recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Madrasaga kirish
**Al-Bashiya madrasasi** (arabcha: ) Tunis madinasining madrasalaridan biri boʻlib, Rue des Libraires koʻchasida Al-Zaytuna masjidi yaqinida va Guachachine hammomi roʻparasida joylashgan.

Tarixi
------

 Madrasa hovlisi
Madrasa al-Bashiya 1752-yilda Husayniy Abu Hasan Ali davrida qurilgan. Muassasa hanafiy maʼrifatini kuchaytirishga bagʻishlangan.

1980-yillarda Kasbiy taʼlim va bandlik vazirligi koʻmagida madrasa yana oʻquv markazi sifatida qayta tashkil etilgan.

Tavsifi
-------

Madrasada talabalar uchun 13 ta xona, namozxona va kutubxona mavjud. Kirish eshigi yaqinida jamoat favvorasi bo'lib, u keyinchalik tashrif buyuruvchilar uchun qo'shilgan.

Bino madrasaning klassik me'morchiligini namoyish etadi: hovlini uch tomondan o'rab turgan portiklar orqali xonalarga kirish imkoniyati mavjud, to'rtinchisi esa namozxona va kutubxonaga kirish imkonini beradi.

* Door of the madrasaMadrasa eshigi
* Commemorative plaqueEsdalik nishoni
* Vestibule of the madrasaMadrasa vestibuli
* Court of the madrasaMadrasa mahkamasi

Havolalar
---------

* „Medersa el Bachia" (fr). *culture.alecso.org*. Qaraldi: 2016-yil 21-fevral.


1. 1 2 3 4  „Médersa Al Bachiya" (fr). *commune-tunis.gov.tn*. Qaraldi: 2016-yil 21-fevral.
**Agregat zavodi** — paxtachilik uchun
ventilyatorli tirkama va osma purkagichlar, pluglar, changlatgichlar, rotatsion xashak urgichlar, rotatsion boronalar, chigit seyalkalari, reduktorlar, shesternyali nasoslar, motor-reduktorlar, traktor va paxta terish mashinalarining uzel va agregatlari, shuningdek, xalq isteʼmoli tovarlari ishlab chiqaradi. „Oʻzkishloqxoʻjalikmashxolding" kompaniyasi tarkibiga kiradi.
„Glavekskavator" nomi bilan 1955-yilda tashkil etilgan, 1957-yilda Toshkent irrigatsiya mashinasozligi
zavodiga aylantirilgan.
1959-72 yillar oraligʻida Oʻzbekiston traktor yigʻuv zavodi (1968-yilda 22 ming T28X4
traktorlari ishlab chiqarilgan), 1972 yildan Toshkent agregat zavodi 1994-yidan boshlab ochiq aksiyadorlik jamiyatiga aylantirilgan. 1999-yyil sentabr oyidan boshlab xozirgi nomi bilan atala boshlangan.
2000-yillardan boshlab Italiyaning „Agrimondo" va Fransiyaning „Kuxn" firmalari bilan xamkorlikda qishloq xoʻjaligi uchun turli maqsadlarda ishlatiladigan eng zamonaviy texnikani ishlab chiqarish yoʻlga qoʻyilgan va keyinchalik bu oʻzlashtirilgan. Korxona mahsulotlari chetellarga eksport qilinadi. Korxona ishchilarining mavsumning turli davrlarida hordiq chiqarishlari uchun, Ohangaron tumanida joylashgan „Orzu" dam olish zonasi bor.
**Xaki Safed** (forscha: خاک سفید , „oq chang") Afgʻonistonning Farah viloyatidagi tuman. Aholisi, asosan, pushtunlar va tojiklar boʻlib, 2004-yil oktabrida 43000 kishini tashkil etgan  Asosiy qishloq, Xaki Safed (shuningdek, Alagadari deb ataladi) tumanning markaziy qismidan 676 m balandlikda joylashgan.

Xavfsizlik va siyosat tizimi
----------------------------

2009-yil 17-noyabr kuni qurollangan Tolibon jangarilari 5 nafar tinch aholini o‘g‘irlab ketgani haqida xabar berilgan edi. 2 nafarining boshi kesilgan va josuslikda ayblangan, qolgan 3 nafari esa ozod qilingan. Viloyat politsiyasi boshlig‘i Faqir Muhammad Asqarga ko‘ra, qurbonlar begunoh davlat xizmatchilari bo‘lgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „District Profile".  UNHCR. 2005-yil 27-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2006-yil 16-iyun.
2. ↑  „Taliban militants behead 2 Afghan civilians".  Xinhua News. 2012-yil 4-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2009-yil 17-noyabr.

Havolalar
---------

* Aholi punktlari xaritasi[*sayt ishlamaydi*]  AIMS, 2002-yil may
**Abu Amr Xalifa ibn Xayyyot al-Laysiy al-Usfuriy** (tug‘ilgan sanasi: 160/161/777 milodiy — 239/240/854 milodiy vafot etgan) arab tarixchisi.

Hayoti
======

Uning oilasi Iroqning Basra shahridan edi. Uning bobosi taniqli muhaddis yoki urf-odatchi boʻlgan va Xalifa bu bilan ham mashhur boʻlgan. Uning shogirdlari boʻlgan buyuk islom ulamolari orasida Buxoriy va Ahmad ibn Hanbal bor edi.

Faoliyati
=========

U kamida toʻrtta asar yozgan, ulardan ikkitasi bizgacha yetib kelgan, bular „Tabaqat" (tarjimai hol) va „Tarix" (tarix)dir. Ikkinchisi eng qadimgi arab tarixining uchtasidan biri sifatida qimmatlidir, ammo toʻliq matn 11-asrga oid nusxasi 1966 yilda Tamegroutdagi Nassiriyya-Zaviyada topilmaguncha maʼlum emas edi, u erda mahalliy quruq iqlim uni saqlab qolishga yordam berdi va 1967 yilda suriyalik tarixchi Souhail Zakkar tomonidan tekshirilgandan soʻng nashr etilgan.

Adabiyotlar
===========

1. ↑  *محمد فارس موسوعة علماء العرب والمسلمين العرب العرب المسلمون الامم الاسلامية العثمانيون علماء ومهندسون ومخترعون ط دار فارس للنشر*. «موسوعة علماء العرب والمسلمين » [1993] — 209 bet.
**Quandiq Ualixanovich Bishimbayev** (qozoqcha: *Қуандық Уәлиханұлы Бишімбаев*; 11-aprel 1980-yilda tugʻilgan, Qiziloʻrda, Qozogʻiston SSR, SSSR) — Qozogʻiston Respublikasi davlat arbobi. 2023 yil noyabr oyida xotinini o'ldirishda ayblanib hibsga olingan.

Biografiyasi
------------

1980-yil 11-aprelda Qozogʻiston SSR, Qiziloʻrda shahrida tugʻilgan. Dulatlar oilasidan. Otasi Bishimbayev Ualixan Qozikeevich, Qiziloʻrda agrosanoat ishlab chiqarish instituti (1990—1996), M.X. Dulati nomidagi Taraz davlat universiteti rektori lavozimlarida ishlagan. (1996—2001) va M.Auezov nomidagi Janubiy Qozog‘iston davlat universiteti (2001—2012), 2012—2016-yillarda esa "Nur Otan" partiyasidan 5-chaqiriq parlament majlisi deputati bo‘lgan.

1999-yilda Kuandik Bishimbaev Olmaotadagi Qozog‘iston davlat boshqaruv akademiyasini tamomlagan.

2001-yilda Taraz shahridagi M.X.Dulati nomidagi Taraz davlat universiteti va Vashingtondagi Jorj Vashington universitetida magistrlik darajasini olgan. Ikkinchisida "Bolashak" dasturi bo'yicha o'qidi.

2016-yilda Qozog‘istonda bo‘lib o‘tgan parlament saylovlarida "Nur Otan" partiyasi ro‘yxatiga parlament majlisi deputatligiga nomzod sifatida kiritilgan edi.

2018-yilning 14-martida mol-mulki musodara qilinib, bir umrga davlat lavozimlarida ishlash huquqidan mahrum qilingan holda 10 yil muddatga ozodlikdan mahrum etildi. Biroq, 2019-yil 25-sentabrda shartli ravishda ozod qilindi.

2023-yilning 9-noyabrida Bishimbayev Ostonadagi restoranlardan birida rafiqasi Saltanat Nukenovani o‘ldirganlikda gumonlanib hibsga olingan edi. Qotillik sodir etilgan Gastro Center restoran majmuasi menejeri ham jinoyat haqida xabar bermaslik va odamni xavf ostida qoldirishda gumonlanib hibsga olingan. Deutsche Welle xabariga ko‘ra, restoran xodimlariga tez yordam xizmatiga qo‘ng‘iroq qilish taqiqlangan va ularga texnik nosozlik bahonasida videokuzatuv kamerasi tasvirlarini o‘chirish ko‘rsatma berilgan.

Shaxsiy hayoti
--------------

Quandik Bishimbayev qozoq, rus va ingliz tillarini biladi. Uning uch o‘g‘li va bir qizi bor.

* Birinchi xotini: Nazim Qaharman. To‘rt farzand (o‘g‘illari: Al-Iskander (2000), Mansur (2009), Karim (2011), qizi Raniya (2013).
* Ikkinchi xotini: Nukenova Sultanat

2023-yilning 9-noyabr kuni Bishimbaev rafiqasi Saltanat Nukenovani o‘ldirishda gumonlanib hibsga olingan edi.

Manbalar
--------

1. ↑  „В Казахстане экс-министра обвиняют в убийстве. Что известно? – DW – 14.11.2023" (ru). *dw.com*. Qaraldi: 2024-yil 8-aprel.
2. ↑  „Как живет семья Куандыка Бишимбаева после того, как его обвинили в жестоком убийстве" (ru). *www.caravan.kz*. Qaraldi: 2024-yil 10-aprel.
**Joʻraxon Sultonov** (1903.29.1 Margʻilon – 1965.19.10) – xonanda, bastakor, Oʻzbekiston xalq hofizi (1939). Keng diapazonli, kuchli, yumshoq xirildoq va dardli ovoz sohibi. Xonandalik saboqlarini ilk bor otasidan olgan, keyinchalik Madali xofizdan yalla yoʻllarini, Boltaboy Rajabov, Mamatbuva Sattorovlardan katta ashula, Sodirxon hofiz, Mulla Toʻychi hofizlardan maqom yoʻllarini oʻzlashtirgan. Dastlab xalq toʻysayillari, choyxonalarda xizmat qilgan. 1926-yildan Muhitdin Qoriyoqubov rahbarligidagi Oʻzbek davlat konsertetnofafik truppasiga qatnashgan. Margʻilon (1928—1932) va Toshkent (1932—1936 va 1940—1958) teatrlarida, Oʻzbek davlat filarmoniyasi (1936—1939), Oʻzbekiston radioqoʻmitasi (1950—1958)da yakkaxon xonanda. Muqimiy teatrida Parfi hofiz („Tohir va Zuhra"), Norqoʻzi („Nurxon") kabi rollarni ham ijro etgan.

Sultonov xalq orasida „katta ashula piri" nomini olgan, shuningdek, yallalar ustasi, askiyachi sifatida ham tanilgan. Shogirdi Ma'murjon Uzoqov bilan 25 yildan ortiq, hamnafaslik qilib, oʻziga xos talqin yoʻlini yaratgan. Repertuaridan „Ushshoq" va „Sodirxon Ushshogʻi", „Dugoh Husayn", „Besh parda Suvora" va „Savti Suvora", „Hanuz", „Chor zarb", „Chaman yalla" kabi mumtoz ashula va yallalar, „Bogʻ aro", „Shafoat", „Xayrul bashar", „Otga mindim" va boshqa katta ashulalar oʻrin olgan. U oʻzbek xalq kuy va usullari asosida bir qancha ashulalar ijod qilgan. „Naylayin", „Oʻlmasun" (Navoiy), „Keling, ey ahboblar" (Furqat), „Bir qadah" (Chustiy), „Mubtaloman" (S.Abdulla), „Ming qadam" (Habibiy), „Bir kelsin", „Ey dilbari jononim", „Ohkim" kabi katta ashulalarni cholgʻu joʻrligida ijro etib yangi uslub yaratgan. Sultonov ijrolari Oʻzbekiston radiosi va Sanʼatshunoslik instituti fonojamgʻarmalarida saqlanmoqda, bir necha grammplastinka, audiokasseta va kompakt disklarga yozilgan. Vafotidan soʻng „Buyuk xizmatlari uchun" ordeni bilan mukofotlangan (2000). 1997-yildan Margʻilonda Joʻraxon Sultonov va Maʼmurjon Uzoqovlar nomidagi Respublika xonandalar tanlovi oʻtkazilmoqda.

Manbalar
--------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Kim Seong-su** (gangeong-eng, yēngēng; 1891-yil 11-oktabr – 1955-yil 18-fevral) - koreyalik pedagog, mustaqillik faoli, jurnalist, tadbirkor, siyosatchi va xattot, Janubiy Koreyaning ikkinchi vitse-prezidenti – 1951-yildan 1951- yilgacha. U Koreya universiteti va Dong-A Ilboga asos solgan. Kim Shimoliy Jeolla provinsiyasining Gochang tumanida tug‘ilgan. Uning taxallusi Inchon (y-i-i; yìnì; "yaxshi qishloq") edi.

Taʼlim
------

1908 yil oktyabr: Yaponiya, Saysocugakuen ingliz o'rta maktabi

1910 yil mart: Jincheng o'rta maktabini tamomlagan

1910 yil aprel: Vaseda universiteti - Xenan filiali

1911 yil Vaseda universiteti - Siyosiy va iqtisodiy tadqiqotlar

1914 yil Vaseda universiteti - siyosatshunoslik fanlari nomzodi

1914 yil - Xususiy maktab Xakusan o'rta maktabi binosi ijaraga berildi

1915 yil aprel - Joongang o'rta maktabi konsorsium tomonidan keltirilgan

1915 yil - Joongang o'rta maktabining iqtisod o'qituvchisi

Joongang o'rta maktabi umumiy

1917 yil oktyabr - Yangi Zelandiyaning poytaxti, Ltd to'quv

1919 yil - 1-mart harakati , Tam hibsga olindi va ozod qilindi.

1. ↑  „Kim Seong-su".
Akdamar memorial muzeyi tarixi
------------------------------

Turli qurilish qismlaridan tashkil topgan Akdamar cherkovining asosiy inshooti Vaspurakan shohi I. Hacik Gagik Ardzruni, A.D. U 915-921 yillarda meʼmor Manuel tomonidan saroy cherkovi sifatida qurdirilgan.Akdamar cherkovi, Vaspurakan qirolligi, Vizantiya imperatori vasiliy II tomonidan 1021-1022-yillarda saroy cherkovidan monastirga aylantirilgan.1895-yilgacha Arman Patriarxiyasining mintaqadagi markazi boʻlgan monastir, 1895 va 1915-yillardagi voqealardan keyin tashlab ketilgan.Akdamar cherkovi Muqaddas Xoch cherkovi, Katholikos I. Zacharias Chapel, Katholikos Tomas Jamatunu, qo'ng'iroq minorasi, Xizmatlar binosi, Aziz Stefanos ibodatxonasi va qabristonni o'z ichiga olgan 8 qismdan iborat.

Muzeyning ko'rinishi
--------------------

1100 yillik tarixga ega bo'lgan Akdamar cherkovining eng diqqatga sazovor joylaridan biri cherkov devorlaridagi relyeflardir. Bu relyeflar orasida; Yunus payg'ambar sahnasi, Pantakrator Iso va uning onasi Maryam, Vaspurakan shahzoda Hamazasp va uning ukasi Sahak, Dovud va Go'liyotning kurashi, Ilyos payg'ambar, Odam Ato, Avliyo Tomas va Zeferatlik beva ayol, Odam Ato va Momo Havoning taqiqlangan mevani yeyishi, uch yahudiy bolaning tandirga tashlanishi sahnasi, sherlar uyasida Daniel Payg'ambar va g'arbiy jabhada markaziy derazaning chap tomonida tasvirlangan shoh Gagik I va Hz. U Isoga cherkovning namunasini taqdim etayotgan sahna bor.Cherkovning ichki qismida; Havoriyarning figuralari, Lazarning tirilishi va Quddusga kirish sahnasi, tashqi ko'rinishining o'zgarishi , Isoning osmonga ko'tarilishi sahnasi, Isoning xochga mixlanishi va qabrdagi muqaddas ayollarning undan chiqish sahnasi,Do'zaxdan chiqish sahnasi, Iso payg'ambarning Mariya Magdalenaga ko'rinishini tasvirlovchi relyeflar mavjud.Akdamar cherkovini oʻrab turgan figurali relyeflar toʻliq, ammo tekis yuzli koʻrinishga ega. Shu sababli shakllar oftobda haykal kabi jonlansa, soyali va bulutli havoda xira va noaniq bo‘lib qolishi kuzatiladi.2005-yilda restavratsiya qilingan Akdamar cherkovi 2007-yilda ochilishi bilan "yodgorlik muzeyi" sifatida namoyish etilmoqda. Akdamar memorial muzeyi 2015-yilda YUNESKOning Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan.
Kim Te Jun siyosati
-------------------

Kim Te Jun fikriga ko‘ra, madaniyat o‘zining keng ma’nosida – yangi XXI asrda mamlakat taraqqiyotining muhim sohasi hisoblanadi. 
1998 yili avgust oyida Koreya Respublikasining 50-yilligi munosabati bilan prezident chiqishida zamonaviy koreys jamiyatida madaniyatning o‘rni haqida deyarli dastur darajasiga aylangan fikr yangradi. 
2003 yil fevral oyida Kim Te Jun vakolatlik muddati tugaganligi sababli prezident postini tark etdi. 
2008 yil 25 fevralda Li Myon Bak mamlakat prezidenti postiga o‘tirdi.
2007 yili prezident farmoniga ko‘ra, Xanganno shahrining markaziy yo‘llaridan birida maxsus avtobuslar qatnovi yo‘lga qo‘yildi. Avtobuslar Xangandegyo ko‘prigining oxiridan boshlab Seul shahar vokzali maydonigacha qatnaydi. 
Avtobuslar qatnovi vaqtiga kiritilgan yangiliklar natijasida fuqarolarning ertalab Seul shahrining janubiy rayonlaridan markazga qatnashi va kechki payt shahardan ortga qaytishlari uchun sarflanadigan vaqt taxminan 2,5-3 baravarga qisqardi.
Shuningdek, u Seul shahrining bir qancha rayoni va uning atrofidagi hududlardan oqib o‘tuvchi Chxongechxon daryosini qayta qurish loyihasi muallifidir. 
Li Myon Bak rahbarligidagi Seul shahar merining yana bir olamshumul loyihasi bu Seul o‘rmonini barpo etish haqidagi loyiha edi. 
Bu Seulning  Nyu-Yorkdagi Markaziy park va Londondagi Gayd parkiga javobi edi. 
2006 yili may oyida chop etilgan «Time» jurnalining Osiyo variantida, «Beton chakalakzor ramzi bo‘lgan Seul bugun yashil vodiyga aylandi, endi u boshqa Osiyo shaharlariga atrof-muhitni sevish va u haqda qayg‘urish bo‘yicha namuna bo‘lmoqda» deb yozilgan edi. 
Janubiy Koreyaning Pxyonchxan shahrida o‘tkazilgan 2018 yil qishki Olimpiada o‘yinlari nafaqat sport sohasidagi g‘alabalar, balki diplomatik aloqalarda KXDRning ishtiroki ikki davlat muloqotining yumshashi tarzida esda qoldi.
Uzoq yillar davomida Shimoliy va Janubiy Koreya birinchi marotaba qishki Olimpiada o‘yinlari ochilishi marosimida bir bayroq ostida o‘tishdi va ayollar hokkeyi bo‘yicha bir komanda tarkibida o‘ynashdi. Janubiy Koreya prezidenti Pxenyanga taklif qilindi va nihoyat, KXDR Seul bilan yarashuv bitimi ohangida suhbatlashdi.
**Qoraqum eshon madrasasi** (qoraqalpoqcha: *Qaraqum iyshan medresesi*) — Qoraqalpogʻistonda saqlanib qolmagan madrasa. Muhammad Aminxon davrida (1845—1855) Xiva xonligining choʻl hududida (hozirda Boʻzatov tumanida) Qutli xojaning mablagʻlari evaziga 1854-yilda bunyod etilgan.

Madrasa 30 ta hujra, kutubxona, darsxona va boshqa xonalarni oʻz ichiga olgan. Unda Qoraqalpoq ovullaridan tashqari hozirgi Turkmaniston va Qozogʻiston hududlaridan kelgan talabalar tahsil olishgan. Madrasa juda boy kutubxonaga ega boʻlib, oʻz davrida undagi kitoblarni saqlab qolish uchun N. A. Baskakov, P. P. Ivanov va boshqa taniqli ilm ahli bong urishgan. Lekin, ularni saqlab qolishning iloji boʻlmagan.

Manbalar
--------

1. 1 2  Карлыбаев 2002, s. 37—41. sfn error: no target: CITEREFКарлыбаев2002 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Карлыбаев М.*. Медресе в Каракалпакии XIX — начала XX вв.*. Нукус: Билим, 2002 — 84 bet.


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
| **Emblemasi** |
| --- |
|  |
| **Kipr Respublikasi Prezidenti** |
|  |
| **Atamasi**: | Kipr Respublikasi Prezidenti |
| **Asl atamasi**: | grekcha: ***Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας*** |
| **Mamlakat**: | Andoza:CY |
| **Tayinlangan**: | Nikos Kristodulidis |
| **Imzosi**: |  |
| **Tayinlanadi**: | Xalq saylovlari ostida |
| **Vakolat muddati**: | 5 yil xalq saylovi oʻtkazilishi sharti bilan va oʻz nomzodini qoʻyish huquqiga ega |
| **Tayinlangan sanasi**: | 28-fevral 2023-yil |
| **Maoshi**: |  |
| **Paydo boʻlishi**: | 16-avgust 1960-yil |
| **Birinchi saylangan**: | Makarios III |

**Kipr prezidenti** (grekcha: *Πρόεδρος της Κυπριàn Δημοκρατίας*, turkcha: *Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı*) — Kipr Respublikasi davlati va hukumatining boshligʻi. Umumiy saylov huquqi bilan besh yilga saylanadi. Saylovlar ikki bosqichda oʻtkaziladi, agar birinchi turda hech kim ovozlarning yarmidan koʻpini olmasa, eng koʻp ovoz olgan ikki nomzod ikkinchi bosqichga oʻtadilar. Bir kishi ketma-ket bir necha muddatga prezident boʻlishi cheklanmagan. Ushbu post 1960-yilda Kipr Buyuk Britaniyadan mustaqillikka erishgandan soʻng paydo boʻldi. Joriy Kipr prezidenti Nikos Kristodulidis (28-fevral 2023-yildan).

Qisman tan olingan Shimoliy Kipr Turk Respublikasi 1983-yildan beri oʻz prezidentlik idorasini tashkil qildi.

Manbalar
--------
**Kisatchie milliy o'rmoni**, Luiziana shtatidagi yagona milliy o'rmon, ettita markaziy va shimoliy cherkovning o'rmonli qarag'ay tepaliklarida va qattiq yog'och tubida joylashgan. Bu kaynozoy tepaliklarining bir qismi (Luiziananing eng qadimgi qoyalari) va uzun bargli qarag'ay o'rmonlarining katta maydonlariga ega (o'tgan asrda sezilarli darajada qisqargan o'rmon turi). Bu Luizianadagi eng katta tabiiy landshaftlardan biri bo'lib, taxminan 604,000 acre (2,440 km2) ) bilan. jamoat erlari, ularning yarmidan ko'pi hayotiy muhim uzun bargli qarag'ay va yassi o'simliklardir. Ular ko'plab noyob o'simlik va hayvonlar turlarini qo'llab-quvvatlaydi.  Shuningdek, tog' yonbag'irlaridagi suv botqoqlari va kalkerli yaylovlar kabi noyob yashash joylari ham mavjud. O'rmon, shuningdek, Amerika Qo'shma Shtatlarining qirg'oq tekisliklari mintaqasining biologik xilma-xilligini himoya qilishga hissa qo'shadigan milliy miqyosda belgilangan cho'l hududi bo'lgan Kisatchie Hills Wilderness uchun buferni o'z ichiga oladi va ta'minlashi kerak.

O'rmon 1930 yilda AQSh prezidenti Gerbert Guver davrida tayinlangan ekan.

1. ↑  Keddy, Paul A.*. Water, Earth, Fire: Louisiana's Natural Heritage*. Philadelphia: Xlibris, 2008 — 229 bet. ISBN 978-1-4363-6234-4. 2020-yil 30-sentyabrda qaraldi.
**Metodologiya** (metod va ...logiya soʻzlaridan) — tadqiqotchining nazariy va amaliy faoliyatini tashkil etish, tiklash tamoyillari va usullari tizimi hamda bunday tizim haqidagi taʼlimot. M. metodlar haqidagi taʼlimot yoki yalpi-umumiy bilish metodi, deb ham taʼriflanadi. M. metodlarga va umuman voqelikka qanday yondashish yoʻlini oʻrgatadi. Voqelikning muayyan qismini, biror jihatini, rivojlanishining ayrim holatini oʻrgatuvchi M.ga metafizikani, voqelikning chiziqli rivojlanish, oʻzgarish jarayonini va uni tashkil etuvchi elementlar oʻrtasidagi oʻzaro aloqadorliklarni aks ettiruvchi M.ga dialektikani, voqelikda roʻy beruvchi keskin, halokatli oʻzgarishlar, nochiziqli rivojlanish jarayonlarini oʻrganishda qoʻllaniladigan M.ga sinergetikapsh misol sifatida koʻrsatish mumkin.

M.ga ilmiy bilishning, voqelikni anglash va oʻzgartirishning algoritmi sifatida ham qarash mumkin. Masalan, Yunonistonda geometriya yer maydonlarini oʻlchashda normativ yoʻl-yoʻriq boʻlib xizmat qilgan va geometriya ilmini falsafani oʻrganish uchun muhim M. deb bilishgan. Platon maqbarasiga kiraverishdagi eshikka "kimki geometriyani bilmasa, bizning oldimizga kirmasin" deb yozib qoʻyilgan ekan. Falsafada esa olamni anglashda Geraklitning logosk M. vazifasini oʻtagan. M. taraqqiyotiga Sokrat, Aristotel jiddiy hissa qoʻshishgan. Forobiy sha-rkrna fikrlash uslubi nuqtai nazaridan Aristotel asarlarini sharxlaydi. Bunday sharxlar Aristotel merosini oʻrganishda M. boʻlib kelgan. Ibn Sino oʻzining xotiralarida Aristotelning "Metafizika" asarini 40 marotaba oʻqib chiqsa ham hech narsa tushu na olmaganligini, bu asarning mazmuniga Forobiyning sharxlarini oʻqigandan soʻnggina tushunib yetganligini yozib qoldirgan. M. haqida F. Bekon, R.Dekart, J. Lokk, G. Galiley va boshqa yevropalik olimlar maxsus kitoblar yozishgan. Shuningdek, M. rivojiga Kant, Fixte, Shelling, Gegel jiddiy hissa qoʻshishgan. Gegel dialektik M.ning asoslarini ishlab chiqdi. xx-asrda sinergetik, strukturalistik va germenevtik M.lar falsafada eng obroʻli falsafiy M.lar sifatida nom qozondi, sistemaviy va kompleks yondashish M.lari esa insonning barcha hayotiy jarayonlarida keng qoʻllanilmoqda.

Bugungi kunda sinergetika M.si olamning chigal muammolarini tadqiq etishda, halokatli portlashlar, nochiziqli oʻzgarish jarayonlarining mohiyatini tushunib yetishda, olamning vujudga kelishini ilmiy asoslashda kuchli evristik bilish quroli vazifasini oʻtamoqda. 

Baxtiyor Toʻrayev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kiskassa** ( xorvat. *Kaša ) —* Vengriyaning Baranya okrugidagi qishloq. U Baranya poytaxti Pecs shahridan 17 kilometr janubi-sharqda joylashgan. Ikkinchi jahon urushi tugagunga qadar aholining koʻpchiligi Dunay boʻyidagi shvabiyaliklar boʻlgan, ularni mahalliy tilda *Stifolder* deb ham atashadi , chunki u yerga ajdodlar 17-asr va 18-asrlarda Fulda (tuman) dan kelgan.  Asosan sobiq nemis koʻchmanchilari 1945–1948 yillarda Potsdam kelishuvi boʻyicha Ittifoqchilar tomonidan bosib olingan Germaniya va Ittifoqchilar tomonidan bosib olingan Avstriyaga chiqarib yuborilgan.  Faqat bir nechtaVengriya nemislari u yerda yashaydi, bugungi kunda ko'pchilik Chexoslovakiya-Vengriya aholi almashinuvidan kelgan vengerlarning avlodlaridir. Ular sobiq Dunay Svabiya aholisining uylariga ega bo'lishdi.

|  |
| --- |
| Kiskassaning joylashuvi |
| Koordinatalari: 45,95299°N 18,39907°DKoordinatalar : 45,95299° N 18,39907° D |
| Mamlakat | Vengriya |
| Tuman | Baranya |
| Hudud |
| • Jami | 13,33 km 2 (5,15 kv mi) |
| Aholi
(2004) |
| • Jami | 282 |
| • Zichlik | 21,15/km 2 (54,8/kv mi) |
| Vaqt zonasi | UTC+1 ( CET ) |
| • Yoz ( DST ) | UTC+2 ( CEST ) |
| Pochta kodi | 7766 |
| Hudud kodi | 72 |

Adabiyotlar
-----------

1. ↑  „https://www.feked.hu/etc/Stifolder\_tortenet.pdf".
Akutagawa Prize - bir yilda ikki marta taqdim etiladigan yapon adabiy mukofoti. O'zining nufuzi va g'olibga ommaviy axborot vositalarining katta e'tibori tufayli, Naoki mukofoti Akutagawa Prize Yaponiyaning eng ko'p berilgan adabiy mukofotlaridan biridir.

Tarix
-----

 Ryunosuke Akutagava.
Akutagava mukofoti 1935 yilda yozuvchi Ryunosuke Akutagava xotirasiga bag'ishlab "*Bungeishunju* "jurnalining o'sha vaqtdagi muharriri Kan Kikuchi tomonidan ta'sis etilgan. Yanvar va iyul oylarida o'z este'dodini ko'rsata olgan mualliflar tomonidan gazeta yoki jurnalda chop etilgan eng yaxshi , adabiy hikoyaga beriladi. G‘olib cho‘ntak soati va 1 million yen miqdoridagi pul mukofotiga ega bo‘ladi. Hakamlar tarkibiga odatda zamonaviy yozuvchilar, adabiyotshunoslar va mukofotning sobiq laureatlari kiradi. Ba'zan, g'olib hikoya yoki yarim yil davomida ish sifati bo'yicha bahslarda hakamlar o'rtasida kelishuvga erishilmasa, mukofot berilmaydi. 1945 yildan 1948 yilgacha urushdan keyingi beqarorlik tufayli mukofotlar berilmagan.

2004-yil 15-yanvarda 130-Akutagava mukofotining topshirilishi muhim yangilik bo'lib, ikki ayol mukofotning eng yosh g'oliblari bo'ldi. Mukofot 19 yoshli Risa Vatayanin romani uchun va 20 yoshli Xitomi Kaneharaga nasib etdi.. Ilgari eng yosh Akutagava g'oliblari 23 yoshdan oshgan erkaklar bo'lgan, ular orasida Tokio sobiq gubernatori Shintaro Ishixara va yozuvchi Kenzaburo Oe ham bor edi. 2013 yilda Natsuko Kuroda 75 yoshida 148-Akutagava mukofotini qo'lga kiritdi va bu uni mukofot tarixidagi eng keksa sovrindorga bo'ldi.

G'oliblar
---------

Bungeishunju Yapon adabiyotini targ'ib qilish, jamiyati nomidan joriy va oldingi g'oliblarning rasmiy arxivini tuzadi.

|  |  |
|  |  |

Tanlov komissiyasining hozirgi a'zolari va tayinlangan yil
----------------------------------------------------------

* Emi Yamada 2003 yil
* Xiromi Kavakami 2007 yil
* Yoko Ogava 2007 yil
* Masahiko Shimada 2010 yil
* Toshiyuki Horie 2012 yil
* Hikaru Okuizumi 2012 yil
* Shuichi Yoshida 2016 yil
* Hisaki Matsuura 2019 yil
* Keichiro Xirano 2020 yil

*
**Roʻzi qodiriy** (taxallusi; asl ism-sharifi Roʻziyev Roʻzi) (1925.6.6, Qashqar – 2001.11.8, Toshkent) – uygʻur shoiri va adabiyotshunosi. Qashqar shahridagi gimnaziyada (1942—45), keyin Urimchi shahridagi milliy intda (1945—47) oʻqigan. Sovet fuqaroligini olib, Gʻuljada oʻqishni davom ettirgan (1947— 49). „Janubiy Tyanshan" gaz.da boʻlim mudiri, Janubiy SinSzyan adabiyot va sanʼat xodimlari uyushmasining masʼul kotibi, Janubiy SinSzyandagi sovet fuqarolarining „Bizning yoʻl" gaz. muharriri boʻlib ishlagan (1950—55). 1955-yilda Oʻzbekistonga kelib, Toshkent universitetini tugatgach (1961), Til va adabiyot institutida ilmiy xodim (1985-yildan). „Dahshatli izlar", „Lola va Qurbon" (1948—49) dostonlari, „Zulmat va tong", „Kurash va oʻch", „Aminaxonimning uyasi" (1950—55) dramalari bor. R. Q. Oʻzbekistonga koʻchib kelganidan keyin uygʻur tilida „Uchqun" (1956), „Uygʻur ertaklari" (1956), oʻzbek tilida esa „Kurash ilhomlari" (1959), „Uygʻur qoʻshiqlari" (1960), „Bahodir oʻgʻlon" (1962), „Qashqar qoʻshigʻi" (1965), „Qutlugʻ diyor" (1969), „Xiva gullari" (1972), „Gʻururim" (1978), „Hurriyat sabolari" (2001) singari sheʼriy toʻplamlarni eʼlon qilgan.

Ac: Uygʻur realistik adabiyotining rivojlanishi, T. 1979.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Kogan Muso Samoylovich — eng mashhur rus va sovet madaniyatshunosi, faylasuf, sanʼatshunos. Kogan gumanitar fanlar metodologiyasini rivojlantirishga eng katta ilmiy hissa qoʻshgan, ularda tizimli tahlildan foydalanishni, fanlararo tadqiqotlar olib borishni targʻib qilgan. Kogan 1921-yil Kiev shahrida tugʻilgan.
1990-yillarda Kogan oʻzining oʻtmishdagi asarlarining gʻoyaviy davomi boʻlgan sinergetik paradigma muammolarini ishlab chiqishga murojaat qilgan birinchi rus olimlaridan boʻldi. Sanʼat tarixini o‘rganishda K. o‘z eʼtiborini uning shakli, turlari va yo‘nalishlariga emas, balki uning falsafiy taʼlimotiga qaratgan.
Hammasi boʻlib, ilmiy faoliyati davomida Kogan bir necha yuz asar nashr ettirgan, ularning koʻpchiligi chet tillariga tarjima qilingan. Ilmiy xizmatlari uchun Kogan „Antsifer mukofoti" („Grad Petrov" asari uchun) bilan taqdirlangan, 1996-yilda esa „Rossiya Federatsiyasida xizmat koʻrsatgan fan arbobi" unvoni berilgan.

Mukofotlar
----------

* „Jasorat uchun" medali;
* „Leningrad mudofaasi uchun" medali.

Sovrinlar
---------

* Antsiferov mukofoti — Rossiya Federatsiyasining xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1996);
* Rossiya Federatsiyasi oliy taʼlimning faxriy xodimi (1999).

Dissertatsiyalar
----------------

1. „17-asr fransuz realizmi" (1948);
2. „Estetika boʻyicha maʼruzalar" (1966)

Manbalar
--------
Ushbu sahifa nomi mavzuning rasmiy tarjimasidir. Iltimos, uni oʻzgartirmang.

***Hobbit: Yoxud borib qaytish*** (inglizcha: *) — ingliz yozuvchisi J. R. R. Tolkien qalamiga mansub fantastik roman. Birinchi marta 1937-yilda nashr etildi va qisqa vaqtda bolalar adabiyotining klassikasiga aylandi.*

J. R. R. Tolkien „Hobbit" asarini yozishda Skandinaviya mifologiyasi va qadimgi ingliz sheʼri „*Beowulf"* motivlariga murojaat qilgan. Bir qator tadqiqotchilarning fikriga koʻra, hikoyada yozuvchining Birinchi jahon urushidagi ishtiroki tajribasi aks etgan. Asarning oʻziga xos xususiyati arxaik va zamonaviy xulq-atvor standartlarining qarama-qarshiligi — xususan, personajlar nutqi stilistikasi orqali. Asosiy qahramon Bilbo Baggins zamonaviy odamning koʻplab xususiyatlariga ega va natijada qadimgi dunyo vakillari fonida aniq anaxronizmga oʻxshaydi. Shunga koʻra, asarda zamonaviy madaniyat kishisi va uning atrofidagi qadimiy qahramonlar oʻrtasidagi munosabatlar toʻgʻrisida savol tugʻiladi. Butun hikoya davomida qahramonning rivojlanishi sodir boʻladi — sarguzashtlarda ishtirok etish Bilbo uchun oʻz-oʻzini bilish yoʻliga aylanadi. Hikoya sujetining soʻnggi bosqichida paydo boʻladigan xazinalarni egallash uchun ziddiyatda ochkoʻzlik va uni yengish muammosi koʻtarilgan.

Hobbit: yoxud borib qaytish— Tolkienning Oʻrta Yer dunyosi haqida nashr etilgan birinchi asari. Kitob tanqidchilarning olqishiga sazovor boʻldi va oʻquvchilar tomonidan katta talabga ega boʻlib, nashriyot muallifidan davomini soʻrashga undadi. 1937-yilda Tolkien sevimli mashgʻulotlar haqida yangi hikoya yozishni boshladi. Ishning natijasi *Uzuklar hukmdori* romani boʻldi.  Hobbitdan farqli oʻlaroq, bu asar kattalarga moʻlajllandi. Ikki kitobning syujetlarida izchillikni taʼminlash uchun Tolkien „Hobbit" ning asl matniga oʻzgartirishlar kiritdi. Jumladan Bilboning Gollum bilan uchrashuvi tavsifiga keskin oʻzgartirish kiritilgan.

1937-yil 21-sentabrda birinchi marta Britaniyaning George Allen & Unwin nashriyoti tomonidan 310 betli qattiq muqovada nashr etildi.

*Hobbit:yoxud borib qaytish* romani birinchi marta 2019-yilda harbiy tarjimon Shokir Dolimovning mustaqil tarjimasi asosida 302 betli qattiq muqovada 3000 nusxada nashr etilgan.

Sujet
-----

Thorin Emanqalqon boshchiligidagi oʻn uchta gnomlar olisdagi vatanlari Eriborni qaytarib olish uchun sayohatiga chiqishadi. Eribor yakka togʻ ichida oʻyib ishlangan, oltin va xaznilarga toʻla ulkan yer osti shahri boʻlib uni dahshatli shimol ajdari Smaug egallab olgan. Hobbit Bilbo Baggins va sehrgar Gandalf bu mushkul ishda gnomlarga yordam berishadi.

Manbalar
--------

1. 1 2
2. ↑  *arxiv nusxasi*, 2019-11-06da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2020-12-05
3. ↑

Havolalar
---------

  


|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Okushiri oroli, 2017-yil.
**Okushiri oroli** (奥尻島, Okushiri-tō) Yaponiyaning Hokkaido shahrida joylashgan orol. Orol 142,97 kilometr maydonga ega. Okushuri shahri va Hiyama prefektura tabiiy bog'i butun orolni qamrab oladi. Bu yerda koʻplab yaylovlar va daraxtlardan iborat oʻrmonlar va toshli sohil bor. Shuningdek, orolda ikkita oʻrta maktab, yaʼni, bir boshlangʻich oʻrta maktab va biri katta oʻrta maktabi mavjud. Okushirida hozirgi kunda kollej va universitet yoʻq.

Etimologiyasi
-------------

Okushuri orolining nomi Ainu nomidan I-kus-un-sir (イク ⁇ ウンシ ⁇) kelib chiqqan. Fonetik *ikus (un)*  soʻzi *boshqa tomon* degan maʼnoni anglatadi, shuningde *sir* soʻzi esa orol degan maʼnoni anglatadi.   Biroq, bu nom uchun ishlatilgan ikkita *kanji* yaponcha maʼnosi „chuqur ichki/chuqur" va „dumba soni" degan maʼnoni anglatadi.

Geografiyasi
------------

Okushiri oroli Hokkaido qitʼasidan taxminan 20 kilometr gʻarbda joylashgan. Shuningdek bu orol oval shaklida boʻlib, 84 kilometr (52,2 mil) hisoblangan sohil boʻylab joylashgan. Orol shimolidan janubiga 27 kilometr, sharqdan gʻarbga 11 kilometr uzoqlikda joylashgan. Kamui togʻi orolning eng baland toʻpidir va uning balandligi 584 metrgacha yetadi.

Tarixi
------

Okushuri bir nechta tabiiy ofatlar bilan bogʻliq boʻlgan, shu jumladan 1983-yil 26-mayda Yaponiyaning dengizida sodir boʻlgan ikkikishining oʻlimiga sabab boʻlgan zilzila va 1993-yil 12-iyulda Hokkaidoda sodir boʻladigan zilzila va sunamidir. 1993-yildagi zilzila magnitudasi moment magnitud koʻrsatkichida 7,7 va maksimal VIII (gʻayratli) Mercalli intensivlik koʻrsatkichi boʻyicha kuchli boʻlgan. Ushbu hodisaga sabab bu Hokkaido va Rossiya janubi-sharq qismida katta sunamining sodir boʻlganligidir. Okushiri oroli eng ogʻir zarar koʻrgan joy boʻlib, zilzila, sunami va katta yer siljishi oqibatida 198 kishi halok boʻlgan. Sunami oʻzlarining sunami himoyasiga qaramay, Okushirining katta qismlarini suvga toʻkdi.  Orol 5-80 santimetr (2.0-31.5 in) ga kamaydi. [3] Tsunami boʻlganidan soʻng, aholi soni asta-sekin kamaydi va bu holat hali ham davom etmoqda.

1. ↑  „アイヌ語地名リスト" (Japanese).  Hokkaido Prefecture. Qaraldi: 2015-yil 28-yanvar.
2. ↑  „About location and geography of Okushiri-cho". *Official Home Page of Okushiri Town*.  Okushiri Town. Qaraldi: 2015-yil 28-yanvar.
3. ↑  Murata, Susumu*. Tsunami: To Survive from Tsunami*. World Scientific, 2010 — 71–73 bet. ISBN 978-981-4277-47-1. 2014-yil 5-mayda qaraldi.
4. ↑  Hirata, Yuzuki; Masakazu Murakami. „Island hit by 1993 killer tsunami remains vigilant". *The Japan Times* (2006-yil 16-noyabr). Qaraldi: 2009-yil 25-iyun.
5. ↑
6. ↑  *NGDC.* „Comments for the Tsunami Event". Qaraldi: 2010-yil 6-noyabr.
Winston Groom(o'zbekcha: *Uinston Grum;* 1943-yil 23-mart, Vashington - 2020-yil 16-sentabr) - amerikalik yozuvchi, ertakchi. U 1994-yilda ekranlashtirilgan Forrest Gamp romani muallifi hisoblanadi.

Hayoti
------

Uinston Kolumbiya federal okrugining Vashington shahrida tug'ilgan. Ammo University Military School(hozirgi UMS-Wright Preparatory School) tahsil olganligi sababli Alabama shtatining Mobile shahrida ulga'yadi. U Alabama universitetida tahsil oladi, u yerda Delta Tau Delta va Army ROTC a'zosi bo'ladi va 1965-yilda universitetni tamomlaydi. 1965-1969-yillar davomida armiyada harbiy xizmatni o'taydi, shu jumladan Vyetnamda xizmat safarida bo'ladi. Hayotining so'nggi yillarida u Alabama, Point Clearda va Nyu-york, Long Islandda istiqomat qiladi.

Bibliografiyasi
---------------

### Romanlari

* *Better Times Than These* (1978)
* *As Summers Die* (1980)
* *Only* (1984)
* *Forrest Gump* (1986)
* *Gone the Sun* (1988)
* *Gump and Co.* (1995)
* *Such a Pretty, Pretty girl* (1999)
* *El Paso* (2016)

Manbalar
--------

1. ↑  „‘Forrest Gump’ author Winston Groom dead at 77". 2020-yil 18-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 20-sentyabr.
**Feminizatsiya** (lot. femina — ayol, urgʻochi) — erkak organizmda ikkilamchi jinsiy belgilarning rivojlanishi. F. — gormonal muvozanatning buzilishi; odamlar, baliklar, suvda va quruqlikda yashovchilar, qushlar, sut emizuvchilarda kuzatilgan. F.ni bichilgan (qarang Axtalash) erkak hayvonlarga tuxumdonni kuchirib oʻtkazish yoki urgʻochi jinsiy gormon (esterogen) taʼsir ettirib, sunʼiy paydo qilish mumkin. Mas, bichilgan xoʻrozga tuxumdon koʻchirib oʻtkazilganida unda tovukdar uchun xos boʻlgan patlar, toj, jinsiy xattiharakatlar paydo buladi. Bichilgan erkak sut emizuvchilar (kalamushlar, maymunlar va boshqalar)da koʻchirib oʻtkazilgan tuxumdon yoki esterogen taʼsirida sut bezlari rivojlanadi; urgʻochilar uchun xos boʻlgan jinsiy instinktlar paydo boʻladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xamir** — un, suv, sut, yogʻ, tuz qoʻshib tayyorlanadigan yarim fabrikat. Turli taomlar, non, qandolatchilik va makaron mahsulotlari, shirinliklar tayyorlashda ishlatiladi. Moʻljallangan mahsulotga qarab turli xamirlar tayyorlanadi. Oddiy oshxamir — togʻorachaga elangan un solinib, oldindan tayyorlangan namakobdan ozozdan qoʻshib xamir qoriladi, yaxshilab pishitib iylanadi. Tayyor xamirni tindirish uchun zuvala qilib, 10—15 daqiqa oʻrab qoʻyiladi, somsa, chuchvara, ugra, norin, lagʻmon va boshqa taomlar tayyorlash uchun yupqa qilib yoyiladi. Bunday xamirni tayyorlash uchun 1 kg unga 2 stakan iliq suv, 2 choy qoshiq tuz solinadi. Oshirma yoki xamir-turushli non xamir togʻorachadagi suvga tuz va xamirturush solib eritilgach, moʻljaldagi un solinadi va ozozdan suv qoʻshib xamir qoriladi. Tayyor xamir usti qalinroq narsa bilan yopilib, oshirish uchun bir soatga issiqroq joyga qoʻyiladi. Xamirning oshganligi koʻpchishi va orasida mayda gʻovakchalar paydo boʻlganligidan bilinadi. Oshirma xamir tayyorlash uchun 1 kg unga 2 choy qoshigʻida tuz, 2 stakan iliq suv, 25—30 g xamirturush kerak boʻladi. Oshirma xamirdan, asosan, nonlar, ayrim somsalar tayyorlanadi. Xamirturushsiz sut, yogʻ va tuxum qoʻshiladigan xamir turli nonlar, patir, oʻrama, zangza, chakchak, boʻgʻirsoq kabi pishiriqlar tayyorlashda ishlatiladi. Bunday xamirni tayyorlash uchun 1 kg un, 2 stakan sut yoki shirobcha, 1 osh qoshigʻida sariyogʻ yoki eritilgan qoʻy yogʻi, 1 dona tuxum va 1 choy qoshigʻida tuz kerak boʻladi. Agar xamir faqat tuxumning oʻzida qoriladigan boʻlsa, 1 kg unga 4—5 dona tuxum kerak boʻladi. Xamirturushli sut, yogʻ va tuxum qoʻshiladigan xamirdan turli bulochkalar, piroglar, ruletlar tayerlanadi. Bunday xamirni tayyorlashda barcha masalliqlar un, sut, yogʻ, tuz, shakar, tuxum, xamirturush va boshqa birdaniga qoʻshib qoriladi. Xamirni togʻoraning oʻzida issiq qilib oʻrab oshirish uchun olib qoʻyiladi. Bunday xamir uchun 1 kg unga 35—40 g xamirturush, 2 stakan iliq sut (yoki 1 stakan sut bilan 1 stakan shirobcha yoki 1 stakan sut, 200 g sariyogʻ) kerak boʻladi. Agar tuxumning oʻzida qoriladigan boʻlsa, 5—6 dona tuxum, 2 choy qoshigʻida tuz, 3—4 osh qoshigʻida shakar qoʻshiladi. Ayrim hollarda xamirturush oʻrniga qatiq yoki smetana qoʻshish mumkin.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
PDB 1oco EBI.jpg Kompleks IV ning 3-D korinishi
**Kompleks IV**, **Sitoxrom-c-oksidazasi** (sitoxromoksidaza), **Sitoxrom-c-kislorod-oksireduktazasi** yoki **Sitoxrom aa3** - mitoxondriyaning elektron transport zanjirining oxirgi multioqsil kompleksi, sitoxrom c ni oksidlaydi, elektronlarni kislorodga tashish natijasida suv hosil boʼlish reaksiyasining katalizatori sifatida ishlaydi. Sitoxromoksidaza xar bir eukariotlarning mitoxondriyalarining ichki membranasida uchraydi hamda koʼp bakterialar ham oʼz hujayra membranalarida sitoxromoksidazaga ega.

Reaksiya
--------

Sitoxromoksidazaning ishlash sxemasi.
Kompleks IV toʼrta sitoxrom c molekulalarini oksidlaydi va 4ta elektron qabul qilib, O2ni 2H2Ogacha qaytaradi. O2ni qaytarish reaksiyasi natijasida mitoxondrial matriksdan suv hosil qilish uchun 4ta proton olinadi. Shu bois sitoxromoksidaza mitoxondriyada elektrokimyoviy potentsial hosil qilishda va ATF sintezlashda ishtirok etadi. Bundan tashqari kompleks IV butun mitoxondriyaning elektron transport zanjirining ishlashini nazorat qilib turadi.

4sitoxrom *c*2+ + O2 + 8H+ichkari → 4sitoxrom *c*3+ + 2H2O + 4H+tashqari

Sitoxromoksidazada kislorod qaytarilish reaksayasi Cu va Fe atomlarida (biyaderli markaz) boʼlib oʼtadi.

Sitoxromoksidazaning ingibitorlari
----------------------------------

Sianidlar, sulfidlar, azidlar, CO va NO hujayraga tushib mitoxondriyada sitoxromoksidazaning biyader markazi bilan bogʼlanib hujayra oʼlimiga olib kelishlari mumkin. Metanol (texnik spirt) organizmga tushib sitoxromoksidazaning ingibitorlash xususiyatiga ega chumoli kislotasiga aylanadi.

DNK-barkoding
-------------

Sitoxrom c-oksidazaning I subbirligining gen ketma-ketligi (600 nukleotid uzunligiga ega) DNK-barkodingda (muayyan organizm qaysi taksonga tegishliligini DNK nukleotidlarini ketma-ketligini tekshirish asosidagi metod) ishlatiladi

Yana koʼring
------------

* Mitoxondriyaning elektron transport zanjiri
* Kompleks I
* Kompleks III
* Sitoxrom c

Adabiyotlar
-----------

* Aльбертс Б. и др. Молекулярная биология клетки в 3 томах. Т1. 2015
* Носов М.А. Физиология растений - курс лекций - лекция 1 - 2016
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Etalon (maʼnolari).

**Etalon** (frans. — namuna) — biror narsaning ideal namunasi, oʻlchovi yoki turi (tipi); fan va texnikaning muayyan taraqqiyot darajasida eng yuqori aniqlikka erishilgan oʻlchov birliklarini qayta tiklash, saqlash va tarqatish uchun xizmat qiladigan namuna oʻlchovlar hamda oʻlchash asboblari. Har qanday buyum yoki oʻlchash natijasi E.ga solishtiriladi. E. birlamchi, ikkilamchi, maxsus, davlat E.lari, E. guvoh, solishtirma E. ishchi E. E.nusxalarga boʻlinadi.

Birlamchi E. mamlakatda eng aniq (shu birlikdagi boshqa E.ga nisbatan) birliklarni qayta tiklashni taʼminlaydi. Ikkilamchi E. qiymati birlamchi qiymat boʻyicha belgilanadi. Maxsus E. alohida sharoitlarda birliklarni qayta tiklashni taʼminlaydi va shu sharoitlar uchun birlamchi E. vazifasini oʻtaydi. Davlat E.lari mamlakat uchun dastlabki oʻlchov birligi sifatida rasmiy tasdiqlangan birlamchi yoki maxsus E.dan iborat. E.guvoh davlat E.ining saqlanishini tekshirish va buzilgan yoki yoʻqolgan taqdirda uni almashtirish uchun moʻljallangan ikkilamchi E.dan iborat. Solishtirma E. biror sababga koʻra bir-biriga solishtirish mumkin boʻlmagan E.ni solishtirish uchun moʻljallangan ikkilamchi E. Ishchi E. birliklarning oʻlchamlarini yuqori aniqlikda oʻlchaidigan namuna vositalariga, baʼzan eng aniq ishchi oʻlchash vositalariga oʻtkazish uchun moʻljallangan. E.nusxa birliklarning oʻlchamlarini ishchi E.ga oʻtkazish uchun moʻljallangan ikkilamchiE.dan iborat.

Oʻlchamlar va ogʻirliklar xalqaro byurosi tayyorlagan metr va kilogrammning platinairidiyli E.lari xalqaro va milliy E. hisoblanadi. Har bir mamlakatda, shu jumladan, Oʻzbekiston Respublikasida saqlanadigan metr, kilogramm, volt, om, sham va lyumen E.lari xalqaro E. bilan solishtirib turiladi. Ishlab chiqarilayotgan biror mahsulotni taqqoslash uchun namuna, oʻlchov E.lardan foydalaniladi. Mas, don namunasi, kanop tolalari namunasi va boshqalar Oʻzbekistonda E. larni saqlash va ulardan foydalanish masalalari bilan "Oʻzstandart" agentligi shugʻullanadi.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Zell ko'li** (nemischa:; italyancha: *Lago di Zell*) - Avstriya Alp tog'larida joylashgan kichik chuchuk suvli ko'l. U o'z nomini ko'lga chiqadigan kichik deltada joylashgan Zell am See shahri nomidan olgan. Ko'lning uzunligi 4 kilometr (2.5 mi) ni, kengligi esa 1.5 kilometr (0.93 mi) ni tashkil etadi. Uning chuqurligi 73 m gacha bo'lib, dengiz sathidan 750 m balandlikda joylashgan.

Ko'lga yozda ko'plab kichik tog'dagi muzlar erishidan hosil bo'lgan irmoq suvlari kelib quyiladi, ammo undan faqat bitta suv oqim Salzax daryosi oqib chiqadi. Qishda ko'l butunlay muzlaydi va qishki sport turlari uchun ham qulay bo'lib qoladi. Yozda ko'ldan qayiqda sayr qilish uchun foydalaniladi (yonish dvigatellari bilan jihozlangan qayiqlardan foydalanishga ruxsat berilmaydi, shuning uchun uning o'rniga elektr quvvati bilan ishlaydigan qayiqlarni ijaraga olish mumkin ko'l kengligini Zelldan Thumersbaxga kesib o'tuvchi paromlargina bundan mustasno). Suv juda shaffof va suzish yoki sho'ng'ish uchun juda mos keladi, lekin u odatda juda sovuq bo'ladi.

Ko'lning janubiy Schüttdorf yaqinidagi qismi sayozroq bo'lib, asosan suv o'tlari bilan to'lgan, shu sababli bu yerda suzish yoki qayiqda sayr qilish imkoniyati mavjud emas.

"Alp ko'li" ni yaqin atrofdagi chang'i yo'llaridan turib ham ko'rish mumkin. 

Panoramic view of Lake Zell, Zell Am See visible on the right

Panorama of Lake Zell


1. ↑  *Enright.* „Stunning slopes and memorable eats: an insiders’ guide to Austria’s ski scene" (en). *the Guardian* (2022-yil 6-oktyabr). Qaraldi: 2022-yil 19-oktyabr.
**Konstantin VII** (grekcha: *Κωνσταντῖνος Ζ΄ Πορφυρογέννητος*) — 913-yildan 959-yilgacha hukmronlik qilgan Makedoniya sulolasining toʻrtinchi imperatori. U imperator Leo VI va uning toʻrtinchi rafiqasi Zoe Karbonopsina va oʻzlaridan oldingi imperator Aleksandrning jiyani edi. Uning hukmronligining koʻp qismida kopents-regents hukmronlik qilgan: 913-yildan 919-yilgacha u onasining hukmronligi ostida boʻlgan, 920-yildan 945-yilgacha taxtni qizi Helena bilan turmush qurgan Romanos Lekapenos bilan boʻlishgan va uning oʻgʻillari bilan.

Epfirli porfirenitus imperator saroyining binafsharang xonasiga yoʻnaltirilgan boʻlib, u yerda porfiriya bilan bezatilgan, u yerda hukmronlik qilayotgan imperatorlarning qonuniy bolalari tugʻilgan. Konstantin ham bu xonada tugʻilgan, garchi onasi Zoe oʻsha paytda Leoga turmushga chiqmagan boʻlsa ham. Shunga qaramay, epithet unga hayoti davomida taxtni daʼvo qilgan barcha odamlardan farqli oʻlaroq, qonuniy oʻgʻil sifatida oʻz mavqeini belgilashga imkon berdi.

Hukmronlik
----------

Konstantin 905-yilda Konstantinopolda tugʻilgan, Leo VI ning noqonuniy nikohdan oldingi toʻrtinchi oʻgʻli. Uni qonuniylashtirishga yordam berish uchun onasi uni imperator saroyining binafsha xonasida tugʻdi, shuning uchun uning laqabi porfrogenogenos edi. U otasi va amakisi tomonidan 908-yil 15-mayda ikki yoshli bola sifatida ramziy ravishda taxtga koʻtarildi.

913-yil iyunda, amakisi Aleksandr vafot etganda, u Konstantin uchun yetti kishilik reglament kengashini tayinladi. Uni Patriarx Nikolay Mystikos, ikki sehrgar Jon Eladas va Stefan, raiktor Jon Lazanz, boshqacha qilib aytganda, Evtimiy va Iskandarning bogʻbonlari Bazilitzes va Gabrielopoulos boshqargan. Aleksandrning oʻlimidan soʻng, yangi va titroq rejim Konstantinni egallab olishga urinishda omon qoldi va Patriarx Nikolay Mystikos tezda regentlar orasida ustun mavqeni egallab oldi.

Patriarx Nikolay hozirda Bolgariya imperatori deb tan olmagan bolgariyalik Simeon bilan yarashishga majbur boʻldi. Ushbu yoqimsiz imtiyoz tufayli Patriarx Nikolayni Konstantinning onasi Zoe hokimiyatdan haydab yubordi. U 917-yilda oʻzining asosiy tayanchi, general Leo Fokasni magʻlub etgan bolgariyaliklar bilan muvaffaqiyatli shartnoma tuza olmadi. 919-yil mart oyida u admiral Romanos Lekapenos tomonidan almashtirildi, u oʻzining qizi Xelena Lekapeneni Konstantinga turmushga beradi. Romanos oʻz mavqeidan 919-yil mayda bazileopatr safiga, 920-yil sentabrda kaysarga va nihoyat 920-yil dekabrda imperator boʻlish uchun foydalangan.

Konstantinning yoshligi Romanos I Lekapenosning toʻngʻich oʻgʻli Kristofer Lekapenosning orqasida, uning yoqimsiz koʻrinishi, xushomadgoʻyligi bogʻliqligi sababli qaygʻuli boʻlgan. Shunga qaramay, u juda aqlli yigit boʻlib, u juda katta qiziqishlarga ega edi va u oʻsha yillarni sudning marosimini oʻrganishga bagʻishladi.

Siyosiy faoliyati
-----------------

Manbalar
--------

Havolalar
---------