**Yamato** (yaponcha: 座間市 Zama-shi) – Yaponiyaning Kanagawa prefekturasida joylashgan shahar. 2021-yil 1-iyun holatiga koʻra, shaharning taxminiy aholisi 242,065 kishini tashkil etadi va aholi zichligi har kvadrat kilometrga 8900 kishini tashkil qiladi. Umumiy maydoni 27.09 km2 (10.46 mi²).

Geografiyasi
------------

Yamato Tokio markazidan taxminan 40-50 kilometr va Yokohama markazidan 20 kilometr uzoqlikda joylashgan. U sharqdan gʻarbga 3,22 kilometr va shimoldan janubga 9,79 kilometrni choʻzilganligi uchun shimoldan janubga uzun va tor yoʻnalgan. U Sagamino platosida joylashgan boʻlib, shimoldan janubga qarab yumshoq qiya relefga ega. Balandlik farqi 38 metrni tashkil qiladi, ammo tepaliklar deyarli yoʻq. Shaharning eng baland nuqtasi Shimotsuruma Asama ziyoratgohi joylashgan joyda dengiz sathidan 90 metr balandlikda, eng past nuqtasi esa dengiz sathidan 30 metr balandlikda joylashgan.

### Chegaradosh munitsipalitetlar

Kanagawa prefekturasida:

* Zama
* Fujisava
* Ebina
* Sagamihara
* Ayase
* Yokogama

Tokioda:

* Machida, Tokio

### Iqlimi

Yamato nam subtropik iqlimga ega (Köppen *Cfa*), yozi issiq va qishi salqin va qor yogʻmaydi. Zamada oʻrtacha yillik harorat 14,9 °C. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1632 mm, sentyabr esa eng nam oy hisoblanadi. Eng yuqori harorat avgustda 25,7 °C atrofida, eng pasti esa yanvarda, taxminan 4.3 °C atrofida boʻladi.

Demografiyasi
-------------

Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Yamato aholisi soʻnggi 70 yil ichida barqaror ravishda oʻsib bordi.

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
|  1950  | 22,326 | —     |
|  1960  | 40,975 | +83.5% |
|  1970  | 102,76 | +150.8% |
|  1980  | 167,935 | +63.4% |
|  1990  | 194,866 | +16.0% |
|  2000  | 212,761 | +9.2% |
|  2010  | 228,186 | +7.2% |
|  2020  | 239,169 | +4.8% |

Tarixi
------

Hozirgi Yamato shahri atrofidagi hududda ming yillar davomida odamlar yashab kelgan. Arxeologlar Yaponiya paleolit davriga oid tosh qurollar va Jomon davriga oid sopol parchalarini hududning koʻplab joylaridan topdilar. Bu Heian davridagi *Engishiki* yozuvlarida qayd etilgan. Kamakura davriga kelib, bu hudud Shibuya tarkibiga kirdi. U erta Muromachi davrida Ashikaga klanining nazorati ostida boʻlgan va keyinchalik Odavaradan keyingi Xojo urugʻining hududlari tarkibiga kirgan. Edo davrining boshlanishi bilan Yamato hududi Sagami provinsiyasidagi *tenryo* hududining bir qismi boʻlib, toʻgʻridan-toʻgʻri Tokugava shogunate tomonidan nazorat qilingan, ammo turli *hatamotolar* orqali boshqarib borilgan.

Meiji restavratsiyasidan keyin kadastr islohotlari paytida hozirgi Yamato hududi Kanagava prefekturasi Koza tumanining bir qismiga aylandi. 1889-yil 1-aprelda u maʼmuriy jihatdan Shibuya qishlogʻi va Tsurumi qishlogʻiga boʻlingan, keyinchalik 1891-yil 25-sentyabrda uning nomi Yamato qishlogʻi deb oʻzgartirilgan. Hudud 1926-yilda Sagami temir yo'li va 1929-yilda Odakyu elektr temir yo'li orqali temir yoʻl transporti bilan bogʻlangan, bu esa aholining koʻpayishiga olib kelgan. Yaponiya imperatorlik dengiz floti Sagamino havo bazasi 1940-yilda tashkil etilgan. Yamato qishlogʻi 1943-yilda Yamato shahriga aylandi va 1944-yilda Shibuya qishlogʻi Shibuya shahriga aylandi. Biroq, Shibuya 1955-yilda tarqatib yuborildi, bir qismi yaqin atrofdagi Fujisava bilan birlashtirildi va qolgan qismi qishloq maqomiga qaytdi. Bu qism 1957-yilda Yamato bilan birlashtirilib, 1959-yilda Yamato shahriga aylandi. 2000-yil aprel oyida Yamato aholisi 200 000 dan oshdi va mahalliy avtonomiya kuchaygan maxsus shahar deb eʼlon qilindi.

2020-yilda shahar smartfonlardan foydalangan holda maxsus belgilangan joylarda yurishni taqiqlashi bilan xalqaro eʼtiborni qozondi, bu birinchi boʻlib jarima yoki pul jazosisiz amalga oshirildi.

Hukumati
--------

Yamato toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 28 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash boshqaruv shaklidagi shahar. Yamato Kanagava prefekturasi assambleyasiga toʻrtta aʼzo qoʻsha oladi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Kanagava 13-okrugiga kiradi.

Taniqli shaxslar
----------------

* Jungo Fujimoto, professional futbolchi
* Mitsuko Horie, qoʻshiqchi, ovozli aktrisa
* Ryuichi Kawamura, qoʻshiqchi-qoʻshiq muallifi
* Takeo Kawamura, professional beysbolchi
* Eiko Kavashima, qoʻshiqchi-qoʻshiq muallifi
* Nahomi Kavasumi, professional futbolchi
* Masahiko Kondo, qoʻshiqchi
* Xiroshi Nagano, qoʻshiqchi, aktyor
* Noriko Narazaki, dzyudochi
* Shinobu Ohno, professional futbolchi

Manbalar
--------

1. ↑  Yamato population statistics
2. ↑  *Dayman, Lucy*. „The Japanese city that banned 'smartphone-walking'". *BBC* (19-avgust 2020-yil).
3. ↑  „Yamato becomes Japan's 1st city to 'ban' use of phones while walking" (25-iyun 2020-yil). 25-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-iyun 2020-yil.