recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Bepushtlik**, tugʻmaslik, tugʻdira olmaslik — voyaga yetgan organizmning nayel (avlod) qoldirishga ojizligi. Odamda — bir maromda (normal) jinsiy hayot kechirib, boʻyida boʻlishdan saqlanish vositalari (kontratsepiiya)dan foydalanmay, kamida 1 yil birga turib farzand koʻrmaslik "bepushtlik" hisoblanadi. Bepushtlik erkaklarda ham, ayollarda ham uchraydi. Erkaklardagi bepushtlik — tugʻdira olmaslikka jinsiy aʼzolarning tugʻma nuqsoni, yallig'lanish kasalliklari yoki ularning shikastlanishi (qarang Orxit, Epididimit), jinsiy maylning sustligi, shuningdek endokrin sistema faoliyatining oʻzgarishi, urugʻ suyuushgi (sperma)da spermatozoidlar (jinsiy hujayralar) boʻlmasligi yoki ularning urugʻlantira olish xususiyatining yoʻqligi sabab boʻladi. Ayollardagi bepushtlik — tugʻmaslikka bachadon, tuxum yoʻllari, tuxumdon va naylarning yalligʻlanishi, soʻzak, jinsiy aʼzolar sili; ichki sekresiya bezlari (tuxumdon, kalqonsimon bez, buirak usti bezi va boshqalar) faoliyatining buzilishi, balogʻatga yetish davrida infeksion kasalliklar bilan ogʻrish natijasida markaziy nerv sistemasida roʻy bergan jiddiy oʻzgarishlar, jinsiy aʼzolarning yetilmay qolishi — infantilizm sabab boʻlishi mumkin. Yalligʻlanishi tufayli bachadon naylarining bitib qolishi, teshigining juda torayib ketishi sababli ayol tuxum hujayrasi erkak jinsiy hujayrasi (spermatozoid) bilan uchrasha va uruglana olmaydi yoki uruglangan tuxum hujayraning bachadonga utishi kiyinlashadi. Bepushtlikda erxotin tibbiy koʻrikdan oʻtkaziladi. Bepushtlikni iloji boricha barvaqt aniqlab, sabablari bartaraf qilinsa yaxshi natijaga erishish mumkin. Bepushtlikni vrach davolaydi. Yalligʻlanish jarayoni bilan bogʻliq boʻlgan bepushtda fizioterapiya va kurortlarda davolanish ayn iksa muhim. Endokrin sistemasidagi oʻzgarishlar tufayli bepushtlik roʻy berganda fizioterapiya, kurortlarda davolanish bilan birga gormonal dori-darmonlar ham buyuriladi. Bepushtlikning oldini olishda jinsiy aʼzolarning yalliglanish kasalliklarini oʻz vaqtida aniqlab davolash, abortga yoʻl quymaslik, shaxsiy va jinsiy ozodalik tartiblariga katiy amal qilish lozim.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Boa**, oddiy boʻgʻma ilon (Constrictor constrictor) — boʻgʻma ilonlar oilasiga mansub ilon. Uzunligi 2—5,5 m. Terisining rangi chiroyli naqshindor yaraqlagan. Amerikaning asosan tropik oʻrmonlari, togʻli hududlarida (imperator boʻgʻma iloni — Boa imperator kenja turi) va quruq ochiq landshaftlarida (argentina boʻgʻma iloni — Boa occidentalis kenja turi) tarqalgan. Koʻpincha yerda, dare va soylar qirgʻogʻida, daraxtlarda yashaydi. Odamlar yashaydigan joylar yaqinida ham uchraydi. Kemiruvchilar, kaltakesaklar va qushlar bilan oziqlanadi. Asosan kechasi ovga chiqadi. Urgʻochisi 3 tadan 64 tagacha bolalaydi. Yosh B. koʻlga oʻrganadi, tutqinlikda 10 va undan koʻproq yil yashaydi. B. terisi juda yuqori baholanadi, undan koʻnteri sanoatida foydalaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Borobudur** (Borobudur) — Yava oroli (Indoneziya) dagi Budda ibodatxonasi, meʼmoriy yodgorlik. 8-asr oxiri — 9-asr boshlarida tosh bulakla’ri (andezit)dan tabiiy tepalikda 9 qatlamli, pogʻonali koʻrinishda piramidalar (balandligi 31,5 m, asos uz. 123 m) dan hashamatli stupa qurilgan. Unda 504 Budda haykallari va 1460 boʻrtma tasvirlarda Budda hayoti aks ettirilgan. Qatlamlar shakliga koʻra, 2 qismga boʻlinadi. Quyi qismi qatlami 5 murabba tarx^i, yuqori qismi qatlami 3 aylana tarhli. Qatlamlar peshayvonli qilib qurilgan. B. ga sharqiy zinopoyadan chiqiladi. Har qatlamdagi peshayvonning kiraverishi chuqur ravoqli boʻlib, oʻymaboʻrtma naqsh va tasvirlar ("kala—makara") ishlangan. Yuqoriga zinapoyalar orqali koʻtariladi. Zinapoyalarning ikki tomonidan to markaziy stupagacha toshdan sherlarning shakllari ishlangan. Peshayvonlarning devorlari va toʻsiqlaridagi toshlarga boʻrtma tasvirlar ishlangan (unda Buddaning boshdan kechirganlari hikoya qilingan). Yuqoridagi 3 aylana stupalari qoʻngʻiroqcha shaklida boʻlib, ularning har biri ichiga Buddaning haykallari qoʻyilgan. Tepasidagi bosh stupada esa juda katta Budda haykali bor. B. urta asrlar Indoneziya sanʼatining nodir namunasi hisoblanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**"Belarus politsiyasiga 100-yil"** yodgorligi — Belarusiyaning Gomel viloyati, Gomel shahridagi yodgorlik.

Tarix va tavsif
---------------

Gomel shahrida 2017-yil 9-noyabrda, Belarus politsiyasining 100 yilligiga bagʻishlangan yodgorlik ochildi. „Belarus politsiyasiga 100-yil" yodgorligini yaratish uchun deyarli bir yil vaqt ketdi. Ogʻirligi 1,3 tonna boʻlgan ikki metrli bronza haykal (2,1 m) , Vokzal maydoni va Vokzal koʻchasi kesishmasida joylashgan temiryoʻlchilar madaniyat saroyi yonida paydo boʻldi. Kompozitsiyadagi asosiy narsa — 1950-yillar kiyimidagi katta politsiya serjantining Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisining mukofotlari bilan ifodalangan figurasi: Qizil Yulduz ordeni, „Jasorat uchun", „Harbiy xizmatlari uchun" medallari. Uning yonida faqat politsiyachilar uchun ishlab chiqarilgan M-72 mototsikli bor.

Yodgorlik muallifi — Gomel haykaltaroshi Vasiliy Kondratenko boʻlib, uning asarlari „Bagration" strategik operatsiyasining 70-yilligiga, xizmat burchini bajarish paytida halok boʻlgan Gomel viloyati ichki ishlar organlari xodimlariga bagʻishlangan. Gomel viloyatining Loev qishlogʻi va Chenki qishlogʻida memorial majmualarning tashkil etilishi uning nomi bilan bogʻliq.

Haykaltaroshning ijodiy rejasiga koʻra, politsiyachi yoʻl harakatini tartibga soladi, soatini saqlaydi, tartibni saqlaydi. Choʻzilgan oʻng qoʻl tayoqni siqib chiqaradi va chap qoʻl koʻkragiga bosiladi — politsiya hushtagi, yelkasida — dala sumkasi. Yozuvchi oʻz figurasini oʻzining oldingi xotiralari asosida yaratgan. Ikki gʻildirakli transportni yaratishga 1958-yildagi haqiqiy M-72 mototsikli xizmat qilgan. Uni 25-yildan ortiq vaqtdan beri retro transport vositalarini tiklash bilan shugʻullangan Gomel shahrida yashovchi Aleksandr Shamkin taqdim etdi.

Politsiyachi „100 god belaruskay mіlisii" yozuvi tushirilgan dumaloq maydonchani egallaydi, u poydevorning pastki zinapoyasida joylashgan. Yuqori zinapoyada — „4 sakavіka 1917 Dzen utvarennya Belaruskay mіlisii" yozuvi bilan yodgorlik taxtasi joylashgan. Yodgorlik Belarus politsiyasining jasorati va Vatanga sadoqatini anglatadi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „В Гомеле торжественно открыли памятный знак к 100-летию белорусской милиции". 15-aprel 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-aprel 2019-yil.
2. 1 2 3  „«Правда Гомель» — информационный портал газеты «Гомельская праўда». Милиционер из прошлого.". 15-aprel 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-aprel 2019-yil.

Havolalar
---------

* V. I. Lenin nomidagi Gomel viloyat universal kutubxonasi. „Belarus politsiyasiga 100 yil" monumenti
* Pravda Gomel — Gomelskaya Pravda gazetasining axborot portali. Oʻtmishdagi politsiyachi. Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
* „Belarus militsiyasining 100 yilligi" haykaltaroshlik kompozitsiyasi Gomel Arxivnaya kopiya ochildi.
**Burgalar** (lotincha: *Siphonaptera*) — qon soʻruvchi hasharotlar turkumi. Uz. 1–6 mm, urgʻochisi erkagidan yirikroq. Tanasi ikki yondan kuchli siqilganligidan hayvonlarning yungi va pati orasida yengil va tez harakat qiladi. Qanotlari ikkilamchi reduksiyaga uchragan. Koʻpchilik turlarining bir juft oddiy koʻzi bor. Ogʻiz organi kesuvchi — sanchuvchi — soʻruvchi tipda. Oyoqlari (ayniqsa keyingisi) yaxshi rivojlangan, sakrovchi. Urgʻochilari pol tirqishlari, toʻshamalar osti, devor yoriqlari yoki kemiruvchilar iniga bir necha oʻnta tuxum qoʻyadi. Tuxumlardan oyoqsiz, chuvalchangsimon, tanasi tuk bilan qoplangan qurtlar chiqadi. Ular pilla ichida gʻumbakka aylanadi. Qurtlar hayvonlarning organik qoldiqlari va chirindilar, jumladan B. axlati bilan oziqlanadi. B. 3 yilgacha, odam burgasi esa 2 yilgacha yashaydi. 1400 ga yaqin turi, shundan 310 turi Oʻrta Osiyoda uchraydi. B. issiq qonli hayvonlar va odamda parazitlik qiladi. 

Keng tarqalgan turlari: 

* odam burgasi (lotincha: *Pulex irritans*)
* it burgasi (lotincha: *Ctenocephalides canis*)
* kalamush burgasi (lotincha: *Ceratophyllus fasciatus*)
* olaqurt (lotincha: *Vermipsylla alacurt*)

Odam va kalamush Burgalari odamga oʻlat va terlama kasalligi qoʻzgatuvchilarini yuqtiradi.

Baʼzi B. gelmintlarning oraliq xoʻjayini hisoblanadi. Odam B.i qarovsiz qolgan uylarda koʻp uchraydi. Qarshi kurash choralari: uy-joylarni toza tutish, polni karbolning 2—5%li eritmasi bilan yuvish, devor va poldagi yoriqlarni kerosinga hoʻllangan latta bilan artish, B. uchraydigan joylarga piretrum va xlorpikrin sepishdan iborat.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Taymir (maʼnolari).

**Taymir yarim oroli** - Osiyoning eng shimolidagi yarim orol (Krasnoyarsk oʻlkasida). Maydoni 400 ming km² (RFdagi eng katta yarim orol). Oʻrta Sibirning shim.da, Kara dengizining Yenisey qoʻltigʻi bilan Laptevlar dengizining Xatanga qoʻltigʻi orasida. Janubida Oʻrta Sibir yassitogʻligi bilan chegaradosh. Tabiatiga koʻra uch qismga boʻlinadi: 1) sohil boʻyi denudatsion kambar tekisligi; asosan, toʻrtlamchi davr yotqizikdaridan tarkib topgan. Relyefi — sertepa tekislik. Tundra landshaftlari asosiy oʻrin tutadi;. 2) Birranga togʻlari shim.sharkdan jan.garbga tomon oʻzaro parallel yoʻnalgan tizmalardan iborat. Uzunligi 800 km, eni 250 km. Eng baland joyi — Birranga togʻi (1146 m.). Uzunligi 5 km gacha boʻlgan bir necha togʻ muzligi bor (umumiy maydoni 40 km²); 3) Shimoliy Sibir (Taymir, YeniseyXatanga) pasttekisligi. Tuz gumbazlari uchraydi. Relyefi — sertepa tekislik, mutlaqbal. 50–200 m. Taymir yarim orolio.ning iklimi qahraton sovuq; zamini doimiy toʻngibyotadi. Yillikyogʻin 120–250 mm. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi —30°, —35°, iyulniki G—12°. Eng past temperatura —61°, eng yuqori temperatura 30°. Daryolari: Pyasina, Yuqori va Quyi Taymira, Xatanga. Koʻl koʻp. Aholi koʻproq bugʻuchilik bilan shugʻullanadi. Taymir toshkoʻmir havzasi va koʻplab tuz konlari bor.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4408672-6
* NKC: ge579499
* VIAF: 315124931
* en:WorldCat Identities: viaf-315124931

 |
**„Tarashanets" zirhli poezd ekipajiga yodgorlik** — 1919-yil avgust oyida Denikindan deyarli 6 kun davomida Darnitsa temir yoʻl kesishmasini himoya qilgan „Tarashchanets" Qizil Armiya zirhli poezdi qahramonlari sharafiga oʻrnatilgan yodgorlik, 30-avgustga oʻtar kechasi taslim boʻlish taklifini rad etgan ekipaj aʼzolari zirhli poyezdni portlatib yubordilar va u bilan birga halok boʻldilar (komandir — L. Lomakin, komissar — V. Forte, mashinistlar — S. Suxotskiy, V. Ivanov, I. Akutsov), 1974-yil 21-sentabrda Kievda ochilgan.

Mualliflar: haykaltarosh V.I.Znoba. meʼmor E.A.Pylnik. Kievda Yaltinskaya koʻchasidagi parkda joylashgan.

Yodgorlikning umumiy balandligi 3,3 metr. Granit poydevorida — 7 ta bronza figuralari, qaror qabul qilingan paytda „Tarashantsev" jamoasining yettitasini anglatadi: oʻlish, lekin taslim boʻlmaslik. Poydevor balandligi 0,4 metr boʻlgan qora parlatilgan labradoritdan qilingan. Yodgorlik poydevorining old tomonida (vertikal) granit plitasida „Tarashantsev" reydi haqidagi soʻzlar, yerga chap tomonda "bu yerda sovetlarning kuchi uchun hayot bergan „Tarashants" qahramonlari dafn etilgan. Sizga abadiy xotira va shon-sharaf!".

Haykaltaroshlik guruhi „Tarashanets" zirhli poyezdining ekipaji 105 yodgorliklari va Sovet davridagi yodgorliklar roʻyxatiga kiritilgan, ular hali ham Kiyev koʻchalarida joylashgan va „demontaj qilinishi kerak".

Manbalar
--------

1. ↑  „Перечень памятников м. Киева, подлежащих демонтажу". 27-yanvar 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-yanvar 2016-yil.

Havolalar
---------

* Бронепоезд «Таращанец».
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Talas (maʼnolari).

**Talas** (qirgʻ. Талас, qoz. Талас) — Qirgʻiziston va Qozogʻiston Respublikasidagi daryo. Qirgʻiziston tizmasining janubiy yon bagʻrida, Qoraqoʻl nomi bilan boshlanadi, Qorasoy qishlogʻi yonida Uchqoʻshoʻy irmogʻi qoʻshilgach, Talas nomini oladi. Talas Chu daryosiga yetmasdan ancha uzoqda Moʻyinqum choʻllari orasida kichikkichik koʻllar hosil qilib tugaydi. Uzunligi 661 km, havzasining maydoni 52700 km². Muz, qor suvlaridan toʻyinadi. Oʻrtacha koʻp yillik suv sarfi Qorasoy qishlogʻi yonida 32 m³/sek. Togʻli qismida va ayniqsa, tekislik qismida (Taroz shahridan quyida) Talasning suvi koʻplab ariq va kanallar orqali sugʻorishga olinadi. Eng yirik irmoqlari: Uchqoʻshoʻy, Koʻlba, Beshtosh, Urmaral, Kumushtog, Qorabura, Kengkoʻl va Nelden. Talas boʻyida Taroz, Talas sh.lari joylashgan. Talasda Kirov suv ombori bor.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Gidrologiya | *Gidrologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Audit – korxona, firma, kompaniyalar mik faoliyatini tekshirib borish, ular hisobotini ekspertizadan oʻtkazishdir.

**Audit** (ing. audit – u eshitadi) – mu-ayyan vakolatlar berilgan shax-slar – auditorlar (auditorlar firmalari) tomonidan xoʻjalik yuritayotgan sub’ektlarning moliyaviy hisobotlari toʻgʻriligini, ular amalga oshirgan mo-liyaviy va xoʻjalik operatsiyalarining mamlakat qonunlariga muvofiqligini tekshirish maqsadlarida oʻtkaziladigan moliya hujjatlari ekspertizasi va tahlili; taftish. Uning ichki A. va tashqi A. turlari bor. Ichki A. boshqaruvning korxona xoʻjalik fao-liyati toʻgʻrisida axborot olish, mene-jerlar hisobotining haqqoniyligini tasdiqlash maqsadlarini koʻzlaydi. Tashqi A. oʻzaro mustaqil tomonlar (kor-xona va auditorlik firmasi) oʻrtasida shartnoma asosida amalga oshiriladi. A.da korxona moliyaviy hisobotining toʻgʻriligiga baho beriladi, uning amaldagi qonunchilikka mos kelishi tasdiqlanadi. A. yoʻnalishiga koʻra umu-miy A. (korxonalar, birlashmalarning tashkiliy-huquqiy shakli hamda mulkchilik turlaridan qat’i nazar), bank A. sugʻurta tashkilotlari A. investitsiya institutlari A. va boshqalarga boʻlinadi (qarang Au-ditorlik xizmati).
IIIIIIII

Auditor firmalar odatda aksioner jamiyat yoki kooperativ shaklda faoliyat koʻrsatadi va toʻliq mustaqillikga ega boʻladi. Ular, oʻz ishini har bir mamlakatda yoki xalqaro miqyosda qabul qilingan hisob-kitob va taftish qoidalariga binoan olib boradi. Auditor firma ishida qatnashuvchi taftishchilar auditorlar deb ataladi.
Bozor infratuzilmasi va uning qarab chiqilgan unsurlari barcha bozor turlarining faoliyat koʻrsatishi hamda davlatlararo iqtisodiy munosabatlarni tartibga solishni taʼminlaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Iqtisodiyot | *Iqtisodiyot va moliyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Samarqand-Andijon temir yoʻli** — chor Rossiyasi tomonidan 1880—1890-yillarda harbiy maqsadlarda qurilgan Zakaspiy harbiy temir yoʻli (Krasnovodsk—Jebel—Chorjoʻy— Samarqand —Toshkent va Andijon) ning davomi. Uzunligi 530 km. 1895—99 yillarda qurilgan. Dastlab harbiy, yaʼni Oʻrta Osiyoda Angliya taʼsirining oldini olish maqsadlarda qurilgan, keyinchalik siyosiyiqtisodiy jihatdan katta ahamiyatga ega boʻldi. Zakaspiy temir yoʻl Samarqandga yetkazilgach (1988), Chor Rossiyasi hukumati uni Fargʻona vodiysi va Toshkent tomon uzaytirishga qaror qiddi. 1895-yil 27 mayda S—Samarqand-Andijon temir yoʻliyilni va uning Toshkent va Yangi Margʻilon (hozirgi Fargʻona sh.) ga olib boradigan tarmoqlarini qurishga kirishildi. Qurilishga 2 ta temir yoʻl bataloni hamda aholidan 13 ming ishchi jalb qilindi, ularga injener A. I. Ursati boshchilik kildi. Qurilish materiallarining aksariyati Andijon, Qoʻqon, Margʻilon va Toshkentdan, qolgan qismi Rossiyadan keltirildi va qurilish ishlari juda ogʻir sharoitlarda olib borildi. S—Samarqand-Andijon temir yoʻliy. dastlab, Ursatyevskaya (hozirgi Xovos)gacha, keyin 1898-yilda Andijongacha yetkazildi. 1899-yil Samarqand—Toshkent tarmogʻi qurib bitkazildi. 1899-yil apr oyidan bu yulda poyezdlar muntazam qatnay boshladi. Shu yili Zakaspiy temir yoʻl Harbiy vazirlik ixtiyoridan olinib, Temir yoʻllar vazirligi ixtiyoriga oʻtkazildi. Hozirgi davrda bu yoʻl "Oʻzbekiston temir yoʻllari" davlataksiyadorlik kompaniyasining boʻlimlariga qaraydi. Uning Samarqanddan Toshkentgacha boʻlgan qismi toʻla elektrlashtirilgan va elektropoyezdlar katnaydi.

Adabiyotlar
-----------

* Suvorov V. A. Istorikoekonomicheskiy ocherk razvitiya Turkestana (Po meterialam j.d. stroitelstva v 1880—1917 gg.). T. 1962.

Manbalar
--------

1. ↑  Tohirjon Mirzayev. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Alain Fabien Maurice Marcel Delon** (**Alen Delon** 1935-yil 11-avgustda tugʻilgan) — fransuz aktyori, prodyuseri va biznesmeni.

Dastlab unga shuhrat keltirgan film „Yarqiragan quyoshda"gi Tom Rishli roli boʻldi. „Rokko va uning aka-ukalari", „Oyning tutilishi", „Qoplon", „Samuray", „Qora lolalar", „Trotskiyning oʻldirilishi", „Mesye Klyayn" kabi filmlardagi oʻz qahramonlari orqali munofiq insonlarning oʻziga xos psixologiyasini, moddiy va maʼnaviy konfliktlarni mohirona ochib berdi. Oʻzining kelishgan tashqi koʻrinishi, ijrosidagi plastiklik, joʻshqinlik sargu-zasht va detektiv filmlarda, shuningdek, oʻzi ekranlashtirgan „Politsiyachi terisi uchun", „Boʻysunmas" filmlarida yaqqol koʻzga tashlandi.Delonning oxirgi ijro etgan rollaridan biri „Asteriks va Obeliks:Olimpiada oʻyinlarida" filmidagi Sezar obrazidir.

Manbaalar
---------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Alen Delon*** haqida turkum mavjud |

* Alen Delon IMDbda
* „The perils of trans-national stardom: Alain Delon in Hollywood cinema" by Ginette Vincendeau
**Abdulvohid ibn Abrurrahmon al-Varkiy** (arabcha:  — Abu Muhammad Abdulvohid ibn Abdurrahmon ibn Qosim ibn Ismoil al-Qurashiy az-Zubayriy al-Buxoriy al-Varkiy) — shayx, imom va faqih.

Hayoti
------

Abdulvohid ibn Abdurrahmon al-Varkiy solih, uzoq umr ko‘rganlardan biri bo‘lgan. As-Sam’oniy: „Al-Varkiy 130 yoshga kirgan. Yahyo ibn Soʻidning shogirdlari Abu Zarr Ammor ibn Muhammadning qayd etgan maʼlumotlarini yozib olganidan 110 yil o‘tgach, vafot etgan. Undan ko‘p odamlar hadis rivoyat qilganlar, qabri Buxorodan ikki farsax uzoqda joylashgan "Varkiy" qishlog‘ida ekani, qabrini ziyorat etgani haqida yozadi.

Abdulvohid ibn Abdurrahmon al-Varkiy Abu Zarr Ammor ibn Muhammad, Ibrohim ibn Muhammad ibn Yazdod ar-Roziy, Ismoil ibn al-Husayn al-Buxoriy, Ishoq ibn Hamdon al-Muhallabiy, Ahmad ibn Muhammad ibn Sulaymon al-Juriydan hadis rivoyat qilgan.

Abdulvohid ibn Abdurrahmon al-Varkiydan Usmon ibn Ali Poykandiy, Abu Ato Ahmad ibn Abu Bakr al-Hammomiy, Muhammad ibn Abu Bakr ibn Usmon al-Pazdaviy va ukasi Umar as-Sobuniy, Muhammad ibn Nosir as-Saraxsiy, Mahmud ibn Abu-l-Qosim at-Tusiy va boshqa muhaddislar hadis rivoyat qilganlar.

Hadisi
------

Abdulvohid ibn Abdurrahmon al-Varkiydan rivoyat bo‘lgan hadis: "Bizga Ahmad ibn Hibatulloh o‘qib xabar berdilar. U kishiga Abdurrahim ibn Abdulkarim al-Marvaziy, u kishiga Usmon ibn Ali, u kishiga imom Abdulvohid ibn Abdurrahmon 494/1101-yilda xabar berganlar. U kishiga 383/993-yilda Ahmad ibn Muhammad ibn Sulaymon al-Forisiy yozdirgan holatda, u kishiga Ali ibn Muhammad ibn Zubayr al-Qurashiy, u kishiga al-Hasan ibn Ali ibn Affon, u kishiga Zayd ibn Hubob roviy Muoviya ibn Solihdan, u kishi Abdurrahmon ibn Jubayrdan, u kishi otalaridan, u kishi Amr ibn al-Hamiqdan aytib berganlar: "Payg‘ambar (s.a.v.): „Alloh taolo bandasiga yaxshilik xohlasa uni shirin qiladi",  dedilar. Sahobalar: „Uni shirin qiladi — nima degani, ey Rasululloh?" deb so‘rashganida: „O‘limidan oldin solih amallarini unga oson qilib qo‘yadiki, atrofdagi odamlar undan rozi bo‘lishadi", deb javob berganlar".

Adabiyotlar
-----------

1. Imom Shamsiddin Zahabiy. *Mashhur daholar siyrati.* — T.: „Hilol-nashr", 2017. 183;
2. *O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi*. — Samarqand: „Imom Buxoriy xalqaro markazi", 2016. 98.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Yettisoy botigʻi** — Mirzachoʻldagi botiq. Guliston va Yangiyer sh.lari oraligʻidagi temir yoʻldan 10–12 km sharq (Darvozaqum)dan boshlanib, jan.-sharkdan shim.-gʻarbga yoʻnalgan. Mirzachoʻlning markazidagi Sardoba botigʻiga borib tutashadi. Ikkala botiq oʻrtasida Katta Shuybek suvayirgʻichi mavjud. Uz. 45 km, eng kengjoyi 10–13 km. Ye.b. oʻzansimon berk botiq boʻlib, shim.-sharqda Sirdaryoning allyuvial, jan.da Turkiston tizma togʻlaridan oqib keluvchi soy va kichik daryolarning allyuvi-al-prolyuvial yotqiziqlarining toʻplanishidan vujudga kelgan. Tubida doʻngliklar, marzalar (bal. 2–5 m) va pastqamliklar (chuq. 1–5 m) mavjud. Ye.b. 30 m qalinlikkacha asosan qumloq va qumoq yotqiziqlardan tashkil topgan. Tuprogʻi asosan, qatqaloq va poʻrsildoq shoʻrxoklardan iborat, balandroq doʻng va marzalarda shoʻrtob och boʻz tuproq, pastqamliklarda botqoqli shoʻrxoklar uchraydi. Ye.b. ga jan.dan va shim.dan sugʻoriladigan yerlardan grunt suvlarining oqimi yoʻnalgan. Relyefning oʻydim-chuqurligi va shoʻrxoklarning keng tarqalganligi tufayli Ye.b. ning yerlari sugʻorish uchun yaroqsiz.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qingdao Hailifeng FC** (xitoycha: 青岛海利丰足球俱乐部, **Qingdao Benda** va **Xefei Chuangyi)** Xitoy futbol assotsiatsiyasi Jia ligasida sobiq professional futbol klubi bo'lgan. Klub 2007 va 2009-yillarda bo'lib oʻtgan oʻyinlarda "pora va xususiy biznes bilan shugʻullangan" va Xitoy futbol assotsiatsiyasi tomonidan kelgusida o'tkaziladigan barcha milliy oʻyinlardan chetlashtirilgan edi.

Tarix
-----

**Qingdao Hailifeng F.C. futbol klubi** 1995-yil 7-yanvarda tashkil etilgan va 1997-yilda **Qingdao Benda** va 1998-yilda **Qingdao Hailifeng** nomiga o‘zgartirilgan. U 2001-yil dekabr oyida Guangdong Winnerway va Jia B ligasidagi oʻrnini sotib olmaguncha Xitoyning Ikkinchi ligasida muntazam qatnashgan edi va B jamoasini Qingdao Hailifengga sotishga rozi boʻlishdi.

2010-yil 21-fevralda klub Chengdu Bladesdan pora olganlikda aybdor deb topildi va ularning ro‘yxati bekor qilindi, shuningdek, qilgan jinoyati uchun 200 000 RMB jarimaga tortildi. Ma'lum boʻlishicha, klub Chengdu Bladesga koʻtarilish imkoniyatini berish uchun 2007-yilgi liga mavsumida 500 000 RMBgacha bo'lgan asosiy oʻyinda ataylab 2:0 hisobida magʻlub boʻlgan.

Ismlar tarixi
-------------

Qingdao klubi moliyaviy sabablarga koʻra nomini, uy stadionini va hatto oʻz shahrini oʻzgartirdi.

Ularning oldingi ismlariga quyidagilar kiradi:

* 1995—1996 **Qingdao JVC Zhengyiyjvcjvcjvczhi** (Qingdao)
* 1997-yil **Qingdao** Bendagàngín (Qingdao)
* 1998—2001-yillar **Qingdao Hailifenggíngíngíngín** (Qingdao)
* 2002-yil **Xefey Chuangyi** chhuangy (Xefey)
* 2003—2010 **Qingdao Hailifenggíngíngíngín** (Qingdao)

Natijalar
---------

* 2009-yilgi mavsum yakuniga ko'ra

**Barcha vaqtlar ligasi reytingi**

| Mavsum | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Dvizion | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 |
| O'rin | 4 2 | 5 1 | 3 1 | 4 | 3 | 5 3 | 5 | 4 | 13 | 11 | 6 | 7 | 7 | 7 | 10 |

* **^Note 1** : Guruh bosqichida
* **^Note 2** : Yakuniy 3-guruhda
* **^Note 3** : Yakuniy Shimoliy guruhda

Manbalar
--------

1. ↑  „Relegations, ban handed to soccer's big fixers".  shine.cn (22-fevral 2010-yil). Qaraldi: 29-aprel 2021-yil.
2. ↑  百度\_中文足球资料大全吧\_中国职业足球俱乐部历史资料（还在收集中）
3. ↑  足协拟递补方案上报总局 绿城力帆顶替穗成战中超\_国内足坛-甲A\_NIKE新浪竞技风暴\_新浪网

Havolalar
---------

* SINA.com dagi yangiliklar sahifasi (soddalashtirilgan xitoycha)
**Matyoqub Qoʻshjonov** Oʻzbek adabiyotshunosi va munaqqidi. 1918-yil 5-mayda hozirgi Turkmaniston Respublikasining Toshhovuz viloyati Hallang qishlogʻida tugʻilgan. Filologiya fanlari doktori (1972), Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasining aʼzosi (1979), Oʻzbekiston Respublikasi fan arbobi (1978), Hamza nomidagi Davlat mukofoti laureati (1977).

30-yillarning ikkinchi yarmida Toshhovuzdagi oʻqituvchilar institutida oʻqigan. 1941–1945-yillarda urushda qatnashgan, mergan boʻlgan. 1945–1950-yilllarda Oʻrta Osiyo Davlat universiteti filologiya fakultetida oʻqigan, imtiyozli diplom olgan. 1950–1954-yillarda Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy qoʻmitasi apparatida ishlagan. 1954–1957-yillarda Markaziy Komitet qoshidagi ijtimoiy fanlar akademiyasi aspiranturasida oʻqidi. 1957–1960-yillarda SAGU filologiya fakultetida oʻqituvchi boʻldi. 1960-yildan Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasining Til va adabiyot institutida ilmiy xodim, direktor, boʻlim boshligʻI boʻlib ishlagan. Hozir ham shu dargohda faoliyat koʻrsatmoqda.

Matyoqub Qoʻshjonov 40 dan ortiq ilmiy, adabiy-tanqidiy, badia, tarixiy biografik xotira kitoblar muallifi. XX asrda yashagan taniqli yozuvchilar, eng muhim badiiy asarlar haqida olim risolalar, adabiy portretlar, tanqidiy ocherklar yozdi. Abdulla Qodiriy, Oybek, Abdulla Qahhor ijodi talqini va tahlili olim faoliyatining asosidir. Matyoqub Qoʻshjonov oʻnlab oʻta jiddiy, tahliliy taqrizlar muallifi.

Olim oʻzbek adabiyotshunoshligi va tanqidchiligiga ilmiy izchillik olib kirdi. U xarakter muammosiga bogʻliq holda syujet, kompozitsiya, konflikt, badiiy til haqida ilmiy-nazariy tadqiqotlar yaratdi. Mustaqillik davrida Matyoqub Qoʻshjonov Abdulla Qodiriy, Abdulla Oripov ijodi haqida tadqiqot yaratdi. Yangi sharoitda bir qancha asarlarni yangicha talqin va tahlil qildi.

Manbalar
--------

1. ↑  
	* Hayot va mahorat. Toshkent, Badiiy adabiyot nashriyoti, 1962.
2. ↑  
	* Oybek mahorati. Toshkent, Badiiy adabiyot nashriyoti, 1965.
3. ↑  
	* Saylanma. I va II jild. Toshkent, Adabiyot va sanʼat nashriyoti, 1982–1983/
4. ↑  
	* Jizn. Xarakteri. Masterstvo (rus tilida). Toshkent, Izdatelstvo xudojestvennoy literaturi, 1963.
5. ↑  
	* Shedrost talanta. Moskva. «Sovetskiy pisatel», 1980.
6. ↑  
	* Dagish. Toshkent, «Xalq merosi nashriyoti», 1997.
7. ↑  
	* Quljonov A. Ilm va ijod olamida. Toshkent, Adabiyot va sanʼat nashriyoti, 1980, 149–171 sahifalar.
8. ↑  
	* Oʻtayev Oʻ. Uslub va mahorat (adabiy portret). Toshkent, Adabiyot va sanʼat nashriyoti, 1979.

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Nikolay Ilyich Minchev** (rumincha: *Nicolai Mincev*1972-yil 20-oktyabrda Tiraspolda tugʻilgan) — moldaviyalik futbolchi va futbol murabbiyi, Oʻzbekistonning „Nasaf" klubi sport direktori. U himoyachi va himoyachi yarim himoyachi sifatida oʻynagan.

Faoliyati
---------

Moldova chempionati milliy divizionidagi oʻyinlari bilan uning oltita klubi uchun tanilgan: „Tiligul (Tiraspol)", „Konstruktorul (Kishinyov)", „Nistru (Otachi)", „Dacia (Kishinyov)", „Iskra-Stal" va „Olympia" (Balti)" , shuningdek, A divizionidan „Speranza" (Crihana Vehe) jamoasida faoliyat olib borgan. Xorijda O‘zbekistonning „Nasaf" hamda Qozog‘istonning „Qaysar" va „Semey" klublarida toʻp surgan.

Minchev futbolchilik faoliyatini 40 yoshida yakunladi va murabbiylik kursiga oʻqishga kirdi va C va B litsenziyalarini qoʻlga kiritdi. Bungacha u „Olimpiya" klubida oʻyinchi-murabbiy boʻlib, Sergey Rogachev bilan birga ishlagan, shuningdek, Nikolay Bunening yordamchi murabbiyi boʻlgan va himoyadagi oʻyinni tahlil qilib, videotasvirda oʻyinlarni tahlil qilgan. Keyinchalik u „Speranza" klubida Oleg Bejenarning yordamchisi sifatida ham ishlagan. 2014-yilda u Moldova ikkinchi divizionidan „Dinamo-Avto" klubi murabbiylar shtabiga kelib, oʻrinbosarlar jamoasini boshqargan. Ish taklifi klub bosh murabbiyi Dmitriy Arabadjidan tushdi, keyin esa jamoa prezidenti Dmitriy Margarin maʼqulladi. Tez orada Minchev A litsenziyasini oldi, bu unga Milliy divizion klubida yordamchi murabbiy va A divizion jamoasida murabbiy sifatida ishlash imkonini berdi. Oʻsha yilning yanvar oyida u Sankt-Peterburgdagi Valentin Granatkin memorialida 19 yoshgacha boʻlgan Moldova terma jamoasiga murabbiy boʻlgan. Olti oy oʻtgach, u Milsami klubida Yuriy Osipenkoning yordamchisi boʻlish taklifini qabul qildi. 2016-yilda u O‘zbekistonning „Nasaf" jamoasi murabbiylar shtabiga qoʻshilgan boʻlsa, ikki yildan soʻng sport direktori boʻldi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Ряды «Искры-Сталь» пополнили Николай Минчев и четыре игрока из «Севастополя»" (ruscha).  Молдавский футбол (11-fevral 2011-yil). 1-avgust 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-iyun 2011-yil.
2. 1 2 3 4
3. ↑  Nikolay Minchev popolnil trenerskiy shtab „Olimpii" (rus.)
4. ↑  Nikolay Minchev pokinul „Olimpiyu" (rus.)
5. ↑  Pauza dlya „Dinamo-Avto-2" (rus.)
6. ↑  Nash znakomiy topit „Ludogores" (rus.)
7. ↑  Nikolay Minchev naznachen sportivnim direktorom PFK „Nasaf"[*sayt ishlamaydi*] (rus.)
8. ↑  „Молдовалик мутахассис Николай Минчев ҳам "Бухоро"да". 06 авг 2020 08:20da asl nusxadan arxivlandi.

Havolalar
---------

* Profil na sayte FootballFacts.ru
* Profil igroka (angl.) na sayte Transfermarkt
Adaptiv kutilmalar – kishilarning kelajakdagi kutilmalarining oʻtgan davrda sodir boʻlgan hodisalar asosida shakllanishi. Masalan, kelajakda sodir boʻluvchi inflyatsiya darajasining oʻtgan yillardagi inflyatsiya darajasiga koʻra hisoblanishi. Agar oʻtgan yili inflyatsiya darajasi oshgan boʻlsa, joriy yildagi inflyatsiya darajasi yanada yuqoriroq boʻladi.

Qoʻllanilishi
-------------

### Mikroiqtisodiy darajada

Mikroiqtisodiy darajada ishlab chiqaruvchilarning oʻtgan davrdagi parametrlarga (masalan, narxga) asoslanib xulosa qilishi bozorda taqchillik yoki yoki tovarning kerak miqdordan ortib ketishiga olib keladi. Ushbu oʻzgarishlar toʻrsimon modelda aks etadi.

### Makroiqtisdiy darajada

Adaptiv kutilmalar makroiqtisodiy darajada asosan Fillips egri chizigʻi misolida oʻrganiladi. Unga koʻra, ishsizlikni pasaytirish maqsadida iqtisodiyotni stimullashtirish har doim ham natija koʻrsatmaydi. Yaʼni, amalga oshirilayotgan oʻzgarishlardan kelib chiqqan holda iqtisodiy agentlarning inflyatsion kutilmalar darajasi ortadi. Oqibatda ishsizlik darajasi oʻzgarmagan holatda, inflyatsiya darajasi ortadi. Aynan adaptiv kutilmalar sababli, Richard Nixon tomonidan amalga oshirilgan iqtisodiy siyosat samarasiz boʻlgani haqida naziya ham mavjud

Manbalar
--------

1. ↑  „Adaptive expectations".
2. ↑  *Estevez, Eric* „President Richard M. Nixon's Economic Policies". *The Balance Money*. Qaraldi: 10-dekabr 2023-yil.
3. ↑  YouTube logotipi Почему монетарная политика может быть неэффективной, ВШЭ. Video YouTubeda

|  |  |
| --- | --- |
| Iqtisodiyot | *Iqtisodiyot va moliyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ovulyasiya** (lot. orum — tuxum) — tuxum hujayralarining tuxumdondan tana boʻshligʻiga chiqishi. Urgʻochi sut emizuvchi hayvonlarda va ayollarda O. vaqtida yetuk tuxum hujayrasi boʻlgan Graaf pufakchasi yoriladi va O. davri kechadi. O.ni, asosan, gipofiz gormonlari boshqaradi. Homiladorlik boshlanishi bilan O. toʻxtaydi (yana qarang Hayz). OVXONA — Samarqand viloyati Pastdargʻom tumanidagi soy. Zirabuloq — Ziyovuddin togʻlarining shim. yon bagʻridan boshlanadi. Uz. 30 km, havzasining maydoni 24,3 km². Oʻrtacha yillik suv sarfi 0,28 m³/sek. oqim moduli 11,5 l/sek, km². Suvining asosiy qismi qishning 2-yarmida va erta bahorda oʻtadi. Soydan 4—5 yilda kuchli sel keladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Paragvay (maʼnolari).

**Paragvay** yoki **Paraguay** (ispancha: *Río Paraguay*, portugalcha: *Rio Paraguai*) — Janubiy Amerikadagi daryo, Parananing oʻng irmogʻi, Braziliya va Paragvay hududlarida, ayrim qismlari Paragvay, Braziliya va Argentina oʻrtasidagi davlat chegarasidan oqadi. Uz. 2621 km, xavzasiningmayd. 1,2 mln. km². Braziliya yassitogʻligining shim.-gʻar-biy qismidan boshlanib, jan.ga tomon Pantanal botqokliklari, Granchako pasttekisligi boʻylab oqadi. Daryoning kengligi oʻrta oqimida 350–600 m, quyi oqimida 1000–1500 m, chuq. 10– 20 m. Yogʻingarchilik davrida toshadi. Oʻrtacha suv sarfi Asunson shahri yonida 2940 m³/s, quyilish joyida 4000 m³/s Paragvay — Paragvayning asosiy transport yoʻli. Korumba shahrigacha kema qatnaydi, Asunson shahrigacha dengiz kemalari kira oladi. K. boʻyida Asunson, Konsepson shaharlari joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bryuggedagi shokolad muzeyi** (niderlandcha: *Chocolademuseum in Brugge*) — Bryuggedagi kakao-dukkagining shokoladga aylanishi haqida hikoya qiluvchi muzey. Shokolad muzeyi shokolad haqidagi tarixiy, geografik va botanika maʼlumotlarining manbai hisoblanadi. Muzeyda tashrif buyuruvchilar uchun retseptlar mavjud. Shokolad muzeyida siz kakao haqidagi kitoblarni o‘z ichiga olgan katta kutubxonaga kirishingiz, qo‘lda ishlangan shokolad mahsulotlarini yaratish jarayonini ko‘rishingiz va mutaxassislarga shokolad haqida savollar berishingiz mumkin. Bo‘limlardan birida shokoladning sog‘liq uchun foydalari haqida so‘z boradi.

Shokolad muzeyi va fransuzcha qovurilgan kartoshkasi muzeyi
-----------------------------------------------------------

2011-yil 1-maydan boshlab Bryuggedagi Shokolad muzeyi fransuzcha qovurilgan kartoshka muzeyi bilan hamkorlik qiladi, chunki shokolad va fri kartoshkalari Belgiyaning odatiy milliy taomlari hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „*Edmonton writer dips into Bruges chocolate story*" (en) (deadlink).  *EDMONTONJOURNAL.COM* (15-aprel 2011-yil). 18-aprel 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-iyun 2011-yil.
2. ↑  „*Top 10 chocolate museums include Cologne Chocolate Museum, Pannys Amazing World of Chocolate*" (en). *REUTERS*.  *NYDailyNews.com* (16-oktyabr 2009-yil). 30-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-iyun 2011-yil.

Havolalar
---------

* музея *Choco-Story* в Брюгге
* Обзор 10 лучших музеев шоколада (Wayback Machine saytida 2011-09-26 sanasida arxivlangan)
* (Wayback Machine saytida 2011-05-15 sanasida arxivlangan)
* (Wayback Machine saytida 2013-01-15 sanasida arxivlangan)
*
**Tuyamoʻyin dashti** - Andijon va Fargʻona viloyatlari hududidagi dasht. Gʻarbda Muyan va Arsif, shimolida Qorachatir tizmalari, sharkda Ulugʻtogʻ, janubida Qizilqiya adirlari oraligʻida. Geologik jihatdan adirlar oraligʻidagi botiq. Uz. 36—38 km, eni 28 km. Paleozoy, mezozoy va kaynozoy yotqiziqlari keng tarqalgan. 1—5 km chuqurliqda boʻr davri yotqiziqlari uchraydi. Ustki qismi toshshagʻal jinslardan tuzilgan. Gʻarbga tomon qiya. Iqlimi kontinental. Iyulning oʻrtacha temperaturasi 28°, eng yuqori temperatura 40°. Qishi iliq, yanvarning oʻrtacha temperaturasi —2°, eng past temperatura —16°. Vegetatsiya davri 180 kun. Yillik yogʻin 200—250 mm, asosan, bahor oylarida yogʻadi. Tuprogʻi tipik boʻz tuproq. Oʻsimliklari shuvoq, burgan hamda efemerlardan iborat. Dashtning oʻzlashtirilgan qismida tamaki, makkajoʻxori ekiladi, bogʻdorchilik bilan shugʻullaniladi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Mushuksimonlar** (Felidae) – yirtqich sut emizuvchilar turkumi oilasi. Kattaligi har xil. Boshi yumaloq, dumi odatda uzun. Oyoqlari nisbatan uzun, barmoqlarida yuradi. Oldingi oyoqlari 5 barmoqli (bir barmogʻi boshqalaridan balandroqda joylashgan), orqa oyoqlari 4 barmoqli. Tirnoqlari yurganida oyogʻi ichiga tortiladi (gepardlarda tortilmaydi). Yirtqich, tunda faol hayot kechiradi, yirtqich tishlari yaxshi rivojlangan, oziq tishlari oʻtkir qirrali.

Mushuksimonlarning juni odatda qisqa, har xil rangli. 4 urugʻ (yirik mushuklar, mushuklar, qor qoplonlari, gepardlar), 36 turi Avstraliya va Antarktidadan tashqari barcha qitʼalarda tarqalgan. Oʻzbekistonda 8 turi (qoplon, gepard, silovsin, qoraquloq, toʻqay mushugi, manul, qum mushugi, yovvoyi mushuk) yashaydi. Koʻpchiligi yiliga bir marta 1–7 tadan bola tugʻadi. Oʻljasiga pana joyda poylab turib tashlanadi. Koʻpchilik turi tutqinlikda ham koʻpayadi. Ayrim turlari moʻyna]si uchun ovlanadi; chorvachilikka qisman ziyon keltiradi. 15 turi Xalqaro Qizil kitobga kiritilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Wozencraft, W. C. „Felidae",*. Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference*, 3-, Johns Hopkins University Press, 2005 — 532–548 bet. ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb119319900 (maʼlumot)
* GND: 4163488-3
* LCCN: sh85047696
* LNB: 000121072
* NDL: 00568071
* NKC: ph121919

 |
**Chimqoʻrgʻon suv ombori** - Qashqadaryoning oʻrta oqimida qurilgan gidrotexnika inshooti. Qashqadaryo viloyati hududida, Qarshi shahridan 60 km sharqda. Chimqoʻrgʻon suv omborio. qurilishi 1958-yilda boshlangan. 1960-yildan doimiy foydalanishga topshirildi. Toʻla sigʻimi 500 mln. m³, foydali sigʻimi 450 mln.m³. Suvi yuzasi sathi 49,2 km², suv ombori oʻzan tipida. Uz. 17,5 km, maksimal chuq. 30 m, oʻrtacha chuq. 17,2 m. Qashqadaryo oqimini mavsumiy tartibga solish uchun moʻljallangan. Qashqadaryo viloyatining Qamashi, Qarshi, Gʻuzor va Koson tumanlaridagi 188 ming ga yerni sugʻoradi. Chimqoʻrgʻon suv omborio. tarkibiga tuprokli toʻgʻon, minorali suv chiqargich, quyi byefda joylashgan chap sohil (27 m³/s) va oʻng sohil (22 m³/s) bosh taqsimlagichlari kiradi. Toʻgʻon balandligi 33 m. Minorali suv chiqargich sugʻorish uchun suv berish va ayni vaqtda ortiqcha suvni chiqarib tashlash uchun moʻljallangan (suv oʻtkazish imkoniyati 350 m³/s).

Manbalar
--------

1. ↑  "Chimqoʻrgʻon suv ombori" *OʻzME*. Ch-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Gidrologiya | *Gidrologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Chapqirgʻoq Qorasuv kanali (Yuqorichirchiq gidrouzelida)

**Chapqirgʻoq Qorasuv kanali** - Chirchiq daryosining chap sohilidan chiqarilgan kanal (daryo) (Toshkent viloyati). Yuqori Chirchiq gidrouzelidan boshlanib, Shamalak gidrouzeligacha davom etadi. Uz. 87 km. Suv oʻtkazish imkoniyati 180 m³/s. Toshkent viloyati Yuqori Chirchiq, Oʻrta Chirchiq, Oqqoʻrgʻon tumanlarida 165 ming ga yerni sugʻoradi. Kanalga koʻpgina soy suvlari kelib qoʻshiladi. Eng yiriklari: Juzuruqsoy, Parkentsoy, Samsaraksoy, Qizilsoy. Qorasuv kanali qadimgi kanallardan biri. Bir necha toʻgʻonli suv olish inshootlari bor. Ularning birinchisi — Nayman toʻgʻoni (kanalning 59 km da). 1926-yilda qurilgan boʻlib, RK7, RK71, Olgʻabos kanallariga suv beradi. 1930—32 yillarda 74 km da Xontoʻgʻon suv olish inshooti qurildi. Inshoot toʻgʻon va Morgunenkov nomidagi RK8, RK9 kanallariga suv beradigan taqsimlagichlardan iborat. 1960—70 yillarda kanalning 3, 13, 36 va 56 km larida yana 4 suv olish uzellari qurildi. 68 km da kanalga Tuyaboʻgʻiz suv omborits&n kanal orqali suv olinadi. Ch.Chapqirgʻoq Qorasuv kanalining 36 km da I. A. Polvonov nomli Toshkent kanali boshlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Chapqirgʻoq Qorasuv kanali" *OʻzME*. Ch-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Gidrologiya | *Gidrologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Mustafo Kamol Otaturk
**Otaturkchilik** yoki **Kemalizm** (turk. *Atatürkçülük*) – Mustafo Kamol Otaturk tomonidan ilgari surilgan turk milliyligi mafkurasidir. Hozirga qadar ushbu mafkura Turkiya Respublikasida rasmiy maqomga ega hisoblanadi. Otaturkchilikning hozirgi tarafdorlari ushbu mafkurani rivojlanayotgan mamlakatlar uchun eng mos keladigan model deb bilishadi.

Otaturkchilik mafkurasining asosini olti oʻq (turk. *Altı Ok*) tashkil etadi. Ilk toʻrtta „oʻq" 1927-yilda yaratilgan. 1931-yilda esa yana ikkita „oʻq" qoʻshilib hozirgi koʻrinishga kelgan. 1937-yilda „olti oʻq"lar Turkiya Respublikasi Konstitutsiyasi orqali tasdiqlangan.

Olti oʻq ushbu mezonlardan tashkil topgan:

* „Respublikachilik" (turk. *Cumhuriyetçilik*)
* „Millatchilik" yoki „Milliychilik" (turk. *Milliyetçilik*)
* „Xalqchilik" (turk. *Halkçılık*)
* „Dunyoviylik" (turk. *Laiklik*)
* „Davlatchilik" (turk. *Devletçilik*)
* „Inqilobchilik" (turk. *İnkılapçılık*).

Manbalar
--------

1. ↑  „Kemalism - Oxford Islamic Studies Online". *www.oxfordislamicstudies.com*. 15-iyun 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-may 2019-yil.
Buyuk Britaniya sayyohlik agentligi
**Turistik agentlik** — turoperator tomonidan tashkil etilgan turlarni sotish bilan shugʻullanadigan tashkilot yoki yakka tartibdagi tadbirkor. Turistik agent turistik operatordan ekskursiyalarni sotib oladi va turistik mahsulotni xaridorga sotadi yoki turoperator tomonidan taqdim etilgan komissiya uchun sayyoh va turoperator oʻrtasida vositachi sifatida ishlaydi. Eng yirik sayyohlik agentliklari IATA xalqaro assotsiatsiyasiga birlashtirilgan.

Faoliyat
--------

Turistik agentliklar xizmat koʻrsatish vositalariga ega emaslar va turistik xizmat koʻrsatish korxonasi va turistik chiptani sotib oluvchi oʻrtasida vositachilik qiladilar, turistik mahsulotni targʻib qiladilar va sotadilar.

Rossiya Federatsiyasidagi sayyohlik agentliklari va turoperatorlarning faoliyatini tasdiqlovchi qonun hujjatlari bilan federal turizm agentligining veb-saytida tanishishingiz mumkin.

1993-yilda Rossiya sayyohlik agentliklari assotsiatsiyasi (RATA) tashkil etildi, u 2002-yilda Rossiya turizm sanoati Ittifoqiga (PCT) aylantirildi.

Sugʻurta kompaniyalari va turoperatorlar oʻrtasidagi munosabatlarni huquqiy tartibga solish sohasidagi muammolardan biri bu turistik mahsulotni oxirgi isteʼmolchilarga (sayyohlarga) sotadigan kompaniyalar maqomini oʻzgartirishga qonuniy taqiq yoʻqligi. Bu shuni anglatadiki, turistik mahsulotni sotadigan kompaniya turoperator maqomidan sayyohlik agentligi maqomiga „oʻtishi" mumkin, yaʼni turoperatorlik faoliyati oʻrniga (turistik mahsulotni shakllantirish, targʻib qilish va sotish boʻyicha) turistik agentlik faoliyatini amalga oshirishni boshlash (turistik mahsulotni reklama qilish va sotish boʻyicha).). Amaldagi Qonunchilik asosida sayyohlik agentligi turoperator tomonidan sotilgan sugʻurta polislari uchun javobgar emas. Bu shuni anglatadiki, amalda bunday sayyohlik agentligidan („sobiq turoperator") turistik mahsulotni sotib olgan isteʼmolchi (sayyoh) sugʻurta hodisasi yuz berganda sugʻurta tovonini olishda qiyinchiliklarga duch kelganda vaziyat istisno qilinmaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Российский Союз Туриндустрии". 16-noyabr 2006-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-noyabr 2006-yil.