recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Italo Alaimo** (1938-yil 9-avgust — 1967-yil 17-iyul) — italiyalik futbolchi, oʻng qanot himoyachisi.

Italiya ligalari tizimining bir necha bosqichlarida muvaffaqiyatli futbolchilik faoliyatidan so'ng, Alaimo 1967-yil 17-iyulda B Seriyaning Novara klubiga o'tish chog'ida tibbiy ko'rik paytida vafot etdi.

O'yin karyerasi
---------------

1958-yilda Regginadan qo'yib yuborilganidan so'ng va C seriyaning quyi klublarida muvaffaqiyat qozonganidan keyin, Alaimo Chietiga ko'chib o'tdi va 58 ta o'yin o'tkazdi, chunki uning klubi ketma-ket ikki mavsum D Seriyaga tushib qolishdan qutulib qoldi. Shunga qaramay, Alaimo baribir quyi diviziondagi Rosignano Solvayda o'ynadi, 1963-yilning noyabrida Regginaga qaytdi va 1964-65-yil mavsumida jamoasi bilan B seriyaga ko'tarilib, chempionlikni qo'lga kiritdi.

1967-yilning iyulida, Reggina bilan bir necha yillik muvaffaqiyatdan so'ng, Alaimo B Seriyaning boshqa vakili Novaraga o'tdi, transfer narxi o'sha paytdagi Italiya futbolidagi eng katta to'lovlardan biri bo'lmish 35 million lirani tashkil etdi.

O'lim
-----

„Novara"ga o'tishi va klub muxlislariga taqdimotidan so'ng Alaimo transferni rasman yakunlash uchun odatiy tibbiy ko'rikdan o'tdi. Alaimo kardiyak stress testidan o'tish uchun mashq velosipediga o'tirdi. U mashqini yakunladi, lekin u velosiped egaridan tusha boshlaganida mushagi tortiship qoldi; reanimatsiya urinishlariga qaramay, Alaimo olamdan o'tdi. O'lim sababi rasman elektr toki urishi sifatida keltirildi va Ospedale Maggiorening (tibbiy ko'rik bo'lib o'tgan joy) uch xodimi ehtiyotsizlikdan odam o'ldirishda ayblandi.

### Meros

Uning o'limidan so'ng, Reggio-di-Calabriya ko'chasi uning sharafiga *Via Italo Alaimo* deb nomlandi.

Manbalar
--------

1. ↑  „La Stampa - Consultazione Archivio". *www.archiviolastampa.it*. Qaraldi: 3-fevral 2019-yil.
2. ↑  „La Stampa - Consultazione Archivio". *www.archiviolastampa.it*. Qaraldi: 3-fevral 2019-yil.
3. ↑  „Calcio - Reggina, in ricordo di Italo Alaimo" (18-iyul 2017-yil). 24-yanvar 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyun 2022-yil.
4. ↑  „GS Noir / Italo Alaimo". *www.guerinsportivo.it*. Qaraldi: 3-fevral 2019-yil.
5. ↑  „La Stampa - Consultazione Archivio". *www.archiviolastampa.it*. Qaraldi: 3-fevral 2019-yil.
6. ↑  „La Stampa - Consultazione Archivio". *www.archiviolastampa.it*. Qaraldi: 3-fevral 2019-yil.
7. ↑  „COMUNE DI REGGIO CALABRIA - Via Italo Alaimo 39 - 89125 Reggio Di Calabria (RC)38.1055015.64422". *PagineBianche*. Qaraldi: 3-fevral 2019-yil.
**Pirgeometr** (yun. pyr — olov, ge — Yer va ... metr) — yer sirtining effektiv nurlanishi (yaʼni yer sirtining bevosita nurlanishi bilan atmosferaning roʻpara nurlanishi farqi)ni oʻlchash uchun moʻljallangan asbob. P. galma-gal keladigan qora (gʻadir-budir) va nikellangan (yaltiroq) metall polosalardan iborat moslama (radiatsiya qabul qilgich) dan iborat (termoelektr P.). Effektov nurlanishni oʻlchash uchun P.ning qabul qilish sirti dam-badam osmon va Yer tomonga oʻgirib turiladi. Qora va yaltiroq polosalarning nurlanishni yutish va sochish xususiyati turlicha boʻlganligi uchun temperaturalar far-qi (termotok) paydo boʻladi. Termotok miqdori galvanometr bilan oʻlchanadi. P.ning mutlaq kompensatsion xili ham bor (V. A. Mixelson pirgeometri). Bunda polosalar qaramaqarshi tomonga karatib joylashtirilgan. U yer sirtining effektov nurlanishini bevosita aniklashga imkon beradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qiyin eriydigan metallar**, qiyin suyuqlanuvchi metallar — suyuqlanish temperaturasi 1650—1700° dan yuqori boʻlgan metallar; 1000° dan yuqori temperaturada mexanik xossalarini, puxtaligini yoʻqotmaydi. Qiyin eriydigan metallar m.ga titan I, vanadiy V, xrom Sg, sirkoniy 2g, niobiy N5, molibden Mo, texnetsiy Ts, ruteniy Ki, gafniy NGʻ, tantal Ta, volfram XV, reniy Ke, osmiy 08, iridiy 1g, rodiy Kp metallari kiradi.

Qiyin eriydigan metallar m. atomlarining elektron tuzilishi bir-biriga yaqinligi va ularning oʻzgaruvchan valentligi koʻp turda kimyoviy birikmalar olishga imkon beradi; ular qiyin suyuqlanuvchan metallsimon qattiq birikmalar hosil qiladi (qarang Kukun metallurgiyasi).

Qiyin eriydigan metallar m.ning baʼzilari, mas, Sg, V, ^ ni sof holda ajratib olish osonroq boʻlganligi uchun koʻproq tarqalgan boʻlsa, baʼzilari, mas, K, Ke, 1g, Ov va Ki siyrak metallardir.

Q e. m. ularning tuzlaridan qaytarish va elektroliz yoʻli bilan olinadi. Qiyin eriydigan metallar m. legirlovchi elementlar sifatida, sof holda, qotishmalar holida ishlatiladi. Mas, Kp agressiv moddalar taʼsiriga juda chidamli, mustahkamlik chegarasi 560 MN/m2, rodiy lentasi yuqori temperatura hosil qiladigan va oksidlovchi muhitda ishlaydigan elektr pechlarining qizdirish elementlari uchun ishlatiladi, 60% K bilan 40% 1g qotishmasi 2300° gacha boʻlgan temperaturalarni oʻlchashda foydalaniladigan termoparalar uchun, NG elektrotexnika va radiotexnikada, gafniy karbidi esa keskichlar, shtamp matritsalari tayyorlashga ketadigan qattiq qotishmalarga qoʻshish uchun ishlatiladi va hokazo. Qiyin eriydigan metallar m.dan qotishmalarning xossalarini yaxshilovchi qoʻshimcha sifatida, tigellar tayyorlashda, korroziyabardosh qoplamlar uchun, turbinalar, yadro reaktorlari, elektron asboblar, raketalar, kosmik kemalar va boshqalarda keng foydalaniladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qitir pashshalar**, qitirlar — qisqa moʻylovli ikki qanotlilar oilasi. Bu oiladan Pale-arktikadagi eng yirik pashsha — ulkan qitirning uz. 50 mm ga yetadi. 5500 dan ortiqturi bor. Oʻzbekistonda 300 ga yaqip turi tarqalgan; asosan, dasht va choʻl mintaqalarida uchraydi. Voyaga yetgan Qitir pashshalar faol hayot kechiradigan hasharotlar. Hasharotlar, oʻrgimchaklar, kanalar bilan oziqlanadi. Uljasini, asosan, havoda tutadi. Qurtlari ham yirtqich; 2—3 yilda rivojlanadi. Q. zararkunanda hasharotlar: qoʻngʻizlar, chigirtkalar va boshqa sonini cheklab turadi; baʼzan asalarilarni tutib yeb, ziyon keltiradi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sarg‘ish lola** ( lotincha: *Tulipa dasystemon*) — loladoshlar (*Liliaceae*) oilasiga mansub lola (*Tulipa*) turkumiga kiruvchi bir pallali  o‘simlik turi. Bu o‘simlik turini birinchi marta *Orithyia dasystemon* Regel ostida botanik Eduard Lyudvigovich Regel tomonidan ifodalangan, u 1879-yilda *Tulipa* tarkibiga kirgan.

Tarqalishi va o‘sish joyi
-------------------------

 Sarg‘ish lola tasvirlangan sovet pochta markasi (1974-yil)
Mazkur o‘simlik turi Xitoy (Shinjon-Uyg‘ur avtonom viloyati), Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston va O‘zbekistondan topilgan .

Dengiz sathidan 2500–3000 m balandlikdagi toshli va shag‘alli tog‘ yonbag‘irlarda o‘sadi.

Botanik tavsifi
---------------

Ko‘p yillik o‘simlik turi hisoblanadi.

Uning piyozboshi tuxumsimon, tuklar bilan qoplangan (kamdan-kam hollarda tuksiz); qobig‘i yupqa qog‘ozga o‘xshaydi.

Poyasi tuksiz, balandligi 10-15 sm, tepa qismi uchli va xanjar shaklidagi asosli ikkita yo‘lli chiziqli barglari bor .

Guli yakka holatda,  ikki tomonida oqish-sutli yoki oqish-sariq, siyohrang-yashil; gulbarglarning ichki qismining asosi og‘ishma. Gulning o‘lchami — 2 dan—5 sm gacha yoki undan ortiq bo‘ladi. 

Mevasi —  qo‘ng‘ir yoki yashil quticha shaklda.

Aprel oyida gullaydi.

Tutgan o‘rni
------------

U bog‘u rog‘larda va parklarda manzarali o‘simlik sifatida yetishtiriladi .

Muhofaza choralari
------------------

Oʻzbekiston Qizil kitobiga kiritilgan. Chotqol va Zomin qo‘riqxonalarida, Ugom-Chotqol va Zomin milliy tabiat bog‘larida muhofaza etiladi. Bu o‘simlik o‘sadigan yerda mol boqilishini rejalashtirish va uni nazorat ostiga olish lozim.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 6  „Тюльпан волосистотычиночный — Tulipa dasystemon — Описание таксона — Плантариум". 28-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-aprel 2015-yil.
2. ↑  „Tulipa dasystemon (Regel) Regel — The Plant List". 6-aprel 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-aprel 2015-yil.
3. ↑  „Tropicos | Name — Tulipa dasystemon (Regel) Regel". 26-avgust 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-aprel 2015-yil.
4. ↑  „Tulipa dasystemon (Regel) Regel". 5-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-aprel 2015-yil.
5. 1 2 3 4 5  „Tulipa dasystemon in Flora of China @ efloras.org". 11-noyabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-aprel 2015-yil.
**Hamza Xaitovich Maxkamov** (tugʻ. 1959-yil, Surxondaryo viloyati, oʻzbek SSR — 16-mart 2010-yil) — oʻzbek temir yoʻl ishchisi, mashinist, 2007-yil Oʻzbekiston Qahramoni.

Biografiya
----------

Hamza Maxkamov mehnat faoliyatini 1977-yilda Denov paxta tozalash zavodida haydovchi sifatida boshlagan, undan keyin shu hududdagi avtomobilsozlik korxonasida mexanik boʻlib ishlagan.

1982-yildan temir yoʻl transporti sohasida 166-temir yoʻl mashinasozlik stantsiyasi (qurilish) korxonasida haydovchi yordamchisi, 1987-yildan umrining oxirigacha — korxona haydovchisi sifatida ishlagan. Toshguzar — Boysun — Qumqoʻrgʻon temir yoʻli qurilishida qatnashgan. Oʻnlab mutaxassislar Hamza Maxkamovning shogirdlari boʻlishdi. Bundan tashqari, Surxondaryo viloyati jamoat hayotida faol ishtirok etgan.

22-avgust 2007-yil Farmoni Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining I. A. Karimov "mashhur davlat xizmatlari va odamlar uchun islohotlar, Vatan … mustaqilligini mustahkamlash, uning xalqaro nufuzini mustahkamlash, yanada chuqurlashtirishda, "Toshguzar- Boysun-Qumqoʻrgʻon „yoʻli" „Oʻzbekiston temir yoʻllari" davlat aktsiyadorlik kompaniyasining 166-chi mashina stantsiyasining temir yoʻl qurilish mexanizmi haydovchisiga Maxkamov Xamza Xaitovich „Oltin" mukofoti bilan „Oʻzbekiston Qahramoni" unvoni bilan taqdirlandi. „Yulduz medali".

Manbalar
--------

1. ↑  „Скончался Герой Узбекистана Хамза Махкамов" (16-mart 2010-yil). 10-may 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-sentabr 2010-yil.
2. ↑  „Указ Президента Республики Узбекистан «О присвоении звания «Узбекистон Кахрамони» Х.Х.Махкамову". 18-aprel 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-sentabr 2010-yil.
**Pelopid tinchlik shartnomasi** ― Boeotian urushi paytida tuzilgan, ammo kuchga kirmagan. Teban elchisi Pelopidas nomi bilan atalgan.

Miloddan avvalgi 367-yilda. Tebanlar forslar yordamida Yunonistonda gegemonlikka erishishga qaror qilishdi, yaʼni ular Antalkidov tinchligi natijasida spartaliklar erishganlaridek — tinchlik shartnomasini tuzish orqali erishmoqchi boʻlishadi. Ular Fors qiroli Artakserks II ga elchilar yubordilar, shuningdek, oʻzlarining ittifoqchilari — Arkadians va Eleanlarni chaqirdilar. Bundan xabar topgan afinaliklar oʻz elchilarini yubordilar. Muzokaralar davomida Teban elchisi Pelopidas qiroldan barcha yunon davlatlarining mustaqilligiga rozilik, Messeniya mustaqilligini tasdiqlash va afinaliklarga flotga ega boʻlishni taqiqlash talabini olishga muvaffaq boʻladi.

Fivdagi konferensiyada fivaliklar qirollik muhri tushirilgan xatni koʻrsatib, ittifoqchi davlatlarning elchilaridan bu shartlarni bajarishga qasamyod qilishlarini talab qildilar. Biroq, Arkadiyaliklar buni rad etishdi va namoyishkorona yigʻilishni tark etishdi. Keyin fivaliklar barcha yirik shaharlarga elchilarini yuborib, bu shartlarni qabul qilishni talab qildilar, lekin ular avval Korinfda, keyin esa boshqa shaharlarda rad etildi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ksenofont*. Grecheskaya istoriya. 7.1.11
2. ↑  *Plutarx*. Sravnitelnie jizneopisaniya: Pelopid. 30
3. ↑  *Ksenofont*. Grecheskaya istoriya. 7.1.12

Adabiyotlar
-----------

* *Ксенофонт*. Греческая история
* *Плутарх*. Сравнительные жизнеописания: Пелопид
**Strashenskiy** (Moldaviyadagi Strashena shaharchasi nomidan)— oʻrta kechpishar xoʻraki uzum navi. Moldaviya uzumchilik va vinochilik ilmiy tadqiqot institutida Kattaqoʻrgʻon x Dodrelyabi duragayini murakkab turlararo duragay Muskat de Sen Valye bilan chatishtirib chiqarilgan (M.SJuravel, G.M.Borzikova, I.P.Gavrilov, N.I.Guzun). Tupi kuchli oʻsadi. Barglari yirik, yumaloq, uchbesh boʻlmali, chetlari sal kertikli va pastga egilgan, ters tomoni tukli. Guli ikki jinsli. Uzumi avgustsent.da pishadi. Uzum boshi yirik, silindrsimon, konussimon, oʻrtacha tigʻiz, chochoq. Gʻujumi yirik, yumaloq, toʻq binafsha, quyuq gʻubor bilan qoylangan. Eti goʻshtdor, sersuv. Kurtagi boʻrtgandan keyin faol harorat yigʻindisi 2900° boʻlganda 155 kunda pishadi. Tarkibida 20—22% qand bor. Novdalari yaxshi pishadi. Sovuqqa chidami oʻrtacha. Hosiddorligi 200—250 s/ga. Ragʻa kasalligiga chidamli, kulrang chirishga chidamsiz.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Team Bahrain Victorious to'g'ri chiziq bo'ylab slipstreamingni kuchaytiradi, bu esa orqadagi velosipedchilar uchun, ko'pincha sprinterlar yoki GC velosipedchilari kabi asosiy chavandozlar uchun tortishni kamaytiradi va energiyani tejaydi.
Velosiped poygasida **peloton** (fransuz tilidan tarjima qilingan bo`lib, dastlab "vzvod "degan ma'noni anglatadi) chavandozlarning asosiy guruhi yoki to'plami hisoblanadi. Guruhdagi chavandozlar boshqa chavandozlarga (ayniqsa orqada) yaqin ( chizma yoki slipstreaming ) haydash orqali energiyani tejashadi. Dragning kamayishi dramatik; yaxshi rivojlangan guruhning o'rtasida minish, tortishish 5% -10% gacha kamayishi mumkin. Ushbu potentsial energiya tejamkorligidan foydalanish poyga taktikasida chavandozlar va jamoalar o'rtasida murakkab hamkorlik va raqobatbardosh o'zaro ta'sirlarga olib keladi. Bu atama umuman professional velosipedchilar hamjamiyatiga nisbatan ham ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Blocken, Bert (2018-06-30). "Aerodynamic drag in cycling pelotons: New insights by CFD simulation and wind tunnel testing". *Journal of Wind Engineering and Industrial Aerodynamics* **179**: 1. doi:10.1016/j.jweia.2018.06.011.

Havolalar
---------

* *Hochman, Paul*. „Pack mentality". *Fortune*. New York City: Time Inc. (1-iyun 2006-yil). „Cut deals with the enemy, maximize liquidity, punish the welshers, and other free-market lessons of the typical bike race.".
* *Miller, John W.*. „When the Middle of the Pack Is Good". *The Wall Street Journal*. New York City: Dow Jones & Company (23-iyul 2010-yil). „At Tour de France, the Peloton Shields Top Riders, but It Comes With Rules; 'Moving Community'".
* Blocken, Bert (2018). "Aerodynamic drag in cycling pelotons: New insights by CFD simulation and wind tunnel testing". *Journal of Wind Engineering & Industrial Aerodynamics* **179**: 319–337. doi:10.1016/j.jweia.2018.06.011.
**Uchlanma nuqta** (termodinamikada) — moddaning holat diagrammasit undagi 3 faza — qattiq, suyuq va gazeimon fazalarining turgʻun muvozanat holatiga moye keladigan temperatura va bosimni ifodalovchi nuqta. Gibbsning fazalar qoidasiga koʻra, kuzatilayotgan moddaning muvozanat holatida uchtadan ortiq fazalar boʻlishi mumkin emas. Agar modda uchta emas, balki undan koʻp fazalarda mavjud boʻlishi mumkin boʻlsa, bunday moddaning holat diagrammasida bir necha Uchlanma nuqta boʻlishi mumkin. Mas, suv uchun bitta Uchlanma nuqta bosim 610 Pa [4,58 mm sim. ust.] va temperatura 0,008°S [273,15 K] boʻlgan nuqtada kuzatiladi. Bunda muz, suv va suv bugʻi oʻzaro muvozanatda boʻladi. Suvning Uchlanma nuqta temperaturasi T=273,15 K termodinamik temperatura shkalasyning reper nuqtasi hisoblanadi. Turli moddalar uchun Uchlanma nuqtada temperatura va bosim turlicha boʻladi (jadvalga q.).

2000 atm va undan ortiq bosimlarda hamda temperatura 20° dan past boʻlgan sharoitda suv bilan birga uning holati — muz (kristall)ning 5 dan ortiq fazalarini kuzatish mumkin. Shuning uchun ayrim Uchlanma nuqtalarda 3 xil kristall fazalar oʻzaro muvozanatda ham boʻladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ayollar konsultatsiyasi** – ayollar kasalliklarining oldini olish va davolash muassasasi. Unda ayollarga, ayniqsa, homiladorlikda, "chilla" dav-rida va turli ginekologik kasalliklarda malakali yordam koʻrsatiladi hamda te-gishli maslahatlar beriladi. Ayollar konsultatsiyasi ning asosiy vazifasi homiladorlarni mun-tazam kuzatib borish, homiladorlikda uchraydigan turli toksikoz kasalli-klarining oldini olish va davolash, chala va ulik tugʻishning oldini olish, homiladorlarni tugʻishga psixoprofi-laktik yoʻl bilan tayyorlash kabilardir. Ayollar konsultatsiyasi ayollar oʻrtasida sanitariya maorifi ishlarini ham olib boradi. Ayollar konsultatsiyasida aku-sherginekolog, terapevt, stomatolog, ve-nerolog, yurist va boshqa mutaxassislar xizmat qiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Strasburg (maʼnolari).

**Strasburg**, Strasbur — Fransiyaning sharqiy qismidagi shahar, Il daryosining Reyn daryosiga quyilish yerida joylashgan. Elzasning tarixiy poytaxti. Quyi Reyn departamentining maʼmuriy markazi. Axoliyey 267 ming kishi (1999). Transport yoʻllarining yirik tuguni. Dare porti. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Mashinasozlik, toʻqimachilik, yogʻochsozlik, oziqovqat, neftni qayta ishlash sanoati korxonalari mavjud. universitet, konservatoriya, muzeylar bor. S. keltlar qishlogʻi oʻrnida bunyodga kelgan. S. nomi bilan 6-asrdan maʼlum. 925 yildan Germaniya qirolligi tarkibida. Oʻrta asrlarda yirik sanoat markazi boʻlgan. 1681-yildan Fransiya tarkibiga kirgan. 1871— 1919-yillarda Germaniya tarkibidagi ElzasLotaringiya imperiya yerining markazi edi. Versal sulh shartnomasiga koʻra, 1919-yilda Franpiyaga qaytarilgan. Meʼmoriy yodgorliklardan sobor (11—16-asrlar), gotika cherkovi (13— 14-asrlar), yepiskop saroyi (1722—28), ratusha (1730), Roganov saroyi (1732— 42) va boshqa saqlangan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Uchbirlik minorasi ―** shuningdek, Buyuk, soat va Lubyanskaya — Pskov Kremlining janubi-Sharqiy minorasi boʻlgan Pskov mudofaa inshootlarining bir qismi.

1400-1401-yillarda qurilgan. Uchlik minorasi Pskov daryosi ustidagi devorning yorigʻida, Kremlning asosiy darvozasi yonida joylashgan. XVII asr oʻrtalarida Trinity (Buyuk) minorasida shahar soati tashkil etildi va u boshqa nom oldi-Soat.

Soat minorasida Muqaddas uch birlikning mozaik belgisi va zahab oʻtish joyi joylashgan (qal’ani himoya qilish uchun koridor, uning yordamida faqat ikkita jangchi butun jamoaning hujumiga qarshi tura oladi).

1787-yilda Trinity minorasi qulab tushdi, 1988-yilda u qayta tiklandi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Троицкая (Лубянская, Часовая, Великая) башня Псковского Кремля". *pleskov60.ru*. Qaraldi: 20-fevral 2022-yil.
2. ↑  „Троицкая башня Псковского Кремля". *Интернет портал города Пскова*. Qaraldi: 20-fevral 2022-yil.
*Jumhuriyat bayrami*, yaʼni Respublika kuni, Istanbuldagi Bosfor boʻgʻozidagi bayram, qizil va oq milliy ranglarda har yili kutilgan salyut namoyishi.
 Anʼanaviy *Ramazon Bayrami*, yaʼni Iyd al-Fitr, Istanbul shahar hokimligining „Sevaylik, sevilaylik" soʻzlari bilan Istanbuldagi Moviy masjid minoralari ustiga choʻzilgan mahya chiroqlari koʻrinishidagi tilaklari.
**Bayram**, baʼzan *Beyram* deb ataladi (dr.-pers. pabrām — bayram) — asosiy islom bayramlarining turkiy nomining bir qismi, atama sifatida dunyoviy muhim sanalarni belgilashga ham tegishli.

Umumiy maʼlumot
---------------

Fors tilidan olingan, bayram sifatida tarjima qilingan bayram atamasi diniy va dunyoviy ahamiyatga ega boʻlgan muhim kunlarni ifodalash uchun ishlatiladi. Oʻzbekistonda rasman dam olinadigan 9 ta bayram kuni mavjud. Shuningdek, muayyan sohaga doir muhim sanalar ham boʻlib, ular taqvimda bayram sifatida koʻrsatilmasa-da, tegishli qatlam oʻz urfiga koʻra bayram sifatida nishonlashi mumkin.

Diniy qoʻllanishi
-----------------

"Bayram" atamasi musulmonlarning ikkita muhim voqeasi — Iyd al-Fitr va Qurbon hayiti nomlarining ajralmas qismidir.

Musulmon diniy bayramlarida harbiy xatti-harakatlar maʼqullanmaydi. Ularning tugatilishining kamida bitta holati maʼlumki, 1651-yilda Qurbon hayitiga toʻgʻri kelgan Berestes jangi paytida Bogdan Xmelnitskiyning ittifoqchisi Islom Girey jangni tark etgan.

Qizigʻi shundaki, Turkiyada xristianlarning Pasxa bayrami ham bayram deb ataladi.

Dunyoviy qoʻllanishi
--------------------

Bir qator mamlakatlarda bayram atamasi muhim sanalarning rasmiy nomlarining bir qismidir. Misol uchun, bu Turkiyada davlat bayramlari boʻlib, ular 23-aprel — Bolalar kunini (turkcha: *Ulusal Egemenlik ve Çocuk **bayramı***), 19-may — Yoshlar va sport kuni (turkcha: *Gençlik ve Spor **Bayramı***), 30-avgust — Gʻalaba kuni (turkcha: *Zafer **Bayramı***), 29-oktabr — Respublika kuni (turkcha: *Cumhuriyet **Bayramı***).

Bu atama baʼzan unchalik ahamiyatli boʻlmagan voqealar nomlarida qoʻllaniladi, masalan, Xellouin kunini turklar *Cadılar **Bayrami*** — Jodugarlar festivali deyishadi.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Mets A.* Musulmanskiy renessans. —M.: "Glavnaya redaksiya vostochnoy literaturi izdatelstva „Nauka"", 1973. 476 s. Tsifrovoy kod 200002001076.
2. ↑  „*Елена Иванова* Праздники Турции // Сайт «Турецкий дом»". 19-aprel 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-iyun 2016-yil.
**Uchma**, otashak (Ceratocephalus Moench.) — ayiqtovondoshlarga mansub bir yillik oʻtlar turkumi. Oʻzbekistonda 2 turi — toʻgʻritumshuq U. (Ctesticulatus (Crants) Bess.) va ilmoqtumshuq U. (S. falcatus (L.) Pers.) oʻsadi. Toʻgʻritumshuq U. poyasi 1—7 sm, ilmoqtumshuq U.ning boʻyi 3—10 sm, tumshugʻi qayrilgan. Bargi panjasimon kambar boʻlakchali, ildiz boʻgʻzida joylashgan. Guli sariq. Mevasi tumshuqsimon oʻsimtali, poya uchida boshoqqa oʻxshab toʻplangan. Urugʻi kuzdagi birinchi yomgʻirdan keyin unib chiqadi; mart— aprelda gullab urugʻlaydi. U. choʻl va adirlardagi oʻtloqlarda, ekinlar orasida koʻp uchraydi. Tarkibida zaharli modda bor. Toʻgʻritumshuq uchma, U.dan koʻpincha qoʻy va echkilar zaharlanadi. Oʻzbekistonda keng tarqalgan. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Strapatsada** (gr grekcha: *Στραπατσάδα*) ingredientlarning koʻpligi va arzonligi tufayli Gretsiyaning koʻplab mintaqalarida mashhur taomdir. Bu nom italyancha „strapazzare" soʻzidan olingan boʻlib, tuxumni chaqish va pishirish paytida uni aralashtirishni anglatadi. Yangi pomidor, tuxum va zaytun moyi bilan tayyorlanadi. Koʻpincha „shoshilinch" tayyorlanadi va tushlik yoki yengil gazak sifatida xizmat qiladi; ammo uni sovuq holda ham berish mumkin. Taom, shuningdek, kagianas, koskosela (Kiklad orolida) yoki menemen (turkcha versiya) nomi bilan ham tanilgan.

Strapatsada tez va oson tayyorlanadi: toʻgʻralgan yoki pyuresi boʻlgan pomidor zaytun moyi va murch solingan skovorodkada qalin sous boʻlguncha qovuriladi. Keyin urilgan tuxum qoʻshing va aralashtiring. Agar soʻralsa, feta pishloqini olovni oʻchirishdan oldin qoʻshish mumkin (agar feta ishlatilsa, odatda tuz kerak emas). Ziravor sifatida oregano, kekik yoki boshqa quritilgan oʻtlardan foydalanishingiz mumkin. Taom, ayniqsa, yozda yangi pomidorlar koʻp boʻlganda mashhur.

Yana qarang
-----------

* Shakshuka
* Tuxum quymoq

Manbalar
--------

1. ↑  „Kagianas or Strapatsada", *Kopiaste*, November 2007. Retrieved September 3, 2016.
2. ↑  „Strapatsada (Kagianas)" Wayback Machine saytida arxivlandi (19-avgust 2017-yil). *Cook Like Greeks*, January 1, 2005. Retrieved September 3, 2016.
3. ↑  Strapatsada: Klassicheskiy grecheskiy zavtrak (resept)
4. ↑  Fotinatou-Kabitsi, Niovi. *Traditional Kefalonian Recipes*, Dekka Publications, Argostoli 2001.
**Taroni** — kechpishar xoʻraki uzum navi. Armaniston uzumchilik, vinochilik va mevachilik ilmiy tadqiqot intida Echkiemar va Parkent navlarini chatishtirib chiqarilgan (S. A. Pogosyan, S. S. Xachatryan, E. L. Martirosyan). Tupi kuchli oʻsadi. Barglari oʻrtacha, besh boʻlmali, orqa tomoni silliq, guli 2 jinsli. Uzum boshi yirik, konussimon, oʻrtacha tigʻiz. Gʻujumi yirik, choʻziq, toʻq binafsha rang. Quyuq gʻubor bilan qoplangan. Pusti kalin. Eti goʻshtdorsersuv. Kurtagi boʻrtgandan keyin faol harorat yigʻindisi 3400° boʻlganda 160—165 kunda toʻliq yetiladi. Novdalari yaxshi pishadi. Sovuqqa chidami past. Hosildorligi 160—180 s/ga. Oidium bilan zararlanadi. Yangiligida isteʼmol qilinadi, uzoq saqlanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
G'arbiy Ogvell cherkovi 2005 yilda
**West Ogwell** - Angliyaning Devon shahridagi qishloq va sobiq fuqarolik cherkovi va manor, Nyuton Abbot shahridan 2 mil janubi-g'arbda va Sharqiy Ogvell qishlog'idan 1 mil g'arbda joylashgan. Endi u Teignbridge tuman kengashi tomonidan boshqariladigan Ogwell fuqarolik cherkovida joylashgan. Cherkov va manor uyi "o'z-o'zidan yashiringan"ekanligi malum.

Cherkov
-------

Manor uyi yonida joylashgan eski ishlatilmagan sobiq cherkov cherkovi ( G'arbiy Ogvell cherkovi ) 13-asrda qurilgan va I darajali binolar ro'yxatiga kiritilgan. 1982 yildan beri u Ortiqcha cherkovlar jamg'armasiga tegishli.  Pevsnerning fikriga ko'ra, u "oddiy Perp (endikulyar) qayta qurish bilan buzilmagan dastlabki tuzilishi bilan ham, sodda va jozibali kechki gruzin interyeri Viktoriya davrining radikal restavratsiyasidan qochib qutulganligi uchun" alohida qiziqish uyg'otadi.  Polwhele (1793) G'arbiy Ogvell cherkovi haqida shunday yozgan: "G'arbiy Ogvell - o'ttiz beshdan ko'p bo'lmagan aholisi bo'lgan juda kichik cherkov.. . G'arbiy Ogvell cherkovi qorong'i va nam"ekanligiham malum. 

1. ↑  Pevsner, Nikolaus & Cherry, Bridget, The Buildings of England: Devon, London, 2004, p.901
2. ↑  Pevsner, p.901
3. ↑  Pevsner, p.901
4. ↑  Polwhele, Richard, *History of Devonshire*, London, 1793, p.133
**Uchqir gaz koni** - Buxoro viloyati Jondor tumanidagi kon, Gazli shahridan 40 km gʻarbda. 1960-yilda ochilgan, 1968-yilda foydalanishga topshirilgan. Kon relyefi choʻl tekisligidan iborat. U.g.k. Uchqir strukturasi — shim.garbiy yoʻnalishda choʻzilgan braxiantiklinalda joylashgan. Strukturaning geologik tuzilishi uning yakinidan oʻtgan Buxoro yorigi taʼsirida murakkablashgan. Yuqori boʻr davrining senon yarusi gil qatlamlarining tagidagi burma gumbazi ikkita: shim.gʻarbiy va jan.sharqiy qubbalardan tarkib topgan. Ikkala qubbadagi gaz uyumlarining tashqi gazlilik tuzilishida chegarasi umumiy. U.g.k. koʻp qatlamli boʻlib, uning geologik tuzilishida paleozoy, mezozoy va kaynozoy jinslari mavjud. Gaz uyumlari quyi boʻr va yuqori yura davri yotqiziqlarida ajratilgan gorizontlarda topilgan. Gaz uyumida neft xoshiyasi mavjud. Uyumlar oʻlchami moye holda 25x11 km, bal. PO m va 14,5x7 km, bal. 28,0 m. Uyumlari qatlamli, gumbazsimon, 1530–1660 m va 1680–1770 m chuqurlikda ochilgan. Gazlilik may. 1630 ming m2. Gorizontlar kumli alevrolit, zich ohaktosh; dolomit, gil, alevrolit va qumtoshlar bilan qavatlangan ohaktoshlardan tarkib topgan. Ularning umumiy qalinligi 10–25 m. Uyumlar qatlamli, gumbazsimon, oʻlchami moye holda 17x5 km, bal. 46 m; 6,5X3,2 km, bal. 15 m va 22x 14 km, bal. 46 m. Hamma gorizontlardagi qatlam suvlari yuqori darajada minerallashgan boʻlib, namakob turiga mansub. Kimyoviy tarkibiga koʻra, xlorkaltsiyli. Mikrokomponentlardan: yod, brom, bor uchraydi. Kondan hozirgi kunda foydalanilmokda.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Uchburchak oraligʻi (shuningdek, lateral uchburchak boʻshligʻi, pastki uchburchak boʻshligʻi, va *triceps hiatus* deb ham ataladi) qoʻltiq ostidagi boʻshliqdir. Bu qoʻltiqosti boʻshliqda joylashgan uchta mushaklararo boʻshliqdan biridir. Boshqa ikkita boʻshliqlar: to'rtburchak bo'shliq va uchburchak bo'shliq.

Chegaralar
----------

Uning ikkita chegarasi quyidagicha:

* yumaloq katta mushak (teres major) — ustun
* yelkaning uch boshli mushagining uzun boshi -ichkaridan (medial)

Baʼzi manbalarda tashqi chegara yelka suyagi,, boshqalari esa uni yelkaning uch boshli mushagining lateral boshi sifatida belgilaydi. (Samarali farq nisbatan kichik boʻlsa-da)

Tarkib
------

Bilak nervi *(nervus radialis)* uchburchak oraliqda koʻrinadi, qoʻlning orqa qismiga oʻtish yoʻlida. Yelka arteriyasining chuqur tarmogʻi  *(arteia profunda Brachii)* ham oldingidan orqaga uchburchak oraliqdan oʻtadi.

Qoʻshimcha rasmlar
------------------

* Elka suyagining orqa qismidagi mushaklar va triceps brachii.Elka suyagining orqa qismidagi mushaklar va triceps brachii.

Uchburchak intervalli sindromi
------------------------------

Uchburchak intervalli sindromi (TIS) yuqori muchadagi tarqaluvchi ogʻriqlar uchun differensial tashxis sifatida tavsiflangan. Bu bilak nervi uchburchaklar oraligʻida tutilgan holat boʻlib, natijada yuqori muchalarda radikulyar ogʻriq paydo boʻladi. Bilak nervi va profunda brachii uchburchak oraligʻidan oʻtadi va shuning uchun zaifdir. Uchburchak oraligʻi katta yumaloq mushak va uch boshli mushak qalinligida ikkilamchi oʻzgarishlarga olib kelishi mumkin. Kadavra tadqiqotlari asosida koʻpincha katta yumaloq mushak va uch boshli mushak oʻrtasida tolali tasmalar mavjudligi tasvirlangan.

Yana qarang
-----------

* Aksillar boʻshliqlari
* To'rtburchak bo'shliq
* Uchburchak bo'shliq

Manbalar
--------

1. ↑  „Photo at tufts.edu". 9-noyabr 2006-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-iyun 2022-yil.
2. ↑  Krishna, Garg „7 - Scapula",*. BD Chaurasia's Human Anatomy (Regional and Applied Dissection and Clinical) Volume 1 - Upper limb and thorax*, Fifth, India: CBS Publishers and Distributors Pvt Ltd, 2010 — 81 bet. ISBN 978-81-239-1863-1.
3. ↑  Adam Mitchell*. Gray's anatomy for students*. Elsevier/Churchill Livingstone, 2005 — 650 bet. ISBN 0-443-06612-4.
4. ↑  „uams.edu". 5-noyabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-yanvar 2008-yil.
5. ↑  Kyung Won Chung*. Gross Anatomy (Board Review)*. Hagerstown, MD: Lippincott Williams & Wilkins, 2005 — 34 bet. ISBN 0-7817-5309-0.
6. ↑  Sebastian D. Triangular Interval Syndrome. A differential diagnosis for upper extremity radicular pain. Physiother Theory Pract. 2010 Feb;26 (2):113-9.
7. ↑  Ng ABY, Borhan J, Ashton HR, Misra AN, Redfern DRM. Radial nerve palsy in an elite bodybuilder. Br J Sports Med 2003;37:185-186.

Havolalar
---------

* Foto: ithaca.edu Wayback Machine saytida arxivlandi (10-may 2013-yil).
**Bayramxon** (asl ismi Muhammad Bayramxon ibn Sayf Alibek) (? — 1561.1.2) — boburiylar davri siyosiy arboblaridan, shoir. Akbarjon otaligʻi (qarang Otaliq). Turkmanlarning qora qoʻyunli urugʻidan. Yoshligida Badaxshonda boburiylar xizmatiga kiradi. 1534-yil muhrdorlik mansabiga tayinlanadi. 1540-yil Shershoh isyoni sababli Humoyun bilan Eronga ketadi va 1545-yil Humoyunning inilari Mirzo Askariy va Komronlardan Qandahor hamda Kobulni qaytarib olish uchun qilingan urushda qatnashadi. B. shundan soʻng 10 yilcha Qandahorda yashaydi va badiiy ijod bilan shugʻullanadi. 1555-yil "Xoni honon" (bosh xon) unvoniga sazovor boʻladi. B. hajga ketayotib Gujarotning Patton degan joyiga yetganda lohani urugʻidan boʻlmish Muborakxon tomonidan oʻldirilib, dastlab Shayx Husomiddin maqbarasiga dafn etilgan, keyinchalik uning xoki Dehliga, 1563-yilda esa Mashhadga keltirilib, Imom Rizo maqbarasi yoniga qoʻyilgan. B.ning turkiy, forsiy tillardagi sheʼrlaridan iborat devoni bizgacha yetib kelgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Volgograd traktor zavodi** (1961 y.gacha Stalingrad traktor zavodi, STZ) — sobiq Ittifoq traktorsozlik sanoatining eng yirik va dastlabki korxonasi. Volgograd sh.da joylashgan. 1930 y. ishga tushirilgan. 1942 y.gacha STZ-1, STZ-5. STZ-8 gʻildirakli traktorlar ishlab chiqargan. Urush davrida harbiy texnika va qurol-aslaha tayyorlagan. 1943 y. zavod butunlay vayron etilgan. 1944 yilda zavod qayta tiklanib, gusenitsali (zanjirli) traktorlar (DT-54, DT-55 va b.) i.ch.ga moslashtirilgan.

Hoz. vaqtda qishloq xoʻjaligida keng qoʻllanadigan DT-75 traktorlarini ishlab chiqaradi (qarang Traktorsozlik). 3-dda ishlab chiqarilgan traktorlar 90-y.larning oʻrtalarigacha Oʻzbekiston qishloq xoʻjaligi mashina-traktor parkining asosiy qismini tashkil etgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Volgograd** (1925 i. gacha Saritsin, 1961-yil ga qadar Stalingrad) — Rossiya Federatsiyasidagi shahar, Volgograd viloyatining markazi. Volga daryosining oʻng sohilida. Yirik daryo porti, aeroport bor. Temir yoʻl tuguni. Kema qatnaydigan Volga-Don kanalining boshlangʻich punkti. Aholisi 1005 ming kishi (1999). Shaharga 1589-yilda asos solingan. 18-asr oxiriga qadar harbiy istehkom boʻlgan. 1942-yil iyulidan 1943-yil fevralgacha V.da nemis qoʻshinlari bilan shiddatli janglar boʻlgan. V. Rossiya Federatsiyasining yirik sanoat markazlaridan biri. Sanoatning yetakchi tarmoqlari: mashinasozlik va metallsozlik (traktorsozlik, kemasozlik, neft mashinasozligi, motorsozlik va boshqalar), metallurgiya (alyuminiy, quvur, poʻlat sim-kanat zavodlari). Yogʻochsozlik, oziq-ovqat sanoati, qurilish materiallari ishlab chiqarish, elektr energetika ham rivojlangan. Konserva, margarin, sut, pivo zavodlari, konditer fabikasi, goʻsht kombinatlari, temir-beton, uysozlik zavodlari, yengil sanoat korxonalari (koʻn zavodi, tikuvchilik fabikalari va boshqalar) bor. V.da 7 oliy oʻquv yurti (shu jumladan 3 universitet), 5 teatr, muzeylar (Mamay qoʻrgʻonidagi yodgorlik ansambli, oʻlkashunoslik muzeyi, tasviriy sanʼat muzeyi va boshqalar), mavjud.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
| Rossiya geografiyasi | *Rossiya oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu maqola **Argʻandab District, Zabul** haqidadir. bilan adashtirmang.
 

**Argʻandab** (Pushtu / forscha: ارغنداب ) — Afgʻoniston ning Qandahor viloyatining markaziy qismidagi tuman. Gʻarbda Panjvay va Xakrez tumanlari, shimol va sharqda Shoh Vali Kot tumani, sharq va janubda Qandahor tumanlari bilan chegaradosh.

Aholisi 2006-yil holatiga ko'ra - 54,900 kishi. Tuman markazi — Argʻandab, Qandahorning shimoli-gʻarbida joylashgan. Argʻandab daryosi tumanning sharqiy qismida, tuman markazidan gʻarbiy tomonda oqib oʻtadi va bu hudud Hilmand va Argʻandab vodiysi maʼmuriyati tomonidan tasarruf etiladi. Iqlim, daryo va sug'orish aholiga turli xil mahsulotlarni yetishtirish imkonini beradi. Bu hududda asosiy qishloq xoʻjaligi ekinlari anor, uzum, olxoʻri va *kannabis sativa* hisoblanadi.

 Argʻandab tumanida meva yetishtiruvchi fermer

Afg'onistondagi urush
---------------------

Tumanb hududida 2008-yil iyun oyida Argʻandab jangi boʻlgan edi.

2009-yil 16-noyabrda Tolibon hujumchilari politsiya boʻlimiga bostirib kirib, sakkiz zobitni oʻldirgan va uch nafarini yaralagan. Stansiyadagi yana uch politsiyachi gʻoyib boʻldi, Qandahor gubernatorligining ismini aytmaslikni soʻragan vakili gʻoyib boʻlgan zobitlarning Tolibon bilan aloqasi bor-yoʻqligiga ishonchi komil emasligini aytdi. 

2010-yilning 9-iyunida Argʻandab tumanining Nagaxon qishlogʻida toʻyxonada sodir etilgan xudkushlik hujumida kamida 40 kishi halok boʻldi, 77 kishi yaralandi va bu yilning eng dahshatli hujumlaridan biriga aylandi.

2020-yilning noyabr oyidan boshlab tumanni Tolibon bosib olishga bir necha bor urinishlar boʻlgan. 2020-yil 9-dekabr holatiga koʻra, tuman gʻarbiy qirgʻoq boʻyidagi hududni Tolibon va afgʻon xavfsizlik kuchlari sharqiy qirgʻoqni (jumladan, Bobo Vali ziyoratgohini) egallab olgani taxmin qilinayotgan tumanda bahslar davom etmoqda.

2020-yil 24-dekabr kuni afgʻon kuchlari tumanni toʻliq qaytarib olib, 37 nafar isyonchini yoʻq qildi.

Yana qarang
-----------

* Xosrov Sofla

Manbalar
--------

1. ↑  (pdf) The Helmand Valley Project in Afghanistan: A.I.D. Evaluation Special Study No. 18 C Clapp-Wicek & E Baldwin, U.S. Agency for International Development, published December 1983
2. ↑  „Joy Lahore base in Arghandab district abandoned. Taliban entered this morning after it got besieged yesterday Kandahar, Kandahar" (en). *Afghanistan news map - security alerts from Afghanistan - afghanistan.liveuamap.com*. Qaraldi: 9-dekabr 2020-yil.
3. ↑  *@.* „At least 37 Taliban rebels have been killed during air and ground operations conducted in Dand, Arghandab, Maiwand, and Shah Wali Kot districts of Kandahar province over the past 24 hours, Kandahar provincial police and NDS claimed," (24-dekabr 2020-yil).
Andoza:Districts of KandaharAndoza:Kandahar Province
**Burgʻi qudugʻi** — yer qatlamlarini oʻrganish va ulardagi foydali qazilmalarni, mineral yoki chuchuk suvlarni aniqlash va ularni chiqarib olish uchun, shuningdek kavlanadigan quduq. Burgʻi qudugʻi yer yuzasida, yer osti togʻ inshootlarida burgʻi qurilmasi yordamida shpur kavlash uchun turli burchak ostida parmalanadi.

Burgʻi qudugʻi ning ogʻzi, tubi (zaboy) va stvoli boʻladi. Burgʻi qudugʻi diametri, odatda, 59– 1000 mm, chuqurligi bajaradigan vazifasiga qarab har xil boʻladi. Togʻ jinslari oʻpirilib tushmasligi uchun quduq devorlari poʻlat quvurlar bilan mustahkamlanadi. Kuduq ogʻzi bajaradigan vazifasiga koʻra armatura, surib ochiladigan maxsus qopqoq bv berkitib qoʻyiladi.

Burgʻi qudugʻi tadqiqot — yer poʻstini oʻrganish uchun; ekspluatatsion; yordamchi — suyuqlik haydovchi, kuzatuv, pyezometrik, ventilyatsion; maxsus — yaxlatuvchi, drenaj, tamponlovchi, portlatuvchi — portlovchi moddalarni quduq ichiga joylash uchun; qurilish — turli qurilmalar, koʻpriklar, qoziqli nasoslar va boshqa qurish uchun; togʻtexnik — togʻ inshootlarini qurish va ekspluatatsiya qilish uchun kavlanadigan quduklarga boʻlinadi.

Tadqiqot Burgʻi qudugʻi haritalash, strukturalarni qidirish, tayanchgeologik, tayanchtexnologik, parametrik, rudalarni izlash va razvedka qilish uchun burgʻilanadi. Ekspluatatsion Burgʻi qudugʻi neft, gaz va yer osti suvlarini chiqarib olish uchun bajariladi.

Dunyoda eng chuqur quduq Kola ya. o.da (12000 m dan ortiq) kavlangan. Oʻzbekistonda ChustPop hududida (chuq. 5670 m), Mingbuloq (Namangan viloyati) neft konida (6000 m dan ortiq) Burgʻi qudugʻi kavlangan. Shahar va qishloqlarni suv bilan taʼminlash, ekin maydonlarini sugʻorish uchun chuq. 150–4000 m li Burgʻi qudugʻi kavlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Burgʻi qudugʻi" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Faler** (argonavt va qadimgi yunoncha: *Φάληρος*) — qadimgi yunon mifologiyasidagi Φαληρεύς. Alkonning oʻgʻli. Afinalik argonavt. Pavsaniyda **Falarey** nomiga ega: Peliyning soʻzlariga koʻra, dafn oʻyinlari ishtirokchisi, yugurishda qatnashgan. Simplegadlardan qoʻrqqan. Tesey bilan Faler kentavrlar bilan jangda qatnashdi. Afina porti uning nomi bilan atalgan. Akamant bilan birgalikda Kiprda Soli shahriga asos solgan. U, shuningdek, keyinchalik Parfenop va Neapol deb nomlangan shaharga asos solgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Apolloniy Rodosskiy* I 96-99; *Gigin*. Mifi 14
2. ↑  *Apolloniy Rodosskiy*. Argonavtika I 96-99; *Valeriy Flakk*. Argonavtika I 398; *Gigin*. Mifi 14 (s.26); *Pavsaniy*. Opisanie Elladi I 1, 4
3. ↑  *Pavsaniy*. Opisanie Elladi V 17, 10
4. ↑  *Valeriy Flakk*. Argonavtika IV 653
5. ↑  Primechaniya N. A. Chistyakovoy v kn. Apolloniy Rodosskiy. Argonavtika. M. 2001. S. 181
6. ↑  *Страбон*. Geografiya. XIV 6, 3 (s. 683)
7. ↑  *Likofron*. Aleksandra 716 i komm.
**Addison Taylor MacCain** (1999-yil, 28-avgustda tugʻilgan) — amerikalik professional futbol oʻyinchisi, Milliy ayollar futbol ligasida (NWSL) „Kansas City" klubida yarim himoyachi sifatida oʻynaydi.

Yoshligi
--------

### FC Dallas akademiyasi

Addie MacCain 7 yoshida FC Dallas Juniors jamoasiga qo'shilgan. Keyingi 11 yil davomida u o'z jamoalarini konferensiya chempionatlariga yo'naltirdi va doimiy ravishda bo'linmalarni o'ynadi. U-14 darajasida uning jamoasi mamlakatda 3-o'rinni egalladi. U o'zining so'nggi mavsumlarini FC Dallas Ayollar Premer-Ligasi jamoasida o'tkazdi.

### Wylie East o'rta maktabi

2015-yilda ikkinchi kurs talabasi sifatida u Wylie East High Schoolni 5A shtat chempionatiga olib chiqdi va turnirning MVP deb topildi; keyingi mavsumda 19 ta gol urdi.

### Texas A&M

Addie MacCain 2017-yildan 2020-yilgacha bo'lgan Texas A&amp;Mga o'qishga kirish uchun o'rta maktabni erta tugatgan. 75 ta o'yindan 66 tasida boshlang'ich tarkibda maydonga tushgan ekan, u kollejdagi faoliyati davomida bir qancha faxriy unvonlarga sazovor bo'lgan; shu jumladan 2017 SEC All-Freshman jamoasi, 2018 All-SEC ikkinchi jamoasi, 2020 All-SEC birinchi jamoasi, 2020 SEC Yil yarim himoyachisi. U professional o'yinga tayyorgarlik ko'rish uchun maktabni erta tugatdi.

Jamoalardagi faoliyati
----------------------

### Kanzas-City Current

MacCain NWSL klubi Kansas City Current tomonidan 2021-yilgi NWSL loyihasining 17-umumiy o'yinchini ichiga kirgan. U 2021-yil mart oyida jamoa bilan ikki yillik shartnoma imzolagan va 2021-yilning 26-aprelida Houston Dashga qarshi oʻyinda professional debyut qildi. MacCain 2022-yil, 18-mart kuni „Kansas City Current" safidagi ilk golini 2022-yilgi NWSL Challenge Cup ochilish oʻyinining 78-daqiqasida „Racing Louisville FC"ga qarshi oʻtkazib, oʻyinni 1-1 hisobida yakunladi va bu yakuniy hisob edi.

Manbalar
--------

1. ↑   „Candidates for Master's and Baccalaureate Degrees – College of Liberal Arts, Department of Communication, Bachelor of Arts: Communication",*Texas A&M University Commencement: December 9–11, 2020* (PDF), Texas A&M University, December 9, 2020 — 17 bet.
2. ↑  „Addie McCain". *NWSLSoccer.com*.  National Women's Soccer League (30-iyun 2020-yil). 20-oktabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-iyul 2022-yil.
3. ↑  *Baum.* „After 11 Years with FC Dallas, Addison McCain Headed to Next Chapter at Texas A&M". *FC Dallas*. Qaraldi: 16-iyun 2021-yil.
4. ↑  *Blakely.* „Sophomore Addie McCain is MVP soccer player". *wehsblueprint*. Qaraldi: 16-iyun 2021-yil.
5. ↑  „A Texan Debut in Kansas City". *keepernotes*. Qaraldi: 16-iyun 2021-yil.
6. ↑  „Addie McCain". Qaraldi: 16-iyun 2021-yil.
7. ↑  *Perroni.* „Texas A&M's Addie McCain a second-round pick in NWSL Draft". *Gigem247*. Qaraldi: 16-iyun 2021-yil.
8. ↑  „McCain Signs with Kansas City NWSL". *KBTX3*. Qaraldi: 16-iyun 2021-yil.
9. ↑  „Addie McCain". Qaraldi: 16-iyun 2021-yil.

Havolalar
---------

* NWSL statistikasi
* Kanzas Siti o'yinchi profili Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-10-20).
* Instagram
* Twitter
* Texas A&M o'yinchi profili
GʻOVAKLIK, togʻ jinslarining gʻovakligi — togʻ jinslari ichidagi boʻshliq (gʻovaklar, yoriq)lar yigʻindisi. Ularga suyuqtik va gazlar joylashadi. Shakliga koʻra gʻovaklar pufaksimon, kanalsimon, yoriqsimon, shoxsimon boʻladi. Gʻ.ning umumiy, ochiq, yopiq turlari mavjud. Umumiy Gʻ. togʻ jinslari ichidagi hamma gʻovaklar yigʻindisidir. O ch i q. Gʻ. — oʻzaro tutashgan gʻovaklar hajmi. Yopiq Gʻ. — oʻzaro tutash boʻlmagan, yopiq gʻovaklar yigʻindisidir. Neft geol.sida foydali va dinamik Gʻ. farq qilinadi. Foydali Gʻ. — suyuqlik sizilayotgan gʻovaklar yigʻindisi. D i -n a m i k Gʻ. muayyan bosim va temperaturada toʻyintiradigan suyuqlik yoki gazlar oʻtadigan Gʻ.lar hajmi, har doim umumiy Gʻ.dan kichik boʻladi. Gʻ. oʻlchami togʻ jinslarining moddiy tarkibi bilan uzviy bogʻlangan boʻlib, balchiq. sof tuproqlarda 80% gacha; ch\;kindi togʻ jinslari (ohaktosh, dolomit, qumtoshlar)da 1% dan 35% gacha; vul-kanogen-choʻkindi togʻ jinslari (tuf-qumtoshlar, tuffitlar)da 5—20% chamasi, magmatik togʻ jinslarida 5% dan koʻp emas. Chuqurlik ortgan sari togʻ jinslari (ayniqsa. choʻkindi togʻ jinslari) Gʻ.ligi, odatda, kamaya boradi va katta chuqurliklarda kam ahamiyatga ega. Gʻ. togʻ jinslarining fizik xususiyatlari: mustahkamlik, siqilish imkoniya-ti, elektrik va boshqa para-metrlarini aniqlaydi. Paydo boʻlishiga koʻra birlamchi va ikkilamchi Gʻ. farqlanadi. Birlamchi Gʻ. choʻkindilarning toʻplanish sharoitiga bogʻliq, choʻkindi jinslarning hosil boʻlish jarayonida yuzaga keladi va asta-sekin kamayib boradi. Ikkilamchi Gʻ. epigenetik jarayonlar taʼsirida jinslardan minerallarni eritib yoki zarra holida olib chiqilishidan paydo boʻlgan boʻshliqlar bilan bogʻliq. Karbonat jinslarning erishidan ikkilamchi Gʻ. tarkib topadi, mas, karst hosil boʻlishi mumkin. Togʻ jinsi gʻovakliligi laboratoriyada turli tadqiqot usullaridan, qatlamlarning gidrodina-mik tadqiqotlaridan va kon geofi-zikasi usullaridan foydalanib aniqlanadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |