recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Yahyo Gʻulomovich Gʻulomov** (1908.1.5 — Toshkent — 1977.10.1) — tarixchi - arxeolog olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1966), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1958), tarix fanlari doktori (1950), professor (1955). Toshkentdagi Oʻzbekiston erlar bilim yurti (inpros)ni (1926), samarqanddagi Oʻzbekiston Ped. akademiyasini (1930) tugatgan. Toshkent ped. texnikumida oʻqituvchi (1931 — 32). Ilmiy faoliyati 1933-yildan boshlangan. Oʻzbekistonning qad. va sanʼat yodgorliklarini muhofaza qilish komiteti (Uzkomstaris)da ilmiy xodim, ilmiy kotib (1933— 40). SSSR Fanlar akademiyasining Oʻzbekiston filiali, Tarix, til va adabiyot instituti arxeologiya boʻlimi mudiri (1940—43). 1943-yildan Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Tarix va arxeologiya instituti qad. va oʻrta asrlar tarixi boʻlimi mudiri, ayni vaqtda institut direktori vazifasini bajaruvchi (1956— 59). Shuningdek, u Toshkent pedagogika institutida "Oʻzbekiston tarixi va arxeologiyasi"dan maxsus maʼruzalar oʻqigan, 1936-yildan bir necha arxeologik ekspeditsiyalar (Toshkent, Buxoro, Samarqand, Fargʻona va b.) ga rahbarlik qilgan. 1938 — 50 yillarda xorazm arxeologiya etnografiya ekspeditsiya boshligʻining oʻrinbosari sifatida qatnashib, Xorazmning sugʻorilish, dehqonchilik va shahar madaniyatining shakllanishi hamda rivojlanish tarixi boʻyicha ilmiy tadqiqot ishlari olib borgan. Gʻ. Oʻzbekistonda tarix va arxeologiya sohalari boʻyicha oʻziga xos baynalmilal ilmiy maktab yaratgan. Uning Zarafshon va Fargʻona vodiylarida, shuningdek, Toshkent vohasida olib borgan ilmiy tadqiqotlari Oʻzbekistonda, tosh, eneolit va jez davri, uning moddiy-madaniyat yodgorliklarini oʻrganishga katta hissa boʻldi. U, ayniqsa, Toshkent tarixi va uning yodgorliklarini tadqiq etishga alohida ahamiyat bergan. Toshkent kanali boʻylab, Toʻytepada maxsus arxeologik tadqiqotlar oʻtkazgan. 1966-yildagi Toshkent zilzilasi oqibatlarini tugatish boʻyicha shaharda boshlangan ulkan qurilishlar munosabati bilan Toshkentning arxeologik obidalarini qayd etish va oʻrganish maqsadida maxsus Toshkent arxeologiya ekspeditsiyasini tashkil etgan. "Xiva shahrining yodgorliklari" (rus tilida, 1941-yil), "Quyi Zarafshon vodiysida ibtidoiy madaniyat va sugʻorma dehqonchilikning paydo boʻlishi" (rus tilida) kabi asarlar yozgan. "Oʻzbekiston tarixi" (4 j.li), "Samarqand tarixi" (2 j.li), "Buxoro tarixi"ning asosiy mualliflaridan. Vafotidan soʻng "Buyuk xizmatlari uchun" ordeni bilan mukofotlangan (2002). Respublikada Gʻ. xotirasiga bagʻishlangan "Akademik Ya. Gʻulomov oʻqishlari"ni oʻtkazish ilmiy anʼanaga aylangan. Toshkentdagi koʻchalardan biri hamda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Arxeologiya institutiga Gʻ. nomi qoʻyilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Xorazmning sugʻorish tarixi, qadimgi zamonlardan hozirgacha, T. 1959; Istoriya orosheniya Xorezma s drevneyshix vremen do nashix dney, M, 1957.
2. ↑  Yahyo Gʻulomovich Gʻulomov. T. 1979; Muhammadjonov A. Yahyo Gʻulomovni xotirlab (Oʻquvchilarga ustozim haqida). T. 2000.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Eevee** (yap.イーブイ*Ībui* , inglizcha *Eevee*) — Nintendo va Game Freak kompaniyalariga tegishli Pokemon oʻyinlari, manga va anime seriyasidagi Pokemon jonzoti. Eevee Ken Sugimori tomonidan yaratilgan va birinchi boʻlib *Pokémon Red* va *Blue* oʻyinlarida paydo boʻlgan, keyinroq turli xil tovarlar, spin-offlar, franchayzaning animatsion va bosma variantlari tarqalgan. Bu Nintendo Switchga tegishli *Pokémon Letʼs Go Eevee* oʻyinidagi birinchi Pokemon hisoblanadi. Hayvon turi（mushuksimonlar).

Reaksiyalari va idrok
---------------------

Eeveega asosan iliq fikrlar bildirildi. GamesRadar muharriri uni eng yoqimli Pokemonlardan biri deb daʼvo qildi va keyingi maqolada sayt uning mashhurligini taʼkidladi. IGN uni „oʻyindagi eng sirli, gʻayrioddiy, gʻalati va moslashuvchan jonzot" deb atadi. Pokemon of the Day Chick, shuningdek, Evee hatto kuchukchadan ham yoqimliroq ekanligini va uning evolyutsiyasi yoqimli boʻlsa ham juda kuchli ekanligini taʼkidladi. Sayt taʼkidlaganidek, boshqa rivojlanmagan oddiy turdagi Pokemonlarga qaraganda, Eevee unchalik yomon emas, ammo u rivojlangan shakllaridan ancha zaifroq. The Pokémon Company ofislarida Eevee eng mashhur Pokemonlardan biri hisoblanadi.

Evolyutsiyasi
-------------

Ayni paytda Eevee 8 ta Pokemonga aylanishi mumkin. Birinchi uchta Pokemon, Vaporeon, Jolteon va Flareonda Eevee suv, elektr va olov toshlari bilan rivojlanadi. Evee kunduzi Espeonga, kechasi esa doʻstlikni kuchaytirganda Umbreonga aylanadi. Agar Eevee moxli tosh yaqinida bir darajaga koʻtarilsa, u Leafeonga, muzli tosh yaqinida Glaceonga aylanadi. Va nihoyat, agar siz Evee bilan yaxshi munosabatda boʻlsangiz va u kamida bitta sehrli hujumni bilsa, u Silveonga aylanadi. Muxlislar Eeveening barcha evolyutsiyalarini „Eeveelutions" deb atashga odatlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Interview - Pokémon Interview with J.C. Smith".  Nintendo World Report (31-may 2010-yil). 30-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-noyabr 2010-yil.
**Polimiksinlar** sporalar hosil qiladigan tuproq bakteriyalaridan olinadi. Kimyoviy jihatdan polipeptidazalardan iborat.

Taʼsiri
-------

Asosan grammanfiy mikroorganizmlarga — ichak tayoqchasi, koʻk yiringli tayoqcha, shigella, salmonellalarga, tif, paratif, brutselloz paydo qiluvchi mikroorganizmlarga qarshi taʼsir koʻrsatadi. Polimiksinlar mikroorganizmlaming protoplazmatik membranalarini jarohatlab, bakteritsid taʼsir koʻrsatadi. Polimiksin ham boʻlinib turgan, ham tinch holatdagi mikroorganizmlarga qarshi taʼsir koʻrsatadi. Grammanfiy mikroorganizmlar polimiksinga nisbatan chidamli, chunki ular yuzasida polimiksinlaming joylashishiga toʻsiqinlik qiluvchi magniy ribonukleat mavjud. Polimiksinlar mikroblar hujayrasidagi sitoplazmatik membrananing asosiy faoliyati — fermentativ faoliyatini falajlaydi. Polimiksin hujayralardan tashqarida joylashgan mikroorganizmlarga  qarshi taʼsir koʻrsatadi.

Qoʻllanilishi
-------------

Amaliyotda polimiksin M va polimiksin B qoʻllanadi. Polimiksin M sulfat ogʻiz orqali va mahalliy malham shaklida qoʻllanadi. Neyrotoksik hamda nefrotoksik taʼsiri boʻlgani uchun polimiksin parenteral yoʻllar orqali yuborilmaydi. Modda ogʻiz orqali yuborilganda meʼda-ichakdan deyarli soʻrilmaydi, shu yerdagi mikroorganizmlarga bevosita qarshi taʼsir koʻrsatadi. Yangi tugʻilgan va hayotining birinchi oylaridagi chaqaloqlarda polimiksin meʼda-ichakdan qonga soʻrilishi mumkin. Polimiksin grammusbat mikroorganizmlar chaqiradigan meʼda-ichak kasalliklarida — kolit, enterokolit, gastroenterokolitlarda, oʻtkir va surunkali dizenteriyada, boshqa antibiotiklar taʼsir etmaganda, grammanfiy mikroorganizmlar tufayli kelib chiqqan yaralar, kuygan joyga infeksiya tushganda ham qoʻllanadi. Enteral va mahalliy qoʻllanganda salbiy taʼsirlar kam kuzatiladi, taʼsirlovchi xususiyati boʻlgani uchun dispeptik holat paydo boʻlishi mumkin. Polimiksinni buyrak kasalliklarida qoʻllash man etiladi.

Polimiksin M sulfat
-------------------

Polimiksin M sulfat taʼsirida grammanfiy bakteriyalar sezgir boʻlib ayrim bakteriyalarning turgʻunligi astra-sekin namoyon boʻladi. preparat mahalliy va enteral usul bilan tanaga yuborish boʻyicha buyuriladi. Parenteral usulda qoʻllash juda kuchli neyro va nefrotoksik taʼsir koʻrsatishi mumkin, shu sababli enteral usulda ichak kasalliklarida, jarrohlik amaliyoti oldidan qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. 1 2  Azizova*. Polimiksinlar*, 2, Toshkent: Yangi asr avlodi, 2006 — 452 bet. ISBN 978-9943-08-025-6.
2. ↑  Odilov*. Polimiksinlar*. Toshkent: Ilm ziyo, 2007-yil — 256-258 bet. ISBN 978-9943-303-56-0.
**Varvarizmlar** (yun. barbaros — aynan ajnabiy) — maʼlum bir tilga chet tillardan kirib kelgan, tilda toʻla oʻzlashmay, yotligi bilinib turadigan soʻz va iboralar. V. asosan soʻzlashuv uslubiga xos, tilning adabiy meʼyorini buzadi va uning asosiy lugʻat tarkibiga kirmaydi. V.dan baʼzan badiiy adabiyotda mahalliy muhitni berish, obrazlarni xoslashtirishda foydalaniladi. Mas. V. iyemni ("Xanka", "Tanka"), pulni ("koʻkidan" bormi — dollar bormi), lavozim va shaxsni ("mer", "shef", "bos", "baron") va h.k.ni anglatadi, shuningdek mazax kilishda foydalaniladi. Oʻzbek tili dav-lat tili maqomini olgach, turli tillar-dan, ayniqsa rus tilidan kirgan V.dan ("madam", "bratan", "zemlyak", "paxan", "dedulya" va b.) oʻzbek soʻzlashuv tili faol tozalana boshladi.undan tashqari bunga misol qilib boshqa soʻzlarni ham aytish mumkin.misol uchun,vashshe koʻp, uje va boshqalar.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Chumchuqli** — Oʻzbekiston Respublikasining Samarqand viloyatiga qarashli qishloq. Urgut tumani tarkibiga kiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  Joy nomlari taʼbiri lugʻati

|  |  |
| --- | --- |
| Manzili: | Maxmud Tarobiy ko‘chasi |
| Telefon raqami: | 90 212-13-53 |
| Geografik joylashuvi: | Chegara hududida |

**Chumchuqli qishlog'i (MFY) tarixi**

***1***.    ***Axoli soni – 5276 ta***

***2.    Milliy tarkibi – Tojiklar 1 ta***

***3.***    ***MFY ni tashkil topgan yili 1996***

**Mahalla nomi va tavsifi :** Chumchuqli mahallasi Urgut tumanining Sharqiy qismida joylashgan bo‘lib Ota bobolarimiz yozib qoldirishicha qishloqning paydo bo‘lganligi 300 yillik tarixga ega. Dastlab axolimiz Urgutning hozirgi So‘fiyon mahallasida joylashgan keyinchalik dehqonchilik ishlari bilan shug‘ullanish maqsadida "Qushqo‘nmas" degan joyga ko‘chib kelishgan. Bu yer  salqin va daraxtlari ko‘p bo‘lgan. Kechga tomon uyga qaytishgach otalari so‘rashgan. Tushlikda chorva mollarini qayerda suv ichib soyalashishini surishtirishgan. Shundan so‘ng bolalar yuqoridagi manzildagi Chashmani, "Chinchiqdi" deb Chumchuqli nomi berilgan.

Mahalla ziyolilari va faollari 139 ta – 15 ta, Jumladan: ***Imomova Malik*** sobiq j/x raisi, xoji. 

***G'ayrat Qurbonov*** - Mahalla faoli, tashabbuskor.

***Raxmonov Hamdam*** – sobiq maktab direktori.

***Yo‘ldoshev Ergash***  - Nuroniylar bo‘yicha MFYda muovin.

***Ibragimov Nizom*** - "Yoqub Ohun" Jome Masjidi Imom xatibi.

Mahalla chegara hududlar: sharqdan Chep MFY,shimoldan Mirzabog‘lon-Chep ,janubdan Mo‘minobod MFY , g‘arbdan  Jarqishloq  MFY.

MFY dan ko‘chalar: 7ta Turkiston, Ko‘k to‘nli ota, Dashtobod, M.Tarobiy, Ravot, Otchopar, Quruq soy, Ijtimoiy soxa obektlari Maktab 1 ta, Masjid   1 ta, Qabriston  2 ta, Bog‘cha  1 ta, Do‘konlar  14 ta, Maktabda o‘quvchilar soni  1156 ta,O‘qituvchilar 78 ta,

MFY da ishlagan raislar: Imomov Malik – 1942 yil tug‘ulgan. Rais bo‘lib 1996-99 yillarda ishlagan. Yo‘ldoshev Ergash  1956 yil, Xojiyev Nurali 2005-2010 yillar, Abdullayev Latif  2010-2016 yillar, Xojiyev Begali  1979 yil tug‘ulgan. 2016-2022 yillarda maxalla raisi bo'lib ishlagan, hozirda MFY raisi Shokir Imomov.

|  |  |
| --- | --- |
| Oʻzbekiston bayrogʻi va xaritasi | *Oʻzbekiston haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Edwin Hubble** (oʻqilishi: *Edvin Pauell*; 1889.20.11, Marshfild, Missuri shtati – 1953.28.9, SanMarino, Kaliforniya shtati) – amerikalik astronom, AQSH Milliy Fanlar akademiyasi aʼzosi (1927-yildan). Yerk rasadxonasi (Chikago) (1914—17) va Maunt-Vilson rasadxonasida (1919) ishlagan. Asosiy ilmiy ishlari galaktikalarni, Koinotning uzluksiz kengayish xususiyatini oʻrganishga oid. Koinotda kuzatiladigan tumanliklarni ikki guruhga, yaʼni bizning Galaktikamiz (gazchangdan tashkil topgan) ga kiruvchi va Galaktikamizdan tashqarida joylashgan galaktikalarga ajratdi (1922). 1924—26 yillarda bizga yaqin boʻlgan boshqa galaktik tumanliklar tabiati bizning Galaktikamizga oʻxshash va yulduzlardan tashkil topganini koʻrsatib berdi. Bu bilan Koinotda Galaktikamizga oʻxshash yulduz sistemalari mavjudligini isbotlagan. Yaqin galaktikalarda bir nechta sefeid, sharsimon va gaz tumanliklari, qizil va zangori utagigantlarni ochgan. Galaktikalararo masofa bilan ularning nuriy tezliklari orasida kosmologik bogʻlanishni anikdagan (1929) (qarang Kosmologiya, Xabbl qonuni).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Salavat Yoʻloy oʻgʻli** (boshqirdcha: *Салауат Юлай улы*, 1752.5.6, Takay qishlogʻi, hozirgi Boshqirdiston Respublikasi, Salavat rayoni — 1800.26.9, Rogervik, hozirgi Paldiski sh. Estoniya) — boshqird xalqining milliy qahramoni, badihagoʻy shoir. Dehqonlar urushi qatnashchisi (1773—75). Ye. Pugachov safdoshi. Volost oqsoqolining oʻgʻli. 1773-yilning kuzida Pugachovga qarshi kurashga yuborilgan. Pekin, SYU. 2 minglik otryadi bilan qoʻzgʻolonchilarga qoʻshilgan. Oʻzini iqtidorli tashkilotchi va capkarda ekanligini namoyon qilgan. 1773-yilning oxirida Boshqirdistonning shim.sharqida 10 minglik otryad toʻplab Krasnoufimsk va Kungur rayonlarida qator muvaffaqiyatli janglar oʻtkazgan. 1774-yil noyabda asir olingan. 1775-yil sentabrda otasi (dehqonlar urushi qatnashchisi) bilan birgalikda Boltiqboʻyidagi Rogervik qalʼasiga umrbod katorgaga hukm qilingan. S.Yu. poeziyasi boshqird ogʻzaki sheʼriyatining eng yaxshi namunalaridan sanaladi. Boshqirdistondagi rayon, shaharga nomi berilgan va Davlat mukofoti taʼsis etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xoʻja amin maqbarasi**, Xoʻjamning qabri — Namangandagi meʼmoriy yodgorlik (18-asr). Shayx Xovandi Tohur avlodlaridan boʻlgan, Toshkentdan Namanganga kelib oʻrnashib qolgan Iminxoʻja Eshon qaynotasi Ibroximxoʻja qabrining odd tarafiga, pishiq gʻishtdan qabrdan jan. roqda maqbara qurdirgan. Maqbara 11—12-asrlar meʼmorligi anʼanalari asosida qurilgan boʻlib, gʻishtlar orasi ganch qorishmasi bilan toʻldirib tekislangan. Qabr ustiga toʻgʻri toʻrtburchakli sagʻana qoʻyilgan. Maqbara (9x12 m) peshtoqgumbazli; peshtoq va uning ikki yonidagi guldastalari oʻzaro mutanosib hamda oʻyma girih naqshlar bilan nafis bezatilgan; gʻishtga xomligida oʻyma naqshlar ishlanib, soʻng xumdonda qizdirilgan. Peshtogʻining ravogʻi oʻyma bezakli ustunlar — guldastalarga tayangan. Xonaning ichki gumbazi naqshinkor qovurgʻalar bilan boʻlinib, har bir boʻlagiga turunjlar, gumbaz osti bagʻallariga muqarnasli ravoklar ishlangan; xona devorining yuqori qismi yozuv qatori bilan gir aylantirib hoshiyalangan. Binoning tashqi bezagida qora va qizil sir, ravoqlarida qizil va yashil sirlangan gʻisht, gumbazida qizil va qora sirkori parchinlardan jozibador naqshlar hosil qilingan. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Sardoba (maʼnolari).

**Sardoba** — suvni toʻplash va saqlash uchun maxsus qurilgan gumbazli hovuz. Markaziy Osiyo va Sharqdagi boshqa mamlakatlarda qurilgan. Sardobaning devori silindr shaklida, diametri 12–13 metr, chuqurligi 10–15 metr, hovuz yuzasi yer sathi bilan bir tekis boʻlgan. Sardoba gumbazi sifatli pishiq gʻisht va ganchdan ishlangan, tepasi tuynukli, atroflarida hovuzga suv tushadigan teshiklar qilingan. Kirish uchun sardobaga eshik ham oʻrnatilgan, uning oldi suvni toza saqlash maqsadida devor bilan oʻralgan. Sardoba yoniga mollarni sugʻoradigan oxur qilinib, unga hovuzdan maxsus tarnov orqali suv oqizilgan. Baʼzi sardobalarda ularni nazorat va tozalab turuvchi miroblar uchun xonalar ham bo'lgan.

Sardobalar geografik joylashuvi, joyning tabiati, relyefiga koʻra, bir necha xil (qor-yomgʻir suvlari, anhor-ariq suvlari, yer osti suvlari (korizlardan) yigʻiladigan sardobalar) boʻlgan. Tarixiy maʼlumotlarga qaraganda Movarounnahrda 44 ta sardoba boʻlgan. Ulardan 29 tasi Qarshi choʻlida, 3 tasi Mirzachoʻlda, 3 tasi Toshkent bilan Fargʻona oʻrtasidagi qadimgi savdo yoʻlida, 1 tasi Karmana yaqinida — Choʻli Malikda qurilgan (Malik sardoba). XIX asr oxirigacha ishlatilgan sardobalardan biri hozirgi Turkmanistondagi Sandiqli choʻlida XVI asr oʻrtalarida Kerki va Qarshi shaharlarini bogʻlovchi karvon yoʻlida qurilgan, hovuzining diametri 17 metr boʻlgan Sangi suvloq sardobasidir. Sardobalar qadimda dasht va choʻllarda chorvani va savdo karvonlarini suv bilan taʼminlashda muhim oʻrinda turgan. Hozirgi saqlanib qolgan sardobalar tarixiy-etnografik ahamiyatga ega.

Adabiyot
--------

* Qudratov. Sardobalar oʻlkasi, T. 2001.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Saygʻoq** (lot.*Saiga tatarica*) – quvushshoxlilar oilasiga mansub juft tuyoqli hayvon.

Tavsifi
-------

Erkagi gavdasining uzunlig oʻrtacha 110 sm dan —140 sm gacha, boʻyi asosan 80 sm atroflarida, ogʻirligi esa 40 kg gacha boʻladi. Urgʻochisi erkagidan kichik. Shoxi och sariq, shoxining uzunligi 40 sm gacha boʻladi. Urgʻochisi shoxsiz.

Soni
----

Oʻtmishda juda koʻp sonli boʻlgan saygʻoqlar 1990-yillardan boshlab 99.5 foizgacha qisqarib ketgan. Qozogʻistonning shimoliy hududlaridan koʻchib oʻtuvchi saygʻoqlar soni har yili ob-havo sharoitiga bogʻliq ravishda oʻzgarib turadi. Saygʻoqlarning Qoraqalpogʻistonning Ustyurt arealidagi soni 2016-yilda 1900 tani tashkil etgan. Orolboʻyi va Orol denigizining hudlaridagi alohida saygʻoqlar podasi soni 200 taga yetadi.

Tarqalishi
----------

Saygʻoqlar Mongoliya, Gʻarbiy Xitoyning chala choʻllarida, Qozogʻiston, Qalmiq choʻllari va Quyi Volga, Oʻrta Osiyoning shimolida tarqalgan boʻlib. Katta-katta poda boʻlib yashaydi, harakatchan, 70—80 km/soat tezlikkacha yugura oladi. Saygʻoqlar – choʻl va dashtning tipik hayvoni hisoblanadi. Ular asosan oʻtlar bilan oziqlanadi, qishda janub tomonga qarab koʻchadi. Saygʻoqlar qorning qalin tushishi tufayli koʻplari halok boʻladi. Noyabr va dekabr oylarida juftlashadi. Boʻgʻozlik davri 5 oycha, boshqa tuyoqli hayvonlardan farq qilgan holda koʻpincha 2 tadan bola tugʻadi. Goʻshti va terisi uchun ovlanadi. 20-asrning boshlarida Saygʻoqlarning soni keskin kamayib ketganligidan 1919-yildan boshlab ovlash man etilgan. 1954-yildan litsenziya boʻyicha ovlashga ruxsat etilgan. Mavsumiy ovlanadi.

Oʻzbekistonda tarqalishi
------------------------

Ustyurt yassi tekisligi (Qoraqalpogʻiston), sharqiy va janubiy Orolboʻyi, Orol dengizining qurib qolgan hududlari, Oʻtmishda esa shimoliy Qizilqum, Sirdaryo, Fargʻona vodiysining tekislik qismida yashashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Ўзбекистон Республикасининг Қизил китоби том 2 2019".
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Koʻk kapalak | *Biologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Nurushev Sandibek Baytemirovich** (1932-yil 25-dekabrda tugʻilgan, 2018-yil 16-fevralda vafot etgan) – rus olimi, fizika va matematika fanlari doktori. Milliy tadqiqot yadro universiteti professori.

Hayoti
------

1932-yil 25-dekabrda Qoraqalpogʻiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Chimboy shahrida oddiy oilada tugʻilgan. Otasi oʻrta maʼlumotli, onasi esa maʼlumoti yoʻq oddiy uy bekasi boʻlgan. Otasi Sandibek 9 yoshligida frontga safarbar yuborilgan, 1944-yili vafot etgan. Koʻp oʻtmay 1947-yili onasi ham vafot etgan. Rus oʻrta maktabini imtiyozli diplom bilan tugatdi. 1955-yilda Moskva mexanika institutini (hozirgi MEPhI) jismoniy qurilmalar uchun vakuum va kompressor muhandisligi mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. Ilk faoliyatini Yadro tadqiqotlari instituti, aniqrogʻi, SSSR Fanlar akademiyasining Yadro muammolari institutida boshlagan. 1956-yilda JINR tashkil etilgandan soʻng u Yadro laboratoriyasiga aylantirilgan. 1963-yilda Sandibek Baytemirovich Narushev „565-660 MEV energiyada protonlarning murakkab yadrolar bilan oʻzaro taʼsiri" mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi. Ikki yil oʻtgach, Protvino shahridagi Birlashgan yadroviy tadqiqotlar institutiga ishga oʻtti va u yerda umrining oxirigacha ishladi. Hozirda „Kurchatov instituti" Milliy tadqiqot markazi Oliy energiya fizikasi instituti Yadro muammolari laboratoriyasining katta ilmiy xodimi.

### Mukofotlari

„Hurmat Belgisi" ordeni,
Xalq xoʻjaligi yutuqlari koʻrgazmasining bronza medali (1969) va „Jasoratli mehnati uchun" medali. V. I. Lenin tavalludining 100 yilligi munosabati bilan" (1970).

Havolalar
---------

Manbalar
--------

1. ↑  *Байтемировичем Нурушевым, Сайдибеком* „Сайдибеком Байтемировичем Нурушевым". *www.mosoblpress.ru*.
2. ↑  *Нурушев, Сандибек* „Чимбай". *ru.unionpedia.org/*.
3. ↑  *Байтемировичем Нурушевым, Сайдибеком* „Умер патриарх спиновой физики". *open-dubna.ru/nauka*.
4. ↑  *Байтемировичем Нурушевым, Сайдибеком* „Сайдибеком Байтемировичем Нурушевым". *www.mosoblpress.ru*.
5. ↑  *Байтемировичем Нурушевым, Сайдибеком* „Умер патриарх спиновой физики". *open-dubna.ru/nauka*.
**Homer** (qadimgi yunoncha: Ὅμηρος, *Hómēros*) yunon shoiri, „Iloada" va „Odisseya" asarlari muallifidir. Uning hayoti haqida aniq maʼlumotlar yoʻq. Turli davrlarda yaratilgan tadqiqotlarda uning yashab oʻtgan davrini mil. av. 12-asr bilan 7-asr oraligʻida deb koʻrsatiladi. Homerning soʻqir boʻlgani, oʻz asarlarini baxshilar kabi ogʻzaki aytgani maʼlum. Ularni kim, qachon yozib olgani aniq emas. Homerga nisbat berilgan asarlar koʻp, ammo gomershunoslar kup tortishuvlardan keyin fakat 2 asarni — „Iliada" va „Odisseya" Homerniki deb tan olishgan. Ularning ikkovi ham qahramonlik eposi boʻlib, yunon mifologiyasi asosida yaratilgan. Shu bilan birga, ularda faqat sheʼrlar, afsonalar va rivoyatlargina emas, real tarixiy vokealar ham aks etgan. Jumladan, „Iliada" dostonida tasvirlangan Troya koʻp zamonlar afsonaviy shahar hisoblanib kelingan, ammo buyuk arxeolog Shpilman koʻp yillik izlanishlardan soʻng uni topdi va bu shahar tarixda mavjud boʻlganini isbot qildi. Homer asarlaridan namunalar oʻzbek tiliga tarjima qilingan (Mirtemir, Qodir Mirmuhamedov va boshqalar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Adabiy oʻgʻrilik**, plagiat — birovning asarini koʻchirib, oʻziniki qilib olish. Bunday oʻgʻrilik muallif ijozatisiz ilmiy, adabiy, musiqiy yoki badiiy asarni oʻz nomidan toʻla yoki qisman bo-stirib chiqarishdan, kashfiyot yoki ixti-rochilik takliflarini oʻziniki qilib olishdan iborat. Aybdor oʻz harakatining ijtimoiy xavflilik darajasiga qarab, fuqarolik yoki jinoiy tartibda javob-garlikka tortiladi, binobarin haqiqiy muallifning huquqi tiklanadi. „Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar toʻgʻrisida" Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 46-mod-dasida „huquq egasi bilan shartnoma tuz-magan holda asardan foydalanilgan taqdirda qoidabuzar huquq egasiga yetka-zilgan zararning oʻrnini, shu jumladan boy berilgan foydani qoplashi shart" ekanligi koʻrsatilgan. Huquq egasi qoidabuzardan oʻzi koʻrgan zarar oʻrniga uning qoidabuzarlik oqibatida olgan daromadlarini undirib olishga haqli. Asardan mualliflik shartnomasida na-zarda tutilmagan usulda yoki bunday shar-tnomaning amal qilishi toʻxtaganidan keyin foydalanish asardan shartno-ma tuzmagan holda foydalanish, deb hisoblanadi. Mazkur qonunda muallif (hammualliflar)ning oʻzi yaratgan asarga boʻlgan mualliflik huquqi boshqa shaxslarning ayni shu asarga mualliflik huquqi eʼtirof qilinishini is-tisno etishi; muallif asardan oʻz ismi-sharifi, taxallusini koʻrsatgan holda yoki imzosiz foydalanish yoki shu tarzda foydalanishga ruxsat berish borasida alohida huquqqa (mualliflik nomiga boʻlgan huquqqa) ega ekanligi taʼkid-langan (18-va 19-moddalar). Muallif oʻz asariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish hamda asarga oʻzining roziligisiz biron-bir shaxs tomonidan oʻzgartishlar yoki qoʻshimchalar kiritilishidan asa-rini himoya qilish borasida alohida huquqqa (asarning daxlsizligiga boʻlgan huquqqa) ega (20-modda).Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 149-moddasida tafakkur mulki ob’ektiga nisba-182tan mualliflik huquqini oʻzlashtirib olish, hammualliflikka majburlash va sh.k. holatlar eng kam oylik ish haqining yigirma besh baravaridan yetmish besh baravarigacha miqdorda jarima yoki besh yilgacha muayyan huquqdan mahrum qilish yoki uch yilgacha axloq tuzatish ishlari yohud olti yilgacha qamoq bilan jazolanishi koʻrsatilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gulbara Tolomushova** ( rus: Гульбара Толомушова ) — qirgʻizistonlik filmshunos, film tarixchisi, telerejissor va teleboshlovchi.

U Frunzeda (hozirgi Bishkek) da tugʻilgan,onasi ish uchun Moskvaga tez-tez borib turuvchi film muharriri bo'lgan. U Moskvada kinematografiya bo'yicha o'qishni davom ettirib, 1989 yilda Rossiya Davlat kinematografiya institutini tamomlagan. O'shandan beri u ko'plab filmlar rejissyorligi bilan shug'ullangan, internet va bosma nashrlar uchun maqolalar yozgan. U bir qator kinofestivallarda hakamlar hay’ati a’zosi sifatida ham ishlagan. Televizion rejissyor sifatida u Qirgʻiz kinosi, sanʼati va madaniyati mavzusidagi hujjatli filmlarga ixtisoslashgan va bu haqida filmlar olgan. Madaniyat va turizm vazirligining Kinematografiya boʻlimida ishlagan va u Xalqaro kinotanqidchilar federatsiyasi va Osiyo kinosini targʻib qilish tarmogʻi aʼzosi. 2004 yildan 2010 yilgacha Qirgʻiziston kino ijodkorlari uyushmasi raisi oʻrinbosari boʻlgan. Qirgʻiziston Fanlar Akademiyasi qoshidagi Aytmatov nomidagi Adabiyot va tillar institutida ilmiy xodim boʻlib ham ishlagan.. Faoliyati davomida Qirgʻiziston hukumatining bir necha mukofotlari bilan taqdirlangan. Tolomushova Potemkin jangovar filmini hayotida ko'rgan birinchi haqiqiy ajoyib film deb aytadi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Gulbara Tolomushova".  centralasien.org (18-yanvar 2017-yil). Qaraldi: 30-noyabr 2017-yil.
2. ↑  „Гульбара Толомушова. Критический взгляд » Ева.кг – Бишкекский женский журнал". *eva.kg*. Qaraldi: 30-noyabr 2017-yil.
3. ↑  ; Gulnara Abikeyeva; Birgit Beumers*Cinema in Central Asia: Rewriting Cultural Histories*. I.B.Tauris, 30 September 2013 — 16– bet. ISBN 978-1-84511-901-0.
4. ↑  *managerCAFA* „Gulbara Tolomushova-Kyrgyz Cinema". *www.kyrgyzcinema.com*. Qaraldi: 30-noyabr 2017-yil.
5. ↑  „Gulbara Tolomushova – BFI". *www.bfi.org.uk*. Qaraldi: 30-noyabr 2017-yil.
**Proshek** (xorvat. Prošek) — anʼanaviy tarzda Xorvatiyaning Dalmatiya mintaqasining janubiy qismida ishlab chiqariladigan shirin desert sharobidir.

Ismning kelib chiqishi nomaʼlum, ammo bu Xorvatiya soʻziga bogʻliq boʻlishi mumkin prošli (oxirgi), bu sharob uchun ishlatiladigan uzumning juda kech hosilini koʻrsatadi.

Tavsif
------

Sharob passito usuli yordamida butalar ustida quritilgan (quritilgan) uzum mevalaridan tayyorlanadi (Rozen sharobiga qarang).  Hajmi boʻyicha sifatli proszek odatda boshqa vinolarga qaraganda sezilarli darajada qimmatroqdir, chunki u ishlab chiqarish uchun oʻrtacha yetti barobar koʻp uzum talab qiladi.

Ishlab chiqaruvchilarning qal’asining yuqori chegarasi oʻzgarib tursa-da, proshek sifatida sertifikatlash uchun kamida 15 % boʻlishi kerak.

Tarkibiy jihatdan sharob Bongdusha (Xorvatiya Bogdanuša), Marashtina (Xorvatiya Maraština, genetik jihatdan italyan Malvasia navlari bilan bogʻliq) va Vugava (horv. Vugava, fransuz Viognier navining mumkin boʻlgan avlodi) qadimgi mintaqaviy oq uzum navlaridan tayyorlangan, sharobning yuqori darajadagi versiyasi esa oq asos va qizil Plavac Mali (xorvat Plavac Mali, qizil mintaqaviy Xorvatiya navi) aralashmasidir.

Boshqa vinolar bilan chalkashlik
--------------------------------

Baʼzida proshekni italyan koʻpikli sharob Prosekko bilan bogʻliqligi taxmin qilingan, ammo ular oʻrtasida ishlab chiqarish jarayonida ham, uslubida ham (biri shirin, ikkinchisi gazlangan) yoki ishlatiladigan uzum navlarida ham oʻxshashlik yoʻq;  ikki ismning kelib chiqishi ham hech qanday aloqaga ega emas.

Shunga qaramay, ismlar tovushining oʻxshashligi sababli, Italiya taklifiga koʻra, 2013-yil 1-iyuldan boshlab Yevropa Ittifoqi barcha aʼzo davlatlar uchun „proshek" nomidan foydalanishni taqiqladi.  Xorvatiya rasmiy shikoyat bilan murojaat qildi, chunki „Proshek" nomi kamida 2000-yildan beri ishlatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *J. J.*. „Nov Hrvaški "kulinarični poraz": EU jim je prepovedal uporabo imena prošek". *Siol* (6-may 2013-yil). 5-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-noyabr 2013-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Stiven Bruk: *Suyuq oltin: Dunyoning shirin sharoblari*. Constable 1987, ISBN 978-0-09-466920-8.
* Horst Dippel (Hrsg.): *Das Weinlexikon*. Fisher-Taschenbuch-Verl. Frankfurt-Mayn 1989, ISBN 3-596-24501-X.
**Halim** (arabchada Xaris deb ataladi) — goʻsht, bugʻdoy yoki bulg‘or qalampiri bilan pishiriladigan Yaqin Sharq mintaqasining anʼanaviy taomlaridan biri. Halimning har xil turlari mavjud va ularning masalliqlari bir-biridan farq qiladi. Halim tayyorlash uchun, tozalangan va maydalangan bug‘doy, piyoz, qo‘y go‘shti va bir oz yog‘ ishlatiladi. Halimning rangi dolchin va shakar kabi mahsulotlar qo‘shilishi bilan o‘zgartiriladi.

Bu taom odatda nonushta sifatida Muharram oyida yoki Ramazon oyida iftor va saharlik sifatida iste'mol qilinadi va tuz, dolchin, kunjut, shakar va maydalangan tovuq yoki kurka go‘shti bilan bezatiladi.

Qazvin halimi
-------------

Eronda Qazvin halimi juda mashhur. Qazvin halimi mamlakatning nomoddiy milliy merosi ro‘yxatiga kiritilgan va Tehron kabi boshqa shaharlarda bu turdagi halim "Qazvin halimi" reklama sarlavhasi ostida sotiladi.

Shushtar halimi
---------------

Shushtar halimi o‘tgan asrlardan beri Eronning mashhur halimlaridan biri bo‘lib, an’anaviy ravishda Shushtar shahrida pishiriladi. Odatda shakar va dolchin bilan iste’mol qilinadi. Hijriy IX asr yozuvchisi Jamoliddin Halloj Sheroziy o‘sha davrda har bir shaharning mashhur taomlarini tilga olgan, halimni esa Shushtar shahrining eng mashhur taomi deb hisoblagan.

  
Shushtarda oq rangdagi bug‘doy halimdan tashqari, an’anaviy halimning yana bir turi Qo‘lqol ham pishiriladi, uning rangi sariq bo‘lib, pishirishda loviya ham ishlatiladi. Qo‘lqolni pishirish mahorati 1994-yilda Eronning nomoddiy merosi roʻyxatiga kiritilgan. Eronning janubiy va g'arbiy qismlarida halim "Halim" deb talaffuz qilinadi.

Shunga o'xshash ovqatlar
------------------------

### Harissa

Harissa (taom) Armaniston va Kurdistonda tayyorlanadigan halimning bir turi bo‘lib, kurd tilida *Heliseh* yoki *Hayriseh* deb ataladi. Armanlar uni tovuq, qo‘y yoki mol go‘shti bilan, kurdlar esa kurka yoki qo‘y go‘shti bilan pishirib, yog'‘ bilan iste’mol qiladilar.

### G‘o‘lur

Afg'onistonda **G‘o‘lur** deb nomlangan shunga o‘xshash taom tayyorlanadi.Nordon G‘o‘lur uning eng keng tarqalgan turlaridan biridir. Uning boshqa turlari:

* Tovuqli G‘o‘lur
* Yangi go'shtdan qilingan G‘o‘lur
* Qorme G‘o‘lur
* Safar G‘o‘luri G‘o‘lur Janubiy Xuroson viloyati va Siston va Balujiston viloyatida ham pishiriladi.

Manbalar
--------

1. دهخدا، علی‌اکبر، لغتنامه، بنیاد لغتنامه دهخدا، تهران
2. نگارش اصلی و درست واژه، «هلیم» است؛ اما نوشتن آن به صورت «حلیم» نیز بسیار متداول و رایج است. نگاه کنید به: ادبیات فارسی، سال دوم متوسطه (عمومی: نظری، فنی و حرفه‌ای، کاردانش. واژه‌نامه، واژه «هلیم».
3. فرهنگ ابجدی صفحه 957.
4. کلیات بسحق اطعمه شیرازی، نوشته جمال الدین ابواسحق حلاج اطعمه شیرازی، قرن ۹ هجری قمری، تصحیح منصور رستگار فسایی، ص۷۵
5. جلیلیان، عباس (ئاکۆ)، فرهنگ باشور: کُردی-کُردی-فارسی، تهران: پرسمان، ص ۷۹۷.
Andoza:Детская железная дорога
**Toshkent bolalar temir yoʻli** Oʻzbekistonning Toshkent shahridagi dam olish bogʻi. Oʻzbekiston Milliy bogʻida joylashgan.

Tarix
-----

Bolalar temir yo'lini qurish g'oyasi 1936-yil 3-avgustda paydo bo'ldi va tez orada O'zbekiston SSR Oliy Kengashi Prezidiumi qurilishni boshlash to'g'risida qaror qabul qildi. 1940-yil 1-mayga kelib qurilishning birinchi qismi yakunlandi. Bu markaziy parkdagi Komsomolskoye ko'li qirg'og'ida uzunligi 1070 metr bo'lgan S shaklidagi yo‘l edi. Yo'lda ikkita bekat bor – Solnechnaya va Zaozernaya. Poyezdlarni haydash uchun Amerikaning ALCO kompaniyasining parvozi keltirildi va Toshkent lokomotiv deposida kapital ta’mirlandi. Foydalanish uchun inqilobdan oldingi "Kolomna zavodi"ning uchta yo‘lovchi vagonlari ham ta’mirlandi.

1955-yilda yo'lning ikkinchi bosqichi, yangi Komsomolskaya stantsiyasi va daryo bo'ylab ko'prik qurildi. Shu paytdan boshlab uning uzunligi 1700 metrni tashkil etdi.

1957-yilda Toshkent bolalar temir yoʻlining yagona parovozi foydalanishdan chiqarildi. 1964-yilda yo'lga TU2-114 teplovozi qo‘yildi.

1960-yilda yo'lning vagon parki ham yangilandi. Inqilobdan oldingi yo'lovchi vagonlari o'rniga bolalar yo'liga Polshada qurilgan uchta yangi yo'lovchi vagonlari berildi. Ushbu vagonlar Rossiya temir yo'llarida 1983–1984-yillarga qadar xizmat qilgan. 

1988-yilda Toshkent bolalar temir yoʻliga ikkita yangi TU7A-3045 va TU7A-3048 teplovozlari berildi.

1989-yilda Toshkentda temir yoʻl texnikasi muzeyi ochildi. Muzeyga tashrif buyuruvchilar uchun uning bo'ylab poyezd qatnovi yo'lga qo'yildi. Bu yo‘nalish Toshkent bolalar temir yo‘lining bir bo‘limiga aylandi. Unda harakatni tashkil qilish uchun TU2-064 teplovozi bolalar yo'lidan muzeyga o'tkazildi. Bir muncha vaqt muzeydagi yo'l shoxobchasiga bolalar xizmat ko'rsatgan bo'lsa, tez orada unga faqat kattalar xizmat ko'rsata boshladi.

SSSR parchalanganidan so‘ng "Komsomolskaya" stansiyasi buyuk o‘zbek shoiri va mutafakkiri Alisher Navoiy sharafiga "Navoiy" bekati deb o‘zgartirildi, hozir esa bog‘ uning nomi bilan ataladi. 2003-yilning yozida esa "Solnechnaya" stansiyasi "Yoshlik" deb o‘zgartirildi. Toshkent temir yo‘l transporti muzeyida TU2-064 teplovozi Toshkent bolalar temir yo‘lidan yangi temir yo‘lga o‘tkazildi. TU2-114 teplovozi biroz vaqt o'tgach olib tashlandi.

2017-yil sentyabr oyining boshida bolalar temir yo'lining yopilishi e'lon qilindi. 18-sentyabr kuni butunlay yopildi va demontaj qilindi.

Eslatmalar
----------

1. ↑  Фото: Ташкентцы попрощались с Детской железной дорогой — Газета.uz
**Arduino** — professional boʻlmagan robototexnika ishqibozlari (foydalanuvchilar) uchun dasturiy va texnik taʼminotlar yigʻindisi. Arduino mutloq ochiq arxitektura. Undagi barcha loyihalar qismlari (asosan, dasturiy taʼminot) ochiq tarqatiladi. U oʻzining platasi va IDE-dasturlash muhitiga ega.Aduino 2003-yili italiyalik olim Massimo Banzi, Devid Mellis va devid Kvartiler tomonidan kashf etilgan.

Arduino platasi maxsus oʻzida microcontroller va boshqa elektronik qurilmalarni mujassamlashtirgan elektron qurilmadir. Uning ishlatilish maqsadiga qarab hozirgi kunda bir nechta turlari mavjud. Ular quyidagilar:

1. Arduino UNO
2. Arduino NANO
3. Arduino MINI
4. Arduino Mega

Havolalar
---------

* Rasmiy sayt (ingl.)

|  |  |
| --- | --- |
| Kompyuter | *Kompyuterlarga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BNE: XX5232439
* BnF: cb165329562 (maʼlumot)
* GND: 7692236-4
* LCCN: sh2011005402
* NKC: ph809013
* SUDOC: 154841862

 |
**Hazrati Sulton maqbarasi** — Qashqadaryo viloyatida Kitob tumanidagi Koʻhsor mahallasi Shut qishlogʻi hududida joylashgan meʼmoriy yodgorlik (12—13-asrlar). Koʻchmas mulkka boʻlgan huquqlarga koʻra, Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida davlat mulki hisoblanadi. „Vaqf" xayriya jamoat fondiga tekin foydalanish shartnomasi asosida biriktirilgan. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2021-yil 24-fevraldagi „Ichki va ziyorat turizmini rivojlantirish boʻyicha qoʻshimcha chora tadbirlar toʻgʻrisida" gi qarorga koʻra Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan

Tuzilishi
---------

Hazrati Sulton maqbarasining qadimiy qismi uzun goʻrxonadan iborat boʻlib, keng ravoqli yoʻlak orqali gumbazli ziyoratxonaga oʻtiladi. Ziyoratxonaga 3 ta goʻrxona tutashib ketgan. Maqbara 16—18-asrlarda qayta tiklangan.

Joylashuvi
----------

Hazrati Sulton maqbarasi Oʻzbekistonning eng baland choʻqqisi boʻlgan Hazrati Sulton choʻqqisi (balandligi 4163 metr) da joy olgan. Oqsuv daryosi shu togʻdan boshlanadi.

Hazrati Sulton qadamjosi Shahrisabzning Kitob tumanidan 82 chaqirim shimoli-sharqda joy olgan. U Tojikiston Respublikasi bilan chegaradosh boʻlgan hududdagi Zarafshon va Hisor tizmalarining ayrilish joyida qad rostlagan gava choʻqqisiga tutashib ketadi.

Hazrati Sulton maqbarasi Oʻzbekiston hududidagi dengiz sathidan eng balandda joylashgan ziyoratgoh hisoblanadi. U dengiz sathidan 4067 metr balandlikda joy olgan. Shu sababli ham ziyoratgohga chiqish bir mucha qiyinchiliklar keltirib chiqaradi. Shunga qaramay insonlar hanuzgacha ziyoratgohga tashrif buyurishadi.

Nomlanishi
----------

Hazrati Sulton maqbarasi va togʻi xalq orasida „Koʻhi tavba", „Avgʻoyi qiyomat" nomlari bilan ham mashxur. Shuningdek, togʻ choʻqqisi haqida xalq orasida bir qator rivoyatlar mavjud boʻlib, choʻqqi ilohiy kuchga egaligi sababli ham u yerga chiqish va tasvirga olish juda qiyinligiga ishoniladi.

Taʼmirlanishi
-------------

Maqbara 1895-yilda qayta taʼmirlangan.

Yana qarang
-----------

* Hazrati Sulton choʻqqisi

Adabiyotlar
-----------

* „Hazrati Sulton maqbarasi", *Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi: 11-jild (Qizilqumit — Hoʻrmuz)*. Toshkent: „Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi" Davlat ilmiy nashriyoti, 2005 — 608 bet.

Manbalar
--------

1. ↑  „ICHKI VA ZIYORAT TURIZMINI RIVOJLANTIRISH BO‘YICHA QO‘SHIMCHA CHORA-TADBIRLAR TO‘G‘RISIDA". *lex.uz*. Qaraldi: 08-2023.
2. ↑  "Hazrati Sulton maqbarasi" *OʻzME*. H-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
3. ↑  „Святыня Хазрат Султан. Кашкадарьинская область". *you tube*. Qaraldi: 08-2023.
4. ↑  „Qashqadaryo viloyati". *uzbekistan.travel*. Qaraldi: 08-2023.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Hadano shahar markazi
**Hadano** (yaponcha: *秦野市* *Hadano-shi*?) – Yaponiyaning Kanagawa prefekturasida joylashgan shahar. 2021-yil holatiga koʻra, shaharning taxminiy aholisi 163,787 kishini tashkil etadi va aholi zichligi har kvadrat kilometrga 1600 kishini toʻgʻri keladi. Umumiy maydoni 103.76 km2 (40.06mi²).

Geografiyasi
------------

Hadano Kanagawa prefekturasining gʻarbiy-markazidagi Tanzava togʻlari etaklarida joylashgan va shimoldan janubga taxminan 12,8 kilometr va sharqdan gʻarbga 13,6 kilometr masofaga choʻzilgan. Shahar hududining qariyb yarmi Tanzava-Oyama Quasi-milliy bogʻi hududida joylashgan.

### Chegaradosh munitsipalitetlar

* Atsugi
* Isehara
* Hiratsuka
* Oi, Nakai, Matsuda, Yamakita
* Kiyokava

### Iqlimi

Hadano nam subtropik iqlimga ega (Köppen *Cfa*), yozi issiq va qishi salqin va qor yogʻmaydi. Hadanoda oʻrtacha yillik harorat 13,4 °C. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1906 mm, sentyabr esa eng nam oy hisoblanadi. Eng yuqori harorat avgustda 24.2 atrofida°C, eng pasti esa yanvarda, taxminan 2.9 °C atrofida boʻladi.

Demografiyasi
-------------

Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra Hadano aholisi 20-asr oxirlarida tez oʻsgan va 21-asrda platoga erishgan.

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
|  1950  | 49,638 | —     |
|  1960  | 51,285 | +3.3% |
|  1970  | 75,226 | +46.7% |
|  1980  | 123,133 | +63.7% |
|  1990  | 155,62 | +26.4% |
|  2000  | 168,142 | +8.0% |
|  2010  | 170,145 | +1.2% |
|  2020  | 162,439 | −4.5% |

Tarixi
------

Meydzi restavratsiyasidan soʻng va 1878-yilda tuman tizimining oʻrnatilishi bilan bu hudud Ōsumi Tumani (yaponcha: *大住郡* *Ōsumi-gun*?) nazoratiga oʻtdi va 1889-yil 1-aprelda zamonaviy munitsipalitetlar tizimini yaratish davomida Hadano shahriga aylandi. 1896-yil 26-martda Osumi tumani va Yurugi okrugi birlashtirilib, Naka tumani tashkil etildi. Shahar 1927-yilda Odakyu elektr temir yo'li ochilgandan keyin tez rivojlanishni boshladi. Hadano 1955-yil 1-yanvarda sobiq Hadano va Minamihadano shaharlarining Kitahadano va Xigashihadano qishloqlari bilan birlashishi natijasida shaharga aylandi. Yangi shahar oʻsha yilning oxirida qoʻshni One qishlogʻi va Kamihatano qishlogʻini (Ashigarakami tumanidan) qoʻshib oldi va 1964-yilda Nishixadano shahrini qoʻshib oldi.

Hukumati
--------

Zama toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 24 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash boshqaruv shaklidagi shahar. Zama Kanagava prefekturasi assambleyasiga 2ta aʼzo qoʻsha oladi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Kanagava 17-okrugiga kiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Hadano city official statistics" (ja).
2. ↑  „Hadano city official statistics" (ja).
3. ↑  Hadano climate data
4. ↑  Hadano population statistics

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Hadano (Kanagawa)*** haqida turkum mavjud |

* Official website (yaponcha)
**Qalam muzeyi** — Birmingem shahridagi (Buyuk Britaniya) muzey boʻlib, Birmingemdagi poʻlat moʻyqalamlar savdosiga bagʻishlangan. Buyuk Britaniyadagi moʻyqalamlarni ishlab chiqarish va savdosi tarixiga bagʻishlangan yagona muzey.

Muzey Birmingem moʻyqalamlari savdo merosi assotsiatsiyasi tomonidan boshqariladi va Birmingemning zargarlar kvartalida , Argent centre binosida joylashgan. Argent Centre [en] binosi II darajali rasmiy roʻyxatga olingan bino [ingliz.] \* Muzey 2001-yil aprel oyida ochilgan va 2002-yil iyun oyida unga qoʻshni Philp Poole Room galereyasi ochilgan. 2011-yil aprel oyida Karl Chinn kutubxonasi va jamoat zali ochildi.

Muzey ekspozitsiyasi 19-asrda Birmingemda gullab-yashnagan poʻlat moʻyqalamlar savdosi tarixini taqdim etadi: sanoatning gullab-yashnagan davrida shaharda 100 ga yaqin poʻlat moʻyqalamlar kompaniyalari mavjud edi. Ammo poʻlat moʻyqalamlar avtoruchkalar va sharikli ruchkalar bilan almashtirilganligi sababli, bu sanoat tanozilga yuz tutdi.

Muzeyda koʻplab kompaniyalarning tarixi, ularning egalari va xodimlari, shuningdek, poʻlat moʻyqalamlarni tayyorlash texnologiyalari haqida maʼlumotlar mavjud. Zallardan birida faqat moʻyqalamlardan yaratilgan badiiy buyumlar: yulduzlar, piramidalar va boshqalar joylashgan. Muzey kolleksiyasida yozuv tarixiga oid boshqa buyumlar ham mavjud: siyohdonlar, sekreterlar va boshqalar.

Koʻrgazma zallarida maʼlumot stendlari joylashtirilgan, koʻngilli gidlar tomonidan ekskursiyalar oʻtkaziladi, ular shuningdek, har xil turdagi yozma qalamlardan (ham poʻlat, ham gʻoz ruchkalar), birinchi yozuv mashinkalaridan foydalanish va Brayl alifbosidan foydalanish boʻyicha mahorat darslarini tashkil qiladilar.

Xattotlik darslari Jamoatchilik zalida shanba kunlari haftada bir marta oʻtkaziladi. Muzeyda, shuningdek, uyushgan mehmonlar guruhlari uchun turli mavzularda seminarlar, poʻlat moʻyqalamlar savdosi tarixi boʻyicha maʼruzalar va genealogik tadqiqotlar oʻtkaziladi. Muzeyda poʻlatdan yasalgan moʻyqalamlar savdosi tarixiga oid kitoblar va suvenirlar sotiladigan doʻkon mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  Birmingham Pen Trade Heritage Association
2. ↑  „Detailed Record" (deadlink). 18-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyul 2016-yil.

Havolalar
---------

* Qalam muzeyi — rasmiy sayt
* Midlands sanoat uyushmasi
**Dikanka** (ukraincha: *Диканька*) shahar tipidagi aholi punkti va ilgari Dikanka tumanining ma'muriy markazi. Hozirda u Ukrainaning markaziy qismidagi Poltava viloyatining Poltava tumaniga qarashli edi va aholisi 7,515.

Aholi punkti 26km Poltava Kievska temir yo'l stantsiyasidan uzoqda joylashgan.

Tarixi
------

### Qadimgi tarixi

Dykanka 1-marta 1658-yilda kichik qishloq sifatida tilga olingan edi. Zamonaviy Dikanka hududida turli vaqtlarda skiflar turar-joyining vayronalari mavjud bo'lgan. Bundan tashqari, bir paytlar vayron qilingan turar-joy qoldiqlari va miloddan avvalgi VI-VII asrlarga oid 2ta turar-joy qoldiqlari topilgan. 

### O'rta asrlar tarixi

1430-yilda Dykanka hududi tatar Murza Leksada Mansurksanovich, bo'lajak shahzoda Aleksandr Glinskiyning mulkiga o'tdi. Leo Padalka va boshqa inqilobdan oldingi tarixchilarning fikriga ko'ra, Dykanka uning "turargohlari" qatorida bo'lgan.

### Zamonaviy tarixi

Dykanka 1957-yildan beri, shahar tipidagi aholi punkti maqomiga egadir.

Madaniyati
----------

Dykanka - Nikolay Gogolning *"Dikanka yaqinidagi fermada oqshomlar* "qisqa hikoyalar to'plamining joylashuvi. Cherkov Sexton oilasi haqidagi Avliyo Ioannning ertagi Mussorgskiyning "Yalang'och tog'dagi tun" she'rini yaratilishiga sababchi bo'lgan.

Galereyasi
----------

* Dykankadagi Kochubeys mulki saroyining jabhasi. Me'mor Giakomo Quarenghi. 19-asrning oxirini tasvirlangDykankadagi Kochubeys mulki saroyining jabhasi. Me'mor Giakomo Quarenghi. 19-asrning oxirini tasvirlang
* Zafar archasi. Arxitektor - arxitektura akademigi Luidji Ruska, 1820 yilZafar archasi. Arxitektor - arxitektura akademigi Luidji Ruska, 1820 yil
* Muqaddas Uch Birlik cherkovi, 1780. Kech barokko. NA Lvovning me'mori (?)Muqaddas Uch Birlik cherkovi, 1780. Kech barokko. NA Lvovning me'mori (?)
* Dykanka shahar posyolkasidagi Aziz Nikolay cherkovi. NA Lvov me'mori, 1797 yilDykanka shahar posyolkasidagi Aziz Nikolay cherkovi. NA Lvov me'mori, 1797 yil
* Aziz Nikolay cherkovining qo'ng'iroq minorasi. Arxitektor Luidji Ruska, 1810-1827. 19-asr oxiridagi otkritkaAziz Nikolay cherkovining qo'ng'iroq minorasi. Arxitektor Luidji Ruska, 1810-1827. 19-asr oxiridagi otkritka
* Dykankadagi Lilac Grove. Shahzoda Kochubeyning sobiq mulki. 19-asr boshlarida qurilganDykankadagi Lilac Grove. Shahzoda Kochubeyning sobiq mulki. 19-asr boshlarida qurilgan
* Mari Bashkirtseffning rasm galereyasiMari Bashkirtseffning rasm galereyasi

Manbalar
--------

1. ↑  „The Ukrainian Mystery Of Nikolai Gogol". ValueWalk (6-yanvar 2017-yil). Qaraldi: 6-yanvar 2017-yil.