recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Oʻrol Tansiqboyev** (1904.14.1 Toshkent — 1974.18.4) — manzarachi rassom, rangtasvir ustasi. Oʻzbekiston xalq rassomi (1944). Penza rassomlik bilim yurtini tugatgan (1924), Oʻzbekiston davlat sanʼat muzeyi qoshidagi tasviriy sanʼat studiyasida taʼlim olgan (1924— 28). T.ning izlanishlar davri boʻlgan 20—30 yillardagi ijodi uslub, janr, mavzu rangbarangligi bilan ajralib turadi. Dastgox. va monumental sanʼatda tarixiy, maishiy va portret janrlarida asarlar yaratdi. Gʻarbiy Yevropa yangi sanʼati, Meksika monumental rassomlari ijodi, Oʻrta Osiyo devoriy rassomligi va miniatyura sanʼati uslublarini oʻrgandi va shular taʼsirida ijod qildi ("Oʻzbek portreta", 1927; "Kurash", "Karvon", 1929; "Oʻtovda", 1931 va boshqalar). 30 yillardan obʼyektni aniq tasvirlash T. ijodining muhim belgisiga aylandi, unda manzara janri yetakchi oʻrin egalladi. T. manzaralar tasviriga hayotiy lavha, inson faoliyatini ifodalovchi unsurlar kiritishga intildi ("Moviy manzara", 1935; "Tungi sugʻorish", 1942). Ikkinchi jahon urushi yillarida (1942) Moskva yaqinidagi jang boʻlib oʻtgan yerlarni oʻz koʻzi bilan koʻrgan rassomning "Urush yoʻllarida" asarlar turkumi maydonga keldi. Urushdan keyin qishloq hayotiga bagʻishlangan asarlar yaratdi: "Togʻdagi kolxoz" (1949), "Sholikor kolxozda", "Gʻoʻza sugʻorish" (1949), "Oʻzbekistonda bahor" (1950). Ona yurtning umumlashma badiiy obrazini yaratish yoʻlidagi izlanishlari samarasi sifatida bir qancha asarlari yuzaga keldi ("Jonajon oʻlka", 1951; "Issiqkoʻlda oqshom", 1951; "Togʻdagi yaylov", 1953; "Togʻda kuz", 1954 va boshqalar), ular orasida industrial manzaralar ham uchraydi ("Qayroqqum GESi tongi", 1957 va boshqalar). "Togʻdagi qishloq", "Oqshom" (1962), "Angren — Qoʻqon yoʻli" (1962), "Chorvoq qurilishida" (1970), "Mirzachoʻl kanali" (1971) kabi liroepik asarlarida Oʻzbekistonning tabiati hamda inson mehnati tufayli oʻzgarib borayotgan qiyofasi oʻz aksini topgan. "Jonajon Uzbekistan" manzaralari turkumi ("Kuz tongi", 1972; "Oqshom", 1972; "Mening qoʻshigʻim", 1972 va boshqalar) va boshqa

T. asarlari respublika va xorijiy mamlakatlar muzeylari va xususiy toʻgshamlarda saqlanadi. Rassom 1967—74 yillar yashagan uyi T. uymuzeyiga aylantirilgan (1981). Uymuzeyda ijodiy ustaxona, mehmonxona va boshqa xonalar boʻlib, koʻplab hujjatli arxiv materiallari, rassomning koʻrgazmalarda namoyish qilingan mashhur asarlari saqlanadi. Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1973). Vafotidan soʻng "Buyuk xizmatlari uchun" ordeni bilan mukofotlangan (2001).

Manbalar
--------

1. ↑  Veymarn B.V. Ural Tansikbayev, M. 1958; Karimov H. Tabiat kuychisi, T. 1970; Taktash R. X. Ural Tansoʻkbayev, T. 1980; Oʻrol Tansiqboyev uymuzeyi, T. 1984.

Havolalar
---------

* Pravda Vostoka 26.04.1963
* Nekrolog
* Nekrolog

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Tokugava** — Yaponiyada syogunlar sulolasi (1603—1867). Tokugava Ieyasu tomonidan asos solingan. Davlatn" mustaxkamlash uchun T. hukmdorlari bir necha bor islohotlar oʻtkazishgan. Xususan, har bir tabaqaning majburiyati va huquqi qatʼiy belgilab berilgan; dehqonlar yerga biriktirib qoʻyilgan; savdosudxoʻrlik kapitali taraqqiyoti cheklangan, knyazlar ustidan qatʼiy siyosiy nazorat oʻrnatilgan. Mamlakatdagi tartiblarni oʻzgarishsiz saqlab qolish, shuningdek, tashqi xavfxatarning oldini olish maqsadida T. hukumati 17-asrning 30-yillarida Yaponiyani tashki dunyodan ajratib qoʻygan. 18-asr oxirida T. davlati tanazzulga uchragan. 1853-yil AQSH harbiy kemalari mamlakatga bostirib kirgan. AQSH va Yevropa davlatlari T. hukumatining Yaponiyani tashki dunyodan ajratib qoʻyish siyosatini bekor qilishga majbur qilib, 1854—58-yillarda u bilan tengsiz Ansey bitimlarini imzolashgan. 1867—68 yillardagi Meydzi isin inkilobi natijasida T. hokimiyati barham topgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
```
**Futbol bo‘yicha Yevropa chempionati 2020**
```

UEFA tarkibiga kiruvchi milliy terma jamoalar o'rtasida har to'rt yilda bir marta o'tkaziladigan. U 2020-yil 12-iyundan 12-iyulgacha boʻlib oʻtishi kerak edi, biroq COVID-19 pandemiyasi tufayli u bir yildan soʻng, 2021-yil 11-iyundan 11-iyulgacha boʻlib oʻtdi. Shu bilan birga, Tokio Yozgi Olimpiada o'yinlari singari, turnir ham 2020 yil ko'rsatilgan holda o'zining asl nomini saqlab qoldi. Bu favqulodda vaziyatlar tufayli qoldirilgan ilk Yevropa futbol chempionatidir.

Bu bir yoki ikkita chegaradosh davlat hududida emas, balki 10 ta davlatning 11 shahridagi 11 ta stadionda o'tkaziladigan birinchi Yevropa chempionatidir. Dastlabki ro'yxatga yana bitta stadion kiritilgan, ammo Irlandiya rasmiylari COVID-19 pandemiyasi tufayli turnirning o'z qismini poytaxt Dublinda o'tkazish g'oyasidan voz kechishdi, natijada turnirning Irlandiya qismiga ko'chirildi. Sankt-Peterburg va Londonga. Qolaversa, Evropa chempionatining Ispaniya o'yinlari dastlab rejalashtirilganidek Bilbaoda emas, Sevilyada bo'lib o'tdi.

Birinchi Yevropa chempionatining 60 yilligi munosabati bilan 2020 yilgi chempionat tarixda birinchi marta Yevropaning turli yirik shaharlarida oʻtkazilishi rejalashtirilgan edi, bu haqda 2012-yil 6-dekabrda Lozannadagi yigʻilishda eʼlon qilindi.

Evro-2020 ikkinchi turnir bo'ldi, unda 24 jamoa finalda ishtirok etadi. 2008 yil 11 dekabrda UEFA Ijroiya qo'mitasi Evropa chempionatiga qo'yiladigan talablarni xususan, stadionlar soni bo'yicha o'zgartirish masalasini ko'rib chiqa boshladi. 2009 yil 1 iyulda UEFA Evroni qabul qilish uchun dastlabki talablarni tasdiqladi. UEFA ijroiya qoʻmitasi qaroriga koʻra, mezbon davlat kamida 50 ming tomoshabinga moʻljallangan 2 ta stadion, kamida 40 ming tomoshabinga moʻljallangan 10 ta stadion va kamida 30 ta tomoshabinga moʻljallangan 4 ta stadion tayyorlashi kerak edi. Hujjatlarga stadionlarni jihozlash bo‘yicha 19 ta qo‘shimcha punkt, shuningdek, infratuzilma, aeroportlar, mehmonxonalar va hokazolarni jihozlash bo‘yicha yana 200 ta minimal talablar kiritilgan.

2013 -yilning 25-yanvarida UEFA Ijroiya qo‘mitasi o‘yinlar Yevropaning 12 ta shahrida o‘tkazilishini e’lon qildi.

Manbalar
--------

* Turnirning rasmiy sayt
* Yevropa saralashi - UEFA.com
* Evro-2020: koronavirus davrining birinchi turniri qanday o'tkaziladi

Havolalar
---------

Asian Games
Азиатские игры
|  |
| --- |
| Islom haqidagi tushunchalarningning bir qismi |
| *Usul al-Fiqh* |
| *Fiqh* |
| * Ijoza
* Ijmo
* Ijtihod
* Ixtilof
* Istihlol
* Istihson
* Istishob
* Mazhab
* Madrasa
* Manhaj
* Maslahat
* Qiyos
* Taqlid
* Taqvo
* Urf
 |
| *Ahkom* |
| * Farz
* Mustahab
* Halol
* Muboh
* Makruh
* Harom
* Baligh
* Botil
* Bidʼat
* Fohisha
* Fosiq
* Fitna
* Fasod
* Gheebah
* Gunoh
* Hayo
* Hiroba
* Islah
* Istigʻfor
* Istishhod
* Jihod
* Qasd
* Sunnat
* Tafsir
* Taghut
* Taqiyya
* Tavba
* Tazkiya
* Tavob
* Vasiyat
 |
| 
Yuridik lavozimlar va unvonlar |
| * Xalifa
* Shayx ul-islom
* Sayyid
* Sharif
* Ashraf
* Hazrat
* Ulamo
* Faqih
* Alloma
* Mufti
* Katta muftiy
* Hujjat ul-islom
* Mujtahid
* Oyatulloh
* Seghatoleslam
* Marjaʼ
* Hafiz
* Hujja
* Hakim
* Imom
* Mulla
* Mahdiy
* Mavlaviy
* Xatib
* Xoʻja
* Mavlono
* Mavla
* Mufassir
* Murshid
* Pir
* Valiy
* Oxund
* Muhaddis
* Mujaddid
* Qozi
* Shayx
* Marabout
* Uluʼl-amr
* Ustod
* Muʼazzin
* Murid
* Mujohid
* Gʻozi
* Shahid
* Hajji
* Ansor
* Salaf
* Sahoba
* Tobein
* Tabaʼ tobein
* Daʼi al-Mutlaq
* al-Davla
 |
| * k
* m
* t
 |

**Murid** (arab.— hohlovchi) — pir yoki eshon (murshid)ga qoʻl berib, sufiylik yoʻliga kirgan shaxs. Tasavvufda tariqat murshidlaridan dars oluvchi shogird maʼnosida ishlatiladi. M.-murshidlik munosabatlari M.ning oʻz piriga soʻzsiz itoat etishi, xizmat qilishi va uning izidan borishini taqozo qilgan. Umuman, M. atamasi sufiy va hatto oddiy musulmon maʼnolarini ham anglatadi. MURIDIYLIK, muridizm — tasavvufning Kavkazda tarqalgan shakli. U tasavvuf taʼlimotining zohidlik, murshidlik va imomlik gʻoyalariga asoslangan. M. 19-asrning 20-yillarida bagʻdodlik yirik sufiy Xolid Sulaymon, shirvonlik shayx Ismoil va buxorolik ulamo Xos Muhammad orqali Shimoliy Kavkazga tarqaldi. Mahalliy qozi Kurali Muhammad (Muhammad Yarogskiy) va Jamoliddin uning nazariy asosini yaratishdi. Keyinchalik Shomil uni yaxlit tariqat shakliga koʻtardi. M. Dogʻiston va Chechenistonda tashkil topgan davlat — imomlik (imomlar: Gʻozi Muhammad, Hamzatbek, Shomil)ning diniysiyosiy va harbiy asosini tashkil qilib, Kavkaz urushlari davrida togʻliklarning Rossiya imperiyasiga qarshi olib borgan kurashlarida gʻoyaviy mafkura sifatida xizmat qildi. Lekin togʻliklarning mustaqillik uchun olib borgan kurashlari muvaffaqiyatsizlikka uchragan. Chor va sovet Rossiyasi davrida M. diniy mutaassiblikka asoslangan reaksion taʼlimot deb qoralandi.

Adabiyot
--------

* Kaziyev Sh. Imam Shamil, M. 2001; Degoyev V. Imam Shamil: prorok, vlastitel, voin, M. 2001.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* TDVİA: murid

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Alloh | *Islom diniga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
|  |
| --- |
| Islom haqidagi tushunchalarningning bir qismi |
| *Usul al-Fiqh* |
| *Fiqh* |
| * Ijoza
* Ijmo
* Ijtihod
* Ixtilof
* Istihlol
* Istihson
* Istishob
* Mazhab
* Madrasa
* Manhaj
* Maslahat
* Qiyos
* Taqlid
* Taqvo
* Urf
 |
| *Ahkom* |
| * Farz
* Mustahab
* Halol
* Muboh
* Makruh
* Harom
* Baligh
* Botil
* Bidʼat
* Fohisha
* Fosiq
* Fitna
* Fasod
* Gheebah
* Gunoh
* Hayo
* Hiroba
* Islah
* Istigʻfor
* Istishhod
* Jihod
* Qasd
* Sunnat
* Tafsir
* Taghut
* Taqiyya
* Tavba
* Tazkiya
* Tavob
* Vasiyat
 |
| 
Yuridik lavozimlar va unvonlar |
| * Xalifa
* Shayx ul-islom
* Sayyid
* Sharif
* Ashraf
* Hazrat
* Ulamo
* Faqih
* Alloma
* Mufti
* Katta muftiy
* Hujjat ul-islom
* Mujtahid
* Oyatulloh
* Seghatoleslam
* Marjaʼ
* Hafiz
* Hujja
* Hakim
* Imom
* Mulla
* Mahdiy
* Mavlaviy
* Xatib
* Xoʻja
* Mavlono
* Mavla
* Mufassir
* Murshid
* Pir
* Valiy
* Oxund
* Muhaddis
* Mujaddid
* Qozi
* Shayx
* Marabout
* Uluʼl-amr
* Ustod
* Muʼazzin
* Murid
* Mujohid
* Gʻozi
* Shahid
* Hajji
* Ansor
* Salaf
* Sahoba
* Tobein
* Tabaʼ tobein
* Daʼi al-Mutlaq
* al-Davla
 |
| * k
* m
* t
 |

**Shahid** (arabcha:  – *guvoh*) – 1) islomda din yoʻlida halok boʻlgan shaxs. Musulmonlar Hadislarga tayanib shahid oʻz iymonini kofirlarga qarshi urushda halok boʻlishi bilan tasdiqlaydi deb bilishadi. Musulmonlar shahidga qabr azobidan holi boʻlib jannatga tushish kafolatlangan deb ishonishadi. Shuning uchun shahidni dafn etilishidan oldin yuvishmaydi. Boshqa bir hadisda vabodan, ichki xastalik bilan, gʻarq boʻlib, tom bosib oʻlganlarni Shahid hukmida oʻlganlar deyiladi. Shahidlar dafn etilishidan oldin yuvilmaydi. Oʻzini oʻzi portlatish, oʻziga oʻzi oʻt qoʻyish, oʻzini oʻzi boshqa usullarda oʻldirish Shahid hukmida boʻlmaydi Dindorlar shahidning hayotligida qilgan barcha gunohlari kechiriladi, jannatda u Alloh huzurida baland martabaga erishadi deb bilishadi. Musulmonlar orasida vaqt oʻtishi bilan gʻayritabiiy oʻlim topgan (inson, hayvon tomonidan oʻldirilgan, tabiiy ofat, ogʻir yuqumli kasalliklar, zaharlanishdan oʻlganlar, haj paytida vafot etganlar va boshqalar) barcha kishilar Shahidlar deb hisoblangan. Yana Hadislarda aytilishicha, oʻz obroʻsi yo mol-mulki yoki joni yoxud dini, shuningdek, ahdu-oilasining himoyasi yoʻlvda qurbon boʻlganlar ham Shahiddir. Vabodan oʻlgan, ichki xastalik ila oʻlgan, gʻarq boʻlib oʻlgan, tom bosib oʻlganlarni ham Musulmonlar shahid hukmida oʻlganlar deyiladi. 2) Vatan urushi uchun yoki haqqoniyat yoʻlida qurbon boʻlgan, jonini fido qilgan odam.

Shahidlik xislatlari
--------------------

Musulmonlar boshqa bandalardan farqli oʻlaroq shahidlar uchun xos qilingan xislatlar ham bor ekan deb ishonishadi. Yetti xislat Alloh taoloning yoʻlida jihod qilib shahid boʻlganlargagana nasib boʻladi deb bilishadi.

Manbalar
--------


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* TDVİA: sehid

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Alloh | *Islom diniga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Vizantiyashunoslik**, vizantistika — Vizantiyaning tarixi, HUKUQI, tili va madaniy merosini (adabiyoti, falsafasi, sanʼati va b.) oʻrganuvchi gumanitar fanlar majmui. V. alohida bilim tarmogʻi sifatida 19-asr 2-yarmida, fanda "Vizantiya" termini qaror topgan chogʻda shakllandi. Lekin V.ning ildizlari chuqur boʻlib, u uzoq oʻtmishga borib taqaladi. Vizantiyadan tashqarida uning madaniyati va tarixiga qiziqish ilk oʻrta asrlardayoq tarixiy taqdirlari Vizantiya imperiyasi bilan chambarchas bogʻliq boʻlgan Armaniston, Gruziya, jan. slavyan mamlakatlari va Qad. Rusda namoyon boʻlgan. Gʻarbiy Yevropada Vizantiyaga boʻlgan eʼtibor Uygʻonish davri (15—16-asrlar) da, ayniqsa usmonli turklar 1453 y. Konstantinopolni egallab, Yevropadagi boshqa davlatlarga xavf sola boshlaganlaridan soʻng kuchaygan. Masalan, 17— 18-asrlarda Fransiyada V.ga qirol saroyi homiylik qilib, undan siyosiy maqsadlarda foydalanganlar: Vizantiya markazlashgan monarxiyaning namunasi sifatida tasvirlangan. Sh. Dyukanj, P. Lemerl (Fransiya), E. Gibbon (Buyuk Britaniya), K. Krumbaxer (Germaniya), V. G. Vasilevskiy, M. V. Levchenko, Ye. A. Kosminskiy (Rossiya), A. Greguar (Belgiya), G. A. Ostrogorskiy (Yugoslaviya), M. Meyendorf (AQSH) va b. V. rivojiga salmoqli hissa qoʻshganlar. V. boʻyicha 1924 y.dan beri xalqaro kongresslar chaqirilib turiladi. Vizantiyashunoslarning xalqaro assotsiatsiyasi mavjud (1955). Hozirda V.ning ilmiy markazlari AQSH, Buyuk Britaniya, Fransiya, GFR, Belgiya, Avstriya, Germaniya, Italiya, Rossiya va b. mamlakatlardagi universitet va fanlar akademiyalarida bor. V.ga oid davriy nashrlar turli mamlakatlarda chop etilmoqda.

Bobur Gʻiyosov.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Oʻrdubodiy Muhammad Said** (*Mamed Hoji ogʻa oʻgʻli*, 1872.24.3, Oʻrdubod – 1950.1.5, Boku) – ozarbayjon yozuvchisi va dramaturgi. Ozarbayjonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1938). 1907— 11 -yillarda Eron inqilobida ishtirok etgan. Dastlabki sheʼriy toʻplamlari – „Begʻamlik" (1906), „Vatan va ozodlik" (1907). Mustabid tuzum va maʼrifatparvarlik gʻoyalari aks etgan „Ikki bolaning Yevropaga sayohati" (1908), „Baxtsiz millioner" (1904), „Tumanli Tabriz" (1938—48), „Kurashuvchi shahar" (1938), „Yashirin Boku" (1940) romanlari muallifi. „Qilich va qalam" romani (1—2 qism, 1946—48) ozarbayjon xalqining mashhur shoiri Nizomiy Ganjaviyga bagʻishlangan. Uning dramalari, opera va operetta librettolari ham bor („Koʻroʻtli", 1939; „Nargiz", 1938; „Qalb oʻgʻrilari", 1938 va boshqalar). „Andalusning soʻnggi kunlari" tarixiy dramasi (M.Uygʻur tarjimasi, 1919) „Turon" teatrida, „Besh soʻmlik kelin" komediyasi esa Muqimiy nomidagi musiqali drama teatrida sahnalashtirilgan.

Adabiyotlar
-----------

* Qilich va qalam [I—2 qismlar], T. 1964.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Haydarov (maʼnolari).

**Nuriddin Usmonovich Haydarov** (1957.1.8, Oqqoʻrgʻon tumani – 2004.3.10, Toshkent) – estrada xonandasi. Oʻzbekiston xalq artisti (2003). Shirali va jozibador ovoz sohibi. Fargʻona pedagogika institutini tugatgan (1978). Fargʻona viloyati (1980-1986) va Oʻzbek davlat (1986—1993) filarmoniyalarida yakkaxon xonanda. Toshkent Harbiy texnik bilim yurti qoshidagi ansamblning badiiy rahbari (1994—2002), Toshkent shahri Ichki ishlar Bosh boshqarmasida Maʼnaviyat markazining direktori (2002—04).

Repertuaridan oʻzbek mumtoz va estrada qoʻshiqlari („Yulduzim", „Nasibam") hamda oʻzi bastalagan qoʻshiqlar („Oʻzbekiston polvonlari", „Ona", „Senga", „Qizlar", „Sehri bor" kabi) oʻrin olgan. „Doʻlana", „Yur, muhabbat", „Davlatim" singari qoʻshiqlari ham ommalashgan. H. ijrolari Oʻzteleradiokompaniyasining fonotekasiga yozilgan. Yevropa, Osiyo va Amerika mamlakatlarida gastrolda boʻlgan. H. xotirasiga bagʻishlab „SE—Profi" kompaniyasi „Ayronchi qiz", „Doʻlana", „Yur, muhabbat" audio albomlari va „Kuzgi kayfiyat" video albomini chiqargan (2004).

Manbalar
--------

1. 1 2  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Choshtepa** (ruscha: *Чачтепа*)  — Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yil 13-martda Vazirlar Mahkamasining 68-sonli qaroriga asosan shaharcha maqomi berilgan.

Etimologiyasi
-------------

Shaharcha nomi chosh va tepa soʻzlarining birikishidan tarkib topgan. Chosh bu eski turkiychada xirmon qilingan joy, omborxonadagi bugʻdoy, arpa singari donli mahsulotlarning uyib tepa qilib qoʻyilgan holati, ustki qismi ucli, iqrrali shaklda toʻplangan don-dunlar maʼnosida qoʻllaniladi. Ochiq joylardagi tuproq, toshlardan uyum qilib hosil qilinadigan tepalik, doʻngliklar, tuproq uyumi yoki eski qoʻrgʻon qoldiqlarining usti tuproq bilan yopilgan doʻngligi Choshtepa deb ataladi. Choshtepalar odatda mudofaa va nazorat uchun barpo etiladi hamda shahar yoki qishloqdan uncha uzoq boʻlmagan hududda yoki qishloqlar oraligʻida quriladi.

Shunga koʻra, Choshtepa bu yasama, sunʼiy tuproqdan qilingan tepalik yaqinidagi qishloq, shaharcha maʼnosida qoʻllaniladi.

Oʻxshash joy nomlari
--------------------

Oʻzbekiston Respublikasida bir nechaa tepaliklar Choshtepa nomi bilan ataladi (Qashqadaryo viloyati). Shuningdek shu nomdagi mahalla, guzar, metro bekati nomlari ham mavjud.

Aholisi
-------

1-yanvar 2016-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Oqtepa shaharchasida 3.4 ming nafardan ortiq inson yashagan. Bu 3 yil avvalgi hisob-kitob natijasidan 300 taga ortiqdir.

Aholining asosiy qismini oʻzbeklar tashkil etsa ham, shaharchada tojik, qozoq, qoraqalpoq va boshqa millat vakillari yashaydi.

Iqlimi
------

Choshtepa shaharchasining iqlimi keskin kontinental boʻlib, yillik oʻrtacha harorat 14,7° C ni tashkil etadi. Yanvar oyining oʻrtacha harorati 0,8° C ga, eng past harorati esa —26° C ga teng.
Iyul oyining oʻrtacha harorati 28° C, eng yuqori harorati 43° C.

### Yogʻin miqdori

Shaharcha hududiga yiliga oʻrtacha 545 mm miqdorida yogʻin tushadi. Vegetatsiya davri — 219 kun davom etadi

Manbalar
--------

1. ↑  POSTANOVLYeNIYe KABINYeTA MINISTROV RYeSPUBLIKI UZBYeKISTAN 13.03.2009 g. N 68 O DOPOLNITYeLNIX MYeRAX PO SOVYeRShYeNSTVOVANIYu ADMINISTRATIVNO-TYeRRITORIALNOGO USTROYSTVA NASYeLYeNNIX PUNKTOV RYeSPUBLIKI UZBYeKISTAN
2. ↑  To'ra Nafasov*. Qashqadaryo qishloqnomasi*. Toshkent: Muharrir nashriyoti, 2009-yil — 311 bet. ISBN 978-9943-354-60-9.
3. ↑  Soliyev A.S.; Tashtayeva S.K.; Egamberdiyeva M.M.*. Shaharlar geografiyasi*. Toshkent: Barkamol fayz media, 2018 — 151 bet. ISBN 978-9943-5519-4-7.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Syaotaoyuan** **masjidi** (simplified Chinese: 小桃园清真寺; traditional Chinese: 小桃園清真寺; pinyin: *Xiǎotáoyuán Qīngzhēnsì*), ilgari **Islomiy G'arbiy masjid** yoki **Shanxay G'arbiy masjidi** sifatida tanilgan, Xitoyning Shanxay shahri Huangpu tumanidagi masjiddir. Bu Shanxaydagi eng katta masjiddir.

Tarixi
------

Syaotaoyuan masjidi dastlab 1917-yilda yerni sotib olgan Shanxay Islom boshqaruv kengashi direktori Jin Ziyun tomonidan qurilgan. Keyin 1925-yilda qayta qurildi va ikki yildan so'ng hozirgi ko'rinishida qurib bitkazildi. Masjidning joylashuvi Shanxay Islomiy Oddiy maktabining asl joyi bo'lib, keyinchalik Qinglian ko'chasiga ko'chirildi va Pingliang Islom Oddiy maktabi deb o'zgartirildi. Masjidlar tomonidan tashkil etilgan boshqa maktablar: Islom oddiy maktabi, musulmonlar uchun boshlang'ich maktab, Mingcheng boshlang'ich maktabi, Chongben boshlang'ich maktabi, Shanxay Islom bolalar uyi va boshqalar.

1949-yil 1-oktyabrda Xitoy Xalq Respublikasi tashkil topganidan so‘ng Shanxay meri Chen Yi masjidni ta’mirlash uchun tegishli mablag‘ ajratdi. 1994-yil 15-fevralda masjid Shanxay munitsipal hukumati tomonidan meros arxitekturasi ro'yxatiga kiritilgan.

Arxitektura
-----------

 Syaotaoyuan masjidi namoz zali
 Syaotaoyuan masjidi ayollar uchun
Masjid anʼanaviy Gʻarbiy Osiyo islom uslubida Xitoy meʼmorchiligi bilan uygʻunlashgan holda qurilgan. Tashqi ko'rinishi yashil va oq rangga bo'yalgan. Uning kirish eshigi tepasida xattot Luo Junti chizgan xitoy tilida "masjid" so'zi bor. Asosiy ikki qavatli namoz zali 500 m2 maydonga ega bo'lgan 500 kishini sig'dira oladi. Shuningdek, masjidning to‘rt burchagida bitta minora va to‘rt gumbaz bor.

Masjid toʻrtburchak shakldagi hovli bilan oʻralgan. Hovlining sharqiy tomonida uch qavatli xitoy uslubidagi bino bo'lib, unda ma'ruzaxona, idoralar, kutubxona, o'quv zali, va'z va tahoratxonalar joylashgan. Hovlining janub tomonida imom xonasi, qabulxona va hammom joylashgan. Asosiy masjid binosi yonida Syaotaoyuan ko'chasi, 24-uyda joylashgan ayollar uchun Syaotaoyuan masjidi joylashgan. Bino 1920-yilda qurilgan va 1994-yilda ta'mirlangan.

Faoliyatlari
------------

1920–1940-yillarda masjid Saudiya Arabistoniga Hajga borishni rejalashtirgan Xitoyning turli mintaqalaridan musulmonlarni qabul qilib, ularga xizmat koʻrsatgan. Masjidda 1962-yilda tashkil etilgan Shanxay islom uyushmasi hamda Shanxaydagi masjidlarni boshqarish qoʻmitasi joylashgan. Shanxaydagi ayollar masjidida musulmon ayollar uchun diniy tadbirlar o‘tkaziladi. Islomiy davlatlarning ko‘plab yuqori martabali amaldorlari va nufuzli shaxslari ham masjidga tashrif buyurib, namoz o‘qishda ishtirok etishgan.

Transporti
----------

Masjidga Shanxay metrosining Laoximen stansiyasidan sharq tomon piyoda borish mumkin.

Yana qarang
-----------

* Xitoyda Islom
* Xitoydagi masjidlar ro'yxati
* Ayollar masjidlari

Manbalar
--------

1. ↑  „Traveling ke Shanghai? Yuk Mampir Sholat ke 5 Masjid Megah Ini" (id). *Dream Muslim Lifestyle*. Qaraldi: 2021-yil 10-avgust.
2. ↑  „Top Muslim Mosques in Shanghai". *Top China Travel*. Qaraldi: 2021-yil 3-noyabr.
3. ↑  „Shanghai Xiao Taoyuan Mosque". *Tour Beijing*. Qaraldi: 2021-yil 3-noyabr.
**Muhiddin Karimovich Rahimov** (1903.12.8 — Toshkent 1985.3.10) — kulol, sanʼatshunos. Oʻzbekiston xalq rassomi (1944). Turkiston respublikasi Xalq xoʻjaligi kengashi qoshidagi (Toshkent) badiiy hunarmandlik maktabi (1918—1920), Moskva silikatlar instituti (1924—1926), Leningrad keramika instituti (1927—1929)da oʻqigan. Sanʼatshunoslik ilmiy tadqiqot institutida ilmiy xodim (1965—1971), Toshkent badiiy sanoat oʻquv ishlab chiqarish kombinati (1935—1950), Toshkent teatr va rassomlik sanʼati instituti (1958— 61) va Benkov nomidagi Respublika rassomlik bilim yurti (1952—1976)da dars bergan. R. ijodida anʼanaviy oʻzbek kulolligi bilan zamonaviy keramika anʼanalari uygʻunlashgan. Ijodining dastlabki davrida yaratgan buyumlarida yorqin zamindagi koʻk, yashil, sariq gullar jilosi ajoyib mujassamot hosil qiladi. Urta asrlar kulolligini yaxshi oʻrgangan R. anʼanaviy (lagan, guldon) va yangi shaklli bezak idishlar, portretli sovgʻa buyumlar yaratdi, ularning bezagida oʻsimliksimon naqshlar bilan bir qatorda syujetli, hayvon shakllari va yozuvli tasvirlardan mohirona foydalandi. Keramika materiali va boʻyoqdarini oʻrganish yoʻlidagi izlanishlari samarasi sifatida bir qator asarlar maydonga keldi (Mas, „Oʻzbekistonning badiiy keramikasi", rus tilida, 1961 va boshqalar). R. yaratgan sopol buyumlar respublika va xorijiy mamlakatlar muzeylarida saqlanadi. Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1977).

R. yashagan uyda „M. Rahimov nomidagi kulollik muzeyi" ochilgan (1994).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Zirkmozor ziyoratgohi** — Chortoq tumanining Arbagʻish qishlogʻida joylashgan qadamjo. Xalq orasida boshqa ziyoratgohlar kabi bu joy borasida ham turli xil rivoyatlar mavjud. Bunga koʻra, paygʻambar Muhammad vafotidan oldin oʻzining qimmatbaho toʻnini Sulton Voizga meros qilib qoldirgan. Shuningdek, paygʻambar toʻnini egasiga topshirish vazifasini oʻzining yaqinlariga vasiyat qilib qoldirgani aytiladi. Paygʻambar vafotidan soʻngra bu toʻnni Sulton Voizga topshirish vazifasi Muhammadning kuyovi Aliga berilgan. Ali Sulton Voizni axtarib Zirkmozorga kelgani va oʻsha yerda namoz oʻqigani xalq orasida rivoyat qilib kelinadi. Bu rivoyatga koʻra Ali namoz oʻqiyotib boshini qoʻygan joyda daraxt, hassasini sanchib qoʻygan joydan esa buloq chiqqan. Bu joy xalq orasida Alining qadami yetgan muqaddas joy sifatida bilinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „TURIZM GEOGRAFIYASI". 31-may 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyun 2023-yil.
2. ↑  „Toshkentdan Xorazmgacha..". 31-may 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyun 2023-yil.
3. ↑  „"Zirkmozor" ziyoratgohi". 31-may 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyun 2023-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ispan tili** (ispancha: *el español, el castellano*) — hind-yevropa tillari oilasining roman tillari guruhiga mansub. U ushbu til sohiblarining soni boʻyicha dunyoda xitoy tilidan keyingi ikkinchi tildir. Dunyo boʻylab 590 million ispan tili sohiblari mavjud. Shuningdek, ispan tili dunyodagi eng koʻp oʻrganilayotgan ikkinchi til boʻlib, uni kamida 22 million talaba oʻrganmoqda. Boshqa manbalarga koʻra, bu raqam 90 mamlakatda 46 million talabadan oshadi. Ispaniya va Lotin Amerikasidagi 19 mamlakatning (Peruda kechua, Boliviyada kechua va aymara, Puerto — Rikoda ingliz tili bilan bir qatorda) rasmiy tili. Filippin va AQSH ning jan.-gʻarbida ham tarqalgan.

Jonli lotin tili asosida shakllangan, koʻp dialektli, lugʻati tarkibida arab tilidan oʻzlashgan soʻzlar anchagina, Ispan adabiy tiliga kastil dialekti asos qilib olingan. Shuning uchun Ispan tili 15-asr gacha "kastil tili" deb ham atalgan. Ispan tiliga oid dastlabki yozuv namunalari 10— 11-asrlarga oid rasmiy hujjatlarda uchraydi. Ispan tili tovush qurilishi uchun 5 unli, diftong va triftonglar xos. Ur-gʻuning oʻrni qatʼiy emas. Ot va sifat turlanmaydi, jins va son kategoriyalari, artiklning 3 turi (aniq, noa-niq va nol) mavjud. Faqat kishilik olmoshlarigina turlanadi. Gapda soʻzlar tartibi nisbatan erkin. Yozuvi lotin alifbosi asosida.

Ispan tili — BMTning olti rasmiy va ish yuritish tilidan biri. U shuningdek, Yevropa Ittifoqi, Amerika davlatlari tashkiloti, Janubiy Amerika xalqlari ittifoqi, Lotin Amerikasi va Karib dengizi davlatlari hamjamiyati, Afrika ittifoqi, Janubiy umumiy bozor va boshqa koʻplab xalqaro tashkilotlarda rasmiy til sifatida qoʻllaniladi.

Yana q.
-------

* Lotin amerikasi

Manbalar
--------

1. ↑  Ispan tilida soʻzlashuvchilarning umumiy soni (Wayback Machine saytida 2011-08-07 sanasida arxivlangan). 2009-yil 14-avgust.
2. ↑  2
3. ↑  3
4. ↑  4
5. ↑  5
6. 1 2  „EL ESPAÑOL: UNA LENGUA VIVA INFORME 2020". *Instituto Cervantes*.
7. ↑  „The importance and proliferation of the Spanish language". *Spanish55*. 17-aprel 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi.
8. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
9. ↑  „Languages". *Europa*.
10. ↑  „OEA". *Organização dos Estados Americanos*.
11. ↑  „Unión Africana". *Unión Africana*.

Havolalar
---------

* İspanca danışıq kitabçası (Wayback Machine saytida 2012-07-14 sanasida arxivlangan)

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xojabek Seitov** (1917.25.8, Qoraqalpogʻiston Qoraoʻzak tumani — 2001.20.4, Nukus) — qoraqalpoq yozuvchisi. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1972). Qoraqalpogʻiston Oʻqituvchilar institutida oʻqigan (1938—41). Qoraqalpogʻiston Vazirlar Kengashi qoshidagi Radioeshittirish qoʻmitasi (1947—58) va Qoraqalpogʻiston Yozuvchilar uyushmasi raisi (1952—58). "Sovet Qaraqalpaqstani" gaz. boʻlim mudiri (1958-yildan). Poetik asarlarida ("Baxtli hayot", 1947; "Gullayotgan ovul", 1955, N. Japaqov bilan hamkorlikda; "Tong shuʼlasi", 1968 va boshqalar) qoraqalpoq xalqi turmush tarzi tasvirlangan. Oʻzbek tilida "Hayot tongi" (1954), "Toʻlqinlar" (1956), "Yaylov yulduzi" (1968) kabi asarlar yozgan. "Mashaqqatli baxt" (1959), "Kuchli shamol" (1973) romanlari muallifi. Mirtemirnit "Qoraqalpoq daftari" asarini qoraqalpoq tiliga tarjima qilgan (1959).

Manbalar
--------

1. ↑  Mashaqqatli baxt [roman], T. 1962; Yaylov yulduzi [sheʼrlar va doston], T. 1968.
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  
 


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Gʻafur Ostonov** (1905-yil, Samarqand – 1938-yil, Toshkent) – Izboskan tuman partiya qoʻmitasining ikkinchi kotibi. Stalin davri qatagʻoni qurboni boʻlgan.

Gʻafur Ostonov Samarqand viloyati Narpay tumani Sultonobod qishlogʻida tugʻilgan. Otasi oʻrtahol dehqon boʻlgan. 1913-yilda vafot etgan.

Gʻofur Ostonov 1913-yildan 1919-yilga qadar Eski Buxoro qozisi qoʻlida choʻpon boʻlib ishlagan. 1919-yildan boshlab ikki yil davomida eshonning xizmatchisi boʻlib ishlaydi. 1921-yildan 1923-yilgacha etikdoʻzga shogirdlikka tushadi. 1923-yilda oʻqishni davom ettirish maqsadida Eski Buxoroda joylashgan oʻqituvchilar tayyorlash universitetiga kiradi. 1924-yilda oʻqishni tamomlagandan soʻng Moskvaga ketadi. 1930-yilgacha Moskvaning Zaraysk hududidagi „Красный Восток" fabrikasida ishlaydi. Oʻqishini ham davom ettirgan. 1930-yilda Samarqand shahrining Samarqand okrugi kolxozlar markazida instruktor vazifasida ishlaydi. 1930-yil iyunidan 1932-yil dekabrgacha Toshkent shahrida Oʻzbekiston Respublikasi maorif xalq komissarligida, 1932-yil dekabrdan 1934-yil sentyabrgacha Bagʻdod tumani partiya komitetida tashkiliy boʻlim mudiri boʻlib ishlagan.

1934-1935-yillarda Fargʻonadagi Gazlama tayyorlash fabrikasida partiya qoʻmitasi kotibi oʻrinbosari vazifasida faoliyat olib boradi. 1935-yilning martidan 1936-yil martigacha, bir yil davomida Moskva shahridagi „Serp va molot" fabrikasi taʼminot agenti boʻlib ishlaydi.
1936-yilning aprel oyidan 1937-yilning may oyigacha Toshkent shahrida Stalin nomidagi gazlama fabrikasida yordamchi vazifasida ishlaydi. 1937-yilning kuzida hibsga olinadi. Hibsga olingunga qadar Poytugʻ qishlogʻida Izboskan tuman partiya qoʻmitasining ikkinchi kotibi vazifasida faoliyat yuritgan.
Oʻzbek tilidan tashqari, rus, tojik tillarini bilgan.

1938-yilning 14-oktyabrda SSSR Oliy Sudi Harbiy kollegiyasining sud majlisida oʻlimga hukm qilinadi. Hukm ijrosi oʻsha kuni taʼminlanib, otib tashlanadi.

Kommunistik partiyaning XX syezdidan soʻng realibitatsiya qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  Rustambek Shamsutdinov*. Коллективлаштириш ва "катта террор" даврида қатагон қилинган ватандошларимизнинг xoтиpa китоби*. Тошкент: Янги аср авлоди, 2015 йил — 335—336 bet. ISBN 978-9943-27-589-9.
2. ↑  Rustambek Shamsutdinov*. Oʻzbekistonda sovetlarning qatagʻon siyosati va uning oqibatlari (1-kitob)*. Sharq Toshkent 2012 — 223 bet. ISBN 978-9943-00-481-8.
**Carrie Babcock Sherman** (1856-yil 16-noyabr — 1931-yil 6-oktabr) vitse-prezident James S. Shermanning rafiqasi va shu tariqa 1909-yildan 1912-yilgacha Qoʻshma Shtatlarning ikkinchi xonimi edi.

Carrie taniqli advokat Lewis Hamilton Babcock va Ellen Catherine Babcockning qizi edi. Uning ikkita ukasi bor edi, Sherrill Babcock, askar va Anita Babcock DeLong. Uning bobosi Gettisburgda oʻldirilgan kongressmen va ittifoq brigadasi qoʻmondoni Eliakim Sherrill edi.

Carrie Babcock 1881-yil 26-yanvarda James Schoolcraft Shermanga turmushga chiqdi. Carrie va James bir-birlarini bolalikdan bilishgan.

Er-xotinning uchta oʻgʻli bor edi: Sherrill B. Sherman (1883 — 1962), Richard U. Sherman (1884 — 1951) va Thomas M. Sherman (1885 — 1944).

1909-yil mart oyida uning eri vitse-prezident boʻlganida, Carrie turmush oʻrtogʻiga birinchi paradda hamroh boʻlgan, AQSh Kapitoliysida marosimga otlangan va qaytib kelgan birinchi ayol boʻldi.

Sherman Nyu-Yorkning Utika shahridagi Forest Hill qabristoniga eri bilan birga dafn etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Purcell, L. Edward*. Vice Presidents: A Biographical Dictionary* (inglizcha). Infobase Publishing, 1-yanvar 2010-yil. ISBN 9781438130712.
2. ↑  „Carrie Babcock Sherman (1856-1931) - Find A Grave..." (inglizcha). *www.findagrave.com*. Qaraldi: 21-fevral 2021-yil.
3. ↑  Nelson, Michael*. Guide to the Presidency and the Executive Branch* (inglizcha). CQ Press, 10-avgust 2012-yil. ISBN 9781452234281.
4. ↑  „U.S. Senate: James S. Sherman". *www.senate.gov*. Qaraldi: 21-fevral 2021-yil.
**"Parizod"** — 2012-yilda Kinoshok kinofestivalida "Золотая лоза" Gran-prisiga sazovor boʻlgan, rejissor Ayub Shahobiddinov tomonidan suratga olingan badiiy film. Film "Oʻzbekkino" Milliy agentligi buyurtmasiga asosan "Oʻzbekfilm "kinostudiyasida suratga olingan. Bundan tashqari mazkur film Nyu Yorkda boʻlib oʻtgan Ovrosiyo film festivalida "Eng yaxshi rejissura" nominatsiyasida gʻolib chiqdi.

Mazmuni
-------

Filmda Jonibek ismli mehribon odam togʻda bir farishtanamo, parilarga oʻxshash, afsonaviy husn sohibasi boʻlgan bir yolgʻiz qizni uchratib qoladi. Qizni tanish-bilishlarga turmushga berishmoqchi boʻlishadi. Ammo potentsial daʼvogar kuyovlar qizni birin-ketin rad etishadi, chunki uning goʻzalligi, sofligi va soddaligi ortida kuchli bir narsa yashiringaniga ishonishadi. Qizni oʻziga ravo koʻradigan erkak topilmaydi. Film ijodkorlarining soʻzlariga koʻra film bugungi kunimizda ham, oramizda gʻayritabiiy ham qandaydir ilohiy kuchga ega insonlar paydo boʻlishi mumkin va ular tirikligida, borligida ularning qadriga yetish kerakligini ilgari suradi.

Mukofotlari va namoyishlari
---------------------------

"Parizod" filmi dunyoning qator mamlakatlarida namoyish etildi. Xususan Shanxay Xalqaro Kinofestivalida maxsus namoyish etildi. Buyuk Britaniyaning Kembrij Universitetida, AQShdagi Jorj Vashington nomidagi universitetda va yana bir nechta AQSh, Koreya va Oʻzbekistondagi Universitetlarda namoyish etildi. Parijda "Adabiyot va Kino kunlari" doirasida "Parizod" filmi maxsus premyera qilindi. Birlashgan Millatlar Tashkiloti (BMT)ning Toshkentdagi vakolatxonasida ham film namoyishi boʻlib oʻtgan.

Mukofotlar|  | Festival nomi | Nominatsiyasi | Mamlakat |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Kinoshok | Gran-pri | Rossiya |
| 2 | Nyu York Yevrosiyo film festivali | Eng yaxshi rejissorlik ishi | AQSh |
| 3 | "Volokolamsk chegarasi" xalqaro film festivali | Eng yaxshi ayol aktrisa | Rossiya |
| 4 | "Nika" festivali | "MDH va Boltiqboʻyi davlatlarining eng yaxshi filmi" (nominant) | Rossiya |
| 5 | "Eng ulugʻ eng aziz" respublika tanlovi | 1-oʻrin (Dramaturgiya) | Oʻzbekiston |

Havolalar
---------

1. ↑  «Паризод» — обладатель гран-при международного фестиваля «Киношок». 25 сентября 2012 (Wayback Machine saytida 5-mart 2016-yil sanasida arxivlangan) // UzDaily
2. ↑
3. ↑
4. ↑  „arxiv nusxasi". 2022-yil 29-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 29-yanvar.
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑  „arxiv nusxasi". 19-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 29-yanvar 2022-yil.
**Dissotsiatsiya**, dissotsiatsiyalanish (lot. dissociatio— ajralish, parchalanish) — modda molekulalari radikallari yoki ionlarining qaytar holda parchalanishi. D. termik, elektrolitik va fotokimyoviy turlarga ajratiladi. Termik Dissotsiatsiya— moddaning issiqlik taʼsirida parchalanishi. Mas, ammoniy gidrosulfid NH4HS qizdirilganda ammiak va vodorod sul-fidga parchalanadi. Neft krekingi, sanoatda koʻp moddalarni olish (mas, kalsiy karbonatdan ohak olish) usullari termik Dissotsiatsiyaga Dissotsiya fizik hodisaasoslangan. Elektrolitik Dissotsiatsiya —elektrolitlar suvda eritilganda ulardagi molekulalarning musbat va manfiy zaryadli ionlarga parchalanishi. Erituvchi, jumladan suvning qutbli molekulalari elektrolit molekulalariga taʼsir etib, ularning parchalanishiga sabab boʻladi. Elektrolitik Dissotsiatsiyada hosil boʻlgan ionlar va erituvchi molekulalari bir-biriga taʼsir etadi; ionlar suv bilan birikib, gidratlar hosil qiladi (masalan: OH — gidroksoniy). Dissotsiatsialangan molekulalar sonining eritilgan modda molekulalari umumiy soniga nisbati elektrolitik Dissotsiyalanish darajasi deb ataladi, bu esa eritilgan modda (elektrolit)ning tabiatiga, shuningdek, eritma konsentratsiyasiga bogʻliq (eritma suyultirilgan sayin elektrolitik D. darajasi oshadi). Elektrolitik Dissotsiyalanish darajasi 1 ga teng boʻlganda kimyoviy muvozanat barqaror bo‘ladi. Elektrolitik Dissotsiyalanish darajasiga qarab, elektrolitlar kuchli (batamom dissotsiatsiyalanadigan) va kuchsiz (qisman dissotsiatsiyalanadigan) elektrolitlarga boʻlinadi, ammo bu shartli tushuncha, chunki bir elektrolitning oʻzi bir sharoitda kuchli, boshqa sharoitda esa kuchsiz boʻlishi mumkin (masalan: vodorod xlorid (HCl)suvda kuchli elektrolit, boshqa baʼzi erituvchilarda esa kuchsiz elektrolit xossalarini namoyon qiladi). Yoruglik nuri taʼsirida fotokimyoviy D. sodir boʻladi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Texnik tadbirlar maʼlum meʼyorlar va qoidalarga asoslanadi. Bunda insonning ruhiy, anatomik, fiziologik xususiyatlari hisobga olinadi. Mas, mashinaning boshqarish organlarini inson uchun qulay yerga joylashtirish, ish vaqtida zararli chang, gaz chiqmasligini taʼminlash zarur, xavfli taʼsirlardan himoya qilish uchun toʻsiqlar qilinadi, ogohlantiruvchi belgilar va plakatlar osib qoʻyiladi. Koʻpincha ishlayotgan mashinalarning uzellari bilan bogʻliq qurilmalar (elektron qurilmalar, fotoelement, avtomatik saqlagich) dan foydalaniladi. Bularga saqlagich klapanlari, vklyuchatellar, eruvchan saqdagichlar, shtiftlar va boshqa kiradi. Xavfli, zararli ishlarni bajarishda jarayonlarni uzokdan turib boshqarish usuli yaxshi samara beradi. Himoya qilishda signalizatsshdan foydalaniladi. Jihozlarni yurgizib yuborishdan oldin ularning ishi tekshiriladi hamda sinaladi. Juda xavfli jihozlar (bosim ostida ishlaydigan idishlar, yuk koʻtarish mashinalari) davlat inspeksiyasi nazorati ostida boʻladi, namlik, tra, havoning tozaligi, shovqinlar, nurlanish taʼsiri va boshqa doimo nazorat qilinadi. Xavfsizlik texnikasi ning muayyan sohalarida ishlaydigan kishilar qoidalarga muvofiq shaxsiy himoya vositalari (kiyimbosh, poyabzal, ehtiyot belbogʻi, koʻzoynak va boshqalar)dan foydalanadi. Xar bir korxonada Xavfsizlik texnikasi uchun maʼmuriyat javobgar hisoblanadi.

Oʻzbekistonda Xavfsizlik texnikasi nuqtai nazaridan eng xavfli va maʼsuliyatli korxonalar — paxtani dastlabki ishlash zavodlari, toʻqimachilik korxonalari, teri oshlash korxonalari va boshqahisoblanadi, chunki bu korxonalarda presslar ishlatiladi, zararli chang va gazlar ajraladi va boshqa Shu tufayli mehnat xavfsizligi standartlariga qatʼiy amal qilish talab qilinadi. Xavfsizlik texnikasi texnika taraqqiyoti, ishlab chiqarishni avtomatlashtirish va kompleks mexanizatsiyalash bilan uzviy bogʻliq boʻladi. XAGGINS (Huggins) Charlz Breton (1901.22.9, Galifaks, Kanada) — amerikalik xirurg va onkolog; AQSH milliy Fanlar akademiyasi aʼzosi (1949 yildan). 1927 yildan Chikago universitetida ishlagan (1936 yildan xirurgiya professori). 1951—69 yillarda BenMey klinikasida rakni tadqiqot qilish lab. direktori. X. prostata bezi rakini davolashda ilk bor gormonlarni qoʻllab, gormonoterapiyaga asos soldi, bu rak kimyoterapiyasi rivojiga olib keldi. Nobel mukofoti laureati (1966, Rous F.P. bilan hamkorlikda).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
***Doch stepey*** (ruscha: *Дочь степей*) — toʻliq metrajli badiiy film. 1954-yil Olmaota badiiy va xronika kinostudiyasi tomonidan ishlab chiqarilgan.

Mazmuni
-------

Oddiy qozoq ayolining jangchidan ilmiy xodimgacha oʻtgan yoʻli haqida.

Sovet hokimiyatining birinchi yillari. Aqtanbay boy oʻz qoʻylarin chegaradan oʻtkazishga qaror qiladi. Biroq togʻdagi yashirin yoʻllar haqida choʻpon Malbagargina biladi. Shuning uchun Aqtanbay Malbagarga yetim Nurjamolni uylantirgani uchun togʻdagi yashirin yoʻlni koʻrsatishin talab qiladi. Chegaraga boradigan yoʻlda Malbagar, Nurjamalning unga xotin boʻlishni istamasligi haqidagi iltijolarini tinglaydi, Nurjamalga Aqtanbaydan qochishiga yordam beradi.

Yillar oʻtadi. Nurjamol, tibbiyot institutini tamomlab, tugʻilgan qishlogʻga qaytadi. Bu yerda tibbiy ishi bilan birga u baʼzi oʻtlarning dorivor xususiyatlarin foydalanish muammosin hal qilishga harakat qiladi.

1941-yil. Gitler askarining hujumi haqida xabar keladi. Nurjamal armiyaga joʻnatiladi, u yerda oʻzi kashf etgan dorini yaralarni davolash uchun keng qoʻllaydi. Urushning ogʻir yillari oʻtadi. Koʻp yillar oldin kelgan tibbiyot institutining auditoriyasida u professorlik boʻlimdan talabalarga maʼruzalar oʻqiydi.

Rollarda
--------

* Nurjamal — Zamzagul Sharipova
* Malbagar — Jagʻda Oʻgʻizboev
* Aqtanbay — Elubay Omirzoqov
* Karim — Nurmukan Jantorin
* Maqsut — Seyfolla Telgaraev
* Qarashash — Bibigul Toʻlegenova
* Lyubov Petrovna — Valentina Xarlamova
* Bektas — Kapan Badirov
* Gulsara — Xadisha Jienqulova
* Ziyda — Sholpan Jandarbekova
* Alimxan — Kamol Karmisov

Musiqasi
--------

ruscha: 
Прощальный вальс

(музыка Евгения Брусиловского, стихи Дмитрия Снегина)

Наступает час прощания

За окном - заря.

Наши сбудутся желания,

В добрый путь, друзья!

Перед нами в мир дорога,

И волнуется немного

На студенческой пирушке

Дружная семья.

  

За окном шумит над клёнами

Ветер гулевой.

Мне аллеями зелёными

Не бродить с тобой.

Клёны, ветер быстрокрылый

И тебя я полюбила,

Дивный город, разговоры,

Вечер голубой.

  

Расстаются и встречаются

Юные сердца.

И черты не забываются

Милого лица.

Я желаю в этот вечер

Всем друзьям заветной встречи.

Пусть студенческая дружба

Длится без конца!

Manbalar
--------

1. ↑  „Տափաստանների դուստրը" ֆիլմը *kinopoisk.ru* կայքում
2. ↑  Doch stepey (Wayback Machine saytida 27-iyun 2018-yil sanasida arxivlangan)
3. ↑  „ДОЧЬ СТЕПЕЙ (1954)" (ruscha). 2022-yil 25-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 25-noyabr 2022-yil.
**Qayragʻoch** (ruscha: *Кайрагач*) — Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Yakkabogʻ tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Etimologiyasi
-------------

Qayragʻoch bu shox shabbalari zich boʻlgan, barg toʻkuvchi, soya beradigan manzarali daraxt. Qayragʻoch soʻzining qadimiy qoʻllanilishi qora ogʻoch shaklida boʻlgan. Ammo bundagi ogʻoch soʻzi yogʻoch maʼnosida emas koʻkarib turuvchi darax, oʻsimlik maʼnosinidaa qoʻllanilgan. Qora soʻzi esa katta, ulkan, bahaybad maʼnolarini bildirgan. Shunga koʻra, qora ogʻoch katta, uzun boʻyli koʻp va qalin shoxli daraxt maʼnosini beradi. Uni hovlilarga soya salqin qilishi va xush manzaraligi uchun ham ekishgan. Sharchadagi xonadonlarda bunday daraxtlarning bisyorligi keyinchalik shaharchaga shu nom berilishiga sabab boʻlgan.

Aholisi
-------

1-yanvar 2016-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Qoʻshqanot shaharchasida 2200 nafar kishi istiqomat qilgan. Bu 3 yil avvalgi koʻrsatkichdan 300 taga koʻproqdir.

Iqlimi
------

Qayragʻoch shaharchasining iqlimi kontinental. Bu yerda yanvarning oʻrtacha harorati −1 °C ni, eng past harorat −25 °C ni tashkil etadi. Iyulning oʻrtacha harorati 28,5 °C ga, eng yuqori harorat esa 44 °C ga teng. Yillik oʻrtacha harorat 15 °C dan pasaymaydi. Hududning asosiy qismi choʻl hududida ekanligi bois, qishi quruq, yozi esa jaziramali boʻladi.

Tuzilishi
---------

Qayragʻoch shaharchasida 39-sonli maktab, toʻyxona va bir nechta doʻkonlar faoliyat yuritadi. Shahar hududining katta qismi oʻzlashtirilmagan choʻllardan tarkib topgan.

Qayragʻoch shaharchasiga eng yaqin joy Chubron shaharchasi hidoblanadi.

Oʻxshash joylar
---------------

Oʻzbekistonda Fargʻona viloyati Rishton tumani, Tojikistonda Hamadoniy tumani, Qirgʻizistonning Botken viloyati Laylak tumanida Qayragʻoch nomli aholi yashash punktlari mavjud. Shuningdek Surxondaryo viloyati Sherobod tumanida Qayragʻoch ota ziyoratgohi mavjud. Andijon viloyati Izboskan tumanida Qayragʻochtepa nomli madaniy meros obyekti ham bor.

Manbalar
--------

1. ↑  POSTANOVLYeNIYe KABINYeTA MINISTROV RYeSPUBLIKI UZBYeKISTAN 13.03.2009 g. N 68 O DOPOLNITYeLNIX MYeRAX PO SOVYeRShYeNSTVOVANIYu ADMINISTRATIVNO-TYeRRITORIALNOGO USTROYSTVA NASYeLYeNNIX PUNKTOV RYeSPUBLIKI UZBYeKISTAN
2. ↑  To'ra Nafasov*. Qashqadaryo qishloqnomasi*. Toshkent: Muharrir nashriyoti, 2009-yil — 352 bet. ISBN 978-9943-354-60-9.
3. ↑  Soliyev A.S.; Tashtayeva S.K.; Egamberdiyeva M.M.*. Shaharlar geografiyasi*. Toshkent: Barkamol fayz media, 2018 — 155 bet. ISBN 978-9943-5519-4-7.