**Matamela Cyril Ramaphosa** (17-noyabr 1952) – Janubiy Afrika Respublikasi Prezidenti (2018-yildan). Janubiy afrikalik tadbirkor va siyosatchi, demokratik yoʻl bilan saylangan beshinchi prezident, shuningdek, 2017-yildan buyon Afrika Milliy Kongressi (ANC) prezidenti boʻlib ishlagan. Ilgari aparteidga qarshi faol, kasaba uyushmasi rahbari va biznesmen Ramafosa 2014 yildan 2018 yilgacha ANC prezidenti Nelson Mandelaning bosh kotibi, prezident Jacob Zumaning o‘rinbosari va Milliy rejalashtirish komissiyasi raisi lavozimlarida ishlagan.

U mohir muzokarachi va strateg deb atalgan, u Janubiy Afrikaning demokratiyaga o'tishi davrida ANCning bosh muzokarachisi sifatida ishlagan. Ramafosa mamlakatdagi eng yirik va eng qudratli kasaba uyushmasi — konchilar milliy uyushmasini (NUM) tuzdi. U Milliy partiya vakili Roelf Meyer bilan aparteidga tinch yo'l bilan barham berish va mamlakatni 1994-yil aprel oyida o'tkaziladigan birinchi to'liq demokratik saylovlar sari yo'naltirish bo'yicha muzokaralar chog'ida hal qiluvchi rol o'ynadi. Ramafosa Nelson Mandelaning bo'lajak prezidentlikka tanlagani edi. Ramafosa biznesmen sifatida tanilgan va uning taxminiy boyligi 2018-yil holatiga ko'ra 6,4 milliard RUB (450 million dollar) dan oshadi, 31 ta ko'chmas mulkka va McDonald's kabi kompaniyalarda taniqli mulkka ega. MTN boshqaruvi raisi va Lonmin boshqaruv kengashi a'zosi.

Ramafosa 2014-2018-yillarda Janubiy Afrika prezidenti o‘rinbosari bo‘lib ishlagan. Keyinchalik 2017-yil dekabr oyida ANC milliy konferensiyasida Afrika Milliy Kongressi (ANC) prezidenti etib saylangan. Ramafosa Milliy rejalashtirish komissiyasining sobiq raisi, Janubiy Afrikani "uzoq muddatda rivojlanishni ta'minlash uchun umumiy maqsad va ustuvorliklar atrofida" birlashtirish maqsadi bilan mamlakat kelajagini strategik rejalashtirish uchun mas'uldir. 2018-yilda Jacob Zuma iste'foga chiqqanidan keyin u umumiy saylovlarsiz Janubiy Afrika prezidenti bo'ldi. Ramafosa Milliy Assambleya tomonidan 2019-yil may oyida ANCning 2019 yilgi Janubiy Afrikadagi umumiy saylovlardagi g'alabasidan so'ng birinchi to'liq muddatiga qayta saylandi. Ramafosa 2020-yildan 2021-yilgacha Afrika Ittifoqiga raislik qilgan.

O'z mamlakatining demokratiyaga tinch yo'l bilan o'tishning muhim tarafdori sifatidagi ishonch ma'lumotlariga qaramay, u o'z biznes manfaatlarini amalga oshirishi uchun ham tanqid qilingan, garchi u hech qachon ayblanmagan bo'lsa-da ushbu bahslarning har qandayida noqonuniy faoliyat, munozarali biznes bitimlari orasida uning Glencore bilan qo'shma korxona va Eskom bilan ko'mir bitimlaridan noqonuniy foyda olganlik haqidagi da'volarni qat'iyan rad etgan, bu vaqt davomida Glencore Tony Blair bilan bog'liq tendentsiyali biznes faoliyati bilan jamoatchilik e'tiborida bo'lgan. Yaqin Sharqda uning o'g'li Andile Ramafosa, shuningdek, Zondo komissiyasi tomonidan korruptsiya va davlatni qo'lga olishga aloqador bo'lgan xavfsizlik kompaniyasi Bosasadan jami 2 million to'lovlarni qabul qilgani aniqlandi; va uning Lonmin direktorlar kengashida ishlaganligi. Lonminning Marikana binosida Marikana qirg'ini sodir bo'lganda faol pozitsiyani egallaganligi aytildi. 2012-yil 15-avgustda u Marikana konchilarining ish tashlashiga qarshi chora ko'rishga chaqirdi, u buni "birgalikda chora ko'rish" kerak bo'lgan "qo'pol jinoyat" deb atadi. Keyinchalik u bu harakatga aloqadorligini tan oldi va afsusda edi va agar ish tashlashdan oldin favqulodda vaziyatlar bo'yicha rejalar tuzilgan bo'lsa, buning oldini olish mumkinligini aytdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Ramaphosa now acting president after Zumaʻs resignation". *Times Live* (15-fevral 2018). Qaraldi: 15-fevral 2018.
2. ↑  „Cyril Ramaphosa fulfils Acting President role".  South African Government News Agency (15-fevral 2018).
3. ↑  Ferreira, Emsie. „Few surprises in Zumaʻs new Cabinet". News24. SAPA (25-may 2014). Qaraldi: 25-may 2014.[*sayt ishlamaydi*]
4. ↑  „NPC Commissioners". *National Planning Commission* (4-fevral 2015). Qaraldi: 12-avgust 2017.
5. ↑  „National Planning Commission". *National Planning Commission*. Qaraldi: 12-avgust 2017.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BIBSYS: 90774090
* BnF: cb157837560 (maʼlumot)
* GND: 135695104
* ISNI: 0000 0001 1461 7798
* LCCN: n85261750
* NKC: jo20211101285
* NTA: 244650314
* RERO: 02-A009013420
* SUDOC: 069246742
* VIAF: 43060849
* en:WorldCat Identities: lccn-n85261750

 |

| * k
* m
* t
Janubiy Afrika bayrogʻi Janubiy Afrika Respublikasi Prezidentlari |
| --- |
| Monarxiya (1910–1961) | 
* George V
* Edward VIII
* George VI
* Elizabeth II

 |  |
| Davlat rahbari (1961–1994)(Aparteid) | 
* Charles Robberts Swart
* Eben Dönges
* Jozua François Naudé\*
* Jacobus Johannes Fouché
* Johannes de Klerk\*
* Nico Diederichs
* Marais Viljoen\*
* B. J. Vorster
* Marais Viljoen
* P. W. Botha
* F. W. de Klerk

 |
| Prezident (1994-yildan)(post-Aparteid) | 
* Nelson Mandela
* Thabo Mbeki
* Ivy Matsepe-Casaburri\*
* Kgalema Motlanthe
* Jacob Zuma
* Cyril Ramaphosa

 |
| \*- vaqtincha prezident |


| * k
* m
* t
G20 davlat rahbarlari |
| --- |
| 
* Argentina Alberto Fernández
* Avstraliya Scott Morrison
* Braziliya Jair Bolsonaro
* Kanada Justin Trudeau
* Xitoy Xi Jinping
* Yevropa Ittifoqi Charles Michel / Ursula von der Leyen
* Fransiya Emmanuel Macron
* Germaniya Olaf Scholz
* Hindiston Narendra Modi
* Indoneziya Joko Widodo
* Italiya Mario Draghi
* Yaponiya Fumio Kishida
* Meksika Andrés Manuel López Obrador
* Rossiya Vladimir Putin
* Saudiya Arabistoni Salmon ibn Abdulaziz as-Saud
* Janubiy Afrika Cyril Ramaphosa
* Janubiy Koreya Yoon Suk-yeol
* Turkiya Recep Tayyip Erdoğan
* Birlashgan Qirollik Rishi Sunak
* Qoʻshma Shtatlar Joe Biden

 |


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Davlat yetakchisi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |