**Toyota Land Cruiser**  (yaponcha: *トヨタ ランドクルーザー* *Toyota Rando-kurūzā*?) — Avtomobil Yaponiyaning Toyota Motor Corporation kompaniyasi tomonidan 1951-yildan beri ishlab chiqarilgan. Land Cruiser boshqa Toyota avtomobillariga qaraganda uzoqroq ishlab chiqarilgan.

Birinchi avlod Land Cruiser ishlab chiqarish 1951-yilda boshlangan, avtomobil fuqarolik jipiga oʻxshardi. Land Cruiser kabriolet, hardtop, vagon va yuk mashinasi (pikap) sifatida ishlab chiqarilgan. Avtomobilning ishonchliligi va chidamliligi uning katta mashhurligiga olib keldi, ayniqsa Avstraliya, Yaqin Sharq va Afrikada (eski seriyali) asosiy kuzov ramka va toʻrt gʻildirakli avtomobil haydovchisiga Toyota mahalliy topografiya va harorat tufayli eng qiyin ish sharoitlaridan biri deb hisoblab, Land Cruiserni Avstraliyaning chekkasida sinovdan oʻtkazmoqda. Range Rover, Land Rover Discovery, Jeep Wrangler, Mitsubishi Pajero Sport va Nissan Patrol asosiy raqobatchilar hisoblanadi. Yaponiyada Land Cruiser faqat *Toyota Store* deb nomlangan dilerlik tarmogʻi orqali sotiladi.

2014-yil uchun Toyota Land Cruiser J200 Kanada, Shimoliy Koreya va Janubiy Koreyadan tashqari barcha bozorlarda mavjud.

Xronologiyasi
-------------

* 1950-yil Koreya urushi yengil harbiy yoʻltanlamas avtomobillarga talabi juda kuchli edi. AQSh hukumati 100 ta avtomobil uchun tender eʼlon qildi. Toyota ushbu tenderda ishtirok etmadi. Yilning ikkinchi yarmida Toyota milliy politsiya uchun Jeep tipidagi avtomobillarni ishlab chiqarish boʻyicha shartnoma boʻyicha tender komissiyasidan oʻtdi.
* 1951-yil — Toyota BJ sotuvi boshlandi
* 1953-yil — **Toyota BJ** *Land Cruiser* nomi bilan mashhur boʻldi. „Land Cruiser" nomi kompaniyaning texnik direktori Xenji Umehara tomonidan nomlandi: *" Angliyada bizning yana bir raqibimiz bor edi — Land Rover .* *Men raqobatchilarimizdan kam boʻlmagan ismni topishim kerak edi.* *Shuning uchun men mashinani Land Cruiser („Land Cruiser") deb atashga qaror qildim.*
* 1955-yil — Land Cruiser 20 seriyali ishlab chiqarish boshlandi.
* 1960-yil — **Land Cruiser 40 seriyali** Land Cruiser 20 seriyasini almashtirdi.
* 1961-1965 yillar ishlab chiqarish 50 000 taga yetdi. AQShda eng koʻp sotiladigan mashina.
* 1967-yil **Land Cruiser 40 seriyali bilan parallel ravishda ishlab chiqarilgan Toyota Land Cruiser 55 seriyasining** chiqarilishi.
* 1980-yil Toyota Land Cruiser 55 seriyali **Land Cruiser 60 seriyali** bilan almashtirildi.
* 1984-yil „ *Toyota **Land Cruiser 70 seriyali"*** ning paydo bo'lishi .
* 1990-yil birinchi avlod Toyota Land Cruiser Prado paydo boʻldi.
* 1990-yil **Toyota Land Cruiser 80** debyuti.
* 1996-yil Toʻliq mustaqil old osma bilan birinchi Toyota yoʻltanlamas avtomobili — **Land Cruiser 90 Prado** .
* 1998-yil **Land Cruiser 100** .
* 1999-yil Orqa yoʻlovchilar uchun mustaqil iqlim nazoratini oladi.
* 2000 yil — **Land Cruiser** sotuvining 50 yilligi. Bu yil 191 ming avtomobil sotilgan. Jami 3,72 million avtomobil sotilgan.
* 2001-yil kichik uskunalarni yangilash.
* 2002-yil **Land Cruiser 120 Prado** .
* 2008-yil **Land Cruiser 200** Land Cruiser 100-oʻrnini egalladi.
* 2009-yil **Land Cruiser 150 Prado** Land Cruiser 120 Prado oʻrnini egalladi.
* 2021-yil yangi avlod **Toyota Land Cruiser 300.**

BU rusumning birinchi avlodini ishlab chiqishda Toyota mutaxassislari afsonaviy Willys MB kontseptsiyasidan foydalanganlar, ammo yapon dizayni Toyota SB yuk mashinasi shassisiga asoslangan edi (yuk koʻtarish qobiliyati — 1000 kg). Jahon amaliyotida birinchi marta toʻliq gʻildirakli yengil avtomobil 4 emas, balki 6 silindrli dvigatelni oldi (Aslida GAZ-61 ham 6 silindrli dvigatelga ega edi). Toyota Jeep ishchi nomi ostidagi SUV 1937-yildagi Toyota B dvigateli bilan jihozlangan boʻlib, uning hajmi 3386 sm³ va quvvati 82 ot kuchiga teng. Qoʻlda uzatmalar qutisi uch pogʻonali boʻlib, uzatishda pasaytirish yoʻq edi.

1953-yilda Toyota 298 BJ yoʻltanlamas avtomobillarini ishlab chiqardi, ularning aksariyati Milliy politsiya zaxirasi kuchlari va Yaponiyaning Oʻrmon va qishloq xoʻjaligi vazirligiga joʻnatildi.

1955-yilda SUVning ikkinchi avlodi paydo boʻldi, oilaning asosiy modeli Toyota Land Cruiser BJ20 deb nomlandi, ammo bir muncha vaqt asosiy jip ishlab chiqarish ham davom etdi.

Land Cruiser 40
---------------

Land Cruiser J40 seriyali 1960-yilda paydo boʻlgan va dastlab u faqat benzinli dvigatelli avtomobillarni oʻz ichiga olgan. Oʻsha yillardagi yapon avtomobillari tasnifiga koʻra, bunday transport vositalari ogʻir deb belgilangan, bu esa transport soliqlarining yuqori stavkalarini bildirgan. Ammo 1974-yilda J40 oilasida SUV paydo boʻldi, ular ushbu toifadagi transport vositalarini yangi usulda tasniflashni boshladilar. Toyota Motor muhandislari mavjud Toyota B dizel dvigatelini 3 litrgacha tejashga muvaffaq boʻlishdi, ular Land Cruiserga (model BJ40) oʻrnatishni boshladilar. Model belgisi — FJ4x (benzinli dvigatellar F, 2F), BJ4x (dizel dvigatellari).

Natijada nafaqat tashkilotlar, balki jismoniy shaxslar orasida ham yaxshi talabga ega boʻlgan mashina paydo boʻldi. Aslida, Toyota Land Cruiser BJ40 avtomobillar va Boshqa rusumdagilarida ushbu turdagi quvvat bloklarini ommalashtirishning boshlangʻich nuqtasi boʻldi.

* Toyota Land Cruiser 100 J6
* Toyota Land Cruiser 100 J7
* Toyota Land Cruiser 100 J9
* Toyota Land Cruiser 100 J8
* Toyota Land Cruiser 100 J10
* Toyota Land Cruiser 105
* Toyota Land Cruiser Prado 120
* Toyota Land Cruiser Prado 150
* Toyota Land Cruiser 200
* Toyota Land Cruiser 300
* Toyota Land Cruiser 40
* Toyota Land Cruiser 70 (HZJ70)
* Toyota Land Cruiser 71 (HZJ71)
* Toyota Land Cruiser 71 (LJ71G)
* Toyota Land Cruiser 76 (HZJ76)
* Toyota Land Cruiser 79 (HZJ79)
* Toyota Land Cruiser 78 (HZJ78)
* Toyota Land Cruiser 80
* Toyota Land Cruiser 90 Prado
* Toyota Land Cruiser

Land Cruiser 70
---------------

 Toyota Land Cruiser 70
Toyota Land Cruiser 70 seriyali 1984-yildan beri ishlab chiqarilgan. Chiqarish boshida Toyota Land Cruiser 70 ning toʻxtatilishi klassik dizayn edi: toʻliq bogʻliq, old va orqa — buloqlardagi uzluksiz oʻqlar. Biroq, 1984 yildan beri ushbu seriyali avtomobillar old va orqa bahor suspenziyalari bilan jihozlangan — ikkita model: RJ70 (benzin) va LJ70 (dizel) va ularning hosilalari (LJ73, LJ76, LJ78, RJ73, RJ76, RJ78). Toʻrt gʻildirakli haydovchi PartTime sxemasiga muvofiq qurilgan — qattiq simli oldingi gʻildirak, markaziy differensialsiz, oldingi markazlarda boʻsh gʻildiraklar (avtomatik yoki qoʻlda) va reduktorli. Shaxsiy modifikatsiyalarning old va orqa oʻqlari DiffLock tipidagi gʻildiraklararo differentsial yoki orqa oʻqda ishqalanish differensiali (LSD) bilan jihozlanishi mumkin. Transmissiya oʻzgartirishga qarab qoʻlda yoki avtomatik. Ichki bozor uchun avtomobillar 2,2 litrdan 3,4 litrgacha boʻlgan dizel va benzinli dvigatellar bilan jihozlangan. Asosiy dvigatellar hajmi 2,2 litr boʻlgan atmosfera dizel dvigatellari L, 2,2 litr hajmli benzin R va 98 ot kuchiga ega atmosfera dizel dvigateli 3B, 40-seriyadan meros boʻlib qoldi. Turbo zaryadlangan 13B-T 136 ot kuchiga ega va cheklangan miqdordagi oʻzgartirishlar kiritilgan. 1986-yildan boshlab Land Cruiserga 2L (2,4 l) dvigatellar oʻrnatildi; 1987-yildan buyon 2L-T (2,4 L turbo); 1990-yildan buyon1KZ-T turbodizellari va atmosfera dizellari 3L (2,8 l), 5L (3 l), 1PZ (3,4 l). 1997 yildan beri atmosfera dizel dvigateli 1HZ (4,2 l) ham oʻrnatildi. 1984 −1997 yilda R benzinli dvigatelining modifikatsiyalari ham oʻrnatildi .1986-1990 yil 22R (2,4 l) va 1990-1997 yil 22R-E (2,4 l injektor). Yaponiyaning ichki bozori uchun ishlab chiqarish 2004 yilda toʻxtatildi. U 2007 yildan buyon yangilangan versiyada bir nechta dvigatel variantlari bilan ishlab chiqarilgan: 1HZ, 1GR, 1VD. Qisman mashinalar muntazam ravishda vinç, differentsial qulflar va shnorkel bilan jihozlangan. 2014- yildan boshlab Yaponiyaning ichki bozori uchun 4,0 litrli benzinli dvigatel va avtomat uzatmali avtomobillar ishlab chiqarish qayta tiklandi. Avstraliya bozori uchun avtomobillar 4,5 litrli turbodizel bilan jihozlangan.

Land Cruiser 80
---------------

 Toyota Land Cruiser 80 (Dorestyling)
Toyota Land Cruiser 80 (1990-1997) 1989-yil oktyabr oyida debyut qilgan. Dvigatellar qatorli olti silindrli bloklar bilan jihozlangan: benzin, dizel va turbodizel. Benzinli dvigatellar 1992-yilgacha 3F-E 4,0 l (155 ot kuchi), 1FZ-F (197 ot kuchi) va 1FZ -FE 4,5 l (205-215 ot kuchi) karbüratörlü boʻlgan. 4,2 litr hajmdagi tabiiy aspiratsiyalangan atmosfera dizel 1HZ (bu dvigatelni ishlatadigan baʼzi odamlar uning resursini cheksiz deb hisoblashadi) 120 ot kuchi va undan ortiq quvvatga ega boʻlgan bir nechta modifikatsiyalarda136 l gacha taqdim etilgan. Uning turbo quvvatli versiyasi 1HD-T 4,2 l (165 ot kuchi), 24 valfli versiyada esa 1HD-FT (170 ot kuchi) deb nomlanadi. 1998-yil mart oyida Toyota Land Cruiser 80 ishlab chiqarish toʻxtatildi, ammo oxirgi mashinalar hali ham PTS-da 1997 yilda kiritilgan.[*manba?*]

 Toyota Land Cruiser 80 (Restyling)
1995 yil yanvar oyida model restylingdan oʻtkazildi: radiator panjarasidagi markali yozuv belgi bilan almashtirildi va Mashina belgisi panelida ham oʻzgarishlar kiritildi.

Land Cruiser 100 \ 105
----------------------

Land Cruiser 100 \ 105 (1997-2008) Avtomobil ishlab chiqaruvchisining ichki tasnifiga koʻra Station Wagon sinfiga tegishli .Bunday Rusmli avtomobil 1997-yilda Tokio xalqaro avtosalonida taqdim etilgan, shundan soʻng uning ishlab chiqarilishi boshlangan va 1998-yil boshida sotuvlar boshlangan. Land Cruiser 100 texnik jihatdan klassik ramkali Mashina boʻlib, birliklarning anʼanaviy joylashuvi va mustaqil torsion bar old osma (faqat GX va STD konfiguratsiyalarida (Land Cruiser 105) qaram old osma (oʻq va buloqlar) oʻrnatilgan)mavjud.

 Toyota Land Cruiser 100
Toyota Land Cruiser 100 4,7 litrli 2UZ-FE V shaklidagi 8 silindrli benzinli dvigatel va ikkita dizel dvigatel bilan jihozlangan (4,2 litrli silindrli blok, 1HD-T turbo zaryadlovchi va kuchliroq 1HD-FTE bilan ikkita versiya mavjud edi.). 1HD-Tni arab bozoridan tashqarida topish deyarli mumkin emas. Land Cruiser 105 shuningdek, turbinasiz 12 valfli 1 Gts dizel dvigatel bilan jihozlangan. Land Cruiser 100 uchun taklif qilingan vites qutilari 4 pogʻonali avtomat (5 pogʻonali avtomat uzatma qutisi 2002-yildan beri oʻrnatilgan) va 5 pogʻonali mexanikdir .

Arab mamlakatlari uchun 4,5 litrli (FZJ100) 1FZ-FE benzinli dvigatelli versiya taklif qilindi, u biroz oʻzgartirilgan shaklda Land Cruiser 80-dan meros boʻlib oʻtdi. 4,5 dvigatel Land Cruiser 105 ga ham oʻrnatildi. AQSh bozori uchun avtomobillar faqat 2UZ-FE benzinli dvigatellari bilan taʼminlangan.

2003-yilda Dizayn restylingdan oʻtkazildi: radiator panjarasi oʻzgardi (panjara kengayib, toʻgʻridan-toʻgʻri bamper bilan aloqa qiladi, holbuki ular orasida metall chiziq bor edi), bamper, trim. Rulda rafining oʻrnatilishi oʻzgargan, rul tirgaklari va uchlaridagi iplar oʻzgargan. 5 pogʻonali avtomat uzatmalar qutisi mavjud edi.

2005-yilda Dizayn ikkinchi restylingdan oʻtkazildi: optika oʻzgartirildi (burilish signali faralar bilan monolit qilingan, far ichidagi past nurli lampalar gorizontal ravishda joylashtirilgan va bir-birining ustiga emas), panjara, orqa tormoz chiroqlari, ichki bezak. 2005-yilda AQSh bozori uchun avtomobil VVT-i tizimiga ega 2UZ-FE dvigatelini oldi.

Land Cruiser Cygnus
-------------------

1998-yil dekabr oyida Yaponiyaning ichki bozorida Land Cruiser Cygnus paydo boʻldi. Land Cruiser 100 avtomobillari xaridorlarning istaklarini inobatga olgan holda modernizatsiya qilingan Land Cruiser 100 boʻlgan mashina. Cygnus versiyasi asosiy avtomobildan kuzovning old qismining boshqa dizayni (masalan, toʻrt qismli bosh optikasi) va asl charm va yongʻoq yogʻochi kabi materiallar bilan ichki bezaklari bilan farq qiladi; Land Cruiser Cygnus standart jihozlari, orqa koʻrinish kamerasi va DVD almashtirgichni oʻz ichiga oladi.

Avtomobil uchun mavjud boʻlgan yagona dvigatel 235 ot kuchiga ega 4,7 litrli 2UZ-FE bilan avtomat uzatish bilan bogʻlangan. Toyota Land Cruiser Cygnus-ning asosiy jihozlari TEMS gidravlik osma avtomatik sozlash tizimini oʻz ichiga oladi (qattiqlik darajasi va haydash balandligi haydash rejimiga qarab avtomatik ravishda oʻzgaradi yoki haydovchining iltimosiga binoan oʻrnatiladi). Dizaynning maksimal boʻsh balandligi 270 mm (off-road), normal rejimda — 220 mm.

2002-yilda SUV qayta tiklandi, avtomat uzatmalar qutisi toʻrt pogʻonalidan besh pogʻonaliga almashtirildi. Toyota Land Cruiser Cygnus rus bozoriga Lexus LX470 sifatida yetkazib berildi.

Land Cruiser 200
----------------

2002-yilda 5 yilga moʻljallangan rivojlanish rejasining qabul qilinishi bilan 100 seriyasining davomchisini ishlab chiqish boshlandi. 2004-yilga kelib dizayn ishlab chiqildi. Prototip 2004-yildan 2007-yilgacha boʻlgan davrda sinovdan oʻtkazildi va 2007-yil oxirida ishlab chiqarishga topshirildi. Avtomobil yangi dvigatellarni oldi — VVT-i tizimiga ega takomillashtirilgan 2UZ-FE (ilgari ushbu modifikatsiyadagi dvigatelda AQSh bozori uchun kech Land Cruiser 100 bor edi), yangi V shaklidagi sakkiz silindrli dizel 1VD-FTV. Savdo boshlanishida ushbu ikkita dvigatel bilan Rossiyaga avtomobillar etkazib berildi. Boshqa bozorlar uchun avtomobil bozorga qarab 4,0 litrli 1GR-FE dvigateli va 5,7 litrli 3UR-FE dvigateli bilan jihozlangan. 2012-yildan boshlab, birinchi restylingdan soʻng, 2UZ-FE endi avtomobillarga oʻrnatilmadi va uning oʻrniga yangi 4,6 litrli 1UR-FE dvigateli, shu jumladan Rossiyada ham almashtirildi. Avtomobillar bir nechta avtomat uzatma variantlari bilan taʼminlangan, 2UZ-FE va 1GR-FE dvigatellari uchun 5 pogʻonali (A750F), 1UR-FE, 1VD-FTV, 3UR-FE dvigatellari uchun 6 pogʻonali (AB60F) va 8 pogʻonali (AE80F) 3UR-FE (2015-yildan beri) va faqat 1VD-FTV va 1GR-FE dvigatellari uchun bitta 5 pogʻonali mexanik uzatish opsiyasi (H150) bilan.

AQSh bozori uchun avtomobil faqat 5,7 litrli 3UR-FE benzinli dvigatel bilan jihozlangan, chunki Lexus LX570 6 pogʻonali avtomat bilan jihozlangan, 2015 yil avgust oyidan boshlab xuddi shu dvigatelga a8 pogʻonali avtomat oʻrnatilgan.

2012-yilda mashina birinchi restylingdan oʻtdi. 2UZ-FE oʻrnini yangi 1UR-FE dvigateliga berdi. Farlarning shakli biroz oʻzgargan. Toʻrtburchaklar tumanga qarshi chiroqlar boshqa lampochkali kvadratlarga almashtiriladi. Koʻpgina bozorlarda eshikda xrom qoʻshimchali yon qolip bor edi. Baʼzi trim darajalarida isitiladigan rul va toʻliq isitiladigan old oyna paydo boʻldi. Salon yangilandi. Tashqi orqa koʻrinish oynalarida burilish signallari mavjud edi, mos ravishda qanotlardagi burilish signallari mavjud boʻlgan bozorlarda olib tashlandi.

2015-yilda mashina ikkinchi restylingdan oʻtdi. Farlar va tuman chiroqlari endi toʻliq LED. Oʻzgartirilgan panjara va bamper. 5,7 litrli 3UR-FE dvigatelli versiyalar uchun yangi 8 pogʻonali avtomatik AE80F paydo boʻldi (Qozogʻiston bozori uchun emas).

| Modifikatsiya | Narxi | Yoqilgʻi | Haydovchi blok | Quvvat | 100 km/soatgacha tezlashtirish | Yoqilgʻi isteʼmoli (shahar/shahardan tashqari/qoʻshma) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **4.5TD AT** |  | dizel | toʻla | 235 l. Bilan. | 8,9 s | 18/12/15 l/100 km |
| Suite (5 ta joy) | **3 252 000 rubldan** |  |  |  |  |  |
| Suite (7 joy) | **3 382 000 rubldan** |  |  |  |  |  |
| **4.6AT** |  | benzin | toʻla | 309 l. Bilan. | 8,6 s | 25/15/18 l/100 km |
| Suite (5 ta joy) | **3 276 000 rubldan** |  |  |  |  |  |
| Suite (7 joy) | **3 406 000 rubldan** |  |  |  |  |  |

Land Cruiser 300
----------------

2021-yil 9-iyunda Toyota yangi avlod **Land Cruiser 300** rusumli mashinani taqdim etdi. Ikkita V shaklidagi 6 silindrli dvigatellardan biri bilan jihozlangan: dizel quvvati 220 kVt 700 Nm moment bilan 1600-2600 aylanish tezligida yoki 2000-3600 aylanish tezligida 650 Nm moment bilan benzin quvvati 309 kVt .

Tarkibi
-------

* Land Cruiser 200 Toyota rasmiy veb-saytida Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-02-07).

Galereyasi
----------

1. ↑  „Vehicle Heritage — Land Cruiser".  TOYOTA MOTOR CORPORATION GLOBAL WEBSITE. 20-oktyabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-mart 2012-yil.
2. ↑  „Model BJ – Built From Good Materials – 1951–1955". *Toyota Land Cruiser Data Library*.  Toyota. 24-iyun 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyul 2015-yil.
3. ↑  „Worldwide Annual Production". *Toyota Land Cruiser Data Library*.  Toyota. 24-iyun 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyul 2015-yil.
4. ↑  „Autoweb Australia".  Autoweb.com.au. 10-oktyabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyul 2015-yil.
5. ↑  „SPY PHOTOS: More New Toyota LandCruiser".  Worldcarfans.com (13-fevral 2007-yil). 24-iyul 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyul 2015-yil.
6. ↑  *GoAutoMedia.* „Lexus LX LX570 5-dr wagon — First drive: LX570 is the lap of Lexus SUV luxury".  GoAuto (5-aprel 2008-yil). 21-iyun 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyul 2015-yil.
7. ↑  „Toyota 200 Series LandCruiser".  Drive.com.au (11-yanvar 2008-yil). 19-yanvar 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyul 2015-yil.
8. ↑  „История Toyota Land Cruiser и Land Cruiser Prado". 21-oktyabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-may 2010-yil.
9. ↑  *Константин Руссов.* „Toyota Land Cruiser 300 c дизельным мотором" (10-avgust 2021-yil). 12-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-avgust 2021-yil.
10. ↑  „Абсолютно новый Toyota Land Cruiser 300". 12-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-avgust 2021-yil.
11. ↑  „Данные о двигателях Toyota Land Cruiser 300". 12-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-avgust 2021-yil.

Havolalar
---------