recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**„Erk saodati"**, toʻliq nomi **„Saylanma. Erk saodati. 6-jild: Maqolalar, suhbatlar, sharhlar, xotiralar"** — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub proza asarlar toʻplami. Yana yetti kitob – „Bahor tarovati", „Yoz harorati", „Kuz saxovati", „Qish halovati", „Qalb sadoqati" asarlaridan hamda ikki jild badiiy tarjimalardan iborat „Toʻla asarlar toʻplami" deb nomlangan sakkiz jildli toʻplamning oltinchi jildi. 2018-yil Toshkent shahrida „Sharq" nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyatida chop etilgan. Toʻplamga muallif Oʻzbekiston mustaqillikka erishganidan keyin yozgan publitsistik asarlari kiritilgan.

Asarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Mirzo Kenjabek – nashrga tayyorlovchi, Nosirjon Joʻrayev – mas’ul muharrir, Feruza Basharova – badiiy muharrir va dizayner, Mastura Atxamova – sahifalovchi, Sharofat Xurramova – musahhih. Kitob adadi – 2 000 nusxa.

Yana qarang
-----------

* „Birinchi jild: Bahor tarovati"
* „Ikkinchi jild: Yoz harorari"
* „Uchinchi jild: Kuz saxovati"
* „Toʻrtinchi jild: Qish halovati"
* „Beshinchi jild: Qalb sadoqati"

Manbalar
--------

1. ↑  „Saylanma, 6-jild, IPAK „Sharq"".  Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston milliy kutubxonasi. Qaraldi: 15-dekabr 2020-yil.

[*sayt ishlamaydi*]

  


|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Kiukainenning Finlandiyadagi joylashuvi
**Kiukainen** (shvedcha: *Kiukais*) — Finlandiyaning sobiq munitsipaliteti. 2009-yil 1-yanvarda Yevro bilan birlashtirildi.

Satakunta viloyatida joylashgan. Munitsipalitet 3408 aholiga (2008-yil)ega boʻlib, 149,88 km² shundan 0,22 km² suvdir. Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 22,7 nafar kishi.

Kiukainenda toʻplangan toshlardan yasalgan koʻplab qadimiy qabrlar bor. Ularning eng kattasi Panelia qishlogʻida joylashgan Kuninkaanhauta, „qirolning qabri" deb ataladi. Bu shimoliy mamlakatlarda oʻzining eng katta turidir. Tosh davri Kiukainen madaniyati Kiukainen munitsipaliteti nomi bilan atalgan.

Munitsipalitet bir tilda fin edi.

Shahar birodarligi
------------------

2009-yilgi konsolidatsiyadan oldin Kiukainen egizak edi:

* Rossiya Boksitogorsk, Leningrad Oblast, Russia (current status unknown)

Taniqli odamlar
---------------

* Timo Kalli (1947-yil)
* Kielo Tommila (1950-yil)
* Eveliina Suonpää (1995-yil)

Havolalar
---------


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Satakunta munitsipalitetlari |
| --- |
|  |
| Munitsipalitetlar | 
* Eura
* Eurajoki
* Harjavalta
* Huittinen
* Jämijärvi
* Kankaanpää
* Karvia
* Kokemäki
* Merikarvia
* Nakkila
* Pomarkku
* Pori
* Rauma
* Siikainen
* Säkylä
* Ulvila
 | 
Coat of arms of Satakunta |
|  |
| Sobiq munitsipalitetlar | 
* Ahlainen
* Hinnerjoki
* Honkajoki
* Honkilahti
* Kauvatsa
* Keikyä
* Kiikoinen
* Kiukainen
* Kodisjoki
* Kullaa
* Köyliö
* Lappi
* Lavia
* Luvia
* Noormarkku
* Porin maalaiskunta
* Rauman maalaiskunta
* Vampula
 |
|  |
| 
* **Satakunta**
* **Finlandiya**
 |

 |

Koordinatalari: 61°12′25″N 22°05′00″E﻿ / ﻿61.20694°N 22.08333°E﻿ / 61.20694; 22.08333GO
**Doljanchi** (koreyscha: *돌잔치*); tarjimasi „birinchi tugʻilgan kun bazmi") — bola tugʻilgandan keyin 1 yoshga toʻlganda nishonlanadigan marosim boʻlib, bolaning kelajagi farovon boʻlishini tilab qilinadigan koreyslarning urf-odatlaridan biridir.

Tarixi
------

Ilgari chaqaloqlar oʻlimi yuqori boʻlganligi sababli, Koreyada ularning koʻpchilik qismi vafot etgan. Birinchi tugʻilgan kunning kelib chiqishi — birinchi tugʻilgan kunning xavfsiz oʻtishini xotirlash va chaqaloqning uzoq umr koʻrishi uchun ibodat qilish uchun ziyofat oʻtkazish. Doljanchidagi „dol" (돌) oʻn ikki oy bir marta oʻtganligini anglatadi. Bundan tashqari, birinchi tugʻilgan kunida tugʻilgan kunni oʻtkazish orqali chaqaloqning kelajagi bashorat qilinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „First Birthday Party Extravaganza Becomes Common". Qaraldi: 8-iyun 2015-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Balujiston (maʼnolari).

**Balujiston** urdu: بلوچستان  
baluj. بلوچستان  
inglizcha: *Balochistan* — Pokistonning jan.-gʻarbidagi viloyat. Balujiston tarixiy viloyatning 1947-yilda Pokiston tarkibiga kirgan sharqiy qismi. Maydoni 347 ming km². Aholisi 4,6 mln. kishi (1983). Maʼmuriy markazi — Kvetta shahri Shim.da Afgʻoniston, gʻarbda Eron, sharqda Pokistonning Sind va Panjob, shim.-sharqda Shim.-gʻarbiy viloyat bilan chegaradosh, jan.da Arabiston dengiziga tutash. Yer yuzasining katta qismini oʻrtacha balandlikdagi (2000 m gacha) va baland togʻlar egallagan. Eng shim.da Tobakakor (3096 m) togʻ tizmasi joylashgan. Bu togʻlardan janubga Makron togʻlari choʻzilgan. Eng baland joyi 3593 m. Dengiz boʻyi kambar pasttekislik. Viloyatning gʻarbiy qismidagi botiqlarda shoʻrxoklar, shoʻr koʻllar bor. Daryolari mayda, mavsumiy. B. Alp-Himolay faol seysmik mintaqasida joylashgan. temperatura yanvarda tekisliklarda 8—16°, iyulda 24 — 32°. Togʻlarda qish sovuq, sershamol. Yillik yogʻin 100 – 200 mm, koʻp qismi dekabr va fevral oylarida yogʻadi. Tuproqlari subtropik mintaqaga xos boʻz tuproq, shim.-gʻarbida choʻl qoʻngʻir, shoʻr, qum tuproqlar. Choʻl qismida saksovulzor va butazorlar bor. Togʻ yon bagʻirlari siyrak oʻrmon, butazor. Aholisi balujlar bilan pushtular. Q. xda yaylov chorvachiligi yetachi oʻrinda (qoʻy, echki, tuya boqiladi). Togʻ oraligʻidagi vodiylarda voha dehqonchiligi bilan shugʻullaniladi, tekislik yerlarda don yetishtiriladi. Oltingugurt, osh tuzi, qungʻir koʻmir, tabiiy gaz qazib olinadi. Mashinasozlik va metallsozlik, sement, yogʻochsozlik, oziq-ovqat, kimyo sanoati korxonalari bor. Dengiz boʻyida baliq ovlanadi. Hunarmandchilik rivojlangan: qoʻlda gilam toʻqish, yogʻoch buyumlar yasash, kashta tikish va boshqa Kvetta shahrida meʼmoriy yodgorliklar saqlangan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xonkilahti** (shvedcha: *Honkilahti*, shuningdek, Honkilax) — Finlandiyadagi qishloq va sobiq munitsipalitet, 1970-yildan beri Yevroning bir qismi.

Tarixi
------

Xonkilahti kommunasi 1904-yilda Yevrodan ajratilganda tashkil etilgan. Honkilaht 1970-yilda Yevro bilan birlashtirildi. Xonkilahtida 1759-yilda „Tuomas Samuelinpoika Rahvenius" tomonidan yaratilgan yogʻoch cherkov mavjud. Koskelyarvining shimoliy tomonida joylashgan. Honkilahti toʻxtatilishidan oldin, u Pyhäjarvidan koʻp kilometrlik qirgʻoq chizigʻiga ega edi. Xonkilahti aholisi eng yuqori choʻqqisiga 1957-yilda 1887 kishidan iborat edi.

Qoʻshni Honkilahti munitsipalitetlari Evra, Hinnerjoki, Laitila, Karjala, Mynämäki, Yläne va Säkyla edi.

Honkilahti qoʻllari Gustaf fon Numers tomonidan ishlab chiqilgan va 1951-yilda roʻyxatga olingan.

Mashxur odamlar
---------------

* Pentti Eskola (1883-1964), geolog
* Valter Kuusela (1903-1985), siyosatchi
* Vihtori Viitanen (1863-1918), siyosatchi

Manbalar
--------

Havolalar
---------

Media related to Honkilahti at Wikimedia Commons

Koordinatalari: 60°58′N 022°07′E﻿ / ﻿60.967°N 22.117°E﻿ / 60.967; 22.117GO

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Satakunta munitsipalitetlari |
| --- |
|  |
| Munitsipalitetlar | 
* Eura
* Eurajoki
* Harjavalta
* Huittinen
* Jämijärvi
* Kankaanpää
* Karvia
* Kokemäki
* Merikarvia
* Nakkila
* Pomarkku
* Pori
* Rauma
* Siikainen
* Säkylä
* Ulvila
 | 
Coat of arms of Satakunta |
|  |
| Sobiq munitsipalitetlar | 
* Ahlainen
* Hinnerjoki
* Honkajoki
* Honkilahti
* Kauvatsa
* Keikyä
* Kiikoinen
* Kiukainen
* Kodisjoki
* Kullaa
* Köyliö
* Lappi
* Lavia
* Luvia
* Noormarkku
* Porin maalaiskunta
* Rauman maalaiskunta
* Vampula
 |
|  |
| 
* **Satakunta**
* **Finlandiya**
 |

 |
**Ixshidiylar** — Suriya va Misrda hukmronlik qilgan yarim mustaqil turkiy sulola (935—969). Asoschisi — Fargʻona ixshidlarn naslidan Muhammad Ixshid ibn Tugʻj (Tagʻaj) (882-946). Bobosi — Joff (?—861) Fargʻona amirlaridan boʻlib, xalifa Muʼtasim (833—842) yollanma qoʻshinida xizmat qilgan. Otasi Tugʻj esa tuluniylaragm Xumoravayh davri (884—895)da Damashq va Tiveriada (Oʻrta dengizning shar-qiy sohilidagi viloyat) noibi boʻlgan. Muqammad avval xalifa Muqtadir (908—932)ning Ramla va Damashkdagi, soʻng xalifa Roziy Billoh (934— 940)ning Misr, Suriya va Mesopota-miyadagi noibi darajasiga koʻtarilgan (935—941). 938 yil u „ixshid" unvonini qabul qilgan. 942 yil Makka va Malina ham uning tasarrufiga oʻtkazilgan. Misr va Suriya fotimiylar tomonidan ishgʻol etilgach, I. hukmronligi barham topgan (969).

Sulola vakillari: Muhammad Ixshid ibn Tugʻj (935—946), Abulqosim Ungur ibn Ixshid (946—960), Abu-lhasan Ali ibn Ixshid (960—966), Abulmisk Kofur (966—968), Abulfa-voris Ahmad ibn Ali (968—969).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tarixga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 124836445
* TDVİA: ihsidiler
* VIAF: 15715212
* en:WorldCat Identities: viaf-15715212

 |
**Plantatsiya** (lot. plantatio — oʻsimlik ekish) — 1) yirik dehqonchilik xoʻjaligi. Bunday xoʻjaliklarda, asosan, tropik, subtropik ekinlar — paxta, choy, shakarqamish, kofe va boshqa yetishtiriladi. Buyuk geografik kashfiyotlar natijasida Yevropa mamlakatlari bosib olgan mustamlakalarda kapitalning dastlabki jamgʻarilishi davrida paydo boʻlgan. Dastlabki P. Vest-Indiyasa 16-asr boshlarida tuzildi. 19-asrning 1yarmida AQSH P. tizimining markazi boʻlgan davrda gʻoyat rivojlandi va qora tanli qullar mehnatidan shafqatsiz foydalanildi. 19-asr oxirida arzon yollanma ish kuchi va qisman majburiy mehnatdan foydalanadigan yirik latifundiyalar paydo boʻldi. 20-asrda mustamlakachilikdan ozodlikka erishgan koʻpgina mamlakatlarda P. xoʻjaliklari natsionalizatsiya qilindi. P. bir qancha rivojlanayotgan mamlakatda saqla-nib qolgan; 2) qishloq xoʻjaligi ekinlari bilan band boʻlgan katta yer maydoni.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Odinaxon Rasulovna Jamoldinova** (1970-yil 29-may, Oʻzbekiston tumani, Fargʻona viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olima, pedagogika fanlar doktori (2015), professor.

Biografiyasi
------------

Odinaxon Jamoldinova 1970-yil 29-may Fargʻona viloyati, Oʻzbekiston tumanida tugʻilgan. 1992-yilda Toshkent davlat pedagogika institutini pedagogika va psixologiya mutaxassisligi boʻyicha tugatgan. 1998—1999-yillarda Jizzax davlat pedagogika instituti pedagogika kafedrasi o‘qituvchisi, 1999—1999-yillarda Jizzax viloyati hokimligi oila, onalik va bolalikni ijtimoiy himoya qilish masalalari bo‘yicha kotibiyati yetakchi mutaxassisi, 1999—2002-yillarda Jizzax davlat pedagogika instituti pedagogika kafedrasi o‘qituvchisi, 1999—2008-yillarda „Oila" ilmiy-amaliy markazi Jizzax viloyat bo‘limi direktori, 2002—2006-yillarda Jizzax davlat pedagogika instituti yoshlar pedagogikasi va psixologiyasi kafedrasi mudiri, 2006—2008-yillarda Jizzax davlat pedagogika instituti maktabgacha ta’lim nazariyasi va metodikasi kafedrasi mudiri, 2008—2012-yillarda „Kamolot" yoshlar ijtimoiy harakati Markaziy kengashi raisi o‘rinbosari, respublika „Kamalak" bolalar tashkiloti raisi, 2012—2015-yillarda Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti ma’naviy-axloqiy tarbiya ishlari bo‘yicha prorektori, 2015—2020-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati hamda Fan, ta’lim, madaniyat va sport masalalari qo‘mitasi a’zosi, 2020—2023-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirining ma’naviy-ma’rifiy ishlar samaradorligini oshirish, davlat tili to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga rioya etilishini ta’minlash masalalari bo‘yicha maslahatchisi vazifasida faoliyat yuritgan. 2023-yildan Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti Ilmiy ishlar va innovatsiyalar bo‘yicha prorektori. Oʻzbekiston Liberal demokratik partiyasi aʼzosi.

### Ilmiy faoliyati

Odinaxon Jamoldinova 1992—1998-yillarda Toshkent davlat pedagogika instituti aspiranturasida oʻqigan. 1997-yilda nomzodlik, 2015-yilda doktorlik (DSc) dissertatsiyasini himoya qilgan. Odinaxon Jamoldinova pedagogika sohasida 100 dan ortiq ilmiy ishlar, jumladan, 2 ta o‘quv qo‘llanma, 3 ta uslubiy qo‘llanma, 3 ta monografiya, 2 ta risola muallifi.

Mukofotlari
-----------

* „Moʻtabar ayol" koʻkrak nishoni (2021).

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 1-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2022 — 342 bet.
2. ↑  „Inom Majidovga ham yangi maslahatchi tayinlandi" (10-mart 2020-yil).
3. 1 2 3  „Jamoldinova Odinaxon Rasulovna".

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Farmatsiya** (yunoncha: pharmakeia — dori; dori ishlatish) — dori vositalari va tibbiy buyumlar yaratish boʻyicha izlanishlar, tadqiqotlar, shuningdek, ularni ishlab chiqarish, tayyorlash, sifatini nazorat qilish, standartlash usullari, davlat roʻyxatidan oʻtkazish, saqlash, ular haqida axborot berish, dorixona va davolash muassasalariga yetkazib berish va sotish kabi vazifalarni oʻz ichiga oladigan ilmiy-amaliy faoliyatlar majmui. 18-asrga kelib F. fan sifatida shakllandi. F. farmakologiya bilan birga dorivor moddalar haqidagi fanni tashkil etadi. F.ga farmatsevtik kimyo, dori turlari va dorivor preparatlar texnologiyasi, farmakognoziya, F.ni tashkil etish va uning iqtisodiy, sud kimyosi kabi ixtisoslik fanlari kiradi. Dorilar taʼsiri, dori turlari, ularni qabul qilish usullari, tayyorlash texnologiyasi va boshqa omillar taʼsirini F.ning bioformatsiya yoʻnalishi oʻrganadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nilsiä** - Finlandiyaning sobiq kichik shaharchasi va munitsipaliteti.U 2013 yil boshida Kuopio shahriga qo'shildi.

U shimoliy Savoniya mintaqasida joylashgan.Shahar aholisi 6,528 ta (31-dekabr 2012-yil) va 847.71 km maydonni egallaydi. Shundan 136.14 km2 (52.56 mi²)suvdir.Aholi zichligi 9,1741/kmni tashkil qiladi.

Munitsipalitet bir tilda fin tilidir.

So'nggi bir necha o'n yilliklar shahar uchun, ayniqsa turizm uchun jadal rivojlanish davri bo'ldi.Hali ham ko'plab an'anaviy qishloq kasblari mavjud.Shu bilan birga ko'plab tijorat faoliyati ham mavjud.Nilsia shimoli-sharqiy Savoniyaning ma'muriy va savdo markaziga aylandi va Kuopio shahri bilan faol hamkorlik qiladi.Nilsiyadagi xizmatlar ko'plab yirik shaharlardagi kabi xilma-xil.

Nilsia qish yoki yoz bo'ladimi, sport va tabiatni sevuvchilarga juda ko'p narsalarni taklif qiladi.Tahkovuori - mashhur qishki sport markazi.Shuningdek, qor avtomobillari trenajyorlari uchun belgilangan marshrutlar bor.

Yozda piyoda yurish va tog' velosipedi uchun ko'plab belgilangan yo'llar mavjud. Lastukoski reysidagi kabi Syväri va Vuotyarvi ko'llarida marina va yaxshi baliq ovlash imkoniyatlari mavjud.

Nilsia shuningdek, mashhur golf markazi hisoblanadi.

Nilsiyada tug'ilgan odamlar
---------------------------

* Olli Zitting (1872-1929)
* Aatu Halme (1873 - 1933)
* Aaro Salo (1874-1949)
* Anni Savolainen-Tapaninen (1875 - 1952)
* Emil Rautaxarju (1875 - 1947)
* Ville Korxonen (1877-1931)
* Pekka Heikkinen (1883-1959)
* Taavetti Lukkarinen (1884-1916)
* Antti Tossavaynen (1886-1962)
* Heikki Taskinen (1888-1952)
* Ville Kyrönen (1891 - 1959)
* Pauli Pitkanen (1911-1941)
* Osmo Vepsäläinen (1931 - )
* Raimo Tuomainen (1957 -)

Manbalar
--------

1. ↑  „Population according to language and the number of foreigners and land area km2 by area as of 31 December 2008". *Statistics Finland's PX-Web databases*.  Statistics Finland. Qaraldi: 29-mart 2009-yil.
**Musayev Joʻra Azimboyevich** (1928.5.12, Yangiyoʻl shahri) — genetik olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1984), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1980), biol. fanlari doktori (1973), professor (1975). Oʻrta Osiyo universitetni tugatgan (1948). Toshkent Davlat Universiteti darvinizm va genetika kafedrasi assistenti (1952-56), dotsenti (1956-1974), tayyorlov fakulteti umumiy nazariy fanlar kafedrasi mudiri (196166), gʻoʻza xususiy genetikasi —problema laboratoriya mudiri (1974-yildan), darvinizm va genetika kafedrasi mudiri (1981—84), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Oʻsimliklar eksperimental biologiyasi instituti direktori (1982—84), Fanlar akademiyasi Prezidiumi aʼzosi (1984—88), Prezidiumning bosh ilmiy kotibi (1985—88), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Oʻsimliklar ekspere-mental biologiyasi instituti gʻoʻza xususiy genetikasi laboratoriya mudiri (1989—92), Fanlar akademiyasi Genetika instituti tashkilotchilaridan. Shu institut oʻsimliklar genetikasi boʻlimi boshligʻi (1992—2000), ilmiy maslahatchisi (2000-yildan). Oʻzbekiston milliy universiteti biol. - tuproqshunoslik fakulteti genetika va sito-embriologiya kafedrasi mudiri (2000-yildan). M. gʻoʻzaning irsiy toza genetik kolleksiyasini yaratgan. Birinchi boʻlib allotetraploid gʻoʻzalar belgi va xususiyatlarini, genlarning kombinativ taʼsirida irsiylanishi toʻgʻrisidagi genetik nazariyaga asos solgan. M. va shogirdlari gʻoʻzaning monosomik, translokatsion va sitologik markerlangan liniyalari kolleksiyasini yaratishgan. M. gʻoʻzaning "Gulbahor", "Navbahor", "Armugʻon" navlari mualliflaridan biri. "Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi" Bosh tahrir hayʼati aʼzosi (1997-yildan). "Elyurt hurmati" ordeni bilan mukofotlangan (1998).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME
2. ↑  
	* Geneticheskaya kolleksiya xlopchatnika i problemi nasledovaniya priznakov, T. 1979.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Robert Jeyms Li Xok** AC GCL (1929-yil 9-dekabr — 2019-yil 16-may) avstraliyalik siyosatchi edi. 1983-yil 11-martdan 1991-yil 20-dekabrgacha u Avstraliya Mehnat partiyasi rahbari sifatida Avstraliyaning 23- bosh vaziri lavozimida ishlagan. U Avstraliyaning eng uzoq vaqt xizmat qilgan uchinchi bosh vaziri edi.

Siyosiy martaba
---------------

U 1980-yilda parlamentga kirishidan oldin kasaba uyushmasi rahbari edi. U 1983-yilgi saylovdan biroz oldin yetakchi boʻldi, lekin Malkolm Freyzerni magʻlub etdi. Uning hukumati Whitlam hukumati kabi koʻplab oʻzgarishlarni amalga oshirdi, lekin buni sekinroq va koʻproq rejalashtirish bilan amalga oshirdi. Uning hukumati leyboristlarni iqtisodiy jihatdan oʻng tomonga oʻtkazdi. Uning etakchiligiga ikki marta Pol Keating qarshi chiqdi. U ikkinchi marta yutqazib, nafaqaga chiqdi.

1990-yil iyuliga kelib Xouk Malkolm Freyzerni ortda qoldirib, Avstraliyaning ikkinchi eng uzoq bosh vazir lavozimini egalladi, ammo 2004-yil 21-dekabrda bu rekord Jon Xovarddan oʻzib ketdi va Xokni eng uzoq muddat boshqargan bosh vazir boʻlgan uchinchi boʻldi.

Shaxsiy hayot va oʻlim
----------------------

Xok ikki marta turmushga chiqqan. Vazifasi davomida u hurmatli „birinchi xonim" Hazel Xoukga (*née* Masterson) turmushga chiqdi. Xok bosh vazir boʻlishidan oldin yozuvchi Blansh d’Alpuje u haqida biografiya yozgan. Xok 1995-yilda d'Alpugetga turmushga chiqdi

2018-yil dekabr oyi oxirida Xouk oʻzining "salomatligi dahshatli" ekanligini ma’lum qildi. U 2019-yilgi saylovlarda leyboristlarni qoʻllab-quvvatladi va "partiya muvaffaqiyatiga guvoh boʻlmasligi mumkinligini" aytdi. U 2019-yil 16-mayda Sidneyda 89 yoshida vafot etdi. Uning oʻlimi saylovdan ikki kun oldin sodir boʻldi.

Manbalar
--------

1. ↑  *corporateName=National Archives of Australia; address=Queen Victoria Terrace.* „About - Robert Hawke (11-mart 1983-yil – 20-dekabr 1991-yil) and Hazel Hawke". *primeministers.naa.gov.au*. 20-may 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-sentabr 2022-yil.
2. ↑  *corporateName=National Archives of Australia; address=Queen Victoria Terrace.* „Hazel Hawke - Robert Hawke (11-mart 1983-yil – 20-dekabr 1991-yil) and Hazel Hawke". *primeministers.naa.gov.au*. 7-mart 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-sentabr 2022-yil.
3. ↑  „Bob Hawke reveals 'terrible health' as he tips Labor to win federal election". *ABC News*. ABC (29-dekabr 2018-yil). Qaraldi: 29-dekabr 2018-yil.
4. ↑  „Labor legend Bob Hawke dies aged 89". *The Sydney Morning Herald* (16-may 2019-yil). Qaraldi: 16-may 2019-yil.
**Poyga** — 1) ot sporti turi; chopqir otlarni sinash. Angliyada 17-asrdan uyushtirila boshlagan. Markaziy Osiyo, jumladan, Oʻzbekistonda poyga qadimdan maʼlum. Poygada qatnashuvchi chavandozlar signal berilishi bilan belgilangan marraga qarab ot qoʻyganlar, gʻolib chiqqan chavandoz sovrin bilan mukofotlangan. Poyga, asosan, katta bayramlar, sayllar, toʻylarda oʻtkazilgan. Odatda, tekis joylarda uyushtirilib, atrofdagi qir-adirlarga rang-barang alvonlar bilan bezatilgan oʻtov va chodirlar tikilgan, turli taomlar pishirilgan. Poygada koʻpincha, bolalikdan ot minishga oʻrgatilgan oʻsmirlar qatnashgan.

Poyganing bir necha turlarii bor: tekis poyga (tekis joylarda, koʻpincha otchopar yoʻlkalarida 1000–4000 m masofaga); toʻsiqli poyga (5—9 ta yengil toʻsiqlardan iborat yoʻlkalarda 2000–3000 m masofaga); murakkab toʻsiqlardan sakrash (stipl-cheyz, 4000– 7000 m masofaga); kross (past-baland joylarda 3000–8000 m masofaga); otda ov qilish (turli hayvonlarni ov iti bilan quvish); 2) bir necha sportchilar ishtirokida turli transport vositalari bilan oʻtkaziladigan musobaqa. Masalan, avtomobil, motosikl, velosiped poygalari.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sadriddin Xoʻjayevich Yoʻldoshev** (22-fevral 1917 — Toshkent — 24-aprel 1993) — biolog olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1968), VASXNIL (1978) akad. biol. fanlari doktori (1966), professor (1970). Oʻrta Osiyo universititi biol. fakultetini tugatgan (1939). Toshkent pedagogika institutida oʻqituvchi (1939-41), oʻrta maktabda direktor (1942-47). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Usimliklar eksperimental biol. si institutida aspirant (1948—51), katta ilmiy xodim (1951—54), Markaziy ilmiy baza direktori (1954—58), shu institut direktori oʻrinbosari (1958—65), direktori (1966—70), Butunittifoq Paxtachilik instituti ("SoyuzNIXI") direktori (197276), VASXNIL Urta Osiyo boʻlimi raisi (1976—84). 1984-93 yillarda Oʻzbekiston Paxtachilik ilmiy tadqiqot institutida ilmiy maslahatchi. Ilmiy ishlari gʻoʻza biologiyasi, ayniqsa, unyng yotib qolishi sabablari, vilt kasalligiga karshi kurash masalalariga ba-gʻishlangan. Toshkent 2, Toshkent 3 gʻoʻza navlari mualliflaridan biri.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

* Polegayemost xlopchatnika i puti yeyo snijeniya, T. 1966; Regulyasiya rosta xlopchatnika s pomoshyu retardantov, T. 1977 (hamkorlikda); Faktori urojaynosti xlopchatnika, T. 1982 (hamkorlikda).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Nevrit** (nevr... va yun. itis — yalligʻla-nish) — harakatlantiruvchi nervlarning shamollashi natijasida kelib chiqadi.Nevrit kaslligida yuz muskullari harakatsiz shol boʻlib qolishi oqibatida yuzning bir tomoni va ogʻizning chakkasi tortilib qoladi.Shuningdek periferik nervlarning yal-ligʻlanishi, bunga infeksion kasalliklar, tana toʻqimalariga shikast yetishi, moddalar almashinuvining buzilishi, nervning qon bilan taʼminlanishidagi yetishmovchiliklar (Mas, aterosklerozla) va boshqa sabab boʻladi. Yalligʻlangan nervlar atrofida ogʻriq, muskullar atrofiyayesh yoki falaji, darmonsizlik, sezuvchanlikning buzilishi, harakatning cheklanishi kuzatiladi. Yuz, eshitish, bilak, tirsak va oraliq nervlar N.i koʻp uchraydi. Yuz nervi N.i, odatda, sovuq qotish, oʻrta quloqning yalligʻlanishi bilan bogʻliq boʻlib, bunda mimika muskullari falajlanadi; koʻz yumilmaydi,ogʻiz burchagi qiyshayadi vah. k. Eshitish nervi N.ida oʻrta quloqda asta-sekin shovqin paydo boʻlishi bilan birga kundan-kun quloq ogʻirlashib boraveradi. Bilak, tirsak oraliq nervlar N.i umumiy intoksikatsiya, yalligʻlanish, jarohat va shikastlar oqibatida kelib chiqadi.

Bunda qoʻl panjasi, barmoqlarni yaxshi qimirlata olmaslik, sezuvchanlikning oʻzgarishi, muskullar atrofiyasi kuzatiladi.

Davo kasallikning kelib chiqish sabablariga bogʻliq; bemor qanchalik erta davolansa, shunchalik tez tuzalib ketadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ganeyev Rashid Ashirovich** (1955-yil 18-yanvarda tugʻilgan, Toshkent) — lazer va optika sohasidagi sovet, oʻzbek fizigi.

Tarjimai holi
-------------

R.A.Ganeyev 1955-yil 18-yanvarda Toshkent shahrida (Oʻzbekiston) tugʻilgan. Fizika-matematika fanlari doktori (1998). Asosiy ilmiy qiziqishlari: lazer nurlanishining yuqori uygʻunlashuvini hosil qilish, turli moddalarning nochiziqli optik xossalari, kogerent qisqa toʻlqinli nurlanish manbalarini tadqiq qilish va ulardan foydalanish, yuqori quvvatli lazer impulslarining materiyaga taʼsiri. Ion-plazma va lazer texnologiyalari instituti (Oʻzbekiston), Qattiq jismlar fizikasi instituti (Yaponiya), Standartlar va ilmiy tadqiqotlar instituti (Malayziya), Ilgʻor texnologiyalar markazi (Hindiston), Milliy ilmiy tadqiqot instituti (Kanada), Rokasolano kimyo va fizika instituti (Ispaniya), Imperial kolleji (Buyuk Britaniya), Myunster universiteti (Germaniya) va Saitama tibbiyot universiteti (Yaponiya) lari tomonidan oʻtkazilgan nochiziqli optika sohasida koʻplab tadqiqotlarga rahbarlik qilgan. R.A.Ganeyev yetakchi ilmiy jurnallarda 300 dan ortiq maqolalarini chop etgan. R.A.Ganeyev Xalqaro optika komissiyasining Galileo Galiley medali (2002) va Xalqaro Xorazmiy mukofoti (2011) bilan taqdirlangan. 2008-yilda Rivojlanayotgan Jahon Fanlar Akademiyasiga (TWAS) saylangan.

Bibliografiya
-------------

Rashid Ganeyev 4 ta monografiya muallifi hisoblanadi:

* High-Order Harmonic Generation in Laser Plasma Plumes (2012)
* Nonlinear Optical Properties of Materials (2013)
* Laser - Surface Interactions (2014)
* Plasma Harmonics (2014)

Manbalar
--------

1. ↑  Homepage of Rashid A. Ganeev (ingl.)
2. ↑  „ICO Prizes and Awards | International Commission for Optics". 9-fevral 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-yanvar 2015-yil.
3. ↑
4. ↑  „TWAS Directory | TWAS". 15-yanvar 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-yanvar 2015-yil.
**Xoʻja Muhammad Vosiy masjidi** — Navoiy viloyati Qiziltepa tumanida joylashgan masjid. Xoʻja Muhammad Vosiy jome masjidining bosh imom xatibi — Islom Ikromov.

Qiziltepa tumani Zarmitan qishlogʻiga qarashli Sheyxon mahallasida joylashgan. „Xoʻja Muhammad Vosiy" jome masjidi 2003-yil 24-noyabrda Navoiy viloyati adliya roʻyxatidan № 90 sonli qaror bilan oʻtkazilgan. Masjid oldida Xoʻja Muhammad Vosiyning maqbarasi bor. Odamlar bu joyni ziyoratgoh sifatida bilishadi. Bu kishining asl ismi Muhammad ibn Vosiydir. N.Nasafiyning „Samarqandiya" kitobida maʼlumot berilishicha Muhammad ibn Vosiy Said ibn Muslim davrida yashagan. Muhammad ibn Vosiy Buxoro, Samarqand, hozirgi Navoiy viloyatlarida boʻlgan. Samarqand fath etilgandan soʻng, oʻsha yerda yashab qolgan. Muhammad ibn Vosiy tobein, avliyo, faqih, muhaddis boʻlgan.

Qutayba ibn Muslim (717-yilda vafot etgan) shunday degan ekan:

> O‘zimni biror ish tashvishga solgani hamonoq Muhammad ibn Vosiyga murojaat qilardim, keyin Alloh taolo uning duosi tufayli meni tashvishdan xalos qilardi. Muhammad ibn Vosiyning dushman to‘qnash kelganda lashkarlarimni duo qilgani, mening uchun ular safiga yana yuz ming otliq kelib qo‘shilganidan afzalroqdir. Muhammad ibn Vosiyning barokati naqadar buyuk.
> 
> 

Vosiyning Qutaybaga koʻp barokatlari tekkan ekan. Hazrat Bahouddin Naqshbandiy ham Vosiyning qabriga tez-tez ziyoratga kelib turgan. „Maqomoti Shohi Naqshband" kitobida Xoja Muhammad Vosiy quddusa sirruhuning tobeinlaridan boʻlgan va u kishining Movarounnahrga kelishlari ishonchli naql bilan isbotlanganligi toʻgʻrisida maʼlumot beriladi. Masjid bugungi kunda ham Qiziltepa tumanida faoliyat koʻrsatib turibdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Navoiy viloyati". Qaraldi: 31-iyul 2023-yil.
2. ↑  „"Хўжа Муҳаммад Восий" жомий масжиди.". Qaraldi: 31-iyul 2023-yil.
**Ossillyator** (lot. oscillare — tebranish) — mexanik, elektromagnit va boshqa tebranishlar hosil qiladigan fizik tizim. Tizim holatini ifodalovchi kattaliklar vaqt boʻyicha davriy oʻzgaradigan tizimlar uchun O. atamasidan foydalaniladi. Tizimni muvozanat holatidan chiqaruvchi kuch uni muvozanat holatiga qaytaruvchi kuchga mutanosib boʻlsa, bunday O. garmonik (uygʻunlashgan) O. deyiladi. Bunda O. chastotasi tizim parametrlariga bogʻliq boʻlib, garmonik tarzda tebranadi. Mas, kichik tebranishlar bilan harakatlanayotgan mayatnik garmonik O. hisoblanadi. Elektromagnit maydon nazariyasida O. dipol deb ataladi. Bunday O.ning toʻlqin tarqatishi elektrodinamika masalalarini hal qilishda juda muhim. Molekula va kattiq jismdagi ionlar, atomlar, radikallar va boshqalarning tebranishi ham O. deb qarash mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Fizika | *Fizikaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Eleanor Nensi (El) Macpherson** (inglizcha: *Eleanor Nancy Macpherson*[ˈɛl məkˈfɝːsən]; 1964-yil 29-mart) — avstraliyalik top-model, aktrisa va dizayner.

Biografiya
----------

U 1964-yil 29-martda Avstraliyaning Yangi Janubiy Uels shtatidagi Kronulla kichik shaharchasida tugʻilgan.

Shuningdek, u olti marta *Sports Illustrated Swimsuit* muqovasida rekord oʻrnatganligi bilan mashhur. Bundan tashqari, u oʻz nomi bilan ichki kiyimlar qatorini yaratdi — „Elle Macpherson Intimates".

Naomi Kempbell, Kristi Turlington va Klaudiya Shiffer bilan birga „Fashion Cafe" restoranlari tarmogʻiga egalik qilgan. 1995-yilda Nyu-Yorkda italiyalik tadbirkor Tamasso Buti, top-model Daniela Pestovaning turmush oʻrtogʻi tomonidan asos solingan Fashion Cafe tarmogʻi 1998-yilda bankrot boʻldi va yopildi.

Shaxsiy hayot
-------------

Elle 1986—1989-yillarda fransuz fotografi Gilles Bensimon(ingl.)oʻzb. bilan turmush qurgan, fotograf Eldan 20 yosh katta.

1996—2005-yillarda El moliyachi Arpad Busson(ingl.)oʻzb. bilan nikohi bor edi. Sobiq er-xotinning ikkita oʻgʻli bor — Arpad Flinn Aleksandr Busson (1998-yil 14-fevralda tugʻilgan) va Aurelius Say Andrea Busson (2003-yil 4-fevralda tugʻilgan).Ular ajralishgan. Keyin Busson aktrisa Uma Turman bilan uchrashdi va aktrisa unga qiz tugʻdi.

2013-yil iyul oyidan beri Elle ikkinchi marta toʻyidan 4 yil oldin uchrashgan biznesmen Jeffri Sofferga turmushga chiqdi. 2017-yil 13-iyunda er-xotin deyarli 4 yillik nikohdan soʻng ajrashishganligi maʼlum boʻldi.

Filmografiya
------------

El bir qator filmlarda suratga tushgan. Bular:

| Yil |  | Nomi | Original nomi | Rol |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1990 | f | Элис | *Alice* | model
 |
| 1994 | f | Сирены | *Sirens* | Shila
 |
| 1996 | f | Джейн Эйр | *Jane Eyre* | Blansh Ingrem
 |
| 1996 | f | Если Люси упадёт | *If Lucy Fell* | Jeyn Lindkist
 |
| 1996 | f | У зеркала два лица | *The mirror has two faces* | Kendis
 |
| 1997 | f | Бэтмен и Робин | *Batman & Robin* | Julie Madison
 |
| 1997 | f | На грани | *The Edge* | Mikki Mors
 |
| 1998 | f | С друзьями как эти... | *With Friends Like These...* | Samandra Mastendri
 |
| 1999—2000 | s | Друзья | *Friends* | Janin Lekrua

Andoza:ВтФильме |
| 2001 | f | Южный Кенсингтон | *South Kensington* | Kamilla
 |
| 2009 | f | Красивая жизнь | *The Beautiful Life: TBL* | Klaudia Foster
 |
| 2013 | f | Голливудские вампиры | *Vampires of Hollywood* | Magdalena
 |

Manbalar
--------

1. ↑  *Willcock, John*. „Fashion Cafe fails to survive on a low-capital diet and goes bust" (en). The Independent (21-oktabr 1998-yil). Qaraldi: 11-dekabr 2010-yil.
2. ↑  Elle Macpherson Married to Billionaire Jeffrey Soffer!
3. ↑  Elle Macpherson Splits From Billionaire Husband Jeffrey Soffer After Nearly 4 Years of Marriage

Havolalar
---------

* VikiOmbor logotipi VikiOmborda **Эль Макферсон** mavzusi boʻyicha mediafayllar bor
* Ofitsialniy sayt Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-02-15).
* Andoza:Tvtome person
* VikiOmbor logotipi VikiOmborda **Эль Макферсон** mavzusi boʻyicha mediafayllar bor
* Ofitsialniy sayt Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-02-15).
* Andoza:Tvtome person
**Zond orollari** (Yava o.da yashovchi zunda qabilasi nomidan) — Malay ar-xipelagining asosiy qismi. Ikki kiyemga boʻlinadi: 1) Katta 3. o. — Sumatra, Yava, Kalimantan va Sulavesi; 2) Kichik Z.o. — Yava o.dan sharqqa Timor o.gacha boʻlgan orollar (Bali, Lombok, Sumbava, Flores va b.). Mayd. 1,5 mln. km2. Relyefi togli, vulkan harakatlari kuchli, teztez zilzila boʻlib turadi. Botqoklashgan payettekislik kup. Qalay, volfram, neft, boksit va b. foydali qazilmalar bor. Iklimi nam ekvatorial iqlim, yogʻin yiliga tekisliklarda 2000 mm, togʻlarda 5000 mm gacha yogʻadi. Ekvatorial oʻrmonlar bilan qoplangan, janubi musson oʻrmonlari va savannalaridan iborat. Endemik oʻsimlik koʻp. Hududining katta qismi Indoneziya, qisman Bruney va Sharqiy Timor tarkibida.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Sulavesi (maʼnolari).

**Sulavesi**, Selebes - Malay arxipelagining yirik orollaridan biri, Katta Zond o.lari tarkibida, Indoneziya hududi. Maydoni 170 ming km². Granit va gneyslardan, mezozoy ohaktoshlari, yosh choʻkindi va vulkan jinslaridan tuzilgan. Relyefi togʻli, eng baland joyi — 3440 m (Rantekombola togʻi), Minaxasa yarim orolda Klabat va Soputan harakatdagi vulkanlar bor. Iqlimi subekvatorial, mussonli, shimolida ekvatorial iqlim. Oʻrtacha oylik tralar 25 — 27°, yillik yogʻin 2000–2500 mm. Sernam tropik oʻrmonlar, janubida baland boʻyli oʻtli savannalar bor. Bir nechta qoʻriqxonalar tashkil etilgan. Foydali qazilmalardan temir va nikel rudalari topilgan. Kokos palmasi, kofe plantatsiyalari bor, sholi, batat, ziravorlar yetishtiriladi. Baliq ovlanadi. S.da 1ming yillik oxiridan 17-asrgacha Bone, Gova, Lulu kabi davlatlar boʻlgan. 17-asrdan 20-asr boshlarigacha golland mustamlakachilari qoʻl ostida edi. 1949-yildan Indoneziya tarkibida.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sumatra** — Malay arxipelagining gʻarbiy qismidagi orol, Katta Zond o.lari guruhida. Ekvatorning har ikki tomonida joylashgan. Indoneziya hududi. Maydoni 435 ming km². Malay arxipelagida kattaligi boʻyicha Kalimantan o.dan keyin 2oʻrinda. S.ning atrofida mayda orol koʻp. Gʻarbiy qismining relyefi togʻli; balchikli vulkanlar, granitli gumbazlar, tektonik botiqlar, karstli yassitogʻliklar bor. Eng baland joyi 3800 m. Sharqiy qismi botqokli allyuvial tekislik. Iklimi ekvatorial, sernam iqlim. Oʻrtacha oylik tra tekisliklarda 25—27°. Yillik yogʻin 1500 – 3000 mm, togʻlarda 4000 mm dan ziyod. Dare va koʻl koʻp. Tekisliklar tropik oʻrmonlar, sohil qismi mangra chakalakzorlari bilan krplangan. Togʻlarda doim yashil dub, kashtan, lavr, igna bargli daraxtlar usadi. Foydali kazilmalardan neft, tabiiy gaz, koʻmir qazib olinadi. Asosiy qishloq xoʻjaligi. ekini — sholi. Kauchukli daraxtlar, kokos palmasi, kofe, choy plantatsiyalari bor. Baliqovlanadi. 17-asrgacha S. hududida mustaqil davlatlar boʻlgan. 17-asrdan 20-asr boshlarigacha golland mustamlakachilariga tobe boʻlgan. Indoneziya Respublikasi tashkil topgach, S. uning tarkibiga qoʻshildi.

Sumatra  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


1. ↑  *(unspecified title)*
**Garapuri'** yoki **Pori oroli** (inglizcha: *Elephanta Island*) - Hindistonning Mumbay porti yaqinidagi Hind okeanidagi orol.

Tarix
-----

Qadim zamonlarda orol Garapuri nomi bilan tanilgan. "Elephanta oroli" nomini 16-asrning portugal tadqiqotchilari, gʻorlarga kirish joyi yaqinida filning monolit bazalt haykalini koʻrishgan. Ular uni oʻzlari bilan uyiga olib ketishga qaror qilishdi, lekin zanjirlari etarlicha mustahkam boʻlmagani uchun uni dengizga uloqtirishdi. Keyinchalik bu haykal inglizlar tomonidan Mumbaydagi Viktoriya va Albert muzeyiga (hozirgi Doktor Bhau Daji Lad muzeyi) topshirilgan. Bu orol bir vaqtlar kuchli mahalliy qirollikning poytaxti boʻlgan. Leonardo da Vinchining F qoʻlyozmasida (Frans milliy kitobida saqlangan) yozuv bor, unda u shunday degan: "Hindistondagi Elephanta xaritasi, galanter Antonelloda bor." Bu florensiyalik sayohatchi Antonello kim boʻlishi mumkinligi nomaʼlum.

Orolning qoyalarga oʻyilgan Elephanta gʻor ibodatxonalari tufayli orol mashhur sayyohlik joyidir.

Orolga orol shahrining janubi-sharqiy qirgʻogʻidan 10 kilometr uzoqlikda joylashgan Mumbaydan parom orqali osongina borish mumkin. Qayiqlar har kuni Hindiston darvozasidan joʻnab ketishadi, ularni bajarish uchun taxminan bir soat vaqt ketadi. Ular uchun chiptalarni portning oʻzida sotib olish mumkin. Birinchi parom ertalab soat 9 da, oxirgisi esa 14:00 da joʻnaydi. Orolda qayiq iskalasidan mashhur gʻorlarga olib boradigan zinapoyalargacha yoʻl bor.

Bundan tashqari, iskaladan gʻorlarga olib boradigan zinapoyalar poydevorigacha (taxminan 600 metr) tor temir yoʻl yo'nalishi mavjud. Yoʻlda sotuvchilar marjonlarni, bilaguzuklarni, koʻrgazma qismlarini va kalit zanjirlar kabi suvenirlarni sotadilar. Shuningdek, oziq-ovqat va ichimliklar sotib olish uchun doʻkonlar mavjud. Kichkina maymunlar yoʻl chetlarida oʻynashadi, vaqti-vaqti bilan sotuvchilar, sayyohlar va axlat qutilaridan narsalarni oʻgʻirlashadi.

Manbalar
--------

1. ↑   Chisholm, Hugh, ed. (1911) "Elephanta Isle" *Encyclopædia Britannica* **9** (11chi nashri) Cambridge University Press
2. ↑  Da Cunha 1993, s. =miD5YO05jpUC&printsec=frontcover#PPA96,M1 96 harvnb error: no target: ger (help)
3. ↑  HT Cafe, Mumbai, Monday, 4 June 2007 pg.31 - Article "Lord of the Islands" by Jerry Pinto

Havolalar
---------

* „Elephanta". 10-avgust 2005-yilda asl nusxadan arxivlandi.



* Elephanta caves
* UNESCO World Heritage Site
* Going’s tough at Gharapuri
"QOʻBLON" — qoraqalpoq va qozoq xalq qahramonlik eposi. Qoʻblondi botir haqidagi bu eposning qozoqcha versiyasi hajmi va mukammalligi jihatidan boshqa versiyalaridan farq qiladi. Asar kek-sa va farzandsiz Toqtarboy oilasida eposga xos gʻayritabiiy ravishda qahramonning tugʻilishi, uning voyaga yeti-shi, sevgi sarguzashtlari hamda uning oʻz yurtini dushmanlardan himoya etishi aks etgan. Asarda xalqchil va demokratik motivlar kuchli. Unda xotin-qizlar ham mehribon ona, vafodor yor, hamdard sin-gillar sifatida tasvirlangan. Epos chuqur vatanparvarlik va xalqning birligi gʻoyalari bilan sugʻorilgan. "Q" voqealar rivoji hamda obrazlar tizimi jihatidan "Alpomish"ga oʻxshash. Eposning yozib olingan bir qancha versiyalari Oʻzbekiston FA Qoraqalpogʻiston filiali kutubxonasida saqpanadi. Qoraqalpoq versiyasining akademik nashri chop etilgan (1974).

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
|  |  |
| --- | --- |
| 61 | Прометий |
| Pm(145) |
| 4f56s2 |

**Prometiy** (Prometium), Pm — Mendeleyev davriy sistemasining III guru-higa mansub radioaktiv kimyoviy element, lantanoidlarga kiradi. Tartib raqami 61, eng uzok, mavjud boʻluvchi izotopining massa soni 145. Suyuqlanish temperaturasi 1080°, zichligi 7,26 g/sm³. 16 ta izotopi maʼlum. Prometiy tabiiy sharo-itda topilmagan, yadro reaksiyalarida olinadi. Ilk bor 1947-yilda amerikalik olimlar Prometiy Marinskiy va Prometiy Glen-denin boshqa elementlarning radioaktiv izotoplari aralashmasidan bir necha mg|47Rt izotopini ajratib olganlar. Prometiy afsonaviy bahodir Prometey nomi bilan atalgan. Kimyoviy xossalariga koʻra neodimga yaqin. Birikmalarida 3 valentli. Oksidlari bor. Atom bombasi portlaganda hosil boʻladigan l47Pm uzoq mavjud boʻluvchi (T1/2=2,7 yil) radioaktiv zaharli modda. Prometiyning oksidi Rt2O3, sariq rangli xloridi PmCIj, qizgʻish rangli nitrati Pm(NO3)3, shuningdek, oksalati Rt2(S2O4)3-10N2O sof holda olingan. Erimaydigan gidroksidi Rt(ON)3 och-jigarrang jelatinasimon qoldiq. 247Rt — katta amaliy ahamiyatga ega. Bu izotopning r - parchalanishi u - nurlanish (yuqori dara-jada kirishuvchan) natijasida roʻy bermaydi. Shu sababli 247Rt bilan ishlaganda himoya ekrani zarur emas. 247Rt lyuminoforlar tayyorlashda, davomli taʼsir etuvchi nur manbalari hosil qilishda qoʻllanadi, radioizotop qalinlik oʻlchagichlarda ishlatiladi. 247Pm asosida bir necha yil ishlaydigan mitti atom batareyalari yasash mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

| Kimyoviy elementlar davriy sistemasi |
| --- |
|  |  | Guruhlar |
|  |   | 1 | 2 |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| Davrlar | 1 | H |   | He |
| 2 | Li | Be |   | B | C | N | O | F | Ne |
| 3 | Na | Mg |   | Al | Si | P | S | Cl | Ar |
| 4 | K | Ca |   | Sc | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga | Ge | As | Se | Br | Kr |
| 5 | Rb | Sr |   | Y | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn | Sb | Te | I | Xe |
| 6 | Cs | Ba | La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi | Po | At | Rn |
| 7 | Fr | Ra | Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Cn | Nh | Fl | Mc | Lv | Ts | Og |
| 8 | Uue | Ubn | Ubu | Ubb | Ubt | Ubq | Ubp | Ubh | Ubs |   |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ishqoriy metallar | Ishqoriy yer metallar | Lantanoidlar | Aktinoidlar | Superaktinoidlar | Oʻtish metallar | Yengil metallar | Yarim metallar | Qolgan metallmaslar | Galogenlar | Inert gazlar | Xossalari nomaʼlum |

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Xonsyu**, Xondo — Yaponiya arxipelagidagi eng katta orol, Yapon dengizi bilan Tinch okean oraligʻida. Maydoni 230,4 ming km² (atrofidagi orollar bilan birga 231 ming km²), uz. 1400 km dan ziyod. Orolda mamlakat axrlisining taxminan 80% yashaydi. Relyefi, asosan, togʻli. Orolning markaziy kismini yirik togʻ tizmalari (Ou, Xida, Kiso, Akaisi) egallagan. Vulkan koʻp, Fudziyama vulkani Yaponiyadagi eng baland choʻqqi (3776 m). Teztez kuchli zilzila boʻlib turadi. Sohil qismi kambar tekislik. Oltingugurt, qoʻrgʻoshin, pyx, neft, gaz konlari bor. Iklimi mussonli, okean iklimi, shimolida moʻʼtadil, janubida subtropik. Kuzda tayfunlar boʻladi. Daryolari qisqa, serostona, gidroenergiya zaxirasiga boy. Eng katta koʻli — Biva. Togʻlar keng bargli oʻrmonlar bilan krplangan, janubida subtropik doim yashil va igna bargli oʻrmonlar bor. Milliy bogʻlar tashkil etilgan. X. — Yaponiyaning iqgisodiy jihatdan eng rivojlangan hududi. Tekisliklarda aholi zich, dehqonchilik rivojlangan. Yirik shaharlari: Tokio, Osaka, Nagoya, Kioto, Yokoxama, Kobe. Xoʻjaligi haqida Yaponiya maqolasiga q.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. ↑  *(unspecified title)* — Geospatial Information Authority of Japan. — С. 83.
**Ikki ming besh yuz rubl** (**2500 rubl**) — Buxoro Xalq Sovet Respublikasi Nazirlar Soveti tomonidan chiqarilgan banknot hisoblanadi. Ushbu nominaldagi yagona banknot sobiq Rossiya imperiyasi hududida chiqarilgan.

Tarixi
------

Nominal qiymati 2500 rubl boʻlgan banknotlarning paydo boʻlishi 1920-yillarning boshlarida giperinflyatsiya bilan bogʻliq edi.

Old tomonda nominal raqamlar va soʻzlar va yil tasvirlangan.

Orqa tomonda nominal raqamlar va soʻzlar bilan, shuningdek, Buxoro Xalq Sovet Respublikasining gerbi — paxta guli va oʻroq, yulduzli yarim oy tasvirlangan. Suv belgisi boʻlgan, shuningdek, suv belgilarisiz ikki xil banknotalar mavjud   .

* 2500 rubl 1922-yil (old tomoni)2500 rubl 1922-yil (old tomoni)
* 2500 rubl 1922-yil (orqa tomoni)2500 rubl 1922-yil (orqa tomoni)

Yana qarang
-----------

* Buxoro rubli

Manbalar
--------

1. ↑  Васюков 1993. sfn error: no target: CITEREFВасюков1993 (help)
2. ↑  Cuhaj 2013. sfn error: no target: CITEREFCuhaj2013 (help)

Adabiyot
--------

* Васюков А.И. Горшков В.В. Колесников В.И.*. Бумажные денежные знаки России и СССР*, 10000 экз, СПб: Политехника, 1993. ISBN 5-7325-0325-0.
* Cuhaj G.S.*. Standard Catalog of World paper money. Specialized issues.*, 12-е изд, Iola: Krause Publications, 2013. ISBN 978-1-4402-3883-3.

Havolalar
---------

* Rossiya qogʻoz pullari Arxivnaya kopiya