recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Toʻraqulov Yolqin Xolmatovich** (1917-yil 10-noyabr, Qozogʻiston Respublikasi Marki shahri — 2005-yil 1-mart, Toshkent) — biokimyogar olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademigi (1966). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1965). Biologiya fanlari doktori (1959), professor (1962).

Biografiya
----------

T. X. To‘raqulov 1936-yilda Toshkent tibbiyot institutini (hozirgi Toshkent tibbiyot akademiyasi) tugatgach, shu institut biokimyo kafedrasida assistent (1936-1938), aspirant (1938-1941), ayni vaqtda Toshkent farmatsevtika instituti direktori (1939—1941). Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi (1941 — 1944), yana shu institut direktori (1944). SSSR Tibbiyot Fanlar akademiyasi Biologiya va tibbiyot kimyosi institutida (Moskva) ilmiy xodim (1944 — 1947). Toshkent tibbiyot akademiyasi rektori (1947 — 1950), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Qishloq xoʻjalik institutida katta ilmiy xodim (1950 — 1954), Andijon tibbiyot instituti prorektori va kafedra mudiri (1954 — 1956), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Nucleo fizikasi institutida boʻlim mudiri (1957), direktor oʻrinbosari (1960 — 1962). Oʻzbekiston Sogʻliqni saqlash vazirligi Oʻlka tibbiyot (hozirgi Endokrinologiya) ilmiy-tadqiqot instituti direktori (1957 — 1960, 1962 — 1963, 1976 — 1996), ayni vaqtda laboratoriya mudiri (1957-1997; 1998 yildan ilmiy maslahatchi), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Prezidiumi aʼzosi (1970—1972), vitse-prezidenti (1963 — 1966), biologiya fanlari boʻlimi raisi (1966—1979). Toshkent Davlat Universitetida kafedra mudiri (1967 yildan), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Biokimyo instituti direktori (1967 — 1969), laboratoriya mudiri 1967 — 1970). Samarqand Davlat Universiteti rektori (1970 — 1972), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Tibbiyot fanlari boʻlimi raisi (1994 — 1997).

Ilmiy faoliyati
---------------

Toʻraqulovning ilmiy ishlari qalqonsimon bez patologiyasining baʼzi turlarida tireoid gormonlar biokimyosiga oid. Uning tadqiqotlari zamonaviy biologiya, tibbiyot, biokimyo, biofizika, radiobiologiya va endokrinologiya fanlarining original yoʻnalishlariga bagʻishlangan. Qalqonsimon bez kasalliklarida radioaktiv yod yordamida oʻtkazilgan klinik biokimyoviy ishlari uchun nufuzli Davlat mukofotiga sazovor boʻlgan (1964). Biokimyodan darslik va oʻquv qoʻllanmalari, lugʻatlar tuzgan. Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat Mukofoti laureati (1985), "El-yurt hurmati" (1998) va "Buyuk xizmatlari uchun" (2003) ordenlari bilan mukofotlangan.

Koʻrsatmalar
------------

1. ↑  Aniq tavallud sanasi noma'lum.

Manbalar
--------

* Obmen yoda i tireoidnie gormoni, T. 1959;
* Bioximiya i patoximiya shitovidnoy jelezi, T. 1963;
* Tireoidnie gormoni (v soavtorstve), T. 1972;
* Yodproteini shitovidnoy jelezi (v soavtorstve), T. 1974.

Adabiyotlar
-----------

* *Гулямова Ф. Я.* Мой отец Ялкин Туракулов. — Ташкент: Фан, 2007.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Eshniyoz Rustamov** (1927-yil tavallud topgan — 1985-yil vafot etgan) — Sovet Oʻzbekistonining iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni. O‘zbekiston Kompartiyasi Jarqo‘rg‘on tuman qo‘mitasining birinchi kotibi. KPSS a'zosi.

Hayoti va faoliyati
-------------------

1927-yilda Oʻzbekiston SSR Surxondaryo viloyati Shoʻrchi tumani hududida tugʻilgan. Millati o'zbek.

Mehnat faoliyatini 1942-yilda mahalliy kolxozda sanoqchi sifatida boshlagan. Keyinchalik Eshniyoz Rustamov Toshkent oliy partiya maktabini tamomlab, Surxondaryo viloyati Sho‘rchi tumanida navbatma-navbat komsomol tuman qo‘mitasining ikkinchi kotibi, Ikkinchi Sho‘rchi mashina-traktor stansiyasi (MTS) boshlang‘ich partiya tashkiloti kotibi, tuman partiya qo'mitasi kotibi, tuman ijroiya qo'mitasi raisining o'rinbosari, Kalinin kolxozining raisi, O'zbekiston Kommunistik partiyasi Shurchi tuman qo'mitasining birinchi kotibi lavozimlarida ishlashni davom ettirdi.

U barcha lavozimlarda o‘zini mashaqqatli mehnatga safarbar etishga qodir rahbar sifatida namoyon etdi. 1973-yilda Sho‘rchi tumani paxtakorlari tomonidan olingan rekord darajadagi "oq oltin" hosili uchun uch marta turli xil ordenlar, jumladan, Lenin ordeni bilan taqdirlangan.

Eshniyoz Rustamov 1973-yilda Jarqo‘rg‘on agrar tumani partiya tashkilotiga rahbarlik qildi. U O‘zbekiston Kompartiyasi Jarqo‘rg‘on tuman qo‘mitasining birinchi kotibi sifatida to'qqizinchi besh yillik (1971—1975) va o'ninchi besh yillik reja ko‘rsatkichlarini (1976—1981) muvaffaqiyatli bajarishda katta mehnat qildi.

SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1982-yil 5-martdagi Farmoni bilan paxta va boshqa qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtirish va sotishni koʻpaytirish boʻyicha rejalar va sotsialistik majburiyatlarni bajarishda koʻrsatilgan yuksak natijalar va mehnat qahramonliklari uchun1981-yilda Rustamov Eshniyoz Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan Lenin ordeni va "O‘roq va bolg'a" oltin medali bilan taqdirlangan. IX—X-chaqiriqlar (1975—1985) Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti deputati etib saylangan.

Mukofotlari
-----------

Lenin ordeni (12.10.1973; 05.03.1982); 

Oktyabr inqilobi (04.08.1971); 

Mehnat Qizil Bayroq (12.25.1976); 

"Shon-sharaf belgisi" ordeni "(03.01.1965);

"Mehnat jasorati uchun" (01.11.1957).

Manbalar
--------



1. ↑  „Eshniyoz Rustamov biografiyasi".
2. ↑  „Депутаты Верховного Совета Узбекской ССР X-го созыва (1980 - 1985)". 6-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-avgust 2023-yil.
|  |  |
| --- | --- |
| 86 | Радон |
| Rn(222) |
| 4f145d106s26p6 |

**Radon** (radonum), Rn — Mendeleyev davriy sistemasining VIII guruhiga mansub kimyoviy radioaktiv element. Tartib raqami 86. Inert gazlar jumlasiga kiradi. Eng barqaror izotopining massa soni 222. Radiy (226Ra)ning a — yemirilishida 222Rn (T1/2=3,823 kun) hosil boʻlganligi sababli unga "Radon" nomi berilgan. Bu izotopni 1899-yilda nemis olimi Radon Dorn kashf qilgan. Hozirgi vaqtda Radonning 20 dan ortiq izotopi maʼlum. Radonning 3 ta izotopi (radon — Rn, toron — Tp va aktion — An) tabiiy 3 radioaktiv katordagi izotoplar jumlasiga kiradi. Ular havoda, suvda va tuprokda uchraydi. Normal sharoitda 1m³ havoda 7106 Radon boʻladi.

Radon normal sharoitda rangeiz, hidsiz va taʼmsiz gaz. Suyuqlanish temperaturasi — 71°, kaynash temperaturasi —62°, zichligi 9,9 kg/m³. Radon radioaktivligi jihatidan juda xavfli zaharli moddalar jumlasiga kiradi. Radon radiy tuzlaridan olinadi. U xuddi ksenon kabi baʼzi moddalar bilan molekulyar birikmalar hosil qiladi.

Radon ilmiy tadqiqotlarda va tibbiyotda (Radonli vannalar) ishlatiladi (qarang Alfaterapiya). Metall sirtlarining notekisligini aniqlashda, radioaktiv elementlarni topishda qoʻllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


| Kimyoviy elementlar davriy sistemasi |
| --- |
|  |  | Guruhlar |
|  |   | 1 | 2 |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| Davrlar | 1 | H |   | He |
| 2 | Li | Be |   | B | C | N | O | F | Ne |
| 3 | Na | Mg |   | Al | Si | P | S | Cl | Ar |
| 4 | K | Ca |   | Sc | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga | Ge | As | Se | Br | Kr |
| 5 | Rb | Sr |   | Y | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn | Sb | Te | I | Xe |
| 6 | Cs | Ba | La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi | Po | At | Rn |
| 7 | Fr | Ra | Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Cn | Nh | Fl | Mc | Lv | Ts | Og |
| 8 | Uue | Ubn | Ubu | Ubb | Ubt | Ubq | Ubp | Ubh | Ubs |   |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ishqoriy metallar | Ishqoriy yer metallar | Lantanoidlar | Aktinoidlar | Superaktinoidlar | Oʻtish metallar | Yengil metallar | Yarim metallar | Qolgan metallmaslar | Galogenlar | Inert gazlar | Xossalari nomaʼlum |

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Sind** — Pokistonning jan.sharqiy qismidagi viloyat. Maydoni 140,9 ming km². Aholisi 29,9 mln. kishi (1998). Maʼmuriy markazi — Karochi sh. Yer yuzasining aksari qismi tekislik. Iklimi tropik iqlim, yanvarning urtacha temperaturasi 16—17°, iyulniki 29—35°. Yillik yogʻin 75–200 mm. Teztez qum buronlari bulib turadi. Eng katta daryosi — Hind. Tuprogʻi boʻz tuproq. Katta maydonlar shoʻrxoklardan iborat. Chala choʻl va choʻl oʻsimliklari oʻsadi.

S. — iqtisodiy jihatdan rivojlangan viloyat. Mamlakat hududining 18,8%, aholisining 21% dan ziyodi S.ga toʻgʻri keladi. Mamlakatning eng yirik iqtisodiy markazi va dengiz porti boʻlgan Karochida umummilliy sanoat i.ch.ning 50% joylashgan. Toʻqimachilik, oziq-ovqat, kimyo, mashinasozlik va metallsozlik korxonalari bor. Metallurgiya kombinati qurilgan. Qishloq xoʻjaligida tovar mahsulot ishlab chiqariladi. S.da sholi, bugʻdoy, shakarqamish, paxta ekiladi. Chorvachilikda qoʻy, echki, tuya, qoramol boqiladi. Dengizdan baliq ovlanadi. Hind daryosida kema qatnaydi. Yirik shaharlari: Karochi (dengiz porti), Haydarobod va Sukkur.

Mil. av. 3ming yillik oʻrtasidan mil. av. 2ming yillik oʻrtasigacha S. hududida Harappa madaniyati ravnaq topgan. S.ning markazi MohenjoDaro boʻlgan. Qadimda va oʻrta asrlarda S. iqtisodida dengiz va karvon yoʻllari orqali olib borilgan tranzit savdo muhim ahamiyatga ega boʻlgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**„Faust: Tragediya"** — nemis shoiri Johann Wolfgang von Goethe qalamiga mansub „Faust" tragik pyesasining Erkin Vohidov oʻgirgan oʻzbekcha tarjimasi. Pyesaning I qismi ilk bor 1972-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. II qismi ayni nashriyotda 1974-yil chop etilgan. I va II qismlar 2015-yilda „Yangi asr avlodi" nashriyotida bir jildli kitob oʻlaroq nashr etilgan.

„Faust" pyesasining I qismida nemis xalqi hayoti hamda Faust va Gretchenning (talaffuzi: *Gretxen*) fojiali sevgisi haqida hikoya qilinadi. II qismda esa antik dunyo va qadimiy qahramonlar haqida hikoya qilinadi. Asarda „hayot oshigʻi" Faust va „hayot yovi" Mephistopheles (talaffuzi: *Mefistofel*) oʻrtasidagi kurash muhim oʻrin tutadi.

Pyesani Vohidovdan oldin Choʻlpon, Oybek, Maqsud Shayxzoda va boshqa adiblar oʻzbek tiliga qisman oʻgirgan. Ammo Vohidov tarjimasi ilk toʻliq oʻzbekcha tarjima boʻlib, adabiyotshunos olimlar, jumladan, Ibrohim Gʻafurov tomonidan yuqori baholangan.

I qism
------

Tragediyaning I qismini Vohidov 1955-yil Moskva shahrida Badiiy adabiyot davlat nashriyotida (ruscha: *Государственное издательство художественной литературы*) chop etilgan ruscha tarjimasidan oʻgirgan.

I qismning oʻzbekcha tarjimasiga Hamid Gʻulom kirish soʻz yozgan. I qismni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Omon Matjon – muharrir, Javlon Umarbekov – rassom, M. Mirqosimov – texnik muharrir, G. Frolov – rasmlar muharriri, Sh. Sobirova – musahhih. Kitob adadi – 10 000 nusxa.

II qism
-------

Tragediyaning I qismini Vohidov 1955-yil Moskva shahrida Badiiy adabiyot davlat nashriyotida (ruscha: *Государственное издательство художественной литературы*) chop etilgan ruscha tarjimasidan oʻgirgan. Ibrohim Gʻafurov II qism uchun soʻng soʻz va izohlarni yozgan. II qismni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Omon Matjon – muharrir, Javlon Umarbekov – rassom, T. Mirqosimov – texnik muharrir, N. Xoliqov – rasmlar muharriri, Sh. Sobirova – musahhih. Kitob adadi – 10 000 nusxa.

Yangi asr avlodi
----------------

2015-yil „Faust" tragediyasining Vohidov oʻgirgan oʻzbekcha tarjimasi bir jildli kitob oʻlaroq „Yangi asr avlodi" nashriyotida chop etildi. Yangi nashr uchun Vohidov kirish soʻz yozgan. Asar rasmlarini Ivan Kiriakidi chizgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „„Faust", Yangi asr avlodi NMM".  Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston milliy kutubxonasi. Qaraldi: 30-dekabr 2020-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  *Yusupova, S.* „Soʻz durlarin termoqdir ishi: Oʻzbekiston xalq shoiri Erkin Vohidov tavalludining 80 yilligiga bibliografik sharh". *Ahmad Fargʻoniy nomidagi Fargʻona viloyat axborot-kutubxona markazi* (2016). Qaraldi: 30-dekabr 2020-yil.

Havolalar
---------

* „Faust" tragediyasining I qismi Ziyouz saytida
* „Faust" tragediyasining II qismi Ziyouz saytida
* „Yangi asr avlodi" nashriyotida chop etilgan nashr Kitobxon saytida

|  |  |
| --- | --- |
| Pyesalar | *Pyesaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Dmitriy Anatolyevich Popovich** (rumincha: *Dumitru Popovici*; 1983-yil 5-avgust, Rybnitsa, Moldova) — moldaviyalik futbolchi. Moldova terma jamoasida himoyachi va yarim himoyachi sifatida oʻynagan.

Biografiyasi
------------

Professional faoliyatining boshida Popovich „Konstruktorul" va „Sheriff" jamoalarida oʻynagan. Sheriff safida 2001—2002-yilgi mavsumda atigi 2 ta oʻyinda maydonga tushgan boʻlsa-da, Moldova chempionati va kubogini qoʻlga kiritgan. 2003-yildan 2007-yilgacha „Tiligul-Tiras" klubi bilan yuqori divizionda oʻynagan. Klub safida 100 ga yaqin oʻyin oʻtkazib, 7 ta gol urgan. 2007-yilda Suriyaning „Al-Ittihod" jamoasida oʻynagan va Osiyo chempionlar ligasida 5 ta oʻyin oʻtkazgan. 2008-yilning kuzida „Dinamo" jamoasida oʻynagan.

2009-yil boshida Kishinyovning Dacia klubiga oʻtdi. Bu klubda toʻrt yarim mavsum davomida mamlakat chempionatida 100 ga yaqin oʻyin oʻtkazdi. 2010—2011-yilgi mavsumda klub bilan Moldova chempioni, 2008—2009-, 2011—2012- va 2012—2013-yilgi mavsumlarda kumush medal sohibi boʻlgan.

2013-yilning yozida Tiraspolga oʻtdi. Klubda yarim mavsum oʻynadi. Keyin esa Cheadir-Lunganing „A" divizioni vakili boʻlmish „Saksan" jamoasida oʻynadi. Klub bilan turnir gʻolibiga aylandi. 2014-yilning kuzida „Buxoro" safida O‘zbekiston oliy ligasida o‘ynadi. Klub ligada 14 jamoa orasida 12-o‘rinni egalladi.

Dmitriy oʻz vataniga qaytgach, u yana „Saksan"da oʻynadi, 2015—2016-yilgi mavsumda Bălți klubiga oʻtdi. Mavsum tugashidan oldin esa Saksan klubiga qaytdi.

Faoliyatining oxirida ikki mavsumni oliy divizion autsayderi „Dinamo-Avto" safida o‘tkazgan, so‘ngra A divizionida „Spartaniy" va „Iskra" klublarida to‘p surgan.

Moldova oliy divizionida umumiy 290 dan ortiq oʻyin oʻtkazgan. Xvrokubok oʻyinlarida qatnashgan.

Moldova oʻsmirlar va yoshlar terma jamoalarida oʻynagan. Moldova terma jamoasida yagona oʻyinini 2009-yil 10-iyunda Belarusga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida oʻtkazgan .

Yutuqlari
---------

* Moldova chempioni: 2001—2002, 2010—2011
* Moldova chempionatining kumush medali sovrindori: 2008—2009, 2011—2012, 2012—2013
* Moldaviya kubogi sohibi: 2001—2002
* Moldova kubogi finalchisi: 2008—2009, 2009—2010

Shaxsiy hayoti
--------------

Akasi Aleksandr ham futbolchi, Moldaviya terma jamoasi hujumchisi.

Manbalar
--------

1. ↑  „ru:Виктор Булат и Дмитрий Попович вернулись в "Дачию"" (Russian).  Moldova Sports (24-mart 2010-yil).
2. ↑  „Белоруссия — Молдавия — 2:2". 19-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-avgust 2021-yil.
3. ↑  Dumitru Popovici

Havolalar
---------

* Futbolfacts.ru saytidagi profil da Arxivnaya kopiya
* Profil na sayte veb-saytidagi profil (inglizcha)
* Dmitriy Popovich at National-Football-Teams.com
* Profil igroka (inglizcha) veb-
**Oybarchin Abdullaeva** (tugʻ. 1984-yil 28-iyul, Oltinsoy tumani, Surxondaryo viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR) —Oʻzbek siyosatchisi, oʻqituvchi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati. Mudofaa va xavfsizlik qoʻmitasi aʼzosi. Oʻzbekiston Xalq demokratik partiyasi aʼzosi. Oltinsoy viloyat maktabgacha taʼlim boshqarmasi boshligʻi.

Hayoti
------

2007-yilda Oybarchin Bekmuratova Termiz davlat universitetini oliy maʼlumotli oʻqituvchi sifatida tamomlagan. 2003-yilda Oltinsoy tumanidagi 7-sonli oʻrta maktabda dars berishni boshladi. 2006-yildan 2011-yilgacha Oltoy tumanidagi 25-sonli oʻrta maktabda, soʻngra transport kasb-hunar kollejida ishlagan. Keyinchalik, 2014—2016-yillarda tuman 12-sonli maktabgacha taʼlim muassasasi mudiri lavozimida ishlagan.

2017-yildan buyon Oybarchin Abdullaeva Surxondaryo viloyati Oltinsoy viloyat maktabgacha taʼlim boshqarmasi boshligʻi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Депутаты". *parliament.gov.uz*. 21-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-aprel 2021-yil.
2. ↑  „Кандидаты" (ruscha). *elections.uz*. Qaraldi: 30-aprel 2021-yil.
**Xojimatov Muxtor** (1975-yil, 22-mart; Namangan, Oʻzbekiston SSR, SSSR) ― Oʻzbek siyosatchisi, moliya va kreditlar, davlat va jamoat qurilishi boʻyicha mutaxassis. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati. Mehnat va ijtimoiy masalalar qoʻmitasi aʼzosi. Oʻzbekiston Ekologik partiyasining aʼzosi. "Aloqabank" ATB, Namangan viloyati boʻlimi boshligʻi.

Hayoti
------

Xojimatov Muxtor Ubaydullaevich 1975-yil 22-martda Namangan shahrida tugʻilgan. 1997-yilda Namangan muhandislik-iqtisodiyot universitetini moliya va kreditlar, davlat va jamoat qurilishi boʻyicha ixtisoslashgan oliy maʼlumotli tamomlagan. Keyinchalik, 2008-yilda u Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat va jamiyat qurilishi akademiyasini (AGOS) tugatdi, ikkinchi oliy maʼlumotni oldi, toʻqimachilik sanoati iqtisodiyoti va uni boshqarish. 1997-yilda "Oʻzlegprombank" ning Namangan filialida II toifali mutaxassis sifatida ish boshladi. 1997-yildan 2005-yilgacha u bosh mutaxassis, soʻngra boʻlim boshligʻi va menejer oʻrinbosari, keyinchalik 2008—2011-yillarda SAKK Namangan filiali direktorining oʻrinbosari boʻlib ishlagan. 2011-yildan 2016-yilgacha kredit boʻlimi boshligʻi, keyinchalik "Aloqabank" ATB Namangan filiali rahbarining oʻrinbosari boʻlib ishlagan.

2016-yilda u "Aloqabank" ATBning Namangan viloyati boʻlimi boshligʻi etib tayinlandi.

Manbalar
--------

1. ↑  *arxiv nusxasi*, 7–may 2021–yilda asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 26–aprel 2021–yil`{{citation}}`: CS1 maint: date format ()
2. ↑  „arxiv nusxasi". 11-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-aprel 2021-yil.
3. ↑
4. ↑  *arxiv nusxasi*, 11–aprel 2021–yilda asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 26–aprel 2021–yil`{{citation}}`: CS1 maint: date format ()
**Kichik pingvin** , yoki **koʻk pingvin** (lotincha: *Eudyptula minor*), pingvinlar oilasiga mansub qush turi. Barcha tirik pingvinlarning eng kichigi: oʻlchamlari turli xil, oʻrtacha balandligi 33 sm, uzunligi — 43 sm.

Tavsif
------

Kichkina pingvinning tana uzunligi 30 sm dan 40 sm gacha, vazni esa 1,5 kg ni tashkil qiladi. Kichik pingvinlarning koʻk boshi, yuqori orqa va qanotlari bor. Orqali toʻq rangda deyarli qora, koʻkrak va yuqori oyoqlari och kulrang yoki oq rangga ega. Gagasi quyuq kulrang, uzunligi 3-4 sm. Koʻzlarning yoysimon pardasi kumush, moviy-kulrang yoki ochiq jigarrang tusda. Oyoqlari yuqorisi och pushti rangda, qora taglik, suzish pardasi va tirnoqlari bilan. Yosh qushlarning tumshugʻi qisqaroq va rangi ochroq.

Tarqalish
---------

Kichik pingvinlar areali Yangi Zelandiya (shu jumladan Chatham orollari) va janubiy Avstraliya qirgʻoqlarini qamrab oladi. Avstraliyaning kichik pingvin koloniyalari Viktoriya, Gʻarbiy Avstraliya, Yangi Janubiy Uels, Tasmaniya, Janubiy Avstraliya, Jervis koʻrfazi va offshor orollarida mavjud.

Xulq-atvor
----------

Sohilda kichik pingvinlar yon bagʻirlardagi yoriqlarga joylashadilar. Ular juft boʻlib yashaydilar, uzoq vaqt, baʼzan bir umr bir-biriga sodiq qoladilar. Biroq, erkak va urgʻochi bir-biridan mustaqil ravishda ov qilishadi. Avstraliyaning Filipp orolida, Melburndan 150 km uzoqlikda, ular qirgʻoqdan 200-500 metr masofada oʻz teshiklarini qazib olgan mayda butalar oʻsib chiqqan zich qumli qiyaliklarda yashaydilar. Ushbu orolda uerdan 1-1,5 m balandlikda koʻtarilgan maxsus stendlar va palubalar qurilgan boʻlib, ular sizga *Filipp orolining pingvinlar paradini* tomosha qilish imkonini beradi. Tuxum (odatda ikkita) erkak va urgʻochi bir necha kundan keyin navbatma-navbat bosib yotadi. Joʻjalar yarim hazm qilingan baliqlar bilan oziqlanadi.

### Oziqlanish

Kichik pingvin mayda baliqlar, sefalopodlar va baʼzan sakkizoyoqlar bilan oziqlanadi. Kichik pingvin 5-30 m, maksimal — 60-70 m chuqurlikkacha shoʻngʻiydi, bu madofa boshqa pingvin turlarinikiga qaraganda kamroq.

Galereya
--------

* 
* 
*

Manbalar
--------

1. 1 2  [www.apus.ru/site.xp/049052057052124053057055051124.html Pingvin Maliy]
2. ↑  Williams, Tony D.*. The Penguins*. Oxford, England: Oxford University Press, 1995. ISBN 0-19-854667-X.
**Aeropelican Air Services Pty Ltd** , **Aeropelican Air Services** sifatida faoliyat yuritadi, shtab-kvartirasi Yangi Janubiy Uelsning Nyukasl shahrida joylashgan Avstraliya mintaqaviy aviakompaniyasi hisoblanadi.

Aviakompaniyaning uy porti va markazi Nyukasl aeroporti boʻlib, transport tarmogʻidagi asosiy yoʻnalish Sidney xalqaro aeroporti hisoblanadi.

Tarix
-----

*Aeropelican Air Services* 1968-yil 23-oktyabrda tashkil etilgan va 1971-yil 1-iyulda oʻz faoliyatini boshlagan. Kompaniya dastlab avstraliyalik Hilderlar oilasi biznesining bir qismi boʻlgan va 1980-yilda Masling Airlines kompaniyasiga sotilgan, bu esa oʻz navbatida hozirda faoliyat koʻrsatmagan magistral tashuvchi Ansett Australiaga tegishli boʻlgan.

*Aeropelican Air Services* rejalashtirilgan xizmat koʻrsatish tarmogʻidagi asosiy yoʻnalish Sidney aeroporti va Nyukaslning janubiy chekkasidagi aviakompaniyaning Belmont aeroporti oʻrtasida boʻlib. Ushbu nuqtalar orasidagi parvozlar kuniga bir necha marta De Havilland Canada DHC-6 Twin Otter samolyotida amalga oshiriladi .

2001-yil sentyabr oyida Avstraliyaning Ansett asosiy aviakompaniyasi bankrot boʻlganidan soʻng, *Aeropelican* sotuvga qoʻyildi va keyingi aprel oyida International Air Parts tomonidan sotib olindi. 2003-yil 20-iyunda aviakompaniya Avstraliyaning boshqa hamkori Regional Express Airlines bilan birinchi tijorat shartnomasini tuzdi.

 Aviakompaniya Embraer EMB 110 Bandeirante Sidney aeroportida

Yoʻnalish tarmogʻi
------------------

2011-yil yanvar holatiga koʻra, *Aeropelican Air Services* rejalashtirilgan marshrut tarmogʻi quyidagi yoʻnalishlardan iborat edi:

* Sidney — Nyukasl (Uilyamtaun aeroporti)
* Sidney — Narrabri
* Sidney — Mudji
* Sidney — Kuma (qorli togʻlar)
* Nyukasl — Narrabri
* Brisben — Narrabri

Flot
----

 Aviakompaniyaning birinchi Jetstream 32 samolyoti Sidney aeroportida
2010-yil aprel oyida *Aeropelican Air Services floti* quyidagi samolyotlardan iborat boʻlgan:

* BAe Jetstream 32 — 5 dona

Manbalar
--------

1. ↑  ABNLookup — Current details for 25 000 653 083[*sayt ishlamaydi*]Andoza:Недоступная ссылка
2. 1 2  Directory: World Airlines. *Flight International* (27-mart 2007-yil), s. 49.
3. ↑  Aeropelican destinations  at www.aeropelican.com.au Error: unknown archive URL arxivlandi (20090914032505) Wayback Machine saytida arxivlandi (2009-09-14). retrieved 29 December 2009.
4. ↑  „Our Fleet" — Aeropelican website  at www.aeropelican.com.au Error: unknown archive URL arxivlandi (20090914034551) Wayback Machine saytida arxivlandi (2009-09-14). retrieved 29 December 2009.

Havolalar
---------

* *Aeropelican Air Services* rasmiy veb-sayti
* Aeropelikan maʼlumotlari Wayback Machine saytida arxivlandi (2017-02-16).
**Tursinoy Muratova Karimjanovna**(1970-yil Andijon viloyati,Xonobod shahrida tavallud topgan) — IV- chaqiriq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlis Qonunchilik Palatasi deputati.

Faoliyati
---------

Tursunoy Muratova 1970-yil 9-mayda Andijon viloyati Xonobod shahrida tavallud topgan. Oʻzbekistonlik Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi siyosatchisi. Tursunoy Muratova 2020-yil VI-chaqiriq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlis Qonunchilik palatasi deputati etib saylangan. Tursinoy Muratova Demokratik institutlar, nodavlat tashkilotlar va o‘zini o‘zi boshqarish organlari qo‘mitasi aʼzosi lavozimida faoliyat olib bormoqda. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi fuqarolarining Demokratik institutlar, nodavlat tashkilotlar va fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari qo‘mitasi aʼzosi. Tursinoy Muratova O‘zbekiston „Milliy tiklanish" demokratik partiyasining aʼzosi boʻlib faoliyat koʻrsatmoqda.2003-yil Qirgʻiziston Respublikasi Qirgʻiz-Oʻzbek universitetining boshlangʻich sinflarda metodika va pedagogika mutaxassislik yoʻnalishi boʻyicha oliy maʼlumotga ega boʻlgan holda tugatgan. Tursinoy Muratova Milliy Tiklanish demokratik partiyasi aʼzosi. Tursinoy Muratova Oliy majlis Qonunchilik palatasi deputati va Xonobod shahri kengash kotibyati mudiri.

Manbalar
--------

1. ↑  „Tursunoy Muratova". Qaraldi: 17-iyun 2023-yil.
2. ↑  „O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik Palatasi".  Parlament.go.uz. Qaraldi: 15-iyun 2023-yil.
3. ↑  „O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY MAJLISI QONUNCHILIK PALATASI KENGASHINING VA O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY MAJLISI SENATI KENGASHINING QO‘SHMA QARORI".  Lex.uz. Qaraldi: 17-iyun 2023-yil.
**Marko Polo haykali** (moʻgʻ.: *Марко Пологийн хөшөө*) — venesiyalik savdogar va yuan mulozimi Marko Polo xotirasiga qoʻyilgan haykal. Moʻgʻuliston poytaxti Ulan-Batorning markazida oʻrnatilgan.

Tarixi
------

Yodgorlik haykaltarosh B. Denzenning eskizi boʻyicha qisman shahar byudjeti mablagʻi, qisman esa shaxsiy xayriya mablagʻlari hisobidan oʻrnatilgan. U Chingizxon maydonining sharqiy tomonida joylashgan Markaziy minora oldidagi kichik xiyobonga oʻrnatilgan. Haykal mamlakat diplomatik xizmatining 100 yilligi munosabati bilan 2011-yil 5-dekabrda ochildi. Poytaxtning qoq markazida, yaʼni Hukumat saroyidan uncha uzoq boʻlmagan joyda xorijlik elchiga yodgorlik oʻrnatish zarurati ayrim fuqarolarning tushunmovchiligiga ham sabab boʻldi.

Tavsifi
-------

Haykal tagkursi ustida joylashgan. Marko Polo Yevropa uslubidagi zirhlarni kiygan holda tasvirlangan; uning oʻng yelkasida ovchi lochin oʻrnashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „«Central tower»-ын өмнө Марко Полог залав". 6-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-mart 2015-yil.
**Davron Rahimovich Aripov** (tugʻ. 1974-yil 12-oktyabr, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) — huquqshunos, III va IV chaqiriq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi deputati. Oʻzbekiston „Milliy tiklanish" demokratik partiyasi aʼzosi.

Biografiya
----------

1974-yil 12-oktyabrda Oʻzbekiston Respublikasi Toshkent viloyatida tugʻilgan. 2000-yilda Toshkent davlat yuridik universitetini tamomlagan.

Birozdan keyin Korrupsiyaga qarshi kurash va sud-huquq masalalari qoʻmitasining aʼzosi boʻldi, shuningdek, Oʻzbekiston Demokratik partiyasining „Milliy tiklanish" fraktsiyasining aʼzosi boʻldi. 2015-yildan buyon u Toshkent viloyatining 88-sonli Bekobod saylov okrugidan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining.

2020-yilda IV chaqiriq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati etib saylandi.

Manbalar
--------

1. ↑  „arxiv nusxasi". 30-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-aprel 2021-yil.
2. ↑  *arxiv nusxasi*, 2021-05-01da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2021-04-30
3. ↑  „Депутаты". *parliament.gov.uz*. 25-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-aprel 2021-yil.
4. ↑  „arxiv nusxasi". 30-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-aprel 2021-yil.
**Xandorju yodgorligi** (moʻgʻ.: *Ханддоржийн хөшөө*) — moʻgʻul siyosiy va diplomatik arbobi, shahzoda M. Xandorju haykali, Moʻgʻuliston poytaxti Ulan-Batorda joylashgan.

Tarixi
------

Haykalning balandligi 2,5 m; poydevori bilan — deyarli 5 m. Yodgorlik poytaxtning Sux-Bator tumanida, Diplomatik xizmat tarixi muzeyi tashkil etilgan Xandorjuning uyi yonida joylashgan.

Moʻgʻuliston diplomatik xizmati asoschisi shahzoda Xandorju haykalini yaratish tashabbusi „Chinvan Xandorju" jamiyatiga tegishli boʻlib, uni ishlab chiqarish uchun qisman mablagʻ ajratgan; qolgan mablagʻlar Ulan-Bator hukumati tomonidan taqdim etilgan. Haykaltarosh G. Enxturaning eskizi boʻyicha yaratilgan haykal. Nahalliy „Mongolian Art Casting" kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilgan va uning ochilishi Moʻgʻuliston mustaqilligining 100 yilligiga toʻgʻri keldi. Ochilish marosimida Tashqi ishlar vaziri G. Zandanshatar, madaniyat vaziri Y. Otgonbayar, shuningdek, boshqa jamoat va siyosiy arboblari qatnashishgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Т. Хулан* Чин Ван Ханддоржийн хөшөө нийслэл хотноо сүндэрлэлээ Wayback Machine saytida arxivlandi (2015-04-02).
2. ↑  *Ш. Чимэг* Чин ван М.Ханддоржийн хөшөөг нээв Wayback Machine saytida arxivlandi (2013-10-11).

Koordinatalari: 47°54′50.8″N 106°54′33.6″E﻿ / ﻿47.914111°N 106.909333°E﻿ / 47.914111; 106.909333GO
**Dilfuza Meliyevna Mahmudova** (1974-yil 4-fevral, Kattaqoʻrgʻon tumani, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olima, pedagogika fanlari doktori (2022), dotsent (2021).

Biografiyasi
------------

Dilfuza Mahmudova 1974-yil 4-fevral Kattaqoʻrgʻon tumanida tugʻilgan. 1996-yilda Toshkent davlat universiteti matematika fakultetini tamomlagan. 1998—1999-yillarda Toshkent shahri Sobir Rahimov tumanidagi 326-maktabida matematika oʻqituvchisi, 1999—2002-yillarda shu tumandagi 119-maktabda matematika oʻqituvchisi, 2002—2003-yillarda Toshkent avtomobil yoʻllari instituti oliy matematika kafedrasi assistenti, 2003—2007-yillarda Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti qoshidagi akademik litseyda matematika oʻqituvchisi, 2007—2009-yillarda Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti oliy matematika kafedrasi assistenti, 2009—2015-yillar Oʻzbekiston Milliy universiteti fizika fakulteti yadro va nazariy fizika kafedrasi katta oʻqituvchisi, 2015—2016-yillarda mexanika-matematika fakulteti geometriya kafedrasi katta oʻqituvchisi, 2016—2018-yillarda universitet doktoranti, 2018—2020-yillarda ijtimoiy fanlar fakulteti pedagogika va umumiy psixologiya kafedrasi dosenti, 2020—2021-yillarda Chirchiq davlat pedagogika instituti matematika va informatika fakulteti matematika kafedrasi, 2021-yildan Chirchiq davlat pedagogika universiteti matematika oʻqitish metodikasi va geometriya kafedrasi mudiri.

### Ilmiy faoliyati

Dilfuza Mahmudova 2018-yilda pedagogika fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasi olish boʻyicha „Muammoli masalalar yordamida talabalar ijodiy faoliyatini rivojlantirish metodikasi" mavzusida dissertatsiyasini himoya qilgan. 2021-yil 30-noyabrda taʼlim va tarbiya nazariyasi va metodikasi ixtisosligi boʻyicha dotsent ilmiy unvoni berilgan. 2022-yilda „Muammoli taʼlim texnologiyalari asosida talabalarning kreativ faoliyatini rivojlantirish metodikasi" mavzusida doktorlik (DSc) dissertasiyasini himoya qilgan. 2 ta monografiya, 4 ta darslik, 7 ta o‘quv qo‘llanma, 3 ta uslubiy qo‘llanma, 50 ga yaqin ilmiy maqolalar muallifi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 1-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2022 — 342 bet.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Tyra Calderwood** (1990-yil 19-sentabrda tugʻilgan) — sobiq professional avstraliyalik tennischi. Uning WTA yakkalik bahslaridagi eng yuqori reytingi 2008-yil 6-oktabrda 607-oʻrinni egallagan. Uning juftlikdagi faoliati 2012-yil 10-sentabrda belgilangan 190-marta.

Erta hayot va ilk faoliyati
---------------------------

Tyra Calderwood Yangi Janubiy Uelsning Sidney shahrida tugʻilgan va uch yoshida tennis oʻynashni boshlagan.

Uning kichik reytingi 2007-yilda 33-oʻrinni egallagan boʻlsada, u davrada cheklangan muvaffaqiyatga erishdi.

Faoliyati
---------

2008-yilda u Alenka Xubachek bilan Avstraliya Ochiq chempionatiga yoʻl qoʻyganidan keyin WTA juftlik bahslarida debyut qildi. Biroq ular birinchi raundda toʻgʻridan-toʻgʻri magʻlub boʻlishdi. oʻsha yilning dekabr oyida u Shennon Golds bilan Sorrento ITF juftlik chempionligini qoʻlga kiritdi. 2009-yilda U Bosniya va Avstraliyada bir nechta musobaqalarda ishtirok etib, ITF ayollar turnirida debyut qildi. 

2009-yilda u Medibank International va Australian Open musobaqalarida juftlik turnirlarida joker belgilar oldi va ikkala turnirda ham birinchi raundda magʻlub boʻldi. U yana Sidney xalqaro saralash turnirida joker belgisini qoʻlga kiritdi va ketma-ket seriyalarda Koko Vandevegega yutqazdi. Keyin u „Katta dubulgʻa" turniridagi debyutini Avstraliya Ochiq chempionatida joker belgisi bilan amalga oshirdi va u yerda Mishel Larcher de Britoga yutqazdi. U Sidneyda (ikki marta) va Tuvumbada ITF turnirlarining yarim finaliga chiqdi va Kernsdagi 15 000 AQSh dollari miqdoridagi turnirda ikkinchi marta ITF finaliga chiqdi.

ITF Circuit finallari
---------------------

### Juftlik: 14 (6-8)

|  |
| --- |
| 100 000 dollarlik turnirlar |
| 75 000 dollarlik turnirlar |
| 50 000 dollarlik turnirlar |
| 25 000 dollarlik turnirlar |
| 10 000 dollarlik turnirlar |

Manbalar
--------

1. ↑  „arxiv nusxasi". 12-fevral 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-avgust 2022-yil.
2. ↑  „Tennis Assotsiatsiyasi". Qaraldi: 2022-yil 23-avgust.
3. ↑  „Xalqaro Tennis Federatsiyasi". 3-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2022-yil 23-avgust.
**Abdurahmon ibn Avf jome masjidi** — Buxoro viloyati Vobkent tumanida joylashgan masjid. Masjid imom-xatibi — Nodir Hakimov.

Abdurahmon ibn Avf jomeʼ masjidi Buxoro viloyati Vobkent tumanining Shakarkent MFYga qarashli Ogʻare qishlogʻida joylashgan. Masjid qishloqdagi yirik masjidlardan biridir. Masjid hududida bir hovuz, toshquduq va 100 namozxonni sigʻdira oladigan masjid xonaqosi mavjud. Qabr oldida noyob Savr daraxti oʻsadi.
Tarixiy adabiyotlarda yozilishicha, Abdurahmon ibn Avf masjidi 1645—1681-yillarda Buxoro xoni boʻlgan Abdulazizxon davrida barpo etilgan. Abdulazizxon hukmronlik davrida bir nechta madrasa va masjidlar qurdirgan. Shular qatoriga Buxoro shahrida joylashgan Abdulazizxon madrasasi, Vobkent shahri markazidagi Abdulazizxon jomeʼ masjidi va Abdurahmon ibn Avf jomeʼ masjididir. Masjid ichki qismidagi noyob minbar Abdulazizxon davridan qolgan osori-atiqalardan biri hisoblanadi. Minbar hozirgacha juda yaxshi holatda saqlangan va xizmat qilib turibdi. Sobiq shoʻrolar davrida masjidlar yopilgan paytlarda bu minbarni masjiddan olib chiqib tashlash uchun bir guruh odamlar kelgan. Ular minbarni tashqariga chiqarib tashlashga koʻp harakat qilishgan, eshiklarni buzib tashlashgan. Shu vaqtda bir ilohiy moʻjiza yuz berib, qattiq qoʻrqqan hollarida hammalari tashlab qochib ketishgan va boshqa qaytishmagan. Savr daraxtidan shifo talabida mahalliy aholi bir necha yillardan beri foydalanib keladi. Amir Olimxon davrida asli shu yerlik — Oqrabot qishlogʻida tavallud topgan Mullo Vaydullo masjidga imomlik qilgan. Mullo Vaydullo oʻsha vaqtda Mir Arab madrasasida mudarris boʻlgan. Undan soʻng, Mullo Shohnur birinchi jahon urushi yillarida masjid xizmatida boʻlganlar. 1989-yildan 2008-yilgacha Mullo Abdussalom masjid imomi boʻlgan boʻlsa, 2008-yildan boshlab 2014-yilga qadar Hakimov Nodirjon imomlik qilgan. 2015-yildan 2017-yilgacha Umar domla Shomurodov, 2018-yildan boshlab masjid bosh imom xatibi vazifasini Qorayev Erkin bajargan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Buxoro viloyati". Qaraldi: 31-iyul 2023-yil.
2. ↑  „"Abdurahmon ibn Avf" jome masjidi tarixi". Qaraldi: 31-iyul 2023-yil.
**Muhammad Ochil** (1953-yil 24-avgust Qashqadaryo viloyati, Yakkabogʻ tumani, Sovuqbuloq qishlogʻi) — oʻzbek adabiyotining isteʼdodli yozuvchisi.

Tarjimai holi
-------------

Muhammad Ochil 1953-yil 24-avgust kuni Qashqadaryo viloyati, Yakkabogʻ tumani Sovuqbuloq qishlogʻida xizmatchi oilasida dunyoga kelgan. 1978-yilda Oʻzbekiston Milliy universitetining biologiya-tuproqshunoslik fakultetida tahsil olgan. Uning ijodga boʻlgan ishtiyoqi talabalik davridan boshlab shakllangan. 1978-yilda uning birdaniga ikkita hikoyasi nufuzli nashrlar, „Sharq yulduzi" va „Mushtum" jurnallarida chop etilgan. Yil oxirida „Sharq yulduzi"da berilgan hikoyasi bu jurnal bosh muharriri xalq yozuvchisi Mirmuhsinning tavsiyasi bilan qoʻshni Tojikistonning adabiy nashri — „Sadoi sharq" jurnalida tojik tilida nashr etildi.

Faoliyati
---------

Muhammad Ochil 1981-yildan „Qashqadaryo haqiqati" gazetasida adabiy xodim, boʻlim mudiri sifatida faoliyat yuritdi. 1983-yildan Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi viloyat boʻlimiga ishga kirdi. 1982—1984-yillarda uyushma viloyat boʻlimida adabiy maslahatchi, 1984—2001-yillarda bu boʻlinmaning viloyat boʻlimi masʼul kotibi lavozimida faoliyat olib bordi.

Asarlari
--------

Muhammad Ochilning dastlab „Hajv guldastasi" (1980), „Qulluq" (1981) deb nomlangan ilk hajviy toʻplamlari chop etildi. Shundan soʻng muallifning „Nishonga tekkan oʻq", „Shayton operatsiyasi", „Bermurd uchburchagi" , „Shapaloq", „Shayton shotirlari", „Arvoh ovi", „Qalam ahli qahqahasi" nomli oʻndan ortiq hajviy-yumoristik asarlari birin ketin dunyo yuzini koʻrdi. 
Uning asarlari haqida oʻzbekiston Qahramoni Abdulla Oripov shunday degan: „Men Muhammad Ochilning ijodini anchadan beri kuzatib kelayotganim uchun bemalol hajvda iqtidorli va qobiliyatli yozuvchilardan deb ayta olaman. „Adabiyot va sanʼat", „Kitob dunyosi" haftanoma gazetalari, „Sharq yulduzi", „Yoshlik" jurnallarida adibning yozganlarini oʻqib huzurlanaman".

Manbalar
--------

1. ↑  "Ziyo istagan qalblar uchun! - Muhammad Ochil (1953)"
2. ↑
**Umar Xudoyberdiyev** (1941-yil 21-aprel, Baxmal tumani, Jizzax viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, iqtisodiyot fanlari nomzodi, dotsent.

Biografiyasi
------------

Umar Xudoyberdiyev 1941-yil 21-aprel Samarqand viloyati Qaraqishloq tumani (hozirgi Jizzax viloyati Baxmal tumani) Uzunbuloq qishlogʻida tugʻilgan. 1958—1960-yillar Samarqand kooperativ texnikumini tamomlagan. 1960—1965-yillar Samarqand kooperativ institutining „Buxgalteriya hisobi" yoʻnalishini tugatgan. 1963—1964-yillarda Sayxunobod matlubot jamiyatida bosh buxgalter boʻlib ishlagan. 1965—1967-yillar harbiy xizmatda boʻlgan. 1967—1970 yillar Samarqand kooperativ instituti „Buxgalteriya hisobi" kafedrasi assistent, 1970—1973-yillar Lvov savdo iqtisod institutida aspirant boʻlgan. Kiyev savdo-iqtisod institutining Ilmiy kengashida nomzodlik dissertasiyasini yoqlagan. 1973—1998-yillarda Samarqand kooperativ instituti „Buxgalteriya hisobi" kafedrasida assistent, katta oʻqituvchi, dotsent lavozimida ishlagan. 2004-yildan Samarqand iqtisodiyot va servis instituti dotsenti.

Ilmiy faoliyati
---------------

500 dan ortiq ilmiy maqolalar, 2 darslik, 8 ta monografiya, jumladan, uning „Matlubot kooperasiyasi chakana savdo korxonalarida uchet va hisobot", „Matlubot kooperasiyasi chakana savdo tovar va tara operasiyalari ucheti", „Matlubot kooperasiyasi ulgurji savdo korxonalarida tovar va taralar ucheti", "Matlubot kooperasiyasi asosiy tarmoqlarida buxgalteriya ucheti:, „Matlubot kooperasiyasi buxgalteriya uchetidaschetlar korresponden-siyasi", „Matlubot kooperasiyasi ishlab chiqarish korxonalarida buxgalteriya ucheti", „Savdoda ijara pudrati va bozor iqtisodiyoti" oʻquv qoʻllanmalari muallifi. „Mehnat faxriysi" medali, „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligining 30 yilligi" esdalik nishoni bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 1-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2022 — 342 bet.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Jahongir Jabborovich Shirinov**(1982-yil 10-aprelda Buxoro viloyatida tavallud topgan) — oʻzbek huquqshunosi va siyosatchisi. Jahongir Shirinov III va IV chaqiriq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati etib saylangan. O‘zbekiston „Milliy tiklanish" demokratik partiyasi aʼzosi.

Biografiyasi
------------

Jahongir Jabborovich Shirinov 1982-yil 10-aprelda Buxoro viloyatida tavallud topgan. Jahongir Shirinov Toshkent davlat yuridik instituti va O‘zbekiston Prezidenti huzuridagi Davlat boshqaruvi akademiyasida oʻqishni oliy maʼlumotga ega boʻlgan holda tamomlagan.

Mehnat faoliyatini 2002-yilda Buxoro viloyat adliya boshqarmasi bo‘lim maslahatchisi lavozimida boshlagan.2002—2006-yillarda Adliya vazirligi huzuridagi Normativ-huquqiy hujjatlarning ijrosini monitoring qilish markazida boshqarmasida katta maslahatchisi, so‘ngra yetakchi maslahatchi, keyinchalik yetakchi maslahatchi, bosh maslahatchi, bo‘lim boshlig‘i lavozimlarida ishlagan.2011—2012-yillarda Adliya vazirligining Qonun hujjatlariga rioya etilishini nazorat qilish bosh boshqarmasi bo‘limini boshqargan. 2012—2014-yillarda Davlat, nodavlat, notijorat va diniy tashkilotlar bilan ishlash boshqarmasi boshlig‘i o‘rinbosari lavozimlarida ishlagan.2015-yilda III chaqiriq O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati etib saylanga.2020-yilda esa yana bir muddatga qayta saylangan va Korrupsiyaga qarshi kurashish qo‘mitasi aʼzosi lavozimiga tayinlangan. Jahongir Shirinov O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Sud-huquq masalalari bo‘yicha faoliyat olib boradi.

Manbalar
--------

1. ↑  „ШИРИНОВ Джахонгир Джабборович | TsentrAziya". *centrasia.org*. Qaraldi: 23-iyun 2023-yil.
2. ↑  „Депутаты". *parliament.gov.uz*. 10-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-iyun 2023-yil.
**Vladislav Aleksandrovich Ivanov** (1986-yil 24-yanvar, Narva, Estoniya SSR, SSSR) — rossiyalik futbolchi, yarim himoyachi va hujumchi ampulasida oʻynaydi.

Faoliyati
---------

2003-yilda Vladislav faoliyatini Estoniyaning Narva-Trans klubida boshlagan. 2008-yilda futbolchi „Karpati" jamoasiga ijaraga berilgan, lekin hech qachon klub tarkibida maydonga tushmagan. 2009-yilda u „Levadiya" bilan Estoniya chempioni boʻlgan. 2010-yilda u Tripolidan Gretsiyaning „Asteras" jamoasiga koʻchib oʻtgan, ammo jamoada birorta ham oʻyin oʻtkazmasdan, 2011-yilda „Iliupoli" jamoasiga ijaraga berilgan. Bu jamoadan keyin esa Moskvaning „Torpedo" klubiga oʻtgan. 2012-yilda u 23 ta gol urib, Estoniya chempionatining eng yaxshi toʻpurariga aylangan. 2013-yilning 27-fevralida futbolchi Luch-Energiya klubi bilan shartnoma imzolagan. 2014-yilda u Estoniyaning „Levadiya" klubida hujumchi sifatida oʻynagan, avgust oyi oxirida klubni tark etgan. Estoniya chempionatining oʻsha mavsumida Ivanov klubning eng yaxshi toʻpurari boʻlgan. Mavsum davomida futbolchi 19 ta gol urishga muvaffaq boʻlgan. 2015-yilda Oʻzbekiston Super ligasining Mashʼal klubi bilan shartnoma imzolagan.

2016-yilning mart oyida futbolchi Estoniyaning Narva-Trans klubiga qaytgan va jamoa bir yillik shartnoma imzolagan. Oʻsha yilning iyul oyida ivanov "Jarve" klubiga oʻtgan. Ammo futbolchi yangi jamoa tarkibida biror marta maydonga tushmagan.

Faoliyatining soʻnggi yillarida Ivanov futzal oʻzini koʻrsatgan, bundan tashqari professional futbolda quyi liga klublarida ham oʻynagan.

Yutuqlari
---------

### Jamoaviy yutuqlari

— Estoniya chempioni: 2009-yil

— Estoniya chempionatining kumush medali sovrindori **(2)** : 2006, 2010

— Estoniya kubogi sohibi: 2009—2010

— Estoniya kubogi finalchisi: 2006—2007

— Estoniya Superkubogi sohibi **(2)** : 2007, 2010

— Rossiya Ikkinchi divizionining „Sharq" zonasi gʻolibi : 2012—2013

### Shaxsiy yutuqlari

* Estoniya chempionatining eng yaxshi toʻpurari: 2012-yil

Manbalar
--------

1. ↑  „Владислав Иванов подписал контракт с московским «Торпедо»". 26-fevral 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-yanvar 2013-yil.
2. ↑  „Россиянин Владислав Иванов стал лучшим бомбардиром чемпионата Эстонии". 27-may 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-yanvar 2013-yil.
3. ↑  „«Луч-Энергия» пополнился ещё тремя футболистами". 6-mart 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-fevral 2013-yil.
4. ↑  „Нападающий «Левадии» Влад Иванов: «Нас ожидает интересная концовка чемпионата страны»". sekundomer.ee (29-avgust 2014-yil). Qaraldi: 29-avgust 2014-yil.
5. ↑  *Геннадий Медведев*. „Лучший снайпер «Левадии» Владислав Иванов неожиданно покинул команду". rus.delfi.ee (28-avgust 2014-yil). Qaraldi: 29-avgust 2014-yil.
6. ↑  „Владислав Иванов продолжит карьеру в нарвском "Трансе"".  delfi (1-mart 2016-yil). 5-iyul 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-mart 2016-yil.
7. ↑  „Иванов, Кузяев и Андреев покинули нарвский "Транс"".  rus.err.ee (18-iyul 2016-yil). 24-sentabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-iyul 2016-yil.
**Oʻzbekiston pochtasi.**Oʻzbekistonda pochta aloqasi uchun masʼul boʻlgan kompaniya boʻlib, SSSR parchalanganidan keyin 1991-yilda tashkil etilgan. 2014-yildan buyon kompaniya ochiq aksiyadorlik jamiyati hisoblanadi.

Umumjahon pochta ittifoqi
-------------------------

„Oʻzbekiston pochtasi" 1994-yil 24-fevralda „Oʻzbekiston pochtasi" sifatida Umumjahon pochta ittifoqiga aʼzo boʻldi.

Filiallari
----------

Pochta quyidagi 16 ta filialga ega:

* Qoraqalpogʻiston boʻlimi
* Andijon filiali
* Buxoro filiali
* Jizax filiali
* Qashqadaryo filiali
* Navoiy filiali
* Namangan filiali
* Samarqand filiali
* Sirdaryo filiali
* Surxondaryo filiali
* Fargʻona filiali
* Xorazm filiali
* Toshkent filiali
* „Toshkent pochtamti" filiali
* „Xalqaro pochtamti" filiali
* „Oʻzbekiston markasi" PA

Tarixi
------

Oʻzbekistonning ilk markalari 1992-yil 7-mayda muomalaga chiqarilganBungacha Oʻzbekiston Sovet Ittifoqi markalaridan foydalangan. 1993-yil va 1995-yillarda Oʻzbekiston pochtasi Sovet Ittifoqining yangi oʻzbek markalarini yetkazib berish kam boʻlganligi sababli, pochta markalarini ortiqcha bosib chiqarishga murojaat qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Shareholders". *www.pochta.uz*.
2. ↑  „Member Countries". *www.upu.int*.
3. ↑  „Branches". *www.pochta.uz*.

Havolalar
---------
***Qora uzum***
**Oʻzbekistonda vinochilik** — oʻz ichiga Oʻzbekiston hududida vino ishlab chiqarish va uzum yetishtirishni oʻz ichiga oladi.

Oʻzbekistonda vinochilik tarixi
-------------------------------

Geografik joylashuvi, qulay iqlim sharoiti va unumdor sugʻoriladigan yerlarning kattaligi Oʻzbekiston hududida vinochilik va uzumchilikning rivojlanishiga xizmat qilgan. Hozirgi Oʻzbekiston hududida vino ishlab chiqarish qadim zamonlarda boshlangan. Soʻnggi yillardagi ampilografik tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, Oʻrta Osiyoda uzum yetishtirish taxminan 6 ming yil avval joriy qilingan va oʻsha davrda vinochilik va uzum yetishtirishning ancha yuqori texnologiyasi mavjud bo'lgan.

Islom dini oʻrnatilgandan keyin
-------------------------------

Oʻzbekistonning unumdor yerlarida 7-asr oxirigacha uzumchilik va vinochilik rivojlangan. Arab istilolari va islom dinining Oʻrta Osiyo xududida yoyilishi natijasida vinochilikda sezilarli oʻzgarishlar bo'lgan. Musulmon dini vino iste'mol qilishni va spirtli ichimliklar ishlab chiqarishni taqiqlaydi. Shuning uchun vino ishlab chiqarish kasodga uchragan. Oʻrta asrlar sayyohi, butun Oʻrta Osiyo boʻylab sayohat qilgan venetsiyalik Marko Polo oʻz kundaligida shunday yozgan: "Samarqand, Buxoro va boshqa muhtasham shaharlar bogʻu tokzorlar bilan bezatilgan maskanlardir. Men mahalliy aholi vinosini tatib ko'rganman. Bu vino o'n yildan ko'proq asralgan edi va u o'zining ajoyib sifati bilan hayratlanarli edi. Men ilgari hech qachon bunday ichimlik ichmaganman».

Hozirgi vaqtda
--------------

Hozirgi vaqtda Oʻzbekiston Markaziy Osiyoda uzum va vino mahsulotlarining eng muhim ishlab chiqaruvchisi boʻlib, ishlab chiqarish hajmi boʻyicha Oʻzbekiston postsovet hududida Armaniston, Gruziya va Moldova bilan bir qatorda yetakchi oʻrinlardan birini egallaydi. Bugungi kunda respublikada vino va alkogolli ichimliklar ishlab chiqaradigan ko'plab korxona va zavodlar mavjud. Ularning eng yiriklari Samarqand va Toshkentda joylashgan. Samarqandda Xovrenko nomidagi vino zavodida vinochilik muzeyi mavjud.

Manbalar
--------

1. „Oʻzbekistonda vinochilik tarixi". Isrs.uz
2. „Istoriya razvitiya vinogradarstva i vinodeliya Uzbekistana" (7-iyun 2012-yil). MyTashkent.uz (rus.)
3. „Vinochilik muzeyi". Advantour.com