recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Alisher Xolmurodovich Toshkenboyev** — 1947-yil Samarqand (Oʻzbekiston SSR, SSSR) Sovet va oʻzbek vino ishlab chiqaruvchisi, shuningdek siyosatchi. 1993-yil 3-apreldan 1996-yil sentyabrgacha Jizzax viloyati hokimi boʻlgan.

Biografiyasi
------------

Alisher Toshkenboyev 1947-yilda Samarqandda tugʻilgan.

### Taʼlim

Oʻrta maktabni tugatgandan soʻng 1965-yilda u Samarqand qishloq xoʻjaligi institutiga oʻqishga kirib, 1970-yilda „ilmiy agronom" mutaxassisligini oldi. Xuddi shu yili u uzumchilik va vinochilikka ixtisoslashgan „Bulungʻur" sovxozida agronom sifatida ish boshladi.

### Mehnat faoliyati

1971—1972-yillarda Sovet armiyasi safida xizmat qilgan.
1972—1977-yillarda u „Oʻzplodoovoshvinprom" ixtisoslashtirilgan Samarqand bogʻ davlat qishloq xoʻjaligi tresti bosh agronomi, direktorning birinchi oʻrinbosari boʻlib ishlagan. 1977—1986-yillarda Bulungʻur tuman qoʻmitasining ikkinchi kotibi va O'zbekiston Kompartiyasi Markaziy qoʻmitasi qishloq xoʻjaligi boʻlimi instruktori boʻlgan. 1986—1991-yillarda u Buxoro viloyat ijroiya qoʻmitasining raisi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy qoʻmitasining instruktori boʻlgan. 1991—1993-yillarda u „Oʻzplodoovischvinprom" konserniyasiga rahbarlik qildi. 1997—2002-yillarda sabzavot va poliz ekinlari institutining direktori boʻlgan. 2002-yilda „Oʻzvinprom-xolding" bosh boshqarmasi boshligʻi boʻldi.  

80-yillarning ikkinchi yarmidan boshlab siyosiy ishlarda ham faol ishtirok etdi. 1985—1999-yillarda Oliy Majlisning birinchi chaqirigʻi bilan bir qatorda XII chaqiriqlarda XI (u shuningdek agrosanoat qoʻmitasining raisi boʻlgan) OʻzSSR Oliy Kengashining deputati etib saylandi. 1993-yil 3-apreldan 1996-yil sentyabrgacha Jizzax viloyati hokimi boʻlgan.

Ilmiy faoliyati
---------------

Alisher Toshkenboyev 1973-yilda qishloq xoʻjaligi fanlari nomzodi ilmiy darajasiga erishgan. Uzumchilik va vinochilik boʻyicha bir qator ilmiy ishlar va kitoblar yozgan.

Mukofotlari
-----------

1993-yilda O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan qishloq xo‘jaligi xodimi faxriy unvoni bilan mukofotlangan.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
**Rashid Nabiyevich Nabiyev** (1912, Samarqand — 1985.10.6, Toshkent) — tarixchi olim, Oʻzbekistan Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1952), tarix fanlari doktori (1967). 

Samarqand ped. texnikumi (1927—30) va Fargʻona ped. instituti (1930—33) da oʻqigan. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Tarix va arxeologiya instituti direktori (1947—52), boʻlim mudiri (1956—62), Fanlar akademiyasi Ijtimoiy fanlar boʻlimi mudiri (1952—56). 1962-yildan Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida katta ilmiy xodim. Ilmiy faoliyati Oʻrta Osiyoning oʻrta asrlar tarixini oʻrganishga bagʻishlangan. Oʻzbekiston tarixiga oid bir qancha oʻquv qoʻllanmalar, darsliklar muallifi.

Manbalar
--------

* XIV asrda Oʻrta Osiyoda sarbadorlar qoʻzgʻoloni, T. 1942; Iz istorii Kokandskogo xanstva (feodalnoye xozyaystvo Xudoyarxana), T. 1973; Tashkentskoye vosstaniye 1847 g. i yego sotsialno-ekonomicheskiye predposilki, T. 1966.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Larisa Yurievna Pashkanova** (qizlik familiyasi ***Belokon***; 1964-yil 18-mayda tugʻilgan, Toshkent) — sovet suzuvchisi, SSSRning koʻp karra chempioni, Yevropa chempionatining uch karra gʻolibi (1981), „Doʻstlik-84" xalqaro tanlov gʻolibi (1984). SSSRda xizmat ko‘rsatgan sport ustasi (1984).

Biografiyasi
------------

1964-yil 18-mayda Toshkent shahrida tug‘ilgan. 8 yoshida Tamara Yevseyeva bilan birga suzishni boshlagan. 1975-yilda Vladimir Manin rahbarligida mashg‘ulotlarni davom ettirgan va 1981-yildan Boris Zenov bilan birgalikda ishlagan.

Larisa Yurevna Pashkanova brass usulida suzishga ixtisoslashgan. Eng muhim natijalarga 1980-yillarning birinchi yarmida erishgan. 1981-yilda Splitda bo‘lib o‘tgan Yevropa chempionatida 200 metrga suzish va aralash estafeta shartlarida kumush medal sohibi bo‘lgan, shuningdek, 100 metrga suzish bo‘yicha bronza medalni qo‘lga kiritgan. 1983-yilda Edmontondagi Universiadada bir xil yo‘nalishda uchta oltin medalni qo‘lga kiritgan. 1984-yilda Larisa Los-Anjelesdagi Olimpiya o‘yinlarida ishtirok etishga tayyorgarlik ko‘rgan, biroq SSSR rahbariyati Sovet sportchilarini boykot qilishga qaror qilgani sababli, ushbu musobaqada ishtirok eta olmagan. „Do‘stlik-84" musobaqasida Larisa Yurevna 200 metr masofaga suzish bo‘yicha g‘olib bo‘lgan. Aralash estafeta bosqichida kumush medalni qo‘lga kiritgan, 100 metrga suzish bahsida esa uchinchi o‘rinni zabt etgan.

1985-yilda Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya institutini tamomlagan. 1986-yilda sportdagi karyerasini yakunlagan. 1986-2009-yillarda Toshkent shahrida murabbiylik faoliyati bilan shug‘ullangan. 2009-yilda Moskva viloyati, Solnechnogorsk tumani, Brexovo qishlog‘iga ko‘chib o‘tgan. 2009-2016-yillarda Rossiya temir yo'llari tarkibiga kiruvchi Moskvadagi Rublyovo sog‘lomlashtirish majmuasida sport instruktori bo‘lib ishlagan.

2010-yillarning birinchi yarmida suzish bo‘yicha Masters musobaqasida qatnashgan. 2013-yilda 45 yoshdan kattalar toifasida Jahon sport faxriylari o‘yinlarining ikki karra g‘olibi va bronza medali sovrindori.

Manbalar
--------

1. ↑  Molodie dushoy[*sayt ishlamaydi*]

Havolalar
---------

* Sports Russia portalidagi profil
* „SSSRda suzish" saytidagi profil
**Steve Stirling (talaffuzi: *Stiv Stirling*)** (1949-yil 19-noyabrda tugʻilgan) Milliy xokkey ligasi vakili „Ottawa Senators" xokkey klubida skaut sifatida ishlaydi. Steve Stirling Amerika xokkey ligasining „Norfolk Admirals", „Springfield Falcons" va Milliy xokkey ligasining „New York Islanders" xokkey jamoalarining sobiq bosh murabbiyidir.

