**Sharqiy Turkiston Jumhuriyati** - tarixda Sharqiy Turkiston hududida tuzilgan davlat. 1944-yilning 12-noyabrida  Sharqiy Turkistondagi "Ozodlik jamiyati" yig'ilishida mustaqilligi e'lon qilingan. Davlat poytaxti etib G`ulja shahri tayinlandi.

Hukumat hay’at aʼzolari
-----------------------

Alixontoʻra\_Sogʻuniy
12-noyabrdagi yegʻilishda Sharqiy Turkiston islom hukumati raisi etib Alixonto'ra Shokirxo'ja o'g'li, muovin raisi etib Hakimbekxoʻja saylandi.
Hukumat hay’at aʼzolari etib quyidagilar saylandi

* Muhammadjon Maxdum
* Abdurauf Maxdum
* Solihjonboy (Bobojon)
* Rahimjon Sobir hoji
* Joniy (Gʻaniy) Yoʻldosh
* Zunnun Tayib
* Nuriddinbek (Ilohun)
* Qosimjon Qambariy
* Abdukarim Abbos
* Abulhaytoʻra
* Muhiddin oxun Qanot
* Umarjon (Pirmuhammad)
* Habib Yunusiy
* Moskalev
* Karimjon dungan
* Hakimbekxoʻja

Mustaqillik Bayonoti
--------------------

1942-yil, 12-noyabr sanasida Sharqiy Turkiston Jumhuriyatining 9 moddadan iborat boʻlgan Mustaqillik Bayonoti qabul qilingan.
9 moddaning har biri mustaqillikni toʻliq va oshkora ifodalovchi, inson huquqlarini toʻla himoyalovchi islomga asoslangan hujjat boʻlgan.

Bayrogʻi
--------

Sharqiy Turkiston bayrogʻi
Sharqiy Turkiston islom hukumati bayrogʻi yashil rangda boʻlib, qoʻshimcha sariq rang ishlatilgan. Shuningdek, bayroqda oy-yulduz, „La ilaha illaloh, Muhammadur Rasululloh" yozuvi boʻlgan.

Bayroqning tuzilishi ham 9 moddalik bayonotda qabul qilingan.

Sharqiy Turkiston milliy armiyasi
---------------------------------

1945-yil 8-aprelda Sharqiy Turkiston milliy armiyasi tashkil etildi.
Askarlikka qabul qilish va harbiy masalalar bilan shugʻullanuvchi Harbiy Shoʻro tuzilgan. Rahbarlikka Asilxon Alixonto'ra o'g'li tayinlangan.
Ushbu qoʻshin ichidan Gʻani botir (uygʻur), Usmon Botir (qozoq), Akbar botir (qozoq), Fotix botir (tatar), general Palinov (rus) kabi xalq qahramonlari yetishib chiqdi.

Ijtimoiy tashkilot va jamiyatlar
--------------------------------

Sharqiy Turkiston Jumhuriyati davlat sifatida oz vaqt mavjud boʻlgan boʻlsada, unda turli tashkilot va jamiyatlar keng faoliyat yuritgan.Masalan, „Yoshlar tashkiloti", „Xotin qizlar tashkiloti" va „Majruhlar
jamiyati" shular jumlasidan.

Jumhuriyat gazetasi
-------------------

Hukumatning dastlabki kunlaridanoq „Ozod Sharqiy Turkiston" gazetasi va yana rus tilidagi gazetalarni nashr qilish boshlangan.

Hokimlar
--------

Sharqiy Tukiston Jumhuriyati viloyat va shaharlarining voliylari:

* Gʻulja shahri hokimi *Tayyip oxun*
* Suydun shahar hokimi *Muhammadsharif oxun*
* Chilpanzga hokimi *Hoshimjon oxun*
* Choʻchak viloyati hokimi *Boshvoy qozoq*
* Sovon hokimi *Qalibek*
* Kunas hokimi *Joyirbek*
* Toʻqqiztoro hokimi *Jonboʻlat*
* Tekas nohiya hokimi *Madi oqoloqchi*
* Moʻngʻul *Ashin ombol*

Hukumatning tugatilishi
-----------------------

Turkiston Jumhuriyati mustaqilligini saqlab qololmasligining asosiy sababi qurol-yaroq jihatdan sovetlarga qaramligi edi. 1946-yil 23-iyunda „Sharqiy Turkiston hukumati tarqatildi" deb eʼlon qilindi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Shokirov, Abror* „Alixon To`ra Sog`uniyning hayoti va Turkiston mujodalasi.".. Qaraldi: 22-may 2022-yil.
2. 1 2 3 4 5  Sog'uniy, Alixonto'ra*. Turkiston qayg'usi I-II qism*. Toshkent: Sharq nashriyoti — 387, 388, 393 bet. ISBN 978-9943-6613-8-7.
3. 1 2  *Shokirov, Qutlug'xon (Ediqut)* „Икки Туркистон ғурури. Алихонтўра Соғуний".. Qaraldi: 22-may 2022-yil.

Havolalar
---------

* Sharqiy Turkiston, Tibet
* Ikki Turkiston gʻururi
* „Turkiston qaygʻusi" asari haqida
* „Turkiston qaygʻusi" audio Youtube
* Sharqiy Turkiston Youtube
* Uygʻurlar dardi Youtube