***Prunus salicina*** (sin. *Prunus triflora* yoki *Prunus thibetica*), odatda **yapon olxoʻrisi** yoki **xitoy olxoʻrisi** deb ataladi, Xitoyda oʻsuvchi daraxt. Hozirgi kunfa u Vetnam, Koreya, Yaponiya, Isroil, AQSh va Avstraliyadagi mevali bog‘larda ham yetishtiriladi.

*Prunus salicinani* *Prunus mume bilan adashtirmaslik kerak. Bu tur ham* Xitoy, Yaponiya, Koreya va Vetnamda oʻstiriladi. *Prunus japonica turi ham* *Prunus salicinaning keng tarqalgan* nomiga oʻxshash lotin nomiga ega boʻlishiga qaramay, alohida oʻsimlik hisoblanadi. Oʻsimlikshunos Lyuter Burbank bu turni yapon olxoʻri (*Prunus salicina*) bilan duragaylash uchun juda koʻp mehnat qildi va gibriddan bir qator navlarni ishlab chiqdi.

Tavsif
------

*Prunus salicina* boʻyi 10 metrgacha yetadi va uning qizil-jigarrang kurtaklari bor. Barglari uzunligi 6-12 sm va kengligi 2,5-5 sm, chetlari tishli. Gullar erta bahorda ochiladi, ularning har biri taxminan 2 sm diametrli beshta oq bargdan iborat.

Mevasi sariq-pushti eti bilan diametri 4-7 sm boʻlgan Dana meva. Uni yozda yigʻib olish mumkin. Toʻliq pishganida yoki xom holda isteʼmol qilish mumkin.

Prunus salicina gullari

Kultivatsiya
------------

*Prunus salicina*ning navlari, baʼzilari gibrid turlari Xitoyda yetishtiriladi. *Prunus salicina* Yaponiya va Koreyada ham keng tarqalgan. Ushbu mevaning Vetnamdagi eng mashhur navi Lao Kay provinsiyasidagi Bắc Ha shahrida etishtirilgan Tam Hoadir.

Prunus salicina
Yapon navlari 19-asrning ikkinchi yarmida Qoʻshma Shtatlarga kirib keldi, bu yerda keyingi naslchilik natijasida koʻproq navlar, odatdagidan kattaroq mevalar paydo boʻldi. Ushbu Amerika navlarining koʻpchiligi *P. simonii* va *P. cerasifera* bilan duragaylangan. Mashhur navlardan biri Kaliforniyadagi shahar nomi bilan atalgan „Santa Rosa".

Shimoliy Amerika supermarketlarida sotiladigan yangi olxoʻrilarning aksariyati *Prunus salicina* navlarining mevalaridir. Ular bir qator boshqa mamlakatlarda keng miqyosda etishtiriladi, masalan, Gʻarbiy Avstraliyada danak meva sanoatida ustunlik qiladi.

* 
* 
* 
* Qora amber olxo'risiQora amber olxo'risi
* Afrika olxo'risiAfrika olxo'risi

Foydalanish
-----------

### Pazandachilik

Xitoyda pishgan mevalar shakar, tuz va qizilmiya bilan konservalangan holda sotiladi.

Yaponiyada u *Prunus mumidan* kamroq isteʼmol qilinadi. Ammo undan turli byramlarda foydalaniladi. Ayniqsa, Sharqiy Yaponiyada koʻplab yozgi festivallarda anzuame deb ataladigan mizuame konfeti bilan qoplangan tuzlangan mevalar koʻrinishida sotiladi.

Har ikki mamlakatda ham u yapon *sumomo (kálkángín) deb nomlangan* likyorni tayyorlash yarim pishgan holda ishlatiladi.

Ushbu va shunga oʻxshash turlar umumiy qilib olxoʻri deb ataladi.

### Tibbiyotda

Mevalar anʼanaviy xitoy tibbiyotida ham qoʻllaniladi. Yapon olxoʻrisi. Crimson Globe oksidlanishga qarshi antioksidantlar manbai sifatida qabul qilinishi mumkin.

Etimologiya
-----------

Nomi *salicina*, lotincha majnuntol soʻzidan olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  Rhodes, L.; Maxted, N. (2016). „*Prunus salicina*". *IUCN Red List of Threatened Species*. **2016**: e.T50247990A50247993. doi:10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T50247990A50247993.en. Retrieved 18 November 2021.
2. ↑  Jones, D. F. (1928). „Burbank's Results with Plums". *Journal of Heredity*. 19-jild, № 8. 359–372-bet. doi:10.1093/oxfordjournals.jhered.a103021.
3. ↑  „Plum and Prune (Japanese: Prunus salicina; European: Prunus domestica)".
4. ↑  Boonprakob, U.; Byrne, D.H. (2003). „Species composition of Japanese plum founding clones as revealed by RAPD markers". *Acta Horticulturae*. № 622. 473–476-bet. doi:10.17660/actahortic.2003.622.51. ISSN 0567-7572.
5. ↑  „Department of Agriculture and Food, Western Australia" (2007-yil 27-sentyabr). 2007-yil 27-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 6-may.
6. ↑  *Media.* „Comprehensive Guide on Japanese Food Stands in the Summer Festival" (en). *SAVOR JAPAN*. Qaraldi: 2021-yil 10-iyun.
7. ↑  „桃形李酒系列·绍兴市果花香果酒有限公司" (2007-yil 21-oktyabr). 2007-yil 21-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 6-may.
8. ↑  González-Flores D, Velardo B, Garrido M, González-Gómez D, Lozano M, Ayuso M.C, Barriga C, Paredes S.D, Rodríguez A.B. (2011).
9. ↑  „Plants For A Future Search Error". *www.ibiblio.org*. Qaraldi: 2018-yil 6-may.