**Araxosiyadagi Aleksandriya** (grekcha: *Ἀλεξάνδρεια Ἀραχωσίας*) **Aleksandropolis** (Ἀλεξανδρόπολις) nomi bilan ham tanilgan, Afgʻonistonda hozirda Qandahor deb ataladigan qadimiy shahar hisoblanadi. Bu Buyuk Aleksandr tomonidan asos solingan yoki nomi oʻzgartirilgan yigirmadan ortiq shaharlardan biri edi. Shahar taxminan miloddan avvalgi 330-yilda avvalroq mavjud boʻlgan Ahamoniylar qalʼasi poydevorida barpo etilgan. Araxosiya — Ahamoniylar, Salavkiylar va Parfiya imperiyalari tarkibida boʻlgan qadimgi viloyatning yunoncha nomi. *Araxosiya* viloyati Qandahordagi Argʻindob vodiysi atrofida joylashgan edi. Viloyat Hindukushgacha yetib bormagan, lekin u sharqqa, Hind daryosigacha choʻzilgan, shu bilan birga uning aniq chegaralari hamon aniq emas.

Tarixi
------

 Aleksandriya Araxosiya
Buyuk Aleksandr yurishidan soʻng, Araxosiya Satrap Sibirtiy tomonidan boshqarilgan. Miloddan avvalgi 3-asrda Hindiston saroyining elchisi Megasfen Hindistonga tashrif buyurish uchun shahardan joʻnab ketgan deb taxmin qilinadi:

> Megasfen Araxosiya satrapi Sibirtiy bilan birga yashagan va hindlarning shohi Chandragupta saroyiga tashrif buyurgani toʻgʻrisida tez-tez gapirib bergan. Arrian, *Anabasis Aleksandri* .
> 
> 

.

Isidor Xaraksskiy eramizning 1-asridagi „Parfiya bekatlari" kundaligida haligacha kechki paytlarda yunon ruhini beradigan „Araxosiya metropolisi — Aleksandropolis" ni tasvirlab bergan:

> Uning orqasida Araxosiya joylashgan. Va Parfiyaliklar buni Oq Hindiston deb atashadi. Uning tarkibiga Biyt shahri, Farsana shahri, Xoroxod shahri, Dimetriapolis, keyin Araxosiyaning metropolisi sanalgan Aleksandropolis shaharlari kirgan. U yunoncha boʻlib, undan Araxot daryosi oqib oʻtadi. Bu yerga qadar yer parfiyaliklar hukmronligi ostida.
> 
>

Qoldiqlari
----------

 Aleksandriya Araxosiya xarobalari (tax. 1881)
Aleksandriya Araxosiya xarobalari zamonaviy Qandahor shahrining gʻarbiy qismidagi Qadimgi Qandahor qalʻasi hududida topilgan. Qalʻa Britaniya Janubiy Osiyo tadqiqotlari jamiyati tomonidan 1970-yillarda va barqarorlik va xavfsizlik nisbatan yaxshilangan 2008-yildan 2009-yilgacha qazilgan.

Ushbu qazishmalar qalʼaning islom davrida barpo etilgan devorlari klassik davrdagi devorlar ustiga qurilganligini koʻrsatadi, bu esa kvadrat (tetragonis) shaklidagi shahar boʻlishi mumkinligini koʻrsatadi, ammo gʻayrioddiy topografiya bilan juda oʻzgartirilgan. Yunon shahriga tutashgan uchburchak shaklidagi qalʼaning qismi Buddizm davriga tegishli.

Aleksandr oʻz shahrini miloddan avvalgi 6-asrdagi Fors garnizoni joylashgan joyda qurgan koʻrinadi. Dovon, daryo va uchta shaharlararo savdo yoʻllarining tutashuvi ushbu joyni strategik ahamiyatga molik maskan qilgan. Hozirga qadar hech qanday yunon uslubidagi binolar topilmagan, ammo koʻplab yunon tangalari, yozuvlari va qabrlar topilgan. Qazish ishlari chuqurroq qatlamlarga etib borgani sari, yangidan yangi kashfiyotlar kutilmoqda.

Qalʼa devorlarida Farah, Balx va Nadi Ali Sorx Gdagdagi kabi dumaloq minoralar boʻlganligi koʻrsatildi, biroq ular islom davriga tegishli boʻlishi mumkin.

Galereya
--------

* Kandahar Bilingual Rock Inscription by Ashoka Ashoka tomonidan yozdirilgan Qandahor ikki tilli qoyatosh yozuvi
* Kandahar Greek Edicts of Ashoka Ashokaning Qandahordagi yunon farmonlari
* Kandahar Sophytos Inscription Qandahor Sofitos yozuvi
* Ruins of Alexandria Arachosia (1638) Aleksandriya Araxosiya xarobalari (1638)
* New Kandahar (1881) Yangi Qandahor (1881)
* Mercator Map (1578) - Asiae-Tabula IX Merkator xaritasi (1578) - Osiyo lavhasi IX

Yana qarang
-----------

* Qandahor
* Aleksandriya Ariana

Manbalar
--------

1. ↑  The Princeton Encyclopedia of Classical Sites, ALEXANDRIAN FOUNDATIONS Iraq, Iran, Afghanistan, Soviet Central Asia, India
2. ↑  Adkins, Lesley*. Empires of the Plain: Henry Rawlinson and the Lost Languages of Babylon*. Macmillan, 2004 — 111 bet. ISBN 0-312-33002-2.
3. ↑  *Schmitt.* „Arachosia". *Encyclopaedia Iranica*.
4. ↑  Arrian „Book 5",*. Anabasis*.
5. ↑  "Parthians stations", 1st century AD. Original text in paragraph 19 of Parthian stations

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Aleksandriya Araxosiya*** haqida turkum mavjud |

* *Lendering.* „Alexander's City Foundations".  Livius.org (2018). 2015-yil 3-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 7-aprel.



* "KANDAHAR ii. Pre-Islamic Monuments and Remains". *Encyclopædia Iranica*. 2010.. Qaraldi: 26 October 2018.