recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ruhillo Sidqiy
**Ruhillo Sidqiy** [taxallusi; asl ismi Ruhillo Fatali oʻgʻli Oxundov; 1886.28.3 (9.4), Boku yaqinidagi Buzovna qishlogʻi — 1959.5.5, Boku] — ozarbayjon aktyori. Xalq artisti (1949). Ozarbayjon hamda yangi oʻzbek teatrining shakllanishida xizmati katta. 1924— 59 ylarda M.Azizbekov nomidagi Ozarbayjon davlat drama teatrida ishlagan. Gaji Qora („Gaji qora"), Faxriddin („Faxriddinning qaygʻusi"), Kajar („Vagif"), Nodir („Nodirshoh"), Qirol Lir, Yago, Otello, („Kirol Lir", „Otello") kabi obrazlar uning ijodida alohida oʻrin tutadi. U shuningdek, opera, operettalarda chiqqan bir qancha filmlarda suratga tushgan. 1916-yil Oʻzbekistonda boʻlib, oʻzbek havaskorlari bilan „Layli va Majnun" spektaklini sahnalashtirib, oʻzi Majnun rolini ijro etgan. Keyinchalik ham u bir necha bor Oʻzbekistonda boʻlib, ijodiy hamkorlikni faol olib borgan. A.Avloniy, M. Uygʻur va boshqalar bilan ijodiy aloqada boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
|  |
| --- |
| **Islom**
**Islom tarixi** |
| **Din asoslari** |
| Allohning birligi • TavhidFarishtalar • Kitoblar  Paygʻambarlar • Qiyomat  Qazo va Taqdir |
| **Asosiy ibodatlar** |
| Kalimai shahodat  Namoz • Roʻza  Haj • Zakot |
| **Muhim Shaxslar** |
| Muhammad•
Abu Bakr •
Umar •
Usmon •
Ali •
Sahobalar •
Ahli bayt •
Ashari mubashshara |
| **Muqaddas matnlar** |
| Qurʼon • Hadis • Shariat  Islom huquqi Muhammadning hayoti  Makonlar • Islom falsafasi |
| **Islomdagi mazhablar** |
| Siyosiy mazhablar  Eʼtiqodiy mazhablar  Fiqh mazhablari • Soʻfizm |
| **Jamoat** |
| Islom taqvimi  Jihod • BayramlarMuborak kechalar |
| **Islom portali** |

**Al-Inson al-Komil** (arabcha:  — soʻfiylikda Allohning yerdagi noibi va uning sifatlari va ismlarining namoyon boʻlgan ideal shaxs. Bu atama Halloj tomonidan kiritilgan boʻlib, gʻoyasi esa Ibn Arabiy tomonidan ishlab chiqilgan. Keng maʼnoda — diniy amaliyot orqali oliy maʼnaviy yetuklikka erishgan *mo'min*.

*Al-inson al-komil* taʼlimoti borliq muammosi bilan bogʻliq ontologik muammodir. Ibn Arabiyning fikricha, dunyo dastlab ruhsiz edi; Odam Atoning koʻrinishi uni ruhlantirdi; inson barcha mukammal ilohiy sifat va ismlarning timsoliga aylandi; olamdagi ahamiyatsizligiga qaramay, u olamda mavjud boʻlgan barcha moddiy va maʼnaviy darajalarni oʻz ichiga olgan haqiqat idishiga aylandi. Alloh taolo uning barcha ismlarini faqat insonga nozil qilgan. Alloh taoloning barcha sifatlarining eng oliy timsoli va haqiqiy *al-inson al-komil* - Muhammad paygʻambardir. U Odam alayhissalom hali boʻlmaganida, dunyodagi barcha mavjudotlardan ustunlik darajasiga sazovor boʻlgan. *Al-inson al-komil* butun dunyoning maqsadi va mantiqiy xulosasidir. Ilohiy iroda faqat u orqali ifodalanadi. Agar *al-inson al-komil* boʻlmaganida, Alloh yaratilgan dunyoda zohir boʻlmas edi. *Al-inson al-komil* har bir insonda oʻzini namoyon qilishi mumkin, lekin bunga faqat soʻfiylik ruhiy amaliyoti bagʻrida erishiladi .

Halloj va Ibn Arabiy gʻoyalarini fors tilida "*Inson-i Komil* "asarini yozgan Aziz ad-Din Nasafiy (vafoti 700/1300) yanada rivojlantirdi. Nasafiyning fikricha, *al-inson al-komil* eng yaxshi odobga ega va haqiqiy ideal insondir. Unga koʻp nomlar berilgan, jumladan, shayx, hadiy, mahdiy, imom, xalifa. Bu ideal Sulaymonda namoyon boʻldi (Injilda Sulaymon paygʻambar), jinlar unga itoat qilgan va hayvonlar va qushlarning tilida gapirgan; Iso a.s.da (Injil. Iso Masih), oʻliklarni tiriltirgan; Xizr a.s.da „ tirik suv "ichib, oʻlmas boʻldi. *Al-inson al-komil* har zamonda mavjud boʻlib, u uchun Allohning izni bilan tabiatning sirlari boʻlmaydi.

Manbalar
--------
**Rugelax** (idishcha: רוגעלך, *rōgeleḵ*)yahudiylarning kelib chiqishi polyak-ashkenaziycha boʻlgan pishirigʻi. Isroilda juda mashhur, koʻpincha kafe va novvoyxonalarda uchraydi. Amerikalik va yevropalik yahudiylar orasida ham mashhur shirinlik hisoblanadi.

Anʼanaviy rugelax uchburchak xamirning ichiga masalliq solib oʻrash orqali yarim oy shaklida tayyorlanadi. Ichiga mayiz, xurmo, yongʻoq, dolchin, shokolad, marsipan, koʻknor urugʻi yoki murabbo solinishi mumkin.

Shtrudel yoki yongʻoqli ruletga oʻxshash muqobil shakli mavjud, lekin ulardan farqli oʻlaroq, pishirishdan oldin oʻralgan xamir va ichidagi kesib olinadi.

Gallereya
---------

* Yarim oy shaklidagi rugelaxYarim oy shaklidagi rugelax
* Yana bir shakli — kesilgan rugelaxYana bir shakli — kesilgan rugelax

Manbalar
--------

1. ↑  Joan Nathan, Joan Nathanʼs Jewish Holiday Cookbook , Schocken, 2004; page 284.
2. ↑  Judith M. Fertig, All American Desserts , Harvard Common Press, 2003; page 135.
3. ↑  Joseph Amendola and Nicole Rees, The Baker’s Manual , Wiley, 2003; page 223.
**Komilbek Norbekov** (1880–Toshkent–1943) — oʻzbek maʼrifatparvari. Toshkentning maʼrifatli boylaridan Muhammadaminbekning oʻgʻli. Ukasi Karimbek (1882–1970) bilan birga charm ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻygan. Avstriya va Germaniya firmalari bilan teri-charm savdo aloqasini oʻrnatgan. Taraqqiyparvar doʻstlari Munavvarqori Abdurashidxonov, Abdulla Avloniy, Ubaydulla Xoʻjayev (Asadullaxoʻjayev), Nizomiddin Xoʻjayev, Orifxoʻjaboy Hojinov bilan birga "Imdodiya" ("Hayriya") jamiyati (1909), "Turon" jamiyati va shu nomli truppani tashkil etgan (1914). 1909—11 yillarda 35 oʻquvchiga moʻljallangan usuli jadid maktabini qurib bergan va oʻquvchilarni iqtisodiy taʼminlagan. 1917–18 yillardagi ocharchilik davrida aholiga 600 puddan ortiq gʻalla tarqatib, xalqni ochlik azobidan qutqargan. Fayzulla Xoʻjayevni amir aygʻoqchilari taʼqibidan saqlab qolgan, uning amirga qarshi kurashida moddiy yordam bergan. 1919–24 yillarda "Milliy ittihod" tashkilotining aʼzosi. 1930 va 1935-yillarda siyosiy idora (GPU) tomonidan qatagʻon qilingan. 1989-yilda oqlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gregor Edelmann** (1954-yilda tug'ilgan) - Berlinlik nemis jurnalisti, ssenariy muallifi va dramaturgi.

Hayot
-----

Edelmann o'sha paytdagi Germaniya Demokratik Respublikasining (Sharqiy Germaniya) janubidagi Erfurt yaqinidagi sanoat shaharchasi Suhlda tug'ilgan. U germanistikani, keyinroq dramaturgiyani o'rgangan. Uning ustozlari orasida Heiner Müller ham bor edi. 1981—1989-yillarda Berlindagi Henschel-Theaterverlag (teatr nashriyoti) tomonidan Sharqiy nemis dramaturgiyasi uchun dramaturg sifatida ishlagan.

1988-yildan 2006-yilgacha u aktrisa Vera Oelshlegel bilan birga yashagan. 1990-yilda teatr polimati André Plath [de] bilan birga, ular Theater des Ostens [de] asos solishdi (Sharq teatri) qariyb yigirma yil davomida alohida Germaniyaning 1990-yilda tugatilgan teatr anʼanalarini eslab, nishonlab kelgan. Turli rejissyorlik topshiriqlari, xususan, Strindbergning "O'lim raqsi" va Rasinning "Pedre "filmlariga o'z hissasini qo'shgan

Edelmann Berliner Zeitung (gazeta) bilan teatr tanqidchisi bo'ldi va ommaviy tirajli Bild-Zeitung uchun muntazam ravishda yozishni boshladi. 1996-yilda u Berliner ansamblida Peter Zadek va Xayner Myullerning matbuot kotibi sifatida paydo bo'ldi. Uning keyingi ishlarida asosiy e'tibor ssenariy yozishga qaratilgan. U 1996 va 2006-yillar davomida jadal ishlagan "Der letzte Zeuge" (Oxirgi guvoh) televizion kriminal serialining yaratuvchisi Yaqinda, 2009 va 2012-yillarda u Flemming innovatsion psixo-politsiya dramasi seriyasining 22 epizodidan 15 tasini yozgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Nominierungen: Gregor Edelmann". *Der Deutsche Fernsehpreis*.  Deutscher Fernsehpreis GmbH, Köln (1999). Qaraldi: 2-mart 2016-yil.
2. 1 2  „Nominierungen: Gregor Edelmann". *Der Deutsche Fernsehpreis*.  Deutscher Fernsehpreis GmbH, Köln (1999). Qaraldi: 2-mart 2016-yil.

"Nominierungen: Gregor Edelmann" (PDF). *Der Deutsche Fernsehpreis*. Deutscher Fernsehpreis GmbH, Köln. 1999. p. 31. Retrieved 2 March 2016.
3. ↑  „Gregor Edelmann".  Kölner Stadt-Anzeiger (12-noyabr 2009-yil). Qaraldi: 2-mart 2016-yil.
4. ↑  „Vera Oelschlegel: Schauspielerin Regisseurin Dozentin ... Theater des Ostens Berlin". 31-yanvar 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-yanvar 2016-yil.
5. 1 2  *Klaudia Wick.* „Die neue Krimiserie "Flemming" im ZDF will etwas ganz Besonderes sein Anders als die anderen".  Berliner Verlag GmbH (Berliner Zeitung) (13-noyabr 2009-yil). 7-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyul 2022-yil.
6. ↑  *Ulrich Mühe.* „Der letzte Zeuge". *Lexikon der deutschen Krimi-Autoren*.  Reinhard Jahn, Essen. Qaraldi: 2-mart 2016-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BIBSYS: 90269172
* BnF: cb12567596g (maʼlumot)
* GND: 1062442997
* ISNI: 0000 0000 3273 8369
* LCCN: n92080740
* NTA: 106993038
* SUDOC: 034982906
* VIAF: 17339826
* en:WorldCat Identities: lccn-n92080740

 |
**Yevtidem** (qadimgi yunoncha: *Ευθύδημος*) — (mil. av. 3-asr 2-yarmi) Yunon-Baqtriya podsholigi shohi (mil. av. 230-yildan). Asli Kichik Osiyoning Magnesiya shahridan. Dastlab (mil. av. taxminan 250 yildan) salavkiylardan ajrab chiqqan Sugʻd podshosi Diodotni taxtdan agʻdargach (mil. av. 230-yil), Yunon-Baqtriya podshosi. Mil. av. taxminan 230 — 220 yillarda koʻchmanchi saklar, toxarlar, qonqalar tazyiqi ostida Sugʻdni tashlab Baqtrata koʻchib oʻtgan. Sugʻd mil. av. 206-yildan soʻng koʻchmanchilar taʼsiriga oʻtgan. Mil. av. 208-yil salavkiylar podshosi Antiox III Turon satrapliklarini qaytarib olishga harakat qilgan. U Ox (Tajan) daryosi etaklarida, Margʻiyona hududida Yevtidem suvoriylarini tor-mor keltirib, Zariaspa shahri (hozirgi Balx) ni qamal qilgan. Tarixchi Polibiyning xabar berishicha, bu „tarixiy qamal" 2 yil davom etgan. Yevtidem koʻchmanchilarni yordamga chaqiraman deb poʻpisa qilgandan keyingina Antiox, qamalni boʻshatgan. Mil. av. 206-yilda tuzilgan sulhga koʻra, Antiox III Yevtidemning shoxligini tan olgan. Yunon-Baktriya podsholigining eng kuchaygan davri Yevtidem va uning oʻgʻli Demetriy I hukmronligi davriga toʻgʻri kelgan. Yevtidem ellinistik tipdagi tangalarni Sugʻdda zarb ettirgan dastlabki podshoh edi. Oʻrta Osiyo hududidan Yevtidemning Sugʻd, Baktriyada zarb etgan tangalari koʻplab topilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

Havolalar
---------

* Бактрии цари
**Balokumya** (albancha: *ballokumja*) yoki **balakumya** (albancha: *ballakumja*) — makkajoʻxori unidan pechenye, Alban taomi boʻlib, u Elbasanda paydo boʻlgan, lekin hozirda butun Albaniyada, shuningdek, Kosovo va Shimoliy Makedoniya albanlari orasida ham mashhur. Anʼanaga koʻra, u 14 martda *Dita e Verës* (alb. — „Yoz kuni") — tabiatning qayta tugʻilishi majusiy bayramida tayyorlanadi, dastlab faqat Elbasanda nishonlangan va 2004-yildan boshlab Albaniyada davlat bayrami sifatida nishonlanadi.

Etimologiyasi
-------------

Alban anʼanalari „balokumya" nomining paydo boʻlishini XVI asrda Elbasanni boshqargan Usmonli hukmdori bilan bogʻlaydi. U birinchi marta makkajoʻxori pechyenesini tatib koʻrganida, shunday dedi: *"Është ba si llokume!"* (albanchadan — „Raxat-lukumi kabi mazali!") Bu iboraning qisqarishi bilan zamonaviy *ballokumja* soʻzi paydo boʻldi.

Balokumyani *kulaç me finj* (albanchadan — „ishqorli suvdan pechenye") deb ham atashadi, chunki anʼanaga koʻra xamirga doka orqali filtrlangan yogʻoch kulining (*finj*) damlamasidan ozgina qoʻshiladi (hozirgi kunda u koʻpincha bir xil miqdordagi sut bilan almashtiriladi).

Retsept
-------

Balokumyaning asosiy tarkibi — makkajoʻxori uni, sariyogʻ (anʼanaviy ravishda echki suti), shakar va tuxumdir. Xamir yogʻoch qoshiq bilan mis idishda qoriladi, chunki misning yuqori issiqlik oʻtkazuvchanligi tufayli xamirning zichlik darajasiga ijobiy taʼsir koʻrsatishi mumkin, deb hisoblashadi. Xamirni shiddat bilan qorish kerak va shuning uchun bu ishni koʻpincha erkaklar bajaradilar. Balokumya oʻtinli pechda pishirilish kerak.

*Dita e Verës* bayramida Elbasan aholisi koʻpincha boshqa shaharlarda yashovchi qarindoshlari va doʻstlariga pochta orqali balokumya yuborishadi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Marsela Koci.* „Albania apre in festa l’arrivo della primavera" (it) (deadlink). *All TV* (15-mart 2014-yil). 8-aprel 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-04-08).
2. 1 2  „Elbasani Ballokume — traditional sweet" (en) (deadlink). *Monarch*. 21-mart 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-mart 2020-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-03-21).
3. 1 2  „Ballokume Elbasani" (en). *Taste Atlas*. 21-mart 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-mart 2020-yil.
4. 1 2  *Vera Abitbol.* „Albania: Ballokume" (en). *196 flavors*. 21-mart 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-mart 2020-yil.
5. ↑  „Cultural Traditions and Activities" (en) (deadlink). *Bashkia Elbasan*. 20-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-mart 2020-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-02-20).
6. 1 2  „Ballokume — a nyárváró szeretet süti" (hu). *Cafeblog* (8-mart 2020-yil). 25-mart 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-mart 2020-yil.
7. ↑  „Ballokume Tradicionale – Receta Sekrete nga Nënat e Elbasanit" (hu). *AgroWeb* (13-mart 2020-yil). 10-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-mart 2020-yil.
8. 1 2  „Ballokumja, simboli i ditës së verës" (sq). *Shqiptarja.com* (13-mart 2013-yil). 19-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-mart 2020-yil.
**Gregor Abel** (talaffuzi: *Gregor Abel*) (1949-yil 9-aprelda tugʻilgan) — Shotlandiyalik sobiq futbolchi va murabbiy. Abel Falkirk, Clydebank va Alloa Athletic klublarida oʻynagan.

Futbolchi sifatida nafaqaga chiqqanidan soʻng, u Alloa Athletic va keyin Falkirkda yordamchi murabbiy boʻlib, Aleks Tottenga yordam bergan. Abel 1983-yilning noyabrida, Totten klubni tark etganidan soʻng, „Reynjers" jamoasining yordamchi murabbiyi keyinchalik esa Falkirkga murabbiy etib tayinlangan. 1984-yil fevral oyida u murabbiylik faoliyatidan maktabda oʻqituvchisi sifatida ishlagani va bu unga katta bosim berayotganini iddao qilgan holda vaqtinchalik isteʼfo bergan. Dunfermline Athletic 1985—1986 va 1986—1987-yillarda Shotlandiya ikkinchi divizionidan Shotlandiya Premer-divizioniga koʻtarilganida Jim Leyshmanga Abel yordam bergan. Abel 1987-yil iyul oyida klub toʻliq professional maqomga oʻtgandan soʻng Dunfermlineni tark etgan, u oʻz maqomini saqlab qolish va oʻqituvchilik faoliyatini davom ettirishni xohlagan.

Dunfermlineni tark etgach, Abel Forfar Athletic murabbiy yordamchisi boʻlgan. Oʻsha yilning oxirida Abel Alloa Athletic murabbiyi etib tayinlangan. Klub uning boshqaruvida ajoyib gʻalabalarga erishgan va 1988—1989 -yilgi Shotlandiya kubogining chorak finaliga chiqgan. Abel 1990-yil fevral oyida Alloa Athletic tomonidan ishdan boʻshatilgan, chunki klub Shotlandiya birinchi divizioniga tushib ketgan.

Keyin Abel sakkiz yil davomida „Aberdin"da zaxira jamoa va yoshlar murabbiyi sifatida ishlagan. Soʻngra u Reynjersda yoshlar murabbiyi sifatida besh yil davomida faoliyat yuritgan. U 2006-yilda nafaqaga chiqqunga qadar Alva akademiyasida dars berishni davom ettirgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Traynor, Jim*. „Pressure too much for Abel". *The Herald*. Herald & Times Group (14-fevral 1984-yil). Qaraldi: 21-sentabr 2012-yil.
2. ↑  *Traynor, Jim*. „Pressure too much for Abel". *The Herald*. Herald & Times Group (14-fevral 1984-yil). Qaraldi: 21-sentabr 2012-yil.
3. 1 2  *Traynor, Jim*. „Totten leaves behind an able replacement manager". *The Herald*. Herald & Times Group (19-noyabr 1983-yil). Qaraldi: 21-sentabr 2012-yil.
4. 1 2  „Falco may be on the bench". *The Herald*. Herald & Times Group (21-iyul 1987-yil). Qaraldi: 21-sentabr 2012-yil.
5. ↑  *Reynolds, Jim*. „Walker hits treble as Celtic tame Swedes". *The Herald*. Herald & Times Group (29-iyul 1987-yil). Qaraldi: 21-sentabr 2012-yil.
6. ↑  *Sutherland, Bill*. „By the left, Alloa march on". *The Herald*. Herald & Times Group (15-may 1989-yil). Qaraldi: 21-sentabr 2012-yil.
7. ↑  *Traynor, Jim*. „Scottish Cup saga is working to advantage of Rangers – McLean". *The Herald*. Herald & Times Group (24-fevral 1989-yil). Qaraldi: 21-sentabr 2012-yil.
8. ↑  *McKinlay, Hugh*. „Bad-boy Kasule suffers the wrath of Lambie". *The Herald*. Herald & Times Group (3-fevral 1990-yil). Qaraldi: 21-sentabr 2012-yil.
**Yevxaristiya** - (yun. non va sharob totish marosimi) xristianlikdagi eng muhim marosimlardan ikkinchisidir. Rus tilida bu marosim "Prichastiye" deb nomlanadi. Yunon tilida "Yevxaristiya" deb ataladigan mazkur marosim, xochga mixlanishdan oldin Isoning havoriylar bilan birga tanovul qilgan eng oxiri kechki ovqat xotirasi sifatida e’tiqod qilinadi. Bu kecha tanovul kechasi ham deb ataladi. Avliyo Pavel keyinchalik bu hodisani sharhlab bergan. Cherkov esa uni marosim holiga keltirgan. Dastlab yilda bir marta amalga oshirilgani holda, keyinchalik har haftada qilinadigan bo‘lgan. Qadim xristianlar, "yevxaristiya"ni qurbonlik sifatida bilganlar. Bugun ham cherkovlarda amalga oshiriluvchi yevxaristiya marosimida beriluvchi non va sharobni qurbonlik sifatida yeb-ichadilar. Xristianlar non bilan sharobni tanovul qilar ekanlar, bu bilan ular Isoning tanasi va qonini tatib ko‘rdik, endi xudoga yaqinroq bo‘ldik, deb hisoblaydilar. Bu marosim ertalab yoki tushki ibodatda asosiy o‘rinni egallaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 192. sfn error: no target: CITEREFNajmiddinov,\_Karimov,\_Turdiyeva2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Najmiddinov J. Karimov J. Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480 bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.
**Sergul Agava** (lotincha: *Agave bracteosa*) — suvli, Agava turkumi Agavaliklar oilasi. Vatani Meksika.

Botanika tavsifi
----------------

Oʻrgimchak rozetka simon shaklli, taxminan 50 sm balandlikda. Tashqi koʻrinishi Agave Vilmorenaga oʻxshaydi (lotincha: *Agave vilmoriniana*), lekin u bilan solishtirganda ixchamroq hajmga ega. Barglari tor, tagida eni 3-5 sm, chiziqsimon, nayza, qalin, botiq, uchuga borib asta-sekin torayib ketgan, uchi uchli, jingalaklashishga moyil, sargʻish-yashil, yalangʻoch, tishsiz. Boshqa agavlar bilan solishtirganda, bu tur yumshoqroq va elastik barglarga ega.

Tabiiy hudud
------------

Endemik, Meksikadagi Sierra Madre Sharqiy togʻ tizimining nisbatan kichik hududida oʻsadi. U 900-1700 metr balandlikda uchraydi.

Manbalar
--------

1. ↑  Об условности указания класса однодольных в качестве вышестоящего таксона для описываемой в данной статье группы растений см. раздел «Системы APG» статьи «Однодольные».

Adabiyotlar
-----------

* Tomas Xeller: *Agaven*. S. 66 f. Munster 2003-yil. ISBN 3-931587-89-4.
* J. Thiede: *Agave*: In: Urs Eggli (Herausgeber): Sukkulentenlexikon*.* *Einkeimblättrige Pflanzen (Monokotiledon)*. S. 17, Eugen Ulmer 2001-yil.
**Baltabek Baysultanuli**, ***Baltabek hoji*** (1860, Sergiopol tumani, Lepsi tumani, Yettisuv viloyati, Tauqum-Balxash boʻli № 6 qishlogʻi — 1921, Lepsi) — qozoq bi, jamoat arbobi, hoji.

Nayman qabilasining Qarakereydan tarqalgan Semiz nayman guruhining Qojan degan otasining oʻgʻli. Otasidan 13 yoshida yetim qolgan. 14 yoshgacha qishloq mullasidan harf tanib, savodin ochadi. U yoshligidan juda qurolli, kuchli, ziyoli va ziyoli edi. Boʻzbala yoshligidan Qojan qishlogʻining hukumatiga aralashib, el nazariga erta tushdi. Keyinchalik "adolatli bi" unvoni Semiz nayman qabilasidan tashqariga chiqib, Arqa va Yettisuv hududlariga keng tarqaldi. Baltabek hoji Nayman mamlakatining mashhur uch yilnomachisidan biridir.

Uning nasabnomasining aslini Sabit Muqanovning shaxsiy arxividan topilishi mumkin. Gʻabiden Qulaxmetovning aytishicha boʻyicha, Sabit Muqanov 1957-yilda nasab olganligi toʻgʻrisida Baltabek hojining oʻgʻli Qodigʻulga tilxat bergan koʻrinadi. Baltabek hoji milliy ozodlik yoʻlida mashhur kurashchi boʻldi. U 1916-yilda Yettisuv viloyatining Lepsi tumani aholisining qirol amiriga boʻysunmagan ish tashlashi boshida turgan. Baltabek hoji toLepsi tumani aholisining toʻlqinninh nafaqat oʻzi yashayotgan hududda emas, butun qozoq dalasiga tarqalishiga katta hissa qoʻshdi. Shunga uning isboti Balxash koʻli yaqinidagi qamishzorlar orasida toʻrgʻaydan Abdigʻapar va Keyki botirning askarlari bilan uchrashuvi. 1916-yilning kuzida Baltabek hoji bir guruh hamrohlari bilan Lepsi qamoqxonasiga qamaldi. Podshoh taxtdan qulagandan keyin, 1917-yilda 6-mart kuni siyosiy mahbuslarni ozod qilish toʻgʻrisida maxsus Farmon chiqdi, Baltabek hoji esa 10-mart kuni ozodlikka chiqariladi. 1917-yilning yoziga kelib, Muvaqqat hukumat siyosatiga qarshi odamlar yana Baltabek hojiga toʻplana boshladi. Keyinchalik, bu harakat yangi tashkil etilgan qizillarga qarshilik koʻrsatdi. "Tori ala Alash polki" nomi bilan tarixga kirgan qurolli qozoq armiyasini tashkil etishda qatnashgan. Taniqli sozanda va xonanda Aset Naymanbayuli ham Yuzagash stansiyasidagi mazkur polkning ishga qabul qilish komissiyasi a’zosi edi. Baltabek hoji kurashining har qanday bosqichida ham oʻz harakatini milliy manfaatga boʻysundirdi. U oʻziga begona boʻlgan har qanday koʻrinishga qarshi tinimsiz kurashdi. Uning bulutsiz munosabati na oqga, na qizilga yoqmasdi.

Alash fuqarosi Baltabek hoji 1921-yilda Lepsi shahrida sudsiz va tergovsiz otib tashlanadi. Rasmiy sovet hokimiyati Baltabek hoji haqida gapirmasa ham, keng jamoatchilik faxriy oʻgʻilni unutmadi. Arip Tangirbergenov, Adiq Oralbayev, Tobagʻul Musabayev kabi shoirlar Baltabek hoji obrazini yaratdilar.

Manbalar
--------

1. ↑  Шығыс Қазақстан облысы, Аягөз ауданының «Аягөз» энциклопедиясы. 1 том. «Көркем» баспасы, Алматы -2010 жыл.
**Kirpichenko Valeriya Nikolayevna**

Kirpichenko Valeriya Nikolayevna (1930-2015) filolog-arabist, filologiya fanlari doktori (1987), SSSR fanlar akademiyasining sharqshunoslik instituti (RFA) ilmiy xodimi. 1974 yildan beri Misr adabiyotiga ixtisoslashgan. Misr va boshqa Arab mamlakatlari adabiyoti bo'yicha 30 dan ortiq kitoblarning muallifi. arjima va tadqiqot faoliyati tufayli MAR madaniyat vazirligi huzuridagi Madaniyat bo'yicha Oliy kengashi Valeriya Nikolaevnani ikki tomonlama gumanitar munosabatlarni rivojlantirishga qo'shgan shaxsiy hissasi uchun faxriy nishoni bilan taqdirladi (2013). Hayotining so'nggi yillarida Valeriya Nikolaevna zamonaviy Arab adabiyotining uchta muhim asarini – Rifa at-Taxtavining "Parij tavsifidan sof oltinni qazib olish", Muhammad Al-Muveylihining "Iso ibn Xishamning hikoyasi yoki vaqt davri" ni. , Ahmad Faris ash-Shidyakning "Faryak ortidan qadam ba qadam "tarjima qilish ustida ishladi va "Sharq adabiyoti" nashriyotining "adabiy yodgorliklar" turkumida nashr etilgan.
**Tony Rominger** (tugʻ. 1961-mart 27-yil Vejle, Daniya) — sobiq shveytsariyalik professional yoʻl velosipedchisi, Vuelta a España va Giro d’Italiya gʻolibi.

Biografiya
----------

Rominger Daniyada tugʻilgan, lekin 13 yoshida u oilasi bilan Shveytsariyaning Zug shahriga koʻchib oʻtgan va yangi vatan bayrogʻi ostida velosport boʻyicha musobaqalarda qatnashgan. U velosiped haydashni ancha kech boshlagan, shuning uchun u faqat 25 yoshida professionalga aylandi.

Martaba
-------

1988-yilda Rominger Jiro del Emilia poygasida gʻolib chiqdi, keyingi yillarda u yana bir qancha nufuzli sahna poygalarida muvaffaqiyat qozondi. 1992-yilda shveytsariyaliklar birinchi marta Grand Tourda, yaʼni Vueltada sovrinlar uchun kurashda qatnashishga muvaffaq boʻlishdi. Va shu zahotiyoq u finalda Xesus Montoyadan gʻalabani tortib olib, gʻalaba qozonishga muvaffaq boʻldi. 1993-yilgi turda shveytsariyalik Tony 3 bosqichda gʻalaba qozondi, lekin ochilish bosqichlarida juda koʻp vaqt yoʻqotib, faqat 2-oʻrinni egalladi.

1994-yil aprel oyida Rominger ketma-ket uchinchi marta Basklar mamlakati boʻylab sayohatda gʻolib chiqdi va may oyida bu yutugʻini Vueltada takrorladi. Shveysariyaliklarning ustunligi juda katta edi va u uning birinchi uch karra gʻolibi boʻldi. Keyinchalik bu rekord Roberto Eras tomonidan takrorlandi, ammo uning gʻalabalari ketma-ket boʻlmadi. 1994-yil Rominger Parij-Nitstsa kabi boshqa nufuzli poygalardagi gʻalabalarni olib keldi, bu esa uni mavsumning eng yaxshi poygachisiga aylantirdi. Rominger yil oxirini soatlik haydash rekordini yangilashga bagʻishladi va u ikki marta muvaffaqiyatga erishdi — yakuniy natija 55 291 metr. Biroq, uning martabasining choʻqqisi oʻtdi va 1997-yilda Vueltada 38-oʻrinni egallaganidan soʻng, Rominger nafaqaga chiqishga qaror qildi.

Super koʻp kunlik tadbirlardagi chiqishlar
------------------------------------------

| Katta sayohat | 1986-yil | 1987- yil | 1988- yil | 1989- yil | 1990- yil | 1991-yil | 1992- yil | 1993-yil | 1994-yil | 1995-yil | 1996-yil | 1997-yil |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Giro d’Italiya | 97 | NF | 44 | NF | - | - | - | - | - | 1 | - | - |
| Tour de France | - | - | 68 | - | 57 | - | - | 2 | NF | 8 | 10 | NF |
| Vuelta va Ispaniya | - | - | - | - | 16 | - | 1 | 1 | 1 | - | 3 | 38 |

**Tour de France**

* 2-oʻrin (1993)
* Togʻlar tasnifidagi gʻalaba (1993)
* 4 bosqichda gʻalaba (1993)

Boshqa gʻalabalar
-----------------

* UCI yoʻl boʻylab jahon chempionati (1994)
* Basklar mamlakatiga sayohat (1992, 1993, 1994)
* Giro di Lombardia (1989, 1992)
* Romandi sayohati (1991, 1995)
* Tirreno — Adriatiko (1989, 1990)
* Millatlar Gran-prisi (1991, 1994)
* Subida Urquiola (1993)
* Jiro del Emiliya (1988)
* Setmana Katalana (1993)
* Soat rekordi: 1994-yil 22-oktyabr (Velodrom du Lak, Bordo), 53 832 km
* Soat rekordi: 1994-yil 5-noyabr (Velodrom du Lak, Bordo), 55 291 km

Manbalar
--------


1. 1 2 3 4 5 6
2. ↑  „Прорыв «Астаны» на Вуэльте". 3-iyun 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-iyul 2022-yil.
Andoza:Tarixi abidə
**Xagani bog'i** yoki **Molokan bog'i** Bokudagi eng qadimgi bog'lardan biridir. Maydoni kichik (0,8 g) Sabail tumanida joylashgan. Bogʻ oʻz nomini oʻrta asrlarda Shamaxida yashagan shoir Xogʻoniy Shirvani nomidan olgan. Bogʻ janubdan Uzeyir Hojibeyov koʻchasi, shimoldan Xagʻoniy koʻchasi, sharqdan Gogol koʻchasi, gʻarbdan Rasul Rzo koʻchasi bilan chegaralangan.

Tavsif
------

Bog'ning arxitektura-landshaft kompozitsiyasining asosini uchta qizdan iborat "Uchta go'zal" haykallar guruhiga ega bo'lgan egri hovuz tashkil etadi. Haykallar guruhi oddiy toshning katta bo'laklariga o'rnatilgan. 

Bog' pavilonining qatorlari suv havzasidan boshlanadi. Bog'ning yo'llari markazdagi hovuzga diagonal ravishda davom etadigan tarzda yo'naltirilgan. Bog'ning maydoni kichik (0,8 gektar) bo'lsa-da, u juda qulay va Boku aholisining sevimli dam olish joyidir. Yashil maydonlar shunday joylashtirilganki, skameykalar yonida soyalar maydoni etarli. Daraxtlar atrofida butalar va atirgullar bor.

Tarix
-----

Andoza:Şəkillər sırası19-asrning ikkinchi yarmida Ozarbayjonda neft sanoati va unga aloqador konlar rivojlana boshlaganda, Bokuning tarixiy qismi boʻlgan Ichki shaharning shimoli-sharqiy qismidagi turar-joy massivlari umumshahar qurilishining muhim qismini tashkil etdi. Bog' 1870-yillarda badavlat kishilarning mulklari yaqinida qurilgan. Bog' shaharning markaziy tumanlaridan biri bo'lgan Primorskda joylashgan edi. 

Bog'ning yaratilishi va dizayni qiyinchiliklarga duch keldi. Ularning aksariyatiga suv ta'minotidagi muammolar sabab bo'lgan. Shuningdek, bu bog'ga shahar bog'bonlari, ma'muriyat a'zolari e'tibor bermagan. Bu haqda "Kaspi "gazetasi yozgan.

1890-yillarda bog'ning tuzilishi loyihasiga muvofiq bog'da yangi daraxtlar ekilgan. Umuman olganda, bog'ning rejasi kvadrat edi. Rejaning tarkibi diagonal chiziq shaklida o'tish joylarini tartibga solishga asoslangan edi. O'tish yo'llari birlashgan markazda favvorali hovuz bor edi. Bog'ning perimetri bo'ylab qator daraxtlar joylashgan edi. Bu bog'ning o'tish joyining qo'shimcha aylanishini va yashil maydonning vizual va funktsional sifatini oshirdi.

Manbalar
--------

### Izohlar

### Ma'lumotnomalar

1. ↑  Шамиль Фатуллаев. Градостроительство Баку XIX—начала XX веков Webarxiv andozasida xato: `|url=` qiymatini tekshiring. Boʻsh. / Под ред. проф. В. И. Пилявского. — Ленинград: Стройиздат, 1978. — 215 с.

Yana qarang
-----------

* Bokudagi bog'lar va bog'lar ro'yxati
* VikiOmbor logotipi VikiOmborda **Xaqani bağı** mavzusi boʻyicha mediafayllar bor
**Islom sanʼati muzeyi** —Misrdagi eng yirik muzeylardan, Qohira sh.da. 1881 yilda asos solingan. 1952 y.gachaArab sanʼati muzeyideb atalgan. Arab mamlakatlari, Eron va Turkiyaning oʻrta asrlar monumental byozak va amaliy sanʼat asarlarini jamlagan. Muzey toʻplami negizini Qohira masjidlari, xususiy uylardan keltirilgan va Krhirada qazib olingan topilmalar tashkil qiladi. Muzeyda oʻta qimmatbaho qoʻlyozma kitoblar va miniatyuralar, yogʻoch oʻymakorligi (Fotimiylar saroyidagi ov lavhalari tasvirlangan relyeflar, 11-asr va b.), kulollik, kandakorlik, rangli emal bilan naqshlangan shisha (masjidlar chiroqlari, idishlari) buyumlar va b. saqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Tonzillit** (lot. tonsilla — murtak bezlari) — murtakning yalligʻlanishi. Oʻtkir (qarang Angina) va surunkali T. farq qilinadi. Surunkali T.ga tez-tez angina bilan ogrish, shuningdek, burundan qiynalib nafas olish, burun yondosh boʻshliklarining yalligʻlanishi, chirigan tishlar (qarang Tish chirishi) sabab boʻladi. Bemor tomogʻiga biror narsa qadalgandek sezadi, tomogʻi ogʻriydi, achishadi, baʼzan ogʻriq quloqqa oʻtadi. Surunkali T.da isitma (37,3—37,5° gacha) uzok, (haftalab, hatto oylab) davom etishi, shu bilan birga bemor lanj boʻlib, boshi ogʻrishi, ish qobiliyati pasayishi mumkin. T.ni faqat mutaxassis vrach davolaydi: dezinfeksiyalovchi eritmalar bilan tomoq chayiladi, murtak kanallari yuviladi, soʻng yodglitserin aralashmasi surtiladi va fizoterapevtik muolajalar buyuriladi. Surunkali T. tez-tez qoʻzib turadi. Kasallikdan yurak va buyrak funksiyalarining buzilishi hamda boʻgʻimlarda ogʻriq paydo boʻlishi kabi asoratlar qolishi mumkin. Bunday asoratlar yuz bermasligi uchun lozim boʻlganda operatsiyalar qilib, murtaklar olib tashlanadi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Islom atlasi** — 10-asrda tuzilgan geografik haritalar majmui. Yevropa ilmiy adabiyotlarida "Islom atlasi" nomini olgan. Uning asosini "Al-masolik va-l-mamolik" ("Yoʻllar va mamlakatlar") mavzusi boʻyicha arab tilida yozilgan tavsifiy-geografik asarlar tarkibidagi haritalar tashkil qiladi. I. a.da 21 harita boʻlib, ular quyidagi tartibda joylashtirilgan: dunyoning doiraviy haritasi, Arabiston, Fors dengizi, Magʻrib, Misr, Shom, Rum dengizi, al-Jazira, Iroq, Xuziston, Fors, Kirmon, Sind, Armaniston (Arron va Ozarbayjon bilan birga), Jibol, Gilon (Tabariston bilan birga), Xazar dengizi, Fors chuli, Sijiston, Huroson, Movarounnahr).

I. a.dagi haritalar dastlab oʻrtaosiyolik mashhur olim Abu Zayd ibn Saxl Balxiy (850—934)ning "Suvar al-akolim" ("Iqlimlar surati") geografik asarida berilgan. Uni Istaxriy Abu Ishoq al-Forisiy (850—934) qayta ishlab, haritalarga ham ancha yangi maʼlumotlar kiritdi. Istaxriyning mazkur asari fanda "Kitob masolik almamolik", ("Yoʻllar va mamlakatlar kitobi") nomi bilan maʼlum; nusxalari juda koʻp, jahonning turli kutubxonalariga tarqalgan. Forscha tarjimalari ham anchagina. Shu sababdan Abu Zayd Balxiy va al-Istaxriy asarlari dastlab fors tilida yozilgan, degan xulosalarham mavjud. I. a.sining Abul Krs.im Ibn Havqal anNisibi (10-asr) tomonidan qayta ishlangani fanda ancha mukammal deb topilgan va u "Kitob al-masolik va-l-mamolik" boshqa nomi "Kitob surat al-arz" ("Yer surati kitobi") deb ataladi. Ibn Havqal asarida haritalarga yozilgan izohlar ancha mukammal, muallif turli geografik manba maʼlumotlaridan ham keng foydalangan. Bu asar nafakat Sharqda, balki Yevropada ham shuhrat topdi.

I. a.dan, asosan, islom mamlakatlarining haritalari oʻrin olgan va ularni "Iqlimlar" ham deyishgan. Bu yer yuzining siyosiy-maʼmuriy qismlarga boʻlinish (forslardagi "haft kishvar") ini eslatadi (qarang Yetti iqlim).

I. a. keyingi yillarda arab va fors tillarida geografik asarlar yozilishiga, haritalar tuzilishiga katta taʼsir koʻrsatdi, aksari mualliflar undagi haritalarni oʻz kitoblariga kiritdilar. I.a. Yevropada nemis olimi K. Miller tomonidan nashr etilgan (1926), "Arab haritalari" toʻplamidan ham oʻrin olgan.

Omonulla Boʻriyev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sanchilgan Pegasus** (yoki **Rus ziyolilari yodgorligi)** — Moskvaning diqqatga sazovor joylaridan biri. 2004-yilda Zemlyanoy Val yaqinida, Andrey Saxarov muzeyi yaqinidagi bogʻda oʻrnatilgan.

Tarixi
------

Yodgorlik 2004-yil 29-iyunda Zemlyanoy Val yaqinida, Andrey Saxarov muzeyi yaqinidagi bogʻda oʻrnatilgan. Haykaltaroshlik kompozitsiyasi tashabbusi Alfa-Bank, Oʻng kuchlar ittifoqi va Andrey Saxarov jamgʻarmasi tomonidan qoʻllab-quvvatlangan. Haykaltaroshlar Daniyel Mitlyanskiy va Galina Shilina, meʼmori Grigoriy Sayevich edi.

Tavsifi
-------

"Intiluvchan Pegasus" — 6,5 metrlik kompozitsiya. Ogʻriqdan aziyat chekayotgani aks etgan va bu tumshugʻida ham koʻringan, juda zoʻriqish holatidagi qanotli ot. U koʻplab qirrali poʻlat vertikal tikanlar ustida suzib yuradi, ulardan uchtasi hayvonni teshib oʻtadi va bir vaqtning oʻzida uni parvosiga yordam beradi.

Yodgorlik maʼnosi
-----------------

Yodgorlikning semantik mazmuni borasida bir qancha ziddiyatli fikrlar mavjud. Kompozitsiya mualliflarining fikriga koʻra, „Sanchilgan Pegasus" ziyolilarning eng yaxshi koʻrinishlari tasviri boʻlib xizmat qiladi va uni teshayotgan boshoqlar ziyolilar uchun toʻsiq boʻlib xizmat qiladigan narsa, taʼbir joiz boʻlsa, ularning ishiga aralashuvchi har qanday holatdir. Bu nazariyani yodgorlikka oʻrnatilgan planshet ham tasdiqlaydi. Bundan tashqari, haykal Pegasusning kelib chiqishi va hayoti bilan bogʻliq afsonani aks ettiradi, deb taxmin qilish mumkin. Yodgorlik tasvirlangan uslublar haqida yana bir fikr shuki, Pegasus klassitsizm uslubida, kompozitsiyaning pastki qismi esa rus konstruktivizmi uslubida yasalgan. Shu asosda yodgorlikni yasashda ishtirok etgan ikki meʼmoriy uslub oʻrtasidagi munosabatlar haqida bahslar kelib chiqishi mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  *Роман Паньков.* „Памятник российской интеллигенции".  Узнай Москву. 19-aprel 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-iyun 2015-yil.
2. ↑  „«Пронзённый Пегас» — Москва".  Галерея (1-noyabr 2009-yil). 30-iyun 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-iyun 2015-yil.
3. ↑  *Сергей Ходнев.* „Сын Медузы".  Информагентство Культура (30-iyun 2004-yil). 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-iyun 2015-yil.
**Ibray** (1841.20.10 — 1889.17.7) — qozoq yozuvchisi va maʼrifatparvari, milliy badiiy nayerning asoschilaridan. Orenburg shahridagi rus maktabida oʻqigan (1850— 57). 1860—69 yillar Toʻrgʻaydagi rus-qozoq maktabida oʻqituvchi, 1879-yildan Toʻrgʻay viloyatidagi qozoq maktablari inspektori. O.ning tashabbusi bilan qozoq bolalari uchun 7 ta boshlangʻich volost maktabi, 4 ta 2 yillik maktab, 1 ta hunar bilim yurti va qozoq oʻqituvchilari uchun maktab ochilgan (1883-yil Orsk shahri). Oltinsarin shu maktablar uchun ilk dareliklar, majmualar ("Qirgʻiz xrestomatiyasi", 1879) yozgan. "Daryo", "Yoz", "Kel bolalar, oʻqiylik!" singari vatanparvarlik, insonparvarlik ruhidagi sheʼrlari, "Qipchoq Saidqul", "Boy bolalari bilan Husan" sin-gari axloq-odobga oid kitoblari ilk marotaba ana shu majmualarga kiritilgan. Qozoq folkloriga oid bir qancha asar toʻplagan va nashr ettirgan ("Luq-moni Hakim", "Yolgʻonning zarari", "Saxiy", "Izbosti biy" balladalari, "Qora botir", "Kal bola" ertaklari, "Qoʻblandi" eposi va boshqalar).

Oltinsarin Jan Pyer Beranje, I. A. Krilov, L. N. Tolstoy va boshqalarning asarlarini qozoq tiliga tarjima qilgan. Ular qozoq tilidagi birinchi badiiy nasr namunalari hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Islom Zohidovich Zokirov** (1928.27.1 — Samarqand — 2000.21.1) — akusher-ginekolog, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1995), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1980), tibbiyot fanlari doktori (1965), professor (1967), SamTIni tugatgan (1948), shu institutda klinik ordinator (1948—51), akusherlik va ginekologiya kafedrasi assistenti, dotsenti (1951-59), mudiri (1959-yildan). Zokirovning ilmiy ishlari homiladorlik va ekstragenital patologiya, gestozlar, perinatologiya, jinsiy aʼzolar oʻsmalarining klinikasi va epidemiologiyasi; homiladorlik, tugʻruq va homilaga tegishli noxush omillarni barvaqt aniklash, homiladorlikning muddatidan ilgari barham topish patogezida immunologik, gormonal, fetoplatsentar sistemalar yetishmovchiligini zamonaviy usullar bilan oʻrganishga bagʻishlangan. "Normal akusherlik", "Patologik akusherlik" oʻquv qoʻllanmalari, "Akusherlik terminlarining ruschaoʻzbekcha izohli lugʻati" muallifi. "Shuxrat" medali (1994) bilan mukofotlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**VEYSMAN (Weismann) Avgust** (1834.17.1, Frankfurt-Mayn — 1914.5.11, Freyburg) — nemis zoologi, evolyutsion taʼlimot nazariyotchisi. Freyburg universiteti prof. (1873-yildan). 1860-yildan Darvin taʼlimotini himoya qilish, uni ilmiy jihatdan asoslash va rivojlantirish ustida nazariy tadqiqotlar olib borgan. Genlarning diskretligi, ularning xromosomalarda joilashganligi va ontogenezdagi roli haqidagi hozirgi zamon tasavvurlarini oldindan aytib bergan. V.ning irsiyat va individual rivojlanish toʻgʻrisidagi nazariyasi baʼzi kamchiliklardan xoli boʻlmasa ham, bu toʻgʻridagi zamonaviy tushunchalar uchun asos boʻlgan deyish mumkin. 20-asrning 40-y.larida V. yaratgan va uning oʻzi neodarvinizm deb atagan taʼlimot darvinizmni rivojlantirishga qoʻshilgan katta hissa boʻldi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. 1 2  *(unspecified title)*
**Veymar** — Germaniyadagi shahar, Tyuringiya yerida. Ilm daryosi boʻyida (Elba havzasi). Aholisi 60 ming kishidan ziyod (1990-yillar oʻrtalari). Transport yoʻllari tuguni. Kombayn, aniq oʻlchov asboblari zavodi, poligrafiya korxonalari bor; kimyo, qogʻoz, oziq-ovqat sanoati rivojlangan.

Shahar ilk bor 975-yildan tilga olingan. 1573-yildan gersoglik, 1815-yildan Saksen-Veymar-Eyzenax Buyuk gersogliganing (1918-yilgacha) bosh shahri. 18-asr 2-yarmi — 19-asr boshlarida Germaniya maorifi markazi. F List nomidagi konservatoriya, ped instituti; Gyote milliy muzeyi, Shiller uy-muzeyi, Milliy teatr bor. 16—18-asrlarda qurilgan meʼmoriy yodgorliklar saqlangan: Gersog saroyi (1790—1803-yillarda qayta qurilgan). Belveder saroyi (1726—32), Meʼmoriy va qurilish oliy maktabi (1904—07) va b. Ikkinchi jahon urushi yillarida V. yaqinida eng yirik konslagerlardan biri Buxenvald barpo etilgan edi. (1703 va 1708-17), K. M. Viland (1772-1813), I. V. Gyote (1775-1832), I. G. Gerder (1776-1803), I F. Shiller (17991805), F. List (1848-61) yashaganlar va ijod qilganlar.

Daus rejasi
-----------

AQSH Germaniyaning butunlay zaiflashtirib qo‘yilishini aslo istamas edi. Chunki Germaniyaning butunlay zaiflashuvi AQSHning doimiy raqiblari Buyuk Britaniya va Fransiyani yanada kuchaytirgan bo‘lardi. Bundan tashqari, AQSHga yangi raqibi — Sovet davlatini jilovlashda qudratli Germaniya zarur edi. Shuning uchun AQSH Germaniyaga iqtisodiy va moliyaviy yordam ko‘rsatishga qaror qildi. Bu yordam rejasi tarixga «Daues rejasi» nomi bilan kirgan. Oxir-oqibatda esa, bu reja Germaniya iqtisodiyotining gurkirab rivojlanishiga, uning harbiy qudrati qayta tiklanishiga asos bo‘lib xizmat qildi. Rejani AQSHlik bankir, general Daues boshchiligidagi maxsus komissiya ishlab chiqqan edi. Mazkur reja 1924-yil 16-iyulda Londonda bo‘lib o‘tgan xalqaro konferensiyada qabul qilindi. Rejada Germaniya sanoatini, birinchidan, chet el sarmoyasi yordamida, ikkinchidan, Germaniya va Rossiya o‘rtasidagi savdoni yanada rivojlantirish yo‘li bilan tiklash ko‘zda tutildi. Rejada Germaniyaning 1925- yilda Antanta davlatlariga oltin hisobida 1 mlrd marka tovon to‘lashi ko‘zda tutilgan. 1929-yilda esa bu ko‘rsatkich yiliga 2,5 mlrd markani tashkil etishi kerak edi. Keyinchalik bu to‘lovlar miqdori kamayar va Germaniya iqtisodi imkoniyati darajasiga qarab to‘lanar edi. «Daues rejasi»ning qabul qilinishiga Fransiya rozi bo‘lsa, AQSH Fransiyaning qarzlarini kechib yuborish majburiyatini olgan edi. Shuning uchun ham u «Daues rejasi»ni qabul qildi va 1925-yilda Rur viloyatidan o‘z qo‘shinlarini olib chiqib ketdi. Buyuk Britaniya esa Fransiyaning Yevropa qit’asida yetakchi davlat bo‘lib qolishini xohlamas edi. Kuchli Germaniyaning mavjud bo‘lishi Fransiyani Buyuk Britaniya bilan hisoblashishga majbur etar edi. Qolaversa, kuchli Germaniya Buyuk Britaniya uchun Sovet davlatiga qarshi turishi ham zarur edi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Camille Coduri** (1965-yil 18-aprelda tugʻilgan) — britaniyalik aktrisa. U *Doctor Who* filmidagi Rose Tylerning onasi Jackie Tyler roli, shuningdek*,* *Nuns on the Run* filmidagi Faith, *King Ralph* filmidagi Miranda va *Rumpole of the Bailey* filmidagi palatalar kotibi Dot Clapton rollari bilan mashhur.

Faoliyati
---------

Coduri Jackie Tyler rolida qayta ishlangan *Doktor Doctor Who* teleserialining dastlabki ikki qismida muntazam ravishda koʻrinish beradi va 4-qismdagi „Journey’s End" (2008) va David Tennantning „The End of Time" (2010) soʻnggi epizodida oʻzining rolini takrorlaydi. U, shuningdek, birinchi marta 2007-yil 30-mart sanasida efirga uzatilgan *The Weakest Link* serialining *Doctor Who* mavzusidagi epizodida ishtirok etadi.

2017-yilning 15-mayida Coduri 2017-yil 23-noyabrda chiqarilgan *Doctor Who* Big Finish Productions audio *Infamy of the Zaross* filmida Jackie Tyler rolini takrorlashi eʼlon qilindi. U, shuningdek, *Wednesdays For Beginners* (The Lives of Captain Jackning bir qismi, 2017-yil)da Jackie Tyler rolini takrorlaydi hamda *Retail Therapy* (*The Ninth Doctor Chronicles*ning bir qismi, 2017-yil), *apy* (*The Ninth Doctor Chronicles,* 2017), *The Siege of Big Ben* va *Flight into Hull* (*Short Trips* qismi, 2018-yil) kabi audiokitoblarni oʻqib eshittirgan.

U, shuningdek, Ninth Doctorning audiokitoblari boʻlmish, BBC Audio tomonidan ishlab chiqarilgan *The Stealers of Dreams* (2011), *Winner Takes All* (2011) va *Rose* (2018) (roman) shuningdek, *The Christmas Invasion* (2018) romanining hikoyachisidir.

Shaxsiy hayoti
--------------

Coduri Londonning Wandsworth shahrida tugʻilgan. U 1992-yilda aktyor Christopher Fulfordga turmushga chiqdi. Ularning ikki farzandi bor: Rosa (1993-yilda tugʻilgan), u ham aktrisa va Santino (1996-yilda tugʻilgan).

Filmografiyasi
--------------

### Filmlarda

| Yil | Sarlavha | Rol | Rejissor |
| --- | --- | --- | --- |
| 1987 | *A Prayer for the Dying* | Jenny Fox | Mike Hodges |
| 1988 | *Hawks* | Maureen | Robert Ellis Miller |
| 1989 | *Strapless* | xonim Clark | David Hare |
| 1990 | *Nuns on the Run* | Faith Thomas | Jonathan Lynn |
| 1991 | *King Ralph* | Miranda Greene | David S. Ward |
| 2002 | *Mrs Caldicotʼs Cabbage War* | Jackie | Ian Sharp |
| 2005 | *The Business* | Nora | Nick Love |
| 2008 | *Love Me Still* | Maggie Ronson | Danny Hiller |
| 2008 | *Adulthood* | Avtobusdagi ayol | Noel Clarke |
| 2009 | *The Firm* | Shel | Nick Love |
| 2010 | *4.3.2.1.* | xonim Phillips | Noel Clarke, Mark Dacis |
| 2014 | *Film: The Movie* | Cat Summers | Raffaello Degruttola |
| 2015 | *Scottish Mussel* | Nettie xola | Talulah Riley |

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  *(unspecified title)*
3. ↑  *Doctor Who.* „Rose meets the Doctor|The End of Time". *YouTube* (1-yanvar 2010-yil). Qaraldi: 27-mart 2022-yil.
4. ↑  „Doctor Who - The Tenth Doctor and Rose Return! - News - Big Finish". *www.bigfinish.com*.
5. ↑ . 28–may 2006–yil. `{{cite magazine}}`: Cite magazine requires `|magazine=` (yordam); Missing or empty `|title=` (yordam)CS1 maint: date format ()

Havolalar
---------

* Camille Coduri IMDbda
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Sanam (maʼnolari).

**Sanam** — uygʻur mumtoz musiqasi janri. Anʼanaviy sozandalar — xonandalar ansambli hamda raqqos(a)lar tomonidan asosan toʻy, sayil va turli davralarda ijro etilgan. Sharqiy Turkistonning barcha hududlarida tarqalgan boʻlib, qashqar Si, ili Si, kumul Si, yorkand Si kabi turlarga boʻlinadi. S.lar bir necha qoʻshiq (mas, ili S.ida — "Chong sanam", "Yulan", "Mashugʻum", "Suvar", "Chimchim aytdim" kabi) va tezlashib borayotgan raqslardan tarkib topib, turkum tarzida ijro etiladi. S qoʻshiklari band—naqarot shaklida boʻlib, xalq toʻrtliklariga asoslanadi. Ular "sanam", "qashqarcha" kabi usullarga bogʻlanib jozibali yangraydi. Uygʻur Slarining cholgʻu (mas, surnay yoki urma sozlar tomonidan ijro etilgan) yoʻllari ham mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Valtorna | *Musiqa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |