recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tamara Golovey** (belaruscha: *Тамара Галавей*; ruscha: *Тамара Ошеровна Головей*; 1943-yil, 19-sentyabr, Uchqoʻrgʻon tumani, Namangan viloyati, OʻzSSR, SSSR) — shaxmat ustasi, xalqaro shaxmat hakami va Belarus Respublikasida xizmat koʻrsstgan murabbiy. Uning AQSH shaxmat federatsiyasi reytingidagi ochkosi 2322.

Hayoti
------

Tamara 1943-yilning 19-sentyabrida Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi tarkibidagi Uchqoʻrgʻon tumanida tugʻilgan. U 12 yoshidan Minsk shahrida A.Shagalovich qoʻl ostida shaxmat bilan shugʻullanishni boshlagan. 1965-yilda Belarus politexnika institutini bitirganiga qaramasdan shaxmat faoliyati uchun muxandislikdan voz kechgan. 1970-yildan Minskdagi 11-sonli olimpiya zaxiralari bolalar sport maktabining shaxmat boʻyicha bosh murabbiyi.
U uch marta (1965, 1969 va 1976) Belarus ayollar chempionatida gʻolib chiqdi va shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi SSSR chempionatining koʻp karra finalchisi boʻldi. 1989-yildan boshlab u xalqaro hakam sifatida oʻz faoliyatini boshladi.
Tamara Golovey koʻplab shaxmat musobaqalarida hakamlik qilgan.
1999-yildan beri Tamara AQShda yashaydi. U Albert Chow (FIDE ustasi, USCF 2294) bilan birga 2000-yil Illinoys ochiq chempionati — Illinois Openda uchinchi oʻrinni va 2001 yilda erkaklar oʻrtasida Illinoys Openda toʻrtinchi oʻrinni egalladi. U Chikagoda bolalarni musobaqalar uchun muvaffaqiyatli tayyorlamoqda.

Murabbiylik faoliyati
---------------------

Tamara Golovey sobiq Ittifoqning bosh murabbiyi sifatida Grossmeyster, ikki karra olimpiya chempioni, 1991-yilda dunyo boʻyicha reytingda uchinchi oʻrinni egalllagan  Boris Gelfand va 2008-yilgi AQSH chempioni, xalqaro grossmeyster Yury Shulman kabi kuchli shaxmatchilarga ustozlik qilgan.

B.Gelfand birinchi gʻalabani qoʻlga kiritgan paytda [Shaxmat boʻyicha jahon chempionati-2012 (2012 yil may)
Shuningdek:

* Xalqaro shaxmat ustasi, 1992-yilgi AQSh Olimpiya jamoasi aʼzosi — Yuliya Levitan;
* Xalqaro usta, 1994-yilgi olimpiadaning bronza medali egasi -Valeri Atlas;
* Grossmeyster Eric Rosen ham Tamara Goloveyning shogirdlari qatoriga kiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  „FIDE Arbiters / Trainers List - World Chess Federation".  Ratings.fide.com. Qaraldi: 12-may 2013-yil.
2. ↑  „Chess helps kids make right moves". *Chicago Tribune*.
3. ↑  „Cheers in Chicago for Gelfand". *The United States Chess Federation*. Qaraldi: 18-aprel 2013-yil.
4. ↑  *Malench, Karyn* „Niles North's Rosen Wins National Chess Championship — Skokie news, photos and events —".  Triblocal.com (5-may 2011-yil). 8-oktabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-may 2022-yil.
**Yonish kamerasi** - gazsimon, suyuq yoki qattiq yoqilgʻilarni yoqish uchun moʻljallangan boʻshliq. Davriy ishlaydigan (porshenli ichki yonuv dvigateli) va uzluksiz ishlaydigan (gaz turbinali dvigatel, turboreaktiv dvigatel) suyuklikli raketa dvigatellari va b. xillarga boʻlinadi. Porshenli ichki yonuv dvigatel i da silindr qopqogʻi bilan yuqori (eng chekka) holatdagi porshen asosi oraligʻi Yo. k. hisoblanadi. Yo. k.ning bir necha turi bor. Gaz turbinali dvigatellarda (qarang Gaz turbinasi) Yo. k. kompressor bilan turbina orasidagi gazhavo yoʻlida joylashgan. Bunda Yo. k.ga kiradigan havo ikki qismga boʻlinadi: birinchisi Yo. k.ning old tomoniga yoʻnalib, asosiy yonilgʻi massasining yonishini; ikkinchi qismi aralashish zonasida yonish mahsulotlariga qoʻshilib, boshlangʻich zonada yonmay qolgan yonilgʻining yonishini taʼminlaydi. Dvigatelning quvvati, tejamliligi Yo. k.ning shakliga, hajmiga va unda joylashgan sham (svecha)lar (karbyuratorli dvigatelda) yoki forsunkalar (dizel dvigatelida) soni va vaziyatiga bogʻliq.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Yonuvchi slanetsiar** - qagtiq kaustobiolitlar guruhiga mansub foydali qazilma. Tarkibi organik (massasining 10—30 dan 50—70% gachasi sapropel yoki gumussapropel) va mineral (gilli, kremniyli va b.) qismlardan iborat. Quruq haydalganda koʻp miqdorda kimyo mahsulotlari manbai hisoblangan slanets moyi, yonuvchi gazlar va smola suvi olinadi. Yo. s, asosan, kalsit, dolomit, gidroslyudalar, montmorillonit, kaolinit hamda 10—30% organik birikmalardan tuzilgan. Suv koʻkatlari va gumuslarning miqdoriga qarab sapropelitli hamda gumitsapropelitlilarga boʻlinadi. Sapropelitli Yo. s. gumitsapropelitlilardan tarkibida vodorodning koʻpligi (8—10%) va gumin kislotalarning kamligi (0,5%) bilan farq qiladi. Smola 30% gacha boʻladi va issiklik berish quvvati 3500—4000 kkal/kg gacha. Yo. s hosil boʻlishiga koʻra dengiz, laguna va koʻl sapropelitlariga boʻlinadi, tarkibiga qarab esa gil, karbonat, kremniyli boʻlishi mumkin. Yo. s. paleozoy, mezozoy va kaynozoyning hamma geologik sistemalari yotqiziklarida mavjud. Tektonik jihatdan qaraganda Yo. s. asosan platformalarda, kamroq geosinklinal oblastlarda tarqalgan. Yer sharida Yo. s.ning umumiy potensial resurslari 450 trln. t deb baholanadi, shundan 431 trln. t. A K Shlya. Oʻzbekistonda Yo. s. Boysun va Yakkabogʻda topilgan. Eng yirik konlari Estoniya, Belarus, Rossiya (shimgʻarbi), Ukraina (Boltish), Qozogʻiston, AQSH (Kolorado, Yuta, Vayoming), Kanada, Xitoy, Braziliya, Angliya va b. davlatlarda bor. Yo. sdan sanoatda moy va gaz olishda qamda qattiq yoqilgʻi sifatida, slanetsli smolalardan kimyoviy xom ashyo (fenol, plastifikator, ixtiol va b. olinadi), chiqindisi (kuli)dan qurilish materiali (sement va b.) sifatida foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Poliklet** (Polykleitos) (miloddan avvalgi 5-asr 2yarmi) — yunon haykaltaroshi va sanʼat nazariyotchisi, yuksak klassikaning yetakchi namoyandalaridan. P.ning bronzadan yasalgan "Dorifor", "Yarador Amazonka", "Diadumen" va boshqa haykallari nusxalaridan va qad. mualliflarning yozmalaridan maʼlum. P.ning "Risola"sidan ayrim parchalargina saqlangan. Inson tanasi goʻzalligi va ideal mutanosibligi hamda uygʻunligini raqamli qonunda ifodalab bergan. Koʻplab shogirdlar tayyorlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qozogʻiston past togʻlari**, Sariorqa, Markaziy Qozogʻiston past togʻlari — Qozogʻistonning markaziy va sharqiy qismlarida joylashgan hamda past togʻlar va tizmalari boʻlgan tekislik-qirli hudud. Shimolida Gʻarbiy Sibir, shim,-sharqda Oltoy togʻlari, Zaysan botigʻi. sharqda Tarbagʻatoy, janubiy va janubi-gʻarbda Turon tekisligi, Balxash-Olakoʻl botigʻi, Betpakdala choʻli, gʻarbda Toʻrgʻay platosi bilan oʻralgan. Ushbu hudud ilmiy adabiyotlarda "Markaziy Qozogʻiston", "Qozogʻiston bur-mali oʻlkasi", "Sharqiy Qozogʻiston penepleni", "Sariorqa" nomlari bilan maʼlum. Gʻarbdan sharqqa 1500 km ga choʻzilgan. Eni gʻarbida 950 km, sharqiy qismida 350–400 km. Yer yuzasi tekis, faqat 2 togʻ: gʻarbida Ulugʻtov (113 m) va shimolida Koʻkchatov qirlari (Sinyuxa togʻi, 947 m) bor. Sharqiy qismi balandroq (oʻrtacha 500–1000 m) va relyefi oʻr-qirli. Qozogʻiston past togʻlarit.ning eng baland joyi — markaziy qismidagi Qar-qarali toglari (1565 m). Sharqida Chingiztov tizmasi (1077 m) joylashgan. Past togʻlar (mutlaq balandligi 500–600 m) Qozogʻiston past togʻlarip.ni oʻrab olgan. Qozogʻiston past togʻlarit. paleozoy davrining metamorfik slanets, kvarsit, qumtosh va ohaktoshlaridan tuzilgan. Iqlimi keskin kontinental, yogʻin kam, quruq. Qishi sovuq, qor qoplami qalin emas. Yozi issiq, bulut kam. Havo temperaturasi amplitudasi katta, yanvar

ning oʻrtacha temperaturasi —14°, —18°, iyulniki 20—24°. Yillik yogʻin 200–300 mm. Eng yirik daryolari: Ishim (Irtish havzasi), Nura, Sarisuv. Daryolari qishda muzlaydi. Koʻl koʻp. Qozogʻiston past togʻlarit.ning shimoliy qismi dasht zonasida boʻlib, har xil oʻt, betaga-chalov, markazi quruq dasht zonasida, toʻq kashtan va kashtan tuproklarda betaga-chalov oʻsimliklari, janubiy va sharqiy qismi chala choʻl zonasida boʻlib, och kashtan tuproqlarda dasht va choʻl oʻsimliklari oʻsadi. Muhim tabiiy qazilma boyliklari koʻmir, temir, marganets, mis, rux, nikel rudalari, boksit, qoʻrgʻoshin, fosforit, kaliy va osh tuzi konlaridir. Qurgʻalji qoʻrikxonasi va Barnaul milliy bogʻi tashkil etilgan.

Adabiyot
--------

* Djanaliyeva K. M. Budnikova T. K. i dr. Fizicheskaya geografiya Kazaxstana i Sredney Azii, L. 1965; Baratov P. Mamatqulov M. Rafiqov A.. Oʻrta Osiyo tabiiy geografiyasi, T. 2002.

Murod Mamatqulov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Hamal Betasi (Sheratan, Beta Arietis),** (β Ari / β Arietis) ― Hamal yulduz turkumidagi ikkinchi eng yorqin yulduzdir, „Hamal"ning ikkinchi (shimoliy) shoxi hisoblanadi.

Bundan tashqari, Sheratan anʼanaviy nomiga (*Sharatan*, *Sheratan*, *Sheratim*, *Al Sharatim*) va Flamsteed tizimiga koʻra — **6 Hamal** belgisiga ega. Hamal Betasi qoʻshaloq yulduzdir.

*Al Sharatan* „ikki belgi" degan maʼnoni anglatadi, bu yulduz bir necha ming yil oldin qoʻshaloq sherigi Hamal Gammasi bilan birga bahorgi tengkunlikni belgilaganiga ishora qiladi.

Koʻrinib turgan yulduz kattaligi: +2,66. Uning spektral turi A5V (oq asosiy ketma-ketlik yulduzi). U Yerdan 59,6 yorugʻlik yili uzoqlikda joylashgan.

Bu yulduz spektroskopik qoʻshaloq yulduzdir. Uning hamrohi 0,88 gʻayrioddiy katta orbital ekssentriklik bilan 107 kunlik davr bilan aylanadi. Ommaviy hisob-kitoblarga asoslanib, hamrohini, ehtimol, G sinfi spektral yulduzi deb taxmin qilish mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑   Mitton J. Spectroscopic observations and curve of growth analyses of the four A stars omicron Peg, beta Ari kappa Ari and 32 Vir — 1977. — Т. 27. — С. 35–46.

Havolalar
---------

* Beta Arietis by Professor Jim Kaler(ingl.)
* ARICNS entry(ingl.)
* The Constellations and Named Stars(ingl.)
* Image Beta Arietis(ingl.)
* Pan, X. P.; Shao, M.; Colavita, M. M.; Mozurkewich, D.; Simon, R. S.; Johnston, K. J. (1990) (en). *Apparent orbit of the spectroscopic binary Beta ARIETIS with the time Mark III Stellar Interferometer*. **356** (The Astrophysical Journal nashri). IOP Publishing. pp. 641—645. .
**Ümit Xaluk Bayülken** (1921 - 26-aprel 2007), turk diplomati va siyosatchisi.

Hayotiy
-------

Istanbuldagi Haydarpasha litseyini, keyin esa Anqara universiteti siyosiy fanlar fakultetini tamomlagan. Keyin u Tashqi ishlar vazirligiga kirdi. 1944-yilda 2. Departament Bosh boshqarmasida mutaxassis nomzodi, III. U kotib boʻlib xizmat qilgan va 1945—1947-yillarda harbiy xizmatni oʻtagan. 1947-yilda Gamburg konsulligiga tayinlangan. Bu yerda u qochqin turklarni qutqardi. (U oʻz vakolati davomida Xalqaro Qochqinlar Tashkiloti (XQT) Germaniyadagi lagerlarda yashovchi turk millatiga mansub qochqinlarni aniqlashini taʼminladi va keyinchalik ushbu tashkilot bilan hamkorlikda ulardan 20.000 nafarini Turkiyaga oʻtkazdi), Afgʻoniston va Eron boʻlimi Yaqin Sharq departamenti qoʻmondonligi ostidagi markaz direksiyani tashkil qildi. 1964-yilda tashqi ishlar bosh kotibi (hozirda Tashqi ishlar vazirligi maslahatchisi), 1966-yilda London elchixonasi, 1969-yilda Turkiyaning Birlashgan Millatlar Tashkilotidagi delegatsiyasi rahbari etib tayinlangan. Nihat Erim, Ferit Melen va Naim Talu hukumatlarida tashqi ishlar vaziri boʻlib ishlagan. U 1974—1977-yillarda CENTO bosh kotibi, 1977-yildan keyin esa Prezidentlik Bosh kotibi lavozimlarida ishlagan. 1980-yil 12-iyulda Prezident oʻrinbosari Ihsan Sabri Chagʻlayangil tomonidan Respublika Senati aʼzosi etib tayinlangan. U bu lavozimda 1980-yil 12-sentabrgacha ishlagan.

1980-yil 12-sentabrdan keyin tuzilgan Bulend Ulusu hukumatida Milliy Mudofaa vaziri lavozimida ishlagan. 1983-yilgi saylovlarda Millatchi Demokratiya partiyasi roʻyxatidan mustaqil XVII. muddatga Antaliya deputati etib saylandi. Ushbu partiyaning oʻzi tarqatib yuborilganidan keyin u parlamentda mustaqil boʻlib qoldi. Siyosiy hayoti tugagach, ODTU va baʼzi huquq fakultetlarida maʼruzalar oʻqidi.

  

1984-yildan buyon Turkiya Atlantika Kengashining prezidenti. U bu lavozimni 2007-yil aprel oyida vafotigacha egallab kelgan. Prezidentligi davrida har yili o’tkaziladigan va vafotidan keyin o’tkazilishi davom etgan Antaliya xalqaro hamkorlik va xavfsizlik konferensiyasini Turkiyaga olib keldi. Bayülkendan keyin Turk Atlantika Kengashi raisligini elchi Oʻmer Akbel amalga oshirdi.

uning kitoblari
---------------

Cyprus Question and UN -Kipr masalasi va BMT (*inglizcha*), 1975-yil fevral, Anqara, Milliy mudofaa vaziri

Manbalar
--------

1. ↑  „Sayın Ü. Haluk Bayülken'in; Özgeçmişi". *özgeçmiş*.  TC Dışişleri bakanlığı. 21 mayıs 2015da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3 ekim 2015.
**(Abu Isʼhoq) Ibrohim ibn Muhammad al-Xolidaboziy al-Marvaziy** (hijriy 340-yil (milodiy 952-yil)da Misrda vafot etgan) — o‘z davrining dunyodagi benazir imomi. Ilmi usul bo‘yicha asarlar tasnif etgan, Muzniyning „*Muxtasar*"ini sharhlagan. U o‘z hayotini turli o‘lkalardagi odamlarga xizmat qilishga bag‘ishlagan. Fiqh ilmini keng targ‘ib va tashviq qilgan. Uning dargohidan yetmish nafar mashhur ulamolar yetishib chiqqanlar. Avval Bag‘doddagi, so‘ngra Misrdagi majlislarda qatnashgan. Keyinchalik o‘zi odamlar ko‘p yig‘iladigan shofiʼiy majlisi va halqasini tashkil etgan.

Asarlari
--------

* „*al-Usul*" („Usul");
* „*Sharhu-l-muxtasar*" *li-l-Muzniy*" ("Muzniyning „Muxtasar"iga sharh").

Manbalar
--------

1. ↑  Z. Munavvarov va boshqalar*. Ренессанс олимлари қомуси* (oʻzbekcha, inglizcha va arabcha), 2021-yil — 85-86 bet. ISBN 978-9943-7557-7-2.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Renessans olimlari qomusi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ibrohim posho**, Ibrohim bosho (1789, Kavala, hozirgi Gretsiya hududida —1848.10.11, Qohira) — Misr davlat va harbiy arbobi. Otasi Muhammad Ali oʻtkazgan iqtisodiy islohlarda va Misr armiyasini tuzishda qatnashgan. 1807—12 yillarda daftardor (moliya boʻlimi boshligʻi); 1812—16 yillarda Yuqori Misr gubernatori. Misr armiyasining qoʻmondoni (1816—41). Misr armiyasi I. p. rahbarligida Arabistondagi vahhobiylar harakatini (1816—18) bostirgan. Sudanni egallagan (1820—22). I. p. Gretsiyadagi milliy ozodlik harakati (1821—29) ni bostirishda qatnashgan. Misrturkiya urushida bir necha gʻalabaga erishgan (1831—33). I. p. bosib olingan mamlakatlar (Falastin, Suriya, Livan) gubernatori (1833—40). 1847 yil dan esa Misr hukmdori. 1848 yil iyundan Usmonli turk hukumati uni Misrning voris poshosi qilib tayinladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**IBROHIM ESHON MAMATQULOV** (1937-2009). 1937 yil Farg‘ona viloyatining Buvayda tumani Oqqo‘rg‘on qishlog‘ida tavallud topgan. Naqshbandiya-mujaddidiyahusayniya tariqati rahbari bo‘lgan. U1956 yili Buxoro shahridagi Mir-Arab madrasasiga o‘qishga kirgan va o‘sha yili Toshkentda ochilgan Baroqxon madrasasiga o‘qishni ko‘chirib o‘tkazgan. Ammo o‘qishni tugata olmagan. 
1950-1970 yillarda Janubiy Qozog‘istonning Turkiston tumanida yashagan shayx Abdulvohid Sayramiyda tasavvuf bo‘yicha tahsil olgan.

Faoliyati
---------

Ibrohim eshon o‘zidagi silsilaga ko‘ra naqshbandiya tariqatining 32-piri hisoblangan. 1985 yil Oqqo‘rg‘onga ko‘chib kelgan va bir necha yil tariqatga rahbarlik qilgan. Ibrohim eshonning shogirdlari (muridlari) Farg‘ona viloyatining Buvayda, Yozyovon, Marg‘ilon, Oltiariq tumanlarida, Toshkent shahri, Samarqand shahri, Kattaqo‘rg‘on va Tayloq tumanlarida, Qashqadaryo viloyatining Chiroqchi, Shahrisabz, Yakkabog‘ tumanlarida ko‘pchilikni tashkil qilgan. Uning tarafdorlari soni 20 mingdan ortiq bo‘lib, izdoshlarining muntazam ko‘payib borishi sabablaridan biri muridlari odatda tarafdorlar yig‘ish jarayonida o‘z yetakchilarini (Ibrohim eshonni) ideal shaxs sifatida ko‘rsata olishi bo‘lgan.
Shuningdek, Ibrohim eshonning o‘z hisobidan ziyoratgohlarni taʼmirlash, maishiy xizmat ko‘rsatish shoxobchalari qurish hamda shu kabi obodonlashtirish ishlarida ishtirok etishi ham musulmon aholi orasida uning obro‘si oshishiga va tarafdorlari ko‘payishiga sabab bo‘lgan.
Ibrohim eshonga yangi bay’at qilganlarga quyida keltirilgan vazifalar buyurilgan, shukri vuzu — 2 rakat (tahorat shukronasi uchun har bir olingan tahoratdan so‘ng o‘qiladigan namoz); tuhfai Rasululloh — 2 rakat (shom namozidan so‘ng o‘qiladi); tahajjud — 2 rakatdan ikki marta, jami 4 rakaat (bomdod namozining vaqti kirmasdan ilgari o‘qiladi); ishroq — 2 rakaat (Quyosh chiqqandan so‘ng o‘qiladi).
Yuqoridagilardan tashqari doimiy tahoratda, maxsikalishda, chopon va salla o‘rab yurish tavsiya etilgan.
Rasmiy imomlar tomonidan Ibrohim eshon faoliyatidagi shariatning buzilishiga bog‘liq ayrim jihatlarga eʼtirozlar ham bildirilgan. Jumladan,
— kechasi tahajjud namozini o‘qish farz (yoki  vojib)ligi;
— shukri vuzu namozini qaysi vaqtda bo‘lsa ham o‘qib olish zarurligi
— pirga qo‘l berganning oldingi gunohlari kechiriladi, qazo bo‘lgan (qoldirilgan) namozni o‘qimasa ham bo‘laveradi, deganlari;
— murididan boshqa kishining to‘y-marakalariga bormaslik;
— rasmiy imomlarning amru maʼruflarini mensimaslik.
Bundan tashqari ayrim muridlar tomonidan ham mutaassibona xatti-harakatlar namoyon bo‘layotgani maʼlum bo‘lgan. Masalan, Ibrohim eshonning tahoratidan qolgan suvni tabarruk deb isteʼmol qilish, pirning uyi tomoniga oyoq uzatish qiblaga oyoq uzatishdek gunoh bo‘ladi deb hisoblash, yoki doimiy katta salla, uzun oq ko‘ylak va maxsi-kovushda guruh-guruh bo‘lib yurish kabilar.
Ibrohim eshon Mamatqulov 2009 yil vafot etgan..

Manbalar
--------

1. ↑  
tasavvuf Atamalari izohli lugʻati, ,Toshkent Islom Universiteti Islomshunoslilk ilmiy-tadqiqot markazi Movarounnahr 2015.
**(Abu Isʼhoq) Ibrohim ibn Ismoil as-Saffor al-Buxoriy, al-Hanafiy** (hijriy 534-yil rabiulavval oyining 26-sanasi (milodiy 1140-yil)da Buxoroda vafot etgan) Ismoilning o‘g‘li bo‘lgan. U kalom ilmining olimlaridan bo‘lib, „az-Zohid as-Saffor" nomi bilan mashhur edi. U Abu Ibrohimning o‘g‘lidir. U xushomadgo‘ylikdan uzoq, sultonlarga taʼsir o‘tkazish va podshohlarning qahrini qo‘zg‘atishda bamisoli otasi kabi diyonatli va zohid imom bo‘lgan. Uzoq muddat Marvda yashagan va Movarounnahr hokimligini ham egallagan edi. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

Asari
-----

* „*Talxisu-l-adillatili-qavoidi-t-tavhid*" („Tavhid ilmiqoidalari haqidagi dalillarningqisqacha bayoni").

Manbalar
--------

1. ↑  Z. Munavvarov va boshqalar*. Ренессанс олимлари қомуси* (oʻzbekcha, inglizcha va arabcha), 2021-yil — 86 bet. ISBN 978-9943-7557-7-2.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Renessans olimlari qomusi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**White Horse** — mashhur Shotlandiya aralash viskilaridan birining brendi. Aralash *Lagavulin*, *Glen Elgin* va Craigellachie asosidagi 30 % solodli viski va 70 % donli viskidan iborat. Hammasi boʻlib, aralashmaning tarkibiga solod va don viskisining 40 markasi kiradi.

Tarixi
------

Aralashtirilgan viski kompaniyasi 1883-yilda *Jeyms Logan Makki* tomonidan Port Dundas, Glazgo, Shotlandiya shahrida tashkil etilgan. Oʻsha paytda *Makki* oilasi Edinburgning markaziy hududida — Kanongeytda „*White Horse Inn*" deb nomlangan tavernaga egalik qilgan degan fikr bor. Taverna nomi Shotlandiya qirolichasi Mary Stuartning mulozimlaridan oq minadigan otlar sharafiga berilgan boʻlib, u va saroy aʼyonlari qirollik qarorgohi — Holyroodhouse-dan chiqib ketishgan. Shishadagi „*1742-yilda yaratilgan*" yozuvi viskiga emas, balki tavernaning qurilgan sanasiga ishora qiladi.

Rasmiy ravishda, "*Oq ot* "(*White Horse)* viski nomi 1891-yilda *Jeyms Logan Makkining* jiyani — *Piter Makki* tashabbusi bilan roʻyxatga olingan. Aytgancha, jiyani allaqachon viski ishlab chiqarishni yaxshi bilgan, 1883-yildan beri *Lagavulin* spirtli ichimliklar zavodida sherigi *Jeyms Logan Makkining* yordamchisi boʻlib ishlagan — kapitan *Grem*. Aynan „charchoqsiz" *Pyotr* kompaniyaning asos solishida turdi, u viskining yaxshi nomining muhimligini, ishlab chiqarish standartlarini yaratishni, viskini malakali qarish va uni bozorlarga olib chiqish muhimligini tushundi. Aynan „*White Horse Distillers Limited" kompaniyasi* mantar tiqin oʻrniga shishani yopish uchun vintli qopqoqni joriy etishga kashshof boʻldi.

1915-yilda *Piter* *Mekki* Speyside kompaniyasidan Craigellachie spirtini sotib oladi, uning viskisi allaqachon *White Horse* aralashmasining bir qismi edi. *Piter Makki* 1924-yilda vafot etdi va 1891-yilda u tomonidan asos solingan *Mackie and Co* nomini *White Horse Distillers Limitedga* oʻzgartiradi. Va 1927-yilda kompaniya „*The Distillers Compagny Limited*" yirik xoldingining bir qismiga aylanadi.

Brend hozirda alkogol giganti Diageoga tegishli.

Qiziq faktlar
-------------

* "Kapusin bulvaridagi odam "sovet filmida yorliqlari ushbu viskinikiga juda oʻxshash sut idishlari koʻrsatilgan.
* 1900-yilda White Horse viskisi birinchi marta Shotlandiyadan tashqariga joʻnatila boshlandi. Ushbu voqeani nishonlash uchun kompaniya maxsus nav — White Horse 1900ni chiqardi.
* Sovet rejissyor filmida bosh qahramon amerikalik haydovchi bilan White Horse shishasiga pul tikib, marraga birinchi boʻlib yetib keladi.
* 2020-yildan beri Rossiyadagi White Horse viskisi Moskvadagi „Kristall" zavodi tomonidan shishaga solingan.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑  „Московский завод "Кристалл"". 19-yanvar 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-fevral 2021-yil.
**(Abu Isʼhoq) Ibrohim ibn Muʼaqqal ibn al-Hajjoj ibn Xidosh ibn Xudayh as-Sonjaniy an-Nasafiy** (hijriy 295-yil (milodiy 908-yil)da vafot etgan) — mashhur imom. Ilm talabida Hijoz, Iroq, Shom va Misrga safar qilgan. Nasaf ahlining imomi va qozisi bo‘lgan. Fiqh va hadisni yaxshi biluvchi ulug‘ imom bo‘lgan. Hadislarni tasnif qilishda mashhur bo‘lgan. „*Kitobu-t-tafsir*" („Tafsir kitobi"), „*Kitobu-l-musnad*"(„Musnad kitobi") va boshqa asarlar yaratgan. Imom Buxoriyning „*al-Jomiʼ as-sahiyh*" („Ishonchli to‘plam") asaridan rivoyat qilgan. U o‘sha kitobdan rivoyat qilgan so‘nggi olimlardan bo‘lgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilganlar.

Manbalar
--------

1. ↑  Z. Munavvarov va boshqalar*. Ренессанс олимлари қомуси* (oʻzbekcha, inglizcha va arabcha), 2021-yil — 82 bet. ISBN 978-9943-7557-7-2.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Renessans olimlari qomusi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Haram hayoti
***Haram yillari*** (ISBN 978-0935312706) — mustamlaka boʻlgan Qohiradagi haramning ichki dunyosi, jumladan, undagi holat, ayollarga nisbatan qilinadigan shavqatsiz munosabatlar va ularning ayanchli hayot tarzi haqida yozilgan birinchi kitob. Kitob muallifi Huda Shaarawi Misrning feministik Ittifoqi asoschilaridan biri hisoblanadi.

Kitob yozilish tarixi
---------------------

Huda Shaarawi (1879-1947) misrlik ayollarning haramdagi ajratilgan dunyosida yashagan oxirgi avlodlaridan biri edi. Uning feministik jamiyatdagi faolligi Misrdagi millatchilik kurashida ishtirokidan soʻng boshlandi. Yakunda esa Huda Shaarawi sinagri bir qator ayollar tomonidan 1923-yilda Misr Feministik Ittifoqini tashkil etilishga sabab boʻldi.

1987-yilda Huda Shaarawining „*The Haram yeras (Garam yillari)*" nomli xotira kitobi „***Harem Years: The Memoirs of an Egyptian Feminist, 1879-1924 (Haram yillari: Misrlik feministning xotiralari, 1879—1924-yillar)***" nomi bilan nashr etildi. Ushbu kitobda Huda Shaarawi oʻzining bolaligi va uni juda erta voyaga yetkazgan hayotini, shu jumladan, oʻn uch yoshida turmushga chiqqanligini yozib oʻtadi. Huda Sharawiga erining vafotidan keyingi ajralishi, unga kengaytirilgan rasmiy taʼlim olish uchun imkoniyat berdi, shuningdek, Misrning kutilmaganda mustaqillikka erishishi ham unga erkin rivojlanishi va oʻz gʻoyalarini targ;ib etishda katta yordam berdi. Huda Shaarawining feministik faolligi Misrdagi millatchilik kurashidagi ishtiroki bilan yanada rivojlanib bordi va 1923-yilda u Qohira temir yoʻl stantsiyasida yuzidagi pardasini omma oldida yechgani bilan yakunlandi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Powell.* „Washington Report on Middle East Affairs - Book Reviews". *wrmea.org* (iyul 2001). Qaraldi: 17-aprel 2014-yil.
2. ↑  *Akeel.* „'The Harem Years'". *arabnews.com*.  Arab News (1-oktabr 2005-yil). Qaraldi: 17-aprel 2014-yil.
**Filler Sultanı ile Kırmızı Sakallı Topal Karınca** — Yaşar Kemal tomonidan 1977-yilda yozilgan bolalar romani. U xalq ertaklari asosida yozilgan. Asarda Fillar Sulton oʻz kuchiga ishonib, chumolilarga qarshi urush olib boradi. Biroq, chumolilar birlashadilar va fillar adolatsizligiga bosh egmasdan sultonligini agʻdaradilar.

Manbasi
-------

Yashar Kamol xalq adabiyoti mahsuloti boʻlgan chumolilar va fillar haqidagi hikoyani oldi va qayta ishladi. Katta tanasi tufayli fil bosib oladigan sifatida koʻrilgan boʻlsa, ekspluatatsiya qilinayotganlarning koʻpligi, mehnatsevarligi va ijodkorligini koʻrsatish uchun chumoli tanlangan.

Mazmuni
-------

Ushbu kitob fillar va chumolilar haqida yozilgan. Fillar Sultoni chumolilarning mahoratini oʻrganishga harakat qiladi. Fillar sultoni chumolilarga aziyat beradi. Fillar oyogʻi ostida millionlarcha chumolilar qolib ketib, halok boʻladi. Tirik qolgan chumolilar fillarga biat etishadi. Chumolilarning buyuk rahbari, temirchi usta Qizil soqolli oqsoq chumoli taslim boʻlmaydi va qizil chumolilarni chaqirib chaqiradi va chumolilar yurtidan chiqib ketadi. U yangi hayotga asos soladi.


|  |  |
| --- | --- |
| Romanlar | *Romanga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Orissa** (oriya xalqi nomidan) — Hindistonning sharqiy qismidagi shtat (1947-yildan). Maydoni 156 ming km². Aholisi 36,7 mln. kishi, aksari kis-mi oriyalar. Maʼmuriy markazi — Bxubaneshvar shahri. Shtatning katta qismi Dekan yassi-togʻligida (oʻrtacha balandligi 200–700 m). Janubida Sharqiy Gattogʻlari (balandligi 1000– 1500 m) bor. Sharqi Bengaliya qoʻltigʻi-gatutash. Sohili pasttekislik. Iklimi subekvatorial mussonli iklim. Yillik oʻrtacha temperatura 18—25°. Yillik yogʻin 1500 mm gacha. Togʻ yon bagʻirlari tropik oʻrmonlar, sohillari qisman mangra oʻrmonlari bilan qoplangan.

Orissa — sanoati rivojlanib borayotgan agrar shtat. Aholisining katta qismi qishloq xoʻjaligida band. Haydashga yarokli yerlarning 57% dan foydalaniladi, shundan 15% sugʻoriladi. Sholi, shuningdek, tariq, shakarqamish, jut, bir oz paxta va boshqa ekinlar ekiladi. Sohilga yaqin suvlardan baliqovlanadi. Energetika resurslaridan deyarli foydalanilmaydi. Marganets, temir va xrom rudalari qazib olinadi. Qora metallurgiya va mineral oʻgʻitlar, alyuminiy zavodlari, kabel va prokat ishlab chikaruvchi korxonalar, ferromarganets, sement zavodlari bor. Hunarmandchilikda badi-iy buyumlar ishlab chiqarish rivojlangan.

Qadimda Orissa hududi oʻrnida Kalinga davlati boʻlgan. 16-asrgacha Orissa turli davlatlar tarkibida boʻlib keldi. 1576-yilda Orissani Boburiylar egallagan. 1803-yilda Angliyaning Ost-Indiya kompaniyasi bosib olgan. 1817—18 yillarda Orissa hududida ingliz mustamlakachilariga kar-shi katta qoʻzgʻolonlar boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

 Hindiston shtatlari va hududlari |
| --- |
|  |
| 
Andhra Pradesh • Arunachal-Pradesh • Accom • Bihar • Goa • Gujarot • Jammu va Kashmir • Jarkhand • G'arbiy Bengaliya • Karnataka • Kerala • Madhya-Pradesh • Manipur • Maharashtra • Meghalaya • Mizoram • Nagalend • Orissa • Panjob • Rojasthon • Sikkim • Tamilnad • Tripura • Uttarakhand • Uttarpradesh • Xaryana • Ximachalpradesh • Chxattisgarx
 **Ittifoqdosh hududlari:** Andaman va Nikobar orollari | Dadra va Nagar-Haveli • Daman va Diu • Dehli • Lakshadvip • Puducherri • Chandigarh |

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Koordinatalari: 40°57′41.000000000007″N 5°40′8.5265128291212e-13″W﻿ / ﻿40.96138888888889085°N 5.6666666666666669627261399000417°W﻿ / 40.96138888888889085; -5.6666666666666669627261399000417GO

**Salamanka universiteti** - Yevropadagi qad. universitetlardan biri. 1218-yil Ispaniyaning Salamanka shahrida tashkil topgan. Oʻrta asrlar va Uygʻonish davrida Bolonya, Parij, Oksford universitetlari qatori Yevropadagi yirik madaniy markazlardan biri boʻlgan. Bu davrda universitetda tabiiy fanlar oʻqitilgan, arab madaniyati anʼanalari rivojlantirilgan; Ibn Sino, Ibn Rushd va boshqa mashhur olimlarning asarlari ilk bor tarjima qilingan, dastlabki ensiklopedik nashrlar tayyorlangan. Inkvizitsiya hukmronligi davri (16-asr)da Kopernikning geliotsentrik sistemasi oʻqitilgan yagona oʻquv yurti boʻlgan. Ispaniyaning iqtisodiy tushkunligi munosabati bilan 17-asr boshlaridan, ayniqsa, 19-asrning 60y.lari Madrid universiteti ispan fanining markaziga aylangandan soʻng Salamanka universiteti mavqei pasaydi. universitet falsafa va filol. huquq, tibbiyot, tabiiy fanlar boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydi. 24 mingga yaqin talaba taʼlim oladi; kutubxonasida 200 mingdan ortiq asar saqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Graduation | *Oliy oʻquv yurti haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Xattorpe orqasidagi minora** (Est. Hattorpe-tagune yirtilgan) ― Tallin shahar qal’asi devorining minorasi boʻlib, Stolting minorasi va qasrning eski rus cherkovi yaqinidagi joyi oʻrtasida joylashgan. XV-asr meʼmorchiligi yodgorligi.

Tarix
-----

XIV-XV asrlar oxirida qurilgan.

Minora nomi ratman Xattorpe (1400-1410-yillarda hukmronlik qilgan) nomi bilan bogʻliq boʻlib, uning uyi minora oldida joylashgan.

1878-yilda Sankt-Peterburg meʼmori Rudolf Berngard loyihasiga binoan oʻrta asr minorasiga Neo-gotik uslubda kengaytma qilingan. 1896-yilda minora Bernhardning oʻgʻli Ervin tomonidan qayta qurilgan. Hozirgi vaqtda xususiy uy-joy mulkidir.

Minora yaqinida Shotlandiya shoiri Robert Berns (1759-1796)haykali oʻrnatilgan.

Adabiyotlar
-----------

* Estoniyalik arxitektorlar : 1. osa. Tallin. /Toim. Uilyam Raam. — Tallin: Valgus, 1993-yil. ISBN 5440003584.

Yana qarang
-----------

* Tallin qal’a devorlari va minoralari

Manbalar
--------

1. ↑  „3015 All-linna kindlustused - linnamüür, tornid, väravaehitised, muldkindlustused, vallikraav, 13.-18.saj." (et). *Kultuurimälestiste register*. 2-sentabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-sentabr 2021-yil.
2. ↑  Andri Ksenofontov Hiina müür McDonald´sist Šoti klubini EPL, 12. september 2002
3. ↑  Andri Ksenofontov Hiina müür McDonald´sist Šoti klubini EPL, 12. september 2002
4. ↑  „А в саде том памятник...". 31-yanvar 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-dekabr 2015-yil.

Havolalar
---------

* Tallinn. The Tower behind Hattorpe
**Taman yarim oroli** - Gʻarbiy Kavkaz oldidagi yarim orol. Rossiya Federatsiyasi Krasnodar oʻlkasi tarkibiga kiradi. "Taman" soʻzi adigey tilida "temen" — botkrklik demak.

Shim.dan Azov dengizi, jan.dan Kora dengiz, gʻarbdan Kerch boʻgʻozi bilan oʻralgan. Maydoni 2000 km² ga yaqin. Qirgʻoklari past, qoʻltiqlar bilan kesilgan (eng yirigi Taman qoʻltigʻi). Relyefi kenglik boʻylab choʻzilgan antiklinal qator tepalardan iborat, paleogen va neogen davrlariga mansub gilli togʻ jinslaridan tashkil topgan. Taman yarim orolida balchikli vulkan konuslari (umumiy soni 25 dan ortiq) bor, ularning bal. 164 m gacha.

Qator tepalar orasidagi pastqam yerlar toʻrtlamchi davr yotqiziqlari bilan toʻlgan. Bulardagi hamma tomoni berk shoʻr suv havzalari va qoʻltiqchalar shoʻrxokzorlar bilan tutashib ketadi. Neft, yonuvchi gaz, temir ruda konlari ochilgan. Iqlimi kuruq. yiliga 400 mm gacha yogʻin tushadi. Yer yuzasining ancha qismi haydalgan, bugʻdoy, makkajoʻxori ekiladi. Tokchilik, bogdorchilik rivojlangan. Taman yarim orolio.da Temryuk sh. bor.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Orkestrion** (nemischa:) — ishlash prinsipi organ va garmonikaga oʻxshash bir qator musiqa asboblarining nomi. Musiqiy vosita sifatida orkestrionlar, asosan, perfolentalardan foydalanganlar.

Orkestrion, dastlab, 1790-yilda Abbot Vogler tomonidan ishlab chiqilgan koʻchma organ edi. Unda 900 ga yaqin quvur, har birida 63 ta klavishli 4 ta manual va 39 ta tepki bor edi. Vogler orkestrionining „inqilobiy"ligikombinatsiyalangan ohanglarni faol ishlatishdan iborat boʻlib, bu labial organlar quvurlari hajmini sezilarli darajada kamaytirishga imkon berdi.

1791-yilda Pragada Tomas Anton Kunz tomonidan yaratilgan asbobga xuddi shu nom berildi. Ushbu asbob ham organ quvurlari, ham fortepyanoga oʻxshash torlar bilan jihozlangan. Kunz orkestrionida 65 ta klavish va 25 ta tepkidan iborat 2 ta manual, 21 ta registr, 230 ta tor va 360 ta quvur bor edi.

XIX-asr boshlarida orkestrion (shuningdek, orkestrin) nomi ostida orkestr ovoziga taqlid qilish uchun moslashtirilgan bir qator avtomatik mexanik asboblar paydo boʻldi. Asbob shkafga oʻxshardi, uning ichida prujinali yoki pnevmatik mexanizm oʻrnatilgan boʻlib, u tanga tashlaganda ishga tushardi. Asbobning torlari yoki quvurlarining joylashuvi shunday tanlanganki, mexanizmning ishlashi paytida maʼlum musiqiy asarlar ijro etiladi. Asbob 1920-yillarda Germaniyada ommalashib ketdi. Keyinchalik orkestrion oʻrnini grammofon plastinkalari egalladi.

Yana qarang
-----------

* Komponium

Manbalar
--------

Adabiyotlar
-----------

* „Оркестрион",*Музыкальные инструменты : энциклопедия*. М.: Дека-ВС, 2008 — 428—429 bet.
* Orkestrion // Buyuk rus entsiklopediyasi. 24-jild. — M. 2014. — S. 421.
* Мирек А.М. „Оркестрион Фоглера",*. Справочник к схеме гармоник*. М.: Альфред Мирек, 1992 — 4—5 bet.
* „Оркестрион",*Музыкальный энциклопедический словарь*. М.: Советская энциклопедия, 1990 — 401 bet.
* „Оркестрион",*Музыкальная энциклопедия*. М.: Советская энциклопедия, 1978 — 98—99 bet.
* Gerbert Jüttemann: *Orchestrien aus dem Schwarzwald* : Instrumente, Firmen va Fertigungsprogramme. Bergkirchen: 2004-yil. ISBN 3-932275-84-5.
**Tamara Klink** (qizlik familyasi **Kogan**, shuningdek, **Girkiyan-Klink**, 1967-yil 27-aprelda tugʻilgan) — nemis shaxmatchisi,FIDE ayol grossmeyster unvoniga ega bo'lgan ayollardan (WGM, 2000). U avval Sovet Ittifoqi (1991-yilgacha), Rossiya (1992 – 1993) va Qozogʻiston (1993 – 2001-yillarda) terma jamoalarida oʻynagan.

Biografiya
----------

1988-yilda Tamara Klink SSSR ayollar chempionatining finalida ishtirok etdi va 13-oʻrinni egalladi. 1991-yilda Leningradda shaxmat boʻyicha FIDE mintaqaviy turnirida 7-oʻrinni egalladi. Sovet Ittifoqi parchalanganidan keyin Klink Rossiya va Qozogʻiston terma jamoalarida oʻynadi.

Klink Qozogʻiston terma jamoasida ayollar shaxmat olimpiadalarida ishtirok etgan:

* 1994-yilda Moskvadagi 31-shaxmat Olimpiadasida (ayollar) birinchi zaxira taxtasida (+5, =2, −2),
* 1996-yilda Yerevanda oʻtkazilgan 32-shaxmat olimpiadasida (ayollar) uchinchi oʻrinni egalladi (+4, =4, −3),
* 1998-yilda Elista shahridagi 33-shaxmat Olimpiadasida (ayollar) birinchi oʻrinni egalladi (+4, =7, −2),
* 2000-yilda Istanbuldagi 34-shaxmat olimpiadasida (ayollar) ikkinchi oʻrinda (+5, =3, −5).

2000-yildan beri Klink Germaniyada yashaydi va 2001-yildan shaxmat turnirlarida ushbu mamlakatni himoya qiladi. 2000-yilda Kasselda oʻtkazilgan xalqaro shaxmat turnirlarida 3-10-oʻrinlarni va 2000-yilda Baunatalda 2-3 -oʻrinlarni boʻlishdi. OSG shaxmat klubi *Baden-Baden* bilan Tamara Klink bir necha bor shaxmat boʻyicha ayollar Bundesligasida gʻolib chiqqan (2003, 2004, 2005, 2008, 2011, 2012). 2002-yilda ushbu klub bilan u ayollar shaxmat klublari oʻrtasidagi Yevropa kubogida ishtirok etdi.

1995-yilda u FIDE ayol xalqaro ustasi (WIM) unvonini oldi va besh yildan soʻng FIDE ayol grossmeyster (WGM) unvonini ham qoʻlga kiritdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Women's Chess Olympiads :: Tamara Klink". *OlimpBase.org*. Qaraldi: 7-oktabr 2019-yil.
2. ↑  „Kassel op 2000". *365Chess.com*. Qaraldi: 7-oktabr 2019-yil.
3. ↑  „Baunatal op 6th 2000". *365Chess.com*. Qaraldi: 7-oktabr 2019-yil.
4. ↑  „European Women's Chess Club Cup :: Tamara Klink". *OlimpBase.org*. Qaraldi: 7-oktabr 2019-yil.

*
**Bugʻu** — qirgʻizlarning yirik qabilasi. Bugʻular 19-asr oʻrtalarida saribagʻish qabilasi bilan birga Chu va Oqsuv daryolari havzasida hamda Issiqkoʻlning sharqiy qirgʻogʻi, Norin, Kechen va Tekes daryolari boʻylarida, Qarqara vodiysida koʻchmanchilik qilib yashaganlar. Chorvachilik va dehqonchilik bilan shugʻullanganlar. Terskey, Kungay, Tuykal koʻllari boʻyida sugʻorma dehqonchilik qilganlar. 1855-yilda Rossiyaga qoʻshib olingan. 1913-yilda 11 mingdan oshiq Bugʻu xoʻjaligi roʻyxatga olingan. 20-asr birinchi choragida qirgʻiz xalqi tarkibiga singib ketgan.

Bugʻu quyidagi urugʻlarga boʻlingan: chelek (manaplar urugʻi), torgo, bapa, yelden, takaboy, bogʻir (jigar), dyolyos, qidiq, qoʻngʻirot, moʻngʻuldur, sayoq, shiqmayot, qaba, asan tukum, ariq tukum, kuchuk, serikey, ondon.

Manbalar
--------

1. ↑  "Bugʻu" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oriya**, utkali — Hindistondagi xalq. Orissa shtatining asosiy aholisi (32,2 mln. kishi, 1990-yillar oʻrtalari). 50 ming kishiga yaqini Bangladeshda yashaydi. Oriya tilida soʻzlashadi. Dindorlari hinduizmga eʼtiqod qiladi.

Qadimgi manbalarda Oriyalar sanskritcha odra va utkala nomi bilan tilga olingan. Oriyalar odra desha (odra xalqi mamlakati) yoki utkala desha (utkala xalqi mamlakati) deb ham atalgan. Oriyalar ajdodlari xoz. Orissa hududida miloddan avvalgi 1-ming yilliqda paydo boʻlib, oriplarning Hindistonga tarqalish davriga toʻgʻri keladi. 1956-yilda oʻz mustaqil shtatlariga ega. Dehqonchilik, hunarmandchilik bilan shugʻullanadilar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Park Cho-rong** (1991-yil 3-martda tugʻilgan), **Chorong** nomi bilan mashhur, janubiy koreyalik qoʻshiqchi, qoʻshiq muallifi va aktrisa. U Janubiy Koreyaning „Apink" qizlar guruhining sardori sifatida tanilgan.

Faoliyati
---------

2011-yil fevral oyida Park „Apink" guruhining ikkinchi aʼzosi va sardori sifatida eʼlon qilingan. „Apnik" guruhiga qoʻshilishdan oldin u „Beast" guruhining „Shock" qoʻshigʻining yaponcha talqini klipida paydo boʻlgan. „Apink" bilan debyutidan oldin, Park qolgan „Apink" aʼzolari bilan birgalikda guruhning debyutdan oldingi realiti-shousi boʻlgan „Apink News" filmida suratga tushishda ishtirok etgan. 2011-yil 19-aprelda „Apink" oʻzining birinchi „Mollayo" singlini chiqargan va 21-aprelda Park „Mnet" telekanalining „M! Countdown" tanlovida „Apink" aʼzosi sifatida debyut qilgan. Ularning „Mollayo" va „Wishlist" qoʻshiqlari „*Seven Springs of Apink*" debyut mini-albomiga kiritilgan.

Park oʻzining aktyorlik faoliyatini 2010-yilda „*All My Love*" sitkomida rol ijro etayotgan „Brown Eyed Girls" guruhining aʼzosi Gain filmdan ketganidan soʻng Chorong ismli personajni oʻynashdan boshlagan. Keyin u „Reply 1997" teleserialida „Apink" guruhi aʼzosi Yun Bo Mi bilan birga bosh roldagi Sung Shi-wonning (Jung Eun-ji oʻynagan) onasi Li Il-Hwaning oʻsmirligi obrazida kameo rolini ijro etgan. Park oʻzining birinchi bosh rolini „*Plyus Nine Boys*" romantik komediyasida mashhur, ammo sirli oʻrta maktab qizi Xan Soo obrazida ijro etgan. 2017-yilda u Kim Min-kyu va „VIXX" guruhining aʼzosi Hyuk bilan bir qatorda „Naver TV Cast" telekanalining „Special Law of Romance" veb-dramasida rol ijro etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Kim.* „A Pink shows seven pastel colors". *The Korea Herald* (14-iyul 2011-yil). 15-dekabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-iyul 2016-yil.
2. ↑  „APink News". *apink.hyundaimedia.com*. 28-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-iyul 2016-yil.
3. ↑  „A Pink releases debut EP, "Seven Springs of Apink"". *Allkpop* (18-aprel 2011-yil). 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-dekabr 2015-yil.
4. ↑  „» All My Love » Korean Drama". *www.koreandrama.org* (8-oktabr 2010-yil). 25-dekabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-iyul 2016-yil.
5. ↑  „A Pink's Chorong cast for "All My Love" | allkpop.com". *Allkpop* (17-may 2011-yil). 25-dekabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-iyul 2016-yil.
6. ↑  *Hong.* „KPOP NEWS – 'Reply 1997' has 18 Cameo Appearances in One Night | Mwave". *mwave.interest.me* (22-avgust 2012-yil). 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-iyul 2016-yil.
7. ↑  „VIXX's Hyuk, A Pink's Chorong, and more pose for B-cuts in 'Special Law of Romance' | Allkpop" (19-oktabr 2017-yil). 25-dekabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-noyabr 2017-yil.
Pfalzdagi **dehqonlar qoʻzgʻoloni (nemischa:**) — Oʻrta va Yuqori Reyn mintaqasidagi nemis dehqonlari urushining bir bosqichi. Kurpfals va uning atrofidagi qoʻzgʻolon 1525-yil apreldan iyungacha davom etdi.

Qoʻzgʻolon tarixi
-----------------

Gʻarbiy Reyndagi Pfalzda nemis dehqonlari urushining boshlanishi 1525-yil 23-aprelda Landau yaqinidagi Nusdorfda „Haufe" deb nomlangan bir guruh dehqonlarning yigʻilishi bilan boshlandi. Dastlab, Pfalz dehqonlari yaqin atrofdagi bir qancha monastirlarni (jumladan, Zeyskam va Xyordt yaqinidagi Haymbaxdagi Avliyo Ioann ordeni monastiri) va qalʼalarni talon-toroj qilishdi. Soʻngra, 6-may kuni Neustadt shahrini jangsiz egallab oldi. Dehqon guruhlarining maqsadi Memmingenda tuzilgan va 25000 nusxada chop etilgan „Oʻn ikki maqola" ga asoslangan edi. Dehqonlarning ikkinchi „Haufe" guruhi Bokkenxaym yaqinida tuzildi. Natijada Pfalzdagi imperator knyazi Lyudvig V Geyveyler va Bokenxaymning isyonkor dehqonlari guruhlari bilan muzokaralar olib borishga majbur boʻldi. Muzokaralar 10-may kuni Forstda boshlandi. Ammo Vyurtemberg va Elzasdagi qoʻzgʻolonlar bostirilgandan soʻng, 23-mayda Lyudvig V — Trier arxiyepiskopi qoʻshinlari koʻmagida Pfeddersxaym jangida isyonchi dehqonlar guruhlarini toʻliq magʻlub etdi. Jangda 8000 ga yaqin dehqon halok boʻldi.

Adabiyotlar
-----------

* Миллер, Дуглас (2003).  *Armies of the German Peasants' War 1524-26 (Men-at-Arms)' ',*
* Horst Buzello u. a. (Hrsg.): Der deutsche Bauernkrieg. Schöningh, Paderborn u. a. 1984, ISBN 3-506-99350-X, S. 90ff. (Uni-Taschenbücher — Geschichte 1275)

Manbalar
--------

1. ↑   Миллер, Дуглас (2003).  *Armies of the German Peasantsʼ War 1524-26 (Men-at-Arms)' ' Буцело, Горст и другие. (ред.): « Der Deutsche Bauernkrieg»*
2. ↑   Буцело, Горст и другие. (ред.): « Der Deutsche Bauernkrieg»
**Dovudbek**, **Chagʻribek** (? -1061) - Marv va Xuroson hokimi (1037—61). Saljuqiylardan. Jand hokimi Mekoyilning oʻgʻli, Saljuqning nabirasi. D. otasi vafotidan soʻng amakisi Yobgʻu (Paygʻu) va akasi Toʻgʻrulbek bilan 985 y. somonishshr huzuriga kelib, Hyp qishlogʻi atrofida istiqomat qilgan. 1029 y. qoraxonishshrayan boʻlgan Buxoro hokimi Alitegin bilan saljuqiylar oʻrtasida nizo kelib chiqqan; Aliteginning farmoniga koʻra uning lashkarboshisi Alp qora (Saljuqning nabirasi) Yusufni oʻldirgan. Ilgari Aliteginning oʻzi Yusufni Inonch-Paygʻu unvoni bilan oʻzining xizmatidagi turklar ustidan rahbar qilib tayinlagandi, 1030 y. marhumning amakivachchalari Toʻgʻrul va D. qoʻzgʻolon qilib, Alp qora va uning 1000 jangchisini qatl etadilar. Alitegin farzandlari bilan ularga qarshi chiqqan, aholi ham ularni qoʻllab-quvvatlagan. Turkmanlar toʻla magʻlubiyatga uchrashgan, ularning mol-mulklari musodara qilingan, ayollari va bolalarining bir qismi asir olingan; noilojlikdan D. akasi bilan Xorazm hokimi Horun ibn Oltuntosh panohiga oʻtgan. Horun Masʼud Gʻaznaviy uyushtirgan fitna oqibatida oʻldirilgach (1035), D. akasi bilan Xuroson tomonga oʻtib ketgan. D. va Toʻgʻrulbek boshchiligidagi turkmanlar Masʼud Gʻaznaviy ustidan jangda gʻolib chiqqach, Nishopurda imzolangan shartnoma (1035)ga koʻra Toʻgʻrulbek Nisoga, Yobgʻu Faravaga va D. Dahistonga hukmdor (voliy) qilib tayinlandilar. Ularga dehkon unvoni va voliylik mansabiga munosib sovgʻalar berildi. 1037 yilda Marvda D. nomi bilan tanga zarb qilinadi. 1040 y. Dandanakon jangidan soʻng saljuqiylar Xurosonni, 1043 y. Xorazmni zabt etdilar. 1059 y. gʻaznaviylardan Ibrohimbek bilan D. oʻrtasida tuzilgan shartnomaga muvofiq, Balx D. qara-mogʻiga oʻtgan. D. vafotidan soʻng saljuqiylar davlatining Sharqiy qismiga uning oʻgʻli Alp Arslon hukmdor boʻlib qoldi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Dovudbek" *OʻzME*. Ch-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Antonín Dvořák** (talaffuzi: *Antonin Dvorjak*; 1841.8.9, Praga yaqinidagi Nelagozeves qishlogʻi — 1904.1.5, Praga) — chex kompozitori, milliy kompozitorlik maktabi asoschilaridan. Chexiya fan va sanʼat akademiyasining aʼzosi (1890), Praga konservatoriyasining professor (1891) va direktori (1901-yildan). Nyu-Yorkdagi milliy konservatoriya direktori (1892—95). D. merosida 10 opera (1870—1903), 9 simfoniya (1865— 93), simfonik poemalar, bir nechta kamer va xor asarlari mavjud. Vokalsimfonik ijodida "Avliyo Lyudmila" oratoriyasi (1886), "Madhiya" kantatasi (1873) alohida oʻrin tutadi. "Yangi dunyodan" nomli 9-simfoniyasi (1893)da D. Yevropa simfonizm" anʼanalarini yangi — chex va Amerika xalqlari kuy va usullari bilan boyitdi. D. ijodi chex mumtoz kompozitorlik ijodiyotining eng yuqori choʻqqisidir. Yorqin milliy ruh bilan sugʻorilgan, xilma-xil kuy va ritmlarga boy D. musiqasi oʻzining hayotbaxshligi, romantik joʻshqinligi bilan ajralib turadi.

Manbalar
--------

1. 1 2  *(unspecified title)*
2. 1 2  *(unspecified title)*
3. 1 2  *(unspecified title)*
4. 1 2  *(unspecified title)*
5. 1 2  *(unspecified title)*
6. ↑  *(unspecified title)*

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |