recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Suli** (Avena) — boshoqsoshlarga mansub bir yillik va koʻp yillik oʻsimliklar turkumi; gʻalla ekini. 70 turi bor. 25 ga yakin turi Yevrosiyo va Shim. Amerikada usadi. Asosan 3 turi—ekma S. (A. sativa) moʻʼtadil iqlimli mamlakatlarda va Vizantiya S.si (*A. byzantina* S.) — Oʻrta dengiz atrofi, AQSH jan. Argentina, Avstraliyada; kum S. (A. strigosa) — Ispaniya, Fransiya, Belgiyada ekiladi. S. kdsimiy ekinlardan hisoblanadi, Yevropada mil. av. 2ming yillikdan boshlab ekilgan. Jahon dehqonchiligida S. ekin maydoni 14,4 mln. ga ni tashkil etib, Gʻarbiy Yevropa mamlakatlari, AQSH va Kanada, Xitoyda katta maydonlarda ekiladi, oʻrtacha don hosiddorligi 18,1 s/ga (2000). Ekma S. iddizi popuk ildiz boʻlib, yaxshi rivojlanadi, yerning haydalma qatlamida joylashadi. Poyasi tik oʻsadi. Boʻyi 50—120 sm. Bargi 3–5 mm. Gultoʻplami supurgisimon tarqoq, baʼzan bir yonli, boshoq, 2—4 gulli, baʼzan bir gulli. Mevasi — don, koʻpchilik navlarida qobiqli (qobiqsiz shakllari ham bor). S. namsevar, lekin issiqqa uncha talabchan emas. Urugʻi past harorat (4—5°)da unib chiqadi. Oʻzidan changlanadi. Harorat 16—22° boʻlganida yaxshi rivojlanadi.

Gullash davrida namlik yetarli bulishi kerak. S. uzun kun oʻsimligi. Roʻvakning tepa qismida yetilishi davri boshlanganda, pastki qismida gullash davom etadi. Oʻsuv davri 80—110 kun. Kuzda ekiladigan xili bor. S. doni tarkibida oʻrtacha 13,3% protein, 4,7% moy, 40,1% kraxmal, 13,2% kletchatka, 4,0% kul, V guruhi vitaminlari bor. S. donidan har xil yormalar va un tayyorlanadi. Doni endospermasida lipidlar koʻp, shuning uchun yuqori kaloriyali va toʻyimli hisoblanadi. S. uni bugʻdoy yoki javdar uniga qoʻshib non yopishda ishlatiladi. Eng qimmatli yem-xashak ekini hisoblanadi. Doni, somoni, toʻponi, koʻk poyasi, silosi chorvachilikda mollarga beriladi. 1 kg suli doni toʻyimliligi 1 ozuqa birligi sifatida qabul qilingan, 87 g hazm boʻladigan protein bor. S.ga azot, fosfor, kaliy oʻgʻitlarini qoʻllash yaxshi samara beradi, afotexnologiya tadbirlari arpaniksga oʻxshash. S. fevral oxiri — mart boshlarida ekiladi (Oʻzbekistonda koʻproq kuzda ekiladi). Urugʻlik sarfi 100–250 kg/ga. Hosildorligi 20—35 s/ga. Oʻzbekistonda kuzgi S.ning Doʻstlik 85 (1993), Chorvachilik ilmiy tadqiqot institutida Toshkent 1, Yutuq (1981), bahorgi S.ning keng bargli Oʻzbekiston (1981) navlari chiqarilgan va barcha viloyatlar uchun rayonlashtirilgan.

Hapima Otaboyeva.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Amir Temur shoh koʻchasi**  — Toshkent shahridagi Mirobod, Yunusobod tumanlari hududidan oʻtadi. Turkiston koʻchasi Katta Halqa yoʻlining *Uch qahramon* davlat avtomobil nazorati maskanigacha choʻzilgan. 2008-yil 6- mayda buyuk sarkarda Amir Temur nomi qoʻyilgan. Ungacha ushbu koʻchaning Mirobod tumanidagi qismi Movaraunnahr koʻchasi (1917-yil Duxovskiy, 1918-1993-yillarda Proletar, 1993- yil 30- iyundan Movaraunnahr koʻchasi deyilgan). Koʻcha yoʻnalishida Temiryoʻlchilar madaniyat saroyi, *Mingoʻrik* tarixiy yodgorligi, Lomonosov nomidagi Moskva davlat universitetining filiali, Toshkent avtomobil yoʻllar instituti , Oʻzbekiston davlat sanʼat muzeyi, Davlat mulk qoʻmitasining Toshkent shahar boshqarmasi, viloyat va Toshkent shahar hokimliklari, Toshkent avtomobil yoʻllar instituti, Oʻzbekiston davlat sanʼat muzeyi, Davlat mulk qoʻmitasining Toshkent shahar hokimliklari, Toshkent kuranti, Amir Temur xiyoboni, Temuriylar tarixi davlat muzeyi, Markaziy ofitserlar saroyi, Oʻzbekenergo davlat aksiyadorlik kompaniyalari, *Oʻzbekiston havo yoʻllari* aviakompaniyasi,  *Oʻzbekneft-gaz qazib chiqarish* kompaniyasi, koʻp qavatli va shaxsiy turar joy binolari, umumiy ovatlanish va savdo shahobchalari joylashgan.

Galereya
--------

* Koʻchaning yuqoridan koʻrinishiKoʻchaning yuqoridan koʻrinishi
* Koʻchada joylashgan binoKoʻchada joylashgan bino
* Ko'chada joylashgan Dedeman mehmonxonasi. 2012-yilKo'chada joylashgan Dedeman mehmonxonasi. 2012-yil
* Amir Temur ko'chasida joylashgan Shahidlar xiyoboniAmir Temur ko'chasida joylashgan Shahidlar xiyoboni

Yana qarang
-----------

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  Toʻxliyev, Nurislom, ed (2009). "Amir Temur shohkoʻchasi". *Toshkent: Ensiklopediya*. Toshkent: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi Davlat ilmiy nashriyoti.
**Telemea** — Ruminiyada ishlab chiqariladigan sigir yoki qoʻy sutidan tayyorlangan qaymoqli tuzilishga ega oq pishloq. Pishloq turli xil suv tarkibiga ega boʻlishi mumkin, bu esa yarim yumshoq yoki kremli boʻladi. Pishloq pishganida ravshanroq boʻlgan yoqimli, bir oz shirin, nordon va shoʻr taʼmga ega boʻladi. U gazaklar, salatlar, turli xil idishlar (masalan, omlet, krep, pirog) uchun stol pishloq sifatida ishlatiladi.  Telemea ishlab chiqarish uchun sutga shirdon ekstrakti qoʻshiladi.  Koʻpincha sigir va qoʻy suti ishlatiladi, kamroq echki yoki bufalo suti Natijada paydo boʻlgan pishloq pres ostida gazakka joylashtiriladi va keyin kvadrat boʻlaklarga boʻlinadi. Keyin pishloq bir necha hafta davomida shoʻr suvda turadi.

 Pomidor bilan telemea
Telemea Ruminiyadan PDO (Kelbning himoyalangan belgisi) mahsulotiga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  Handbook of Animal-Based Fermented Food and Beverage Technology, Second Edition — Google Knigi
2. ↑  Carnatii de Plescoi nu intra inca in Europa | | Libertatea.ro

Havolalar
---------

* Телемеа
**Chinnigul** (*Dianthus*) — chinniguldoshlarga mansub bir yillik va koʻp yillik oʻt va yarim butachalar turkumi; manzarali ekma gul. 300 dan ortiq turi maʼlum. Yevropa, Osiyo va Afrikada tarqalgan. Dashtlar, oʻtloqzorlar, qumloq yerlarda oʻsadi. Oʻzbekistonda yovvoyi hodda oʻsadigan koʻp yillik oʻt boʻlgan ʼ:< turi (angren, ugom, toʻrttangachali Ch.lar) uchraydi. Poyasi boʻgʻimlarga boʻlingan, barglari qaramaqarshi, bandsiz, toʻgʻri nashtarsimon yoki uchi utkir. Gulyonbargchasi kosachasiga yaqin joylashgan. Ch.ning koʻpgina turlari manzarali va ekib koʻpaytiriladi. Janubiy Yevropada keng tarkalgan bir va ikki yillik bog yoki golland chinniguli (*D. caryophyllus*) turi Ch.ning manzarali navlarini yaratishda asos boʻlgan. Guli bitta toʻpgulda, yirik, kalin, qatmaqat, xushboʻy, rangi har xil (qizil, pushti, sariq, oq va boshqalar). Koʻpgina mamlakatlarning sanoat gulchiligida ochiq yerlarda va issiqxonalarda yetishtiriladi. Koʻp yillik patli yoki turk Ch.i (*D. barbatus*) turining gullari mayda, gʻoyat xushboʻy, qalin toʻpgulga yigʻilgan. Gulchilikda ahamiyati katta. Bir yillik xitoy Ch.i (*D. chinensis*) turi gulining rangi va tuzilishi bilan farq qiladi. Ch.urugʻidan (urugʻi issiqxonalarda yanvar—maydi ssiiladi) va kalamchasidan (noyabr—mart oylarida ildiz oldiriladi) koʻpaytiriladi. Golland Ch.i 5—8 oyda gul chiqaradi, turk Ch.i 2yili iyun—iyulda, xitoy Ch.i iyundan birinchi qorasovuqlargacha gullaydi. Uzbekistonning barcha viloyatlari uchun manzarali Ch.ning Vilyame Sim navi rnlashtirilgan (1980).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Toksoplazmalar** (Toxoplasma) — koksidiyalar turkumiga mansub eng sodda parazit hayvonlar urugi. Bitta T. gondii turi maʼlum. Uzunligi 7 mkm gacha. T. mushuk va boshqa mushuksimonlar ingichka ichagida murakkab rivojlanish siklini oʻtib, undan 2 ta sporali ootsistsporozoitlar hosil boʻlishi bilan tugaydi. Yetuk ootsistlar esa mushuksimonlarni qaytadan zararlashi mumkin. Ootsistlar boshqa sut emizuvchilar (mas, sichqonlar) yoki odam hamda qushlarga oʻtib, jinssiz urchiydi. T. — sut emizuvchi hayvonlar va odam paraziti; toksoplazmoz kasalligini qoʻzgʻatadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Chinni-fayans sanoati** - chinni, fayans va boshqa nafis keramika maxsulotlari ishlab chiqaradigan sanoat tarmogʻi. Uyroʻzgʻorda ishlatiladigan chinni buyumlar va badiiy chinni mahsulotlar, fayans, yarim chinni va mayolika mahsulotlari ishlab chiqarishni qamraydi. Chinni-fayans sanoatis. mahsulotlari roʻzgʻorda, ayrim sanoat tarmoklarida keng qoʻllaniladi. Chinni idishlar tayyorlash qad. Xitoyda 4—6-asrlarda paydo boʻldi. Yevropada birinchi chinni zdi 1710-yilda Meysen (Germaniya)da, Rossiyada 1744-yilda qurilgan. Oʻzbekistonda Chinni-fayans sanoatis, asosan, 20-asrning 50-yillaridan rivojlana boshladi. Unga qadar Oʻrta Osiyoga chinni buyumlar qadimdan Xitoy va Erondan, 19-asrning 2yarmidan boshlab Rossiyadan keltirilgan. Roʻzgʻorda, asosan, mahalliy kulollar tayyorlagan sogyul idishlar (piyola, kosa, lagan, xum, xurmacha, chiroqdon va boshqalar)dan foydalanilgan (qarang Kulolchilik).

1952-yilda Toshkent chinni zdida milliy bezakli chinni buyumlar ishlab chiqarila boshladi. 1970-yilda yillik ishlab chiqarish kuvvati 22 mln. dona mahsulot boʻlgan Samarkand chinni zdi, 1978-yilda yillik ishlab chiqarish kuvvati 29 mln. dona mahsulot boʻlgan Quvasoy chinni zdi ishga tushirildi. 1967-yilda Angren keramika kti ishga tushirilishi bilan respublikada turli xil fayans va chinni plitkalar va sanitariyaqurilish mahsulotlari ishlab chiqarish yoʻlga qoʻyiddi.

20-asrning 70-yillari oʻrtalarida Oʻzbekiston Chinni-fayans sanoatis.da 40,5 mln. dona chinni mahsulotlar (shu jumladan, 0,44 mln. dona sanitariyaqurilish buyumlari) ishlab chiqarildi. Respublika Chinni-fayans sanoatis. korxonalarida aholi ehtiyojlari uchun milliy uslubdagi chinni buyumlar (piyola, choynak, kosa, tarelka, lagan, koʻza, sovgʻabop toʻplamlar), qurilishda ishlatiladigan fayans plitkalar chiqariladi. Tarmoqda "Oʻzbekengilsanoat" davlataksiyadorlik kompaniyasi tarkibiga kiradigan korxonalar: Abdurauf Ibrohimov nomidagi "Toshkent chinni zavodi" aksiyadorlik jamiyati, Samarkand "Nafis" aksiyadorlik jamiyati, "Quvasoy chinnisi" aksiyadorlik jamiyati. 2003-yilda tarmoq korxonalarida 44 mln. dona chinni mahsulotlari ishlab chiqarildi. Chinni buyumlar chet ellarga eksport qilinadi. "Oq oltin", "Tong", "Uzum", "Tovus", toʻplamlari xalqaro koʻrgazmalarda oltin medallar bilan taqdirlangan.

Xorijiy mamlakatlardan Xitoy, GFR, AQSH, Fransiya, Yaponiya, Chexiya va boshqalarda Chinni-fayans sanoatis. taraqqiy etgan. Germaniyada "Rozental", "Xuchenroyter", Fransiyada "Bernardo", "Dyupe", Buyuk Britaniyada "Uejvud", Yaponiyada "Noritake" tarmoqdagi eng yirik va tarixiy anʼanalariga ega boʻlgan firmalar hisoblanadi.

Adabiyot
--------

* Amindjanova M. Sayko E. Keramika, steklo i farfor v Sredney Azii, T. 1968; Texnologiya farforovogo i fayansovogo proizvodstva, M. 1975.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**"Axloqi Jaloliy"** - Davoniyning axloqqa oid asari. Toʻla nomi "La-vomi ul-ashroq fi makorim il-axloq" ("Yaxshi xulqlarda nurlar ziyosi"). Asar Oq qoʻyunli sulolasining asoschisi Hasanbekning iltimosiga koʻra uning oʻgʻli Sulton Xalilga atab yozilgan. Unda axloqiy muammolar ijtimoiy-falsa-fiy nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Asarni yozishda muallif Arastu, Aflo-tun, Ibn Miskaveyx, Abu Nasr Forobiy, Ibn Sino va Nasriddin Tusiylarning axloqiy ta’limotlaridan foydalangan. Risola uch qismdan iborat. Muallif bi-rinchi qismda xulqiy tarbiya va axloqiy hislatlarni egallash haqida soʻz yuritib, axloqning asosiy tushunchalari: dono-lik, adolat, shijoat va iffatga mufas-sal toʻxtaladi, axloq ilmining maqsad va vazifalarini belgilab beradi. Ik-kinchi qism oila va oilaviy hayot masa-lalariga bagʻishlangan. Unda bolalarni tarbiyalash va kamolga yetkazish, kasb-hunarni egallash, xulq-odob qoidalari, nutq madaniyati va b. yoritiladi. Uchin-chi kiyem ijtimoiy-siyosiy masalalar-ga bagʻishlangan. Unda shahar, ya’ni dav-latda yashovchi xalqlar, davlat boshligʻi va fuqarolarning oʻzaro munosabati, jamiyat haqida fikr-mulohazalar oʻrin egallagan. Risola keyingi davrlarda Yaqin va Oʻrta Sharq mamlakatlarida keng 817tarqaldi. U Eron, Hindiston, Arab mam-lakatlari, Movarounnahr va Xurosonda maktab va madrasalarda asosiy qoʻllan-ma vazifasini oʻtagan.Haydar Aliqulov.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Teleta** (qadimgi yunoncha: *Τελετή* „sirli ibodatga bagʻishlash") Nayada Nikeya va Dionisning qizi.

Onasining oʻlimidan soʻng, u Dionis tomonidan tarbiyalangan va uning barcha sayohatlarida qatnashgan. Dionis sirlaridan yaqin xabardor odam sifatida, u oʻzining ismidan koʻrinib turganidek, misteriyada belgilab qoʻyilgan poklanishlarda vositachi boʻlgan (τελετη - „axloqiy poklanish" yoki „bagʻishlash"). Sanʼatda u qurbonlik idishi va gulchambarli qanotli qiz sifatida tasvirlangan; Gelikonda uning haykali Orfey haykali yonida turgan.

Tiazlarning — Dionis sharafiga oʻtkaziladigan ekstatik protsessiyalarning doimiy ishtirokchisi.

Manbalar
--------

1. ↑   Nonn. Deyaniya Dionisa XVI 395
2. ↑   Pavsaniy. Opisanie Elladi IX 30, 4
3. ↑  Обнорский Н. П. Телета // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
4. ↑  Обнорский Н. П. Тиаз // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.

Adabiyotlar
-----------

* Обнорский Н. П. Телета // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
**Chinni tarvuz** - oʻrta ertapi shar mahalliy tarvuz navi. Palagi, yon shoxlari oʻrtacha, barglari siyrakroq, konussimon, biroz mayin tukli. Meva shakli sharsimon, tuyey och yashil, oʻrtacha kattalikda. Poʻsti qattiq. Meva yuzasi silliq, yuzasi boʻylab toʻq yashil Chinni tarvuz.rangli tasmachalar birbiriga ulanib uyachalar shaklini beradi. Etining rangi och qizil, sersuv, shirali, tolali. Tarkibida 6,5% quruq modda va 6,5% qand bor. Hosili 70—75 kunda pishadi. Hosildorligi 320—340 s/ga.

1956-yildan davlat reyestriga kiritilgan. Uzbekistonning (Samarkand viloyatidan boshqa) barcha viloyatlarida ekiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Telenomuslar** (Telenomus) -pardaqanotlilar turkumiga mansub hasharotlarning urugʻi; yaydoqchi tuxumxoʻrlar. 8 turi maʼlum. Uz 0,7— 1,5 mm, kora tusli. Asosan Kavkaz va Oʻrta Osiyoda tarqalgan. Lichinkasi oʻsimlik qandalalari, pashsha va kapalaklar, xasva tuxumida, parazitlik qiladi. Odatda, bir tuxumda bir, baʼzan koʻp (6— 16) parazit 2 haftadan 1,5 oygacha rivojlanadi. Ayrim turlari bir yilda 10-marta nayel beradi. T.dan oʻsimliklarni himoya qilishda zararkunandalarga karshi kurashning biologik usullarida foydalaniladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tokkata** (ital. toccata — tegish, zarb) — asosan, klavishli musiqa cholgʻular uchun yozilgan virtuoz musiqa asari. 16-asrda Italiyada paydo boʻlib, dastlab badiha shaklidagi prelyudiya (A. va J.Gabriyeli va boshqalar), keyinchalik konsert asari sifatida (I.Froberger, D. Bukstexude va boshqalar) rivoj topdi. I.S.Bax ijodida qad. T. janri oʻz badiiy choʻqqisiga koʻtarildi (organ uchun — re minor T. va fugasi mashhur). 20-asrda fortepiano (K.Debyussi, S.Prokofyev, F.Buzoni,A.Xachaturyan va boshqalar) va organ (M.Reger va boshqalar) Tlar bilan birga orkestr (A.Malyavskiy), skripka va orkestr (I.Stravinskiyning skripka va orkestr uchun konsertning lqismi) paydo boʻldi. Oʻzbekistonda I. Akbarov, X.Izomov, G. Mushel va boshqa fortepiano, organ uchun T.lar yaratganlar.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Koordinatalari: 35°42′48.203999999989″N 139°45′44.351999999958″E﻿ / ﻿35.71338999999999686°N 139.76231999999998834°E﻿ / 35.71338999999999686; 139.76231999999998834GO

**Tokio universiteti** - Yaponiyaning eng qadimiy va yirik oliy oʻquv yurti. 1877-yili Soxeyko (1790-yilda asos solingan, konfutsiychilikni oʻrganish markazi), Kayseygo (1855, gʻarb madaniyati), Igakuso (1863, gʻarb tibbiyoti) oʻquv yurtlarining birlashuvi natijasida Tokio milliy (imperator) universiteti sifatida tashkil etilgan. Huquq, iqtisodiyot, filologiya, muhandislik, texnologiya, pedagogika, tabiiy fanlar, qishloq xoʻjaligi, tibbiyot boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydi. Kutubxonasi (1877-yilda tashkil etilgan)da 4 milliondan ortiq asar bor. 20 mingdan ortiq talaba taʼlim oladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Graduation | *Oliy oʻquv yurti haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Axiliya** (yun. a – inkor qushimchasi va chylos – shira) – ovqat hazm qilish suyuqliklari boʻlmasligi me’da A.si– me’da shirasining yoʻq boʻlishi, me’dada xlorid kislota va fermentlar ishlab chikarilmasligi; pankreatik A. – me’da osti bezi tashqi sekresiyasining hosil boʻlmasligi. A. me’da va boshqa a’zolarning kasalliklari natijasida, mas, me’da bezlari atrofiyasi (organik A.) yoki ogʻir ruhiy kechinmalar, me’da bezlari ne-rviga zararli moddalar ta’sir qilishi oqibatida me’da hazm faoliyatining za-iflashishi sababli (funksional A.) ruy beradi. A. zoʻrayganda ovqat hazm boʻlishi qiyinlashadi, xususan goʻsht va oqsilli ovqatlar yeyilganda me’dada hazm boʻlmay, ichakka oʻtadi, natijada ichakka zoʻr kelib, uning ishi oʻzgaradi (ich dam boʻlib, ogʻrib turadi, ich suradi va hokazo). A.da bemorlarga me’da shirasi, xlorid kislota, pepsin, vitamin S (meva va sab-zavot sharbati, na’matak, qora smorodina damlamasi), vitamin V,, V2 (nuxat, jigar preparatlari – ekstrakt, kampolon) be-riladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Axinoama** (*Axinoam*; *Ahinoam*; qadimgi ivrit: *אחינעם‎* qadimgi ivrit: *אחינעם‎* „inoyatning ukasi"; lotincha: *Ahinoam*) ― Eski Ahd rivoyatidagi ikki ayolning ismi: shoh Shoulning yagona xotini va shoh Dovudning ikkinchi xotini. Baʼzi tadqiqotchilar ular bir xil odam boʻlishi mumkinligini taʼkidlaydilar.

Soulning xotini
---------------

*Axinoama* — Oximaasning qizi (Aximaas, „gʻazabning ukasi") va shoh Shoulning xotini (1Tsar. 14:50).

Dovudning xotini
----------------

*Oxinoama* — Dovudning xotinlaridan biri, Yizrillik ayol (1Tsar. 25:43).

Kelib chiqishi
Izreyel (Nav. 15:56) — Iudina qabilasining janubiy qismidagi shahar nomi, Dovudning xotini, Amnoning onasi Oxinoamaning tugʻilgan joyi (I Shoh. XXV, 43 va boshqalar.); Izreyel vodiysining markazi.

Dovudning birinchi xotini Axinoama chiqqan Izreyel, Yahudiya platosining sharqiy qismida yotardi (Josh. 15, 56; I Shom. 25, 43; 27, 3 va boshqalar.). Bu shaharning nomi Iudina qabilasining nasabnomasida ham Etam otasining oʻgʻillaridan birining nomi sifatida uchraydi (I kitob. Solnoma, 4, 3), shundan xulosa qilish mumkinki, yoki bu shaharning butun aholisi yoki hech boʻlmaganda koʻp qismi Etama jinsiga tegishli edi.

Asira
Axinoama Dovudning boshqa xotini Obigayl bilan birga amelekliklar tomonidan qamal qilingan Ziklag (Tsiklag) shahridan olib ketilgan edi, ammo Dovud oʻgʻirlab ketuvchilarni quvib, xotinlarini ozod qildi (I Shoh. 27, 3, 6; 30). 2, 18).

Amnonning onasi
Axinoama Dovudning Xevronda tugʻilgan toʻngʻich oʻgʻli Amnoʻnning onasi edi (2Tsar. 3:2).

Manbalar
--------

1. ↑  Синодальный перевод
2. ↑  Jon D. Levenson, "1 Samuel 25 as Literature and History, "CBQ 40 [1978] 27.
3. ↑  Ахиноам // Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона. — СПб. 1908—1913.
4. ↑  Ахиноама // Библейская энциклопедия архимандрита Никифора. — М. 1891—1892.
5. ↑   Изреель // Библейская энциклопедия архимандрита Никифора. — М. 1891—1892.
6. ↑  Изреель // Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона. — СПб. 1908—1913.
**Aximaas** (*Aximaats*; ivritcha: *אחימעץ בן צדוק* ‎ Aximaas, Zodok oʻgʻli) — Injil qahramoni, yahudiy oliy ruhoniysi, Zodokning oʻgʻli.

U birinchi marta shoh Dovud davrida paydo boʻlgan. Avessaloma isyoni paytida u Dovudga sodiq qoldi va Avessalomning Quddusdagi faoliyati haqida xabar berib, unga yordam beradi.

Shoh Sulaymon davrida uning otasi Zodok oliy ruhoniy boʻldi va u vafot etgach, uning oʻrniga Aximaas bu lavozimga keldi.

Ehtimol, u Shohlar kitobida aytib oʻtilganidek, Sulaymonning qizlaridan biri Basmat (Basemat) ga turmushga chiqqan Oximaas edi. Keyin Isroil shohi Axaz ham oliy ruhoniyning qiziga uylanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Ахимаац // Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона. — СПб. 1908—1913.
2. ↑  Ахимаас // Библейская энциклопедия архимандрита Никифора. — М. 1891—1892.
3. ↑  2Цар. 15:24—37
4. ↑   2Цар. 17:15—21
5. ↑  1Пар. 6:8, 53
6. ↑   1Цар. 4:15
**Panel** (nem. Paneel) — 1) qurilish konstruksiyasining zavodda tayyorlanadigan yirik oʻlchamli yassi elementi. P. tayyorlanayotganda deraza va eshik oʻrinlari qoldiriladi; 2) devor va boshqalarning bezak qoplamasi (yogʻoch, plastmassa, moy-boʻyoqli va boshqalar); 3) koʻcha chetida piyo-dalar uchun asfalt-beton, tosh va boshqalardan toʻshalgan yoʻlkalar; 4) elektr shchitlari, boshqaruv pultlari, radiotexnik qurilmalar, asboblar va boshqalarning signal, nazorat, oʻlchash va boshqa apparatlari joylashtirilgan qismi; 5) fermaning asosiy nagruzkani qabul qiladigan ikki qoʻshni uzeli orasidagi qismi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**«Yulduzlar aybdor»** (inglizcha: The Fault in Our Stars) — amerikalik yozuvchi John Greenning oltinchi romani, 2012-yilda nashr qilingan. Publishers Weekly tomonidan 2013—2014-yillardagi bestsellerlar qatoriga qoʻshilgan

Syujet
------

Xeyzel Greys Lankaster — 16 yoshli oʻpkada mestastaza qoldiradigan qalqonsimon bez saratoni bilan kasallangan qiz. U har hafta koʻmak guruhiga boradi va u yerda 17 yoshli osteosarkoma sababli oyogʻi amputatsiya qilingan Ogastus Uoters bilan tanishadi. Ular birga film koʻrishadi, kitob oʻqishadi. Xeyzel yigitga Piter van Xutenning „Shohona dard" nomli asrini oʻqishga beradi. Asar tugallanmay qolganidan Ogastus norozi boʻladi va muallifga xat yozadi. Muallif faqat yuzma-yuz javob berishini aytadi.

Xeyzel, uning oyisi va Ogastus Amsterdamga, Piter van Xuten bilan uchrashishga borishadi. Ogastus va Xeyzel bir-birlarini sevib qolishgandi. Muallif bilan uchrashuv noxush oʻtsada, bu sevishganlarga Amsterdamda vaqtni yaxshi oʻtkazishga halaqit bermaydi. Uyga qaytishgach, Ogastusning ahvoli ogʻirlashadi. Kasallik uni mahv etayotgani, oʻlishini bilgani uchun Ogastus oʻz dafn marosimini „tashkillashtiradi". Bir necha kundan keyin vafot etadi. Uning dafn marosimiga Piter van Xuten keladi, ammo Xeyzel u bilan gaplashishni istamaydi. Xeyzel Ogastus oʻlimidan oldim xat yozganini bilib qoladi va Piter van Xutenning yordamchisi Lideveydan xatni soʻraydi. Qiz xatni skanerlab, pochta orqali joʻnatadi. Ogastus xatini oʻqish bilan asar yakunlanadi.

Rollarda
--------

* Sheylin Vudli - Xeyzel Greys Lankaster
* Ensel Elgort - Ogastus Uotars
* Net Vulf - Azek
* Lora Dern - Xeyzelning onasi
* Sem Trammel - Xeyzelning otasi
* Uillem Defo - Piter Van Xuter
* Lotta - Lidevey
* Anna Della Krus - Doktor Mariya
* Devid Ueylen - Gasning otasi
* Miya Govich - Gasning onasi
* Emili Pichi - Monika
* Emili Bax - Monikani onasi
* Mayk Birbigliya - Patrik
* Kerol Ueyers - *Anna Frank* (ovoz)

Havolalar
---------

* sayt
* *«Yulduzlar aybdor»* IMDbda
* *«Yulduzlar aybdor»* AllMovieda
Asosiy maqola: 2017-yil Atlantika dovullar mavsumi

**Jose dovuli** — 4 xavf darajali kuchli tropik sikloni. U 5-sentabr kuni 2017-yili Afrika mitaqasidan kuchli tropik toʻlqinlar chiqishidan soʻng paydo boʻlgan. Bu dovul 2017-yilda eng kuchli boʻlgan dovular mavsumida uchinchisidir. "Jose" dovuli Antil orollariga xavf solmoqda, u yerda dovul bir necha kundan keying oʻtishi kerak, "Irma" katastrofik dovulidan soʻng. 2010-yildab beri birinchi marotaba Atlantika okeanida jamida birdanidan uchta dovullar harakar qilmoqda: "Jose", "Katia", "Irma".

Barbuda hukumati 8-sentabr kuni Jose dovuli kelayotgani saba, aholini evakuatsiya qilishi haqida eʼlon qildi. Bundan oldin koʻplab binolar orolda shikastlangan edi.

16-sentabr kuni 1 darajaga tushdi va 25-sentabr kuni u parchalandi.

"Jose" dovuli haqida hozirgi oxirgi maʼlumotlar
-----------------------------------------------

Oxirgi rasmiy maʼlumotlarni olish uchun pasroq qarang.: 

Jose dovuli haqida oxirgi xabarlar - http://www.nhc.noaa.gov/text/refresh/MIATCPAT2+shtml

Yana qarang
-----------

* Irma dovuli
* Katia dovuli
* Harvey dovuli
* Maria dovuli

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

  
  2017-yil Atlantika dovul mavsumi
**Pirolyuzit** (yun. rug — olov va luo — yuvaman), polianit — oddiy oksidlar kichik sinfiga mansub mineral. Kimyoviy tarkibi — MpO2, tarkibida Mp 55-63%; Va, Na, K va boshqa, maʼlum miqdorda suv boʻladi. Tetrago-nal singoniyada kristallanadi; kris-tallari strukturasi rutil tipli. Koʻpincha yashirin kristall tuproqsimon kukun massalar hosil kiladi; marganets, kisman temir gidrookislari va boshqa aralashgan boʻladi. Rangi kulrang, qora; metallsimon yaltiroq. Qattiqligi 2—6 (polianit 6—6,5), zichligi 4700–5100 kg/m3. P. dengiz va koʻl havzalarining qirgʻoqqa yaqin qismida kislorod kira oladigan sharoitlarda choʻkindi qatlami hosil qiladi. Marganets konlarining oksidlanish zonalarida ham uchraydi. P. marganets rudalarining asosiy minerali. Sof P. quruq galvanik elementlarda, shisha (tiniqlantirish uchun) va keramika tayyorlashda, kimyo, tibbiyot, lok-boʻyoq va charm sanoatida qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pirometr** (yun. rug — olov va ...metr) — spektrning optik sohasida shaffofmas jismlarning nurlanishiga qarab ularning temperaturasini oʻlchash uchun ishlatiladigan asbob. P. yordamida temperaturasi oʻlchanadigan jism issikdik muvozanatida turishi va yorugʻlik yutish koeffitsiyenti 1 ga yaqin boʻlishi ke-rak. P. yordamida yuqori temperaturalar oʻlchanadi. Ish prinsipiga qarab, ravshan, rangli va radiatsion P. mavjud. Ravshan P. kengtarqalgan, ular 103—104°K sohasidagi temperaturalarni aniq oʻlchaydi.

Spektrning optik sohasida ^"const li jismlar temperaturasini oʻlchashda rangli P.dan foydalaniladi. Bunda spektrning koʻk va qizil sohalaridagi ravshanliklar nisbati bl(Xl T)/2(X2T) aniqlanadi. Asbob shkalasi °S larga boʻlingan, u jismning rang temperaturasi (Ts)ni koʻrsatadi. Rangli P. ravshan P.dan murakkabroq, lekin sezgirligi va oʻlchash anikligi undan past. Rangli P. ham 103—104 °K sohasidagi temperaturalarni oʻlchaydi.

Jismning toʻliq nurlanishini ifodalovchi radiatsion P. sezgir, lekin oʻlchash aniqligi pastroq. Ularning ishi Stefan—Bolsman nurlanish qonuni va Kirxgof nurlanish qonunita asoslangan. Radiatsion P. kuzatilayotgan nurlanishni kabul kilgich (termoustun yoki bolometr) da fokuslaydi. Bunda signal mutlaq qora jismning nurlanishi boʻyicha taqsimlangan va radiatsion temperatura (T^ni koʻrsatadigan asbobda qayd qilinadi. Jismning haqiqiy temperaturasi kuyidagi formula bilan ifodalanadi: T=at1/4T|, bunda at — jismning toʻla yorugʻlik yutish koeffitsiyenti. Radiatsion P. 200° temperaturadan boshlab oʻlchaydi. Sanoatda P. turli texnologik jarayonlarni temperatura boʻyicha nazorat qilish va boshqarish tizimida keng qoʻllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yulduzlar** **populyatsiyalari** (inglizcha: *stellar populations*) — galaktikalarning yulduz tarkibining turlari. Ular kimyoviy tarkibi, fazoviy taqsimoti, Hertzsprung-Russell diagrammasidagi pozitsiyasi, toʻgʻri tezliklar va boshqa mezonlarda farqlanadi. Ikki populyatsiyaga koʻra tasniflash 1944-yilda Baade tomonidan taklif qilingan.

Galaktikalar aholisining turlarga boʻlinishi ancha shartli. Har bir populyatsiya oʻziga xos xususiyatlarga ega boʻlgan bir nechta kichik turlardan iborat. Yulduz populyatsiyasi III mavjudligi toʻgʻrisida ham umumiy fikr mavjud emas, baʼzi tadqiqotchilar koinotdagi birinchi yulduzlar II populyatsiyaning maxsus kichik toifasiga tegishli deb hisoblashadi.

Tasniflash
----------

**I populyatsiya** spektrdagi geliydan ogʻirroq elementlarning sezilarli darajada koʻpligi bilan tavsiflanadi (astronomlar tomonidan „metallar" deb ataladi). Ogʻir elementlar oldingi yulduzlarda hosil boʻlgan va oʻta yangi yulduz portlashlarida tarqalib ketgan. Quyosh, galaktik diskning aksariyat yulduzlari singari, I populyatsiyasining oddiy vakili hisoblanadi.

**II populyatsiya** yulduzlarida ogʻir elementlarning koʻpligi bir necha marta pastroqdir. Bular Katta portlashdan koʻp oʻtmay paydo boʻlgan eski yulduzlar boʻlib, yoshi 10 milliard yildan oshgan. Spiral galaktikalarda II populyatsiya galaktik halodagi globulyar klasterlardan iborat.

Gipotetik **populyatsiya III** yulduzlarning Katta portlashdan keyingi birinchi avlodini tashkil qilishi kerak. Taxminlarga koʻra, bu juda ogʻir yulduzlar boʻlib, qisqa umr koʻrishadi va bugungi kungacha saqlanib qolmagan. Katta massa vodorod yonishning katalitik CNO-sikli uchun zarur boʻlgan uglerod yetishmasligi bilan izohlanadi — bunday yulduzlarda faqat yuqori haroratni talab qiladigan proton termoyadro aylanishi sodir boʻlishi mumkin. 2010-yillarda bunday yulduzlardan tashkil topgan galaktikalar tasvirlangan bir qancha maqolalar mavjud.

Populyatsiya III yulduzlari juda massiv boʻlib, juda tez rivojlandi va taxminan bir million yil umr koʻradi. Shu sababli, ular hozirda bizning Galaktikamizda koʻrinmaydi. Maʼlum boʻlgan eng qadimgi yulduz SMSS J031300.36-670839.3 boʻlib, u oʻta yangi yulduz portlashi materialidan kelib chiqqan. Bu yulduz, ehtimol, yulduzning III populyatsiyasi va II populyatsiyasi oʻrtasidagi oʻtish davrida tugʻilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Обзоры препринтов astro-ph".  Астронет. 23-oktabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-oktabr 2019-yil.
2. ↑  „Классификация обзоров 2-й версии за 04/2003 - ... The R.A.P. Project (Reviews of Astro-Ph)".  Астронет. 23-oktabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-oktabr 2019-yil.
3. ↑  „Популяционный синтез в астрофизике".  Астронет. 23-oktabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-oktabr 2019-yil.
4. ↑  „Населения звёздные".  Астронет. 23-oktabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-oktabr 2019-yil.
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑
11. ↑
**Yulduz atmosferasi** — yulduzning nurlanish spektri paydo boʻladigan tashqi qatlami. Bunday qatlam avval Quyoshda kashf etilgan. Atmosfera tufayli Quyosh gardishida yorqinlik bir tekis tarqalmagan va Quyosh spektrida yutilish chiziqlari yaxshi kuzatiladi. Yulduz atmosferasining kimyoviy tuzilishi hamma yulduzlarda bir xil, ammo atmosferaning maxsus tuzilishlari bilan bogʻliq boʻlgan chetga chiqishlar (magnit yulduzlari, qoʻshaloq yulduzlar va boshqalarda) ham kuzatiladi.

Yulduzning ichki qatlamlaridan kelayotgan energiya uning atmosferasi orqali oʻtadi hamda nuriy muvozanatga boʻysunuvchi yutilish va sochilishlari yoʻli bilan tarqaladi. Yulduz atmosferasi spektral asboblar yordamida tekshirilib, kimyoviy tarkibi, temperaturasi, modda zichligi, harakat tezligi, yulduzning oʻz oʻqi atrofida aylanishi va boshqalar koʻrsatkichlar aniqlanadi. Yulduz atmosferasi ning tabiati uni tashkil etuvchi atomlarning tarkibiga, ichki qatlamlardan kelayotgan energiya oqimining quvvatiga bogʻliq. Ichki qatlamdan chiqayotgan nur t u tash spektrga ega. Bu nur atmosferada sochilish va yutilish jarayonlariga uchrashi sababli tutash spektrning ayrim qismlari xiralashadi, ikkinchidan uning yuziga atmosferani tashkil etuvchi atomlarning yutish chiziqlari tushadi. Yulduz atmosferasining bu qismi fotosfera deb ataladi. Fotosfera ustida xromosfera joylashgan. Xromosfera turli spektral chiziqlarda xira nur sochadi. Turli xil yulduzlarda fotosfera va xromosfera turlicha rol oʻynaydi. Yulduz atmosferasi yulduzning energetik rejimini boshqarib turadi. Atmosfera tufayli yulduz birdaniga sovib ketmaydi. Hozirgi davrda turlI xil Yulduz atmosferasi oʻrganilgan va ularning nazariy modellari yaratilgan (yana qarang Galaktika, Yulduzlar).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Panduri** (gruzincha: *ფანდური*) — gruzin xalq uch torli lyutnya tipidagi chertma cholgʻu asbobi. Sharqiy Gruziyadagi Pshavi, Xevsureti, Tusheti, Kaxeti va Kartli elatlarining eng mashhur xalq cholgʻu asbobi. Panduri turli shakl va oʻlchamlarda ishlab chiqariladi. Yakkaxon ijro va qoʻshiq joʻrligida chalinadi. Pandurini, asosan, erkaklar chaladi.

Taniqli ashug Ietim Gurji (1875-1940) pandurida joʻrlik qilgan. Sovet davrida Gruziyada zamonaviy gruzin kompozitorlari va mumtoz musiqalarni ijro etuvchi panduri, salamuri va chonguri triolari mashhur boʻldi. Hozirda panduri joʻrligidagi qoʻshiqlar Trio Mandili tomonidan ijro etilmoqda. Dastlab, uch va yetti boʻlinmali 2 turdagi panduri bor edi, lekin 1934-yilda taniqli gruzin sanʼatshunosi Kiril Vashakidze ushbu cholgʻu asbobining yangi versiyasini yaratdi. Vashakadze dastlabki cholgʻuni tadqiq qilgandan soʻng unga bemol va diyez yarim tonlarni qoʻshib, asbobning zamonaviy versiyalari — „Panduri prima" (mumtoz) va 12 ta boʻlinmali „Panduri tenor"larini dunyoga keltirdi.

Tuzilishi: Panduri odatda quyidagicha sozlanadi: E C # A — yaʼni 1-tor Mi, ikkinchi tor Do# (qisilgan 3-pardada 1-parda bilan ohangdosh eshitiladi) va 3-tor Lya (4-chi pardada 2-parda bilan, 7-pardada esa 1-parda bilan ohangdosh eshitiladi). Shunday qilib, bosilmagan (ochiq) torlar Lya (A) major akkordni tashkil qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  hangebi.ge[*sayt ishlamaydi*] — *Levan i Roland Bregvadze*. Direktor gosudarstvennogo muzeya Gruzinskix narodnix muzikalnix instrumentov Revaz Kotrikadze, direktor gosudarstvennogo muzeya prikladnogo iskusstva David Kiknavelidze, master po izgotovleniyu narodnix muzikalnix instrumentov Maizer Gazdeliani.
2. ↑  Музыкальный словарь Гроува.Georgia
3. 1 2  hangebi.ge[*sayt ishlamaydi*] — *Levan i Roland Bregvadze*. Direktor gosudarstvennogo muzeya Gruzinskix narodnix muzikalnix instrumentov Revaz Kotrikadze, direktor gosudarstvennogo muzeya prikladnogo iskusstva David Kiknavelidze, master po izgotovleniyu narodnix muzikalnix instrumentov Maizer Gazdeliani.
**Alysia May** (1971-yil 31-yanvarda tugʻilgan) AQSHlik sobiq professional tennischi.

Biografiya
----------

Kaliforniyada oʻsgan May marhum Devid May II ning qizi, chakana savdo giganti Mayning universal doʻkonining vorisi. 2005-yilda Mayning tomonidan sotib olingan kompaniya Alysia-ning katta bobosi, asli nemis biznesmeni David May tomonidan asos solingan edi. Uning onasi tomonidan oʻgay bobosi Gollivud rejissyori Mervyn LeRoy edi. U tennischi Kathy Mayning singlisi va yana bir singlisi Anita, shuningdek, toʻrtta oʻgay opasi va ikkita asrab olingan ukasi bor. U, shuningdek, ATP pro Teylor Fritzning xolasidir.

Los-Anjelesdagi Westlake oʻrta maktabida oʻqiganidan soʻng, May UCLA Bruins tomonidan kollej tennis jamoasida oʻynash uchun ishga qabul qilindi, keyin 1990-yilda professional boʻldi.

1990-yillar boshida u professional turning eng yaxshi juftlik oʻyinchisiga aylandi va dunyoda 58-oʻrinni egalladi. U barcha toʻrtta „Katta dubulgʻa" turnirlarida ayollar oʻrtasidagi juftlik bahslarida ishtirok etgan va 1990-yilda Nana Miyagi bilan Schenektadida WTA chempionligini qoʻlga kiritgan. Yakkalik oʻyinchisi sifatida u 160-oʻrinni egalladi. 1991-yilda Tokio Indoor musobaqasida u Marianna Verdelga qarshi oʻyinda gʻalaba qozondi.

Bruins maktabi Ackerman Union, Jon Wooden markazi , Artur Ashe salomatlik va sogʻlomlashtirish markazi, Talabalar faoliyati markazi, Kerckhoff Hall, JD Morgan Center, Jeyms West Alumni Center va Pauley Pavilion kampus markazida, Wilson Plaza bilan chegaradosh. Kampus Bruin Walk tomonidan ikkiga boʻlingan, turar joy tepaligidan asosiy kampusgacha boʻlgan uzoq yoʻl ham bor. Bruin Walk va Westwood Plaza chorrahasida Bruin Plaza joylashgan boʻlib, Bruin ayigʻining bronza haykali bilan jihozlangan.

WTA Tour finali
---------------

### Juftliklar (1-0)

| Natija |    Sana    | Turnir | Darajali | Maydon turi | Hamkor | Raqiblar | Hisob |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Gʻalaba | 1990 | Schenektadi, AQSh | V daraja | Qattiq maydon | Yaponiya Nana Miyagi | Italiya Linda Ferrando
Gʻarbiy Olmoniya Wiltrud Probst | 6-4, 5-7, 6-3 |

Manbalar
--------

1. ↑  *Folkart, Burt A.*. „David May II; Scion Helped Family Store Chain Grow". *Los Angeles Times* (23-aprel 1992-yil). Qaraldi: 25-may 2018-yil.
2. ↑  Harwitt, Sandy*. The Greatest Jewish Tennis Players of All Time*. New Chapter Press, October 13, 2014. ISBN 978-1937559366.
3. ↑  *Magee, Jerry*. „Nifty at 50". *The San Diego Union-Tribune* (16-may 2006-yil). Qaraldi: 25-may 2018-yil.
4. ↑  *Dillman, Lisa*. „UCLA Women's Coach Hopes to Turn It Around at the End of This Year". *Los Angeles Times* (1-may 1988-yil). Qaraldi: 25-may 2018-yil.
5. ↑  „ITF Tennis - Pro Circuit - Schenectady - 20 August - 25 August 1990".  International Tennis Federation. 17-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-may 2018-yil.
6. ↑  „Huber to meet Graf in Tokyo tennis". *United Press International* (29-yanvar 1991-yil). Qaraldi: 25-may 2018-yil.
**Ornitodoroz** ( **Ornitodoroz** ) - odamlar va hayvonlarning akariaslari (qo'y) jinsi ornithodororosining shomilini tishlash bilan bog'liq.

Inson psitakozi
---------------

Qo'zg'atuvchisi - Genus ornithodorosining shomillari (Audouin 1827) (, *Argasidae*disk. Parazitormalari).

Ornithodoros erliqusi cho'chqalarda parasitadi, lekin odamni tishlaydi .

Qishloqning orgliorlari papillipes quyuq kul rangga ega.Ayolning uzunligi 8 mm, erkak 6 mm gacha.Kattalar 15 yilgacha och qolishlari mumkin.U yovvoyi tabiat (kemiruvchilar, yarasalar, karartalar) va uy hayvonlari (it, qoramol, otlar, mushuklar va boshqalar) va shuningdek, odamni tishlaydi.Qishloq Shomil - Shomil -Borni qaytarish tifining qo'zg'atuvchi vositalarining tashuvchisi - Genus Borbiliya spirocheti.Spirochet inson tanasini tishlash paytida magistral va magistral orqali kiradi, shuningdek, najas va najas mahsulotlarining terisiga kirganida.Translyatsiya qilish qobiliyatiga ega.

Kavkazni belgilash chiptalari Verringsinos (AlorcobuSuus) Ukrainaning janubida Transkulcazada keng tarqalgan.Endemik qaytishning qo'zg'atuvchisi dietani tashuvchisi.

Shomil Ornitodorus Cojiaseas juda og'riqliki, Meksika aholisi bu shomildan kam uchraydigan ilonlardan qo'rqmaydi.

*Ornithodorus moubata,* shuningdek, odamni tishlaydi va translyatsiya kasalligini yuqtirishi mumkin.

*Ornithodoros tholozani* g'or isitmasi  .

Hayvonlarning ornitodorozi
--------------------------

Yog 'ornithodorining shomillari qo'y orticozni keltirib chiqaradi .

Sm. Shuningdek
--------------

* Akrodermatit
* Argazidozlar

Eslatmalar
----------

1. ↑  Клещи стали разносчиками пещерной лихорадки
2. ↑  „АРАХНОЗЫ". 27-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-sentabr 2011-yil.
**Brigadeiro** (port. Brigadeiro — 1946-yilda Rio-de-Janeyrodagi qandolatchi Haloisa Nabuko de Oliveyra tomonidan yaratilgan anʼanaviy braziliya shirinligi. Brigadeiro quyultirilgan sut, kakao kukuni, sariyog‘ va tashqi qatlamni qoplaydigan shokolad parchalari bilan tayyorlanadi.

Yaratilish tarixi
-----------------

"Brigadeiro" nomining kelib chiqishi 1946-yilda Braziliya prezidentligiga Milliy demokratik ittifoq nomzodi brigadir Eduardo Gomesning prezidentlik kampaniyasidan kelib chiqqan. Brigadeiro nomzodini qo‘llab-quvvatlagan Haloisa Nabuko de Oliveyra yangi shirinlikni yaratadi va uni nomzod nomi bilan ataydi. Doce de brigadeiro (Brigadirning shirinligi) tezda butun mamlakat boʻylab mashhur boʻldi. Keyinchalik uning nomi shunchaki „brigadeiro" ga qisqartirildi. Shunga qaramay, nomzod Eduardo Gomes saylovda mag‘lub bo‘ldi va general Euriku Gaspar Dutra Braziliya prezidenti bo‘ldi.

Zamonaviylik
------------

Bugungi kunda brigadeiro butun Braziliyada keng tarqalgan mashhur shirinlikdi. Brigadeira odatda uyda tayyorlanadi, lekin uni koʻplab novvoyxonalar va kafelarda ham topish mumkin.

Gallery
-------

* Oddiy shokoladli brigadeiroOddiy shokoladli brigadeiro
* Yaqindan suratga olingan brigadeiroYaqindan suratga olingan brigadeiro
* Oq shokoladli brigadeiroOq shokoladli brigadeiro
* Turli xil ta'mga ega brigadeirolarTurli xil ta'mga ega brigadeirolar
* Bananli brigadeiroBananli brigadeiro
* Brigadeiro turlariBrigadeiro turlari

Manbalar
--------

1. ↑  *Viaro, Mário Eduardo* „O doce enigma do brigadeiro" [The sweet enigma of the *brigadeiro*] (pt-br).  Editora Segmento (aprel 2012). 7-may 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-may 2021-yil.
2. ↑  Motter, Juliana*. Livro do Brigadeiro*. Panda Books, 2010.
3. ↑  *Cardoso, Barbara* „A 'brief' Brigadeiro History". *Sweet Stone* (21-iyul 2016-yil). Qaraldi: 29-may 2021-yil.
4. ↑  „Muito bem organizadas as manifestações no Dia da Paz" (pt-br).  Diário de Cuiabá (11-iyul 2000-yil). 9-iyul 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-avgust 2019-yil.
**USS *Wayne* (APA-54)** iIkkinchi jahon urushi paytida AQSh dengiz floti bilan xizmat qilgan.

*Ueyn* dastlab dengiz komissiyasi shartnomasi (MC korpus 476), yard korpusi 7 (AQShning rasmiy raqami 251508) boʻyicha C2-S-E1 tipidagi kema hisoblanadi.1942-yil 20-aprelda Alabama shtatining Chickasaw shahrida ***Afoundria*** sifatida Gulf Shipbuilding Corporation kompaniyasi tomonidan yasalgan. 1942-yil 26-oktyabrda kema *Ueyn* deb oʻzgartirildi va transport sifatida taqdim qilindi. 1942-yil 6-dekabrda ishga tushirilgan, N. G. Nikolson birinchi xonim tomonidan homiylik qilingan. 1943-yil 1-fevralda **APA-54** hujum transporti qayta tasniflandi; 1943-yil 30-aprelda dengiz floti tomonidan sotib olingan; Ertasi kuni, 1943-yil 1-mayda dengiz flotiga topshirildi va bir vaqtning oʻzida „oddiy" xizmatga topshirildi.

Ikkinchi jahon urushi
---------------------

*Ueyn* 1-sentabr kuni Baltimordan jo‘nab ketdi va sharqiy dengiz qirg‘og‘i bo‘ylab Virjiniya shtatining Norfolk shahriga qarab yo‘l oldi, u erga yoqilg‘i, do‘konlar, asbob-uskunalar va qo‘nish kemasining to‘liq to‘plamini olish uchun bir kun oʻtib yetib keldi. Chesapeake Baydagi treningdan soʻng, *Ueyn* 4-oktyabr kuni Xempton Roadsdan Nyu-Yorkka yoʻl oldi. Kanfild (DE-262) bilan Tinch okeaniga yoʻl oldi. Hujum transporti 21 va 22-oktyabr kunlari Panama kanali orqali oʻtdi va oy oxirida San-Diego harbiy-dengiz bazasiga yetib kelishga muvafaq boʻldi. 1943-yilning qolgan qismida *Ueyn* San-Diegodan tashqarida, 4-dengiz piyoda diviziyasining turli batalyon desant guruhlari bilan mashgʻulotlarda mashgʻulot olib bordi.

Tijorat xizmati
---------------

Kema 1947-yil 24-fevralda Alabama shtatining Mobile shahridagi Waterman Steamship Corporation tomonidan sotib olindi hamda nomi *Beauregardga* o‘zgartirildi. Keyin kema 1949-yil 5-mayda Waterman Airlines, keyin esa 1954-yil may oyida Pan Atlantic Steamship Corporation kompaniyasiga berib yuborildi. *Beauregard* 1956-yil aprel oyida Waterman Steamship korporatsiyasiga sotilgan va keyin 1958-yil mart oyida Delaver shtatidagi Wilmington kompaniyasiga sotilgan va oddiy furgon kemasiga aylantirilgan. 1964-yil 16-noyabrda *Beauregard* Litton Industries lizing korporatsiyasiga sotildi. 1975-yil 28-fevralda esa Reynolds lizing korporatsiyasiga sotildi. *Beauregard* 1977-yil 4-mayda Tayvanning Kaohsiung shahrida Lien Hung Steel Enterprise Co.ga sotilgandan so‘ng bekor qilindi

Manbalar
--------

1. ↑  *Colton.* „Chickasaw Shipbuilding".  ShipbuildingHistory (8-sentabr 2014-yil). Qaraldi: 1-oktabr 2021-yil.
2. ↑  *Maritime Administration.* „AFOUNDRIA". *Ship History Database Vessel Status Card*.  U.S. Department of Transportation, Maritime Administration. Qaraldi: 1-oktabr 2021-yil.

1. ↑  Confusingly yard hull 14, MC hull 482, was laid down as *Afoundria* (U. S. O/N 244018) (Confusing even to MARAD database builders as status card is for O/N 244018 and number in header is for the ship that became *Wayne*, O/N 251508.). The second *Afoundria* was completed 11 November 1943 and was operated by Waterman Steamship Company for the War Shipping Administration as a troop ship until 26 March 1946.