recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Saidjon Kalonov** (1914.30.6, Chust tumani Karkidon qishlogʻi — 1971.31.11, Toshkent) — sozanda (nay), bastakor. Oʻzbekiston xalq artisti (1966). Dastlabki musiqa saboqlarini Toshkent musiqa texnikumida A. Vahobov, Sh. Shoumarov kabi tanikli sanʼatkorlardan olgan. Nay ijrosi asoslarini Abduqodir naychi Ismoilovdan oʻrgangan. Mustaqil ijodiy faoliyatini Fargʻona teatri musiqa rahbari sifatida boshlab (1932—36), mazkur teatrda sahnalashtirilgan "Farqod va Shirin" (Xurshid) singari spektakllarga musiqa yozgan. Oʻzbekiston davlat filarmoniyasining T. Jalilov rahbarligidagi orkestri (1936—38), Oʻzbek davlat opera va balet teatri (1938—42), Yangiyoʻl teatri (1942—48), Oʻzbekiston radio va televideniyesi oʻzbek xalq cholgʻulari orkestrining (1948—71) yakkanavozi. "Yovvoyi Ushshoq", "Yovvoyi Chorgoh", "Choʻli Iroq" kabi kuylarni nayda mahorat bilan ijro etgan. "Ey, sarvi ravon", "Yor kezar", "Topmadim", "Dilnavozim", "Kuyla dilkash dutorim", "Gulmidi, raʼnomidi", "Ona diyorga salom" singari oʻnlab ashula va qoʻshiqlar, "Fargʻona tongi", "Armugʻonim" kabi kuylar yaratgan. Bular oʻzbek musiqa merosining muayyan katlamlari va zamonaviy ohanglar bilan uzviy bogʻlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Isʼhoq Qurbonovich Musaboyev** (1910.22.10, Fargʻona viloyatining Novkat qishlogʻi) — infeksionist olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1966), Oʻzbekiston (1955) va Qoraqalpogʻistonda (1965) xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan vrach (1944). Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. SamTI ni tugatgan (1935). Shu institut yuqumli kasalliklar kafedrasida assisent (1938— 41), dotsent (1944—49), mudir va shahar infeksion kasaliklar klinik kasalxonasi bosh vrachi (1949—51). Toshkent vrachlar malakasini oshirish instituti infeksion kasalliklar kafedrasi mudiri (1951—88), ilmiy maslahatchi (1988-yildan). Ayni vaqtda Oʻzbekiston epidemiologiya, mikrobiologiya va infeksion kasalliklar ilmiy tadqiqot institutida ilmiy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari (1962—70), mazkur institutning asosiy tashkilotchilaridan. Ilmiy ishlari Markaziy Osiyoda keng Tapkalgan meʼda-ichak sistemasida uchraydigan infeksion kasalliklarning patogenezi, klinik xususiyatlari, davolash va oldini olish muammolariga bagʻishlangan. Rossiya tibbiyot Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1961), Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mukofoti laureati (1990).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

* Profilaktika, klinika, diagnostika i lecheniye difterii, T. 1984; Oʻzbekiston Respublikasida vabo kasalligiga karshi oʻtkazilgan tadbirlar (hamkorlikda), 1984; Differensialnaya diagnostika gepatitov A, V, S, D, Ye. T. 1999; Iskusstvo, metodi vrachevaniya i differensialnaya diagnostika, T. 1999; Gepatit S (etiologiya, epidemiologiya, patogenez, klinika, lecheniye, profilaktika), T. 2000.

Adabiyot
--------

* Baxtiyor Omon, Alijon Zohidiy, Umr daftari, T. 2000.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**RAJABOV Isʼhoq Rizqiyevich** – (1927 – 1982) Toshkentda tugʻilgan. SAGU sharq fakultetining 1950-yil bitiruvchisi. Sharqshunos-filolog-eronshunos, sanʼatshunoslik fanlari doktori, professor.

1951 – 1954-yil  aspirant; 1955 – 1961-yillar Oʻz FA TAI ilmiy xodimi; 1961 – 1982-yillar Sanʼatshunoslik ilmiy tadqiqot institutida ilmiy xodim, musiqa tarixi boʻlimi mudiri; shu orada 1972-yildan TDK Sharq musiqasi kafedrasi rahbari.

**Ilmiy yoʻnalishi –** musiqiy manbashunoslik, sharq musiqasi tarixi. 70 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi.

**Asosiy ilmiy ishlari:**

Nomz. diss. mavzusi: "Traktatы srednevekovыx uchenыx o muzыke v fondax Instituta vostokovedeniya AN Uzbekistana". – Leningrad, 1955.

Dokt. diss. mavzusi: "Maqomlar". – Yerevan, 1971.

  

1. Hamza Hakimzoda arxividagi materiallar haqida // Hamza haqida maqolalar. Toshkent, 1960. – B.216–226. – X. Rasul bilan hammualliflikda.

2. Sharqda nota yozuvi tarixiga doir // Oʻzbekistonda ijtimoiy fanlar. – Toshkent, 1962. – №10. – B.32 – 58.

3. Schaschmacom. "Beitrage zur musik wissentschaft". – Berlin, 1962. –№2. – F. Karomatov bilan hammualliflikda.

4. Maqomlar masalasiga doir. – Toshkent: Oʻzdavadabiynashr, 1963. – 301 b.

5. Shashmaqom, I kitob. Soʻz boshi – Toshkent, 1966. – B.15 – 24. – F. Karomatov bilan hammualliflikda.

6. Muzыkalnaya estetika stran Vostoka // Blijniy i Sredniy Vostok. – M. 1967. – S. 245 – 328. – v soavtorstve.

7. Blijn. i Sredn. Vostok // Muzыkaln. estetika stran Vostoka. – M. 1967. – S. 245 – 328. – Sovm. s A.Sagadeevыm.

8. Husn va dil. Doston / nashrga tayyorlovchi. – Toshkent: Adabiyot va sanʼat, 1967. – 440 b. – X.Rasul bilan hammualliflikda.

9. O muzыke Samarkanda // Iz istorii iskusstva velikogo goroda (K 2500 - letiyu Samarkanda). – Toshkent, 1972. – S. 298 – 313


1. ↑  *uzbekiston sharqshunoslari*.
**Penfil** (qadimgi yunoncha: *Πένθιλος*), shoir Kinefonning soʻzlariga koʻra, Orestning Erigonadan oʻgʻli.

Exel (Strabon bu ismni Arxelay deb yozadi) va Damasiyning otasi. Lesbos orolini egallagan. Uning Arkadiydagi oʻlimidan soʻng Orestning oʻrnini egallaydi, Troya urushidan 60 yil oʻtib Frakiyaga yetib keladi. Avlida yaqinida Orest oʻgʻillari Osiyoga yuborgan Eol floti jihozlandi. Boeotiyaliklar Penfil va uning hamrohlariga Eol koloniyasini barpo etishda yordam berishdi. Boshqa bir manbaga koʻra, Orestning oʻzi qoʻshinni Tenedosga olib boradi yoki Orest bolalari Geraklidlar bosqinidan keyin 15-yilda Lesbos yaqiniga oʻrnashadi. Lesbosdagi aholi punkti Dion Xrisostom tomonidan qayd etilgan. Pittak „Atreevlar urugʻi bilan oʻxshashligi" bilan faxrlanadi.

Lesbosda Penfilidlar uyi hukmronlik qilgan, qirol Penfil fitnachilar tomonidan oʻldirilgan. Ehtimol, Aristotel Penfilning oʻzi haqida emas, balki uning avlodi haqida gapirgan boʻlishi mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  Pavsaniy. Opisanie Elladi II 18, 6
2. ↑  Pavsaniy. Opisanie Elladi III 2, 1
3. ↑  Strabon. Geografiya XIII 1, 3 (str. 582)
4. ↑  Strabon. Geografiya IX 2, 3 (str.401)
5. ↑  Strabon. Geografiya IX 2, 5 (str. 402)
6. ↑  Пиндар. Nemeyskie pesni XI 35
7. ↑  Velley Paterkul. Rimskaya istoriya I 2, 3
8. ↑  Dion. Troyanskaya rech 144
9. ↑  Алкей, fr. 70 Lobel-Peydj.
10. ↑  Аристотель. Politika V 8, 13 (1311b29)
Visa payWave logotipi
**Visa payWave —** kontaktsiz toʻlov texnologiyasi boʻlib, uni oʻqish yoki terminalga kiritish oʻrniga bank kartasini toʻlov terminaliga olib kelish orqali toʻlovni kontaktsiz amalga oshirish imkonini beradi. Texnologiya ISO/IEC 14443 standarti va VISA texnologiyasiga asoslangan va xalqaro EMV standartiga ham mos keladi.

Visa payWave bilan analog kartalar MasterCard Contactless va American Express — ExpressPay hisoblanadi: ular bir xil RFID texnologiyasidan foydalanadilar va uni amalga oshirish ularda mos keladi, shuning uchun bunday kartalar bilan toʻlov kontaktsiz toʻlovni qoʻllab-quvvatlaydigan bir xil terminallarda mumkin, agar ekvayer har bir toʻlov tizimlarida kontaktsiz toʻlovlarni qabul qilganligini tasdiqlagan boʻlsa.

Imkoniyatlar va tarqatish
-------------------------

 Kontaktsiz VISA kartalari uchun POS-terminal
Ushbu texnologiyaga ega kartalar xaridlar uchun PIN-kod yoki imzo bilan tasdiqlanmasdan, emitent bank tomonidan ruxsat etilgan miqdordan oshmagan miqdorda yoki odatdagi usulda toʻlovni tasdiqlagan holda undan kattaroq summalarni toʻlash imkonini beradi. Rossiyada — 3000 rubl, Qozogʻistonda — 25000 tenge, Belorussiyada — 120 Belarus rubli, Polshada — 50 zlotiy, Ukrainada — 500 grivna va Oʻzbekistonda — 25 AQSh dollari. Dunyodagi har bir mamlakat uchun Visa bir martalik tasdiqlanmagan tranzaksiya uchun tavsiya etilgan hajmni taqdim etadi. Bu qiymat VLP yagona tranzaksiya chegarasi deb ataladi va chip xotirasida saqlangan 9F78 EMV tegi bilan aniqlanadi.

Visa payWave kontaktsiz toʻlov texnologiyasi toʻlov tizimi tomonidan 2004-yilda joriy etilgan va birinchi bunday kartalar 2005-yilda Yevropada paydo boʻlgan. Xaritalar Shimoliy Amerikada 2007-yilda paydo boʻla boshladi.

Avstraliyaning yirik banklari, masalan, National Australia Bank, oʻz mijozlariga payWave funksiyasi yoqilgan Visa kartalaridan voz kechish imkoniyatini bermaydi. MasterCard toʻlov tizimining kontaktsiz kartalari uchun ham xuddi shunday. PayWave-ning mavjudligidan norozi boʻlgan mijozlarga PIN-kod yoki chekdagi imzo bilan tasdiqlanmay turib tranzaksiyani yakunlash uchun Visa kartalarini bank hisobiga ulashdan voz kechish tavsiya qilinadi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑  „Visa payWave - возможности карт". 22-mart 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-fevral 2011-yil.

(pol.)
5. ↑  „Visa увеличила лимит для бесконтактных платежей без ввода ПИН-кода". Kazakhstan Today (14-aprel 2020-yil). Qaraldi: 29-aprel 2020-yil.
6. ↑  „Visa на 50% увеличила для Беларуси лимит по бесконтактным платежам без пин-кода" (ruscha).  www.dev.by. 21-iyul 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-aprel 2020-yil.
7. ↑  „Visa — Ukraine | Personal | Features | Visa payWave".  visa.com.ua. 21-oktabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-oktabr 2016-yil.
8. ↑
9. ↑
10. ↑
11. ↑
**Sony Corporation**- transmilliy korporatsiya,bosh ofislari Yaponiya va AQSH da joylashgan, 1946-yil Yaponiya da tashkil topgan. Korporatsiya xoʻjalik va professional elektronika mahsulotlari, oʻyin moslamalari va boshqa yuqoritehnologiyali mahsulotlar ishlab chiqaradi.Bundan tashqari Sony dunyoda eng yirik mediya kompaniyalaridan biridir.Hozirgi kunda kompaniya Sony - BMG ovoz yozish studiyasi(Bertelsmann kompaniyasi bilan hamkorlikda),Columbia Pictures kinostudiyasi va TriStars Pictures,shuningdek MGM kompaniyasining toʻliq kinolar arhiviga(Comcast kompaniyasi bilan hamkorlikda) egalik qiladi.

Tarix:
------

Fayl:Tobei.gifMasaru Ibuka,Sony asoschilaridan biri
"Sony" korporatsiyasi 7-may 1946-yil Akito Morita va Masaru Ibuka tomonidan asos solingan. "Sony" atamasi lotincha "sonnus"- ovoz degan maʼnoni bildiradi.Boshida kompaniya "Tosuko" deb nomlangan.Kompaniya asoschisi Akito Morito kompaniyani ancha yillar boshqaradi,oʻzi marketing va savdo-sotiq boʻlimlariga boshchilik qilgan,kompaniyani yuqori choʻqqilarga olib chiqqan.

1950 yil "Sony" tranzistorlar muhimligini tan oldi va oʻzining ilk "TR-63"deb nomlangan radiosini ishlab chiqadi,bu 
kompaniya kelajagida muhim rol oʻynaydi.

1970-1980 yillarda birinchi "walkman"lar ishlab chiqarila boshlanadi.

1983 yil "Sony" "Filips"kompaniyasi bilan hamkorlikda birinchi boʻlib kompakt - disklar ishlab chiqaradi(ing.Compact Disc,CD).

1990 yilda birinchi "mini-diskmenlar"ishlab chiqariladi.

1990 yil "Sony" 500ga yaqin yangi mahsulotlar ishlab chiqaradi,bu kuniga 2 yangi mahsulot kashf etilgan hisoblanadi.

Faoliyati:
----------

2005 yil maʼlumotlariga koʻra korporatsiya ishchilar soni 151 400 kishini tashkil etgan.2007-yil 31 mart dagi maʼlumotlarga koʻra korporatsiya foydasi - 8.3 trilion ien($69.7 mlrd)ni, sof foydasi esa - 126.3 milyard ien ($1.06 milyard)ni tashkil etgan.

Savdo belgilari:
----------------

Sonyning Ginzadagi binosi, Tokyo
Hozirgi kun Sonyning eng taniqli savdo-belgilari:

* PlayStation
* Sony Ericsson
* Walkman
* QRIO

Yana qarang
-----------

* *Made in Japan*

Manbalar
--------

1. 1 2

Havolalar
---------

* Sony Corporation: Global Headquarters
* Sony Product Technical Support
* Sony Japan
* Sony America
* Sony of Canada Ltd. Wayback Machine saytida arxivlandi (2009-01-29).
* Sony India
* Sony South Korea
* Sony Computer Entertainment (Europe)
* Sony BMG Wayback Machine saytida arxivlandi (2009-07-15).
* Sony Ericsson Wayback Machine saytida arxivlandi (2001-05-25).
* Sony Computer Science Laboratories, Inc.
	+ Sony CSL Paris
* Article on the recent Sony USB Controversies
**Jigarrang olma daraxti** yoki **daryo boʻyidagi olma daraxti** (lotincha: *Malus fusca*,inglizcha: *Oregon crabapple, Pacific crabapple*) — raʼnodoshlar oilasi, olma turkumiga mansub Shimoliy Amerikaning Tinch okeani sohilida oʻsuvchi gulli oʻsimlik turi.

Botanika tavsifi
----------------

Balandligi 12 metrga yetadigan daraxt kòrinishida òsadi, yosh novdalarining qobigʻi qizil rangda, kattalariniki esa jigarrang rangda bòladi.

Barglari zich joylashgan, uzunligi 10 sm, shakli tuxumsimon yoki lansetsimon, uchi xanjar shaklida. Bargning ustki tomoni yalangʻoch, quyuq yashil, pastki tomoni bir oz tuk bilan qoplangan. Barg plastinkasining qirrasi oʻtkir.

Toʻpgullari soyabon, diametri 2,5 sm, 6-12 oq yoki pushti pushti gullardan iborat. Gullash vaqti — may.

Mevalari sariq yoki qizil, ellipsoid shaklida, uzunligi taxminan 1,5 sm. Sentabr oyida pishib yetiladi.

Ilova
-----

Bu tur alohida iqtisodiy ahamiyatga ega emas. Sanoatda olma bogʻlarini changlatish ishlatiladi. Baʼzan bogʻlarda va xiyobonlarda manzarali oʻsimlik sifatida oʻstiriladi.

* Яблоня бурая используется в качестве опылителя в промышленных яблоневых садах Северной Америки.Jigarrang olma daraxti Shimoliy Amerikadagi olma bog'larida changlatuvchi sifatida ishlatiladi.
* Яблоня бурая как опылитель в квартале яблоневого сада сорта Ред Делишес. Села, штат Вашингтон, СШАRed Delicious olma bog'ida o'sayotgan jigarrang olma daraxti. Village, Vashington, Amerika Qoʻshma Shtatlari

Manbalar
--------

1. ↑  Plants for a Future−PFAF: *Malus fusca*
2. ↑  Biota of North America Program: 2014 county distribution map
**Koʻkat toʻsiq**, koʻkat devor,chetan — bogʻ, koʻchatzor, yoʻl, gulzor, xiyobonlarni qor, qum bosishi, mol payhon qilishidan himoyalash, shuningdek, koʻcha va xiyobonlar manzarali boʻlishi uchun ularning chetiga qator qilib zich ekilgan buta yoki daraxtlar. Koʻkat toʻsiq hosil qilish uchun boʻyi bir tekis qalamchalar (baʼzan shox-shabba chiqarganlari ham) 1—3 qator ekiladi. Koʻkat toʻsiq oʻsimliklari tabiiy holda qoldiriladi yoki vaqt-vaqti bilan qaychilab, tekislab turiladi. Balandligi 1m gacha boʻlgan Koʻkat toʻsiq past boʻyli, mayda va serbarg, sekin oʻsadigan butalar (irgʻay, biota va boshqalar)dan 1 – 3 m balandlikdagi Koʻkat toʻsiq oʻrtacha va baland boʻyli butalar, baʼzi daraxtlar (doʻlana, uchqat va boshqalar) dan, 3 m.dan baland Koʻkat toʻsiqlar esa alohida oʻsadigan daraxt va butalar (buk, qoraqaragʻay, terak, archa va boshqalar)dan barpo etiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Koʻkaldosh (maʼnolari).

**Koʻkaltosh (Koʻkaldosh)** — qadimda turkiylarda boshqa onadan tugʻilib, ammo bir onani emgan ikki goʻdakni koʻkaldosh, yaʼni emikdosh. Oʻrta asrlarda hukmdorning rizoʼiy’ birodariga *„Koʻkaltoshxon"* degan laqab berilgan. Koʻkaltosh istilohi, „Gʻiyos ul-lugʻat"da („Lugʻatlar madadkori"da) aytilishicha, turkiy *koʻka* (*enaganing oʻgʻli*) va *tosh* yoki *dosh* (*sherik*) soʻzlaridan iboratdir. Bu ikki soʻz orasidagi *„l"* harfi esa keyinchalik qoʻshilib qolgan boʻlib, ilgari boʻlmagan. *Koʻka* (*aka*) soʻzi hozirgacha qozoq tilida qoʻllanilib keladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Jumanazar 2017, s. 310. sfn error: no target: CITEREFJumanazar2017 (help)
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Adabiyotlar
-----------

* Jumanazar A. K*. Buxoro taʼlim tizimi tarixi*. Toshkent: Akademnashr, 2017 — 592 bet. ISBN 978-9943-4728-2-2.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Muborak Saydaqulovich Yoʻldoshev** (1934.23.2, Chimkent sh.) — teatr rassomi, Oʻzbekiston xalq rassomi (2000). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1962; Ch. Ahmarov, M. Saidov, V. Riftinlardan taʼlim olgan). Navoiy nomidagi akademik opera va balet katta teatrida rassom (1962—64; J. Puchchinining "Floriya Toska" operasi va b.), Samarqand opera va balet teatrida bosh rassom (1964— 72; S. Boboyevning "Yoriltosh" va "Ham-za" operalari, B. Asafyevning "Boqchasaroy favvorasi", M. Ravelning "Bolero", S. Balasanyanning "Layli va Majnun" baletlari va b. spektakllarning sahna bezaklarini yaratdi). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutida pedagog (1972—80). Y. ijodida tarixiy mavzu yetakchi oʻrin tutadi: "Goʻroʻgʻli, "Koʻhna Urganch", "Alpomish", "Avesto", "Xoʻja Hofiz" turkumida asarlar, "Amir Temur" triptixi va b.; Y. shuningdek, portretlar ("Kompozitor Karim hoji", "Ergash Jumanbulbul", "Pulkan shoir", "Islom shoir" va b.) mavzuli asarlar ("Samarqand bozori", "Amir Temur maqbarasi" va b.), natyurmortlar ("Siren" va b.) muallifi hamdir. Y. 1965-yildan respublika va chet mamlakatlarda oʻtkaziladigan koʻrgazmalarda oʻz asarlari bilan faol ishtirok etadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mykolaiv** (ukraincha: *Микола́їв*) — Ukrainadagi shaqar, Mykolaiv viloyati markazi (1937-yildan). Qora dengizning Bug qoʻltiqchasi chap sohilida. Janubiy Bug va Ingul daryolarining qoʻshilgan joyida. Dengiz va dare porti. Temir yoʻl tuguni. Aeroporta bor. Axoliyey 508 ming kishi (1997). Mykolaiv Ukrainaning janubidagi muhim sanoat va madaniyat markazlaridan biri. Yetakchi sanoat tarmogʻi — mashinasozlik (xusu-san, kemasozlik). Yengil, oziq-ovqat, qurilish materiallari, mebel sanoatlari rivojlangan. Glinozyom zavodi ishlab turibdi. 2 oliy oʻquv yurti, 3 teatr, filarmoniya, telemarkaz, oʻlka-shunoslik, badiiy, kemasozlik va flot muzeylari mavjud. Mykolaiv 1784-yilda isteh-kom sifatida vujudga kelgan. Shahar Ikkinchi jahon urushi yillarida vayron qilingan. 1946—50 yillarda toʻla tiklandi. Mykolaivda klassitsizm usulida qurilgan dengizchilar gimnaziyasi va kazarmalar (18-asr), Nikola cherkovi, Ofi-serlar majmui, rasadxona (19-asr) bi-nolari saqlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mangʻizor**— Oʻzbekiston Respublikasi Namangan viloyati Norin tumanida joylashgan qishloq.

Etimologiyasi
-------------

Maʼlumotlarga koʻra, qishloq aholisining katta qismi Pop tumanidagi shu nomdagi qishloqsan koʻchib oʻtgan. Shu sababli mazkur qishloq Mangʻizor deb nomlana boshlangan. Mangʻizor toponimi haqida yana bir qancha farazlar mavjud. Tarixda mangʻi qabilasi ham boʻlgan. Ular odatda suvga yaqin, oʻtloq hududlarda isteqomat qilishgan. Margʻzor deganda oʻrmoncha, yashil yer, oʻtloq joy degan maʼno tushuniladi. Shu bilan birgalikda, Margʻ soʻzi qadimgi soʻgʻd tilida „buloq" degan maʼnoni bildiradi. Tojik mumtoz adabiyoti tilida qadimdan mavjud boʻlgan murgʻ soʻzi: oʻt, maysa, alaf, maysazor yaʼni margʻzor, chamanzor maʼnolarini beradi. Margʻ va margʻzor soʻzlari eski oʻzbek tilida, shuningdek, Alisher Navoiy asarlarida ham juda koʻp uchraydi. Unda keltirilishiga koʻra, margʻ soʻzi oʻt, hayvonlar yeydigan oʻsimlik, margʻzor esa oʻtloq yoki hayvonlar oʻtlaydigan joy sifatida keltiriladi. „navoiy asarlari lugʻati" nomli asarda margʻ, margʻzor soʻzlarining arabcha deb belgilanishiga qoʻshib boʻlmaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  Zohid Madrahimov*. Tarixiy toponimika* (oʻzbekcha). „Navro‘z" nashriyoti, 2007 — 108 bet.

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Niyoz Muhammad Hoʻqandiy**, Mullo Niyoz Muhammad Hoʻqandiy Niyoziy bin Mullo Ashur Muhammad (taxminan 1802/03—1878-yildan soʻng) — qoʻqonlik tarixchi, shoir. 1860-yil Niyoz Muhammad Hoʻqandiy Qanoatshoh boshliq Qoʻqon qoʻshinlarining Pishpak, Uch Olmati va Uzun Ogʻochga, 1861—62 yillarda esa Turkiston atrofiga qilgan yurishida ishtirok etgan. Shundan soʻng harbiy xizmatdan ketib, Qoʻqonda oʻz mahallasida tinch mehnat bilan band boʻlgan. „Tarixi jadidai Toshkand" muallifi Muhammad Solihxoʻja Toshkandiy uni attorlik mollari bilan savdo qiluvchi savdogar deb ataydi. „Niyoziy" taxallusi bilan sheʼrlar bitgan. Niyoz Muhammad Hoʻqandiy „Tarixi Shoxruxiy" asarini Xudoyorxon topshirigʻiga koʻra yozgan (1871—72). Asar Shohruxbiy davridan boshlab 1872-yilgacha Qoʻqon xonligida sodir boʻlgan siyosiy, iqtisodiy, madaniy oʻzgarishlarni qamrab olgan. Ayniqsa, muallifning oʻzi ishtirok etgan voqealar bayoni ilmiy jihatdan qimmatli. Asar Qoʻqon xonligi tarixini oʻrganishda muhim manba hisoblanadi.

Adabiyot
--------

* Bobobekov H. Qoʻqon tarixi, T. 1996; Beysembiyev T. K. „Taʼrixi Shaxruxi" kak istoricheskiy istochnik, AlmaAta, 1987.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nivellen** — Anjey Sapkovskining „Haqiqat donasi" hikoyasi va „Jodugar" teleserialining ikkinchi mavsumidagi qahramon, uni Kristofer Xivyu oʻynagan.

Sapkovskiyda
------------

Nivellen „Oxirgi tilak" toʻplamiga („Jodugar" kitoblar sikli) kiritilgan Anjey Sapkovskining „Haqiqat donasi" hikoyasida paydo boʻlgan. Bu mulki oʻrmonda joylashgan qaroqchilarning rahbari. Unga qilingan laʼnat tufayli Nivellen yirtqich hayvonga aylanadi (yarim sher, yarim ayiq), uning toʻdasi tarqalib ketadi va u yolgʻiz qoladi. Vaqti-vaqti bilan uning oldiga qizlarni olib kelishadi, Nivellen ularni oʻzining maʼshuqasiga aylantiradi va keyinchalik ularga oʻzining xazinalaridan bir qismini sovgʻa qilib berib qoʻyib yuboradi.

Bir kuni sehrgar Geralt tasodifan Nivellen qoʻrgʻonida paydo boʻladi. Egasi uni yaxshi kutib oladi va oʻz tarixini aytib beradi. U shuningdek, yangi sevgilisi, uning soʻzlariga koʻra suv parisi boʻlgan Vereena haqida gapiradi. Geralt Verenaning aslida vampir ekanligini tushunadi va uni yakkama-yakka kurashda oʻldiradi, shundan soʻng Nivellen yana odamga aylanadi. Endi u toʻlaroq, kasal yigit.

Nivellen hikoyasi Sapkovskiyning klassik ertak syujetini istehzoli talqin qilishning xarakterli namunalaridan biridir. Bu holatda gap „Sohibjamol va maxluq" ertagi haqida.

Serialda
--------

Nivellen „Jodugar" teleserialining ikkinchi mavsumidagi qahramonga aylandi, u yerda uni Kristofer Xivyu oʻynadi. Mavsum premyerasidan oldin ham mutaxassislar ushbu obraz keng hissiy diapazonni nazarda tutishni taʼkidladilar. Xivyu „Taxtlar oʻyini" teleserialida Tormundni oʻynadi, u oʻzini boshqalar bilan bir qatorda ayiqning eri deb ataydi va bu ikkala shou muxlislarining ham butun mem toʻlqinini qoʻzgʻatishi mumkin.

Ssenariy mualliflari syujet talqinini sezilarli darajada oʻzgartirdilar va unga yangi tafsilotlarni qoʻshdilar: Nivellen Geraltning eski doʻsti boʻlib chiqdi, u dastlab sevgilisi vampir ekanligini bilar edi va oxirida Geralt uni ruhoniyni zoʻrlaganlikda ayblaydi.

Nivellen Geraltga Lara Dorren haqidagi afsonani aytib beradi va u osmonda Yovvoyi Ovni koʻrganini aytadi. Koʻrinishidan, uning hikoyasi butun serial syujetining rivojlanishida muhim rol oʻynashi kerak.

Manbalar
--------

1. ↑  *Владимирский, Василий.* „5 сказочных сюжетов, взятых взаймы Анджеем Сапковским".  РИА Новости (21-iyun 2013-yil).
2. ↑  Chekannaya monetochka
3. ↑  Slux: Kristofer Xivyu sigraet v „Vedmake" ot Netflix Nivellena, geroya knijnoy sagi
4. ↑  Tormund iz „Igri prestolov" sigraet Chudoviщe v „Vedmake" ot Netflix
5. ↑  Adaptatsiya bez glubini originala: chem vtoroy sezon „Vedmaka" otlichaetsya ot knig
6. ↑  Retsenziya na vtoroy sezon „Vedmaka". Krepkaya semeynaya drama s monstrami i magiey
**Niyozbek yoʻli koʻchasi** — Yunusobod tumanining „Turon" mahallasi, Mirzo Ulugʻbek tumanining „Amir Temur" mahallasi hududida joylashgan. Toshkentning qadimgi koʻchalaridan biri. Amir Temur shohkoʻchasi va Qori-Niyoziy koʻchasi oraligʻida. Uzunligi 1,5 km atrofida.

XIX asrning 2-yarmida tashkil topgan. Shaharning Qashqar (Oqqoʻrgʻon) darvozasidan boshlanuvchi qadimgi karvon yoʻli oʻrnida vujudga kelgan. Oʻrta asrlarda Xoja Ahrorning vaqf erlariga qarashli boʻlgan Oqqoʻrgʻon qishlogʻining janubiy chekkasidan oʻtgan. Dastlab shahar tashqarisidagi Niyozbek qalʼasiga olib boriladigan asosiy yoʻl boʻlgani uchun Niyozbek koʻchasi nomi bilan yuritilgan. 1864-yil 15-oktabrda general Mixail Chernyaev boshliq chor Rossiyasi qoʻshinlari Toshkentga birinchi marta Niyozbek yoʻli orqali yaqinlashib, shaharning Qashqar darvozasiga hujum qilgan va magʻlubiyatga uchrab, Chimkentga chekingan. 1865-yil 29-aprel­da Chernyaev qoʻshinlari Toshkentni zabt etish uchun asosiy istehkom hisoblangan va Toshkentdan 27 km uzoqlikda joylashgan Niyozbek qalʼasini qoʻlga kiritgan. 9 may kuni Niyozbek yoʻlining Darxonotasoy va Salor arigʻi bilan kesishgan joyda Chernyaev qoʻshinlari bilan Qoʻqon xonligi lashkarbegi Alimqul qoʻmondonligidagi 7000 nafar Toshkent mudofaachilari oʻrtasida qattiq jang boʻlib oʻtgan. Alimqul ogʻir yaralanib halok boʻlgan. 1993-yil 30-iyunda joyning tarixiy nomi sifatida Niyozbek yoʻli nomi berilgan.

Yoʻnalishida shaxsiy turar joy binolari, „Oʻzkommunxizmat" va „Madad" agentliklari, „Oʻzkommunloyiha" intituti, Toshkent moliya instituti fakulteti, Toshkent irrigatsiya va melioratsiya intituti, savdo majmualari, „Alp Jamol" banki, xorijiy kompaniyalar, „Minor" metro bekati, 43-maktab, Yunusobod tuman prokuraturasi bor. Koʻchadan Oqqoʻrgʻon arigʻi oʻtgan. Yaqinida Qirgʻizistonning Oʻzbekiston Respublikasidagi elchixonasi, Kardiologiya markazi, Oloy bozori, Hamid Olimjon maydoni, Sergey Yesenin muzeyi, „Turon" restorani, Yunusobod tuman ijtimoiy taʼminot boʻlimi, firma va kompaniya ofislari, turli servis xizmat koʻrsatish maskanlari joylashgan.

Yana qarang
-----------

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  *Toshkent. Ensiklopediya*, 2009-yil.
**Yeşilova** — Gumushane viloyatining Kelkit tumaniga qarashli qishloq.

Tarixi
------

Qishloqning eski nomi „Havsu" deb atalgan. Aholi punkti mintaqadagi urushlar taʼsirida vayron boʻlganligi sababli, 1516-yil Usmonli manabasida Havnis nomi bilan kimsasiz (boʻsh) qishloq sifatida qayd etilgan. Usmonli maʼmuriyati tomonidan boshlangan koʻchirish harakatlari natijasida, 1530—1591-yil manabalarida bu turar-joy faqat musulmonlar yashaydigan qishloq sifatida qayd etilgan. Qishloqda atigi 2 ta avariz xoʻjaligi (1 yanichar va 1 sipohi) mavjud boʻlib, 1642-yilgi avariz daftarida Havsi nomi bilan atalgan. 1835-yilgi aholini roʻyxatga olishda (faqat erkak aholi hisoblangan) qishloq Havnus deb atalgan va 14 xonadonda 40 nafar erkak istiqomat qilgan. 1876-yilda qishloqda 18 xonadonda 54 kishi yashagan.

Turkiya Respublikasining tashkil topishi bilan Kelkit tumanining Havsu nomi bilan qishloqlari orasida joylashgan aholi punktining nomi 1950-yillarning oxiriga kelib oʻzgartirilib, 1960-yilgi aholini roʻyxatga olishdan buyon hozirgi nomi bilan manbalarga kiritila boshlandi.

Joylashuvi
----------

Gumushane shahar markaziga 79 km, Kelkit tumaniga 3 km uzoqlikda joylashgan.

Aholisi
-------

| Qishloq aholisining yillar boʻyicha maʼlumotlari |
| --- |
| 2020 | 44 |
| 2019 | 67 |
| 2018 | 111 |
| 2017 yil | 3 |
| 2016 yil | 17 |
| 2015 yil | 17 |
| 2014 yil | 32 |
| 2013 yil | 45 |
| 2012 yil | 47 |
| 2011 yil | 54 |
| 2010 yil | 62 |
| 2009 yil | 59 |
| 2008 yil | 66 |
| 2007 yil | 56 |
|

Manbalar
--------

1. ↑  *Gümüşhane İdari, Sosyal ve Ekonomik Tarih (1850-1918)* (Türkçe). İstanbul: Gümüşhane Üniversitesi Yayınları, 2014 — 226 bet. ISBN 978-605-63476-5-8.
2. ↑  „1960 Genel Nüfus Sayımı: İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (Türkçe).  sehirhafizasi.sakarya.edu.tr (1963). 18 şubat 2020da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25 aralık 2021.
3. ↑  „Yeşilova Köyü" (Türkçe).  YerelNet.org.tr. 6 martda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2 ocak 2022.
**Mangu qorlar** — yer yuzasida yil boʻyi erimay yotadigan qor va muzlar. Mangu qorlar qatlamining faqat ustki qismi qordan iborat, chuqurroqdagi qatlamlari esa yuqoridagilarining ogʻirlik bosimi natijasida firn va muzga aylanadi. Qutbiy oʻlkalarda Mangu qorlar hamma joyda uchraydi, issiq va moʻʼtadil iqlimli mamlakatlarda esa qor toʻla erib ulgurmaydigan togʻlarda boʻladi. Natijada, qor doimo koʻpayib, muzga aylana boradi, ogʻirlik bosimi taʼsirida togʻlarning quyi qismiga tomon siljiydi, u yerda erib, daryolarga suv beradi. Oʻrta Osiyo togʻlarida Mangu qorlar 3000 m dan baland joylarda uchraydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nineviya** (Ninua, Ninn) — qad. Ossuriyadagi shahar (hozirgi Iroqdagi Mosul shahri yaqinida). Miloddan avvalgi taxminan 5-ming yillikda asos solingan. Miloddan avvalgi 3-ming yillikdan mixxat hujjatlarida qayd etilgan. Savdo yoʻllari kesishgan yerda joylashgani uchun Old Osiyoning tarixida muhim rol oʻynagan. Miloddan avvalgi 9-asrdan ossuriy shohlari qarorgohi. N.ning yuksalishi va ravnaq topishi, uni Ossuriya davlati va "jahon"ning poytaxtiga aylanishi miloddan avvalgi 8—7-asrlarga oiddir (Sinaxerib va uning vorislari davrida). N.ning shim. qismida Sinaxeribning "jan.-gʻarbiy saroyi" va ichki qismi devorlari harbiy, ov va maishiy saqnalarni aks ettirgan juda koʻplab barelyeflar bilan bezatilgan. Ashshurbanipalning hashamatli "shim. saroyi" joylashgan. Ash-shurbanipal saroyida davlat arxivi va podshox. kutubxonasi boʻlgan. Kutubxonada 20 mingdan ziyod "kitob" — mixxat sopol jadvalchalar boʻlgan. N.ning jan. qismida Ishtar maʼbudasining markaziy sajdagox.i — Emishmish ibodatxonasi (miloddan avvalgi 3-ming yillikdan boshlab qayd etilgan) va podshoh Asarxaddon saroyi qurilgan. Miloddan avvalgi 612 yil N. Yangi Bobil podshosi Nabopalasar va Midiya podshosi — Kiaksar tomonidan yer bilan yakson qilingan. Rimliklar N. oʻrnida Claudia Ninus harbiy koloniyasi (manzilgohi)ni barpo etganlar. N. harobalari Kuyunjik shahar harobasida oʻtkazilgan arxeologik qazishmalar natijasida aniqlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Mangʻistau maʼnolari.

 
**Mangʻistau tumani** — Mangʻistau viloyatining‎ markaziy qismida joylashgan maʼmuriy birlik. 1928-yili tashkil topgan. Tumanning maʼmuriy markazi — Shetpe qishlogʻi. Viloyat markazi sanalmish Aqtaudan Shetpegacha masofa − 159 km. tuman maydoni 47,9 ming km2. Tuman aholisi 34,129 kishi (2013).

Aholisi
-------

Tuman aholisi 2010-yilgi maʼlumot boʻyicha 31,782 kishini tashkil qilsa, 2013-yilda esa 34,129 kishini tashkil qildi. Aholisi 1 km2 oʻrtacha hisob bilan 0,7 kishidan toʻgʻri keladi (2013).

Qishloq xoʻjaligi
-----------------

Tumanda asosan qishloq xoʻjaligi bilan shugʻullanadi. Hududining 79,0 % yaylov. Tumanda asosan qoʻy, tuya va sigir asraydi.

Ijtimoiy soha
-------------

Tumanda 12 oʻrta maktab 8 madaniyat uyi va klub, tuman davlat muzeyi, markaziy kutubxona, tuman kasalxonasi va shifoxonasi, 2 qishloq kasalxonasi, 4 qishloq oilaviy shifoxona, sanepidst. faaoliyat yurutmoqda. 1941-yildan buyon „Jana omir" roʻznomasi chiqadi. Tuman orqali Aqtov — Maqat temir yoʻli, Aqtov — Atirau — Jetibay — Shetpe avtomobil yoʻllari oʻtadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Численность населения РК по областям, городам и районам Республики Казахстан на 1 июля 2013 года
2. ↑  Телефонные коды
3. ↑  Почтовые индексы Казахстана
4. ↑  "Mangʻistau"ensiklopediyasi, Almati, 1997;
5. ↑  Qozoq Ensiklopediyasi, 6 tom

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Flag of Kazakhstan Mangʻistau viloyati |
| --- |
|  |
| 
Markazi: **Aqtau** |
|  |
| Tumanlari | 
Beyneu  • Qaraqiya  • Mangʻistau  • Munayli  • Tupqaragʻan | 
 |
|  |
| Viloyat ahamiyatiga ega shaharlar | 
Aqtau  • Janaoʻzen |

 |
**Gruntlar mexanikasi** — mexanikaning bir boʻlimi; sochiluvchan muhitlarga doir ilmiy fan sohasi. Gruntlarning zoʻriqqan-deformatsiyalangan holatini, mustahkamligi va ustuvorligi shartlarini, tashqi (asosan, mexanik) taʼsirlar ostida xossalarini oʻzgartirishi va b.ni oʻrganish bilan shugʻullanadi. G. m.da olingan natijalardan binolar, sanoat va gidrotexnika inshootlarining zaminlari va poydevorlarini loyihalashda, yoʻl qurilishi va aerodromlar qurilishida, yerosti kabellari va quvurlarini oʻtkazishda, qurilish va sanoat ehtiyojlari uchun portlatuv ishlari olib borilishi va zilzilalar tufayli inshootlarga qanday zarar yetishi mumkinligini oldindan aytishda foydalaniladi. Bunda G. m. muhandislik geologiyasi, muhandislik gidrogeologiyasi, yaxlit muhitlar mexanikasi, sochiluvchan muhitlar mexanikasi, elastiklik, plastiklik va yoyiluvchanlik nazariyalari, sochiluvchan muhit statistikasi maʼlumotlaridan foydalanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Tekislik krilari lageri, Alberta, 1871-yil
**Tekislik krilari** (inglizcha: *Plains Cree*) — Kanada va AQShdagi algonkino tilida soʻzlashuvchi hind qabilalari.

Tarixi
------

 Katta ayiq, Tekislik krilari sardori, 1885-yil
Tekislik krilari yirik hind kri xalqining bir qismidir. XVII-asrda oʻqotar qurollar bilan qurollangan Krilar oʻrmonlardan gʻarbga, Buyuk tekisliklarga koʻchib oʻtdi. Asta-sekin, Tekislik krilari savdogarga aylandi va yevropaliklar bilan aloqasi boʻlmagan qabilalarni qurol bilan taʼminladi.

XIX asrning birinchi yarmida ular Mandanam, Hidatsa va Arikara oʻqotar qurollarining asosiy yetkazib beruvchisi boʻlib, buning evaziga otlar va makkajoʻxori olganlar. Tekislik krilari oʻz ittifoqchilari Assiniboynlar va tekislik Ojibvelari bilan doimo Siu, Qora oyoqlar, Sarsi, Grovantrlar va Sharqiy Shoshonlar bilan urushishgan. Ularning asosiy dushmanlari Qora oyoqlar konfederatsiyasi tarkibiga kirgan Pikan va Kayn qabilalari boʻlgan. Ular oʻrtasidagi soʻnggi keng koʻlamli jang 1870-yilda boʻlib oʻtdi. Tekislik krilari hozirgi Letbridj shahri yaqinidagi Belli daryosidagi Kayn qarorgohiga hujum qildi. Eng soʻnggi koʻp zaryadlanuvchi miltiqlar bilan qurollangan pikanlar Kaynga yordamga oʻz vaqtida yetib keldi. Natijada, krilar 240 ga yaqin jangchini yoʻqotib, qattiq magʻlubiyatga uchradi. Qora oyoqlilar bilan nizo 1886-yilgacha davom etdi.

Oq odamlar bilan tekislik krilari odatda tinchllikda boʻlgan, garchi kichik toʻqnashuvlardan qochib qutula olmagan boʻlsalar ham. 1885-yilda tekislik krilarining bir qismi Lui Riel boshchiligidagi Kanada Metislari qoʻzgʻolonida ishtirok etgan.

Taniqli vakillari
-----------------

* Katta ayiq
* Tentiroq ruh

Yana qarang
-----------

* Cree
* Kanada mestizolari

Manbalar
--------

1. ↑  Alberta Online Encyclopedia-Battle of Belly River

Adabiyotlar
-----------

* Стукалин Ю.*. Энциклопедия военного искусства индейцев Дикого Запада*. «Яуза» и «Эксмо», 2008. ISBN 978-5-699-26209-0.
* Стукалин Ю.*. Хороший день для смерти*. «Гелеос», 2005. ISBN 5-8189-0323-0.
* *John S. Milloy.* The Plains Cree. Trade, Diplomacy and War, 1790 to 1870. University of Manitoba Press, Winnipeg, 1988 — ISBN 0-88755-141-6.

Havolalar
---------

* The Plains Cree - Ethnographic, Historical and Comparative Study by David Mandelbaum
* Cree history and past major key events
* Chippewa Cree Tribe of the Rocky Boy's Reservation official website
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Tekislik (maʼnolari).

**Tekislik** — geometriyaning asosiy tushunchalaridan biri. Geometriyada Tekislik, odatda, taʼriflanmaydigan (yaʼni nuqta, toʻgʻri chiziq kabi) boshlangʻich tushuncha hisoblanib, uning xususiyatlari bilvosita geometriya aksiomalari bilan ifodalanadi. Masalan, ikki nuqtasi biror tekislikda yotgan toʻgʻri chiziqning oʻzi ham shu tekislikda yotadi; bir toʻgʻri chiziqda yotmagan uchta nuqta orqali bitta tekislik oʻtadi; fazoda berilgan ikki nuqtadan teng uzoqlikda turgan nuqtalar toʻplami tekislik boʻladi.

Oxirgi aksioma masofa tushunchasiga asoslangan boʻlib, N.I.Lobachevskiy uni Tekislikning taʼrifi sifatida qabul qilgan. G.V.Leybnits Tekislikni ikkita kongruent ajratish mumkin boʻlgan sirt deb taʼriflagan. Ammo bu xossa Tekislikni toʻla aniqlamaydi, chunki yasovchisi sinusoida yoki arrasimon muntazam cheksiz siniq chiziq boʻlgan silindrik sirt ham shunday kongruent qismlarga boʻlinadi.

Yana q.
-------

* Geometriya

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Vincenzo Cabianka
**Vincenzo Cabianca** (1827-yil 21-iyun, Verona — 1902-yil 21-mart, Rim) — Macchiaioli guruhining italyan rassomi.

Hayoti
------

 Jovanni Boldinining portreti, Cabianka tomonidan chizilgan
U Veronada kambag;al oilada tugʻilgan. U Verona akademiyasida Giovanni Caliari qoʻl ostidagi badiiy taʼlimni boshladi, soʻngra 1845—1847-yillarda Venetsiya akademiyasida tahsil oldi Giuzeppe Mazzinining muxlisi boʻlgan u „Yosh Italiya" harakati bilan aloqador boʻlib, 1848-yilda Boloniya mudofaasida qatnashayotganda asirga olingan Ozod qilinganidan keyin u 1849-yildan 1853-yilgacha Venetsiyada yashadi.

Uning koʻpgina rasmlarida rohibalar tasvirlangan; mashhur misol *Le monachine* (Rohibalar; 1861—62, Turin koʻrgazmasi). 1860-yillarning boshqa asarlariga *La Mandriana* va *il Porcile al sole* (1860) kiradi. 1864-yilda Toskana va Parijga qilgan sayohatlaridan qaytib, u 1864-yildan 1868-yilgacha Parmada istiqomat qildi, keyin Rimga koʻchib oʻtdi.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Steingräber, E. & Matteucci, G. 1984, p. 107.
2. ↑  Steingräber, E. & Matteucci, G. 1984, pp. 33-34.

Havolalar
---------

* Cabianca @ ArtNet tomonidan boshqa ishlar

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb149709424 (maʼlumot)
* GND: 12935726X
* ISNI: 0000 0000 6634 4229
* LCCN: nr90007916
* NTA: 203274725
* RKD: 14639
* SBN id VEAV069279 yaroqsiz.
* en:SNAC: w6k0867r
* SUDOC: 125942117
* ULAN: 500007131
* VIAF: 27338519
* en:WorldCat Identities: lccn-nr90007916

 |
**Debit** (frans. debit — oʻtkazmoq) — burgʻilash quduqlari, buloklar va konlardan maʼlum vaqt birligida chiqadigan suyuqlik (mineral suv, neft va h.k.) yoki gaz hajmi. Suyuklik uchun D. sekundiga litr (oniy D.) yoki sekundiga (soatiga, sutkasiga) kub metr (yigʻindi D.)larda oʻlchanadi. Daryoning koʻndalang kesim yuzi orqali vaqt birligida oqib oʻtadigan suv hajmiga suv sarfi deb ataladi. Suyuqlik uchun D. suv oʻlchagichlar yordamida aniklanadi. Gaz sutkasiga kub metr bilan oʻlchanadi va anemometr bilan aniklanadi. Suyukliklar D.ini oʻlchash uchun Venturi tipidagi suv oʻlchagich qoʻllaniladi. Suv havzasi tubida ajraladigan gazdan namuna olishning eng oddiy usulida D. maʼlum hajmli idishning toʻlish vaqtiga qarab aniqlanadi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Grunt (maʼnolari).

**Grunt**, zamin (qurilishda) — yerning asosan nurash zonasida yotuvchi togʻ jinslarining umumlashma nomi, insonning muhandislik-qurilish faoliyatining obʼyekti. G.dan bino va turli muhandislik inshootlarining zamini, qurilish materiali (yoʻl, koʻtarmalar, toʻgʻon), yer osti inshootlarini (tonnel, quvurlar, omborxonalar) joylashtirish muhiti sifatida foydalaniladi. Yaxlit toshli va gʻovak (tosh boʻlmagan) G.ga boʻlinadi. Yaxlit toshli G.ga monolit yoki seryoriq massiv koʻrinishida yotgan, zarralari kuchli jipslashgan, otilib chiqqan, metamorfik va choʻkindi jinslar kiradi. Gʻovak G. yirik chaqiq (sementlashmagan), qumli va gilli jinslardan iborat.

G. gruntshunoslik fanida xususiyatlari, genezisiga, keyingi epigenik jarayonlarga bogʻliq boʻlgan muayyan tabiiy-tarixiy hosila sifatida, shuningdek, vaqt oʻtishi bilan oʻzgarib boruvchi koʻp fazali sistema nuqtai nazaridan oʻrganiladi.

G. xususiyatlarini tadqiq qilishda, shuningdek, uning tarkibi, ichki tuzilishi va muhitning tabiiy sharoitlari (t-ra, bosim va h.k.) ham oʻrganiladi. Tarkibi, strukturasi va teksturasi G.ning sifatini belgilaydi. G.larning quyidagi muhim xususiyatlarini ajratish mumkin: fizik (hajmi va solishtirma ogʻirligi, suv va elektr oʻtkazuvchanligi, gʻovaqligi, egiluvchanligi va b.), fizik-kimyoviy (singdiruvchanligi, tiksotropiya va h. k.) va fizik-mexanik (siljishga qarshiligi, deformatsiyalanishi).

G.ning eng muxim xususiyatlari tashqi kuchlar taʼsiriga chidamliligi va mustahkamligidir. Muzlagan, muzlaberiydigan G. uchun uning issiqlik-fizik xossalari muhim. G.ning petrografik xususiyatlari lab. va dala sharoitlarida olingan namunalar va butun massivlardan foydalanib oʻrganiladi.

Qurilish ketayotgan joylar burgʻilash, quduq qazish, zondlash va geofizika metodlari yordamida tekshiriladi. G. xususiyatlarini yaxshilash uchun sementlovchi va biriktiradigan moddalar qoʻshiladi, mexanik zichlanadi (shibbalanadi), quritiladi, qizdiriladi, muzlatiladi va h. k.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Vindzor mehmonxonasi**(arabcha ندق وندسور , fransuzcha *Hôtel Windsor*) — Misrning Qohira markazidagi tarixiy mehmonxona 1893-yilda qurilgan boʻlib, u Opera maydoni yaqinida va Alfi Bey koʻchasi boʻylab sobiq Choʻpon mehmonxonasi oʻrnida joylashgan. Birinchi jahon urushi paytida u Britaniya zobitlari klubi boʻlib xizmat qilgan va uning ichki qismi va jihozlarining aksariyati shu davrga toʻgʻri keladi. Bu „Britaniya mustamlakachilik sayohatlari kunlariga tiklanmagan ode" deb nomlangan.

Metro liniyasi qurilishidan zarar koʻrganidan soʻng, u 2019-yil sentabr oyida taʼmirlash uchun yopildi; 2020-yil holatiga koʻra, u hali qayta ochilmagan.

Arxitektura
-----------

Dastlab 1893-yilda qirollik vannalari majmuasining bir qismi sifatida qurilgan Vindzor mehmonxonasi mustamlaka davri neo-mamluk meʼmorchiligining namunasidir. Uning tashqi jabhasi 16-asrdagi Xon al-Xalili shohligida joylashgan karvonsaroy El-Gʻuri Vikalasining ichki hovli jabhalariga juda oʻxshaydi. Bu Qohiraning ushbu mahallasidagi Xediviy homiyligining saqlanib qolgan yagona namunalaridan biri boʻlib, u bir paytlar hamam majmuasidan tashqari Qirollik opera teatri, Royal Mail va Ezbakeyya bogʻlarini oʻz ichiga olgan.

Schindler Elevator Corporation muhandislarining fikriga koʻra, Windsor’ning qoʻlda boshqariladigan yogʻoch vagonli lifti Misrdagi va dunyodagi eng qadimgi ishlaydigan liftlar hisoblanadi.

Hozirgi holati
--------------

hozirda 3 yulduzli mehmonxona hisoblanadi.Mehmonxona muborak Al-Husayn masjiddan 2.1 km va Grey masjiddan 1 km, Misr Markaziy banki yaqinida Ataba metro stantsiyasidan 200 metr. Mulk Qoa markazidan 2 km uzoqlikda joylashgan. Mehmonxona 54 ta xonani tashkil qiladi.Vindzor mehmonxonasini Misr qadimiy muzeyidan qisqa masofa ajratib turibdi.

Manbalar
--------

1. ↑  Humphreys, Andrew*. Grand Hotels of Egypt in the Golden Age of Travel*. Cairo: AUC Press, 2011 — 159 bet. ISBN 9789774164965.
2. ↑  Humphreys, Andrew*. Grand Hotels of Egypt in the Golden Age of Travel*. Cairo: AUC Press, 2011 — 165 bet. ISBN 9789774164965.
3. ↑  The Metropolis of Miracles Wayback Machine saytida arxivlandi (2018-09-11). Susan Hack, Condé Nast Traveler, January 2008.
4. ↑  "More sad news from the Windsor", *Egypt in the Golden Age of Travel* February 12, 2020
5. ↑  "„في انتظار التقرير".. القصة الكاملة لإغلاق فندق وندسور التاريخي بعد تصدعه",
 منطقي (*Mantiqi* print and digital magazine), December 26, 2019
6. ↑

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti
**Teks** (lot. texo — toʻqiyman, oʻrayman), tolaning chiziqli zichligi — tola yoki ipning chizikli zichligini ifodalaydigan kattalik, tola massasining tola uzunligiga nisbati. Tolaning sifat koʻrsatkichi. Xalqaro birliklar sistemasi boʻyicha T. (g/km)larda oʻlchanadi. 1T=1g/km=1 mg/m. T. soni 1 km tola uzunligiga necha g massa toʻgʻri kelishini koʻrsatadi. Tolaning chizikli zichligi 1 T.dan kichikroq boʻlsa, kilometrga milligramm (mg/km)da yoki milli T.larda (mteks) belgilanadi. Kalava iplar va iplarning chizikli zichligi 1000 T.dan katta boʻlsa, kilogramm (kg/km)da yoki kiloteks (kteks)da belgilanadi; 1 teksq1000 mteksq0,001 kteks.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Debo** ("devbof" – dev toʼqigan mato) – turli rangda tovlanuvchi harir ipak mato. Xitoyda toʼqilgan navi (Deboi Chin) mashhur boʼlgan. "Muntahal-arab"da Deboni toʼqish sirrini Sulaymon paygʼambar devlardan oʼrganganligi haqida maʼlumot berilgan. "Tarixi anbiyo va hukamo"da Muso alayhissalomning yoshi saksonga borganda "Tavrot" lavhlarini Deboga oʼrab, sandiq ichiga solganligi hamda bu sandiqni asrashni Horunga topshirganligi haqida soʼz yuritiladi. "Tarixi muluki Аjam"da Xusrav Parvizning podshohlik shavkatining nishonalaridan biri sifatida Debodan toʼqilgan gilam haqida maʼlumot berilgan.

Alisher Navoiyning g'azallaridan birida ham "debo" so'zi qo'llangan:

> Bemalohat xoʼbkim debo kiyar bor uylakim,
> 
> 
> Maʼni oʼlgʼay choshnisizlik anga pargor lafz.
> 
> 
> 
> ("Badoeʼ ul-vasat", 285-gʼazal)
> 
>

Manbalar
--------

1. ↑  *"Farhang e Asateer va Dastanvaraha Dar Adabiyat e Farsi"*.
2. ↑  *"Alisher Navoiy: Qomusiy lug'at"*.
3. ↑  *"Muntahal-arab"*.
4. ↑  *"Tarixi anbiyo va hukamo"*.
5. ↑  *"Tarixi muluki Ajam"*.
6. ↑  *"Badoe' ul-vasat"*.