**Foster lolasi** ( lotincha: *Tulipa fosteriana*) — ko‘p yillik o‘simlik; Loladoshlar (*Liliaceae*) oilasiga mansub lolalar (*Tulipa*) turkumining bir turi. Tabiatan tarqalishi — Pomir tog‘lari va yaqin atrofdagi Afg‘oniston, Qirg‘iziston, Tojikiston va O‘zbekiston hududlariga yetib boradi.

Botanik tavsifi
---------------

Mazkur o‘simlik turining balandligi 40—55 sm gacha bo‘lib, qalin poyaga ega, poyasi qalin, barglari 3—5 ta, tuxumsimon, yaltiroq ko‘p yillik o‘simlik. Erta bahorda, mart-aprelda gullaydi. Katta qizil gullar, ko‘pincha tubi qora, tekis yoki kosagul shaklida ochiladi. Chang irlari qoramtir-binafsha rangli, ular changdondan ikki baravar uzunroqdir. Urug‘lar iyun oyida yetiladi .

Antotsianlari turli xil lolalarning gullarida, shu jumladan Tulipa fosterianadan topilgan .

Taksonomiyasi
-------------

Lotin tilidagi fosteriana epiteti gulsafsardoshlar bo‘yicha mutaxassisi britaniyalik Maykl Fosterga taalluqli .

Bu o‘simlik turni 1906 yilda ilk marta britaniyalik botanik Uolter Irving (1867-1934) qad etib bergan.

2013-yilda DNK ketma-ketligidan foydalangan holda jinsdagi filogenetik munosabatlar taksonomiya va tasnifni aniqlash uchun qo‘llanilgan. Natijada *T.fosteriana* quyidagi belgilarga ega bo‘lgan *Tulipa*  kichik jinsiga joylashtirilgan: lampochkaning shkalasi ichida zich yoki ipak tuklar bilan qoplangan yoki (deyarli) tuksiz. Chandonini tuklari yo‘q yoki tuksiz. Changlarni hosil qiluvchisi o‘zgarmas, harakatsiz bo‘ladi.

Tarqalishi va ekologiya
-----------------------

Samarqand va Qashqadaryo viloyatlari: Zarafshon tizmasidagi Omonqo‘ton o‘rmon xo‘jaligida, Taxtaqoracha dovonida, Urgut, Otaliq qishloqlari atroflarida tarqalgan. Tojikistonda ham uchraydi.

Tabiatan u butalar bilan qoplangan tepaliklarning qoyali yonbag‘irlarida yoki dengiz sathidan 1500 m balandlikdagi tosh yonbag‘irlarida o‘sadi .

Yetishtirish
------------

 "Zombi"
Turlar osongina tabiiylashtiriladi va bog‘da o‘stirilishi mumkin. Miksborderlar uchun juda mos keladi va gulzorlarda ishlatilishi mumkin. Har qanday bog‘ yerlarida o‘sadi, lekin to‘liq quyoshni afzal ko‘radi. Vegetativ yoki urug‘laridan ko‘paytirish mumkin.

Ko‘p navlarning ajdodi bo‘lib xizmat qilgan taniqli tur. Turli xil navlarning balandligi har xil bo‘lishi mumkin, lekin barchasida 12 sm kengligida, ingichka va ba’zan chiziqli barglari bo‘lgan bitta, kosa shaklidagi gullari bo‘ladi. 'Juan' sorti "Qirollik bog‘dorchilik jamiyati"ning mukofotiga sazovor bo‘ldi. O‘rtasi sariq, barglari rang-barang, qizil-to‘q sariq gullarga ega. Lola *"Zombie"* — "fosteriana"ning yana bir navi bo‘lib, u yirik guli va yaltiroq barglari bilan ajralib turadi. Yana bir mashhur nav - "*Red Emperor*" deb nomlanadi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Tulipa Species Two".  www.pacificbulbsociety.org (13-may 2015-yil). Qaraldi: 18-sentyabr 2017-yil.
2. 1 2 3 4  „Tulipa fosteriana in Ornamental Plants From Russia And Adjacent States Of The Former Soviet Union @ efloras.org". *www.efloras.org*. Qaraldi: 7-aprel 2021-yil.
3. ↑  N. Marissen, W. G. van Doorn and U. van Meeteren, International Society for Horticultural Science *Proceedings of the Eighth International Symposium on Postharvest Physiology of Ornamental Plants, 2005* Google Booksda
4. ↑  Ray Desmond (25 Feb 1994) *Dictionary Of British And Irish Botantists And Horticulturalists Including plant collectors, flower painters and garden designers* Google Booksda
5. ↑  „Taxon: Tulipa fosteriana W. Irving". *npgsweb.ars-grin.gov*. Qaraldi: 17-aprel 2020-yil.
6. ↑  „ФОСТЕР ЛОЛАСИ".  Redbook.uz. 13-oktyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-oktyabr 2022-yil.
7. 1 2  „Pretty Tulips that Come Back Every Year". *Gardenia.net*. Qaraldi: 19-aprel 2020-yil.
8. ↑  „*Tulipa* 'Juan' (13)".  The Royal Horticultural Society. Qaraldi: 30-avgust 2020-yil.
9. ↑  „Plant Profile: Tulipa fosteriana 'Zombie'" (en). *The Frustrated Gardener* (29-mart 2020-yil). Qaraldi: 17-aprel 2020-yil.
10. ↑  „PlantFiles: Fosteriana Tulip" (en). *Dave's Garden*. Qaraldi: 17-aprel 2020-yil.