**Xitoy** **Birlashgan Millatlar Tashkilotining** ustav a'zolaridan biri va Xavfsizlik Kengashining besh doimiy a'zolaridan biri bo'lgan davlatdir.

Ikkinchi Jahon urushining g'olib ittifoqchilaridan biri (Xitoy teatri Ikkinchi Xitoy-Yaponiya urushi bo'lgan) Xitoy Respublikasi (ROC) 1945-yilda tashkil etilganidan keyin BMTga qo'shildi. Keyinchalik Xitoy fuqarolar urushining qayta boshlanishi 1949-yilda Xitoy Xalq Respublikasining (XXR) tashkil topishiga olib keldi. Ikkala hukumat tomonidan qo'llab-quvvatlangan "Yagona Xitoy" siyosati ikki tomonlama vakillik echimini yo'q qildi, ammo Sovuq urush va Koreya urushi davrida Qo'shma Shtatlar va uning ittifoqchilari 1971 yilgacha Birlashgan Millatlar Tashkilotida ROCni almashtirishga qarshi bo'lishdi, garchi ular bosim o'tkazishga ko'ndirilsalar ham. ROC hukumati 1961-yilda Mo'g'uliston mustaqilligini xalqaro tan olishini qabul qildi. Birlashgan Qirollik, Fransiya va Qo'shma Shtatlarning boshqa ittifoqchilari Xitoyni tan olishlarini alohida-alohida XXRga o'tkazdilar va Albaniya ROCni XXR bilan almashtirish uchun har yili ovoz berishdi, ammo ular Bosh Assambleyaning 1668-sonli rezolyutsiyasidan keyin mag'lubiyatga uchradilar.

Xitoy-Sovet parchalanishi va Vetnam urushi davrida Amerika Qo'shma Shtatlari Prezidenti Richard Nikson 1971 yilda Genri Kissinjer tomonidan Chjou Enlayga tashrif buyurish uchun maxfiy safari orqali Xitoy Kommunistik partiyasi raisi Mao Tszedun bilan muzokaralar olib bordi. 1971-yil 25-oktyabrda Albaniyaning Xitoy Xalq Respublikasini yagona huquqiy Xitoy sifatida tan olish to'g'risidagi taklifi Bosh Assambleyaning 2758-sonli rezolyutsiyasi sifatida qabul qilindi. Uni ko'pgina kommunistik davlatlar (shu jumladan Sovet Ittifoqi ) va qo'shilmagan davlatlar (masalan, Hindiston ), shuningdek, Buyuk Britaniya va Fransiya kabi ba'zi NATO davlatlari qo'llab-quvvatladi. XXR 1971-yil 15-noyabrda oʻtirgandan soʻng, keyingi yili Nikson materik Xitoyga shaxsan tashrif buyurdi va XXR-AQSh munosabatlarini normallashtirishni boshladi. O'shandan beri Xitoy Respublikasi o'zining "Yagona Xitoy" siyosatini yumshatib, xalqaro miqyosda tan olinishiga intilib kelmoqda.

Faoliyat
--------

 Xitoy 1945-yil 24-avgustda Birlashgan Millatlar Tashkiloti Nizomini imzolagan birinchi imzolovchi sifatida Yaponiyaning Shimoliy-Sharqiy Xitoydagi agressiyasidan soʻng, Xitoy Eksa Kuchlariga qarshi qarshilik koʻrsatish urushidagi uzoq davom etgan kurashi uchun mukofotlangan. Generalissimus Chiang Kay-shek Xitoy Respublikasi vakili edi.
Xitoy Respublikasi Xavfsizlik Kengashining veto huquqidan faqat bir marta foydalandi, Mo'g'uliston Xalq Respublikasini 1955-yilda butun Mo'g'ulistonni Xitoyning bir qismi sifatida tan olganligi sababli Birlashgan Millatlar Tashkilotiga qabul qilishni to'xtatdi.

1971-yil 25-oktabrda Xitoyning BMTdagi oʻrni olib tashlandi va uning oʻrniga Xitoy Xalq Respublikasining oʻrni berildi

Tarix
-----

### Xitoy Respublikasi Birlashgan Millatlar Tashkilotida (1945-1971)

Xitoy Respublikasi Birlashgan Millatlar Tashkilotining ustav a'zosi va 1971-yilgacha Xavfsizlik Kengashining besh doimiy a'zosidan biri edi. 1945-yil 24-oktyabrda Birlashgan Millatlar Tashkilotiga ta'sischi a'zo sifatida qo'shildi.

Ikkinchi jahon urushidagi "Katta to'rtlik" g'oliblariBirlashgan Millatlar Tashkilotining ta'sischi a'zolari bo'lib, 1944-yilda Birlashgan Millatlar Tashkilotining Nizomi loyihasini ishlab chiqdi va u ratifikatsiya qilindi. 1945-yil 26-iyunda 50 ta davlat vakillari tomonidan. Xitoy, tajovuzga qarshi uzoq yillik kurashini e'tirof etgan holda, BMT Nizomini birinchi bo'lib imzolash sharafiga sazovor bo'ldi. Prezident Franklin Ruzvelt Xitoyning Ikkinchi Jahon urushidagi urush harakatlarini tan oldi va Xitoyga "dunyoda tinchlik va farovonlikni saqlashda o'z rolini qo'shishga" ruxsat berish istagini bildirdi. Shunday qilib, boshqa yetakchilar, xususan, Uinston Cherchillning qarshiliklariga qaramay, Xitoy 1945-yilda tashkil etilganidan beri Xavfsizlik Kengashining doimiy aʼzosiga aylandi.

 1950 yil noyabr oyida Xitoy Xalq Respublikasi vakili Vu Xiuquan (oldingi qatorda chapdan birinchi) BMT Xavfsizlik Kengashida nutq so'zladi.

1. 1 2   „1. Origin and Evolution",*1946–47 Yearbook of the United Nations*. United Nations Department of Public Information — 33 bet.
2. ↑  
„1945: The San Francisco Conference".  United Nations. 12-yanvar 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-yanvar 2017-yil.
3. ↑  
„History of the United Nations".  United Nations. — „In 1945, representatives of 50 countries met in San Francisco at the United Nations Conference on International Organization to draw up the United Nations Charter. Those delegates deliberated on the basis of proposals worked out by the representatives of China, the Soviet Union, the United Kingdom and the United States at Dumbarton Oaks, United States in August–October 1944. The Charter was signed on 26 June 1945 by the representatives of the 50 countries". 2-iyul 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyun 2017-yil.
4. ↑  
*Franklin D. Roosevelt.* „A Call for Sacrifice".  Internet History Sourcebooks Project (28-aprel 1942-yil). 11-oktabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-aprel 2013-yil.
5. ↑  „United Nations". 29-dekabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-dekabr 2011-yil.