**Vladimir Yefimovich Klimovskix** (ruscha: *Владимир Ефимович Климовских*; 1885-yil – 1941-yil, 27-iyul, Qoʻqon, Rossiya imperiyasi) — 1941 yil iyun oyida Sovet Ittifoqiga Germaniya bosqinining dastlabki bosqichida (Barbarossa operatsiyasi) armiya generali Dmitriy Pavlov boshchiligidagi G'arbiy maxsus harbiy okrug va G'arbiy frontning shtab boshlig'i bo'lgan sovet generali. Bialystok-Minsk jangidagi magʻlibiyatdan so'ng, Klimovskix, general Pavlov va butun front shtabi ( ofitser Ivan Boldin bundan mustasno) Moskvaga chaqirilib, harbiy qobiliyatsizlikda ayblanib, iyul oyida qatl etildi.

Yoshlik davri va birinchi jahon urushi
--------------------------------------

Klimovskix 1895-yil 27-mayda Qo‘qonda tugʻilgan. Klimovskix 1912 yilda Toshkentdagi Realschuleni tamomlagach, Moskvada joylashgan Possiya imperiyasining Alekseyev nomidagi harbiy maktabiga o‘qishga kiradi va uni 1914 yilda tugatadi. U 3-Sibir qurolli boʻlinmasining 11-polkiga tayinlangan va 1918 yil fevral oyida u tarqatib yuborilgunga qadar bu polkda xizmat qilgan. Klimovskix Birinchi jahon urushida shimoliy frontda jang qilgan. U yerda batalyon komandiridan pastroq lavozimlarda xizmat qilgan. Fevral inqilobidan keyin u polk qo'mitasi a'zosi va batalyon komandiri etib tayinlandi. Klimovskix imperator armiyasidagi xizmatini kapitan unvoni bilan tugatdi; 1918 yil boshida u o'z polki bilan Kiyev yaqinida Ukraina Markaziy brigadasi qo'shinlariga qarshi jang qildi.

Rossiya fuqarolar urushi
------------------------

Klimovskix 1918 yil iyun oyida Qizil Armiya safiga qo'shildi va bosh shtab akademiyasiga o'qishga kirdi. Akademiyaning Qozonga evakuatsiya qilinishi, uning guruhi va talabalar jamoasining bir qismi Oq harakatga o'tishi sababli u o'qiy olmadi. Klimovskix Rossiya fuqarolar urushida qatnashgan. 1918 yil avgustdan Sharqiy frontda 5-boʻlinma shtab boshlig'ining yordamchisi bo'lib xizmat qilgan. Keyinchalik u 3-boʻlinma shtabida operatsiya bo'limi boshlig'i bo'lib xizmat qildi va 1919 yil mart-aprel oylari orasida 27-oʻqchi boʻlinmasida shtab boshlig'i vazifasini bajaruvchi edi. Klimovskix Oq harakatning sharqdagi mag'lubiyatidan keyin G'arbiy frontga o'tkazildi va 1920 yil aprel-may oylarida 16-armiya shtabida operatsiya bo'limi boshlig'i, 57-o'qchilar boʻlinmasi shtab boshlig'i va Mozir kuchlari guruhi shtab boshlig'i sifatida Polsha-Sovet urushida jang qildi.

Urushlar orasidagi davr va ikkinchi jahon urushi
------------------------------------------------

Fuqarolar urushidan keyin u piyodalar boʻlinmasi shtab boshlig'i, bo'lim boshlig'i, harbiy okruglar shtab boshlig'ining yordamchisi bo'lgan. 1932 yil dekabrdan 1936 yil iyungacha u Frunze nomidagi harbiy akademiyaning professor-o'qituvchilari lavozimida ishlagan. 1935 yilda unga brigada komandiri unvoni berildi. 1936 yil iyuldan u armiya inspektori yordamchisi, so'ngra 1938 yil fevral oyida Bosh shtab Harbiy akademiyasida katta o'qituvchi bo'lib ishlagan. 1939 yil sentyabr oyida u shtab boshlig'ining o'rinbosari etib tayinlandi, so'ngra 1940 yil iyulidan G'arbiy maxsus harbiy okrugi shtab boshlig'i lavozimida ishladi.

Sharqiy frontda urush boshlanishi bilan u armiya generali Dmitriy Pavlov boshchiligidagi G'arbiy frontning shtab boshlig'i etib tayinlandi. 1941-yil 22-iyundan 3-iyulgacha Bialystok-Minsk jangida qoʻmondonlik qilgan. 1941-yil 8-iyulda qoʻmondonlikdan boʻshatilgan va harakatsizlikda va qoʻshinlar ustidan nazoratning qulashida ayblangan. 1941-yil 22-iyulda SSSR Oliy sudi Harbiy kollegiyasi tomonidan oʻlim jazosiga hukm qilingan.Hukm 1941-yil 27-iyulda "Kommunarka" poligonida oʻqilgan. 1957 yilda vafotidan keyin reabilitatsiya qilindi.

Mukofotlari
-----------

Rossiya imperiyasi

|  |  |
| --- | --- |
|  | 4-darajali Muqaddas Vladimir ordeni |
|  | „Jasorat uchun" 4-darajali Sankt-Anne Ordeni. |
|

Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi

|  |  |
| --- | --- |
|  | Qizil Bayroq ordeni (22-Fevral, 1938-yil) |
|  | „SSSR Qurolli Kuchlariga 20 yil" yubiley medali (1938-yil) |
|

Adabiyotlar
-----------

* Cherushev, Nikolai Semyonovich; Cherushev, Yury Nikolaevich*. Расстрелянная элита РККА (командармы 1-го и 2-го рангов, комкоры, комдивы и им равные): 1937–1941. Биографический словарь.* (ru). Moscow: Kuchkovo Pole, 2012. ISBN 9785995002178.
* Lazarev, Sergey*. Социокультурный состав советской военной элиты 1931—1938 гг. и её оценки в прессе русского зарубежья.*, Voronezh, 2012. ISBN 9785421801023. OCLC 884954922.

Manbalar
--------

1. 1 2  Cherushev & Cherushev 2012, ss. 457–458.
2. ↑  „Климовских Владимир Ефимович". Qaraldi: 22-iyul 2022-yil.