**Qadimgi Varaxsha va kulolchilik sanʼati tarixi muzeyi** — Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasi tarkibidagi muzey. Mazkur muzey Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasi tarkibida
1991-yil tashkil topgan. 2017-yilda Qadimgi Varaxsha va kulolchilik sanʼati tarixi muzeyi deb nomlangan. Hozirda mazkur muzey Nodir devonbegi xonaqohi ichida joylashgan.

Muzey tarixi
------------

Muzey 1991-yilda tashkil etilgan va 2017-yilda Qadimgi Varaxsha va kulolchilik sanʼati tarixi muzeyi sifatida qayta nomlanib, koʻrgazmalari oʻzgartirilgan. „Qadimgi Varaxsha va kulolchilik tarixi" muzey koʻrgazmasida Qadimgi Varaxsha tarixiy qoʻrgʻoni va kulolchilik buyumlari namoyish qilinadi. Muzey koʻrgazmasi quyidagilardan iborat: Nodir Devonbegi xonaqosi tarixi, Buxoro vohasida shaharsozlikning vujudga kelishi, Qadimgi Varaxsha shahri tarixi, Qadimgi va oʻrta asrlarda Buxoro voxasida kulolchilik tarixi, XVII—XX asr oʻrtalarigacha boʻlgan davrda Buxoroning kulolchilik maktablari. Varaxsha va uning atrofida Vasiliy Afanasevich Shishkin 1937—1939 va 1947—1954-yillarda keng koʻlamda arxeologik izlanishlar olib borgan. Shishkindan keyin esa Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Arxeologiya instituti arxeologi, akademik Abdulahad Muhammadjonov 1975—1979-yillarda arxeologik izlanishlar olib bordi. 1977—1979-yillarda ilmiy-tadqiqot ishlarini Varaxshada O. V. Obelchenko olib bordi. 1987—1990-yillarda Varaxshada arxeologik ishlarni Shishkinning qizi Shishkina Varaxshaning ayrim qismlarida davom ettirdi. Muzey ekspozitsiyasida Varaxshada ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borgan arxeolog olimlarning fotosuratlari namoyish etilmoqda.

Nodir devonbegi xonaqohi tarixi
-------------------------------

Nodir devonbegi xonaqohi Buxorodagi yirik xonaqohlardan biri 1621—1622-yillarda Imomqulixonning vaziri Nodir devonbegi Mirzo Togʻay ibn Sulton buyurigʻi bilan qurilgan. Xonaqoh markaziy gumbazli, atrofi ziyoratxona, Qurʼoni Karim mutola qilish xonasi, doimiy yashovchi soʻfiylar va ziyoratchilar xujrasi, oshxona va omborxonadan iborat. Xonaqoning uch ta darvozasi boʻlib, obida tashqi tomondan toʻrt qavatli boʻlib koʻrinishida, aslida ikki qavatdan iborat. Birinchi qavatda tashqi tomondan sakkizta xujra bilan oʻrab olingan. Binoning orqa tomonida avliyo Xazrat Xoʻja Karimning qabri saqlangan. Yodgorlik 1914—1916-yillarda Amir Olimxon tomonidan taʼmirlangan. Sovetlar davrida binodan omborxona maqsadida foydalanishgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Ernazarov E*. Buxoro davlat meʼmoriy-badiiy muzey-qoʻriqxonasi (ўзбек, рус ва инглиз тилларида)*. SM Print: Toshkent, 2004 — 223 bet.
2. ↑  Арсланова Ф, Алиев Р*. Музеи древней Бухары (ўзбек, рус ва инглиз тилларида)*. Бухоро нашриёти: Бухоро, 2015 — 96 bet.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Buxorodagi diqqatga sazovor joylar |
| --- |
|  |
| 
Minorai KalonMinorai Kalon | Qal’alar | 
Ark • Buxoro qalʼasi • Buxoro darvozalari | 
Chor minorChor minor |
|  |
| Ansambllar va komplekslar | 
Bahouddin majmuasi • Chor Bakr • Govkushon majmuasi • Xoʻja Zaynuddin majmuasi • Labihovuz ansambli (*Koʻkaldosh madrasasi*, *Nodir devonbegi madrasasi*, *Nodir devonbegi xonaqohi*) • Poyi kalon ansambli (*Minorai kalon*, *Masjidi kalon*, *Mir Arab madrasasi* • ) • Xalfa Xudoydod majmuasi |
|  |
| Maqbaralar | 
Sayfiddin Boharziy maqbarasi • Bayonqulixon maqbarasi • Somoniylar maqbarasi • Chashmai Ayyub |
|  |
| Madrasalar | 
Abdulazizxon madrasasi • Volidayi Abdulazizxon madrasasi • Gʻoziyon madrasasi • Koʻkaldosh madrasasi • Domullo Tursunjon madrasasi • Ulugʻbek madrasasi • Nodir devonbegi madrasasi • Qoʻshmadrasa (*Modarixon madrasasi*, *Abdullaxon madrasasi*) • Jubbori Kalon madrasasi • Chor minor |
|  |
| Masjidlar | 
Baland masjid • Magʻoki koʻrpa masjidi • Bolohovuz masjidi • Magʻoki Attori masjidi • Buxoro namozgohi • Fayzobod xonaqohi • Nodir devonbegi xonaqohi |
|  |
| Boshqa diqqatgasazovor joylar | 
Buxoro zindoni • Buxoro davlat meʼmoriy-badiiy muzey qoʻriqxonasi • Sitorai mohi xosa • 
**Timlar**: *Toqi sarrofon* • *Toqi zargaron* • *Toqi telpakfurushon* • *Abdullaxon timi* |

 |