recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Optimizmga teskari oʻlaroq, pessimizm idishning yarmi boʻsh, deydi
**Pessimizm** (lot. *pessimus* - "eng yomon") yoki **badbinlik** mavjud olam, tor maʼnoda hayot boʻlishi mumkin variantlar ichida eng yomonidir, deb qarovchi falsafiy oqimdir. Pessimistlar yomonlik badiiy asarlarda tasvirlanadigan hayotdagidan farqli oʻlaroq yaxshilik ustidan gʻalaba qilmaydi, deb fikrlashadi.

**Pessimizm** (lot. pessimum — eng yomon) — dunyoga, hayotga gʻamginlik, umidsizlik bilan qarash, kelajak yaxshi boʻlishiga ishonmaslik; hamma narsani qora rangda tasvirlash. P. optimizmga qarama-qarshisi boʻlib, olamda avvalam bor uning salbiy tomonlarini koʻradi, olam umid qilib boʻlmaydigan darajada yomon, insonlarning yashashi — boshdan oxirigacha maʼnisizlikdan iborat deb hisoblaydi. P.ning diniy ifodasi buddizmda, Qadimgi axdda va xristianlikda aks etgan. Melanxoliya — P.ning patologik shakli. Falsafiy P. Shopengauer va Gartman asarlarida koʻzga tashlanadi. P.ga moyil odam pessimist deyiladi.

Pessimizm tushunchasining falsafaga kirib kelishiga mashhur ekzistensialist Arthur Schopenhauer ishlari turtki boʻlgan. Schopenhauer'ning pessimizmi odamni ochlik, jinsiy mayl kabi instinktlar boshqaradi, inson shu instinktlarini qondirishga harakat qilib oʻlib ketaveradi, hayot tayinli maqsadsiz qolaveradi, qabilidagi fikrlarida namoyon boʻladi.

Olamimiz eng yaxshi ekanligini urgʻulovchi diniy argumentdan foydalanib falsafiy pessimizm foydasiga Schopenhauer keltirgan mantiqiy taʼkid quyidagichadir:

1. Biz yashayotgan olam mavjud boʻlishi mumkin boʻlgan olamlar diapazonida joylashgan boʻlsin. Olamimiz shu diapazonning qayerida ekanligini (eng yaxshi, eng yomon, oʻrta va hk.) aniqlash kerak.
2. Olam yaxshi-yomonligi unda hayotning yuksak shakllari rivojlana bilishi va yashab qola olishi bilan belgilansin.
3. Olamimizda mavjud yuksak hayot shakllari (masalan, primatlar) rivojlanishi va yashab qolishi oʻta mushkul ishdir. Zero, mavjud sharoitning oz boʻlsa-da yomonlashuvi shu hayot shakllarining butkul yoʻqolib ketishiga bemalol olib kela oladi.
4. Demak, bizning olam mavjud boʻlishi mumkin olamlar diapazoning eng tubida, hayot shakllarini oʻzida asray olmaydigan olamdan atigi bir pogʻona yuqorida ekan.
5. Biz yashayotgan olam mavjud boʻlishi mumkin olamlar ichida **eng yomonidir**.

Mashhur pessimistlar
--------------------

* Arthur Schopenhauer
* José Saramago
* Woody Allen
* Emil Cioran
* Giacomo Leopardi
* Richard Wagner
* Thomas Malthus
* Edward Grey
* Sigmund Freud
* Friedrich Nietzsche
* Karl Barth
* Dietrich Bonhoeffer
* Martin Heidegger
* Iuda Iskariot
* Marcus Junius Brutus
* Nikolay II
* Oswald Spengler
* H.P. Lovecraft
* Basil Fawlty

Shuningdek
----------

* Absurdizm
* Murphy qonuni
* Optimizm

VikiIqtibosVikiIqtibos
Vikiiqtibosda   
**Pessimizm** haqida sahifa mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xudoyberdi Haqberdiyev** (1949.1.6, Samarqand) — kulol, Oʻzbekiston Badiiyot akadimyasi akademik (1997). Usta Umarqul Joʻraqulovga shogird tushib hunar oʻrgangan. 1968-yildan mustaqil usta: Badiiy fond ustaxonasida; 1978-yildan "Us to" birlashmasida. Haqberdiyev ijodi madaniy, tarixiy anʼanalar bilan uzviy bogʻliq, asarlarida oʻziga xos mavzuli mujassamotlarida nafis shakl yechimiga erishgan: "Ajdarho" (1972), "Bosim" (1990), "Soʻgʻdiyona" (1991—92), "Ur-gut—Samarqand" (1991—92), "Sara-ton" (1996), "Samarqand" (2002), "Buyuk ipak yoʻli" (2004) va boshqa

Haqberdiyev 1967-yildan asarlari bilan respublika va xalqaro koʻrgazmalarda ishtirok etadi. Jumladan, 2002-yildan Gollandiya shaharlarida yiliga 2-marta uyushtiriladigan kulollar assotsiatsiyasi koʻrgazmasi qatnashchisi. Asarlari respublika va xorijiy davlatlar muzeylari va toʻplamlarda saqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Haqberdiyev Xudoyberdi" *OʻzME*. H-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Stereograf** (stereo... va graf) — aerofotosuratlar boʻyicha topografiya haritalari tuzish uchun moʻljallangan universal mexanik loyihalash asbobi. S.da topografiya haritalari tuzish uchun aerofotosuratlar 3° gacha qiya burchak ostida olinishi kerak. S. koordinometr, karetkalar, surgichlar, kardanlar, korreksiyalovchi (tuzatish kirituvchi) mexanizmlar va loyihalash richaglaridan iborat. Aerofotosuratlar har doim gorizontal joylashtiriladi. Koordinometr karetkasi surilganda loyihalash richaglari proyeksiyalar markazlari atrofida aylanib, aerofotosuratlarni va surgichlarni qiya korreksiyalash tekisliklari boʻyicha suradi. Natijada kardanlarning balandlik boʻyicha vaziyati oʻzgaradi va suratlar qoʻshimcha ravishda suriladi (qiyalik burchaklarining taʼsiri yoʻqoladi). S. yordamida obʼyektlarning tasviri haritaga buzilmay chiziladi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Stereoskop** (stereo... va yun. skopeo — qarayman) — joyning yoki ayrim predmetlarning suratini hajmiy tarzda koʻrish uchun moʻljallangan geodezik asbob. Oddiy S. 4 oynadan iborat; uning chap va oʻng boʻlaklari birbiriga parallel bir juft oynakdan tashkil topgan. S. yordamida hajmiy tasvir hosil qilinadi. Stereotasvirlar B] va B2 katta oynalar tagida joylashtiriladi (rasmga q.). Ikki koʻz bilan bir paytda 5 va S2 nuqtalardan qarab, vintlar yordamida tasvirlar birbirining ustiga tushirilsa, stereoeffekt hosil boʻladi, yaʼni hajmiy tasvir olinadi. Hajmiy tasvirda koʻpgina muxandislikgeodeziya masalalari, jumladan, harita chizish, loyihalash ishlarini bajarish va boshqa masalalar yechiladi. Stereotasvirda oʻlchash ishlari harakatlanuvchi markali asboblar yordamida bajariladi. Stereotasvirda nuqtaning koordinatalarini aniklash uchun maxsus uskunalar mavjud. S.larning kompyuterlashgan variantlari gʻam bor.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hasan Gʻubdiniy**(arabcha:حسن جوبديني — Hasan Gʻubdiniy — Toʻliq ismi:Hasan ibn Muhammad ibn Ibrohim ibn Isʼhoq Gʻubdiniy) — faqih.

Tarixi
------

Gʻubdiniy-"Gʻubdin"dan yasalgan nisba boʻlib, bu nom bilan Movarounnahrda ikki qishloq mavjud boʻlgan. Birinchisi Ustrushana mintaqasida va ikkinchisi esa Nasafga 2 farsax masofada joylashgan. Toʻliq ismi Abdulvohid ibn Husayn ibn Ahmad ibn Nasr ibn Nazar ibn Yusuf ibn Ubaydulloh ibn Muhammad Hammod ibn Abbod ibn Yaʼqub ibn Ibrohim Gʻubdiniydir. U Ustrushananing „Gʻubdin" qishlogʻida tavallud topgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻrta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. — B. 891.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Urush orti mehnatkashlari va urush bolalari yodgorligi** — Boshqirdiston Respublikasi, Oktabrskiy shahridagi yodgorlik.

Tarixi
------

2016-yil 4-sentabr kuni Oktabrskiy shahridagi Gʻalaba bogʻida, „Askarlar tafakkuri" yodgorlik majmuasi yonida front mehnatkashlari va urush bolalari xotirasiga bagʻishlangan haykal ochildi. U Ikkinchi jahon urushi tugaganining 71-yilligiga toʻgʻri keldi. Ushbu voqea bilan shahar aholisini tantanali tadbirda ishtirok etgan Boshqirdiston rahbari Rustem Xamitov tabrikladi va shahar faxriy fuqarosi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni Layla Mardanshina bilan birgalikda haykalni ochdi. Shu bilan birga, respublika rahbari yana bir sharafli vazifani bajardi — u 1945-yil 16-mayda mukofotga taqdim etilgan Ulugʻ Vatan urushi faxriysi Aleksey Vasilyevich Kuptsovni (tugʻ. yil. 1924), Qizil Yulduz ordeni bilan taqdirladi.

Boʻlajak yodgorlikning poydevori 2015-yil 7-mayda qoʻyildi, shundan soʻng uni qurishga mablagʻ toʻplash uchun „Xalq yodgorligi" aksiyasi eʼlon qilindi — shahar fuqarolari va korxonalaridan 4 million rubldan ortiq mablagʻ toʻplandi.

Tavsifi
-------

Yodgorlik mualliflari metall rassomi Sobir Nosirov va haykaltarosh Vyacheslav Kuznetsov edi. Haykaltaroshlik kompozitsiyasi don boshoqlarni koʻtarib yurgan ayol va bolaning siymolarini aks ettiradi, ularning tepasida shahar ramzi boʻlgan sunʼiy neft favvorasi (Oktabrskiy shahri gerbi va bayrogʻida tasvirlangan). Haykallar guruhi Nijniy Tagil badiiy quyish zavodida bronzadan yasalgan.

Yodgorlik granit plitalar bilan bezatilgan postamentga oʻrnatildi. Postamentnig old tomonida *"1941-1945-YILLARDAGI URUSH MEHNATKASHLARI VA BOLALARIGA"* degan yozuv bor.

Manbalar
--------

1. ↑  „В Октябрьском открыли памятник труженикам тыла и детям войны". 10-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyul 2020-yil.
2. ↑  95-letniy yubiley otmetil veteran Velikoy Otechestvennoy voyni[*sayt ishlamaydi*]
3. ↑  „Жители башкирского города собрали 4 млн рублей для создания памятника". 8-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyul 2020-yil.

Havolalar
---------

* PAMYaTNIKI DYeTYaM VOYNI
* V oktabrskom sostoyalos otkritie pamyatnika trujenikam tila i detyam voyni
**Abduqahhor Abdusamatovich Ibrohimov** (1939.16.8, Toshkent) — yozuvchi, dramaturg , publitsist, Oʻzbekiston Respublikasi sanʼat arbobi (1990). Toshkent universiteti filologiya fakultetining jurnalistika boʻlimini tugatgan (1962). "Oʻzbekiston madaniyati" gaz. da adabiy xodim va budim mudiri (1962—72), "Guliston" jurnalda masʼul kotib (1972—75), "Oʻzbekiston adabiyoti va sanʼati" gaz.da boʻlim mudiri (1978— 84), Oʻzbekiston Madaniyat vazirligida repertuar-tahrir hayʼati bosh muharriri (1984—86), Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti devonida konsultant va yetakchi konsultant (1990—93), Respublika "Maʼnaviyat va maʼrifat" markazida bosh mutaxassis (1994-yildan). Adabiy faoliyati 60-y. larda boshlangan. "Qoya ostida" (1972), "Soʻnggi nur" (1977), "Osmon yaqin, yer yumshoq" (1982) hikoyalar toʻplamlari, "Uyqu kelmas kechalar" (1998) romani muallifi. "Til — taqdir demak" (1990), "Vatan tuygʻusi" (hamkorlikda, 1996), "Bizkim, oʻzbeklar" (1999) kabi badiiy va siyosiy publitsistik asarlarida til, koʻhna milliy davlatchiligimiz tarixi aks ettirilgan. "Bi-rinchi boʻsa" lirik dramasi "Yosh gvardiya" (hoz. Abror Hidoyatov nomli) teatrida sahnalashtirilgan (1971). Bundan tashqari, "Arra" (1971), "Mayli, mayli" (1972), "Zoʻldir" (1973), "Meni aytdi demang" (1973), "Tani-sangiz kerak" (1974), "Sochqi" (1976), "Tovushsiz karsaklar" (1980), "Oʻzbekcha nikoh" (1993), "Shaytonning yoʻli" (1994) va b. pyesalari Oʻzbekistonda va b. davlatlarning teatrlarida sahnalashtirilgan. "Mehnat shuxrati" ordeni bilan mukofotlangan (1999).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Yozuvchi, shoir yoki dramaturgga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Arnold Rüütel (2004)
**Ryuytel Arnold Fyodorovich** (1928.10.5, Saarema uyezdi) – Estoniya davlat arbobi. Estoniya qishloq xoʻjaligi akademiyasini tugatgan (1964). Qishloq xoʻjaligi fanlari doktori. Mehnat faoliyati 1949-yildan boshlangan. Estoniya chorvachilik va veterinariya ilmiy tadqiqot institutining tajriba bazasida bosh zootexnik, shu institut direktori oʻrinbosari (1957–63), "Tartu" szi direktori (1963–69), Estoniya qishloq xoʻjaligi akademiyasi rektori (1969–77). Estoniya KP MK kotibi (1977–79), Estoniya Vazirlar Kengashi raisining 1oʻrinbosari (1979–83), Estoniya Oliy Kengashi Prezidiumi (1983–90), Estoniya Oliy Kengashi (1990–92) raisi. 2001-yil sentabrdan Estoniya Respublikasi prezidenta. Shuningdek, Jahon "Yashil xoch" tashkilotining Estoniya boʻlimi va "Estoniya sohili va dengizi" harakati raisi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Estoniya Prezidentlari |
| --- |
|  |
| 
* Konstantin Päts
* Otto Strandman
* Jaan Tõnisson
* Ado Birk
* Jaan Tõnisson
* Ants Piip
* Konstantin Päts
* Juhan Kukk
* Konstantin Päts
* Friedrich Akel
* Jüri Jaakson
* Jaan Teemant
* Jaan Tõnisson
* August Rei
* Otto Strandman
* Konstantin Päts
* Jaan Teemant
* Kaarel Eenpalu
* Konstantin Päts
* Jaan Tõnisson
* Konstantin Päts
* *Jüri Uluots*
* *August Rei*
* *Aleksander Warma*
* *Tõnis Kint*
* *Heinrich Mark*
* Lennart Meri
* Arnold Rüütel
* Toomas Hendrik Ilves
* Kersti Kaljulaid
* Alar Karis
 | 
 |

 |
**Urushtenning butlari** hayvonlarga oʻxshash noaniq toshlar yoki katta toshlar guruhidir. Shuningdek, petrogliflar tamgʻalar, chashka shaklidagi belgilar, chiziqlar va kengroq nuqtalar shaklida mavjud. Ehtimol, obyekt hayvonlarga sigʻinish bilan bogʻliq.

Joylashuvi
----------

Toshlar Malaya Laba (Lyabetsiku) va uning chap irmogʻi Urushten (Chernaya Rechka) qoʻzgʻaluvchanligida, ikkinchisining oʻng qirgʻogʻida va uning ogʻzidan unchalik uzoq boʻlmagan joyda, shuningdek, Snegovalka tizmasining yon bagʻirlarida joylashgan, Krasnodar oʻlkasining Mostovskiy tumanidagi Shaxgireyevskiy darasi oxirida.

Umumiy maʼlumot
---------------

Eng qadimgi rassom bizonning tepasida 12 ta truba bilan bogʻlangan 12 teshik qildi. Arxeolog N. G. Lovpache bizon haykali qadimgi odamlar tomonidan „vaqt" bilan bogʻliq boʻlgan gipotezani ilgari surdi — bir yilda 12 oy.

Haykallar tarkibi uch va undan ortiq metr oʻlchamdagi, qora rangdagi (ichida oq kristall tuzilishga ega) boʻyalgan toshlardan iborat. Uchta haykal bizonga (bufalo) oʻxshaydi. Gippopotamusga oʻxshash haykallar mavjud, ayiq, yovvoyi choʻchqa, tulki, toshbaqa, kiyik va baliq.

Tamgʻalar oʻrta asrlarda oʻyilgan.

Fransiyadagi Niot gʻori bilan oʻxshashliklarni keltirib, olimlar haykallar soʻnggi paleolitning Madlen madaniyati davrida yaratilgan deb hisoblashadi.

Yana qarang
-----------

* Maykop plitasi
* Maxoshkushxa petrogliflari

Manbalar
--------

1. ↑  Ekspeditsiya shkolnikov v dolinu rek Laba i Urushten
2. ↑  WHITE, Randall: Préhistoire. Sud-Ouest, Bordeaux 1993. s. 84—135.
رده:مقاله‌ها با ریزقالب «گونه»
رده:جعبه آرایه زیستی فاقد رنگ
رده:Taxobox articles missing a taxonbar
**Royal Agave** ( - Agave oilasining bir turining nomi.

Royal Agave - qushqo'nmas oilasiga mansub go'zal kaktus turi bo'lib, vatani Koahuila shtatidagi sharqiy Syerra-Madre tog'laridir. Shuningdek, Meksikaning shimoli-sharqidagi janubiy Nuevo-Leon (o'lkaning chuqur va tor vodiysi) quruqliklarida ham o'sadi. Sierra va Saltillo janubidagi qo'shni hududlar).

Bu o'simlikning yashash joyi asosan kalkerli tuproqlarda bo'lib, u cho'l va yarim cho'l muhitida, tik tog' yon bag'irlari atrofida, qoyalar va chuqur vodiylar yaqinida joylashgan.

Bu o'simlik juda kam o'sadi, lekin u kuchli va chiroyldiri. Uning barglarining noyob shakllari diametri 45 sm gacha bo'lishi mumkin, lekin u kamdan-kam hollarda 22 sm dan oshadi. Agar o'simlik 20-30 yoshda bo'lsa, u yozda gullaydi.

Agave shaxi juda chiroyli barglari bor, uzunligi 15-20 sm va kengligi 3 sm, oq chegaralari bilan yashil rangda, ular birgalikda rozet hosil qiladi. Barglarning uchida faqat jigarrang pichoq bor. Yozning o'rtalarida bu o'simlikning guli o'simlikdan boshoq shaklida chiqadi va bo'yi 2 dan 4 metrgacha o'sadi, keyin esa oxirida ko'plab sariq gullar paydo bo'ladi. Bu o'simlikning gullashi o'simlikning deyarli barcha kuchini oladi, shuning uchun ham u gullashdan keyin qisqa vaqt ichida o'ladi.

Xizmat
------

U yaxshi quritilgan tuproqqa muhtoj va to'liq quyoshdan yengil soyaga mos keladi, lekin issiq yoz oylarida kuydiruvchi quyoshdan saqlash kerak. Qishda uni quruq holda saqlash darkor, agar quruq sharoitda bo'lsa, qishning sovug'iga yaxshi chiday oladi.Bu o'simlikka hayot va ajoyib kuch beradi. Bahor va yozda yaxshi sug'orish va sug'orish o'rtasida tuproqni aniq namlash imkonini beradi. Yangi o'simlikka ega bo'lish uchun uni bahor va yozda yiliga ikki marta yuqori kaliy o'z ichiga olgan suvda eriydigan o'g'itlar bilan urug'lantirish kerak. Hindlar uni tola, oziq-ovqat va spirtli ichimliklar tayyorlash uchun ishlatishgan. Tolalari kiyim va arqon yasashda foydalanilgan, lekin asosan bu o'simlikdan oziq-ovqat sifatida foydalaniladi, kaktus barglari va gullari yeyiladi, panjara qilinadi yoki qaynatiladi.Bu kaktusning zararkunandalari choyshablar va go'shtli hasharotlardir.

Reproduksiya usuli
------------------

Bahorda ildiz tagida kamdan-kam paydo bo'ladigan urug'lar yoki ko'chatlar tomonidan yaxshiroq o'sishi uchun ularni nam tuproqda va tumanli havoda yoki filtrlangan quyosh nurida saqlang.
**Argʻunshoh Axtachi Burdaligʻiy** (14-asr 2-yarmi — 15-asr boshi) — Amir Te-mur lashkarboshilaridan. Amir Temurning amir Husayn bilan qilgan janglarida faol qatnashgan, Movarounnahrni dush-manlardan tozalashda jasorat va shijoat koʻrsatgan. Amir Temurning koʻp harbiy yurishlarida qatnashgan. Hindiston yurishi (1398-99) va „etti yillik yurish" (1399-1404) yillari A. bir necha amirlar bilan birga „moʻgʻul sarha-dining zabti" uchun qoʻyilgan. Amir Te-mur 1404-yil 27-noyabrda Xitoy yurishiga ketayotib, A.ni Samarqandda kutvol lavo-zimida qoddirgan. Biroq 1405-yil 18-fevralda Amir Temur vafotidan soʻng yuz bergan tartibsizliklar va Xalil Sulton tomo-nidan uyushtirilgan fitnada u shahzoda tarafida boʻlgan va Saroymulk xonim, Tuman ogʻo, Ulugʻbek, Ibrohim Sultonni va lashkarboshilardan amir Shoh Malik, Shayx Nuriddinlarni Samarqandga kiritmagan. Bu bilan u Amir Temur barpo etgan saltanatga putur yetishiga sababchilardan biri boʻlgan. Ashraf Ahmedov.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Abdurayim Sultonovich Sultonov** (1930.15.10, Chimboy 1992.15.9, Nukus) — qoraqalpoq kompozitori va dirijyor. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1969). Toshkent konservatoriyasini tugatgan (1955). Qoraqalpoq teatri bosh dirijyori (1955— 57, 1966—71), Qoraqalpoq davlat filarmoniyasi xalq cholgʻu asboblari orkestrining tashkilotchisi va rahbari (1957—63), Nukus musiqaxoreografiya bilim yurtida direktor muovini (1963 — 66) va oʻqituvchi (1963-yildan), Qoraqalpogʻiston televideniye va radioeshittirish qoʻmitasi xalq cholgʻu asboblari orkestrining badiiy rahbari va bosh dirijyori (1971-yildan), Qoraqalpogʻiston kompozitorlar uyushmasi raisi (1991—92). Simfonik ("Krraqalpoqcha syuita", B.Giyenko bilan hamkorliqda; "Yoshlik") va vokalsimfonik ("Boʻzatov") syuitalar, poemalar, "Qoraqalpoqcha rapsodiya"; shuningdek, "Ravshan" (J.Oymirzayev), "Baxt", "Arular", "Dilbarlar" (S.Xoʻjaniyozov), "Qirli soʻqmoqlar" (T.Seitjonov), "Artist takdiri" (I.Yusupov), "Orol ovozi" (Q. Doʻsanov) kabi spektakllarga yozilgan musiqa va qoʻshiqlar (Ajiniyoz sheʼrlari — "Sevgilim", "Goʻzallar", "Bormikin" va boshqalar) muallifi. Berdaq nomidagi Qoraqalpogʻiston Davlat mukofoti laureati (1974).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Arid oʻlkalar** (lot. aridus — qurgʻoqchil) — choʻl iqlimli oʻlkalar. A.oʻ.da havoning sutkalik va yillik temperaturalari katta tafovut qiladi, nisbiy hamda mutlaq namlik kam, yogʻin juda oz (150 — 200 mm) boʻladi. A.oʻ.da tran-zit (shu yerlardan oʻtadigan) daryolarni mustasno qilganda doimiy oqar suvlar boʻlmaydi, oʻsimliklar juda siyrak yoki butunlay yoʻq, tabiiy nurash kuchli, tuprogʻi boshlangʻich holda. A.oʻ. tropik, subtropik hamda moʻ’tadil mintaqalarda — materiklarning ichkari qismlarida va qoʻshni oʻlkalardan keladigan nam havo oqimlarini togʻ tizmalari toʻsib tur-gan yerlar (Oʻrta Osiyo, Eron choʻllarida hamda yuqori bosimli oʻlkalar — Sahroi Kabir, Arabiston yarim orol, Quyi Kalifor-niya, Kolorado etagi, Atakama, Namib, Avstraliya choʻllari)da koʻproq uchraydi. A.oʻ.ga Markaziy Osiyo choʻllari eng yaxshi misoldir. Bu yer Yevrosiyo materigi oʻrtasida, shamollar keladigan okeanlar (Atlantika okeani)dan juda uzoqqa joy-lashgan yoki togʻlar bilan toʻsilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ust-oʻrda buryatlari muxtor okrugi** — Rossiya Federatsiyasi Irkutsk viloyati tarkibidagi okrug. 1937-yil 26 sentabrda tashkil etilgan. Maydoni 22,4 ming km². Aholisi 135,3 ming kishi (2002). Aholisining koʻpchilik qismi ruslar (56%) va buryatlar (36%), shuningdek, tatar, ukrain va boshqa millat vakillari ham yashaydi. Markazi — UstOrdinskiy shaharchasi. Tarkibida 6 maʼmuriy tuman, 4 shaharcha bor.

Muxtor okrug Oʻrta Sibir yassitogʻligining jan. qismida, Baykal qoʻlining gʻarbida, LenaAngara platosi doirasida joylashgan. Oʻrtacha bal. 1000 m. Yer yuzasi dare vodiylari bilan oʻyilgan. Foydali qazilmalari: toshkoʻmir (Irkutsk havzasining shim. chekkasi), gips (Unga daryosi vodiysida) qurilish materiallari (ohaktosh, gil va boshqalar). Iqlimi keskin kontinental. Qishi kam qorli, sovuq. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi —22°, iyulniki 17°. Yiliga 300 mm ga yaqin yogʻin yogʻadi. Vegetatsiya davri 110—125 kun. Yirik daryolari — Angara va uning irmoklari. Chekka shim.sharkida Lena havzasiga mansub daryolar bor. Hududining katta kismida chimlikarbonatli ishqorsizlangan va kuchsiz podzollashgan tuproqlar tarqalgan. Oʻsimliklari oʻrmonli dasht zonasiga xos. Keng bargli daraxtlardan qayin va togʻterak uchraydi. Oʻrmonlarda har xil hayvonlar yashaydi (rosomaxa, tulki, kolonok, oʻrmon sassiqkoʻzani, kemiruvchilardan tiyin, burunduk va boshqa; kush turi koʻp).

Xoʻjaligida yetakchi tarmoklar: konchilik (koʻmir qazib olish), oʻrmonchilik ("Baytog" oʻrmonchilik xoʻjaligi), yogʻochsozlik, oziq-ovqat (yogʻ va pishloq i. ch.) sanoatlari. Asosiy sanoat markazi — UstOrdinskiy shaharchasi. Okrug Baykalboʻyining asosiy qishloq xoʻjaligi rayonlaridan biri. Chorvachiligi goʻshtsut va jun yetishtirishga ixtisoslashgan. Qoʻy, choʻchka, yilqi boqiladi. Bugʻdoy, suli, arpa, shuningdek, kartoshka, sabzavot ekiladi. Muxtor okrug jan.gʻarbidan TransSibir magistrali (30 km) oʻtgan. Angara daryosida kema qatnaydi. Avtomobil yoʻli uz. 2194 km (2002). Aeroport, ped. bilim yurti, oʻlkashunoslik muzeyi bor. 1 sanatoriykurort muassasasi faoliyat koʻrsatadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
ZOMMERFELD (Sommerfeld) Arnold (1868.5.12, Kenigsberg-1951.26.4, Myunxen) — nemis fizigi va matematigi. Kenigsberg universitetini tamomlagan (1891). Ilmiy ishlari atom nazariyasi, metallar nazariyasi va matematik fizikaga oid. Difraksiyaning anik, matematik nazariyasini ishlab chikdi (1895), Zommerfeld integrali tushunchasini fanga kiritdi (1896), ikki muxit chegarasiga joylashtirilgan vertikal dipolning nurlanish masalasini hal etdi (1909). N. Boriing atom modeliga anikdik kiritdi va relyativistik mexanika nazariyasini atom nazariyasiga tatbiq qilib, vodorod spektrining nozik strukturasi nazariyasini yaratdi (1916). 3. metallarning kvant nazariyasiga asos solgan (1928). U elektronlarning tormoz nurlanishi nazariyasini ishlab chiqdi (1931). Fanning boshqa sohalariga doir ishlar muallifi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Urutepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Navoiy viloyatining Uchquduq tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Uzunquduq" OFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Navoiy viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida.. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
 [[Turkum:Oʻzbekistondagi arxeologiya yodgorlikl
Bolta
**"Boltadan boʻtqa"** — Sharqiy slavyan xalq ertagining syujeti.

Ertak ijtimoiy ertaklar toifasiga tegishlidir. „Boltadan boʻtqa" — bu rus maishiy ertaklarining eng mashhur turlaridan biri, butun dunyo boʻylab „Tosh shoʻrva" nomi bilan mashhur. Ertak syujetlari ertaklar indeksida 1548-songa ega. „Askar boltadan boʻtqa (shoʻrva) pishiradi": uy egasi uni ovqatlantirishni xohlamaydi; askar esa hiyla bilan asta-sekin don, moy va hokazolarni undan soʻrab oladi. Ertak syujeti „Feniks — yarkiy sokol" (M. Gorkiy nomidagi kinostudiya, 1975) sovet badiiy film-ertaklarida suratga olingan. Ertakka koʻra, 1980-yilda „Askar ertagi" multfilmi, 1982-yilda esa xuddi shu nomdagi multfilm yaratilgan. Ertakning 10 ta ruscha, 2 ta ukraincha, 2 tasi belaruscha koʻrinishlari mavjud.

Rus tilida „boltadan boʻtqa" iborasi „tarkibini tashkil etuvchi tarkibiy qismlarning yetishmasligiga qaramay, arziydigan narsa" haqida barqaror iboraga aylandi.

Syujeti
-------

Bir askar xizmatdan uyga ketayotib yoʻlda charchaydi. U ovqat yeyishni xohlaydi, lekin unda hech qanaqa yegulik yoʻq edi. Qishloqqa yaqinlashib, u birinchi kulbani taqillatdi, dam olishini, qorni ochligini aytadi. U yerda bir kampir yashar edi. Kampir askarni uyga kiritadi, lekin yegulikdan oʻzida hech narsa yoʻqligini aytadi. Askar oʻtirgʻich ostida boltani koʻradi va undan boʻtqa pishirishni taklif qiladi. Kampir unga qozon beradi, askar uni yuvib, boltani qozonga solib, olovga qoʻydi, aralashtira boshladi. Askar shoʻrvani tatib tuz yetarli emasligini aytadi. Kampir yugurib kelib tuz olib keladi. Yana askar boltani qaynatadi. Tatib koʻradi va bir hovuch donni soʻradi. Kampir yuguradi, bir qop don ko‘taradi. Keyin askar moy soʻradi — kampir moy olib keladi. Askar boʻtqa pishirdi, ular kampir bilan ovqatlanish uchun oʻtirishdi. Kampir boltadan shunday mazali bo‘tqa pishirish mumkinligiga hayron bo‘lib, qachon bolta yeymiz, deb so‘raydi. Askar esa boltani xaltasiga solib, pishmaganligini, yo‘lda pishirib, keyin yeyman, dedi. Shunday qilib, askar bo‘tqa yeb, bolta bilan chiqib ketadi.

Havolalar
---------

* „Kasha iz topora"

Manbalar
--------

1. ↑  *Domracheva L. N.* Vospitatelnoe znachenie russkix narodnix skazok // Konferensiya nravstvenno-patrioticheskoe vospitanie detey i podrostkov v usloviyax sovremennogo obrazovaniya — Yekaterinburg, 2015
2. ↑  „Хиты португальской кухни". 24-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-iyun 2022-yil.
3. ↑  „Аналог каши из топора: суп из камня". 22-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-iyun 2022-yil.
4. ↑  Shekspir, kompaniya i kasha iz topora[*sayt ishlamaydi*]
5. ↑  „Краткое содержание «Каша из топора»".
6. ↑  „Русская народная сказка «Каша из топора»".
**Almeriya qal’asi** (ispancha: *Alcazaba de Almeria*) ― Ispaniya janubidagi Almeriya shahridagi alkasaba. U 955-yilda birinchi Andalusiya xalifasi Abdu ar-Rahmon III tomonidan mudofaa qalʼasi sifatida tashkil etilgan. Bino maydoni 35 000 m². Shahar markazida joylashgan. 1931-yildan beri Ispaniya milliy yodgorligi.

Tarixan Ispaniyaning janubida joylashgan port shahri Almeriya savdo jihatidan muhim strategik ob’ekt boʻlgan. Turli davrlarda shaharga rimliklar, karfagenliklar, finikiyaliklar egalik qilganlar. Biroq rivojlantirishga eng katta hissani musulmonlar qoʻshdilar. 955-yilda Alkasaba de Almeriya qal’asi qurilishiga birinchi tosh qoʻyildi, dastlab qoʻriqlash minorasi va qal’a devorlari qurildi, keyinchalik qal’a xalifalik qarorgohiga aylandi va eng katta tongni XI-asrda xalifa Al-Jayronligida eng rivojlanish davri boʻlib, Andalusiyaning savdo markaziga aylandi.

Qal’aning bir necha darajalari bor. Pastki qavat harbiy lager vazifasini bajargan (hozir u yerda bogʻlar oʻsadi), oʻrta qavati xalifalik hukumatiga berilgan, qavatlar harbiy istehkomlar bilan jihozlangan kuzatuv zinapoyasi bilan oʻzaro bogʻlangan. Qal’a seysmik xavfli hududda joylashgan boʻlib, mavjudligida vaqti-vaqti bilan zilzilalarga duchor boʻlgan, bu infratuzilma ob’ektlariga salbiy taʼsir koʻrsatgan, ularning aksariyati hozir vayronaga aylangan, bugungi kungacha musulmon binolaridan faqat Xalifaning quduqlari yaxshi holatda saqlanib qolgan.

1489-yilda katoliklar Alkazabani musulmonlar qoʻlidan jang bilan tortib olgach, qalʼaning yuqori qavati qurilgan, unga harbiy maqsadlarda artilleriya joylashtirilgan. 1524-1562-yillarda qal’a hududida gotika uslubidagi Kafedra sobori qurilgan, ibodatxonaning asosi butunlay qayta qurilgan Islom masjidi boʻlib, qurilish meʼmori Diego de Siloe edi.

Turli vaqtlarda qal’a hududida badiiy filmlar suratga olingan: „Johil Konan", „Indiana Jons va oxirgi salib yurishi", „Hech qachon hech qachon dema". HBO telekanalining „Taxtlar oʻyini" (2015-2018) teleserialida ishlash paytida, oʻylab topilgan Dorn qirolligiga tegishli boʻlgan sahnalar suratga olingan.

Yana qarang
-----------

* Arablarning Pireney yarim orolini bosib olishi
* Alcazaba

Manbalar
--------

1. ↑  „Крепость Алькасаба, Альмерия, Испания". 23-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-oktabr 2014-yil.
2. 1 2 3 4 5  „Замки Европы Руководство путешественнику Замок Алькасаба де Альмерия (Alcazaba de Almeria)". 6-oktabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-oktabr 2014-yil.
3. ↑  „Замки Испании". 6-oktabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-oktabr 2014-yil.
4. 1 2  „Об Андалусии » Провинция Альмерия » Альмерия » Алькасаба Альмерии — Алькасаба Альмерии". 6-oktabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-oktabr 2014-yil.
5. ↑  „The Triangle of Almeria’s Top Movie Filming Locations/ Cleopatra movie, King of Kings, Lawrence of Arabia and many more…". 6-oktabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-oktabr 2014-yil.
**Boltayev Botir** (1942. 15. 12, Xiva) — meʼmoriy yodgorliklarni taʼmirlash ustasi, meʼmor. Oʻzbekiston Badiiyot akadimyasining akademik (1997). Toshkent politexnika institutini tugatgan (1974). Madaniyat ishlari vazirligining Madaniy yodgorliklarni asrash ilmiy ishlab chiqarish boshqarmasining maxsus loyihalash ustaxonasida meʼmor, usta. Meʼmor, naqqosh, koshinkor va oʻymakor usta sifatida qad. meʼmoriy obidalarni taʼmirlashda faol ishtirok etadi. 90- yillarda Mchan qalʼadatn Toshhovli (haramxona), Koʻhna Ark (arzxona), Qibla Tozabogʻdagi masjid, Pahpavon Mahmud maqbarasi, Uch avliyo maqbarasi, Shahrisabzdagi Gumbazi Sayidon, Koʻk gumbaz masjidi, Buxorodagi Bahouddin majmuasi va boshqalarni taʼmirlashda qatnashdi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Joet De Jesus Gonzalez** (1993-yil 12-oktyabrda tugʻilgan) — amerikalik professional bokschi. U 2019 va 2021-yillarda WBO yoʻnalishi boʻyicha yengil vazn toifasida chempionlik unvoni uchun kurashgan, bundan tashqari bokschi ikki karra jahon chempioni boʻlgan.

Professional boksdagi faoliyati
-------------------------------

### Avvalgi faoliyati

Gonzalez professional debyutini 2012-yilning 7-iyulida Jesus Karmonaga qarshi oʻtkazgan. U jangda bir ovozdan gʻalaba qozondi. Gonzalez oʻzining birinchi mintaqaviy chempionligi uchun kurashdan oldin, keyingi olti yil davomida 18-0 rekordini qoʻlga kiritdi, oʻn bitta toʻxtamlik gʻalabasi bilan oʻtkazgan edi.

Chempionlik unvoni
------------------

Gonzalez oʻzining birinchi yirik vazn toifasida WBO — NABO yoʻnalishi boʻyicha vakant chempionlik unvoni uchun Rafael Rivera (25-1-2) bilan toʻqnash kelganida edi. Bahs Kaliforniyaning Los-Anjeles shahridagi The Novo- da boʻlib oʻtgan ESPN translyatsiya kartasi edi. U jangda boʻlinish qarori bilan gʻalaba qozondi. Jangda ikki hakam Gonzalezga 97-73 va 96-94, uchinchi hakam esa Rivera uchun 96-94 ball qoʻydi. Gonzalez 2019-yil 30-mart kuni superog‘ir vazn toifasida sobiq IBF chempioni Rodrigo Gerreroga qarshi birinchi mintaqaviy chempionlik himoyasini Anxel Akosta va Ganigan Lopezning yengil vazn toifasidagi jangida o‘tkazdi. U Gerreroni birinchi va toʻrtinchi raundda nokautga uchratib, beshinchi raundda nokaut bilan kamarini saqlab qoladi.

Nokaut jangi
------------

Gonzalez 2019-yil 13-iyul kuni bo‘sh vazn toifasidagi WBA Continental va WBO Global chempionlik unvonlari uchun Manuel Avila bilan jang o‘tkazish uchun bron qilingan edi. U jangda oltinchi raundda nokaut bilan gʻalaba qozondi, chunki Avila burchak zarbasi raundning 2:27 daqiqasida sochiqni tashlashga qaror qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  *John.* „Victorville boxing prodigy ready for more after knockout win at Fantasy Springs". *eu.desertsun.com* (22-mart 2018-yil). Qaraldi: 9-iyun 2022-yil.
2. ↑  *Lik.* „Joet Gonzalez Faces Stern Test In Rafael Rivera On ESPN, Targets Gervonta Davis". *ringtv.com* (11-iyul 2018-yil). Qaraldi: 9-iyun 2022-yil.
3. ↑  *Hissner.* „Joet Gonzalez Wins Split Decision over Rafael "Big Bang" Rivera". *boxinginsider.com* (14-iyul 2018-yil). Qaraldi: 9-iyun 2022-yil.
4. ↑  *Donovan.* „Joet Gonzalez: I'm Not Leaving 2019 Without A Title Shot". *boxingscene.com* (1-aprel 2019-yil). Qaraldi: 9-iyun 2022-yil.
5. ↑  *Fischer.* „Joet Gonzalez Stops Manuel Avila In Six Rounds On Vargas-Kameda Undercard". *ringtv.com* (13-iyul 2019-yil). Qaraldi: 9-iyun 2022-yil.
**Xitoy-koreya platformasi**, Sina qalqoni — qadimgi platforma; Xuanxe daryo havzasining quyi qismi va Koreya yarim orol, shuningdek, Sariq dengiz tubining koʻp qismida joylashgan. Platforma gʻarbda Ichki Mongoliya boʻylab davom etib, torayib boradi. Sharqiy qismi Koreya va Sharqiy Xitoyni qamrab olgan, burmalangan kristalli zamini tokembriy (proterozoy va arxey) yoshida. Koreya, Lyaodun ya. o.lari va Shansida koʻtarilmalar shaklida yer yuzasiga chiqib qolgan poydevor metamorfik jinslar (gneys, migmatit, kristalli slanets, amfibolitlar) va granitlardan tuzilgan. Anshan seriyasida (kuyi proterozoy) temirli kvarsitlarning yirik konlari mavjud. Platforma poydevori ustida choʻkindi qoplam jinslari boʻlib, choʻkindi majmuasining quyi qismi sina sistemasi yotqiziqlaridan iborat. Toshkoʻmir, perm va yura davrlari yotqiziklarida toshkoʻmir konlari, paleogen va neogen yotqiziqlarida yonuvchi slanetslar va kumir (Fushun), perm yotqiziklarida esa boksitlar (Shandun provinsiyasi) mavjud. Boxayvan qoʻltigʻi sohilidagi Shim.Xitoy sineklizasining boʻr va kaynozoy yotqiziklarida neft konlari joylashgan. Ordos sineklizasida ham neft va gaz konlari mavjud. Koreya yarim oroldagi oltin, volfram, polimetall konlari va Lyaodun yarim oroldagi surma va mis konlari paydo boʻlishi mezozoy magmatizmi bilan bogʻliq. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Almaz Chokmorov** (ruscha: *Алмаз Намырбекович Чокморов*; 1954-yil 18-yanvarda tugʻilgan) — assotsiatsiya hujumchisi, 1970—1980-yillarda Sovet Ittifoqining "Alga Frunze" klubida oʻynagan.

Faoliyati
---------

Qirgʻiziston SSRda tugʻilgan Chokmorov professional futbolni Sovet Ittifoqining birinchi liga jamoasi "Alga Frunze" jamoasida boshlagan, u yerda uning akasi Mars yulduz futbolchi boʻlgan. Almaz 4 mavsumni „Alga" safida SSSR Birinchi ligasida oʻtkazdi va Toshkentning „Paxtakor" jamoasida qisqa muddat Sovet Oliy ligasida oʻynadi. Choʻkmorov Sovet Ittifoqi yoshlar terma jamoasida ham oʻynagan.

Chokmorov „Alga" safida SSSR chempionatlarida 100 dan ortiq gol urgan va Qirgʻiziston futbol federatsiyasi Qirgʻiziston ligasida kamida 100 ta gol urgan futbolchilarga beriladigan mukofotni uning nomi bilan atagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Голеодоры нашего футбола" (ruscha). Vecherniy Bishkek (31-may 2019-yil). Qaraldi: 5-fevral 2020-yil.

Havolalar
---------

* Footballfacts.ru saytidagi profil
**Boltiq dengizi** — Atlantika okeanining bir qismi. Maydoni 419 ming km². Materik ichkarisiga chuqur kirib borgan. Chuq. 40–100 m, eng chuqur yeri 470 m. Boltiq dengizi da suv osti balandliklari va botiqlar, Botniya, Fin, Riga kabi qoʻltiqlar, Saaremaa, Ryugen, Gotland, Eland, Bornxolm, Aland kabi katta orollar bor. Okean bilan Eresunn, Katta va Kichik Belt, Kattegat va Skagerrak boʻgʻozlari orqali tutashgan. Qirgʻoqlari asosan qumli pasttekisliklardan iborat, shim.sharqi qoyali. Dengiz tubi qum va gilli balchiqlar bilan krplangan. Botiqlar, qatortepalar va jarliklar koʻp uchraydi. Boltiq dengizi ga 250 dan ortiq dare (Neva, Daugava, Visla, Odra va boshqalar) quyiladi. Boltiq dengizi ning iqlimi moʻʼtadil. Jan.da yanvarning oʻrtacha temperaturasi — 1,1°, iyulniki 17,5°, shim.da yanvarniki — 11,5°, iyulniki 17°. Oʻrtacha yillik yogʻin 500–600 mm, baʼzi joylarida 1000 mm gacha. Qishda suv yuzasining temperaturasi 1—3°, yezda 18—20°. Boltiq dengizi ning qirgʻoqqa yaqin qismlari noyabrdan aprel oyigacha muzlaydi. Boltiq dengizi yuzasida suvning shoʻrligi faqat gʻarbida 11‰, boshqa qismlarida 2—3‰ dan 6— 8‰ gacha. Boltiq dengizi da seld, chavaqbaliq, anchous, paltus, losos, olabugʻa ovlanadi. Botniya qoʻltigʻida tyulen bor. Boltiq dengizi Boltiqboʻyi mamlakatlarining eksportimportida va yoʻlovchilar tashishda katta ahamiyatga ega. Antropogen taʼsirlar natijasida ekologik ahvoli yomonlashgan. Asosiy portlari: SanktPeterburg, Tallin, Riga, Liyepaya, Ventspils, Klaypeda, Kaliningrad, Shchesin, GdanskGdinya, Rostok va boshqa Kurortlardan: Yurmala, Kolobjeg, Ustka va boshqa

  

**Boltiq dengizi** Shimoliy Yevropadagi dengizdir. Skandinaviya yarimoroli, Yevropa qitʼasi va Daniya orollari bilan oʻralgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑  Boltiq dengizi boʻyicha strategik faoliyat rajasi ishlab chiqildi Wayback Machine saytida arxivlandi (2011-01-20). *uza.uz*

  



|  |
| --- |
| **Boltiq boʻyi mamlakatlari** |
| Olmoniya bayrogʻi Germaniya **·** 
Daniya bayrogʻi Daniya **·** 
Latviya bayrogʻi Latviya  **·** 
 Litva **·** 
Polsha bayrogʻi Polsha  **·** 
Rossiya bayrogʻi Rossiya  **·** 
Finlandiya bayrogʻi Finlandiya  **·** 
Shvetsiya bayrogʻi Shvetsiya  **·** 
Estoniya bayrogʻi Estoniya  **·** 
 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
BOLTACHI (TABARDOR) MUHAMMAD POSHO (1660—1712) -Usmonli turk imperiyasi sultoni Ahmadxon III davri (1703—30) dagi sadri aʼzam. Oʻsmirlik chogʻida sulton saroyiga kelib, boltachilar safiga xizmatga kirgan. Xushroʻy va xushovoz boʻlganidan edda "Xushroʻy muazzin" degan nom bilan tanilgan. 1704-yil sulton Ahmadxon III uni bosh miroxur etib tayinlagan, bir yildan keyin esa sadri aʼzam lavozimiga koʻtargan. 18 oy shu lavozimda ishlagach, amaldan tushirilgan, keyinchalik Arzirum va Halab voliysi etib tayinlangan. 1710-yil rusturk urushi boshlangach, sadri aʼzam lavozimiga qayta tayinlangan. Turk lashkari rus qoʻshinlarini Prut daryosi etagida butunlay tormor qilib, Pyotr I ni asir olishiga bir bahya qolganda, B.(T)M.P. ruslarga sulh tuzishni taklif qilib gʻoyatda katta xatoga yoʻl qoʻygan. U bu xatosi uchun amaldan tushirilib, Mitilena, soʻng Lemnos o.ga surgun qilingan va bir yildan keyin oʻsha yerda vafot etgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Almin bobo** — (XIV acp) *yassaviya tariqatining moʻtabar shayxlaridan.* Hazrati Sadr ota (1300-yillarda yashagan)ning xalifasi. Piri vafotidan keyin tariqat rahnamoligini davom ettirgan. Taqvo bobida namuna maktabi boʻlgan. Shayx Almin bobo (Bu zot Elmin bobo yoki Elamon bobo deb ataladigan oʻrinlar ham bor) irshod xatini Mavlono Axmad Shayxdan olganlar. Shayx Alishayx (U tasavvuf tariqatining jaxriya (zoxiriy zikr) suluqiga mansub boʻlib, maʼnaviy-ruhiy silsilasi Xoʻja Ahmad Yassaviyga bogʻlanadi. Shayx Alishayx Xoʻja Ahmad Yassaviydan boshlanadigan jaxriya silsilasida toʻqqizinchi halqada turadi)ga ruxsati kulliy berganlar.

  

Shayx Almin bobo „Rashahot" kitobida Alamin bobo sifatida talqin etilgan. „Lamaxot"da hayotlari va hollariga doir nisbatan mukammalroq maʼlumotlar berilgan. Bu zotda jazbaning kuchli boʻlganligi bir naql orqali bayon etilgan: "Sadr ota Mavlono Axmad Shoshiyga debdilar: „Almin boboning ahvolidan xabardor boʻlib turing!". (83-bet) Hazrati Axmad Shoshiy bu gapni vasiyat va hukm bilib, pirlari — hazrati Sadr ota dunyodan oʻtgach, Almin boboni chorlaydi. Ammo u kishi xizmatlariga bormagach, Mavlono Ahmadning oʻzlari Almin bobo huzuriga keladi va iltifot etsa-da, rad javobini oladi, toʻgʻridan-toʻgʻri „Mening sizga hojatim yoʻq" deb bayonot beradi.
Shunda Hazrati Mavlono Ahmad shijoat bilan koʻngillariga tavajjux qilibdilar. Almin bobo yuz tuban yiqilib, hushidan ketadi va oʻziga kelgach, Mavlono Ahmadga inobat qiladilar. Shundan keyin u kishiga tariqat suluki irshodi beriladi.

  

Hazrati Shayx Almin bobo Oqdaryo tumanidagi Kumushkent qishlogʻida vafot etganlar. Qabri shu qishloqdagi qadimiy qabristonda, Shayx Alishayx, Shayx Mavdud bilan birga Hazrat Imom Ali Sugʻdiy mozoridagi alohida supada boʻlgan.
Vatanimiz mustaqilligi sharofati bilan ushbu maskandagi qabristonni obodonlashtirish ishlariga jiddiy kirishilib, 2000-yildan eʼtiboran sezilarli oʻzgarishlar amalga oshirila boshlandi.

Manbalar
--------

1. ↑  *S. Mustafoyev. M. Ablayev. „Turonzamin aziz avliyolari va ulamolari tazkirasi" -  „Sano-standart" : 2015*.
2. ↑  Qarang: Oʻzbekiston Markaziy davlat arxivi f.i — 323, op.2, inv. 90.
3. ↑  „Qosim Shayx Azizon".
**Boltipiq** (Cardaria repens L. (Schrenk) larm.) — krestguldoshlarga mansub koʻp yillik begona oʻt. Poyasi tik usadi, sershox, boʻyi 15—20 sm. Barglari ketmaket joylashgan, gullari oq, qalqonsimon toʻpgulga yigʻilgan. Mevasi toʻrt urugʻli qoʻzoq. Aprel — iyunda gullaydi va mevalaydi. Urugʻidan hamda ildiz bachkilaridan koʻpayadi. Bir tup oʻsimlik 3—5 mingtagacha urugʻ beradi. Urugʻlari asosan suv orqali tarqaladi. 15—20° trada unib chiqadi. Ildizi oʻq ildiz boʻlib, tuproqqa 1,5–2 m gacha chuqur kiradi. Qurgʻoqchilik va shoʻrga chidamli. Oʻrta Osiyoda tarqalgan. Bedapoyalar, paxtazor, sugʻoriladigan va lalmi ekinlar orasida, yoʻl yoqalari, tashlandiq yerlar, ariq boʻylari, bogʻuzumzorlarda uchraydi.

Kurash choralari: angʻizni yumshatish, yerni chuqur shudgor qilish, kultivatsiyalash va boshqa

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Arkadiy Isaakovich Raykin** (1911.11.10, Riga – 198717.12) – aktyor, xgrada artisti. Xalq artisti (1968). Mehnat qahramoni (1981). Leningrad teatr texnikumini tugatgan (1935). 1935-yildan sahnada. 1939-yildan Leningrad miniatyura teatri [1982-yildan Moskvadagi Davlat miniatyura teatri (1987-yildan Moskva "Satirikon" teatri)] aktyori va badiiy rahbari. Lahzada turli obrazlarga kirish ustasi. Estrada felyetonlari, xajviy pyesalar, monologlarning moqir ijrochisi. Uning ishtirokida bir qancha spektakl va mavzuli dasturlar, miniatyura teatrlari, oʻtkir satirik va lirik portretlar yaratilgan ("Bir piyola choyga", "Dunyo boʻylab 80 kun", "Sevgi va uch apelsin", "Svetofor", "2 dan 50 gacha" va boshqalar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |