2019-yildagi voqeadan keyin PenAir 3296 reysi
**Aviatsiya hodisasi** Xalqaro fuqaro aviatsiyasi toʻgʻrisidagi konventsiyaning 13-ilovasida havo kemasidan foydalanish bilan bogʻliq boʻlgan hodisa sifatida taʼriflangan boʻlib, u har qanday shaxs *parvoz qilish niyati* bilan havo kemasiga chiqqan paytdan boshlab barcha shu shaxslar tushgunga qadar sodir boʻladi. Qaysiki bir kishi halok bo'lgan yoki jiddiy jarohatlangan bo'lsa, havo kemasi jiddiy shikastlangan yoki konstruktiv buzilishlarga uchragan bo'lsa yoki havo kemasi yo'qolib qolsa yoki to'liq yetib bo'lmaydigan holga kelib qolsa,13-ilovada **aviatsiya hodisasi havo kemasining** ekspluatatsiyasi bilan bog‘liq bo‘lgan, avariyadan tashqari, ekspluatatsiya xavfsizligiga ta’sir etuvchi yoki ta’sir qilishi mumkin bo‘lgan hodisa sifatida tavsiflanadi.

Agar samolyot ta'mirlab bo'lmaydigan darajada shikastlangan, yo'qolgan yoki to'liq etib bo'lmaydigan holga kelsa, korpusning yo'qolishi sodir bo'ladi. 

Birinchi aviahalokat 1785-yilning 15-iyunida Fransiyaning Vimereux shahri yaqinida Rozier sharining qulashi bo‘lib, ushbu halokatda havo sharining ixtirochisi Jan-Fransua Pilatr de Rozier va boshqa yo‘lovchi Per Romaen halok bo‘lgan.  1908-yil 17-sentyabrda Virjiniya shtatining Fort-Mayer shahrida Rayt modeli A samolyotining qulashi natijasida uning hammuallifi va uchuvchisi bo'lmish Orvil Rayt jarohatlandi va yo‘lovchi signal korpusi leytenanti halok bo‘ldi. Tomas Selfridge .

Katta falokatlar
----------------

200 yoki undan ortiq odam halok bo'lgan birinchi samolyot halokati 1974-yil 3-martda sodir bo'lgan, Turk Havo Yo'llari 981 reysi halokatida esa 346 kishi halok bo'lgan. 2020-yil April holatiga ko'ra, 200 va undan ortiq odam halok bo'lgan aviatsiya hodisasi 33 taga yetgan.

1945-yildan 2021- yilgacha fuqarolik avialayneri halokati eng ko‘p bo‘lgan 10 ta davlat qatoriga Qo‘shma Shtatlar, Rossiya, Kanada, Braziliya, Kolumbiya, Buyuk Britaniya, Fransiya, Indoneziya, Meksika va Hindiston kiradi. Buyuk Britaniyada Yevropada eng koʻp aviahalokat sodir bo'lganligi qayd etilgan, bu vaqt oraligʻida jami 110 ta aviahalokat sodir boʻlgan, Indoneziya esa Osiyoda eng yuqori oʻrinda bo'lib, 104 ta, Hindistonda esa 95 aviahalokat qayd etilgan. 

1985-yildagi Japan Airlines 123-reysidagi halokatda 520 kishining halok bo‘lishi yagona samolyot bortidagi eng katta qurbonlar, 1977-yilda to‘qnashgan ikkita Boeing 747 samolyotidagi 583 kishining o‘limi bitta avariyada bir nechta samolyotlarning eng katta yo‘qotilishi hisoblanadi. 

Asosiy maqola: September 11 attacks
 United Airlines aviakompaniyasining 175-reysi Jahon savdo markazining janubiy minorasiga qulashi.
**2**

 Falokatdan oldingi lahzaning kompyuter grafikasini qayta qurish: KLM 4805 reysi (o'ngda) Pan Am 1736 (chapda) reysi bilan to'qnashish arafasida. Ikkita samolyotning aniqroq tasvirini berish uchun tumanning bir qismi olib tashlandi.

Xavfsizlik
----------

 NASA va FAA tomonidan boshqariladigan ta'sir namoyishi, 1984-yil, dekabr
Yuz yildan ortiq vaqt mobaynida amalga oshirilgan ishlar tufayli aviatsiya xavfsizligi sezilarli darajada yaxshilandi. Hozirgi vaqtda ikkita yirik kompaniyalar samolyotlarni ishlab chiqaradi: AQShdagi Boeing va Evropaning Airbus kompaniyasi. Ushbu ishlab chiqaruvchilarning ikkalasi ham aviatsiya xavfsizligi uskunalaridan foydalanishga katta e'tibor berishadi, xavfsizlik bu kompaniyalar uchun asosiy savdo nuqtasi, chunki ular aviatsiya sanoatidagi yomon xavfsizlik tajribasi korporativ omon qolish uchun tahdid ekanligini tan olishadi.

Tijorat samolyotlarida talab qilinadigan ba'zi asosiy xavfsizlik qurilmalari:

* Favqulodda vaziyatda yo'lovchining samolyotdan tez chiqishiga yordam beradigan evakuatsiya slaydlari
* Kompyuterlashtirilgan avtomatik tiklash va ogohlantirish tizimlarini o'z ichiga olgan ilg'or avionika
* Turbinali dvigatellari chidamlilik va ishdan chiqish mexanizmlari
* Quvvat va gidravlika yo'qolganidan keyin ham tushirilishi mumkin bo'lgan qo'nish moslamasi

1. 1 2  „Annex 13 to the Convention on International Civil Aviation". *The Investigation Process Research Resource Site* (12-oktyabr 1993-yil). Qaraldi: 19-iyul 2018-yil.
2. ↑  „Definitions of Key Terms: Industry Definitions".  AirSafe.com (2-iyul 2017-yil). Qaraldi: 20-iyul 2018-yil.
3. ↑  Flammarion, Camille (writing as Fulgence Marion) „The Necrology of Aeronautics",*. Wonderful Balloon Ascents; or, The Conquest of the Skies*. Cassell, Peter & Galpin, 1870 — 181–86 bet.  Translated from the original French by the publisher.
4. ↑  „A Visual Timeline of What Inspired the Wright Brothers – First Fatal Airplane Crash in 1908". *thoughtco.com*. Qaraldi: 6-iyul 2017-yil.
5. ↑  „Fatal civil airliner accidents by region 1945-2020" (en). *Statista*. Qaraldi: 8-aprel 2021-yil.
6. ↑  *Huber.* „How Things Work: Evacuation Slides". *airspacemag.com*.  Smithsonian Institution (noyabr 2007). Qaraldi: 9-may 2012-yil.
7. ↑  „Advanced Avionics & GPS Instruction". *Vector Sport Aviation*. 13-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-avgust 2020-yil.
8. ↑  *Brain.* „How Gas Turbine Engines Work". *HowStuffWorks* (aprel 2000). Qaraldi: 12-avgust 2020-yil.
9. ↑  *Brain.* „How Airplanes Work". *HowStuffWorks* (26-may 2011-yil). Qaraldi: 9-may 2012-yil.