recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Chantuu, chantu** (moʻgʻ.: *Чантуу*) — oyratlar guruhiga mansub moʻgʻul etnik guruhlaridan biri. Moʻgʻullashgan oʻzbeklar va uygʻurlar avlodlari. Ular Moʻgʻulistonning Kobdo viloyatining Buyant somonida yashaydilar.

Etnonim
-------

Kelajakda „Chantu" nomi Xitoydan kelgan koʻchmanchilar tomonidan saqlanib qoldi va hozirda Moʻgʻulistonning gʻarbiy qismida istiqomat qiluvchi oyrat tilida soʻzlashuvchi etnik guruh nomiga aylandi.

Qashqar oʻzbeklari va Sharqiy Turkiston uygʻurlarini xitoylar „chantu" deb atashadi, bu odatda „katta boshli" yoki „oʻralgan bosh" deb tarjima qilinadi yaʼnicholmonchilar, chunki barcha qoshgʻarliklar boshlariga salla oʻrashadi". Chantu etnonimi Chantou shaklida ham maʼlum. Qalmoqlar chantu etnonimi tashuvchilarni „xotan" deb atagan.

M. Pevtsov oʻtroq Bugʻur, Korla va Qorashar chantularini taʼriflab, ularni doʻlanlar deb ham atalishini payqagan. Shu bilan birga Shinjonning doʻlanlari moʻgʻul millatiga mansub uygʻurlarning etnik guruhidir.

Qayta joylashtirish
-------------------

Moʻgʻulistonda quyidagi umumiy familiyalarning tashuvchilari yashaydi: Chantuu, Chantu, Oʻzbek, Uygar. Sanab oʻtilgan familiya egalarining aksariyati anʼanaviy ravishda Xovod viloyatida istiqomat qiladi. Ulardan tashqari Uygur, Uygurjin, Uygarjin. familiyalarining tashuvchilari ham maʼlum.

Yana qarang
-----------

* Xotonlar
* Dolanlar

Manbalar
--------

1. ↑  Перцовский Ю. И.*. Встреча с заоблачной Монголией*. Москва, Берлин: Директ-Медиа, 2014. ISBN 978-5-4475-2566-8.
2. ↑  Андраш Рона-Тас*. Монголия. Следами номадов*. Москва, Берлин: Директ-Медиа, 2014. ISBN 978-5-4458-6504-9.
3. 1 2  Alan J. K. Sanders*. Historical Dictionary of Mongolia*. Scarecrow Press, 2010. ISBN 978-0810861916.
4. ↑  Андрас Рона-Тас*. По следам кочевников: Монголия глазами этнографа*. Prograss, 1964 — 185 bet.
5. 1 2  *Новый мир*. Известия Советы депутатов Трудящихся СССР, 1966.
6. 1 2  Чвырь Л. А.*. Уйгуры Восточного Туркестана и соседние народы в конце XIX — начале XX в.*. "Nauka," Glav. red. vostochnoĭ lit-ry, 1990.
7. 1 2  Валиханов Ч. Ч.*. Избранные произведения*. Изд-во "Наука," Глав. ред. восточной лит-ры, 1986.
8. ↑  „Үндэсний Статистикийн Хороо".  Үндэсний Статистикийн Хороо. Qaraldi: 3-mart 2019-yil.
**Uzunqanot koʻrshapalaklar** (Miniopterus) — silliq burunlilar oilasiga mansub koʻrshapsishklar urugʻi. Qanotlari uzun va ingichka, tez uchishga moslashgan. 10 ga yaqin turi bor. Afrika, Madagaskar, Janubiy Yevropa, Janubiy va Jan.

Sharqiy Osiyo, Avstraliya, Yangi Gvineya va Yangi Gibrid orollarida tarqalgan. Gʻorlarda hayot kechiradi. Koʻp minglab koʻrshapalaklardan iborat koloniya hosil qiladi. Oddiy Uzunqanot koʻrshapalaklar Karpatorti, Qrim, Kavkaz, Kopetdogʻ va Uzoq Sharq janubida uchraydi. Qrimda hozir yoʻq boʻlib ketgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kossoh Town** - Syerra-Leonening G'arbiy okrugidagi yarim orol atrofida qirg'oq bo'yidagi qishloq. Qishloq Fritaundan taxminan o'n mil sharqda joylashgan va Jui mahallasi qishlog'iga yaqin hisoblanadi. Kossoh shaharchasi atrofida katta o'rmon qo'riqxonasi mavjud. Qishloqning asosiy sanoati dehqonchilik va ko'mir qazib olishdan iborat.

Kossoh shahrida Sierra-Leone politsiya kuchlarining katta politsiya akademiyasi o'quv markazi joylashgan. Kosso shaharchasi aholisi asosan kreol, loko, fula, limba va temne kabi etnik guruhlaridan iborat. Qishloqda xristian va musulmonlarga mansub koʻp aholi yashaydi.

Tarixi
------

Kosso shaharchasini Angliyadan ozod qilingan qullar yer sifatida tashkil etishgan. Loko xalqi ozod qilingan qullar kelishidan oldin hozirgi Kosso shaharchasida yashagan deb hisoblanadi.

Qo'shimcha havolalar
--------------------

* Ecosalone.com Wayback Machine saytida arxivlandi (2013-10-21).
* News.sl Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-03-03).
* Stanmdardtimespress.org Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-02-23).
**Sabzavot ekinlari** — asosan, sabzavot olish uchun yetishtiriladigan madaniy oʻsimliklar guruhi. 120 dan ortiq ekiladigan turi maʼlum. 10 oilaga mansub 90 turi koʻp tarkalgan. Sabzavot ekinlari karamdoshlar (karam, sholgʻom, rediska, turp va boshqalar), soyabonguldoshlar (sabzi, selderey, petrushka, ukrop va boshqalar), shoʻradoshlar (lavlagi va boshqalar), qovokdoshlar (bodring, tarvuz, qovun, qovoq), tomatdoshlar (pomidor, baqlajon, qalampir), burchoqdoshlar (mosh, noʻxat, loviya), murakkabguldoshlar (salat va boshqalar), piyozdoshlar (piyoz, sarimsoq piyoz), torondoshlar (rovoch, otquloq) boshoqdoshlar (shirin donli makkajoʻxori) botanik oilalariga boʻlinadi. Piyozdoshlar va boshoqdoshlar bir pallali, qolganlari ikki pallali usimliklarga mansub. Sabzavot ekinlari oʻsishi va rivojlanishi davomiyligi tipiga koʻra, bir yillik (bodring, pomidor, qalampir, baqlajon), ikki yillik (sabzi, karam, piyoz, sarimsoq va boshqalar) va koʻp yillik (shovul, otquloq va boshqalar) ekinlarga boʻlinadi. Mahsuldor organlari (yeyiladigan qismi)ga koʻra 5 guruhga: ildizmevalilar (sabzi, lavlagi, sholgʻom, turp, rediska), piyozlilar (piyoz, sarimsoq), mevali sabzavotlar (pomidor, bakqajon, kalampir, bodring, tarvuz, qovun va boshqalar), bargli sabzavotlar (karam, ukrop, ismaloq, selderey, petrushka), dukkakli sabzavotlar (koʻk noʻxat, loviya, jandiq)ga bulinadi. Ikki yillik Sabzavot ekinlari da 1-yili ovkatga ishlatiladigan hosil organlari yetishadi. 2-yili ular urug (piyoz, sarimsok, karam va boshqalar) beradi. Koʻpchilik Sabzavot ekinlari issiqsevar, tuproq unumdorligi va namga talabchan (yana qarang Sabzavotchilik). Sabzavot ekinlari jahondagi barcha dexdonchilik mintaqalarida yetishtiriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kosonsoy stadioni** (oʻzb. „Kosonsoy" stadioni / „Kosonsoy" stadioni) — Oʻzbekistonning Namangan viloyati Kosonsoy shahridagi koʻp funksiyali stadion. U 22 000 tomoshabinga moʻljallangan va Oʻzbekistondagi yirik stadionlardan biri hisoblanadi. Bu mahalliy Kosonsoy futbol klubining uy arenasidir .

Sovet davrida ochilgan. Namangandagi "Markaziy "stadionini rekonstruksiya qilish jarayonida "Navbahor "futbol klubi uy uchrashuvlarini shu stadionda o‘tkazdi. Stadion Madaniyat va Sport ishlari vazirligining Kosonsoy tumani boʻlimiga qarashlidir.

Tarixi
------

1980-yil Kosonsoy tumani hokimi Samaraxon Karimov saʼy-harakatlari evaziga hashar yoʻli bilan qurilgan "Markaziy" oʻyingoh oʻz bagʻriga qogʻozda 20 ming ishqibozni sigʻdirsa-da, amalda bemalol 22 ming muxlis oʻyinni bevosita stadionda koʻrish imkoniyatiga ega. Stadionda mexanik tablo ishlaydi.

Tavsifi
-------

Stadionning atrofida 4ta sunʼiy qoplamali maydonlar bor. Jamoa sunʼiy qoplamali maydonda toʻp suradigan raqiblariga qarshi bahslarga tayyorgarlik jarayonida shu maydonlardan foydalanadi. Bundan tashqari, qish faslida ham bu maydonlar jamoaga xizmat koʻrsatadi. Klubning bazasi ham stadionda joylashgan.

Yana qarang
-----------

Manbalar
--------

1. ↑  „"Навбаҳор"нинг иккинчи "уйи"" (12-sentabr 2015-yil). 11-avgust 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-avgust 2022-yil.

Havolalar
---------
**Munojatxon Abdurazzoqovna Akbarova** (1941.22.4, Bekobod tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1996). Andijon pedagogika institutining tarix fakultetini tugatgan (1967). 1960-72 yillarda Xoʻjaobod tumanidagi 14-maktabda boshlangʻich sinf oʻqituvchisi, maktab direktori oʻrinbosari, 1972-yildan 18-maktab direktori. Akbarova rahbarlik qilayotgan jamoa „Yil maktabi- 94" respublika koʻrik tanlovida faol ishtirok etdi. Uning tashabbusi bilan maktab muzeyi tashkil etildi, maktabning moddiy texnika bazasi boyitildi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sabzavot boʻztikani**, poliz boʻztikani (lotincha: *Sónchus oleráceus*) — murakkabguldoshlar oilasiga mansub bir yillik begona oʻt. Poyasi tik, sust shoxlanadi, boʻyi 30—80 sm. Barglari patsimon kesilgan, yashil. Gullari sariq, savatcha toʻpgulga yigʻilgan. Maysalari erta bahorda unib chiqadi. Aprel-mayda gullaydi, may—iyunda mevalaydi. Urugʻlari juda unuvchan. Unishi uchun eng qulay harorat 15—25°, lekin bundan yuqoriroq haroratda (35° gacha) urugʻi yaxshi unadi. Ildizi oʻq ildiz. Oʻq ildizidan koʻplab yon ildizlar chiqaradi. Oʻrta Osiyoda tarqalgan. Sugʻoriladigan barcha ekinzorlarda (koʻproq bedazorlarda) begona oʻt tariqasida uchraydi.

Kurash choralari: yerni kuzda shudgorlash; makkajoʻxori dalalarida simazin va paxta maydonlarida gerbiiidlardan kotoraya, kotofor yoki prometrin purkaladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sabrina Vega Gutierrez** (1987-yil 28-fevralda Las-Palmasda tugʻilgan) — ispan shaxmatchisi, FIDE xalqaro usta (IM) va ayol grossmeyster (WGM) unvonlariga ega.

Shaxmatdagi faoliyati
---------------------

 Opa-singillar Belinda (chapda) va Sabrina Vega (oʻngda) 2019-yilgi Andorra ochiq oʻyinidagi ishtiroki
1996-yildan 2007-yilgacha Sabrina Vega turli yosh toifalarida shaxmat boʻyicha yoshlar oʻrtasidagi Yevropa chempionati va shaxmat boʻyicha yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatida faol ishtirok etgan. U Mondariz (2005—2006-yillar), Lorse (2007) va La Massana (2007)da ayollar grossmeysteri normasini bajardi. Vega ketma-ket ikki marta 2013 va 2014-yillarda Belgrad shaxmat turnirlarida muvaffaqiyatli ishtirok etib, oltin medalini qoʻlga kiritdi.

Vega Ispaniya terma jamoasi safida umumiy yettita shaxmat Olimpiadasida ishtirok etgan, jumladan, 2004, 2008—2016-yillar oraligʻida Ispaniya shaʼnini himoya qilgan. Shuningdek, Sabrina Vega Ispaniya terma jamoasi safida jami oltita Yevropa jamoaviy shaxmat chempionatida ishtirok etgan (2005—2015-yillar davomida).

U 2008, 2012 va 2015-yillarda ayollar oʻrtasida Ispaniya chempionatida gʻolib boʻlgan. 2016-yilda esa Mamaia shahrida shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Yevropa individual chempionatida Vega kumush medalga loyiq koʻrildi.

2020-yilda boʻlib oʻtgan Ispaniya chempionatida Sabrina gʻoliblikni qoʻlga kiritdi va bu uning ispan chempionatlari orasidagi yettinchi ishtiroki boʻldi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Katta singlisi Belinda Vega Gutierrez Sabrinadan muvaffaqiyatga erisha boshlaganidan bir necha yil oʻtgach shaxmat oʻynashni boshlagan. Belinda Vega ham Sabrina singari FIDE xalqaro ayol ustasi unvoniga erishgan. Opa-singil Vegalar Ispaniya terma jamoasida birgalikda dona surishadi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Administrator.* „FIDE Title Applications (GM, IM, WGM, WIM, IA, FA, IO)".
2. ↑  *Mihailov.* „WGM Sabrina Vega Gutierrez wins the tournament in Belgrade".
3. ↑  „WGM Sabrina Vega Gutierrez wins another trophy in Belgrade - Chessdom".
4. ↑  *Bartelski.* „OlimpBase :: Women's Chess Olympiads :: Sabrina Vega Gutiérrez".
5. ↑  *Bartelski.* „OlimpBase :: European Women's Team Chess Championship :: Sabrina Vega Gutiérrez".
6. ↑  „Sabrina Gutiérrez Vega es la Campeona de España 2008" (13-avgust 2008-yil).
7. ↑  „David Anton and Sabrina Vega win Spanish Championships" (9-sentabr 2020-yil). Qaraldi: 13-avgust 2022-yil.
8. ↑  *Flores.* „"Chess teaches you so much!": An interview with IM Sabrina Vega" (inglizcha). *Chess News* (26-iyul 2021-yil). Qaraldi: 1-mart 2022-yil.
**Krossingover** (ing. crossing — over— chalkashuv) — chalkashish, gomologik xromosomalarshng oʻxshash qismlari bilan oʻrin almashinishi natijasida xromatida iplarining uzilishi va yangi tartibda birikishi. Birinchi marta amerikalik biolog T. Morgan aniqlagan (1911). Olim gomologik juft xromosomalarda genlar doimo oʻrin almashinib turishini drozofila (meva pashshasi)da oʻtkazilgan tajribalarda isbotlagan. K. har xil genlar allellajning yangi kombinatsiyalariga olib keladi. K. populyasiyalarla kombinativ oʻzgaruvchanlik paydo boʻlishiga olib kelishi tufayli tabiiy tanlanish uchun material beradi. K. aksariyat holdarda hujayralarning meyoz, baʼzan mitoz boʻlinishida roʻy beradi. K. DNK molekulasining har ikki, yoxud bitta ipida bir qancha genlar yoki genning bir qismiga ega boʻlgan xromosomalar katta qismlarining qayta kombinatsiyalanishiga olib keladi. Genlar orasidagi K. chastotasi xromosomadagi genlararo masofani bildiradi. K.ni oʻrganish natijasida xromosomalarning irsiy diskretligi isbotlandi; genlarning xromosomada toʻgʻri chiziq boʻylab joylashganligi va birikkan genlar guruhlari aniqlandi; xromosomalarning genetik haritalari (har bir birikish guruhida genlarning nisbiy joylashish sxemasi)ni tuzish imkoniyatiga ega boʻlindi. K. kombinativ oʻzgaruvchanlik miqdorini keskin oshirishi tufayli tabiiy tanlanish va seleksiya uchun dastlabki material beradi. K. barcha hayvonlar, oʻsimliklar va mikroorganizmlar uchun xos.K. xrdisasidan genetik tahlil orqali genetikaning qator muammolarini yechishda keng foydalaniladi.

Adabiyot
--------

* Gloʻshakova T. I. Razvitiye predstavleniy ob individualnosti xromosom, M. 1983.

Sharifjon Turabekov, Mirfozil Abzalov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Dilshod Rajab** (1964-yil 7-dekabr) — oʻzbek bolalar shoiri, Jurnalistika sohasida VI "Oltin qalam" Milliy mukofoti uchun xalqaro tanlov sovrindori (2011-yil), Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi bolalar va oʻsmirlar adabiyoti kengashi aʼzosi. 2-darajali Sogʻlom avlod uchun ordeni sohibi.

Yoshligi
--------

Dilshod Rajab 1964-yilning 7-dekabrida Buxoro viloyatining Shofirkon tumanida ziyoli oilasida tugʻildi. 1982-yil Navoiy nomidagi 4-oʻrta maktabni oltin medal bilan bitirib, Nizomiy nomidagi Toshkent Davlat pedagogika instituti (hozirgi universitet)ning oʻzbek tili va adabiyoti fakultetiga oʻqishga kirdi.

Faoliyati
---------

1983—1985-yillar harbiy xizmatda boʻlib qaytgach, tahsilni davom ettirdi. 1989-yil oliy dargoh tahsilini tugatib, oʻzi oʻqigan 4-oʻrta maktabda oʻqituvchi boʻlib ishladi. 1990—1993-yillar Nizomiy nomidagi TDPI aspiranturasida oʻqib, „80-yillar oʻzbek bolalar sheʼriyatida poetik mahoratning ayrim masalalari" mavzusida nomzodlik ishini himoya qildi.
Dilshod Rajab Oʻzbekiston Davlat matbuot qoʻmitasida, Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi „Adabiyot jamgʻarmasi" nashriyotida, Respublika „Shahidlar xotirasi" xayriya jamgʻarmasida turli lavozimlarda ishladi (1994—2004). 2005-yildan Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligining „Muhofaza+" jurnali, „Vaziyat" gazetasi birlashgan tahririyatida bosh muharrir sifatida faoliyat yuritadi.
Ilk sheʼri „Gulxan" jurnalida 1978-yilda bosildi, „Qorqiz sovgʻa keltirdi" nomli ilk kitobi esa hammualliflikda 1989-yilda nashr etildi. Shundan soʻng, shoirning „Otamning bogʻi" (1996), „Daryo koʻngil" (1997), „Jilvon oʻgʻloni", „Alifbo" (2001), „Tanish tovushlar" (2006), „Sukut sarhadi" (2006), „Oʻn oʻrtoq", „Poyezdning bolasi" (2013), „Baxshi bola — yaxshi bola" (2016), „Shamolning supurgisi" (2018), „Yoʻlim quyosh tomondir" (2019), „Tilimdagi novvotim" (2022) kabi bolalarga bagʻishlangan kitoblari dunyoga keldi.
Dilshod Rajab, shuningdek, davriy matbuotda oʻzining ilmiy, ilmiy-ommabop va publitsistik maqolalari bilan ham muntazam qatnashib keladi. U ayni paytda Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi bolalar va oʻsmirlar adabiyoti kengashi aʼzosi sifatida ham faoliyat koʻrsatadi.

Mukofotlari
-----------

Dilshod Rajab Jurnalistika sohasida „Oltin qalam" mukofoti sovrindori (2011). Oʻzbekiston yoshlar ishlari agentligining „Bolalarga bagʻishlangan eng yaxshi kitob" hamda Oʻzbekiston yozuvchilar uyushmasining „Vatan uchun yashaylik" respublika koʻrik tanlovlarida (2022) faxrli oʻrinlarni egallagan. 2023-yil 27-iyun sanasida 2-darajali Sogʻlom avlod uchun ordeni bilan mukofotlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Dilshod Rajab*. „Xayrli tong"*. „Muharrir" nashriyoti, 2019-yil.
2. ↑  S. Mirvaliyev, R.Shokirova*. „O'zbek adiblari"*. Toshkent, „G’afur G’ulom" nomidagi adabiyot va san’at nashriyoti, 2016-yil.
3. ↑  „Tarjimai hol. Dilshod Rajab (1964)" (05.01.2018). 20-sentabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-noyabr 2022-yil.
4. ↑  „Матбуот ва оммавий ахборот воситалари ходимлари куни муносабати билан соҳа ходимларидан бир гуруҳини мукофотлаш тўғрисида". *prezident.uz*. Qaraldi: 27-iyun 2023-yil.
**Batometr** — suvning kimyoviy va fizikaviy xossalarini tekshirish, undagi organik hamda anorganik koʻshilmalarini aniqdash maqsadida tabiiy suv havzalaridan muayyan chuqurlikda namuna oladigan asbob. Tez toʻladigan va sekin toʻladigan xillari boʻladi. Tez toʻladigan dengiz B. ichi boʻsh metall silindr boʻlib, qopqoq va termometr bilan taʼminlanadi. Oddiy shisha idish sekin toʻladigan B. vazifasini oʻtaydi. Shisha idish maʼlum chuqurlikka tushirilib, tiqini maxsus chilvir yordamida ochiladi va suv toʻlgach, tortib olinadi. Bulardan tashqari tub (chuqurlik) B. ham boʻladi. U bilan daryo tubidagi oqiziqlar tutib olinadi va suvdagi muz kristallari miqdori oʻlchanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Yalmonquloq**, kungaboqar sutlama — sutlamadoshlarga mansub bir yillik begona oʻt. Oʻrta Osiyoda tarqalgan. Ildizi shoxlanadigan oʻq ildiz. Poyasi tik, yakka oʻsadi, boʻyi 8 — 30 sm. Barglari belkuraksimon, ketmaket gʻuj boʻlib joylashgan. Gullari mayda, bir jinsli, soyabonsimon toʻpgulga yigʻilgan. Iyulavg.gacha gullab mevalaydi. Mevasi — koʻsakcha. Urugʻidan koʻpayadi. Bir tupi 600 dan koʻproq urugʻ beradi. Nihollari aprel—mayda oʻsib chiqadi.

Oʻsimlikning tanabarglarida oq sutlama shira boʻlib tarkibida zaharli modda (euforbin) bor. Paxta dalalari, bedapoyalar, gʻalla ekinlari orasida uchraydi. Yoʻl yoqalari, sugʻorish shahobchalari boʻylari, tashlandiq yerlarda, bogʻlarda oʻsadi.

Kurash choralari: urugʻlikni tozalash, oʻtoq qilish, angʻizni chuqur yumshatish.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Battoniy Abu Abdulloh Muhammad ibn Jobir** (858 — Batton (Suriya) — 929) — falakiyotshunos va riyoziyotchi. Raqqa va Bagʻdodda ijod qilgan. Yevropada Albategnius nomi bilan mashhur. "Sinuslar jadvali tuzishning mavhum usullari bayoni" ("Tajrid usul tarkib al-juy-ub"), "As-Sabiy ziji" ("Az-Zij as-Sa-biʼ") kabi asarlari maʼlum. B. "As-Sabiy ziji"da 1/2 dan oralatib kotangenslar jadvalini bergan. Unda Quyosh va Oyning qaramaqarshi turish jadvali, 273 ta joyning geografik koordinati, 533 ta yulduzning jadvali va b. ham berilgan. Bu asar Yevropada ham trigonometriya fani rivojiga katta hissa qoʻshdi. Oyning koʻrinadigan tomonidagi bitta krater B. nomi bilan atalgan.

Ad:. Matviyevskaya G. P. Rozenfild B. A. Matematika i astronomiya musulmanskogo srednevekovya i ix trudoʻ (VIII — XVII vv.), M. 1983; Borodin A. I.Bugay A. S, Voʻdayuhiyesya matematiki, Kiyev, 1987.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Battojutsu
**Battojutsu** ( yaponcha 抜刀術 ), shuningdek **, Iaijutsu** ( 居合術 ) yoki qisqacha **Iai** ( 居合 ) - yapon katanasi bilan jang qilish san'ati. Asosiy fokus to'g'ridan-to'g'ri qisqa texnikalarga yoki katanani qin yoki "saya" dan chiqarish paytiga qaratiladi.

Tarix
-----

Iai-jutsu atamasi tarixan deyarli Battojutsu bilan almashtirilishi mumkin. Ikkala jang san'atining kelib chiqishi XV asrga Yaponiyaga borib taqaladi. O'sha paytda ba'zi maktablarda qilichning hujum va himoya usullari o'rgatilgan va qo'llanilgan. 

Afsonaga ko'ra, Iai-jutsu 17-asrda Xayashizaki Jinsuke tomonidan maxsus rivojlantirilgan. chunki u otasidan qasos olish yo'lini qidirgandi. Hali chizilmagan qilich bilan ochiq to'qnashuvda ham raqibni hayratda qoldirishning samarali usullarini izlab, u bir qator usullarni tuzdi. Afsonaga ko'ra, u bu texnikalar orqali haqiqatan ham otasidan qasos olishga erishgan.

Boshqa jang san'atlaridan farqi
-------------------------------

Battōjutsu *Iaydo* Battododan -jutsu so'zi bilan farq qiladi. Ikkalasidan farqli o'laroq, *-jutsu* aqliy va ruhiy elementlardan ko'ra amaliy texnikalarni ta'kidlaydi. Biroq, bu alohida maktablarda farq qilishi mumkin. Battojutsu va Kendo o'rtasidagi farqlar Iaydoga qaraganda ancha katta: Battojutsu tuzilishi sport qoidalariga bog'liq emas; Turnirlar yoki sport musobaqalari, agar umuman bo'lmasa, faqat individual jihatlarda o'tkaziladi. Kenjutsu battojutsudan farq qiladi, ya'ni, kenjutsu texnikasi odatda qindan chiqarilgan qurol bilan, battojutsuda esa qurolni qindan chiqarish bilan boshlanadi.

Foydalanilgan Adabiyotlar
-------------------------

* Volfgang Ettig: *qilichbozlik mashg'ulotlari.* SENSEI Verlag, Kernen 1991, ISBN 3-932576-37-3 .
* Nora Wolff: Cursed Verlag, 2012, ISBN 3-958235085 .
* Jon Maki Evans: *Kurikara - Qilich va ilon.* Blue Snake Book, Berkley 2010, ISBN 978-1-58394-244-4 .

Veb havolalar
-------------

* Germaniyadagi Shobukan Inyo-Ryu Battojutsu veb-sayti

1. 1 2  Wolfgang Ettig: *Schwertkampftraining.* SENSEI Verlag, Kernen 1991, ISBN 3-932576-37-3, S. 86
**Kriolitozova** (krio... va lithos -tosh; zone — mintaqa) — tuproq, togʻ jinslari temperaturasining manfiy koʻrsatkichlari va yer osti muzliklarining mavjudligi yoki mavjud boʻlish imkoniyatlari bilan tavsiflanuvchi litosfera (Yer poʻsti)ning yuqori qatlami shaklidagi kriosfera qismi. Mavjud boʻlish holatiga koʻra, K. koʻp yillik (bir necha yildan ming yilgacha) va mavsumiy (muayyan muddat tungish oblastlari)ga boʻlinadi. Koʻp yillik K. oʻz navbatida, quruqlikdagi suberal, muzliklar ostidagi subglyasial va dengiz, okeanlar akvatoriyasi ostidagi submarin K.ga boʻlinadi.

K. Oʻzbekistonda balandligi 2500 m dan ortiq boʻlgan togʻlar (Toshkent, Namangan, Qashqadaryo, Surxondaryo viloyatlari)da uchraydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
„**Dado**" 1999-yil Toshkentda tashkil etilgan, aka-ukalar Alisher Madumarov hamda Rustam Madumarovlardan iborat pop duet. Guruh „Anor" guruhining sobiq aʼzolari tomonidan tuzilgan. Duet Oʻzbekistonda 2000-yillar boshidagi eng katta tijoriy muvaffaqiyatga erishgan guruhlardan biri boʻldi. Koʻp tillarni bilgan guruh aʼzolari tojik, oʻzbek, rus, ingliz, turk, olmon, fransuz, ispan, italyan va boshqa tillarda qoʻshiq yozdi va ijro etdi.

„Dado" guruhining ilk studiyaviy albomi „Y?" 2000-yil chiqdi. 2004-yilda guruhning ikkinchi studiyaviy albomi — „Лето" („Yoz") dunyo yuzini koʻrdi. „Dado" Oʻzbekistonda va boshqa MDH davlatlarida ham shuhrat qozondi, guruhning „Yuragim", „Benom", „Лето" („Yoz") va „Chat-Pat" („Discotheque") kabi qoʻshiqlari hitga aylandi. Guruhning ayrim kliplari rus MTV kanalida koʻrsatildi.

Guruh 2008-yili oʻz faoliyatini toʻxtatdi. Bunga qaramasdan, 2012-yil „Космонавты" („Fazogirlar") singli eski qoʻshiqlar remikslari bilan eʼlon qilindi. „Dado" aʼzolaridan biri Rustam Madumarov sobiq prezident Islom Karimovning toʻngʻich qizi Gulnora Karimovaning fuqaroviy eri boʻlgan. 2014-yilda oʻzbek sudi uni soliq toʻlashdan boʻyin tovlashda hamda millionlab dollar qiymatga ega mulkni oʻgʻirlashda aybdor deb topilib, 10 yilga ozodlikdan mahrum qildi. Panama hujjatlari Madumarov xorijda koʻp sonli shirkatga ega ekanligini oshkor qildi. Shirkatlar aslida Karimovaga tegishli ekanligi aytildi.

Diskografiyasi
--------------


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Studiyaviy albomlari
* 2000 **Y?**
* 2002 ***Лето***
 | Singllari
* *Лето*
* *Benom*
* *Yuragim*
* *Leyla*
* *Yuguraman*
* *Dado Nado*
* *Я знаю тебя*
* *Chat pat*
* *Космонавты*
 | Kliplari
* *No One*
* *Не плачь*
* *Лето*
* *Benom*
* *Космонавты*

  |

Filmografiyasi yo'q
-------------------

|
|  |

Manbalar
--------

1. ↑  *Moldalieva, Kaiyrgul* „Гульнара Каримова с заплывшими от богатства глазами, чья жизнь богата на песни и скандалы" [Gulnara Karimova's life, who was born with a silver spoon in her mouth, is rich in songs and scandals] (Russian). *Gezitter* (23-yanvar 2015-yil). 25-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-may 2020-yil.
2. ↑  „Gulnoraning sheriklari: savol va javoblar" (Uzbek). BBC Uzbek (15-iyul 2015-yil). Qaraldi: 17-may 2020-yil.
3. ↑  „Uzbekistan: President's daughter and the Panama Papers". Al Jazeera (12-may 2016-yil). Qaraldi: 17-may 2020-yil.
4. ↑  „Fears that 'dirty money' paid for Uzbek dictator's daughter's £17m Mayfair and Belgravia homes". The Daily Telegraph (2-dekabr 2017-yil). Qaraldi: 17-may 2020-yil.

Havolalar
---------

* „Y?" albomi YouTubeda
* „Leto" albomi YouTubeda
* „Kosmonavti" singli Youtubeda

|  |  |
| --- | --- |
| Musiqa notalari | *Musiqiy guhuh yoki ansambl haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Kriogen texnikasi** - kriogen temperaturalar, yaʼni 120°K dan past temperaturalar hosil qilish, toʻtib turish va ulardan foydalanish texnikasi. Kriogen texnikasi vositalari: kriostat va shunga oʻxshash boshqa qurilmalar; suyultirilgan va qattiq holatga keltirilgan gazlar (kislorod, azot, geliy va boshqalar) ishlab chiqaradigan qurilma va apparatlar; bu gazlarni saqlash va tashish uchun idishlar; oʻta past temperaturalardan foydalanib izotop va gaz aralashmalariga ajratuvchi qurilmalar. Boʻlardan tashqari, kriogen vakuum vasoslari, oʻta oʻtkazuvchan kriogen generatorlar, dvigatellar va gazli sovitish mashivasi asosidagi solenoidlar, mikrosovitkichlar va boshqalar Kriogen texnikasi ning vositalari boʻlib xizmat qiladi. Kriogen texnikasi vositalari va usullardan energetikada, kriogen elektronikada, metallurgiya, atom, kosmik va raketa texnikasida, shuningdek, tibbiyotda (kriojarrohlik asboblari), biol.da (kriobiologiya), qishloq xoʻjaligi, oziq-ovqat sanoati va boshqalarda foydalaniladi. Kriogen temperaturalarni fan va texnikaning koʻp sohalarida qoʻllash natijasida Kriogen texnikasi ning bir necha mustaqil yoʻnalishlari, mas, krioelektronika, kriobiologiya va boshqa paydo boʻldi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Varvarlik** (grekcha: *βάρβαρος* — chet ellik, varvar) — yunoncha soʻz boʻlib, erta lotin tiliga oʻtgan (lotincha: *barbaria*) va oʻrta asr lotin tilidan Yevropa tillariga. Uning kelib chiqishidagi soʻz onomatopoeik, yaʼni chet elliklarning tushunarsiz tilining onomatopeyasidir.

**Varvarlik** — shotland faylasufi A.Fergyuson (1723-1816) tomonidan kiritilgan va amerikalik etnograf va sotsiolog L.Morgan (1818-1881) tomonidan asoslab berilgan tushuncha. Ushbu taʼrifga koʻra, vahshiylik ibtidoiy tarixning vahshiylikdan keyingi va sivilizatsiyadan oldingi davridir. Muallif: F. Engels, bu qabila tizimining gullab-yashnashi va parchalanishi va sinfiy jamiyatning shakllanishi davri. Davrning boshlanishi kulolchilikning paydo boʻlishi, oxiri — yozuvning ixtirosi bilan tavsiflanadi. Engels oʻzining „Oila, xususiy mulk va davlatning kelib chiqishi" asarida Morgan davriyligining shartliligini taʼkidladi.

Zamonaviy antropologiya, arxeologiya va tarixda ibtidoiy tarixni davrlashtirishning boshqa tizimlari qabul qilingan.

**Varvarlik** — koʻchma maʼnoda — qoʻpol, yovvoyi, madaniyatsiz, madaniyatsiz xatti-harakatlar.

Yana qarang
-----------

* Varvarlar
* Vandalizm

Adabiyot
--------

* Varvarstvo — statya iz Bolshoy sovetskoy ensiklopedii.
* L. Morgan „Drevnee obщestvo", 1877; russkiy perevod, 2 izd. 1935
* F. Engels „Proisxojdenie semi, chastnoy sobstvennosti i gosudarstva", v knige: Marks K. i Engels F. Soch. 2 izd. t. 21, s. 28
**Kriolit** (krio... va ... lit) — 1) ftoridlar kenja sinfiga mansub mineral. Kimyoviy tarkibi Na,[AlFJ. Monoklin singoniyali, plastinkasimon, rangeiz, krrdek oppoq, baʼzan qizgʻish, hatto qora rangda ham uchraydi. Shishasimon yaltiroq. Qattiqligi 2,5, zichligi 3 g/sm3. Oʻta ishqorli magmatik jinslar va ishqorli pegmatit hamda gidrotermal tomirlarda hosil boʻladi. Dunyoda sanoat ahamiyatga ega boʻlgan yagova koni Grenlandiya jan. (Ivigtut)da, shuningdek, bu mineral Kola ya. o. va Uralda ham uchraydi. Alyuminiy elektrometallurgiyasida va oyna-shisha sanoatida ishlatiladi; koʻpincha sunʼiy K.dan foydalaniladi; 2) muz va uning turli koʻrinishlarini kam ishlatiladigan nomi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Kriptorxizm** (kripto...yashirin va yun. orhis — moyak, tuxum) — yorgʻoqda bitta (monorxizm) yoki ikkala moyakning boʻlmasligi; embrional rivojlanish anomaliyasi. Homila xromosomalari patologiyasi, ona va homiladagi gormonal yetishmovchilik, chov kanali nuqsonlari va boshqa omillar moyakning qorin pardasi orqasidagi boʻshlikdan yorgʻoqqa tushmay qolishiga sabab boʻladi. Hopmal holatda moyaklar homilaning 8—9 oyligida qorin boʻshligʻidan yorgʻoqqa tushadi, anomaliyada esa moyak yergʻoqdagi normal oʻrniga tushmay qoladi. Baʼzan moyak qorin boʻshligʻida yoki chov kanalida toʻxtab qoladi yoki notoʻgʻri toʻshadi, bunda chov kanalidan chiqib, yoʻnalishini oʻzgartiradi va chov, son sohasida yoki oldida, yo oralikda teri ostidajoylashadi. Gohida moyaklarning yorgʻoqqa tushishi choʻzilib ketib, bola 10—13 yoshga kirganida tugaydi. Bolada ikki yoklama K boʻlsa yoki tugʻma ikkala moyagi boʻlmasa, keyinchalik bepusht boʻlib qoladi (qarang Bepushtlik). K. bir yoki ikki tomonlama, shuningdek, alohida kasallik yoki bir qator endokrin kasalliklar belgisi boʻlishi mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Zbąszynek** (talaffuzi: [zbɔ̃ˈʂɨnɛk]; nemischa:) — Polshaning gʻarbiy qismida, Lubusz vodiysi, Svebodzin okrugida joylashgan shahar. 2019-yil holatiga koʻra, u yerda 5020 nafar aholi istiqomat qiladi.

Tarixi
------

Shahar 1920-yillarning boshida, Versal shartnomasi natijasida, yaqin atrofdagi Zbąszyń (*Bentchen*) temir yoʻl tarmogʻi Ikkinchi Polsha Respublikasi tarkibiga kirganda tashkil etilgan. 1922-yilda Germaniyaning Veymar hukumati tomonidan yangi chegara stansiyasini, yangi temir yoʻl uzelini (Zbaszin oʻrnini egallagan) va temir yoʻlchilar uchun turar-joy maskanini qurishga qaror qilindi. Bir necha yil ichida 1923—1930-yillarda meʼmor Friedrich Veil loyihasi asosida zamonaviy shahar tipidagi aholi punkti bilan birga katta stansiya qurildi. *Neu Bentschen* deb nomlangan shaharda etnik nemis temir yoʻl ishchilari istiqomat qilar edi. Ikkita cherkov, bosmaxona, madaniyat uyi (*Deutsches Haus*), maktab, pochta idorasi va bank faoliyati yoʻlga qoʻyilgan. Aholi punkti Meseritz okrugiga tegishli boʻlgan.

1938-yil oktyabr oyida Germaniyadan haydalgan minglab polshalik yahudiylar Neu-Bentschen (hozirgi Zbąszynek) dan Polsha Zbąszin shahriga koʻchib oʻtishga majburlangan, ular orasida Herschel Grynszpanning ota-onasi ham bor edi.

### Ikkinchi jahon urushi

Ikkinchi jahon urushida Polsha bosib olingandan soʻng, nemislar Zbąszynekda majburiy mehnat lagerini ochdilar. Unda turli toifadagi mahbuslar, jumladan Fransiya, Italiya va 1941-yildan keyin Sovet Ittifoqidan kelgan harbiy asirlar, shuningdek Lodz gettosidan keltirilgan yahudiylar saqlanardi. Yuzlab odamlar kasallik va qiynoqdan vafot etdilar. Omon qolganlar Sharqiy frontga tashish uchun zarur boʻlgan temir yoʻl infratuzilmasida ishladilar.

1945-yil yanvar oyida *Neu Bentschenning* bir qancha nemis aholisi Qizil Armiyadan qochib ketishdi va shahar jangsiz qoʻlga olindi. Shahar Potsdam konferensiyasidan soʻng Ikkinchi jahon urushi yakunlangach, Polshaning hududiy oʻzgarishlari natijasida Polshaga oʻtkazilgan Germaniya hududining bir qismi boʻlgan. Qolgan aholi Germaniyaga surgun qilindi. Neu Bentschen qisqacha *Nowy Zbąszyń* deb ataldi, bir muncha vaqt oʻtgach, 1940-yillarning oxirida bu nom Zbąszynek deb oʻzgartirildi.

Galereya
--------

Avliyo Pyotr va Pol cherkoviZbąszynek stansiyasiMunitsipal idoraMuqaddas Mery cherkoviZbąszynek shahridagi manzilgohlar

Yana qarang
-----------

* Germaniya-Polsha bojxona urushi

Manbalar
--------

1. ↑  „Dworzec graniczny i celny – Nowy Zbąszyń. Przygotowania do budowy. (The border town. Construction)".  Sentymentalny.com. 10-iyul 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-iyul 2015-yil.
2. 1 2  „Zbąszynek: Powstanie i przyczyny (The founding of Zbąszynek)".  Sentymentalny.com. 10-iyul 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-iyul 2015-yil.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Zbąszynek*** haqida turkum mavjud |

* Shaharning rasmiy sayti ,
* Zbaszynek, poezd va men

Andoza:Gmina Zbąszynek

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4983763-1
* VIAF: 239225410
* en:WorldCat Identities (VIAF orqali): 239225410

 |
**Orf Karl** (1895.10.7 - Myunxen — 1982.29.3) — nemis kompozitori, pedagog, dramaturg. Myunxendagi Musiqa sanʼati akademiyasida taʼlim olgan (1913—14). Bavariya sanʼat akademiyasi (1950), Rimdagi "Santa-Chechiliya" akademiyasi (1957) va boshqa akademi-yalar aʼzosi. Zalsburg (Avstriya) dagi xalqaro Musiqiy tarbiya instituti (hozirgi O. instituti) asoschisi va birinchi rahbarlaridan (1962-yildan). Zamonaviy drama teatri, misteriya (Oʻrta asr diniy te-atri) shakllari, marionetkalar, teatri, karnaval va boshqalarning ifodaviy vositalaridan foydalanib, musiqali spektaklning yangi turlarini yaratgan (mas, "sahnaviy kantata", "sahnaviy konsert" va boshqalar). "Karmina Burana" (1936), "Katulli karmina" (1942), "Afrodita triumfi" (1951), "Antigona" (1949), "Shoh Edip" (1959), "Pro-metey"(1967) va boshqa asarlari mashhur. O. 1930-yillarda kashf etgan bolalar mu-siqiy tarbiya tizimi, shuningdek, bolalar uchun maxsus ishlab chiqqan mu-siqa cholgʻulari ( sozshunos K. Zaks hamda cholgʻular ustasi K. Mendler bilan birgalikda) koʻpgina mamlakatlarda keng joriy etilgan. Germaniya Millim mukofoti bilan takdirlangan (1979).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
thumb| Afina markaziy vokzalidagi temir yoʻl kompaniyasining xati

  

OSE ning bosh ofisi Afinada joylashgan.

Tarixi
------

### Boshlanishi

 Afinadagi Peloponnes temir yo'l stantsiyasi (dizayni Ernst Ziller, fotosurat 2005-yilda yopilganidan bir necha kun o'tgach)
 Germaniyada ishlab chiqarishidan 520 yil oldingi dizel vagon
1920-yilda Gretsiyada ilgari faoliyat yuritgan temir yoʻl kompaniyalarining aksariyati yangi tashkil etilgan davlat hisoblanadi.

  

„Ikkinchi Jahon urushidagi Gretsiya qurbonlari" toʻplangan asarida meʼmor Konstantinos Doxiadisni yunon temir yoʻl tarmogʻining yoʻqotishlarini birlashtirdi. 

OSE 1973-yilda SEKning vorisi tashkilot sifatida tashkil etilgan.

1975-yilda oʻsha paytgacha xususiy boʻlgan Pirey-Afina- Kifissya temir yoʻli OSE tomonidan qabul qilindi.1977-yilda Gretsiya temir yoʻl tarmogʻi 2502 kilometrni bosib oʻtgan. Ulardan 1565 kilometri standart, 915 kilometri metr va 22 kilometri tor oʻlchovli (600 kilometr) boʻlgan. mm, Pelionbahn). Oʻz hududiga nisbatan Gretsiya temir yoʻl tarmogʻining zichligi atigi bir kilometrni tashkil etib, juda past boʻlgan 52,75 km² maydoni. Shuningdek, chiziqning faqat uchta qismi ikki tomonlama kuzatilgan: Pirey-Afina-Kifisia (22) km), Afina–Inoy yoki Oinoi (61 km) va Saloniki-Plati (38 kilometr).

Pirey-Afina-Kifisia elektrlashtirilgan tezyurar liniyasi bundan mustasno, faqat teplovozlar bor edi. Lokomotivlar hatto yuk tashish uchun ham ishlatilgan. Shu bilan birga, Kryoneri-Agrinio (Aetolia-Acarnania) metr oʻlchagich liniyasi yopildi va Volos-Milies (Magnisiya) liniyasi vaqti-vaqti bilan muzey temir yoʻlining ishlashiga qisqartirildi. 

 *HellasSprinter elektrovozlari* Siemens EuroSprinterning hosilasidir.
Boshqa Yevropa davlatlaridan farqli oʻlaroq, Gretsiyada temir yoʻl uzoq vaqt davomida transport vositasi sifatida muhim rol oʻynagan. Buning ikkita sababi bor edi: bir tomondan, Gretsiya materikining relyefi togʻlar bilan ajralib turadi. Bu yerda temir yoʻl qurilishi katta investitsiyalarni talab qiladi. Boshqa tomondan, koʻplab muhim markazlar, ayniqsa turizm, baribir orollarda. Mamlakatning ilgari temir yoʻl xizmati koʻrsatilmagan qismlarini, ayniqsa, gʻarbiy hududlarni bogʻlash boʻyicha ulkan rejalar haligacha amalga oshirilmagan. 1990-yildan keyin kengaytirishni rejalashtirish Korinf-Afina-Saloniki shaharlararo yoʻnalishiga va mamlakatning ikkita yirik metropoliyasida temir yoʻl harakatiga qaratildi. 

2011-yil fevral oyida qolgan barcha xalqaro aloqalar (Salonikidan Istanbulga bir juft yoʻlovchi poyezdi, Skopyega bir juft poyezd va Sofiyaga uch juft poyezd, shu jumladan,Buxarestga bir juft poyezd) iqtisodiy sabablarga koʻra keyingi ogohlantirishgacha toʻxtatildi. 

 Afina shimolidagi Agii Anarjiri temir yo'llarining tasviri. Chap tomonda Korint yo'nalishi bo'yicha o'lchagich chizig'i (eski), o'ngda SKA yangi bosh stantsiyasiga standart o'lchagich liniyasi.

Adabiyotlar
-----------

* NN: *Die Griechische Staatsbahn – eine Momentaufnahme*. In: Eisenbahn-Revue International, Heft 7/2002.
* Henning Wall: *Eisenbahnatlas Griechenland*. Schweers + Wall, Köln 2018.
**Ispaniyadagi ukrainlar** (ukraincha: *ukraincha: Українці в Іспанії*, ispancha: *Ucranianos en España*) ― Ispaniyadagi milliy hamjamiyat boʻlib, soni boʻyicha barcha muhojirlar guruhlari orasida oʻn ikkinchi, Sharqiy Yevropa xalqlari orasida uchinchi oʻrinda turadi.

Birinchi muhojirlar
-------------------

Ispaniyaga birinchi ukrainalik muhojirlar Ikkinchi jahon urushi tugaganidan keyin koʻchib bordi. Ular asosan siyosiy muhojirlar edi. Qisqa vaqt ichida ular butunlay assimilyatsiyalashdi.

Zamonaviy immigratsiya tarixi
-----------------------------

Ukrainaliklarning keng koʻlamli immigratsiyasi XX-asrning 90-yillarida boshlangan. Aksariyat ukrainaliklar sayyohlik vizasi bilan kelgan va mamlakatda noqonuniy qolgan. Muhojirlarning taxminan 70% Gʻarbiy Ukrainadan kelgan. Bir necha yil ichida mamlakatda ukrainaliklar soni keskin oshdi va Ispaniya hukumati 2000-yilda legalizatsiya kampaniyasini boshladi. 80-100 ming ukrainaliklar rasmiy maqomga ega boʻlishi rejalashtirilgan edi, ammo 2000-yilda legalizatsiya uchun 224 ming ariza topshirildi va 2001-yilga kelib 339 mingga chiqdi, shundan 158 ming ariza koʻrib chiqish uchun qabul qilindi.

2009-yilgi maʼlumotlarga koʻra, Ispaniyada 48 000 asli ukrainalik rasmiy muhojirlar va 150 000 ga yaqin noqonuniy muhojirlar yashagan. 2010-yil maʼlumotlariga koʻra, qonuniy ukrainalik muhojirlar soni 83 ming kishiga yetgan. Ukrainaliklar eng koʻp yirik shaharlar — Madrid (20319 kishi), Malaga (8069 kishi), Alikante (6514 kishi), Barselona (6345 kishi), Valensiya (6166 kishi) va Mursiyada (5761 kishi) yashaydi. Qolganlari butun mamlakat boʻylab teng ravishda tarqalgan — shaharlar, shahar tipidagi aholi punktlari va qishloqlarda istiqomat qiladi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Temіrova І.Yu. Ukraїnskі іmmіgranti v Іspanії. // Slov’yanskiy vіsnik. 2012 — Vipusk 14
2. ↑  Temіrova І.Yu. Porіvnyalniy analіz strukturnoї іntegratsії ukraїnskix іmmіgrantіv Portugalії ta Іspanії. //Gіleya. Vipusk 45 (2011)
**Belarus davlat statistikasi xodimlari kuni** har yili 23-avgustda Belarusda nishonlanadigan statistika xodimlarining milliy kasb bayramidir.

1998-yil 26-martda mamlakat poytaxti, qahramon shahar Minskda Belarus Respublikasi Prezidenti Aleksandr Grigoryevich Lukashenko 1998-yil 26-mart kuni 2009-yil 20-dekabrdagi № 31-sonli farmonni imzoladi. 157-sonli *"Belarus Respublikasida davlat bayramlari, bayramlar va unutilmas sanalar toʻgʻrisida*" gi Qonunda ushbu sanani har yili 23-avgustda nishonlash belgilangandan soʻng „Belarus davlat statistikasi xodimlari kuni" respublikada rasmiy davlat maqomiga ega boʻldi.

Ushbu kasb bayrami sanasi davlat rahbari tomonidan tasodifan tanlanmagan. 1920-yilda, aynan shu kuni Belarus Harbiy inqilobiy qoʻmitasi Sovet respublikasida Markaziy statistika boshqarmasini tashkil etish toʻgʻrisida qaror qabul qildi. 74-yildan soʻng ushbu tashkilot Belorussiya Statistika va tahlil vazirligiga aylantirildi. 2008-yilda tashkilot Belarus Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi deb oʻzgartirildi.

„Belarus davlat statistikasi xodimlari kuni", agar yil kunlariga qarab, dam olish kuniga toʻgʻri kelmasa, ishlamaydigan kun emas.

Yana qarang
-----------

* Belarusiyada dam olish kunlari
* Ukraina Statistika xodimlari kuni

Manbalar
--------

1. ↑  Den rabotnikov gosudarstvennoy statistiki Belarusi — 23-avgusta. Istoriya i osobennosti prazdnika v proekte Kalendar Prazdnikov 2010
2. ↑  „Posolstvo Respubliki Belarus v Rossiyskoy Federatsii — Respublika Belarus". 25-iyun 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-may 2022-yil.
3. ↑  Istoriya belorusskoy gosudarstvennoy statistiki

Havolalar
---------

* Указ Президента Республики Беларусь N 157 от 26 марта 1998 года «О государственных праздниках, праздничных днях и памятных датах в Республике Беларусь»
**Kar** — Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti soxibi Orhan Pamuk qalamiga mansub boʻlgan bir roman. Ushbu roman 2002-yil yanvar oyida İletişim Yayınları nashriyotida chop etilgan.

Kitobning mazmuni
-----------------

**Ka** — Germaniyada 12 yillik siyosiy surgundan keyin Turkiyaga qaytib kelgan shoir. U Karsga bir necha sabablarga koʻra borgan: birinchidan, jurnalist sifatida, Istanbullik jurnalist doʻstining iltimosiga binoan bir qator yosh qizlarning oʻz joniga qasd qilishlarini tekshirishga, ikkinchidan, u tanigan ayol bilan uchrashish umidida. Kuchli qor Karsni tashqi dunyodan uch kunga uzib qoʻyadi. Ushbu uch kun davomida Ka sobiq kommunist, fashistik millatchi, ehtimoliy islomiy ekstremist, islomiy rahbarlar, yosh kurdlar, harbiylar, maxfiy xizmat xodimlari, politsiya zobitlari va inqilobiy aktyor kabi odamlar bilan suhbatlashadi. Shaharni majburiy izolyatsiya qilish paytida Karsda harbiy toʻntarish sodir boʻladi.

Kitobning asosiy mavzusi dunyoviylik va dinning oʻzaro taʼsiri, ammo romanda shuningdek, Turkiyaning yigirmanchi asrdagi butun tarixiga havolalar mavjud. Muallifning fikriga koʻra, asar qahramoni Yevropa ideallari va Turkiya haqiqatlari oʻrtasida „oʻzini topdi"..

Manbalar
--------

1. ↑  „Интервью Нобелевского лауреата по литературе Орхана Памука".  Meduza (2-noyabr 2016-yil). Qaraldi: 12-noyabr 2017-yil.


|  |  |
| --- | --- |
| Romanlar | *Romanga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

**Orhan Pamuk** |
| --- |
|  |
| Roman | 
* *Cevdet Bey ve Oğulları*
* *Sessiz Ev*
* *Beyaz Kale*
* *Kara Kitap*
* *Yeni Hayat*
* *Benim Adım Kırmızı*
* *Kar*
* *Masumiyet Müzesi*
* *Kafamda Bir Tuhaflık*
* *Kırmızı Saçlı Kadın*
* *Veba Geceleri*
 |
|  |
| Boshqa | 
* *Gizli Yüz* (ssenariy)
* *Öteki Renkler*
* *İstanbul: Hatıralar ve Şehir*
* *Babamın Bavulu*
* *Manzaradan Parçalar*
* *Saf ve Düşünceli Romancı*
* *Şeylerin Masumiyeti*
* *Ben Bir Ağacım*
 |

 |
**Kara Kitap** — Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti soxibi Orhan Pamuk qalamiga mansub boʻlgan bir roman. Ushbu roman 1990-yilda chop etilgan. Pamukning ushbu romani dunyo boʻylab keng tarqalgan boʻlib, koʻplab tillarga tarjima qilingan va Pamukning obroʻsini adabiyot dunyosida yanada yuksakka koʻtargan. Ushbu kitobdan bir necha yil oʻtgach, Nüket Esen „Kara Kitap Üzerine Yazılar" nomli tanqidiy asarini nashr etgan. Ushbu asar taniqli tanqidchilarning Qora kitob haqidagi qarashlarini ham oʻz ichiga oladi. „Kara Kitap Üzerine Yazılar"da ingliz tanqidchisi bunday zerikarli kitobni faqat fransuzlar sevishi va oʻqishi mumkinligi va shvedlar oʻzlarining mashhur mukofotlarini berishlarini kinoya bilan yozganlar. Bu bashorat haqiqat boʻlib chiqdi. Kitob Fransiyada eng ommabop boʻlgan va Nobel hakamlar hayʼati mukofot eʼlon qilingandan soʻng, ushbu kitobdan taʼsirlanganini taʼkidlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Orhan Pamuk'un yazarlığı".  *Milliyet*. 30 kasımda asl nusxadan arxivlandi.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

**Orhan Pamuk** |
| --- |
|  |
| Roman | 
* *Cevdet Bey ve Oğulları*
* *Sessiz Ev*
* *Beyaz Kale*
* *Kara Kitap*
* *Yeni Hayat*
* *Benim Adım Kırmızı*
* *Kar*
* *Masumiyet Müzesi*
* *Kafamda Bir Tuhaflık*
* *Kırmızı Saçlı Kadın*
* *Veba Geceleri*
 |
|  |
| Boshqa | 
* *Gizli Yüz* (ssenariy)
* *Öteki Renkler*
* *İstanbul: Hatıralar ve Şehir*
* *Babamın Bavulu*
* *Manzaradan Parçalar*
* *Saf ve Düşünceli Romancı*
* *Şeylerin Masumiyeti*
* *Ben Bir Ağacım*
 |

 |