recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Grant Samsonovich Bagrazyan** (armancha: *Հրանտ Սամսոնի Բագրազյան*) (1914-yil 8-iyul, Andijon — 1995-yil 2-dekabr, Yerevan) — sovet va arman dramaturgi, jurnalist, yozuvchi va ssenariynavis.

Biografiyasi
------------

1914-yil 8-iyulda Andijonda tug‘ilgan. Tugʻilganidan bir necha yil oʻtgach, u Moskvaga koʻchib oʻtdi va avval Moskva metrosida, keyin Moskva zavodlarida ishladi. 1922-yilda ular Shimoliy Kavkaz-Jeleznovodskga koʻchib oʻtdilar. 1931-yilda yetti yillik rejani tugatib, Moskvaga joʻnadi va „Krasniy Put" zavodiga tokarlik shogirdi sifatida oʻqishga kirdi. Komsomolning chaqirigʻi bilan u metroning faol quruvchisi — maʼdanlarning choʻktiruvchisi boʻldi, bir vaqtning oʻzida Metrostroyning mehnat fakultetida oʻqidi. Metroning birinchi bosqichi qurilishi tugagach, u samolyot zavodida ishlagan.

U Uzoq Sharqda Sovet Armiyasi safida xizmat qilgan, Finlandiya frontidan oʻtgan, Ladoga koʻlining shimoliy qirgʻogʻida shiddatli janglardan oʻtgan.

1940-yilda Yerevanga qaytib, „Kommunist" respublika gazetasi tahririyatida ishladi. Ulugʻ Vatan urushi uning jurnalistik faoliyatini toʻxtatdi. Novorossiysk, Krasnodar yaqinidagi janglarda, Ukraina va Polshani ozod qilishda qatnashgan.

Ikki marta yaralangan va qobiqdan zarba olgan.

1947-1948-yillarda „Komsomolets" gazetasi tahririyatida, 1966-1971-yillarda „Armaniston sanoati", 1971-1972-yillarda „Literary Armeniya" jurnallarida ishlagan.

1941-yilda Ikkinchi jahon urushi boshlanishi munosabati bilan armiya safiga safarbar qilingan va butun urushni boshidan kechirgan. 1944-yilda demobilizatsiyadan soʻng Armaniston SSRga koʻchib oʻtdi va YDUning filologiya fakultetiga oʻqishga kirdi va uni 1948-yilda tugatdi. U radioda ham hamkorlik qilgan, bir nechta kitob va pyesalar yozgan. 1981-yildan Armaniston SSR Kinematograflar uyushmasi aʼzosi.

1995-yil 2-dekabrda Yerevanda vafot etdi.

Filmografiya
------------

### Ssenariy muallifi

* 1961-yil — Yoʻl

Manbalar
--------



1. ↑  „ГРАНТ БАГРАЗЯН" (ruscha) (18 avgust). Qaraldi: 12-iyun 2023-yil.
2. ↑  „Грант Багразян" (ruscha). Qaraldi: 12-iyun 2023-yil.
**Ahmadali Asqarov** (1935.25.9, Namangan viloyati Norin tumani Uchtepa qishlogʻi) — arxeolog-tarixchi olim. Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi akademik (1987), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1995), tarix fanlari doktori (1978), professor (1990). Toshkent davlat pedagogika institutini tugatgan (1957), Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Arxeologiya instituti direktori (1970-80; 1983-87), Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Tarix institutining direktori (1991-95), Akademiyaning tarix, tilshunoslik va adabiyotshunoslik boʻlimining akademik-kotibi (1987-92), raisi (1994-98). Oʻzbekiston Respublikasi xalq deputati (1990-95).

Mukofotlari
-----------

Ahmadali Asqarov Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1985). 1992-yili „Mustaqillik" esdalik nishoni bilan taqdirlangan. 1993-yilda Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasining 60 yillik nishonini olgan. 1995-yilda T.N.Qori-Niyoziy nomidagi medal bilan taqdirlangan va „Oʻzbekistonda hizmat koʻrsatgan fan arbobi" faxriy unvonini olgan. 2023-yilda Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan yoshlar murabbiysi mukofoti bilan taqdirlangan.

Ilmiy faoliyat
--------------

Asosiy ilmiy ishlari Oʻrta Osiyoda saqlanib qolgan moddiy-madaniyat yodgorliklarini ochish va ularda arxeologik tadqiqotlar oʻtkazish yoʻli bilan Oʻzbekiston tarixini oʻrganishga bagʻishlangan. A.Asqarov bronza va ilk temir davri qadimgi dehqonchilik va chorvachilik madaniyatlari, Oʻzbekiston hududida ilk shaharsozlik madaniyati va oʻzbek xalqi davlatchiligining ilk bosqichlari, oʻzbek xalqi etnogenezi va etnik tarixi kabi masalalar olimning ilmiy yoʻnalishi hisoblanadi. A.Asqarov birinchi oʻzbek arxeologi akademik Y.Gʻ.Gʻulomov arxeologik ilmiy maktabining izchil davomchisi. U „Bronza davrida quyi Zarafshon madaniyati" mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini, „Janubiy Oʻzbekiston bronza davrida (Qadimgi Sharq tamaddudining mahalliy oʻchogʻining tashkil topishiga doir)" mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. A.Asqarov - 450 dan ziyod ilmiy ishlar, shularning 50 dan ortig‘i chet tillarida, 16 monografiya, 1 ta darslik, 8 ta o‘quv-metodik qo‘llanma muallifi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

Havolalar
---------




  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

1. 1 2  Prof. R.H.Murtazayeva*. O'zbekiston tarixchilari I jild (Bibliografik ma'lumotnoma)*, Toshkent 2012.
2. ↑  „Президент фан, таълим, соғлиқни сақлаш, адабиёт, маданият, санъат соҳалари ва ОАВ ходимларини мукофотлади". *xabar.uz*. Qaraldi: 26-avgust 2023-yil.
3. ↑  „Prezident fan, taʼlim, sogʻliqni saqlash, adabiyot, madaniyat, sanʼat sohalari va OAV xodimlarini mukofotladi". *oyina.uz*. Qaraldi: 26-avgust 2023-yil.
4. ↑  „O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligining o‘ttiz ikki yilligi munosabati bilan fan, ta’lim, sog‘liqni saqlash, adabiyot, madaniyat, san’at sohalari va ommaviy axborot vositalari xodimlaridan bir guruhini mukofotlash to‘g‘risida". *uza.uz*. Qaraldi: 26-avgust 2023-yil.
Karelian Isthmus 1940-yil fervral oyi.
Teletanklar Sovet Ittifoqida 1930-yillar va 1940-yillarning boshlarida askarlarga nisbatan jangovar xavfini kamaytirish uchun ishlab chiqarilgan simsiz masofadan boshqariladigan, haydovchisiz tanklar seriyasi edi. Ular birinchi jangovar foydalanishlari Sovet-fin urushida, Ikkinchi Jahon urushida boʻlgan. Teletank 500-1500 metr (0,31-0,93 milya) masofadagi boshqaruv tankidan radio orqali boshqariladi, ikkalasi telemexanik guruhni tashkil qiladi. Teletanklar Sovet Qizil Armiyasi tomonidan Finlandiyaga qarshi qishki urushda ishlatilgan va Ikkinchi Jahon urushidagi Sharqiy front kampaniyasining boshida kamida ikkita teletank batalonini qoʻygan.

Dizayni
-------

Teletanklar DT pulemyotlari, oʻt oʻchirgichlar va baʼzan zirhli qutidagi maxsus 200-700 kg soatli bomba bilan jihozlangan boʻlib, dushman istehkomlari yaqinida tank tomonidan tashlangan va yer ostidan IV darajagacha boʻlgan bunkerlarni yoʻq qilish uchun ishlatilgan. Teletanklar ham jangovar harakatlarda qoʻllanilmagan boʻlsa-da, kimyoviy qurollardan foydalanishga qulay boʻlgani uchun yaratilgan. Har bir teletank, modelga qarab, shovqinni oldini olish uchun ikkita mumkin boʻlgan chastotada radio orqali yuborilgan oʻn oltida yigirma toʻrt xilgacha buyruqlarni bajara oldi. Teletanklar T-18, T-26, T-38, BT-5 va BT-7 yengil tanklari asosida qurilgan

**Standart taktika** asosan TTni dushmanlardan iloji boricha uzoqroq masofada jang olib borishi edi. Nazorat tanki kelib chiqishi mumkin boʻlgan yongʻinni bartaraf etadi, shuningdek radio boshqaruvchi operatorni himoya qiladi. Agar dushman teletankni muvaffaqiyatli qoʻlga kiritgan boʻlsa, boshqaruv tank ekipajiga uni asosiy qurol bilan yoʻq qilish buyurilgan. Jangdan tashqari paytda, teletank qoʻlda boshqarildi.

Yana qarang
-----------

* Telerobotika
* Teleoperatsiya
* Rossiya ixtirolari ro'yxati

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  *Alexander Lychagin.* „What is Teletank?" (inglizcha) (Google translated page).  Odint Soviet news (9-oktabr 2004-yil). Qaraldi: 1-avgust 2010-yil.
**Akmalxonov Shavkat Asomovich** (1933.18.8, Toshkent) — zootexnik olim. Oʻzbekiston Qishloq xoʻjaligi Fanlar akademiyasi akademik (1991), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1983). qishloq xoʻjaligi fanlari doktori (1973), professor (1975). Samarqand qishloq xoʻjaligi institutini tugatgan (1956), 266Oʻzbekiston chorvachilik ilmiy tadqiqot institutida il-miy xodim (1961—63), institut direktori (1963—84). VASXNILning Oʻrta Osiyo boʻlimi raisi va VASXNIL vitse-prezi-denti (1984—91). 1991-yildan Oʻzbeki-ston chorvachilik instituti boʻlim mudiri. A.ning ilmiy ishlari qoramollar seleksiyasi, sutni sanoat usulida yetishtirish texno-logiyasi masalalariga bagʻishlangan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Darband** — Surxondaryo viloyatining Boysun tumaniga qarashli qishloq. Qishloq aholisi asosan chorvachilik, dehqonchilik va bog‘dorchilik bilan shug‘ullanadi. Darbandda uchta dara boʻlib, ular Darband darasi, Darband koneni, uchinchisi esa Buzrukdara, yaʼni buyuk dara deb ataladi.

Etimologiyasi
-------------

Darband so‘zi forschadan olingan boʻlib, „dar" — „eshik", „dara"; „band" — „mustahkam", „berk", „to‘siq" degan maʼnolarni anglatadi. Qishloq bir necha yuz yillik tarixga ega boʻlib, eskidan tranzit vazifasini bajargan. Qishloq orqali o‘tgan yo‘l Buxoro amirligi davrida amirlikning g‘arbiy qismini sharqiy qismi bilan bog‘lovchi eng yaqin yo‘l hisoblangan. 1929-yilda Termizga temiryo‘l yotqizilganidan so‘ng qishloq hududidan o‘tgan yo‘l o‘z ahamiyatini yo‘qotgan. Lekin hozirgi kunga qadar ham ushbu yo‘l Qashqadaryo va Surxondaryoni bog‘lovchi yo‘llardan biri.

* Darband qishlog'idagi daraDarband qishlog'idagi dara
* Darband qishlog'idagi daraDarband qishlog'idagi dara
* Darband qishlog'idagi jilg'aDarband qishlog'idagi jilg'a
* Darband qishlog'ida joylashgan tepalikDarband qishlog'ida joylashgan tepalik

Manbalar
--------

1. ↑  „O‘zbekistonda ekanligiga ko‘pchilik ishonmaydigan joy – Darband". *Kun.uz*. Qaraldi: 17-iyun 2023-yil.


|  |  |
| --- | --- |
| Surxondaryo | *Surxondaryo viloyatiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Aleksandr Sergeevich Vyatkin** ( 1796 - 1871 ) - piyoda qo'shinlari generali, Vilna komendanti.

Biografiya
----------

  

U 1815- yilda Finlandiya hayot gvardiyasi polkida kursant sifatida harbiy xizmatga kirdi va 1817- yilda praporshchik unvonini oldi.

1825- yilda Vyatkin allaqachon kapitan unvonida edi va polkning 1-rotasini boshqargan, dekabristlar qo'zg'oloni paytida u o'z kompaniyasini Senat maydoniga bormaslikka ko'ndirgan va Qishki saroyda soqchilarni ushlab turdi. 1826- yilda 4-darajali Avliyo Anna ordeni bilan taqdirlangan.

1828- yilda u Dunay teatriga Turkiya bilan harbiy harakatlarga xizmat safariga yuborildi, Varna qamalida qatnashdi va 18- sentyabrda 2-darajali Muqaddas Anna ordeni bilan taqdirlandi. 1828- yil 28- sentyabrda polkovnik unvoniga ko'tarilgan Vyatkin keyin hayot gvardiyasi Jaeger polkiga o'tkazildi.

1831-yilda u 2-darajali Muqaddas Stanislav ordeni va olmos uzuk, 1834-yilda esa 2-darajali Muqaddas Anna ordeni bilan imperator toji bilan taqdirlangan.

1835 -yil 10- sentyabrda Vyatkin 1-gvardiya piyoda askarlari diviziyasida bo'lish tayinlanishi bilan general-mayor unvonini oldi va o'sha yilning 6 dekabrida u Avstriya imperatorining Grenader polki qo'mondonligini oldi. 1839- yil 6- martdan u Finlandiya qutqaruvchilar polkiga qo'mondonlik qildi, u vafotigacha polk ro'yxatida qoldi.

1841-yilda 1-darajali Muqaddas Stanislav, 1843-yilda 1-darajali Muqaddas Anna ordeni bilan taqdirlangan. 1842- yilda u Prussiyaning 2-darajali Qizil burgut ordeni bilan taqdirlangan.

Havolalar
---------

* Finlandiya hayot gvardiyasi polki. Wayback Machine saytida arxivlandi (2013-12-02). Komandirlar va boshliqlar. Wayback Machine saytida arxivlandi (2013-12-02).
|  |  |
| --- | --- |
|  | **Ushbu sahifani Finlandiyadagi hindlarga qayta nomlash taklif etiladi.**

---

*Biror maqolani qayta nomlashga taklif qilishda, iltimos, ``{{koʻchirishga}}`` andozasidan foydalaning.* *Havolalar:* koʻchirish qaydlari • taklif etilgan nomga koʻchirish |

Finlandiyada hindlarning kichik bir jamiyati mavjud bo'lib, ular asosan hind millatiga mansub Finlandiya fuqarolari hamda Hindistondan kelgan muhojirlardan iboratdir.

Umumiy koʻrinishi
-----------------

21-asr boshlarida Xelsinki hududida 450 ga yaqin hindlar bor edi.  2019-yilda Finlandiyada 13500 dan ortiq hindlar yashagan. Hindlarning aksariyati poytaxt Xelsinki va uning atrofida yashaydi. Ularning aksariyati kiyim-kechak, to'qimachilik, sun'iy zargarlik buyumlari, oziq-ovqat va sovg'alar sotadigan restoran va do'konlar kabi biznes turlari bilan shug'ullanadi. Bir qator yosh hindistonliklar, asosan kompyuter va telekommunikatsiya mutaxassislari so'nggi yillarda Finlandiyaning Nokia kabi yuqori texnologiyali kompaniyalariga qo'shilib faoliyat yuritmoqda.

Finlandiyada yuzlab hind muhandislari ishlaydi. Ularning ko'pchiligi sifatli hayotga ega bo'lish maqsadida shu yerga ishlash uchun kelgan va ularning maoshi Hindistonda oladiganidan ikki baravar ko'p.  Nokia tadqiqot markazining o'zida 100 ga yaqin hindistonlik ishlaydi. Wipro Finlandiyada 300 ga yaqin kishini ish bilan taʼminlagan boʻlsa, ularning raqobatchisi Tata Consultancy Services 600 kishini ish bilan taʼminlagan. Ko'pgina muhandislar turmush o'rtoqlari va bolalari bilan kelishgan va Finlandiyada doimiy ravishda joylashishgan.

Shuningdek, Finlandiyada va ayniqsa Xelsinki mintaqasida magistratura va PhD darajasidagi hindistonlik aspirantlarning katta aholisi bor. Ular texnologiya bilan bog'liq sohalarda eng mashhurdir. 

Divali, pongal va boshqalar kabi hind festivallarini nishonlaydigan hind jamoalari ham bor. Jamoalar soni kundan kunga ortib bormoqda.

Tarqalishi
----------

2018-yilda munitsipalitet bo'yicha hindlar | № | Munitsipalitet | hindlar |  % |
| --- | --- | --- | --- |
| 1. | Espoo | 3000 | 0,9 |
| 2. | Xelsinki | 2074 | 0,32 |
| 3. | Vantaa | 898 | 0,39 |
| 4. | Tampere | 574 | 0,24 |
|

Taniqli odamlar
---------------

* Jenni Banerji - Finlandiyalik aktrisa
* Anya Lahiri - britaniyalik aktrisa, model va qo'shiqchi
* Jasmin Mäntyla - Finlandiya modeli va qo'shiqchisi
* Sanal Edamaruku - Keralalik Malayali hind ratsionalisti
* Raghunath Koduvayur - Finlandiya Hindiston biznes uyushmasi boshqaruv a'zosi va IQM Quantum Computers marketing va kommunikatsiyalar bo'limi rahbari
* Heramb Kulkarni - www.ccefinland.org saytidan ijtimoiy tadbirkor va o'qituvchi

Manbalar
--------

1. ↑  HELSINGIN SANOMAT - INTERNATIONAL EDITION - METRO - South Asian population grows sharply in Helsinki region
2. ↑  Nordic Labour Journal - Finland's welfare system appeals to Indian IT engineers
3. ↑  Helsinki in on top in Technology and Research - Finland and India
4. ↑  „PX-Web - Valitse muuttuja ja arvot". 12-fevral 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-dekabr 2018-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Makon (maʼnolari).

**Makon** (arxeologiya da) — tosh va jez davrida yashagan ibtidoiy odamlarning mavsumiy, vaqtinchalik boshpanasi yoki doimiy, davriy turar joyi. K,ad. tosh davri M.lari g'or va ungurlarda (Teshiktosh, Obirahmat va boshqalar) buloq boʻylarida (Koʻlbuloq va boshqalar) joylashgan boʻlib, ular ajdodlarimizning uzoq, muddatli boshpanasi hisoblanadi. Mezolit davridan boshlab tabiiy-geografik sharoitni oʻzgarishi bilan (buyuk muzliklar davridan soʻng) ajdodlarimizning M.lari daryo va koʻl yoqalarida qad koʻtaradi va koʻproq mavsumiy harakter kasb etali, ishlab chiqaruvchi xoʻjalik, birinchi navbatda, dehqonchilik kashf etilishi bilan M.lar oʻtroq qabilalarning doimiy turar joyiga aylangan va ular asosida keyinroq qishloq va shaharlar tarkib topgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Leggorn** — goʻsht-tuxum yoʻnalishidagi serpusht tovuq zoti. 19-asrda AQShda Italiya oq tovuqlarini minorka va ispan, urushqoq va boshqa zotlar bilan chatish-tirib chiqarilgan. Zot mahalliy tovuqlar olib kelingan Italiyadagi Livarno (ing. Leghorn) porti nomidan olingan. Boshi kichik, quloq solinchogʻi oq yoki sargʻish, toji katta. Pati, asosan, oq, qoʻngʻir, sariq, qora, koʻk. Yaxshi iqlimlashadigan, chidamli, tez yetiladigan oq L. Koʻproq tarqalgan. Tovuqlarining oʻrtacha vazni 1,6—1,8 kg, xoʻrozlari 2,3—2,5 kg. Tovugʻi yiliga oʻrtacha 240 va undan ortiq tuxum qiladi. Tuxumi vazni 57—60 g. Amerikadan, soʻngra Yevropa mamlakatlari va Yaponiyadan 1925-yilda SSSRga keltirilgan va oq rus tovuq zotlarini chiqarishda foylanilgan. L. koʻpgina mamlakatlarda keng tarqalgan. 1925-yildan Oʻzbekiston parrandachilik fabrikalarida boqiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
*Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Baxt (maʼnolari)*


**Baxt** (Baxt koʻli) — Toshkent shahrining Bektemir tumanidagi Chirchiq daryosi suvlari bilan toʻldirilgan sunʼiy koʻl.

U dam olish maskani boʻlib xizmat qiladi, hududidagi suv ombori *park-koʻl* maqomiga ega.

Tavsifi
-------

Baxt koʻli 27 gektar maydonni egallaydi. Koʻl burchaklari tekislangan toʻgʻriburchakli uchburchakka yaqin shaklga ega va janubi-gʻarbdan shimoli-sharqgacha choʻzilgan. Uning uzunligi 900 m, kengligi 300 m, chuqurligi 10,0 m gacha. Asosiy suv ombori yonida yana ikkita kichik koʻl joylashgan.

Baxt Toshkentning chekka janubi-sharqida, Bektemir tumanida joylashgan. Suvlari uni toʻldiradigan Chirchiq daryosining oʻng qirgʻogʻida joylashgan.Chirchiqning chap qirgʻogʻida Rohat koʻli bor. Koʻlning gʻarbidan Oxangaron shossesi oʻtadi.

Tarixi
------

Baxt va Rohat garchi ular sunʼiy kelib chiqishi boʻlsa ham odatda koʻllar deb ataladi. Ikkala suv ombori ham 1973-1975-yillarda Chirchiq qirg‘og‘ida Hamza viloyati ishchilari uchun dam olish maskani tashkil etish to‘g‘risidagi qarori qabul qilinganda yaratilgan.

Suv ombori sifatida shagʻal va qum qazib olingan kar’erlarninig oʻrni xizmat qilgan. Hudud madaniyat va istirohat bogʻi maqomini oldi (hozirda *bogʻ-koʻl*maqomiga ega). Sovet davrida Baxt va Rohat shaharliklar orasida mashhur edi. Ohangaron shossesi boʻylab tramvay liniyasi qurildi, koʻllarga avtobus yoʻnalishlari tashkil etildi.

21-asrda Baxt koʻliga tashrif buyurish kamaydi, bu koʻlda choʻmilish aholining boy qatlamlarini jalb qilmadi. Dam olish maskani hududi maishiy chiqindilar bilan ifloslangan, yaroqsiz holatda edi. Sanitariya-gigiyenik sabablarga koʻra 2013-2014-yillarda suv ombori drenajlangan.

2014-yil noyabr oyida Bektemir tumani hokimi *Sarvar Maxametov* keyingi cho‘milish mavsumigacha eski ko‘l o‘rnida barpo etiladigan yirik suv majmuasi loyihasi tuzilayotganini eʼlon qildi.

2016-yil iyun oyining oʻrtalaridan Toshkentda soʻnggi yillarda yopiq turgan „Baxt koʻli" dam olish maskani ishlay boshladi. Maʼmuriyat maʼlumotlariga koʻra, bu yerda bir vaqtning oʻzida 5000 nafargacha mehmon dam olishi mumkin.

Avifauna
--------

Koʻlda karabatak, oʻrdak va chayqalar uchraydi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „О счастье и блаженстве унылою порой".  Общественно-политический ежедневник «Зеркало-XXI» (27-oktabr 2006-yil). 6-dekabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-dekabr 2014-yil.
2. 1 2 3 4 5 6  Холматов Қ. Баратов П.*. Тошкент шаҳрининг ирригация шохобчалари*. Тошкент: Фан, 1983 — 43 bet.
3. 1 2 3  *Ташкент. План города.*. Ташкент: Госкомгеодезкадастр, 2013. ISBN 978-9943-15-130-7.
4. 1 2  Зиядуллаев С. К.*. Ташкент. Энциклопедия*. Ташкент: Главная редакция УзСЭ, 1983 — 135—136 bet.
5. 1 2 3 4  *Ионова А.* „На месте озера «Бахт» вырастет грандиозный развлекательный комплекс на воде" (ru). *podrobno.uz* (11-noyabr 2014-yil). 2-fevral 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-dekabr 2020-yil.
6. ↑

Adabiyot
--------

* Холматов Қ. Баратов П.*. Тошкент шаҳрининг ирригация шохобчалари*. Тошкент: Фан, 1983 — 43 bet.
**Pieksämäki** Finlandiyaning shahar va munitsipalitetidir. U janubda joylashgan Savoniya viloyati, shimoldan taxminan 75-kilometr (47-milya) Mikkeli, Sharqda 85-kilometr (53-milya) JYV-Dickskyl-Dickskyl va janubda 95-kilometr (59-milya) Kuopio. Shahar 17040-aholiga ega (2023-yil 28-fevral) va 1836,22 kvadrat kilometr maydonni egallaydi (708,97 kv milya), shundan 266,76 km2 (103,00 kv milya) suvdir. Aholi zichligi kvadrat kilometrga 10,86 aholi (28,1 / kv milya). Qo'shnilari-Hankasalmi, Joroinen, Juva, Kangasniemi, Lepp va Irta, Mikkeli, Rautalampi va Suonenjoki.

Shakllanish
-----------

Pieks-dukxm-dukxk 1 yil 2007-yanvar kuni Pieks-Dukxkk va Pieks-Dukxkk va pieks-Dukxkkk va pieks-Dukxknmaa munitsipalitetlarini birlashtirish bilan shahar sifatida tashkil etilgan.

Transport
---------

Pieksämäki Finlandiya temir yo'l tarmog'i uchun muhim bo'g'indir va Savo temir yo'l muzeyi ushbu hududda joylashgan.

Ta'lim
------

Diakoniya amaliy fanlar universiteti Pieksämaki shahrida kampusga ega.

Siyosat
-------

2015 yilgi Finlandiya parlament saylovlarining Pieksamaki shahridagi natijalari:

* Markaz partiyasi 33,8%
* Sotsial-demokratik partiya 23,0%
* Haqiqiy finlar 14,7%
* Milliy koalitsiya partiyasi 10,3%
* Yashil liga 6,7%
* Xristian demokratlar 4,8%
* Chap ittifoq 4,7%

Xalqaro munosabatlar
--------------------

### Qardosh shaharlar - qardosh shaharlar

Pieksämaki quyidagilar bilan egizakdir :

* Daniya Faaborg-Midtfyn, Denmark
* Shvetsiya Falkenberg, Sweden
* Vengriya Gyöngyös, Hungary
* Norvegiya Porsgrunn, Norway
* Rossiya Shuya, Russia
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Haydarov (maʼnolari).

**Boriy Azizovich Haydarov** (1909.23.12 - Toshkent — 1986.21.5) — aktyor, dublyaj rejissyori. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1969). Leningrad sahna sanʼati institutini tugatgan (1932). Faoliyatini "Oʻzbekkino"da boshlab (1928—29), soʻngra "Lenfilm", "Oʻzbekfilm", "Turkmanfilm", "Tojikfilm" studiyalari filmlarida aktyor sifatida qatnashgan. 1946-yildan "Oʻzbekfilm"da dublyaj rejissyori boʻlgan. "Mening Vatanim", "Yer qoni", "Um-bar", "Volochayev kunlari", "Azamat", "Uning nomi Suxe-Bator", "Oʻlim qudugʻi", "Jarroh", "Doʻstlar qayta uchrashadilar" kabi filmlarda turli xarakterdagi rollar ijro etgan. "Razvedkachi jasorati", "Qishloq oʻqituvchisi", "Bir yilning toʻqqiz kuni", "Tinch okar Don", "Ona Hindiston", "Ochilgan qoʻriq" singari 250 dan ortiq filmning dublyaj rejissyori boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Yekaterina Aleksandrovna Voronina** (tugʻ.1992 — yil 16-fevral, Toshkent, Oʻzbekiston) — koʻpkurash boʻyicha ixtisoslashgan oʻzbek sportchisi. Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro toifadagi sport ustasi.

Martaba
-------

Yekaterina 1992-yil 16-fevralda Toshkent shahrida tugʻilgan. 2003-yildan yengil atletika bilan shugʻullanadi. Birinchi murabbiy — Svechnikova Elena Yurieyvna.

2007-yilda Belorussiyaning Brest shahrida tashkil etilgan I Yevro-Osiyo sport oʻyinlarining nayza uloqtirish boʻyicha kumush medali sovrindori — 40,86 m.

Briksan shahrida (Italiya) nayza uloqtirish boʻyicha oʻgʻil-qizlar oʻrtasidagi jahon chempionati ishtirokchisi — 46,13 m (14-oʻrin).

2010-yildan buyon u murabbiy Andreev Pavel Vladimirovich qoʻl ostida shugʻullanadi.

2011-yilda Yekaterina 5287 ball toʻplagan sport ustasi meʼyorini — yetti sport turi boʻyicha Oʻzbekiston chempioni boʻldi.

2013-yilda u Osiyo vitse-chempioniga aylanadi.

2014-yilda Yekaterina qishki Osiyo chempionatida toʻrtinchi oʻrinni egalladi. Inchxondagi Universiadada esa shohsupaning eng yuqori pogʻonasiga koʻtariladi.

2015-yil fevral oyida Tallinda boʻlib oʻtgan Yevropa yengil atletika boʻyicha ruxsatnoma uchrashuvlari — 2015 bosqichida beshkurash (yopiq xonalar) boʻyicha Oʻzbekiston rekordini oʻrnatdi — 4014 ball.

Oʻzbekiston chempionatida Yekaterina ikkita oltin (oʻq uloqtirish — 12,88 m; balandlikka sakrash — 1,77 m) va bronza (60 m toʻsiqlar osha — 9,58 s) medalni qoʻlga kiritdi.

2015-yilga kelib Yekaterina Osiyo chempioniga aylandi Jahon chempionatida esa 24-chi boʻlib chiqdi.

2019-yil aprel oyida u 6198 ball bilan 23-Osiyo chempionatida gʻolib chiqdi, avgust oyida Oʻzbekiston ochiq kubogida Oʻzbekistonning yangi rekordi — 6241 ochko bilan Chempion boʻldi, oktyabr oyida esa Dohadagi jahon chempionatida eng yaxshi oʻnta sportchi qatoriga kirdi.

Natijalar
---------

| Yil | Musobaqa | Manzil | Intizom | Joy | Natija |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2009-yil | Yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionati | Italiya Brixen | oʻn toʻrt | nayza | 46,13 m |
| 2013-yil | Osiyo chempionati | Puna | 2 | geptatlon | 5599 ball |
| 2014-yil | Yopiq inshootlardagi Osiyo chempionati | Xanchjou | toʻrtta | pentatlon | 3951 ball |
| Osiyo oʻyinlari | incheon | bitta | geptatlon | 5912 ball |
| 2015-yil | Osiyo chempionati | Vuxan | bitta | geptatlon | 5689 ball |
| Jahon chempionati | Pekin | 24 | geptatlon | 5701 ball |

Taʼlim
------

OʻzDGFK talabasi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5  „arxiv nusxasi". 23-avgust 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-avgust 2022-yil.
2. ↑  „1-е Евразийские спортивные игры БРЕСТ 2007". 30-yanvar 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-noyabr 2015-yil.
3. ↑  „International Combined Events Meeting". 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-noyabr 2015-yil.

Havolalar
---------

* Yekaterina Voronina — profil na sayte IAAF (angl.)
* Yekaterina Voronina Wayback Machine saytida arxivlandi (2017-07-05).
* Yekaterina Voronina Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-08-23).
* Yekaterina Voronina
Idl-Ural, Volga (Privolzhsky) Federal Bölgesi'nin merkezinde.
**Idil-Ural** (tatarcha: Идел-Урал, ruscha: Идель-Урал) — tom maʼnoda **Volga-Ural**, Sharqiy Yevropadagi tarixiy mintaqa boʻlib, hozirgi Rossiya hududida joylashgan. Idil-Ural *— Volga-Ural* daryolarining boshqa shakldagi nomlanishi sanaladi. Tez-tez ishlatiladigan ruscha varianti *Volgo-Uralye* (ruscha: Волго-Уралье)dir. Idil-Ural atamasi koʻpincha Rossiyaning ushbu mintaqadagi 6 ta respublikasiga nisbatan ishlatiladi. Bular: Boshqirdiston, Chuvashiya, Mariy El, Mordoviya, Tatariston va Udmurtiyadir.

Idil-Ural — Volga federal okrugining (Povolje, *Povoljye*) markazi hisolanadi. Mintaqadagi asosiy din islom va pravoslav xristianlikdir.

XVI asrda Rossiya podsholigi tomonidan bosib olinishidan avval mintaqada mahalliy Ural qabilalari va bir qator davlatlarga, jumladan, Volga-Kama Bulgʻoriyasi, Xazarlar, Oltin Oʻrda va Qozon xonligiga qarashli boʻlgan.

Yana qarang
-----------

* 
* Privoljsk federal okrugi
* Kuvandykskiy tumani

Manbalar
--------

1. ↑  „История народов Волго-Уральского региона" (ru) (PDF). *udmurt.info*. 31 mayıs 2011da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7 ekim 2018.
2. ↑  „В России режим Путина подавляет самоидентификацию коренных народов – активисты" (ru). *zmina.info* (22 mart). 18 aralık 2021da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5 mart.
**Ixtiyor Karimovich Navroʻzov** (5-iyul 1989-yil, Buxoro, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — oʻzbek erkin kurashchisi, 2012 va 2016 yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi, 2015-yilgi Jahon chempionatining kumush medali sovrindori, qitʼa chempionatlarining koʻp marotaba sovrindori, xalqaro toifadagi sport ustasi.

Ixtiyor kurashni oʻn yoshida boshlagan. Navroʻzovni erkin kurashga uning amakivachchalari olib kelishgan. U 2001-yilda yoshlar oʻrtasida Oʻzbekiston chempionida ishtirok etdi. Kichik yoshdagi muvaffaqiyat Ixtiyorga Respublika olimpiya zaxiralari kollejida oʻqish imkoniyatini berdi. 2008-yilda Navroʻzov oʻsmirlar oʻrtasidagi Jahon chempionatining bronza medaliga sazovor boʻldi. 2010-yilda Navroʻzov Yozgi Osiyo oʻyinlarida medal olishga yaqin edi, ammo uchinchi oʻrin uchun kurashda qozogʻistonlik Leonid Spiridonovga yutqazdi. 2012-yil mart oyida Ixtiyor Osiyo saralash turnirida katta gʻalabani qoʻlga kiritdi va London Olimpiadasida qatnashish huquqini  qoʻlga kiritdi.

 2016-yilgi Olimpiadada uchinchi oʻrin uchun kurash (Navroʻzov yashil rangdagi sport kiyimida)
2012-yil avgust oyida Ixtiyor Navroʻzov Londonda boʻlib oʻtgan yozgi Olimpiya oʻyinlarida qatnashdi. Oʻzbekistonlik kurashchi oʻz chiqishlarini 1/8 final bosqichidan boshladi, u yerda 2008-yilgi oʻyinlarning bronza medali sovrindori gruziyalik Otar Tushishvilini magʻlubiyatga uchratdi. Chorak finalda Ixtiyor uch turda Sushil Kumarga yutqazdi. Ushbu magʻlubiyatdan soʻng, Kumar Olimpiya musobaqasining finalchisiga aylangani sababli Navroʻzov musobaqaning takroriy bosqichida oʻz chiqishini davom ettira oldi. Ixtiyorkning bronza yoʻlidagi birinchi raqibi Olimpiada chempioni Ramazon Shohin edi. Oʻzbek polvoni raqibiga jiddiy qarshilik koʻrsata olmadi va medallar uchun keyingi kurashdan chiqib ketdi.

2014-yil sentyabr oyida Ixtiyor Navroʻzov Osiyo oʻyinlarining bronza medaliga sazovor boʻldi. Oʻzbek kurashchisi karyerasidagi eng katta muvaffaqiyatga 2015-yilda erishgan. Amerikaning Las-Vegas shahrida boʻlib oʻtgan jahon chempionatida Navroʻzov 65 kg vazn toifasida finalga qadar yetib bordi, avvalgi jahon chempionatining ikki sovrindori — moʻgʻulistonlik kurashchi Ganzorigiin Mandaxnarana va rossiyalik Soslan Ramonovni musobaqa davomida yutib chiqdi. Hal qiluvchi uchrashuv keskin kurashlar ostida oʻtdi, ammo yakunda italiyalik kurashchi Frank Chamiso jahon chempioniga aylandi.

Shaxsiy hayoti
--------------

* 2011-yilda u Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya institutining bakalavr darajasiga kirdi va 2014-yilda shu universitetni tamomladi.

Manbalar
--------
1930-yillarda Pontus Artti.
**Pontus Kaarlo Artti** (1896-yilgacha **Tegström**; 1878-yil 1-yanvar, Ylitornio — 1936-yil 30-iyul, Helsinki) — fin diplomati, jurnalisti va yozuvchisi.

Pontus Arttining ota-onasi Lensmann Karl Gustaf Tegström va Matilda Kajander edi. U 1896-yilda Oulu Lyseo yuqori oʻrta maktabini tamomlagan va dastlab teatr va jurnalist boʻlib ishlagan. Artti 1910—1917-yillarda "*Turun Sanomat*" gazetasining bosh muharriri boʻlgan

Artti 1918-yildan 1919-yilgacha Hankkijaning boʻlim boshligʻi boʻlgan va keyin 1919-yilda tashqi xizmatga oʻtgan. 1921—1927-yillarda tashqi ishlar boʻyicha davlat kotibi boʻlib ishlagan. U 1927—1930-yillarda Moskvada va 1931—1936-yillarda Rimda Finlandiya elchisi sifatida faoliyat olib borgan.

Pontus Artti 1906-yildan beri Eeva Hilda Amanda Wentinrefga uylangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Turun Sanomien päätoimittajat".  Turun Sanomat.

[*sayt ishlamaydi*]
2. 1 2 3  Ylioppilasmatrikkeli 1853–1899
3. ↑  Seppinen, Jukka*. Artti, Pontus (1878—1936).* (fincha). Kansallisbiografia.
**Ispaniya — Tojikiston munosabatlari** — Ispaniya va Tojikiston oʻrtasida ikki tomonlama diplomatik aloqalar. Tojikiston Shveysariyaning Jeneva shahridagi elchixonasidan Ispaniyaga akkreditatsiyadan oʻtgan. Ispaniya Tojikistonga Qozogʻistonning Nur-Sultondagi elchixonasidan akkreditatsiyadan oʻtgan.

Diplomatik aloqalar
-------------------

Ikki tomonlama munosabatlar yaxshi rivojlanmagan. Qirol Xuan Karlos I va Prezident Rahmon 2005-yil kuzida Nyu-York shahrida ikki tomonlama uchrashuv oʻtkazganlar.

Iqtisodiy aloqalar
------------------

Ikkala mamlakat oʻrtasidagi institutsional aloqalar deyarli oʻrnatilmagan. Ispaniyada Tojikiston bilan imzolangan Iqtisodiy hamkorlik toʻgʻrisidagi bitimlar, moliyaviy protokol yoki ikki tomonlama soliq solish toʻgʻrisidagi bitim mavjud emas. 

Tojikiston mustaqillikka erishganidan buyon har ikki tomonda ham toʻgʻridan-toʻgʻri investitsiyalar qayd etilmagan. Oʻtmishda qarz mablagʻlarini almashtirish boʻyicha bitimlar ham boʻlmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  List of foreign embassies in Spain Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-10-06). Andoza:Web archive.
2. ↑  Ficha de Tayikistán Office of Diplomatic Information. Ministry of Foreign Affairs and Cooperation. Section: Spanish Representation Data.
3. ↑  Ficha de Tayikistán Office of Diplomatic Information. Ministry of Foreign Affairs and Cooperation. Section: Economic relations.



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Tojikiston Tojikistonning ikki tomonlama aloqalari |
| --- |
|  |
| Amerika | 
* AQSH
 | 
Coat of arms of Tajikistan |
|  |
| Osiyo | 
* Afgʻoniston
* Armaniston
* Bangladesh
* Xitoy
* Hindiston
* Ozarbayjon
* Eron
* Qirgʻiziston
* Qozogʻiston
* Malayziya
* Isroil
* Pokiston
* Turkiya
* Turkmaniston
* Oʻzbekiston
 |
|  |
| Yevropa | 
* Belarus
* Gruziya
* Gretsiya
* Latviya
* Rossiya
* Ispaniya
* Ukraina
 |

 |
**Porvoon maalaiskunta**, (Borgå landskommun, *shved* ) — Finlandiyadagi sobiq munisipalitet. Ushbu hudud 1866-yilda tashkil topgan bo'lib, u Porvoo shahri atrofida Sharqiy Uusimaada joylashgan. Munitsipalitet 1997-yilda Porvoo bilan birlashtirilgan.

Qo'shni munitsipalitetlarga quyidagilar kirad: Askola, Myrskylä, Pernå ( fin: *Pernaja* edi. ), Pornainen va Sipoo .

Taniqli odamlar
---------------

* Lauri Lehtinen, uzoq masofaga yuguruvchi
* Jussi Saramo

Andoza:Uusimaa

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Sharqiy Uusimaa munitsipalitetlari |
| --- |
|  |
| Munitsipalitetlar | 
* Askola
* Lapinjärvi
* Loviisa
* Myrskylä
* Porvoo
* Pukkila
* Sipoo
 | 
Coat of arms of Eastern Uusimaa |
|  |
| Sobiq munitsipalitetlar | 
* Liljendal
* Porvoon maalaiskunta
* Pernå
* Ruotsinpyhtää
 |
|  |
| 
* **Sharqiy Uusimaa**
* **Finlandiya**
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Finlandiya haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Jumaniyoz Qobulniyozov** (1919-yil, 21-dekabr Urganch — 1974-yil 18-yanvar, Oʻzbekiston SSR) — Til va adabiyot instituti katta ilmiy xodimi. A.S.Pushkin nomidagi Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasi, filologiya fanlari doktori, Oʻzbekiston SSR partiyasi yetakchisi.

Tarjimai hol
------------

J.Qobulniyozov 1919-yil 21-dekabrda Urganch shahrida hunarmand oilasida dunyoga keladi. 1940-yilda Qizil Armiya safida xizmat qilib, Sovet-Fin jangida qatnashadi va ogʻir yaralanadi. Sogʻaygach, bir qancha muassasalarda ishladi. 1949-yilda Qobulniyozov Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika institutining adabiyot fakultetiga oʻqishga kiradi. Pedagogika institutini tamomlagach, M.V.Lomonosov nomidagi Moskva davlat universitetining aspiranturasida tahsil oldi.

1957-yilda aspiranturani tugatgach, Qobulniyozov Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasi Til va adabiyot institutining folklor sektorida ish boshladi. Bu dargohda u kichik ilmiy xodimdan filologiya fanlari doktori darajasiga yetishdi.

1959-yilda J.Qobulniyozov "Oʻzbek sovet folklorining shakllanishida oʻzbek xalq epik ijodining oʻrni" mavzusida nomzodlik dissertasiyasini himoya qildi. Shuningdek, "Sayodxon va Hamro", "Oshiq Maxdum", "Avazxon", "Bozirgon" xalq dostonlari, shuningdek, "Xorazm xalq qushiqlari" toʻplamini ilmiy-tanqidiy jihatdan sharhlab nashr ettirdi. Qobulniyozov tomonidan nashr etilgan folklor materiallarining aksariyati ilk marta ilmiy muomalaga kiritildi.

J.Qobulniyozov ogʻir xastalikdan soʻng 1974-yil 18-yanvarda bu yorugʻ olamni tark etdi.

Adabiyotlar
-----------

* Джуманияз Кабулниязов (1919—1974) // Общественные науки в Узбекистане. — 1974. — № 3.




1. 1 2 3 4  Общественные науки в Узбекистане 1974. sfn error: no target: CITEREFОбщественные\_науки\_в\_Узбекистане1974 (help)
**Kristallografii singoniyalar** — bir xil simmetriyali komplekslar bilan tavsiflanuvchi simmetriya turlari (guruhlar, sinflar yigʻindisi). Kristallografii singoniyalar ning geometrik konstantalari a,, s; a, J5, % orqali ifodalanadi. Bunda a,, s — kristallografik oʻk/iap, a, /3, x — oʻqpar orasidagi burchaklar.

Kristallografiyada 3 toifaga kiruvchi 7 singoniya mavjud. Shulardan har biri faqat unga xos boʻlgan simmetriya elementlari birligiga egadir. Bu birliklar kub singoniyasi simmetriyasi faqat unga xos boʻlgan (planaksial) turining maksimal — 3Z44Z3-6Z2-•9RS dan simmetriya elementlarining tamoman yoʻqligi bilan farqlanadigan triklival singoniyaning sodda turigacha boʻladigan shaklidir.

Kristallografik sistema va simmetriya turlari yordamida kristallarning tarkibi, ularning fazoviy panjara turlari aniqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu maqola **Buxoro viloyatidagi qishloq** haqidadir. Surxondaryo viloyatida joylashgan shahar — Denov bilan adashtirmang.

**Denav** yoki **Denov** — Oʻzbekistonning Buxoro viloyati Shofirkon tumani tarkibiga kiruvchi qadimiy qishloq. Tuman markazi — Shofirkon shahridan 14 km shimoli-sharqda joylashgan.

Etimologiyasi
-------------

Denav soʻzi tojik tilidan kelib chiqqan boʻlib, „deh" — qishloq va „nav" — yangi soʻzlaridan olingan. Yaʼni „yangi qishloq" maʼnosini anglatadi.

Tarixi
------

Abdullaxon II XVI asrning 60—70-yillarida Shofirkon hududlariga ov maqsadida tez-tez kelib turgan. Unga bu yerning unumdor yerlari, seroʻt dalalari yoqib qoladi. Soʻngra uning topshirigʻi bilan hozirgi Dahyori Bihisht qabristonining yonida masjid, minora va dam olish maskani qurilgan. Abdullaxon II maslahati va koʻrsatmasi bilan bu yerga aholi koʻchib kela boshlagan. Shu tariqa ular oʻrnashgan joy „Dehnavi Abdullaxon" yaʼni „Abdullaxonning yangi qishlogʻi" deb atala boshlagan. Asta-sekin qisqarib soʻzning oʻzak qismi Denav saqlanib qolgan. Oʻsha paytda qishloq Shofirkon hududdidagi aholisi zich joylashgan qishloqlardan boʻlib, 14-15 ga yaqin guzar boʻlgan. Guzarlar Ashurlar, Qallar, Mirzolar, Polvonlar, Arboblar, Xoʻjalar, Kosiblar kabi nomlar bilan atalgan.

1925-yilga kelib shoʻrolar davrida qishloqda Denav qishloq kengashi tuzilgan. Qishloqning birinchi raisi etib Sanoqul Saidov tayinlangan. 1931-yilda Denavda Oxunboboyev nomli kolxoz tuzilgan. Yoʻldosh Oxunboboyev qishloqqa ikki marotaba 1935 va 1937-yillarda kelib ketgan. Shu yili Denavga birinchi marta elektr oʻtkaziladi.

Xoʻjaligi
---------

Asosan Denovda qishloq xoʻjaligi yaxshi rivojlangan. XX asrning 30-yillarida „Meteor" nomli elektr stansiyasi ishga tushirilgan. Shu asnoda paxtachilik eng asosiy sohaga aylangan.

Qishloq faxriylari
------------------

Ahad Hasanov — yozuvchi, „Shofirkon haqiqati" gazetasining muharriri, „Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi".

Toshpoʻlat Ahmad — shoir, „Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi", viloyat yozuvchilar uyushmasi raisi vazifasida faoliyat koʻrsatgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Shofirkon tumani pochta indekslari". *goldenpages.uz*. Qaraldi: 30-iyul 2023-yil.
2. ↑  Buxoro toponimikasi 2021, s. 187. sfn error: no target: CITEREFBuxoro\_toponimikasi2021 (help)
3. ↑  Шофиркон тарихи 1998, s. 77. sfn error: no target: CITEREFШофиркон\_тарихи1998 (help)
4. ↑  Шофиркон тарихи 1998, s. 78. sfn error: no target: CITEREFШофиркон\_тарихи1998 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Halim Toʻrayev*. Buxoro toponimikasi*. Buxoro: Durdona, 2021 — 276 bet.
* Мухтор Салим Бобомурод Қарим*. Шофиркон тарихи*. Тошкент: «Ёзувчи», 1998 — 224 bet.
**Avliyo Nikolay cherkovi** (Avliyo Nikolay ibodatxonasi, ruscha: *Церковь святителя Николая*; boshqacha nomlanishlari: ruscha: *Храм святителя Николая, мирликийского чудотворца*, ruscha: *Церковь святителя Николая чудотворца*) — Sirdaryo viloyatining Guliston shahrida joylashgan rus pravoslav cherkovi. 1945-yilda qurilgan. Hozirda Guliston shahrining Turkiston koʻchasida joylashgan.

Tarixi
------

Cherkov 1945-yilda ibodat uyi sifatida qurila boshlangan va oʻsha yilning 9-noyabr kuni qurib bitkazilgan. 1955-yil roʻyxatga olingan va avliyo Nikolay xotirasiga bagʻishlab poklantirilgan. U yer 1945-yildan boshlab ibodat uyi vazifasini oʻtagan va ibodat amallari bajarilgan. 1957-yilda bu ibodat uyi rekonstruksiya qilingan hamda Toshkent va Oʻrta Osiyo yepiskopi Yermogen tomonidan ibodatxona sifatida qayta poklantirilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Гулистан (Голодная Степь, Мирзачуль). Церковь Николая Чудотворца." (ruscha). *Соборы.ру*.  sobory.ru (9-sentabr 2017-yil). Qaraldi: 1-sentabr 2023-yil.
**Maradbek Karimovich Hamrayev** (shuningdek *Murod Hamrayev*; 1936-yil, Olma-Ota — 1983-yil, Toshkent) — uygʻur adabiyotshunosi va yozuvchisi. SSSR Pedagogika fanlari akademiyasining muxbir aʼzosi (1978-yil).

Toshkentdagi Oʻrta Osiyo davlat universitetini tamomlagan, soʻngra Qozogʻiston SSR Fanlar akademiyasi Adabiyot va sanʼat instituti aspiranturasida tahsil olgan. 1961-yilda „Uygʻur klassik va zamonaviy sheʼriyatida qofiya" nomli nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1964-yilda „Turkiy versifikatsiya asoslari" nomli doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan (monografiya sifatida nashr etilgan). Birinchi uygʻur — fan doktori boʻlgan. Oʻsha yili XV-XIX-asrlar uygʻur sheʼriyatining Hamrayev tomonidan tayyorlangan „Asrlar sadosi" antologiyasi nashr etiladi (Olma-Ota: Kazgoslitizdat). 1967-yili „Uygʻur xalqi madaniyatining yuksalishi" kitobini, 1969-yili „Asrlar osha oʻlmas soʻz" nomli maqolalar toʻplamini nashr ettiradi. 1970-yilda Lenin komsomol mukofoti sovrindori boʻlgan. Uygʻur xalq ogʻzaki ijodini toʻplash va nashr etish ustida ishlagan, uni rus va oʻzbek tillariga tarjima qilgan. U uygʻur sheʼriyati (xususan, Lutfulla Mutallip, Bilol Nozim) tarjimalari bilan ham shugʻullangan.

1977-yildan umrining oxirigacha Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasi Pedagogika fanlari ilmiy-tadqiqot institutiga rahbarlik qilgan. Uygʻur milliy maktablari uchun uygʻur adabiyotidan darslik muallifi. Oʻlimidan soʻng „Hayot olovi: turkiy tilli xalqlarning sheʼrlari tuzilishi tizimi haqida" (1988-yil) kitobi nashr etilgan.

Olma-Ota va Toshkentdagi maktablar Hamrayev nomi bilan atalgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Исмаилжан Иминов. Самый молодой доктор наук в истории Центральной Азии Архивная копия от 11 сентября 2022 на Wayback Machine // «Мысль» (Казахстан), 27 января 2016.
**Yudif Moiseyevna Slonim** (1909—1999) — sovet аstronomi.

Biografiyasi
------------

Yudif  Moiseyevna 1909-yilning 8-noyabrida  Toshkent shahrida tugʻilgan. 1930-yilda Oʻrta Osiyo universitetini tamomlagan, tamomlagan. Oʻsha yildan Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasi Astronomiya institutida (1966-yilgacha – Toshkent rasadxonasi), 1937-yildan mazkur institutning Quyosh fizikasi kafedrasi mudiri vazifasida faoliyat olib borgan. Moiseyevna 1971-yilda Fizika-matematika fanlari doktori ilmiy darajasini olgan va SSSR Fanlar akademiyasi Geofizika qoʻmitasi aʼzoligiga qabul qilingan.

Professor Yudif  Slonim quyosh chaqnashi hodisasini oʻrganishga alohida e’tibor qaratgan. U uzoq yillar mobaynida quyosh faolligining morfologiyasi va siklikligi sohasida ilmiy izlanishlar olib borgan. Alevlenmelerin faol mintaqaning yuqori qatlami shakllanishi bilan organik aloqani oʻrnatgan (ilmoqli chiqishlar ustunligi,  xromosfera ejeksiyonlari, barqaror filamentlar bilan). Olim alangalanish fazoviy hodisa ekanligini, rivojlanish jarayonida faol mintaqaning xromosfera va koronal darajalarini qamrab olishini koʻrsatib bergan. Qolaversa, Yudif Slonim ilmiy ishlarida rivojlanish tabiati, fizik va dinamik koʻrsatkichlari va quyosh atmosferasida paydo boʻlish balandligi boʻyicha farq qiluvchi chaqnashlarning ikki turga boʻlinishini asoslab bergan.

Oilasi
------

* Otasi – Моisey Ilich Slonim tibbiyot olimi va sogʻliqni saqlash tashkilotchisi.
* Akasi – Yevsey Moiseyevich Slonim arxitektor, Toshkent pedagogika institutining arxitektura fakulteti professori.  Jiyani – Andrey Yevseyevich Slonim A.Navoiy nomidagi davlat akademik katta teatri direktori, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi.
* Amakisi – Solomon Ilyich Slonim (1879—1928-yillarda yashab oʻtgan) rentgenolog va fizioterapevt, tibbiyot fanlari doktori, professor.
* Amaki – Lev Ilyich Slonim (1883—1945-yillarda yashab oʻtgan) kon muhandisi, neft qazib olish sohasi boʻyicha olim, Neft instituti (hozirgi I.M.Gubkin nomidagi Rossiya davlat neft va gaz universiteti) professori.
* Amakivachchasi – I.L.Slonim haykaltarosh.

Adabiyotlar
-----------

* Колчинский И.Г.Корсунь А.А.Родригес М.Г.*. Астрономы.Биографический справочник*. Киев: Наукова думка, 1986.
**Milya** (lotincha: *milia passuum* dan olingan — mingta ikkitalik rim qadami) — masofani oʻlchash uchun yoʻl oʻlchov birligi.

**Milya** (lotincha: milia passum — mingta qoʻsh qadam) — Xalqaro birliklar tizimi SI ga kirmagan uzunlik oʻlchovi birligi. M. qadim zamonda qoʻllanilgan; hozir esa metrik konvensiyaga aʼzo boʻlmagan davlatlarda, shuningdek, dengizchilikda foydalaniladi. Har xil qiymatlarga ega M.lar mavjud: 1) xalqaro dengiz M.si — Yer meridiani 1 minut yoyining oʻrtacha uzunligi, 1852 m ga teng; 2) Britaniya dengiz M.si — 1853,184 m; 3) geografiya M.si — ekvator 1/15 gradus yoyining uzunligi, 7420,4 m ga teng; 4) Britaniya quruqlik M.si (AQSH da qoʻllanadi) —5280 fut ~ 1609,344 m; 5) eski rus M.si =7467,6 m; 6) eski rim M.si =1481 m. Turli xil M.lar orasidagi bogʻlanish quyidagicha: 1 eski rus M.si =4,038 dengiz M.si=4,669 quruqlik Milya 

* Qadimiy Rim (milliatriy): 1 milya = 1,598 km (boshqa manbalarga koʻra 1,480 km)
* Qadimiy Rus: 1 milya = 7 versta = 7,4676 km
* Britaniya va Amerika: 1 milya = 8 furlong = 1,6093 km
* Dengiz: 1 milya = 1,852 km
* Geografiya (nemis): 1 milya = 1/15° ekvator = 7,420 km

Yana qarang
-----------

* Dengiz milyasi

|  |
| --- |
| **Ingliz oʻlchov tizimida masofa oʻlchovi birliklari** |
| 
Mil | Nuqta | Chiziq | Dyuym | Hend | Link | Fut | Yard | Rod | Cheyn | Furlong | Milya | Liga |

|  |
| --- |
| **Rus o‘lchov tizimida masofa o‘lchovi birliklari** |
| 
Nuqta | Chiziq | Dyuym | Vershok | Pyad | Fut | Arshin | Sajen | Versta | Milya |

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Min** — oʻrta asrdagi Xitoyda imperatorlar sulolasi (1368—1644). Moʻgʻullarning Yuan sulolasi agʻdarilishi natijasida Chju Yuanʼchjan tomonidan asos solingan. 15-asr boshida bosqinchilik siyosati olib borgan. 1407-yil Xitoy qoʻshinlari Vyetnamni bosib olgan. Janubiy dengizlar va Hind okeani mintaqalari tomon Chjen Xe qoʻmondonligi ostida 7 ta dengiz ekspeditsiyasi joʻnatilgan. Portugaliyaliklarning Xitoyda oʻrnashib olishga urinishlari munosabati bilan M. imperatori U-szun 1521-yil yevropaliklarga Xitoyga kirishni taqiklab qoʻygan va u shuning uchun Aomin (Makao)dan tashqari barcha portlarni berkitgan. M. davrida ijtimoiy ziddiyatlar va sinfiy kurashning kuchayishi 17-asrning 20-yillarida dehqonlar urushini keltirib chiqargan. Qoʻzgolonchilar Li Szichen rahbarligida 1644-yil poytaxt Pekinni egallashgan va M. sulolasini agʻdarishgan. Xitoy mulkdorlarining bir qismi bu paytda Xitoyga bostirib kirgan manjurlar tomoniga oʻtgan va dehqonlar urushini bostirishda ularga koʻmaklashib, mamlakatda manjurlarning Sin sulolasi qaror topishiga yordam bergan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |