recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**„Oy atrofida"** (fransuzcha: *Autour de la Lune*) — fransuz yozuvchisi Jules Vernening ilmiy-fantastik romani. Ilk marta 1869-yilda *Journal des débats* jurnalida nashr etilgan. „Yerdan Oyga" (1865) romanida boshlangan Oyga parvoz haqidagi hikoyani davom ettiradi. Katta kosmik zambarakdan otilgan snaryadda Oy atrofini aylanib chiqqan uchta sayohatchining (Barbicane, kapitan Nicoll va Michel Ardan) sarguzashtlari tasvirlangan.

Yaratilish tarixi
-----------------

Jules Verne roman uchun maʼlumotni Amedé Giymenning ilmiy-ommaviy asarlaridan olgan deb hisoblanadi.

Roman 1869-yil 4-noyabrdan 8-dekabrgacha *Journal des débats* jurnalida chop etilgan. Kitob koʻrinishida roman Etsel nashriyotidan 1870-yil 13-yanvarda chop etilgan. 1872-yil 16-sentabrda roman Émile-Antoine Bayard va Alphonse de Neuville suratlari bilan chop etilgan.

Sujet
-----

Otilgandan soʻng, snaryad uchta yoʻlovchi bilan birga Oyga besh kunlik sayohatni boshlaydi. Ularning parvozidan bir necha daqiqa oʻtgach, kichik yorqin meteor ulardan bir necha yuz yard masofadan oʻtib ketadi, lekin xayriyatki, snaryad bilan toʻqnashmaydi. Meteor Yerning tortishish kuchi tufayli uning ikkinchi Oyiga aylandi. Keyinchalik maʼlum boʻlishicha, ushbu sunʼiy yoʻldoshning tortishish kuchi snaryadni Oy atrofidagi orbitaga yoʻnaltirib oʻz yoʻnalishidan ogʻishiga majbur qiladi. Maqsadga yaqinlashgan sayin, qahramonlar binokl yordamida geografik kuzatishlarni boshlaydilar.

Tez orada snaryad Oyning tungi tomoniga tushadi va sovuqlikka choʻkadi. Keyinchalik janubiy yarimsharda qahramonlar ulugʻvor vulqonlar va vodiylarni kuzatishadi. Sayohatchilar, hozir Oyda hech kim yashamaydi, lekin oldin unda odamlarga oʻxshash mavjudotlar yashagan degan xulosaga keladilar. Keyinchalik snaryad asta-sekin Oydan „oʻlik nuqta" tomonga uzoqlasha boshlaydi (Oy va Yerning tortishish kuchi teng boʻlgan joy). Snaryad Yerga 160 000 milya masofadan qulay boshlaydi va u zambarakdan uchganda qayd etilgan tezlikka teng boʻlgan tezlikda Yerga urilishi kerak.

Toʻrt kundan soʻng, AQSh HDK ekipaji meteoritning osmondan dengizga qulayotganini koʻradi. Bu meteor oʻsha snaryad boʻlib chiqadi. U qulaganidan keyin yuzaga suzib chiqdi va bir necha kunlik qidiruvlardan soʻng qahramonlar qutqarildi.

Galereya
--------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Manbalar
--------

1. ↑  Jacques Crovisier (2009-06-05). *Astronomy and astronomers in Jules Verne's novels* (arXiv:0906.1052 [astro-ph, physics:physics] nashri). .
2. ↑   (fr) *Autour de la Lune* (Journal des Débats nashri). 11 1869.. "4"
3. ↑  „The Complete Jules Verne Bibliography: I. Voyages Extraordinaires" (deadlink).  jv.gilead.org.il. 25-oktabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-mart 2018-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2018-10-25).
**Duguylan harakati** (moʻgʻulcha du-guylan — toʻgarak) — 19-asrning 2-yarmi — 20-asrning boshida moʻgʻul aratlarining Ichki Moʻgʻuliston (Xitoy) va 1903—05-yillarda Tashqi Moʻgʻulistondagi demokratik ozodlik harakati. Bironbir masalani muhokama etish chogʻida harakat qatnashchilari tenglik belgisi sifatida aylana boʻlib oʻtirib, har bir kishini fikr-mulohazasini eshitgach, hujjatga aylana boʻylab imzo chekishgan. Taypin qoʻzgʻoloni (1851—64) taʼsirida yuzaga kelgan. D. h. keng koʻlamga yoyilib Ichki Moʻgʻulistonning koʻp qismini qamrab olgan. 10 mingdan ortiq xonadonni oʻz safiga birlashtirib, ommaviy qoʻzgʻolonchilar harakatiga aylangan Ordosning Ushen, Otok va b. rayonlarida duguylanlar 3-yil (1905—08) davomida xalq hokimiyatining organi — xalq kengashlari (xitoycha guyxuy) hisoblanganlar. Ular mansabdan chetlashtirish, majburiyatlarni bekor qilish, soliklarni yigʻish, sud qilish, mansabdor shaxslarni tayinlash va b. bilan shugʻullanishgan. D. h. manjur-xitoy qoʻshinlari tomonidan bos-tirilgan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Andijon viloyat adabiyot va sanʼat muzeyi** — Andijon shahridagi oʻzbek adabiyoti va sanʼati asarlari tuplangan muassasa. 1989-yil viloyat oʻlkashunoslik muzeyidan ajralib chiqib mustaqil faoliyat koʻrsata bosh-lagan. Andijon shahridagi meʼmoriy yod-gorlik Ahmadbek hoji mehmonxonasi (muzey maʼmuriyati va sanʼat bulimi) hamda Ark ichi (adabiyot bulimi) meʼ-moriy yodgorligida joylashgan. 1975-yil Oʻzbekiston Qoʻlyozmalar instituti adabiyot muzeyining Andijon bulimi sifatida H. Sulaymonov tashabbusi bilan Andijon jome masjidi majmuasida ochilgan. 1978-yildan viloyat ulkashunoslik muzeyi ixtiyorida, tasviriy va amaliy sanʼat bulimi tashkil etildi. Muzeyning umu-miy jamgʻarmasi 3718 ta boʻlib, adabiyotlar (2565 ta), tasviriy va amaliy sanʼat asarlari (1000dan ortiq) tuplangan. Mu-zeyda respublika va viloyat miqyosidagi turli davrlarda xalq ustalari tomonidan yaratilgan amaliy sanʼat namunalari, tasviriy sanʼat asarlari, sharq mutafakkirlari qoʻlyozma va toshbosma asarlari, hozirgi davr adabiy muhitini aks ettiruvchi materiallar saqlanadi. Jumladan, Bobur boʻlimida Bobur hayoti va ijodiga oid boy materiallar, tarixiy manbalar tuplangan; Jomiyning „Devon"i, A. Bedilning „Kulliyot"i va boshqa qoʻlyozma asarlar diqqatga sazovor. Mu-zeyda turli mavzuda koʻrgazmalar tashkil qilinadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Suvor**, Suvar - Volga-Kama Bulgʻoriyasidagi shahar. 9-asrda barpo etilgan; yozma manbalarda 10-asrdan qayd qilingan. Istaxriy va Muqaddasiylar suvor elati haqida xabar berganlar. S. shahar harobasi Tatariston Respublikasidagi Kuznechixa qishlogʻi yaqinida (Volganing chap irmogʻi Utka daryosining yuqori oqimi boʻyida) joylashgan. S.ning katta rabodi boʻlib, shahar atrofi mudofaa xandaklari va toʻsinxodalar bilan oʻralgan edi. 1933—37 yillarda A. P. Smirnov rahbarligida olib borilgan arxeologik qazishmalar natijasida Sdan turar joy (paxsa va toʻsinlardan ishlangan) qoddiqlari, gʻishtin saroy (yashil va koʻk koshin parchalari bilan qoplangan), don ombori, sopol buyumlar, qurolaslaha, bezak buyumlari topilgan. S.da xunarmandchilik va savdo (Eron, Xorazm, Vizantiya, Rus, Gruziya bilan) taraqqiy etgan. Tanga zarb qilingan (10-asr). Aholi dehqonchilik va chorvachilik bilan ham shugʻullangan. S. 10—12-asrlarda ravnaq topgan. 14-asr oxirida tanazzulga uchrab, tashlandiq holga kelgan. Ayrim olimlar (A.P.Kovalevskiy, V. F. Kaxovskiy) "chuvash" etnonimi "suvar"ning oʻzgargan shakli deb hisoblaydilar.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Suvqalampir** (*Bodyanoy peres — Polygonum hydropiper L.*) — toron turkumiga kiruvchi oʻsimlik boʻlib, uni Polygonum hydropiper nomi bilan atashgan. Ayni vaqtda ham koʻplab botanikaga oid adabiyotlar mana shu eski nomi bilan uchrab turadi. „Oʻzbekiston florasi" asarida ushbu oʻsimlikni yana „suvzomchi" nomi bilan ham atalgan.

Biologik morfologiyasi
----------------------

**Suvqalampir** torondoshlar oilasiga mansub bir yillik oʻtsimon oʻsimlik boʻlib, boʻyi 30-60 sm gacha yetadi. Poyasi tik oʻsuvchi silindirsimon, boʻgʻinli, qizgʻish rangli, asos qismidan boshlab shoxlangan. Suvqalampirning gullari oqish-yashil yki qizil rangda va mayda boʻladi. Gullari siyrak boshoqsimon toʻpgulni tashkil qiladi, mevasi uch qirrali yongʻoqcha. Mevasi 2,2-3,5 mm keladigan yongʻoqcha. Iyun-sentabr oylarida gullaydi. Mevasi avgust-oktabr oylarida yetiladi. Urugʻidan juda oson koʻpayadi.

Tarqalishi
----------

Suvqalampir keng tarqalgan oʻsimliklardan biri boʻlib, Yevropa, Osiyo, Shimoliy Afrika va Shimoliy Amerikaning koʻpgina davlatlarida daryo va suv yoqalarida oʻsadi. U respublikamizning Toshkent, Sirdaryo, Samarqand, Qashqadaryo, Buxoro viloyatlarining namli yerlarida, koʻpincha, ariq, jilgʻa, koʻl, zovur, xovuz boʻylarida tabiiy holda uchraydi. Suvqalampir unumdor va moʻl suvli tuproqlarda oʻsadi.

Farmasevtik xususiyati
----------------------

Suvqalampir oʻti tarkibida flavonoid, ramnazin, izoramnetin, rutin, kversitrin, giperozid, kversetin, kemfrevol, vitaminlardan  C, K, karotin, qandlar, organik kislotalar, oshlovchi moddalar, oʻtkir taʼmli moddalar bor. Oʻsimlik ildizlarida esa antraglyukozidlar mavjud.

Xalq tabobatida qoʻllanilishi
-----------------------------

Xalq tabobatida suvqalampir damlamasi bavosil, qon ketishi bilan bogʻliq ichak kasaliklari, bachadondan bemavrid qon ketganda hamda ogʻriqni qoldiruvchi sifatida davolashda ishlatiladi. Uning qaynatmasi teri kasalliklarini davolashda ishlatiladi. Jumladan, chipqon, Qorason (gangrena) kasalliklarida suvqalampir dorisidan foydalaniladi. Buning uchun 50 gr suvqalampir oʻti bilan 400gr suvdan qaynatma tayyorlanib teri atroflari yuviladi.

Oʻsimlikdan damlanma tayyorlash uchun ogʻzi yopiladigan idishga bir stakan qaynab turgan suv quyib, uning ustiga suvqalampirning maydalangan yer usti qismidan bir osh qoshiq solinadi va 1 soat davomida damlab qoʻyiladi. Soʻngra dokada suziladi. Damlamadan kuniga 3 mahal ovqatdan oldin bir qoshiqdan ichiladi.

Havolalar
---------

* Botanika va oʻsimliklar fiziologiyasi[*sayt ishlamaydi*]
* Dorivor oʻsimliklar va ularning inson hayotidagi roli

Adabiyotlar
-----------

* Oʻ.Axmedov.pdf Oʻsimliklarni yetishtirish texnologiyasi[*sayt ishlamaydi*]

* Shifobaxs neʼmatlar M.Nabiyev, V.Shalnev, A.Ibrohimov
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Shamsiya (maʼnolari).

**Shamsiya** (arabcha quyosh yili)— Quyoshning Yer atrofida yillik koʻrinma aylanish davri — tropik yil. Ushbu yil Quyosh kalendarini tuzishda asos qilib olinadi va ular shamsiy (yoki quyosh) kalendari deyiladi (qarang Kalendar). 

ShАMSIYa. Xalvatiya va bayramiya tariqatlaridagi 
shoxobcha nomi. Sirojiddin (yoki Zohiriddin) U m a r 
ibn Аkmaluddin Lahjiy Xilvatiy (vaf. 1397 y.) asos

solgan va sunniy tariqatlar sirasiga kiritiladigan 
tariqat. Shimoli-gʼarbiy Eronda tashkil topgan xalvatiya 
keyinchalik toʼrt asosiy shoxobchaga boʼlingan va keyin 
ulardan yuzaga kelgan shoʼʼbalar tashkil topgan. Ular 
ravshaniya, jamoliya, ahmadiya va shamsiya. Shamsiyaning 
asoschisi Shamsiddin Аhmad Sivosiy (vaf. 1597 y.) 
Sivos hududida faoliyat koʼrsatgan. Bu shoʼʼba Аbdulahad 
Nuriy Sivosiy (vaf. 1650 y.) tomonidan Istanbulda keng 
tarqalgani uchun u yerda sivosiya deb ham atalgan. Yana bir 
«shamsiya» shoxobchasi esa onadoʼlilik mashhur tasavvuf 
namoyondasi Hoji Bayram Valiy (vaf. 1430 y.) tomonidan 
asos solingan bayramiya tariqatiga tegishli. Bayramiya 
tariqati asosan uch shoxobchaga boʼlingan: shamsiya-bayramiya, 
malomiyayi-bayramiya va jalvatiya. Ularning birinchisi 
Hoji Bayramning eng ilgʼor muridi, Sulton Fotih 
Muhammadxonning ustozi Oqshamsiddin davom ettirgan 
tarmoq. Bayramiyaning anʼanalari asosan shamsiya va 
uning tarmogʼi boʼlgan himmatiya tarmogʼida davom etgan. 
Bu tariqat shia va botiniylikdan taʼsirlanmagan. Bu 
tarmoqdan tannuriya. himmatiya va isaviya shoxobchalari 
tarqalgan. Bu tarmoqda jahriy zikr qilinadi. Hoji 
Bayramdan asar qolmagani va bu tariqatning aksar nazariy 
asoslari Oq Shamsiddin tomonidan yozilgani ham qayd 
qilinadi.
Аdabiyotlar

Manbalar
--------

1. ↑  Hakim Termiziy. Navodir al-usul. - Bayrut, 2010; Xdkim 
Termiziy.
2. ↑  Xatm al-avliyo. - Bayrut, 1965
3. ↑   Kalobodiy, Аbu Bakr. at-Taarruf li-mazhab ahl at-tasavvuf. - Qohira, 1994;
4. ↑  Аbu Nasr Sarroj Tusiy. al Luma\*. - Qohira, 1960;
5. ↑  Hujviriy. Kashf al-mahjub. - Misr, 1974. T.N .;
6. ↑  Shihobuddin Suhravardiy. Аvorif al-maorif. - Bayrut, 1992; Lisoniddin
7. ↑   Xatib. Ravzat at-taʼrif bi-l-hubb ash-sharif. - Qohira, 1966; Muhammad
8. ↑   Аnvar Badaxshoniy. Аkidatut-Tahoviya sharhiningtalxisi.-Toshkent, 2014.
**Suvsarlar** (Mustelidae) — yirtqichlar turkumiga mansub sut emizuvchilar oilasi. Gavdasi choʻziq, egiluvchan, oyoqlari kalta va 5 barmoqli, tirnoqlari ichiga tortilmaydi. Ayrim turlarida barmoqlari orasiga parda tortilgan; dengiz qunduzi (kalan)ning orqa oyoqlari eshkakka aylangan. S. — tovonda va yarim tovonda harakatlanuvchi hayvonlar. Yungi qalin va yumshoq. Koʻpchilik S. yilda 2 marta tullaydi. Anal bezlari oʻtkir hidli suyuqlik ishlab chiqaradi. S. sistematikasi aniq ishlab chiqilmagan. Odatda, 64 tur, 24 uru/ga ajratiladi. Oʻzbekistonda 9 turi (qunduz, asalxoʻr, boʻrsiq, togʻ suvsari, olakoʻzan, qora latcha, oq latcha, sassiqkoʻzan, amerika norkasi) uchraydi. Har xil biotoplar (suv, quruqlik)da yashaydi; in kovlaydi yoki boshqa hayvonlar qazigan inlardan foydalanadi. Amerika norkasi iqlimlashtirilgan, asosan, maxsus moʻynachilik fermalarida boqiladi. Koʻpchilik S. etxoʻr hayvonlar; zararkunanda kemiruvchilarni qirib foyda keltiradi. S qimmatli moʻynasi uchun ovlanadi, bir qancha turlari moʻynachilik fermalarida boqiladi. Koʻpchilik turlari soni keskin kamayib ketganligi sababli Oʻzbekiston Qizil kitobiga kiritilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Suvyorgan koʻli** - Qoraqalpogʻiston Respublikasi Toʻrtkoʻl tumanidagi koʻl. Qum massivlari orasida joylashgan. Uz. 6–7 km, eni 200–700 m. Birbiri bilan tutash bir necha kuldan iborat. Suvyorgan koʻliga Paxtaarna kanalining ung tarmogʻi — Suvyorgan kanalining suvi quyiladi. Vegetatsiya davrida maydoni (ayniqsa, suv kamchil bulgan yillarda) juda ham kichrayib qoladi. Koʻlning Urtacha chuq. 1,5 m, baʼzi joylarda 5–6 m. Suvi tiniq, bir qismida ichishga yarokli boʻlsa, baʼzi qismlarida shoʻr. Kish oylarida koʻp qismi quruklikka aylanib qoladi. Kulning tubi, asosan, qumli, baʼzi yerlarida sariq, koʻkimtir, qora loyqalardan iborat. Suvyorgan koʻlida qamish va qoʻgʻa, atrofidagi qumliklarda yulgʻun, yantoq, cherkez va efemerlar usadi. Suvyorgan koʻlida turli baliklar yashaydi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Gidrologiya | *Gidrologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Adams** (talaffuzi: *Adams*) — AQShning Minnesota shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2010-yilgi aholini roʻyxatga olishda 787 kishini tashkil qilgan. 

| Aholi o‘sish tarixi |
| --- |
| Yil | Aholi |  | %± |
| **1880** | 96 |  | — |
| **1890** | 216 |  | 1 250% |
| **1900** | 573 |  | 1 653% |
| **1910** | 576 |  | 05% |
| **1920** | 609 |  | 57% |
| **1930** | 574 |  | −57% |
| **1940** | 674 |  | 174% |
| **1950** | 663 |  | −16% |
| **1960** | 806 |  | 216% |
| **1970** | 771 |  | −43% |
| **1980** | 797 |  | 34% |
| **1990** | 756 |  | −51% |
| **2000** | 800 |  | 58% |
| **2010** | 787 |  | −16% |
| **2020** | 683 |  | −132% |
| AQSh aholisini ro'yxatga olish |

Geografiyasi
------------

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 1.01 kvadrat mil (2.62 km2) ni tashkil qilgan.

Demografiyasi
-------------

2010-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 787 kishi, 304 xonadon va 188 oila istiqomat qilgan. Aholi zichligi 300.9/km². Shaharning irqiy tarkibi 98,3 % oq tanli, 0,5 % boshqa irqlar va 1,1 % ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 1,7 foizini tashkil etadi.

Shaharda 304 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 28,3 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 50,7 foizi er-xotin birga yashagan, 7,6 foizi eri boʻlmagan, 3,6 foizida xotini boʻlmagan erkaklar va 38,2 % oilasi boʻlmaganlarni tashkil qiladi. Barcha uy xoʻjaliklarining 34,5 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 20,4 foizi 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlardir.

Shaha aholisi oʻrtacha yoshi 46,6 yoshni tashkil etdi. Aholining 21,3 foizi 18 yoshgacha boʻlganlar; 7,3 % 18 yoshdan 24 yoshgacha boʻlganlar; 19,1 % 25 dan 44 gacha; 20,8 % 45 dan 64 gacha; va 31,4 % 65 yosh va undan kattadir. Shaharning gender tarkibi 46,4 % erkaklar va 53,6 % ayollar edi.

Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 31 289 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 38 125 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 31 083 dollarni, ayollarniki esa 22 639 dollarni tashkil qilgan. Shaharning jon boshiga toʻgʻri keladigan daromadi 16 550 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 4,4 foizi va aholining 6,3 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlganlarni tashkil qiladi.

Taniqli odamlar
---------------

* Michael Kramer, Minnesota siyosatchisi
* Hubert H. Peavey, Viskonsin siyosatchisi
* Harvey B. Sathre, Minnesota siyosatchisi

Manbalar
--------

1. ↑  „2010 Census Redistricting Data (Public Law 94-171) Summary File". *American FactFinder*.  United States Census Bureau. 11-aprel 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-aprel 2011-yil.
2. ↑  „Census of Population and Housing".  Census.gov. Qaraldi: 4-iyun 2015-yil.
3. ↑  „US Gazetteer files 2010".  United States Census Bureau. 2-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-noyabr 2012-yil.
4. ↑  „U.S. Census website".  United States Census Bureau. Qaraldi: 13-noyabr 2012-yil.

Havolalar
---------

* Adams rasmiy veb-sayti
**Aleksandr (Poruchik) Anatolyevich Shchigolev** (1973-yili 8-aprelda tug'ilgan, Kirovsk) - rossiyalik rok musiqachisi, Shimoliy flot rok guruhining barabanchisi, sobiq a'zosi va "Korol va Shut" rok guruhining asoschilaridan biri. barabanchi o'z tarixi davomida faqat armiyada xizmat qilish uchun tanaffus bilan paydo bo'lgan. *Leytenant* laqabini leytenant Rjevskiy sharafiga oldi.

Tarjimai holi
-------------

U Leningrad rok klubidagi Igor Golubev musiqa maktabida baraban chalishni o'rgangan. 1988-yilda sinfdoshlari Mixail Gorshenyov va Aleksandr Balunov bilan birgalikda "Kontora" guruhiga asos solgan (Andrey Knyazev guruhga qo'shilgandan so'ng, guruh Korol va Shut deb o'zgartirildi).

Gorshenevning o'limidan va guruh qulagandan so'ng, Shchigolev va guruhning qolgan a'zolari Shimoliy flot loyihasiga asos solishdi.

Aleksandr guruhning "Brigada ketma-ket "albomi - "Go'zallik dunyoni yeydi" (2004) va "Bu shunday bo'lmasligi kerak" (2006) albomini barabanchi sifatida yozishda ishtirok etdi.

Aleksandr Rossiyada TAMA uchun rasmiy baraban indosser edi. 2011-yil 25 -dekabrdan boshlab Aleksandr Yamaha barabanlarining indosseriga aylandi. 2014-yil noyabr oyida u Paistening indosseriga aylandi. Shuningdek, Agner Drumsticksning ma'qullashini oldi.

Manbalar
--------

1. ↑  Мастер-класс барабанщика Александра Щиголева в Школе Ударного Мастерства YouTubeda
2. ↑  „Барабанщик группы «Король и Шут» Александр Щиголев («Поручик») стал официальным эндорсером Yamaha" (29-dekabr 2011-yil). Qaraldi: 18-sentabr 2013-yil.
**Voyaga yetmaganlar** — amaldagi OʻzR qonunchiligiga koʻra, 18 yoshga yetmagan fuqarolar. V.ye.ni tarbiyalash vazifasi — davlat burchi, fuqarolarning esa konstitutsiyaviy majburiyati hisoblanadi. OʻzR Konstitutsiyasida fuqarolar kabi V.ye.ning bilim olish, mehnat qilish, dam olish, mulqdor boʻlish kabi huquqlari taʼminlangan (36,40,41-moddalar). Oʻzbekiston Respublikasi FKda 14 yoshdan 18 yoshgacha boʻlgan V.ye.ning muomala layoqati belgilangan, ular ota-onalari, farzandlikka oluvchilari va homiylari roziligisiz mustaqil ravishda: 1) oʻz ish haqi, stipendiyasi va b. daromadlarini tasarruf etish; 2) fan, adabiyot yoki sanʼat asarining , ixtironing yoxud oʻz intellektual faoliyatining qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa natijasining muallifi huquqini amalga oshirish; 3) qonunga muvofiq kredit muassasalariga omonatlar qoʻyish va ularni tasarruf etish; 4) mayda maishiy bitimlarni hamda boshqa bitimlarni tuzishga haqpi ekanligi koʻrsatilgan, boshqa bitimlarni ular oʻz ota-onalari, farzandlikka oluvchilari yoki homiylarining yozma roziligi bilan tuzadilar. Ular roziligiga binoan tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanayotgan yoki mehnat shartnomasi boʻyicha ishlayotgan 16 yoshga toʻlgan V.ye. muomalaga toʻla layoqatli deb eʼlon qilinishi mumkin (27-, 28-, 29-moddalar). V.ye. mehnatga oid munosabatlarda katta yoshdagi xodimlarga tenglashtiriladi, lekin mehnat muhofazasi, ish vaqgi, taʼtillar berish va b. mehnat shartlari boʻyicha qoʻshimcha imtiyozlardan foydalanadi. OʻzR Mehnat kodeksida 18 yoshga toʻlmagan shaxslarni ishga qabul qilishdagi kafolatlar, ularning mehnatga oid huquqlari va h.k. belgilab berilgan (239—247-moddalar). V.ye.ning jinoiy ishlarini yuritishda maxsus qonun meʼyorlari orqali qoʻshimcha huquqlar kafolatlangan (qarang Voyaga yetmaganlar javobgarligi). OʻzR Vazirlar Mahkamasi, viloyat, shahar va tuman hokimliklari huzurida Voyaga yetmaganlar ishi bilan shugʻullanuvchi komissiyalar tuzilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Ankerli birikma** — mashina detallarini, inshootlarning detal va qismlarini bir-biriga anker yordamida mahkamlab hosil qilinadigan birik-ma. Yaxlit qilib tayyorlash qiyin bul-gan baʼzi shakldor detallarni hosil qilish uchun ikki va undan ortiq detalni biriktirishda, prokat listlaridan gʻildiraklar yasashda, mashina va stano-klarning quzgʻalmas qismlarini poyde-vorga mahkamlashda ishlatiladi. Ankerli birikma asosan qizdirilgan ankerlar, ankerli boltlar va plitalar yordamida bajari-ladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aleksandr Mixaylovich Shcherbak** (28-dekabr 1926, Stavropol oʻlkasi — 28-yanvar 2008 Sankt-Peterburg) — turkiyshunos olim.

Turkiya tilshunoslik jamiyati faxriy aʼzosi (1989), xalqaro finugor jamiyatining muxbir aʼzosi (1996), filol. fanlari doktori (1969). Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. Stavropol pedagogika institutining filologiya fakultetini tugatgan (1948). 1951-yildan Rossiya Fanlar akademiyasi Lingvistik tadqiqotlar instituti Sankt-Peterburg boʻlimida katta (1961-yildan), yetakchi (1986-yildan), bosh (1991-yildan) ilmiy xodim. shahrining asosiy ilmiy ishlari turkiy tillar, xususan, oʻzbek tili tarixini oʻrganishga, turkiy tillarni qiyosiy tadqiq etishga va oltoyshunoslikka bagʻishlangan. "Qadimgi turkiy til lugʻati" ("Drevnetyurkskiy slovar", M. 1969)ning tuzuvchi va muharrirlaridan biri.

Manbalar
--------

* Grammaticheskiy ocherk yazika tyurkskix tekstov X—XII vv. iz Vostochnogo Turkestana, M.—L. 1961;
* Grammatika starouzbekskogo yaznka, M.—L. 1962;
* Vvedeniye v sravnitelnoye izucheniye tyurkskix yazikov, Sankt-Peterburg, 1994;
* Ranniye tyurksko-mongolskiye yaznkovie svyazi (8—14 vv.), Sankt-Peterburg, 1997;
* Tyurkskaya runika, Sankt-Peterburg, 2001.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  





  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Qorixona xonaqohi** - Fargʻona viloyatidagi meʼmoriy yodgorlik (17—18-asrlar); qorilar (Qurʼon oʻquvchilar) xonasi. Dastlab xonaqoh vazifasini oʻtagan Qishloq xoʻjaligi hovli, hujralar, gumbazli xona (tamaddixona), sagʻana hamda chillaxonadan iborat: hujralar hovlining 2 yonida joylashgan, ular oraligʻida gumbazli xona qad koʻtargan, hovlining janubida shu yerlik eshonning ravoqti sagʻanasi, uning yonida esa 2 m chuqurlikda chillaxona joylashgan. Qishloq xoʻjaligi gumbazi xom gʻishtdan oʻziga xos tuxumsimon shaklda ishlangan. Xonalar tosh oʻchoq bilan isitilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ann Jansson** (talaffuzi: *En Jenson*; 1957-yil 6-mayda tugʻilgan) — shved assotsiatsiyasining sobiq futbolchisi, 1974-yilda Shvetsiya ayollar terma jamoasi safidagi birinchi golini urgan. Terma jamoadagi 11 yillik faoliyati davomida 37 ta oʻyin oʻtkazib, 12 ta gol urgan.

Klublardagi faoliyati
---------------------

Jansson 1972—1984-yillar oraligʻida Hammarby IF safida 642 oʻyinda 864 gol urgan. Klub bilan u 1974 va 1984-yillar oraligʻida oltita finalda oʻynadi, ammo barchasida magʻlub boʻlishdi. Hammarby birinchi marta 1985-yilda, Jansson nafaqaga chiqqanidan keyin milliy liga chempionligini qoʻlga kiritdi. 2017-yil dekabr oyida Ann Shvetsiya futbol shon-sharaf zaliga kiritildi. 1990-yil Damallsvenskan mavsumining birinchi yarmida Hammarbyning murabbiyi boʻlib ishlagan.

Terma jamoadagi faoliyati
-------------------------

Jansson Shvetsiya terma jamoasidagi debyutini 1973-yil 25-avgustda Finlandiya bilan Mariehamnda 0 – 0 hisobidagi durang oʻyinda oʻtkazdi. 1974-yil 26-iyulda Finlandiyaga qarshi Mariehamnda Shvetsiyaning navbatdagi oʻyinida ikkinchi boʻlimda Jansson maydonga tushdi. 1 ta gol urib hisobni 1:0 koʻrinishiga keltirdi. Erkin toʻpurar sifatida u 1975-yilda beshta oʻyinda toʻrtta gol urdi.

Shvetsiya bilan Jansson 1984-yilda milliy ayollar jamoalarida birinchi UEFA chempionligini qoʻlga kiritdi. Yarim finalda Italiya ustidan qozonilgan gʻalabada bir yillik jarohatdan qaytgan Jansson qanot himoyachisi sifatida maydonga tushdi. Shvetsiya finalda Angliyani, Lutondagi Kenilvort Roudda penaltilar seriyasida 1 – 1 hisobida magʻlub etdi. Jansson oʻz zarbasini muvaffaqiyatli amalga oshirdi.

Jansson 1984-yilda futboldan ketgan. Kosovare Asllani Janssonning birinchi golidan taxminan 40 yil oʻtib milliy terma jamoaning 1000-golini urgan, bu voqea Shimoliy Irlandiyaga qarshi Växjöda oʻtkazilgan oʻyin oldidan qoʻshma taqdimotda qayd etilgan edi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Futbolchilik faoliyati davomida Jansson sport zalda oʻqituvchi boʻlgan. Keyinchalik bosh oʻqituvchi boʻldi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Fröberg, Owe*. „Fyra nya invalda i Hall of Fame" (Swedish). Swedish Football Association (5-dekabr 2017-yil). Qaraldi: 27-oktabr 2018-yil.
2. ↑  „1990" (Swedish).  Hammarby IF. 28-oktabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-oktabr 2018-yil.
3. ↑  *Jansson, Ann*. „En historisk tåfjutt" (Swedish). Hammarby IF DFF (21-aprel 2010-yil). Qaraldi: 27-oktabr 2018-yil.
4. 1 2  „Spelarporträtt" (Swedish).  Svenskdamfotboll.se. 19-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-oktabr 2018-yil.
5. ↑  *Leighton, Tony*. „England's shoot-out jinx begins - England, 1984". *The Guardian* (19-may 2009-yil). Qaraldi: 12-oktabr 2010-yil.
6. ↑  *Andersson, Jan*. „25 år sedan enda EM-guldet" (Swedish). Helsingborgs Dagblad (27-may 2009-yil). Qaraldi: 20-may 2012-yil.
7. ↑  *Angerbjörn, Isak*. „40-årsjubileum för Sveriges första målskytt" (Swedish). Sveriges Television (8-may 2014-yil). Qaraldi: 27-oktabr 2018-yil.
8. ↑  *Ekblom Ystén, Henrik*. „Ann Jansson om att slå sig fram" (Swedish). Offside.org (29-yanvar 2018-yil). Qaraldi: 27-oktabr 2018-yil.

Havolalar
---------

* Shvetsiya futbol assotsiatsiyasidagi profil (shvetcha)
**Adamit** (Zn2AsO4(OH)) — qoʻshimcha gidroksil anionlari boʻlgan sink arsenatli ikkilamchi mineral. Adamit fransuz mineralogi Gilbert-Jozef Adam (1795-1881) sharafiga nomlangan. Rombik kristall sistemada kristallanadi. Bu odatda rux rudasi paydo boʻlishidan yuqori oksidlangan yoki nurash zonasida uchraydi. Sof adamit rangsiz lekin odatda Fe aralashmalari tufayli sariq rangga ega. Yashil ranglar ham paydo boʻladi va mineral tuzilishdagi mis almashinuvi bilan bogʻliq. Olivenit mis arsenat boʻlib, adamit bilan izostrukturali boʻlib, rux va mis oʻrtasida sezilarli darajada almashinadi, natijada *kuproadamit* deb ataladigan oraliq mahsulot paydo boʻladi.

Hosil boʻlishi
--------------

Adamit ikkilamchi mineral sifatida rux va mishyak oʻz ichiga olgan gidrotermal mineral konlarning oksidlangan zonasida uchraydi. Smitsonit, hemimorfit, skorotit , olivenit , kaltsit, kvarts va temir va marganets oksidlari bilan bogʻliq holda hosil boʻladi. U yupqa qobiq yoki druza shaklida ajratiladi. Kamroq tarqalgani prizmatik kristallar boʻlib, baʼzida fanatlarning oʻzaro oʻsishini hosil qiladi. Asosan adamit temir gidroksidlarida, limonitda oʻsadi.

### Kimyoviy tarkibi

* Zn — 56,78 %
* Kabi — 26,13 %
* H — 0,35 %
* O — 27,90 %

Kelib chiqishi
--------------

Adamit birinchi marta Atakama choʻlida (Chili) ikkilamchi ruda konlarining oksidlanish zonalarida oz miqdorda topilgan. Rossiya (Dalnegorsk), Jazoir , Meksika (Mapimi), Turkiya , Gretsiya va Fransiyada ham topilgan. Dunyoda adamit qazib olinadigan Gretsiyaning janubi -sharqiy sohilidagi Lavrion , Rodelgraben (Avstriya) va Monte Valerio (Italiya) konlari mavjud. Adamitning yaxshi namunalari AQShning Namibiya (Yuta okrugi), Chili , Mapimi (Meksika) da qazib olinadi.
Adamit kristallarining uzunligi kamdan-kam hollarda bir santimetrdan oshadi ammo baʼzilari masalan Meksikadagi Mapimi konidagi adamit uzunligi 2,5 santimetrgacha boradi.

Tasvirlar
---------

* Gold Hill tumanidagi limonit ustidagi Adamit Yuta AQShGold Hill tumanidagi limonit ustidagi Adamit Yuta AQSh
* Mapimi konidagi Adamit MeksikaMapimi konidagi Adamit Meksika
* Mapimi konidagi Adamit MeksikaMapimi konidagi Adamit Meksika

Manbalar
--------

1. ↑  „Adamit". *webmineral.com*. Qaraldi: 13-iyul 2022-yil.
2. 1 2  „Adamit mineralli". *mindat.org*. Qaraldi: 13-iyul 2022-yil.
3. ↑  „Adamit minerali haqida". *m.minerals.ne*. Qaraldi: 13-iyul 2022-yil.
**Qo‘rme Sabzi** yoki **Sabzi** Xoresht — Eron taomlaridan biri va Eronning milliy taomlaridan biri bo‘lib, odatda guruch (chellou) va piyoz qo‘shiladi.

Tayyorlash usuli
----------------

Bu taom qora sabzavotlardan tayyorlanadi (shu jumladan: pirasa, maydanoz, fenugreek va koriander, ismaloq yoki lavlagi barglari - ismaloq mavsumi bo‘lgan qishda ishlatiladi va lavlagi barglari mavjud bo‘lganda, lavlagi barglari ishlatiladi), loviya [bulbul loviya] yoki Qizil yoki Chiti), qizil go‘sht pishiriladi. Bu güveçning ta‘mi biroz nordon bo‘lishi kerak, shuning uchun unga biroz quruq Ummon limoni yoki yangi limon sharbati qo‘shiladi. Ummon limonining qobig‘i taomga yoqimli achchiq ta‘m beradi. Albatta, ummon limonini taopmga qo‘shishdan oldin, achchiqligini kamaytirish uchun uni bir necha daqiqa qaynoq suvga solib qo‘yishadi. O‘rnatish uchun ko‘p vaqt kerak bo‘ladi. Muhim jihati shundaki, agar siz bu taomda qizil loviya ishlatmasangiz, ovqatni rang-barang qilish uchun oz miqdorda zaʼfaron qo‘shishingiz va taʼmi yaxshiroq bo‘lishi uchun bir qoshiq qizartma qo‘shishingiz mumkin bo‘ladi .

Kechki loviya bilan sabzavotli sho‘rva Tabriziy sabzavotli sho‘rva bo‘lib, uning sabzavotlari qovurilgan emas, balki pishiriladi, bu uning lazzatini kamaytiradi, lekin xususiyatlarini oshiradi.

Agar bu taom 5 kishi uchun pishirilsa, u taxminan 1550 kkal energiyaga ega.

Agar loviya pishirishdan oldin suv to‘la qozonda yuvilsa va qozon ichiga bir nechta bodring qo‘yilsa, loviya shishishi ketadi.

Qo‘rme sabzi Jahon kuni
-----------------------

Ozar oyining birinchi shanbasi Jahon Qo‘rme sabzi kuni deb nomlangan. Bu kun G‘arbda Shukrona kunidan taxminan uch kun o‘tgach nishonlanadi.

Tarixi
------

Qo‘rme sabzi Eronliklar uchun milliy taom hisoblanadi va ular Eronning barcha hududlarida tanovul qilishadi. Bu taomning yoshi 2000 dan 5000 yilgacha bo‘lib, bu taomdagi sabzavotlar  tarkibi har bir mintaqaga qarab har xil hisoblanadi.

Go‘zal Eronning turli shaharlarida ushbu milliy güveçni tayyorlashda ishlatiladigan masalliqlar turi biroz farq qiladi. Biroq bu nozik farq taomning mohiyatini o‘zgartirmaydi. Nima bo‘lganda ham, Eron milliy taomi bo‘lgan va jahon shuhratiga sazovor bo‘lgan sabzavotli taomi bu zaminning hamma xalqi orasida mashhur bo‘lib, barcha Eron dasturxonlarida o‘z o‘rniga ega taom hisoblanadi. Va u har bir shahar va mamlakatda pishiriladi. Ko‘rinib turibdiki, milliy taom nomidan tashqari, mashhur sabzavotli qo‘rme sabzi taomini ham Eronning hamdardlik va birlik va milliy birlik ramzi sifatida ko‘rish mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  ترکیبات سبزی

* Kanani, Ali Kanani va Ali Akbari, Mahin. *Bahorgi pishirish sanʼati*. Tehron: Hida, 1362.
* Najati, Forough. *Eron oshpazlik sanʼati*. Tehron: Xashayar, 1374.
* *Salamat haftaligi*, 256-son.

Tashqi havola
-------------
**"Andijon agrofirmasi" Aksiyadorlik Jamiyati** - kon-serva sanoati korxonasi. Andijon sh.da joylashgan. "Oʻzmevasabzavotuzumsanoatxolding" kompaniyasi tarkibiga kiradi. Meva konservalari va sharbatlari, tomat qaylasi, jem, qiyomlar, turli xildagi tuzlama sabzavot mahsulotlari ishlab chiqaradi. Korxona 1942 yilda Simfero-poldan evakuatsiya qilingan konserva zavodi negizida Andijon konserva zavodi nomi bilan tashkil etilgan. 1994 yildan hozirgi nomda va ochiq turdagi aksiyadorlik ja-miyati. Dastlab faqat bochkalarda tuzlan-gan pomidor, qisman qiyom va povidlo ishlab chiqargan. 1946 yildan korxonaning i.ch. quvvati oshirildi, turli meva-sab-zavot konservalari i.ch. 20 mln. bankaga 494etkazildi. 1965—75 yillarda tomat sex-lari qayta qurilib, bir sutkada 1000 t gacha pomidorni qayta ishlash mumkin boʻlgan avtomat liniyalar oʻrnatildi, korxonaning yillik quvvati 106 mln. shartli banka mahsulotga yetkazildi. 1991 yilda meva sharbati i.ch. sexi ishga tushirildi. Korxonada har yili oʻrtacha 40,08 mln. shartli banka mahsulot ish-lab chiqariladi. Korxona huzurida chet el sarmoyalari asosida "Andijon durdo-nasi" meva sharbati ishlab chiqaradigan "Anglo-invest" hamda goʻsht konservasi ishlab chiqaradigan "ARM S" qoʻshma kor-xonalari ishlaydi. Korxona meva sharba-ti va konserva mahsulotlarini eksportga chiqaradi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bioenergetika** — molekulyar biologiyaning bir boʻlimi; organizmlarning hayot faoliyati jarayonlarida energiyaning jamgʻarilishi va sarf etilish qonuniyatlarini hamda energiyaning bir turdan ikkinchi turga aylanishini, biosferadagi energetika jarayonlarini oʻrganadi.

Bioenergetika tadqiqotlari energiyaning saqlanishi va bir turdan ikkinchi turga aylanish qonunini kashf etgan (1841) nemis vrachi Yu. Mayer tomonidan boshlab berildi. Oʻsimlik toʻqimalaridagi asosiy energetik jarayonlar — fotosintez va nafas olishdan iboratdir. Oʻsimliklardagi gaz almashinuvi metabolitlar sintezi, energiyaning (ATF) transformatsiyalanishi va unda jamgʻarilishi bilan birga boradi. Mazkur birikma energiyaga boy pirofosfat mikrobogʻlarining mavjudligi bilan tavsiflanadi, bu bogʻlarning sintezi uchun fotofosforlanish paytida yutilgan va transformatsiyalangan nur energiyasi hamda oksidlanish bilan boradigan fosforlanish jarayonida organik moddalarning oksidlanishida ajralib chiqadigan energiya ishlatiladi. Fotosintez jarayonida jamgʻarilgan va nafas paytida ajralib chiqadigan energiyadan organizmning hayot faoliyatiga aloqador barcha jarayonlarda, oʻsha energiya makroergik birikmalarda jamgʻarilganidan keyingina samarali foydalanish mumkin.

Nafas olish jarayonida bir molekula SO2 ga 6 molekula ATF toʻgʻri keladi, fotosintezda esa bir molekula SO, qaytarilishi uchun 3 molekula ATF zarur boʻladi. Bioenergetik tadqiqotlar orqali fotosintez va nafas jarayonlari hujayra umumiy energiya zaxirasiga qanchalik ulush qoʻshganligini baholash, oʻsimliklardagi butun moddalar almashinuvi energetik „oziq" bilan qanday taʼminlayotganligini aniqlash mumkin.

Yorugʻlikda fotosintez hujayra biosintezi ehtiyojlarini energiya va metabolitlar bilan taʼminlashdek asosiy ishni bajarsa, nafas olish zimmasiga qoʻshimcha vazifa tushadi. Energiya almashinuvi energiyani uzatish va sarf qilishni oʻz ichiga oladi. Agar gaz almashinuvi energiya bilan taʼminlovchi asosiy jarayon boʻlsa, uning sarflanishi sintez jarayonlari, assimilyatlarning oʻtishi, hujayra protoplazmasi strukturasini saqlab qolish, oʻsish, qayta tiklanish va h. k. bilan bogʻliq boʻladi. Normal sharoitlarda, shikastlanmagan hujayra koʻp energiya sarflamaydi. Stress sharoitida, hujayra tuzilishiga zarar yetkazuvchi noqulay sharoit taʼsirida hujayraning butunligi va sitoplazmatik strukturaning funksional faolligini saqlab qolish uchun energiyaga ehtiyoj ortadi.

Bioenergetika muammolari tadqiqotlari, xususan, kimyoviy energiyaning ishga aylanish mexanizmlarini oʻrganish mazkur jarayonlarni kvant biofizika va biokimyo qonunlari amal qiladigan submolekulyar darajada oʻrganishni taqozo etadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Andijon biokimyo zavodi** — yirik kimyo sanoati korxonasi. Andijon shahrida joylashgan. „Oʻzkimyosanoat" uyushmasi tarkibiga kiradi. Dondan rektifikatsiyalangan oziq-ovqat (etil) spirti ishlab chiqaradi. Respublikadagi oziq-ovqat, tibbiyot, atir-upa va boshqa sano-at tarmoqlarini spirt bilan taʼminlaydi. Korxona 1953-yilda Andijon gidroliz zavodi sifatida tashkil etilgan va chigit shulxasi, sholi qobigʻidan texnik etil spirti, ozuqa achitqilari, ksilit, nitro-lignin va boshqa mahsulotlar ishlab chiqardi. 90-yillar boshidan atrof muhitga salbiy taʼsirini hisobga olib zavodning ishlab chiqarish yoʻnalishini oʻzgartirish ishlari boshlandi va 1994-yildan gidroliz sa-noati ishlab chiqarish quvvatlari toʻxtatildi. 1991-94 yillarda etil spirti ishlab chiqarish quvvatlari qurilib, korxonaning 1-navbati 1994-yildekabrda ishga tushirildi (loyiha quvvati yiliga 915 ming dal etil spir-ti). 1995-yil sentabrdan korxonaning (yillik loyiha quvvati 877 ming dal boʻlgan) 2-navbati qurilishi boshlandi va 1999-yilda ishga tushirildi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Biogen elementlar** — organizmlar tarkibida doim boʻladigan va ularning hayot faoliyatida muhim rol oʻynaydigan kimyoviy elementlar. Ularga avvalo kislorod, uglerod, vodorod, kalsiy, azot, kaliy, fosfor, magniy, oltingugurt, xlor, natriy, temir kiradi. Analitik kimyo va spektral analiz muvaffaqiyatlari tufayli organizmlar tarkibida juda oz miqdorda boʻladigan elementlar (mikroelementlar) topilmoqda va ularning biologik roli aniqlanmoqda. Tabiiy sharoitda organizmlarning hujayra va toʻqimalarida mavjud boʻlgan barcha kimyoviy elementlar muayyan fiziologik rol oʻynaydi. Organizmlar tarkibidagi elementlarning miqdori shu organizmlar turining xususiyatlariga, muhit, ovqat tarkibiga (jumladan, oʻsimliklar uchun — tuprokdagi tuzlar konsentratsiyasiga va eruvchanligiga), organizmning ekologik xususiyatlari va boshqalarga bogʻliq.

Biogen elementlar dan birortasi organizmda yetarli miqdorda boʻlmasa kasallik roʻy beradi (biogeokimyoviy endemiyalar), mas, suvda va ovqatda yod yetishmasa, odam buqoq boʻladi yoki bor yetishmaganda qand lavlagi qora dogʻli boʻlib qoladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Andijon „Semurgʻ" trikotaj aksiyadorlik birlashmasi** — yengil sanoat korxonasi. „Oʻzbekengilsanoat" davlat uyushmasi tarkibiga kiradi. 1966-yilda Andijon shahrida ishga tushirilgan. 1966-95 yillarda Andijon trikotaj fabrikasi, Andijon trikotaj ishlab chiqarish birlashmasi nomlari bilan atalgan. 1996-yildan hozirgi nomda. Er-kaklar, ayollar, bolalar trikotaj kiyimlari, sport kiyimlari ishlab chiqaradi. Yillik loyiha quvvati 12 mln. dona tri-kotaj kiyimlari. Korxonada Fransiyaning „Alfa" firmasi bilan hamkorlikda chet el sarmoyasini jalb etib, jahon an-dozalaridagi trikotaj kiyimlari ish-lab chiqaradigan qoʻshma korxona tashkil etildi.

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**BioAPI** — bu biometrik qurilmalar dasturiy taʼminotini ishlab chiquvchilarning dasturiy interfeyslarini birlashtirish uchun maxsus  BioAPI Consortium standart.

Tarixi
------

1999-yil mart oyida NIST Axborot Texnologiyalari Laboratoriyasi va Human Authentication API HA-API standartini ishlab chiqish guruhiga homiylik qilgan AQSh Biometrik Konsorsiumi BioAPI Consortium ostida kuchlarni birlashtirish toʻgʻrisida kelishuvga erishdilar. 1999-yil oʻrtalarida qayta tuzilgan BioAPI Consortium API arxitekturasini ishlab chiqishni yakunladi va 2000-yil mart oyida 1.0 standartining spesifikasiyasi chiqarildi va 2000-yil sentabr oyida ushbu standartni amalga oshirish (amaliyotda qoʻllash) MS Windows platformasida yoʻlga qoʻyildi.

2001-yil mart oyida standartning 1.1-versiyasi ishlab chiqildi va uning Windows tizimida ishlashi taʼminlandi.

Hozirgi holati
--------------

Hozirgi vaqtda standartning 1.1-versiyasi asos sifatida qabul qilingan standart hisoblanadi. Unix (Linux) platformasi uchun versiyasi hali ishlab chiqilmagan, ammo BioAPI Consortium xabarlariga koʻra, ishlab chiqish jarayoni uzoq vaqtdan beri davom etmoqda va allaqachon aʼzolari oʻrtasida beta-versiya sinov davri boʻlib oʻtgan.

Konsorsium veb-saytining statistik maʼlumotlariga koʻra, 90 dan ortiq biometrik ishlab chiqaruvchilar allaqachon oʻz mahsulotlari va yechimlarining BioAPI standartiga muvofiqligini eʼlon qilgan.

Havolalar
---------

* BioAPI konsortsiumi veb-sayti
**Zeeman energiyasi** yoki tashqi maydon energiyasi — bu magnitlangan jismning tashqi magnit maydondagi potentsial energiyasi. U golland fizigi Pieter Zeeman sharafiga nomlangan, birinchi navbatda Zeeman effekti bilan mashhur. SI birliklarida u quyidagicha

{\displaystyle E\_{\rm {Zeeman}}=-\mu \_{0}\int \_{V}\,{\textbf {M}}\cdot {\textbf {H}}\_{\rm {Ext}}\,\mathrm {d} V}
Bu erda **H** Ext — tashqi maydon, **M** — mahalliy magnitlanish va integral tananing hajmi boʻyicha amalga oshiriladi. Bu har bir alohida magnit momenti uchun mos keladigan mikroskopik Gamiltonial (energiya) ning statistik oʻrtacha (birlik hajmdagi makroskopik namunadan) **m**, ammo *mahalliy* induksiyani boshdan kechirayotgan **B** :

{\displaystyle H=-{\textbf {m}}\cdot {\textbf {B}}}
Agar qoʻllaniladigan magnit maydon kuchi past boʻlsa, demak u orbital va spin burchak momentumini bogʻlangan holatda qoldiradi (yaʼni  magnit maydonning magnit dipol bilan oʻzaro taʼsiridan ustunlik qiladi), biz maydon kuchi zaif ekanligini taʼkidlaymiz va bunday hollarda spektral chiziqlarning boʻlinishi **Zeeman effekti** yordamida tushuntiriladi.

Maʼlumotnomalar
---------------

* F. Barozzi, F. Gasparini, Fondamenti di Elettrotecnica: Elettromagnetismo, UTET Torino, 1989 yil
* Hubert, A. va Schäfer, R. Magnit domenlar: magnit mikro tuzilmalarni tahlil qilish, Springer-Verlag, 1998 yil
**Biofiltr** (bio... va filtr), biologik filtr — oqova (mas, korxonalardan chiqqan) suvlarni biologik yoʻl bilan tozapaydigan inshoot. Filtrlovchi materiallar (bugʻ qozoni shlagi, granit chaqiq toshi. shagal, keramzit va boshqalar) toʻldirilgan qush tubli doyra va toʻrt burchak shakldagi rezervuardan iborat, tublari orasidagi masofa kamida 0,4 m. Filtrlovchi qatlam balandligi 1,5–2 m; filtrlovchi qatlam donalari yirikligi 30–50 mm; pastki toʻshama qatlam qalinligi 60–100 mm. Oqova suv filtrlovchi material orqali oʻtganda uning sirtida biologik parda (oqova suvning bakteriyasi, zamburugʻi, oksidlovchi va minerallovchi organik moddalari) hosil boʻladi. Unda suv ichidagi organik moddalar turli mikroorganizmlar hayot faoliyati tufayli parchalanadi va suv tozalanadi. Atrof muhit ekologiyasini, oqova (oqindi) suvlar borib qoʻshiladigan okar suvlarning sifatini yaxshilashda B.ning ahamiyati katta.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Babalad** yoki **Muttyna Babalad** — Hindistonning Karnataka shtati janubidagi qishloq.U Karnataka shtatining Bijapur tumanidagi Bijapur talukida joylashgan.25 ga yaqin tuman shtab-kvartirasidan km, Bijapur.Bu Bijapur yaqinidagi bir nechta kichik qishloqlardan biri.

Aholisi
-------

2010-yil holatiga ko'ra,Babalad aholisi soni 1,500 yetgan.

Shri Guru Chakravarti Babaladi Sadashiv Murthy Mutt
---------------------------------------------------

Qishloq xo'jaligi
-----------------

Qishloq yerlarining 80 foizdan ortig‘i yaxshi irrigatsiya qilingan. Asosiy ekinlar: qandqamish va makkajoʻxori. Sug'orishning boshqa manbalariga Krishna daryosi, suv kanallari va quduqlar kiradi.

Din
---

Qishloqda asosan hindu va musulmon jamoalari yashaydi.

Til
---

Odamlar asosan *Kannada* tilida gaplashadi.

Masjidlar
---------

Musulmon jamiyati uchun *Masjid* va *Maszid.* *Moharam* va *Uras* bayramlari hindu va musulmon dini tomonidan nishonlanadi.

Savodxonlik darajasi
--------------------

Qishloqlardagi savodxonlik darajasi taxminan 75% ni tashkil qiladi. Savodxonlikning 75 foizi erkaklarda, 70 foizi ayollarda.

Telefon kodi
------------

* Babaleshvar - 08355

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  Village code= 586125 „Census of India : Villages with population 3000 & above".  Registrar General & Census Commissioner, India. Qaraldi: 18-dekabr 2008-yil.
2. ↑  „Yahoomaps India :". 18-dekabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-dekabr 2008-yil.

 Babalad, Bijapur, Karnataka

Havolalar
---------

* |  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.*
	+ k
	+ m
	+ tBu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |