**Tver viloyati** – Rossiya Federatsiyasi tarkibidagi viloyat. 1935-yil 29 yanvarda tashkil qilingan. Maydoni 84,1 ming km². Aholisi 1472,0 ming kishi (2002), asosan, ruslar (94%), shuningdek, ukrain, karel, belorus va boshqa millat vakillari ham yashaydi. Shahar aholisi 73,1%. Markazi – Tver shahri. Boshqa yirik shaharlari: Rjev, Vishniy Volochyok, 36 maʼmuriy tuman, 23 shahar va 33 shaharchadan iborat.

Tver viloyati Sharqiy Yevropa tekisligining markaziy qismida, Volganing yuqori havzasi suvayirgʻichida joylashgan. Gʻarbiy qismida Valday qirlari (bal. 346 m gacha), janubi-gʻarbda Gʻarbiy Dvina pastligi. Sharqiy qismi tekislik, janubi-sharqi Volga boʻyi pastligi.

Foydali qazilmalardan qoʻngʻir koʻmir, torf, shishasimon qum, ohaktosh, dolomit, mineral oʻgʻitlar bor: shifobaxsh mineral buloklar mavjud. Iklimi moʻʼtadil kontinental. Yanvarning oʻrtacha tempaturasi –9°, iyulniki 17°. Yillik yogʻin 650 mm. Vegetatsiya davri 190 kunga yaqin. Daryolari: Volga hamda uning irmoklari: Selijarovka, Tversa, Medveditsa, Mologa va gʻarbda Gʻarbiy Dvina, shimolida Msta. 500 dan ziyod koʻl, shu jumladan, Seliger, Volgo, Peno, Vselug, Sterj; Ivankovskoye, Uglichskoye, Ribinskoye, Vishnevolotskoye suv omborlari bor. Tuproklari podzol, chimlipodzol, gleylipodzol. Oʻrmon viloyat hududining 50%ni, oʻtlokdar katta maydonni egallaydi, 9% maydoni botqoqlik. Bugʻu, yevropa yeligi, qoʻngʻir ayiq, boʻri, tulki, qur, karqur, chil, kaklik, yovvoyi oʻrdak va boshqa yashaydi. Baliq koʻp. Markaziy oʻrmon qoʻriqxonasi bor.

Sanoatining asosiy tarmoqlari: elektr energetika (eng yirik elektr styalari: Konakov issiklik elektr stansiyasi, Kalinin AES), yoqilgʻi va qora metallurgiya sanoati, mashinasozlik (Rossiyadagi yoʻlovchi tashuvchi vagonlarning 73%, ekskavatorlarining 48% hamda yuk vagonlari, daryo kemalari, dastgohlar, minorali kranlar, temirchilikpress mashinalari, sanoat asbobuskunalari, zigʻir oʻrish texnikasi), metallsozlik va toʻqimachilik (asosan, ipgazlama hamda ipak va jun matolar). Kime va neft kimyosi (kimyo tolasi, plastik shisha va shisha tola, poligrafik boʻyoqlar, sunʼiy charm, rezina texnika mahsulotlari), oʻrmon va yogochsozlik, tikuvchilik, sellyulozaqogʻoz, koʻnpoyabzal, shisha (Rossiya oynashisha ishlab chiqarishning 6%), qurilish materiallari va chinnifayans, poligrafik tarmoqdari rivojlangan. Eng yirik korxonalari: vagonsozlik va ekskavator zavodlari (Tver), "SAVMA" mashinasozlik zavodi, stanoklar ishlab chiqarish (Kimri), "Fayans" (Konakovo), minorali kranlar (Rjev), "Gidropress" (Nelidovo), "Bejetskselmash", "Tver manufaktura", "Ximvolokno", "Iskoj" (Tver) kombinatlari, Kalinin AES, Novotverets va Konakov GESlari. Qoʻngʻir kumir, torf qazib olinadi. Bosh sanoat markazlari – Tver, Nelidovo, Vishniy Volochek, Rjev, Bejetsk, Torjok, Konakovo.

Qishloq xoʻjaligining yetakchi tarmogʻi – chorvachilik, asosan, sut va goʻsht chorvachiligi; choʻchqachilik, qoʻychilik, echkichilik, parrandachilik rivojlangan, Zigʻir, kartoshka, sabzavot (karam, sabzi, lavlagi) yetishtiriladi. Don (suli, tariq, bugʻdoy) va ozuqa ekinlari ekiladi. Volga daryosi va Seliger koʻlida kema qatnaydi. Temir yoʻli uzunligi 1790 km. Kattiq qoplamali avtomobil yoʻllar uzunligi 14992 km. T.da xalqaro "Migalovo" aeroporti bor. 5 ta oliy oʻquv yurti, 3 teatr, kartinalar galereyasi mavjud.

44 sanatoriy va dam olish muassasasi, shu jumladan, Kashin balneologik kurorti bor. Viloyat hududida biosfera qoʻriqxonasi, "Vasilyovo" meʼmoriyetnofafik muzeyi va boshqa muzeylar, "Tver viloyatining Pushkin joylari" tarixiytabiiy buyurtma hududi joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Tver viloyati" *OʻzME*. T-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Markaziy federal okrugi |
| --- |
|  |
| 
Belgorod viloyati | Bryansk viloyati | Vladimir viloyati | Voronej viloyati | Ivanovo viloyati | Kaluga viloyati | Kostroma viloyati | Kursk viloyati | Lipetsk viloyati | Moskva | Moskva viloyati | Oryol viloyati | Ryazan viloyati | Smolensk viloyati | Tambov viloyati | Tver viloyati | Tula viloyati | Yaroslavl viloyati |

 |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Rossiya Federatsiyasining subyektlari |
| --- |
|  |
| Respublikalar | 

Adigeya •
Oltoy Respublikasi •
Boshqirdiston •
Buryatiya •
Dogʻiston •
Ingushiya •
Kabarda-Balkariya •
Qalmogʻiston •
Qorachoy-cherkasiya •
Kareliya •
Komi •
Qrim •
Mariy El •
Mordoviya •
Saxa •
Shimoliy osetiya alaniya •
Tatariston •
Tiva •
Udmurtiya •
Xakasiya •
Checheniston •
Chuvashiya
 |
|  |
| Oʻlkalar | 

Oltoy oʻlkasi •
Zabaykal o'lkasi •
Kamchatka oʻlkasi •
Krasnodar oʻlkasi •
Krasnoyarsk oʻlkasi •
Permskiy oʻlkasi •
Primorsk oʻlkasi •
Stavropol oʻlkasi •
Xabarovsk oʻlkasi
 |
|  |
| Viloyatlar | 

Amur viloyati •
Arxangelsk viloyati •
Astraxon viloyati •
Belgorod viloyati •
Bryansk viloyati •
Vladimir viloyati •
Volgograd viloyati •
Vologda viloyati •
Voronej viloyati •
Ivanovo viloyati •
Irkutsk viloyati •
Kaliningrad viloyati •
Kaluga viloyati •
Kemerovo viloyati •
Kirov viloyati •
Kostroma viloyati •
Koʻrgan viloyati •
Kursk viloyati •
Leningrad viloyati •
Lipetsk viloyati •
Magadan viloyati •
Moskva viloyati •
Murmansk viloyati •
Nijegorod viloyati •
Novgorod viloyati •
Novosibirsk viloyati •
Omsk viloyati •
Orenburg viloyati •
Oryol viloyati •
Penza viloyati •
Pskov viloyati •
Rostov viloyati •
Ryazan viloyati •
Samara viloyati •
Saratov viloyati •
Saxalin viloyati •
Sverdlovsk viloyati •
Smolensk viloyati •
Tambov viloyati •
Tver viloyati •
Tomsk viloyati •
Tula viloyati •
Tyumen viloyati •
Ulyanov viloyati •
Chelyabinsk viloyati •
Yaroslavl viloyati
 |
|  |
| Federal ahamiyatga ega shaharlari | 

Moskva •
Sankt-Peterburg •
 |
|  |
| Muxtor viloyati | 

Yahudiylar muxtor viloyati
 |
|  |
| Muxtor okruglar | 

Nenetslar muxtor okrugi1 •
Xanti-Mansilar muxtor okrugi2 •
Chukotka muxtor okrugi •
Yamal Nenetslari muxtor okrugi2
 |

 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Rossiya geografiyasi | *Rossiya oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |