recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Veksel** (nem. Wechsel — ayirboshlash) — koʻrsatilgan muddatda muayyan miqdordagi pulni toʻlash majburiyati qayd etilgan qarzdorlik haqidagi rasmiy hujjat; qimmatli qogʻoz. U universal toʻlov, kredit va hisob vositasi boʻlib, xalqaro savdoda toʻlov majburiyati; qisqa muddatli (6 oy) tijorat-kredit vositasi; banklararo uzoq muddatli munosabatlarni shakllantiruvchi vosita; banklardan ssuda olish uchun garov (shuningdek tijorat banki markaziy bankdan ssuda olishda beradigan garov) tarzida keng qoʻllaniladi. V.ning asosan oddiy V. (qarzdor tomonidan muayyan summani belgilangan muddatda qaytarish haqida qarz beruvchi oldidagi majburiyat), oʻtkazma V. (qarz beruvchining qarzni V.ni taqdim etuvchiga yoki hujjatda koʻrsatilgan shaxsga toʻlash haqidagi buyrugʻi), xazina V. (oʻz harajatlarini qoplash uchun davlat tomonidan chiqariladi), moliya V. (bir bank boshqa bankka qarz puli olish uchun beradi), tijorat V. (tovar egasiga garov tarzida beriladi) va b. turlari bor.

V. hisob vositasi va ayirboshlash hujjati sifatida Yevropa mamlakatlarda 17-asrda shakllandi. 19-asrning oxiridan boshlab Turkistondagi xususiy tijorat banklari savdo-sotiqda V. muomalasini keng yoʻlga qoʻygan. Sobiq Ittifoqda, shu jumladan Oʻzbekistonda V. yangi iqtisodiy siyosat davrida (davlat hamda kooperativ korxonalar oʻrtasidagi munosabatlarda) ham ishlatilgan. 1930—32 y.lardagi kredit islohotida bevosita maqsadli bank orqali kreditlashga oʻtilishi bilan mamlakat ichida V. muomalasi tugatilgan. Boshqa koʻpgina davlatlarda V. muomalalari 1930 y. Jenevada qabul qilin-gan "Veksel toʻgʻrisida"gi konvensiyaga muvofiq olib boriladi. Unda V.ning kuyidagi majburiy unsurlari boʻlishi qatiy belgilangan: V. belgisi — "Veksel" yozuvi; V.da koʻrsatilgan summani soʻzsiz toʻlash majburiyati; qarz toʻlovchi va birinchi V. egasining nomi; remitent nomi; toʻlov muddati va joyi; V. toʻldirilgan sana va manzil; V. beruvchining imzosi.

V. ni amal qilish muddatini choʻzish (V. prolongatsiyasi) qonunga muvofiq yoki trassant va trassatning oʻzaro kelishuvi asosida amalga oshiriladi.

OʻzRning 1993 y. 2 sent.dagi "Qimmatli qogʻozlar va fond birjasi toʻgʻrisida"gi qonuniga muvofiq 1994 y.dan boshlab Oʻzbekistonda V.lar muomalaga kiritildi. V.lar naqd pulsiz hisob-kitoblarni amalga oshirishning eng qulay vositasi sifatida korxona va tashkilotlarda keng qoʻllaniladi.

Eson Egamov.

Manbalar
--------

1. ↑  Veksel: ta'rifi va turlari

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Moʻmin Mannopovich Sultonov** (1947.10.2, Toshkent) — ganchkor usta, Oʻzbekiston xalqustasi (2000). Toshkent politexnika instituti meʼmorlik ftini tugatgan (1971). 1961-yildan Toshkent amaliy sanʼat ijodiy eksperimental kombinatida ganchkor usta. 1973-yildan "Us t a zoda" birlashmasida ijodiy rahbar. Us t a Mahmud Usmonovning shogirdi. S. shogirdlari bilan Navoiy xaykali gumbaz osti bezaklari, Temuriylar tarixi davlat muzeyi, Turkiston saroyi, Toshkent sh. hokimiyati, Oʻzbek milliy akademik drama teatri, Oʻzbekiston konservatoriyasi, Germaniyadagi Oʻzbekiston elchixonasi, Malayziyadagi Butunjahon islom muzeyi binolari va boshqa inshootlarning ganchkori bezaklarini yaratgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shoh Sulton** yoki **Shohihubon Sulton** vafoti 1572-yil), Yavuz Sulton Salim II va Aysha Xotunning qizi va Sulaymon Sultanning singlisi sifatida tanilgan. Bolaligini Manisada katta akasi Qonuniy bilan oʻtkazgani iddao qilinadi.

Oila
----

Onasi Aysha Xotun otasi Yavuz Sulton SalimII. Uning katta akasi Sulaymon opalari Beyhan Sulton, Hatice Sulton va Fatma Sulton.

Nikohi
------

Shoh Sulton 1523-yilda sadr vazir boʻlgan Lutfiy Poshoga turmushga chiqdi. Uning turmush oʻrtogʻi Lutfiy Posho juda qattiqqoʻl va qotib qolgan inson boʻlgani aytiladi. Ular eri bilan kelisha olmagach, 1541-yilda ajrashishdi. Natijada uning eri sadr vazirlik lavozimidan ayrildi. Bir taxminga koʻra, eri bilan ajralish sababi erining zino qilgan ayolning aʼzosini kuydirishi va islomda bunday jazo borligi haqida eri bilan tortishishi natijasida yuzaga kelgan. Bu daʼvoga koʻra, Lutfiy Posho bu holatga qarshi chiqqan va xotinini kaltaklagan.Shundan soʻng Shoh Sulton oʻz hamkorlarini chaqirib, erini kaltaklatdi, soʻng ukasi Qonuniyga ariza berib, eridan ajrashdi va erini vazirlikdan boʻshatdi. 19 yil davom etgan bu nikohdan Esmihan ismli qiz tugʻildi.

Diniy mansublik va oʻlim
------------------------

Maʼlumki, Shoh Sulton sümbüliylar tariqatiga mansub boʻlib, Koja Mustafo Posho Sümbuliye lojasi Shayx Merkez Muso Muslihiddin El-Germiyani bilan aloqador edi. Ayrim manbalarda uning ham mavleviy, ham Merkez afandining shogirdi ekanligi aytiladi. U 1572-yilda vafot etgan. 1556-yilda Memor Sinan tomonidan qurilgan Shoh Sulton masjidi uning nomiga qurilgan.

Qabr
----

Shoh Sulton qabrining topilganligi haqidagi xabar 2013-yil 16-mart kuni Oysha Hafsa Valide Sulton xotira dasturida Bosh vazir oʻrinbosari Bulent Arinch tomonidan ommaga eʼlon qilgan edi.

2013-yilning mart oyida viloyat maxsus boshqarmasi va Fotih munitsipaliteti Yavuz Sulton Salim masjidi hovlisida joylashgan Ayshe Hafsa Sulton qabrida restavratsiya ishlarini boshladi. Qayta tiklash jarayonida Aysha Hafsa Sulton qabri yonidan yangi qabr topildi. Olimlar bu qabr 1572-yilda vafot etgan va onasi Oysha Hafsa Sultonning yoniga dafn etilgan Sulaymon podshoning singlisi Shoh Sultonga tegishli ekanligini aniqladilar.

Ommaviy madaniyatda oʻrni
-------------------------

2003-yilgi *Hurrem Sulton* teleserialida Yeliz Doğramacılar tomonidan obrazi gavdalantirilgan boʻlsa, 2011—2014-yillar oraligʻida namoyish etilgan *Muhtasham asr* serialida Deniz Chaqir tomonidan tasvirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Arşivlenmiş kopya". 16 martda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4 temmuz 2012.
2. ↑  „Arşivlenmiş kopya". 17 mayıs 2013da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4 temmuz 2012.
3. ↑  „Arşivlenmiş kopya". 30 aralık 2013da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4 temmuz 2012.
4. ↑  „Arşivlenmiş kopya". 15 temmuz 2014da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27 mart.
**Yelena Petrovna Chausova** (1981 -yil 26-iyunda tugʻilgan) — rossiyalik gandbolchi, posbon sifatida oʻynagan, 2001-yilda jahon chempioni, Rossiyada xizmat koʻrsatgan sport ustasi.

Biografiya
----------

Bolaligida Yelena voleybolni yaxshi koʻrardi, ammo murabbiy bilan kelishmovchiliklar tufayli u oʻynashni davom ettirishdan bosh tortdi. Qoʻl toʻpi boʻyicha murabbiy Olga Yuryevna Lebedeva bilan uchrashgandan soʻng u gandbolni tanladi. U Volgogradning „Rossiyanka", „Rotor" („Rotor" qulaganidan keyin oʻtgan), „Akva" (2001-yilda Jahon chempionati boshlanganda) jamoalarida oʻynagan. Uzoq vaqt davomida Yelenaning oʻzi qayerda oʻynashni tanladi: chekkada, orqa chiziqda yoki darvozabon sifatida. U Viktor Vyaxirevni oʻzining birinchi murabbiyi sifatida tan oladi, keyinchalik u Levon Akopyan bilan birga ishlagan.

2000-yilda Rossiya oʻsmirlar jamoasi tarkibida Yelena Yevropa chempionatining kumush medali sovrindori boʻldi: Fransiyada boʻlib oʻtgan jahon chempionatida Rossiya terma jamoasi yarim finalda Xorvatiyani 42:28 hisobida magʻlub etdi va Yelena 9 ta gol urdi. Finalda ruslar ruminiyaliklarga 28:30 hisobida imkoniyatni boy berishdi. 2001-yilda Yelena Rossiya terma jamoasi bilan Vengriyadagi oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida gʻolib chiqdi: finalda rossiyaliklar turnir mezbonlarini 29:27 hisobida magʻlub etishdi. Oʻsha turnirda Yelena jamoa sardori boʻldi, 60 ta gol urdi (4-final oʻrin) va ramziy jamoaga eng yaxshi ochko posbon sifatida kirdi. Oʻsha yili Yelena kattalar jahon chempionatida ham gʻolib chiqdi, finalda Rossiya Norvegiyani magʻlub etdi: jahon matbuoti Elena Chausova va Irina Poltoratskayani dunyodagi eng yaxshi ochkolar sifatida tan oldi. Jahon chempionatidagi gʻalaba uchun Yelena Rossiyada xizmat koʻrsatgan sport ustasi unvonini oldi.

2002-yilda Yelena kutilmaganda doimiy jarohatlar va eri bilan birga boʻlish istagini aytib, futbolchilik faoliyatini yakunladi. Oxirgi turnir 2002-yilgi Yevropa chempionati boʻlib, unda Rossiya jamoasi 4-oʻrinni egalladi. Yelena hozirda Volgograddagi mobil ilovalarni ishlab chiqish kompaniyasida ishlaydi, ammo u Rostov-Don klubi va Rossiya terma jamoasi muxlisi sifatida gandbol bilan shugʻullanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Gandbol. Rossiya 29:27 Vengriya  (rus.)
2. ↑  Profil na sayte Federatsii gandbola Rossii
3. ↑  Gandbol. Rossiya 29:27 Vengriya  (rus.)
4. 1 2 3 4  „Gandbol — ne glavnoe v jizni". Zavershit kareru v 21 i zanyatsya mobilnimi prilojeniyami (rus.)
5. 1 2 3 4  Gandbol. Rossiya 29:27 Vengriya  (rus.)
6. ↑  Chempioni mira po gandbolu (rus.)
7. ↑  Chempioni mira po gandbolu (rus.)
8. ↑  „ГК Динамо. О клубе". 20-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-dekabr 2018-yil.
9. ↑  GANDBOL. U ROSSIYSKIX YuNIOROK „SYeRYeBRO" ChYeMPIONATA YeVROPI (rus.)
10. ↑  Stavshaya chempionom mira jenskaya sbornaya Rossii po gandbolu — komanda buduщego, schitaet sportivnaya pechat Vengrii (rus.)
**Moʻmina xotun maqbarasi** -Naxichevan (Ozarbayjon)dagi meʼmoriy yodgorlik (1186). Osiyo davlatidagi ildegizlar otabegi Muhammad Jahon Pahlavon rafiqasiga atab kurdirgan. Meʼmori Ajamip. Tarhi aylana, 10 qirrali, minora shaklida, diametri 14 m ga yaqin, balandligi 25 m. Tashqi kulohiy gumbazi (10 qirrali) saqlanmagan. Faxriddin Roziy maqbarasi, Qaldirgʻochbiy maqbarasi gumbazlariga xos uslubda qurilgan. Maxrbatli shakl mutanosibligi va meʼmoriy bezagi serhashamligi bilan ajralib turadi. Devor qirralari va sharafasi, yassi ravoqlari handasiy va islimiy naqshlar, kufiy yozuvi, feruza koshin va sirlanmagan gʻishtlar bilan bezatilgan. Ravoqlar tepasidagi aylana yozuvda qurilgan yili va meʼmor nomi saqlangan. Yer-toʻla markaziga tayanch ustuni oʻrnatilgan boʻlib, ravoqlari oʻzaro bir-biri bilan bogʻlangan. 2 sagʻana birinketin joylashgan. Moʻmina xotun maqbarasim.ning bezak va nisbat goʻzalligi, mahobatli shakli Naxichevan meʼmorlik maktabida yaratilgan oʻziga xos xususiyatdir.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yelifaz** yoki **Elifaz** (ivritcha: *אֱלִיפָז*; "El — oltindir ") — Ayubning Injil kitobi bosh qahramoni, Ayubning nufuzli doʻstlaridan biri.

Injil hikoyasi
--------------

Yelifaz Feman mamlakatidan boʻlganligi uchun „Femanitlik" deb nomlangan (bu zamonaviy Yamanning nomi), Elifazning oʻgʻli va Isavning nabirasi Feman sharafiga nomlangan. Shuning uchun Elifaz Femanning avlodi boʻlishi mumkin, deb ishoniladi.

Yelifaz Ayubga qilgan nutqlarida hamma odamlar gunohkor, Xudo adolatli va begunohlarni jazolay olmaydi va shuning uchun agar Ayub azob cheksa, buning sababi uning gunohlari ekanligi haqidagi fikrni bildiradi; keyin Ayubni xudosizlikda va turli jinoyatlarda ayblaydi va tavba qilishni va oʻzini isloh qilishni maslahat beradi.

Tanqid
------

Arximandrita Nikifora Bibliya Entsiklopediyasiga koʻra, Ayubni turli xayoliy jinoyatlarda bu nohaq va shafqatsiz ayblovi Yelifaz va uning doʻstlariga Allohning gʻazabini keltirgan va faqat ular tomonidan Allohga olib kelingan kuydiriladigan qurbonlik va Ayubning ibodati Uning gʻazabini qaytarishi mumkin edi. Shuningdek, unda aytilishicha, „ *Yelifaz, shubhasiz, Alloh tomonidan insonga yuborilgan turli ofatlar uning gunohlari va jinoyatlari uchun yagona jazo boʻlib xizmat qiladi, deb adashgan*".

Xotira
------

Isroil janubidagi Kibuts Elifaz Bibliyadagi shu shaxs sharafiga nomlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Kniga Iova, glavi IV, V, XV i XXII

Adabiyotlar
-----------

* Ish kitobi
**Moʻylovoyoqlilar** (Cirri pedia) — qisqichbaqasimonlar sinfiga mansub turkum (boshqa sistema boʻyicha kenja sinf). Suv ostidagi turli narsalar, koʻpincha harakatlanuvchi hayvonlar tanasiga yopishib yashaydi. Yumshoq tanasi alohida yaproqlardan iborat chigʻanoq bilann qoplangan. Bunday „uycha" ichidagi moʻylovoyoqlilar qorin qismi tepaga qaragan boʻladi. Moʻylovga oʻxshash koʻkrak oyoqlar uychaning ochiladigan „tomcha"sidan chiqarilib, yelpigʻich singari yoyiladi.

Moʻylovoyoqlilar moʻylovoyoqlari yordamida suvdan mayda filtratlarni tutib oziqdanadi. Ayrim turlari (mas, sakkulina) tekinxoʻr boʻlib, oʻnoyoqli qisqichbaqasimonlar tanasida parazitlik qiladi. Oʻrtoq hayot kechirish taʼsirida moʻylovoyoqlilarning koʻp organlari (koʻzlari, antennalari, bosh va qorin boʻlimlari) oʻzgargan yoki reduksiyaga uchragan. Koʻpchilik moʻylovoyoqlilar germafrodit. Mingdan ortiqturi maʼlum. Dengizlarda har xil chuqurlikda hayot kechiradi.

Moʻylovoyoqlilardan dengiz yongʻoqchalari (balanuslar) va dengiz oʻrdakchalari (Lepas) deyarli barcha dengizlarda uchraydi. Dengiz yongʻoqchalari kemalarning suv ostki qismlariga yopishib olib, yil sayin koʻpayib borishi tufayli kema ogʻirligini oshirib, uning tezligining pasayishiga sabab boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Koʻk kapalak | *Biologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Fuat Xatipovich Sayfullayev** (1911.17.8, Oqtoʻba sh. Qozogʻiston — 1989.26.2, Toshkent) — huquqshunos olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1964), professor (1983). Oʻzbekiston MIK qoshidagi Sovet qurilishi va huquq institutini tugatgan (1936). S. Toshkent yuridik instituti (fakulteti)ning fuqarolik huquqi kafedrasi professor boʻlib ishladi. Uning rahbarligi va bevosita ishtirokida fuqarolik huquqiga oid bir qator qonun loyihalari tayyorlangan, darsliklar yozilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Ftalat kislotalar**, benzol dikarbon kislotalar, C6H4(COOH)2— aromatik qatorning 2 asosli karbon kislotalari. 3 ta izomer holida mavjud: or/ioftalat yoki toʻgʻridantoʻgʻri ftalat kislota (suyuqlanish temperaturasi 200°); metaftalat yoki izoftalat kislota (suyuqlanish temperaturasi 348°); napaftppat yoki tereftalat kislota (suyuqlanish temperaturasi 425°). Ftalat kislotalar — amaliy jihatdan suvda erimaydigan kristall moddalar. O. Ftalat kislotalar sanoatda fshalat angidrid holida olinadi. O. Ftalat kislotalarning oʻrta efirlari qaynash temperaturasi yuqori boʻlgan moysimon suyuqliklar, plastifikatorlar, manometr suyuqliklari, vakuum nasoslarning ishchi suyuqliklari sifatida ishlatiladi. Ftalat kislotalarning muhim hosilalaridan dimetiltereftalat polietilentereftalat sintezida qoʻllanadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Vositachi usuli** - oʻsimliklar seleksiyasidagi usullardan biri; ikki tur oʻsimlikning chatishmasligini uchinchi tur oʻsimlik yordamida bartaraf etish. Mas. agar A va V oʻsimlik turlari oʻzaro chatishmasa, u holda A tur oʻziga yaqin S tur bilan chatishtiriladi, olingan duragayni esa V tur bilan chatishtiriladi. V.u.ni birinchi boʻlib I.V. Michurin ishlab chiqqan va amalda tatbiq etgan. V.u. gʻoʻza seleksiyasida geografik uzok, tur ichida duragaylashda turlarning chatishmasligini bartaraf etish usullaridan biridir. Vositachi sifatida geterozigotali informatsiyaga ega duragaylarning birinchi boʻgʻinidan foydalanganda V.u. samarali boʻladi. Meksika gʻoʻzasini afrika-osiyo gʻoʻzasi bilan chatishtirib olingan bepusht duragayning xromosomalar yigʻindisini ikki karra koʻpaytirib, harknes diploid gʻoʻzasi bilan erkin chatishadigan geksaploid shakli yaratilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Quddus Muhammadiy** (Muhammadiyev Quddus) (1907.25.10 — Toshkent — 1999.22.6) — bolalar shoiri. Oʻzbekiston xalq yozuvchisi (1982). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan oʻqituvchi (1957). Qishloq xoʻjaligi texnikumini tugatgan (1930), Oʻrta Osiyo davlat universiteti (1931—32) va Toshkent tibbiyot instituti (1932—37)da oʻqigan. Maktabda oʻqituvchi (1930—32). Islom shoir kotibi (1941 — 45). Sheʼrlari 1928-yildan "Quddus" taxallusi bilan matbuotda bosilgan. dastlabki sheʼrlar toʻplami — "Oʻquvchiga esdalik" (1946) maktab bolalari hayotiga bagʻishlangan. "Sheʼr va ertaklar", "Sinov" (1947), "Orzu", "Bahor keldi" (1948), "Qirq oʻgʻil, qirq qiz" sheʼriy toʻplamlari (1951) hamda "Yangi uy" (1953), "Kitob", "Bu binoni kim qurgan?", "Oq togʻlar", "Tentaksoy" kabi asarlarida inson mehnati ulugʻlangan. "Qanday boʻlmogʻim kerak?" (1960), "Juda qiziq, juda chiroyli" (1961), "Ona-bola mehri" (1963), "Bola boshidan, oʻgʻlon yoshidan" (1964), "Qanotli doʻstlar" (1978), "Choʻpon bobo qoʻshigʻi" (1979) va boshqa sheʼr va ertaklar toʻplami nashr qilingan. Q.M. bolalarning yoshiga, saviyasiga mos qilib asarlar yaratgan, adabiybadiiy vositalarni izlab topgan, kinoya, satira va yumor unsurlaridan unumli foydalangan. Q.M. ijodiga xos boʻlgan asosiy xususiyat uning asarlarida badiiylik, maʼrifiylik va tarbiyaviylikning uygʻunligidadir. Shoir ijtimoiy hayot voqealari va tabiat hodisalariga teran nazar tashlaydi, ularning oʻziga xos ichki va tashqi tomonlarini, rivojlanish qonuniyatlarini chuqur idrok etadi hamda ularni bolalar adabiyoti talablariga muvofiq, yaʼni jonli va dinamik tarzda gavdalantiradi va badiiy umumlashgan obrazlar yaratadi. "Tabiat alifbesi" (5 kitob, 1974—80)da bolalarni Oʻzbekistonning boy va goʻzal tabiatini sevishga, suv va havosini musaffo saqlashga chaqirgan. "Kitob va Oftob" (1986), "Men sizga bir hikmat aytaman" (1987) kabi asarlar muallifi. Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1969).

As.Tanlangan asarlar, T. 1957; Ochil dasturxon [Sheʼr va ertaklar[, T. 1970; Serebristiy topol, Stixi, M. 1982.

Adabiyot
--------

* Qoʻshjonov M. Quddus Muhammadiy va Kudrat Hikmat, T. 1963; Bat L. Shoir va pedagog ["Oʻzbek sovet bolalar adabiyoti" toʻplamida), T. 1969; Xoʻjayeva R. Quddus Muhammadiy, T.. 1980.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abu Zayd an-Nasafiy** (arabcha:  — Abu Zayd Tufayl ibn Zayd an-Nasafiy) — hadisshunos olim.

Nasafda hadis ilmi rivojiga salmoqli hissa qo‘shgan olim. Uning oilasi Movarounnahrdagi ulamolar sulolasining yorqin namunasi bo‘lgan. Abu Zayd an-Nasafiyning ikki o‘g‘li — Abu Solih Xalaf ibn Tufayl an-Nasafiy (vafoti: 908-yil) va Abu Homid Zayd ibn Tufayl an-Nasafiy (vafoti: 957-yil) o‘z otalaridan saboq olganlar. Abu Solihning farzandi Abu Yaʼlo Abdulmu’min ibn Xalaf an-Nasafiy o‘z ota-bobolarining anʼanasini davom ettirib, Nasafda hadis ilmi rivojiga katta hissa qo‘shgan.

Adabiyotlar
-----------

1. D. Rahimjonov. „Abu Zayd Nasafiy". Islomshunoslik qomusiy lug‘ati. — T.: „Movarounnahr", 2013. I, 33.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Lin Yu-ting** (xitoycha: 林郁婷; tugʻ. 1995-yil 13-dekabr, Taypey, Xitoy Respublikasi) — tayvanlik bokschi, 48 kg gacha, 54 kg gacha va 57 kg gacha toifasida ishtirok etadi, Xitoy Taypeyi terma jamoasi aʼzosi. Jahon chempioni (2018), Osiyo chempioni (2017), 2018-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlari gʻolibi, 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchisi.

Faoliyati
---------

2013-yilda 17 yoshli oʻsmirlar oʻrtasida Jahon chempioni. Lin 48 kg gacha (2012), 54 kg gacha (2016, 2017) vazn toifasida mamlakat chempionatining uch karra gʻolibi. 2016-yilda Nur-Sultonda (Qozog'iston) oʻtkazilgan Jahon chempionatida u beshinchi boʻldi. 2017-yilgi Osiyo chempionatida 54 kg vazn toifasida oltin medalni qoʻlga kiritdi. 2017-yil oxirida u Osiyoning eng yaxshi ayol bokschisi sovrinini qoʻlga kiritdi.

2018-yilda Jakartada (Indoneziya) boʻlib oʻtgan Yozgi Osiyo oʻyinlarida uchinchi oʻrinni egalladi va bronza medalini qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili Nyu Delida (Hindiston) ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida tayvanlik sportchi finalda bolgariyalik sportchi Stoyka Krasteva bilan uchrashdi va uni 4:1 hisobida magʻlub etdi va chempionatdagi oʻyinini yakunlab, jahonning eng yaxshisiga aylandi toifasi 54 kg gacha.

2019-yilda oktyabr oyida Ulan-udeda (Rossiya) boʻlib oʻtgan Olimpiya oldidan Jahon chempionatida tayvanlik sportchi hakamlarning alohida qarori bilan rossiyalik sportchi Lyudmila Voronsovaga yutqazib, yarim final uchrashuvini yakunladi. Natijada, ayollarning boks boʻyicha oʻrtasidagi oʻn birinchi Jahon chempionatida u bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan. 1/8 finalda u Filippin sportchisi Nesthy Petecioga yutqazdi.

Manbalar
--------

1. ↑  Ebonie Jones and Crystal Barker win World Championship bronze[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  Chinese Taipei’s Lin Yu Ting won the Best Boxer Trophy in the ASBC Asian Confederation Womenʼs Boxing Championships
3. ↑  Asian Games: Taiwan clinched bronze in flyweight boxing
4. ↑
**Qubod i**, Qavad (? -531) - Sosoniylar davlati shohi (488—496, 499— 531). Zodagonlar va kohinlarning siyo-siy va iqtisodiy qudratini zaiflashtirish maqsadida mazdakiylar haraka-tiga qoʻshilgan va ularning dasturiga mos keladigan bir qancha islohotlar oʻtkazgan. taxminan 496 yil zodagonlar Q.1 ni taxtdan agʻdarib, oʻrniga ukasi Zamaspni oʻtqazishgan. Q.1 eftaliylar huzu-riga qochib borgan, ularning harbiy yordamida taxtini qaytarib olgan (499). Shundan soʻng zodagonlarga qarshi qaratilgan siyosatini davom ettirgan, mazdakiylik tarafdorlariga yuqori mansablar bergan. Vizantiyaga qarshi muvaffaqiyatli urush olib borgan (502— 505 yoki 506); shim. gunnlarning bosqinini qaytargan. Q.1 davrida bir qancha shaharlarga asos solingan, sugorish kanallari tarmogʻi kengaygan va boshqa, shuningdek Q1 ning oʻgʻli Xusrav I Anushirvon davrida nihoyasiga yetgan ichki islohotlarga tayyorgarlik ishlari boshlangan. Q1 hukmronligining oxirida mazdakiylar bilan aloqasini uzgan va 3-oʻgʻli Xusrav (qarang1 ning katta oʻgʻli — Qovus mazdakiylar tarbiyasini olgan) yordamida mazdakiylar tarafdorlarini qatagʻon qilishni tashkil, etgan (528/529). 527 yildan Vizantiya bilan qaytadan urush boshlagan; u Q.I ning oʻlimidan soʻng ham davom etgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vegetativ koʻpayish** - vegetativ organlar yoki ularning bir qismidan yangi organizm paydo boʻlishi; koʻp hujayralilar uchun xos. Vegetativ koʻpayishda ham bir hujayralilarning jinsiy koʻpayishi singari klonlar — genetik jihatdan bir xiddagi individlar guruhi vujudga keladi.

1.Oʻsimliklarda V. k.tallom ixtisoslashmagan qismining ajralishi (koʻpchilik suv oʻtlari va yuksak zamburugʻlar) yoki tallomdan ixtisoslashgan qismlar ajralishi (harasimon suv oʻtlarida tuganaklar, sfatsellyariya suv oʻtida bachki kurtaklar, lishayniklarda sorediyalar va izidiyalar, zamburugʻlarda sporalar) orqali koʻpayishdir. Yuksak oʻsimliklarda V. k. regeneratsiya qobiliyatidan, moxsimonlarda esa ona organizmning bir necha boʻlakka boʻlinishidan iborat. Plaunlar, ochiq urugʻli yoki gulli oʻsimliklarda V. k. yer ustki oʻrmalovchi yoki yotib oʻsuvchi poya qismining bir boʻlagi hisobiga amalga oshadi. Ixtisoslashgan V. k. rivojlanayottan yosh organizmlar va ularning boshlangʻichi (tushib ketadigan kurtaklar, barg yoki ildizdagi qoʻshimcha kurtaklar), novdadan hosil boʻladigan ixtisoslashgan qismlar (tuganak, piyozboshi, bachki ildizlar) orqali sodir boʻladi. V. k. har yili yoki ikki yilda bir marta, koʻp yillik oʻsimliklarda esa bir necha yilda bir marta roʻy beradi. V. k. vegetativ organ hujayralarining koʻpayib ketishi va paydo boʻladigan yangi individlarning yangi maydonni egallashidan iborat. V. k. xiliga qarab hosil boʻladigan har xil tipdagi klonlardan oʻsimliklar seleksiyasida foydalaniladi.

2. Hayvonlarda V.k.boʻlinish (tana bir qismining ajralib chiqib yangi organizm hosil qilishi) yoki kurtaklanish orqali sodir boʻladi. Koʻp hujayralilar orasida V. k. govaktanlilar, boʻshliqichlilar, yassi chuvalchanglar, mshankalar va ayrim halqali chuvalchanglarda; xordalilar orasida qobiqlilarda uchraydi.

Yana qara
---------

* Jinsiy koʻpayish
* Jinssiz koʻpayish

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Linariya** (Linaria) — sigirquyruqdoshlar oilasiga mansub bir yoki kup yillik oʻtlar turkumi. Koʻproq Oʻrta dengiz rayonlarida oʻsadigan 150 ga yaqin turi bor. Oʻzbekistonda 4 turi usadi. Oddiy L.ning boʻyi 60—90 sm. Poyasining yuqorisi bir oz shoxlangan. Barglari nashtarsimon, bandsiz, ketmaket. Gullari och sariq; toʻpguli shingilsimon. Mevasi koʻsakcha, koʻp urugʻli. Qumli yerlar, urmon chekkalari, qiyaliklar va yoʻl yoqalarida oʻsadi. Yer ustki qismida alkaloidlar, flavoin glikozidlari, vitamin S va boshqa bor. Suyuq ekstrakti surgi sifatida hamda bavosir kasalligida qoʻllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Farogʻat Rahmatova** (1926-yil 25-may — Qarshi, 2014-yil — Toshkent) — aktrisa va xonanda. Oʻzbekiston xalq artisti (1964).

Ijodi
-----

Konservatoriyaning tayyorlov kursini tugatgan (1944—45). Ijodiy faoliyatini Qashqadaryo teatrida „Yoriltosh" spektaklida Oymomo rolini ijrosi bilan boshlagan (1940). Keyinchalik Buxoro teatrida (Shirin, „Farhod va Shirin"; Muhabbat, „Davron ota"), Toshsovet nomidagi Yangiyoʻl teatrida (Oksana, „Qoʻchqor Turdiyev"; Guloyim, „Muqanna"; Zuhra, „Tohir va Zuxra", Guljon, „Nasriddin Buxoroda"; Oftobxon, „Oftobxon" va boshqalar)’ ishlagan. 1948-yil Toshsovet teatri Muqimiy teatriga qoʻshilgandan buyon, shu teatr aktrisasi. Teatr sahnasida rang-barang obrazlar yaratib elga tanildi: Sarvi (Uygʻun; M. Leviyev, „Oltin koʻl",) Oybarchin (S. Abdulla; T. Jalilov, „Alpomish"), Darijon (T. Sobirov; M. Yusupov, „Uch bahodir"), Sanam (A. Bobojon; M. Yusupov, „Aziz va Sanam"), Obidaxon (S. Abdulla; T. Jalilov, G. Mushel, „Mavlono Muqimiy"), Zulxumor (Komil Yashin; T. Jalilov, „Ravshan va Zulxumor"), Kumush (D. Fayziy, „Zarafshon qizi"), Risolat pari (H. Gʻulom; M. Leviyev, „Toshbolta oshiq"), Hayotxon (M. Ismoiliy; D. Soatqulov, „Fargʻona tong otguncha"), Ona (X. Rasul; M, Yusupov, „Muqaddas diyor"; R. Maʼdiyev; B. Lutfullayev, „Takdir"), Zubayda (R. Maʼdiyev; F. Olimov, „Devona") va boshqa Uning qaxramonlari hissiyotlarga boyligi, holatlarining anikligi, taʼsirchanligi, nozik oʻynoqi qochirimlari, oʻziga xos talqin1; bilan ajralib turadi. R. xonanda sifatida ham el orasida mashxur. „Diyorimsan", „Goʻzal", „Tuprogʻim mening", „Yoring unutma", „Yordan salom kelibdir", „Vafo qilsa", „Onajon", „Unutma", „Gul mavsumi", „Dugoh" kabi qoʻshiq va ashulalarning betakror ijrochisi. „Mehnat shuxrati" ordeni bilan mukofotlangan (1992).

Shaxsiy hayoti
--------------

1926-yil 25-may sanasida Qarshi shahrida tugʻilgan. Otasi kosib boʻlib oila boqqan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑  *Rahmatova, Farogʻat* „Farogʻat Rahmatova". *arboblar.uz*. Qaraldi: 15-may 2023-yil.

Havolalar
---------



  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Yodgorlik tarixi
----------------

Raimbek Botir — buyuk qozoq botiri, Tukening oʻgʻli va oqsoqol juzdan Alban urugʻidan boʻlgan mashhur Xangeldi Botirning nabirasi. Botirning tugʻilgan va vafot etgan yili — 1705—1785-yillar. Raimbek Botir Qozogʻistonda oʻrta asrlarning eng notinch davrlaridan birida, Jungar (qalmoq) qoʻshinlarining qozoq yerlariga bosqinlari va bosib olinishi davrida yashagan. Raimbek Botir yoshligida, Balxash yoʻlbarsini jangda magʻlub etgan, buning uchun u eng yosh botirlardan biri sifatida tan olingan.

Raimbek Botir afsonaviy jangchi va qozoq xalqi ozodligi uchun kurashgan, Yettisuvni Jungar bosqinchilaridan ozod qilgan. Koʻrsatgan jasorati uchun u Abilayxonning qoʻmondonlaridan biri etib tayinlangan. Abilayxon boshchiligidagi uch yuzning birlashgan qoʻshinlari jungʻorlarni magʻlub etib, Yettisuv zaminini ozod qildi. Bu jang 1729-yilda Chu va Ili daryolari oraligʻida boʻlgan. Bu gʻalabada Raymbek Botir, Bogenbay va Kabanbay Botir qoʻshinlari katta ahamiyat oʻynadi. Raimbek Botir Ablayxon boshchiligida koʻzga koʻringan sarkarda boʻldi va nihoyat jungʻorlarni Qozogʻistonning janubi-sharqiy chegaralaridan quvib chiqardi.

Yodgorlikning, ochilishi 2005-yildan buyon, Raimbek Botir avlodlari oʻrtasidagi kelishmovchiliklar tufayli bir necha bor qoldirilgan.

Yodgorlikning tavsifi
---------------------

"Batirizm" mavzusi qozoqchadan jangchi deb tarjima qilingan, u Qozogʻistonda juda rivojlangan va hurmatga sazovor. Botirlar qozoq xalqining qadriyatlari, tarixi, madaniyati va anʼanalarining koʻzgusidir.

Raimbek Botirning otliq yodgorligi uslubi va badiiy koʻrinishi jihatidan eng yaxshi yodgorliklardan biri hisoblanadi. Yodgorlik qahramonlik qiyofasida oʻrnatilgan — ot va unda oʻtirgan botir jangning eng qizgʻin pallasida tasvirlangan. Botir kiyimi va jihozlari, ot jabduqlari tarixiy jihatdan aniq va batafsil ishlab chiqilgan. Yodgorlikning balandligi 12 metrni tashkil qiladi. Poydevorda „Ұrpagʻina medet ber, Ұli babam!" Mukagʻali Makatayev va botir hayoti.

Loyiha mualliflari
------------------

* Haykaltarosh Edige Rahmadiev
* Dizayner Igor Polyakov
* Arxitektor Vladimir Nemchikov.

Yodgorlikning ochilish sanasi — 07.12.2012.

Manbalar
--------

1. ↑  *tengrinews.kz.* „Памятник Райымбек батыру открыли в Алматы" (ruscha). *Главные новости Казахстана - Tengrinews.kz* (7-dekabr 2012-yil). Qaraldi: 24-noyabr 2021-yil.
2. ↑  *tengrinews.kz.* „В Алматы установят памятник Райымбек батыру" (ruscha). *Главные новости Казахстана - Tengrinews.kz* (25-iyun 2012-yil). Qaraldi: 24-noyabr 2021-yil.
3. ↑  „В Алматы открылся памятник Райымбек батыру (фото)". *Информационная система ПАРАГРАФ*. Qaraldi: 24-noyabr 2021-yil.

Havolalar
---------

* 
* 
* Wayback Machine saytida arxivlandi (24-iyul 2019-yil).
"QUDRATLI TOʻDA", "Yangi rus musiqa maktabi" — 1850—70 yillarda M.Balakirev, A.Borodin, S.Kyun, M.Musorgskiy, N.Rimskiy-Korsakov va boshqalarning hamkorligi natijasida yuzaga kelgan ijodiy yoʻnalish, kompozitorlar uyushmasi. "Qudratli toʻda" aʼzolari musiqada xalqchillik, milliy uslub, gʻoyaviylik uchun kurashgan, M.Glinka va A.Dargomijskiy anʼanalari hamda Gʻarbiy Yevropa sanʼati yutuqlarini rivojlantirib opera, simfonik musiqa, qoʻshiq va romans, kamer musiqa sohalarida samarali ijod qilishgan. Ular rus va boshqa xalq musiqa ijodi namunalaridan keng foydalanib, ularni qayta ishlagan, asarlariga kiritgan. Sharq mavzulariga murojaat qilib, musiqiy oriyentalizm sohasida ham jahonshumul asarlar yaratishgan (Borodinning "Knyaz Igor" operasi, "Oʻrta Osiyo" simfonik manzarasi, Rimskiykorsakovning "Shahrizoda" syuitasi va boshqalar). "Qudratli toʻda" vakillari ijodi, ayniqsa, xalq kuylarini qayta ishlash sohasidagi yutuqlari rus va jahon musiqa sanʼati (jumladan, Oʻzbekiston kompozitorlik maktabi shakllanishi)ga katta taʼsir koʻrsatdi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mary Evelyn Parker** (1920-yil 28-noyabr — 2015-yil 17-yanvar) amerikalik siyosatchi, taʼlim va gazeta muharriri boʻlib, 1968—1987-yillarda Luiziana shtati gʻaznachisi boʻlib ishlagan. U bu lavozimda xizmat qilgan birinchi ayol edi.

Erta hayot va taʼlimi
---------------------

Mary Evelyn Dickerson Luiziana shtatining Fullerton shahrida tugʻilgan. Uning otasi Racia Dickersonning kasbi tegirmonchi, onasi Addie nee Graham Dickerson uy bekasi edi. U Shimoliy-gʻarbiy Davlat Universitetida oʻqigan va u yerda bahslar jamoasida qatnashgan.

Faoliyati
---------

U ingliz tilidan talabalarga dars bergan, shuningdek, *Oakdale Journal nomli jurnalini* davlat lavozimidagi faoliyatidan oldin tahrir qilgan. U koʻchmas mulk agenti boʻlib ham ishlagan.

Boshqaruvchilikka nomzod Erl Long 1948-yilgi saylovoldi harakatlari uchun radioga bergan intervyudagi nutqlarini soʻzlab berdi.

U 1968-yilda AP Tugwelldan keyin Luiziana shtati gʻaznachisi lavozimini egalladii, lekin 1987-yilda davlat gʻaznachisi lavozimidan isteʼfoga chiqdi, uning oʻrniga Mary Landrieu tayinlandi.

Oʻlimi
------

U 94 yoshida Baton-rujdagi uyida olamdan oʻtdi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Mary Evelyn Parker, longtime Louisiana treasurer, dies at age 94 | News | theadvocate.com". *www.theadvocate.com*.
2. 1 2  „First woman elected as Louisiana treasurer dies at 94". *WAFB*.
3. ↑  *Mark Ballard.* „Political Horizons: Souped-up treasurer post is up for grabs". *NOLA.com*.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Qubba (maʼnolari).

**Qubba** — yarim shar shaklidagi ichi boʻsh qism: 1) meʼmorlikda tom turi (yana qarang Gumbaz); gumbaz ustiga ishlangan gʻoʻlasimon bezak ham Q. deb ataladi; 2) amaliy sanʼatda naqsh boʻlagi, bezak. Gilamchilik, kashtachilik, kandakorlik, zargarlik, zardoʻzlik va boshqalarda keng tarqalgan. Mas, qumgʻon, oftoba kabi idishlarning qopqogʻi ichi boʻsh qilib qavartirib Q. hosil qilib yasaladi; shuningdek, idishlar qorniga Q. yopishtirib jo-zibador bezatiladi va h.k.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abubakr Fozilbon Buxoriy** — buxorolik alloma va muhaddis.
Abu Bakr Folizbon Buxoriyning darajalari buyuk bo‘lib, o‘sha davrning eng yirik valiysi, allomasi Junayd Bag‘dodiy bilan hamsuhbat bo‘lgan. Atoliqli adib Sadrididn Salim Buxoriy u kishi toʻgʻrisida koʻplab maʼlumotlar yozgan. Shayx Abu Buxoroga kelganida Folizbonga mehmon bo‘lipti. Hazratning kulbalarida bir eshikdan boshqa narsa bo‘lmagan. U mehmon yoniga dasturxon yozadi. Dasturxonda non, yongoq va tuz bo‘lgan. Mehmon ishtaha bilan yeya boshlaydi va beixtiyor ko‘zi Folizbonga tushadi. U tinmay yig‘lardi. Mehmon taom yemoqdan qo‘lini tortadi. Fozilbon shunday degan ekan: *"Siz bemalol tanovul qiling, men quvonganimdan yig‘layapman. Junayd Bag‘dodiy menga degan edilarki dunyoda ikki hujra bo‘ladi, birida bu so‘zlardan (yaʼni: ilohiy so‘zlardan) aytilur, boshqasida aytilmas. Ul hujradan bul hujraga (yaʼni ilohiy so‘z aytiladigan hujraga) kelishni kishilar or bilmas Holo Hirotdan bu so‘zlarni eshiturga Buxoro (yaʼni bizning hujraga) kishi kelgani yaxshidur"*.
Alisher Navoiy „Nasoim ul-muhabbat" asarida Hazrat Folizbon Buxoriy haqida shunday maʼlumot yozgan : „Buxorolig‘dur. Buzurg ermish (yaʼni buyuk edilar). Junayd (vaf. 910) ko‘ribdur (yaʼni Junayd Bag‘dodiy bilan uchrashib, hamsuhbat bo‘lgan). Shayxul islom (Abdulloh Ansoriy) debtularki, Shayx Abu Buxoroga bordi, ani ko‘rgali. Debdurki, ani bir uyda toptimki, bir eshigi bor erdi. Kirdim va salom qildim. Meni o‘lturtti va sufra kelturdi. Sufrada non erdi va yong‘oq va tuz. Men och erdim, yemakka mashg‘ul bo‘ldim. Anga boqdim, ul yig‘laydur erdi. Ilik taomdin tortdim. Manga dedikim sen nima yegilki, men shodlig‘din yig‘laydurmenki, Abulqosim Junayd manga deb erdikim, bot bo‘lg‘ayki, bu so‘zlar andog‘ bo‘lg‘ayki, bir ko‘yda ikki hujra bo‘lsaki, birida bu so‘zlardin bo‘lsa va yana birida bo‘lmasa, bo‘lmag‘on hujradin kelib, bo‘lg‘on xujradag‘idin bu so‘zni eshiturg‘a kariy qilmag‘ay, holokim, hanuz Hirotdin Buxorog‘a bu so‘zlarni eshiturg‘a kishi kelur, xo‘bdur".

Manbalar
--------

1. ↑  Sadriddin Salim Buxoriy*. Buxoroning tabarruk ziyoratgohlari*. Buxoro: Durdona nashriyoti, 2012 — 291 bet.
2. ↑  Alisher Navoiy*. Mukammal asarlar toʻplami 17-tom*. Toshkent: Fan, 2001 — 163 bet.
**Rais** (arab. — rahbar, sardor) — 1) Oʻrta Osiyo xonliklarida shariat qonunqoidalari, diniy marosimlar, urfodatlar, roʻza tutish, namoz oʻqish, xayru ehson ishlarining oʻz vaqgida aniq bajarilishini nazorat qiluvchi, otaonalarning bolalarini maktabga yuborishlarini, savdo axlining haridorlar haqiga xiyonat qilmasligi uchun tarozi va toshlarning toʻgʻri boʻlishini tekshirib turuvchi mansabdor. R. shuningdek, shahar orastaligi va xavfsizligi uchun ham masʼul hisoblangan. Har bir yirik qishloq va shaharning oʻz R.i boʻlib, qozikalon tavsiyasiga binoan xukmdor tomonidan tayinlangan. Xorazmshoxlar saltanatida boshqa oʻrta asr sulolalaridan farqli oʻlaroq butun mamlakat R.i lavozimi mavjud boʻlgan; 2) muayyan saylov organlari va tashkilotlar rahbari (Mas, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlis raisi, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi raisi va h.k.); 3) anjuman, majlis yoki yigʻinga rahbarlik qiluvchi shaxs.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Raim Tyncherov** (qrim tatarcha: ; 1908-yil, Tavrida gubernatorligi — 1973-yil, Toshkent) — sovet qrim-tatar shoiri, nosir, folklorshunos va tarjimon.

Biografiyasi
------------

1908-yilda Tavrid gubernatorligining Atirxon qishlogʻida tugʻilgan.

Erta otasiz qolib, onasiga oilasini boqishda yordam berishga majbur boʻlgan va oʻzi oʻqish bilan shugʻullangan.

1926-yilda „Yosh quvvat" gazetasida Maksim Gorkiy va V.Mayakovskiyga taqlid janrida yozilgan „Muxalifetkyarlarga" („Merosxoʻrlarga") birinchi sheʼrini chop etgan.

Koʻp oʻtmay birinchi „Yosh ezgiler" (Yosh taronalar) toʻplami, 1930-yilda esa „Yuksalish" toʻplami nashr etilgan.

1930-yildan boshlab respublika davriy nashrlarida ishladi, xususan, tarjimon va adabiy muharrir lavozimlarida ishlagan. Gorkiy, Saltikov-Shedrin, Ostrovskiy asarlarini qrim-tatar tiliga tarjima qilgan. Kollektivlashtirish davrida u XX-asrning birinchi choragidagi sovet xalqining qarashlari va kayfiyatini aks ettiruvchi bir qator hikoya va romanlarni yaratgan: „Temirjon kart" („Temir yurakli chol", 1931-yil), „Shevketovlar" („Shavkatovlar", 1932-yil), „Eki dava" („Ikki janjal", 1934-yil). 1939-yildan — Qrim Sovet Yozuvchilar uyushmasi boshqaruvi aʼzosi hisoblanadi.

Keyinchalik, deportatsiya davrida u urush yillarida sodir boʻlgan voqealarni va Qrim-tatar xalqining deportatsiyasini batafsil tasvirlab bergan insholar yozgan.

1957-yilda u urushdan keyingi davrdagi birinchi qrim-tatar gazetasi „Lenin bayrogʻi"da ish boshladi, u yerda umrining soʻnggi kunlarigacha ishladi.

1959-yilda R.Tyncherov K.Jamanoqli va Y.Bolat bilan birgalikda qrim-tatar xalq ertaklari kitobini tuzib, Toshkentda nashr ettirdi, bu kitob urushdan keyingi davrda birinchi boʻlib, Rossiyaning eng nufuzli Qrim-tatar folklor nashrlaridan biri boʻlib qolmoqda.

Raim Tyncherov ogʻir kasallikdan keyin 1973-yilda Toshkentda vafot etgan.

Bibliografiya
-------------

* Tyncherov R. Bolat Y. „Edebiyat dersligi: Orta mektepninʼ 8-dji ve 9-dji sinflari uchun" (Adabiyot darsligi: Oʻrta maktabning 8- va 9-sinflari uchun). — Simferopol: Krymdevnashr, 1940-yil. — 209 bet.
* „Baar tanʼinda: povest ve ikyaeler" (Hammasi: hikoya va juftliklar) — Toshkent: Adabiyot nashriyoti, 1964-yil. — 154 bet.
* „Cherik asir sonʼ: ikyaeler" (Chorak asr oxirida: juftliklar) — Toshkent: Adabiyot va sanʼat nashriyoti, 1970-yil. — 192 bet.

Manbalar
--------

Adabiyot
--------

* Raim TINCHEROV (1908-1973) tavalludiga 105 yil, yozuvchi // inf. 09.05.2016 yil uchun Ismoil Gasprinskiy nomidagi Qrim-tatar kutubxonasi veb-saytida
* „Panova Zenure Seiranovna" Raim Tyncherov — yozuvchi va psixolog pdf -fayl // QRIM ILMIY AXBOROTASI, № 1 (24) 2020 yil (kr. tat. )
* Abduramon Y. Ajdji derslernin tatli meyvalari // Yangy dunya. — 1999 yil — yanvar. 23. (kr. tat. )
* Murod R. Dogma istidat saibi // Qrim. — 1998. — avgust. 29. (kr. tat. )
* Nagaev S. Teach the son of bitirdi, ammallyk yapty … Sonra ise kenish bilgili ve yuksek medenietli yazydzhi oldy : [Kyrymtatar yazidzhi G. Tyncherovnyn ijadi akkunda] // Kyrym. — 2007. — avgust. 1. — B. 7. : fotosurat. (cr. tat. )
**Qudachilik** — yigit va qizni unashtirish marosimidan keyin har ikkala oila aʼzolarining qarindoshlik jihati. Qarindoshlik aloqalari nikoh toʻyidan keyin yanada mustahkamlanadi. qudalar bir-birlari bilan yaqindan tanishish uchun navbatma-navbat "quda chaqiriq" marosimini oʻtkazadilar. Bunday oʻzaro muloqotlar 2 oilani, ularning farzandlari tufayli yuzaga kelgan qarindoshchilikni mustahkamlashga xizmat qiladi. Bir-birlarini yanada chuqudroq oʻrganishlariga yordam beradi.

Oʻzbek xalqida "qudachilik ming yilchilik" degan maqol bor. Qudalar oʻzaro munosabatlariga oʻta ehtiyotkorlik bilan yondoshadilar. Har 2 oila aʼzolari doimo bir-birlarining holidan xabar olib turishi, quda taraf toʻy-maʼra-kalarida faol ishtirok etishi zarur. q. munosabatlarining kelajakda qanday tus olishi kelin-kuyovning tarbiyasi, odob-axloqi va maʼnaviyatiga ham bogʻliq.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**„Ali bahodir"** — kurd xalq ertaklarini oʻzida jamlagan toʻplam. Ilk bor 1967-yil „Kurd xalq ertaklari" nomi bilan (ruscha: *Курдские народные сказки*) rus tilida chop etilgan. Toʻplamni Arab Shamilov bolalar uchun moslashtirib tuzgan. Unga kiritilgan ertaklarni kurd tilidan rus tiliga V. Gatsak tarjima qilgan. 

Asarni H. Poʻlatov oʻzbek tiliga tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1971-yil Toshkent shaharida Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan.

Ertaklar
--------

* „Bogʻbon yigit bilan Koʻroʻgʻli"
* „Uch ogʻa-ini kallar"
* „Ali bahodir"
* „Mahmud ovchi"
* „Usmon bahodir va Asad jangchi haqida ertak"
* „Choʻponning oʻninchi oʻgʻli"
* „Arslon"
* „Kimning ishi qiyin"
* „Bir qiroatga oʻttiz qoʻy"
* „Sher bilan sichqon"
* „Ot, xoʻroz, qoʻy, quyon va boʻri"

Ruscha nashr
------------

Toʻplam 1967-yil „Kurd xalq ertaklari" nomi bilan (ruscha: *Курдские народные сказки*) Moskva shahrida „Detskaya literatura" nashriyotida chop etilgan. Toʻplamni Arab Shamilov bolalar uchun moslashtirib tuzgan. Unga kiritilgan ertaklarni kurd tilidan rus tiliga V. Gatsak tarjima qilgan. Asar rasmlarini Nikolay Kochergin chizgan.

Oʻzbekcha tarjima
-----------------

Asarni oʻzbek tiliga H. Poʻlatov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1971-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. Oʻzbek tilidagi nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: N. Sodiqov – muharrir, R. Levitskiy – rassom, A. Li – rasmlar muharriri, V. Borsukova – texnik muharrir, Sh. Zuhriddinov – musahhih. Kitob adadi – 60 000 nusxa.

Manbalar
--------

1. ↑  „Kurd xalq ertaklari" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 17-sentabr 2016-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Forobiy koʻchasi** — Olmazor va Shayxontohur tumanlarini bogʻlovchi qadimiy koʻchalardan biri. Sagʻbon va Katta halqa yoʻli oraligʻida joylashgan. Uzunligi 8 km atrofida.

Tarixi
------

Dastlab Chig'atoy koʻchasi deb nomlangan (Chig'atoy darvozasi nomidan olingan). 1970-yildan qomuschi olim Forobiy nomi bilan atalgan. Toshkentni shahar tashqarisidagi mavzelar bilan bogʻlovchi asosiy yoʻllardan biri sifatida vujudga kelgan. Koʻcha yoʻnalishi boʻlab „Allon", „Mirzo Gʻolib", „Universitet", „Chigʻatoy darvoza", „Chigʻatoy Oqtepa", „Eski shahar", „Boston", „Oʻzbekiston", „Beltepa" mahallalari joylashgan.

Binolar
-------

Bu yoʻnalishda yana „Oʻzstandart" agentligi, Respublika onkologiya markazi, Toshkent tibbiyot akademiyasi, Dermatologiya va venerologiya i.t. instituti, „Huvaydo" mebellar uyi, „Chig'atoy darvoza" bozori, Olmazor tuman „Suvsoz" tresti, „Beruniy" metro bekati, „Karima" va „Valieva" shaxsiy shifoxonalari, Chig'atoy Oqtepasi arxeologik yodgorligi, „Toʻlqin Akrom oʻgʻli]]" va „Toʻxtaxoʻja" jome masjidlari, Chigʻatoy qabristoni, Aviatsiya i.ch. birlashmasi pansionati, Xalq isteʼmol tovarlarining koʻrgazma-yarmarka savdosi resp. markazi, „Forobiy", „Farovon" toʻyxonalari, mahalla guzarlari va idoralari, dorixonalar, savdo va umumiy ovqatlanish shaxobchalari, maʼmuriy, shaxsiy va koʻp qavatli turar joy binolari, servis xizmat koʻrsatish maskanlari va boshqalar joylashgan.

Mustaqillik yillarida koʻcha yoʻnalishi boʻlab rekonstruktsiya va obodonlashtirish ishlari olib borilgan. Eni 2 baravar kengaytirilgan. Bu yoʻnalish Kichik halqa yoʻli bilan kesishadi, Beruniy, Mirzo G'olib, Beltepa va boshqa koʻchalar bilan tutashgan.

Yana qarang
-----------

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  *Toshkent. Ensiklopediya*, 2009-yil.