recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Megera** (qadimgi yunoncha: *Μέγαιρα*, „hasadgoʻy") — qadimgi yunon mifologiyasida uchta Eriniyaning ― aybdorlarni taʼqib qilib, ularni aqldan ozdiruvchi, qonli adovat maʼbudalarining eng dahshatlisi. Ereb va Nyuktaning qizi (yoki Tun va Tartarning qizi yoki Uran axtalash paytida oqayotgan qon tomchilaridan tugʻilgan). Rimlik Furina (furii) ga mos keladi.

Hasad va gʻazabning timsoli. U sochining oʻrnida ilonlari bor, oʻtkir tishlari va qoʻlida qamchi bilan dahshatli ayol sifatida tasvirlangan.

Majoziy maʼnoda — yovuz va janjalkash ayol (faqatgina oʻzbek tilida emas, balki, misol uchun, fransuzcha: *mégère*, italyancha: *megera*). Megera Brajnik kapalagi va (464) Megera asteroidi uning nomi bilan atalgan.

Manbalar
--------

1. ↑   Сенека. Геркулес в безумье 102
2. ↑  Vergiliy. Eneida XII 846
3. ↑   Мифы народов мира. М. 1991-92. В 2 т. Т.2. С.127; См. Нонн. Деяния Диониса X 35.
4. ↑   Гл. ред. А.М. Прохоров. Большая Советская Энциклопедия. — 3. — М.: Советская Энциклопедия, 1969-1978. — Т. 15. — С. 551. — 632 с.
5. ↑  Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека I 1, 4
6. ↑   Бич // Библейская энциклопедия архимандрита Никифора. — М. 1891—1892.
**Dunimsar** — 1) ogʻirlik oʻlchov birligi; qiymati 1 man ning 1/16 ulushiga teng. Oʻrta Osiyoda keng qoʻllangan. Ogʻirlik oʻlchov birligi manning ulushli qiymati ishlatilgan va joyiga qarab har xil bulgani uchun D.ning qiymati ham har xil boʻlgan. Buxoroda 2,5 ucmop ham D. deb yuritilib, 54 g ga teng boʻlgan (1 D.=2,5 istor = 2,5-21,6 g = 54 g). Buxoroning 25,6 kg li mani boʻyicha 1 D.= 1,6 kg boʻlgan. 19-asrda katta D. katta (16 pudli) manning 1/16 ulushi, yaʼni 16,38 kg boʻlgan va 1 pud deb, kichik D. kichik (8 pudli) manning 1/16 ulushi, yaʼni 8,19 kg bulgan va 0,5 pud deb yuritilgan. D. Toshkent, Fargʻona, Xoʻjand va b. viloyatlarda qariyb qullanilmagan; 2) bugʻdoy ekiladigan yer maydonini ham taxminan belgilashda qoʻllanilgan birlik; 1 D. bugdoy ekiladigan yer maydoni 1 D. maydon hisoblanadi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dunganlar** (oʻzlarini laoxueyxuey yoki chjunyuanjin deb ataydilar) — Markaziy Osiyoda yashaydigan xalq. Qozogʻiston, Qirgʻiziston, qisman Oʻzbekistonda yashaydi. Dungan tilida gaplashadi. Dunganlar Xitoydagi xuey xalqi bilan etnogenetik jihatdan birdir. Dunganlar rus grafikasiga asoslangan oʻz yozuviga ega. Islomning sunna va shia mazhablariga eʼtiqod qilishadi. Dunganlar ajdodlarining kelib chiqishi fanda hali uzil-kesil hal qilingan emas. Baʼzi olimlar Dunganlar arablar bilan aralashgan xitoylar, baʼzilar esa Xitoyga kelib oʻrnashib qolgan fors, turk qabilalari deb hisoblaydi. "Dungan" nomi Sinszyan viloyatida 18-asrda paydo boʻlib, Xitoyning ichki viloyatlaridan koʻchib kelib, oʻtroklashib qolgan harbiy xizmatchilar, savdogarlar, xunarmandlar va boshqani ifodalagan (baʼzan "Dungan"ning etimologiyasini tun gan — hammasi Gan-sudan" yoki dvun yanjin — "Xitoyda yashovchilar" deb talqin etadilar). Xitoyning Gansu, Shensi, Lanjou va boshqa viloyatlarida yashaganlar. 1861—78-yillarda Xitoyning shim.-gʻarbida Sin sulolasi zulmiga qarshi dehqonlar qoʻzgʻoloni boʻlib oʻtdi. Qoʻzgʻolonda Dunganlar va boshqa xalqlarning kambagʻal tabaqasi asosiy kuch edi (qarang Taypin qoʻzgʻoloni). Qoʻzgʻolon yengildi, natijada 1877—78, 1881—84-yillarda Dunganlar toʻda-toʻda boʻlib Qozogʻiston va Qirgʻiziston yerlariga qochib oʻta boshladi va shu yerlarda oʻrnashib qoldi. 20-asr boshlarida Dunganlar xalq boʻlib shakllandi, tili, madaniyati, adabiyoti va oʻz matbuotiga ega boʻldi. Dunganlar asosan, deqqonchilik (bugʻdoy, sholi, joʻxori, qand lavlagi, tamaki va boshqa), bogʻdorchilik, hunarmandchilik bilan shugʻullanadi.

**Dunganlar**, **Tungonlar** — Qirg'izistonda, Janubiy Qozog'iston viloyatida va Rossiyada yashashadi. Dungan va rus tillarida gapiradi. Ular — Markaziy Osiyo millatlari boʻlib, migratsiyalik koʻchish va savdo aloqalari bilan Xitoy yerida asta sekin shakllandi. Islom dinidagi millat vakillari. Dunganlar millat boʻlib, shakllanib, rivojlanishida, Xitoy tilini oʻz tilining yaqini deb tanladi. Dunganlar — Xitoy oz millatlari ichida xalq soni koʻp millatdir. 2000-yilgi sanoq natijasida, Xitoyda 9 million 816 ming 805 dunganlar bor ekan. Umumiy xalq soni tarafidan Xitoyda, Juan, Manjur va Uygʻur millatlaridan keyin 4-oʻrinda.

Manbalar
--------

1. ↑  CIA factbook 2009 - Kyrgyzstan
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dunay madaniyati** – neolit, eneolit va jez davri arxeologik yodgorliklari. Arxeologik tadqiqotlar Oʻrta Dunay havzasi (hozirgi Avstriya, Vengriya va Chexiya hududlari) yirik madaniyat markazlaridan biri boʻlganini koʻrsatadi. Dunay madaniyati Dunay boʻyida yashagan qabilalar hayotiga oid. Bu davrlarda kulolchilik keng rivojlangan. Sopol idishlar naqshlar bilan bezatilib, oq, sariq, qizil ranglar bilan boʻyalgan. Ayol haykalchalari koʻp topilgan. Bu davrlarda aholi, asosan, ovchilik, ibtidoiy dehqonchilik va xonaki chorvachilik bilan shugʻullangan. Oybolta, tesha, toʻrt qirrali mis bigiz va boshqa mehnat qurollari paydo boʻlgan, ot qoʻlga oʻrgatilgan. Mis halqalar, bilaguzuk va boʻyin taqin-choqlari, turli shakldagi joʻmrakli, qulokli, dastali, oyokli sopol idishlar bu davr madaniyatining asosiy yodgorliklaridir. Topilgan xilma-xil jez qurollar, bezaklar, oltin va kumush isirgʻa va boshqa taqinchoqlarning xu-susiyatiga koʻra, bu davrda metall ishlash texnikasi ancha rivojlangan. Dunay boʻyi aholisi Misr va Mesopotamiya bilan yaqin madaniy aloqada boʻlgan. Dunay madaniyati zaminida Galshtat madaniyati vujudga kelgan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Boobbi Lich** (inglizcha: *Bobby Leach*; 1858, Kornuoll, Birlashgan Qirollik — 26-aprel, 1926-yil, Oklend, Yangi Zelandiya, — Enni Teylordan keyin ikkinchi shaxs va bochkada Niagara sharsharasini kesib oʻtgan birinchi odam.

Biografiya
----------

Yoshligida u Barnum va Beyli tsirklarida chiqish qilgan. XX asr boshlarida u Nyu-Yorkdagi bitta restoranga egalik qilgan. Bobbi Lich oʻlimdan qoʻrqmas odam boʻlgan. 1911-yilda u bochkaga minib Niagara sharsharasidan oʻtgan. Bu qoʻrqmas odam yuzlab marta ajal bilan oʻynashgan va doim gʻolib kelgan. Biroq uning oʻlimi nihoyatda qulaysiz boʻlgani barchani ajablantirgandi. Lich Yangi Zelandiya shaharlaridan birida koʻchada ketayotganida apelsin poʻstlogʻiga sirgʻanib yiqiladi va oyogʻini sindirib oladi. Shifokorlar Lichni oyogʻini kesib tashlaydilar, biroq operatsiya muvaffaqiyatsiz chiqib keyinchalik Lich jon bergan edi.

* Hillsboro qabristonidagi Bobbi Lichning qabri (Oklend, Yangi ZelandiyaHillsboro qabristonidagi Bobbi Lichning qabri (Oklend, Yangi Zelandiya
* Bobbi Lichning qabr toshiBobbi Lichning qabr toshi

Manbalar
--------

1. ↑  Andoza:Lng *Obringer, Lee Ann.* „Bobby Leach, 1911".  HowStuffWorks. 9-may 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-noyabr 2011-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Boʻka (maʼnolari).

**Boʻka** (turkiycha — zoʻr, kuchli) — tarixda turli anʼanaviy bayram va tantanali marosimlar chogʻida oʻtkaziladigan pahlavonlar musobaqasida qatnashuvchi kurashchi, polvon. Boʻkalarning xalq orasidagi obroʻsi juda baland boʻlgan. Sugʻdda eng kuchli Boʻka sharafiga yiliga bir marta nishonlanadigan bayram kuni boʻlgan. Boʻka uchun nozneʼmatlar bilan bezatilgan maxsus dasturxon tayyorlangan. Yozilgan dasturxonga Boʻkadan boshqa kishi yaqinlashmagan. Boʻkalar musobaqasi tinchlik vaqtlarida, shuningdek harbiy safar va yurishlar paytida ham oʻtkazilib turilgan (yana qarang Polvon tovoq).

Manbalar
--------

1. ↑  "Boʻka" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Nikolay Semyonovich Bondar** (tugʻ. 1950-yil 18-oktyabr) — Rossiya Federatsiyasi Konstitutsiyaviy sudining isteʼfodagi sudyasi.

Biografiya
----------

Nikolay Semyonovich 1950-yil 18-oktyabrda Voroshilovgrad (Lugansk) viloyati, Kremenskiy tumani, Golubovka qishlogʻida tugʻilgan.

1973-yilda Nikolay Rostov davlat universitetini (yuridik fakultetini) tamomlagan.

1973—1975-yillarda — Leningrad harbiy okrugi Pskov garnizoni harbiy prokuraturasining tergovchisi.

1975-1978-yillarda esa Rostov davlat universitetining aspiranturasida tahsil olgan.

Martaba
-------

1978-1987-yillarda — Rossiya davlat universitetining yuridik fakulteti oʻqituvchisi, katta oʻqituvchisi, dotsenti, soʻngra dekan oʻrinbosari.

1987-yil oktyabr oyidan — Rossiya davlat universiteti yuridik fakultetining shahar huquqi va boshqaruvi kafedrasi mudiri.

1997-2000-yillarda — Rossiya davlat universitetining huquq va boshqaruv instituti direktori.

U SSSR va RSFSR Oliy Kengashiga saylovlarda oʻz nomzodini qoʻygan, saylovlarda yutqazgan, Rossiya Federatsiyasi Davlat Dumasiga saylovlarda nomzodini qoʻygan, saylovlarda yutqazgan.

2000-yil 16-fevraldan 2020-yil 31-oktyabrgacha — Rossiya Federatsiyasi Konstitutsiyaviy sudining sudyasi boʻlgan.

1979-yilda Leningrad davlat universitetida nomzodlik, 1996-yilda esa doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. Yuridik fanlar doktori va professor. Rossiya Federatsiyasida xizmat koʻrsatgan huquqshunos (2006). Shuningdek, Rossiya Federatsiyasida xizmat koʻrsatgan fan arbobi (2008). II darajali "Vatan oldidagi xizmatlari uchun" medali (1999), Rossiya Federatsiyasi Prezidentining Faxriy yorligʻi (2008), "Shon-sharaf" ordeni (2011) bilan taqdirlangan.

250 dan ortiq ilmiy nashrlar, jumladan konstitutsiyaviy, munitsipal huquq, huquqiy davlatchilikni rivojlantirish nazariyasi va amaliyotiga oid monografiyalar yaratgan va darsliklar muallifi. 6 ta ilmiy jurnalning tahrir hay’ati aʼzosi. Rossiya Federatsiyasi Konstitutsiyaviy sudidagi ishni ilmiy va oʻqituvchilik faoliyati bilan birlashtiradi: bosh. Janubiy Federal Universitetining (SFU) shahar huquqi va boshqaruvi kafedrasi, SFedU yuridik fanlari boʻyicha dissertatsiya kengashi raisi, Sankt-Peterburg davlat universitetining davlat va maʼmuriy huquq kafedrasi professori.

Nikolay Semyonovich Rossiya Taʼlim va fan vazirligining Oliy attestatsiya komissiyasining huquq boʻyicha ekspertlar kengashi aʼzosi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑  „Торжественное заседание, посвящённое 20-летию Конституционного суда РФ".  Конституционный суд Российской Федерации (27-oktabr 2011-yil). 23-fevral 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-noyabr 2011-yil.
10. ↑
Yodgorlik, 2012-yil
**Oktabr inqilobi jangchilari yodgorligi** — Xarkovdagi Universitetskaya koʻchasidagi yodgorlik. 1957-yil 6-noyabrda Oktabr inqilobining 40 yilligiga tantanali ravishda ochilgan. Yodgorlik muallifi meʼmor L. V. Gurov.

Kompozitsiya
------------

Yodgorlik Ulug Vatan urushida vayron boʻlgan Qizil Armiya uyi binosi oʻrnida ochildi.

Qizil sayqallangan granitdan yasalgan motam urnasi kichik tepalikda oʻrnatilgan boʻlib, uning ustida inqilobiy bayroqning bronza matosi tushirilgan.

Urnada zarhal harflar bilan ukrain tilida shunday yozilgan: „*Buyuk Oktabr inqilobining 40-yilligi kuni Sovet hokimiyati uchun jonini fido qilganlarga*".

Ukraina Kommunistik partiyasining 40-yilligini nishonlash paytida 1958-yil 12-iyulda Leningraddagi Mars dalasida yodgorlik poyidagi mashʼaldan Mangu olov yoqildi.

 Mangu olov „Ukraina mustaqilligi va ozodligi uchun boshlarini fido qilgan qahramonlarga".

Yodgorlikning yangi maʼnosi
---------------------------

30-mart kuni nomaʼlum shaxslar yodgorlikni Ukraina bayrogʻi ranglariga boʻyashdi, yodgorlik deyarli darhol qayta tiklandi. 3-may kuni nomaʼlum shaxslar yana yodgorlikni Ukraina bayrogʻi ranglariga boʻyashdi. 8-may kuni nomaʼlum kimsalar yodgorlik lavhasini demontaj qilishdi, 2015-yilning 9-may kuni esa Xarkovdagi Yevromaydanning niqobda harakat qilgan faollari monumentga „Ukraina mustaqilligi va ozodligi uchun boshlarini fido qilgan qahramonlarga" degan lavha oʻrnatdilar. Rasman bir oz keyinroq qabul qilingan Ukrainada dekommunizatsiya toʻgʻrisidagi qonun yodgorlikning semantik maʼnosini oʻzgartirish uchun ushbu choralarni qonuniylashtirdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Неизвестные демонтировали табличку с мемориала Вечный огонь в Харькове". Qaraldi: 3-iyul 2017-yil.
2. ↑  „Харьковские активисты переименовали памятник в сквере Вечный огонь". Qaraldi: 3-iyul 2017-yil.
3. ↑  „В Харькове активисты переделали советский монумент в памятник героям Украины". Qaraldi: 3-iyul 2017-yil.

Boshqa manbalar
---------------

* Andreeva G. K. Golikov V. P. Grinev Ye. A. i dr. Xarkov. Kniga dlya turistov. — Xarkov: Prapor, 1984. — 259 s.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Bo‘g‘in (maʼnolari).

**Bo‘g‘in** — 1) (tilshunoslikda) so‘zning alohida talaffuz qilish mumkin bo‘lgan kichik bo‘lagi. Fransuz tilshunosi M. Gammon 1929-yil da B. nutq artikulyatsiyasidagi muskullarning kuchlanishiga asoslangan, degan fikrni ilgari surgan. Bunda nutq oqimidagi tovush tizimining izchil holatda kuchlanishi va bo‘shashishi nazarda tutiladi, ya’ni nutq qismlari kuchlanish bilan boshlanadi va yuqori nuqtasidan kuchlanish bilan tugaydi. Shu takrorlanish bo‘g‘inga ajralishdir. Bu oʻzbek tilshunosi Ayub G‘ulomovning B. nutqning bir nafas to‘lqinidagi qismidir, degan qarashiga ham moye keladi. "Boshlang‘ich" so‘zi 3 B. li bo‘lib, har biri kuchlanish bilan boshlanadi. Unlisi baland nuqtasi hisoblanib, undoshda kuchsizlanib tugaydi. B. kuchli boshlanishi va kuchli tugashi ham mumkin; 2) (poeziyada) eng kichik o‘lchov birligi. Hijo deb ham ataladi. She’r tpuzilishida muhim ahamiyatga ega. Bunda har bir so‘z alohida emas, balki ular nutq butunligi, so‘zlarning o‘zaro fonetik munosabatida qaraladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
U qoʻlga kiritgan mukofotlar qatoriga 2015 yilda Ser Garfild Sobers Trophy (ICC yilning eng yaxshi kriketchisi) kiradi; 2015 va 2017 yillardagi ICC sinov oʻyinchisi ; ICC 2011-2020 yillardagi oʻn yillikning eng yaxshi erkaklar sinov oʻyinchisi ; 2015, 2018 va 2021 yillarda Avstraliya kriketining eng yaxshi futbolchisi uchun Allan Border medali ; 2015 va 2018 yillarda Avstraliyada yilning eng yaxshi sinov oʻyinchisi va 2015 va 2021 yillarda Avstraliyaning bir kunlik xalqaro oʻyinchisi. U *Wisden* tomonidan 2016 Wisden Almanack -da yilning eng yaxshi kriketchilaridan biri sifatida tan olingan ekan.

2014-yilda yangi zelandiyalik raketkachi Martin Krou Smitni Jo Root, Keyn Uilyamson va Virat Kohli bilan birga test kriketining yosh *toʻrtligidan* biri sifatida tasvirlagan.  2017-yilning 30-dekabrida u 947 ballni sinovdan o‘tkazdi, bu esa Don Bredmanning 961 ballidan keyin ikkinchi o‘rinda turar ekan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Test cricket's young Fab Four" (en). *ESPNcricinfo* (29-avgust 2014-yil). Qaraldi: 10-yanvar 2019-yil.
**Ipekakuana** (Cephaelis ipecacuanna) — shoʻradoshlar oilasiga mansub doim yashil buta. Boʻyi 15—60 sm. Ildizi ingichka, silliq, shoxlangan. Braziliya, Boliviya va Kolumbiyaning nam tropik oʻrmonlarida usadi. Tropik zonalarda ekiladi. Ildizi koʻngil aynatuvchi yoqimsiz qidli, tarkibida alkaloidlar, oshlovchi va b. modsalar bor. Ildizidan emetin, psixotrin, sefaelin va b. alkaloidlar olinadi. I. oʻsimligining quritilgan ildizidan I. degan qustiruvchi dori tayyorlanadi. Uning kichik dozasi bronxial bezlar funksiyasini kuchaytiradi, balgʻamni suyultiradi, shuning uchun balgʻam koʻchi-ruvchi sifatida koʻproq ishlatiladi. IPOR, ufor, muskus — baʼzi hayvonlarning bezlaridan va oʻsimliklardan olinadigan xushboʻy modda (qarang Mushk).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Boʻgʻin (maʼnolari).

**Boʻgʻin (biologiyada)** — umumiy ajdodlarga nisbatan bir xil qarindoshlik darajasiga ega boʻlgan bitta populyatsiyadagi individlar guruhi (masalan, odamlarda ota-onasi, bolalari, nevaralari 3 ta ketma-ket kelayotgan Boʻg'indan iborat). B. tushunchasi yil davomida bir vaqtning oʻzida rivojlanib chiqadigan individlarga nisbatan qoʻllaniladi. Masalan, 2 yoki 3 Boʻg'inli (bir mavsumda tur 2 yoki 3-marta bolalaganida); bir yillik, ikki yillik, koʻp yillik Boʻg'in (bitta B. ning rivojlanishi 1,2 yoki koʻp yil davom etganida) boʻlishi mumkin. B. ning hayot kechirish muddatlari ham bir turning muayyan individlari va ular yashaydigan sharoiti (iklimi) ga moye holda juda keng chegarada oʻzgaradi. Masalan, bir hujayralilarda bir necha soatda, koʻp hujayralilarda hatto yuz yillab davom etadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Boris Petrovich Straumal** (1900.25.7, Slonim sh. hozirgi Belarus, Grodno viloyati — 1987.29.4, Toshkent) — seleksioner olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1960), qishloq xoʻjaligi. fanlari doktori (1962), professor (1967). Oʻrta Osiyo universitetining qishloq xoʻjaligi. fakultetini tugatgan (1927). Oʻzbekistonda birinchi MTS tashkilotchisi va direktori (1929—31), SoyuzNIXI direktori (1931—39), ilmiy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari va oʻrta tolali gʻoʻza navlari seleksiyasi laboratoriya mudiri (1942—71). 1971-yildan Oʻzbekiston gʻoʻza seleksiyasi va urugʻchiligi ilmiy tadqiqot institutida katta ilmiy xodim. Ilmiy ishlari yangi gʻoʻza navlarini yaratish, seleksiyaurugʻchilik ishlari sxemasi va metodikasini ishlab chiqishga bagʻishlangan. U malla tolali S4001, S4018, oq tolali S4727, S4480, Chimboy 3010, S4891 gʻoʻza navlarini yaratgan.

Manbalar
--------

* Sorta xlopchatnika s osnovami seleksii, T. 1974; Sort 108F, T. 1977.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Boris Pavlovich Gurevich** (29.9.1919, Xarkov — 2004) — sovet tarixchisi, sharqshunos, XVIII—XIX asrlar Xitoy va Oʻrta Osiyo tarixi boʻyicha olim, tarix fanlari doktori (1971), Sharqshunoslik instituti xodimi. SSSR Fanlar akademiyasining. 100 dan ortiq ilmiy va ilmiy-ommabop maqolalar muallifi. XVIII-XIX asrlarda O‘rta Osiyoda xalqaro munosabatlar tarixi, sharqshunoslik tarixi, Rossiya, Qozog‘iston va Jung‘or xonligi tarixiga oid asarlar.

1919 yilda Xarkovda tug'ilgan. 1942 yilda Moskva davlat universitetining tarix fakultetini tamomlagan. Qozogʻiston KP MK huzuridagi Marksizm-leninizm instituti ilmiy xodimi (1943—45). Qozogʻiston davlat pedagogika instituti oʻqituvchisi (1945—47), «Novoye vremya» jurnali xodimi (1947—57); 1957 yildan Moskvadagi Sinologiya institutida, 1961 yildan SSSR Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida. XXRning yangi tarixi va tashqi siyosatiga oid 100 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi. "Zamonaviy davrda Xitoy tarixining ocherklari" (M. 1959,) ning asosiy mualliflaridan biri. Rep. ed. yig'ish. monografiyalar, jumladan, «Xalqaro. Markazdagi munosabatlar. 17—18-asrlarda Osiyo: hujjatlar va materiallar» (M. 1989).

1942 yilda Moskva davlat universitetining tarix fakultetini tamomlagan. Qozogʻiston KP MK huzuridagi Marksizm-leninizm instituti ilmiy xodimi (1943—45). Qozogʻiston davlat pedagogika instituti oʻqituvchisi (1945—47), «Novoye vremya» jurnali xodimi (1947—57); 1957 yildan Moskvadagi Sinologiya institutida, 1961 yildan SSSR Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida. XXRning yangi tarixi va tashqi siyosatiga oid 100 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi. "Zamonaviy davrda Xitoy tarixining ocherklari" (M. 1959,) ning asosiy mualliflaridan biri. Rep. ed. yig'ish. monografiyalar, jumladan, «Xalqaro. Markazdagi munosabatlar. 17—18-asrlarda Osiyo: hujjatlar va materiallar» (M. 1989).

Adabiyotlar
-----------

Tibetning ozod qilinishi. Javob. ed. V.P.Leontiev. 4500 nusxada tiraj. M .: Sharq nashriyoti. adabiyot, 1958 yil 212 b. rasmlar, xaritalar.

17—19-asrning birinchi yarmida Oʻrta Osiyoda xalqaro munosabatlar. / B. P. Gurevich; [res. ed. S. L. Tixvinskiy]; akad. SSSR fanlari, Sharqshunoslik instituti. - Moskva: Nauka, 1983 yil.

Manabalar
---------
**Boris Ivanovich Petrov** (20-oktabr 1919-yil — 21-iyun 2002-yil Moskva) — sovet koptokli xokkeychisi va futbolchisi.

Faoliyati
---------

1940—1952-yillarda „Dinamo"da xokkey jamoasida oʻynagan. Ikki mavsum (1952—1954) Sverdlovsk ODOda oʻynadi. Oʻtgan mavsumda (1954/55) u Moskvaning „Burevestnik" jamoasida oʻynagan. Uch karra (1951, 1952, 1953) SSSR chempioni, vitse-chempion (1950).

Oʻsha davrning koʻplab sportchilari singari u ham futbol oʻynagan. 1949-yilda Riganing „Daugava" jamoasida oliy ligada oʻynagan, 6 ta oʻyinda maydonga tushgan. Birinchi ligada 1948-yilda Toshkentning „Dinamo", 1950-yilda esa Olmaotaning „Dinamo" jamoasida oʻynagan. 1951-yilda KFKda Oryolning „Dinamo" jamoasida oʻynagan.

Koptokli xokkey murabbiyi sifatida „Burevestnik" bilan ishlagan (1954/55). 1961/62-yilgi mavsumda u Krasnogorsk Trud bilan ishlagan. 1978/79-yilgi mavsumda u Novokuybishevskning "Neftyanik" jamoasini boshqargan.

Dzerjinskning „Ximik" futbol jamoasini boshqargan (1957—1958). 1962-yilda „Volga Kalinin" murabbiylar shtabining aʼzosi (1962).

Havolalar
---------

* Boris Petrov bandysidan haqida
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Munojot (maʼnolari).

**Munojot** — sharq mumtoz adabiyotining anʼanaviy unsurlaridan biri. Odatda, M.da najot umidi, tavba va iltijolar tangriga otashin murojaat shaklida ifodalanadi. M. koʻproqepik hamda liro-epik asarlarning bosh — muqaddima qismida Allohga hamd va paygʻambarimiz Muhammad (sav)ga naʼtdan oldin keltiriladi. M. dastlab musulmon kishining Allohga murojaat etib, oʻz hojatlarini soʻrashi, yalinib-yolvorishi tarzida yuzaga kelgan. 9— 10-asrlardan boshlab badiiy adabiyotda M. yozish anʼana tusini olgan. M. baʼzan nasriy shaklda va mustaqil asar tarzida ham yozilgan. Alisher Navoiyning shu nomdagi asari va "Hamsa" dostonlari tarkibidagi M.lari xayratlanarli asarlardir. M. Namunalari oʻzbek epik dostonlarining qariyb hammasida uchrab, asar mualliflarining tasavvufiy mayl va eʼtiqodlarini ifodalaydi. M. liro-epik asarlar oxirida berilishi ham mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Gorn (maʼnolari).

**Gorn** — metallarni eritish, qayta eritish, qizdirish, keramik buyumlarni pishirish uchun moʻljallangan pech; shaxtali vaterjeket pechlarning yoqilgʻi yonadigan pastki qismi (qarang Vagranka, Domna ishlab chiqarishi). Qadimda G.dan rudadan toʻgʻridan-toʻgʻri xomaki temir olishda foydalanishgan. Zamonaviy G. ichiga gʻisht terilgan usti ochiq poʻlat qutidan iborat. Uning yon tomonida havo yuboriladigan furma (kalta quvur) bor. Gazsimon yonish mahsulotlari uning yuqori qismidan chiqib ketadi. G. pistakoʻmir, koks, neft yoki gazda ishlashi mumkin. F.i.k. kichik (5%) boʻlgani uchun sanoatda keng foydalanilmaydi. Metallurgiyada tigelli G. ruda konsentratlaridan qoʻrgʻoshin olishda esa maxsus G. ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Munshiy**, munshi (arab. — kotib, ijodkor) — Oʻrta Osiyo xonliklari davrida xonlar yoki ayrim hokimlarning shaxsiy kotibi, yozuvchizuv ishlarini olib borgan shaxs. M. lavozimiga, odatda, maʼlumotli va husnixat kishilargina olingan. M.lar olim va fozil kishilar boʻlganligi uchun oddiy kotib (qarang A/irza)lardan farq qilgan. Ular zimmasiga xon va amirlarning maktub va farmonlarini yozish yuklatilgan. Tarixiy asarlarning aksariyati ana shu M.lar qalamiga mansub. M. lavozimida boʻlgan kishilar M. soʻzini taxallus sifatida oʻz nomlariga koʻshib aytishgan (mas, Iskandar Munshiy, Mirza Muhammad Sodiq Munshiy va boshqalar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Romitan** — Oʻzbekiston Respublikasi Buxoro viloyati Romitan tumanidagi shahar (1981-yildan), tumanning maʼmuriy markazi.

Yaqin temir yoʻl stansiyasi—Kogon (30 km). Viloyat markazi (Buxoro)dan 17 km. Aholisi 15 ming kishi (2003), asosan, oʻzbeklar, shuningdek, tojik, qozoq, tatar, rus va boshqa ham yashaydi. Romitan Oʻzbekistonning qad. shaharlaridan biri. Romitan nomi mahalliy rivoyatga koʻra, "Romitan" — "Tan oromi" dan deyiladi. "Romitan" atamasi turkiy mitan urugʻi nomidan kelib chiqqan degan taxminlar ham mavjud.

Narshaxiy yozishicha, Romitan katta bir koʻhandizga ega va mustahkam bir qishloq boʻlib, Buxorodan qadimiyroqdir. Baʼzi manbalarda bu qishloqni Buxoro deb ataganlar. R.da qadimda hukmdorlar turar joylari boʻlgan. Buxoro sh. vujudga kelgandan soʻng ular Romitanda faqatgina qish faslida yashaganlar.

Arab sarkardasi Ubaydulloh ibn Ziyod qoʻshini 674 yilda Romitanga bosqin uyushtirgan. Buxoroliklarning arab qoʻshini bilan boʻlgan hal qiluvchi jangi Romitan yaqinida Vardonze hududida boʻlib oʻtgan. Tabariyning yozishicha, 707 yilda Kutayba Romitanni bosib olgan. Xuroson voliysi Abu Muslim Buxoroga har gal kelganida oʻz qarorgohini Romitanda joylashtirgan. Arab geograf va sayyohlari 10-asrda Buxoro vohasidagi 30 ga yaqin shaharlar qatorida Romitan nomini ham tilga olishgan.

Mahmud ibn Banuwmx: "Bahr al-asror" (17-asr) asarida yozishicha, Romitan Buxoro viloyatidagi 10 ta tumanning biri, oʻrta asrlarda "Samjon" (R. tumanining 2nomi) deb atalgan.

Romitan Toshkent—Samarqand—Urganch, Toshkent—Nukus avtomagistral yoʻli yoqasida joylashgan. Aholisi va xoʻjaliklari Amu — Buxoro mashina kanalidan suv oladi. Shaharda gʻisht va paxta tozalash zavodlari, toʻquvchilik fabrikasi, bosmaxona, dehqon bozori, novvoyxona, mehmonxona, aloqa boʻlimi, bank, madaniy savdo va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari bor. Umumiy taʼlim maktablari, qishloq xoʻjaligi kasbhunar kolleji, madaniyat saroyi, kutubxona, stadion, "Xotira va Qadrlash" madaniyat va istirohat bogʻi, kasalxona va dorixonalar mavjud. "Motamsaro ona" yodgorligi qurilgan.

Romitanda meʼmoriy yodgorliklardan Mulla Mir Hakim xonaqohi, Xoja Ali Romitaniy (Xojai Azizon) va Xoja Muhammad Boboyi Samosiy maqbaralari (13—14-asrlar), Zarafshon daryosi ustida qurilgan Choriqulboy koʻprigi saqlangan. Hazrati Xoja Ubbon va Xoja Zaʼfaron qadamjo (ziyoratgoh)lari bor.

Manbalar
--------

1. ↑  "Romitan" *OʻzME*. R-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Adabiyot
--------

* Narshaxiy, Buxoro tarixi, T. 1966;
* Istoriya at-Tabari, T. 1987;
* Maxmud ibn Vali More tayn, T. 1977;
* Naselyonnie punkti Buharskogo emirata, T. 2001.
**Xanjara Nosirovna Abul Qosimova** (1934-yil 8-fevral, Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSR — 2021-yil 14-iyul, Toshkent, Oʻzbekiston Respublikasi) — sovet va oʻzbek kinoshunosi, sanʼatshunoslik fanlari nomzodi (1963-yil), KPSS aʼzosi (1970—91-yillar).

Biografiyasi
------------

Xanjara Nosirovna 1934-yil 8-fevralda Toshkent shahrida tugʻilgan. 1953-yilda Leningrad davlat universitetining filologiya fakultetiga oʻqishga kiradi va uni 1958-yilda tugatadi. 1959-yilda Moskvaga koʻchib oʻtadi va u yerda Sanʼat tarixi institutining aspiranturasiga oʻqishga kiradi, uni 1962-yilda tugatadi, deyarli bir vaqtning oʻzida „Oʻzbekiston SSRda kinematografiyaning shakllanishi" mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini muvaffaqiyatli himoya qiladi, buning uchun 1963-yilda sanʼatshunoslik fanlari nomzodi ilmiy darajasini oladi. Oʻqishni tamomlab, Oʻzbekiston SSRga qaytib kelib, Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasi Til va adabiyot institutiga katta laborant, 1962-yilda esa yangi lavozim — Sanʼatshunoslik institutiga katta ilmiy xodimi lavozimiga ishga kiradi. Kinematografiya tarixiga oid 39 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  [https://web.archive.org/web/20160911154538/http://www.nlr.ru/e-case3/sc2.php/web\_gak/lc/505/1 Arxivnaya kopiya ot 11 sentyabrya 2016 na Wayback Machine Nauchnie raboti po istorii kinoiskusstva na ofitsialnom sayte RNB]

Havolalar
---------

* Batafsil biografiya
* qisqacha biografiyasi
**Gaptenlar** (yun. hapto — oʻzaro taʼsirlashish) — antigenlik xususiyatiga toʻla ega boʻlmagan kimyoviy moddalar. Ular tegishli antitelolar yoki limfotsitlar bilan oʻziga xos oʻzaro taʼsirlashish xususiyatiga ega. Toʻla qiymatli antigenlardan oʻzi mustaqil holatda immun javob qaytara olmasligi bilan farq qiladi. Gaptenlar aksariyat oqsillar bilan bogʻlab, ularga immunogenlik berish mumkin. Hayvonlar organizmiga bunday kompleks yuborilganda antitelolar hosil boʻladi. Har xil tabiatli moddalar — aminokislotalar, peptidlar, sahara, polisaharidlar, nukleotidlar, nuklein kislotalar, lipidlar, steroidlar, vitaminlar, antibiotiklar va b. G.ga misol boʻla oladi. Allergenlar deb ataladigan baʼzi G. organizmga kirib, toʻqimalar oqsillari bilan birikkach, allergiya paydo qilishi mumkin.Gaptenlarning allergiya chiqarish xususiyati allergenlarnikidan yuqori

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gaplologiya** (yun. haplóos — yakka, oddiy va logiya) — soʻzdagi ketma-ket kelgan ikki bir xil yoki oʻxshash fonetik tarkibli boʻgʻinlardan birining tushib qolishi. Bu hodisa soʻz yasalishi, koʻproq qoʻshma soʻz yasalishi jarayonida kechadi. Masalan, "qayn" va "ini" soʻzlaridan "qaynini" qoʻshma soʻzi yasalgan, yonma-yon kelgan bir xil boʻgʻinlardan bir "ni" boʻgʻini tushib qolgan: qayii. Bu chet tilidan oʻzlashgan soʻzlarda ham kuzatiladi: mineralologiya mineralologiya soʻzidagi bitta "lo" boʻgʻini qisqarib, "mineralogiya" shaklida talaffuz etiladi. G. koʻproq ogʻzaki nutqda, ayniqsa tez gapirganda, baʼzan adabiy tilda ham uchraydi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gapiruvchi baraban** (inglizcha: *Talking Drum*) — bu afrikaning maxsus turdagi urib chalinadigan musiqa cholgʻu asbobi boʻlib, dastlab qishloqlar oʻrtasida maʼlumot almashish uchun moʻljallangan (telegrafni maʼlumot uzatish usulining analogi deb atash mumkin). Odatda, uning shakli qum soatiga oʻxshaydi. Baraban qoʻl va tana oʻrtasida ushlab turiladi, balandlik oplyotkaga bosish orqali sozlanadi.

Kongo va Angolada bunday barabanlar **lokole**, Ganada — **dondon**, Nigeriyada — **gangan**, Togoda — **leklevu** deb ataladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Говорящий барабан (Talking Drum)" (ru) (deadlink). 7-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-noyabr 2010-yil.

 Archive.is saytida arxivlandi (2012-07-07)
2. ↑  *А. Хазанов,.* „Слушайте: гремят барабаны" (ru).  «Вокруг света» № 10 (1967). 4-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-noyabr 2010-yil.

Havolalar
---------

* „Science: Drum Telegraphy" (en) (21 сентября 1942 года). 17-fevral 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-noyabr 2010-yil.

```
WebCite saytida arxivlandi (2011-02-17)
```
**Yassitepa**, Yassidepe — Turkmanistondagi Qaahqa aholi punktidan 9 km shim.gʻarbda joylashgan qadimiy manzilgoh xarobasi (mil. av. 4-ming yillik). 1950—51 yillarda S.A.Yershov va 1952-yil B.A.Kuftinlar tomonidan tadqiq etilgan. Xom gʻishtdan qurilgan turar joylar, xoʻjalik binolari qoldiklari chiqqan; geometrik naqsh bilan bezatilgan sopol idishlar, suyak bigizlar, oʻgʻirtoshlar, loydan yasalgan sanam, mis buyumlar siniqlari topilgan. Turar joy devorida qalin qilib qora va qizil boʻyoq bilan boʻyalgan devoriy rasm qoldiqlari saqlangan. Bu rasm Oʻrta Osiyo hududida eneolit davrida shakllangan dehqonchilikkoʻchmanchilik madaniyatidan qolgan eng qadimiy devoriy rasm hisoblanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hilmi Topaloʻgʻli** (1952, Sakarya - 2003-yil 1-sentyabr, Istanbul) — sobiq turk musiqa prodyuseri.

Biografiyasi
------------

1952-yilda Sakariyaning Karasu Qiziljik qishlogʻida tugʻilgan. Artvin Hopalik ota va Trabzonlik onaning 11 farzandidan biri boʻlgan Hilmi Topalogʻluning bolaligi kambagʻallikda oʻtgan. Boshlangʻich maktabda oʻqib yurgan chogʻida bozorlarda ishlagan, simit sotgan, boʻyoqchi boʻlib ishlagan. Sakariya Merich restoranida idish yuvuvchi, keyin ofitsant boʻlib ishlagan. 1970-yilda Sakaryasporda bir yil futbol oʻynadi. Oyogʻi singanidan keyin futbolni tark etdi.

1976-yilda Istanbulga kelgan Hilmi Topalogʻlu dastlab tungi klublar va barlarda ishlagan. Turkiyaning eng yirik kazinolarida ishlagan Hilmi Topaloʻgʻli musiqa sanoatiga 1992-yilda kirib kelgan. Istanbulga ilk kelganidan beri tanishgan va doʻst boʻlgan ukasi Mustafo Topaloʻgʻli va Burhan Aydemir bilan Nokta Music kompaniyasiga asos solgan. Bir muncha vaqt oʻtgach, Mustafo Topaloʻgʻli kompaniyani tark etdi. Hilmi Topaoğlu Burhan Aydemir bilan Prestij Musiqa nomi bilan faoliyatini davom ettirdi. Keyin, 1994-yilda kompaniyaning sanʼatkorlaridan biri Mahsun Qirmizigul kompaniyaning uchinchi hamkori boʻldi.

Taksim oʻquv va tadqiqot shifoxonasi Neyroxirurgiya xizmatida davolanayotgan paytda ahvoli yomonlashgan Topaloʻgʻli 2003-yil 1-sentyabrda vafot etdi. Oʻsha yili oʻzi yashab oʻtgan hayoti va musiqa olamiga bagʻishlangan "Qayerdasan Feruza" filmi suratga olindi.

Hilmi Topaloʻgʻli uylangan va uch oʻgʻli bor edi.

Musiqa kompaniyalari
--------------------

* Nuqta musiqasi (1991)
* Prestij musiqasi (1993)
* Qirol musiqasi (1995)
* Etnik musiqa (2002)
* Mashhur musiqa (2002)
* Tizim musiqasi (2002)
**Alamkash** (taxallusi; asl ismi Ubaydullo Islom oʻgʻli) (1846 — hozirgi Gʻallaorol tumani, Qizilqoʻrgʻon qishlogʻi — 1924) — shoir, xattot, tar-jimon. Oʻz qishlogʻida maktab ochib, shu maktab oʻquvchilari uchun hisob ilmiga oid darslik tuzgan. A.ning 100 dan ortiq sheʼrdan tarkib topgan qoʻlyozma asari, 250 dan ortiq sheʼrni oʻz ichiga olgan devoni va mat.ga oid asari bizga-cha yetib kelgan. A. „Chor kitob"ni fors-chadan oʻzbekchaga erkin tarjima qilgan (1898). Asar Toshkentda toshbosmada 3-marta qayta nashr etilgan (1910, 1913, 1914). Devoni qoʻlyozmasi Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Sharqshunoslik institutida (inv. № 11306) saqlanadi.291

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Azinlar** – tarkibida azot, ikki yoki undan koʻp sonli va turlicha jinsli atomlari boʻlgan olti hadli geterotsi-klik birikmalar. Boshqa halqa tizimlari bilan kondensatlashgan juda koʻp A. ma’lum, A. asos xossasiga ega boʻlib, kis-lotalar bilan ta’sirlanganda tuzlar hosil qiladi. Ba’zi A. tirik organizmlarda uchraydi. Hujayraning tarkibiy qismi boʻlgan nuklein kislotalarda A.ning hosilalari – pirimidin va purin asoslari bor. A. tibbiyotda va boʻyoq sanoatida ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**José Israel Martínez Salas** (talaffuzi: *Isroil Xose Martines*) 1981-yil 14-martda Mexiko shahrida tugʻilgan. Meksikalik futbolchi maydonda yarim himoyachi vazifasini bajaradi.

Jamoalardagi faoliyati
----------------------

José Israel Martínez Salas „America" poytaxti futbol akademiyasi bitiruvchisi. 2003-yilda u Meksika Primer ligasida debyut qilgan. Birinchi mavsumida u 10 ta oʻyinda qatnashdi, asosan zaxiradan maydonga tushdi va bitta gol urdi. 2004-yilda José Israel Martínez Salas „San-Luis"ga koʻchib oʻtdi va u yerda faoliyatining eng yaxshi yillarini oʻtkazdi va jamoaning asosiy oʻyinchilaridan biriga aylandi. U klub safida 5 mavsum o‘ynab, 100 dan ortiq o‘yinda qatnashib, 11 ta gol urdi. 2009-yilda „America" klubi Martinez bilan shartnoma imzoladi. Oʻsha yilning 17-avgustida „Atlas"ga qarshi oʻyinda José Israel Martínez Salas terma jamoasi safida debyut qiladi. Birinchi marta yarim himoyachi zaxira oʻyinchisi rolini oldi, maydonda asosan zaxira oʻyinchisi sifatida paydo boʻldi. 2011-yilda José Israel Martínez Salas „Querétaro"ga ijaraga oʻtgan. 25-iyul kuni „America"ga qarshi bahsda José Israel Martínez Salas yangi klubida debyut qildi. 28-avgust kuni „Tijuana"ga qarshi oʻyinda yarim himoyachi „Querétaro" uchun birinchi golini urdi. 2012-yilning yozida, ijara muddati tugagandan soʻng, José Israel Martínez Salas „Atlanta" bilan shartnoma imzoladi. 11-avgust kuni „Jaguares"ga qarshi uchrashuvda José Israel Martínez Salas yangi klubida debyut qildi.

Xalqaro faoliyati
-----------------

2008-yil 12 noyabrda Ekvador terma jamoasiga qarshi oʻrtoqlik uchrashuvida José Israel Martínez Salas Meksika terma jamoasida debyut qildi. 2009-yilda milliy terma jamoa tarkibida u AQShda KONKAKAF oltin kubogida qatnashgan. Turnirda u Nikaragua va Panamaga qarshi guruh bosqichidagi ikkita oʻyinda ishtirok etdi. Terma jamoa tarkibida José Israel Martínez Salas oltin kubokni qoʻlga kiritdi.

Jamoalari
---------

| Nomi | Mamlakat | Yillar |
| --- | --- | --- |
| Club América | México | 2003-2004 |
| San Luis FC | México | 2004-2009 |
| Club América | México | 2009-2011 |
| Querétaro FC | México | 2011-2012 |
| Club de Fútbol Atlante | México | 2012 — 2013 |
| Tiburones Rojos de Veracruz | México | 2013 |
| Club Celaya | México | 2015 — 2016 |

Yutuqlari
---------

**Meksika**

* 1Chempion KONKAKAF oltin kubogi — 2009

Manbalar
--------

1. ↑  Israel Martínez // Transfermarkt.com (mn.) — 2000.
2. ↑  JOSE ISRAEL MARTINEZ // Base de Datos del Futbol Argentino (isp.)
3. ↑  „Америка VS. Атлас 2:1". 7-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-may 2013-yil.
4. ↑  „Америка VS. Керетаро 2:1". 23-oktabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-may 2013-yil.
5. ↑  „Тихуана VS. Керетаро 1 - 1". 7-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-may 2013-yil.
6. ↑  „Ягуарес VS. Атланте 1:2". 7-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-may 2013-yil.
7. ↑  „Никарагуа VS. Мексика 0:2". 1-oktabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-may 2013-yil.
8. ↑  „Мексика VS. Панама 1:1". 3-fevral 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-may 2013-yil.
**Alan Abelson** (1925-yil 12-oktabr – 2013-yil 9-may) faxriy moliyaviy jurnalist va *Barron's Magazine* jurnalidagi nufuzli *Up and Down Wall Street* ruknining uzoq yillik muallifi.

Faoliyati
---------

U 1981-yildan 1992-yilgacha Barron's jurnalining muharriri bo`lgan. Abelsonning Barron'sdagi ustunlari ko'pincha kunning sarmoyadorlari va modalariga shubha bilan qaragan va ba'zida tortishuvlarga va hatto sud jarayonlariga ham sabab bo'lgan. Barron's'da ishlagan vaqtida u Investment News & Views bo'limini tahrirlash, korporativ va sanoat xususiyatlari, nufuzli "Up and Down Wall Street" ustunini yozish uchun mas'ul edi. 1982-yil iyulidan 1990-yil oktyabrigacha Abelson NBC-TV ning Sunrise yangiliklarida biznes sharhlovchisi sifatida tez-tez chiqish qila boshladi. Barron's jurnalida ishlashdan oldin Abelson New York Journal - American jurnalida nusxa ko'chiruvchi bo'lib ishlagan. Oxir-oqibat u muxbir bo'lish yo'lida harakat qildi, keyin esa moliya bo'limiga o'tdi. 1952-yildan 1956-yilgacha Abelson gazetada birja bo'limi boshlig'i bo'lib faoliyat yuritgan.

Ta'limi
-------

Abelson Nyu York shahar kollejida kimyo va ingliz fanlari bo'yicha bakalavr darajasini oldi va keyinchalik, Ayova universitetida jurnalistika bo'yicha magistrlik darajasiga ega bo`ldi.

O'limi
------

Abelson 2013-yil 9-may kuni Nyu York shahar kasalxonasida yurak xurujidan vafot etdi. U 87 yoshda edi. Abelsonning 1999-yilda vafot etgan xotini, sobiq Virjiniya Eloise Petersondan so`ng uning ikki farzandi, qizi Rid Abelson va o'g'li Jastin Abelson va besh nabirasi qolgan

Manbalar
--------

1. ↑  "Editor of Barron's Tells Staff He's Been Asked to Quit Post",
By GERALDINE FABRIKANT, *The New York Times*, December 22, 1992. Retrieved Jan 31, 2010.
2. ↑  "Debasing Bernanke", *Up and Down Wall Street* column in Barron's Magazine, September 24, 2007, By Alan Abelson. Retrieved Jan 31, 2010.
3. 1 2 3  „Alan Abelson Bio | Premiere Motivational Speakers Bureau".  Premiere Speakers. Qaraldi: 1-may 2013-yil.
4. ↑  "Alan Abelson, Who at Barron’s Was a Thorn in Wall Street’s Side, Dies at 87", *The New York Times* May 10, 2013, by Douglas Martin, Retrieved Feb 2, 2018.
5. ↑  "Alan Abelson Obituary", May 13, 2013, Retrieved Feb 2, 2018.
**Depozit** (lot. depositum — omonat, asrab qoʻyilgan) — 1) bankka qoʻyilgan omonatlar. Bunday Depozitlarning muddatli (muayyan muddatdan soʻng qaytarib beriladigan) va talab qilib olinadigan (omonat egasining birinchi talabi bilan beriladigan) turlari bor. Kredit muassasasi omonatchiga Depozitni olish huquqini beruvchi hamda mazkur pul mablagʻining bankka deponent qilinganini tasdiqlovchi yozma guvohnoma — Dipozit. sertifikati beradi; 2) bank daftaridagi mijozlarning bankka boʻlgan muayyan talablarini ifodalovchi yoki tasdiklovchi yozuvlar; 3) kredit muassasalariga saqlash uchun topshirilgan qimmatli qogʻozlar (aksiya va obligatsiyalar) va pul vositalari; 4) turli muassasalarga talab qilinadigan toʻlovlarni taʼminlash uchun oldindan oʻtkaziladigan badallar.

Yana q.
-------

* Omonat

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kara Fatima Xanum**(„Qora xonim Fotima". Kurdcha: **Fata Resh**) Marashdagi (hozirgi Turkiya janubi-sharqidagi Kahramanmarash) kurd qabilasining ayol yetakchisi edi. Uning hayot yillari XIX asrga toʻgʻri keladi, aniq sanalar haqida maʼlumot saqlanib qolinmagan. Kara Fatima Xanum Qrim urushida kurd boʻlinmasiga shaxsan qoʻmondonlik qilgan va shu tariqa turk hukumati bilan toʻqnash kelgan. Qabila boshligʻi yaʼni Kara Fatimaning eri qamoqqa olingandan keyin, Usmonli saltanatiga sodiqligini isbotlash uchun Qrim urushida kurd askarlariga shaxsan qoʻmondonlik qilgan.

Kahramanmarash-Adana hududi tarixini oʻrgangan mahalliy tarixchi Cezmi Yurtseverning yozishicha, Kara Fatima (1820-1865) aslida Qrim urushida qatnashgan Andirinlik Asiye xonimga berilgan laqab edi. Kara Fatima The Illustrated London jurnalining 1854-yil 22-apreldagi sonida koʻzga tashlanadigan sahifasini egallagan, u yerda qabilasidan boʻlgan koʻplab otliqlar bilan Konstantinopolga kelishi jurnal uchun toʻliq sahifali mavzu boʻlgan.

  

Ushbu maqola muallifi buni quyidagicha taʼriflagan:

> Qirolicha yoki yoʻlboshchi ayol, u gʻayritabiiy fazilatlarga ega. Qariyb oltmish yoshlardagi qoramagʻiz kampir boʻlib, Kurd Amazon ayoli nomi orqali xalqqa tanilgan. Kara Fatima ham xuddi erkaklardek kiyinib, oʻz jangchilari singari otda yuradi. U oʻziga oʻxshash erkaklar kiyimidagi ikki xizmatkor ayol va izdoshlari hamrohligida Bosfor boʻgʻozi boʻylab Istanbul kazarmalaridan biriga olib kelingan.''
> 
> 

Fatima xanum Konstantinopolga Qrim urushi boshida 300 otliq hamrohlari bilan Podshoh tomonida ekanligini taʼkidlab va uni qoʻllab-quvvatlashini soʻrab kelgan. Bir nemis kuzatuvchisi uni „erkaklardek koʻrinishga ega" deb taʼriflagan. Kara Fatimaning yashab oʻtgan yillari haqida aniq maʼlumot mavjud emas, ammo olim Michael Gunter u 1877-yilgi rus-turk urushida qatnashgan, deb taxmin qiladi.

1887-yilda Chicago Tribune roʻznomasida Kara Fatimani „Kurdistonning takrorlanmas ayol jangchisi" deb taʼriflagan. Gazeta, Usmonli saltanati uni oylik stipendiya bilan taʼminlaganini aytib oʻtadi va uni "Uzun boʻyli, ozgʻin, jigarrang, qirgʻiy yuzli, uning yonoqlari sargʻish rangda, yuzida esa chandiqlar yoyilgan. Jangchilar sovutida yuruvchi bu ayol 40 yoshli erkakdek baquvvat edi'' deya taʼriflagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Benigo, Ofra (Winter 2016). "Game Changers:Kurdish Women in Peace and War". *Middle East Journal* **70** (1). .
2. ↑  Hürriyet newspaper 16.02.2007
3. 1 2  Gunter, Michael*. Out of Nowhere: The Kurds of Syria in Peace and War* (en). Hurst, 2014-11-15. ISBN 9781849045322.
4. ↑  van Bruinessen, Martin*. From Adela Khanun to Leyla Zana: Women as Political Leaders in Kurdish History (from Women of a Non-State Nation: The Kurds, by Shahrzad Mojab (ed))*. California: Mazda Publishers, 2001 — 95–112 bet. ISBN 1568590938.
5. 1 2  Bengio, Ofra*. Kurdish Awakening: Nation Building in a Fragmented Homeland* (en). University of Texas Press, 2014-11-15. ISBN 9780292758131.
6. ↑  „KARA FATMA, THE AMAZON. (November 1, 1887)". Qaraldi: 6-sentabr 2017-yil.