recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Adsorbentlar** (lot. ad — yonida va sorbens — yutuvchi) — tabiatda uchraydigan va sunʼiy yoʻl bilan tayyorlanadigan, disperelik darajasi yuqori boʻlgan (qarang Dispers sistemalar) juda katta tashqi (gʻovaksiz) yoki ichki (gʻovakdor) sirtli jismlar. Suyuq yoki gaz holidagi moddalar adsorbsiyasi xuddi shu A. sirtida sodir boʻladi. Tabiiy A.ga opoka (govaqtosh), gilmoya va boshqa kiradi. Sunʼiy A. uglevodo-rodlarni termik parchalash yoki tutatish (kurum olish), oʻta qizdirilgan suv bugʻi bilan kremniy-organik moddalarni gi-drolizlash (aerosillar), dagʻal dispers sistemalarni kimyoviy jihatdan faol-lash yoki modifikatsiyalash (faol kumir, faollantirilgan gil) va boshqa yoʻllar bilan olinadi. A.ning adsorbsion xususiyati qattiq jismning tabiatiga, sirt tuzi-200lishiga, kattaligiga, gʻovaklarining tu-zilishiga bogʻliq. Ular, asosan, gʻovaksiz, yirik gʻovakli, mayda govakli va aralash gʻovakli turlarga boʻlinadi. A. protivo-gazlarda ishlatiladi, gaz va suyukli-klarni tozalash va quritishda, polimerlarning toʻldirgichlari sifatida va boshqa maqsadlarda keng qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Adriano Fabiano Rossato** (27-avgust 1977-yilda Vila Velha, Espirito-Santo shahrida tugʻilgan) — braziliyalik nafaqadagi futbolchi, chap qanot himoyachisi sifatida oʻynagan va murabbiy faoliyati bilan ham shugʻullangan.

Futboldagi faoliyati
--------------------

Braziliyalik jarima zarbalari boʻyicha mutaxassis Rossato 2002-yil iyulida Portugaliyaga CD Nacionalga koʻchib oʻtgan va faoliyati davomida „Botafogo de Futebol e Regatas", „Rio Branco Atletico Clube", „Criciuma Esporte Clube", „Associação Atletica Portuguesa (RJ)", „União Agricola Barbarense Futebol Clube" klublarida oʻynagan. Ikki mavsum davomida u Primeira ligasida 17 ta gol urgan, jumladan 2004-yil 25-aprelda SC Beyra-Marga qarshi oʻyinda (3-0 uydagi gʻalaba) xet-trik qayd etgan.

2004-yilning iyul oyida "Portu" tomonidan sotib olingan Rossato shimolliklar safida birorta ham rasmiy oʻyin oʻtkazmagan. Keyin u La Liganing „Real Sosedad" jamoasiga qoʻshilb, ikkinchi mavsumdagi oʻyinida jarima zarbasidan gol uradi va uning jamoasi „Sevilya"ga 1:2 hisobida magʻlub boʻladi. Rossato ushbu mavsumni 22 ta oʻyin bilan yakunlaydi.

2005–06-yilgi mavsumda Rossato Portugaliyaga ijaraga berildi va SC Braga bilan bir yillik shartnoma imzolaydi. Keyingi faoliyati davomida Sosedadga qaytib, u yana iberiyalik jamoaga ijaraga beriladi. 2007-yil yanvar oyida UD Leiriyaga koʻchib oʻtadi.

2007-yilning yozida qoʻyib yuborilgan Rossato ikkinchi divizion jamoasi Malaga CFga qoʻshildi va ikki yillik tanaffusdan soʻng Andalusiyaliklarning 2008-yildagi yuqori ligaga qaytishida muhim rol oʻynadi. Biroq, u jarohat tufayli keyingi mavsumning katta qismini oʻtkazib yubordi. Uning jarohatidan soʻng birinchi oʻyini 2009-yil 17-mayda boʻlib oʻtdi. Ushbu oʻyinda u „Sporting de Gijon" ga safarda, oʻyinning ikkinchi yarmida maydonga tushadi.

Jarohatlari tufayli 2009-yilning iyul oyida „Malaga" Rossato bilan shartnomani uzaytirmasligini eʼlon qildi. Shuning uchun qoʻyib yuborildi. Keyingi oyning oxirida 32 yoshli futbolchi mamlakatning boshqa klubi, ikkinchi darajali UD Salamanca bilan shartnoma imzoladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Nacional-Beira-Mar, 3-0: „Bombas" de Rossato carimbam ida à Europa (Nacional-Beira-Mar, 3-0: Rossato „bombs" stamp trip to Europe); Record, 26 April 2004 (in Portuguese)
2. ↑  Nuno Valente stays on; UEFA, 31 August 2004
3. ↑  Braga right for Rossato; UEFA, 30 August 2005
4. ↑  U. Leiria: Rossato por empréstimo até final da época (U. Leiria: Rossato on loan until end of season); Futebol 365, 30 January 2007 (in Portuguese)
5. ↑  Sporting Gijón 2-1 Málaga[*sayt ishlamaydi*]; ESPN Soccernet, 17 May 2009

Havolalar
---------

* Adriano Rossato at Sambafoot
* Adriano Rossato Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-06-08). at ForaDeJogo
* Adriano Rossato at BDFutbol
* El Mundo stats (in Spanish)
* Adriano Rossato at Soccerway
**Advanced Placement** (**AP**) — AQSh va Kanadada College Board tashkiloti tomonidan tashkil etilgan dastur boʻlib, yuqori maktab oʻquvchilariga (Oʻzbekistonda oʻrta maktab oʻquvchilari) kollej darajasidagi oʻquv dasturlari va imtihonlarni taklif etadi. Amerika kollejlari va universitetlari imtihonlardan yuqori ball toʻplagan talabalarga kursga yozilish uchun grant va kredit berishlari mumkin. Turli xil fanlar boʻyicha AP oʻquv dasturlari ekspertlar hamda kollej darajasidagi oʻqituvchilar guruhi tomonidan College Board uchun tuziladi. Yuqori maktab kursi AP kursi sifatida maʼqullanishi uchun kurs, College Board tashkiloti tomonidan tekshirilishi lozim. Ushbu tashkilot AP oʻquv dasturlarini Boardning „Kurs va imtihon tavsifi" (inglizcha: *Course and Examination Description*; qisqacha CED) da koʻrsatilganidek oʻtilishiga maʼsuldir. Agar kurs maʼqullansa, maktab bu kursni AP kursi oʻlaroq foydalanishi mumkin hamda kurs AP Course Ledger’da ommaviy roʻyxatga olinadi.

Baholash
--------

AP testlari 1 dan 5 gacha boʻlgan baholash tizimida quyidagicha baholanadi:

* **5** — aʼlo darajada malakaga ega
* **4** — yaxshi malakaga ega
* **3** — malakali
* **2** — ehtimol malakali
* **1** — tavsiya mavjud emas

Manbalar
--------

1. ↑  „AP Central".
2. ↑  „AP Course Ledger". *AP Course Audit*.  Oregon universiteti. Qaraldi: 1 may.
3. ↑  „About AP Scores – The College Board". *apscore.collegeboard.org*. Qaraldi: 9 may.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Advanced Placement*** haqida turkum mavjud |

* AP talabalar vebsayti
* Ballar taqsimoti (eng soʻnggi imtihon)

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* LCCN: sh85001059

 |
**Sona** (xit. savdo. qín), shuningdek **laba** (xit. masalan. qí) yoki **chet el fleytasi** (xit. masalan. míí) — Xitoyning qamishdan yasalgan musiqa asbobi. Sonaning eng yaqin turdoshi — Yevropa shalmeyi. U baland va tetiklantiruvchi ohangga ega. Sona Xitoyning shimolida, ayniqsa Shandong va Xenan provinsiyalarida mashhur boʻlib, u yerda uzoq vaqtdan beri bayram kunlari va armiyada ishlatilgan. Sona hozir ham toʻy tantanalari va dafn marosimlarida qoʻllaniladi. Xitoydan tashqarida bu cholgʻu asbobini xitoylik muhojirlar Kubaga olib kelingan va bu yerda ayniqsa mashhurdir.

Tarixi
------

Katta ehtimol bilan, sona surnayning Oʻrta Osiyo namunasidan kelib chiqqan.. Min sulolasigacha boʻlgan davr Xitoy adabiyotida sona haqida hech qanday maʼlumot saqlanib qolmagan. Ammo oʻsha vaqtga kelib sona shimoliy Xitoyda keng tarqalgan edi.

Havolalar
---------

* Sonyaga bagʻishlangan Xitoy sayti

Manbalar
--------

1. ↑  Музыкальные инструменты Китая, авторизованный пер. с кит. под ред. и с дополнениями И. З. Алендера, М. 1958
2. ↑  La corneta china Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-09-04).
**Turgʻunboy Anorboyevich Xontoʻrayev** (1935.31.12, Andijon viloyat, Asaka shahar) — Oʻzbekiston xalq artisti (1988). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1957). 1954 yildan Hamza teatri (hozirgi Oʻzbek milliy akademik drama teatri) aktyori. "Qutlugʻ qon" (Oybek) spektaklidagi Mirshab obrazi bilan oʻz faoliyatini boshlagan. Kichik rollarni ham maromiga yetkazib ijro etish, qahramonining ichki va tashqi kechinmalarini atroflicha ochishga urinish, ular orqali ulkan badiiyfalsafiy umumlashmalar mujassam eta olish X. ijodiga xosdir. Idris (M. Dib, "Jazoir — mening Vatanim"), Goʻrkov (U. Shekspir, "Hamlet"), Sayyor (O. Yoqubov, "Yurak yonmogʻi kerak"), Miller (F. Shiller, "Makr va muhabbat"), Shokirboy (B. Avazov, "Furqat"), Boqijon (R. Bobojon, "Togʻa jiyanlar"), Seydizo (M. Kaoru, "Oʻgʻirlangan umr"), Sayfiqori (F. Musajonov, "Oq kabutar"), Bobo Kayfiy (M. Shayxzoda, "Mirzo Ulugʻbek"), Maymandiy (Uygʻun, "Abu Rayhon Beruniy"), Musulmonqul (I. Sulton, Abdulla Qodiriyning "oʻtgan kunlari") va boshqa uning teatrda yaratgan eng yaxshi obrazlaridan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Turk (maʼnolari).

**Turk** — oʻzbeklar tarkibidagi etnik guruhlardan biri. T. 4 yirik qabila (turk, musobozori, kaltatoy va barlos)dan iborat boʻlgan. 6—16-asrlarda hozirgi Oʻzbekiston hududiga kelib joylashgan. Qad. va oʻrta asrlardagi turkiy qabilalarning qoldiqlaridan tarkib topgan. T. tarkibiga turklashgan moʻgʻul qabilalarning ayrim guruxlari ham kirgan. Ular, baʼzan, chorvachilik va qisman dehqonchilik bilan shugʻullangan. Burun T.lar moddiy va maʼnaviy jihatdan boshqa oʻzbek guruhlaridan farq qilmasada, ayrim urfodatlari va xoʻjalik faoliyati bilan ajralib turgan. 20-asrning boshlarida T.larning koʻpchiligi togʻlardan vohalarga koʻchib tushganlar. Ular Buxoro xonligi hududida, Samarqand viloyati, Fargʻona vodiysida joylashgan, ayrim guruxlari esa Oʻratepa, Jizzax yaqinida va Toshkent vohasida yashaganlar. T. qabilalari Yaxsuv, Qizilsuv daryolari vodiylarida, Xonaqodaryo, Kofirnihon daryolarining yuqori qismida, Zarafshon togʻining gʻarbiy yon bagʻrilarida, ayrim guruxlari esa Buxoro vohasida Shohrud daryosi boʻylab joylashgan. Barloslar Qashqadaryo, Surxondaryo va qisman Zarafshon vodiysiga oʻrnashgan. Musobozorilar Xonaqodaryo, Qarshi vohasi va Qashqadaryoning yuqori qismlarida, kaltatoylar esa, asosan, Surxondaryoda yashashgan.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Oʻzbek urugʻlari |
| --- |
|  |
| 
Ming · Qirq · Jaloyirlar · Saroy · Qoʻngʻirot (qabila) · Nayman · Qiyot · Xitoy (urugʻ) · Qangʻli · Arlot · Ungut · Tomalar · Uyshun · Baday · Batash · Qavchin · Yobu · Sulduz · Mitan · Yuz |

 |
**Balapantov** - Markaziy Qizilqumdagi togʻ. Tomditovning sharqiy qismi. Mutlaq balandligi 493 m. Shim.da Shoʻshaqtov togʻlaridan tektonik botiq orqali ajralgan. Sharqiy va jan. etaklari Yomonqum choʻliga tutash. B. karbon davrining slanes va konglomeratlaridan tarkib topgan, yon bagʻirlari yassi. B.ning suvayirgʻich qismi yassi tekislik, jan. yon bagʻri tik. Jan. yon bagʻridagi soylar u qadar chuqur emas, vodiylari ancha keng , soylar slanes sharchalari bilan qoplangan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Anbarsoy** — Samarqand viloyati Xatirchi va Ishtixon tumanlari hudu-didagi soy. Shamolsoy va Chorvoqsoy nomlari bilan Oqtogʻning janubi-sharqiy yon bagʻridagi 1150 m mutlaq balandlikdan boshlanadi. Shamolsoy dastlab janubiy ga tomon oqadi, Oqtosh togʻining sharqidan oʻtib Chorvoqsoy bilan qoʻshilgach, Zarband-soy nomini oladi. Zarband darasidan chiqqandan soʻng, A. deb ataladi. Toshqin paytlaridagina Okdaryoga yetib keladi. A.ning umumiy uz. 20,5 km. A. vodiysining yuqori qismi tor boʻlib, chuqur daralardan oqadi, etaklarida esa atrofdagi adir va tekisliklarga qoʻshilib ketadi. A. asosan, yogʻin va buloqdan suv oladi. Suv yigʻadigan havzasining maydoni 60,2 km². Zarband darasida oʻrtacha yillik suv oqimi 170 l/sek. A.ning suvi bahor oylarida koʻpayadi. A. yoqasida qishloqlar bor.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Anbar bibi maqbarasi** — Zan-gi ota majmuasi tarkibidagi maqbara. Toshkent yaqinidagi Zangi ota qishlogʻida barpo etilgan (15-asr boshlarida). Zangi ota maqbarasi qatori bu yodgorlik ham Amir Temur zamonasi me’morchilik anʼanasining yorqin namunasidir. Rivoyatlarga qaraganda, maqbara Zangi otaning xotini Anbar bibining qabri ustiga qurilgan. Maqbara ichidagi ikkinchi qabr Anbarbibining avvalgi qaynanasi Ulugʻposhshoniki. Anbar bibi maqbarasi m. keyingi asrlardagi taʼmirlanish oqibatida hozir oʻzining asli holatini deyarli yoʻqotgan. Anbar bibi xalq orasida afsonaviy shaxsga aylangan. U kishining ruhiga bagʻishlab oʻtkaziladigan urf-odat va ma-rosimlarning koʻpchiligi suv toshqini, bola tugʻilishi va hosildorlik bilan bogʻliq boʻlgan. Anbar bibi maqbarasi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muaytay**, tailandcha kurash, tailandcha boks — sport kurashi turi. Bunda sportchilar (boksdagidek) qoʻllariga qoʻlqop kiygan holda arqonlar bilan oʻralgan 6x6 m oʻlchamli maxsus ring (supa)da vazn toifalari boʻyicha yakkamayakka musobaqalashadilar.

Havaskor M.chilar musobaqasi 2 min.dan 4 raund davom etadi (professional M.da 3 min.dan 5 raund). Raundlar orasida 1 min.dan (professionallarda 2 min.dan) tanaffus beriladi. M.chilar 45, 48, 51, 54, 57, 60, 63,5, 67,71,75, 81, 91 kg gacha va 91 kg dan ziyod vazn toifalarida kuch sinashadilar. M.da qoʻl, tirsak, oyoq va tizza bilan zarba beriladi, shuningdek, raqibni quchoklab yiqitishga ruxsat etiladi.

M. qadimiy yakka kurash turlaridan biri boʻlib, Xitoyda shakllangan degan taxminlar bor. Asosan, 18-asrning oxiridan Tailand (Siam)da keng rivojlana boshladi.

1994-yilda Xalqaro havaskorlik M. federatsiyasi (IFMA)ra asos solindi, unga 80 dan ortiq davlat aʼzo boʻlib kirgan (2003). Oʻzbekiston 1996-yildan aʼzo. 1FMA 1994-yildan jahon chempionatini oʻtkazib keladi. 1998-yildan M. Osiyo oʻyinlari dasturiga kiritilgan. M. Tailand, Belgiya, Buyuk Britaniya, Gollandiya, Malayziya, Fransiya davlatlarida rivojlangan. M. Oʻzbekistonga 1993-yil kirib keldi, 1995-yilda Oʻzbekiston M. federatsiyasi roʻyxatga olindi. Federatsiyaning viloyatlarda boʻlimlari, 10 mingdan ziyod aʼzosi bor. 200 dan ortiq murabbiy M. mashgʻulotlarini olib borishadi. Oʻzbekistonlik M.chilarning 23 nafari xalqaro mi-qyosdagi sport ustasi, 35 nafari sport ustasi unvoniga ega (2003). Zamirbek Qosimbekov, Rahmatjon Roʻzioxunov, Furqat Qurbonov va boshqa murabbiylar Yerkin Kuttiboyev, Tohir Mirsamatov, Nuriddin Hojiyorov, Kamoliddin Yusupov, Diyor Poʻlatov singari jahon va Osiyo chempionlarini hamda Osiyo oʻyinlari gʻoliblarini tarbiyalashdi. Asror Moʻminov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Musallas (maʼnolari).

**Musallas** — 1) yengil vinolarning umumiy nomi; 2) vinoning xonaki turi. Yangi pishgan uzumdan oq (faqat sharbatni bijgʻitish yoʻli bilan), kizil (sharbat va turpini birga bijgʻitish yoʻli bilan) M.lar tayyorlanadi. Tarkibida 9— 12% spirt boʻladi, sof (tarkibida qand yoʻq) va yarim shirin (2—8% qand bor) xillariga boʻlinadi. Oʻzbekiston hududida qadimdan mashhur sharob, may nomlari ham bor. M. tayyorlashning qad. usullari hozirgacha saqlanib keladi. M. alo-hida bir xil uzum navidan yoki har xil navlaridan tayyorlanadi.

Pishib yetilgan uzum yuvilmasdan shingili bilan gʻujumlari ajratib olinib, qoʻlda yoki maxsus ezgichda eziladi va xumga, yogʻoch bochkaga yoki sirli, zanglamaydigan idishga solib, issiq joyda 7—10 kun bijgʻitiladi. Bijgʻitish jarayoni tez oʻtishi uchun unga hamirturush, eski vino yoki jiyda — achitqi solinadi. Bijgʻitish davomida uzum toʻponlari (shingil bandlari, gʻujum poʻstlari) yuqoriga koʻtariladi. Bijgʻigan uzum suvi suzib olinadi, qaynatib yetilishi davom ettiriladi, ogʻzi zich yopiladigan idishga solinadi. Bu jarayonda paydo boʻladigan gazlar chiqib ketishi uchun ingichka shlangning bir uchini idish ichiga, ikkinchi uchini tashqaridagi suvli idishga solib qoʻyiladi. Qaynash tugagach, u tinik, holga kelguncha tindirib, keyin loyqalatmay kiyik oʻti qaynatmasi bilan chayilib, oltingugurt tutuni bilan sterillangan (mikroblardan tozalangan) idishga quyilib, ogʻzi havo kirmaydigan qilib, chaqichlab berkitiladi va salqin joyda saqlanadi. Shuningdek, M.ni suvda ivitib, soʻngra ezilgan mayizdan ham tayyorlash mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Musallas (maʼnolari).

**Musallas** (arab. — uchlik, uchlama) — musammat sheʼr shakllaridan biri. M. oʻzbek sheʼriyatidagi na emas, balki aruz sistemasi qoʻllangan boshqa qoʻshni adabiyotlar tarixida ham juda kam uchraydi. Buning sababi uchlikning 1- va 2-juft misrasidan keyingi 3- misraning qofiya jix,atidan toq boʻlishidadir (a-a-b). Bunday holat sheʼrda fikriy notamomlikka, uzilishga sabab boʻlishi mumkin. U gʻarb adabiyotidagi tersinalarga oʻxshab ketadi. Uning da-stlabki namunasi 16-asr tojik shoiri Mushfiqiy ijodida uchraydi. Oʻzbek shoirlaridan esa Uvaysiy (19-asr) devonidauchraydi, xolos. U ham a-a-a; b-b-b; v-v-v qofiya tartibiga ega. Birok. 20-asr shoirlaridan Hamza, Gʻafur Gʻulom, Oybek, Vosit Saʼdulla, Omon Matjon, Anvar Obidjon aruz va barmoq vaznlarida M.ning yangi namunalarini yaratganlar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**(Abu Bakr) Muhammad ibn al-Abbos al-Xorazmiy** (Xorazmda hijriy 333-yil (milodiy 945-yil)da tavallud topib, hijriy 383-yil ramazon oyi (milodiy 993-yil)da Nishopurda vafot etgan) — taniqli shoir va adib boʻlgan. Uni, koʻpincha, at-Tabariy deb ataganlar, chunki u Muhammad ibn Jarir at-Tabariy opasining oʻgʻli boʻlgan. Lug‘at va sheʼr yodlashda oʻz zamonasining yaktosi boʻlgan. Bolaligidayoq ilm izlab ayrim oʻlkalarga borgan. Yoʻl-yoʻlakay Sijistonga tashrif buyurgan va uning voliysi Tohir ibn Muhammadni avval madh, soʻngra mazax qilgan. Voliy esa uni hibsga olgan. Keyinchalik ozod etilib, oʻz sayohatini davom ettirgan. Damashqda bir muddat turgan, soʻngra Halab nohiyasida yashagan. Keyinchalik Nishopurga koʻchib borgan va u yerda doʻsti ibn Ibod bilan muloqotlar olib borgan. U ulamolardan, boshqalar esa undan hadis rivoyat qilganlar.

Asarlari
--------

* „*al-Javomi*ʼ" matbaasida 1297-hijriy yilda chop etilgan „*Devonu sheʼr*" („*Devon*");
* „*Majmuʼa rasoil*" („*Maktublar toʻplami*");
* „*Rasmu-l-maʼmur mina-l-bilod*" („*Obod diyorning chizmasi*".

Manbalar
--------

1. ↑  Z. Munavvarov va boshqalar*. Ренессанс олимлари қомуси* (oʻzbekcha, inglizcha va arabcha), 2021-yil — 149 bet. ISBN 978-9943-7557-7-2.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Renessans olimlari qomusi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Yertomirlar — togʻ jinsi yoriqlarini toʻldirgan mineral jismlar. Ikki yoʻnalishda choʻzilgan boʻladi. Togʻ jinslaridagi yoriqlarning mineral moddalar bilan toʻlishidan yoki yoriqlar boʻylab mineral moddalarning togʻ jinsi bilan metasomatik oʻrin almashinishidan hosil boʻladi. Yertomirlar oddiy — yakka mineralli yoriqlar va murakkab — oʻzaro chigallashib ketgan yoriqlar toʻplami, maydalangan yoki slaneslashgan zonalar holida uchraydi. Tasbehsimon, toʻrsimon, kamerali, linzasimon, shoxsimon, egarsimon, zinasimon, patsimon va boshqa xillari uchraydi. Atrof jinslar bilan boʻlgan aloqasiga koʻra kesib oʻtuvchi va qatlamli yertomirlar boʻladi. Yertomirlar uzunligi 1 km dan 200 km gacha (Kaliforniyadagi oltin rudali ertomir), chuqurligi 3 km dan ziyod (Hindistondagi Kolar konida). Oʻlchami va yotish sharoitiga koʻra apofiza va tomirchalar shakllari farq qilinadi. Yertomirlar bilan koʻpchilik mineral xom ashyo konlari bogʻliq (oltin, koʻrgʻoshin-rux rudalari, volfram, simob va boshqa). Yertomirlarning geologik va ishlanadigan ekspluatatsiya qatlam qalinligi farq qilinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Nokaut** (ing. knock — zarba, out — chetlatish) — raqibining bergan zarbasi tufayli bokschining bosh aylanishi, garangsirash, baʼzan hushini yoʻqotish holati. N. holatiga tushgan sportchi jangni davom ettira olmaydi. Boks uchrashuvi davomida raqiblardan birining olgan jarohatidan qrn ketishi toʻxtamasa, hakam tibbiyot xodimlari xulosasiga koʻra, unga nisbatan "texnik N." eʼlon qilishi va uchrashuvni tuxtatishi mumkin. Jangni N. bilan yutkazgan bokschiga, odatda, kamida 3 oygacha muso-baqalarda qatnashishga ruxsat etshshaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Angiotensinga aylantiruvchi ferment** **ACE**, renin-angiotensin tizimining markaziy komponenti hisoblanadi, u organizmdagi suyuqliklar hajmini tartibga solish orqali qon bosimini nazorat qiladi. Ushbu ferment Angiotensin I gormonini birmuncha faol vazokonstriktor hisoblangan angiotensin II ga aylantiradi. Shuning uchun, ACE qon tomirlarining siqilishiga olib keladigan qon bosimini bilvosita oshiradi. ACE ingibitorlari yurak-qon tomir kasalliklarini davolash uchun farmatsevtik preparatlar sifatida keng qo'llaniladi. 

ACE ning kamroq ma'lum bo'lgan boshqa funktsiyalariga bradikinin, moddasi P va amiloid beta-oqsillarini parchalash kabilar kiradi.

Nomenklatura
------------

ACE quyidagi nomlar bilan ham tanilgan:

* dipeptidil karboksipeptidaza I
* peptidaza P
* dipeptid gidrolaza
* peptidil dipeptidaza
* angiotensinga aylantiruvchi ferment
* kininaz II
* angiotenzin Iga aylantiruvchi ferment
* karboksikatepsin
* dipeptidil karboksipeptidaza
* "gipertensinga aylantiruvchi ferment" peptidil dipeptidaza I
* peptidil-dipeptid gidrolaza
* peptidildipeptid gidrolaza
* endotelial hujayrali peptidil dipeptidaza
* peptidil dipeptidaza-4
* PDH
* peptidil dipeptid gidrolaza
* DCP
* CD143

Funktsiyasi
-----------

ACE peptidlarni gidrolizlaydi. Xuddi shunday qilib , u His-Leu dipeptidini olib tashlash orqali faol bo'lmagan dekapeptid angiotensin Ini oktapeptid angiotensin II ga aylantiradi. Bu uning asosiy funksiyasidir. 

 taklif qilingan ACE katalitik mexanizmi
ACE renin-angiotensin tizimining (RAS) markaziy komponenti bo'lib, u tanadagi suyuqlik hajmini tartibga solish orqali qon bosimini nazorat qiladi aynan shu xussusiyati tufayli aynan unga ta'sir qiluvchi dori vositalari qon bosimini tushirish uchun ishlatilinadi.

 Renin-angiotensin-aldosteron tizimining sxematik diagrammasi

Mexanizm
--------

ACE rux elementti metalloproteinazadir. Sink markazi peptid gidrolizini katalizlaydi. Sinkning muhim rolini aks ettiruvchi ACE metall xelatlovchi moddalar tomonidan ingibirlanishi mumkin.

 ACE inhibitori lisinopril bilan kompleksda,rux kationi kulrang, xlorid anionlari sariq rangda. PDB 1o86 ning PyMOL renderiga asoslangan. Rasmda lisinopril raqobatbardosh inhibitor ekanligi ko'rsatilgan, chunki u va angiotensin I tuzilish jihatidan o'xshash. Ikkalasi ham ACE ning faol joyiga bog'lanadi. ACE-lisinopril kompleksining tuzilishi rentgen kristallografiyasi bilan tasdiqlangan. 
1. ↑  "Crystal structure of the human angiotensin-converting enzyme-lisinopril complex". *Nature* **421** (6922): 551–554. January 2003. doi:10.1038/nature01370. PMID 12540854. .
**Majlisiy** (15-asr oxiri, Xorazm -16-asr 1-yarmi, Buxoro) — shoir. Hayoti va ijodi qaqida ayrim maʼlumotlar Nisoriynit "Muzakkir ul-ahbob" tazkirasida uchraydi.

Uning 4000 misralik "Qissai Sayfulmuluk" ishqiysarguzasht dostoni bizgacha yetib kelgan. Asar masnaviyda, hazaj bahrida, qissa ichida qissa shaklida yozilgan boʻlib, tuzilishi, voqealar bayoni jihatidan folklor asarlariga yaqin turadi. Misr shohi Osimning yolgʻiz oʻgʻli Sayfulmulukning Fatina shohi Shohbol qizi Badeuljamolga gʻo-yibona sevgisi va unga erishish yoʻlidagi sarguzashtlari, umuman insonning oʻz baxti uchun kurashi va bu jarayonda uning kamol topishi tasvirlangan. Asarda adolat, yaxshilik va ezgulik madh etilgan, podshoxlar adolatga chaqirilgan, xotinqizlar huquklarini himoya qilish gʻoyalari ilgari surilgan.

Oʻzbek adabiyotida dostonning folklor varianti ham yaratilgan. Asar Urta Osiyo xalqlari orasida keng tarqalgan, qozoq (SaidGaray, 1904), turkman (Kurbonali Maʼrufiy), tatar, rus va boshqa tillarga tarjima qilingan. Qozonda qaytakdyta nashr etilgan (1807, 1849, 1883, 1914). Toshkentda dastlab 1916-yil chop qilingan. Toʻla boʻlmagan ikki qoʻlyozma nusxasi Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida saqlanadi (ivn. № 3425, 8205).

Manbalar
--------

* Qissai Sayfulmuluk, T. 1959.

Begali Krsimov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Yer osti uy ichkarisi. Coober Pedy, Janubiy Avstraliya.
**Yer osti uy** deb koʻp qismi yer sirtidan pastda joylashgan turar joy inshootiga aytiladi. Ilk yer osti uylaridan foydalanish Gollandiyada boshlangan boʻlib, Breda shahridan tashqarida joylashgan adirlarning birida Dutchman Frank Siegmund va uning oilasi 6 yil davomida yer ostida joylashgan uyda yashagan. Hozirgi kunga kelib, yer ostida joylashgan uylar ommaviylashmoqda. Danyaning Tiburg shahrida hali qurib bitkazilmagan yettita hashamatli uylar 1997 yilda $296,500 ga baholangan. Bu uylarning haridorgir ekanligining sabablaridan biri shundaki uylarning maʼlum bir qismi yer ostida joylashgan holda, qolgan qismi esa maysazor adirlar bilan birikkan holda quriladi. Bunday uylar nafaqat Danyaliklar tomonidan, balki koʻp sonli Yevropa aholisi tomonidan ham qoʻllab quvvatlanmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Arxitektura | *Arxitektura haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Angkor** — Kambodja (Siyom Reap shahri yaqini)dagi hashamatli saroy, ibodat-xona, suv ombori va kanallardan iborat majmua. 9-13-asrlarda qurilgan (hozir tarixiy muzey — qoʻriqxona). Kambod-ja poytaxtidagi qadimgi shahar harobasini oʻz ichiga olgan -Yashodharapuri (9-asr oxiri) va Angkor Txom (12-asr oxiri — 1432; murabba tarhli, maydoni 9 km². Markazida Bayon ibodatxonasi), asosi toshdan, yuqorisi yogʻochdan ishlangan sa-roylar, „gʻor ibodatxonalar" pogʻonali piramida koʻrinishida, shuningdek yi-rik Angkor Vat (taxminan 1113 — 50; maydoni 1300x1500 m) haykaltaroshlik bezaklariga boy. Bezaklardagi burtma tasvirlarda „Mahabharata" mazmunlari katta urin egallaydi, geometrik jihatdan mustahkam reja asosida qurilganligi bilan ajralib turadi. „Fop — ibodatxona" atrofi ravokuti ustunlar qatori va dar-vozaxonasi koʻshkli, burchaklari minora — burjli. Majmua tashqaridan kanal bilan oʻralgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Enaga** — qoʻy goʻshtidan tayyorlangan qadimgi va hozir unutilgan rus xalq taomidir. Bu qoʻzichoq miyasi va goʻsht bilan toʻldirilgan, bosh va oyoqlardan olib tashlangan, grechka boʻtqasi bilan aralashtirilgan qoʻzichoq shirdoni. Enagaga oʻxshash taomlar-chechen baarsh, qalmiq kur va Shotlandiya Xaggis.

Qadimgi retseptlarga koʻra, qoʻzichoq boshi va oyoqlari avval qaynatilgan, natijada olingan shoʻrvada quyuq boʻtqa pishirilgan. Bosh va oyoqlardan olingan goʻsht va miyya mayda toʻralib, piyoz va boʻtqa iliq sut bilan aralashtirilib, yuvilgan shirdon toldirilib tikilgan. Korchagdagi enaga rus pechida bir necha soat davomida pishirish uchun qoʻyilgan.

V. V. Pokhlebkinning soʻzlariga koʻra, enaga Kiyev Rusida tanilgan, dastlab butparast slavyanlar orasida marosim vazifalarini bajargan va Rus  choʻqintirishidan soʻng taqiqlangan. Rossiyada dehqonlar goʻshtni oz isteʼmol qilishgan, odatda ularga soyilgan moldan, qorin, mol boshida past qiymatli goʻsht va oyoqlar qolar edi, shuning uchun XIXasrning oʻrtalarida krepostnoylikning bekor qilinishi bilan enaga boshqa ichki taomlari bilan birga ovqatlanish madaniyatidan gʻoyib boʻldi.

„Oʻlik jonlar" da Sobakevich Chichikovni kechki ovqat uchun xizmat qilgan shoʻrva va enagani maqtaydi va oʻziga katta qismini soladi. N. V. Gogol bu „karam shoʻrvasiga xizmat qiladigan va karabuğday, miya va oyoq bilan toʻldirilgan qoʻzichoq oshqozonidan iborat" mashhur taom ekanligini tushuntiradi. Poshexonskaya antik „ da M. E. Saltikov-Shche"Poshexon antik dvri "M. E. Saltikov-Shchedrin Nikanor Zatrapezny xolasi Raisa Porfiryevnaga qanday tashrif buyurganini eslaydi, unga tushlikda dasturxonga tortilgan enaga juda yoqanligida u ikki marta likopchasiga solgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  В. В. Похлёбкин 2015. sfn error: no target: CITEREFВ.\_В.\_Похлёбкин2015 (help)
2. ↑  Н. И. Ковалёв 2000. sfn error: no target: CITEREFН.\_И.\_Ковалёв2000 (help)
3. ↑  В. А. Лёвшин 2017. sfn error: no target: CITEREFВ.\_А.\_Лёвшин2017 (help)
4. ↑  В. В. Похлёбкин 2008. sfn error: no target: CITEREFВ.\_В.\_Похлёбкин2008 (help)
5. ↑  Гоголь Н. В. „Глава пятая",*. Мёртвые души*, Школьная библиотека. М.: Государственное издательство детской литературы, 1957 — 141 bet.
6. ↑  Салтыков-Щедрин М. Е. „Пошехонская старина",*. Собрание сочинений в двадцати томах*. М.: Художественная литература, 1975 — 149 bet.

Adabiyotlar
-----------

* Ковалёв Н. И. Куткина М. Н. Карцева Н. Я. „Няня",*. Русская кухня. Учебное пособие*. М.: Издательский дом «Деловая литература», 2000 — 189 bet. ISBN 5-93211-006-6.
* Лёвшин В. А. „Няня",*. Русская поварня*. М.: Издательство «Э», 2017 — 39 bet. ISBN 978-5-699-91708-2.
* Poxlyobkin V. V. Nyanya // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E", 2015. — S. 260. — 456 s. — 4000 ekz. — ISBN 978-5-699-75127-3.
* Похлёбкин В. В. „Няня",*. Большая энциклопедия кулинарного искусства*. М.: Центрполиграф, 2008. ISBN 978-5-9524-3563-6.
„**Majmu’ al-gʻaroyib**" („Gʻaroyibotlar majmuasi") 1569-yili Balx xoni Shayboniyxon Pirmuhammadxon I (1546—1566/67) ning topshirigʻi bilan yozilgan asardir. Asar muallifi balxlik olim Sulton Muhammad boʻlgan.

Uning otasi mavlono Darvish Muhammad Balxning oʻqimishli va katta nufuzga ega boʻlgan kishilaridan biri edi. Shayboniyzodalar Xurramshoh sulton (1506—1511) va Kistinqora sulton (1526—1544) davrida Balxning muftiysi lavozimida xizmat qilgan. 0ʻzbek tilida sheʼrlar bitgan. Uning sheʼrlaridan nam unalar „Majmu’ al-g‘aroyib"da keltiriladi. Darvesh Muhammad muftiy 1550-yil 19-fevralda vafot etgan. Asar muallifi Sulton Muhammad Balxiy xususan tarix, geografiya, astrologiya, mineralogiya, ilohiyot, fiqh va adabiyot ilmlaridan boxabar kishi boʻlgan. Otasi vafotidan keyin uning mansabida turgan Sulton Muhammad 1573-yil 12-may kuni vafot etgan. ’’Majm u’al-gʻaroyib" asarini yozishda Sulton Muhammad al-Balxiy oʻzidan avval oʻtgan olimlarning asarlaridan keng foydalangan.

Asarda Buxoro, Balx, Marv, Sogʻoniyon, Termiz, Turkiston, Samarqand va Bulgʻor kabi yirik shaharlar va ulkan mamlakatlar, dunyoda yuz bergan muhim voqealar, mashhur shayxlar, olimlar va hukmdorlar, Balx va Badaxshonning mineral boyligi haqidagi qismlari muhim ahamiyatga ega.

Adabiyotlar
-----------

* Madraimov, Abdumajid. Manbashunoslik: Bakalavriatning tarix yoʻnalishi talabalari uchun darslik. A.Madraimov, G. Fuzailova. Toshkent: Oʻzbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2008.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Wolowie qasri** (polyakcha: *Zamek w Wołowie*) — Polshaning Quyi Sileziya voevodaligidagi Voluv shahridagi Piastlar qasri.

Tarixi
------

 Fridrix Bernxardt Verner tomonidan 1750-yilda tasvirlangan Wolowie qasri
Voluvdagi qasr, ehtimol, XIV-asrning boshlarida Glogow shahzodasi Konrad I buyrugʻi bilan qurilgan boʻlsa-da, bu bayonot baʼzi tadqiqotchilar tomonidan shubhaga borilgan. XVI-XVII asrlarda qasr qayta tiklangan, XVIII-asr boshlarida esa yongʻin natijasida vayron boʻlgan. 1714-1725-yillarda qasr qayta tiklandi, keyinchalik XIX-asr oxirigacha kichik oʻzgartirishlar kiritildi.

Hozirgi vaqtda qasrda Voluv shahri oqsoqolligi joylashgan.

Arxitekturasi
-------------

Qasr toʻrtburchak reja asosida qurilgan toshdan qurilgan bino boʻlib, ikki xonali traveyasi, uch qavati, chodirsimon tom bilan qoplangan sakkiz burchakli minorasi mavjud. Ichki koʻrinishi XVII-XIX asrlarda ofis maqsadlariga mos ravishda qayta qurilgan, buning natijasida ular oʻzlarining asl, turar joyga moʻljallangan koʻrinishini yoʻqotgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Wołów - zamek, zachowany w całości". *zamki.net.pl*. 14-may 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-may 2020-yil.
2. 1 2 3  Pilch, Józef.*. Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska*, Wyd. 1, Warszawa: Wydawn. "Arkady", 2005 — 405 bet. ISBN 83-213-4366-X. OCLC 64363075.
3. ↑  „Starostwo Powiatowe w Wołowie Zamek Książęcy, pl. Piastowski, Wołów - polska-org.pl". *polska-org.pl*. 30-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-may 2020-yil.
**Toshkent birinchi tibbiyot instituti** — umumiy amaliyot shifokori va stomatologiya yoʻnalishi boʻyicha tayanch oliy oʻquv yurti. 1920-yil Turkiston universiteti negizida tashkil topgan. 1931-yil Oʻrta Osiyo universitetining tibbiyot fakulteti Oʻrta Osiyo tibbiyot institutiga aylantirildi. 1935-yildan Toshkent davlat tibbiyot instituti deb ataladi. 1990-yilda Toshkent tibbiyot instituti 1 va 2tibbiyot institutlariga boʻlindi. Dastlab unda davolash, sanitariyagigiyena, pediatriya va stomatologiya ftlari boʻlgan. Hozirgi institut asosida Toshkent farmatsevtika institutoʻ, Samarqand tibbiyot institutoʻ, Andijon tibbiyot instituti, Toshkent ikkinchi tibbiyot instituti hamda respublikaning qator ilmiy tadqiqotlar institutlari tashkil topdi. 1972-yil pediatriya fakulteti mustaqil Toshkent (dastlab Oʻrta Osiyo) tibbiyot pediatriya institutiga aylantirildi. 1992-yilda institutning Urganch filiali tashkil etildi, unda davolash va pediatriya ftlari bor.

Institutda 4 oʻquv fakulteti (davolash, stomatologiya, tibbiy pedagogika, oliy maʼlumotli hamshira), 60 kafedra, aspirantura, markaziy ilmiy tadqiqotlar va markaziy klinik laboratoriya, klinika (1200 oʻrinli), ilmiytibbiy axborot boʻlimi, muzey, akademik litsey, kutubxona (600 mingdan ortiq asar), bosmaxona bor. 3250 dan ziyod talaba, shuningdek, magistratura yoʻnalishida 34 tor mutaxassislik boʻyicha 300 dan ziyod rezident taʼlim oladi (2004). Institutda oʻqiyotgan xorijiy talabalar (jumladan, Osiyo, Afrika, Lotin Amerikasi) uchun barcha imkoniyatlar (xorijiy adabiyotlar kutubxonasi, xorij kutubxonasi bilan elektron pochta aloqasi) mavjud. Institut Toshkent shahridagi yirik kasalxonalar xamda tibbiyot ilmiy tadqiqotlar institutlarida qoʻshimcha klinik bazalarga ega.

Institutda 450 dan ortiq oʻqituvchi, shulardan 7 Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi va xalqaro akademiyalar akademik (N.M. Majidov, Q.J. Mirazizov, T. O. Daminov va boshqalar), 100 dan ortiq fan doktori va professor, 210 fan nomzodi va dotsentlar faoliyat koʻrsatadi. Institut doktorlik va nomzodlik dissertatsiyalari himoyasini qabul qilish huquqiga ega. Institut ilmiy toʻplam va uslubiy qoʻllanmalar nashr etadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Graduation | *Oliy oʻquv yurti haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Roques de Anaga.
**Roques de Anaga** — Tenerifening (Kanar orollari, Ispaniya) eng ramziy tabiiy yodgorliklarini tashkil etuvchi ikkita monolit jinsi. Roke de Tierra dengiz sathidan 179 metr balandlikda va asosiy orolga yaqinroq, Roke de Fuera esa dengiz sathidan 66 metr balandlikda joylashgan. Ikkala jins ham Evropa Ittifoqining Natura 2000 muhofaza qilinadigan hududlar ekologik tarmogʻiga kiritilgan. Ular Tenerife shimoli-sharqiy qirgʻogʻida joylashgan malum bulgan ekan.

Tabiiy tarixi
-------------

Roques de Anaga Anaga qishloq bogʻining bir qismi boʻlib, qushlar uchun maxsus himoya hududi sifatida tasniflangan. Bu joy, shuningdek, BirdLife International tomonidan qushlarning muhim hududi (IBA) sifatida eʼtirof etilgan, chunki toshlar toʻlqinli boʻronlar, kichik qirgʻoqboʻronlar va Bulver yulduzlarining koʻpayishini qoʻllab-quvvatlaydi va mahtaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Anaga rocky islets". *BirdLife Data Zone*.  BirdLife International (2021). Qaraldi: 12-fevral 2021-yil.

Havolalar
---------
**Xalqaro savdo-koʻrgazma majmuasi**, "Toshkent plaza" xalqaro savdo koʻrgazma majmuasi — Toshkent shahridagi yirik savdokoʻrgazma markazi; majmua nomidagi "plaza" atamasi Sharqda keng maʼnoni anglatadigan tim soʻziga yaqin. 1999-yilda bunyod etilgan (meʼmori A.Toʻxtayev). "Interkontinental" mehmonxonasidan jan.rokda. 2 qavatli va yer osti omborxonasiga ega boʻlgan bino 3 ming kv. m dan ortiq savdo maydoniga ega. Usti yopiq ichki hovli (atriy) meʼmoriy mujassamotning markazida, uning ikki yonida rastalar joylashgan. Savdo rastalaridan dunyoga mashhur firmalarning doʻkonlari oʻrin olgan. Hovli markazida hovuz va uning tomida suvi past (hovuz)ga oqib tushadigan favvora joylashtirilgan. Maʼmuriyat, uchrashuvlar zali 1qavatda joylashgan.

Majmua Amir Temur koʻchasi bilan sobiq Xalq xoʻjaligi yutuklari koʻrgazmasining bosh paviloni oldini oʻzaro bogʻlaydi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xalqaro talabalar kuni** — 1939-yil 17-noyabr — xalqaro talabalar birdamligi kuni sifatida nishonlanadi.

1939-yil 28-oktabrda fashistlar tomonidan ishgʻol qilingan Chexiya Respublikasida Praga shahrida tahsil oluvchi talabalar va ularning oʻqituvchilari Chexoslovakiya davlati tashkil topganligini nishonlash maqsadida namoyish oʻtkazdilar. Bosqinchilar qoʻshini namoyishni tarqatib yubordi, shu chogʻda tibbiyot fakulteti talabasi Yan Opletal yaralandi. Doktor Arnold Irasek Charlz maydonidagi shifoxonada Opletalda darhol jarrohlik amaliyoti oʻtkazdi. Biroq, u 11-noyabr kuni peritonitdan vafot etdi. 15-noyabr kuni dafn marosimi norozilik namoyishiga aylanib ketdi. Oʻnlab namoyishchilar hibsga olindi. 17-noyabr kuni erta tongda fashisht harbiy boʻlinmalari talabalar yotoqxonalarini oʻrab oldi. 1200 dan ortiq talaba hibsga olinib, kontslagerga joʻnatildi. Toʻqqiz nafar talaba va talaba faollari qamoqxonada qatl qilindi.

Oradan ikki yil oʻtib, 1941-yili Londonda natsizmga qarshi kurashgan talabalarning xalqaro uchrashuvi tashkil etildi. Chexoslovakiya kommunisti Otto Shlingning taklifiga koʻra, qatl qilingan hamda vafot etgan talabalar hotirasiga har yili ushbu sanani Talabalar kuni sifatida nishonlashga qaror qilindi..

Yana qarang
-----------

* Xalqaro talabalar ittifoqi
* Tatyana kuni
* Bolgariyada talabalar kuni
* Talabalar hukumati
* Ozodlik va demokratiya uchun kurash kuni
* Afina politexnika universitetida qo'zg'olon

Manbalar
--------

1. 1 2  *Štemberková, Marie* Univerzita Karlova — Historický přehled — Praha, Karolinum, 2011. — 111 s. — ISBN 978-80-246-2014-5.
2. ↑  Волкова С. (11 2008). *В чем солидарны студенты?* (7 дней nashri). pp. 24. "13"

Havolalar
---------

* xalqaro talabalar kuni
* Otto Šling \* 24.8.1912 Nová Cerekev va Pelhřimova — † 3.12.1952 Praha-Pankrac
* Xalqaro talabalar kuni (taʼtil taqvimi)
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Amiriy (maʼnolari).

**Amiriy**, **Yusuf Amiriy** (15-asr, Hirot) — Temuriylar davri turkiy shoiri.

Boysunqur Mirzo himoyasida yashagan. Turkiy va forsiyda ijod qilgan. Alisher Navoiy „turk erdi va turkcha sheʼri yaxshi voqe boʻlibtur" („Majolis un-nafois") deb yozsa, Davlatshoh Samarqandiy „Shohrux davrida katta shuhrat qozondi" („Taz-kirat ush-shuaro") deb taʼriflaydi. A.ning turkiydagi bir devoni hamda „Dahnoma", „Chogʻir va Bang munozarasi" asarlari yetib kelgan. Forsiydagi asarlaridan 2 baytgina maʼlum: biri „Majolis un-nafois", ikkinchisi Yaqiniyning „Oʻq va yoy munozarasi"da saqlangan. De-voniga kirgan sheʼrlarida shoir hayot haqida chuqur falsafiy fikr yuritadi, ishq-muhabbatni ulugʻlaydi („Ey koʻza…", „Telbaman", „Ey koʻngul" va boshqalar). „Chogʻir va Bang munozarasi" bilan munozara janri imkoniyatlarini boyitdi. Ubayd Zako-niy taʼsirida yozilgan bu asarda amal-dorlarning salbiy axloqiy-maʼnaviy qiyofalari, hislatlari hajv qilinadi, adovat, johillik, oʻzaro qirgʻin urushlar qoralanadi. A. „Dahnoma" (1429) asari bilan noma janrini rivojlantirdi. Bu devon nusxasi Turkiyada, „Dahnoma", „Chogʻir va Bang …" nusxalari Britaniya muzeyida, fotonusxalari Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Sharqshunoslik va Qoʻlyozmalar institutlarida saqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Amiriy (shoir)" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Adabiyotlar
-----------

* Oʻzbek adabiyoti, 4 jildli, 1-jild, T. 1959; Rustamov E. Oʻzbekskaya poeziya v pervoy pol. 15 v. M. 1963
* Oʻzbek adabiyoti tarixi, 5 jildli, 1-jild, T. 1977; Abdulvohidova M. Oʻzbek adabiyo-tida munozara, T. 1984

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Majburiy tebranish** - oʻzgaruvchan tashqi kuch taʼsirida tebranuvchi sistemada davriy qonun boʻyicha sodir boʻladigan tebranish. Koʻpincha, sistemaning Majburiy tebranishi boshqa biror majburiy tebranuvchi sistema mavjudligi bilan bogʻliq. Masalan, mikrofon diafragmasining Majburiy tebranishi tovush manbaining tebranishiga bogʻliq. Sistema majburiy tebranuvchi sistemadan uzatilgan energiya hisobiga majburan tebranadi. Koʻpincha, Majburiy tebranishdagi sistema olgan energiyasining koʻp qismini majburiy tebratuvchi sistemaga oʻtkazmaydi yoki oʻtkazsa ham majburiy tebratuvchi sistema energiyasiga nisbatan kam boʻladi. Bunday hollarda majburiy tebratuvchi sistema Majburiy tebranishdagi sistemaga davriy kuch bilan taʼsir etadi, deb olinadi. Agar sistema chiziqdi tebransa, uning Majburiy tebranish chastotasi shu davriy kuch chastotasiga teng boʻladi. Majburiy tebratuvchi davriy kuch chastotasi bilan sistema erkin tebranishi chastotasi teng boʻlsa, sistemada rezonans hodisasi kuzatiladi.

Majburiy tebranish qonuniyatlaridan tebranuvchi sistemalarni hisoblashda keng foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Maji-maji qoʻzgʻoloni** (1905 -07) — Germaniyaning sobiq mustamlakasi boʻlgan Sharqiy Afrikadagi xalqlarning mustamlaka zulmiga qarshi koʻtargan qoʻzgʻoloni. Nomi moʻʼjizaviy kuch — suv va sorgo doni ("majimaji") dan tayyorlangan doriga eʼtiqod qilish bilan bogʻliq boʻlib, qoʻzgʻolonchilarning tasavvuriga koʻra, bu ularni dushman oʻqidan asragan. Qoʻzgʻolon german qoʻshinlari tomonidan bostirilgan. 120 ming afrikalik oʻldirilgan, ayrim qabilalar butunlay yoʻq qilib tashlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |