recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ravil (Renat) Muratovich Muratov** (1957-yil 15-iyun, Fargʻonada tugʻilgan — 2023-yil 10-mart, Moskvada vafot etgan) — rus kardiojarrohi, professor, tibbiyot fanlari doktori. A. N. Bakulev nomidagi yurak-qon tomir jarrohligi instituti, orttirilgan yurak kasalliklari bo‘yicha shoshilinch jarrohlik bo‘limi mudiri (2001-2023). Yevropa yurak-qon tomir jarrohlari jamiyati aʼzosi (1997). Amerika torakal jarrohlar jamiyati aʼzosi.

Hayoti
------

Muratov1957-yil 15-iyunda Fargʻona shahrida shifokorlar oilasida tugʻilgan. Otasi — Muratov Murat Yakubovich, jarroh, onasi — Bektimirova Alfiya Abdulayevna, akusher-ginekolog.

1980-yilda N. I. Pirogov 2-Moskva Davlat tibbiyot institutining davolash fakultetini tamomlagan.

1980—1983-yillarda Lipetsk viloyatidagi Yelets va Krasninsk markaziy tuman kasalxonalarida umumiy jarroh bo‘lib ishlagan.

Tibbiyot fanlari akademiyasi A. N. Bakulev nomidagi yurak-qon tomir xirurgiyasi institutida yurak-qon tomir xirurgiyasi mutaxassisligi bo‘yicha ordinatura va aspiranturani tamomlagan.

1990-yilda „Farmakoxolodvoy kardioplegiyada miokardning ishemik qo‘shimcha himoyasi" mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan.

1998-yil — „Aorta qopqogʻi nuqsonlari xirurgiyasida kriokonservalangan allogreftlar" doktorlik dissertatsiyasini yaqolagan.

2001-yildan — Rossiya Federatsiyasi Sogʻliqni saqlash vazirligining A. N. Bakulev nomidagi yurak-qon tomir jarrohligi milliy tibbiy tadqiqot markazining yurak-qon tomir kasalliklari boʻyicha shoshilinch jarrohlik boʻlimi boshligʻi boʻlgan.

Muratov 2023-yil 10-martda og‘ir va uzoq davom etgan kasallikdan so‘ng 66 yoshida vafot etdi.

Faxriy unvonlar va mukofotlari
------------------------------

Akademik V. I. Burakovskiyning „Yurak va qon tomir xirurgiyasini rivojlantirishdagi xizmatlari uchun" medali (2002)

Rossiya Tibbiyot fanlari akademiyasining akademigi V. I. Burakovskiy nomidagi mukofot „Bioprotezlash muammosiga va orttirilgan yurak nuqsonlari uchun shoshilinch jarrohlikni rivojlantirishga qoʻshgan katta hissasi uchun" (2006)

„Sogʻliqni saqlash aʼlochisi" koʻkrak nishoni (2006)

Kasbiy mukofot (2015) „Inson hayotini saqlab qolgan noyob operatsiya uchun" nominatsiyasida.

Oilasi
------

Oila qurgan. Uning rafiqasi kardiolog va ularning toʻrt farzandi bor.

Manbalar
--------

1. ↑  „:: Биографии ::". *www.rusperson.com*. Qaraldi: 23-iyun 2020-yil.
2. ↑  „Памяти Рената Муратовича Муратова.. | NMITs SSX im. A. N. Bakuleva Minzdrava Rossii | VKontakte". *vk.com*. Qaraldi: 24-mart 2023-yil.
3. ↑  *Ольга Киц-Ковязина*. Премия «Призвание» – для тех, кто имеет не только золотые руки врача, но и сердце, умеющее сострадать чужой боли. *Федеральный специализированный журнал*
«Кто есть Кто в медицине»*(№4(75), 2015 год).*
4. ↑  Медведев: премия "Призвание" - главная национальная медицинская награда лучшим врачам. *ТАСС* (17 июн 2015, 19:21).
**Radiolokatsiya** (radio va lot. locatio — joylashish) — fan va texnikaning quruklik, suv yoki fazodagi obyektlarni radiotexnika usuli bilan topish va turgan joyini (vaziyatini) va boshqa parametrlarini aniqlash bilan shugʻullanadigan sohasi. Ishi radiotoʻlqinlar, akssado, signallar va boshqalarning toʻsiq (obyektlar)dan qaytishiga asoslangan Radiolokatsiyada oʻta yuksak chastotali radiosignallardan foydalaniladi.

Toʻlqinlar maxsus antennalar bilan obyekt tomonga tarqatiladi va qabul qilinadi. Radiolokatsiya uzatkichi toʻlqinlarni qisqaqisqa porsiyalar tarzida tarqatadi. Radiolokatsiya qabul qilgichi (priyomnigi) obyektdan qaytgan toʻlqinlarni qabul qiladi. Qaytgan toʻlqinlar asosida operator obyekt oʻrnini aniqlaydi. Radiolokatsiya st-yasidan obyektgacha boʻlgan masofa D= 0,5 ct (s=300000 km/sm — radiotoʻlqin tezligi, t — toʻlqinning obyektga borib qaytish vaqti). Radiolokatsiyadan har qanday obhavo sharoitida foydalanish mumkin. Radiotoʻlqinlarning biror obyektdan qaytish hodisasini birinchi marta G. Gers kuzatgan (1886—89). 1897-yil A. S. Popov radiotoʻlqinlar yoʻlini kesib oʻtuvchi kemaning signal kuchiga taʼsir etishini sezgan. Nemis muhandisi K. Xyulmayer, amerikalik muhandislar A. Teylor va L. Yung, angliyalik G. Breyt va M. Tyuv, sovet olimlari M. M. Lobanov, Yu. K. Korovin va boshqa fanni rivojlantirgan.

Qaytgan signallar boʻyicha obyektning uzoqligi ikki usul bilan oʻlchanadi. Birinchi (impulyeli) usuli impulsni nurlatish va obyekt qaytargan impulsning kechikish vaqtini nurlatilgan impulyega nisbatan oʻlchashga asoslangan. Ikkinchi usuli zondlash nurlatishi va obyektdan qaytishi bilan bogʻliq boʻlgan ikkita uzluksiz toʻlqinlar interferensiyasini kuzatishga asoslangan.

Obʼyektlarni pelenglash ularni bir punktdan kuzatib va toʻlqinlarni maʼlum masofaga surilgan antennada qabul qilib amalga oshiriladi. Bir punktdan kuzatiladigan Radiolokatsiya qurilmalarida signallar amplitudasini taqqoslash yoʻli bilan pelenglash usuli keng qoʻllaniladi. Oddiy holda antennaning ikki vaziyatdagi yoʻnaltirilgan diagrammasida obyektdan qaytgan signallar amplitudalarini taqqoslash yetarli; bunda signallarning ishorasi va qiymati boʻyicha farqi obyektga yoʻnaltirilgan signalning toʻgʻri yuboriladigan (xatolik nolga teng boʻlgandagi) signalga nisbatan ogʻish qiymati va ishorasi haqidagi xulosa chiqarishga imkon beradi.

Yana q.
-------

* Radiolokator
* Radiopelengator
* Ulʼtraqisqa toʻlqinlar

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Radioreleli aloqa** (radio... va rele) — qabul qilishuzatish radiostansiyalari zanjiridan iborat avtomatik radioaloka. Bir punktdan qabul qilingan signallar oraliq st-yada kuchaytirilib, ikkinchisiga uzatiladi. Styalar bir-biridan 40–60 km masofada quriladi. Radioreleli aloqada ultraqisqa toʻlqinlardan foydalaniladi. Radioreleli aloqa liniyalari katta sigʻimli (magistral), oʻrtacha sigʻimli (zonali), kam kanalli (temir yoʻl transporti, gaz quvurlari, neft quvurlari va boshqalarda qoʻllaniladigan) liniyalarga boʻlinadi. Har bir liniya imkoniyatini oshirish uchun bir necha (6 ta5 gacha) yuqori chastotali tarmoqlar qoʻllaniladi. Tarmoq lar mustaqil ishlaydi, lekin hammasi umumiy antennadan foydalanadi. Har qaysi tarmoqdan bir vaqtda 600—1000 telefonda gaplashish yoki 1 ta sifatli teledastur uzatish mumkin. Radioreleli aloqada yoʻnaltirilgan kuchli antennalardan foydalaniladi. Birinchi 5 ta telefon kanaliga moʻljallangan Radioreleli aloqa liniyasi 1935-yil AQSH da Nyu-York bilan Filadelfiya orasida qurilgan. Radioreleli aloqa shaharlararo telefon va telegraf aloqasi oʻrnatish, radio va televideniye dasturlarini uzok, masofalarga uzatish, teleboshqarish hamda teleoʻlchash signallarini uzatish maqsadlarida, harbiy ishda qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Radiospektrometr** [radio... spektr va metr) — 510~5 m dan ortiq (tebranish chastotasi 3YU12 Gs dan kichik) boʻlgan toʻlqinlar uzunligidagi radiodiapazonda moddalarning yutish va nurlanish spektrlarini tadqiq qilish uchun moʻljallangan asbob. Asosiy qismlari: sezgir radiopriyomnik, zarur toʻlqinlarga sozlanadigan generator, spektrlarni tahlil qiluvchi analizator va qayd qilish qurilmasi. Radiospektrometrning asosiy koʻrsatkichlari: chastota boʻyicha ajrata olish (farqlash) xususiyati va sezgirligi (yaʼni maʼlum bir kuzatish vaqtidagina namoyon boʻluvchi, moddaning minimal yutuvchi zarralari soni bilan belgilanuvchi koʻrsatkich). Radiospektrometr radiospektroskopiya (lab. tajribalarida elektron paramagnit rezonans yoki yadroviy magnit rezonansni tadqiq qilish)da va radioastronomiya (Mas, kosmik radionurlanishlar spektrini tahlil qilish) da qoʻllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Ahmad A'zam
Ahmad A'zam – yozuvchi, munaqqid, ssenarist, telejurnalist.
1949-yili Samarqand viloyati, Jomboy tumanidagi G’azira qishlog’ida tug’ilgan. 2014-yili Toshkent shahrida vafot etgan.
1971-yili Samarqand davlat universitetining o’zbek va tojik filologiyasi fakultetini bitirgan.
Shu yili Alisher Navoiy nomidagi muzeyda ish boshlagan. Keyin "Guliston" jurnali, "O’zbekiston adabiyoti va san'ati" gazetasi, "Sovet O’zbekistoni san'ati" jurnali redaksiyalarida, O’zbekiston yozuvchilar uyushmasida ishlagan, siyosiy faoliyat bilan shug’ullangan, "Birlik" xalq harakati hamraisi, "Erk" demokratik partiyasi bosh kotibi bo’lgan. Oliy Majlis deputatligiga saylangan (1999–2004-yillar).
1995-yildan O’zbekiston televideniesida bosh muharrir, "O’zbekiston" telekanali bosh direktori, "O’zbektelefilm" studiyasi bosh direktori lavozimlarida ishlagan.
O’zbekiston televideniyesida yuzlab ko’rsatuvlar va hujjatli filmlar qilgan, ulardan eng mashhurlari: "O’zlik", "Xalqning ko’ngli", "To’rtinchi hokimiyat".
"Oyning gardishi", "Bu kunning davomi", Asqartog' tomonlarda, "Soyasini yo’qotgan odam", "O’zi uylanmagan sovchi", "O'zim bilan o'zim", Ro'yo yohud G'ulistonga safar nomli nasriy asarlar, "Mas'ul so’z", "Til nomusi" degan adabiy-tanqidiy maqolalar to’plamidan iborat kitoblari bosilgan.
Yozuvchining ijodi bilan ahmadazam.uz sahifasida tanishish mumkin.
**Radiometr** (radio... va ... metr) — 1) elektromagnit nurlanish energiyasini oʻlchash uchun moʻljallangan asbob. Ishi nurlanishning issiklik taʼsiriga asoslanadi. Quyosh radiatsiyasi, infraqizil nurlanish va boshqa nurlanishlarni tadqiq qilishda qoʻllaniladi (yana qarang Aktinometr, Pirgeliometr); 2) rad ioastronomiyada — radiotoʻlqinlar diapazonida (toʻlqin uzunligi 0,1 mm dan 1000 m gacha) astronomik obʼyektlarning nurlanishini tadqiq qilish uchun moʻljallangan radiotexnik qurilma. Radioteleskoplarning qabul qiluvchi qurilmasi sifatida, shuningdek, Yer sirtining issiklik haritalarini tuzishda qoʻllaniladi; 3) radioaktiv manbalarning faolligi (vaqt birligi mobaynida radioaktiv yemirilish aktlari soni) ni oʻlchash uchun moʻljallangan asbob; 4) akustikada — tovush nurlanishlari bosimi (tovushning radiatsion bosimi) ni, kengroq maʼnoda — tovush maydonining baʼzi muhim koʻrsatkichlari (tovush energiyasi zichligi, tovush intensivligi va boshqalar)ni oʻlchash uchun moʻljallangan asbob.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Koordinatalari: 50°3′38.999999998803″N 19°55′58.0000000008″E﻿ / ﻿50.06083333333300089°N 19.932777777778000°E﻿ / 50.06083333333300089; 19.932777777778000GO

**Krakov universiteti**, Yagaylo universiteti — Polshadagi qad. universitet, Markaziy Yevropadagi dastlabki davlat universitetlaridan biri. Krakov shahrida joylashgan. 1364-yil Bukj Kazimir tomonidan asos solingan. 1400-yil Vladislav Yagaylo tomonidan Parij universiteti namunasida qayta tashqil etilgan (nomi shundan olingan). huquq, falsafa, tarix, filol. mat. biol. geogr. va boshqa ixtisosliklar boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydi. Universitetda 10 mingdan ortiq talaba taʼlim oladi. Kutubxonasi (1364)da 1 mln.dan ortik, asar saqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Graduation | *Oliy oʻquv yurti haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Radiofizika** — fizikaning radiotexnika va unga bogʻliq texnika sohalari asosini oʻrganish bilan shugʻullanadigan boʻlimi. Unda chastotalari 103 Gs dan 1015 Gs gacha boʻlgan elektromagnit tebranishlar va toʻlqinlarning uygʻonishi, nurlanishi, muhitda tarqalishi, qabul qilinishi hamda parametrlari (chastota, amplituda, faza va boshqalar)ning oʻzgarishi; toʻlqinni hosil qilayotgan oʻzgaruvchi elektr va magnit maydonlarning vakuumdagi va jismdagi zaryadlar bilan oʻzaro taʼsirlari oʻrganiladi.

Radiotexnika, radioaloqa, radioeshittirish va telekoʻrsatuvlar kabi sohalarning keng koʻlamda rivojlanishi natijasida 20-asrning 30—40-yillarida R. toʻla shakllandi. R.ning asosiy vazifasi: 1) tebranma tizimlarda vujudga keluvchi elektr va magnit tebranishlarni barcha parametrlari bilan nazariy va amaliy jihatdan oʻrganish. Bundan 1—2 Gs dan 10" Gs gacha va undan yuqori chastotali tebranishlar hosil qilishning yangi usullarini ishlab chiqishda foydalaniladi; 2) radiodiapazondagi elektromagnit toʻlqinlarining vakuumdagi, gazlar va qattiq jismlardagi tok tashuvchilar — zaryadlar bilan oʻzaro taʼsirini oʻrganish. Vakuumdagi elektron oqimning elektromagnit maydon bilan oʻzaro taʼsirini oʻrganish natijasida elektron lampalar va elektron asbob (magnetron, klistron) lar ixtiro kilindi. Elektromagnit maydonning ionlashgan gazlar oʻzaro taʼsirini oʻrganish natijasida gaz razryadli asboblar yaratildi. Radiodiapazondagi elektr tebranishlar va toʻlqinlarning yarimoʻtkazgich, dielektrik kristallar va oʻta oʻtkazuvchan qurilmalardagi elektron jarayonlari bilan oʻzaro taʼsirini oʻrganish natijasida generatorlar, kuchaytirgichlar (yarimutkazgichli diod, tranzistor va boshqalar) yaratildi; 3) radiotoʻlqinlarning nurlanishi va tarqalishini oʻrganish. Turli xil antennalardan elektromagnit toʻlqinlarning nurlanishi va ularning muhitdagi tarqalishini nazariy va amaliy oʻrganish radioaloqa tizimini yaratishda muhim ahamiyatga ega. Radiosignallarni Yerdan tashqarida yoki uning ichida tarqalishi ham muhim masalalardan biri boʻlib, R. ularni atmosfera, troposfera, ionosfera va kosmik fazoda tarqalishini barcha geofizik va kosmik koʻrsatkichlarini hisobga olib, geofizika bilan birga oʻrganadi.

R.ning rivojlanishi yangi hodisalarning ochilishi va ularni amalga oshirish bilan; uning muvaffaqiyatlari yaqin sohalar — dielektriklar fizikasi, yarimoʻtkazgichlar fizikasi, kvant elektronika, oʻtkazgichlar fizikasi bilan uzviy bogʻliq. R.ning baʼzi boʻlimlari fizikaning mustaqil sohasi (radioastronomiya, radiospektroskopiya, radiometeorologiya va boshqalar) boʻlib qoldi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Eshkakoyoqli qisqichbaqa** (Soreroba) — qisqichbaqasimonlar sinfiga mansub umurtqasiz hayvonlar turkumi (baʼzan kenja sinfi). Uzunligi 0,1 mm — 3 sm, ayrim parazit turlari 30 sm gacha. Gavdasi murakkab bosh (unga 1 koʻkrak boʻgʻimi ham kiradi), 5 boʻgʻimli koʻkrak va 4 boʻgʻimli qoringa boʻlinadi. Qorin boʻlimida oyoqdari boʻlmaydi; bu boʻlim ayri oʻsimtali telson bilan tugaydi. Faqat nauplius koʻzchasi bor. Antennulalari uzun boʻlib, sezgi organi, suzish va suvda muallaq turish vazifasini bajaradi. Eshkakoyoq suzganda koʻkrak oyoklar eshkak rolini oʻynaydi (nomi shundan). Tana yuzasi orqali nafas oladi. Eshkakoyoqli baliqlar va ularning chavoqlari, moʻylovli kitlar va boshqalar suv hayvonlari uchun oziq. Bir qancha turlari suv hayvonlari, koʻproq baliqlarda parazitlik qiladi. Tana shakli yashash tarziga bogʻliq. Suv qaʼrida yashaydigan eshkakoyoqli qisqichbaqa tanasi suyri shaklda boʻlib, juda uzun tukli oʻsimtalarga ega; suv tubida yashaydigan eshkakoyoqli qisqichbaqa tanasi yassi, tana oʻsimtalari kalta; parazit turlarining tanasi yashash tarzi taʼsirida regressiv oʻzgarib, kuchli morfofiziologik degeneratsiyaga uchraydi (sakkulina). Ayrim turlari odam organizmida parazitlik qiluvchi tasmasimon va toʻgarak chuvalchanglarning oraliq xoʻjayini (mas, chuchuk suvlarda yashaydigan sikloplar tanasida keng tasmasimon chuvalchang va rishta lichinkalari uchraydi). 6000 dan ortiq turi maʼlum. Chuchuk suv va dengizlarda planktonning asosiy qismini tashkil etadi. Chuchuv suv havzalarida, jumladan Oʻzbekistonda sikloplar, dengizlarda kalanuslar keng tarqalgan.
**Radiosport** — sportning texnik turi, qisqa va ultraqisqa toʻlqinlarda havaskorlik radioaloqalarini oʻrnatish, radiogrammalarni tez qabul qilib olish va uzatish, "tulki ovi" i (pelengatorpriyomniklar yordamida maxfiy uzatgich — "tulki"ni izlash) va boshqa boʻyicha turli kompleks musobaqalarni oʻz ichiga oladi. Xalqaro radiohavaskorlik ittifoqi (1925-yil tashkil etilgan)ga 128 mamlakat aʼzo (1987). Jahon chempionatlari 1925-yildan buyon oʻtkaziladi.

Oʻzbekistonda R. 1954-yildan paydo boʻlgan. Respublika R. chilari sobiqittifoq va jaxrn musobaqalarida muntazam qatnashib mukofotli oʻrinlarni egallaganlar. Yu. P. Kormayev, S. M. Kirvitskiy, G. G. Tursunov, S. D. Ju ; ravlev, S. Krasikov, M. V. Ribalov, Y. Rahimov R.ning rivojlanishiga katta hissa qoʻshdilar. Hozirgi vaqtda Toshkent shahri, Toshkent, Fargʻona, Andijon, Samarqand, Xorazm viloyatlarida radiotexnika maktablari, shuningdek, sporttexnika klublarida R. boʻyicha 200 ga yaqin seksiyalar ishlab turibdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Ambulatoriya
**Ambulatoriya** (lotincha: ambulatorius — yurib bajariladigan) — qatnab davo-lanadigan kichik tibbiy muassasa. A.lar koʻproq qishloq joylarida tashkil eti-ladi. Unda asosiy kasalliklar (ichki, jarroxlik, ayollar kasalliklari) muta-xassislari ishlaydi. Shu bilan A. poli-396klinikadan farq qiladi. Maʼlumotlarga qaraganda, Turkistonda A. ga oʻxshash shi-foxonalar qadim zamonlarda ham boʻlgan. 17-asrda Buxorodagi mashhur „Buq’ai dor ushshifo" kasalxonasi qoshida qatnab davolanadigan bemorlar uchun maxsus boʻlim tashkil qilingan. Oʻzbekistonda birinchi A. 1878-yilda Toshkentda ochil-gan. Hozirgi Alar zamonaviy diagnostika, davolash va profilaktika vositalari bilan jihozlangan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Maloyaroslavets jangi** - Fransiya-Rossiya urushi (1812) davrida Maloyaroslavets shahri (RF) ostonasida rus va fransuz qoʻshinlari oʻrtasida boʻlgan jang[1812-yil 12(24) oktabr]. 1812-yil 6-oktabrda marshal Myurat avangardini Chernishnya daryosi boʻyida yengilishi Napoleon I armiyasini Moskvadan chekinishini tezlatdi. Napoleon Kaluga orqali Smolensk shahriga chekinishni rejalashtirib, oziqovqat omborlarini egallash maqsadida va kelgusida Gʻarbiy Dvina va Dnepr daryo qirgʻoklarida mudofaa chizigʻi barpo etib, u yerda mustahkam joylashib olib, shu yerdan 1813-yil yangi hujumni boshlash niyatida boʻlgan. Napoleon rejasidan xabar topgan M.I.Kutuzov 10-oktabrda general D.S. Doxturovning 6-piyoda korpusi va l-otliq korpusni Napoleon armiyasi yoʻlini toʻsishga joʻnatgan. 12-oktabrda ruslar Maloyaroslavetsdan fransuzlarni quvib chiqarishgan. Biroq, fransuzlarning Ye. Bogorne qoʻmondonligi ostidagi 1korpusi M.ni kaytadan egallab olgan. Yangi kuchlar yordamga kelishi bilan jang keng tus olgan. Unda har ikki tomondan 25000 askar qatnashgan. Maloyaroslavets 8-marta qoʻldan qoʻlga oʻtgan. Kechga borib shahar fran-suzlar qoʻlida qolgan. Fransuzlar 5000, ruslar 3000 askarini yoʻqotgan. 13-oktabrda ikki tomon hal qiluvchi jangga tay-yorgarlik koʻra boshlagan edi, lekin Napoleon 14-oktabrda qoʻshiniga Smolensk yoʻli boʻylab chekinishga buyruq bergan. Maloyaroslavets jangi, ruslarning strategik gʻalabasi boʻlib, tashabbus ruslar qoʻliga oʻtgan. Moskva jangi (1941—42) vaqtida Maloyaroslavets rayonida shiddatli janglar boʻlgan. Shaharni 1941-yil 18-oktabrda nemis fashistlar egallagan edi. Shoʻrolar armiyasi 1942-yil 2-yanvarda shaharni ozod etgan. Maloyaroslavetsda 1812-yilgi Vatan urushi muzeyi mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Vainikkala temir yoʻl stansiyasi (2006)
**Vainikkala** — Sharqiy Finlandiyaning Janubiy Karelia viloyatida joylashgan, taxminan 400 nafar kishi istiqomat qiluvchi qishloq. U Lappeenranta munitsipaliteti tarkibiga kiradi va shahar markazidan janubda taxminan 29 kilometr (18 mi) masofada joylashgan.

Vainikkala Finlandiyaning Rossiya bilan chegarasida joylashgan va qishloqning temir yoʻl stansiyasi Finlandiya chegara nazorati hamda bojxona nazorati uchun muhim nazorat punkti boʻlib xizmat qiladi. Vokzal Finlandiya va Rossiya oʻrtasidagi barcha yoʻlovchi poyezdlari uchun birlashma hisoblanadi, ammo Vainikkalada chiptalar sotuvi yoʻq; eng yaqin chipta kassasi Lappeenrantada va Rossiyaga yoki Rossiyadan oʻtish uchun eng yaqin kassa Laxtida joylashgan. Helsinki va Sankt-Peterburg oʻrtasidagi tezyurar poyezd xizmati Allegro kuniga bir necha marta Vainikkalada toʻxtaydi. 2019-yilda Vainikkala chegarasini 656 mingdan ortiq odam kesib oʻtdi. Yuk terminali Vainikkalani Yevropa Ittifoqi va Rossiya oʻrtasidagi savdoda muhim tugunga aylantiradi.

Vainikkaladagi eng yirik ish beruvchilar Finlandiya davlat yoʻlovchi temir yoʻl kompaniyasi VR va EUCU Finlandiya bojxona agentligi Tullidir.

Lee Harvey Oswald SSSRga Vainikkala orqali kirdi va uning pasportida shahar nomining muhri bor.

Manbalar
--------

1. ↑  „Vainikkala Rautatieasema" (fi).  VR. Qaraldi: 6-yanvar 2020-yil.
2. ↑  „Rajanylitysliikenne Suomen ja Venäjän maarajalla" (fi). *raja.fi*.  Finnish Border Guard (2020). 16-iyun 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-yanvar 2020-yil.
3. ↑  „Who Was Lee Harvey Oswald?" (en-US).  Frontline on PBS (19-noyabr 2013-yil). Qaraldi: 6-yanvar 2020-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Tanzimot** (usman. تنظیمات — tartibga solish) — Usmonli turk sultonligida oʻtkazilgan ijtimoiysiyosiy islohotlar va shu islohotlar oʻtkazilgan davr (1839—70). T. 2 davrga boʻlinadi. Uning 1davri "Gulxona xatti sharifi" deb atalib, 1839—50y.larni oʻz ichiga oladi. 1839-yil 3 noyabrda Turkiya tashqi ishlar vaziri Rashid Posho Gulxona bogʻida Usmonli turk sultoni Abdulmajid (hukmronlik davri: 1839—61) dan barcha davlat zodagonlari ishtirokida islohotga ruxsat ("xatti sharif") oldi. Unda hamma fuqarolarning hayoti, vijdon erki va mulk daxlsizligi, qonunsizliklarga barham berilishi, soliqlarning kamaytirilishi va boshqa masalalar eʼlon qilingan. Shunga binoan, 10-yil davomida huquq va maʼmuriy, moliya, harbiy ish va maorif sohalariga oid bir nechta qonunlar qabul qilindi. Islohotlar natijasida Turkiya hayotida bir muncha yangiliklar yuz berdi. Birok, Turkiyadagi yirik zodagonlar unga qattiq qarshilik koʻrsatishgan.

T.ning 2davri Qrim urushida Turkiya qozongan gʻalabadan keyin boshlandi. 1856-yil 18 fevralda sulton Abdulmajid yangi T. toʻgʻrisida "xatti humoyun" eʼlon qilib, Turkiya sanoati va qishloq xoʻjaligi.ni Gʻarbiy Yevropa mamlakatlari uchun ochiqligini bildirdi. Musulmon boʻlmagan xorijiy sarmoyadorlarga maʼlum huquqlar berildi. Bu qonunlar, bir tomondan, sultonlikda davlat boshqaruvi, sud va maʼmuriy ishlarni tartibga keltirdi. Turkiyada yangi adabiyot, sanʼat, ilmfan. maorif taraqqiy topa boshladi, milliy ziyolilar paydo boʻddi. Ular orasidan keyinchalik yangi usmonlilar deb ataluvchi konstitutsion monarxiya tarafdorlari va yosh turklar oʻsib chikdi. 2tomondan, Turkiyada xorij kapitali taʼsirining oshishiga, uning gʻarb davlatlariga astasekin qaram boʻlib qolishiga zamin tayyorladi. T. yangi sulton Abdulhamid II (hukmronlik davri: 1876—1909) tomonidan bekor qilindi va Turkiyada istibdod ("zulm") davri boshlandi.

Adabiyot
--------

* Miller A. F. Kratkaya istoriya Tursii, M. 1948; Novichev A. D. Tursiya. Kratkaya istoriya, M. 1965.

Qahramon Rajabov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Taom** — bu isteʼmol qilishga tayyorlab qoʻyilgan pishirilgan ovqatlarning kombinatsiyasi.

V. I..Dalning mashhur lugʻatida, *Blyudo* — tez tayyorlangan, ovqat, tamaddi; dasturxonga tortiladigan taom.

 Gulyash — Vengriyaning milliy taomidir.
Qoida tariqasida, ular *birinchi* *taomlar* (shi, solyanka, bulyonlar (qaynatma), shoʻrvalar (yovgʻon)), *ikkinchi* taomlar (goʻsht, garnirli baliq, boʻtqalar va boshqalar), *uchinchi taomlar* (ichimliklar, shirin desertlar)ga boʻlinadi.

> Velikodenskaya goʻsht yeyishga ruxsat berilgan kuni dasturxonga quyidagilar tortiladi: hil-hil pishgan choʻchqa son goʻshti, zaʼfaron sepilgan hil-hil qur goʻshti, issiq, qur goʻshti toʻrtta taomga beriladi: ikkitasi 1-taomga, ikkita sxab 2-taomga, xlup 3-taomga, qanoti 4-chiga;
> 
> — Domostroy. Imperator jamoat kutubxonasining qoʻlyozmalariga koʻra (Yakovlev 1867) / IV / Buyuk kunlardan boshqa tarjima

Bundan tashqari, u yoki bu turdagi oziq-ovqatning milliy oshxonaga munosabati bilan ham aniqlanishi mumkin (masalan, „Gulyash — venger milliy taomidir").

Ovqat pishirish boʻyicha koʻrsatmalar retseptlar deb ataladi.

Manbalar
--------

1. ↑  ГОСТ 2010. sfn error: no target: CITEREFГОСТ2010 (help)

Adabiyotlar
-----------

* GOST R 50647-2010 — Uslugi obщestvennogo pitaniya. Termini i opredeleniya.
**Tapas** (ispancha: *tapas*, *tapa* - „qopqoq" soʻzidan olingan) — Ispaniyada barlarda pivo yoki sharob bilan birga beriladigan har qanday turdagi gazak. Bu yongʻoq, chips yoki zaytun donalari, mustaqil taomlar (misol uchun, "pincho moruno ", choʻchqa goʻshtidan kabob yoki San-Sebastyanda „pinchos donostiyarras" — koʻplab sovuq va issiq gazaklar) boʻlishi mumkin. Koʻp hollarda kichik „tapaslar" ichimlikning narxi ichida boʻladi. Mamlakatning janubi-sharqida (Almeria va Granadada) gazaklar har doim ichimlik narxi ichiga kiritiladi.

Tarixda gazak (bir boʻlak non yoki hamon) mijozga beriladigan stakan yoki sharob koʻzasining ustiga qoʻyilgan (bu uning uchidagi ichimlikni chivin va changdan yopib turgan). Ammo Kastiliya qiroli Alfonso X ning farmoniga koʻra, har qanday traktirda qirol askarlariga sharobdan tashqari, bepul gazak (askarlar keragidan ortiqcha mast boʻlib qolmasliklari uchun) ham berilishi shart qilib qoʻyilgan, traktir egalari shuning uchun ham bepul gazaklar oʻlchamini imkon qadar kichkinaroq qilishga urinishgan. Bu turdagi gazak-taomlar anʼanasi oʻsha vaqtlardan beri davom etib keladi.

Ispanlar orasida keng tarqalgan koʻngilxushlik turi — bardan barga koʻchib yurish hisoblanadi, ular barlarning barchasida bir stakandan sharob yoki pivo ichib, tapasni — barning oʻziga xos gazak-taomini tatib koʻradilar.

* Tapas Madrid restoranida namoyish etilmoqdaTapas Madrid restoranida namoyish etilmoqda
* Barselonadagi restoranda tapasBarselonadagi restoranda tapas
* Sevilyadagi restoranda tapas. Menyuda hamsi, giblets, paellaning kichik qismlari mavjudSevilyadagi restoranda tapas. Menyuda hamsi, giblets, paellaning kichik qismlari mavjud

Yana qarang
-----------

* Pincho
* Kanepe

Adabiyotlar
-----------

* Волкова Г. И. „tapa",*. Учебный испанско-русский лингвострановедческий словарь-справочник*. М.: Высш. шк. 2006 — 541 bet. ISBN 5-06-004248-0.
* Кучер Л. С. „Подача закусок в стиле тапас",*. Официант: повышенный уровень: учеб. пособие*. М.: Издательский центр «Академия», 2009 — 54—55 bet. ISBN 978-5-7695-4729-4.
* Charles Sinclair. tapas // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 572—573. — 632 p. — ISBN 978-1-4081-0218-3.
**Tapa Parish** (estoncha: *Tapa vald*) Estoniyaning Lääne-Viru okrugida joylashgan qishloq munisipalitetidir.

Munitsipalitetning maʼmuriy markazi — Tapa shahri. Estoniya poytaxti Tallinnning sharqiy qismidan 70 km uzoqlikda joylashgan.

Tarix
-----

Tapa Parish 2005-yil oktyabr oyida Tapa shahrini Lehtse va Saksi qishloq munitsipalitetlari va 2017-yil oktyabr oyida Tapa va Tamsalu qishloq munitsipalitetlari bilan birlashtirish orqali tashkil etilgan.

Mahalliy hukumat
----------------

**Kengash raisi** (estoncha: *volikogu esimees*):

* 2017-2018 — Toomas Uudeberg
* 2018 yildan — Maksim Butšenkov

**Mayor** (estoncha: *vallavanem*):

* 2017-2018 — Alari Kirt
* 2018 yildan — Riho Tell

Geografiya
----------

 Porkuni qal’asi
### Aholi punktlari

Ikkita Tapa va Tamsalu shaharlari, ikkita kichik Lehtse va Sääse tumanlari va 55 ta qishloqlar mavjud: Aavere, Alupere, Araski, Assamalla, Imastu, Jootme, Janeda, Jarsi, Järvajõe, Kadapiku, Kaeva, Karkulue, Kodupaguse , Kullenga , Kursi , Kuru , Kõrvekula, Lemmkula , Linnape, Loksa, Loksu, Lokuta, Läpi, Läste , Metskaevu, Moe, Naistevälja, Nõmmkula, Näo, Patika, Ríailu, Porsau. Räsna, Saiakopli, Saksi, Sauvälja, Savalduma, Tõrakõrve, Turje, Uudekula, Vadikula, Vahakulmu, Vajangu, Vistla, Võhmetu, Võhmuta .

Manbalar
--------

1. ↑  „Päring kohanimeandmebaasist. Eesti kohanimed" (et-ee). *www.eki.ee*. Qaraldi: 3-fevral 2022-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti
**Menorragiya** (yun. men — oy va rhegnymi — yorilaman) — hayz vaqtida har safar odatdagidan koʻra uzoqroq (5 kundan ortiq) va koʻproq qon ketishi. Bachadon muskullarining qisqarish xususiyatini susaytiradigan jarayonlar sabab boʻladi. Bachadonning bir qancha kasalliklarida (bachadon fibromiomasi, raki va boshqalar) kuzatiladi. Giper-menorreya (hayz qonining koʻp kelishi, bunda hayz sikli buzilmaydi), poli-menorreya (hayzning uzoq davom etishi), proyomenorreya (hayzning tez-tez boʻlishi) kabi xillari bor. Baʼzan kizlar hayz koʻra boshlaganda, tuqqanda va abortdan keyin, bachadonda yoʻldosh boʻlagi qolganda, hayz butunlay toʻxtashidan oldin ham M. roʻy beradi. M.ga sabab boʻlgan asosiy kasallik davolanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Azola** (Azolla) – qirqquloqdoshlar oilasiga mansub, suvda oʻsadigan, spo-rali koʻp yillik oʻsimliklar turkumi. Suv ostida yon ildizlari, suv ustida qalin bargchalari boʻladi. A.ning 6 ta turi bor. Qazilma turlarining soni 50 ga yaqin. A.ning ba’zilari hozirgi Janubiy Amerika, Afrika, Janubi-Sharqiy Osiyo va Avstraliyaning tropik joylarida keng tarqalgan. A.ning qazilma qoldiqlari (sporasi, bargining izlari va megaspo-rasi) boʻr davridan pleystotsen davrigacha boʻlgan qatlamlarda uchraydi. Mas, ular Gʻarbiy Qozogʻistonda boʻr, Hindistonda eotsen, Ustyurt va Qozogʻistonda oligotsen davrlariga mansub qatlamlardan topil-gan. A. turlari azotga ega boʻlganligi tu-fayli undan tuproqning unumdorligini oshirishda foydalaniladi.Azolla asosan tropik mamlakatlarning chuchuk suv havzalarida uchraydi va vatani Veytnam hisoblanadi.Biroq A.N Krishtofovichning shoxidlik berishicha,azolla qadim vaqtlarda O'rta Osiyoda ham keng tarqalgan bo'lib,uning qoldiqlari Ustyurtda ham (oligochen) topilgan.Azolla - Anabena tuzilishiga ko'ra ikki o'simlik:qirqquloq -azolla hamda uning tanasida joylashgan ko'k- yashil suvo'ti Anabena dan iborat xamjixat (simbioz) organizmdir (Lumpkin,Plucknett,1982).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Kamerlengo qal’asi** — Trogir (Xorvatiya) shahridagi istehkom, orolning gʻarbiy uchida, tarixiy Eski shaharda joylashgan.

Tarix
-----

1380-yilda boʻlajak qal’a oʻrnida Zanjirlar minorasi qurildi.

Kamerlengo 1420-yildan keyin, Trogir Venetsiya Respublikasi tarkibiga kirgandan keyin qurilgan. Qal’a kanal va portni himoya qilgan. Qal’aning devorlari avliyo Mark (Venetsiya Respublikasining ramzi), Doge Franchesko Foskari, Venetsiyalik admiral Pietro Loredana va Trogir shahzodasi Maddaleno Kontarinining gerblari bilan bezatilgan.

Kamerlengo Bergamolik venetsiyalik harbiy muhandis Pinzino loyihasi boʻyicha usta Marino Radoe rahbarligida qurilgan.

Qal’aning atrofi handaq, shimoliy va sharqiy tomondan esa baland qirgʻoq bilan oʻralgan edi. Shimolda lunette va koʻprikli asosiy darvoza joylashgan edi.

Qal’aning hovlisidagi binolar, u yerda kastellan (qal’a qoʻriqchisi) va soqchilar yashagan, shuningdek, Avliyo Mark ibodatxonasi 19-asrda vayron qilingan.

Hozirgi holat
-------------

Qal’adan muzey sifatida foydalaniladi. Minorada kuzatuv maydoni mavjud. Qal’aning shimoliy devoriga toʻgʻridan-toʻgʻri ulashgan futbol stadioni taxminan 1000 tomoshabinga moʻljallangan boʻlib, u yerda mehmon jamoalari mahalliy Trogir futbol klubi tomonidan qabul qilinadi. Qarama-qarshi tomonda, Avliyo Mark minorasi bir marta Kamerlengo bilan bogʻlangan maydonga ulashgan.

Yozda qal’a ichidagi keng maydonda festivallar, teatr tomoshalari, karnavallar va konsertlar boʻlib oʻtadi.

Galereya
--------

* Kechasi Kamerlengo qal'asiKechasi Kamerlengo qal'asi
* Kamerlengo qal'asi, 1911-yil.Kamerlengo qal'asi, 1911-yil.
* Sankt-Mark minorasiSankt-Mark minorasi
* Qal'a rejasiQal'a rejasi
* FK Trogir futbol maydoniFK Trogir futbol maydoni

Manbalar
--------

|  |
| --- |
| **Kamerlengo qal’asi** haqida Vikipediyaning qardosh loyihalarida koʻproq bilib oling |
|  | Maʼno va tarjimalari Vikilugʻatda |
|  | Media fayllar Vikiomborda |
|  | Taʼlim resurslari Vikiversitetda |
|  | Xabarlar Vikiyangiliklarda |
|  | Iqtibos, maqol va matallar Vikiiqtibosda |
|  | Asarlar matnlari Vikimanbada |
|  | Kitob va darsliklar Vikikitobda |
|
|
|

1. ↑  „Trogir Summer festival". 9-aprel 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-may 2015-yil.
**Sütveren** — Gumushhane viloyatining Kelkit tumaniga qarashli qishloq.

Qishloq aholisi Janubiy Ozarbayjon viloyatidan boʻlgan turkman-yörük hisoblanadi.

Tarixi
------

Qishloqning eski nomi „Pernek" deb atalgan. Aholi punkti mintaqadagi urushlar taʼsirida vayron boʻlganligi sababli, XVI asrda Usmonlilar roʻyxatida Pürnek nomi bilan kimsasiz (boʻsh) qishloq sifatida qayd etilgan. 1642-yilgi avarizlar roʻyxatiga koʻra, qishloqda 14 ta avariz xoʻjaligi boʻlgan. 1835-yilgi aholini roʻyxatga olishda (faqat erkaklar soni hisobga olingan) qishloq Pürnek nomi bilan atalgan boʻlib, u yerda faqat musulmonlar yashagan, 9 xonadonda 34 nafar erkak kishi istiqomat qilgan. 1876-yil manbalarida Pernik nomi bilan mashhur boʻlgan aholi punktida xonadonlar soni 17 ta boʻlib, qishloqda 60 kishi istiqomat qilgan.

Turkiya Respublikasining tashkil topishi bilan Kelkit tumaniga qarashli qishloqlar orasida joylashgan, Pernek nomi bilan atalgan aholi punkti nomi 1950-yillarning oxiriga kelib oʻzgartirilib, 1960-yilgi aholini roʻyxatga olishdan boshlab hozirgi nomi bilan manbalarda uchray boshlagan.

Joylashuvi
----------

Gumushhane shahar markaziga 107 km, Kelkit tumanigacha 31 km uzoqlikda.

Aholisi
-------

| Qishloq aholisining yillar boʻyicha maʼlumotlari |
| --- |
| 2020 | 145 |
| 2019 | 178 |
| 2018 | 303 |
| 2017 yil | 7 |
| 2016 yil | 36 |
| 2015 yil | 39 |
| 2014 yil | 118 |
| 2013 yil | 244 |
| 2012 yil | 93 |
| 2011 yil | 68 |
| 2010 yil | 133 |
| 2009 yil | 149 |
| 2008 yil | 155 |
| 2007 yil | 166 |
| 2000 | 217 |
| 1990 yil | 320 |
| 1985 yil | 395 |
|

Manba
-----

1. ↑  „Sayfa 38". *web.archive.org* (26 şubat 2023). 26-fevral 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31 mart.
2. ↑  *Gümüşhane İdari, Sosyal ve Ekonomik Tarih (1850-1918)* (Türkçe). İstanbul: Gümüşhane Üniversitesi Yayınları, 2014 — 225 bet. ISBN 978-605-63476-5-8.
3. ↑  „1960 Genel Nüfus Sayımı: İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (Türkçe).  sehirhafizasi.sakarya.edu.tr (1963). 18 şubat 2020da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25 aralık 2021.
**Azkamar** – Ziyovuddin togʻlarining janubi-gʻarbiy qismidagi plato. Shimolida Malik choʻli (Qiziltepa platosi), janubida Qarnob choʻli bilan tutashgan. Mutlaq balandligi 300–350 m. A. neogenning oqchagil va ap-sheron yaruslari (kosontov, sadivar svi-talari)ning alevrolit, gil va ular ora-sidagi qumtosh va gravelitlardan (1–3 m) tashkil topgan. A.ning yuzasi quyi toʻrtlamchi davrning allyuvial-prolyu-vial jinslari (Azkamar majmuasi)dan tuzilgan. A.ning shimoliy yon bagʻri qiyaroq, janubiy esa tik, suvayirgʻich qismida egarsi-mon botiq boʻlib, yon bagʻirlarida kuesta-simon shaklda jarliklar hosil boʻlgan. A.ning sharqiy qismi – Ziyovuddin togʻlariga tutashgan joy relefi juda oʻydim-chuqur. A.da shoʻrtob boʻz qoʻngʻir tuproqlar tarqalgan, oqjusan oʻsadi. A. yaylovlarida qorakoʻl qoʻylari boqiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Diplomatiya tili** - 1) diplomatik aloqalar va xalqaro shartnomalar tili. Hozirgi vaqtda majburiy D.t. yoʻq. Umumiy qoidaga binoan tashqi aloqa organlarida oʻz milliy tillari qoʻllanadi. Ayrim istisnolardan tashqari, ikki tomonlama xalqaro shartnomalar, shuningdek, ishtirokchilari soni cheklangan koʻp tomonlama shartnomalar mazkur tomonlarning tillarida tuziladi. Xalqaro tashkilotlarda va konferensiyalarda tillar tegishli tartib-qoidalar asosida ishlatiladi. Ushbu anjumanlarda tillar rasmiy tillarga (ularda barcha eng muhim dip-lomatik hujjatlar tuziladi) va ish yuritiladigan tillarga (shu tillarda munozara olib boriladi, loyiha va h.k. tuziladi) boʻlinadi. BMT Bosh Assambleyasida rasmiy va ish yuritiladigan 6 tildan — arab, ingliz, ispan, rus, fransuz va xitoy tillaridan foydalaniladi. BMT doirasida va rahbarligida qabul qilinadigan koʻp tomonlama xalqaro shartnomalar (ayniqsa, umumiy tusdagilari) bir xil matnga ega boʻlib, qoida tariqasida BMT rasmiy tillarida tuziladi; 2) diploma-tik lugʻatga kirgan maxsus terminlar va iboralar (mas, agreman, statuskvo, retorsiyalar va h.k.).

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Diplomatik pochta** - davlat (odatda, tashqi ishlar mahkamasi timsolida) bilan uning chet eldagi diplomatik, konsullik va b. vakilliklari, shuningdek, vakilliklar oʻrtasidagi aloqaning eng muhim va keng tarqalgan vositalaridan biri. Maxsus tartib boʻyicha yoʻlga qoʻyiladigan D.p. orqali xizmatda foydalanish uchun moʻljallangan rasmiy xat-xabarlar, hujjatlar va buyumlar tegishli manzillarga diplomatik kuryer tomonidan yetkazib beriladi. Bu narsalar paket, chamadon va kop (valiz)larga joylanadi: vakolatli organ tomonidan soʻrgʻichlanib, muhrlanadi va kuryer varaqasi tegishli shaklda toʻldiriladi. D.p.da va kuryer varaqasida xat-hujjat hamda yuklar olib borilayotgan manzil, "Expedition of Tiselle" deb yozilgan belgi, albatta, boʻlishi kerak. Har bir kop D.p.da alohida oʻrin egallab, ham maxsus vakolatlangan shaxslar kuzatuvida, ham kuzatuvchisiz oddiy aloqa kanallari orqali yetkazilishi mumkin. D.p. daxlsiz boʻlib, uni ochish, yoʻlda ushlash mumkin emas, unga boj ham olinmaydi. D.p.ga oid eng muhim qoidalar Diplomatik aloqalar toʻgʻrisidagi 1961 yilgi Vena konvensiyasida belgilab berilgan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Chionato** (grekcha: *Χιονάτο*, 1928-yilgacha: Γκέρλιανη — *Gkerliani*) — Gretsiyaning Makedoniya maʼmuriy hududidagi Kastoria mintaqaviy birligida joylashgan qishloq. U maʼmuriy jihatdan Gʻarbiy Makedoniyadagi Nestorio munitsipalitetining Akrites munitsipaliga tegishli hisoblanadi.

U viloyat birligining gʻarbiy qismida, Ammouda choʻqqisining shimoliy tomonida 960 m balandlikda joylashgan. 118 nafar doimiy aholi (2011-yil Gretsiyadagi aholini roʻyxatga olish)ga ega qishloq Kastoria shahridan 31 km uzoqlikda joylashgan.

Aholi punktida munitsipal mehmonxona Avliyo Nicholas yunon pravoslav cherkovi (1922) va asli Chionatodan boʻlgan olimpiya eshkakchisi Christina Giazitzidou sharafiga nomlangan „*Christina Giazitzidou*" nomidagi futbol maydoni mavjud.

Demografiyasi
-------------

1920-yilgi Gretsiya aholisini roʻyxatga olishda qishloqda 736 nafar kishi yashayotgani qayd etilgan va 1923-yilda 710 nafar aholi (yoki 110 oila) musulmon edi. Yunon-turk aholi almashinuvidan soʻng, 1926-yilda Gkerliani hududida Anatoliyadan 58 nafar va Pontusdan 29 nafar qochqin oilasi yashayotgani aniqlangan. 1928-yilgi Gretsiya aholisini roʻyxatga olishda qishloqda 326 nafar qishloq aholisi yashayotgani qayd etilgan. 1928-yilda esa Chionatoda 87 nafar qochqin oilasi (331 nafar kishi) istiqomat qilgan.

Taniqli odamlar
---------------

* Christina Giazitzidou — yunon eshkak eshuvchisi. U asli Chionatodan boʻlib, 2012-yilda Londonda boʻlib oʻtgan yozgi Olimpiada oʻyinlarida bronza medalini qoʻlga kiritgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Name Changes of Settlements in Greece: Gkerliani – Chionato". *Pandektis*. Qaraldi: 30-mart 2022-yil.
2. ↑  „Χιονάτο ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ, Δήμος ΝΕΣΤΟΡΙΟΥ | buk.gr" (el). *buk.gr*. Qaraldi: 31-mart 2022-yil.
3. ↑  „ΚΑΣΤΟΡΙΑ: Απογραφή 2011 – Πόσοι είμαστε – Σε πόλεις και χωριά!" (el). *OlaDeka* (29-dekabr 2012-yil). Qaraldi: 31-mart 2022-yil.
4. ↑  „Tourist Infrastructure" (el). *Municipality of Nestorio*. Qaraldi: 31-mart 2022-yil.
5. ↑  „Saint Nicholas Orthodox Church, Chionato, Greece" (en). *World Orthodox Directory*. Qaraldi: 31-mart 2022-yil.
6. 1 2  „Εκδήλωση στο Χιονάτο για να τιμηθεί η Ολυμπιονίκης Χριστίνα Γιαζιτζίδου" (el). *NewsNowgr.com*. Qaraldi: 31-mart 2022-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Magnitometr** (magnit va ... metr) — magnit induksiya, magnit maydon kuchlanganligi va doimiy magnitlarning magnit momentlarini oʻlchash uchun moʻljallangan asbob. Magnitomexanik, elektromagnit, induksion va ferrozond M.lar bor. Magnitomexanik M.da oʻlchanayotgan magnit maydonda 2 doimiy magnit oʻzaro taʼsirlashadi, natijada ulardan biri muayyan burchakka ogʻadi. Bunday M. mutlaq (mas, magnit teodolit) va nisbiy (mas, kvars asbob) oʻlchashlar uchun qoʻllaniladi. Elektromagnit M.da tekshirilayotgan magnit maydon gʻaltakdagi elektr toki magnit maydoni bilan taqqoslanadi. Induksion M.ning ishi elektromagnit induksiya hodisasiga asoslangan. Ferrozond M.ning ishi oʻzgaruvchan tok oʻtadigan chulgʻamli oʻzakning magnit oʻtkazuvchanligi oʻlchanayotgan magnit maydon taʼsirida oʻzgarishi hodisasiga asoslangan. M. yordamida Yer va boshqa sayyoralarning magnit maydoni oʻlchanadi, magnit oʻzgarishlariga doyr hodisalar oʻrganiladi, foydali qazilma konlari qidiriladi; magnit materiallarning xossalari oʻlchanadi va boshqa ilmiy hamda amaliy ishlar bajariladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |