recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Togʻlararo botiq** — tektonik kelib chiqishga ega boʻlgan, burmalangan togʻlar orasidagi botiqlik. Togʻlararo botiq togʻlar% paydo boʻlish jarayonida juda jipslashgan bukilmali poydevor zaminida vujudga keladi, bu poydevor atrofidagi tektonik rnlar koʻtarilib, togʻlarga aylanadi va ular oʻrtasidagi joy botiq shaklini oladi. Togʻli joylar oʻsgan sari, botiq choʻkib boradi. Vaqt oʻtishi bilan togʻ jinslari yemirilib, turli omillar vositasida bukilma hududiga yetib kelgan hamda togʻlar oʻsishida hosil boʻlgan chaqiq jinslar, choʻkindi, choʻkindivulkan jinslar hisobiga botiqlik toʻlib boraveradi. Togʻlararo botiq turli kattalik va qalinlikdagi togʻ jinslari bilan qoplangan boʻlib, uning qaʼrida foydali qazilma konlari bor. Masalan, Oʻzbekistonning katta qismini egallagan Fargʻona Togʻlararo botiqda neft, gaz, kumir, oltingugurt, ozokerit va boshqa konlar mavjud.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Togʻ bosimi** — togʻ geomexanikasi fanida umumlashma tushuncha boʻlib, Yer qaʼrida tabiiy hamda sunʼiy (ishlab chiqarish. zaruriyati natijasida) holda namoyon boʻladigan turli kuchlanishlar majmuasi. Togʻ bosimini vujudga keltiruvchi asosiy sabablardan biri gravitatsiyadir; tarqalish maydoni, taʼsir kuchi va vaqti turlicha boʻlgan qoʻshimcha sabablar geotektonik jarayonlar, yer osti hamda yer usti inshootlarini qurilishi, foydali qazilmalarni qazib olish jarayonlaridir. Togʻjinslari massivida turli kuchlanishda va tezlikda namoyon boʻluvchi Togʻ bosimi turli ijobiy (foydali qazilmalarni qazib olishni osonlashtiradi) yoki salbiy ok,ibatlarga olib keladi. Togʻ bosimi namoyon boʻlishini bashoratlash, oʻrganish, uning oqibatlari oldini olish — konchilik amaliyoti va fanining asosiy vazifasi. Kon inshootlarini toʻgʻri joylashtirish, oʻtkazish va ularni taʼminlash Togʻ bosimini tartibga solishning shaxtalarda keng qoʻllaniladigan mahalliy samarali vositasidir. Togʻ bosimi tushunchasi 19-asrda paydo boʻlgan. Oʻzbekistonda Togʻ bosimi ni boshqarish fani M. M. Protodyakonov asarlarida oʻz aksini topgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hanbaliylik** — sunniylikaash diniy-huquq mazhablaridan biri. Ibn Hanbal asos solgan. H. tizimi oʻta torligi, har qanday koʻrinishdagi "yangilik"ka, diniy masalalarda erkin fikr yuritishga qarshiligi, shariat ahkomlariga rioya etishda qatiy turishligi bilan ajralib turadi. H. taraf-dorlari Qurʼon va hadislarni erkin talqin| etish yoʻlidagi har qanday urinishlarni qoralaganlar. Shuning uchun ham (eu mazhab keng tarqalmagan. Faqat 9-asrning 2-yarmida arab xalifali-gida muʼtaziliylarning va ilohiyot -yeohasidagi hurfikrlilikning taʼqib ostiga olinishi tufayli H. taʼsiri birmuncha kengaygan va 12-asrda mustaqil mazhabga aylangan. 10-asrda Eron-da, 11-asrdan 15-asrgacha Suriya va Fala-stinda H. izdoshlari koʻp boʻlgan. Undan keyingi asrlarda H. tarafdorlari yana kamayib ketgan. Hozirda H. Sau-diya Arabistonda rasman eʼtirof etilgan, boshqa mamlakatlarda kam uchraydi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Togʻjambil** (*Thymus* L.) - labguldoshlarga mansub koʻp yillik oʻsimliklar turkumi. Oʻzbekistonda 3 turi: Zarafshon T.i (*T. zeravshanicus* Yuok.) va soxta T. (T. insertus), oddiy T. (T. vulgarus) uchraydi. Zarafshon T.i Toshkent, Samarqand viloyatlarida, soxta T. faqat Fargʻona togʻlarining oʻrta va yuqori qismidagi toshloq yerlarda oʻsadi. Sershox, past boʻyli (5— 10 sm), oʻrmalab oʻsuvchi chala butacha. Barglari oddiy, mayda, teskari tuxumsimon, yoki choʻziq, qaramaqarshi joylashgan. Guli mayda, pushti va qizgʻish, xushboʻy, toʻpgul hosil qiladi. Iyun—sent. oylarida gullab urugʻlaydi. Mevasi kosachabarglari bilan qoʻshilib oʻsgan 4 ta yongʻoqcha. T. efir moyli va shirali oʻsimlik hisoblanib, tabobatda ishlatiladi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Tormoz yoʻli** — transport vositasi (avtomobil, tramvay va boshqalar) ga tormoz berilgan paytdan boshlanib, toki butunlay toʻxtaguncha oʻtgan masofa. Tormoz yoʻli transport vositasiga qarab har xil kattalikda boʻladi. Transport yoʻlining kattakichikligi tormoz mexanizmlarining samaradorligiga, yuritma va tormozlarning ishga tushish vaqtiga, transport vositasining harakat tezligiga, gʻildiraklarning yoʻl qoplamasi (yoki relyelar) bilan tishlashish (ilashish kuchiga), yoʻl (rels)ning sirpanchiqlik darajasi, haydovchining reaksiyasi va boshqa baʼzi omillarga bogʻliq boʻladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Togʻchumchuq**, sariqtomoq chumchuq (Petronia petronia) — chumchuqsimonlar turkumi toʻqimachilar oilasiga mansub kush. Kattaligi va rangi dala va choʻl chumchugʻining modasiga oʻxshash, faqat dum patida oq, boʻynida sariq xoli boʻlishi bilan farq qiladi. Ogʻirligi 30—36 g. T. Janubiy Yevropa, Osiyo va Shimoliy Afrikadatarqalgan. Togʻ qoyalarida, tuproqli va toshli jarliklarda yashaydi. Uyasini qoyalarga, tosh uyumlari orasiga va boshqa joylarga quradi. 4—6 ta tuxum qoʻyadi. Qishda togʻdan vodiyga koʻchadi. Hasharotlar, oʻsimlik urugʻlari va mevalari bilan oziqlanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Togʻ jinslarining suv oʻtkazuvchanligi** — togʻ jinslarining oʻzidan suv oʻtkazish imkoniyati. Suv oʻtkazish darajasi, oʻzaro tutashgan gʻovak va darzliklarning oʻlchami va miqdoriga hamda togʻ jinslari donalarining saralanganligiga bogʻliq boʻladi. Suvni yaxshi oʻtkazuvchi togʻ jinslariga — shagʻal, mayda shagʻal, yirik donali qumlar, kuchli karstlangan va darz ketgan jinslar kiradi. Deyarli suv oʻtkazmaydigan jinslarga — gillar, qumoq tuproklar, darzlanmagan kristalli, metamorfik va mustahkam choʻkindi togʻ jinslari kiradi. Togʻ jinslarining suv oʻtkazuvchanligis.oʻ. filtrlanayotgan togʻ jinsining koʻndalang kesimi maydoni birligi orqali oʻtayotgan suvning miqdoriga teng boʻlgan filtratsiyaning tezligi bilan aniqlanishi mumkin. Gidrogeologik tadqiqot va hisoblarda suv oʻtkazish koeffitsiyenti togʻ jinslarining filtraiiyali xususiyatlarining koʻrsatkichi boʻlib xizmat qiladi. Togʻ jinslarining suv oʻtkazuvchanligis.oʻ. ni oʻrganish yer osti suvlarini qidirish va razvedka qilishda zarur boʻlib, ulardan suvlarni bir joyga jamlashda, gidrogeologik inshootlarini oʻrnatishda, turli tipdagi yer osti suvlarini ekspluatatsiya qilishda foydalaniladi.

Manbalar
--------


  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Togʻ xrustali**, togʻ billuri - kvars (SiO2)ning deyarli aralashmalarsiz payettrali modifikatsiyasi; odatda, kimyoviy toza turi. Rangsiz, shaffof, baʼzan och tutun rang, sargish xili ham uchraydi. Trigonal singoniyada kristallanadi. Yirik, toza monokristallari kam, koʻproq metamorfik slanetslarning yoriq va boʻshliqlarida, turli tipdagi gidrotermal tomirlarning yoriqlarida, kamerali pegmatitlarda uchraydi. Togʻ xrustalining bir jinsli shaffof monokristallari optik asboblar hamda elektr va radiotexnikada pyezoelektrik mahsulotlar uchun qimmatbaho xom ashyo xisoblanadi. Togʻ xrustali badiiy tosh kesish sanʼati1 da, kvarsli oynalar va zargarli k buyumlari yasashda ham ishlatiladi.

Togʻ xrustalining yuqori sifatli xili sunʼiy yoʻl bilan olinadi. Togʻ xrustali konlari Rossiya (Ural, Oltoy), Ukraina, Xitoy, Braziliya, Shveysariyada mavjud. Oʻzbekistonda Togʻ xrustali, asosan, Maydontol togʻlarida topilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Silvia Vanessa Ponce de Leon Sanches** (ispancha: *Silvia Vanessa Ponce de León Sánchez*) - **Vanessa Ponce**talaffuzi: *Vanessa Pons* nomi bilan mashhur bo'lib, model va go'zallik malikasi. "Dunyo goʻzali-2018 "tanlovining gʻolibi. "Dunyo goʻzali" tojini qo'lga kiritgan birinchi meksikalik.

Biografiyasi
------------

**Vanessa Ponce** Meksikaning Syudad de Mexiko shahrida tug'ilgan. O'n yil davomida Meksikaning Aguaskalientes shahrida yashadi, shuningdek, Guanaxuato shtatida besh yil davomida yashadi va u yerda oliy ma'lumotni tamomladi. U Guanaxuato universitetida xalqaro savdo ishi boʻyicha tahsil olgan va xalqaro biznes boʻyicha diplomga ega bo'lgan. Universitetdagi o'qishidan so'ng Vanessa Ponce o'z shahriga qaytib keldi va u yerda qizlar va ayollar uchun reabilitatsiya markazi direktorlar kengashiga ishga olinadi.

**Vanessa Ponce** turli ijtimoiy sohalar bilan shug'ullanadigan bir qator notijorat fondlarni qo'llab-quvvatlaydi. U migrantlarga yordam beradigan "Migrants on the Road" tashkilotida valantyori hisoblanadi.

"Dunyo goʻzali 2018" toj kiyish marosimida u Meksikaning Gerrero shtatidan Guanaxuato (Meksika) shtatiga koʻchib kelgan mahalliy ishchilarning farzandlariga yordam berishga qaratilgan "Na Vili" loyihasini reklama qilib o'tadi. U shuningdek, xalqlari o'rtasida ta'limni tadbiq etish bilan shug'ullanadigan Nenemi nomli maktabda ishlaydi.

Go'zallik tanlovi
-----------------

**Meksikaning navbatdagi top modeli (5-mavsum)**

2014-yilda Ponse "Mexico's Next Top Model" teleko'rsatuvining beshinchi mavsumida ishtirok etgan va u yerda Meksikaning Guanaxuato shtatidagi Leon shahridan kelgan vakil bo'lib qatnashdi. U ushbu tanlovda g'olib bo'ldi.

**Miss Meksika 2018**

U keyinchalik "Miss Mexico City 2017 "tanlovining g'olibi bo'ldi. Keyin esa Vanessa "Miss Mexico 2018" milliy tanlovida g'olib chiqdi va "Dunyo go'zali-2018" tanlovida Meksikadan nomzod sifatida qatnashish huquqini qo'lga kiritadi.

**Dunyo go'zali 2018**

**Vanessa Ponce** "Dunyo go'zali "xalqaro go'zallik tanlovida Meksika nomidan qatnashdi va u "Dunyo go'zali-2018 "g'olibligini qo'lga kiritdi. Tanlov 2018-yilning 8-dekabr kuni Xitoyning Sanya shahrida boʻlib oʻtdi. Unga tojni 2017-yilgi "Dunyo goʻzali" hindistonlik Manushi Chxillar kiydirib qo'ygan.

**Vanessa Ponce** hozirda oldingi tanlovlarda g'olib bo'lgan malikalarning eng keksa "Dunyo go'zali "hisoblanadi. U 26 yoshu 276 kunligida "Dunyo goʻzali "boʻldi. Avvalgi rekord 1989-yilda polshalik Agneta Kreglichkaga tegishli bo'lib 24 yoshu 244 kunligida tojni qo'lga kiritgan edi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Vanessa Ponce de Leon".  www.pageantplanet.com.
2. ↑  *Rappler.com.* „Mexico's Vanessa Ponce de Leon is Miss World 2018".  Rappler. Qaraldi: 27-iyul 2019-yil.
3. ↑  „Ванесса Понсе из Мексики победила на "Мисс мира-2018"" (ru).  ru.hellomagazine.com. Qaraldi: 27-iyul 2019-yil.
4. ↑  „"Мисс Мира-2017" стала 20-летняя индианка" (ru).  Российская газета. Qaraldi: 27-iyul 2019-yil.

Havolalar
---------

* rasmiy veb-sayti
**Vanessa Felciano Ebert** (1990-yil 1-iyun, Braziliyaning Santa Catarina shtatidagi Rio de Sul shaharchasida tugʻilgan) — braziliyalik ayol shaxmatchi. U FIDE Xalqaro Ayol ustasi (WIM) unvoniga ega.

