recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Debbi Braun** (1963-yilda tug'ilgan) - sobiq amerikalik kollej tennischisi va skvosh o'yinchisi, hozirda skvosh ma'muri bo'lib ishlaydi. U Irlandiya fuqaroligiga ham ega.

Shaxsiy hayot
-------------

U 2015-yil 18-aprelda skvosh boʻyicha sobiq Irlandiya chempioni sherigi Orla O'Doherti bilan turmushga chiqdi.

Karyera
-------

U o'z karerasini tennischi sifatida boshlagan hamda Long Beach shtatidagi Kaliforniya shtati universitetida o'ynagan. Keyinchalik Debbi 33 yoshida skvosh sportida o'z karerasini davom ettirdi*O'Doherty.* „Local Squash Pros to Compete at World Masters Tournament" (en). *www.noozhawk.com* (12-iyul 2012-yil). Qaraldi: 5-oktabr 2019-yil.

</ref>. U ustalar toifasida uch karra mamlakat chempioni boʻldi. U, shuningdek, Portlend, Oregon (kumush medal), Angliya, Avstraliyada bo'lib o'tgan masters tadbirlarida ishtirok etgan. 2003-yilda u Kumush yubiley mukofoti sovrindori bo'lgan.

Debbi 2012-yilgi Jahon Squash Masters musobaqasida sherigi Orla bilan AQSh va Irlandiyani vakili sifatida qatnashgan. U shuningdek, sherigi Orla O'Doherti boshqaradigan Santa Barbara Squash Akademiyasining dastur direktori. U ham yigirma yildan ko'proq vaqt davomida Santa Barbara Athletic Clubda yordamchi murabbiy bo'lib ishlagan, shu bilan birga Santa Barbara Squash maktabi maktabdan keyingi notijorat dasturining ijrochi direktori bo'lib ishlagan.

Manbalar
--------



1. ↑  „Squash Info | Debbie Brown | Squash". *www.squashinfo.com*. Qaraldi: 5-oktabr 2019-yil.
2. ↑  „Our wedding story: The brides-to-be walked to 'White Wedding'". *www.irishtimes.com*. Qaraldi: 5-oktabr 2019-yil.
3. ↑  *O'Doherty.* „Local Squash Pros to Compete at World Masters Tournament" (en). *www.noozhawk.com* (12-iyul 2012-yil). Qaraldi: 5-oktabr 2019-yil.

O'Doherty, Orla (12 July 2012). "Local Squash Pros to Compete at World Masters Tournament". *www.noozhawk.com*. Retrieved 5 October 2019.
4. ↑  „Staff & Board - Debbie Brown" (en). *Squash Link*. 2-iyul 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-oktabr 2019-yil.
5. ↑  „Look Debbie up and have a game!" (en). *www.hellopadel.org*. 1-noyabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-oktabr 2019-yil.
GDRda KD-35  
  
  
  
</br> 1949 yil 1 may
KD-35- traktr gusenichniy, 1947-yildan 1960-yilgacha Lipetskim traktr zavodida ishlab chiqarilgan

Traktor pulluk va boshqa qo'shimchalar bilan ishlash uchun mo'ljallangan.

Hammasi bo'lib Lipetsk zavodida 113 dona ishlab chiqarilgan 600 traktor, shu jumladan KDP-35 modifikatsiyasi .

1950 yildan 1958 yilgacha traktorning modifikatsiyasi - KDP-35 ishlab chiqarildi. Bu traktorning klirensi ortdi va yo'l kengroq, yo'l kengligi kichikroq edi .

KD qisqartmasi "Kirovets" dizelini, KDP esa - "Kirovets" dizelini anglatadi.

Dizayn
------

 GDRda KD-35 traktorining reklama risolasi
Traktorga 35 ot kuchiga ega D-35 dizel dvigateli o'rnatildi. Vites qutisi besh pog'onali. Oldinga viteslar soni - 5, teskari - 1.

1959 yilda KD-35 traktori modernizatsiya qilindi: unga D-40 dvigateli o'rnatildi, uning kuchi 45 ot kuchiga oshirildi. aylanishlar sonini 1400 dan 1600 rpm gacha oshirish orqali; o'rindiqning ishonchliligi sezilarli darajada oshirildi, tırtıllı aravalarning bir-biridan ajralib ketishining oldini olish uchun qurilma joriy etildi, o'rnatilgan asboblar bilan ishlashda traktorning chayqalishini kamaytirish uchun maxsus amortizatorlar o'rnatildi.

Ma'lumotlar
-----------

* KD-35 traktori, bir qator boshqa traktorlar singari, bir qator gugurt yorliqlarida (KDP-35 versiyasida) tasvirlangan . 21/08/2015. KD-35 traktorining miqyosdagi modeli (1:43) "Traktorlar tarixi odamlar mashinalari" jurnali seriyasida chiqarildi, ko'k, model bir nechta kamchiliklarga ega, shu jumladan yonilg'i bakining yo'qligi.

|  |
| --- |
| **KD-35** haqida Vikipediyaning qardosh loyihalarida koʻproq bilib oling |
|  | Maʼno va tarjimalari Vikilugʻatda |
|  | Media fayllar Vikiomborda |
|  | Taʼlim resurslari Vikiversitetda |
|  | Xabarlar Vikiyangiliklarda |
|  | Iqtibos, maqol va matallar Vikiiqtibosda |
|  | Asarlar matnlari Vikimanbada |
|  | Kitob va darsliklar Vikikitobda |
|
|
|

Eslatmalar
----------

1. ↑  „Виртуальный музей спичечных этикеток". 25-aprel 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-dekabr 2008-yil.
KFC original tovuq retsepti
KFC origin retsepti - bu tez ovqatlanish restoranlari uchun ishlatiladigan ingredientlar to'plami.

KFC tarixi
----------

1930 yillarning so'ngida, Harlend Sandersning Kentukki yoqilg'i quyish shoxobchasidagi ovqatlanish joyi o'zining qovurilgan jo'jalari bilan juda taniqli ediki,Sanders bu joydan gaz nasoslarini olib tashlaydi va o'rniga chiroyli mehmonxona va restoran qurishga qaror qiladil.U aynan tovuqni pishirish bo'yicha ko'p izlanadi.Qanday tez, ammo mazali tovuq go'shti tayyorlash yo'lini qidiradi.Va nihoyat, 1940 eil iyul oyida buning uddasidan chiqa oladi.

  

Sanders tovuqni qovurish uchun o'simlik moyidan foydalangan. 1993- yilga kelib, iqtisodiy sabablarga ko'ra, KFC savdo nuqtalari palma va soya moyi aralashmasidan foydalanishni tanlagan.

Sandersning "11 o't va ziravorlar" asl retsepti - ovqatlanish sanoatining eng mashhur savdo sirlaridan biridir. New York Times nashri retseptni kompaniyaning eng qimmatbaho siri deb tavsifladi. Bu retsept patentlanmaydi, chunki patentlanganida bu haqida batafsil detallar nashri e'lon qilinishi zarur bo'ladi.Sanders buni savdo siri o'z egalarining intellektual mulki bo'lib qolishi kerak deb hisoblagan.

Retsepti
--------

Sanders imzolagan retseptning nusxasi KFC's Luizvel bosh qarorgohida 11 ta alohida flakonda saqlanadi. .

1983 yilda William Poundstone laboratoriya izlanishlarini o'z kitobida tasvirlab berdi va tekshirilgan namunada faqat un, tuz, monosodium glutamat va qora qalampir mavjudligini aytdi. KFCning ta'kidlashicha, ular hanuzgacha 1940 -yilgi retsept bo'yicha ishlashadi. 

  

2016 yil avgust oyida *Chicago Tribune* Sandersning jiyani K Jou Ledington albomdagi konvertda qo'lda yozilgan qog'ozga asl KFC qovurilgan tovuq retsepti nusxasini topganini da'vo qilgani haqida xabar berdi. *Tribune* xodimlari ushbu retseptning pishirish sinovini o'tkazdilar, oqibatda bir nechta eksperimentlar o'tkazildi.[1]Ular "Ts" osh qoshiq yoki choy qoshig'ini anglatishini aniqlashlari kerak edi.[1] Biroz sinov va xatolardan so'ng, ular tovuqni sariyogda350F(170 C) da qovurish kerak deb qaror qilishdi.. Shuningdek, ular MSG-ni lazzat kuchaytiruvchi sifatida qo'shganda, ular KFC-da sotib olgan qovurilgan tovuqdan "farqlanmaydigan" ta'mga ega bo'lgan qovurilgan tovuqni ishlab chiqarishlari mumkinligini da'vo qilishdi.[1]

Jo Ledington tomonidan topilgan retsept quyidagicha:

11 Ziravorlar- 2stakan oq un bilan aralashtiring

1. 1. 2/3 osh qoshiq tuz.
	2. 1/2 osh qoshiq timyan
	3. 1/2 osh qoshiq rayhon
	4. 1/3 osh qoshiq oregano
	5. 1 osh qoshiq selderey tuzi
	6. 1 osh qoshiq qora qalampir
	7. 1 osh qoshiq quruq xantal
	8. 4 osh qoshiq paprika
	9. 2 osh qoshiq sarismoq tuzi
	10. 1 osh qoshiq maydalangan zanjabil
	11. 3 osh qoshiq oq qalampir

  

Andoza:KFC

1. 1 2 3  *Dodrill.* „KFC recipe revealed? Tribune shown family scrapbook with 11 herbs and spices".  Chicago Tribune (19-avgust 2016-yil). Qaraldi: 23-avgust 2016-yil.
**Nayni Mamatqodirov** (1925-yil tavallud topgan — 1984-yil 7-aprel vafot etgan) — Oʻzbekiston SSR Andijon viloyati Qoʻrgʻontepa tumani, "Savay" sovxozi brigadiri. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1976-yil). O‘zbekiston SSR Oliy Kengashining IX va X chaqiriqlari deputati.

Hayoti va faoliyati
-------------------

1925-yilda Oʻzbekiston SSR Fargʻona viloyati, hozirgi Oʻzbekistonning Andijon viloyati hududida tugʻilgan. Millati qirg'iz.

Mehnat faoliyatini 1941-yilda Andijon viloyati Qo‘rg‘ontepa tumanidagi "Savay" sovxozida ishchi sifatida boshlagan. Keyinchalik o‘sha sovxozda gidrotexnik, keyin paxtachilik brigadasi brigadiri, kompleks-mexanizatsiyalashgan makkajo‘xori yetishtirish brigadasi brigadiri bo‘lib ishladi.

Brigadir Mamatqodirov katta ekin maydonlarida g‘o‘za va makkajo‘xori yetishtirish texnologiyasini mukammal o‘zlashtirdi, agrotexnika yangiliklarini, brigadaviy mehnat usulining ichki zaxiralarini samarali qo‘lladi. O‘tgan o‘n yillikda uning brigadasi har yili rejali topshiriqlarni ortig‘i bilan bajarib, Andijon viloyatida eng yuqori makkajo‘xori hosilini ko‘rsatdi.

Mehnat natijalariga ko'ra 1972-yilda Lenin ordeni bilan taqdirlangan.

SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1976-yil 25-dekabrdagi Farmoni bilan Butunittifoq sotsialistik musobaqasida erishilgan yuksak muvaffaqiyatlar, ishlab chiqarish va sotishni ko‘paytirish bo‘yicha rejalar va sotsialistik majburiyatlarni bajarishda ko‘rsatgan mehnat jasorati uchun 1976-yil, Nayni Mamatqodirov Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni, Lenin ordeni va O'roq va Bolg'a oltin medali bilan taqdirlangan.

Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashining IX va X chaqiriqlari (1975–1985-yillar) deputati etib saylangan. Andijon viloyati Qo‘rg‘ontepa tumanida yashagan. 1984-yil 7-aprelda vafot etgan.

Mukofotlar
----------

Lenin ordeni (1972; 1976), 

"Mehnatdagi faxri uchun" (1965) 

Sotsialistik Mehnat Qahramoni

O'roq va Bolg'a oltin medali

Manbalar
--------


1. 1 2 3 4  „Nayni Mamatqodirov biografiyasi".
2. ↑  Депутаты Верховного Совета Узбекской ССР, 10-го созыв. Ташкент, 1981.
**Dipa Sahi** (1962-yil 30-noyabrda tugʻilgan) hindistonlik aktrisa va prodyuser boʻlib, u 1993-yilda suratga olingan „Maya Memsaab" filmidagi aktyor Farukh Sheikh bilan birga ijro etgan Mayya roli bilan mashhur. U rejissyorlik debyutini 2011-yilda „Tere Mere Fer" filmida qilgan.

Yoshligi va shaxsiy hayoti
--------------------------

 Sahi Esha Deolning sangeet marosimida
Deepa Sahi, etnik panjoblik, Dehradun shahrida armiyachilar oilasida tugʻilgan va oilasidagi eng kenja farzand. U Meerutda oʻsgan. Keyinchalik uning oilasi Kanadaga koʻchib oʻtadi, lekin u Hindistonda qolishni agzal koʻradi. Uning 18 yoshida vafot etgan opasi bor. Sahi oʻz taʼlimini Indraprastha Ayollar kollejida davom ettirgan va Dehli Iqtisodiyot maktabining sotsiologiya boʻyicha oltin medal sohibi boʻlgan. Sahi keyinchalik rejissyor bo‘lish niyatida Milliy drama maktabiga o‘qishga kiradi. Biroq, u davlat imtihoni kunlaridan aktrisalik takliflarini olishni boshlaydi, bu esa uni aktrisalik faoliyatini yurgizishga undagan. Sahi oʻzining karyerasining dastlabki kunlarida oʻzining birinchi filmida suratga tushishga qaror qildi, ammo Nana Patekar va Hema Malini ishtirok etishi kerak boʻlgan *Nana Karte Pyaar* filmida tanazzul tufayli suratga tusha olmagan. U ozodlik kurashchisi Usha Mehtaning jiyani boʻlgan kinorejissyor Ketan Mehta bilan turmush qurgan. Bu turmush ikkalasi uchun ikkinchi nikoh edi.

Dastlabki faoliyati
-------------------

Milliy drama maktabi bitiruvchisi, Dehli, Sahi faoliyatini teatr orqali boshlagan.

Oʻzining ilk kino karyerasida u taniqli muallif Govind Nihalani bilan hamkorlik qilgan va 1984-yilda *Partiya* filmida debyut qilgan. Bu yaxshi qabul qilinib, u keyinchalik *Aghaat* (1985) filmida rol ijro etgan. Biroq, uning ilgʻor yutugʻi har doim oʻzining *Tamas* (1986) telefilmida ijro etgan mustaqil fikrli panjoblik ayol rolida saqlanib qolgan.

2015-yilda u 18 yil davomida turmush oʻrtogʻining *Manji — The mountain Man* filmida Indira Gandi rolida suratga tushganidan soʻng aktyorlikka qaytgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Sense of humour is important in a marriage". *Hindustan Times* (7-fevral 2011-yil). Qaraldi: 9-dekabr 2014-yil.
2. ↑  „Maya in control!". *The Hindu* (9-sentabr 2011-yil). Qaraldi: 9-dekabr 2014-yil.
3. ↑  „DU has a lot on its ladies special platter". *India Today* (3-iyun 2009-yil). Qaraldi: 9-dekabr 2014-yil.
4. 1 2  „Ketan Mehta: I must be the craziest man Deepa has met in her life". *Times of India* (28-oktabr 2014-yil). Qaraldi: 24-dekabr 2014-yil.
5. ↑  „I am too restless to be an actress: Deepa Sahi". *Times of India* (2-sentabr 2011-yil). Qaraldi: 9-dekabr 2014-yil.
6. ↑  „No Rules, Make What You Want". *The New Indian Express* (2-oktabr 2011-yil). Qaraldi: 9-dekabr 2014-yil.
7. ↑  „I'm too restless to act: Actress-producer Deepa Sahi". *Daily News and Analysis* (28-sentabr 2011-yil). Qaraldi: 9-dekabr 2014-yil.
8. ↑  „Archived copy". 13-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-iyun 2020-yil.
**Solomon Abramovich Gersfeld** (1881—1918) — Turkistondagi yirik sarmoyador, jurnalist va advokat. Oʻrta Osiyodagi Sionistlar komiteti raisi. Turkiston muxtoriyati moliya vaziri, huquqshunos.

Tarjimayi holi
--------------

Solomon Gersfeld 1881-yil 27-noyabrda Odessada tavallud topgan. Uning millati buxoro yahudiylaridan. U 1902-yildan Shvetsariyadagi Bern universiteti yuridik fakultetining erkin tinglovchisi. Solomon Gersfeld Rossiyaga qaytgach, Odessa yunkerlik bilim yurtiga imtihon topshirgan va Samarqadda joylashgan 6-Turkiston batalyoniga harbiy xizmatni boshlaydi. Uning tashabbusi bilan 1904—1906-yillarda rus tilida „Samarqand" gazetasi nashr etilgan. U 1907-yilda Odessa shahridagi Novorossiyesk universiteti yuridik fakulteti 2-kurs talabaligiga qabul qilingan. 1908-yilda uning tashabbusi bilan „Odesskoe slovo" gazetasini chiqarilgan. 1913-yil mayda universitetni tamomlab, Samarqadga borgan.

Faoliyati
---------

Solomon Gersfeld faoliyati davomida Samarqand shahar Dumasida yahudiylar komiteti raisi, 1917-yilda Samarqand shahar Dumasi aʼzosi, 1917-yil noyabrdan Turkiston muxtoriyati moliya vaziri va Milliy majlis aʼzosi kabi lavozimlarda faoliyat olib borgan. U Turkiston muxtoriyatining boshqa aʼzolaridan farq qilib, hukumatning birinchi tarkibida tub xaqlardan boʻlmagan yagona nomzod sifatida moliya vaziri boʻlgan. Keyinchalik u oʻz lavozimini Islom Sulton Shoahmedovga topshiradi. 1918-yil Turkiston muxtoriyati tugatilgach, qizil gvardiyachilar tomonidan qamoqqa olingan. 1918-yil 18-fevralda otib tashlangan. Solomon Gersfeld Oʻrta Osiyo temir yoʻlining Melnikovo stansiyasi (hozirgi Konibodom)da dafn etilgan. Buxorolik yahudiylar talabi bilan uning jasadi 1918-yil Samarqaddagi yahudiylar qabristoniga qayta dafn qilingan. U faoliyati davomida Turkiston muxtoriyati uchun kurashlar olib bordi. Uning tarjimayi holi toʻgʻrisida yetarli maʼlumotlar saqlanib qolmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Abdullayev R. Raximov M, Rajabov Q va boshqalar*. O’zbekiston tarixi (1917—1991) birinchi kitob*. Toshkent: O’zbekiston, 2019 — 560 bet.
2. 1 2  Rajabov Q*. Turkiston muxtoriyati vazirlari hamda milliy majlis a’zolari hayoti va taqdiri*. Toshkent: Bodomzor invest, 2021 — 92 bet.
Neandertal odamining rekonstruktsiyasi
Neandertal skeletlari topilgan xarita
**Neandertallar** — qadimgi qazilma odamlar, oʻrta paleolit davri odami hisoblanadi. Paleoantroplarning bir guruhi. Neandertal skelet qoldiqlari (bosh miya qutisi, qovurgʻalarning boʻlaklari, yelka hamda son suyaklari va boshqalar). 1856-yilda Neandertal vodiysida (Germaniyaning Dyusseldorf shahri yaqinidagi neandertal gʻoridan topilgan), shuningdek, Osiyo, Oʻrta Osiyo (qarang: Teshiktosh odami) ning Boysun togʻlaridan va Afrikada topilgan. Neandertal boʻyi uncha baland boʻlmagan (150-160 sm ga yaqin), miyasi yirik (1700 sm3), lekin hozirgi odamlarnikiga nisbatan sodda tuzilgan, peshonasi anchayin turtib chiqqan, son suyagi boldir suyagiga nisbatan kalta boʻlgan. Neandertal bundan 200—35 ming yil avval — vyurm muzligi davrida Gʻarbiy Yevropada, odatda, gʻorlarda va ungurlarda yashab, yirik va mayda hayvonlarni ovlashgan va terib termachilik qilgan, qurollar yasashgan (Mustye madaniyati). Olov yoqishni (tabiy olov), uni saqlash va undan foydalanishni bilishgan, toʻda boʻlib yashashgan.

Adabiyot
--------

* Alekseyev V. P. Stanovleniye cheloveka, M. 1984.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nebbiolo,** 8417
**Nebbiolo** (italyancha: *Nebbiolo*) — qizil sharob ishlab chiqarish uchun ishlatiladigan texnik (sharob uchun) uzum navi.

Geografiyasi
------------

Gʻarbiy Yevropa uzum navlarining ekologik-geografik guruhiga kiradi. Bu navning nomi, baʼzi manbalarga koʻra, „tuman" soʻzidan (*nebbia*), boshqalarga koʻra, uzumning kech pishishi bilan bogʻliq. Monastir hujjatlarida bu nav birinchi marta 1303-yilda Italiyaning shimoli-gʻarbiy qismida roʻyxatga olingan.

Ushbu uzum navining vatani va asosiy oʻsadigan hududi Italiyaning Piemonti: Biella, Verchelli, Kuneo (ayniqsa, Lange va Roero hududlari), Novara va Turin viloyatlari.

Xalqaro enologlarning dunyoning boshqa mamlakatlarida *Nebbioloni* yetishtirish istagi bilan u Piemontdan tashqarida „ildiz ololmadi". Boshqa mamlakatlarda *Nebbiolodan* kulrang, suyuq va xususiyatsiz vinolar olindi. Uzoq vaqt davomida pishib, u oʻz mintaqasida shakar, kislotalar va taninlarning maksimal miqdorini oladi va ulkan aromatlar palitrasi va noyob muvozanatga ega oʻtkir, nozik, elegant gastronomik vinolarni beradi. *Nebbiolo* vinolarining odatiy nozik taʼmlari: qatronli ohanglar, atirgul va binafsha.

Asosiy xususiyatlar
-------------------

Tokning oʻsishi oʻrtacha. Bargi oʻrtacha, besh parrakli, kamdan-kam uch parrakli. Bargning pastki yuzasi tuk bilan qoplangan. Uzum boshi oʻrta choʻzilgan-konussimon. Oʻrta kattalikdagi rezavorlar, yumaloq, binafsha rang. Kech pishadigan navlarga tegishli. Faqat eng qulay joylarda pishib yetiladi.

Manbalar
--------

* Robinson, Jancis, 1999, «The Oxford Companion to Wine, Second Edition», Oxford University Press, ISBN 0-19-866236-X
* Oz Clark & Margaret Rand, 2003 «Grapes and Wines», Time Warner Books, ISBN 0-316-72653-2

Havolalar
---------

* Сорт винограда Неббиоло. Всё о винограде
* Описание сорта Неббиоло на сайте «Вина Италии»
**Zangar Asanxanovich Jarkeshev** (28.05.1936, Olma-Ota-2003,Olma-Ota)-sovet va qozoq voleybolchisi, sport harakati tashkilotchisi, xalqaro toifadagi sport ustasi (1961). Qozogʻistonda xizmat koʻrsatgan murabbiy (1967), SSSRda xizmat koʻrsatgan murabbiy (1970), professor (1980).

Hayoti
------

Qozogʻiston kon-metallurgiya institutini (hozirgi Q.Satpaev nomidagi KazNITU,1960) va Qozogʻiston jismoniy tarbiya institutini (hozirgi Qozogʻiston sport va turizm akademiyasi,1972) tamomlagan

U Olmaotadagi Burevestnik voleybol jamoasining oʻyinchisi va sardori edi.1965-yilda murabbiylikka oʻtdi.1966-yilda u rahbarlik qilgan „Burevestnik" jamoasi ilk bor Butunittifoq Universiadasi,1969-yilda SSSR kasaba uyushmalari Spartakiadasi chempioni boʻldi.

1966—1972-yillarda — SSSR talabalar terma jamoasi katta murabbiyi; 1977—1987-yillarda — Qozogʻiston sport qoʻmitasi raisining oʻrinbosari, 43 sport turiga rahbarlik qilgan. Keyinchalik Qozogʻiston Respublikasi Taʼlim vazirligi tizimida-Respublika jismoniy tarbiya va sport boshqarmasi boshligʻi lavozimida ishlagan.

1995-yildan umrining soʻnggi kunlarigacha „Jastar" jismoniy tarbiya va sport jamiyati Respublika kengashi raisi boʻlib ishlagan.U birinchi qozoq Olimpiya chempionlarini tayyorlagan,Yevropa chempionlari, oʻsmirlar oʻrtasida jahon chempionlarini tarbiyalagan. Respublika „Dorojnik" voleybol klubiga asos solgan. Voleybol darsligi muallifi.

Xotira
------

Har yili bahorning soʻnggi kunlarida Qozogʻistonda Zangar Jarkeshev xotirasiga bagʻishlangan respublika bolalar turniri oʻtkaziladi.2012-yilda Qozogʻiston sport akademiyasida Zangar Jarkeshev nomidagi voleybol akademiyasi ochildi. Olmaotadagi uyining devorida memorial lavha bor.

Kompozitsiyalar
---------------

* *Djarkeshev Z. A. Ilyushchenko K. V.* Voleybol oʻyini maktabda boshlanadi. — Olma-Ota: Yutap, 1987 yil.
* *Gagin Yu. A. Gavrilov V. I. Djarkeshev Z. A. Harakat* koʻnikmalari nazariyasi va amaliyoti. Qoʻllanma. — Olma-Ota, 1990 yil.

Manbalar
--------

1. ↑  Turnir pamyati Zangara Djarkesheva Wayback Machine saytida arxivlandi (8-iyun 2013-yil). // sports.kz
2. ↑  Andoza:Из КНЭ
3. ↑  Djarkeshev Zangar Asanxanovich // sport-strana.ru

Havolalar
---------

Ushbu maqolani yozishda „Qozogʻiston. Milliy entsiklopediya" (1998—2007), Creative Commons BY-SA 3.0 Unported litsenziyasi ostida „Qozoq entsiklopediyasi" tahririyati tomonidan taqdim etilgan.
**Mavzu** (arab. — joylashtirilgan, qoʻyilgan), tema — 1) muhokama, maʼruza, suhbat, dars, ilmiy asar va boshqa ning asosiy mazmuni; 2) adabiyot va sanʼatda — ijodkor tomonidan tanlanib, uning gʻoyasini aks ettiradigan badiiy tasvir obʼyekti, hayotiy material doirasi. Badiiy adabiyotda (roman, qissa, doston, drama, sheʼr va boshqalar), tasviriy sanʼat, meʼmorlik (rasm, haykal, gravyura, naqsh va boshqalar), yirik musiqa asarlari (opera, musiqali drama, simfoniya va boshqalar)da ijtimoiy masalalar, tarixiy voqealar, kishilarning muayyan intilishlari, orzulari va h. k. M. boʻlishi mumkin. M. gʻoya bilan uzviy bogʻliq. Asarning janri, syujeti va uslubi M. va gʻoyaga qarab tanlanadi. M. tanlashda, ayniqsa, uning talqinida muallifning gʻoyaviy mavqei katta rol oʻynaydi. Asarning konkret mazmunida bosh M. yana mayda M.larga boʻlinadi va bularning har biri gʻoyaviy mazmunning biror tomonini ifodalaydi. Bir M. bir necha muallif tomonidan turlicha yoritilishi, talqin etilishi ham mumkin. Bunda har bir muallif oʻz oldiga qoʻygan gʻoyaviyijodiy vazifalar oʻziga xos uslub va mazmunni belgilaydi; 3) biror musiqa asari yoki uning tarkibiy qismlari asosiy badiiy gʻoyasini ifodalovchi va keyingi rivojiga xizmat qiluvchi tugal musiqa tuzilmasi. Polifoniya asarlari (mas, kanon, fuga)da M. bir ovozli kuy boʻlib, turli ovozlarda navbatma-navbat bayon etiladi. Gomofoniya asarlarining M.lari birmuncha rivoj topgan (odatda, 8—16 taktli) tuzilmalardan iborat boʻladi. Bunda kuy yetakchi ovozda namoyon boʻlib, joʻr boʻluvchi ovozlar esa uning mazmunini teranlashtiradi. Ogʻzaki anʼanadagi musiqa, shuningdek, 20-asr avangardizm yoʻnalishi (aleatorika, sonoristika va boshqa uslub) dagi kompozitorlik ijodida ohang M.lari bilan birga musika jarayonining faqat ritmik (mas, usul) yoki tembr jihatlariga asoslangan M.lar ham joriy etilgan. Bulardan tashqari, musiqa ijodiyoti (musiqali drama, opera, balet va boshqalar) da muayyan gʻoya va mazmunga ega boʻlib, asarning boshidan oxirigacha oʻzgarmay (leytmotiv, leyttema) yoki qisman oʻzgarib keluvchi M. va, aksincha, tuzilmasi chegaralanmagan M. misollari mavjud. Yirik shakl (mas, sonata, simfoniya)lar bir necha M.larni oʻz ichiga oladi. Ular har xil obrazlarni ifodalash va taqqoslab rivojlantirish uchun xizmat qiladi. Turli obrazlarni ifodalovchi M.lar bosh M.ning tubdan oʻzgartirish yoʻli orqali vujudga kelishi (monotematizm) ham kuzatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nebitdogʻ neft koni** - Turk manistonning gʻarbidagi kon, Turkmanboshi shahridan 165 km sharqda, Nebit-dogʻ qirlarida joylashgan. Dastlabki quduq 1889-yil qazilgan va bir sutkada 10 t neft olingan. 1926-yil razvedka ishlari takrorlangan. 1933-yildan mun-tazam neft olish boshlangan. Nebitdogʻ braxiantiklinal burmasi kenglik boʻylab 30 km ga choʻzilgan, eni 10–12 km. Strukturaning qanotlarida jinslarning yotish burchagi 10° dan 25° gacha. Burma dizʼyunktiv buzilishlar nati-jasida murakkablashgan. Yirik uzil-malarning asosiy zonasi strukturaning oʻqi boʻylab oʻtgan. Shu joylarda qanotlarning 200–250 m ga pasayishi kuzatiladi. Sanoat ahamiyatiga molik neft-gazli gorizontlar aqchagʻil (bi-tumli qumtosh, qumli gillar) va ap-sheron (qumtosh, alevrolit, gil) yaruslarida va qizil qatlamlar (gil, qum-tosh) majmuida joylashgan. Asosiy zaxira qizil qatlamlarda (qalinligi 2000 m gacha) aniklangan. Qumtosh pachkalar gil qatlamchalari bilan ajralgan. Pachkalarga burgʻilangan quduqlar yuqori debitli (80—100 t/sutka). Aqchagʻil yarusida mahsuldorlik kam. Apsheron yarusida neftli 1-gorizontda uyum linza koʻrinishida (dastlabki debiti 40—50 t/sutka). Neft oz parafinli, zichligi 0,850—0,900 g/sm3. Nebitdogʻ neft konik. Turk-manistonda koʻp vaqtlar yirik kon hisoblangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Naymansoy** — Fargʻona viloyatidagi soy. Soʻx soyining Sariqoʻrgʻon gidrotugunidan boshlanadi. Dastlab shim.-gʻarbiy yoʻnalishida 12—15 km masofada adirlarni kesib oʻtadi. 40 km dan soʻng tarmoqlarga boʻlinib ketadi Uning Oʻrtaqoʻrgʻon, Kalamush, Qumbosti, Bekobod, Toʻrasoy, Shayxnazar kabi oʻnlab tarmogʻi bor. Soyda kuz va qishda suv kam boʻladi, bahor va yoz paytlarida bu soyga koʻp suv tashlanadi. N. Oʻzbekiston va Dangʻara tumanlaridagi xoʻjaliklar yerini suv bilan taʼminlaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Soloxa** — skif "podsho" mozorqoʻrgʻonlaridan biri (mil. av. 4-asr). Ukrainaning Zaporojye viloyatidagi Bolshaya Znamenka qishlogʻidan 12 km jan.sharkda joylashgan. N. I. Veselovskiy tomonidan tadqiq qilingan (1912—13). S. tepaligi (bal. 18 m) tagidan ikkita "podsho" kabri topilgan. Ulardan biri (markaziy) qad. davrlarda talontoroj etilgan, ikkinchisi (chetdagi) butun saqlangan. Qabrga podsho bilan birga uning xizmatkorlari (vino suzuvchi va qurolbardori) qoʻshib koʻmilgan. Qabrdan qurolaslahalar, hokimiyat ramzi — jez choʻqmor, oltin va kumushdan yasalgan idishlar, taqinchoklar, bilaguzuklar va boshqa chiqqan. Jang qilayotgan skiflar shakli tushirilgan oltin taroq, ayniqsa, badiiy qimmatga ega. Podsho qabridan gʻarbrokda 5 ta ot skeleta saqlangan oʻra, jez taqinchoqlari boʻlgan egarjabduq va otboqar qabri topilgan. S. skif qabilalarining hayoti, urfodati haqida ilmiy maʼlumotlar beradi. Sdan topilgan oltin buyumlar antik davrning nozik amaliy sanʼat namunasi sifatida mashhur.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nayzali hujum** **yodgorligi** — Birinchi jahon urushi boshlanganining 100-yilligida Gusev shahrida bu urushda halok bo‘lgan rus askarlari va ofitserlari xotirasiga bag‘ishlab o‘rnatilgan yodgorlik.

Yodgorlik haqida
----------------

Yodgorlik 1914-yil 20-avgustda Gumbinnen jangida halok bo‘lgan rus askarlari va ofitserlari xotirasiga bag‘ishlangan. U Rossiya harbiy-tarixiy jamiyati va Kaliningrad viloyati maʼmuriyati tashabbusi bilan o‘rnatilgan. Yodgorlikka tutash hududni obodonlashtirish ishlari mahalliy hokimiyat tomonidan amalga oshirildi. Yodgorlik loyihasining muallifi mashhur haykaltarosh Vladimir Surovtsev bo‘lgan. Yodgorlik rus askarining miltiqqa nayza bilan mahkamlangan holda dushman pozitsiyalari tomon yugurayotgan haykali.

O‘rnatish joyi sifatida Kaliningrad viloyatining Gusev shahri (sobiq Gumbinnen) tanlangan. Yodgorlikning tantanali ochilishi 2014-yil 24-avgust kuni bo‘lib o‘tdi. Ochilish marosimida Rossiya Federatsiyasi Madaniyat vaziri, Rossiya Harbiy-tarixiy jamiyati raisi Vladimir Medinskiy, shahar hokimiyati vakillari, Polsha va Germaniya konsulliklari, shuningdek, fuqarolar ishtirok etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „РВИО совместно с властями Калининградской области установят мемориал воинам Первой мировой." (ru).  Российское военно-историческое общество (-03.02.2014). 31-oktabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-oktabr 2014-yil.
2. 1 2  „В Гусеве открыли два памятника в честь героев Первой мировой войны." (ru).  Freekaliningrad.ru (24-avgust 2014-yil). 31-oktabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-oktabr 2014-yil.
**Ruth Heller Aucott** (taxminan 1934-yilda tugʻilgan)  — Amerika milliy terma jamoasining sobiq xokkeychi va amaldori. U 1955-yildan 196-yilgacha AQSH ayollar milliy chim ustida xokkey jamoasida yetti marta oʻynagan va AQSh Xokkey assotsiatsiyasi shon-shuhrat zaliga kirgan.

Dastlabki yillar
----------------

Hellerning yishligi Filadelfiya hududida o'tgan va Cheltenham oʻrta maktabida oʻqigan va 1952-yilda tugatgan.

U 1952-yildan 1956-yilgacha Ursinus kollejida oʻqigan va basketbol, tennis va xokkey sport turlari boʻyicha toʻrtta universitet mukofotni qoʻlga kiritgan. U butun amerikalik sifatida tanlangan birinchi kollej oʻyinchisi boʻlgan. U shuningdek, 1956-yilgi Ursinus sinfining valediktori boʻlgan.

Sportdagi faoliyati
-------------------

U 1955-yildan 1967-yilgacha yetti marta AQSh milliy terma jamoasida oʻynagan.shuningdek 1956-yilda Avstraliyada va 1959-yilda Gollandiyada oʻynagan xalqaro gastrol jamoalarida ham AQSh sharafni munosib himoya qilgan.

Keyinchalik u USFHA qoidalarni ishlab chiqish qoʻmitasining hakami va aʼzosi boʻlib ishlagan. 1988-yilda u AQSH dala xokkeyi shon-shuhrat zaliga kiritilgan. U, shuningdek, Ursinus shon-sharaf zaliga va Summit okrugi shon-shuhrat zaliga ham kiritilgan kam sonli ayol sportchilardan biri bo'lgan.

Ruth Heller Aucott golf va tennisda ham yaxshi natijalarga erishgan. U 1962-yilda Akron ayollar tennis chempionatida gʻolib chiqqan va 1987-yilda Ogayo shtatidagi katta ayollar golf turnirida gʻolib chiqqan.

Oilasi
------

Aucott 1956-yilda Geotge V. Aucott bilan turmush qurgan. Ular koʻp yillar davomida Ogayo shtatining Akron shahrida yashagan, Jorj Firestone Tire and Rubber kompaniyasining prezidenti va bosh operatsion direktori boʻlib ishlagan va hozirda nafaqaga chiqqan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Former field hockey stars to be honored". *The Philadelphia Inquirer* (4-yanvar 1988-yil), s. 16H.
2. 1 2 3 4  „Summit County Hall of Fame/Ruth Aucott". *The Akron Beacon Journal* (24-sentabr 1989-yil), s. C3.
3. 1 2 3 4 5  *Linda B. Klein*. „A Lady Who Swings A Mean Stick". *The Akron Beacon Journal* (8-yanvar 1989-yil), s. 124–125.
4. ↑  *John Seaburn*. „Aucott's self-taught method works". *The Akron Beacon Journal* (5-avgust 1984-yil), s. 4.
5. 1 2  „23 women become first to enter U.S. 'Hall'". *The Morning Call* (17-yanvar 1988-yil), s. C8.
**Tukudeka**, **tukudika**, **tukkutikka** — Qoʻshma Shtatlardagi amerikalik hindu qabilasi, „Qoʻy iteʼmol qiluvchilari" nomi bilan ham tanilgan. Ular Sotut tizmasi yon bagʻirlarida, zamonaviy Boise va Kaster okruglari hududida yashagan. Ular Shimoliy Shoshonening tepalik qabilalariga mansub.

Tarixi
------

XIX asrda Tukudeka Sotut togʻlaridagi Salmon daryosi boʻyida yashagan va baʼzi jamoalar Vayomingda ham hozirgi Yelloustoun milliy bogʻi hududida yashagan. 1824-yilda ular birinchi marta oq tanlilarni uchratishdi — togʻliklar 1840-yillargacha qunduzlarni ovlashgan. 1860-yilda Tukudek yerlarida oltin topildi va amerikalik qidiruvchilar ularning yerlarlariga suv bostirishdi. 1870-yilga kelib, oltin qazuvchilar 7000 dan ortiq odamni tashkil etar edi, ular oʻrmonni kesib, oʻyinni qoʻrqitishdi, shoshonlarni ochlikdan oʻldirishdi.

1870-yilda Vayomingda yashovchi Tukudeka Sharqiy Shoshone bilan birlashdi. 1878-yilning yozida hindular Pearsall-Krikda ikkita oq tanlini oʻldirishda ayblangan. 1879-yil fevral oyida Lun-Crik yaqinida besh nafar xitoylik konchi, 1879-yil may oyida esa Salmon daryosining janubiy qismida ikkita chorvador halok boʻldi. Toʻliq dalil yoʻqligiga qaramay, bu qotilliklar uchun tukudek ayblangan. Amerika hukumati hindularga qarshi jazo ekspeditsiyasini joʻnatib, qurolli toʻqnashuvga olib keldi, *bu „Qoʻy yeyuvchilar urushi" deb nomlandi.* 1979-yil 1-oktabrga kelib tukudeklarga qarshi harbiy yurish tugadi. AQSh harbiylari yigirma kishilik Umatilla skautlari guruhi bilan birga 51 erkak, ayol va bolalarni taslim qilish toʻgʻrisida muzokaralar olib bordilar, keyinchalik ular Fort Xoll rezervatsiyasiga yuborildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „2010 Census CPH-T-6. American Indian and Alaska Native Tribes in the United States and Puerto Rico: 2010". *www.census.gov*. 9-dekabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-yanvar 2015-yil.
2. ↑  *Народы и религии мира*, 2000 — 647 bet.
3. 1 2  „History." Wayback Machine saytida arxivlandi (4-mart 2016-yil). *Sawtooth National Recreation Area.* Page 8. Retrieved 24 Oct 2013.
4. ↑  Murphy and Murphy 306
5. ↑  „Original Tribal and Band Names of Idahoʻs Native Peoples." *Digital Atlas of Idaho.* Retrieved 24 Oct 2013.

Adabiyotlar
-----------

* Loendorf, Lawrence; Stone, Nancy Medaris*. Mountain Sprit: The Sheepeater Indians of Yellowstone*. University of Utah Press, 2006. ISBN 0-87480-867-7.
* Loendorf, Lawrence; Nabokov, Peter „Residents in the Highlands: The Sheepeaters",*. Restoring a Presence: American Indians in Yellowstone National Park*. University of Oklahoma Press, 2016 — 129–200 bet. ISBN 978-0-8061-5346-9.
* Murphy, Robert F.; Murphy, Yolanda „Northern Shoshone and Bannock",*. Handbook of North American Indians*. Washington, DC: Smithsonian Institution, 1986 — 308–335 bet. ISBN 0-16-004581-9.
* Shimkin, Demetri (1947). „Wind River Shoshone Ethnogeography" (PDF). *Anthropological Records*. 5-jild, № 4.
* Shimkin, Demitri B. „Eastern Shoshone",*. Handbook of North American Indians*. Washington, DC: Smithsonian Institution, 1986 — 308–335 bet. ISBN 0-16-004581-9.

Havolalar
---------

* „The Mountain Shoshone". *Wyohistory.org*.



* Shoshone-Bannock Tribes
Akvapark- Yunusobod tumanining markazida, Boʻzsuv kanalining chap sohilida, „Oʻzekspomarkaz" milliy koʻrgazma tashkilotining OAJ dam olish hududida joylashgan. Umumiy maydoni 4.1 gektar. Hozirgi Akvabogʻ, Toshkentlend va Yapon bogʻi hududlarida 1964-yilda „Gʻalaba" madaniyat va istiroxat bogʻi tashkil etilgan. 1980-yilda „Gʻalaba" bogʻi Xalq hoʻjaligi yutuqlari koʻrgazmasi ichiga dam olish hududi sifatida qoʻshilgan.
Akvabogʻda chinor, qaragʻay, archa, majnuntol turidagi daraxtlar oʻsadi, gulzor va maysazorlar yoʻlaklar atrofida tashkil etilgan. Bogʻda 5ta hovuz bor: oʻsmirlar hovuzi- chuqurligi 120sm; barcha choʻmiluvchilar uchun yaratilgan eng yirik hovuz; toʻlqinsimon hovuz-chuqurligi 180sm va har yarim soatda sunʼiy toʻlqin hosil qiladi; massaj hovuzi- chuqurligi 120sm, suv oqimi yordamida tanani massaj qiladi; bolalar hovuzi- sirpanish uchun 3ta turli xil ranglardagi tepalik boʻlib aynan yosh bolalar uchun moʻljallangan; kamalak-suv sirpanchiqlari hovuzi- chuqurligi 120sm hisoblanadi. Shuningdek, Akvabogʻda tibbiy yordam koʻrsatish uchun xona, amfiteatr, 4ta restoran, tammadi qilish va savdo qilish uchun shahobchalar mavjud. Boqqa tashrif buyuruvchilar Toshkentlenddagi dor yoʻli attraksionida sayr qilib, Akvabogʻ manzarasini yuqoridan koʻrishlari mumkin.
**Tukuringra** — Rossiya Federatsiyasi Amur viloyatidagi togʻ tizmasi. Yukrri Zeya tekisligi bilan AmurZeya platosi oraligʻida. Uz 230 km, oʻrtacha bal. 800–1200 m, eng baland joyi 1605 m. Eni 40–70 km. Suvayirgʻich qismi yassi boʻlib, gumbaz shaklidagi choʻqqilar koʻtarilgan. 700–800 m balandlikda tekislangan yuzalar bor. Yon bagirlari tik, uni kesib utuvchi daryolar chukur daralar hosil qilgan. Qad. muzlik relyef shakllari sakdangan. Mezozoy burmalanishi davrida shakllangan.

Iqlimi keskin kontinental, qishi sovuq, uzoq davom etadi, yozi iliq. Yon bagʻirlarida tilogʻoch, oq qayin, qora qaragʻay oʻrmonlari, jan. yon bagʻirlarida qora qayin, Mongoliya emani ham usadi. Baland qismlarida pakana kedr changalzorlari, togʻ tundrasidan iborat, ancha qismi tosh qurumlari bilan qoplangan. Sharqiy qismida Zeya qoʻriqxonasi bor.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tugʻshoda** (**Tok-Ispada**, **Turksabas**; 674 yoki 681 — 724) — 681 — 724 yillarda Buxoro davlatida hukmronlik qilgan Buxorxudotlar sulolasiga mansub hukmdor. Arab manbalarida Togʻshada (Tugshada, Tagshada) nomi bilan mashhur.

Biografiya
----------

Tug‘shoda Buxorxudotlar sulolasidan chiqqan. Buxoro davlati hukmdori Bidun va soʻgʻd ishxidi Shishpirning qizi boʻlgan Berxon yoki Xutak-Xotunning oʻgʻli. 674 – 681–yillarda otasi vafot etgandan so‘ng (birinchi sana ko‘proq taxmin qilinadi) Buxoro taxtiga o‘tirgan, lekin yoshligi sababli hokimiyatni onasi qo‘liga oladi. Bu vaqtda arab bosqinchilariga qarshi kurash boshlandi. 

705–yilda u hokimiyatni o'z qo'liga oldi. Bu vaqtda arablar bilan kurash qayta boshlanadi. Shu bilan birga, yetakchi shaharlari, xususan Poykend va Vardonze amalda mustaqillikka erishdi. 706 yilda ular o'rtasida kurash boshlandi. Tug‘shodaga turgesh xoqoni Ushlik va so‘g‘d ixshidi Tarxun yordamga keldi. Biroq 707–708–yillar davomida Qutayba ibn Muslim Buxoro vohasi shaharlarini, 709–yilda esa Buxoroni egallaydi. Tug‘shoda Umaviylar xalifaligining hokimiyatini tan olishga majbur bo'ldi va arab qo‘shinlarini Buxoroda joylashtirishga ruxsat berdi.

712/713–yillarda Buxorodagi shahar qalʼasida birinchi masjid qad koʻtarib, islomni qabul qilgan har bir buxorlik uchun pul mukofoti eʼlon qilingan. Ammo Tug‘shoda zardushtiylik diniga sodiq qoldi.

718-yilda So‘g‘dning G‘u‘rak, Ixshid va Chag‘oniyonning Tish, Xudat hududlari bilan birgalikda arablarga qarshi yordam so‘rab Tan imperatori Syuantszunga elchi yubordi. 

720–yillarning boshlarida u Turgesh xoqoni Suluk-Chor bilan ittifoq tuzdi. Ammo 724–yilda vafot etdi. Uning o'rniga to‘ng‘ich o‘g‘li Tug‘shoda II Buxora taxtiga o‘tirdi .

Manbalar
--------

1. ↑  To‘rayev. H*. Buxoro tarixi*. Durdona, 2020 — 73 bet. ISBN 978-9943-6571-0-6. 4-iyul 2023-yilda qaraldi.
2. ↑  Robert G. Hoyland*. In Gods Path: The Arab Conquests and the Creation of an Islamic Empire*. Oxford University Press, 2014 — 120–121 bet. ISBN 9780190209650.

Adabiyot
--------

* B. A. Litvinsky, Ahmad Hasan Dani (1996). History of Civilizations of Central Asia: Crossroads of civilizations, A.D. 250 to 750. UNESCO. ISBN 9789231032110.
* Bosworth, C. Edmund. «BUKHARA ii. From the Arab Invasions to the Mongols». Encyclopaedia Iranica, Vol. IV, Fasc. 5. London et al.: C. Edmund Bosworth. pp. 513—515(ingl.).
**Ruvozero** — Kareliya Respublikasi, Loux tumani, Kestenga qishloq aholi punkti hududidagi chuchuk suvli koʻl.

Iovskoye suv ombori tarkibiga kiradi.

Umumiy maʼlumotlar
------------------

Koʻlning maydoni 42,6 km², suv sigʻimi maydoni 14,600 km². Dengiz sathidan 72,0 m balandlikda joylashgan .

Koʻl shakli parraksimon, choʻziqsimon. Janubi-gʻarbdan shimoli-sharqqa. choʻzilgan. Qirgʻoqlari egri-bugri, asosan, baland, qoyasimon, ayrim joylari botqoqli.

Kovda daryosi koʻl orqali oqadi va Oq dengizga quyiladi. Gʻarb tomondan Pat daryosi ham oqib oʻtadi.

Koʻlda turli oʻlchamdagi oʻttizdan ortiq nomsiz orollar mavjud.

Suv ombori yaqinida aholi punktlari va yoʻllar mavjud emas.

Davlat suv reestridagi obyekt kodi — 02020000511102000000987 .

Manbalar
--------

1. ↑  Лист карты Q-36-49,50 лесоучасток Тумча. Масштаб: 1 : 100 000. Издание 1981 г.
2. ↑  [rus.] / textual.ru // Gosudarstvenniy vodniy reestr : [arx. 15-oktabrya 2013] / Minprirodi Rossii. — 2009. — 29 marta.
3. ↑  20 km.ga Resursi poverxnostnix vod SSSR: Gidrologicheskaya izuchennost. T. 2. Kareliya i Severo-Zapad / pod red. Ye. N. Tarakanovoy. — L.: Gidrometeoizdat, 1965. — 700 s
**Akvamarin** (lot. aqua marina — dengiz suvi) — mineral. Qattiqligi 7,5- 8. Akvamarin 2,63-2,80. Rangi zangori, koʻkimtir-yashil yoki kulrang-zangori. Geksagonal prizmasimon choʻziq shaklga ega. A. granit peg-matitlarida va yuqori temperaturali kvars yerto-mirlarda uchraydi. Akvamarin qimmatbaho tosh, zargarlik buyumlari uchun ishlatiladi. Uning yaroqsiz darz ketgan turlari berilliy olish uchun xomashyo hisoblanadi. Akvamarinning qiymati uning vazni, rangi, kesilishi yoki tiniqligi bilan belgilanadi.

Qirolicha Yelizaveta II 2006-yilda braziliya akvamarinidan tayyorlangan parure taqqan.

### Qazib olinishi

Akvamarinni Afgʻoniston, Xitoy, Keniya, Pokiston, Rossiya, Mozambik, Qoʻshma Shtatlar, Braziliya, Nigeriya, Madagaskar, Zambiya, Tanzaniya, Shri-Lanka, Malavi, Hindiston, Zimbabve kabi mamlakatlarda topish mumkin. Minas-Jerais shtati akvamarin qazib olinuvchi asosiy manba hisoblanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nayzabarg** (Sagittaria) —bulduruqoʻtdoshlarga mansub koʻp yillik ildizpoyali oʻtlar turkumi. Oʻzbekistonda uch yaproqli Nayzabarg (S.trifolia) oʻsadi. Barglari ildiz boʻgʻzidan 60—100 sm gacha oʻsadi, nayzasimon, uchi oʻtkir, bandi uzun. Gullari oq, poyaning uchida oddiy yoki shoxlangan shoda holida, asosan 3 halqa boʻlib joylashgan. Iyun-sentabrgacha gullab mevalaydi. Mevasi yongʻoqcha. Ildizpoyasidan nayzabarg, tuganakli novdalar oʻsadi. Tuganagi va urugʻidan koʻpayadi. Bir tupi 10 mingtagacha urugʻ tugadi. Urugʻlari shamol va suv orqali tarqaladi. 18—26° haroratda unib chiqadi. Oʻrta Osiyoda tarqalgan. Sholipoyalarga katta zarar yetkazadi. Asosan, sugʻorish va tashlandiq ariq va kanallar boʻylarida oʻsadi.

Kurash choral ari: urugʻlikni tozalash, ekinni siyrakroq ekish; gerbitsidlar purkash.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Ksanten tinchlik sulhi** (nemischa:) — Kleves merosini taqsimlashga doir shartnoma. Brandenburg saylovchi-gertsogi va Neuburg Pfalzgrafi- yaʼni boshqaruvchisi oʻrtasida 1614-yil 12-noyabrda tuzilgan. Shartnoma lozim darajada bajarilmagan. Natijada avj olgan nizo oʻttiz yillik urush mobaynida ham davom etgan va 1666-yildagina tugagan.

Sabablari
---------

1609-yilda Vilgelm V ning yagona oʻgʻli va Jyulich-Kliv-Berg gersoglarining soʻnggi avlodi Iogann farzandsiz vafot etgach, uning merosi boʻyicha ikki protestant knyazlari: Noyburg pfalsgraf, Iogann Vilgelmning singlisi Annaning eri Filipp Lyudvig hamda Iogann Vilgelmning jiyani, katta opasi Mariya Eleonora va Gertsog Albrext-Fridrixning qizi prussiyalik Annaning eri Brandenburg kurfyursti Iogan III Sigismund oʻrtasida nizo kelib chiqdi. Iogan Vilgelmning kichik singillarining daʼvolari Jülich-Kliv-Bergni teng qismlarga boʻlish edi. Bu bilan boshqa merosxoʻrlarining daʼvolari eʼtiborga olinmagandi.

Gabsburglar ushbu vaziyatdan foydalangan holda Muqaddas Rim imperiyasining shimoli-gʻarbiy qismidagi mazkur strategik ahamiyatga ega yerlarni oʻz nazoratiga olishga urunishdi. Shundan soʻng Kliv merosi uchun urush avj olib ketdi. Noyburg manfaatlarini Filipp Lyudvigning toʻngʻich oʻgʻli Volfgang Vilgelm himoya qildi. U 1613-yilda katolik diniga mansublikni qabul qildi va shu bilan Katolik Ligasi va Ispaniyaning yordamini olishga erishdi (eʼtiqodining oʻzgarishiga qaramay, Anna Yulich-Kliv-Berg oʻgʻlining nuqtainazarini maʼqulladi. Keyinchalik mojaroga Gollandiya Respublikasi va Fransiya ham aralashdi.

Natijasi
--------

1614-yil 12-noyabrda Ksantenda tuzilgan shartnomaga koʻra, Kliv gersogliklari hamda Mark va Ravensberg grafliklari Brandenburg margrafligiga, Yulix-Berg va Berg gersogliklari Pfalz-Neuburg ixtiyoriga oʻtkazildi. Bundan tashqari, merosxoʻrlarning har biri oʻzlariga meros boʻlib tekkan qismini ikkala merosxoʻr nomidan boshqarishlari kerak edi.

Ikkala tomon ittifoqchilari bahsli yerlardan oʻz qoʻshinlarini olib chiqishdan bosh tortdi. Natijada Ksanten shartnomasi bajarilmay qoldi. Shunday qilib, Kleves gersogligining katta qismi 1672-yilgacha Gollandiya Respublikasi armiyasi tomonidan bosib olindi. Ambrosio Spinola qoʻmondonligi ostidagi ispan qoʻshinlari asosiy istehkomlardan biri — Veselni topshirishdan bosh tortdi. Jülich-Kleve-Berg grafligi uchun kurash Oʻttiz yillik urush davrida ham davom etdi va 1666-yil 19-sentabrda Klevda Filipp Lyudvigning nabirasi, Noyburg pfalsgrafi Filipp Vilgelm va a Brandenburg kurfyursti, Iogann Sigismundning nabirasi Fridrix Vilgelm oʻrtasida kelishuv imzolanishi bilan yakunlandi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Anna von Kleve Pfalzgraefin von Neuburg" (de).  hagen-bobzin.de. 5-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-dekabr 2017-yil.
2. ↑   *Das Fürstentum Pfalz-Neuburg*. .
3. ↑  .
**Yoxannesburg** (inglizcha: *Johannesburg*) — JARdagi shahar, Transvaal provinsiyasida. Aholisining soni jihatidan mamlakatdagi katta shaharlardan: 1,9 mln. kishi (1991).

Y. 1886-yil da oltinga boy konlar yonida vujudga kelgan. 1899—1902-yillardagi Angliya-Burlar urushi davomida Y.ni inglizlar bosib oldi. 1910-yilda Jan. Afrika Ittifoqi tarkibiga kiritildi. 1955-yildaJan. Afrikaning irqchilikka qarshi kongressi Y.da Ozodlik hartiyasini qabul qildi. Y. — JARning eng katta savdo va sanoat markazi. Yirik temir yoʻl tuguni. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Y. va uning atrofida metallsozlik, mashinasozlik (kon mashinalari va b.), kimyo, poligrafiya, toʻqimachilik, elektrotexnika, qismlardan avtomobil yigʻish, koʻn va oziq-ovqat sanoati korxonalari, olmosga sayqal beruvchi f-kalar, yirik elektr st-yalar mavjud. Shaharda asosiy kon va moliya konsernlarining boshqarmalari, fond birjalari joylashgan. Un-t, astronomiya rasadxonasi, ratusha binosi (1915), sobor (1926), kutubxona, teatr (1962), banklar va b. bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |