**"Havo shari bilan qizcha"** yoki **"axlat qutisidagi sevgi"** (asl nomining yana bir tarjimasi - "sharli qiz", "Balonli qiz", inglizcha: ,inglizcha: , inglizcha: ,2018-yil 11-oktabrdan boshlab rasm muallifning iltimosiga binoan" axlat qutisidagi sevgi" deb o'zgartirildi inglizcha: ) — Benksi tomonidan 2006-yilda yaratilgan, 2002-yilda esa, xuddi shu nomdagi graffati, shuningdek, kim oshdi savdosi paytida uni yo'q qilishga urinishgan. Rasm Sotheby's *kim* oshdi savdosi paytida, uni sotish to'g'risida e'lon qilinganidan so'ng, ramkaga o'rnatilgan maydalagichda kesilgan. Jenevadagi *delacour* soat ishlab chiqaruvchi firmasining rassomi va ijodiy direktori Per Kukjian kim oshdi savdosida bo'lgan, rasmni sotib oluvchi ushbu voqeadan so'ng "juda omadli" ekanligini aytdi. U Benksining harakatini "zamonaviy kontseptual san'at tarixidagi burilish nuqtasi"deb atadi.

Rasm syujeti
------------

"Sharli qiz" Benksining eng mashhur rasmlaridan biridir. Rasmda silueti oq fonda qora bo'yoqlar bilan bo'yalgan qiz tasvirlangan. U afsus bilan uning yorqin qizil yurak shaklidagi sharini uzoqdan uchib ketayotganini kuzatmoqda. Qiz unga qo'lini uzatadi. Rasmning yagona rangli joyi bo'lgan yurak shakli beg'uborlik, orzular, umidlar va muhabbatni anglatadi. Bu yerda, bolaning o'yinchog'i bo'lishdan tashqari, to'p bolalikning mo'rtligini ko'rsatadi. Sharini qo'yib yuborgan qizning surati aybsizlikni osongina yo'qotish mumkinligini ko'rsatadi. Benksi zamonaviy jamiyatni tanqid qiladi. Mutaxassislarning aniqlashicha, rassomninng fikriga ko'ra, jamiyat bolalarni juda tez o'sishiga olib keladi.

*Sotheby's* san'atshunoslarining ta'kidlashicha, Benksining aksariyat asarlari singari, tasvir ham noaniq bo'lib, qiz uchib ketayotgan sharni ushlamoqchi bo'ladimi — bu bolalik baxtining ramzi boʼladimi yoki u unga qo'lidan sirg'alib chiqib ketishiga yo'l qo'yganmi yoki yo'qmi degan savollar tomoshabinni o'ylantiradi. Balki qizcha sharni uchib ketayotganidan afsuslanib qaraydi. Bunday holda, rasm metafora asosida yaratilib, ehtimol bolalikning oxiri va aybsizlikning yo'qolishi boʼlishi mumkin. 

  

*

Rassom ijodidagi syujet
-----------------------

Benksi. Havo shari bilan qiz, 2002-yil
*Sotheby's* san'atshunoslariga ko'ra, rasmda taqdim etilgan syujet birinchi marta Benksi asarida grafiti rassomi tomonidan Stencil yordamida bosmaxona devorida (boshqa versiyaga ko'ra — do'kon) Londonning Shorditch tumanidagi Buyuk Sharq Шордитч(ingl.)o'zb. Liverpul ko'chasi yaqinida (Londonning 13 ta Markaziy temir yo'l stantsiyalaridan biri)da yaratilgan. Bu 2002-yilda sodir bo'lgan. Bir vaqtlar bino egalarining devordan grafitni kesib, ko'rgazma sifatida kim oshdi savdosiga yuborish taklifi shov-shuvlarni uyg'otdi. Ko'p vaqt o'tgach, o'sha paytda Billboard ortida bo'lgan "Havo shari bilan qiz" grafiti 2014-yil fevral oyida Sincura *Arts group* tashabbusi bilan devordan o'yilgan edi. Grafiti "stealing Banksy?" o'sha yili sotildi.

  

2004—2005-yillarga oid qog'ozdagi Benksining "havo shari bilan qiz" stencilidan bosma nashrlar keng tarqalgan. Rassom tomonidan imzolangan 150 ta va imzolanmagan 600 ta bosma nashrlar ma'lum. Tasvir internetda, shuningdek, otkritkalar, krujkalar, sumkalarda keng tarqaldi... Benksi o'zining mashhur stencilining miniatyura versiyasini arzon *Ikea* ramkasining karton tagiga chizdi, u tezda mashhur bo'ldi, chunki u 2012-yilda *Bonhams* kim oshdi savdosida 73,250 funt sterlingga sotildi.

Tanqidchilar va tomoshabinlar surat haqida
------------------------------------------

Martin Bull ta'kidlashicha, "havo shari bilan qiz" obrazini Benksi ijodining muxlislari (ayniqsa, ayollar) o'zlarining sevimli obrazlari sifatida tanlaydilar, uning ma'nosi Internet-forumlarda cheksiz muhokama qilingan: qiz sharni ushlab turibdi (yo'qolgan muhabbat), yoki u uchib ketishiga yo'l qo'yadimi? Bullning o'zi tasvirning ma'nosi yetarlicha aniq deb hisoblagan, chunki Benksi tasvir uchun shunday sarlavha bergan: "Vaqti kelganda — keting, shunchaki xotirjam keting va shovqin qilmang" («When the time comes to leave, just walk away quietly and don"t make any fuss»). *The Sunday Times* va *The Independent* jurnalisti Uill Ellsvort-Jons "havo shari bilan qiz" ni Benksining eng mashhur va nozik tasvirlaridan biri deb ataydi, noaniqlik rasm jozibasining bir qismi ekanligini ta'kidlaydi. Uning o'zi, shuningdek, qizning yurak shaklidagi shari uchayotganini tomosha qilib, uni yo'qotishdan xafa bo'lishni o'zi xohlaydi, deb hisoblaydi. 

Benksining "havo shari bilan qiz" kartinasi Buyuk Britaniyada eng sevimli san'at asari deb topildi. *Samsung* tomonidan o'tkazilgan so'rovda 2000 kishi ishtirok etdi va bu asarning mashhurligini tasdiqladi. 


1. 1 2 3   (en).  Sotheby's. (5-oktabr 2018-yil). 7-oktabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-oktabr 2018-yil.
2. ↑  Reyburn 2018. sfn error: no target: CITEREFReyburn2018 (help)
3. ↑  Lawless 2018. sfn error: no target: CITEREFLawless2018 (help)
4. 1 2 3 4   (en).  MyArtBroker.. 22-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-oktabr 2018-yil.
5. ↑ .  Русская служба BBC. (6-oktabr 2018-yil). 7-oktabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-oktabr 2018-yil.
6. ↑  Law 2018. sfn error: no target: CITEREFLaw2018 (help)
7. ↑  Bull 2011. sfn error: no target: CITEREFBull2011 (help)
8. ↑  Ellsworth-Jones 2013. sfn error: no target: CITEREFEllsworth-Jones2013 (help)