**Eron Milliy banki** (forscha: بانک ملی ایران 'Eron Milliy banki' , *Bânk-e Melli-ye Irân* ) Eronning birinchi milliy va tijorat chakana bankidir. 2016-yil holatida, 364 657 mlrd rial daromadi bilan Eronning eng yirik kompaniyasi hisoblanadi.  Bank islom dunyosi va Yaqin Sharqdagi eng yirik bankdir.  2016-yil oxiriga kelib, Eron Milliy banki 76,6 milliard dollarlik sof aktivga va 3 328 ta bank filiallarining keng tarmogʻiga egalik qiladi. Shuning uchun u aktivlar hajmi boʻyicha Eronning eng yirik banki sifatida tanilgan. Bank brendi 2013-yilda oʻtkazilgan 10-milliy Eron qahramonlari chempionatida 100 ta eng yaxshi Eron brendlaridan biri sifatida tan olingan.  Milliy bankning mamlakat ichida 3328 ta ishlab turgan filiali, mamlakat tashqarisida esa 14 ta faol filiali, 4 ta substansiyasi, 180 ta vakolatxonasi mavjud.  Bankning birinchi boshqaruvchi direktori Kurt Lindenblatt[de] germaniyalik boʻlgan. Shuningdek, 1948-yilda Germaniyaning Gamburg shahrida bankning birinchi xorijiy filiali ochilgan.

Tarixi
------

Yangi bank tashkil etish taklifi bilan ilk marotaba Aminal-Zarb nomi bilan tanilgan Tehronning yirik sarmoyadorlaridan biri Hoj Muhammad Hasan Amin Dar az-Zarb 1879-yilda, Qirol banki tashkil etilishidan oʻn yil oldin Nosiriddinshohga chiqqan.  Lekin bu taklif Eron ustidan nazorat qilayotgan davlatlar va ularning agentlari aralashuvi bilan qabul qilinmadi. Buning oʻrniga Eronda Qirol banki tashkil etildi. Konstitutsiya qabul qilinganidan keyin, hukumat Milliy Majlisga tashqi qarz olishga ruxsat berganida, avvalgi kreditlar va xorijiy banklarning xatti-harakatlaridan ranjigan milliy tuygʻular hayajonlandi. Shunday qilib, deputatlar tashqi qarz olishga qarshi chiqqan holda mazkur banklarning siyosiy va iqtisodiy ta’sirini cheklash, gʻazna moliyasini tiklash maqsadida Milliy bank tashkil etishni talab qildilar.  Bir guruh savdogarlar bankda ishtirok etish majburiyatini oldilar. Shu tariqa 1906-yil dekabrda Eronda milliy kredit bankini tashkil etishga boʻlgan umumiy his-tuygʻularni va xalqning qiziqishini koʻrsatuvchi bayonot chop etildi. 

 Erondagi Islom inqilobidan oldin (o'ngda) va keyin (chapda) Eron Milliy banki logotiplari
 Eron Milliy banki. 1928-yildagi surat
1906-yil 23-noyabrda Milliy Majlisda Muzaffariddinshoh davridagi moliya vaziri Mirzo Abulqosim Nosir al-Malik ishtirok etdi. U mamlakatdagi moliyaviy inqiroz holatida ekanligini bildirdi. Vazir bu muammoni hal qilish uchun hukumat Yevropa davlatlaridan kredit olishini taklif qildi, biroq deputatlar ushbu fikrga keskin qarshi chiqdi. Shundan so‘ng, 9-dekabr kuni deputatlar mamlakatga foyda keltiruvchi, xalq omonatlari bilan mamlakat va xalq manfaatlari yoʻlida faoliyat olib boradigan bank tashkil etishga kelishib oldilar. 15 million (300 million) kapitalga ega Milliy bank tashkil etilishi toʻgʻrisidagi xabar kuchli xalq ishtiyoqiga duch keldi. Bank kapitali 50 million tumanga qadar koʻpaytirilishi mumkin.

Boshqa tomondan, siyosiy vaziyatning keskin oʻzgarishi, 1907-yilda Rossiya va Britaniya hukumatlari oʻrtasidagi kelishuv va Eronning boʻlinishi, shuningdek, Birinchi jahon urushining boshlanishi va Eronga bosqinchi qoʻshinlarning kirishi Milliy bankni shakllantirishga qaratilgan hamma saʼy-harakatlarni oʻzgartirib yubordi.  Odamlarning ushbu buyuk orzusi uzoq yillar davomida qoldirildi. Nihoyat, Birinchi jahon urushi tugashi va bosqinchilarning Erondan chiqib ketishi tufayli 1927-yil 14-mayda parlament Eron Milliy bankini tashkil etish toʻgʻrisidagi qonunni qabul qildi. Bank nizomi 1928-yil 14-iyulda parlamentning Moliya qoʻmitasi tomonidan tasdiqlangan. Shunday qilib, Eron Milliy banki 1928-yil 20-sentabr, seshanba kuni Tehronda rasman ish boshladi. 

Milliy bankning birinchi bosh direktori Kurt Lindenblatt va uning vitse-prezidenti Fogel 70 nafar mutaxassis bilan birga Germaniyadan kelgan edi.

 1976/7-yillarda Milliy bank tomonidan Pahlaviylar sulolasining Oltin yubileyi munosabati bilan chiqarilgan esdalik oltin medali
Bank nizomiga koʻra, Eron Milliy banki yuridik shaxsga ega boʻlgan aksiyadorlik jamiyati hisoblanadi. Bank tijorat qonunlari asosida faoliyat yuritadi. Bankning ustav kapitali 20 million rial etib belgilangan, biroq uning 8 million riali toʻlangan. 1935-yilda bank kapitali 300 million rialga yetdi va 1952-yilda 2 milliard rialga ko'tarildi. 2016-yil holatiga bank kapitali 187 trillion rialni tashkil qildi. 

Oʻsha paytda Eronda bank mutaxassislari yoʻqligi tufayli, qonun bank maʼmuriyatiga Shveysariya yoki Germaniya fuqarolarini jalb qilishga ruxsat bergan. Ochilish kuni bank xodimlari soni, eronlik va germaniyaliklarni qoʻshib hisoblaganda, 27 nafardan oshmadi. Hozirgi kunda Eron Milliy banki xodimlari soni 45 ming kishidan oshadi. 

 Eron Milliy banki jamgʻarmasining 50 yilligi sharafiga chiqarilgan esdalik oltin medali
Bank tashkil etilgan vaqtda, markaziy filialdan tashqari, qoʻshimcha ikkita mahalliy filial ham ochilgan, biri Tehron bozorida, ikkinchisi esa mamlakatning eng muhim savdo porti Bandar-e Busherda. Bankning xorijdagi birinchi rasmiy filiali 1948-yilda Germaniyaning Gamburg shahrida ochilgan. 
1931-yil 22-martda Milliy Majlis tomonidan Milliy bank banknotlarni emissiya qilish huquqi tasdiqlandi. Huquq keyinchalik oʻz-oʻzidan uzaytirish imkoniyati bilan rasman 10 yilga berildi. 1932-yil aprel oyida Milliy bankning birinchi banknoti muomalaga chiqarildi.

**Jamgʻarma fondi**: Eron Milliy bankining jamgʻarma fondi 1939-yilda odamlarni pulni tejashga undash toʻgʻrisidagi qonun asosida tashkil etilgan. U naqd kredit sifatida islom bank tizimi tashkil etilgandan soʻng bankning faol boʻlinmalaridan biridir.

### Islom inqilobidan keyin

Islom inqilobidan keyin bank va moliya sohasida shariat qonunlariga moslashish maqsadida bank tizimiga oʻzgartirishlar kiritildi. 1984-yil yangi qonun qabul qilindi. Hozirda oʻzining mamlakat ichkarisidagi 3328 ta ishlab turgan filiali, mamlakat tashqarisidagi esa 14 ta faol filiali, 4 ta substansiyasi, 180 ta vakolatxonasi bilan bank Erondagi eng kuchli moliya muassasalaridan biriga aylangan.

20 riallik pahlaviy tanganing ikkita surati bor edi: bir tomonida Rizo Pahlaviyning surati va Rizoshohning soʻzlari bor edi: Milliy bankni tashkil etish xalqimning uzoq yillik orzularidan biri edi, ikkinchi tomonida Muhammad Rizo Pahlaviyning rasmi uning quyidagi soʻzlari bilan berilgan: Eron Milliy bankining tashkil etilishi Eron mustaqilligining haqiqiy asoslaridan biri edi.

### Raislari

* Kurt Lindenblatt, 1928-yil sentabr - 1932-yil sentabr
* Albert Shnayder, 1932-yil sentabr - 1933-yil aprel
* Husayn Ala, 1933-yil aprel - 1934-yil mart
* Rizoquli Amir Xusraviy, 1934-yil mart - 1939-yil noyabr
* Muhamad Ali Farzin, 1939-yil noyabr - 1941-yil oktabr
* Husayn Ala, 1941-yil oktabr - 1942-yil dekabr
* Abul Hasan Ebtehaj, 1942-yil dekabr - 1950-yil iyul
* Ibrohim Zand, 1950-yil iyul - 1951-yil sentabr
* Ali Asgʻar Nosir, 1951-yil sentabr - 1952-yil iyul
* Muhammad Nassiri, 1952-yil iyul - 1953-yil avgust
* Ali Asgʻar Nosir, 1953-yil sentabr - 1957-yil aprel
* Ibrohim Koshani, 1957-yil aprel - 1960

(Manba:  )

### Milliy bank muzeyi

2017-yil 21-iyul kuni Eron Milliy banki muzeyi mamlakat birinchi vitse-prezidenti Isʼhoq Jahongiriy ishtirokida ochildi. Muzey jamgʻarma fondi binosida nafis sanʼat asarlari, xususan, Eronning turli tarixiy davrlariga oid bank xazinalari toʻplami bilan ochildi. Milliy bankda Ahamoniylar, Sosoniylar davriga oid qadimiy buyumlar va qimmatbaho sanʼat asarlari, jumladan, nafis rasmlar, chiziqlar, gilamlar va koʻrpalar mavjud. Milliy bank muzeyini tashkil qilishdan maqsad qadimgi va tarixiy bank vositalarini, shuningdek, Milliy bank faoliyati davomida turli mamlakatlardan kelgan sovgʻalarni namoyish etish hisoblanadi. Milliy bank jamgʻarmasi binosi 1928-yilda Tehronning Firdavsiy koʻchasida qurilgan; 2000-yil 20-dekabrda 2930-son bilan Eron milliy asarlari toifasida roʻyxatga olingan. Ushbu binoni loyihalashtirgan nemis meʼmori X.Geynrix Ahamoniylar davridagi binolar hamda Eron va Yevropa meʼmorchiligi uygʻunligidan ilhomlangan. Ushbu muzeyda bankning tarixiy sovgʻalari, ofis jihozlari va banknot chop etish mashinasi, qadimiy rasmlar, tangalar, eski banknotlar va tantanali bank buyumlari keng ommaga namoyish etiladi. 

### Banknotlarni chop etish

Milliy Majlis 1931-yil 22-mart kuni Milliy bankka 10 yil muddatga banknotlar emissiya qilish huquqini berdi. Shuningdek, ushbu muddat tugagandan soʻng, agar bu huquq bekor qilinmasa, keyingi oʻn yil davomida amal qilishi belgilandi.

Nihoyat, birinchi milliy banknotlar 1932-yil 1-aprelda muomalaga chiqarildi. Shahanshoh bank va Eron Milliy banki tomonidan chiqarilgan banknotlar uch oygacha teng qiymatda muomalada boʻlgan. Shu yilning iyulidan keyin Milliy bank banknotlari mamlakatdagi yagona qogʻoz pulga aylandi.

  

1960-yilga kelib, Milliy bank oʻzining iqtisodiy ehtiyojlari uchun banknotlarni chiqardi. Biroq, oʻsha yili Eronda Markaziy bank tashkil etilgandan soʻng, banknotlarni chiqarish boʻyicha mutlaq huquq ushbu bankka oʻtkazildi va bu hali ham davom etmoqda.

Kapitali
--------

Eron Milliy banki tashkil topganidan buyon ochiq aksiyadorlik kompaniyasi edi; uning boshlang'ich kapitali 20 millioin real edi. Boshlang'ich kapital 20 mingta ulushga bo'lingan (13 500 ta aksiyalar nomi yozilgan va 6 500 tasi anonim aksiya). Biroq, 1938-yilda bank aksiyalarini nodavlat aksiyadorlarga o'tkazish taqiqlandi. 1935-yilda Milliy bank kapitali 300 million rialga yetdi va 1952-yilda 2 millard rialgacha ko'paydi.

Eronda bank tizimi cheklanganligi tufayli 1956-yilgacha Milliy bank mamlakat iqtisodiyotidagi Markaziy bankning barcha vazifalarini bajargan. Eron Markaziy banki tashkil etilgandan keyin bank regulyatorligi vazifasi bu bank zimmasiga yuklatilgan. 2017-yil iyun oyida oxirgi marta ro'yxatdan o'tkazilganda Milliy bankning ustav kapitali 198 trillion 565 milliard 600 million rialni tashkil qilgan.

Ijtimoiy mas'uliyati
--------------------

Milliy bankning ijtimoiy yo'nalishdagi mas'uliyati har doim tashkiliy va kadrlar nuqtai nazaridan ko'rib chiqilgan. Bankning katta oilasi har doim tizimli va rasmiy faoliyatdan tashqari, ushbu vazifalarni qayta tiklashda jamiyatning poydevori sifatida rol o'ynagan.

Ijtimoiy tashkiliy mas'uliyati
------------------------------

* Kommunal xizmatlar loyihalari: Hozirgi vaqtda bank qiymati 114 milliard rialdan ortiq 39 ta kommunal xizmatlar loyihasida ishtirok etgan.
* Bolalarni qo'llab-quvvatlash.
* Madaniy va ilmiy loyihalarni qo'llab-quvvatlash.
* Diya mahkumlarini ozod qilish uchun sport rejalarini qo'llab-quvvatlash.
* Maktablar qurish.

Islom bankchiligi
-----------------

Erondagi barcha banklar Eron Islom Majlisi tomonidan 1983-yilda qabul qilingan Eronning Islom Bankchiligi (Shariat) qonuni asosida bank tamoyillari va amaliyotlariga amal qilishlari kerak.  Ushbu qonunga ko'ra, banklar faqat foizsiz islomiy operatsiyalarni amalga oshirishlari mumkin ( foiz sudxo'rlik yoki ribo hisoblanadi va Islom dini va uning muqaddas kitobi Qur'on tomonidan taqiqlangan). Foydaning ulushi evaziga tovar va xizmatlar almashinuviga asoslangan tijorat operatsiyalari o'tkazishga ruxsat etiladi. Ruxsat etilgan tijorat operatsiyalari qatoriga *muzoraba*, *Forush Agʻsati*, *Joala*, *Salaf* va *Qarz hasana* kabi islomiy shartnomalar kiradi. Ushbu shartnomalar va tegishli amaliyotlar tafsilotlari Eronning Foizsiz bank qonunchiligi va uning ko'rsatmalarida keltirilgan.

Muvaffaqiyatlari
----------------

### 2017-yil

* Yuqori mahsulot innovatsiyasi milliy haykali "Baam", 2017-yil
* Doktor Nurbaxsh festivalida, 2017-yilda bank sohasidagi eng yaxshi innovatsiyalar bo‘yicha birinchi o‘rinni egalladi
* Elektron bank va toʻlov tizimlarining 7-yillik konferensiyasida doktor Nurbaxsh festivalida tanlangan, 2017
* 2017-yilda mamlakat yoqilg'i quyish shoxobchalarini rejalashtirish va o'quv markazini e'tirof etish
* ISO 10002: 2014 xalqaro standart sertifikati
* Milliy bankka jamoatchilik bilan aloqalar bo‘yicha Oltin haykalni topshirish, 2017-yil
* Ta'lim vazirligining maktablarni rivojlantirish va jihozlash bo'yicha Milliy bank funksiyasini qadrlashi, 2017-yil
* "Shahidlar va faxriylar ishi" jamg‘armasiga minnatdorchilik, 2017-yil
* Payam Nur universiteti Eron Milliy bankining Jamoatchilik bilan aloqalar bo'limining minnatdorchiligi, 2017-yil
* Iqtisodiyot va moliya vazirligi Eron Milliy bankining Jamoatchilik bilan aloqalar boshqarmasi tomonidan taqdirlandi, 2017 yil
* Milliy bankdan Sanoat, konchilik va savdo vazirligining bahosi, 2017-yil
* Eron Milliy banki 2017-yilda Eronning eng yaxshi 500 kompaniyasi qatoriga kirdi
* Mozandaron qon quyish bosh direktori Milliy bank Jamoatchilik bilan aloqalar bo'yicha minnatdorchiligi, 2017-yil
* "Kahrizak" xayriya jamg‘armasiga minnatdorchilik, 2017-yil
* Eron qurilishi bo'yicha milliy konferensiyada mijozlar ehtiyojini qondirish haykali
* Jamoatchilik bilan aloqalar, sanoat, milliy ishlab chiqarish konferensiyasi haykali
* Hamadon viloyati filiallari bo'limi tomonidan jamoatchilik bilan aloqalar bo'yicha ustunlik unvoni, 2017-yil
* Milliy bankning Xalqaro Qur'on musobaqalarining o'ttiz uchinchi davridagi ishtiroki, 2017-yil

### 2016-yil

* Doktor Nurbaxsh festivalida bank sohasidagi eng yaxshi innovatsiyalar bo‘yicha birinchi o‘rinni egalladi, 2016-yil
* Tehron gubernatorining 2016-yildagi maxsus mukofoti
* 500 ta kompaniyalar orasida uchta yuqori o'rinni olish, 2015-yil fevral
* 500 ta kompaniyalar orasida uchta yuqori o'rinni olish, 2015-yil fevral
* Jamoatchilik bilan aloqalar oltin haykali, 2015-yil yanvar
* Birinchi vitse-prezidentga minnatdorchilik, "Qishloq kuni" uchrashuvi
* Madaniy meros tashkiloti Eron Milliy bankining bahosi, 2015-yil oktyabr
* 10-Jamoatchilik bilan aloqalar bo'yicha reklama festivali, 2015-yil 27 avgust
* Milliy bankdan Islom inqilobi uy-joy fondiga minnatdorchilik, 2015-yil
* Markaziy bankning Milliy bankni qadrlashi "Chakavak Dizayn", 2015-yil
* Loriston gubernatori boshqaruvchi direktorni qadrlashi, 2015-yil may
* Loriston va Xurramobod shaharlari gubernatori oʻrinbosarining boshqaruvchi direktorga minnatdorchiligi, 2015-yil aprel

Xodimlar soni
-------------

Jins bo'yicha BMI xodimlarining xizmat ko'rsatish holati jadvali 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Holati** | **ayol** | **erkak** | **jami** |
| Ishga joylashgan | 3 263 | 36 042 | 39 305 |
| Ishchi holati, 105 nogiron | 0 | 460 | 460 |
| Vafot etgan yoki shaxid ketgan (ish vaqtida 9, nafaqaga chiqqan paytida 50) | 2 | 57 | 59 |
| muddatidan oldin nafaqaga chiqqan | 616 | 3 402 | 4 018 |
| Boshqa nafaqaxo'rlar | 1 618 | 14 505 | 16 123 |
| O'lgan (ish haqi: 7536) | 67 | 5 146 | 5 213 |
| **Jami** | **5 566** | **59 612** | **65 178** |

Milliy bank kasalxonasi
-----------------------

Eron Milliy banki kasalxonasi 1938-yilda sog'liqni saqlashni ta'minlash va o'z xodimlarining tibbiy ehtiyojlarini qondirish uchun tashkil etilgan. Shundan so'ng, 1973-yilda Bank kasalxonasining hozirgi binosi qurilgan. Hozirgi vaqtda ushbu bo'linma taxminan 24 000 kvadrat metr maydonga ega 9 qavatli binoda joylashgan; 250 o'rin, 800 ga yaqin xodimlar, 11 ta klinika va 14 ta bo'limga ega; bank o'z xodimlarining sog'lig'iga xizmat qilish uchun zamonaviy tibbiy asbob-uskunalardan foydalanadi. Milliy bankning kasalxonasiga kirish imkoniyati bo'lmagan xodimlari ehtiyojlarni qondirish uchun tibbiyot klinikalari turli joylarda joylashgan.

Milliy bank kasalxonasi xizmatlari:

* Bank xodimlariga va ularning qarindoshlariga tibbiy xizmat ko'rsatish
* Kasalxonaga yotqizilgan bemorlarni qabul qilish va tibbiy va paratibbiy xizmatlarini ko'rsatish
* Ambulator bemorlarni qabul qilish va tegishli xizmatlarni ko'rsatish

 Rizoshoh davridagi 5 riallik banknotning birinchi seriyasi

Moliyaviy raqamlar va statistika
--------------------------------

Fayl:Mellibank Building .jpg Tabrizdagi Eron Milliy banki binosi
 Nishopur shahridagi Milliy bank filiallaridan biri
 Sherozdagi Eron Milliy banki binosi
-Missing required parameter 1=*month*!, 2008-yil(2008-Missing required parameter 1=*month*!-00) holatiga koʻra

2008-yil 16-iyun holatiga ko'ra (1 AQSh dollari 133 130 Eron riali):

* Jami aktivlari = 360 517 milliard rubl
* Kapitalizatsiyasi = 36 487 milliard rubl
* Soliqdan keyingi sof daromadi = 772 milliard rubl
* Jami kreditlar = 163 595 milliard rubl
* Filiallar soni = 3300
* Xodimlar soni = 43 000
* Eron Milliy banki barcha kreditlarning 30 foizga yaqinini iqtisodiyot, ishlab chiqarish, sanoat va xizmatlar sohalariga taklif qildi.
* Milliy bank tomonidan taklif etilayotgan onlayn-banking xizmatlari 2008-yilda 370 foizga o'sgan

Hozirgi boshqaruv raisi va direktorlari
---------------------------------------

* Abulfazl Najjorzoda (amaldagi) (Boshqaruv raisi)

Qarzlari va da'volari
---------------------

Milliy bank direktori Muhammad Rizo Husaynzoda Eron Islom Respublikasining 220 trillion realdan ortiq qarzi borligini ma’lum qildi.  2009-yilda Mahmud Rizo Xavariyning ISNA axborot agentligi bilan e'lon qilingan suhbatida Eron hukumatining bankdan 50 trillion real qarzi borligi va hukumat ushbu qarzni to'lashga qodir emasligi aytildi. Ammo keyin "Hukumatning qarzni to‘lashga qodir emasligi" haqidagi xabar Xavariy tomonidan inkor etildi.

Muhim binolari
--------------

 Eron Milliy bankining Sanduq-e Pas-Andaz-e binosi, 1964-yil
* Firdavsiy binosi – Firdavsiy shoh ko‘chasi, Tehron

Ofislari
--------

Eron Milliy banki 11 mamlakatda 18 ta xalqaro filial va xizmatlarga ega:

* Afgʻoniston Afgʻoniston (Kobul)
* Ozarbayjon Ozarbayjon (Boku)
* Bahrayn Bahrain (Manama)
* Fransiya Fransiya (Parij)
* Germaniya Germaniya (Gamburg)
* Hong Kong (Hong Kong)
* Iroq Iroq (Bagʻdod va Basra)
* Ummon Ummon (Maskat)
* Rossiya Rossiya (Moskva)
* BAA Birlashgan Arab Amirliklari (Abu-Dabi – *4 ta filial*, Dubay – *4 ta filial* va Sharja)
* Birlashgan Qirollik Buyuk Britaniya (London)

Terrorchilarning portlatishi
----------------------------

1981-yil 26-yanvarda Eron Milliy bankining San-Fransiskodagi ofislari oldida bomba portladi. Terrorizmning oldini olish bo'yicha milliy memorial instituti ma'lumotlariga ko'ra, San-Fransiskodagi bank binosida bomba portlagan, oynalar singan va portlovchi mexanizm joylashtirilgan binoning devoriga zarar yetkazgan. Hodisa natijasida jabrlanganlar va hibsga olinganlar yo‘q.

Bank xizmatlari
---------------

Milliy valyuta - rialdagi depozitlari va xizmatlari
---------------------------------------------------

* Uy-joyning maxsus rejasi
* Uzoq muddatli investitsiyalar
* Qisqa muddatli investitsiyalar
* Oddiy kredit
* Joriy kredit
* Ijara qutilari
* Kafolatlangan shahar kodlovchi tekshiruvi
* Banklararo bank cheki
* Qimmatli qog'ozlarni sotish
* Xizmat rejasi
* Ishlab chiqarish banki
* Bank operatsiyalari shakllari

Xizmatlar va rialdagi shartnomalari
-----------------------------------

* uy-joyning maxsus rejasi
* Rial kafolati
* Investitsion rejalar
* Ju'ala rejasini bajarish
* Kredit xizmatlari
* Ju'ala qishloqlardagi uy-joylar
* Ju'ala bo'yicha uy-joy ta'mirlash
* avtomobil sotib olish
* Birlamchi tovarlarni sotib olish
* Fuqarolik sheriklik shartnomasi
* Lizing
* Kelajakdagi (forvard) shartnoma
* Muzoraba shartnomasi
* Imtiyozli stavkalardagi xizmatlar

Depozitlar va valyuta xizmatlari
--------------------------------

* Valyuta kafolati
* Qarz al-hasan depoziti
* Investitsion depozitlar
* Chet el filiallarida hisob ochish shartlari
* Chet el filiallaridan inventarlarni o'tkazish
* svift
* Eronda faoliyat yurituvchi kompaniyalar uchun hisobraqam
* Sayohat valyutasini oling
* Valyuta o'tkazmalari
* Kreditlar
* Moliyalash / qayta moliyalash
* Valyuta xizmatlari

Elektron xizmatlar
------------------

* Haqiqiy mijozlar tizimlari (tahrirlash)
* "Baam" Internet-banking tizimi
* Internet-banking (Saba)
* Melli Baam mobil banki
* Melli Mobile Bank (Hamrah Bank Melli)
* Ha Messenger
* Bank xodimi
* Internet xizmati (billing)
* to'lovni sotib olish
* Melli @
* Melli market
* Melli fondi
* SMS orqali markazlashtirilgan tizim (SAPTA)
* Real vaqtda yalpi hisob-kitob (RTGS)
* Elektron bank pul o'tkazmasi (SAHAB)
* Cheklarni yig'ish va saqlash (KELLER)
* To'g'ridan-to'g'ri bo'lmagan to'lovlar holatini kuzatish
* Topshiriqlarni tekshirish holatini kuzatish
* Sheba ID-ni oling
* Ro'yxatdan o'tish va tezlashtirishning nomuvofiqligini kuzatib borish
* Elektron to'lov yig'ish (ETC)
* Xavfsizlik bo'yicha maslahatlar
* Foydalanuvchi tomonidan zararli dastur xavfini kamaytiradigan xavfsizlik yechimlari

Yuridik mijozlar tizimlari
--------------------------

* Internet-banking SABA (BIB)
* Tezkor so'rov (SANI)
* Bina tizimi
* Hujjatlarni ro'yxatga olish tashkilotining hisobot tizimi
* Sud hokimiyati tomonidan hisobot
* Yuridik shaxslarning milliy o'ziga xosligi

Boshqa elektron bank xizmatlari
-------------------------------

* Hisoblarni to'lash
* Telefon banki
* Bankomat
* Bankomat festivali
* Kiosk
* POS terminallari
* Shahab Melli filiallari
* Kechki bazalar
* Onlayn to'lov portaliga so'rov
* Internet to'lov shlyuzi ( IPG Wayback Machine saytida arxivlangan (2018-08-30). )
* Onlayn birja savdosi
* Ma'muriy va sud choralari (SIAGH)

Kredit kartalari
----------------

* Milliy kartasi
* Milliy oilaviy kartasi
* Sovg'a kartasi
* Havola kartasi
* Hilol Ahmar yoshlar kartalari
* Kupon kartasi
* Turistik karta
* Boshqa bank kartalari
* Markazlashtirilmagan obyektlar karta raqamini olish
* Milliy karta sug'urtasi
* Kartani olish bilan bog'liq muammolarni yozib olish
* Kredit kartasiz bankomatdan naqd pul olish

  

2018-yil 5-martda Milliy bank "Eronda kredit kartalardan foydalanish bilan bog'liq" vaziyat bo'yicha Visa va Franklin Resources kompaniyalariga sud jarayonida taxminan 17,6 million AQSh dollari yutqazdi.

AQSh sanksiyalari
-----------------

2007-yil 25-oktabrda Qo'shma Shtatlar Eronga qarshi bir tomonlama sanksiyalar kiritdi. Ushbu sanksiyalar Eronning davlat banklari va AQSh fuqarolari yoki xususiy tadbirkorlari o'rtasida moliyaviy operatsiyalarni amalga oshirish qobiliyatini kamaytirishga qaratilgan yangi chora-tadbirlarni o'z ichiga oladi.  Milliy bank, o'zining boshqa mijozlari bilan bir qatorda, Eronning yadroviy va ballistik raketa dasturlariga moliyaviy xizmatlar ko'rsatganligi sababli ushbu sanksiyalarga kiritilgan.  AQSh Moliya vazirligi xabariga ko'ra, 2002-2006 yillar oralig'ida Milliy bank Eron islom inqilobi gvardiyasi korpusi bo'limi bo'lgan Al-Quds kuchlari orqali Xamas, Falastin Islomiy Jihodi, Hizbulloh va boshqa guruhlarga kamida 100 million dollar pul o'tkazgan. 

Milliy bank o'zining veb-saytida e'lon qilingan bayonotida AQShning ayblovlarini rad etadi va qat'iyan "aldamchi bank amaliyotida" hech qachon ishtirok etmaganini ta'kidladi.

Yevropa Ittifoqi sanksiyalari
-----------------------------

2008-yil 16-iyunda Yevropa Ittifoqi Eronga qarshi navbatdagi bir tomonlama sanksiyalar kiritdi. Tehronning uranni boyitish dasturini to‘xtatishdan bosh tortganiga javoban joriy qilingan ushbu sanksiyalar paketiga Milliy bank aktivlarini muzlatish ham kiritilgan.  Sanksiyalar bekor qilingandan so'ng, Milliy bank Swiftga qayta ulangan birinchi Eron banki bo'ldi.

Sho'ba korxonalari
------------------

### Sadad ma'lumotlar kompaniyasi

1999-yilda Kompaniyalar va notijorat korxonalarini ro'yxatga olish markazida Sadad ma'lumotlar kompaniyasi 151478 raqami bilan cheksiz muddatga ro'yxatdan o'tkazildi.

### Milliy bankning nashriyot kompaniyasi

Banknotlarni emissiya qilish huquqi Milliy bankka berilgandan so'ng, banknotlarda chiqarilgan sanani nashr qilish uchun alohida tashkilot tuzildi. Tashkilot Milliy bankning rivojlanishi bilan birga rivojlandi; u "Milliy bank bosmaxonasi" sifatida tanilgan. 1938-yilda "matbaa sexi" nomi bilan tashkil etilgan ushbu bosmaxona asta-sekin Eron va Yaqin Sharqdagi eng nufuzli bosmaxonalardan biriga aylandi. Eron Milliy banki filiallarining matbaa ehtiyojlari davlat organlariga bosma xizmatlar ko'rsatish bilan birga butun respublika bo'ylab ham qondirildi. Milliy bank matbaa korxonasi kitob va jurnal nashr etish uchun Madaniyat va islom irodasi vazirligidan nashr litsenziyasini oldi; shuning uchun u "Milliy bank matbaa va nashriyot kompaniyasi" deb o'zgartirildi.

### Milliy rivojlanish guruhi

Milliy taraqqiyot guruhining sarmoyasi konglomerat shirkat (klaster kompaniya) hisoblanadi. Tehron fond birjasida listingga qo'yilgan ushbu klaster kompaniyasi bir nechta xolding kompaniyalaridan (bosh kompaniya) iborat bo'lib, tarkibiga quyidagi kompaniyalar kiradi.

1- Seydko sement sanoati

2- Behshahrda oziq-ovqat sanoati xoldingi

3- Eron elektr stansiyasi holdingi

4- Eron Transfo Group xoldinglari

5- Moddiy kauchuk ushlagich

6- Farmatsevtika xoldingi

7. Milliy taraqqiyot sarmoyasi

8- Arak petrokimyo sanoati

Milliy taraqqiyot guruhi sarmoyasi kompaniyasining aksiyadorlari:

Eron Milliy banki kompaniya aksiyalarining 71 foiziga egalik qiladi. Kompaniya aksiyalarining boshqa egalari quyidagilar:

Pensiya va nogironlik nafaqasi jamg'armasi 8%

Sektor kapitalini boshqarish xizmatlari 2%

Tedbir investitsiya kompaniyasi 1%

Eron sug'urta kompaniyasi 1%

Tadbirgoron Yevrosiyo iqtisodiyoti kompaniyasi 1%

### Eron Milliy banki brokerligi

### Milliy bank valyuta ayirboshlash kompaniyasi

### Pouya Pioneer Capital Development Corporation

### Pouya Future Design and Development Company

Yana qarang
-----------

* Eron Markaziy banki
* Mir Biznes bank - Milliy bankning Rossiyadagi sho'ba banki
* Eron iqtisodiyoti
* Islom bank ishi
* Eronda bank ishi va sug'urta

Havolalar
---------

1. ↑  „Top 100 Iranian Companies". 12-iyun 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. ↑  „Top 100 Iranian Companies". 9-mart 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi.
3. 1 2  „۱۰۰ شرکت برتر ایران کدامند؟ +جدول | اقتصاد آنلاین". *www.eghtesadonline.com*.
4. ↑  *افزار.* „تاریخچه" (fa). *sadad.co.ir*. 14-iyun 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-may 2018-yil.
5. ↑  „ٓبرندهای ارزشمند ایران معرفی شدند/ رویکردی متفاوت در با شکوه‌ترین جشن سالانه صنعت" (fa). *www.khabaronline.ir* (11-yanvar 2015-yil). Qaraldi: 10-may 2018-yil.
6. ↑  „آشنایی با بانک ملی ایران". *www.hamshahrionline.ir* (7-iyun 2012-yil). Qaraldi: 15-aprel 2023-yil.
7. ↑  „نگاهی به بانک ملی در ۸۷ سالگی". *پایگاه خبری نقدینه*. Qaraldi: 10-may 2018-yil.
8. ↑  „درباره بانک :: تاريخچه بانک ملی ايران" (fa). 3-mart 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-may 2018-yil.
9. ↑  „اخبار بانک ملی ایران". *www.bminews.ir*. 3-mart 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-may 2018-yil.
10. ↑  „افتتاح موزه بانک ملی ایران – سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری" (fa-IR). *سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری* (10-mart 2016-yil). Qaraldi: 10-may 2018-yil.
11. ↑  *Īrān.* „Annual Report and Balance Sheet" (1961).
12. ↑  *Īrān.* „A History of the First Thirty Years of Bank Melli Iran, 1928-1958".  Printed in Bank Melli Iran Press (27-sentyabr 1958-yil).
13. ↑  „افتتاح موزه بانک ملی ایران – سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری" (fa-IR). *سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری*. Qaraldi: 10-may 2018-yil.
14. ↑  „سرمایه جدید بانک ملی ایران به ثبت رسید" (fa). *www.iscanews.ir* (18-oktyabr 2017-yil). Qaraldi: 14-may 2018-yil.
15. ↑  „مشاركت 114 ميليارد ريالي بانك ملي ايران در 39 طرح عام المنفعه" (fa). Qaraldi: 14-may 2018-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
16. ↑  „بانک ملی ایران" (fa). Qaraldi: 14-may 2018-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
17. ↑  „بانک ملی ایران" (fa). 26-dekabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-may 2018-yil.
18. ↑  „بانک ملی ایران" (fa). Qaraldi: 14-may 2018-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
19. ↑  „بانک ملی ایران" (fa). Qaraldi: 14-may 2018-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
20. ↑  „Iran's interest-free banking law".  Central Bank of Iran. 3-fevral 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-aprel 2023-yil.
21. ↑  „مدير عامل بانك ملي ايران تنديس و لوح سپاس كنفرانس روابط عمومي ، صنعت، توليد ملي را دريافت كرد" (fa). Qaraldi: 14-may 2018-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
22. ↑  „درباره بانک :: تاریخچه بانک ملی ایران" (fa). 3-mart 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-may 2018-yil.
23. ↑  „BMI financial statements as of March 20, 2006".  Bank Melli Iran. 10-fevral 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-yanvar 2008-yil.
24. ↑  „Iran Daily - Domestic Economy - 12/10/08". 13-dekabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-fevral 2016-yil.
25. ↑  „Iran Daily - Domestic Economy - 12/14/08". 29-yanvar 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-dekabr 2008-yil.
26. ↑  „بدهی 220 هزار میلیاردریالی دولت به بانک ملی/فعالیت شعب خارجی از سر گرفته شد/انعقاد 20 قرارداد مهم با بانک‌های خارجی – اخبار تسنیم – Tasnim" (fa). *خبرگزاری تسنیم – Tasnim*. Qaraldi: 14-may 2018-yil.
27. ↑  *PoyaDomain.com.* „پویا دامین | برگه پیدا نشد." (fa). 5-yanvar 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-may 2018-yil.
28. ↑  „U.S. top court turns away dispute involving Iran's Bank Melli". *Reuters* (5-mart 2018-yil). Qaraldi: 7-mart 2018-yil.
29. 1 2  US slaps sanctions on leading Iranian state-owned banks *Agence France-Presse* (25 October 2007).
30. ↑  *U.S. Helps Iranian Bank Withdraw, Then Seeks To Freeze Funds*, Josh Gerstein, The New York Sun, 9 November 2007
31. ↑  BMI's announcement on US sanctions Wayback Machine saytida arxivlangan (2016-03-03). *Bank Melli Iran*.
32. ↑   *BBC* (16 June 2008).
33. ↑  „Bank Melli Iran Revamping European Branches". *Financial Tribune* (27-may 2017-yil).

Havolalar
---------

* Wikimedia Commons dagi Eron Milliy bankga aloqador media xabarlar
* Eron Milliy banki veb-sahifasi Wayback Machine saytida arxivlangan (2018-03-08). (Forscha)
* Eron Milliy bank veb-sahifasi Wayback Machine saytida arxivlangan (2021-01-11). (Inglizcha)
* Milliy bank rasmiy Instagram sahifasi
* Eronning davlat egaligidagi banklari Wayback Machine saytida arxivlangan (2022-08-07).
* The Banker, "The start of an economic renaissance", 2006, available to registered users and subscribers
* Reuters – Iran sanctions
* AFP – Iran to shake up interest rates

Andoza:S-other

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| OldingisiBank Shahi |  **Bank Melli Iran** 1929–1960 | KeyingisiCentral Bank of Iran |