; U 232 ta xonadon, jumladan, 28 ta lyuks va 30 xonadondan iborat boʻlishi rejalashtirilgan.

Qurilish 2020-yil 18-martda Malayziyada mamlakatdagi COVID-19 pandemiyasi sabab boʻlgan Harakatni nazorat qilish buyrugʻi tufayli toʻxtatildi, biroq ishlar 2020-yil may oyi oʻrtalarida qayta tiklandi. 2020-yil avgust oyi boshida binoning beton yadrosi 118 qavatga yetib, Janubi-Sharqiy Osiyodagi eng baland bino sifatida Vincom Landmark 81 dan oshib ketdi. 2020-yil 25-oktabrda PNB prezidenti Ahmad Zulqarnayn Onn 1 va 2-bosqichlar 2022-yilning 3-choragida yakunlanishi kutilayotganini eʼlon qildi. 3-bosqich 2024- yoki 2025-yillarda yakunlanishi kutilmoqda. Qurilish hozirda minoraga qaratilgan 1-bosqichda.

2021-yil 8-iyun holatiga koʻra, minoraning 81 % i yakunlandi, 108-qavatda shisha jabhani oʻrnatish ishlari davom etmoqda va chakana podium bilan birga 50 % yigʻilgan shpil bilan 118-darajaga muvaffaqiyatli erishdi. Turner International ushbu murakkab rivojlanish uchun Loyiha boshqaruvi boʻyicha maslahatchi rolini oʻynagan. Minora 2021-yil noyabrida qurib bitkazilgan.

Tanqidlar
---------

Koʻpgina malayziyaliklar ushbu loyihani tanqid qilib, bu loyihani keraksiz va „davlat mablagʻlarini" isrof qilish, Malayziya hukumatining davlat korxonasi Permodalan Nasional Berhad (PNB) tomonidan moliyalashtirilganligini qoʻshimcha qilishgan. Taʼkidlanishicha, RM5 milliarddan ortiq mablagʻ mamlakatda tobora yomonlashib borayotgan taʼlim va sogʻliqni saqlash kabi boshqa amaliy maqsadlarga sarflanishi mumkin edi. Tanqidga javoban, 1MDB mojarosiga bevosita aloqador boʻlgan sobiq bosh vazir Najib Razak, loyiha isrof emasligini va „iqtisodiy imkoniyatlar" yaratish orqali „koʻproq foyda keltirishini" daʼvo qilgan.

Transport
---------

 MRT Kajang liniyasidagi maxsus stansiya orqali kelajakda bogʻlangan ulanish
Binoga Jalan Hang Jebat boʻylab joylashgan Kajang liniyasining Merdeka MRT stantsiyasi xizmat koʻrsatadi. 

Bundan tashqari, ishlab chiqilayotgan uchastkaning parki orqali ulangan Maharajalela monoray stansiyasidan ham kirish mumkin boʻladi. 

Hang Tuah stansiyasi ham Ampang liniyasiga, ham KL monorayga xizmat koʻrsatib, janubi-sharqda 600 metrlik piyoda masafadan soʻng binoga yetish mumkin.

Galereya
--------

* Fond ishlari, 2016-yilFond ishlari, 2016-yil
* 2018-yil dekabr2018-yil dekabr
* 2019-yil iyul2019-yil iyul
* 2019-yil noyabr2019-yil noyabr
* 2020-yil fevral2020-yil fevral
* 2020-yil iyul2020-yil iyul
* 2021-yil sentyabr2021-yil sentyabr
* Minoraning tungi koʻrinishi. 2021-yil oktyabrMinoraning tungi koʻrinishi. 2021-yil oktyabr
* Jalan Hang Jebatdan Kuala-Lumpur shahar markaziga qaraydigan oʻrtadagi shisha lift koʻrinishi.Jalan Hang Jebatdan Kuala-Lumpur shahar markaziga qaraydigan oʻrtadagi shisha lift koʻrinishi.
* 2021-yil noyabri, sharqdan deyarli tugallangan shpilning oqshomida telefoto suratga olingan2021-yil noyabri, sharqdan deyarli tugallangan shpilning oqshomida telefoto suratga olingan
* Kuala-Lumpur minorasidan koʻrinishi, bulutlar bilan oʻralgan, 2022-yil fevral.Kuala-Lumpur minorasidan koʻrinishi, bulutlar bilan oʻralgan, 2022-yil fevral.
* 2022-yil iyun. Changkat Bukit Bintangdan koʻrilgan.2022-yil iyun. Changkat Bukit Bintangdan koʻrilgan.
* Olis fonda baland Merdeka 118, Bandar Sunwaydagi baland turar-joy binosidan koʻrinib turibdi. Exchange 106 va Menara Telekom ham koʻrinadi. Surat 2022-yil avgust oyida olingan.Olis fonda baland Merdeka 118, Bandar Sunwaydagi baland turar-joy binosidan koʻrinib turibdi. Exchange 106 va Menara Telekom ham koʻrinadi. Surat 2022-yil avgust oyida olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Merdeka 118 tower on track for completion late 2022". The Malaysia's Reserve (30-noyabr 2021-yil). Qaraldi: 30-noyabr 2021-yil.[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  „Merdeka118 on LinkedIn: #CelebrateAchievements #LifeAtMerdeka118 #Merdeka118" (en). *www.linkedin.com*. Qaraldi: 6-avgust 2022-yil.
3. ↑  „Merdeka118 on LinkedIn: #CelebrateAchievements #LifeAtMerdeka118 #Merdeka118" (en). *www.linkedin.com*. Qaraldi: 6-avgust 2022-yil.
4. ↑  „Merdeka 118: Touch the sky from mid-2023 at world's second tallest tower right here in KL" (5-avgust 2022-yil).
5. ↑  *Rani, Nur Amirah Abd*. „Merdeka 118 mercu tanda integrasi masa depan" (ms). Berita Harian (3-sentabr 2021-yil). Qaraldi: 1-dekabr 2021-yil.
6. ↑  *Ngui, Yantoultra*. „Malaysia completes Merdeka Tower cone". Bloomberg News (30-noyabr 2021-yil). Qaraldi: 1-dekabr 2021-yil.
7. 1 2  *Rahim, Rahimy*. „PM: Completion of Merdeka 118 tower spire, the world's second-tallest building, a 'proud moment'". *The Star* (30-noyabr 2021-yil). Qaraldi: 30-noyabr 2021-yil.
8. 1 2  PM: 118-storey Warisan Merdeka to generate economic opportunities for all.
9. ↑  „End-to-End BIM Improves Project Design of 2nd Tallest Building in the World Under Construction in Malaysia" (en-US). *gwprime* (2-noyabr 2020-yil). Qaraldi: 1-mart 2022-yil.
10. 1 2  RM5bil Warisan Merdeka will be country’s new landmark.
11. ↑  „Merdeka 118 Tower set to open mid-2023". *The Star* (5-avgust 2022-yil). Qaraldi: 5-avgust 2022-yil.
12. ↑  „Malaysia Chronicle | A place to speak up on Politics, Business, Social" (30-sentabr 2020-yil).
13. ↑  „Amenities : Merdeka 118". *Merdeka 118*. Qaraldi: 13-sentabr 2021-yil.
14. ↑  „Malaysia to Get New Iconic Landmark KL118". *www.kl118.com.my* (18-mart 2016-yil). 18-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi.
15. ↑  „New PNB skyscraper to meet the demand for space - Daily Express Newspaper Online, Sabah, Malaysia.". *dailyexpress.com.my* (13-yanvar 2015-yil).
16. ↑  „Malaysia Chronicle | A place to speak up on Politics, Business, Social" (30-sentabr 2020-yil).
17. ↑  „Underground jewels for the Klang Valley MRT - Features - The Star Online". *thestar.com.my* (4-mart 2015-yil).
18. ↑  „This unconventional 'kampung' is Kuala Lumpur's next property hot spot". *The Edge Markets* (20-dekabr 2019-yil). Qaraldi: 14-oktabr 2021-yil.
19. ↑  „Set to be one of the world's tallest buildings in 2022" (en). *www.arup.com*. Qaraldi: 14-yanvar 2022-yil.
20. ↑  Skyscraper Center „KL118 Tower - The Skyscraper Center". *skyscrapercenter.com*.
21. ↑  „A spectacular blend of the historic and contemporary in the heart of Kuala Lumpur with approximately one million sq ft of retail opportunities.". *118 Mall*. Qaraldi: 8-sentabr 2021-yil.
22. ↑  „Menara Merdeka 118, Bangunan kedua tertinggi Dunia selepas Burj Khalifa? In faktanya…" (en-US). *Sinar Plus* (2-sentabr 2020-yil). Qaraldi: 3-oktabr 2021-yil.
23. ↑  „Technical : Merdeka 118 building". *www.merdeka118.com*.
24. ↑  „Pintaras shares up after bagging RM74mil Warisan Merdeka job - Business News - The Star Online". *thestar.com.my* (13-mart 2014-yil).
25. ↑  „Pintaras wins RM74m PNB Warisan Merdeka tower contract". 7-iyun 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyun 2014-yil.
26. ↑  *Sharen.* „Six in the running". *NST Online* (5-dekabr 2014-yil). Qaraldi: 22-sentabr 2015-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
27. ↑  „Malaysia Chronicle | A place to speak up on Politics, Business, Social" (30-sentabr 2020-yil).
28. ↑  *Joakim Persson*. „PAnother big KONE order in Malaysia". ScanAsia.com (11-oktabr 2015-yil). Qaraldi: 30-noyabr 2015-yil.
29. ↑  *Zainul, Intan Farhana*. „PNB confirms RM3.4b Menara KL118 contract awarded". *The Star* (23-noyabr 2015-yil). Qaraldi: 23-noyabr 2015-yil.
30. ↑  „PNB to raise RM2b via green sukuk to fund Merdeka 118 Tower". *The Edge Markets* (9-noyabr 2017-yil). Qaraldi: 30-dekabr 2020-yil.
31. ↑  „Park Hyatt to take up residence at PNB 118".
32. ↑  „Construction of PNB's Merdeka 118 tower reaches 111 floors". *The Star* (4-may 2020-yil). Qaraldi: 8-may 2020-yil.
33. ↑  „Merdeka 118 project back on track after MCO". *New Straits Times* (26-oktabr 2020-yil). Qaraldi: 25-oktabr 2020-yil.
34. ↑  „Merdeka 118 tower safely tops out".
35. ↑
36. 1 2  *Chen.* „This Country Is Building the World's Second-Tallest Skyscraper. But Citizens Aren't Thrilled." (en). *www.vice.com* (2-dekabr 2021-yil). Qaraldi: 31-dekabr 2021-yil.