recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Hüsameddin Çoban** — 1211-yilda Çobanoğulları bekligiga asos solgan Onadoʻli Saljuqiy davlati sarkardasi. XIII asrda yashagan. Qachon va qayerda tugʻilganligi va vafoti haqida aniq maʼlumotlar uchramaydi. Melîk'ül-ümera unvoni bilan ulugʻlangan.

Nasli
-----

Hüsameddin Çoban turklarning Kayı qabilasidan boʻlganligi, Saljuqiy amiri Karatekinning avlodi ekanligi haqida manbalarda baʼzi maʼlumotlar uchraydi.

Hukmdorligi
-----------

Ushbu beklikka qachon asos solingani haqida aniq maʼlumotlar uchramasa-da, Hüsameddin Çoban 1211-yildagi manbalarda Kastamonu beki sifatida qayd etilgan. Qilich Arslon II (1156-1192) davrida Çobanoğulları bekligiga asos solgani taxmin qilinadi.

### İzzeddin Keykavus I davri

Hüsameddin Çoban Onadoʻli Saljuqiy davlatining eng tajribalari beklaridan biri hisoblanardi. İzzeddin Keykavus I va Alouddin kayqubod oʻrtasida yuz bergan taxt mojarosidan soʻng tinchlik shartnomasining (1212) imzolanish jarayonida Hüsameddin Çoban ham qatnashganligi haqida maʼlumot bor. Hüsameddin Çoban İzzeddin Keykavus I davrida Vizantiya imperiyasi hududlariga bir necha marta hujumlar uyushtirgani va katta oʻljalarni qoʻlga kiritgani haqida manbalarda maʼlumotlar uchraydi.

### Alouddin kayqubod davri

Hüsameddin Çoban İzzeddin Keykavus I ning oʻlimidan soʻng Alouddin kayqubodning taxtga chiqish marosimida qatnashgan, koʻplab hadyalar berib, davlati va oʻzining bogʻliqligini bildirgan. 1223-yilda Sudak port shahri yunonlarning qoʻliga oʻtganligi sababli Alouddin kayqubod Sudakka harbiy safar qilish haqida yangi qaror chiqargan. Ushbu safarga bosh qoʻmondon sifatida Hüsameddin Çoban tayinlandi. 1224-yilda Sudak shahri egallandi, yangi masjid qurildi va qozi, muazzin tayinlandi. Shuningdek, qipchoq xoni va rus knyazi ham Hüsameddinga tobeligini bildirdi. Soʻngra koʻplab oʻljalar bilan Hüsameddin Kastomonuga qaytib keldi.

Sudak safaridan keyingi davrlarda Hüsameddin Çoban haqida manbalarda biror maʼlumot yoʻq. Ammo Alouddin kayqubod tarafidan Ertoʻgʻrul bey, Gunduz Alp va Goʻk Alplarning Hüsameddin Çoban qoʻl ostiga berilganligi haqida maʼlumotlar mavjud.

Yana qarang
-----------

* Çobanoğulları bekligi
* Ertoʻgʻrul bey

Manbalar
--------

1. ↑  Yücel, Yaşar (1980). a.g.e (1988 bas.), syf. 36.
2. 1 2 3  Taneri, Aydın. "Hüsâmeddin Çoban" (Türkçe). *TDV İslâm Ansiklopedisi* (1998 nashri). Türkiye Diyanet Vakfı. 513 b. Archived from the original on 16-dekabr 2019-yil. .
3. ↑  Yücel. "Çobanoğulları" (Türkçe). *TDV İslâm Ansiklopedisi* (1993 nashri). Türkiye Diyanet Vakfı. 354-355 b. Archived from the original on 17-dekabr 2020-yil. .
4. 1 2  Yücel, Yaşar (1980). a.g.e (1988 bas.), syf. 37.
5. ↑  Yücel, Yaşar (1980). a.g.e (1988 bas.), syf. 38.
6. ↑  Yücel, Yaşar (1980). a.g.e (1988 bas.), syf. 39.

| Humkdorlik unvoni |
| --- |
| Oʻtmishdoshi:**lavozimga asos solindi** | **Çobanoğulları beki**1211-nomaʼlum | Vorisi:**Alp Yürek** |
GOSSEK (Gossec) Fransua Jozef (1734.17.1, Belgiyadagi Verni sh,— 1829.16.2, Passi, Parij yonida) — fransuz kompozitori, dirijyor, pedagog. Fransuz simfoniyasi, Milliy musiqa instituti (1795-yildan konservatoriya) asoschisi, Fransiya instituti (akademiyasi) aʼzosi (1795-yildan). 1816-yilgacha Parij konservatoriyasining bosh inspektori va prof. 29 simfoniya, 20 dan ortiq opera, bir necha oratoriya, messa, kvartet, puflama sozlar orkestri uchun asarlar (jumladan, 3 simfoniya) va b. muallifi. Buyuk Fransuz inqilobi gʻoyalari taʼsiri ostida yangi musiqa janri (ommaviy qoʻshiq, motam marshi), uslub va ijro turlari (yirik, ulugʻvor vokalsimfonik asarlarni katta maydonlarda ommaviy tarzda ijro etish)ni kashf etgan, musiqa taʼlimi tizimini isloh qilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Goshan** - Hindiston Federatsiyasining Ladax hududidagi Kargil tumanidagi qishloq. Qishloq Kargil tuman markazidan 77 kilometr uzoqlikda joylashgan.

Demografiya
-----------

Hindistonning 2011-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, Goshanda 189 xonadon bor mavjud bo'lgan. Goshan qishlogʻining savodxonlik darajasi 76,49% ni tashkil qiladi. Goshanda erkaklar savodxonligi 85,07%, ayollarning savodxonligi 67,13% ni tashkil qiladi. qishloq aholisining savodxonlik darajasi butun Hindstonning deyarli savodxonlik darajasidan yuqori korsatgichni tashkil etadi, ammo erkaklar va ayollar o'rtasidagi o'zaro farq katta ko'rsatgichni tashkil etadi.

Demografiya (2011-yil aholini ro'yxatga olish)|  | Jami | Erkak | Ayol |
| --- | --- | --- | --- |
| Aholi | 1485 | 763 | 722 |
| 6 yoshgacha bo'lgan bolalar | 290 | 140 | 150 |
| Rejalashtirilgan kasta | 0 | 0 | 0 |
| Rejalashtirilgan qabila | 1476 | 758 | 718 |
| Savodxonlik | 76,49% | 85,07% | 67,13% |
| Ishchilar (barchasi) | 370 | 249 | 121 |
| Asosiy ishchilar (barchasi) | 100 | - | - |
| Marjinal ishchilar (jami) | 270 | 162 | 108 |

Transport
---------

### Yo'l

Goshan Ladax va Hindistonning boshqa joylariga Srinagar-Leh avtomagistrali yoki NH 1 orqali o'zaro bog'lanib turadi.

### Temir yo'l

Goshanga eng yaqin temir yo'l stansiyalari - Sopore temir yo'l stansiyasi va Srinagar temir yo'l stansiyasi 178 kilometr va 185 kilometr masofada joylashgan. Eng yaqin yirik temir yo'l stansiyasi Jammu Tawi temir yo'l stansiyasi bo'lib, 445 kilometr masofada joylashgan. Gosha qishlog'i aholining rivojlanishi va ijtimoiy iqtisodiy jihatdan rvoj topishi, sanoatlashuvu va qishloq xo;jaligi mahsulotlarining hududddan tashqarida joylashgan yirik iste'molchilarga yetqazib berishda temir yo'l transporti muhim ahamiyatga ega hisoblanadi.

### Havo

Eng yaqin aeroport Kargil shahrida 85 kilometr masofada joylashgan, ammo hozirda u ishlamayapti. Keyingi eng yaqin yirik aeroportlar Srinagar xalqaro aeroporti va Leh aeroporti 183 kilometr va 292 kilometr masofada joylashgan.

Yana qarang
-----------

* Ladax

Manbalar
--------

1. ↑  „Goshan Population". *Our Hero*. 28-avgust 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-avgust 2022-yil.
**Gosh-e fil** (fors : گُوش فیل; „fil qulogʻi" ) Eron oshxonasidan qovuriladigan taom boʻlib, Afgʻonistonda ham mashhur . Xamir fil qulogʻiga oʻxshaydi va yogʻda chuqur qovuriladi. Keyin har bir boʻlak ustiga maydalangan pista va shakar kukuni qoʻyiladi.

Bu shirinlik, Ramazon va Navroʻz kunlarida asosan choy bilan isteʼmol qilinadi  .

Xamir tuxum, sut va sariyogʻni koʻpirtirish orqali tayyorlanadi, soʻngra quruq tarkibiy qismlarni aralashtiriladi  .

Gosh-e fil va Dooghning mazali kombinatsiyasi
---------------------------------------------

Isfahon shahri Eronning mashhur shaharlaridan biri boʻlib, mazali shirinliklar shahri sifatida tanilgan, unda Gosh-e fil mahalliy ayron (suv va qatiq aralashmasi) bilan tanovul qilinadi. Bu yoqimli kombinatsiya uzoq vaqtdan beri mahalliy xalqning ovqatlanish madaniyatida ildiz otgan va hozirgi kungacha davom etmoqda.

* Donut navlari roʻyxati
* Qovurilgan xamir navlari roʻyxati
* Shirinliklar roʻyxati
* </img>

Manbalar
--------

1. ↑  طرز تهیه شیرینی گوشفیل ترد و خوشمزه + تصویر
2. ↑  „Gosh-e Fil - Knusprige Elefantenohren für Nowrooz oder Fasching" (de-DE). *Labsalliebe* (28-fevral 2019-yil). Qaraldi: 22-aprel 2021-yil.
3. ↑  „Gosh-e Fil - Knusprige Elefantenohren für Nowrooz oder Fasching" (de-DE). *Labsalliebe* (28-fevral 2019-yil). Qaraldi: 22-aprel 2021-yil.
4. ↑  Usmani, Sumayya*. Mountain Berries and Desert Spice*. Frances Lincoln, 2017.
5. ↑  Irans delicious food destinations
6. ↑  TAP Persia — Travel around Persia
**Gʻayrishuuriylik** - subʼyekt ongida namoyon boʻlmaydigan psixik jarayonlar majmui. Bir qancha psixologik nazariyalarda ruhiyatning sifat jihatidan ongdan keskin farqlanuvchi alohida sohasi deb talq-in qilinadi. Nemis faylasufi E.Gartman (1842—1906)ning irratsi-onalistik "Gʻ. falsafasi"da Gʻ. bor-liqning universal asosidir. Z.Freydnit psixoanalizi va boshqa psi-xologik oqimlardagi asosiy tushun-chalardan biri. K.G.Yungning "Tax-miniy psixologiya" asarida shaxs gʻayrishuuriyligi bilan bir qatorda jamoa gʻayrishuuriyligi ham ajra-tib koʻrsatiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gʻazalkent** — Toshkent viloyati Boʻstonliq tumanidagi shahar (1964-yildan), tuman markazi. Temir yoʻl stansiyasi. Chirchiq daryosining chap sohilida, Toshkent shahridan 58 km shim.-sharqda, Oqsoqotasoyining Chirchiq daryosiga quyilish joyida, oʻrtacha 700 m balandlikda, seysmik zonada joylashgan (8—9 ball). Aholisi 20,7 ming kishi (2004). Gʻ. toponimi prof. H. Hasanovning fikricha, gʻizol (ohu) soʻzidan tarkib topgan. Shahar 1932-yilda Chirchiq GESlar kaskadi bosh inshooti quruvchilarining shaharchasi sifatida bunyod etilgan. Gʻ.da qandolatchilik f-kasi, meva-konserva, meva sharbati va h.k. ishlab chiqaruvchi „Gʻazalkent" oziqovqat korxonasi, vino kombinati, sut-yogʻ, oynashisha zavodlari, yoʻl-qurilish va sozlash korxonalari, metallsozlik, qurilish materiallari, toshga ishlov berish kombinatlari, avtokorxona, dehqon bozori bor. „Konmit" va „Konvin" qoʻshma korxonalari faoliyat koʻrsatadi. Umumiy taʼlim, bolalar musiqa maktablari, kasb-hunar kolleji, akademik litsey, tuman markaziy kutubxonasi, madaniyat uyi, klub muassasalari, „Yoshlar markazi", stadion va boshqa sport inshootlari mavjud. Tuman markaziy kasalxonasi, tugʻ-ruqxona, poliklinika, sil kasalliklari dispanseri va boshqa tibbiy muassa-salar, bolalar va kattalar sanatoriylari, dam olish uylari aholiga xizmat koʻrsatadi. Gʻ. dan Toshkent, Chirchiq shaharlariga avtobus va marshrutli taksilar qatnaydi. Toshkent — Chorvoq elektrlashtirilgan temir yoʻl shahar yonidan oʻtadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
"GʻAZALKENT TOSHGA ISHLOV BERISH KOMBINATI" AKSIYA-DORLIK JAMIYATI - tabiiy toshlardan qurilishda ishlatiladigan qoplama pardozlash plitalari ishlab chiqaradigan yirik korxona. "Oʻzqurilishmateriallari" aksiyadorlik kompaniyasi tarkibiga kiradi. Toshkent viloyati Boʻston-liq tumanidagi Gʻazalkent shahrida joylashgan. 1946-yilda birinchi sex qurilib, mahsulot bera boshlagan. 1970-yil 5-iyulda zamonaviy kombinat kompleksi ishga tushirilgan. 1994-yildan ochiq turdagi aksiyadorlik jamiyati. Oqsoqota marmarini qazib oladi va Sevasoy, Koʻksaroy, Langar, Miskinsoy graniti, Belovti gabbrosidan va Oqsoqota marmaridan turli xil oʻlchamdagi plitalar ishlab chiqaradi. Korxonaning yillik granit plitalari ishlab chiqarish quvvati 60 ming m2. 1999-yildan Italiyaning "Breton" firmasi dastgohlari bilan jihozlangan. Korxonada ishlab chiqarilgan granit plitalari Toshkent shahrida Alisher Navoiy nomidagi katta opera va balet teatri, Fargʻona shahrida Fargʻoniy maqbarasi, Samarqand shahrida Amir Temur majmuasi, Termiz shahrida at-Termiziy majmuasi, Toshkent shahrida Oliy Majlis binosi, metropoliten qurilishlarida ishlatilgan. Korxonada ishlab chiqarilgan granit mahsulotlari Rossiya, Qozogʻiston, Ukrainaga eksport qilinadi. Moskva shahrida korxonaning savdo uyi ochilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Betaspektroskopiya** ( bepektroskopiya )—yadrolarning betayemirilishi va gammanurlarning ichki konversiyasi natijasida ajralib chiqqan elektron va pozitronlarning uzluksiz spektrlarini tekshirish. Yadrolarning betaspektroskopiyasi betaspektrometrlar yordamida tekshiriladi. Radioaktiv izotoplar spektrning oʻrtacha energiyasi bilan ifodalanadi. Betaspektrlarni tekshirish radioaktiv yadrolarning yemirilish sxemasini aniqlashga yordam beradi (qarang Radioaktivlik). Radioaktiv yadrolarning ﬂ va unurlanishini tajribada tadqiq etish ishlari dunyoda keng koʻlamda olib boriladi. Unda turli xildagi magnit Rspektrometrlar, uspektrometrlar, mos kelish qurilmalari, har xil korrelyatsiyalarni oʻrganishga moʻljallangan qurilmalardan foydalanildi. Hozirgi kunga kelib yadro spektroskopiyasi atom yadrosining tadqiqotlariga boglits boʻlgan eng muhim ilmiy yoʻnalishlar qatoriga kirdi. U koʻp yillar davomida mavjud boʻlishiga qaramay, keyingi 30 yilni uning haqiqiy tiklanish davri deyish mumkin. Buning asosiy sababi yangi texnikaning yaratilishi va, ayniqsa, yadro nurlanishini qayd qilish uslublarining takomillashishi va atom reaktorlari hamda zarralar tezlatgichlari sonining ortishidadir. Yadro nurlanishi spektrlarini oʻrganish va yadro sathlarining xossalari, energiyalari va ular oʻrtasidagi oʻtishlar intensivliklari, sathlarning yashash vaqtlari, nurlanishning burchak va vaqt boʻyicha korrelyatsiyalariga oid tajriba maʼlumotlarini toʻplash, yadrolarning sathlar sxemasi va yemirilish sxemalarini tuzish, yadro satxlarining joylashishi va xossalaridagi qonuniyatlarni nazariy tadqiq etish, sathdar spektrlariga oid tajriba natijalari asosida yadro tuzilishi haqida maʼlumotlar olish—bularning hammasi Betaspektroskopiya ning vazifalari jumlasiga kiradi.

Ad:. Solovyev V. T. Teoriya slojnix yader, M, 1971; Bekjonov R. B. Modda tuzilishi, T. 1997.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Betaraf zona** — manfaatdor davlatlar oʻrtasida tuzilgan shartnomaga binoan harbiy harakat maydoniga aylantirilmaydigan, harbiy baza sifatida foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydigan hudud. Davlatlar hududining baʼzi yer maydonlari yoki ular suverenitetiga kirmaydigan yerlar ham Betaraf zona ga aylantirilishi mumkin. Betaraf zona manfaatdor davlat tomonidan bir tomonlama tartibda yoki xalqaro shartnoma asosida tashkil etiladi. Qirgʻoq boʻyida joylashgan bironbir davlat tomonidan boshqa davlatlar oʻrtasidagi urush paytida oʻz xavfeizligini taʼminlash uchun muvaqqat Betaraf zona tuzilishi mumkin. Muvaqqat Betaraf zona lar sirasiga urushlarda katnashayotgan tomonlar muzoqaralar olib borish (mas, harbiy asirlarni, yarador va bemorlarni almashish, sulh tuzish haqida), madaniy va tarixiy yodgorliklarni muhofaza etish uchun belgilaydigan zonalar ham kiradi. Betaraf zona larni tuzish bilan bir vaqtda koʻpincha demilitarizatsiya amalga oshiriladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Emiliya Halsberiyevna Turey** - rossiyalik gandbolchi, chap qanot himoyachisi. Rossiya terma jamoasi tarkibida uch karra jahon chempioni va 2008-yilgi Olimpiya o'yinlarining kumush medali sovrindori. Astraxan davlat texnika universiteti bitiruvchisi .

Faoliyati
---------

U 11 yoshidan gandbol bilan shug'ullanadi, birinchi murabbiyi Aleksey Dzardanov. U professional faoliyatini Astraxanochkada boshlagan, 2005-yildan Daniyaning Slagels (2008-yilgacha) va Kopengagen klublarida o'ynagan. Daniya chempioni (2007), Chempionlar ligasi (2007) va Kubok egalari kubogi sohibi (2009). 2010-yildan boshlab u Ispaniyada Itshako klubi (Estella) tarkibida o'ynadi, 2011-yilda Rostov-Don klubiga ko'chib o'tdi. 2012-yildan beri u yana "Astraxanochka"da o'ynamoqda. 2013-yil dekabr oyida u Buxarestdan Ruminiya CSM bilan shartnoma imzolaydi, lekin bir oydan kamroq vaqt o'tgach, shartnoma o'zaro kelishuv bilan bekor qilinadi.

Qizlar oʻrtasida Yevropa chempioni (2001), yoshlar terma jamoalari oʻrtasida jahon (2001, 2003) va Yevropa (2002) chempioni.

2003-yildan beri terma jamoada o'ynab kelmoqda. 2005, 2007 va 2009 -yillarda jahon chempioni , 2008-yilgi Olimpiya o'yinlarining kumush medali , Yevropa chempionatining kumush (2006) va bronza (2008) sovrindori. 2011-yilgi jahon chempionatining eng yaxshi chap qanot himoyachisi.

Emiliya Tureyning otasi Syerra-Leoneda tug'ilgan, onasi rus .

2021-yilning fevral oyidan boshlab u "Astraxanochka" sport direktori lavozimida ishlab kelmoqda. Ilgari u "Gazprom Dobycha" Astraxan madaniyat va sport markazi direktorining o'rinbosari va Pushkin bolalar sog'lomlashtirish markazini boshqargan.

Mukofotlar va unvonlari
-----------------------

* Rossiyada xizmat ko'rsatgan sport ustasi
* II darajali "Vatanga xizmatlari uchun" ordeni (2009 -yil 2-avgust) - *jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirishga qo'shgan ulkan hissasi, 2008-yilda Pekinda bo'lib o'tgan XXIX Olimpiada o'yinlarida yuqori sport yutuqlari uchun*

Manbalar
--------

1. ↑  „Добро пожаловать в «Ростов-Дон»!". 22-oktabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-iyun 2011-yil.
2. ↑  „«Я хочу быть полезной своей малой родине»". 24-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-noyabr 2012-yil.
3. ↑  «Handbalista „All Star" se alatura echipei CSM Bucuresti»Andoza:Ref-ro
4. ↑  „Emiliya Turey, pusă pe liber de CSM BucureştiAndoza:Ref-ro". 3-mart 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-mart 2014-yil.
5. ↑  Эмилия Турей назначена спортивным директором «Астраханочки»[*sayt ishlamaydi*]

Havolalar
---------

* Emiliya Turey // Novye Izvestiya, 2003-yil 20-avgust
**Sadie Lundquist** (1991-yil 18-iyunda tugʻilgan) — u amerikalik xokkey boshqaruvchisi va nafaqadagi hujumchi boʻlib, u oxirgi marta Milliy Xokkey Ligasining (NWHL) Minnesota Whitecaps jamoasida oʻynagan. Keyin u Milliy xokkey ligasining Minnesota Wild jamoasi muxlislar bilan aloqalar boʻyicha katta direktori lavozimida ishlagan.

Faoliyati
---------

Lundquist Cloquet-Esko-Carlton uchun oʻrta maktabda xokkey oʻynagan. 2009-yildan 2013-yilgacha u Bemidji davlat universitetida 144 NCAA oʻyinida 83 ball toʻplagan. U katta yilida jamoa sardori boʻlib ishlagan.

Oʻqishni tugatgandan soʻng, u mustaqil Minnesota Whitecapsga qoʻshildi. U Minnesotadagi 3-NWHL All-Star oʻyiniga taklif qilingan ikkita Whitecaps oʻyinchisidan biri edi. U Whitecaps bilan qoldi, chunki jamoa 2018-19-yilgi mavsumi oldidan NWHLga qoʻshildi, chunki klub Isobel kubogini qoʻlga kiritdi.

2019-yil yanvar oyida uning tugʻilgan shahridagi Northwoods Credit Union Arenada uning raqami yozilgan banner osilib, uni Cloquetdan birinchi professional ayollar xokkeychisi sifatida sharaflaydi. 2020-yil yanvar oyida u Minneapolisdagi Minnesota xokkey kuni uchun oʻynadi va Minnesotaga 4:3 hisobida magʻlub boʻlib ikki marta gol urdi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Lundquist Bemidji shtatida sport menejmenti boʻyicha bakalavr darajasini tugatgandan soʻng, Minnesota Wildda muxlislar bilan aloqalar boʻyicha menejer sifatida ishlay boshladi. Xokkeydan tashqari uning oilasi Cloquetdagi Gordy’s Hi-Hat Burger restoraniga egalik qiladi. 2013-yildan beri u Red Bull Crashed Ice musobaqasida qatnashib, Sankt-Polda ikkinchi oʻrinni egalladi. U, shuningdek, 2018-yilgi basseynda xokkey boʻyicha AQSh chempionatida ham oʻynagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Ice Continues to be Good to Sadie Lundquist | News | Bemidji State University".
2. ↑  „Prep newsmaker: CEC's Lundquist is a center of attention".

[*sayt ishlamaydi*]
3. ↑  „Roster | Official Site of Bemidji State Athletics". 1-yanvar 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-avgust 2022-yil.
4. ↑  „Lundquist spearheads 5-2 victory over St. Cloud State". 9-dekabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-avgust 2022-yil.
5. ↑  „From the Catbird Seat...Lundquist makes career of hockey".
6. ↑  „NWHL All-Star Game Fitting Showcase for Whitecaps Sensation Sadie Lundquist" (6-mart 2018-yil).
7. ↑  „HOCKEY: Former Beaver Lundquist signs with Whitecaps".
8. ↑  „Isobel Cup visits Cloquet Arena".
9. ↑  „Arena honors CEC hockey alumna".
10. ↑  „Stars Shine Beneath Wintry Blanket" (18-yanvar 2020-yil).
11. ↑  „4Ever Wild: Sadie Lundquist".
12. ↑  „In world of Crashed Ice, the friendships are fast, too" (20-fevral 2014-yil).
13. ↑  „Star-Studded women's team reunites and shines" (27-yanvar 2018-yil).
Mozambik bayrogʻi
Eski bayroq (1975—1983)
**Mozambik davlat bayrogʻi** 1983 yil 1 may kuni tasdiqlangan. Mozambik - davlat bayrogʻida zamonaviy qurol - Kalashnikov avtomati tasvirlangan dunyodagi yagona mamlakat hisoblanadi.

Davlat bayrogʻi Frelimo (Mozambik Ozodlik Fronti) harakati bayrogʻi asosida yaratilgan. Mustaqillikdan soʻng bir qancha vaqt davomida amalda bo'lgan Frelimo bayrogʻida hozirgi zamonaviy emblema bo'lmagan.

2005 yilda mamlakatning yangi bayrogʻini yaratish uchun konkurs eʼlon qilindi. Konkursda 119 ta daʼvogar loyiha qatnashdi va ular orasidan gʻolib aniqlandi. Lekin shu kunga qadar bayroq avvalgi holini saqlab kelmoqda. Bir vaqtning oʻzida yangi gerb va madhiya uchun ham konkurslar eʼlon qilindi. Ommaviy axborot vositalarining xabariga koʻra, Mozambikning parlament muxolifati bayroqdagi mustaqillikka kurash ramzi boʻlgan Kalashnikov avtomati suratini olib tashlashni talab qilmoqda.

Bu talab jamiyatda tanqidga uchradi.

Bayroq ramzlari
---------------

Yashil: Hosildor tuproq.  

Qora: Afrika qitʼasi.  

Sariq: Boy konlar.  

Qizil: Mustaqillik uchun kurash.  

*Emblema:*  

Sariq yulduz: Fuqarolarning birdamligi va mamlakatning sotsialistik taraqqiyot yoʻli.  

Kitob: Taʼlim.  

Motiga: Dehqonchilik va qishloq xoʻjaligi ramzi.  

Kalashnikov avtomati: Millatlarning ozodlikni himoya qilishga boʻlgan ishonchi.  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Kansai uslubidagi sakuramochi
 Sakuramochi (Kansai uslubining o'zgarishi)
 Sakuramochining ichki qismi, ichida qizil loviya pastasi ko'rsatilgan.
Bargni iste'mol qilish yoki iste'mol qilmaslik iste'molchi ta'biga ko'ra bo'ladi.

Sakuramochi turlari
-------------------

Sakuramochi tayyorlangan turlariga qarab shakli va retseptlari bilan farq qiladi.

Kantouslubidaa tayyorlanadigan sakuramochi
Sakuramochi Kanto hududida tayyorlangan. Kanto hududidan tashqarida Kanto uslubidagi sakuramochi nomi bilan ham tanilgan, birinchi marta shirinliklar sotilgan do'kon nomi bilan ham qadimda atalgan).
Kanto uslubidagi sakuramochi ko'pincha supermarketlarda Kansai uslubidagi sakuramochi bilan birga sotiladi.
Kansai uslubidagi sakuramochi
Sakuramochi Kansay hududida tayyorlangan. Bundan tashqari domyojimochi yoki oddiygina domyoji unni qo'shish usuli nomi bilan ham tanilgan.
Kanto uslubidagi sakuramochi faqat Kanto hududida mavjud. "Sakuramochi" keng tarqalgan Kansai uslubidagi mochiga murojaat qilish uchun keng tarqalgan atamadir.

Yana qarang
-----------

* Sakurayu
* Sakura pishloq
* Xwajeon
* Yapon choyi marosimi
* Vajik
* Kashiva mochi
* Hanabiramochi
* Hishi mochi
* Varabimochi
* Zunda-mochi
* Kuzumochi
* Kusa mochi
* Xyoroku mochi
* Botamochi

Ma'lumotnomalar
---------------
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Saksoniya (maʼnolari).

Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Saksoniya (maʼnolari).

**Saksoniya** — Olmoniya yeri (federativ birlik). Mamlakatning jan.sharqiy qismida, Chexiya bilan chegaradosh. S hududidan Elba daryosi oqib oʻtadi. Maydoni 18,4 ming km². Aholisi 4,38 mln. kishi (2001). Maʼmuriy markazi — Drezden sh.

S. GFR yeri sifatida yangi tashkil qilingan boʻlsada, uzoq tarixga ega. Qadimda u tarixiy viloyat boʻlgan. 10-asrda tuzilgan Meysen markazi S.ning negizi boʻlgan. 1806-yildan qirollik. 1918-yilda S.da qirollik agʻdarilib, respublika eʼlon qilindi. Ikkinchi jahon urushiga qadar S hududida joylashgan Drezden, Leypsig va Xemnits sh.lari mamlakatning industriya markazlari boʻlgan. 1952-yilda hudud GDR tarkibidagi bir necha okrugga boʻlingan. 1990-yilda ushbu okruglar yer sifatida birlashib GFR tarkibiga kirdi. S. — Olmoniyaning aholi eng zich joylashgan va sanoati rivojlangan yerlaridan. Yetakchi sanoat tarmogʻi — mashinasozlik (xususan, avtomobilsozlik, radioelektronika va elektrotexnika sanoatlari), toʻqimachilik sanoati uchun mashina va stanoklar, sovitkich va fotoapparatlar ishlab chiqariladi. Kimyo, poligrafiya, toʻqimachilik, tikuvchilik sanoati korxonalari bor. Drezden sh. turizm markazlaridan (yiliga 5 mln. sayyoh kelibketadi). Leypsigda qadimdan noshirlik ishi rivojlangan. Bu yerda har yili xalqaro kitoblar yarmarkasi utkazil adi.

**Saksoniya** yoki **Sachsen** (talaffuzi: *zaxsen*) Olmoniyadagi yerlarning biridir.


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Germaniya yerlari |
| --- |
|  |
| 
Bavariya • Baden-Vyurtemberg • Berlin • Brandenburg • Bremen yeri • Hamburg mustaqil genzey shahri • Hessen • Mecklenburg-Vorpommern • Quyi Saksoniya • Reynland-Pfalts • Saar • Saksoniya mustaqil davlati • Saksoniya-Anhalt • Shimoliy  Reyn — Vestfaliya • Turingiya mustaqil davlati • Schleswig-Holstein |

 |

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Germaniya | *Germaniya geografiyasi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Saksoniya (maʼnolari).

**Saksoniya** — 1) sakslar yashagan tarixiy viloyat, ular bu yerda gersoglikka asos solganlar (9-asr oxiri — 1180; Germaniyaning Quyi Saksoniya hududiga toʻgʻri keladi). 2) Germaniyaning oʻrta qismidagi oʻrta asrlar knyazligi (15-asrdan kurfyurstlik), 1806—1918-yillarda qirollik (poytaxti — Drezden); 1815-yil qirollik hududining taxminan 1/2 qismi Prussiya tasarrufiga oʻtgan va unga qarashli Saksoniya provinsiyasining asosiy qismini tashkil qilgan, soʻng yer.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Blastomerlar** (blasto... va yun. meros — boʻlak) — koʻp xujayrali hayvonlarda urugʻlangan tuxum hujayralarning boʻlinib, maydalanish jarayonida hosil boʻladigan hujayralar. Boʻlinish davrlari oraligʻida B. oʻsmaganligi sababli har bir boʻlinishdan soʻng ular ikki marta kichrayadi. Telolesital (sitoplazmasida sariq moddasi notekis tarqalgan) tuxum hujayralar maydalanganida katta B. — makromerlar va kichik B.— mikromerlar hosil boʻladi. Gomolesital (sitoplazmasida sariq moddasi bir tekis tarqalgan) tuxum xujayralar boʻlinib maydalanish jarayonida bir xil kattalikdagi B. vujudga keladi. Sirtqi qavatda joylashgan B. yassilanganidan keyin tuxum hujayra maydalanishning soʻnggi bosqichi — blastula hosil boʻlishiga oʻtadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
"SADOI FARGʻONA" ("Fargʻona ovozi") — jadidlarning ijtimoiy-siyosiy, adabiy-badiiy gazetasi. Qoʻqonda 1914-yil 3 apreldan 1915-yil 26 mayga qadar oʻzbek tilida nashr qilingan. 1914-yil 17 iyuldan "Ferganskoye exo" nomi bilan haftada 3 marta rus tilida ham chiqqan. Gaz.ni qoʻqonlik taraqqiyparvar ziyoli va tadbirkor Obidjon Mahmudov (taxallusi Obid Chatoq) tashkil etgan. Gaz. xususiy bosmaxonada 4 sahifada, taxminan 500—600 nusxada chop qilinib, asosan, qoʻlda tarqatilgan. Tahririyatning tarkibi 3 kishi — O. Mahmudov (noshir va muharrir), Ashurali Zohiriy (adabiy xodim, musahhih), Usmon Nuriydan (rus tilidan oʻzbekchaga tarjima qilish bilan shugʻullangan) iborat boʻlgan. O. Mahmudov va A. Zohiriy gaz. uchun turli mavzularda makrlalar ham yozishgan. "S.F." da oʻsha davr oʻzbek adabiyeti va publitsistikasining taniqli namoyandalari — Hamza Hakimzoda Niyoziy, Abdulhamid Sulaymonov (Choʻlpon), Toʻlagan Xoʻjamyorov (Tavallo), Ibrohim Davron, Saidahmad Vasliy va boshqa sheʼr va maqolalari bilan faol hamkorlik qilganlar. "S.F."da publitsistik va adabiy janrlarda yozilgan asarlardan tashqari, Rossiya firmalari, shuningdek, Qoʻqondagi tijoratchilarning mollarini reklama qiluvchi eʼlonlar ham bosilgan (3 va 4 sahifalarda). Gaz.da madaniymaʼrifiy mavzu markaziy oʻrin tutgan. "S.F." yoshlarga dunyoviy bilimlarni oʻrgatuvchi zamonaviy (usuli jadid) maktablarni izchil tashviq qilgan, bu masala yuzasidan munozaralar uyushtirgan, millatning ijtimoiy ongini yuksaltirishga xizmat qiluvchi yangi badiiy adabiyot, matbuot yaratish, xalq ommasiga tushunarli adabiy tilni shakllantirish, yoshlardan bilimdon, maʼnaviy barkamol mutaxassislar yetishtirish kabi milliy taraqqiyotga doir dolzarb muammolar haqida bahs yuritgan. Jami 122 soni chiqib, soʻng toʻxtatilgan.

Adabiyot
--------

* Abduazizova N. A. Turkiston matbuoti tarixi (1870-1917), T. 2000.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Maputudagi masjid
**Mozambikda islom** Mozambikdagi uchinchi yirik dindir. 4 million kishi ushbu dinga mansub, bu ushbu mamlakat aholisining 17,9 foizini tashkil qiladi.

 Mozambik orolidagi masjid

Tarixi
------

Islom Mozambikka VIII asr atrofida arab savdogarlari bilan kirib kelgan. Islom Sharqiy Afrika qirgʻoqlari boʻylab savdo shaharlariga tarqaldi. X asrda Kilva sultonligi tashkil etilganidan beri Islom Mozambik qirgʻoq chizigʻining asosiy dini boʻlib kelgan. XV asrga kelib, sultonlik oʻz qudratining choʻqqisiga chiqdi va oʻz kuchini qitʼaning uzoq qismiga, Monomotapa hududigacha kengaytirdi. 1505-yilda Fransisko de Almeyda boshchiligidagi portugal qoʻshinlari Kilvani egallab olishdi. 1505-yilda Sofalada fort, 1508-yilda Mozambik orolida qal’a, 1530-yillarda Zambezi daryosi boʻyida Sena va Tete fortlarini qurdilar. 1558-yilda Hindistonga ketayotgan kemalarni toʻxtab oʻtishi uchun San-Sebastian forti tashkil etildi. 1572-yilgacha Portugaliyaning Sharqiy Afrika hududi Goa gubernatori tomonidan boshqarilgan. XVII asr oʻrtalarida ummon arablari Hind okeanining gʻarbiy qismidan portugallarni siqib chiqara boshladilar. Zanzibar sultonligida Ummon Al Saidlar sulolasi hukmronligi davrida Mozambik qirgʻoqlarining shimoliy qismi sulton mulkiga qoʻshib olindi. Sohil boʻyidagi shaharlar arab qul savdogarlarining Afrikaga bostirib borishlarida qal’aga aylandi. Mozambik musulmonlari dastlab soʻfiylar edi, ammo Ummon sulolasi kelgandan keyin ular ibodiylarning kuchli taʼsiriga tushdi. Taxminan 1600-yilda Monomotapada fuqarolar urushi boshlandi, urush davomida barcha musulmon savdogarlari Torvadan quvib chiqarildi. 1752-yilda Sharqiy Afrikadagi portugal mulklari rasman Mozambik mustamlakasi deb eʼlon qilindi. Mustamlaka davrida katoliklik Mozambikda hukmron dinga aylandi. Mustamlakachilar ozodlik harakatidan musulmonlar va dissidentlar oʻrtasida ittifoq boʻlishiga yoʻl qoʻymaslik uchun diniy guruhlar oʻrtasida ixtilof kiritdilar. Portugaliyada chinnigullar inqilobi sifatida tanilgan harbiy toʻntarishdan soʻng, Mozambik 1975-yil 25-iyunda mustaqillikka erishdi. Mamlakat mustaqillikka erishgach, FRELIMO radikal soʻl siyosiy tashkiloti mamlakatdagi yagona siyosiy kuchga aylandi. FRELIMO Marksistlar umuman dinga dushman edi. Ular diniy taʼlim muassasalarini tarqatib yubordilar va ateizmni targʻib qila boshladilar. 1989-yilda sotsialistik davr tugaganidan soʻng musulmonlar oʻz eʼtiqodlarini erkin amalga oshirishlari va yangi masjidlar qurishlari mumkin edi. Shuningdek, parlamentga musulmon jamiyati vakillari saylandi. Quvayt tomonidan moliyalashtirilgan Afrika musulmonlari agentligi aʼzolari Mozambikda faol. Mozambik Islom hamkorlik tashkilotining (IHT) faol aʼzosidir.

Manbalar
--------

1. ↑  „The World Factbook — Central Intelligence Agency" (en).  www.cia.gov. 31-avgust 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Islam in Mozambique - Some Historical and Cultural Perspectives | Mozambique" (en).  Scribd.
**Ixtisoslashgan xoʻjalik** (qishloq xoʻjaligida) — moddiy i.ch. tarmoklarining xususiyatlaridan kelib chiqqan holda muayyan mahsulot turini eng katta salmoqda ishlab chiqaruvchi xoʻjalik. I. x. 2 guruhga ajra-tiladi. Birinchi guruhga davlat ahamiyatiga ega vazifalarni amalga oshirish maqsadida tashkil etiladigan chuqur ixtisoslashgan xoʻjaliklar kiradi. Mas, turli sohalardagi ixtiro va ilgʻor tajribalarni sinovdan oʻtka-zishga hamda seleksiya tadbirlari asosida serhosil, tezpishar sifatli urug navlari va mahsuldor chorva mollarini yaratish hamda ularni koʻpaytirish bilan shugʻullanuvchi xoʻjaliklar shular jumlasidandir. Ikkinchi guruhga qulay tabiiy va iqtisodiy omillar asosida u yoki bu mahsulotni salohiyati dara-jasida i. ch. imkoniyatga ega va asosan, shu mahsulotni yetishtirishga ixtisoslashgan (paxtachilik, sabzavotchilik, qorakoʻlchilik, asalchilik) xoʻjaliklari kiradi.

Ishlab chiqarilgan mahsulotlarning tovarlik darajasi xoʻjalikning ixti-soslashuvini belgilovchi asosiy koʻrsatkich boʻlib hisoblanadi. Eng yuqori tovarlik darajasi va tovar mah-sulotlarini qiymatida salmoqli oʻringa ega boʻlgan mahsulot I. x.ning asosiy faoliyati yoʻnalishini koʻrsa-tadi. I. x. mahsulot yetishtirish qajmini koʻpaytirish va harajatlarni kamaytirish hamda sifatli, raqobatbardosh tovarlar i. ch. va sotish, tarmoqlarning daromad berish darajasini oshirishda katta imkoniyatlarga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Ixvon as-SAFO** (arab. — sof biro-darlar) — 10-asrda Yaqin va Oʻrta Sharqda paydo boʻlgan falsafiy maktab. Ta-niqli namoyandalari: Abu Sulaymon al-Bustiy, Abdul Hasan alzanjoniy, Abu Ahmad almirajoniy, Zayd ibn Rifo. Qolganlari oʻz nomlarini yashirgan. I. as-S.ning maqsadi xalqoʻrtasida falsafiy va tabiiy-ilmiy bilimlarni yoyish edi. Shu maqsadda 51 risola yozilgan boʻlib, "Sof birodarlar tuhfasi" (Bombay, 1882) va "Sof birodarlar nomasi" nomlari bilan mashhur. Bu noma 4 boʻlimga: mat. tabiiyot, psixologiya, ilohiyot va fikd fanlariga boʻlinadi. Mazkur risolalar falsafiy va tabiiy-ilmiy bilimlar qomusi vazifasini oʻtagan. Ularning falsafasi qorishiqtusda boʻlib, yunon falsafasiga ilohiyot va sufiylik belgilari aralashtirilgan edi. Bu faylasuflar mantiqsa Aristotel, olam tu-zilishi masalalarida Ptolemey, antropologiya va tibbiyotda Galen taʼsirida boʻlganlar. Ularning taʼlimoti 16-asr oxiriga kelib, mustaqil yoʻnalish sifatida yoʻqolib ketdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Ixtioftirioz  –  akvarium  va  Chuchuk  suv  baliqlarining  deyarli  barcha  turida uchraydigan o‘ta  xavfli  kasallik  bo‘lib,  Ophryoglenidae   oilasi,  Tetrachimenidas Ichthyophthirius  turkumiga  kiruvchi  infuzoriyalar  tomonidan  chaqiriladi.  Dengiz baliqlarida  shunga  o‘xshash  kasallikni  Cryptocarion  turkumiga  mansub  ixtioftirius deb ataluvchi infuzoriyalar chaqiradi. Ixtioftirioz  ko‘proq  yer  sharining  issiq hududlarida  tarqalgan. Ixtioftirioz Sharqiy va G‘arbiy Yevropa, Kanada, Amerika, Rossiya baliqchilik xo‘jaliklarida tez-tez uchramoqda. Kasallik,shuningdek, Ukraina, Belorussiya, Qozog‘iston, Markaziy Osiyo respublikalarida va Kavkazortida qayd etilgan. Og‘ir  kasalliklar  singari  bu  ham  zich  joylashgan  baliqli  suv havzalarida  uchraydi.  Ko‘p  miqdorda  yosh  va  voyaga  yetgan  baliqlarning  nobud  bo‘lishi tufayli katta iqtisodiy zarar yetkazadi. Qo‘zg‘atuvchi.  Qo‘zg‘atuvchi  bo‘lib  bitta  tur  Ichthyophthirius  multiphiliis F. (1876) hisoblanadi. Bu  kasallik  qo'zg'atuvchisi  sharsimon  infuzoriya.  Bu  infuzoriyaning  tanasi  tashki  tomonidan ko'p sonli kipriklar bilan qoplangan. Yumaloq infuzoriyalar baliq  tanasida,  terisida,  jabrasida,  ko'z  shox  pardasida  keng  tarqaladi. Asosan  karpsimonlarda  keng  tarqalib,  katta  iqtisodiy  zarar yetkazadi. Baliq  terisi  va jabrasida joylashgan  infuzoriya  oq  shishlar  hosil  qiladi. Shishlarning  diametri  1  mm  ni  tashkil  qiladi.  Shishlar to'liq yetilgandan  so'ng  yoriladi,  so'ngra  parazit  suv  tubiga  tushib  sistaga  o'raladi. Har bir sistadagi  infuzoriya  rivojlanadi,  bo'linish yo'li bilan  ko'payadi. Har bir sistada 200 gacha daydi hujayralar hosil bo'ladi.  Daydi yosh infuzoriyalar sistadan  chiqib,  suvda  suzadilar va  suv bo'ylab tarqaladilar. Tashqi muhitda daydib yuruvchi infuzoriyalar 55 soat davomida hayot kechirishi mumkin. Baliqga duch kelishi bilan ularning terisiga yopishib oladi va yangi hayot siklini boshlaydi va parazitlar geometrik progress orqali ko'payadi.  Bu  parazit  uchun  siklli  ko‘payish  xos  bo‘lib,  ko‘payish  jarayonida  uning morfologiyasi  xam  o‘zgaradi.  Baliqlarda  voyaga  etgan  parazit  davri  –  trofonta parazitlik  qiladi.  Torfontaning  tanasi  deyarli  yumaloq  yoki  tuxumsimon.  Old tarafida  uncha  katta  bo‘lmagan  og‘iz  bo‘shlig‘i  va  halqumi  bor.  Butun  tana  yuzasi meridional  joylashgan  kiprikchalar  bilan  qoplangan,  ular  og‘iz  teshigida birlashishadi.  Tanasining  o‘rtasida  yo‘g‘on  kolbasimon  makronukleos  joylashgan, uning  o‘yilgan  qismida  esa  ko‘zga  tashlanmaydigan  mikronukleos  joylashgan. Sitoplazmada bitta qisqaruvchi vakuolasi bor.
**Marshallagiozlar** - oʻtxoʻr hayvonlarda uchraydigan gelmintoz kasallik. Marshallagiya avlodiga mansub, hayvonlarning shirdonida (oshqozonida) parazitlik qiluvchi nematodalar qoʻzgʻatadi. Kasallik qoramol, qoʻy, echki va yovvoyi hayvonlar oʻrtasida keng tarqalgan. M. qurgʻoqchil, keskin oʻzgaruvchan iqlimli joylarda uchraydi. Hayvon organizmida gijja 23—30 kun davomida jinsiy yetiladi va tashqi muhitga koʻplab miqdorda tuxum chiqarib turadi. 2—3 oylik qoʻzilar ogʻir kasalanadi. Kasal hayvonlar holsizlanadi, oriqlab ketadi, oʻsishdan toʻxtash kuzatiladi. Davolash: albendazol, nilverm, tiabendozol singari preparatlardan foydalaniladi. Oldini olish: hayvonlar bir yilda 2-marta — bahorda va kuzda albendazol, nilverm, tiabendozol singari preparatlar bilan degelmintizatsiya qilinadi yoki mollarga fenotiazin, mis kuporasi va ozuqa tuzi aralashmasi beriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Marsiy** (boshqa Al. Μαρσςας) — qadimgi yunon mifologiyasida satir, choʻpon, Apollon tomonidan kurashda gʻalaba qozongani uchun jazolangan. Olimpning oʻgʻli (yoki Eeagraning oʻgʻli yoki Giagnidning oʻgʻli). Uning afsonasi Melanipid tomonidan bildirilgan.

Afina nayni ixtiro qildi (toʻgʻrirogʻi avlos), lekin uni yaroqsiz vosita sifatida tashladi. Marsyas esa nayni oldi, buning uchun Afina uni laʼnatladi.

Marsiy doimo mashq qilib, oʻyinni shunday mukammallikka olib keldiki, u Apollonni musobaqaga chaqirishga jur’at etdi. Sudya Midas edi, u Marsiyning ruhi va didiga yaqin boʻlib, uning foydasiga hukm chiqardi. Boshqa bir hikoyaga koʻra, Muzalar hukm chiqardi va Marsiy gʻalaba qozondi, ammo keyin Apollon kifarda oʻynab, qoʻshiq kuylashni boshladi, shundan soʻng Marsiy musobaqani yutqazdi. Keyin Apollon Marsiyni baland qaragʻayga osib qoʻydi va terisini shilib oldi va Midasni sud uchun eshakning quloqlari bilan mukofotlandi.

Shilib olingan terini Kelenlarda namoyon qildi, u Frigiya qoʻshiqlari ostida harakat qila boshladi. Tanani Marsiyning shogirdi Olimp dafn qildi. Shundan soʻng, Germes lirani ixtiro qilganiga tavba qildi va sitaraning torlarini yirtib tashladi, bir qancha muddagat musiqadan voz kechdi.

Marsiy va Meandra daryolarining manbalari Keleniy ustidagi koʻlda boʻlib, u yerda nay uchun mos qamishlar oʻsadi. Frigiyaliklarga koʻra, uning qoni Kelen orqali oqayotgan daryoga aylandi, yoki Marsiy boʻylab nimflar va satiralar bilan toʻkilgan koʻz yoshlari daryoga aylandi. Marsiy daryosi naylarni Meandrga olib bordi, ular Asopada paydo boʻlgan va Sikioniya sohiliga tashlangan, choʻpon tomonidan topilgan va Apollonga sovgʻa qilingan. Apollonning naychilarga boʻlgan nafrati Argos Sakadlari tufayli toʻxtadi. Marsyas Marsiy Delfidagi Polign rasmida Aidda tasvirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Mifi narodov mira. M. 1991-92. V 2 t. T.2. S.120
2. ↑  Mifi narodov mira. M. 1991-92. V 2 t. T.2. S.120
3. ↑  Mifi narodov mira. M. 1991-92. V 2 t. T.2. S.120
4. ↑  Mifi narodov mira. M. 1991-92. V 2 t. T.2. S.120
5. ↑   Marsyas // Реальный словарь классических древностей / авт.-сост. Ф. Любкер ; Под редакцией членов Общества классической филологии и педагогики Ф. Гельбке, Л. Георгиевского, Ф. Зелинского, В. Канского, М. Куторги и П. Никитина. — СПб. 1885. — С. 834.
6. ↑  Alkey Messenskiy. Epigramma 18 Peydj; Palefat. O neveroyatnom 47
7. ↑  Alkey Messenskiy. Epigramma 18 Peydj; Palefat. O neveroyatnom 47
8. ↑  Gigin. Mifi 165
9. ↑  Gigin. Mifi 165
10. ↑  *Геродот*. Istoriya VII 26
11. ↑  *Геродот*. Istoriya VII 26
12. ↑  Gigin. Mifi 165
13. ↑  *Диодор Сицилийский*. Istoricheskaya biblioteka V 75, 3
14. ↑  *Страбон*. Geografiya XII 8, 15 (str.578)
15. ↑  Perviy Vatikanskiy mifograf II 23, 5
16. ↑  Perviy Vatikanskiy mifograf II 23, 5
17. ↑  *Pavsaniy*. Opisanie Elladi II 7, 9
18. ↑  Pavsaniy. Opisanie Elladi II 22, 9
19. ↑  Pavsaniy. Opisanie Elladi X 30, 8

Havolalar
---------

* Марсия // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
**Anadoluhisar qal’asi (Anadolu)** (inglizcha: *Anadoluhisarı*, turkcha: *Anadolu Hisarı*) — Istanbulning Osiyo qismida, Bosfor sohilida joylashgan kichik qal’a. Istanbuldagi eng qadimgi turk meʼmoriy inshootidir.

Tarixi
------

Anadoluhisar 1393-yilda Sulton Boyazid I buyrugʻi bilan Bosforning Osiyo qirgʻogʻida qurilgan va Konstantinopol qamalini tayyorlash uchun moʻljallangan edi. Qal’a boʻgʻozning eng tor qismida joylashgan boʻlib, uning bu qismida kengligi 660 metrni tashkil etadi. Keyinchalik, 1452-yilda Anadoluhisar — Rumelihisar roʻparasida yangi qal’a quriladi, shundan soʻng Bosfor butunlay Osmanlar imperiyasi tomonidan nazorat qilinadi.

Anadolu qal’asi kuzatuv nuqtasi sifatida qurilgan, balandligi 25 metr. Qal’a keyinchalik Sulton Mehmed II tomonidan mustahkamlangan. Konstantinopol qulagandan keyin qal’a qamoqxona sifatida ishlatilgan.

1991-1993-yillarda qal’a qayta tiklandi va keng jamoatchilik uchun yopiq muzeyga aylantirilgan.

Yana qarang
-----------

* Konstantinopolning qulashi
* Konstantinopol devorlari
* Rumelihisari

Havolalar
---------

* Анадолухисары на WikiMAPIA
**Anabioz** (yun. anabiosis — tiril-tirish, hayotga qaytarish) — organizmning hayot jarayonlari (moddalar alma-460shinuvi va boshqalar) juda sekinlashgan, yaʼni uning tirikligi sezilmaydigan dara-jaga oʻtgan holati. A.ni birinchi marta 1701-yilda golland biologi A. Levenguk hasharotlarda aniqlagan. A. organizmlar rivojlanishining turli bosqichlarida yashash sharoitining keskin yomonlashishi (past harorat, qurgʻoqchilik) tufayli so-dir boʻlishi mumkin. A. evolyutsiya davo-mida organizmning noqulay tashqi muhit sharoitiga moslashuvidan iborat. A. koʻpchilik organizmlarning rivojlani-shi jarayonida normal holat hisoblanadi. Masalan, bakteriyalar va zamburugʻlarning sporasi, oʻsimliklarning urugʻi, bir hujayrali hayvonlarning sistasi ancha uzoq muddat davomida tiriklik xusu-siyatini saqlab qolib, qulay sharoit tugʻilganida hayot faoliyatini qaytadan boshlaydi. A. holatida umurtqasiz hayvonlar (gidralar, chuvalchanglar, mol-lyuskalar, hasharotlar) oʻz tanasidagi suvning 1/3, hatto 1/2 qismini yoʻqotadi. 0°dan past haroratda sut emizuvchilarning qishki uyqusi ham A.ga oʻxshab ketadi. Lekin A. moddalar almashinu-vining keskin pasayganligi bilan karaxtlik va qishki uyqudan farq qiladi. A. hodisasidan tirik quruq vaksinalar tayyorlashda, toʻqima va organlarni kon-servatsiya qilishda keng foydalaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |