recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sinan posho masjidi** (turkcha: *Sinan Paşa Camii*) – Turkiyaning Istanbul shahridagi Beşiktaşning aholi zich boʻlgan tumanida joylashgan Usmonli masjidi. Meʼmor Xoʻja Sinon tomonidan admiral Sinan Posho uchun qurilgan. Masjid bunyod etilgan koʻchaning roʻparasida Barbarossa Hayrettin Poshoning maqbarasi ham joylashgan.

Tarixi
------

Masjid vazir Damat Rustam Poshoning ukasi, Usmonli admirali Sinan Posho tomonidan vaqf qilingan. Masjid rejasi imperator meʼmori Xoʻja Sinon tomonidan loyihalashtirilgan. Sinan posho 1554-yilda vafot etgan, vafotidan keyin masjidni qurish ishlari boshlab yuborilgan. Masjid darvozasi ustiga arab yozuvida zarhal harflar bilan qurilish ishlari 1555-yilning noyabr-dekabr oylarida yakunlanishi qayd etilgan. Hovlidagi oq marmar favvora havzasi atrofida turk tilida oʻyib yozilgan bitikda 1555–1556-yillar qayd etilgan.

Arxitekturasi
-------------

Masjidning old hovlisi uch tomondan madrasa bilan oʻralgan. Madrasa binosi shiyponli tom bilan yopilgan boʻlib, qisqa ustunlar tomni ushlab turadi, madrasaning sinfxonalari mavjud emas. Hovli oʻrtasida toʻrtburchak shakldagi suv ichiladigan favvora joylashgan. Masjid muqobil qatlamli tosh va gʻishtdan bunyod etilgan. Inshootning shimoliy tomoni dastlab qoʻshaloq ayvonga ega boʻlgan, ammo 1749-yilda besh gumbazli ichki ayvon namozxona ichiga kiritib yuborilgan. Gumbazning oʻchami 12.6 metr (41 ft)ni tashkil etadi. Masjid gumbazidagi boʻyoqlar bilan ishlangan asl bezaklar saqlanib qolmagan. Bino minbari oddiy qurilgan boʻlib, uni qurishda oq marmardan foydalanilgan. Masjid hududida dastlab hammom ham mavjud boʻlgan, biroq u 1957-yilda buzib tashlangan.

Sinan posho masjidining dizaynini 1437-yildan 1448-yilgacha mavjud boʻlgan Edirnedagi Üç Şerefeli masjidi bilan solishtirish mumkin. Ikkala masjid gumbazi ham oltita ark ustida joylashgan boʻlib, ikkita alohida ustunlardan iborat boʻlgan.

Galereya
--------

* Sinan posho masjidining ichki koʻrinishiSinan posho masjidining ichki koʻrinishi
* Sinan posho masjidining janubi-gʻarbiy tomondan tashqi koʻrinishiSinan posho masjidining janubi-gʻarbiy tomondan tashqi koʻrinishi
* Masjid gumbazi va minorasiMasjid gumbazi va minorasi
* Sinan posho masjidining ichki koʻrinishiSinan posho masjidining ichki koʻrinishi
* Sinan posho masjidining ichki koʻrinishiSinan posho masjidining ichki koʻrinishi
* Sinan posho masjidining ichki koʻrinishiSinan posho masjidining ichki koʻrinishi

Yana qarang
-----------

* List of mosques in Istanbul

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Necipoğlu 2005. sfn error: no target: CITEREFNecipoğlu2005 (help)
2. ↑  Goodwin 2003. sfn error: no target: CITEREFGoodwin2003 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Goodwin, Godfrey*. A History of Ottoman Architecture*. London: Thames & Hudson [1971], 2003. ISBN 978-0-500-27429-3.
* Necipoğlu, Gülru*. The Age of Sinan: Architectural Culture in the Ottoman Empire*. London: Reaktion Books, 2005. ISBN 978-1-86189-253-9.

Havolalar
---------

* Sinan Pasha Cami, Archnet
* Photographs of the Sinan Pasha Mosque by Dick Osseman
* Respect to Sinan foundation
**Respect (kompaniyasi)** -bu 2008-yilda Yevropa futbol uyushmalari ittifoqi (UEFA) tomonidan boshlangan ijtimoiy mas’uliyat dasturi. Uning asosiy maqsadi jinsi, irqi, dini va qobiliyati boʻyicha birdamlik va hurmatga erishishdir.

Umumiy koʻrinish
----------------

UEFA EURO 2012 turniridagi hurmat loyihasi toʻrtta asosiy stenddan iborat edi:irqchilikka qarshi kurash, nogironligi boʻlgan muxlislar uchun imkoniyatlarni kengaytirish va yaxshilash, jismoniy faollik orqali salomatlikni mustahkamlash va muxlislar oʻrtasidagi madaniyatlararo muloqotni yaxshilashKampaniyaning elchilari italiyalik hakam Perluidji Kollina va gollandiyalik futbolchi Klarens Zeedorf edi. Kampaniya asosan oʻyinlar vaqtida tanaffusda, shuningdek, stadionlardagi ekranlarda koʻrsatilayotgan televidenie orqali koʻrindi. Dasturning bir qismi Yevropada irqchilikka qarshi futbol tarmogʻi bilan hamkorlikda edi.U Varshavada joylashgan Polsha va Ukrainadagi HECH QACHON BOʻLMAGAN assotsiatsiyasi tomonidan muvofiqlashtirilgan edi.Bundan tashqari, dasturning bir qismi Euro-Sportring notijorat tashkiloti bilan hamkorlik qiladi. Har bir oʻyinchi va jamoa rahbariyati soʻnggi oʻyin kunida UEFA hurmatiga alohida eʼtibor qaratiladi.

UEFAning „Fair-Pleyni hurmat qilish"reytingi mezon sifatida raqib va hakamga hurmat, shuningdek, muxlislar va jamoa rasmiylarining xatti-harakatlari kabi komponentlarni oʻz ichiga oladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „EURO Respect campaign launched".  UEFA (6-iyun 2012-yil). 27-mart 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-avgust 2013-yil.
2. ↑  „RESPECT campaign launched at UEFA EURO 2012".  UEFA Media Release (6-iyun 2012-yil). Qaraldi: 8-avgust 2013-yil.
3. ↑  „"Respect Diversity – Football Unites". Project report by the "NEVER AGAIN" Association".
4. ↑  „UEFA Respect" (20-noyabr 2014-yil).
**Respublika ixtisoslashtirilgan Travmatologiya va ortopediya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi** – Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tasarrufidagi ilmiy amaliy tibbiyot markazi boʻlib, aholiga travmatologik va ortopedik tibbiy hizmatlarni koʻrsatishga ixtisoslashtirilgan hisoblanadi.

Faoliyati
---------

Respublika ixtisoslashtirilgan travmatologiya va ortopediya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Respublika darajasidagi shifoxona booʻlib, asosiy markazi Toshkent shahrida joylashgan. Shuningdek, maskur markazning har bitta viloyatda filiallari mavjud boʻlib, eng ilgʻor texnologiyalar asosida aholiga xizmat koʻrsatadi. Mazkur shifoxonada yiliga 3500 ga yaqin endoprotezlash usulida va 4000 dan ziyod artroskopik operatsiyalarni muvofaqqiyatli oʻtkazilib kelinmoqda. Bu haqda Sogʻliqni saqlash vazirligining matbuot xizmati xabar berib boradi. Travmatologiya va ortopediya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi 1930-yilda oʻsha vaqtdagi ortopediya klinikasi sifatida tashkil etilgan. Oradan kki yil oʻtib, klinika ilmiy-tadqiqot institutiga aylantirildi. Mustaqillik yillardan soʻng moddiy-texnika bazasi muttasil ravishda takomillashtirilib borilmoqda, kadrlar tarkibi va ilmiy salohiyatida ham ancha oʻsishlar kuzatildi. Ilmiy-amaliy tibbiyot markazi xodimlari ortopedik va travmatologik bemorlarni davolashning yangi va zamonaviy usullarini koʻp marta ishlab chiqib amaliyotga tatbiq etib kelmoqda. Bugungi kunda markaz davlatimizning travmatologiya va ortopediya sohasi boʻyicha kuchli bilib, hamda malakaga ega boʻlgan mutaxassislar faoliyat olib borayotgan, Respublikamizning turli hududlaridan davolanish maqsadida kelayotgan bemorlarga sifatli tibbiy yordam koʻrsatayotgan tibbiyot markazlaridan biri hisoblanadi.
Shifoxona Toshkent shahri, Yashnobod tumani Maxtumquli koʻchasi, 78-uyda joylashgan.

Markaz nomining marmar toshga yozilgan joyi
Markazning eski binosi

Manbalar
--------

1. ↑  „Республика ихтисослаштирилган травматология ва ортопедия илмий-амалий тиббиёт маркази". *ssv.uz*. Qaraldi: 27-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Travmatologiya va ortopediya markazida qanday noyob jarrohlik amaliyotlari yo‘lga qo‘yilgan?". *oz.sputniknews.uz*.  SPUTNIK. Qaraldi: 27-noyabr 2023-yil.
3. ↑  „RESPUBLIKA IXTISOSLASHTIRILGAN TRAVMATOLOGIYA VA ORTOPEDIYA ILMIY-AMALIY TIBBIYOT MARKAZI". *orginfo.uz*. Qaraldi: 27-noyabr 2023-yil.
**Moon Byul-yi** (1992-yil 22-dekabrda tugʻilgan), **Moonbyul** mononimi bilan yaxshi tanilgan, „RBW" kompaniyasi ostida shartnoma imzolangan janubiy koreyalik reper, qoʻshiqchi, qoʻshiq yozuvchi, raqqosa va radio boshlovchisi. U Janubiy Koreyaning „Mamamoo" qizlar guruhining asosiy reperi. 2018-yil may oyida Moonbyul yakkaxon ijrochi sifatida debyut qilgan va raqamli „Selfish" singlini chiqargan.

Tarjimai holi
-------------

Mun Byul-yi Janubiy Koreyaning Kyonnggido shtatidagi Buchxon shahrida tugʻilgan va uch opa-singilning eng yoshi kattasi. U 2005-yilda „TVXQ" telekanalining „Rising Sun" spektaklini tomosha qilib, qoʻshiqchi boʻlishga qaror qilgan. 2011-yilda u Paekche sanʼat institutiga media musiqa va vokal boʻyicha qabul qilingan. U oʻzining birinchi bosh rolini 2011-yil dam olish kunlarida „KBS" kanalida efirga uzatiluvchi „MY BeaUTy" dramasida ijro etgan.

Moonbyul 2014-yil iyun oyida „Mamamoo" aʼzosi sifatida debyut qilgan. 2018-yil may oyida u „Red Velvet" guruhining aʼzosi Seulgi ishtirokidagi „Selfish" singli bilan yakkaxon ijrochi sifatida debyut qilgan. U 2020-yil 14-fevralda *oʻzining „Dark Side of the Moon"* debyut mini-albomini chiqargan.

U 2022-yil 19-yanvarda „*6equence"* nomli ikkinchi mini-albomini chiqargan. Albom chiqishidan oldin u 2021-yil 13-dekabrda Mirani ishtirokidagi „G999" singlini yaratgan va 2021-yil 30-dekabrda yana bir „Shutdown" singlini ommaga taqdim etgan.

2022-yil 28-aprelda u *CITT (Cheese in the Trap)* nomli yakkaxon albomini chiqargan.

Manbalar
--------

1. ↑  „My Name, 마마무 (1)" (ko).  Ten Asia (15-iyul 2014-yil). 11-aprel 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-avgust 2022-yil.
2. ↑  „마마무 그룹명 무슨뜻? 아이유 존경하는 '4인조 걸그룹'" (ko).  Wow TV.
3. ↑  „문별 프로필" (ko).  Naver.
4. ↑  *Hello Counselor - Chorong, Namjoo, Wheein, Moonbyul [ENG/THA/2016.10.10]* (inglizcha), qaraldi: 2021-12-23
5. ↑  „Watch: MAMAMOO’s Moonbyul Shares How TVXQ Inspired Her And Dances To "Rising Sun"" (en). *Soompi* (14-aprel 2018-yil). Qaraldi: 11-oktyabr 2021-yil.
6. ↑  „경희실용음악학원 합격생 명단은 신뢰할 수 있습니다." (ko).  KH Music.
7. ↑  *An So-hyoun.* „[Exclusive AOA's Mina Cast as Lead in Drama 'Modern Farmer'"]. *enews World*.  CJ E&M (11-iyul 2014-yil). 25-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-avgust 2015-yil.
8. ↑  „마마무 문별, 2월 14일 솔로 컴백 확정…4월 첫 단독 콘서트 개최". *www.chosun.com*.
9. ↑  „마마무 문별, 1월 19일 '6equence' 발매…1년 11개월 만 컴백 [공식입장"]. *n.news.naver.com*.
10. ↑  „마마무 문별, 미니 3집 ʻ6equence’ 트레일러…미란이·서리 피처링". *n.news.naver.com*.
11. ↑  „마마무 문별 초고속 컴백, 28일 새 싱글 ʻC.I.T.T’ 발매[공식"]. *n.news.naver.com*.
**Usmonxon Eshonxo‘ja o‘g‘li** (1899-yil, Andijon — 1938-yil, Toshkent) — davlat, siyosat va jamoat arbobi.

Tarjimayi holi
--------------

Usmonxon Eshonxo‘ja o‘g‘li 1899-yil 14- oktabrda Andijonda tug‘ilgan. Otasi o‘z davrining maʼrifatli kishilaridan bo‘lgan. Usmonxon 5 yoshdan maktabda, keyinroq madrasada o‘qigan. 1909—1913-yillarda rus-tuzem maktabida tahsil olgan. So‘ngra oliy boshlang‘ich bilim yurtini va erkaklar gimnaziyasini tamomlagan. Faoliyatini boshlang‘ich maktabda o‘qituvchilik qilishdan boshlagan. Usmonxon Eshonxo‘ja o‘g‘li fors, arab va rus tillarini yaxshi bilgan. 1916—1917-yillarda Andijonda chiqqan „Turkestanskiy golos" gazetasida ishlagan. Fevral voqealaridan so‘ng ziyolilar bilan birgalikda yangi usuldagi maktablarni ochgan. „Turon" kutubxonasi va qiroatxonasini tashkil etishda faol qatnashgan.
1918-yil Farg‘ona vodiysidagi ocharchilikda „Qizil yarim oy" jamiyati raisi bo‘lgan. 1919-yilda partiyaga nomzod bo‘lib, 1920-yil Turkiston MKga aʼzo bo‘lgan va Moskvaga chaqirilgan. Moskvada Kommunistik universitetda o‘qigan. Nomzodlikdan partiya safiga o‘tadi. Tashqi ishlar vazirligida tarjimon, Xorazm va Buxoroda sovet hokimiyatining favqulodda komissari, Turkiston Avtonom Respublikasi Maorif xalq komissarligining hay’at aʼzosi, davlat ilmiy kengashi raisi lavozimlarida ishlagan. 1922-yil iyuldan Turkiston kompartiyasi Markaziy komiteti matbuot sektorini boshqargan. „Turkiston", „Qizil bayroq" gazetalari, „Inqilob", „Bilim o‘chog‘i" jurnallarida muharrirlik qilgan. So‘ng Termiz shahar xalq maorifi mudiri boʻlgan. Sirdaryo viloyati partiya komiteti mas’ul kotibi lavozimlarida ishlagan. 1924-yilda O‘rta Osiyoda milliy davlat chegaralanishini o‘tkazishda qatnashgan. 1924—1925-yillarda O‘zbekiston SSR bo‘yicha RKP(b) MK targ‘ibot bo‘limi tashkiliy byurosining mudiri, „Qizil O‘zbekiston" gazetasi muharriri, 1925-yilda O‘zbekiston KP(b) Surxondaryo viloyati mas’ul kotibi lavozimlarida ishlagan. 1925—1930-yillarda U. Eshonxo‘jaev Moskvada yashagan. U Kommunistik professorlar institutida falsafa bo‘limini tugatgan va oʻsha yerda dars bergan. Moskvada o‘qiyotgan va ishlayotgan O‘zbekiston kommunistlari partiya tashkilotining kotibi bo‘lgan. 1934-yil aprel-avgustida Qorachoy avtonom oblastida VKP(b) viloyat komiteti 1-sekretari, so‘ngra 1937-yil avgustigacha Qozon temir yo‘li siyosiy bo‘lim partiya kurslari mudiri lavozimlarida ishlagan.

Oilasi
------

Otasi Eshonxo‘ja dehqonchilik bilan shug‘ullangan. Oila ziyoli, ilmga ishtiyoqi baland oilalardan bo‘lgan.

Qatagʻon qilinishi
------------------

Usmonxon Eshonxo‘jaev 1937-yil 15-avgustda Qozon shahrida NKVD tomonidan hibsga olinib, 1938-yil 4-oktyabrda Toshkentda SSSR Oliy Sudi Harbiy kollegiyasi sayyor hay’ati tomonidan otuvga hukm qilingan.
**Lahordagi Katta Jamiya masjidi** (urdu: گرینڈ جامع مسجد) – Pokistonning Lohur shahrida joylashgan masjid. 70 000 namozxonni sigʻdira oladigan bu masjid Pokistondagi uchinchi va dunyodagi oʻn toʻrtinchi yirik masjiddir.

Masjidning bosh dizayneri Nayyar Ali Dada. Masjid 2014-yil 6-oktyabrda Qurbon hayitida ochilgan. Bino ichida 25 000 namozxonni sigʻdira oladi, asosiy ibodat zallariga olib boruvchi hovli va yoʻlak esa jami 70 000 kishini sigʻdira oladi. Arxitektura Badshahi masjidi, Vazir Xon masjidi va Shayx Zayd masjidi oʻxshash boʻlib, qurilish xarajatlari 4 milliard rupiy (yoki taxminan 39 million dollar) ni tashkil qilad.

Inshoot har biri 165 fut balandlikdagi toʻrtta minora va 20 ta kichik gumbazdan iborat. Tashqi koʻrinishi 4 millionta qoʻlda ishlangan Moʻlton plitkalari bilan qoplangan. Ichki tarafi Turkiyadan keltirilgan buyurtma asosida tayyorlangan gilamlar va Erondan keltirilgan 50 dan ortiq qandillar bilan bezatilgan. Qavatlardan biri nodir Qur’on kolleksiyalarini namoyish etuvchi Islom merosi muzeyi, islom kutubxonasi va turli antiqa buyumlarga ega islomiy sanʼat galereyasidan iborat.

Manbalar
--------

1. ↑  „World's seven largest Mosques". Qaraldi: 17-dekabr 2015-yil.
2. ↑  „Grand Jamia Masjid, Lahore". *Bahira Town*. Qaraldi: 17-dekabr 2015-yil.
3. ↑  „New Lahore mosque will have largest indoor capacity". *The Express Tribune* (15-fevral 2013-yil). Qaraldi: 17-dekabr 2015-yil.
4. ↑  „Bahria Town mosques open". *The Nation* (27-yanvar 2012-yil). Qaraldi: 17-dekabr 2015-yil.
5. ↑  „Unparalleled achievement: Zardari inaugurates Pakistan's largest mosque". *The Express Tribune* (15-oktyabr 2014-yil). Qaraldi: 17-dekabr 2015-yil.
6. ↑  „Beautiful Mosque Pictures". *www.beautifulmosque.com*. Qaraldi: 25-oktyabr 2016-yil.
**Vahto** ( fin talaffuzi:  [ˈʋɑhto] ) — Finlandiyaning sobiq munitsipaliteti. 2009-yil 1-yanvarda Rusko bilan birlashtirildi .

G'arbiy Finlandiya viloyatida joylashgan va janubi-g'arbiy mintaqasining bir qismidir. Munitsipalitet 1876 nafar aholi yashaydi (2004-12-31) va 77,10 km² maydonni egallagan, shundan 0,02 km² suv maydonlari hisoblanadi. Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 24,34 nafar kishi.

Vahto Turku viloyatidagi 18 munitsipalitetdan biri edi va Turku markaziga yaqinligi (taxminan 20 km) tufayli Turku metropoliyasining bir qismi ham hisoblanishi mumkin. Shimolda Vahto boshqa etti munitsipalitet bilan umumiy chegara belgisiga ega edi. Fin tilida Kuhankuono deb nomlangan ushbu mashhur sayt, shuningdek, Finlandiyaning janubi-g'arbiy qismi va Finlandiyaning boshqa viloyatlari o'rtasidagi tarixdan oldingi chegara belgisidir.

Munitsipalitet bir tilda fin edi .

| Vahto |
| --- |
| Mamlakat | Finlandiya |
| Viloyat | G'arbiy Finlandiya |
| Mintaqa | Janubi-g'arbiy Finlandiya |
| Submintaqa | Turku |
| Rusko bilan birlashdi | 2009 yil 1 yanvar |
| Hukumat |
| •  Shahar boshqaruvchisi | Riitta Pahikkala |
| Hudud |
| • Jami | 77,10 km 2 (29,77 kv mi) |
| • Yer | 77,08 km 2 (29,76 kv milya) |
| • Suv | 0,02 km 2 (0,008 kv mil) |
| • Daraja | 407-chi |
| Aholi
(2003) |
| • Jami | 1859 |
| • Daraja | 358-chi |
| • Zichlik | 24/km 2 (62/kv mi) |
|  | +0,8% o'zgarish |
| Vaqt zonasi | UTC+2 ( EET ) |
| • Yoz ( DST ) | UTC+3 ( EEST ) |
| Rasmiy tillar | fin |
| Urbanizatsiya | 66,0% |
| Ishsizlik darajasi | 7,6% |
| Veb-sayt | http://www.vahto.fi/ |

**Manbalar**
------------

1. ↑  „https://web.archive.org/web/20050802091740/http://www.vahto.fi/". 2-avgust 2005-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-aprel 2023-yil.
Категория:Проект:Футбол:Последняя правка в 2023 году
Категория:Википедия:Статьи о футболистах без портретов
Категория:Персоналии по алфавиту
Категория:Спортсмены по алфавиту
Категория:Футболисты по алфавиту
Категория:Футбольные вратари
**Viktor Borisovich Abayev** (1947-yil, 18-fevral, Moskva — sovet futbolchisi, darvozabon. RSFSRda xizmat ko'rsatgan murabbiy.

Karyeras
--------

Viktor Borisovich "Torpedo" (Moskva) yoshlar sport maktabi tarbiyalanuvchisi bo'lgan. U Moskvaning "Spartak" jamoasida, shuningdek, "Shinnik", "Iskra" (Smolensk) va "Rotor" jamoalarida o'ynagan. U SSSR Oliy Ligasida Moskva Torpedosi tarkibida bitta o'yin o'tkazgan.

Viktor futbolchdagi faoliyatini yakunlagach, bolalar murabbiyi bo‘lib ishlagan. Igor Kolivanov uning eng mashhur talabasi bo'lgan. Keyinchalik Abayev Moskvadagi "Chertanovo" sport maktabida turli lavozimlarda faoliyat olib borgan.

Oilasi
------

Abayevning rafiqasi basketbolchi bo'lgan. O'g'il Ilya Abayev (1981-yilda tug'ilgan) ham futbolda darvozabon bo'lgan. Aka Aleksandr Abayev (1942-2021) - futbolchi, hujumchi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Юному «Чертаново» — четверть века. Это дата!" (ru).  Газета «Спорт в школе» №3 (286) от 1-15 февраля 2002. 14-iyul 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-sentyabr 2022-yil.
2. ↑  „Профиль Виктора Абаева" (ru).  Официальный сайт «Торпедо» Москва. 14-mart 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-sentyabr 2022-yil.
3. ↑  „Профиль" (ru). *rusteam.permian.ru*. 25-noyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-sentyabr 2022-yil.
4. 1 2  „Илья Абаев: «После выхода с „Анжи" в Премьер-лигу нас три дня возили по вечеринкам»" (ru).  Московский футбол. 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-sentyabr 2022-yil.
5. ↑  „Илья Абаев: «Для вратаря доверие — это всё»" (ru).  «Спорт-Экспресс». 1-dekabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-sentyabr 2022-yil.
**Kadastr** (frans. cadastre) — muayyan obʼyektlar toʻgʻrisida tartiblashtirilgan aniq va zaruriy maʼlumotlar majmui, roʻyxati, reyestri (mas, yer kadastri, suv kadastri kabilar). Rasmiy davlat organi yoki muassasasi tomonidan tuziladi va yuritiladi. Boshqa davlatlardagi kabi Oʻzbekiston Respublikasida tabiat resurslari, noyob oʻsimlik va hayvonlar K.lari ham bor. Oʻzbekiston Respublikasida davlat K.lari yagona tizimiga kiruvchi davlat va tarmoq tabiat resurslari K.larini tuzish va yuritish Oʻzbekiston Respublikasining "Davlat kadastrlari toʻgʻrisida" qonuni (2000 y. 15 dek.)ga muvofiq olib boriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**„Qargʻalar"** (**„Qargʻalar uchsa qaraylik"** deb ham nomlanadi) — bu qoʻshiqning yaralishi ashula matnida aytilganidek Margʻilon bilan chambarchas bogʻlangan. Shunisi maʼlumki, qoʻshiqdagi voqealar Oʻzbekistonni Chor Rossiyasi tomonidan bosib olinishiga aloqador. Birinchi Jahon urushi paytida 1916-yil 25-iyunda Oq podsho Rossiya imperatori Nikolay II Oliy Bosh qo‘mondon va harbiy taklifi bilan chiqargan farmoni bo‘yicha „front ortidagi xizmatlar uchun Turkiston, Sibr va Kavkazdan 19 yoshdan 43 yoshgacha bo‘lgan erkaklar safarbarligi" boshlangan. Aynan shu yili front ortida ishlash uchun deyarli barcha oʻzbek erkaklari mardikorlikka olingan va ular sovuq oʻlkalarga xususan, Sibirga yuborilgan.

**„Qargʻalar"** qoʻshigʻi xuddi shu davrda Rossiyaning sovuqlarida ishlab yurgan oʻzbek erkaklari tomonidan yaratilgan degan mulohazalar bor. Qoʻshiqning matni ham ayni shu voqelikka bogʻliq holatda talqin qilinadi:

> Qarg`alar uchsa qaraylik Marg`ilonning yo`liga, 
> Hidi kelsa mast bo`laylik handalakning bo`yiga.
> 
> 

Maʼlumki, qargʻalar issiq tushishi bilan sovuq oʻlkalarga uchib ketadi. Oʻz vatanidan uzoqda, yaqinlari hijronida qiynalgan lirik qahramonlarning murojatidan koʻrinadiki, qargʻalar ularning yurti boʻlgan Margʻilondan uchib kelmoqda. Ular yor-u birodarlari, yaqinlari sogʻinchidan qargʻalarning kelishini intizorlik bilan kutishadi. Sababi, qargʻalar ularning vatanidan, yaqinlaridan xabar olib keladi. Qoʻshiqning mazmuni bilan uning ritmi oʻrtasida yer bilan osmoncha farq borligi uchun, qoʻshiq ijrosi kishini oʻz-oʻzidan raqsga chorlab turadi. Bu qoʻshiq „Yalla" guruhi tomonidan 1970-yillarda ijro etilishi bilan butun Markaziy Osiyoga tezlik bilan yoyilib ketgan. Oʻzbek xalqining toʻy-bazmlarida bu qoʻshiq yangray boshlagan. Oʻsha paytdagi senzura „qargʻalar" soʻzini „turnalar"ga almashtirgan edi. Farruh Zokirov musiqani andijonlik hofizlardan oʻrganganini aytadi, aniq manbalarda yaratilish tarixi saqlanib qolmagan. Bu qoʻshiqni turlicha talqinlari ham bor. Uni Farrux Zokirov ilk bor zamonaviy talqinda ijro etganidan keyin, qoʻshiq koʻplab sanʼatkorlar tomonidan qayta aytilgan, ular ichida Sevara Nazarxonning harakatlanayotgan poyezd ovozlari fonida aytilgan variantida qoʻshiq maʼnosiga ohanglari mos keladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Qarg'alar uchsa qaraylik" (20-dekabr 2021-yil). Qaraldi: 23-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Turnalar qo`shig`i" (27-avgust 2012-yil). Qaraldi: 23-iyul 2022-yil.
3. ↑  „SEVARA NAZARXON - QARG'ALAR" (26-aprel 2013-yil). Qaraldi: 23-iyul 2022-yil.
**Tomashpol** *(ukraincha: Tomashpil)* — shahar tipidagi aholi punkti, Ukrainaning Vinnitsa viloyatida joylashgan maʼmuriy markaz.

Tarix
-----

1901-yilda bu Rossiya imperiyasining Podolsk viloyati Yampolskiy tumanidagi shahar boʻlib, unda jami 1947 kishi istiqomat qilgan. Shahar so'lim ob-havosi va tabiati o'zgachaligi bilan ajralib turadi. U yerdagi binolar ko'proq qadimiy uslublarga asoslanib qurilgan.

1941-yil 20-iyuldan 1944-yil 16 martgacha boʻlgan Ulugʻ Vatan urushi davrida qishloq nemis — rumin qoʻshinlari tomonidan bosib olingan va(" Dnestryanı ") ga kiritilgan.

1956-yilda bu yerda shakar zavodi, oʻrta maktab, ishchi yoshlar maktabi, madaniyat uyi, kinoteatr va ikkita kutubxona faoliyat koʻrsatgan.

1976-yilda shakar zavodi va boshqa oziq-ovqat sanoati korxonalari iqtisodiyotning asosini tashkil etdi.

1989-yil yanvar oyida aholi soni qaryib 6494 kishini tashkil etdi.

1995-yil may oyida Ukraina Vazirlar Mahkamasi bu yerda joylashgan ATP −10548 va koʻtarmachilik kimyosini xususiylashtirish toʻgʻrisidagi qarorni tasdiqladi, 1995-yil iyul oyida tuman qishloq xoʻjaligi texnikasi, shakar zavodini xususiylashtirish toʻgʻrisida qaror qabul qilindi va lavlagi fermasi tashkil etildi.

2013-yil 1-yanvar holatiga koʻra aholi soni 5513 kishini tashkil etdi, bu ancha yuqori koʻrsatkich hisoblanadi.

Din
---

Qishloqda Ukraina pravoslav cherkovining Mogilev-Podolsk yeparxiyasining Tomashpol dekanligining Muqaddas Ustun cherkovi mavjud.

Taniqli odamlar
---------------

Qishloqda tug'ilgan:

• Kolotinskiy, Yakov Iosifovich - *RSFSRda xizmat ko'rsatgan shifokor.*
• Zaltsman, Isaak Moiseevich - *Sovet davlat arbobi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni.*

Manbalar
--------

1. ↑   Chiselnіst nayavnogo naselennya Ukraїni na 1 sіchnya 2019 roku. Derjavna slujba statistiki Ukraїni. Kiїv, 2019. stor.14
2. ↑   Tomashpol // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb. 1890—1907.
3. ↑  Tomashpol // Bolshaya Sovetskaya Ensiklopediya. / redkoll. gl. red. B. A. Vvedenskiy. 2-e izd. tom 42
4. ↑   Tomashpol // Bolshaya Sovetskaya Ensiklopediya. / pod red. A. M. Proxorova. 3-e izd. tom 26. M.
5. ↑  Chiselnіst nayavnogo naselennya Ukraїni na 1 sіchnya 2013 roku. Derjavna slujba statistiki Ukraїni, Kiїv.
6. ↑   Храми і священики. Могилів-Подільська єпархія Української Православної Церкви.
**Aba** (yaponcha: *阿波村* *Aba-son*?) Yaponiyaning Okayama prefekturasi, Tomata tumani shimolida joylashgan Tottori prefekturasi bilan chegaradosh qishloq boʻlgan.

2003-yil holatiga koʻra, qishloqning taxminiy aholisi 669 kishi va aholi zichligi har kvadrat kilometrga 15.90 kishidan iborat boʻlgan. Umumiy maydoni 42,07 km2 ni tashkil etgan.

2005-yil 28-fevralda Aba, Kamo shahri (shuningdek Tomata tumanidan), Shoboku shahri (Katsuta tumanidan) va Kume shaharchasi (Kume tumanidan) bilan birga kengaytirilgan Tsuyama shahriga birlashtirildi va endi mustaqil munitsipalitet sifatida mavjud emas.

Aba hududining katta qismi oʻrmon va/yoki togʻlardan iborat boʻlib, uning asosiy tarmoqlari qishloq va oʻrmon xoʻjaligidir. Unga qishloq aholisining kamayishi taʼsir koʻrsatgan, bu esa prefekturada eng kam aholi qolishiga sabab boʻlgan.

Geografiyasi
------------

### Qoʻshni munitsipalitetlar

* Okayama prefekturasi
	+ Kamo
* Tottori prefekturasi
	+ Tottori
	+ Chizu

Taʼlimi
-------

Aba shahrida ikkita maktab mavjud:

* Aba boshlangʻich maktabi
* Kamo oʻrta maktabi (integratsiyalashgan boshlangʻich oʻrta maktab)

Transporti
----------

### Yoʻllari

* Prefektura yoʻllari :
	+ Okayama prefekturasi 117-marshruti (Gomasugaeri-Yodo)
	+ Okayama prefekturasi 118-marshruti (Kamo-Mochigase)

Mashhur joylari va voqealari
----------------------------

* Nondaki sharsharasi
**Bahriddin Neʼmatjonovich Najmiddinov** (1984-yil 19-oktabr, Chust tumani, Namangan viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — oʻzbek oshpazi, Oʻzbekiston, Qozogʻiston va Rossiyadagi bir qancha restoranlar oshpazi. Taxallusi — Bahriddin Chustiy. Oʻzbekistondagi Aksu restoranlar tarmogʻi asoschilaridan biri.

Tarjimai holi
-------------

*Bahriddin Najmiddinov* 1984-yilda Namangan viloyatining Chust tumanida oʻqituvchi oilasida tugʻilgan. 1991-1998-yillarda Chust tumanidagi oʻrta maktabda oʻqigan. 

### Taxallus

Bahriddin Najmiddinov ijtimoiy tarmoqlarda Chustiy taxallusi bilan mashhur. Ushbu taxallus uning tugʻilgan joyiga ishora qiladi.

Mashhur ishlari
---------------

*Bahriddin Chustiy* 2017-yil 8-sentabrda „Oʻzbegim milliy anʼanalari" festivali doirasida tayyorlangan va Ginnesning rekordlar kitobiga kiritilgan „Mega palov" loyihasi tashabbuskorlaridan biri. Kun.uz nashriga bergan intervyusida mazkur loyiha uchun tayyorgarlik jarayonlari 2010—2011-yillardan boshlanganini maʼlum qilgan.

2021-yilda Dubayda oʻtkazilgan „Ekspo-2020" butunjahon koʻrgazmasida Oʻzbekiston kuni doirasida 1000 kilogramlik mega palov tayyorlagan.

Bahriddin Chustiy 2021-yilda dekabr oyida AQSh davlat kotibining Janubiy va Markaziy Osiyo boʻyicha yordamchisi Donald Lu bilan palov tayyorlagan.

Kasallik haqidagi xabarlar
--------------------------

2020-yil sentyabr oyida bloger Aziza Umarova Facebook sahifasida Bahriddin Chustiyning kasalligi haqida quyidagicha xabar qoldirgan edi:

> Ertalab Bahriddinning rafiqasi Farangiz bilan gaplashdim. Uni reanimatsiyaga olishganini aytdi. Kislorodsiz saturatsiyasi 47 ga tushib ketibdi, kasalxona kislorodi bilan 89 ekan. Tana harorati 38,5 daraja
> 
> 

Keyinchalik tuzalib chiqqani xabar qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Mashhur o'zbek gurme Bahriddin Chustiyuniversitet kutubxonasini mualliflik huquqi himoyalangan kitoblar bilan to'ldirdi". *www.univ-silkroad.uz*. Qaraldi: 24-dekabr 2022-yil.
2. 1 2 3  „Bahriddin Chustiy rekord palov, taxallus va oshpazlik haqida" (18/09/2017). Qaraldi: 24-dekabr 2022-yil.
3. 1 2  „Dubayda bir tonnalik mega-palov tayyorlandi (foto,video)" (10-dekabr 2021-yil). Qaraldi: 24-dekabr 2022-yil.
4. 1 2  „Taniqli oʻzbek oshpazi Bahriddin Chustiy jonlantirish boʻlimiga yotqizildi" (5-sentyabr 2020-yil). Qaraldi: 24-dekabr 2022-yil.
5. ↑  „U.S. Embassy in Tashkent". *twitter.com*. Qaraldi: 24-dekabr 2022-yil.

Havolalar
---------

Ushbu maqolani tinglang (3 daqiqa)noicon
Spoken Wikipedia iconBu audiofayl ushbu maqolaning 17-may, 2023-yil(2023-05-17)
 sanasidagi versiyasi asosida yaratilgan boʻlib, shu sanadan keyin amalga oshirilgan tahrirlarni aks ettirmaydi.(Yordam · Koʻproq audiomaqolalar)
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Turkum (maʼnolari).

**Turkum** — mushtarak gʻoyaviy niyat, umumiy mavzu, qahramon va muayyan kompozitsion yaxlitlikka ega boʻlgan badiiy asarlar majmui. T. asarlar adabiyotning barcha janrlarida mavjud. Mas. Balzakning "Inson komediyasi" yoki Zolyaning "Rugon — Makkarlar"ini tashkil etuvchi asarlarini romanlar T.i deyish mumkin. Shuningdek, hikoyalar, ocherklar va hatto maqolalar T.lari ham boʻladi. T. ayniqsa, sheʼriyatda keng tarqalgan.

Oʻzbek sheʼriyatida deyarli hamma shoirlar T. asarlar yaratganlar. Mirtemirning "Qoraqalpoq daftari", Zulfiyaning "Vodiy tuhfasi", H. Gʻulomning "Qitʼalar uygʻoq", Shuhratning "Kavkaz daftari" kabi T. asarlari mavjud. T.ni tashkil etuvchi har bir asar mustaqil badiiy qimmatga ega boʻladi, biroq ular birlashib, hayotning biror tomoni haqida mukammal tasavvur beruvchi tugallangan yaxlit asarni vujudga keltiradi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Larisa Borisovna Sycheva** (1954-yil 18-martda tugʻilgan) – rus balet raqqosi va oʻqituvchisi, Rossiya xalq artisti (1995), 1978—1994-yillar davomida Krasnoyarsk davlat opera va balet teatrining solisti.

Biografiyasi
------------

Larisa Borisovna 1954-yil 18-martda Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Oʻrta Chirchiq tumanidagi Kuchlyuk stansiyasida tugʻilgan.

1972-yilda Toshkent xoreografiya bilim yurtini tamomlagan. 1972—1974-yillarda Leningrad xoreografiya bilim yurtida tahsil olgan. 1979-yilda Opera va balet teatrida amaliyotni SSSR xalq artisti Nineli Kurgapkinaning sinfida tamomlagan.

1983-yilda u Bolshoy teatrida SSSR xalq artisti Marina Semyonova sinfida tahsil oldi. 2013-yilda Krasnoyarsk davlat musiqa va teatr akademiyasini tamomladi.

1974-yildan Abay nomidagi Qozogʻiston davlat akademik opera va balet teatri solisti, 1978-yildan Krasnoyarsk davlat opera va balet teatri solisti boʻldi.

Larisa Sycheva 1994-yilda sahnani tark etdi.

Larisa Sycheva dramatik balerina boʻlgan va ijro etgan rolining xarakterini chuqur ochib berishi bilan ajralib turargan. Uning raqslari kichik harakatlarni mohirona bajarilishi va yengil balandlikka sakrashi bilan ajralib turardi.

1979-yildan Larisa Sycheva Krasnoyarsk xoreografiya maktabida oʻqituvchi, 1993—1994-yillarda Krasnoyarsk opera va balet teatri balet truppasining badiiy rahbari boʻlgan.

Sibir davlat sanʼat institutida xoreografiya sanʼati kafedrasi mudiri va professor boʻlgan. Talabalari orasida Rossiyada xizmat koʻrsatgan artistlar Irina Ablitsova, Vera Arbuzova, Natalya Hakimova, Alla Yuximchuk va Tataristonda xizmat koʻrsatgan artistlar Kristina Andreeva, Anna Ol hamda xalqaro tanlovlar laureatlari ham bor.

Larisa Sycheva SSSR boʻylab va Ispaniya, Portugaliya, Yugoslaviya, Norvegiya kabi davlatlarda gastrollarda boʻlgan.

Ishtirok etgan baletlaridagi rollari
------------------------------------

* Odette – P.Chaykovskiy „Oqqush koʻli".
* Masha – P.Chaykovskiy „Selkunchik".
* Aurora – P.Chaykovskiy „Uxlayotgan goʻzal"
* Nikiya, Gamzatti – L.Minkus „La Bayadère".
* Kitri – L.Minkus „Don Kixot".
* Jizel, Myrta – A.Adamn „Jizel".
* Frigiya, Aegina – A.Xachaturyan „Spartak".
* Svanilda, Penelopa – A.Gevorgyan „Odisseyi".
* Esmeralda – C.Pugni „Esmeralda" („Notre Dame sobori").
* Juliet – S.Prokofyev „Romeo va Juletta".
* Mariya – B.Asafiev „Baxchisaroy favvorasi".
* Liza – P.Xertel „Behuda ehtiyotkorlik".
* Karmen – R.Shedrin „Karmen Suite".
* Iblis – A.Petrov „Dunyoning yaratilishi".
* Solist – F.Shopin „Shopiniana".

Manbalar
--------

1. ↑  „О присвоении почетных званий Российской Федерации творческим работникам" (deadlink). 9-fevral 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-aprel 2016-yil.
2. ↑  Russkiy balet. Ensiklopediya. BRE, „Soglasie", 1997
3. ↑  „Кафедра хореографического искусства". 31-avgust 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-avgust 2018-yil.

Havolalar
---------

* Benefis L. Sichyovoy
* – Jizel va malika. Avrora Larisi Sichyovoy.
```
**Lipidlar** (yunoncha:— yogʻ) — barcha tirik hujayralar tarkibida boʻladigan yogʻsimon moddalar. Tirik organizm hayot faoliyatida lipidlar muhim ahamiyatga ega. Lipidlar biologik membrananing asosiy komponentlaridan biri boʻlib, hujayralarning oʻtkazuvchanligiga, koʻpgina fermentlarning faolligiga taʼsir koʻrsatadi, nerv impulsini uzatishda, muskullar qisqarishida, hujjatlararo kontaktlarni yuzaga keltirishda va immunokimeviy jarayenlarda qat-nashadi. Lipidlarning yana bir funksiyasi energiya rezervi, hayvon va oʻsimliklarda suv qochiruvchi himoya va termoizolyasiya qoplamasi hosil qilish, shuningdek, turli organlarni mexanik taʼsirlardan saqlashdan iborat.
```

Koʻpchilik lipidlar yuqori yogʻ kislotalari, spirtlar yoki aldegidlarning hosilalaridir. Kimyoviy tarkibiga koʻra, Lipidlar bir necha sinfga boʻlinadi. Oddiy Lipidlar yogʻ kislotalari (yoki aldegidlar) va spirtlar qoldigʻidan tarkib topgan moddalardan iborat. Bularga yegʻlar (triglitseridlar va boshqa tabiiy glitseridlar), mum (yogʻ kislotalari va yogʻ spirtlari efirlari) va diol Lipidlar (yogʻ kislotalari va etilenglikol yoki b. ikki atomli spirtlar efirlari) kiradi. Murakkab Lipidlar ortofosfat kislota hosilalari (fosfolipidlar) hamda qand qoldiqlari (glikolipidlar)dan tarkib toptan moddalardan iborat. Murakkab Lipidlar molekulalarida koʻp atomli spirtlar — glitserin (glitserin-fosfatidlar) yoki sfingozin (sfingolipidlar) ham boʻladi. Koʻpchilik Lipidlar sirt faol moddalar hisoblanadi. Lipidlar organizmda lipazalar taʼsirida fermentativ gidrolizga uchraydi. Bu jarayonda ajralib chiqayotgan yogʻ kislotalar (adenozintrifosfat kislotalar — ATF) va koferment A bilan taʼsirlashib faollashadi, soʻngra oksidlanadi. Koʻpchilik Lipidlar hujayralarda oqsillar bilan kompleks murakkab moddalar (lipoproteidlar) holida boʻladi.

Lipidlar ekstraksiya usuli bilan olinadi. Oziq-ovqat sifatida, tibbiyotda kasallarni davolashda hamda turli sanoat tarmoqlarida ishlatiladi (yana qarang Yogʻ).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oni** (gruzincha: *ონი*)—Gruziyaning Racha-Lechkhumi va Kvemo Svaneti mintaqasida joylashgan shaharcha (*mkhare*). Tarixiy va etnografik jihatdan u Gruziya gʻarbidagi tarixiy togʻli provinsiya boʻlgan Rachaning bir qismi hisoblanadi. Shahar Oni tumanining (*raioni*) maʼmuriy markazi boʻlib ham xizmat qiladi.

Oni Rioni daryosining chap qirgʻoqlarida chuqur darada, dengiz sathidan taxminan hisoblanganda 830 metr (2,723 feet) balandlikda va Gruziya poytaxti boʻlgan Tbilisidan 210 kilometr (130 milya) shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan.

Tarix
-----

 Oni sobiq muhri Imperator Rossiya hukmronligi davrida ishlab chiqilgan.
 Oni ibodatxonasi
 Oni shahridagi sinagoga
Sovet davridan keyin migratsiya tendensiyasiga qaramay, Oni hali ham bir paytlar kuchli va yirik boʻlgan oz sonli yahudiy oilalarini jamiyatining bir qismi sifatida saqlab qolmoqda, saqlab qolinlgan oilalar, Gruziya Tbilisi va Kutaisidagilardan keyin uchinchi oʻrinda turadi. Oni ibodatxonasi 1880-yillarda polshalik arxitektor tomonidan qurilgan boʻlib quruvchilar Salonikilik yunon yahudiylari boʻlgan.

Manbalar
--------
**Ivan Prokopievich Ananenko** (1921-yilning 5-fevralida tugʻilgan , 1983-yilning 29-dekabrida 62 yoshida vafot etgan)

Hayoti va Faoliyati
-------------------

1921-yil 5-fevralda Tomsk viloyati, Tomsk tumani, Barabinskiy tumani, Shupikovka qishlogʻida tugʻilgan, hozir mavjud emas, Novosibirsk viloyatining zamonaviy Kargatskiy tumani hududida joylashgan. Dehqon oilasidan.

1927-yilda oila Kuznetsk-Sibirskiy shahriga koʻchib oʻtdi (1932-yildan – Stalinsk, 1961-yildan – Novokuznetsk). 1937-yilda yetti yillik maktabni, 1939-yilda zavod shogirdlik maktabini tamomlagan.

1939-yil aprel oyidan boshlab u I. V. Stalin.

1940-yil oktyabr oyida Qizil Armiya safiga chaqirildi. Uzoq Sharqda 12-alohida avtomobil batalonida xizmat qilgan. 1945-yil avgustda Sovet-Yapon urushi qatnashchisi. 1946-yilda u demobilizatsiya qilindi.

1946-yildan Kuznetsk metallurgiya zavodining oʻrta navli ustaxonasida rulon boʻlib ishlashni davom ettirdi. Ishlab chiqarish jarayonini mukammal oʻrganib, u etakchi va ishlab chiqarishning ajoyib novatoriga aylandi. Mehnatni tashkil etish boʻyicha koʻplab ratsionalizatorlik takliflari muallifi. Temir yoʻl prokatining yangi texnologiyasini oʻzlashtirganda, u ishlab chiqarish jarayonini takomillashtirish boʻyicha bir qator takliflarni taklif qildi va ular ishlab chiqarishga joriy etildi. Ishlab chiqarish rejalarini doimiy ravishda oshirib, ijaraning yuqori sifatini saqlab turdi.

Qora metallurgiyani rivojlantirishda erishgan ulkan muvaffaqiyatlari uchun SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1958-yil 19 -iyuldagi Farmoni bilan Ivan Prokopyevich Ananenkoga Lenin va Bolgʻa ordeni bilan Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berildi. Oʻroq oltin medal.

1964-yilda ishlab chiqarishda uzilishlarsiz Kuznetsk metallurgiya kollejini tamomlagan. 1975-yilda nafaqaga chiqqunga qadar zavodda ishladi.

1943-yildan KPSS(b)/KPSS aʼzosi. Kemerovo viloyati, Novokuznetsk shahrida yashagan. 1983-yil 29-dekabrda vafot etgan. U Novokuznetskdagi Redakovskiy qabristoniga dafn etilgan. Lenin ordeni (19.07.1958), Mehnat Qizil Bayrogʻi (04.2.1952), „Mehnatdagi farqi uchun" (05.05.1949), „Mehnatdagi jasorati uchun" (11.5.1952) medallari bilan taqdirlangan. 1954-yil) va boshqa medallar.

Manbalar
--------




1. ↑  „Ananenko, Ivan Prokopyevich".
2. ↑  „Герой Социалистического труда. Участник Великой Отечественной войны. Старший вальцовщик среднесортного цеха Кузнецкого металлургического комбината.".
**Pyotr Barbashov** haykali Sovet Ittifoqi Qahramoni kichik serjant, NKVD 34-motooʻqchilar polki boʻlimi komandiri **P. P. Barbashovga bagʻishlab oʻrnatilgan yodgorlikdir**. HaykalPrigorodniy tumani hududida, Vladikavkaz-Alagir avtomobil yoʻlining 6-kilometrida, Gizel qishlogʻi yaqinida joylashgan.

Tarix
-----

Pyotr Barbashov Vladikavkaz uchun janglarda Aleksandr Matrosovning jasoratini takrorladi. 1942-yil 9-noyabrda Pyotr Barbashov bir guruh pulemyotchilar bilan birgalikda Gizel qishlogʻi (hozirgi Shimoliy Osetiyaning Prigorodniy tumani) yaqinida otishma nuqtasini topdi. Bunkerning ambrazurasini tanasi bilan yopib, boʻlinmaga oʻz jangovar missiyasini bajarishiga yordam berdi.

Tarix
-----

Yodgorlik 1983-yilda oʻrnatilgan.

Sovet Ittifoqi qahramoni P. P. Barbashov Vladikavkaz uchun boʻlgan janglarda Aleksandr Matrosov qahramonligini takrorlashga erishdi. U jang maydonidagi ommaviy qabrga dafn etilgan. Yodgorlik esa qabr yonida joylashgan. Yodgorlik mualliflari haykaltarosh, Shimoliy Osetiya ASSRda xizmat koʻrsatgan rassom Boris Aleksandrovich Totiyev, „Elektrozink" zavodi bosh muhandisi, texnika fanlari nomzodi Nikolay Vladimirovich Xodov va meʼmor Ruslan Ramazanovich Kozirevlardir. Yodgorlik loyihasi, Pyotr dushman bunkerining quchogʻini yopishga qaror qilgandagi, inson ruhi balandligi, uning jasorati eng yuqori namoyon boʻlgan paytdagi jangchining impulslarini ifodalashga intildi.

Poydevor yonida jasorat tasvirlangan stela oʻrnatildi, temir-beton poydevorga esa quyidagi yozuv yozilgan taxta mustahkamlandi:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Bu erda, noyabr-9 1942-yil, Ordzhonikidze /Vladikavkaz/, bo'limi qo'mondoni shahri ostida nemis fashistik qo'shinlari mag'lub jangida, komsorg kompaniyalari otomatchikov 34 Motorskoy polk Ordzhonikidze NKVD bo'limi, kichik serjant Petr Parfenovich Barbashov uning tanasi dushman bunker ambrazura yopiq.

SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1942-yil 13-dekabrdagi buyrug'i bilan P. P. Barbashovga Sovet Ittifoqi qahramoni unvoni berilgan.
"Elektrosink" zavodining ishchilaridan, xodimlar, OVVKU faxriylaridan. O'tish: saytda harakatlanish, qidiruv 9-may 1983-yil. | "|

Manbalar
--------

1. 1 2  „Памятник Петру Барбашову". 28-oktyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-may 2020-yil.
2. ↑  „Памятник Петру Барбашову". 30-iyul 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-may 2020-yil.
3. ↑  Памятники Москвы. Памятник Д. Карбышеву
Shohjahonobodning tarixiy xaritasi (Eski Dehli), 1863-yil. Musjid Futtepuri shimoldagi Lahauri darvozasidan janubda joylashgan
**Fatehpuri masjidi** Hindistondagi 17-asrga oid masjid boʻlib, Hindistonning Dehli shahridagi Eski Dehli mahallasida, Chandni Chovkning eng qadimgi koʻchasining gʻarbiy qismida joylashgan. Bu Chandni Chovkning qarama-qarshi tomonida joylashgan Qizil qal’aning qarshisidagi hududdir.

Tarixi
------

Fatehpuri masjidi 1650-yilda imperator Shoh Jahonning xotinlaridan biri Fatehpur Sikri Fatehpuri Begim tomonidan qurilgan va Toj Mahaldagi masjid ham uning nomi bilan atalgan.

Inglizlar 1857-yilgi urushdan keyin masjidni *Rai Lala Chunnamal* kimoshdi savdosiga qoʻygan va bino 19 000 rupiy evaziga Boburiylarning avlodlariga sotilgan (ularning avlodlari hali ham Chandni Chovkdagi Chunnamal havelida yashaydi). Keyinchalik 1877-yilda u hukumat tomonidan toʻrtta qishloq evaziga qayta sotib olingan va inglizlar musulmonlarga Eski Dehli hududiga qaytarish uchun ruxsat bergan vaqtida, Dehli Durbar shahrida masjidni qayta tiklashgan. Akbarobodiy begim tomonidan qurilgan Akbarobodi masjidi deb atalgan xuddi shunday masjid inglizlar tomonidan vayronaga aylantirilgan.

Bugungi kunda Osiyodagi eng yirik ziravorlar bozori boʻlgan Xari Baoli masjid qurilgandan keyingi davrlarda asta-sekin rivojlangan.

Musulmonlarning *Id-ul-Fitr* va *Id-ul-Zuho* bayramlari masjidda katta ishtiyoq bilan nishonlaniladi. Muftiy Mukarram Ahmad masjidning bosh muftiysi va merosxoʻr imomi boʻlib, qariyb 42 yildan buyon u yerda imomlik qilgan, undan oldin otasi Mavlono muftiy Muhammad Ahmad (vafoti 21-oktyabr 1971-yil (hijriy 1391-yil)) masjid imomi va muftiysi lavozimida faoliyat yuritgan.

Isyonchilar yetakchisi Mavlono Abdulqodir Ludhianvi rafiqasining qabri Fatehpuri masjidi hovlisida joylashtirilgan.

Arxitekturasi
-------------

Masjid qizil qumtosh yordamida qurilgan boʻlib, tepasida *mahapadma* va *kalash* joylashtirilgan nayli gumbaz mavjud. Yonlari minoralar bilan oʻralgan masjid anʼanaviy dizaynga ega boʻlib, namozxonaning yetti ravoqli teshiklari bor. Masjidning yon tomonlarida imom hamda xizmatchilar uchun bir va ikki qavatli uylar barpo etilgan.

Oʻrtadagi markaziy ayvon ikki tomondan uchtadan arka bilan oʻralgan.

 Fatehpuri masjidining eski Dehli bozoridan koʻrinishi.

Yana qarang
-----------

* Dehli jome masjidi
* Mukarram Ahmad

Manbalar
--------

1. ↑  History of Mughal Architecture, By R. Nath, Published by Abhinav Publications, 2006
2. ↑  The History of the Taj and the Buildings in Its Vicinity: With 3 Illustrations from Photographs and 2 Plans, By Muḣammad Muʻīn al-Dīn, Akbarābādī Muḣammad Muʻīn al-Dīn
Published by Moon Press, 1905.
3. ↑  Fatehpuri Shahi Masjid: A mute witness to the travails of Dillee milligazette. 1 May 2000.
4. ↑  „Beyond the WALL". *The Hindu* (25-sentyabr 2003-yil). Qaraldi: 19-dekabr 2018-yil.
5. ↑  In memory of a pious Begum The Hindu, 3 October 2005.
6. ↑  „Punjab mosque opens for prayers after 74 years" (en-US). *www.awazthevoice.in*. Qaraldi: 4-oktyabr 2022-yil.

Havolalar
---------

 Media related to Fatehpuri Masjid at Wikimedia Commons
**Kali masjidi** – Hindistonning Karnataka shtatidagi Bidar shahrida joylashgan masjid.

Tarixi
------

Masjidda hech qanday bitiklar mavjud emas, shuning uchun inshoot qurilishining aniq sanasi nomaʼlum. Biroq, qurilish uslubiga koʻra, u 16-asrning birinchi yarmida, birinchi Barid Shohi davrida qurilgan boʻlishi mumkin.

Tavsifi
-------

Masjid Bidar temir yoʻl vokzalining janubi-gʻarbiy qismida joylashgan. Bino ichida quduq ham mavjud, quduq keyinchalik barpo etilgan.

 Kali masjidi, janubi-gʻarbiy tomondan koʻrinishi
### Tashqi koʻrinishi

Masjid ohak bilan qopgan tuzoq toshidan qurilgan. Fasad uchta arkli teshikdan iborat boʻlib, uning yon tomonida ikkita tugallanmagan minora joylashtirilgan. Minoralar qurilishi tugallanmagan yoki keyinchalik vandalizm natijasida vayron qilingan boʻlishi mumkin. Minoralar sakkiz qirrali boʻlib, toʻrtburchak asoslardan koʻtarilgan.

Arklarning tepasida friz shaklida silliqlangan shoxli ikki tasma mavjud. Bu yerda bir vaqtlar masjidning qurilishi tugallangan sana va uning asoschisi haqida batafsil maʼlumot beruvchi yozuv boʻlgan, ammo saqlanmagan. Buning ustiga chajjani qoʻllab-quvvatlaydigan briketlar mavjud.

Strukturadan yuqorida trefoil naqshli parapet devori koʻtarilib boradi. Bu parapetdan faqat yon va orqa devorlarigina omon qolgan.

Toʻrtburchak asosdagi gumbaz binoning gʻarbiy qismidan, toʻgʻridan-toʻgʻri mehrobning tepasida koʻtarilgan. Gumbazning kvadrat asosi Ali Baridshoh qabriga oʻxshab toʻrt tomondan ochiq ravoqlarga ega. Mehrob ustidagi moʻriga oʻxshash bu gumbaz Al-Zaytuna masjidi va Shimoliy Afrikadagi boshqa masjidlardagi gumbazlarga juda oʻxshab ketadi.

### Ichki koʻrinishi

Masjid ustunlar yordamida oltita qismga boʻlingan. Ichki oʻlchami 45 fut 10 dyuymga 35 futni tashkil etadi. Namoz uyasi oʻn burchakli asosga ega.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Yazdani, Ghulam*. Bidar, Its History and Monuments*. London: Oxford University Press, 1947 — 196–197 bet.
2. ↑  Yazdani, Ghulam*. Annual Report of the Archaeological Department of His Exalted Highness The Nizam's Dominions*. Calcutta: Baptist Mission Press, 1933 — 2 bet.
**Vin siljish qonuni** — Muvozanatli issiqlik nurlanishi energiyasining to‘lqin
uzunliklar bo‘yicha taqsimlanishini nemis fizigi V.Vin 1893-yilda
nazariy jihatdan oTgandi. Vin o‘z izlanishlari natijalari asosida
quyidagi xulosaga keldi: absolut qora jism issiqlik nurlanishi energiyasining to ‘lqin uzunliklar bo‘yicha taqsimlanishi zichligida
maksimum mavjud bo‘lib, bu maksimum {\displaystyle \lambda \_{max}} to‘lqin uzunligiga
to‘g‘ri keladi va quyidagi munosabat orqali aniqlanadi:

{\displaystyle \lambda \_{max}\cdot T=b}
bu formulada {\displaystyle \lambda \_{max}} — absolyut qora jism nurlanishi energiyasining maksimumidagi toʻlqin uzunligidir, T — temperaturasi, b — oʻzgarmas kattalik boʻlib, Vin doimiysi deyiladi: b=2.9·10-3 m·K

Formuladan ko‘rinadiki, qora jismning temperaturasi — T
qancha yuqori boʻlsa, {\displaystyle \lambda \_{max}} shuncha kichikroq qiymatga ega boʻladi.
Vin qonuni siljish qonuni ham deyiladi va bu qonun tajribalarda
tasdiqlangan. Vin qonunini yana quyidagicha taʼriflash mumkin:
absolut qora jism nurlanish spektrida maksimal energiyaga to ‘g‘ri
keladigan to‘lqin uzunligi absolut temperaturaga teskari proporsionaldir.
Vin qonuni asosida qizigan jismlaming (metallar, erituvchi pechlar, atom portlashidan hosil boMadigan bulutlar va boshq.) spektriga
qarab ulaming temperaturasini aniqlashning optik pirometriya usuli
ishlab chiqilgan. Shu usuldan foydalanib birinchi marta Quyosh
sirti temperaturasi o‘lchangan. Yer sirtiga keladigan Quyosh nurlari
energiyasining maksimumi to‘lqin uzunligi {\displaystyle \lambda \_{max}}=0,47 mkm boʻlgan
koʻzga koʻrinadigan sohaga to‘g‘ri keladi. Vin qonuniga asosan
Quyosh sirtining absolyut temperaturasi ~6160 K ga teng.

Manbalar
--------

* G.Ahmedova „Atom fizikasi"
* R.Bekjonov „Atom va yadro fizikasi"