recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Hoji Garay I** (qrim tatarcha: , ? — 1466, Boqchasaroy) — Qrim xonligi va Garaylar sulolasi asoschisi. Dastlab Oltin Oʻrdaga tobe boʻlgan Qrim xonligini boshqargan (1428-yildan). Oʻzaro urushlar natijasida taxtdan ayrilgan. Soʻngra Qrimga qaytib (1432), genuyaliklarning qoʻshinini tor-mor qilgan va taxtni qayta egallagan (1434). Biroq Qozon xonligi asoschisi Ulugʻ Muhammad qoʻshini tomonidan magʻlubiyatga uchrab, Litvaga qochgan va knyaz Sigizmund Keystutovichdan Lida shahrini mulk sifatida olgan (1435). Keyinchalik Hoji Garay Buyuk Litva knyazi Kazimir IV yordamida Qrim xoni deb eʼlon qilingan (1443). U Usmonli turk sultonlari bilan harbiy ittifoq tuzib (1454), genuyaliklarga qarshi muvaffaqiyatli urush harakatlarini olib borgan. 1461-yilda Ahmad bilan birgalikda Said Ahmadga qarshi kurashgan. 1465-yilda Oltin Oʻrda qoʻshiniga hujum qilib, ularning Moskvaga qilmoqchi boʻlgan harbiy yurishiga xalaqit bergan.

U xonlik poytaxtini Solxat (hozirgi Eski Qrim) shahridan Qirq Yerga (hozir Boqchasaroy shahri tarkibida) koʻchirgan.

Hoji Garay vafotidan soʻng uning toʻngʻich farzandlari Nur Davlat va Haydar bilan kichik oʻgʻli Mengli Garay oʻrtasida hokimiyat uchun kurash boshlangan va bu kurashda Mengli Garay gʻolib chiqqan.

Adabiyot
--------

* LL.Tunmann , Krimskoye xanstvo (Perevod s nemetskogo), Simferopol, 1991
* Grekov B.D. Yakubovskiy A.Yu. Oltin Oʻrda va uning qulashi, T. 1964.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Zeytindağ** Turkiyaning Izmir viloyatidagi shaharchadir.

Geografiyasi
------------

Zeytindağ (soʻzma-soʻz "zaytun-togʻ") — Turkiyaning Izmir viloyati Bergama tumanidagi shaharcha. Da 38°58′N 27°04′E﻿ / ﻿38.967°N 27.067°E﻿ / 38.967; 27.067GO 4 kilometr (2.5 mi) 2.5.5) uzoqlikda joylashgan Egey dengizi tomonidan sharqda va 5 kilometr (3.1 mi) Bakırçay vodiysidan janubda. Bergamagacha bo'lgan masofa 25 kilometr (16 mi) va Izmirgacha 80 kilometr (50 mi). 2011-yilda shaharcha aholisi 3192.

Tarixi
------

Zeytindag tarixi qadimgi davrlarga borib taqaladi. 1 kilometr (0.62 mi)) xarobalar bor Zaytindag' markazidan g'arbiy. Ushbu xarobalar Elaea qadimiy port shahri ekanligi taxmin qilinadi. Bu shahar ioniyaliklar Egey dengizi sohillariga joylashishidan oldin tashkil etilgan. Lekin u Pergamon shohligi davrida gullab-yashnagan. Asta-sekin allyuvial konlarning to'planishi tufayli dengiz qirg'og'i qisqargandan so'ng, Elaea avvalgi ahamiyatini yo'qotdi.

Shahar sahifasiga ko'ra O'rta asrlardagi shaharning sobiq nomi *Kilisko'y* yoki *Kiliseköy* bo'lib, shahar atrofidagi kalkerli tuproqqa ishora qilingan (*Kilis* - Usmonli turkchada ohak degan ma'noni anglatadi) 1909-yilda shahar yangi nomi bilan *Reshadiye* deb o'zgartirildi. Usmonli sultoni Mehmet V, (shuningdek, Reshat deb ham ataladi) va keyin Zeytindag shaharning Zaytun ishlab chiqarishiga ishora qiladi. (Elaea nomi zaytun bog'i degan ma'noni anglatadi va shaharning hozirgi nomi Zeytindag'i zaytun tog'ini anglatadii) 1953-yilda qishloq posyolka deb e'lon qilindi.

Manbalar
--------
**Zhang Changning** (xitoycha: 张常宁; 1995-yil 6-noyabrda tugʻilgan) — xitoylik yopiq voleybol va plyaj voleybol oʻyinchisi. U Xitoyning ayollar milliy voleybol jamoasi aʼzosi. Klub darajasida u Jiangsu Zenith Steel jamoasida oʻynaydi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Zhang Changning Changzhou shahrida tugʻilgan va Nankinda oʻsgan. U Xitoyning voleybol boʻyicha erkaklar terma jamoasining sobiq futbolchisi Zhang Yousheng va kollej jismoniy tarbiya oʻqituvchisi Jiang Xanqiuning qizi. Uning katta akasi Zhang Chen Xitoyning erkaklar milliy voleybol jamoasining hozirgi oʻyinchisi. Zhang Changning Jiangsudagi jamoadoshlari Hui Ruoqi va Gong Xiangyu bilan birga u Nankin Normal Universitetida oʻqidi. U 2022-yil 30-iyulda basketbolchi Vu Guansi bilan turmush qurgan.

Plyaj voleyboli
---------------

Zhang Changning voleyboldagi faoliyatini yopiq maydon oʻyinchisi sifatida boshlagan boʻlsa-da, 2009-yilda unga plyaj voleyboli boʻyicha milliy terma jamoaga qoʻshilishni taklif qilishdi. Plyaj voleybolchisi sifatida Zhang Changning 2009-yilda Ji Linjun bilan, 2010 va 2011-yillarda Ma Yuanyuan bilan birga plyaj voleyboli boʻyicha 2011-yilgi Osiyo chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritdi. Keyinchalik 2011-yilda u Visa FIVB Xalqaro plyaj voleyboli musobaqasida Ding Jingjing bilan raqobatlashdi.

2013-yilgi taqiq
----------------

2013-yil boshida Zhang Changning plyaj voleybolidan yopiq maydon voleyboliga oʻtishga qaror qildi. U qarorini qayta koʻrib chiqish uchun milliy va viloyat voleybol byurolari tomonidan bosim ostiga olindi. Plyaj voleyboliga qaytishni rad etganligi sababli, u musobaqadan chetlashtirildi va shu sababli sport karerasini erta tark etishi ham mumkin edi. Viloyat ommaviy axborot vositalarining ommaviy noroziligi va Jiangsu jamoasining 2013—2014-yilgi mavsumdagi tarixiy jihatdan past koʻrsatkichlari tufayli, 2013-yil 29-dekabrda taqiq bekor qilindi va u oʻshandan beri CVLda Jiangsu safida oʻynamoqda.

Yopiq maydon voleyboli
----------------------

2014-yilda Zhang Changning murabbiy Lang Ping tomonidan milliy terma jamoaga qabul qilingan. U 2014-yilgi Osiyo oʻyinlarida Xitoy nufuzini himoya qilgan. Zhang Changning 2015-yilda FIVB voleybol boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida oltin medalni qoʻlga kiritgan Xitoy jamoasining safida oʻynagan. U 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida tashqi hujumchi va qarama-qarshi hujumchi sifatida oʻynadi va oltin medalni qoʻlga kiritdi. Zhang Changning 2019-yilgi Montreux Volley Masters musobaqasida ishtirok etgan.

Zhang Changning 2015—2016-yilgi mavsumda CVLning MVP va eng mashhur oʻyinchisi sifatida etirof etildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Team Roster – China". *FIVB.org*. Qaraldi: 16-fevral 2016-yil.
2. ↑  „Yao Ming: "Keep Your Children in Basketball, not Volleyball"". *TheNanjinger.com*. Qaraldi: 2-avgust 2022-yil.
3. ↑  „遭"封杀"张常宁首开口 "一定要打室内排球"".
4. ↑  „张常宁排球生涯三道关口 曾疑因选择遭封杀".
5. ↑  „女排输球仍有一收获 亚运帮郎平锻炼了张常宁".
6. ↑  „Team Roster - China - Montreux Volley Masters 2019" (16-may 2019-yil). 16-may 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi.
7. ↑  „张常宁当选女排联赛最受欢迎运动员".
**Kathy Hoffman** (1985/1986-yilda tugʻilgan) — amerikalik oʻqituvchi, defektolog va siyosatchi, 2019-yildan beri Arizona jamoat taʼlimi boʻlimi boshligʻi boʻlib ishlagan. Demokratik partiya aʼzosi boʻlib u oʻzi va sobiq shogirdlari uchun alohida ahamiyatga ega boʻlgan „*Too Many Moose*" kitobining ustiga qoʻlini qoʻyib, qasamyod qilgan.

Taʼlim va martaba
-----------------

Hoffman 2009-yilda Oregon universitetida yaponshunoslik boʻyicha bakalavr darajasini va 2013-yilda Arizona universitetida nutq-til patologiyasi boʻyicha magistrlik darajasini oldi. U defektolog sifatida oʻz faoliyatini boshlashdan oldin maktabgacha taʼlim muassasalarida dars bergan. Hoffman saylovda ishtirok etishdan oldin Vail Unified School District va Peoria Unified School Districtda defektolog boʻlib ishlagan.

Xoffman ham yapon, ham ispan tillarini yaxshi biladi.

Xalq taʼlimi boʻlimi boshligʻi
------------------------------

2018-yilda Hoffman sobiq Kaliforniya respublikachi kongressmen Frank Riggsdan Jamoat taʼlimi boshligʻi lavozimi uchun bellashuvda magʻlub boʻldi. Uning soʻzlariga koʻra, Betsi DeVosning taʼlim kotibi sifatida tasdiqlanishini koʻrgandan soʻng, undan ilhomlangan.

Hoffmanni chaqirib olishga urinish 2021-yil 11-fevralda boshlangan, tarafdorlar 2021-yil 11-iyungacha chaqirib olish saylovini boshlash uchun 574 832 imzo toʻplashlari kerak boʻlgan. Tarafdorlar Hoffmanni oʻz qasamyodini buzganlikda, xususan, maktablarda COVID-19 taʼsirida ayblashdi. Imzolar uchun iyun oyidagi oxirgi muddat bajarilmadi va chaqirib olish saylovi oʻtkazilmadi. Qaytarib olish boʻyicha harakatlarni „We the People AZ Alliance" tashkiloti, saylovlarda firibgarlik haqidagi fitna nazariyalarini targʻib qiluvchi tashkilot olib bordi. Bu guruh Marikopa okrugi Kuzatuvchilar kengashi, demokrat davlat kotibi Katie Hobbs, respublikachi gubernatori Doug Ducey va respublikachi shtat senatori Paul Boyerga qarshi yana bir qancha muvaffaqiyatsiz eslab qolish urinishlariga boshchilik qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Flaherty.* „AP: First-Time Candidate Kathy Hoffman Wins Arizona Superintendent Race" (12-noyabr 2018-yil).
2. ↑  „Hoffman takes oath of office on children’s book • Arizona Mirror".
3. ↑  „Sworn in With Hand on Children's Favorite "Too Many Moose," Arizona's New Head of Public Schools Vows to Put Students and Teachers First".  Commondreams.org (8-yanvar 2019-yil). Qaraldi: 1-avgust 2022-yil.
4. ↑  *Flaherty.* „Can This 32-Year-Old Teacher Be Arizona's Next Superintendent?" (30-avgust 2018-yil).
5. ↑  *Flaherty.* „AP: First-Time Candidate Kathy Hoffman Wins Arizona Superintendent Race" (12-noyabr 2018-yil).
6. ↑  *Campbell.* „Hoffman victorious in schools chief Democratic primary – Arizona Capitol Times". *azcapitoltimes.com* (29-avgust 2018-yil).
7. ↑  „What experience does a state superintendent need, and does Kathy Hoffman have it?".
8. ↑  „Republicans have cash edge in expensive campaigns for Arizona's statewide offices".
9. ↑  „Kathy Hoffman recall, Arizona Superintendent of Public Instruction (2021)" (inglizcha). *Ballotpedia*. Qaraldi: 31-may 2021-yil.
10. ↑  „Recall effort against 4 Maricopa County supervisors falls short".
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Turkiston (maʼnolari).

„**TURKISTON**" — ijtimoiy siyosiy gazeta. Muassasi: Oʻzbekiston Respublikasi „Kamolot" yoshlar ijtimoiy qarakati. 1-soni 1925-yil 8-fevralda „Kizil Oʻzbekiston" gazetaning 51-soniga ilova tarzida chop etilgan. 1925-yil 18-apreldan „Yosh leninchi" nomi bilan Oʻzbekiston L KSM tashkilot byurosining organi sifatida haftada 1 marta (8000 nusxada) mustaqil chiqa boshlagan. 1992-yil 1-yanvardan hozirgi nomda. 1929—35 yillar nomuntazam, 1936—66 yillarda haftasiga 3 martadan chiqqan. Gaz. 1929—30 yillarda Samarqandda nashr etilgan. „T." ning gaz. sifatida shakllanishida tashkilotchilardan Vladimir Glazkov, Ergash Bayxonboyev, qalamkashlar Komiljon Alimov, Ayub Aʼzamov, Ziyo Sayd, Abdusalom Niyozov xamda oʻzbek erlar bilim yurtining talabalari va boshqa ijodkorlarning hissasi katta boʻlgan. Sahifalarida oʻzbek adabiyotining taniqli namoyandalari Gʻafur Gʻulom, Mirtemir, Gʻayratiy, Yashin, Uygʻun, Hamid Olimjon, Ziyo Sayd, Nazir Safarov, Oydin, Anqaboy va boshqalarning sheʼr, hikoyalari tez-tez chiqib turgan.

Ikkinchi jahon urushi yillarida gaz.ning chiqishi vaqtincha toʻxtatilgan. 1946-yildan yana nashr etila boshlagan. „T."ga turli davrlarda Bois Koriyev (Oltoy), Akmal Poʻlat, Sotvoldi Yoʻldoshev, Gʻani Jahongirov, Abdulazal Vahobov, Rustam Shogʻulomov, Jabbor Razzoqov, Gʻaffor Hotamov, Abduqodir Niyozov va boshqa muharrirlik qilishgan. Gaz.da Oʻzbekiston yoshlari bilan bogʻliq muammolar va ular erishgan yutuklar haqida maqolalar berib boriladi. 2003-yil iyunda „T." va „Molodyoj Uzbekistana" gaz.larining birlashgan taxririyati yuzaga kelgan. Adadi 17000 (2004).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abdurauf Muhammedov** (1908-yil — 1938-yil, 14-oktyabr) — XX asr oʻzbek maʼrifatparvarlaridan, Oʻrta Osiyo davlat universitetida direktor oʻrinbosari, Namangan shahar soveti raisi boʻlib ishlagan. 1938-yil qatagʻon qurboni boʻlgan.

Tarjimayi holi
--------------

Abdurauf Muhammedov 1908-yilda tugʻilgan. U ham akasi Abduvosiq Muhammedov kabi „Namuna" maktabida tahsil oldi. Abdurauf mehnat faoliyatini juda erta boshlab, 1920-yil 13 yoshida meva-choy ishlab chiqarish korxonasida ishlagan. 1924—1926-yillarda esa Toshkentning eski shahar komsomol tashkiloti tuman qoʻmitasida tashkiliy boʻlim mudiri va kotibi vazifalarida ishlaydi. 1926—1927-yillarda davlat apparatini mahalliylashtirish komissiyasida mas’ul kotib, 1927—1928-yillarda esa Toshkent okrugi chakana ishlab chiqaruvchilar ittifoqi madaniyat boʻlimida mudir lavozimlarida faoliyat koʻrsatadi. Abdurauf Muhammedov 1928—1931-yillarda Oʻrta Osiyoda birinchi boʻlib tashkil etilgan radio markazida direktor oʻrinbosari boʻlgan.

Abdurauf Muahmmedov 1931—1932-yillarda Moskvada tahsil oladi. Moskva va Leningradga ketadiganlar guruhiga yetakchilik qiladi. Moskvada oʻqish bilan bir paytda talabalar stipendiya komissiyasi raisi va Oʻzbekistonning Moskvadagi doimiy vakilining mas’ul kotibi vazifalarida ish olib borgan. Toshkentga qaytgach, 1932-yil sentyabridan 1933-yil 15-apreligacha Oʻrta Osiyo davlat universitetida (hozirgi Oʻzbekiston Milliy universiteti) direktor oʻrinbosari boʻlgan. Keyinchalik Toshkentdan ketkazilib 1933-yil 15-aprelda Namanganning Yangi Qoʻrgʻon tumanida ijroKoʻm raisi oʻrinbosari lavozimiga tayinlanadi. Tashabbuskor va intiluvchan rahbar sifatida 1936-yil 26-yanvarda Namangan shahar soveti raisi lavozimiga saylanadi.

1937-yil 2-sentyabr kuni Abdurauf Muhammedov toʻsatdan Namangan partiya qoʻmitasi tomonidan partiyadan oʻchiriladi va ishdan chetlashtiriladi. 1937-yil 14-sentyabr kuni esa qamoqqa olishga order yozib beriladi.

1937-yilning 14-oktyabr kuni oʻtkazilgan birinchi soʻroqda Abdurauf Muhammedovning oʻtmishi bilan qiziqadilar. 1937-yil 1-noyabr kungi soʻrovda Abdurauf Muhammedovning Namangandagi shahar sovetida raisligi davrida olib borgan ishlari „aksilsovet faoliyati" deb notoʻgʻri talqin qilinadi. Uni mahalliy troitskiychi aksilinqilobiy tashkilot tuzgan deb, OʻZSSR Jinoyat kodeksining 58-, 63-, 64-, 67-moddalari bilan aybdor deb topadilar. Mash’um uchlik Abdurauf Muhammedovnining ishini 1938-yil 14-oktyabr kuni soat 13:55 dan 14:10 gacha koʻrib chiqadi va oʻsha kunning oʻzida hukm ijro etilib otib tashlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Bahrom Irzayev*. Turkiston jadidlarining Ko'mak tashkiloti*. Toshkent islom universiteti 2016 — 8 bet. ISBN 978-9943-4825-0-0.
2. ↑  Б. Ҳасанов*. Tarixning noma'lum sahifalari. 7-kitob*. Toshkent islom universiteti 2018 — 139 bet. ISBN 978-9943-4964-4-6.
**Sulton Mirhaydar Pochchi** — Yassaviylik tariqatining koʻzga koʻrinarli vakillaridan biri boʻlib, uning asl toʻliq ismi Amir Xoja Shamsiddin Mirhaydar Ali Xoja Haydar Xurosoniydir. U hijriy 673-yil, milodiy 1275-yilda Xurosonda, Shoʻrdaryo boʻyidagi Qoyim (Qayn) shahrida Jamoliddin Shayx ismli madrasa mudarrisi xonadonida 4-farzand sifatida tavallud topgan. Xoja Shamsiddin Mirhaydar 4 yoshida maktabga borgan, besh yoshida alifbo va yozuvni oʻrgangan, toʻqqiz yoshida Qurʼonni yod olgan. U keyinchalik Makka va Madinada Misrda, Quddusda yashab, ilm olgan. Tahsillar natijasida Xoja Shamsiddin Mirhaydar,, faqih olim'' darajasiga yetishgan. Injil, Tavrot, Zabur, Quronni mukammal yod olgan. Arabiy Forsiy, yahudiy, turkiy tillarda soʻzlashish oʻqish va yozishni bilgan. Xoʻja Shamsiddin 30 yoshida Balxdan Qunduzga, soʻng Chorjoʻyga kelgan. Bu yerda u zodni Xubbi Xoja, Hasan Xoja va Polvoni Ahmad kutib olgan. Ular Sulton Xoja Shamsiddin Mirhaydarni Xorazmga yassaviya tariqatining piri komillaridan biri Hakim ota- Sulaymon Bokirgʻoniy huzuriga Olib borishgan. Bu yerda Xoja Shamsiddin qirq kun xatmi Quron bilan mashgʻul boʻlgan. Bir yildan soʻng, yani 31 yoshida Sulton Xoja Shamsiddin Mirhaydar Buxoroga yoʻl olgan. U zod Buxoroda fikrimizcha Qorakoʻlda ham muayyan muddat yashagandan soʻng Kasbiga koʻchib ketsada, uning hayoti Qorakoʻl va xususan Mirobariq qishlogʻi bilan bogʻliq boʻlgan. Sulton Xoja Shamsiddin Mirhaydarning jufti halolaridan biri qishloq keksalarining fikricha shu qishloqdan boʻlgan va bu nikohdan Shoxmirzo ismli oʻgʻil tugʻilgan. Shoxmirzo ham uch nafar oʻgʻil koʻrgan. Ulardan Qorakoʻl va Olotning ayrim qishloqlarida, Buxoro shahri atroflarida yashavchi bugungi kunda Mirhaydariy deb atalgan xoʻjalar tarqalgan. Sulton Mirhaydar tomonidan 1938-yilda qurdirilgan Mirobarik qishlogʻidagi mahobatli masjid va xonaqoh buzilgan paytda ularning 635yil oldin yani 1303yil atrofidagi Sulton Mirhaydar tomonidan yozuv chiqganligini qishloq keksalari eslashardi. Bir — ikki yillik tafovutni inobatga olmaganda, manbalardagi va inshootlardagi Sulton Mirhaydarning hayotiga oid maʼlumotlar mos keladi.

Sulton Mirhaydar oʻz oxirgi maskan tutgan Kasbiyda hijriy 766, yoxud milodiy 1366-yilda 92 yoshida vafot etgan. Qabr toshida uning nasl nasabi quyidagicha tasvirlangan: ,, Amir Shamsiddin Haydar amirul kabirul karim ibn Jamoliddin ibn Shamsiddin amir ul- kabr Haydar al- Husayn Nasafiy ibn amir Ahmad ibn Said amir Husayn ibn amir Abdulloh ibn amir Jaafar ibn Ibrohim Murtazo i bn amir Muso al- Kozim ibn amir Imom Jafar Sodiq ibn Imom Bokir ibn imom zayn ul- obidin ibn Imom Husayn ibn Hazrati Ali Murtazo roziallohu taalo(ramazon oyi 766 hijriy)

Mirhaydar Pochcho Qurdirgan masjid va xonaqoh shu bilan birga qabristonga uzotning nomlari berilgan. Qabriston Buxoro viloyati Qorakul tumanidagi Dargʻali QFYdagi Mirobariq qishlogʻi chegarasida joylashgan. Qabristonga Mirhaydar pochcho nomi berilgan. Qabriston maydoni 1.4 gektar.

Yana qarang
-----------

* Sulton Mirhaydar majmuasi

Manbalar
--------
**Hamdam Tojiyev**  (1900-yil tavallud topgan — 1938-yil vafot etgan) — Buxoro shahar partiya komiteti birinchi sekretari.

Hamdam Tojiyev 1900-yilda Toshkent shahrining  Yakkachoʻp mahallasida tavallud topgan. Millati o‘zbek. Oliy ma‘lumotli. 1917-yilda Toshkentdagi rus-tuzem maktabini tamomlagan. 1924-1928-yillarda Sverdlov nomidagi kommunistik universitetda tahsil olgan. Keyinchalik Moskva shahrida joylashgan Qizil professorlar institutini tugatgan. Mehnat faoliyatini 1909-1918-yillarda Toshkentdagi choyxonada qora ishchi bo‘lib ishlashdan boshlagan. 1919-yildan boshlab Toshkentning Eski shahrida joylashgan „Namuna" maktabida dars bergan. Shu bilan birga Toshkent Eski shahar komsomolida madaniyat va targ‘ibot bo‘limi mudiri boʻlib ishlagan. 1920-yilning sentyabr oyidan 1922-yilga qadar tuman komsomol tashkilotida mas‘ul inspektor bo‘lib xizmat qilgan. Undan so‘ng Eski Buxoroda Komsomol Markaziy komiteti mas‘ul sekretari bo‘lib ishlagan. Hamdam Tojiyev Kommunistik universitetda o‘qib yurgan kezlarida Oʻrta Osiyo respublikalarida oʻtkazilgan milliy chegaralanish munosabati partiya ishiga jalb qilingan. 1925-yilning oktyabridan 1926-yil oxirigacha qadar Toshkent shahri Eski shahar rayon partiya komiteti Toshkent boʻlimi rahbari sifatida faoliyat yuritgan. 1929-yilning may oyigacha Oʻzbekiston K (b) P Markaziy komitetida mas’ul inspektor, 1930-yilning iyun oyigacha Oʻzbekiston davlat nashriyoti idorasi raisi, 1930-yil oʻrtalaridan 1931-yil iyunigacha Kattaqoʻrgʻon tumani partiya komiteti mas’ul kotibi boʻlib ishlagan.

1931-yilning avgustidan boshlab 1932-yil soʻnggiga qadar Moskva shahrida joylashgan Qizil professorlar institutida tahsil olgan. 1936-yil sentyabridan 1938-yilga qadar yaʼni qamoqqa olinguncha Buxoro shahar partiya komiteti birinchi sekretari boʻlib ishlagan. Oilali. Yashash manzili sifatida Buxoro shahri, Kogon massivi 8-uy roʻyxatga olingan.

SSSR Oliy sudi harbiy kollegiyasi sayyor sessiyasining Toshkentda boʻlib oʻtgan yigʻilishida Hamdam Tojiyev otuvga hukm qilinadi. Sud va ijro 1938-yil 4-oktyabrda boʻlib oʻtgan. Hamdam Tojiyev keyinchalik oqlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „ТАДЖИЕВ Хамдам" (ruscha). *centrasia.org*. Qaraldi: 13-iyul 2023-yil.
2. ↑  Rustambek Shamsutdinov*. O'zbekistonda sovetlarning qatag'on siyosati va uning oqibatlari (1-kitob)* (o'zbekcha). Toshkent: Sharq nashriyoti 2012 — 83 bet. ISBN 978-9943-00-481-8.
3. ↑  *O'zbekistonda Sovet davlatining qatag'on siyosati:kelib chiqish sabablari va fojiali oqibatlari. Ilmiy maqolalar to'plami*. Toshkent 2012.
**Agatchagʻil togʻi** — Oʻzbekiston Respublikasi Surxondaryo viloyatidagi Sherobod-Sariqamish tizlasining bir qismi. Oqqapchigʻay darasidan Ulaynor dovonigacha (22 km ga) choʻzilgan. Mutlaq balandlik- 1280-1300 m. Agatchagʻil togʻining janubi-sharqiy yon bagʻri tik va shimoli-gʻarbiy yon bagʻri esa qiyaroq. Agatchagʻil togʻi zamini boʻr davrining yashil gil, qumtosh, alevrolit, gips va ohaktoshlaridan, suvayirgʻich qismi qattiq ohak-toshlardan tuzilgan. Ohaktosh qatlamining baʼzi joylari suvda erib, kichik gʻorlar hosil qilgan. Togʻ etaklarida quruqsoy koʻp. Soylarning tagini prolyuviy jinslari qoplagan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Agatchagʻil togʻi" *OʻzME*. A-harfi[*sayt ishlamaydi*] Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Agava Vilmorena** (lotincha: *Agave vilmoriniana*) — Agava turkumi Agavalar oilasi. Ushbu turning oʻziga xos xususiyati sakkizoyoq shaklida boʻlgan gʻayrioddiy rozetka.

Kash etilishi tarixi va tavsiflari
----------------------------------

Ushbu turning birinchi yovvoyi agavlari D. N. Rose tomonidan 1899-yilda Gvadalaxaraning Xalisko shahri yaqinida topilgan. 1913-yilda Alvin Berger bu turni Parijdagi botanika bogʻida oʻstirilgan oʻsimliklar asosida tasvirlab beradi. Turkum Moris de Villemorin sharafiga nomlangan.

Botanika tavsifi
----------------

### Morfologiya

Barglari uzun chiziqsimon, asta-sekin torayib boruvchi, uzun ingichka uchiga oʻralgan, qalin, koʻk-yashil, toʻq marmar naqshli, osilgan, qirralari biroz toʻlqinli.

### Koʻpayishi

Urugʻlar va kurtaklar.

### Tabiiy hudud

Meksika; Qoida tariqasida, ular togʻli hududlarda 600-1700 m balandlikda oʻsadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Об условности указания класса однодольных в качестве вышестоящего таксона для описываемой в данной статье группы растений см. раздел «Системы APG» статьи «Однодольные».

Adabiyotlar
-----------

* *«Суккуленты»* Юрий Белоус, Москва, Эксмо, 2003.
**Diplomatik nota** - diplomatik yo’zishmaga oid hujjatning bir turi. Verbal va shaxsiy D.n.larga boʻlinadi. Diplomatik tajribada koʻproq verbal nota qoʻllaniladi. Shaxsiy D.n. muhim, jiddiy muammolarga bagʻishlanadi yoki biron-bir voqea toʻgʻrisida rasmiy axborot tarzida yuboriladi. D.n. diplomatik protokol talablariga binoan yoki shaxsiy D.n.ga javob tarikasida ham yoʻllanadi, u imzo chekuvchi nomidan 1-shaxs feʼlida tuzilgan xat shaklida nota blankasiga bosilib, manzil koʻrsatiladi, ammo muhr bosilmaydi. Xalqaro diplomatik amaliyotda D.n.lar ayirboshlash xalqaro shartnomalar tu-zishning shakllaridan biri sanaladi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Turkiston qishloq xoʻjaligi tajriba stansiyasi** - mahalliy sharoitlarda qishloq xoʻjaligi. ekinlarini yetishtirish usullari va seleksiyasini oʻrgangan ilmiy tadqiqot muassasasi. 1898-yilda Toshkent yaqinida Rossiya Yer ishlari boʻlimi tomonidan ochilgan. Dastlab dalachilik va bogʻdorchilik boʻlimlaridan iborat boʻlgan, shuningdek, agrotexnika lab. ham tashkil etilgan. 1902-yildan styada tezpishar gʻoʻza navlari, tokchilik, polizchilik boʻyicha tadqiqot olib borilgan, ipak qurti oʻrganilgan, mahalliy suv va tuproq tarkibi gʻamda ularning birbiriga taʼsiri tadqiqqilingan. Styaga professor F.M.GarnichGarnitskiy (1898—1903), P.P.Shreder (1903—25) rahbarlik qilgan. 1925 dan stya Oʻzbekiston qishloq xoʻjaligi tajriba styasi (hozirgi akademik R. R. Shreder nomli Bogʻdorchilik, uzumchilik va vinochilik instituti)ga aylantirilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**WinHelp** (**Microsoft Windows Help** , **.HLP**) ― yordam tizimini tashkil qilish uchun Microsoft tomonidan ishlab chiqilgan yordam fayllari formatidir. Manba ma'lumotlari RTF (matn) va BMP (tasvir) formatlarida tayyorlanadi, so'ngra kompilyator yordamida HLP kengaytmali ikkilik fayl yaratiladi.

Formatni bekor qilish
---------------------

WinHelp o'rnini HTMLHelp formati egalladi, shuning uchun WinHelp dasturiMS Windows oilasining zamonaviy operatsion tizimlaridan olib tashlandi. Masalan, Windows Vista va Windows 7 WinHelp formatida yaratilgan yordam fayllarini ko'rish uchun vosita mavjud emas. Uni Microsoft Yuklash Markazidan qo'shimcha ravishda o'rnatilishi kerak.

Windows dan farqli platformalarda ishlash
-----------------------------------------

WinHELP bilan ishlashning bir usuli uni RTF ga o'zgartirishdir. POSIX tizimlari uchun ushbu konvertatsiyani amalga oshirish uchun ishlatilishi mumkin bo'lgan *helpdeco* paketi mavjud.

Yana qarang
-----------

* Microsoft Compiled HTML Help

Manbalar
--------

1. ↑  Скачать Программа "Справка Windows" (WinHlp32.exe) для Windows 7 с официального сайта Центра загрузок Microsoft.

Havolalar
---------

* helpdeco-HLP fayllarini dekompilyatsiya qilish uchun yordamchi dastur
**Pyotr Grigoryevich Volokitin** (1926 — 1956- yillar) — Sovet Armiyasi katta leytenanti, 1956-yilgi Vengriya qoʻzgʻolonini bostirishda qatnashgan, Sovet Ittifoqi Qahramoni (1956-yil).

Biografiya
----------

Pyotr Volokitin 1926-yil 25 aprelda Studenye Xutor qishlogʻida (hozirgi Lipetsk viloyatining Lipetsk tumani) dehqon oilasida tugʻilgan. U maktabning yettinchi sinfini tamomlagan. 1944-yilda „Ishchi va dehqon Qizil Armiyasi" safiga chaqirilgan. 1948-yilda Volokitin Molotov harbiy piyodalar maktabini tamomlagan. 1956-yil kuziga kelib, katta leytenant Pyotr Volokitin 31-gvardiya havo-desant diviziyasining 381-gvardiya parashyut polkining miltiq vzvodiga qoʻmondonlik qildi. U Vengriya qoʻzgʻolonini bostirish davrida oʻzini namoyon qildi .

Volokitin polki ogohlantirildi va Ukraina SSR, Jitomir viloyati, Novograd-Volinskiy shahridan Vengriyaga koʻchirildi. Volokitinning vzvodi Vengriya aerodromi qoʻriqchilarini qurolsizlantirish operatsiyasida ishtirok etdi. 1956-yil 6-noyabrda Budapeshtdagi koʻcha janglari paytida Volokitin Lenke (hozirgi Dejo Kostolanyi), Bela Bartok va Zsigmond Morits maydonlarida isyonchilarning uchta mudofaa markazini egallashda faol ishtirok etdi. Uning vzvodi belgilangan jangovar topshiriqni bajarib, dushmanga katta zarar yetkazdi. Volokitinning oʻzi Zsigmond Moritz maydonidagi jangda halok boʻldi. Budapeshtdagi Kerepesi qabristoniga dafn etilgan .

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1956-yil 18 dekabrdagi farmoni bilan „Harbiy burchni bajarishda koʻrsatgan jasorati va jasorati uchun" gvardiya katta leytenanti Pyotr Volokitin vafotidan keyin Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan taqdirlandi. Shuningdek, u Lenin ordeni va bir qator medallar bilan taqdirlangan .

Eslatmalar
----------

Adabiyot
--------

* Geroi Sovetskogo Soyuza: Kratkiy biograficheskiy slovar / Pred. red. kollegii I. N. Shkadov. — M.: Voenizdat, 1987. — T. 1 /Abaev — Lyubichev/. — 911 s. — 100 000 ekz. — ISBN ots. Reg. № v RKP 87-95382.
**Slay Kuper** (inglizcha: *Sly Cooper*) — Sucker Punch Productions va Sanzaru Games tomonidan PlayStation 2, PlayStation 3 va PlayStation Vita uchun ishlab chiqilgan *Sly Cooper* videooʻyinlari seriyasidagi personaj.

Slay — bir qator oʻyinlarning bosh qahramoni, Kuper toʻdasining asoschisi va yetakchisi. U Thievius Raccoonus kitobida qayd etilgan ajdodlarining maxsus oʻgʻrilik texnikasiga ega.

Xususiyatlari
-------------

Sly — antropomorf yenot, uning ajdodlari barcha davrlarda mashhur oʻgʻrilar boʻlgan. Slay 8-yoshga toʻlganda, uning ota-onasi Fiendish Five guruhi tomonidan oʻldirilgan, uning ajdodlarining oʻgʻrilik usullari haqidagi kitobi esa oʻgʻirlab ketilgan. Slay bir makonga tushib qoladi, u yerda toshbaqa Bentli va begemot Myurrey bilan uchrashadi hamda ular bilan oʻgʻrilar toʻdasini tuzadi.

Slay juda chaqqon va abjir, u ilmoqli tayoq yordamida devorlardagi notekisliklardan foydalanib, quvurlarga, karnizlarga, arqonlarga va hokazolarga chiqishga usta. Bundan tashqari, u biror joyga sezdirmay kirish yoki taʼqibdan qochish uchun turli xil qurilmalardan, masalan, deltplan, tutunli shashkalar, reaktiv etiklar, uygʻotkichlar va boshqalardan foydalana oladi. Oʻz ajdodlarining texnikasini oʻzlashtirib, Slay turli xil qobiliyatlarga ega boʻladi, masalan, vaqtni sekinlashtirish, koʻrinmaslik, qattiqroq hujumlar va boshqalar. Slay Ilmoqli tayoq ishlatib dushmanlardan pul va boshqa narsalarni sezdirmay oʻgʻirlashi mumkin.

Shunga qaramay, Slay doʻstlariga sodiq qoladi va ularni barcha boylikdan ustun qoʻyadi.

Bugungi kunga qadar chiqarilgan barcha oʻyinlarda Slay Cooperga inglizzabon aktyor Kevin Miller ovoz bergan, ammo 2014-yil 28-yanvarda „Sly Cooper" filmining treyleri chiqdi, unda Slayga kanadalik aktyor Ian Jeyms Korlett ovoz beradi.

Tanqidchilarning fikri va madaniy taʼsiri
-----------------------------------------

GamesRadar Slayni „Oʻn yillikning eng yaxshi 25 ta yangi qahramoni" safiga kiritdi (inglizcha: *The 25 best new characters of the decade*) va „Jentlmen oʻgʻri" arxetipi videooʻyinlarda juda kam ifodalanganligini taʼkidladi. U, shuningdek, „Oʻn yillikning eng jozibali yangi qahramonlari" roʻyxatiga kiritilgan (inglizcha: *The sexiest new characters of the decade*), Slay — bu romannavisilar yozmoqchi boʻlgan xarakter turi ekanligini taʼkidladi. 2002-yilda oʻyin ishlab chiquvchilar konferensiyasida Slay „Yilning eng yaxshi asl qahramoni" nominatsiyasida gʻolib chiqdi (inglizcha: *The Best Original Game Character of the Year*). 2012-yilda GamesRadar uni 74-eng yaxshi videooʻyin qahramoni deb atadi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Juan Castro.* „The Origins of Sly Cooper - PS2 Feature at IGN".  IGN (5-yanvar 2006-yil). Qaraldi: 9-fevral 2011-yil.
2. ↑  „The 25 best new characters of the decade".  GamesRadar (29-dekabr 2009-yil).
3. ↑  „The sexiest new characters of the decade".  GamesRadar (30-dekabr 2009-yil). 15-iyun 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi.
4. ↑  „Game Developers Choice Online Awards Archive 3rd Annual GDCA". Qaraldi: 8-dekabr 2010-yil.
5. ↑  „100 best heroes in video games".  GamesRadar. Qaraldi: 20-aprel 2013-yil.
**Jair Estuardo Pereira Rodríguez** (ispancha: *Jair Estuardo Pereira Rodríguez*; 1986-yilning 7-iyulida Meksikaning Kuautla shahrida tugʻilgan) — meksikalik futbolchi, „Keretaro" klubi va Meksika terma jamoasi himoyachisi.

Klub faoliyati
--------------

Pereira „Kruz Azul" klubi tarbiyalanuvchisi hisoblanadi. 2008-yildan 2011-yilgacha u Cruz Azul Hidalgo farm klubida oʻynagan. 2011-yil 4-avgustda u Meksika PrimerasidaPachukaga qarshi debyut qildi. 2012-yilning 5-fevralida Yaguares Kyapasga qarshi kechgan duelda Pereyra klub uchun birinchi golini urdi. Oʻsha mavsumda Jair jamoaga chempionatda ikkinchi oʻrinni egallashiga yordam berdi.

2014-yil boshida Pereyra Gvadalaxaraga koʻchib oʻtdi. 13-yanvar kuni Yaguares Kyapasga qarshi oʻyinda u yangi klubida debyut qildi. 27-oktabr kuni Tixuanaga qarshi duelda Jair Gvadalaxara uchun birinchi golini urdi. 2017-yilda u klubga ligada gʻolib chiqishga yordam berdi. 2018-yilda Pereyra KONKAKAF Chempionlar Ligasi gʻolibi boʻlgan edi.

Xalqaro martabasi
-----------------

2013-yilda Pereyra KONKAKAF Oltin Kubogi uchun Meksika terma jamoasiga kiritilgan. Panama terma jamoasiga qarshi oʻyinda u terma jamoa safida debyut qildi.

2017-yilda Pereyra KONKAKAF Oltin kubogining bronza medali sohibiga aylandi. Turnirda u Kyurasao, Gondurasva Yamaykabilan oʻyinlarda ishtirok etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Пачука VS. Крус Асуль 1:0" (en). soccerway.com (2011—08—04). Qaraldi: 4-fevral 2014-yil.
2. ↑  „Крус Асуль VS. Хагуарес Чьяпас 2:0" (en). soccerway.com (2012—02—05). Qaraldi: 4-fevral 2014-yil.
3. ↑  „Гвадалахара VS. Крус Асуль 1:0" (en). soccerway.com (2014—01—13). Qaraldi: 4-fevral 2014-yil.
4. ↑  „Гвадалахара VS. Тихуана 3:3" (en). soccerway.com (2014—10—27). Qaraldi: 2-noyabr 2015-yil.
5. ↑  „Мексика VS. Панама 1:2" (en). soccerway.com (2013—07—08). Qaraldi: 4-fevral 2014-yil.
6. ↑  „Кюрасао VS. Мексика 0:2" (en).  soccerway.com (17-iyul 2017-yil). 1-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-avgust 2017-yil.
7. ↑  „Мексика VS. Гондурас 1:0" (en).  soccerway.com (21-iyul 2017-yil). 1-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-avgust 2017-yil.
8. ↑  „Мексика VS. Ямайка 0:1" (en).  soccerway.com (24-iyul 2017-yil). 25-iyul 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-avgust 2017-yil.

Havolalar
---------

* Profil na sayte Soccerway (angl.)
* Profil igroka (angl.) na sayte Transfermarkt
* Image Statistika na vamoscruzazul
**Oqsilning ikkilamchi strukturasi** - bu oqsillarning asosiy zanjir aminokislotalar qoldiqlarining funksional guruhlarini o'zaro ta'siri natijasida hosil bo'ladigan konformatsion tuzzilishi. Asosan oqsillalrning ikkilamchi strukturasi vodorod bog' orqali paydo bo'ladi. 

Oqsillarning regular ikkilamchi strukturalariga spirallar va β-qavatlar kiradi.

7 ta α-spiralga ega Bovine rhodopsin oqsili (PDB file 1GZM). Bu oqsilning α-spirallari (qizil rang bilan korsatilgan) hujayra membranasi ichida joylashgan (hujayra membranasi qizil va ko'k chiziqlar bilan korsatilgan)

Spirallar
---------

Spirallar tuzilishi bo'yicha xar hil bo'lishi mumkin. Kopincha spiralli strukturalar vodorod bog'lar orqali stabillashadi. Oqsillarda uchraydigan spiral strukturalarga quyodagilar kiradi:

* ***α-spiral*** - oqsillarda eng keng uchraydigan ikkilamchi struktura. Spiralning to'liq bir aylanishining uzunligi 0,54 nanometr, shu masofa ichiga 3,6 aminokislotalar qoldigi sig'adi (1 aminokislota qoldigi uzunligi α-spiralda 0,15 nm tashkil etadi). α-spiral har 4 aminokislotalar qoldiglarini ortasidagi hosil bo'ladigan vodorod bog'lari bilan stabil holatga keladi. Ilk bora Laynus Poling tomonidan kashf etilgan.

β-qavatlar
----------

Protein A oqsilining tashqari tomonidagi β-qavatlari (qizil bilan korsatilgan)
***β-qavatlar*** - bir biridan uzoq bo'lgan (~0,347 nanometr) xar hil peptid zanjirlarning aminikislotalar qoldiqlari orasida hosil bo'ladigan vodorod bog'lar bilan paydo bo'ladigan oqsilning ikkilamchi strukturasi. β-qavatlar parallel va antiparallel bo'lishlari mumkin. β-qavatlar tarkibida glitsin va alanin aminokislotalari soni kop.

Manbalar
--------

* Aльбертс Б. и др. Молекулярная биология клетки в 3 томах. Т1. 2015

* Pauling L, Corey RB (1951). "Configurations of Polypeptide Chains With Favored Orientations Around Single Bonds: Two New Pleated Sheets". Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 37 (11): 729–40. doi:10.1073/pnas.37.11.729. PMC 1063460. PMID 16578412. (The original beta-sheet conformation article.)

* Pauling L, Corey RB, Branson HR (1951). "The structure of proteins; two hydrogen-bonded helical configurations of the polypeptide chain". Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 37 (4): 205–11. doi:10.1073/pnas.37.4.205. PMC 1063337. PMID 14816373. (alpha- and pi-helix conformations, since they predicted that {helices would not be possible.)

Havolalar
---------

* Protein Data Bank
**Oqqoʻrgʻon koʻchasi** — Mirzo Ulugʻbek tumanining „Darxon", „Hamid Olimjon" va „Oqqoʻrgʻon" mahallalari hududida. Mustaqillik shoh koʻchasi bilan Kichik halqa yoʻli oraligʻida joylashgan. Uzunligi 1,5 km atrofida. Tarkibida 6 ta tor koʻcha bor.

XX asrning 2-yarmida tashkil topgan. Dastlab 1959-yil Novomoskovskiy nomi berilgan. 1994-yil 22-avgustdan Oqqoʻrgʻon nomi bilan yuritiladi.

Yoʻnalishida „Yeshlik" sport majmuasi, Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti, Hindiston Respublikasining Oʻzbekiston Respublikasidagi elchixonasi, oilaviy poliklinika, notarial idoralar, savdo shoxobchalari, dorixona, firmalar, aviakassa va koʻp qavatli turar joy binolari joylashgan. Osiyo, Beshogʻaynilar, Mudofaachilar va Katta Darxon koʻchalari bilan tutashgan. Yaqinida Mirzo Ulugʻbek tuman hokimiyati, Latviya, Jazoir va Afgʻonistonning Oʻzbekiston Respublikasidagi elchixonalari, Toshkent observatoriyasi, „Oʻzmashservis", Kardiologiya markazi, Pushkin maydoni va „Pushkin" metro bekati, 99-, 142-maktablar, 153-, 447-bogʻchalar, mahalla idorasi joylashgan.

Yana qarang
-----------

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  *Toshkent. Ensiklopediya*, 2009-yil.
**"Oqqush, Choʻrtan baliq va Qisqichbaqa"** — Ivan Andreevich Krilovning masali, 1814-yilda yozilgan va „Yangi ertaklar" toʻplamida nashr etilgan (1816, 4-qism). Syujetda oʻsha davr voqealariga ishora mavjud: rus jamiyatining imperator Aleksandrning siyosiy ittifoqchilarining harakatlaridan noroziligi (Oltinchi koalitsiyaning Napoleonga qarshi urushi); boshqa versiyaga koʻra, zamondoshlar ertak syujetini Davlat kengashi aʼzolari oʻrtasidagi kelishmovchiliklar bilan bogʻlashgan.

Qahramonlari
------------

Asar qahramonlari, aksariyat masallarda boʻlgani kabi, hayvonlardir. Hayvonlarning harakat uslubi, odamlardan farqli oʻlaroq, monoton, instinktlarga va maʼlum qonunlarga boʻysunadi. Choʻrtan baliq u faqat suzishni biladi, shuning uchun aravani suvga qarab tortadi. Oqqush ucha oladi, shuning uchun u aravani oʻzi bilan birga osmonga olib ketishga harakat qiladi. Qisqichbaqa esa faqat orqaga yura oladi va oldinga harakat qila olmaydi. Masalning axloqi tabiat tomonidan hayvonlarda oʻrnatilgan xatti-harakatlar modeli asosida qurilgan.

Axloqiy jihatti
---------------

"Oqqush, Choʻrtanbaliq va Qisqichbaqa" ertagining axloqi shundaki, agar barcha ishtirokchilar turli yoʻnalishlarda harakat qilsalar, nomuvofiq harakat qilsalar va hokazo boʻlsa, hech qanday ish muvaffaqiyat qozonmaydi. Koʻpincha odamlar umumiy ish bilan shugʻullanib, har biri „arava"ni oʻz yoʻnalishi boʻyicha tortadilar, masalan, bemaʼnilik, magʻrurlik yoki ochkoʻzlik oqibatida moʻljal olgan ish bitmaydi va hech qanday natija bermaydi. Oxir-oqibat, bunday „arava" haqiqatan ham bir joyda turishga mahkum.

Madaniy taʼsir
--------------

Masal G. A. Echeistov (1897—1946), A. M. Laptev (1905—1965), E. M. Rachev (1906—1997) va boshqa koʻplab taniqli rassomlar tomonidan turli xil texnikada chizilgan rasmlari bilan bir necha bor nashr etilgan.

Muallifning hayoti davomida ertak juda mashhur boʻldi, bugungi kunga qadar u doimiy ravishda qayta nashr etilib, boshqa tillarga tarjima qilinmoqda. **"Oqqush, Choʻrtan baliq va Qisqichbaqa"**ga ishora koʻpincha siyosatchilarning nutqlarida, ommaviy axborot vositalarining maqolalari sarlavhalarida, parodiyalarda, multfilmlarda uchraydi.

Manbalar
--------

1. ↑   „Примечания",*Русская басня XVIII—XIX веков*, Второе издание 48000 экз, Библиотека поэта. Большая серия, Ленинград: Советский писатель, 1977 — 583 bet.
2. ↑  „Путин призвал власть избавиться от комплекса «лебедя, рака и щуки»". 25-mart 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-avgust 2008-yil.

Havolalar
---------

* Krilovning ertagini oʻqing — oqqush, pike va saraton Wayback Machine saytida arxivlandi (24-sentabr 2021-yil).
* Swan, Pike va Crawfish / Swan, Pike and Crawfish (ingliz tiliga tarjimasi) Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-02-04).
**Abu Bakr Ahmad ibn Sa’d** (taxminan IX asr oxiri — Buxoro – 971-yil) — shayxulislom. Muhammad payg‘ambarning qizi Bibi Fotimaning o‘g‘li imom Husaynning evarasi. Ayrim tarixchi olimlar Xoja Sa’d bilan uning o‘g‘li Abu Bakr Ahmad ibn Sa’dni bir odam deb yozadilar. Bu narsa xatolikka olib keladi. Imom Husayn shajarasida Xoja Sa’d ibn Xoja Zaynulobiddin va Imom Abu Bakr Ahmad ibn Xoja Sa’d deb yozilgan.

Shajarasi
---------

Badriddin Kashmiriyning „Ravzat ar-Rizvon va hadiqat al-G‘ilmon" asarida Imom Abu Bakr Ahmad ibn Sa’dning shajarasi quyidagicha keltirilgan:

1. Ali ibn Abu Tolib.
2. Imom Husayn ibn Ali ibn Abu Tolib.
3. Xoja Zaynulobiddin ibn imom Husayn.
4. Xoja Sa’d ibn Xoja Zaynulobiddin.
5. Imom Abu Bakr Ahmad ibn Xoja Sa’d.
6. Xoja Zahiriddin ibn imom Abu Bakr Ahmad.
7. Xoja Mujiddin ibn Xoja Zahiriddin.
8. Xoja Alouddin ibn Xoja Mujiddin.
9. Xoja Muzaffar ibn Xoja Alouddin.
10. Xoja Tohir ibn Xoja Muzaffar.
11. Xoja Muhammad Islom ibn Xoja Tohir.
12. Xoja Yahyo ibn Xoja Muhammad Islom.
13. Ahmad Xoja ibn Xoja Yahyo.
14. Xoja Faxriddin Islom ibn Ahmad Xoja (Xoja Islom).
15. Xoja Nosiriddin ibn Xoja Islom (Xoja Sa’d Kalonxoja).

Tarjimayi holi
--------------

Imom Abu Bakr Ahmad ibn Sa’d Buxoroda tug‘ilgan. Xoja Sa’dning merosxo‘ri. Ismoil Somoniyning xos amiri, olim, fozil, zohid Abdulla Sapedmo‘niydan ta’lim olgan. Abu Bakr Ahmad ibn Sa’d „Mashhur imom" nomiga sazovor bo‘lgan. Uning shaxsiy fiqh maktabi bo‘lgan. Ko‘pgina olim va shayx-avliyolarga ustozlik qilgan. U ilmiga amal qilish bilan birga mavohid (shogird tarbiyalab avliyolik darajasiga yetkazuvchi) ham bo‘lgan. Imom Abu Bakr Ahmad ibn Sa’d bir qancha kitoblar ham yozib, u tomonidan bitilgan kitoblar Chingizxon bosqini paytida kuydirib yuborilgan.

Abu Bakr Ahmad ibn Sa’d Abu Bakr Fazlning qiziga uylangan. Undan Xoja Zahiriddin tug‘ilgan. Ahmad ibn Mahmud Buxoriyning „Tarixi Mullozoda" („Buxoro mozorlari zikri") kitobida qayd etilishicha, Xoja Imom Abu Bakr Ahmad ibn Sa’d hijriy 360-yil (milodiy 971-yil)da vafot etgan. U dafn etilgan Buxoro yaqinidagi Sumitan qishlog‘idagi qadimiy qabriston atrofiga Buxoro xoni Abdullaxon ibn Iskandarxon madrasa, masjid, xonaqoh va chorbog‘ bunyod ettirib, me’moriy majmua shakliga keltirgan.

Manbalar
--------



1. ↑  Ҳусенов С. Ражабова И*. Чор Бакр*. Тошкент: Шарқ, 2001 — 13 bet.
2. ↑  To‘rayev H*. Buxoro toponimikasi*. Buxoro: Durdona, 2021 — 53 bet.
**Kapachi qushlar** (Ptilonorhynchidae) — chumchuqsimonlar turkumining bir oilasi. Tanasining uz. 23—40 sm. Patlari koʻproq sariq, koʻkimtir qora va yorqin tusli, baʼzan qoʻngʻiroq. Avstraliya va Gvineyada tarqalgan. Nam tropik oʻrmonlarda yashaydi. K.q. kuyikish davrida maxsus kuyikish maydonchasi tayyorlaydi. Uni chigʻanoqlar, mayda toshlar, mevalar, gullar bilan bezaydi. Maydonchada shox va poyalardan bal. 50 sm gacha, uz. 1 m gacha kapa ham quradi. Moda qush maydoncha yonidagi daraxtda och i q uya quradi. 1—3 ta tuxum qoʻyadi. Mayda mevalar, chigʻanoqlar, hasharotlar va ularning lichinkalari, chuvalchanglar bilan oziqlanadi. 8 ta urugʻi va 18 turi mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Kaolinlanish** — gilli minerallar (asosan, dala shpatlari va slyudalar)ning oʻzgarishi hisobiga kaolin yuzaga kelgan holda togʻ jinslarining oʻzgarishi. K. 2 xil sharoitda: alyumosilikatlarga boy magmatik va metamorfik jinslarning nurashi (ekzogen) va past temperaturali gidrotermal suvlarning alyumosilikatlarga taʼsir qilishi (endogen) yoʻli bilan sodir boʻladi. Ekzogen K. Yer tarixining toshkoʻmir, yura va uchlamchi davrlarida nam, subtropik iqlim sharoitlarida yuz bergan. K. natijasida paydo boʻlgan kaolinitning asosiy konlari ham shu davrga xos. Endogen K.da kaolinit alyumosilikatlar va b. minerallarning oʻrnini egallab, ularning shakli va qiyofasiga oʻtib, psevdomorfozalar hosil qiladi. Bu jarayon koʻproq rudali konlar atrofidagi togʻ jinslari orasida boʻladi. K. jarayoni oltingugurtli, karbonat angidridli va galoidli eritmalar hamda guminli kislotalar katnashuvi natijasida yuz beradi. Oʻzbekistonda K. juda keng tarqalgan, ayniqsa, rudali konlar atrofidagi togʻ jinslarining oʻzgarishi bilan bogʻliq holda koʻp kuzatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Marmar oniksi** - karbonatli jins; mayda kristalli zich, yarim shaffof, qatlamli oqiq; asosan, kalʼsitdan iborat, baʼzan aragonit bilan birga uchraydi. Issiq mineral buloqlardagi karbonatli minerallarning choʻkishidan vujudga keladi. Marmar oniksining notoʻgʻri navbatlangan qatlamlaridagi oq, sariqpushti, sariq-yashil va qoʻngʻir rangli alohida qatlamlari sayqal berilgan yuzada nihoyatda goʻzal manzarali bezakni hosil qiladi. Birxil yoki turli xil rangdagi yoʻllarning qalinligi millimetrning bir necha ulushidan bir necha sm gacha boʻladi. Bir xil tarkibli, yoʻlyoʻl teksturali xillari manzaralibadiiy, mozaika va qoplama bezak ishlarida qoʻllaniladi. Oʻzbekistonda va qoʻshni mamlakatlarda (Turkmaniston, Tojikiston va boshqalar) baʼzi gʻorlarda uchraydi, shuningdek, Armaniston, Jazoir, Misr, Argentina, Meksika va boshqa mamlakatlarda ham mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oyshaxon (Ayshaxon) Qoʻchqorova** (26-iyul, 1941-yil, Namangan shahri, Namangan viloyati, O'zbekiston SSR, SSSR) — oliy toifali vrach (shifokor), akusherlik va ginekologiya — tibbiyot sohasining fidoiy vakili. Oʻzbekiston qahramoni oliy unvoni (1996) sohibasi. O'zbekiston Respublikasi sogʻliqni saqlash tizimining nomdor vakillaridan biri.

Biografiyasi
------------

### Yoshligi

Tarjibali ginekolog hamda akusher boʻlmish sobiq shifokor Oyshaxon Qoʻchqorova 1941-yilning 26-iyul sanasida Namangan viloyatining markazi — Namangan shahrida tavallud topgan. Oʻrta maktabni tamomlagach tibbiyot sohasiga qiziqishi hamda intiluvchanligi sababli Andijon davlat tibbiyot institutiga oʻqishga topshiradi. Imtihonlardan muvaffaqiyatli oʻtgan holda, 1958-yilda, oʻqishga qabul qilinadi. 6 yillik taʼlimdan soʻng, 1964-yilda ushbu institutni tamomlaydi hamda oʻz ona shahriga qaytib keladi.

### Mehnat faoliyati

*Oyshaxon Qoʻchqorova* oʻz faoliyatini, institutni tamomlagandan soʻng, 1964-yilda Namangan shahridagi 2-xonli shifoxonoda terapevt mutaxassisligi boʻ­yicha internatura oʻtishdan boshlaydi. Keyinchalik, 1966—1984 yillar oraligʻida shahardagi 2-tugʻruqxonada vrach akusher-ginekolog boʻlib faoliyat yuritadi. Bu yillar uning uchun chinakam tajriba maktabi boʻlib xizmat qiladi. Oʻz ishiga sadoqati, halolligi, shirinsuxanligi bois xalq orasida obroʻ topadi, „qoʻli yengil doktor" sifatida taniladi. Ushbu davr mobaynida u oddiy shifokor darajasidan tugʻruqxona mudiri lavozimiga boʻlgan yoʻlni bosib oʻtadi.

1984-yildan 2008-yilgacha boʻlgan vaqt davomida Namangan viloyati tugʻuruqxonasida boʻlim mudiri sifatida faoliyat yuritadi. 1976—1991-yillar oraligʻida Sanitariya aviatsiyasida navbatchi akusher-ginekolog, 1991—2008-yillar Namangan viloyati boʻyicha gemotologik brigadada navbatchi aku­sher-ginekolog sifatida xizmat qiladi. 2003-2008 yillarda Oʻzbekiston Respublikasi sogʻliqni saqlash vazirligi Akusherlik va ginekologiya ilmiy tekshirish instituti Namangan filiali ginekologiya boʻlimi mudiri, oilaviy poliklenika boʻlimida vrach ordinator sifatida samarali faoliyat olib boradi.

Hozirda nafaqadagi sobiq shifokor, koʻplab oliy darajali shifokorlarning ustozi — *Oyshaxon Qoʻchqorova* 1996-yilda, tibbiyot sohasidagi uzoq muddatli va samarali faoliyati uchun tashakkur sifatida prezident Islom Karimov farmoniga binoan, „O‘zbekiston Qahramoni" unvoni bilan taqdirlanadi.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Xamidov, Sanjarbek* „НАМАНГАННИНГ ҚАҲРАМОН ШИФОКОРИ". *Shifokor va Hayot,uz*. Qaraldi: 19-iyun 2022-yil.
2. ↑  *Zaripova, Ra'no* „«Oʻzbekiston Qahramoni» unvoni sohibalarining hayoti bilan tanishing". *Gujum.uz*. Qaraldi: 19-iyun 2022-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
3. ↑  *O'zbekiston milliy axborot agentligi* „"Ўзбекистон Қаҳрамони" унвонини олган ўн олти нафар аёл (+сурат)". *UzA.uz*. Qaraldi: 19-iyun 2022-yil.