**Vatan ordeni** (belaruscha: *Ордэн Айчыны* ordeni) — Belarus Respublikasining eng yuqori ordeni. Belarus Oliy Kengashining 1995-yil 13-apreldagi 3726-XII-son qarori bilan tashkil etilgan. Vatan ordenining eng yuqori darajasi I daraja. Mukofot III, II va I darajali Vatan ordenlari bilan ketma-ket beriladi.

Orden nizomi
------------

"Vatan ordeni" Belarus Respublikasining eng yuqori ordeni hisoblanadi. Orden uchta darajaga ega:

* Vatan ordeni I darajalar;
* Vatan ordeni II darajalar;
* Vatan ordeni III daraja.

I darajali Vatan ordeni eng yuqori unvoni. Mukofot navbatma-navbat III, II va I darajali Vatan ordenlari bilan taqdirlanadi:

* ishlab chiqarish, ilmiy-tadqiqot, ijtimoiy-madaniy, ijtimoiy, xayriya va xalq farovonligini oshirish va mamlakat qudratini mustahkamlashga qaratilgan boshqa faoliyat sohalarida erishgan yuksak yutuqlari uchun;
* vatan va uning davlat manfaatlarini himoya qilish, huquq-tartibotni taʼminlashda koʻrsatgan jasorati va jasorati uchun;
* Belarus Respublikasi va boshqa mamlakatlar oʻrtasidagi iqtisodiy, ilmiy-texnikaviy va madaniy aloqalarni rivojlantirishdagi ulkan xizmatlari uchun.

„Vatan" ordeni koʻkrakning chap tomoniga taqiladi, boshqa ordenlar mavjud boʻlganda (Ona ordeni bundan mustasno) xizmat stajiga koʻra ularning oldiga qoʻyiladi.

Tavsif
------

„Vatan ordeni" bir-birining ustiga qoʻyilgan va diametri 44 mm boʻlgan sakkiz qirrali yulduzni tashkil etuvchi ikkita toʻrtburchakdan iborat ramzdir.

Yulduzning markazida diametri 24 mm boʻlgan doira boʻlib, unda Belarus Respublikasi davlat gerbi tasvirlangan, eman va dafna barglaridan gulchambar oʻralgan. Doira tepasida qizil emal fonida „Aichyna" (Belarus tilida „Vatan") yozuvi, pastda — tartib darajalari: I, II, III. ordenning teskari tomoni silliq yuzaga ega, seriya raqami markazda joylashgan.

Orden beshburchak blokga yopishtirilgan boʻlib, 1-tartib uchun oʻrtada uzunlamasına yashil chiziqli qizil muar lentasi bilan koʻz va halqa yordamida oʻralgan. II daraja sxema uchun qirralarning boʻylab ikkita yashil chiziq, qirralari boʻylab ikkita yashil chiziq va III sxema uchun oʻrtada bitta yashil chiziq bilan oʻralgan.

Vatan ordeni 1-darajali zarhal kumushdan, II darajali qisman yorqin kumushdan, III darajali kumushdan yasalgan.

Tarixi
------

Birinchi marta taqdirlash marosimi 1996-yil 22-oktabrda III darajali „Vatan" ordeni bilan taqdirlangan. Oʻta xavfli jinoyatchilarni zararsizlantirishdagi jasorat va qahramonlik ordeni bilan Orsha politsiya boʻlimining transport katta inspektori, politsiya kapitani Demyanov Mixail Ivanovich (vafotidan keyin) taqdirlandi.

Orden bilan taqdirlash toʻgʻrisidagi navbatdagi farmon 1996-yil 10-dekabrda imzolangan. Mamlakat qudratini mustahkamlashga qaratilgan rasmiy faoliyatdagi alohida xizmatlari uchun Belarus Respublikasi Xavfsizlik Kengashi boshqarmasi nazorat-taftish boshqarmasi boshligʻi polkovnik Valentin Zaxarovich Nikitin III darajali „Vatan" ordeni bilan taqdirlandi. 2 kundan soʻng III darajali „Vatan" ordeni bilan taqdirlash toʻgʻrisida yana bir farmon imzolandi. KGB hukumati aloqa boʻlimi yetakchi mutaxassisi mayor S.A.Sakovich taqdirlandi.

Birinchi marta 2001-yil 2-noyabrda II darajali „Vatan" ordeni bilan taqdirlangan. Badiiy gimnastika boʻyicha Belarus Respublikasi terma jamoasining sportchi-instruktori Ivan Aleksandrovich Ivankov yuqori sport natijalari uchun orden bilan taqdirlandi.

Toʻliq kavalerlar
-----------------

"Vatan" ordenining birinchi toʻliq sohibi 2008-yilgi Olimpiadada bronza medalini qoʻlga kiritgan Belarus Respublikasi eshkak eshish boʻyicha milliy terma jamoasi instruktori Yekaterina Anatolyevna Karsten edi. Mukofotlash toʻgʻrisidagi 388-sonli buyruq 2008-yil 17-iyulda imzolangan.

2021-yil uchun „Vatan ordeni"ning toʻliq kavalerilari:

|  |
| --- |
|  |
| № | Familiyasi, ismi va otasining ismi | Hayot yillari | Idaraja | II daraja | IIIdaraja |
| 1 | Yekaterina Anatolyevna Karsten | 1972-yil 2-iyun | 2008-yil 17-iyul | 2004-yil 17-sentabr | 2000-yil 13-oktabr |
| 2 | Leonid Sergeevich Moiseev | 1950-yil 23-aprel | 2011-yil 23-may | 2006-yil1-mart | 2002-yil 15-iyul |
| 3 | Nikolay Ivanovich Kazeko | 1950-yil 5-aprel | 2014-yil 21-fevral | 2006-yil 31-avgust | 2002-yil 15-iyul |
| 4 | Vladimir Ivanovich Pokrishkin | 1949-yil 3-may | 2014-yil 23-iyun | 2011-yil 23-may | 2001-yil 30-iyun |
| 5 | Viktor Vladimirovich Sheyman | 1958-yil 26-may | 2021-yil 14-sentabr | 2003-yil 10-noyabr | 1998-yil 26-may |

Shuningdek
----------

* Belarus Respublikasining davlat mukofotlari

Manbalar
--------

1. ↑  „Ордена Республики Беларусь: Орден Отечества".  Официальный интернет-портал Президента Республики Беларусь. 29-noyabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-noyabr 2014-yil.
2. ↑  „Ордэны Рэспублікі Беларусь: Ордэн Айчыны" (be).  Афіцыйны інтэрнэт-партал Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. 29-noyabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-noyabr 2014-yil.
3. ↑  „Список награжденных орденом Отечества I степени". 14-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-avgust 2021-yil.

Havolalar
---------

* Belarus Respublikasining davlat mukofotlari va mukofotlari Arxivnaya kopiya -da
* Belarus Respublikasining 2004-yil 18-maydagi 288-Z-sonli „Belarus Respublikasining davlat mukofotlari toʻgʻrisida" gi qonuni Arxivnaya kopiya.
* Belarus Respublikasi Prezidentining „Belarus Respublikasining faxriy unvonlari uchun ordenlar, medallar va koʻkrak nishonlarining tavsifini tasdiqlash toʻgʻrisida" gi farmoni Arxivnaya kopiya.
* A. Nikitin. Belarus Respublikasining davlat mukofotlari // Peterburg kollektori : gazeta. — Sankt-Peterburg. 2005-yil. — Muammo. 31, № 1. — S. 27.