Baxtli bolakay
**Baxtdan nafratlanish** yoki **gerofobiya** (inglizcha: *cherophobia*, qadimgi yunoncha: *χαίρω* cháirō „hursand boʻl") — fobiya turi boʻlib, unda odam baxtdan irratsional nafratlanishni boshdan kechiradi. Baʼzi tibbiyot mutaxassislari gerofobiyani xavotirli buzilish sifatida tasniflashadi .

Tarixi
------

Fobiya alomatlari haqida birinchi eslatma 2001-yilda „Eid & Diene" kitobida keltirilgan. Bu atama hali tasdiqlanmagan va rasmiy ravishda ruhiy buzilishlarga tegishli emas.

2013-yilgi tadqiqot qoʻrquv va baxt oʻrtasidagi turli bogʻliqliklarni aniqladi. Yangi Zelandiya, Angliya va Buyuk Britaniyadan kelgan tadqiqotchilar ishtirokchilarning yomon voqea sodir boʻlganidan keyin oʻzlarini baxtli his qilish darajasini oʻlchash uchun „Baxtdan qoʻrqish shkalasi"ni kiritdilar.

Alomatlar
---------

Baʼzi ekspertlar gerofobiyani xavotirli buzilishning bir shakli sifatida tasniflashadi. Gerofobiyada boʻlsa, tashvish sizni xursand qilishi kerak boʻlgan voqealar bilan bogʻliq.

Gerofobiya bilan ogʻrigan odam har doim ham yomon kayfiyatda boʻlishi shart emas. Aksincha, u oʻzini baxtli yoki baxtli qiladigan ishlardan qochadi. Cherofobiya bilan bogʻliq alomatlarga misollar:

* ziyofatga, kontsertga yoki shunga oʻxshash tadbirga borish fikridan tashvishlanish;
* hayotning ijobiy oʻzgarishlariga olib kelishi mumkin boʻlgan imkoniyatlarni yomon narsa sodir boʻlishidan qoʻrqib rad etish;
* koʻpchilik qiziqarli deb hisoblaydigan tadbirlarda qatnashishdan bosh tortish.

Sabablari
---------

Baʼzida gerofobiya, agar odamga juda yaxshi narsa yuz bersa yoki uning hayoti yaxshi ketsa, keyin yomon voqea sodir boʻlishi kerak degan ishonchdan kelib chiqishi mumkin. Natijada, ular baxt bilan bogʻliq harakatlardan qoʻrqishlari mumkin, chunki ular yomon narsa sodir boʻlishining oldini olishlari mumkinligiga ishonishadi. Koʻpincha jismoniy yoki hissiy travmatik hodisalarni boshdan kechirgan odamlar gerofobiyadan aziyat chekishadi.

Psixiatr Kerri Barron ning aytishicha, cherofobiya yaqin kishi bilan nizo qoʻrquvi yoki maʼlum bir voqea bilan bogʻliq salbiy tajribadan kelib chiqishi mumkin.

„Agar siz zavqlanishdan qoʻrqsangiz, bu sizning ongsizligingizda gʻazab, jazo, tahqirlash yoki oʻgʻirlik bilan bogʻliq boʻlishi mumkin", deb tushuntiradi Barron. „Siz oʻz baxtingizga loyiqsiz, ammo salbiy his-tuygʻular sizni bu quvonchdan mahrum qilyapti."

Davolash
--------

Gerofobiya alohida kasallik sifatida oʻrganilmaganligi sababli, FDA tomonidan tasdiqlangan dori-darmonlar yoki odam ushbu kasallikni davolash uchun foydalanishi mumkin boʻlgan boshqa aniq davolash usullari mavjud emas.

Biroq, tavsiya etilgan baʼzi davolash usullari quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

* kognitiv xulq-atvor terapiyasi (CBT);
* chuqur nafas olish, kundalik yozish yoki mashq qilish kabi relaksatsiya strategiyalari
* gipnoterapiya ;
* baxtni qoʻzgʻatuvchi voqealarga taʼsir qilish, shaxsga baxtning salbiy oqibatlarga olib kelmasligi kerakligini aniqlashga yordam beradigan vosita sifatida.

Baxtdan jirkangan hamma ham davolanishga muhtoj emas. Baʼzi odamlar baxtdan qochishganda oʻzlarini baxtliroq va xavfsizroq his qilishadi. Agar gerofobiya ularning sevgi hayoti sifatiga yoki ishni saqlab qolish qobiliyatiga taʼsir qilmasa, ular umuman davolanishga muhtoj boʻlmasligi mumkin.

Biror kishiga taʼsir qilish
---------------------------

Gerofobiyadan aziyat chekayotgan britaniyalik bloggerlardan biri Stefani Yeboah Metro.co.uk jurnaliga tushuntirdi: "Bu toʻliq umidsizlik tuygʻusiga oʻxshaydi, uzoq davom etmasligini his qilganingizda bu faoliyatdan xavotir yoki hushyorlikni keltirib chiqaradi.

„Baxtdan qoʻrqish inson doimo qaygʻu ichida yashashini anglatmaydi. Mening holimda, mening gerofobiyam travmatik hodisalar tufayli kuchaygan."

„Hatto kompaniyadagi gʻalabani nishonlash, qiyin vazifani bajarish kabi narsalar meni noqulay his qildiradi."

Tanqid
------

Gerofobiya juda kam uchraydigan ruhiy kasallikdir. Bu koʻpincha tashvish, ruhiy tushkunlik, travma yoki fojiadan oldin boʻladi. Shuningdek, u boshqa ruhiy kasalliklar bilan osongina aralashib ketadi. Baʼzi nufuzli psixoterapevtlar tomonidan allaqachon tan olingan boʻlsa-da, FDA va psixologik uyushmalar tomonidan hali rasman tan olinmagan.

Yana qarang
-----------

* Nafrat
* Gedonofobiya
* Masochizm

Manbalar
--------

1. ↑  „Cherophobia: Symptoms, Causes and Treatments" (en).  Healthline. 5-noyabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-noyabr 2019-yil.
2. ↑  M. Joshanloo, D. Weijers (213) (en). *Aversion to Happiness Across Cultures: A Review of Where and Why People are Averse to Happiness*. **15** (Journal of Happiness Studies nashri). pp. 717—735. doi:10.1007/s10902-013-9489-9.
3. ↑  „Carrie Barron M.D." (en).  Psychology Today. Qaraldi: 5-noyabr 2019-yil.
4. ↑  „Blogger explains what it’s like to live with cherophobia — the fear of happiness". 1-may 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-oktabr 2019-yil.