**Sensor buzilishlar**— sezgi buzilishlari boʻlib, ularning eng keng tarqalgani giperesteziya, gipoesteziya va paresteziyadir.

Buzilishlar turlari
-------------------

**Giperesteziya** — haqiqiy oddiy yoki hatto zaif taʼsirlarga yuqori sezuvchanlik. Bunday hollarda ham tashqi, ham intero- va proprioseptiv stimullar sezgilarning pastki mutlaq chegaralarining keskin pasayishi tufayli juda kuchli reaktsiyaga sabab boʻladi. Masalan, yozuv mashinkasining ovozi bemorni hayratda qoldiradi, yonayotgan sham jalyuzi, koʻylak esa shunchalik asabiylashtiradiki, u "tikanli sim "dan yasalganga oʻxshaydi va hokazo. Bu nevrozda, maʼlum moddalar bilan zaharlanishda kuzatiladi.

**Gipesteziya** — haqiqiy ogohlantirishlarga nisbatan sezgirlikning pasayishi, sezgilarning pastki mutlaq chegaralarining oshishi. Bemor inʼektsiyaga, yuzida oʻrmalab yuradigan pashshaga va hokazolarga deyarli munosabat bildirmaydi. Termal stimulyatorlarga nisbatan sezgirlikning pasayishi baxtsiz hodisalarga olib kelishi mumkin — kuyish va muzlash. Gipoesteziyaning oʻta ogʻir holatlarida analizator stimulyatsiyaga toʻliq javob bera olmaydi va bu hodisa anesteziya deyiladi. Anesteziya odatda periferik nerv magistrallaridan birining toʻliq anatomik uzilishi yoki analizatorning markaziy qismini yoʻq qilish bilan sodir boʻladi. Sezuvchanlikni yoʻqotish odatda taktil, ogʻriq va harorat sezgirligiga (toʻliq behushlik) yoki faqat uning ayrim turlariga (qisman behushlik) tarqaladi.

Ruhiy gipoesteziya va behushlik bilan mos keladigan anatomik va fiziologik analizator rasmiy ravishda saqlanib qoladi. Xususan, gipnoz tushida boʻlgan odamga gipesteziya va behushlik taklif qilinishi mumkin. Psixik ambliyopiya (koʻrlik), psixik anosmiya (hidlarga befarqlik), psixik ageuziya (taʼm sezish hissi yoʻqolishi), ruhiy karlik va ogʻriqli anesteziya dissotsiativ (konversiya) kasalliklarida tarqalgan.

**Paresteziya** retseptordan analizatorning kortikal qismiga keladigan maʼlumotlarning sifat oʻzgarishi bilan bogʻliq. Noqulay holatda asabni uzoq vaqt siqish natijasida paydo boʻladigan hislar haqida hamma biladi. Nerv boʻylab oʻtkazuvchanlik buzilgan taqdirda, "emaklash ", terining qisilishi, yonish karıncalanma hissi paydo boʻladi. Paresteziyalar koʻpincha nevrologik yoki qon tomir lezyonning belgisidir. Paresteziya va senestopatiyaga yaqin, ammo ular visseral gallyutsinatsiyalar bilan oraliq pozitsiyani egallaydi.

**Senestopatiya** — bu noaniq, tez-tez koʻchib yuruvchi, juda yoqimsiz va ogʻriqli his-tuygʻular, u tananing ichida (tananing ichidagi „Men") prognoz qilinadi: siqish va choʻzish, dumalash va titrash, „soʻrish", „yopishish" va boshqalar. Ular hech qachon aniq lokalizatsiyaga ega emaslar va bemorlar hatto ularni toʻgʻri tasvirlay olmaydilar. Senestopatiyalar koʻplab ruhiy kasalliklarda uchraydi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Kolesnik N. T. Orlova Ye. A. „Klinicheskaya psixologiya: uchebnik dlya akademicheskogo bakalavriata", M.: Izdatelstvo Yurayt, 2016, s. 141
2. 1 2  Kolesnik N. T. Orlova Ye. A. „Klinicheskaya psixologiya: uchebnik dlya akademicheskogo bakalavriata", M.: Izdatelstvo Yurayt, 2016, s. 142
3. ↑  Kolesnik N. T. Orlova Ye. A. „Klinicheskaya psixologiya: uchebnik dlya akademicheskogo bakalavriata", M.: Izdatelstvo Yurayt, 2016, s. 143