recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Cola acuminata*** — tropik Afrikada oʻsuvchi Malvaceae oilasiga kiruvchi *Cola* turkumiga mansub tur. U odatda oʻzining mevasi, kola yongʻogʻi bilan mashhur boʻlib, dastlab Coca-Cola kabi ishlab chiqarilgan ichimliklarda kola taʼmini berish uchun ishlatilgan.

Tavsif
------

Kola daraxti asosan pasttekisliklarda oʻsadi, oʻrta boʻyli, shoxlari past, poʻstlogʻi kulrang yoki toʻq yashil, barglari toʻq yashil, gullari hasharotlar tomonidan changlanadi. Daraxt neytral kislotalilik bilan yaxshi quritilgan nam, qumli, loy yoki loy tuproqlarni afzal koʻradi. U yuqori quyosh nurini talab qiladi va qurgʻoqchilikka chidamli.

Mevalar
-------

Mevalari qoʻpol, uzunligi 20 smgacha va katta, tekis va yorqin qizil rangli urugʻlarni oʻz ichiga oladi, odatda kola yongʻoqlari deb nomlanadi. Urugʻda 1,25 — 2,4 % kofein mavjud boʻlib, chaynab yoki maydalab isteʼmol qilinadi, hushyorlikni oshirish, charchoqni kamaytirish va chidamlilikni oshirish uchun ichimliklarga qoʻshilishi mumkin.

Foydalanadi
-----------

Cola mevalari Gʻarbiy Afrika oʻrmonlaridan yigʻib olinadi. Mevalarda taxminan 2 % katexin — kofein, teobromin va kolatin mavjud. Urugʻlari qovuriladi va maydalanadi. Keyin esa chaynalishi yoki choy va sut kabi ichimliklarga qoʻshilishi mumkin. Butun yongʻoqlar chaynalganida, ular achchiq taʼmga ega boʻladi, lekin ovqatdagi va boshqa ichimliklarga qoʻshilganda shirin taʼm beradi.

Afrikada kola yongʻoqlari anʼanaviy tibbiyotda yoki oziq-ovqat boʻyoqlari sifatida foydalanilishj mumkin, yogʻochi esa yoqilgʻi sifatida yoki mebel, uylar va qayiqlar yasash uchun ishlatiladi.

Galereya
--------

* Cola acuminata in flower : coloured plate from Köhler's Medizinal-Pflanzen*Kola acuminata* gullari
* Kola acuminata mevasi*Kola acuminata* mevasi
* C. acuminata anatomiyasining botanika chizmasi, du Niger au golfe de Ginedan olingan podaning siğil tashqi ko'rinishini ko'rsatuvchi chizma, Lui Gustav Binger*C. acuminata* anatomiyasining botanika chizmasi, *du Niger au golfe de Ginedan* olingan podaning siğil tashqi ko'rinishini ko'rsatuvchi chizma, Lui Gustav Binger
* Kola yong'oqlari Burkina-Fasoning Uagadugu shahridagi markaziy bozorda sotuvga yoyilganKola yong'oqlari Burkina-Fasoning Uagadugu shahridagi markaziy bozorda sotuvga yoyilgan
* C. acuminata dan yig'ib olingan quritilgan kola yong'oqlari va chaynash tayoqlari*C. acuminata* dan yig'ib olingan quritilgan kola yong'oqlari va chaynash tayoqlari

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „*Cola acuminata* - (P.Beauv.) Schott & Endl.".  Plants For A Future (2012). Qaraldi: 23-dekabr 2019-yil.
2. 1 2 3 4  *Veronique Greenwood*. „The little-known nut that gave Coca-Cola its name". *BBC News - Future* (23-sentabr 2016-yil). Qaraldi: 23-dekabr 2019-yil. „These days, the Coca-Cola recipe is a closely guarded secret. But it's said to no longer contain kola nut extract, relying instead on artificial imitations to achieve the flavour".
**Viktor Anatolyevich Chjen** (1945-yil 10-may, Samarqand, Oʻzbekiston SSR, SSSR — 2020-yil 13-oktabr, Sankt-Peterburg, Rossiya) — sovet, oʻzbek va rus iqtisodchisi, shoir, jamoat arbobi, Rossiya Yozuvchilar uyushmasi va MARIS Prezidiumi aʼzosi, „IP-MARIS" birjasi birja kengashi raisi, iqtisod fanlari doktori. 200 dan ortiq kitoblar, monografiyalar va ilmiy ishlar muallifi. 1990-1994-yillarda —SSR, keyin esa Oʻzbekiston Respublikasi sanoat vaziri lavozimlarida ishlagan. 1995-yilda Davlat mulkini boshqarish va tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlash davlat qoʻmitasi raisi, Bosh vazir oʻrinbosari (1995-2000), soʻngra Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri maslahatchisi (2000) lavozimlariga tayinlangan.

Tarjimai holi
-------------

Viktor Chjen 1945-yil 10-mayda Samarqandda tugʻilgan. 1968-yilda Alisher Navoiy nomidagi Samarqand davlat universitetini muhandis-texnolog mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. Sovet Armiyasi saflarida Leningrad harbiy okrugida xizmat qilgan. Uzoq vaqt ishlab chiqarishda ishlab, yirik mashinasozlik korxonalarini boshqargan. Nomzodlik, keyin esa doktorlik dissertatsiyalarini himoya qilgan.

1990-yilda Oʻzbekiston SSR sanoat vaziri etib tayinlangan va bu lavozimda 1994-yilgacha ishlab kelgan. 1995-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Abdugʻaniyevich Karimov farmoni bilan Viktor Chjen Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulkini boshqarish va tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlash davlat qoʻmitasi raisi etib tayinlangan. 2000-yilda Oʻzbekiston Bosh vaziri maslahatchisi etib tayinlangan.

2001-2014-yillar davomida „VAMI" OAJ ilmiy-tadqiqot loyiha instituti bosh direktori lavozimida ishlagan. 2001-2014-yillar davomida boʻlgan davrda Butunrossiya alyuminiy-magniy institutini boshqargan.
Viktor Chjen Kaliforniya xalqaro fanlar akademiyasining a’zosi, „Shimoliy-Gʻarbiy loyiha-muhandislik kompaniyasi" direktorlar kengashining hamraisi boʻlgan.
2020-yil 13-oktabrda vafot etgan.

Ijodkorlik
----------

Viktor Anatolyevich 200 dan ortiq monografiyalar, kitoblar va ilmiy ishlar muallifi boʻlgan. Uning tarixiy va teologik-falsafiy mavzularda yozgan „Tasodifiy faylasufning sayohatlari", „Amir Temur", „Rurikdan Nikolaygacha", „Onaon", „Bibliya she’rlarda", „Dinlar asoschilari" kitoblari alohida qiziqish uygʻotadi.

Mukofotlari
-----------

* Oltin Yesenin medali;
* V.S.Pikul nomidagi xalqaro mukofot;
* M.A.Sholoxov nomidagi xalqaro mukofot;
* M.Yu.Lermontov nomidagi medal;
* „Rossiyaning eng yaxshi qalamlari" professional e’tirofining jurnalistik mukofoti.
Alvarthirunagiri asosiy yoʻli
**Alwarthirunagiri** — Hindistonning Tamilnadu shtatidagi Thoothukudi tumanidagi panchayat shaharchasi. U Hindistonning janubidagi Tamil Nadu, Tirunelveli — Tiruchendur shossesida Srivaikuntam yonida joylashgan. Taxminan Tirunelvelidan 29 km, Tiruchendur’dan, Tamirabarani daryosi boʻyida 31 km uzoqlikda joylashgan. Alvartirunagiri — Alvar avliyo Nammalvarning tugʻilgan joyi sanaladi. Maʼbad „Divya Desam" deb tasniflanadi, Shri Narayananing 108 ta ibodatxonasi 12 shoir avliyolari yoki Alvars tomonidan hurmat qilinadi.

Nammalvar
---------

Alvarthirunagiri — Vaishnavizmning 12 Alvaridan biri boʻlgan Nammalvarning tugʻilgan joyi. Bu Janubiy Tamil Nadudagi Nava Tirupatislaridan biridir. Guru Kshethram sifatida tanilgan, raislik qiluvchi xudo Vishnu. Goʻdakligida Nammazhvar emaklab yurdi va tamarind daraxtining teshigida yogasanada oʻtirdi deyiladi.

Yana qarang
-----------

* Alvarthirunagiri ibodatxonasi
* Tirukkolor

Manbalar
--------

1. ↑  Neeti M. Sadarangani*. Bhakti Poetry in Medieval India: Its Inception, Cultural Encounter and Impact*. Sarup & Sons, 2004 — 28 bet. ISBN 9788176254366.
2. ↑  „Navathirupathi". 27-oktabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-dekabr 2015-yil.
3. ↑  „Navathirupathi". 27-oktabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-dekabr 2015-yil.
4. ↑  „Official Website of Nava Tirupathi Temples". 26-dekabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-dekabr 2015-yil.
5. ↑  „Official Website of Nava Tirupathi Temples". 26-dekabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-dekabr 2015-yil.

Havolalar
---------

* Alwartirunagari haqida maʼlumot — Hindubooks.org
* Alvarthirunagari temir yoʻl stantsiyasi
**Hayitmurod Farmonov** sovet iqtisodchisi, davlat va siyosat arbobi.

Biografiyasi
------------

Hayitmurod Farmonov 1933-yil Qashqadaryo viloyatida tug‘ilgan. Iqtisodchi KPSS (Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi) aʼzosi bo‘lgan.

Farmonov 1950-yildan 1993-yilgacha hududdagi siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy sohalarda faoliyat ko‘rsatgan. Jumladan, u mehnat faoliyatini dehqonlikdan boshlagan. Keyinchalik, agronom, Qashqadaryo viloyatida qishloq xo‘jalik sohasida ishlab chiqarish tashkilotchisi, Qashqadaryo viloyati Ulyanovsk tumanidagi „Qashqadaryo" sovxoz direktori, Qashqadaryo viloyatining Nishon tumanidagi Usmon Yusupov nomidagi sovxoz-texnika bilim yurti direktori vazifalarida faoliyat olib borgan. Shuningdek, Oʻzbekiston Kompartiyasi Nishon tuman qoʻmitasining birinchi kotibi lavozimida ham ishlagan.

Farmonov O‘zbekiston SSR Oliy Sovetining 12-chaqiriqida deputat etib saylangan.

Davlat va siyosat arbobi Hayitmurod Farmonov Oʻzbekistonda istiqomat qilgan.

Mukofotlari va unvonlari
------------------------

* Lenin ordeni (26.02.1981)
* Mehnat Qizil Bayroq ordeni (12.10.1973-y; 25.12.1976-y)

Manbalar
--------

1. ↑  Ukaz Prezidiuma Verxovnogo Soveta SSSR „O nagrajdenii ordenami i medalyami SSSR peredovikov selskogo xozyaystva Uzbekskoy SSR" ot 10.12.1973 // Kashkadarinskaya pravda. — 27 dekabrya 1973
2. ↑  Ukaz Prezidiuma Verxovnogo Soveta SSSR „O nagrajdenii ordenami i medalyami SSSR peredovikov selskogo xozyaystva Uzbekskoy SSR" ot 26.02.1981 // Kashkadarinskaya pravda. — 6 marta 1981
3. ↑  Spisok deputatov Verxovnogo Soveta Uzbekskoy SSR 12-go soziva // Pravda Vostoka. — 24 fevralya 1990
**Alyor** — xalq qoʻshiqlarining bir turi, oʻtmishda joʻra (ulfat)lar dav-rasida qadah tutib aytilgan. Kosagul (soqi) qoʻlida boʻza yoki may toʻddirilgan qadah tutib, davradagilarga: „Alyor boʻlsin-ay, Xoʻjam yor boʻlsin-ay, Xoʻjam bergan bu davlatga dushman zor boʻlsin-ay",- deya murojaat qilgan. Qadahni (kosani) olgan suhbatdosh oʻz navbatida joʻraboshi xohishiga koʻra, biror qoʻshiq yoki raqs ijro etgan. Bunday paytda chil-dirma joʻrligida kuylanadigan maxsus qoʻshiqlar ham boʻlgan. Ular koʻnalar, haqqonlar va boʻzagarlar qoʻshigʻi deb ham ataladi. Boʻzagarlar qoʻshiqlari ikki band (toʻrtlik)dan iborat boʻlib, birinchi bandning birinchi misrasi qaysi soʻz bilan boshlansa, ikkinchi bandning birinchi misrasi ham oʻsha soʻz bilan boshlanishi shart. A.dan xalq dostonlarida ham keng foydalanilgan. Mas, Barchinni izlab borayotgan Hakimbek yoʻlda, qabristonda uxlab qolganida, ular ruhining aytishu-vi: „Kosa ushlab qoʻlim toldi, Biyning qizi mahtal boʻldi, Xon toʻram, sizga ne boʻldi, Oling, alyor-alyor", buning yorqin dalilidir.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
|  |
| --- |
| **Alyavarre** |
| **Aholi soni** | 600 atrofida |
| **Tarqalishi** | Avstraliya |
| **Tili** | aranta |
| **Dini** | Avstraliya mifologiyasi |
| **Irqiy tip** | avstraloidlar |

  

**Alyavarre** (inglizcha: *Alyawarre*), shuningdek, **Iliaura** (inglizcha: *Iliaura**) sifatida* ham tanilgan — Avstraliyaning Shimoliy hududining mahalliy aholisidir.

Alyavarrelar Aranta shevasida gapiradilar.

Tarqlishi
---------

Norman Tindeylning soʻzlariga koʻra, 1974-yilda Alyavarre Sandover daryosi va Xart togʻ tizmasi yaqinida 46 000 km² maydonni egallagan. Alyavarre yerlarida Huckitta meteoriti ham bor.

Utopiya jamiyati [en] ham qisman alyavarra hududida joylashgan. Qishloq 1927-yilda, Alis Springsdan 250 km shimoli-sharqda tashkil etilgan va qisman Anmatierre xalqi hududida joylashgan.

Tadqiqotchi K. L. Yallop boʻyicha, 1969-yilda Alyavarre aholisining soni 500-600 kishi edi. Uning maʼlumotlariga koʻra, ular asosan Barkli platosida, Jorjinadaryosi yaqinida yashaganlar.

1980-yilda Alyavarre Vakaya xalqi bilan yerdan umumiy foydalanish huquqi uchun ruxsat soʻrashdi. Natijada, 1992-yil 22-oktabrda 2065 km² maydon ular foydalanishi uchun qaytarildi.

Taniqli vakillar
----------------

* Ketlin Petyar, avstraliyalik rassom
* Rozali Kunot-Monks, avstraliyalik aktrisa
* Minni Pverle, avstraliyalik rassom
* Elkin Rayli, avstraliyalik futbolchi

Manbalar
--------

1. ↑  *Allan, Susan* „The Art of the "Dreaming": Review: Emily Kame Kngwarreye retrospective".  World Socialist Website (7-may 1999-yil).
2. ↑  Yallop 1969. sfn error: no target: CITEREFYallop1969 (help)
3. ↑  „From the days of whips and guns now we have our land back | Central Land Council, Australia".  www.clc.org.au. Qaraldi: 14-fevral 2020-yil.
**Aerodinamik quvur** — Aerodinamika sohasidagi tekshirish qurilmasi; unda sunʼiy hosil qilingan havo yoki gaz oqimining uchish apparatlariga va b. ob`ektlarga yoki modelning ob`ektlardagi fizikaviy oʻxshash qismlariga taʼsiri oʻrganiladi. Aerodinamik quvurni birinchi marta K. E. Siolkovskiy qurgan. Aerodinamik quvur yordamida havo (yoki gaz)ning qarshilik kuchi, qattiq jism sirtida bosimning taqsimlanishi va b. aniqlanadi. Aerodinamik quvur tajribalari kichraytirilgan modellar, baʼzan esa toʻliq oʻlchamli konstruksiyalar ustida oʻtkaziladi (rasmga q.). Aerodinamik quvurda jism qoʻzgʻalmay turadi (havoga yoki gazga nisbatan harakatlanmaydi), havo (gaz) qoʻzgʻalmas jismga nisbatan harakatlanadi. Aerodinamik quvur quyidagilardan iborat boʻladi: havo (gaz)ni soʻrib oluvchi soplo; havo (gaz)ning kerakli yoʻnalishdagi oqimini vujudga keltiruvchi yoʻnaltiruvchi kuraklar; tekshiriladigan ob`ekt va aerodinamik kuch, momentlar va b. koʻrsatkichlarni oʻlchaydigan datchiklar oʻrnatiladigan ish qismi; ventilyator, kompressor yoki ejektor; havo (gaz)ni atrof muhitga chiqarib yuboradigan diffuzor. Baʼzi Aerodinamik quvurda havo (gaz) oqimini soploga qaytaradigan teskari (yoʻnaltiruvchi kurakli) kanallar boʻladi. Aerodinamik quvur xillari: berk va ochiq oqimli; berk va ochiq ish qismlari boʻlgan; tovush tezligidan past, tovush tezligiga yaqin, tovush tezligidan yuqori va giper (oʻta yuqori) tovush tezligidagi oqimli; davriy va uzluksiz ishlaydigan. Elektr yoy bilan isitiladigan, adiabatik qisiladigan, zarbiy, impulsli Aerodinamik quvurlar ham bor. Aerodinamik quvurda sinash mashinalarning optimal shakllarini aniqlashga va muhandislik inshootlariga shamol taʼsirini oʻrganishga imkon beradi. Aerodinamik quvur tajribalari natijalari avtomobil, poezd, kosmik kemalar, suv osti kemalari va b.ning eng maqbul shaklini topishga, baland imoratlar, minoralar va b.ga shamolning taʼsirini oʻrganishga imkon beradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Alyonushka va askar** — 1974-yilgi sovet qoʻgʻirchoq multfilmi. U Vladimir Lifshits va Irina Kichanova-Lifshitsning ertak-pyesasi asosidagi Leningrad davlat ertak qoʻgʻirchoq teatrining spektakliga asoslangan.

Rus ertaklari asosida „Ekran" IB qoʻgʻirchoq multfilmlarining uchinchi va oxirgisi.

Syujet
------

Bir askar xizmatdan uyga qaytayotib, yoʻlda keksalardan tunashga joy soʻradi. Ular askarga oʻz kulfatlarini aytadi — Ilon Gorinich uchib kelib, qizlari Alyonushkani oʻgʻirlab ketgan. Askar Ilonning oldiga borib, uni ozod qilishni vaʼda qiladi, lekin uch boshli Ilonning oʻzi tez orada uchib kelib, keksalarni yana qoʻrqitadi. Avvaliga askar Ilonni qurol bilan otib tashlamoqchi boʻladi, ammo boshqa yaxshiroq usul oʻylaydi. Va askar hiyla-nayrangga oʻtib, Ilonga qoʻriqchi boʻlib yollanadi.

Ilon saroyiga kelib, Ilon bilan birga askar hammomda bugʻlanadi va shunda Ilon qayin hididan kuda qoʻrqishini bilib oladi. Ilonni kuch bilan yenga olmasligini anglab yetgan askar hiyla ishlatishga qaror qiladi. U bir boshini ikkinchisiga qayraydi va ular bir-birlarini yoʻq qilishadi. Askar va Alyonushka qariyalarnikiga qaytishi bilanoq, kuchli shamol koʻtarilib, yana Ilon Gorinich paydo boʻladi.

Askar uchinchi marta aqlini ishga solib, hoʻngrab yigʻlay boshlaydi. Ilon askar oʻlishdan qoʻrqyapti deb oʻylaydi, ammo askar sirkda boʻlmaganligi uchun yigʻlayotganini aytadi. Ilon boshlari unga sirk uyushtirishga vaʼda berishdi. Tomosha davomida Alyonushka Ilondan qayin toʻnkasiga aylanishini soʻraydi. Ilon daraxtga aylana olmagani uchun askar qizdan ataylab kechirim soʻrashini eshitib, iltimosini bajaradi.

Askar yogʻochga aylangan Gorinichni olib, pechkaga uloqtiradi. Keyin esa kutilmaganda pechdan kichkina Ilon chiqadi, undan barcha yomonliklar ketib, yaxshi ilonga aylangandi. Qariyalar va ularning qizi bu oʻzgarishlardan yoqasini ushlaydi. Ular birdan askarni eslashadi, u bu vaqtda ezgu ishlar qilish uchun yoʻlida davom etayotgan edi.

Ijodkorlar
----------

* Senariy muallifi va rejissor: Yuriy Eliseyev
* Badiiy rahbar: N. Polyakova
* Operator: Nikolay Kalinin
* Bastakor: Boris Kravchenko
* Ovoz muhandisi: T. Fradis
* Muharrir: N. Zarubina
* Muharrir: Alisa Feodoridi
* Rejissor: Vladimir Popov

Ovoz beruvchilar
----------------

| Aktyor | Rol
 |
| --- | --- |
| Viktor Pavlov | Askar  Askar  |
| Nina Ruslanova | Alyonushka  Alyonushka  |
| Rogvold Suxoverko | Ilon Gorinichning yashil kallasi  Ilon Gorinichning yashil kallasi  |
| Anatoliy Baransev | Ilon Gorinichning koʻk kallasi  Ilon Gorinichning koʻk kallasi  |
| Vasiliy Shelokov | Ilon Gorinichning sariq kallasi  Ilon Gorinichning sariq kallasi  |
| Zinaida Narishkina | Kampir  Kampir  |
| Viktor Faynleyb | Chol  Chol  |
**Firuz Yusupovich Gʻarib** (1946.19.8. Samarqand) — immunolog olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1998), tibbiyot fanlari doktori (1978), professor (1983), SamTI davolash fakultetini tugatgach (1970), shu institutda oʻrganuvchi-tadqiqotchi, assistent, immunologiya boʻlimi mudiri (1970—76), Samarqand markaziy ilmiy laboratoriya mudiri (1976—80), Toshkent tibbiyot akademiyasining mikrobiologiya, virusologiya, immunologiya kafedrasi mudiri (1980—95). "Sogʻlom avlod uchun" nodav-lat xalqaro xayriya jamgʻarmasi direk-tori oʻrinbosari (1995—97), Toshkent vaksina va zardoblar ilmiy tadqiqot instituti direktori (1997—2003), ayni vaqtda "Immunomed" firmasi direktori. Ilmiy faoliyati immunologiya. virusologiya va mikrobiologiyaga oid. Uning rahbarligida mamlakatimizda ilk bor organizmning immun hola-tini tiklovchi "Immunomodulin" preparati ishlab chiqildi. Oʻzbekiston immunologlari ilmiy jamiyati prezidenti (1983—90).

Manbalar
--------

* Splenosorbsiya u detey, T. 1995; Immunozavisimne bolezni, T. 1995.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
'*Hayit namozi **(arab. صلاة العيد,‎*** **salat al-'id*—* hayit namozi*) ― musulmonlar tomonidan*** *idain* nomi bilan mashhur boʻlgan Qurbon hayiti va Ramazon hayiti bayramlarida oʻqiladigan namozdir. Hayit namozi oʻqiladigan ikki islom bayrami:

* Ramazon hayiti (arab. عيد الفطر, — *iftorlik* *bayrami*) — Shavvol oyining birinchi kuni Ramazon oyining tugashi munosabati bilan nishonlanadi.
* Qurbon hayiti (arab. عيد الأضحى — *qurbonlik bayrami*) — Zulhijja oyining 10-kunida Haj marosimi tugashi munosabati bilan nishonlanadi.

Mazhabga qarab, musulmonlar uchun namoz oʻqish mustahab yoki farz boʻlishi mumkin. Hanafiy mazhabi ulamolari hayit namozini vojib (majbur) deydi. Molikiy va Shofeiy mazhablarida hayit namozlari sunnati muakkada, hanbaliylarda esa farzdir.

Hayit namozlarining boshlanish vaqti quyosh chiqqandan 30 daqiqa oʻtib keladi. Bu *zuho* namozi boshlanish vaqti. Hayit namozining muddati *peshin* kirishi bilan chiqadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Ruling on Eid prayers". *Islam Question and Answer*. 24-mart 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. ↑  Prazdnichniy namaz — eto podarok Vsevishnego veruyuщim Islam.ru 26-oktabrya 2012

Tushuntirishlar
Hanafiy mazhabida vojib shunday zaruriy amal boʻlib, uning farzligini inkor etish insonni Islomdan chiqarmaydi. Boshqa uchta sunniy mazhabda farz va vojib tushunchalari farq qilmaydi.

Havolalar
---------

* Metod soversheniya prazdnichnogo namaza (salyat ul-id) Islam.ru 15-avgusta 2012
* Prazdnichniy namaz — eto podarok Vsevishnego veruyuщim Islam.ru 26-oktabrya 2012
**Glyukuron kislota** (glyukoza va yun. uron — siydik), SNO(SNON)4 SOON — uron kislotalardan biri. Hayvon va oʻsimlik organizmlarida glyukozaning birlamchi spirt guruhi oksidlanishidan hosil boʻladigan optik faol kristall modda. Suyuqlanish temperaturasi 167—172°. Suvda, ishqor va karbonatlar eritmasida yaxshi, boshqa koʻpgina erituvchilarda yomon eriydi. Aksari mukopolisaharidlar, saponinlar, har xil oʻsimlik yelimlari va bakterial polisaharidlarning tarkibiga kiradi, oʻsimliklar bargida, qand lavlagida va b.da uchraydi. G.k. polisaharidlarni gidroliz qilib, sintetik usulda esa glyukoza hosilalarini oksidlab, qand kislotaning birlamchi laktonlarini kaytarib olinadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Nanofitoz** (lotincha: *Nanophyetiasis*) — enterit hodisalari bilan tavsiflangan trematodoz guruhidan gelmintioz .

Etiologiya. Epidemiologiya
--------------------------

Qoʻzgʻatuvchisi Nanophyetus schikhobalowi/Nanophyetus salmincola schik-hobalowi trematodasidir (Skrjabin et Podjapolskaja, 1931). Parazit noksimon, uzunligi 0,5-1,5 mm, eni 0,3-0,8 mm. Tuxumlari och jigarrang, oval, birida qopqoq, ikkinchisida tuberkulyar. Parazitlarning rivojlanish tsikli uchta xoʻjayinning oʻzgarishi bilan sodir boʻladi. Jinsiy jihatdan etuk gelmintlar oxirgi (asosiy) xoʻjayinlar (odamlar, baliq yeydigan sutemizuvchilarning koʻp turlari (mushuklar, itlar, norkalar, tulkilar, rakun itlari, ayiqlar va boshqalarda)) ingichka ichakning yuqori qismlarida joylashgan boʻladi.

Nanofitozning qoʻzgʻatuvchisi birinchi marta Amur daryosining quyi oqimida yashovchi odamlarda K. I. Skryabin va V. P. Podyapolskaya tomonidan 1928-yilda kashf etilgan.

Amerika Qoʻshma Shtatlarining Tinch okeani sohilidagi bir qator shtatlarida, Kanadada va Rossiyaning Uzoq Sharqida odamlarda yaqin patogen boʻlgan N. sal-mincola salmincola keltirib chiqaradigan hayvonlarning nanofitoz oʻchoqlari maʼlum.

Gelmintozlar Shimoliy Amerika, Sharqiy Osiyoda keng tarqalgan; Rossiyada individual oʻchoqlar Xabarovsk oʻlkasida, daryoning quyi oqimida joylashgan.

Biror kishi tarkibida gelmint lichinkalari boʻlgan xom yoki yarim pishirilgan baliqlarni isteʼmol qilish orqali nanofitoz bilan kasallanadi. Parazitlar turli jismoniy omillarga chidamli, shuning uchun 4 ° haroratda ular 14-16 kundan keyin, qaynatilganda 2 daqiqadan keyin nobud boʻladi  .

Patogenez
---------

Gelmintlar ichak toʻqimalariga mexanik va toksik-allergik taʼsir koʻrsatadi. Bemorlarda qorin boʻshligʻida ogʻriq va shovqin, diareya, ich qotishi, soʻlak oqishi va kechasi koʻngil aynishi kuzatiladi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „НАНОФИЕТОЗ — Большая Медицинская Энциклопедия".  xn--90aw5c.xn--c1avg. 22-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-iyul 2019-yil.
2. ↑  Таршис М. Г. Черкасский Б. Л.*. Болезни животных, опасные для человека.*. M.: Колос, 1997. — 206 с..
**Chalaxordalilar** (Hemichordata) — umurtqasizlar tipi. Ilgari xordalilar kenja tipi sifatida qaralgan. Xordaga oʻxshash organ — notoxordasi, jabra yoriklarining boʻlishi bilan xordalilarga oʻxshab ketadi. Ch. 2 yonlama simmetriyali, selomik hayvonlar. Gavdasi 3 boʻlim: xartum, yoqacha va tanadan iborat. Har bir boʻlimning oʻz sellomik xaltasi boʻladi. Notoxorda — ichakning uchi berk oʻsimtasi Xartum uchun tayanch vazifasini bajaradi. Halqumda jabra yoriqlari joylashgan. Qon aylanish sistemasi organlari boʻylama orqa va qorin qon tomirlaridan iborat. Orqa qon tomirining notoxorda ustidagi qismi kengayib, lakunar yurakni hosil qiladi. Nerv sistemasi teri epiteliysida joylashgan boʻlib, yoqacha bilan tanasi oʻrtasidagi nerv halqasi va u bilan bogʻlangan orqa hamda qorin stvollaridan iborat. Ayirish organlari — juft selomoduktlar xartumda va yoqachada joylashgan. 2 sinfi: ichak bilan nafas oluvchilar va qanot jabralilar bor. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Bamum**, mum, mom, shupamen (oʻzining nomi), Kamerun hududida, Mbam va Nun daryolari qoʻshilishida yashovchi odamlar. Aholisi 140 mingga yaqin. Bamileks yaqin, baʼzi joylarda ular bilan aralashib ketgan. Tili — Bamum — Niger-Kordofan oilasiga mansub Benue-Kongoning Banthoid guruhi. Moʻminlar sunnit- musulmonlardir.

Tarixi
------

XVII-XVIII-asrlarda bamumlar oʻz qoʻshnilarini boʻysundirib, ilk davlat shakllanishini yaratdilar. Bamum tilidagi tarixiy rivoyatlar va odat huquqiga oid yozuvlar XIX-asr oxiri — XX-asr boshlarida yaratilgan maxsus yozuv tizimi orqali saqlanib qolgan.

Anʼanaviy faoliyat
------------------

Ular qoʻlda tropik dehqonchilik bilan shugʻullanadilar (kofe, yogʻli palma, makkajoʻxori, tariq, manok, yams va boshqalar). Ular qahva va banan plantatsiyalarida ham ishlaydi. Chorvachilik sust rivojlangan. Yogʻoch oʻymakorligi eng mashhur hunarmandchilik turlaridan biridir.

Ijtimoiy tashkilot
------------------

Bu oqsoqol boshchiligidagi qishloq jamoasi. Katta qabila guruhlarini boshliqlar boshqaradi. Matrilineal qarindoshlik hisobiga koʻpxotinlilik keng tarqalgan.

Anʼanaviy turar joylar
----------------------

Bamum qishloqlari koʻcha tartibiga ega. Karkasli uylar ustunlik qiladi, toʻrtburchak, toʻqilgan devorlari loy bilan shuvalgan va piramidasimon baland somon tomli.

Anʼanaviy kiyim
---------------

Kundalik ish kiyimi, bayramona kiyim-kechak uydan tikilgan boy bezakli (erkaklar uchun — keng tunika shaklidagi koʻylak, ayollar uchun — gavdaga oʻralgan mato boʻlagi).

Anʼanaviy taom
--------------

Sabzavotli taomlar, yams, taro, shuningdek, boʻlqalar va yassi nonlar.

Manbalar
--------

1. ↑  Afrika, Sovetskaya ensiklopediya tom 1, s. 308. Moskva: Sovetskaya ensiklopediya, 1986.
2. ↑  Народ Бамум Wayback Machine saytida arxivlandi (2005-07-28).
3. 1 2  Narodi Afriki / Institut etnografii imeni N. N. Mikluxo-Maklaya. — M.: Izd-vo Akademii Nauk SSSR, 1954. — S. 18, 128
4. ↑  „Проект о бамум" (deadlink). 12-may 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-dekabr 2010-yil.
5. 1 2  Afrika, Sovetskaya ensiklopediya tom 1, s. 308. Moskva: Sovetskaya ensiklopediya, 1986

Adabiyotlar
-----------

* Африка, Советская энциклопедия том 1, с. 308. Москва: Советская энциклопедия, 1986.
* Народы Африки / Институт этнографии имени Н. Н. Миклухо-Маклая. — М.: Изд-во Академии Наук СССР, 1954. — С. 18, 128.
* *Громыко А. А.* Традиционные и синкретические религии Африки. — М.: Изд-во Наука, 1986. — С. 153.

Havolalar
---------

* Bamum Scripts and Archives Project
* University of Iowa on African Art
* упоминание о народе бамум и других
* Искусство племени бамум
**Nansi** — Fransiyaning shim.sharkiy qismidagi shahar. Myort va Mozel departamentining maʼmuriy markazi. Myort daryosi va Marna—Reyn kanali boʻyidagi port. Aholisi 106 ming kishi (1999). N. — Lotaringiya sanoat rayonining iqtisodiy markazi. Transport yoʻllari tuguni. Elektrotexnika, transport mashinasozligi, poyabzal, tikuvchilik, poligrafiya, oziq-ovqat sanoati korxonalari bor. Shisha va chinnidan badiiy buyumlar ishlab chiqariladi. Un-tlar, institutlar, konservatoriya, nafis sanʼat muzeyi bor. Shahar chetida temir rudasi konlari va metallurgiya zavodi mavjud. N. 16-asrdan maʼlum. 13—18-asrlarda Lotaringiya gersoglarining qarorgohi boʻlgan. Meʼmoriy yodgorliklardan sobor (1703—42), cherkov (15-asr), Gersog saroyi (16-asr) va boshqa saqlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bambangan (Bambangan) yoki Mango pajang (Mangifera pajang) — Anacardiaceae (Anacardiaceae) oilasining Mangifera (Mangifera)oʻsimlik turi.  U faqat Bruney sultonligini, Indoneziyaning Kalimantan provinsiyasini va Malayziyaning Sabah va Saravak shtatlarini oʻz ichiga olgan Borneoda uchraydi.  Meva Borneoda oʻzining Bambangan nomi bilan tanilgan.  Bambangan (Bambangan) — ekzotik madaniyat, mevalari borschga oʻxshaydi.  Rasmiy ravishda, bu meva Mangifera Pajang Kostermans deb ataladi.  Bambangan oʻrta boʻyli mevali daraxt boʻlib, keng tarqalgan toj va juda koʻp muntazam shaklli barglari bilan taʼminlangan.  Bambangan mevalari oval shaklda, Malayziya mangosiga oʻxshaydi, faqat ular quyuqroq boʻladi (sabzavot kabi). 

Bu mazali mevalarning taʼmi smetana va mayonez bilan ziravorlangan borschni juda eslatadi. Bundan tashqari, bu mevalar juda oʻziga xos hid bilan ajralib turadi — barcha mevalar juda xushboʻy va ularning maftunkor hidi tut oilasiga mansub mashhur non daraxtining eng yaqin qarindoshi chempedak hidiga oʻxshaydi.  Koʻpincha bam-balanni Borneo orolining Malayziya tomonida topish mumkin.

Manbalar
--------
**Edith Xannam Margaret** (inglizcha: *Edith Hannam* *Margaret*; 1878-yil 28-noyabr, Angliya, Buyuk Britaniya ― 1951-yil 16-yanvar, Angliya) ― britaniyalik tennischi edi. U 1912-yilgi Yozgi Olimpiya o'yinlarida qatnashib, ikki karra oltin medal so'vindori.

Oilaviy hayoti
--------------

Edith Margaret 1878-yil 28-noyabrda Glostershir shtatining Bristol shahrida tavallud topgan. U Jon va Julia Bausherning qizi edi, otasi farmasevt bo'lib ishlagan.

Edith 1909-yilda Long Ashtonda Frensis Jon Xannamga turmushga chiqgan. Kapitan unvoni bilan Gloucestershire polkiga qo'mondonlik qilib, 1916-yil 5-iyulda Frensis Jon Fransiyadagi janglarda halok bo'ldi.

Tennis martaba
--------------

1909-yilda Cincinnati Masters tennis turnirida Xannam yakkalik va aralash juftlik bahslarida g'olib chiqdi va juftlik bahslarida finalchi bo'ldi. U yakkalik chempionligi uchun finalda Marta Kinsini mag'lub etishga muvaffaq bo'ldi. Shuningdek, Edith juftlik finalida Julia Friberg bilan juftlik hosil qildi va Linkoln Mitchell bilan birgalikda aralash juftlik bahslarida gʻolib chiqdi.

Shuni etib otish kerakki, 1992-yilga kelib Olimpiadada Xannam daniyalik tennischi Sofi Kastensholdni ikki setda mag'lubiyatga uchratib, ayollar o'rtasidagi yakkalik bahslarida oltin medalni qo'lga kiritdi va sherigi Charlz Dikson bilan birgalikda aralash juftlik musobaqasida qatnashdi. 1914-yilda hamkori Ethel Larkomb bilan Uimbldonda ayollar juftlik bahslarida finalga chiqdi, ammo to'g'ridan-to'g'ri Elizabet Rayan va Agnes Mortonga yutqazdi.

Edith Margaret 1951-yil 16-yanvarda Angliya shahrida vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  „Edith Hannam Olympic Results". *sports-reference.com*. 7-yanvar 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-may 2013-yil.
3. ↑  Commomwealth War Graves Commission – F J Hannam
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑

Havolalar
---------

* Databaseolympics.com saytidagi profil  
  
  
  
</br>
**Bata** — ikki membranali qum soati shaklidagi baraban.

*Yorubalar tomonidan agbegijo* marosim namoyishlarida foydalaniladi. Bu barabanlar yoruba mifologiyasi bilan chambarchas bogʻliq boʻlib, tiriklarning xususiyatlariga ega. Baraban ishlab chiqarishda sehrli marosimlar oʻtkaziladi, asbobning „ruhi" kiritiladi.

Barabanlar muloqot uchun ishlatilishi mumkin: Yoruba tili tovushsimon boʻlgani tufayli, oddiy xabarni etkazish uchun uchta turli xil baraban ohanglari va ular orasidagi oʻtishlar yetarli boʻlishi mumkin.

Bataning turlari
----------------

Anʼanaviy ansambl odatda uchta barabanni oʻz ichiga oladi:

* Okonkolo — bu kichik baraban, oddiy ijro qismi ritmni ushlab turadi. Odatda bu juda tajribali boʻlmagan ijrochilarga ishonib topshiriladi.
* Itotele — oʻrta baraban. U iya baraban bilan hamohang bogʻliq.
* Iya — bas ohangli katta baraban, ansamblning yakkaxon qismini ijro etadi. Ushbu barabanning uchlarida membranalarga qoʻngʻiroqlar oʻrnatiladi. Uni qoʻshiqchi *akpwonga* hamrohlik qilib, qolgan musiqachilarga kuyni oʻrnatib beradigan eng tajribali barabanchi — olubata ijro etadi.

Bata qurilmasi
--------------

Bata butun daraxt tanasini oʻyib (anʼanaviy Afrika usuli) yoki alohida taxtalardan yopishtirish orqali yasalishi mumkin. Qoida tariqasida, baraban ishlab chiqarish uchun qattiq daraxt navlaridan foydalaniladi.

Bataning ikkala tomoniga yupqa teridan (masalan, echki) ikkita membrana tortiladi. Anʼanaviy batalarda membranalar charm tasmalar bilan biriktiriladi va tortiladi. Sanoatda yasaladigan zamonaviy barabanlarda naqshli sintetik bogʻichli mahkamlagichlar yoki metall mahkamlash tizimi qoʻllaniladi.

Baraban oʻtirgan holda, uni oldinga tizzaga qoʻyib chalinadi. Kattaroq membrana *enu* odatda oʻng qoʻl bilan, kichik *chacha* chap bilan chalinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Словарь терминов". Qaraldi: 28-aprel 2010-yil.
2. ↑  „How Bata Drums Talk and What they Say" (en). 24-yanvar 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-aprel 2010-yil.

 WebCite saytida arxivlandi (2012-01-24)

Havolalar
---------

* Virtual asboblar muzeyi: Bata barabanlari Wayback Machine saytida arxivlandi (2011-07-24). Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
* Bata — afrocuba.ru
**Fumigantlar** (lot. fumigantis — tutaydigan, dudlaydigan) — ekinlar zararkunandalari va kasallik qoʻzgʻatuvchilarini dudlash usuli bilan yukrtishda qoʻllaniladigan kimyoviy moddalar. Pestitsidlar guruhiga mansub. F. suyuq, qattiq va gaz holida ishlab chiqariladi. Uchuvchan, tez bugʻlanadi, havoda oson tarqaladi, singib kirish, alangalanish va boshqa xususiyatlarga ega. Baʼzi preparatlar, mas, oltingugurt preparatlari havo harorati yuqori (25° dan ortiq) boʻlganda gaz holiga aylanib taʼsir koʻrsatadi. Fosfororganik insektitsidlar zararkunandalarga bugʻ holida taʼsir koʻrsata oladi. Gaz holidagi F. xonalarga maxsus apparat yoki ballonlar yordamida purkaladi, suyuklari tunuka tovalarga quyilib, gazlamalarga sepilib yoki shimdirilib xonalarga osiladi, qattiqlari zararsizlantiriladigan xonalarga bir tekisda sepiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Edinburg** — Buyuk Britaniyadagi shahar, FertofFort qoʻltigʻi sohilida. Shotlandiyaning bosh shahri, Lotian rayonining maʼmuriy markazi. Aholisi 380,5 ming kishi (2001). Transport yoʻllarining yirik chorrahasi. Muhim madaniyat va sanoat markazi. Qogʻoz, poligrafiya, oziq-ovqat (jumladan, pivo pishirish va viski ishlab chiqarish), mashinasozlik (tibbiyot asboblari ishlab chiqarish, priborsozlik, elektrotexnika, radioelektronika), kimyo (farmatsevtika, oʻgʻitlar ishlab chiqarish) korxonalari mavjud. Universitet (16-asr dan), Shotlandiya akademiyasi, rasadxona, Shotlandiya Qirollik muzeyi, Milliy muzey, Milliy galereya, Edinburg munitsipal muzeyi va boshqalar bor. Shahar 6-asrdan maʼlum. 15-asrdan Shotlandiya poytaxti. Meʼmoriy yodgorliklardan sobiq qirol koʻshki (11—16-asrlar), Shotlandiya qirollari saroyi (1128) va boshqalar 11—19-asrlarda qurilgan binolar saqlangan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Gomologiya (maʼnolari).

**Gomologiya** (yun. *homologia* – mos kelish, moslik) (biol.da) — har xil turga mansub organizmlarda bajaradigan funksiyasidan qatʼi nazar filogenetik (kelib chiqishi) jihatdan uxshash boʻlgan organlarning oʻzaro mos kelishi. G.da dastlab oʻxshash boʻlgan organlarda divergensiya tufayli yangi morfologik belgilar paydo boʻladi. Masalan, dastlabki umurtqali xayvonlarning oldingi oyoklari evolyutsiya jarayonida yangi morfologik belgilarni hosil qilishi tufayli yurish, yugurish, yer qazish, tutish, suzish, uchish va b. funksiyani bajarishga moslashgan. Lekin filogenetik jihatdan oʻxshash boʻlishi tufayli ularning hammasi bir xil suyaklar: yelka, bilak, tirsak, kaftoldi, kaft, barmoq suyaklaridan iborat.

G. oʻsimliklar uchun ham xos. Noʻxatning gajaklari, zirk va kaktuyennng tikanlari shakli oʻzgargan barg hisoblanadi. "G." terminini nemis zoologi R. Ouen (1843) fanga kiritgan, uning evolyutsion mohiyati esa Ch. Darvinning evolyutsion taʼlimoti vujudga kelgandan soʻng maʼlum boʻldi. Har xil sistematik guruhlarga mansub turlarda organlar G.si mavjudligining isboti 3 mezon: organlarning morfologik tuzilishi, ularning organizmda joylanishi va morfogenezi (morfologik kelib chiqishi) oʻxshashligi bilan belgilanadi.

20-asrda "G." termini gomologik organlarning shakllanishiga olib keluvchi genetik tuzilish (genlar G.si) va morfogenez jarayonlarini tavsiflashda ham qoʻllanila boshlandi. Ammo murakkab fenotipik belgilar bitta gen emas, balki oʻzaro taʼsir koʻrsatadigan bir necha gen nazoratida boʻlganligi, bir genning oʻzgarishi boshqa gen bilan bogʻliqligi tufayli oʻzaro qarindosh boʻlgan turlarda genlar G.si bilan organlar G.si oʻrtasida bevosita moslik boʻlmasligi mumkin. Shuning uchun genlar G.si va fenotipik belgilar G.si mustaqil (binobarin oʻzaro murakkab munosabatda boʻlgan) kategoriyalar hisoblanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
|  |  |
| --- | --- |
|  | **Ushbu sahifani Korean Reinsurancega qayta nomlash taklif etiladi.**

---

*Biror maqolani qayta nomlashga taklif qilishda, iltimos, ``{{koʻchirishga}}`` andozasidan foydalaning.* *Havolalar:* koʻchirish qaydlari • taklif etilgan nomga koʻchirish |

**Koreya qayta sugʻurta kompaniyasi** Janubiy Koreyaning sugʻurta va qayta sugʻurta kompaniyasi boʻlib, 2016 yildan buyon dunyodagi eng yirik qayta sugʻurtalovchilar oʻntaligiga kiradi.

Kompaniya 1963 yilda davlat korxonasi sifatida tashkil etilgan va 1978 yilda xususiylashtirilgan.

2020 yilda toʻgʻridan-toʻgʻri sugʻurta mukofotlari 8,45 trillion KRWni, qayta sugʻurta mukofotlari esa 2,11 trillion KRWni tashkil etdi. Toʻgʻridan-toʻgʻri sugʻurtalashdan 6,77 trillion von va qayta sugʻurtalashdan 2,55 trillion von. Sugʻurta mukofotlarining toʻrtdan bir qismi xorijiy operatsiyalardan (Sharqiy Osiyo, Yevropa, Shimoliy Amerika, kamroq darajada boshqa mintaqalar) tushadi.

Kompaniyaning 3 ta xorijdagi filiallari (Singapur, Labuan va Dubay) va 2 ta sho‘ba korxonasi (London va Gonkongda); Vakilliklari Pekin, Tokio, Nyu-York va Londonda joylashgan.

Yana qarang
-----------

* Dunyodagi eng yirik sugʻurta kompaniyalari roʻyxati

1. 1 2  „Financial Review 2020" (en).  Korean Reinsurance Company. 9-dekabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-dekabr 2021-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Libos (maʼnolari).

**Libos**, kostyum (ital. costume — odat) — teatrda — spektaklni bezashning muhim vositalaridan biri. Rej.ning umumiy gʻoyasi asosida yaratilayotgan sahna obrazini harakterlashda aktyorga kiydiriladigan kiyim, poyabzal, bosh kiyim, zeb-ziynat va boshqa L. tanlashda qahramonning harakteri, jamiyatda tutgan mavqei va yoshi oʻz ak-sini topadi, obrazning psixologik va ijtimoiy mohiyatini ochishda asosiy oʻrin tutadi. Grim va soch turmagi L.ni toʻldiradi. L. teatr rassomi ijodining mustaqil sohasi boʻlib, unda rassom oʻtkir ijtimoiy, tarixiy, satirik, grotesk, fojiaviy, ertak va boshqa obrazlar dunyosini tasvirlaydi. L. qad. marosim va oʻyinlarda, qad va oʻrta asr teatri, Sharq mumtoz tomoshalarida ham keng qoʻllanilgan. Teatr taraqqiyotining dastlabki koʻrinishlarida va keyinchalik L. shartli harakterda yoki oʻsha davrga mos zamonaviy kiyimni takrorlagan. Teatr L.i sohasidagi gʻoyalar J. Molyer, D. Garrik, M. Volter, M. Salle, E. Zolya, A. Antuan kabi sanʼatkorlar, Meyningen teatri faoliyatida namoyon boʻldi va rivojlandi. Oʻzbek teatrida L.Abdullayeva, T.Brim, N.Valdenberg , X..Ikromov, B.Kim, M.Musayev, T.Shorahimov, Sh.Shorahimov va boshqa mashhur L. ustalaridir.

Kinoda L. yaratishda yirik kurinishda beriladigan mayda detallarni tomoshabinga yetkazishda ssenariy hamda kinotasmaning oʻziga xos tomonlarini hisobga olish talab etiladi. L. orqali filmning janri, davr va yoʻnalishi aniklanadi. Film L.ini yaratishda rassomdan tarix ilmiga ega boʻlishi, ekran orqali tomoshabinga yetkaziladigan mazmun (ifodalilik)ga alohida eʼtibor berishi, ijodiy fantaziya va did, kiyim modelini tuzish sanʼatini mukammal egallashi va boshqa talab etiladi.

Mohina Ashirova.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gomotsentrik nurlar dastasi** (gomo... va lot. centrum — markaz) — yorugʻlik nurlari yoki ularning davomi bir nuqtada kesishadigan nurlar dastasi. Nurlarning tuplanish yoki tarqalish nuqtasi fokus deyiladi. Nurlarga nisbatan toʻlqin sirt ortogonal (sferik sirt) boʻlgani uchun G.n.d.ga sferik toʻlqin sirt mos keladi. G.n.d.ning xususiy holi parallel nurlar dastasi boʻlib, unga cheksizlikda yotuvchi fokus va tekis tulqin sirt mos keladi. Agar ixtiyoriy egri sirt elementlaridan tarqalayotgan nurlar bir-biriga tik ikki toʻgʻri chiziq (fokal chiziq)da yotuvchi nuqtalarda kesishsa, bunday nurlar astigmatik nurlar deyiladi. Astigmatik nurlar dastasi hech qayerda nuqtali fokus hosil qilmaydi. Fokal chiziqlar orasidagi masofa astigmatik farq deb ataladi. Astigmatik farq kamaya borsa, fokal chiziklar bir-biriga yaqinlashadi va ular qisqara borib, ustma-ust tushadi, natijada astigmatik nur G.n.d.ga aylanadi. Difraksiya hodisasi tufayli aniq G.n.d.ni hosil qilish qiyin. G.n.d. optik sistemadan oʻtganda yana G.n.d. hosil boʻlsa, optik sistema aniq tasvir hosil qiladi. Fotografiya, radiotexnika va b. sohalarda G.n.d.ning amaliy ahamiyati katta.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
| Koreya yarimoroli |
| --- |
| Koreys yarimorolining joylashuvi |
| Koreys yarimorolining xaritasi |

**Koreya yarim oroli** - Sharqiy Osiyoda, Yapon dengizi bilan Sariq dengiz oraligʻida. Maydoni 150 ming km². Oʻz. 600 km chamasida, aksari qismida kengligi 200 km. Koreya yarim orolio.da Koreya Respublikasi va KXDRning katta qismi joylashgan. Yarim orol materik bilan Koreya boʻyni orqali tutashgan. Relyefi, asosan, togʻli, gʻarbida sertepa tekislik. Eng baland joyi — Sharqiy Koreya togʻlaridagi Chirisan choʻqqisi (1915 m). Sharqiy qirgʻoqlari kam parchalangan, gʻarbi va janubida qoʻltiq va buxta koʻp. Iqlimi moʻʼtadil, mussonli, janubida subtropik iqlim. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi shimolida —21° dan janubida 4° gacha, iyulniki 22—26°. Yiliga 900– 1500 mm yogʻin yogʻadi. Daryolari sersuv, eng muhimlari: Amnokkan, Tumangan, Kimgan va boshqa Keng bargli va doim yashil subtropik oʻrmonlar (jan.da) bilan qoplangan. Vodiylarda sholi, soya, paxta ekiladi. Foydali qazilmalardan volfram, grafit, magnezit uchraydi. Milliy parklar tashqil etilgan. Yana q. Koreya.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu maqola **Navoiy viloyatida joylashgan tarixiy joy** haqidadir. Surxondaryo viloyatida joylashgan — Afgʻontepa bilan adashtirmang.
**Afgʻonontepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: V—VIII asrlar. Navoiy viloyatining Qiziltepa tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Qasriashurak" MFY, Mexnatobod qishloq aholi punkti. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Navoiy viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Koreya Mehnat partiyasining taʼsis yodgorligi** (kor. 당창건기념탑?, 黨創建記念塔?) ― 1945-yil 10-oktyabrda KXDR hukmron partiyasining tashkil topishi sharafiga qurilgan KXDR poytaxti Pxenyandagi yodgorligi. 1995-yil oktyabr oyida boʻlib oʻtgan yodgorlikning ochilishi partiya tashkil etilganining 50-yilligiga bagʻishlandi. Bu dunyodagi yagona siyosiy partiya yodgorligi.

Koreya mehnat partiyasining taʼsis yodgorligi Pxenyanda Munsu koʻchasida joylashgan boʻlib, 250 ming m2 maydonni egallaydi. Yodgorlik meʼmoriy va Park ansamblining ajralmas qismidir. Yodgorlik-bu bolgʻa, oʻroq va choʻtka ushlab turadigan qoʻllar shaklida 50 metrli uchta minoradan iborat bino. Tarkibning ushbu uchta elementi uchta ijtimoiy qatlamni ifodalaydi, ularning tayanchi mehnat partiyasi tomonidan eʼlon qilinadi: ishchilar sinfi, dehqonlar va ziyolilar.

Yodgorlik diametri 70 m boʻlgan dumaloq poydevorga asoslangan. Minoralar bir-biriga 50 diametrli halqa shaklida va 8 m qalinligi bilan bogʻlangan boʻlib, bu „rahbar, partiya va xalqning birligi"ni anglatadi. Ushbu dizaynda „Koreya mehnat partiyasi, Koreya xalqining barcha gʻalabalari tashkilotchisi va rahbari" yozuvi joylashtirilgan. Ringning ichki qismida mehnat partiyasi tarixini tasvirlaydigan uchta bronza barlef mavjud.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Video über das Monument, Stimme Koreas (en)
2. ↑  „Tourist guide for Monument to Party Founding, Pyongyang, North Korea". *Korea Konsult*. Qaraldi: 6-oktabr 2015-yil.
3. ↑  „Tourist guide for Monument to Party Founding, Pyongyang, North Korea". *Korea Konsult*. Qaraldi: 6-oktabr 2015-yil.
4. ↑  „Пхеньян".  Официальный сайт КНДР. 1-may 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyul 2013-yil.

(ingl.)
5. ↑  Arte Wunderwelten: Nordkorea
6. ↑  „Tourist guide for Monument to Party Founding, Pyongyang, North Korea". *Korea Konsult*. Qaraldi: 6-oktabr 2015-yil.
7. ↑  Darstellung der staatlichen Nachrichtenagentur Nordkoreas KNA zum Denkmal Wayback Machine saytida arxivlandi (2010-03-05).