recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Oqilona ehtiyoj** - resurslar kamyobligi sharoitida ehtiyojlarni qondirish usullaridan biri. Oqilona ehtiyojda eng kam resurslar bilan koʻproq ehtiyej qondiriladi (optimal daraja). Kishilarning ehtiyoji miqdoran muttasil oʻsib boradi. Shu sababli iqtisodiyot ham shunga mos rivojlanishi kerak. Aks holda ehtiyojlar qondirilmay qoladi.

Tabiiy boyliklarni, resurslarni koʻproq ishlatish hisobidan ehtiyojlarni qondirish vaqtinchalikdir, chunki tabiiy boyliklar, resurslar tugab bor-ganidan kishilar uni kamroq sarflash yoʻlini qidiradi. Resurslarni tejovchi texnologiya yaratilib, keng qoʻllaniladi. Kamyob resurslar bilan ehtiyojlarni taʼminlash uchun quyidagilarni amalga oshirish zarur: ehtiyojlar koʻp boʻlga-nidan ularning hammasini birdaniga qondirish mumkin emas, shu boisdan ularning eng muhimi ajratibolinadi va ishlab chiqarish ularni qondirishga qaratiladi (mas, hozirgi bosqichda Oʻzbekiston uchun qishloq xoʻjaligi, neft mahsulotlari, ayniqsa, donga boʻlgan ehtiyoj eng zarur hisoblanadi va resurslar eng av-val shularni qondirishga yoʻnaltirilgan); resurslar kamyob boʻlganidan i.ch-.ning eng zarur sohalariga ustuvor ahamiyat beriladi. Muqobil zarur mahsulotlardan eng maqbuli tanlab olinadi. Bir mahsulot uchun resurs koʻproq ketsa, tabiiy ravishda boshqasiga kamroq ketadi. Shuning uchun resurslar sarfining tejamli usuli tanlanadi, shunda shu resurs birligi hisobiga koʻproq mahsulot olinadi, ehtiyojni toʻlaroq qondirish mumkin boʻladi.

Dilerom Tojiboyeva.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Qora popukli kigizdan tikilgan qizil bosh kiyim
**Fes-** usti tekis, odatda qizil, toʻqilgan, silindrsimon, Turk xalqining milliy bosh kiymi. U oʻz nomini asosiy ishlab chiqarish markazi boʻlgan Marokashning Fes shahridan olgan. Ushbu bosh kiyim koʻpgina musulmon mamlakatlarida, ayniqsa Usmonli imperiyasida qoʻllanilgan. U koʻp hollarda qizil rangda boʻladi. Ammo uni turli ranglarda va koʻrinishlarda uchratish ham mumkin.

Tarixi
------

Yunon-Turkiya urushi paytida fes kiygan Usmonli askarlari (1897)
 David Ben-Gurion va Yitzhak Ben-Zvi
 Usmoniylar imperiyasi sultoni Mahmud II libos islohotidan keyingi portreti
Fes 19-asr boshlarida Usmonli imperiyasining ramziga aylandi. 1827-yilda Mahmud II fesni oʻzining yangi qoʻshini „ Asakir-i Mansure-i Muhammediye" uchun zamonaviy bosh kiyim sifatida belgiladi. Qaror, ilgari Magʻribdan qaytib, uslubni qabul qilgan Usmonli dengiz qoʻmondonligidan ilhomlangan. 1829-yilda Mahmud II barcha fuqarolar va diniy amaldorlar uchun fes bosh kiymini kiyib yurish boʻyicha yangi qoidalar va qarorlar chiqardi. Fes keyinchalik Turkiyada Otaturk islohotlarining bir qismi sifatida 1925-yilda majburiy qarordan chiqarildi.

1829-yildan 1925-yilgacha fesni Tanzimat davrida Istanbuldagi barcha fuqarolar va harbiy amaldorlar kiygan, salladan esa faqat olimlar va din insonlari foydalangan. Amma qishloqlarda salla kiyishni afzal koʻrishgan, shuning uchun odamlar fes va salla deb ikkiga boʻlishgan. Asrlar davomida foydalanib kelinayotgan sallaning oʻrnini fes egallashi muhim yangilik boʻlganligi sababli, imperiyada uni yoqlab, unga qarshi koʻplab fikrlar boʻlgan. Fes uchun alohida vazirlik tashkil etilgan va fes nizomi bilan fesning qayerda kiyilishi va kimning qanday fesdan foydalanishi belgilangan. Istanbuldagi fabrikada fes ishlab chiqarish yoʻlga qoʻyilgan. Vaqt oʻtishi bilan fes imperiyaning har bir hududiga keng tarqalgan.

Dunyoda Fes
-----------

Fes tarixda Usmonlilar imperiyasining bir qismi boʻlgan mamlakatlarda, koʻplab musulmon mamlakatlarida, baʼzi Afrika mamlakatlarida, Hindiston va Pokistonda keng qoʻllanilgan. Bugungi kunda undan foydalanish sezilarli darajada kamaydi. Pokistonlik siyosatchi Navabzoda Nasrulloh Xon 2003-yilda vafot etguniga qadar fes bosh kiymini kiyib yurgan.

Indoneziya prezidenti Suharto 1993-yil
Marokash qiroli Muhammad VI Jon Kerri va Duayt Bush bilan fes bosh kiymini kiygan holda uchrashuvi

Havolalar
---------

* (Fes bosh kiymi tarixi Ingliz tilida)
* (Usmoniylar madaniyati)
**Baqo Hamidovich Tojiyev** (1913 — Samarqand — 1989.1.9) — aktyor, rejissyor, Oʻzbekiston xalq artisti (1978). Tojiyev xarakterli rollar ustasi sifatida tanilgan. Yaratgan obrazlarini yorqin boʻyoqlarda koʻrsatish, ijroda kuchli dramatizm, ifoda vositalarini toʻgʻri va aniq tanlash, sahna madaniyatini oʻz meʼyorida ushlab turish uning ijodiga xosdir. Tojiyevning yirik xarakterdagi taʼsirchan obrazlari teatr sanʼatiga katta hissa boʻlib qoʻshildi: Shodi (U. Ismoilov, "Hodi va Shodi"), Umurzoq, Xolmat, Roʻzi aʼlam (Hamza, "Xolisxon", "Boy ila xizmatchi", "Maysaraning ishi"), vazir Qoraxon (S. Hayitboyev, H. Razzoqov, "Nodira"), Shopur (Navoiy, "Farhod va Shirin"), Mahkamboy (Sh. Saʼdulla, D. Zokirov, "Dalada bayram"), Boltaboy, Oʻrgilsin togʻa (D. Fayziy, "Zarafshon kizi", "Atlasxon"), Rodrigo (U. Shekspir, "Otello"), Pramod (P. Dos, "Buzilgan bola"), Agnostoz (G. Figeyredo, "Ezop"), Sulaymon (U. Hojibekov, "Arshin mol olon"), Farhod (X. Muxtorov, "Muhabbat guli") kabi fojiaviy va hajviy, dramatik rollari bilan tanilgan. Rej. sifatida "Muhabbat guli" (X. Muxtorov), "Farzand", "Onalar" (Soli Ismoilzoda), "Nurxon", "Gulsara" (Komil Yashin), "Kim aybdor?" (O. Tolipov), "Ayajonlarim" (Abdulla Qahhor), "Besh kunlik kuyov" (Shuhrat), "Kampirning makri" (G. Stefanskiy) kabi spektakllarni sahnalashtirgan. T. bir qancha filmlar ("Pomir bolalari", "Qora koʻlankalar", "Ulugʻbek yulduzi", "Hamza", "Farzandlar" kabi)da ham suratga tushgan.

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Sinay yozuvi** — Sinay yarim orolidagi togʻlarda toshlarga bitilgan 50 ga yaqin ustyozuvning belgilar tizimi. Ustyozuvlarning 16 tasi 1905-yilda ingliz olimi F. Pitri tomonidan topilib, arxeologik maʼlumotlar asosida mil. av. 15-asrga mansub deb belgilandi; qolganlari esa 1927—35 yillar oraligʻida topildi. Ingliz misrshunosi A. Gardiner, ayrim belgilarning tashqi oʻxshashligiga asoslanib, Syo.ni misr va qad. som yozuvlari oʻrtasidagi bogʻlovchi halqa, uning yaratuvchilari esa somiylardir, deb oʻylaydi. Gardiner va uning izdoshlari ushbu yozuvni oʻqishga urinib koʻrganlar va 32 ta birbiriga oʻxshamagan belgini aniklaganlar (demak, Syo. harfiy yozuv boʻlgan). Lekin Sinay yozuvining toʻgʻri oʻqilganligi (deshifrovkasi) masalasi hanuzgacha munozarali boʻlib qolmoqda. Uning turli olimlar tomonidan turlicha (jiddiy farqlar bilan) oʻqilishi sababli, koʻpchilik mutaxassislar (mas, nemis olimlari G. Bauer va I. Fridrix) bu yozuv qali toʻgʻri oʻqilmagan, degan fikrdalar. Baʼzi manbalarda Syo. mil. 2—4-asrlarda Sinay yarim orolida qoʻllangan oromiy yozuvining bir koʻrinishidir, degan fikr ham uchraydi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oqil Odilovich Azimov** (1946.21.5, Toshkent) – patent-axborot sohasidagi olim, ixtirochi. Oʻzbekiston Respublikasi fan arbobi (1998). Toshkent poli-texnika institutini (1968), Standartlash va metrologiya institutini (Moskva) (1978), Butun jahon intellektual mulk tashkiloti Akademiyasini (Jeneva) (1997) tu-gatgan. Oʻrta Osiyo irrigatsiya ilmiy tadqiqot institutida ishlagan (1970–92), Oʻzbekiston Respu-blikasi Davlat patent idorasi direk-tori (1992-yildan). Azimovning ilmiy ishlari patent-axborot tahlili va ilmiy-texnikaviy ijodkorlik sohalariga doir. Azimov rahbarligida intellektual mulkni huquqiy muhofaza qilish va undan foy-dalanishning davlat tizimini tuzish hamda rivojlantirish boʻyicha ishlar olib boriladi. Uning ixtirolari bir qator sanoat va suv xoʻjaligi obyektlariga tadbiq etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Myuzik-xoll** (ing. music-hall — musikali zal, konsert zali) — estrada teatri turi. 19-asr Angliyada London taverna (oshxona)larida yuzaga kelgan. Dastlab havaskor musiqachilar tomonidan ijro etilgan eski xalq qoʻshiklaridan tarkib topib, keyinroq M.-x.ga professional sanʼatkorlar jalb etilgan (1848-yil Ch. Morton tashkil etgan Canterburry Hall). Unda qisqa pyesa, qoʻshiq, raqslar ijro etilgan, koʻzboʻyamachi, muqallidlar tomosha koʻrsatgan. Keyinchalik Yevropa va Amerika mamlakatlarida, 1880-yillardan faqat tomosha muassasasi sifatida keng rivoj topgan. M.-x. dasturlari turli janrlarga oid kichik tomoshalardan iborat boʻlib, musiqali-estrada konserti yoki muay-yan syujetga asoslangan musiqali estrada spektakllarini tashkil qiladi.

Oʻzbekistonda ilk M.-x. dasturi "Bandung ruhi" nomi bilan 1958-yilda Toshkentda boʻlib oʻtgan 1-Osiyo, Afrika va Lotin Amerikasi yozuvchilari anjumanida koʻrsatilgan (rej.lar A. Qobulov va A. Ikonnikov, dirijyor — A. Dvoskin, solistlar — Botir va Luiza Zokirovlar, K. Jalilova va boshqalar). 1973—78 yillarda Toshkent M.-x.i faoliyat koʻrsatgan (badiiy rahbari va bosh re-j.i — Botir Zokirov).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sindrom** (yunoncha: syndrome — yigʻilish, birga kechish) — yagona patogenez bilan bogʻliq kasallik belgilarining birgalikda yuzaga chiqishi. Kelib chiqish sabablari bir necha xil boʻlgani uchun kasallikning nozologik (muayyan sababli, bir xil patogenezli va hokazo) shakllaridan farq qiladi, masalan: meningeal sindrom (miya pardalari yalligʻlanishi) miyada qon aylanishining buzilishi va meningokok infeksiyasi oqibatida roʻy beradi: uremiya sindromi koʻpgina buyrak kasalliklarining oxirgi bosqichidir va hokazo. Tibbiyotning rivojlanishi, eng avvalo, kasallikning etiologik omillari aniqlanishi bilan sindromlar diagnostikasi va patogenetik terapiya usuliga nisbatan nozologik yoʻl bilan kasallikni aniqlash va uning oʻziga xos sabablari asosida davolash koʻproq qoʻllaniladigan boʻldi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Kimyoviy reaksiya namoyishi.
**Kimyoviy reaksiya** bir kimyoviy moddalar majmuining boshqa moddalarga aylanishi jarayonidir. Kimyoviy reaksiyalar spontan, yaʼni oʻz-oʻzidan, yoki boshqariluvchi boʻlishi mumkin. Ikkinchi holda kimyoviy reaksiyani oʻtkazish uchun tashqaridan biror energiya (issiqlik, yorugʻlik, elektr) talab etiladi. Kimyoviy reaksiyalarda elektronlar harakati bosh rolni oʻynaydi. Kimyoviy reaksiyaga kirishuvchi moddalar reagentlar, deb ataladi. Reaksiya natijasida hosil boʻladigan moddalar esa kimyoviy reaksiya mahsulotidir. Kimyoviy reaksiyalar kimyoviy formulalar orqali ifoda etiladi. Kerakli mahsulotni olish uchun bir necha reaksiyalar ketma-ketligi talab etilishi mumkin, bu jarayonga kimyoviy sintez deyiladi.

**Kimyoviy reaksiyalar** - bir turdagi kimyoviy moddalarningtarkibi va xossalari jihatidan farq qiladigan ikkinchi turdagi moddalarga aylanish jarayoni. Kimyoviy reaksiyalarni kimyoviy tenglama bilan ifodalash mumkin, mas, sulfat kislotaga ruh taʼsir ettirilganda ruh sulfat va vodorod gazi hosil boʻladi: H2SO4+Zn=ZnSO4+H2T. Kimyoviy reaksiyalarda atomlar oʻzgarmaydi, bir birikmadan ikkinchisiga oʻtadi, xolos. Kimyoviy jarayonlarda toʻgʻri (qaytmas) reaksiya (mas, vodorod yodidning vodorod va yoddan hosil boʻlishi: N2+12->2N1) bilan bir qatorda, qaytar reaksiya (mas, vodorod yodidning parchalanishi:2HI<=>H2+I2) ham sodir boʻladi. Kimyoviy reaksiyalardaishtirok etadigan elementlarning oksidlanish darajadari (valentliklari) oʻzgarsa, bunday reaksiyalar oksidlanish-kaytarilish reaksiyalari deyiladi. Kimyoviy reaksiyalarda molekulalar, atomlar va ionlar ishtirok etishi mumkin. Shunga koʻra, reaksiyalar uchga boʻlinadi: oddiy, ionli va radikal reaksiyalar.

Oddiy reaksiyalarda molekulalar oʻzaro reaksiyaga kirishadi, mas, N2+S12=2NS1. Ionli reaksiyalar ionlar ishtirokida boradi, mas, N++ON~ =N2O. Radikal reaksiyalarda oraliq mahsulot sifatida albatta erkin radikal hosil boʻladi. Radikal reaksiyalar, odatda, zanjir tarzida boradi (k,. Zanjir reaksiyalar). Toʻgʻri va teskari reaksiyalar tezligi teng boʻlganda sistemada kimyoviy muvozanat karor topadi (qarang Kimyoviy termodinamika).

Murakkab reaksiyalar, parallel reaksiyalar, ekzotermik reaksiyalar, endotermik reaksiyalar, qattiq fazali reaksiyalar ham mavjud.

Manbalar
--------

Andoza:Ambalar

|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

1. ↑  Chemical reaction, *IUPAC* taʼrifi
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Kinabek Ukboyev** — sovet davlat va iqtisodiyot arbobi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni sohibi.

Tarjimayi holi
--------------

1913-yilda Bulatoy qishlogʻida tugʻilgan. 1940-yildan KPSS aʼzosi.

1926—1980-yillarda Paxtaorol viloyatida dehqon, Guliston tumani Pushkin nomidagi kolxozining brigadiri, tuman ijroiya qoʻmitasi instruktori, Qizilobod qishloq soveti raisi, Oʻzbekiston Kompartiyasi tuman qoʻmitasi instruktori, keyinchalik raisi sifatida faol yuritgan

Pushkin nomidagi kolxoz, Oʻzbekiston Kompartiyasi Guliston tuman qoʻmitasi kotibi, Mirzachoʻl tumani ijroiya qoʻmitasi raisi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Mirzachoʻl tuman qoʻmitasining birinchi kotibi, „XXIII qurultoy" sovxoz direktori. KPSS Sirdaryo viloyati, Oqoltin tumanidagi „Mir" paxta tozalash zavodi direktori kabi lavozimlarda mehnat qilgan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1957-yil 11-yanvardagi farmoni koʻra Lenin ordeni, „O‘roq va "Bolg‘a" oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvonlari bilan taqdirlangan.

III—IV chaqiriq Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti deputati etib saylangan. 1993-yilda vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Ukuboev Kinabek // Oʻzbek Sovet Ensiklopediyasi. 12-jild. — Toshkent, 1979. — S. 526

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Siyosatchi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Jesús 'Txus' Alba Ramos** (2003-yil, 31-martda tugʻilgan) — ispaniyalik futbolchi, Barcelonaning Atletic klubi yarim himoyachisi. U 18 yoshgacha boʻlgan Ispaniya terma jamoasida ham oʻynagan.

Klubdagi faoliyati
------------------

**Jesús 'Txus' Alba Ramos** 2010-yilda RCD Espanyol akademiyasida faoliyatini boshlagan va u yerda toʻrt mavsum davomida futbol oʻynagan, kegin CF Damm klubiga oʻtgan. U 2018-yilda Barcelona klubiga oʻtishdan oldin Espanyol klubiga qaytdi. Uning xizmatlari uchun Barca shahardagi raqiblariga 50 000 yevro toʻlagan. **Jesús 'Txus' Alba Ramos** Barcelona yoshlar jamoasidagi eng yaxshi isteʼdodlardan biri sifatida tan olingan, hatto u Espanyoldagidan koʻra yangi markaziy yarim himoya pozitsiyasiga moslashgan. **Jesús 'Txus' Alba Ramos** 2022-23 va 2023-24-yilgi mavsumlarda Barcelona Atleticda oʻynash uchun shartnoma imzoladi. U Barcelona Atletic bosh murabbiyi Rafael Marquez va Albaning yosh toifasidagi sherigi Marc Casado bilan birga markaziy yarim himoyada oʻynagan holda oʻz faoliyatini davom ettirmoqda.

Oʻyin uslubi
------------

**Jesús 'Txus' Alba Ramos** oʻzining koʻrish qobiliyati, toʻp uzatishlari va yomon vaziyatlarda yordam berish va gol urish qobiliyati bilan obroʻ qozonmoqda. U ikki oyoqda ham yaxshi oʻynay oladi va toʻp bilan dribling qilish imkonini beradigan yaxshi muvozanatga egaligi uchun maqtovga sazovor.

Xalqaro faoliyati
-----------------

2020-yilda Ispaniya U-18 futbol jamoasida Turkiya U-18 va Ruminiya U-18 terma jamoalariga qarshi oʻyinlarda maydonga tushib debyutini oʻtkazgan.

Faoliyat statistikasi
---------------------

### Klub

*2022-yil, 10-oktabr holatiga ko'ra*

Klub, mavsum va musobaqalar boʻyicha koʻrinish va gollar| Klub | Mavsum | Liga | Kubok | Yevropa | Boshqa | Jami |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Divizion | Oʻyin | Gol | Oʻyin | Gol | Oʻyin | Gol | Oʻyin | Gol | Oʻyin | Gol |
| Barcelona B | 2022-23 | Primera Federación | 7 | 1 | — | — | — | 7 | 1 |
| Jami |  | 7 | 1 | — | — | — | 7 | 1 |
| Karyera jami | 7 | 1 | — | — | — | 7 | 1 |

Manbalar
--------

1. ↑  „Meet Txus Alba, FC Barcelona’s New ‘Pearl’ Following In Ansu Fati’s Footsteps". *Forbes.com*.
2. ↑  „Txus Alba, la perla del juvenil del Barça que sigue los pasos de Ansu". *Sport.es*.
3. ↑  „Who is Txus Alba, Barcelona’s newest La Masia gem?". *Firstsportz.com*.

[*sayt ishlamaydi*]
4. ↑  „Confirmados los dorsales del Barça Atlétic 2022/23". *fcbarcelona.es*.
5. ↑  „Txus Alba, Fermín, Pelayo, Juanda y Saïdou, azulgranas hasta el 2024". *fcbarcelona.es*.
6. ↑  „La revolución de Márquez". *sport.es*.
7. ↑  „There's a future! The Juvenil players rising to Barça B". *sport.es*.
8. ↑  „Txus Alba, a virtuoso of the ball". *Sport.es*.
9. ↑  „Txus Alba by Piotr Guziński". *footballtalentscout.net*.
10. ↑  „La Masia Player to Watch : Txus Alba". *barcabuzz.com*.
11. ↑  Txus Alba at Soccerway
**Sindh**, sindh tili — hind (hindoriy) tillaridan biri. Asosan, Pokistonning Sind viloyati (taxminan 10 mln.dan ortiq kishi soʻzlashadi) hamda Hindistonning Maharashtra, Gujarat va Rajasthan shtatlarida (2 mln.dan ortiq kishi gaplashadi) tarqalgan. 6 lahjaga boʻlinadi: vicholi, sirayki, lasi, lari, thareli, kachchhi. Adabiy til vicholi lahjasi asosida shakllangan. Bir qator inʼyektiv jarangli undoshlarning saqlanib krlganligi va boshqa xususiyatlari bilan qardosh tillardan farq qiladi. Morfologiyada boshqa zamonaviy hindoriy tillariga Karaganda flektiv shakllar koʻproq uchraydi.

S.da adabiyot 17—18-asrlardan beri rivojlanib kelmoqda. Pokistonda S. uchun anchagina yangi belgilar qushilgan arab yozuvi ishlatiladi. Hindistonda esa devanagari alifbosi qoʻllanadi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *(unspecified title)*
2. ↑  "Sindh tili" *OʻzME*. S-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bortdagi hisoblash mashinasi** — suv osti va suv usti kemalari, aerodinamik va kosmik uchish apparatlari bortiga oʻrnatiladigan hisoblash qurilmasi yoki hisoblash mashinalari majmui. U harakatlanayotgan obʼyektga (mas, suv osti kemasiga) tashqaridan uzatiladigan hamda bortdagi radiolokatsion, radiotexnik, optik va boshqa tizimlardan keladigan turli axborotlarni ishlab chiqadi. Bu axborotlar obʼyektni va uning bortidagi tizimlarni boshqarish, ekipaj aʼzolarining sogʻligini va bortdagi tizimlarining ishga yaroqliligini nazorat qilib turish uchun zarur boʻladi. Bortdagi hisoblash mashinasi m. tezkor qurilma boʻlib, 1 sek. da bir necha oʻnlab ming amalni bajara oladi. Bortdagi hisoblash mashinasi m. sifatida elektron raqamli hisoblash mashinasi va baʼzan, gibrid hisoblash tizimiayan foydalaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sinekli Bakkal** — Halide Edib Adıvarning mashhur romani. Ushbu roman 1935-yil birinchi marta kitob holida ingliz tilida **The Clown and His Daughter** sifatida Londonda nashr etilgan. Dastlab u turk tilida 1935-yilda Haber gazetasida seriyalangan. Keyinchalik u 1936-yilda kitob sifatida nashr etilgan. 2006-yildan boshlab uning 37-nashri amalga oshirildi. Bir nechta chet tillariga tarjima qilingan roman 1942-yilda CHP Roman Armağanı mukofotida gʻalaba qozongan.

Kitobning mazmuni
-----------------

Abdulhamid II davrida Aksaray Sinekli Bakkal mahallasidagi imomning kenja qizi Emine, otasining qarshiliklariga qaramay, shu mahalladagi oʻrta aktyor Tevfikka turmushga chiqadi. Tevfik zenne rolini oʻynagani uchun „Qiz Tevfik" nomi bilan tanilgan. Shu sababli ular birozdan keyin ayriladilar. Ayrilganlaridan keyin Rabiya ismli bolalari dunyoga keladi. Tevfik taniqli sanatchi boʻlsa-da, u Istanbuldan surgun qilingan. Bu orada Rabiya ovozi bilan barchani sehrlab qoʻyadi. Qurʼon va mavlid oʻqiydigan undan ustun odam yoʻq edi. Tevfik surgundan qaytadi, qizini oʻzi bilan olib ketadi. Biroq, bu safar u *Genç Türkler* nomli guruhga yordam bergani uchun Damashqqa surgun qilingan. Rabiya musulmon boʻlgan fortepiano oʻqituvchisi Peregriniga turmushga chiqadi. 1908-yilda Ikkinchi Konstitutsiyaviy monarxiya eʼlon qilinganidan soʻng, Tevfik quvgʻindan qaytib, Sinekli Bakkal Mahallasidagi eski baxtli kunlariga qaytadi. Biroq, onasi kasalligi tufayli vafot etadi. Rabiya onasining vafot etganiga xafa boʻladi.

|  |  |
| --- | --- |
| Romanlar | *Romanga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |




|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Halide Edib Adıvar |
| --- |
|  |
| Roman | 
* *Heyulâ* (1909)
* *Raik’in Annesi* (1909)
* *Seviyye Talip* (1910)
* *Handan* (1912)
* *Son Eseri* (1913)
* *Yeni Turan* (1913)
* *Mev'ud Hüküm* (1918)
* *Ateşten Gömlek* (1923)
* *Vurun Kahpeye* (1923)
* *Kalp Ağrısı* (1924)
* *Zeyno'nun Oğlu* (1928)
* *Sinekli Bakkal* (1936)
* *Yolpalas Cinayeti* (1937)
* *Tatarcık* (1939)
* *Sonsuz Panayır* (1946)
* *Döner Ayna* (1954)
* *Akile Hanım Sokağı* (1958)
* *Kerim Usta'nın Oğlu* (1958)
* *Sevda Sokağı Komedyası* (1959)
* *Çaresaz* (1961)
* *Hayat Parçaları* (1963)
 |
|  |
| Hikoya | 
* *Harap Mabetler* (1911)
* *Dağa Çıkan Kurt* (1922)
* *İzmir'den Bursa'ya* (1963)
* *Kubbede Kalan Hoş Seda* (1974)
 |
|  |
| Xotira | 
* *Türkün Ateşle İmtihanı* (1962)
* *Mor Salkımlı Ev* (1963)
 |
|  |
| Oʻyin | 
* *Kenan Çobanları* (1916)
* *Maske ve Ruh* (1930'lar)
 |

 |
**Imo.im** — tezkor xabar almashish (Instant Messaging, IM) va VoIP-qoʻngʻiroqlar uchun veb-xizmat. Roʻyxatdan oʻtish paytida siz oʻz Imo.im ichki hisob qaydnomangizni roʻyxatdan oʻtkazishingiz kerak. Imo.imdan foydalangan holda xabar almashish uchun qoʻshimcha dasturlarni oʻrnatishingiz shart emas, shunchaki brauzeringizdan kirishingiz kerak va barcha xabarlar serverda saqlanadi, bu sizga dunyoning istalgan joyidan, istalgan kompyuterdan foydalanishga imkon beradi.

Ilova Kaliforniyadan kelgan guruh tomonidan yaratilgan, guruh kompyutershunoslik ustasi Ralf Xarik, shuningdek, Googletting sobiq direktori Georges Xarikdan iborat.

Qoʻshimcha funksiyalar orasida VoIP-qoʻngʻiroqlari, shuningdek, Internetda aloqa oʻrnatishda maxsus veb-ilovalarning mavjudligi ajralib turadi.

Sayt HTML5 texnologiyasi, Adobe Flash va Pidgin dasturini ishlab chiquvchilari tomonidan yaratilgan ochiq manbali libpurple kutubxonasidan foydalanadi. Xavfsizlikni taʼminlash uchun brauzer orqali serverga barcha mijoz ulanishlari HTTPS shifrlangan protokoli orqali amalga oshiriladi.

Shuningdek, kompaniya ishlab chiqaruvchilari mobil qurilmalarda foydalanish uchun quyidagilarga mobil versiyani yaratdilar: iPhone / iPad, Android, BlackBerry, Nokia (Symbian) Windows Phone. Ilovaning juda mashhurligi va katta avlodning kompyuter yordamida bir-biri bilan aloqa oʻrnatishi zarurligi sababli, kompyuter uchun versiya chiqarildi.

Foydalanish uchun litsenziya tijorat maqsadlarisiz cheklangan va berilmaydigan, faqat shaxsiy foydalanish uchun beriladi. Baʼzi xususiyatlar toʻlovni talab qiladi. Baʼzi xususiyatlarni sotib olganingizda, taxtada bir martalik toʻlov boʻlishi mumkin.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti
**Tatar madaniyati** — Yenisey daryosining yuqori va oʻrta havzalari boʻyida tarqalgan temir davri madaniyati (mil. av. 7—3-asrlar). Yeniseydagi Tagar o. nomidan olingan (Minusinsk kotlovinasi tegrasida). Tatar madaniyati uchun skif tipidagi qurolaslahalar, ot anjomlari, jez qozonlar va koʻzalar, sanʼatda "hayvon uslubida" naqsh berib ishlangan buyumlar xos. Tatar madaniyati tarqalgan hudud Yevrosiyo jez kuyish ishlab chiqarilishining eng yirik markazlaridan biri xisoblanadi. Tatar madaniyati odamlari yevropeoid irqqa mansub boʻlishgan. Manzilgoh, kon qodsiklari, mozorqoʻrgʻonlar topilgan. Xoʻjaligi: dehqonchilik, chorvachilik, jez kuyish va jezdan turli qurollar tayyorlash.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qizilga siljish** (astronomiyada) — yorugʻlik manbai spektridagi chiziklar toʻlqin uzunliklarining etalon manba spektri chiziqlari toʻlqin uzunliklariga nisbatan uzayishi hodisasi. "Q s" deb atalishining sababi bu hodisa tufayli spektrning koʻrinma qismidagi chiziqlar spektrning qizil tomoniga siljigan holda koʻrinishidir. Q. s, birinchidan, Doppler effekti natijasida, yaʼni yorugʻlik manbai kuzatuvchiga nisbatan uzoqlashayotganda, ikkinchidan (gravitatsion Q s), kuzatuvchi yorugʻlik manbaiga nisbatan kichikroq gravitatsion potensialli joyda turganda paydo boʻladi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Qizilolmasoy oltin koni** — Toshkent viloyati Ohangaron tumanidagi kon. Angren shahridan shim.sharqda, Chatqol togʻlarining jan. yon bagʻrida joylashgan. Qizilolmasoy oltin konik. 1959-yilda ochilgan. 1975-yildan foydalanilmoqda. Konning umumiy maydoni 4 km2, uz. 10 km chamasi boʻlgan kuchli minerallashgan (qalinligi 350 m gacha) zonadan iborat. Qamrovchi jinslar andezitdatsit formatsiyadagi vulkanitlarning yupqa (150 m cha) gʻilofidan va zamini slanetslarning ksenolitlari boʻlgan granitoidlardan tashkil topgan. Sanoatbop rudalanish, asosan, 3 ta yirik ruda tanalarida rivojlangan boʻlib, oʻlchamlari yoʻnalish boʻyicha uz. 200 dan 600 m gacha, yotish qiyaligining uz. 1500 m ga yetadi; oʻrtacha qalinligi 15–20 m. Oltinkumushli rudalanish konning vulkanogengidrotermalli turiga mansub boʻlib, koʻp bosqichlarda shakllangan. Qizilolmasoy oltin konik.da 100 dan ortiq mineral va ularning turlari aniqlangan, ulardan 70 tachasi rudali hisoblanadi. Rudali tanalar kvars (rudali tana hajmiga nisbatan 50—85%) va ularning turlari — ametist (safsar), xalsedon hamda kaltsit (15—45%)dan tuzilgan. Seritsit, muskovit, kaolinit, ortoklazlar kamroq. Rudali minerallar, asosan, piritdan, kamroq xalkopirit, galenit, sfalerit hamda rudali tana hajmining 3 — 5 dan 35%gacha tashkil qilgan xira rudalardan iborat. Mineral tarkibiga koʻra, rudalanish oltinkvarsli kam sulfidli formatsiyaga tegishli, kam boʻlsada, bir qancha tugʻma elementlar (Ai, A§, Si, V1, R) va slanetslar mavjud. Rudalanish kvarsli tomirlarda va kvarslangan qamrovchi jinslarda chegaralangan boʻlib, oltinning oʻrtacha miqdori 8,2 g/t, kumushniki 59 g/t ni tashkil qiladi. Rudali tanalar 2 ta shaxta yordamida 615 m gacha chuqurlikda ochilgan. Qizilolmasoy oltin konik.dan hozirgi vaqtda foydalanilmoqda.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Billy Waith** (1950-yil 30-avgustda tugʻilgan) yarim oʻrta vaznli uelslik bokschi edi. U 1978-yilda Henry Rhineyga qarshi oʻrta vazn toifasida Britaniya chempioni boʻlish uchun muvaffaqiyatsiz kurash olib bordi va 1982-yilda yarim oʻrta vazn toifasida Wales chempioni boʻldi va 1984-yilda sportdan nafaqaga chiqqunga qadar bu chempionlikni saqlab qoldi.

Faoliyati
---------

Waith Cardiffning Butetown shahrida tugʻilgan va yetti farzandning biri edi. U muvaffaqiyatli havaskor bokschi boʻlgan va Walesni bir nechta turnirlarda himoya qilgan, ammo 21 yoshgacha boʻlganlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatiga topshirilgandan soʻng u professionalga aylanadi.

WBA musobaqasi
--------------

Waithning birinchi professional jangi, yengil vazn toifasidagi jangi 1970-yil 19-oktabrda Aberavonda Mickey Vann bilan toʻqnash kelgan va jang qilgan. Waith jangda ochkolar evaziga gʻalaba qozonadi. Uning yengil vazn toifasidagi faoliyati yaxshi oʻsdi va dastlabki 19 ta jangidan faqat bittasida magʻlub boʻlib qoladi, ularning aksariyati Londondagi Milliy sport klubida jang qilgan. Bu davrda u oʻz faoliyatidagi birinchi durangni qayd etdi, u Dennis Flynnga qarshi Empire Poolda Jose Napoles va Ralph Charles WBA yarim oʻrta vazn toifasidagi WBA musobaqasi uchun underkart jangi sifatida jang qildi.

Janubiy Afrikadagi jang
-----------------------

1972-yil iyun oyida Waith Britaniyadan tashqaridagi birinchi jangi uchun Janubiy Afrikaga boradi. Uning raqibi Johannesburgda oʻn raundlik jangda yengil vazn toifasida janubiy afrikalik chempion Andris Steyn boʻlgan edi. Jang toʻliq oʻn raund davom etadi, Steyn hakamning qarorini qabul qildi. Britaniyaga qaytib kelgach, Waith Londondagi York Hallda Donkasterlik jangchi Howard Hayesga qarshi britaniyalik chempionlik unvoni uchun yengil vazn toifasidagi eliminatorlar bahsida qatnashdi. Musobaqa davomida qattiqqo‘l bo‘lgan Waith yirik hisobda mag‘lub bo‘lib qoladi va yengil vazn toifasidan ketishga qaror qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Billy Waith".. Qaraldi: 9-dekabr 2022-yil.
2. ↑  Jones, Gareth*. The Boxers of Wales: Cardiff*. Cardiff: St David's Press, 2009 — 147–148 bet. ISBN 978-1-902719-26-9.
3. ↑  „WBA musobaqasi".. Qaraldi: 9-dekabr 2022-yil.
4. ↑  Jones, Gareth*. The Boxers of Wales: Cardiff*. Cardiff: St David's Press, 2009 — 147–148 bet. ISBN 978-1-902719-26-9. Jones, Gareth (2009). *The Boxers of Wales: Cardiff*. Cardiff: St David’s Press. pp. 147-148. ISBN 978-1-902719-26-9.
**Yahudiy gettosi qurbonlari** yodgorligi — Kishinyov shahrIda oʻrnatilgan yodgorlik. U Ulugʻ Vatan urushi davrida nemis-rumin bosqinchilari tomonidan yahudiylarni taʼqib qilish va yoʻq qilish siyosati doirasida oʻldirilgan yahudiylar xotirasini abadiylashtirish maqsadida tiklangan.

1992-yilda shahar gettosining darvozalari joylashgan joyda: Jerusalemskaya koʻchasi, A. Pushkin koʻchasi va Grigore Vieru xiyoboni oʻrtasida oʻrnatilgan. Yodgorlik oʻrnatilganidan 6 yil oʻtib, shaharning 3000-yilligi sharafiga ushbu koʻcha Quddus deb qayta nomlandi.

Yodgorlik ravvinning qaygʻuli qiyofasini ifodalaydi. Uning ortida stela oʻrnatilgan. Unda rumin, rus va yahudiy tillarida bitiklar bor: „Kishinev gettosining shahidlari va qurbonlari! Biz, tiriklar, sizni eslaymiz". Stelada Dovud yulduzi shaklidagi teshik oʻyilgan.

Getto qurbonlari xotirasiga yodgorlik oʻrnatish tashabbusini Getto va fashistlar kontslagerlarining sobiq asirlari uyushmasi ilgari surgan va loyihani moliyalashtirgan. Haykaltarosh Naum Epelbaum va Moldovada xizmat koʻrsatgan meʼmor Semyon Shoyxet yodgorlik muallifidir.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Экскурсии по улицам Кишинёва: Иерусалимская".  Locals (15-sentabr 2016-yil). 22-fevral 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-fevral 2019-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Bayot (maʼnolari).

**Bayot** — 1) Oʻn ikki maqom tizimidagi muayyan shoʻʼbalar nomi (mas, Navroʻzi Bayot, Bayoti Ajam); 2) Shashmaqomda Navo, Xorazm maqomlarida Navo va Dugoh maqomlari tarkibidagi shoʻʼbalar. Asosiy pardalar tovush qatori re ioniy - fa ioniyga toʻgʻri keladi. Shashmaqomning Navo maqomi tarkibida Talqini B. (taronasi bilan), Nasri B. (taronalari bilan) va Ufori B. shoʻʼbalaridan tashqari cholgʻu qismlardan Muhammasi B. mavjud. B. kuyi asosida yaratilgan namud esa bir necha koʻrinishlarga ega boʻlib, Navo maqomi tarkibidagi shoʻʼbalarning avjlarida keng qoʻllaniladi; 3) Toshkent-Fargʻona maqom yoʻllarida besh qismli yirik ashula turkumi. Ularning parda tuzilishi Shashmaqomdagi B. shoʻʼbalarining aynan oʻzidir. B. qismlari bir-biridan, asosan usul jihatdan farqpanadi va mustaqil nomlarga ega emas. B. I — Sa-raxbor, B. II — Tarona, B. III — Savt, B. IV — Talqincha, B. V— Soqiynoma (yoki Qashqarcha) usullarida ijro etiladi. Ular shoʻʼba shaklida tuzilgan boʻlib, avjlarida Navo va B. namudlaridan unumli foydalanilgan. B.ning oʻziga xos yoʻli hisoblangan Hofiz Sheroziy gʻazali bilan aytiladigan B.i Sheroziy ham besh qismdan iborat turkumli asardir. Bastakorlar B. asosida koʻplab kuy, qoʻshiq va ashulalar yaratgan (Oʻyin B.i, Dutor B.i, Chapandozi B. va h.k.). Yu. Rajabiy ("Layli va Majnun", "Muqanna" musiqali dramalari), V. Uspenskiy, G. Mushel ("Farhod va Shirin" musiqali dramasi), M. Ashrafiy ("Dilorom" operasi) va boshqa ijodida B. yoʻllaridan foydalangan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gavle qal’asi** (shved. *Gävle slott*) — Gavle (Yestrikland) shahridagi Qal’a maydonida Gavleone daryosining janubiy qirgʻogʻida joylashgan qal’a. Bugungi kunda u Gavleborg okrugi gubernatorining qarorgohi boʻlib xizmat qiladi.

Tarixi
------

1583-1593-yillarda qirol Ioxan III „cherkov-qal’a" binosini qurishni boshlagan: cherkov markaziy oʻrinni egallagan. Qal’aning koʻrinishi bugungidan butunlay boshqacha boʻlgan. Vasa sulolasining boshqa qal’alari singari, u gumbazli minoralar va hashamdor bezatilgan tomlarga ega. Uning meʼmori saroy ustasi Villem Boy boʻlgan va bino 1597-yilda qurib bitkazilgan. 1600-yilda gubernator Ibrohim Brahe va uning oilasi qal’aga joylashgan. Bir necha yillik eʼtiborsizlikdan soʻng, qal’a 1650-va 1660-yillarda qayta tiklangan va bino okrug gubernatorining qarorgohiga aylangan.

1726-yilda mahalliy aholi Shvetsiya qirolidan qal’ani cherkovga aylantirishni soʻrashgan, ammo 1727-yil Pasxa arafasida qal’ada yongʻin sodir boʻlgan. Qal’a cherkovi vayronaga aylangan va uning yuqori qavati butunlay vayron boʻlgan. 1741-yilda uni taʼmirlash va okrug gubernatorining qarorgohi sifatida tiklash toʻgʻrisida qaror qabul qilinishidan oldin qal’a bir necha yilga tark etilishi kerak boʻlgan. Ushbu loyihaga arxitektor Karl Xorleman rahbarlik qilgan. Barcha ishlar tugallangandan soʻng, Gavle qal’asi oʻzining hozirgi koʻrinishiga ega boʻlgan, aksariyat qismi bugungi kungacha saqlanib qolgan. 1754-yilda birinchi gubernator Axel Johan Griepenhjelm (Aksel Yoxan Gripenxelm) u yerga koʻchib oʻtishga muvaffaq boʻlgan.

Qal’a devorlari ichida, janubi-sharqiy burchagida qamoqxona boʻlgan. Ehtimol, dastlab oziq-ovqat ombori boʻlgan, ammo XVII asrda u qamoqxona sifatida ishlatila boshlangan. U 1727-yilda yongʻin paytida qal’a ham yonib ketgan, ammo 1732-yilda qayta qurilgan. Bugungi kunda u yerda Shvetsiya qamoqxona muzeyi joylashgan.

Adabiyotlar
-----------

* Nilsson, Staffan*. Svenska residens*. Stockholm: Svensk byggtjänst, 2000 — 208-219 bet. ISBN 91-7332-927-4.

Manbalar
--------

1. ↑  Ю. В. Антонова*. Замки и крепости Швеции и Финляндии*. Издательство "Вече" — 109 bet. ISBN 9785444477083.
2. ↑  Ю. В. Антонова*. Замки и крепости Швеции и Финляндии*. Издательство "Вече" — 111 bet. ISBN 9785444477083.

Havolalar
---------

* Gävle slott slottsguiden.info saytida
* Gävle slott
* Gävle slott sfv.se saytida
**Afgʻonistonda halok boʻlgan askarlar sharafiga yodgorlik majmuasi** — 1990-yilda ochilgan yodgorlik. Yodgorlik postsovet hududida Afgʻonistonda jang qilib halok boʻlgan askarlar xotirasi uchun eng katta yodgorlik majmui hisoblanadi. U Qaragʻanda (Qozogʻiston) shahridagi Gʻalaba bogʻida joylashgan.

Tavsifi
-------

Baynalmilal askarlar klubi 1987-yilda Afgʻonistonda halok boʻlgan askarlar xotirasiga yodgorlik majmuasi barpo etish tashabbusi bilan chiqdi. Ularni Qaragʻanda shahar komsomol qoʻmitasi qoʻllab-quvvatladi. 1990-yilda shahar bogʻida Afgʻonistondagi urushda qatnashgan baynalmilalchilar xotirasiga bagʻishlangan yodgorlik majmuasi ochildi. Uning loyihasi mualliflari haykaltarosh N. Novopoltsev va meʼmor J. Altayevlardir.

Xotira majmuasi uch qismdan iborat yirik inshootdir. Uning asosiy qismi zinapoyalardan tashkil topgan ikki qavatli maydondir. Pushti chigʻanoqli tosh bilan qoplangan himoya devorlari bilan oʻralgan. Ushbu qismning ichida granit bilan qoplangan monolit devorlar koʻtarilib, atrofida yarim doira oʻrindiqlar bor. Maydon atrofi nosimmetrik maysazorlar va gullar bilan bezatilgan. Kompozitsiyaning meʼmoriy markazi — afgʻon urushida vafot etgan qaragʻandaliklarning ismlari yozilgan podium boʻlib, u 8 metrli bronza kompozitsiya bilan tojlangan. Tagkursiga urushda yonib ketgan yoshlik timsoli boʻlgan yigit qiyofasini mujassam etgan haykal oʻrnatilgan.

Gʻalaba bogʻidagi afgʻon askarlari yodgorligi baynalmilalchilar xotirasiga hurmat bajo keltirish, ularni ulugʻlashning asosiy maskani hisoblanadi. Har yili 15-fevral kuni Sovet qoʻshinlarining Afgʻonistondan olib chiqilganligi munosabati bilan halok boʻlgan askarlar sharafiga gulchambarlar qoʻyiladi va shamlar yoqiladi.

Yodgorlik 2010-yil aprel oyida Qaragʻanda viloyati, Qaragʻanda shahrining mahalliy ahamiyatga ega boʻlgan tarixiy va madaniy yodgorliklari roʻyxatiga kiritilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Архитектурно-мемориальный ансамбль воинам-интернационалистам (1990, Парк Победы) – памятник местного значения". 19-aprel 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-aprel 2019-yil.
2. ↑  „В Караганде в память воинов-интернационалистов, погибших в Афганистане, будут зажжены свечи". 30-aprel 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-aprel 2019-yil.
3. ↑  „Постановление акимата Карагандинской области от 16 апреля 2010 года N 11/03 «Об утверждении Государственного списка памятников истории и культуры местного значения Карагандинской области»". 15-aprel 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-aprel 2019-yil.
**Sekstet** (lot. sexta — oltinchi) 1) olti ijrochi (sozanda yoki xonanda)dan iborat ansambl; 2) shu ansambl ijrosiga moʻljallangan musiqa asari. Ilk namunalarini italyan kompozitori L. Bokkerini (1743—1805) yaratgan. Cholgʻu S. kamer musiqa turi boʻlib, odatda, sonata turkumi shaklida yoziladi(mas, P. Chaykovskiyning "Florensiya xotiralari" torli Si). Vokal S.lar, asosan, operada uchraydi (mas, V. Motsartning "Don Juan" operasidagi S). Oʻzbekiston kompozitorlaridan I k. Akbarov va boshqa S. yaratgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
| Yozish tizimlari |
| --- |
|  |
| Alifbo |
|   Lotin alifbosi   Kirill alifbosi   Yunon yozuvi   Arman yozuvi   Gruzin yozuvi   Hangul |
| Logographicand Sillabik |
|   Xitoy yozuvi [L]   Kana [S] / Kanji [L]   |
| Abjad |
|   Arabic   Yahudiy yozuvi |
| Abugida |
|   North Indic   South Indic   Efiop yozuvi   Thaana   Canadian syllabic |
| * k
* m
* t
 |

**Yahudiy yozuvi** — oromiy yozuviaan kelib chiqqan gʻarbiy som yozuvining bir tarmogʻi; ivrit, idish, ladino (yahudiy ispan) va boshqalar tillarda soʻzlashuvchi qadimiy va hozirgi yahudiylarning yozuvi. "Yahudiy kvadrat yozuvi" (Yozuvning bunday nomlanishi belgi, harflarga kvadrat shaklini berishga intilish bilan bogʻliq) deb ataluvchi bu yozuvda qadimiy yahudiy tilida, shuningdek, ivrit, idish kabi zamonaviy yahudiy tillarida boy diniy, falsafiy, badiiy adabiyot yaratilgan, "Injil"ning Qadimiy ahd qismi yozilgan; u eng kamida mil. av. 3—2-asrlardan beri qoʻllanib keladi. Kvadrat yozuvgacha ham qadimiy yahudiy yozuvi mavjud boʻlib, u mil. av. 11— 5-asrlarda amalda boʻlgan. Bu yozuvning namunalari toshbitiklarda, tangalarda saqlanib qolgan. Lekin qadimiy yahudiy yozuvining yahudiy kvadrat yozuvi bilan biror bir bogʻliqligi yoʻq.

Qad. yahudiy yozuvidan oromiy kvadrat yozuviga oʻtish mil. av. 5-asr oʻrtalaridan boshlangan. Oʻrta asrlarda kvadrat alifboning bir qancha turlari va kursiv shakllari paydo boʻladi. Mazkur alifbolar undosh tovushlarni ifodalovchi 22 harfdan iborat boʻlib, ularda unli tovushlar uchun harflar boʻlmagan. Biroq keyinchalik p, \¥, ] undosh harflari baʼzi unlilarni koʻrsatish uchun ham qoʻllangan, 7—8-asrlarda esa unlilar uchun satr osti va boshqalar diakritik belgilar joriy qilinib, ular Injilda, sheʼriy matnlarda, bolalar kitoblarida, darsliklar va boshqalarda koʻllanadi. Yahudiy harflarining anʼanaviy nomlari qadimiy gʻarbiy som alifbosidagi harflarning nomlaridan kelib chiqqan. Alifbodagi harflar tartibi haqida ham shunday fikrni aytish mumkin. Yahudiy yozuvi oʻngdan chapga qarab yoziladi.

YA.yo. som tillari (qad. yahudiy, oromiy, arab)ga nisbatan qoʻllangandagina oʻz konsonantligini (unli harflar yoʻqligini) saqlab qoladi. Idish, ladino, qaraim (turkiy) tillaridagi Yahudiy yozuvi esa konsonant yozuvdan fonografik yozuvga aylangan. Hozirgi ivritda unlilarni koʻrsatuvchi maxsus belgilar qadimgidan koʻra kengroq qoʻllanadi. Hozirgi Yahudiy yozuvida asosan yevropacha tinish belgilari ishlatiladi.

Adabiyot
--------

* Tayni drevnix pismen, M. 1976; Fridrix I. Istoriya pisma, per. s nem. M. 1979; Gelb I.Ye. Opnt izucheniya pisma, per. s angl. M. 1982.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gay-Lussac qonunlari** - 1) gazlarning issiqlikdan kengayish qonuni: asosiy gaz qonunlaridan biri; unga koʻra oʻzgarmas bosimda gaz massasining hajmi temperatura oʻzgarishi bilan chiziqli oʻzgara bo-radi: V=V/l+a.J); bu yerda: Vo va V, gazning boshlangʻich va oxirgi temperaturalardagi hajmlari, / — shu temperaturalar farqi, av — oʻzgarmas bosimda gaz hajmining kengayish koeffitsiyenti, barcha gazlar uchun 1/273,15 K-’ga teng. Gay-Lussac qonunlari ideal gazlar uchungina toʻgʻri. 1802 yilda Joseph Louis Gay-Lussac aniqlagan; 2) hajmiy nisbatlar qonuni: temperatura va bosim bir xil boʻlganda kimyoviy reaksiyaga kirishayotgan gazlarning hajmi bir-biriga nisbatan ham va bu reaksiyada hosil boʻlgan gazsimon moddaning hajmiga nisbatan ham oddiy nisbatda boʻladi (mas, 1 hajm vodorod 1 hajm xlor bilan birikadi; ayni vaqtda 2 hajm vodorod xlorid hosil boʻladi: N2+S12=2NS1. Bu yerda gazlar hajmining nisbati 1:1:2 ga teng). Faqdt ideal gazlar uchungina toʻgʻri. Joseph Louis Gay-Lussac 1808 yilda aniqlagan. Bu qonun Avogadro konunityug ochilishida katta rol oʻynagan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Fanlar | *Fanlar haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.*
	+ k
	+ m
	+ t |
**Selderey**, qafas (Apium) — soyabonguldoshlar oilasiga mansub bir, ikki va koʻp yillik oʻsimliklar turkumi; sabzavot ekini. Yevropa, Osiyo, Afrika, Amerika va Avstraliyada 20 turi tarqalgan. Xushboʻy S. (A. graveolens) jahondagi barcha dehqonchilik mintaqalarida ekiladi. Uning bargli S. (A. graveolens var. secalinum), ildizmevali S. (Selderey var. rapaceum) va bandli S. (Selderey var. dulce) xillari bor. Asosan, ikki yillik S. ekiladi. Birinchi yili 80100 sm poya chiqarib, barg toʻplami, 2-yili poya chiqarib toʻpgul hosil qiladi. Gullari mayda, oq, chetdan changlanadi. Poyasi sershox. Bargi va ildizida 4,3% qand, S, V,, V2 vitaminlar, A provitamini, efir moyi, mineral tuzlar bor. Sovuqqa chidamli, yorugʻsevar, suvga talabchan. Urugʻi fevr.mart oylarida sepiladi. Oshkoʻki sifatida isteʼmol qilinadi, goʻsht, sabzavot, konservalashda ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gavial** (Gavialis gangeticus) — timsohlar turkumiga mansub tur. Tanasining uz. 6,6 m gacha, orqa tomoni qoramtir, qoʻngʻir-yashil; qorin tomoni sargʻish-yashil. Tumshugʻi uzun va ingichka, oldingi uchi kengaygan. Erkaklari tumshugʻining kengaygan uchida yumshoq toʻqimadan iborat oʻsimtasi boʻladi. Bu oʻsimta hind sopol tuvagiga oʻxshash boʻlganidan bu hayvonlarga gavial, yaʼni tuvak (ghara) degan nom berilgan. Tishlari uzun, ingichka va oʻtkir, yuqori jagʻida 27 ta, pastkisida 24 ta. Hindiston ya. o. va Myanmadagi Hind, Gang , Maxanadi, Brahmaputra, Kolodana daryo tizimlarida tarqalgan. Asosan baliqlar, baʼzan qushlar va mayda sut emizuvchilar, oʻlimtiklar bilan oziqlanadi. Hayotining koʻp qismini suvda oʻtkazadi. Urgʻochisi 40 tagacha tuxum qoʻyadi. G. odam uchun hech qanday xavf tugʻdirmaydi. Noyob tur sifatida Xalqaro Qizil kitobga kiritilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |