Durani 2012-yilgi Xalqaro Jasoratli Ayollar mukofotini oldi
**Maryam Durroniy** (مَریَم دورانی) (1987-yilda tugʻilgan) — afgʻon faoli va ayollar himoyachisi. 2012-yilda u „Jasorat ayollari" xalqaro mukofotiga sazovor boʻldi.

Hayoti va faoliyati
-------------------

Maryam Duroniy Hoji Muhammad Eysa Duraniyning qizi boʻlib, Durroniy qabilasidandir. Payam Nur va Afgʻoniston Amerika universitetini tamomlagan. Huquq, siyosatshunoslik va biznes fanlari boʻyicha oliy maʼlumotga ega. Mintaqaning ayollarga nisbatan oʻta konservativ qarashiga qaramay, Durani Qandahorda ayollar uchun yetakchi, namuna va himoyachi boʻlib xizmat qiladi. 2005-yilda 21 yoshida Qandahor viloyat kengashi aʼzosi etib birinchi marta va 2009-yilda ikkinchi muddatga saylangan Durani Kengashdagi toʻrt nafar ayoldan biri boʻlib ishlagan va ayollarning tashvishlari va ayollar nuqtai nazarini tashkilot faoliyati va muhokamalariga olib kelgan.

Afgʻonistonning janubidagi yosh, kuchayib borayotgan yetakchi sifatida Duranining jasorati va Afgʻoniston ayollariga fidoyiligi uning kundalik hayotida mustahkam oʻrin tutadi. Durani ayollarning imkoniyatlarini kengaytirishga yoʻnaltirilgan uyushmaga asos solgan va uning direktori boʻlib faoliyat olib borgan va u Qandahor shahridagi ayollar muammolariga bagʻishlangan Merman Radio radiostansiyasini boshqaradi. U afgʻon jamiyatida ayollar va qizlarning tinchligi va huquqlari, shuningdek, barcha afgʻon fuqarolari uchun asosiy fuqarolik huquqlari tarafdori boʻlib, Afgʻonistondagi ayollarning roli madaniyati va tushunchasini oʻzgartirishga qaror qiladi.

Durani bunday kuchli va mazmunli rollarda koʻzga koʻringan ayol boʻlish xavfini tushunadi va qabul qiladi, bu xavf-xatarlarga duch kelgan yaqin qarindoshlaridan kuchli yordam oladi. Toʻrt yil oldin unga nisbatan bomba orqali suiqasd uyushtirishda yaralangan va u olamdan oʻtgan. Uning Qandahor viloyati hukumatida egallab turgan lavozimi Afgʻoniston janubidagi va Tolibon qarashlari taʼsirida davom etayotgan konservativ qadriyatlarni hisobga olsak, ayol kishi uchun juda noodatiy holat edi. Durani stereotiplar va madaniy meʼyorlarga qarshi chiqadi va oʻzlari va oilalari uchun sharoitlarini oʻzgartirishni xohlaydigan ayollar uchun kuchli namuna boʻldi. U oʻz mavqeidan adolat, tinchlik, inson huquqlari va Qandahari ayollari uchun umumiy asosiy erkinliklarni taʼminlash uchun foydalanadi.

Afgʻonistonda Durani oʻz hayotini jamiyatning chekkasida boʻlganlarni oʻqitishga va ayollar tengligi va umuminsoniy huquqlarni taʼminlashga bagʻishladi. Uning fikricha, Afgʻoniston kelajagiga qoʻyilishi mumkin boʻlgan eng katta sarmoya oʻqituvchilarga qaratilgan va ularning kasbiy rivojlanishiga sarmoya kiritish ularning oʻz bilimlarini ragʻbatlantiradigan bilim va maʼlumotlarga ega boʻlishini taʼminlaydi. Bu, oʻz navbatida, Afgʻoniston yoshlariga sifatli taʼlim berishdek muhim vazifani hal etishga xizmat qiladi. Duranining fikricha, Afgʻonistonda tinchlik oʻrnatish uchun jamiyatga asoslangan sifatli taʼlimdan teng foydalanish imkoniyatini kengaytirish, shuningdek, qizlar va oʻgʻil bolalarning maktabga borishini koʻpaytirishga qaratilgan dasturlarni qoʻllab-quvvatlash kerak. Durani turli lavozimlarda ishlagan, Maryam viloyat kengashida Qandahor xalqining vakili boʻlgan va 2004-yilda Afgʻonistonda roʻyxatdan oʻtgan „Ayollarni rivojlantirish notijorat tashkiloti" direktori urushdan vayron boʻlgan Qandahor viloyatida ayollar sharoitini yaxshilashga intiladi. Xadicha Kubro 5 qismdan iborat. U Qandahor viloyatidagi gender tengsizliklarini bartaraf etish va ayollar ovozini birinchi oʻringa olib chiqish uchun 2010-yilda tashkil etilgan maxsus ayollar radiosi Merman Qandahor radiosining asoschisi va egasidir. Merman Radio Qandahor yoshlariga, ayniqsa ayollar va ommaviy axborot vositalari xodimlariga iqtisodiy va ijtimoiy masalalardan tashqari, gender, inson huquqlari, yaxshi boshqaruv, qonun ustuvorligi kabi nozik masalalarni oʻrganishga imkon beradi, deydi Durani: "Bu erda erkaklar va ayollarni bir jamoaga kiritish juda qiyin. Qandahordagi har qanday faoliyat yoki munozara uchun bir vaqtning oʻzida bir joyda jamlash bir qancha muammolar tugʻdiradi ", deydi u. „Shuning uchun men bir vaqtning oʻzida eng koʻp odamlarga xabar etkazish uchun stantsiyani ishga tushirdim." Qandahor ayollarini himoya qilish tarmogʻiga asos solgan, Qandahor ayollar tarmogʻi 2013-yildan beri ayollar huquqlarini kengaytirish uchun faoliyat yurituvchi advokatlik platformasini ham yaratgan. Qandahor ayollar tarmogʻiga 25 nafar ayol rahbarlik qiluvchi tashkilotlar aʼzo boʻlgan. Malalai Maiwandi internet-kafesi asoschisi Malalai Maiwandi Afgʻonistondagi birinchi ayollar internet kafesi boʻlib, xavfsiz va qulay muhitda koʻproq ayollarni dunyo bilan bogʻlaydi! U 2013-yil 25-sentyabrda Afgʻonistonda birinchi boʻlib Malalai Mayvandi ayollar internet-kafesini ochdi. Qizlar kafedan dolzarb voqealar haqida maʼlumot olish va oʻquv materiallarini olish uchun foydalanishlari mumkin edi, bu uning kafeni tashkil etishiga asosiy sababdir. Taʼlim uyi asoschisi (Qandahor/Afgʻonistondagi Qizlar uchun zamonaviy tadqiqotlar instituti),. Bu tashkilot 600 dan ortiq ayollarga biznes boshqaruvi, axborot texnologiyalari, ingliz tili va kommunikatsiyalar boʻyicha taʼlim olish imkoniyatini beradi. Oʻquv uyi dasturlari talabalarga oʻzlarini va oilalarini boqish, jamiyatlarini yaxshilash va Qandahorni qayta qurishda ishtirok etish, ish topish uchun zarur boʻlgan koʻnikmalarni beradi. Ayollar kutubxonasi asoschisi Bebe Aisha, AFGʻONISTONda birinchi marta ayollar kutubxonasi. Bu kutubxonada 4000 dan ortiq kitob mavjud boʻlib, bu Afgʻonistondagi birinchi turdagi kitobdir. Ushbu kutubxonani tashkil etishdan koʻzlangan asosiy maqsad qizlar va ayollarning kitob oʻqishlari va turli mavzulardagi turli kitoblardan toʻgʻridan-toʻgʻri foydalanishlari uchun tinch joy yaratishdir. Odatda qizlar va ayollar jamoat kutubxonalariga osonlik bilan borib, tinchgina kitob oʻqiy olmaydilar, shuning uchun bu kutubxona qizlar va ayollarga koʻplab foydali kitoblar bilan oʻqish uchun eng yaxshi, tinch va osoyishta joyni taqdim etadi. Qisqacha aytganda, ushbu kutubxona qizlar va ayollarning maʼlumot va taʼlim darajasini oshirish uchun maʼlumotlar va oʻqish joylaridan teng foydalanish imkonini beradi, deb aytishimiz mumkin. 2020-yil sentyabrida huquq faoli Maryam Durani oʻzining oʻnlab yillar davomida olib borgan targʻibot-tashviqoti uchun ayollar uchun yangi fitnes markazini topdi. Ikki xudkush portlashdan, suiqasd urinishidan va son-sanoqsiz oʻlim tahdidlaridan omon qolgan Maryam — klubni ochganligi uchun jamoatchilik tomonidan qattiq qoralangani haqida gapirmasa ham boʻladi. Sport zali omon qoldi, derazasiz podvalda qulflangan majmua ichida, begona koʻzlardan himoyalangan. Bu Durani xonim otasi va ukasi Mustafo Durani yordami bilan 2004-yildan beri boshqarayotgan Xadicha Kubra ayollar uyushmasining soʻnggi qoʻshilishidir. U radiostantsiya, ingliz tili va ayollar uchun savodxonlik kurslari, islom maktabi va ayollar tomonidan tayyorlangan kiyimlarni sotadigan tikuvchilik markazini oʻz ichiga oladi. „Xonimlarning munosabati juda ijobiy boʻldi, chunki ular bunga muhtoj edilar", dedi u bir guruh mijozlar bilan ishlashdan koʻp oʻtmay. „Meni bezovta qilgan narsa erkaklarning munosabati boʻldi … ular bizning klubimizga salbiy munosabatda boʻlishdi va hatto bizning klub shariatga zid deb oʻylaganlari uchun meni haqorat qilishdi."

Joriy vazifalar/lavozim:

* Qandahor ayollar maslahat kengashi yordamchisi.
* Qandahordagi UNAMA Tinchlik muloqoti kengashining yordamchisi.
* UNAMA korruptsiyaga qarshi kurash boshqarmasining Qandahordagi yordamchisi.
* Xadicha Kubra xotin-qizlar madaniyat uyushmasi direktori
* Merman direktori (Ayollar radiosi)
* Qandahor ayollar tarmogʻi rahbari.
* Xotin-qizlar oʻquv markazi uyi rahbari.

Mukofotlar
----------

* 2012-yil mart oyida u AQSh Davlat kotibining „ Jasoratli ayollar" xalqaro mukofotini oldi .
* Oʻsha yili Time jurnali Maryamni „Dunyodagi eng nufuzli 100 kishi" roʻyxatiga kiritdi. Time nashriga koʻra, „Ayollar muammolariga eʼtibor qaratadigan radiostansiyaning (Merman radiosi) egasi va operatori va Qandahor viloyat kengashi aʼzosi sifatida Durani ajoyib jasorat bilan mintaqa ayollarini himoya qiladi".
* 2013-yil iyul oyida Maryam Milliy Demokratiya jamgʻarmasi tomonidan 30 nafar yosh faoldan biri sifatida tanlandi .
* 2014-yilning may oyida Maryam Ruzveltning „Four Freedoms" mukofotini oldi[*sayt ishlamaydi*]  Middelburg, Niderlandiya .
* 2015-yil noyabr oyida Maryam -da Archived Xalqaro tinchlik avlodi mukofotini (Wayback Machine saytida 2019-11-13 sanasida arxivlangan) oldi. BMTdan, Amerikadan .
* 2015-yil dekabr oyida Maryam Simurgʻ xalqaro tinchlik mukofotiga sazovor boʻldi. Inson huquqlari kunida (2015-yil 10-dekabr) Inson huquqlari haftaligi va Armanshahr tashkil topganining 19 yilligi munosabati bilan bir vaqtda taqdirlandi.

Havolalar
---------

* Mayvandlik Malalai
* *Afgʻon qizi*

Manbalar
--------

1. ↑  „Maryam Durani".  Time Magazine (2012-yil 18-aprel). 2012-yil 19-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 22-dekabr.
2. 1 2  „American Women for International Understanding is pleased to Honor the US Secretary of State's International Women of Courage with an event each March.".  American Women for International Understanding. Qaraldi: 2012-yil 22-dekabr.
3. 1 2 3  „Maryam Durani".  Time Magazine (2012-yil 18-aprel). 2012-yil 19-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 22-dekabr.

„Maryam Durani". Time Magazine. Apr 18, 2012. Archived from the original on April 19, 2012. Retrieved December 22, 2012.
4. 1 2 3  „Maryam Durani among "The 100 Most Influential People in the World"".  Afghanistan Journalists Center (2012-yil 19-aprel). 2013-yil 22-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 22-dekabr.
5. ↑  „Embassy Hosts Maryam Durani for Lunch".  Embassy of Afghanistan (2012-yil 9-mart). 2012-yil 18-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 22-dekabr.
6. ↑  Staff (March 5, 2012). „2012 International Women of Courage Award Winners" Office of Global Women's Issues of the U. S. Department of State. Retrieved December 21, 2012.
7. ↑  *www.nedbase.nl.* „Maryam Durrani - Laureaat Freedom of Speech Award 2014 - Laureaten sinds 1982 - Four Freedoms Awards" (NL). *www.fourfreedoms.nl*. 2019-yil 3-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 3-iyul.
8. ↑  „N-Peace Awards 2015: Press Coverage in Afghanistan" (en). *UNDP in Afghanistan*. 2019-yil 13-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 3-iyul.
Andoza:International Women of Courage Awards