recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**S.** **A.** **Yesenin** yodgorligi — Sankt-Peterburgdagi Tavr bogʻida shoir Yeseninga oʻrnatilgan yodgorlik.

Tarixi
------

1995-yili shoir Sergey Yesenin tavalludining 100-yilligi nishonlandi. Ushbu sana arafasida Sergey Yesenin nomidagi xayriya jamgʻarmasi shoir hayotining soʻnggi kunlarini oʻtkazgan Sankt-Peterburgda unga haykal oʻrnatishga qaror qildi. Xuddi shu jamgʻarma yodgorlikni loyihalashtirish, yasash va oʻrnatish ishlarini moliyalashtirdi.

Yodgorlikni oʻrnatish uchun Tavr bogʻi tanlandi. Yodgorlik muallifi haykaltarosh A. S. Charkin. U 1994-yilning may oyidan boshlab ustaxonasida yodgorlikni yasash ustida ishladi. U yodgorlik uchun sakkiz xil eskizni ishlab chiqdi. Ular orasida shoir Yeseninning parkda sayr qilayotgani, koʻl boʻyidagi oʻt ustida yotgan holda va oʻrindiqda oʻtirgan holatini aks ettirgan namunalari mavjud edi. Natijada, Yesenin oʻtirgan holdagi namunasi tasdiqlandi.

Yodgorlik „Skulptura" haykaltaroshlik kombinatida Kareliya oq marmaridan yasalgan. Uning balandligi 2,5 m. Yodgorlik tagkursisining quyi qismiga oddiygina „Sergey Yesenin" yozuvi oʻyib yozilgan. Tagkursi kulrang granitdan yasalgan, uning balandligi 0,5 m.

Yodgorlik 1995-yil 3-oktabrda ochilgan. Oradan 15-yil oʻtgach, vandallik harakatlari tufayli qayta tiklangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Пять памятников Петербурга, автором которых стал Альберт Чаркин". 9-fevral 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-fevral 2019-yil.

Havolalar
---------

* „Памятник Есенину С. А." (ru).  Энциклопедия Санкт-Петербурга. 2-iyul 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-iyun 2016-yil.



* „Памятник Сергею Есенину в Таврическом саду" (ru).  S-pb.in Дыхание Питера. 8-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-iyun 2016-yil.
**Yetimkalos gʻori** — Surxondaryo viloyati Boysun tumanidagi gʻor. Yetimkalos togʻi (Boysun tizmasi)niggg shimoli-gʻarbiy yon bagʻrida, tuman markazidan 25 km janubi-sharqda, 880 m balaggdlikda joylashgan. Yura davriga mansub gips qatlamlarida hosil boʻlgagg. Gʻor ogʻzi janubga qaragan, eggi 3,5 m, balandligi 1,7 m. Ichki tuzilishi murakkab: bir qancha xonalar va har tomonga yoʻpalgan turli kattalikdagi yoʻlaklardan iborat. Yoʻlaklarning deyarli hammasi oxirida torayib tugagan. Ularning eggi 1-3 m dan 7-9 m gacha, balandligi 1 — 2 m dagg 5 m gacha. Sahnida gʻor devori va shipidan qulab tushgan tosh parchalari mavjud. Gʻorning umumiy uz. 182 m, maydon 360 m-, hajmi 700 m1dan ziyod.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
qal’a bogʻlari
**Glenway qal’asi** (irl.: *Caisleán Ghleann Bheatha*) — Glenway milliy bogʻida joylashgan qal’a-qoʻrgʻon. Irlandiyaning Donegal okrugida joylashgan. 1870-1873-yillarda qurilgan. Qal’a 4 qavatli markaziy bino, devor va yumaloq shaklda tiklangan minoradan iborat. Qal’aning atrofida bogʻ barpo qilingan. Uning atrofidagi hudud koʻllar va oʻrmonli togʻ landshaftli.

Glenway qal’asi kapitan Jon Jorj Ader tomonidan qurilgan.U kichik zodagon va Lish okrugida tugʻilgan boʻlib, u oʻz boyligini AQShda yer oldi-sotdisi orqali topgan. Boy boʻlgach, u Irlandiyaga qaytib keladi va Donegal okrugida katta yerlarni sotib olishni boshlaydi. 1869-yilda Jon Adera Jeyms S. Wordsworth qiziga uylanadi. Uodsvort, Amerika fuqarolar urushi davrida Shimoliy armiya generali boʻlgan. Adera rafiqasi bilan birgalikda Glenway qal’asini qurishni boshlagan. Kapitanning rejalariga koʻra, bino qirolicha Viktoriya qarorgohi Balmoraldan oʻzib ketishi kerak edi.

1937-yilda qasr amerikalik Genri Plumer MakLenni tomonidan sotib olingan va 1981-yilda Irlandiya mulkiga topshirilgan.

Glenwayga Hollywood’ning koʻplab mashhurlari, jumladan Greta Garbo va Merilin Monro tashrif buyurgan.

Havolalar
---------

* Glenway qal’asi bogʻlari
* Glenway milliy bogʻi
**Lise Abrams**(talaffuzi:  *Liza Abrams*) — amerikalik psixolog. Hozirgi kunda professor Lisa Abrams Pomona kollejining tilshunoslik va kognitiv fanlar kafedrasida tilshunoslik va kognitiv psixologiya fanlari boʻyicha professor sifatida faoliyat yuritadi.

Taʼlim
------

Lisa Abrams 1991-yilda Pomona kollejini tamomlab, psixologiya va matematika fanlari boʻyicha ikki tomonlama mutaxassislik bakalavr darajasini oldi. Lisa Abrams keyinchalik Los-Anjelesdagi Kaliforniya universitetida tahsil oldi va kognitiv psixologiya sohasi boʻyicha 1992-yilda magistr darajasini, 1997-yilda esa doktorlik darajasini oldi.

Faoliyati
---------

Universitetda oʻqishni tamomlaganidan soʻng, Lisa Abrams Florida universitetining psixologiya fakultetida faoliyat olib bordi. Lisa Abrams Florida universitetining psixologiya fakultetida 2018-yilgacha ishladi. Undan soʻng, Lise Abramsga Pomona kollejidan ish taklif qilindi. Shundan soʻng, Lisa Abrams Pomona kollejida professor sifatida oz faoliyatini davom ettirdi.

Lisa Abrams yosh bolalar, oʻsmirlar va katta yoshdagi kishilarda til va xotira jarayonlari, jumladan, til uchining holati, nutqni rivojlantirish va uni tushunish hamda ikki tillilik boʻyicha tadqiqotlar olib bordi. Lise Abramsning keng tadqiqotchilik faoliyati davomida amalga oshirgan ishlari kognitiv psixologiya sohasida katta yangilik boʻlgan. Shuningdek, Lisa Abrams Amerikadagi Psixologiya fanlari assotsiatsiyasi, Amerika Psixologik Assotsiatsiyasi va Amerika Gerontologik jamiyatining aʼzosi hisoblanadi. Lisa Abrams 2007-yilda „Sigma Xi Young Investigator Award" (Sigma Xi yosh tadqiqotchi) mukofotiga sazovor bo‘lgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Lise Abrams".  Pomona College (16-iyul 2018-yil). Qaraldi: 7-noyabr 2019-yil.
2. ↑  „Faculty Spotlight: Dr. Lise Abrams".  University of Florida. 26-sentabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-noyabr 2019-yil.
3. ↑  „Lise Abrams".  Pomona College (16-iyul 2018-yil). Qaraldi: 7-noyabr 2019-yil.
4. ↑  „Lise Abrams".  Pomona College (16-iyul 2018-yil). Qaraldi: 7-noyabr 2019-yil.
5. ↑  „APS Fellows". 13-avgust 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-noyabr 2019-yil.
6. ↑   *Renowned psychologists elected to fellow status*. **49**. January 2018. p. 30.
7. ↑  „GSA Current Fellows". Qaraldi: 7-noyabr 2019-yil.

Havolalar
---------

* Lise Abrams publications indexed by Google Scholar
* Lise Abrams Curriculum Vitae. Pomona College.
**Ildiz ajratadigan moddalar** — oʻsimlik hayot faoliyati jarayonida ildizlar orqali atrof muhitga ajralib chiqadigan organik va mineral moddalar. Ildizlarning moddalar chiqarishi normal fiziologik funksiyadir. I.a.m. tarkibida oʻsimlik orga-nizmida kechadigan moddalar almashi-nuvida qatnashadigan barcha moddalar boʻladi. Mineral birikmalardan karbonat kislota, kaliy, kalsiy, magniy, natriy ionlari, sulfatlar, ammoniy xloridlar, fosfatlar va b. bor. Organik birikmalardan: sand, fermentlar, aminokislotalar, vshpaminlar, organik kislotalar, fitonsidlar, al-kaloidlar uchraydi. Ildizning modda ajratish intensivligi va ajralgan moddaning tarkibiy qismi yorugʻlik, harorat, atrof muhit namligi, yil va sutka, oʻsimlikning oʻsish va rivojlanish fazalari, fiziologik holati, qaysi turga mansubligiga bogʻliq. I.a.m. tarkibidagi karbonat angidrid gazi va b. kislotali birikmalar tuproqdagi qiyin eriydigan oziq moddalar hamda oʻgʻitlarni oʻsimlik oʻzlashtiradigan shaklga oʻtkazishda qatnashadi va tuproq eritmasi kislotalik darajasini oʻzgartirib turadi. Qand, aminokislotalar va mineral elementlar rizosfera mikroorganizmlari (ildiz atrofida toʻplanadigan mikroorganizmlar) uchun oziq boʻlib xizmat qiladi va moddalar almashinuvi mahsulotlari orqali oʻsimlikning oʻsish va rivojlani-shiga taʼsir koʻrsatadi. Fiziologik faol moddalar — vitaminlar, fermentlar, fitotsidlar, alkaloidlar oʻsimlikka va tuproq mikroorganizmlariga taʼsir qilib, ular hayot faoliyatini kuchaytiradi yoki, aksincha, susaytirib qoʻyadi, bedaning qari ildizlari ajratadigan saponin alkaloidi bedazordagi oʻsimlik tupi qalinligini siyraklashtirib yuboradi va bedaning oʻrniga ekiladigan ekinning oʻsish va rivojlanishini susaytiradi. Shunga koʻra, gʻalla-gʻoʻza-beda almashlab ekishda bedani bir dalaning oʻzida 2—3 yildan ortiq oʻstirishga yoʻl qoʻymaslik kerak.

Abdukarim Zikriyeyev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ilana Tan** - indoneziyalik yozuvchi bo‘lib, to‘rt fasl tetralogiyasi orqali mashhurlikka erishgan, asarda har bir roman boshqa hikoya bilan taqdim etiladi. Ilana Tanning romani o‘ziga xosligining sababi, roman qahramonlari bir-biriga bog‘liqdir. 

U ketma-ket romonlar yozish bilan shug‘ullanadi va uning ilk romani *Seuldagi yoz*, ikkinchi romani *Parijdagi kuz*, uchinchi romani *Tokiodagi qish* va to‘rtinchi romani *Londonda bahor* chop etiladi. Har bir roman dunyoning yirik shaharlarida, ya'ni Seul (Janubiy Koreya), Parij (Fransiya), Tokio (Yaponiya) va Londonda (Angliya) hikoya qilinadi. Va har bir roman boshqa-boshqa fasllarda yoritiladi; Summer (yoz), Autumn (kuz), Winter (qish) va Spring (bahor). Ushbu to‘rt fasl tetralogiyasi bir romandan ikkinchisiga bir xil belgilarga ega.

To‘rt fasl tetralogiyasidan bir nechta romanlar suratga olindi, masalan, 2016-yilda rasman efirga uzatilgan va Dion Viyoko va Pamela Boui hamda Morgan Oey "Quyosh senga aylanadi" va "Tokioda qish" romandan suratga olingan filmlarda rol ijro etishgan. Tokiodagi qish, film shaklida, Maxima Picture filmining ijrochi prodyuseri **Yoen K** tomonidan rejissyorlik qilgan.  Winter in Tokio 2016 yil avgust oyida Indoneziya kinoteatrlarida namoyish etiladi.

Ilana Tanning o‘zi ham sirli yozuvchi sifatida tanilgan. Chunki odatda romanning orqa tomonida joylashgan "Muallif haqida" bo‘limida profil surati va Ilana Tan haqidagi batafsil ma’lumotlar ham berilmagan. Hatto filmini suratga olishda ham u Yoen K bilan umuman uchrashmagan

Asarlari
--------

* *Summer in Seoul* (2006)
* *Autumn in Paris* (2007)
* *Winter in Tokyo* (2008)
* *Spring in London* (2010)
* *sunshines Becomes You* (2012)
* autumn Once More (2013)
* Seasons to remember (2013)
* In a Blue Moon (2015)
* *The Star and I* (2021)

Manbalar
--------

1. ↑  Ilana Tan di Bukabuku
2. ↑  'Winter in Tokyo' Jadi Yang Pertama Difilmkan di Tetralogi Musim di Kapanlagicom
3. ↑  Demi Film, Maxima Pictures Beli Hak Cipta Novel Penulis Misterius di Muvila

Tashqi havola
-------------

* Ilana Tan Goodreads-da
* Ilana Tan Bukabukuda
* Ilana Tan Instagramda
* Ilana Tanning Gramedia veb-saytidagi ishi Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-11-19).
**Boshsiz chavandoz** (inglizcha: *The Headless Horseman:A Strange Tale Of Texas*) — bu Thomas Mayne Reidning 1865-yilda Amerikadagi sarguzashtlari asosida yozilgan romani. Ushbu roman Mayne Reid ijodiy merosining dur­dona asari hisoblanadi.

Romanda haqiqiy muhabbat hami­sha qadrlanishini, adolat nohaqlik ustidan gʻalaba qilishi­ni, ezgulik yorugʻ kunlarga yetkazishini asar qahramonlari­ning oʻzaro munosabatlari orqali qalbdan his qiladi.

Roman yozilgandan soʻng darhol Chapman & Hall oylik sonlarini nashr eta boshladi. Birinchi son 1865-yil 1-martda nashr etilgan. Jami 20 ta nashr chiqarildi, ularning har biri oltita pensdan iborat edi.

1866-yilda nashriyotchi Richard Benthley Boshsiz chavandozning birinchi alohida nashrini chop ettirdi.

Roman asosida 1972-yilda Sovet-Kuba hamkorligida rejissor va produser Vladimir Vajnshtok tomonidan Boshsiz Chavandoz nomli film suratga olingan. Bosh rollarni Ludmila Savelyeva va Oleg Vidov ijro etgan.

Sujet
-----

Asar qahramonlari goʻzal xonim Luiza Poyndekster va irlandiyalik olijanob yigit Moris Jerald, hamma voqealar ularning Savannadagi ilk uchra­shuvlaridan boshlandi. Luizaga uylanishni maqsad qilib yurgan kapitan Kassiy Kolxaun ikki yurakda alangalangan muhabbatga toʻsqinlik qilishni oʻyladi. Oʻzining yovuz hiyla va rejalarini ishlab chiqdi. Moris Jeralddan oʻch olish niya­tida uni oʻldirmoqchi boʻldi, lekin oʻzi bilmagan holda togʻasi­ning oʻgʻli Genrining hayotiga zomin boʻldi. Asardagi barcha voqealar rivoji shiddatli va qizgʻin kechadi.

Qahramonlar
-----------

* Moris Jerald: Chavandoz, Luiza Poyndeksterni sevadi
* Luiza Poindekster: Genri Poindeksterning Moris Jeraldni sevadigan singlisi
* Genri Poindekster: Luiza Poindeksterning bedarak yoʻqolgan akasi
* Kapitan Kassius Kalxun: Luiza va Genri Poindeksterning amakivachchasi
* Zebulon „Zeb" Stump: ovchi va Moris Jeraldning doʻsti
* Felim OʻNil: Moris Jeraldning xizmatkori va tarbiyalangan ukasi
* Vudli Poindekster: Genri va Luiza Poindeksterning otasi
* Isidora: Moris Jeraldni sevgan meksikalik
* Migel Dias: Morisdan nafratlanadigan va Isidorani sevadigan meksikalik

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Lisa Albano-Fu** (talaffuzi: *Liza Albano*; 1970-yil 24-martda tugʻilgan) — amerikalik sobiq professional tennischi.

Faoliyati
---------

Massachusets shtatidagi Peabody shahridan boʻlgan Albano Pingree maktabida oʻqigan va UC Berkeleyda kollej tennis jamoasida oʻynay boshlagan. U Berkeley jamoasida toʻrt marta Butun Amerika tanlovi mukofotini qoʻlga kiritgan. Lisa 1991-yil NCAA chempionati finalida Sandra Birchdan magʻlub boʻlib, ikkinchi oʻrinni egallagan va 1992-yilda ITA mintaqaviy oʻyinchisi deb topilgan.

Albano-Fu musobaqalarda koʻp marta qatnashmagan, lekin u muntazam tennis bilan shugʻullanib turgan. Nafaqat Sedardaleda murabbiy sifatida, balki New Englandda kuchli beshlikdan joy olgan oʻgʻillari Rayan va Konnorning faoliyatini ham kuzatib borgan. Rayan Andover dastlab Highning yuqori kursida oʻqigan keyinchalik esa Michigan universitetiga oʻqishga kirgan.

„Men bolalarni tarbiyalayman va ularni turnirlarga boraman", deb koʻp bora taʼkidlagan Albano-Fu. Pingree tennis jamoasi 2009-yilda Clark Francis Boulni, 2010-yilda esa Norm Walker Boulini magʻlubiyatga uchratgan.

Kollejni tugatgandan soʻng, u qisqa vaqt davomida professional jamoalar bilan oʻynay boshlagan va Newportdagi Virginia Slimsda 366-oʻrinni egallagan. U 1992-yilda Bagama Islandning Freeport shahrida boʻlib oʻtgan ITF turnirida yakkalik va juftlik bahslarida gʻolib chiqqan.

Uning Ikki oʻgʻli Kaliforniya atletika shon-shuhrat mukofoti va New England tennis shon-sharaf mukofoti sohiblaridir. U hozirda Massachusets shtatining Andover shahrida yashaydi.

ITF finalidagi faoliyat statistikasi
------------------------------------

### Yakkalik: 2 (1-1)

| Natija | № | Turnir | Maydon turi | Hamkor | Hisob |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ikkinchi o'rin egasi | 1. | Roanoke, AQSh | Qattiq maydon | Qoʻshma Shtatlar Julie Shiflet | 1–6, 2–6 |
| G'olib | 2. | Freeport, Bahamas | Qattiq maydon | Kolumbiya Carmiña Giraldo | 6–2, 6–4 |

### Juftlik: 3 (1-2)

| Natija | № | Turnir | Maydon turi | Hamkor | Raqib | Hisob |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ikkinchi o'rin egasi | 1. | Niceville, AQSh | Loy maydon | Qoʻshma Shtatlar Shawn Foltz | Qoʻshma Shtatlar Alissa Finerman 
Qoʻshma Shtatlar Stacey Schefflin | 6–4, 2–6, 3–6 |
| G'olib | 2. | Freeport, Bahamas | Qattiq maydon | Filippin Jean Lozano | Puerto Riko Emilie Viqueira
Niderlandlar Caroline Stassen | 6–4, 6–4 |
| Ikkinchi o'rin egasi | 3. | Hilton Head, AQSh | Qattiq maydon | Qoʻshma Shtatlar Claire Sessions Bailey | Qoʻshma Shtatlar Elly Hakami
Qoʻshma Shtatlar Pam Nelson | 3–6, 2–6 |

Manbalar
--------

1. ↑  „Stanford's Birch Wins Second NCAA Title". *Los Angeles Times* (17-may 1991-yil).
2. ↑  *DePlacido, Jean*. „Jean DePlacido column: Albano-Fu joins New England Tennis Hall of Fame" (en). *Salem News* (8-iyul 2017-yil).

Havolalar
---------

* Lisa Albano Women's Tennis Associationda
* Lisa Albano Xalqaro tennis federatsiyasi saytida
**Ildar Ibragimov** (tatarcha: *Илдар Ибраһимов*; ruscha: *Ильдар Ибрагимов*; 1967-yil 16-avgustda tugʻilgan) — rossiyalik shaxmatchi. U 2000-yil yanvar oyida 2611 reyting bilan 72-oʻrinni egallagan boʻlsa, uning eng yuqori reytingi 2637 ga 2006-yil aprel oyida erishilgan.

Shaxmat faoliyati
-----------------

Ibragimov juda erta shaxmat sport turiga kirib kelgan. Bunga uning yoshligidan shaxmatga boʻlgan qiziqishi sabab boʻlgan. Keyinchalik u shaxmat bilan muntazam shugʻulanib, dastlabki turnirda 1991-yilda 26 yoshgacha boʻlgan SSSR chempionatida Vladimir Kramnik va Andrey Xarlov bilan birinchi oʻrinni boʻlishib oldi. U 1993-yilda FIDE tomonidan grossmeyster unvoni bilan taqdirlangan. Ibragimov 1994-yilda Chigorin xotirasi va 1997-yilda Biel Masters Open turnirida gʻolib chiqqan. U 1994 va 1996-yillardagi Olimpiadalarda, shuningdek, uchta jamoaviy shaxmat boʻyicha Yevropa chempionatida, oxirgisi 1999-yilda, u jamoaviy kumush medalni qoʻlga kiritgan. 2002-yilda u Konnektikut shtatining Nyu-Xeyven shahrida yashagan. U Qoʻshma Shtatlar uchun oʻynay boshladi. U 2004-yilgi AQSh ochiq chempionatining gʻolibi boʻlgan va 2006-yilgi shaxmat boʻyicha AQSh chempionatida uchinchi oʻrinni egallagan. Ibrohimov 2006-yilgi shaxmat olimpiadasida bronza medalini qoʻlga kiritgan AQSh terma jamoasida oʻynagan. U 2006-yilgi Jahon ochiq chempionatida birinchi oʻrinni egallagan. 2015-yilda Ibrohimov milliy federasiyasini Rossiyaga qaytardi. U 50+ toifasida 2019-yilgi kattalar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida oltin medalni qoʻlga kiritgan Rossiya jamoasining bir qismi edi.

Manbalar
--------

1. ↑  Ildar Ibragimov FIDE rating history, 1990-2001 at Olimpbase.org
2. ↑  Top lists records: Ildar Ibragimov. FIDE.
3. ↑  Player transfers in 2002 FIDE. Retrieved 5 November 2015.
4. ↑  *Shahade.* „Rating Update". *The United States Chess Federation* (12-iyun 2006-yil). Qaraldi: 23-noyabr 2019-yil.
5. ↑  Player transfers in 2015 FIDE. Retrieved 5 November 2015.
6. ↑  „Russian Teams Win European Senior Championship". *Chess Federation of Russia* (27-sentabr 2019-yil). Qaraldi: 11-oktabr 2019-yil.
**Boshqirdmishar qoʻshini** — Orenburg chegara chizigʻini harbiy jihatdan taʼmin etish maqsadida Rossiya hukumatining 1798-yilda Orenburg, Samara va Vyatka gubernyalarida kazak qoʻshinlariga oʻxshab tuzgan nomuntazam qoʻshini. Alohida Orenburg korpusi komandiriga boʻysungan. Qoʻshin hududi oʻz-oʻzini boshqarish huquqiga ega boʻlgan 12 kantonga boʻlingan. Dastlab Boshqirdmishar qoʻshini q. 5—5,5 ming kishilik qoʻshindan iborat boʻlgan. 1812-yildagi FransiyaRossiya urushida va 1813—14 yillardagi xorijiy yurishlarda (20 polk), 1828—29 yillardagi rusturk urushida (2 polk), 1839-yilgi Xiva yurishida hamda 1853—56 yillardagi Qrim urushida (2 polk) qatnashgan. 1865-yil tugatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Boshqirdmishar qoʻshini" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ilgak** — 1) koʻtarish mashinalarining yukni ilib koʻtarish uchun moʻljallangan egik shoxli detali; yuklarni yoki yukni qamrash moslamalarini koʻtarish mashinalarining poʻlat arqoni (kanat) ga yoki zanjirlarga ilishda foydanalaniladi. Yengil (75 kg gacha) yukka moʻljallangan. I. bir yoki ikki shoxli boʻlib, poʻlatdan bolgʻalab yoki quyib tayyorlanadi, ogʻir yuklarni koʻtarish uchun alohida plastinkalardan yigʻib tayyorlanadigan I. lar ishlatiladi; 2) transport mashinalariga tir-kama (pritsep) ni ulash uchun moʻljallangan detal; mas, traktorga tirkamani ulaydigan I.; 3) eshik va dera-zalarni yopish uchun ishlatiladigan moslama; 4) kiyim-boshga qadaladigan moslama; 5) biror narsani ilib, osib qoʻyish uchun xizmat qiladigan bir uchi kayrilgan moslama, ilmoq. Masalan, goʻshtni, qaymoq solingan kosa chambaragini osib qoʻyish uchun ishlatiladi. Bunday I. ni yogʻochdan ham qilish mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Koʻrsodiq** — mahalliy oʻrik navi. Daraxti baland, shox-shabbasi yoyilib oʻsadi. Barglari yirik. Mevasi oʻrtacha, 35—40 g, dumaloq. Poʻsti yupqa, sertuk, eti toʻq sariq, taʼmi xushxoʻr, suvli, shirin. Mevasi tarkibida 14—16% qand, 0,6—1,09% kislota, 23,8 mg % vitamin S bor. Danagidan oson ajraladi. Danagi yirik, magʻzi shirin. Koʻchati oʻtqazilgach, 7—8-yili hosilga kiradi, mevasi iyun oxiri — iyulning boshlarida pishadi. 30—40 yoshida tupidan 200-300 kg hosil olinadi. Mevasi, asosan, quritiladi (32—33% turshak tushadi), kompot, murabbo pishiriladi. Kasalliklarga chidamli nav. Samarqand, Buxoro, Jizzax, Surxondaryo viloyatlarida, Fargʻona, Toshkent viloyatlarining togʻ oldi hududlarida ekiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Ildiz taraladigan qatlam** — oʻsimlik ildiz tarmogʻi joylashgan tuproq qatlami. Q.x. da ekiladigan bir yillik oʻsimliklar ildizining asosiy qismi (80% ga yaqini) haydalma, baʼzan esa haydalma osti qatlam (60—80 sm)da tarqaladi. Shuning uchun beriladigan oʻgʻitlar faqat haydalma qatlamga solinadi. Suv berish meʼyorlarini hisoblashda gʻoʻza vegetatsiyasining birinchi davri (meva tugishgacha) uchun avtomorf tuproqlarda 70 sm, meva tugish davri uchun esa 100 sm chu-qurlik I.t.q. deb olinadi. Dukkakli ekinlardan beda ildizi tuproqqa 7— 10 m va undan ortiq kirib boradi. Meva daraxtlaridan olmaning ildizi qalin qavatli boʻz tuproq yerlarda 6 m chuqurlikkacha, tarqalish doirasi esa 12 m dan ortadi, ildiz taralish doirasi shox-shabbalar doirasidan 1,5—2 marta katta boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
BOSITXON ZOHIDXON OʻGʻLI (taxallusi Haqiriy) (1878—Toshkent — 1959.22.5) — oʻzbek shoiri, tarjimon, tabib. Orifjonov bosmaxonasida musahhih (1908—18), Chinoz va Chimkent maktablarida oʻqituvchi (1918—30), Sharq qoʻlyozmalari instituti (hozirgi Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti)da ilmiy xodim (1944—53). Oʻzbek va fors tillarida ijod etgan, arab tilini yaxshi bilgan. Gʻazal, muvashshax, murabbaa, musamman, tarjiʼband, muhammaslar yozgan. Sheʼrlaridan bayoz ("Bayozi Haqiriy", 1936) tuzgan. Gʻazzoliyning "Daqoiq ulaxbor" ("Nozik xabarlar") asarini oʻzbek tiliga tarjima qilib, nashr ettirgan (1907, 1914). Xalq tabobatiga oid "Qonuni Bositiy" yoki "Qonun almabsut" ("Mukammal qonun", 1942) va "Istilohot ulatibbo fi intifoʼot alahibbo" ("Doʻstlar foydalanadigan tibbiy atamalar", 1944) kabi asarlar yaratgan. Qoʻlyozmalari Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida saqlanadi (inv. № 126).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Mako Shark I (XP-755)
---------------------

Mako Shark nomi bilan ham tanilgan XP-755 kontseptsiyasi Larri Shinoda tomonidan General Motors Styling va Design rahbari Bill Mitchell boshchiligida ishlab chiqilgan. 1963-yilgi Corvette C2 dizayni oʻzgartirilmagan qilingan holda, 1961-yilda kelajakdagi Chevrolet Corvette uchun kontseptsiya sifatida XP-755 uchun poydevor qoʻyildi. 1958-yildagi XP-700 „double bubble" dizayniga asoslanib, XP-755 ga asosalanib chiqariladigan C2 Corvette ning dizayn elementlarini qoʻshdi.

  

Kapot ostida Mako Shark I 450 ot kuchiga ega 427 kub dyuymli V8 dvigateli bilan jihozlangan. Shuningdek, avtomobil toʻrt pogʻonali mexanik uzatmalar qutisi, mustaqil osma va diskli tormozlar bilan jihozlangan.

Galereya
--------

Mako\_Shark\_3 .

.

.

Mako Shark II (XP-830)
----------------------

1965-yildagi Mako Shark II 
Mako Shark II (XP-830) 1965 yilda General Motors tomonidan ishlab chiqilgan kontsept-kar edi. U toʻrt yil davomida taqdim etilgan Mako Shark I (XP-755) vorisi edi.
Kapot ostida Mako Shark II 425 ot kuchiga ega 427 kub dyuymli V8 dvigateli bilan jihozlangan. U uch pogʻonali avtomat uzatmalar qutisi bilan jihozlangan va toʻrt gʻildirakli noyob osma tizimiga ega boʻlib, silliq haydash va mukammal boshqaruvni taʼminladi..

Manbalar
--------

1. ↑  *Rosenberg, Diego* „Did The 1958 XP-700 Corvette Concept Turn Into The XP-755 Mako Shark?". *GM Authority* (23-iyul 2014-yil). Qaraldi: 29-mart 2020-yil.
2. ↑
**Koʻtargich** — yuk va odamlarni vertikal (baʼzan qiya) yunaltirgich yoki relyelar buyicha harakatlanadigan maxsus qurilmalarda koʻtaruvchi mashina. Davriy va uzluksiz ishlaydigan xillari bor. K.lar, odatda, elektr yoki gidravlik yuritmali; kanatli, zanjirli, reykali, vintli va plunjerli boʻladi. Asosan, qavatli K. keng qoʻllanadi. Boʻlarda yuk tashish qurilmalari shkivlarga kiygizilgan yoki koʻtarish chigʻirlarining barabaniga oʻralgan qavatlarga osiladi. K.ga lift, eskalator, funikulyor, qurilish K.lari (minorali, shaxtali va boshqalar), pnevmatik K.lar (gazlift), avtomobil-vishkadagi K.lar, kema K.lar va boshqa kiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Davlat xarajatlari** — davlatning moliyaviy xarajatlari boʻlib, davlatning oʻz funksiyalarini bajarishi b — n bogʻliq boʻlgan ehtiyojlarini qondirish uchun markazlashtirilgan va markazlashtirilmagan pul jamgʻarmalarini taqsimlash hamda ulardan uzluksiz ravishda foydalanish boʻyicha huquq normalari b — n tartibga solingan iqtisodiy munosabatlar.
*Davlat xarajatlari davlat byudjetida, shuningdek vazirliklar, qoʻmitalar, korxona va tashkilotlarning moliyaviy rejalarida va smetalarida nazarda tutiladi.*
*Byudjetlarni tayyorlashda markazlashgan va markazlashma gan pul jamgʻarmalarining oʻzaro nisbati belgilanadi. Davlat xarajatlarining hajmi davlat daromadlaridan, iqtisodiy koʻrsatkichlardan, birinchi navbatda milliy daromadni tashkil etishdan kelib chiqqan holda belgilanadi.*

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi
**Komplanar vektorlar** - bir tekislikda yoki parallel tekislikda yotuvchi vektorlar. Uchta a (xr ur z.), (x2, u2, z), s (x3, ur z) vektor Komplanar vektorlar boʻlishi uchun ularning aralash koʻpaytmasi nolga teng boʻlishi zarur va yetarlidir:x\ U\ zix2 u2 z2= 0.

Agar bu shart bajarilmasa, vektorlar komplanar boʻlmagan vektorlar deyiladi. Uch vektorning komplanarlik sharti bunday ham yoziladi: aa + rb + us = 0, bunda a, R yoki u sonlaridan kamida bittasi nolga teng emas. Shunga oʻxshash, bir tekislikda yotuvchi toʻgʻri chiziqlar komplanar toʻgʻri chiziklar deyiladi, bir tekislikda yotmaydiganlari esa komplanar boʻlmagan toʻgʻri chiziklar deyiladi. Xususiy holda uchrashmas toʻgʻri chiziqlar ham komplanar emas..

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Minor** (lot. minor — kichik) (musiqada) — 1) garmoniyata asoslangan koʻp ovozli musiqada asosiy ladlardan biri (aksi — major). Yevropa musikasida 16—17-asrlardan rivojtopgan. Uning tayanch tovushlari (1, 111 va V yaogʻonolari) kichik uch tovushli akkordno hosil qiladi. M. tizimida bastalangan asarlarga koʻproq gʻamgin, mungli tus xosdir. M. va major orasidagi qaramaqarshilik musiqa sanʼatining muhim ifoda vositalaridan; 2) keng maʼnoda — lad tuyey; asosiy tayanch pardaga nisbatan kichik tersiya intervali oraligʻida joylashgan 3-pogʻona bilan belgilanadi. Shu maʼnoda eoliy, doriy, frigiy, lokriy va boshqa tovushqator va gammalar M. xususiyatiga ega. Oʻzbek anʼanaviy musiqasida, ayniqsa, frigiy (mas, „Tanavor", „Sayqal"), eoliy („Saraxbori Navo"), doriy („Saraxbori Segoh") M.lar koʻproq uchraydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kompayak Porpramook** — yengil vazn toifalarida tailandlik professional bokschi. U sobiq Jahon boks assotsiatsiyasi (WBA) boʻyicha yengil vazn toifasida vaqtinchalik chempion va yengil vazn toifasida sobiq Jahon boks kengashi (WBC) chempioni. Kompayak Porpramook 1990-yillarda Saman Sorjaturongdan keyingi oʻrinda turuvchi yengil vazn toifasida WBC boʻyicha ikkinchi Tailand chempioni hisoblanadi.

Biografiya va faoliyati
-----------------------

U shimoli-sharqiy mintaqadagi Buriram provinsiyasida tugʻilgan, lekin u bor-yoʻgʻi uch yoshida ota-onasi ishlashga kelgani sababli Bangkokning gʻarbiy chekkasidagi Samut Sakxon provinsiyasiga koʻchib oʻtgan va shu yerda ulgʻaygan. U atigi 10 yoshida Muay Thai boʻyicha 200 baht evaziga boks bilan shugʻullana boshlagan va 1997-yilda birinchi marta jang qilish uchun Bangkokga borgan va u yerda Porpramook Boxing Gymga qoʻshilgan.

Hayajonli jang
--------------

Porpramook 2011-yil oxirida (Tailanddagi suv toshqinlari qisqa vaqt ichida tugaganidan keyin) 10-raundda KO bilan 11-gvardiyasi Bang Khen batalyonida boʻlib oʻtgan hayajonli jangda Adrian Ernandesdan yengil vazn toifasida WBC chempioni boʻldi. U WBC talqini boʻyicha 2011-yilning eng yaxshi jangi deb topilgan edi.

Keyinchalik u Meksikaning Toluka shahrida Ernandes bilan revansh jangini oʻtkazadi va 6-raundda texnik nokaut bilan magʻlub boʻldi (hakamlar bahsni toʻxtatdi), jahon chempionligini yoʻqotadi.

Chempionatga qaytishi
---------------------

Porpramook yana chempionatga qaytdi, Khon Kaen shahridagi Khon Kaen meriyasida 6-raundda venesuelalik raqibi Jan Per Peres ustidan nokautga uchradi va WBA yoʻnalishi boʻyicha yengil vazn toifasida jahon chempioni (vaqtinchalik unvoni)ni qoʻlga kiritadi. Ammo oʻsha yili (2013-yil oʻrtalarida) u Bang Khenning 11-gvardiyasi 2-piyoda polkining batalyonidagi yapon bokschisi Koki Etoga qarshi jangda 12-raunddan soʻng darhol magʻlub boʻldi. Kompayak soʻnggi raundda KO bilan deyarli magʻlub boʻldi va Eto koʻp yillar davomida Tailandda jahon chempionligini qoʻlga kiritgan birinchi yapon bokschisiga aylangan edi.

Shundan soʻng u bir necha marta otxona va menejerlarni oʻzgartirdi, shu jumladan Sombat Banchamek (Buakaw Banchamek) otxonasida boʻlgan edi. U boks bilan shugʻullanishni davom ettiradi, shuningdek, Muaytay, boks va karate bilan shugʻullanadi. 2018-yilning 24-mart kuni u 35 yosh bilan yana chempionatga qaytdi. U Pathum Tani provinsiyasidagi Workpoint Studio-da oʻsib borayotgan yulduz hamyurti Surachart Pisitwuttinanning Pongsaklek Sithdabnij ustidan gʻalaba qozondi (boʻlingan qaror). Ammo 2018-yil 23-iyun kuni o‘sha joyda o‘tkazilgan revansh jangida u bir ovozdan mag‘lub bo‘ldi.

Yana qarang
-----------

* Engil vazn toifasida boks boʻyicha jahon chempionlari roʻyxati.

Manbalar
--------

1. ↑  „เปิดใจ แมว 9 ชีวิต *คมพยัคฆ์ ชินกิโดโจ*" (Thai). *Siamsport* (28-mart 2018-yil).
2. ↑  *Goyder.* „Kompayak Outlasts Pongsaklek After Epic Bangkok Battle". *boxingscene* (25-mart 2018-yil).

Havolalar
---------

* Boxing record for Kompayak Porpramook from BoxRec (registration required)
**Makmaffin** — bu sendvichlari oilasiga taalluqli boʻlib, deyarli yarim asr davomida McDonald's fast-fud xalqaro tarmogʻiga tashrif buyuruvchilarga taklif qilingan (faqatgina nonushta uchun) nonushta yeguligi hisoblanadi. Tuxumli makmaffin oilasiga Benedikt tuxumiga birinchi va asosiyligi oʻziga xos oʻrindosh boʻldi (ingliz maffin, vetchina, tuxum, golland sousi).

Taomning tavsifi
----------------

Standart makmaffin AQSh va Kanadada anʼanaviy ravishda vetchina (Kanada bekoni) va Amerika pishlogʻi boʻlaklaridan iborat boʻlib, u yumaloq shaklda qovurilgan tuxum bilan birlashtiriladi. Bularning barchasi oldindan ozgina qovurib olingan va sariyogʻ bilan surtilgan ingliz muffini bilan birga dasturxonga tortiladi.

Tarixi
------

McDonald’s tuxumli sendvich retsepti ilk bora 1972-yilda McDonald’s franshizasining egasi va tuxum Benedikt tuxumining katta muxlisi Xerbert „Xerb" Peterson (Santa-Barbara, Kaliforniya) tomonidan taklif qilingan. Peterson yangi retseptni kompaniyaning oʻsha paytdagi prezidenti Rey Krokga tomonidan taqdim etdi, u nonushta sendvichlari kontseptsiyasini yangi bozor segmentini ochish yoʻlida muhim qadamga aylangan. The Egg McMuffin vakolatli nomi ostida ushbu yegulikning birinchi rasmiy savdosi 1972-yilda Bellevilleda (Nyu-Jersi shtati) yoʻlga kiritilgan.

Qiziqarli faktlar
-----------------

* 2-mart kuni, AQShda Milliy Egg McMuffin kuni keng nishonlanadi

Manbalar
--------

1. ↑  „McDonald's USA — USA Core Menu Items by Ingredients". *web.archive.org* (26-aprel 2009-yil). 26-aprel 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-avgust 2020-yil.
2. ↑  *McDonalds123.ru.* „МакМаффин | Vse o Makdonalds" (ru). Qaraldi: 12-avgust 2020-yil.
3. 1 2  „Egg McMuffin inventor Herb Peterson dies at 89" (en). *Los Angeles Times* (27-mart 2008-yil). Qaraldi: 12-avgust 2020-yil.
4. ↑  „Grinding it out : Ray Kroc : Free Download, Borrow, and Streaming" (en). *Internet Archive*. Qaraldi: 12-avgust 2020-yil.
5. 1 2  „NATIONAL EGG MCMUFFIN DAY — 2-mart 2020-yil" (en). *National Today* (2-mart 2020-yil). Qaraldi: 12-avgust 2020-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kommutatsiya** (lotincha: commutatio — oʻzgartirish) — 1) elektr zanjirlari va ularning qismlarida simlar, kabellar, mashinalar, transformatorlar, apparatlar va asboblarni maxsus qurilmalar yordamida almashlab ulash. Elektr zanjiridagi tok yoʻnalishini kalitlar, kontaktorlar, rele va boshqa qurilmalar oʻzgartiradi; 2) hisoblash mashinalarini har bir yangi masalani yechish uchun qayta sozlash; 3) elektr stansiya va kichik stansiyalarning toʻgʻri va uzluksiz ishlashini taʼminlash uchun mashina, transformator, akkumulyatorlar batareyasi, apparatlar (uzgich-ulagich, muhofaza relelari, oʻlchash transformatorlari va boshqalar)ni elektrga ulash.

Manbalar
--------

1. ↑  "Kommutatsiya" *OʻzME*. K-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Yangi Gvineya tillari xaritasida Mek taqsimoti
**Mek** — Indoneziyaning Papua (sobiq Irian Jaya) provinsiyasining sharqiy qismida yashovchi papua qabilasi. Bu qabila Yangi Gvineyaning markaziy qismidagi eng koʻp sonli qabila boʻlib, soni taxminan 40 000 kishiga atrofida ekani aytiladi.

Joylashuvi
----------

Mek xalqi Yangi Gvineya orolining markaziy qismidagi Papua viloyatining sharqiy qismidagi baland togʻlarda keng tarqalgan. Ular gʻarbdan yali va dani xalqlari bilan chegaradosh boʻlib, meklardan sharqdagi yerlarda ok qabilasi vakillari yashaydi. Indoneziya va Papua-Yangi Gvineya chegarasi mek va oklarni ajratib turadi.

1972-yilda meklar ilk marotaba Eypo hududiga koʻchib oʻtishgan, 1974-yilda Indoneziya hukumati ular bilan aloqa oʻrnatgan. Mek yerlarida samolyotlar uchish-qoʻnish yoʻlaklari barpo etilgan. 1976-yilda boshqa qabilalar bilan adovat poyoniga yetdi. Meklar tosh davri xalqlarining anʼanaviy turmush tarzini tark etib, turmush tarzining madaniy shakliga oʻtgan.

Maishiy turmushi
----------------

Meklar oʻtroq dehqonlardir. Ular taxminan 300 yillardan buyon shirin kartoshka yetishtirish bilan shugʻullanib keladi. Bundan tashqari, yams, taro, banan va shakarqamish ham yetishtirishadi

Dini
----

Mek xalqining anʼanaviy dini ajdodlarga sigʻinish marosimiga asoslangan. 1981-yilda har uchinchi mek nasroniylikni qabul qilgan

Tili
----

Mek tilida 40 000 ga yaqin kishi soʻzlashadi. U uchta shevaga boʻlinadi..

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Pamela J. Stewart & Andrew Strathern (2005). Expressive Genres and Historical Change: Indonesia, Papua New Guinea, and Taiwan. Ashgate. ISBN 0-7546-4418-9*.* .
2. ↑  „Mek tribal area, New Guinea. Nalca and Kona photos" (17-iyul 2012-yil). 17-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-avgust 2018-yil.
3. ↑  Jelle Miedema*. Perspectives on the Bird's Head of Irian, Jaya, Indonesia: Proceedings of the Conference, Leiden, 13-17 October 1997*. Rodopi, 1998. ISBN 9042006447.
4. ↑  Steinzeit — heute — Forschungen im Bergland von Neuguinea (Nr. 1–27), Hrsg.: Museum für Völkerkunde Berlin / Staatliche Museen Preußischer Kulturbesitz, 1978, Blätter 15–27*.* .
5. ↑  „Korupun-Sela" (en). *Ethnologue*. Qaraldi: 5-avgust 2018-yil.
6. ↑  „Nalca" (en). *Ethnologue*. Qaraldi: 5-avgust 2018-yil.
7. ↑  „Nipsan" (en). *Ethnologue*. Qaraldi: 5-avgust 2018-yil.
Koordinatalari: 19°19′44.000000000403″N 99°11′13.999999999216″W﻿ / ﻿19.32888888888900070°N 99.18722222222200458°W﻿ / 19.32888888888900070; -99.18722222222200458GO

**Meksika milliy muxtor universiteti** — Meksikadagi eng yirik universitet. Mexiko shahrida joylashgan. Qirol Karl V farmoniga muvofiq, 1551-yil tashkil etilgan. 1929-yildan Meksika milliy muxtor universiteti deb ataladi. Huquq, falsafa, tabiiy fanlar, tibbiyot, kimyo, muhandislik ishi, siyosiy va ijtimoiy fanlar va boshqa sohalar boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydi. 330 mingga yaqin talaba taʼlim oladi. Markaziy kutubxonasi (1924-yiltashkil etilgan) da 2 mln.ga yaqin asar saqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Graduation | *Oliy oʻquv yurti haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Robert Edvard Czyz** (1962-yil 10-fevralda tugʻilgan) — amerikalik isteʼfodagi bokschi va sharhlovchi. Czyz yarim ogʻir va cruiser vazn toifalarida ikki divizionda jahon chempioni boʻlgan.

Czyz New-Jersey shtatining Orange shahrida tugʻilgan. U New-Jersey shtatining Wanaque shahrida oʻsgan va Lakeland mintaqaviy oʻrta maktabida oʻqigan. Uning yarim tomoniitaliyalik boʻlsa, yana yarim tomoni polshalikdir. Uning ukasi avangard fantastika yozuvchisi Vinsent Czyz.

„Matine Idol" laqabli Czyz Qoʻshma Shtatlar havaskor boks jamoasi aʼzosi boʻlgan edi, uning boshqa aʼzolari 1980-yilda halokatga uchragan LOT Polsh Airlines 007 reysi bortida halok boʻlgan. Czyz sayohatga chiqmadi, chunki u avtohalokatda olgan jarohatlari asta — sekin tuzalayotgan edi.

Havaskor faoliyati
------------------

Havaskor sifatida Czyz 1980-yilgi Moskva Olimpiadasida AQSh Olimpiya terma jamoasida oʻz oʻrnini qoʻlga kiritish uchun bor kuchini sarfladi. U Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi uyida qolib, LOT Flight 7 halokatidan omon qolgan bir necha bokschilardan biri edi (Sal Senikola va Toni Taker bilan birga). U havaskorlik faoliyatini 26 ta jang o‘tkazib, 24 ta g‘alaba, 2 ta mag‘lubiyat qayd etgan.

Professional faoliyati
----------------------

Czyz 1980-yillarning boshida oʻzining professional boksdagi faoliyatini tezda boshladi va u tez orada oʻrta vazn toifasida jahon chempioni Marvin Haglerga qarshi zarba berishga tayyor edi. Biroq 1982-yil 20-noyabrda milliy televideniya orqali ko‘rsatilgan jangda faxriy Mustafo Hamsho qo‘lidan bir tomonlama, 10 raundlik mag‘lubiyatga uchragach, u noldan boshlashga majbur bo‘ldi.

Czyz vaznini oshirdi, yana bir qator gʻalabalarni birlashtirdi va 1986-yil sentyabr oyida u nihoyat yengilmagan jahon chempioni, yengil vazn toifasida IBF chempioni Slobodan Kačar (1980-yilgi Olimpiya oltin medali sovrindori) bilan ringga chiqadi. Czyz uni besh raundda magʻlub etdi.

Czyz uchta himoyani amalga oshirdi: 1987-yil oktyabr oyida „shahzoda" Charlez Williamsga qarshi oʻynashdan oldin Devid Sirsni bir raundlik magʻlubiyat, Villi Edvardsni ikkinchi raundda nokautga uchratish va Jim Makdonaldni beshinchi raundda texnik nokautlik qilishgan edi. Czyz Williamsni erta nokdaun qildi, ammo raqib nafaqat jangda qoldi, balki Czyzning chap koʻzini yumib, texnik nokautni qoʻlga kiritdi va shu tariqa sakkiz raund boksdan soʻng chempionlikni qoʻlga kiritadi.

Yana qarang
-----------

* Engil vaznda boks boʻyicha jahon chempionlari roʻyxati;
* Kreyser vazn toifasida boks boʻyicha jahon chempionlari roʻyxati.

Manbalar
--------

1. ↑  „PLAYERS; BOBBY CZYZ FIGHTS BACK". *The New York Times*. Qaraldi: 9-may 2022-yil.
2. ↑  „THE BOXER WHO BECAME A BAGGER".  NJ.com. Qaraldi: 9-may 2022-yil.
3. ↑  *Czyz.* „The Cold War and its Fallout". *Longreads*.  Auto Mattic (15-iyun 2018-yil). Qaraldi: 8-yanvar 2022-yil.
4. ↑  „Czyz-grant Not A Joke". NY Times. Qaraldi: 8-yanvar 2022-yil.
5. ↑  Bobby Czyz Amateur Record at the BoxingRecords. Last updated : March 1, 2006.

Havolalar
---------

* Boxing record for Bobby Czyz from BoxRec (registration required)
* Michael Swannʼs 2007 multi-part interview with Bobby Czyz
	+ Part One
	+ Part Two
	+ Part Three
	+ Follow-up
**Usul al-Fiqh** (arab. — fiqh asoslari, ildizlari) — islom shariatida asosiy manba hisoblangan Qurʼon, sunna, ijmo va qiyosni oʻrganadigan ilm. Shu 4 manba barcha islom maktablari tomonidan eʼtirof qilingan boʻlsada, soʻnggi 2 manbaning ahamiyati va imkoniyatini turli mazhab namoyandalari turlicha tushuntiradilar. Ayrim faqixlar huquqiy masalalarni oqilona bir tizimga solish va shaxsiy fikr (ray) asosida hal etishga intilsa, boshqalari barcha fiqh meʼyorlarini pirovard natijada xudoning vahiysi deb hisoblaydilar. U. alf.ning rivojlanishi Muhammad ibn Idris Shoriʼiy nomi bilan bogʻliq. U "Kitob alumm" toʻplamiga kirgan "arRisola" asarida fiqhshunoslik asoslarini bayon etdi. U. alf.ga koʻra, Qurʼon va sunna fiqhning asosiy manbaidir, chunki ular aniq feʼlatvor qoidalarini oʻz ichiga oladi yoki ularni ilohiy vahiylardan anglab olishning oqilona usullarini koʻzda tutadi. Ijmo 3manba hisoblanib, u Qurʼon va sunnada hal etib berilmagan masalalar yuzasidan mujtahidlarning yakdil fikri deb tushuniladigan bulgan. Qurʼon va sunnada aniq javob berilmagan savollarni oʻxshashligiga qarab hal etish usuli — qiyos fiqhning 4 manbai deb eʼtirof qilinadi. Bundan tashqari, U. alf. huquqiy yechimlarni izlashning boshqa oqilona usullaridan qoʻshimcha fiqh manbalari sifatida foydalanishga yoʻl qoʻyadi. Qiyos kabi ular ham manba va ijtixrdga kiritilgan aniqlik deb hisoblanadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Usmon [Ozgen]** Zaza ruhoniysi va zaza tilida mavlud yozgan yozuvchi. **Usmon Afandi** (zazakicha : *Usmon Efendiyo Babic*) yoki **Usmon Esad Efnedi** nomi bilan ham tanilgan. Doim yashil salla kiyib yurgani uchun u xalq orasida "**Yo‘qmoq**" nomi bilan mashhur.

U 1852-yili Siverek muftiysi Xoji Eyup afandining oʻgʻli boʻlib Siverekda tugʻilgan.Sivereklik Zülfikar Zühtu afandi saboqlarini tamomlab,1874-yilda diplom oladi. Mehnat faoliyatini 1884-yilda Siverek tuman Bidiyat mahkamasi a’zosi sifatida davlat xizmatchisi sifatida boshlagan. Siverek muftiysi Zulfiqor Zühtu afandi vafotidan keyin 1905-yilda muftiylikka tayinlangan. Milliy kurash boshlanishi bilan Siverek Huquqlarni Mudofaa Jamiyatining tashkil etilishi va faoliyatida ishtirok etdi.1929-yil 24-aprelda vafot etdi.Uning oilasi "O'zgen" familiyasini oldi.

Zaza Mavlid
-----------

Usmon afandi 1901 yoki 1903-yil ramazon oyida arab alifbosida zazakiy tilida mavlud yozgan. Mehmed Uzunning yozishicha, bu mavlid 1906-yilda nashr qilish uchun Diyorbakirga yuborilgan bo‘lsa-da, nashr etilmagan.1908-yilda yana nashr qilish uchun Istanbulga yuborilgan bo‘lsa-da, yana nashr etilmadi.

Uning asari keyinroq 1933-yilda Damashqda Celadet Bedirxon tomonidan Mevluda *Nebi: Biyisha Peğmberi* (Payg'ambarning tug'ilishi) nomi bilan nashr etilgan. U lotin alifbosiga tarjima qilingan va 1985-yilda Parij Kurd institutining *Xevi* jurnalida *Mevlide Nebe* nomi bilan nashr etilgan. 2007-yilda Diyarbakir kurd instituti tomonidan *Mevlido Dimili (Zazaki)* nomi bilan arab va lotin alifbosi matnlari bilan birga nashr etilgan.

Manbalari
---------

1. ↑
2. ↑  "Mewlıdê Nebî", *Hêvi*, Sayı: 4 (Paris, Eylül 1985), s. 75-97.
**Ikromov Usmon** (1875—Toshkent— 1960) — ganchkor usta; usta M. Usmonovning otasi. Ganch oʻymakorligini usta Rasulhoji bilan birga ishlab oʻrgangan. I. ozgina naqsh boʻlaklarini maho-rat bilan qoʻllab, murakkab, rang-barang jozibali mujassamotlar yaratgan; ishlarida choka va loʻla pardozni koʻp qoʻllagan, guldastali us-tun, ravoklarni islimiy ruta, 5, 6, 8 j raxli girixlar bilan bezab, ganch oʻymakorligi ishlarini bajargan. Dastlab ‘’ xususiy binolarni bezagan. Hamza teatri (1929, qoz. Abror Hidoyatov nomidagi teatr), Toshkent viloyati ijroiya qoʻmitasi (1939, hozirgi Navoiy nomidagi Adabiyot muzeyi), hozirgi Muqimiy teatri (1943-44), Navoiy teatri (1945-46) binolarini bezashda qatnashgan. Us t a Shirin Murodov, T. Arslonqulov, A. Boltayev, Sh. Gʻafurov va b. bilan birgalikda Polovsev uyi (hoz. Amaliy sanʼ-at muzeyi, 1941) ni taʼmirlashda ishtirok etgan. I. ishlaridan namunalar Oʻzbekiston sanʼat muzeyida saqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |