recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kichik uzunburun** (lotincha: *Numenius tenuirostris*) — loyxoʻraklar (*Scolopacidae*) oilasiga mansub qushlar turi sanaladi.

Tavsif
------

 
Tana uzunligi taxminan 40 sm, vazni - 255 dan 360 grammgacha. Uzun oyoqlari va uzun oʻtkir tumshugʻi, yerga qaragan; patlari xuddi yer kabi zangori tusda,  qalin chiziqlar va dogʻlar bilan ifodalangan; boshida yorqin uzunlama chiziqlar; erkaklar va urgʻochilarning rangi bir xil. Bu oʻrtacha kattalikdagi zargʻaldoqqa oʻxshaydi. Ayni kunda u yoʻq boʻlib ketish arafasida yoki batamom qirilib ketgan. Umumiy soni 50 tadan kam. Oxirgi marta 1997-yilda (Gresiyadagi uchish) kuzatilgan. Gʻoyib boʻlishning asosiy sabablari ov qilish, zaharli kimyoviy moddalarni ishlatishdir.

Ozuqasi
-------

Mayda jonivorlar: hasharotlar va ularning lichinkalari, qurtlar va shilliqqurtlar, kichik daryolar boʻyidagi qisqichbaqalar va mollyuskalar bilan oziqlanadi.

Tarqalishi
----------

Janubiy Orolboʻyi (uchib oʻtish). Oʻzbekistondan tashqarida: Farbiy Sibir (uyalash), Oʻrta Yer dengizi mamlakatlari (qishlash).

Yashash joyi
------------

Tekislikdagi suv havzalarining botqoqlashgan qirgʻoqlari va sayozliklari.

Soni
----

Doimo kam boʻlgan. Ilgari Janubiy Orolboʻyidan gala (3-15) boʻlib, hozirda – sanoqlisi uchib oʻtadi. 2000-yilda Sudochye koʻlida yakka-yakka holda uchragan. Dunyodagi populyasiyasi keskin kamayib bormoqda: 1980—1990-yillar oraligʻida 316-326 ta, 1990—1999-yillarda – 148-152 ta qayd qilingan. Yaqinda olingan ma’lumotlarga koʻra, endilikda 50 tadan kam qolgan.

Yashash tarzi
-------------

Bahorgi uchib oʻtishi – mart-aprel oyida, kuzgisi – avgust-sentabr oylarida. Suvda yashovchi umurtqasizlar bilan oziqlanadi. Kichik uzunburun uyasi — bu oʻsimliklar bilan zoʻrgʻa qoplangan yerdagi unchalik katta boʻlmagan yoriq; Juftlashganda soʻng jigarrang dogʻlar bilan qoplangan 4 ta zaytunli-yashil tuxum qoʻyadi; tuxum qoʻyishning bosqichi may oyida; Yiliga bir marta koʻpayadi.

Cheklovchi omillar
------------------

Uyalash arealida, koʻchish yoʻlida va qishlash joylarida tabiiy yashash muhitining oʻzgarishi va qisqarib ketishi oqibatida nobud boʻladi.

Himoya choralari
----------------

Ovlashga ruxsat berilmaydi. Sudochye koʻli buyurtmaxonasida muhofaza ostiga olingan. SITESning I Ilovasiga va Bonn konvensiyasining I Ilovasiga kiritilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „The IUCN Red List of Threatened Species".  IUCN Red List of Threatened Species. Qaraldi: 2-yanvar 2020-yil.
2. ↑  „О наблюдении тонкоклювого кроншнепа Numenius tenuirostris в северо-западной оконечности Греции весной 1997 года".  cyberleninka.ru. Qaraldi: 2-yanvar 2020-yil.
3. ↑  Peter Colston, Philip Burton*. Limicolen – Alle europäischen Watvogel-Arten, Bestimmungsmerkmale, Flugbilder, Biologie, Verbreitung*. München: BlV Verlagsgesellschaft, 1989 — 184 bet. ISBN 3-405-13647-4.
***Munxauzen*** – qisqa muddatli ovozsiz qoʻrqinchli amerika filmi. 2014-yilda Ari Aster tomonidan yozilgan. Filmda Liam Aiken kollejga borish arafasida turgan bolakay rolida, Bonni Bedelia esa uning onasi rolini ijro etadi.

Bu film Munxauzen sindromi nomini oldi. Yaʼni „Tarbiyachining oʻz qaramogʻidagi bolalarda jismoniy, psixologik, xulq-atvor yoki ruhiy salomatlik muammolarini keltirib chiqaradigan xatti-harakatlari."

Syujet
------

Oʻgʻil oʻzining kelajagini uydan uzoqda tasavvur qiladi. Shuning uchun, bola kollej uchun narsalarini yigʻayotgan edi. Ayol oʻzini bola kollejga ketayotganda mashinasi ortidan yugurayotganini tasavvur qiladi. Uning tasavvurida bola kollej talabasi va debat jamoasining chempioniga aylanadi va u yerda bir qiz bilan tanishadi. Oʻqishni tugatgach, bola qizga turmush qurishni taklif qiladi. Va yana ona oʻgʻlini yoshligida bogʻda superqahramon qiyofasidagi oʻyinchogʻini qidirayotganini sogʻinayotganini hayol qiladi. Keyin oʻgʻli qutilarini yigʻishtirayotganda film yana hozirgi kunga qaytadi.

Ona oʻgʻli uyni erta tark etmasligi uchun ovqatiga isteʼmol qilingandan keyin oʻzini yomon his qiluvchi zahar solib qoʻyadi. Shifokor kasal bolani tekshirish uchun keladi, lekin nima boʻlganini aniqlay olmaydi. Ona oʻgʻlining shoʻrvasiga „Yana oʻzini yaxshi his etuvchi dori" qoʻshib, uni davolamoqchi boʻladi, lekin oʻgʻli uni isteʼmol qila olmaydi. Shifokor yana tashrif buyurganida oʻgʻlining ahvoli yomonlashadi. Onasi yigʻlayotganda bolaning tanasi dahshatli spazmlarga duchor boʻladi va bola toʻsatdan yerga qulab tushadi.

Film bolaning dafn marosimi va hozir qurib qolgan ona bogʻidagi superqahramon qiyofasi tasviri bilan yakunlanadi.

Rollarda
--------

* Bonni Bedelia – Ona
* Liam Aiken – Bola
* Reychel Brosnahan – Qiz
* Richard Riehle – Doktor
* Devid Purdham – Ota

Chiqarilgan sanasi
------------------

Film 2013-yil 23-sentyabrda  Fantastic Festda tugallanmagan premyerasi boʻlib oʻtdi. 2014-yil 27-iyun kuni Amerika kino institutida cheklangan namoyishda chiqarildi. Keyin u 2015-yil 21-fevralda Vice Shorts tomonidan global miqyosda ommaga namoyish etildi

Davomiyligi – 16 daqiqa

Manbalar
--------

1. ↑  „LA PREMIERE FACEBOOK EVENT". *American Film Institute*. Retrieved 13 January 2023.
2. ↑  „Munchausen - Fantastic Fest". *Fantastic Fest*.
3. ↑  „Munchausen LA Premiere" (en). *www.facebook.com*. Qaraldi: 13-yanvar 2023-yil.
4. ↑  *VICE.* „The Trouble With Mom - 'Munchausen' - VICE Shorts" (21-fevral 2015-yil).
**Lochin** (*Falco peregrinus*) — yirtqich qushlar turkumining lochinsimonlar oilasiga mansub qush. 20 dan ortiq kenja turi maʼlum. Modasi yirik, gavdasining uzunligi 49 sm gacha, qanotlari yoyilganida 115 sm gacha vazni 1,2 kg gacha. Nari modasidan ancha kichik. Keng tarqalgan, Oʻrta Osiyoda sahro L.i va tundra L.i uchraydi. Sahro L.i oʻtroq yashaydi; tundra L. faqat qishlash uchun uchib keladi. Monogam. Uyasini togʻli va jarlik joylarga quradi. Apr.—mayda 2—3 ta tuxum qoʻyadi. Bolalari mustaqil uchadigan boʻlguncha ota-onasining qaramogʻida boʻladi. Qushlar va boshqa bilan oziqlanadi. Sahro L. i va tundra L. i qushlarni ovlashga oʻrgatiladi.

Tavsifi
-------

### Tashqi koʻrinishi

Lochinning uzunligi 34-50 sm, qanotlarining uzunligi esa 80-120 smni tashkil qiladi. Boshqa yirtqich qushlar kabi, urg'ochi lochin massasi erkak lochinlardan ancha katta: urgʻochilari 910-1500 g, erkaklari esa 440-750 gni tashkil qiladi [10]. Rangida jinsiy dimorfizm aniq koʻrinmaydi — (istisno tariqasida - F. p. madens noyob turosti) - ya'ni erkaklar va urgʻochilari bir xil ko'rinishda boʻladi.

Umumiy tana tuzilishi kuchli, faol yirtqich qushlarga xos — qattiq va konveks mushaklari bo'lgan keng ko'krak, o'tkir va keskin egilgan tirnoqlarga ega kuchli barmoqlar va qisqa, o'roqsimon egri tumshuģga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑  *White, C. M.* (1994): 60. Peregine Falcon. In: del Hoyo, J.; Elliott, A. & Sargatal, J. (editors): Handbook of Birds of the World, Volume 2 (New World Vultures to Guineafowl): 274—275, plate 28. Lynx Edicions, Barcelona. ISBN 84-87334-15-6
3. ↑  *Бутурлин С. А.* и др. (1940) Птицы. Животный мир СССР. „онлайн".

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Robbie Tarrant** — avstraliyalik futbolchi. U 1989-yil 25-aprelda tugʻilgan. Avstraliya futbol ligasida (AFL) Richmond futbol klubida oʻynaydigan professional avstraliyalik qoidalar futbolchisi, ilgari Shimoliy Melbourne futbol klubida oʻynagan. U sobiq Collingwood va Fremantle oʻyinchisi Kris Tarrantning ukasi.

Faoliyati
---------

Tarrant Viktoriya shtatining Mildura shahrida tugʻilgan va Kollingvudning sobiq himoyachisi Kris Tarrantning ukasi. Tarrant dastlab Sunraysia futbol ligasida Janubiy Mildura jamoasida oʻynagan va 2005-yilda Melbournega koʻchib oʻtgan. 2006-yilda Xavier kollejini tamomlagandan soʻng, 2007-yilda Bendigodagi Bendigo bankida kassir boʻlib ishlagan, shuningdek, Bendigo Pioneers jamoasida oʻynagan.

Caption text| Robbi Tarrant | Richmond Tigers |
| --- | --- |
| Yoshi | 33 yosh |
| Tugʻilgan sanasi | Aprel 25, 1989 |
| Boʻyi | 196sm |
| Vazni | 97kg |
| Pozitsiyasi | himoyachi |
| Shartnomasi | 2023 |
| Supercoach Narx | $274,600 |
| AFL Fantasy narxi | $324,000 |

AFL faoliyati
-------------

Tarrant „Kangarooslar" futbol klubi tomonidan 2007-yilgi milliy tanlovda birinchi va oʻn beshinchi tanlovi bilan tuzilgan. U oʻzining dastlabki ikki yilida hech qanday katta futbol oʻynamadi va 2010-yilning 15-turida Sydney Kriket maydonida Sidneyga Sydney oʻttiz ochko yoʻqotishda AFLdagi debyutini qilgan edi.

Richmond spearhead Jack Riewoldt u va uning jamoadoshlari Robbie Tarrant yangi linzalari bilan final orqali quchoqlashib koʻrishgan edilar.

  

Yoʻlbarslar 2017, 2019 va 2020-yillarda Premer-ligada gʻolib chiqqan kampaniyalariga qaraganda ancha kam qoʻmondonlik holatida boʻlsa-da, Rievoldt afl 360-ga ushbu mavsumda Tarrant orqali yangi istiqbolga ega boʻlganligini aytdi.

2021-yil sentyabr oyida Tarrant erkin agent sifatida oʻz imkoniyatlaridan foydalanish niyatini ommaga eʼlon qiladi, OAV manbalari u Richmond bilan ikki yillik shartnoma imzolashi haqida xabar berdi. Oxir-oqibat u 8-oktyabrda sotilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  Robbie Tarrantʼs next text
2. ↑  Fremantle rallies for a rare victory
3. ↑  Standby for Tarrant
4. ↑  *Mangidis, Ricky*. „Drafted: 2007". *NMFC.com.au* (24-noyabr 2014-yil). Qaraldi: 7-oktyabr 2016-yil.
5. ↑  „Bombers swing the axe". *ABC Online* (9-iyul 2010-yil). Qaraldi: 7-oktyabr 2016-yil.
6. ↑  „Hardwick rapt to land free agent Tarrant" (20-sentyabr 2021-yil).
7. ↑  *@AFL\_House.* „Trade paperwork lodged." (8-oktyabr 2021-yil).

Havolalar
---------

* Robbie Tarrantʼs profile on the official website of the North Melbourne Football Club
* Robbie Tarrantʼs playing statistics from AFL Tables
**Moviy boshli tanager**( lotincha: *Tangara cyanicollis* ) - tangerlar oilasiga mansub yangi palatin qushlarining bir turi .

Tarqalishi va yashash joylari
-----------------------------

Shimoliy Venesuela tog'larida va g'arbiy Venesuelaning And tog'larida, Kolumbiyada, Ekvadorda, Peruning sharqiy qismida va Boliviya shimoli-g'arbiy qismida ( La-Pas va Kochabamba ) tarqalgan; Kolumbiya-Venesuela chegarasidagi Syerra-de-Perija tog' tizmasida; markaziy Braziliyada - Mato Grosso shimolidagi alohida hududlarda, Para va Goias janubida; dengiz sathidan 100 dan 2300 metr balandlikda .

Ular yarim ochiq tog'li hududlarda - past ikkilamchi o'rmonlarda va butalar orasidagi bog'larda, shuningdek qisman ekin maydonlarida yashaydilar. Qushlar o'rmonlarda yashamaydi, lekin asosan nam hududlarda uchraydi .

Tavsif
------

Qushlarning tana uzunligi taxminan 13 sm, vazni taxminan 17 gramm .

Ovoz: zerikarli chiyillash va siip tovush; tovush signallari: ko'tarilgan "sip", baland nota "sik",shuningdek, sokin jiringlash.

Ekologiya
---------

Ular odatda juft yoki kichik guruhlarda yashaydilar , kamdan-kam hollarda yolg'iz; ko'pincha oziq-ovqat izlayotgan boshqa turlarning tanagramlari bo'lgan suruvlarda. Ular asosan mevalar bilan oziqlanadi .

Manbasi
-------

{{Manbalar|refs=

Havolalar
---------

* „Таксономия и распространение" (en). *Tanagers and Allies (Thraupidae)*.  IBC.Lynxeds.com. 14-may 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-iyul 2011-yil.



* „Blue-necked Tanager *Tangara cyanicollis*" (en).  BirdLife.org. 14-may 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyul 2011-yil.


1. ↑  Andoza:IUCN
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑  Robert S. Ridgely & Guy Tudor*.*. Printed in China: University of Texas Press, 2009. ISBN 978-0-292-71748-0.
Rokytne shahridagi cherkov
**Rokitne** ( ukraincha: *Рокитне* , ruscha: *Ракитное* ) - Ukrainaning Kiev viloyati ( viloyati ) Bila Tserkva tumanidagi Ros daryosi bo'yida joylashgan shahar tipidagi aholi punkti. Unda Ukrainaning hromadalaridan biri bo'lgan Rokitne posyolkasi ma'muriyati joylashgan. Aholisi: 10,605. 2001 yilda aholi soni 13 790 kishiga yitganligi mavjud.

2020-yil 18-iyulgacha Rokitne Rokitne tumanining maʼmuriy markazi boʻlgan. O'sha kuni Ukrainaning ma'muriy islohoti doirasida tuman tugatildi, buning natijasida Kiyev viloyatining 7 ta tumanlari soni kamaytirildi. Rokitne tumani hududi Bila Serkva tumaniga birlashtirilganligi malum bulgan.

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  „Рокитнянская громада" (ru).  Портал об'єднаних громад України.
2. ↑  „Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ." (uk). *Голос України* (18-iyul 2020-yil). Qaraldi: 3-oktyabr 2020-yil.
3. ↑  „Нові райони: карти + склад" (Ukrainian).  Міністерство розвитку громад та територій України.
**Rossiya-Serbiya Ittifoqi (1807)** — 1807-yil 10-iyulda birinchi Serbiya qoʻzgʻoloni paytida, Karageorgiya boshchiligidagi serbiyalik isyonchilar **Rossiya imperiyasi bilan ittifoq** tuzdilar.

1806-yilning oxirida Usmonli imperiyasi Napoleon Fransiyasi bilan ittifoq tuzib, Rossiya va Angliya tomonidan hujumga uchraganidan soʻng, turklar Serbiya isyonchilarining talablarini qondirish yoʻllarini izlashga majbur boʻldilar. Shu bilan birga, Rossiya imperiyasi serblarga yordam va hamkorlikni taklif qildi. Ular Usmonli imperiyasining bir qismi sifatida Serbiya muxtoriyatini tan olish oʻrniga Rossiya bilan ittifoq tuzdilar(ilgari Ichkov tinchlik sharoitida nazarda tutilgan). Karageorgi, rus-serbiya shartnomasi shartlariga koʻra, keyinchalik Serbiya inqilobida muhim rol oʻynagan qurol, tibbiy yordam va harbiy maslahatchilarni olish kerak edi.

Ruslar Serbiya harbiy tuzilmalari hisobiga armiyasining oʻng qanotini mustahkamlashga harakat qilishdi. Serblar, oʻz navbatida, Bosniya va Gertsegovina hududini, shuningdek, pashaliki Vidin, Nish, Leskovats va Pazar hududlarini oʻz ichiga olishi kerak boʻlgan oʻz milliy davlatini yaratish bilan bogʻliq turlarga ega edi.

Adabiyotlar
-----------

* *Belov M.V.* 1804-1813-yillardagi birinchi serb qoʻzgʻoloni. va Rossiya. Voqealar, hujjatlar, tarixshunoslik: Darslik. N. Novgorod : UNN nashriyoti, 1999. — 159 p.
* Грачев В. П.*. Сербы и черногорцы в борьбе за национальную независимость и Россия (1805—1807 гг.)*, Москва, 2003. ISBN 5-7576-0079-9.
* *The Balkans Since 1453*. ISBN 978-1-85065-551-0.
* *Empires and Peninsulas: Southeastern Europe Between Karlowitz and the Peace of Adrianople, 1699—1829*, 2010. ISBN 978-3-643-10611-7.
**Oq boshli qumoy** ( lotincha: *Gyps fulvus*) — qarchig‘aylar oilasiga mansub yirik yirtqich qush , o‘laksaxo‘r. Janubiy Yevropa, Osiyo va Shimoliy Afrikaning qurg‘oqchil tog‘li va tekis landshaftlarida tarqalgan, Kavkaz tog‘larida tuxum qo‘yishadi (boshqa paytlarda bu mintaqadan ancha uzoqda bo‘lsa ham); Qrimda izolyasiya qilingan soni saqlanib qolgan. Ushbu turning tarqalishi va umumiy soni asta-sekin kamayib bormoqda.

Tavsif
------

 uchayotgan qush
 *Gips fulvus* tuxumi - Tuluza muzeyi
Uzun keng qanotlari va dumi bilan ajralib turuvchi juda yirik kalxat. Tana uzunligi 93-110 sm, qanotlarini yoyganda 234-269 sm. Kalxatlarning tashqi ko‘rinishi oq paxmoq bilan qoplangan nomutanosib kichik bosh, bo‘rtib chiqqan ilgak tumshug‘i, uzun patlari uzun bo‘yniga tushib turuvchi va kalta yumaloq dumga ega. Tananing umumiy rangi jigarrang, quyi qismi sarg‘ish rang bilan biroz ochroq tusda ifodalangan. Parvoz va quyruq patlari to‘q jigarrang, deyarli qora. Orqa yonlari sarg‘ish-jigarrang, terisi - kulrang, oyoqlari esa to‘q zangori tusda. Tus bo‘yicha erkaklar va urg‘ochilar bir-biridan farq qilmaydi. Qarchig‘aylarning voyaga yetganlari patlari oqishroq va qizg‘ish-jigarrang bo‘ladi .

Tarqatishi
----------

Gʻarbiy Tyan-Shan, Gʻarbiy Pomir-Oloy, Qizilqum cho‘lining qatlam tog‘larida (ko‘payadi); deyarli hamma joyda ko‘chmanchi bo‘lishadi. O‘zbekistondan tashqarida: Janubiy Yevropa, Shimoliy Afrika, Gʻarbiy, O‘rta va Markaziy Osiyo. Hindiston va Sharqiy Pokistonda yana bir kichik turi mavjud.

Yashash joyi
------------

Biotoplar - bu qushlar uchun qulay bo‘lgan balandlikdagi quruq ochiq joylar. U 3000 m balandlikdagi tog‘larda va oziq-ovqat izlashda va dengiz sathidan 3500 m balandlikda keng tarqalgan bo‘lib, u yerda qo‘ylar va boshqa tuyoqli hayvonlarning podalarini kuzatib boradi. Armanistonda Kavkazda dengiz sathidan 2750 m gacha ko‘tariladi . Cho‘l, yarim cho‘l va cho‘llardagi tekislikda kamroq tarqalgan, bu yerda o‘zining katta vazni tufayli balandliklarni - qoyalar, tog‘ etaklari yoki tepaliklarni tanlaydi.

Soni
----

1980-yillarda taxminan 140 jufti qayd etilgan (Nurota tog‘ida – 45-70; Oqtov – 6-8, Turkiston – 20, Chotqol – 7, Hisor – 29 jufti va 40-58 ta zoti); jami poloponlari bilan – bir necha yuztagacha. So‘nggi yillarda Ohangaron suv omborida 30 tagacha, Objazsoyda (Qurama tog‘i) – 46 ta, Dehqonobodda – 70 ta, Tangi qishlog‘ida (Ko‘hitang) – 27 tadan iborat galasi uchragan. Surxon davlat qo‘riqxonasida mazkur turning umumiy soni 2015 yilda 55-60 tani tashkil etgan. Markaziy Osiyo populyasiyasining soni barqaror. Dunyodagi populyasiyasi 500 mingdan 1 milliontagacha ekani taxmin qilinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  *В. Н. Иваненко.* „Белоголовый сип Gyps fulvus". *Редкие и исчезающие животные России*.  nature.ok.ru. 19-avgust 2000-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-oktyabr 2008-yil.
2. 1 2  James Ferguson-Lees, David A. Christie.*. Raptors of the World*. Princeton: Princeton University Press, 2006 — 122 bet. ISBN 0-691-12684-4.
3. 1 2  Г. Дементьев, Н. Гладков.*. Птицы Советского Союза*. Советская наука, 1951.
4. ↑  ОҚ БОШЛИ ҚУМОЙ (Wayback Machine saytida 2022-08-05 sanasida arxivlangan) *Redbook.uz*
**Turkmaniston qishki sport turlarining milliy markazi** (turk. Turkmenistanyň gyşgy sport görnüşleriniň milli merkezi) —Turkmanistonda xokkey musobaqalarini tashkil qiluvchi tashkilot. 2012-yil tashkil etilib, 2015-yil 15-maydan  Xalqaro xokkey federatsiyasining shayba bilan assotsiatsiyalangan aʼzosi. Mamlakatda-xokkey oʻynash uchun 4 zal, 182 xokkeychilaridan koʻproq (ulardan 62 — dan kattalar) roʻyxatdan oʻtgan.

Tarix
-----

2014-yilda Minskdagi IIHF Kongressida Turkmaniston milliy xokkey markazining xalqaro xokkey federatsiyasi (IIHF)tarkibiga kirishi uchun rasmiy ariza topshirildi. 2015-yil 15-may kuni Turkmanistonning arizasi tasdiqlandi, Turkmaniston qishki sport turlari milliy markazi 74  IIHF assotsiatsiyasiga aylandi.

RaislarI
--------

2012-yilda Turkmaniston xokkey federatsiyasi Turkmanistonning qishki sport turlari milliy markazi nomi bilan tashkil etilgan.

klub xokkeyi
------------

Har yili 8 ta jamoalardan iborat xokkey boʻyicha Turkmaniston chempionati oʻtkaziladi. Birinchi chempionat 2014-yilda oʻtkazildi. Musobaqalarning har birida 28 ta oʻyin boʻyicha ikki turda oʻtkaziladi. Chempionatda birinchi va toʻrtinchi oʻrinlarni egallagan jamoalar bir-birlari bilan xokkey boʻyicha Turkmaniston Kubogini oʻynaydilar. Yetakchi jamoalar — "Bogʻtiarlik „va" Galkan".

Milliy terma jamoa
------------------

Turkmaniston terma jamoasi 2018-yilgi  jahon chempionati uchinchi divizionining saralash bosqichida IIHF homiyligida rasmiy uchrashuvlarni oʻtkazadi.

Muz arenalari
-------------

Turkmaniston Prezidenti Saparmurat Turkmanboshi Kopetdaga togʻ etagida muz saroyini qurishni buyurdi. „Keling, muz saroyini quraylik — katta va buyuk, ming kishini sigʻdira olamiz", dedi Turkmanboshi. „Bizning farzandlarimiz changʻida uchishni oʻrganishi mumkin, biz u yerda kafe va restoranlarni qurishimiz mumkin". 2006-yilda Bouygues kompaniyasi birinchi muz saroyining qurilishini yakunladi. Ayni paytda saroyda Ashxobod xokkey jamoalari va Turkmanistonning xokkey boʻyicha Milliy terma jamoasi oʻyin va mashgʻulotlar oʻtkazmoqda.

2011-yilda mamlakatning ikkinchi muzlik inshooti ochildi — 134,4 million yevroga teng. Yangi sport inshootining umumiy maydoni 107 ming kvadrat metr. Saroyning markazida 60 ga 30 metr boʻlgan muz arenasi joylashgan. MDHning eng yirik xokkey maydonlaridan biri.

Manbalar
--------

1. 1 2  Welcome Turkmenistan
2. ↑  Zoloto" i dva „serebra" turkmenskix shkolnikov na Mejdunarodnom sportivnom festivale v Kazani
3. ↑  V Turkmenii budet sozdana xokkeynaya liga, a v Uzbekistane vozrojdayut „Binokor"
4. ↑  „Первый чемпионат Туркменистана по хоккею" (deadlink). 27-oktabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-may 2015-yil.
5. ↑  V Ashxabade raspaxnul svoi dveri postroenniy fransuzskoy kompaniey „Buig" Ledoviy dvores
6. ↑  Turkmenistan budet razvivat xokkey i vodnie vidi sporta[*sayt ishlamaydi*]

Havolalar
---------

* Turkmaniston IIHF.com saytida
**Rymättylä** ( fincha talaffuzi:  [ˈrymætːylæ] ; shvedcha : *Rimito* ) — Finlandiyaning sobiq munitsipaliteti. U Merimasku va Velkua bilan birgalikda 2009-yil 1-yanvarda Naantali shahri bilan birlashtirildi .

G'arbiy Finlandiya viloyatida joylashgan va janubi-g'arbiy Finlandiya mintaqasining bir qismidir. Munitsipalitetning aholisi 2165 kishi (2008-12-31) boʻlib, 150,11 km 2 maydonni egallagan, shundan 3,66 km 2 suv maydoni hisoblanadi. Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 13,65 nafar kishi .

Munitsipalitetda faqat fin tili foydalaniladi.

| Rymättyla

*Rymättyla* - *Rimito* |
| --- |
| Mamlakat | Finlandiya |
| Viloyat | G'arbiy Finlandiya |
| Mintaqa | Janubi-g'arbiy Finlandiya |
| Submintaqa | Turku |
| Naantali bilan birlashdi | 2009 yil 1 yanvar |
| Hukumat |
| •  Shahar boshqaruvchisi | Kauko Kangas |
| Hudud |
| • Jami | 150,11 km 2 (57,96 kv mi) |
| • Yer | 146,45 km 2 (56,54 kv mi) |
| • Suv | 3,66 km 2 (1,41 kv mi) |
| • Daraja | 360-chi |
| Aholi
(2003) |
| • Jami | 1986 |
| • Daraja | 350-chi |
| • Zichlik | 13/km 2 (34/kv mil) |
|  | +1,1% o'zgarish |
| Vaqt zonasi | UTC+2 ( EET ) |
| • Yoz ( DST ) | UTC+3 ( EEST ) |
| Rasmiy tillar | fin |
| Urbanizatsiya | 37,8% |
| Ishsizlik darajasi | 7,0% |
| Veb-sayt | http://www.rymattyla.fi/ |

**Manbalar**
------------
**UEFA murabbiylik litsenziyalari** UEFA aʼzolari oʻrtasida murabbiylarning vakolatlarini tasdiqlovchi hujjatlardir. UEFA, Yevropadagi futbol boʻyicha boshqaruv organi, professional menejerlar uchun bir nechta murabbiylik litsenziyalarini topshiradi, ularning har biri tashkilotning barcha aʼzolari uchun maʼlum darajadagi murabbiylik uchun amal qiladi. Bularga UEFA Pro litsenziyasi,UEFA A litsenziyasi va UEFA B litsenziyasi kiradi. Ular UEFAga aʼzo har bir davlatning futbol federatsiyasi tomonidan chiqariladi va uch yil muddatga amal qiladi.

UEFA Pro litsenziyasi
---------------------

UEFA Pro Litsenziyasi Yevropada mavjud boʻlgan eng yuqori murabbiylik sertifikati boʻlib, odatda „B" va „A" litsenziyalari tugallangandan keyin beriladi.Pro Litsenziyasi har qanday Yevropa davlati liga tizimining yuqori darajasidagi futbol klubini doimiy ravishda, yaʼni 12 haftadan koʻproq vaqt davomida boshqarishni hohlagan har bir kishi uchun talab qilinadi (malakali boʻlmagan vaqtinchalik menejer nazoratni oʻz qoʻliga olishi mumkin boʻlgan vaqt miqdori).Bunday litsenziya UEFA Chempionlar Ligasi va UEFA Yevropa Ligasini boshqarish uchun ham talab qilinadi.

UEFA A litsenziyasi
-------------------

UEFA A Litsenziyasi UEFA Pro Litsenziyasidan bir daraja past boʻlib, egalariga 18 yoshgacha boʻlgan yoshlar jamoalari, yuqori ligadagi klublar uchun zaxira jamoalar („B" jamoalari deb ham ataladi)va erkaklar professional ikkinchi darajali bosh murabbiyi boʻlish imkonini beradi klublar.

UEFA B litsenziyasi
-------------------

UEFA B litsenziyasi UEFA A litsenziyasidan bir daraja past boʻlib, egalariga erkaklar havaskor klublari,16 yoshgacha boʻlgan yoshlar jamoalari bosh murabbiyi va professional klublarda yordamchi murabbiy boʻlish imkonini beradi.

Yana qarang
-----------

OFK Professional murabbiylik diplomi:UEFA Pro litsenziyasiga teng keladigan Osiyo Futbol Konfederatsiyasining murabbiylik litsenziyasi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Magowan, Alistair*. „What is a UEFA Pro Licence?". *BBC Sport* (23-iyun 2008-yil).
2. ↑  „The FA's UEFA Pro Licence Course – Who, What and When". *The Guardian*.  Guardian News and Media. Qaraldi: 12-iyul 2014-yil.
3. ↑  *Jessop, Chris*. „So You Want to be a Football Coach. Just How Easy Is It?". *UK Sports Network* (31-avgust 2010-yil).
4. ↑  „Qualification Pyramid". The Professional Footballers' Association (PFA). Qaraldi: 19-sentabr 2017-yil.
5. ↑  „What happens on a Uefa A Licence course?". *www.fourfourtwo.com*. Qaraldi: 10-oktabr 2019-yil.
6. ↑  „Qualification Pyramid". PFA. Qaraldi: 19-sentabr 2017-yil.
7. ↑  „Upgrade qualification: AFC to coaches".  Asian Football Confederation (20-iyul 2010-yil). 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-noyabr 2011-yil.

Havolalar
---------

* UEFA
* UEFA murabbiylik taʼlimi
* Bilim — murabbiylik burchagi — Murabbiylik nishoni tizimi qanday ishlaydi? *The Telegraph* da, 2005-yil 5-dekabr.
„Ulugʻ Pyotr" — A. N. Tolstoyning tugallanmagan tarixiy romani, u 1929 yildan vafotigacha ishlagan. Dastlabki ikkita kitob 1934 yilda, romanning oʻzi esa 1945 yilda nashr etilgan. Oʻlimidan sal oldin, 1943 yilda muallif uchinchi kitob ustida ishlay boshladi, ammo romanni faqat 1704 yilgi voqealarga etkazishga muvaffaq boʻldi.

Sovet davrida „Ulugʻ Pyotr" sotsialistik realizm ruhida tarixiy romanning standarti sifatida joylashtirilgan. Muallif Pyotr I va Stalin oʻrtasida oʻxshashliklarni keltirib chiqaradi, Butrus misolida anʼanaviy jamiyatning buzilishini har qanday narxda va „zoʻravonlikka asoslangan hokimiyat tizimini" oqlaydi.

Sujet
-----

Ushbu harakat 1682 yildan (tsar Fyodor Alekseevichning oʻlimi) 1704 yilgacha (rus qoʻshinlari tomonidan Narvani bosib olish) davrni oʻz ichiga oladi. Hikoya chizigʻi XVII — XVIII asr boshlaridagi haqiqiy tarixiy voqealardan soʻng-tsar Fyodor Alekseevichning oʻlimidan deyarli rus qoʻshinlari tomonidan Narvani qoʻlga olishgacha. Keng tarixiy materialda Rossiya tarixidagi burilish davri, alohida shaxs tomonidan yangi davlat — Rossiya imperiyasining yaratilishi koʻrsatilgan.

Romanda paydo boʻlgan voqealar va shaxslar orasida Azov yurishlari, Streletskiy qoʻzgʻoloni, makkor Malika Sofiya, uning sevgilisi Vasiliy Golitsin, Lefort, Menshikov, Karl XII, Anna Mons bor. Biroz idealizatsiya qilingan shoh vaqti-vaqti bilan Iroda, kuch, qiziquvchanlik va qatʼiyatli xarakterni namoyish etadi; u oʻz qarorlari uchun kurashadi, koʻpincha ayyor va dangasa sheriklar tomonidan bajarilmaydi. Davlat manfaatlari gʻalabasi uchun shaxslarning his-tuygʻulari va hayoti saxiylik bilan qurbon qilinadi.

„Urush va tinchlik" dostonining anʼanalarida, yirik tarixiy shaxslar yonida, roman oddiy odamlarni xalqdan olib chiqdi. Tarixiy rangni koʻpaytirish uchun muallif rang-barang kundalik tafsilotlarni ayamaydi. „Romanning harakati saroydan Kurna kulbasiga, slyuda derazalari boʻlgan boyar mulkidan tutunli tavernaga, Assusiya soboridan Qirollik qidiruviga va boshqalarga oʻtkaziladi."

Qahramonlar
-----------

* Pyotr Alekseevich — Rossiya podshosi
* Aleksandr Danilovich Menshikov — qirolning sherigi, sud kuyovining oʻgʻli, keyinchalik eng yorqin Shahzoda
* Frants Yakovlevich Lefor t— Butrusning sherigi, general
* Anna Ivanovna Mons — Butrusning eng sevimlisi
* Sofiya Alekseevna — malika, Butrusning singlisi
* Vasiliy Vasilevich Golitsin — Sofiya hukumati rahbari
* Fedor Yurievich Romodanovskiy — „Shahzoda-qaysar"
* Artamon Sergeevich Matveev — boyar
* Patriarx Yoaxim — patriarx
* Natalya Kirillovna Narishkina — malika
* Lev Kirillovich Narishkin — malikaning ukasi
* Aleksey Ivanovich Brovkin (Alyoshka) — Ivashka Brovkinning oʻgʻli, Aleksashkaning doʻsti
* Ivan Artemyevich Brovkin (Ivashka Brovkin) — krepostnoy, keyinchalik — boy savdogar, Alyoshaning otasi

Manbalar
--------

1. Aleksey Nikolaevich Tolstoy (Aleksei Nikolaevich Tolstoy) — Biografiya
2. V. M. Solovyov. Russkaya kultura. Beliy gorod, 2004.
3. Tolstoy, Aleksey Nikolaevich // Literaturnaya ensiklopediya (1939). T. 11.
4. Istochniy
5. *The Cambridge History of Russian Literature*. Cambridge University Press, 1992. P. 483.
**Qirgʻovulsimonlar** — tovuqsimonlar turkumiga mansub qushlar oilasi. 165 turi maʼlum. Yevrosiyo, Amerika va Afrikada tarqalgan. Oʻzbekistonda bedana, kaklik, ularlar va boshqa turlari uchraydi. Choʻl, oʻtloq, butazor, qoyalarda, oʻrmon va tekisliklarda yashaydi. Q. asosan, oʻtroq yoki koʻchib yurib (faqat bedana mavsumiy) hayot kechiradi. Odatda, uyasini yerga, baʼzilari daraxtga yasaydi. 2—20 ta tuxum qoʻyadi. Oʻsimlik mahsulotlari, hasharotlar va boshqa umurtqasizlar bilan oziqlanadi. Q. ovlanadi. Yovvoyi tovuqlar xonaki tovuq zotlarining nasl boshidir, tovuslar xonakilashtirilgan, qirgʻovullar ovchilik xoʻjaliklarida, bedanalar fermalarda koʻpaytiriladi. 21 turi va 2 kenja turi Tabiatni muhofaza qilish xalqaro ittifoqi Qizil kitobiga kiritilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**"Samtrest"** (gruzincha „სამტრესტი") — Gruziya SSR oziq-ovqat sanoati xalq komissarligining uzum va meva sovxozlari va vino va alkogol sanoati tresti.

Tarixi
------

1929-yilda yaratilgan, 1937-yilda qayta tashkil etilgan va Gruziyaning barcha yirik sharob zavodlarini birlashtirdi. Gruziyada ishlab chiqarilgan spirtli ichimliklar Samtrest yozuvli yorliqlarga ega boʻldi.

Boshqaruv Tiblisda, Lenina koʻchasi 71 uyda joylashganedi. Trestning filiallari SSSRning boshqa shaharlarida ham bor edi, Moskva (Kolobovskiy 1 tor koʻchasi), Moskva viloyati, Leningrad (1947-yildan) va 7 ta zavod RSFSR hududida (Moskva, Leningrad, Volgograd, Samara, Kislovodsk, Rastov-na-Donularda)

Moskvada „Samtrest" tizimida joylashgan Gruziya taomlari restorani „Aragvi"ochildi.

### Rahbarlar

* 1958-1961 — David Romelashvili

### Asosiy vino ishlab chiqaruvchilar

* 1958-1965 — Georgiy Beridze
* 1973-yildan — Valeriy Avidzba

Adabiyotlar
-----------

სამტრესტი და სამტრესტელები: ბონდოაა; [რედ. თამარ ღონღაძე]. 380 გვ.: შავ-თეთრი და ფერადი ილუსტრაციები. Mavzu (lar): სამტრესტი — 85 წელი. 1929—2014-yillar. | სამტრესტი. მეღვინეობა. ენოლოგია. Yil: 2016-yil

Manbalar
--------

1. ↑  Obʼedinenie „SAMTRYeST" (12 foto)
2. ↑  „Samtrest" vozrodilsya iz nebitiya
3. ↑  Redevelopment pod gradusom
4. ↑  „OAO „SAMARSKIY VINNIY ZAVOD, (SAMTRYeST)"". 7-oktabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-may 2022-yil.

Havolalar
---------
**Qorabuzov**, kichik qoravoy — kurakoyoqlilar turkumining qoravoylar oilasiga mansub qush. Jan. Yevropa, Kichik va Oʻrta Osiyoda tarqalgan. Oʻzbekistonda ham tekislikdagi suv havzalarida uchraydi. Dengiz va chuchuk suvli havzalarning orollarida, qamishzor va daraxtzor qirgʻoqlarida yashaydi. Suvda yaxshi suzadi va shoʻngʻiydi. 3—5 yoshida voyaga yetadi. Uyasini koloniya boʻlib qamishlar, oʻtlar orasiga, daraxtlarga quradi. Mart — aprel oylarida 4—6 ta tuxum qoʻyib, 28—29 kun bosadi. Bolalari iyun — iyul oylarida mustaqil hayot kechirishga layoqatli boʻladi. Faqat baliqlar bilan oziqlanadi. Havza baliqchilik xoʻjaliklariga zarar keltiradi. Tabiat va tabiiy resurslarni muhofaza qilish xalqaro ittifoqi Qizil roʻyxatiga va Oʻzbekiston Qizil kitobiga kiritilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Kiyim
-----

Saudiya Arabistoni juda konservativ jamiyatdan iborat. Erkaklar uzun junli tunikalarni kiyishga odatlangan *savob*, ortiqcha ro'molcha yoki*gutra* ular boshlariga qo'yadigan narsalar.

Ayollar, shuningdek, abayalar deb ataladigan, odatda qora, uzun ko'ylaklar va shuningdek, ular chaqirgan pardani kiyishadi *nicab* ko'zlarini hisobga olmaganda, boshini yopadi.

Salomlashayotganda
------------------

Erkaklar va ayollar o'rtasida mehr-muhabbatni ommaviy namoyish qilish taqiqlanadi. Biroq, bir xil jinsiy aloqa haqida gap ketganda ma'lum erkinliklar mavjud.

Masalan, erkaklar juda samimiy va bir-biriga yaqin, ular qo'l berib ko'rishdan quchoqlashga o'tishlari mumkin va agar ular o'zlariga juda ishonsalar, ikkala yonoqlaridan o'pishga moyil.O'z navbatida, ayollar darhol ikkala 

yonoqlaridan o'pishni davom ettirish uchun qo'l berib kutib olishadi.

Bu ierarxiyani juda qadrlaydigan jamiyat, agar inson yuksak qadr-qimmatli kishining oldida bo'lsa, u bu muhim shaxsning yelkasidan o'padi. Keksa odamlarni peshonasidan o'pish ham odatlangan.

Saudiyaliklar salomlashish paytida faqat o'ng qo'ldan foydalanadilar, hech qachon chap tomondan, hatto chap qo'l bo'lsa ham.

Qurbon hayiti
-------------

"Qurbonlik bayrami" nomi bilan tanilgan bu bayram Ramazon hayitidan roppa-rosa yigirma kun o'tgach sodir bo'ladi. Ushbu tadbir Xudoga ishonishini namoyish qilish uchun o'z o'g'lini qurbon qilishga tayyor bo'lgan patriarx Ibrohimning ishini xotirlash uchun amalga oshiriladi.

Janadriyah festivali
--------------------

Bu Saudiya Arabistoni madaniyatining ikki hafta davomida eng yaxshi narsalarini, hunarmandchilik buyumlarini, xalq raqslarini, kitob ko'rgazmalarini va hatto festival ochilishida bo'lib o'tadigan tuyalar savdosini sotish orqali fosh qilish uchun mas'ul bo'lgan tadbirdir.

Ushbu tadbir 1985 yildan boshlangan va o'sha paytdan beri har yili milliondan ziyod odamni qabul qilish an'anaga aylangan.

Uning ahamiyati hatto xalqaro xarakterga ega, chunki qirollik har yili bir mamlakatni faxriy mehmon sifatida taklif qiladi. Ushbu saudiya madaniyati festivalida Misr, Hindiston, Birlashgan Arab Amirliklari va hattoki Fransiya va Germaniya singari Evropa davlatlari ishtirok etishdi.

Saudiya Arabistonining milliy kuni
----------------------------------

23 sentyabrdan Abdelaziz bin Saud tomonidan amalga oshirilgan birlashuvdan so'ng Neyed va Hijoz qirolligining Saudiya Arabistoni qirolligiga o'zgartirilishini xotirlash uchun nishonlanadi.
„Urganch" futbol klubi — Xorazm viloyatining xuddi shu nomli shahridagi sobiq oʻzbek futbol klubi.

Ismlar
------

* 1997 yil — Tadbirkor.
* 1998 yil — „Urganch".

Tarix
-----

1997-yilda Urganch shahrida „Tadbirkor" nomi bilan futbol klubi tashkil etilgan. Oʻsha yili u Ikkinchi liga final turnirida gʻolib chiqdi va Birinchi ligada oʻynash huquqini qoʻlga kiritdi.

1998-yilgi mavsumda Urganch nomi ostida birinchi ligada omadsiz oʻynashdi. 1999-yilda klub mablagʻ yetishmasligi sababli oʻz faoliyatini toʻxtatdi.

Ishlash statistikasi
--------------------

### Oʻzbekiston chempionati

| Mavsum | liga | Ism | Oʻ | Gʻ | D | M | UG | OʻG | O | Joy (ishtirokchilar soni) | Eslatma |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1997 | Ikkinchi liga | "Tadbirkor" | 5 | 5 | 0 | 0 | 11 | 1 | 15 | 16) | ⇑ Birinchi ligaga oʻtish |
| 1998 | Birinchi liga | "Urganch" | 38 | 8 | 5 | 25 | 42 | 94 | 29 | 19 (20) | ⇓ Ikkinchi ligaga chiqish |

### Oʻzbekiston kubogi

| Mavsum | Oʻ | Gʻ | D | M | UG | OʻG | Bosqich |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1998 | bitta | 0 | 0 | 1 | 1 | 2 | 1/32 final |

Yutuqlar
--------

Ikkinchi liga gʻolibi (1997)

Manbalar
--------

Havolalar
---------
**Chumchuqsimonlar** (Passeriformes) — qushlar turkumi. 63 oilasi, 5100 ga yaqin turi maʼlum. Oʻzbekistonda 209 turi uchraydi. Ch. tanasining uz. 9,5 dan (korolyok—chittakning bir turi) — 65 sm gacha (quzgʻun). Ogʻirligi 3—4 g dan 1,1—1,6 kg gacha. Yer yuzida keng tarqalgan. 4 kenja turkum: shoxtumshuqli Ch. qichqiruvchi Ch. sayroqi Ch. va yarim sayroqi Ch.ga boʻlinadi. Shoxtumshuqli Ch. (14 tur) Afrika va Jan.Sharqiy Osiyoda tarqalgan. Qichqiruvchi Ch. (1100 tur) Janubiy Amerika va Sharqiy yarim sharning tropik qismida tarqalgan. Sayroqi Ch. (qariyb 4000 tur) yer yuzining hamma joyida yashaydi. Yarim sayroki Ch. (4 tur) Avstraliyada uchraydi. Koʻpchilik Ch. daraxt va butasimon oʻsimliklarda, ayrimlari havoda, baʼzilari yerda yashaydi. Oʻtroq, koʻchib yurib va mavsumiy hayot kechiruvchi Ch. bor. Tropik va subtropik mamlakatlarda yidda ikki marta 4—6 (baʼzilari 16) ta, Avstraliyada yashovchi ayrim turlari 1 ta tuxum qoʻyadi. Koʻpchilik turlar 11—14 kun, baʼzilari 19—20 kun, ayrimlari 45 kun tuxum bosadi. Koʻpchiligi jish joʻja ochadi (qarang Jish joʻja ochuvchi qushlar); bolasi bir yoshda voyaga yetadi. Nari va modasi kattaligi, rangi, sayroqiligi (nari sayraydi) bilan birbiridan farq kiladi. Ch.ning hasharotxoʻrlari va oʻsimlikxoʻrlari mavjud. Baʼzi turlari zararkunanda hasharotlar bilan oziqlanib, qishloq xoʻjaligiga katta foyda keltiradi. Noyob turlari Tabiat va tabiiy resurslarni muhofaza qilish xalqaro ittifoqi Qizil kitobi roʻyxatiga kiritilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Matbuot, radioeshittirishi va telekoʻrsatuvi Château De Valençay) — YUNESKO tomonidan Jahon merosi sifatida himoyalangan Loire qal’alaridan biri. Uygʻonish davri meʼmorchiligi va fransuz (mansarovskiy) klassikasining ajoyib yodgorligi, eng mashhur egasi shato Talleyran tomonidan yaratilgan imperiya uslubidagi interyerlarning hashamatli anfiladiyasi. Endr boʻlimining xuddi shu nomdagi kommunasida joylashgan.

Tarix
-----

Hozirgi qal’a XII asrda vayron qilingan qal’a oʻrnida Shamborni moliyachi  Etamplar tomonidan taqlid qilish uchun qurilgan. Qurilish 1540-yilda boshlanib, XVIII asrga qadar davom etdi. Binolarning turli vaqtlariga qaramay, ular birgalikda organik birlikni hosil qilagan.

1719-yilda shato eng boy Shotlandiya moliyachisi jon Lo sotib oldi, shundan soʻng 150 yillik mulk Talleyran aristokratik oilasining asosiy qarorgohiga aylanishidan oldin koʻplab egalari almashtirildi. Fransuz diplomatiyasi rahbari uni 1803-yilda Napoleonning buyrugʻiga binoan sotib oldi, u chet el elchilarini qabul qilish uchun oʻz ulugʻvorligiga mos joyga ega boʻlishni xohladi. 6 yil davomida bu yerda Ispaniyaning qiroli Ferdinand VII bor edi. Valenseda ishlagan talleyran oshpaz Karemning shon-sharafi butun Yevropada momaqaldiroq qildi.di.

Diplomat vafotidan keyin (bu erda dafn etilgan) mulk akasining avlodlariga tegishli edi, ularning oxirgisi 1952-yilda vafot etdi. Ular mashhur ajdodlarining asarlari bilan qal’ada yaratilgan muhitni saqlab qolishga harakat qilishdi. Qal’a atrofidagi muntazam Park XX asr boshlarida buzilgan. Ikkinchi jahon urushi paytida Talleyrand gersogi oʻz mulkida Venera Milosskaya va Nika Samofrakiya kabi Luvr xazinalarini saqlab qoldi. Saganning nominal gersogi sifatida u mediatizatsiyalangan nemis fuqarosi hisoblangan va shuning uchun gestapo qidiruvidan qoʻrqmasligi mumkin edi.

1979-yilda qal’a Fransiyaning tarixiy qal’alari uyushmasiga topshirildi. Sayyohlarni jalb qilish uchun qadimiy avtomobillar muzeyi ochildi va llamalar, tovuslar va boshqa ekzotik hayvonlar parkga chiqarildi.

Manbalar
--------

* *Châteaux de la Loire*, Guide de tourisme Mishel, ISBN 2-06-031705-3
* R. P. Raul, *Guide Historique de Valençay — le château — l'église — le tombeau de Talleyrand* (1953).
* *Livre d’Or (Chateaux de la Loire)* ; mas’ul de l’nashr Jovanna Bonechi.

Havolalar
---------

* Qal’aning rasmiy sayti(Fransuzcha) )
* Valençay shahri sayti(Fransuzcha) )
**Venesuela tovuqli salati** (ispan Ensalada de gallina) — Venesuela oshxonasida pishirilgan jambon, alyaka va jambon noni bilan birga anʼanaviy Rojdestvo taomidir. Rojdestvo Venesuela tovuqli salati tovuq bilan Rossiya yangi yil Oliviye salatiga  oʻxshaydi. Rossiyada Olivye singari, Venesueladagi tovuq salati nafaqat bayram stoliga, balki yil davomida ham tayyorlanadi. Venesueladagi tovuq salatasi arepada nachinka sifatida ham ishlatiladi. Salat 1940-yillarning boshlarida paydo boʻlgan va oddiy karakaslarning stollarida boshlangan deb hisoblanadi.

Asosiy retsept boʻyicha salat tayyorlash uchun kartoshka, sabzi, tovuq va mayonez kerak, kartoshka va sabzi oldindan tozalangan va tugʻralgan kublar bilan qaynatiladi. Salatada qoʻshimcha ingrediyentlar mintaqaviy gastronomik anʼanalarga muvofiq paydo boʻladi: bu qaynatilgan yangi noʻxat, olma yoki yashil uzum, shuningdek siropda konservalangan ananas. Mayonezdan tashqari sousga xantal, Worcester sousi va limon qoʻshiladi. Yaxshi tayyorlangan tovuqli salat salqin mustahkamlikka ega boʻlishi kerak, shunda isteʼmol qilish paytida u yoyilib ketmaydi va unga berilgan shaklni saqlab qoladi. Tovuq salatiga katta maydalangan Gouda pishloq qoʻshiladi va keyin salat „sifrina"deb nomlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Plato navideño venezolano". 28-oktabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-oktabr 2019-yil.
2. ↑  „Preparación de la ensalada de gallina". 28-oktabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-oktabr 2019-yil.
3. ↑  „Ensalada de gallina". 28-oktabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-oktabr 2019-yil.
4. ↑  „Ensalada de gallina preparación al aderezo". 28-oktabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-oktabr 2019-yil.

Havolalar
---------

* Ensalada de gallina: anʼanaviy navideña venezolana(isp.) )
* ENSALADA DE GALLINA (POLLO) TÍPICA DE VENESUELA(isp.) )
***Sir Timoti Charlz Klark*** *1949 - yil , 22-noyabrda tug`ilgan — 2003 - yilning yanvaridan beri Amirliklarning amaldagi prezidenti. Shuningdek, u 2008 - yilgacha SriLankan Airlines kompaniyasining boshqaruvchi direktori bo'lgan. Tim Klark London universitetining iqtisod fakultetini tamomlagan. U Kenterberi Kent kollejida tahsil olgan va Qirollik Aeronavtika jamiyati a'zosi.*

Shaxsiy hayoti
--------------

***Sir Timoti Charlz Klark*** - 1972 - yilda Britaniya Kaledoniyasiga qo'shilganidan beri, fuqaro aviatsiyasi sohasida ish yuritadi. 1975 - yilda u Bahrayndagi Gulf Air ga va buning natijasida u, 1985 - yilda Dubayga ko'chib o'tadi va u yerda aviakompaniyalarni rejalashtirish bo'limi boshlig'i sifatida Amirliklar ta'sischilari guruhining a'zosi bo'ladi. Hozirda u Amirliklar prezidenti. U 2008 - yilgacha Shri-Lanka aviakompaniyasining boshqaruvchi direktori ham bo'lgan. Oxirgi ish faoliyati esa 1998 - yilning aprel oyida Emiratesning SriLankan Airlines kompaniyasining 40% lik aksiyalarini sotib olishi natijasi edi. Biroq, Shri-Lanka hukumati aviakompaniya ustidan nazoratni oʻz qoʻliga oladi va Amirliklar aviakompaniyani boshqarish boʻyicha shartnomasini bekor qiladi.

***Sir Timoti Charlz Klark -*** 2003 - yilda Amirliklar prezidenti bo'ladi, u aviatsiya imperiyasini qurish uchun 18 yil umrini sarfladi, uning muvaffaqiyatlarining eng katta qismi aviakompaniyalarni rejalashtirish bo'limi boshlig'i bo'lganidan keyin yaratgan marshrut tarmog'i tizimi bo`lib qoladi.

Bundan tashqari, Sir Timoti Charlz Klark butun dunyo bo'ylab muhtoj bolalarga gumanitar xayriya yordami va xizmatlar ko'rsatuvchi notijorat xayriya tashkiloti Emirates Airline Foundation raisi hisoblanadi.

Shuningdek Sir Timoti Charlz Klark Buyuk Britaniya va aviatsiya sanoatining gullab yashnashidagi xizmatlari uchun 2014 - yilning Yangi yil mukofotida Britaniya Imperiyasi ordeni (KBE) qo'mondoni etib tayinlangan.

2019-yil dekabr oyida Sir Timoti Charlz Klark ***,*** 2020-yil iyun oyida Amirlikdagi lavozimini tark etishini va aviakompaniyada maslahatchi lavozimini egallashini maʼlum qiladi.

Aviatsiya haftaligi va kosmik texnologiyalar jurnali Klarkni 2013-yil odami deb chop etadilar.

Manbalar
--------

1. ↑  „Tim Clark (airline executive)". *Wikicsu*. Qaraldi: 7-iyun 2022-yil.
2. ↑  „EMIRATES CHIEF SIR TIM CLARK TALKS GROWTH AND RETIREMENT". *AirlineRatings*. Qaraldi: 7-iyun 2022-yil.
3. ↑  „Sir Tim Clark: Steering Emirates Through The Crisis". *Forbes*. Qaraldi: 7-iyun 2022-yil.
4. ↑  „CAPA Leader Summit: Sir Tim Clark says Cathay Pacific’s future is «anybody’s guess»". *Aviacionline*. Qaraldi: 7-iyun 2022-yil.
5. ↑  „INTERVIEW WITH EMIRATES PRESIDENT SIR TIM CLARK ON EMIRATES AIRLINE’S FUTURE". *Sam Chui*. Qaraldi: 7-iyun 2022-yil.
**Bulbullar** (*Luscinia*) — chumchuqsimonlar turkumining qorayaloqlar oilasiga mansub sayroqi qush. 6 turi bor: sharq bulbuli (*L. luscinia*) va gʻarb bulbuli (*L. megarhynchus*) tarqalgan. Ular faqat qanotining tuzilishi bilan bir-biridan farq qiladi. Bulbulning rangi koʻrimsiz, usti qoʻngʻir va toʻq mallarang, qorni oqish, nari bilan modasining rangi bir xil, boʻyi 20 sm gacha boʻladi. Sharq bulbuli Sharqiy Yevropa va Osiyoning bir qismida tarqalgan. Qishlash uchun Gʻarbiy Afrikaga uchib ketadi. Oʻzbekistonga bahor (apr.—may)da uchib kelib, kuz (avg.—sentabr)da uchib ketadi. Gʻarb bulbuli Gʻarbiy Yevropa, Kichik Osiyo, Eron va Afgʻonistondan to Oltoyga qadar tarqalgan. Oʻzbekistonda ham koʻp uchraydi, u suvga yaqin butazor, oʻrmon, toʻqay kabi nam yerlarda yashaydi. Xatto, katta shaharlarda park va bogʻlardagi daraxtlarga uya solib, tuxum qoʻyadi. Gʻarb bulbuli tropik Afrika, Hindiston va Arabistonda qishlaydi. Oʻzbekistonga bahorda (apr.ning oxirida) uchib keladi. Narilari uchib kelishi bilan to joʻjalari tuxumdan chiqqunga qadar, ayniqsa joʻjalari tuxumdan chiqadigan vaqtda koʻp va baland ovoz bilan sayraydi. Joʻjalari uchirma boʻlgandan keyin (iyunda) sayrashdan toʻxtaydi. B. qafasda ham sayraydi. Sharq bulbuli gʻarb bulbuliga qaraganda baland va yoqimli sayraydi. B. uyasini daraxt va butalarga soladi. 4—6 dona tuxum qoʻyadi. Tuxumini faqat modasi bosadi. Bolasi tuxumdan 13—14 kunda chiqadi. Bolalarni boqishda pari ishtirok etadi. Bulbul hasharotlar va ularning lichinkalari bilan oziqlanib, foyda keltiradi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Sichqon qushlar** (Coliformes) -qushlar turkumi. 6 turni birlashtirgan bitta oilasi bor. Uzundum Sichqon qushlar tanasi 38 sm cha (dumi bilan), ogirligi 42— 56 g. Tumshugʻi va oyogʻi qizil, yelkasidagi patlari yashil tusda tovlanadi. Tanasining boshqa qismlarida patlari kulrang yoki qoʻngʻir tusda. Ensasida koʻk dogʻi, boshida kokili bor. Oyogʻidagi toʻrtta barmogʻi ham oldinga qaragan, biroq 1 va 4si orqaga qayrilishi mumkin. Daraxtda toʻti qushlarga oʻxshab tumshugʻi bilan shoxlarga ilashib olib yuradi, yerda ham chaqqon harakatlanadi. Uyasini daraxt va butalarga quradi, 2—3 ta tuxum qoʻyadi, tuxumlarni ikkala jins navbat bilan 12—15 kun bosadi. Afrikaning Sahroi Kabirdan jan.roqda joylashgan hududlarida tarqalgan. Butazorlar, oʻrmon chetlari va bogʻlarda gala boʻlib yashaydi. Oʻsimlik urugʻi, mevasi, kurtagi va boshqa bilan oziqlanadi. Baʼzi Sichqon qushlar mevalarUzun dumli ni yeb bogʻlarga ziyon sichqon qush. keltiradi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |