recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Avstriya-italiya-fransiya urushi** (1859) – Sardiniya (Italiya) va Fransiyaning Avstriyaga qarshi urushi. Avstriya Italiyaning Lombardiya, Venesiya viloyatlarini oʻz hukmronligida saqlab kelayotgan edi. 1858-yil iyul oyida Fransiya bilan Pemont (Napoleon III va Pemont bosh vaziri oʻrtasida Avstriyaga qarshi birgalikda urushish uchun Italiya chegarasi yaqinidagi Plomberda maxfiy bitim imzolandi. Bu bitimga koʻra, Pe-mont qirolligi Avstriyadan Lombardiya va Venesiyani ozod etishda yordam berganligi evaziga Savoyya va Nitssa viloyatlarini Fransiyaga berishga rozi boʻldi. A.-I.-Avstriya-italiya-fransiya urushi 1859-yil 29-aprelda boshlandi. Urushda Avstriya katta magʻlubiyatga uch-radi. Syurix bitimi (1859-yil 10-noyabr)ga koʻra Pemont Avstriyadan Lombardi-yani, Turin bitimi (1860-yil)ga binoan esa Fransiya Pemontdan Savoyya va Nitssani olgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Avstriya-Italiya-Fransiya urushi" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
***Agnes Braun*** - Brendan O'Karrollning "*The Mammy*" kitobi asosida Anjelika Xyuston tomonidan rejissyorlik, prodyuserlik va bosh rolni ijro etilgan 1999-yildagi irlandiyalik romantik, komediya-drama film.

Syujet
------

1967 yilda Dublinda Agnes Braunning turmush o'rtog'ining kutilmagan o'limi uning ikki yoshdan(kichik farzandi) o'n to'rt yoshgacha(katta farzandi) bo'lgan yetti boladan iborat oilasini ruhiy tushkunlikka va moliyaviy inqirozga olib kelgan.U kun kechirish uchun janob Billi ismli shafqatsiz insondan qarz olishga majbur bo'ladi.Agnes Dublinning Mur ko'chasida joylashgan ochiq bozorda meva va sabzavotlarni sotish orqali o'zining qayg'uli paytlarini o'tkazadi va u yerda eng yaxshi do'sti Marion bilan vaqt o'tkazadi.Keyinchalik esa Marion o'zining xatti-harakatlari bilan Agnesning og'ir kunlarida katta dalda manbasi ekanligini ko'rsatib qo'yadi.

Qisqa vaqtga bo'lsa ham, o'z muammolaridan xalos bo'lishni orzu qilgan Agnes bo'lajak Tom Jonsning kontsertiga borish uchun yetarli pul topishni orzu qilgan.Marion yashirincha ikkita chipta sotib olib, unga berganida Agnesning orzusi amalga oshadi.Agnes Per ismli fransuz novvoyi bilan uchrashish taklifini qabul qiladi va uning farzandlari pullarini yig'ib, unga uchrashuvda kiyish uchun yangi ko'ylak sotib olishadi.

Oxir-oqibat, oila qarz olgan insonlari bilan yuzma yuz bo'lishlari kerak edi. Janob Billi Agnesni Rojdestvoga qadar unga pul to'lashi kerakligi boʻlmasa uning uyidagi mebellarini olib tashlashi haqida ogohlantiradi.Rojdestvo kunida Agnes eri ishlagan mehmonxonadan pul olib turishi mumkinligi haqida xat oladi.U janob Billini chalg'itib ushlab turadi bu paytda esa bolalar mehmonxonaga yo'l olishadi, u yerda esa oz'alrining voqealarini Tom Jonsga aytib berishadi.Keyin Tom Agnesning uyiga tashrif buyurishga qaror qiladi va olingan qarzlarni to'lashda ularga yordam beradi undan keyin esa bolalar va ularning itlarini o'zining konsertiga oib boradi, u yerda Jons o'zining "She's a Lady" qo'shig'ini Agnesga bag'ishlaydi.

Ro'llarda
---------

* Anjelika Xyuston Agnes Braun rolida
* Marion O'Dvayer Marion Monks rolida
* Rey Uinston janob Billi rolida
* Arno Chevrier Per rolida
* Mark Braun rolida Niall O'Shi
* Kiaran Ouens Frenki Braun rolida
* Roksanna Uilyams Keti Braun rolida
* Karl Pauer Simon Braun rolida
* Mark Pover Dermot Braun sifatida
* Garet O'Konnor Rori Braun rolida
* Trevor Braun rolida Jeyms Lappin
* Tom Jons o'zi sifatida (dubl: Uill Anderson)
* Jerard MakSorli janob Ahern rolida
* Kate O'Tul katta opa Magdalen rolida
* Semiz Enni rolida Jun Rodjers
* Jennifer Gibni Vinni Makkel rolida
* Tommo Monks rolida Stiv Mount
* Brendan O'Kerroll mast Seamus rolida
* Dorin Keog o'likxona rohibasi rolida

Manbalar
--------

1. ↑  „Agnes Browne".  Box Office Mojo.
2. ↑  *Levy, Emanuel* „Agnes Browne (period drama)".  Variety (1999-yil 31-may).
**Agus Salim**

Agus Salim ozodlik uchun kurashuvchi, Prezidentning 1961-yil 27-dekabrdagi 657-son farmoni bilan Indoneziya Milliy Qahramoni unvoni berilgan.
U hayotligida siyosatchi, jurnalist va diplomat sifatida "Katta chol" laqabi bilan tanilgan.
Chunki Agus Salim yetti xorijiy tilni, ya’ni golland, ingliz, arab, turk, fransuz, yapon va nemis tillarini puxta egallagani ma’lum.‌‌

Yoshligi
--------

Agus Salim 1884-yil 8-oktyabrda G'arbiy Sumatraning Koto Gadang shahrida tug'ilgan.
U Tanjung Pinangda mustamlakachi prokuror va sudya Sutan Muhammad Salimning o‘g‘lidir.
Bolaligida Agus Salim Europeesche Lagere maktabida (ELS) ta'lim olgan va Bataviadagi Hogere Burgerschool (HBS) ni davom ettirgan va u yerda 1903-yilda butun Gollandiya Sharqiy Hindistonda eng yuqori baholar bilan tamomlagan.
Yutuqlarini ko'rib, u Gollandiyada tibbiyot yo'nalishida o'qish uchun stipendiya olishiga umid qilgan edi. Biroq uning iltimosi qondirilmadi.
Shu bois yoshligidan ko‘plab xorijiy tillarni puxta egallagan Agus Salim Riau Indragiri shahridagi kon qo‘shma korxonasida tarjimon va notarius yordamchisi bo‘lib ishlashni tanladi.
1906-yilda Agus Salim Gollandiya konsulligida tarjimon boʻlib ishlash uchun Saudiya Arabiston shahriga joʻnab ketdi.‌‌
Kichik tanasi bilan diplomatik doiralarda Agus Salim diplomatiya sohasidagi yutuqlari uchun e'tirof shakli sifatida "Ulug' chol" nomi bilan tanilgan.

Vafoti
------

U hech qachon chegaralar bilan cheklanishni istamagan, hatto kuchli Minang an'analarini buzishga jur'at etgan. Siyosatchi sifatida qat'iy, lekin xulq-atvori va kundalik hayotida oddiy. U Surabaya, Yogyakarta va Jakartada bo'lganida ijaraga olingan uylar orasida ko'chib o'tgan. Aynan o‘sha kamtarin xonadonda u eng kichigidan tashqari farzandlarini rasmiy ta’limga berish o‘rniga ularga tarbiyachi bo‘ldi. Sababi, Agus Salim hayoti davomida hamma narsani maktabdan tashqaridan olgan. "Men mustamlakachilik ta'limi tufayli loyqa yo'lni bosib o'tdim", dedi u mustamlakachilik rasmiy ta'limini rad etishi haqida, bu ham Gollandiya hukmronligiga bo'ysunmaslikning bir shakli edi. Agus Salim 1954-yil 4-noyabrda 70 yoshida vafot etdi.

Manbalar
--------

Havolalar
---------
Fort-Loderdeyl/Gollivud aeroportida Air Canada Rouge Boeing 767-300 va Airbus A319
**Air Canada Rouge** — arzon narxlardagi Kanada aviakompaniyasi. Bu Air Canada shoʻba korxonasi. Toronto aeroporti va Monreal aeroportida joylashgan. Shuningdek, Star Alliance aʼzosi sifatida u Kalgari xalqaro aeroportidagi markazlardan faoliyat olib boradi.

Tarix
-----

2012-yil oktyabr oyi boshida Air Canada kompaniyasining Air Canada Vacations sayohat boʻlimi bilan faol hamkorlik qiladigan yangi arzon aviakompaniya yaratish rejalari haqida maʼlum boʻldi.

2012-yil dekabr oyida Air Canada oʻzining qardosh aviakompaniyasi *Air Canada Rougeni* taqdim etdi. Birinchi parvozlar 2013-yil iyul oyiga rejalashtirilgan edi. Asosiy eʼtibor sayyohlik yoʻnalishlarga va Transat, Sunwing va WestJet Airlines bilan raqobatga qaratilgan edi. Dastlab Air Canada Rouge Yevropa va Markaziy Amerikaga, jumladan Karib dengizi mamlakatlariga parvozlarni amalga oshirishi rejalashtirilgan edi.

Biroq, 2014-yilda aviakompaniya mamlakat ichida koʻproq reyslarni amalga oshira boshladi. Bu Air Canada guruhi tomonidan xarajatlarni kamaytirish harakatlaridan biri edi.

2019-yil holatiga koʻra, Air Canada Rouge Sharqiy Kanadadagi yoʻnalishlarda Air Canada Expressni almashtira boshladi.

2020-yil mart oyida koronavirus pandemiyasi tufayli Air Canada oʻzining aksariyat reyslarini toʻxtatdi va 5000 dan ortiq xodimlarini, shu jumladan Air Canada Rouge aviakompaniyasining barcha yordamchilarini ishdan boʻshatdi.

Flot
----

*Air Canada Rouge*
*Air Canada Rouge* floti 2021-yil iyul holatiga koʻra 39 ta samolyotdan iborat edi. Samolyotlarning oʻrtacha yoshi 15,9 yil:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Samolyot turi** | **Xizmatda** | **Buyurtma qilingan** |
| Airbus A319-100 | 22 | — |
| Airbus A320-200 | 5 | — |
| Airbus A321-200 | 14 | — |
| **Jami:** | **39** | **0** |

Manbalar
--------

1. ↑  „Air Canada subdivision Rouge taking control of more flights out of Montreal".  montreal.ctvnews.ca.
2. ↑  „Air Canada lanzará su low cost en junio de 2013 con su turoperador integrado".  hosteltur.com.
3. ↑  „Air Canada: la low cost Rouge décollera en juillet 2013".  www.air-journal.fr.
4. ↑  „Air Canada discount carrier Rouge to launch in July".  www.cbc.ca.
5. ↑  „Air Canada rouge".  www.nycaviation.com.
6. ↑  „Air Canada adding more planes to Rouge for use on domestic routes".  cp24.com.
7. ↑  „Air Canada Announces Strategic Changes".  netnewsledger.com.
8. ↑  „Air Canada уволила более 5,000 рабочих на фоне пандемии COVID-19".  torontovka.com.
9. ↑  „Air Canada to lay off over 5K flight attendants as coronavirus halts travel: union".  globalnews.ca.
10. ↑  „Air Canada Rouge Fleet Details and History". *www.planespotters.net*. Qaraldi: 2021-yil 18-iyul.
**Ajal** (arab. vaqt oralig‘i, belgilangan muddat) - Qur’oni karimda ajal o‘lim-qazo, qiyomat, belgilangan muddat, muayyan vaqt, ajrashgan ayol iddasining tugashi ma’nolarida 21 suraning 31 joyida keladi. 1) Ajal o‘lim vaqtini bildirish ma’nosida: "Ajallari kelgan vaqtida biror soat kechga ham, ilgariga ham sura olmaydilar" (A’rof, 34), ya’ni har bir tirik mavjudot umrining belgilangan muddati - ajali bor. Ajal muqarrar vaqtda keladi, uni na biror soat kechga va na biror soat oldinga surib bo‘lmaydi. 2) Belgilangan muddat ma’nosida. Masalan, Qasos surasining 29-oyatida Muso (a.s.) belgilangan muddatni o‘tashlari Ajal bilan ifodalangan:
"Bas, qachonki, Muso (kelishilgan) muddatni o‘tab, oilasi bilan (Misr tomon) yo‘lga tushgach, Tur (tog'i) tarafidan bir olovni ko‘rib qoldi". 3) Muayyan vaqt ma’nosida: "Biz (sizlarni) muayyan muddatgacha bachadonlarda qoldirib, so‘ngra chaqaloq holingizda (dunyoga) chiqarurmiz" (Haj,5), "Ey, imon keltirganlar! Bir-biringizdan biror muddatga qarz olib, qarz bersangiz, uni yozib qo‘yingiz" (Baqara, 282). 4) Ayol iddasining tugashi: "Bas, qachonki, (taloq qilingan ayollar idda) muddatiga yetsalar, bas, ularni yaxshilik bilan olib qolingiz yoki yaxshilik bilan (mahrlarini berib) ajrashingiz!" (Taloq, 2). 5) Qiyomat kuni ma’nosida: "Belgilangan ajal (qiyomat bo‘lish vaqti) ham Uning huzuridadir" (An’om, 2).

Manbalar
--------

1. ↑  Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 21-22. sfn error: no target: CITEREFNajmiddinov,\_Karimov,\_Turdiyeva2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Najmiddinov J. Karimov J. Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480 bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.
**Dzeta Aravakash yulduz tizimi** (ζ Aur/ζ Aurigae) — Aravakash yulduz turkumidagi tutilayotgan qoʻshaloq yulduz. Uning bir qancha tarixiy nomlari bor:  

* **Xedus I , Xaedus I** lotinchadan „uloqcha" deb tarjima qilinadi , chunki qadim zamonlarda Echki uloqchalari bilan katasterizmiga kirgan.
* **Sadatoni, Saklateni** arabchadan الساعد الثاني *as-sācid aθ-θānī*  „ikkinchi qoʻl (Aravakashning)". Bu nom birinchi marta Alfons jadvallarida paydo boʻlgan va shuning uchun Aravakashning beta yulduz turkumi bilan adashtirishgan.

Koʻrinadigan diapazonga koʻra, Xedus Quyoshdan 1700 marta yorqinroq porlaydi biroq, spektral tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, Xedus bitta emas, balki qoʻshaloq yulduzdir, toʻq sariq rangli yorqin spektral K4 gigantini va issiq koʻk-oq asosiy ketma-ketlik yulduzidan B5dan iborat boʻlib, ular bir-birini atrofini 972,183 kun ichida (2,66 yilda) aylanadi.). Aylanish natijasida yulduzlar tutilishi sodir boʻladi. Har 2,66 yilda kichikroq, ammo yorqinroq B tipidagi yulduz kattaroq, sovuqroq K tipidagi yulduz orqasida butunlay koʻrinmay qoladi. Tutilishlar natijasida koʻrinadigan kattalik taxminan 15 foizga kamayadi.

Tutilish va yulduzlarning tezligini tahlil qilish ularning hayotining tafsilotlarini ochib beradi. Bir biridan oʻrtacha 4,2 a.e masofada joylashib, yaʼni yulduzlar bir-birining atrofida elliptik orbita boʻylab aylanadi, bunda bir-biridan 5,9 a.e ga uzoqlashadi soʻngra 2,5 a.e yaqinlashadi. K spektrli yulduzning massasi Quyoshnikidan 5,8 marta katta, radiusi Quyoshnikidan 148 marta (yaʼni Venera orbitasining oʻlchami), harorati 3950 K ga va yorqinligi 4800 quyosh yorugʻliligiga teng. B spektrli yulduzning massasi Quyoshnikidan 4,8 marta, radiusi quyoshnikidan 4,5 marta katta, harorati 15300 K, yorqinligi esa 1000 marta  katta. 5800 Quyosh tizimining bolometrik yorqinligi vizual yorugʻlikdan kattaroqdir, chunki B spektrli yulduz oʻz nurlanishining katta qismini ultrabinafsha nurida tarqatadi, K spektrli yulduz esa infraqizil nurida chiqaradi. Yulduzlar evolyutsiyasi nazariyasiga koʻra,  bu juftlik 80 million yil oldin paydo  boʻlgan. Har bir yulduz oxir-oqibat massiv oq karlikga aylanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Richard Hinckley Allen. „Auriga, the Charioteer or Wagoner",*. Star Names — Their Lore and Meaning*, 1899. (Inglizcha)
2. ↑  Hoedus I na constellationsofwords.com(ingl.)
3. 1 2  Haedus I (Stars, Jim Kaler)(ingl.)
**Əhmədbəyli** (Ahmedbeyli) Ozarbayjonning Fuzuli tumanidagi qishloq va munitsipalitetdir. Uning aholisi 5,071 kishidan iborat. Munitsipalitet tarkibi Ahmadbəyli va İkinci Mahmudlu qishloqlaridan iborat. U Horadizdan 20 km shimoli-sharqda Araz daryosining irmogʻi Qoʻndalanchoyning chap qirgʻogʻidagi tekisliklarda joylashgan. 1993-yilda arman qoʻshinlari tomonidan bosib olingan boʻlsa-da, qishloq Horadiz operatsiyasi (1994-yil yanvar) davomida qaytarib olingan va shundan soʻng Ozarbayjon qoʻlida qolgan.

Mojarodan keyingi qayta qurilish
--------------------------------

Əhmədbəyli Fuzuli orqali Shushaga olib borilishi rejalashtirilgan yangi ko'p polosali avtomagistralning boshlang'ich nuqtasidir (2020−yil 16−noyabrda e'lon qilingan).AzTV Boku-Shirvan-Soatli-Horadiz yoʻnalishi bilan bogʻlanadigan va asosiy arteriya vazifasini bajaradigan yangi yoʻlni eʼlon qiladi. Armaniston istilosi paytida vayron qilingan yoki 2020 yilgi mojaro paytida vayron boʻlgan shahar va qishloqlarni qayta tiklash uchun.

Manbalar
--------

1. ↑  „Belediyye Informasiya Sistemi" (Azerbaijani). 2008-yil 24-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan.
2. ↑
3. ↑  New highway construction to Shusha commences

* Əhmədbəyli (Fuzuliy) GEOnet nomlar serverida
**Xuriye Osmanovna Vasadze** ( 1926, Gruziya SSR, Ajara ASSR, Kobuleti tumani, Alambari qishlogʻi — 1984. Alambari qishlogʻi, Kobuleti munitsipaliteti, Gruziya ) — Andreev kolxozining kolxozchisi, Gruziya SSR, Kobuleti viloyati, Ajara ASSR. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1949). Gruziya SSR Oliy Kengashining 3-chaqiriq deputati.

Biografiya
----------

1926-yilda Kobuleti tumani Alambari qishlog‘ida (hozirgi Kobuleti munitsipaliteti) dehqon oilasida tug'ilgan. Mahalliy boshlang‘ich maktabni tugatgach, 1939-yilda Kobuleti tumani, Andreev nomidagi kolxozda choy plantatsiyasida oddiy kolxozchi bo‘lib ishladi  .

1948-yilda u 0,5 gektar maydonda 6080 kilogramm navli yashil choy barglarini yig‘di. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1949-yil 29-avgustdagi farmoni bilan unga *"1948-yilda yuqori sifatli yashil choy barglari va sitrus mevalaridan yuqori hosil olgani uchun"* Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan. Lenin ordeni va "O‘roq va bolg‘a "oltin medali (4518-son) .

Xuddi shu farmon bilan Andreev nomidagi kolxoz ishchilari Asie Rejebovna Gogitidze, Emine Mevludovna Mesxidze, Naziko Xuseynovna Xvichiya, Fadima Axmedovna Sharashidzelar ham Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlandilar.

1949=yildagi ish natijalariga ko'ra ajoyib mehnat natijalari uchun u ikkinchi Lenin ordeni bilan taqdirlangan .

Gruziya SSR Oliy Kengashining 3-chaqiriq deputati (1951-1955) etib saylangan  .

U o'zi tug'ilgan Kobuleti tumanidagi Alambari qishlog'ida yashagan. 1982 yildan - kasaba uyushma ahamiyatidagi shaxsiy nafaqaxo'r. U 1984 yilda vafot etgan  .

Mukofotlar
* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin ordeni - ikki marta (1949; 19.07.1950).

Eslatmalar
----------

1. 1 2 3  „Васадзе Хурие Османовна" (ru). *Герои страны („Heroes of the Country")*.

Adabiyot
--------

* Абашидзе Шалва*. Герои войны и Герои Социалистического Труда Аджарии*, Батуми, 2018.

Havolalar
---------

* „Васадзе Хурие Османовна" (ru). *Герои страны („Heroes of the Country")*.
**Abbosbek Jumaqulov Faxriddin oʻgʻli** (1999-yil 1-iyun, Qashqadaryo viloyati, Oʻzbekiston) — oʻzbek futbolchisi, „Bunyodkor-2" klubi yarim himoyachisi.

Futbolchilik faoliyati
----------------------

### Dinamo (Samarqand)

2018-yilda Samarqandning „Dinamo" jamoasida oʻynagan. Pro-ligada asosiy tarkibdagi debyutini 2018-yilning 21-iyun kuni „Mashal" klubiga qarshi o‘tkazdi. U klubning asosiy tarkibida 2 ta oʻyin oʻtkazgan.

### Bunyodkor

2019-yilda „Bunyodkor" klubining yoshlar jamoasida o‘ynagan.

### Buxoro

2020-yilda Oʻzbekiston Superligasida oʻynagan. U chempionatdagi debyutini 2020-yil 28-fevral kuni „Qo‘qon 1912" klubiga qarshi o‘yinda o‘tkazdi. U klub safida 6 ta oʻyin oʻtkazgan va oʻyinlar oxirida zaxiradan maydonga tushgan. U maydonga oʻng qanot himoyachisi va qanot himoyachisi sifatida kirdi.

### Bunyodkor-2

2021-yilda Birinchi ligada oʻynaydigan „Bunyodkor-2" farm klubiga yoʻl oldi. U klubdagi debyutini 2021-yil 11-aprel kuni „Lokomotiv" BFK klubiga qarshi o‘yinda o‘tkazdi va o‘yinning 32-daqiqasida penaltidan o‘zining birinchi golini kiritdi. Jamoaning asosiy oʻyinchisiga aylandi. Debyut mavsumida u 20 ta uchrashuvda maydonga tushib, 4 ta gol urgan.

#### Energetik-BGU

2022-yilning mart oyida u Belarusning Energetik-BGU klubiga ijaraga oʻtdi. U 2022-yil 29-may kuni Premer-ligada „Slaviya Mozir"ga qarshi o‘yinda klub safida debyut qildi, 82-daqiqada zaxiradan maydonga tushdi va 84-daqiqada Mozir klubining jarima maydonchasida qoidabuzarlik ishladi. shundan soʻng uning jamoadoshi Abduqodir Xusanov penaltini aniq amalga oshirdi. 2022-yil iyul oyi oxirida u klubni tark etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Машъал vs. Динамо" (ru). *pfl.uz* (2018-yil 21-iyun).
2. ↑  „FK Kokand 1912 vs. FK Buxoro" (en). *transfermarkt.com* (2020-yil 28-fevral). 2022-yil 30-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 30-may.
3. ↑  „Бунёдкор-Фарм vs. Лoкомотив-БФК" (ru). *pfl.uz* (2021-yil 11-aprel).
4. ↑  „Аббосбек Джумакулов в «Энергетике»-БГУ" (ru). *energetikbgu.by* (2022-yil 23-mart).

[*sayt ishlamaydi*]
5. ↑  „Узбекский хавбек Жумакулов покинул "Энергетик-БГУ"" (ru). *football.by* (2022-yil 30-iyul).

Havolalar
---------

* Transfermarktda oʻyinchi profili
* Futbol yoʻli  profili
Malakka sultonligi (en)
**Malakka sultonligi** (malaycha: *Kesultanan Melayu Melaka*) — Jan Sharkiy Osiyodagi malayyalar daaaati (1402/03—1511). Markazi — Malakka. Ravnaq topgan davrida (15-asrning 2-yarmi) uning tarkibida Malakka yarim orol, Riau, Linga arxipelaglari, Sumatraning sharqiy qirgʻogʻi kirgan. Asoschisi — Majapaxit shahzodasi Parames-vara. 1424—45 yillarda Malakka sultonligida hinduizm va islom tarafdorlari oʻrtasida liniy nizolar sodir boʻlgan. 1445-yil bu kurashda islom tarafdorlari gʻolib chiqqan va taxtni roja Kosim egallagan; u Muzaffarshoh 1 nomi bilan Malakkaning 1 sultoni boʻlgan. Shu davrdan eʼtiboran Malakka sultonligidagi hokimiyat eski malayya-yapon zodagonlari qoʻlidan musulmon savdogarlari bilan ittifoq boʻlgan yangi mulkdorlar qoʻliga oʻtgan. Malakka sultonligi kuchli markazlashgan davlat boʻlgan. Savdo, ayniqsa, tashqi savdo juda katta rol oʻynagan. Hindiston, Yaqin va Oʻrta Sharq mamlakatlari Malakka porti orqali Xitoydan ipak, Malayya arxipelagidan ziravorlar tashigan. Malakka sultonligidan qoʻshni davlatlarga qalay chiqarilgan.. Malakka sultonligi Jan.-Sharqiy Osiyoda islom dinini tarqatishning markazi boʻlgan. Malakka sultonligi mavjud boʻlgan davri — malayya madaniyatining ravnaq topgan davri hisoblanadi. Malayya tili — Jan.-Sharqiy Osiyoning kundalik tiliga aylangan.

Malakka sultonligidagi oʻzaro ichki nizolardan foydalangan portugaliyalik mustamlakachilar 1511-yil d’Albukerki qoʻmondonligida Malakka sultonligini tugatgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mixail Artyomovich Vartazarov** (ruscha: *Вартазаров, Михаил Артёмович*; 1948-yil 5-sentyabr, Morshansk — 2002-yil 11-sentyabr, Toshkent) - sovet futbolchisi, hujumchi pozitsiyasida o'ynagan.

Hayoti
------

Mixail Vartazarov 1948-yil 5-sentyabrda Tambov viloyati, Morshansk shahrida tug'ilgan.

### Futbolchilik faoliyati

Mihail faoliyati davomida hujumchi sifatida o'ynagan. U o'z faoliyatini "B" toifasidagi ligada boshlagan, 1967-yilda Ryazanning "Spartak" jamoasida va 1968—1969-yillarda "Avangard Kolomna" jamoasi tarkibida o'ynagan. Ikki mavsumda u 63 ta o‘yin o‘tkazib, 19 ta gol urgan. 1970 yilda u "Spartak" klubiga qaytdi va u erda etakchi o'yinchilardan biri bo'lib, "B" toifasida 33 ta o'yin o'tkazib, 15 ta gol urdi. Shuningdek, u darvozabon sifatida 1 ta o‘yin o‘tkazib, 3 ta gol o‘tkazib yuborgan.

1971-yilda Toshkentning "Paxtakor" klubiga o'tib, oliy ligada 2 ta o'yin o'tkazdi. Shuningdek, u "Paxtakor" o‘rinbosarlari tarkibida o‘ynab, 6 ta gol urdi.

Mavsum davomida u Navoiydan Zarafshonga ko'chib o'tdi, ikkinchi ligada 20ta o'yin o'tkazib, 2ta gol urdi.

1972—1973-yillarda u Ryazanning "Spartak" jamoasida bir xil darajada o'ynadi, ikki yil davomida 63 ta o'yin o'tkazdi, 19 ta gol urdi.

1974-yilda Smolensk Iskra ranglarini himoya qildi.

### Futboldan keyingi faoliyati

1976—1977-yillarda Nukusning Amudaryo jamoasida jamoa boshlig'i, 1980—1988-yillarda esa "Paxtakor"da ma'mur bo'lib ishlagan.

1983-yilda bosh hakamning yordamchisi sifatida ikkinchi liga bahslarida hakamlik qilgan.

Keyinchalik Namanganning "Navbahor" klubi va O‘zbekiston terma jamoasi ma’muri bo‘lib ishlagan.

2001-yilda u Sochi Jemchujina jamoasining rahbari edi.

2002-yil 11-sentabrda O‘zbekistonning Toshkent shahrida vafot etgan.

Oila
----

Otasi - Artyom Abelovich Vartazarov (1922-1998), sovet futbolchisi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  „Вартазаров Михаил Артёмович, 05.09.1948, футболист". *footballfacts.ru*. 2024-yil 10-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 10-mart.
2. ↑  „Судная жизнь Александра Горина: о том, как "сдавали" матчи, о киевской карме и еврейской графе советского "эль-классико"" (ru). *Девятый канал* (2022-yil 6-fevral). 2024-yil 10-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 10-mart.
3. ↑  „Вартазаров Артем Абелович | Спорт-страна.ру" (ru-RU) (2017-yil 7-may). 2023-yil 4-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 10-mart.
**Barbarossa**, Borborus — Usmonli turk imperiyasi harbiy-dengiz floti arboblari — aka-uka Bobo Uruj (1473 - 1518) va Xayruddin (1483 -1546)ga yevropaliklar tomonidan berilgan nom. B. soʻzi nemischa boʻlib, "qizilsoqol" degan ma’noni anglatadi. Germaniya qiroli Fridrix I qizgʻish soqolli boʻlganidan shunday deb atalgan edi. Shunga koʻra, yevropaliklar qizgʻish soqolli Bobo Uruj va Xayruddinni ham B. deb ataganlar (ayrim tilshunoslar B. soʻzi Bobo Uruj ismining notoʻgʻri talaffuzi deb taxmin qilishadi). Bobo Uruj va Xayruddin Egey dengizidagi Mitilena o.da islomga kirgan kambagʻal grek-kulol oilasida dunyoga kelgan. Bobo Uruj taxminan 20 yoshlarida ukasi Xayruddin bilan birgalikda turk harbiy kemalaridan biriga xizmatga kiradi. Tez orada ikkalasi oʻta jasur va iste’dodli ekanliklarini namoyon qilib, katta shuhrat qozonadilar va Jazoir hamda Tunis qirollari tomonidan Shim. Afrika mamlakatlarini ispanlar asoratidan xalos etish uchun yordamga chaqiriladilar. Bobo Uruj va Xayruddin quruqlik va dengizda ispanlar ustidan ketma-ket gʻalaba qozonib, Shim. Afrikada islomiy podshoxlar hukmronligini tiklashga muvaffaq boʻladilar. Bobo Uruj janglardan birida halok boʻlgach, Turkiya sultoni uning ukasi Xayruddinni Jazoirga voliy etib tayinlaydi. Xayruddin 19 yil davomida Jazoirda voliylik qilib, Oʻrta dengizda Yevropa davlatlari harbiy-dengiz floti hukmronligiga qarshi muvaffaqiyatli urushlar olib boradi. 1525-yil "Muqaddas Rim imperiyasi" imperatori Karl V (1500 — 58)dan magʻlub boʻlib, asir olingan Fransiya qiroli Fransisk I (1494 — 1547)ning sulton Sulaymon I Qonuniyga qilgan murojaatiga koʻra, Xayruddin oʻz floti bilan Nitssa (Fransiyada) shahriga borib, uni zabt etadi. Soʻng , Karl V flotini butunlay tor-mor qilib, Fransisk I ni asirlikdan qutqaradida, Fransiya taxtiga qayta oʻtqazadi. 1534-yil sulton Sulaymon I Qonuniy Xayruddinni Istanbulga chorlab, Usmonli turk imperiyasi harbiy-dengiz floti admirali (qoʻmondoni) etib tayinlaydi. U 10 yil shu lavozimda qolib, Oʻrta dengizda Yevropa davlatlari floti ustidan ketma-ket zafar qozonadi, Grek arxipelagidagi orollarning aksariyatini, Italiyaning ayrim sohilboʻyi yerlarini zabt etadi, Usmonli turk imperiyasi harbiy-dengiz flotining Oʻrta dengizdagi ustunligini qayta tiklaydi. Xayruddin umrining oxiriga qadar ana shunday shonli va zafarli hayot kechirib, 1546-yil vafot etadi. U Turkiyadagi Beshiktosh shahrida maxsus maqbaraga dafn etilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dəstəfur** (shuningdek, **Dastafyur**, **Dəstətur**, **Dostafur**, **Dastaphour**, **Dastaphor** va **Dostafyur**) — Ozarbayjonning Dashkasan tumanidagi qishloq va munisipalitetdir. 572 nafar aholi istiqomat qiladi. 1930 va 2-aprel 1956-yil, Dashkasan viloyati *Dastafurskiy tumani' (Dəstəfur tumani) tanilgan.*

Yodgorliklar
------------

Qishloqning sharqida, Ganja daryosi ustida, 13-asrning oxiriga mansub tarixiy tosh ko'prik bor. 
Ozarbayjonning qadimiy yodgorliklari roʻyxatida qishloqda bronza davriga oid qoʻrgʻon (qoʻrgʻon) borligi ham qayd etilgan.

Yaylov vodiysida faqat piyoda borish mumkin, 15-asrga oid vayron boʻlgan cherkov devorlari buzilmagan boʻlib, ular ozarbayjon matnlarida "Albanlar ibodatxonasi" (albancha bu yerda Kavkaz Albaniyasiga ishora qiladi) deb taʼriflangan. yoki ba'zan Dəstəfur bazilikasi sifatida
2017 yilgi teledasturda cherkov xarobalariga tashrif tasvirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  History of the Dashkasan region (in Azerbaijani)
2. ↑  Item 951 on the monument list is the Dəstəfur burial mound
3. ↑  Ilmiy tadqiqotlar bo'yicha 4-xalqaro Navro'z konferentsiyasi matnlari, p168-169
4. ↑  Cherkov joylashgan joyni ko'rsatadigan xarita
5. ↑  The Dəstəfur bazilikası wiki page in Azerbaijani
6. ↑  Visiting the Dəstəfur church ruins - TV footage

* Dəstəfur GEOnet nomlar serverida

  



|  |  |
| --- | --- |
| Ozarbayjon geografiyasi | *Ozarbayjon geografiyasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Aleksandr Antonovich Koshits** (1875-yil 31-avgust, Romashki qishlog'i, Kiyev viloyati, Rossiya imperiyasi - 194-yil 21-sentyabr, Vinnipeg, Manitoba, Kanada) - ukrainalik xor dirijyori, bastakor, folklorshunos va oʻqituvchi.

Biografiyasi
------------

1875-yil 31-avgustda ( 12-sentyabr ) Rossiyaning Kiyev viloyati, hozirgi Kiyev viloyatining Mironovskiy tumani tarkibiga kiruvchi Romashki qishlog'ida ruhoniy oilasida tug'ilgan. Ota-onasi: Anton Ignatievich Poray-Koshits (1830-y. 1898-y.) va Yevdokiya Mixaylovna Mayakovskaya (1836-y. 1911-y.). O'g'li - Dmitriy Aleksandrovich Koshits.

Kiyev diniy akademiyasini tamomlagan. O'qishni tugatgandan so'ng, iste'mol bilan kasal bo'lib qolgan va ukasi Fyodor hamda opa-singillari tomonidan yig'ilgan pul bilan Qrimning janubiy qirg'og'iga davolanish uchun ketib, bu yerda 1902-yil fevraldan aprelgacha davolangan. Sog'lig'ini tiklab, Stavropol va Tiflisdagi ta'lim muassasalarida xor qo'shiqlari o'qituvchisi bo'lib ishlagan, Kubanda ukrain qo'shiqlarini to'plagan va u yerda 500 dan ortiq qo'shiqlarni yozgan.

"Boyan" filarmoniyasi (1905—1906), Kiev universiteti (1908—1917), Kiev konservatoriyasi (1913-yildan), ayollar uchun oliy kurslar xorlariga rahbarlik qilgan, shuningdek, Nikolay Sadovskiy teatrida dirijyorlik qilgan. Bu davrda Aleksandr Koshits bir qator ruhiy asarlar muallifiga aylangan.

1910-yillarda Aleksandr Koshits ( K. G. Stetsenko bilan birga) Ukraina xor kapellasining asoschilaridan va rahbarlaridan biri, 1919-yilda sayohatga chiqib, Yevropa va Amerikaning ko'plab mamlakatlarida ukrain qo'shiqlarini targ'ib qilgan.

1944 yil 21-sentyabrda Kanadaning Vinnipeg shahrida vafot etgan. Uning "Воспоминания" asari (1-qism - 1947; 2-qism - 1948) ham shu yerda nashr etilgan. Kanadadagi ukrain xoriga Koshits nomi berilgan.

Manbalar
--------

* Aleksandr Antonovich Koshits (xotiralarga ko'ra) // Moskvaning Ukraina xalq xori

Havolalar
---------

Loyiha ramziLoyiha ramzi Rodovid'da ushbu shaxsning nasl-nasab shajarasi bor ***Aleksandr Koshits***
**Galaktion Yesevich Sharashidze** ( 1907-yil, Guriya tumani, Kutaisi viloyati, Rossiya imperiyasi, Choxataur viloyati, Gruziya SSR ) - Gruziya SSR Choxatauri viloyati qishloq xo‘jaligi bo'limi bosh agronomi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1949).

Biografiya
----------

1907-yilda Guriya tumanidagi qishloq aholi punktlaridan birida dehqon oilasida tug‘ilgan. Sharashidze mahalliy maktabni tugatgach, qishloq xo‘jaligida ishladi. Keyinchalik Qishloq xo‘jaligi institutini tamomlagach, so‘ngra Gruziya SSR qishloq xo‘jaligida turli iqtisodiy lavozimlarda ishlagan. Urushdan keyingi davrda Choxataur tumani qishloq xo‘jaligi bo‘limi bosh agronomi bo‘lgan. Butun viloyatda yuqori mehnat natijalari uchun 1947-yilda Mehnat Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlangan .

Shuningdek, u 1948-yilda butun viloyat bo‘yicha yuqori sifatli choy bargidan rejalashtirilgan hosilning 42,1 foizga ortig‘i bilan bajarilishini ta’minladi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1949-yil 29-avgustdagi farmoni bilan *"1949-yilda yuqori sifatli yashil choy barglari va sitrus mevalaridan yuqori hosil olgani uchun"* Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni, shuningdek, Lenin ordeni va "O‘roq va bolg‘a "oltin medallari bilan ham taqdirlangan (4593-son) .

Xuddi shu farmon bilan Choxataur tuman partiya qo‘mitasining birinchi kotibi Shota Illarionovich Chanukvadze, Choxataur tuman ijroiya qo‘mitasi raisi Guri Mixaylovich Antidze va tuman qishloq xo‘jaligi bo‘limi boshlig‘i Ilya Mixaylovich Sixarulidze Ijtimoiy Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlandilar. .

Keyingi yillarda Choxataur tumani qishloq xoʻjaligi boʻlimini boshqargan  .

Sharashidze nafaqaga chiqqanidan so‘ng, Choxataur tumanida yashadi. 

1968-yildan boshlab kasaba uyushma ahamiyatidagi shaxsiy nafaqaxo'r hisoblangan.

Uning vafot etgan sanasi aniqlanmagan .

Mukofotlar
* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin buyrug'i
* Mehnat Qizil Bayroq ordeni (21.02.1948)
* "Mehnatdagi farqi uchun" medali (01.07.1944)

Eslatmalar
----------

1. ↑  „Шарашидзе Галактион Есевич" (ru). *Герои страны („Heroes of the Country")*.

Havolalar
---------

* Шарашидзе Галактион Есевич  (рус.). Сайт «Герои страны».
**Vitaliy Yuximovich Malaxov** ( ukraincha: *Віта́лій Юхи́мович Мала́хов*; 1954-yil 19-iyul – 2021-yil 4-noyabr) ukrainalik teatr rejissyori va Podil shahridagi Kiyev drama teatrining badiiy menejeri-rejissyori bo'lgan. 2008-yilda Ukraina xalq artisti unvoni berilgan. Shu yili sanʼat sohasida Shevchenko nomidagi Milliy mukofot laureati.

Biografiyasi
------------

Malaxov 1954-yil 19-iyulda Ukraina Sovet Sotsialistik Respublikasi Lvov shahrida tug'ilgan. Ijodiy faoliyati 1977-yilda Ukraina televideniesida boshlangan. 1978-yil mayidan 1979-yil martigacha Lesya Ukrainka nomidagi Kiyev davlat rus drama teatrida ishlagan, bu yerda *"Казка про Моніку"* ni sahnalashtirgan. 1979-yildan Kiyev estrada davlat teatrining rahbari bo'lib, bu yerda *"*Я киянин», «Ніч чудес», «Світанок і смерть Пабло Неруди», «Бездумне шахрайство» va boshqa spektakllarni sahnalashtirgan.

1985-yildan 1987-yilgacha o'z truppasi bilan Kiyev Yoshlar teatri negizida ishlagan va 1987-yil avgust oyida Podilda Kiyev drama teatri tashkil etilgan. 1987-yildan 2021-yilgacha Podil shahridagi Kiyev akademik drama teatrining badiiy rahbari va direktori zvifasida, 60 dan ortiq spektakllarda ishlagan.

Uning truppasi AQSh, Buyuk Britaniya, Italiya, Meksika, Kosta-Rika, Finlyandiya, Germaniya, Gretsiya, Turkiya va boshqa mamlakatlarda Ukraina teatr san'atini namoyish etgan. Malaxov boshchiligidagi Podil teatri 2006-yilda Ukraina dramatik san'atini rivojlantirishdagi ulkan yutuqlari uchun akademik maqomga ega bo'lgan.

Malaxov 2021-yil 4-noyabrda Feofaniya klinik kasalxonasida sepsis va COVID-19dan vafot etgan. U bilan xayrlashuv marosimi 8-noyabr kuni Podildagi teatrda bo'lib o'tgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Указ Президента України Про відзначення державними нагородами України працівників підприємств, установ та з нагоди Дня незалежності України. Указ від 19.08.2008 № 726/2008". 2017-yil 29-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 15-avgust.
2. ↑  „Указ Президента України Про присудження Національної премії України імені Тараса Шевченка от 3 березня 2008р. № 193". 2022-yil 12-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 10-mart.
3. ↑  „Віталій Малахов" (uk). *Theatre on Podil*. 2021-yil 5-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 16-avgust.
4. 1 2  „Віталій Малахов — біографія, освіта, сім'я, кар'єра, компромат". *MY.UA*. 2021-yil 16-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 16-avgust.
5. ↑  „Пішов з життя знаний київський режисер та керівник театру /Вечірній Київ, 05.11.2021/" (2021-yil 5-noyabr). 2021-yil 5-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 5-noyabr.
6. ↑  *Oleh Verhelis.* „Втрата Малахова і майбутнє Театру на Подолі" (uk).  Hlavkom (2021-yil 6-noyabr). 2021-yil 7-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 7-noyabr.
7. ↑  „Театр Малахова" (ru).  Kyiv Daily (2021-yil 7-noyabr). 2021-yil 10-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 11-noyabr.
**Temir oksidlari** - temirning kislorod bilan birikmalari: temir (II)oksid — FeO, temir (III)oksid — F2O3 va temir (II, Sh)oksid — Gʻe3O4. Temir oksidlari temirning oksidlanishidan hosil boʻladi (qarang Temir). Tabiiy Temir oksidlari (gematit Gʻe2O3, magnitit Gʻe3O4 minerallari) temir olish uchun xom ashyo hisoblanadi (qarang Temirrudalari]]). Temir oksidlari pigment (temirli surik) sifatida ishlatiladi; ferromagnit Temir oksidlari (Gʻe3O4, u— Gʻe2O3) magnit materiallar ishlab chiqarish.da qoʻllanadi. Temir oksidlaridan tashqari temir gidroksidlari ham maʼlum. Temir (P)gidr oksid Gʻe(ON)2 — 2 valentli temirning tuzlariga ishqorlar taʼsir ettirilganda hosil boʻladi; tezda oksidlanib, GʻeO(ON)ga aylanadi. Suvda erimaydi, kislotalar va ishqorlarda eriydi. Te mir (Ill)r i droke id Gʻe(ON)3 — qizgʻishjigarrang modda, kucheiz asos, amfoter. Ishqorlar bilan qoʻshib suyuklantirilsa, f ye r ritlar deb nomlanadigan tuzlar, mas. NaFeO2 hosil boʻladi. Gʻe(ON)3 gazlarni tozalashda yutuvchi massa komponenti, organik sintezda katalizator sifatida qoʻllanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  

Andoza:Chala am
Sayid Husayn Ali Xon Barha Mug'allar imperatori Farruxsiyar davrida yetakchi ma'mur bo'lgan.
***Sayyid*** ( arabcha:   [ˈsæjjɪd] ; Persian: [sejˈjed]; maʼnosi "janob", "Rabbiy", "ustoz"; Arabcha koʻplik: سادة sādah ; ayollik: سيدة sayyidah ; Persian: [sejˈjede]) islom paygʻambari Muhammadning nabiralari Hasan ibn Ali va Husayn ibn Ali orqali nasl-nasabidan chiqqan kishilarning familiyasidir :31Muhammadning qizi Fotima va uning amakivachchasi va kuyovi Alining (Ali ibn Abu Tolib) oʻgʻillari. :149

Ilk islom davrida as-Sayyid unvoni Islom paygʻambari Muhammad (s.a.v.) qabilasi boʻlmish banu Hoshimning barcha aʼzolariga nisbatan qoʻllanilgan. Ammo keyinchalik bu unvon Hasaniy va Husayniy avlodlariga, birinchi navbatda Fotimiy xalifalariga xos boʻlgan.

Tarixi
------

1. ↑  „Sayyid". *Collins English Dictionary*.  HarperCollins. 2019-yil 28-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 28-may 2019-yil.
2. ↑  Van Arendonk & Graham 1960–2007 harvnb error: no target: CITEREFVan\_ArendonkGraham1960–2007 (help).
3. ↑  Parwej, Mohammad Khalid*. 365 days with Sahabah*. Goodword Books, 2015. 2017-yil 4-iyulda qaraldi.
4. ↑  Ho, Engseng*. The graves of Tarim genealogy and mobility across the Indian Ocean*. Berkeley: University of California Press, 2006. ISBN 978-0-520-93869-4. 2016-yil 25-avgustda qaraldi.
**Ganna Ivanivna Borisoglibska** ( ukraincha: *Га́нна Іва́нівна Борисоглі́бська*; 1868–1939) - ukrainalik aktrisa va Ukraina SSR xalq artisti (1936).

Biografiyasi
------------

Ganna Borisoglebska 1868-yilda Vitebsk gubernatorligining Sebej shahrida (hozirgi Pskov ) tug'ilgan. Borisoglebska bolaligini Xarkov gubernatorligidagi Izyum shahrida o'tkazgan va Xarkovdagi xayriya jamiyati maktabida ta'lim olgan. 1886-yilda Xarkov universitetida o'qituvchilikka imtihon topshirgan va o'sha yili Izyum uyezddagi Novoselovka qishlog'ida dars berishni boshlagan.

Borisoglebska 1939-yil 29-sentyabrda Kiyevda vafot etgan. Kiyevdagi Baykove qabristoniga dafn etilgan va uning qabri Ukraina teatr aktyorlari uyushmasi tomonidan muhofaza qilinadi.

Faoliyati
---------

Bolaligidan Borislebska teatrga qiziqish bildirgan. 1888-yilda Marko Kropyvnitskiy taklifi bilan professional sahnaga chiqqan. 1902-yilgacha Kropivnitskiy truppasida, keyin to'rt yil Panas Saksaxanskiy va Ivan Karpenko-Kariy truppasida ishlagan. 1906–1907-yillarda Shepkin va Kolesnichenko truppalari bilan gastrollarda bo'lgan. 1907-yildan 1917-yilgacha Kiyevdagi Nikolay Sadovskiy boshchiligidagi statsionar teatrda ishlagan.

Teatrda yorqin sahna qahramonlarining boy galereyasini yaratgan: Rindichka, Teklya, Gapka, Varvara (Kropivnitskiyning «На оглядині», «Доки сонце зійде, очі роса», "Zaydigolova", "Chmir"), Sekleta, Vustya (Staritskiyning «За двома зайцями», «Ой Грицю, не ходи...»), Xanna (Karpenko-Kariyning "Tалановитий"), Ona (Karpenko-Kariyning "Sueta" va Lesya Ukrainkaning «Лісова пісня»), Stexa (Shevchenkoning "Nazar Stodolya"), Shkandibixa ("Limerivna" Panas Mirniy), Mazaylixa (Mikola Kulishning "Mina Mazaylo"). 

1919-yilda Borisoglebska T.G. Shevchenko nomidagi Birinchi Davlat Ukraina drama teatrining (hozirgi Dnepr shahrida - Taras Shevchenko nomidagi Dnepr akademik Ukraina musiqa va drama teatri ) asoschilaridan biri. 1920-yildan 1925-yilgacha G'arbiy Ukrainada bo'lib, bu yerda turli teatr truppalari, ayniqsa Orel-Stepnyak bilan birga chiqishlar qilgan.

1925-yildan umrining oxirigacha Kiyevdagi Ivan Franko teatrida ishlagan. Bu yerda Orina (Kulishning "97"), Klara (Afanasyevning "Страх"), Marfa, Varvara (Korniychukning "Істина", "Bogdan Xmelnitskiy") kabi spektakllarda personajlar yaratgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Веселовська, Г. І.*. Борисоглібська Ганна Іванівна* (Ukrainian). Інститут енциклопедичних досліджень НАН України. ISBN 978-966-02-2074-4.
2. ↑  „Анна Борисоглебская: свекровь и мать" (ru). *ZN.ua*. Qaraldi: 2017-yil 28-oktyabr.
3. 1 2  „Народна "баба"" (uk). *day.kyiv.ua*. Qaraldi: 2024-yil 24-mart.
4. 1 2 3 4  *Ganna Borisoglibska* in the *Great Soviet Encyclopedia*, 1969–1978 (Russian)
5. ↑  М.Йосипенко (1941). "Г.І.Борисоглібська". *Театр* (3): 21–22. .
**Abu Muxriz al-Jahm ibn Safvon at-Termiziy** (arabcha: , Samarqand — 745, Marv) – islom jabriy ilohiyotchisi, jahmizlik maktabining asoschisi.

Hayoti
------

Jahm ibn Safvon arablarning banu rasib qabilasidan boʻlib, Samarqandda tugʻilgan, Termizda, keyin esa Kufada yashagan. U Kufada ilohiyot olimi Jad ibn Dirham bilan uchrashdi va keyinchalik uning gʻoyalari targʻibotchisi boʻldi. Vataniga qaytib, Jahm ibn Safvon ilohiyot olimlari bilan munozalar qildi. Ular orasida Qur’onning taniqli sharhlovchisi Muqotil ibn Sulaymon ham bor edi. Ularning har biri bir-birini inkor etib kitoblar yozgan. Jahm ibn Safvon 734-736-yillardagi Xuroson umaviylar hokimi Nasr ibn Sayyorga qarshi qoʻzgʻolonda qatnashgan va qoʻzgʻolon rahbari al-Horis ibn Surayjning kotibi boʻlgan. Keyinchalik u umaviylar tomonidan asirga olinadi va 745/746-yili (hijriy 128-yil) Marvda qatl etiladi.

Taʼlim
------

Jahm ibn Safvon taʼlimoti moʻtazilizmga asoslangan. Jahm ibn Safvon ham moʻtaziliylar singari ilohiy sifatlarning abadiy mavjudligini va Allohni koʻrish imkoniyatini inkor etgan. U oʻzining ustozi al-Jad ibn Dirham singari qurʼonning yaratilganlig va Allohga qandaydir antropomorfik xususiyatlarni berish mumkin emasligi pozitsiyasini himoya qilgan. Jahmiylarning muxoliflari Alloh haqidagi taʼlimotni oʻzlarining panteistik moyilliklari bilan bogʻlaydilar. Jahm ibn Safvon ham kelajakdagi voqealar (harakatlar) cheksiz boʻlishi mumkin emas deb hisoblagan.

### Jabrizm

Jahm ibn Safvon jabrizm-fatalizmning ekstremal shaklini ishlab chiqqan.

### Murjiylik

Jahm ibn Safvon iymon har xil odamlar uchun har xil kuchga ega boʻlishi mumkin emas.

Shogirdlari
-----------

XI asr boshlarida Nehavendda jahmitlar maktabi faoliyat koʻrsatgan boʻlib, u asosan koʻp sonli talabalari bilan mashhur (Ahmad ibn Hanbal, Ibn Qutayba, Ad-Dorimiy va boshqalar). Jahm ibn Safvon shogirdlari orasida Diror ibn Amr (815- vafot etgan), Bishr al-Mariyiy (833-yil vafot etgan) va uning shogirdi al-Husayn an-Najjarni alohida taʼkidlash joiz. Jahm ibn Safvon va uning izdoshlarining asarlari bizgacha yetib kelmagan. Jahmitlarning bir qismi keyinchalik ash’ariylarga qoʻshilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Shorter Encyclopaedia of Islam p.83, Leiden 1974
2. ↑  *van Ess, Joseph* „JAHM B. ṢAFWĀN – Encyclopaedia Iranica" (en). *www.iranicaonline.org*.  Encyclopedia Iranica. Qaraldi: 2017-yil 11-fevral.
3. ↑  Рощин М. Ю. 2007. sfn error: no target: CITEREFРощин\_М.\_Ю.2007 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Джахм ибн Сафван / Рощин М. Ю. // Григорьев — Динамика [Электронный ресурс]. — 2007. — С. 639. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 8). — ISBN 978-5-85270-338-5.
* Али-заде А. А. Джабриты // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — С. 219. — ISBN 978-5-98443-025-8. (CC BY-SA 3.0)
* Джахм ибн Сафван (Wayback Machine saytida 2013-08-21 sanasida arxivlangan) // Новая философская энциклопедия: В 4 тт. М.: Мысль. Под редакцией В. С. Стёпина. 2001.
* ДЖАХМ ибн САФВАН Абу Мухриз / Словарь по исламу А. Колодина
Bu maqola **Kabul Province** haqidadir. bilan adashtirmang.
**Zobul** ( Pushtu / Dari : زابل ) — Afgʻonistonning 34 viloyatidan biri, mamlakatning janubiy qismida joylashgan. Viloyatda 249 ming kishi istiqomat qiladi. Zobul 1963-yilda qo‘shni Qandahor viloyatidan ajralib chiqadi. Tarixan Zobuliston viloyati tarkibiga kirgan. Qalat viloyat markazi boʻlib xizmat qiladi. Asosiy etnik guruh - pushtunlar. Zobulning asosiy kasbi dehqonchilik va chorvachilikdir.

Hududiy joylashuvi
------------------

 Zobul viloyatining janubi-sharqidagi Mizan yaqinidagi tog‘ etagida yurgan buqa.
Zobul shimoldan Oruzgon, gʻarb va janubdan Qandahor, sharqdan esa Gʻazna va Paktika viloyatlari bilan chegaradosh. Sharqda Pokiston bilan chegaradosh.

Viloyat 17293 km2 maydonni egallaydi. Viloyat hududining 2/5 qismini togʻli yoki yarim togʻli hududdan (41%), toʻrtdan bir qismidan koʻprogʻi esa tekislikdan (28%) iborat

Viloyatning asosiy ekologik mintaqasi Afgʻonistonning markaziy togʻlaridagi xerik oʻrmonlari hisoblanadi. Keng tarqalgan o'simliklarga quruq buta va pista o'simliklari kiradi. Viloyatning shimoliy qismida joylashgan baland togʻlar Gʻoʻr - Hazorajat alp oʻtloqi ekologik mintaqasida joylashgan boʻlib, u oʻtloqlar, tol va dengiz itshumurtlari bilan ajralib turadi.

Galereya
--------

* Children in ArghandabArg'andabdagi bolalar
* A bridge on the Kabul–Kandahar Highway Qobul-Qandahor avtomobil yo'lidagiko'prik

Yana qarang
-----------

* Afg'oniston viloyatlari
* Zobuliston
* Zabol
* Abu Ali Lawik

Manbalar
--------

1. ↑  „د نږدې شلو ولایاتو لپاره نوي والیان او امنیې قوماندانان وټاکل شول" (2021-yil 7-noyabr).
2. ↑  „Estimated Population of Afghanistan 2021-22".  National Statistic and Information Authority (NSIA) (2021-yil aprel). 2021-yil 24-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 21-iyun.
**Izohli lugʻat** — lingvistik lugʻat turlaridan biri. Unda, birinchidan, lugʻatga kiritilgan har bir soʻzning (bosh soʻzning) maʼnosi, koʻp maʼnoli boʻlsa, maʼnolari belgilanadi va qayd etiladi. Ikkinchidan, bu maʼno (maʼnolar) izohlanadi, yaʼni tushuntiriladi — tavsifiy yoʻl bilan qayd etiladi. Xuddi shu xususiyatiga koʻra „Izohli lugʻat" deb ataladi.

I.l.ga muayyan soʻz ishtirokida hosil boʻlgan iboralar ham kiritilishi mumkin (chunki ular ham, umuman olganda, lugʻaviy birlik hisoblanadi). Masalan, „qoʻl" yoki „gul" soʻzlari uchun tuzilgan lugʻat maqolasidan birida „qoʻli gul" iborasi ham beriladi, maʼnosi belgilanib qayd etiladi va izohlanadi. Lingvistik lugʻatlarning boshqa turlarida ham (mas, terminologik, tarjima lugʻatlarida) ularga kiritilgan lugʻaviy birliklarning, yaʼni soʻz va turgʻun birikmalarning maʼnosi (maʼnolari) belgilanishi qayd etilishi va izohdanishi mumkin. Bunday lugʻatlar ham ana shu xususiyati bilan I.l.lar qatoriga kiradi. Ular, odatda, lingvistik lugʻatning qaysi turiga mansubligiga va izohli ekaniga koʻra nomlanadi. Mas, „Oʻzbek tili sinonimlarining izohli lugʻati", „Tilshunoslik terminlarining izohli lugʻati" va b.

Oʻzbek tilining nisbatan mukammal izohli lugʻati tarixda birinchi marta Oʻzbekiston FA Til va adabiyot institutida tay-yorlanib (mualliflari: S. F. Akobirov, T. A. Aliqulov, S. I. Ibrohimov, N. M. Mamatov, 3. M. Mirtojiyev, G. N. Mixaylov, A. R. Rustamov, A. T. Xoʻjaxo-nov, A. P. Hojiyev), 3. M. Maʼrufov tahriri ostida nashr etildi (Moskva, 1981). Mazkur lugʻat 2 jildli boʻlib, 60000 soʻz va soʻz birikmasini qamrab olgan.

Oʻzbekiston mustaqillikka erishib, madaniy va milliy qadriyatlarga eʼtibor kuchayganligi munosabati bilan oʻzbek tilining soʻz boyligi yanada kengroq qamrab olingan yangi I.l. nashr etish zarurati paydo boʻldi. Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Til va adabiyot instituti va „Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi" davlat ilmiy nashriyotida oʻzbek tilining koʻp jildli I.l.i nashri ustida ish olib borilyapti.

Akobiri

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Koordinatalari: 41°57′17.999999999994″N 87°38′45.600000000003″W﻿ / ﻿41.95499999999999829°N 87.64600000000000080°W﻿ / 41.95499999999999829; -87.64600000000000080GO

**Amerika Islom kolleji** (**AIC**) - Illinoys shtatining Chikago shahridagi xususiy islom universiteti. U barcha millatlardan talabalarni qabul qiladi hamda talabalarni Amerika jamiyatida yetakchilik va siyosat ishlab chiqish rollariga tayyorlaydi. Amerika musulmon muassasalari rahbariyati va xodimlari uchun shuningdek, Amerika institutlari va shaxslariga Islomni o'rganish uchun asosiy manba bo'lib xizmat qiladi. 2017-yilda u 50 nafardan kam talabani qabul qilgan va islomshunoslik bo'yicha bakalavr va magistr shuningdek, islom huquqshunosligi bo'yicha magistr darajalarini taklif qilgan.

Tarixi
------

AIC 1980-yillar boshida Amerika musulmonlari yetakchilari koalitsiyasi tomonidan Yaqin Sharqdagi hamkasb muassasalar bilan hamkorlikda tashkil etilgan. U Islom hamkorlik tashkiloti va Islom taraqqiyot banki tomonidan qo‘llab-quvvatlaniladi.

Havolalar
---------

* Amerika Islom kolleji Facebook sahifasi

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* ISNI: 0000 0004 0531 6610
* LCCN: no2016095060
* VIAF: 56147118199126340903
* en:WorldCat Identities: lccn-no2016095060

 |

1. ↑  „Administration | American Islamic College".  Aicusa.edu. Qaraldi: 2017-yil 2-oktyabr.
2. ↑  „A Highly Valued Islamic University | American Islamic College".  Aicusa.edu. 2017-yil 15-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 2-oktyabr.
3. ↑  *Robert Herguth, @RobertHerguth.* „American Islamic College prez: 'We're as American as we are Islamic'".  Chicago Sun-Times. 2017-yil 3-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 2-oktyabr.