recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Nikolya Barro** - taxallus bo'lib, u nemis yozuvchi, tanqidchisi va tarjimoni Daniela Tielega tegishlidir.

Ijodga yo'l
-----------

Daniela 1959 yilda Dyusseldorfda tug'ilgan. Bolaligidan u ijodkorlikni yaxshi ko'rardi. O'smirlik chog'ida u birinchi pyesasini yozgan. Maktabni tugatgach, Daniella jurnalistika fakultetidagi kollejga o'qishga kirdi. Diplomni qo'lga kiritgach, u o'z mutaxassisligi bo'yicha ishladi va asosiy faoliyatini kitoblarni tahrirlash bilan birlashtirdi.
Daniela Tiele katta bo'lganida ham ijodidan voz kechmadi va hikoyalar yozishda davom etdi. Ayol o'zining birinchi asarlarini kichik nashriyotda nashr etdi. Avvaliga ular mashhur emas edi, chunki pul etishmasligi tufayli yozuvchi yaxshi reklama buyurtma qila olmadi, ammo tez orada jamoatchilik qiziqarli romanlarni qadrlashdi.

Asarlar
-------

Hozir Daniela Tiele va uning oilasi Myunxenda yashaydi. U muntazam ravishda yangi kitoblarni nashr etadi, ularni turli taxalluslar (Rozali Tavernier, Sofi Sherer) bilan nashr etadi, ulardan biri Nikolas Barro edi. O'quvchilarning fikriga ko'ra, quyidagi romanlar eng qiziqarli deb hisoblanadi:
"Parij har doim yaxshi fikr";
"Kichik mo*jizalar kafesi";*
"Parijda bir oqshom";
"Mening orzularimdagi ayol";
"Meni oxiratda topasiz".
Nikolya Barroning romanlari Germaniya, Ispaniya, Italiya va boshqa mamlakatlarda mashhur. "Ayolning tabassumi" kitobi Der Spiegel jurnaliga ko'ra bestsellerga aylandi. Muxlislar muallifning ishini syujetlarning oldindan aytib bo'lmaydiganligi, uslubning engilligi va samimiy his-tuyg'ulari uchun qadrlashadi.
Daniela hozirda o'z oilasi bilan Myunxenda yashamoqda.

Manbalar
--------

 litres.ru sayti

readly.ru sayti
**Vyacheslav Kasmachevskiy**(1887-yil 15-fevral, Sirdaryo viloyati, Rossiya imperiyasi – 1969-yil, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR) – belaruslik yuqumli kasalliklar boʻyicha mutaxassis, tibbiyot fanlari doktori, professor.

Biografiyasi
------------

Vyacheslav Kasmachevskiy 1887-yil 15-fevral kuni Rossiya imperiyasiga qarashli boʻlgan Sirdaryo viloyatida xizmatchi oilasida tugʻilgan. 1906-yil Orenburgdagi oʻrta taʼlim maktablarining birini tamomlagan. 1907-yil Sankt Peterburg harbiy tibbiyot akademiyasiga qabul qilinadi. Unga 1909-yil talabalik paytida terapevt mutaxassisligi berilgan. 1913-yil ayrim sabablarga koʻra, talabalikdan chetlashtiriladi. 1914-yil Tartu tibbiyot akademiyasiga qabul qilindi. 1914-yil Birinchi jahon urushi boshlanishi bilan, armiya safiga chaqirildi. Vyacheslav Kasmachevskiy 1917-yil fevral oyida 2-Turkiston harbiy batalyonida bosh shifokor boʻlib ishladi. U 1920-yil Turkiston otliq brigadasida bosh shifokor sifatida faoliyatini davom ettirdi. 1934-yil Samarqandga demobilizatsiya qilindi. Shu yili u ilmi ishlari asosida, dotsent unvoni va tibbiyot fanlari nomzodi ilmiy darajasiga erishdi. Bundan soʻng, Moskva tibbiyot institutining yuqumli kasalliklar shifoxonasi direktori lavozimida ishlay boshladi. 1936-yili Vyacheslav Kasmachevskiyga Belarus SSR sogʻliqni saqlash xalq komissarligi tomonidan professor unvoni berildi. U 1934-yildan 1941-yilgacha Moskva tibbiyot institutining yuqumli kasalliklar kafedrasiga rahbarlik qildi. Vyacheslav Kasmachevskiy 1941-yildan 1943-yilgacha Irkutsk shahridagi tibbiyot institutining yuqumli kasalliklar kafedrasini boshqargan. 1943-yilda Belarus tibbiyot instituti yuqumli kasalliklar kafedrasi mudiri lavozimiga tayinlandi. Ushbu lavozimda 1955-yilgacha ishladi.

Vyacheslav Kasmachevskiy 1969-yil Oʻzbekiston SSR tarkibidagi Samarqand shahrida vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Касмачэўскі Вячаслаў Віктаравіч". Qaraldi: 14-sentabr 2023-yil.
2. ↑  „135 лет со дня рождения Вячеслава Викторовича Космачевского". Qaraldi: 14-sentabr 2023-yil.
**Habib Ahroriy**(1913-yil 15-avgust, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR - 1983-yil 30-noyabr, Dushanbe shahri, Tojikiston SSR, SSSR) - yozuvchi hamda tarjimon. U Tojikiston xalq madaniyati xodimi, Tojikiston yozuvchilar uyushmasi aʼzosi.

Biografiyasi
------------

Habib Ahroriy 1913-yil 15-avgust kuni Oʻzbekiston SSR tarkibidagi Samarqand viloyatida tugʻilgan. U 1941-yil Toshkent davlat pedagogika institutining rus tili va adabiyoti fakultetini tamomlagan. Mehnat faoliyatini Tojikistondagi nashriyotlarda boshlaydi. 1942-yildan 1948-yilgacha Ishchi-dehqonlar Qizil Armiyasi safida xizmat qilgan. Armiyada payti, Ikkinchi jahon urushida qatnashgan. U 1948-yildan 1950-yilgacha Oʻzbekiston SSR radio qoʻmitasida tojik dasturlar bosh muhariri boʻlgan. 1952-yildan 1953-yilgacha Tojikiston davlat universitetida filologiya fakulteti oʻqituvchisi boʻlib ishladi. 1953-yildan 1954-yilgacha ilmiy xodim sifatida ishlagan. Habib Ahroriy 1955-yil Tojikiston tarixi davlat institutida tarjima nazariyasi boʻlimi mudiri lavozimiga tayinlandi. Biroq, 1957-yilda ayrim sabablarga koʻra, lavozimida ozod etildi. 1977-yilga kelib, yana xuddi shu oliy taʼlim muassasasida tarjima nazariyasi boʻlimiga rahbarlik qildi. Habib Ahroriy 1983-yil 30-noyabr kuni Tojikiston SSR tarkibidagi Dushanbe shahrida vafot etadi.

Ijodi
-----

Habib Ahroriy rus yozuvchisi Nikolay Gogolning „Tergovchi" hamda „Oy tutilgan kecha" nomli asarlarini tojik tiliga tarjima qilib, teatrda sahnalashtirishga oʻz hissasini qoʻshdi. 1985-yil chop etilgan yirik „Ruscha-tojikcha lugʻat"ni tuzish va tahrirlash jarayonlarida qatnashgan. Gʻarb yozuvchilar Onor de Balzak, Viktor Gryugo va Alfred de Muselarning asarlarini tojikchaga tarjima qilgan. Bolalar adabiyotidagi yirik asarlardan biri boʻlgan Jonatan Sviftning „Gulliverning sayohatlari" asarini tojikchaga oʻgirishda boshchilik qilgan. Lev Tolstoyning „Urush va tinchlik" asarini, Aleksandr Tolstoyning „Insonning bir qismi" asarini, Fadeyevning „Yosh gvardiya" va „Palto" asarlarini tojik tiliga tarjima qilgan.

Mukofotlari
-----------

* „1-darajali Vatan urushi" ordeni
* „2-darajali Vatan urushi" ordeni
* „Qizil Yulduz" ordeni bilan 1998-yil taqdirlangan.
* Tojikiston xalq yozuvchisi

Manbalar
--------

1. ↑  „Ҳабиб Аҳрорӣ: тарҷумон, нависанда, луғатсоз". Qaraldi: 15-sentabr 2023-yil.
2. ↑  „5-ситорадор, воқеъ дар кӯчаи Ҳабиб Аҳрорӣ ғолиби Озмуни «10 лоиҳаи беҳтарини солҳои 2017-2020 дар шаҳри Душанбе» гардид". Qaraldi: 15-sentabr 2023-yil.
**Said Vasliy** (1870-yil, Samarqand viloyati, Rossiya imperiyasi – 1925-yil 29-oktyabr, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR) – zullisonayn shoir.

Biografiyasi
------------

Said Vasliy 1870-yil Rossiya imperiyasiga qarashli boʻlgan Samarqand viloyatidagi „Qoʻshhovuz" mahallasida temirchi oilasida tugʻilgan. U Buxoro, Samarqand va Toshkent shaharlaridagi madrasalarida tahsil olgan. Toshkentda madrasada oʻqigan paytida Furqat va Muqimiy kabi shoirlar bilan yaqindan tanishadi va ularning tajribasini oʻrganadi. Madrasalarda tahsil olib qaytgandan soʻng, Buxoroda va Samarqandda arab tili grammatikasidan dars bergan. Said Vasliyning tojik millatiga mansub insonlar uchun „Nafttolib" nomli arab tili grammatikasini oʻz ichiga olgan kitobi chop etildi. Said Vasliy nafaqat tojikcha, balki oʻzbek tilida ham ijod qilgan. Uning „Vatan" nomli sheʼri quyidagicha:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Avlodlarimni ayla ilm ila oshno,

Mushtoqi ilmu hikmatu irfon erur Vatan.
Anvori ilmdan Vatan gar bo‘lsa fayzyob,
Zavqu nishotu ayshlara kon erur Vatan.
Har qancha javr etsa Vatandan chekinmaza
Zeroki, javri bois irfon erur Vatan.
Teng aylasam Vatanni gulistonga tong emas,
Vasliy ko‘ziga mehri duraxshon erur Vatan. | "|

Said Vasliy 1918-yildan 1922-yilgacha „Mirzo Ulugʻbek madrasasi"da toʻgarak ochib, bolalarni madrasa taʼlimiga tayyorlagan. Vasliyning o‘ttizga yaqin asari bo‘lib, undan 16 tasi bosma shaklida bizgacha yetib kelgan. Qolganlari qo‘lyozma holicha qolgan, ba’zilari haligacha topilmagan. Uning birinchi devoni "Armug‘oni do‘ston" nomi bilan 1909-yilda tojik tilida Samarqandda nashr etilgan. Ikkinchi devoni - "Tuhfatul ahbobi Vasliy" 1912-yilda Toshkent shahrida o‘zbek tilida bosilib chiqqan. Uchinchi devoni "Devoni avoxiril umr" deb nomlangan bo‘lib, unda shoirning inqilobdan keyingi ijodi jamlangan. U tarjima faoliyati bilan ham shugʻullangan, Muhammad Husayn al-Hanafiy Tolibi Buvariyning „Meboyad did" asarini 1912-yil forschadan „Boqmoq kerak" nomi bilan oʻzbek tiliga tarjima qilgan. Said Vasliy 1925-yil 29-oktyabr kuni Samarqand shahrida vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Vasliy Samarqandiy". Qaraldi: 16-sentabr 2023-yil.
2. ↑  „Said Ahmad Vasliy (1870-1925)". Qaraldi: 16-sentabr 2023-yil.
**Yellouston milliy parki** - AQShning shim.-gʻarbidagi qoʻriqxona. Vayoming , Montana, Aydaxo shtatlarida. Qoyali togʻlarning oʻrta qismida, bal. 2200–2500 m platoda joylashgan. Platoning atrofi bal. 3000–3600 m li togʻ tizmalari bilan oʻralgan. Mayd. 9000 km2. Y.m.p. — mamlakatdagi dastlabki qoʻriqxona, 1872-yilda tashkil etilgan. Parkning 90% hududi igna bargli qalin oʻrmon bilan qoplangan. Yellouston daryosida chuq. 360 m gacha, uz. 20 km li dara va bal. 94 m gacha boʻlgan sharsharalar bor, balchiq vulkani va koʻl koʻp, eng kattasi Yellouston koʻli (mayd. 139 km2). 3 mingga yaqin geyzer bor. Yirik hayvonlardan qora ayiq (baribal), qoʻngʻir ayiq (grizli), bugʻu, ohu, antilopa, koyot, bizon va b. qushlarning 200 ga yaqin turi mavjud. Y.m.p.ning tabiati manzarali, yiliga 4,5 mln. gacha turist keladi.

Manbalar
--------


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Maʼmuriy-hududiy tuzilish** — unitar davlat hududi yoki federativ davlat subʼyektlari hududining maʼlum qismlar (viloyatlar, guberniyalar, departamentlar va shahri k.)ga boʻlinishi. Mahalliy davlat hokimiyati organlari tizimi ana shu boʻlinishga muvofiq tuziladi va ish olib boradi. Bunday boʻlinish idora etishning kulay, davlat organlariga aholikg.ng yaqin boʻlishini, ishlab chiqarishni samarali tashkil qilishni nazarda tutib amalga oshiriladi. U, odatda, mazkur davlatning tabiiytarixiy, milliy va ijtimoiyiqtisodiy xususiyatlarini aks ettiradi. M.-h. t. ikki boʻgʻinli (AQSH), uch boʻgʻinli (Buyuk Britaniya, Fransiya), toʻrt boʻgʻinli (GFR) boʻlishi mumkin. Juda kichik davlatlarda (Malta, Bahrayn) umuman M.-h. t. yoʻq.

Oʻzbekiston Respublikasi hududi Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar, tuman, shaharlar, shaharchalar, qishloqlar va ovullardan iborat. Shaharlar respublika miqyosidagi shahar (Toshkent shahri), viloyat tarkibidagi shaharlar, tuman tarkibidagi shaharlarga boʻlinadi. Tumanlar viloyat tarkibidagi tumanlarga va shahar tarkibidagi tumanlarga boʻlinadi (yana qarang Oʻzbekiston Respublikasining maʼmuriyhududiy tuzilishi).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qalay-I-Zal tumani** ( ولسوالی قلعه ذال ), shuningdek, **Qala-i-Zal** deb ham yoziladi, Afg'oniston shimolidagi Qunduz viloyatining g'arbiy qismida joylashgan. Panj, Vaxsh va Amudaryo boʻylab gʻarbda Balx viloyati, shimolda Tojikiston bilan chegaradosh. Sharqda Imom Sohib tumani, janubda Qunduz va Chahordara tumanlari bilan chegaradosh. Tuman hududidan Qalay-Zol daryosi oqib oʻtadi va uni ikki qismga ajratadi. Aholisi 60600 2006-yilga ko`ra 60% turkmanlar va 40% pushtunlar. Tuman deyarli cho'l bo'lib, faqat sug'oriladigan yerlar haydaladi. Qishloq xoʻjaligi va gilamdoʻzlik eng muhim daromad manbai hisoblanadi.

Bu tuman Afg'onistondagi urushda Tolibon bilan kurashgan. 

Tolibon 2017-yil 6-may kuni 2017 yil bahorgi hujumlari chog'ida Qalay-I-Zal tumanini egallab oldi; Mansuri operatsiyasi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Afghan Forces Fail to Turn Back Taliban Gains" (28-iyul 2016-yil). Qaraldi: 31-iyul 2016-yil.
2. ↑  „Conquest of Kala-e-Zal, Al Emarah Studio’s new video report" (7-may 2017-yil).

Havolalar
---------

* AIMS tuman xaritasi
* Tuman profili

Andoza:Districts of KunduzAndoza:Kunduz Province
**Qarshi magistral kanali** — Qarshi dashti hududidan oʻtuvchi, Amudaryo va Qashqadaryoni bogʻlovchi asosiy sugʻorish kanali. Sovet davrida qazilgan boʻlib hozir ikki davlat Oʻzbekiston (Qashqadaryo viloyati) va Turkmaniston (Lebap viloyati) hududida joylashgan.

Tavsif
------

Qarshi magistral kanali ko‘rinishi (2023-yil)
Qarshi magistral kanali ko‘rinishi (2023-yil)
Kanal Amudaryo daryosi, Turkmanistonning Lebap viloyati janubiy hududida joylashgan Doʻstlik shahridagi Pulizindan porti yonidan boshlanadi. Kanal shimoli-sharqiy yoʻnalishda qurilgan boʻlib, Turkmaniston va Oʻzbekiston chegarasini kesib oʻtadi. Kanal Qashqadaryo deb ataladigan shaharcha yaqinidagi Qashqadaryoga tutashgan joyda tugaydi. Ogʻiz Oʻzbekistonning Qashqadaryo viloyati Qarshi tumani hududida joylashgan.

Kanalning uzunligi 290 km. Sohillar 100 km dan ortiq betonlangan. Maksimal suv oqimi 195-220 m³/s ga yaqin boʻlib, suv kuchli nasoslar bilan 6 bosqichda 132 metr balandlikka koʻtarib beriladi.

Kanal boshidan taxminan 80 km uzoqlikda Tallimarjon suv ombori joylashgan boʻlib, u tizimdan suv oladi. Suv omboriga ulanishdan oldin 132 m balandlikdagi farqni bartaraf etish uchun moʻljallangan oltita nasos stantsiyasi mavjud. Tizim umumiy quvvati 450 MVt boʻlgan 36 ta nasos agregatini oʻz ichiga oladi. Bundan tashqari, asosiy kanal boʻylab oqim tortishish kuchi bilan amalga oshiriladi va suv omboriga boradigan filial yettinchi nasos stantsiyasi bilan jihozlangan.

Kanalning birinchi navbati qurilishi 1965-yilda boshlanib, 1973-yilda qurib bitkazildi. Qurilishdan maqsad paxtachilikni rivojlantirish uchun Qarshi dashtining qurgʻoqchil hududlarini Amudaryo suvlari bilan taʼminlashdan iborat. Kanal Oʻzbekistonning Qashqadaryo viloyatining Nishon, Qarshi, Gʻuzor, Koson va boshqa tumanlarida 218 ming gektardan ortiq yerni sugʻorish imkonini beradi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Tallimarjon suv ombori",*Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi[*sayt ishlamaydi*]. Q harfi*. Toshkent: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi, 2000 — 75—76 bet.
2. ↑  „Qarshi magistral kanali sug'orish mavsumiga tayyor".

Adabiyotlar
-----------

Tallimarjon suv ombori",*Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi[*sayt ishlamaydi*]. Q harfi*.Toshkent:Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi,2000—75—76 bet.  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Hazrat Sabohiy**(1948-yil 15-dekabr, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR) – tarjimon, yozuvchi, adabiyotshunos. U Tojikiston jurnalistlar uyushmasi aʼzosi, 1988-yilgi sanʼat sohasidagi eng yaxshi yozuvchi mukofoti laureati.

Biografiyasi
------------

Hazrat Sabohiy 1948-yil 15-dekabr kuni Oʻzbekiston SSR ga qarashli boʻlgan Samarqand viloyatida tugʻilgan. U 1971-yil Lenin nomidagi Ukraina davlat filologiya fakultetining jurnalistika yoʻnalishini tamomlaydi. 1971-yildan 1976-yilgacha „Tojik komsomoli" gazetasida ilmiy xodim sifatida faoliyatini boshladi. Hazrat Sabohiy 1971-yili Tojikiston SSR Fanlar akademiyasida katta ilmiy xodim boʻlib ishladi. 1972-yildan 1997-yilgacha Tojikiston Fanlar akademiyasining tarix va arxeologiya institutida sanʼatshunoslik boʻlimi mudiri boʻlib ishladi. Hazrat Sabohiy 1997-yildan 2000-yilgacha „Samarqand ovozi" gazetasida masʼul kotib lavozimida ishladi. U 2000-yildan 2011-yilgacha Eron Islom Respublikasidagi Xuroson madaniyati tashkilotida tarjimon sifatida faoliyat yuritdi. 2011-yil Tojikiston Milliy axborot agentligida muharrir va tarjimon boʻlib ishlaydi. Hazrat Sabohiy ayni paytda Samarqand viloyatidagi Samarqand shahrida yashab, ijod qilmoqda.

Ijodi
-----

Hazrat Sabohiy 1979-yil „Sadriddin Ayniy asarlari kinematografiya asosi" nomli asarini yozib tugatadi. Xuddi shu kitobi uchun 1988-yil „Yilning eng yaxshi sanʼat kitobi" nominatsiyasini olgan. U 1998-yil „Shohnoma" asarini yozgan. 2010-yil esa, „Ismoil Somoniy" nomli asarini yozdi. Hazrat Sabohiy Oʻzbekistondagi tojik tilida taʼlim beriladigan umumtaʼlim maktablarining 4-sinf oʻquvchilariga moʻljallangan „Tojik tili" darsligi muallifi hisoblanadi. Hazrat Sabohiyning 100 dan ortiq maqolalari Tojikiston, Eron, Afgʻoniston, Rossiya, Ukraina va Litva davlatlarining jurnal va gazetalarida chop etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Ҳазрат Сабоҳӣ: журналист, муҳаққиқ, муаррих ва пажӯҳишгари осори ниёгон". Qaraldi: 15-sentabr 2023-yil.
2. ↑  „Имрӯз 15-уми декабр — зодрӯзи олим, рӯзноманигор, тарҷумон ва санъатшинос Ҳазрат Сабоҳӣ мебошад". Qaraldi: 15-sentabr 2023-yil.
**Irisuv temir koni** - Talas Olatovining (Jan. Krzogʻiston) karbida joylashgan. Kayindi, Keltima-shat, Oqsuv va b. ruda zonalaridan iborat. Irisuv temir koni karbon davri ohakli togʻ jinslari bilan Irisuv ishqorli gab-broid intruzivi kontaktida hosil boʻlgan. Temir rudasi ohaktoshlari orasida linza va qatlam shaklida. Ularning uz. 0,1 —1,0 km, qalinligi 20—200 m, chuq. 500 m gacha. Konning deyarli yarim maydoni mezokaynozoy jinslari bilan qoplangan. Ruda, asosan, pirit, xalkopirit, pirrotin minerallari donalari bor magnetitdan iborat. Xalkopiritda oltin, kumush, selen, tellur, piritda esa kobalt, selen va tellur uchraydi. Shuningdek, piroksen, granat, flogopit, epidot, sfalerit mavjud. Kondagi rudaning zaxirasi qariyb 200 mln. tonnaga teng. Irisuv temir konining sanoat ahami-yati muhim.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Sigirquyruqdoshlar** (Scrophulariaceae) — ikki urugʻpallalilar sinfiga mansub oʻsimliklar oilasi. Koʻpchiligi oʻt va yarimbuta, ayrimlari buta va daraxt (daraxtsimon turlari tropik va subtropik rayonlarda uchraydi). Toʻpguli shingilsimon, roʻvaksimon. Gullari har xil, changchilari 2— 5 ta, urugʻchisi bitta. Tugunchasi ikki uyali. Koʻpchiligining mevasi koʻsakcha. 5000 dan ortiq turi (300 ta turkumi) bor. Aksariyati oʻrta mintaqalarda tarqalgan. Oʻzbekistonda 25 turkumga mansub 226 turi bor. Baʼzilari ekinlar orasida begona oʻt sifatida usadi. Koʻpchiligi zaharli boʻlgani uchun mollar yemaydi. Angishvonagul, sigirquyruq va boshqa tibbiyotda ishlatiladi. Ajdargul, itbinafsha manzarali oʻsimlik sifatida oʻstiriladi. Oʻzbekistonning adir va togʻ yon bagʻirlarida tarqalgan sigirquyruqning boʻyi 60—150 sm, barglari bandsiz, mevasi va poyasi tuk bilan qoplangan, sariq shingilsimon toʻpgulli, mevasi koʻsakcha. Iyundan sentyabrgacha gullaydi. Sigirquyruqni mol yemaydi. Tarkibida saponin va S vitamini bor. Bargidan tayyorlangan qaynatma xalq tabobatida jarohatni davolashda ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Harbiy fan va texnologiyalar instituti** (tuman) ( bengalcha: *মিলিটারি ইনস্টিটিউট অফ সায়েন্স অ্যান্ড টেকনোলজি* **মিলিটারি** ) Bangladeshdagi nufuzli davlat muhandislik universitetidir,Mirpur kantonmentida, Dakkada joylashgan.MIST Mudofaa vazirligi tomonidan boshqariladi.Bangladesh Xalq Respublikasi hukumati uni BSc Engg,MSc Engg/M.Engg,M.Phil va muhandislik fanlari doktori darajalari uchun taʼsis etdi.MIST o'n ikkita muhandislik va arxitektura bo'limlarini boshqaradi.1998- yilda xalqqa muhandislik va texnik ta'lim berish uchun ushbu muassasani tashkil etish Bangladesh Xalq Respublikasi faxriy Bosh vaziri Shayx Xasinaning uzoqni ko'rgan rahbarligi edi.MIST - bu Bangladeshdagi muhandislik bo'yicha ixtisoslashgan davlat tadqiqot universiteti bo'lgan PhD.MIST mamlakatning texnologik ehtiyojlarini qondirish uchun ilg'or muhandislik laboratoriyalari va ilmiy- tadqiqot vositalari bilan yaxshi jihozlangan.Barcha bo'limlar muhandislik ta'limining yuqori sifati uchun muhandislik va texnik ta'lim bo'yicha akkreditatsiya kengashi (BAETE),Muhandislar instituti, Bangladesh IEB tomonidan akkreditatsiyadan o'tgan.

Manba
-----

1. ↑  „Military Institute of Science and Technology (MIST)". *Military Institute of Science and Technology*.

Havolalar
---------

* Mist kompyuter klubi veb-sayti (Wayback Machine saytida 2020-09-22 sanasida arxivlangan)
* Mist robototexnika klubi
**Qora Qalpoqliklar** yoki **Qora Qalpoqlilar** (rus.Чёрные клобуки, ukr. Чорні клобуки) Berendei, Torki kabi yarim koʻchmanchi turkiy qabilalar guruhining umumiy nomi hisoblanadi. 11-asr oxirida ular Kiyev va Pereyaslav knyazliklarining janubiy chegarasida joylashgan Ros daryosi vodiysi boʻylab koʻchib yurishgan.

Tarix
-----

Qora Qalpoqliklar Kiyev knyazligi paytida tarqalgan hududlar
Ular haqidagi dastlabki maʼlumotlar 1146-yildagi Kiyev knyazligining yilnomalarida qayd etilgan.

12-asrda Kiyev knyazligi tomonidan yerlarning katta qismining egallanishi tufayli qabilalarning koʻpchiligi oʻtroq hayotga oʻtishga majbur boʻlishgan va oʻzlari yashagan joylarda koʻplab shaharchalar barpo etishgan(hozirgi Cherkas va janubiy Kiyev viloyatlariga toʻgʻri keladi). Ularning poytaxt shahri Torchesk (hozirgi Qaharliq shahri bilan yonma-yon) boʻlgan va Kanev shahri bilan vaqti-vaqti bilan almashtirib turilgan. Ular rus knyazlari tomonidan janubiy chegaralarini qipchoqlardan himoya qilish uchun ham foydalanilgan va Kiyev Rusining tashqi aloqalarida asosiy ittifoqchilaridan bir boʻlgan. Moʻgʻullar istilosidan soʻng ular qisman qoʻshni xalqlar tomonidan bosib olingan va oʻsha xalq madaniyatiga singib ketishgan. Oʻzbekxon kabi Oltin Oʻrda hukmdorlari (1340—1390-yillar oraligʻida) tomonidan Oʻrta Osiyoga surgun qilingan.

Torcheskiy viloyatida Qora Qalpoqliklarga oʻrnatilgan yodgorlik toshi
Ularning nomi *Qora Qalpoqlik* yoki *Qora Qalpoqli* maʼnosini bildiradi, turkiy tillarda esa „Qoraqalpoq" deb ataladi. Ularning milliy libosidan kelib chiqib bunday nom berilgan degan tahminlar mavjud. Qora Qalpoqliklarning hozirgi Qoraqalpoqlarning ajdodlari boʻlishi mumkinligi aniq emas.

15-asrning 1152-yilgacha boʻlgan Moskva arxividagi xronikalar toʻplamida *Qora Qalpoqlik*larni Shimoliy Kavkazdan kelgani uchun cherkaslar deb ham atalganligi yozilgan.

Havolalar
---------

* *Qora Qalpoqliklar* Ukraina ensklopediyasida
* *Bijanaklar*. Ukraina – Buyuk xalq tarixi

Manbalar
--------

1. 1 2  „Chorni Klobuky in the Cossack dictionary-handbook". 21-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-oktyabr 2023-yil.
2. 1 2 3 4 5 6  „Chorni Klobuky in the Small dictionary of History of Ukraine". 21-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-oktyabr 2023-yil.
3. ↑  „Chorni Klobuky in the Great Soviet Encyclopedia". 21-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-oktyabr 2023-yil.
4. 1 2  „Chorni Klobuky in the Encyclopedia of History of Ukraine".
5. ↑  „Antique root of sharovary. Ukrayinska Pravda. 5 February 2013". 21-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-oktyabr 2023-yil.
6. ↑  „David Nicolle, Angus McBride (2001), Armies of Medieval Russia, Osprey Publishing,".

[*sayt ishlamaydi*]
**Jinoyat tarkibi** – jinoyat huquqida qonunda koʻzda tutilgan, qilmishni jinoyatning muayyan bir turi sifatida xarakterlovchi alomatlar yigʻindisi; jinoiy javobgarlikning zaruriy asosi, ijtimoiy xavfli qilmishning jinoiyligini aniqlash vositasi. Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 16-moddasida koʻrsatilganidek, qilmishda JKda nazarda tutilgan jinoyat tarkibining barcha alomatlari mavjud boʻlsagina, shaxsni jinoiy javobgarlikka tortish uchun asos topiladi. Har qanday tayin Jinoyat tarkibi obyektiv va subyektiv alomatlar yigʻindisidan iborat. Jinoyatning nimaga qarshi qaratilgani – jinoyat obyekti, uning oʻzi sodir etilishi – obyektiv tomoni, shaxsning qanday harakat yoki harakatsizlik bilan sodir etilayotgan jinoiy harakatga psixik munosabati, yaʼni jinoyatning qastdan yoki ehtiyotsizlik bilan qilinishi – subyektiv tomoni, jinoyat kim va qanday shaxc tomonidan qilinganligi – jinoyat subyekti hisoblanadi. Ana shu alomatlar aniq boʻlmasa, Jinoyat tarkibi ham toʻla boʻlmaydi. Jinoyatni sodir qilish paytida qonunda belgilangan yoshga toʻlgan va aqli raso shaxc jinoyat subyektidir. Masalan, oʻgʻirlik va talonchilik qilish paytida 14 yoshga, ehtiyotsizlikdan odam oʻldirish va firibgarlik sodir etgan paytda 16 yoshga, pora olgan paytda 18 yoshga toʻlgan shaxslar javobgar boʻla oladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Huquqshunoslikka oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Isroil Ismoilov** (1939-yil 27-oktyabr, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR – 2016-yil 28-mart, Dushanbe, Tojikiston) – fizik, fizika-matematika fanlari doktori, professor, Tojikistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi, Tojikistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi.

Hayoti
------

Isroil Ismoilov 1939-yil 27-oktyabr kuni Oʻzbekiston SSRga qarashli boʻlgan Samarqand viloyatida tugʻilgan. U 1962-yil Samarqand davlat universitetining fizika-matematika fakultetini tamomlaydi. Shundan soʻng, Novosibirsk shahridagi zavodlardan biriga muhandis sifatida ishga yuboriladi. U yerda 1963-yilgacha ishlaydi. 1964-yilda Umarov nomidagi Tojikiston fanlar akademiyasida kichik ilmiy xodim lavozimida faoliyatini boshladi. Shu yilning oxirida, akademiyaning laboratoriya boʻlimiga rahbarlik qildi. Isroil Ismoilov 1965-yil SSSR Fanlar akademiyasi qoshidagi Fizika institutining aspirantura taʼlim bosqichiga oʻqishga qabul qilindi. 1968-yilda aspiranturani muvaffaqiyatli tamomlaydi. Isroil Ismoilov 2016-yil 28-mart kuni Tojikiston Respublikasiga qarashli boʻlgan Dushanbe shahrida vafot etadi.

Ilmiy faoliyati
---------------

Isroil Ismoilov 1968-yilda „Qattiq eritmalar hisobiga ishlaydigan elektr generatorlari" mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qiladi. U 1969-yilda SSSR Fanlar akademiyasining Fizika instituti qoshida „Kvant elektronikasi" laboratoriyasini tashkil qildi. Isroil Ismoilov 170 dan ortiq ilmiy ishlar va maqolalar muallifi hisoblanadi.

Mukofotlari
-----------

Isroil Ismoilov „Buyuk xizmatlari uchun" ordeni bilan mukofotlangan. U 1996-yilda „Tojikistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi" unvoni bilan taqdirlangan. Shuningdek, SSSR Fanlar akademiyasining va Tojikiston hukumatining faxriy yorliqlari bilan mukofotlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „ИСМОИЛОВ ИСРОИЛ". Qaraldi: 17-sentabr 2023-yil.
2. ↑  „Darguzashti Isroil Ismoilov". Qaraldi: 17-sentabr 2023-yil.
**Same Abduvosiyev** (1903-yil 6-avgust, Samarqand viloyati, Rossiya imperiyasi – 1957-yil 1-fevral, Dushanbe shahri, Tojikiston SSR, SSSR) – oʻqituvchi, olim.

Biografiyasi
------------

Same Abduvosiyev 1903-yil 6-avgust kuni Rossiya imperiyasiga qarashli boʻlgan Samarqand viloyatida tugʻilgan. Oʻzi tugʻilgan qishloqda oʻrta maktabni olgach, u 1921-yildan 1923-yilgacha Samarqand oʻqituvchilar tayyorlash markazida tahsil oldi. Oʻzi tahsil olgan
Same Abduvosiyev 1923-yildan 1926-yilgacha oʻzi tahsil olgan maktabda boshlangʻich sinf oʻquvchilariga dars bergan. U 1926-yil Oʻrta Osiyo davlat universiteti (hozirgi Oʻzbekiston milliy universiteti)ga oʻqishga qabul qilinadi. Ushbu oliygohni 1930-yil muvaffaqiyatli tamomlaydi. Same Abduvosiyev 1931-yildan 1932-yilgacha Toshkent texnika institutida, 1932-yildan 1935-yilgacha Toshkent markaziy Kommunistik maktabida fiziologiya fanidan dars bergan. 1936-yili Tojikiston SSRdagi Dushanbe shahridagi markaziy maktablarda kimyo fanidan dars bergan. U 1938-yildan 1940-yilgacha Abu Ali ibn Sino nomidagi Tojikiston davlat tibbiyot institutida inson fiziologiyasi fanida dars oʻtgan. Same Abduvosiyev 1943-yildan 1957-yilgacha Tojikiston davlat universitetining inson fiziologiyasi kafedrasida katta oʻqituvchi lavozimida faoliyat yuritdi. U ilmiy faoliyat bilan ham shugʻullangan. Ilmiy faoliyatini turli tillarda olib bordi, jumladan, oʻzbek, tojik, rus, tatar, qozoq hamda qirgʻiz tillari. Same Abduvositov jahondagi kimyoga oid eng kerakli kitoblarni tojik tilaga tarjima qilgan. Xeyerdal Turning inson fiziologiyasiga oid boʻlgan aksariyat asarlarini tojik tiliga oʻgirgan. Shu bilan birgalikda, Same Abduvositov 1939-yili „Biologiyaning ruscha–tojikcha lugʻati" hamda 1945-yilda „Tibbiyotning ruscha–tojikcha lugʻati"ni tuzishda oʻzining hissasini qoʻshgan.

Same Abduvositov 1957-yil 1-fevral kuni Tojikiston SSRdagi Dushanbe shahrida 54 yoshida vafot etadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Abdvosiyev Same". Qaraldi: 16-sentabr 2023-yil.
2. ↑  „ЛУҒАТИ РУСӢ-ТОҶИКӢ". Qaraldi: 16-sentabr 2023-yil.
Osiyo va Afrikada 1945-yilda Mustamlakachi imperialar
Dekolonizatsiya — bu mustamlakachilikni yo'q qilish jarayoni. Asosan ikkinchi jahon urushidan keyin Yevropa mustamlakalarining (dominionlar, protektoratlar va mandat hududlar), asosan Osiyo va Afrikadagi, siyosiy mustaqillikka erishish jarayoni. Ushbu atamaning ma'nosi va qo'llanilishi bahsli.  Ba'zi dekolonizatsiyani o'rganuvchi olimlar, ayniqsa, mustamlakalarning mustaqillik harakatlariga va global mustamlaka imperiyalarining qulashiga e'tibor berishadi.  Boshqa olimlar bu atamaning ma'nosini mustamlakachilik tajribasining iqtisodiy, madaniy va psixologik jihatlarini qamrab olgan holda kengaytiradilar.Dekolonizatsiyani o'rganuvchi olimlar dekolonializm deb nomlanuvchi tafakkur maktabini tashkil etadilar va muvaffaqiyatli mustaqilliq uchun harakatlardan keyin ham mustamlaka davlatlarda hokimiyat mustamlakasi va bilimlar mustamlakasiga qarshi kurashda dekolonial asosni qo'llaydilar. Dekolonizatsiya olimlari dekolonializm deb nomlanuvchi tafakkur maktabini shakllantiradilar va muvaffaqiyatli harakatlardan keyin ham ko'chmanchilar mustamlakachi davlatlarda hokimiyat mustamlakasi va bilimlarning mustamlakaligiga qarshi kurashda dekolonial asosni qo'llaydilar. Mustamlakadan keyingi davr olimlari gʻarb dunyoqarashlarini tanqid qilib, bilimlarni mustamlakachilikdan chiqarish va anʼanaviy ekologik bilimlarni markazlashtirish tarafdori.  Dekolonizatsiya ma'nosini siyosiy mustaqillikga erishish jarayonidan, tashqari kengaytiradigan bu keng yondashuv munozaralar va tanqidlarni keltirib chiqardi.

1. ↑  *Hack, Karl (2008). International Encyclopedia of the Social Sciences. Detroit: Macmillan Reference. pp. 255–257. ISBN 978-0028659657.*.
2. ↑  *John Lynch, ed. Latin American Revolutions, 1808–1826: Old and New World Origins (1995).*.
3. ↑  *Betts, Raymond F. (2012). "Decolonization a brief history of the word". Beyond Empire and Nation. Brill. pp. 23–37. doi:10.1163/9789004260443\_004. ISBN 978-90-04-26044-3. JSTOR 10.1163/j.ctt1w8h2zm.5*.
4. ↑  *Nabobo-Baba, Unaisi (2006). Knowing and Learning: An Indigenous Fijian Approach. Institute of Pacific Studies, University of the South Pacific, Suva. pp. 1–3, 37–40. ISBN 978-982-02-0379-2.*.
5. ↑  *Tuhiwai Smith, Linda (2013). Decolonizing Methodologies: Research and Indigenous Peoples. Zed Books. ISBN 978-1-84813-953-4.*.
**Shavkat Niyoziy**(1927-yil 19-dekabr, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR - 2021-yil 15-mart, Moskva shahri, Rossiya Federatsiyasi) - sovet va tojik tanqidchisi va adabiyotshunosi. U Tojikiston SSR da xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi, RSFSRda xizmat koʻrsatgan madaniyat arbobi, Tojikiston yozuvchilar uyushmasi aʼzosi. Shu bilan birgalikda u teatr fanlari doktori, professor.

Biografiyasi
------------

Shavkat Niyoziy 1927-yil 19-dekabr kuni Oʻzbekiston SSR tarkibidagi Samarqand viloyatida tugʻilgan. Oʻrta maktabni tamomlagandan soʻng, 1944-yil Dushanbe davlat pedagogika institutiga qabul qilinadi. Shu oliygohni 1948-yil muvaffaqiyatli tamomlaydi. Bir muddat shu universitetda oʻqituvchilik qilgan. Shavkat Niyoziy 1957-yil Tojikiston Fanlar Akademiyasi Jurnalistika institutida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qiladi. U Sovet Ittifoqi parchalangunga qadar, Moskvadagi SSSR Yozuvchilar uyushmasida adabiy maslahatchi hamda tojik adabiyoti boʻyicha masʼul kotib boʻlgan. U uzoq yillar davomida Maksim Gorkiy nomidagi davlat teatr sanʼat institutida ishlagan. Vafotiga qadar, Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi yozuvchilar uyushmasi xalqaro tashkilotining Ijroiya qoʻmitasi raisining maslahatchisi boʻlgan. Shavkat Niyoziy 1997-yili Moskvada „Doʻstlik" ordeni bilan mukofotlangan. Shavkat Niyoziy 2021-yil 15-martda Rossiya Federatsiyasining Moskva shahrida vafot etdi.

Ilmiy faoliyati
---------------

Shavkat Niyoziy 1947-yildan sovet xalqlari adabiyoti, ayniqsa, tojik adabiyotining rivojlanish bosqichlarini tadqiq qilishni boshladi. Uning ilk ilmiy maqolasi 1948-yili nashr qilingan. Uning xuddi shu yili „Sovet xalqlarining adabiyot tarixi" nomli kitobi chop etildi. 

Shavkat Niyoziyning 1967-yili „Mushoira", 1973-yilda „Doʻstlar ovozi", 1985-yil „Moviy togʻlar boʻyida" hamda 1987-yilda „Lolaqizgʻaldoq" nomli kitoblari Moskvada nashrdan chiqdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Шавкат Ниёзӣ, бародари Нависандаи халқии Тоҷикистон Фотеҳ Ниёзӣ дар синни 92-солагӣ аз олам даргузашт". Qaraldi: 15-sentabr 2023-yil.
2. ↑  „https://www.ozodi.org/a/31151554.html". Qaraldi: 15-sentabr 2023-yil.
**Farshed Zehniy** (1958-yil 15-yanvar, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR) – muhandis-arxitektor, texnika fanlari nomzodi, Rossiya Fanlar akademiyasi aʼzosi, Rossiyada xizmat koʻrsatgan quruvchi, xalqaro geotexniklar jamiyati aʼzosi.

Biografiyasi
------------

Farshed Zehniy 1958-yil 15-yanvar kuni Oʻzbekiston SSRga qarashli boʻlgan Samarqand viloyatidagi Bogʻimayon qishlogʻida tugʻilgan. U adabiyotshunos olim Toʻraqul Zehniyning nabirasi hisoblanadi. Farshed Zehniy 1975-yil Osimiy nomidagi Tojikiston davlat texnika universitetining qurilish fakultetiga oʻqishga qabul qilingan. Ushbu oliygohni 1980-yil muvaffaqiyatli tamomlagan. U 1980-yilda SSSR Davlat qurilishi tashkiloti qoshidagi Yerosti inshootlar institutida oʻz dissertatsiyasini himoya qildi. 1988-yildan 1991-yilgacha Tojikiston davlat texnika universitetida katta oʻqituvchi boʻlib ishlaydi. SSSR Davlat qurilishi tashkiloti tomonidan 1991-yilda Farshed Zehniy Yerosti inshootlar institutining Markaziy Osiyo boʻlimi rahbari etib tayinlandi. Farshed Zehniy 1991-yildan 1994-yilgacha Tojikistonning markaziy shaharlari inshootlarini loyihalashda, yoʻl qurilishi sohasida hamda tarixiy obidalarni rekonstruksiya qilishda oʻz hissasini qoʻshdi. U 1978-yil Baykal Amur magistralini qurishda hamda Sibir neft va gaz zavodini loyihalashda ishtirok etgan. Farshed Zehniy 1988-yildan 1993-yilgacha Dushanbe aviatsiya xodimlari kengashi raisi boʻlgan.

Faoliyati
---------

Farshed Zehniyning 80 dan ortiq ilmiy ishlar hamda 2 ta patentlangan ixtirosi bor edi. U AQSh Milliy institutining dasturi asosida xalqaro ekspert unvoni sohibi hisoblanadi. Moskvadagi Gagarin maydoni, Kremldagi binolar, Stanislavskiy teatri, Moskva harbiy akademiyasi va Rostov Don stadioni kabi binolarni loyihalashda bevosita ishtirok etgan. 1993-yil Yangi Dehli shahridagi, 2001-yil London shahridagi, 2002-yil Istanbul shahridagi, 2007-yil Madrid shahridagi hamda 2011-yil Afina shahridagi Xalqaro arxitektura konferensiyalarida ishtirok etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „ЗЕҲНӢ – ПУШТИБОНИ ЗАБОНУ АДАБИ ТОҶИК". Qaraldi: 15-sentabr 2023-yil.
2. ↑  „ЗИНДАГИИ ИБРАТБАХШ ВА ОСОРИ РАҲНАМО". Qaraldi: 15-sentabr 2023-yil.
**Ravzat ar-rizvon** – tarixiy asar. Muallifi tarixchi va adib Badriddin Kashmiriydir. Asar Buxoro xonligida hukmronlik qilgan Shayboniylar sulolasi davri va Joʻyboriy xoʻjalari haqida maʼlumot beruvchi manbalardan biri. Mazkur asar 1590-yilda yozib tugatilgan.

Tarixchi olim Halim Toʻrayev Badriddin Kashmiriyni XVI asrning ikkinchi yarmida Joʻyboriy xoʻjalari tarixshunosligi asoschisi sifatida taʼriflagan. Uning fikriga koʻra asar Joʻyboriy xoʻjalari ijtimoiy-siyosiy, maʼnaviy va xoʻjalik faoliyatini aks ettiruvchi „shoh asar"dir. Badriddin Kashmiriy ushbu asari baʼzi masalalarda „Abdullanoma" asari bilan
raqobatlasha oladi. 
Asarning yagona qoʻlyozma nusxasi OʻzR FA Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik institutida mavjud.
Ravzat ar-rizvon asaridan M. A. Abduraimov, Boʻriboy Ahmedov, I.Saidahmedov, L.Rahmonova, B.Bobojonov kabi olimlar tadqiqotlarida keng foydalanishgan.
Asar muallifi Badriddin Kashmiriy asli kashmirlik boʻlib, 1553-yil Buxoroga keladi va shu yerda Joʻyboriy Xoʻja Islomga shogirt tushadi. U Joʻyboriylar xonadoni shaxsiy kotibiga aylanadi va Xoʻja Islom tomonidan 500 tanga va Xoja Saʼd tomonidan yana 500 tanga bilan taqdirlangan.
Asar yettida bobdan iborat va Joʻyboriy xoʻjalari vakillari Xoʻja Islom va Xoʻja Saʼd faoliyati haqida maʼlumotlar keltirilgan. Asarda Joʻyboriylar oʻrtasidagi yozishmalar, tarixiy voqealar va sheʼriy parchalar mavjud.
Asar muallif tomonidan oʻzi koʻrgan voqealar asosida yozilgan. Birinchi bobda Joʻyboriy xoʻjalardan Xoʻja Islom faoliyati va avlodlari haqida maʼlumotlar mavjud. Ravzat ar-rizvon asarida shayboniy Iskandarxon va Xoʻja Islom oʻrtasidagi munosabatlar ham keltirilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  Тўраев 2023, s. 81. sfn error: no target: CITEREFТўраев2023 (help)
2. ↑  Тўраев 2007, s. 26. sfn error: no target: CITEREFТўраев2007 (help)
3. ↑  Тўраев 2007, s. 27. sfn error: no target: CITEREFТўраев2007 (help)
4. ↑  Тўраев 2023, s. 82. sfn error: no target: CITEREFТўраев2023 (help)
5. 1 2 3  Тўраев 2023, s. 83. sfn error: no target: CITEREFТўраев2023 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Тўраев Ҳ*. Бухоро тарихи ёзма манбалари*. Бухоро: Durdona, 2023 — 204 bet.
* Тўраев Ҳ*. Бухоро хонлигининг XVI–XVII асрлар ижтимоий сиёсий ва маънавий-маданий ҳаётида Жўйбор хожаларининг тутган ўрни тарих фанлари доктори илмий даражасини олиш учун ёзилган диссертация*, Тошкент, 2007 — 309 bet.
Chauncy Xarris va Edvard Ullman tomonidan ko'p yadroli model
**Edvard Lui Ullman** (1912-1976), klassik olim Bertold Ullmanning o'g'li Chikago universitetida geograf sifatida ta'lim olgan va u yerda ijtimoiy fanlardagi shahar va iqtisodiy urg'u ta'sir qilgan. U shahar geografi, transport tadqiqotchisi va mintaqaviy rivojlanish bo'yicha mutaxassis bo'lgan va amaliy geografiya bo'yicha chempion bo'lgan. Ullman Mobile-ning iqtisodiy jihatlari bo'yicha o'zining tadqiqoti va dissertatsiyasini tranzit tadqiqotlari bilan boshlagan. U Ikkinchi jahon urushida Strategik xizmatlar idorasining transport mutaxassisi bo'lgan.

Urushdan keyin u Qo'shma Shtatlar dengiz floti zahirasida leytenant bo'lib xizmat qilgan va Amerika Qo'shma Shtatlari dengiz komissiyasining iqtisodchisi bo'lgan. Shuningdek, u Pentagon va Davlat departamentidagi Birlashgan shtab boshliqlari uchun tadqiqot olib borgan. 1951-yilda u Vashington universitetining geografiya bo'limida o'z ilmiy ishini boshladi va 1956-1957 yillarda Rimning Sapienza universitetida Fulbrayt tadqiqot professori bo'ldi. Germaniya va Isroilda ilmiy ish olib borgan. Yadrolarni tartibga solish komissiyasi va Amtrak uning xizmatlaridan shakllanish yillarida foydalangan.

U savdo uchta hodisaga asoslangan o'zaro ta'sir ekanligini taklif qildi: *bir-birini to'ldiruvchilik*, *intervensiya imkoniyatlari* va shu bilan birga, *tovarlarni o'tkazish qobiliyati* .

O'zaro ta'sir darajasini savdoning *Gravitatsion modeli* bilan o'lchash mumkin:

{\displaystyle I\_{i,j}={\frac {p\_{i}p\_{j}}{d\_{i,j}^{\beta }}}}

Qayerda:

* I: i,j o'rtasidagi o'zaro ta'sir darajasi. muqobil ravishda, i,j o'rtasidagi savdo miqdori.
* P i = i aholisi
* D i,j = i,j ni ajratuvchi masofa
* b = empedans omili

Shuningdek qarang
-----------------

* *Film bo'yicha geograflar*

Eslatmalar
----------

1. ↑  Harris, Chauncy D. (1977). "Edward Louis Ullman, 1912-1976". *Annals of the Association of American Geographers* **67** (4): 595–600. doi:10.1111/j.1467-8306.1977.tb01165.x.
2. ↑  Caves, R. W.*. Encyclopedia of the City*. Routledge, 2004 — 683 bet. ISBN 978-0415862875.
3. ↑  Fournier, Eric J. "Edward Ullman, the Port of Mobile, and the birth of modern economic geography". The Role of the South in the making of American Geography: Centennial of the American Association of Geographers, 2004. p 320.
4. ↑  Who's Who is America. 1976-1977. v. 2, p 3197.

Havolalar
---------

* Vashington universiteti
**Klaynfelter sindromi**
------------------------

Klaynfelter sindromi erkaklarda qo'shimcha X xromosomasi tufayli yuzaga keladigan genetik kasallik bo'lib, odatdagi XY o'rniga XXY xromosoma konfiguratsiyasiga olib keladi.  Ushbu qo'shimcha X xromosoma turli jismoniy, rivojlanish va psixologik farqlarga olib kelishi mumkin.  U birinchi marta 1942 yilda doktor Garri Klaynfelter tomonidan tasvirlangan.

**Alomatlar**
-------------

Klaynfelter sindromi bilan og'rigan odamlarda jiddiylik darajasi har xil bo'lishi mumkin bo'lgan bir qator alomatlar namoyon bo'lishi mumkin.  Umumiy simptomlar va belgilarga quyidagilar kiradi:

**Gipogonadizm:** Asosiy xususiyatlardan biri testosteron ishlab chiqarishning kamayishiga olib keladigan kam rivojlangan moyaklardir.  Bu ko'pincha bepushtlik, jinekomastiya (ko'krak rivojlanishi) va yuz va tanadagi sochlarning etishmasligiga olib keladi.

**Uzun bo'yli:** Klaynfelter sindromi bo'lgan ko'plab odamlar o'rtachadan balandroq.

**O'rganishdagi nuqsonlar**: Ba'zi odamlar til va o'rganishda qiyinchiliklarga duch kelishi mumkin, jumladan nutq va til kechikishlari, shuningdek, o'qish va yozishda qiyinchiliklar.

**Xulq-atvor va psixologik muammolar:** Ular tashvish, ruhiy tushkunlik va diqqat etishmasligi giperaktivlik buzilishi (DEHB) kabi ijtimoiy va hissiy qiyinchiliklar xavfi yuqori bo'lishi mumkin.

**Jismoniy xususiyatlar:** Boshqa jismoniy xususiyatlar mushak massasining kamayishi, zaif suyaklar va otoimmün kasalliklarning yuqori xavfini o'z ichiga olishi mumkin.

**Diagnostika**
---------------

Klaynfelter sindromi odatda genetik test orqali tashxis qilinadi, bu qo'shimcha X xromosomasining mavjudligini aniqlaydi.  Tashxis hayotning turli bosqichlarida qo'yilishi mumkin, ammo u ko'pincha balog'at yoshida jismoniy va gormonal o'zgarishlar yanada aniqroq bo'lganda aniqlanadi.

**Davolash**
------------

Klaynfelter sindromini davolash mumkin bo'lmasa-da, erta aniqlash va davolash ba'zi alomatlarni yengillashtirishga yordam beradi.  Davolash usullari quyidagilarni o'z ichiga olishi mumkin:

Gormonlarni almashtirish terapiyasi (HRT): Testosteronni almashtirish terapiyasi ikkilamchi jinsiy xususiyatlarni yaxshilashga, mushaklarning massasini oshirishga va energiya darajasini oshirishga yordam beradi.

**Ta'limni qo'llab-quvvatlash:** Ta'lim tadbirlari o'rganishda nuqsoni bo'lgan shaxslarga maktabdagi qiyinchiliklarni yengishga yordam beradi.

**Psixologik yordam:** Konsultatsiya va terapiya sindrom bilan bog'liq hissiy va xulq-atvor muammolarini boshqarish uchun foydali bo'lishi mumkin.

**Fertillik imkoniyatlari:** Donor sperma bilan in vitro urug'lantirish (IVF) kabi tug'ilishni davolash usullari Klaynfelter sindromi bo'lgan ba'zi shaxslarga ruxsat berishi mumkin.

**Xulosa**
----------

Klaynfelter sindromi - bu erkaklarga ta'sir qiladigan genetik holat bo'lib, bir qator jismoniy, rivojlanish va psixologik muammolarni keltirib chiqaradi.  Erta tashxis qo'yish va parvarish qilish uchun jiddiy yondashish ushbu sindromli odamlarning hayot sifatini sezilarli darajada yaxshilashi mumkin.

**Manbalar**
------------

1. 
2. 
3.
**Cruces** ( ispancha talaffuzi: [ˈkɾuses] ) — Kubaning Cienfuegos provinsiyasidagi munitsipalitet va shaharcha. Bu 1895-yildagi Mustaqillik urushidagi jang xotirasiga bag'ishlangan Mal Tiempo milliy bog'ining uyidir.

Tarix
-----

Shahar 1852-yilda *Sabana de Ibarra* deb nomlanuvchi joyda tashkil etilgan. Cienfugos provinsiyasi va Villa Clara o'rtasida temir yo'l qurilishi 1848-yilda boshlangan, bu iqtisodiy yuksalish va shaharning kengayishiga sabab bo'lgan.Temir yo'l 1855-yilda shaharchaga yetib bordi. San-Fransisko, Andreita, Santa-Katalina, Karakas va Hormiguero kabi an'anaviy nomlar bilan mashhur bo'lgan Cruces yaqinida beshta shakar zavodi mavjud edi.

### Yomon ob-havo jangi

Shahar Kuba isyonchilari ( Mambises ) Kuba Mustaqillik urushi paytida ispan mustamlakachilariga qarshi kurashgan yomon ob-havo jangi (La Batalla de Mal Tiempo) bilan mashhur bo'lgan. 1895-yil 15-dekabrda kubalik isyonchilar Mal Tiempo (yomon ob-havo) shakar zavodining shakar dalalarida Cruces shahri yaqinida ispan qo'shinlarini jalb qilishgan, shakarqamish dalalariga o't qo'yishgan va ispanlarni machetes bilan zaryad qilishgan.Kuba ozodlik armiyasi dushmanga "200 ga yaqin" talofat berganini da'vo qilib, armiyasining to'rt nafari halok bo'lgani va shuncha yaradori haqida xabar berishgan. Kuba kuchlari, shuningdek, 150ta Mauzer va 60ta Remington miltiqlari, olti quti o'q-dorilar, otlar, xachirlar, birinchi tibbiy yordam vositalari, Ispaniya kuchlarining bayroqlari va hujjatlarini qo'lga olishgan.

### Yodgorlik va park

1909-yilda yomon ob-havo jangida ispan va kubalik qurbonlarning ommaviy qabri joylashgan joyini belgilash uchun monument foydalanishga topshirilgan. Yodgorlik qurilishi doirasida ispan va kubalik qurbonlar eksgumatsiya qilinishi, shaxsi aniqlanishi va keyinroq qayta dafn etilishi kerak edi. 79 nafar ispaniyalik va yetti nafar kubalik jasadlar eksgumatsiya qilingan, jasadlar yodgorlik tagida qayta dafn qilingan, ularni yodgorlikning o'zida joylashgan oynali ko'rish portali orqali ko'rish mumkin.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *Guije.com.* „Cruces" (es). Qaraldi: 7-oktyabr 2007-yil.
2. 1 2  „Cruces - EcuRed". *www.ecured.cu*. Qaraldi: 14-iyul 2016-yil.
3. 1 2  „Combate de Mal Tiempo - EcuRed". *www.ecured.cu*. Qaraldi: 14-iyul 2016-yil.
**Qora ituzum *- ituzum turkumiga*** *oid bir yillik oʻt – oʻsimlik.*

Tasnif
------

* Dunyo: Oʻsimlikalr dunyosi (flora)
* Boʻlim: Yopiq urugʻlilar
* Sinf (ajdod): Ikki urugʻpallalilar
* Oila: Ituzumdoshlar
* Turkum: Ituzum
* Tur: Qora ituzum

Tuzilishi va Tarqalishi
-----------------------

Uni paxtazorlarda, polizlarda va boshqa ekinzorlarda, yoʻl yoqalarida ham uchratish mumkin. Qora ituzumning boʻyi **25-50 sm** (oʻtloq sebargasiga oʻxshash). Poyasi sershox. Barglari oddiy, uzunchoq tuxumsimon. Gullari oqish, shoxlari uchidagi gajak toʻpgullarda 3 tadan 10 tagacha gul joylashgan. Gulkosachasi va gultoji 5 boʻlakli. Changchilari 5 ta boʻlib, urugʻchisi 1 ta.

Koʻpayishi
----------

Qora ituzum iyun oyi oxiridan to tupini sovuq urguncha gullayveradi. Sharsimon rezavor mevalari avgustning oxirida qorayib pishadi. Bu oʻsimlik 40 mingtagacha urugʻ beradi. Urugʻlari qattiq qobiqli, tuproqda uzoq vaqtgacha unuvchanlik qobiliyatini saqlaydi. Mevalari qorayib pishganidan keyin isteʼmol qilinadi. Ular dorivorlik xususiyatiga ega.

Xususiyatlari
-------------

Mevalari „C" darmon doriga boy, undan xalq tabobatida foydalaniladi. „C" darmondoriga ega ekanligi sababli u arteriyal bosimni tushiradi, moddalar almashinuvini yaxshilaydi, organizmdan mikroblarni chiqarib yuborishga yordam beradi. Bundan tashqari, mevalari yana ogʻriq qoldiruvchi, isitma tushiruvchi, yalligʻlanishga qarshi va antiseptik sifatida ishlatiladi. Ular nerv tizimiga taʼsir etadi va uni yaxshilaydi. Barglari ham yalligʻlanishga qarshi va ogʻriq qoldiruvchi xususiyatlarga ega. Maʼlumotlarga qaraganda, qora ituzum mevasi yurak-qon tomir kasalliklari va qandli diabetdan eng yaxshi profilaktika ekan.
Semirib ketishdan qoʻrquvchi kishilar bir kunda 100 gr qora ituzum isteʼmol qilsa, tanada yogʻ mahsulotlari yigʻilishidan oʻzini himoyalagan boʻladi.

Manbalar
--------


1. ↑  *Qora ituzum* (o'zbek tilida) — 125 bet.