Jungfernhof (ombor), Xarobalar (2011).
**Jungfernhof** (nemischa:, latishcha: *Mazjumpravmuiža*) — Riga shahri yaqinidagi konslager, xuddi shu nomdagi mulk hududida; hozir lager joylashgan hudud Riga shahar chegarasiga kiritilgan.

Lager tarixi
------------

Jungfernhof konslagerini yaratish 1941-yil dekabr oyida Rigadan bir necha kilometr uzoqlikda joylashgan xuddi shu nomdagi mulk hududida boshlangan. Devor qurilishi va qishloq xoʻjaligi binolarini mahbuslarni qabul qilish uchun tayyorlash 1941-yil 30-noyabr va 8-dekabrda Riga gettosining koʻp qismi tugatilgandan keyin omon qolgan yahudiylar tomonidan amalga oshirilgan. 1941-yil 20-dekabrda Jungfernhofga birinchi mahbuslar — Reyxdan (Gamburg, Nyurnberg, Shtutgart va Venadan) bir necha yuz yahudiylar kelishdi.

Jungfernhof dastlab Reyxdan kelgan yahudiylar uchun moʻljallangan edi (yaʼni. Reyxsjuden). Mahbuslarning asosiy mashgʻuloti qishloq xoʻjaligi, ayniqsa kartoshka va karam yetishtirish edi. Bundan tashqari, mahbuslar vaqti-vaqti bilan Riga yaqinidagi boshqa ishlarga yuborilgan.

Shu bilan birga, lagerda 4-4,5 minggacha mahbus saqlangan (1942-yil fevral oyining oxiri, 1943-yil yozi). Lagerga birinchi oylarda kelgan mahbuslarning aksariyati „Dünamünde harakati" (1942-yil mart-aprel) paytida yoʻq qilingan, shundan soʻng 400 ga yaqin mahbus tirik qolgan. Lagerning oʻzida bir martalik qirgʻinlar amalga oshirilmagan, ammo turli xil „huquqbuzarliklar" uchun oʻldirilgan yoki ishdan vafot etgan 900 ga yaqin mahbuslar toʻgʻridan-toʻgʻri lager hududida, kartoshka dalasida dafn etilgan.

Lager 1943-yil yozida tarqatib yuborildi, uning koʻp asirlari otib tashlandi, kichikroq qismi Riga-Kaiservald konslageriga (KZ Riga-Kaiserwald) oʻtkazildi.

Ikkinchi jahon urushi tugagandan soʻng, lager hududi Rumbula harbiy aerodromining yurisdiksiyasiga oʻtkazildi; lager mavjud boʻlgan davrda komendantlik joylashgan mulkning asosiy binosida kasalxona bor edi. 80-90-yillarning oxirida lagerning sobiq hududida sabzavot bogʻlari va yozgi uylar qurildi, ular harbiy qism tugatilgandan keyin sezilarli darajada kengaydi.

Adabiyotlar
-----------

* + Unichtojenie evreev v Latvii 1941—1945. / Red. *M. Barkagan*. — Riga, 2008. — ISBN 978-9984-9835-6-1.
	+ *Bobe M.* Yevrei v Latvii. — Riga, 2006. — ISBN 9984-9835-3-6.
	+ *Angrick A. Klein P.* Die „Endlösung" in Riga. — Andoza:Darm.: Wissenschaftliche Buchgesellschaft, 2006. — 520 s.
	+ *Gottwaldt A. Schulle D.* Die „Judendeportationen" aus dem deutschen Reich von 1941—1945. — Wiesbaden: Marix Verlag, 2005. — 509 s. — ISBN 3-86539-059-5.
	+ Buch der Erinnerung an die ins Baltikum deportierten deutschen, österreichischen und tschechoslowakischen Juden. // bearb. v. Wolfgang Scheffler und Diana Schulle. in 2 Bänden. — Andoza:Münch.: KG Saur, 2003. — ISBN 978-3-598-11618-6.
	+ *Smirin G.* Yevrei Rigi v period natsistskoy okkupatsii (1941—1944). // Materiali V mejdunarodnoy konferensii „Yevrei v menyayuщemsya mire". — Riga: Tsentr iudaiki Latviyskogo Universiteta, 2005..

Manbalar
--------

1. ↑  All exact numbers from (olmoncha) Gottwald, Alfred, and Schulle, Diana: Die „Judendeportationen" aus dem Deutschen Reich 1941-1945. Wiesbaden 2005, ISBN 3-86539-059-5, S. 114/115.
2. ↑  (olmoncha)„Tatort Nortbahnhof", Zeichen der Erinnerung Wayback Machine saytida arxivlandi (2009-01-30).
3. ↑  (olmoncha)NS-Zeit, Nürnberg online

Havolalar
---------

* Riga, Yumpravmuizha, Jumpravmuiza, Jungfernhof xaritasida Mazyumprava mulki. „Riga haqida suhbatlar" saytining materiallari.
* *Smirin G.* Natsistlar istilosi davridagi Riga yahudiylari (1941-1944) // Oʻzgaruvchan dunyoda yahudiylar: 5-stajyorning materiallari. Konf. Riga, 16-17 noyabr. 2003 yil Riga, 2005 yil.