**Akeley**, **Akleybeher**(nemischa:) — katta „qoʻngʻiroq shaklidagi" baland qopqoqli, kumushdan ishlangan kubok boʻlib, zargarlik sanʼatiga oid ishlardan sanaladi.

 Akleybehers. Zarhal kumush. 17-asr oxiri. Badiiy hunarmandchilik muzeyi, Berlin
 Fransua Aber. Stol ustida bir savat uzum, idishda olcha va zarhal kumush qadah tasvirlangan natyurmort. 1645 yillar.

Nomlanishi
----------

Akeley-shisha idishning nomi boʻlib, bu nom nemis tilida *Akelei* — Akvilegiya "suvni toʻplovchi "(lotincha: *Aquilegia*) guliga qiyoslab berilgan. Uning shakli oʻsha davrda manzarali va dorivor oʻsimlik sifatida juda qadrlangan kolumbin „qoʻngʻiroq" guliga oʻxshaydi, deb hisoblangan. Bundan tashqari, bu gul oʻrta asrlar sanʼatida Muqaddas Ruhning timsollaridan biri boʻlib, odamni jodugarlik va iblisning hiyla-nayranglaridan himoya qilishiga ishonishgan.

Tarixi
------

Dastlabki akeleylar 15-asrning oxiri yoki 16-asrning boshida yaratilgan.

Bunday qadahni ishlab chiqarish yuqori mahorat talab qilar edi. Shuning uchun ham 15-asrdan 18-asrgacha zargar ustaxonaga ishga qabul qilinayotganida ishlari orasida akeley bokalini taqdim qilishi shart edi. Bu uning mahorati darajasini belgilab bergan.(nemischa:).

Taxminlarga koʻra, akeleyning birinchi klassik namunasi 1571 yilda taniqli usta, Nyurnberglik „zargar" (nemischa:) Venzel Jamnitser  tomonidan ishlangan. Keyinchalik ularning aksariyati „Yamnitzerning Akeleylari" deb nomlangan (nemischa:). Bunday kuboklar Nyurnberg, Augsburg, Gamburgda tayyorlangan. Ular zarhallangan. Gravyura va haykaltaroshlik detallari bilan bezatilgan. Shuningdek, bukl texnikasi (qadahga boʻrtma bezaklar yopishtirilgan, bu oʻz navbatida sirtdagi yorugʻlik oʻyinini kuchaytirgan) qoʻllanilgan. Ularning shakli Shimoliy Uygʻonish davridan Shimoliy Evropa manyerizmi va nemis barokkosiga oʻtish davrining estetikasini aks ettirdi.

Akeley badavlat byurgerlar, kurfyurst (kadimgi Germaniyada: imperator saylash huquqiga ega boʻlgan davlatmand knyazʼ) lar va qirollar, oʻzlarining muzeylari uchun ajoyib buyumlarni toʻplovchilar orasida juda mashhur edi. Bayram dasturxonida bunday qadahning mavjudligi xonadon egasining badavlat ekanligidan dalolat bergan Bundan tashqari, bezak sifatida koʻpincha oʻsimlik ornamentlari va dengiz mifologiyasi obrazlari ishlatilgan.

Tasviriy sanʼatda Akeley
------------------------

Akeley koʻpincha XVII-XVIII asrlardagi Gollandiya, Flamand va Germaniya maktablarining natyurmortchi rassomlarining ishlarida aks etgan. 17-asrdagi gollandiyaliklarning rasmlari ham bunga misoldir.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Deutsche Digitale Bibliothek. sfn error: no target: CITEREFDeutsche\_Digitale\_Bibliothek (help)
2. 1 2  Manfred H. Grieb.*. Nürnberger Künstlerlexikon*. Walter de Gruyter, 2007 — 2035 bet.
3. ↑  Schmucklexikon. sfn error: no target: CITEREFSchmucklexikon (help)
4. ↑   Bolshaya illyustrirovannaya ensiklopediya drevnostey. — Praga: Artiya, 1980. — S. 257
5. ↑   Vlasov V. G. Akley, Akleybexer, Aglyaybexer // Vlasov V. G. Noviy ensiklopedicheskiy slovar izobrazitelnogo iskusstva. V 10 t. — SPb.: Azbuka-Klassika. — T. I, 2004. — S. 124
6. 1 2  Тарасов Ю.А.*. Голландский натюрморт XVII века*. СПб: Издательство С.-Петербургского университета, 2004 — 29—30 bet.

Adabiyot
--------

* Edmund Wilhelm Braun. (1933). *Agleybecher (Ackleybecher)*. **1**. pp. 206—212. .
* Karin Tebbe. (2007). *Nürnberger Goldschmiedekunst – Formtypen und stilistische Entwicklung*. Nürnberg. .

Havolalar
---------

* „Akeleipokal".  Deutsche Digitale Bibliothek. Qaraldi: 23-yanvar 2017-yil.

(olm.)

* *Leopold Rössler.* „Akeleipokal im Schmucklexikon". 5-yanvar 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-yanvar 2017-yil.

(olm.)