recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Darin shartnomasi** (inglizcha: *Treaty of Darin*, arabcha:  ‎ yoki **Darin pakti** (inglizcha: *Darin Pact*) 1915-yilda Buyuk Britaniya va Najd va Xasa amirligi oʻrtasida tuzilgan.

Imzolanishi
-----------

Shartnoma 1915-yil 26-dekabrda Abdul-Aziz ibn Abdurrahmon Al Saudi va Ser Persi Koks oʻrtasida Britaniya hukumati oʻrtasida Tarut orolidagi Darinda imzolangan.

Shartlari
---------

Shartnoma amirlikni Britaniya protektoratiga aylantirdi va uning chegaralarini ham belgilab berdi. Shartnomaning Britaniya maqsadi Quvayt, Qatar va Ummon shartnomasidagi Britaniya protektoratlarining suverenitetini kafolatlash edi. Bundan tashqari u Buyuk Britaniyaning bevosita ittifoqchisi sifatida Yaqin Sharqda Usmonlilar imperiyasiga qarshi Birinchi jahon urushiga kirishga rozi boʻldi.

Ibn Saud Britaniya protektoratlariga hujum qilmaslikka rozi boʻldi, lekin u hali ham Usmonlilar nazorati ostida boʻlgan Hijozga hujum qilmaslikka vaʼda bermadi.

Shartnoma tuzilgandan soʻng amirlik inglizlardan quyidagi yordam choralarini oldi:

* Nejd va uning qaramliklari mustaqilligining Britaniya kafolati;
* 1916-yil iyun oyida 20 000 funt sterling miqdorida qarz va qurol-yarogʻ yuborildi;
* 1917-yil yanvar oyida oyiga 5000 funt sterling miqdorida subsidiya,
* Birinchi jahon urushi tugaganidan 1924-yil martigacha har yili 60 000 funt sterling miqdorida subsidiya.
* Shuningdek, shartnomaning birinchi moddasida oʻgʻillarning hukmronlik qilish huquqi tan olingan.

Maʼnosi
-------

 Al Saud va Persi Koks shartnoma imzolanganidan bir yil oʻtib, 1916-yil.
Bu amirlik xalqaro miqyosda tan olingan birinchi shartnoma edi. Bundan tashqari Najd tarixida birinchi marta chegaralar belgilandi. Garchi inglizlarning maqsadi, birinchi navbatda, Fors koʻrfazidagi protektoratlarini himoya qilish boʻlsa-da, shartnoma kelajakdagi Saudiya Arabistonining atrofdagi hududlar ustidan nazoratini qonuniylashtirishning kutilmagan taʼsiriga ega edi. Джиддским договором в 1927 году[en] shartnomasi bilan almashtirildi.

Manbalar
--------

1. 1 2  Абдалла ибн Хусейн*. Воспоминания*, 1950 — 186 bet.
2. ↑  S. Abdul-Razzak*. International Boundaries of Saudi Arabia*, 1997 — 32 bet. ISBN 978-8172000004.
3. ↑  John C. Wilkinson*. Arabia's Frontiers: the Story of Britain's Boundary Drawing in the Desert*, 1993 — 133–139 bet.
4. ↑  Malik Dahlan*. The Hijaz: The First Islamic State*. Oxford University Press, 2018 — 115 bet. ISBN 978-0-19-093501-6.
5. 1 2 3  Kiren Aziz Chaudhry*. The Price of Wealth: Economics and Institutions in the Middle East*, 1997 — 53 bet. ISBN 978-0801484308.
6. ↑  Khaldoun Hasan Al-Naqeeb*. Society and State in the Gulf and Arab Peninsula: A Different Perspective*, 1991 — 69 bet. ISBN 978-0415041621.
7. ↑  Gerd Nonneman (2002). „Saudi–European relations 1902–2001: a pragmatic quest for relative autonomy". *International Affairs*. 77-jild, № 3. 638-bet. doi:10.1111/1468-2346.00211.
**Ortiq Dodxoh** — (1891—1932) — Sharqiy Buxoroda qizil armiyaga qarshi kurashgan qoʻrboshilardan biri. Ibrohimbek qoʻrboshining safdoshi.

Qoʻrboshilik faoliyati
----------------------

Ortiq Dodxoh 1891-yili Sharqiy Buxoroda tavallud topgan. Oʻzbek millatiga mansub boʻlgan. Uning oilasi asosan Tojikiston SSR Qizilmozor tumani Sassiqbuloq qishlogʻida istiqomat qilgan. Ortiq Dodxohning ijtimoiy kelib chiqishi Baljuvon laqaylaridan boʻlib, u tortugul urugʻiga mansub boʻlgan. Oilasi boy chorvadorlardan boʻlgan. 1920-yilgacha Ortiq Dodxohning 50 ta biyasi, 10 ta oti, 25 ta sigiri, 15 ta hoʻkizi, 5 ta eshagi, 8 ta tuyasi, 2500 ta qoʻyi va 15 nafar xizmatkori boʻlgan. 1931-yil 4-avgustda Ortiq Dodxohning soʻrogʻida maʼlum boʻlishicha, u dastlabki harakatini 1920-yildan boshlagan. Davlatmandbiy qoʻrboshining guruhida qizil armiyaga qarshi qurolli harakat boshlagan. U Togʻay Soridan dodxoh unvonini oladi. Uning bu davrda 30 nafar safdoshi boʻlgan. Ortiq Dodxoh 1925-yilgacha oʻz hududida istilochilik harakatiga boshchilik qilgan. Keyinchalik Afgʻoniston tomonga oʻtib ketgan. 1931-yilgacha bir necha marta Afgʻoniston hududidan Tojikistonning Saroykamar tumani Qurbon Shahid qishlogʻida oʻtib turgan. Tojikiston hududida 1931-yilda 300 nafar safdoshi bilan bir necha marotaba qizil armiyaga qarshi kurashgan. 1931-yilda Ibrohimbek tashabbusi bilan Jaribqul hududida Ortiq Dodxoh Qizilmozorga yashovchi turtugul urugʻining begi qilib tayinlagan. Choltogʻdagi qurultoydan keyin Ortiq Dodxoh Baljuvonga yuborilgan. Ortiq Dodxoh Ashirov 1931-yil yozida chekistlar qoʻliga tushadi va 1932-yil 13-apreldagi sovet hokimiyati qaroriga koʻra 1932-yil 10-avgustda Toshkentda 41 yoshida otib tashlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Rajabov Q*. Ibrohimbek qoʻrboshi va safdoshlari jasorati*. Toshkent: „Fan", 2022 — 399 bet.
2. ↑  Rajabov Q*. Turkiston qoʻrboshilari*. Toshkent: „Fan", 2022 — 400 bet.
**Biyanxu** (xitoycha Bo Yanxu, Bay Yanxu) (71882) - 19-asr 6070- yillarida doʻngon (xueyszu) xalqining Shim.Gʻarbiy Xitoydagi Sin sulolasi zulmiga qarshi koʻtargan qoʻzgʻoloni rahbarlaridan biri. Sianfu (Shensi viloyati)da, dehqon oilasida tugʻilgan. 1862-yildan qoʻzgʻolonda ishtirok etgan va 1868-yilga kelib uning rahbarlaridan biriga aylangan. Shensi viloyatidan chekinib, Gansu viloyatida 1869—72 yillarda kurash olib borgan. Xitoyning ichki viloyatlarida qoʻzgʻolon magʻlubiyatga uchragach, B. qolgan kuchlar bilan (1872-yil oxiri — 1873-yil boshlari) Sinszyanga chekinib uygʻurlar bilan hamkorlikda sin qoʻshinlariga qarshi kurashni davom ettirgan. Sinszyandagi qoʻzgʻolon tormor keltirilgach, B. 5 ming kishilik qoʻshini bilan 1877-yil Rossiya hududiga oʻtib ketgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Belozerov uyi** — Pushkindagi tarixiy bino. 1890-yillarda qurilgan. Aniqlangan madaniy meros obyekti. Konyushennaya koʻchasida, 33/35 uy, Magazeynaya koʻchasi bilan burchakda joylashgan.

Tarix
-----

1810-yillardan beri uy hozir joylashgan joyda bir qavatli yogʻoch uylar bor edi. Joyning egasi boʻlgan savdogar A. S. Belozerov 1885-yilda meʼmor A. Gomanga ikki qavatli uyning loyihasini buyurdi, lekin loyiha amalga oshirilmadi. Hozirgi uch qavatli binoning meʼmori nomaʼlum, ehtimol S. A. Daninining ishi. Uy 1890-yillarda qurilgan, (oʻsha paytda savdogar M.F. Belozerovaning kelini joyga egalik qilgan), 1899-yilda (boshqa manbalarga koʻra — 1897-yilda) 1917-yilgacha mavjud boʻlgan ikki sinfli ayollar cherkov maktabini joylashtirish uchun ijaraga olingan. Uyda erkaklar uchun bir sinfli boshlangʻich maktab ham bor edi. Ulugʻ Vatan urushidan keyin uy turar-joyga aylandi. 2003-2004-yillarda uy shiftini toʻliq almashtirish va 45-sonli bolalar musiqa maktabini joylashtirish uchun qayta qurish bilan rekonstruksiya qilindi.

Arxitektura
-----------

Belozerovning uyi gʻishtli, uch qavatli, rejada G-shaklida. Devorlari gipslangan, birinchi qavat rustiklangan, podval ohaktosh bilan qoplangan. Old jabha (Konyushennaya koʻchasi boʻylab) olti oʻq kengligida va ikkita yon risalitga ega. Uyning burchagi ikkinchi qavat darajasidagi dafna oynasi va gable qoplamasi bilan tugallangan. Konyushennaya koʻchasi tomonidan uyga tosh poydevor ustidagi tarixiy soxta panjara tutashgan. Eski fotosuratlarda koʻrinadigan chodir saqlanmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Дом Белозеровых". *КГИОП Санкт-Петербурга*. 13-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-iyul 2018-yil.
2. ↑  Prikaz predsedatelya KGIOP № 15 ot 20.02.2001
3. 1 2  „Конюшенная 35. Женское городское училище". *Энциклопедия Царского Села*. 12-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-iyul 2018-yil.
4. 1 2  „Дом Белозеровых". *citywalls.ru*. 12-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-iyul 2018-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Семенова Г. В.*. Царское Село: знакомое и незнакомое*. М.: Центрполиграф, 2009 — 382—383 bet. ISBN 978-5-9524-4249-8.

Havolalar
---------

* „Конюшенная 35. Женское городское училище". *Энциклопедия Царского Села*. 12-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-iyul 2018-yil.



* „Дом Белозеровых". *citywalls.ru*. Qaraldi: 11-iyul 2018-yil.
**Rena Abramovna Galibova** ( tojikcha: *Раъно Абрамовна Ғолибова* ; 24-may 1915-yil, Qoʻqon, Fargʻona viloyati, Rossiya imperiyasi — 10-sentyabr 1995-yil, Boston, AQSH ) — sovet tojik qoʻshiqchisi ( mezzosoprano ). Ikkita "Shon-sharaf belgisi" ordeni (1954  va 1957 , Mehnat Qizil Bayroq ordeni, Lenin ordeni (1941), Tojikiston SSR xalq artisti (1941) bilan taqdirlangan.

U 1915 yilda Qo‘qon shahrida Avram G‘olibov va Adina Yagudayeva oilasida tug‘ilgan. U bolaligini otasi teatr direktori bo'lgan Toshkent shahrida o'tkazgan. 13 yoshida musiqiy faoliyatini boshlagan, 18 yoshida Toshkent radioqo‘mitasiga qo‘shiq aytishga taklif qilingan. U birinchi marta 1935 yilda Toshkentdagi opera sahnasida chiqish qilgan.

1934 yilda Rena Galibova buxor-yahudiy yozuvchi Gavriel Rubinovich Samandarovga turmushga chiqdi[*manba?*] va 1938 yilda Tojikiston SSRning Stalinobod (hozirgi Dushanbe) shahriga ko'chib o'tdi. U yerda Rena Galibova tojik musiqali teatrining artisti, 1940—1966 yillarda Sadriddin Ayniy nomidagi Tojikiston opera va balet teatrining solisti boʻlgan.

Siyosiy byuro a'zolaridan biri  Uni Mehnat Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlashni xohladi, lekin Stalin: "Yo'q, u ko'proq narsaga loyiq, biz uni Lenin ordeni bilan taqdirlashimiz kerak", deb aytadi.[*manba?*] O'sha yili u Tojikiston SSR xalq artisti unvonini oldi. 1942 yildan KPSS a'zosi.

1939 yilda 24 yoshida u Tojikiston SSRda xizmat ko'rsatgan artist unvonini oldi. 1941 yilda Moskvada bo'lib o'tgan tojik san'ati dekadasida u Stalin va mamlakat rahbariyatini madh etib qo'shiq kuyladi.

Ulug 'Vatan urushi yillarida u kontsertlar qo'yish uchun frontga ketdi. Urushdan keyin u faoliyatini davom ettirdi. 1957 yilda u Moskvadagi Bolshoy teatri sahnasiga qo'shiq aytish uchun taklif qilindi.

U 1991 yilda SSSR parchalanganidan keyin AQShning Boston shahriga ko'chib ketgan.

U 1995 yilda AQShning Boston shahrida vafot etdi.
Queens shtatidagi qabr toshida "Tojikistonda xizmat ko‘rsatgan artist" deb yozilgan.

Adabiyotlar
-----------

Нурджанов Н. Х. Галибова Рена // Театральная энциклопедия / под ред. С. С. Мокульского. — М.: Советская энциклопедия, 1961. — Т. 1.

Manbalar
--------

1. ↑  Каталог
2. ↑  Каталог
3. ↑  Dugger, Celia W. (1997-10-28), „In Mourning, Traditions Mingle; Cultural Exchange in the 'Neighborhoods of the Dead'", *The New York Times*, qaraldi: 2007-10-23

|  |  |
| --- | --- |
| Flag of OʻzbekistonBiografik ikona | *Oʻzbekistonlik shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ortiq Otajonov** (1947.30.1, Xorazm viloyati Bogʻot tumani — 2019.17.5, Toshkent) — xonanda, Oʻzbekiston (1991), Turkmaniston va Qoraqalpogʻiston (1993) xalq artisti. Xorazm viloyati Bogʻot tumani Jdanov (hozir Navoiy) nomli kolxozda tavallud topgan. Maktabni 7-sinfgacha Bogʻotda, davomini Urganchda oʻqigan. Matyusuf Xarratov nomidagi Urganch musiqa bilim yurtini (rubob sinfi boʻyicha, 1967) va Toshkent madaniyat instituti (1980)ni tugatgan. Milliy ashulachilik yoʻllarini Komiljon Otaniyozov. shuningdek, A.Otajonov, M.Mirzayev, G.Rahimova, O.Ibrohimov va S.Sobirovlardan oʻrgangan. Oʻzbek davlat filarmoniyasi, „Lazgi" ansamblida xonanda (1968—1981), „Lazgi" ansamblining badiiy rahbari (1982—1988). Repertuaridan Xorazm mumtoz ashulalari („Feruz 1, 11" savtlari bilan, „Chapandozi Suvora", „Kajhang Suvora", „Xorazm Dugohi" va boshqalar), kuyini oʻzi bastalagan asarlar („Zebolanib kelibsiz", „Ona diyorim", „Xorazm farzandiman", „Orol dardi", „Seni kulishlaring", „Ibiyay", „Boshqacha" va boshqalar), shuningdek, afgʻon, turkman, ozarbayjon, rus, arab qoʻshiqlari oʻrin olgan. Ijrolari 2 gramplastinka, Oʻzbekiston radiosi fonotekasiga yozilgan. Oʻzbekiston televideniyesida „Ortiq Otajonov" film-konserti yaratilgan. O. Osiyo, Yevropa, Amerika, Avstraliya mamlakatlarida gastrolda boʻlgan.

Oʻzbekiston Xalq Artisti unvonining ilk sohibi. 1991-yil 8-noyabrda Oʻzbekiston Xalq Artisti unvoni ilk marta Ortiq Otajonovga Islom Karimov tomonidan shaxsan topshirilgan.

Ortiq Otajonov 2019-yil 17-may kuni vafot etdi.

Oilasi
------

* Otajonova Chinni Matchonovna - onasi (1927.3-2008.3)
* Safarboy Otajonov - ukasi, Jahongir Otajonovning otasi.
* Qoʻzivoy Otajonov - ukasi.
* Ulugʻbek Otajonov — oʻgʻli.
* Zokir Otajonov - oʻgʻli
* Karomat Otajonova — katta qizi.
* Xosiyat Otajonova - qizi
* Ali Otajonov — nabirasi.
* Mardon Otajonov - nabirasi
* Kamron Otajonov - nabirasi
* Umrbek Otajonov - nabirasi, Ulugʻbek Otajonovni oʻgʻli
* Behzod Otajonov - nabirasi
* Islom Otajonov - nabirasi
* Nodir Otajonov - nabirasi
* Jahongir Otajonov — jiyani, ukasi Safarboy Otajonovning oʻgʻli

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Musiqachi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Polit** (Politeus va qadimgi yunoncha: *Πολίτης*) — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj.

Odisseyning hamrohi Kirka tomonidan choʻchqaga aylandi, lekin keyin oʻzining inson qiyofasiga qaytadi. U oʻzining maʼbadiga asos solingan Temesda (Bruttius) tomonidan oʻldirilgan yovuz iblisga aylanadi. Musht jangchisi Evfim Temesianlarni Politga boʻlgan oʻlpondan ozod qiladi va qahramonni duelda magʻlub etdi. Boshqa manbaga koʻra, uning ismi **Likas** edi. Temesga (Italiya) yetib kelishganda, u mast bo‘lib, bir qizni zo‘rlagan va toshbo‘ron qilingan. Pifiya qahramonni tinchlantirishni, maʼbad qurishni va har yili unga eng goʻzal qizni qurbon qilishni buyurmaguncha, uning jinlari Temes aholisini oʻldirar edi. Qahramonni Olimpiya gʻolibi Evfim (miloddan avvalgi V-asr boshlari) qizga uylanib, haydab chiqaradi.

Manbalar
--------

1. ↑   Lyubker F. Realniy slovar klassicheskix drevnostey. M. 2001. V 3 t. T.3. S.117
2. ↑   Gomer. Odisseya X 224; Ovidiy. Metamorfozi XIV 251
3. ↑   Strabon. Geografiya VI 1, 5 (str.255); Elian. Pyostrie rasskazi VIII 18
4. ↑   Pavsaniy. Opisanie Elladi VI 6, 7-9
5. ↑  Евфим // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
**Ramon Magsaysay mukofoti** Filippinning sobiq prezidenti Ramon Magsaysayning boshqaruvdagi halollik, xalqqa dadil xizmat qilish va demokratik jamiyatdagi pragmatik idealizm namunasini abadiylashtirish maqsadida taʼsis etilgan yillik mukofot hisoblanadi. Mukofot 1957-yil aprel oyida New-York shahrida joylashgan aka- uka Rokfeller jamgʻarmasi vasiylari tomonidan Filippin hukumati bilan kelishilgan holda taʼsis etilgan.

Umumiy koʻrinish
----------------

Mukofot Filippin Respublikasining Ikkinchi jahon urushidan keyin yettinchi prezidenti Ramon Magsaysay sharafiga taʼsis etilgan boʻlib. Ramon Magsaysay mukofot jamgʻarmasi mukofotni oʻz sohalarida mukammallikka erishgan osiyolik shaxslarga beradi. Mukofotlar oltita toifada berildi, ulardan beshtasi 2009-yilda toʻxtatildi:

* Davlat xizmati – 1958-2008)
* Davlat xizmati – 1958-2008)
* Jamoa rahbariyati – 1958-2008)
* Jurnalistika, adabiyot va ijodiy muloqot sanʼati (1958 – 2008)
* Tinchlik va xalqaro anglashuv – 1958-2008)
* Favqulodda rahbarlik (2001 –)
* *Kategoriyasiz* (2009 –)

Tarixi
------

1957-yil may oyida yetti nafar taniqli filippinlik Ramon Magsaysay mukofot jamgʻarmasi, notijorat korporatsiyasining taʼsischilar kengashiga mukofotlar dasturini amalga oshirish vazifasi yuklatilgan. Keyinchalik vasiylar kengashi turli xil boʻlib, Osiyo qitʼasi va chekka orollaridan kelgan taniqli osiyoliklarni oʻz ichiga oldi.

RMAF Osiyodagi irqi, eʼtiqodi, jinsi yoki millatidan qatʼi nazar, oʻz sohalarida ajralib turadigan va boshqalarga saxiylik bilan yordam bergan shaxslarni va tashkilotlarni tan oladi va hurmat qiladi. Mukofotlar anʼanaviy tarzda beshta nominatsiya boʻyicha topshiriladi: davlat xizmati; davlat xizmati; jamoa yetakchiligi; jurnalistika, adabiyot va ijodiy muloqot sanʼati; tinchlik va xalqaro tushunish.

Mukofotlanganlar
----------------

Ramon Magsaysay mukofotlari gʻoliblari Osiyoning turli burchaklaridan kelgan, garchi gʻoliblar Osiyodan tashqarida turli Osiyo mamlakatlarida xizmat qilgan, ishlagan yoki biror narsaga erishgan mamlakatlardan kelgan holatlar mavjud. 2021-yil holatiga koʻra, oluvchilar Osiyoning yigirma ikkita davlatidan kelgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ann Bernadette Corvera*. „'03 Ramon Magsaysay Awardee: A League of Extraordinary Men & Women". Philippine Star (8-oktabr 2003-yil). Qaraldi: 21-fevral 2008-yil.
2. ↑  *AsiaNews.it.* „Magsaysay Awards, Asia's Nobel Prize, in the social and cultural fields". *www.asianews.it*. 15-iyun 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyun 2018-yil.
3. ↑  *Ballaran.* „5 persons, 1 organization honored at 2017 Ramon Magsaysay Award". 15-iyun 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyun 2018-yil.
4. ↑  „'Asia's Nobel Prize': now more than ever". 15-iyun 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyun 2018-yil.

Qoʻshicha adabiyotlar
---------------------

* Singh Negi, Rajender (2008-08-23). „Magsaysay Award: Asian Nobel, Not so Noble". *Economic and Political Weekly*. 43-jild, № 34. 14–16-bet. ISSN 0012-9976. JSTOR 40277873.

Havolalar
---------

* Ramon Magsaysay mukofoti jamgʻarmasi
* Ramon Magsaysay mukofoti fondi yangiliklari Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-05-22).
**Pomir-fargʻona irqi**, **Ikki daryo oraligʻi irqi** — katta yevropeoid irqiga mansub boʻlgan irqlardan biri. L.V. Oshanin "Oʻrta Osiyo ikki daryo oraligʻi tipi", A.I.Yarxo "Pomir-Fargʻona tipi" deb atagan. P.-Pomir-fargʻona irqiga quyidagi xususiyatlar xos: pigmentatsiyasi qora, soqoli siyrakroq yoki qalin, sochi toʻgʻri yoki sal jingalak, yuzi choʻziq va keng, qirra burun, qanshari tik va keng, ayrim guruxlarida mongoloid irk aralashgan. Paleoantropologiya materiallari bu tipdagi aholining tub xalq ekanligini koʻrsatadi. P.-Pomir-fargʻona irqini L.V.Oshanin 3 ga ajratgan: 

1) togʻliklar — togʻlik tojiklar; 

2) Jan.-Gʻarbiy Pomir boʻyidagi kam sonli qabilalar (rushan, shugʻnon, vohon); 

3) tekislikdagilar — Oʻzbekistonda yashovchi oʻzbeklar, shuningdek, tojik va uygʻurlarning ayrim guruhlari.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Pomologiya** (lot. pomum — meva va ...logiya), navshunoslik — mevali va rezavor oʻsimliklar navlari toʻgʻrisidagi fan. Mevali va rezavor mevali oʻsimliklarni ilmiy rayonlashtirish, bogʻlarning nav tarkibini va ayrim navlarni muttasil yaxshilash va ulardan bogʻdorchilikaa samarali foydalanish masalalarini oʻrganadi. P. fan sifatida 18-asr oxiri — 19-asr boshlarida shakllangan. Ilmiy P. rivojlanishiga ame-rikalik mashhur seleksioner-oʻsimlikshunos olim Lyuter Berbank (1849— 1926), I.V.Michurinnpng amaliy ishlari va asarlari hal qiluvchi taʼsir koʻrsatdi. Ukrain pomolog olimi L.M.Simi-renko P.ning asosiy mazmunini ifo-dalab berdi. Uning mevali va rezavor mevali ekinlar navshunosligi, nav sinovi va rayonlashtirish masalalari boʻyicha asarlari muhim ahamiyatga ega.

P. mevali va rezavor mevali ekinlar seleksiyasining tarkibiy qismi-dir. Baʼzan P.ga mevali oʻsimliklarni botanik uslubiyatlar (U.P.Xendrik, K.Kox) bilan oʻrganuvchi botanika fanining bir qismi sifatida karaladi. Gʻarbiy Yevropada uning tavsifiy yoʻnalishi (A.Dil, E.Lukas, A.Lerua) ham mavjud.

Hozirgi davrda P.da navlarni hududlar boʻyicha ishlab chikarishbiologik urganish (ilmiy muassasalarning pomologiya bogʻlarida navni dastlabki oʻrganish, davlat nav sinash uchastkalarida eng istiqbolli navlarning davlat nav si novi, bogʻdorchilik xoʻjaliklarida dastlabki nav sinovi va davlat sinovidan oʻtgan is-tiqbolli navlarning i shl ab chiqarish nav sinovlari yoʻnalishlarida), navlar agrotexnikasi, navlarni ishlab chiqarish vositasi tarzida har tomonlama tavsiflash masalalariga alohida eʼtibor beriladi (yana qarang Nav, Navni raionlashtirish).

Oʻrta Osiyo, jumladan, Oʻzbekiston P.si ham boy tarixga ega. Olma, nok, urik, shaftoli, olxoʻri, uzum, anor, anjir, gilos, yongʻoq, bodomning mahalliy navlari hamda ularning tavsi-fi haqida 10-asrga oid manbalarda, shuningdek, "Boburnoma"da maʼlumotlar bor. 20-asr boshlarida Oʻzbekistonda P.ni rivojlantirishda P.P.Shreder, N.N.Shavrov, keyinchalik, K.F.Kostina, I.N.Ryabov, V.V.Kuznetsov, K.V.Vasilyev, A.S.Cherevatenko, A.G.Shreder, A.R.Shreder, S.I.Yagudina, S.Q.Sharipov, S.S.Kalmikov va boshqa hissa qoʻshgan.

Shreder nomidagi Bogʻdorchilik, uzumchilik va vinochilik ilmiy tadqiqot institutida har bir meva turlari boʻyicha kollek-siyalar va P. bogʻlari barpo etilgan, institut tomonidan Oʻzbekiston P.siga bagʻishlangan toʻplamlar nashr qilingan.

Adabiyot
--------

* Simirenko L.P. Pomologiya, t. 1—3, Kiyev, 1972—73; Sorta plodovix, subtropicheskix, orexoplodnix kultur i yagod. T. 1968; Ribakov A.A. Ostrouxova S.A. Oʻzbekiston mevachiligi. T. 1967; Pomologiya Uzbekistana, T. 1983.

Sulton Xolnazarov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Marc Planus** (1982-yil 7-martda tugʻilgan) — fransiyalik sobiq professional futbolchi, himoyachi sifatida oʻynagan. Butun faoliyatini mahalliy Bordo klubida o'tkazgan.

Klubdagi faoliyat
-----------------

Planus ligadagi debyutini 2002-yilning 9-noyabrida « Renn »ga qarshi o'tkazdi. U 2002-03 yilgi mavsumda Liga 1da o'n yettita o'yin o'tkazdi. 

2006-07 va 2008-09 yillarda u kubokni yutgan (2009-yilgi finalda gol urgan) va 2008-09 va 2009-10 yillarda Trophée des Champions sovrinini qo‘lga kiritgan. 2014-15 Liga 1-mavsumi oxirida Planus futbolchilik faoliyatini yakunlaganini e'lon qildi.

Xalqaro maydonlarda
-------------------

Planus 2010-yilgi futbol bo'yicha jahon chempionati uchun Franssiya terma jamoasiga chaqirilgan edi, garchi Fransiya guruh bosqichidan chiqib ketgan bo'lsa ham, 2010-yilda u Fransiya terma jamoasidagi ilk o‘yinini o‘tkazdi. U ilk o‘yinini Tunisga qarshi o‘tkazdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „FIFA World Cup South Africa 2010: List of Players: France".  FIFA (12-iyun 2010-yil). 18-oktabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. ↑  „Marc PLANUS". *FIFA.com*. 12-iyun 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-oktabr 2011-yil.
3. ↑  „Bordeaux vs Vannes". *espn.com*. Qaraldi: 12-fevral 2020-yil.
4. ↑  „Football 365 - Toute l'actualité du foot en direct - Football". 24-oktabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-avgust 2022-yil.
**Dyuba**, William Edward Burghardt Du Bois (inglizcha: *William Edward Burghardt Du Bois*; 1868. 23.2, Greyt-Barrington, AQSH,— 1963.27.8, Akkra, Gana) — amerika yozuvchisi, tarixchisi, jamoat arbobi, AQSH dagi zamonaviy negr adabiyotining asoschilaridan. 1895 yilda falsafa d-ri unvonini olgan. Atlantadagi universitet iqtisodiyot va tarix prof. (1897—1910), ijtimoiy fakultet dekani (1933—44). 1961 yilda Ganaga koʻchib kelib, "Afrika ensiklopediyasi" ("Encyclopedia Africana") nashriga rahbarlik qilgan. Dyuba butun Afrika xalqlarini birlashtirishga bagʻishlangan bir nechta kongresslarning (1si — 1919, oxirgisi — 1945) tashabbuskori boʻlgan. Negr xalqi haqidagi tarixiy va ijtimoiy asarlar muallifi. "Qora kishilar qalbi" (1903) ocherklar toʻplami, "Kumushrang teri izlab" (1911) romani, "Tim qora suv" (1920) hikoyalar, ocherklar va sheʼrlar toʻplami, "Qora alanga" ("Mansart sinovda", 1957; "Mansart maktab qurmoqda", 1959; "Qora alanga", 1961) trilogiyasi va b. asarlarida negr xalqining soʻnggi bir yarim asrdan ortiq vaqt mobaynidagi mehnati, irqchilikka va ijtimoiy adolatsizliklarga qarshi kurashi oʻz badiiy ifodasini topgan.

Du Bois (1918)

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. 1 2  *(unspecified title)*
2. 1 2  *(unspecified title)*
3. ↑   // *(unspecified title)*
4. ↑   — Henry Holt. — С. 312.
**Dyoren minorasi** (nemischa:) ― XIV-asrga oid oʻrta asr qoʻriq minorasi boʻlib, Gannover shahrida (Quyi Saksoniya, Germaniya) joylashgan.

Tarixi
------

 1820-yilda minoraning koʻrinishi
 Gerbli qurolbardor
Dyoren minorasi 1382-yilda Gannoverdan janubda chegara postining bir qismi sifatida (nemischa:), Hildesheimga olib boradigan muhim savdo yoʻli yonida qurilgan. Devor va tomni qurish uchun 17 mingga yaqin tosh ishlatilgan.

1486-yilda minora Wolfenbüttel gertsogi Genrix I tomonidan Gannoverdagi hujumi paytida yoqib yuborilgan. Koʻplab himoyachilar halok boʻlgan. 1488-yilda minora chizmalarga muvofiq qayta tiklangan, bu minoradagi tosh lavhadagi yozuv bilan tasdiqlangan. Minora himoyachilari tomonidan shaharni himoya qilish „Ganoverlik spartiatlar" afsonasining asosini tashkil etdi.

Oʻttiz yillik urushdan keyin minora oʻzining harbiy ahamiyatini yoʻqotdi. 1650-yilgacha unda patrul boʻlgan, keyin minora bojxona uyi sifatida ishlatilgan.

1888-yilda minora qayta tiklandi. Faxverk uslubida yana bir qavat qoʻshildi. Minorada shahar gerbi bilan qurolbardor tasvirlangan relyef paydo boʻldi. 1890-yilda minora yonidan Gannoverdan Laatzenga olib boradigan koʻnka oʻtgan.

Ikkinchi Jahon urushi paytida minora ittifoqchilarning havo hujumlari natijasida vayron boʻlgan, ammo toʻgʻridan-toʻgʻri snaryadlarning zarbasidan omon qolgan. Urushdan keyingi shaharni tiklash paytida minorada faqat favqulodda ishlar olib borildi. 1975-yilda toʻliq taʼmirlash ishlari olib borildi. 1982-yilda minoraning 600-yilligini nishonlash paytida minora yonidan oʻtuvchi Gannover tramvayining tarmogʻi ochildi.

Dyoren minorasi tepasida tungi suv koʻrshapalaklarining Mashze koʻliga tungi parvozi boʻladi. Tungi koʻrshapalaklar qish uyqusi tufayli minora faqat 15-oktabrdan 1-martgacha tunda yoritiladi.

Havolalar
---------

* Табличка с историей башни
* Сайт башни Дёрен

Manbalar
--------

1. ↑  „История башни (нем.)". 11-fevral 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-fevral 2017-yil.
2. ↑  „Willkommen im Döhrener Turm". 11-fevral 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-fevral 2017-yil.
**Sagʻbon koʻchasi** — Olmazor tumani hududida. Toshkent shaharning eng qadimgi koʻchalaridan biri. Zarqaynar va Keles yoʻli koʻchalari oraligʻida. Uzunligi 4 km atrofida. Kichik halqa yoʻli bilan kesishgan. Forobiy, Qoraqamish, Olcha, Hurriyat, Saqichmon, Abu Bakr Shoshiy, Sariqsuv, Gʻalaba va Omonat koʻchalari bilan tutashgan. Tarkibida 13 ta tor va 30 ta berk koʻcha bor.

Tarixi
------

Eski shaharni Toshkentning shimoliy-gʻarbiy qismi bilan bogʻlaydi. Oʻrta asrlarda paydo boʻlgan. Shaharning qadimgi 12 darvozalaridan biri Sagʻbon darvozasi shu koʻcha yoʻnalishida boʻlgan. 1893-yil koʻchaga Sagʻbon nomi berilgan. Pastqam va tor koʻchaning XIX asr holati sovet davrida ham oʻzgarishsiz qolgan. 1994-yildan keng qamrovli qayta qurish, obodonlashtirish ishlari olib borildi. Jumladan koʻcha eniga ikki baravar kengaytirilib, avtotransport vositalari harakati uchun katta qulayliklar yaratildi.

Binolar
-------

Yoʻnalishida Eskijoʻva bozori, „Guzarboshi" va Gʻani Aʼzamov mahallalari, tuman ichki ishlar boshqarmasi, „Hofiz Koʻhakiy" va „Islomobod" jome masjidlari, „Sagʻbon" guzari, „Sharq", „Tehron" va „Sulola" restoranlari, „Qoʻshtut" va „Guzarboshi" toʻyxonasi, „Toʻychiota" kafesi, „Aliakbar" mehmonxonasi, 42- va 4-oilaviy poliklinika, „Sagʻbon" qabristoni, „Yosh avlod" bogʻi, „Hamidullaota" supermarketi, 24-, 11-umumiy taʼlim maktablari, shaxsiy va koʻp qavatli turar joy binolari, dorixonalar, savdo shoxobchalari va turli servis xizmat koʻrsatish maskanlari joylashgan.

Yaqinida Abdulla Qodiriy nomidagi madaniyat va istirohat bogʻi, Chorsu bozori, Milliy liboslar galereyasi, Bolalar ijodiyoti uyi, tuman hokimiyati, „Sagʻbon tekstil" qoʻshma korxonasi va boshqa bor.

Yana qarang
-----------

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  *Toshkent. Ensiklopediya*, 2009-yil.
Abrahamyan 2023-yilda
**Tatev Abrahamyan** (armancha: *Տաթև Աբրահամյան*; 1988-yil 13-yanvarda tugʻilgan) — millati arman boʻlgan, amerikalik shaxmatchi. U ayol grossmeyster (WGM) unvoniga ega.

Abrahamyan 1999-yili oʻsmirlar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha Yevropa chempionatining 12 yoshgacha bo'lgan qizlar oʻrtasida Nana Dzagnidze va Varvara Kirillova bilan tenglashib, birinchi oʻrinni egalladi va tay-brekda bronza medalini qoʻlga kiritdi. U 2005-yilgi ayollar shaxmat chempionatida birinchi oʻrinni egalladi va pley-off oʻyinida Rusudan Goletianiga yutqazdi. Keyinchalik 2006-yilda Abrahamyan Ekvadorning Kuenka shahrida boʻlib oʻtgan Panamerikalik yoshlar shaxmat festivalining 18 yoshgacha boʻlgan qizlar seksiyasida 9/9 ball bilan gʻolib chiqdi. 2008-yilda Abrahamyan oʻzining murosasiz oʻyini uchun shaxmat maʼbudasi mukofotini qoʻlga kiritdi. U 2010-yilgi AQSh ayollar shaxmat chempionatida Irina Krush 8/9 hisobida gʻalaba qozongan Anna Zatonskix bilan ikkinchi oʻrinni egalladi va 2011-yilda „Armageddon" tay-brek oʻyinida Zatonskix bilan durang oʻynab, yana ikkinchi oʻrinni egalladi (Zatonskix gʻalaba qozondi, chunki uning koeffitsiyentlari durang edi). U 2012 va 2015-yillarda shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etgan.

Jamoaviy bahslarda Abrahamyan AQSH sharafini ayollar shaxmat olimpiadasida va ayollar oʻrtasidagi jahon jamoaviy shaxmat chempionatida himoya qilgan.

U 2001-yilda Armanistondan AQShga koʻchib oʻtgan. Hozirgi kunda Abrahamyan Kaliforniyaning Glendeyl shahrida istiqomat qiladi. U La Crescenta shahridagi Klark Magnet oʻrta maktabida tahsil oldi. Tatev 2011-yilda Long-Bichdagi Kaliforniya Davlat Universitetini psixologiya va siyosatshunoslik boʻyicha ikki tomonlama mutaxassislikni tamomlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Crowther.* „TWIC 253: European Youth Championships". *The Week in Chess* (13-sentabr 1999-yil). Qaraldi: 7-avgust 2020-yil.
2. ↑  „16-year Hikaru is US Champion". *Chess News*.  ChessBase (6-dekabr 2004-yil). Qaraldi: 8-avgust 2020-yil.
3. ↑  „Metro Briefing". *The New York Times* (7-dekabr 2004-yil). Qaraldi: 12-iyun 2008-yil.
4. ↑  *Friedman.* „U.S. Chess Kids off to running start in Ecuador.". *The United States Chess Federation* (7-avgust 2006-yil). Qaraldi: 8-avgust 2020-yil.
5. ↑  *Friedman.* „Seven medals, and controversy in Ecuador". *The United States Chess Federation* (12-avgust 2006-yil). Qaraldi: 8-avgust 2020-yil.
6. ↑  Adaucto Wanderley da Nóbrega. Cuenca 2006 — 15° Campeonato Panamericano u18 (girls). BrasilBase.
7. ↑  „Abrahamyan wins Fighting Chess Award". *Susan Polgar Global Chess Daily News and Information* (22-may 2008-yil). Qaraldi: 27-oktabr 2019-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
8. ↑  Tatev Abrahamyan team chess records at OlimpBase.org
9. ↑  SM Tatev Abrahamyan. *The United States Chess Federation*.
10. ↑  *Landa.* „Glendale, La Cañada represented at the top women’s chess tournament in the U.S.". *Glendale News-Press* (30-mart 2018-yil). Qaraldi: 27-oktabr 2019-yil.
11. ↑  „Tatev Abrahamyan | www.uschesschamps.com". *uschesschamps.com*. Qaraldi: 3-iyun 2022-yil.
**Renaturatsiya** (re... va lot. natura — tabiiy xususiyat) — denaturatsiyaga uchragan biopolimer (Mas, oqsil yoki nuklein kislota) molekulasining biologik nativ (faol) holatga oʻtishi (qarang Denaturatsiya). Agar denaturatsiyada oqsil molekulasi ixcham taxlangan (tartibli) holatdan tartibsiz holatga oʻtadigan boʻlsa, R.da buning teskarisi sodir boʻladi, yaʼni oqsil molekulasining polipeptid zanjirida aminokislotalarning ketmaketligi tartibi orqali ifodalanadigan birlamcha strukturasi qayta tiklanadi. 2 zanjirli DNK molekulasini 100° ga qizdirilganida asoslar oʻrtasidagi vodorod bogʻlar uziladi va komplementar zanjirlar birbiridan ajralib, DNK denaturatsiyaga uchraydi. Biroq, asta-sekin sovitilganda DNKning komplementar zanjirlari yana tiklanishi, yaʼni R. sodir boʻlishi mumkin. DNKning bu xususiyatidan sunʼiy gibrid DNK olishda foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Paktiya viloyati tumanlari
**Zozi tumani** (pushtucha: *ځاځي ولسوالۍ*, forscha: ولسوالی جاجی) — **Jaji**, **Dzadzi** yoki **Aryob** deb ham atalaluvchi, Afgʻonistonning Paktiya viloyatidagi tuman. Asosiy shahar — Aryob. Tuman pushtunlarning zozi qabilasi markazida joylashgan.

Demografiyasi va aholisi
------------------------

Afgʻonistonning qolgan qismida boʻlgani kabi, aholi sonining aniq raqamlari mavjud emas. Afgʻoniston Qishloq joylarini tiklash va rivojlantirish vazirligi (MRRD) BMT Qochqinlar boʻyicha Oliy komissarligi va Afgʻoniston Markaziy Statistika boshqarmasi (CSO) bilan birgalikda Zozi tumani aholisini taxminan 45,923 kishi deb hisoblagan (CSO 2004). Xuddi shu manbalarga koʻra, lekin mahalliy qabila hisobi va hisobiga koʻra, 2016-yilda zozay (pushtucha: *ځاځي*)larning umumiy aholisi Ahmad Xel va Aryubning ikkita tumanida 375,000 ta boʻlib (Larlivani qishlogʻidan Malak Aziz Xon), pushtunlar umumiy aholining 100 % ni tashkil qilgan.

Yana qarang
-----------

* Aryob

Manbalar
--------

1. 1 2  Jaji District Development Plan — MRRD
2. ↑  Paktia Province Tribal Map (Page 12). Naval Postgraduate School.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Jahongir (maʼnolari).

**„Jahongir"** (ruscha: *Властелин мира*) — rus yozuvchisi Aleksandr Belyayev qalamiga mansub ilmiy-fantastik roman. Asarning qisqartirilgan versiyasi ilk bor 1926-yil „Gudok" gazetasida chop etilgan. Toʻliq versiyasi 1928-yil „Vokrug sveta" jurnaliga ilova sifatida nashr qilingan. 

Asarni oʻzbek tiliga Nizom Komilov tarjima qilgan. Roman oʻzbek tilida ilk bor 1979-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. 1989-yil „Amfibiya odam. Jahongir. KETS yulduzi" toʻplamida qayta nashr qilingan.

„Jahongir" fikrlarni masofaga joʻnatish mavzusiga bagʻishlangan. Muallifni bu gʻoya juda qiziqtirgan.

Syujet
------

Asar bosh qahramoni Shtirner olisdan turib kishi ongiga taʼsir oʻtkazuvchi moslamani ixtiro qiladi. Ammo u ixtirosi yordamida boylik orttirishga, jahonga yagona hukmron boʻlishga urinadi. Pirovardida Shtirner tang ahvolga tushib, tanlagan yoʻlidan qaytishga majbur boʻladi.

Qahramonlar
-----------

* Lyudvig Shtirner – olmon fiziologi, sobiq aspirant, bankir kotibi
* Emma Fit – Gotlib bankida kotiba
* Elza Glyuk – Gotlib banki xodimi
* Otto Zauer – Gotlibning yuriskonsulti
* Karl Gotlib – Olmoniyaning yirik bankiri
* frau Shmitgof – Gotlibning ekonomkasi
* Gans – Gotlibning xizmatkori
* Oskar Gotlib – Gotlibning ukasi
* Rudolf Gotlib – Oskar Gotlibning oʻgʻli
* Lyuders – advokat
* Krans – berlinlik iqzuvar
* Kachinskiy – moskvalik muhandis va ixtirochi
* Dugov – Moskvadagi hayvonot bogʻlarining mudiri

Oʻzbekcha tarjima
-----------------

### Jahongir

Roman Oʻzbek tilida 1979-yil alohida kitob oʻlaroq chop etilgan. Mazkur nashr Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyoti chop etilgan.

### Amfibiya odam. Jahongir. KETS yulduzi

Roman 1989-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida „Amfibiya odam. Jahongir. KETS yulduzi" toʻplamida qayta nashr qilingan. Toʻplamni oʻzbek tiliga 1963-yil „Molodaya gvardiya" nashriyoti chop etgan ruscha nashridan Nizom Komilov tarjima qilgan. Asar soʻzboshini M. Mahmudov yozgan. 

Tahrir hayʼati Hakim Nazir (rahbar), Anvar Obidjon, Farhod Musajonov, Quddus Muhammadiy, Raim Farhodiy, Poʻlat Moʻmin, Ergash Raimov, Xudoyberdi Toʻxtaboyev hamda Nosir Fozilovlardan iborat boʻlgan. Mazkur nashrni tayyorlashda yana quyidagi shaxslar ishtirok etgan: M. Joʻrayeva – muharrir, L. Davats, A. Shatalov – rassomlar, A. Kiva – rasmlar muharriri, V. Barsukova – texnik muharrir, Sh. Sobirova, Sh. Nazarova – musahhihlar. Kitob adadi – 30 000 nusxa.

Havolalar
---------

* „Jahongir" Ziyouz saytida

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Papua Yangi Gvineyadagi katolik missionerlar
**Missionerlik** (missiya soʻzidan), tabshir, mubashshirlik — biror dinga eʼtiqod qiluvchi xalqlar orasida boshqa bir dinni targʻib qilish. Missionerlik, asosan, xristianlikka xos.

XIII — XVI asrlarda xristian missionerligi Hindiston, Xitoy, Yaponiyaga kirib bordi. Katolik cherkovida missionerlik Ispaniya va Portugaliya imperiyalari tashkil topgach (XV — XVI asrlar), faoliyatini kuchaytirdi. Missionerlik Rim imperiyasiga yangi yerlarni oʻz taʼsiri ostiga olishda katta yordam berdi. Katolik missionerligiga rahbarlik qilish uchun papa Grigoriy XV 1662-yilda Diniy targʻibot kongregatsiyasini taʼsis etdi.

Missionerlik XIX asrda faollashdi, ayniqsa, xristian missionerlari Afrikada faoliyatlarini kuchaytirdilar va oʻz mamlakatlarining siyosatini targ'ib qilishda yordam berdilar.

Oʻzbekiston Respublikasining „Vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar toʻgʻrisida"gi qonuni 5-moddasiga koʻra, Oʻzbekistonda har qanday missionerlik faoliyati man etiladi.

Manbalar
--------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Tripoli-Misrata avtomagistrali
**Misrata** (arabcha: ) — Liviyaning shimoli-gʻarbidagi port shahri va Misrata viloyatining maʼmuriy markazi. Misrata Turkcha Tripoli deb ataladigan mintaqada, poytaxt Tripolining joylashgan. U Oʻrta yer dengizi sohilidagi xuddi shu nomdagi burnida, taxminan 210km sharqda oʻrnatilgan. 2010-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, uning aholisi 400 000 kishi. Bu Liviyaning Tripoli va Bing'ozidan keyin uchinchi yirik shahar.

Demografiya
-----------

Shahar Liviya turklarining asosiy markazi hisoblanadi. Shaharning 2/3 qismini turklar tashkil etadi (270 000 2019 yil maʼlumotlari).

Manbalar
--------

1. 1 2  „.PERCHÉ NESSUNO PARLA DELLA LIBIA?". 26 eylül 2019da asl nusxadan arxivlandi.
2. ↑  „Al-Sarraj vola a Milano per incontrare Salvini, l'uomo forte d'Italia". 2 temmuz 2019da asl nusxadan arxivlandi.

Havolalar
---------

* Encarta Misurata xaritasi

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Misrlik Hanameel**
Hanameel (yoki Anameel, Anameel, Ananel, Ananil) Misrlik — miloddan avvalgi 1-asrda yashagan yahudiy oliy ruhoniysi.

Biografiya
----------

Buyuk Hirodning namoyandasi bo'lgan Hanail, [[miloddan avvalgi 37] yilda Antigon fojiali o'limidan so'ng oliy ruhoniy lavozimini egalladi. e. | Miloddan avvalgi 37 yil. e]]. Mishna (Para, III, 5) ga koʻra, Iosif Flaviyga koʻra, Hanameel tugʻilishidan misrlik edi. ]] ", XV, 2, § 4) bobillik, haqiqiy, ruhoniylardan, lekin oliy ruhoniylar oilasidan emas. Ko‘p o‘tmay, sof siyosiy sabablarga ko‘ra Hirod uni taxtdan ag‘darib, oliy ruhoniy tiarasini Hasmoniylar sulolasining vakili — Aristobulga berdi. Ikkinchisi vafot etganida, Hanameil ikkinchi marta oliy ruhoniyning taxtiga o'tirdi va yana qisqa vaqtga. Miloddan avvalgi [[29] yilda Mariamna qatl etilganidan keyin. | Miloddan avvalgi 29 yil e.]] Hirod yana turmushga chiqdi va uning qaynotasi, Botning o'g'li Simun tayinlanganiga ko'ra, oliy ruhoniy bo'ldi.

Talmudga ko'ra, Muso payg'ambar davridan to 2-ma'bad vayron bo'lgunga qadar tozalovchi kul tayyorlash uchun yoqib yuborilgan yettita "Qizil g'unajinlar"dan biri Hanameil tomonidan yoqib yuborilgan (Andoza:Bibliya; Mishna, paragraf, III.3).

Havolalar
---------

{{}
**Seysmik karotaj** - burgʻi quduqlarida elastik toʻlqinlarning oʻtish tezligi, qaytish, tarqalish va yutilish koeffitsiyentlari yordamida togʻ jinslarining seysmik xossalarini oʻrganish. Olingan natijalar seysmik razvedka ishlari natijalarini oʻrganish, togʻ jinslari tarkibi va fizik holatini taxlil qilish, burgʻi qudugʻining texnik holatini aniklashda ishlatiladi. Seysmik karotajning integral va differensial usuli bor. Integral usulda seysmik toʻlqin hosil qiluvchi manba yerning yuziga yaqin joyda, uni (toʻlqinni) yozib oluvchi priyomnik esa burgʻi qudugʻi ichida joylashtiriladi, differensial usulda manba va priyomnik burgʻi qudugʻi boʻylab birga koʻchiriladi. Integral usul 50–100 m chuqurlikdagi qatlamlarni burgʻi quduklarini oʻrganuvchi maxsus seysmik st-yalar yordamida vertikal seysmik zondlash bilan oʻrganiladi. Bunda 20—150 Gs chastotali seysmik toʻlqinlar yozib olinadi. Differensial usulda qalinligi 1–2 m li katlamlar chastotasi 10—100 kGs li seysmik toʻlqinlar yordamida oʻrganiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Seysmometriya** (seysmo... va ...metriya) — zilzila paytida grunt, bino va inshootlarning tebranishlarini yozib oluvchi asboblar va usullarni yaratish bilan shugʻullanadigan seysmologiya boʻlimi. S. 20-asr boshlaridan rivojlana boshladi. Oʻsha paytlarda gruntningtebranishlari 3 usulda — mexanik, optik va galvanometrik usullarda qayd qilinardi. Bu usullarning ichida galvanometrik usul ancha samarali boʻlib, undan hozir ham foydalaniladi. Seysmik tebranishlarni qayd qiluvchi asbob seysmograf, qayd qilish natijasida paydo boʻlgan yozuv seysmogramma deb ataladi. Yer qimirlashlari, yadro portlashlari va boshqa qayishqoq toʻlqinlar manbalari taʼsirida vujudga keladigan seysmik toʻlqinlar seysmik st-yalarda uzluksiz qayd qilib turiladi. S. gaz va neft konlarini seysmik razvedka qilishda; muayyan hududning geologik tuzilishini seysmik zondlashda muxim rol oʻynaydi. Oʻzbekistonda S.ga doir ilmiy tadqiqot ishlari, asosan, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Mexanika va inshootlarning seysmik mustaxkamligi institutida, Seysmologiya institutida olib boriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aleksandr Sergeevich Pushkin** haykali —Kremenchugdagi Pushkin bulvarida joylashgan yodgorlik (Poltava viloyati, Ukraina). Bu shahar ahamiyatiga ega boʻlgan monumental sanʼat yodgorligi.

Tarix
-----

Aleksandr Sergeevich Pushkin bulvari shoir tavalludining 100-yilligi sharafiga, 1899-yilda oʻz nomini oldi. Bulvardagi yodgorlik 1985-yil 28-dekabrda ochilgan. Shoirning marmar byusti muallifi abxaziyalik, Xarkov davlat dizayn va sanʼat akademiyasining bitiruvchisi, haykaltarosh Yastrebov Igor Pavlovich edi. Arxitektor esa Rasstrygin L. E.

Shoirning oʻzi Kremenchugga ikki marta tashrif buyurdi: 1820-yil may oyida Yekaterinoslavga (hozirgi Dnepr) va 1824-yil avgustda janubiy surgundan Mixaylovskoyega yoʻlda. Shoir Tsarskoye Selo litseyidagi doʻsti Anton Antonovich Delvigning ota-onasining uyida qoldi. Delvig oʻqishni tugatgandan soʻng, yozni oʻtkazish uchun Kremenchugda qoldi va xatlarda Pushkinni oʻz uyiga taklif qildi.

Tavsif
------

Yodgorlik, oq marmardan qilingan. Shoirning byusti baland poydevorga oʻrnatilgan. Yodgorlikning, umumiy balandligi — 6,3 metrni tashkil qiladi. Poydevorga rus tilida shoir nomi yozilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „ФЭБ: Гдалин и др. Памятники А. С. Пушкину: Материалы к аннотированному каталогу. — 1993 (текст)".  feb-web.ru. 30-noyabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-may 2017-yil.
2. ↑  „Ястребов Игорь Павлович".  kharkov.vbelous.net. 30-sentabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-may 2017-yil.
3. ↑  „Город Кременчуг".  gorod-kremenchug.pl.ua. 25-aprel 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-may 2017-yil.
**Irkutskdagi Aleksandr Sergeevich Pushkin** haykali — Oktabr inqilobi koʻchasida shaharning oʻng qirgʻogʻi tumanidagi byust-yodgorlik. 2010-yil 29-oktabrda ochilgan. Muallif — Rossiya xalq artisti Mixail Pereyaslavets. Yodgorlikning fonida Rossiyada xizmat koʻrsatgan rassom Vladimir Kuzminning surati.

Tarix
-----

Birinchi marta shoir Aleksandr Pushkinga Irkutskda haykal oʻrnatish masalasi 2003-yilda muhokama qilingan. Keyin Teatr maydonida dramaturglar haykallarining butun xiyobonini yaratish rejalashtirilgan edi: Pushkin, Turgenev, Gogol, Dostoevskiy. Oʻsha yilning yozida Aleksandr Sergeevich paydo boʻlishi kerak edi, ammo bu gʻoya amalga oshmadi.

2010-yil 29-oktabrda Viktor Bronshteyn tashabbusi bilan Gennadiy Gaida ishtirokida Oktabr inqilobi koʻchasida yodgorlik ochildi. Shuningdek, Irkutskda yana bir A.S.Pushkinning byusti bor, u Irkutskdagi davlat tibbiyot universitetining biologik binosida joylashgan, byust universitet xodimi, professor L.A. Usova tashabbusi bilan saqlab qolingan.

Yana qarang
-----------

* Pushkin bogʻi
* Pushkin maktabi

Manbalar
--------

1. ↑  „В Иркутске появился памятник Пушкину". 5-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-avgust 2015-yil.
2. ↑  Pamyatnik Aleksandru Pushkinu poyavitsya v Irkutske letom
3. ↑  V Irkutske poyavilsya pamyatnik Pushkinu[*sayt ishlamaydi*]
4. ↑  „Памятник Александру Пушкину появился в Иркутске". 11-noyabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-oktabr 2010-yil.

Havolalar
---------

* Pushkin haykali qidirilmoqda
* Irkutskdagi A.S.Pushkin yodgorligi Arxivnaya kopiya
**Movut** — jun tolalardan yoki ularga boshqa tolalar aralashtirib toʻqiladigan jun yoki yarim jun gazlama. Mayin va dagʻal xillari boʻladi. Mayin M. mayin va yarim dagʻal tolalardan, dagʻal M. dagʻal tolalardan tayyorlanadi. M. tay-yorlash uchun tolalar maxsus mashinalarda bevosita kigizga oʻxshatib bosiladi yoki oldin toʻquv dastgohida xom gazlama toʻqib olib, uni mashina vallari orasidan oʻtkazib zichlanadi. Xom gazlama toʻqish uchun toʻquvchilik usullarining asosiylari —garnitura, sarja va satin oʻrilishlar qoʻllaniladi. M. asosan, shinellar, paltolar va boshqa tikish uchun ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |