**Markos Antonio Senna da Silva** (1976-yil 17-iyulda tugʻilgan), **Senna** nomi bilan tanilgan, faoliyatini yakunlagan professional futbolchi, markaziy yarim himoyachi.

U asosan o'zining to'p uzatishi va uzoqdan yo'llaydigon zarbalari va penaltilar ustasi ham edi. U o'zining professional faoliyatining asosiy qismini Ispaniyada "Vilyarreal" klubi tarkibida o'tkazdi, 11 mavsum davomida 363 ta rasmiy o'yinda maydonga tushdi, shulardan 10 tasi La Ligada (33 ta gol urdi). U futbolchilik faoliyatini Nyu York Kosmos jamoasida yakunladi va klub bilan ikki marta Soccer Bowl sovrinini qo'lga kiritdi.

Braziliyada tug'ilgan Senna to'rt yil davomida Ispaniya terma jamoasi sharafini himoya qilgan, 2006-yilgi Jahon chempionati va 2008-yilgi Evro-2008 musobaqalarida ishtirok etgan va so'nggi turnirda boshlovchi sifatida g'olib chiqqan.

Klub karerasi
-------------

### Vilyarreal

San-Pauluda tug'ilgan Senna o'z faoliyatini Rio Branco Esporte Clube bilan boshlagan. Faoliyatining boshida Braziliyaning bir qator klublarida o'ynagach, u 2002-yilda Associação Desportiva São Caetanodan Ispaniyaning "Vilyarreal" klubiga o'tdi. U o'zining dastlabki ikki mavsumida La Ligada bor-yo'g'i 25 ta o'yinda maydonga tushdi, bunga asosan 2003-yil avgust oyida tizzasidan olgan jiddiy jarohat sabab bo'lgan. Biroq jarohatidan tuzalgach, u so'zsiz boshlang'ich tarkib futbolchiga aylandi va klubga 2005-06 -yilgi mavsumda UEFA Chempionlar Ligasi yarim finaliga qadar yetib borishiga yordam berdi. Oxir-oqibat, u klub sardoriga aylandi.

2006-yilning yoz oylarida Senna "Manchester Yunayted" ga deyarli qo'shilish arafasida edi, uning shartnomasi tugashiga bir yil qolgan edi va "Vilyarreal" uni taxminan 4 million funt sterlingga sotishga tayyor edi. Biroq, "Yunayted" Ouen Xargrivsni ta'qib qilgan paytda kelishuv to'xtatildi, biroq "Bavariya" o'z o'yinchisini sotishdan bosh tortdi va "Yunayted" transfer muddati tugagan kuni Senna uchun taklif bilan qaytganida, "Vilyarreal" ularning avanslarini rad etdi. U o'zining taklif qilgan harakatining kechikishidan hafsalasi pir bo'ldi va transfer oynasi yopilganidan ko'p o'tmay, "Vilyarreal"da qolishga qaror qildi va uch yillik shartnoma imzoladi.

2008-yil 27-aprelda Senna "Real Betis" darvozasiga maydon markazidan urgan golni u "hayotimdagi eng yaxshi gol" deb hisobladi. O'sha mavsumda, futbolchi jami 33 ta o'yinda yana 3 marta gol urdi, "Vilyarreal" chempion bo'lgan "Real Madrid" dan keyin eng yaxshi ikkinchi o'rinni egalladi.

Jismoniy muammolar bilan kechgan deyarli ikki mavsumdan so'ng 35 yoshli Senna 2011-12-yillarda Valensiya jamoasining pleymeykeri sifatida to'liq formaga qaytdi. 2012-yilning 21-martida u 83-daqiqada "Real"ga qarshi o‘yinda (1-1) jarima zarbasidan gol urdi, ammo uning jamoasi yuqori saviyada o‘n ikki yil qolib, yakunda quyi ligaga tushib ketadi.

### Nyu-York Kosmos

2013-yilning 13-iyunida "Vilyarreal"ning yuqori ligaga qaytishiga yordam bergandan so‘ng, Senna noma’lum to‘lov evaziga Shimoliy Amerika futbol ligasining yangi tashkil etilgan "Nyu-York Kosmos" klubi bilan shartnoma imzoladi. U 3-avgust kuni bo'lib o'tgan jamoaning ilk o'yinida debyut qildi, Fort-Loderdeyl Strikers ustidan 2:1 hisobida g'alaba qozondi va o'zining birinchi golini 1-sentyabr kuni "Edmonton" da 1:1 hisobida urdi. Jamoadagi birinchi yilida u ikki marta ligada haftaning eng yaxshi o'yinchisi deb topildi, shuningdek , NASL kuzgi chempionati va Soccer Bowl musobaqalarida g'alaba qozonishga yordam berdi va Atlanta Silverbacksga qarshi final chempionat o'yinida g'olib chiqdi.

2013-yilning 13-noyabrida Senna "Vilyarreal" tomonidan "Kosmos" ustidan 3:0 hisobida g‘alaba qozongan o‘yinda maydonda harakat qildi. U o‘yinni asosiy tarkibda boshladi va Jeremi Perbetni birinchi golini kiritdi. Uning sharafiga olomon 19-daqiqada boshlangan qarsaklar ostida ko'tarildi va u ikkinchi bo'limni shimoliy amerikalik bilan o'ynadi va 20 daqiqadan so'ng maydonni tark etib, navbatdagi olqishlarga sazovor bo'ldi.

Senna mavsumdagi ilk golini 2014-yilning 12-mayida kiritdi va musobaqada yagona mag‘lubiyatga uchragan bahorgi mavsum chempioni "Minnesota Yunayted" ustidan 1:0 hisobida g‘alaba qozonib, o‘yinda g'alaba qozondi. Uning ikkinchi zarbasi 9 avgust kuni sodir bo'ldi, chunki u ikkinchi bo'limda ajoyib jarima zarbasini amalga oshirib, Kosmosga ortdan kelib, Kumushlar o'yinida 2:1 hisobida g'alaba qozonishga yordam berdi. U klubga umumiy turnir jadvalida uchinchi o'rinni egallashga yordam berdi, shuningdek, chempionat yo'llanmasini qo'lga kiritdi. To'rt marta NASL hafta jamoasiga nomzod bo'ldi, jamoada ikkinchi eng yaxshi o'yinchi bo'ldi.

2015-yil 10-iyun kuni, 39 yoshga to‘lganiga bir oy qolganda, Senna kuz mavsumi oxirida futbolchi sifatida faoliyatini yakunlashini e’lon qildi. Uning so'nggi o'yini 15-noyabr kuni bo'lib o'tgan Soccer Bowl bo'lib o'tdi, uning jamoasi Ottava Fyuri FC ustidan 3:2 hisobida g'alaba qozondi, shuningdek, terma jamoadoshi Raulning oqqush qo'shig'i.

Xalqaro faoliyati
-----------------

Evro-2008da Senna mashg'ulotlari
Senna 2006-yilning boshida Ispaniya fuqaroligini oldi va 2006-yilgi FIFA Jahon chempionati va UEFA Evro 2008 uchun Ispaniya terma jamoasining bir qismi edi. Uning debyuti 1-mart kuni Valyadolidda o'ynagan Kot-d'Ivuar bilan o'rtoqlik uchrashuvida bo'ldi.

Oxirgi musobaqaning chorak finalida Senna Ispaniyaning to'rtta golli penaltidan uchinchisini golga aylantirdi, natijada terma jamoa Italiya hisobiga yarim finalga yo'l oldi va otishmada 4:2 hisobida g'alaba qozondi. U finalning to'liq vaqtini o'ynadi - Germaniya ustidan 1:0 hisobida g'alaba qozondi va UEFAning musobaqa uchun qaydnomasiga kiritildi.

Sennaning xalqaro maydondagi debyut goli 2008-yil 10-sentyabrda Armanistonga qarshi o‘yinda, 2010-yilgi Jahon chempionati saralash bosqichida 4:0 hisobida g‘alaba qozongandi. 2010-yil 20-may kuni "Vilyarreal"dagi tartibsiz mavsumdan so‘ng, bir qator jismoniy muammolar tufayli 33 yoshli futbolchi Ispaniyaning 23 nafarlik yakuniy tarkibidan tashqarida qoldi, uning o‘rniga "Barselona" futbolchisi Serxio Buskets terma jamoaga kirdi.

Shaxsiy hayot
-------------

Sennaning ukasi Marsio ham futbolchi edi. "Roma" va "Betis"ni boshqa klublar qatorida himoya qilgan Markos Assunsan uning amakivachchasi va ikkalasi ham yarim himoyachi edi.

Senna nasroniy bo'lib, u Kaka bilan birga *"Mukofot: Orzuni ta'qib qilish"* hujjatli filmidagi e'tiqodi haqida gapirdi. U, shuningdek *, Athletes in Action* Xalqaro xristian vazirligining a'zosi.

Raul Albiol va Gilermo Franko bilan birga 2008-yilda Senna Ispaniyadagi yosh sportchilar o'rtasida nasroniy qadriyatlarini targ'ib qilishga intilgan 140 sportchi va 16 murabbiydan iborat bo'lgan Evangelico FC tashkilotiga asos soldi.

Karyera statistikasi
--------------------

utuqlari
--------

**Korintians**

* Campeonato Brasileiro A Seriya : 1999 yil
* Kampeonato Paulista : 1999, 2001
* FIFA klublar o'rtasidagi jahon chempionati : 2000 yil

**Vilyarreal**

* UEFA Intertoto kubogi : 2003, 2004

**Nyu-York Kosmos**

* Shimoliy Amerika futbol ligasi : 2013 yilgi kuzgi chempionat, 2015 yil bahorgi chempionati
* Futbol kubogi : 2013, 2015
* Shimoliy Amerika tarafdorlari kubogi : 2015 yil

**Ispaniya**

* UEFA Evropa chempionati : 2008 yil

**Individual**

* UEFA Evropa chempionati : 2008 yilgi turnirning jamoasi
* Don Balon mukofoti - Ispaniyada yilning eng yaxshi futbolchisi: 2008 yil

Yana qarang
-----------

* Ispaniyadan tashqarida tug'ilgan Ispaniya terma jamoasi futbolchilari ro'yxati

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  "2006 FIFA World Cup Germany: List of Players: Spain" (PDF). FIFA. 21 March 2014. p. 25. Archived from the original (PDF) on 10 June 2019.
2. ↑  „Los 11 jugadores nacidos fuera de España con más partidos" (es). *Diario AS* (5-sentabr 2016-yil). Qaraldi: 28-dekabr 2016-yil.
3. ↑  „Senna ruled out for season".  uefa.com. 11-dekabr 2003-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-may 2020-yil.
4. ↑  „Ferguson admits interest in Senna". BBC Sport (4-avgust 2006-yil). Qaraldi: 2-fevral 2014-yil.
5. ↑  „Villarreal prepared to sell Senna". BBC Sport (8-avgust 2006-yil). Qaraldi: 2-fevral 2014-yil.
6. ↑  „Ferguson reveals failed Senna bid". BBC Sport (13-sentabr 2006-yil). Qaraldi: 2-fevral 2014-yil.
7. ↑  „United close on Hargreaves". *The Guardian* (18-avgust 2006-yil). Qaraldi: 2-fevral 2014-yil.
8. ↑  „Star in yellow Senna might have been a Red". *The Guardian* (16-sentabr 2008-yil). Qaraldi: 2-fevral 2014-yil.
9. ↑  „Senna signs three-year Villarreal extension".  ESPN Soccernet (4-sentabr 2006-yil). Qaraldi: 2-fevral 2014-yil.
10. ↑  „Senna: The goal of my life".  Setanta Sports (29-aprel 2008-yil). 2-iyul 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-iyun 2008-yil.
11. ↑  „Real Betis 0–1 Villarreal".  ESPN Soccernet (27-aprel 2008-yil). Qaraldi: 22-mart 2012-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
12. ↑  „Marcos Senna estará diez semanas de baja por una lesión" (es). *20 minutos* (28-dekabr 2010-yil). Qaraldi: 22-mart 2012-yil.
13. ↑  „Marcos Senna recae de su lesión de isquiotibiales" (es). *Levante-EMV* (19-fevral 2011-yil). Qaraldi: 22-mart 2012-yil.
14. ↑  „Nine-man Madrid held to a draw".  ESPN Soccernet (21-mart 2012-yil). Qaraldi: 22-mart 2012-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
15. ↑  „Villarreal legend Marcos Senna signs with New York Cosmos".  New York Cosmos (13-iyun 2013-yil). Qaraldi: 28-iyul 2013-yil.
16. ↑  NY Cosmos 2–1 Fort Lauderdale Strikers; NASL, 3 August 2013
17. ↑  FC Edmonton 1–1 New York Cosmos; NASL, 1 September 2013
18. ↑  *Lohr.* „New York Cosmos claim 2013 NASL Soccer Bowl behind goal from Marcos Senna".  Major League Soccer (10-noyabr 2013-yil). Qaraldi: 10-noyabr 2013-yil.
19. ↑  „Senna comandó el 'Submarino' una última vez" (es). *Marca* (13-noyabr 2013-yil). Qaraldi: 16-noyabr 2013-yil.
20. ↑  „Villarreal takes Senna tribute match 3–0".  New York Cosmos (13-noyabr 2013-yil). Qaraldi: 19-noyabr 2014-yil.
21. ↑  NY Cosmos 1–0 Minnesota United FC; New York Cosmos, 12 May 2014
22. ↑  Atlanta Silverbacks 1–2 NY Cosmos; New York Cosmos, 9 August 2014
23. ↑  „Marcos Senna to retire at end of season".  New York Cosmos (10-iyun 2015-yil). Qaraldi: 5-noyabr 2015-yil.
24. ↑  „New York Cosmos bid farewell to Raul with NASL title victory". *The Guardian* (16-noyabr 2015-yil). Qaraldi: 16-noyabr 2015-yil.
25. ↑  „Cesc guía a España en el triunfo ante Costa de Marfil" (es). *El Mundo* (1-mart 2006-yil). Qaraldi: 23-noyabr 2017-yil.
26. ↑  „Spain dominate Team of the Tournament".  UEFA (30-iyun 2008-yil). 31-avgust 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyul 2008-yil.
27. ↑  „Steven Beacom: Best and worst of Euro 2008". *The Belfast Telegraph* (30-iyun 2008-yil). Qaraldi: 8-sentabr 2013-yil.
28. ↑  *Wilson, Jeremy*. „Euro 2008: Highs, lows, hits and misses". *The Daily Telegraph* (30-iyun 2008-yil). Qaraldi: 30-iyun 2008-yil.
29. ↑  *O'Neill, Martin*. „BBC pundits on Euro 2008 final". BBC Sport (30-iyun 2008-yil). Qaraldi: 30-iyun 2008-yil.
30. ↑  „Villa double helps Spain to easy victory".  CNN (10-sentabr 2008-yil). 1-dekabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-sentabr 2013-yil.
31. ↑  „Spain omit Marcos Senna from 2010 World Cup squad". BBC Sport (20-may 2010-yil). Qaraldi: 20-may 2010-yil.
32. ↑  „Discípulo do irmão "espanhol", Márcio Senna também quer ser naturalizado" (pt). *Gazeta do Povo* (1-iyul 2008-yil). Qaraldi: 22-mart 2012-yil.
33. ↑  „Marcos Senna, estrella de Champions" (es). *Las Provincias* (2-oktabr 2008-yil). Qaraldi: 4-avgust 2009-yil.
34. ↑  „Marcos Senna".  Beyond the Ultimate. 8-aprel 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-mart 2014-yil.
35. ↑  „World Cup athletes' real goal—finding fulfillment beyond the field".  Athletes in Action (31-mart 2010-yil). 3-mart 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-mart 2014-yil.
36. ↑  „Marcos Senna presentó el Evangélico FC, equipo de fútbol inspirado en los valores cristianos" (es).  Protestante Digital (20-oktabr 2008-yil). Qaraldi: 10-fevral 2019-yil.

Havolalar
---------

* Marcos Senna at BDFutbol
* Markos Senna at National-Football-Teams.com
* Marcos Senna – FIFA competition record (archived)
* Marcos Senna at EU-Football.info