**Saikhom Mirabai Chanu** (1994-yil 8-avgustda tugʻilgan) — Hindistonlik ogʻir atletikachi. 27 yoshli MirabaI Chanu jami 201 kg tosh koʻtarib, oltin medalni qoʻlga kiritgan, bu ayni paytda davom etayotgan CWG 2022 musobaqasidan keyin Hindistonning uchinchi medali boʻlgan. U 2020-yilgi Tokio Olimpiadasida ayollar oʻrtasida 49 kg vazn toifasida kumush medalni qoʻlga kiritgan. Mirabai Chanu Jahon chempionati va Hamdoʻstlik oʻyinlarida bir nechta medallarni qoʻlga kiritgan. U sportga qoʻshgan hissasi uchun Hindiston hukumati tomonidan Padma Shri ordeni bilan taqdirlangan. Saikhom 2018-yilda Hindiston hukumati tomonidan mayor Dhyan Chand Khel Ratna sport faxriysi bilan taqdirlangan.

Chanu 2014-yilgi Hamdoʻstlik oʻyinlarida, Glazgoda ayollar oʻrtasida 48 kg vazn toifasida kumush medalni qoʻlga kiritgan; u Oltin qirgʻoqda boʻlib oʻtgan 2018-yilgi tadbirda oltin medal uchun oʻyinlar rekordini yangilagan. 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari oldidan uning eng katta yutugʻi 2017-yilda Kaliforniyaning Anaxaym shahrida boʻlib oʻtgan ogʻir atletika boʻyicha jahon chempionatida oltin medalni qoʻlga kiritganiga toʻgʻri keladi. U 49 kg vazn toifasida dast koʻtarish boʻyicha jahon rekordchisi hisoblanadi.

Yoshligi
--------

 
Saikhom Mirabai Chanu 1994-yil 8-avgustda Nongpok Kakchingdan 30 km uzoqlikdagi Imfal shahrida tugʻilgan, Manipur oʻsha mintaqaning jangchi urugʻi boʻlgan Meitei oilasigan hisoblanadi. Chanu oʻzini sanahizm izdoshi deb tanitgan, lekin u hind xudolariga ham sigʻinishini aytgan. Oilasi uning kuchini endigina 12 yoshida aniqlagan. Katta akasi hatto oʻtinni olishga ham qiynalganida, u uyiga bemalol oʻtin olib ketar edi.

Mirabai Manipurdagi Sport akademiyasida mashgʻulot oʻtkazgan. U qum olib ketayotgan yuk mashinasi haydovchilari bilan sayr qilar edi. Olimpiada medalini qoʻlga kiritgach, u yuk mashinasi haydovchilariga minnatdorchilik bildirish uchun uyiga taklif qilgan va hurmat belgisi sifatida ularning hokisorlarini olgan.

Faoliyati
---------

 Ittifoqning Axborot va radioeshittirish, yoshlar ishlari va sport vaziri Anurag Singx Thakur va boshqa vazirlar va rasmiylar Tokio Olimpiadasi kumush medali sovrindori Sayxom Mirabai Chanu va uning murabbiyi Vijay Sharmani 2021-yil 26-iyul kuni Nyu-Dehlida tabriklashmoqda.
Chanuning birinchi yirik yutugʻi Hamdoʻstlik oʻyinlarining Glazgo nashrida boʻlgan; 48 kg vazn toifasida kumush medalni qoʻlga kiritgan.

### Rio 2016 Olimpiadasi

Chanu 2016-yilgi Rio Olimpiadasiga 48 kg vazn toifasida ayollar oʻrtasidagi musobaqaga yoʻllanma olgan. Biroq u siltab koʻtarish boʻlimidagi uchta urinishining birortasida ham muvaffaqiyatli koʻtara olmagani uchun musobaqani yakunlay olmagan.

### 2017—2021-yillar

2017-yilda u ayollar oʻrtasidagi 48 kg vazn toifasida oʻyinda oltin medalni qoʻlga kiritdiib musobaqa rekordini oʻrnatgan, u jami 194 kg ogʻirlikni koʻtargan(85 kg dast koʻtarish va 109 kg siltab koʻtarish), 2017-yilda Anaxaymda (Kaliforniya, Qoʻshma Shtatlar) boʻlib oʻtgan ogʻir atletika boʻyicha jahon chempionatida ishtirok etgan.

### Tokio 2020 Olimpiadasi

Chanu 49 kg vant toifasida kumush medalni qoʻlga kiritgan.2020-yil Tokioda boʻlib oʻtadigan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida umumiy koʻtarilish 202 kgni tashkil etgan. Olimpiadada kumush medalni qoʻlga kiritgan birinchi hindistonlik ogʻir atletikachi, Karnam Mallesvaridan keyin Olimpiya medalini qoʻlga kiritgan ikkinchi hindistonlik ogʻir atletikachi va PV Sindxudan keyin Olimpiya kumush medalini qoʻlga kiritgan ikkinchi hindistonlik ayol maqomlariga ega boʻlgan. Chanu 115 kilogramni siltab koʻtarishda muvaffaqiyatli koʻtarish bilan yangi Olimpiya rekordini qayd etgan. Uning gʻalabasi Hindistonga Tokio Olimpiadasidagi ilk medalini taqdim etgan.

Tokio Olimpiadan soʻng unga Manipur bosh vaziri N. Biren Singxdan 1 ₹ mukofot puli berilishini eʼlon qilgan. Hindiston temir yoʻl vaziri Ashvini Vaishnaw unga 2 trln lik mukofot va yana boshqa sovgʻalarni eʼlon qilgan.

| Yil | Mamlakat | Vazn | Bosqichlar (kg) | Dast & Siltab ko'tarish (kg) | Total | Rank |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 2 | 3 | Rank | 1 | 2 | 3 | Rank |
| Olimpiada oʻyinlari |
| 2016-yil | Braziliya Rio de Janeiro, Braziliya | 48 kg | ~~82~~ | **82** | ~~84~~ | 6 | ~~103~~ | ~~106~~ | ~~106~~ | ― | NM | ― |
|
| 2020-yil | Yaponiya Tokyo, Yaponiya | 49 kg | **84** | **87** | ~~89~~  | 2 | **110** | **115** | ~~117~~  | 2 | **202** | **02 !2nd** |
| Jahon chempionati |
| 2017-yil | Qoʻshma Shtatlar Anaheim, AQSH | 48 kg | 83 | ~~85~~ | **85** | 2 | 103 | 107 | **109** | 1 | **194** | **01 !1st** |
| 2019-yil | Tailand Pattaya, Tailand | 49 kg | 84 | **87 NR** | ~~89~~ | 5 | 111 | **114 NR** | ~~118~~ | 4 | **201 NR** | 4 |
| Milliy chempionatlar |
| 2020-yil | Hindiston Kolkata, Hindiston | 49 kg | 85 | **88 NR** | ~~90~~ | 01 !1st | 111 | **115 NR** | ~~117~~ | 01 !1st | **203 NR** | 01 !1st |
| Osiyo chempionatlari |
| 2019-yil | Xitoy Ningbo, Xitoy | 49 kg | 83 | ~~86~~ | **86** | 4 | 109 | **113** | ~~115~~ | 3 | **199** | 4 |
| 2020-yil | Oʻzbekiston Toshkent, O'xbekiston | 49 kg | ~~85~~ | ~~85~~ | **86** | 4 | 113 | 117 | **119 WR** | 1 | **205 NR** | 3 |
| Hamdoʻstlik oʻyinlari |
| 2014-yil | Shotlandiya Glasgow | 48 kg | 72 | ~~75~~ | **75** | 2 | 92 | **95** | ~~98~~ | 2 | **170** | **02 !2nd** |
| 2018-yil | Avstraliya Gold Coast, Avstraliya | 48 kg | 80 | 84 | **86 NR** | 01 !1st | 103 | 107 | **110 NR** | 01 !1st | **196 NR** | **01 !1st** |
| 2022-yil | Angliya Birmingham, Angliya | 49 kg | 84 | **88 NR** | ~~90~~ | 01 !1st | 109 | 113 | ~~115~~ | 01 !1st | **201** | **01 !1st** |

Mukofotlar
----------

 Hindiston Prezidenti Rashtrapati Bxavan, Nyu-Dehlida Chanuga mayor Dhyan Chand Khel Ratna mukofotini topshirmoqda.
### Milliy

* Mayor Dhyan Chand Khel Ratna, Hindistonning eng yuqori sport sharafi (2018-yil)
* Padma Shri, Hindistonning toʻrtinchi oliy fuqarolik mukofoti (2018-yil)

Ommaviy madaniyatda
-------------------

Mirabai Chanu hayotiga asoslangan Shumang Leela, *Mei Iklaba Thamoi* deb nomlangan film 2021-yil 19-sentyabrda namoyish etilgan. Rejissyor Shougrakpam Hemanta tasvirga olgan. Seuti Films tomonidan Mirabai Chanu haqidagi biografik Manipuri badiiy filmi ham eʼlon qilgan. Film rejissyori OC Meira va ssenariy muallifi Manaobi MM hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Mirabai Chanu wins gold medal in World Weightlifting Championships". *Hindustan Times* (2017-yil 30-noyabr). Qaraldi: 2021-yil 24-avgust.
2. ↑  Sirur, Simrin. „In her Manipur village, Mirabai Chanu's family prepared for a feast to celebrate Olympic feat" (en-US). *ThePrint* (2021-yil 25-iyul). Qaraldi: 2021-yil 27-iyul.
3. ↑  Ratnadip, Choudhury. „First Reaction From Mirabai Chanu's Family, Neighbours In Manipur On Her Silver". *NDTV* (2021-yil 24-iyul). Qaraldi: 2021-yil 27-iyul.
4. ↑  „Mirabai Chanu's parents in tears after daughter wins silver in Tokyo Olympics". *Hindustan Times* (2021-yil 24-iyul). Qaraldi: 2021-yil 24-avgust.
5. ↑  *Ahanthem.* „Saikhom Mirabai Chanu: One Olympic medal and its many stories" (en). *The News Minute* (2021-yil 30-iyul). Qaraldi: 2021-yil 4-avgust.
6. ↑  *Nair.* „Mirabai Chanu wins silver at Tokyo Olympics: Why Manipur is churning out world-class weightlifters" (en). *The Indian Express* (2021-yil 24-iyul). Qaraldi: 2021-yil 24-iyul.
7. ↑  „'Never forget a favour': Twitter gets emotional seeing Olympic medallist Mirabai Chanu touching feet of truck drivers" (en). *Mint* (2021-yil 9-avgust). Qaraldi: 2021-yil 13-avgust.
8. ↑  „Lifter Sanjita Khumukcham wins India's first gold medal at 2014 Commonwealth Games". *Zee News* (2014-yil 24-iyul). 2014-yil 27-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 24-avgust.
9. ↑  „Rio Olympics 2016: India's Saikhom Mirabai Chanu fails to complete weightlifting event". *Firstpost Sports*. Firstpost (2016-yil 7-avgust). Qaraldi: 2016-yil 8-avgust.
10. ↑  „Mirabai Chanu wins gold at World Weightlifting Championships". *The Times of India* (2017-yil 30-noyabr). Qaraldi: 2021-yil 24-avgust.
11. 1 2  Kumar, Saurabh. „Tokyo 2020: Mirabai Chanu becomes first Indian weightlifter to win silver in Olympics" (en). *India Today* (2021-yil 24-iyul). Qaraldi: 2021-yil 24-iyul.
12. ↑  „Mirabai Chanu wins silver as India get first medal at Tokyo 2020 Olympics" (en). *ESPN* (2021-yil 24-iyul). Qaraldi: 2021-yil 26-iyul.
13. ↑  Laithangbam, Iboyaima. „Manipur CM Biren assures suitable job for Mirabai Chanu" (en-IN). *The Hindu* (2021-yil 26-iyul). Qaraldi: 2021-yil 26-iyul.
14. ↑  „Govt felicitates Tokyo Olympics silver medallist Mirabai Chanu, announce reward, promotion". *ThePrint*. PTI (2021-yil 27-iyul). Qaraldi: 2021-yil 24-avgust.
15. ↑  PattayaSeptember 19, Press Trust of India. „World Weightlifting Championship: Mirabai Chanu betters own national record but misses podium" (en). *India Today*.
16. ↑  „World weightlifting champion Mirabai gets Rs 20 lakh" (en). *Zee News* (2018-yil 27-yanvar). Qaraldi: 2018-yil 29-yanvar.
17. ↑  „Padma awards 2018 announced, MoS Dhoni, Sharda Sinha among 85 recipients | Hereʼs complete list". India TV (2018-yil 25-yanvar). Qaraldi: 2018-yil 26-yanvar.
18. ↑  „Shumang Leela based on Mirabai soon". *e-pao.net*. Qaraldi: 2021-yil 19-avgust.
19. ↑  „Biopic feature on Mirabai Chanu to be made" (2021-yil 19-avgust). Qaraldi: 2021-yil 31-iyul.