**Primorsk** (1946-yilgacha nemis tilida: *Fischhausen*) – Rossiya Respublikasida Kaliningrad viloyatidagi shahar. Baltiysk shahar okrugi tarkibiga kiradi. Aholisi – 1436 kishi (2021). Hududi (maydoni) boʻyicha Kaliningrad viloyatidagi eng kichik shahar hisoblanadi. Chekalin, Verxoyansk va Vysotsk shaharlaridan keyin aholi soni kamligi boʻyicha 4-oʻrinda turadi.

Tarixi
------

### Nemis davri (1945-yilgacha)

Fischhauzendagi Prixodsk cherkovi (1930-yillar)
Primorsk shahriga 1268-yilda asos solingan. 1299-yil 7-aprelda Samlend yepiskopi Zigfrid fon Regenshteyn Stralsundlik toʻrt kishi bilan shartnoma tuzdi.   

1436-yilgacha bu shahar Bischofshausen deb nomlangan. Bischofshausen 1305-yilda shahar huquqlarini oldi.  

1526-yilda qal’a ibodatxonasida gertsog Albrecht va Daniya malikasi Doroteyaning toʻyi boʻlib oʻtdi. Uning oʻgʻli, aqli zaif gertsog Albert Fridrix 1618-yilda Fischhauzen qasrida vafot etdi.  

1782-yilda shaharda 1110 kishi, 1880-yilda – 2562 kishi, 1910-yilda – 2613, 1939-yilda esa 3879 kishi yashagan.

### Sovet davri (1991-yilgacha)

1945-yildan SSSR tarkibiga kirgan. 1947-yilda u Primorsk deb oʻzgartirildi, yangi nom Kaliningrad ko'rfazi qirgʻogʻida joylashganligi sababli berildi. 1946-1963-yillarda Primorsk tumani (markazi Zelenograd shahrida) va Zelenograd tumani tarkibiga kirgan.  

1953-yilda Primorskda ishchilar deputatlari shahar kengashi tuzildi. 1977-yildan xalq deputatlari Kengashi deb atala boshlandi va 1994-yilgacha mavjud boʻldi. Shaharda ijro hokimiyatini shahar Kengashi Ijroiya qoʻmitasi amalga oshirdi. Ijroiya qoʻmitasining raislari quyidagilar edi:

* A. P. Zateyev (1953—1957),
* I. V. Karpov (1957—1959),
* P. T. Nozdrin (1959—1960),
* F. N. Bykov (1960—1965),
* Ye. P.Kozhevnikova (1965—1981),
* L. M. Medvedeva (1981—1985),
* G. N. Grigorenko (1985—1994).

### Rossiya davri (1992-yildan)

Tumanning tashkil topishi bilan Primorskda shahar maʼmuriyati paydo boʻldi, uning rahbarlari G. N. Grigorenko (1994—2001) va A. N. Mamaev (2001—2005) edi.  

1994-yilda viloyat hokimiyati Baltiysk shahar okrugini tuzishga qaror qildi va unga Primorsk shahrini qoʻshdi. 2005-yilgacha u shahar maqomiga ega edi, ammo aholi sonining kamayishi tufayli u yana Baltiysk shahar okrugi tarkibiga kiruvchi shahar tipidagi aholi punktiga aylantirildi.

  
2008-yil 3-iyulda Kaliningrad viloyatining Baltiysk shahar okrugini munitsipal okrugga aylantirish va uning hududida uchta munitsipalitet, shu jumladan Primorsk aholi punktini tashkil etish toʻgʻrisida 274-sonli qonun qabul qilindi. Shu bilan birga, Primorsk shahar maqomiga qaytarildi.  

Kaliningrad viloyatining 2018-yil 31-maydagi 176-sonli „Baltiysk munitsipal okrugi" munitsipal tuzilmasi tarkibiga kiradigan aholi punktlarini birlashtirish va birlashgan hududda mahalliy oʻzini oʻzi boshqarishni tashkil etish toʻgʻrisida"gi qonuni bilan munitsipal okrugning shahar tumaniga aylantirilishi tugatildi.

Arxitektura va diqqatga sazovor joylar
--------------------------------------

Shaharda 1268-yildagi Fischhauzen qal’asi xarobalari, shuningdek, 1-jahon urushi paytida halok boʻlgan askarlarga moʻljallangan nemis harbiy qabristoni va 2-jahon urushi paytida vafot etgan sovet askarlari dafn etilgan joy bor. 1945-yil aprel oyida Fischhauzen shahri. Uzoqdan siz qishloqda hukmronlik qilayotgan nemislar tomonidan qurilgan kuzatuv minorasini koʻrishingiz mumkin – eng ajoyib eski binolardan biri.

Galereya
--------

* Fischhauzen qal’asi xarobalari.Fischhauzen qal’asi xarobalari.
* Fischhauzen qal’asi xarobalari.Fischhauzen qal’asi xarobalari.
* Fischhauzen qal’asi xarobalari.Fischhauzen qal’asi xarobalari.

Manbalar
--------

1. ↑  „ЗАКОН КАЛИНИНГРАДСКОЙ ОБЛАСТИ «Об организации местного самоуправления на территории муниципального образования „Балтийский городской округ"»" (oʻlik havola — *tarix* ).
2. ↑  Kaliningradskomu Primorsku vozvraщyon status goroda
3. ↑  Ob obʼedinenii poseleniy, vxodyaщix v sostav munitsipalnogo obrazovaniya „Baltiyskiy munitsipalniy rayon", i organizatsii mestnogo samoupravleniya na obʼedinennoy territorii

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

 Kaliningrad viloyati |
| --- |
|  |
| Shaharlar | 
* 01 Bagrationovsk
* 02 Baltiysk
* 03 Gvardeysk
* 04 Guryevsk
* 05 Gusev
* 06 Zelenogradsk
* 07 Kaliningrad
* 08 Krasnoznamensk
* 09 Ladushkin
* 10 Mamonovo
* 11 Neman
* 12 Nesterov
* 13 Ozyorsk
* 14 Pionerskiy
* 15 Polessk
* 16 Pravdinsk
* 17 Primorsk
* 18 Svetlogorsk
* 19 Svetliy
* 2A Slavsk
* 2B Sovetsk
* 21 Yantarniy
 |
|  |
| Tumanlar | 
* Bagrationovskiy tumani
* Gvardeyskiy tumani
* Guryevskiy tumani
* Gusevskiy tumani
* Zelenograd tumani
* Krasnoznamenskiy tumani
* Neman tumani
* Nesterovskiy tumani
* Ozyorsk tumani
* Polesskiy tumani
* Pravdinskiy tumani
* Slavskiy tumani
* Chernyaxovskiy tumani
 |

 |