recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Yalang jabralilar**, yalangʻoch jabralilar — orqa jabrali mollyuskalar turkumi. Chigʻanogʻi va mantiya boʻshligʻi yoʻqolib, ikkilamchi jabralari rivojlangan (nomi shundan). Uz. 20 sm gacha. Tanasi va jabralari qizil tusda. Planktondagi lichinkasi chigʻanogʻini metamorfozdan soʻng tashlab yuboradi. 200 ga yaqin turi dengizlarda tarqalgan. Shilimshiq modda bilan qoplangan tuxumlarini ipga tizib qoʻyadi. Yirtqich boʻshliqichlilar bilan oziqlanganida boʻshliqichlilar tanasidagi otuvchi hujayralari hazm boʻlmasdan Yalang jabralilarning hazm qilish sistemasi orqali uning orqa tomoniga oʻtadi va himoya funksiyasini bajara boshlaydi. Suv tubida, balchiqda, baʼzan planktonda yashaydi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Magellan boʻgʻozi** — Janubiy Amerika materigi bilan Olovli Yer arxipelagi orasidagi boʻgʻoz. Atlantika okeanini Tinch okean bilan bogʻlaydi. Uzunligi 575 km, eng tor joyi 2,2 km, farvaterida eng sayoz joyining chuq. 19,8 m. Kuchli gʻarbiy shamollar boʻlib turadi. Suv osti qoyalari va sayozliklarining koʻpligi kema qatnovini qiyinlashtiradi. Magellan boʻgʻoziga Olovli Yerdan muzliklar kelib tushadi. Punta-Arenas (Chili) porti bor. Boʻgʻoz ilk bor (1520-yil) uni kesib oʻtgan portugal dengizchisi F. Magellan nomi bilan atalgan.

* 
* 
* 
*

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4114910-5
* LCCN: sh85079589
* SUDOC: 027790193
* VIAF: 235069100
* en:WorldCat Identities (VIAF orqali): 235069100

 |
**Bozorguyev Bozor Budajapovich** (1985-yil 9-yanvar) — rus, oʻzbek va qirgʻizistonlik erkin kurashchi .

Biografiyasi
------------

1985-yilda Zabaykal oʻlkasida (Rossiya) Chelutay qishlogʻida tugʻilgan. Yoshligida u Aginskiy va Ulan-Ude shaharlarida shugʻullangan, 2004-yilda kadetlar oʻrtasidagi Evropa chempionatida 4-oʻrinni egallagan.

2007-yildan buyon Qirgʻiziston terma jamoasitarkibida kurashga tushishni boʻshlagan. 2007-yilda Osiyo chempioni, jahon chempionatining bronza medali sovrindori boʻldi. 2008-yilda u Pekindagi Olimpiya oʻyinlarida qatnashdi, ammo u erda atigi 5-oʻrinni egalladi. 2009-yilda Osiyo chempionatining bronza medali sovrindori boʻldi.

2017-yil 5-aprel kuni Xalqaro olimpiya qo‘mitasi qarori bilan ukrainalik kurashchi Vasiliy Fedorishin antidoping qoidalarini buzgani uchun Olimpiada kumush medalidan mahrum etildi. Musobaqa natijalarini qayta koʻrib chiqilganidan soʻng, Bozor Bazarguruev 2008-yilgi Olimpiadaning bronza medali sovrindori deb topildi.

Havolalar
---------

* Bazar Bazarguruev: Mo'g'uliston omnoos barildah sanal tavihgyi baikh
* Bazarguruev Bazar Budjapovich (mavjud havola) www.sport-buryatia.ru
**Taxo**, (ispancha: *Tajo*), yoki **Teju** (portugalcha: *Tejo*, lotincha: *Tagus*), **Tagus** — Ispaniya va Portugaliyadagi daryo, Pirenei yarim orolda eng uzun. Uzunligi 1010 km, havzasining maydoni 81 ming km². Meseta yassitogʻligini sharqdan gʻarbga tomon kesib oʻtib, quyi oqimida Portugaliya pasttekisligidan oqadi va Atlantika okeaniga estuariy hosil qilib quyiladi. Oʻrtacha suv sart. fy Portugaliya bilan Ispaniya chegarasi yaqinida 438 m³/sek. noyabrdan mart oyigacha sersuv. T.ga GES va suv omborlari qurilgan. Sugʻorishda keng foydalaniladi. Quyilish joyidan boshlab 185 km masofada kema qatnaydi. T. boʻyida Toledo (Ispaniya) va Portugaliya poytaxti Lissabon sh.lari joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Andoza:Книга:СГНЗС

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dono (Danisiya) Dayanovna Boboxonova** (1946-yil 20-noyabr, Qozogʻiston SSR, SSSR) – oʻzbek va sovet teatr va kino aktrisasi. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist (1996). Abror Hidoyatov nomidagi oʻzbek davlat drama teatrining yetakchi aktyorlaridan biri.

Biografiyasi
------------

Danisiya Dayanovna Boboxonova 1946-yil 20-noyabrda Qozogʻiston SSRda tugʻilgan. 1970-yil A. N. Ostrovskiy nomidagi Toshkent davlat teatr-rassomlik institutining (hozirda Mannon Uygʻur nomidagi Toshkent davlat sanʼat instituti) musiqali teatr aktyorligi boʻlimini tamomlagan. Aktyorlik faoliyatini 1968-yilda „Yosh gvardiya" teatrida (hozirda Abror Hidoyatov nomidagi oʻzbek davlat drama teatrida) boshlagan. 1996-yili „Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist" faxriy unvoni bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Доно Бобохонова (Данисия Даяновна Бабаханова)га табрик!". *Muzaffar.uz*. Qaraldi: 27-dekabr 2023-yil.
2. ↑  „Дана Бабаханова" (ru). *Kino-teatr.ru*. Qaraldi: 26-dekabr 2023-yil.
3. ↑  „O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni, 26.08.1996 yildagi PF-1546-son". *Lex.uz* (1996-yil 16-avgust). Qaraldi: 26-dekabr 2023-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abbad ibn Bishr** **al-Ashxaliy** (arabcha: ) — Muhammad paygʻambarning sahobalaridan biri.

Biografiya
----------

Abbad ibn Bishr 606-yil Madinada tugʻilgan. Muhammad paygʻambar Madinaga yuborgan Musab ibn Umayrning xutbalari tufayli u islom taʼlimoti bilan tanishdi. Islomni qabul qilgandan soʻng, u zohid hayot kechirdi, koʻp vaqtini ibodat bilan oʻtkazdi. U Qur’onni mukammal bilar edi.

Oisha binti Abu Bakr aytadilar: „ Ansorlardan Abdulashxal qabilasidan bo‘lgan uch kishidan: Saʼd ibn Muoz, Usayd ibn al-Xudayr va Abbad ibn Bishrdan hech kim fazilat jihatidan oshib ketolmaydi".

Abbad ibn Bishr Payg‘ambarimiz davridagi barcha harbiy yurishlarda qatnashgan. 626- yilda Muhammad payg‘ambar Banu Muxorib va Banu Salaʼba qabilalariga qarshi yurish qildi. Vodiylarning birida boʻlib oʻtgan „Zat ar-Rikaa" jangidan qaytgan otryad tunda toʻxtadi.

Abbad ibn Bishr o‘z ixtiyori bilan tunda otryadni qo‘riqlashga kirishdi. Qiblah tomonga burilib, namoz oʻqiy boshladi va „ Gʻor" surasidan oyatlarni oʻqiy boshladi. Bu vaqtda bir kishi vodiyga yaqinlashdi, u Abbad vodiysiga kiraverishda koʻrib, oʻqidan oʻqni olib, kamoniga solib, keyin Abbadga qarata otdi. Abbad o‘qni tanasidan sug‘urib olib, Qur’on o‘qib, duoda davom etdi. Tungi notanish yigit unga qarab yana ikkita o‘q otdi, Abbad ham o‘qni chiqarib, Qur’on o‘qishni davom ettirdi. U holsizlanib, yaqin atrofda dam olayotgan Ammor ibn Yosirning oldiga sudralib bordi va: „Tur, men yaradorman, zaifman", deb uni uyg‘otdi. Abbadni ko‘rgan musofir darrov chekinishga shoshildi.

632-yilda Abbad ibn Bishr Yamomada soxta payg‘ambar Musaylimaga qarshi jangda halok bo‘lgan.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. 1 2  Али-заде 2007. sfn error: no target: CITEREFАли-заде2007 (help)
4. 1 2  „Аббад ибн Бишр (да будет доволен им Аллах)".  Журнал Аль-Ваъй (Сознание). Qaraldi: 2015-yil 13-aprel.
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
**Mugʻojar togʻi** (qozoqcha Moʻgʻaljar) — Qozogʻiston Respublikasining Oq-toʻba viloyatidagi togʻ. Kaspiyboʻyi pasttekisligi bilan Toʻrgʻay soyligi orasida joylashgan. U shimolida Ural daryosi vodiysidan janubida Turon tekisligidagi Shagʻiray balandligigacha davom etadi. Uz. 200 km, eni 30 km gacha. Eng baland joyi 657 m (Katta Baxtiboy togʻi). Togʻ geologik tuzilishi jihatidan Ural togʻlarining davomi hisoblanib, asosan, ohaktosh, koʻmirli slanets, qumtosh, kristalli slanets kabi jinslardan tuzilgan. Gʻarbiy va sharqiy Mugʻojar togʻiga boʻlinadi.

Iqlimi keskin kontinental, yozi issiq va quruq, kishi sovuq, qor kam yogʻadi. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi —16, —17°, iyulniki 23—25°. Yillik yogʻin 200–250 mm. Yogʻin asosan, bahorda tushadi. Mugʻojar togʻining gʻarbiy yon bagʻridan Emba, Oʻr (Kaspiy dengizi havzasi), sharqiy yon bagʻridan Irgʻiz daryosining oʻng irmoklari boshlanadi. Asosan, dasht va chala choʻl landshafta mavjud boʻlib, janubiy qoratuproq va kashtan tuproqdan iborat. Asosiy oʻsimliklari: chalov, betaga, shuvoq, burgan, daryo vodiylarida terak, tol, qa-yin oʻsadi. Bahorgi-yozgi yaylovlar bor. Xrom rudasi, fosforit, mis, nikel, koʻmir konlari zaminida konchilik sa-noati rivojlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Monogeneyalar**, monogenetik soʻrgʻichlilar, koʻp soʻrgʻichlilar (Monogenea) — yassi chuvalchanglar tipiga mansub sinf. Uz. 0,2— 3 sm. Ektoparazitlar. Asosan, baliklar terisi va jabralarida, baʼzan suvda va quruqlikda yashovchilar hamda sudralib yuruvchilar (toshbaqalar) ichki organlarida parazitlik qiladi. Tanasining keyingi qismida yopishuvchi diski bulib, unda turli xil yopishuv organlari (ilmoklar, klapanlarga uxshash soʻrgʻichlar) joylashgan. Ogzi tanasining oldingi qismida. Ichagi xaltasimon yoki shoxlangan. Ayirish sistemasi protonefridiy tipida, ayirish teshiklari tanasining 2 yonida. Germafrodit, qoʻshiluv organlari bor. Tu-xum qoʻyadi, baʼzan tirik tugʻadi. Odatda, nayel gallanmasdan koʻpayadi (baqa koʻp surgʻichlisi bundan mustasno). Erkin yashovchi lichinkasi 10—16 ilmoqchalar bilan qurollangan boʻlib, yangi xoʻjayinni zararlaydi. 200 ga yaqin turi maʼlum. Bir qancha turlari yosh baliqlarni zararlab, yoppasiga qirib yuboradi. M. baliqchilik xoʻjaliklariga katta ziyon keltiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abu al-Yaqzan Ammar ibn Yasir al-Mazxojiy** (arabcha: ) —Muhammad paygʻambarning sahobalaridan biri. U Muhammad paygʻambar bilan Madinaga koʻchib kelgan muhojirlardan edi.

Hayoti
------

Toʻliq ismi Abu Yaqzon Ammar ibn Yasir ibn Amir ibn Molik al-Mazxojiy 570-yil Makkada tugʻilgan. U Muhammad paygʻambar ham tugʻilgan yili tugʻilgan. Ammar paygʻambarlik boshlanishidan oldin ham Muhammadning doʻsti edi. Onasining ismi Sumaya binti Xabbat, otasining ismi Yasir ibn Amir edi.

Ammar ota-onasi bilan islom dinini qabul qildi va al-Arqam uyidagi majlislarda qatnashgan. Koʻpgina musulmonlar singari ular ham Quraysh tomonidan yomon munosabatda boʻlishgan. Ammar oilasining ahvoli yanada ogʻir edi, chunki uning otasi makkalik emas, onasi esa maxzumitlarning xizmatkori edi. Sumaya va Yasir egalari ularni islomdan voz kechishlari uchun qattiq qiynoqlarga soldilar, lekin ular har qanday qiynoqlarga bardosh berib, buni oʻzlari uchun neʼmat deb bildilar. Oxir-oqibat ular oʻldirildi. Abu Jahl tomonidan oʻldirilgan Ammarning onasi birinchi musulmon „ shahid" hisoblanadi. Ammarning oʻzi ham mushriklar tomonidan qayta-qayta xoʻrlanib, qiynoqqa solingan. Bir kuni Ammar qiynoqqa solinganida, mushriklar undan talab qilgan narsani aytdilar. Muhammad paygʻambar uni qoralamadi, chunki u qiynoqlar ostida buni qilganini bilar edi.

Ammar Madinadagi masjid qurilishida ishtirok etgan. U musulmonlarning dushmanlari bilan boʻlgan barcha janglarida — Badr jangidan tortib Tabukgachaqatnashgan.

Ammar Abu Bakr va Umar ibn al-Xattob xalifaligi davridagi janglarda ham qatnashgan. Umar davrida Ammar Kufaga hokim boʻldi, lekin Quraysh qabilasidan boʻlmagani uchun Kufa ahli uni rahbar sifatida qabul qilmadi. Ikki yildan soʻng uning oʻrniga Abu Muso al-Ash’ariy keldi. Xalifa Usmon davrida u yerdagi siyosiy vaziyatni oʻrganish uchun Misrga borib, oʻsha viloyatda qoʻzgʻolon boshlangani haqidagi yomon xabar bilan Usmonga qaytib keldi.

Vafot
-----

Xalifa Ali davrida Ammar oʻz hokimiyatini tan oldi va fuqarolar urushi davrida xalifa tomonida kurashdi. 657-yil 22-iyulda Ammar ibn Yasir Siffin jangida vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Seventh Session, Part 2". 9-iyun 2012-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 17-fevral 2013-yil.
2. 1 2 3 4 5 6  Али-заде 2007. sfn error: no target: CITEREFАли-заде2007 (help)
3. 1 2 3 4  *Hasson, Isaac* „ʻAmmār b. Yasir". *Encyclopaedia of Islam, THREE*.  Brill. 2013-yil 17-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 7-aprel 2012-yil.
4. ↑  Guillaume, A.*. The Life of Muhammad: a Translation of Ishaq's Sirat Rasul Allah*. Karachi: Oxford University Press, 1980 — 145 bet.
5. ↑  Guillaume, A.*. The Life of Muhammad: a Translation of Ishaq’s Sirat Rasul Allah*. Kirachi: Oxford University Press, 1980 — 229 bet.
6. ↑  Ayoub, Mahmoud M.*. The Crisis of Muslim History: Religion and Politics in Early Islam*. Oxford: OneWorld Publications, 2003 — 34 bet.
7. ↑  Большаков, О. Г. „Али и Му'авийа",*. История Халифата*, 2-е, М. 2000.
**Ulugʻnor kanali** - Andijon viloyatidagi Ulugʻnor — Baliqchi — Mazgil kanallar tarkibiga kiruvchi yirik sugʻorish inshooti. Katta Fargʻona kanalining Kuyganyor suv olish toʻgʻonidan 3,3 km quyidan suv oladi. Uzunligi 44,7 km, bosh qismidagi suv sarfi 35 m³/sek. Oltinkoʻl qishlogʻi yaqinida Asaka tashlama kanali bilan kesishadi. Kanalning 11 km uzunlikdagi yuqori qismidan suv Asaka tashlamasiga tashlanadi, bu suv quyiroqda toʻsqich yordamida toʻsilib, taqsimlashrostlagich inshooti orqali kanalga qayta olinadi. Ulugʻnor kanalida yana 8 ta yirik: 20 km da Qoʻshkoʻpir, 35 km da Urmonbek, 45 km da umumiy suv sarfi 8m³/sek boʻlgan shim. va jan. tarmoklar va boshqa inshootlar bor. Qoʻshkoʻpir inshootidan Qoradaryo va Zambarkoʻl kollektori oraligʻidagi yerlarni sugʻorish uchun Mazgil kanaliga, undan esa Oʻrmonbek tarmogʻiga suv olinadi. Ulugʻnor kanali Qoradaryoning chap sohilida 40 ming ga atrofidagi ekinzorni sugʻorish imkoniga ega.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bogazar togʻi** — Qashqadaryo viloyatidagi togʻ. Hisor tizma togʻlari tarkibiga kiradi. Eng baland joyi — Chovurtkali choʻqqisi, 2098 m. Uz. 10–12 km. Bogazar togʻi jan.gʻarbdan shim.sharqqa yoʻnalgan. Uningjan.sharqiy yon bagʻirlari Kichik Oʻradaryo vodiysiga ancha qiya, baʼzi joylarda tik tushgan, shim.gʻarbiy yon bagʻirlari esa yotiqroq. Suvayirgʻich qismi yassi. Togʻ yon bagʻirlaridagi buloklardan boshlanuvchi soylar Kichik Oʻradaryo tomon oqadi. B. t. yura, boʻr va paleogenning choʻkindi jinslari (qumtosh, gil, konglomerat, alevrolit, ohaktosh)dan tashkil topgan. Yon bagirlaridagi jigarrang tuproqlarda qizilarcha va saurarcha, zarang, bodom keng tarqalgan. Archazorlar ostida bugʻdoyiq, shuningdek uchqat (shilvi), oqhargul va boshqa usadi. Bogazar togʻi yozgi yaylov.

Manbalar
--------

1. ↑  "Bogazar togʻi" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Menam-chao-praya**, Menam, Chaupxraya — Hindiston yarim oroldagi dare, Tailandsa eng katta. Uz. 1200 km (eng katta irmogʻi — Ping daryosi bilan 1500 km), havzasining maydoni 150 ming km². Irmoklari mamlakat shimolidagi Kxuntxan tizmasidan boshlanadi. Menam payettekisligidan oʻtib, Janubiy Xitoy dengizining Siyom qoʻltigʻiga delta hosil qilib quyiladi. Musson yomgʻirlaridan suv oladi. Yoz oylarida toʻlib oqadi. Quyi oqimida oʻrtacha suv sarfi 2700 m³/sek. Daryodan sugʻorishda, yuqori qismida yogʻoch oqizishda foydalaniladi. Quyilish joyidan 400 km, suvi koʻpayganda 700 km masofada (Uttaradit shahrigacha) kema qatnaydi. Baliq ovlanadi. M. deltasida Bangkok va Ayut-txaya shaharlari joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb15354660w (maʼlumot)
* LCCN: sh85022557
* NARA: 10038665
* NLA: 35650490
* NLI: 000659041
* SUDOC: 034069690
* VIAF: 315128312
* en:WorldCat Identities: viaf-315128312

 |


  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
***And then There Were None*** — amerikalik kinorejissyor Rene Klerning 1945-yilda suratga olingan filmi. Film gʻoyasi Agatha Christie qalamiga mansub „Oʻnta negr bolasi" romaniga asoslangan.

Mazmuni
-------

A. N. Anob Onimning taklifiga binoan, bir-birini tanimaydigan oʻn kishi Britaniya qirgʻoqlari yaqinidagi orolga boradi. Ularni bir nechta xizmatkor Rojers kutib oladi. Lekin ularning hammasini bu yerga taklif qilgan A. N. Onimni ularning hech biri koʻrmaganga oʻxshaydi. Shuningdek, har bir xonada oʻnta negr bolalar haqida sheʼr yozilgan qogʻoz varaqlari osilgan. Bundan tashqari, stolda oʻnta negr bolaning kichikroq haykali bor edi.

Birinchi taomdan keyin grammofonning kuchli ovozi eshitiladi va u yerdagi oʻn kishining jinoyatlarini sanab oʻtadi. Umidsiz mehmonlar bularning barchasini kim qilayotganini bilishga harakat qilishadi, lekin ular behuda narsadan boshqa hech narsa bermaydilar. A. N. Onimning kimligi sirligicha qolmoqda. Ular orolni tark etmoqchi boʻlganlarida, qayiq ularni tark etdi, qayiq qachon qaytishi hozircha nomaʼlum.

Koʻp oʻtmay, mehmonlardan biri Nikita Starloff toshma tufayli vafot etdi. Uning oʻlimidan soʻng, stol ustidagi oʻnta negr bolaning haykallaridan biri oʻz-oʻzidan yoʻqoladi.

Shundan soʻng, hisob-kitoblarga koʻra, barcha mehmonlar asta-sekin yoʻl olishmoqda. Har bir inson vafot etganda, stoldagi raqamlar soni bittaga kamayadi. Bundan tashqari, stolda oʻnta negr bolaning kichikroq haykali bor edi. Lekin ularning hammasini bu yerga taklif qilgan A. N. Onimni ularning hech biri koʻrmaganga oʻxshaydi. Shuningdek, har bir xonada oʻnta negr bolalar haqida sheʼr yozilgan qogʻoz varaqlari osilgan. Bundan tashqari, stolda oʻnta negr bolaning kichikroq haykali bor edi.

Oxir-oqibat, maʼlum boʻlishicha, bularning barchasini mohirlik bilan tashkil etgan oʻsha oʻnta mehmondan biri sudya Frensis Kvinkannon dir.

Rollarda
--------

Manba:

* Barry Fitzgerald — Francis J. Quinncannon
* Walter Huston — Dr. Edward G. Armstrong
* Louis Hayward — Philip Lombard/Charles Morley
* Roland Young — izquvar William Henry Blore
* June Duprez — Vera Claythorne
* Mischa Auer — shahzoda Nikita „Nikki" Starloff
* C. Aubrey Smith — general John Mandrake
* Judith Anderson — Emily Brent
* Richard Haydn — Thomas Rogers
* Queenie Leonard — Ethel Rogers
* Harry Thurston — Fred Narracott

Manbalar
--------

1. ↑  Romanda bұl keyіpkerdің esіmі Antoni Marston
2. ↑  Romanda bұl keyіpkerdің tegі — Uorgreyv
3. ↑  *Barry Fitzgerald, Louis Hayward, Walter Huston in "Ten little Indians"*, Publicity campaign book, 1945. OCLC 318813939.

Havolalar
---------

* *And then There Were None* IMDbda Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash

  


|  |  |
| --- | --- |
| Film tasmasi | *Filmga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Plastinka moʻylovlilar** (Sca-rabaeidae) — qoʻngʻizlar oilasi. Uz. 2 mm dan 150 mm gacha (gerkules). Moʻylovlari tizzasimon, uchki qismi plastin-kasimon, baʼzan qadahsimon boʻlib, yelpigʻichga oʻxshash taxlanadi. Oldingi oyogʻi (koʻpincha boshining oldingi qir-rasi) yerni kavlashga moslashgan. Ayrim turlarining erkagi boshida va yelkasi oldida shoxlari va boʻrtiklari boʻladi. Qurtlari oqish, yoʻgʻon; jagʻlari yaxshi rivojlangan, oyoqlari 3 juft, gavdasi S shaklida egilgan. 15 mingdan 20 minggacha, jumladan, Oʻzbekistonda 200 dan ortiq turi uchraydi. Ayniqsa, tropikada koʻp. Plastinka moʻylovlilar 2 ta ekologik guruh: goʻngxoʻrlar va skarabeylarga boʻlinadi. Koʻpchilik Plastinka moʻylovlilar tabiatda mod-dalar aylanishi va tabiiy sanitarlar sifatida (goʻngxoʻr qoʻngʻizlar) katta ahamiyatga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
***Construction Law Jurnali*** - bu qurilish sohasiga oid yangiliklar va ma'lumotlarni taqdim etuvchi ingliz tilidagi oylik jurnal. Jurnal sohadagi shartnomaviy va boshqa huquqiy masalalar bilan shug'ullanadigan yuridik bo'lmagan mutaxassislar uchun nashr qilinadigan jurnal hisoblanadi. Jurnal Reed Elsevier tarkibiga kiruvchi LexisNexis kompaniyasiga tegishli.

Jurnaldagi maqolalar qurilish sohasi bo'yicha malakali huquqshunoslar, qonunchilik vakillari, akademiklar, sug'urta va sog'liqni saqlash va xavfsizlik bo'yicha mutaxassislar tomonidan yozilgan.

Xususiyatlari

***Construction Law Jurnali*** qurilish sohasidagi tajribaga ega hodimlar, huquqshunoslar va akademiklar, shuningdek, sug'urta, sog'liq va xavfsizlik bo'yicha mutaxassislar tomonidan yozilgan oltita asosiy yo'nalishdagi tahliliy maqolalarni o'z ichiga oladi. Bundan tashqari, sud qarorlari, sanoat standarti shartnoma shakllari, sudlarning asosiy qarorlari, nizolarni hal qilishning muqobil shakllari va kelgusi qonunchilikdagi o'zgarishlar yoritiladi.

Jurnal shuningdek quyidagi oddiy bo'limlarni o'z ichiga oladi:

* Yangiliklar bo'limi: xaridlar va shartnomalar, shuningdek, sog'liq va xavfsizlik masalalari bo'yicha hisobotlar.
* Tajribali muharrirlar, mutaxassis yuristlar qurilish sohasiga ta'sir qiluvchi huquqiy masalalar bo'yicha fikr bildiradilar
* *O'yin holati* : Buyuk Britaniya va Yevropa Ittifoqida yangi va taklif qilingan qonunlarni kuzatib boruvchi jadval
* Maykl Furmston tomonidan yozilgan *Sudlardan olingan hisobotlar,* Texnologiya va Qurilish sudining qarorlari hamda apellyatsiya natijalarini taqdim etadi.
* *Q*urilish shartnomalari, shu jumladan *Qo'shma shartnomalar bo'yicha tribunal* takliflari bo'yicha monitoring
* *Nizolarni muqobil hal etish* — bu nizolarni hal qilishning sudga oid bo'lmagan usullari bilan bog'liq masalalarni muntazam tekshirish.
* Kitob sharhlari

Tarixi

Jurnal dastlab Construction Legal Press Ltd tomonidan 1990-yil aprel oyida nashr etilgan. Keyin Eclipse Group Ltd jurnalni 1991-yilda sotib oldi. U 2002-yilda Butterworths Tolleyga sotilgan va bir qator qo'shilishlar natijasida u LexisNexis tarkibiga kirdi.

Yana qarang

* *Korporativ qutqaruv va to'lovga layoqatsizlik jurnali*
* *Maslahatchi*
* *Tinchlik adolati*
* *Tinchlik adolati hisobotlari*
* *Yangi huquq jurnali*
* *Tolleyning bandlik qonuni axborotnomasi*

Havolalar

Rasmiy sayti
**Kozağacı** (soʻzma-soʻz "yongʻoq daraxti", shuningdek: *Kozagac*) — Turkiyaning Burdur viloyati Chavdir tumanidagi qishloq. Aholisi 1125 nafar kishi (2021). 2013-yilda qayta tashkil etilishidan oldin u shaharcha (*belde*) bo'lgan. Kozagaji toʻgʻonining gʻarbidagi platoda joylashgan. Chovdirgacha bo'lgan masofa 10 kilometr (6.2 mi). Aholi punktining kelib chiqishi haqida hech qanday hujjat mavjud bo'lmagan. Ammo nomidan ko'rinib turibdiki, og'zaki urf-odatlarga ko'ra, Kozagaji birinchi turar-joylar paydo bo'lgan yong'oq daraxti sharafiga nomlangan. Shaharning asosiy iqtisodiy faoliyati dehqonchilik va chorvachilikdir. Shuningdek, ba'zi aholi shaharlarda ishlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Köy, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 30 January 2023.
2. ↑  „Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2021" (tr) (XLS).  TÜİK. Qaraldi: 2023-yil 30-yanvar.
3. ↑  Law No. 6360, *Official Gazette*, 6 December 2012 (turkcha).
4. ↑  Kozağacı town page (author Okan Oral) (turkcha)
Andoza:Çavdır District
**Qon soʻrar chivinlar** — uzunmoʻylovli ikki qanotlilar oilasi. Uz. 8 mm gacha. Tanasi, baʼzan qanotlarining bir qismi tangachalar bilan qoplangan. Ogʻiz organlari sanchib soʻruvchi xartumdan iborat. 2500 ga yaqin turi, jumladan, Oʻzbekiston faunasida 25 turi bor. Urgʻochi Qon soʻrar chivinlarch. odatda, umurtqalilar qonini soʻradi, erkaklari oʻsimlik shirasi bilan oziqlanadi. Qurtlari planktonda, odatda, oqmaydigan suv havzalari, suv toʻplanadigan daraxtlar kovagida, uylarning yertoʻlalarida, hatto suv solingan bochkalarda, asosan, yilning iliq davrida, baʼzan qishda ham rivojlanadi; suvdagi mikroorganizmlar bilan oziqlanadi. Qon soʻrar chivinlarch. odatda, bezgak tarqatuvchi va bezgak tarqatmaydigan (qolgan 5 ta urugʻ) guruhlarga ajratiladi (yana qarang Bezgak chivinlari).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Proteylar** (Proteidae) — dumli amfibiyalar oilasi. Uzunligi 16—40 sm. Gavdasi choʻziq, dumi uzun, eshkaksimon, suzgich burmalari bor. Oyoklari kuchsiz rivojlangan, oldingi oyoqlarida 3 tadan, keyingisida 2 tadan barmogʻi bor. Tashqi jabralari 3 juft. P. uchun neoteniya xos, metamorfoz xususiyatini yoʻqotgan. 2 urugʻi, 2 turi (boshqa maʼlumotlarda 5 turi) Gʻarbiy Yevropa, Shimoliy Amerikada tarqalgan. Yevropa P. gʻor suvlarida uchraydi; koʻzi reduk-siyaga uchragan, terisi pigmentsizlashgan, och qizgʻish; tirik tugʻadi. Amerika P.ining 4 kenja turi maʼlum. Ichki urugʻlanadi. Bir nechta tuxum qoʻyadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


| * k
* m
* t
Dumli Suvda va quruqlikda yashovchilar |
| --- |
| Cryptobranchoidea | Yashirin jabralilar • Burchaktishlar |
| Salamandroidea | Ambistomasimonlar • Amfiumalar • Oʻpkasiz salamandralar • Ulkan Ambistomalar • Chinakam salmandrlar • Proteylar |
| Sirenoidea | Nastarin rangli |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oʻrmalovchi xaltalilar**, kus kussimonlar, possumalar — xaltali sut emizuvchilar oilasi. Uzunligi 6 sm dan 82 sm gacha. Dumi ilashuvchi, baʼzan rudimentar. Panjalari tutuvchi, tirnoklari kuchli egilgan. 1 ta, baʼzan 2 ta (1 va 2) barmogʻi boshqalari qarshisida joylashgan. Orqa oyoqlarining 2 va 3barmoqlari oʻrtasida pardasi bor. Ayrim turlarining oldingi va keyingi oyoqlari oʻrtasida teri parda tortilgan. Teri parda daraxtdan daraxtga sakrab oʻtishga yordam beradi. Xaltasining teshigi oldingi tomonga (koalada orqaga) ochiladi. Asosan, oʻsimlikxoʻr, ayrim turlari hasharotxur yoki hamma narsalarni yeyaveradi. Yilda 1—2-marta 1—4 tadan bolalaydi.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Sarijaz** — Markaziy Tyanilandagi togʻ tizmasi (asosiy qismi Qirgʻizistonning sharqiy chekkasida). Shimolida Sarijaz, janubida Inilchiq daryolari oraligʻida joylashgan. Uz. 110 km ga yaqin. Eng baland joyi gʻarbida — 4799 m. Markaziy qismidagi dovon (bal. 4001 m) har ikki dare vodiysini bogʻlaydi. Janubiy yon bagʻri dare vodiysidan tik koʻtarilgan, shimoliy yon bagʻri esa nishabroq, Sarijaz daryosining koʻplab chap irmoqlari bilan kesilgan. Tizmada muzliktaʼsiri natijasida hosil boʻlgan relyef shakli koʻp. Tizma tektonik jihatdan antiklinal struktura boʻlib, slanets, marmarlashgan ohaktosh, otqindi granit va boshqa togʻ jinslaridan tuzilgan. Tizmaning shimoliy yon bagʻrida Semyonov va Mushketov muzliklari, janubiy yon bagʻrida Shimoliy Inilchiq muzligi joylashgan. Yon bagʻirlarida baland tog oʻtloklari mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Adra** - Hindistonning G'arbiy Bengal shtatidagi Hugli tumanining Arambag bo'linmasidagi Goghat I CD blokidagi Bhadur Gram Panchayatidagi qishloq.

Demografiya
-----------

### Din va til

| Religion in Adra (2011) |
| --- |
|  |  |  |  |  |
| Hinduism |    | 100% |
| Other or not stated |    | 0% |
|  |

2011-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, tuman aholisining aksariyati hindu jamoasiga tegishli bo'lib, aholi ulushi 100% ni tashkil qiladi. Tumandagi hindu aholisining ulushi 1961-yildagi 87,1 foizdan 2011-yildagi so'nggi aholini ro'yxatga olishda 82,9 foizgacha pasayish tendentsiyasini kuzatdi. Boshqa tomondan, musulmon aholisining ulushi 1961 yildagi 12,7 foizdan 2011 yilgi aholini ro'yxatga olishda 15,8 foizga oshdi.

2011-yilgi aholini ro'yxatga olishda hindular 125,620 kishini tashkil etdi va Goghat I CD blokida aholining 89,71 foizini tashkil etdi. Musulmonlar 13655 kishini tashkil etib, aholining 9,75% ni tashkil qilgan. Boshqalar esa 755 kishini tashkil etib, aholining 0,54 foizini tashkil qilgan.



  

2011-yilgi aholini ro'yxatga olish vaqtida aholining 100% bengal tilida gaplashardi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Table C-01 Population by Religion: West Bengal". *censusindia.gov.in*.  Registrar General and Census Commissioner of India (2011).
2. ↑  „District Census Handbook: Hugli, Series-20, Part XIIA". *Religion, Mother-tongue Pages 50-51*.  Directorate of Census Operations, West Bengal, 2011. Qaraldi: 2017-yil 1-iyun.
**Antpur** - Hindistonning G'arbiy Bengal shtatidagi Hugli tumanidagi Srirampore bo'linmasining Jangipara jamiyatini rivojlantirish blokidagi qishloq bo`lib, Haripal - Antpurdan yuradigan eng yaqin temir yo'l stantsiyasi.

Tarix
-----

Antpurdagi eng mashhur ibodatxona - bu Radhagovindjiu ibodatxonasi bo'lib, unda 18 ta purananing hikoyalari tasvirlangan terakota o'ymakorligi mavjud. Aynan shu yerda Svami Vivekananda 1886-yilda monastir qasamyod qilgan. Bu 100 fut balandlikdagi ma'bad 1786-yilda (1708 Shakabda) Bardhaman Rajning Divani Krishna Ram Mitra tomonidan qurilgan. Uning *Chandi Mandap* va *Dol Manchada* yog'och o'ymakorligi va terakota chiroyli tarzda yaratilgan. 

 Antpur Radhagovindjiu ibodatxonasi
Ma'bad qurilgan davr qiziq edi. Musulmonlar hukmronligi barham topib, yevropaliklar mamlakatga bostirib kirishdi. Aytishlaricha, Krishna Ram Mitra ma'badni hindularni qiziqtirish uchun qurgan. Ilgari Bishnupur hunarmandlarining eksklyuziv qo'riqxonasi bo'lgan terakota ishlari endi yo'q edi. O‘ymakorliklarda Radha va Krishna ustunlik qilgan bo‘lsa-da, 1757-yilda Shovabozar Rajbariy Nabakrishna Deb tomonidan sajda qilish katta darajada qayta tiklangan Durga ma’budasi ham bor.

 Antpur Gram Panchayat xaritasi

Geografiya
----------


[Xaritani toʻliq ekranda koʻrish]
**Cities and towns in Chanditala I, Chanditala II and Jangipara CD Blocks in Srirampore subdivision in Hooghly district**  
M: municipal city/ town, CT: census town, R: rural/ urban centre,   
Owing to space constraints in the small map, the actual locations in a larger map may vary slightly

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  „Antpur - SeeMyIndia.com". *seemyindia.com*. 2007-yil 16-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan.
3. ↑  „Next weekend you can be at ... Antpur". *The Telegraph* (2005-yil 24-iyul). 2012-yil 12-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 3-iyun.
**Barun Napara** - Hindistonning G'arbiy Bengal shtatidagi Hugli tumanining Chinsurah bo'limidagi Polba Dadpur CD blokida joylashgan qishloq.

Geografiya
----------


[Xaritani toʻliq ekranda koʻrish]

### Joylashuvi

Hudud Gang deltasining bir qismini tekis allyuvial tekisliklari tashkil qiladi.

### CD bloki shtab-kvartirasi

Polba Dadpur CD blokining bosh qarorgohi Barun Napara shahrida joylashgan.

### Urbanizatsiyasi

Chandannagor bo'linmasida aholining 58,52% qishloq aholisi, 41,48% shahar aholisi. Chandannagore bo'linmasida 1 ta munitsipal korporatsiya, 3 ta munitsipalitet va 7 ta aholini ro'yxatga olish shaharlari mavjud. Yagona munitsipal korporatsiya Chandernagore Municipal Corporation hisoblanadi. Munitsipalitetlar: Tarakesvar munitsipaliteti, Bhadresvar munitsipaliteti va Champdany. Chandannagor bo'linmasidagi uchta CD blokdan Tarakesvar CD bloki butunlay qishloq, Xaripal CD bloki asosan qishloqda, atigi 1 aholini ro'yxatga olish shaharchasi va Singur CD bloki 6 ta aholini ro'yxatga olish shaharlari bilan bir oz kamroq qishloqdir. Chinsurah bo'linmasining Polba Dadpur va Dhaniakhali CD bloklari (yangi xaritaga kiritilgan) butunlay qishloqdir. Munitsipal hududlar sanoatlashgan. Xaritada belgilangan barcha joylar kattaroq toʻliq ekranli xaritada bogʻlangan.

Demografiyasi
-------------

Hindistonning 2011-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, Barun Napara jami 1,628 kishidan iborat bo'lib, ulardan 818 (50%) erkaklar va 810 (50%) ayollar edi. 6 yoshgacha bo'lgan aholi soni 153 kishini tashkil etdi. Barun-Naparada savodlilarning umumiy soni 1261 kishini tashkil etdi (6 yil ichida aholining 85,49%).

Transport
---------

Barun Napara Polba-Alinagar yo'lida.

Manbalar
--------

1. ↑  „District Census Handbook: Hugli, Series-20, Part XIIA". *Physiography, Page 17-24*.  Directorate of Census Operations, West Bengal, 2011. Qaraldi: 2018-yil 28-sentyabr.
2. ↑  „District Census Handbook: Hugli, Series-20, Part XIIA". *Map of Hooghly district with CD Block HQs and Police Stations (on the fifth page)*.  Directorate of Census Operations, West Bengal, 2011. Qaraldi: 2017-yil 20-iyun.
3. ↑  „District Statistical Handbook 2014 Hooghly". *Table 2.1, 2.2, 2.4(a)*.  Department of Statistics and Programme Implementation, Government of West Bengal. 2019-yil 21-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 27-sentyabr.
4. ↑  „C.D. Block Wise Primary Census Abstract Data(PCA)". *2011 census: West Bengal – District-wise CD Blocks*.  Registrar General and Census Commissioner, India. Qaraldi: 2018-yil 27-sentyabr.
5. ↑  „2011 Census – Primary Census Abstract Data Tables". *West Bengal – District-wise*.  Registrar General and Census Commissioner, India. Qaraldi: 2017-yil 20-iyun.
6. ↑  Google maps
**Ballagnatrillik** ( Irish:uch tosh maydoni degan ma'noni anglatadi). Mahalliy **Ballintrillick**, Irlandiyaning Sligo okrugidagi qishloq.

Mahalliy diqqatga sazovor joylarga uchta tosh (qishloq nomini olgan) kiradi. Shuningdek,u Sent Brigidga bag'ishlangan cherkovga ega. Ballintrillick,mahalliy aholiga ma'lum bo'lganidek,bir vaqtlar G'arbiy Evropada mineral baritlarning asosiy manbalaridan biri bo'lgan.Bu Sligodan taxminan 20 minut shimolda. 

Dartri tog' tizmasining karbonli tepaliklari 120 yildan ortiq vaqt davomida barit rudalarini qazib olish bilan bog'liq. Barit rudasi juda og'ir inert mineral bo'lib,uni bo'yoq va kulolchilik kabi mahsulotlar uchun foydali qiladi va uning inertligi radiatsiyani to'sib qo'yishi uni atom elektr stantsiyalarida foydali qiladi.Ballintrillickda barit qazib olish bo'yicha birinchi qayd etilgan operatsiya 1858-yilda sodir bo'lgan. O'sha paytdan 1979-yilgacha oltita alohida kompaniya ruda bilan shug'ullangan. Qolgan konlar mavjud bo'lsa-da, ular hozirda qazib olish uchun iqtisodiy bo'lmagan deb hisoblanadi.Ruda tor o'lchovli temir yo'l orqali yaqin atrofdagi Mullagmor baliqchi qishlog'iga olib kelingan,u erdan rudaning katta qismi eksport qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  A. D. Mills, 2003, *A Dictionary of British Place-Names*, Oxford University Press
2. ↑  Jackie Warnock,2004, The Ballintrillick Bulletin
3. ↑  Gerry Foley,2009, Barytes Mining in Benbulbin
Shimoliy Toshkent kanali (yuqori qismida)
**Shimoliy Toshkent kanali** — Toshkent va Janubiy Qozogʻiston viloyatlarida joylashgan yirik kanal, Ikkinchi jahon urushi yillarida qurilgan. Boʻzsuv kanalidan (Xalqoboddan yuqoriroqda) suv olib, Yangiyoʻl va Sariogʻoch tumanlarining suv taʼminotini yaxshilashga imkon beradi. Joy relyefining murakkabligi tufayli kanal trassasi ilon izi, uning koʻp qismi qazma va koʻtarma oʻzandan iborat. Uzunligi 43 km, bosh va oxirgi qismlarida balandlik farqi 26 m ga teng. Soʻnggi vaqtlarda kanal rekonstruksiya qilinib, uning trassasi ancha toʻgʻri holga keltirilgan, yangi suv taqsimlash inshootlari barpo egilgan. Kanalning hisobiy suv sarfi 1970-yilda 20 m³/sek.gacha (quyi qismida 9 m³/sek.) yetkazildi. Kanalning chap qirgʻogʻida 7 m kenglikdagi inspeksiya yoʻli, oʻng qirgʻogʻida mustahkamlovchi 8 m balandlikdagi bermalar qurilgan. Kanalda koʻp sonli toʻsqichlar, 40 dan ortiq quvurlarga suv chiqargichlar, 12 ta yirik koʻprik, 11 ta nasos styasi mavjud. Kanal trassasining 32kilometrida suv sathini 15 m ga pasaytirib beruvchi tezoqarsharshara qurilgan. Kanal 10 ming ga atrofidagi yerni sugʻorish imkoniga ega.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Gidrologiya | *Gidrologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Razdan (maʼnolari).

**Razdan**, *Zanga* — Armanistondagi daryo. Kura havzasidagi Araks daryosining chap irmogʻi. Uz. 146 km. Havzasining maydoni 2560 km² (Sevan koʻli havzasi bilan birga 7310 km²). Sevan kulidan oqib chiqadi. Yuqori qismida togʻ vodiysidan, quyi qismida Ararat tekisligidan oqadi. Oʻrtacha suv sarfi boshlanishida 2 m³/sek. quyilish joyida 17,9 m³/sek. Suvi sugʻorishda foydalaniladi. Daryoning umumiy nishabi 1097 m (1,8 m/km). Razdanda 6 ta GES kaskadi qurilgach, suv sarfi Sevan koʻli suvi hisobiga 44,5 m³/sek. gacha ortdi. Lekin koʻl suvi sathini saqlab qolish maqsadida suv sarfi keskin kamaytirildi. Daryo sohilida Yerevan, Sevan, Razdan, Charensavan, Arzni shaharlari joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ugorsimonlar** (Anguilliformes) -suyakli baliqlar turkumi. Uz. 10 sm dan 3 m gacha, vazni 15 g dan 65 kg gacha. Shakli ilonga oʻxshash. Jabra yoylari nurlari 6—51 ta; baʼzan boʻlmaydi. Suzgich pufagi ochiq, suzgichlari tikansiz. Orqa va anal suzgichlari uzun. Qorin, baʼzan koʻkrak suzgichlari boʻlmaydi. Yelka kamari suyagi miya qutisi bilan tutashmagan. Lichinkasi bargsimon, shaffof. 23 oila (jumladan, murenasimonlar), 400 turi bor. Asosan, barcha okeanlar tropik suvlarida tarqalgan. Faqat ugorlar chuchuk suvlarda yashaydi, lekin dengizda koʻpayadi. Koʻpchilik U. sayoz suvlarda yashirin hayot kechiradi. Ayrim U. chuqur suvlarda (4000 m gacha) uchraydi. Asosan, yirtqich hayot kechiradi. Vir qanchaturlari ovlanadi. Boltiqva Qora dengiz x.avzalarida oddiy ugor, Boltiq dengizida dengiz ugori yashaydi.

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Parkentsoy** — Toshkent viloyati Parkent tumanidagi soy (yuqori oqimida Kumushkonsoy deb nomlanadi). Uzunligi 40 km, havzasining maydoni 198 km². Qizilnura choʻqqisi (3267 m)ning shimoli-gʻarbiy yon bagʻirlaridan oqib tushadigan, umu-miy uz. 112 km boʻlgan kattakichik irmoklarning qoʻshilishidan hosil boʻladi. Parkentsoy gʻarbiy yoʻnalishda oqib, Chapqirgʻoq Qorasuv kanaliga quyiladi. Mavsumiy qor, yomgʻir va buloq suvlaridan toʻyinadi. Oʻrtacha yyutlik suv sarfi 0,64 m³/sek. Tulinsuv davri mart—iyun oylarida, oqimining 75—80% shu davrga toʻgʻri keladi. Aprel oyida suvi eng koʻp boʻladi (oʻrtacha 2,5 m³/sek). Parkentsoyda tez-tez sel toshqini ham boʻlib, bu vaqtda suv sarfi 108 m³/sek. gacha ortadi (1967-yil 29-aprel). Parkentsoydan Kumushkon, Changi, Hisarak qishlokdari hamda Parkent shahri va ular atrofidagi ekin maydonlari suv oladi.

Parkentsoy (keyinda) va Chapqirgʻoq Qorasuv kanali, yanvarda

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Gidrologiya | *Gidrologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Zomin shahridagi istirohat bog'idagi Zominsuv
**Zominsuv** — Zomin tumanidagi soy. Yuqori oqimida Yettikechuv, Duoba qishlogʻi yaqinida Sanganaksoy, Zomin shaharchasi yaqinida Zominsuv deb ataladi. Turkiston tizma togʻining qariyb 2500 m balandlikdagi shim.-gʻarbiy yon bagʻirlaridan boshlanuvchi Oʻriklisoy, Gal-diravoʻt, Yettikechuv va b. soylarning qoʻshilishidan hosil boʻladi. Zominsuv Sirdaryo Xovos — Jizzax temir yoʻlga yetmasdan Qoʻshtamgʻali qishlogʻidan 3,5 km jan, sharkda tugaydi. Uz. 58 km, havzasining mayd. 704 km2. Zominsuv koʻproq qor, yomgʻir va buloq suvlaridan toʻyinadi. Oʻrtacha yillik suv sarfi 1,83 m3/sek. (Duoba qishlogʻi yaqinida), eng katta suv sarfi 16,8 m3/sek (1969.28.05). Toʻlinsuv davri (apr. — avgust)da yillik sarfining 60—65% oqib oʻtadi, qishda baʼzan qurib qoladi. Eng sersuv oy — iyunda oʻrtacha suv sarfi 4,56 m3/sek ga teng. Zominsuvdan Zomin shaharchasi, Duoba, Yettikechuv, Qushchi va b. qishloqlar suv icha-di, ekin maydonlari sugʻoriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Borsakelmas (maʼnolari).

**Borsakelmas** — Orol dengizining shimoliy gʻarbiy qismidagi orol. Qozogʻistonning Kiziloʻrda viloyatida. Uz. 27 km, eni gʻarbda 11,5 km, sharkda 2,5 km. Maydoni 133 km² (1961). Qirgʻoqlari asosan tekis, past, janubiy qirgʻogʻi bir oz baland va qoyali. Yer yuzasi tepalik va soyliklardan iborat pasttekislik. Aksari qismining balandligi 100 m, eng baland joyi 113 m. B. da doimiy va muvaqqat koʻllar, sohilida shoʻr koʻllar uchraydi. Orolning shimoliy yarmi qumli pasttekislik, unda qum tepalari va taqirlar koʻp. Borsakelmas asosan paleogen (yuqori eotsen) ning mergelli va qumli gillari hamda kvarsli qumlaridan, janubiy eng baland qismi quyi va oʻrta oligotsenning gil, alevrit va qumtoshlaridan tashkil topgan. Orolning shimoliy va sharqining gil yotqiziqlari ustini golotsenning choʻkindi jinslari qoplagan. Iqdimi kontinental; iyulning oʻrtacha temperaturasi 26°, yanvarniki — 11°, oʻrtacha yillik yogʻin 120–160 mm. Borsakelmas da koʻproq boʻzqoʻngʻir tuproqlar, taqirli tuproqlar, shoʻrxoklar tarqalgan. Siyrak choʻl oʻsimliklari, koʻproq shuvoq, shoʻra, burgan, shoʻrtob va shoʻrxok yerlarda qiyoq, qamish oʻsadi, ondasonda saksovulzorlar uchraydi. Qumli yerlarda qizilcha, kauchukli xondrilla, yantoq, yovvoyi suli oʻsadi. Bahorda qoʻngʻirbosh, lola, bugʻdoyiq, ravoch kabi efemer oʻsimliklar oʻsadi. B. da sut emizuvchilarning 13 turi, parrandalarning 202 turi, sudralib yuruvchilarning 8 turi yashaydi. Shuningdek xos hayvonlardan qoʻshoyoq, olaxurjun, yumronqoziq, saygʻoq, jayran, qulon, tulki, tipratikan, dumaloqbosh kaltakesak, zaharli qalqontumshuq ilon, chiporilon, suvilon, parrandalardan bulduriq, yilqichi, suv burgutlari, miqqiy, toʻrgʻay, qarqunoq, qargʻa, zogʻcha, chumchuqlar bor. Toʻqayzorlarda oʻrdak, loyxoʻrak, baliqchi qushlar, dengiz boʻyida qoravoylar galagala boʻlib yashaydi. B.da oʻsimlik va hayvonlarni saqlash va koʻpaytirish maqsadida 1939-yilda Borsakelmas qoʻriqxonasi tashkil etilgan. 1961-yildan eʼtiboran dengiz sathining pasayishi natijasida orolning maydoni kengayib bormoqda, hozirda u quruqlik bilan tutashdi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qum tili** — dengiz, koʻl, okeanlarning qirgʻoq yaqinidagi sayoz joylarida toʻlqin keltirgan qum, shagʻal, mayda tosh, chigʻanoqlardan tashkil topgan, qirgʻoqqa parallel choʻzilgan past, kambar quruqlik. Bir tomoni bilan qirgʻoqqa tutashgan boʻladi. Uz. 10 km, hatto 100 km ga choʻzilgan boʻlishi mumkin. Ayrim hollarda Qum tili ikki qarama-qarshi tomondan qirgʻoq boʻylab kelgan oqiziqtardan vujudga keladi. Bunday Qum tili dengiz tomon turtib chiq-qan boʻlib, strelka deyiladi, mas, Azov dengizini Sivash koʻllaridan ajratib turuvchi Arabat strelkasi (uz. 100 km dan ziyod, eni 8 km gacha).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Oqtepasoy** — Samarqand va Navoiy viloyatlaridagi soy. Nurota tizmasining jan. yon bagʻridan boshlanadi. Uz. 60 km, havzasining maydoni 715 km². Yuqori oqimida Shagʻalsoy nomi bilan jan.-sharqqa, soʻngra jan.-gʻarbga oqadi. Oʻrta oqimida Pangatsoy bilan qoʻshilib Qoʻshrabotsoyni, Gʻujumsoy bilan qoʻshilib Oqtepasoyni hosil qiladi. Oqtepasoy Ishtixon tumani hududida Oqsaryoga quyiladi. Vodiysida tor daralar, tik qoyali yon bagʻirlar, koʻhna qayirlar uchraydi. Vo-diysining kengligi bir necha yuz metrdan 2 km gacha.

Soy, asosan, mavsumiy qor, yomgʻir va yer osti suvlaridan toʻyinadi. Oʻrtacha yillik suv sarfi 1,15 m³/sek. oqim moduli 1,6 l/sek, km². Yoz va kuzda suvi keskin kamayib ketadi. Oqtepasoyning 60 dan ortiq (umumiy uz. 150 km) irmoqlari bor. Yiriklari: Pangatsoy, Qizilolmasoy, Shovvasoy, Gʻujumsoy va boshqa Soy vodiysida kamyob hayvonlar (arhar, kaklik, qobon va boshqalar) va oʻsimliklar uchraydi. Soydan Navoiy viloyatining Nurota, Samarqand viloyatining Ishtixon tumanlari xoʻjaliklari sugʻoriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |