**OTP Bank Group** (yoki **OTP guruhi**) Vengriyaning eng yirik tijorat banki va Markaziy va Sharqiy Yevropa mintaqasidagi eng yirik mustaqil moliya muassasalaridan biri boʻlib, jismoniy va yuridik mijozlar uchun bank xizmatlari koʻrsatadi. OTP guruhi sugʻurta, koʻchmas mulk, faktoring, lizing va aktivlarni boshqarish, investitsiya va pensiya jamgʻarmalari kabi sohalardagi shoʻba korxonalarni oʻz ichiga oladi. Bank 11 mamlakatda, xususan Albaniya, Bolgariya, Moldova, Rossiya, Ruminiya, Serbiya, Sloveniya Ukraina, Vengriya, Xorvatiya va Chernogoriyada mavjud.

2018-yil holatiga koʻra, OTP guruhining 36 000 dan ortiq xodimlari, 13 milliondan ortiq mijozlari hamda 1 500 dan koʻproq bank ofislari mavjud. OTP oʻzining 25 foizlik bozor ulushi bilan hamon eng yirik venger tijorat banki sanaladi.

OTP Group oʻz faoliyatini 1949-yilda OTP Bank davlat jamgʻarma va tijorat banki sifatida tashkil etilgan paytda boshlagan. **OTP** qisqartmasi **O**rszágos **T**akarék **P**énztár (maʼnosi "Milliy jamgʻarma banki"), bu bankni tashkil etishning asl maqsadini koʻrsatadi. 1995-yilda bankni xususiylashtirish jarayoni boshlandi va davlatning bank kapitalidagi ulushi bitta imtiyozli oltin aksiyagacha qisqardi va koʻp oʻtmay u ham bekor qilindi. Hozirgi vaqtda banklar aksiyalarining katta qismi xususiy va institutsional investorlarga tegishli boʻlib, bu kompaniyaning barqaror egalik tuzilmasini taʼminlaydi. OTP aksiyalarining 68,61%ini erkin suzuvchi aksiyalar tashkil qiladi. Qolgan aksiyalar Megdet Rahimqulov (8,88%), Vengriyaning MOL Shirkati (8,57%), Groupama fransuz sugʻurta shirkati (8,3%) va Amerikaning Lazard shirkati (5,64%) ga tegishli.

Tarixi
------

OTP Bank 1949-yilda tashkil etilgan. OTP Bankning ilk oʻtmishdoshi 1839-yilda tashkil etilgan Pesti Hazai Első Takarékpénztar edi. OTP Bankning Milliy jamgʻarma banki (OTP Bank) deb nomlangan oʻtmishdoshi 1949-yilda chakana depozitlar va kreditlar bilan taʼminlovchi umummilliy, davlat mulki boʻlgan bank tashkiloti sifatida tashkil etilgan. 1987-yilgacha Milliy jamgʻarma banki chakana bank xizmatlari koʻrsatuvchi yagona bank edi. 1989-yildan beri bank koʻp funksiyali tijorat banki sifatida faoliyat yuritib, banklarga tijorat kreditlari va bank xizmatlarini koʻrsatish hamda import-eksport operatsiyalarini amalga oshirish huquqiga ega.

1990-yilda Milliy jamgʻarma banki 23 milliard forint ustav kapitali bilan aksiyadorlik jamiyati shaklida qaytadan tuzildi. Uning nomi Milliy jamgʻarma va tijorat bankiga oʻzgartirildi. Keyinchalik bankdan tashqari faoliyat yurituvchi tashkiliy boʻlinmalar bilan birga bank tarkibidan ajratildi. Davlat lotereyasi alohida davlat kompaniyasiga aylantirildi va „OTP Real Estate" bankning shoʻba korxonasi sifatida tashkil etildi [iqtibos kerak]. 

 OTP Bank logotipi 1991-2007 yillarda foydalanilgan
OTP Bankni xususiylashtirish jarayoni 1995-yilda boshlangan. Budapesht fond birjasiga bank aksiyalarining 3 marta ommaviy taklifi amalga oshirilishi natijasida bankdagi davlat egaligi yagona ovoz beruvchi imtiyozli (oltin) aksiyagacha qisqardi. Hozirgi vaqtda bank aksiyalarining asosiy qismi erkin sotuvda boʻlib, ularning jami ulushi 68,61 foizni tashkil qiladi. 

Oʻzining xususiylashtirish jarayonini amalga oshirgandan soʻng, OTP Bank Markaziy va Sharqiy Yevropa mamlakatlariga qaratilgan xalqaro kengayishini boshladi. Bank soʻnggi yillarda bir nechta qoʻshib olishlarni amalga oshirdi. Vengriyadan tashqari, OTP Group hozirda mintaqaning 8 ta davlatida oʻzining filiallari orqali xizmat koʻrsatadi: Bolgariyada (DSK Bank), Xorvatiyada (OTP banka Hrvatska), Ruminiyada (OTP Bank Romania), Serbiyada (OTP Banka Srbija), Slovakiyada (OTP Banka Slovensko), Ukrainada (OTP Bank OAJ), Chernogoriyada (Crnogorska komercijalna banka) va Rossiyada (OAO OTP Bank). 2022-yil mart oyida Rossiya-Ukraina urushi davridagi xalqaro sanksiyalar tufayli OTP Bank Rossiya filialini moliyalashtirishni toʻxtatdi.

2008-yil OTP Bank tarixida muhim voqea boʻldi, chunki u ilk marotaba oʻzining shoʻba korxonalaridan birini sotishga erishdi. Fransiyaning Groupama SA shirkati oʻzining sugʻurta biznes yoʻnalishini sotib oldi va bitimning bir qismini strategik nuqtalarda hamkorlik qilish va moliyaviy va sugʻurta mahsulotlarini sotishga qaror qildi. Groupama SA OTP Group aksiyalarining 8 foizini sotib oldi.

2014-yil aprel oyida OTP Bank mahalliy venger MKB Bankini Germaniyaning BayernLB firmasidan sotib olish boʻyicha kelishuvga yaqin ekanligi eʼlon qilindi. Fransiyaning Axa Bank Europe banki 2016-yil fevral oyida Vengriyadagi oʻrtacha darajadagi bank hisoblangan oʻzining bank operatsiyalari amalga oshiruvchi filialini sotish boʻyicha shartnoma tuzganini eʼlon qildi.

2019-yilda OTP Bank Moldovaning MobiasBanca kompaniyasini sotib olish boʻyicha shartnoma tuzdi. Shartnoma 2019-yil 25-iyulda yakunlandi.

2022-yil 12-dekabr kuni Toshkent shahrida OTP Bank Oʻzbekiston hukumati bilan „Ipoteka bank" aksiyadorlik-tijorat ipoteka bankining 75 foizini xususiylashtirish toʻgʻrisida shartnoma imzoladi. Kelishuv 2023-yilning birinchi yarmida yakunlanishi rejalashtirilgan, bitim qiymati hali oshkor qilinmagan.

OTP guruhi
----------

 Yashil rang bilan belgilangan OTP Bank faoliyat ko‘rsatayotgan mamlakatlar xaritasi.
 OTP xalqaro shtab-kvartirasi va Budapesht fond birjasi binosi
Bankda OTP guruhi deb nomlangan xalqaro tashkilot joylashgan. Guruhning bir nechta qismlari biznesning turli sohalarida faoliyat koʻrsatadi.

|  |  |
| --- | --- |
| OTP Bank Nyrt. | Universal bank |
| Merkantil Bank Ltd. | Aholi kreditlar |
| Merkantil Car Ltd. | Avto lizing |
| Merkantil Lease Ltd. | Lizing |
| OTP Building Society Ltd. | Jamgʻarma banki |
| OTP Mortgage Bank Ltd. | Ipoteka banki |
| DSK Bank (Banka DSK) | Universal Bank (Bolgariya) |
| OTP Bank Romania SA | Tijorat banki (Ruminiya) |
| OTP Banka Hrvatska dd Split | Tijorat banki (Xorvatiya) |
| OTP Banka Srbija a.d. Novi Sad | Tijorat banki (Serbiya) |
| Crnogorska komercijalna bank ad | Tijorat banki (Chernogoriya) |
| OTP Bank OAJ Ukraina | Tijorat banki (Ukraina) |
| OTP Capital | Aktivlarni boshqarish kompaniyasi (Ukraina) |
| OTP Bank OAJ Rossiya | Tijorat banki (Rossiya) |
| MobiasBanca | Tijorat banki (Moldova) |
| SKB banka d.d. Ljubljana | Tijorat banki (Sloveniya) |
| OTP Bank Albania SHA | Tijorat banki (Albaniya) |
| OTP Fund Management Ltd. | Investitsiya fondi |
| OTP Real Estate Fund Management Ltd. | Investitsiya fondi |
| Hungarian International Finance Ltd. | Xalqaro moliyalashtirish |
| OTP Real Estate Ltd. | Koʻchmas mulkni qurish va sotish |
| OTP Lakáslízing | Ipoteka |
| OTP Faktoring Ltd. | Faktoring, forfeiting |
| OTP Factoring Trustee Ltd. | Koʻchmas mulkni baholash va sotish |
| OTP Pension | Nodavlat Pensiya jamgʻarmasi (Ukraina) |
| OTP Health Fund | Sogʻliqni saqlash jamgʻarmasi |
| OTP Travel Ltd. | Sayohat agentligi |
| OTP Életjáradék Zrt. | Pensiya jamgʻarmasi |

OTP Bankning Oʻzbekiston bozoriga kirishga urinishi
---------------------------------------------------

2021-yilning 29-30-mart kunlari Vengriya Bosh vaziri Viktor Orbán Oʻzbekistonga tashrif buyurdi. 30-mart kuni tashrif yuzasidan tashkil qilingan oʻzbek-venger muzokaralaridan soʻng, prezident Shavkat Mirziyoyev Oʻzbekiston banklaridan birining xususiylashtirish jarayonida OTP Bank ishtirok etishi haqida gapirdi. Oʻsha kuni OTP Bank Group vakillari bilan uchrashuvda Oʻzbekiston iqtisodiy blokining bir qancha rahbarlari ishtirok etdi. Muzokaralarda Ipoteka-bank vakillarini ham qatnashdi.

2021-yilning 29-30-sentabr kunlari Toshkentda boʻlib oʻtgan iqtisodiy forumda oʻsha vaqtdagi Bosh vazir oʻrinbosari, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikka qarshi kurashish vaziri Jamshid Qoʻchqorov 2021-yil oxiriga qadar Ipoteka-bankdagi davlat ulushining 75 foizi Vengriyaning OTP Bankiga sotilishini rasman maʼlum qildi.

Biroq, 2022-yil fevralda boshlangan Rossiyaning Ukrainadagi urushi tufayli venriyaliklar Ipoteka-bankdagi davlat ulushini sotib olishi kechikdi. Vengriya banki Oʻzbekiston hukumatidan urush bilan bogʻliq vaziyat aniqlashguncha 2-3 oyga kutib turishni soʻradi. 11-aprel kuni Bloomberg nashriga intervyu bergan OTP Group ijrochi direktori Shandor Chani OTP Ipoteka-bankni sotib olish borasidagi fikrlari qatʼiy ekanligini va tomonlar deyarli kelishuvga erishganini bildirdi.

2022-yil noyabr oyida OTP Bank moliyaviy direktori Laslo Benchik Ipoteka-bankni sotib olish boʻyicha muzokaralar qaytadan boshlanganini maʼlum qildi. Oradan bir oy oʻtib, 12-dekabr kuni rasman Ipoteka-bankdagi 75 foiz davlat ulushi rasman Vengriyaning OTP-Bankiga sotildi. Bitimning moliyaviy yakuni 2023-yilning I yarim yilligida yakunlanishi kutilmoqda.

Galereya
--------

* Budapeshtdagi OTP Bank binosiBudapeshtdagi OTP Bank binosi
* Budapeshtning Andrashi prospektidagi OTP BankBudapeshtning Andrashi prospektidagi OTP Bank
* Vengriyaning Miskolc shahridagi OTP BankVengriyaning Miskolc shahridagi OTP Bank
* Vengriyaning Haydusoboslo shahridagi OTP BankVengriyaning Haydusoboslo shahridagi OTP Bank
* Moskvadagi OTP BankMoskvadagi OTP Bank
* Xorvatiyaning Makarska shahridagi OTP BankXorvatiyaning Makarska shahridagi OTP Bank
* Ukrainaning Odessa shahridagi OTP BankUkrainaning Odessa shahridagi OTP Bank
* Slovakiyaning Bratislava shahridagi OTP BankSlovakiyaning Bratislava shahridagi OTP Bank
* Slovakiyaning Shagi shahridagi OTP BankSlovakiyaning Shagi shahridagi OTP Bank
* Split shahridagi OTP Splitska bankaSplit shahridagi OTP Splitska banka
* Vengriyaning Pilishvereshvar shahridagi OTP BankVengriyaning Pilishvereshvar shahridagi OTP Bank

Yana qarang
-----------

* Yevropa bank boshqarmasi
* Banklar roʻyxati
* Yevropadagi banklar roʻyxati

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5  „Financial Statements". *OTP Bank*. 8-noyabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-noyabr 2019-yil.
2. ↑  „OTP Bank - Magánszemélyek". *www.otpbank.hu*. 10-avgust 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-aprel 2018-yil.
3. ↑  „OTP Bank - Magánszemélyek". *www.otpbank.hu*. 3-dekabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-aprel 2018-yil.
4. ↑  „BSE - Company Profile". 30-yanvar 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyun 2013-yil.
5. ↑  „Dorsum implemented the Wealth Management Platform for OTP Romania". *Dorsum*. 31-iyul 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyul 2020-yil.
6. ↑  „Company profile" (inglizcha). *Bet site*. Qaraldi: 24-iyul 2020-yil.
7. ↑  „OTP Bank - History". *www.otpbank.hu*. Qaraldi: 24-iyul 2020-yil.
8. ↑  „OTP Bank прекращает финансирование подразделения в России" (ruscha).  ТАСС (18-mart 2022-yil).
9. ↑  „Hungary's biggest bank OTP nearing deal to buy MKB". Reuters (8-aprel 2014-yil).
10. ↑  „OTP agrees to buy Axa's Hungarian banking unit". IntelliNews (2016).
11. ↑  Mobiasbanca – OTP Group S.A.| Prima bancă cu capital străin din Moldova. Cele mai accesibile credite, carduri. „Closing the financial transaction of the acquisition in Moldova". Press-reliz.
12. ↑  „Венгерский OTP Bank приобретает «Ипотека-банк»". *uz.kursiv.media* (12-dekabr 2022-yil).
13. ↑  „Ўзбекистон-Венгрия музокараларидан сўнг икки томонлама ҳужжатларни имзолаш маросими". Prezident matbuot xizmati YouTube sahifasi (30-mart 2021-yil). Qaraldi: 10-may 2023-yil.
14. ↑  „"OTP Bank Group" вакиллари билан учрашув". *Bankers.uz*.  Bankers.uz. Qaraldi: 10-may 2023-yil.
15. ↑  „Йил якунига қадар Ипотека банк капиталидаги 75 фоиз улуш Венгриянинг OTP-Bank'ига сотилади". *Bankers.uz*. Bankers.uz. Qaraldi: 10-may 2023-yil.
16. ↑  „OTP Bank Delays Uzbekistan Deal on Russia-Ukraine War Fallout". *Bloomberg*. Bloomberg. Bloomberg (11-aprel 2022-yil). Qaraldi: 10-may 2023-yil.
17. ↑  „OTP-Bank Ипотека банкни сотиб олиш бўйича музокараларни қайта бошлади". *Bankers.uz* (14-noyabr 2022-yil). Qaraldi: 10-may 2023-yil.
18. ↑  „«Ипотека-банк»даги давлат улушининг 75 фоизи ОТP Bank’га сотилди". *Gazeta.uz*. Gazeta.uz. Gazeta.uz (12-dekabr 2022-yil). Qaraldi: 10-may 2023-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti