**Aleksandr Ivanovich Chekrigin** (1884-yil 7-avgust,Sankt-Peterburg — 1942-yil 17-may, Toshkent) – sovet balet raqqosi, xoreograf va balet oʻqituvchisi, sovet davrida inqilobdan oldingi klassik balet merosini saqlashga katta hissa qoʻshgan. RSFSRda xizmat koʻrsatgan artist (1922), RSFSRda sanʼat xodimi (1936). Balet raqqosi va bastakor Ivan Chekriginning ukasi.

Hayoti
------

Aleksandr Chekrigin 1884-yil 7-avgustda Sankt-Peterburgda tugʻilgan.

U Sankt-Peterburg teatr maktabida tahsil olgan, u yerda uning oʻqituvchilari Platon Karsavin, Nikolay Legat va Aleksandr Shiryaev boʻlgan. 1902-yilda oʻqishni tugatgandan soʻng, u Imperator Mariyinskiy teatriga (inqilobdan keyin Davlat opera va balet teatri) oʻqishga kirdi, u yerda 1923-yilgacha ishladi. U yorqin xarakterli aktyor boʻlib, asosan grotesk rollarni ijro etgan. Tanqidchi A.A.Sokolov-Kaminskiy Aleksandr Chekriginning eng yaxshi rollari qatoriga „Uxlayotgan goʻzal" filmidagi Peri Karaboss, „Koppeliya" filmidagi Koppelius va „Behuda ehtiyotkorlik" filmidagi Marselinalarni kiritgan.

1903-yildan boshlab Chekrigin Vladimir Stepanovning chiziqli raqs tizimidan foydalangan holda balet raqslarini yozib boshladi. Nikolay Sergeyev bilan hamkorlikda u Mariyinskiy teatrining „Oqqush koʻli", „Fir’avnning qizi", „Kapalakning injiqliklari", „Moviy Dahlia" kabi spektakllarining xoreografik matnini, shuningdek, „Ruslan va Lyudmila" operalaridan raqslarni yozgan. 1918-yilda Rossiyani tark etgan Sergeyev ushbu yozuvlarni oʻzi bilan olib ketgan. Hozirda uning arxivi AQShda, Harvard universitetida saqlanadi.

Badiiy faoliyati bilan bir vaqtda, 1904-yildan 1928-yilgacha (inqilob va fuqarolar urushi davridagi tanaffuslar bilan) u oʻzining tugʻilgan teatr maktabida oʻqituvchilik bilan shugʻullangan. 1914-yilda u akasi, balet raqqosi va musiqachi Ivan Chekrigin bilan birgalikda oʻzining balet maktabini ochdi va u yerda dars berdi (teatr 1925-yilgacha mavjud boʻlgan).

U xoreograf sifatida faoliyatini 1919-yilda Petrograd opera va balet teatrida (sobiq Mariyinskiy teatri) boshlagan. Ilk ishi R.Drigo musiqasi ostida „Atirgul gulining romantikasi" operasini sahnalashtirgan. 1920—1921-yillarda u teatr sahnalashtiruvchisi boʻlib ishlagan va inqilobdan oldingi repertuardagi spektakllarni qayta sahnalashtirish bilan shugʻullangan. Shuningdek, u koʻplab konsertlarni tashkillashtirgan.

1923—1928-yillarda Malog opera va balet teatrining xoreografiya boʻlimi boshligʻi, 1928—1930-yillarda Xarkov opera teatrining xoreografi boʻlgan.

1930—1935-yillarda u Katta teatrda balet raqqosi va xoreograf boʻlgan.

Mehnat Qizil Bayroq ordeni bilan mukofotlangan (1937-yil 6-iyun).

Urush boshlanishi bilan 1941—1942-yillarda Toshkentga evakuatsiya qilingan va Toshkent xoreografiya bilim yurtida dars bergan.

1942-yil 17-mayda Toshkentda vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Чекрыгин Александр Иванович (7.8.1884, Петербург – 17.5.1942, Ташкент)". *www.mytashkent.uz*. Qaraldi: 16-noyabr 2023-yil.
2. ↑  *Балет. Энциклопедия*. М.: Советская энциклопедия, 1981 — 572 bet.
3. ↑   „Сергеев Николай Григорьевич",*Русский балет. Энциклопедия*. Согласие, 1997.
4. ↑  „Александр Чекрыгин - театральный деятель". *www.kino-teatr.ru*. Qaraldi: 16-noyabr 2023-yil.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* ISNI: 0000 0000 3376 506X
* LCCN: n97872199
* VIAF: 53453621
* en:WorldCat Identities: lccn-n97872199

 |