**Kamini Kaushal** (1927-yil 24-fevralda **Uma Kashyap** ismi bilan tugʻilgan) — hind filmlari va televideniyasida suratga tushgan hind aktrisasi. U 1946-yilda "*Neecha Nagar"* (1946) filmi uchun Cannes kinofestivalida „Palme d’Or" mukofotiga sazovor boʻlgan va "*Biraj Bahu"* (1955) filmi uchun 1955-yilda „Eng yaxshi ayol roli" uchun Filmfare mukofotiga sazovor boʻlgan.

U 1946-1963 yillarda *Do Bxai* (1947), *Shahid* (1948), *Nadiya Ke Paar* (1948), *Ziddi* (1948), *Shabnam* (1949), *Paras* (1949), *Namoona* (1949) kabi filmlarda bosh qahramon rolini ijro etgan. *Arzu (1950), Janjar* *(* 1953), *Aabru* (1956), *Bade Sarkar* (1957), *Jailor* (1958), *Tungi klub* (1958) va *Godaan* (1963) uning faoliyatidagi eng yaxshi chiqishlari hisoblanagan. U 1963-yildan beri u qahramon rollarini ijro etgan va *Shahid* (1965) filmidagi ijrosi uchun tanqidchilar tomonidan olqishlangan. U Rajesh Khannaning uchta filmida, xususan *Do Raaste* (1969), *Prem Nagar* (1974), *Maha Chor* (1976), *Anhonee* (1973) filmida Sanjeev Kumar bilan juftlikda va Manoj Kumar bilan sakkizta filmda, xususan *Shahid*, *Upkar* (1967), *Purab Aur Paschim* (1970), *Shor* (1972), *Roti Kapda Aur Makaan* (1974), *Sanyasi* (1975), *Dus Numbri* (1976) va *Santosh* (1989)da suratga tushgan. 2010-yillar oʻn yilligida u *Chennai Ekspress* (2013) va *Kabir Singh (2019)* romantik dramasida qisqa va ikkinchi darajali rollarni ijro etgan, har ikkisi ham eng yuqori daromad keltiruvchi hind filmlari qatoriga kiragan.

Yoshlik davri
-------------

Kamini Kaushal Lahorda tug‘ilgan. U ikki aka-uka va uch opa-singilning eng kichigi. U professorning qizi. Shiv Ram Kashyap, Lahordagi Panjob universitetining botanika professori bo‘lgan. Prof. Kashyap hind botanikasining otasi sifatida keng tanilgan. Uning otasi oʻsimliklarning olti turini kashf etgan taniqli botanik bo‘lgan. Otasi 1934-yil 26-noyabrda vafot etganida u yetti yoshda bo‘lgan. U Lahordagi Hukumat kollejida ingliz adabiyoti boʻyicha bakalavr darajasini olgan. U 1946-yilda *Necha Nagar* bilan Chetan Anand orqali filmlarda rol oʻynash taklifini olgan.

Oʻzining oʻsmirlik yillari haqida gapirar ekan, u intervyusida shunday dedi: 

> Menda ahmoqgarchilikka vaqt yoʻq edi. Meni hatto sevgan insonim ham boʻlmagan. Men Akashvanida suzish, minish, konkida uchish va radio spektakllarini ijro etish bilan band boʻlganman, buning uchun men 10 rupiy maosh olardim
> 
> 

Uning katta opasi ortda ikki qizini qoldirib avtohalokatda vafot etganida, Kaushal 1948-yilda qaynogʻisi Soodga turmushga chiqishga majbur bo‘lgan. Sood Bombeyda uy qurdi, u yerda u Bombay Port Trustda bosh muhandis bo‘lgan. Uning katta opasining qizlari — Kumkum Somani va Kavita Sahni. Kumkum Somani bolalar uchun Gandi falsafasi haqida kitob yozgan va Kavita Sahni rassomi boʻlgan. Kaminining 1955-yildan keyin Rahul, Vidur va Shravan ismli uchta o‘g‘li tugʻilgan.

Faoliyati
---------

Kamini 1942--yildan 1945-yilgacha kollej davrida Dehlida sahna aktrisasi boʻlgan. U 1937-yildan 1940-yilgacha boʻlinishdan oldin Lahorda „Uma" ismli radio bolalar artisti boʻlib ishlagan. U intervyusida bolaligida aktrisa bo‘lishni xohlamagani haqida shunday dedi: 

> Men juda ziyoli oiladanman. Dadam SR Kashyap Lahordagi Hukumat kollejida professor va Ilmiy Kongress prezidenti edi. U botanika bo'yicha 50 ga yaqin kitob yozgan. O'sib ulgʻayganimizdan soʻng, bizning oilamiz bilimga koʻproq e'tibor qaratgan shunga qaramay, agar qilayotgan ishimiz ijobiy boʻlsa otamiz bizni xohlagan ishimizni qilishdan hech qachon qaytarmagan,
> 
> 

Kollejda oʻqib yurganida kino sanoatiga qoʻshilish orzusi boʻlmasa-da, u aktyor Ashok Kumarning muxlisi bo‘lgan. Bir kuni u intervyusida shunday dedi: „Biz kollejda urushga yordam berish fondiga chiqishimiz kerak bo‘lgan. Ashok Kumar va Leela Chitins bosh mehmonlar bo‘lgan. Spektakldan keyin biz u bilan uchrashishga bordik. U talabalar bilan gaplashayotganda men uning sochlarini orqasidan tortib oldim"

 Kamini Kaushal 1946-yilda Pugree hind filmida
Chetan Anand unga *Neecha Nagar* filmida bosh qahramon rolini bergan. Bu filmda u turmushga chiqishdan oldin suratga tushgan va film 1946-yilda chiqarilgan. U intervyusida nima uchun uning ismi Uma emas, Kaminiga o‘zgartirilgani haqida so‘ralganda shunday dedi:

 
> Chetanning rafiqasi Uma Anand ham filmda ishtirok etgan. Mening ismim ham Uma bo'lgani uchun u menga boshqacha ism berishni xohlardi. Qizlarim Qumkum va Kavitaning ismlariga mos kelishi uchun "K" harfi bilan boshlangan ism qo‘yishini so‘radim
> 
> 

U oʻzining debyut filmidagi ijrosi uchun Monreal kinofestivalida mukofotga sazovor boʻlgan.

*Neecha Nagar* filmidan keyin u Lahorga qaytib keldi, lekin unga yana takliflar kela boshlagan. 1947-yilda toʻsatdan turmushga chiqqanidan keyin u eri bilan Bombeyga joylashgan. U turmush qurganidan keyin ham bosh film qahramoni sifatida ishlashni davom ettirgan birinchi asosiy qahramon boʻlgan. Kamini hind kinosidagi birinchi oliy maʼlumotli (ingliz tilida bakalavr) qahramonlardan biri bo‘lgan. U Mumbaydagi Shri Rajarajesvari Bharata Natya Kala Mandirda Bharatnatyamni oʻrgangan, u erda nattuvanarlar orasida doyen Guru TK Mahalingam Pillai dars bergan. 1948-yildan beri Kamini Kaushal Ashok Kumar, Raj Kapur, Dev Anand, Raaj Kumar va Dilip Kumar kabi oʻz davrining barcha yetakchilari bilan ishlagan.

U bosh qahramon rolini ijro etgan har bir filmda, 1947-yildan 1955-yilgacha Ashok Kumar roʻyxatidan tashqari, bosh qahramon nomi paydo boʻlishidan oldin uning ismi birinchi boʻlib kreditlarda paydo boʻlgan. Uning Dilip Kumar bilan juftligi *Shahid* (1948), *Pugri*, *Nadiya Ke Paar* (1949), *Shabnam* (1949) va *Arzu* (1950) kabi kassa hitlari bilan tomoshabinlar orasida mashhur boʻlgan. Gita Royning „Mera sundar sapna" kabi qoʻshiqlarni ishtiyoq bilan kuylashi, „Filmistan"ning *Do Bxai* (1947) filmi bir faqat bir marta suratda olingani tufayli aktrisa sifatida mashhurligi oshgan. Kamini oʻzining birinchi muvaffaqiyati — „Bombay Talkies"ning *Ziddi* (1948) spektaklida, yengil romantikada Dev Anand bilan birga boʻlgan. Juftlik buni *Namoona* bilan davom ettirgan. Kamini *Shayardagi* Dev-Suraiya juftligiga uchinchi rolni ijro etgan. Raj Kapurning *Aag* (1948) rejissyorlik debyutida u qahramon bilan munosabatlari buzilmagan uchta qahramonidan biri (qolgan ikkitasi Nargis va Nigar edi) rolini ijro etgan. U shuningdek, *Jail Yatra* filmida Raj Kapur bilan birga rol ijro etgan.

Kamini Kaushal Lata Mangeshkar 1948-yilda *Ziddi* filmi uchun kuylagan birinchi bosh qahramon bo‘lgan. Oʻshanda u birinchi marta filmda boshlovchi xonim uchun qoʻshiq kuylagan bo‘lgan. Bungacha u ikkinchi darajali rollarda aktrisalar uchun kuylagan. Shamshod Begum va Surinder Kaur — ularning ovozlari koʻproq bas — mening qoʻshiqlarimni kuylashargan. Yozuvdagi musiqiy kreditlarda Lataning ismi tilga olinmagan. Buning oʻrniga, Asha qoʻshiqlarni kuylagani aytilgan edi — Asha mening ekran nomim edi (*Ziddi* filmida). Shuning uchun ham odamlar meni qo‘shiq aytdim, deb o‘ylashgan. Ijro etgan qoʻshiqchilar — Kishore Kumar va Lata Mangeshkar oʻzlarining birinchi dueti — „Ye Kaun Aya Re" ni 1948-yilda *Ziddi* filmida birga yozdilar.

Uning 1946-yildan 1963-yilgacha boʻlgan filmlarda bosh qahramon sifatida boshqa muvaffaqiyatli filmlari orasida *Paras* (1949), *Namoona*, *Janjar*, *Aabru*, *Tungi klub*, *Jailor*, *Bade Sarkar*, *Bada* Bxai, *Poonam* va *Godaan bor*. Kamini prodyuser boʻldi va *Poonam* va *Night Clubda* Ashok Kumar bilan shartnoma imzolagan. U *Chalis Baba Ek Chor* (1954) filmida yengil rollarni ijro etgan, shuningdek, *Aas*, *Ansoo* va *Jailorda* jiddiy tragediya janridagi rollarni ijro etgan. „Sohrab Modi" rejissyori boʻlgan *Jailor* (1958) filmida Kamini oʻzining shafqatsiz zulmi tufayli zinoga intilgan Modining rafiqasi rolida spektaklni namoyish etgan. Premchandning mashhur *Godaan* hikoyasini ekranda oʻzlashtirgan Trilok Jetli filmini toʻxtatib qoʻydi, Kamini esa ikkinchi farzandiga homilador edi, chunki u ovozidagi yumshoqlikdan foydalanishni xohlagan. Pandit Ravi Shankar oʻzining birinchi (1946-yilda *Neecha Nagar*) va oxirgi (1963-yilda *Godaan*) filmlari uchun qahramon sifatida musiqa yozgan.

 Kamini Kaushalning 1949-yildagi portreti
1965-yilda u *Shahid* filmida qahramon rollarini oʻynashga oʻtgan. U bosh qahramon rollarini oʻynashdan qahramon roliga oʻtishni juda oson amalga oshirgan. Uning chiqishlari *Vishwas*, *Yakeen*, *Aadmi Aur Insaan*, *Uphaar*, *Qaid*, *Bhanvar*, *Tangewala* va *Heeralaal Pannalaalda yuqori baholan*gan. Qahramon artist sifatida u Manoj Kumarning yettita filmida — *Shahid (1965 filmi)*, *Upkar*, Purab *Aur Paschim*, *Sanyasi*, *Shor*, *Roti Kapda Aur Makaan*, *Dus Numbari* va *Santoshda* (1989) suratga tushgan. Kaushal 2014-yilgacha prokatlari boʻlgan filmlarda uzoq vaqt ishlagan. U *Anhonee* (1973) filmida yollanma vamp rolini ijro etib, tomoshabinlarni hayratda qoldirgan. Kamini Kaushal 1974-yilda *Prem Nagar* filmida Rajesh Xannaning onasini, 1976-yilda esa *Maxa Chor* filmida, *Do Raaste filmida* esa Xannaning opasi rolini ijro etgan.

Dilip Kumar oʻz tarjimai holida ular birga filmlarda rol ijro etganlarida unga oʻzini jalb qilganini tan olgan, biroq Kamini uning taklifini rad etgan, chunki u allaqachon katta opasining bevasiga turmushga chiqqan va opasining bolalarini boqib yurgan. Dilip uning birinchi sevgisi ekanligini aytgan. Kamini bu haqda bergan intervyusida shunday dedi: "Ikkalamiz ham parchalanib ketdik. Biz bir-birimizdan juda xursand edik. Biz ajoyib munosabatni baham koʻrdik. Lekin nima qilish kerak? Bu hayot. Men farzandlarni tashlab, „Endi yetadi, men ketaman!" deb ayta olmayman. Men qizlarni qaramogʻimga olganman. Opamga yuzimni qanday koʻrsatar edim. Mening erim, yaxshi inson, nima uchun bunday boʻlganini tushungan. Hamma sevib qoladi"

U o‘sha paytda milliy kanalda bir yil (1989 — 1991-yillar) davom etgan mashhur qo‘g‘irchoq teatri „Doordarshan"ni yaratgan va bu hind tilidagi birinchi bolalar seriali bo‘lgan. U bolalar hikoyalarini yozishga kirishgan. Uning hikoyalari *Paraag* bolalar jurnalida nashr etilgan boʻlib, unda „Bunty", „Chotbhai" va „Motabhai" gʻaroyibotlari aks ettirilgan — ularning barchasi oʻz oʻgʻli va uning amakivachchasi bolalariga asoslangan bo‘lgan. U televizorda Doordarshanda *Chand Sitare* kabi seriallarni suratga olgan. 1986-yilda Kaushal *Meri Pari* animatsion filmini suratga olgan.

U Britaniyaning mashhur teleseriali „Tojdagi javohir"da (1984) Shalini xola rolida paydo boʻlgan.

Kaushal STAR Plus -da juda mashhur *Shanno Ki Shaadi serialida* ishlagan. U Divya Dutta ijro etgan bosh qahramon Shannoning buvisi Bebe rolini ijro etgan. U, shuningdek, Shri Adhikari aka-ukalarining *Waqt Ki Raftaar* (DD National) teleserialida rol ijro etgan.

U intervyuda shunday dedi: „Men Saroja Devi, Bhanumathi Ramakrishna, Sowcar Janaki, Mala Sinha, Moushumi Chatterji, Padmini va Sharmila Tagore kabi bir nechta hind qahramonlari bilan bir qatorda erta turmushga chiqqan va hatto kino sanoatida muvaffaqiyatga erishgan kam sonli aktrisalardan biri edik."

Mukofotlari
-----------

* 1956: „Eng yaxshi aktrisa" sifatida Filmfare mukofoti: *Biraj Bahu*
* 1964: BFJA mukofotlari „eng yaxshi ikkinchi plandagi aktrisa" sifatida (hindcha): *Shahid*
* 2011: Kalakar mukofotlari
* 2013: Kalpana Chawla Excellence mukofoti
* 2015: Filmfare Lifetime Achievement mukofoti
* 2015: BBCning 100 ayoli.
* 2020: „Ikkinchi darajali eng yaxshi aktrisa" sifatida Screen mukofoti: *Kabir Singx*
* 2020: Filmfare mukofoti „eng yaxshi ikkinchi darajali aktrisa" sifatida (nomzod): *Kabir Singx*

Filmografiyasi
--------------

 Kamini Kaushal 1950 yilda *Arzoo* hind filmi

| **Aktrisa sifatidagi filmlari** |
| --- |
| Yil | Nom | Rol | Izoh |
| 1946 | *Neecha Nagar* | Roopa |  |
| 1947 | *Jail Yatra* |  |  |
| *Do Bhai* |  |  |
| 1948 | *Aag* | Nirmala |  |
| *Shaheed* | Sheela |  |
| *Pugree* |  |  |
| *Nadiya Ke Par* | Phoolwa |  |
| 1949 | *Ziddi* | Asha |  |
| *Shair* | Beena |  |
| *Shabnam* | Shanti |  |
| *Rakhi* |  |  |
| *Paras* |  |  |
| *Namoona* |  |  |
| 1950 | *Arzoo* | Kamini |  |
| 1951 | *Bikhre Moti* |  |  |
| 1952 | *Poonam* |  |  |
| 1953 | *Shahenshah* | Malika Noor |  |
| *Raja Ratan* |  |  |
| *Jhanjhar* |  |  |
| *Aansoon* |  |  |
| *Aas* | Asha |  |
| 1954 | *Chalis Baba Ek Chor* |  |  |
| *Biraj Bahu* | Biraj Chakravarty |  |
| *Sangam* |  |  |
| *Radha Krishna* |  |  |
| 1956 | *Aabru* |  |  |
| 1957 | *Bade Sarkar* | Rashmi |  |
| *Bada Bhai* |  |  |
| 1958 | *Night Club* |  |  |
| *Jailor* | Kamal |  |
| *Great Show of India* |  |  |
| 1959 | *Bank Manager* |  |  |
| 1963 | *Go Daan* | Jhuniya |  |
| 1965 | *Shaheed* | Mrs. Kishan Singh |  |
| *Janam Janam Ke Saathi* |  |  |
| *Bheegi Raat* | Pushpa |  |
| 1967 | *Upkaar* | Radha (Bharatʼs Mother) |  |
| 1968 | *Aanchal Ke Phool* | Maya |  |
| 1969 | *Vishwaas* |  |  |
| *Meri Bhabhi* |  |  |
| *Ek Shriman Ek Shrimati* | Rama |  |
| *Aadmi Aur Insaan* |  |  |
| *Do Raaste* | Madhavi Gupta |  |
| *Waris* | Rukmini |  |
| *Beti* | Ona |  |
| *Yakeen* |  |  |
| 1970 | *Yaadgaar* | Bhanuning onasi |  |
| *Purab Aur Paschim* | Bharatning onasi |  |
| *Ishq Par Zor Nahin* |  |  |
| *Heer Raanjha* |  |  |
| *Dharti* |  |  |
| 1971 | *Uphaar* |  |  |
| *Bikhre Moti* |  |  |
| 1972 | *Tangewala* |  |  |
| *Shor* | Shankarning onasi |  |
| *Haar Jeet* |  |  |
| 1973 | *Ek Mutthi Aasmaan* |  |  |
| *Anhonee* |  |  |
| 1974 | *Roti Kapda Aur Makaan* | Bharatning onasi |  |
| *Prem Nagar* |  |  |
| 1975 | *Do Jhoot* |  |  |
| *Sanyasi* | Champaning onasi |  |
| *Qaid* | Jaining onasi |  |
| *Apne Rang Hazaar* | Sunilning onasi |  |
| 1976 | *Nehle Pe Dehla* |  |  |
| *Maha Chor* |  |  |
| *Kabeela* |  |  |
| *Dus Numbri* | Arjunʼning onasi |  |
| *Bhanwar* |  |  |
| 1977 | *Chandi Sona* |  |  |
| *Gyanji* |  |  |
| 1978 | *Swarg Narak* | Vinod’ning onasi |  |
| *Rahu Ketu* | Chandramukhi |  |
| *Heeralal Pannalal* |  |  |
| *Dil Aur Deewaar* |  |  |
| *Ahutee* |  |  |
| 1979 | *Bagula Bhagat* |  |  |
| *Ahinsa* |  |  |
| 1980 | *Takkar* |  |  |
| *Do Shatru* |  |  |
| 1984 | *Prerana* |  |  |
| 1987 | *Jalwa* |  |  |
| *Gulami Ki Zanjeerain* |  |  |
| 1989 | *Santosh* | Shanti |  |
| 1991 | *Deshwasi* |  |  |
| 1992 | *Hamshakal* | Sunil’ning onasi |  |
| 1993 | *Gumrah* | Shardaning onasi |  |
| 2000 | *Har Dil Jo Pyar Karega* | Biji |  |
| 2003 | *Chori Chori* | Beeji |  |
| *Hawayein* |  |  |
| 2007 | *Laaga Chunari Mein Daag* | Rohan va Vivaanning buvisi |  |
| 2013 | *Chennai Express* | Neetu Mithaiwala |  |
| 2019 | *Kabir Singh* | Kabirning buvisi |  |
|

Manbalar
--------



1. 1 2 3 4  „Kamaini Kaushal".  Telegraph. 10-iyul 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-iyul 2015-yil.
2. 1 2 3 4 5  „Entertainment » Kamini Kaushal".  Filmfare. 10-iyul 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-iyul 2015-yil.
3. ↑  "College Botany" by Ganguli, das and Dutta (Calcutta 1972)
4. 1 2 3  „Entertainment » Kamini Kaushal".  Rediff. 24-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-iyul 2015-yil.
5. 1 2 3 4 5 6 7  „Entertainment » Kamini Kaushal".  Rediff. 24-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-iyul 2015-yil.
6. ↑  „Life dedicated to dance". *The Hindu* (3-yanvar 2003-yil). Qaraldi: 13-oktabr 2010-yil.
7. ↑  „'Lata has long and gorgeous hair'". *Rediff*. 7-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-sentabr 2020-yil.
8. ↑  „Lata, Dev Anand recall Kishore Kumar on his birth anniversary".  Realbollywood.com (4-avgust 2011-yil). 23-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-aprel 2013-yil.
9. ↑  idiva.com/news-love--dating/rules-of-arranged-dating-before-marriage/4654 2003
10. ↑  „Kamini Kaushal: Bollywood Dame - Asian Culture Vulture | Asian Culture Vulture". 19-yanvar 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-iyul 2015-yil.
11. ↑  „Veteran actress Kamini Kaushal to receive Kalpana Chawla Excellence Award". *The Indian Express* (24-sentabr 2013-yil). Qaraldi: 18-oktabr 2014-yil.
12. ↑  „60th Britannia Filmfare Awards 2014 Live Updates on Times of India". *The Times of India*. 12-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-sentabr 2020-yil.
13. ↑  „BBC 100 Women 2015: Who is on the list?" (en-GB). *BBC News* (17-noyabr 2015-yil). Qaraldi: 3-avgust 2019-yil.