recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Turli savdo nomlari ostida sotiladigan **Verapamil** kaltsiy kanallarini blokluvchi dori boʻlib, yuqori qon bosimi, stenokardiya (yurakga yetarlicha qon quyilmaganidan koʻkrak qafasidagi ogʻriq) va supraventrikulyar taxikardiyani davolashda qoʻllaniladi. Bundan tashqari verapamil migren va klaster bosh ogʻrigʻining oldini olish va davolash uchun ham foydalanish mumkin. Verapamil ogʻiz orqali yoki tomir ichiga yuboriladi.

Tibbiyotda ishlatilishi
-----------------------

 Verapamil (verelan markasi) 300 mg uzaytirilgan-taʼsirli kapsulalar
Verapamil supraventrikulyar taxikardiya va migren bosh ogʻrigʻining oldini olishda yurak qorinchalari tezligini nazorat qilish uchun ishlatiladi. Bu dori vositasi 4- sinf antiaritmik guruhiga kiradi va qorincha tezligini nazorat qilishda digoksinga qaraganda samarali hisoblanadi. JNC-8 da JAMA tomonidan taqdim etilgan koʻrsatmalarga koʻra Verapamil birinchi darajali agent sifatida roʻyxatga olinmagan. Ammo, agar bemorda atriyal fibrilatsiya yoki boshqa turdagi aritmiya boʻlsa, u gipertenziyani davolash uchun ishlatish uchun buyurish mumkin.

Shuningdek Verapamil, miya qon tomirlarining spazmini davolash uchun intra-arterial sifatida buyuriladi. Verapamil klaster bosh ogʻrigʻini davolash uchun ishlatilinadi. Taxminiy dalillar koʻrsatadiki, plantar fibromatozni davolash uchun verapamilni topikal ravishda qoʻllash mumkin.

Qoʻllash mumkin boʻlmagan holatlar
----------------------------------

Odatda chap qorincha disfunktsiyasi va gipotenziya (sistolik qon bosimi 90 dan past) kardiogen shok va verapamilga yuqori sezuvchanlik boʻlgan odamlarda verapamildan foydalanish taqiqlanadi.. Bundan tashqari, atriyal chayqalish yoki fibrilatsiyali odamlarda va Volf-Parkinson-Uayt sindromida ushbu verapamilni qoʻllash mumkin emas .
**Qizqoʻrgʻon qoʻrgʻoshinqalay koni** — Samarqand viloyatidagi Zirabuloq togʻining jan. yon bagʻridagi kon. 1951-yilda G.F.Shenderey ochgan. Kon geologiyasini H.N.Boymuhamedov, E.A.Usmonov oʻrgangan. Konning geologik tuzilishida silur davrining marmarlashgan ohaktosh va dolomitlari bilan yuqori karbon — quyi perm otqindi jinslari ishtirok etgan. Otqindi jinslar granodiorit, leykokrat, granit va lamprofir, aplit day-kalaridan iborat. Kon Zirabuloq an-tiklinalining jan. qanotiga birikkan boʻlib, unda shim.sharqiy va shim.-gʻarbiy yoʻnalishlardagi tektonik dislokatsiyalar mavjud. Konda qoʻrgʻoshin-qalayli magnezial skarnlar, gidrotermal oʻzgargan zonalar va tomirlar ajratiladi. Rudali skarnlar granodiorit va granit-aplit daykalari bilan dolomitli ohaktoshlarning tutashgan joylari hamda karbonat jinslar ichida hosil boʻlgan. Ohaktoshlarda gidrotermal oʻzgargan zonalar va tomirlar rivojlangan. Kon rudalaridagi asosiy foydali qazilmalar — qoʻrgʻoshin minerali — galenit bilan qalay minerallari — kassiterit, stanin, tillit, frankit. Noruda minerallardan piroksen, amfibol, kvars, kaltsit bor. Qizqoʻrgʻon qoʻrgʻoshinqalay koni-q.k. qoʻrgʻoshinqalayli skarn gidrotermal konlarga kiradi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Suzdal** — Rossiya Federatsiyasi Vladimir viloyatidagi shahar, Kamenka daryosi boʻyida, Vladimir shahridan 35 km uzoqliqda joylashgan. Gavrilov Posad temir yo'l stansiyasidan 28 km janubi-sharqda. Aholisi 12 ming kishi (1998). Suzdalda tikuvchilik fabrikasi, sut zavodi ishlab turibdi. Shaharda oʻrta asr meʼmoriy yodgorliklari saqlangan.

Suzdal dastlab 1024-yil manbalarida tilga olingan. 12-asr 1-yarmida, Yuriy Dolgorukiy zamonida S. Rostov Suzdal knyazligining markazi, soʻngra VladimirSuzdal knyazligi tarkibida. 13–14-asr boshlarida Suzdal knyazligi poytaxti. Shaharni 1238-yilda moʻgʻullar yondirib yuborgan. 1392-yildan Moskva buyuk knyazligi tarkibida. 1796-yildan Vladimir gubernyasining uyezd markazi. Shaharning 18-asr tuzilishi saqlangan. 13–17-asrlarga xos qadimgi rus sanʼati meʼmoriy yodgorliklari yaxlit ansamblni tashkil etadi. Turizm rivojlangan. S. yaqinida 12–18-asrlarga oid meʼmoriy ansambl saqlangan Kideksha qishlogʻi bor.

Manbalar
--------

1. ↑  "Suzdal" *OʻzME*. S-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dingfu** ([[[xitoycha]] 定夫, pinyin You Zuo), laqabli **Yu Tzo** (xitoycha 遊酢), odamlar uni "Chjishan tog'laridan kelgan usta", (1053-yil, Futszyan provintsiyasi - 1123-yil) - neokonfutsiy faylasufi. Yang Shi, Lu Dailin va Se Lyangtzo bilan birgalikda u muxlislar tomonidan "Birodarlar Cheng maktabining to'rt nafar o'qituvchisi" dan biri hisoblangan.

Tarjimai hol
------------

U tuman darajasida turli byurokratik lavozimlarda ishlagan. Tzinsiyning eng yuqori darajasiga ega edi. U "inson axloqining ma'rifatini" o'z tadqiqotining maqsadi deb hisobladi va "Chjou Yi" ta'limda asosiy rolni belgiladi. U hayotining so'nggi yillarida Chan buddizm maktabi ta'limoti va daosizm falsafasi bilan qiziqib, faqat buddist sutralarini (konfutsiylar isyon ko'targan) har tomonlama o'rganish orqali o'xshashliklarni baholashga imkon beradi, deb ta'kidladi. va konfutsiylik va buddizm o'rtasidagi farqlar. Yu Tzo hayoti va ijodi haqidagi maʼlumotlar Huang Tzungsi va uning shogirdlari tomonidan tuzilgan "Song Yuan syue an" ("Song va Yuan davrlari taʼlimotlari") toʻplamiga kiritilgan.

Adabiyotlar
-----------

* "Xitoy falsafasi. Entsiklopedik lug'at" - Moskva, "Fikr", 1994. ISBN 5-244-00757-2

Manbalar
--------

1. ↑  „Xitoy bibliografik ma'lumotlar bazasi" (inglizcha). *Harvard University*.  The Facutly of Arts and Science. Qaraldi: 13-dekabr 2022-yil.
**Leonid Moiseyevich Rozenblyum**  (1910, Simferopol — 1983, Toshkent) — ixtirochi olim; paxta terish mashinalari ixtirochilaridan biri. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1961). Butunittifoq Qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalashtirish va elektrlashtirish institutida (Moskva) (1930—39), Oʻrta Osiyo Qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalashtirish va elektrlashtirish institutida ilmiy xodim (1940—58), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Mexanika va inshootlarning seysmik mustahkamligi institutida katta xodim, boʻlim mudiri (1958-yildan). R. rahbarligida pnevmatik, mexanik paxta terish mashinalarining tajriba nusxalari tayyorlangan, gorizontal va vertikal shpindelli mashinalarni yaratish borasida ilmiy va amaliy ishlar olib borilgan. R. Oʻzbekiston sharoiti uchun vertikal shpindelli mashinalarning afzalligini isbotlagan va bir necha turini yaratgan. U paxta terish mashinalariga taallukli 25 dan ortik, ixtiro muallifi. Vertikal shpindelli paxta terish mashinasi uchun mualliflik guvohnomasini olgan (1937). Davlat mukofoti laureati (1950).

Manbalar
--------

* Tryoxkratnaya obrabotka kustov xlopchatnika vertikalnoshpindelnim apparatom, T. 1967 (hamkorlikda).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Gaz quvuri**, gaz uzatkich (gazoprovod) — yonuvchi gazlarni qazib olingan yoki ishlab chiqarilgan joyidan isteʼmol qilinadigan joyigacha uzatish (yetkazib berish) uchun moʻljallangan inshootlar (quvurlar, tayanchlar, yoʻlakay binolar) majmui. Birinchi marta G. q.dan mil od boshlarida Xitoyda foydalanilgan. Bunda tabiiy gaz bambukdan yasalgan quvurlarda uzatilgan. 18-asr oxirida Yevropada gaz choʻyan, 19—20-asrlarda esa pulat quvurlarda uzatilgan. Hozir gaz quvurlari yer ostidan, yer ustidan (tayanchlar ustidan) utkazilishi mumkin. G. q. magistral (gaz uzoq joylarga, maye, boshqa shahar yoki mamlakatlarga yetkazib beriladigan), mahalliy (gaz biron bir hudud doirasida yetkazib beriladigan) va shahar (gaz muayyan bir shahar doirasida yetkazib beriladigan) xillarga bulinadi. Quvurlarni korroziyadan saqlash uchun izolyatsiyalash, katod va protektorli himoya usullaridan foydalaniladi. G. q. 5,5—10,0 MN/m2 gacha bosimga chidaydigan qilib quriladi. G. q. diametri har xil (720 dan 1420 mm gacha) boʻladi. G. q.dagi gaz bosimini gaz-kompressor styasi meʼyorga solib turadi. G. q.ning oxirgi punktlarida gaz taqsimlash st-yalari kuriladi. Bu punktlardan gaz isteʼmolchilarga tarqatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gaz tarmogʻi** — yoqilgʻi sifatida ishlatiladigan gazlarni tashish va isteʼmolchilarga tarqatish uchun moʻljallangan gaz quvurlari, inshootlari va qurilmalari majmui (tizimi); aholi yashaydigan punktlarni gaz bilan taʼminlash tizimining tarkibiy qismi. Shahar G. t. har xil diametrli va bosimli gaz quvurlaridan; gaz bosimini pasaytirish uzellari — gaz tartiblash punktlari (GTP) va gaz taqsimlash styalari (GTS)dan; asboblarga kelayotgan gaz bosimini doimiy tutib turadigan individual rostlagichlardan; gaz omborlari; (gazgolderlar)dan iborat boʻladi. G. t. bosimni oʻlchash asboblari; avtomatika, aloqa va ogohlantirish (signalizatsiya) qurilmalari, zulfinlar bilan jihozlanadi. Vazifasiga qarab, G. t. ning tarqatish va kiritish xillari boʻladi. Tarqatish G. t. gazni GTP va GTS hamda gaz omborlaridan isteʼmol qilinadigan joyga berish uchun xizmat qiladi. Kiritish G. t. gazni bevosita isteʼmolchilarga beradigan bino va inshootlarga gaz berish uchun moʻljallanadi. Shahar G. t. boʻyicha gaz muayyan bosimda, yaʼni 0,05 kgk/sm2 (5 kN/m2)dan 12 kgk/sm2 (1200 kN/m2) gacha bosimda beriladi. Aholi yashaydigan punktlarda G. t. odatda berk halqa-simon tizim tarzida tashkil qilinadi. Bu tizim gaz taʼminotining uzluksizligini taʼminlaydi. Gaz quvurlari yer ostidan ham, yer ustidan ham oʻtkazilishi mumkin.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Evaristo Coronado Salas** (1960-yil 13-sentyabrda tugʻilgan) 1980-yillarda Kosta-Rikaning eng yaxshi futbol hujumchisi hisoblangan.

Syudad Kortesda tugʻilgan Coronado oʻz mamlakatidagi eng taniqli sport arboblaridan biridir. U butun faoliyati davomida 14 mavsumni "Deportivo Saprissa "safida oʻtkazgan va u yerda eng koʻp oʻyin oʻtkazish va urilgan gollar boʻyicha jamoa rekordini oʻrnatgan. U 1981-yilning 3- mayida Heredianoga qarshi oʻyinda debyut qilgan va birinchi golini 1981-yil 24-mayda San Carlosga qarshi oʻyinda kiritgan. U Saprissa futbolchilarining laqabi boʻlgan *Morado* (binafsharang) libosida 537 oʻyinda jami 148 ta gol urgan. Coronado Saprissaga 1980 va 1990-yillarda beshta milliy chempionlikni, shuningdek, 1993 va 1995-yillarda ikkita KONKAKAF chempionlar kubogini qoʻlga kiritishiga yordam bergan. Coronado 1981 va 1988-yillarda ikki marta liganing toʻpurarlar jadvalida birinchi oʻrinni egallagan va nafaqaga chiqqanidan soʻng qisqa vaqt davomida klubni boshqargan. U 1995-yil 27-avgustda Gvatemalaning "Comunicaciones "jamoasiga qarshi oʻrtoqlik oʻyinidan soʻng faoliyatini yakunlagan.

U *El Caballero del Futbol* (The Soccer Gentleman) nomi bilan tanilgan, chunki u oʻzining oʻyin uslubi, har doim juda adolatliligi va raqiblari hamda hakamlariga hurmat bilan munosabatda boʻlgan. U hech qachon qizil kartochka olmagani bilan mashhur boʻlgan. Uning asosan boshi bilan gol urish qobiliyati tufayli, uni *Evagol* deb ham atashgan.

Xalqaro faoliyat
----------------

U *Ticos* bilan ham oʻynagan, 1983-yilda debyut qilgan va 1984-ilda Los-Angelesdagi Olimpiadada gol urgan. U 1990-yilgi FIFA Jahon chempionati saralashida Kosta-Rikaning eng yaxshi toʻpurari boʻlgan, biroq milliy terma jamoaning uni kiritilishi haqidagi roziligiga qaramay murabbiy Bora Milutinovich tomonidan jahon chempionatida ishtirok etgan jamoadan chetlatilgan.

U jami 52 ta oʻyin oʻtkazib, 10 ta gol urdi va 1992-yil 22-noyabrda Meksikaga qarshi FIFA Jahon chempionati saralash oʻyinida oʻzining soʻnggi xalqaro oʻyinida maydonga tushgan.

Shaxsiy hayoti
--------------

U Patrisiya Ernandesga uylangan hamda ularning Karla va Aleksandr ismli ikki farzandi bor.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *Rodríguez, José Luis*. „Veinte años después..." (es). *La Nación*. Qaraldi: 27-iyun 2018-yil.
2. ↑  „Evaristo Coronado".  Sports Reference. 20-oktabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-mart 2009-yil.
3. ↑  „Costa Rica - Record International Players".  RSSSF. 6-iyul 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-mart 2009-yil.
**Kotofor**, sankap (CnH21SN5) -singib va tanlab taʼsir etuvchi gerbitsid. 80% li hoʻllanuvchi kukun holida chiqariladi. Bir yillik begona oʻtlarning (boshoqlilar va kengbarglilar) koʻpgina turlarini quritadi. Oʻsimliklarga, asosan, ildizi orqali taʼsir etadi. Mexaniq tarkibi yengil tuproq zonalarida, namgarchilik yetarli boʻlgan, kotoran ishlatilganda gʻoʻza niholi zararlanadigan shoʻrxok yerdarda K.ni qoʻllash maqsadga muvofiq. Preparatning taʼsir kuchi 2—3 oy saqlanadi. K. chigit ekish vaqtida lenta usulida solinganda sarf meʼyori 1,0—1,3 kg/ga; ish suyukligi 100—120 l/ga. Kam zaharli.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Kategori:Türkçe Vikipedi ile Vikiveride aynı resim olan maddeler
**Evaristo do Espírito Santo Karvalyu** (22-oktabr 1941 yil, 28-may 22-yil) — San-Tome va Prinsiplik siyosatchi. Karvalyo 2016-yilda Afrikaning San-Tome va Prinsipi orol davlatida bo'lib o'tgan prezidentlik saylovlarida g'alaba qozondi. U 2016-yil 3-sentabrdan 2021-yil 2-oktabrgacha davlat rahbari lavozimida ishlagan.

Karvalyu yurtida 1994-yilda uch oy, 2001-yildan 2002-yilgacha muddatda bosh vazir lavozimini egallagan. 2016-yilda San-Tome va Prinsipida bo‘lib o‘tgan prezidentlik saylovlarida o‘zining nomzodini ko'rsatgan. Karvalyu 2016-yilning 17-iyulida bo‘lib o‘tgan birinchi davra saylovlarida haqiqiy ovozlarning 49,88 foizini olib, birinchi nomzod bo‘ldi. Hozirgi prezident Manuel Pinto da Kosta , saylovni boykot qilib saylovda ishtirok etmasligini ma’lum qilgan mamlakatning yangi prezidenti barcha ovozlarni olib saylandi. 

2021-yil 3-sentabrdagi Everisto Karvalyuning vakolati 2021-yil 5-sentabrda tugadi. Birinchi davra natijalarining haqiqiyligi bo'yicha kelishmovchilik tufayli misli ko'rilmagan holat vujidga keldi, ikkinchi davra tashkil etish ikki marta qoldirildi. Shuning uchun parlament Everisto Karvalyuning vakolatning muddatini uzaytirish uchun ovoz berdi.

Manba
-----

1. ↑  „São Tomé ve Príncipe 2016 devlet başkanlığı 1. tur seçim sonuçları hakkında bilgi". 27 temmuz 2016da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12 ağustos 2016.
2. ↑  „São Tomé ve Príncipe 2016 devlet başkanlığı 2. tur seçim sonuçları hakkında bilgi". 18 mayıs 2019da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12 ağustos 2016.
3. ↑  „Sao Tomé-et-Principe : le mandat du président sortant prolongé en attendant le second tour". 3 eylül 2021da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3 eylül 2021.
**Qalmoqjon oyim madrasasi** Hoji Habibulloh guzarida joylashgan bo‘lib, 14 hujradan iborat bo‘lgan ikkinchi darajadagi oliy toifaga mansub bo‘lgan.

Tarixi
------

Mazkur o‘quv maskani faoliyatiga taalluqli oltita hujjat aniqlangan. Qozikalon Mir Badriddin arznomasida madrasa taʼlimini tugatgan va dars berishga layoqatli mulla Sohibnazar Qalmoqjon oyim madrasasi mudarrisi mulla Neʼmatullohning bo‘sh qolgan o‘rniga o‘tishdan umidvorligini maʼlum qilgan. Maoshi 6 tilla. Ikkinchi hujjatda mulla Sohibnazar o‘quv mavsumi boshlanganida vazifasini bajarish uchun ish joyiga kelmagani va uning o‘rniga usta Solih Farmonqul masjidida qurgan hujralar mudarrisi mulla Jonmuhammad o‘tkazilayotgani bildirilgan. Maoshi 9 tilla. XIX asr oxirlarida bu yerda mulla Kattabek mudarrislik qilgan. Bemorlar ro‘yxatida Qalmoqjon oyim madrasasining 4 nafar talabasi ismi mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  Buxoro taʼlim tizimi tarixi. Abdusattor Jumanazar. Toshkent: Akademnashr, 2017. — B. 482.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Madrasa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Kotirovka** (frans. coter — raqamlash, belgilash) — birjada amaldagi vaziyat va qonunchilik normalari, qoidalariga muvofiq chet el valyutalari, qimmatli qrgʻozlar kursini, tovarlar narxini belgilash va ularni qayd etish. K.ni, odatda, tovar, fond yoki valyuta birjasining komissiyasi (qoʻmitasi) oʻtkazadi va tovarlarning ulgurji narxlari, qimmatli qogʻozlar kurslari va valyuta kurelari birja byulletenlarida eʼlon qilinadi. K.ni yirik kompaniyalar va banklar ham oʻtkazishi mumkin. Toʻliq K. ham haridorlar va ham sotuvchilar taklif qiladigan narxlarni belgilashdan iborat. K. maʼlumotlari maxsus birja byulletenlarida hamda davriy nashrlarda chop etiladi. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki chet el valyutalari K.sini oʻtkazadi va valyuta kursi byulletenida eʼlon qilib turadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Soʻx gaz-neft koni** - Fargʻona viloyati Rishton tumanidagi kon. Qoʻqon shahridan 30 km janubida antiklinal burmada joylashgan. 1956-yilda ishga tushirilgan. Strukturaning markaziy qismidan Soʻx daryosi kesib oʻtadi, relyefning mutlaq bal. 850–864 m. Shimoliy Soʻx burmasida paleozoy, mezozoy va kaynozoy yotkiziqdari bor. S.g.k.da 1946— 68 yillarda 139 ta burgʻi qudugʻi qazilib, undan 59 tasidan sanoat miqyosida neft va gaz olingan. S.g.k. koʻp qatlamli, gaz va kisman neft paleogen yotqiziklari gorizontlarida uchraydi; 6gorizontdagi neft uyumida gaz qalpogʻi bor. Boʻr va yura davrlari gorizontlarida ham gaz uyumlari mavjud. 2gorizont 1070–1350 m chuqurlikda ochilgan. Qatlam, asosan, mayda qumtoshlardan iborat, kalirshigi 14 m, gʻovakligi 9— 38%, gazlilik maydoni 7,7 km², uyum bal. 240 m. Gaz zichligi 0,676 g/sm³. Barcha gorizontlarda gazning tarkibi turlicha. Neft uyumi sharqiy koʻtarilmada ochilgan, 4gorizont rishton qatlamlari orasida joylashgan, ohaktoshli, ostki qismi mayda qumtoshli. Foydali qalinligi 3 m. Gʻovakligi 2,7616,4%. Qatlam 13001420 m chuqurlikda ochilgan. Neftgazlilik maydoni 1038 ga. Neft zichligi 0,880 g/sm³. Tarkibi (%da): asfaltenlar 0,90, aksiz smolasi 14,7, koks 2,5, parafin 7,9. Neft yengil, kam oltingugurtli (0,12%). 8gorizont buxoro qatining yuqori qismida joylashgan, qumli ohaktoshlar, gil, angidrit va qumtoshlardan iborat. Qalinligi 33 m, mahsuldor qatchalarning umumiy qalinligi 16 m, gʻovakligi 15—21% boʻlib, 1470–1590 m chuqurlikda ochilgan. Konda 1961-yil boʻr yotqiziklaridagi gaz oqimi 8gorizontning gumbaziga yoʻnaltirilgan. 1963-yil qatlamdagi bosimni bir meʼyorda saqlash uchun neft chegarasi tashqarisiga suv bostirilgan va 1964—67 yillar davomida bosim pasayishi oldi olingan. Kondan hozirgi kunda foydalanilmoqda.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hanuka** (ibr. "yangilanish", "yoritish") - yahudiylarning Suriya qiroli Antiokas ustidan qozongan g‘alabalari sharafiga bag‘ishlangan bayram hisoblanadi. 168-yilda yahudiylarning Salavkiylarga qarshi olib borgan kurashlari asnosida, yunonlar ibodatxonaga bostirib kirib, u yerdagi yog‘larning barini iflos qilib tashlaydilar. Yahudiylar g‘alaba qozongach, ibodatxonada minorani yoqish uchun, atigi bitta idishda bir kunga yetadigan toza yog‘ topadilar. Shunda moʻjiza yuz berib, bir kunga yetadigan yog‘ bilan sakkiz kun davomida minora yoniq turadi. Kislav (noyabr-dekabr) oyining yigirma beshinchi kunidan boshlanib 8 kun davom etadigan bu bayramning odatiy kunlardan birgina farqi hanukiya deb nomlangan to‘qqiz shoxli shamdondan har kuni bittasining yoqilishidir.

Manbalar
--------

1. ↑  Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 465. sfn error: no target: CITEREFNajmiddinov,\_Karimov,\_Turdiyeva2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Najmiddinov J. Karimov J. Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480 bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.
**Soʻz tartibi**, gap boʻlaklarining tartibi — gap boʻlaklarining oʻzaro maʼlum grammatik qonunqoidalar asosida, maʼlum sintaktik, mazmuniy, uslubiy qiymati bilan bogʻliq holda joylashuvi. Gap boʻlaklari tartibining oʻzaro qaramaqarshi qoʻyiluvchi bir necha turlari bor. Bulardan eng asosiysi toʻgʻri tartib va teskari tartib oppozitsiyasidir. Toʻgʻri tartib da sintaktik tuzilma qismlari (ran boʻlaklari, qoʻshma gap predikativ qismlari va boshqalar) maʼlum qonunqoidalar asosida odatdagicha joylashadi. Masalan, oʻzbek tilida aniqlovchining aniqlanishdan, eganing kesimdan, toʻldiruvchi yoki holning kesimdan oldin joylashuvi toʻgʻri tartib hisoblanadi: *bahavo yerlar, Karim oʻqib boʻldi, kitobni oʻqidi, toʻsatdan kelib qoldi kabi*. Teskari tartib da maʼlum uslubiy, semantik maqsad va boshqa sabab bilan sintaktik tuzilmaning (undagi gap boʻlaklarining, qoʻshma ran predikativ qismlarining) toʻgʻri, odatdagi tartibi oʻzgaradi, inversiya yuz beradi. Masalan, u keldi (toʻgʻri tartib) — keldi u (teskari tartib), kecha ketdi (toʻgʻri tartib) — ketdi kecha (teskari tartib) kabi. Toʻgʻri tartib koʻpincha darak gaplarga xos boʻlib, ilmiy, rasmiy uslublar uchun harakterlidir. Teskari tartib esa asosan soʻzlashuv, badiiy va qisman publitsistik uslublarga xos boʻlib, bu holat koʻpincha mazmunni sezilarli oʻzgartirmasada, nutqning taʼsirchanligini, emotsionalligini oshiradi. Lekin baʼzan teskari tartib boʻlaklarning sintaktik vazifasini ham, gapning mazmunini ham oʻzgartirib yuboradi: *Quvnoq bolalar kuyladilar — Bolalar quvnoq kuyladilar*; charm mahsi (charmdan ishlangan) — maxsi charm (mahsibop). Bunday hollarda Soʻz tartibining erkin vabogʻliq turlari farqlanadi. Sifatlovchi bilan sifatlanmishning (quvnoq bolalar) gapdagi oʻrni bogʻliq tartibni koʻrsatadi. Erkin tartibda gap boʻlaklarining oʻrnini oʻzgartirish mumkin. Bunda mazmun va sintaktik holat emas, faqat uslubiy xususiyat oʻzgaradi: *Kinoga kecha koʻplashib bordik — Kecha koʻplashib kinoga bordik — Koʻplashib kecha kinoga bordik kabi*.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Pantai panjang, Bengkulu pantai panjang
---------------------------------------

Bengkulu Pantai panjang, uzun plyaj degan ma'noni anglatadi, 7 km cho`zilgan nozik, oq qumli qirg'oq chizig'iga ega. Plyajda riflar yo'qligi sababli, suv oqimi past bo'lganda uning kengligi 500 metrgacha kengayadi.Plyaj hududi markaziy turizm tumani bo'lib, restoranlar, mehmonxonalar, kottejlar va do'konlar bilan qoplangan. Ko'pgina plyajlardan farqli o'laroq, Pantai Panjangda hindiston yong'og'i yoki palma daraxtlari yo'q, lekin qoraqarag'aylar va qarag'aylar ustunlik qiladi, bu plyaj sayyohlari uchun dam olish uchun yoqimli boshpana yaratadi.

Asosiy sayyohlik hududi sifatida plyaj bo'yida restoranlar, kafelar, turar joylar, bolalar maydonchasi va sport inshootlari kabi turli xil ob'ektlar joylashgan. Pantai Panjang juda nozik qum bilan qoplangan bo'lib, u oyoqlaringizga zarar bermaydi, bu uzoq yurish yoki ertalabki yugurish uchun juda mos keladi. To'lqinlar juda to'lqinli emas, shuning uchun suvda suzish, baliq ovlash qiyinchilik tug`dirmaydi.

Sohilning chetlari yumshoq, oppoq qumlar va porlab turgan quyoshning go'zalligini to'ldiradigan xushbo'y archa va qarag'ay daraxtlari bilan qoplangan. Peshindan keyin - dengizga borish uchun ideal vaqt, chunki havo salqin bo'ladi. Kechqurun bo'lishi uchun atrofda uzoqroq turing va quyosh botayotgan quyosh nurida ufqning ranglarini ko'ring. Plyaj, shuningdek, sayohatchilar uchun tungi lager tashkil qilish uchun mashhur joy.

Bengkuludagi Fatmavati aeroporti ichki aeroport boʻlib, faqat Jakarta va Batamga xizmat koʻrsatadi. Pantai panjang shaharning g'arbiy qismida, Bengkulu shahrining Parawisata ko'chasi bo'ylab joylashgan. Plyaj shahar markazidan atigi 1,5 km uzoqlikda joylashgan bo'lib, unga mashina, mikroavtobus, taksi yoki mototsikl bilan osongina kirish mumkin. Jamoat transporti har doim mavjud yoki siz ot aravalari va aravalar kabi an'anaviy transport turlarini sinab ko'rishingiz mumkin.

Manbalar
--------

{{}

Adabiyotlar
-----------
*Shaanxi Y-8 samolyot xalokati* - 7-iyun 2017-yili boʻlgan yirik aviahalokatlardan biridir. Shaanxi Y-8 avialayneri Myeydan Yangonga uchayotganda radarlardan yoʻqoldi. Samolyotda 122 kishi boʻlgan edi.

Samolyot
--------

Shaanxi Y-8F-200 samolyoti Myanma Havo Kuchlariga tegishli edi, seriya raqami 5820. Mart 2016-yildan boshlab, halokat kunidan oldin 806 soat uchgan edi.

Yoʻlovchilar va ekipaj
----------------------

### Ekipaj

Havo kemasi kapitani podpolkovnigi Nyein Chan va CO-uchuvchilar podpolkovnigi Soe Pay Win va Maj Thant Zin Htay samolyotda bor edi. Samolyot 14 nafar ekipaj a'zolari halok boʻldi.

### Yoʻlovchilar

Samolyotda 108 harbiy xodimlari va ularning oila azolari, shu jumlada 15 bola bor edi. Olti yuqori martabali ofitser va 29 boshqa harbiy xodimlarni bortida edi. 6 mansabli ofitserlar va 29 boshqa harbiylar samolyotda boʻlgan edi.

Yoʻqolishi
----------

Samolyot Myeydan Yangonga uchgan edi. Soat 13:06 mahaliy vaqt bilan Myey shahridan samolyot uchin ketgan edi. Soat 13:35da samolyot bilan aloqa uzilgan edi, bu vaqt samolyot Tavoy shahri gʻarbida 37 km uzoqligda edi (13°48′N 98°02′E﻿ / ﻿13.800°N 98.033°E﻿ / 13.800; 98.033GO). Shu paytda samolyot 5500 metr tepalikda uchgan. Qidiruv va qutqarish operatsiyalari Andaman dengizida boshlandi. Samolyot halokatida havo taʼsir qilinmagani xabar qilindi. Bitta ham halokat signali samolyotdan kelib tushmagan. 

### Qidiruvlar

Oltita Myanma harbiy dengiz kuchlari kemalari va vertolyotlar qidiruvda yordam berishga yoborilgan. Xabar berilishicha samolyot parchalari Tavoy shahridan 218 km uzoqligda Myanma HDK kemalari orqali topilgan. 8-iyun kuni 29 odamning jasadi topilganligi haqida xabar qilindi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑
11. ↑
12. ↑
**Granatlar** (lot. granatus — donador) — orolsimon silikatlar kichik sinfiga mansub minerallar guruhi. Izomorf qatorlar hosil qiladi. Kub singoniyali. G. kristall-kimyoviy xususiyatlariga qarab 2 turga: magniy-marganestemirli G. — pirop, almandin, spessartin; kalsiyli G. — grossulyar, andradit, uvarovitga boʻlinadi. G. tabiatda, koʻpincha donador agregatlar, qoʻshaloq kristallar, yumshoq, silliq donachalar holida uchraydi. Qattiqligi 6,0—7,5, zichligi 3,2—4,3 g/sm3. G.ning rangsiz, zangori, sariq, yashil, qoʻngʻir, qora, pushti, qizil, qizgʻish-qoʻngʻir ranglari maʼlum. G. metasomatik jinslarda, skarnlarda (andradit, grossulyar), pegmatit yertomirlarda (spessartin, almandin), metamorfik slaneslarda, eklogit va kimberlitlarda hosil boʻladi. Gidrotermal yertomirlarda va sochma holda ham uchraydi. G.ning shaffof va chiroyli turlari (pirop, almandin, demantoid) zargarliqda yarim qimmatbaho tosh, qolgan xillari sanoatda abraziv material sifatida ishlatiladi. G.ning yirik konlari Hindiston, Chexiya, RF (Ural) hamda Jan. Kavkazda topilgan. Markaziy Osiyoda grossulyar va andradit skarnlarda, volfram va magnetit konlarida (Quytosh, Langar va Turlangli), munchoq shaklidagi almandin va spessartin Turkiston va Qoratepa togʻlarida uchraydi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Brass** (frans. brasse, bras — qoʻl soʻzidan) — koʻkrakda suzish usuli. Bunda qoʻl va oyoq bir vaqtning oʻzida (qoʻl suvdan chiqmagan holda) gorizontal tekislikda harakat qiladi. Oyoq harakati suzayotgan baqaning harakatlariga oʻxshab ketadi. B. eng qad. suzish usuli boʻlib, u 16-asr 1-yarmidan maʼlum. 1904-yildan erkaklar, 1924-yildan ayollar oʻrtasida olimpiada musobaqalari dasturiga kiritilgan. B. usulida suzish boʻiicha oʻzbekistonlik Svetlana Babanina jahon rekordchisi boʻlgan. Shuningdek xalqaro sport ustalari Larisa Belakon, Leonid Kolesnikov, Temur Podmarev ham Oʻzbekistonning mashhur B.chi suzuvchilaridir.

Bolalar umurtqasi qiyshayganda, ularda bukirsimonlik sezylganda B. usulida suzish bilan shugʻullanish yordam beradi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Haqiq**, aqiq — zargarlik buyumi, ayollar taqinchogʻi. Yirik hajmdagi H. va boshqa qimmatbaho toshlarga Buxorodagi hind, eronlik ustalar husnixat bilan arab yozuvida matnlar (muhr, Qurʼon oyatlari)ni oʻyib bitganlar. Yirik hajmdagi toshlar sayqallangan, turli mujassamotlar (asosiy maydon — turunj, hoshiya va boshqalar) hosil qilib oʻymakori bezatilgan hamda metall (kumush va boshqalar) gardishlarga oʻrnatilgan; gardish atrofi kungurador boʻlib, yuqorisiga ilgak ishlangan, quyi qismi bargak, marjonli shokilalar bilan bezatilgan. Baʼzan tayyor bezatilgan H.lar keltirilib, Buxoroda gardishga oʻrnatilgan. H. asosan koʻkrak, kurak va boshqa joylarga osilib, odatda tumor va zifasini bajargan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mambet Aliyev** (1916-yil, Biyuk-Qishqora — 1981-yil, 14-noyabr, Toshkent) — sovet qrim-tatar yozuvchisi va jurnalisti. SSSR Jurnalistlar uyushmasi a’zosi (1959). Ulug‘ Vatan urushi qatnashchisi.

Tarjimai hol
------------

U 1916-yilda Perekop uyezdi Biyuk-Qishqora qishlog‘ida dunyoga keladi .

Qrim-tatar pedagogika texnikumini  va Yalta pedagogika texnikumini (1933-yil) tamomlaydi. "Yash quvet" (Yosh kuch) gazetasida bo‘lim mudiri bo‘lib faoliyat yuritadi  .

Aliyev Ulug‘ Vatan urushi yillarida Qizil Armiya safida xizmat qiladi, 1941-yil 13-dekabrda esa harbiy xizmatga chaqiriladi. Janubiy frontning 27-gvardiya miltiq diviziyasining 76-gvardiya otishma qo‘shinida kichik leytenant bo‘lib xizmat qiladi. U qo‘shinning bir qismini boshqaradi va jiddiy jarohat oladi  .

Urush tugagandan keyin va qrim-tatarlarning deportasiya qilinishi tufayli O‘zbekiston SSRda qaytadi. Matbuot ishlab chiqarishida ishlagan, keyinchalik "Lenin bayrag‘i" ("Lenin bayrog‘i") gazetasida bo‘lim mudiri bo‘lgan. Gazeta sahifalarida Mambet Aliyevning maqolalari, ocherklari, hikoyalari chop etila boshlaydi. 1959-yildan SSSR Jurnalistlar uyushmasi a’zosiga aylanadi .

U 1981-yil 14-noyabrda Toshkentda vafot etadi  .

San'at asarlari
---------------

* Bir yutum suv (Kovtok vodi). 1970-yil
* Men san'a keldim (sizdan oldin kelaman). 1974-yil
* Divardagi yozilar (Devorlarga bitilgan yozuvlar). 1977-yil
* Yaxshi odamlar arasinda (Garnihlar orasida). 1981-yil

Adabiyot
--------

* Osmanov A. Oyat materialining bediy telkini // LB. 1978 yil, 26 sentyabr
* Aliev R. Yazidjinning yurek uruvlari // LB. 1982 yil 15 may

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5  *Сеїтванієва Г.* „Алієв Мамбет" (uk). *Енциклопедія Сучасної України* (2001). Qaraldi: 22-noyabr 2021-yil.
2. ↑  Абдульвапов Н. Кондратюк Г.*. Крымский татарский педагогический техникум*, Свод памятников истории, архитектуры и культуры крымских татар, Белгород: Константа, 2018 — 185—193 bet.
3. ↑  „Алиев Мамбет :: Память народа" (ru). *pamyat-naroda.ru*. Qaraldi: 22-noyabr 2021-yil.

Havolalar
---------

* Yozuvchi Mambet Aliyev yubileyiga bag‘ishlangan adabiy almanax
**Granach qal’asi** (inglizcha: *Granagh*, irl.: *Greannach*) — Irlandiyaning Kilkenni va Uoterford okruglari chegarasida joylashgan oʻrta asr qal’asi. *Grandison*, *Grannagh* va *Granny* sifatida ham tanilgan.

Qal’a xuddi shu nomdagi qishloq yaqinida, Suir daryosining gʻarbiy qirgʻogʻida, Uoterford shahridan ikki mil shimolda, N24 Kork — Limerik avtomagistrali yoqasida joylashgan. Eng qadimgi binolar 13-asrga toʻgʻri keladi, Norman istilosi davridan Irlandiyadagi eng qadimgi qal’alardan biri. Maʼlumki, qal’a 1375-yilda qirol Edvard III tomonidan Jeyms Butlerga berilgan va 1650-yilgacha Kromvel qoʻshinlari tomonidan bosib olingunga qadar Butlerning merosxoʻrlariga tegishli edi. Qal’a katta devorlari va burchaklarida dumaloq minoralari boʻlgan kvadrat shaklida qurilgan. Qal’a qayta qurilgan, ammo daryoning jabhasi 13-asrdan beri saqlanib qolgan. 14-asr oxirida katta minora qurib bitkazildi. Hozirda qal’adan faqat xarobalar qolgan, ammo baʼzi joylarda bosh bezaklari qoldiqlari saqlanib qolgan.

Havolalar
---------

* Granagh qal’asi, Co.Kilkenny
* Devid va Charlz, Qal’alar: Angliya + Shotlandiya + Irlandiya + Uels, p. 234. ISBN 9780715322123
**Bratsk suv ombori** — Rossiyaning Irkutsk viloyatidagi suv ombori. 1961-yilda Angara daryosida Bratsk GES uchun qurilgan toʻgʻon natijasida barpo etilgan. Bratsk suv ombori orol Angara daryosini turli mavsumlarda tartibga solib, Bratsk GESning uzluksiz ishlab turishini taʼminlaydi. Maydoni 5470 km², hajmi 169,3 km3. Ikki asosiy qismdan (Angara daryosi boʻylab uz. 500 km, eni 33 km va Oka daryosi boʻylab uz. 370 km)dan iborat. Energetika maqsadlaridan tashqari Bratsk suv ombori oroldan transport, yogʻoch okizish, baliqchilik xoʻjaligi, sanoat va kommunal xoʻjaliklari maqsadlarida ham foydalaniladi. Bratsk suv ombori orol barpo etilgandan keyin Angara irmoqlarida kema qatnaydigan boʻlib qoldi. Bratsk suv ombori orol sohillarida Bratsk, Svirsk, UsolyeSibirskoye shaharlari joylashgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mamatqul Ikromovich Ikromov** (1923.30.4, Samarkand) — botanik olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1984), biol. fanlari doktori (1972), prof (1973), Samarqand Davlat Universitetini tugatgan (1953), botanika kafedrasi mudiri (1964-87), 1988-yildan professorkon-sultant. Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. Bozulbang (lagoxilus)ning biol.si va ekologiya hamda uni madaniylashtirish, Oʻrta Osiyodagi dorivor oʻsimliklar zaxiralarini aniqlash, ular biol.si, ekologiya, geog.si, morfologiyasi, ana-tomiyasi va sistematikasini oʻrganish ustida tadqiqot olib borgan. "Tuban usimliklar", "Botanika (usimliklar morfologiyasi va anatomiyasi)" darsliklari muallifi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

* Oʻrta Osiyo bozulbang turkumi, T. 1976; Yangi dorivor usimliklar, T. 1993; Zarafshon vohasining oʻrta qismida oʻsuvchi dorivor usimliklar va ularni muhofaza qilish, T. 1992.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Granatlar ensiklopedii lugʻati** — Rossiya universal ensiklopediyasi. Aka-uka A. va I. Granatlar tomonidan Moskvada nashr etilgan (1890). 1904 yil gacha 6 marta toʻliq nashr qilingan. 7-qayta ishlangan nashri 1910—48 yillarda 58 jildda chiqqan (56-jildi chiqmay qolgan). 1917 yilgacha "Aka-uka A. va I. Granatlar va K"" shirkati, soʻng Granatlar Rus bibliografiya instituti, 54- va 58-jildlarini "Sovetskaya ensiklopediya" Davlat instituti nashr etgan.

Koʻzga koʻringan olimlar (A. V. Lunacharskiy, K. A. Timiryazev, L. S. Berg, V. I. Palladii, P. L. Kapitsa va b.) lugʻatni tahrir qilishda va unga maqolalar yozishda qatnashishgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Grammatik shakl** - grammatik vosita bildiruvchi, grammatik maʼno ifodalovchi til shakli. Mas, oʻzbek tilida "yaxshi-yaxshi" deb "yaxshi" sifati takrorlansa, bu soʻz maʼnosini kuchaytirish uchun xizmat qiladi. Xuddi shu grammatik vosita baʼzi tillarda, mas, malayya yoki indonez tilida koʻplikni bildiradi. Muayyan bir tilda turli G.sh. bir maʼnoda qoʻllanishi qam mumkin: -yotir, -yapti, -moqda kabi oʻzbek tilidagi G.sh.lar feʼlning hozirgi zamon shaklidir. Aksincha, ayni bir G.sh. birdan ortiq grammatik maʼnoni bildira oladi. Mas, "lar" shakli "ishlar" soʻzida ham feʼl, ham sifatdosh, ham koʻplik hisoblanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mamed Usmonov** (1922-yil 16-noyabr, Andijon, Turkiston ASSR — 2013-yil 16-sentyabr, Gidrotorf posyolkasi, Balaxnin tumani, Nijniy Novgorod viloyati) Oʻrta Osiyo temir yoʻli Samarqand temir yoʻl stansiyasining 6-vagon deposi avtokontrol punkti chilangari, 1991-yil Oʻzbekiston SSR Qahramoni, Sotsialistik Mehnat Qahramoni mukofotlari bilan taqdrilangan.

Biografiyasi
------------

Mamed Usmonov 1922-yilda Andijonda viloyatida tavallud topgan.

Boshlangʻich maktabni tamomlaganidan soʻng, hunarmandchilik bilim yurtida tahsil oladi.

1938-yildan Samarqand temir yoʻl stansiyasining 6-vagon deposida chilangar sifatida mehnat faoliyatini boshlaydi. 1942-yilda Qizil armiyaga safarbarlik ishlari boʻyicha chaqirtirilgan. Ikkinchi jahon urushida ishtirok etgan. Pskov va Leningrad atrofida jang olib borgan. Latviyadagi janglardan birida jiddiy jarohat oladi va kasalxonada davolanib chiqqanidan soʻng yurtiga demobilizatsiya qilinadi. Usmonov urushdan keyin vataniga nogiron boʻlib qaytadi.

Usmonov yurtiga qaytgach, Samarqand temir yoʻl stansiyasining 6-vagon deposida avtokontrol punktida chilangar yani temir yoʻlchi boʻlib faoliyat olib boradi.

1966—1970-yillarda sotsialistik majburiyatlarini va ishlab chiqarish topshiriqlarini muddatidan oldin bajarganligi bois SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1971-yil 4-maydagi farmoni bilan Lenin ordeni bilan, besh yillik transport rejasi topshiriqlarini bajarishda va temir yoʻl transportining texnik vositalaridan foydalanish samaradorligini oshirishda erishgan ulkan yutuqlari uchun „Oʻroq va bolgʻa" oltin medali (№ 15389) hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvonlari bilan taqdirlangan.

Mamed Usmonov 1977-yilda nafaqaga chiqadi. Mehnat faoliyatini yakunlaganidan keyingi hayoti Samarqandda kechadi. Keyinchalik, 2007-yilda oilasi bilan birga Balaxni tumanidagi Gidrotorf posyolkasiga koʻchib oʻtib, 2013-yilda oʻsha yerda vafot etdi. Qabri oʻzi yashagan hududga dafn etilgan.

Mukofotlari
-----------

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin Ordeni
* 1-darajali Vatan urushi ordeni (11.03.1985)
* "Jasorat uchun" medali (06.05.1965)
* "Mehnatdagi oʻrnak uchun" medali (06.08.1966)
* Faxriy temir Yoʻlchi (29.04.1975)

Adabiyotlar
-----------

* Shermuxamedov Said. Nekotorie voprosi marksistsko-leninskoy etiki. Sbornik statey. — Tashkent: izd. Uzbekistan, 1978. — T. IX. — S. 107. — 271 s.

Manbalar
--------

1. ↑  Moroxin Nikolay, On bil nashim kollegoy[*sayt ishlamaydi*], Voljskaya magistral
2. ↑  „Узбекские ученые изобрели способ приготовления лечебного напитка для диабетиков". 9-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-iyun 2020-yil.

Havolalar
---------

* Usmanov Mamed  (rus.). Sayt „Geroi strani".
* Usmanov Mamed, Pamyat naroda
* Moroxin Nikolay, On bil nashim kollegoy[*sayt ishlamaydi*], Voljskaya magistral
**Raul qonunlari** — eritma ustidagi erituvchining toʻyingan bugʻ bosimi bilan eritmaning tarkibi orasidagi bogʻlanishni ifodalovchi qonunlar. Raul eritma bugʻ bosimining sof erituvchi bugʻ bosimiga qaraganda past boʻlishidan foydalanib bir nechta mutsim qonunlar kashf etdi. Eritma bugʻ bosimining pasayishi sababli eritmaning muzlash temperaturasi sof erituvchining muzlash temperaturasidan past boʻladi, uning qaynash temperaturasi esa sof erituvchinikidan yuqori boʻladi. Bu kattalik erituvchining tegishlicha krioskopik yoki ebulioskopik konstantasi deb ataladi. Raul qonunlariiga asoslanib erituvchida erigan moddalarning mol. m. aniqpanadi. Erituvchi muzlash temperaturasining pasayishiga karab mol.m.ni aniqlash usuli — krioskopik usul, qaynash temperaturasining kutarilishiga qarab aniqlash usuli esa ebulioskopik usul deb ataladi. Qonunlar 1882—88 yillarda F.M.Raul tomonidan kashf etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Musiqor** (arab. — musiqachi) — 1) Urta va Yaqin Sharq adabiyotida mo-hir, oliy malakali bastakor, xonanda va sozanda; 2) Sharq xalqlarining qad. puflama cholgʻu asbobi. Bir tomoni yopiq, turli uzunlikda va bir xil diametrdagi bir necha (8—13) naychalarning parallel, uchburchak shaklidagi birikmasi. M. cholgʻu asbobi ilk bor Abu Abdulloh Xorazmiy (780—850) ning "Mafotix al-ulum" ("Ilmlar kalitlari", Leyden, 1899) qomusida sharxlangan. Urta asr Sharq miniatyuralarida tasvirlangan. taxminan 18-asrdan keyin Urta Osiyo musika amaliyotidan chiqib, keyinchalik unutilgan. M.ning ayrim turlari Ruminiya, Bolgariya, Moldaviya va Turkiyada muskal, Gre-siyada sevnitsa, Gruziyada larchemi, soinari, Litvada skuduchyay nomlari bilan mashhur; 3) Sharq adabiyotida afsonaviy qaqnus qushining nomlaridan biri.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Valyuta tangligi**, valyuta inqirozi — pul-kredit tizimining chuqur izdan chiqishi; mamlakat ichidagi pul muomalasini hamda xalqaro hisobkitoblar doirasini qamrab oladi. Valyuta kursining keskin tebranishlari, mamlakat valyuta rezervlarining tugashi bilan tavsiflanadi. V.t. pul-kredit tizimining izdan chiqishi, valyuta kurslarining keskin tebranishlari, valyuta rezervlarining hajm jihatidan sezilarli va tezlikda mamlakat hududidan oqib ketishi, valyutalarning devalvatsiya va revalvatsiya qilinishi, xalqaro valyuta likvidligining yomonlashuvi, valyuta va savdo urushlari kabilar natijasida kelib chiqadi. Umumiy va xususiy V.t. koʻrinishlari bor. Umumiy V.t. iqtisodiyotdagi umumiy tanglikning tarkibiy qismi boʻlib, koʻpgina mamlakatlarni qamrab oladi va surunkali davom etadi. Xususiy V.t. vaqtinchalik xususiyatga ega boʻlgan omillar (umumiy iqtisodiy tanglik, urushlar va b.) natijasida yuzaga keladigan alohida bir davlatdagi tanglikdan iborat. V. t. 1929—33 yillardagi jahon iqtisodiy inqirozi vaqtida, shuningdek undan keyingi depressiya davrida, ayniqsa uzoq davom etdi. 1967 i. noyabrda Buyuk Britaniyada funt sterling devalvatsiyasi munosabati bilan kuchaygan V.t. Fransiya va Gʻarbiy Yevropaning boshqa mamlakatlariga yoyildi, AQSH bu tanglikdan chetda qolishga har qancha urinmasin, u baribir dollar holatiga salbiy taʼsir koʻrsatdi. Oʻsha vaqtdan 1971 y.gacha yana uch marta umumiy V.t. boʻlib oʻtdi (1968 y. bahorida oltin bahosining oshib ketishi; 1969 y. Gʻarbiy Germaniya markasining devalvatsiya qilinishi; 1971 y. mayida Gʻarbiy Yevropaning valyuta markazlarida vujudga kelgan V.t.). Umuman olganda xalqaro valyuta inqirozlari jahon valyuta mexanizmida nomuvofiqliklarni bartaraf qilishga olib keladi. Mas. V.t. natijasida 1976—78 yillarda Yamayka bitimi yuzaga keldi. AQSH dollari, Buyuk Britaniya funt sterlingi, Fransiya franki kabi jahon-ning yetakchi valyutalari devalvatsiyaga uchradi, valyutalarning oltin standarti bekor qilindi. Hoz. paytda tebranuvchi valyuta kurslarining keskin oʻzgarishlari, xalqaro kreditlar boʻyicha qarzdorlik muammolari V.t.ni yuzaga keltiruvchi asosiy sabablar boʻlib qolmoqda.

Eson Egamov.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |