**Sergey Vasilyevich Avdeyev** (Sergey Vasilevich Avdeev; 1956-yil 1-yanvarda tugʻilgan) — rus muhandisi va kosmonavti.

Avdeyev RSFSR, Samara viloyati (sobiq Kuybishev viloyati) Chapayevsk shahrida tugʻilgan. 1979-yilda Moskva muhandislik-fizika institutini muhandis - fizik sifatida tamomlagan. 1979-yildan 1987-yilgacha NPO Energiya kompaniyasida muhandis boʻlib ishlagan. U 1987-yil 26-martda Energia muhandislar guruhi 9 tarkibiga kosmonavt etib saylangan. Uning asosiy kosmonavtik tayyorgarligi 1987-yil dekabridan 1989-yil iyuligacha davom etgan. 2003-yil 14-fevralda u kosmonavt sifatida nafaqaga chiqdi.

Bir vaqtning oʻzida Avdeyev Yer orbitasida 747,59 kun davomida kosmosda boʻlgan umumiy vaqt boʻyicha rekordga ega boʻlib, "Mir" kosmik stantsiyasida xizmat safari davomida uch marta boʻlgan. U taxminan 515 000 000 kilometr masofani bosib oʻtib, Yer atrofida 11 968 marta aylangan. 2005-yil avgust oyida bu rekord boshqa kosmonavt Sergey K. Krikalev tomonidan yangilangan. O'shandan beri u bir nechta boshqa kosmonavtlar tomonidan ortda qoldirilgan va hozirgi rekord 879 kunlik Gennadiy Padalka tomonidan 2015-yilda oʻrnatilgan.

Avdeyev uylangan, ikki farzandi bor. U havaskor radio operatori va uning chaqiruv belgisi RV3DW.

Vaqtni kengaytirish rekordi
---------------------------

Avdeyev uzoq vaqt davomida inson boshdan kechirgan vaqtni kengaytirish boʻyicha rekord oʻrnatgan. Mir bortida boʻlgan 747 kun davomida uchta missiya umumiy jamlangan holda u taxminan 27 360 km/soat bosib oʻtdi va shu tariqa Yerga bogʻlangan odam nuqtai nazaridan qariyb 0,02 soniya (20 millisekund) sekinroq qaridi. Bu koʻrsatkich Sergey Krikalevdan tashqari boshqa odamnikidan ancha koʻpdir. Bu vaqt kengayishining maxsus relativistik ta'siri bilan bogʻliq va asosiy madaniyatda ta'riflanganidek, vaqt sayohati sifatida toʻgʻri hisoblanmaydi. Keng tarqalgan notoʻgʻri tushuncha shundaki, Apollon dasturi kosmonavtlari bu boʻyicharekordga ega. Ular Avdeyevdan tezroq uchishdi, lekin ular koinotda bir necha kun boʻlishdi.

Kosmik parvozlar
----------------

* Soyuz TM-15 - 1992-yil 27-iyuldan 1993-yil 1-fevralgacha – 188 kun, 21 soat, 41 daqiqa, 15 soniya
* Soyuz TM-22 - 1995-yil 3-sentabrdan 1996-yil 29-fevralgacha – 179 kun, 1 soat, 41 daqiqa, 45 soniya
* Soyuz TM-28 va Soyuz TM-29 - 1998-yil 13-avgustdan 1999-yil 28-avgustgacha – 379 kun, 14 soat, 51 daqiqa, 9 soniya

Kosmik yurishlar (42 soat, 2 daqiqa)
------------------------------------

1. MIR EO-12 - 1992-yil 3-sentabr – 3 soat, 56 daqiqa

2. MIR EO-12 1992-yil 7-sentabr – 5 soat, 8 daqiqa

3. MIR EO-12 - 1992-yil 11-sentabr – 5 soat, 44 daqiqa

4. MIR EO-12 - 1992-yil 15-sentabr – 3 soat, 33 daqiqa

5. MIR EO-20 - 1995-yil 20-oktabr – 5 soat, 11 daqiqa

6. MIR EO-20 - 1995-yil 8-dekabr – 0 soat, 37 daqiqa

7. MIR EO-26 - 1998-yil 15-sentabr – 0 soat, 30 daqiqa

8. MIR EO-26 - 1998-yil 17-noyabr – 5 soat, 54 daqiqa

9. MIR EO-27 - 1999-yil 23-iyul – 6 soat, 7 daqiqa

10. MIR EO-27 - 1999-yil 28-iyul – 5 soat, 22 daqiqa

Mukofotlar
----------

* Rossiya Federatsiyasi Qahramoni (1993-yil 5-fevral) - "*Mir*" orbital ilmiy-tadqiqot kompleksida kosmik parvozni muvaffaqiyatli amalga oshirgani, jasorat va qahramonlik koʻrsatgani uchun.
* "Vatanga xizmatlari uchun" ordeni:
	+ 2-darajali (1999-yil 22-noyabr) - "*Mir*" orbital ilmiy-tadqiqot majmuasida uzoq muddatli kosmik parvoz paytida koʻrsatilgan jasorat va qahramonlik uchun.
	+ 3-darajali (1996-yil 1-aprel) - "*Mir*" orbital ilmiy-tadqiqot majmuasida kosmik parvozni muvaffaqiyatli amalga oshirgani, jasorat va qahramonlik koʻrsatgani uchun.
* "Kosmosni oʻrganishdagi xizmatlari uchun" medali (2011-yil 12-aprel) - kosmosni tadqiq qilish, rivojlantirish va undan foydalanish sohasidagi ulkan yutuqlari, koʻp yillik fidoyi mehnati, jamoat faoliyati uchun.
* Faxriy legion ordeni chevaleri (Fransiya, 1999-yil mart)
* Rossiya Federatsiyasining uchuvchi-kosmonavti (1993-yil 5-fevral)
* Samara viloyati, Chapayevskning faxriy fuqarosi (2004)

Manbalar
--------

1. ↑  „Exploring the Universe".  American Museum of Natural History. — „Avdeyev is 00.2 seconds younger than he would have been had he never traveled in space.". 29-aprel 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyul 2011-yil.
2. ↑  *rstevens.* „Time travel: Truth not always stranger than science fiction".  Princeton University (14-noyabr 2001-yil). — „'The greatest time traveler so far is (cosmonaut) Sergei Avdeyev, who, by virtue of being on space flights for 748 days, is one-fiftieth of a second younger than if he had stayed home. So that man has traveled one-fiftieth of a second into the future.'". Qaraldi: 8-iyul 2011-yil.
3. ↑  Gott, J. Richard*. Time Travel in Einstein's Universe - The Physical Possibilities of Travel Through Time*. Houghton Mifflin Company, 2002. ISBN 0-395-95563-7.  p. 75
4. ↑  *Overbye, Dennis*. „A Trip Forward in Time. Your Travel Agent: Einstein.". *The New York Times* (28-iyun 2005-yil). Qaraldi: 8-dekabr 2015-yil.