recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Qizil va oq gullar urushi** (1455—1485) — Angliya taxti uchun plantagenetlar sulolasining 2 yoʻnalishi: Lankasterlar (Genrix VI; gerbida — qizil gul) va yorklar (Eduard IV, Richard III; gerbi — oq gul) oʻrtasidagi oʻzaro urush. Lankasterlarni iqtisodiy qoloq Shimoliy va Uels baronlari, yorklarni iqtisodiy taraqqiy qilgan Janubiy Sharqning yirik zodagonlari, dvoryanlar hamda shaharlik boylar qoʻllabquvvatlashgan.

Urushda ikkala sulola asosiy vakillari oʻlimidan keyin taxtni tyudorlar sulolasi egallagan. Genrix VII Tyudor qirol boʻlib tyudorlar sulolasiga asos solgan. U yorklar vorisi Eduard IV ning qiziga uylanib, gerbida qizil va oq gullarni birlashtirgan.

Urushning sabablari.

Urushning sabablari Angliyadagi og'ir iqtisodiy vaziyat (yirik patrimonial iqtisodiyot inqirozi va uning rentabelligining pasayishi), yuz yillik urushda Angliyaning mag'lub bo'lishi (1453) bo'lib, bu feodallarni Fransiya erlarini talon-toroj qilish imkoniyatidan mahrum qildi; 1451 yilda Jek Ked isyonini bostirish (qarang Cad Jek qo'zg'oloni) va u bilan birga feodal anarxiyaga qarshi bo'lgan kuchlar. Lankaster asosan qoloq shimolning baronlariga, Uels va Irlandiyaga, Yorkilarga - Angliyaning iqtisodiy jihatdan ancha rivojlangan janubi-sharqidagi feodallarga tayanar edi. Savdo va hunarmandchilikning erkin rivojlanishi, feodal anarxiyani yo'q qilish va mustahkam hokimiyatni o'rnatishga qiziqqan o'rta zodagonlar, savdogarlar va boy shaharliklar Yorkni qo'llab-quvvatladilar.

Lancaster qiroli Genri VI zaif (1422-61) davrida mamlakatni bir necha yirik feodallardan iborat klik boshqargan, bu esa aholining qolgan qismida norozilik uyg'otdi. Ushbu norozilikdan foydalanib, York gersogi Richard Richard o'zining vassallarini atrofiga to'plab, ular bilan Londonga yo'l oldi. 1455 yil 22 mayda Sent-Albans jangida u Skarlet Roza izdoshlarini mag'lub etdi. Tez orada hokimiyatdan chetlashtirildi, u yana isyon ko'tarib, ingliz taxtiga bo'lgan da'volarini e'lon qildi. O'zining izdoshlari armiyasi bilan u Blor Xit (1459 yil 23 sentyabr) va Shimoliy Xempton (1460 yil 10 iyul) da dushman ustidan g'alaba qozondi; ikkinchisi paytida u shohni qo'lga oldi, shundan so'ng u yuqori palatani o'zini davlat himoyachisi va taxt vorisi sifatida tan olishga majbur qildi. Ammo Genrix VI ning rafiqasi qirolicha Margaret va uning izdoshlari Ueykfildda kutilmaganda unga hujum qilishdi (1460 yil 30-dekabr). Richard butunlay mag'lub bo'ldi va jangda yiqildi. Dushmanlar uning boshini yulib, qog'oz tojda York devoriga qo'yishdi. Uning o'g'li Edvard Uorvik grafining ko'magi bilan Mortimers Xoch (1461 yil 2 fevral) va Totton (1461 yil 29 mart) da Lankasterlar sulolasining tarafdorlarini mag'lub etdi. Genri VI taxtdan tushirildi; u va Margarita Shotlandiyaga qochib ketishdi. G'olib shoh Edvard IV bo'ldi.

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Askarbiy madrasasi** — Buxoro madrasasi.

Tarixi
------

Askarbiy madrasasi Qambariy otaliq guzarida, Muhammad Askarbiy tomonidan bunyod etilgan. Qambariy otaliq guzari Askarbiy deb keyinchalik nomlangan. Manbalarda ushbu guzar Askarbiy guzari sifatida tilga olinadi. Tadqiqotchi olim Abdusattor Jumanazarov ushbu madrasaga oid bir qator vaqf hujjatlarini oʻrgangan boʻlib, madrasa bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirgan. Vaqf hujjatida keltirilishicha Muhammad Askarbiy Qambariy otaliq guzarida masjid va madrasa qurishga kirishgan. Madrasa pishiq gʻishtdan 12 hujrali qilib, bunyod etilgan, masjid esa yogʻochdan barpo qilingan. Madrasaning shimoli-sharqiy tomoni ayvonli boʻlgan. Madrasaning gʻarbida Ismatulloh ibn Hasan, shimolida Olimjon ibn Badaljon va ustod Nazirjon ibn Badaljon hovlisi, janubi va sharqida omma yoʻli mavjud boʻlgan. Muhammad Askarbiy ushbu madrasa uchun Koʻhkashdagi Armitan mavzesi, Poyirud, Dabusiya qal’asi yaqinidagi Shanba koʻtarma mavzesida uch qismda iborat mulki xolis yerini, Buxoro registonidagi bitta non doʻkonini vaqf qilgan. Madrasaga voqifning oʻzi mutavvali boʻlgan. Vafot etganidan keyin, uning avlodlari bu vazifani bajarishgan. Ushbu vaqfning birinchi hujjati 1791-yilda rasmiylashtirilgan. Ushbu hujjatni qozi ul-quzzot Mir Muhammad Fuzayl ibn Mir Muhammad Amin Abdulboriy Aziz tasdiqlagan. Madrasada banoraspoʻsh mudarris tomonidan dars oʻtilgan. Askarbiy madrasasiga doir yana koʻplab vaqf hujjatlari saqlangan boʻlib, unda talabalar toʻgʻrisida maʼlumotlar ham mavjud. Sadri Ziyo ushbu madrasada 12 ta hujralar boʻlganligini yozib qoldirgan.

Meʼmorchiligi
-------------

Askarbiy madrasasi 12 ta hujradan iborat boʻlgan. Ushbu madrasa Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Rahmatova S, Qurbonov H*. Buxoro guzarlari tarixidan lavhalar*. Buxoro: Buxoro nashriyoti, 1995 — 144 bet.
2. ↑  Abdusattor Jumanazar*. Buxoro taʼlim tizimi tarixi*. Toshkent: Akademnashr, 2017 — 592 bet.
3. ↑  Muhammad Ali Baljuvoniy*. Tarixi Nofeyi (Foydali tarix)*. Toshkent: Akademiya nashriyoti, 2001 — 122 bet.
**Fathulloh qoʻshbegi madrasasi** — Buxoro madrasasi. Hozirgi kunda madrasa saqlanib qolmagan.
Fathulloh qoʻshbegi madrasasi 1585-yilda Hoji Hasan guzarida, Buxoro xonligida hukmronlik qilgan Abdullaxon II davrida Fathulloh qoʻshbegi tomonidan bunyod etilgan. Hoji Hasan guzari Fathulloh qoʻshbegi guzari deb ham nomlangan. Madrasa ikki qavatli boʻlib, pishiq gʻishtdan bunyod etilgan. Hujralar ikki qator boʻlib, bir tomoni hovligi va ikkinchi tomoni koʻchaga qaragan boʻlgan. Shu sababli mahalliy aholi ushbu madrasani ikki yuzli madrasa deb nomlagan. Olga Suxareva maʼlumotlariga koʻra madrasa 100 hujradan iborat boʻlgan. Madrasa Buxorodagi ikkinchi toifaga mansub. Fitratning maʼlumotlariga koʻra madrasaning yillik vaqf mablagʻi 80 ming tangani tashkil etgan. Tadqiqotchi olim Abdusattor Jumanazarov ushbu madrasaga oid bir qator vaqf hujjatlarini oʻrgangan boʻlib, madrasa bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirgan. Vaqf hujatida ushbu madrasa amir Fathulloh qoʻshbegi ibn amir Asadulloh ilm ahli uchun Mas’udbek guzarida madrasa bunyod ettirgan. Madrasa yuqori va pastki hujralar, ichki va tashki hovli, masjid, tahoratxona va gumbazlari mavjud boʻlgan. Fathulloh qoʻshbegi madrasasi gʻarbida vaqf doʻkonlari, shimoli-sharqida yer-mulklar, janubida esa koʻcha joylashgan boʻlgan. Madrasa uchun voqif Komi Abu Muslimda 1500 tanob, Poyrudda 218, Qasri safed va Raboti qalmoq mavzesida 1000, Poyruddagi Rabotak mavzesida 157,5 tanob yerni vaqf qilgan. Madrasaga vofiqning oʻzi mutavvali boʻlgan. Madrasada mudarrislar 4 kun dars bergan va har bir hujrada 2 nafardan talaba istiqomat qilgan. Ushbu madrasada yetti nafar mudarris taʼlim bergan. Madrasa faoliyatiga oid 15 dan ortiq hujjat aniqlangan. Mudarrislarning maoshi 30-50 tillani tashkil etgan. Madrasa shoʻrolar davrida 1935-yil vayron qilingan. Sadri Ziyo ushbu madrasada 65 ta hujralar boʻlganligini yozib qoldirgan.
Fathulloh qoʻshbegi madrasasi 65 ta hujradan iborat boʻlgan. Ushbu madrasa Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Rahmatova S, Qurbonov H*. Buxoro guzarlari tarixidan lavhalar*. Buxoro: Buxoro nashriyoti, 1995 — 144 bet.
2. ↑  Abdusattor Jumanazar*. Buxoro taʼlim tizimi tarixi*. Toshkent: Akademnashr, 2017 — 592 bet.
3. ↑  Muhammad Ali Baljuvoniy*. Tarixi Nofeyi (Foydali tarix)*. Toshkent: Akademiya nashriyoti, 2001 — 122 bet.
**Shayx Jalol madrasasi** — Buxoro madrasasi.

Tarixi
------

Shayx Jalol madrasasi XVII asrda, Shayx Jalol guzarida, Buxoro xonligida hukmronlik qilgan shayboniy Abdulazizxon davrida bunyod etilgan. Tadqiqotchi olim Abdusattor Jumanazarov ushbu madrasaga oid bir qator vaqf hujjatlarini oʻrgangan boʻlib, madrasa bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirgan. Madrasa vaqf hujati Amir Shohmurod davrida koʻchirilgan. Dastlabki vaqf hujjati 1691-yilda rasmiylashtirilgan. Ushbu vaqf hujjatida madrasa uchun 5 ta doʻkon, 2 ta omborxona va Favoriz va Xuffar tumanlarida 200 tanob yer vaqf qilingan. Madrasada 1 nafar mudarris talabalarga taʼlim bergan. Madrasa, masjid va xonaqoh uchun oshxona ham mavjud boʻlib, u yerda har kuni ovqat tayyorlangan. Shayx Jalol madrasasi bilan bogʻliq 5 ta hujjat aniqlangan. Hujjatida madrasada faoliyat koʻrsatgan mudarris mulla Muhammad Yaʼqub Mir Badriddin ismi keltirilgan boʻlib, maoshi 15 tillani tashkil etgan. Madrasa Buxorodagi ikkinchi darajali oliy toifaga mansub oʻquv dargohi hisoblangan. Shayx Jalol shayboniy Abdulazizxonning murshidi boʻlgan. Abdulazizxon ustozi sharafiga Buxorodagi darvozlarning birini nomini Shayx Jalol deb nomlaydi. Qabri atrofiga masjid va madrasa bunyod ettiradi. Ushbu ziyoratgoh XX asrning 30—40-yillarida vayron etilgan. Sadri Ziyo ushbu madrasada 22 ta hujralar boʻlganligini yozib qoldirgan.

Meʼmorchiligi
-------------

Shayx Jalol madrasasi 22 ta hujradan iborat boʻlgan. Ushbu madrasa Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Rahmatova S, Qurbonov H*. Buxoro guzarlari tarixidan lavhalar*. Buxoro: Buxoro nashriyoti, 1995 — 144 bet.
2. ↑  Abdusattor Jumanazar*. Buxoro taʼlim tizimi tarixi*. Toshkent: Akademnashr, 2017 — 592 bet.
3. ↑  Muhammad Ali Baljuvoniy*. Tarixi Nofeyi (Foydali tarix)*. Toshkent: Akademiya nashriyoti, 2001 — 122 bet.
**Tursunjon madrasasi** (Domullo Tursunjon madrasasi, Mullo Tursunjon madrasasi) — Buxoro madrasasi. Oʻzbekiston Respublikasi, Buxoro viloyati, Buxoro shahrining tarixiy markazida joylashgan 2 qavatli madrasa inshooti. Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.

Tarixi
------

Tursunjon madrasasi 1805—1806-yillarda Otaliq guzarida, Buxoro amirligida hukmronlik qilgan mangʻitlar sulolasi davrida bunyod etilgan. Uning qurilishini Buxorolik savdogar domullo Tursunjon boshlab beradi va ammo vafoti sababli, vasiyatiga koʻra qurilishni Buxoro amiri Amir Haydar (1800—1806) tugatadi. Abu Abdurahmon Abdulloh Domullo Tursunjonni savdogar ekanligi haqida maʼlumot bergan. Mullo Tursunjon madrasasi Jo’ra Barakayev va Yo’ldosh Haydarovlar Buxoro tarixi kitobida 1796—1797-yillarda qurilgan deb notoʻgʻri koʻrsatilgan. Mullo Tursunjon madrasasi „Tarixi Buxoro va tarjumat ul-ulamo" asarida 1805—1806-yillarda bunyod etilgan. Ushbu madrasa Buxoro shahridagi eng yirik va toʻrtinchi darajadagi oliy toifadagi madrasalar sirasiga kiradi. Tursunjon madrasasi Abdurauf Fitrat maʼlumotlariga koʻra, yillik vaqf mablagʻi 140 ming tangani tashkil etgan. Madrasada mudarrislar tomonidan dars oʻtilgan. Amir Haydar 1800—1826-yillarda Buxoro amirligini boshqardi. Uning davrida Buxoro amirligida taʼlim sohasida islohotlar amalga oshirilgan. Tursunjon madrasasi har bir hujrasida ikki nafardan talaba istiqomat qilgan. Madrasa hozirgi kunda ham mavjud.

Meʼmorchiligi
-------------

Tursunjon madrasasi ikki qavatli boʻlib, 97 ta hujradan iborat. Ushbu madrasa Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Madrasa hozirgi kunda Mehtar Ambar koʻchasida joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Моддий маданий мероснинг кўчмас мулк объектлари миллий рўйхатини тасдиқлаш тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 846-сон 04.10.2019 й. қарори". *Lex.uz*. Qaraldi: 9-aprel 2021-yil.
2. ↑  Rahmatova S, Qurbonov H*. Buxoro guzarlari tarixidan lavhalar*. Buxoro: Buxoro nashriyoti, 1995 — 144 bet.
3. ↑  Barakayev J, Haydarov Y*. Buxoro tarixi*. Toshkent: Oʻqituvchi, 1991 — 143 bet.
4. ↑  Abdusattor Jumanazar*. Buxoro taʼlim tizimi tarixi*. Toshkent: Akademnashr, 2017 — 592 bet.
**Mirzo Fuzaylboy madrasasi** — Buxoro madrasasi. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.
Mirzo Fuzaylboy madrasasi Kalabod guzarida, Buxoro shahrida bunyod etilgan boʻlib, uchinchi darajali oliy toifaga mansub boʻlgan. Abdurauf Fitrat maʼlumotlariga koʻra madrasaning yillik vaqf mablagʻi 25 ming tangani tashkil etgan. Tadqiqotchi olim Abdusattor Jumanazarov ushbu madrasaga oid bir qator vaqf hujjatlarini oʻrgangan boʻlib, madrasa bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirgan. Vaqf hujjatida 1885-yil 7-may kuni valadi Mirzo Ubaydulloh Kalobod guzaridagi Labi hovuzda joylashgan madrasa uchun bir qator yerlarni vaqf qilgan. Madrasa uchun Komot tumanidagi Xoja Porso mavzesida 30 tanob xurri xolis yeri, Sariosiyo mavzesida bitta tegirmonini vaqf qiladi. Madrasa ikki qavatli boʻlib, 25 hujra, masjid, darsxona va maktabxonadan iborat boʻlgan. Madrasa gʻarbida guzarga qarashli maydon, shimoli, sharqi va janubida koʻcha mavjud boʻlgan. Madrasaga voqifning oʻzi mutavvali boʻlgan. Agar u vafot etsa, uning avlodlari ushbu vazifani bajargan. Olga Suxareva madrasada dars oʻtilmagani va u faqat yotoqxona vazifasini bajarganligi toʻgʻrisida maʼlumot bergan. Ehtimol inqilob arafasida madrasada taʼlim berish toʻxtab qolgan. Madrasaga oid yana uchta hujjat Abdusattor Jumanazarov tomonidan topib oʻrganilgan. Hujjatlarda madrasada faoliyat yuritgan mudarrislar toʻgʻrisida ham maʼlumotlar mavjud. Jumladan mulla Muhammad Amin maoshi 7 tilla, mulla Nasriddin maoshi 10 tangani tashkil etgan.
Mir Kamol madrasasi 25 ta hujradan iborat boʻlgan. Ushbu madrasa Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Rahmatova S, Qurbonov H*. Buxoro guzarlari tarixidan lavhalar*. Buxoro: Buxoro nashriyoti, 1995 — 144 bet.
2. ↑  Abdusattor Jumanazar*. Buxoro taʼlim tizimi tarixi*. Toshkent: Akademnashr, 2017 — 592 bet.
**Xoja Muhammad Porso madrasasi** — Buxoro madrasasi. Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.
Xoja Muhammad Porso madrasasi 1407—1408-yillarda Xoja Muhammad Porso guzarida, temuriylar sulolasi davrida Xoja Muhammad Porso tomonidan bunyod etilgan. Tadqiqotchi olim Abdusattor Jumanazarov ushbu madrasaga oid bir qator hujjatlarini oʻrgangan boʻlib, madrasa bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirgan. Madrasa uchun voqif Komi Abu Muslim tumanidagi Dehibolo, Sheshkat, Pashvon mavzelarida 500, Poyruddagi Karkidiza mavzesida 300, Tarunberun mavzesida 100 tanob yerni vaqf qilgan. Xoja Muhammad Porso madrasasi gʻarbida Neʼmatulloh hovlisi va qabriston, shimolida hovli, sharqida koʻcha va voqifning xonaqohi, janubida esa hovlilar mavjud boʻlgan. Vaqf mulkiga voqif mutavvali boʻlgan. Agar u vafot etsa, undan soʻng bu ishni uning avlodlari bajargan. Mutavvali hosildan ushr olgan. Madrasaga oid ikkinchi hujjat kutubxonaga bilan bogʻliq. Madrasa uchun 992-yil shaʼbon oyida (1584-yil avgust-sentyabr) yana vaqf ajratilib, rasmiylashtirilgan. Keyingi davrlarda madrasa uchun 1781-yilda ham ayrim mulklar vaqf qilingan. Madrasa har bir hujrasida ikki nafar talaba yashagan. Madrasa bilan bogʻliq yana toʻrtta hujjat topib oʻrganilgan. Hujjatlarda madrasada mudarrislik qilgan oʻqutuvchilar va ularning maoshlari toʻgʻrisida maʼlumotlar mavjud. Jumladan mulla Muhammad Yusuf maoshi 40-50 tangani tashkil etgan. Xoja Muhammad Porso Bahovuddin Naqshbandiyning ikkinchi xalifasi edi. U Buxoro madrasalarida tahsil olgan.
Xoji Muhammad Porso madrasasi Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Madrasa hozirgi kunda mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  Rahmatova S, Qurbonov H*. Buxoro guzarlari tarixidan lavhalar*. Buxoro: Buxoro nashriyoti, 1995 — 144 bet.
2. ↑  Abdusattor Jumanazar*. Buxoro taʼlim tizimi tarixi*. Toshkent: Akademnashr, 2017 — 592 bet.
**Amur leopard** ( ***Panthera pardus orientalis*** ) - Rossiyaning janubi-sharqidagi Primorye viloyati va Xitoyning shimolida joylashgan leopard turi hisoblanadi. U Qizil Kitob ro'yxatiga kiritilgan bo'lib, jiddiy xavf ostida hisoblanadi. Chunki 2007 yilda Rossiyaning janubi-sharqida va Xitoyning shimoli-sharqida faqat 19-26 yovvoyi leopard omon qolgani taxmin qilingan. 

2015 yil holatiga ko'ra Xitoy va Rossiya hududlarida atigi 60 ta Amur leopardi omon qolgani tahmin qilingan. 2021 yil holatiga ko'ra esa, olimlar 110 ta leopard hayot kechirayotganini tahmin qilishgan.

 Ménagerie du Jardin des Plantesdagi leopardning yaqindan olingan surati
Amur leopardini boshqa leopard turlaridan, ayniqsa qishda, qalin, och rangli mo'ynasi bilan osongina ajratish mumkin. Uning mo'ynasi uzun va qalin. Qishki mo'yna juda och sariq, zich sarg'ish-qizil, oltin tusli yoki qizil-sariq ranggacha o'zgaradi. Yozda mo'yna yanada yorqinroq bo'lib, yorqinroq rangli naqshlari bilan ajralib turadi.

 Amur leopard.
Amur leopardiga brakoneyrlar ham leopardlarni va ularning o'ljalarini ovlashi, yashash joylarining yo'qolishi va o'rmonlarning kesilishi tahdid solmoqda. Uning tabiiy yashash joylari o'rmon yong'inlari va yangi yo'llar qurilishi sabab kamayib ketmoqda. Yovvoyi tabiatda ko'payadigan

Manbalar
--------

1. ↑  Qi, J.; Shi, Q.; Wang, G.; Li, Z.; Sun, Q.; Hua, Y.; Jiang, G. (2015). "Spatial distribution drivers of Amur leopard density in northeast China". *Biological Conservation* **191** (191): 258–265. doi:10.1016/j.biocon.2015.06.034. Archived from the original on 22 April 2017.. Qaraldi: 22 April 2017. Amur leopardi]]
**Kitobi-Aqdas** "yoki "**Aqdas** "( arabcha:  u forscha: کِتابِ اقدَس *e aqdas* ) - Bahoiy dinidagi asosiy muqaddas kitob, Bahoulloh tomonidan 1872-1873 yillarda Akkoda yozilgan.  va 1890-yillarning boshida nashr etilgan. Rus tiliga "Eng Muqaddas Kitob" deb tarjima qilingan. Xususan, dinning asosiy qonunlari to'plamini ( bahoiy qonunlari ) o'z ichiga oladi. Arab tilida yozilgan, koʻplab tillarga tarjima qilingan. Rus tiliga birinchi tarjima 1894 yilda A. G. Tumanskiy tomonidan qilingan .

Kitob quyidagi bo'limlar bilan to'ldirilgan:

* Muqaddima
* Kirish
* Kitobi-Aqdas – Shavqiy Effendi tavsifi
* Kitobi-Aqdas
* Kitob-Aqdasdan keyin nozil qilingan Bahoulloh Lavhlari
* Savollar va javoblar
* "Kitobi-Aqdas" Qonun va Hukmlarining Xulosa va Tasnifi
* Eslatmalar
* Lug'at
* Indeks

Kitobi - Aqdas o'tmishdagi eng mashhur dinlarning bir qanchalari va Bahoiy dinining oldingi muqaddas kitoblarining haqiqatini qabul qiladi, lekin ko'plab qonun va qoidalarni yangilaydi. Kitobi - Aqdas qonunlarining hammasi ham majburiy emas (masalan, amalda qo‘llanilishi mumkin bo‘lmagan yoki dunyoviy qonunchilikka zid bo‘lgan qonunlar bekor qilinadi). Kitobda asosiy ibodatlar, ro'za tutish vaqti, nikoh va meros qonunlari belgilangan. Unda bahoiylik diniga e'tiqod qiluvchilar uchun bolalarning ta'lim-tarbiyasiga g'amxo'rlik qilish uchun ko'rsatmalar mavjud . Adolat Uylarini, shu jumladan Umumjahon Adolat Uyini tashkil etish qoidalari o'rnatiladi.

Rus tilida ikki marta, 1998 va 2001 yillarda nashr etilgan. .

1. 1 2  Черникова И. В. СВЯЩЕННЫЕ КНИГИ БАХАИ[*sayt ishlamaydi*]Andoza:Недоступная ссылка
*Ushbu maqola Yuriy Gagarin haykali haqidadir. Ushbu soʻzining boshqa maʼnolari uchun bu yerga qarang.*
**Yuriy Gagarin haykali ―** 2018-yil 19-yanvarda oʻrnatilgan. Bu yodgorlik Yuriy Gagarinning Falastindagi birinchi yodgorligiga aylandi.

Yodgorlikni oʻrnatish „Madaniyatlar muloqoti — bir dunyo" xayriya jamgʻarmasi dasturi doirasida amalga oshirilgan. Ushbu byust ushbu dastur doirasida qurilgan 44-yodgorlik boʻlgan.

Vifleymdagi yodgorlikni oʻrnatishda yordam Imperial Pravoslav Falastin Jamiyati (IOPS) va Rus Geografiya Jamiyati (RGO) tomonidan amalga oshirilgan.

Yodgorlik Iordan daryosining gʻarbiy qirgʻogʻida, rojdestvo cherkovining kirish eshigi yonida, afsonaga koʻra, Iso Masih tugʻilgan joyda bolalar bogʻchasi maydoni yonidagi maydonda oʻrnatilgan.

Vifleymdagi Gagarin haykalining ochilish marosimida Rossiyaning Falastin milliy maʼmuriyatidagi vakili Aydar Aganin, IOPS boʻlimi rahbari Daud Matar, Baytlahm meri Anton Salman, shuningdek, turli shaharlardagi IOPS vakillari ishtirok etgan. Tantanali marosimga IOPS raisi Sergey Stepashindan ham maktub yuboriladi, u marosim davomida oʻqib eshittiriladi.

Yodgorlikning tavsifi
---------------------

Yodgorlik — Yuriy Gagarinning bronzadan yasalgan byusti boʻlib, u bu yerda u parvoz qilgan kosmik kostyumdan bosimli dubulgʻada taqdim etilgan.

Byust pushti granitdan yasalgan baland poydevorga oʻrnatilgan.

Poydevorning tagida Rossiya va Falastin bayroqlari tushirilgan lavha, bayroqlar ostida ingliz tilidagi yozuv.

Rus tiliga tarjima qilingan yozuv matnida shunday deyilgan:

*"Madaniyatlar muloqoti — Yagona dunyo" Rossiya xalqaro xayriya jamgʻarmasi tomonidan Falastin xalqiga sovgʻa qilingan"*.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5  „В Вифлееме установили памятник Юрию Гагарину - РИА Новости, 19.01.2018". *ria.ru*. 11-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-may 2021-yil.
2. ↑  „В Вифлееме установили памятник Юрию Гагарину" (ru). *www.kommersant.ru* (20-yanvar 2018-yil). 11-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-may 2021-yil.
3. 1 2  „В Вифлееме открыли бюст Гагарина" (ru). *Калуга 24* (24-yanvar 2018-yil). 11-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-may 2021-yil.
4. 1 2 3  „В центре Вифлеема установили бюст Юрия Гагарина" (ru). *tass.ru*. 11-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-may 2021-yil.
5. 1 2  *admin.* „В Вифлееме установили памятник Юрию Гагарину | Komissiya po missionerstvu i katexizatsii | pri Yeparxialnom sovete g. Moskvi" (ru). 11-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-may 2021-yil.
**Interfeys**— texnik va programmalash vositalari majmui; hisoblash, boshqarish yoki oʻlchash tizimlari (EHM ning opera-tiv va tashqi xotira qurilmasi)dagi turli funksional qurilmalarning oʻzaro taʼsirini taʼminlaydi. U uzatilayotgan axborotlarni kodlash va sinxronligiga nisbatan belgilangan qoida hamda kelishuvga muvofiq tayyor modullardan sistemani, qurilmalarning mexanik va elektr birikmalarini sig-nad koʻrinishida (axborotlar va boshqa shaklida) toʻplashga imkon beradi.

  

Kompyuter ishlashi uchun apparatli ta’minotdan tashqari dasturiy ta’minot ham muhim ahamiyatga egadir. Kompyuter tizimini tashkil etuvchi bu ikki vositaning oʻzaro aloqasi interfeys deyiladi. Interfeys bir necha turga boʻlinadi, ya’ni: apparatli interfeys; dasturiy interfeys; apparatli-dasturiy interfeys. Apparatli interfeysni kompyuter qurilmalarini ishlab chiqaruvchilar ta’minlaydi. Dasturiy ta’minot bilan apparatli ta’minot oʻrtasidagi mutanosiblikni operatsion sistema boshqaradi. Kompyuterli tizim samarali ishlashi uchun apparatli va dasturiy ta’minotdan tashqari foydalanuvchi qatnashadi. kompyuterda ishlashi jarayonida uning apparatli ta’minoti bilan ham, dasturiy ta’minoti bilan ham aloqada boʻladi. Insonning dastur bilan va dasturning inson bilan muloqatga kirishish usuli foydalanuvchi interfeysi deyiladi. Dasturlar xilma-xil boʻlgani uchun ularning interfeysi ham turlicha boʻladi. Foydalanuvchi interfeysini xususiyatlariga koʻra bir nechta turga ajratish mumkin. Dasturning ishlash muhitiga qarab, dastur nografik yoki grafik interfeysga ega boʻladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bekturov Abiken **Bekturuli** (25.12.1901, Pavlodar viloyati Bayanaul tumani—22.12.1985,Olmaota)—texnika fanlari doktori (1945), professor (1946), Qozogʻiston Fanlar akademiyasi akademigi (1946). Qozogʻistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1945).

Argʻin qabilasining Suyindik urugʻining Qarjas boʻlimidan.

Ombi qishloq xoʻjaligi institutini (1931), Oʻrta Osiyo davlat universitetining aspiranturasini (1935) tugatgan. 1935-1960 yillar Oʻqituvchi, KazMU dekani, 1946-1968. Kimyo fanlari instituti direktori, 1968-1985-y. shu institutning noorganik sintez laboratoriyasi va noorganik kimyo kafedrasi mudiri. 1968—1985-yillarda Qozogʻiston Fanlar akademiyasining akademiyasi-Merdan jamgʻarmasi boʻlimi kotibi boʻlgan. Asosiy ilmiy ishlar kimyo va mineral oʻgʻitlar ishlab chiqarish va mineral tuzlarni qayta ishlash texnologiyasiga bagʻishlangan.Bekturov fosfat xomashyosini, shuningdek, ftorsizlangan yem-xashak fosfatini qayta ishlashning kislotali, termik va siklonik usullarini kashf etdi va ishlab chiqarishga kiritdi,Qoratov fosforitidan mineral oʻgʻitlar olish usullarini tizimlashtirdi.Lenin,Oktabr inqilobi,Faxriy nishon ordenlari va medallari bilan taqdirlangan.

1991-yildan Qozogʻiston kimyo fanlari institutiga Bekturov nomi berilgan.

Havolalar
---------

* Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-03-04).
* Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-03-04).

Manbalar
--------

1. ↑  *{{{title}}}*. ISBN 9965-08-265-0.
2. ↑  «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том
**Mark Nobl** (1754-1827) ingliz ruhoniysi, biograf va antikvar edi.U Birmingemning Digbet shahrida tug'ilgan, u erda savdogar Uilyam Xitli Noblning tirik qolgan uchinchi o'g'li. Uning otasi boshqa ko'plab tovarlar, munchoqlar, pichoqlar, o'yinchoqlar va boshqa mayda-chuyda narsalarni sotgan, u qul savdogarlari orasida ulgurji tarqatgan, shuningdek, kumush prokat va qoplama uchun katta tegirmonga ega edi. Mark Yardli, Worcestershire va Ashbourne, Derbyshire maktablarida tahsil olgan. Otasining o'limidan so'ng u kamtarona boylikni meros qilib oldi va Birmingem advokati janob Sartaroshga topshirildi. Shartnoma muddati tugagach, u o'z hisobiga tadbirkorlik faoliyatini boshladi; lekin adabiyot va tarixga yuzlandi.1781 yilda u Baddesli Klinton va Uorikshirdagi Pakvudning kuratorlariga tayinlangan. Amaldagi prezidentning to'satdan vafot etganida, Noblning o'zi ikki tirik odamga taqdim etildi ("ochlik", ularni u chaqirdi). Noble, hozir turmush qurgan, Uorvikshirdagi Noul shahridan uy oldi, u ikkala cherkov uchun ham qulay. Bu erda u o'z manfaatlarini jamoati, kitoblari va fermasi o'rtasida taqsimladi.
**Mukarrama Azizova** (1913.23.5 – Namangan – 1964.23.5) – Oʻzbekiston xalq artisti (1955). Moskvada oʻzbek drama studiyasida oʻqigan (1927–28). 1928-31 va 1960-62 yillarda Andijon teatrida, 1931-yildan Namangan teatrida aktrisa va rejissyor Dramatik va musiqali spektakllarda, asosan, liriko-dramatik rollarni ijro etgan. Eng yaxshi rollari: Shirin (Xurshid, „Farhod va Shirin"), Jamila (Hamza, „Boy ila xizmatchi"), Nurxon (Komil Yashin, T. Jalilov, „Nurxon"), Gulsara (Komil Yashin, „Gulsara"), Hafiza (Abdulla Qahhor, „Shohi soʻzana"), Sanobar (B. Rahmonov, „Yurak sirlari") va boshqa rejissyor sifatida „Farhod va Shirin" (Xurshid, 1934, 1936), „Arshin mol olon" (U. Hojibekov, 1939) kabi asarlarni sahnalashtirgan. A. oʻzbek, tojik, uygʻur xalq qoʻshiqlarini mohirona ijro etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ismoil Xandon** – 1035—1041-yillarda Orol dengizi boʻyidagi qadimiy davlat boʻlgan Xorazm hukmdori va Oltin-Toshning oʻgʻli edi.

1035-yilda Ismoilning ukasi Horun Gʻaznaviylar sultoni Gʻaznalik Mas’ud I igʻvosi bilan soqchilar tomonidan oʻldirilgan. Ismoil Xorazmga shoh boʻlgan va ukasi kabi Mas’udga qarshi chiqdi. Bu jangda u Mas’udga dushman boʻlgan Saljuqiylarga yordam berdi. Bunga javoban Mas’ud oʻgʻuz Yabgʻu (boshligʻi) Shoh Malikdan yordam soʻrab, Xorazmni oʻz qoʻliga olishni taklif qiladi. 1040—1041-yilning qishida Ismoil Shoh Malikdan yengiladi va saljuqiylar qoʻlidan qochishga majbur boʻladi.

Ismoil Xandon ibn Oltin-Tosh (hukmronlik yillari 1035—1041-yillardan iborat)
----------------------------------------------------------------------------

Horun vafotidan keyin Oltin-Toshning Ismoil Xandon ismli boshqa oʻgʻli Xorazmshoh boʻldi. U oʻldirilgan akasining Gʻaznaviylarga qarshi siyosatini davom ettirdi va hozirda Xurosonga muvaffaqiyatli kirib kelgan saljuqiylar bilan ittifoqchilikni saqlab qoldi. Shuning uchun Sulton Mas’ud Jandlik Shoh-Malik bilan ittifoq tuzib, uni 1038-yilda Ismoil Xandon taxtdan agʻdarilishi bilanoq Gʻaznaviylar hukmronligi ostida Xorazmni boshqarishiga ruxsat berilishiga ishontirdi. Oʻgʻuz shahzodasi shunday boy viloyat ustidan nazoratni oʻz ixtiyori bilan oʻtkazish uchun xorazmliklarni oʻziga tortmoqchi boʻldi. Biroq bu ishda muvaffaqiyat qozona olmagani uchun u 1040—41-yil qishda Ismoil Xandonga qarshi yurish boshlab, Asib tekisligida uch kun davom etgan jangda xorazm qoʻshinlarini magʻlubiyatga uchratdi. Xorazmliklarning qarshiligi hali toʻliq barham topmagan edi, biroq Gʻaznaviylar qoʻshini yaqinlashib kelayotgani haqidagi mish-mishlar qoʻshimcha vahima uygʻotdi. Ismoil Xandon 28-mart kuni poytaxt Gurganjni tark etib, ittifoqdosh saljuqiylardan qochib ketdi. Dushman qoʻshinlari Togʻril va Chagʻriy qoʻl ostida endi Dandanqon jangida Mas’udni qatʼiy magʻlub etishga va shu tariqa butun Xurosonni zabt etishga muvaffaq boʻldilar. Soʻnggi ibn Oltin-Toshning taqdiri haqidagi voqealardan hech biri maʼlum emas.
Shoh-Malik nihoyat 1041-yil aprelida Gurganjga koʻchib oʻtdi va yangi Xorazmshoh sifatida Sulton vafot etgan boʻlsa ham, Mas’ud nomiga xutba oʻtkazdi. Uning hukmronligi 1043-yilda, gʻolib saljuqiylar Xorazmni oʻz saltanatiga qoʻshib olib, azaliy dushmanini quvib chiqargach, barham topadi. Shundan keyin katta voha 1077-yilda mashhur Anushteginiylar hukmronligi ostiga kelguniga qadar tez-tez oʻzgarib turadigan hokimlar tomonidan boshqariladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Es sind jedoch bislang keine im Namen eines Altuntaschiden geprägten Münzen bekannt.
2. ↑  knapp 7 km südlich von Turtkul am Amudarja gelegen
**Konstantin Petrovich Kaufman** (ruscha: *Константи́н Петро́вич Ка́уфман*; 1818-1882 Toshkent) —Turkistonni bosib olish maqsadida Rossiya uyushtirgan harbiy yurishlarning rahbari, Turkiston general-gubernatori (1867—82). Ruslashgan nemis dvoryani oilasida tugʻilgan. Rossiya imperatori xonadoniga yaqin oilada tarbiyalandi. Yettisuv kazak qoʻshinlarining atamani, general-adʼyutant (1864), muhandisgeneral (1874). Xalq oʻrtasida istehzo bilan "yarim podsho" deb atalgan. Rossiya Turkistonni bosib olishga kirishgach, Turkiston oʻlkasining 1-general-gubernatori va Turkiston harbiy okrugi qoʻmondoni. Kaufmanga Rossiya imperatori Aleksandr II juda katta vakolatlar bergan. Kaufman 1868-yil 1 yanvarda Toshkentga keldi. Kaufman Rossiya hukmron doiralarining shovinistik va bosqinchilik siyosatini Turkistonda izchillik bilan davom ettirdi. Buxoro amirligi (1868) va Xiva xonligi (1873) hududining katta qismini bosib oldi, Qoʻqon xonligini tugatdi (1876). Turkiston oʻlkasini boshqarish tartiblarini joriy qilib, oʻzi harbiy gubernatorlar, uyezd boshliqlari va politsiya faoliyatiga rahbarlik qilgan. Buxoro amirligi va Xiva xonligi bilan mustaqil aloqalar oʻrnatgan. Kaufman Turkistonni mustamlaka asoratida saqlashga, uni Rossiyaning xom ashyo bazasiga aylantirishga katta xizmat qilgan.

Adabiyot
--------

* Oʻzbekistonning yangi tarixi, 1-kitob [Turkiston chor Rossiyasi mustamlakachiligi davrida], T. 2000.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Turkiston general-gubernatorlari |
| --- |
|  |
| 
* Konstantin Kaufman
* Mixail Chernyaev
* Nikolay Rozenbax
* Aleksandr Vrevskiy
* Sergey Duxovskoy
* Nikolay Ivanov
* Nikolay Tevyashev
* Dean Subbotich
* Yevgeniy Matsievskiy
* Nikolay Grodekov
* Pavel Mishenko
* Aleksandr Samsonov
* Vasiliy Pokotilo
* Aleksandr Samsonov
* Fyodor Martson
* Mixail Yerofeev
* Aleksey Kuropatkin
 |

 |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
***Bruce Lee: Quest of the Dragon*** — jang sanʼati ustasi Bruce Lee haqidagi videooʻyin. Ronin Entertainment shirkati tomonidan ishlab chiqarilgan va Vivendi Universal Games shirkati tomonidan nashr etilgan. 2002-yilda chiqarilgan. Tanqidchilar tomonidan salbiy baholangan.

Oʻyin taktikasi
---------------

*Bruce Lee: Quest of the Dragon* beat 'em up janridagi videooʻyindir. Bosh qahramon Bruce Lee dushmanlarga qarshi jang qiladi. Tangalar oʻyin davomida yigʻib boriladi.

Sujeti
------

24 yoshli Bruce (talaffuzi: *Bryus*) oʻgʻrilanib ketilgan otasini qutqarish hamda Qora Lotus nomli uyushgan jinoiy tashkilot qoʻlidagi Oltin relikviyani qaytarib olish uchun koʻplab dushmanlar bilan jang qiladi. Oʻyinchi Bruce Leeni butun oʻyin davomida boshqarish imkoniga ega boʻladi. Oʻyindagi voqealar Hong Kong, London va San Francisco kabi shaharlarda boʻlib oʻtadi. Oʻyindagi asosiy salbiy qahramonlar Dragon Lady’ning opa-singillari (Cleopatra va Rhianna) hamda uning tarafdorlari (Cobra va ninza Tsuki) hisoblanadi.

Tanqidi
-------

Oʻyin tanqidchilar tomonidan salbiy baholandi. Taqriz yigʻuvchi GameRankings sayti oʻyinni 35,51 foiz ijobiy baholadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Bruce Lee: Quest of the Dragon - XBOX".  GameRankings. 5-sentyabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-sentyabr 2022-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti
* *Bruce Lee: Quest of the Dragon* IMDbda

  


|  |  |
| --- | --- |
| Videooʻyinlar | *Videooʻyinga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Aldegidlar**, RCHO — molekulasida organik radikal R va vodorod atomi bilan bogʻlangan karbonil guruhi (>C=O) boʻlgan organik birikmalar. Al-degid guruhi (-CHO)ning qanday radikal bilan birikkanligiga qarab toʻyingan, toʻyinmagan, aromatik va geterotsiklik A. boʻlishi mumkin. A.ni atashda tegishli organik kislotalarning nomlaridan foydalaniladi. Mas, chumoli kislotaga toʻgʻri kelgani chumoli aldegid yoki formaldegid, sirka kislotaga toʻgʻri kelgani sirka aldegid yoki atsetaldegid deyiladi. Jeneva nomenklaturasi boʻyicha A.ni atash uchun uglevodorodlar nomi yoniga al qoʻshimchasi qoʻyiladi. Masalan, HCHO metanal, CH3CHO etanal. Baʼzi A. tasodifiy nomlarga ega; mas, furfurol A. birlamchi spirtlarni oksidlash, organik kislotalar hosilalarini qaytarish va boshqa usullar bilan olinadi. Ular juda tez reaksiyaga kirishuvchi faol moddalar hisoblanadi. Reaksiya paytida radikaldagi vodorod atomlari va karbonil guruhdagi kislorod boshqa atomlarga almashinishi hamda >C=O dagi qoʻshbogʻ uzilishi natijasida boshqa atomlarni biriktirib olishi mumkin. Bulardan tashqari, A. aldol, kroton va murakkab efir kondensatsiyalari degan kondensatsiyaga uchrashi mumkin. A. oson oksidlanadi. Ular polimerlanishi, yaʼni bir necha molekulalari oʻzaro birikib, yuqori molekulyar birikma hosil qilishi mumkin. Baʼzi A. ishqorlar taʼsirida Kannitssaro reaksiyasi deb ataladigan reaksiyaga kirishadi. Ular fenolformaldegid smolalar olishda, antiseptiklar sifatida, dezinfeksiyalashda va boshqa maksadlarda ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Atom massasi** (**nisbiy atom massasi**) – atom massasining atom massa birligida ifodalangan qiymati.

**Atom massasi**, atom ogʻirligi – atom massalarining atom massasi birli-klarida ifodalangan nisbiy qiymati. Atom massasi ifodasini ingliz ki-myogari J.Dalton 19-asr boshida fanga kiritgan. 1961-yilda qabul qilingan nisbiy atom massalari birliklari shkalasiga asosan atom massasi birligi (atm.m.b.) uglerod izotopi atomi ¹²C massasining 1/12 qismiga teng. Xalqaro belgisi – U. Ele-mentar zarralar, atom yadrolari, atomlar, molekulalar massasi birligi sifatida qoʻllaniladi. Atom massasi kimyoviy elementlarning eng muhim koʻrsatkichidir. Kimyoviy elementlar atomlarining tuzilishi va xossalarining oʻzgarish qonuniyatlari Atom massasi bilan oʻzaro bogʻliq. Bir kimyoviy element izotoplarining Atom massasi qiymati turlicha boʻladi. Izotoplar aralashma-sidan tashkil topgan elementlarning Atom massasi sifatida aralashma tarkibidagi izotoplarning protsent miqdorlarini hisobga olgan holda shu izotoplar Atom massasining oʻrtacha qiymati qabul qilinadi. Ushbu qiymatlar elementlar davriy sistemasida (massa soni keltirilgan transuran elementlar bundan mustasno) keltirilgan. Atom massasi turli fizik va kimyo-viy usullar bilan aniqlanadi; ulardan eng aniqrogʻi – mass-spektroskopiyadir. Bu usulda element ionlari nisbiy zaryadlarning qiymatlari, boshqacha aytganda, zaryad kattaligining ion massasiga nis-batan aniqlanadi. Buning uchun ionlarning elektr yoki magnit maydonida toʻgʻri chiziqli harakatdan chetga chiqishi tek-shiriladi. Fizik usullardan yana biri yadro reaksiyasiga asoslangan. Bunda yadroda boʻladigan oʻzgarishlar natija-sida bir atom yadrosining ikkinchi atom yadrosiga aylanishi tufayli ajralib chiqadigan energiyadan foydalaniladi. Kimyoviy usullardan biri – elementning bir necha kimyoviy birikmalari mo-lekulyar massasini va bu birikmalarning kimyoviy tarkibini aniqlashga asoslangan. Atom massasini taqriban aniqlash usullari ham bor. Mas, ulardan biri Dyulong va Pti qoidasiga asoslangan; bu qoidaga koʻra, element Atom massasining oʻsha elementning solishtirma issiqlik sigʻimi (S)ga koʻpaytmasi oʻzgarmas miqdor boʻlib, u taxminan 6,3 ga teng: AS~6,3.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
MYUNSER (Munzer, Muntzer) Tomas (taxminan 1490, Shtolberg, Gars — 1525.27.5, Myulxauzen yaqinida, Tyuringiya) — Reformatsiya davrida dehqonplebeylar ommasi yetakchisi va Germaniyada 1524—26 yillardagi Dehqonlar urushi rahbari. Hokimiyatni zoʻrlik bilan agʻdarib tashlash, uni xalq qoʻliga topshirish va odil jamiyat oʻrnatish gʻoyalarini diniy shaklda targʻib qilgan. Tyuringiya — Saksoniyada dehqonlar urushining yagona markazini tuzishga uringan, lekin 1525-yil 15-mayda uning otryadi Frankenxauzen shahri yonida tormor etilib, M. asir tushgan va qatl etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Radif** (arab. — ketmaket keluvchi) — Sharqxalqlari, shu jumladan, oʻzbek sheʼriyatida misra yoki bayt oxirida qofiyadan keyin takrorlanib keluvchi soʻz, ibora, ran. R. bir soʻz (qisqa R.) yoki bir necha soʻz (yoyiq R.)dan iborat boʻlishi mumkin. Bir soʻzli R. koʻproq uchraydi. Sheʼr texnikasi taqozosiga koʻra, R. takrorlanishi emotsional jihatdan lozim va zarurdir. Gʻazalda R. matlaʼdan maqtaʼgacha qofiyadosh suzlardan keyin takrorlansa, masnaviyda bayt doirasidagina keladi. Baʼzan R. qofiyadan oldin, hatto qator boshida keladi. R. qofiya bilan boshqariladigan ohangdoshlikni, tovush uygʻunligini taʼminlashga xizmat qiladi, sheʼrga musiqiylik va ritmik ohang baxsh etadi. Sheʼrning tarjimasida ham R. saqlanib qoladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Категория:Проект:Музыка:Последняя правка в 2023 году
Категория:Проект:Музыка:Последняя правка в текущем месяце
Категория:Персоналии по алфавиту
Категория:Музыканты по алфавиту
Категория:Википедия:Карточки без параметров
**Luiza Islam Ali-zode** (1971-yil 10-fevral, Toshkent, Oʻzbekiston) – metsso-soprano yoʻnalishidagi oʻzbek opera xonandasi. 2008-yilda "Musiqiy teatrdagi eng yaxshi ayol ijrochi" deb hisoblangani uchun "Oltin yorituvchi" mukofotiga sazovor bo'lgan.

Tarjimai holi
-------------

Luiza 1971-yil 10-fevralda Toshkentda tavallud topgan. Toshkentdagi Hamza nomidagi musiqa kollejida (hozirgi Hamza Hakimzoda Niyoziy nomidagi Respublika davlat musiqa kolleji), so‘ngra N. A. Rimskiy-Korsakov nomidagi Sankt-Peterburg konservatoriyasida qo‘shiqchilik bo‘yicha o‘qigan. Keyinchalik Shtutgart musiqa va teatr oliy maktabida tahsil oldi. Uning professorlari Konstantin Plyushnikov, Silviya Geshti, Konrad Rixter, Tom Krauze, Julyetta Simionato, Lamara Chkoniya va Fedora Barbyeri edi.

Luiza o'z opera faoliyatini Sankt-Peterburgdagi Zazerkalye teatrida boshlagan hamda u yerda rejissyor Aleksandr Petrov va dirijyor Pavel Bubelnikov rahbarligida aktyorlik mahoratini ham oshirgan.

Luiza Yevropaning ko'plab opera teatrlarida, jumladan, Vena Volksoperida, Gamburg opera teatrida, Kopengagen va Nemis operasida chiqishlar qilgan. Shuningdek, Jeneva Katta teatrida, Tuluza Kapitoliy teatrida, Qirollik Vallon operasida va boshqa opera uylarida ham turli rollar bilan har xil festivallarda ishtirok etgan.

Luiza 1999-yilda Tortelye boshchiligidagi Lion milliy orkestri bilan birgalikda fransuz bastakori Filipp Ersanning "Peyzaj s Ruinoy" asarining premyerasini ijro etdi. Bu ijro ko'plab Yevropa mamlakatlarida radioga yozib olindi.

Opera xonandasi 2011-yilda Batumida yangi opera uyining ochilishida kontsert berdi. Shuningdek, Luizalibretto yozgan va Vladimir Genin musiqasi bilan "Serdse malchika iz Permonta" operasini boshqargan. Keyinchalik bu musiqa filmda qayta dunyo yuzini ko'rgan.

Mukofotlari
-----------

Luiza "Musiqiy teatrdagi eng yaxshi ayol ijrochi" bo'lgani uchun "Oltin yoriyuvchi" (2008) mukofotiga sazovor bo'lgan.

ARD xalqaro musiqa tanlovida uchinchi o‘rinni egallagan.

Islam Ali-Zade Gans Gabor nomidagi Belveder xalqaro vokal tanlovida ikkinchi mukofotini qo'lga kiritgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „- Обо мне" (de-DE). *54415810.swh.strato-hosting.eu*. Qaraldi: 11-oktyabr 2023-yil.
2. ↑  „Das Knabenherz von Pyrmont, Weltpremiere — Natania Hoffman" (en-US). *Natania Hoffman* (17-iyul 2021-yil). Qaraldi: 11-oktyabr 2023-yil.
3. ↑  „Страницы московской театральной жизни: Театральные новости за 22 июля 2008 г.". *www.theatre.ru*. Qaraldi: 11-oktyabr 2023-yil.
4. ↑  „Золотой софит". Qaraldi: 11-oktyabr 2023-yil.
**Ismoil Maxdum Sattiyev** (1909, Yangiqo'rg'on tumani-1976, Toshkent) – Oʻrta Osiyo, Oʻzbekistondagi eng taniqli diniy arbob, mashhur muddaris, xushxat xattotlardan biri.

Oilasi
------

Otalari Mulla Satti oxund Mulla Abduroziq Oxund oʻgʻli hozirgi Yangiqoʻrgʻon tumanining Sho’rkent qishlogʻidan chiqqan. Ancha yillar Namangan shahridagi Sharif hoji mahallasi va Xasti Xizr dahasidagi masjidlarda imomlik va maktabdorlik qilgan. 1927 yili vafot etgan.

Onalari Sharofatxon bibi (1873-1973)

Akalari Ibrohim maxdum 1890 yili Yangiqoʻrgʻon tumani Shoʻrkent qishlogʻida tavallud topgan. Arab, fors, turk tillarini mukammal egallagan. 1983 yilning 25 oktyabrida vafot qildi.

Ukalari Is’hoq Maxdum olim va jamoat arbobi boʻlgan. 1911 yili Namangan shahrida tavallud topgan. 1994 yili 15 iyunda Namangan shahrida vafot etgan.

Ukalari Habibulloh va Ubaydullohlar ham imli va taqvodor insonlar boʻlishgan.

Uch nafar: Hanifaxon, Havoxon va Mahmudaxon ismli singillari boʻlgan.

1930 yili birinchi ayoli Zaynabxon poshshaga uylangan. Mamnuna ismli qizlari boʻlgan. Zaynabxon vafotidan soʻng, Xadichaxonga uylanganlar. Hojiahmad ismli farzand koʻrishgan. Ammo tez orada ajrashib ketishgan.  

Keyingi ayollari Saodatxon ayadan Abdullohxon, Muhammadxon, Mahmudxon, Karimaxon, Fotimaxon, Mahfuzaxon, Abdulatifxon, Xayrulloh ismli farzandlar tugʻildi.

Shayx Ismoil Maxdumning nabirasi, Abdulhamid Tursunov hozirda O’zbekiston musulmonlari idorasining xodimi boʻlib ishlamoqda.

Taʼlimi
-------

13 yoshida Abdugʻafur qori Abdujalil oʻgʻli qoʻlida Qur’oni karimni toʻliq yod olgan.  Namangandagi Mulla qirg’iz madrasasida Sobitxontoʻra Abulmaoniy va boshqa ustozlardan tahsil olgan, tafsir, hadis, fiqh ilmlarini puxta egallagan.

Faoliyati
---------

1943 yilda Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston musulmonlari diniy idorasini tashkil qilishda qatnashdi. Diniy nazoratning tashkiliy hay’atiga aʼzo etib tayinlanadi. 1946 yildan boshlab diniy idorada muhtasib, Buxorodagi Mir Arab madrasasi mudiri, 1957 yildan umri oxirigacha diniy idora raisi noibi va qozi vazifalarida ishladi. Ayni paytda u Imom

Ismoil Sattiyev

  

Tahrirlash

Yaratilgan: Shaxsiyat

Buxoriy nomidagi Toshkent Islom institutida hadis, fiqh, tafsir va nahv fanlaridan dars beradi (1971-1975). Hozirgi vaqtda shogirdlari, Oʻrta Osiyo mamlakatlari, Rossiya, Ozarbayjon davlatlarida xizmat qiladi.

Shayx Ismoil Maxdum arab, fors tillarini mukammal bilgan. Xattot va chiroyli husnixat sohibi boʻlgan.

Qur’oni karim, diniy taqvim, jurnal va kitoblar chop etish ishiga boshchilik qildilar. „Toshkentda Usmon mushafining tarixi"

kitobini arab tilida yozganlar, asar arab va oʻzbek tillarida chop etilgan. Bu asar 1995 yili Maxdumning oʻgʻli Abdulloh Ismoilov tomonidan nashr qilingan. 1976 yili 22 yanvar kuni Toshkentda vafot etgan. Janozasini muftiy Shayx Ziyovuddinxon ibn Eshon Boboxon oʻqigan. Qabrlari Namangandagi Mavlaviy qabristonida.



1. ↑  **{{Veb manbasi}} andozasidan foydalanishda `sarlavha=` parametrini belgilashingiz kerak.** **{{Veb manbasi}} andozasidan foydalanishda `url=` parametrini belgilashingiz kerak.** .