Faoliyati
---------

"Norfolk Admirals" xokkey klubiga franchayzing tarixidagi eng yomon ustozlik qilishdan oldin, Steve Stirling 2006-yil yanvar oyida ishdan boʻshatilgunga qadar bir yarim mavsumni „New York Islanders" xokkey klubi murabbiyi sifatida oʻtkazdi. Steve Stirling „Islanders" xokkey klubini 38-29-11 hisobidagi rekord natijaga olib kelgan edi. NHL bosh murabbiyi sifatida Steve Stirling NHLning birinchi bosqich pley-off oʻyinlarida „Islanders" xokkey klubi bilan Stanley kubogini qoʻlga kiritdi.

Steve Stirling, shuningdek, NCAA, AHL va NAHLda turli jamoalarda markazda oʻynagan. Steve Stirling ilgari „Bridgeport Sound Tigers", „Springfield Falcons", Babson kolleji va Providence kolleji jamoalarida bosh murabbiy va „Islanders" va „Lowell Lock Monsters" xokkey jamoalarida yordamchi murabbiy sifatida ishlagan. Kollejlardagi murabbiylik faoliyatida Steve Stirlingning jamoasi hech qachon magʻlubiyatga uchramagan.

Steve Stirling 2009-yilda „Binghamton Senators" xokkey klubi („Ottawa Senators" xokkey klubi filiali jamoasi) bilan yordamchi murabbiyi sifatida shartnoma imzolangan. „Binghamton Senators" xokkey klubi bir mavsumdan keyin AHLning Calder kubogini qoʻlga kiritdi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Steve Stirling otasi kichik liganing sobiq darvozaboni Scott Stirlingdir.

Bosh murabbiylik natijalari
---------------------------

### NHL

| Jamoa | Yil | Muntazam mavsum | Post mavsumi |
| --- | --- | --- | --- |
| G | V | L | T | OTL | Pts | Yakunda | Natija |
| NYI | 2003—2004 | 82 | 38 | 29 | 11 | 4 | 91 | Atlanticda 3-oʻrin | Birinchi raundda magʻlub boʻldi (TB) |
| NYI | 2005—2006 | 42 | 18 | 22 | - | 2 | (78) | Atlanticda 4-oʻrin | (ishdan boʻshatilgan) |
| Jami | 124 | 56 | 51 | 11 | 6 |

Mukofot va unvonlar
-------------------

| Mukofot | Yil |  |
| --- | --- | --- |
| ECAC xokkey ligasi birinchi jamoasi | 1970—1971 |  |
| AHCA Sharqiy Amerika | 1970—1971 |  |
| ECAC xokkey turnirining ikkinchi jamoasi | 1971-yil |  |
| All- NCAA All-Turnir jamoasi | 1971-yil |  |

Manbalar
--------

1. ↑  „Sound Tigers Steve & Scott Stirling Interview - Hockey's Future".
2. ↑  „ECAC All-Teams". College Hockey Historical Archives. Qaraldi: 19-may 2013-yil.
3. ↑  „Men's Ice Hockey Award Winners". NCAA.org. Qaraldi: 11-iyun 2013-yil.
4. ↑  „NCAA Frozen Four Records". NCAA.org. Qaraldi: 19-iyun 2013-yil.

Havolalar
---------

* Steve Stirling career statistics at The Internet Hockey Database
**Kolorizm** (inglizcha: *colorism* ) - odatda, bir xil etnik yoki irqiy guruhga mansub odamlar orasida qora tanli odamlarga nisbatan kamsitish mavjud bo‘ladi. Qoidaga asosan oq tanli odamlar ko‘plab imtiyozlarga ega bo'lib, ular hali ham qora tanli aholi uchun mavjud emas. Kolorizm Janubiy Osiyo, Afrika, Xitoy, AQSh va Lotin Amerikasida keng tarqalgan. Kolorizm misoginiya bilan chambarchas boģliq, chunki ko'plab madaniyatlarda, ularning geografik joylashuvidan qat'i nazar, "oqlik" ayol go'zalligi va obyektivligi bilan bog'liq. Qora tanli ayollar ko'proq haqorat yoki tahqirlashga duchor bo'lishadi va ish topishda yoki turmush qurishda qiyinchiliklarga duch kelishadi. Aktyorlik va moda karyeralari ular uchun yopiq bo'lishi mumkin«#Колоризм в современном мире» boʻlimiga oʻtish

Kelib chiqishi
--------------

Qora tanli odamlarga nisbatan kamsitishning birinchi ko'rinishlari qadimgi davrlarda, Osiyo mamlakatlarida(Hindiston, Xitoy, Koreya, Yaponiya, Malayziya, Filippin va boshqalar) qayd etilgan. olijanob kelib chiqishi bilan bog'liq. O'sha paytda ishlaydigan dehqonlar kun bo'yi ko'chada quyosh ostida ishladilar va zodagonlar quyoshdan yashirinish imkoniyatiga ega edilar, ularning terisi dehqonlarnikidan sezilarli darajada engilroq soyaga ega edi .Mayin teri ayol go'zalligi bilan bog'liq edi, shuning uchun, masalan:Xitoy, Koreya va Yaponiyada zodagon ayollar yuzlarini oq kukun bilan qoplagan. Bugungi kunda Osiyo mamlakatlarida qora tanli xurofotlar hali ham kuchli bo'lib, go'zallik ideallari haqidagi G'arb g'oyalari bilan ta'minlangan .

G'arbiy kolorizmning ildizlari oq irqiy ustunlik g'oyasi hukmronlik qilgan mustamlaka davriga borib taqaladi. Qora tanlilik mantiqsizlik, vahshiylik, pastlik va xunuklik bilan bog'liq bo'lsa, Evropa ko'rinishi (oq teri, tekis va sariq sochlar, yorqin ko'zlar), aksincha, olijanoblik, go'zallik, ustunlik bilan ajralib turardi. Bu qarama-qarshi ta'riflar kolorizmning asosidir. Teri rangiga asoslangan kamsitish birinchi marta Amerika Qo'shma Shtatlarida ispaniyaliklar va afro-amerikaliklar orasida Amerika fuqarolar urushidan oldin, mustamlakachilik va qullik davrida paydo bo'lgan. Oq qul egalari oq tanli qullarga (ba'zan qul egalarining noqonuniy farzandlari va ularning qullariga) katta imtiyozlar berdilar, masalan: dalada emas, uyda ishlash, o'qish, o'qish va hatto (kamdan-kam istisnolardan tashqari) erkinlikdan ozod qilish. qullik. Quldorlik tugatilgandan keyin, teri soyasiga qarab, odamlarning imtiyozli va imtiyozsiz guruhlarga bo'linishi davom etdi .

Havolalar
---------

1. 1 2  „Skin Deep: Dying to be White". CNN (15-may 2002-yil). Qaraldi: 8-sentabr 2010-yil.
2. ↑  „In the dark: what is behind India’s obsession with skin whitening?". 18-iyun 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-yanvar 2018-yil.
**Qusay Habib** (1987-yil 15-aprelda Suriyaning Qamishli shahrida tug'ilgan) suriyalik futbolchi. Hozirda u Iroq oliy divizionida ishtirok etadigan Bag'dod jamoasida o'ynaydi. U Bag'dodda 10-raqamli, Suriya terma jamoasida esa 9-raqamli futbolkada yarim himoyachi sifatida o'ynaydi.

Jamoalardagi faoliyati
----------------------

Habib professional faoliyatini "Al-Jehad" da boshlagan. 2008-yilning yanvarida u "Al-Vahda" ga o'tdi. 2009-2010-yilgi mavsumdan so'ng Habib yaqinda ko'tarilgan Suriya Premer-ligasining "Al-Shorta" klubi bilan shartnoma imzoladi. U 2013-yil oktabr oyida Bag‘dodga kelib qo‘shilgan.

Xalqaro martabasi
-----------------

Habib 2010-yildan beri Suriya milliy futbol jamoasida muntazam ishtirok etib keladi va u 2010-yilning 14-noyabrida Bahraynga qarshi o'rtoqlik o'yinida debyut qilgan. 

Suriya terma jamoasi bosh murabbiyi Valeriu Tita Habibni 2011-yilda Qatarda bo‘lib o‘tgan Osiyo Kubogi final bosqichiga  qo‘shgandi, biroq u guruhdagi uchta o‘yinning birortasida ham qatnashmagan. Habib Saudiya Arabistoni ustidan qozonilgan g'alabada ikkinchi bo'limda zaxiradan maydonga tushdi va u Iordaniyaga qarshi 1:2 hisobida mag'lub bo'lgan ikkinchi bo'limda o'ynadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Qusay Habib – Player profile" (ar). *kooora.com*. Qaraldi: 10-aprel 2011-yil.
2. ↑  „منتخبنا الوطني يتوهج بثنائية في مرمى البحرين".  syrian-soccer.com (14-noyabr 2010-yil). 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-yanvar 2011-yil.
3. ↑  „Syria squad". *the-afc.com*. Qaraldi: 28-yanvar 2011-yil.
**Gennadiy Mixaylovich Smirnov** (1955-yil 16-yanvar, Saratov, SSSR—2000-yil 2-sentyabr, Saratov, Rossiya) — sovet va rus futbolchisi, hujumchi pozitsiyasida toʻp surgan. Yuriy Smirnovning ukasi.

Faoliyati
---------

SEPO kasaba uyushma qoʻmitasining SDUSHOR (Saratov) maktabi oʻquvchisi hisoblanadi.

Faoliyati davomida u „Sokol Saratov", „Krilya Sovetov Kuybishev", „SKA Xabarovsk", „Spartak Moskva", „Fakel Voronej", „Metallurg", Namangan, „Navbahor", „Ximik Semiluki", „Saxalin — Xolmsk", „Vulkan" Petropavlovsk „Polklatas", „Volkan" jamoalarida o‘ynagan. Umuman olganda, u SSSR chempionatlarida 226 ta gol urgan va uch ligada toʻrtinchi eng yaxshi toʻpurarga aylandi.

Smirnov futbolni mahalliy „Sokol Saratov" jamoasida boshlagan. U ikki mavsum davomida klub safida 34 ta gol urdi va 1977-yilda Sovet Oliy Ligasi vakili Krylia Sovetov Kyubyshevga oʻtdi. Koʻp oʻtmay Smirnov harbiy xizmatga bordi va SKA-Xabarovsk jamoasiga oʻynash uchun yuborildi. Sovet Ikkinchi Ligasining uchta mavsumi davomida Smirnov SKA-Xabarovsk uchun 56 ta gol urdi va bir mavsumda klubning eng yaxshi 27 golini kiritdi va u klubning barcha vaqtlardagi beshinchi toʻpurariga aylandi.

Moskva 1980-yil 7-aprelda „Spartak" uchun bitta oʻyin oʻtkazdi va SSSR chempionatining Rostov SKA bilan mehmon oʻyinida 60-daqiqada Edgar Gessni almashtirdi, oʻyin moskvaliklarning 1: 2 hisobida magʻlubiyati bilan yakunlandi. 1988-yil Namanganning „Navbahor" jamoasi tarkibida toʻp surdi. Bir mavsum davomida lochinlar safida oʻynagan boʻlsada, 16 oʻyinda 12 ta gol urdi va jamoa toʻpurarlaridan biriga aylandi.

1993-1994-yilgi mavsumlarda u Salyut Saratov jamoasida oʻynovchi murabbiy boʻlgan.

Shaxsiy xayot
-------------

Smirnov 21 yoshida saratovlik Elena Krestenenko bilan oila qurdi. Gennadiy 1980-yilda Moskvaning „Spartak" jamoasida oʻynab yurgan paytda ularning Maksim ismli oʻgʻli bor edi. Biroq Fakel Voronej bilan bir necha mavsum oʻtkazgandan soʻng u oilasini tashlab, oʻz vatani Saratovga ketdi. Futbolchilik faoliyatini yakunlaganidan soʻng, Smirnov ish topishga qiynaldi va u 45 yoshida oʻz kvartirasida hamrohlari tarfidan ichib olib pichoqlab oʻldirildi.

Smirnovning akasi Yuriy ham professional futbolchi boʻlib, „Sokol Saratov", „Torpedo", „CSKA", „Lokomotiv" va „Krylia Sovetov Kyubyshev" klublarida oʻynagan va Sovet kubogi sohibi boʻlgan. Uning oʻgʻli Maksim esa „Yelets", „Dinamo" Voronej, „Lokomotiv Liski" va „Metallurg-Oskol Stariy Oskol" klublarida yarim professional futbol oʻynagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Gennady - футболист, нападающий". 14-iyun 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyun 2023-yil.
2. ↑  „Он был форвардом от бога" (ru). Tikhookeanskaya Gazeta (14-yanvar 2020-yil). Qaraldi: 21-fevral 2020-yil.
3. ↑  „Он был бомбардиром от Бога" (ru). Tikhookeanskaya Gazeta (8-noyabr 2000-yil). Qaraldi: 21-fevral 2020-yil.
4. ↑  „Крестененко Максим Геннадьевич, 07.06.1980, футболист".

Havolalar
---------

* Spartak.com saytidagi profil Wayback Machine saytida arxivlandi (2017-02-26).
* fanat1k.ru saytidagi profil
* Spartakmoskva.ru saytidagi profil
* Gennadiy Smirnov tugʻilganiga 60 yil — Bizning faxrimiz
* Gol urish qobiliyati
**Joʻynav** — Oʻzbekistonning Buxoro viloyati Shofirkon tumani tarkibiga kiruvchi qishloq. Tuman markazi — Shofirkon shahridan 8 km shimoli-sharqda joylashgan.

Etimologiyasi
-------------

Joʻynav soʻzi fors-tojik tilidan kelib chiqqan boʻlib, „joʻy" — ariq va „nav" — yangi soʻzlaridan olingan. Yaʼni „yangi ariq" maʼnosini anglatadi. „Joʻynav" nomi esa Mahallasheri qishlogʻiga Joʻynavga kiraverishda ariq chiqarilgan. Vardonzedan kelganlar shu ariq tomonga koʻchib kelganlar. Chunki qal’a atrofida sugʻoriladigan yerlar mavjud boʻlmagan. Qishloq oldingi davrlarda „Dehi Joʻynav" (maʼnosi „yangi ariq boʻyida yashovchilar") deb atalgan. Vaqt oʻtishi bilan qisqarish natijasida hozirgi holatiga kelgan.

Tarixi
------

Oʻsha paytda Shofirkon rudi hozirgi qishloq oʻrnida ikki qismga boʻlingan. Asosiy — quyi qismi — Iskogare, Chuqurak, Gʻulomte qishloqlari, keyingi — yuqori qismi Mahallasheri qishlogʻi yerlarini sugʻorgan. Tarixdan Vardonze qal’asidagilar hunarmandchilik va chorvachilik bilan kun kechirgan (Shopur arigʻi qazilmasdan oldin). Ular bu yerlardagi lalmi yerlarni oʻzlashtirib, madaniy dehqonchilik qila boshlashgan. Ariq keltirilgach aholi asta-sekin dala maydonlaridagi hovlilariga — yoki kozalarga koʻchib chiqa boshlaydi. Bunday uylarda yozda ishlab yashashgan va qishda qal’aga qaytib ketishgan. Buning natijasida aholi koʻpayib, bu joyda hozirgi Joʻynav qishlogʻi vujudga kelgan.

Ijtimoiy obyektlar
------------------

Qishloqdaq bir necha savdo doʻkonlari, Joʻynav qishloq fuqarolar yigʻini maʼmuriy binosi, kutubxona, qishloq vrachlik punkti, 1 ta maktab, 2 ta maktabgacha taʼlim muassasasi faoliyat koʻrsatib kelmoqda.

Qishloq faxriylari
------------------

Odil Oʻroqov, Rashid Safarov, Toʻxta Moʻminov — oʻqituvchilar, „Xalq taʼlimi aʼlochilari",

Norqul Atoyev — texnika fanlari nomzodi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Shofirkon tumani pochta indekslari". *goldenpages.uz*. Qaraldi: 30-iyul 2023-yil.
2. ↑  Buxoro toponimikasi 2021. sfn error: no target: CITEREFBuxoro\_toponimikasi2021 (help)
3. ↑  Шофиркон тарихи 1998, s. 84. sfn error: no target: CITEREFШофиркон\_тарихи1998 (help)
4. ↑  Шофиркон тарихи 1998, s. 84-85. sfn error: no target: CITEREFШофиркон\_тарихи1998 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Мухтор Салим Бобомурод Қарим*. Шофиркон тарихи*. Тошкент: «Ёзувчи», 1998 — 224 bet.
* Halim Toʻrayev*. Buxoro toponimikasi*. Buxoro: Durdona, 2021 — 276 bet.
**Ginofobiya** (qadimgi yunoncha: *γυνή* — „ayol", φόβος — „qoʻrquv") yoki **ginekofobiya** — bu ayollarning obsessiv qoʻrquvi, oʻziga xos ijtimoiy fobiya turi hisoblanadi. Oʻtmishda turli xorijiy adabiyotlarda bu terminga lotincha "**horror feminae** "atamasi ham qoʻllanilgan.

Ginofobiyani ayollarga nisbatan notoʻgʻri munosabat, nafrat va notoʻgʻri qarashlar bilan aralashtirib yubormaslik kerak, garchi baʼzilar bu atamalarni ayollarga nisbatan salbiy munosabatning patologik emas, balki ijtimoiy jihatiga nisbatan bir-birining oʻrnida ishlatishi mumkin.

Bu atama androfobiyaga oʻxshaydi, erkaklarning gʻayritabiiy yoki mantiqsiz qoʻrquvi.

Tarixi
------

Ginofobiya ilgari gomoseksualizmning harakatlantiruvchi kuchi hisoblangan. 1896-*yilda „Jinsiy aloqa psixologiyasi boʻyicha tadqiqotlar"* asarida Havelok Ellis shunday yozgan:

> Ehtimol, bu dahshatni tushuntirish qiyin emas — odatda bir jinsdagi odamga nisbatan sezilganidan ancha kuchliroq — *bunda invert* koʻpincha qarama-qarshi jinsdagi odamlarning jinsiy aʼzolariga ishora qiladi. Jinsiy qoʻzgʻalish taʼsirida har ikkala jinsning jinsiy aʼzolari estetik jihatdan yoqimli deb aytish mumkin emas; ular faqat tomoshabinning parallel qoʻzgʻalishi orqali hissiy jihatdan kerakli boʻladi. Parallel qoʻzgʻalishning yoʻqligi oʻylayotgan odamda bolalikdagi kabi jaholat hissi yoki nevrotik oʻta sezgirlik bilan birga boʻlsa, vaziyatga qarab, kuchli *qoʻrqinchli feminae* yoki *dahshatli* maskulisning koʻpayishi uchun sharoitlar paydo boʻladi. Ehtimol, Otto Rank oʻzining „Die Nacktheit in Sage und Dichtung" nomli qiziqarli tadqiqotida taʼkidlaganidek, hatto oddiy odamlar tomonidan ham maʼlum darajada seziladigan qarama-qarshi jinsdagi jinsiy aʼzolarning bu dahshati Melusin tipidagi afsonada mujassamlangandir. 
> 
> 

Vilgelm Stekel oʻzining „ *Sadizm va masochizm: nafrat va zoʻravonlik psixologiyasi"* kitobida erkak masochistning *dahshatli feminasini* muhokama qilgan.

*Ayollar psixologiyasining* *"Ayol qoʻrquvi"* (1932) boʻlimida Karen Xorni erkaklarning ayollardan qoʻrqishini bolaning jinsiy aʼzolarining onasiga nisbatan etarli emasligidan qoʻrqish bilan bogʻlagan.

Professor Eva Keulsning taʼkidlashicha, shafqatsiz Amazonlar klassik Afinada ayollarning obsesif qoʻrquvining dalilidir.

Yana qarang
-----------

* Fobiyalar roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  В. М. Блейхер, И. В. Крук*. Толковый словарь психиатрических терминов*. НПО «Модэк», 1995 — 49 bet. ISBN 5-87224-067-8.
2. ↑  „Misogyny | Definition of Misogyny by Merriam-Webster". 13-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-yanvar 2021-yil.
3. ↑  Susan Gaylard, *Hollow Men: Writing, Objects, and Public Image in Renaissance Italy*, p. 86

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Maks Izrailovich Lurie** (1957-yil 13-fevralda tugʻilgan, Fargʻona viloyati, Oʻzbekiston) — Oʻzbekistonda tugʻilgan isroillik jurnalist, muharrir.

Biografiya
----------

Maks Luri 1957-yilda Qoʻqon shahrida tugʻilgan.

Otasi — Isroil Bentsionovich Lurie, (1923—2003), taniqli jurnalist, frontchi, Odessa shahrida tugʻilgan.

Onasi — Klara Maksovna Luri (Belkina), iqtisodchi, Minsk shahrida tugʻilgan (1926—2018).

1979-yilda Toshkent Davlat universitetining jurnalistika fakultetini imtiyozli diplom bilan tamomlagan.

1979—1989-yillarda. „Farg‘ona haqiqati" gazetasining xodimi bo‘lgan. SSSR Jurnalistlar uyushmasi mukofoti laureati.

1989-yilda Farg‘ona voqealarini yoritishda ko‘rsatgan jasorati va professionalligi uchun IIV Ichki qo‘shinlarining I va II darajali ordenlari bilan taqdirlangan, „Jasorat uchun" medali bilan ham taqdirlangan. Bu voqealar ortidan u Pyotr Studenikin bilan hamkorlikda „Yonish va qayg‘u hidi: Farg‘ona, tashvishli iyun 1989" (M.: Kniga, 1990) kitobini nashr etdi.

1990-yilda Isroilga qaytarildi. Kfar Saba shahrida yashaydi. Uylangan, toʻrt farzandning otasi.

1990-yildan 1992-yilgacha „Hadashot" gazetasining rus tilidagi nashri bosh muharriri edi.

1992-yilda „Vremya" gazetasining mas’ul kotibi boʻldi.

1993-yilda u Eduard Kuznetsov boshchiligidagi „Vesti" gazetasi xodimlariga qabul qilindi. U kundalik sonning muharriri, „Avto", „Vesti ha-Sharon" jurnallari, „Erkaklar oʻyinlari" jurnallarining birinchi muharriri, „Oyna" ilovasida mualliflik ruknini boshqargan. Oxirgi ish lavozimi bosh muharrir edi.

2000-yilda Eduard Kuznetsov va uning jamoasi bilan birgalikda u „Vesti"ni tark etib, MIG-news nashrida ishlay boshladi.

2003—2004-yillarda „Novosti Nedeli" gazetasining bosh muharriri boʻlgan, u erdan RTVi telekanaliga oʻtgan.

2005-yildan beri Anton Nosikning taklifiga binoan u Cursorinfo.co.il saytiga koʻchib oʻtdi va keyinchalik u boshqargan.

2016-yilda u Vesti gazetasiga qaytib keldi va u yerda Vesty.co.il Wayback Machine saytida arxivlandi (2019-10-15). onlayn-nashrini yaratish va ishga tushirishda ishtirok etdi, hozirda u yerda ishlaydi. Bugungi kunda Ukraina voqealari haqida bir necha maqolalari bilan ham mashxur.

Manbalar
--------

1. ↑  „Лурье, Макс Израилович". 12-iyun 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-iyun 2023-yil.
2. ↑  „Biz rusmiz, lekin ahmoq emasmiz". 12-iyun 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-iyun 2023-yil.
3. ↑  [ „Ukrainadan immigratsiya ortida turgan qahramonlar
Janglardan qochgan yahudiylarga yordam beradigan yahudiy"]. 12-iyun 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-iyun 2023-yil.

Havolalar
---------

* Maks Lurining LiveJournal-dagi blogi

* Maks Lurining Facebookdagi blogi
**Elmirzatepa (Toshrabot-1)** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Navoiy viloyatining Qiziltepa tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Kulolon" MFY, Elobod qishloq aholi punkti. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Navoiy viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida.. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Lava (maʼnolari).

**Lava** (italyancha: *lava* — oʻpirilish) — vulkan kraterlari, yer yoriqlaridan oqib yoki otilib chiqadigan olovsimon suyuq va qovushqoq modda (magma). Lavaning sovib qotishidan effuziv togʻ jinslari hosil boʻladi. Lavaning harorati kimyoviy tarkibi va undagi gaz miqdoriga qarab keskin farq qiladi. Masalan, Iile-veluch (Kamchatka) vulkani andezitli lavasining temperaturasi 700—750°, Lassen-Pik (Kaliforniya) datsit lavasiniki — 75°, Klyuchi Sopkasi bazalt lavasiniki — 870—1200° boʻlgan. Tarkibidagi silikat kislota (SiO2)HHHr miqdoriga qarab asosli (SiO2 < 52%), oʻrta (SiO2 > 65%) va nordon (SiO2 < 65%) Lava larga boʻlinadi. Asosli va oʻrta Lavalardan bazalt, andezit va diabazlar paydo boʻladi. Nordon Lava quyuqroq boʻlgani uchun katta maydonlarga yoyilmay doʻnglik (gumbaz)lar hosil qiladi. Odatda, nordon Lavalar uchuvchan kompo-nentlarga boy boʻlib, shiddatli vulkan otilishlarini vujudga keltiradi. Nordon Lavadan kvarsli porfir, liparit, datsit, felzitlar hosil boʻladi.

Yana q.
-------

* Magma
* Vulkan

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Toshloqi 862** — oʻrtapishar qovun navi. Oʻzbekiston sabzavot, poliz ekinlari va kartoshkachilik ilmiy tadqiqot intida mahalliy navdan yakka tanlash usuli bilan (M.N.Kulakova, 1956) yaratilgan. Niholi unib chiqqandan keyin mevasi 85—90 kunda pishadi. Meva shakli silindrsimon, vazni 1,6— 3,0 kg, yuzasi silliq, tusi och yashil. Poʻsti oʻrtacha qalinlikda, etining rangi och yashil, qalinligi 3,5—5,0 sm, mayin, sersuv, shirin, yangiligida isteʼmol qilinadi. Urugʻxonasi oʻrtacha kattalikda, urugʻlari yirik, urugʻxonaning yarmini egallaydi. Quruq modda miqdori 14,2%, qand 11,8%. Hosildorligi 200—220. s/ga, Eti yumshoq boʻlgani uchun uzoq saqlab boʻlmaydi. Oʻzbekistonning (Xorazm viloyati va Qoraqalpogʻistondan tashqari) barcha viloyatlari uchun rnlashtirilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muyassarxon Tursunovna Berdiqulova** (1968-yil Namangan viloyatida tugʻilgan) — Oʻzbek Milliy Akademik drama teatrida 2007-yilda buyon ishlab kelmoqda. 2013-yil „Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻsatgan artist" faxriy unvoni sohibasi

Ijodi
-----

Berdiqulova Usmon Azimning „Oʻtgan zamon angomalari"da sotuvchi ayol, „Kunduzsiz kechalar"ida qiz, „Ogoh boʻling odamlar"ida Aziza, Valijon Umarovning „Ayolu"da Ayol, Abdulla Oripovning „Soibkiron"ida kanizak, Shukrulloning „asrat boi"da kotiba, Erkin Xushvatovning „Andishali kelinchak"ida Sumbilaxon, Munisaxon, „qirmizi olma"sida Sovchi, Zulxumor Soliyevaning „Bevalar"ida Raʼno, T.Mahmudov va D.Mamhudovalarning „Tortadurman jabrini"sida Oysara Shodieva, „Omonat dunyo"da Xotin-qizlar qoʻmitasi raisasi, „Uch kunlik dunyo"da Sharofat, V.Shekspirning „Yoz tuni gʻaroyibotlari"da Ippolitta, Erkin Aʼzamning „Talvasa"sida Klara, Jumaniyoz Jabborovning „Neksiya"sida Oydinxon, Hayitmat Rasulning „Oltin qiz"ida Munisa, Nurillo Abbosxonning „Tanho yulduzim"ida Manzura, „Oʻzbekcha raqs"ida vrach, Haydar Muxammadovning „Serhli quduqning siri"da enaga, qoʻchqor Norqobilning „Taqdir sinovlari"ida Sora, V.Delmarning „Omon boʻlgin, azizim"da Levitskaya, Lutfullo Maxmudovning „Imkon"ida Gulnafis, „Isnot"da Mastura Hamidovna, Sirojiddin Salohiddinovning „Bir qanotlilar"ida Amma, Rashod Nuri Guntekin „alala"sida Ruqiya, Sultonali Bolaboevning „Eng suluvli kelinchak"ida Zura, Farida Usmonovaning „Faridaning dil daftari"ida Amma kabi koʻplab obrazlar yaratdi.

Seriallari
----------

2010-yil Fitna

2013-yil Uy bekasi

2019-yil Zaharli tomchilar

2020-yil Qora atirgul

Kinolari
--------

2004-yil Muhabbat sinovlari 2

2005-yil Kelgindi kuyov

2007-yil Yoʻqolgan odam

2007-yil Vijdon

2007-yil 18-kvadrat

2009-yil Uqubat

2010-yil Oʻyin ichida oʻyin

2010-yil Sevginator 2

2012-yil Yolgʻizginam

2012-yil Sevgi farishtasi

2013-yil Novda

2013-yil Janob hot-dogchi

2013-yil Kuyovmisan kuyov

2013-yil Xoʻrlanganlar

2013-yil Toʻqlikka shoʻxlik

2013-yil Zamonaviy sovchilar

Manbalar
--------

1. ↑  „Muyassar Berdiqulova haqida, oilasi, instagram, rasmlari". *www.savol-javob.com*. Qaraldi: 13-avgust 2022-yil.
2. ↑  „Muyassar Berdiqulova haqida". */buluteka.com*. 18-sentabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-avgust 2022-yil.
**Boboyev Qurbonali Latipovich** (1910.26.12, Oqmoʻla shahri2000.5,8, Toshkent) — geolog, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1974). geol.mineralogiya fanlari doktori (1962), professor (1963). Oʻrta Osiyo industrial intni tugatgach (1936), geol. ixtisosidagi turli muassasalarda foydali qazilmalarni qidirish ishlariga rahbarlik qilgan. Urush qatnashchisi (1942—43). 1944-yildan "Oʻzbekoltinkamyobmet" trestida bosh geolog, direktor oʻrinbosari. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Geologiya instituti direktori oʻrinbosari va direktori (1947—56) Oʻrta Osiyo Geol. va mineral xom ashyo ilmiy tadqiqot instituti direktori (1956—66). 1967-yildan Mineral resurslar ilmiy tadqiqot institutida katta ilmiy xodim. Geologik jarayonlar harakteristikasi prinsiplarini ishlab chiqib, Oʻrta Osiyoni geologikstrukturaviy rayonlashtirish sxemasini va shu asosda metallogenik va prognoz qilish sxematik haritalarini tuzgan. 1983-yildan Ruda konlari genezisi boʻyicha Xalqaro assotsiatsiya (AQSH) haqiqiy aʼzosi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Suyima Gʻaniyeva** (1932-2018)—Sovet-oʻzbek adabiyotshunos olimi. Oʻzbekiston Qahramoni. „El-yurt hurmati" ordeni (1999) va „Buyuk xizmatlari uchun" ordeni (2008) bilan mukofotlangan. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mukofoti laureati. 2015-yilda unga Oʻzbekiston Qahramoni unvoni berilgan.

Uzoq yillar Toshkent davlat sharqshunoslik institutining „Mumtoz filologiya" kafedrasi professori. Adabiyot sohasida, ayniqsa Navoiyshunoslikda uzoq yillar samarali faoliyat olib borgan.

Toshkent shahrida ishchilar oilasida tugʻilgan. Oʻrta Osiyo davlat universitetining sharqshunoslik fakultetini tugatgan (1952) va Leningrad davlat universitetining aspiranturasini (1953-1956) tugatgan. 1956-yilda u Alisher Navoiy ijodi boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi.

1956-yildan Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Til va adabiyot institutida kichik ilmiy xodim. Keyinchalik — Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Til va adabiyot institutining ilmiy kotibi, mudiri. Departamentining Toshkent Davlat konservatoriyasi , Toshkent davlat sharqshunoslik institutining professori.

U Alisher Navoiyning uzoq yillar davomida fanga nomaʼlum boʻlgan „Munojot" asarini topdi va nashr etdi.

Oʻzbek mumtoz adabiyoti va uning jahon madaniyatidagi oʻrni toʻgʻrisida fundamental tadqiqotlar muallifi. 14 ta monografiya, 350 dan ortiq ilmiy va nazariy maqolalar, 20 dan ortiq oʻquv qoʻllanmalar muallifi.

Kitoblari:

* „Alisher Navoiy hayoti va ijodi",
* „Alisher Navoiy ijodidagi insonparvarlik gʻoyalari",
* „Navoiy gʻazallarida zodagonlik motivlari",
* „Navoiyning vasiyati",
* „Navoiyning avtografi".

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  *arxiv nusxasi*, 2021-01-12da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2021-01-10

Havolalar
---------



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Nilufar Mamadaliyeva** - o'zbekistonlik biokimyogar.

Biografiya
----------

Mamadaliyeva Fargʻona davlat universitetida fanlar boʻyicha magistratura tahsilini va Toshkent shahridagi Oʻsimlik moddalari kimyosi institutida PhD dissertatsiyasini yoqlagan. Institut ilmiy tadqiqotchichisi. Uning ilmiy ishi O'rta Osiyoning mahalliy dorivor o'simliklaridagi faol moddalarni fitokimyoviy va biologik tekshiruvlarni amalga oshrishga qaratilgan.

2011-yilda Mamadaliyeva hayot fanlari bo'yicha yosh ayollar uchun UNESCO-L'Oreal mukofotiga sazovor bo'lgan. 2014-yilda u rivojlanayotgan dunyoda ilk yuqori martabadagi ayol olimlar uchun Elsevier Foundation mukofotini oladi.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Elsevier.* „Women chemists from developing countries honored for research of natural medicinal compounds" (en). *Elsevier Connect*. Qaraldi: 8-may 2021-yil.
2. 1 2 3 4  „The Elsevier Foundation | The Elsevier Foundation honors Early Career Women Scientists from Developing Countries for Research into the Medicinal Properties of Natural Compounds" (en-US). Qaraldi: 8-may 2021-yil.
**Armatura ishlari** — temir-be-ton konstruksiyalar va inshootlarni qurishda armaturalar tayyorlash, maʼlum shaklga keltirish va joylashtirish kabi ishlar majmui. Diametri 10 mm gacha boʻlgan sim-armatura zavoddan qurilish maydoniga 200 m uzunlikdagi oʻram holida, diametri 14 mm dan ortiq boʻlgan chiviq 10 — 12 m uzunlikda keltiriladi. Keltirilgan armatura simlarini toʻgʻrilash, taranglash, maxsus chizmaga qarab kesish, sinch va toʻrlar tayyorlash va ularni qoliplar ichiga oʻrnatish Armatura ishlari jumlasiga kiradi. Diametri 10 mm gacha boʻlgan sim armatura toʻgʻrilash-kesish avtomatlarida (1-rasm), katta diamet-rli poʻlat armaturalar esa potok lini-yalarda toʻgʻrilab kesiladi. Oldindan tayyorlangan armaturalardan kontakt yoki elektr yoy payvand yordamida toʻr yoki sinch tayyorlanib qoliplarga qoʻyiladi. Ogʻir armatura temir plita ustiga qoʻyib toʻgʻrilanadi, soʻngra mexanik stanoklarda tegishli uzunlikda kesiladi. Shundan keyin chizmaga qarab kerakli shaklda egiladi. Yoʻgʻonligi 25 mm gacha boʻlgan armatura simlari qoʻl stanogida, dia-metri 25 mm dan ortiqlari esa mexanik stanokda egiladi. Agar armatura oldin-637dan kuchaytirilgan konstruksiyalarda qoʻllaniladigan boʻlsa, u mexanik yoki elektrotermik usullar bilan taranglanadi. Aramaturani taranglashning elektro-termik usuliga koʻra, maxsus qurilmaga oʻrnatilgan armatura elektr toki yorda-mida qizdiriladi. Qizigan armatura uzayadi. Armatura shu holda ikki uchidan qistirilib qoʻyiladi. U soviganda ta-ranglanib qoladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Armen Albert Alchian** (inglizcha: *Armen Albert Alchian*, armancha: *Արմէն Ալբերտ Ալչեան*; 1914-yil 12-aprel, Fresno — 2013-yil 19-fevral, Los-Anjeles) — amerikalik iqtisodchi, mulk huquqining iqtisodiy nazariyasi asoschilaridan biri, Alchian-Allen effektining hammuallifi, Kaliforniya universiteti professori boʻlgan.

Biografiya
----------

Armen Alchian 1914-yil 12-aprelda Kaliforniyaning Fresno shahrida arman oilasida tavallud topgan. 1934-yilda Presnen davlat kollejini tugatgan, soʻngra Stenford universitetiga oʻqishga kirgan, u yerda 1936-yilda bakalavr darajasini va 1943-yilda fan nomzodi darajasini olgan.

Martaba
-------

1940-1941-yillarda Armen Alchian Milliy iqtisodiy tahlil byurosi va Garvard universiteti xodimi, soʻngra 1942-yilda Oregon universitetida dars bergan.

1942-1946 yillarda Armen AQSh armiyasi havo Kuchlarida xizmat qilgan xizmat qilgan. Shuningdek, statistik ishlar bilan shugʻullangan. Maqolalaridan birida u harbiy statistik maʼlumotlarga asoslangan samolyot ishlab chiqarish misolida oʻrganish egri chizigʻini tahlil qildi va shuning uchun uni 1963-yilgacha nashr etilishi mumkin emas edi.

1946-yildan Armen Los-Anjelesdagi Kaliforniya universitetida dars bergan, RAND korporatsiyasida iqtisodchi boʻlib ishlagan, 1958-yilda esa Los-Anjelesdagi Kaliforniya universitetining toʻliq professori boʻlgan.

1964-yilda Armen Alchian V. R. Allen bilan birgalikda iqtisodiy nazariya boʻyicha darslik yozgan, bu „Chikago maktabi" ruhidagi namunali ish-har xil iqtisodiy muammolarni hal qilish uchun neoklassik bozor paradigmasidan foydalanish va tarqatishga bagʻishlangan.

1978-yilda Amerika sanʼat va fanlar akademiyasining aʼzosi boʻldi, shuningdek Mont Pelerin jamiyati aʼzosi edi.

Armen Alchian 2013-yil 19-fevralda Los-Anjelesda vafot etgan.

Fanga katta hissa qoʻshgan
--------------------------

Armen Alchian-Allen effektining hammuallifidir.

Mukofotlar
----------

* 1996-yil — Amerika iqtisodiy assotsiatsiyasining faxriy aʼzosi,
* 2000-yil — Adam Smit mukofoti.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  2017-06-20, Armen A. Alchian *Encyclopædia Britannica*da
3. ↑
4. ↑   *Armen A. Alchian*. .
5. ↑
6. ↑   *Armen A. Alchian*. .
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑  American Academy of Arts and Sciences. *Book of Members, 1780–2010: Chapter A*. pp. 8. .
11. ↑
12. ↑
**Vissarion Grigoryevich Belinskiy** (1811.30.5(11.6), Sveaborg 1848.26.5 (7.6), Peterburg) — rus munaqkidi, publitsist, faylasuf. Oilasi Penza gubernyasining Chembar (hozirgi Belinskiy) shahriga koʻchib kelgan (1816). Chembar uyezd bilim yurtida (1822 — 24), Penza gimnaziyasida (1825 — 28) oʻqidi (ammo tugatmadi). Moskva universitetining til va adabiyot boʻlimiga o‘qishga kiradi (1829). Un-t adabiy toʻgaragida qatnashgani, krepostnoylikka qarshi yozilgan "Dmitriy Kalinin" romantik dramasi uchun oʻqishdan haydaladi (1832). 1834-yilda "Molva" gaz.da B.ning "Adabiy xayolot" degan dastlabki falsafa va estetikaga doir maqolasi bosilib chikdi. Shundan keyin B.ning tanqid va publitsistika sohasidagi samarali faoliyati boshlandi. "Teleskop" (1833 — 36), "Moskovskiy nablyudatel" (1838 — 39), soʻngra Peterburgda chiqadigan "Otechestvennoʻe zapiski" (1839 — 46), "Sovremennik" (1847 48) jur.larida ishladi. 1839 48 yillarda B. fiqolari maʼrifatchilikdan inqilobiy demokratiyaga ("Tanqid haqidagi soʻz", 1842; "Parij sirlari", 1844). F. Shelling va G. Gegel ruhidagi idealizmdan Feyerbax materializmiga ("Borodino jangi yilligi", 1839; "Mensel — Gyotening tanqidchisi" 1840; "Aqllilik balosi", 1840) tomon oʻzgardi. B. rus adabiyotidagi reachistik oqimning rahnamosiga aylandi. Sanʼat hodisasini aniq tarixiy nuqtai nazardan taxlil qilishga asoslangan estetika va adabiy tanqid qoidalarini ishlab chiqdi. Natural maktab tamoyillarini belgilab berdi. "Sof sanʼatoga, realistik ruhdagi adabiyotga zid oqimga qarshi kurashdi.

Manbalar
--------

* Polnoye sobraniye sochineniy |t. 1 — 13J, M. L. 1953 59; Maqolalar, T. 1948; Tanlangan asarlar, T. 1955.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
* Polyakov M. Vissarion Belinskiy, Lichnost — idem — epoxa, M. I960; Gulyayev N. A. Belinskiy i sovremennost, M. 1964.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Arxivlar kuni** ― keng jamoatchilik va qaror qabul qiluvchilar eʼtiborini arxiv ishining yutuqlari va muammolariga jalb qilish uchun oʻrnatilgan unutilmas sana. Arxiv xodimlari uni kasb bayrami sifatida nishonlaydilar.

Xalqaro arxivlar kuni
---------------------

2007-yil noyabr oyida xalqaro arxivlar kengashi konferentsiyasining qarori bilan ushbu tashkilotning tashkil etilgan sanasi 1948-yil 9-iyun xalqaro arxivlar kuni deb belgilandi.

Rossiyada arxivlar kuni
-----------------------

Rossiya Federal arxiv xizmati kengashining 2003-yil 5-martdagi qarori bilan har yili 10-martda nishonlanadigan arxiv xodimlarining kasb bayrami tashkil etildi. 1720-yil 28-fevral (yangi uslub boʻyicha 10-mart) bayram sanasi sifatida tanlangan. Shu kuni Pyotr I Rossiyadagi birinchi davlat aktini — Umumiy Nizom yoki Nizomni imzoladi. U mamlakatda davlat boshqaruvini tashkil etish asoslarini belgilab berdi va barcha davlat organlari arxivlarini va aktuariusning davlat lavozimini joriy etdi,  u „xatlarni sinchiklab yigʻish, ular bilan registrlarni tuzatish, varaqlarni belgilash" kerak edi. Peter I  ning ushbu farmoni davlat Rossiya arxiv xizmatining boshlanishini belgilab qoʻydi.

2002-yilgacha arxivchilar oʻzlarining kasb bayramlarini 1-iyunda nishonlashgan, 1918-yilning shu kuni RSFSR Xalq Komissarlari Soveti „RSFSRda arxiv ishni qayta tashkil etish va markazlashtirish toʻgʻrisida" gi qarorni qabul qilgan. Xuddi shu farmon birinchi marta butun Rossiya arxiv ishlarini boshqarish organi — arxiv ishi Bosh boshqarmasi (Guad) yoki Glavarxiv tomonidan yaratilgan, endi Rossiya Federal arxiv agentligi (Rosarkhiv) tashkil etildi.

Tomonidan qoʻllab-quvvatlangan holda Arxeografiya komissiyasining navbatdan tashqari majlisi oʻtkazilishi belgilandi. Komissiyaning 1992-yil 31-martda Rossiya arxiv xodimlari uyushmasi tashkil etilganining 75-yilligi (1917-yil 18 (31)-mart) kuni boʻlib oʻtgan yigʻilishida ushbu sanani belgilash toʻgʻrisida qaror qabul qilindi. Arxivlar kuni bayrami. Bir muncha vaqt bu kun arxiv xodimlarining kasb bayrami hisoblanadi.

Yana qarang
-----------

* Rossiya arxivlari
* Ukraina arxiv muassasalari xodimlari kuni

Manbalar
--------

1. ↑  „International Archives Day" (deadlink).  The International Council on Archives (ICA). 2-aprel 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-mart 2015-yil.
2. ↑  „О Дне архивов. Решение коллегии Федеральной архивной службы России" (deadlink) (5-mart 2003-yil). 24-mart 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-mart 2015-yil.
3. ↑   А всё начиналось в Благушах // Владимир Дмитриевич Есаков: биобиблиографический указатель. — М.: АИРО-XXI, 2007. — 101 с. — (АИРО-биобиблиография). — ISBN 978-5-91022-060-1.
**Google Mapathon** - bu Google tomonidan o'tkaziladigan yillik mapaton tadbiri bo'lib, u Google Map Maker orqali jamoatchilikni Google Xaritalarni yaxshilashga taklif qiladi. Tadbir birinchi marta 2013-yilda Hindistonda, keyinroq 2014-yilda Avstraliyada o'tkazilgan. Dastur Hindistondagi muammoli suvlarga cho'zildi, chunki u hatto muhim harbiy sezgir hududlarni ham ayamaganlikda ayblangan.

2013-yil
--------

Mapaton 12-fevraldan 25-martgacha bo'lib o'tdi. Mahalliy ma'lumotlar hajmini oshirishga qaratilgan eng yaxshi 1000 xaritachiga smartfon va planshetlar ko'rinishidagi sovg'alar va'da qilingan. Google kompaniyasi Vishal Sainini turnir g'olibi deb topdi. Saini harbiy ob'ektlarga juda yaqin joylashgan Pathankot shahrini xaritaga tushirgan. Survey of India kompaniyani qonunlarni buzganligi haqida ma'lum qildi va shikoyat qildi. Biroq Google bunga javoban kompaniya har qanday xavotirni muhokama qilishga tayyorligini aytdi. 21-mart kuni General Surveyor Google’dan mapatonni ishga tushirishdan oldin agentlikdan hech qanday ruxsat olmaganligini aytib, tadbirni to‘xtatishni so‘radi.

2014-yil
--------

Tanlovning 2014-yilgi nashri 24-martdan 20-aprelgacha Avstraliyada bo'lib o'tdi va eng yaxshi 315 xaritachiga sovrinlar berildi .

Manbalar
--------

1. ↑  „Why is Google's Mapathon in hot waters in India? All you need to know". *Tech2News* (12-avgust 2014-yil). 9-fevral 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-noyabr 2022-yil.
2. ↑  Mapathon 2013
3. ↑  „Google says its Mapathon contest is in line with Indian laws" (8-aprel 2013-yil). 7-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-noyabr 2022-yil.
4. ↑  *Sandeep Joshi*. „'Google didn't take permission for Mapathon'". *The Hindu* (24-aprel 2013-yil).
5. ↑  Mapathon 2014
**Arxitektura yechimi (arxitektura yechimlari-AY, rus. arxitekturnie resheniya-AR)** — qurilish ishlari uchun hujjatlarni yaratishga qaratilgan loyiha ishlarining bir qismidir.

Binoning meʼmoriy yechimi (bino arxitekturasi) — bu ob’ektga qoʻyiladigan funktsional, konstruktiv va estetik talablarni, shuningdek, ijtimoiy, iqtisodiy, sanitariya, ekologik, muhandislik va texnik jihatlarni har tomonlama hal qilgan holda mualliflik tushunchasi. qurilish uchun hujjatlarning meʼmoriy qismi (loyiha) va qurilish vaqtida amalga oshiriladi. Asosiy boʻlimlar: meʼmoriy-badiiy, arxitektura-rejalashtirish va konstruktiv echimlar.

Arxitektura yechimi yoki meʼmoriy boʻlim loyihalashtirilgan strukturaning umumiy vizual va funktsional xususiyatlari, tartib sxemasi va ergonomikasi uchun javobgardir. Loyiha hujjatlari toʻplami arxitektura boʻlimi bilan bir qatorda quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

* konstruktiv boʻlim;
* muhandislik boʻlimi;
* taxmin qilish.

Arxitektura va rejalashtirish yechimi
-------------------------------------

Binoning arxitektura-rejaviy yechimi — bu rejalashtirish sxemasi, funktsional rejalashtirish va kosmik rejalashtirish qarorlarini hisobga olgan holda ishlab chiqilgan binoning qavat rejalarini ifodalovchi dizayn materiallari.

Arxitektura va badiiy yechim
----------------------------

Binoning meʼmoriy-badiiy yechimi (arxitektura-badiiy qiyofa, tashqi koʻrinish) — ob’ektning tashqi koʻrinishi va interyerini ifodalovchi dizayn materiallari, kontseptsiyaga, tanlangan meʼmoriy uslubga muvofiq hajmli va fazoviy, meʼmoriy va kompozitsiyani oʻrganish orqali amalga oshiriladi. yechimlar va arxitektura va badiiy texnika.

Arxitektura va kompozitsion yechim
----------------------------------

Binoning arxitektura-kompozitsion yechimi — bu hajmli shakllar arxitekturasi va arxitektura-badiiy texnikalar orqali hajmli-fazoviy yechimni qayta ishlashda butun bino, jabhalar, interyerlar hajmlarining kompozitsiyasini qurishdir.

Kosmik rejalashtirish yechimi
-----------------------------

Binoning kosmik rejalashtirish qarori — bu binolarning oʻlchamlari va shakli binoning umumiy hajmi boʻyicha va oʻzaro bogʻliq boʻlgan qavat rejalarining echimi.

Funktsional rejalashtirish yechimi
----------------------------------

Binoning funktsional rejalashtirish qarori — binolar toʻplami, ularning maqsadi va funktsional munosabatlari aniqlangan qavat rejalarini hal qilish.

Volumetrik eritma
-----------------

Binoning hajmli-fazoviy yechimi — kosmik rejalashtirish yechimi asosida bino hajmining tashqi shaklini modellashtirish.

Yana qarang
-----------

* Архитектурная акустика
* Архитектурная визуализация
* Архитектурная графика
* Архитектурная композиция
* Архитектурный ансамбль
* Архитектурный макет
* Архитектурный ордер
* Архитектурный проект
* Архитектурный стиль
* Консервация (архитектура)
* Психология среды

Eslatmalar
----------

Adabiyotlar
-----------