recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Mavrikiy rupiyasi** Mavrikiy davlatining pul birligidir.

Tarixi
------

1878-yildan boshlab hind rupiyasi Mavrikiy hududida muomalada boʻlgan. 1934-yilda Mavrikiy gʻaznachiligi hind banknotlari bilan parallel ravishda muomalada boʻlgan rupiya pullari va tangalarni chiqarishni boshladi. 1 Mavrikiy rupiyasi = 1 hind rupiyasi = 1 shilling 6 pens teng edi.

1949-yil 18-sentabrda Xalqaro Valyuta Jamgʻarmasi Mavrikiy rupiyasining oltin tarkibini 0,186621 g sof oltin miqdorida belgiladi, bu hind rupiyasi va funt sterlingning ilgari oʻrnatilgan kursiga toʻgʻri keldi. 1966-yil iyun oyida Hindiston rupiyasining devalvatsiyasidan keyin valyuta kursi: 1 Mavrikiy rupiyasi = 1,57 hind rupiyasi deb belgilandi. 1967-yil noyabr oyida funt sterling devalvatsiyasidan keyin Mavrikiy rupiyasi ham devalvatsiya qilinndi va uning oltin tarkibi 0,159951 g sof oltinga tushirildi, hind rupiyasiga kurs: 1 Mavrikiy rupiyasi = 1,35 hind rupiyasi deb belgilandi. Mavrikiy sterling hududining bir qismi edi.

1976-yil 5-yanvarda funt sterling bilan belgilangan nisbat bekor qilindi va XDR kursi 1 XDR uchun 7,713759 rupiya etib belgilandi. 1981-yil 23-sentabrda valyuta kursi oʻzgartirildi — 10 rupiya = 1 XDR.

1983-yil 28-fevralda XDR bilan belgilangan nisbat bekor qilindi, rupiya kursi valyuta savati asosida oʻrnatila boshlandi.

Banknotalar
-----------

Muomalada turli yillardagi 25, 50, 100, 200, 500, 1000 va 2000 rupiyalik banknotalar mavjud.

1967-yilgacha chiqarilgan barcha banknotalar bekor qilingan. 1967-yil namunasidagi banknotalar 1988-yilda muomaladan chiqarilgan.

Valyuta kursi rejimi
--------------------

Manbalar
--------

1. ↑  Бутаков 1987. sfn error: no target: CITEREFБутаков1987 (help)
2. ↑  Virtual museum, сайт Банка Маврикия(Inglizcha)

Adabiyotlar
-----------

* Бутаков Д.Д. Золотаренко Е.Д. Рыбалко Г.П.*. Валюты стран мира: Справочник*, 5-е изд. перераб. и доп, М.: Финансы и статистика, 1987.
**Qorasuv koʻchasi** — Toshkent shahrining sharqiy qismida, Yashnobod tumani hududida joylashgan boʻlib, koʻchaning umumiy uzunligi 2 kmni tashkil qiladi.

Tarixi
------

Koʻchaning sobiq nomi Lisunov koʻchasi boʻlib, ushbu nom sovet samolyot konstruktori, polkovnik, muhandisi va Li-2 samolyotini ishlab chiqarish tashkilotchisi Boris Pavlovich Lisunov sharafiga nomlangan edi. 2009-yil aprel oyida koʻcha nomi „Qarosuv koʻchasi"ga oʻzgartirilgan.

Kesishgan koʻchalar
-------------------

Koʻcha parkent koʻchasidan boshlanib, Izzat, Aviasozlar, Aviasozlar 5-tor koʻchasi, Lisunov, Aviasozlar 6-tor koʻchasi, Qorasuv 2-koʻchalari bilan kesishib, Parkent koʻchasi bilan kesishgan hududda tugaydi. Ushbu joyda Toshkent metropolitenining Yerusti halqa yoʻli oʻtgan. Majnuntol koʻchasi ushbu koʻchaga parallel ravishda oʻtgan.

Binolar
-------

Koʻcha boʻylab 7-son issiqlik markazi (qozonxona), Aviasozlar sport majmuasi, Aviasozlar sanʼat saroyi va unga tutash hududdagi xiyobon, 2-sonli psixodispantser, savdo va maishiy xizmat koʻrsatish doʻkonlari, koʻp qavatli uylar joylashgan.

Tansport
--------

Koʻcha boʻylav harakatlangan sobiq tramvay transporti
Koʻcha boʻylab tramvay harakatlanar edi. Lekin Toshkent shahridan tramvaylar harakati toʻxtalgach, 2013-yil 17-yanvarda poytaxt hokimligi tomonidan eʼlon qilingan va shahar qiyofasini tubdan yangilash, amalga oshirilayotgan shaharsozlik ishlarini davom ettirish, aholi turmush darajasini yuksaltirish, shaharsozlik standartlariga javob beradigan, ijtimoiy, arxitektura sohasidagi milliy anʼanalarni saqlaydigan transport va muhandislik-kommunikatsiya tarmoqlari hamda infratuzilma shakllantirish maqsadida qabul qilingan qarorga koʻra, tramvay liniyasi buzulib, uning oʻrniga koʻchaning avtomobillar harakatlanuvchi qismi kengaytirildi.

Galereya
--------

Koʻcha suratlari, 2023-yil* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Yana qarang
-----------

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  „улица Карасу" (ru). Qaraldi: 18 iyul.
2. ↑  „Старые и новые названия улиц Ташкента" (ru). Qaraldi: 18 iyul.
3. ↑  „Старые и новые названия улиц в Ташкенте" (ru). *sprav.uz*. Qaraldi: 18 iyul.
4. ↑  „Переименование названий улиц в Ташкенте, Узбекистан" (ru) (691 Старое название улицы).  Golden Pages. Qaraldi: 18 iyul.
5. ↑  „В Ташкенте изменены названия ряда улиц и махаллей" (ru). *gazeta.uz* (11-yanvar 2013-yil). Qaraldi: 18 iyul.
6. ↑  41°17′03″N 69°20′11″E﻿ / ﻿41.284267°N 69.336369°E﻿ / 41.284267; 69.336369GO
7. ↑  41°18′05″N 69°20′38″E﻿ / ﻿41.301423°N 69.343801°E﻿ / 41.301423; 69.343801GO
8. ↑  „Большая стройка: что снесут в Ташкенте?" (ru) (27-avgust 2013-yil). Qaraldi: 18 iyul.
9. ↑  „На улице Лисунова/Карасув убирают остатки трамвайной линии и столбы" (ru) (23-iyun 2016-yil). Qaraldi: 18 iyul.
Mavritaniya jismoniy xaritasi
**Mavritaniya** — Jazoir, Mali, Gʻarbiy Sahroi Kabir va Senegal bilan chegaradosh davlat. Gʻarbdan Atlantika okeani (sohil chizigʻidan 700 km ga yaqin) qirgʻoqlarini yuvib turadi. Mamlakat hududining 60% dan ortigʻini Gʻarbiy Sahroning qumli va qoyali choʻllari egallaydi. Hududi asosan tekis boʻlsada, balandligi 915 m gacha boʻlgan togʻlar (Kediet Idjil togʻi) hamda chiroyli qoldiq tosh massivlari mavjud. Mamlakatning eng past nuqtalari dengiz sathidan 5 m gacha pastda joylashgan. Umumiy maydoni 1031 ming kv.km.

Davlat chegarasining umumiy uzunligi 5074 km boʻlib, Jazoir bilan — 463 km, Mali bilan — 2237 km, Senegal bilan — 813 km, Gʻarbiy Sahara bilan — 1561 km ni tashkil etadi.

Mavritaniya hududidagi Sahara choʻlida, noyob tabiiy joy — Rishat strukturasi mavjud.

Iqlim
-----

Iqlimi haddan tashqari haroratli va tartibsiz yogʻingarchilik bilan tavsiflanadi. Haroratning yillik oʻzgarishi kichik, ammo kunlik harorat oʻzgarishi ancha yuqori boʻlishi mumkin. Issiq, quruq va tez-tez changli shamol, uzoq quruq mavsumda Sahroi Kabirdan esadi. Qisqa yomgʻirli mavsumda yogʻingarchilikning aksariyati iyuldan sentyabrgacha davom etadi va Selibabi shahri hududida oʻrtacha 500 millimetrgacha, janubda 200 dan 400 millimetrgacha, mamlakat markazida 100 dan 200 millimetrgacha, shimolda 50 millimetrdan kam yogʻingarchilik kuzatiladi.

### Asosiy geografik va iqlim zonalari

Mavritaniyada 4 ta ekologik zona mavjud: Sahara zonasi, Sahel zonasi, Senegal vodiysi va qirgʻoq zonasi. Zonalar bir-biridan sezilarli darajada farq qilsa ham, hech qanday tabiiy xususiyatlar ular orasidagi chegaralarni aniq belgilab bermaydi. Rangi va tarkibi turlicha boʻlgan qum, mamlakat sirtining 40% ni egallab, Senegal daryosi vodiysidan tashqari barcha zonalarda paydo boʻladigan qumtepalarni hosil qiladi. Harakatsiz boʻlgan qumtepalar qoʻngʻir-qoʻngʻir qumlardan, oʻzgarib turuvchi qumtepalar esa shamol oson olib yuradigan changli, qizgʻish, mayda qumlardan iborat. Platolar, yumshoq qum qatlamlari ustida qattiq sirt hosil qiluvchi ogʻirroq, kulrang, koʻk va qora qumlar bilan qoplangan.

Manbalar
--------

* „Мавритания".  Энциклопедия "Кругосвет".
Semyon Matveyevich Subbotin (asl familiyasi Sabsovich; 1889, Soroki, Bessarabiya viloyati — 1948, Toshkent) — oʻzbek sovet gigiyenisti, tibbiyot olimi, sogʻliqni saqlash tashkilotchisi, professor (1938).

Biografiyasi
------------

1889-yilda Soroka shahrida don, un, non va tamaki bargini ishlab chiqarish va sotish bilan shug‘ullanuvchi Moyshe Shimonovich Sabsovich oilasida tug‘ilgan.

Bazel universitetining tibbiyot fakulteti bitiruvchisi (1914). Bessarabiya viloyatining Soroka shahrida tibbiy amaliyot bilan shug‘ullangan. „Subbotin" taxallusi bilan 1917-yil fevral va oktabr inqiloblarida qatnashgan, 1918-yilda RKP (b) (Rossiya Kommunistik partiyasi (bolsheviklar)ga qo‘shilgan.

1917-yil fevral oyida Soroka shahar ishchi va askarlar deputatlari kengashining birinchi raisi etib saylangan.

1918-yil mart oyida Ruminiya tomonidan qo‘shib olingan Bessarabiyada partizan harakatida qatnashgan, so‘ngra Dnestrning chap qirg‘og‘iga ko‘chib o‘tgan. 1924-yilda Moldaviya ASSR tashkil etilishi bilan uning birinchi Sog‘liqni saqlash xalq komissari etib tayinlangan. Moldaviya ASSR rahbariyatidagi partiyaviy tozalashlardan so‘ng Semyon Matveyevich Subbotin Toshkentga ko‘chib kelgan va bu yerda 1930-yilda O‘rta Osiyo universitetining tibbiyot fakultetida ijtimoiy gigiyena kafedrasini tashkil etib1933-yilgacha unga rahbarlik qilgan.

1933-1937-yillarda Oʻrta Osiyo universiteti tibbiyot fakulteti fiziologiya, patologiya va mehnat salomatligi kafedrasi professori (1935-yilda Toshkent tibbiyot institutiga aylantirilgan).

1936-yildan Toshkent tibbiyot institutining ijtimoiy gigiyena kafedrasida maktab gigiyenasi kursidan dars bera boshlagan.

1938-yilda Toshkent tibbiyot institutida bolalar va o‘smirlar gigiyenasi kafedrasini tashkil qilib unga 1948-yilgacha rahbarlik qilgan.

Oʻzbekiston SSR Konstitutsiyasini ishlab chiqish boʻyicha loyixa komissiyasi aʼzosi, Toshkent shahar Kengashining sogʻliqni saqlash boʻlimi byurosi aʼzosi boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Metricheskie zapisi dostupni na sayte evreyskoy genealogii JewishGen.org. Familiya v raznix dokumentax zapisana kak „Sabsovich" i „Sapsovich".
2. ↑  „Кафедра гигиены детей, подростков и питания". 22-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-avgust 2016-yil.
3. ↑  Subbotin — volniy perevod familii Sabsovich.
4. ↑  Kafedra gigieni detey, podrostkov i pitaniya (istoriya)
5. ↑  „Политические пристрастия". 19-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-avgust 2016-yil.
6. ↑  „Rabotniki sorokskogo zdravooxraneniya". 12-oktabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-noyabr 2022-yil.
7. ↑  „Мой Ташкент". 25-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-avgust 2016-yil.
**Shamsuddin kulol**, Shamsiddin Kulol (?— 1360-yilgacha, Kesh) — shayx. Sharafuddin Ali Yazdiy "Zafarnoma" asarida bergan maʼlumotiga koʻra, Amir Taragʻoyning piri. "U qadrli shayx Shamsuddin Kulolga sidqidildan ixlos qilardi va uning muborak kabriga (ziyorat uchun) teztez borib turardi", deb yozadi Ali Yazdiy. Sh.K. tasavvufda suhravardiylik tariqatiga mansub boʻlgan. Ayni paytda u xojagon tariqatiga qam hurmat bilan qaragan. Sohibqiron Amir Temurning ham unga nisbatan ixlosi juda kuchli boʻlgan, saltanatni boshqargan chogʻlarida xam Sh.K. qabrini ziyorat qilib turgan.

1373—74 y. Amir Temur Sh.K. qabri yonida bir gumbazmaqbara qurdiradi va otasining xokini oʻsha yerga koʻchirtirib, Sh.K. qabrining qibla (gʻarb) tomoniga dafn etadi (qarang Shamsuddin Kulol maqbarasi).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Keretaro (maʼnolari).

**Keretaro** — Meksikaning markaziy qismidagi shahar, Keretaro shtatining maʼmuriy markazi. Meksika togʻligining hosildor vodiysida, 1850 m balandlikda joylashgan. Aholisi 385 ming kishidan ziyod (1990-yillar oʻrtalari). Avtomobil yoʻllari tuguni. Temir yo'l stansiyasi. Qishloq xoʻjaligi (donli ekinlar, dukkaklilar) rayoni markazi. Un tortish, ip gazlama, koʻn-teri korxonalari bor. Keretaro yaqinida polimetall ruda va opal konlari topilgan. Turizm markazi. 17— 18-asrlarda qurilgan cherkovlar, saroylar saqlangan. Universitet (1765), muzey bor. Keretaro — qad. indeyslar shahri. 1531-yilda ispan konkistadorlari tomonidan egʻallangan. 1810-yilda shahar ispanlarga qarshi qoʻzgʻolon markazlaridan boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shamsiobodtepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Oʻrta asrlar. Buxoro viloyatining Vobkent tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Shanba" MFY, Shamsiobod qishlogʻi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Buxoro viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Tekstura (maʼnolari).

**Tekstura** (lot. textura — gazlama, tuzilish) — amorf jismlardagi molekulalar (qarang Amorf holat) yoki polikristallarda, kristallar va gazlamalarda tolalarning muayyan yoʻnalishda joylashuvi. Tabiatda (mas. baʼzi minerallarda) uchraydi, sunʼiy usulda ham (mas. kristallash yoʻli bilan) hosil qilinishi mumkin. T. materiallarda xossalar anizotropiyayenga sabab boʻladi. Toʻqimachilikda tolalardan hajmdor (teksturlangan) ip olishda T. xossasiga asoslaniladi. T. togʻ jinslari va yogʻochda uchraydi, magnit T. ham mavjud.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hasanova Shamsiroʻy** (1917 - Toshkent — 1956) — ilk oʻzbek ayol rassomi. Toshkent rassomlik texnikumida taʼlim olgan (1933—38), A.Volkov, P.Gan va boshqalardan tasviriy sanʼat asoslarini oʻrgangan. Oʻzbekiston davlat sanʼat muzeyida dastlab ekskursovod, 1945-yildan direktor boʻlib ishlagan. H. ijodi davomida Sharq va Gʻarb sanʼ-ati uslublarining uygʻunligiga institutilgan, Oʻrta Osiyo mshshatyura maktablari va mahobatli rassomligi anʼ-analarini Yevropa realistik sanʼati anʼanalari bilan uygʻunlashtirib oʻziga xos yangi plastik yechimga erishgan. H. portret janrida asarlar yaratgan; "Bog-bon qiz", "Skripkachi qiz", "Avtoportret" va boshqa; oʻzbek tasviriy sanʼ-atida birinchilardan natyurmort jan-rini boshlab bergan: "Koptok gul", "Xitoy chinnisi", "Mevalar" va boshqa Alisher Navoiyning 500 yilligiga tayyorgarlik davrida turmush oʻrtogʻi Chingiz Ahmarov bilan Navoiy teatri binosining foyesi uchun ishlangan rasmlarda ishtirok etgan. Ayniqsa tarixiy portretlari ("Zebunniso begim", "No-dirabegim", "Uvaysiy", "Mutriba" va boshqalar)da uning nozik sharqona uslubi oʻz ifodasini topgan. H. asarlari respublika va chet mamlakatlardagi koʻrgazmalarda namoyish etilgan; asarlari respublika muzeylarida saqlanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
samuraylaralt=|294x294px</img>Qurollangan samuray.**Bushi** Yaponiyadagi jangchilarga ishora qilib, jangovar oila vakili bo'lganlargaxavfsizlik ta‘minotchisi sifatida qaralgan. Samuraylar 10-19 -asrlarda mavjud bo'lgan.

U oila boshlig'i ( oila boshlig'i , kenin gokenin, oila bolasi, ayol ) bo'lgan oilaviy jamoani ( uy-ro'zg'or byurokratiyasi tizimi, davlat subpudrat tizimi ) tashkil etilishi bilan tavsiflanadi.

Samuraylar oilasining boshi tepada ta‘kidlab o‘tilgandek, bushi hisoblanadi. Samuraylar hukumati tashkil etildi va Taira klan hukumati ( Xeyan davri, Yamashiro provinsiyasida Rokuxara va Settsu provinsiyasida Fukuxara  va Muromachi bakufu (Yamashiro provinsiyasi Kioto shahridagi Gullar saroyi ) Kinayda joylashgan edi. syogunat ( Kamakura, Sagami viloyati ) va Edo syogunati (Edo, Musashi viloyati ) oʻz qarorgohlari Kanto viloyatida joylashgan va Muromachi syogunati Kanto hududida Kamakura syogunatini (keyinchalik Kamakurafu ) tashkil etgan.

**Musha. Bu so‘z "samuray" so‘zi** bilan sinonimdir, lekin "samuray" bilan solishtirganda, u ko'proq jangchi yoki o'zgartirish kuchiga ega va kuchli (masalan: jangchi rasmi, jangchi mashg'uloti, zirhli jangchi, jangchi ayol. yosh jangchi, halok bo'lgan jangchi va boshqalar). Boshqacha qilib aytadigan bo'lsak, samuraylar jangchi bo'lsa-da, ularni "jangchilar" deb atash mumkin emas, chunki ularning jangga aloqasi yo'q, ammo barcha jangchilar "bushi"dir. **Samuraylar**, **askarlar** / **askarlar**, bujin va **musha** kabi boshqa sinonimlar mavjud, ammo ular sinonim emas ("samuray" ga kelsak **,** tegishli bandga qarang). Askarlar va jangchilar nafaqat samuraylarda, balki Yaponiyaning boshqa hududlarida ham qo'llaniladi.) Garchi ``bushi`` jins haqida so`raydigan va genderga aloqasi yo`q so`z bo`lsa-da, ayol samuraylar kuchli jangovar xususiyatlarga ega bo`lgandagina **ayol jangchilar** deb ataladi.

  

Samuraylar Xeyan davrida paydo bo'lib, samuraylar o'zlarining harbiy kuchlari bilan amalda hukumatni boshqaradigan jamiyat qurdilar. Bundan tashqari, u Edo davrining so‘ngigacha Yaponiya tarixini boshqarishda markaziy rol o'ynadi. Zamonaviy davrda samuraylarning mavjudligi bekor qilindi, ammo Meidzi hukumatining ko'pchilik a'zolari sobiq samuraylar bo'lib, barobir boshqaruvda markaziy rol o'ynagan.

1. ↑  最初期の武家政権として、織田政権と豊臣政権を除く
**Sergey Pavlovich Pasko** (1966-yil 10-sentyabr) — sovet va qozoq futbolchisi va futbol hakami sifatida faoliyat olib borgan. 1990-yilda SSSR sport ustasi unvoniga sohibi boʻldi.

Futbolchilik faoliyati
----------------------

Olmaota futboli tarbiyalanuvchisi. U komsomol aʼzosi edi. 4 yil davomida u Sovet Ittifoqi yoshlar terma jamoasida oʻynadi. SSSR yoshlar terma jamoasi tarkibida Yevropa chempionatining kumush medali sovrindoriga aylandi.

1983—1989-yillarda (tanaffus bilan) „Qayrat" safida toʻp surgan, oliy ligada 18 ta oʻyin oʻtkazgan. 1990-yilda O‘zbekistonning „Navbahor" jamoasi safida SSSR Ikkinchi ligasida to‘p surgan, 1991-yilda jamoada qolishini eʼlon qilingan, ammo yakunda mavsumni „Qayrat"da o‘tkazgan edi.

1993-yilda yangi tashkil etilgan „Doʻstlik" (Olma-Ota) jamoasiga oʻtdi. Yilning ikkinchi yarmida u Germaniya Oberligasida oʻynash uchun ketdi va u yerda faqat bir mavsum oʻtkazdi.

1994-yilda u Qozogʻistonga qaytib, „Yelimay" jamoasida oʻynay boshladi. 1997-yil oʻrtalarida u Ashxobod Kopetdogʻiga koʻchib oʻtdi va u yerda 1,5 mavsum davomida toʻp surdi.

1998-yildan boshlab faoliyatini Qozogʻistonda davom ettirdi. U futbolchilik faoliyatini 2003-yilda „Jetisu" jamoasida yakunlagan.

2004-yilda u hakam sifatida qayta tayyorlandi. 2012-yilgacha u Qozogʻiston Premyer-ligasi oʻyinlarida xizmat qilgan. 23-turning „Tobol" va „Taraz" jamoalari o‘rtasidagi o‘yindan so‘ng u umrbod hakamlik o‘yinlaridan chetlashtirildi.

Terma jamoa
-----------

1992-yilda u Qozogʻiston terma jamoasi tarkibida 6 ta oʻyinda maydonga tushdi.

Yutuqlar
--------

* Yelimay bilan Qozog‘iston chempioni (1994).
* „Kopetdag" bilan Turkmaniston chempioni (1998).
* 1997-yil Turkmaniston kubogi sohibi.

Manbalar
--------

1. ↑  Zaщitnik yunosheskoy i molodejnoy sbornix SSSR Sergey Pasko stanet arbitrom
2. ↑  Prinyati resheniya po sudeystvu matcha „Tobol" — „Taraz"

Havolalar
---------

* FootballFacts.ru
**Sergey Ivanovich Ojegov** [1900.10(23).9, Tver guberniyey — 1964.15.12, Moskva] — rus tilshunoslugʻatshunosi. Leningrad universitetini tugatgan (1926). Filol. fanlari dri, professor (1961). SSSR Fanlar akademiyasi Rus tili instituti nutq madaniyati sektori mudiri (1952—64). Asosiy ishlari leksikologiya, leksikografiya, sotsiolingvistika, nutq madaniyati va amaliyoti, rus tili tarixi, ayrim yozuvchilar tili va boshqalarga bagʻishlangan. D.N. Ushakov tahriri ostidagi 4 jildli "Rus tilining izoxdi lugʻati" (1935—40) tuzuvchilaridan biri. O.ning 1 jildli "Rus tili lugʻati" (1949, 20-nashri 1988; N. Yu. Shvedova hammuallifligidagi 4-nashri 2000) rus tilining zamonaviy leksikasini qamrab olgan va koʻplab ruscha-milliy lugʻatlar, jumladan, 1983—84 yillarda nashr etilgan 2 jildli "Ruscha-oʻzbekcha lugʻat" tuzishga asos boʻlgan. O. "Rus tilining imlo lugʻati" (1956, 5-nashri 1963), "Rus adabiy talaffuzi va urgʻu" (1955), "Ruscha nutq toʻgʻriligi asoslari" (1962) kabi lugʻat-maʼlumotnomalar muallifi; "Nutq madaniyati masalalari" nodavriy toʻplamining (1—6-jildlar, 1955—66) asoschisi va bosh muharriri.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Voyaga yetmaganlarga jazo tayinlash** — OʻzR JKning 86—m.siga muvofiq, sud Voyaga yetmaganlarga jazo tayinlashda jazo tayinlashning umumiy asoslariga amal qiladi, voyaga etmaganlarning rivojlanganlik darajasi, turmush sharoiti va tarbiyasini, sogʻligini, sodir etgan jinoyatining sabablarini, katta yoshdagilarning va b. holatlarning uning shaxsiga taʼsirini hisobga oladi. *Oʻn uch yoshdan oʻn olti yoshgacha boʻlgan vaqtda jinoyat sodir etgan shaxslarga nisbatan jinoyatlar majmui tariqasida jazo tayinlanganda ozodlikdan mahrum qilishning eng koʻp muddati oʻn yilgacha, agar sodir etgan jinoyatlarining bittasi oʻta ogʻir jinoyat boʻlsa, oʻn ikki yilgacha — tayinlanadi. Oʻn olti yoshdan oʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan vaqtda jinoyat sodir etgan shaxslarga nisbatan jinoyatlar majmui tariqasida ozodlikdan mahrum qilish jazosi — oʻn ikki yilgacha muddatga, agar sodir etgan jinoyatlarining bittasi oʻta ogʻir jinoyat boʻlsa, oʻn besh yilgacha muddatga tayinlanishi mumkin.* Jinoyat sodir etish paytida oʻn uch yoshdan oʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan shaxslarga nisbatan bir necha xukm yuzasidan tayinlanadigan ozodlikdan mahrum qilish jazosining muddati oʻn besh yildan oshmasligi kerak. Voyaga etmagan shaxsga nisbatan ozodlikdan mahrum qilish yoki axlok tuzatish ishlari jazosi tayinlanganda sud OʻzR JKning 72—m.sida nazarda tutilgan asos va shartlar mavjud boʻlsa, shartli jazo belgilashi mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi
**Gvido d’aresso** (Guido d’Arezzo), Aressolik Gvido (990-yillar, Aresso, Toskana viloyati — 1050. 17.5, Pompoza) — italyan musiqachisi, cherkov xori rahbari. Oʻrta asr musiqa amaliyoti sohasida yirik islohotchi. Zamonaviy nota tizimiga asos qoʻygan. Har bir chiziqda tovush balandligi harflar bilan ifodalangan 4 chiziqli nota yozuvini amalda qoʻllagan. Bu musiqa asarini yozib olishga qulay imkoniyat yaratib, kompozitorlik ijodi rivojida muhim rol oʻynagan. Musiqa tovushlarini yangi nomlash tartibi, oraliq (interval)lari muayyan nisbatdagi 6 pogʻonali tovushqatorni kiritgan (ut-re-mi-fa-solla). Baʼzi musiqashunoslar (mas, V. M. Belyayev) Gvido d’aresso ning nota yozuvi islohiga Sharq (arab) cholgʻu tabulaturask taʼsir koʻrsatganligini taʼkidlagan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sergey Nikolayevich Naumov** (1874.6.7, Kaluga — 1933.11.12, Toshkent) — kimyogar. Turkiston universiteti professor (1920-yildan). 1920—24 yilda shu universitet tibbiyot boʻlimi dekani, laboratoriya mudiri (1924—25), organik kimyo kafedrasi mudiri (1925-yildan). N.ning naftenlar sohasidagi ilmiy tadqiqot ishlari katta ahamiyatga ega. N. tomonidan sintez qilingan 1,4-dimetilgeksametilen yangi modda sifatida tan olingan. U xinon va to-luxinondibromidlar tuzilishini, xossalarini oʻrganish sohasida chuqur izlanishlar olib bordi, 2,3-siklogek-sandion 1,4-dikarbon efirining tuzilishini topdi. Mazkur modda hosilalaridan xinoksalin, monooksim, dioksim, monogridrazon, bipirazolon, ozazon va boshqalarni sintez qildi. Uning ilmiy kuzatishlari natijalari oʻlaroq izomerlanish reaksiyalariga ancha aniklik kiritildi, turli efir moddalari sintezi amalga oshirildi. N.ning Oʻrta Osiyo togʻlarida uchraydigan tabiiy selitrani sintez sohasida qoʻllash borasidagi ishlari amaliy ahamiyat kasb etadi.

Oʻzbekistonda kimyo fanining rivojlanishi, milliy kadrlar tayyorlash, yangi yoʻnalishdagi ilmiy va ilmiy-uslubiy ishlarning yoʻlga qoʻyilishida N.ning xizmatlari katta. Uning shogirdlari orasida SYU.Yunusov, O.S. Sodiqov, h.Rustamov, K.S. Ahmedov kabi mashhur kimyogarlar bor. Oʻzbekiston milliy universitetining kimyo fakulteti professor S.N.Naumov nomi bilan ataladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Voyaga yetmagan mehnatkashlar haykali** — Samara shahrida, shaharning Oktabr tumanidagi Polina Osipenko va Novo-Sadovaya koʻchalari kesishmasidagi favvoralar yonidagi bogʻda oʻrnatilgan.

Tarixi
------

Voyaga yetmagan mehnatkashlar yodgorligi oʻzining paydo boʻlishi uchun 1992-yilda paydo boʻlgan „Bolalar frontga" jamiyatiga qarzdor. Ulugʻ Vatan urushi davridagi mehnati umumiy gʻalabaga katta hissa qoʻshgan bolalar xotirasiga haykal ochish tashabbusi bilan chiqadi.

Yodgorlik mualliflari — haykaltarosh Ivan Ivanovich Melnikov va meʼmor Yuriy Vasilevich Xramov. Dastlab, „Kichik Alyosha" nomli bolaning haykalini yasash rejalashtirilgan edi. Yodgorlik jangga chiqqanlarning bolalari va ukalarining ramzi boʻlishi kerak edi. Loyiha allaqachon yaratilgan va uning tafsilotlari muhokama qilinganida, „Frontga bolalar" jamiyati ayollari yodgorlik orqadagi qizlarning mehnatini aks ettirmaydi, degan muammoni koʻtarishadi. Bahs inobatga olinib, yigitning qiyofasiga qizning surati qoʻshiladi.

Oʻgʻil va qiz 1940-yillardagi kiyimlarda skameykada oʻtirib, qoʻl ushlashgan holda tasvirlangan, bu pokiza va samimiy tuygʻularni ifodalaydi. Haykaltaroshlik kompozitsiyasi bronzadan yasalgan boʻlib, granit poydevorga va marmar asosga oʻrnatilgan. Poydevorning bir tomonida yodgorlik nomi yozilgan lavha, ikkinchi tomonida misralar yozilgan lavha bor. Yodgorlik 1996-yil 12-iyunda ochilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Памятник несовершеннолетним труженикам тыла — Монументы памяти Великой Отечественной войны 1941-1945 г. Памятники Самары.". *samarapobeda.ru*. 5-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-noyabr 2020-yil.
2. ↑  „Дети - фронту" (ru).  Самарская Лука. 24-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-mart 2015-yil.

Havolalar
---------

* „Дети - фронту" (ru).  Самарская Лука. 24-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-mart 2015-yil.



* „Дети - фронту" (ru).  Равный. 2-aprel 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-mart 2015-yil.



* „Люди и памятники" (ru).  Самара сегодня (12-iyun 2006-yil). 2-aprel 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-mart 2015-yil.
Voynilivda Ikkinchi Jahon urushida halok bo'lganlar uchun Sovet davridagi yodgorlik. Voyniliv kasb-hunar kolleji binosi orqa tomonda joylashgan.
**Voinyliv** (ukraincha: *Войнилів*/Voynyliv/Vojnyliv, polyakcha: *Wojniłów*/Voyneloow, ruscha: *Войнилов*/Voynilov/Voinilov) - Ukraina g'arbidagi shahar tipidagi aholi punkti. Voyniliv Ivano-Frankivsk viloyatining Kalush tumanida joylashgan. Eng yaqin shahar - g'arbdan Kalush. Kalushdagi eng yaqin temir yo'l stantsiyasigacha bo'lgan masofa 22km va Lvovdan 100km, Voynilivdan 42km Ivano-Frankivskda joylashgan. Voynilivda Ukrainaning shahar tipidagi aholi punktidan biri bo'lgan aholi punktida Voyniliv aholi punkti ma'muriyati joylashgan. Hozirga kelib aholisining soni 2,619 nafarga yetdi. Voynyliv Dnestr daryosi havzasining pasttekisligida joylashgan hamda Dnestr daryosining irmoqlari bo'lgan Sivka va Boloxivka daryolari yaqinida joylashgan.Voynylivning pochta indeksi - 77316 va telefon kodi - +380 03472. 2002-2005 yillarda Voynilovda 689 o'ringa mo'ljallangan maktab qurildi.

Yahudiy jamiyati
----------------

 Voyniliv yahudiy qabristonidagi tepasida ibroniycha matn va mifologik hayvon tasvirlangan yahudiy qabristoni. Yuqori o'ng ibroniy harfi Shin .
*Avalgi o`qigan* kitobda aytilishicha, urushdan oldin Voynilivda yahudiylar soni 944 nafarni tashkil etgan. Yahudiylar ibodatxonasi bo'lgan. Voyniliv yahudiy jamoasi Holokostda o'ldirilgan. Ammo Voynilivdan kelgan ba'zi yahudiylar AQSh va Buyuk Britaniyada urushdan oldingi immigratsiyadan topilgan. Voynilivdagi yahudiy qabristonining qoldiqlari saqlanib qolgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Войниловская громада" (ru).  Портал об'єднаних громад України.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Voyniliv*** haqida turkum mavjud |

* Voyniliv haqidagi yahudiy sahifasi.
* Bryus Drake tomonidan yaratilgan Voynyliv veb-sayti.
* Voynyliv gerbi
**Islom** **Gvineyadagi** eng katta dindir. CIA World Factbook maʼlumotlariga koʻra, aholining 89,1 % Islomga eʼtiqod qiladi. Asosan sunniylar islom diniga eʼtiqod qiladilar, ular Molikiy mazhabi va soʻfiy birodarliklari Qodiriya va Tijoniya anʼanalariga amal qiladilar. Mamlakatda shialarning soni ham ortib bormoqda.

Tarixi
------

Islom Gvineyaga XVIII asrda kirib keldi. Islom Gvineyaga kirishi bilan bir vaqtda Shimoliy Afrikada rivojlanayotgan Tijoniya soʻfiy birodarligiga koʻplab musulmonlar aʼzo boʻlishdi. XX asrda mamlakatda Ahmadiya harakatining koʻplab tarafdorlari paydo boʻldi.

1958-yilda Gvineya mustaqillikka erishgach, dastlab islomni maʼqullamagan Ture Ahmad uning prezidenti boʻldi. U 1970-yillarda, mashhurligi pasaya boshlagan paytda musulmonlarga ko‘proq sodiq bo‘la boshlagan. 1984-yilda Ture vafotidan keyin islom jamoati va hukumat oʻrtasidagi hamkorlik davom etdi.

Hozirgi vaqt
------------

Hozirda hukumat musulmonlarning ayrim bayramlarini milliy bayram sifatida nishonlamoqda.

### Islom maktablari va madrasalari

Islom maktablari butun mamlakat boʻylab tarqalgan va diniy taʼlimning anʼanaviy joyidir. Baʼzi islom maktablari xususiy, boshqalari esa mahalliy hukumatlar tomonidan qoʻllab-quvvatlanadi. Mamlakatda islom maktablaridan farqli o‘laroq, milliy boshlang‘ich maktab o‘quv dasturida dars o‘tmaydigan, fransuz tilida emas, balki arab tilida dars o‘tadigan va Qur’on o‘rganishga eʼtibor qaratadigan qator madrasalar ham mavjud. Davlat maktab tizimiga aloqador bo‘lmagan va o‘quv dasturi talablariga javob bermaydigan madrasalarni hukumat tan olmaydi. Saudiya Arabistoni, Quvayt va boshqa Fors koʻrfazi davlatlarining mablagʻlari baʼzi madrasalarni qoʻllab-quvvatlaydi.

### Masjidlar

Hozirda Gvineyaning poytaxti Konakrida ikkita masjid mavjud:

* **Konakri katta masjidi** Gʻarbiy Afrikadagi eng katta masjid boʻlib, uning ichki zali 10 000 kishini sigʻdira oladi;
* **Muhammad VI masjidi** 4040 m² maydonga ega boʻlib, 3000 kishi sigʻadigan namoz zali, kutubxona, konferentsiya zali, avtoturargoh va parklarni oʻz ichiga oladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Guinea".  Всемирная книга фактов ЦРУ. 10-sentabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2022.02.24.
2. ↑  „GUINEA 2012 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT".
3. ↑  „Famous Places in Guinea, Africa".  USA Today.
4. ↑  „HM the King Inaugurates Construction Works of New Mosque in Conakry".  MOHAMMED VI FOUNDATION OF AFRICAN OULEMA.
**Vozeh** (taxallusi; asl ismi Qori Rahmatullo Bin Ashur Muhammad) (1817/18-1893/94, Buxoro) - oʻzbek shoiri, adabiyotshunos, xattot, geograf. Buxoro madrasalaridan birida oʻqigan (1844-yilgacha). 1853—56-yillarda Karmana hokimi xizmatida boʻldi. Saroy muhiti bilan kelisholmay, Buxoroga qaytadi va umrining oxirigacha faqirona hayot kechiradi. V. oʻzbek, tojik va arab tillarida, turli janrlarda ijod qilgan. Sheʼrlari turli bayoz va majmualarda uchraydi, devon tuzmagan. "Aqoid unniso" ("Ayollar uchun qoidalar") risolasi, "Savonih ul-masolik va farosix ulmamolik" ("Yoʻllarning qulayliklari va mamlakatlarning masofalari") va b. asarlari oʻsha davrdagi adabiy-badiiy, ijtimoiy-siyosiy muhitga oid, shuningdek geogr. va etn. boʻyicha maʼlumotlarga boy. "Koni lazzat va xoni neʼmat" ("Lazzat manbai va neʼmat dasturxoni") asari Turkistonda rasm boʻlgan turli nonlar va shirinliklarning inson salomatligiga foydali xususiyatlari haqida. 18— 19-asr ning 1-yarmidagi adabiy muhitni oʻrganishda qimmatli manba hisoblangan "Tuhfat ul-ahbob fi tazkirat ul-ashob" ("Suhbatdoshlar tarjimai holidan doʻstlarga tuhfa", 1871) tazkirasida Qoʻqon va Buxoro xonligida yashagan shoir va davlat arboblari haqida maʼlumotlar, ularning asarlaridan namunalar keltirilgan. Asar 29 bobdan iborat, har bir bob shoirlar taxallusining arab alifbosidagi tartibi asosida tuzilgan. V. asarlarining qoʻlyozma nusxalari Oʻzbekiston FA Qoʻlyozmalar (inv. №75) hamda Sharqshunoslik (№50/11, 60, 2336/1, 2304/1, 1470, 854/1, 852/1) intlarida saqlanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Voyaga yetmaganlar jinoyatchiligining kriminologik tavsifi** — 13 yoshdan 18 yoshga qadar boʻlgan shaxslar tomonidan sodir etilgan jinoyatlarning sabablari va ularning oldini olishga oid maʼlumotlar yigʻindisi. Voyaga yetmaganlar jinoyatchiligi umuman jinoyatchilikni vujudga keltiruvchi omillar taʼsirida rivojlanadi. Shu sababdan ham voyaga etmaganlar jinoyatchiligini tadqiq etishda kriminologiyaga oid boʻlgan umumiy tavsiflar, koʻrsatkichlar va usullardan foydalaniladi. Shu bn birga, voyaga etmaganlar jinoyatchiligining tahlili aynan voyaga etmaganlar jinoyatchiligiga taʼsir koʻrsatuvchi omillar va shart — sharoitlarni aniqlashga qaratilishi lozim. Voyaga etmaganlar jinoyatchiligining oldini olishni jinoyat huquqiy choralar vositasida taʼsir koʻrsatish bn qoʻshib olib borish oʻsib kelayotgan avlodning maʼnaviy sogʻligini muhofaza qilishning zarur sharti hisoblanadi.
*Voyaga yetmaganlar jinoyatchiligi respublikamizda soʻnggi yillarda umumiy jinoyatchilikning 3,4 %ni tashkil qilgan. Ushbu koʻrsatkich 2005-y.da 4,2 % ni tashkil etdi. Jinoyatchilarning anchagina qismi latent boʻlib qolmoqda, chunki atrofdagilar koʻpincha ularning jinoyatlarini yoshi bn bogʻliq boʻlgan shoʻxlik deb hisoblaydilar va bu xaqda huquqni muhofaza qilish organlariga xabar bermaydilar. Voyaga etmaganlar jinoyatchiligi quyidagi xususiyatlarga egadir: a) voyaga etmaganlar tomonidan sodir etilgan zoʻrlik ishlatish va tamagirlik ular jinoyatchiligining 8 % ni tashkil etadi va bu koʻrsatkich anchagina barqarordir.*

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi
**Sergey Igorevich Kovalyov** (ruscha: *Сергей Игоревич Ковалёв*; 1965-yil 22-sentyabrda Krasnodarda tugʻilgan) — rossiyalik sobiq futbolchi.

Futbolchilik faoliyati
----------------------

1986-yilda u Novorossiysk sementida 31 oʻyin oʻtkazdi va 1 ta gol urdi. U 1987-yilgi mavsumni Kubanda oʻtkazdi, 29 uchrashuv oʻtkazdi, 3 ta gol urdi va jamoa bilan RSFSR chempioni boʻldi. Bundan tashqari, u oʻsha mavsumda SSSR kubogining 1 ta oʻyinida ishtirok etgan. 1988-yilda Fargʻonaning „Neftyanik" jamoasida oʻynagan, 13 oʻyinda 2 ta gol urgan.

1990-yilda „Aktobe" da oʻynagan, 33 uchrashuvda 7 ta gol urgan. 1991-yilgi mavsumda u Kuban Timashevsk uchun oʻynadi, 20 oʻyin oʻtkazdi va 1 gol urdi. 1991-yildan 1994-yilgacha u KAMAZ ranglarini himoya qildi, shu vaqt ichida SSSR va Rossiya chempionatlarida 79 ta uchrashuvda qatnashdi va 4 ta gol urdi, shundan 36 ta oʻyin oʻtkazdi va 1 ta gol urdi. Premer-liga. 1992-yilda u jamoa tarkibida Rossiya Birinchi ligasi gʻolibiga aylandi. Bundan tashqari, 1993-yilgi mavsumda u Ikkinchi ligada „KAMAZ-D" safida 4 ta oʻyin oʻtkazib, 2 ta gol urgan.

1995-yilda u „Nefteximik" safida oʻynagan, 14 oʻyinda 1 ta gol urgan. Oʻsha yili u „Dinamo Vologda"ga oʻtdi va u yerda 1996-yilgacha oʻynadi va shu vaqt ichida 19 ta oʻyin oʻtkazib, 2 ta gol urdi.

Yutuqlar
--------

* Rossiya Birinchi ligasi gʻolibi : 1992
* RSFSR chempioni: 1987

Manbalar
--------

1. ↑  „Profile by footballfacts.ru" (ruscha).  Footballfacts.
2. ↑  „НАСЛЕДИЕ-1987". 12-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-aprel 2012-yil.
3. ↑  „Протокол матча «Кубань» — «Атоммаш»". 16-noyabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-aprel 2012-yil.
Havolalar

* FootballFacts.ru saytidagi profil
**Tadeusz Kościuszko** (talaffuzi: *Tadeush Kostyushko*; 1746-yil 4/12-fevral — 1817-yil 15-oktyabr) — 1794-yildagi Polsha qoʻzgʻoloni rahbari. Kościuszko Varshava Ritsarlik maktabi (1765—1769) da, Parij harbiy akademiyasi (1769—1774) da oʻqigan; 1774-yilda Polilaga qaytib kelgan. Kościuszko Shimoliy Amerikada mustaqillik uchun boʻlgan urush qatnashchisi (1775—1783). Polanets universali (barshchinani kamaytirgan, dehqonlarga shaxsiy erkinlik vaʼda qilgan)ni nashr etgan (1794). Kościuszko Matseyovitsa boʻsagʻasidagi jangda yaralangan va podsho qoʻshinlari tomonidan asirga olinib, Petropavlovsk qalʼasiga qamalgan. 1796-yilda 12 ming polyak asirlari katorida uni podsho Pavel I ozod qilgan. U AQShda va Parijda yashagan (1798). Kościuszko Napoleon va Aleksandr ularning polyak legionlariga qoʻmondonlik qilish taqliflariga rad javobini bergan. Kościuszko polyak xalqining mustaqillik uchun kurash dasturini tuzgan (1800). Kościuszko Shveysariyada vafot etgan, jasadining kuli Krakov shahriga keltirilgan. Kościuszkoga Polsha va AQShning koʻp shaharlarida haykallar qoʻyilgan. Avstraliyaning eng baland togʻi — Kościuszko nomi bilan atalgan.

Manbalar
--------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BIBSYS: 90512275
* BNE: XX1393276
* BnF: cb11942955x (maʼlumot)
* CANTIC: a11212871
* CiNii: DA08186773
* GND: 118715143
* HDS: 028440
* ISNI: 0000 0001 0906 9467
* LCCN: n50042679
* NARA: 10580741
* NKC: jo20010091950
* NLI: 000234743
* NLP: A11803137
* NTA: 070623783
* RERO: 02-A005975445
* RKD: 46009
* RSL: 000063889
* SELIBR: 252156
* en:SNAC: w6j38vx9
* SUDOC: 027373975
* S2AuthorId: 134794018
* ULAN: 500082545
* VIAF: 61554270
* en:WorldCat Identities: lccn-n50042679

 |
**Gvozdan qal’asi** **Qalʼa** — Markaziy Xorvatiyadagi tarixiy bino. Dvor va Glina shaharlari oʻrtasida, Zrin qal’asidan unchalik uzoq boʻlmagan joyda, Gvozdansko qishlogʻida joylashgan. Xorvatiyaning markaziy Sisachko-Moslavacka okrugidagi qal’a.

Tarixi
------

Gvozdansko qal’asi XV asr ikkinchi yarmida Xorvatiya zodagonlaridan Zrinski oilasining togʻ-kon huquqi tufayli qurilgan. Qal’a, manbalarda birinchi marta 1488-yilda tilga olinadi. Nikola III Zrinski va uning oʻgʻli Nikola Šubich Zrinski tez-tez Gvozdanskoga konlar va zarbxonani koʻzdan kechirish uchun kelib turishadi.

Turklar Gvozdansko qal’asini egallashga bir necha bor uringan. Qal’ani egallash uchun 1561-yilda Malkochbeg, 1574-yilda Farxodbeg va 1576-yilda Kapiji posho tomonidan uchta yirik urinish amalga oshirilgan. 1577-yil 3-oktabrdan 1578-yil 13-yanvargacha olib borilgan oxirgi qamal ancha yaxshi tashkil etilgan. Farxod Posho Sokolovichning ushbu qamalida 10 ming askar bilan ishtirok etgan. Gvozdansko qal’asini qamal qilish Usmonlilarning gʻalabasi bilan yakunlangan. Ular 1578-yil 13-yanvarda qal’aning soʻnggi himoyachilari qattiq qishda, oʻtinsiz yoki olov yoqish uchun hech narsasiz qolib, muzlab oʻlgandan keyingina qal’aga bostirib kirishga muvaffaq boʻlgan. Gvozdanskdogi Usmonli hukmronligi 1718-yilgacha davom etgan. Usmonli qoʻmondoni vayron boʻlgan qal’ada jangovar pozitsiyalarda mushketlarini ushlab turgan himoyachilarning muzlab qolgan jasadlarini koʻrib, jasur xorvat himoyachilaridan hayratda qolgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „"Права на добычу полезных ископаемых и чеканку монет хорватской аристократии "Мирник, Иван". 21-mart 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-aprel 2020-yil.
2. 1 2   (hr) *Zrinske utvrde u hrvatskom Pounju*. **55** (Građevinar nashri). Zagreb: Croatian Society of Civil Engineers. 2003. pp. 304—307. .
**Ovlanadigan ilonlar.** Respublikada 60-yillardayoq har yili 3000 tagacha zaharli ilon ushlanar edi. Ular Toshkent va Termizdagi ilonxonalarda farmasevtika sanoati hamda ilmiy tadqiqot tashkilotlarida foydalanish uchun zahar yetkazib berish maqsadida boqiladi. Ovlanadigan ilonlarning 600-700 tasini-qoʻlborilon, qum charx iloni, qolgani koʻzoynakli ilon, choʻl qora iloni va qalqontumshuq ilon tashkil etadi. Oxirgi yillarda respublikada ko'lborilonga boʻlgan talab juda kuchayib ketganligi sababli ular koʻplab tutilishi natijasida soni keskin kamayib ketdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. O'n ikkinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aziz Zekai Apaydin** (1884, Graveşka, Bosniya — 29.04.1947, Istanbul), asli bosniyalik turk siyosatchisi. U Turkiya Respublikasi tashkil topgan yillardagi hukumatlarda, shuningdek, London va Moskva elchixonasida Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Milliy Mudofaa vazirligi kabi muhim lavozimlarni egallagan davlat va siyosat arbobidir.

Hayotiy
-------

1884-yilda Bosniyaning Graveshka shahrida tug'ilgan. O'rta va o'rta maktabni Aydin o'rta maktabi va Izmir markaziy o'rta maktabida tugatgandan so'ng, u Davlat xizmati maktabiga o'qishga kirdi. U 1903-yilda davlat xizmati maktabini tamomlagan. 1903-yilda oliy boʻlimni tugatib, Izmir viloyatining Majburiy ishlar boshqarmasiga tayinlangan. 1907-yilda u Vulchetrin gubernatori bo'ldi. 1908-1913-yillarda Palanga, Ushak, Eskishehir va Beykoz tuman hokimliklarida boʻlgan. 1914-yil may oyida Mersin gubernatori etib tayinlandi. 1916-yil oktabrda Kayseri va 1917-yil iyunda Eskishehir gubernatori boʻldi. U 1919-yil yanvar oyida Damat Ferit Posho hukumati tomonidan lavozimidan ozod etilgan. U qidiruvda ekani va hibsga olinayotganini bilgach, yashirincha Bosniyaga ketdi.

Milliy kurash boshlanishi bilan vataniga qaytib, Adana frontida ixtiyoriy ravishda ishladi. 1920-yil 27-avgustda Adanadan deputat etib saylandi va Turkiya Buyuk Millat Majlisiga a'zo bo'ldi. Bu davrda u Eskishehir Mustaqillik Mahkamasi aʼzosi, tashqi ishlar boʻyicha oʻrinbosari Bekir Sami Bey raisligidagi delegatsiya aʼzosi, London konferensiyasida GNAT hukumati aʼzosi va Lozanna konferentsiyasida ijroiya qo'mitasining maslahatchisi.

  

Parlament II. davrida Aydin parlament deputati etib saylandi. 2. Inönü hukumatida qishloq xo'jaligi muovini bo'ldi. 1924-yil 18-oktabrda London elchixonasiga, 1925-yil 6-mayda Moskva elchixonasiga tayinlangan. 1930-1935-yillarda 5-Inönü hukumatida Milliy Mudofaa vaziri bo'ldi. Parlament 3. Davr , Parlament 4. Muddati va parlamenti 5. Bu davrda Diyarbakirdan deputat etib saylangan. 1935-yil 9-iyulda u ikkinchi marta Moskva elchixonasiga tayinlandi. 1937-yilda Frakiya manevrlarida qatnashdi va xorijiy delegatsiyalarga hamrohlik qildi. 1939-yil sentabr oyida yangi prezident İsmet İnönü va II. Ikkinchi jahon urushi haqidagi kelishmovchiliklar tufayli ixtiyoriy ravishda nafaqaga chiqdi.

1947-yil 29-aprelda Istanbulda vafot etdi.

Manbalar
--------

* 2006-yil 3 Şubat 2006 tarihinde arxivlangan Biography.info 2006 3 Mayıs 2006 tarihinde -da arxivlangan
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Kirenaika (maʼnolari).

**Kirenaika** — Liviyadagi tarixiy viloyat. Miloddan avvalgi 7-asrda bu yerda bir necha yunon shaharlari (eng yirigi — Kirena)ga asos solingan. K. miloddan avvalgi 6-asr dan milodiy 7-asrgacha Sharqning qad. davlatlari, Rim, Vizantiya tarkibida, 7-asrdan arablar, 16-asrdan — 1911-yilgacha Usmonli turk imperiyasi qoʻl ostida; 19-asr oʻrtasi — 20-asr boshida sanusiyya diniy harakati (1837-yil tashkil etilgan) ning asosiy markazita aylangan. 1912-yildan Italiya mustamlakasi — Liviya tarkibida. 1942-yil ingliz qoʻshinlari tomonidan bosib olingan; ingliz harbiy bazasi bu yerda 1969-yilgacha saqlangan. Liviya qirolligi (1951—69)dagi 3 viloyatdan biri boʻlgan K. 1963-yil mamlakatda yangicha maʼmuriyhududiy boʻlinish joriy etilgach, bekor qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Eduard Bacher (1904)
**Eduard** Bacher (1846-yil 7-mart, Postelberg – 1908-yil 16-yanvar, Vena) avstriyalik huquqshunos va jurnalist.

Vena universitetini tamomlab, advokat sifatida amaliyot bilan shugʻullangan. Bu darajada u shunday ajoyib qobiliyatni namoyon etdiki, bir necha yil oʻtgach, Reichsrat uni bosh stenograf etib tayinladi. 1872-yilda Bacher *Neue Freie Presse* gazetasida, keyinchalik Die Presse boʻlgan gazetada parlament muxbiri sifatida ishlay boshladi va 1879-yil 1-mayda u gazetaning bosh muharriri boʻldi.

Uning *Neue Freie Presse* bilan boʻlgan davrining oʻziga xos xususiyati Parijdagi muxbir, sionist Theodor Herzi bilan raqobatlashishi edi. Uning oʻlimidan keyin Bacher oʻrniga Moriz Benedikt keldi.

Manbalar
--------

1. ↑  Record in the jewish birth register of Postoloprty.[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  „Bacher, Eduard". *jewishvirtuallibrary.org*.

Manbalar
--------

* Eisenberg, *Das Geistige Wien*, p. 15;
* Adolf Kohut, *Berühmte Israelitische Männer und Frauen*, p. 133
* </img>