recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Bronxoskopiya** (bronx va yun. Skopeo — koʻraman, tekshiraman) — hiqildoq (traxeya) va bronxlarning ichki yuzasini maxsus asbob — bronxoskop yordamida bevosita koʻrib tekshirish usuli. Bu asbob bir uchida optik va yoritgich sistemasi boʻlgan metall naychadan iborat. B. qilinganda naycha ogʻizdan tomoqorqali (yuqori B.) yoki hiqildoqni kesib bronxlarga kirgiziladi (quyi B.) Hozir Yaponiyaning "Olympus" hamda Germaniyaning "Fujinon" (Fujinon), "KarlShtors" (KarlZtorz) firmalarida ishlab chiqarilgan bronxoskoplar mavjud. Ular obʼyektni suratga olish, unga dori moddalari yuborish hamda bronx yoʻlidan yot jismlarni, shuningdek undagi oʻsmalarni olish, kuydirish moslamalariga ega. Ularning eng zamonaviysi elektron videoendoskop va skanner bilan birga endoskopiya qiladigan apparatdir; bu apparatlar bilan B. qilinganda teleekranda rangli tasvir hosil boʻlib, atrofdagi toʻqimalarni ultratovush tekshiruv maʼlumotlari ham ekranda koʻrinadi. B. kasallikni aniqpash hamda davolash maqsadida qoʻllaniladi. B qilishdan oldin bemorning umumiy ahvoli, kasallik holati obdan tekshiriladi. Shu bois davo B.si bir necha bosqichda olib boriladi. B. zaruriyati tugʻilganda vrach ruxsati bilan qilinadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Peristaltika** (yun. peristaltikos — kamroq oladigan, qisadigan) — kovak (naysimon) ichki aʼzolar (meʼda, ichak, urugʻ kanallari, oʻt yoʻli, siy-dik yoʻli va boshqalar) devorining bir maromda toʻlqinsimon qisqarishi. Shu harakat tufayli bu aʼzolardagi massa va suyuklik oldinga siljiydi.

P. avtomatik tarzda amalga oshadi. Markaziy nerv sistemasi adashgan (pa-rasimpatik) va simpatik nervlar orqali P.ni tormozlaydi yoki tezlashtiradi. Ayrim kasalliklarda P. buziladi. Meʼda shirasining kislotaligi ortganda meʼda P.si kuchayadi. Bunda koʻpincha hiqichoqtutadi, jigʻildon qay-naydi. Ichak P.si mexanik va kimyoviy taʼsirotlar, mahalliy yalligʻlanish, achish va bijgʻish jarayonlari natijasida tezlashadi. Qoʻrqqanda, iztirob chekkanda P. kuchayadi. Kimyoviy va mexanik taʼsirotlar kam taʼsir etganida ichak retseptorlarining qoʻzgʻaluvchanligi pasayganda P. susayadi. Bunda ichaklar boʻylab ovqatning harakati sekinlashadi va surunkali qabziyat paydo boʻladi. Ichki sekretsiya bezlarining ayrim kasalliklarida ham P. susayadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Afg'on Boti**
===============

```
Ko'pchilik Karachi aholisi Karachining eng yaxshi taomi sifatida ancha rivojlanib bo'lgan taom, balki, afg'on taomidir. Sohrab Goth, Karachidagi avtobus va yuk mashinalari harakatlanish markazi, kechayu kunduz faollik bo'ladigan. Al-Asifda Sohrab Gothning eng yaxshi avg'on taomi botidir. Agar siz men kabi taomni yaxshi ko'radigan bo'lsangiz, Kobuldagi Sohrab Gothda to'g'ridan-to'g'ri Taxtda o'tirib, bir bo'lak boti ichishdan ko'ra qoniqarliroq narsa yo'q.
```

**Buncha Kabab**
================

```
Karachida Bun Kababs mashhur ko'cha taomidir. Bolalar bog'chasining asosiy taomi bo'lgan Bun Kababs butun jamiyatda mashhur. Pokiston oshxonasi, ayniqsa Karachining mashhur ko'cha taomlari haqida gapirganda, doimo mavjud bo'lgan non kaboblarini e'tiborsiz qoldirib bo'lmaydi. Bu  ko'cha   taomi  Pokistonni burgerlar egallashidan oldin ko'cha taomlarining  hukmdorlari edi. Bun kabab do'konlarini Karachining deyarli har qanday joyida topish mumkin. Ular nafaqat mazali, balki o'rtacha narxga ham ega.
```
**Brooke Bundy** - amerikalik kino va televideniye aktrisasi.

Dastlabki yillar
----------------

O'smirlik chog'ida Bundy ta'tilga Hollywoodga borishdan oldin Nyu-Yorkda model bo'lgan va u yerda aktrisa bo'lish uchun qolgan. Nyu-Yorkda bo'lganida u Professional bolalar maktabida o'qidi.

Aktyorlik karerasi
------------------

U, ehtimol, 1987-yilda mashhur qo‘rqinchli *"Elm ko‘chasidagi tush 3: Tushdagi jangchilar"* filmidagi Eleyn Parker roli va uning davomi *"Elm ko‘chasidagi kabus 4: "Orzular ustasi"* (1988) filmidagi roli bilan tanilgan. Bundy Deniel Farrandsning *"Hech qachon uxlamang: Elm Street Legacy"* hujjatli filmida paydo bo'ldi.

Bundy Barnaby Jonesning ikkinchi mavsumida bir nechta rollarni o'ynagan, "O'lim sakrashi" nomli epizod (23.09.1973). U Rebekka Nort (1975—1977) va Diana Meynard Teylor RN (1977—1981) rolida *"Hayotimiz kunlari"* *serialida* ikkita uzoq davom etgan rollarni ijro etgan. U turli teleko'rsatuvlarda mehmon sifatida ishtirok etgan, jumladan, *Katta vodiy*, *Janob Novak*, *Daniel Bun*, *Lassi* (12-mavsumda "Terri Yosh" o'ynagan, 10-qism "Ulug'vorlik o'rtasida"), *Lanser*, *Charlining farishtalari*, *Brady Bunch*, *Keklik oilasi*, *Tibbiyot markazi*, *Gunsmoke*, *Bonanza*, *Cannon (4-mavsum, 17-qism "Tepadagi qotil"),* *Xom teri*, *Virjiniyalik*, *Missiya: imkonsiz (4-mavsum, 3, 4-qism "Nazoratchilar" "Birinchi qism, Ikkinchi qism)*, *Manniks*, *Modlar otryadi*, *Makmillan va xotini*, *Dengiz tubiga sayohat*, *Oy yorug'ligi*, *Gidget*, *Yo'qolganlar mamlakati*, *Star Trek: Keyingi avlod* (1-mavsum "Yalang'och hozir "), Starman teleseriali (1-mavsum 20-qism -Yulduz manzarasi 1-qism), *Mening uchta o'g'lim* va *Donna Rid shousi*. Jek Uebbning Mark VII Limited prodyuserlik kompaniyasining aktrisasi sifatida u *Favqulodda vaziyatlar kabi bir nechta shoularda bir nechta turli belgilar sifatida paydo bo'ldi!* va *Sierra* .

Manbalar
--------


1. 1 2  „Brooke Bundy: Dog-walking to Broadway and Hollywood". *Berkshire Sampler* (13-fevral 1977-yil), s. 12 TV Week. Qaraldi: 16-fevral 2020-yil.
2. ↑  „Brooke Bundy Succeeds". *Lancaster New Era*. Newspaper Enterprise Association (8-yanvar 1969-yil), s. 7. Qaraldi: 16-fevral 2020-yil.
3. ↑  *Barton.* „Event Report: Crypticon Seattle 2010: Home Sweet Home" (8-iyul 2010-yil). Qaraldi: 20-dekabr 2021-yil.
4. ↑  „ICONS Interview with Dan Farrands". 8-may 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyul 2010-yil.
5. ↑  „Die Gaststars" (olmoncha). *CHiPs Europe*. 6-iyul 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi.
**Kislorod bilan kesish**, gaz bilan kesish, avtogen bilan kesish — metall buyumlarni gaz alangasida erish temperaturasidan birmuncha past temperaturagacha qizdirib kislorod oqimida kesish. Bunda metallning kesiladigan joyi yonadi, metall oksidlari va erigan metall soplodan chiqadigan kislorod oqimida puflab ketkaziladi. Qizdirishda koʻpincha atsetilen, vodorod, benzin (baʼzan elektr toki)dan foydalaniladi. Past va oʻrtacha legirlangan poʻlatlar (qalinliti 1–300 mm) Kislorod bilan kesish k. ga moyilligi yaxshi. Xromli poʻlat, choʻyan va rangli metallarni kesishda flyus qoʻllaniladi. Flyus sifatida metall va metalmas material kukunlari ishlatiladi. Kislorod bilan kesish k.da metallar maxsus asbob — kislorodli keskich bilan qoʻlda yoki mashinada kesiladi. Kislorod bilan kesish k. mashinasozlik, qurilish, metallurgiya va boshqa sohalarda qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qoʻqon-jizzax avtomobil yoʻli** (A-376) — davlatlararo ahamiyatga ega boʻlgan magistral yoʻl. Qoʻqon shahridan boshlanib, Tojikiston Respublikasi hududida Konibodom shahri, Qayroqqum suv omborini yonlab Xoʻjand shahri, soʻngra Toshkent viloyatining bekobod tumani, Sirdaryo viloyatining Xovos, Jizzax viloyatining Zomin tumanidan oʻtadi va Toshkent — Ter-miz (M-39) xalqaro avtomagistralini kesib oʻtib Jizzax shahriga kiradi. Xalq hashari yoʻli bilan 1938—40 yillarda qurilgan. Keyingi davrlarda bir necha marta rekonstruksiya qilingan va kengaytirilgan. Umumiy uz. 300 km. Yoʻlning 164 km qismi asfalt-beton, 136 km qismi qora toʻshamali. Yoʻlning 53 km — I darajali, 232 km — II darajali, 15 km — III darajali toifaga kiradi. Transport harakati jadalligi 1585—3566 avtomobil/kunni tashkil qiladi.

Tohirjon Mirzayev.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Arki oliyXudoyorxon o'rdasi
**"Qoʻqon" davlat muzey-qoʻriqxonasi** — Qoʻqon shahridagi madaniy-maʼrifiy muassasa.

Tarixi
------

1925-yil Xudoyorxon oʻrdasida Fargʻona okrug oʻlkani oʻrganish muzeyi nomi bilan tashkil etilgan; 1930—1957 yillarda Qoʻqon rayonlararo oʻlkani oʻrganish muzeyi sifatida faoliyati davom etgan. Keyinchalik 1958-yildan 2018-yilgacha **Qoʻqon shahar oʻlkashunoslik muzeyi** nomi bilan faoliyat yuritgan.

Turli davrlarda muzey quyidagicha nomlarda faoliyat koʻrsatib kelgan:| Yillar | Nomlanishi |
| --- | --- |
| **1925-1930** | **Fargʻona okrug oʻlkani oʻrganish muzeyi** |
| **1930-1957** | **Qoʻqon rayonlararo oʻlkani oʻrganish muzeyi** |
| **1958-2018** | **Qoʻqon shahar oʻlkashunoslik muzeyi** |
| **2018-yildan** | **Qoʻqon davlat muzey-qoʻriqxonasi** |

Boʻlimlar
---------

Muzeyda nashr ishlari,
koʻchma koʻrgazmalar,
tabiat,
tarix,
sanʼat va
Turizm va Marketing boʻlimlari faoliyat yuritib kelmoqda.

  

Muzeyning fondida 48 mingdan oshiq eksponat saqlanadi (2022). Muzey ekspozitsiyasi Oʻrda, Xonlik va Qoʻqon shahri tarixi, Fargʻona vodiysi tabiati, hayvonot va oʻsimliklar dunyosi, madaniyatini atroflicha aks ettiradi. Muzeyning 6 boʻlimi faoliyat koʻrsatmoqda:

| № | Boʻlimlar |
| --- | --- |
| 1 | Tarix |
| 2 | Koʻchma koʻrgazmalar |
| 3 | Nashr ishlari va axborot |
| 4 | Tabiat |
| 5 | Sanʼat |
| 6 | Turizm va marketing |

Filiallar
---------

Qoʻqon davlat muzey-qoʻriqxonasi tarkibida 9 ta fillial mavjud: 
Buyuk allomalar muzeyi,Jome Amaliy san’at muzeyi, 
Muqimiy hujra-muzeyi,
Hamza uy-muzeyi, 
Adabiyot muzeyi, 
Norboʻtabiy madrasasi, Dasturxonchi madrasasi, Modarixon Dahmasi va
Tepaqo'rg'on arxeologik yodgorligi.

Turli davrlarda muzey quyidagicha nomlarda faoliyat koʻrsatib kelgan:| № | Boʻlimlar |
| --- | --- |
| 1 | Buyuk allomalar muzeyi |
| 2 | Amaliy sanʼat muzeyi |
| 3 | Norboʻtabiy madrasasi |
| 4 | Hamza uy-muzeyi |
| 5 | Muqimiy hujra-muzeyi |
| 6 | Adabiyot muzeyi (Qoʻqon) |
| 7 | Dasturxonchi madrasasi |
| 8 | Modarixon dahmasi |
| 9 | Tepaqoʻrgʻon arxeologik yodgorligi |

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-11-23).


1. ↑  „BUYUK ALLOMALAR MUZEYI". 17-iyul 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi.
Indolil-3-sirka kislotasi (geteroauksin)
4-Xlorindolil-3-sirka kislotasi
Indolil-3-yogʻ kislotasi
**Auksinlar** (lot. aixo — oʻstiraman) — Oʻsimlik organizmida paydo boʻladigan, uning oʻsishi uchun zarur fiziologik faol moddalar. Hozir Auksinlarning uch xili maʼlum: ssauksin (auksentriol kislota — C18N3203), fiauksin (auksenolon kislota — C18N30O4) va geteroauksin (R-indolil-sirka kislota — C10H9O2N). Auksinlar kristall holda boʻladi. Geteroauksin sintetik yoʻl bilan hosil qilingan. Auksinlar oʻsimliklarning oʻsishini tezlatish, yangi ekilgan qalamchaning yaxshi ildiz otishi, daraxtdagi mevalarning barvaqt toʻkilishini toʻxtatish, baʼzan oʻsimlik hosildorligini oshirish uchun ishlatiladi (yana q. Oʻsishni boshqaruvchi moddalar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent 2000-yil

Havolalar
---------

* «РОСТ И РАЗВИТИЕ РАСТЕНИЙ.» В. В. Чуб Wayback Machine saytida arxivlandi (2007-01-20).

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kislorod yostiq** — kisloroddan nafas olish uchun moʻljallangan maxsus moslama. K toʻrtburchak shaklda boʻlib, rezinalangan matodan yasaladi; joʻmrak va mundshtuk ulangan rezina naychasi bor. Yostiqqa 10 l kislorod sigʻadi, u dorixonadagi kislorod balonidan toʻldirib olinadi. Bemorga berishdan oldin yostiqqa jild kiygiziladi yoki toza choyshabga oʻraladi; mundshtukka suv bilan hoʻllangan toza doka yopiladi va bemorning ogʻziga tutiladi, keyin joʻmragi ochiladi. Mundshtukni ishlatishdan oldin qaynatish yoki spirt bilan artish lozim. Kislorod yostiqni faqat vrach buyuradi, undan nafas oldirish chogʻida biror noxush alomatlar paydo boʻlganda, kislorod berish darhol toʻxtatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Peribeya (Polibning xotini)** (qadimgi yunoncha: *Περίβοια*) — Korinf siklidagi yunon mifologiyasining qahramoni, Korinfning yoki Sikion Polibning rafiqasi yoki Edipning asrab olgan onasi.

Mifologiyada
------------

Peribeya manbalarda asosan Edip qissasi bilan bogʻliq holda tilga olinadi. Qadimgi mualliflar uning kelib chiqishi haqida sukut saqlashadi. Peribeya Korinf yoki Sikion shohi Polibning xotini edi; qirol choʻponlari Kiferon yonbagʻridan topilgan toʻpiqlari teshilgan chaqaloqni aynan unga olib kelishgan (muqobil versiyaga koʻra, qirolichaning oʻzi dengiz qirgʻogʻida kir yuvayotganida chaqaloqni topib olgan). U bolani asrab oldi, uni davoladi va *Edip* ismini qoʻydi. Bola ulgʻaygach, Peribeya undan kelib chiqishi haqidagi haqiqatni yashira boshladi. Psevdo-Apollodorning soʻzlariga koʻra, bir marta tengdoshlari Edipni topilgan bola deb atashganida, u „Peribeyani soʻroq qila boshladi, lekin undan hech narsa bila olmadi".

Keyinchalik Edip oʻz otasini oʻldirishi va onasiga uylanishi haqida bashorat oldi. Buning oldini olish uchun u Peribeya va Polibni oʻzining haqiqiy ota-onasi deb hisoblab, ularning uyini tark etdi. Psevdo-Giginning soʻzlariga koʻra, Polibning oʻlimidan soʻng Peribeya Edipga uning topilgan bola ekanligini aytdi. Bu choʻponning hikoyasi bilan birgalikda Edipga bashoratning amalga oshganini anglatdi.

Psevdo-Gigin Peribeyaning oʻz farzandlari boʻlmagan deb yozadi. Boshqa manbalarda Polib Alkion (Amfiloxning xotini, Driantaning oʻgʻli) va Lisianas (Talayning rafiqasi) qizlari esga olinadi.

Sofoklning maʼlumotlariga koʻra, Polibning xotinining ismi *Merope* boʻlgan; „Qirol Edipga" yozilgan sxoliylar muallifining maʼlumotlariga koʻra, bu Orsiloxning qizi Meduza edi. Boshqa manbalarda *Eribeya* va *Eriboya* uchraydi, ammo bular, aftidan, shunchaki *Peribey ismining* oddiy variantlari.

Sanʼatda
--------

Goʻdak Edipning Peribeyaga olib kelingan sahnasi hozirgi kungacha saqlanib qolgan sopol idishda tasvirlangan. Edip haqidagi afsonaga koʻplab qadimiy pyesalar bagʻishlangan, ammo bu asarlarning deyarli barchasining matnlari yoʻqolgan. Sofoklning saqlanib qolgan tragediyalarida Peribeya faqat tilga olinadi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5  Гигин 2000. sfn error: no target: CITEREFГигин2000 (help)
2. 1 2 3  Zwicker 1937. sfn error: no target: CITEREFZwicker1937 (help)
3. 1 2  Аполлодор Афинский 1972. sfn error: no target: CITEREFАполлодор\_Афинский1972 (help)
4. ↑  Павсаний 2002. sfn error: no target: CITEREFПавсаний2002 (help)
5. 1 2  Kenner 1952. sfn error: no target: CITEREFKenner1952 (help)

Adabiyotlar
-----------

1. Zwicker. Periboia 10 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1937. — Bd. XIX, 1. — Kol. 719.
2. Kenner H. Polybos 6 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1952. — Bd. XXI, 2. — Kol. 1584—1592.

Havolalar
---------

1. Аполлодор Афинский*. Мифологическая библиотека*. Л.: Наука, 1972.
2. Гигин*. Мифы*. СПб.: Алетейя, 2000. ISBN 5-89329-198-0.
3. Павсаний*. Описание Эллады*. М.: Ладомир, 2002. ISBN 5-86218-298-5.
**Li Syan** (xitoycha: 李倩; tugʻ. 1990-yil 6-iyun) — xitoylik bokschisi, 75 kg gacha toifasida ishtirok etadi, Xitoy terma jamoasi aʼzosi. Jahon chempioni (2018), Osiyo chempioni (2017, 2019). 2014-yilgi Yozgi Osiyo o'yinlari gʻolibi. 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarining va 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarining sovrindori.

Faoliyati
---------

2014-yilda Koreya Respublikasida bo‘lib o‘tgan Yozgi Osiyo o‘yinlarida 75 kg vazn toifasida kumush medalni qo‘lga kiritdi. Oʻsha yili u Chedjuda boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritdi. Oxirgi bahsda u amerikalik sportchi Klaress Shildsga yutqazib qoʻydi (0:3).

2016-yilda Rio-de-Janeyroda (Braziliya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan. 75 kg bo‘lgan bahslarda u bronza medalini qo‘lga kiritdi. U chorak finalda o‘yin mezboni Andrea Bandeirani 3:0 hisobida mag‘lub etdi. Yarim finalda u niderlandiyalik Nushka Fonteynga yutqazdi.

2018-yilda Hindistonda ayollarning boks bo‘yicha o‘rtasida bo‘lib o‘tgan Jahon chempionatida xitoylik sportchi yana Nushka Fonteyn bilan to‘qnash keldi va 4:1 hisobida g‘alaba qozondi va oltin medalni qo‘lga kiritib, birinchi o‘rinni egalladi.

2019-yilda Bangkokda (Tailand) bo‘lib o‘tgan Osiyo chempionatida u muvaffaqiyatini takrorlay oldi va yana qitʼa chempioniga aylandi. 2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 69 kg dan ortiq vazn toifasida u finalda valliylik ayol Lauren Pricega yutqazib, kumush medalni qoʻlga kiritdi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Serpushtlik** — hayvonlarda har bir tur uchun xos boʻlgan, tabiiy oʻlim oʻrnini qoplash uchun zarur boʻlgan pusht qoldirish xususiyati. S. hayvonlarning turli guruhida har xil. Uzoq yashaydigan va nayeli haqida koʻp gʻamhoʻrlik qiladigan hayvonlar bir yilda, koʻpincha bir necha yilda 1 marta 1—2 tadan bolalaydi. Kisqa umr koʻradigan hayvonlar (mas, kemiruvchilar) 1 yilda bir necha marta 10—15 tadan bolalaydi. Tuxum qoʻyib koʻpayadigan hayvonlar serpushtligi yuqori boʻladi. Ayrim hasharotlar bir necha yuz minglab, hatto mln.ta, oybaliq birdaniga 300 mln gacha tuxum qoʻyadi. S hayvonning yoshi, yil mavsumi, oziq xili va miqdori, iqlim sharoiti, populyasiya zichligi va boshqa omillar taʼsirida oʻzgarib turadi. S.ni oshirish chorvachilikda katta ahamiyatga ega. Yaqin qarindoshlar oʻrtasida uzoq vaqt davomida oʻtkaziladigan duragaylash serpushtlikni kamaytiradi, hatto pushtsizlikka olib kelishi mumkin. Koʻpincha uzoq formalarni chatishtirish ham qisman yoki butunlay pushtsizlikka olib keladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pyotr Ivanovich Bagration haykali** — rus piyoda qoʻshinlari generali, knyaz, 1812-yilgi Vatan urushi qahramoni. Yodgorlik oʻz jangchilarini hujumga chorlayotgan sarkarda obrazini ifodalaydi. Yodgorlikdagi yozuv: „Pyotr Ivanovich Bagrationdan minnatdor vatan".

Yodgorlik Kutuzov prospektining juft tomonida Bashnya-2000 biznes majmuasi oldidagi Bagration nomli skverda joylashgan.

Yaratilish tarixi
-----------------

U 1999-yil 5-sentabrda ochilgan. Mualliflar: haykaltarosh — akademik Merab Merabishvili, arxitektor — akademik B. I. Txor. 2011-yilda yodgorlikni qayta tiklash ishlari olib borildi — quyma nuqsonlari tuzatildi, toʻsiq koʻchirildi va choklari toʻldirildi. Ish tugagandan soʻng, yodgorlik Butun Gruziya katolikos-patriarxi Iliya II tomonidan muqaddaslashtirildi.

Xususiyatlari
-------------

Ushbu yodgorlik 1984-yilda Tbilisida oʻrnatilgan Bagration yodgorligining deyarli aniq nusxasidir. Asosiy farqlar shundaki, Moskva yodgorligi balandroq, Gruziyadagi yodgorlikda qilich tushirilgan, Moskva yodgorligida esa qilich koʻtarilgan.

Bagrationning koʻkragida uning hayoti davomida olgan ordenlari toʻgʻri koʻrsatilgan — Birinchi chaqiriq Muqaddas Havoriy Andrey ordeni, ikkinchi darajali Avliyo Georgiy ordeni, birinchi darajali Muqaddas Anna ordeni. va Avliyo Aleksandr Nevskiy ordeni.

Manbalar
--------

1. ↑  *Олег Поляков.* „Памятник Петру Ивановичу Багратиону в Москве". *Интернет-проект «1812 год»* (1999). 21-yanvar 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-yanvar 2020-yil.
2. ↑  „Реставрация памятника Багратиону на западе Москвы завершится в ноябре". *РИА НОВОСТИ* (2011).

Havolalar
---------

* culture.ru
**Li Qin** 1990-yil 27-sentyabrda tugʻilgan.  Shuningdek, **Shirin Li** nomi bilan tanilgan, xitoylik aktrisa.

Li Qin *"Qizil uylar orzusi* „ (2010), *"Bir partiyaning asosi"* (2011), „ *Oq bugʻu tekisligi"* (2017), *"Malika agentlari"* (2017), *"Hayot quvonchi* „ (2019), *"Neft sulolasi* „ (2019) filmlaridagi obrazlari orqali mashhur boʻlgan. *Kapitan* (2019), *Shon-shuhrat qo‘shig‘i* (2020), *Bo‘ri* (2020), *Issiq quchoq* (2020), *Mening aziz qo‘riqchim* (2021) va *Jannatdagi ko‘z yoshlari* (2021). kabi roʻllari bor.

Karyera
-------

### 2010-2016: Debyut va ortib borayotgan mashhurlik

Li birinchi bor 2010-yilda Cao Syueqinning xuddi shu nomdagi romaniga asoslangan *"Qizil uylar orzusi"* teleserialidagi Syue Baochay obrazi orqali mashhurlikka erishdi. U ijrosi uchun TVS mukofotini topshirish marosimida eng yaxshi aktrisa mukofotini qoʻlga kiritdi.

2011-yilda Li Yang Kayxui rolini ijro etgan *"Partiyaning asosi"* filmida debyut qildi. U 31-chi Yuz gullar mukofotlarida „Eng yaxshi yangi kelgan" mukofotiga nomzod boʻldi. U yana *1921-yilda Xitoyda* Yang Kayhui rolini ijro etdi, bu yana bir vatanparvarlik oʻlpon spektakli edi.

2012-yilda Li 9-Xitoy-AQSh kinofestivalida „Oltin farishta" mukofotiga sazovor boʻldi. U *"Hushyor osmon"* romantik melodrama teleserialida rol o‘ynadi. 2013-yilda Li *"Yorqin kunlar* „ va *"Malikaning qaytishi"* romantik dramalarida rol oʻynagan, ularning ikkalasi ham oʻz chiqishlarida yuqori reytinglarga ega boʻlishgan.

Filmografiya
------------

### Estrada shousi

| Yil | Inglizcha sarlavha | Xitoy unvoni | Rol | Izohlar/Ref. |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2015 yil | *Biz Oshiqmiz* | 我们相爱吧 | Cast aʼzosi | Vey Daxun bilan |
|

Adabiyotlar
-----------

1. ↑  „Youthful looks of Li Qin". *Sina* (14-iyun 2011-yil).
2. ↑  „Sweet Girl Li Qin Poses for a Photoshoot". *Women of China* (19-dekabr 2013-yil). 20-dekabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-dekabr 2022-yil.

Manbalar
--------

* Li Qin on Sina Weibo (in Chinese)
* Li Qin (actress) on Tencent Weibo
Moskvada **Ivan Andreyevich Krilov** haykali Yermolayevskiy ko'chasidagi Patriarx ko'li yaqinida o'rnatilgan.

Tarix
-----

I. A. Krilov haykalining muallifi haykaltarosh Andrey Aleksandrovich Drevin (1921-1996). Krilov haykali 1976-yil 17-sentabrda ochilgan. Arxitektor - Armen Chaltikyan. Masalchi parkdagi o'rindiqda o'tirgan holda tasvirlangan. Ivan Andreyevich zamondoshlari uni qanday tasvirlagan bo'lsa, shunday tasvirlangan. Bir oz tartibsiz kiyingan, beg'ubor, dangasa, flegmatik va xushmuomala. 

Haykaltaroshlik kompozitsiyasida Krilovning 12 ta ertak qahramonlari tasvirlangan relyeflar ham mavjud. Haykaltarosh Daniel Mitlyanskiy relyeflarning muallifi. Krilov figurasidan bir oz masofada kvartet musiqachilari (maymun, eshak, echki va ayiq), fil va pug, ko'zoynakli maymun, qarg'a va tulki va boshqalar joy olgan. Yodgorlik atrofiga hovuzga qaragan skameykalar oʻrnatilgan.

Krilov va uning ertaklari qahramonlari yodgorligi vaqti-vaqti bilan qayta tiklanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „На Патриарших прудах реставрируют памятник Ивану Крылову" (ru).  РИА Новости, Центральный округ. Qaraldi: 8-iyul 2005-yil.

[*sayt ishlamaydi*]

Havolalar
---------

* „Памятник Ивану Крылову" (ru).  intomoscow.ru. 28-oktabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-avgust 2013-yil.



* „Патриаршие пруды: Булгаковская Москва в патриаршей резиденции" (ru).  Russia Travel. 4-aprel 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-avgust 2013-yil.



* „Памятник И.А. Крылову" (ru).  Московский туристический портал. 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-avgust 2013-yil.
**Moslashuv** (tilshunoslikda) — tobe (bogʻliq) aloqaning bir turi boʻlib, bunda birikmaning tobe qismi oʻz shaklini xrkim qismning shakliga moslaydi, shu bilan hokim qismga bogʻlanadi. Hokim qismning shakli oʻzgarishi bilan tobe qism ham maʼno jihatdan shu shaklga mos boʻlgan shaklni oladi. Oʻzbek tilida M. aloqasi, asosan, qaratqichqaralmish va ega-kesim aloqasida koʻrinadi va bu moslik shaxs va son jihatidan boʻladi, yaʼni qaratqich yoki ega qaysi shaxssonni bildirsa, qaralmish yoki kesim xuddi shu shaxssonni bildiruvchi shaklda boʻladi: men yozyapman, sen yozyapsan, u yozyapti, biz yozyapmiz, siz yozyapsiz, ular yozishyapti. Mening ukam, sening ukang, uning ukasi...

Hokim qism (qaratqich yoki ega) 3-shaxsni bildiruvchi otlardan ifodalanganda, hokim va tobe qism sonda moslashishi ham, moslashmasligi ham, yaʼni hokim qism koʻplik son, tobe qism birlik son shaklida boʻlishi mumkin: sozandalar keldilar (kelishdi) yoki sozandalar kel-d i. Ega 3-shaxsdagi shaxs bildirmaydigan soʻzlardan boʻlganida, ega koʻplik, kesim esa birlik shaklida qoʻllanadi, yaʼni son jixatdan moslashish boʻlmaydi: gullar ochildi.

Azim Hojiyev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Serologiya** (lot. serum — zardob va ...logiya) — immunologiya fanining bir boʻlimi; qon zardobining immun xossalarini oʻrganadi. Serologik reaksiyalar agglyutinatsiya, passiv gemagglyutinatsiya, pretsipitatsiyaga va neytrallash reaksiyasi (mas, mikrobni), gemagglyutinatsiyani tormozlash reaksiyasiga boʻlinadi. Bir qancha "oddiy" reaksiyalardan murakkab serologik reaksiyalar: bakterioliz, komplement bogʻlash reaksiyasi vujudga keladi. Mikroorganizmlarning harakatchan turlarini aniklash (mas, zaxmda rangeiz treponemalarni immobilizatsiya qilish reaksiyasi), serologik reaksiyalarning alohida turidir. Serologik reaksiyalar infeksion va noinfeksion immunologiyada ilmiy va diagnostika (qarang Serodiagnostika) maqsadida qoʻllanadi. Ulardan qon quyishda, qon gruppasini, oqsillarning individual va oʻziga xos xususiyatlarini aniklashda foydalaniladi. Immun va diagnostik zardoblarni olish, ularning faolligini aniqlash hamda taʼsir etish mexanizmini oʻrganish usullarini ishlab chiqish S.ning asosiy vazifasidir.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Seroterapiya** (lot. serum — zardob va terapiya) — kasalliklarni normal va immun zardoblar yordamida davolash usuli. S.da davo organizmda passiv immunitet hosil qilish — zardob tarkibidagi antitelolar yordamida mikroblar (toksinlar)ni zararsizlantirishga asoslanadi. Zardoblar hayvonlarni (koʻproq otlarni) immunlash yoʻli bilan olinadi. Shuningdek, S.ga tozalaigan va konsentrlangan geterogen (immunlangan hayvon zardobidan olingan) va gomologik (immunlangan yoki kasallanib, sogʻaygan odam zardobidan olingan) gammaglobulinpardan ham foydalaniladi. Immun zardoblar difteriya, botulizm, shuningdek, ilon, ari, baʼzi xasharotlar chaqqanda, gammaglobulin gripp, kuydirgi va boshqa yuqumli kasalliklarni davolashda qullanadi. S. asoratlarining oldini olish uchun zardobni yuborishdan oldin (15—30 daqiqa, baʼzan 1—2 kun ilgari), uning ozrok, miqdori yuborib koʻriladi (yana qarang Immunoterapiya).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kontroller** (ing. controller — boshqaruvchi) — elektr dvigatellarni ishga tushirish (yurgizib yuborish), tezligini rostlab turish, reversirlash (dvigatel oʻqining aylanish yoʻnalishini oʻzgartirish) va toʻxtatish uchun moʻljallangan past kuchlanishli elektr apparat. Tuzilishi jihatdan koʻp pogʻonali yassi, barabanli va kulachokli almashlab ulagichlardan iborat. Odatda, K. dasta yoki zalvar massa (maxovik) yordamida qoʻlda boshqariladi; agar maʼlum masofadan turib boshqariladigan boʻlsa, servomotor qoʻllaniladi. K. yordamida boshqarish zanjiridagi, kuch zanjirlarini biriktirish sxemalaridagi va elektr dvigatellarni uygʻotish zanjirlaridagi elektr qarshilik oʻzgartiriladi. K.lar elektronika (jumladan, kompyuterlar)da ham qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Halkett qaiyq-plashi ishlatilishi.
**Halkett qayigʻi** puflanma qayiqning bir turi boʻlib, 1840-yillarda leytenant Peter Halkett (1820—1885) tomonidan loyihalangan. Halkett uzoq vaqt Kanada Arktikasida sayohat qilish qiyinchiliklari va notekis yerlarda koʻtarib yurish uchun qulay, yengil, biroq ekstremal ob-havo sharoitlarida ishlatish uchun yetarlicha mustahkam qayiq yasash muammolari bilan qiziqib kelgan.

Halkett birinchi loyihasi rezina shimdirilgan matodan tayyorlangan yigʻiluvchi va puflab shishiriluvchi qayiq edi. Dami chiqarilganida esa qayiq korpusini plash qilib kiyish, eshkagini hassa, yelkanini esa soyabon qilib ishlatish mumkin edi. Keyingi loyiha ikki kishilik qayiq boʻlib, dami chiqarilganida rukzakka solinishi yoki suv oʻtmas koʻrpa qilib ishlatilishi mumkin edi.

Kanada tadqiqotchilari tomonidan maqtovlarga erishishiga qaramay, Halkett loyihalariga koʻp xaridor topilmagan, uning oʻzi esa Qirollik Flotini qayiqlar dengiz xizmatida asqotishiga ishontira olmagan. Ularni baliqchi va oʻrdak ovlovchilarga sotish natijasiz boʻlib, tijoiy muvaffaqiyatsizlikka olib keldi. Bugungacha faqat ikki, biri orkneylik tadqiqotchi John Rae, boshqasi Manitoba muzeyiga tegishli Halkett qayiqlari yetib kelgan.

Manbalar
--------

**Izohlar**

**Manbalar**
**Kontuziya** (lot. contusio — lat yeyish) — zarba natijasida shikastlanish; butun aʼzoi badan (yoki tananing koʻp qismi) lat yeganda organizmning umumiy shikastlanishi. K. koʻproq havoda yoki suvda kuchli portlash roʻy berganda yuzaga keladigan qattiq toʻlqin taʼsirida paydo boʻladi: Qattiq narsa bilan urganda, zarang yerga yiqilganda, qattiq kaltaklash natijasida (koʻz K.si), atmosfera bosimi va vibratsiyaning keskin oʻzgarishlarida ham K. holati kuzatiladi. Mahalliy va umumiy, shuningdek, yengil va ogʻir K. farq qilinadi. Uning asosiy belgisi markaziy va periferik nerv sistemasining zararlanishi, eshushning yoʻqolishidir. K. yengil kechganda odam karaxt boʻlib, qisqa muddatga (bir necha min.ga), ogʻir K.da butunlay va uzoq vaqt (soatlab va hatto sutkalab) hushini yoʻqotadi, hatto koma vujudga keladi, aksari yurak va nafas faoliyati boʻziladi,ichki aʼzolarga putur yetadi, amneziya roʻy beradi. K. ga yoʻliqqan bemor oʻziga kelgach, kuchli bosh ogʻrigi va bosh ay-lanishidan bezovtalanadi, hech narsa eshitmaydi, gapira olmaydi (qarang Gunglik). K. holati 1—4 kundan 1—2 haftagacha davom etib, keyin barcha alomatlar oʻtib ketadi yoki uning ayrimlari (toliqish, uyqusizlik, qiziqqonlik, ishtaha yoʻqolishi kabi astenik sindrom belgilari) surunkali tus oladi. Bosh miya K.sida miya chayqalishida uchraydigan belgilar bilan bir qatorda falajlanish, sezuvchanlikning buzilishi, harakat muvozanatining oʻzgarishi va h.k. kuzatiladi. Bemor darhol kasalxonaga yotqiziladi va tinch sharoit yaratiladi, uning ahvoli va jarohatlanish jarayoniga qarab zarur dori-darmonlar buyuriladi; zaruriyat boʻlsa, operatsiya qilinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Moskvadagi Gertsen haykali** — yozuvchi Aleksandr Gertsen haykaltaroshlik yodgorligi Moskvada Tverskoy bulvarida joylashgan. Mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan Rossiya xalqlarining madaniy merosi ob’ekti hisoblanadi.

Tavsifi
-------

 A. Gertsen haykali pochta konvertida
Yozuvchi A. I. Gertsenning siymosi toʻliq boʻyi koʻrinishida bronzadan quyilgan, qora sayqallangan granitdan yasalgan past poydevorga oʻrnatilgan. Yodgorlik mualliflari yozuvchini biroz tarang qilib koʻrsatishgan, bu uning inqilobiy ruhidan dalolatdir. Uning chap qoʻlida Gertsen uzoq vaqtdan beri nashr etayotgan „Kolokol" gazetasining grankasini ushlab turgani ifodalangan.

Yodgorlikning haykaltaroshi Mixail Milberger, meʼmori K. M. Sapegin.

Haykal Adabiyot instituti yaqinidagi Tverskoy bulvaridagi 25-uy hovlisida oʻrnatilgan. Institut binosi „Gertsen uyi" nomi bilan mashhur. Bu yodgorlikni oʻrnatish uchun joy tanlashning muhimligi bilan izohlanadi. Gap shundaki, XIX-asr boshlarida qoʻrgʻon senator A. A. Yakovlevga, yaʼni Aleksandr Gertsenning otasining ukasiga tegishli edi. Bu uyda I. A. Yakovlevning noqonuniy oʻgʻli Yakovlev Aleksandr Gertsen tugʻilib, hayotining dastlabki oylarini oʻtkazgan. Voyaga yetganida, Aleksandr Ivanovich amakivachchasini koʻrish uchun bu uyga mehmonga kelib turgan.

1959-yil oktabr oyining oxirida sobiq qoʻrgʻon hovlisida A. I. Gertsen haykali ochilishi boʻlib oʻtti.

Moskvadagi Gertsenning boshqa yodgorliklari
-------------------------------------------

Ushbu yodgorlikdan tashqari, Moskvada Moxovaya koʻchasida Gertsen va Ogarev yodgorliklari, shuningdek, Chumchuq tepaliklarida Gertsen va Ogarevning qasamyodi yodgorligi mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  „Памятник Герцену А.И. 1959 г.".  Реестр объектов культурного наследия. 21-oktabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-oktabr 2016-yil.

Havolalar
---------

* Памятник Герцену Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-10-21).
Kirish
------

 Mast (qatiq)
**Most** (qatiq; kefir; nordon taʼmli sut) — bakteriyalar tomonidan fermentatsiya natijasida hosil boʻlgan sut mahsulotidir va uni ovqat bilan isteʼmol qilinsa yanada mazali boʻladi. Bu jarayonda sutdagi laktoza sut kislotasiga aylanadi.

Tarixi
------

**Most** — qadimiy Hindiston va Eron tarixida miloddan besh yuz yil avval tilga olingan. Bu hududlarda chorvachilik keng tarqalganligi sababli sut mahsulotlari boshqa hududlarga qaraganda xilma-xil.

1919-yilda Ispaniyaning Barselona shahrida birinchi sanoat qatiq ishlab chiqarish fabrikasi qurildi va qatiq isteʼmoli kundan-kunga ortdi.

Fermentatsiya va kimyoviy xossalari
-----------------------------------

Qatiq laktoza deb ataladigan sut shakarining fermentatsiyasidan olinadi. Qatiqni tayyorlash uchun maxsus bakteriyalar laktozani sut kislotasiga aylantiradi va qatiqqa jelga oʻxshash tuzilish beradi. Sut kislotasi mavjudligi tufayli qatiq nordon taʼmga ega.

Qatiq tayyorlash uchun pasterizatsiyalangan sutga maxsus bakteriyalar qoʻshilishi kerak. Shuningdek, sut harorati va atrof-muhit sharoitlari juda muhimdir. Bu bakteriyalar sutdagi shakarni parchalaydi va sut kislotasini hosil qiladi. Bu kislota mavjudligi tufayli sut tarkibidagi oqsil qattiq massaga aylanadi.

Tayyorlanishi
-------------

**Kerakli masalliqlar:**

Sut — 1 litr (5 stakan);

Qatiq — 2 osh qoshiq. Uyda qatiq tayyorlash uchun sut va oz miqdorda qatiqdan foydalanishingiz mumkin. Eng oddiy koʻrsatmalardan biri — 1 litr kam yogʻli sutdan foydalanish.

Avvalo, sutni qaynatib olamiz va onda-sonda aralashtirib turamiz. Qatiqni qoʻshamiz. Soʻng idish ogʻziga likopcha qoʻyib ustiga qalin latta bilan yopib, soviguncha 4-5 soatga qoldirilishi kerak. Orada qopqoqni ochib tekshirib turing. Toʻliq sovigunicha kuting.

* Pasterizatsiya qilingan sutni 85 darajagacha qizdiring. Bu haroratga yetganda, uning mikroblarini oʻldirish uchun uni ikki daqiqa davomida olovda qoldiring.
* Ushbu pasterizatsiyalangan sutni sterillangan idishga quying va uni sovutib qoʻying.
* Sutga yarim stakan (120 ml ga teng) iliq qatiq qoʻshing va idishni toʻliq yoping.
* Tahminan 6 soat oʻtgach, u qatiq taʼmini beradi. Idishni egib qoʻysangiz, u suvsiz holda, harakatdan toʻxtab, qatiq tayyor boʻladi.

Sut fermentatsiyasi uchun harorat juda muhim, bir necha soat davomida sut harorati 43 daraja Selsiyda qolishi kerak. Qatiqni sanoat usulida tayyorlashda sutni bu haroratda doimiy saqlash mashinalar tomonidan amalga oshiriladi. Shuningdek, idish va asboblarning tozaligiga ham katta eʼtibor berish kerak.

Manbalar
--------

qazahayesonnati — yemazandarani
**Kontrabas** (ital. contrabasso) — skripkalar oilasiga mansub sozlarning eng kattasi (boʻyi 2 m gacha), eng past ovozli torli-kamonli musiqa cholgʻusi. 17- a. oʻrtasida italyan musiqa ustasi M.Todini ixtiro qilgan. Kvarta oraligʻida sozlanadigan 4 tori bor (Ye,— A,—D—G). K. koʻproq orkestr va ansamblda, baʼzan yakkanavoz soz sifatida qoʻllaniladi. Mashhur virtuozlar — J.Bottezini (Italiya), E.Nanni (Fransiya), S.Kusevitskiy, R.Azarxin (Rossiya) va boshqa Boshqa musiqa asboblarining eng yoʻton ovozli turlari ham K. deb ataladi (mas, tuba-K. trombon-K. balalayka-K.). Oʻzbek xalq cholgʻulari orkestri uchun qayta ishlangan sozlar orasida dutor-K. gʻijjak-K.lar mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jaloliddin telegramidiy** (? - ?)— tilshunos olim. "Tarjamat ul-l-alfoz il-latiy varadat bil-xorazmiyya fi asnoi-l-kitobi-l-mavsum bi-"Qunyatil-munya" ("Tilakka erishish" kitobiga kirgan xorazmiycha soʻzlarning tarjimasi") kitobining muallifi. Asarda qad. xorazmiy tiliga oid soʻz va iboralarning forscha yoki arabcha izohi berilgan. Xorazmiy yozuvida bitilgan boshqa asar va hujjatlar nihoyatda kam boʻlganligi uchun bu asarning ilmiy ahamiyati katta. J. I. asarni ustozi Raziyuddin Qisoriyning taklifi bilan yozganligini aytadi. Asar 1382-yil kotib Ibrohim bin Sulaymon Qalasoniy tomonidan koʻchirilgan. Qoʻlyozma Oʻzbekiston FA Sharqshunoslik institutida saqlanadi (inv. № 3246).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Konteyner** (ing. container — joylashtirmoq) — 1) yuklarni idishsiz tashish uchun moʻljallangan qurilma. K. mexanizatsiyalashgan ortish-tushirish va yuklash uchun moslashtirilgan boʻladi. Yuk ortilgan K. ning massasi 0,625; 1,25; 2,5; 5; 10; 20 va 30 t li boʻlishi mumkin. K.larning oʻlchami va tuzilishi yuklarni mexanizatsiya vositasida tez yuklash, tushirish va yaxshi saqlanishini taʼminlashi kerak. Vazifasiga koʻra, universal va maxsus turlarga boʻlinadi; ular yogʻoch va metalldan yasaladi. Tuzilishiga qarab yopiq, ochiq, kataksimon, ajratma va taxlama turlarga ajratiladi; 2) radioaktiv moddalarni vaqtincha saqlash yoki tashish uchun moʻljallangan qurilma; 3) neft mahsulotlari qayta haydaladigan idish (rezervuar, bak, qabul qilgich) va boshqa

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Halim Haydarovich Usmonxoʻjayev** (1919.20.11 Toshkent 1993.9.4) - mexanika sohasidagi olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1984). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1980). Toshkent toʻqimachilik institutini tugatgan (1950). Shu intda ilmiy tadqiqot sektori boshligʻi (1950—52), assistent (1951 — 52), oʻqituvchi (1954—57), dekan (1958-61), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Mexanika va inshootlarning seysmik mustahkamligi institutida oʻzi tashkil qilgan mexanizm va mashinalar nazariyasi laboratoriya mudiri (1961-yildan). Ilmiy ishlari, asosan, mashina agregatining dinamikasi, paxta terish va tozalash mashinalari, toʻqimachilik mashinalari nazariyasiga doyr. Usmonxoʻjayev rahbarligida paxta terish mashinalarining ish unumini oshiruvchi va paxtaning toʻkilishini kamaytiruvchi tarkibiy shpindel yaratilgan va ishlab chiqarishga joriy qilingan. Usmonxoʻjayev shpindel tishlari trayektoriyasiga qarab tezlik rejimini aniklashga imkon beruvchi "Universal epigipotsiklograf" asbobni yaratgan, paxta terish mashinasi unumdorligini oldindan aniqlash formulasini ishlab chiqqan. Usmonxoʻjayev gazlama toʻqish avtomat stanogi mokisi naychalarini almashtirishdagi energiyani aniklash asbobi va boshqa ixtirolar muallifi. Beruniy nomidagi Oʻzbekiston davlat mukofoti laureati (1989).

Manbalar
--------

* Mexanizm va mashinalar nazariyasi [Darslik], T. 1970; Kinematika i dinamika mexanizmov i mashin (v soavtorstve), T. 1969; Tayni xlopka i chudesnie mexanizmi, T. 1979; Teoriya mexanizmov i proizvoditelnost xlopkouborochnix mashin, T. 1990.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Map detailing the route of Khalid ibn Walid's conquest of Arabia.
**Ridda**(arab. حروب الردة - orqaga qaytish, chekinish) -musulmon boʻlib yurgan odamning oʻz ixtiyori bilan islomdan qaytishi. Islom tarixida birinchi Ridda - baʻzi arab qabilalari orasida yuz bergan. Ular Muhammad (sav) vafotlaridan soʻng islomdan chiqqanlar. Ridda 632 yil bevosita Abu Bakr Siddiq xalifa sifatida davlat boshqaruviga oʻtirgach boshlandi va 1,5 yilcha davom etdi. Bu harakatga rahbarlik qilgan baʻzi shaxslar oʻzlarini paygʻambar deb eʻlon qilganlari bois, islomda ular "mutanabbiylar", yaʻni "soxta paygʻambarlar' nomini oldi. Markaziy Arabistonda Asd Gʻatfon, Tayy qabilalariga Tulayha, Sharqiy Arabistonda Hanifa qabilasiga – Musaylima, Tamim qabilasiga - Sajjoh ismli ayol va nihoyat, 
Yamanda Mazhij qabilasiga Abhala yetakchilik qildi. Ular Abu Bakr davrida zakot berishdan bosh tortdi. Xalifa Abu Bakr bu harakatni Ridda hisobladi. Ridda urushlarida ayniqsa, sarkarda Xolid ibn Valid katta shuhrat qozondi. Riddani bartaraf etishda erishilgan gʻalabalar ilk musulmon davlatiga butun Arabiston boʻylab toʻliq hukmronlikni oʻrnatishga, keyinchalik yarim oroldan tashqariga yurishlarni boshlashga imkon yaratib berdi.
**Mosul**, al-Mavsil — Iroqning shimoliy qismidagi shahar. Dajla daryosi boʻyida. Naynova muhofazasining maʼ-muriy markazi. Aholisi 670 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Gʻalla, meva, chorva mollari bilan savdo qilinadigan muhim markaz. Transport yoʻllari tuguni. Toʻqimachilik (muslin gazlamasi ishlab chiqarish), oziq-ovqat, koʻn-poyabzal, metallsozlik, sement sanoati korxonalari mavjud. Universitet, tarix va boshqa muzeylar bor. Mosul yaqinidan oltin-gugurt va neft qazib olinadi.

Mosul 6-asr da vujudga kelgan. 641 yil uni arablar egallagan. Umaviylar va Abbosiylar davrida Sharqning savdo hamda hunarmandchilik markazi boʻlgan. 10—12-asrlarda turli davlatlar poytaxti. 1095—96 yillar Mosulni Saljuqiylar egallagan. 1261-yilda moʻgʻullar hujumiga uchragan. 14-asrning 2-yarmidan Temuriylar, 1514—1918-yillar Usmonli turk saltanati tarkibida boʻlgan. 1920-yildan Iroq tarkibida.

Mosulda al-Jomiʼ alkabir madrasasi (minorasi bilan) (1170—72), al-Izziya madrasasi (12-asr), Qorasaroy qalʼasi harobalari (13-asr) va boshqa, shahar yaqinida Nabi Yunus maqbaramasjidi (10-asr) bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Haljala cherkovi** ( estoncha: *Haljala vald* ) bu joy Estoniya davlatining Lääne-Viru okrugida joylashgan qishloq bo'lib, 4297 nafar aholi istiqomat qiladigan shaharchadir (2021-yilga nisbatan), hududi esa 549 nafar km²ni tashkil qilaadi.

Aholi punktlari
---------------

### Kichik tuman, shaharcha, qishloq

Haljala - Võsu

### Qishloqlar

Aaspere - Aasu - Aasumetsa - Aaviku - Adaka - Altja - Andi - Annikvere - Aukula - Eisma - Eru - Essu - Idavere - Xaili - Idavere - Ilumäe - Joandu - Kakuvälja - Kandle - Karepa - Kärmu - Käsmu - Kisuver - Kiva - Kõldu - Koljaku - Koolimäe - Korjuse - Kosta - Kärmu - Lahe - Lauli - Lihulõpe - Liiguste - Lobi - Metsanurga - Metsiku - Muike - Mustoja - Natturi - Noonu - Oandu - Paasi - Pajuveski - Palmse - Pedassaare - Pedassaare Põdruse - Rutja - Sagadi - Sakussaare - Salatse - Sauste - Tatruse - Tepelvälja - Tidriku - Tiigi - Toolse - Tõugu - Uuskula - Vainupea - Vanamõisa - Varangu - Vatku - Vergi - Vihula - Vila - Villandi - Võhma - Võhma lar jumladan qishloqlaridir.

Xalqaro munosabatlar
--------------------

### Qardosh shaharlar

* Shvetsiya Dorotea Municipality, Shvetsiya
* Finlandiya Pyhtää Municipality, Finlandiya
* Germaniya Schönberg, Germaniya

Manbalar
--------

* *Ushbu maqola Estoniya Vikipediyasidagi Haljala vald maqolasidan tarkib topgan.*

1. ↑  „Sõprusvallad" (et).  Haljala vald. 3-oktabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-may 2012-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti (estoncha)