**Josef Eduard Scheungraber** (1918-yil 8-sentyabr — 2015-yil 22-iyul) Vermaxt leytenanti va tadbirkor edi. Ikkinchi jahon urushida sodir etgan harbiy jinoyatlari uchun Germaniya va Italiyada umrbod qamoq jazosiga hukm qilingan.

Harbiy faoliyati
----------------

Oʻqitilgan duradgor Scheungraber Mittenwalddagi 1-togʻ diviziyasiga (Vermaxt) koʻngilli boʻldi. Ikkinchi jahon urushida u Polsha, Fransiya, Rossiya va Kritda jang qilgan. 1942-yilda Kavkazdagi mina natijasida boshidan jiddiy jarohatlar olgan; tuzalib ketganidan soʻng, I va II Iron Cross va Iron Cross medallari bilan taqdirlangandan soʻng, u oʻz xohishiga koʻra Italiyaga 818-togʻ muhandislari batalyonining komandiri sifatida joʻnadi va u yerda vaqtinchalik Italiyadagi oliy qoʻmondonning qurolli kuchlar ofitseri (Ordonnanzoffizier) boʻlib ishlagan. Generalfeldmarshall Albert Kesselring. Oʻzining soʻzlariga koʻra, u 1943-yil oxirida Monte Cassino jangidan oldin Monte Cassino monastirini evakuatsiya qilishda qatnashgan.

### Harbiy jinoyatlar

Mittenwalddagi urush va fashizmga qarshi yodgorlik
1944-yil 26-iyunda partizanlarning hujumi natijasida ofitser va oddiy askar halok boʻldi. Scheungruber va batalyon qoʻmondoni oʻsha kuni amalga oshirilgan javob qaytarish haqida buyruq berishdi. Dastlab 74 yoshli ayol va uch erkak koʻchada harbiylar tomonidan tasodifiy otib oʻldirilgan. Keyin oʻn bir kishi qoʻlga olinib, Falzano di Cortona qishlogʻidagi ferma uyining birinchi qavatiga olib ketildi. Keyin uy dinamitatsiya qilindi, 16-66 yoshli oʻnta erkak oʻldi. Biroq, oʻn besh yoshli Gino Massetti portlashdan omon qoldi va keyinchalik sudlanuvchiga qarshi koʻrsatma beradi. 2010-yil 21-martda Mittenwaldda Ikkinchi jahon urushi davrida Germaniya togʻli piyoda askarlari (Gebirgsjäger) tomonidan butun Yevropa boʻylab ushbu urush jinoyati qurbonlari va barcha urush jinoyatlari qurbonlari xotirasiga bagʻishlangan yodgorlik ochildi.

Urushdan keyin
--------------

Urushdan keyin Scheungraber Myunxen yaqinidagi Ottobrunn shahrida yashab, u yerda duradgorlik va mebel doʻkonini boshqargan. U yigirma yil munitsipal kengash aʼzosi boʻlgan va oʻt oʻchirish brigadasining faxriy komandiri etib tayinlangan. 2005-yilda xizmatlari uchun „Fuqarolar" medali bilan taqdirlangan.

### Ayblov

Falzanodagi voqealar boʻyicha Scheungraberga qarshi tekshiruvlar dastlab Germaniya huquq idoralari tomonidan amalga oshirilmagan. Biroq, Italiyaning *La Spezia* harbiy sudi uni 2006-yil 28-sentabrda sirtdan umrbod qamoq jazosiga hukm qildi va keyinchalik ularning hujjatlarini Germaniya rasmiylariga topshirdi. Natijada, u 2008-yil oktabr oyida Myunxen 1 davlat sudiga olib kelindi. 2009-yil 11-avgustda Scheungraber — har doim ayblovlarni rad etib — 10 ta qotillik boʻyicha aybdor deb topildi va boʻlishi kutilayotgan sud jarayonida umrbod qamoq jazosiga hukm qilindi. Bu natsistlarning urush jinoyati boʻyicha soʻnggi sud jarayonlaridan biri edi. Scheungraberga uning ishi apellyatsiya qilingan paytda ozodlikka chiqishga ruxsat berildi va 2011-yilda Germaniya sudi uni „ruhiy salomatligi yomonlashgani sababli" qamoqqa olish mumkin emas deb topdi, yaʼni u hech qachon qamoqqa tushmagan.

Manbalar
--------

1. ↑   German Trade Register of Munich Magistrate Court, Page HRA 40079, Scheungraber’s entry as limited partner of Josef Scheungraber KG.
2. ↑  „E’ morto Josef Scheungraber il boia di Falzano". *Arezzo Notizie*.
3. 1 2  *Krug, Alexander*. „Prozess gegen Kriegsverbrecher - "Ich habe ein reines Gewissen"" (de). Süddeutsche Zeitung (29-sentabr 2008-yil). Qaraldi: 10-avgust 2022-yil.
4. 1 2  *Krug, Alexander*. „Deutsches Massaker im Zweiten Weltkrieg - Blutbad in der Toskana" (de). Süddeutsche Zeitung (29-fevral 2008-yil). Qaraldi: 10-avgust 2022-yil.
5. ↑  *Förster, Andreas*. „Der Vorfall von Falzano" (de). Berliner Zeitung (12-sentabr 2008-yil). Qaraldi: 10-avgust 2022-yil.
6. ↑  „Nazi war criminal jailed for life". BBC News (11-avgust 2009-yil). Qaraldi: 10-avgust 2022-yil.
7. ↑  *Oroschakoff, Kalina*. „No jail for Nazi war criminal Scheungraber: lawyer" (en). *Reuters* (11-avgust 2011-yil). Qaraldi: 10-avgust 2022-yil.

Havolalar
---------

* Monumento di Falzano — A memorial to the Falzano massacre (italyancha)
* New York Times — Ex-Nazi Officer Gets Life Sentence