Pastki tomondan koʻrinishi
**Al-Haram masjidi soyabonlari** yoki **Al-Masjid an-Nabaviy soyabonlari** Saudiya Arabistonining Madina shahridagi Al-Masjid an-Nabaviy masjidida o'rnatilgan yig'iladigan soyabonlardir. Soyabonlar to'rt burchakka yoyilgan bo'lib, 143 ming kvadrat metrgacha maydonga cho'zilgan. Ushbu soyabonlar namoz vaqtida namozxonlarni quyosh issig'idan, shuningdek, yomg'ir paytida sirpanib ketish va qulash xavfidan himoya qilishga xizmat qiladi. Shunga o'xshash soyabonlar butun dunyoda turli masjidlar maydonida qurilgan. Al-Masjid an-Nabaviyda jami 250 ta soyabon mavjud.

Loyiha
------

Ushbu konsepsiya dastlab qirol Abdulloh ibn Abdulaziz as-Saud tomonidan yaratilgan bo'lib, u masjid maydonlari uchun soyabonlar qurishni buyurgan va ikki muqaddas masjid xodimi tomonidan nazorat qilingan. Loyiha 2010-yilning avgust oyida nihoyasiga yetgan, dastlab maydondagi masjidlar ustunlarini tekislovchi 182 ta soyabon, keyinroq sharqiy maydonga 68 ta, jami 250 ta soyabon qurilgan. Loyiha qiymati 4,7 milliard riyalni tashkil etgan.

Dizayn
------

Saudi Binladin Group kompaniyasi Yaqin Sharqdagi koʻplab arxitektura loyihalari uchun moʻljallangan *Mahmud Bodo Rasch* boshchiligidagi *SL Rasch GmbH Special and Lightweight* *Structures* nemis arxitektura kompaniyasi bilan birgalikda loyihaning strukturaviy rejalashtirish ishlari boʻyicha shartnoma tuzgan. Loyiha boshidanoq, soyabonlarni qurishda PTFE (politetrafloroetilen) matosidan foydalanish rejalashtirilgan edi, chunki boshqa har qanday mato ultrabinafsha nurlaridan to'liq himoya qila olmaydi. Mato yuqori kuchlanish, shamol ta'siriga qarshi turishi, elastikligi, xromatik barqarorligi, yong'inga chidamliligi, soyasi va yorug'lik berishi bilan ajralib turadi. Yuqori bardoshli PTFE oq mato *SEFAR Architecture* tomonidan loyiha uchun maxsus ishlab chiqilgan. Soyabonlar yorug'likning intensivligi tufayli kuchli o'tkazuvchanlik soyabon ostidagi odamlarning ko'zini qamashtirishi mumkinligi sababli oq rangga bo'yalgan. Bundan tashqari, soyabonlarning pastki qismi ko'k rangli sharqona naqshlar bilan bezatilgan.

Murakkab kompozitsiyalardan foydalanilishi
------------------------------------------

25x25 metrli har bir ochiq soyabon strukturasi 625 metr kvadrat maydonni egallaydi. Har bir soyabon uchun komponentlar juda katta va potensial ekstremal iqlim sharoitlariga bardosh berishi kerakligi sababli qoplama ilg'or kompozitlardan tayyorlanishi kerak bo'lgan. Barcha 250 dona buklanadigan soyabonlar uchun mozaik plitkalar, tashqi qoplamalar qurish va o‘rnatish ishlari "Premier Composite Technologies" mas’uliyati cheklangan jamiyatiga topshirilgan.

Dunyo bo'ylab shunga o'xshash misollar
--------------------------------------

* Shading umbrellas at Al Hussein Mosque, Cairo, Egypt Al Husayn masjididagi soyabonlar, Qohira, Misr
* Retracted umbrellas at Baiturrahman Grand Mosque, Banda Aceh, Indonesia Indoneziyaning Banda Aceh shahri Bayturrahmon masjididagi orqaga tortilgan soyabonlar

Yana qarang
-----------

* Kucheh

Manbalar
--------

1. 1 2  „25m Umbrellas" (en). *PCT*. Qaraldi: 8-avgust 2022-yil.
2. ↑  جريدة الشرق الأوسط شؤون المسجد النبوي الشريف تعلن اكتمال مشروع المظلات العملاقة
3. ↑  افاق بيئية مظلات عملاقة تظلل الحجّـاج في المسجد النبوي
4. ↑  Medina Haram Piazza. *Architect Magazine*. Retrieved November 14, 2017