recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**GʻAZAL VA RUBOIYLAR**

Pashtun ogʻzaki sheʼriyatida mashhur boʻlgan qoʻshiq turlaridan yana biri gʻazal (غزل)dir. Bu sheʼr turi ham yozma adabiyotda shakllangan boʻlsada, oddiy xalq uni oʻzining qoʻshigʻi, xalq sheʼri sifatida qabul qiladi. Shuning uchun ham bu sheʼr chorbayta kabi xalq orasida hozirgacha koʻproq „badǝla" yoki „sandǝra", yaʼni „qoʻshiq maʼnosini" anglatadigan nomlar bilan ataladi.
Fors, oʻzbek, tojik adabiyotlaridagi kabi pashtunlar mumtoz adabiyotida ham gʻazal asrlar davomida sheʼriyatning etakchi turi va janri sifatida rivojlanib kelgan va yuzlab pashtun shoirlari devonlarining asosiy qismini aynan gʻazallar egallagan. Pashtu mumtoz adabiyotida gʻazal janrining XIV asr pashtuzabon shoiri Akbar Zamindovaray ijodida ilk bor koʻringanligi itbotlangan .
Pashtu mumtoz adabiyotida gʻazalning jadal rivojlanishi XVI asrning ikkinchi yarmidan boshlanadi va u yozma adabiyotning toʻlaqonli, asosiy janriga aynan XVI asrning ikkinchi yarmi, XVII asrning oʻrtalarigacha davom etgan, tarixda „Ravshaniylar adabiyoti", deb nom olgan yirik yoʻnalishning namoyandalari: Arzoniy, Mirzaxon, Muxlis, Davlat, Vosil ijodida juda keng janriy, badiiy-stilistik yutuqlarga erishadi. Mavzu doirasi ham har jihatdan kengayadi. Ammo pashtu mumtoz gʻazalning tematik, badiiy-stilistik va shakliy jihatdan yuksak choʻqqilarga erishishiga, gullashiga XVII- XVIII asrlarda vujudga kelgan uchta yirik adabiy maktab¬larning sardorlari: Xushholxon Xatak, Abdurahmon, Abdulha¬mid va ular¬ning oʻnlab isteʼdodli shogirdlari ijodida muvaffaq boʻlingan.

MANBALAR
--------

1. Afganskie narodnie poslovitsi i pogovorki. M. 1960.
2. Afganskie pesni. M. 1964.
3. Afganskie skazki. — M. 1955.
4. Afganskie skazki i legendi. — M. 1972.
5. Afgʻon ertaklari. -Toshkent, 1956.
**Eushtinlar** (*Eushta tatarlari, Eushtintsy, Gaustintsy, Yaushtintsy*; oʻz nomi — tatarcha: яүштә татарлары, яүште) — Sibir tatarlarining etnografik guruhi, Tomsk viloyatining tub aholisi vakillari. Eushta aholisi soni 300-400 kishi. Eushta xalqi asosan Tomsk shahri yaqinidagi Tom daryosining quyi oqimida yashaydilar. Xalqlar turar-joyining tarixiy va madaniy markazi Eushta qishlogʻidir.

Eushtinlar, chatlar va qalmoqlar turkiyzabon xalqlar guruhiga kiradi va birgalikda Sibir tatarlarining sharqiy etnoterritorial guruhini tashkil qiladi. Eushta aholisi, ayniqsa, chatlarga yaqin.

Eushtiylar turkiy oilaga mansub sibir-tatar tilining tomsk lahjasining Eushta-Chat shevasida gaplashadi.

Tarixi
------

Koʻpchilik tadqiqotchilarning fikriga koʻra, „Eushtinlar Gʻarbiy Sibirning aborigen Samoyed aholisi boʻlib, ular koʻchmanchi turklarning kuchli taʼsirini boshdan kechirgan va keyinchalik turklashgan".

Eushta xalqi tarkibida turkiy qatlamlarning kelib chiqishi koʻp bosqichli. Birinchidan, qadimgi turklar bu yerga Oltoy yoʻnalishidan kirib kelgan. Eushta xalqining shakllanishida qirgʻiz va teles qabilalari maʼlum oʻrin egallagan. 9—10-asrlarda bu yerda kimaklar rivojlangan, ularning oʻrtasidan Sibir tatarlari etnogeneziga kuchli taʼsir koʻrsatgan qipchoq qabilalari chiqqan. Bundan tashqari, tadqiqotchilar Eushta xalqiga Oʻrta Osiyodan kelgan odamlarni kiritishni taxmin qilmoqdalar. Ruslar oʻz yerlariga kelgan paytda Eushta aholisining soni taxminan 800 kishini tashkil etadi.

1599-yilda Eushta yeriga tashrif buyurgan Vasiliy Tyrkovning maslahati bilan ularning rahbari knyaz Toyan Ermashetev (Yermametev) 1603-yil yozida Moskvaga sar Boris Godunovga ariza va sovgʻalar bilan joʻnadi. 1604-yil 20-yanvarda u Moskvaga keladi va podshohga oʻz qabilasini Rossiya qirolligi hukmronligi ostiga qabul qilish va Eushta yerida shahar qurishni soʻrab ariza beradi — u „aytish va hukmronlik qilish" uchun shoh oliy qoʻli hukmron ". Eushtinlar Rossiya fuqaroligiga qabul qilindi va bir vaqtning oʻzida yasakdan ozod qilindi, ularning yerlarida Tomsk (Tomsk qamoqxonasi) qurilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Татар халык сөйләшләре : ике китапта / [авторлар коллективы: Ф. С. Баязитова и др.]. - Казан : Мәгариф, 2008-. - 26 см.; ISBN 978-5-7761-1774-9
2. ↑  Евстигнеев Ю. А. Россия: коренные народы и зарубежные диаспоры (краткий этно-исторический справочник). — 330 с.
3. ↑  Дульзон А.П. Диалекты татар-аборигенов Томи // Учёные записки. — Томск: Издательство Томского государственного педагогического института, 1956. — Т. XV. — С. 297.
4. ↑  POTOMKI TOYaNA: 400 LYeT SPUSTYa
5. ↑  Territoriya rasseleniya i osnovnie gruppi eushtinsev v XVII-XVIII vekax
**Evteniya** (qadimgi yunoncha: *Εὐθηνία*, lotincha: *Euthenia*, soʻzma-soʻz „farovonlik, moʻl-koʻllik") — qadimgi yunon mifologiyasida ravnaq va farovonlik maʼbudasi yoki iblisi, uning ziddi Peniahisoblanadi. Uning opa-singillari Yevkleya, Filofrosina va Yefimiya u bilan birga kichik xaritlar hisoblanadi.

Misr va Rim panteoni
--------------------

Yevteniya Misr va Rim panteonining qismidir.

Ptolemeylar sulolasi davrida u Nilning xotini edi. Uning Misr tangalarida birinchi koʻrinishi miloddan avvalgi soʻnggi oʻn yillikka toʻgʻri keladi.

Rim tangalarida Yevteniya qadimgi Rim moʻl-koʻllik maʼbudasi Abundantia va qadimgi Rim hosildorlik maʼbudasi Annona bilan qiyoslangan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „EUTHENIA - Greek Goddess or Spirit of Prosperity & Abundance". *www.theoi.com*. Qaraldi: 21-aprel 2021-yil.
2. ↑  *Rubis.* „Philophrosyne, déesse de l'amitié" (fr). *La mythologie selon Rubis*. Qaraldi: 21-aprel 2021-yil.
3. ↑  „Curtis Chapter I". *www.coinsofromanegypt.org*. Qaraldi: 21-aprel 2021-yil.
4. ↑  Kákosy, László (1982). "The Nile, Euthenia, and the Nymphs". *The Journal of Egyptian Archaeology* **68**: 290–298. doi:10.2307/3821647. ISSN 0307-5133.
5. ↑  „Euthenia and Demeter - Elagabalus". *sites.google.com*. Qaraldi: 7-aprel 2020-yil.
6. ↑  „Elagabalus - Euthenia and Demeter" (ru). *sites.google.com*. Qaraldi: 21-aprel 2021-yil.
**Mariya Eva Duarte de Peron** (1919-yil 7-may — 1952-yil 26-iyul) Argentina prezidenti Xuan Peronning ikkinchi xotini edi. U Los Toldosda tugʻilgan. U 1946-yildan to vafot etgunga qadar birinchi xonim boʻlgan va oʻsha yillarda eri bilan birga Argentina hukmdori sifatida xizmat qilgan. U oʻlimidan oldin Kongress uni **Millatning Ruhiy Yoʻlboshchisi etib tayinladi**. U Peronga turmushga chiqishidan oldin aktrisa edi.

Yoshlik
-------

Eva juda kambagʻal boʻlib oʻsgan va yoshligidanoq aktrisa boʻlishni xohlagan. Oʻn olti yoshida u maktabni tashlab, yulduzlik orzusiga erishish uchun Buenos-Ayresga koʻchib oʻtdi. U Xuan bilan xayriya kontsertida uchrashgunga qadar u erdagi radiostansiyaga ishga joylashdi. Koʻp oʻtmay, ikkalasi juda yaqin boʻldi va ular 1945-yil 21-oktabrda turmush qurishdi. Eva 1946-yilda Xuanning prezidentlik kampaniyasida faol ishtirok etgan va u saylanganida u faol hukumat rolini oʻynashda davom etgan.

Yutuqlar
--------

Oʻlimiga qadar u dunyodagi eng kuchli ayollardan biri yoki hatto eng qudratli ayol edi. U koʻplab xayriya va feministik maqsadlardagi faoliyati bilan tanilgan va Argentinadagi koʻplab odamlar uchun timsolga aylandi. Evita Peronistlar partiyasini qoʻllab-quvvatlagan ayollardan tashkil topgan katta va kuchli siyosiy partiya — Peronist ayollar partiyasining prezidenti edi. U Mehnat vazirligi va Sogʻliqni saqlash vazirligini boshqargan. U Argentinada ajralishni qonuniylashtirishga yordam berdi, shuningdek, Argentinada ayollarning saylov huquqini joriy etishda muhim rol oʻynadi. Mariya Eva Duarte de Peron farovonlik jamgʻarmasi kambagʻallarga koʻplab mablagʻlar, tovarlar va dori-darmonlar berdi. Kambagʻallarga Evita Peron juda yoqdi. Uning hayoti *Evita* deb nomlangan musiqiy va filmni ilhomlantirdi. Filmda Madonna rol oʻynagan.

Oʻlim
-----

Uning saratoni 1951-yil noyabr oyida histerektomiya paytida aniqlangan, ammo shifokorlar Xuan Peron tomonidan prezidentlik kampaniyasiga salbiy taʼsir koʻrsatmaslik uchun uni oʻzlarida saqlashga undashgan. U vafot etganida (bachadon boʻyni saratonidan, Buenos-Ayresda), uning jasadi mumiyalangan edi Eri agʻdarilganidan keyin, uning jasadi Italiyada topilgunga qadar deyarli 20 yil davomida yoʻqolgan. U Argentinaga qaytarilgan va 1974-yilda vafot etganidan keyin eri bilan birga dafn etilgan. Uni Eva vafotidan keyin Xuan Peronga turmushga chiqqan Izabel Peron ismli ayol prezident qaytarib olib keldi. Uning hayoti davomidagi faoliyati xotirasiga Argentina ijtimoiy taraqqiyot vazirligining old tomonidagi ulkan portret 2011-yil 26-iyulda, uning vafotidan roppa-rosa 59 yil oʻtib ochildi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Un siglo, 10 historias:EVA PERÓN". *BBC*.
**Sattarov Xoshim Og‘aliqovich** (1904-yilda tugʻilgan — 1938-yil 4-oktyabrda vafot etgan) — O‘zSSR Sog‘liqni Saqlash Xalq Komissarligida kadrlar mudiri, Toshkent Tibbiyot instituti direktori, O‘zSSR Markaziy Ijroiya Komiteti aʼzosi.

Hayoti va taʼlimi
-----------------

1904-yili Namangan viloyati, Namangan shahrida oddiy dehqon oilasida tavallud topgan. Oilasi 7 kishidan iborat boʻlgan: rafiqasi, o‘g‘li, xotinining 2 singlisi va otasi. Toshkent shahrida, 1-may ko‘chasi, 74-uyda istiqomat qilgan.

1938-yil 4-oktyabr sanasida SSSR Oliy harbiy hamjamiyati sayyor sessiyasining Toshkentdagi yig‘ilishida S. X. Og‘aliqovich otish jazosiga hukm etildi va oʻsha kunning oʻzida otib tashlandi.

1917—1919-yillarda „Namuna" xalq maktabida o‘qidi. 1930-yili Moskvadagi Tibbiyot institutini tugatib, ichki kasalliklar bo‘yicha shifokor mutaxassisligiga ega bo‘lgan. 1919-yili Toshkentda O‘zbekiston pedagogika instituti huzuridagi kursda 1922-yilgacha tahsil oldi. Muassasani tamomlab, Moskvaga Kalinin nomidagi ishchilar fakultetiga o‘qishga kirdi va 1925-yilda tugatdi. Sattarov o‘sha yilning o‘zida ishchilar fakulteti tomonidan 1-sonli Moskva davlat universiteti Tibbiyot fakultetiga o‘qishga yuborildi, 1930-yili shu universitetning Tibbiyot fakultetini tamomladi. Tibbiyot institutini bitirgandan so‘ng, Moskvadagi SSSR Tropik instituti aspiranturasida oʻqishni davom ettirgan.

Faoliyati
---------

1931-yil may oyida O‘z K(b)P Markaziy Komiteti qarori asosida Toshkentga ishlash uchun chaqirib olindi. Keyinchalik O‘zK(b)P Markaziy Komiteti qaroriga muvofiq O‘zSSR Sog‘liqni Saqlash Xalq Komissarligida kadrlar mudiri etib saylandi. Ushbu lavozimda 1931-yilning 15-may sanasidan 1932-yilgacha ish olib bordi. 1932—1934 yillar oraligʻida esa O‘zSSR Sog‘liqni Saqlash Xalq Komissari o‘rinbosari sifatida xizmat qildi. 1932-yil iyunidan boshlab Toshkent Tibbiyot instituti direktori bo‘lib ishlay boshladi. Sovetlar V qurultoyida O‘zSSR Markaziy Ijroiya Komiteti aʼzosi etib tayinlandi.

Adabiyotlar
-----------

* Shamsutdinov, Rustambek*. O‘zbekistonda sovetlarning qatag‘on siyosati va uning oqibatlari*. Toshkent: "SHARQ" NASHRIYOT-MATBAA AKSIYADORLIK KOMPANIYASI, 2012 — 432 bet. ISBN 978-9943-00-481-8.

Manbalar
--------

1. ↑  O‘zR PDA*. 58-fond, 78-ro‘yxat, 147-ish* — 90–97 bet.
2. ↑  RF FXXMA,*. 7-fond, 1-ro‘yxat, 10-ish* — 531 bet.
3. 1 2  Shamsutdinov, Rustambek*. O‘zbekistonda sovetlarning qatag‘on siyosati va uning oqibatlari*. Toshkent: "SHARQ" NASHRIYOT-MATBAA AKSIYADORLIK KOMPANIYASI, 2012 — 432 bet. ISBN 978-9943-00-481-8.
**Gong Li** — (talaffuzi, Gong li) Xitoy aktrisasi.

1965-yili 31-dekabrda Shenyanda tavallud topdi. Oilasidagi beshinchi farzand. Otasi Gong Litsee (xitoycha: 巩力泽) **Lyaonin universiteti**ning iqtisod fanlari professori, onasi Jao In (xitoycha: 赵英), shu universitetda materialshunos boʻlgan.

Gong li dungoga kelganidan soʻng Shandunga koʻchib ketadi. Gun Li yoshligida musiqaga koʻngil qoʻyadi, akterlik hunurga juda ishtiyoq boʻladi. 1983-yili maktabni bitirgandan keyin ikki yil ketma-ket oliy oʻquv yurtlariga imtihon topshirib, oʻqishga kira olmaydi.

1985-yili rejisser In Davey bilan tanishadi, shu kishi Gong Lini oʻqishga kirishga tayyorlaydi.

1989-yili Pekindagi Markaziy drama akademiyasini bitirib, shu yili taklifnoma oladi. Uni jahon darajasiga koʻtarib, mashxur qilgan rejisser Jan Imou bilan shu vaqtda tanishadi.

Ilk bor „Krasni gaolyan" filmida asosiy ayol roʻlini ijro etadi. Bu film Berlin xaliqaro kino festivalida mashxur deb topiladi. 1993-yili Chen Kaygening „Proshay, moya nalojnitsa" filmidagi asosiy rolni ijro etadi. 2010-yili "Shanxay" trilleriga tushgan. Qirqqa yaqin filmda rol ijro etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „章子怡访台 观众称她"小巩俐"". 7-dekabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-fevral 2013-yil.
**Xoshimov Elmurod Abdusattorovich** (aksariyat nufuzli manbalarda: **Elmurod Abdusattorovich Xoshimov**; 1983-yil 5-fevral, Farg'ona viloyati, Oʻzbekiston) — dotsent va Iqtisod fanlari doktori. 2022-yildan Bank-moliya akademiyasi ijrochi direktor-rektori.

Biografiyasi
------------

Xoshimov Elmurod Abdusattorovich 1983 yil 5 fevralda Farg'ona viloyati, O‘zbekiston tumanida, ziyolilar oilasida tug‘ilgan. Millati o‘zbek.
2004 yilda Toshkent moliya institutining "Bank ishi, kredit" mutaxassisligiga muvaffaqiyatli kirdi. 2006 yilda ushbu universitet magistranti bo‘ldi.

2006-2008 yillarda O‘zbekiston Respublikasi Bank-moliya akademiyasi Bank-moliya tizimi rivojlanishini tadqiq qilish markazi ilmiy xodimi bo‘lib ishlagan. 2008 yilda O‘zbekiston Respublikasi Valyuta birjasi Valyuta va pul bozorlarida birja savdolarini tashkillashtirish bo‘limi bosh mutaxassisi – birja makleri bo‘lib ishlagan. Shuningdek, 2009 yilda Mintaqaviy bank o‘quv markazi o‘qituvchi-maslahatchisi, 2010 yilda Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi Nazorat va monitoring boshqarmasi bosh mutaxassisi (o‘rindoshlik asosida Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti "Bank ishi" kafedrasi dotsenti), 2010 yilda Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti katta ilmiy xodimi-izlanuvchisi sifatida faoliyat yuritgan.

2012-2015 yillarda Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti "Jahon iqtisodiyoti va xalqaro iqtisodiy munosabatlar" kafedrasi mudiri, 2015-2016 yillarda Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy biznes maktabining "Moliyaviy strategiya, investitsiyalar va buxgalteriya hisoboti" kafedrasi dotsenti, bo‘lim boshlig‘i, 2016-2018 yillarda Korporativ boshqaruv ilmiy-ta’lim markazi "Strategik va moliyaviy menejment" kafedrasi mudiri, 2018-2020 yillarda Biznes va boshqaruv respublika oliy maktabi "Strategik va moliyaviy menejment" kafedrasi mudiri, "Biznesni boshqarish" kafedrasi mudiri, 2020-2022 yillarda esa Iqtisodiy taraqqiyot va kambag‘allikni qisqartirish vazirligi huzuridagi Biznes va tadbirkorlik oliy maktabi "Strategik va moliyaviy menejment" kafedrasi mudiri, Magistratura dasturlarini amalga oshirish bo‘limi boshlig‘i bo‘lib ishlagan.

Xoshimov Elmurod Abdusattorovich 2022 yildan to hozirgi kungacha O‘zbekiston Respublikasi Bank-moliya akademiyasi ijrochi direktori-rektor lavozimida ishlab kelmoqda.
**Yabu madrasasi** — Samarqand madrasasi. Yabu madrasasi 1841—1842-yillarda Samarqandda mulla Ernazar valadi Samandarboy tomonidan bunyod etilgan. Madrasa gumbazli boʻlib, 8 hujradan iborat boʻlgan. Madrasa uchun vaqf mulklari ajratilgan. Abdusattor Jumanazar ushbu madrasaga oid bir qator vaqf hujjatlari va manbalarni oʻrgangan boʻlib, madrasa bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirgan. Hijriy 1257-yili zulhijja oyida (1842-yil, yanvar-fevral) mulla Ernazar valadi Samandarboy Payshanba viloyati qozixonasiga kelib, Hanifa arigʻi yonidagi Yabi qishlogʻida yarimgav yerini Yabu madrasasi uchun vaqf qiladi. Madrasa xom gʻishtdan gumbazli qilib qurilgan, yonida 2 ayvonli masjidi boʻlgan. Bitta mudarris 16 nafar talabaga dars oʻtgan. Madrasaga voqifning oʻzi mutavvali boʻlgan. Undan keyin esa uning avlodlari ushbu vazifani bajarishgan. Mutavvali hosildan ushr haq olgan. Vaqf hujjati shartiga koʻra, madrasa talabasi istagiga qarab, fiqhiy ilm yoki Qur’on hofizi yoʻnalishida tahsil oladi. Mudarris madrasa tarkibidagi ayvonli masjidda imomlik qilgan. Mazkur hujjatda toʻrtta muhr bosilgan. Mir Sadriddin qozi, Sayyid Mir Olim va mulla Fozil raisga kabilar muhrlari bosilgan. Mazkur hujjat bilan Samarqand viloyati vaqf ishlari boshqaruvchisi V.L Vyatkin ham tanishgan. Madrasa hujralarida ikki nafar talaba istiqomat qilgan. Uzurli sabasiz 2 oyi 10 kun darsga qatnashmagan talabalar oʻqishdan chetlashtirilgan. Madrasa mutavvali tomonidan nazorat qilib borilgan. Madrasa Pashanba tumanida joylashgan boʻlgan va mashhur madrasalardan biri boʻlgan. Rossiya imperiyasi davriga oid ushbu madrasaning vaqf hujjatlari saqlanib qolgan.

Meʼmorchiligi
-------------

Yabu madrasasi 8 ta hujradan iborat boʻlgan. Ushbu madrasa Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa xom gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Tursunova M*. Samarqand madrasalari (monografiya)*. Toshkent: Fan nashriyoti, 2019 — 208 bet.
2. ↑  Abdusattor Jumanazar*. Samarqand taʼlim tizimi va madrasalari tarixi*. Toshkent: Fan, 2021 — 520 bet.
Cristina Adela Foișor
**Cristina-Adela Foișor** (1967-yil 7-iyun — 2017-yil 22-yanvar) — ruminiyalik shaxmatchi. U FIDE tomonidan 1991-yilda ayol grossmeyster (WGM) va 1997-yilda xalqaro shaxmat ustasi (IM) unvonlari bilan taqdirlangan.

Faoliyati
---------

Foișor 1967-yil 7-iyunda Petroşanida tugʻilgan va Timishoara universitetida matematika fakultetida tahsil olgan.

Foișor besh marta Ruminiya shaxmat boʻyicha ayollar chempionatida gʻolib chiqdi: 1989, 1998, 2011, 2012, 2013-yillar. U 2007-yilda, Yevropa Ittifoqining ayollar chempioni unvonini qoʻlga kiritdi va Petrosa shahrining faxriy fuqarosi unvonini oldi.

1994-yilda Foișor Tilburgdagi ayollar nomzodlari turnirida oʻynadi va u 1993-yilda Jakartada boʻlib oʻtgan zonalararo turnirda ishtirok etdi. U 2001, 2006, 2010 va 2012-yillarda shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida nokaut formatida ishtirok etgan.

2006-yilda Foișor Marsel shaxmat festivalining WGM turnirida Anna Zatonskix va Elena-Luminiţa Kosma bilan birinchi oʻrinni egalladi.

U jamoaviy bahslarda Ruminiyani oʻn toʻrtta ayollar shaxmat olimpiadalarida (1988, 1990, 1992, 1994, 1996, 1998, 2000, 2002, 2004, 2006, 2010, 2014-yillarda) shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasida oʻtkazilgan shaxmat olimpiadalarida himoya qilgan. Shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasida jamoaviy Yevropa chempionatlarida (1992, 1997, 2001, 2003, 2005, 2011, 2013, 2015-yillar) va uchta ayollar oʻrtasida shaxmat boʻyicha Balkaniadalarda ishtirok etgan (1985, 1990 va 1992-yillar). Ushbu oxirgi musobaqada Foișor 1985-yilda ikkita oltin medalni qoʻlga kiritdi. U „AEM Luxten Timishoara" jamoasida oʻynagan paytida, ayollar oʻrtasidagi Yevropa klublar kubogida 1998-yilda jamoaviy oltin medalni va 1999-yil va 2011-yillarda ikkita jamoaviy kumush medalni qoʻlga kiritdi.

Foișor 2017-yil 22-yanvarda Timishoara okrugi kasalxonasida vafot etdi. U 2017-yilning fevral oyida Eronda boʻlib oʻtadigan ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etishi kerak edi.

### Shaxsiy hayoti

U xalqaro usta Ovidiu Foișor ga turmushga chiqqan va ularning qizlari ham shaxmatchi unvoniga ega: Sabina-Francesca Foișor ayol grossmeyster va xalqaro shaxmat ustasi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Şah: Marea maestră Cristina Foişor a murit duminică, la vârsta de 49 de ani" (ro). *Agerpres* (22-yanvar 2017-yil). Qaraldi: 26-yanvar 2017-yil. English translation.
2. ↑  „Foisor, Cristina-Adela". *ratings.fide.com*.  FIDE. 22-yanvar 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi.
3. ↑  „A murit marea maestră de șah Cristina Adela Foișor (fișă biografică)" (ro). *Agerpres*. Qaraldi: 24-yanvar 2017-yil.
4. ↑  „The Week in Chess 609". *theweekinchess.com*. Qaraldi: 9-avgust 2017-yil.
5. ↑  *Darcovici, Miruna*. „Șahista Cristina Foișor a murit. Marea maestră avea 49 de ani" (ro). *Libertatea* (22-yanvar 2017-yil). Qaraldi: 24-yanvar 2017-yil. English translation.
**Gong Lijiao** 1989-yil 24-yanvarda tugʻilgan. Xitoylik olimpiya otishmachisi.

Karyera
-------

U 2007-yilgi Jahon chempionatida 7 oʻrinni egalladi. 2008-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 5 oʻrinni egalladi, ammo bronza medalini ikki raqib doping qoidabuzarliklari sababli medallaridan mahrum qilganidan keyin qoʻlga kiritdi.

U 19,46 ball bilan shaxsiy eng yaxshi zarbasini oʻrnatdi. Bu xitoylik otishmachi uchun 10 yildan ortiq vaqt davomidagi eng uzoq masofa boʻldi. 2009-yilgi Xitoy Milliy oʻyinlarida Gong oʻzining shaxsiy eng yaxshi koʻrsatkichini 19,82 ga oshirdi. Uni Xitoy otishmalari roʻyxatida oʻninchi oʻringa olib chiqdi.

U 2009-yilda Berlinda bo‘lgan o‘tgan jahon chempionatida 19,89 metr natija bilan bronza medaliga sazovar boʻldi. 

U 2009-yilda Jinan shahrida boʻlib oʻtgan Xitoy milliy oʻyinlarida 20,35 metrga shaxsiy eng yaxshi natija qayd eti, oltin medalni qoʻlga kiritdi. 

U 2009-yilda Guanchjouda bo‘lib o‘tgan yengil atletika bo‘yicha Osiyo chempionatida 19,04 metrli natija bilan oltin medalni qo‘lga kiritdi.

2012-yilgi London Yozgi Olimpiada o‘yinlarida u dastlab 4 o‘rinni egalladi, lekin g‘olib Nadzeya Astapchuk giyohvand moddalar testidan o‘ta olmagani sababli diskvalifikatsiya qilinganidan keyin bronza medali bilan taqdirlandi.  2016-yil 20-avgustda Gong kumush medalni qoʻlga kiritdi.

2018-yilda Gong Indoneziyaning Jakarta shahrida bo‘lgan XVIII Osiyo o‘yinlarida ayollar o‘rtasida yadro uloqtirish bo‘yicha oltin medalni qo‘lga kiritdi. 

2021-yilda u Tokioda boʻlib oʻtgan 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ayollar oʻrtasida oʻq uloqtirish boʻyicha 20,58 m natija bilan oltin medalni qoʻlga kiritdi  va shu tariqa har qanday sport turida Olimpiya chempioni boʻlgan birinchi xitoylik sportchiga aylandi.

Adabiyotlar
-----------

1. ↑  „12th IAAF World Championships in Athletics - Berlin 2009 - Timetable/Results - 08-16-2009". *berlin.iaaf.org*. 15-avgust 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-yanvar 2022-yil.
2. ↑  „Tilastopaja Oy Result Service". *www.tilastopaja.org*. 25-fevral 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-yanvar 2022-yil.
3. ↑  „IOC withdraws gold medal from shot put athlete Nadzeya Ostapchuk". Olympic News (13-avgust 2012-yil). Qaraldi: 14-oktabr 2019-yil.
4. ↑  „Gong Lijiao wins women's shot put final at Asian Games". Xinhua (27-avgust 2018-yil). Qaraldi: 14-oktabr 2019-yil.
5. ↑  *May, Tiffany*. „A Chinese gold medalist was asked about her "masculine" appearance, prompting outrage.". *The New York Times* (5-avgust 2021-yil).
**Xoshut xonligi** — 1642—1717-yillarda Tibet platosida joylashgan Oyrotlar xonligi.

Nomi
----

U, shuningdek, Xeshuote xonligi (和碩特汗國), Xoshut davlati yoki Quoshote xonligi deb ham ataladi. Lotin alifbosida Xoshud deb yoziladi.

Tarixi
------

Yuan sulolasi davrida Tibet mo'g'ullar tomonidan bosib olinadi. 1642-yilda Xoshut xonligi mahalliy Xoshut shahzodasi va Yuqori Mo'g'ullar rahbari Gushi Xon tomonidan tashkil etilgan. U Tibet rahbari 5-Dalay Lamaning siyosiy va ruhiy hokimiyati ostida Tibetni qayta birlashtirdi. Dalay Lama va uning hamkasblari Gushi Xon bilan bog'liq bo'lmagan Ganden Phodrang deb ataladigan fuqarolik davlat organini tashkil qildilar.

Xoshut xonligi 1717-yilda Jung'or xonligi qo'shinlari tomonidan bosib olindi. Jungʻorlar Xoshut xonligining so'nggi hukmdori Lxa-bzang Xon tomonidan qoʻllanayotgan Dalay Lama lavozimiga da'vogar Yeshe Gyatsoni taxtdan ag'darishdi. Jungʻorlar oʻz navbatida 1720-yilda Sin sulolasining harbiy qoʻshinlari tomonidan Tibetdan quvib chiqarildi va Tibet Sin imperiyasi bilan birlashtirildi.

Xoshut xonligi xonlari
----------------------

* Gushi Xon : 1642-1655
* Dayan Xon : 1655–1668 (oʻgʻli)
* Tenzin Dalay Xon : 1668-1696 (o'g'li)
* Tenzin Vangchuk Xon : 1696-1697 (o'g'li)
* Lxa-bzang Xon : 1697-1717 (ukasi)

Manbalar
--------

* Xoyt S.K. Etnicheskaya istoriya oyratskix guruh. Elista, 2015. 199 s.
* Xoyt S.K. Dannye folklora dlya izucheniya putey etogeneza oyratskix grup // Mejdunarodnaya nauchnaya konferensiyasi «Setevoe vostokovedie: obrazovanie, nauka, kultura», 7-10-dekabr 2017-yil g.: materialy. Elista: Izd-vo Kalm. un-ta, 2017. s. 286–289.
**Gonduras — Meksika munosabatlari** Gonduras va Meksika oʻrtasidagi ikki tomonlama diplomatik munosabatlar sanaladi.

Tarixi
------

Gonduras va Meksika umumiy tarixga ega: ikkala davlat ham ispanlar tomonidan mustamlaka qilingan va Ispaniya imperiyasining bir qismi boʻlgan. 1821-yilda Gonduras Birinchi Meksika imperiyasining bir qismi boʻldi va 1823-yilda Markaziy Amerika Birlashgan viloyatlariga qoʻshildi. 1838-yilda tarqatib yuborilgach, Gonduras mustaqil davlatga aylandi.

1879-yilda Gonduras va Meksika oʻrtasida diplomatik munosabatlar oʻrnatildi. 1908-yilda mamlakatlar bir-birining poytaxtlarida diplomatik vakolatxonalar ochdilar. 1943-yilda diplomatik vakolatxonalar elchixona maqomiga koʻtarildi.

Meksika Gondurasning dastlabki tarixida ichki ishlarda faol ishtirok etgan, jumladan: davlat toʻntarishi, harbiy boshqaruv, AQSh aralashuvi va qoʻshni davlatlar bilan urushlar asosiy misollar boʻlishi mumkin. 1969-yilda Gonduras El Salvador bilan futbol urushiga kirdi, Meksika uni diplomatik yoʻllar bilan toʻxtatishga harakat qildi. 2009-yil iyun oyida Gonduras prezidenti Manuel Zelaya davlat toʻntarishi natijasida agʻdarildi va qoʻshni Kosta-Rikaga qochib oʻtdi. Ushbu voqealardan soʻng Meksika Gonduras bilan diplomatik aloqalarini vaqtincha uzdi. 2010-yil iyul oyida munosabatlar tiklandi.

Migratsiya
----------

Bir necha oʻn yillar davomida Meksika Amerika Qoʻshma Shtatlariga migratsiya qilayotgan mamlakatni kesib oʻtgan minglab gonduraslik muhojirlar uchun tranzit mamlakat boʻlib kelgan. Gondurasdagi koʻplab muhojirlar yuqori turmush darajasiga erishish yoki mamlakatdagi jinoyatchilik darajasidan, Mara Salvatrucha dan qochish uchun Qoʻshma Shtatlarga kirishga intilishadi. 2014-yilda Meksika 33 000 dan ortiq gonduraslik muhojirlarni deportatsiya qildi.

Gonduras va Meksika hukumatlari gonduraslik muhojirlarga huquqiy va gumanitar yordam ko‘rsatish hamda Meksikada odam savdosi va muhojirlarga nisbatan zo‘ravonlikka qarshi kurashish uchun o‘zaro hamkorlikni kuchaytirdilar. 2010-yilda Meksikada 10 991 nafar Gonduras fuqarosi yashagan.

Iqtisodiy munosabatlar
----------------------

2001-yilda Meksika va Gonduras (Gvatemala va Salvador bilan birgalikda) Erkin savdo shartnomasini imzoladilar. 2013-yil yanvar oyida Kosta-Rika va Nikaragua Erkin savdo bitimiga qoʻshildi. 2014-yilda Gonduras va Meksika o‘rtasidagi tovar ayirboshlash hajmi 996 million AQSh dollarni tashkil etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Encyclopædia Britannica: History of Honduras". 31-may 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-noyabr 2017-yil.
2. ↑  „Bilateral relations between Mexico and Honduras (in Spanish)". 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-noyabr 2017-yil.
3. ↑  „The Surge of Unaccompanied Children from Central America". 10-oktabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-noyabr 2017-yil.
4. ↑  „Unos 33 mil migrantes hondureños han sido deportados de México en lo que va del año (in Spanish)". 21-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-noyabr 2017-yil.
**Gruziya — Italiya munosabatlari** Gruziya va Italiya oʻrtasidagi tashqi aloqalardir. Ikki davlat diplomatik munosabatlarni 1992-yil 11-mayda oʻrnatgan. Gruziyaning Rimda elchixonasi bor. Italiyaning Tbilisida elchixonasi bor. Ikkala davlat ham Yevropa Kengashining toʻliq aʼzolaridir.

2008-yilgi Janubiy Osetiya urushi paytida Italiya tashqi ishlar vaziri Franko Frattini „Biz Yevropada Rossiyaga qarshi koalitsiya tuza olmaymiz va bu borada biz Putinning pozitsiyasiga yaqinmiz", dedi Fratti, shuningdek, Bosh vazir Silvio Berluskoni Putinga yaqin ekanini taʼkidladi. 8-avgust kuni Italiya hukumati „Yevropa Ittifoqi va Atlantikadagi hamkorlari bilan yaqin hamkorlikda Italiya hukumati Janubiy Osetiyada yuzaga kelgan inqirozli vaziyatni jiddiy xavotir bilan kuzatib bormoqda" va „Italiya barcha tomonlarni zoʻravonlikka zudlik bilan barham berish va harbiy harakatlarni doimiy ravishda toʻxtatishga erishishga chaqiradi" deb bayonot berdi. Bu Gruziya suvereniteti va hududiy yaxlitligini hurmat qilgan holda muammoni siyosiy yoʻl bilan hal qilish boʻyicha muzokaralarni qayta boshlashni qatʼiy targʻib qilgan". Keyinchalik, 10-avgust kuni, AQSh Davlat kotibi, Fransiya tashqi ishlar vaziri va Finlandiya tashqi ishlar vaziri bilan muloqotdan soʻng, Italiya tashqi ishlar vaziri ushbu taklifni takrorladi. 11-avgust kuni La Stampa gazetasiga bergan intervyusida Italiya Tashqi ishlar vazirligi Italiya Bosh vaziri Silvio Berluskonining bevosita ishtiroki haqida shunday maʼlum qildi: „Sarkozi Yevropa Ittifoqining amaldagi prezidenti sifatida Putinga qoʻngʻiroq qildi va 10 daqiqadan soʻng Berluskoga sim qoqdi. „Silvio, siz ham Vladimir bilan gaplashasiz", dedi u, „tushuntiringki, biz Rossiyaga qarshi emasmiz va barchamiz Moskva YeIga yaqin boʻlishini xohlaymiz". Berluskoni bilan suhbatida Putin oʻz pozitsiyasini yana bir bor taʼkidladi: Rossiya Gruziyaga ichki ishlariga aralashishga toʻliq haqli", deb taʼkidladi.

Savdo-iqtisodiy aloqalar
------------------------

Italiya Gruziyaning oʻninchi yirik savdo hamkoridir. 2016-yilda mamlakatlar oʻrtasidagi tovar ayirboshlash hajmi 335 million dollarga yetdi. Gruziya eksporti 72 million dollarni, Italiya esa 263 million dollarni tashkil etdi.

Diplomatiya
-----------


|  |  |
| --- | --- |
| Gruziya Respublikasi
* Rim (Elchixona)
 | Italiya Respublikasi
* Tbilisi ​​(Elchixona)
 |

Manbalar
--------

1. ↑  Differences emerge in Europe of a response to Georgia conflict, The International Herald Tribune, Katrin Bennhold August 12, 2008
2. ↑  Gruziya i Italiya dogovorilis ob uglublenii otnosheniy Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-11-11). — eadaily.com, 9 marta 2017

Havolalar
---------

* Gruziya Tashqi ishlar vazirligi Italiya bilan munosabatlar haqida
* Gruziyaning Rimdagi elchixonasi
* Tbilisidagi Italiya elchixonasi Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-02-13).
Gruziya harbiy yo'li bo'ylab shimolga sayohat.
 Yo'l bir nechta mashhur romanlarda, xususan, *"Zamonamiz qahramoni"* va "O'n ikki stul" romanlarida tasvirlangan.
**Gruziya harbiy yo'li** yoki **Gruziya harbiy magistrali** (gruzincha: *საქართველოს სამხედრო გზა*, [*sakartvelos samkhedro gza*], ruscha: *Военно-Грузинская дорога* Voenno, Ossetian [*Arvykomy fændag*]) - Gruziyadan Rossiyaga Kavkaz orqali o'tadigan asosiy yo'lning tarixiy nomi bo`lgan. Tog'lar bo'ylab muqobil yo'llar Osetiya asosiy harbiy yo'lidan biri hamda Transkavkaz avtomagistralini o'z ichiga qamrab olgandir.

Marshrut
--------

 Jvari (Krestovy) dovonidagi Gruziya harbiy yo'lining eng baland qismi. Surat may oyida olingan

Yana qarang
-----------

* Evropadagi eng baland asfaltlangan yo'llar ro'yxati
* Tog'li dovonlar ro'yxati
* Evropa yo'nalishi E117
* S3 avtomagistrali (Gruziya)

Manbaalar
---------

* Rozen, Rojer. *Gruziya: Kavkazning suveren davlati.* Odyssey nashrlari: Gonkong, 1999 yil.ISBN 962-217-748-4

Havolalar
---------

* *Yashirin Yevropadagi* Gruziya harbiy yo'li haqidagi maqola Mitchell, Lorens (2006) Kavkazga boradigan katta yo'l: Gruziya harbiy magistralini o'rganish. *Yashirin Yevropa*, 9, bet. 2–7 (2006 yil iyul) - ingliz tilida.
* *La Carretera Militar Georgiana* shahridagi Gruziya harbiy yo'li haqidagi maqola - ispan tilida.
**Alisher Mahmudovich Aliqulov** (1966.20.11, Toshkent) — rangtasvir ustasi, Oʻzbekiston Respublikasi sanʼat arbobi (2003). P. Benkov nomidagi Respublika rassomlik bilim yurti (1987) va Behzod nomidagi Milliy rassomlik va dizayn instituti (1995)ni tugatgan. A. monumental rang-tasvirda samarali ijod qiladi. Asarlari mavzui, asosan, Oʻzbekiston tarixiga bagʻishlangan. Tarixiy voqealar, shaxslar, anʼanalar va marosimlarni realizm asosida aks ettiradi: „Qad. Baqtriyada sport oʻyinlari" (1996, Olimpiya shon-shuhrati muzeyida), „Dunyo xalqlari ertaklari" (1997, Yosh tomoshabinlar teatrida); „Oʻzbekistonning buyuk siy-molari" (1998, Toshkent shahri Kapital qurilish bosh boshqarmasida), Toshkent shahri hayvonot bogʻidagi bir necha dioramalar (1997-98), „Xalq qoʻzgʻolonlari va jadidchilik harakatlari" (2000) va „Amir Temur jahon tarixida" (2002, ikkalasi ham Oʻzbekiston tarixi muzeyida) va boshqa monumen-tal asarlar;" „Amir Temurning Toʻxta-mish ustidan gʻalabasi" va „Samarqand bozori" (1996, Temuriylar tarixi davlat muzeyida), „Amir temur maqbarasi", „Bayroq uchun jang" (1996) va „Qasrning zabt etilishi" (1998, ikkalasi ham Markaziy ofiserlar uyida), „Sovgʻa" (2003) va boshqa dastgoh asarlari. A. respublika va xorijiy mamlakatlar (Ozarbayjon, Turkiya, Misr, makedoniya, AQSH va boshqalar) dagi koʻrgazmalarda asarlari bilan qatnashdi. „Shuhrat" medali bilan mukofotlangan (1996). Oʻzbekiston Badiiyot akadimyasi Oltin medali bilan taqdirlangan (2001).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nekrobakterioz**, nekrobatsillyoz — uy hayvonlari va koʻpgina yovvoyi hayvonlarda uchraydigan yuqumli kasallik. Kasallikni Bacterium necrophorum bakteriyasi qoʻzgʻatadi. Bakteriya tashqi muhitga chidamsiz, quyosh nuri taʼsirida tez oʻladi. N. bilan koʻproq qoʻy, sigir, ot, tovuq (aksariyat joʻjalar) kasallanib, odamga ham yuqishi mumkin. Kasallik manbai — kasal hayvonlar. Bakteriya nafas yoʻli va shikastlangan teri yoki shilliq pardalar orqali organizmni zaharlaydi, natijada toʻqimalarda moddalar almashinuvi bu-ziladi va mayda kon tomirlarida tromblar, ichki organlarda esa metastazalar paydo boʻladi. Kasallik katta yoshdagi hayvonlarda surunkali, yoshlarida esa shid-datli oʻtadi. Koʻpincha tuyoqoraligʻi, tuyoqning yumshoq qismlari, qoʻzilarning lablari, burun qanotlari, ogʻiz shilliq pardalari shishib, yara boʻladi. Keyinchalik shu joylarda qon aralash yiringli suyuklik toʻplanib, toʻqimalar iriydi. Kasal hayvon ozadi, oʻladi.

Kasallik epizootologik va klinik maʼlumotlarga asoslanib, bakteriologik tekshirish bilan aniqlanadi.

Oldini olish: hayvonlarni bo-qishda veterinariya-sanitariya qridalariga rioya qilish; ularni toʻlaqonli ozuqalar bilan taʼminlash; mollarni botqoqlangan yaylovlarda boqmaslik. Kasal hayvonlar ajratib olinadi va davolanadi, tuzalishi qiyin boʻlganlari soʻyiladi. Zararlangan organ va toʻqimalar yoʻqotiladi. Goʻshtini cheklovlarsiz isteʼmol qilish mumkin.

Davolash: zararlangan joylar xirurgik yoʻl bilan davolanadi, antibiotiklar, sulfanilamidlar, kasallikning boshlanish davrida kaliy permanganatning 3% li spirtli eritmasi qoʻllanadi. Kasallik tarqalgan xoʻjalikda karantin eʼlon qilinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Mayoq
Argentinaning Ushuayya shahridagi dunyoning oxiridagi mayoq
**Mayoq** — suzib ketayotgan kemalar uchun moʻljal olishga imkon beradigan minora koʻrinishidagi navigatsiya inshooti. Uzoqdan koʻrinib turishi uchun minoraning yuqori qismi yorugʻlik signalizatsiyasi bilan taʼminlanadi. Mayoq qadimdan maʼlum. Mil. avval 283 yil Misr porti Iskandariya yaqinida kurilgan Faros mayogʻi "dunyoning yetti moʻʼjizasi"dan biri hisoblangan (u 1500-yil xizmat qilgan). Qadimda bu maqsadda sham va chiroqlardan foydalanishgan. Elektr toki paydo boʻlganidan keyin elektr yoritqichlardan foydalaniladigan boʻldi. Hozir elektr lampali kuchli optik apparatlar, lazerlar ishlatiladi. Bular tunda Mayoqlarning kamida 15 dengiz mili (taxminan 28 km) dan koʻrinib turishini taʼminlaydi. Mayoqning qirgʻoqqa quriladigan, dengizning oʻzida tabiiy yoki sunʼiy asos ustiga kuriladigan va suzuvchi (Mayoq aggparaturalari oʻrnatilgan kemalar yoki dengizning muayyan joyiga yakor tashlab qoʻyiladigan) xillari boʻladi. Elektr va lazer Mayoqdan tashqari, signalizatsiyaning boshqa turlari ham bor, mas, akustik (nautofon, sirenalar va boshqalar), radiotexnik (qarang Radiomayoq), suv osti (ossillyator, qoʻngʻiroqlar va boshqalar)- Vazifasiga karab, Mayoqlar yoʻl koʻrsatuvchi, qabul qiluvchi (portga yaqinlashganda), ogohlantiruvchi, burilishni koʻrsatuvchi va tavaqali xillarga boʻlinadi. Yorugʻlik, radiotexnik va tovush apparaturali avtomat universal Mayoqlar ham bor (rayem).

Galereya
--------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**M.V.** **Frunze haykali** Yaroslavl shahridagi Prospekt Frunze va Moskovskiy prospekti chorrahasida, Moskovskiy temir yoʻl vokzalining qarshisida va Yaroslavl shahrining Frunzensky tumani maʼmuriyati binosi oldida joylashgan. Loyiha mualliflari haykaltarosh A.A. Bichukov va arxitektor S. E. Novikov.

Yaratilish tarixi
-----------------

Mixail Vasilyevich Frunze 1918-yilda Yaroslavl harbiy okrugi komissari etib tayinlandi. 1918-1919-yillarda u mahalliy sovet va partiya apparati ishini tashkil etish uchun bir necha bor Yaroslavlga kelgan, Yaroslavldan frontga joʻnatilgan harbiy qismlarning tayyorgarligini tekshirgan, ishchilarning umumshahar yigʻilishida nutq soʻzlagan. Sovet davlatining atoqli arbobiga haykal oʻrnatish va shaharning maʼmuriy okrugiga nom berish orqali ushbu tarixiy haqiqatni odamlar xotirasi va ongida mustahkamlashga qaror qilindi.

Yodgorlikning tavsifi
---------------------

Yodgorlik — Frunze byusti. Muallifning oʻziga yuklangan murakkab vazifalarni bajarishda shaxsning qatʼiyatini taʼkidlashi muhim edi. Frunzening koʻrinishi ishonchli va irodali. Byust qizil marmardan yasalgan toʻrtburchak poydevorga oʻrnatilgan. Yodgorlik oldida gulzor va maydoncha, uning orqasida yodgorlik atrofidagi joyni cheklovchi yarim doira parapet bor.

Manbalar
--------

* Yaroslavl / Ed. Meyerovich M.G. — Yaroslavl: Yaroslavl kitob nashriyoti, 1960-yil.
**Aliqambar** — 1) Turkiston xalqlari ijodida (oʻzbeklarda — A. yoki Qambar ota, turkman va qirgʻizlarda — Bobo Qambar, tojiklarda — Qambar yoki Boboi Qambar) chaqmoq va momaqaldiroq chaqiruvchi afsonaviy shaxs, baxshi va sozandalar „piri", shuningdek musiqa asboblari (mas, dutor)ning afsonaviy ixtirochisi. Oʻzbek va tojik musiqa folklorida koʻpgina yomgʻir chaqirish marosim qoʻshiqlari (mas, „qambar bo-ziy") A. nomi bilan bogʻliq. Xorazm afso-nalarida A. xalifa Alinkig otboqari va otboqarlar „piri". Beruniy yozgan qad. turkiy xalqlar mavsumiy bayrami — „gahanbar" talaffuzning oʻzgarishi natijasida A.ga aylangan degan baʼzi mulohazalar ham mavjud; 2) oʻzbek xalq kuyi. Vazmin lirik raqs, usul jihatidan ufar yoʻllariga yaqin. Ohanglari xo-razm yirik ashula yoʻllari (Feruz, Su-voralar), dostrn va maqomlarida cholgʻu naqarotlari sifatida, shuningdek ayrim oʻzbek bastakor va kompozitorlari asarlarida ishlatilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qovunqoqi** - pishib yetilgan qovundan tayyorlanadigan qoqi; qovunning quritilgan eti. Q. qimmatli oziq-ovqat mahsuloti. Qovun tarkibidagi glyukoza, fruktoza va saxar-za, kletchatka va gemitsellyulozalar, shuningdek, pektinlar saqlanadi. Qovunni oftobda oddiy usul yoki maxsus quritgich shkaflarda quritiladi. Q. ni hamma navlardan tayyorlash mumkin, qovun etining tigʻizlik darajasiga qarab, quritish va qirqishning turli usulidan foydalaniladi. Eti tigʻiz boʻlgan Qizilurugʻ, Oq urugʻ, Koʻkcha, Gulobi va boshqa navlari oddiy usudda ilmoqlarda, eti boʻsh, yumshoq etli (Bosvoldi, Toshloqi, Gurvak va boshqalar) navlarni soʻkchaklarga yoyib 2—3 kun quritiladi, soʻngra yaxshi qurib yetilishi uchun zanglamaydigan simlarga osib qoʻyiladi.

Q.ni ob-havo sharoiti va qovun tilimlarining qalinligiga koʻra, quritish 6—12 kunga boradi. Tayyorlash usuli: qovun oʻrtasidan teng ikkiga ajratilib, urugʻi olinadi. Pallalar eni 3—4 sm qilib tilimlanadi, pichoq bilan poʻstidan ajratiladi va oʻrtasi oxirigacha kesilmay bir juft qilib osib qoʻyiladi. Shirasi oʻrtacha navlardan 4,5—5,5, juda shirin navlardan 7,5—10,1% (oʻrtacha 7%) qoqi tushadi. Tarkibida umumiy qand miqdori 38—75,7%, quruq moddalar 76—91%, 15,4—83,7 mg% S vitamini bor. Namligi 20% atrofida boʻladi. 1 t Q. uchun 11,7— 15,2 t qovun talab etiladi. Asosan, qish va bahor fasllarida isteʼmol qilinadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**„Maysajonning sarguzashtlari"** (ruscha: *Приключения Травки*) — rus yozuvchisi Sergey Rozanov qalamiga mansub qissa. Muallif asarni 1928-yil yozgan. Qissa muallif hayoti davomida 17 marta nashr qilingan. Asar asosida 1976-yil film suratga olingan.

Asarda katta shaharda adashib qoluvchi bolakay haqida hikoya qilinadi. Qissani oʻzbek tiliga Hakim Pirmuhamedov tarjima qilgan.

Syujet
------

Qissada bosh qahramon Maysajon Moskva shahrida ota-onasi bilan yashaydi. U hamma narsani bilishni xohlaydi. Qahramon qiziquvchanligi tufayli shaharda adashib qoladi va turli sarguzashtlarni boshidan kechiradi.

Qahramonlar
-----------

* Maysajon – bosh qahramon
* Maysajonning otasi
* Maysajonning onasi

Oʻzbekcha tarjima
-----------------

Asarni oʻzbek tiliga 1958-yil „Detgiz" nashriyotida chop etilgan ruscha nashridan Hakim Pirmuhamedov qisqartirib tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1974-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya" nashriyotida chop etilgan. Oʻzbekcha nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: E. Siddiqov – muharrir, B. Chechenin – rassom, L. Miroyedova – rasmlar muharriri, L. Jixarskaya – texnik muharrir, M. Yunusova – musahhih. Kitob adadi – 30 000 nusxa.

Havolalar
---------

* „Maysajonning sarguzashtlari" Ziyouz saytida

  


|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Nekrobioz** (yun. nekros — ulik va biosis — hayot) — hujayra va toʻqimalarda ular nobud bulishidan oldin yuz beradigan oʻzgarishlar. N. moddalar almashinuvining buzilishi bilan bogʻliq holda hujayrada yogʻ va yoki b. moddalarning aynishiga olib kelishi va aksincha, boʻlishi mumkin (qarang Distrofiya). Hujayra yadrosidagi oʻzgarishlar (ka-riopiknoz, karioreksis, kariolizis), sitoplazmalar yopishqoqligining buzilishi N.ning asosiy belgilaridandir. Kasallik qoʻzgʻatadigan omillarning uzoq vaqt taʼsir etishi va orga-nizmdagi noxush holatlar distrofik oʻzgarishlarning nekroz bilan tugallanishiga olib keladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Kirakozov-Oganov savdo kompaniyasining binosi** Shimoliy Osetiyaning Vladikavkaz shahridagi meʼmoriy yodgorlikdir. Rossiyaning madaniy merosi roʻyxatidagi va Shimoliy Osetiyaning madaniy merosi. U shaharning tarixiy markazida, Mir prospekti, 38-uyda joylashgan.

Art Nouveau uslubidagi bino 1910-yilda Aleksandrovskiy prospektida mintaqaviy arxitektor P. P. Shmidt loyihasi boʻyicha qurilgan. Binoning buyurtmachisi Kirakozov-Oganov savdo shirkati edi. Fasad tekisligidan tashqariga chiqadigan katta displey oynalari boʻlgan ushbu binoning birinchi qavatida ishlab chiqarish mahsulotlari ushbu kompaniyaning savdo binolari joylashgan edi. Ikkinchi qavatda ofis va buxgalteriya boʻlgan.

Bazarnaya koʻchasida xuddi shu kompaniyaning omborxonalar uchun moʻljallangan yana bir binosi bor edi.

Sovet davrida binoda Tkani doʻkoni joylashgan edi.

Arxitektura
Birinchi qavatning butun balandligi uchun doʻkon oynalari orasidagi ustunlarda jabhada katta oyna oʻrnatildi, shu sababli ushbu doʻkon „Oyna" norasmiy nomini oldi. Toshli gips bilan ishlangan jabhada chiqib turuvchi risalit koʻrinishidagi ikkita qolipli bezak elementi mavjud. Venetsiya shishasidan yasalgan vitrinalar ikki qavatga koʻtarilib, dekorativ elementlar bilan qoplangan. Fasadning yonma-yon chiqadigan qismlari gipsli dekorativ elementlar bilan bezatilgan. Kirish eshigi tepasida 1878 raqami yozilgan vitraj joylashgan boʻlib, bu Kirakozov-Oganov kompaniyasi tashkil etilgan yilni bildiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Perechen viyavlennix obʼektov kulturnogo naslediya Respubliki Severnaya Osetiya-Alaniya". 26-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyun 2022-yil.
2. 1 2  Торчинов 1999. sfn error: no target: CITEREFТорчинов1999 (help)
3. 1 2 3  Киреев 2014. sfn error: no target: CITEREFКиреев2014 (help)
4. 1 2  Цаллагов 2008. sfn error: no target: CITEREFЦаллагов2008 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Киреев Ф. С. „Проспект Мира — Александровский проспект",*. По улицам Владикавказа*, 2-е изд. доп. и перераб, Владикавказ: Респект, 2014. ISBN 978-5-905066-18-4.
* Торчинов В. А.*. Владикавказ : Краткий историко-краеведческий справочник*. Владикавказ: Северо-Осетинский научный центр, 1999 — 144 bet. ISBN 5-93000-005-0.
* Цаллагов С. Ф.*. Владикавказ — летопись в камне*. Владикавказ: Веста, 2008.