Shaxmatdagi faoliyati
---------------------

Vanessa Felciano Ebert 1998-yilda sakkiz yoshida rasmiy shaxmat turnirlarida debyut qildi. U 10 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi Catarinense chempionatida gʻoliblikka erishdi va bir necha kundan keyin u xuddi shu yosh guruhida Braziliya vitse-chempioni unvonini qoʻlga kiritdi. Shuningdek, Vanessa Feliciano har xil tayanch toifalarda 12 ta davlat unvonlari va 5 ta milliy unvonlarni ham qoʻlga kiritib, gʻalaba qozonishda davom etdi. Eng ahamiyatli muvaffaqiyatlari, xuddi usha yilining oʻzida uning Santa Catarina shtatida shaxmatchi yoshlar chempionatidagi, Blumenau, (2006-yil) va Taubaté shahrida boʻlib oʻtgan Braziliya yoshlar chempionatidagi qozonilgan gʻalabalaridir. Santa-Catarina shaxmatining asosiy toifasida u atigi 11 yoshda boʻlgan 2001-yilgi davlat chempioni unvonini olganligi bilan ajralib turadi.

Vanessa Feliciano Braziliya nufuzini bir necha Janubiy Amerika, Panamerika va Jahon chempionatlarida himoya qilgan, shuningdek, 2008-yilda Drezdenda boʻlib oʻtgan Shaxmat Olimpiadasida va 2012-yilda Istanbulda boʻlgan 40-shaxmat Olimpiadasida birinchi taxtada dona surgan.

Vanessa 9 ta ayollar shaxmat boʻyicha oʻtkazilgan Braziliya chempionatida qatnashib, ketma-ket ikki marta gʻalaba qozongan (2009—2010-yillar).

Vanessa Feliciano 2013-yilda FIDE Xalqaro Ayol ustasi (WIM) unvoniga sazovor boʻldi.

Yana qarang
-----------

* Ayol shaxmat ustalari
* Ayollar sporti

Manbalar
--------

1. 1 2  *Ellen Giese.* „Dama em Xeque! WMI Vanessa Feliciano" (pt-br). *xadrezfeminino.wordpress.com* (10-may 2013-yil). Qaraldi: 20-oktabr 2020-yil.
2. ↑  „Enxadrista Vanessa Feliciano de Rio do Sul fica com a terceira colocação no Campeonato Brasileiro" (pt-br). *Educara Rádio 90.3 FM* (26-fevral 2018-yil). Qaraldi: 20-oktabr 2020-yil.
3. ↑  „Vanessa Feliciano disputa final do Campeonato Brasileiro de Xadrez" (pt-br). *Jornal Alto Vale* (19-fevral 2018-yil). Qaraldi: 20-oktabr 2020-yil.
4. ↑  *Vivian Heinrichs.* „Entrevista com a WIM Vanessa Feliciano – BRA Feminino 2015" (pt-br). *xadreztotal.com.br* (2-fevral 2016-yil). Qaraldi: 20-oktabr 2020-yil.
5. ↑  *Rafael Leitão.* „Campeonato Brasileiro Feminino: Juliana Terao é Tetra!" (pt-br). *rafaelleitao.com* (2017). Qaraldi: 20-oktabr 2020-yil.
6. ↑  „Vanessa Feliciano Ebert - Primeira norma de WGM (Grande Mestre) do Brasil" (pt-br). *Federação Catarinense de Xadrez* (15-fevral 2012-yil). Qaraldi: 20-oktabr 2020-yil.
**Selenga** yoki **Selenge** (buryatcha: *Сэлэнгэ мүрэн*; moʻgʻ.: *Сэлэнгэ мөрөн*) — Mongoliya va Buryatiyadagi daryo. Ider va Muren daryolarining qoʻshilishidan hosil boʻladi. Uzunligi 1024 km, havzasining maydoni 447 ming km². Asosan, past togʻlar va sertepa tekisliklardan oqib oʻtib, Baykal kuliga delta hosil qilib quyiladi. Asosiy irmoqlari: EgiynGol, Jida, Orxon, Chikay va boshqa Oʻrtacha suv sarfi 900 m³/sek. yoz—kuz oylarida suvi kupayadi. Selenge Baykal kuli havzasidagi eng yirik dare. Noyab.dan aprelgacha muzlaydi. Selenge havzasida umumiy maydoni 616 km² ga teng 5,5 mingdan ortiq kul bor. SuxeBator shahrigacha kema katnaydi. Selenge buyida UlanUde sh. joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Карта М-48-Б,Г ОХУ, МОНГОЛ УЛС Төв, Дархан-Уул ба Сэлэнгэ аймаг 1:500 000 «ЗУГАР ЗҮЙ» ХХК-д шинэчлэн хэвлэв. 2003 он.
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kievda oʻrnatilgan Demyan Korotchenko haykali** — Ukraina Sovet partiyasi rahbari D. S. Korotchenko sharafiga ilgari oʻrnatilgan yodgorlik. U 1974-yilda Kievda ochilgan.

U Kievning Shevchenko tumanidagi „Nivki" bogʻiga kirish eshigi oldida joylashgan edi. Mualliflari — haykaltarosh A. Kovalyov, meʼmor S. Mirgorodskiy.

Yodgorlikning umumiy balandligi 5,2 m, poydevori 3 m.

Bronza yarim figura granit poydevorga oʻrnatilgan edi. Kompozitsiyaning qatʼiy frontalligi va umumlashtirilgan plastikasi janr-syujet tafsilotlari bilan ifodalangan — tugmasi qadalmagan pidjakda, oʻng qoʻli poydevorga tayangan va chap qoʻli toʻgʻri burchak ostida bukilib, tanaga mahkam bosilgan. Poydevorda izohli yozuv bor edi.

2015-yil 27-mayda yodgorlik demontaj qilindi. Hozirda uning oʻrniga Ukraina sharqidagi qurolli mojaro paytida halok boʻlgan Shevchenko tumani aholisi xotirasiga bagʻishlangan yodgorlik oʻrnatildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „У Шевченківському районі Києва відкрито меморіал в пам’ять про полеглих за незалежність України". 27-yanvar 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-avgust 2020-yil.

Havolalar
---------

* Неонацисты снесли памятники Д. С. Коротченко, А. В. Иванову и комсомольцам 20-х годов в городе-герое Киеве Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-03-04).
* У Шевченківському районі Києва відкрито меморіал в пам’ять про полеглих за незалежність України
**Gulobi** — qovunning kechpishar navlari. Uning joʻjaburun G. qizil G. koʻk G. sariq G. qora G. xillari bor. Joʻjaburun G. urugʻidan chiqqandan keyin 100—115 kunda pishadi. Hosildorligi oʻrtacha. Shaqli urchuqsimon, uchi toʻmtoq, yirik, uz. 32—34 sm, ogʻirligi 4—6 kg. Sirti burish toʻrlagan. Tusi sariq, oftobga qaragan tomoni yashilroq. Poʻsti qattiq. Eti oq, kalinligi 5—5,5 sm, tigʻiz, kuvrak, tarkibida 8,1% qand bor. Urugʻi yirik, sariq. Asosan Buxoro viloyatida eqiladi. Qizil G. urugʻdan chiqqandan keyin 100—115 kunda pishadi, gektaridan 250—280 s xrsil beradi. Tashishga va asrashga chidamli, shaqli tuxumsimon, uz. 26—29 sm, ogʻirligi 7 kg. Sirti tekis, yashil-sariq. Poʻsti qattiq. Etining qalinligi 5—6 sm, oq, tigʻiz, tarkibida 9,5% qand bor. Urugʻi yirik, sariq. Zarafshon vodiysida va respublikaning janubiy rayonlarida koʻp eqiladi. Xorazm vohasida ham uchraydi. Koʻk G. urugʻdan chiqqandan keyin 110—125 kunda pishadi. Gektaridan 250—300 s hosil beradi. Tashishga va saqlashga chidamli. Shaqli choʻziq, tuxumsimon, uz. 24—30 sm, ogʻirligi 4—5 kg. Sirti toʻrlagan. Tusi xira sargʻish-yashil. Poʻsti qattiq. Eti oq, poʻstiga yondosh joyi koʻkish, qalinligi 5—6 sm, tigʻiz, tarkibida 9,6—11,4% qand bor. Urugʻi yirik, sargʻish-jigarrang. Zarafshon vodiysi, respublikaning janubiy rayonlari, Xorazm vohasida, Qoraqalpogʻistonda eqiladi. Sariq G. urugʻidan chiqqandan keyin 110—120 kunda pishadi, gektaridan 250—300 s hosil beradi. Tashishga chidamli, lekin uzoq turmaydi. Shaqli choʻziq, tuxumsimon. Yirik (45—56 sm), ogʻirligi 8—12 kg. Tusi yashil-sariq, sirtida och sariq dogʻlar bor. Poʻsti qattiq, eti oq, qalinligi 5—8 sm, tarkibida 8,3% qand bor. Urugʻi yirik, jigarrang. Xorazm vohasida koʻp eqiladi. Qora G. urugʻdan chiqqandan keyin 100—125 kunda pishadi, serhosil, tashishga va saqlashga chidamli. Shaqli tuxumsimon. Baʼzan choʻziqroq, yirik (34—55 sm), ogʻirligi 12—13 kg. Sirti burishgan, sertoʻr, poʻsti qattiq. Eti oq, tigʻiz, qalinligi 6—7 sm, tarkibida 8,4% qand bor. Urugʻi yirik, sariq. Xorazm viloyatining janubiy rayonlarida eqiladi.

Botir Azimov.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Kigiz bosish** — jun tolalaridan kigiz (namat) buyumlar tayyorlash. K. b.da jun tolalarining tuzilish xususiyatlari (dagʻal-mayinligiga, fizik-mexaniq xususiyatlari: plastikligi, elastikligi, choʻziluvchanligi, kirishuvchanligi va b.) ga ahamiyat beriladi. Ilgari K. b. asosan, qoʻlda bajarilgan (qarang Kigizchilik). Sanoatda K.b.da jun maxsus mashinalarda titilib, yumshatiladi, oʻnga maxsus suyuqlik (moy) sepiladi va mashinada aralash-tiriladi. Aralashma tarash mashinasidan oʻtkazilib, momiqolinadi. Momiq tekis qilib toʻshaladi, zichlash mashinasida zichlanadi, oʻnga sulfat kombinata eritmasi shimdiriladi, maxsus mashinada kerakli oʻlcham va zichlikkacha ishlanadi. Bu jarayon bir necha bosqichda bajariladi. Buyum mas, kigiz choʻzish mashinasida choʻzib, chetlari toʻgʻrilab turiladi, soʻngra bugʻli quritkichlarda quritiladi. Oxirida pardozlash mashinasidan oʻtkazilib, ortiqcha tuklari qirqib tashlanadi, presslanadi, ohorlanadi va silliqlanadi. K. b. usulida kigiz (namat), palos, piyma, patak va b. maqsulotlar tayyorlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Yirtqich qushlar** (Falconiformes) — qushlar sinfining turkumi. Tanasi yirik yoki oʻrtacha kattalikda, eng mayda vakili—karlik lochin qanotining uz. 9—10 sm; eng yirik Amerika tasqarasining qanoti 115 sm, yoyilganida 2,5–3 m, vazni 8–12 kg. Tumshugʻi kuchli rivojlangan, uchki qismi ilmoqqa oʻxshash egilgan boʻlib, oʻljasi terisini yirtish va etini uzib olishga moslashgan. Oyoqlari oʻrtacha uzunlikda, panjalari kuchli rivojlangan, tirnoqlari oʻtkir, ilmoqsimon egilgan. Tirnoqlari yordamida chang solib oʻljasini oʻldiradi va uni ushlab turadi. Yirtqich qushlarning tumshugʻi asosidagi terisi patsiz, ochiq rangli boʻlib, tanasining boshqa qismidan ajralib turadi. Patlari tigʻiz boʻlishi, koʻzlari boshining 2 yonida joylashganligi bilan yapaloqqushlardan farq qiladi. Jigʻildoni juda keng , tana vaznining deyarli yarmiga teng keladigan oziqni sigʻdiradi. Koʻpchilik turlari monogam. Tuxumdan chiqqan joʻjasining koʻzi ochiq, tanasi pat bilan qoplangan boʻlsa ham uyada uzoq vaqt yashaydi. Koʻpchilik Y.q. ning nari va modasi bir xil rangda, koʻpincha nari modasiga nisbatan kichikroq yoki bir xil kattalikda (Amerika kondorining nari yirikroq) boʻladi. Kunduzi hayot kechiradi. Yer yuzida keng tarqalgan. Ancha uzoq yashaydi. Tutqunlikda lochin 55, burgut 46, tasqara 69, qirgʻiy 25 yil yashagan. Yilda bir marta, baʼzan 2 marta koʻpayadi. Daraxtlar shoxi, kavagi, qoyalar va yerga uya quradi yoki boshqa qushlar uyasini egallaydi. Odatda, oʻsha juftning oʻzi har yili bir joyning oʻziga uya qurib, bola ochadi. Yirik Y.q. 1—2 ta, maydalari 6—7 ta, baʼzan 9 tagacha tuxum bosadi. Tuxumini bittadan bir necha kun davomida qoʻyganidan uyadagi joʻjalari ham har xil yoshda boʻladi. Yirik Y.q. (Mas, burgut, boltayutar) 2 oy, maydalari 1 oyga yaqin tuxum bosadi. Mayda va oʻrtacha kattalikdagi qushlarning joʻjasi 1 oydan, yirik qushlarniki 3, hatto 4 oydan soʻng uchirma boʻladi. Y.q. har xil hayvonlar, asosan, sut emizuvchilar, qushlar va hasharotlar, baʼzan hayvonlar oʻlimtigi bilan oziqlanadi. Tropik mintaqalarda (Afrika) yashovchi ayrim Y.q. mevalar bilan oziqlanadi. Oʻljasini havodan turib izlaydi; shuning uchun koʻzlari, uchish qobiliyati yaxshi rivojlangan. Yilda bir marta uzoq vaqt toʻliq tullaydi.

Y.q. kishilarning xoʻjalik faoliyatida muhim ijobiy ahamiyatga ega. Koʻpchilik turlari qishloq xoʻjaligi ekinlari zararkunandalari, kemiruvchilar, hasharotlarni qirib foyda keltiradi. Boshqalari esa kuchsiz va kasallangan hayvonlar bilan oziqlanishi tufayli tabiatda doim sodir boʻlib turadigan tabiiy tanlanish asosiy omili hisoblanadi. Y.q. ning soni kamayib borayotganligi sababli koʻpchilik mamlakatlarda muhofaza qilinadi. 290 ta turi maʼlum. Y.q. turkumi 5 ta oilaga boʻlinadi. Oʻzbekiston hududida lochinlar va qarchigʻaylar oilasiga mansub boʻlgan 40 turi uchraydi.

Ochil Mavlonov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kuru** — qad. hind qabilasi (kaurana), K. davlati tepasida turgan podshoh urugʻining nomi (K. — oy sulolasi, Samvarna hamda Quyosh qizi boʻlgan Tapatini farzandi). K.lar soʻnggi vedalar davrida hozirgi Dehli yaqinida Haryava shtatida joylashgan afsonaviy davlat Kurukshetrash istiqomat qilgan. Pan-chala urugʻi bilan ittifoq boʻlib birlashgan K.lar Ganga va Jamna daryolari oraligʻidagi deyarli barcha viloyatlar ustidan hukmronlik qilishgan. K. qabilasi miloddan avvalgi 6-asrgacha siyosiy mavqeini saqlab qolgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Keltirma tuproqlar**, yuvib keltirilgan tuproqlar — qiya, nishab yerlar etagida, soy va yirik jarliklar tubila toʻplanib hosil boʻlgan tuproqlar. Sugʻorish, atmosfera yogʻinlari va erigan qor suvlari nishab yerlardan ustki qatlamdagi unumdor tuproqlarni yuvib, suv oqimi tezligi suslashadigan etaklarga qadar oqizib ketadi. K.t.ning rangi toʻq boʻlib, chirindi, azot, fosfor, kaliy va b. Oziq elementlariga boy. Ularning unumdor qatlami (gumusli gorizont) tekislikdagi yerlarnikiga nisbatan qalinroq. Ulardan yuqoriroqsa joylashgan yuvilgan tuproqlarga Karaganda granulometrik tarkibi ogʻirroq, karbonatli katlamning ustki qismi sernam. Ammonifikatsiyalovchi, spora hosil qiluvchi va b. bakteriyalarga boy.

Ekinlar K.t.da yaxshi usadi. K.t.ning meliorativ holatini yaxshilash uchun sugʻorish va oʻgʻit meʼyorlarini tabaqalashtirib (yuvilgan tuproqlarga nisbatan kam miqdorda suv va oʻgʻit) berish kerak.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mehnat jamoasi** - oʻz mehnati bilan korxona faoliyatida mehnat shartnomasi asosida ishtirok etayotgan xodimlarning barchasi. Odatda, maʼmuri-yatning mansabdor shaxslarm, shuningdek, Mehnat jamoasi tashkil etgan ayrim jamoat tashkilotlari, mas, mehnat nizolari komissiyasi ham Mehnat jamoasi tarkibiga kiradi. Mehnat jamoasi mehnat huquqining subʼyekti sifatida butun korxona hamda uning tarkibiy boʻlinmalarida faoliyat koʻrsatadi. Mehnat jamoasi turli tashkiliyhuquqiy shakldagi korxonalar va mul-kchilikning turli shakllariga qarab farqlanadi. Mehnat jamoasi bilan ish beruvchi oʻrtasidagi munosabatlar, ijtimoiy taraqqiyot,mehnat muhofazasi, mehnatga haq toʻlash, korxona foydasini taqsimlashda xodimlarning ishtirok etishi amaldagi qonunchilik, shuningdek, korxona ustavi va ekamoa shartnomasi bilan tartibga solinadi. Mehnat jamoasining asosiy vakolatlari: ish beruvchi bilan jamoa shartnomasi tuzish haqida qaror qabul qilish; jamoa shartnomasini tuzish yuzasidan muzokaralar olib borib, uni tayyorlash va muhokama qilishda ishtirok etish, jamoa shartnomasining bajarilishini nazorat qilish; mehnatga oid munosabatlarda xodimlarning manfaatlarini ifoda etuvchi hamda huquklarini himoya qiluvchi vakillik organlarini belgilash; ichki mehnat tartibi qoidalarini tasdiqlash; davlat korxonalari aksiyadorlik jamiyatlariga aylantirilganda aksiyalarni sotib olish; mehnat nizolari komissiyasi orqali nizolarni hal qilishda ishtirok etish va xodimlarning vakillik organlari orqali ularning huquklarini himoya qilish; korxonada ichki hujjatlar qabul qilishda ishtirok etish va h.k. Mehnat jamoasiga beriladigan vakolatlar doirasi birinchi galda jamoa shartnomasida belgilanadi. Mehnat jamoasining qonunchilikda belgilangan vakolatlari keng demokratik asosda amalga oshiriladi.

Anvar Inoyatov, Muborak Usmonova.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abarkuh** **sarvi** (forscha: سرو ابرکوه, *Sarv-e Abarkuh*) **zardushtiy sarv** deb ham ataladi. Eronning Yazd viloyatidagi Abarkuh shahridagi fors sarv daraxti. U Eronning Madaniy meros tashkiloti tomonidan milliy tabiat yodgorligi sifatida muhofazaga olingan. balandligi 25 metr (82 ft 0 in). Daraxtni koʻrish uchun koʻplab sayyohlar tashrif buyurishadi. Uning yoshi toʻrt mingdan ortiq deb taxmin qilinadi.

Daraxtning aniq yoshini bilish qiyin. Ammo uning 4000 dan 5000-yilgacha boʻlgan tarixga egaligi taxmin qilinadi. Daraxtning uzoq umr koʻrishiga qulay tabiiy sharoit asosiy sabab boʻlgan.

Daraxt haqida bir afsona bor, unda daraxtni birinchi boʻlib Zardusht ekkan deyiladi. Aytishlaricha, Zardusht oʻz taʼlimotini Eronning Balx tomondagi shaharlaridan biriga yoyish uchun kelgan va Shoh Goʻshtasp bilan uchrashgan. U Abarkuhda toʻxtab, bu daraxtni oʻtqazgan.

Galereya
--------

* Fayl:Cypress of Abarqu — Bough — 1.JPG
* Fayl:Cypress of Abarqu — Bough — 3.JPG
* Fayl:Cypress of Abarqu — cones.jpg
* Fayl:Cypress of Abarqu — Full view with two school girls in front of it.JPG
* Fayl:Cypress of Abarqu — sign.JPG

Manbalar
--------

1. ↑  "Cypress". *Encyclopædia Iranica*. Archived from the original on 2017-11-17. .
2. ↑  „Earth watchers Center". 17-yanvar 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi.
3. ↑  „Cypress of Abarkooh Iran" (inglizcha). *untoldpersia.com*. Qaraldi: 21-yanvar 2018-yil.
**Mehnat muhofazasi** - inson ning mehnat jarayonidagi xavfsizligi, sihat-salomatligi va ish qobilyatining saqlanishiga qaratilgan tadbirlar. Qonun hujjatlarida mehnat jarayonida qoʻllaniladigan ijtimoiy-iqtisodiy, tashkiliy, texnik, sanitariya-gigiyena, davolash-profilaktika chora tadbirlari belgilab qoʻyiladi. Mehnat qiluvchi shaxs xavfsizligi, salomatligi, mehnat qilish qobiliyatini himoyalash, sogʻlom mehnat sharoitlari yaratish, kasb kasalliklari yuz berish xavfini oldini olish, ishlab chiqarishda jarohatlanishlarga yoʻl qoʻymaslik kabilar **mehnat muhofazasi** oldidagi vazifalar hisoblanadi.

OʻzRda xavfsiz va qulay mehnat sharoitida ishlash yuzasidan fuqarolarning huquqlari Konstitutsiyada (37-modda) mustahkamlanib qoʻyilgan. Ushbu konstitutsiyaviy kafolatni amalda roʻyobga chiqarilishiga qaratilgan aniq chora tadbirlar Oʻzbekiston Respublikasi ning Mehnat kodeksida, "Mehnatni muhofaza qilish toʻgʻrisida"gi qonun (1993-yil 6-may)da, boshqa bir qator qonunlar va qonun osti normativ hujjatlarida belgilangan. Oʻzbekistonda Mehnat muhofazasi uchun katta moliyaviy mablagʻlar ajratiladi va oʻzlashtiriladi. Sogʻlom va xavfsiz mehnat sharoitida mehnat qilish huquqi Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining eng asosiy mehnat huquqlaridan boʻlib hisoblanadi. Mehnat muhofazasiga oid talablar va standartlar Mehnat kodeksi, "Mehnatni muhofaza qilish toʻgʻrisida"gi qonun talablari asosida ishlab chiqariladigan korxona va tashkilotlarning ichki mehnat tartibi qoidalari, jamoa shartnomalari, tarmoq yoki mintaqaviy jamoa kelishuvlari, korxonalarning boshqa ichki normativ huquqiy hujjatlarida, muayyan soha, kasb, ish joylariga oid boʻlgan Mehnat muhofazasi standartlarida belgilab qoʻyiladi. Mulkchilik shakli va xoʻjalik yuritish usulidan qatʼiy nazar barcha korxona, muassasa, tashkilotlar oʻz xodimlari uchun sogʻlom va xavfsiz mehnat sharoitini yaratishi, xavfsizlik texnikasi choralarini koʻrishi, mehnatni muhofaza qilish xizmatlarini tashkil etishi, boshqa tashkiliy texnik tadbirlarni amalga oshirishi shart.

Mehnat muhofazasi qoidalariga rioya etilishi maxsus davlat organlari va jamoatchilik tomonidan nazorat qilib boriladi. Qonunlarga, shu jumladan, Mehnat muhofazasiga oid qonunlarga rioya etilishi ustidan Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori va unga boʻysunuvchi prokurorlar umumiy nazorat olib boradi. Mehnat muhofazasi haqidagi qonun talablarini buzgan korxonalarga moliyaviy-iqtisodiy jazo choralari, ularning mansabdor shaxslariga nisbatan esa institutizomiy?, maʼmuriy-huquqiy, jinoiy javobgarliklar qoʻllanishi, ular aybi bilan yetkazilgan moddiy zararlar qoplantirilishi mumkin.

Yoʻldosh Tursunov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mehnatni normalashtirish** — maʼlum tashkiliytexnik sharoitlarda muayyan ish hajmini bajarish yoki mahsulot birligini tayyorlash uchun sarflanadigan mehnat hajmini, mex,nat harajatlarini belgilash.

Tor maʼnoda Mehnatni normalashtirish ishlab chiqarish topshiriqlarini yoki aniq operatsiyalarni bajarish uchun zarur boʻlgan vaqt normasini aniqlashdan iborat.

Bozor iktisodiyoti sharoitida korxona va firmalar miqyosida Mehnatni normalashtirish yanada chuqurlashib, rivojlanib boradi. Mehnat borasidagi xizmatlarning oldisotdi jarayonida xodim va ishga yollovchi oʻrtasida ishning vaqti, mazmuni, mavsumiyligi va hajmini aniqlab olish imkonini beradi. Mehnatni normalashtirish eng tejamli mehnat usullarini tanlashda, mehnat taqsimoti va kooperatsiyasining eng maqbul shakllarini, ish joylarini tashkil etish va ularga xizmat koʻrsatishning oqilona tizimini belgilashda qoʻllaniladi. Korxonada Mehnatni normalashtirish ishlab chiqarish jarayonida ishlab chiqarish vositalaridan foydalanib alohida ish va operatsiyalarni bajarishda mehnat harajatlarining optimal darajasini belgilash va shunga amal qilishdir.

Oʻzbekistonda Mehnatni normalashtirish masalalari bilan bevosita Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligi shugʻullanadi.

Adabiyot
--------

* Abdurahmonov Q.X. va boshqa, Mehnat iqtisodiyoti va sotsiologiyasi, T. 2001; Nazarov A.Sh. Normirovaniye truda, T. 1987;Qalandar Abdurahmonov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Li Entoni Peltier** (inglizcha: *Lee Anthony Peltier*) 1986-yil 11-dekabrda Liverpulda dunyoga kelgan. Li Entoni Peltier ingliz futbolchisi boʻlib, maydonda himoyachi vazifasini bajaradi.

Faoliyati
---------

Li oʻzining futbolchilik faoliyatini Toxtethda joylashgan Sent-Patrik Rim-katolik boshlangʻich maktabida bolalar jamoasida boshlagan. Ushbu jamoa bilan Peltier 1996-yilda Mersisayd maktablari kubogini qoʻlga kiritgan. „Liverpool" zaxirasida Peltier eng istiqbolli oʻyinchilardan biri hisoblanardi va 2006- yilning avgustida u oʻz jamoasining Chempionlar ligasi uchun Xayfaning „Makkabi" jamoasiga qarshi oʻyiniga arizasida ham bor edi, ammo u oʻsha uchrashuvda hech qachon maydonga tushmagan. 2006-yil 25-oktabrda u Liga kubogi doirasida „Reding"ga qarshi oʻyinda ilk debyutini oʻtkazdi. Va oʻsha yilning 5-dekabrida Peltier Chempionlar ligasi guruh bosqichining soʻnggi oʻyinida Istanbulda „Galatasaroy"ga qarshi 90 daqiqa davomida toʻp surdi. Natijasi „Liverpul" uchun hech narsani hal qilmagan bu uchrashuvda „qizillar" 2:3 hisobida magʻlub boʻldi. Li bu oʻyinda oʻng qanot himoyasida oʻynadi.

2011-yil 22-iyunda Peltier jamoa bilan shartnoma imzoladi va u taniqli shved mutaxassisi bilan birinchi shartnoma imzoladi. Transfer summasi, norasmiy maʼlumotlarga koʻra, 750 ming funtni tashkil qilgan. 2012-yil 5-avgustda „Lids United" va „Lester City" Li uchun toʻlovni kelishib oldilar (bu 400 ming funtni tashkil etdi) va u yangi jamoaga qoʻshildi. futbolchi va klub oʻrtasidagi shartnoma 3 yilga tuzilgan.

Peltier mavsum oldidan yaxshi oʻyin koʻrsatdi va sobiq oq tanlilar sardori Robert Snodgrass jamoani tark etib, „Norvich"ga oʻtganida, Nil Uornok yangi mavsumda „Lids" sardori kim boʻladi degan savolga duch keldi. Oʻrtoqlik oʻyinlarida Peddi Kenni, Devid Norris va Tom Lis navbatma-navbat sardorlik bogʻichlarini taqib koʻrishdi, biroq Li Peltier chempionatning „Vulverxempton"ga qarshi ochilish uchrashuvida maydonga tushdi. Himoyada yaxshi oʻynagan „Lids" gʻalaba qozondi, muvaffaqiyatga bevosita yangi sardorning hissasi qoʻshildi.

Statistika
----------

*2008-yil 23-avgust holatiga koʻra:*

**Klub uchun chiqishlar**| Klub | Mavsum | Liga | Angliya kubogi | Liga kubogi | Yevropa | Boshqa | Jami |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Oʻyinlar | Gollar | Oʻyinlar | Gollar | Oʻyinlar | Gollar | Oʻyinlar | Gollar | Oʻyinlar | Gollar | Oʻyinlar | Gollar |
| Yovil City | 2008/09 | 2 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 | 0 |
| 2007/08 | 34 | 0 | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 2 | 0 | 38 | 0 |
| Xall City | 2006/07 | 7 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 7 | 0 |
| Liverpool | 2006/07 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 | 0 | 1 | 0 | 1 | 0 | 5 | 0 |
| Jami | 43 | 0 | 1 | 0 | 5 | 0 | 1 | 0 | 3 | 0 | 53 | 0 |

Manbalar
--------

1. ↑  „Пелтье официально стал игроком «Лидса»". 25-mart 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-avgust 2012-yil.
2. ↑  „Уорнок: «Ли Пелтье — наш капитан»". 25-mart 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-avgust 2012-yil.
**Mehnatga qobiliyatsizlik varaqasi**, kasallik varaqasi (byulleten) — ishchi yoki xizmatchi vaqtincha mehnatga qobiliyatsiz boʻlganda ishlamay turib nafaqa olish huquqini beradigan hujjat. Davlat su-gʻurtasi (qarangSugʻurta) toʻgʻrisidagi qonunga muvofiq barcha ishchi va xizmatchilarga kasal boʻlganda, baxtsiz hrdisa yuz berganda, homiladorlikda, tugʻishdan keyin, bemor bola yoki boshqa oila aʼzolarini parvarish qilganda, baʼzan sanatoriy va kurortlarda davolanganda ishlamay turib nafaqa olish huquqini beradi. Dastlab Mehnatga qobiliyatsizlik varaqasiv. maʼlum muddatga (6 kungacha) beriladi. Uni ana shu muddatidan ortiq kunga vrachlar konsultatsiya komissiyasi (VKK) uzaytiradi. Homiladorlik va tugʻish boʻyicha Mehnatga qobiliyatsizlik varaqasiv.ni ayollar maslahatxonasi yoki tugʻruqxona vrachi beradi, mudsatini ham oʻzi belgilaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bospor podsholigi** — Qora dengizning shimoliy sohilidagi quldorlik davlati (miloddan avvalgi 5-asr — milodiy 4-asr). Miloddan avvalgi 480 yillarda Kerch, Taman yarim orollaridagi yunon shaharlarining birlashuvi natijasida vujudga kelgan. Poytaxti — Pantikapey (hozirgi Kerch), bundan tashqari Fanagoriya, Germonassa (hozirgi Taman), Feodosiya, Nimfey kabi yirik shaharlari boʻlgan.

Bospor podsholigi ni dastlab yunon sulolalaridan boʻlgan arxeanaktidlar (miloddan avvalgi 480— 438), keyin — yunonmahalliy spartokiylar (miloddan avvalgi 438—109) sulolasi boshqargan. Bu davlatning iktisodiy va madaniy jihatdan eng yuksalgan davri miloddan avvalgi 4—3-asrlarga toʻgʻri keladi. Yunoniston va Kichik Osiyoga galla, koramol, baliq, teri, qullar savdoga chiqarilgan, bu mamlakatlardan esa vino, zaytun moyi, sopol va metall buyumlar, gazmol olingan. Bospor podsholigi xoʻjaligida dehqonchilik, chorvachilik, baliqchilik va hunarmandchilik taraqqiy etgan. Milodiy 4-asr oxirida Bospor podsholigi gunnlar tomonidan tugatilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bosniya xumchasi** (bosniya tilida: Bosanski lonac) bosniya ragusi, boy lazzati va moslashuvchanligi uchun qadrlanuvchi taom. Bosniya xumchasi yoki qozonchasi retseptlari shaxsiy va mintaqaviy istaklarga qarab farq qiladi, ammo asosiy mahsulotlar, odatda, qiyma goʻsht va sabzavotlarni oʻz ichiga oladi. Ushbu taomda turli xil goʻshtlardan foydalanish mumkin. U Bosniyaning milliy taomi sifatida eʼtirof etiladi.

Bosniya xumchasi yuzlab yillar davomida boy va kambagʻallarning dasturxonidan joy olib kelgan. Boylar taomni koʻproq goʻsht va boshqa qimmat mahsulotlar bilan tayyorlar edilar, kambagʻallar esa mavjud boʻlganidan foydalanishar edi. Odatdagi ingredientlar: mol goʻshti, qoʻy goʻshti, karam, kartoshka, pomidor, sabzi, maydanoz, sarimsoq, qalampir donasi (butun, maydalangan emas). Turli xil sabzavotlar yoki goʻshtlardan bu taomni tayyorlash mumkin. Bosniya xumchasi katta kastryulkada (xumchada) qatlam-qatlam qoʻyilgan goʻsht va sabzavotlardan tayyorlanadi, kastryulka toʻla boʻlguncha goʻsht va sabzavotlarni navbatma-navbat solib, keyin 100-200 ml suv qoʻshiladi. Ingredientlar odatda mayda emas, balki katta boʻlaklarga boʻlinadi.

Dastlab, Bosniya xumchasi sopol idishlarda kamin yoki yerdagi oʻrada dimlab pishirilgan. Bugungi kunda pishirish uchun kamin/pechkalar kamayib borayotgani sababli, koʻplab oshpazlar oddiy kastryulka va oshxona plitasidan foydalanmoqdalar. Goʻsht va sabzavotlar katta boʻlaklarda boʻlgani uchun, taom taxminan 4 soat ichida tayyor boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Albala, K.*. Food Cultures of the World Encyclopedia*, Food Cultures of the World Encyclopedia. Greenwood, 2011 — 53 bet. ISBN 978-0-313-37626-9. 19 октября 2020da qaraldi.
2. ↑  Wright, C.*. The Best Stews in the World: 300 Satisfying One-Dish Dinners, from Chilis and Gumbos to Curries and Cassoulet*. Harvard Common Press, 2012 — 360 bet. ISBN 978-1-55832-747-4. 19 октября 2020da qaraldi.
3. 1 2  *Bosnia and Herzegovina Doing Business for Everyone Guide — Practical Information and Contacts*. International Business Publications USA, 2012 — 221 bet. ISBN 978-1-4387-7171-7. 19 октября 2020da qaraldi.
4. ↑  Walker, F.A.*. Black Island: Memories from the Adriatic*. Vanguard, 2006 — 140 bet. ISBN 978-1-84386-288-8. 19 октября 2020da qaraldi.
5. ↑  Dale, R.*. The Wordsworth Dictionary of Culinary & Menu Terms*, Reference Library. Wordsworth, 2000 — 55 bet. ISBN 978-1-84022-300-2. 19 октября 2020da qaraldi.
6. ↑  Long, L.M.*. Ethnic American Food Today: A Cultural Encyclopedia*, Ethnic American Food Today. Rowman & Littlefield Publishers, 2015 — 79 bet. ISBN 978-1-4422-2731-6. 19 октября 2020da qaraldi.
7. ↑  „Боснийский горшочек". 13-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-oktabr 2020-yil.
**Irfan Değirmenji** (1977-yil 3-noyabrda tugʻilgan, Anqara ) — turkiyalik yangiliklar boshlovchisi va jurnalisti.

Değirmenji 1977 yil 3 noyabrda Anqarada tug'ilgan. Otasi Antaliyadan, onasi Afyonkarahisardan. O'rta va litseyni TED Ankara kollejida o'qigan. Anqara universitetining aloqa fakultetini tamomlagan. O‘z faoliyatini 1996 yilda "Ostim" telekanalida boshlagan. Siyosiy maydon dasturidagi nutqidan keyin Ali Kirja tomonidan stajyor sifatida chaqirildi. Amaliyotini ATV da o‘tagan. 1999 yil 22 oktyabrda Ali Kirja jamoasi bilan ATVga ko'chib o'tdi. Shundan so'ng u odatda siyosiy yangiliklar qilinadigan Anqarada hayotiy yangiliklar qilishni boshladi.  2001-yilda Star TV, 2003-yilda CNN Turk va 2005-yilda Kanal D telekanaliga oʻtgan. U 2007 yilda FOX telekanalida Irfan Değirmenji ' *Budilnikni* taqdim qila boshladi va uch yil davomida shu kanalda qoldi. 2010-2017-yillarda ' Kanal Dda *Günaydınga Irfan Değirmenjini* taqdim etdi.  2017-yil fevral oyida Kanal D o‘z faoliyatini to‘xtatdi. Ba'zi doiralar va Değirmenji buning sababini Twitterda konstitutsiyaga o'zgartirish kiritish referendumida "yo'q" deb ovoz berishini bildirishdi. 2018-yil sentabr-dekabr oylari orasida u Babala TV YouTube kanalida *Irfani Hur* nomi bilan dastur tayyorladi. Hozirda u Halk TVda *Irfan Değirmenji bilan "Halk Ana Haber"* ni taqdim etmoqda. Otasining ismi Kemal Değirmenji, onasining ismi Ülkü Değirmenji, opasining ismi Shule Erturk. Uning Kemal Burak va Turkan Eda degan ikki jiyani bor.

Telekanallar ishlaydi
---------------------

| Kanal | Ish sanalari | Maxsus dasturlar taklif etiladi |
| --- | --- | --- |
| Ostim TV | 1996 yil yanvar - 1999 yil 24 oktyabr |  |
| ATV | 1999 yil 25 oktyabr - 2001 yil 16 sentyabr |  |
| Star TV | 2001 yil 17 sentyabr - 2003 yil 29 avgust |  |
| CNN Turk | 2003 yil 30 avgust - 2005 yil 4 sentyabr |  |
| Kanal D | 2005 yil 5 sentyabr - 2007 yil 29 iyun |  |
| FOX | 2007 yil 30 iyun - 2010 yil 1 aprel | *Irfan Değirmenji bilan*</br> *Uyg'otuvchi soat* |
| Kanal D | 2010 yil 3 may - 2017 yil 11 fevral | *Irfan Değirmenji bilan xayrli tong* |
| Jamoat televideniesi | 2019 yil 1 aprel - Hozir | *Irfan Değirmenji bilan*</br> *Jamoatchilikning asosiy yangiliklari* |

Yozilgan kitoblar
-----------------

* 2017 - Bir Uyuyup Uyanalım
* 2018 yil - Herlanda ISBN 9789751038814

Mukofotlar
----------

* (2013) 4. Crystal Tree taqdirlash marosimi - 2013 yil televideniye sanoatining eng yaxshi tadbirkori ( ODTU yosh tadbirkorlar jamiyati )
* (2014) 41. Magnum Oltin Kapalak mukofotini topshirish marosimi - Eng yaxshi erkak yangiliklar boshlovchisi ( Kanal D )

Manba
-----

1. ↑  *Bir Uyuyup Uyanalım Önsöz* (Türkçe). İnkılap Kitap, 2017.
2. ↑  „İrfan Demirci kimdir?". *Sözcü* (11 şubat 2017). Qaraldi: 11 şubat 2017.
3. ↑  „Bir Apartman Hikayesi : İrfan Değirmenci – Bir Uyuyup Uyanalım". 1 nisan 2017da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1 aprel.
**Intizom nizomi** - harbiy intizomning mohiyatini, harbiy xizmatchilarning unga rioya qilish boʻyicha majburiyatlarini, ragʻbatlantirish va intizomiy taʼzirlarning koʻrinishlarini, komandirlarning (boshliklarning) ularni qoʻllash boʻyicha huquqlarini, shuningdek, taklif, ariza va shikoyatlar berish va ularni koʻrib chiqish tartiblarini aniqlab beradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarining Intizom nizomi. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 1996 y. 9 oktabr dagi Farmoni bilan tasdiklangan.

Intizom nizomi. Oʻzbekiston Respublikasi Chegara qoʻshinlari, Milliy xavfsizlik xizmati qoʻshinlari, Ichki ishlar vazirligining ichki qoʻshinlari, boshqa tegishli vazirliklar va idoralarning harbiy xizmatchilariga nisbatan bir xil kuchga egadir. Bundan tashqari, Intizom nizomi. qoidalari harbiy xizmatdan harbiy ust-bosh kiyib yurish huquqi bilan boʻshatilgan fuqarolarga nisbatan harbiy ust-bosh kiyib yurgan paytda oʻz kuchiga egadir.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |