Volksmarching nishonlari bilan bezatilgan Tirol shlyapasi
 Qishloq kiyimining bir qismi sifatida tanilgan an'anaviy uslubda kiyingan Tirol miltiqlari, L dan R gacha: Bolzano (Bozen), S Tirol; Lienz, E Tirol; Abfaltersbax, E Tirol; Kaltern, S Tirol; Jenesien, S Tirol. (qo'mondonlar)
 Ekstravagant *gamsbartli* tirol shlyapasi
**Tirol shlyapasi** (nemischa:, italyancha: *cappello alpino*), shuningdek, **Bavariya shlyapasi** yoki **Alp shlyapasi** sifatida tanilgan, dastlab Avstriya, Germaniya, Italiya va Shveytsariyaning bir qismi bo'lgan Alp tog'laridagi Tiroldan kelgan aholining bosh kiyimi bo'lgan. Bu mahalliy xalq kiyimining muhim va o'ziga xos elementi yoki *traxtidir* .

Tavsifi
-------

Odatda Tirol shlyapasi yashil kigizdan qilingan bo'lib, dastlab toji bir nuqtaga cho'zilgan va cheti taxminan qo'l kengligida bo'lgan. Mazkur shlyapa ayniqsa Avstriyadagi Tirol vodiysida joylashgan Zillertalda ommalashgan.

Shakl va qirralarning kengligidan tashqari, shlyapalar o'zi xos tarzda rangli, shnurli ko'rinishda bo'lgan. Ayrim shlyapalar tojning yon tomonida gullar, patlar yoki "cho'tka" ko'rinishidagi turli xil bezaklar bilan ziynatlangan. An'anaviy "cho'tka", *gamsbart* deb nomlanadi. U chamois antilopasi (Rupicapra rupicapra)ning orqa qismidagi yollaridan tayyorlangan. Tirol shlyapasining katta va ko'zga ko'ringan turlarida minglab tolalar o'rnatilgan bo'lishi mumkin. Bunday shlyapalarning narxi 2500 dan 3000 dollargacha baholanadi. U turli shakllar va ko'rinishlarda bo'lib, ko'pincha patlar bilan ham bezaklanishi mumkin.

Tarixi
------

19—20-asrlarda Tirol liboslari tashqi koʻrinishida maʼlum darajada bir xillik paydo qilgan. Tirolning mahalliy qishloq liboslarida Tirol shlyapalarining turli uslublari 1830-1840-yillardan beri saqlanib qolingan, Ularning ayrimlari zamonaviy modaga monand tarzda yaratilganga o'xshaydi. Ushbu qadimiy bosh kiyimlar Shimoliy Tirolning baland, nisbatan tor qirrali shlyapalaridan tortib, Janubiy Tirol vino mamlakatining kichik, keng qirrali shlyapalarigacha bo'lgan shlyapa turlarini o'z ichiga oladi.

Keyinchalik Tirol shlyapasi sayyohlik ramzi sifatida "Tirol madaniyati" ning timsoliga aylangan. Münchenda o'tkaziladigan Oktoberfest kabi xalq yig'inlari va pivo festivallarida "mahalliy" liboslar kiygan xalq musiqa guruhlari ta'siri ostida Tirol shlyapasi ommalashib ketgan. Musiqachi Billy Mo 1962-yilda "Ich kauf' mir lieber einen Tirolerhut "("Men Tirol qalpog'ini sotib olishni afzal ko'raman") nomli qo'shig'ini yozgan. Bu qo'shiq orqali shlyapa va an'anaviy Alp tog'lari xalq musiqasi o'rtasidagi bog'liqlik mustahkamlangan. 1965-yilda xuddi shu nom ostida komediyali musiqiy film suratga olingan. 

Tirol shlyapasi Buyuk Britaniyalik Edvard VIII tufayli yanada mashhur bo'lgan, u taxtdan voz kechganidan keyin tez-tez Avstriya Shtiriyasiga tashrif buyurgan. Ko'pincha u yerlik tub aholi vakili bo'lmasa-da, Tirol uslubidagi shlyapa kiyib yurgan. Aytilishicha, Tirol shlyapasi homburg shlyapasi uchun ilhom manbai bo'lib xizmat qilgan.

Galereya
--------

* Boy with Tyrolean hat and monkey (Knabe mit Tirolerhut und Äffchen). Oil on canvas, c. 1834 *Tirol shlyapasi kiygan bola va maymun* (*Knabe mit Tirolerhut und Äffchen*). Kanvaga moy bo'yoqda chizilgan, 1834-yil
* Andreas Hofer, wearing the typical, broad-brimmed flat hat of the South Tyrolean type (posthumous portrait, mid-19th century) Andreas Hofer, Janubiy Tirol tipidagi kiyinish uslubi, keng qirrali yassi shlyapa kiygan (o'limdan keyingi portret, 19-asr o'rtalari)
* Self portrait with Tyrolean hat (Selbstporträt mit Tiroler Hut), Lovis Corinth *Tirol shlyapasi bilan avtoportret* (*Selbstporträt mit Tiroler Hut*), Lovis Corinth
* Simple, party version of the Tyrolean hatTirol shlyapasining oddiy versiyasi
* Grey variant of the Tyrolean hatTirol shlyapasining kulrang varianti

Yana qarang
-----------

* Seppel, *Seppelhut* shlyapasi, Bavariya-Shimoliy Tirol kigiz qalpog'i


1. ↑  "[T]he pointed, green, felt hat with a hand-wide brim, which came from South Tyrol, especially from the Ziller valley, earned such a reputation that it was referred to as a Tyrolean hat." Heinrich Heine: *Reisebilder II: 1828-1831: Kommentar, Volume 6*. Akademie Verlag, 2003, p. 232 (N.B.: the Ziller valley lies in North Tyrol)
2. ↑   Genuine Gamsbart
$2,790.00, Ernst Licht Imports, May 27, 2021
3. ↑  Kilgour, Ruth Edwards (1958). *A Pageant of Hats Ancient and Modern*. R. M. McBride Company.
4. ↑  *Ich kauf mir lieber einen Tirolerhut*. Moviepilot.de
5. ↑  Lexikon der Herrenmode, Musterschmidt, 1960
6. ↑  Grunwald, Torsten*. Den Velkædte Mand*. Forlaget Vandkunsten, 2014 — 147 bet. ISBN 978-87-76-95362-1.
7. ↑  Chico, Beverly*. Hats and Headwear around the World: A Cultural Encyclopedia*. ABC-CLIO, 3 October 2013 — 245 bet. ISBN 978-1-61069-063-8.