San-Fransiskoda koʻcha gazetasi sotuvchisi *Street Sheet* sotmoqda
**Koʻcha gazetalari** (yoki **koʻcha gazetalari**) — uysizlar yoki kambagʻallar tomonidan sotiladigan va asosan ushbu aholini qoʻllab-quvvatlash uchun ishlab chiqarilgan gazeta yoki jurnallar. Bunday gazetalarning aksariyati, birinchi navbatda, uysizlik va qashshoqlik bilan bogʻliq muammolarni yoritishga harakat qiladi va uysizlar jamoalari ichida ijtimoiy tarmoqlarni mustahkamlashga intiladi. Koʻcha gazetasi ushbu shaxslarga ish bilan taʼminlash va oʻz jamiyatida boʻayotgan siyosiy jarayonlarida ovoz berishga qaratilgan. Uysizlar tomonidan sotilganidan tashqari, bu qogʻozlarning koʻpchiligi ular tomonidan qisman ishlab chiqarilgan va yozilgan.

19-asr oxiri va 20-asr boshlarida xayriya, diniy va mehnat tashkilotlari tomonidan nashr etilgan bir nechta nashrlar uysizlarga eʼtibor qaratishga harakat qilishdi, ammo koʻcha gazetalari 1989-yilda New Yorkdagi *Street News* tashkil etilgandan keyingina keng tarqalgan. Shunga oʻxshash maqolalar hozirda 30 dan ortiq mamlakatlarda nashr etiladi, ularning aksariyati AQSh va Gʻarbiy Yevropada joylashgan. Ular hukumatlar, xayriya tashkilotlari va koalitsiyalar tomonidan qoʻllab-quvvatlanadi, masalan, Xalqaro koʻcha qogʻozlari tarmogʻi va Shimoliy Amerika koʻcha gazetalari uyushmasi. Koʻcha gazetalari koʻpaygan boʻlsa-da, koʻpchilik hali ham muammolarga duch kelmoqda, jumladan, moliyalashtirish etishmasligi, ishonchsiz xodimlar va qiziqish uygʻotish va auditoriyani saqlab qolishda qiyinchiliklar.

Koʻcha gazetalari asosan uysizlar tomonidan sotiladi, biroq gazetalar ular tomonidan taqdim etilgan mazmun va nashrning qancha qismi ularga tegishli ekanligiga qarab farqlanadi: baʼzi maqolalar asosan uysizlar tomonidan yozilgan va nashr etilgan boʻlsa, boshqalari professional xodimlar va tashabbuslarga ega. asosiy nashrlarga taqlid qilish. Bu tafovutlar koʻcha gazetasi noshirlari oʻrtasida qanday turdagi materiallar yoritilishi kerakligi va uysizlar yozish va ishlab chiqarishda qay darajada ishtirok etishi haqida tortishuvlarga sabab boʻldi. Mashhur koʻcha gazetalaridan biri, *"Katta masala* „ bu bahs-munozaraning diqqat markazida boʻldi, chunki u asosiy muammolar va ommabop madaniyatni yoritish orqali katta oʻquvchilarni jalb qilishga qaratilgan, boshqa gazetalar esa uysizlar targʻiboti va ijtimoiy masalalarni taʼkidlaydi va kamroq daromad oladi.

Tarixi
------

 *Hobo Newsning* dastlabki sahifasi
### Tarixiy asoslari

Zamonaviy koʻcha gazetasi 1989-yilda New-Yorkdagi *Street News* va 1989-yilda San-Fransiskodagi Street Sheet nashri bilan boshlangan boʻlsa-da, daromad olish va eʼtiborni ijtimoiy tarmoqlarga jalb qilish maqsadida kambagʻal va uysizlar tomonidan gazetalar sotilgan bu muammolar 19-asr oxiriga toʻgʻri keladi; jurnalistika olimi Norma Fey Grin 1879-yilda Londonda Najot armiyasi tomonidan yaratilgan *"Urush faryodi* "ni „dissident, yashirin, muqobil nashr"ning dastlabki shakli sifatida keltirgan edi. *Urush faryodini* Najot armiyasi zobitlari va mehnatkash kambagʻallar odamlarning eʼtiborini bu shaxslarning yomon yashash sharoitlariga qaratish uchun sotuvga chiqargann. Zamonaviy koʻcha gazetasining yana bir kashfiyotchisi Cincinnati *Hobo News* edi, u 1915-yildan 1930-yilgacha chop etilgan va taniqli mehnat va ijtimoiy faollar, shuningdek , Jahon sanoat ishchilarining yozuvlarini aks ettirdi. Ogʻzaki tarix, ijodiy yozish va hobolar yoki sayohatchi tilanchilarning sanʼat asarlari 1970-yilgacha chop etilgan *"Katolik ishchisi"* (1933-yilda asos solingan) kabi koʻcha gazetalarining aksariyati diniy tashkilotlar bilan bogʻliq edi. 19-asr oxiri va 20-asr boshlarida ishchilar gazetalari va muqobil ommaviy axborot vositalarining boshqa shakllari singari, koʻcha gazetalari ham koʻpincha yaratilar edi, chunki asoschilar asosiy yangiliklar oddiy odamlarga tegishli boʻlgan masalalarni qamrab olmaydi deb hisoblashgan.

### Zamonaviy koʻcha gazetalari

Zamonaviy koʻcha gazetalari 1980-yillarning oxirida Qoʻshma Shtatlarda uysizlar darajasining koʻpayishi va uysizlar himoyachilarining asosiy ommaviy axborot vositalarining uysizlar tasviridan noroziligiga javoban paydo boʻla boshladi.. Oʻshanda koʻplab ommaviy axborot vositalari uysiz odamlarni hammasi jinoyatchi va giyohvandlar sifatida koʻrsatilib, uysizlik ijtimoiy yoki siyosiy omillardan koʻra dangasalik natijasidir, degan fikrni ilgari surgan edi. Shunday qilib, birinchi koʻcha gazetalarini yaratish uchun turtkilardan biri mavjud ommaviy axborot vositalarida uysiz odamlar haqida salbiy yoritishga qarshi turish edi.

Tavsiflar
---------

 Chikagodagi *StreetWise* sotuvchisi
 *Faktum* — shved koʻcha gazetasi.
Koʻpgina koʻcha gazetalarining uchta asosiy maqsadi bor:

* Gazetalar sotuvchisi va koʻpincha gazetalarga hissa qoʻshadigan uysizlar va boshqa chekka shaxslarga daromad va ish koʻnikmalarini taqdim etish
* Uysizlik va qashshoqlik bilan bogʻliq muammolarni yoritish va keng jamoatchilikni xabardor qilish
* Uysizlar jamoalari ichida va uysizlar va xizmat koʻrsatuvchi provayderlar oʻrtasida ijtimoiy tarmoqlarni oʻrnatish

  

Koʻcha gazetalari muxlislariing aniq demografiyasi nomaʼlum. Chikagodagi *StreetWise* tomonidan 1993-yilda oʻtkazilgan soʻrov natijalari shuni koʻrsatdiki, oʻsha paytdagi gazeta oʻquvchilari kollejda maʼlumotli boʻlgan, yarmidan bir oz koʻprogʻi ayollar va yarmidan koʻpi turmushga chiqmagan ligi aniqlandi

### Qiyinchiliklar va tanqidlar

 2005-yilda Sietldagi *Real Change* formatini qayta ishlab chiqdi va „xayriya xaridi" sifatida koʻrinmaslik uchun har hafta nashr etila boshladi.
Koʻcha gazetalari paydo boʻlishining dastlabki kunlarida odamlar aldanib qolishlaridan qoʻrqib, koʻpincha uysiz sotuvchilardan xarid qilishni istamasdilar. Bundan tashqari, koʻplab faollar gazetalari yaxshi sotilmaydi, chunki ularning yozilishi va ishlab chiqarilishi professional va zaif deb hisoblanadi. Yoritilgan mavzular baʼzan yangilik mazmuni yoʻq, keng jamoatchilik yoki uysizlar jamoasi uchun unchalik ahamiyatli yoki qiziq emas deb hisoblanadi. Monreal va San-Fransisko tashkilotlari uysizlar uchun yozma va jurnalistika boʻyicha seminarlar taklif qilish orqali bu tanqidlarga javob berishdi. *StreetWise* kabi qogʻozlar oʻtmishda „qoʻrqinchli" deb tanqid qilingan va sotuvchilari juda baland va bezovta qiluvchi. Baʼzi gazetalar yaxshi sotiladi, lekin koʻp oʻqilmasligi mumkin, chunki koʻpchilik sotib olmasdan sotuvchilarga xayriya qiladi yoki gazetani sotib oladi va keyin uni tashlab yuboradi Xouli oʻquvchilarning gazetalarni oʻqishga ikkilanishi yoki istamasligini „shafqat charchoqlari" deb taʼriflagan. Boshqa tomondan, yaxshi sotiladigan va koʻp oʻqiladigan gazetalar, masalan, *"Katta masala* "koʻpincha „asosiy" yoki tijorat uchun boʻlgani uchun tanqid ostiga olinadi.

### Turli xil yondashuvlar

Fayl:Bigissue.jpg Qisman oʻzining „yaltiroq" dizayni va yuqori ishlab chiqarish qiymatlari tufayli *"Katta masala* "koʻcha gazetalari orasida bahs-munozaralarga sabab boʻldi.
Koʻcha gazetalari tarafdorlari va noshirlari oʻrtasida koʻcha gazetalari qanday yuritilishi va ularning maqsadlari qanday boʻlishi kerakligi borasida kelishmovchiliklar mavjud boʻlib, bu „ijtimoiy oʻzgarishlarni qoʻllab-quvvatlovchi ikki falsafa oʻrtasidagi toʻqnashuvni" aks ettiradi Bahsning bir tomonida uysizlarga amaliy foyda keltirish uchun biznes sifatida faoliyat yuritib, foyda va keng oʻquvchilar ommasini yaratishga intiladigan qogʻozlar bor; ikkinchisida uysizlar va kambagʻallarga oʻz xabarlarini keng oʻquvchilar ommasiga havola qilmasdan, ularga „ovoz" berishga intiladigan gazetalar. *Real Change* direktori Timoti Xarris ikki lagerni „liberal tadbirkor" va „radikal, ommaviy faol" deb taʼrifladi.

Dunyodagi eng koʻp tirajli koʻcha gazetasi boʻlgan *"Katta masala* "atrofidagi bahs-munozaralar bu ikki taʼlim maktabining yorqin namunasi hisoblanadi. *Big Issue* asosan mashhurlarning yangiliklarini yorituvchi tabloiddir; u uysizlar tomonidan sotilib, uysizlar manfaati uchun foydalaniladigan daromad keltirsa-da, mazmuni ular tomonidan yozilmagan va ular uchun dolzarb boʻlgan ijtimoiy masalalar kam yoritilgan 1990-yillarning oxirida Londonda joylashgan gazeta Qoʻshma Shtatlar bozorlariga chiqishni rejalashtira boshlaganida, koʻplab amerikalik koʻcha gazetalari noshirlari professional tarzda ishlab chiqarilgan *The Big Issuening* chiqarish qiymati va asosiy jozibasi bilan raqobatlasha olmasligini aytib, himoyaviy munosabatda boʻlishdi yoki *The Big Issue* uysizlarga ovoz berish uchun etarli ish qilmagan The *Big Issue* ga munosabat tijoratlashtirilgan, professional gazetalar va koʻproq ommaviy uslubdagi gazetalar oʻrtasida davom etayotgan ziddiyatni koʻtardi *The Big Issue* kabi gazetalar katta daromad olish uchun asosiy gazeta va jurnallarga taqlid qiladi. pul ishlab chiqaradigan tarkibga emas, balki siyosiy va ijtimoiy masalalarga eʼtibor qaratadigan uysiz muammolarga va boshqalarga sarmoya kiritish. Baʼzi koʻcha gazetalari tarafdorlari gazetalarning asosiy maqsadi uysizlarga ovoz berish va asosiy ommaviy axborot vositalarida „boʻshliqni toʻldirish" boʻlishi kerak, deb hisoblashadi, boshqalari esa uysiz odamlarni ish va daromad bilan taʼminlash boʻlishi kerak, deb hisoblashadi.

Eslatmalar
----------

Manbalar
--------

1. ↑  *Harman.* „Read all about it: street papers flourish across the US". *The Christian Science Monitor* (17-noyabr 2003-yil). Qaraldi: 13-yanvar 2009-yil.

 Archived version
2. ↑  *Boukhari.* „The press takes to the street". *The UNESCO Courier*.  UNESCO (1999). 7-aprel 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-avgust 2022-yil.
3. ↑  Howley 2005, s. 62 harvnb error: no target: CITEREFHowley2005 (help)
4. ↑  Dodge, Chris (1999). „Words on the Street: Homeless People's Newspapers". *American Libraries*. 2009-07-29da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15–aprel 2009–yil.`{{cite magazine}}`: CS1 maint: date format ()
5. 1 2  Heinz 2004, s. 534
6. ↑  Howley 2005, s. 63 harvnb error: no target: CITEREFHowley2005 (help)
7. 1 2 3  Heinz 2004, s. 535
8. ↑  „About Street Papers".  North American Street Newspaper Association (7-noyabr 2008-yil). 25-fevral 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-fevral 2009-yil.
9. ↑  Howley 2003, s. 1 harvnb error: no target: CITEREFHowley2003 (help)
10. 1 2  Green 1998, s. 47 harvnb error: no target: CITEREFGreen1998 (help)
11. ↑  „The street paper concept".  International Network of Street Papers. 12-mart 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-aprel 2009-yil.
12. ↑  Green 1998, s. 42 harvnb error: no target: CITEREFGreen1998 (help)
13. 1 2  *Green.* „Real Change's transformation includes plan to reach readers". *Seattle Times* (1-fevral 2005-yil). Qaraldi: 21-mart 2009-yil.
14. ↑  Green 1998, s. 36 harvnb error: no target: CITEREFGreen1998 (help)
15. 1 2 3 4  Brown 2002 harvnb error: no target: CITEREFBrown2002 (help)
16. 1 2  "Homeless Journalists Hone Their Reporting Skills". American News Service, n.d. in Heinz 2004.  
  
"[Street newspapers] have traditionally been long on personal essays and short on hard news".
17. ↑  Green 1998, ss. 40–1 harvnb error: no target: CITEREFGreen1998 (help)
18. ↑  Torck 2001, s. 372 harvnb error: no target: CITEREFTorck2001 (help)
19. ↑  Green 1998, ss. 36, 40 harvnb error: no target: CITEREFGreen1998 (help)
20. ↑  Howley 2003, s. 10 harvnb error: no target: CITEREFHowley2003 (help)
21. ↑  Jacobs, Sally, „News is Uplifting for Homeless in N.Y.", *The Boston Globe*, May 7, 1990
22. 1 2 3 4  Howley 2003, s. 11 harvnb error: no target: CITEREFHowley2003 (help)
23. ↑  *Harris.* „Strength in Unity: Street Newspaper Must Not Be Its Own Enemy". *Founding Conference of the North American Street Newspaper Association*.  Real Change (14-sentabr 1997-yil). 3-noyabr 2005-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-mart 2009-yil.
24. 1 2  Heinz 2004, s. 536
25. ↑  *Harman.* „Read all about it: street papers flourish across the US". *The Christian Science Monitor* (17-noyabr 2003-yil). Qaraldi: 13-yanvar 2009-yil.

Harman, Danna (17 November 2003). „Read all about it: street papers flourish across the US". *The Christian Science Monitor*. Retrieved 13 January 2009. Archived version
26. 1 2 3  *Boukhari.* „The press takes to the street". *The UNESCO Courier*.  UNESCO (1999). 7-aprel 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-avgust 2022-yil.

Boukhari, Sophie (1999). „The press takes to the street" Wayback Machine saytida arxivlandi (2019-04-07).. *The UNESCO Courier*. UNESCO. Retrieved 13 March 2009.
27. ↑  *Messman.* „The Big Issue means big business as usual". *Street Spirit*.  Homeless People's Network (10-fevral 1998-yil). 30-iyun 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-mart 2009-yil.
28. ↑  *Magnusson.* „The transnational street paper movement". *Situation Sthlm*. 29-iyun 2006-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-fevral 2009-yil.

Bibliografiya
-------------

* *Brown.* „Small Papers, Big Issues". *Ryerson Review of Journalism* (2002). 11-sentabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-fevral 2009-yil.



* *Corporal.* „Jobs Come Aboard 'Jeepney' Street Paper". *Asia Media Forum* (13-noyabr 2008-yil). 8-fevral 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-fevral 2009-yil.

```
Alternate link Archived 2009-01-14 at the Wayback Machine.
```

* Green, Norma Fay „Chicago's *StreetWise* at the Crossroads: A Case Study of a Newspaper to Empower the Homeless in the 1990s",*. Print Culture in a Diverse America*, eds. James Philip Danky, Wayne A. Wiegand, University of Illinois Press, 1998 — 34–55 bet. ISBN 0-252-06699-5.
* *Green.* „Trying to write a history of the role of street newspapers in the social movement to alleviate poverty and homelessness". *4th conference of North American Street Newspaper Association*.  Street Paper Focus Group (23-iyul 1999-yil). Qaraldi: 13-mart 2009-yil.



* Hanks, Sinead; Swithinbank, Tessa (1999). „The Big Issue and other street papers: a response to homelessness". *Environment and Urbanization*. 9-jild, № 1. 149–158-bet. doi:10.1177/095624789700900112.
* Heinz, Teresa L. (2004). "Street Newspapers". in David Levinson. *Encyclopedia of Homelessness*. SAGE Publications. 534–9 b. ISBN 0-7619-2751-4. .
* Howley, Kevin (2003). „A Poverty of Voices: Street Papers as Communicative Democracy". *Journalism*. 4-jild, № 3. 273–292-bet. doi:10.1177/14648849030043002.
* Howley, Kevin*. Community Media: People, Places, and Communication Technologies*. Cambridge University Press, 2005 — 62–4 bet. ISBN 0-521-79228-2.
* *Jefferson, David J.*. „Spare Change's Most Insidious Myths". *Spare Change News*. Cambridge, Massachusetts: Homeless Empowerment Project (11-mart 2010-yil).
* Torck, Danièle (2001). „Voices of Homeless People in Street Newspapers: A Cross-Cultural Exploration". *Discourse and Society*. 12-jild, № 3. 271–392-bet. doi:10.1177/0957926501012003005.

Havolalar
---------

* Koʻcha qogʻozlarining xalqaro tarmogʻi
* Vashington universitetidagi Street Paper Focus Group