Serbiya umumiy maydonining taxminan 44,8% haydaladigan yerlardan foydalaniladi
**Serbiyada qishloq xo'jaligi** Serbiya iqtisodiyotining muhim tarmog'i bo'lib, YaIMning 6,0 foizini tashkil qiladi va 2,416 milliard yevroga baholanadi (2017-yil holatiga ko'ra).

Serbiyada jami 3,475,894 gektar foydalaniladigan ekin maydonlari mavjud bo'lib, mavjud jami haydaladigan yerlarning 67,12 foizini (shu jumladan o'rmon ostidagi yerlar) tashkil etadi. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlari asosan shimoliy Voyvodina viloyatida unumdor Pannoniya tekisligida (barcha foydalaniladigan ekin maydonlarining 45%) va Sava, Dunay va Buyuk Morava daryolariga tutashgan janubiy pasttekisliklarda joylashgan.

1948-yilda aholining deyarli to'rtdan uch qismi dehqonchilik bilan shug'ullanar ekan, hozirgi oltidan bir qismigacha qishloq xo'jaligi faoliyati keskin pasaygan. Hisob-kitoblarga ko‘ra, Serbiyada 1,1 millionga yaqin kishi (jami aholining 15,70 foizi) qishloq xo‘jaligi fermer xo‘jaliklarida band bo‘lib, 530 mingga yaqin kishi yil davomida (2018-yil holatiga) fermer xo‘jaliklarida ishlaydi. 2018-yil holatiga ko'ra, Serbiyada jami 564 542 qishloq xo'jaligi mavjud bo'lib, ularning 99,7 foizi an'anaviy oilaviy fermer xo'jaliklaridir.

Umumiy koʻrinishi
-----------------

Serbiya turli xil qishloq xo'jaligi mahsulotlarini, asosan, yalpi ichki mahsulot va eksportning muhim qismini tashkil etuvchi don, meva va sabzavotlarni ishlab chiqaradi. Serbiya dunyoda malina (2018-yil holatiga ko‘ra 127 011 tonna) va olxo‘ri (201-yil holatiga ko‘ra 430 199 tonna) yetishtirish bo‘yicha yetakchi beshlikka kiradi. Bundan tashqari, makkajo'xori (6 158 120 tonna, dunyoda 32-o'rinda) va bug'doy (2 095,4 ming tonna, dunyoda 35-o'rinda) yetishtiruvchi muhim mamlakat hisoblanadi. Qand lavlagi (2 299 770 tonna) va kungaboqar urug'i (454 282 tonna) ishlab chiqarish shakar va o'simlik moyiga bo'lgan ichki ehtiyojni qondiradi va Yevropa Ittifoqiga 180 ming tonnaga yaqin shakar eksport qilish imkonini beradi.

### Mevalar

Serbiyada mevali fermer xo‘jaliklari 182 922 gektar ekin maydonlarini egallaydi (2018-yil holatiga ko‘ra). Quyidagi jadvalda hudud va erishilgan hosil boʻyicha (2018-yil holatiga koʻra) keng tarqalgan ekilgan meva turlari koʻrsatilgan:

| Meva | Mahalliy nomi | gektar (2018-yil holatiga) | Ishlab chiqarish (tonnada, 2018-yil) |
| --- | --- | --- | --- |
| Olxo'ri | Sĥiva | 72 923 | 430,199 |
| olma | Jabuka | 26 658 | 460 404 |
| Malina | Malina | 24 901 | 127 011 |
| Gilos | Vishha | 19 579 | 128 023 |
| Blackberry | Kupina | 6055 | 35 062 |
| O'rik | Qaysi | 6040 | 25 414 |
| Shaftoli | Breskva | 5,176 | 50 249 |
| Nok | Krushka | 4997 | 53 905 |
| Fındık | Leshnik | 4564 | 5,428 |
| Olcha | Treshxa | 4335 | 19,153 |
| yong'oq | Orah | 2796 | 9272 |
| behi | Duxa | 1947 | 12 318 |
| Nektarin | nektara | 1131 | 23 407 |

### Donlar

Serbiyada g‘alla xo‘jaliklari 1 702 829 gektarga yaqin ekin maydonlarini egallaydi (2018-yil holatiga ko‘ra) umumiy foydalaniladigan ekin maydonlarining 66,22 foizini tashkil qiladi. Quyidagi jadvalda maydon va erishilgan hosil boʻyicha (2018-yil holatiga koʻra) keng tarqalgan ekilgan mahsulot turlari koʻrsatilgan:

| Don | Mahalliy nomi | gektar (2018-yil holatiga) |
| --- | --- | --- |
| Makkajo'xori | Kukruz | 900 048 |
| Bug'doy | Pshenitsa | 639 595 |
| Arpa | Jecham | 102,125 |
| Yulaf | Ovas | 27,125 |
| javdar | Raj | 4408 |
| Boshqalar | Ostale | 29 507 |

### O'simliklar

Serbiyada g‘allani hisobga olmaganda, 869 ming gektardan ortiq ekin maydonlariga turli qishloq xo‘jaligi ekinlari ekiladi. 

Sabzavot, tarvuz va qulupnay o‘simliklaridan ochiq havoda yetishtirilgan 34 ming 190 gektari yangi holatda, 12 ming 83 gektar maydondagisi sanoatda qayta ishlash, 3 ming 843 gektar maydondagisi esa issiqxonada yetishtiriladi.

| O'simlik | Mahalliy nomi | Guruh | gektar |
| --- | --- | --- | --- |
| Kungaboqar | Suntsokret | Sanoat zavodi | 239 794 |
| Yem-xashak | Krno biḻe |  | 230 323 |
| Soya | Soja | Sanoat zavodi | 196 902 |
| Sabzavot, tarvuz va qulupnay | Povrěe, bo'ston i jagode |  | 50,107 |
| Raps urug'i | ujana repitsa | Sanoat zavodi | 45 575 |
| Qand lavlagi | Shećerna repa |  | 44 898 |
| Kartoshka | Krompir |  | 27 701 |
| Tamaki | Duvon | Sanoat zavodi | 5244 |
| Fasol | Pasul̂ | Dukkaklilar | 5,137 |
| Giyohlar | Lekovito bil̂e | Sanoat zavodi | 2430 |
| Boshqa dukkaklilar | Ostale maxunarke | Dukkaklilar | 1409 |
| No'xat | Grashak | Dukkaklilar | 1228 |
| Gullar | Tsveće |  | 440 |
| Hops | xmê | Sanoat zavodi | 215 |

### Vino

 Serbiyaning vino hududlari
Serbiya vino ishlab chiqarish bo‘yicha dunyoda 19-o‘rinda turadi. Mamlakat uzumchilik bo'yicha Yevropaning eng uzoq tarixiga ega va xronologik jihatdan qadimgi vinolar mavjud mamlakat.

Serbiyada 21 359 gektar uzumzorlar mavjud (2018-yil holatiga ko'ra), yiliga 198 183 tonna uzum hosili olinadi (2014-yil holatiga ko'ra), bu Serbiyani dunyodagi birinchi 20 vino ishlab chiqaruvchi mamlakatlar qatoriga qo'yadi. Ishlab chiqarishning asosiy qismi mahalliy vino zavodlariga to'g'ri keladi.

Asosiy navlari orasida Belgrad urug'siz, Prokupac, Sauvignon, "Italian Riesling", Cabernet, Chardonnay, Oq va Qizil Burgundiya, Gamburg, Maskat, Afus Ali, Vranac, Tamjanika, Krstac, Smederevka va Dinka kiradi. 

* Vlasotince yaqinidagi uzumzor*Vlasotince yaqinidagi uzumzor*
* Sremski Karlovci yaqinidagi Frushka Goradagi uzumzorlar*Sremski Karlovci yaqinidagi Frushka Goradagi uzumzorlar*

Chorvachilik
------------

2018-yil holatiga ko'ra, Serbiyaning qishloq xo'jaligi mahsulotlarida chorvachilik ulushi 32,6% ni tashkil etdi, umumiy chorva mollari 1,460 milliard yevroga va chorvachilik mahsulotlarining yillik ishlab chiqarish qiymati 450 million yevroga teng. 

Chorvachilikning umumiy ishlab chiqarish qiymati tarkibida cho'chqalar eng ko'p (66,2%), qoramol (31,0%), parrandalar (14,4%) va qo'y va echkilar 8,4%ni tashkil etadi. 2018-yil holatiga koʻra 23 million tovuq, 3,3 million choʻchqa, 1,8 million qoʻy, 881 ming qoramol, 218 ming echki va 15 ming ot bor. Shuningdek, 914 000 asalari uyasi, 31 800 quyon, 4 800 eshak va oz sonli buyvol va tuyaqushlar borligi taxmin qilinadi.

Qishloq xo'jaligida ta'lim va tadqiqot
--------------------------------------

Talabalarga qishloq xo'jaligi bo'yicha oliy ma'lumotni taklif qiladigan bir nechta fakultetlar mavjud:

* Belgrad universiteti Zemundagi qishloq xo'jaligi fakulteti
* Novi Sad universiteti, Novi Saddagi qishloq xo'jaligi fakulteti
* Čačak shahridagi Kragujevac universiteti agronomiya fakulteti
* Krushevacdagi Nish universiteti qishloq xo'jaligi fakulteti

 Chačakdagi meva ilmiy-tadqiqot instituti
Qishloq xoʻjaligini rivojlantirishga yoʻnaltirilgan bir qancha ilmiy institutlar mavjud: 

* Belgraddagi "Josif Panchić" dorivor o'simliklar tadqiqot instituti
* Belgraddagi Qishloq xo'jaligi iqtisodiyoti instituti
* Belgraddagi O'simliklarni muhofaza qilish va atrof-muhitni muhofaza qilish instituti
* Belgraddagi chorvachilik instituti
* Belgraddagi O'rmon xo'jaligi instituti
* Novi Saddagi dala va sabzavot ekinlari instituti
* Zemundagi "Zemun Polje" makkajo'xori ilmiy-tadqiqot instituti
* Belgraddagi qishloq xo'jaligida fanni qo'llash instituti
* Belgraddagi Go'sht gigiyenasi va texnologiyasi instituti
* Belgraddagi pestitsidlar va atrof-muhitni muhofaza qilish instituti
* Belgraddagi Qishloq xo'jaligi iqtisodiyoti instituti
* Chačakdagi meva ilmiy-tadqiqot instituti

 BioSense instituti olimi, 2022-yil

Manbalar
--------

1. ↑  „GROSS DOMESTIC PRODUCT (GDP) 2015 – 2017". *stat.gov.rs*. Statistical Office of the Republic of Serbia. Qaraldi: 22-sentabr 2019-yil.
2. 1 2 3 4 5 6  „Анкета о структури пољопривредних газдинстава, 2018. – Земљиште" (sr) (pdf). *stat.gov.rs*. Qaraldi: 22-sentabr 2019-yil.
3. ↑  „Agriculture and Enlargement".  European Commission (may 2011). 17-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyun 2013-yil.
4. ↑  „Agriculture and forestry".  Encyclopædia Britannica. Qaraldi: 14-iyun 2013-yil.
5. 1 2 3  „Анкета о структури пољопривредних газдинстава, 2018. – Сточарство" (sr) (pdf). *stat.gov.rs*. Qaraldi: 22-sentabr 2019-yil.
6. ↑  „Serbia Overview".  Food and Agriculture Organization of the United Nations. 1-aprel 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyun 2013-yil.
7. 1 2 3  „Анкета о структури пољопривредних газдинстава, 2018. – Воћарство" (sr) (pdf). *stat.gov.rs*. Qaraldi: 22-sentabr 2019-yil.
8. ↑  „Izdanje 23. jun 2017 - broj 61" (sr). *pravno-informacioni-sistem.rs* 38.  Službeni Glasnik RS (23-iyun 2017-yil). Qaraldi: 25-sentabr 2018-yil.

Havolalar
---------

* Anketa o struktri po joprivrednix gazdinstava, 2018. – Struktura, ekonomska snaga i marketing proizvoda po joprivrednix gazdinstava stat.gov.rs saytida (serbcha)
* Anketa o struktri po jopriivrednix gazdinstava, 2018. – Po jopriivredna gazdinstva prema tipu proizvodnye va ekonomskoj velichini stat.gov.rs saytida (serbcha)
* Anketa o struktri po jopriivrednix gazdinstava, 2018. – Radna snaga i rad na po joprivrednim gazdinstvima - stat.gov.rs saytida stahe i trend (serbcha)
* Anketa o strukturi po jopriivrednix gazdinstava, 2018. – Shta potvrĒuje, shta opovrgava i na shta ukazuje, stat.gov.rs (serbcha)