recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Gratin dofinua** (fransuzcha: *Gratin dauphinois*) — bu gratinlash texnologiyasidan foydalangan holda toʻgʻralgan kartoshkani sut yoki qaymoq bilan pishiriladigan fransuz taomidir, asli Fransiya janubi-sharqidagi Dofine mintaqasidan. Taom nomining koʻplab variantlari mavjud, jumladan, *pommes de terre dauphinoise*, *potatoes à la dauphinoise* va *gratin de pommes à la dauphinoise*. Amerika ingliz tilida u *potatoes au gratin* deb ataladi.

Tarixi
------

Taom haqida birinchi eslatma 1788-yil 12-iyulga toʻgʻri keladi. Klermon-Tonner gertsogi Charlz-Anri va general-leytenant Daupin tomonidan Gap shahri munitsipal amaldorlari uchun, hozirda Hautes-Alpes departamenti tomonidan uyushtirilgan kechki ovqatda ortolanlar bilan birga taqdim etilgan.

Tayyorlanishi
-------------

Graten dofinua yupqa toʻgʻralgan xom kartoshka, sut yoki qaymoq, baʼzan esa sarimsoq surtilgan moylangan idishda pishirilgan Gruyère pishlogʻidan tayyorlanadi. Kartoshka tozalanadi va odatda maydalagich bilan tangadek qalinlikda tilimchalarga boʻlinadi; sayoz loydan yasalgan yoki shisha pishirish idishida qatlam qilib yotqiziladi va past olovda pechda pishiriladi; pishirish vaqtining oxirgi 10 daqiqasida issiqlik oshiriladi. Ayrim oshpazlar graten dofinuada pishloq boʻlmasligi kerak, deb turib olishadi, aks holda bu Savoy graten (fr. Gratin savoyard) boʻladi deb hisoblashadi. Biroq, koʻplab oshpazlar, jumladan, Auguste Escoffier, Austin de Crozet, Robert Carrier va Constance Spry tomonidan berilgan retseptlarda pishloq va tuxum kiritilgan. Uning oddiy kartoshka gratenidan farqi shundaki, unda qaynatilgan kartoshkadan emas, balki xomidan foydalaniladi. Graten dofinuani Kartoshka Dofin (fr. Pommes dauphine) bilan adashtirmaslik kerak.

Graten dofinua koʻpincha garnir sifatida xizmat qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Prosper Montagné (1977) *New Larousse Gastronomique*. London; New York; Sydney: Toronto: Hamlyn. ISBN 0 600 36545 X. p. 725.
2. ↑  Elvia Firuski; Maurice Firuski (eds.) (1952) *The Best of Boulestin*. London: William Heinemann. p. 249.
3. ↑  Robert Carrier (1963) *Great Dishes of the World*. London: Nelson. p. 725.
4. ↑  Elizabeth David (1964 [1960]) *French Provincial Cooking*. Harmondsworth: Penguin Books. p. 251–2.
5. ↑  Claude Muller (2001) *Les mystères du Dauphiné* (in French). Clermont-Ferrand: Éditions de Borée. ISBN 978-2-84494-086-5. p. 242.
6. ↑  Constance Spry; Rosemary Hume (1979 [1956]) *The Constance Spry Cookery Book*. London: Pan Books. p. 207.
7. ↑  Elizabeth Luard (1986) *European Peasant Cookery* London: Corgi. p. 337.

Havolalar
---------

* (fransuzcha) The website of gratin dauphinois
* Франция. Кулинарный вояж / Сара Ренделл, Мария Виллегас. – М.: Евробукс, 2012. – 296 с.: ил.
* Едим по-французски. Фёдор Евсевский. – М.: Евробукс, 2009. – 336 с.: ил.
* Запечённый картофель «Гратен Дофинуа»
**Gennadiy Georgiyevich Antonov** (1950—1998) – sovet futbolchisi, yarim himoyachi ampulasida oʻynagan.

Biografiyasi
------------

1968-yildan boshlab Gennadiy Rostov SKA jamoasida oʻynashni boshlagan va sakkiz mavsumni Rostovliklar jamoasida oʻtkazgan. U jamoadagi debyut uchrashuvini 1968-yil 27-aprelda Moskvaning „Lokomotiv" klubiga qarshi oʻyinda oʻtkazgan va tanaffusda Givi Anfimiadini oʻrniga maydonga tushgan. Gennadiy oliy ligadagi ilk golini 1970-yil 3-avgustda Luganskning „Zorya" klubiga qarshi baxsda kiritgan. 1971-yilda u SSSR kubogi finalchisiga aylangan va Moskvaning „Spartak" jamoasiga qarshi ikkita final oʻyinidan birida maydonga tushgan.

1971—1972-yillarda SSSR yoshlar terma jamoasida bir necha oʻyin oʻtkazgan.

1976-yilda u SSKA jamoasiga oʻtgan, milliy chempionatda 12 oʻyin (1 gol), shuningdek SSSR kubogida 2 oʻyinda maydonga tushgan.

1977-yilda u yana Rostov SKA jamoasi safiga qaytgan. Umuman olganda, Rostov klubi tarkibida u milliy chempionatlarda 217 oʻyin oʻtkazgan va 25 ta gol urgan, shundan 146 ta oʻyin va 17 ta gol oliy liga baxslariga toʻgʻri keladi.

1978-yilda Leningradning „Dinamo" jamoasida oʻynagan. 1979-yilda u „Paxtakor" tarkibida oʻynagan boʻlsa-da, faqat oʻrinbosarlar tarkibida maydonga tushgan, keyingi mavsumda oliy ligada 9 ta oʻyinda maydonga tushib va bitta gol urishga muvaffaq boʻlgan. Shuningdek, shu mavsum davomida „Boʻston" (Jizzax) jamoasida ham toʻp surgan. Faoliyatining soʻnggi yillarida Stavropolning „Dinamo" va „Atommash" klublarida oʻynagan.

1985—1987-yillarda „Atommash" murabbiylar shtabida ishlagan, 1988—1989-yillarda esa klub bosh murabbiyi sifatida klubni boshqargan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Lokomotiv" Moskva 4 : 1 SKA Rostov-na-Donu
2. ↑  „Zarya" Voroshilovgrad 2 : 2 SKA Rostov-na-Donu
3. ↑  „Антонов Геннадий Георгиевич". 21-yanvar 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-avgust 2018-yil.

Havolalar
---------

* Antonov Gennadiy footballfacts sayti
**Ibrohim Ergashev** (1980-yilda tug‘ilgan) — Oʻsimliklar karantini va himoyasi agentligi bosh direktori. Avval O‘zbekiston Vazirlar Mahkamasi huzuridagi O‘simliklar karantini davlat inspeksiyasi rahbari boʻlib ishlagan. 2021-yil 10-noyabr kunidan Oʻzbekiston prezidentining PQ-5-sonli qarori muvofiq ushbu lavozimda faoliyat koʻrsatadi.

Faoliyati
---------

Toshkent davlat iqtisodiyot universitetini tugatgan. 2001—2008-yilar oraligʻida tashqi savdo kompaniyasi hisoblangan „O‘zmarkazimpeks"da turli lavozimlarda ishlagan. Kompaniyaning Pekindagi vakolatxonasini 2009-yilgacha boshqargan. 2009—2010-yillarda bosh mutaxassisi boʻlib Intreyd firmasi, 2010-yildan „O‘zmarkazimpeks"ga tegishli bo‘lgan O‘zbekiston-Bangladesh korxonasi direktori bo‘lgan. 2010-2012-yillarda „O‘zmarkazimpeks" boshqaruvi raisining o‘rinbosari, 2012—2013-yillarda tashqi savdo kompaniyasi rahbari lavozimlarida ishlagan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „O‘simliklar karantini agentligiga bosh direktor tayinlandi".
2. 1 2  „Ibrohim Ergashev O‘simliklar karantini davlat inspeksiyasiga rahbar bo‘ldi". Qaraldi: 9-sentabr 2022-yil.
3. ↑  „Ibrohim Ergashev O‘simliklar karantini davlat inspeksiyasiga rahbar bo‘ldi". 9-sentabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-sentabr 2022-yil.
***Referans*** Turkiya kundalik gazetasidir. Doğan Yayın Holding shirkati tomonidan asos solingan.

2004-yilda "*Finansal Forum (Moliyaviy forum)* "gazetasining nomi "*Referans (Maʼlumotnoma)* "ga oʻzgartirildi. "*Zaman* "dan ketgan va hali ham gazetaning Bosh muharriri boʻlgan Eyüp Can Sağlık oʻsha paytda gazeta rahbari etib tayinlangan edi. Biznes, ishlab chiqarish, iqtisod va moliyaga eʼtibor qaratgan holda, "*Referans* "gazetasi matbuotda „maʼlumotnoma jurnalistikasi" toifasining vakili boʻlishni maqsad qilgan.

Professional menejerlar, Anadoludagi mahalliy salohiyatidan tashqariga chiqmoqchi boʻlgan biznes egalari, investitsiyalarini toʻgʻri baholamoqchi boʻlgan tejamkorlar, byurokratlar, akademiklar, universitet talabalari, kasaba uyushmalari, fuqarolik jamiyati yetakchilari, iqtisodiyot boʻyicha zarur boʻlgan yangiliklar, maʼlumotlar, tahlillar va biznes hayoti *Referans Ular ichida topilgan* .

" *Tasfiya* "gazetasi 2010-yil 16-oktabrda oʻzining soʻnggi soni bilan yetarli tiraji yoʻqligi sababli nashrini toʻxtatdi, ayniqsa iqtisodchilar "*Radikal* "ga oʻtishdi.

Yozuvchilar
-----------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Ahmet Karabiyik
* Barchin Yinanc
* Baturalp Candemir
* Bumin Doğrusöz
* Bulent Unal
* Jem Chetin
* Jengiz Candar
* Jevdet Askin
* Devid Judson
* Erdal Saglam
* Erhan Aslanoglu
* Ertug Yasar
* Eyup Can
* Gokche Aytulu
* Sakga ishoning
* Haluk Burumchekchi
* Jale Ozgenturk
* Kogan Goʻkalp
 |  | * Kenan Basaran
* Kerem Alkin
* Levent Calikoglu
* Mensur Akgun
* Mete Chubukju
* Mete Twin
* Muhittin Danis
* Muge Akgun
* Noyan Dogan
* Nur Demirok
* Oqtay Ozdabaoglu
* Usmon Öndesh
* Ozjon Yukk
* Sefer Levent
* Servet Yildirim
* Seyfettin Gursel
* Sevket Surek
* Veysi Sevig
 |

Manbalar
--------

1. ↑  Andoza:Web kaynağı
2. ↑  **{{Veb manbasi}} andozasidan foydalanishda `url=` parametrini belgilashingiz kerak.**.  yenisafak.com.tr (1 haziran 2004). 23 aralık 2016da asl nusxadan arxivlandi.

Havolalar
---------

* Maʼlumotnoma gazetasi arxivi
**Ibnul Arif** (arab. ابن العريف) yoki **Abul Abbos Ahmad ibn Muhammad ibn Muso ibn Atoulloh al-Mariyiy as-Sanhojiy** (1088- yil 24- iyul – 1141-yil 27 -sentyabr) mashhur so‘fiy edi. U, ayniqsa, Ibn Masarra ta’limotiga asoslangan so‘fiylik maktabi yoki tariqatining asoschisi va "**Mahosin al-majolis**" asari muallifi sifatida mashhur.

Hayoti
------

Ibnul Arif Sabta shahrida tug‘ilgan va umrining ko‘p qismini murobitlar hokimiyatining eng yuqori cho‘qqisida Andalusdagi Almeriyada o‘tkazgan. Uning otasi bir paytlar Tanjada arif, ya’ni tunda shaharda qorovullik qilish uchun mas’ul qo‘riqchilar boshlig‘i bo‘lib ishlagan. Shundan u **Ibnul Arif** deb nom olgan. Ibnul Arifning otasi Tanjadan kelgan va uning oilasi Sanhoja qabilasiga mansub edi. Almeriya oʻsha davrda soʻfiylik markazi hisoblanardi. Ibnul Arif va Sevilyada istiqomat qiluvchi yana bir andalusiyalik so‘fiy Ibn Barrajon o‘z atrofiga ko‘p sonli izdoshlarni to‘plashgan, bu esa murobitlar hokimiyatining e’tiborini tortgan. 1141-yilda ikkovi ham sulton Ali ibn Yusuf tomonidan Marrakeshga chaqirilgan va u yerda ularni **"bid’at ta’limotlarini yoyishda"** ayblashgan. Ibnul Arif o‘zini himoya qilgan va ozod qilingan, lekin ko‘p o‘tmay vafot etgan. Ibn al-Abborning yozishicha, yo **"sulton Ibnul Arifning zo‘rligi va taqvodorligiga ishonch hosil qilgan va uni qo‘yib yuborishni va Sabtaga kuzatib borishni buyurgan" va Ibnul Arif u yerda kasallikdan vafot etgan. Yoki "Ibnul Arif qaytib ketayotganda, dengizdan o‘tish chog‘ida zaharlanib o‘lgan**". Uning qabri Marrokashda.

### Manbalar

1. ↑   Ibn Khallikan's Biographical Dictionary, (translated ed. 1843), p. 150
2. ↑   Bellver, José (2013). ""Al-Ghazālī of al-Andalus": Ibn Barrajān, Mahdism, and the Emergence of Learned Sufism on the Iberian Peninsula". Journal of the American Oriental Society. 133 (4): 669. doi:10.7817/jameroriesoci.133.4.0659. JSTOR 10.7817/jameroriesoci.133.4.0659.
3. ↑   Faure, A. (1986) [1971]. "Ibn al-ʿArīf". In Bearman, P.; Bianquis, Th.; Bosworth, C.E.; van Donzel, E.; Heinrichs, W.P. (eds.). Encyclopaedia of Islam. Vol. III (2nd ed.). Leiden, Netherlands: Brill Publishers. p. 712. ISBN 9004081186.
**Heinävesi** (Fin tilida: [ˈhei̯næˌʋesi]) Finlyandiyadagi munisipalitetdir. Shimoliy Kareliya mintaqasida joylashgan. Munitsipalitet 3,086 aholiga ega (28-fevral 2023-yil) va 1319,58 kvadrat kilometr (509,49 kv milya) maydonni egallaydi, shundan 288,71 km2 (111,47 kv mi) suvdir. Aholi zichligi – 1 kvadrat kilometrga 3 odam (7,8 / kv mi). Qoʻshni shaharlar – Savonlinna, Varkaus, Leppävirta, Tuusniemi, Outokumpu va Liperi. Joensuu shahri **Heinävesi** shimoli-sharqida 81 kilometr (50 mi) uzoqlikda joylashgan. Munitsipalitet bir tilda fin tilida suhbatlashadi.

2021-yilda Xeynavesi oʻz mintaqasini Janubiy Savoniyadan Shimoliy Kareliyaga qayta tayinladi.

Finlyandiyada yagona pravoslav xristian monastirlari bor, Yangi Valamo monastiri va Lintula Muqaddas Uch Birlik monastiri **Heinävesi** shahrida joylashgan.

Taniqli odamlar
---------------

* Tuomas Gerdt, Mannerxaym xochining soʻnggi ritsaridir
* Onni Happonen, siyosatchi va qotillik qurboni
* Kuikka-Koponen (haqiqiy ismi Abel Koponen), illyuzionist va sehrgar

Manbalar
--------

1. ↑  „Government decided on division into regions". Qaraldi: 1-yanvar 2021-yil.
2. ↑  „Maakunnat – Maakunta- ja sote-uudistus - Alueuudistus". 22-sentyabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi.
**Istehkom** — dushmandan saqlanish uchun lashkargox. atrofi yoki front li-niyasida barpo qilingan mustahkam inshoot. Qadimda yogʻoch, tosh va loy (gtax-sa, xom gʻisht) dan qurilgan. Masalan, Fargʻona vodiysining Dalvarzintepa, Chusttepa, Zargʻaldoqtepa, Ashqoltepa, Tergachitepa kabi jez davriga oid qishloqlari atrofida shunday I. lar boʻlgan. Hoz. zamon armiyalarida ham I. oʻz harbiy ahamiyatini yoʻqotgani yoʻq. Ikkinchi jahon urushi arafasida Yevropa davlatlari "liniya" ("chiziq") deb ataluvchi kuchli I. lar qurdilar (mas, "Zigfrid liniyasi" (Germaniya), "Mannergeym liniyasi" (Finlandiya), "Majino liniyasi" (Fransiya). Ikkinchi jahon urushida Moskva, Leningrad, Stalingrad va b. shaharlar mudofaasi uchun qudratli I. lar barpo etilgan.

Yana qarang
-----------

* Transheya
* Okop
* Xandaq

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Juuka** (Fincha: [ˈjuːkɑ] ; shvedcha: *Juga*) Finlyandiyadagi munisipalitetdir. Shimoliy Kareliya mintaqasida joylashgan. Munitsipalitet 4,332 aholiga ega (28-Fevral 2023-yil) va 1846,58 kvadrat kilometr (712,97 kv milya) maydonni egallaydi. Shundan 344,78 km2 (133,12 kv mi) suvdir. Aholi zichligi –1 kvadrat kilometrga 2,88 aholi (7,5 / kv mi).

Munitsipalitet aholisi tili fin tilidir .

Geografiya
----------

Juuka umuman olganda 20 qishloqdan iborat. Juukaning maydoni quyidagi qishloqlardan iborat:

* Ahmovaara
* Halivaara (Hali)
* Juuka
* Kannas
* Kajoo
* Kuhnusta
* Larinsaari
* Matara
* Nunnanlahti
* Paalasmaa
* Petrovaara
* Pihlajavaara
* Polvela
* Raholanvaara (Rahola)
* Timovaara
* Tuopanjoki
* Vaikko
* Vihtasuo
* Vuokko

Juukaning qoʻshni munitsipalitetlari – Kuopio, Kaavi, Kontiolahti, Lieksa, Nurmes, Polvijärvi va Rautavaara hisoblanadi. *Sobiq* qoʻshni munitsipalitetlar 1973-yilda Nurmesga qoʻshilgan Nurmes qishloq munitsipaliteti, 1973-yilda Pielisjärvi Lieksa bilan bogʻlangan va 1971-yilda Sayneynen Xuankoskiga qo'shilgan; Xuankoski esa 2017-yilda Kuopio bilan bogʻlangan.

Etimologiya
-----------

Juuka koʻldan oqib oʻtadigan daryo degan maʼnoni anglatadi. Juuka qishlogʻi tarixi XVI asrga borib taqaladi. XIX asr oxirida aholi punktlari yoʻllar boʻylab joylasha boshladi va Pielinen koʻli qirgʻogʻida doʻkonlar tashkil etildi.

Juuka cherkovi dastlab Pielisjarvi va Nurmes cherkovlarining qismlaridan va 1873-yildan boshlab oʻz cherkovidan ajratilgan ibodatxonasi edi. Hozirgi cherkov 1850-yillarda qurib bitkazilgan, ammo undan oldin ikkita cherkov qurilgan.

Juuan Elli
----------

Ellinpäivät – bu stsenariy boʻlib, unda toʻrt kun ichida turli uyushmalar, jamoalar va kompaniyalar har kuni tadbirlar tashkil etadi. Ushbu voqealar haqida maʼlumotlar „Vaarojen Sanomat" gazetasida eʼlon qilingan. Gazetada tadbirlar haqida maʼlumotlar va jadval mavjud. Kengash stsenariy uchun mas’ul odamlarni tanlaydi. Elli stsenariyning asosiy figurasi va har yili yangi figura tanlanadi.

Tadbirlar kontsertlar, bozor tadbirlari, yangi Ellini eʼlon qilish va „Juuret Juuassa –ryhmän Rehvit" deb nomlangan yangi tadbirni oʻz ichiga olishi mumkin. Aslida, tadbir koʻplab retro avtomobillar va ularning haydovchilarini topish mumkin boʻlgan avto tadbirdir. Shuning uchun uni koʻpincha katta yoshdagilar uchun miting deb atashadi.

Taniqli odamlar
---------------

* Sakari Timonen
* Erkki Toivanen
* Tuula Peltonen

Manbalar
--------

1. ↑  Matti Puoskari: Puu-Juuan raitilta, ISBN 951-96823-5-X, page 8 *finnish*

Tashqi havolalar
----------------

 Media related to Juuka at Wikimedia Commons

* Juuka munitsipaliteti – *Fin* va qisman *ingliz* va *rus* tillarida rasmiy veb-sayt
**Qogʻoz sanoati**, sellyulozaqogʻoz sanoati — turli xildagi qogʻozlar, karton va ulardan mahsulotlar, sellyuloza, tolali va qattiq yogʻoch tolali plitalar (DSP) ishlab chiqaruvchi sanoat tarmogʻi. Shuningdek, tarmoqda qoʻshimcha mahsulot tariqasida etil spirti, yem achitqilari, kanifol, skipidar va yogʻ kislotalari tayyorlanadi. Oʻrta Osiyoda 20-asrning 20-yillariga qadar Qogʻoz sanoati korxonalari boʻlmagan. Ayrim turdagi qogʻozlar paxtadan, ipakdan hunar-mandchilik usulida oz miqdorda tay-yorlangan hamda chetdan keltirilgan (qarang Qogʻoz).

Oʻzbekistonda Qogʻoz sanoati 30-yillarda vujudga keldi. 1932-yilda Oʻrta Osiyoda yagona boʻlgan Toshkent qogʻoz fabrikasi ishga tushirildi va shu yili 1595 t qogʻoz ishlab chiqarildi. 20-asrning 60-yillarida Angren shahrida ikkilamchi qogʻoz materiallari (makulatura)san karton qutilar va idishlar tayyorlaydigan korxona qurildi. 90-yillar boshida Andijon, Namangan, Samarqand, Yangiyoʻl va boshqa shaharlarda gʻoʻzapoya, sholipoya va sel-lyulozadan qogʻoz ishlab chiqaradigan bir necha fabrika, oʻrta korxona^ sexlar ishga tushirildi. 1995-yilda "Oʻzbekqo-gʻoz sanoat" uyushmasi tashkil etildi (2003-yil oxirida tugatildi). 2003-yilda Oʻzbekiston Qogʻoz sanoatida 3044 t sellyuloza, 5735 t qogʻoz, 3949 mln. dona yozuv daftarlari ishlab chiqarildi. Tarmoqdagi eng yirik korxona — "Oʻzbek qogʻozi" aksiyadorlik jamiyati (Toshkent).

Qogʻoz sanoati chet davlatlarda AQSH (jahondagi ishlab chiqariladigan qogʻoz va kartonning 1/3 qismi), Rossiya, Kanada, Finlandiya, Shvetsiya, Yaponiya (AQSH, Kanada, Rossiyadan olinadigan xom ashyo hisobiga), GFRda rivojlangan. Bu mamlakatlarda Qogʻoz sanoati mahsulotlari eksportning muhim bandini tashkil etadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ilya Yefimovich Repin** (fin: Ilja Jefimovitš Repin, ukraincha: Ілля Юхимович Рєпін); [1844.24.7 (5.8), Chuguyev, hozirgi Harkov viloyati — 1930.29.9, Kuokkala, Finlandiya, hozirgi Leningrad viloyatidagi Repino] – rus rassomi, 19-asr realistik sanʼatining yirik namoyandasi. Peterburg Badiiyot akadimyasida oʻqigan (1864–71; 1894–1907-yillar dare bergan, 1898–99 yillar rektor). Rossiya boʻylab va chet ellarga bir necha bor sayohat qilgan. 1878-yildan peredvijniklar safida. Repinga oʻqish davrida Ivan Kramskoy, tanqidchi Vladimir Stasovlar kuchli taʼsir koʻrsatgan; inqilobiy demokratlar estetikasi bilan tanishgan Repinuning ongli tarafdorlaridan biriga aylandi. Repin ijodi oʻzining xalqchilligi, insonparvarligi yuksak gʻoyaviyligi va mahorati bilan ajralib turadi. Repindagi kuzatuvchanlik va joʻshqinlik, holat, imoishoralardan obrazlarning x,issiy tasvirlashda moqirona qoʻllash uning asarlarida koʻzga tashlanadi. Koʻp qirrali ijodi (portret, janrli va tarixiy kartinalar, ofort, litografiya, kichik rasmlar)da oʻz davrining qarama-qarshiliklaushi aks ettirdi, xalqning mashaqqatli turmushi, qudratini tasvirladi: "Burlaklar Volga boʻyida" (1870–73, Rus muzeyida), "Tavbadan bosh tortish" (1879–85) va "Kutmagandilar" (1884– har ikkalasi ham Tretyakov galereyasida); "Zaporojyeliklar turk sultoniga xat yozishmoqda" (1878–91), "Malika Sofya" (1879), "Ivan Grozniy va uning oʻgʻli Ivan" (1885) kabi asarlarida tarixiy voqealar taʼsirchan ifodalangan; portretlarvda jamiyatdagi turli kishilarning kuchli ijtimoiy va psixologik harakteristikasi, yorqin tipik obrazlari yaratilgan: "Vladimir Stasov" (1873), "A. F. Pisemskiy" (1880), "M. P. Musorgskiy" (1881), "L. N. Tolstoy" (1887), "I. P. Pavlov" (1924) va boshqa Shuningdek, Repinning kjsak mahorati grafikada ham namoyon boʻldi ("Qizaloq Ada", 1882; "Neva prospekta", 1887 va boshqalar), rassom qalami naturani uning bor jozibasi bilan bera olgan. Repin memorial muzeyi bor (1940). Sankt-Peterburgdagi Rassomlik, haykaltaroshlik va meʼmorlik institutiga Repin nomi berilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Andoza:Dünya Mirasları**Sokullu Mehmet Posho ko'prigi** yoki **Drina ko'prigi -** 1577 - yilda Sokullu Mehmet Posho buyrug'i bilan Mimar Sinan tomonidan Drina daryosi ustida qurilgan 11 ustunli ko'prikdir. Ko'prik bugungi kunda Bosniya va Gertsegovina sharqidagi Visegrad shahrida joylashgan.

Xususiyatlari
-------------

Ko'prik Drina daryosini shimoldan janubga qarab kesib o'tadi. Eni 7 metr va uzunligi qariyb 180 metr bo‘lgan ko‘prik kesilgan tosh bo'laklardan qurilgan. Ko'prik, ayniqsa 20-asr oxirida Bosniya-Gersegovinadagi fuqarolar urushi paytida jiddiy shikastlangan.

Ko‘prikka daryo uchun qurilgan to‘g‘on tufayli va viloyatda suv oqimining o‘zgarishi natijasida poydevoriga, ustunlariga sezilarli darajada zarar yetgan. Drina ko'prigining restavratsiyasi Turkiya Bosh vazirligiga qarashli Turk hamkorlik va taraqqiyot boshqarmasi (TIKA) tomonidan Jemal Biyedich universiteti bilan hamkorlikda amalga oshirilmoqda.

Ko'prik - dunyo adabiyotida Nobel mukofotiga sazovor bo'lgan yozuvchi Ivo Andrikning "Drinadagi ko'prik" romani orqali tanilgan.

Galereya
--------

Manbalar
--------

1. ↑  „Mimar Sinan’ın muhteşem eserleri".  www.tariharastirmalari.com. 12 aralık 2015da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14 nisan 2014.

Havolalar
---------

* Mimar Sinan asarlari
**Yumaloq Shayxtepa mozori**  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Antik davr. Namangan viloyatining Kosonsoy tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Kosonsoy" MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Namangan viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Oy kalendari** - q. Kalendar.
Oy kalendari "taqvimi", bir yilda necha kun vaqtni o'z ichiga olgan va har oyda nechta kun bo'lganligini ifodalovchi tizimdir. Oy kalendari, asosan, gregoriyanskiy tartibida yani milodiy yilning 12 oyini va 365 yoki 366 kunidan iborat bo'ladi. Gregoriyanskiy tartibida, oddiy yillarda har bir oy 28, 30 yoki 31 kunlik bo'ladi. Buning an'anaviy tartibi: yanvar 31 kun, fevral oddiy yillarda 28 kun (kabisa yillarda 29 kun), mart 31 kun, aprel 30 kun, may 31 kun, iyun 30 kun, iyul 31 kun, avgust 31 kun, sentabr 30 kun, oktabr 31 kun, noyabr 30 kun va dekabr 31 kunlik bo'ladi. Kabisa yili, 4 karrali yillar hisoblanadi. Bu yillarda fevral oyida 29 kun mavjud bo'ladi, qolgan oy kunlari esa oddiy yillardagi tartib bilan qoladi. Oy taqvimi, kalendaringizda yillik tartibni, oy va kunlarni tushuntiradigan muhim bir qismidir. Ushbu taqvimga asoslangan holda, sana aniqlash, bayramlarni e'lon qilish, ish rejalarini boshqarish va boshqalar kabi amaliyotlarni osonlashtirish mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Boltiq qalqoni** — Sharkiy Yevropa platformasining shim.gʻarbiy qismida, uning tokembriy burmali fundamentining yer yuzasiga chiqib qolgan qismi. Nisbatan yoshroq choʻkindi jinslari qoplami deyarli uchramaydi. Rossiyaning shim.garbiy (Kareliya Respublikasi, Murmansk viloyati) qismi, Finlandiya va Shvesiya hududlarini oʻz ichiga oladi. Fundamentining tokembriy jinslari kuchli metomorflashgan va murakkab joylashgan boʻlib, turli yoshga mansub majmualardan iborat. Arxey va quyi proterozoy jinslari (gneyslar, kristalli slaneslar va boshqalar) dan tuzilgan. Ularning mutlaq yoshi 3500 mln. yildan 2700— 2500 mln. yilgacha. Proterozoyning nisbatan yoshroq Kareliya va svekfin majmualari koʻproq tarqalgan, ular burmali sistemalar hosil qilib, shakllanishi bundan 1850—1750 mln. yil avval yakunlangan. Shuningdek granitrapakivlar ham rivoj topgan (1640— 1620 mln. yil). Paleozoydan boshlab vaqtvaqti bilan koʻtarilgan. Boltiq qalqoni da temir rudasi (Shvesiya, Rossiya Federatsiyasi), mis-nikel rudalari (RF), paleozoy ishqorli intruziyalari orasida apatit (Xibin, Rossiya Federatsiyasi) konlari bor.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**China National Heavy Duty Truck Group Co. Ltd**, **CNHTC** yoki **Sinotruk Group** — Shandong provinsiyasining Jinan shahrida joylashgan Xitoyning davlat yuk avromobillari ishlab chiqaruvchisi. Hozirgi vaqtda kompaniya Xitoyda yuk mashinalari ishlab chiqaradigan uchinchi ishlab chiqaruvchidir. Bu kompaniya Xitoyning birinchi ogʻir yuk mashinasi — „Huanghe" (黄河, lit. *Yellow River*) JN150ni ishlab chiqarganligi bilan mashhur.

Tarix
-----

CNHTC 1935-yilda Tszinan **avtomobil zavodlari** asosida Xitoy Respublikasi Kuomintang hukumati tomonidan tashkil etilgan. 1956-yilda ogʻir yuk mashinalarini ishlab chiqara boshladi. 2001-yilda amalga oshirilgan islohot va qayta tuzishdan keyin kompaniya oʻtgan-yillardagi operatsion yoʻqotishlardan xalos boʻldi.

Guruh aktivlarining aksariyati Gonkong birjasi boʻlgan kompaniya sifatida 2007-yilda Gonkong fond birjasida roʻyxatga olingan. Sinotruk (Gonkong). Yana bir shoʻba korxonasi (Sinotruk (Gonkong) ning shoʻba korxonasi) Sinotruk Jinan Truck (SZSE: 000951) Shenzhen fond birjasida qayd etildi .

Sinotruk Janubiy Amerikaning turli mamlakatlarida yuk mashinalarini sotadi. Ular Braziliyaga transport sohasida tajribaga ega boʻlgan bir guruh ishbilarmonlarga javoban tashrif buyurishdi. Sinotruk shu paytgacha 2000 ta transport vositasini sotgan. Sinotruk 2013-yilda Xitoydan tashqarida birinchi zavodini qurishni 300 million dollardan koʻproq investitsiya bilan boshladi. Uning joylashgan oʻrni Braziliyaning Lajes shahrida boʻladi.

Sinotruk shuningdek, Dysin Automobiles qoʻshma korxonasi orqali Pokistonda yuk mashinalarini ishlab chiqaradi.

Ular, shuningdek, Filippinda ham 2011-yildan beri yengil va ogʻir yuk mashinalarini sotadigan dilerlik orqali faollik koʻrsatmoqdalar.

2019-yil oktyabr oyida Shandong Heavy Industry kompaniyasi „China National Heavy Duty Truck Group" kompaniyasining nazorat aksiyadoriga aylanib, 45 % ulushini oldi.  

* Rossiyada ishlatiladigan 6x6 Sinotruk Howo yuk mashinasi Rossiyada ishlatiladigan 6x6 Sinotruk Howo yuk mashinasi
* Eronda ishlatiladigan 10x10 Sinotruk Howo yuk mashinasi Eronda ishlatiladigan 10x10 Sinotruk Howo yuk mashinasi

Sinotruk Oʻzbekistonda
----------------------

2020-yili Samarqanddagi JV Man Auto-Uzbekistan qoʻshma korxonasi negizida yangi avtokompaniya UZ TRUCK AND BUS MOTORS qoʻshma korxonasi tashkil qilindi. Yangi kompaniyani tashkil etish toʻgʻrisida Oʻzavtosanoat Xitoyning Sinotruk Internatioanal Investment Limited hamda Germaniyaning Man Truck & Bus SE kompaniyalari bilan kelishuvga erishgan. Xitoy tomoni JV Man Auto-Uzbekistan korxonasiga 12,1 million dollar miqdorida toʻgʻridan toʻgʻri investitsiya kiritish yoʻli bilan kompaniya hissadorlaridan biri boʻladi. Ushbu loyiha 100 dan ortiq ish oʻrni yaratishni koʻzda tutib, ishlab chiqarish quvvatini-yiliga 3 000 ta texnikadan 6 000 taga yetkazishni koʻzda tutadi. UZ TRUCK AND BUS MOTORS ishlab chiqaradigan yuk avtomobillari Oʻzbekiston va Markaziy Osiyo bozoriga uchun chiqariladi.

Manbalar
--------

1. ↑  **{{Yangiliklar manbasi}} andozasidan foydalanishda `title=` parametri belgilanishi kerak**.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Nasaf (maʼnolari).

**Nasaf** — tarixchi Abdusattor Jumanazar tomonidan Nasaf (Qarshi) shahri tarixi haqida yozilgan kitob. Ushbu kitob Nasaf (Qarshi) shahrining 2700 yilligi munosabati bilan chop etilgan. Kitobda Nasaf shahrining paydo boʻlishiga oid afsona va rivoyatlar, oʻrta asrlarda uning atrofida mavjud boʻlgan qadimiy aholi maskanlari haqida yangi maʼlumotlar keltirilgan. Shuningdek, muallif birlamchi tarixiy manbalar, xujjatlar asosida shahar qurgʻoni, devorlari, guzar va mavzelari, masjidlaru-qabristonlar, Nasaf shahridagi oʻquv taʼlim tizimi, madrasalar tarixini batafsil yoritishga harakat qiladi. Kitobda koʻxna Nasafning haqiqiy tarixiy qiyofasini tasvirlangan.

Kitob mundarija, 9 maqola, yakuniy soʻz va foydalanilgan ababiyotlar va manbalar roʻyxatidan iborat. Kitobda asosan Nasaf sivilizatsiyasi haqidagi dalillar, manbalar, tarixiy qazilmalar, tarixiy yodgorliklari, haqida maʼlumotlar keltiriladi. **Birinchi maqola** „Nasaf atrofidagi afsona va rivoyatlar" deb nomlangan. Unda Nasaf soʻzi va bu shaharning kelib chiqishini, shahrining vujudga kelishi va uning tarixi haqida soʻz boradi. **Ikkinchi maqola** „Nasaf viloyatining oʻrta asrlardagi aholi maskanlari" deb nomlangan boʻlib, unda muallif Nasaf viloyatining sharqiy hududiga eʼtibor qaratib, uning Kesh viloyati bilan chegaralariga oid maʼlumotlar bor. **Uchinchi maqola** „Nasaf viloyatining maʼmuriy boshqaruv hududlari" deb nomlangan. **Toʻrtinchi maqola** „Qarshi shahri va uning devorlari" deb nomlangan. Bu maqolada asosan Qarshi shahrining paydo boʻlishi va unda Kepakxonning xizmati, tutgan oʻrni haqidagi maʼlumotlar koʻrsatilgan. Mual­lif xatto uning qabri oʻrnini ham izlab topadi. **Beshinchi maqola** „Guzar va mavzelar qabristonlar" deb nomlangan. Bu maqolada asosan shahrining devorlari, tarixiy guzar va mavzelari, qabristonlariga oid maʼlumotlar bor. **Oltinchi bob** „Masjidlar" deb nomlangan. Bu maqolada asosan Nasaf taʼlim tizimi va madrasalari tarixi, birgina Qarshi shahrining oʻzida 40 ta madrasa faoliyat yuritgani haqida gap ketadi. **Yettinchi bob** „Nasaf shahri taʼlim tizimi va maʼrifiy hayoti, madrasalar" haqida, **sakkizinchi bob** „Xazinadagi Nasaf javohirlari", **toʻqqizinchi bob** „Sassiz oxang ijodkorlari (Nasaf xatgotlari)" deb nomlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Абдусаттор Жуманазар".
2. ↑  „Alisher Navoiy nomidagi O‘zbekiston Milliy kutubxonasi".
3. ↑  Jumanazar A.*. Nasaf*. Toshkent: Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston milliy kutubxonasi nashriyoti, 2007 — 204 bet.
**Toʻpolon astragali** (lotincha:  *Astragalus tupalangi*) — burchoqdoshlar oilasi, astragal turkumiga kiruvchi koʻp yillik oʻt oʻsimlik. Birinchi marta rus botanigi Nikolay Goncharov tomonidan tasvirlangan. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Surxondaryo viloyati Hisor tizmasi, To‘polondaryo havzasida uchraydi.

Tavsifi
-------

Boʻyi 35 sm, poyasi qisqa, yer osti poyasi yogʻon, qisqa shoxli koʻp yillik oʻt oʻsimlik. Oʻq ildiz sistemasiga ega. Barglari toq patsimon. Bargchalari 12-13 juft, tuxumsimon, uzunligi 20-27 mm ustki tomoni tuksiz, ostki qismining tomirlari siyrak, dagʻal tuklar bilan qoplangan. Gullari zigomorf, shingil toʻpgulda yigʻilgan. Shingili siyrak, koʻp gulli, uzunligi 6-7 sm. Gulbandining uzunligi 2-3 mm. Gulkosachabarglari besh dona, naysimon, uzunligi 20 mm, tuksiz, gulkosachabarglarining chetlari dagʻal tuklar bilan qoplangan. Gultojibarglari besh dona, och sariq rangda. Gullari quvursimon bir jinsli, changchi va urug‘chibargi alohida gullarda joylashgan. Changdonlari odatda oʻn dona, urugʻchisi bitta. Hasharotlar, arilar kapalaklar yordamida changlanadi. Mevasi — quruq dukkak meva. Dukkagi bandsiz, choʻziq ovalsimon shaklda, uzunligi 10-12 mm, eni 7 mm. May oyida gullab, mevasi iyun oyida pishib yetiladi.

Tarqalishi va oʻsish sharoiti
-----------------------------

Tabiatda kam uchrovchi endemik tur, yakka holatda uchraydi. Surxondaryo viloyati, Hisor tizmasi, To‘polondaryo havzalarida tarqalgan. Togʻning pastki qismidagi toshloq va ochilib qolgan harsang tosh yoriqlarida oʻsadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Астрагал тупаланский - Astragalus tupalangi - Описание таксона - Плантариум". 12-may 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-aprel 2015-yil.
2. ↑  „Astragalus tupalangi".
3. ↑  *O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobi I jild*, 2019.
1880-yillarda Goʻztepe
**Goʻztepe** – Izmirning Konak tumanidagi mahalla hisoblanadi. Tumanning gʻarbiy qirgʻoq yaqinida joylashgan mahalla Mustafo Kamol Sohil xiyoboni va Inonu koʻchasi orasidagi koʻchalarni oʻz ichiga oladi. Inonu koʻchasi mahallaning Qorabogʻlar tumani bilan chegarasini tashkil etadi. Mithatpasha koʻchasi Mustafo Kamol Sohil xiyoboniga parallel ravishda mahalladan oʻtadi.

Goʻztepe SK bilan mashhur mahalla chegaralari ichida Susuzdede Park, xususiy Izmir Amerika kolleji va Notre Dame de Lourdes katolik cherkovilari bor. 2022-yil holatiga koʻra, uning aholisi 15,897 kishini tashkil etadi va u Konakning Goʻzelyalidan keyin ikkinchi eng zich mahalla hisoblanadi.

Infratuzilmasi
--------------

Goʻztepe metro bekati va Goʻztepe tramvay bekati mahallaga doimiy ravishda xizmat qiladi. Mahallada Bisim bekati ham bor.

Madaniy obyektlari
------------------

* Notre Dame de Lourdes katolik cherkovi
* Xususiy Izmir Amerika kolleji
* Arapyan Ispartalyan uyi (hozirgi Hakimiyet-i Milliye boshlangʻich maktabi)
* Susuz bobo qabri
* Anadolu kvartirasi

### Izmir gubernatori saroyi

Ushbu saroy 130 yoshda ekanligi taxmin qilinadi. Otaturk, İnönü va Izmirning koʻplab hokimlari saroyda faoliyat olib borgan. Gubernatorlik va Katip Chelebi universiteti oʻrtasida tuzilgan shartnoma bilan universitetga topshirilgan tarixiy saroy hozirgi vaqtda vayronaga aylangan. 2022-yil 27-iyulda Izmir gubernatori Yavuz Selim Koshger saroyning universitetga ajratilishi bekor qilinganligini va 1,5 yil davom etishi rejalashtirilgan restavratsiyadan soʻng bino yana gubernatorlik saroyi sifatida foydalanishini eʼlon qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „İstasyonlar".  Bisim. 24 şubat 2016da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20 nisan 2021.
2. ↑  „Bir Apartman Hikayesi; İzmir'in İlk Apartmanı ANADOLU - izmirmag" (Türkçe). *izmirmag.net*. 28 ocak 2021da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22 mayıs 2022.
3. ↑  *Gazete.* „Meclis'e taşınacak: Atatürk’ü ağırlayan tarihi konak adeta savaştan çıkmış gibi!" (Türkçe).. 12 temmuz 2022da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12 temmuz 2022.
4. ↑  *Gazete.* „Eski Vali Konağı için yeni karar: Tahsis iptal, restore edilecek" (Türkçe).. 27 temmuz 2022da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28 temmuz 2022.
**Harbiy tarix** - 1) harbiy ishning qad. zamonlardan hozirga qadar boʻlgan rivojlanish jarayoni; 2) oʻtmishdagi urushlar va qurolli kuchlarni oʻrganuvchi, ularning rivojlanish qonuniyatlarini ochib beruvchi fan. Harbiy tarix tarix fanining tarkibiy qismi hisoblanadi. Shu bilan birga harbiy fanning bir qismi boʻlib, oʻtmishdagi urushlarning strategiya va taktikasi nazariyasini oʻrganadi.

Harbiy tarixning eng muhim sohalari: urushlar tarixi — konkret urushlarning maqsadi, sabablari va xarakterini, ularning borishi, natijalari va tarixiy jarayondagi ahamiyatini ochib beradi; qurolli kuchlarning qurilishi tarixi — qoʻshin turlari va qurolli kuchlarning har xil turlarining yaratilishi, tayyorlanishi, tuzilishi va texnik aloqalari jarayonini oʻrganadi; harbiy sanʼat tarixi — harbiy harakatlarning borish shakli va usullarining almashishi va rivojlani-shini tekshiradi; harbiy tafakkur tarixi — ularning tabiati va xarak-teriga qarab harbiynazariy qarashlar rivojini, urushlarni tayyorlash va ularni olib borish, harbiy qurilish va harbiy sanʼat masalalarini hal qilishni oʻrganadi. Harbiy tarixshunoslik, harbiy manbashunoslik va harbiy arxeografiya harbiy tarixning maxsus boʻlimlari hisoblanadi.

Harbiy tarix mavzusida turli davlatlarda olib borilgan ishlarni rivojlantirish va muvofiqlashtirish maqsadida 1938-yilda harbiy tarix boʻyicha xalqaro komissiya (1SMN — 1pgegpaIopa1 Sott18510 Gʻ MShgagu Shzgogu) tashkil etilgan va u harbiy tarixchilar uchun fikr almashish platformasi sifatida faoliyat yuritmoqda. 1SMNga aʼzo boʻlgan davlatlarda milliy komissiyalar tashkil etilgan boʻlib, 1SMN qurultoylari 1980-yilga qadar har 5 yilda bir marta, keyingi davrda esa har yili oʻtkazib kelingan.

Hozirgi davrda 1SMNga Turkiya, Germaniya, AQSH, Albaniya, Argentina, Avstraliya, Avstriya, Belgiya, Braziliya, Bolgariya, Xitoy, Chexiya, Daniya, Marokash, Finlandiya, Fransiya, JAR, Janubiy Koreya, Niderlandiya, Buyuk Britaniya, Irlandiya, Ispaniya, Isroil, Shvetsiya, Shveysariya, Italiya, Yaponiya, Kanada, Vengriya, Norvegiya, Polsha, Portugaliya, Ruminiya, Rossiya, Slovakiya va Gretsiya kabi davlatlar aʼzo boʻlib kirgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Azizxon Poʻlatovich Qayumov** (1926-yil 19-yanvar, Qoʻqon, Fargʻona viloyati, Oʻzbekiston SSR — 2018-yil 16-fevral, Toshkent, Oʻzbekiston) — o`zbekistonlik olim, adabiyotshunos, filologiya fanlari doktori (1961), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1983), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademigi (1995).

Biografiyasi
------------

Azizxon Qayumov 1926-yil 19-yanvar Qoʻqonda davlat arbobi Poʻlat Qayumov oilasida tugʻilgan. 1933—1943-yillarda Qoʻoqn shahridagi 3-sonli oʻrta maktabda oʻqigan. 1944—1949-yillarda Oʻrta Osiyo davlat universitetining sharq fakultetida tahsil olgan. 1949—1957-yillarda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida ilmiy xodim, 1957—1958-yillarda Oʻzbekiston SSR Ministrlar Sovetida fan va oliy oʻquv yurtlari boʻyicha katta referent, 1958—1961-yillarda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Til va adabiyot instituti direktori, 1961—1963-yillarda Oʻzbekiston KP MK fan, oliy oʻquv yurtlari va maktablar boʻlimi, soʻng fan va madaniyat boʻlimi mudiri, 1963—1964-yillarda Oʻzbekiston Madaniyat vaziri, vazirning birinchi oʻrinbosari, 1964—1974-yillarda Oʻzbekiston SSR Ministrlar Soveti huzuridagi Kinematografiya davlat qoʻmitasi raisi, 1974—1979-yillarda Toshkent madaniyat instituti rektori, 1979—1998-yillarda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Qoʻlyozmalar instituti direktori, 1998—2018-yillarda Alisher Navoiy nomidagi Adabiyot muzeyida yetakchi ilmiy xodim vazifasida faoliyat koʻrsatgan. 1995-2000-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi deputati. 2018-yil 16-fevral Toshkentda 92 yoshda vafot etdi, 17-fevralda Minor qabristoniga dafn etilgan.

Asosiy ilmiy ishlari
--------------------

Qoʻqon adabiy muhiti mavzuida. „Maxmur" (1956), „Hoziq" (1957), „Gʻoziy" (1959), „Saddi Iskandariy" (1975), „Alisher Navoiy" (1976, 1991), „Hayrat ulabror" (1977), „Farhod va Shirin" sirlari" (1979), „Nodir sahifalar" (1991), „Bu ohang ila boʻlgʻaysen Naqshband" (1993) kabi asarlari Apisher Navoiy hayoti va ijodiy merosini oʻrganishda muhim hissa boʻlgan. Q mashnshunoslik sohasida ham samarali ish olib borib, bir qancha oʻzbek mumtoz shoirlarining asarlarini nashrga tayyorlagan. Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1980). „Shuhrat" medali (1996), „Elyurt hurmati" ordeni (2003) bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  
	* Nazm va tafakkur quyoshi, T. 1992; Sheʼriyat jilolari, T. 1996; Jemchujina mudrosti i taynm semi morey (B. Hasanov bilan hamkorlikda), T. 2000; Akademik Gʻafur Gʻulom, T. 2002; Akademik Vohid Zohidov, T. 2004; Akademik Oybek, T. 2005.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Temur Mirokilov**(1919-yil 15-avgust, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR - 1995-yil 22-mart, Dushanbe, Tojikiston) - iqtisodiyot fanlar doktori, professor, Tojikiston SSRda xizmat koʻrsatgan fan arbobi.

Biografiyasi
------------

Temur Mirokilov 1919-yil 15-avgust kuni Oʻzbekiston SSR tarkibidagi Samarqand viloyatida tugʻilgan. Oʻzi tugʻilgan qishloqda oʻrta taʼlimni olgach, Dushanbe davlat pedagogika institutining tarix fakultetiga oʻqishga qabul qilinadi. Ushbu oliygohni 1952-yil muvaffaqiyatli tamomlaydi. Shundan soʻng, Abu Ali ibn Sino nomidagi Tojikiston davlat tibbiyot institutining iqtisod kafedrasida assistent boʻlib ishlaydi. Temur Mirokilov 1954-yildan 1956-yilgacha Moskvada joylashgan SSSR Fanlar akademiyasining Iqtisodiyot institutining aspirantura bosqichida tahsil oldi. U Tojikiston davlat universitetida 1957-yildan 1959-yilgacha katta oʻqituvchi, 1959-yildan 1964-yilgacha kafedra dotsenti, 1964-yildan 1992-yilgacha „Siyosiy iqtisod" kafedrasi mudiri lavozimlarida faoliyat yuritdi. Temur Mirokilov 1993-yildan umrining oxirigacha Tojikiston davlat agrar univeristetida kafedra rahbari hamda professori boʻlgan. Sirojiddin Nuriddinov Respublika iqtisodiyotini rivojlantirishning turli yoʻnalishlarida izlanishlab olib bordi. Ilmiy izlanishlarining asosiy maqsadi iqtisodiyot, sanoat va qishloq xoʻjaligini umumalashtirgan holda yaxlit tizimni ishlab chiqish edi.

Mukofotlari
-----------

* Tojikiston SSRda xizmat koʻrsatgan fan arbobi unvoni bilan 1989-yil taqdirlangan.
* „Shon-sharaf" ordeni bilan mukofotlangan.

Manbalar
--------
**Eliel Saarinen** (1873.20.8, Rantasalmi, Finlandiya — 1950.30.6, BlumfildXils, AQSH) — fin meʼmori. Gelsingfors (Xelsinki)da oʻqigan (1893—97); universitetda rassomlik, Politexnika institutida meʼmorlikni oʻrgangan. Fin meʼmorligida "milliy romantizm" uslubining asoschisi (Xelsinkidagi Milliy muzey, 1906—09; Laxtidagi ratusha, 1912), 1923-yildan AQShda ishlagan (oʻgʻli Ero Saarinen bilan). Asosiy loyihalari: Parijdagi Xalqaro koʻrgazma paviloni (1900, hamkorlikda), maktab, muzey va BlumfildXilsdagi Badiiyot akadimyasi (1926— 43), Uorren (Michigan shtati)dagi "Jeneral motore" kompaniyasi texnik markazining loyihasi (1948—56) va boshqa

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Maija Karoliina Saari** (1986-yil 26-martda tugʻilgan) — finlandiyalik futbolchi. U ilgari Shvetsiyada AIK, Mallbackens IF, Umeå IK, Kolbotn, Stabæk Fotball Kvinner jamoalarida, Norvegiyaning Toppserienda Vålerenga va oʻz mamlakatida FC Honka, HPK jamoalarida himoyachi sifatida oʻynagan. 2007-yilda Finlandiya ayollar futbol terma jamoasida birinchi oʻyinini oʻtkazganidan soʻng, umumiy hisobda 85 dan ortiq oʻyinda gʻalaba qozonadi va jamoa sardori darajasigacha koʻtariladi.

Klublardagi faoliyati
---------------------

Saari kuchli chap qanot himoyachi boʻlib, 2006, 2007 va 2008-yillarda „FK Honka" jamoasi bilan ketma-ket uchta mamlakat chempionligini qoʻlga kiritgan. U oʻzining tugʻilgan joyi Vaasadan Xelsinkiga koʻchib oʻtgandan keyin, 10 yoshida klubga qoʻshiladi va klub sardori darajasiga koʻtariladi. 2008-yilning dekabr oyida Saari Shvetsiyaning Umeå IK klubi bilan ikki yillik shartnoma imzolaydi. 2011-yilgacha u Norvegiyaning Toppserien jamoasida ham oʻynaydi va 2011-yilga kelib Shvetsiyaning AIK jamoasiga qaytib keladi.

Saari 2013-yilgi mavsumni Mallbackens IF jamoasi bilan oʻtkazadi va 2014-yilgi mavsumda yana AIK jamoasiga qaytadi. 2015-yil dekabr oyida u Norvegiyaga qaytishga rozi boʻladi va Stabæk Fotball Kvinner jamoasi bilan ikki yillik shartnoma imzolaydi.

Xalqaro faoliyati
-----------------

U 2007-yil 7-martda Algarve kubogi doirasidagi Finlandiya Shvetsiya uchrashuvida asosiy tarkibda maydonga tushib Finlandiya terma jamoasidagi birinchi oʻyinini oʻtkazadi. Saari, shuningdek, 2009-yilgi UEFA ayollar oʻrtasidagi Evro-2009 da Finlandiyaning barcha toʻrtta oʻyinida, shu jumladan, chorak finalda Angliyaga magʻlubiyatga uchragan.

2013-yil iyun oyida oʻsha paytda terma jamoa sardori boʻlgan Saari xochsimon payidan jarohat olib, UEFA Ayollar oʻrtasidagi Yevro-2013 musobaqasida qatnasha olmaydi.

Xalqaro gollari
---------------

| Yoʻq. | Sana | Joy | Raqib | Hisob | Natija | Musobaqa |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | 2016-yil 12-aprel | Stadion Mitar Mićo Golish, Petrovac, Chernogoriya | Chernogoriya | **4** — 1 | 7-1 | Ayollar oʻrtasidagi Yevro-2017 saralashi |
|

Manbalar
--------

1. ↑  „Finland".  FIFA.com. 18-oktabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-sentabr 2011-yil.
2. ↑  *Britta Åkerlund.* „Umeå IK värvar finsk landslagsback" (Swedish).  Umea.se. 11-dekabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-sentabr 2011-yil.
3. ↑  „AIK signs the Finnish Maija Saari". 22-yanvar 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-yanvar 2012-yil.
4. ↑  *Karlsson.* „Saari återvänder till AIK" (Swedish).  Yle (2-dekabr 2013-yil). Qaraldi: 3-dekabr 2013-yil.
5. ↑  *Holmlund, Tor Bjørnar*. „Finlands landslagskaptein har signert for Stabæk" (Norwegian). Budstikka (21-dekabr 2015-yil). Qaraldi: 29-dekabr 2015-yil.
6. ↑  „Maija Saari" (Finnish).  Suomen Palloliitto. 13-mart 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-sentabr 2022-yil.
7. ↑  *Erävuori.* „Devastated Saari out for Finland".  UEFA (7-iyun 2013-yil). Qaraldi: 3-dekabr 2013-yil.
**Usmon Gʻoziy** Afgʻoniston va Pokistonda joylashgan Oʻzbekiston islomiy harakati jangari guruhining amiri boʻlgan. Ushbu harakat yetakchisi Usmon Odil dronlar hujumida vafot etgach, Usmon Gʻoziy uning oʻrniga oʻrinbosar etib tayinlanadi.

Tarixi
------

Tolibon Muhammad Umarning oʻlimini ikki yildan ortiq muddat davomida yashirib kelganini tan olganidan bir necha hafta oldin, Gʻoziy Tolibon yetakchisi mavqeini shubha ostiga oladi va Iroq va Shom Islom Davlatini maqtab bayonot beradi. Gʻoziy Tolibonning tan olinishiga hamma vaqt shubha bilan qarashga oʻzini haqli deb hisoblagan. 2015-yil 6-avgust kuni Oʻzbekiston islomoy harakati rahbari Usmon Gʻoziy va ushbu harakatning koʻplab jangarilari Abu Bakr al-Bagʻdodiyga qasamyod qilayotgani aks etgan videoni eʼlon qilinadi. Usmon Gʻoziy va Oʻzbekiston islomiy harakati rahbar Abu Bakr al-Bagʻdodiyga rasman bay’at qiladi va yangi tashkil topgan Xuroson viloyati bilan birlashadi.

Uning guruhi Karachidagi aeroportga hujum qilganidan keyin Pokiston armiyasi Oʻzbekiston islomiy harakati va boshqa Tolibon guruhlarini siqib chiqarish maqsadida Shimoliy Vaziristonda „Zarb-e-Azb" operatsiyasini boshlaydi.

Koʻplab guruhlar Oʻzbekiston islomiy harakati rahbari Usmon Gʻoziy bilan birgalikda Afgʻonistonga oʻtadi. Gʻoziy birmuncha vaqt Afgʻonistonning Zobul viloyatida mulla Mansur Dadulloh yonidagi qoʻriqxonada boʻladi. Mansur Dadulloh Mulla Umar oʻlimidan soʻng paydo boʻlgan Tolibon rahbariyatiga qattiq qarshilik koʻrsatadi.

Afgʻoniston va Tolibon harakati bilan jiddiy kelishmovchiliklar yuzaga kelganidan soʻng, 2015-yil oxirida Mansur va Usmon Gʻoziyning qoʻshma bazasiga bosqin uyushtirilib, Mansurning barcha boʻlinmalari, jumladan, Oʻzbekiston islomiy harakati rahbari Usmon Gʻoziy ham oʻldirilgani xabar qilinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Walsh, Declan*. „Uzbek Group Says Drone Killed Leader (Published 2012)" (en-US). *The New York Times* (4-avgust 2012-yil). Qaraldi: 2-noyabr 2020-yil.
2. ↑  *Moscow, Margherita Stancati in Kabul and Nathan Hodge in*. „Islamic State Ally Emerges As Threat to Afghanistan, Central Asia" (en-US). *Wall Street Journal* (18-avgust 2015-yil). Qaraldi: 2-noyabr 2020-yil.
3. ↑  „Wilayat Khorasan Stumbles in Afghanistan" (en-US). *Jamestown*. Qaraldi: 2-noyabr 2020-yil.
4. ↑  „Karachi airport: Islamic Movement of Uzbekistan claims attack" (en-GB). *BBC News* (11-iyun 2014-yil). Qaraldi: 2-noyabr 2020-yil.
5. ↑  *Islamabad.* „Uzbek militant group IMU claims involvement in Karachi airport assault" (en). *the Guardian* (11-iyun 2014-yil). Qaraldi: 2-noyabr 2020-yil.
6. ↑  „Wilayat Khorasan Stumbles in Afghanistan" (en-US). *Jamestown*. Qaraldi: 2-noyabr 2020-yil.

„Wilayat Khorasan Stumbles in Afghanistan". *Jamestown*. Retrieved 2020-11-02.
7. ↑  „2015 Retrospective: How the Fall of the IMU Reveals the Limits of IS' Expansion" (en-gb). *news.siteintelgroup.com*. Qaraldi: 2-noyabr 2020-yil.