Shveytsariyalik botanik Avgustin Dekandol (1778-1841), 1813 yilda fanga „taksonomiya" atamasini kiritgan.
**Taksonomiya** (qadimgi yunoncha: *τάξις*tiz — tizim, tartib va νόμος — qonun) — murakkab tashkil etilgan ierarxik bogʻliq ob’ektlarni tasniflash va tizimlashtirish tamoyillari va amaliyoti haqidagi taʼlimot. Taksonomiya tamoyillari koʻplab ilmiy bilim sohalarida geografiya, geologiya, tilshunoslik, etnografiya ob’ektlarini va organik dunyoning butun xilma-xilligini tartibga solish uchun qoʻllaniladi .

Tarixiy maʼlumotlar
-------------------

"Taksonomiya" atamasi birinchi marta 1813-yilda oʻsimliklar tasnifi bilan shugʻullangan Augustin Dekandol tomonidan taklif qilingan va dastlab faqat biologiyada qoʻllanilgan. Keyinchalik bu atama biologiyada ham, boshqa bilim sohalarida ham, tilshunoslikda, geografiyada, geologiyada murakkab tizimlarni tasniflash va tizimlashtirishning umumiy nazariyasiga nisbatan qoʻllanila boshlandi .

Taksonomiya haqidagi zamonaviy qarashlar
----------------------------------------

Matematik jihatdan taksonomiya — bu ob’ektlarning maʼlum bir toʻplamini tasniflashning daraxtga oʻxshash tuzilishi. Ushbu tuzilmaning yuqori qismida birlashtiruvchi yagona tasnif — ildiz taksoni — bu taksonomiyaning barcha ob’ektlariga tegishli. Ildiz ostidagi taksonlar tasniflangan ob’ektlarning umumiy toʻplamining kichik toʻplamlariga tegishli boʻlgan aniqroq tasniflardir.[*manba?*]. Zamonaviy biologik tasnif, masalan, ierarxik tizim boʻlib, uning asosini alohida organizmlar (individuallar) tashkil etadi, yuqori qismi esa bitta keng qamrovli taksondir; baza va tepa oʻrtasidagi ierarxiyaning turli darajalarida taksonlar mavjud boʻlib, ularning har biri yuqori darajadagi bitta va faqat bitta taksonga boʻysunadi. Taksonomiyaning eng asosiy muammolaridan biri bu taksonning qanday boʻlishini aniqlashdir .

„Taksonomiya" va "sistematika "atamalari koʻpincha bir- birining oʻrnida ishlatiladi, ammo qatʼiy maʼnoda taksonomiya taksonomiyaning faqat bir qismidir. Odatda biologiyada taksonomiya organizmlarning xilma-xilligi va ular oʻrtasidagi munosabatlar haqidagi bilimlar boʻlimi, taksonomiya esa tasniflash tamoyillari, usullari va qoidalarini oʻrganuvchi fan boʻlimi sifatida talqin etiladi. Biologik taksonomiyaning asosiy vazifasi — organizmlarning tabiiy tasnifini qurishga xizmat qiladigan boʻysunuvchi darajalarning ierarxik tizimini yaratishdir .

Yana qarang
-----------

* XBRL
* Gulli oʻsimliklarning tasnifi
* Filogenetika
* Kladistika
* Xalq taksonomiyasi
* Folksonomiya

Adabiyotlar
-----------

* Taksonomiya (teoriya klassifikatsii) // Strunino — Tixoresk. — M. : Sovetskaya ensiklopediya, 1976. — (Bolshaya sovetskaya ensiklopediya : [v 30 t.] / gl. red. A. M. Proxorov; 1969—1978, t. 25).
* Biologicheskiy ensiklopedicheskiy slovar / Gl. red. M. S. Gilyarov; Redkol.: A. A. Baev, G. G. Vinberg, G. A. Zavarzin i dr. — M. : Sov. ensiklopediya, 1986. — 831 s. — 100 000 ekz.
* Джеффри Ч.[es]*.* .  — UDK 574:001.4
* *Проблема способа бытия таксона в биологической таксономии*. .
* Шаталкин А. И.*. Таксономия: Основания, принципы и правила / Зоологический музей МГУ*, 600 экз, М.: Товарищество научных изданий КМК, 2012. ISBN 978-5-87317-847-6.  — UDK 579.8.06
* Клюге Н. Ю. „Раздел I.3. Принципы номенклатуры зоологических таксонов",*. Современная систематика насекомых*. .

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Джеффри 1980. sfn error: no target: CITEREFДжеффри1980 (help)
2. 1 2 3  БСЭ 1976. sfn error: no target: CITEREFБСЭ1976 (help)
3. ↑  Зуев 2001. sfn error: no target: CITEREFЗуев2001 (help)
4. 1 2  Гиляров 1986. sfn error: no target: CITEREFГиляров1986 (help)