recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Choʻngkoy simob koni** - Qirgʻiziston Respublikasi Oʻsh viloyatining Aravon qishlogʻidan 18 km jan.gʻarbdagi kon. Janubiy Fargona simobsurma konlari kamarining Qorachatir zonasi sharqiy qismida joylashgan. Choʻngkoy simob konik. 1957-yilda ochilgan. Kon kuyi paleozoyning vulkanogenchoʻkindi togʻ jinslari — diabazli porfirit, tuf, ohaktosh, qumtosh va slanetslardan iborat. Choʻngkoy simob konik. Janubiy Fargʻona yirik tektonik sinigʻi taʼsir zonasida boʻlib, uning serpentinlashgan peridotit tanalari bilan bogʻlangan bir necha tik yotuvchi shoxobchalari yoʻnalishi oʻzgargan bukilmada joylashgan. Bu togʻ jinslari serpentinlashgan peridotitlar bilan chegaradosh yerlarda kuchli gidrotermal oʻzgarishlarga uchrab, ularda rogovik, listvenit kabi metasomatitlar rivojlangan. Ular kondagi asosiy rudalashuv zonalarining koʻrinishi boʻlib, tik va yonmayon joylashgan 3 yirik va bir necha mayda rudalashgan tanalarni tashkil etadi. Ularning qalinligi bir necha m dan 50–60 m gacha, chuq. 1200–1500 m, uz. 100 m dan 1500–2000 m gacha. Rudalar tuzilishi boʻyicha nuqtasimon, tomirlinuqtasimon, yaxlit rudalashuv tarzida rivojlangan. Kon rudalari simob konlarining "magnezialkarbonatkinovarli" (yoki "listvenitli") turiga mansub. Ularda asosiy mineral kinovardan tashqari oz miqdorda antimonit, pirit, millerit, gersdorfit, realgar, norudalardan — kvars, kaltsit, dolomit, dikkit, ankeritlar uchraydi. Konda ikkilamchi oʻzgarishlar, ayniqsa, yer yuziga yaqin qismida kam rivojlanganligi sababli, ikkilamchi simob mineralidan kalomel, tugʻma simob oz uchraydi. Simobning miqdori oʻta oʻzgaruvchan boʻlib, 0,01% dan 1,2% gacha, oʻrtacha 0,16%— 0,40% ni tashkil etadi. Konning kuyi chegarasi anik, belgilanmagan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Taypinszin** — „yuksak xotirjamlik kitobi" maʼnosini beruvchi, xan (mil.avv. 206 — milodiy 220 yillar) sulolasi hukmronligining so‘nggi davriga tegishli, borliq daochilikka asoslangan holda talqin qilingan traktat (risola). Ushbu risolaning ilk ko‘rinishi 170 qismdan iborat bo‘lgan, lekin keyinchalik daosizm diniy manbalari to‘plamida uning faqat 57 qismi saqlanib qolgan. Taypinszin muallifi nomaʼlum hisoblanadi. „Sariq arqon qo‘zg‘oloni" yetaksichi Chjan Szyao (vafoti 184 y.) mazkur traktat asosida Taypindao nomli daosizmdagi oqimlardan birini taʼsis etdi. Taypinszinda „umumjahon" tamoyili ilgari surilgan. Zotan, bu tushuncha muttasil urush va isyonlar girdobida qolgan xan sulolasi hukmronligi oxirida Xitoy jamiyati uchun dolzarb mavzuga aylangan edi. Maʼlumotlarga ko‘ra, o‘sha davrda imperiyaning barcha taniqli insonlari dahshatli xaos holatida qolgan bo‘lib, buning sababi sifatida borliq va ijtimoiy hayotdagi tabiiy muvozanat buzilganligi ko‘rsatilgan. Shu jihatdan, Taypindao oqimida tabiiy va ijtimoiy muvozanatni buzilishi odatda ko‘plab musibatlar — urush, epidemiya, yong‘in, suv toshqini va ocharchilikni yuzaga keltiradi, deb ishonilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 356. sfn error: no target: CITEREFNajmiddinov,\_Karimov,\_Turdiyeva2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Najmiddinov J. Karimov J. Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480 bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.
**Choʻpxina**, yovvoyi xina (Impatiens parviﬂora) — xinadoshlarga mansub bir yillik oʻt. Poyasi tik, boʻgʻinlari yoʻgʻon, uchi shoxlangan, boʻyi 30—50 sm, popuk ildizli, tuksiz, nozik, chiroyli. Barglari oddiy, qisqa bandli, butun, tuxumsimon yoki ellipssimon, chetlari tishli. Gullari sariq, ikki jinsli, mayda, sachok toʻpgul hosil qiladi. Mevasi qalamsimon, boʻyi 15–20 mm, koʻp urugʻli. Ch. iyunda gullaydi, iyuldan to sentabrgacha mevalaydi. Togʻ va adirlarning nam va soya yerlarida, qoyalarning yoriqlarida, daraxtlar tagida oʻsadi. Toshkent, Fargʻona, Samarkand, Qashqadaryo va Surxondaryo viloyatlarida voha va bogʻlarda begona oʻt sifatida uchraydi. Ch.dan boʻyoq olinadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qustiruvchi dorilar** - qustirish xususiyatiga ega boʻlgan dori vositalari. Qustiruvchi dorilardan boshqa dorilar ham nojoʻya taʼsir koʻrsatib qustirishi mumkin.

Qustiruvchi dorilar taʼsir mexanizmiga koʻra markaziy va reflektor taʼsir qiladigan xillarga ajratiladi: birinchi guruhga uzunchoq miyaning toʻrtinchi qorinchasi tubida joylashgan qustirish markazi trigger zonasi xemoretseptorlarini qoʻzgʻatib qustiradigan vositalar — apomorfin gidroxlorid, naperstyanka (angishvonagul) preparatlari va morfin kiradi.

Ikkinchi guruh Qustiruvchi dorilarga meʼdaning pilorik qismi va oʻn ikki barmoq ichak shilliq qavatida adashgan nerv afferent tolalar uchlariga qoʻzgʻatuvchi taʼsir koʻrsatuvchi vositalar kiradi. Hosil boʻlgan impulslar qustirish markaziga yetib borib, uni qoʻzgʻatadi. Bularning tanlab qustiruvchi taʼsiri asosan, meʼda-ichak yoʻlidan yomon soʻriladigan yoki soʻrilmaydigan Qustiruvchi dorilarda namoyon boʻladi.

Qayt qilish markazi va meʼda shilliq pardasidagi sezuvchi nerv uchlariga reflektor taʼsir qiluvchi Qustiruvchi dorilarga ipekakuana ildizi dorivor preparati — emetin hamda bir qator oʻsimliklar tarkibiga kiruvchi saponinlar, shuningdek, ammiak, ogʻir metall tuzlari preparatlari va boshqa kiradi.

Qustiruvchi dorilar taʼsirida asosan soʻlak sekretsiyasi va bronxial shilliq ajralib chiqishi ortadi, koʻp terlash, nafas olish va qon aylanishi oʻzgaradi, koʻngil aynishiga xos dastlabki belgilar kuzatilib, qusish xurujlari yuzaga keladi. Reflektor Qustiruvchi dorilarda ushbu bosqich markaziy taʼsir qiladiganlariga (apomor-fin) koʻra davomliroq taʼsir etadi.

Qustiruvchi dorilar juda zarur hollardagina, yaʼni oʻtkir zaharlanish, meʼdani yuvishni iloji boʻlmaganida, surunkali alko-golizmni davolashda shifokor nazo-rati ostidagina qoʻllaniladi. Bunda, asosan, apomorfin va emetindan foydalaniladi.

Hushsiz yotgan bemorlarga Qustiruvchi dorilar qoʻllanilmaydi, chunki qusuq moddalari nafas yoʻllariga ketib qolib, asfiksiyaga sabab boʻladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qutb kuni** - Yerning Shimoliy qutb doirasidan shimolroqda va Janubiy qutb doirasidan janubroqda boʻlgan sohalardagi kun. Bir sutkadan ortiq davom etadi. Bahorgi teng kunlik (21 yoki 22 mart), yaʼni Quyoshning ogʻishi 5=0° ga teng boʻlganda Yerning Shimoliy qutb doirasida Quyosh chiqadi, Qutb kuni boshlanadi va u kuzgi teng kunlikkacha (21 yoki 22 sentabr) davom etadi. Janubiy qutb doirasi ichidagi Qutb kunilari, aksincha, kuzgi teng kunliktn bahorgi teng kunlikkacha davom etadi. Quyoshning ogʻishi orta borishi bilan Shimoliy qutb atrofidagi Qutb kunili sohalar koʻlami ham ortib boradi. Soha Shimoliy qutbdan qancha uzoqda boʻlsa, Qutb kuni shuncha kech boshlanadi va kunning uzunligi shuncha kam boʻladi. Qutblarda Qutb kuni yarim yil davom etadi. Shimoliy yarim sharda Quyoshning ogʻishi maksimal (5=+23°27’) boʻlganda, yaʼni Quyoshning yozgi turish kunlari (21 yoki 22 iyun) Qutb kuni uzunligi ham maksimal boʻladi va Quyosh shu kuni botmaydi. Haqiqatda yuqorida aytilgan hodisa birmuncha boshqacharoq kuzatiladi: 1) Quyoshning chiqishi uning koʻrinma gardishi markaziga nisbatan emas, balki gardishning yuqori chegarasi koʻrinishi bilan aniqlanadi; 2) Yer atmosferasi refraksiyasining taʼsirida Quyosh haqiqiy chiqqan vaqtidan oldin chiqadi va haqiqiy botish vaqtidan keyin botadi; 3) Quyoshning ogʻishi kun davomida oʻzgarib boradi. Bularning hammasi Yerning ikkala yarim sharida sutkalarning yorugʻ qismlarini uzaytiradi va qorongʻi qismlarini qisqartiradi.

Abvusalom Latipov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qutbiddin oyboq** - Dehli sultonligining asoschisi va 1-hukmdori (1206—10). Oʻrtaosiyolik turkiylardan, oʻtmishda gʻulom boʻlgan. Gʻur hokimi Shahobiddin Gʻuriy (Muhammadshoh) saroyida yuqori mansablarni egallagan. 1192-yil Q.O. Shahobiddin Gʻuriyning Hindistonga qilgan yurishida qatnashgan va Shimoliy Hindistondagi bir qancha knyazliklar (hokimliklar) tor-mor qilingach, Gʻur hukmdorining Hin-distondagi mulklari noibi etib tayinlangan. Shahobiddin vafotidan soʻng oʻzini mustaqil hukmdor — sulton deb eʼlon qilgan (1206). Davlat poytaxtlari — Lohur, soʻngra Dehli boʻlgan. Shahobiddinning Hindiston va Afgʻoniston hududidagi boshqa gʻulomlari, shuningdek, hind rojalari bilan urushlar olib borgan. Uning davrida Dehli va Ajmirda bunyod etilgan mas-jidlar hind-musulmon meʼmorligining buyuk yodgorliklari hisoblanadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qushxurlar** - oʻrgimchaklar oilasi. Tanasining uz. 10 sm gacha; tuk bilan qoplangan. Upkasi 2 juft. 600 ga yaqin turi bor. Xeliperasi tirnoqlari qayrilgan. Ularga zahar bezlari yoʻli ochiladi. Janubiy Amerikaning tropik oʻrmonlarida yashaydi. Tunda faol. Asosan, hasharotlar, mayda qurbaqa, kaltakesak; baʼzan qushlar bolasi bilan oziqlanadi (nomi shundan). Oddiy Q. (tanasi 5 sm, qora) va yava qushxoʻrlari (tanasi 10 sm cha, qizgʻish-qoʻngʻir) koʻp tarqalgan. Ayrim turlari odam uchun xavfli. Oʻrta Osiyo faunasida Q.dan nemeziya urugʻining vakillari uchraydi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Rina Zaripova** (tatarcha: *Rena Bayan qızı Zarifova*; 12 (19)-mart 1941-yil — 10-yanvar 2008-yil) — tatar jurnalisti, tarjimoni, oʻqituvchisi, Tatariston Respublikasida xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1995) hamda „Bällür qäläm" („Billur qalam") nomli jurnalistlar tanlovining sovrindori (2001).

1973—2002-yillarda „Tatarstan yäşläre" („Tatariston yoshlari") gazetasida xatlar boʻlimi mudiri sifatida faoliyat yuritgan. Uning maqolalarida odob-axloq, tarbiya, oila va boshqa shu kabi mavzular bilan bogʻliq koʻplab masalalar yoritilgan sanaladi.

Oilasi
------

Uning turmush oʻrtogʻi Zahit Sadrislam ulı Zarifov uzoq muddat mobaynida Qozon milliy tadqiqot texnologik universitetida katta oʻqituvchi va muhandis boʻlgan. Ular 4 farzandning ota-onalaridir.

Manbalar
--------

1. ↑  „Кладбище Мусульманское - Кладбища Казани". *cemetery.kzn.ru*. Qaraldi: 22-fevral 2021-yil.

Havolalar
---------

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Tayris Fler** (Tyris Flare, harflar. „Tyris Burning arrow") ― hayoliy qahramon — „Golden Axe" franchayzasining qahramonlaridan biri boʻlgan Amazon. 2008-yilgi „Golden Axe" sarguzasht videooʻyinida: Beast Rider-yagona oʻyin qahramoni.

Tavsif
------

Belgining birinchi koʻrinishi 1989-yilgi „Golden Axe" oʻyinidir. Tayris-Yuriyning tugʻilgan dunyosini egallashga intilgan oʻlim olib keluvchi, buyuk qorongʻu sehrgar va zabt etishga qarshi kurashgan jangchilar guruhining aʼzosi. Qahramonlarning har biri, xoh Akc jangchisi, gnom Julius yoki Amazon Tayris, jangovar koʻnikmalardan tashqari, sehrning oʻziga xos turiga ega. Tayris oʻyinning mifologiyasiga koʻra, Amazonlar olov va ajdarlarga sajda qilishlari bilan izohlanadi. Bundan tashqari, Fler ingliz tilidan olov deb tarjima qilingan.

### Badiiy biografiya

Tayris Fayrvud davlatining qirol oilasida tugʻilgan. U hali bolaligida, Oʻlim olib keluvchi qirollikka (DeathAdder). Otasi oʻldirildi, onasi esa qizi bilan qochib ketdi. Yoʻlda Malika qiziga qochib qochishni buyurdi, oʻzi esa taʼqibchilarni ushlab turish uchun qoldi. Koʻp oʻtmay, Tyris Amazonlar tomonidan topildi va ularning qabilalariga qabul qilindi.

Oʻyinlardagi koʻrinishlar
-------------------------

* Oltin bolta oʻyinining uchinchi qismida Tyris Sara Barn bilan almashtirildi.
* „ *Oltin bolta: Oʻlim qasosi" filmida* Tyreese oʻrniga kentavr qiz Dora oʻynash mumkin boʻlgan xarakterdir.
* Axe the Fighter, Tyrees the Flame va Gilius Thunderheadni *Alien Stormning* arkada versiyasida topish mumkin. Ularni oʻyindagi televizor ekranlaridan birida topish mumkin. Bundan tashqari, Gilius oʻyinchining darajasini aniqlashda hakamlardan biri sifatida namoyon boʻladi.
* "Oltin bolta: Yirtqich chavandoz "filmida Tyrisni amerikalik aktrisa Bill Brea ijro etgan.inglizcha: *Bylle Breaux*).

Sharhlar
--------

* Lenta.ru nashri Golden Axe: Beast Rider oʻyini haqidagi maqolasida qahramondan tashqari butun oʻyinni salbiy tanqid qildi.
* Tyris Flair *Gamespace* tomonidan oʻnta eng jozibali videooʻyin qizlardan biri deb topildi.

Manbalar
--------

1. ↑  Tyris Flare // Giantbomb
2. ↑  Serial Golden Axe vernetsya v oktabre // Lenta.ru, 23-sentabrya 2008
3. ↑  „Death Adder's Castle - The Internet's Premiere Golden Axe Resource".  goldenaxe.classicgaming.gamespy.com. 30-iyun 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi.
4. ↑  Bylle Breaux na Imdb
5. ↑  Golden Sucks // Lenta.ru, 22-oktabrya 2008

Havolalar
---------

* Oltin bolta nomini oʻzgartiradi Wayback Machine saytida arxivlandi (2008-07-03). Oʻyinlar mamlakati
**Lars „Råttan" Boman** (6-mart 1931-yil — 2014-yil 18-noyabr) shved futbolchisi, Hammarbi IF vakili sifatida tanilgan.

Klubdagi faoliyati
------------------

### AIK

Stokgolmda tugʻilib oʻsgan Boman yoshligida mahalliy Westermalms IF va Ursvik IF klublarida futbol oʻynay boshlagan, 17 yoshida AIKga qoʻshilgan.

Boman 1952-53 yilgi mavsumda 21 yoshida Shvetsiyaning eng yuqori dvizioni boʻlgan Allsvenskanda AIK uchun debyut qilgan. Biroq, u jarohatlar va qattiq raqobat tufayli oddiy oʻyinchi sifatida safga kirishda qiynalardi. Boman klub safida jami atigi ikkita liga oʻyinida maydonga tushdi: IF Elfsborgga qarshi oʻz uyida 1:3 hisobida magʻlub boʻlgan va IFK Norrköpingga qarshi safarda 0:1 hisobida magʻlub boʻlganida toʻliq 90 daqiqa toʻp surdi.

### Hammarby

1954-55 yilgi mavsum oldidan Boman Allsvenskanga yangi koʻtarilgan Hammarby IF raqiblariga qoʻshildi. Ragnar Blom, Axel Ericsson va Olle Nyström kabi yana bir qancha AIK oʻyinchilari ham shu vaqt ichida Hammarbyga oʻtishdi.

Lars Boman shu zahotiyoq Hammarby uchun Shvetsiya birinchi divizionida asosiy chap qanot himoyachisi sifatida oʻzini namoyon qildi. U oʻzining kuchli chap oyogʻi, tezligi, texnikasi, nozikligi va dribling mahorati bilan mashhur boʻldi.

Lars Boman Allsvenskanda Hammarbi bilan yetti toʻliq mavsum oʻynadi. 1957-58 yillarda Hammarbi ikkinchi bosqichda ham bir yil oʻtkazdi, u erda jamoa mavsum davomida 33 ta oʻyinda 117 ta gol urdi va bir zumda yuqoriga koʻtarildi.

Lars Boman 1962-yil oxirida, 34 yoshida nafaqaga chiqishni tanladi. Hammarby uchun jami 150 ta oʻyinda maydonga tushib, 46 ta gol urgan.

Xalqaro maydonlarda
-------------------

Lars Boman 1954-1959 yillar oraligʻida Shvetsiya B jamoasi uchun 8 ta oʻyinda gʻalaba qozondi va 2 ta gol urdi. Shuningdek, u bir marta Shvetsiya terma jamoasiga zaxiraga chaqirilgan, hech qanday oʻyin oʻtkazmagan.

Shaxsiy hayot
-------------

Uning taxallusi „Råttan" (inglizcha: „Kalamush") goʻyo Lars Bomanning AIK bilan zaxira oʻyinida maydon boʻylab mushuk tomonidan taʼqib qilinishidan kelib chiqqan. Bu taxallus keyinchalik mashhur shved xokkeychisi Rolf Edbergga berildi.

Kasbiy jihatdan u sotuvchi va reklama sohasida ishlagan. 1968 va 1977-yillar oraligʻida, futbolchilik faoliyatidan soʻng, Boman Hammarby IF boshqaruv kengashi aʼzosi boʻlib, u yerda homiylik va klubning oʻyinlar dasturiga eʼtibor qaratdi.

1977-yilda yoʻl-transport hodisasidan keyin Boman bir oyogʻini kesib tashlashga majbur boʻldi va keyinchalik bir necha yil nogironlar aravachasida yurdi. U 2014-yil 18-noyabrda 83 yoshida vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Lars "Råttan" Boman har avlidit" (Swedish).  Hammarby Fotboll. 22-noyabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-noyabr 2020-yil.
2. 1 2  „Lars "Råttan" Boman" (Swedish).  HIF Historia. Qaraldi: 10-noyabr 2020-yil.
3. ↑  „1962" (Swedish).  HIF Historia. Qaraldi: 30-oktabr 2020-yil.
4. ↑  „Hammarby IF:s historia" (Swedish).  HIF Historia. Qaraldi: 30-oktabr 2020-yil.
**Qutbiy doira**, qutb doirasi — Yer sharida ekvatordan 66°33’ shim. va jan.dan oʻtgan parallel. Shimoliy yarim shardan oʻtgan Qutbiy doira Shimoliy Qutbiy doira, Janubiy yarim shardagi Qutbiy doira esa Janubiy Qutbiy doira deyiladi. Shimoliy yarim sharda qishki Quyosh turishi kuni (21 yoki 22 dekabr)da Qutbiy doiradan shimolda Quyosh chiqmaydi, yozgi Quyosh turishi kuni (21 yoki 22 iyun) Quyosh botmaydi. Janubiy yarim sharda esa aksincha boʻladi. Quyosh botmaydigan yoki chiqmaydigan qunlar soni qutbga tomon orta boradi va qutbda qun bilan tun yarim yildan davom etadi (qarang Qutb kuni va Qutb tuni). Nur refraksiyasi hodisasi natijasida qutb kuni qutb tuni hisobiga koʻproq davom etadi va Quyosh botmaydigan kunlar soni koʻproq boʻladi. Qutbiy doira sovuq iqlim mintaqalari chegarasi hisoblanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yoritilganlik** - 1) fizikada — yuza birligi (mas, 1 m2)ga tushayotgan yorugʻlik oqimi. 2) qishloq xoʻjaligida — oʻsimlikning oʻsishi va rivojlanishi, fotosintez jarayoni asosan Quyosh spektrining koʻzga koʻrinadigan qismi taʼsirida sodir boʻladi Quyosh taʼsirida Yo. noldan (Quyosh chiqishi va botishida) 100 ming lk gacha (tushga yaqin) oʻzgaradi. Bulutsiz osmonda sochma nurdan Yo. kamdankam vaqtda 15 ming lk gacha yetadi. Osmonda parsimon yoki parsimonqatlamli bulutlar boʻlganda va Quyosh tikkaga kelganda gorizontal yuzaning Yo. 70 ming lk gacha yetishi mumkin. Kalin past bulutlar, ayniqsa, momoqaldiroq hosil qiladigan bulutlar Yo.ni keskin kamaytiradi. Yo. miqdori bilan yalpi hamda sochma radiatsiya oqimi oʻrtasida uzviy bogʻliqlik mavjud. Ularning nisbati yalpi (Ka) va sochma (Kg) radiatsiyaning yorugʻlik ekvivalenta yoki oʻtkazish (oʻtish) koeffitsiyenti deb ataladi. Oʻsimliklar muhitida yalpi radiatsiyaning vertikal taqsimlanishini hamda yalpi va sochma radiatsiyaning yorugʻlik ekvivalentini bilgan holda oʻsimlik qoplamida, xususan ekinzorlarda Yo.ning taqsimlanishini anikdash mumkin. Ekinlarning Yo. Kattaligi yalpi (yoki sochma) radiatsiyaning unga muvofiq keladigan yorugʻlik ekvivalentiga koʻpaytmasi sifatida aniqlanadi. Oʻrta Osiyo hududida bulutlilik juda kam boʻlgani uchun gʻoʻza yoki boshqa ekin maydonlarida Yo. tanqisligi sezilmaydi.

Yana qarang
-----------

* Quyosh radiatsiyasi
* Lyuks

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Neopifagoreizm** (neo... va pifagoreizm) — miloddan avvalgi 1-a — milodiy 3-asr yunon falsafasidagi oqim. N. namoyandalari: Nigidiy Figul, Apolloniy Tianskiy va boshqa Ular Pifagorning matematik simvolizm metodlarini qayta jonlanti-rib, oʻz qarashlarida yagona—koʻp, monada—diada, aynanlik—tafovut, juft—toq, nuqta—chiziq—tekislikjism tushunchalariga asoslanib fikr yuritdilar. Platonizmtn farqli oʻlaroq, barcha narsaning ibtidosi aql (nus) emas, balki monada—diada deb hisoblar edilar. Keyingi davrda N. falsafada mustaqil oqim sifatida oʻz mavqeini yoʻqotdi, uning ayrim jihatlari neoplatonizmsa. oʻz aksini topdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yordamchi xoʻjaliklar** — korxona va tashkilotlarning asosiy faoliyatiga bevosita bogʻliq boʻlmagan, lekin ularning ichki i. ch. imkoniyatlarini kengaytirish maqsadida tashkil etiladigan qoʻshimcha tarkibiy xoʻjalik yuritish boʻlinmasi. Yo. x. tashkil etishning muhim talablaridan biri korxonaning asosiy faoliyati natijasida u yoki bu qoʻshimcha mahsulot yoki buyum i. ch.ga kerakli boʻlgan chiqit va shunga oʻxshash resurslarning yetarli miqdorda doimiy mavjud boʻlishidir. Yo. x.da asosan korxonaning oʻz ishchixodimlari ishlaydilar. Noqishloq xoʻjalik korxona va tashkilotlar tarkibida Yo. x. koʻp xrllarda asosan oʻz ishchixodimlarini qishloq xoʻjaligi mahsulotlari bilan taʼminlash maqsadida tashkil etiladi. Ishlab chiqarilgan sabzavot, meva, uzum, goʻsht, sut va b. mahsulotlar korxonaning oshxonasi, bogʻchasi, dam olish uylariga beriladi va ayrim hollarda maxsus magazinlari orqali ishchixodimlarga arzon narxlarda sotiladi. Umuman isteʼmol tovarlarini koʻpaytirish, korxona va tashkilotlarning ichki resurelaridan toʻliqfoydalanishda Yo. x. muayyan ahamiyatga ega. Qurbon Choriyev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sherali Turdiyev** — (1933, Zomin tumani — 2011, Toshkent) adabiyotshunos, Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasining muxbir aʼzosi (1969), Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi (1993).

Faoliyati
---------

Oʻrta Osiyo davlat universiteti (Hozirgi Oʻzbekiston Milliy universiteti)ni tugatgan (1957). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Alisher Navoiy nomidagi Til va adabiyot institutida ishlagan. XX asr boshi va 1920—1930 yillar oʻzbek adabiyotining Behbudiy, Qodiriy, Ziyo Said singari namoyondalari asarlarini toʻplash va nashr etishda faol qatnashgan.

Asarlari
--------

„Oʻzbek adabiyotshunosligi va tanqidchiligi bibliografiyasi" (hammuallif, 1967), „Hayotbaxsh taʼsirlar" (1977), „Oʻzbek adabiyotida kichik epik janrning shakllanishi" (1978), „Adabiy hamkorliklar samarasi" (1985) kabi kitob va risolalar muallifi.

Mukofotlari
-----------

„Mehnat shuhrati" ordeni bilan taqdirlangan (1999). U haqda „Fidoyi olim" hujjatli filmi ishlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  *XX asr Oʻzbek mumtoz adabiyotshunosligi*. Toshkent: «Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi» [2016] — 226 bet.
**Neoplatonizm** (neo... va platonizm) — yunon falsafasidagi oqim. 3— 6-asrlarda paydo boʻlgan. N. namoyandalari Plotin, Porfiriy, Prokl. N. vakillari Platonntg moddiy dunyo gʻoyalar dunyosining soyasi ekanligi toʻgʻrisidagi fikrini yana ham diniy shaklda bayon etdilar. N.ning asosiy mazmuni Platon triadasi — "yagona", "aql" (nus), "jon" dialektikasini ishlab chiqishdan iborat. Unga koʻra, borliqning asosida xudo, qandaydir bilish va tushuntirib berish mumkin boʻlmagan boshlangʻich mohiyat yotadi. Eng oliy mohiyat — xudo emanatsiya yoʻli bilan avval dunyo-viy aklni, keyin dunyoviy ruhni yara-tadi, undan keyin — soʻnggi bosqichda idrok qilinadigan moddiy dunyoni yaratadi. Neoplatonchilar fikricha, insonning yashashidan maqsad — ruhni tanadan, gunoxlardan xalos etib, yana xudoga yaqinlashishdan, uning sharofatiga erishishdan iborat. Insonning gunohga botib qolganligini asoslashga urinish, inson fikrining erkin-ligi va mustaqilligiga ishonmaslik — N.da uchraydigan asosiy belgilar deb hisoblashadi. N.islom falsafasiga ham muayyan taʼsir koʻrsatgan. Suxravardiy va Gʻazoliy qarashlarida, tasavvuf taʼlimotida N.ning baʼzi belgilarini uchratish mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qusish**, qayt qilish — meʼda, diafragma, qorin devori va boshqa musqullarning spazmatik qisqarishi natijasida meʼda ichidagi narsalarning gʻayriixtiyoriy ravishda ogʻizdan tashqariga chiqarilishi. Meʼda va ichki aʼzolar, markaziy hamda periferik nerv sistemasining taʼsirlanishi (mas, zaharlanganda) yoki kasalligi oqibatida roʻy beradi. Q. meʼda shilliq qavatining taʼsirlanishiga nisbatan organizmning himoya — moslanish reaksiyasi boʻlib, koʻpincha yutib yuborilgan yot jismlar, sifatsiz ovqat va turli zaharli moddalar taʼsirida sodir boʻladi. Q. tufayli organizm zararli, baʼzan hatto hayot uchun xavfli moddalardan xalos boʻladi. Meʼdaning baʼzi kasalliklari (mas, yara kasalligi, gastrit)da Q.dan oldin koʻngil ayniydi, odatda Q.dan soʻng bemor oʻzini yengil his qiladi. Q. yurak, oʻt pufagi, appendiks (chuvalchangsimon oʻsimta), buyrak va boshqa aʼzolar funksiyasi izdan chiqqanda meʼdaga reflektor taʼsir etishi natijasida ham paydo boʻlishi mumkin. Q. bosh miya va uning pardalari kasalliklari (meningoensefalit, bosh miya oʻsmalari va shikastlanishlari), miyada qon aylanishining buzilishi belgisi boʻlishi, shuningdek, emotsi-onal buzilishlar tufayli (mas, baʼzi bir noxush taomlar, qon, qusuq massalari va h.k.ni koʻrganda) yuzaga kelishi ham mumkin. Homiladorlarning qusishi koʻpincha homiladorlik toksikozlarining alomati boʻladi.

Q. vaqtida, ayniqsa, ogʻir va hush-siz yotgan bemorlarga koʻz-quloq boʻlib turish kerak, chunki bunday hollarda qusuq nafas yoʻllariga tushib, bemor boʻgʻilib qolishi, oʻpkasi yalligʻlanishi mumkin. Qayt qilayotgan bemorni oʻtqazib qoʻyish yoki boshini pastga qilib, yonboshi bilan yotqizish lozim. Agar bemor yotgan boʻlsa, uning boshini yon tomonga qaratib, qusib boʻlguncha shu holatda ushlab turish kerak, qusib boʻlgach esa uning ogʻzini chaydirish, madorsiz bemorlar ogʻzini hoʻl tampon bilan tozalab olish lozim. Qusuq tarkibida qon boʻlsa darhol vrach chaqirish zarur. Q. isteʼmol qilingan oziq-ovqat yoki dori vositalariga aloqador boʻlsa, ularni qoʻllamaslik kerak. Agar Q. sababsiz roʻy bersa, vrachga murojaat qilib, Q. da yuz bergan holatni taf-sillash hamda qusuq massasini vrachga koʻrsatish talab etiladi, chunki uning tashqi koʻrinishi, tarkibi va boshqa qusish sabablarini aniqlashga yordam beradi. Bolalarda Q. kattalarga nisbatan koʻproq kuzatiladi. Q.ning barcha hollarida tezlik bilan vrachga murojaat qilish kerak. Faqat tibbiy tekshirishlargina q. sabablarini aniqlash va uni oʻz vaqtida oldini olish hamda davolash imkonini beradi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Nepalning yagona sport muzeyi, uning asoschisi prezidenti Chhitij Arun Shrestha tomonidan yaratilgan **Nepal Olimpiya muzeyi** 1999-yildan beri Katmanduda 8-Janubiy Osiyo oʻyinlari paytida Milliy sport kengashi binosida mavjud boʻlgan. Milliy sport kengashi va Nepal Olimpiya qoʻmitasiga qarashli boʻlib, sportni rivojlantirish uchun tarixiy asrab-avaylashning asosiy maqsadi boʻlib, bir vaqtlar Nepal sportining bir qismi boʻlgan tarixiy obyektlar va buyumlarni saqlab qolish orqali Olimpiya harakatiga hissa qoʻshish uchun muzey milliy boylik hisoblanadi. har bir nepallik sport ixlosmandlari va faqat sport tashkiloti. Koʻrinib turibdiki, muzey mavjud boʻlganidan beri, u koʻtarilish va pasayishlarga qaramay, Nepal sporti xizmatida turli tadbirlarda ishtirok etib kelgan.

Tarixi
------

Muzey 1995-yil 23-iyunda (2052/03/09B.S) Nepal sport olimpiya muzeyi (NOM) sifatida rasman roʻyxatga olingan. Muzey Milliy Sport Kengashi (NSC) va Nepal Olimpiya Qoʻmitasiga (MOK) tegishli hisoblanadi. Keyinchalik bu nom Nepal Olimpiya muzeyiga (NOM) oʻzgartirilgan. Ushbu muzeyni tashkil etishning yagona maqsadi Nepalning tarixiy ahamiyatga ega boʻlgan turli xil sport ob'ektlarini saqlab qolish va ularni bir joyda yigʻish edi.

Toʻplam
-------

Nepalda hozirgacha mavjud boʻlgan sportga oid materiallarning soni va qiymati  alohida muzeyda namoyish qilish uchun yetarlicha katta ahamiyatga ega boʻldi. Afsuski, hozirgi vaqtda ushbu materiallarning aksariyati qarovsiz yotib, zang yigʻib, hamma joyga tarqalib ketib unga hech kim ahamiyat bermay qoʻydi.

Yana qarang
-----------

* Nepal Olimpiya qoʻmitasi
* Milliy sport kengashi (Nepal)
* Nepal milliy oʻyinlari
* Nepal Olimpiya oʻyinlarida
* Nepal Paralimpiya oʻyinlarida
* Janubiy Osiyo oʻyinlari
* Osiyo oʻyinlari

Manbalar
--------

1. ↑  „Nepal Olympic Museum". 27-dekabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-noyabr 2022-yil.
**Sherali Azimovich Azimov** (1928– 1993) – gelmintolog olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1976), veterinariya fanlari doktori, professor (1972), Oʻzbekiston (hozirgi Samarqand) qishloq xoʻjaligi institutining veterinariya fakultetini tamomlagan. Oʻzbekiston veterinariya ilmiy tadqiqot instituti gelmintologiya laboratoriya mudiri (1957–64), institut direktori (1965 – 78). 1979-yildan Samarqand qishloq xoʻjaligi institutida professor Ilmiy ishlari Oʻzbekistonda uchraydigan asosiy gelmintoz kasalliklarining epizootologiyasi, patogenezi, diagnostikasi va ularga qarshi kurash choralariga bagʻishlagan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Laruss ensiklopediyalari** - Parijda pedagog va leksikograf P. Laruss (1817—75) asos solgan "Laruss" nashriyotida chop etilgan ensiklopediyalar (1852). Birinchi ensiklopediya "XIX asrning katta universal lugʻati" ("Crand dictionnaire universal du XIX e siecle") yoki "Laruss XIX asrda" deb ataladi. Lugʻatning 15-jildi 1865—76 yillar oraligʻida (qoʻshimcha 2 jildi 1878—88 yil) nashr etilgan. Unda ijtimoiy fanlarga oid maqolalar salmokli oʻrin egallaydi, adabiyot va musiqa asarlariga doir maqolalarga ham anchagina oʻrin berilgan. Maqolalarining aksariyati davrga nisbatan murosasizlik va klerikallikka qarshi ruhda yozilgani uchun ensiklopediya Vatikan tomonidan "Taqiqlangan kitoblar roʻyxati"ga kiritilgan. 1897—1904-yillarda 7 jilddan iborat "Larussning yangi suratli ensiklopediyasi" (qoʻshimcha jildi 1906-yil) nashrdan chiqarilgan. 1927—33 yillarda 6 jilddan iborat "Laruss XX asrda" ensiklopediyasi yaratilgan. 1948—50 yillarda shu ensiklopediya qayta koʻrib chiqilib (qoʻshimcha jildi 1953-yil) nashr etilgan. 1960—64 yillarda Larussning koʻp jildli zamonaviy ensiklopediyasi — "Larussning 10 jildli katta ensiklopediyasi" (qoʻshimcha jildi 1968-yil) yaratildi. Maqolalar qisqa maʼlumotnoma shaklida yozilgan, shu sababli ensiklopediyada 450 mingdan ortiq termin mavjud. 1971-yildan Laruss nashriyoti 60 jilddan iborat "katta ensiklopediya" ustida ish olib bormoqda. Hozirgi paytda uning yarmidan kupi bosmadan chiqarilgan. Bundan tashqari, firma bolalar va yoshlar uchun ilmning turli sohalari (tibbiyot, geogr. qishloq xoʻjaligi va boshqalar) boʻyicha bir qator kichik ensiklopediyalar, ensiklopedik lugʻatlar va maʼlumotnomalar nashr etgan. 1906-yildan boshlab har yili bir jildli "Kichik Laruss" ("Petit Larosse") nashr etilmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**X-43A**
**NASA X-43A**, NASAning eksperimental gipertovushli samolyot loyihasi. Loyihaning namoyish va sinov vositasi ham xuddi shu nom bilan ataladi.

Toʻgʻridan-toʻgʻri kosmik sayohat
---------------------------------

Scramjet — bu toʻgʻridan-toʻgʻri kosmosga uchish uchun ishlatilishi mumkin boʻlgan transport vositalarini yaratish uchun yoʻl ochgan reaktiv dvigatel turining nomi. Bu nom *Supersonic Combustion Ramjet* soʻzlarining qisqartmasidan olingan. Yoqilgʻi va havo aralashmasi tovushdan yuqori tezlikda tayyorlanishi mumkin boʻlgan ramjet turi. Anʼanaviy ramjet dvigatellarida havo olish tezligini subsonik tezlikka kamaytirish kerak edi. Havoning tez kirish va chiqish qobiliyati bu dvigatellarga juda yuqori tezlikka erishish imkonini beradi. Bunday dvigatel bilan erishish mumkin boʻlgan taxminiy yuqori tezlik chegarasi 12-24 mach (yaʼni, tovush tezligidan 12-24 marta) atrofida. Aniqroq tushunish uchun, hali ham AQSh Harbiy-havo kuchlarida joylashgan SR-71 samolyoti 3,2 Mach tezlikka erisha oladi.

Manbalar
--------



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**N. G. Krapivyanskiyning qabri** — mahalliy ahamiyatga ega boʻlgan tarixiy yodgorlik (1957-1965-yillar, 2010-yildan), ilgari Nijindagi (1965-2009-yillar) respublika ahamiyatga ega.

Tarix
-----

Ukraina SSR Vazirlar Mahkamasi va KPU Markaziy komitetining 13.08.1957-yildagi 947 — sonli qarori bilan *fuqarolik urushi qatnashchisi* N. G. Krapivyanskiyning qabri deb nomlangan 86-sonli *xavfsizlik yodgorligi maqomi* berildi.

Ukraina SSR Vazirlar Kengashining 1965-yil 21-iyuldagi 711-sonli „Ukraina SSR sanʼat, tarix va arxeologiya yodgorliklari roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida"gi qarori (*"Sanʼat yodgorliklari roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida" Ukraina SSR tarixi va arxeologiyasi*) *Fuqarolar urushi qahramoni N. G. Krapivyanskiy maqbarasi* deb nomlangan *respublika ahamiyatga ega tarixiy yodgorlik* maqomi berildi. *1948-yilda dafn etilgan*.

Ukraina Vazirlar Mahkamasining 03.09.2009-yildagi 928-sonli „Ukrainaning milliy ahamiyatga ega madaniy meros obʻektlarini Ukrainaning koʻchmas yodgorliklari davlat reestriga kiritish toʻgʻrisida" gi qarori (*"Milliy ahamiyatga ega madaniy meros obʻektlarini kiritish toʻgʻrisida" „Ukrainaning tartibsiz xotiralarining suveren reestriga"*), Vazirlar Mahkamasining 1965-yil 21-iyuldagi 711-sonli Ukraina SSR Vazirlari qarori oʻz kuchini yoʻqotdi.

Ukraina madaniyat va turizm vazirligining 03.02.2010-yildagi 58/0/16-10-sonli qarori bilan (16.06.2011-yildagi 453/0/16-11-sonli tahririda) *fuqarolik urushi faoli N. G. Krapivyanskiyning qabri* deb nomlangan 5528-Chr *xavfsizlik xizmati bilan mahalliy tarix yodgorligi* maqomi berildi.

Tavsif
------

Sovet harbiy va davlat arbobi, Chernigov viloyatida tugʻilgan Nikolay Grigoryevich Krapivyanskiy Nejin shahridagi Avdeevskiy qabristoniga dafn etilgan. Qabr ustiga granit tosh yotqizilgan.

Yana qarang
-----------

1. Mulk saytidagi uy N. G. Krapivyanskiy (Volodkova qiz)
2. 1922-1930-yillarda N. G. Krapivyanskiy vaqti-vaqti bilan boʻlgan uy (Nijin)
3. N haykali. G. Krapivyanskiy (Chernigov)

Manbalar
--------

1. ↑  STRUKTURA SYeGMYeNTU NYeRUXOMIX PAM’YaTOK PAM’YaTKOЄMNOGO SYeRYeDOVIЩA NІJINA S.Yu. Zozulya UDK [930/2(477.51)]
2. ↑  Pro zatverdjennya spisku pam’yatnikіv mistestva, іstorії ta arxeologії Ukraїnskoї RSR
3. ↑  Pro zanesennya ob'єktіv kulturnoї spadщini natsіonalnogo znachennya do Derjavnogo reєstru neruxomix pam’yatok Ukraїni

Manbalar
--------

1. PERELIK XOTIRA BU OBYEKTIV MADANIYAT SPADSHINA m. CHERNIGOV ARXITEKTURA, TARIXIY, MONUMENTAL SANʼAT KOʻRISI UCHUN
2. DAFON ZONALARI VA TARIXIY XAYOTLARNING XALQARO REJIMLARINI BEYALASH BOʻYICHA CHERNIGOVA SHAHRINING TARIXIY-MEʼMORATIY ASOSIY REJASI (19.10.2018-yil № 2-shartnoma)
3. Chernigivshchina: Entsiklopedik dovidnik, K.: URE va m. M. P. Bazhan, 1990-yil.
**NATO TV** ― NATO televideniesi va Internet kanali. Kanalning maqsadi Shimoliy Atlantika alyansining jamiyatdagi imijini yaxshilashdir. Telekanal 2008 yil 2-4 aprel kunlari Buxarestda bo'lib o'tgan NATO sammitida ochilgan.

Endi NATO TV ― bu Ittifoq veb-saytida foydalanuvchilar uchun mavjud bo'lgan Internet-kanal. NATO televideniyesini qayta translyatsiya qilishni xohlovchi telekompaniyalar foydalanuvchilar uchun veb-saytdan kanalning videomateriallarini yuklab olish mumkin. NATO televideniyesining birinchi nashrlarida asosan Afg’onistondagi xalqaro va siyosiy kontingentning faoliyati yoritilgan, bu mamlakatda beshta teleguruh faoliyat ko'rsatmoqda.

Manbalar
--------

*

Yana qarang
-----------

* Pentagon kanali

Saytlar
-------

* NATO telekanalining ochilishi haqidagi xabar ([*sayt ishlamaydi*] eng. NATO )(Inglizcha) )
* NATO rasmiy sayti(Inglizcha) )
* NATO telekanali sayti(Inglizcha) )

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Fosforning donor nopokligi bilan kremniyning sxematik tasviri
**N tipidagi yarimoʻtkazgich** — bu yarim oʻtkazgich boʻlib, unda asosiy zaryad tashuvchilari oʻtkazuvchan elektronlardir.

N-tipli yarimoʻtkazgichni olish uchun ichki yarimoʻtkazgich donorlar bilan qoʻshiladi. Odatda bu valentlik qobigʻida doping qilingan yarimoʻtkazgichning atomlariga qaraganda bir koʻproq elektronga ega boʻlgan atomlardir. Juda past boʻlmagan haroratlarda katta ehtimollik bilan elektronlar donor sathidan oʻtkazuvchanlik zonasiga oʻtadi, bu yerda ularning holati delokalizatsiya qilinadi va ular elektr tokiga hissa qoʻshishi mumkin.

  

Oʻtkazuvchanlik zonasidagi elektronlar soni donorlar konsentratsiyasiga, donor darajalarining energiyasiga, yarim oʻtkazgichning tarmoqli boʻshligʻiga, haroratga va oʻtkazuvchanlik zonasidagi samarali darajadagi zichlikka bogʻliq.

Odatda doping har sm3 ga 1013 −1019 donor darajasida amalga oshiriladi. Donorning yuqori konsentratsiyasida yarimoʻtkazgich degeneratsiyaga aylanadi.

Shuningdek qarang
-----------------

* p-n oʻtish
*

Manbalar
--------

* Gorelik S. S. Dashevskiy V. Ya. Materialovedenie poluprovodnikov i dielektrikov: Uchebnik dlya vuzov
**Nancy Elizabeth Hollister** (1949-yil 22-mayda tugʻilgan) — AQShning Ogayo shtatidan boʻlgan amerikalik siyosatchi. Hollister Ogayo shtatining birinchi va hozirgi kungacha yagona ayol gubernatori hisoblanadi, 1998-yil dekabridan 1999-yil yanvarigacha qisqa muddat ishlagan. U Kent Davlat Universitetida oʻqidi va kollejni tugatgandan soʻng u uy bekasi boʻldi. U siyosiy faoliyatini 1980-yillarda boshlagan va Respublikachilar partiyasining aʼzosi.

Yoshligi
--------

Putnam Indiana shtatining Terre Haute shahrida, Benjamin Hay Putnam Jr. (1925 — 2007) va Mary Elizabeth Whitening (1926 — 1990) qizi boʻlib tugʻilgan. Uning ota-onasi 1945-yilda Gʻarbiy Virjiniyada turmush qurishgan va otasining oilasi istiqomat qiladigan Ogayo shtatining Marietta shahriga koʻchib oʻtishdan oldin qisqa muddat Terre Hautega koʻchib oʻtishgan. Uning 6-bobosi inqilobiy urush generali Israel Putnam edi. Uning 8-katta buvisi Salem Witch Trials paytida jodugarlarni ayblagan Bathsheba Folger Papa edi.

Uning beshta ukasi bor: Emily, Esther, Sarah va Benjamin Hay Putnam, III.

Siyosiy martabasi
-----------------

Nancy Hollister birinchi marta 1980-yilda Marietta shahar kengashiga saylanganida davlat lavozimiga kirgan. Hollister 1984--yilda Marietta meri etib saylanmaguncha shahar kengashida ishlagan. Mayor sifatida Hollister hududga yangi korxonalarni jalb qilish, turizmni rivojlantirish va Ogayo daryosi boʻylab yangi koʻprik uchun mablag 'taʼminlash ustida ishladi.

Hollister Janubi-Sharqiy Ogayo shtatining meri boʻlganligi sababli, gubernator Voinovich Nancy Hollisterni Appalachia gubernatorligi direktori etib tayinladi. Bu lavozimda Hollister gubernatorga yigirma toʻqqizta okrugning iqtisodiyoti va hayotini qanday yaxshilash boʻyicha maslahat beradi.

Shaxsiy hayoti
--------------

U 1970-yil 21-martda Vashingtonda, Ogayo shtatida Jeffrey Lynn Hollisterga (1949-yilda tugʻilgan) turmushga chiqdi. Ularning besh farzandi bor: Jonathan Dunham Hollister, Jeremy Douglas Hollister, Justin Harrington Hollister, Emily Elizabeth Hollister va Sarah Katherine Hollister.

Manbalar
--------

1. ↑  „Benjamin Hay Putnam Jr. and Mary Elizabeth White". *ourfamtree.org*.  Ray Gurganus. Qaraldi: 21-iyun 2022-yil.
2. ↑  „Ohio History Connection update Jul 2016".

[*sayt ishlamaydi*]
3. ↑  „Jeffrey Lynn Hollister and Nancy Elizabeth Putnam". *ourfamtree.org*.  Ray Gurganus. Qaraldi: 21-iyun 2022-yil.
**Monblan** (frans. va ital. — Oqtogʻ) — Gʻarbiy Alp togʻlaridagi togʻ massivi, Fransiya, Italiya va Shveysariya chegarasi boʻylab 50 km masofaga choʻzilgan. Eng baland joyi 4807 m, Gʻarbiy Yevropada eng baland choʻqqi. Granit, gneys va kristall jinslardan tuzilgan. Togʻ tepasidagi muzliklarning maydoni 200 km² dan ortiq, eng yirigi Merde-Glas muzligi (uz. 15 km). Alpinizm, turizm rivojlangan. Astronomiya va meteorologiya rasadxonasi bor. M. orqali uz. 11,6 km li avtomobil tonneli qurilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4115201-3
* ISNI: 0000 0004 6051 5567
* LCCN: no2001036912
* NDL: 00629353
* NKC: ge161027
* VIAF: 144578286
* en:WorldCat Identities: lccn-no2001036912

 |
Категория:Горные вершины по алфавиту

Категория:Горные вершины — восьмитысячники
Категория:Природные географические объекты по алфавиту
Категория:ПРО:ГЕО:Последняя правка: в текущем месяце
**Nanga** Parbat  , **Nanga Parbat** ( urducha nạnạ prbt - "Yalang'och tog'",inglizcha: *Nanga Parbat* , санскр. Diamir - "Xudolar tog'i"  ) (8125 m) - dunyodagi eng baland sakkiz minglik to'qqizinchi, baxtsiz hodisalar statistikasiga ko'ra toqqa chiqish uchun eng xavfli sakkiz minglik uchlikdan biri hisoblanadi.

Panorama
--------

 Asosiy lagerdan Nanga Parbatning ko'rinishi

Havolalar
---------

* Peakware.com
* summitpost.org

1. ↑  *Атлас мира*, 20000 экз, М.: ПКО «Картография», «Оникс», 2006 — 375 bet. ISBN 5-85120-241-6.
2. ↑  „Nanga Parbat". *Britannica*. 24-aprel 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-aprel 2015-yil.
3. ↑  *А. Н. Антонов.* „Восхождение на Нанга-Парбат". 29-iyun 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-iyun 2013-yil.
**Nancy Maryanne Daw** (talaffuzi: „Nensi Meryanna Dou", 1936-yil 22-iyul — 2016-yil 27-may) amerikalik aktrisa boʻlib, oz sonli filmlar va telekoʻrsatuvlarda suratga tushgan. U aktyor Jon Anistonga turmushga chiqdi, undan Jennifer Aniston ismli qizi bor edi.

Yoshligi
--------

Daw Konnektikut shtatining Gʻarbiy Xartford shahrida tugʻilgan, Louise (niyasi Grieco) va Gordon McLean Dawning olti qizidan biri. Uning onasi tomonidan bobosi Lui Grieko italiyalik muhojir edi. Dawning boshqa ajdodlari ingliz, shotland va irlandlarni oʻz ichiga olgan. Downing besh singlisi bor edi: Linda, Martha, Sally, Joan va Jean.

Faoliyati
---------

Dow IMDB maʼlumotlariga koʻra, bir nechta telekoʻrsatuvlarda ishtirok etgan, masalan, *Beverli-Xillbillilar*, u yerda u bir epizodda Afina rolini oʻynagan.

Shaxsiy hayoti
--------------

Dow, shuningdek, 1956-yildan 1961-yilgacha Dallasda joylashgan pianinochi-guruh rahbari John T. „Jack" Melick Jr. bilan turmush qurgan. Er-xotinning bir oʻgʻli bor — John T. Melik III (1959-yilda tugʻilgan), direktor yordamchisi va ikkinchi boʻlim direktori boʻlib faoliyat yuritadi.

Daw va uning qizi Jennifer olti yil davomida turmushda boʻlishgan. Qisman Dow ularning munosabatlari haqida „*Ona va qizdan doʻstlarga: xotiralar"* (1999) nomli kitob yozgan. 2005-yilda, Aniston Brad Pitt bilan ajrashgach, u va uning onasi yarashishgan. Aniston onasi bilan yangi munosabatlarining bosqichma-bosqich rivojlanishini shunday tasvirlab berdi: „Bu juda yaxshi boʻldi. Bilasanmi, hayotingning ostin-ustun boʻlishi sizni nimaga olib boradi?. Biz uchun bu. Bu sodir boʻlishi kerak boʻlgan vaqt edi va bu sodir boʻlishi kerak edi. Demak, bu yaxshi. Bu chaqaloq qadamlari."

Salomatlik va oʻlim
-------------------

2011- va 2012-yillarda Dow bir necha marta insultni boshdan kechirdi, bu uning gapirish va yurish qobiliyatiga taʼsir qildi. 2016-yil 25-may kuni ertalab u Los-Anjelesdagi Toluka koʻlidagi uyidan tez yordam mashinasida olib ketildi. Ikki kundan keyin u 79 yoshida vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  Person Details for Nancy Dow in Household of Gordon Dow, „United States Census, 1940"
2. ↑  Jennifer Anistonʼs mother Nancy Dow Dies at Age 79
3. ↑  Aniston, Nancy „Chapter 2: Switching Focus",*. From Mother and Daughter to Friends: A Memoir*, 1st, Amherst, New York: Prometheus Books, 1-sentabr 1999-yil — 32 bet. ISBN 1573927724. „My maternal grandfather, Louis Grieco, was a hardworking Italian immigrant who came from Melitto, Italy, around the turn of the century."
4. ↑  Stated on *Inside the Actors Studio*, can be viewed at
5. 1 2  Interview with John T. Melick, Jr, June 2011
6. ↑  „Not even friends", fact.on.ca; accessed May 27, 2016.
7. ↑  Jennifer Aniston finds peace after Brad, abcnews.go.com; accessed May 27, 2016.
8. ↑  Jennifer Anistonʼs Mother Nancy Dow Has Died: She 'Passed Peacefully Surrounded by Family and Friends,' Says Actress, People.com; May 25, 2016.