recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Bauijan Abdirashuli Yesmaxan** (qozoqcha: *Бауыржан Әбдірашұлы Есмахан* ; 1975-yil 6-iyul) – qozogʻistonlik din arbobi, „Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasi" diniy tashkiloti rais oʻrinbosarlaridan (noyib-muftiy) biri. Ilgari u Aqtoʻbe viloyati bosh imom-xatibi va Aqtoʻbe viloyati diniy ishlar boʻlimi mudiri boʻlgan. Mashhur qozoq qoʻshiqchisi Yerke Yesmaxonning akasi.

Biografiyasi
------------

Bauirjan Yesmaxan 1975-yil 6-iyulda tugʻilgan. Istanbulda islomiy taʼlim olgan. 2008-yilda Q.Jubanov nomidagi Aqtoʻbe davlat universitetining huquqshunoslik fakultetini tamomlagan. Uzoq vaqt Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasining Aqtoʻbe viloyati boʻyicha vakili, Aqtoʻbe shahridagi eng yirik masjid – „Nur Gasir" masjidining bosh imom-xatibi boʻlgan.

Keyinchalik Yesmaxan Aqtoʻbe viloyati din ishlari boʻlimi mudiri etib tayinlandi, oʻrniga Abdimutali Daurenbekov imom etib tayinlandi.

Hozirda u „Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasi" diniy tashkiloti raisining (noyib-muftiyning) uch oʻrinbosaridan biri.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Отделы ДУМК".  Muftyat.kz (официальный сайт ДУМК). 3-aprel 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-aprel 2019-yil.
2. ↑  Самал Ендибаева. „Назначен директор департамента по делам религий Актюбинской области". Казинформ. Qaraldi: 20-aprel 2013-yil.
3. ↑  „Восстал Актюбинский областной имам Есмахан (Казахстан). Не хочет ехать в Кзыл-Орду". Kazakhstan Today. Qaraldi: 20-aprel 2013-yil.

Havolalar
---------

* „Страничка Бауыржана Есмахана в социальной сети Мой Мир@Mail.Ru". 30-aprel 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-aprel 2013-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Kurakoyoqlilar (maʼnolari).

**Kurakoyoqlilar**, **kurakoyoqli sutemizuvchilar** (lotincha: *Pinnipedie*) – sutemizuvchilar sinfining bir turkumi. Bu turkumga morjlar, dengiz arslonlari, quloqli tyulenlar, tojli tyulenlar, dengiz quyonlari, qoʻngʻir tyulelar, xoldor tyulelar, asl tyulenlar kiradi. Kurakoyoqlilar suvda yashaydi. Juni qisqa. Oyoqlari suvda suzishga moslashib, kurak (eshkak) ka aylangan (nomi ham shundan). Kurakoyoqlilar yerda zoʻrgʻa sudralib yuradi. Tishlari, asosan, konus shaklida. Dumi juda qisqa, terisi ostida qalin yogʻ qatlami bor. Bu qatlam hayvonlarni sovuqdan saqlaydi. Ular och qolganda yogʻ qatlam hisobiga yashaydi. Koʻzlari suv ostida koʻrishga moslashgan. Quloq suprasi juda kichkiva yoki boʻlmaydi. Burun teshiklari faqat nafas olganda ochiladi. Kurakoyoqlilar suv yuzasida dam oladi va uxlaydi. Suv tagida uzoq tura oladi. Kurakoyoqlilar suvda oziqlanadi, ozigʻini chaynamay yutadi (mollyuskalarning chigʻanogʻini tishida maydalaydi). Kurakoyoqlilar urchish, tullash, tugʻish va bolasini emizish, dam olish uchun quruqlikka yoki muz ustiga chiqadi. Kurakoyoqlilar eng kichik turining boʻyi 1,3 m (halqa naqshli tyulen yoki nerpa), eng kattasiniki 5,5 m (dengiz fili). Kurakoyoqlilarning 31 turi maʼlum 3 oilaga: morjlar, quloqli tyulenlar va asl tyulenlarga boʻlinadi. Okeanlarda, sovuq va oʻrta mintaqadagi dengizlarda, jumladan, Qora dengiz va Kaspiy dengizda uchraydi. Ayrim turlari koʻllar (masalan, Ladoga va Baykal)da ham yashaydi. 6 turi va 3 ta kenja turi Xalqaro Qizil kitobga kiritilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Illiger, J. K. W.*. Prodromus Systematis Mammalium et Avium* (la). Sumptibus C. Salfeld, 1811 — 138–39 bet.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Gipoteza** (qadimgi yunoncha: *ὑπόθεσις* - hypothesis — asos, taxmin) — hodisalarning qonuniy (sababli) bogʻlanishi toʻgʻrisidagi taxminan mulohaza, faraz. Gipoteza ilmiy bilishni rivojlantirish uchun asos boʻladi. Gipotezaning mantiqiy jihatdan tahlil qilish (taqqoslash, analiz va sintez, mavhumlashtirish va umumiylashtirish) asosida bevosita bilimga oʻtish, sababiy bogʻlanish asosida qonuniyatlarni ochish kabi bosqichlari bor. Umumiy gipoteza bir guruh hodisalar, jarayonlar xususiyati va sababi toʻgʻrisidagi, xususiy gipoteza alohida, yakka hodisalar, jarayonlar sababi toʻgʻrisidagi taxmindir. Har qanday gipoteza tekshirishni talab qiladi. Natijada uning ehtimolligi ortadi yoki kamayadi, haqiqatligi isbotlanadi yoki rad etiladi. Yangi faktlarni eski nazariyalar bilan izohlash mumkin boʻlmaganda, cheklangan miqdordagi faktlar va kuzatishlarni izohlashda gipotezaga ehtiyoj tugʻiladi. U keyingi bilimlarga, tekshirishlarga yoʻl ochadi, yangi nazariyalar esa yana boshqa gipotezani tugʻdiradi. Gipoteza bilish jarayonining ajralmas qismi sifatida muhim ahamiyatga egadir.

Yuridik fanlar tizimida esa, gipoteza huquq normasining bir qismi boʼlib, unda dipozitsiyada koʼrsatilgan qoidaning kuchga kirishi uchun zarur boʼlgan aniq hayotiy holat (voqea, harakat, hodisalar) oʼz ifodasini topadi". Shuningdek, gipoteza huquq normasining harakatini, amal qilish shartini koʼrsatuvchi (vaqt, joy, subʼekt va boshqalar) yuridik faktlarni ifoda etuvchi tarkibiy qism sifatida ham eʼtirof etiladi. Taʼkidlash lozimki, gipoteza matni "agar", "agarda", "u holatda" kabi soʼzlari yoki shunga yaqin soʼzlar bilan boshlanishi ham mumkin.

Gipoteza o'z navbatida quyidagi turlarga bo'linadi: oddiy, murakkab ava alternativ.

Huquq normalarining amal qilishi bilan bogʼliq boʼlgan bitta shart-sharoit aks etgan gipoteza oddiy gipoteza hisoblanadi. Masalan, Prezident Oʼzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi yigʼilishida qasamyod qabul qilgan paytdan boshlab oʼz lavozimiga kirishgan hisoblanadi (Oʼzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi, 92-modda

Murakkab gipotezada esa huquq normasining amal qilishi ikki yoki undan ortiq holatlarning mavjud yoki mavjud emasligiga bogʼliq ekanligi koʼrsatiladi Masalan, "Voyaga yetgan, mehnatga layoqatli farzandlar oʼz ota-onalari haqida gʼamxoʼrlik qilishga majburdirlar" (Oʼzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi, 66-modda).

Аlternativ (muqobil) gipoteza esa huquq normalarining amal qilishi sanab oʼtilgan shart-sharoitlardan biriga bogʼliq ekanligini bayon etadi.

Yana qarang
-----------

* Aksioma
* Teorema
* Mantiq

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Alisher Erkinovich Shayxov** (1956-yil 7-noyabrda Toshkent viloyati Boʻka tumanida tugʻilgan) — Oʻzbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasi raisi (2006-2017).

Biografiya
----------

1979-yil Toshkent universiteti Sharqshunoslik fakultetining tarix boʻlimini tamomlagan. Mutaxassisligi boʻyicha iqtisodchi. 1983-yil iqtisod fanlari nomzodi boʻlgan.

1979—1992 — Sharqshunoslik instituti Ilmiy Akademiyasining ilmiy xodimi, direktor oʻrinbosari.

1987—1988 — Misr Arab Respublikasi Qohira universitetida ish oʻrganuvchi.

1992—1993 — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar vazirligining Tashqi iqtisodiy faoliyatni rivojlantirish istiqbollari va tahlili bosh boshqarmasi boshligʻi.

1993—1994 — Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining Tashqi iqtisodiy faoliyatni muvofiqlashtirish boʻlimi boshligʻi.

1994-1995 — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar vazirining birinchi oʻrinbosari.

1995-1996 — Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining Tashqi iqtisodiy faoliyatni muvofiqlashtirish Departamenti boshligʻi.

1996-1998 — Oʻzbekiston Respublikasining Olmoniya va Avstriya Respublikasidagi elchisi, Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti huzuridagi Oʻzbekiston missiyasi boshligʻi.

1998-2001 — Oʻzbekiston Respublikasining Yaponiyadagi elchisi.

2001-2004 — Oʻzbekiston Respublikasining Benilyuks mamlakatlaridagi favqulodda va muxtor elchisi, Yevropa Ittifoqi va NATO huzuridagi Oʻzbekiston missiyasi boshligʻi.

2004-2005 — Oʻzbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasi raisi.

2005-2006 — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiyalar va savdo vaziri.

2006-2017 — Oʻzbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasi raisi.

2017-2019 — Oʻzbekistonning Birlashgan Qirollikdagi favqulodda va muxtor elchisi..

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Savdo-sanoat palatasi — Oʻzbekiston Savdo-sanoat palatasi raisining tarjimai holi
2. ↑  *arxiv nusxasi*, 2017-12-25da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2017-12-25
3. ↑  *Savdo sanoat palatasi raisi*, 2017-12-25da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2017-12-25
4. ↑  *Xorijiy davlatlardagi elchilar*, 2018-05-09da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2018-05-08
5. ↑  Oʻzbekiston elchisi qirolicha Yelizaveta IIga ishonch yorliqlarini topshirdi

Havolalar
---------

* Profili
**Togʻay** — odam, baʼzi umurtqasiz hayvonlar va umurtqali hayvonlardagi biriktiruvchi toʻqima turi; kollagen tolalar, hujayralararo zich moddadan iborat boʻlib, unda T. hujayralari (xondroblastlar va xondrotsitlar) joylashgan. Tayanch funksiyasini bajaradi. Odam va hayvonlarda T. hamma suyaklarning tutashgan joyida, qovurgʻaning koʻkrakdagi uchida, quloqda, traxeya va bronxlar devorida va boshqa sohalarda uchraydi. 

```
                                 Gialin, elastik va tolali T. farqlanadi. Nafas yoʻllari, qovurgʻalarning oldingi uchlari gialin T.; hiqildoq, tashqi eshituv yoʻli, quloq suprasi elastik T.dan iborat. Umurtqalar tanasining orasi tolali T. dan tuzilgan. Embrionda T. skeletning koʻp qismini tashkil qiladi, voyaga yetgan organizmda (T. li baliqlardan tashqari) suyaklarning boʻgʻim yuzasinigina qoplab turadi va qovurgʻalar, hiqildoq, kekirdak, bronxlar, quloq suprasi, burun va boshqa joylarda uchraydi.
```

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Persepolis**, Persipolis, Taxt-e Jamshid — Sheroz shahri (Eron)dan 50 km shim.-sharqda joylashgan qadimgi shahar. Miloddan avvalgi 6-asr oxirida barpo etilgan Ahamoniylar davlatining poytaxt shaharlaridan biri. Miloddan avvalgi 330-yil Aleksandr (Iskandar) tomonidan bosib olinib, yondirilgan va shahar tashlandiq holga kelgan. P.da asosiy qazishma ishlari 20-asrning 30-yillaridan olib borilgan. Togʻ etagida bunyod etilgan mahobatli meʼmoriy-haykaltaroshlik majmui (miloddan avvalgi taxminan 520—450 yillar) atrofi gʻishtdan qurilgan 2 qatorli devor bilan oʻralgan; tantanalar oʻtkazilgan zal — Apadana deb nomlangan. Doro va Kserksning tosh relyeflar bitilgan saroylari, haramxona binosi, Jahon darvozasi, Shoh zali („Yuz us-tunli") harobalari aniqlangan. Axomaniy podshoxlarining bitiklari va elam tilida yozilgan minglab sopol parchalari topilgan. P.ning gʻarb tomonida katta otashgohning qoldiqlari saqlangan. P. saroyi qabulgohidan Arabiston, Turon, Hindiston, Habashistondan kelgan elchilar, sarbozlar, savdogarlar, xunarmandlarning yuzlab su’ratlari toshga oʻyib tasvirlangan, yozuvlarda ifodalangan.

Hamidjon Homidov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Koriz** (fors.) — yer osti suvlarini yigʻish va ularni yer yuzasiga chiqarish uchun quriladigan yer osti inshooti; aholini suv bilan taʼminlash va sugʻorish maqsadlarida qoʻllaniladi. K. Yaqin Sharq, Janubi-Sharqiy Osiyoda tarqalgan. Oʻrta Osiyoning togʻli va togʻ oldi zonalarida uchraydi. Turkmaniston (Ashxobod shahri yaqinida chuq. 100 m, suv sarfi 150—225 l/s), Oʻzbekistonning Buxoro, Samarqand, Navoiy viloyatlarida 200 ga yaqin K. qazilgan. 20-asrning 20-yillariga qadar Oʻrta Osiyoda K. suvlaridan ekinlarni sugʻorishda foydalanilgan. K. kavlash yer osti suvlari sathida roʻy beradigan oʻzgarishlar va joy relyefidagi nishablikni aniq belgilashni talab etgan. Bu maxsus asboblar (astrolyabiya, vaterpas) vositasida amalga oshirilgan. K. trassasi belgilab chiqilgach, shu trassa boʻylab har 5–40 m da quduqlar kavlangan. Quduqlarning chuq. 14–15 m danbaʼzan 60–70 m gacha borgan. Quduqlar suvli qatlamga tutashadigan lahim (tunnel) orqali bir-biriga birlashtirilgan. Lahimning balandligi 1,5 m, eni 1 m boʻlib, devorlari yogʻoch yoki toshlar bilan mustahkamlangan, uzunligi joy nishabligiga qarab bir necha km gacha choʻzilgan. Mas, Nurota (Navoiy viloyati)dagi "Maston" nomli K.ning 280 qudugʻi boʻlib, bosh qudugʻining chuq. 14 m va lahimning oʻz. 3 km boʻlgan. K. qurilishi davrida bu quduqlar tuproq-shagʻalni chiqarib tashlashga, K.ni ishlatish davrida esa kuzatish (nazorat), tiklash, tuzatish va havo almashtirish uchun xizmat qiladi.

Oʻrta hisobda 1 m uzunlikdagi suv yigʻuvchi quduq 0,3—0,6 l/s suv beradi. K. kavlashda bir qancha korizchi jamoalar oylab va yillab lahim hamda quduqlar qazib, minglab kubometr tuproq va shagʻal qazib chiqargan. Nurotada qadimgi K.lardan koʻpi koʻmilib ketgan. Mastak, Zulm, Zulfiqor, Mozor, Xayrobod, Sulton, Maston, Koʻnchi, Begli, Tayla, Korizchi singari 30 dan ortiq K. boʻlgan. Ayrim K.larning nomidan ularning qazilish tarixi, yili chiqadi. Mas, Zulm K.ning nomidagi harflar yigʻindisidan abjad hisobida hijriy 970— milodiy 1533—1534-yillar va Zulfiqor K.dan hijriy 1118— milodiy 1706 yoki 1707-yil raqamlari chiqadi.

Masharif Boqiyev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Категория:Персоналии по алфавиту
Категория:Учёные по алфавиту
**Ivanov Aleksey Alekseyevich** (taxallusi: **A. Ivin,** 16-sentyabr 1885-yil – 10-fevral 1942-yil) – rus va sovet sinologi.

Biografiyasi
------------

Aleksey Alekseyevich 16-sentyabr 1885-yilda Orlov viloyati, Livni shahrida tavallud topgan. 1904–1905-yillarda rus universiteti deb ataladigan M. M. Kovalevskiy asos solgan oliy ijtimoiy fanlar maktabida tahsil olgan. Aleksey Fransiyada oʻqigan va ishlagan (1909–1917). 1917-yilda Parijdagi Sharq tillari maktabini tamomlagan. 1936-yilda tarix fanlari doktori, 1935-yilda katta ilmiy xodim unvonini olgan. 1917-yilgacha Collège de France a'zosi bo'lgan. Aleksey "Journal de Reckt" jurnalida muharrir, "Pravda" gazetasida muxbir lavozimida faoliyat olib borgan. 1917–1927-yillarda Pekin universitetida oʻqituvchi bo'lib ishlagan. 1920-yillarning ikkinchi yarmida Xitoy jamiyatining mohiyatini muhokama qilishda faol ishtirok etgan va Xitoyda xususiy mulk yo'qligini ta'kidlagan sinologlarni tanqid qilgan. Bu haqida chet el muxbiri sifatida "New East" jurnalida nashr etgan.

Ivanov 30-yillarning boshlarida Moskvaga qaytib keldi. 1932–1942-yillarda Moskvadagi Kimyo institutida ishlagan. 

### Xitoyda

Ivanov Fevral inqilobidan keyin 1917-yil may oyida boshqa siyosiy muhojirlar bilan birga yana Rossiyaga qaytib kelgan.

  

Ivinning 1922–1923-yillarda yangi "Noviy Vostok" jurnalida chop etilgan bir qator maqolalari Xitoyning siyosiy hayotidan chuqur xabardorligini namoyish etdi. 1925-yilda Xitoy jamiyatining tabiati haqidagi munozaraga aralashdi hamda "Bolshevik" jurnali sahifalarida Pekin universitetidagi hamkasbi Jodorovning Xitoyda xususiy mulk mavjud emasligi haqidagi konsepsiyasini keskin tanqid qildi.

### Xitoydan keyin

Ivanov 1920-yillarning oxirida bir nechta kitoblar nashr etdi – "Pismo iz Kitaya", "Ot Xankou do Shanxaya", "Krasniye piki".

Ulug‘ Vatan urushi boshlangandan so‘ng Aleksey Toshkentga evakuatsiya qilingan. Aleksey Alekseevich Ivanov u yerda, 1942-yil 10-fevralda 57 yoshida vafot etgan.
Bab Jabaliy
Bab Jabaliy oldidagi bozor maydoni
**Bob Jabaliy** (arabcha:باب الجبلي) — Sfaks medinasining darvozalaridan biri boʻlib, devorlarining shimoliy qismining markazida Bab Nahj al-Bey va Bab Jabaliy Jadid oʻrtasida joylashgan. Darvoza medina ichidagi mashhur sabzavot bozori va Sidi Bouchaicha masjidiga va uning tashqarisida yopiq bozorga kirish imkoniyatini beradi.

Tarixi
------

 Bab Jabaliy devoridagi lavha
*Bubaker Abdelkafiy* o'zining *"History of Sfax (Sfaks tarixi)"* kitobida Bab Jabaliy va Bab Divan 19-asr oxirigacha Madinaning eng qadimgi va noyob kirish joylari bo'lganligini ta'kidlaydi. U butun IX asr davomida Ifriqiyani boshqargan Aglobiylar sulolasi davrida qurilgan.

Darvoza tepasidagi epigrafik lavhaga ko‘ra, u 1419-yilda Hafsid sultoni Abu Foris Abdulaziz II tomonidan qayta tiklangan. Keyinchalik, 1756-1809-yillarda Husayniylar hukmdorlari uni yana ta’mirlatganlar.

Tavsifi
-------

Bab Jabaliy darvozasining qurilish me'morchiligi odatda Ag'lobid uslubiga ega. U 9-asrning boshqa barcha ifriqiy yodgorliklari singari oʻlchamli toshlar bilan qurilgan mustahkam kirish eshigiga ega. Darvoza atigi 10 metr chuqurlikdagi gumbazli *Skifa* shaklida barpo etilgan.

Uning tashqi va ichki kirish eshigi o'rtasida qabulxona qo'riqchilar uchun turar joy sifatida foydalanilgan, uning tepasida Burj Bab Jabaliy minorasi joylashgan. 

* Columns of Bab JebliBab Jabaliy ustunlari
* Merchands in Bab JebliBab Jabaliydagi savdogarlar
* The door of Bab JebliBab Jabaliy eshigi
* The arche of the outer entranceTashqi kirish arkasi

1. ↑  „La médina de Sfax" (fr-FR). *Zaher Kammoun* (1-iyun 2015-yil). Qaraldi: 19-dekabr 2017-yil.
2. 1 2  Abdelkafi, Boubaker*. History of Sfax Vol.1: Urban life*, Sfax, 1966 — 54–56 bet.
3. ↑  „Sfax" (fr-FR). *Institut National du Patrimoine - Tunisie*. Qaraldi: 19-dekabr 2017-yil.
4. ↑  Mahfoudh, Faouzi*. The city of Sfax*, Paris, Sorbonne University, 1988 — 98–105 bet.
**Naima Qudratovna Poʻlatova -** aktrisa, xonanda (soprano) (1939 yil 4 iyunda Toshkent shahrida tugʻilgan). Oʻzbekiston xalq artisti (1997). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1963). 1958-yildan Muqimiy teatrida ishlaydi. P. asosan, lirik qahramonlar ijrochisi boʻlib, sevgi sanamlarining iztiroblari, ularning ichki kechinmalarini ham dramatik, ham musiqiy talqinda tomoshabinga mohirona yetkazish, onalarga xos mushfiqu-mehribonlik, bardoshlik, uning psixologik va dramatik holatini ifodalashda oʻziga xos ijrosi bilan ajralib turadi. Nurxon („Nurxon"), Alima („Momo yer"), Zulxumor („Ravshan va Zulxumor"), Oyparcha („No-dira"), Shirin („Farhod va Shirin"), Xolisxon („Paranji sirlari"), Gulruh („Navoiy Astrobod-da"), Obida („Mavlono Muqimiy"), Hayotxon („Fargʻona tong otguncha"), Amal („Guli siyoh"), Jamila („Devona"), ona („Mangu mashʼal", „Toʻydan keyin tomosha") kabi rollari bilan ta-nilgan. Xonanda sifatida „Munojot", „Aylanay", „Aqli raso boʻlsin", „Fi-gʻonkim", „Sevgi nidosi", „Qarshi gullari", „Otmagay tong", „Abdurahmonbegi" va boshqa mumtoz va zamonaviy qoʻshiklarni ijro etgan. Filmlar („Kelinlar qoʻzgʻoloni", „Oʻzganing baxti", „Toʻylar muborak", „Karaxtlik", „Mehrobdan chayon" kabi)da ham suratga tushgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Alla Ablaberdiyeva** **Muxamediyevna** (1953-yil 7-may, Samarqand) – Sovet va rus xonandasi (soprano), vokal oʻqituvchisi.

Biografik maʼlumotlari
----------------------

1953-yil 7-mayda Oʻzbekiston SSR Samarqand shahrida tugʻilgan. Oʻrta taʼlimni Samarqandda olgan. Oʻrta maktabni tugatgach, musiqa gimnaziyasida tahsil olgan. Keyinchalik musiqiy taʼlimni davom ettirish uchun Moskvaga joʻnab ketgan.

1977-yilda Moskva konservatoriyasini, aspiranturani (1979) professor N. D. Doriak qoʻl ostida muvaffaqiyatli yakunlagan .

Vokalchilarning Butunittifoq tanlovi laureati hisoblanadi. M.Glinka nomidagi Moskva birinchiligi (1977), Gollandiya va Angliyadagi xalqaro musobaqalarda ishtirok etib gʻoliblikni qoʻlga kiritgan (1979).

1980-yillarda u doimiy ravishda Moskva filarmoniyasining solisti sifatida , Moskva va Leningraddagi juftlik kontsertlarida (xususan, Svyatoslav Rixter bilan ansamblda) chiqish qilgan. Oʻsha davrda Alla SSSR, Chexiya, Vengriya, Kuba, Shvetsiya va Fransiyada ham gastrol safarlarida boʻlgan.

1991-yilda Alla Londonga koʻchib oʻtgan va shundan keyin uning ijodiy faoliyatida oʻsish kuzatilgan. U qoʻshiqchilikdan ham dars bergan, shogirdlari orasida xonanda va qoʻshiq mualliflari ham koʻplab yetishib chiqgan.

Alla Qirollik musiqa kollejida (London, Angliya, 1995—2003) hamda Maymonid nomidagi Davlat klassik akademiyasida dars bergan. (Rossiya Federatsiyasi, Moskva, 2008—2014).

Ijodiy ishlari
--------------

U bir nechta asarlar muallifi hisoblanadi, jumladan Les Noces I. Stravinskiy, Jovanni Battista Pergolesi va Antonio Vivaldining bir nechta kantatalari, rus bastakorlarining romanslari, J. S. Bax , H Purcell va G. G. Fridrix, asosan „Melodiya" musiqa uyida shugʻullangan. Chaykovskiyning asarlariga bastalangan ijodiy ishlari Buyuk Britaniyaning Kent shahrida joylashgan All Saints Church cherkovida joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Алла Михайловна Аблабердыева на «Профи». Рейтинг «5,0», 1 отзыв. Вокал.". *Profi.ru*. Qaraldi: 2023-yil 7-iyun.
2. ↑  Диплом с датой поступления и окончания Московской консерватории
3. ↑  „Алла Аблабердыева: консерваторские годы — самое счастливое время в моей жизни!" (ru). *www.mosconsv.ru*. 2021-yil 21-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 1-iyun.
Tanigli qozoq adibi Oʻljas Sulaymonov 1936- yilning
18- mayida Qozogʻiston Respublikasining Olmaota
shahrida tugʻildi. Otasi Umar harbiy xizmatchi edi. 1937-yilda qatag‘on qurboni bo‘ldi. Oʻljas ruscha maktabda oʻrta maʼlumot oldi. Soʻng Qozogiston
davlat universitetining geologiya fakultetini bitirdi. Badiiy ijodga katta muhabbat qoʻygan 0. Sulaymonov 1961-
yilda Moskvadagi M. Gorkiy nomli Jahon adabiyoti
institutida ham tahsil oldi.
0. Sulaymonov badiiy ijodning turli jabhalarida
mehnat qildi. 1962-1971- yillarda „Qozog'iston haqiqati" , „.Qozoqfilm" studiyasida bosh muharrir, „Простор" jurnali boʻlim mudiri, 1972- yildan boshlab Qozogʻiston Respublikasi
Yozuvchilar uyushmasi boshqaruvi kotibi lavozimida
ishladi, Qozogʻistonning Italiya, Yunoniston va Maltadagi elchisi sifatida faoliyat koʻrsatdi. Bulardan tashqari turli-tuman rasmiy
hamda jamoatchilik vazifalarini bajarib keldi.
Oʻljas Sulaymonov rus tilida ijod qiladi. Lekin qozoq
xalqiga xos milliy xususiyatlarni, urf-odatlarni, uning
hayotidagi shonli va ogʻriqli nuqtalarni yaxshi biladi. Shu
bois uning asarlari qozoq xalqining milliy ruhini teran
ifodalashi bilan diqqatga sazovordir. Shoirning birinchi
asari – ,"Argʻumoqlar" 1961- yilda dunyo yuzini koʻrdi.
Shundan keyin uning "Quyoshli tunlar", "Ajoyib
tun", "Sharofatli vaqtlar", "Maymun yili", "Loy Kitob", "Olovning koʻchishi", "Yumaloq yulduz" va "Az i Ya" kabi oʻnlab sheʼriy, nasriy, ilmiy kitoblari chop etildi.
0. Sulaymonovning badiy asarlarida qozoqlarning
oʻziga xos turmush tarzi, oʻy-fikrlari, his-tuygʻulari aks
ettirilsa, ilmiy asarlarida turkiy xalqlarning dunyo
madaniyati taraqqiyotidagi ulkan oʻrni taríxiy dalillar
asosida yorqin koʻsatib berilgan. Oʻ. Sulaymonov "Az i Ya" asarida, yevropaparastlar aytganlariday, turkiylar
yovvoyi va madaniyatsiz qavm emas, balki dunyoning eng
qadimiy madaniyatli millatlaridan ekanligini asosladi.
0. Sulaymonov ,,Qoyilmisan insonga, zamin" deb
ataluvchi dostoni bilan dunyoga mashhur boʻldi. Inson
imkoniyatlari va irodasiga bitilgan madhiya boʻlgan
mazkur asarda koinotni zabt etgan va jahon taqdirida
yangí bosqichni boshlab bergan inson haqidagi mushohadalar gʻoyat taʼsirchan ifodalanadi. Shoir sheʼriya
tidagi qahramonlar — gʻururli, oʻz qadrini biladigan,
vaqtda, oʻzganing ham qadriga yetadigan shaxslardir.
Ular feʼli keng, tanti, falsafiy mushohadalarga moyil,
chapani va joʻmard kishilar sifatida yorqin boʻyoqlar,
kuchli sheʼriy timsollar vositasida jozibador tasvirlangan.
Ularda qozoq xalqining, turkiy qavmlarning tarixiy oʻtmishi taʼsirli lavhalarda oʻz aksini topgan.

Manba
-----

 Adabiyot 8-sinf darsligi kitobidan

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ahmad xoji Shamayev** (1949-yilda tugʻilgan) – Checheniston Respublikasi muftiysi va 2000-yil 22-avgustdan 2005-yil 26-maygacha Checheniston Respublikasi musulmonlari diniy boshqarmasi raisi.

Biografiya
----------

1949-yilda Chimkent yaqinidagi Lenger qishlogʻida (Qozogʻiston SSR Janubiy Qozogʻiston viloyati) tugʻilgan.

9 yoshida, Chechen-Ingush Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi tiklangandan soʻng, u oilasi bilan oʻzi tugʻilgan Shatoy tumanidagi Vashindaroy qishlogʻiga qaytib keldi.

Oʻzining eʼtirofiga koʻra, u 1970-yillar boshida islom ulamosi boʻlishga qaror qilgan. 1992-yilda haj ziyoratini qilgan.

2000-yil 22-avgustda Shamayev Checheniston Respublikasi muftiysi etib saylandi.

2005-yil 26-mayda u isteʼfoga chiqish toʻgʻrisida ariza berdi. Arizasi 31-may kuni Ulamolar kengashi tomonidan qabul qilindi.

Manbalar
--------

1. 1 2  Roshin M. Yu. Roman Lunkin „Ислам в Чеченской Республике",*. Современная религиозная жизнь России. Опыт систематического описания* (ruscha). Логос, 2005 — 464 bet. ISBN 5-98704-044-2.

Havolalar
---------

* Din olamidan yangiliklar (Wayback Machine saytida 2016-03-04 sanasida arxivlangan) Arxivnaya kopiya da
**Refik Ibrahimovich Muzafarov** (qrim-tatarcha: Refiq Ibraim oğlu Muzafarov, 1928-yil 18-aprel Biyuk-Ass Ak-Shayx (Razdolnenskiy) tumani – 2011-yil 20-dekabr) – filologiya fanlari doktori, professor. Qrim-tatar Xalq Majlisi ikkinchi Qurultoyi delegati, Qrim-tatar Xalq Majlisining birinchi chaqiruv deputati, madaniyat, til va din masalalari bilan shugʻullangan.

Refik Muzafarov 1928-yil 18-aprelda tugʻilgan. U koʻp sonli qrim-tatarlar qatori Oʻzbekistonga koʻchirilgan. Chirchiq shahrida yashagan.

1960-yilda nomzodlik, 1967-yilda Bokuda Qrim-tatar folklori boʻyicha doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan.

1967-yil iyun oyida filologiya fanlari doktori Muzafarov Kremlda Andropov, Shchelokov, Rudenko va Georgadze tomonidan tashkil etilgan Qrim-tatar Xalq Majlisi delegatsiyasi tarkibida edi.

Refik Muzafarovning mehnat faoliyati davomida unga nisbatan turli xil koʻrinishda bosimlar oʻtkazilgan. 10 ga yaqin oliy oʻquv yurtidan turli bahonalar bilan ishdan boʻshatilgan.

U oʻsha paytda SSSRda qrim-tatar filologiyasi boʻyicha ilmiy darajaga ega boʻlgan yagona mutaxassis boʻlgan. U yozgan kitob va maqolalar nashr etilmagan. Uning kitoblaridan biri Qozon universiteti nashriyoti tomonidan nashrga tayyorlanadi, ammo chop etilmaydi.

U Ulugʻ Vatan urushi yillarida qrim-tatar xalqi, deportatsiya joylaridagi vaziyat haqida materiallar toʻplagan.

1987-yilda u rafiqasi bilan Qrimga qaytib keldi. 1990-yilda Feodosiyada qrim-tatar va rus tillarida nashr etiladigan „Vatan" jurnaliga asos soladi. Qrim-tatarlarning „Vatan" madaniy-maʼrifiy va ilmiy tadqiqot markazi direktori boʻlgan.

2 jilddan iborat „Qrim-tatar ensiklopediyasi"ni yaratdi. Ushbu ensiklopediyani Refikning ukasi professor Nuzzet Muzafarov oʻz mablagʻi hisobidan nashr ettirdi.

1990—1994-yillarda „Vatan" jurnalining 36 ta soni chop etildi.

Refik Ibrahimovich Muzafarov 2000-yilda Qrim Avtonom Respublikasi mukofotini qoʻlga kiritadi.

Refik Muzafarov vafotidan soʻng, 2011-yil 21-dekabr kuni Aqmesjit – Kebir-Jomi markaziy masjidida Qrim muftiysi hoji Emirali Ablayev boshchiligidagi muftiylik vakillari, qarindoshlar, doʻstlar ishtirokida janoza namozi oʻqildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Решение Президиума Верховной Рады Автономной Республики Крым за 2000 г.". *Государственный Совет Республики Крым*. 8-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-may 2022-yil.
2. ↑  „В Кебир-Джами попрощались с Рефиком Музафаровым". *ЦЕНТРАЛИЗОВАННАЯ РЕЛИГИОЗНАЯ ОРГАНИЗАЦИЯ ДУХОВНОЕ УПРАВЛЕНИЕ МУСУЛЬМАН РЕСПУБЛИКИ КРЫМ И г.СЕВАСТОПОЛЬ (ТАВРИЧЕСКИЙ МУФТИЯТ) Официальный сайт* (23-dekabr 2011-yil). 24-sentyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-may 2020-yil.
**Herbert von Karajan** (1908.5.4 — Zalsburg — 1989.16.7) — avstriyalik dirijyor. Birinchi konsertni pianinochi sifatida 11 yoshida bergan, dirijyorlik faoliyatini 1927-yilda boshlagan. Berlin davlat kapellasi (1941—1944), Berlin filarmonik orkestri (1954—1989), Vena davlat operasi (1956—1964), Zalsburg musiqali teatr festival (1957—60 va 1964—1988)larini boshqargan. London filarmonik orkestri (1947), Zalsburg pasxa festivali (1967)ning asoschisi. Dirijyorlik uslubida har bir kompozitor asarining nota matniga batamom boʻysundirish, musiqa shaklini toʻlaligicha his etish, yorqin joʻshqinlik va ajoyib taʼsirchanlikka erishgan. 1969-yildan Berlinda har-yili Karajan nomidagi xalqaro dirijyorlar va yoshlar simfonik orkestrlari tanlovi oʻtkaziladi. Venada Karajan jamgʻarmasi (1986-yildan) hamda Karajan markazi (1995-yildan) faoliyat koʻrsatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Grigoryans Aleksandr Grigoryevich** (1941-yil 19-iyun, Toshkent) – sovet va rus olimi, texnika fanlari doktori, professor, lazer texnikasi va texnologiyasi boʻyicha mutaxassis, Rossiya Federatsiyasida xizmat koʻrsatgan fan arbobi.

Tarjimai holi
-------------

Aleksandr Grigoryevich Grigoryans 1941-yil 19-iyunda Toshkent shahrida tavallud topgan. Dastlab Toshkent politexnika institutiga oʻqishga kirdi va ikkinchi kursdan boshlab bir qancha muvaffaqiyatli talabalar qatorida N. E. Bauman nomidagi Moskva oliy texnika universitetiga oʻtkazildi. 1965-yilda uni tugatgandan soʻng, u yerda „Payvandlash jarayonlarini mashinalari va avtomatlashtirish" ixtisoslashtirilgan kafedrasida ishlash uchun qoldirildi. Vaqt oʻtishi bilan doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi va professor lavozimiga koʻtarildi. Aleksandr Rossiya muhandislik akademiyasining aʼzosi boʻldi.

 A. G. Grigoryans (oʻrtada) 1976-yilgi Moskva oliy texnika universitetining payvandlash fakulteti bitiruvchilari rahbar boʻlgan.Aleksandr Grigoryans 1981-yildan N. E. Bauman nomidagi Moskva davlat texnika universiteti tomonidan yangi tashkil etilgan „Lazerniye texnologii v mashinostroyenii" kafedrasiga rahbarlik qiladi. Shu bilan birga, „Moskovskiy sentr lazernix texnologii" korxonasining bosh direktori hisoblanadi.

Grigoryans 1970-yillarning boshidan boshlab payvandlashda lazer nurlanishini tadqiq qildi. Ish natijalari 1981-yilda SSSRda birinchi boʻlib „Lazerli ishlov berish uskunalari va texnologiyasi" boʻlimini yaratish uchun asos boʻldi va u yerda rahbar boʻlib faoliyat yuritdi. Hozirgi kunda ushbu kafedra „Mashinasozlikda lazer texnologiyalari" deb nomlanadi va erishilgan natijalarga koʻra N. E. Bauman nomidagi MSTU yetakchi kafedralaridan biri hisoblanadi.

Oilasi
------

Oilm – Natalya (Grishina) Natalya bilan oila qurgan va ularning 2 nafar farzandi bor.

Manbalar
--------

1. ↑  „Список выпускников и преподавателей ИМТУ, МММИ, МВТУ, МГТУ с 1865 до 2012 года // Сайт People.bmstu.ru". 2016-yil 14-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 19-iyul.
2. ↑  „Члены Академии // Официальный сайт Российской инженерной академии". 2016-yil 26-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 19-iyul.
3. ↑  „Кафедра МТ-12" (ru). 2020-yil 30-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 16-sentyabr.
4. ↑  „Официальный сайт кафедры «Лазерные технологии в машиностроении» МГТУ". 2019-yil 17-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 17-oktyabr.
5. ↑  Doklad rektora MGTU im. N. E. Baumana Anatoliya Aleksandrovicha Aleksandrova na konferensii trudovogo kollektiva universiteta // Sayt Pandia.ru, 30.08.2013
**Said Xurshedovich Rustamov** — oʻzbek diplomati. 2019—2023-yillarda Oʻzbekistonning Birlashgan Qirollikdagi elchisi.

Biografiya
----------

1997-yilda Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universitetini tugatgan.

1997—2010 — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligida turli lavozimlarda.

2010-2011 — O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi tashqi siyosat tahlili va strategiyasi bosh boshqarmasi boshligʻining oʻrinbosari.

2011-2012 — Oʻzbekistonning Ispaniyadagi elchixonasi maslahatchisi.

2012-2013 — O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirining ijrochi yordamchisi.

2013-2017 — O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi AQSh va Amerika mamlakatlari bilan hamkorlik boshqarmasi boshligʻi.

2017-2018 — Oʻzbekistonning AQShdagi elchixonasi maslahatchisi.

2018-2019 — O‘zbekistonning Isroildagi elchisi.

2019—2023-yillarda — O‘zbekistonning Buyuk Britaniya va Shimoliy Irlandiya Birlashgan Qirolligidagi elchisi.

2021—2023-yillarda — Oʻzbekistonning Norvegiyadagi elchisi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Министерство иностранных дел Республики Узбекистан". 22-noyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-yanvar 2023-yil.
2. ↑  „Ўзбекистоннинг Британиядаги элчиси ўз миссиясини якунламоқда".
**Chili zilzilasi(Valdiviya zilzilasi)** - 20-asrning eng dahshatli yer qimirlashlaridan biri. U tarixga "Chilidagi halokat" nomi bilan kirgan. Zilzila 1960-yil 22-may shanba kuni mahalliy vaqt bilan soat 15 dan 11 min. oʻtganda boshlangan. Avvaliga bir necha kuchli tebranish (forshoklar) boʻlgan. Ularning ham magnitudasi 7+ bo'lganligi uchun rejalashtirilgan bir necha ommaviy tadbirlar qoldirilgan. 22-may soat 15:11 larda roʻy bergan asosiy zilzila Janubiy Amerikani larzaga keltirgan. And togʻlarining uz. 1000 km va eni 300 km li katta boʻlagi (bloki) deformatsiya tufayli bir vaqtda harakatga kelishi bir necha zilzila oʻchoqlarini hosil qilgan. Bular ichida eng halokatli yer qimirlash oʻchogʻidan magnitudasi 9.5 (ayrim manbalarda 9.6) ga teng boʻlgan energiya ajralib, epitsentrda seysmik tebranishlar kuchi 12 ballga yetgan.Bu ko'rsatkich bilan mazkur zilzila o'lchov uskunalari yaratilganidan beri insoniyat tarixida sodir bo'lgan eng kuchli zilzila hisoblanadi. Natijada Arauko yarim oroldagi qishloqlar va Konsepson shahri tiklab boʻlmas darajada xarobaga aylangan. Shuningdek, Valdiviya, PuertoMont, Kastro, Chilyan kabi boshqa bir qancha shaharlar 11 balli zilziladan vayron boʻlgan. PuertoMontda tebranish kudrati shu qadar kuchli boʻlganki, portning beton toʻsiklari, port kranlari, 40 t li vagonlar, hatto tovar omborxonalari dengizga surib tashlangan. Yer yuzasining baʼzi joylari odam boʻyi choʻkib, baʼzi joylari tik koʻtarilgan. Zilziladan hosil boʻlgan seysmik toʻlqinlar Yer sharini bir necha marta aylanib chiqqan. Shu sababli Tinch okeanda sunami paydo boʻlgan, vulkanlar, togʻ koʻchkilari harakatga kelgan va 200 ming km² maydonni xonavayron qilgan. Halokatga uchragan joylardagi 352,5 ming imoratdan 58,7 mingtasi yer bilan yakson boʻlgan, qolganlari yaroqsiz holga kelgan. Qurbon boʻlganlar soni 6000 ga yetgan. Zilzila sodir boʻlgan okeandagi suv toʻlqini 6 m koʻtarilib, soatiga 640 km tezlik bilan Gavayi o.lari va Yaponiya qirgʻoklariga yetib borgan, yuzlab odamlarni halok qilgan. Zilzila 8 kun mobaynida 3-marta qattiq tebranishlar (aftershoklar) bilan davom etgan.

Adabiyot
--------

* Ibrohimov R. Kuchli zilzilalar izidan, T. 1982.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aleksandr Petrovich Konstantinovich** (1832-yil 25-avgust, Poltava viloyati – 1903-yil 12-sentyabr) – rus davlat arbobi, general-leytenant, Toʻrgʻay va Bessarabiya gubernatori.

Biografiyasi
------------

Poltava viloyati zodagonlaridan.

Mixaylovskiy maktabida artilleriya kursni tugatgan. 1851-yil 7-avgustda podpolkovnik unvoniga koʻtarilgan, dala piyoda artilleriyasiga oʻqishga kirgan va ofitserlar sinfida qolgan, shundan soʻng Vladimir Kiyev kadet korpusiga matematika oʻqituvchisi etib tayinlangan. 1860-yildan oʻsha korpusda artilleriya fanidan 3-sinf, 1863-yildan – matematika, 1865-yildan – Vladimir Kiyev harbiy gimnaziyasida oʻqituvchi sifatida faoliyat olib borgan.

1867-yilda Sankt-Peterburg harbiy okrugi mahalliy qoʻshinlari shtab-kvartirasiga yuborilgan. 1868-yilda Riga harbiy okrugi artilleriya poligonining boshligʻi etib tayinlangan, gvardiya otliq artilleriyasiga oʻqishga kirgan. 1873-yilda Xiva yurishida dushmanga qarshi kurashda alohida xizmat koʻrsatganligi uchun 3-darajali Avliyo Vladimir ordeni va „Jasorati uchun" yozuvi tushirilgan oltin qilich bilan taqdirlangan. 1878-yilda Toʻrgʻay harbiy gubernatori va oʻlka qoʻshinlari qoʻmondoni etib tayinlangan. Zamonaviy Qoʻstanay shahri qurilishining tashkilotchisi. 1883-yil 30-iyulda Bessarabiya gubernatori etib tayinlangan.

Turmush oʻrtogʻi bilan birga Kishinyovning Riskani chekkasidagi oilaviy qabristonga dafn qilingan.

Oilasi
------

1857-yilda kapitan Anton Ilyashenkoning qizi Sofiya bilan (1840-yil – 1896-yil 20-avgust) turmush qurgan. Konstantinovichning jiyani, taniqli akademik V. I. Vernadskiy 1935-yilda oʻz xotiralarida shunda yozadi: „u toʻlacha, baland ovozda gapiradigan qoramagʻiz kishi edi". A. P. Konstantinovichning avlodlari: Rossiya, Ukraina, Belorussiya va AQSh davlatlarida yashaydi. Uning oʻgʻli Konstantin (1869–1924) Moskva yaqinida vafot etgan. Inqilobdan oldin yuqori martabali amaldor boʻlgan, otasining mulkiga egalik qilgan va Aleksandr Pushkinning nevarasi Vera Anatolyevnaga uylangan. Uning Mixail ismli oʻgʻli va Olga ismli qizi ham boʻlgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Александр Петрович мл. Константинович". *geni.com*. Qaraldi: 21-oktabr 2023-yil.
2. ↑  *Альманах русских государственных дятелей* — 677,739 bet.
3. 1 2  „КОНСТАНТИНОВИЧ Александр Петрович". *centrasia.org*. Qaraldi: 21-oktabr 2023-yil.
4. ↑  „Константинович А.П. на родоводе". 2017-yil 7-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 1-noyabr.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Darakchi (maʼnolari).

**Darakchi** — qad. Sharq davlatlari armiyalarida maxsus topshiriklarni ado etadigan va turli xabarlarni yetkazib turadigan shaxs, razvedkachi. D.lar savdogar, qalandar, tuyakash qiyofasida uzoq oʻlkalarga borib, chet mamlakatlarning harbiy qudrati, urushga tayyorgarligi, chet el aygʻoqchilari, oʻz mamlakatidan qochgan siyosiy aybdorlar haqida darak topib kelib, xukmdorlarga yetkazganlar. Ibn Arabshohning taʼkidlashicha, Amir Temur D.lar xizmatidan juda unumli foydalangan. D.lar chor-atrofda boʻlayotgan hodisalardan Sohibkironni xabardor etganlar. Bozorlardagi narxnavolar, qishloq va shaharlardagi vaziyat haqida muttasil axborot yiqkanlar. Gʻanim tomonga joʻnatilgan D.lar yovga tegishli yoʻl, soʻqmoq, notekis joylarning surati (chizmasi)ni keltirib, mudofaa istehkomlarining qaysi hudulda joylashgani, ularning nomlari, hukmdorlari, lashkarboshilari, ulugʻlari, fozillari, boylari, kambagʻallari toʻgʻrisida batafsil maʼlumot bilan qaytganlar (yana q. Aygʻoqchi, Ayyor, Bozargon).

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aleksandr Vasilyevich Kostin** (ukraincha: *Олександр Васильович Костін*; 1939-yil 22-sentyabr Samarqand – 2022-yil 9-noyabr Kiyev) – sovet va ukrain bastakori. Ukraina xalq artisti (1996).

Hayoti
------

1939-yil 22-sentyabrda Samarqand shahrida tugʻilgan. Nijindagi musiqa maktabini tamomlagan. 1971-yilda P. I. Chaykovskiy nomidagi Davlat konservatoriyasida A. Ya. Shtogarenko kompozitorlik sinfida tahsil oldi. 1973–1978-yillarda Rus drama teatri musiqa boʻlimi boshligʻi, 1978–1981-yillarda „Musiqiy Ukraina" nashriyot-matbaa ijodiy uyi tahririyati mudiri, 1987–1997-yillarda „Rus drama teatri"ning badiiy rahbari boʻlib faoliyat yuritadi. Kiyev organ va kamera musiqasi uyi, 1997-yildan NMAU opera rejissyorligi kafedrasi mudiri boʻlgan. NSKU aʼzosi.

Ijodi
-----

U T. G. Shevchenko nomidagi KUGATOBda sahnalashtirilgan „Rusalonka", „Demon", „Zaproshennya do strati", „Pushkіn" baletlari bilan mashhur. Bundan tashqari, Kostinning ijodiy faoliyatiga 4 ta opera, simfonik, kamera-instrumental va kamera-vokal asarlari kiradi.

Operalar, teatr tomoshalari uchun musiqalar, filmlar muallifi: D.Pavlychka sheʼri asosidagi „Zolotorogiy olen" za poemoyu D. Pavlichka (1982), „Dobrі namіri" (1984), „Priz", „Sіm mam Semena Sineborodka" (1992), „Lesi Ukrainka" dramasi asosida „Orgiya" (1993), „Suleyman і Roksolana" (1995); musiqiy „Grafinya Sofiya Pototska" (1994); V.Nabokov (1984) romani asosida „Zaproshennya do strati" baletlari, „Rusalonka" (1988), M.Lermontov sheʼri boʻyicha „Demon" (1992); I. Franko sheʼriga asoslangan „Ivan Vishenskiy" simfonik sheʼri (1993), qoʻshiqlar.

2022-yil 9-noyabrda vafot etgan.

Mukofotlari
-----------

Kostin 1990-yilda Ukraina SSRda xizmat koʻrsatgan artist, 1996-yilda Ukraina xalq artisti, 2004-yilda Ukraina Vazirlar Mahkamasining Faxriy yorligʻi, 1992-yilda „Zolotorogiy olen" ertak operasi, „Rusalonka" baleti uchun T. G. Shevchenko nomidagi Ukraina Davlat mukofoti bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Пішов з життя відомий сучасний композитор та професор консерваторії Олександр Костін". 2022-yil 9-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 10-noyabr.
2. ↑  „Постановление Кабинета Министров Украины от 16 сентября 2004 года № 1210-2004-п «О награждении Костина А. В. Почётной грамотой Кабинета Министров Украины»". 2021-yil 29-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 18-aprel.
Ziravorlar bozoridagi doʻkonda turli xil ziravorlar, oʻtlar va yongʻoqlar namoyish etiladi
**Dubay ziravorlar bozori** (arabcha: ) yoki **Old Souk** - Birlashgan Arab Amirliklarining (BAA) Dubay shahridagi an'anaviy bozor. Ziravorlar bozori sharqiy Dubaydagi Deyra shahrida joylashgan bo'lib, Dubay oltin bozoriga ulanib ketgan. Ushbu bozor al-Ra's hududi, Baniyas ko'chasi, Dubay Crrekdagi Old Souk abra stansiyasi yaqinida joylashgan. Savdo markazi bir nechta tor yo'laklarni o'z ichiga oladi, ular orasida ochiq va yopiq do'konlar mavjud bo'lib, hudud turistik diqqatga sazovor joylardan biri hisoblanadi.

 Orqa fonda Dubay koʻrfazidagi Dubay ziravorlar bozori va Dubay oltin bozori 
Ziravorlar bozoridagi do'konlarda isiriqdan tortib arab va Janubiy Osiyo taomlarida ishlatiladigan turli xildagi o'tlar, xushbo'y hid va ziravorlar sotiladi. Bundan tashqari, bozorda bir nechta uy xo'jaligi, to'qimachilik, choy, tutatqi, gilamlar ham sotiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Spice Souk". *Visit Dubai*. Qaraldi: 26-iyul 2023-yil.
2. ↑  „Spice Souk". *Lonely Planet*. Qaraldi: 26-iyul 2023-yil.
3. ↑  „Our favourite five places to shop in Dubai | Insider City Guides" (en-GB). *The Times*. Qaraldi: 24-oktyabr 2018-yil.
**Aleksandr Sergeyevich Kuzin** (1953-yil 15-oktyabr) rus rejissyori va teatr oʻqituvchisi. Rossiya xalq artisti (2011). Rossiya Tabiiy fanlar akademiyasining muxbir aʼzosi, pedagogika fanlari nomzodi, professor, Rossiya Prezidiumi ASSITEJ boʻlimi aʼzosi. Lenin nomidagi mukofot sovrindori. Teatr sanʼati sohasidagi xizmatlari uchun olti karra Fyodor Volkov mukofoti (Yaroslavl viloyati) laureati. Uch marta eng yaxshi rejissyorlik ishi uchun Samara teatri Muse mukofoti bilan taqdirlangan.

Ijodiy yoʻli
------------

Aleksandr Sergeyevich Toshkent teatr institutining aktyorlik fakultetini (1975), keyin rejissyorlik (1983) fakultetini tamomlagan.

Kuzin Toshkent rus drama teatrida 40 dan ortiq rollarni ijro etgan va filmlarda suratga tushgan. 1982–1990-yillarda shu teatrda rejissyor boʻlib ishlagan.

Keyinchalik G. Tovstonogov, A. Efros, M. Tumanishvili, M. Zaxarov, A. Shapirodan rejissyorlik mahoratlaridan saboq oldi. Kuzin 70 ga yaqin spektakllarni sahnalashtirgan.

Aleksandr 1990-yildan 2003-yilgacha Yaroslavl Yoshlar teatrining bosh rejissyori (badiiy rahbari) boʻlib faoliyat yuritgan va u yerda 40 ga yaqin spektakllarni sahnalashtirgan.

Hozirda SamART (Samara) teatrining bosh direktori, Yaroslavl davlat teatr instituti professori hamda aktyorlik ustaxonasi rahbari boʻlib faoliyat olib kelmoqda.

Filmografiyasi
--------------

Kuzin 1985-yil „Vina leytenanta Nekrasova" filmida Aleksey Lugovoy, uchuvchi va 1987-yil „Voskresniy den v adu" filmida rus eskadrasi komandiri rollarini ijro etgan.

Xalqaro hamkorlik
-----------------

Aleksandr Kuzin zamonaviy turk muallifining spektaklini Rossiyada sahnalashtirish boʻyicha rus-turk loyihasini amalga oshirdi. Germaniyadan kelgan aktyorlarning teatrdagi ishlariga rahbarlik qildi. O'zbekiston, Turkmaniston va Qirg'iziston uchun aktyorlar, teatr va kino rejissyorlarining katta guruhini tayyorladi. Bundan tashqari Germaniya va Janubiy Koreyada teatr mahorati darslarini oʻtkazgan.

Manbalar
--------



1. ↑  „Кузин Александр Сергеевич". Qaraldi: 2023-yil 5-noyabr.
2. ↑  „Кузин Александр Сергеевич". Qaraldi: 2023-yil 5-noyabr.
**Aleksey Timofeevich Abolixin** (1918-yil 30-mart, Sovet Rossiyasi, Tver viloyati, Novinskaya volosti – 1945-yil 28-mart, Germaniya Zexden shahri) – Sovet Ittifoqi Qahramoni (1945 yil), Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, katta leytenant, KPSS aʼzosi.

Biografiyasi
------------

Aleksey Timofeevich Abolixin 1918-yil 30-martda Tver viloyati, hozirgi Kalininskiy tumani Dmitrovskoye qishlogʻida tugʻilgan. Boshlangʻich maktabni tugatgach, Kalinin vagon zavodida duradgor boʻlib ishlagan.

Ulugʻ Vatan urushida qatnashishi
--------------------------------

Aleksey Timofeevich Abolixin 1941-yil iyul oyida Qizil Armiya safiga chaqirilgan. Kichik leytenant kursini tugatgach, Aleksey Timofeevich Abolixin 1942-yilda frontga ketdi.

Kursk jangi paytida kichik leytenant Aleksey Timofeevich Abolixin qoʻmondonligidagi vzvod oʻz polkining sektorida bir necha kilometr muhandislik toʻsiqlarini qurdi va 14000 dan ortiq piyodalarga qarshi va tankga qarshi minalarni oʻrnatdi. 1945-yil 15-yanvarda Varshavaning shimoli-gʻarbiy qismidagi fashistlarning mudofaasini buzib oʻtayotganda, katta leytenant Aleksey Timofeevich Abolixin qoʻmondonligidagi 487-piyoda polkining sapyor vzvodi dushmanning minalangan maydonlarida miltiq boʻlinmalari uchun oʻtishlarni amalga oshirdi. Keyinchalik Aleksey Timofeevich Abolixin polk boʻlinmalari uchun oʻtish joyini jihozlab, Vistulaning chap qirgʻogʻidagi koʻprik boshini qoʻlga olishda qatnashdi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1945-yil 27-fevraldagi farmoni bilan fashist bosqinchilariga qarshi kurash frontida qoʻmondonlikning jangovar topshiriqlarini namunali bajargani, koʻrsatgan jasorati va qahramonligi uchun katta leytenant Aleksey Timofeevich Abolixin. Lenin ordeni va „Oltin yulduz" medali bilan Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan".

Katta leytenant Aleksey Timofeevich Abolixin 1945-yil 28-martda uning vzvod Tsedinya shahri (hozirgi Polsha) yaqinida Oder daryosini kesib oʻtishga tayyorgarlik koʻrayotganda vafot etgan. Keyinchalik Shchetsin shahridagi harbiy qabristonga qayta dafn qilindi.

Mukofotlari
-----------

* Sovet Ittifoqi Qahramonining „Oltin Yulduz" medali
* Lenin buyrugʻi
* Qizil Bayroq ordeni
* II darajali Vatan urushi ordeni
* Qizil yulduz ordeni

Manbalar
--------

1. ↑  „Алексе́й Тимофе́евич Аболи́хин" (ru). Qaraldi: 2023-yil 20-sentyabr.
2. ↑  Andoza:Подвиг народа
3. ↑  „Алексе́й Тимофе́евич Аболи́хин" (ru). Qaraldi: 2023-yil 20-sentyabr.
4. ↑  Andoza:ОБД Мемориал