**Xitoy lag'monlari** ishlab chiqarish hududiga, ziravorlarlarga, shakli yoki kattaligiga va tayyorlash usuliga ko'ra juda katta farq qiladi. Lag'mon Xitoyda ixtiro qilingan va Xitoy oshxonasida muhim tarkibiy qism va asosiy hisoblanadi. Ular Xitoy va xorijdagi, Xitoy aholisi ko'p bo'lgan boshqa mamlakatlardagi aksariyat mintaqaviy oshxonalarning muhim qismidir. Xitoy lag'monlari bug'doy, grechka, guruch, tariq, jo'xori, loviya, kartoshka, shirin kartoshka va hatto baliqdan tayyorlanishi mumkin. Bugungi kunda Xitoyda odatda iste'mol qilinadigan 1200 dan ortiq noodle turlari mavjud.

Xitoy lag'monlari Koreya va Yaponiya kabi qo'shni Sharqiy Osiyo mamlakatlari, shuningdek, Vetnam, Kambodja va Tailand kabi Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlari oshxonalariga ham kirdi.

Nomlanishi
----------

 Yuen Longdagi oziq-ovqat do'konida Chow Mein noodle
Xitoy makaronlarining nomlanishi Xitoyda mavjud bo'lgan keng spektr va ularni nomlashda ishlatiladigan xitoy tilining ko'plab lahjalari tufayli qiyin bo'lishi mumkin. Mandarin tilida **miàn** ko'pincha "mien" yoki "mein" deb aytiladi. bug'doy unidan tayyorlangan makaronga ishora qiladi, **fěn** yoki "qiziqarli" boshqa kraxmallardan, xususan, guruch unidan va mosh loviya kraxmalidan tayyorlangan noodlelarni nazarda tutadi. Har bir noodle turi mandarin uchun pinyin tilida ko'rsatilishi mumkin, lekin Gonkong va qo'shni Guangdongda u kantoncha talaffuzi bilan ma'lum bo'ladi (bug'doydan tayyorlangan lag'mon uchun "meen" yoki "mien", bug'doy bo'lmagan uchun "qiziq"). Tayvan, Malayziya, Singapur va Janubi-Sharqiy Osiyodagi boshqa ko'plab xorijdagi xitoy jamoalari o'rniga Hokkien ( Min Nan ) dan foydalanishlari mumkin (masalan, bug'doydan tayyorlangan lag'monlar uchun "mee"). Masalan, bug'doy noodlelari mandarin tilida mian, kanton tilida mein, yapon tilida erkaklar, taylarda mee va koreys tilida gougsou deb ataladi.

Ba'zan, bug'doy, grechka, guruch, kartoshka, makkajo'xori uni va loviya, soya uni, yam uni, mung-loviya kraxmal, shirin kartoshka, kassava va boshqalar kabi tayyorlashda ishlatiladigan asosiy iziravorlar ham lag'mon nomlanishiga asos bo'lishi mumkin.

Tarixi
------

 Ikki kishi Xitoyning Sheunxay shahridagi Qo‘zichoq g'o'shtili lag'mon sho‘rva do‘konida noodle tayyorlamoqda
Lag'mon haqidagi eng qadimgi yozma yozuv Sharqiy Xan davriga oid kitobdan (milodiy 25-220). Ko'pincha bug'doy xamiridan tayyorlangan lag'mon Xan sulolasi davrida asosiy oziq-ovqat mahsulotiga aylandi. G'arbiy Xan sulolasida harbiylarning talabi tufayli hukumat oziq-ovqat mahsulotlarini saqlashni oson va arzonroq qiladigan oziq-ovqat mahsulotlarini qayta ishlash texnologiyalarini joriy etishi kerak edi. Bu vaqt ichida "Laomian" paydo bo'ldi, u kraxmalga boy grechka, tariq va no'xat unidan kam suv miqdori bilan tayyorlangan va saqlash va tashishni osonlashtirgan.

Song sulolasi davrida (960–1279) lag'mon doʻkonlari shaharlarda juda mashhur boʻlib, tun boʻyi ochiq boʻlgan. Oldingi sulolalar davrida Xitoy bug'doy lag'monlari "sho'rva keki" sifatida tanilgan , Song sulolasi olimi Xuang Cháo Yīng o'zining "*Turli ilmiy mavzular bo'yicha qiziqarli aralash munozara* "asarida ta'kidlaganidek qadim zamonlarda makaron kabi nonli taomlar birgalikda "bing "deb atalgan va pishirish usullari bilan farqlangan. ·

1992 yilgacha Qo'shma Shtatlardagi quritilgan xitoy lag'monlarining ko'pchiligi "lag'mon" sifatida sotilmaydi. Buning sababi shundaki, ko'plab xitoy lag'monlari tuxumsiz tayyorlanadi va bug'doydan har doim kraxmal sifatida foydalanmaydi, shuning uchun Amerika Qo'shma Shtatlari Qishloq xo'jaligi departamenti ishlab chiqaruvchilarni ularni "taqlid lag'mon" yoki "oziq-ovqat pastasi" deb belgilashga majbur qiladi.

Xitoy lag'monli taomlari
------------------------

 Yuen Long shahridagi Xitoy lag'mon do'konida aravachalar
Quyida noodlelarni o'z ichiga olgan xitoy taomlarining kichik bir qismi keltirilgan:

* Ban Mian
* Qiziqarli mol go'shti
* Arava noodle
* Char kway teow
* Chow mein
* Laksa
* Lo mein
* Re gan mian
* Wonton noodle
* Zjajiangmian

Yana qarang
-----------

* Xitoy oshxonasi
* Yapon noodlelari
* Koreys noodle
* Noodle ro'yxati
* Noodle taomlari ro'yxati
* Noodle sho'rva

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  „Noodles in Contemporary China: Social Aspects underlying the Noodle Evolution (Qiulun Li) – Noodles on the Silk Road" (en-US). Qaraldi: 2022-yil 1-iyul.
2. ↑  RAICHLEN, STEVEN. Noodle nomenclature. *Atlanta Journal-Constitution, The (GA)* (1992-yil 30-yanvar), s. W/6.
3. ↑  Adejuwon, Ololade H.; Jideani, Afam I. O.; Falade, Kolawole O. (2020-04-02). "Quality and Public Health Concerns of Instant Noodles as Influenced by Raw Materials and Processing Technology" (en). *Food Reviews International* **36** (3): 276–317. doi:10.1080/87559129.2019.1642348. ISSN 8755-9129. .
4. ↑  *Yasmin Noone.* „Who invented the noodle, Italy or China?" (en). *SBS Food* (2019-yil 7-yanvar). 2022-yil 6-iyunda asl nusxadan arxivlangan.
5. ↑  Roach, John (12 October 2005). "4,000-Year-Old Noodles Found in China". *National Geographic*. Archived from the original on 2013-05-28.. Qaraldi: 2022-12-13. Xitoy lag'monlari]]
6. ↑  Sinclair, Thomas R.*. Bread, beer and the seeds of change : agriculture's imprint on world history*. Wallingford: CABI, 2010 — 91 bet. ISBN 978-1-84593-704-1.
7. ↑   *AACCI Grain Science Library*. doi:10.1094/cfw-62-2-0044.
8. ↑  黃, 朝英, (xitoy), 2-jild  `{{citation}}`: Missing or empty `|title=` (yordam)
9. 1 2  *Service.* „NOODLENOMENCLATURE" (en-US). *chicagotribune.com*. Qaraldi: 2021-yil 23-fevral.
10. ↑  „Cook's Thesaurus: Asian Noodles". *www.foodsubs.com*. Qaraldi: 2021-yil 23-fevral.