**1896-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari** (grekcha: *Θερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες 1896*), rasmiy ravishda **I Olimpiada oʻyinlari** (grekcha: *Αγώνες της 1ης Ολυμπιάδας*), shuningdek, **Afina 1896** (grekcha: *Αθήνα 1896* ) nomlari bilan ataluvchi yangi tarixda o'tkazilgan birinchi xalqaro Olimpiya o'yinlari hisoblanadi. Fransuz aristokrati Pierre de Coubertin tomonidan tuzilgan Xalqaro olimpiada qo'mitasi (XOQ) tomonidan tashkil etilgan ushbu musobaqa 1896-yilning 6-aprelidan 15-apreliga qadar Gretsiyaning Afina shahrida bo'lib o'tgan.

Birinchi Yozgi Olimpiada o'yinlarida 14 davlatdan (XOQ ma'lumotlariga ko'ra, ushbu raqam talqin qilinishi mumkin) jami 241 sportchi (faqatgina erkak sportchilar; ushbu raqamlarning to'g'riligi borasida hanuzgacha bahs-munozaralar mavjud) ishtirok etgan. Musobaqada ishtirok etuvchi sportchilarning barchasi yevropaliklar yoki Yevropada istiqomat qiluvchi boshqa qit'a vakillari bo'lishgan (Amerika Qo'shma Shtatlari jamoasi bundan mustasno). Olimpiadada ishtirok etuvchi sportchilarning 65 % dan ortig'ini greklar tashkil etgan. Musobaqa g‘oliblari o'yin so'ngida kumush medal bilan, ikkinchi o‘rin egalari esa mis medallar bilan taqdirlanishgan. Keyinchalik, Xalqaro olimpiada qo'mitasi tomonidan ushbu qoidalarga o'zgartirish kiritiladi va birinchi o'rin sohiblari uchun oltin, ikkinchi o'rin uchun kumush hamda uchinchi o'rin egalari uchun bronza medallari bilan taqdirlash joriy etiladi. Birinchi Yozgi Olimpiada o'yinlari g'olib va sovrindorlari safidan jami 10 ta davlatdan tashrif buyurgan 14 nafar sportchi joy egallaydi. Musobaqa so'ngida Amerika Qo'shma Shtatlari umumiy hisobda 11 ta oltin medal bilan peshqadamlikka erishgan bo'lishsa, mezbon davlat vakillari umumiy hisobda 47 ta medal bilan musobaqaning eng ko'p medallarini qo'lga kiritgan jamoa sifatida e'tirof etiladi. Yunonlar uchun ilk Olimpiya o'yinlaridagi eng asosiy o'yin ularning hamyurtlari Spyridon Louis tomonidan marafon yugurishi g'olibligini qo'lga kiritishi bo'ladi. Shuningdek, Olimpiadaning eng muvaffaqiyatli ishtirokchisi nomiga nemis kurashchisi va gimnastikachisi Carl Schuhmann sazovor bo'lib, u musobaqaning jami to'rtta yo'nalishi bo'yicha g'oliblikni qo'lga kiritadi.

1896-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlarini o'tkazish masalasi 1894-yilning 23-iyunida Coubertin tomonidan Parijda tashkil etilgan kongressda bir ovozdan tasdiqlanadi, shuningdek, Xalqaro olimpiada qo'mitasi ham ilk bor mana shu kongress davomida tuziladi, chunki Gretsiyada o'tkazilishi rejalashtirilayotgan musobaqa tarixdagi ilk Olimpiya o'yinlari edi. Olimpiadaning asosiy o'yinlar o'tkaziladigan binosi sifatida "Panathenaic" stadioni tanlanib, u yerda yengil atletika va kurash sport turlari bo'yicha bahslar o'tkaziladi. Boshqa sport turlari, jumladan, velosport uchun "Neo Phaliron Velodrome" hamda qilichbozlik uchun "Zappeion" sport inshootlari tanlanadi. Musobaqaning ochilish marosimi 6-aprel kuni "Panathenaic" stadionida bo'lib o'tadi, unda ishtirok etayotgan sportchilarning aksariyati millatlar bo'yicha guruhlarga bo'lingan holda maydonga tushishadi. Tashkiliy qo'mita prezidenti - valiahd shahzoda Constantinening nutqidan so'ng, uning otasi qirol George Olimpiada o'yinlarini rasman ochib beradi. Shundan keyin to'qqizta guruhga bo'lingan jami 150 nafar xor xonandalari shoir Kostis Palamas so'zi va Spyridon Samaras musiqasi asosida yaratilgan Olimpiada madhiyasini ijro etishadi.

1896-yilgi Olimpiada o'yinlari sport tarixida erishilgan eng katta muvaffaqiyatlardan biri sifatida baholanadi. Olimpiya o'yinlari unga qadar o'tkazilgan barcha sport musobaqalari ichida eng nufuzlisi deya tan olinadi. "Panathenaic" stadioni ushbu sport musobaqalarini tomosha qilish uchun o'zida eng ko'p tomoshabinni jamlagan majmuaga aylanadi. O'yinlardan so'ng, Coubertin va Xalqaro olimpiada qo'mitasiga bir qancha taniqli shaxslar, jumladan, Gretsiya qiroli George va Afinaning ba'zi amerikalik sportchilari bundan keyingi barcha Olimpiada o'yinlarining Afinada o'tkazilishini so'rab murojaat qilishadi. Biroq bundan keyingi, ya'ni 1900-yilgi Yozgi Olimpiya o'yinlarining Parijda o'tkazilishi Xalqaro olimpiada qo'mitasi tomonidan allaqachon rejalashtirilgan edi. 1906-yilgi favqulodda yozgi Olimpiada o'yinlaridan tashqari, oradan 108 yil o'tgach esa 2004-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlari yana qayta Gretsiyada bo'lib o'tadi.

Musobaqaning asos solinishi
---------------------------

XIX asrda Yevropada kichik miqyosda o'tkazilgan bir nechta sport festivallari ham o'sha paytda qadimgi Olimpiya o'yinlari nomi bilan atalgan. Jumladan, 1870-yilgi Olimpiada o'yinlarini o'tkazish uchun "Panathenaic" stadioni qayta ta'mirlanadi va musobaqa tomoshasi uchun 30 000 tomoshabin ushbu stadionga tashrif buyuradi. Keyinchalik, Pierre de Coubertin va fransiyalik pedagog, tarixchi, doktor William Penny Brookes ko'p millatli va ko'p turli sport musobaqasini tashkil etish g'oyasini e'lon qiladi, biroq o'yinlarda faqat yunon millatiga mansub erkak sportchilarning ishtirok etishigagina ruxsat beriladi. 1890-yilda Coubertinning *"La Revue Athletique"* jurnalida inglizlarning Shropshire grafligida joylashgan Much Wenlock qishloq bozor shaharchasi haqidagi maqolasi chop etiladi. Aynan shu yerda, 1850-yilning oktyabr oyida mahalliy shifokor William Penny Brookes Wenlock Olimpiya o'yinlariga asos solgan edi, ushbu Olimpiada sport va dam olish festivali bo'lib, musobaqa kriket, futbol va halqani nishonga otish kabi yengil atletika va jamoaviy sport turlarini o'z ichiga olgan edi. Coubertin, shuningdek, 1859, 1870 va 1875-yillarda tadbirkor va xayriya ishlarini amalga oshiruvchi Evangelis Zappas tomonidan Olimpiya o'yinlari nomi ostida tashkil etilgan oldingi yunon o'yinlaridan ham ilhomlanadi. 1896-yilgi Olimpiada oʻyinlari Evangelis Zappas va uning amakivachchasi Konstantinos Zappasning merosi hamda Gretsiya hukumati valiahd shahzodasi Constantinening iltimosi bilan "Panathenaic" stadionining ikkinchi bor qayta ta'mirlanishi uchun homiylik qilishini so'rab murojaat qilgan George Averoff tomonidan moliyalashtiriladi. Bunga javoban Gretsiya hukumati ham bundan qirq yil oldin ta'mirlash xarajatlari Evangelis Zappas tomonidan to'liq moliyalashtirilgan ushbu marmar stadionni qayta ta'mirlash ishlariga homiylik qiladi.

> Baron de Cobertinening iltimosiga chuqur ehtirom bildiraman va unga hamda boshqz Kongress aʼzolariga Olimpiada oʻyinlarining qayta tashkillashtirilishi uchun qilayotgan sa'y-harakatlariga minnatdorchiligimni bildiraman.
> 
> — Gretsiya qiroli George (21 June 1894)

1894-yil 18-iyunda Coubertin Fransiyaning Parij universitetida 11 mamlakat sport jamiyatlari vakillariga Yozgi Olimpiada o'yinlari bilan bog'liq rejalarini taqdim etish maqsadida kongress uyushtiradi. Uning ushbu musobaqani xalqaro miqyosda o'tkazish taklifi kongress a'zolari tomonidan qabul qilinganidan so'ng, dastlabki zamonaviy Yozgi Olimpiada o'yinlarining o'tkazilish sanasi tanlanishi kerak edi. Coubertin musobaqaning 1900-yilda Parijda tashkillashtiriladigan universal ko'rgazma bilan bir vaqtda o'tkazishini taklif qiladi. Biroq olti yillik kutish davri jamoatchilikning musobaqaga bo'lgan qiziqishini kamaytirishi mumkinligidan xavotirlangan kongress a'zolari ilk Olimpiya o'yinlarini 1896-yilda o'tkazilishni ma'qul deb topadilar. Musobaqa o'tkazilish sanalari kelishib olinganidan so'ng, barcha kongress a'zolari endilikda uning qayerda o'tkazilishi borasidagi fikrlarga e'tiborlarini qaratadilar. Biroq ushbu kongress davomida ilk Yozgi Olimpiada o'yinlarining qanday qilib Afina shahrida o'tkazilishiga kelishilganligi hanuzgacha sir bo'lib qolmoqda. Oradan bir necha yillar o'tib, Coubertin va Demetrius Vikelas kongressning rasmiy bayonnomalariga zid keladigan tanlov jarayoni haqidagi xotiralari bilan o'rtoqlashadilar. Ko'pgina ma'lumotlarga ko'ra, kongressning bir nechta a'zolari Londonni ilk Yozgi Olimpiya o'yinlarini o'tkazish uchun har taraflama munosib joy deb taklif berishadi, ammo Coubertin ushbu fikrga qarshilik bildiradi. Kongressda ishtirok etuvchi gretsiyalik vakil Vikelas bilan qisqacha suhbatdan so'ng, Coubertin Afinani musobaqa o'tkazish uchun qulay joy deya taklif beradi. Shundan so'ng, Vikelas 23-iyun kuni musobaqa uchun ko'rsatilgan Afina shahri nomzodligini rasmiylashtiradi va Gretsiya bundan oldingi kichik festival ko'rinishidagi Olimpiya o'yinlarining ham asl vatani bo'lganligi sababli kongress tomonidan ushbu qaror bir ovozdan ma'qullanadi. Shundan so‘ng, Vikelas yangi tashkil etilgan Xalqaro olimpiya qo‘mitasining (XOQ) birinchi prezidenti etib saylanadi.

Tashkilot
---------

Olimpiya o'yinlari Gretsiyaga qaytishi haqidagi xabar Gretsiya jamoatchiligi, ommaviy axborot vositalari va qirollik oilasi tomonidan yaxshi qabul qilinadi. Coubertinning so'zlariga ko'ra, "Valiahd shahzoda Constantine Olimpiya o'yinlarining Afinada ochilishini katta mamnuniyat ila qarshi oladi". Coubertin "Qirol va valiahd shahzoda ushbu o'yinlarni o'tkazishda homiylik qilishlari"ga rozilik bildirishganini tasdiqlaydi. Keyinchalik, Constantine Yozgi Olimpiada o'yinlarining o'tkazilishi masalalari bo'yicha yanada qattiqroq harakat qiladi va 1896-yilgi tashkiliy qo'mita raisligi faoliyatiga ishtiyoq bilan kirishadi.

Biroq mamlakat musobaqalarni o'tkazish borasida turli moliyaviy qiyinchiliklarga duch keladi va natijada, siyosiy notinchlik yuzaga keladi. Mamlakatning bosh vaziri lavozimida XIX asrning so'nggi yillarida Charilaos Trikoupis va Theodoros Deligiannis tez-tez almashgan holda faoliyat yuritadi. Ushbu moliyaviy va siyosiy beqarorlik tufayli bosh vazir Trikoupis ham, bir qator milliy olimpiadalarni o'tkazish ishlariga boshchilik qilgan Zappas Olimpiya qo'mitasi prezidenti Stephanos Dragumis ham Gretsiya ushbu tadbirni o'tkaza olishiga shubha bilan qaray boshlaydi. 1894-yil oxirida Stephfanos Skouloudis boshchiligidagi tashkiliy qo'mita o'yinlar narxi Coubertin tomonidan taxmin qilinganidan uch baravar yuqori bo'lishi haqidagi hisobotni taqdim etadi. Natijada, ular Olimpiya o'yinlarini Gretsiyada o'tkazib bo'lmaydi, degan xulosaga kelishadi va o'zlarining iste'foga chiqishlarini bildirishadi. O'sha paytda Yozgi Olimpiada o'yinlarini o'tkazishning umumiy qiymati 3,740,000 oltin drahmani tashkil etgan.

 1896-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlarini muvaffaqiyatli o'tkazishda Xalqaro olimpiada qo'mitasining birinchi prezidenti Demetrius Vikelasning nomi qayd etiladi
Olimpiya o'yinlarining qayta tiklanish istiqboli katta shubha ostida qolganligi sababli, Coubertin va Vikelas Olimpiya harakatini saqlab qolish uchun yangidan kompaniya tuzgan holda harakatga kirishadilar. Ularning sa'y-harakatlari natijasida 1895-yilning 7-yanvarida Vikelas Demetrius valiahd shahzoda Constantinening Olimpiya o'yinlari tashkiliy qo'mitasi raisi etib ta'yinlanganini e'lon qiladi. Tashkiliy qo'mita raisining musobaqa oldidagi eng birinchi mas'uliyati o'yinlarni o'tkazish uchun zarur bo'lgan mablag'ni to'plashdan iborat edi. Shahzoda yunon xalqining vatanparvarligiga tayangan holda, ularni kerakli mablag'ni to'plash ishlarida yordamga chaqiradi. Constantinening musobaqalarni o'tkazish ishlarida ko'rsatayotgan shijoat va g'ayrati yunon jamoatchiligini to'lqinlantirib yuboradi. Ushbu ommaviy sa'y-harakatlar natijasida 330 000 draxma mablag' yig'ib olinadi, jumladan, maxsus pochta markalari to‘plamining sotuvga chiqarilishidan 400 000 draxma, chipta sotuvidan 200 000 draxma to'planadi. Constantinening iltimosiga ko'ra, tadbirkor George Averoff "Panathenaic" stadionini qayta ta'mirlash ishlariga homiylik qilishga rozi bo'ladi va ushbu loyihaga 920 000 drahma xayriya qiladi. Uning musobaqalarni o'tkazishda ko'rsatgan xayriya ishlariga hurmat sifatida 1896-yilning 5-aprelida stadion tashqarisida Averoffning haykali qurilib, uning ochilish marosimi o'tkaziladi. Ushbu haykal hozirgi kunga qadar stadion tashqarisida qad rostlab turmoqda.

O'sha paytda Olimpiya o'yinlarida qatnashish imkoniyatiga ega bo'lgan sportchilarning bir qismi ta'til yoki mehnat faoliyati sababli aynan Afina shahrida bo'lishgan (masalan, britaniyalik sportchilarning ayrimlari Afinadagi Britaniya elchixonasida faoliyat ko'rsatishgan). Sportchilar uchun mo'ljallangan Olimpiya qishlog'i 1932-yilgi yozgi Olimpiya o'yinlariga qadar mavjud bo'lmaganligi sababli, musobaqada ishtirok etuvchi sportchilar o'z-o'zini turar-joy bilan ta'minlashga majbur bo'lishgan.

1894-yilda yangi XOQ tomonidan ovozga qo'yilgan birinchi reglament Olimpiya o'yinlarida faqat havaskor sportchilarning ishtirok etishiga ruxsat berishdan iborat edi. Biroq qilichbozlik o'yinlari bundan mustasno hisoblangan, boshqa turli sport turlari bo'yicha musobaqalar esa havaskorlar sporti qoidalariga muvofiq o'tkazilgan. Musobaqa qonun-qoidalari barcha sport turlari uchun umumiy bo'lmaganligi sababli Tashkiliy qo'mita turli milliy sport assotsiatsiyalari orasidan kerakli sport qoidalarni tanlab olishlari va shu bo'yicha musobaqalarni o'tkazishlari kerak edi. Juriylar, hakamlar hay'ati va o'yin direktorlari nomi antik davrdagi kabi nomlar bilan atalgan (*Ephor*, *Helanodic* va *Alitarc*). Shahzoda George esa o'yinlarning yakuniy xulosa chiqaruvchi hakami sifatida faoliyat ko'rsatadi. Coubertinening so'zlariga ko'ra, "shahzodaning musobaqalardagi hakamligi eforlarning o'yinlar davomidagi qarorlariga kuch va obro' bergan".

Ayol sportchilar 1896-yilgi Yozgi Olimpiya o'yinlarida ishtirok etish huquqiga ega emas edilar, chunki de Coubertine ularning musobaqalardagi ishtirokini "amaliy, qiziqarli, estetik va to'g'ri emas" deb hisoblaydi.

Sport inshootlari
-----------------

 "Panathenaic" stadioni panoramasi
1896-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlari uchun jami yettita sport inshootlaridan foydalanilgan. "Panatenaikc stadioni aulsr ichida aosiy maydon bo'lib, tmusobaqadagi o'qqizta sport turidan to'rttasiga mezbonlik qillgan Marafon shahri marafon yugurishi va yakkalik shosse velopoyga musobaqalariga mezbonlik qiladi. Zea ko'rfazida suzish, Zappeionda qilichbozlik, Kallitheada o'q otish va Afina tennis klubida tennis musobaqalari bo'lib o'tadi. Shuni qo'shimcha qilish joizki, tennis sport turi 1896-yilgi Olimpiya o'yinlar vaqtida yunonlar uchun notanish sport turi hisoblangan.

Zea koʻrfazi — Afina hududidagi dengiz porti va marina hisoblanib, undan musobaqa davomida suzish havzasi sifatida foydalanilgan, chunki o'sha paytda Olimpiya o'yinlari tashkilotchilari maxsus maqsadli suzish maydoni qurish uchun pul sarflashdan qochishga harakat qilishadi.

1896-yilgi Olimpiada o'yinlari o'tkazilgan sport maydonlarining to'rttasidan 2004-yilgi o'yinlarda ham musobaqalarni o'tkazish joyi sifatida qayta foydalanilgan. Velodrom 1964-yilda futbol stadioniga aylantiriladi va Karaiskakis stadioni sifatida taniladi. 2003-yilda ushbu stadion 2004-yilgi Olimpiya o'yinlari uchun futbol maydoni sifatida foydalanish uchun qayta ta'mirlangan. 2004-yilgi o'yinlar davomida "Panathinaiko" stadioni kamondan otish bo'yicha musobaqalarga mezbonlik qilgan, shuningdek, stadion yengil atletika marafonining marra chizig'i bo'lib ham xizmat qilgan. Marafon shahrining o'zi 2004-yilgi Olimpiya o'yinlari davomida ikkala marafon tadbirlari uchun ham boshlang'ich nuqta bo'lib xizmat qilgan. Zappeion 1998-yildan 1999-yilgacha 2004-yilgi Olimpiya o'yinlari tashkiliy qo'mitasining (ATHOC) birinchi uyi bo'lib xizmat qilgan va ushbu o'yinlar davomida asosiy aloqa markazi bo'lib xizmat qilgan.

| Bino | Sport | Sig'imi | Ref. |
| --- | --- | --- | --- |
| Afina tennis klubi | Tennis | Roʻyxatga kiritilmagan |  |
| Zea ko'rfazi | Suzish | Roʻyxatga kiritilmagan |  |
| Kallithea | O'q otish | Roʻyxatga kiritilmagan |  |
| Marafon (shahar) | Yengil atletika (marafon), velosport (yakkalik shosse velopoygasi). | Roʻyxatga kiritilmagan |  |
| Neo Phaliron Velodromi | Velosiped (trek) | Roʻyxatga kiritilmagan |  |
| "Panathinaiko" stadioni | Yengil atletika, gimnastika, og'ir atletika va kurash | 80,000 |  |
| Zappeion | Qilichbozlik | Roʻyxatga kiritilmagan |  |

Musobaqa kalendari
------------------

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  **OC**  | Ochilish marosimi |  ●  | Musobaqa tadbirlari |  **1**  | Final uchrashuvlari |  **CC**  | Yopilish marosimi |

| April 1896 | 6thMon | 7thTue | 8thWed | 9thThu | 10thFri | 11thSat | 12thSun | 13thMon | 14thTue | 15thWed | Events |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ‡ Tadbirlar | **OC** |  |  |  |  |  |  |  |  | **CC** | — |
|  Yengil atletika | **2** | **4** |  | **1** | **5** |  |  |  |  |  | **12** |
| Velosport |  Shosse |  |  |  |  |  |  | **1** |  |  |  | **6** |
|  Trek |  |  | **1** |  |  | **3** |  | **1** |  |  |
|  Qilichbozlik |  | **2** |  | **1** |  |  |  |  |  |  | **3** |
|  Gimnastika |  |  |  | **6** | **2** |  |  |  |  |  | **8** |
|  Oʻq otish |  |  | ●  | **1** | **1** | **2** | **1** |  |  |  | **5** |
|  Suzish |  |  |  |  |  | **4** |  |  |  |  | **4** |
|  Tennis |  |  | ●  | ●  | ●  | **2** |  |  |  |  | **2** |
|  Ogʻir atletika |  | **2** |  |  |  |  |  |  |  |  | **2** |
|  Kurash |  |  |  |  | ●  | **1** |  |  |  |  | **1** |
| Har kunlik final uchrashuvlari | 2 | 8 | 1 | 9 | 8 | 12 | 2 | 1 | 0 | 0 | 43 |
| Jami | 2 | 10 | 11 | 20 | 28 | 40 | 42 | 43 | 43 | 43 |
| 1896-yil aprel | 6Du | 7Se | 8Chor | 9Pay | 10Ju | 11Shan | 12Yak | 13
Du | 14Se | 15Chor | Umumiy o'yinlar soni |
|

‡ Olimpiya halqalarining ramzi 1912-yilgacha Baron Pierre de Coubertin tomonidan ishlab chiqilgan.**Eslatma:** Musobaqa g'oliblari kumush medallar, ikkinchi o'rin egalari esa mis medallar bilan taqdirlangan. Birinchi Yozgi Olimpiada o'yinlarida sportchilar 3-o'rin uchun taqdirlanishmagan.

Ochilish marosimi
-----------------

 "Panathenaic" stadionida bo'lib o'tgan birinchi Yozgi Olimpiada o'yinlari ochilish marosimi
Pasxa bayrami nishonlanadigan 6-aprel sanasi dushanba kuni (o'sha paytda Gretsiyada ishlatilgan Yulian taqvimi bo'yicha 25-mart) birinchi Olimpiada o'yinlarining rasman ochilish marosimi bo'lib o'tadi. "Panathenaic" stadioni taxminan 80 000 tomoshabinni o'z bag'riga sig'diradi, tashrif buyuruvchilar orasida, shuningdek, Gretsiya qiroli George I, uning rafiqasi Olga va ularning o'g'illari ham bor edi. Musobaqada ishtirok etuvchi sportchilarning ko'pchiligi millatlar bo'yicha guruhlarga bo'lingan holda bir maydonda to'planishadi. Tashkiliy qo'mita prezidenti - valiahd shahzoda Constantinening nutqidan so'ng, uning otasi qirol George I sport tarixidagi birinchi Yozgi Olimpiada o'yinlarini rasman ochib beradi (yunon tilida):

> "Afinada boʻlib oʻtadigan birinchi xalqaro Olimpiya oʻyinlarini ochiq deb eʼlon qilaman. Yashasin millat. Yashasin yunon xalqi".
> 
> 

Shundan so'ng, to'qqizta guruhga bo'lingan 150 nafar xor xonandalari shoir Kostis Palamas so'zi va Spyridon Samaras musiqasi asosida yaratilgan Olimpiya madhiyasini ijro etishadi. Keyinchalik, 1960-yilga qadar turli musiqiy kompozitsiyalari ochilish marosimlarida fonida eshittirilgan bo'lsa-da, ayni shu yildan boshlab Samaras va Palamas kompozitsiyasi rasman Olimpiya madhiyasi etib belgilanadi (XOQ sessiyasi tomonidan 195- yilda qabul qilingan qaroga ko'ra). Hozirgi kunda o'tkaziladigan Olimpiya o'yinlari ochilish marosimlarining boshqa bir qancha elementlari keyinchalik amalga joriy etilgan, jumladan, 1928-yilda birinchi bor Olimpiya olovi yoqilgan, sportchilarning ilk qasamyodi 1920-yilgi Yozgi Olimpiya o'yinlarida qabul qilingan hamda rasmiylarning ilk birinchi qasamyodi esa 1972-yilgi Olimpiya o'yinlarida qabul qilingan.

Tadbirlar
---------

1894-yilda Sorbonna Kongressi Afinada o'tkaziladigan ushbu xalqaro musobaqa dasturiga kiritiladigan sport turlari ro'yxatini taqdim etadi. Musobaqa dasturiga kiritilgan sport tadbirlari to'g'risidagi birinchi rasmiy e'lonlardan futbol va kriket kabi sport turlari joy egallaydi, ammo yakunda ushbu sport turlarining Olimpiya o'yinlariga kiritilishi to'g'risidagi takliflar maq'ullanmaydi.Musobaqa jadvalidan, shuningdek, akademik eshkak eshish va yelkanli kema sporti ham o'rin olgan edi, ammo reja bo'yicha musobaqa o'tkazish kunlariga kelib, ushbu sport turlari o'yinlardan ma'lum sabablarga, jumladan, yelkanli kema sporti uchun uchun maxsus kemalarning yetishmasligi hamda akademik eshkak eshish musobaqali o'tkaziladigan kunlarda kuzatilishi kutilayotgan yomon ob-havo:99–100, 109 tufayli bekor qilinadi, natijada, 1896-yozgi Olimpiada o'yinlari dasturidan jami 9 ta sport turi bo'yicha 10 yo'nalish va 43 tadbirlar joy egallaydi. Har bir sport turi bo'yicha o'tkazilgan tadbirlar soni qavs ichida qayd etilgan.

### Yengil atletika

Yengil atletika Olimpiada o'yinlari davomida barcha sport turlari oasida xalqaro darajadagi eng yuqori nufuzga ega bo'lgan sport hisoblangan. Olimpiadaning eng e'tiborga sazovor jihatlaridan biri xalqaro miqyosda ilk marotaba tashkillashtirilayotgan marafon yugurish musobaqalari edi. Musobaqadan oldin ommaga umuman tanish bo'lmagan oddiy suv tashuvchi Spyridon Louis Olimpiada g'olibligini qo'lga kiritib, yengil atletika bo'yicha gretsiyalik yagona chempion va mamlakatning milliy qahramoniga aylanadi. Shuningdek, grek atletlari disk va yadro uloqtirish bo'yicha g'oliblikka da'vogar sportchilar qatorida bo'lishsa-da, musobaqada ishtirok etuvchi eng yaxshi yunon atletlari ikkala yo'nalish bo'yicha ham amerikalik Robert Garrettdan ortda qolishadi.

Ilk Yozgi Olimpiada o'yinlari davomida yengil atletika bo'yicha bir nechta eng yaxshi xalqaro toifadagi sportchilar bellashuv olib borishgan bo'lishsa-da, o'yin davomida hech qanday jahon rekordi o'rnatilmaydi. Chunki yugurish yo'lagining aylanma qismi juda qattiq bo'lib, musobaqalarda yuqori vaqt ko'rsatkichini qayd etish deyarli imkonsiz edi. Shunga qaramay, amerikalik Thomas Burke 100 metrga yugurish bahslarida 12,0 soniya, 400 metrga yugurish bahslarida esa 54,2 soniya natija ko'rsatgan holda musobaqa g‘olibligini qo‘lga kiritadi. Burke Olimpiadaning yugurish bahslarida "pastki start" texnikasidan (bir oyoq tizasi ko'tarilgan, ikkinchi oyoq tizzasi yerga qo'yiladigan holat) foydalangan yagona sportchi edi, musobaqalarda ushbu yangi texnikaning qo'llanilishi hakamlar hay'atining chalkashuviga sabab bo'ladi. Biroq keyinchalik, sportchiga yugurishni ushbu "noqulay pozitsiyadan" boshlashga ruxsat beriladi.

 Fransiyalik Léon Flameng *(chapda)* va Paull Masson velosportning to'rtta yo'nalishi bo'yicha g'oliblikni qo'lga kiritishadi
 Leonidas Pyrgos qilichbozlikning rapira yo'nalishida g'alaba qozonib, Olimpiada o'yinlarida g'oliblikni qo'lga kiritgan ilk gretsiyalik qilichbozga aylanadi
 Gimnastika sport turi bo'yicha Germaniya chempionlari: Schuhmann, Flatow va Weingärtner
Chili davlati 1896-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlarida kurash olib borgan Luis Subercaseaux aslida ushbu mamlakat sportchisi bo'lganligini da'vo qiladi. Ushbu da'vo qondirilgan taqdirda, Chili ilk Yozgi Olimpiya o'yinlarida ishtirok etgan 14 davlatdan biriga aylanadi. Musobaqa davomida Subercaseaux Olimpiada medallarini qo'lga kirita olmagan va u tomonidan qayd etilgan natijalar rasmiy hisobotlarda ko'rsatib o'tilmagan, chunki ushbu hisobotlar, odatda, faqatgina g'olib sportchilar tomonidan qayd etilgan ko'rsatkichlarni o'z ichiga olgan. Ba'zi manbalarga ko'ra, sportchi 100 m, 400 m va 800 m masofalarga yugurish bo'yicha musobaqalarda qatnashish uchun maydonga tushirilgan, biroq u Olimpiadaning yugurish bahslaridagi ishtirokini boshlamagan. Chili sud-tibbiyot politsiyasining yuzni tanib olish bo'yicha mutaxassislari tomonidan 100 m ga yugurish musobaqalarining 2-seriyasi bahslaridan olingan mashhur fotosuratlarni baholash natijasida Subercaseaux ushbu o'yinlarda ishtirok etuvchi sportchilardan biri bo'lgan degan xulosaga kelingan.

Marafon yugurish musobaqasi rasman boshlangan kunning ertasiga Stamata Revithi 40 km masofani 5 soat 30 daqiqada bosib o'tadi va "Panathinaiko" stadioni tashqarisida joylashgan marra chizig'iga yetib keladi. Biroq ayrim musobaqa tashkilotchilari tomonidan marafonda ishtirok etgan "Melpomene" va Revithi ismli sportchilar aynan bir shaxs deb topiladi va uning natijasini 4+1⁄2 soat etib qayd etishadi. 1896-yilgi Olimpiada o'yinlarida ayollarning ishtirok etishi ta'qiqlanganligi sababli sportchiga rasmiy poygalarda qatnashish huquqi berilmaydi.

### Velosport

Ollimpiadaning velosport musobaqalarida Xalqaro velosiped assotsiatsiyasi qoidalaridan foydalanilad:46-47. Velosportning trek yo'nalishi bo'yicha poygalar Neo Phaliron Velodromida bo'lib o'tadi. Shosse poygalari bo'yicha esa faqatgina bitta masofada musobaqalar bo'lib o'tadi, unga ko'ra velosportchilar Afina - Marafon - Afina yo'nalishida (87 kilometr) poygalarda ishtirok etadilar.

Trek musobaqalarida eng yaxshi velopoygachi fransuz Paul Masson bo'lib, u bir davrali alohida start, sprint va 10 000 m ga o'tkazilgan poygalarda g'oliblikni qo'lga kiritadi. 100 km ga o'tkazilgan bahslarda Masson poyga boshida o'z vatandoshi Léon Flamengga rekord o'rnatishga yordam berish uchun ishtirok etadi. Flameng poyga davomida velosipeddan yiqilishiga hamda yunon raqibi Georgios Kolettisning mexanik muammoni hal qilishini kutishiga qaramay, musobaqada g'olib chiqadi. Avstriyalik qilichboz Adolf Schmal faqatgina ikki nafar poygachi ishtirok etgan 12 soatlik trek poygalarida g'oliblikka ega chiqqan bo'lsa, shosse poygasida Aristidis Konstantinidis musobaqa birinchiligini qo'lga kiritadi.

### Qilichbozlik

Qilichbozlik bo'yicha musobaqalar qadimiy Olimpiya o'yinlarini qayta tiklash maqsadida Evangelis Zappas tomonidan xayriya qilingan mablag' evaziga qurib bitkazilgan Zappeion sport inshootida bo'lib o'tadi, o'sha vaqtga qadar ushbu inshootda hech qanday sport o'yinlari o'tkazilmagan edi. Boshqa sport turlaridan farqli o'laroq (Olimpiadada faqat havaskorlar ishtirok etishi mumkin edi), faqatgina qilichbozlik sport turi bo'yicha professional sportchilar musobaqalarda qatnashish huquqiga ega edilar. Musobaqada ishtirok etuvchi ushbu professional qilichboz ustalari ham boshqa havaskor o'yinchilar singari jentlmen sportchilar hisoblanishgan.

Qilichbozlik musobaqalari dasturidan jami to'rtta tadbir o'rin olgan bo'lib, biroq noma'lum sabablarga ko'ra *shpaga* bahslarini o'tkazish tadbirlari bekor qilinadi. Finalda fransiyalik sportchi Eugène-Henri Gravelotte o'z vatandoshi Henri Callotni mag'lub etgan holda musobaqa shohsupasiga ko'tariladi. Qolgan ikki yo'nalish, *sablya* va *rapira* bo'yicha yunon qilichbozlari musoboqa g'oliblari safidan joy egallashadi. Oxirgi yo'nalish - rapira bahslarida Leonidas Pyrgos zamonaviy tarixda o'tkazilgan ilk Yozgi Olimpiada o'yinlarida g'alaba qozongan birinchi gretsiyalik sportchiga aylanadi.

### Gimnastika

Gimnastika musobaqasi "Panathinaiko" stadionining ichki maydonida bo'lib o'tadi. Germaniya terma jamoasi ushbu sport bahslariga 11 kishidan iborat jamoa bilan tashrif buyuradi va musobaqaning sakkizta yo'nalishidan beshtasida, shu jumladan, ikkala jamoaviy bahslarda ham g'alaba qozonishadi. Umumjamoa sifatida turnikda mashq bajarish o'yinlarida Germaniya terma jamoasi sportchilariga munosib raqib jamoa topilmaydi. Uch nafar nemis sportchilari, jumladan, Hermann Weingärtner gorizontal barda mashq bajarish yo'nalishida g'oliblikni qo'lga kiritgan bo'lsa, Alfred Flatow parallel bar yo'nalishida barcha raqiblari ustidan g'alabaga erishadi, shuningdek, kurash sport turi bo'yicha Olimpiada o'yinlarida muvaffaqiyatli ishtirok etgan Carl Schuhmann gimnastikaning tayanib sakrash bahslarida ham mutlaq g'oliblikka erishadi. Shveysariyalik gimnastikachi Louis Zutter yog'och otda bajariladigan mashqlar bo'yicha, halqada va arqonga tirmashib chiqish bahslarida esa gretsiyalik Ioannis Mitropoulos va Nikolaos Andriakopoulos musobaqaning eng yuqori pog'onasidan joy olishadi.

### Yelkanli kema sporti va akademik eshkak eshish

 1896-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlarida ishtirok etayotgan Germaniya jamoasi sportchilari
Yelkanli kema sporti poygalari 1896-yil 31-martida (Yulian taqvimi) ilk Yozgi Olimpiada o'yinlari dasturiga kiritilgan edi, biroq keyinchalik, bir qancha sabablarga ko'ra ushbu sport turlari musobaqa dasturidan olib tashlanadi.

Bu haqida rasmiy ingliz hisobotida shunday deyiladi: :99–100

> Yelkanli kema sporti poygalari o'tkazilmadi, chunki ushbu musobaqalar uchun maxsus qayiqlar bilan ta'minlanmadi.
> 
> — Charalambos Anninos

Ushbu hodisa nemislar tomonidan quyidagicha talqin qilinadi: 

> Yelkanli kema poygalari bekor qilindi, chunki na maxsus sport qayiqlari bilan ta'minlandi va na xorijlik sportchilar ushbu musobaqa uchun ro'yxatdan o'tishdi.
> 
> 

Akademik eshkak eshish bo'yicha poygalarni o'tkazish yelkanli kema poygalaridan keyingi kunga, ya'ni 1896-yilning 1-apreliga rejalashtirilgan edi (Yulian taqvimi), ammo yomon ob-havo ushbu bahslarning qilinishiga sabab bo'ladi.

Rasmiy ingliz hisobotida aytilicha::109

> Shuning uchun ham akademik eshkak eshish poygalari tushdan keyin soat uchga qoldiriladi. Biroq kunning ikkinchi yarmida ham bo'ron tezligi kuchayib borardi, yengilroq qayiqlarning ba'zilarini shiddatli to'lqinlar qirg'oqqa suzib chiqaradi, ob-havoning yomonlashuvi shu qadar tezlik bilan davom etardiki, poygalarni o'tkazish to'g'risidagi har qanday fikrlardan voz kechishga majbur bo'lindi.
> 
> 

Nemis eshkakchisi Bertold Küttner 1896-yilgi Olimpiya o'yinlari haqida bir nechta maqolalar yozadi, ushbu maqolalar 1936-yilda Berlindagi eshkak eshish klubi jurnalida hamda 2012-yilda *"Journal of Olympic History"* (Olimpiya tarixi jurnali)da qayta nashr etiladi. Sportchining so'zlariga ko'ra, u va uning sherigi Adolf Jäger ikki kishilik qayiqda poygalarda ishtirok etish uchun start chizig'igacha kelishgan. Shuningdek, Berthold Küttner o'z maqolasida shunday yozadi: "Shamol ancha kuchayganligi sababli, ikki kishilik qayiq poygalari birinchi bo'lib boshlanadi. Baliqchi qayig'i yordamida biz o'z qayig'imizni start chizig'iga olib keldik. To'lqinlar shiddati tufayli qayiqqa o'tirish muammo edi. Garchi yunonlar ham, italiyaliklar ham o'yinlarda ishtirok etish uchun ariza berishgan bo'lishsa-da, raqiblarimizdan hech kim suvga tushmaydi. Ularni uzoq kutishdan hech qanday ma'no yo'qligi sababli, boshlovchi bizga raqobatchilarsiz suzib ketaverishimizni aytdi".

"Yig'ilganlarning ko'pchiligi egnimdagi libos uchun o'zlarini ustimdan kulishdan to'xtata olmas edilar, sud zaliga mehmonarning rasmiy tashrif buyurishi va taqdimotdan so'ng, qo'mita raisi - shahzoda George musobaqa yo'lagiga chiqqanimiz uchun maqtab, meni g'olib tariqasida bronza medali bilan taqdirladi. Shuningdek, shahzoda sherigim Jäger Bundesbruderuchun beriladigan bronza medalini ham menga tutqazdi. Musobaqa sovrindorlari tomonidan olinadigan esdalik medali bizga ulrdan oldinroq topshirilgan edi".

Uning so'zlariga ko'ra, yakkalik hamda flot kemalari poygasi uchun poygalari ertasi kunga qoldiriladi, biroq keyinchalik, ob-havo yomonlashuvi sababli ushbu bahslar bekor qilinadi. Xalqaro olimpiya qo'mitasi esa ushbu ma'lumotlarning hech birini tan olmaydi.

### O'q otish sporti

Kallithea poligonida o'tkazilgan o'q otish musobaqasida jami 5 ta: 2 ta yo'nalishda miltiqdan va 3 ta yo'nalishda to'pponcha bilan o'q otish bahslarida ishtirok etish mumkin edi. Birinchi musobaqa - harbiy miltiqdan o'q otish o'yinlarida barcha o'qlari bilan nishonni bexato ura olgan yagona sportchi Pantelis Karasevdas g'alaba qozonadi. Harbiy to'ponchadan o'q otish bo'yicha o'tkazilgan ikkinchi tadbir bahslarida ikkita amerikalik aka-ukalar John va Sumner Painelat ustunlikni qo'lga olishadi. Ular aynan bir musobaqada birinchi va ikkinchi o'rinlarni egallagan birinchi aka-uka sportchilarga aylanishadi. Musobaqa mezbonlarini medalsiz noqulay ahvolda qolishlarining oldini olish maqsadida aka-ukalardan faqat bir nafari navbatdagi yo'nalish - bepul avtomatdan o'q otish bahslarida qatnashishga qaror qiladi. Sumner Paine ushbu yo'nalish bo'yicha ham musobaqada g'alaba qozonadi va shu tariqa bir yo'nalish bo'yicha Olimpiya chempioni boshqa bir yo'nalish bo'yicha xuddi shu musobaqa chempionligini qo'lga kiritgan ilk qarindosh sportchiga aylanadi.

Aka-uka Painelar 25 metrga to'pponchadan o'q otish bahslarida ishtirok etmaydilar, chunki hakamlar ularning qurollari musobaqa mezonlariga mos kleuvchi kalibrli miltiq emasligini aniqlaydilar. Shunday qilib aka-uka Painelarsiz kechgan bahslarda Ioannis Phrangoudis musobaqa g'olibligini qo'lga kiritadi. Yakuniy tadbir, bepul avtomatdan o'q otish bahslari ham xuddi shu kuni boshlanadi. Biroq qorong'ulik tufayli ushbu bahslarni o'sha kunning o'zida nihoyasiga yetkazishning iloji bo'lmaydi va o'yinlar ertangi kunga qoldiriladi. Keyingi kunning ertalabida bo'lib o'tgan bahslar esa Georgios Orphanidisning chempionlikni qo'lga kiritishi bilan yakunlanadi.

### Suzish

 Suzish bo'yicha Yozgi Olimpiada o'yinlarining ilk chempioni Alfréd Hajós - har ikkala suzish va sinxron suzish bahslarida medallarni qo'lga kiritgan dunyodagi 2 sportchilardan biri
Musobaqa tashkilotchilari suzish bo'yicha maxsus sport havzasining qurilishi uchun zarur mablag'ni sarflashdan bosh tortgani sababli ushbu bahslar ochiq dengizda o'tkaziladi. 20 000 ga yaqin tomoshabin o'yinlarni kuzatib borish maqsadida Pirey sohilidagi Zea ko'rfazida saf tortadi. Ko'rfaz suvi sovuq bo'lganligi sababli ishtirokchilar poyga davomida bunday noqulaylikdan aziyat chekishadi. Musobaqa dasturidan uchta ochiq tadbir o'rin olgan edi, (erkaklar o'rtasida 100 m, 500 m va 1200 m ga erkin usulda suzish), bundan tashqari, faqat yunon dengizchilari uchungina ochiq bo'lgan maxsus tadbir ham dasturga kiritilgan bo'lib, ularning barchasi bir kunda (11-aprel) bo'lib o'tadi.

Vengriyalik sportchi Alfréd Hajós uchun bu faqat ikkita yo'nalish bo'yicha musobaqada ishtirok etish mumkinligini anglatardi, chunki musobaqaning har uchala yo'nalishi bo'yicha o'yinlarning ketma-ket o'tkazilishi sportchiga ularning barchasida ishtiro etishga imkon bermasdi. Shunga qaramay, sportchi suzish bo'yicha ikkita yo'nalish bahslarida, 100 va 1200 m ga erkin usulda suzish bo'yicha barcha raqiblarini dog'da qoldiradi va g'oliblikni qo'lga kiritadi. Keyinchalik, Hajós 1924-yilda sinxron suzish bo'yicha ham musobaqaning kumush medalini qo'lga kiritgangach, Olimpiya tarixida har ikkala sport turi - suzish va sinxron suzish bo'yicha musobaqa medallarini qo'lga kiritgan ikki olimpiadachilardan biriga aylanadi. 500 m ga erkin usulda suzish bahslarida avstriyalik suzuvchi Paul Neumann raqiblarini bir yarim daqiqadan ko‘proq vaqtga ortda qoldirgan holda musobaqaning eng yuqori shohsupasidan joy egallaydi.

### Tennis

XIX asrning oxiriga kelib, tennis allaqachon jahonning eng yirik sport turlaridan biriga aylanib ulgurgan bo'lsa-da, Afinadagi Olimpiya o'yinlariga dunyoning eng yaxshi o'yinchilaridan hech kim tashrif buyurmaydi. O'yinlar Afina Tennis Klubi kortlarida bo'lib o'tadi, velodromning ichki maydoni esa velosiped musobaqalari uchun ishlatiladi. Olimpiada chempionligini qo'lga kiritgan sportchi John Pius Boland musobaqaga uning Oxford universitetidagi gretsiyalik kursdoshi Konstantinos Manos tomonidan taklif etilgan edi. Afina Tennis Klubi kichik qo'mitasi uning a'zosilaridan biri bo'lgan Manos Boland yordami bilan Oxforfd universiteti sportchilarini Olimpiya o'yinlariga jalb qilishga harakat qilgan edi. Birinchi davrada Boland Gamburgdan tashrif buyurgan tennischilardan biri Friedrich Traunni mag'lubiyatga uchratadi, Traunn, shuningdek, 100 m ga sprint bahslaridan chetlatilgan istiqbolli tennischilardan biri edi. Shundan so'ng, Boland va Traunn birgalikda Olimpiadaning juftlik bahslarida ishtirok etishga qaror qilishadi va musobaqaning finaliga qadar yetib kelishadi. Birinchi setni boy bergan ushbu juftlik yakunda yunon raqiblarini mag'lubiyatga uchratishga muvaffaq bo'lishadi va Olimpiada chempionligini qo'lga kiritishadi.

### Og'ir atletika

 Bir qo'lli og'ir atletika musobaqasi g'olibi Launceston Elliot grek tomoshabinlari orasida eng mashhur va chiroyli sportchi deb topiladi
Og'ir atletika 1896-yilda hali endigina rivojlanib kelayotgan sport turlaridan edi va shu sababli o'sha davrda ushbu sport qoidalari bugungi kunda qo'llaniladiganlaridan farq qiladi. Musobaqalar ochiq havoda, asosiy stadionning ichki maydonida o'tkaziladi va unda ishtirok etuvchilar uchun vazn chegarasi belgilanmagan edi. Musobaqaning ilk o'yinlari hozirda "siltab ko'tarish" deb nomlanuvchi uslubda o'tkaziladi. O'yinlar davomida ikki raqobatchi boshqalarga qaraganda ajralib turadi, ular shotlandiyalik Launceston Elliot va daniyalik Viggo Jensen edi. Ularning har ikkalasi ham bir xil og'irlikdagi toshlarni ko'tarishadi, biroq hakamlar hay'ati qo'mita raisi shahzoda George bilan birgalikda dast ko'tarish mashqida Viggo Jensenni yaxshiroq degan qarorga kelishadi. Biroq tay-brek qoidalaridan bexabar Britaniya delegatsiyasi ushbu holatga norozilik bildirishadi. Oxir-oqibat, sportchilarga yana bir bor urinishlarni amalga oshirishga ruxsat beriladi, ammo hech bir atlet bundan oldingi natijasini yaxshilay olmagach, yakunda Viggo Jensen Olimpiya chempioni deya e'lon qilinadi.

Ikki qo'lda tosh ko'tarish bahslaridan keyin o'tkazilgan bir qo'lda mashqlarni bajarish musobaqasida Elliot o'zining raqibidan ustunligini ko'rsatish maqsadida darhol o'yinlarni boshlab yuboradi. Jensen bundan oldingi ikki qo'lda mashq bajarish bahslarining so'nggi urinishida yengil jarohat olgan edi va shu sababli ushbu bosqichda musobaqa g'olibligini osongina qo'lga kiritishga erishgan Elliotga teng kela olmaydi. Gretsiyalik tomoshabinlar Olimpiada chempioni - Shotlandiya vakil Elliotni barcha sportchilar ichida eng jozibali og'ir atletikachi deb hisoblashadi va uning bunday kelishgan qad-qomatidan hayratda qolishadi. Shuningdek, Olimpiadaning og'ir atletika bahslari paytida qiziq bir voqea yuz beradi: navbatdagi sportchi o'z urinishini amalga oshirishi uchun yordamchilardan biri ma'lum og'irlikdagi toshni shtangadan olib tashlashi kerak bo'ladi, biroq ushbu vazifa yordamchi uchun qiyinchilik tug'diradi. Ayni shu damda shahzoda George unga yordamga keladi va toshni shtangadan yechgan holda uni kerakli masofaga olib borib qo'yadi, ushbu holat esa maydonda yig'ilgan tomoshabinlarning xursandchiligiga sabab bo'ladi.

### Kurash

 Karl Schuhman (chapda) va Georgios Tsitas kurash musobaqasining final uchrashuvi oldidan qo'l siqishmoqda
"Panathenaic" stadionida bo'lib o'tgan kurash musobaqasi doirasida o'tkaziladigan bahslar uchun hech qanday vazn toifalari belgilanmagan edi, bu esa barcha vazn toifalar bo'yicha ishtirokchilar orasida faqatgina bir nafar g'olib kurashchi aniqlanishi mumkinligini anglatardi. Garchi ushbu sport turi bo'yicha hech qanday vaqt chegarasi belgilanmagan bo'lsa-da, amaldagi qoidalar zamonaviy yunon-rum kurashiga o'xshash edi, biroq unga ko'ra sportchilarga raqib oyoqlarini ushlab turish taqiqlanmagan edi (hozirgi qoidalardan farqli o'laroq).

Ikki gretsiyalik ishtirokchidan tashqari, barcha kurashchilar bundan oldin o'tkazilgan boshqa sport turlari bo'yicha Olimpiya bahslarida faol ishtirok etishgan edi. Og'ir atletika chempionligini qo'lga kiritgan Launceston Elliot gimnastika bo'yicha chempion Carl Schuhmann bilan to'qnash keladi. Ular o'rtasida kechgan qizg'in bahslarda Schuhmanning qo'li baland keladi va u o'z o'yinlarini davom ettirish maqsadida final bahslariga yo'l oladi. Finalda Schuhmann Stephanos Christopoulosni mag'lub etgan Georgios Tsitas bilan to'qnash keladi. Kech tushib qolganligi tufayli qorong'ulik final o'yinining 40-daqiqasidan so'ng to'xtatilishga sabab bo'ladi va ushbu o'yin ertasi kuni davom ettiriladi. O'yin natijalariga ko'ra Olimpiada chempioni Schuhmannga final jangini tugatish uchun atigi o'n besh daqiqa kerak bo'ladi.

Yopilish marosimi
-----------------

 Har bir musobaqa g‘olibiga kumush medal topshiriladi. Hozirgi kunda musobaqa g'olib va sovrindorlariga oltin, kumush va bronza medallarini topshirish qoidalari 1906-yilgi Olimpiya o'yinlarigacha joriy etilmagan
12-aprel yakshanba kuni ertalab (yoki o'sha paytda Gretsiyada qo'llanilgan Yulian taqvimiga ko'ra 31-mart) qirol George amaldorlar va sportchilar uchun maxsus ziyofat uyushtiradi (hatto ba'zi musobaqalar hali o'tkazilmagan bo'lsa ham). Qirol o'z nutqi davomida Olimpiya o'yinlari Afinada doimiy ravishda o'tkazilishi kerakligini aniq aytadi. Seshanba kuni o'tkazilishi kerak bo'lgan rasmiy yopilish marosimi yomg'ir tufayli chorshanba kuniga qoldiriladi. Qirollik oilasi yopilish marosimida ham ishtirok etadi, marosim Gretsiya milliy madhiyasi hamda britaniyalik sportchi va olim George S. Robertson tomonidan qadimgi yunon tilida bastalangan qasida bilan ochib beriladi:50.

Shundan so‘ng qirol g‘oliblarga musobaqaning esdalik sovg‘alarini topshiradi. Hozirgi Olimpiada o'yinlaridan farqli o‘laroq, birinchi o‘rin egalari kumush medal, zaytun novdasi va diplom, ikkinchi o‘rin egalari esa mis medal, dafna novdasi hamda diplom bilan taqdirlanishadi. Zamonaviy tarixdagi ilk Yozgi Olimpiada o'yinlarida 3-o'rin egalarini taqdirlash marosimi mavjud bo'lmagan.

Musobaqaning ba'zi g'olib sportchilari qo'shimcha sovrinlarga ham ega bo'lishadi, jumladan, marafon tadbirlarini o'tkazishda faol ishtirok etgan Coubertinning do'sti Michel Bréal Spiridon Louisga musobaqaning maxsus kubogini topshiradi. Keyin esa Louis Olimpiya madhiyasi sadolari ostida barcha medal sohiblarini stadion atrofidagi shon-sharaf yo'lagidan olib o'tadi. Shundan so‘ng qirol George birinchi Olimpiada o'yinlarining rasman yakunlanganini e’lon qiladi va stadionga yig'ilgan tomoshabinlar olqishi hamda musiqiy jamoa ijro etgan Gretsiya milliy madhiyasi sadolari ostida stadionni tark etadi.

Gretsiya qirolining fikriga qo'shilgan holda ko'pchilik navbatdagi Olimpiya o'yinlarining Afinada o'tkazilish g'oyasini qo'llab-quvvatlaydi, shuningdek, amerikalik musobaqachilarning aksariyati valiahd shahzodaga ushbu taklifni bildirib yo'llangan xatga imzo chekadilar. Biroq Coubertin bu g'oyaga keskin qarshi chiqadi, chunki u ushbu musobaqaning boshqa davlatlar bilan galma-gal o'tkazilishini Olimpiya o'yinlarining asosi sifatida baholaydi. Uning xohishiga ko'ra, keyingi Olimpiada o'yinlari Parijda bo'lib o'tadigan Universal ko'rgazma bilan bir vaqtda o'tkazilishi kerak edi (garchi sport musobaqasi ko'rgazma soyasida qolib ketish xavfi mavjud bo'lsa ham).

Ishtirokchi mamlakatlar
-----------------------

 Ishtirokchi davlatlar
 Har bir mamlakatdan kelgan sportchilar soni
Ko'plab manbalarda 1896-yilgi o'yinlarda ishtirok etuvchi sportchilarning millati ro'yxatga olingan va medallar soni ko'rsatilgan bo'lsa-da, oradan 10 yil o'tib tashkillashtirilgan favqulodda Yozgi Olimpiya o'yinlariga qadar milliy jamoalar konsepsiyasi Olimpiya harakatining asosiy qismi emas edi. Olimpiada bahslarida qaysi davlatdan sportchilar ishtirok etganligi to'g'risida kuchli ziddiyatlar mavjud. Xalqaro olimpiada qo‘mitasi ishtirokchi davlatlar sonini 14 ta deb ko'rsatsa-da, ushbu mamlakatlar aynan qaysilar ekanligi haqida aniq ma'lumot bermaydi. Quyida ko'rsatilgan 14 ta mamlakat katta ehtimol bilan XOQ tomonidan tan olingan. Ba'zi manbalarga ko'ra Olimpiadada ishtirok etuvchi davlatlar ro'yxatida Chilidan tashqari 13 ta, boshqa manbalarda Chili va Bolgariyadan tashqari 12 ta, yana boshqa manbalarda esa mamlakatlar soni Chili va Bolgariya bilan birgalikda 13 ta deb beriladi, biroq ushbu ro'yxatdan Italiya olib tashlanadi. Buyuk Britaniyada uzoq yillar davomida istiqomat qilib, keyinchalik Iskandariyada yashagan grek millatiga mansub sportchi Dionysios Kasdaglisning ishtiroki tufayli ayrim manbalar keltirgan ro'yxatda Misr ham ko'rsatib o'tiladi. Dastlab ushbu mamlakatlar nomlari orasiga Belgiya va Rossiya ham o'z sportchilari nomini kiritgan edi, biroq keyinchalik ushbu davlatlar ham zamonaviy tarixdagi ilk Yozgi Olimpiada o'yinlarida ishtirok etuvchilar ro'yxatidan olib tashlandi.

| Ishtirokchi davlatlar |
| --- |
| 1. Avstraliya (1)</img> - 1901 yilgacha Avstraliya birlashgan davlat emas, balki oltita alohida boshqariladigan Britaniya koloniyalari edi, ammo Edvin Flakning natijalari odatda avstraliyaliklar ro'yxatida berilgan.
2. Avstriya (3)</img> </img> Avstriya-Vengriya - Avstriya o'sha paytda Avstriya-Vengriyaning bir qismi edi, garchi avstriyalik sportchilarning natijalari odatda alohida xabar qilinadi.
3. Bolgariya (1)</img> - Bolgariya Olimpiya qo'mitasi gimnastikachi Charlz Champaud bolgariyalik sifatida musobaqalarda qatnashganini da'vo qilmoqda.  Champaud Bolgariyada yashovchi Shveytsariya fuqarosi edi. Mallon va de Vael ikkalasi ham Shampaudni shveytsariyaliklar sifatida ko'rsatmoqda.  Olimpediya uni Shveytsariya millati bo'lgan Bolgariya jamoasi a'zosi sifatida qayd etdi.
4. Chili (1)</img> - Chili Olimpiya qo'mitasining ta'kidlashicha, engil atletika dasturida 100, 400 va 800 metrga yugurishda bitta sportchi Luis Subercaseaux qatnashgan.      Agar shunday bo'lsa, u Olimpiya o'yinlarida 13 yoshda edi. Qo'shimcha tafsilotlar berilmagan va de Waeldagi Subercaseaux yoki Rasmiy hisobot haqida hech qanday eslatma yo'q. Olimpediyaning ta'kidlashicha, u 100 m, 400 m va 800 m masofalarga yugurish musobaqalarida qatnashish uchun kiritilgan, ammo boshlamagan.
5. Daniya (3)</img>
6. Fransiya (12)</img>
7. Germaniya (19)</img>
8. Buyuk Britaniya (10)</img> - Birlashgan Qirollik (Buyuk Britaniya va Irlandiya) har bir tarkibiy davlat uchun alohida sport tashkilotlarini yuritadi. Olimpiya o'yinlarida Buyuk Britaniya yagona tashkilot sifatida ishtirok etadi, ammo shartli ravishda "Birlashgan Qirollik" emas, balki "Buyuk Britaniya" nomi ostida.
9. Gretsiya (169)</img> - Gretsiya natijalari odatda Kipr, Smyrna va Misrdan kelgan raqobatchilarning natijalarini o'z ichiga oladi.  Ba'zi manbalar Kipr natijalarini alohida-alohida beradi, lekin ko'pchilik kiprlik yunon va Kiprdan kelgan yagona sportchi Anastasios Andreuni yunon deb hisoblashadi (Kipr o'sha paytda Birlashgan Qirollikning protektorati edi). Misrning Iskandariya shahrida yashovchi yunon sportchisi Kasdaglis oʻzining jamoadoshi, gretsiyalik sportchi Demetrios Petrokokkinos bilan birga tennis boʻyicha yakkalik bahslarida ham, juftlik tennis musobaqalarida ham XOQ tomonidan yunon roʻyxatiga kiritilgan.
10. Mojariston (7)</img> </img> Avstriya-Vengriya - Vengriya odatda Avstriyadan alohida ro'yxatga olingan, garchi o'sha paytda Avstriya-Vengriya sifatida rasman qo'shilgan bo'lsa ham.
11. Italiya (1)</img> - O'yinlarda ishtirok etgan eng ko'zga ko'ringan italiyalik Karlo Airoldi professional deb topildi va musobaqadan chetlashtirildi. Biroq, otishmachi Juzeppe Rivabella ham italiyalik edi va musobaqalarda qatnashdi.
12. Shvetsiya (1)</img> - Garchi Shvetsiya o'sha paytda Norvegiya bilan davlat ittifoqida bo'lgan bo'lsa-da, Norvegiya hech qanday sportchi yubormagan.
13. Shveytsariya (3)</img>
14. Amerika Qoʻshma Shtatlari (14)</img>
* Aralash jamoa</img> - tennis bo'yicha juftliklar jamoalari turli mamlakatlardan kelgan o'yinchilardan iborat bo'lishi mumkin; XOQ bu Aralash jamoalarni belgilaydi.
 |

### Milliy olimpiya qo'mitalari tomonidan ishtirok etuvchi sportchilar soni

Ilk Yozgi Olimpiada o'yinlari davomida Milliy Olimpiya qo'mitalari hali mavjud emas edi. Musobaqada ishtirok etuvchi sportchilarning 65 % dan ortig'ini yunonlar tashkil etgan.

| Qisqartma nomi | Mamlakat | Sportchilar |
| --- | --- | --- |
| GRE | Gretsiya | 169 |
| GER | Germaniya | 19 |
| AQSH | Amerika Qoʻshma Shtatlari</img> | 14 |
| FRA | Fransiya</img> | 12 |
| GBR | Buyuk Britaniya</img> | 10 |
| HUN | Mojariston</img> | 7 |
| AUT | Avstriya</img> | 3 |
| DEN | Daniya</img> | 3 |
| SUI | Shveytsariya</img> | 2/3  |
| AUS | Avstraliya</img> | 1 |
| ITA | Italiya</img> | 1 |
| CHI | Chili</img> | 1 |
| ShVE | Shvetsiya</img> | 1 |
| BUL | Bolgariya</img> | 0/1 |
| **Jami** | **243** |
|

Medallar soni
-------------

Olimpiada o'yinlaridagi 14 ta ishtirokchi davlatdan 10 tasi musobaqa medallarini qo'lga kiritadi, shuningdek, musobaqaning 2 ta medali aralash juftlik bahslarida ishtirok etgan jamoalarga topshiriladi, ushbu jamoalar a'zolari faqatgina bir emas, bir nechta mamlakat sportchilari edi. Keyinchalik XOQ hozirgi kunda amalda qo'llaniladigan, musobaqaning har bir yo'nalishi bo'yicha eng yaxshi natijani ko'rsatgan 3 nafar sportchini oltin, kumush va bronza medallari bilan taqdirlash tizimini joriy etadi. Ilk Yozgi Olimpiya o'yinlarida Qo'shma Shtatlar musobaqaning eng ko'p kumush medallarini (11 ta) qo'lga kiritgan bo'lsa, mezbon davlat esa umumiy hisobda eng ko'p medal (47 ta), eng ko'p kumush (18 ta) va bronza (19 ta) medallarini qo'lga kiritadi va o'yinlarni Amerika Qo'shma Shtatlaridan 155 nafar ko'p sportchiga ega jamoa bilan ulardan bitta kam oltin medal hisobida yakunlaydi.

*Ushbu jadvalni millatlar, jami medallar soni yoki boshqa ustunlar bo'yicha saralash uchun ustun sarlavhasi yonidagi belgi ustiga bosing.*

**Kalit**

  Mezbon davlat (Gretsiya)

| Oʻrin | Mamlakat | Oltin | Kumush | Bronza | Jami |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Jami (0 ta mamlakat) | 0 | 0 | 0 | 0 |

### Shohsupaga ko'tarilish

| Sana | Sport | Tadbir | MOQ | Oltin | Kumush | Bronza |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 7- aprel | Yengil atletika | Uzunlikka sakrash (erkaklar) | Amerika Qoʻshma Shtatlari | Ellery Clark | Robert Garret | James Conolly |
| 9- aprel | O'q otish | 200 metrga harbiy miltiqdan o'q otish
(erkaklar) | Gretsiya</img> | Pantelis Karasevdas | Pavlos Pavlidis | Nicolaos Trikupis |
| 10- aprel | Yengil atletika | Balandlikka sakrash
(erkaklar)  | Amerika Qoʻshma Shtatlari</img> | Ellery Clark | Robert Garrett,James Connolly | *Mukofotlanmagan* |
| 21- avgust | Suzish | 100 metrga erkin usulda suzish
(erkaklar) | Gretsiya</img> | Ioannis Malokinis | Spyridon Chazapis | Dimitrios Drivas |

Eslatmalar
----------

* **^**  Xalqaro olimpiada qo'mitasi tomonidan keltirilgan ma'lumotlarga ko'ra, birinchi Yozgi Olimpiada o'yinlarida ishtirok etuvchi mamlakatlar soni 10 tadan 15 tagacha bo'lishi mumkin. Ishtirok etuvchi davlatlar soni haqidagi aniq ma'lumotlarning yo'qligiga bir nechta sabablar mavjud, jumladan, o'sha paytda terma jamoalar deyarli mavjud bo'lmagan va shu sababli sportchilar musobaqalarda, asosan, o'zlari faoliyat yurituvchi klublar nomidan ishtirok etishgan. Bundan tashqari, musobaqada ishtirok etuvchi mamlakatlar nomlari ham o'sha paytda bugungidek aniq ko'rsatilmagan. Ushbu maqolada keltirilgan ishtirokchi davlatlar soni ko'pgina zamonaviy manbalardan, jumladan, Xalqaro olimpiya qo'mitasi veb-sayti orqali olingan. Qo'shimcha ma'lumotlarga ega bo'lish uchun ushbu maqolalar bilan tanishish mumkin.
* **^**  Birinchi Yozgi Olimpiada o'yinlarida ishtirok etuvchi sportchilar soni Xalqaro olimpiada qo'mitasi ma'lumotlariga asoslangan holda keltirilgan. Shulardan 179 nafar sportchining shaxsiyati haqida aniq ma'lumotlar mavjud. Mallon va Widlund ushbu o'yinlarda ishtirok etuvchi sportchilar soni 245 nafar deya ma'lumot bersa, De Wael ularning soni 246 nafarni tashkil etishini aytib o'tgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „First modern Olympic Games" (en). *HISTORY*. Qaraldi: 6-aprel 2021-yil.
2. 1 2  „Athens 1896 Summer Olympics".  International Olympic Committee. Qaraldi: 6-aprel 2021-yil.
3. 1 2  Young (1996), 153
4. ↑  The Modern Olympics, A Struggle for Revival by David C. Young, Chapter 4
5. ↑  Bijkerk (2004), 457
6. ↑  Toohey (2007), 20
7. ↑  Mullins, "Pierre de Coubertin and the Wenlock Olympian Games"
8. ↑  Matthews (2005), 66; Young (1996), 81
9. ↑  Young (1996), p.117
10. ↑  Memoire sure le conflit entre la Grece et la Roumanie concernant l'affaire Zappa – Athens 1893, by F. Martens
11. ↑  L'affaire Zappa – Paris 1894, by G. Streit
12. 1 2  Young (1996), p.128
13. ↑  Young (1996), p.14
14. ↑  Young (1996), 102
15. ↑  Young (1996), 100–105
16. ↑  Young (1996), 108
17. ↑  Young (1996), 111–118
18. ↑  Zarnowski (1992), 16–32
19. ↑  Young (1996), 118.
20. ↑  Darling (2004), 135
21. ↑  George Averoff Dead, New York Times
22. ↑  Some scholars allege that during the Sorbonne congress Coubertin was led by tactical considerations, and used the amateur requirement only as a bait in order to realize his actual aim—namely the reintroduction of the Olympic Games—more quickly (Lennartz–Wassong [2004]), 20.
23. ↑  Professionalism vs amateurism was one of the dominant themes of the 19th century regarding athletics.
24. 1 2  Pierre de Coubertin (1896–1897). „The Olympic Games of 1896: By their founder, Baron Pierre de Coubertin, now president of the International Committee". *The Century*. № 53. 46–47-bet.`{{cite magazine}}`: CS1 maint: date format ()
25. ↑  „Women at the Olympic Games". *topendsports.com*. Qaraldi: 9-aprel 2016-yil.
26. 1 2  History of the Athens Lawn Tennis Club.
27. ↑  „Zea marina". *World Port Source*. Qaraldi: 9-fevral 2023-yil.
28. ↑  Lennartz, Karl „Athens 1896",*. Encyclopedia of the Modern Olympic Movement* John E. Findling, Kimberly D. Pelle:. Greenwood Publishing Group, 2004. ISBN 0-313-32278-3. OCLC 52418065.
29. ↑  „Velodrome & Karaiskaki Stadium (1895 - 1964 - 2003)". *stadia.gr*. Qaraldi: 9-fevral 2023-yil.
30. ↑  „Official Report 2004" (en). *digital.la84.org*. 19-avgust 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-fevral 2023-yil.
31. ↑  „Official Report 2004" (en). *digital.la84.org* 237,242,244. 19-avgust 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-fevral 2023-yil.
32. ↑  „Official Report 2004" (en). *digital.la84.org*. 19-avgust 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-fevral 2023-yil.
33. ↑  „Official Report 2004" (en). *digital.la84.org* 116-117. 8-avgust 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-fevral 2023-yil.
34. ↑  „Official Report 2004" (en). *digital.la84.org*. 19-avgust 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-fevral 2023-yil.
35. ↑  Wallechinsky, David and Jaime Loucky (2008).
36. ↑  „Official Report 1896" (en). *digital.la84.org* 84-84. 27-may 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-fevral 2023-yil.
37. ↑  „Official Report 1896" (en). *digital.la84.org* 86-90,100-102. 27-may 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-fevral 2023-yil.
38. ↑  „Official Report 1896" (en). *digital.la84.org* 31-49. 27-may 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-fevral 2023-yil.
39. ↑  „Official Report 1896 page 1" (en). *digital.la84.org*. Qaraldi: 9-fevral 2023-yil.
40. ↑  Zappeion history.
41. 1 2 3  *Pierre de Coubertin.* „The Olympic Games of 1896". *The Century Magazine* (noyabr 1896).
42. 1 2  Athens 1896 – Games of the I Olympiad, International Olympic Committee
43. ↑  „The ignorant Olympians".
44. ↑  „No spot the Olympics? It's not cricket". *The Hindu* (12-aprel 2017-yil).
45. 1 2 3  Coubertin–Philemon–Politis–Anninos (1897)
46. ↑  Sears (2001), 159
47. ↑  *Fernando Arrechea Rivas.* „Olimpismo". *olimpismo2007.blogspot.com*. Qaraldi: 9-aprel 2016-yil.
48. 1 2  „Luis Subercaseaux".  Olympedia.org. Qaraldi: 31-yanvar 2022-yil.
49. 1 2  *Cavalla, Mario*. „Esta es la foto que descubrió al primer chileno olímpico". *Las Últimas Noticias* (17-may 2014-yil), s. 29. Qaraldi: 8-avgust 2021-yil.
50. ↑  Martin & Gynn, *Running through the Ages*, 22; Tarasouleas, *Stamata Revithi, "Alias Melpomeni"*, 55; Tarasouleas, *The Female Spiridon Loues*, 12.
51. ↑  E.g.
52. ↑  Officially, she was rejected because the deadline for participation had expired; however, as Olympic historians David Martin and Roger Gynn point out, the real problem was her gender.
53. 1 2  Lennartz-Wassong (2004), 23
54. 1 2  Young (1996), 148
55. ↑  Young (1996), 151
56. ↑  „Athens 1896: The First Olympic Rowing Medallists?" (13-aprel 2016-yil).
57. 1 2  Coubertin–Philemon–Politis–Anninos (1897), 76, 83–84
58. ↑  Gillmeister (1995), 23–24
59. 1 2  Coubertin–Philemon–Politis–Anninos (1897), 70–71
60. ↑  Coubertin–Philemon–Politis–Anninos (1897), 93–94
61. ↑  Coubertin–Philemon–Politis–Anninos (1897), 232–234
62. ↑  IOC Olympic Museum exhibition panel, 2010
63. ↑  „Browse Andoza:Pipe Cornell University Library Making of America Collection". *collections.library.cornell.edu*. Qaraldi: 9-fevral 2023-yil.
64. ↑  Young (1996), 156
65. ↑  „1896 Summer Olympics".  Olympedia.org. Qaraldi: 31-yanvar 2022-yil.
66. ↑  „Athens 1896".  Bulgarian Olympic Committee. 12-mart 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyul 2008-yil.
67. ↑  De Wael, KONRAD Gymnastics 1896
68. ↑  „Charles Champaud".  Olympedia.org. Qaraldi: 31-yanvar 2022-yil.
69. ↑  Guttmann (1994), 128; „La Presencia de Chile en los Juegos Olimpicos". 2-iyul 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-dekabr 2006-yil.
70. ↑  *AboutOlympics.* „1896 Athens Olympics". — „Fourteen nations were represented – Australia, Austria-Hungary, Bulgaria, Chile, Denmark, Egypt, USA, France, Germany, Great Britain, Greece, Italy, Sweden and Switzerland". Qaraldi: 21-fevral 2011-yil.
71. ↑  Mallon, Bill, and Ture Widlund*. The 1896 Olympic Games. Results for All Competitors in All Events, with Commentary*. Jefferson: McFarland, 1988 — 39 bet. ISBN 0-7864-0379-9. 21-fevral 2011-yilda qaraldi. „Across the field, in answer to the Herald's trumpet, come two Hungarians, a Chilian, a Frenchman, a German, an Englishman and an American, to run the 100-meters race"
72. ↑  *Olympic Games Museum.* „Participating Countries – Olympic Games Athens 1896".  olympic-museum.de (2011). 27-noyabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-may 2011-yil.
73. ↑  Gillmeister (1998), 364
74. 1 2  „Athens 1896 Tennis Doubles Men Results" (en). *Olympics.com*. Qaraldi: 2-sentabr 2021-yil.
75. ↑  „Giuseppe Rivabella". *Sports-Reference*. 18-aprel 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-fevral 2009-yil.
76. ↑  Charles Champaud can be considered an athlete for either Switzerland or Bulgaria.
77. ↑  
„Athens 1896 Medal Table" (en). *Olympics.com*. Qaraldi: 2-sentabr 2021-yil.

Havolalar
---------

* 1896 Olympic Games Programme – UK Parliament Living Heritage

Qo'shimcha o'qish uchun
-----------------------

* Bijkerk, Anthony T. „Pierre de Coubertin",*. Encyclopedia of the Modern Olympic Movement* John E. Findling, Kimberly D. Pelle:. Greenwood Publishing Group, 2004. ISBN 0-313-32278-3. OCLC 52418065.
* Coubertin, Pierre De; Hambidge, Jay (November 1896). „The Olympic Games of 1896". *The Century Magazine*. LIII-jild, № 1. Qaraldi: 28 June 2008.
* Coubertin, Pierre De*. The Olympic Games: BC 776 – AD 1896*. Athens: Charles Beck, 1897. 25-iyul 2008-yilda qaraldi.
* Darling, Janina K. „Panathenaic Stadium, Athens",*. Architecture of Greece*. Greenwood Publishing Group, 2004. ISBN 0-313-32152-3. OCLC 54500822. 9-aprel 2016-yilda qaraldi.
* *De Wael.* „Herman's Top Athina 1896 Olympians". 30-noyabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-iyul 2008-yil.



* „George Averoff Dead". *The New York Times* (4-avgust 1899-yil). Qaraldi: 31-iyul 2008-yil.
* Gillmeister, Heiner*. Tennis: a Cultural History* (PDF), Continuum International Publishing Group, 1998. ISBN 0-7185-0195-0. OCLC 67496016. 9-aprel 2016-yilda qaraldi.
* Gillmeister, Heiner (Winter 1995). "Olympic Tennis: Some Afterthoughts". *Citius, Altius, Fortius* **3** (1): 23–25. Archived from the original on 24 January 2012.. Qaraldi: 25 July 2008. 1896-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlari]]
* Guttmann, Allen*. Games and Empires: Modern Sports and Cultural Imperialism*. Columbia University Press, 1994. ISBN 0-231-10042-6. OCLC 231638134. 9-aprel 2016-yilda qaraldi.
* „La Presencia de Chile en los Juegos Olimpicos" (es).  Olympic Committee of Chile. 2-iyul 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-iyul 2008-yil.



* Lennartz, Karl „Athens 1896",*. Encyclopedia of the Modern Olympic Movement* John E. Findling, Kimberly D. Pelle:. Greenwood Publishing Group, 2004. ISBN 0-313-32278-3. OCLC 52418065. 9-aprel 2016-yilda qaraldi.
* Martin, David E. „The Olympic Marathon",*. Running through the Ages*. Human Kinetics, 2000. ISBN 0-88011-969-1. OCLC 42823784. 9-aprel 2016-yilda qaraldi.
* Matthews, George R. „The Ghost of Plato",*. America's First Olympics: The St. Louis Games Of 1904*. University of Missouri Press, 2005. ISBN 0-8262-1588-2. OCLC 58468164. 9-aprel 2016-yilda qaraldi.
* McGehee, Richard V. „The Impact of Imported Sports on the Popular Culture of Nineteenth- and Early Twentieth-Century Mexico and Central America",*. Strange Pilgrimages: Exile, Travel, and National Identity in Latin America* Ingrid Elizabeth Fey, Karen Racine:. Rowman & Littlefield, 2000. ISBN 0-8420-2694-0. OCLC 237382448. 25-iyul 2008-yilda qaraldi.
* *Mullins.* „Pierre de Coubertin and the Wenlock Olympian Games". *Proceedings of the International Olympic Academy–Selected 1980s Proceedings*.  University of Leeds. 18-fevral 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-iyul 2008-yil.



* „Professionals and Amateurs". *From Ancient Olympia to Athens of 1896*.  Foundation of the Hellenic World. Qaraldi: 18-iyul 2008-yil.



* Sears, Edward S. „The Revival of the Olympic Games",*. Running through the Ages*. McFarland, 2001. ISBN 0-7864-0971-1. OCLC 46650949. 9-aprel 2016-yilda qaraldi.
* Toohey, Kristine*. The Olympic Games: A Social Sciences Perspective*. CABI, 2007. ISBN 978-1-84593-355-5.
* Young, David C.*. The Modern Olympics: A Struggle for Revival*. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 1996. ISBN 0-8018-7207-3.
* Young, David C. „The Modern Olympic Games",*. A Brief History of the Olympic Games*. Oxford: Blackwell, 2004. ISBN 1-4051-1130-5. OCLC 54111254. 9-aprel 2016-yilda qaraldi.
* Zarnowski, C. Frank (Summer 1992). "A Look at Olympic Costs". *Citius, Altius, Fortius* **1** (1): 16–32. Archived from the original on 28 May 2008.. Qaraldi: 24 March 2007. 1896-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlari]]
* Greenberg, Stan*. The Guinness Book of Olympic Facts and Feats*. Enfield: Guinness, 1996. ISBN 0-85112-639-1. OCLC 35921786.
* Kluge, Volker*. Olympische Sommerspiele: die Chronik I*. Berlin: Sportverlag, 1997. ISBN 3-328-00715-6. OCLC 38258227.
* *Die olympischen Spiele 1896 in Athen: Erläuterungen zum Neudruck des Offiziellen Berichtes* Lennartz, Karl:. Kassel: Agon, 1996.
* MacAloon, John J*. This Great Symbol: Pierre de Coubertin and the Origins of the Modern Olympic Games*. Chicago: The University of Chicago Press, 1982.
* Smith, Michael Llewellyn*. Olympics in Athens 1896. The Invention of the Modern Olympic Games*. London: Profile Books, 2004. ISBN 1-86197-342-X. OCLC 186174794.
* Wallechinsky, David*. The Complete Book of the Summer Olympics*. Woodstock: Overlook Press, 2000. ISBN 1-58567-033-2. OCLC 43561597.
* Randall, David*. 1896: The First Modern Olympics* (ebook), London: Blacktoad Publishing, 2011. ISBN 978-0-9570591-0-8. 9-aprel 2016-yilda qaraldi.

| Sportdagi pozitsiyalarYozgi Olimpiada oʻyinlari |
| --- |
| OldingisiZappas OlimpiadasiAfina1859 |  **Birinchi Yozgi Olimpiada oʻyinlariAfina** 1896 | KeyingisiParij1900 |