Enni Kenni (chapda) va Kristabel Pankhurst, Ayollar ijtimoiy va siyosiy ittifoqi (WSPU) rahbarlari
**Ayollarning saylov huquqi** - bu ayollarning saylovlarda ovoz berish huquqidir.

XIX-asr oxirigacha Finlyandiya, Islandiya, Shvetsiya, Avstraliyadagi baʼzi mustamlaka davlatlarda va AQShning baʼzi gʻarbiy shtatlarida ayollar cheklangan bo'lsa ham saylov huquqiga ega boʻldilar. Shu davrdan boshlab ayollar harakati doirasida ayollarning saylov huquqi va erkaklar bilan teng fuqarolik huquqlari uchun kurashlarni olib borish uchun milliy va xalqaro tashkilotlar tuzildi. Ulardan eng muhimi 1904-yilda tashkil etilgan Xalqaro Ayollar Saylov Alyansi hisoblanadi.

1881-yilda Man orolida quruqlikka chiqqan ayollarga ovoz berish huquqi berildi. 1893-yilda o'sha paytda Britaniya imperiyasining mustamlakasi bo'lgan Yangi Zelandiya ayollari ovoz berish huquqini qo'lga kiritdilar. Bu huquq 1894-yilda Janubiy Avstraliyaga (u yerda ayollarga ham ovoz berish huquqi berilgan), 1899-yilda G'arbiy Avstraliyaga tarqaldi. 1902-yilda Avstraliyaning barcha koloniyalari federatsiyasi bilan ayollar butun Avstraliya bo'ylab saylov huquqiga ega bo'ldilar. Biroq, avstraliyalik aborigenlarga, shu jumladan ayollarga ovoz berishda kamsituvchi qonunlar 1962-yilgacha kuchda qoldi.

Evropada ayollar ovoz berish huquqini qo'lga kiritgan birinchi mamlakat Finlyandiya Buyuk Gertsogligi bo'lib, u erda 1907 yilgi parlament saylovlarida dunyodagi birinchi ayol deputatlar saylangan. 1913-yilda Norvegiya Finlyandiyaga ergashdi. 1917-yilda Rossiyada Muvaqqat hukumat davrida bu huquq ayollarga, 1918-yilda esa Ozarbayjon Demokratik Respublikasi ayollarga berildi.

Birinchi jahon urushidan so'ng, ayollar 1917-yilda Kanadada, 1918-yilda Birlashgan Qirollikda suffragetlar tomonidan olib borilgan ko'p yillik tashviqotdan so'ng va AQShda 1920-yilda o'n to'qqizinchi konstitutsiyaga kiritilgan o'zgartirish bilan ovoz berish huquqiga ega bo'ldilar. Shu nuqtada Birinchi jahon urushi mavzuga qarashlarni o'zgartirishda muhim rol o'ynadi. Urush paytida ayollarning hissasi ularning erkaklardan pastligi haqidagi tasavvurga va tabiatan ayollar ovoz bermasligi kerak degan argumentga qarshi chiqdi. Lesli Xyumga koʻra, agar ayollar oʻq-dori ishlab chiqaruvchi zavodlarda ishlash imkoniga ega boʻlsalar, ularning ovoz berish kabinalariga kirishiga toʻsqinlik qilish ma’nosiz boʻlar edi. Biroq, Humning ta'kidlashicha, ovoz berish huquqi urushdagi hissalar uchun mukofot emas; urush davridagi ayollar mehnati ularning jamoat sohasiga kirishi haqidagi qo'rquvni yo'q qildi.

1934-yil 5-dekabrda (barcha ovoz berishda va to'liq) Turkiyada ayollarga saylash va saylanish huquqi berildi. Fransiyada 1944-yil 4-oktyabrda qonunga kiritilgan o'zgartirishlar bilan ayollarga saylash va saylanish huquqi berildi. 1945-yil 29-aprelda boʻlib oʻtgan munitsipalitet saylovlarida birinchi marta qatnashgan ayollar 1945-yil 21-oktabrda boʻlib oʻtgan parlament saylovlarida birinchi marta ovoz berishgan.

II. jahon urushi Birlashgan Millatlar Tashkiloti ayollarning saylov huquqini ilgari surdi. 1979-yilda qabul qilingan va 189 davlat aʼzo boʻlgan "Ayollarga nisbatan kamsitishning barcha shakllariga barham berish toʻgʻrisida"gi Konventsiya saylov huquqini asosiy huquq sifatida belgilaydi.

Ozarbayjon islom davlatlari ichida ayollarga saylov huquqini bergan birinchi davlatdir.1918-yildan beri ayollar saylov huquqiga ega.

Yana qarang
-----------

* Turkiyada ayollarga saylash va saylanish huquqining berilishi
* ayollar huquqlari

Manba
-----

1. ↑  *Woman Suffrage and Women's Rights*. NYU Press, 1998 — 174-6 bet. ISBN 9780814719015. 31 martda qaraldi.
2. ↑  Allison Sneider, "The New Suffrage History: Voting Rights in International Perspective", *History Compass,* (July 2010) 8#7 s. 692–703,
3. ↑   (PDF).  parliament.sa.gov.au. 30 martda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31 mart.
4. ↑ . *The West Australian* (15 aralık 1899). 2 şubat 2017da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23 ocak 2017.
5. ↑ .  Foundingdocs.gov.au. 1 haziran 2011da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8 ocak 2011.
6. ↑ . *Elections.org.nz*.  New Zealand Electoral Commission (15 şubat 2013). 13 ağustos 2016da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18 haziran 2016.
7. ↑  *The National Union of Women's Suffrage Societies 1897-1914*. Routledge, 2016 — 281 bet. 31 martda qaraldi.
8. ↑ . 11 ağustos 2019da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11 ağustos 2019.