**Tojikiston —Turkiya munosabatlari** (tojikcha: *Муносибатҳои Тоҷикистон бо Туркия*; turkcha: *Tacikistan-Türkiye ilişkileri*) doʻstona va hamkorlikka asoslangan boʻlib, 1991-yildan buyon ikki davlat oʻrtasida imzolangan 30 dan ortiq shartnoma va protokollar huquqiy asosga ega.

Mamlakatni taqqoslash
---------------------

|  |  Tojikiston |  Turkiya |
| --- | --- | --- |
| **Bayroqlar** | Tojikiston | Turkiya |
| **Davlat gerblari** |  |  |
| **Aholisi** | 9,537,645 | 83,154,997 |
| **Maydoni** | 143,100 km2 (55,300 sq mi) | 783,356 km2 (302,455 sq mi) |
| **Aholi zichligi** | 48.6/km2 (125.9/sq mi) | 105/km2 (271.9/sq mi) |
| **Poytaxti** | Dushanbe | Anqara |
| **Hukumati** | Unitar, Prezidentlik, Konstitutsiyaviy respublika | Unitar, Prezidentlik, Konstitutsiyaviy respublika |
| **Hozirgi rahbariyat** | Prezident: Emomali Rahmon Bosh vazir: Qohir Rasulzoda | Prezident: Rejep Tayyip Erdogʻan  Vitse Prezident: Fuat Oktay |
| **Rasmiy tili** | Tojik | Turk |
| **Asosiy dini** | 96.7 % Islom, 1.6 % Xristianlik | 89.5 % Islom, 8.9 % non-religious, 1.6 % other |
| **Etnik guruhi** | 79.8 % Tojiklar, 13.9 % Oʻzbeklar | 85 % Turkish, 9 % Kurdish 6 % Others |
| **Inson taraqqiyoti indeksi (HDI)** | 0.668 — 125-oʻrin | 0.820 — 54-oʻrin |
| **YAIM (kishi boshiga)** | $30.547 milliard ($3,354 kishi boshiga) | $2.464 trillion ($29,326 kishi boshiga) |

Zamonaviy munosabatlar
----------------------

Turkiya 1991-yil 16-dekabrda Tojikiston mustaqilligini tan oldi va 1992-yil 29-yanvarda diplomatik munosabatlar oʻrnatdi. Turkiyaning Dushanbedagi elchixonasi 1992-yil 4- avgustda, Tojikistonning Turkiya poytaxti Anqaradagi elchixonasi 1995-yil 16-oktyabrda ochilgan.

Turkiyaning Tojikiston bilan munosabatlari Markaziy Osiyoning boshqa respublikalari bilan munosabatlari doirasida ko‘rib chiqiladi, lekin Tojikistonning 1992— 1997-yillardagi ichki urushi tufayli sekinroq rivojlandi. Bu davrda Turkiyaning Dushanbedagi elchixonasi ochiq qolgan yagona diplomatik vakolatxona boʻlib, Turkiya Bosh vaziri Sulaymon Demirelning Tojikistonga tashrifi oliy darajadagi yagona tashrif boʻldi.

Tojikiston Prezidenti Imomali Rahmon 2006-yil 19-22-yanvar kunlari Turkiyaga rasmiy tashrif bilan keldi.

### Turkiya Prezidentining Dushanbega tashrifi

Turkiya prezidenti Abdulla Gul 2009-yil 29-iyun kuni Dushanbega rasmiy tashrif bilan borib, Tojikiston prezidenti Rahmon bilan uchrashib, ikki tomonlama munosabatlarni muhokama qildi va Gul ikki davlatning „terrorizm, ekstremistik harakatlar, noqonuniy immigratsiya, narkotik va qurol kontrabandasi" boʻyicha mushtarak pozitsiyasini yana bir bor taʼkidladi, uyushgan jinoyatchilik va ommaviy qirgʻin qurollarining tarqalishi" mavzusida Afgʻonistonga eʼtibor qaratib (u Qirgʻizistonga avvalgi tashrifida boʻlgani kabi) „Afgʻoniston barqarorligi va tinchligi Markaziy Osiyo va butun dunyo uchun juda muhim. Afg‘oniston bilan 1400 kilometrlik quruqlik chegarasiga ega Tojikiston bu borada doimo konstruktiv rol o‘ynagan" deya taʼkidlab oʻtdi.

Guruh 24
--------

Tojikistonning „Guruhi 24" muxolifat harakati asoschisi Umarali Quvatov 2015-yilning mart oyida Turkiyada o‘ldirildi. Turkiya „Guruh 24"ning ikki aʼzosi Suhrobi Zafar va Nasim Sharipovlarni hibsga oldi, biroq Turkiya Konstitutsiyaviy sudi Tojikistonda qiynoqlarga duchor boʻlishi mumkinligi haqidagi qarori tufayli ularni ekstraditsiya qilmadi.

Yana qarang
-----------

* Tojikistonning tashqi aloqalari
* Turkiyaning tashqi aloqalari

Manbalar
--------

1. ↑  „Turkey's Political Relations With Tajikistan".  Turkish Ministry of Foreign Affairs. Qaraldi: 1-iyun 2009-yil.
2. ↑  *Özkök.* „Turkey is no longer the country with 99% population is Muslim" (21-may 2019-yil).
3. ↑  „Faith survey from Optimar: 89% of population believes monotheism" (Turkish).  T24.com.tr (15-may 2019-yil).
4. ↑  „Tengrism is also rising". *odatv.com*.  OdaTV (9-aprel 2018-yil). 15-avgust 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-avgust 2019-yil.
5. ↑  *Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene*. United Nations Development Programme, 15 December 2020 — 343–346 bet. ISBN 978-92-1-126442-5. 16-dekabr 2020-yilda qaraldi.
6. ↑  „2020 Human Development Report".  United Nations Development Programme (2020). Qaraldi: 15-dekabr 2020-yil.
7. ↑  „International Monetary Fund, Report on selected countries". *imf.org*. Qaraldi: 24-iyun 2017-yil.
8. ↑  Gül to visit Kyrgyzstan, Tajikistan next week. *Today’s Zaman* (22-may 2009-yil).
9. ↑  Turkey, Tajikistan to step up anti-terror cooperation. *Today’s Zaman* (30-may 2009-yil).
10. 1 2  „Two Tajik Opposition Politicians Detained In Turkey, No Immediate Extradition". Radio Free Europe/Radio Liberty (23-mart 2018-yil).