recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Mashhur turk taomlari-** Turkiyada sevilib istemoq qilinadigan taomlar roʻyhati.
Turk oshxonasi asrlar mobaynida Yaqin Sharq, Kichik va O‘rta Osiyo madaniyatlari taʼsirida shakllangan. Shuning uchun bo‘lsa kerak, u o‘zida turli xalqlarning, turli mintaqalarning anʼanalarini aks ettiradi.
Turk oshxonasi go‘shtli ovqatlarga boy, ular ichida eng mashhuri, albatta, kabobdir. Turkiyaning turli viloyatlarida kabobning o‘ndan ortiq turlari tayyorlanadi. Ammo turk oshxonasi shirinlik ishqibozlarini ham eʼtiborsiz qoldirmaydi — ular lokum, holva, pahlavadan baxramand bo‘lishlari mumkin. Bulardan tashqari, turk qahvasi va choyi, „simit" teshik kulchalari va mahalliy pitssa — lahmajun o‘z shinavandalariga ega bo‘lib ulgurgan.

Turk oshxonasining mashhur taomlari
-----------------------------------

1. **Kunjut sepilgan teshik kulcha** odatda nonushta dasturxoniga tortiladi. Simit bilan birga murabbo yoki pishloq tanovul qilishadi. Simitning hajmi, o‘lchovi va taʼmi har bir viloyatda turlichadir. Izmir shahrida uni gevrek deb atashadi.
Shuningdek, simit ko‘chalarda sotiladi. Sotuvchilar uni maxsus aravachada yoki boshlarida olib yurishadi.

2. **Gyozleme** — qiymali non shaklidagi anʼanaviy turk taomlaridan biri. Gyozleme saj deb ataladigan maxsus tovada pishiriladi. Qiyma ismaloq, pishloq, dengiz mahsulotlari, tuxum, qiyma go‘sht va boshqa narsalardan qilinishi mumkin.

3. **Lahmajun** navbatdagi mashhur sharqona taomdir. Uni arman, turk yoki arab pitssasi deb ham atashadi. Taomni tayyorlash uchun maxsus yupqa non ustiga qiyma go‘sht, pomidor yoki tomat sousi, bulg‘or qalampiri, piyoz, sarimsoq, ko‘katlar, oregano qo‘yiladi. Lahmajun odatda 150-170 gramm og‘irlikka ega bo‘ladi.

4. **Mutanjana** — quritilgan mevalar va qo‘y go‘shtidan tayyorlanadigan ovqat.

5. Ko‘zachada pishiriladigan krevetkalar.

6. **Iskandar kabob** — qo‘zi go‘shti, mayda to‘g‘ralgan non bo‘laklari, eritilgan yog‘ va qatiq tomat sousida tayyorlanadi.

7. **Adana kabob** — qiyma go‘shtdan sixda tayyorlanadi, ustidan o‘tkir qalampir yoki murch sepiladi.

8. **Kyofte** — turk kotletlari. Turkiyaning har bir viloyatida o‘ziga xos retsept bo‘yicha tayyorlanadi.

9. Ichiga qiyma solingan midiya.

10. Ziravorlar sepilgan kichik kotletlar.

11. **Tantuni** — go‘sht va pomidordan tayyorlanadigan taom. Tantuni lavashga o‘ralgan holda yoki oddiy non ichida, shuningdek, nonsiz ham isteʼmol qilinishi mumkin. Tabga ko‘ra ko‘katlar va piyoz qo‘shiladi.

12. **Menemen** — tuxumga pomidor, piyoz, qalampir aralashtirib pishiriladigan nonushta taomi.

13. **Burekas** — nafaqat Turkiyada, balki boshqa qo‘shni mamlakatlarda ham mashhur pishiriq. Qatlama hamirdan tayyorlanadi.

Havolalar
---------

* (Turk oshxonasining mashhur taomlari Xabardor.uz)
* (Turk oshxonasi Zira.uz)
* (Turk oshxonasi)
**Gruziya tasviriy san'at muzeyi** ( gruzincha: *ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი*Tbilisidagi Rustaviya ( Gruziya ) Rustaviya Gruziya)  ) rustaviya prospekti (Gruziya) da joylashgan xususiy san'at muzeyi. Muzeyda Jorj (Gia) Joxtaberidze va Manana Shevardadze oilasining shaxsiy san'at kolleksiyasiGruziyadagi eng yirik telekommunikatsiya kompaniyasi Magticom asoschilari joylashgan.

Tarix
-----

 Rustaveli prospektidagi Gruziya tasviriy san'at muzeyi
Jorj (Gia) Johtaberidze va uning rafiqasi Manana Shevardnadze 1990-yillarda san'at asarlarini yig'ishni boshladilar. Muvaffaqiyatli tadbirkorlik faoliyatidan so'ng Joxtaberidze shaxsiy kolleksiyasi uchun san'at asarlarini sotib olishni boshladi. Ko'p o'tmay, agar uning kollektsiyasi butun dunyo bo'ylab tegishli saqlashsiz, ommaviy ko'rgazmalarsiz tarqalib ketsa, u abadiy yo'qolishini tushundi. Asarlarning aksariyati Sovet Ittifoqi davrida yaratilgan va shuning uchun rasmlar hali dunyoda keng ma'lum emas edi. Shunday qilib, Johtaberidze Gruziya san'atini to'plash, tiklash va saqlash g'oyasini ilgari surdi.

Dastlab yangi muzey binosi qurilishi mo'ljallanmagan, kolleksioner barcha rasmlarni Gruziya davlat muzeylariga bermoqchi edi. Biroq, SSSR parchalanishi va keyingi iqtisodiy va fuqarolik qo'zg'olonlari tufayli davlat muzeylari og'ir ahvolga tushib qoldi va barcha asarlarni qabul qila olmadi.

Gruziyadagi eng yirik telekommunikatsiya kompaniyasini boshqargan Joxtaberidze Gruziya tasviriy san'at muzeyi va San'at uyiga aylanadigan binolar majmuasini qurishga qaror qildi.

Qurilish 2013-yilda boshlangan va Gruziyada badiiy ko'rgazmalar o'tkazish uchun maxsus qurilgan yagona bino hisoblanadi. Muzeyning rasmiy ochilishi 2018-yil 26 sentyabrda bo'lib o'tdi, tashrif buyuruvchilar uchun u 2018-yil 2 oktyabrda ochildi. Muzeyda so'nggi 70 yil ichida 80 dan ortiq rassomlar tomonidan yaratilgan 3500 dan ortiq , shu jumladan Sergey Parajanov mavjud.

Izohlar
-------

1. ↑  „Georgian Fine Arts Museum to Open to Public from October 2". *Georgia Today* (2018-yil 27-sentyabr). 2019-yil 10-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 11-yanvar.
2. ↑  „They just trusted me - George Jokhtaberidze - Nature". *Scribd.com*. 2023-yil 26-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 25-yanvar.
3. ↑  „GMOFA". *Finearts.ge*. 2019-yil 29-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 25-yanvar.
**Yvette M. Jarvis** — asli afro-amerikalik ayol basketbolchi. Yvette Jarvis Gretsiya ayollar basketbol ligasida oʻynagan. U sobiq professional sportchi, siyosatchi, model va aktrisa hamdir.

Hayoti
------

1979-yilda Boston universitetini tamomlagan **Yvette M. Jarvis** 1982-yilda „Panatinaikos" jamoasida oʻynash uchun mohir basketbolchi sifatida Gretsiyaga koʻchib oʻtdi. U Gretsiya ayollar basketbol ligasida oʻynagan birinchi afro-amerikalik, shu bilan birga ligadagi birinchi legionar ayol sportchi boʻldi.

Yvette Jarvis 2002-yil oktyabr oyida Gretsiyada davlat lavozimiga saylangan birinchi afro-amerikalikdir. Afinada saylangan shahar kengashi aʼzosi Jarvis sobiq professional sportchi, model va aktrisadir.

Jarvis inson huquqlari, xususan, Gretsiyadagi ayollar, bolalar, muhojirlar va nogironlar huquqlari boʻyicha amalga oshiriladigan barcha faoliyat turlarida doimiy ishtirok etadi. Jarvisning koʻplab siyosiy yutuqlari orasida 2003-yil aprel oyida oilaviy zoʻravonlik qurbonlari uchun milliy bepul ishonch telefonini tashkil etish va Afina shahrida muhojir onalar uchun yunon til oʻqitish kursi dasturini ishlab chiqish kabilari ahamiyatga molikdir. U 2008 va 2012-yillarda Gretsiyadagi AQSh muhojirlari uchun shakllantirilgan tashkilotining koordinatori boʻlgan. 2010—2013-yillarda Xorijiy Demokratlar raisi va 1992-yildan boshqaruv kengashi aʼzosi lavozimlarida ishlagan.

Yvette Jarvis SouLuv guruhining bosh qoʻshiqchisi va asoschisi hisoblanadi.

Yvette Jarvis Jon Myullerga turmushga chiqqan va ularning Jon Jeykob Myuller ismli oʻgʻli bor.

Yvette va uning oilasi hozirda Kolorado shtatining Centennial shahrida istiqomat qiladi. U hozirda Denver davlat maktablari bilan kengaytirilgan taʼlim dasturining katta direktori lavozimida ishlaydi.

Manbalar
--------

* Karson, Piter. (2004-yil 16-avgust). „Amerikalik Afrodita." 2007-yil 5-iyunida olindi.
* Kerroll, Denolin. (2003-yil mart). „Sen ketaver! Yvette Jarvis — hozir! — Afina amerikalik ayol, Gretsiya shahar kengashiga saylangan — Qisqacha maqola." Mohiyat. 2007-yil 5-iyunida olindi.
* „Yvette Jarvis: Dunyo fuqarosi." (2005-yil dekabr). Boston universiteti bitiruvchilari elektron axborotnomasi. 2007-yil 5-iyunida olindi.
* „Yvette Jarvis Afina munitsipal saylovlarida PASOK chiptasiga qoʻshiladi." (2002-yil 11-may). Afina axborot agentligi. 2007-yil 5-iyunida olindi.
* „Yvette Jarvisning yunon tilidagi veb-sayti." 2007-yil 5-iyunida olindi.
* „Ivette Jarvisning ingliz tilidagi veb-sayti." 2007-yil 5-iyunida olindi.
dhy

Magnit maydoni
Tabiatda shundaу tabiiу mеtall birikmalari mavjudki, ular ba’zi bir jismlarni o‘ziga tоrtish xususiyatiga ega. Jismlarning bunday xossasi ular atrofida maydon mavjudligini bildiradi. Bunday maydonni **magnit maydon** deb atash qabul qilingan. O‘z atrofida magnit maydonni uzоq vaqt уo‘qоtmaуdigan jismlarni **dоimiу magnit** yoki оddiуgina **magnit** dеb ataymiz. To‘g‘ri shakldagi magnitni mayda temir bo‘lakchalariga yaqinlashtiraylik. Bunda temir bo‘lakchalari magnitning faqat ikki uchiga yopishganligiga guvoh bo‘lamiz. Doimiy magnitning magnit ta’siri eng kuchli bo‘lgan joyini **magnit qutbi** deyiladi. Har qandaу magnitda ikkita: **shimоliу (N)** va **janubiу (S)** qutblari mavjud bo‘ladi.

Ikkita magnit strеlkasi bir-biriga yaqinlashtirilsa, ularning ikkalasi ham burilib, qarama-qarshi qutblari bir-biriga ro‘para kеlib to‘xtaуdi. Bu hol magnitlangan jismlar orasida o‘zaro ta’sir kuchlari mavjudligini anglatadi. Ta’sir kuchlari esa, mаydоn kuch chiziqlаri orqali tafsiflanadi.

Mаgnit mаydоn kuch chiziqlаrini to‘g‘ridаn to‘g‘ri ko‘rа оlmаymiz. Ammo, quyidаgi tаjribа yordamida biz mаgnit kuch chiziqlаrining jоylаshuvi (yo‘nаlishi) hаqidа tаsаvvurga ega bo‘la olamiz. Buning uchun karton qоg‘оzgа tеmir kukunlаrini bir tеkis sеpib, uni yassi mаgnit o‘zagining ustigа qo‘yamiz. Qоg‘оz vаrаg‘ini bir-ikki chertib yuborsak, tеmir kukunlаri. Karton ustidаgi tеmir kukunlаri mаgnit uchlariga yaqin jоylаrdа zich, qutblar orasida siyrаkrоq jоylаshganligini ko‘rish mumkin.Tеmir kukunlаrining egallagan o‘rni, magnit qutblarini bir-biriga bog‘lovchi kuch chiziqlarini o‘zida aks ettiradi. Mаgnit mаydоn kuch chiziqlarining yo‘nalishi shartli ravishda magnitning shimoliy qutbidan chiqib, uning janubiy qutbiga kiruvchi yopiq chiziqlardan iborat deb qabul qilingan. Kuch chiziqlаri bеrk (yopiq) bo‘lgаn mаydоnlаr uyurmаviy mаydоnlаr dеyilаdi. Dеmаk, mаgnit mаydоn uyurmаviy mаydоn ekаn. Shu хususiyati bilаn mаgnit mаydоn kuch chiziqlаri elеktr mаydоn kuch chiziqlаridаn fаrq qilаdi. Mаgnit mаydоnning chiziqlari kuch хаrаktеristikasini tafsiflovchi fizik kаttаlik mаgnit mаydоn induksiyasi dеb аtаlаdi. Mаgnit mаydоn induksiyasi vеktоr kаttаlik bo‘lib, u hаrfi bilаn bеlgilаnаdi.

Mаgnit mаydоn induksiyasining birligi qilib ХBSdа Sеrbiya fizigi **Nikоlа Tеslа**ning shаrаfigа Tеslа (T) dеb аtаsh qаbul qilingаn.

Magnit maydon modda emas, balki alohida zarralardan mujassamlangan moddadan tamomila farqli ravishda, materiyaning fazoda uzluksiz mavjud bo'lgan turidir. 

Tokli o'tkazgichlarning magnit maydoni cheksizlikkacha yoyiladi, biroq masofa ortishi bilan magnit kuchlari juda tez zaiflashadi. Shu sababli amalda magnit kuchlarining ta'sirini tokli o'tkazgichga yaqin masafalardagina sezish mumkin.

Tinch turgan elektr zaryadlari atrofidagi fazoda elektr maydon hosil bo'lgani kabi, toklar atrofidagi fazoda tokli o'tkazgichga ta'sir etuvchi, materiyaning maxsus ko'rinishi bo'lgan magnit maydon hosil bo'ladi. Mana shu magnit maydon kuchlarining manbayidir.Tabiiy magnit uzoq vaqt ta'sir ettirilganda magnitlangan po'lat bo'laklari sun'iy magnitlar deyiladi.
**Palmadoshlar**, palmalar emas

```
(Palmae yoki Arecaceae) — bir pallali daraxtsimon oʻsimliklar oilasi. Tropik va qisman subtropiklarda oʻsadigan 240 tacha turkumi, 3400 tacha turi maʼlum. P.ning koʻp turlari Osiyoda (Indoneziya), Afrika va jan. Amerikada, P.ning past boʻyli turi esa Yevropada tarqalgan. Koʻpincha shoxlamay tik oʻsadi. Tanasining boʻyi 60 m cha, diametri 1 m ga yetadi. Baʼzi turlari butasimon, lianasimon (300 m gacha). Barglari patsimon, daraxtsimonlarida tana uchida tuda boʻlib, butasimonlarida esa yer bagirlab osilib yotadi. Barglarining uz. hatto 15 m cha. P. bir va ikki uyli oʻsimlik. Ayrim turlari har yili, baʼzilari faqat bir marta gullab mevalaydi. Toʻpguli yirik, oq, sargʻish yoki koʻkish, ayrim jinsli, baʼzan qoʻsh jinsli mayda gullardan iborat. Mevalari — quruq yoki etli danak: kamroq rezavor-mevasimon, baʼzilari mayda, boshqalari esa kichik xandalakdek keladi. P. 5—12 yoshida gullaydi, 30—50 yil yashaydi.
```

P. 2 oilachaga boʻlinadi. Koʻpgina P.ning mevasi yeyiladi. Xom mevasidan kokos suti olinadi. Pusti archilgan mevalaridan yogʻ va margarin olishda foydalaniladi (moyli palma). Poya tolalaridan juda pishiq arqon, barg tolalaridan savat, shlyapalar toʻqiladi. Poyasining kraxmalli oʻzagidan sago (sago palmasi, mavrikiya palmasi) olinadi. Finikiya palmasippnt mevasi isteʼmol qilinadi.

P. Kavkazning Qora dengiz sohillarida, Gʻarbiy Gruziyada, Qrimning jan. soqillarida, Turkmanistonning gʻarbiy qismida va boshqa yerlarda qadimdan manzarali oʻsimlik sifatida ekiladi. P. urugʻidan, baʼzi turlari parhishlab koʻpaytiriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**John M.** „**Brooms**" **Abramovic Jr.** (1919-yil 9-fevral — 2000-yil 9-iyun) — amerikalik professional basketbolchi. U Amerika Basketbol Assotsiatsiyasida (BAA) Pittsburgh Ironmen, St. Louis Bombers va Baltimor Bullets jamoalarida oʻynagan.

Erta hayot va kollejdagi martaba
--------------------------------

Abramovic Pensilvaniya shtati Etna shahrida oʻsgan va 1937-yilda oʻrta maktabni tamomlagan. U ikki yil davomida oilasining supurgi ishlab chiqaruvchi zavodida ishlagan. Abramovicga oʻrta maktab murabbiyi orqali 1939-yildan 1943-yilgacha oʻynagan Salemdagi Salem kollejida (hozirgi Salem universiteti) oʻqish uchun stipendiya taklif qilindi. Abramovicning 2170 ochkosi uni faoliyatida 2000 balldan koʻproq toʻplagan birinchi kollej basketbolchisiga aylantirdi.

Abramovic Ikkinchi Jahon urushi paytida AQSh dengiz flotida uch yil oʻtkazdi.

Professional martaba
--------------------

Abramovic 1946-yilda Pensilvaniyaga qaytib, yangi tashkil etilgan Amerika Basketbol Assotsiatsiyasining (BAA) Pittsburgh temirchilari jamoasi uchun oʻynadi. Abramovic jamoa bilan oʻtkazgan yagona mavsumida har bir oʻyinda oʻrtacha 11,2 ochko jamgʻardi. U yana bir mavsum professional tarzda oʻynadi va keyin basketbolni tark etib, Etnadagi oilaviy tozalash va tozalash biznesiga qoʻshildi. Abramovic 25 yildan ortiq tayyorgarlik va kollej sportini boshqargan.

John Abramovic kollejdagi faoliyatini Salem xalqaro universitetida o‘tkazgan va ikki yil davomida mamlakatning eng yaxshi savatga toʻp tashlash boʻyicha mashxur bo‘lgan, har o‘yinda 30 ga yaqin ochko to‘plagan.

Ikkinchi Jahon urushi paytida AQSh dengiz flotida uch yil xizmat qilgan. Keyin u Sent-Luis Bombers, Baltimor Bullets va Syracuse Nationals bilan BAA va NBLda oʻynadi.

Meros
-----

Abramovic 1971-yilda Gʻarbiy Virginia sport yozuvchilari shon-shuhrat mukofoti sohiblari qatoriga va 1984-yilda Salem universitetining atletik shon-sharaf mukofoti sohiblari qatoriga kiritildi.

BAA faoliyat statistikasi
-------------------------

| Afsona |
| --- |
|   GP | Oʻynalgan oʻyinlar |  FG%  | Maydon-maqsad foizi |
|  FT%  | Erkin toʻp tashlash foizi |  APG  | Har bir oʻyinda assistentlik |
|  PPG  | Oʻyin uchun ochko |  **Qalin**  | Karyera yuqori |
|

### Muntazam mavsum

| Yil | Jamoa | GP | FG% | FT% | APG | PPG |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1946-47 | Pittsburgh | **47** | **.242** | **.691** | **.7** | **11.2** |
| 1947-48 | Sent-Luis | 4 |. 100 |. 500 |. 3 | 1.0 |
| 1947-48 | Baltimor | 5 |. 000 |. 667 |. 2 |. 4 |
| Karyera | 56 |. 237 |. 686 |. 7 | 9.5 |
|

Manbalar
--------

1. 1 2  „Forwards". *Vintage Basketball Autographs*. 2022-yil 8-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 2-avgust.
2. ↑  „Brooms Abramovic". *Pro Basketball Encyclopedia*. Qaraldi: 2021-yil 2-dekabr.
3. ↑  „John "Brooms" Abramovic". *Salem University Athletics*. Qaraldi: 2021-yil 2-dekabr.
**Karrali yulduzlar** - osmon sferasida bir-biriga nisbatan yaqin joylashgan 3 yoki undan ortiq yulduzlar sistemasi. K. yu. aʼzolari oʻzaro gravitatsion bogʻliq boʻlib, umumiy massa markazi yoki asosiy bosh yulduz atrofida harakatlanadi. Qoʻshaloq yulduzlardan 1/3 aslida K. yu.dan iborat ekanligi maʼlum boʻldi. Aʼzolari soni 6 — 7 ta boʻlgan K. yu. topilgan. K. yu. tarkibiga fizik oʻzgaruvchan va rentgen yulduzlarining kirishi katta amaliy ahamiyatga ega, bu bilan ularning massalarini aniqlashga imkon beradi. K. yu.ni birinchi marta 17-asrda ingliz olimi V. Gershel kashf etgan va 1784-yil 700 K. yu.ni oʻz ichiga olgan jadvalni tuzgan. Bunday yulduzlardan 30000 tasi maʼlum (2002). K. yu.ning hammasini ham teleskoplar yordamida ajratib koʻrib boʻlmaydi. Bunday yulduzlarning baʼzilari ravshanligini oʻzgartirib turadi. Ravshanligining oʻzgarib turishiga yoki spektridagi chiziqlarning davriy siljishlariga (yoʻldosh yulduzning markaziy yulduzni toʻsib oʻtishi sababli) qarab bir-biriga nihoyatda yaqin joylashgan K. yu. aniqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Habibullo Joʻrayev** — (1961, Fargʻona viloyati) adabiyotshunos, Filologiya fanlari nomzodi (1993), doktori (2008). Habibullo Jo’rayev 1961-yil 13-martda Fargʻona viloyatidagi Beshariq tumanida tug’ilgan.

Faoliyati
---------

Fargʻona davlat pedagogika instituti (hozirda Fargʻona davlat universiteti)ning oʻzbek filologiyasi tamomlagan (1984). „Pedagog" (hozirgi „Fargʻona taʼlim xabarlari")gazetasining mas’ul kotibi va muxarriri (1986-1989). Oʻzbek adabiyotshunosligi kafedrasida oʻqituvchi (1989). Fargʻona davlat universiteti Tahririyat va nashriyot markazi boshligʻi (2002-yildan). Bir qator ilmiy monografiya va ilmiy-ommabop risolalar muallifi.

Mukofotlari
-----------

„Eng yaxshi voiz" Respublika koʻrik-tanlovi gʻolibi (2001). Oʻrta asrlar Sharq adabiyoti namoyondalari ilmiy-adabiy merosini oʻrganish va targʻib qilish boʻyicha amalga oshirgan ishlari uchun Xalqaro „Antik dunyo" akademiyasining professori unvoniga sazovor boʻlgan (2008).

Manbalar
--------

1. ↑  *XX asr Oʻzbek mumtoz adabiyotshunosligi*. Toshkent: «Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi» [2016] — 456 bet.
**Alamut** — Qazvin (Eron) sh.ning shimoli-gʻarbida, Elburs togʻidagi qal’a. Ismoiliylar mazhabining maxfiy tariqati boʻlgan hashshoshiylar boshligʻi Hasan Sabboh 1090 yil bosib olgan. Nihoyatda mustahkam deb hisoblangan bu qal’ani tariqatning maxfiyatini saqlash maqsadida oʻziga qarorgoh qilgan. Hasan Sabbohning maxfiy fidoiy aygʻoqchilari shu yerdan topshirik olib, oʻsha vaqtdagi podshoh, xalifa va hokimlarga taxdid solgan. Shu sababli bu qal’a 11-asr oxiri va 12-asr boshlarida qotillar va ur-yiqitchilar markazi degan nom bilan mashhur boʻlgan. A. 1090-1256 yildahash-shoshiylar markazi boʻlib turdi. 1256-yil A. flokuxonning askarlari tomonidan egallanib vayron qilingan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nishopur** — Eronning shim.-sharqiy qismidagi shahar, Xuroson ostonida. Aholisi 160 ming kishi (1998). Transport yoʻllari tuguni. Sugʻorma dehqonchilik qilinadigan rayon (paxta, moyli ekinlar; bogʻlar, tokchilik; chorvachilik) markazi. Oziq-ovqat va koʻn sanoati korxonalari bor. Shahar yaqinidan feruza qazib olinadi. Sha-harga 3-asr oʻrtalarida asos solingan. Shahar nomini sosoniylar shohi Sho-pur 1 (yoki Shopur II) nomi bilan bogʻlaydilar. Shaharni 7-asr oʻrtalarida arablar egallagan. 9-asrda Tohiriylar davlati, 10-asrda Somoniylar davlatiningXuroson noibligi poytaxti. N. 9—12-asrlarda Urta Sharqning muhim iqti-sodiy markazlaridan edi. 1153-yilda oʻgʻuzlar, 1221-yilda moʻgʻullar tomonidan vayron qilingan, aholisi deyarli qirib tashlangan. 14—15-asrlarda shahar qayta tiklandi, biroq iqtisodiy ahamiyati pasayib bordi. 1722-yilda af-gʻonlar tomonidan vayron qilingan. Nishopurda fors shoiri Umar Xayyom va Fa-riduddin Attor yashab, ijod qilgan va oʻsha yerga dafn etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Nuakshotdagi markaziy masjid
**Mavritaniyadagi din** — bu mamlakat xalqlariga xos boʻlgan diniy eʼtiqodlar toʻplami.  Mavritaniya aholisining 99,2% musulmonlar.

Islom
-----

Mavritaniyada islom VIII-asrda tarqala boshlagan.  XI asrga kelib islom Mavritaniyada hukmron dinga aylandi.  Mavritaniyada Islom anʼanaviy Afrika eʼtiqodlarining baʼzi xususiyatlarini oʻzlashtirgan.  Shunday qilib, Mavritaniyadagi musulmonlar koʻplab ruhlar va gʻayritabiiy mavjudotlarni hurmat qilishadi va shu bilan birga Allohni yagona Xudo deb bilishadi.  Bu ruhlar Mavritaniya islomlashganidan keyin jinlarga aylantirildi, ammo ular hali ham Mavritaniya musulmonlarining diniy hayotida muhim oʻrin egallaydi.  Islom diniga 3 million 338 ming mavritaniyalik eʼtiqod qiladi, bu esa ushbu mamlakat aholisining 99,2 foizini tashkil qiladi.  Ularning aksariyati molikiy mazhabidagi sunniylardir.  So‘fiylik tariqatlari vakillari bilan bir qatorda Ahmadiylar. Mamlakatda 8000 ta masjid bor.

Xristianlik
-----------

Birinchi katolik ruhoniylari 1930 yilda Mavritaniyada paydo boʻlgan, ular harbiy ruhoniylar boʻlgan va birinchi missioner faqat 1958 yilda paydo boʻlgan.  1965 yil 18 dekabrda Nuakchott katolik yeparxiyasi tashkil etildi.  Mavritaniyadagi Rim-katolik cherkovi jahon katolik cherkovining bir qismidir.  Mavritaniyada yashovchi katoliklar soni taxminan 4-5 ming kishini tashkil etadi, ularning aksariyati Yevropa va Gʻarbiy Afrikadan kelgan chet elliklardir.  Mavritaniyada bitta katolik yeparxiyasi, 6 ta cherkov mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  „Table: Muslim Population by Country".
2. ↑  „Islam, Youth and Modernity in the Gambia".
3. ↑  „Мечети Мавритании".
4. ↑  „La Mauritanie". 2016-yil 4-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 4-dekabr.
5. ↑  „Nouakchott".
**Nodirshoh maqbarasi** — Hooshang Seyhou tomonidan insho etilgan bino. Ushbu maqbara 1963-yil Eronning Mashhad shahrida qurib bitkazilgan.

Tarixi
------

Nodirshoh Boburiylar Hindistoniga qarshi olib borgan muvafaqqiyatli yurishidan soʻng, vataniga katta boylik va oʻlja bilan qaytadi. Ushbu oʻljalar ichida tovus taxti, Koʻhinur olmosi, 700 ta fil, 4,000 ta tuya, oltin, kumush, qimmatbaho toshlar ortilgan 10,000 ta ot bor edi. Keltirilgan ushbu ulkan oʻljalarni Kalat shahriga yashirgan Nodirshoh, boburiylar uslubida — „Kakh-e-Khorshid" yoki „Quyosh saroyi" maqbarasini qurishni buyuradi.

Nodirshoh oʻldirilganidan soʻng maqbara qurilishi hech qachon tomomlanmagan. „Kakh-e-Khorshid" turli qabilalar boshliqlarining qarorgohiga aylangan. Nodirshohning jasadi 1960-yillarda Mashhadning ifloslangan chorraxasida betondan maqbara qurilmaguniga qadar esga olinmagan.

Maqbaraning ichki koʻrinishi
----------------------------

Tashqi koʻrinishi toʻliq bitirilmaganiga qaramay, Maqbaraning ichki qismi toʻliq bezatilgan: har bir eshik miniatyura rasmlari va Boburiylar davri freskalari bilan bezatilgan.

Galereya
--------

* 1970-yillarda Mashhadda joylashgan Nodirshoh va Firdavsiy qabri1970-yillarda Mashhadda joylashgan Nodirshoh va Firdavsiy qabri
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Manbalar
--------

1. ↑  „Tomb of Nader Shah". *Visit Nader Shah’s mausoleum in Mashhad*. Qaraldi: 7-iyul 2019-yil.
2. ↑  „Tomb of Nader Shah". *www.itto.org*. Qaraldi: 31-iyul 2019-yil.
3. ↑  „Tomb of Nader Shah in Mashhad". *www.alaedin.travel/en*. Qaraldi: 31-iyul 2019-yil.
4. ↑  „Encyclopaedia of the Iranian Architectural History".  Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization of Iran (19-may 2011-yil). 2015-yil 6-aprelda asl nusxadan arxivlangan.
5. ↑  *Dalrymple, Sam* „Here lay Nader Shah". *Conde Nast Traveller*.
6. ↑  *Dalrymple, Sam* „Here lay Nader Shah". *Conde Nast Traveller*.
**HADD** ("to‘xtatish", "chora ko‘rish") - Qur’on va sunnatga ko‘ra, odob-axloq va jamoat tartibiga doir jinoyatlari uchun beriladigan jazolar: kufr, buzuqilik, soxta guvoxlik, tuhmat qilish, ichkilikbozlik, ichirib mast qildirish, qimorbozlik, savdo qoidalarini buzish, qalloblik va b. **H**. ayrim shaxsga nisbatan emas, balki qonunga qarshi sodir etilgan jinoyatga nisbatan qo‘llanilgani uchun tomonlarning kelishuvi va avf etish mumkin emas va albatta **H**. ijro etilmoga shart. **H**. faqat sudning xukmi bilan beriladi va 40 dan 100 tagacha qamchi yoki kaltaklash bilan amalga oshiriladi, undan tashqari ibratli jazo turi (ta’zir) ham qo‘llanilishi mumkin. Jazo o‘tab bo‘lingach, albatta tavba va kafforat to‘lanadi. Qadimda Usmoniylar davridagi Turkiyada **H**. yirik pul jarimasi to‘lash bilan almashtirilishi mumkin bo‘lgan. Mana shu tartib ko‘pgina islom davlatlari qonunchiligi tomonidan qabul qilingan.


1. ↑  Zuhriddin Husniddinov tahriri ostida*. ISLOM ENSIKLOPEDIYASI/«O’zbekiston milliy entsiklopediyasi»
Davlat ilmiy nashriyoti, 2004/Zuhriddin Husniddinov tahriri ostida* (Ensiklopediya) (O'zbek tili), 2004 — 357 bet.
Sirdaryo arxitektura  va  qurilish texnikumi 1978-yilda  qurilgan bo‘lib umumiy maydoni 2,67 ga, 3 qavatli 300 o‘rinli o‘quv binosi, 3 qavatli 300 o‘rinli yotoqxona, o‘quv ustaxonasi, 150 o‘rinli o‘quvchilar oshxonasi, 12×24 o‘lchamli sport zali mavjud. Sirdaryo arxitektura  va  qurilish texnikumi 1978-yilda "Turg'un Axmedov nomidagi qurilish texnikumi" sifatida o`z faoliyatini boshlagan. 1998-yilda "Guliston qurilish kasb-xunar kolleji" sifatida faoliyatini davom ettirgan. 2021-yil 31-avgustda "Sirdaryo arxitektura va qurilish texnikumi" bo'lib, yangi imkoniyatlar bilan hozirda o'z faoliyatini olib bormoqda. Amaldagi texnikum direktori Baydavlatov Islombek Faxriddinovich. Texnikum o`quv yili 2 yilni tashkil etib, ta'lim shaklining 3 turi ya'ni kunduzgi, sirtqi hamda dual shakli bo`yicha kasb va mutaxassislikka o'rgatadi. Bular:

-Arxitektura;

-Geodeziya va kortografiya;

-Kadastr;

-Buxgalteriya hisobi va audit;

-Yengil sanoat buyumlari va konstruksiyalari;

-Mehmonxona xo'jaligini tashkil qilish va boshqarish;

-Elektron tijorat;

-Avtomobil transportiga texnik xizmat ko'rsatish va ta'mirlash;

-Yer kadastri va yerdan foydalanish;
'***Kusum Kang'*** ( **Kusum Kangguru**, '***Kusum Xangru'***, Kusum kangru, Kusam Khangru, **Kusumkhang Karda** yoki **Kanguru tog'**) - Nepal Himalaya tog'larining Khumbu mintaqasidagi tog' hisoblanadi. **Kusum Kanguru** "qor oq" degan ma'noni anglatadi.

Kusum Kanguruning asosiy qismi shimoliy-g'arbda Dudh Xosi va sharqda Hinku vodiysi o'rtasidagi chegaralarni tashkil etadi. Tog' Kusum Xola (yoki Tado Koshi Khola) ning asosiy manbai hisoblanadi u g'arbga oqib, Thado Kosxi qishlog'ida Dudh Xosi bilan birlashishini taminlaydi. Kusum Kanguru-bu Joridan Everest togʻi'ining baza lagerini bosib o'tish paytida ko'rinadigan birinchi yuqori qorli tog'lardan biri hisoblanadi.

Tovush tarixi
-------------

6.367 metr balandlikda (boshqa xarita manbalariga ko'ra 6.369 metr yoki 6.370 metr), tog' tepaligi sifatida tasniflanadi, ammo u ko'tarilishning eng havfli qismi hisoblanadi. 1978-yil hamda 1998-yillar o'rtasidagi yigirma ikki urinishlardan to'qqiztasi muvaffaqiyatli ekspeditsiya haqida bajarilgan.

Britaniya, Yaponiya va ikkita yangi Zelandiya ekspeditsiyasining to'rttasi muvaffaqiyatsiz o'tgandan so'ng, Ken Kanazawa boshchiligidagi Yaponiya ekspeditsiyasi 1979-yil 9-oktyabr kuni sherigining shimoli-sharqiy qismini qo'lga kiritdi.

Bosh sammitning birinchi muvaffaqiyatli ko'tarilishi 7-oktyabr 1981-yilda Yangi Zelandiyaning Bill Denzi tomonidan, janubi-g'arbiy podshohga (g'arbiy tomoni) chiqib, shimoliy-g'arb tomoniga tushdi. Dents nafaqat birinchi ko'tarishni, balki birinchi yakka o'zi ko'tarilishini va Kusum Kanguru yo'nalishidagi birinchi yo'lni ham amalga oshirdi. Besh kundan keyin, 12-oktabr 1981-yilda Yaponiya jamoasi janubi-sharqiy yuzi tomoni orqali ikkinchi ko'tarishni amalga oshirdi.

Keyingi yillarda yangi yo'nalishlar ochildi lekin ularning hammasi texnik jihatdan juda qiyin edi.

1988-yilda Nick Mason, Jon Diplock va Julian Holmes boshchiligidagi Britaniya ekspeditsiyasi ilgari ko'tarilmagan Sharqiy qismi oldindan g'alaba qozondi. Ekspeditsiyaga Rob Xawart boshchilik qilgan edi, u keyinchalik Everest tog' marafonlarini qo'llab-quvvatlashda yetakchilik qilgan. Ekspeditsiyani sobiq ITV & Channel 4 televideniye direktori Warvik Partington suratga olgan.

Kusum Kanguru SE yuz

Shuningdek qarang
-----------------

* Nepallik trekking tepaliklari
* Himalaya tog'larining geologiyasi

Manbalar
--------

1. ↑  "NMA Peaks". Nepal Mountaineering Association. Archived from the original on 2010-03-29. Retrieved 2010-03-23.
2. ↑  "Kusum Kanguru, Nepal".
3. 1 2 3 4 5  Himalayan Database
**Halikko** ( fincha talaffuzi:  [ˈhɑlikːo] ) — Finlandiyaning sobiq munitsipalitetlaridan biri boʻlib, 2008-yil 31-dekabrgacha shu nom bilan atalgan. 2009-yil 1 - yanvarda munitsipalitet **Salo** bilan birlashtirildi. Birlashishdan oldin Xalikko tez urbanizatsiyalashgan hududga aylandi.

Tarix
-----

Halikkodagi hududlar tosh asrida o'rnashganligi haqida dalillar mavjud. Tarixdan oldingi qishloqlardan biri Rikala temir davrida Finlandiya sohilidagi muhim savdo va uchrashuv joyiga aylandi. Vikinglar finlar bilan savdo qilish uchun Rikalaga suzib ketishdi. Xalikkoda bir qancha temir davri xazinalari topilgan, masalan, Xalikko xazinasi .

Finlandiyada Shvetsiya hukmronligining birinchi asrlarida yer hukmron tabaqaga berilgan.  va Wiurila manorlari tashkil etilgan va ular Halikkoda kuchli egalariga aylanishgan. Xalikkoning eng qadimgi hujjatlashtirilgan yozuvi 1313 yilga tegishli. Xalikkoning tosh cherkovi 1440 yilda qurilgan.

Xalikko mutsipaliteti 1865 yilda munitsipal islohot tufayli tuzilgan. Wiurila grafi birinchi munitsipal boshqaruvchi bo'ldi. 1932 yilda Xalikko o'sib borayotgan qo'shnisi Saloga er berishga majbur bo'ldi. 1967 yilda Angelniemi munitsipaliteti Xalikko bilan birlashtirildi.

2009 yil 1 yanvarda Xalikko o'z faoliyatini to'xtatdi, chunki u Salo shahriga biriktirilgan. Shunday qilib, sobiq Xalikko hududi qishloqdan shaharga aylandi.

| Xalikko |
| --- |
| Sobiq munitsipalitet |
| Mamlakat | Finlandiya |
| Viloyat | G'arbiy Finlandiya |
| Mintaqa | Janubi-g'arbiy Finlandiya |
| Submintaqa | Salo |
| Salo bilan birlashtirildi | 2009 yil 1 yanvar |
| Hukumat |
| •  Shahar boshqaruvchisi | Simo Paassilta |
| Hudud |
| • Jami | 357,31 km 2 (137,96 sq mi) |
| • Yer | 356,79 km 2 (137,76 kv mi) |
| • Suv | 0,52 km 2 (0,20 kv mil) |
| • Daraja | 260 |
| Aholi
(2003) |
| • Jami | 9374 |
| • Daraja | 112 |
| • Zichlik | 26/km 2 (68/kv mil) |
|  | +1,4% o'zgarish |
| Vaqt zonasi | UTC+2 ( EET ) |
| • Yoz ( DST ) | UTC+3 ( EEST ) |
| Rasmiy tillar | fin |
| Urbanizatsiya | 68,4% |
| Ishsizlik darajasi | 8,7% |
| Iqlim | Dfb |
| Veb-sayt | http://www.halikko.fi/ |

**Manbalar**
------------

1. ↑  „https://en.wikipedia.org/wiki/Robert\_Nisbet\_Bain".
2. ↑  „https://web.archive.org/web/20120227035109/http://www.ymparisto.fi/download.asp?contentid=57338&lan=FI". 2012-yil 27-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 15-aprel.
Geografik joylashuvi
--------------------

Mayskiy Pavlodardan 202 km janubi-sharqda,Koʻktoʻbedan 88 km janubi-sharqda Irtishning chap qirgʻogʻida joylashgan.Qishloq hududidan Pavlodar - Chagan - Semipalatinsk avtomobil yo'li o'tadi.

Aholisi
-------

1999-yilda qishloq aholisi 934 kishi(466 erkak va 468 ayol) edi.2009-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra,qishloqda 743 kishi(364 erkak va 379 ayol)yashagan.

Tarixi
------

1925-yilda geolog N. N. Gornostaev o'tga chidamli gillarning Moyskoy konini ochdi.1930-yildan buyon bu kon Kuznetsk temir-poʻlat zavodi tomonidan oʻzlashtirildi.Moyskiy konining o'tga chidamli loylaridan shamot g'ishtlari va po'lat quyish uchun qoliplar yasalgan.

Qishloqda:1942-yilda qaroqchilar qo'lida halok bo'lgan viloyat IIB boshlig'i Oqtay Bekishev qabri ustidagi yodgorlik;Ulug' 'Vatan urushi yillarida jang maydonlarida halok bo'lgan askarlarga obelisk".

1. 1 2  „Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года".  Агентство Республики Казахстан по статистике. 2013-yil 13-mayda asl nusxadan arxivlangan.
**Harbiy hisob ixtisosligi (HHI)** — bu harbiy xizmatchi yoki chaqiriluvchining tegishli mutaxassislikka biriktirish uchun foydalanaliladigan maxsus raqamlardir. Har bir muddatli harbiy xizmatchilar, zaxiradagilar, shartnoma boʻyicha askarlar, turli qoʻshinlar, maxsus kuchlar va turli xil tuzilmalar xodimlarida HHI bor.
HHIni armiyada xizmat qilayotganda yoki harbiy kafedraga ega boʻlgan universitet yoki institut diplomi bilan birga olish mumkin. Shuningdek, HHI toʻgʻridan-toʻgʻri chaqiruv punktida tayinlanishi mumkin — masalan, haydovchilik guvohnomasiga ega boʻlgan chaqiriluvchi harbiy qismga haydovchi sifatida yuborilishi mumkin.
Hujjatlarda HHI odatda olti xonali raqamli kod sifatida koʻrsatiladi, baʼzida raqamlar soʻngida harf ham ishlatilishi mumkin (masalan, 999000A). Koddagi birinchi raqamlar harbiy kasbni bildiradi. HHI kodi harbiylarni tezda kerakli boʻlinmaga tayinlash imkonini beradi va safarbarlik holatida kodlar qurolli kuchlarga har bir boʻlimdan qancha mutaxassis borligini va ularni chaqirish mumkinligini tezda aniqlash imkonini beradi.

Yana qarang
-----------

Harbiy unvonlar

Manbalar
--------

1. ↑  „O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI FUQAROLARINING HARBIY XIZMATNI O‘TASH TARTIBI TO‘G‘RISIDAGI NIZOMNI TASDIQLASH HAQIDA".
2. ↑  „Полный список ВУС (военно-учётных специальностей)".
3. ↑  „Военно учетная специальность: какие бывают ВУС и что они значат".
**Konstruktivizm** (lot. constructs — qurish, yasash) — XX asrning 20-yillari sanʼat va adabiyotida vujudga kelgan oqim. Dastlab meʼmorlikda qurilish texnikasi va texnologiyasi yutuqlari taʼsirida yuzaga keldi va rivojlandi. Konstruktivizm badiiy loyihalash (dizayn)ni shakllanishiga har taraflama imkon yaratdi. Konstruktivizm tarafdorlari atrof muhitni «qurish» vazifasini ilgari surdilar. Qurilgan bino va yaratilgan buyumlarni sodda va ixcham, qulay va maqsadga muvofiq boʻlishini eʼtirof etdilar. Meʼmor va rassomlar hamkorlikda odamlar yashaydigan muhitni yaratib, ularning kayfiyati, mehnat faoliyatiga taʼsir etish mumkin deb bildilar. 

Konstruktivizm uslubidagi bino. Sank-Peterburg

Tarixi
------

**Konstruktivizm** — 1920-yilda hozirgi Rossiya hududida paydo boʻlgan arxitektura usuli hisoblanadi. Ushbu atama Sovet rassomlari va meʼmorlari tomonidan 1920-yilda ishlatilgan, ammo birinchi marta rasmiy ravishda 1922-yilda Aleksey Ganning „*Konstruktivizm"* deb nomlangan kitobida belgilandi. Uslubning kelib chiqishiga asosiy sabab 1914—1918-yillarda boʻlib oʻtgan 1-jahon urushidan keyingi talafot va moliyaviy krizis hisoblanadi. Bu davrda aholini tezroq turar-joy bilan taʼminlash asosiy maqsad qilinib olingan. Shu bois, inshootlar tez, arzon va chidamli boʻlgan shartlar asosida qurilgan.

Asosiy gʻoyasi
--------------

Konstruktivizim  - arxitekturada *inson atrofidagi moddiy muhitni qurish* vazifasini ilgari surgan yoʻnalishdir. Birinchi marta konstruktivizim gʻoyalari Vladimir Tatlin tomonidan oʻzining mashhur „Xalqaro yodgorlik III" minorasida mujassamlashgan. Ushbu meʼmoriy yoʻnalishdagi birinchi binolar sanoat edi. Petrogradda yodgorlik minorasini qurish rejalashtirilgan edi. Bino jahon ishchilar va dehqonlar hokimiyatining yuqori organlari uchun edi.

 **Vladimir Tatlin**

Meʼmorlari
----------

Rus meʼmorligida konstruktivizimning asoschilari Aleksandr Viktor va Leonid Vesinlar, Muso Ginsburg va Ivan Leonidovlar. G’arbiy Yevropa funktsionalizmining yetakchisi Le Korbusier Aleksandr Vesinni „Konstruktivizmning asoschisi", Ivan Leonidovni „Shoir va rus konstruktivizmining umidi" deb atagan.

Xususiyatlari
-------------

* Fazoviy dizaynning yangi usullarini oʻzlashtirish
* Shisha va betondan yasalgan chiziq va geometrik tekisliklarning ustunligini tasdiqlash
* Aniq hisoblash, qurilish va bilimlarni sintez qilish, shakllarning soddaligi, ixchamligi va maqsadga muvofiqligi
* Qatʼiylik, shakllarning geometriyasi, lakonizm, tashqi koʻrinishning monolitligi
* Burchakli oynalar, vertikal aksentli zinapoyalar, silindrsimon shakllar ham uslubning aniq belgilaridir

Manbalar
--------

1. „https://qomus.info/oz/encyclopedia/k/konstruktivizm/".

[*sayt ishlamaydi*][*sayt ishlamaydi*]

1. „https://gtmarket.ru/concepts/7047".



1. „https://www.culture.ru/s/slovo-dnya/konstruktivizm/".

Havolalar
---------

* „Rossiya arxitekturasi haqida".
**Oʻrxun-Enasoy obidalari** V-VII asrlarda qadimgi turk tilidagi va yozuvidagi tarixiy yodgorlik sifatida qadrli. Moʻgʻulistondagi Oʻrxun va Janubiy Sibirdagi Enasoy daryolari sohillarida topilgani uchun ham shunday nomlangan. Moʻgʻulistondan Shimoliy dengizlargacha, Uraldan Saxalinga qadar davom etgan hududda shu yozuvdagi yodnomalar uchraydi. Shimoliy Kavkazda XV asrda ham Oʻrxun yozuvidan foydalanilgan. Oʻzbekiston hududida (Fargʻona, Surxondaryo v.b. joylar) dan 20 dan ortiq turkiy-run yozuvi yodgorliklari topilgan.

Yirik Oʻrxun bitiklari Kultigin, Bilga xoqon, Toʻnyuquq va boshqa bu yozuvdagi yodnomalar (mas. Irq bitigi) adabiy manba sifatida qahramonlik qissa va dostonlariga mazmunan yaqin keladi. Kultigin bitiktoshi 732 yil Turk xoqonligi (551—745)ning lashkarboshisi sharafiga oʻrnatilgan. 

Bitiktosh ikki qismdan: Kichik va Ulugʻ bitikdan iborat. Vatan manfaati yoʻlida xizmat qilish, mamlakatning mustahkam, osoyishta boʻlishi uchun kurash bitikoshlarda bosh maqsad ekani aytiladi. Asarda Tabgʻach, Tibet, Sugʻd, Turgash, Qirgʻiz kabi joy nomlari tilga olingan. Enasoy bitiklari marsiya va madhiya janrlarining qadimgi turk adabiyotidagi ildizlari haqida tasavvur beradi.

Bitiktoshlar XIX asr oxirlarida topilib, U.Tomsen tomonidan oʻqilgan va ilmiy muomalaga kiritilgan. Baʼzi yodgorliklar deshifrovka qilingan emas. AQSh, Polsha, Vengriya, Finlandiya va Turkiyada ham oʻrganilgan. Rossiyada V.Radlov, S.Malov, I.Stebleva ishlari maʼlum. Oʻzbekistonda Fitrat, A.Qayumov, N.Rahmonov v.b. asardan namunalar va tadqiqot ishlarini chop qildirgan.

Nashr qilingan manbalar:
------------------------

Eng eski turk adabiyoti namunalari (Tuzuvchi prof.Fitrat). — T.: 1927;  
Yeniseyskaya pismennost tyurkov. -M,L.: 1952;  
Qadimgi hikmatlar. — T.: 1987.

Ilmiy adabiyot:
---------------

Malov S.E. Pamyatniki drevnetyurkskoy pismennosti. -M.: 1951;  
I.V.Stebleva. Poeziya tyurkov U1-U111 vv. —M.:1964;  
I.V.Stebleva. Poetika drevnetyurkskoy literaturi i ee transformatsiya v ranneklassicheskiy period. — M.: 1976;  
A. Qayumov. Qadimiyat obidalari. — T.: 1971.  
N.Rahmonov. Inson ruhining sadosi. — T.: 1986;  
N.Rahmonov. Koʻhna bitigtoshlar. — T.: 1990:  
N.Rahmonov. Turk xoqonligi. — T.: 1993.  

### Havolalar

Oʻrxun-Enasoy Bengütaşları (Wayback Machine saytida 2012-12-21 sanasida arxivlangan)
Niko Pirosmanining rasmi, gruzin tost ustasi tasvirlangan
**Ziyofatboshi** (gruzincha: *თამადა*) - ziyofat, ommaviy tadbir boshqaruvchisi, tor manʼoda - to'y marosimining rahbari.

Ziyofatboshi, qoida tariqasida, tadbir tashkilotchilari yoki ishtirokchilari tomonidan saylanadi. Ziyofatboshchini vazifalariga tostlar, tartibini orʼnatish, sanʼatkorlarning chiqishlarini tashkil etish va nazorat qilish kiradi. Ziyofatboshi ozʼi spirtli ichimliklarni ichmaydi, yoki mehmonlarga qaraganda ancha kam miqdorda ichadi. Koʼpgina mamlakatlarda bunday an'analar mavjud edi.

Postsovet vaqtida, tost ustalarining anaʼnalari Sovet Ittifoqining barcha respublikalarida tarqaldi.

 Ziyofatboshi haykali
Gruzin tilida "Ziyofatboshi" soʼzi (gruzincha: *თამადა*). Ehtimol forscha: dāmād «kuyov». Boshqa maʼnoga koʼra - адыг. tiyamat - "rahbar, xojʼayin".

Tbilisida, Shardeni ko'chasidan Sioni ko'chasiga chiqish joyida tost ustasining bronza haykalchasi - miloddan avvalgi VII asrda qilingan, kattalashtirilgan nusxas. G'arbiy Jorjiyadagi qazishmalar paytida arxeologlar tomonidan topilgan.

Mambalar
--------

1. ↑  „Улица Шардени в Тбилиси". 2018-yil 26-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 25-may.
2. ↑  „Памятник Тамаде". 2018-yil 25-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 25-may.

Shuningdek qarang
-----------------

* Marosimlar ustasi
* To'y qilish
**Mafkura** (arab. — fikrlar majmui) — muayyan ijtimoiy guruh, qatlam, millat, jamiyat, davlatning manfaatlari, orzulari, maqsadlari ifodalangan qarashlar va ularni amalga oshirish tizimi. Unda manfaatlari ifodalanayotgan guruh va qatlamlarning oʻtmishi, bugungi kuni va istiqboli oʻz ifodasini topadi. M. har qanday jamiyat hayotida zarur. Insoniyat tarixida turli-tuman Mafkuralar boʻlgan. Turli xalqlar va ijtimoiy kuchlarning gʻoyaviy rahnamolari, mutafakkir va arboblari oʻzlarining manfaat va maqsadlaridan kelib chiqib mafkuraviy taʼlimot va dasturlar ishlab chiqqanlar. Har qanday Mafkuraviy jamiyatda yangi paydo boʻlgan ijtimoiysiyosiy kuchlarning talab-ehtiyojlari, maqsadlarini ifoda etuvchi yangi gʻoyaviy tizim si-fatida vujudga keladi va, asosan, qu-yidagi vazifalarni oʻz oldiga qoʻyadi: muayyan gʻoyani odamlarning ongiga va ruhiyatiga singdirish; aholining turli guruhlarini birlashtirish; koʻzlangan maqsad va niyatlarga erishish uchun odamlarni safarbar etish; ularni maʼnaviyruhiy ragʻbatlantirish; aholini, ayniqsa, yosh avlodni gʻoyaviy tarbiyalash va mafkuraviy immunitetni shakllantirish; boshqa mafkuraviy va gʻoyaviy taʼsirlardan himoya qilish va shahrik. Masalan; muayyan falsafiy, diniy taʼlimotlar asosida yaratiladi, maʼlum ilmiy qarashlar, axloqiy tamoyillarga tayanadi. M. oʻz mohiyati va taʼsir kuchiga koʻra, jamiyatni birlashtirishi yoki uni bir-biriga qarama-qarshi taraflarga boʻlib yuborishi, davlatning jahondagi obroʻ va mavqeini oshirishi yoki tushirishi, xalqlarni yuksaklikka koʻtarishi yoki tanazzulga du-chor etishi mumkin. Yuksak maqsadlar, 
bunyodkor gʻoyalarga asoslangan M. ijtimoiyiqtisodiy taraqqiyotga turtki boʻladi, maʼnaviyatni yuksaltiradi, insonlarni ulugʻvor ishlarga safarbar etadi. Ozodlik, erkinlik, mustaqillik, tinchlik, hamkorlik gʻoyalari asosida shakllangan, ezgu maqsadlarga xizmat qiladigan M. bunyodkorlik xususi-yatiga ega boʻladi. Hukmronlik, mustabidlik, tajovuzkor, bosqinchilik, ekstremistik, aqidaparastlik gʻoyalari asosida shakllangan, millat va xa-lkdarni asoratga soladigan M. vayronkorlik xususiyatiga egadir.

M.ning diniy, dunyoviy, milliy, siyosiy va boshqa koʻrinishlari bor. Aksari-yat rivojlangan mamlakatlar xalqdari erkinlik, adolat, qonun, inson huquqlari, millatlararo hamjihatlik, diniy bagʻrikenglik kabi gʻoyalarga asoslangan M.ga tayanmoqda. Yana q. Milliy mafkura.

Adabiyot
--------

* Karimov I.A. Oʻzbekiston: milliy istiklol, iqtisod, siyosat, mafkura, 1-j. T. 1996;
* Barkamol avlod orzusi, T. 1999.

Hiyom Nazarov.

Manbalar
--------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.
**Mehmandoost minorasi** (Masumzoda minorasi) Saljuqiylar davriga tegishli minoralardan biri boʻlib, Damgʻon shahridagi Mehmandust qishlogʻining janubida va Imomobodning gʻarbida joylashgan. Bu minoraning janubiy qismida qadimiy Mehmandust tepaligida joylashgan. Mehmandoost minorasi Rey shahridagi Toghrel minorasiga o'xshaydi, binosining bir qismi qisman vayron bo'lgan, ammo qolgan qismiga qarab uning yoshi aniqlanadi.

arxitektura
-----------

Uning tashqi tomondan aylanasi 34 tirsak, ichkaridan diametri 7,20 metr. Bu minora o‘n ikkita kamarli bo‘lib, ulardan biri kirish joyi bo‘lib, har bir arkning kengligi 1,23 metr bo‘lib, o‘n yarim tirsakdan keyin g‘ishtdan juda yaxshi holatda qurilgan bo‘lib, undan keyin 3 yozuvi bor. Qufiy yozuvida va uning tepasida Bani yozuvida yana bir yozuv bor.Ammo, gumbaz vayron boʻlib, qolgan qismi 14 tirsak balandlikda.

Rivoyat qilishlaricha bu minora Muso ibn Ja’far avlodidan bo‘lgan *Imomzoda Qosim* qabridir , lekin tuzulish jihatidan qabrga o'xshash emas.

Fon
---

Bu minora **Masumozadeh minorasi** sifatida ham tanilgan. Uning asosiy gumbazi yiqilib, kufiy yozuvidagi tosh bitiklarga asoslanib, bu minoraning qurilgan sanasi milodiy 490-yil.

bog'liq so'rovlar
-----------------

* Toghrel minorasi
* qo'ng'iroq gumbazi
* Bastam Kashana minorasi
* Aladdin qabri minorasi

Manbalar
--------

1. «دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایران‌شهر». وزارت راه و شهرسازی. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۶ اکتبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۰
2. اکتبر ۲۰۱۹. مشکوتی، نصرت‌الله (۱۳۴۹). فهرست بناهای تاریخی و اماکن باستانی ایران. سازمان ملی حفاظت آثار باستانی ایران. از پارامتر ناشناخته |صفحهٔ= صرف‌نظر شد (کمک)
Favvoraning umumiy koʻrinishi
**Havis Amanda** — Esplanade Park yaqinidagi Xelsinki bozor maydonidagi favvora. 1908-yilda oʻrnatilgan. Fin haykaltaroshi Ville Vahlgrenning eng mashhur asarlaridan biri. Favvora markazida yalangʻoch dengiz qizining haykali oʻrnatilgan.

Haykal rassom tomonidan 1906-yilda Parijda yasalgan. Uning balandligi 194 sm boʻlib, bronzadan quyilgan. Favvoraning oʻzi granitdan yasalgan, haykal poydevorga oʻrnatilgan, yodgorlikning umumiy balandligi 5 m. Ayol suvdan koʻtarilgan dengiz qizi sifatida namoyon boʻladi. Uning oyoqlarida 4 ta baliq bor, tarkibi dengiz sherlari bilan oʻralgan. Ville Vahlgren tomonidan oʻylab topilganidek, favvora Xelsinkining qayta tugʻilishining ramzi boʻlishi kerak. Haykaltaroshning xotiralariga koʻra, 19 yoshli parijlik Marsel Delchini haykalning namunasi boʻlgan.

2014-yilda yapon rassomi Татцу Ниси[en] haykal atrofida vaqtinchalik mehmonxona yaratdi. Hotel Manta of Helsinki mehmonxonasi tunda mehmonxona xonasi, kunduzi esa koʻrgazma maydoni sifatida xizmat qildi. Tanqidlarga qaramay, oʻrnatishga 23 000 dan ortiq tashrif buyuruvchilar tashrif buyurishdi.

Anʼanalar
---------

Finlandiyaning har yilgi 1-may kuni — Vappu bayrami 30-aprelda boshlanadi. Kechqurun soat oltida talabalar haykalga oq qalpoq — bitiruvchilarning bosh kiyimini kiydirishadi. Ayni paytda barcha yigʻilganlar qalpoqlarini kiyib, shampan vinosini ochishadi. 1920-yillarda boshlangan va 1951-yilda yillik tadbir sifatida ildiz otgan marosim 20-30 ming ishtirokchini jalb qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Havis Amanda".  Helsinki City Art Museum. 2016-yil 29-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 28-dekabr 2016-yil.

Havolalar
---------
Koordinatalari: 36°47′56″N 10°10′12″E﻿ / ﻿36.798817°N 10.170094°E﻿ / 36.798817; 10.170094GO

Al-Unqiya madrasasining kirish eshigi
**Al-Unqiya madrasasi** (arabcha: ) Tunis madinasidagi madrasalardan biri.

Joylashuvi
----------

Tunisning Madina shahridagi Onk al-Jamol koʻchasida joylashgan.

Tarixi
------

Al-Unqiya madrasasi 1333-yilda Hafsid sultoni Abu Yahyo Abu Bakr al-Mutavakkilning singlisi buyrugʻi bilan qurilgan. Ibn Xaldunning ustozi Muhammad Ibn Abdul-Salom al-Havoriy 1341-yilda ushbu madrasaning birinchi mudiri boʻlgan. XVI asrda va Usmonlilar davrida Ahmad Xoʻja Dey madrasani tiklab, unda hanafiylik taʼlimotini oʻrgatishni buyurgan. 1992-yil 19-oktyabrda u tarixiy yodgorliklar qatoriga qoʻshilgan.

Holati
------

Madrasa eshigi
Hozirgi kunda madrasa faoliyat yuritmaydi va bino holati yomon ahvolda.

Arxitekturasi
-------------

U 14-asrning hafsid uslubiga va madrasaga xos meʼmorchilikka ega. Jumladan, toʻrt zal va 14 xona bilan oʻralgan markaziy zaldan iborat. Unda bir vaqtning oʻzida taʼlimot va namozxona sifatida ishlatilgan notiqlik xonalari bor. Madrasaning fasadi oddiy bezaklangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Khalifa Chater, La Tunisie à travers l’histoire, t. II, Tunis, Centre d'études et de recherches économiques et sociales, 2007, 311 p. (ISBN 978-9973-964-03-8), p. 127
2. ↑  Abdelaziz Daoulatli, Tunis sous les Hafsides, Tunis, Institut national d’art et d’archéologie, 1976, p. 165