recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Murodxoʻjayev Narimon Qodirovich** (1928.17.6, Toshkent) — onkologradiolog olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (2000), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1992), tibbiyot fanlari doktori (1969), professor (1970). Toshkent tibbiyot akademiyasini tugatgach (1951), xdrbiy vrach (1951 — 55), Leningrad Harbiy tibbiyot akademiyasi xodimi va rentgenradioterapiya boʻlimi boshligʻi (1955— 63), Oʻzbekiston Rentgenologiya, radiologiya va onkologiya ilmiy tadqiqot instituti radiologiya boʻlimi mudiri (1963—68), shu institut direktorining ilmiy ishlar boʻyicha oʻrinbosari (1968—73), direktori (1977-2000). 1973-yildan Toshkent tibbiyot akademiyasi onkologiya kafedrasi mudiri, 2001-yildan professor-konsultant. Asosiy ilmiy ishlari radiologiya, ichki aʼzolardagi xavfli oʻsmalarni radioaktiv moddalar yordamida aniqlash va davolash, shuningdek, nur bilan davolashga oid. "El-yurt hurmati" ordeni bilan mukofotlangan (1998). Rakka qarshi jamiyat prezidenta (1980-yildan).

Manbalar
--------

* Ocherki sovremennoy onkologii, T. 1998; Onkologiya (darslik), T. 2002.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
***Iron Man 3: The Official Game*** Gameloft tomonidan ishlab chiqilgan va nashr etilgan mobil videooʻyin. O'yin 2013 yil 25 aprelda chiqarilgan va Marvel Cinematic Universe filmi Iron Man 3 asosida yaratilgan.

O'yin jarayoni
--------------

O'yin jarayoni Temple Run o'yinga o'xshab ketadi, bunda o'yinchi darajadan oʻtish va ochko to'plash uchun ob'ektlarga urulib ketmasligi kerak boʻladi. 

O'yinchi "Temir odam" kostyumida kiyingan Toni Starkni boshqaradi va uni turli o'yin joylarida parvozda boshqaradi. Harakat sensorli ekranni surish orqali amalga oshiriladi va bosilganda dushmanga o'q uziladi. Giroskopni qo'llab-quvvatlaydigan qurilmalarda yangi yangilanishlar chiqarilishi bilan uni ishlatishni va boshqarish imkoniyati qo'shiladi, bu holda harakat qurilmani chapga yoki o'ngga egish shaklida amalga oshiriladi.

Missiyalar ma'lum miqdordagi dushmanlarni o'ldirish yoki ma'lum miqdordagi narsalarni to'plashdan iborat bo'lib, yakunlangandan so'ng, o'yinchi qurolni yangilash, zirh sotib olish yoki og'ir shikastlangandan keyin o'ynashni davom ettirish uchun energiyani tiklash uchun o'yin valyutasi bilan taqdirlanadi. O'yinda mikrotransaktsiyalar ham mavjud.

O'yinda Iron Man zirhlarining ko'plab variantlari mavjud.

Rivojlanish
-----------

O'yin birinchi marta Gameloft tomonidan 2013-yil mart oyida chiqarilishi e'lon qilingan.

Sharhlar
--------

O'yin tanqidchilar va o'yinchilardan o'rtacha baho oldi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Iron Man 3 - The Official Game Review" (en).  IGN (1-may 2013-yil). 1-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-may 2022-yil.
2. ↑  „Iron Man 3: The Official Game - Gameloft takes flight but fails to soar" (en). 25-yanvar 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-may 2022-yil.
3. ↑  „Iron Man 3: The Official Game была самым странным мобильным предложением Marvel".  nobleorderbrewing (?). Qaraldi: 9-may 2022-yil.
4. ↑  „Gameloft's Iron Man 3 vision: Repair timers and $100 suits of armor | GamerTell" (en).  Technologytell.com. 3-iyun 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyun 2013-yil.
5. ↑  *Paterson, James* „'Iron Man 3' Review – An Endless Flyer That Occasionally Crashes and Burns" (en). *TouchArcade* (23-may 2013-yil). 8-iyun 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyun 2013-yil.
6. ↑  *Lee, Tyler* „Gameloft Announces Official Iron Man 3 Game For iOS And Android" (en).  Ubergizmo (29-mart 2013-yil). 31-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyun 2013-yil.

Havolalar
---------

* O'yin treyleri(ingl.) )
Chorosning joylashuvi.
**Choros** yoki **Tsoros** (moʻgʻ.: *Цорос*, xitoycha 绰罗斯) Olod va Dörbet Oyratlarining hukmron urug'i va o`tmishda butun To'rt Oyrat xonligini boshqargan qabila. Ular XVII asrda Jungʻor xonligiga asos solgan. Ularning boshliqlari o'zlarining avlodlari muqaddas daraxtdan oziqlangan yigitdan tarqalgan deb hisoblashgan.

Tarixi
------

XIV asr oxirida oyratlar Xalxa moʻgʻullariga qarshi kuch sifatida paydo boʻldi. Toʻrt Oyratning hukmron urugʻi oʻsha vaqtda Choros edi. Ularning boshchiligida Gʻarbiy Moʻgʻullar Jungʻor xonligini tuzdilar.

1455-yilda boshqa oyrat qabilalari mo'g'ul xoqoni sifatida taxtga o'tirgan Choros xoni Esen Tayshiyni taxtdan ag'darishdi. Taxminan 1620-yilda Choroslar Xalxa xoni Olton bilan bo'lgan qattiq kurashdan so'ng tarqalib ketishdi. Xalxa va janubi-g'arbiy Ichki Mo'g'ul knyazlari 1552-yildan 1628-yilgacha ularga bir necha marta bosqin uyushtirib, g'arbga ko'chib o'tishga majbur qildilar. Choroslarning bir qismi Dörbet Oyrat guruhi bilan shimolga Sibirga va hozirgi Barnaulga ko`chib ketishdi. Lekin ular Xalxa xoni Oltonxonni tor-mor qildilar va 1640-yilda shimoliy xalxalar bilan ittifoq tuzdilar.

1690-yilga kelib uchta Oyrat davlati vujudga keldi: Xoshut, Qalmiq va Jungar xonligi. Choroslarning koʻpchiligi Doʻrbet va Xoʻydlar bilan Qora Irtish, Ulungʻur daryosi, Emil daryosi va Ili daryosi boʻyida joylashib, Jungʻor xonligini tashkil qilgan. Jungʻor xonligini Doʻrbet va Choroslar boshqarib, xoshutlarni oʻz vatani Jungriyadan siqib chiqargan. Ular XVII asr oxirlarida taraqqiyotining eng yuqori choʻqqisiga chiqqan boʻlsa-da, Galdan Boshugtu Xonning Sin bilan urushlaridan keyin parchalana boshladi. Choroslar 1697 va 1771-yillarda mag'lubiyatga uchradilar va ular Sin sulolasi tomonidan qo'shib olindi.

Manbalar
--------

1. ↑  Xoyt S.K. Etnicheskaya istoriya oyratskix guruh. Elista, 2015. 199 s.
2. ↑  Xoyt S.K. Dannye folklora dlya izucheniya putey etogeneza oyratskix grup // Mejdunarodnaya nauchnaya konferensiyasi «Setevoe vostokovedie: obrazovanie, nauka, kultura», 7-10-dekabr 2017-yil g.: materialy. Elista: Izd-vo Kalm. un-ta, 2017. s. 286-289.
3. ↑  Fred Walter Bergholz-The partition of the steppe, p.353
**Alfred Tarski** (/ˈtɑːrski/ *Alfred Teitelbaum 1901-yil 14-yanvar – 1983-yil 26-oktyabr* ) Polsha-Amerikalik mantiqchi va matematik edi. U o'zining model nazariyasi, matematika va algebraik mantiq bo'yicha ishi bilan tanilgan, shuningdek, mavhum algebra, topologiya, geometriya, o'lchov nazariyasi, matematik mantiq, to'plam nazariyasi va analitik falsafaga doir o'z izlanishlarini olib borgan.

Polshada Varshava universitetida tahsil olgan va Varshava mantiq maktabi va Varshava matematika maktabining a'zosi bo'lgan, keyinchalik u 1939-yilda Qo'shma Shtatlarga ko'chib kelgan va u 1945-yilda AQSH fuqaroligini qabul qilgan. Tarski matematikadan Berkli Kaliforniya universitetida 1942-yildan 1983-yilgacha dars bergan va tadqiqotlar olib borgan .

Uning biograflari Anita Burdman Feferman va Sulaymon Fefermanning ta'kidlashicha, "U o'zining zamondoshi Kurt Gekspdel bilan birga haqiqat tushunchasi va modellar nazariyasi ustida ishlash orqali yigirmanchi asrda mantiq tushunchasini o'zgartirdi".
**Irma Testa** (tugʻ. 1997-yil 28-dekabr, Torre Annunziata, Neapol, Italiya) — italiyalik bokschisi, 57 kg gacha toifasida ishtirok etadi, Italiya terma jamoasi aʼzosi. Yevropa chempioni (2019), 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchisi va 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarining bronza medali sovrindori.

Faoliyati
---------

Irma Testa 10 yoshida u sport zalga tashrif buyurib, mashgʻulotlarni boshladi, darhol boksga moyilligini koʻrsatdi. 2016-yilda Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan. Chorak finalda u fransuz sportchisi Estelle Mosselyga yutqazdi.

2019-yilda Alcobendasda (Ispaniya) ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida 57 kg vazn toifasida u final uchrashuvida angliyalik raqibi Karriss Artingstallni magʻlub etib, birinchi marta Yevropa chempioni boʻldi uning faoliyati.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 57 kg vazn toifasida italiyalik sportchi yarim finalga qadar yetib borgan edi. Musobaqa davomida u Rossiya, Irlandiya sportchilari va chorak finalda Kanadalik bokschi Karolin Veyrni nokautga uchratdi. U yarim finalda Nesthy Petecioga yutqazib, oʻyinlarning bronza medalini qoʻlga kiritdi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Bokser Irma Testa stala bronzovim prizerom Olimpiyskix igr
Asosiy maqola: 2017-yil Atlantika dovullar mavsumi

**Irma dovuli** — 5-darajali kuchli atlantik tropik sikloni. 2010-yilgi "Juliya" dovulidan soʻng, birinchi eng katta sharqiy Atlantik okeanida paydo boʻlgan dovul va 2017-yilgi Atlantik dovullar mavsumining ikkinchi yirik dovuli. Tarixdagi 5-darajali dovulardan eng koʻp davom etgani va atlantika dovularidan eng kuchlisi.

Irma — Afrika mintaqasida kuchli tropik toʻlqinlar chiqishida Kabo-Verde orollarida 30-avgust 2017-yili paydo boʻlgan. Qulay sharoitlar sababli 24 soat ichida Irma dovuli ikkinchi daraja xavfiga tushdi. 5-sentabr kuni Irma juda yirik 5-darajali dovulga aylandi. Shamolning tezligi 295 km/s yetdi (shamolning kuchayishi 360 km/s yetdi), bu Irmani eng kuchli atlatik tropik sikloniga aylatirda, 2005-yilgi "Vilma" dovuli paytidan soʻng.

Irma dovuli Barbuda, Sen-Bartelemi, Sen-Marten, Angilya, Virginiya orollari, Terks va Kaykos va Bagama orollarining janubiy hududida juda ogʻir vayronalarga olib keldi. Barbuda va Sen-Martenda dovul 90% binolarni xonavayron qilgan, yarimidan koʻp odam uysiz qolgan. Sint-Martenda Juliana Malikasi Xalqaro Aeroporti barbod boʻlgan. Maʼlumotlarga koʻra 8-sentabrda 23 kishi halok boʻlgan. 

8 va 9-sentabr tuni dovul Kubaning shimoliy qirgʻoqlariga yetgan va orolning qirgʻoq chizigʻi tomon yoʻl olgan. Shimoliy sharq provinsiyalari ancha vayron boʻlgan. Etralab 10-sentabr kuni u Floridaga yetib borishi kerak. Shtatning janubida 5,6 million odam evakuatsiya qilingan. Shu sabab Mayami dovul vaqtida sharpa-shaharga aynaldi.

Yana qarang
-----------

* Jose dovuli
* Katia dovuli
* Harvey dovuli
* Maria dovuli

Manbalar
--------

     
1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
**Georgiy Vasilyevich Sviridov** [1915.3(16)12, hozirgi Kursk viloyati Fatej shahri. — 1998, Moskva] — rus kompozitori va jamoat arbobi. Xalq artisti (1970). Mehnat Qahramoni (1975). 20-asr musiqa sanʼatining yirik namoyandasi. Leningrad konservatoriyasini tugatgan (1941). Rossiya kompozitorlar uyushmasi boshkaruvi raisi (1968—73). Ijodiy uslubi rus musika folklori, shuningdek, 20-asr musiqa anʼanalari bilan uzviy bogʻlangan; asarlari mazmundorligi, ravshan va sodda ifodasi bilan ajralib turadi. Ayniqsa, vokal va vokalsimfonik janrlarga keng murojaat qilgan: "Yesenin xotirasiga" vokalsimfonik poemasi, "Patetik oratoriya", "Kursk qoʻshiqpari", "Bahor kantatasi", "Pushkin gulgchambari", romans turkumlari va boshqa Simfonik, kamercholgʻu asarlar, spektakl va kinofilmlar uchun musiqalar yozgan. Davlat mukofoti (1946, 1968, 1980), Rossiya davlat mukofoti laureati (1994).

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Novgorodka qishlogʻi yaqinidagi Georgiyevskiy mozorining ibodatxona majmuasi ―** Tver viloyatining Spirovskiy tumanidagi Novgorodka qishlogʻi yaqinida joylashgan meʼmoriy va tarixiy yodgorliklar majmuasidir. U ikkita cherkovni oʻz ichiga oladi: Georgiyevskiy tosh cherkovi (1860-yilda qurilgan) va Ilyinskiy cherkovi (1872-yilda qurilgan); darvozali panjara, tarixiy nekropol bor.

Mozor tarixi
------------

Mozor haqida birinchi manba 1620-yillarga toʻgʻri keladi. Biryuchevo qishlogʻi bilan mozor saroy yerlarida joylashgan edi. 1660-yillarda hududda „koreliyaliklar" — Ladogaboʻyi Kareliya hududidan kelgan muhojirlar yashagan. Kareliya aholisi XX-asrning oʻrtalariga qadar Georgiyevskiy mozori hududida kopchilikni tashkil qilgan. 1880-yillarda cherkovda 15 qishloq, 372 xonadon, 1203 erkak va 1217 ayol, barcha kareliyaliklar bor edi.

Majmua meʼmorchiligi
--------------------

XIX-asrning oʻrtalariga qadar mozorda Georgiyevskiy yogʻoch ibodatxonalari bor edi. Georgiyevskiy tosh cherkovi qurilishining boshlanishi 1650-yilga, qurilishning yakunlanishi — 1860-yilga toʻgʻri keladi.

Maʼbad rus uslubida klassitsizm elementlari bilan qurilgan. Maʼbad besh gumbazli, ammo 2000-yillarda tomini taʼmirlash vaqtida bittasidan ayrilgan.

Ichkarida V. I. Vasnetsov freskalari asosidagi devor rasmlari qoldiqlari qolgan. Shuningdek, Mixail Tverskoy, Boris va Gleb, Nil Stolobenskiyning tasvirlari mavjud. Ikonostas qisman saqlanib qolgan.

Ikkinchi tosh cherkov 1872-yilda qurilgan. Uning ikkita taxti bor: Avliyo Ilya va taqvodor knyaz avliyo Aleksandr Nevskiyniki.

Ibodatxona majmuasi va nekropol atrofida darvozali panjara saqlanib qolgan. Kokoshnik shaklidagi uchi boʻlgan darvoza arkasi gʻishtdan qurilgan. Darvozalarda cherkov hovlisining tarixini qisqacha tavsiflovchi maʼlumotli taxtachalar mavjud. Devor choʻyan panjara va gʻisht ustunlaridan yasalgan. Janubda balandligi 1 m gacha boʻlgan tosh panjara saqlangan.

2000-yillarda taʼmirlash ishlari olib borilgan, ammo tugallanmagan.

2020-yil holatiga koʻra, ibodatxonalar ishlamaydi va yemirilishda davom etmoqda.

Tarixiy nekropol
----------------

Mozor majmuasi XIX-XXI-asrlarda dafn etilgan keng tarixiy nekropolni oʻz ichiga oladi.

Lopakov, Yershov, Korolyovlar oilalarining tosh va metalldan qabr toshlari saqlanib qolgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Головкин А.Н.*. Карелы: от язычества к православию*. Тверь: Студия-С, 2003.
2. ↑  Ивлев Д.*. Страницы истории села Георгиевского*, Вышний Волочек, 2008.

Havolalar
---------

* Spirovskiy rayon, selo Biryuchyovo. Xramoviy kompleks bliz s. Biryuchyovo (Bivshiy Novotorjskiy uezd)
* Novgorodka (Georgievskoe, Georgievskiy pogost bliz Biryuchevo, Gergievskiy pogost, Yegorevskiy pogost) — Georgievskaya serkov
**Izboskan neft-gaz koni** - Fargʻona vodiysining shim.sharqidagi Iz-boskan antiklinal burmasida joylashgan neft-gaz koni. Iz-boskan strukturasi 1933 yilda aniqlangan va tektonik jihatdan Moylisuv strukturalari guruhiga kiradi. Kon 1950 y. ishga tushirilgan. I.n.k.ning geologik tuzilishida paleozoy, yura, boʻr, paleogen va neogen yotqiziqlari ishtirok etgan. Gil, ohaktosh, qumtosh va alevrolitlardan iborat. Dastlabki kidiruv ishlari konda 1935 yilda boshlangan. 1945 yilda chuqur burgi quduklari qazilgan. Izboskan antiklinalining uz. 35 km, eni 7 km boʻlib, gʻarbdan sharqqa choʻzilgan yagona burmadan iborat; paleogen davri yotqizikdari boʻyicha uz. 10,5 km, eni 1,8 km; shim. qanoti 30°, jan. kanoti 20° enkaygan. Izboskan burmasini uzuna-siga 3 ta tektonik uzilma kesib oʻtgan. Uzilma tekisligi boʻyicha qatlamlar 13-va 18-gorizontida katta gaz uyumlari, paleogen davri yotqiziklaridagi 3-, 5-, 7-, 8-, 9- gorizontlarida esa neft uyumlari topilgan. 8-gorizont eng mahsuldor. 2400 m chuqurlikda joylashgan. Paleogen davri yotqiziklaridagi dastlabki burgʻi qudugʻidan (1950) sutkasiga 10 t, 1967 y.ga qadar esa 2644 ming t neft olingan. 1963 y. boʻr davri qatlamlaridan sutkasiga 1 mln. m3 gaz olina boshlagan. Neftning zichligi 0,864 g/sm3, oltingugurtning miqdori 0,33 %, aksiz qatroni 35 %, parafin 6 %. Gazning tarkibi metan (50 %), karbonat angidridi (12,6 %)dan iborat. Kondan ayni paytda oz miqdorda neft va gaz olinmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Shoh Sulaymon tasvirlangan toʻliq sahifa miniatyura. *180-varaq*
**San-Paolo fuori le Mura** Injili (fransuzcha: *Bible de Saint-Paul-hors-les-Murs* Bible de Saint-Paul-hors-les-Murs) — Bibliyaning suratli qoʻlyozmasi, Karoling Uygʻonish davri kitob sanʼati yodgorligi. San-Paolo fuori le Mura abbatligida saqlanmoqda. Qoʻlyozma, ehtimol, Reymsda yasalhan va 875-yilda taqir qirol Charlz tomonidan Rim papasi Ioann VIII’ga sovgʻa qilingan. Gregory VII qoʻlyozmani San-Paolo Fuori le Muradagi Benedikt abbatligiga taqdim etgan. Va hamon u yerda saqlanadi. U oʻzi saqlanayotgan joyni hech qachon tark etmaydi va juda kamdan-kam hollarda ommaga namoyish etiladi. 1646-yilda qoʻlyozma qayta sahifalangan hamda 1970-yilda qayta tiklandgani.

Muqaddimada rohib Ingobert muallif-ijrochi sifatida koʻrsatilgan (u haqida boshqa hech qanday eslatma saqlanmagan). U Reyms yepiskopi Ginkmarning qarindoshi boʻlgani ehtimol. 337 varaqdagi qoʻlyozmada 24 ta toʻliq sahifali miniatyura (1 tasi yoʻqolgan), 4 ta qonunlar jadvali, 35 ta sahifa yonlariga chizilgan miniatyura, binafsha rangli pergamentda xrizografiya usulida ishlangan va faqat yozuv joyi binafsha rangga boʻyalgan 91 ta bosh harf. 1646-yilda tikilganidan soʻng, varaqlar kesilgan. Hozirda ularning oʻlchami 448×355 mm. Qoʻlyozma ikki ustunda Karoling minuskulida yozilgan, bosh harflar va bagʻishlovlar katta rustik yozuvda bitilgan.

Adabiyotlar
-----------

* Marko Cardinali (tahrir): La Bibbia carolingia dell’Abbazia di San Paolo fuori le Mura, Edizioni Abbazia San Paolo, Città del Vaticano, 2009-yil.
* Yoaxim E. Gaehde, „Rimdagi San-Paolo fuori le Muraning Karolingiya Injilidagi shohlar, hikmatlar, Judit va Makkabiylar kitoblaridagi rasmlarning tasviriy manbalari", Frühmittelalterliche Studien, 1975, 9, p.359-389.
* Ingo Walther va Norbert Wolf, Codice illustres. Les plus beaux manuscrits enluminés du monde (400-1600), Parij, Taschen, 2001, 504 p. (ISBN 382285963X), p. 102-103.
**Qalay xloridlari**, Qalay dixlorid, 8pS12— oq rangli kristallar. Suyuqlanish temperaturasi 246°, qaynash temperaturasi 652°, zichligi 3,95 g/sm3. Suv, etanol va boshqalar organik erituvchilarda yaxshi eriydi. Eritmasi kuchli qaytaruvchi. 8pS12ga xlor taʼsir ettirilsa, 8pS14gacha, kislorod taʼsir ettirilsa, oksoxlorgacha oksidlanadi. Ammiak bilan 8pS12pTch1N3(p=1, 4,9) tarkibli ammiakatlar, metall xloridlari bilan kompleks birikmalar hosil qiladi. Qalayga xlor, xlorid kislota va boshqalar metallarning xloridlarini taʼsir ettirib olinadi. Epoksidlarning polimerlanishida katalizator, organik sintezda qaytaruvchi, gazmollarni boʻyashda, shisha va plastmassalar sirtining adgeziyasini (metall yugurtirishdan avval) oshirishda, kavsharlashda flyus komponenti sifatida qoʻllanadi.

Qalay tetraxlorid, 8pS14 — havoda tutaydigan tiniq suyuqlik. Suyuqlanish temperaturasi —33°, qaynash temperaturasi 114°, zichligi 2,23 g/sm3. Suv bilan yaxshi aralashadi, bunda eritmaning hajmi 2 komponent hajmi yigʻindisidan sezilarli darajada kamroq boʻladi. Qalay metali yosi 8pS12ga xlor taʼsir etishidan hosil boʻladi. Texnikada oq tunuka qoldiqlariga xlor taʼsir ettirib olinadi. Qalay va qalay organik birikmalar, polimerlanish katalizatori ishlab chiqarishda, gazlamalarni boʻyashda, yorugʻlik nurini sezgir qogʻoz ishlab chiqarish da qoʻllanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Alla (maʼnolari).

**Alla** — 1) bolani uxlatish jarayo-nida yakkaxonlik uslubida aytiladigan qo‘shiq. O‘zbek, uyg‘ur va tojik xalqlari orasida A. nomi bilan yuritiladi. Odatda oddiy kuylar bilan, baʼzida rechitativ tarzda, beshik yoki belanchakni tebratish surʼatiga mos ravishda ijro etiladi. Matni, asosan, to‘rtlik; ijro uslubi erkin, badihago‘y. A. onaning bolaga bo‘lgan mehr-muhabbati, umid va orzulari, yaxshi niyat va tilaklarini anglatish bilan birga ruhiy kechinmalarini ham ifo-dalaydi. Shu bois baʼzi A. namunalari yig‘i ohanglariga yaqin bo‘ladi; 2) beshik to‘yi jarayonida beshikni olib kirayotgan ayollar tomonidan aytiladigan qo‘shiq. Ijro xususiyatlari bayramona maro-sim kayfiyatiga mos; tantanavor doira usuli jo‘rligida kuylanishi mumkin; 3) O‘zbekistonning baʼzi hududlarida A. nomi bilan aytiladigan marosim qo‘shiqlari. Masalan, Buxoro viloyati Olot va Qorako‘l tumanlari hamda Xorazmda dafn marosimi jarayonida navbat bilan ayollar (yoki maxsus chaqirilgan allachi-go‘yanda, xalfa) tomonidan badiha uslu-bida aytiladigan qo‘shiq va b. Ayrim tax-minlarga ko‘ra, A. nomi "Alloh" so‘zidan kelib chiqib, Yaratgandan chaqaloqni o‘z panohida asrashni iltijo qilishga nis-bat bilan bog‘liq. Anʼanaviy A. xususiyat-laridan o‘zbek bastakorlari (T. Jalilov, Yu. Rajabiy, F. Sodiqov) va kompozi-torlari (A. Muhamedov, Ik. Akbarov, S. Yudakov) ijodiy foydalanishgan.Ad: Alaviya M. O‘zbek xalq marosim qo‘shiqlari, T. 1974; Romanovskaya Ye. Stati i dokladi. Zapisi muzikalnogo folklora, T. 1959; Tursunov N. Buxoro udumlari, T. 1994.R. Choriyev

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Araştırma ve Klinik Uygulamada Biyolojik Psikiyatri** — Mehmet Emin Ceylan qalamiga mansub boʻlgan bir kitob boʻlib, birinchi jildi 1993-yilda ilk marta nashr etilgan. Keyingi yillarda orqama-orqa kitobning boshqa jildlari nashr etila boshlangan. Baʼzi jildlar toʻrtinchi nashrga yetib keldi, 3019 sahifadan iborat boʻlib, Turkiyaning eng katta tip kitobidir. Kitobda tadqiqot va klinik amaliyot birgalikda koʻrib chiqilgan, ularning tarkibida psixiatrlar va psixofarmakologlar uchun maʼlumotlar mavjud, birinchi jild ikki alohida kitobda shizofreniyaga bagʻishlangan va hozirgi adabiyot asosida etiologiyadan shizofreniyagacha boʻlgan davolash mavjud. Ikkinchi jild ikki kitobga boʻlingan: spirtli ichimliklarni isteʼmol qilish buziqliklari va demans. Kitobning uchinchi jildi bezovtalikni, toʻrtinchi jildi esa kayfiyatning buzilishini oʻz ichiga oladi.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Aravasozlik** — arava yasash kas-bi; duradgorlikning qadimdan keng tarqalgan tarmogʻi. Arava qattiq, pishiq yogʻochdan yasalgan. Aravasoz usta avva-lo yogʻoch tanlagan. Oʻzbekistonda aravaning gʻildirak gardishi, gupchagi, oʻqi va gardish bilan gupchakni birlashtiruvchi yogʻochlar qayragʻochdan tayyorlangan, ayniqsa gupchak qayragʻochning chayir qismidan yasalgan, baʼzan arava oʻqi va shotisiga olma daraxti yogʻochidan foyda-lanilgan. Arava tanasi — shotisi va yuk qoʻyiladigan qismini hamma duradgorlar yasay olgan. Aravaning gupchagi, xu-susan gʻildiragini yasash ancha murakkab va qiyin ish boʻlib, u bir muncha malaka talab qilgan. Shahar va qishloklarda aravalar oʻrnini avtomobillar va trak-torlar egallagach, A.ka ehtiyoj kamaydi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Arxan** (tarjimasi „qaynoq buloqlar") — Xitoy Xalq Respublikasi Ichki Mongoliya hududining shimoli-sharqidagi Hinggan ligasida joylashgan okrug darajasidagi shahar.

Geografiyasi va iqlimi
----------------------

Arxan shahri Hinggan ligasining shimoli-gʻarbida joylashgan. Arxan shahri 46° 39' dan 47° 39' shim.gacha shimoliy kenglik va 119° 28' dan 121° 23' gacha sharqiy uzunlikda joylashgan. Hududning shimoldan janubga maksimal uzunligi 118 km (73 mi) ga teng, sharqadan gʻarbgacha boʻlgan eng uzun qismi esa 142 km (88 mi) ni tashkil qiladi. Arxan shahri Greater Khingan togʻ tizmasining janubi-gʻarbiy qismini qamrab oladi.

Dengiz sathidan 1,000 m (3,280 ft) ga yaqin balandlida joylashganligi tufayli Arxan shahrining iqlimi subarktik (Köppen *Dwc*) hisoblanadi. Shaharga bostirib keladigan kuchli musson oqimi taʼsiri tufayli Arxan shahrida qish fasli qattiq sovuq, yoz fasli esa issiq va yomgʻirli boʻladi.Hududda sakkiz oy davomida harorat ancha past boʻladi. Olti oy davomida hudud muzliklar bilan qoplanib turadi. Hududdagi oylik oʻrtacha harorat −24.8 °C or −12.6 °F gradusgacha, yanvarda 17.1 °C or 62.8 °F gradusgacha, iyul oyida esa harorat −2.31 °C or 27.8 °F gradusgacha boʻladi. Yilning koʻp qismida kunlik harorat oʻzgarishi haroratning yillik oʻrtacha koʻrsatkichi 15 °C or 27 °F dan oshadi. Yillik yogʻingarchilikning deyarli toʻrtdan uch qismi iyun oyidan sentyabr oyigacha hududga tushadi. Ammo Arxan shahrida yogʻingarchilik yil davomida tez-tez boʻlib turadi. Nisbiy namlik koʻrsatkichi yozda eng yuqori darajaga chiqadi. Qish faslida esa nisbiy namlik ikkilamchi namlik darajasiga yetadi.

Turizm
------

Arxan milliy oʻrmon bogʻi Arxan shahrida joylashgan turizm markazi hisoblanadi. Arxan milliy oʻrmon bogʻi butun dunyodan sayyohlarni oʻziga jalb qiladi. Arxan milliy oʻrmon bogʻining landshaftlari orasida lava hosil qilinishi, krater koʻllari va zich oʻrmonlar kabi tabiiy landshaftlar mavjud.

Transport
---------

Arxan shahrida Arxan Yi’ershi aeroporti joylashgan va bu aeroport shahar aholisi uchun 24 soat xizmat koʻrsatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  *China Urban Construction Statistical Yearbook 2017*. Beijing: China Statistics Press, 2019 — 48 bet.  Wayback Machine saytida arxivlandi (2019-06-18).
2. ↑  *Yang, Feiyue*. „Five trips to get children out and about". *China Daily* (2-iyul 2019-yil).

Havolalar
---------

* Official site Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-10-15).
* Website of administrative boundaries
* Official site
**Araxnoid kist** - CSF kistasi,yoki chandiq hujayralari tomonidan hosil bo'lgan devorlar miya miya suyuqligi.Arachnid kistlari miya va Internetning yuzasi (araxkoroid) qobig'i orasida joylashgan.

Birlamchi (haqiqiy) -araxrid kistlari hammada mavjud bo'lgan tug'ma shakllardir.Ikkilamchi qabul qilingan erkaklar, jarrohlik aralashuvdan so'ng, jarrohlik aralashuv, Marfan sindromi, makkajo'xori va boshqalar bilan;Ikkilamchi araxrid kistlarida devor araxidoid chandiqidir.Arachnid kistalari ayollarga qaraganda erkaklarga to'rt baravar ko'proq;Odatda, miya oqimidagi suyuqlik tanklarining araxeid membranalari bilan odatda mahalliylashtirilgan.Ko'pincha archnoid kistalari miyaning vaqtincha aktsiyalaridan tashqarida o'rta kranial fonda hosil bo'ladi.

Patologiya
----------

Arachnid kistalari veb-guruhning tug'ma dumasida, keyin uning miya miya suyuqligini to'ldirish natijasida yuzaga keladi.Kasallarning devorlari shaffof membranani tashkil etuvchi tekis yaltiroq hujayralardan iborat.Hech qanday qattiq komponent va epitelial astar yo'q.

Alomatlar
---------

Araxnid kistalari ham asemptomatik yoki 20 yoshgacha bo'lgan, simptozlarning tabiati va og'irligi, tashxisni murakkablashtiradigan kistalar va hajmga bog'liq.

Araxrid kistalar, bosh og'rig'i, ko'ngil aynish, qusish, ataksiya, glyuksion sindromi, og'iz bo'shlig'i, konvulsefaluslar, bir-biriga kamroq, depozit alomatlar, shu jumladan a gigroma shakllanishi bilan kistaning travmatik yorilishi).Orqa ko'chna araxidoid ksist interverjal diskning churralarini taqlid qilishi mumkin. .

Diagnostika
-----------

Araaxnid kistlari odatda MRI tadqiqotlari paytida turli xil kistalar bilan aniqlanadi va ko'pincha tekshiruv davomida boshqa sabablarga ko'ra "toping" sifatida farqlanadi.

Davolash
--------

Araaxoid kistlarini davolash alomatlarning namoyon bo'lishi paytida ko'rsatilgan.Arachnid kistlarini dekompressiyalashning turli usullari mavjud.

* Bypass: subdural bo'shliqqa yoki qorin bo'shlig'iga drenajlash
* Fenestratsiya: kistani kesish bilan kraniotomiya, turli endoskopik usullar, shu jumladan lazer
* Ignali aspiratsiya orqali drenajlash

Epidemiologiya
--------------

Araxnid kistalari aholining 4 foizida uchraydi.Alomatlar faqat 20% hollarda mavjud va ko'pincha ikkilamchi gidrosefalius bilan bog'liq. .

* Siringomiyeliya
* Dendi-Uoker sindromi

Havolalar
---------

* Video endoskopik fenestratsiya
* Ikki araknoid kistani ko'rsatadigan MRI tasvirlari

Eslatmalar
----------

1. ↑  „NINDS Arachnoid Cysts Information Page (ingl.)". 17-yanvar 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-yanvar 2009-yil.
2. ↑  Flaherty AW. *The Massachusetts General Hospital Handbook of Neurology* 2000 Jan 1;105. (ISBN 0-683-30576-X) (ingl.)
**Izix chaatasi** — meʼmoriy yodgorlik boʻlib, Xakasiyadagi 16 ta mozordan iborat. Miloddan avvalgi VI asr — milodiy 1-asrga tegishli, Toshtiq madaniyatining Izix bosqichiga tegishli.

Chaatas (hak. *Chatas* urush toshi) — odatda tosh yodgorlik toshlari bilan oʻralgan madaniy qoʻrgʻonlarning zanjirlarini oʻz ichiga olgan, oʻziga xos qabristonlarning belgilanishidir.

U Izix Kopi qishlogʻidan 6 kilometr uzoqlikda, Izix togʻining choʻqqilaridan birining shimoli-sharqiy yonbagʻrida joylashgan. Dafn etishning oʻziga xos xususiyati — qabristonlar joylashgan tepaliklar yonbagʻirlarining oʻsimlik bilan qoplanishi juda qalin-ki, bu ularni yashirishga yetarlidir.

Qabrlar barpo etilgunga qadar Toshtiq madaniyatida marhumning jasadini kuydirib, soʻngra teridan yoki sopol yoki yogʻochdan yasalgan qabrlarga qoʻyish bilan ajralib turadigan dafn marosimi allaqachon shakllanib boʻlgan. Biroq, Izix chaataslaridagi sagʻanalarni oʻrganishda kulning izlari topilmgan, bu Yenisey va uning chap irmogʻi Abakan oraligʻida joylashgan Koybal choʻli aholisining oʻliklarni oxirigacha yoqish odati boʻlmaganligini koʻrsatadi, bu bilan ular Yeniseyning chap qirgʻogʻining qolgan qismi aholisidan ajralib turadi.

Chatasning sharqida miloddan avvalgi VII—I asrlarga oid koʻplab boshqa mozorlar mavjud. Bu yerda jami 230 dan ortiq qabrlarni tashkil etuvchi 25 ta qabriston aniqlangan. Koʻpincha bu qabristonlarning barchasi Izix chaatasi deb ataladi.

Oʻrganish tarixi
----------------

Birinchi marta 1940-yilda L. E. Yevtyuxova tomonidan tasvirlangan. 1951-yilda Qizlasov boshchiligidagi Moskva davlat universiteti ekspeditsiyasi tomonidan, Toshtiq madaniyatiga oid uchta sagʻana va ikkinchi sagʻananing tepaligida joylashgan Chaatas madaniyatiga oid bir qancha qabrlar qazilgan. 135 (birinchisida) va 70 (ikkinchisida) kishilar dafn etilgan, turli davrlarga oid sagʻanalardan iborat yodgorlik Toshtiq madaniyatining turli bosqichlariga oid narsalarni yoshini aniqlashda nihoyatda muhimdir.

Manbalar
--------

1. ↑  „ЧААТАС • Большая российская энциклопедия - электронная версия". *bigenc.ru*. 3-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-iyun 2022-yil.
2. ↑  Вадецкая Э. Б.*. Таштыкская эпоха в Древней истории Сибири*, РАН. Ин-т истории материальной культуры, Петерб. Востоковедение, 1999 — 258 bet.

Adabiyotlar
-----------

* Qizlasov L. R. Xakass-Minusinsk havzasi tarixidagi Toshtik davri (miloddan avvalgi I asr) Miloddan avvalgi e. — 5-asr n. e.), Moskva, 1960-yil

Havolalar
---------

* Sibir turistik qoʻllanma
**Miofibrillar** (mio... va lot. Fibrilla — tolacha, ipcha) — muskul toʻqimalari hujayralarining sitoplazmasida joylashgan qisqaruvchi iplar. Silliq, koʻndalangtargʻil va yurak muskuli M.i farqlanadi. Koʻndalangtargʻil muskul M.i koʻproqoʻrganilgan. M.ning asosiy qismini juda ingichka oqsil iplari — miofilamentlar yokiprotofi bril l ar tashkil etadi. M. muskul tolasining oʻziga parallel ravishda bir uchidan ikkinchi uchiga davom etuvchi tutash tolalar dastasini hosil qiladi. M.da tropomiozin V va tropomiozin A yoki paramiozin, shuningdek, a va r- aktimin, troponin kabi oqsillar ham bor. Har bir miofibrill kimyoviy tarkibi va optik xossalari har xil boʻlgan disklardan tashkil topgan (yana qarang Muskul kisqarishi).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Minus kub yangi dizayni
 Minus kub boshqotirmasi
 Demontaj qilingan holatda Minus kubining kichik kubi
**Minus kubi** Sovet Ittifoqida ishlab chiqarilgan *15 toshning* 3D mexanik variantidir. U har biri ikkita „U" shaklidagi qismdan yopishtirilgan yettita kichik kubni oʻz ichiga olgan yopishtirilgan shaffof plastik qutidan iborat: biri oq va biri rangli hisoblanadi. Qutining ichki qismining bir tomonining uzunligi kichik kub tomonining uzunligidan ikki baravar koʻp boʻladi. Qutining ichida bitta kichik kub uchun boʻsh joy mavjud va kichik kublar qutining ichida harakatlanishi mumkin, bu esa kubni boʻshliqqa tushishiga olib keladi. Jumboqning maqsadi kublarni shunday aralashtirishdirki, qutining har bir tomonida kichik kublarning barcha yuzlari bir xil rangga ega boʻlishi kerak.

Minus kublarning ikki turi ishlab chiqarilgan: „Moskva minus kubi" (qizil-oq) va „Sverdlovsk minus kubi" (koʻk-oq) deb nomlangan, har biri ishlab chiqarilgan shaharlar nomi bilan atalgan. Ular faqat kichik kublardan birining yoʻnalishi boʻyicha farq qiladi. Bu farq tufayli Moskva minus kubi uchun 12 barobar koʻp „yigʻish" tartiblar mavjud va shuning uchun Sverdlovsk minus kubini yigʻish 12 barobar qiyin. Biroq, agar kimdir Minus kubining ushbu ikki turi bilan cheklanmasa, yechilishi mumkin boʻlgan 48 minus kub varianti mavjud.

Yana qarang
-----------

* 15 tosh
* Kombinatsiyali boshqotirma
* Mexanik boshqotirma

Manbalar
--------

* Minus kubi haqida maqola (ruscha) Kvant jurnalida 1988 yil, № 6, p. 66.
* arXiv.org > matematik > arXiv:2006.01296 Varikon qutisining algebraik tuzilishi Jeyson d’Eon, Kristofer L. Nexaniv

Havolalar
---------

* TwistyPuzzles.com saytidagi minus kub boshqotirmasi
* Sverdlovsk Minus Cube Puzzle fotosurati
* 
* ^ MinusCube : dam olish xonasida Minus Cube-ning ochiq manbali virtual reallik dasturi
* Fidget IQ tomonidan Minus Cube uchun yangi dizayn
**Belfast** — Shimoliy Irlandiya Buyuk Britaniyaning yirik shahri. Belfast-Lox qoʻltigʻidagi katta port. Temir yoʻl tuguni. Aholisi 304 ming kishi (1986). B. kanal va temir yoʻl orqali ichki rayonlar bilan bogʻlangan. Sanoatining asosiy tarmoqlari: kemasozlik (yirik harbiy va yoʻlovchilar tashuvchi kemalar). elektrotexnika, mashinasozlik (asosan kema va toʻqimachilik sanoati uchun mashinalar), samolyotsozlik, jun gazlama, gilam, sunʼiy tola ishlab chiqarish va boshqa Universitet (1845-yildan), texnologiya kolleji, rasmlar galereyasi bor. Shahar 12-asrdan maʼlum. Irlandiya boʻlib yuborilgach (1921), Shim. Irlandiyadagi liniy ixtiloflar natijasida yuzaga kelgan mojarolar markazlaridan biri boʻlib kelmoqda.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kidonlar**, kidanlar, qtoylar — moʻgʻullar tarkibidagi qabila. Qadimda Ichki Moʻgʻuliston va Moʻgʻu-liston jumhuriyati hududida koʻchib yurgan. 4-asrdan manbalarda K. nomi uchraydi. 907 y. qabila boshligʻi Yela-Bugʻa oʻzini imperator deb eʼlon qilgan, qoʻshni qabilalarni boʻysundirib, sal-tanatni gʻarb va shim.ga qarab kengaytirgan. 926 y. sharkda Boxap podsholigi (oʻnga shimsharqiy Manjuriya, Shim. Quriya va b. kirgan)ni boʻysundirgan. 947 y. K. saltanati Byuu Lyao, 983 y. Kidanlarning Buyuk davlati, 1066 y.dan yana Buyuk Lyao deb atalgan. U Sharqiy Osiyoda Yapon dengizidan Sharqiy Turkistongacha choʻzilgan qudratli davlat boʻlgan. 1005 y. Buyuk Lyao Xitoyni yengib, har yili oʻlpon toʻlashga majbur qilgan. 11-asr oxiridan Buyuk Lyao tanazzulga uchrab, 1125 y. chjurchjenlar tomonidan tugatilgan. K.ning bir qismi Gʻarbiy Turkistonga qorakidonlar (qarang Qoraxitoylar) nomi bilan koʻchiboʻtgan. K.ning 2 xil yozuvi boʻlgan. K. nomidan Xitoyning ruscha atamasi (Kitay) kelib chiqqan boʻlib, u moʻgʻul va turkiy xalqlar orqali ruslarga oʻtgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mauro Emanuel Ikardi Rivero** (ispancha: *Mauro Emanuel Icardi Rivero*) 1993-yil 19-fevralda Argentinada tavallud topgan. Argentinalik futbolchi, „PSJ" klubi hujumchisi, Turkiyaning „Galatasaroy" jamoasida ijara asosida oʻynaydi. Argentina terma jamoasida oʻynagan.

Jamoalardagi faoliyati
----------------------

Ikardi Argentinaning Rosario shahrida tugʻilgan. U 6 yoshida oilasi Ispaniyaga, Kanar arxipelagining uchinchi yirik oroli Gran Kanariyaga koʻchib oʻtgan 2001-yilda Mauro mahalliy „Vesindario" yoshlar jamoasida oʻynay boshladi, buning uchun u 7 yil davomida 500 dan ortiq gol urdi. Isteʼdodli hujumchiga „Valensiya", „Real Madrid", „Espanyol", „Liverpool", „Sevilya", „Arsenal", „Deportivo" va „Barcelona" klublari qiziqish bildirishgan va u 2008-yilda u bilan besh yillik kichik shartnoma imzolagan.

Kataloniyaning „Ikardi" klubida 2008/09-yilgi mavsumda u 17 yoshgacha boʻlganlar jamoasiga oʻtdi. Keyingi mavsumda u yana kattaroq jamoaga (19 yoshgacha) oʻtkazildi. „Barcelona"da oʻtkazgan ikki mavsumda Mauro jamoaning eng yaxshi toʻpurariga aylandi va chempionat gʻolibi boʻlib, kubok sohibiga aylandi va 2010-yilgi Yoshlar Chempionlar ligasida gʻolib chiqdi.

Mavsum oxirida Mauro 10 million yevro evaziga „Internasionale" ga o‘tdi. 25-avgust kuni „Jenoa"ga qarshi oʻyinda u „nerrazurilar" safida debyut qildi va Zdravko Kuzmanovich oʻrniga zaxiradan maydonga tushdi. 2014/15-yilgi mavsum yakunida Ikardi Luka Toni bilan birgalikda A Seriyaning eng yaxshi toʻpurariga aylandi.

Argentina safida Ikardi
-----------------------

2012-yil 20-aprelda Ikardi Italiya yoshlar terma jamoasi futbolchisi sifatida Italiya — Vengriya oʻyinida ishtirok etish uchun taklif qilingan, ammo hujumchi Argentina terma jamoasida oʻynash istagini bildirgan holda rad javobini bergan. 2012-yilning 14-avgust kuni Ikardi Argentina yoshlar terma jamoasida Germaniya terma jamoasiga qarshi o‘yinda Valensiyadagi norasmiy yoshlar terma jamoasi turniri doirasida debyut qilgan. 19-avgust kuni Yaponiya terma jamoasiga qarshi oʻyinda Mauro oʻzining ilk golini kiritdi. Argentina yoshlar terma jamoasi turnir g‘olibi bo‘ldi, Ikardi esa uning to‘purari bo‘lgan.

| # | sana | Joy | Raqib | Hissa | Natija | Musobaqa |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | 2018-yil 20-noyabr | Malvinas Argentinas, Mendosa, Argentina | Meksika | **1**:0 | **2**:0 | Oʻrtoqlik uchrashuvi |

Manbalar
--------

1. ↑  Barcelona compró a un argentino de 14 años (isp.)
2. ↑  Yuve Stabiya — Sampdoriya 1:2
3. ↑  „Mauro Icardi will arrives soon"
4. ↑  „Интер VS. Дженоа 2:0" (ru).  soccerway.com (25-avgust 2013-yil).
5. ↑  „Интер VS. Ювентус 1:1" (en).  soccerway.com (14-sentabr 2013-yil).
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Mingchuqur gʻori (maʼnolari).

**Mingchuqur gʻori** — Surxondaryo viloyatining Shoʻrchi tumanidagi gʻor. Gulbair togʻining shimoli-gʻarbiy yon bagʻrida, 2390 m balandlikda joylashgan. Yura davri ohaktoshlarida hosil boʻlgan. Gʻorning ogʻzi janubi-sharq tomonga uchburchak shaklida ochilgan (eni 0,6 m, balandligi 1,3 m). Gʻor bir qancha yoʻlak va yoʻlakchalardan iborat (eni 0,6—2,5 m dan 3—4,8 m gacha, balandligi 1-2 m dan 3-4 m gacha). Ichida suv sarfi 4 l/sek va suv temperaturasi 27° boʻlgan jilgʻa oqadi. Suvining tarkibi sulfatkalsiyli. Fop ichkarisida nisbiy namlik iyun oyida 98% ga yetadi. Gʻorning umumiy uz. 86 m, maydoni 130 m2, hajmi 330 m3 dan ziyod.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ikki tillilik**, zullisonayn — 2 tilni yoki muayyan adabiy til va uning dialektini mukammal bilish. Bu ijtimoiy talab yoki biror sabab bilan yuzaga keladi. Uning tabiiy vujudga kelishiga bir davlat hududida ikki va undan ortiq xalq vakillarining jips yashashi ham sabab boʻladi. Oʻzbek mum-toz adabiyotining koʻpgina vakillari ham oʻzbek, ham fors tilini yaxshi bilganlar. Mas, Alisher Navoiy oʻz ona tili — turkiy til bilan bir qatorda fors tilini ham juda yaxshi bilgan. Bu tildagi asarlarini toʻplab devon ("Devoni Foniy") tuzgan. Bu devoni forsiy til shoirlar, xususan, Jomiy tomonidan yuksak baholangan. Ikki tilda ijod qiladigan adiblar hozir ham uchraydi. Jumladan, mashhur qirgʻiz yozuvchisi Chingiz Aytmatov qirgʻiz va rus tillarida erkin ijod qiladigan yozuvchidir. Umuman I.t. ijtimoiy hodisa sifatida tillarning boyishi, rivojlanishi, umumbashariy madaniy saviyaning oshishiga muhim taʼsir etuvchi omildir.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sugʻoriladigan yerlarda gʻalla va dukkakli oʻsimliklar instituti** — gʻallachilik sohasidagi yirik ilmiy tadqiqot markazi. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Qishloq xoʻjaligi ilmiy ishlab chiqarish. markazi tarkibida. 1997-yil 25 avgustda tashkil etilgan. Andijon viloyatining Kuyganyor posyolkasida joylashgan. Institutda 11 ta boʻlim (don ekinlari seleksiyasi; don ekinlari agrotexnikasi; urugʻchilik; agrokimyo; dukkakli va yem-xashak ekinlari seleksiya va agrotexnikasi; birlamchi seleksiya materiallarini yaratish va ularni baholash; oʻsimliklarni himoya qilish; oʻsimliklar fiziologiyasi, biokimyosi va sifat tahlili; mexanizatsiya; iqtisodiyot; filiallar faoliyatini muvofiqlashtirish va fan yutuqlarini ishlab chiqarish.ga joriy etish) faoliyat koʻrsatadi. Institutning Qoraqalpogʻiston Respublikasi, 10 viloyat (Andijon viloyatidan tashqari)ning tumanlaridagi shirkat xoʻjaliklarida va tajriba styalarida joylashgan viloyat filiallari, Gʻallaorol filiali, Izboskan tumanida "Istik^lol" tajriba xoʻjaligi bor. Institut filiallari va tajriba xoʻjaligining yer maydoni 2695 ga. Institut ilmiy faoliyatining asosiy yoʻnalishlari Oʻzbekistonning turli tuproq va iqlim sharoitlariga moslashgan, kasalliklarga chidamli, mahsuldor, don sifati yuqori boshokli va dukkakli ekinlarning yangi navlarini yaratish, ularni yetishtirish texnologiyasini ishlab chiqish hamda birlamchi urugʻchilik tizimini tashkil etishdan iborat.

Institutda turli mamlakatlardan keltirilgan boshoqli don ekinlari navlarining 8 ming, dukkakli ekinlarining 700 dan ortiq navlari kolleksiyam toʻplangan. 1997—2004-yillarda yumshoq kuzgi bugʻdoyning 12, tritikalening 1, xoʻraki koʻk nixatning 1 yangi navi yaratildi. Ulardan Chillaki, Andijon 2 va Andijon 4 kuzgi yumshoq bugʻdoy navlari Davlat reyestriga kiritildi. Bu navlarning birlamchi urugʻchilik tizimi tashkil etilib urugʻi koʻpaytirilmoqsa. Institutda 6 fan doktori, 18 fan nomzodi va 50 dan ortiq malakali ilmiy xodim hamda mutaxassislar ishlaydi (2004). Institut faoliyati R.I. Siddiqov, T.Jalolov, S. Teshaboyev, I.U. Egamov va boshqa olimlarning nomlari bilan boglik. Institut respublikadagi 10 dan ortiq ilmiy tadqiqotlar institutlari, Rossiya Federatsiyasi Krasnodar shahridagi P.P. Lukʼyanenko nomidagi Qishloq xoʻjaligi ilmiy tadqiqotlar instituti, oliy oʻquv yurtlari hamda bir qator xalqaro ilmiy markazlar (IKARDA) bilan hamkorlik qiladi.

Ravshan Siddiqov.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Graduation | *Oliy oʻquv yurti haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Belfast qal’asi** (inglizcha: *Belfast Castle*) ― Irlandiyadagi qal’alardan biri boʻlib, Shimoliy Irlandiyaning Belfast shahridagi Kantri Parkdagi Keyxvill togʻlari yonbagʻirlarida joylashgan. U dengiz sathidan 400 fut (120 metr) balandlikda joylashgan va Belfast shahriga qaraydi.

Tarixi
------

Belfast qal’asi XII-asr oxirida normanlar tomonidan qurilgan. Belfast shahrining shimoliy chekkasida joylashgan. Qal’a baron Chichesterning qarorgohi edi (u koʻproq ser Artur Chichester nomi bilan mashhur edi), ammo qarorgoh 1708-yilda yonib ketadi. Baron Chichester binoni asl joyida tiklash oʻrniga, shahar chekkasida yangi qarorgoh qurishga qaror qiladi. Biz bugun koʻrib turgan bino 1811-1870-yillar oraligʻida Donegallik Markiz tomonidan qurilgan. Qal’a Shotlandiya baronlari Charlz Lanyon va uning oʻgʻillari uslubida qurilgan. Donegal Markessi vafotidan keyin va oilaning moliyaviy muammolarini bartaraf etgandan soʻng, Shaftesberi 8-grafi ushbu qal’aning qurilishini yakunladi. Uning oʻgʻli, Shaftesberi grafi XIX, 1934-yilgacha shu qasrda yashagan.

1978-yilda Belfast shahar kengashi qal’ani kapital taʼmirlashni boshlaYdi. Ish 10-yil davom etAdi. Taʼmirlash uchun 2 million funtdan ortiq mablagʻ sarflandi. Qayta tiklash meʼmori sheriklar Xyuitt va Xeslam edi. Qayta tiklashdan soʻng rasmiy ochilish marosimi 1988-yil 11-noyabrda boʻlib oʻtadi.

Qal’ada antiqa buyumlar doʻkoni va restoran joylashgan. Majmua anjumanlar, shaxsiy bayramlar va toʻylar uchun mashhur joy.

Yana qarang
-----------

* Shimoliy Irlandiyadagi qal’alar roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  „Belfast Castle: History". 27-iyul 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-mart 2017-yil.

Havolalar
---------

* Belfast Castle official website
* Belfast City Council — About Belfast Castle
* All About Belfast Castle at The Northern Ireland Guide[*sayt ishlamaydi*]
* Panoramic virtual tour of the castle, gardens & view[*sayt ishlamaydi*]
* Castle Catering NI