**Mixail Aleksandrovich Sholoxov** [1905.11(24).5 — hozirgi Rostov viloyati Vyoshenskaya stanitsa Krujilin xutori — 1984.21.2)] — rus yozuvchisi. Akademik (1939), Mehnat Qahramoni (1967). Fuqarolar urushida ishtirok etgan. 1922-yilda Moskvaga kelib, "qora" mehnat orqasida qun kechirgan. Soʻng "Yosh gvardiya" adabiy guruhiga qatnashib, dastlab "Yunosheskaya pravda", "Komsomoliya" gazetalari, "Projektor", "Smena", "Ogonyok" va boshqalar jurnal larda dastlabki hikoyalarini eʼlon qilgan (1924—26). Keyinchalik bu asarlar shahrining "Don hikoyalari" va "Lojuvard biyobon" (1926) toʻplamlariga kirgan. Don daryosi boʻylarida shafqatsiz toʻqnashuv va kurashlar bilan kechgan fuqarolar urushi — Sholoxov ijodining bosh mavzui ("Tirrancha", "Choʻpon", 1925; "Xundor dushman", 1926 va boshqalar). Sholoxov 1928-yilda Donga, Vyoshenskaya stanitsaga koʻchib borib, fuqarolar urushi mavzuiga bagʻishlangan "Tinch oqar Don" (1—4kitoblar, 1928—40) romanini yozgan va unda ikki olam oʻrtasidagi shafqatsiz kurashni barcha tafsilotlari bilan tasvirlagan. Asarda ayrim kishilar yoki guruhlarning manfaatlari taqozosi bilan boshlangan urush va inqiloblar xalq hayotini izdan chiqaradi, unga faqat jabrsitam keltiradi, degan gʻoya ilgari surilgan. "Ochilgan qoʻriq" (1—2-kitoblar, 1932—60) romanida rus qishlogʻining 30-yillardagi hayoti oʻzining barcha ziddiyatli tomonlari bilan tasvir etilgan. Romanning 1-kitobida Gremyachiy qishlogʻida jamoa xoʻjaligining tashkil topish tarixi Davidov — Nagulnov, Davidov — Ostrovnov, Nagulnov — Razmetnyov va boshqalar asosiy qahramonlarning oʻzaro munosabatlari, ikkinchi tomondan, Don kazaklarining sovet davlata, olib borayotgan jamoalashtirish siyosatiga munosabatini tasvirlash orqali haqqoniy yoritilgan. Sholoxov "Tinch oqar Don" da ham, bu asarda ham Don kazaklarining sovet davrida kechgan mashaqqatli hayotini, davrning oʻta murakkab va ziddiyatli tomonlarini, shuningdek, qahramonlar oʻrtasidagi qarama-qarshilik va keskin kurashni, ular ruhiyatida roʻy bergan oʻzgarishlarni roʻyrost tasvirlagan. Romanning rus adabiyotida sotsialistik realizm uzilkesil qaror topgan davrda yozilgan 2-kitobida Sholoxov jamoa xoʻjaligidagi ijtimoiy masalalardan koʻra, maʼnaviy va ruhiy masalalar tasviriga koʻproq eʼtibor bergan.

Sholoxov Ikkinchi jahon urushi yillarida "Pravda" gazetaning harbiy muxbiri boʻlgan. Xalq va armiyaning urush yillarida chekkan uqubatlari, matonati va jasoratini oʻz koʻzi bilan koʻrgan. Sholoxov soʻnggi yirik asari — "Ular Vatan uchun jang qiddilar" romanini yoza boshladi. Dastlabki sahifalari 1943—44 yillarda "Pravda" va "Krasnaya zvezda" gazetalarida bosila boshlagan bu romanini Sholoxov 1960-yilda tugatgan. Mazkur roman (K.Simonovning "Tiriklar va oʻliklar" epopeyasi bilan birga) urush haqidagi haqiqat ilk bor toʻla yuzaga chiqqan asardir. shahrining soʻnggi asarlaridan biri — "Inson taqdiri" (1957) hikoyasida urush dahshatlarini boshidan kechirgan kishining boy va goʻzal ruhiy olami katta mahorat bilan ifodalangan.

Sholoxov ijodi qardosh xalqlar, shu jumladan, oʻzbek adabiyotida realistik tasvir metodining qaror topishiga sezilarli taʼsir koʻrsatgan. shahrining roman va hikoyalari asosida koʻplab teatr va kino asarlari yaratilgan. shahrining qariyb barcha asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan. Nobel mukofoti laureati (1965).

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *(unspecified title)*
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti sovrindorlari |
| --- |
|  |
| 1901–1925 | 
* 1901 Sully Prudhomme
* 1902 Theodor Mommsen
* 1903 Bjørnstjerne Bjørnson
* 1904 Frédéric Mistral / José Echegaray
* 1905 Henryk Sienkiewicz
* 1906 Giosuè Carducci
* 1907 Rudyard Kipling
* 1908 Rudolf Christoph Eucken
* 1909 Selma Lagerlöf
* 1910 Paul Heyse
* 1911 Maurice Maeterlinck
* 1912 Gerhart Hauptmann
* 1913 Rabindranath Tagore
* 1914
* 1915 Romain Rolland
* 1916 Verner von Heidenstam
* 1917 Karl Gjellerup / Henrik Pontoppidan
* 1918
* 1919 Carl Spitteler
* 1920 Knut Hamsun
* 1921 Anatole France
* 1922 Jacinto Benavente
* 1923 W. B. Yeats
* 1924 Władysław Reymont
* 1925 George Bernard Shaw
 |
|  |
| 1926–1950 | 
* 1926 Grazia Deledda
* 1927 Henri Bergson
* 1928 Sigrid Undset
* 1929 Thomas Mann
* 1930 Sinclair Lewis
* 1931 Erik Axel Karlfeldt
* 1932 John Galsworthy
* 1933 Ivan Bunin
* 1934 Luigi Pirandello
* 1935
* 1936 Eugene O'Neill
* 1937 Roger Martin du Gard
* 1938 Pearl S. Buck
* 1939 Frans Eemil Sillanpää
* 1940
* 1941
* 1942
* 1943
* 1944 Johannes V. Jensen
* 1945 Gabriela Mistral
* 1946 Hermann Hesse
* 1947 André Gide
* 1948 T. S. Eliot
* 1949 William Faulkner
* 1950 Bertrand Russell
 |
|  |
| 1951–1975 | 
* 1951 Pär Lagerkvist
* 1952 François Mauriac
* 1953 Winston Churchill
* 1954 Ernest Hemingway
* 1955 Halldór Laxness
* 1956 Juan Ramón Jiménez
* 1957 Albert Camus
* 1958 Boris Pasternak
* 1959 Salvatore Quasimodo
* 1960 Saint-John Perse
* 1961 Ivo Andrić
* 1962 John Steinbeck
* 1963 Giorgos Seferis
* 1964 Jean-Paul Sartre
* 1965 Mixail Sholoxov
* 1966 Shmuel Yosef Agnon / Nelly Sachs
* 1967 Miguel Ángel Asturias
* 1968 Yasunari Kawabata
* 1969 Samuel Beckett
* 1970 Aleksandr Soljenitsin
* 1971 Pablo Neruda
* 1972 Heinrich Böll
* 1973 Patrick White
* 1974 Eyvind Johnson / Harry Martinson
* 1975 Eugenio Montale
 |
|  |
| 1976–2000 | 
* 1976 Saul Bellow
* 1977 Vicente Aleixandre
* 1978 Isaac Bashevis Singer
* 1979 Odysseas Elytis
* 1980 Czesław Miłosz
* 1981 Elias Canetti
* 1982 Gabriel García Márquez
* 1983 William Golding
* 1984 Jaroslav Seifert
* 1985 Claude Simon
* 1986 Wole Soyinka
* 1987 Iosif Brodskiy
* 1988 Najib Mahfuz
* 1989 Camilo José Cela
* 1990 Octavio Paz
* 1991 Nadine Gordimer
* 1992 Derek Walcott
* 1993 Toni Morrison
* 1994 Kenzaburō Ōe
* 1995 Seamus Heaney
* 1996 Wisława Szymborska
* 1997 Dario Fo
* 1998 José Saramago
* 1999 Günter Grass
* 2000 Gao Xingjian
 |
|  |
| 2001–yildan | 
* 2001 V. S. Naipaul
* 2002 Imre Kertész
* 2003 J. M. Coetzee
* 2004 Elfriede Jelinek
* 2005 Harold Pinter
* 2006 Orhan Pamuk
* 2007 Doris Lessing
* 2008 J. M. G. Le Clézio
* 2009 Herta Müller
* 2010 Mario Vargas Llosa
* 2011 Tomas Tranströmer
* 2012 Mo Yan
* 2013 Alice Munro
* 2014 Patrick Modiano
* 2015 Svetlana Aleksiyevich
* 2016 Bob Dylan
* 2017 Kazuo Ishiguro
* 2018 Olga Tokarchuk
* 2019 Peter Handke
* 2020 Louise Glück
* 2021 Abdulrazzoq Gurnah
* 2022 Annie Ernaux
* 2023 Jon Fosse
 |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |