recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Aleksey Venesianov
**Aleksey Gavrilovich Venesianov** (ruscha: *Алексей Гаврилович Венецианов*; 18-fevral 1780-yil — 4-yanvar 1847-yil) rus rassomidir. U rus tasviriy sanʼatida maishiy janr asoschilaridan biri hisoblanadi. Dastlab ishqiy munosabatlarni madh etuvchi lirik portretlar yaratdi. Ayniqsa, uning ijodida dehqonlar hayoti aks etgan va rus tabiati goʻzalligi nozik did bilan ifodalangan asarlar alohida oʻrin tutadi. „Shudgorda. Bahor", „Dehqon cholning boshi", „Zaharka", „Lavlagi tozalash" va boshqalar shular jumlasidan. U koʻp asarlarini natura (borliqning oʻziga qarab chizish) dan ishlagan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Havolalar
---------

* Venesianov biografiyasi

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb16259671q (maʼlumot)
* GND: 118643134
* ISNI: 0000 0001 0977 7711
* LCCN: n81096270
* LNB: 000235681
* NKC: xx0054175
* NLA: 35579274
* NLI: 004338589
* NSK: 000188475
* NTA: 071567178
* RERO: 02-A013482106
* RKD: 79979
* SUDOC: 092133126
* en:Trove: 1002348
* ULAN: 500010365
* VIAF: 59877754
* en:WorldCat Identities: lccn-n81096270

 |
**Pissaladyer** (fransuzcha: *pissaladière*, Nitsa dialekti pissaladina, italyancha: *pissalandrea*, Liguriycha piscialandrea) — Liguriyadan (xususan, Genuyadan) kelib chiqqan, xamirturushli xamir asosidagi ochiq pirog. U koʻpincha pitsa bilan taqqoslanadi, hatto Genuya pitsasi deb ham ataladi. Bu taom butun geografik va etnik-madaniy Liguriyada, yaʼni Magra va Var daryolari orasida keng tarqalgan. Shuningdek, Nitsa kabi janubi-sharqiy Fransiyaga xos. Nitsa grafligi Fransiyaga qoʻshilganidan soʻng, Nitsa oshxonasi fransuz oshxonasiga qoʻshildi, shuning uchun endi koʻplab Liguriya taomlari fransuzcha „leybl" bilan taʼminlangan.

Etimologiya
-----------

Bu soʻzning etimologiyasi lotincha piscis „baliq" soʻzidan olingan boʻlib, u oʻz navbatida, anchousli qayla yoki pasta nomi boʻlgan pissalat soʻzidan olingan (via peis salat, qadimgi liguriya tillarida va Niçardda, Nitssa dialektida „tuzlangan baliq"). Boshqa versiyaga koʻra, Pissalandrea soʻzi italyancha Pizza allʼAndrea yoki Pizza dʼAndrea soʻzlaridan kelib chiqqan. Pirog birinchi marta taxminan XV asrning oxirida tayyorlangan, u oʻsha paytda Genuya Respublikasining yetakchi siyosatchisi boʻlgan Admiral Andrea Doria sharafiga „d’Andrea pitsasi" deb nomlangan.

Tayyorlash
----------

Pissaladyer uchun xamirturushli xamir (fokachcha kabi) odatda klassik Margarita pitsasiga qaraganda qalinroq boʻladi, anʼanaviy nachinka esa odatda karamelizatsiyalangan, zaytun moyida dimlangan piyoz, qora zaytun va anchousdan tashkil topgan (baʼzan anchousli pasta yoki sousning bir turi boʻlgan pissalat (pissalat yoki pissala) bilan tayyorlanadi). Piyoz qora murch, toshchoʻp, baʼzan pomidor bilan dimlanadi. Anchouslar yogʻda konservalangan holda ishlatiladi, ular yuviladi, uzunasiga kesiladi va piyoz qatlami ustiga qoʻyilib, toʻr naqshi hosil qilinadi. Anchouslarning tanalari orasiga zaytunlar joylashtiriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Marco Guarnaschelli Gotti, Grande enciclopedia illustrata della gastronomia, a cura di Università degli Studi di Scienze Gastronomiche, Milano, Mondadori, 2007 [1990], p.849-854. — ISBN 978-88-04-56749-3
2. ↑  „The Oxford Companion to Italian Food. By Gillian Riley". 15-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-yanvar 2021-yil.
3. ↑  „Pissalandrea, one of the first modern pizzas" (en). *italyrivieralps.com*. 29-sentabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-yanvar 2021-yil.

.
4. ↑  „La pissaladière : une spécialité niçoise à base d'anchois et d'oignons - Jours-de-Marché.fr". 17-noyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-yanvar 2021-yil.
5. ↑  „Pizza all'Andrea (pissalandrea) - Agriligurianet". 18-yanvar 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-yanvar 2021-yil.
6. ↑  David, Elizabeth*. A Book of Mediterranean Food*. London: Grub Street, 1999 — 38/39 bet. ISBN 1-902304-27-6.
7. ↑  Benvenuto, Alex. *Les cuisines du Pays niçois*, Serre éditeur. Nice: 2001. ISBN 2-86410-262-5
8. ↑  Il grande mosaico della cucina italiana. Francesco Soletti. Touring Club Italiano, 2009. — ISBN 88-365-4675-7
9. ↑  Julia Child (1961) *Mastering the Art of French Cooking* Vol. 1, Alfred A. Knopf, New York
**Pista koʻmir** — yuqori uglerodli qattiq gʻovak material. Yogʻoch (oʻtin)ni havosiz yoki bir oz havoli muhitda kuydirish yoʻli bilan hosil qilinadi. Oddiy (tabiiy) usulda yoki maxsus oʻchoq (retorta)lar va pechlarda olish mumkin. Oddiy usudda Pista koʻmir olish uchun oʻtin chuqurda chala yoqilib, ustiga tuproq yoki qum bostirib qoʻyiladi, yo boʻlmasa, oʻtin gulxan qilib chala yoqiladi. Pechlar (retortalar)da ham yogʻoch chala yoqiladi. Pista koʻmir juda sergʻovak boʻlganligi uchun uning gazsimon yoki suyuq moddalarni yutish (adsorbsion) xususiyati yuqori boʻladi. Har xil yogʻochdan turlicha miqdorda Pista koʻmir chiqadi. Pista koʻmir, asosan, archa, qayin, oʻrik, yongʻoq va boshqa daraxtlar yogʻochidan olinadi. Quruq yogʻochdan uning ogʻirligiga nisbatan 30—40% Pista koʻmir olinadi. Mas, 1 m3 yogʻochdan 140–190 kg kumir, 280–400 kg suyuq mahsulot va 80 kg chamasi yonuvchi gaz chiqadi. Pista koʻmir yoqilganda 7000—8000 kkal/kg issiqlik hosil boʻladi. Pista koʻmir xalq xoʻjaligida, qora va rangli metallurgiyada, tibbiyotda, uglerod sulfid, faol kumir olish va boshqa maqsadlarda ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kambodja pasporti** Kambodja fuqarolariga xalqaro sayohat uchun beriladi.

2014-yilning 17-iyulidan boshlab Kambodja hukumati yangi biometrik pasportni joriy qildi, uning amal qilish muddati 10 yil.

To'lovlar
---------

Kambodja pasporti uchun ariza to'lovi barcha Osiyo davlatlari orasida eng yuqori va dunyodagi eng yuqori ko'rsatkichlardan biridir. 2014-yilda yangi biometrik pasport ishga tushirilgandan so‘ng ariza berish to‘lovi 10 yillik pasport uchun 100 AQSh dollarigacha, 5 yillik pasport uchun esa 80 dollargacha (faqat 5 yosh va undan kichik bolalarga beriladi) tushirildi.

Ilgari mashinada o‘qiladigan pasportning narxi atigi uch yil bo‘lgan (har ikki yilda ikki marta uzaytirilishi mumkin) 135 dollarga baholangan va ishlov berish muddati 55 kundan ikki oygacha bo‘lgan. Taqqoslash uchun, 10 yillik amal qilish muddatiga ega Vetnam pasporti bor-yo‘g‘i 15 dollar turadi, ishlov berish muddati esa atigi ikki hafta. 10 yillik pasport uchun joriy ishlov berish to‘lovi eski mashina o‘qiy oladigan pasportga nisbatan 65 foizga kamaydi.

Kerakli hujjatlar
-----------------

Kambodja pasportini qayta ishlash uchun arizachi fuqaroligi va yashash joyini tasdiqlovchi 2 ta boshqa hujjatni taqdim etishini talab qiladi.

Quyida 2 ta talab mavjud:

1. Yaroqli Kambodja identifikatori.
2. Yashash joyini tasdiqlovchi hujjat (quyida keltirilganlardan biri): a. Oilaviy rekordlar kitobi yoki b. Rezident kitobi yoki c. Yashash joyini tasdiqlovchi hujjat.

Yon eslatma sifatida, yashash joyini tasdiqlovchi hujjatni ariza beruvchining hududi atrofidagi tuman xodimlari, agar ular yashash joyini tasdiqlovchi hujjatlarni taqdim eta olsalar, taqdim etishlari mumkin.

Tashqi ko'rinish
----------------

Kambodja hukumati 2014-yilda yangi biometrik pasportlar berishni boshladi. Pasportlar dizayniga ba'zi o'zgarishlar kiritildi. Pasportning old tomonida Kambodja gerbi tasvirlangan jigarrang qopqoq bor. Gerbning tepasida kxmer, ingliz va fransuz tillarida "KAMBODIYA QIROLIGI" yozuvi bor. Gerb ostida uch tilda "PASSPORT" yozuvi bor.

Pasport uch tilda chop etiladi: kxmer, ingliz va fransuz.

### Identifikatsiya sahifasi

* Pasport egasining surati (kengligi: 40 mm, balandligi: 60 mm; bosh balandligi (sochning tepasigacha): 36 mm; fotosuratning tepasidan soch tepasigacha bo'lgan masofa: 6 mm; oq fon)
* Yozing (pasport uchun "P")
* Mamlakat kodi
* Pasport seriya raqami
* Pasport egasining familiyasi va ismi
* Fuqarolik
* Tug'ilgan sana (DD. MM. YYYY)
* Jins (erkaklar uchun M yoki ayollar uchun F)
* Tug'ilgan joyi
* Chiqarilgan sana (DD. MM. YYYY)
* Pasport egasining imzosi
* Yaroqlilik muddati (DD. MM. YYYY)

Viza talablari
--------------

2019-yil 28-sentabrda Kambodja fuqarolari 53 mamlakat va hududlarga kelganlarida vizasiz yoki vizasiz bo‘lishlari mumkin bo‘lib, Viza cheklovlari indeksi bo‘yicha Kambodja pasporti dunyoda 88-o‘rinni egalladi.

Yana qarang
-----------

* Kambodja fuqarolari uchun viza talablari
* Pasportlar ro'yxati

Manbalar
--------

1. 1 2  „veb manba". 17-may 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-avgust 2022-yil.
**Is** (qadimgi yunoncha: *Ίσος*) — *«Iliada* »ning kichik qahramoni, troya qiroli Priamning noma’lum kanizakdan boʻlgan noqonuniy oʻgʻli, Troya urushi ishtirokchisi.

Troya urushi boshida Is va uning o'gay ukasi Antifos Ida tog'ida qo'ylarni boqib yurganlarida, Axilles ularni "egiluvchan shoxlar" bilan bog'lab, qo'lga oldi. Priam akalarini badal puli evaziga sotib oladi. Keyinchalik ular yunonlar bilan kurashadilar (Antifaning Buyuk Ayaks bilan jangi IV Kantoda eslatib o'tilgan). XI kantoda tasvirlangan jangda u Antif nayzachi bo'lgan aravani boshqargan. Ularga Agamemnon hujum qildi, bu jangda muvaffaqiyat qozondi va ikkalasini ham o'ldirdi (Isa ko'kragiga nayza bilan urdi, Antifa - qulog'iga qilich bilan urib, uni aravadan yiqitdi), shundan so'ng u Axillesning uzoq yillik asirlarini bilgach, shoshilinch ravishda ularni qurollarini olib ketdi.

E.Maas , turli joylarda yunoncha belgilar nomlarining o'zgarishi bilan o'xshashliklarga asoslanib, Is - bu ismning qisqa shakli va to'liq shakli Iss (Osos), Lesbos oroli hukmdorining qizi Makareya ekanini hisobgaolib, Issa ismining erkak varianti bo'lishi kerakligini taklif qildi.  Miloddan avvalgi X asrda bu yerga ko'chib kelgan Eoliyaliklar Issani orolning va undagi shaharning timsoli deb bilishgan, shuningdek, Agamemnonga sig'inishgan va u bilan bog'liq afsonalarni bilishgan, ulardan birida Is paydo bo'lishi mumkin edi. Mahalliy afsonalarning troyan miflari bilan aniq aloqasi ma'lum, masalan, Makareya Ilosning o'g'illaridan biri troyan qahramoni hisoblangan, Priam Eresning unchalik taniqli bo'lmagan keyingi o'g'li tilga olingan, uning taqdiri Maas taqdiri bilan bir xil deb hisoblangan. Demak, eslatib o'tilgan shaharning eponimi faqat Is boʻlishi mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  И // А. П. Кондрашов. Кто есть кто в мифологии Древней Греции и Рима. 1738 героев и мифов. — М.: РИПОЛ классик, 2016. ISBN 978-5-386-09554-3
2. ↑  Гомер. Илиада, XI, 101—113.
3. ↑  Псевдо-Аполлодор, Βιβλιοθήκη (Библиотека), 3, 12, 5.
4. ↑  ΘΌΩΣΑ (α 69) ΊΣΟΣ (Λ 101) // Hermes. Zeitschrift für classische Philologie. Band 24. Berlin, 1889, S. 645-647.
5. ↑  W. Kroll: Isos 2. In: Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE). Band IX,2, Stuttgart 1916, Sp. 2231.
**Kucamonga vodiysi** janubi-g'arbiy San-Bernardino okrugi va Riversayd okrugining shimoliy-sharqiy mintaqasida, janubiy Kaliforniyadaning bir qismini o'z ichiga oladi. U San-Gabriel tog'lari etagida, ichki imperiya hududida joylashgan.

Geografiyasi
------------

Bu Pomona vodiysining sharqiy qismi va San-Bernardino vodiysining g'arbiy qismida jylashgan vodiy hisoblanadi. Los-Anjeles va San-Bernardino o'rtasidagi go'zal va bahavo hududda joylashgan.

Kukamonga vodiysi AVA, Amerika uzumchilik hududi, vodiy hududida joylashgan. Bu 19-asr oxiri 20-asr o'rtalarida vino ishlab chiqarishning asosiy markazi bo'lgan, yerlarning o'zlashtirilishi va shaharlarning kengayishi bilan hudud o'zlashtirildi.

### Shaharlari

* Korona
* Eastvale
* Fontana
* Jurupa vodiysi
* Norko
* Ontario
* Rancho Kukamonga
* Rialto

Demografiyasi
-------------

Kukamonga vodiysining demografiyasi so'nggi vaqtlarda o'zgarib bormoqda. Dastlab ko'pchilikni tashkil etgan evropalik amerikaliklarning soni kamayib bormoqda, Lotin amerikaliklar va afro-amerikaliklar soni esa o'sib bormoqda. Janubiy Kaliforniyaning aksariyat qismidan farqli o'laroq, Kukamonga vodiysida osiyolik amerikaliklarning kuchli vakillari uchramaydi va bu holat doimiy ravishda o'sib bormoqda. Rancho Kukamonga shahri Kukamonga vodiysida osiyolik amerikaliklarning eng ko'p ulushiga ega, bu umumiy aholining 9,0% ni tashkil qiladi.

Transport
---------

Vodiyning umumiy manzarasi

### Jamoat transporti

* San-Bernardino okrugidagi jamoat transporti, Kaliforniya
* Riversayd okrugidagi jamoat transporti, Kaliforniya

Ikkita Metroyo'nalishi shaharlararo temir yo'l liniyalari hisoblanadi, San-Bernardino liniyasi va Riverside liniyasi Cucamonga vodiysi hududiga harakatlanadi. Liniyalar sharqiy terminal stantsiyalari nomi ataladi, ularning umumiy g'arbiy terminali Los-Anjeles Union Station hisoblanadi.

### Magistral yo'llari

Sharqiy-gʻarbiy yoʻnalishda harakatlanuvchi avtomagistrallar, (eng shimoldan janubga) 210-davlat yoʻnalishi, 10-davlatlararo yoʻnalishlar, 60-davlat yoʻnalishi va 91-davlat yoʻnalishi hisoblanadi. Davlatlararo 15-vodiyning shimoldan janubga o'tadigan yagona avtomagistrali ekanligini ta'kidlash muhimdir.

AQShning 66-raqamli tarixiy yo'nalishi Foothill bulvari sifatida mintaqa orqali sharqdan g'arbga yo'nalgan. Boshqa asosiy ko'chalari orasida Base Line Road, Arrow Route, 4th Street/San Bernardino Avenue, Van Buren/Mission Bulvari va Vodiy Bulvari sharqdan G'arbga va Archibald Avenue, Sierra Avenue va Riverside Avenue shimoldan janubga boradigan liniyalar ajralib turadi.

Yana qarang
-----------

* Kaliforniya vinosi
* Pomona Valley topics

Eslatmalar va havolalar
-----------------------

1. ↑  „Cucamonga Valley".  27 CFR 9.150 (31-mart 1995-yil). Qaraldi: 8-noyabr 2017-yil.
Dengiz kambalasi (lot. Pleuronectes platessa) — kambalalar (Pleuronectidae) oilasiga mansub dengiz qanotli baliq. U kuchli yassilashgan tanasi va bir tomonda koʻzlarning joylashishi bilan ajralib turadi. Mimika qilish qobiliyatiga ega. Tuxumdan balogʻatga yetmagunga qadar rivojlanish jarayonida u barcha oddiy baliqlar kabi suzadi. Biroq, ma'lum bir oʻlchamga erishilganda, metamorfoz sodir boʻladi va uning koʻzi oʻng tomonga siljiydi. Natijada tanasining bir tomoni "koʻzli", ikkinchi tomoni "koʻr" boʻlib qoladi. Kambala baligʻi qimmatbaho tijorat baliqlari guruhiga kiradi.

Tuzilishi
---------

Voyaga yetgan baliqlar tanasi shakli oval, tanasi dorso-ventral yoʻnalishda kuchli siqilgan. Boshi kichik, butun baliq uzunligining chorak qismidan (25%idan) kam. Kichkina ogʻiz boshning oldida joylashgan, yuqori jagʻi oʻng koʻz ostida joylashadi. Ikkala koʻzi ham tananing oʻng tomonida joylashadi, ularning (koʻzlarining) orqasida suyak choʻqqisi mavjud boʻlib, bu turning oʻziga xos xususiyati hisoblanadi. Yon chiziq koʻkrak qafasining tepasida joylashgan. Anal suzgichida 48 dan 61 gacha, orqa suzgichida 65 dan 84 gacha yumshoq nurlar, koʻkrak qanotlarida 7 dan 14 gacha yumshoq nurlar, tos suzgichlarida 6 ta yumshoq nurlar mavjud. Dengiz kambala tanasining koʻz tomoni zaytun-jigarrang boʻlib, koʻzga tashlanadigan, tasodifiy joylashtirilgan toʻq sariq yoki sariq dogʻlar bilan ajralib turadi. Tananing koʻr tomoni oq rangga ega. Teri silliq, tekis, mayda tangachalar bilan qoplangan. Baliqning maksimal uzunligi 1 metrgacha yetishi mumkin, oʻrtacha 50-60 sm. Eng katta qayd etilgan baliq tanasi vazni 7 kg. Oʻrtacha umr koʻrishi 50 yilgacha.

Tarqalishi
----------

Atlantika okeanining sharqiy qismida Barentsdan Oʻrta yer dengizigacha tarqalgan, shuningdek, ular Grenlandiyaning qirgʻoq suvlarida uchraydi. Ba'zi joylarda (masalan, Irlandiya dengizida) bu baliq baliqchilikning asosiy qismini tashqil qiladi.

Oziqlanishi
-----------

Kunduzi faol harakatlanadi. Asosiy ozigʻi koʻp tuklilar, qisqichbaqasimonlar va ikki pallalilardir. Yosh (1-2 yosh) baliqlar qisqichbaqalar va boshqa mayda qisqichbaqasimonlar bilan oziqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Решетников Ю. С. Котляр А. Н. Расс Т. С. Шатуновский М. И.* Пятиязычный словарь названий животных. Рыбы. Латинский, русский, английский, немецкий, французский. / под общей редакцией акад. В. Е. Соколова. — М.: Рус. яз. 1989. — С. 404. — 12 500 экз. — ISBN 5-200-00237-0.
2. ↑  Промысловые рыбы России. В двух томах / Под ред. О. Ф. Гриценко, А. Н. Котляра и Б. Н. Котенёва. — М.: изд-во ВНИРО, 2006. — Т. 2. — С. 955—957. — 624 с. — ISBN 5-85382-229-2.
3. ↑  *Pleuronectes platessa* (англ.) в базе данных FishBase.
**Petrikivka** (ukraincha: *Петриківка*) - Ukrainaning sharqiy-markazidagi Dnepropetrovsk viloyati(viloyati),Dnepr tumanidagi shahar tipidagi aholi punkti. Unda Ukrainaning huudiy bo'linmalaridan biri bo'lgan Petrykivka qishloq hududiy bo'linmasi ma'muriyati joylashgan. Aholisi: 4,446 (2022 est.).

Petrikivka xalq san'ati markazi sifatida va YUNESKO tomonidan Ukrainaning muhim nomoddiy madaniy merosi ro'yxatiga kiritilgan o'ziga xos dekorativ rasm uslubi bilan mashhur bo'lgan.

 Petrikivkadagi Petro Kalnishevskiy yodgorligi

Tarixi
------

Afsonaga ko'ra, turar-joy kazak Petriki tomonidan tashkil etilgan bo'lib, u o'z himoyasi ostida mahalliy qishloqlardan serflarni to'plagan.

Petrikivka tarixiy hujjatlarda birinchi marta 1772-yilda qo'shni Kurylivka qishlog'i aholisi Kosh Otaman Petro Kalnishevskiydan suv toshqini tufayli pravoslav cherkovini xavfsizroq joyga ko'chirishni so'raganida tilga olingan. Ushbu iltimosga ko'ra, yog'och cherkov Petrikivkaga ko'chirildi.

Ikkinchi jahon urushi paytida shaharni Italiya qo'shinlari tomonidan bosib olindi.

2020-yil 18-iyulda tuman tugatilgunga qadar.Petrikivka Petrikivka tumanining maʼmuriy markazi boʻlgan.O'sha kundan keyin qishloq Dnepr tumani tarkibiga kirdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Петриковская громада" (ruscha).  Портал об'єднаних громад України.
2. ↑  „Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ." (ukraincha). *Голос України* (18-iyul 2020-yil). Qaraldi: 3-oktabr 2020-yil.
3. ↑  „Нові райони: карти + склад" (ukraincha).  Міністерство розвитку громад та територій України.
**Petr Čech** (*talaffuzi:* **Petr Chex**; 1982-yilning 20-mayida tugʻilgan) Chexiya milliy futbol terma jamoasi va Chelsea klubi darvozabonidir. UEFA Chempionlar Ligasi 2004-2005 va 2006-2007 mavsumlari eng yaxshi darvozaboni, deb topilgan.

Tarjimai holi
-------------

Petr Čech Chexiya (u paytlarda Chexoslovakiya)ning Plzeň shahrida tavallud topgan. Shu shahar klubida bolalik yillaridan futbol oʻynashni boshlagan. Avvalboshda yarimhimoyachi/hujumchi boʻlgan Petr oyogʻini 10 yoshida sindirganidan soʻng darvozabonlikka oʻtgan. 17 yoshida FK Chmel Blšany klubiga koʻchgan. 2001-yili u 700 ming € evaziga AC Sparta Praha klubiga oʻtdi. 855 daqiqa gol oʻtkazmaay milliy rekord oʻrnatgan Petr bilan Stade Rennais FC klubi qiziqib qolib, uni 5 million € ga sotib oldi. 2004-yilda esa Petr Čech Chelsea F.C. klubi bilan 5 yillik shartnoma (10,3 million €) imzoladi.

2006-yil oktyabrida Čech Reading klubi bilan matchda boshidan jarohat olib, maydonni tark etishga majbur boʻldi (shunisi qiziqki, uning oʻrniga maydonga tushgan Carlo Cudicini ham oʻsha matchda jarohatlanib, hushsiz holda maydondan chiqarildi; match oxirigacha John Terry darvozada turishga majbur boʻldi). Bosh chanogʻi singan Čech 2007-yilgacha futbol oʻynamadi. 2007-yil yanvarida esa u regbichilar bosh kiyimi bilan oʻyinga qaytdi.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti
**Sarbonne Universiteti** (forscha: Sorbonne Université; la Sorbonne) Fransiyaning Parij shahrida joylashgan ommaviy tadqiqot universiteti. Institut tarixi Sorbonne kolleji Robert de Sorbon tomonidan Yevropadagi birinchi universitetlardan biri sifatida tashkil etilgan 1257-yilga borib taqaladi.
Sorbonne Universiteti Yevropa va butun dunyodagi eng nufuzli universitetlardan biri hisoblanib akademiya va sanoatda jahon miqyosida o'z o'rniga ega. 2021-yil holatiga ko'ra, ushbu universitet bitiruvchilari va professorlari 33 ta Nobel mukofoti, 6 ta Fields medali va bitta Tyuring mukofotiga sazovor bo'lishgan.
Jahon universitetlari akademik reytingining 2021-yilgi nashrida Sorbonna universitetining dunyo bo'yicha 35-o‘rinda ekanligi ko'rsatilgan va u kontinental Yevropada to‘rtinchi, matematika va okeanografiya yo‘nalishlari bo‘yicha uchinchi o‘rinni egalladi. QS World University Rankingsning 2023 yilgi nashri ma'lumotlariga ko'ra Sorbonna dunyoda 60-oʻringa loyiq deb topildi va kontinental Yevropada sakkizinchi, tabiiy fanlar va matematika boʻyicha o'n to'rtinchi, klassika va qadimiy tarix boʻyicha yettinchi oʻrinni band etdi.
O'zining talabchanligi bilan tanilgan Sorbonne Universiteti Fransiya, Yevropa va boshqa fransuz tilida so'zlashuvchi mamlakatlari talabalari va tadqiqotchilari qiziqishlari markazida bo'lgan universitetlardan biri hisoblanadi. Ushbu universitetga oid yana bir muhim ma'lumotlardan biri shundan iboratki, Marie Sklodowska-Curie, 1891-yilda Polshadan kelgan va Sorbonne fanlar fakultetiga qo'shilgan, Sorbonneda professor darajasiga ega bo'lgan birinchi ayol edi. Marie Curie va uning turmush o'rtog'i Pierre Curielar Sorbonne Universitetining hozirgi kundagi Fanlar va Muhandislik fakulteti asoschilari hisoblanishadi.

Tarixi
------

**Sorbonne kolleji**
Robert de Sorbon (1201-1274), qirol Lyudovik IX (Sent-Lui) ning ruhoniysi, kambag'al maktab o'quvchilari shifokorlik darajasiga erishishda qanday qiyinchiliklarni boshdan kechirganini kuzatdi.Shundan so'ng, 1257-yilning fevral oyida u o'zining bir qancha dunyoviy ruhoniylarning umumiy yashab, moddiy mavjudligi haqida qayg'urmasdan, faqatgina o'rganish va o'rgatish bilan shug'ullanishlari uchun mo'ljallangan uyiga asos soladi. Bu uy Sorbonne kolleji deb nomlanadi.
Tashkilotning eski shiori "Sorbonna universiteti, 1257- yildan buyon kelajak yaratuvchilari" bo'lib, ushbu sanaga ishora qiladi. 1793-yilda Sorbonna kolleji sobiq Parij universitetining boshqa barcha kollejlari bilan bir qatorda yopildi.
Sorbonne kolleji Sarbonne Universiteti va Panteon-Sorbonne universitetlari hamda Sorbonne Nouvelle Universiteti o'rtasida joylashgan hozirgi Sorbonne binosi o'rnida bunyod bo'lgan.

1. ↑  „Awards and recognition" (en). *Sorbonne Universite*. 9-iyul 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-iyul 2019-yil.
**Asʼhobi fil** (*arabcha*: fil egalari) – Qurʼoniy ibora. Diniy manbalarda keltirilishicha, 570-yilda Yaman hukmdori Abraha boshchiligida fillarga minib, Kaʼbatullohni buzishga otlangan butparastlarni Alloh taolo eng ojiz yaratiqlaridan biri – abobil (chivindan kattaroq bir nav qush)-lar­ning tumshuqlarida keltirib otilgan sopol toshlar bilan halok etadi. Ushbu voqea Qurʼoni karimning "Fil" surasida aniq-ravshan bayon etilgan boʻlib, Xudoni esdan chiqarganlar hamda oʻz kuch-qudratiga ishonganlarga saboq-eslatma hisoblanadi.

"Hayrat ul-abror"dagi 20-maqolatda Badiuzzamonga nasihat berib, shohlikning asosi – Xudodan gʻofil boʻlmaslik hamda takabburlik qilmaslik ekanligini A.F. qismatiga ishora qilib, dalillashtiradi:

> Koʻrki ne bir lahzada boʻldi qatil,
> 
> 
> Tayri abobil ila asʼhobi fil.
> 
> 
> 
> ("Hayrat ul-abror", 20-maqolat)
> 
> 

"Mahbub ul-qulub"ning 3-qismida esa A.F.ning taqdiri Alloh taoloning qudrati va azamatiga dalil sifatida keltirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *"Alisher Navoiy: Qomusiy lugʻat"*.
2. ↑  *"Hayrat ul-abror"*.
3. ↑  *"Mahbub ul-qulub"*.
**Vestmalle** (niderlandcha: *Westmalle Abdij kaas*) — Belgiyaning sigir sutidan tayyorlangan yarim qattiq pishlogʻi.

Pishloq Belgiyaning shimolidagi Antverpen viloyati, Antverpen okrugi, Male jamoasi Vestmalle qishlogʻida joylashgan Trappist Vestmalle abbatligi rohiblari tomonidan ishlab chiqariladi. Abbatlik qatʼiy rioya qilish sistersiy ordenining bir qismi hisoblanadi.

Vestmalle — abbatlikning hususiy sut fermasidan pasterizatsiyalanmagan xom sigir sutidan tayyorlangan Trappist pishlogʻi hisoblanadi. Yarim qattiq konsistensiyali, past tuzli, bir hil tuzilishga ega.

Ishlab chiqarish pasterizatsiyasiz, konservantlarsiz va qoʻshimchalarsiz eng tabiiy usulda amalga oshiriladi. Pishloq toʻrtburchak qoliplarda presslanadi va shoʻr suvga botiriladi. Pishloq 13 dan 15 ° S gacha boʻlgan haroratda 4 hafta ichida tayyor boʻladi. Cheklangan miqdorda ishlab chiqarilgan va faqat monastirga kirishda va abbatlikdagi Trappisten kafesida sotiladi.

Pishloq Vestmalle brendi ostida sotiladi va Xalqaro Trappistlar Assotsiatsiyasining (ITA) „Authentic Trappist Product" logotipiga ega boʻlib, mahsulot Trappist abbatligida yoki rohiblar nazorati ostida ishlab chiqarilganligini kafolatlaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Ofitsialniy sayt abbatstva: proizvodstvo sira". 14-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyun 2022-yil.

Yana qarang
-----------

* Westmalle pivosi

Havolalar
---------

* Westmalle Abbey rasmiy sayti
* Xalqaro Trappistlar uyushmasining rasmiy veb-saytida „Westmalle" pishloq[*sayt ishlamaydi*] (mavjud havola)
* Cookipedia-dagi „Westmalle" pishloq
**Vesternizatsiya** (tarjimasi gʻarbiylashtirish, inglizcha: *Western* — Gʻarbiy) — iqtisodiyot, siyosat, taʼlim va madaniyat sohasida Gʻarbiy Yevropa yoki Angliya-Amerika turmush tarziga tanqid qilish, Gʻarb qadriyatlarini butun dunyoga tarqatish.

Eng keng tarqalgani liberal mafkura va bozor iqtisodiyoti. Mamlakatlar oʻzlarining milliy xususiyatlaridan kelib chiqqan holda Gʻarb qadriyatlarini qabul qiladilar. Ushbu konseptsiya globallashuv bilan chambarchas bogʻliq, chunki bu uning bevosita natijasidir. Uning ijobiy fazilatlari: inson huquqlari uchun kurash, inson huquq va erkinliklarining tarqalishi bilan bir qatorda salbiy tomonlari ham bor: iqtisodiy inqirozning tarqalishi, ekologik muammolar .

Manbalar
--------

1. ↑  „Глоссарий.ru: Образ жизни". 7-mart 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-mart 2010-yil.

Adabiyotlar
-----------

* V. G. Fedotova. Vesternizatsiya // Novaya filosofskaya ensiklopediya : v 4 t. / pred. nauch.-red. soveta V. S. Styopin. — 2-e izd. ispr. i dop. — M. : Misl, 2010. — 2816 s.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Devon (maʼnolari).

**Devon** — Sharq adabiyotida sheʼriy toʻplam. Devonda biror shoir sheʼrlari qofiya yoki radiflariga koʻra arab alifbosi tartibida (qofiyalanib keluvchi soʻzlarning oxirgi harflari asosida) joylashtiriladi. Sharkda Devon tuzish shoirning yetuklik belgisi boʻlgan, shoirlar oʻz devonlarining mazmunan va shaklan rang-barang boʻlishiga eʼtibor berganlar. Devon tuzish 10—11-asrlardan boshlangan, uning shakllanish davri Shayx Saʼdip zamonasiga toʻgʻri keladi. Oʻzbek adabiyoti tarixida Devon tuzish Lutfiy, Sakkokiy, Atoiy, Gadoiy kabi shoirlar ijodi bilan bogʻliq. Alisher Navoiy Sharq adabiyoti tarixida mukammal Devon tartib bergan mualliflardan. Devon shoirning oʻzi tomonidan, shuningdek, boshqalar tomonidan ham tuziladi. Navoiy gʻazallarining ilk Devoni nomaʼlum kotib tomonidan tuzilgan (1465). Unda 15-asr adabiyotidagi deyarli barcha sheʼr shakllarini koʻrish mumkin. Keyinroq Devon tuzish ishiga Bobur, Nodira, Ogahiy, Avaz Oʻtar va b. shoirlar ham samarali hissa qushganlar. Zamonaviy oʻzbek adabiyotida Habibiy, Sobir Abdulla va b. Devon tuzganlar. Ularda gʻazallar hozirgi oʻzbek alifbosi tartibida joylashtirilgan. Sharq poeziyasi taʼsirida Yevropa adabiyotida ham Devon tuzish tajribasi bulgan (Gyote, "Gʻarbu sharq devoni").

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jammu va Kashmirdagi isyonI (**inglizcha: *Insurgency in Jammu and Kashmir* — Hindiston qurolli kuchlari va Jammu va Kashmir shtatidagi qator isyonchi guruhlar oʻrtasidagi qurolli mojaro. Hindiston hukumatiga qarshi qurolli qarshilik 1989-yilda Kashmir vodiysida boshlangan. Ayrim guruhlar shtat mustaqilligi uchun kurashsa, boshqalari Pokiston bilan ittifoq tuzishga chaqiradi. Hindiston tomoni Pokistonni jangarilarga qurol yetkazib berishda ayblab keladi. 1990-yillarda hududdagi koʻplab guruhlar Islomning radikal oqimlari taʼsiriga tushgan.

Ziddiyat tarixi
---------------

1989-yili Hindiston armiyasi va Kashmir isyonchilari oʻrtasida qurolli toʻqnashuvlar boshlandi. Musulmon siyosiy partiyalari (ularning fikricha) shtat qonun chiqaruvchi organiga 1987-yilgi saylovlar natijalari soxtalashtirilganligidan norozilik bildirdi. Shundan soʻng ular oʻz harakatlarining jangari qanotlarini shakllantirishdi. Pokiston Kashmir shtatining kelajagini BMT shafeligida referendum orqali hal qilishga chaqirib, isyonchi harakatlarga „maʼnaviy va diplomatik" yordam berdi.

Ammo Hindiston hukumatining daʼvo qilishicha, Pokiston isyonchilarni qoʻllab-quvvatlash maqsadida ularga harbiy taʼlim berib, qurol-yarogʻ bilan taʼminlagan. Hindiston hukumati Pokistonga bir necha bor murojaat qilib, uni „transchegaraviy terrorizm"ni toʻxtatishga chaqirgan.

1990-yillarda istiqlolchilik harakatiga mafkuraviy urgʻu berish yoʻnalishi milliylik harakatidan radikalizmga aylanib ketdi. Bunga 1980-yillarda Afgʻonistonda Sovet Ittifoqiga qarshi jang qilgan koʻp sonli mujohidlarning Kashmir vodiysiga kelgani sabab boʻlgan.

Yana qarang
-----------

* Kashmir mojarosi
* Kargil urushi

Havolalar
---------

* Kashmir qoʻzgʻoloni(Inglizcha) )
* Reuters dan yoʻqotish maʼlumotlari Wayback Machine saytida arxivlandi (2013-07-03). Arxivnaya kopiya (Inglizcha) )
**Yuliya Igorevna Graudin** (1970-yil 13-noyabrda tugʻilgan, Moskva, SSSR) — sovet va rus yengil atletikachisi, sprint masofalarida toʻsiqlar osha yugurishda qatnashgan, jahon va Yevropa chempionatlari gʻolibi, Rossiyaning koʻp karra chempioni, rekordchi. Rossiyaning. Xalqaro toifadagi sport ustasi.

Yuliyaning turmush oʻrtogʻi Vladimir Graudin (1963-yilda tugʻilgan) — taniqli sovet sportchisi, oʻrta masofaga yuguruvchi, 1988-yilda Seulda 800 m masofaga oʻtkazilgan Olimpiada ishtirokchisi.

Yuliyaning otasi Igor Ivanovich Filippov ko‘p yillar davomida Yuliya o‘qigan Moskvadagi Yasenevodagi 1206-sonli maktabda jismoniy tarbiya o‘qituvchisi bo‘lib ishlaydi.

Yuliyaning birinchi murabbiyi —T. Kozlov.

1995-yilda Goteborgda boʻlib oʻtgan yengil atletika boʻyicha jahon chempionatida Yuliya finalda 100 m/s poygada gʻolib chiqdi, ammo uning natijalari sportchilardan birining yiqilishi tufayli bekor qilindi. Natijada, ikkinchi poyga tayinlandi, unda Yuliya atigi 3-oʻrinni egalladi.

1995-yilda Gyoteborgda boʻlib oʻtgan jahon chempionatida Yuliyaning bronza medali — bu jahon chempionatlari va Olimpiya oʻyinlarida 100 metr masofada Rossiya toʻsiqlarining soʻnggi mukofoti.

Shaxsiy yozuvlar
----------------

* 100 m/s — 12,62 soniya (1994-yil 30-avgust, Berlin)
* 50 m/s (zalda) — 6,73 soniya (1995-yil 27-yanvar, Moskva) — Rossiyaning joriy rekordi
* 60 m/s (zalda) — 7,94 soniya (2000-yil 30-yanvar, Samara)

Havolalar
---------

* Yuliya Graudin — profil na sayte IAAF[*sayt ishlamaydi*] (angl.)
**Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi** — Oʻzbekiston matbuot va axborot agentligi tizimiga kiradi. Oʻzdavnashrning adabiy-badiiy boʻlimlari negizida 1957-yil „Adabiyot va sanʼat nashriyoti" nomi bilan tashkil etilgan.

1964-1966-yillarda ushbu nashriyot **„Toshkent" badiiy adabiyot nashriyoti**, 1966-yildan esa **„Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti"** deb nomlangan.

2002-yil 10-apreldan „Yozuvchi" nashriyoti (1990-yildan faoliyag koʻrsatgan) va Rangli bosma fabrika bilan birlashtirilib, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi tashkil etilgan.

Asosiy faoliyat yoʻnaliish mumtoz, hozirgi zamon va jahon adabiyoti namunalari, bolalar adabiyoti, ommabop va sanʼatga oid turli kitob va albomlar, risolalar, darsliklar, buklet va plakatlar chop etishdan iborat.

Nashriyotda Alisher Navoiyning 15 jildli asarlari, Firdavsiyning „Shohnoma" asari, Mashrab, Bedil, Bobur, [[Nodira], Uvaysiy, Furqat kabi oʻzbek mumtoz shoirlarining, Abdulla Qodiriy, Choʻlpon, Fitrat, Usmon Nosir, Gʻafur Gʻulom, Oybek, Mirtemir, Erkin Vohidov, Abdulla Oripov kabi yozuvchi va shoirlarning asarlari chop etilgan.

Kitob grafikasi maktabini yaratgan rassomlar: I. Kiriakidi, A. Bobrov, A. Mamajonov. D. Sirin, M. Kagarov va boshqalar albom, plakat, bukletlar va turli alabiyotlarni badiiy tomondan bezashda faol qatnashgan. Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi 2004-yilda 130 nomda 2120 ming nusxada kitob nashr etgan.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayt

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bekajon Rahimova** (1923.3.1.10 Xiva — 1997.2.4, Urganch) — aktrisa, xonanda. Oʻzbekiston xalq artisti (1991). 1936—38 yillar "Bolalar teatri"da, 1938—55 yillar Xiva xalq teatrida, 1955—90 yillar Ogahiy nomidagi teatrda faoliyat koʻrsatgan. Oʻz ijodi davomida bir qancha spektakllarda turli rollar ijro etgan: Maysara ("Maysaraning ishi"), Durjon kampir ("Paranji sirlari"), Yosuman ("Farhod va Shirin"), Feokla Ivanovna ("Uylanish"), Hoji ona ("Boy ila xizmatchi"), Zebo ("Arshin mol olon"), Jannat xoda ("Qaynona"), Margo ("Koʻngli yosh qariyalar"), Xodima ("Olma pishganda keling") va boshqa "Xiva vaqti bilan soat 700 da" filmidagi kampir roli bilan keng ommaga tanildi ("Boboyjonim" dueti). Shuningdek, hazil qoʻshiklar, xalq laparlarini qiyomiga yetkazib kuylab, raqsga tushgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ravshan Komilov** (1964-yil 26-oktabr, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) — taniqli oʻzbek qoʻshiqchisi. Shou-biznes sohasida 1987-yildan beri milliy estrada xonandasi sifatida faoliyat yuritadi. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist (2000).

Bolalik yillari 4-sinfdan qashqar rubobida chalib, qoʻshiq kuylay boshlagan. Musiqa maktabida taʼlim oladi va madaniyat texnikumini bitiradi. Soʻngra Pedagogika oliygohining musiqa fakultetini tamomlaydi.

Sanʼat sohasidagi faoliyati
---------------------------

Ravshan Komilov „Odam boʻlaylik", „Qarab qoʻy", „Tango", „Yurishlaring yoqadi", „Ozodani sevaman" kabi qoʻshiqlarini oʻz muhlislariga taqdim etdi. Hozirgi kungacha xonandaning 200 dan ortiq qoʻshiqlari 30 dan ortiq klipi va 10 dan ortiq albomi mavjud. Ravshan Komilov „Odam boʻlaylik", „Erka qiz", „Ozoda", „Sevib qoldim", „Odamlar", „Dunyo" deb nomlangan koʻplab albomlarni yaratgan. 2017-yili Ravshan Komilov tomonidan ijro etilgan „Oqbilak oyim toshkentlik" qoʻshigʻi ancha yillar avval Ilhom Ibrohimov tomonidan ijro etilgan. Ravshan Komilov bir qator filmlarda ham suratga tushgan. Bular, rejissyor Lutfulla Sa'diyevning Oʻzbekiston telekanali orqali namoyish etilgan „Singilginam" milly teleserialida, „Otaga tik boqma", Rustam Saʼdiyevning „SMS" filmlarida suratga tushgan.

Oilasi
------

Ravshan Komilovning oʻgʻli Farux Komilovdir. Farrux Komilovning sanʼatga kirib kelishiga otasi Ravshan Komilov sababchi boʻlgan.2005-yil Ravshan Komilov hamda Farrux Komilov birgalikda Xalqlar doʻstligi—(Istiqlol saʼnat saroyi) sanʼat saroyida konsert dasturlarini taqdim etishdi.

Erishgan yutuqlari
------------------

Ravshan Komilov 1991-yilda „Kamolot" koʻrik-tanlovi gʻolibi, 1994-yilda „Ulugʻbek" mukofoti laureati, 2000-yilda Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist unvonlariga sazovor boʻldi. U Oʻzbekiston Respublikasi Davlat tadbirlari va boshqa davlat shaharlarida gastrol konsertlarini namoyish etib faol qatnashib kelmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
**Saydo** (arabcha: ) — Livanning gʻarbiy qismidagi shahar. Janubiy Livan muhofazasining maʼmuriy markazi. Aholisi 240 ming kishidan ziyod (1990y.lar urtalari). Urta dengiz sohilidagi port (chetga neft chiqariladi). Saudiya Arabistonidan keladigan neft quvurining soʻnggi punkti. Neftni qayta ishlash, oziq-ovqat sanoati korxonalari bor. Qishloq xoʻjaligi rayonining savdo markazi. Dengizdan baliq ovlanadi.

Mil.av. S. oʻrnida finikiyaliklarning Sidon shahar-davlati bulgan. Shahar 637 yilda arablar qoʻl ostiga oʻtgan. 1517—1918-yillarda Usmonli turklar saltanati tarkibida boʻlgan. 12—17-asrlarga oid meʼmoriy yodgorliklardan kasr, Jome ulKabir mayejidi va boshqa saqlangan. Arxeologiya muzeyi bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb11969585v (maʼlumot)
* GND: 4105192-0
* LCCN: n82269664
* NARA: 10044241
* NLI: 000997764
* SUDOC: 027712028
* TDVİA: sayda
* VIAF: 174159498
* en:WorldCat Identities: lccn-n82269664

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gʻalaba yodgorligi―nomaʼlum askar yodgorligi** ― deb ham ataladigan obelisk shaklidagi yodgorlik Xonkandi (Stepanakert) shahridagi Gʻalaba bogʻida joylashgan. U Ikkinchi Jahon urushi va boshqa qurolli toʻqnashuvlarda halok boʻlgan mahalliy aholi xotirasiga bagʻishlangan yodgorlik majmuasining bir qismidir.

Tarixi
------

 TQMV arman aholisining mintaqani Armaniston SSR tarkibiga oʻtkazish talabi bilan mitingi, 1988-yil 20-fevral
Yodgorlik majmuasi Stepanakertda 1975-yilda Ulugʻ Vatan urushi frontlarida halok boʻlgan Ozarbayjon SSR Togʻli Qorabogʻ muxtor viloyatining 22 ming fuqarosi xotirasiga obelisk oʻrnatilishi bilan paydo boʻlgan. Obeliskning balandligi 21 m; qarama-qarshi tepalikda, urushda halok boʻlganlarning qoldiqlari ommaviy qabrga dafn etilgan. Majmua, shuningdek, anʼanaviy arman meʼmorchiligi uslubida qurilgan yetti oqimli favvorani oʻz ichiga oladi.

Granit poydevorida Ulugʻ Vatan urushida qatnashgan sobiq Sovet Ittifoqi Qahramonlari — armanlarning ismlari va portretlari tushirilgan barelyef mavjud. 1975-yildan 1990-yilgacha yodgorlik Ozarbayjon SSR qoshidagi Togʻli Qorabogʻ avtonom viloyati rahbariyatiga tegishli boʻlgan, 1991-yildan beri Togʻli Qorabogʻ rahbariyati yodgorlikni amalda kuzatib kelmoqda. Majmuaning eng yangi qismi Qorabogʻ urushida halok boʻlgan tan olinmagan TQR askarlari dafn etilgan qabristondir.

Har yili Gʻalaba kuni yodgorlik oldida Ulugʻ Vatan urushi faxriylari, shuningdek, Afgʻoniston urushi faxriylari yigʻiladi. „Afgʻonchilar" har yili 15-fevral kuni Afgʻonistondagi urushning 228 ishtirokchisi, ulardan 7 nafari halok boʻlganlar xotirasiga bagʻishlangan yodgorlik poyiga gul qoʻyadi.

Galereya
--------

* T-72 tanki koʻrinishidagi yodgorlik, majmuaning bir qismiT-72 tanki koʻrinishidagi yodgorlik, majmuaning bir qismi
* Gʻalaba yodgorligining panoramali koʻrinishiGʻalaba yodgorligining panoramali koʻrinishi
* Arman genotsidi qurbonlari yodgorligiArman genotsidi qurbonlari yodgorligi

Manbalar
--------

1. ↑  Азербайджан ne priznayot Nagorno-Karabaxskuyu Respubliku kak nezavisimoe gosudarstvo
2. 1 2  Nazvanie soglasno administrativno-territorialnomu deleniyu nepriznannoy Nagorno-Karabaxskoy Respubliki
3. 1 2  Nazvanie soglasno administrativno-territorialnomu deleniyu Azerbaydjana
4. ↑  Мкртчян Ш. М.*. Историко-архитектурные памятники Нагорного Карабаха*, 35000 экз, Издательско-производственное объединение «Парберакан», 1989 — 153—154 bet. ISBN 5-540-00402-7.
5. ↑  Мкртчян Ш. М.*. Историко-архитектурные памятники Нагорного Карабаха*, 35000 экз, Издательско-производственное объединение «Парберакан», 1989 — 153—154 bet. ISBN 5-540-00402-7.
6. ↑  Memorialniy kompleks Stepanakerta menyaet arxitekturniy oblik
7. ↑  „Memorial Complex in Stepanakert, Artsakh".  www.armenian-genocide.org. 28-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-dekabr 2017-yil.
8. ↑  *Boris Kester.* „Stepanakert Memorial Complex" (en).  www.traveladventures.org. 24-mart 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-dekabr 2017-yil.
9. ↑  Глава 12. Шуша. Последняя цитадель
**Ravshan Abdulatifovich Muhiddinov** — Oʻzbekiston Respublikasining sobiq adliya vaziri (2007-2011), Prezidentning sobiq davlat maslahatchisi (2011-yilda).

Biografiyasi
------------

Toshkent shahrida ishchi oilasida tugʻilgan.

Maʼlumoti oliy, huquqshunos. 1985-yilda Toshkent davlat universitetining yuridik fakultetini, 1997-yilda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat va jamiyat qurilishi akademiyasini tamomlagan.

Mehnat faoliyatini 1985-yilda Toshkent shahar Chilonzor tumani prokuraturasida ish o'rganuvchi sifatida boshlagan.

1986-1992-yillarda Toshkent shahar prokuraturasi tergov bo‘limi tergovchisi, prokurori, tergov bo‘limi katta prokurori.

1992-1995-yillarda Toshkent shahar Sobir Rahimov tumani prokurori o‘rinbosari.

1995-yilda Toshkent shahar prokurori o‘rinbosari.

1995-1997-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi nazorat-tahlil boshqarmasi prokurori.

1997-1998-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Tergov boshqarmasi boshlig‘ining o‘rinbosari.

1998-2000-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti devonining mas’ul xodimi.

2000-2005-yillarda Jizzax viloyati prokurori.

2005-2006-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti devonining mas’ul xodimi.

2006-2007-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokurori o‘rinbosari.

2007-2011-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vaziri.

2011-yilda — O‘zbekiston Prezidentining huquqni muhofaza qiluvchi va nazorat tuzilmalari faoliyatini muvofiqlashtirish boʻyicha Davlat maslahatchisi.

2011-yilda — Toshkent shahar prokurori vazifasini bajaruvchi.

2011-yil 20-noyabrda hibsga olingan. 2012-yil 16-fevral kuni Toshkent shahar Sergeli tumani sudi Ravshan Muhiddinovni bir qator og‘ir iqtisodiy jinoyatlar, jumladan, korrupsiya bilan bog‘liq jinoyatlarda aybdor deb topib, 15 yilga ozodlikdan mahrum qildi.

2017-yil dekabrda amnistiya munosabati bilan muddatidan avval ozodlikka chiqarilgan. 2018-yil 8-may kuni Jinoyat ishlari bo‘yicha Toshkent shahar sudining qarori bilan toʻliq oqlangan.

2018-yildan Toshkent shahridagi shirkatlardan birida yurist sifatida ishlamoqda.

Mukofotlari
-----------

2004-yilda „Shuhrat" medali bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  MUXITDINOV Ravshan Abdulatifovich
2. ↑  „По амнистии из тюрем Узбекистана выходят только чиновники". 19-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-fevral 2023-yil.
3. ↑  „Ўзбекистон Республикаси мустақиллигининг ўн уч йиллиги муносабати билан ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари, Мудофаа ва Фавқулодда вазиятлар вазирликлари ходимларидан бир гуруҳини мукофотлаш тўғрисида".

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Oʻzbekiston Adliya vazirlari |
| --- |
|  |
| 
* Mamlakat Vosiqova
* Noʻmon Boʻrixoʻjayev
* Bahodir Olimjonov
* Muhammadbobur Malikov
* Alisher Mardiyev
* Sirojiddin Mirsafoyev
* Abdusamad Polvonzoda
* Boʻritosh Mustafoyev
* Foziljon Otaxonov
* Ravshan Muhiddinov
* Nigʻmatilla Yoʻldoshev
* Muzrob Ikromov
* Ruslanbek Davletov
* Akbar Toshqulov
 |

 |
**Arjon** — Sibirdagi ilk skif davriga oid mozorqoʻrgʻon (miloddan avvalgi 8-asr). Tuva oʻlkasidagi Oʻyuq daryosi vodiy-sidagi Arjon qishlogʻidan topilgan. Mozorqoʻrgʻonning diametri 120 m, balandligi 4 m. Yogʻochdan ishlangan qabr inshootining usti toshlar bilan yopilgan. 70 dan ziyod qabr chiqqan. „Shoh" va „malika" dafn etilgan qabr atrofiga 15 kishi va 160 ot qoʻshib koʻmilgan. Koʻplab jez qurollar (bolta, xanjarlar, paykonlar), sopol idishlar, bezak buyumlar — hayvonlar tasviri tushirilgan qadamalar, ot ab-zallari va boshqa topilgan. A. Yevrosiyo dashtlaridagi koʻchmanchi qabilalar madaniya-tining ilk namunalaridan hisoblanadi. Ad:. Gryaznov M. P. Arjan -sarskiy kurgan ranneskifskogo vremeni, M. 1980.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Materiallarning charchashi** - vaqt boʻyicha koʻp martalab (siklik tarzda) oʻzgarib turadigan zoʻriqishlar va deformatsiyalarning uzoq davom etuvchi taʼsiri okibatida materiallar (metall, tola, yogʻoch, gazlama va boshqalar)ning mexanik va fizik xossalari oʻzgarishi. Charchash jarayoni mobaynida material holatining oʻzgarishi uning mexanik xossalarida, makro- va mikrotuzilishi va boshqa xossalarida aks etadi. Bu oʻzgarishlar bosqichmabosqich yuz beradi va materialning dastlabki xossalariga, zoʻriqqan holatning turiga, kuch taʼsir etish tarzi va tashki muhit taʼsiriga bogʻliq boʻladi. Oʻzgarishlarning muayyan bosqichlarida materialning yemirilishiga qarshiligi pasayishining qaytmas jarayoni boshlanadi. Bu jarayon baʼzi materiallarda tezroq, baʼzilarida kechroq yuz beradi. Natijada charchashdan shikastlanish deb ifodalanadigan yemirilish alomatlari (mas, metallda darzlar, tolalarda uzilishlar, gazlamalarda sitilishlar va boshqalar) paydo boʻladi. Dastlab materialning tarkibiy tuzilishida va ular tutashgan chegaralarda mikrodarzlar (mikroskop orqali koʻrinadigan darzlar) paydo boʻladi, keyin ular makrodarzlar (oddiy koʻz bilan koʻrinadigan darzlar) ga aylanadi, oqibatda konstruksiya elementi (yoki sinalayotgan namuna) butunlay yemiriladi.

Materiallarning charchashi charchash egri chizigʻi bilan ifodalanadi. Muayyan vaqt mobaynida toʻplangan shikastlanishlar va taʼsir sikllari soni orasidagi nisbat charchash egri chizigʻi deb ataladi. Bu egri chiziq har xil materiallar uchun turlicha shaklni egallaydi. U koʻp siklli sohadagi charchash egri chizigʻiga va kam siklli soxadagi charchash chizigʻiga boʻlinadi. Inshootlar, mashinalar, mexanizmlar va detallarga material tanlashda namunani sinash natijasida hosil boʻlgan charchash egri chizigʻi hisobga olinadi. Gazlama toʻqish uchun tolalarni tanlashda ham shu egri chiziqdan foydalaniladi, yaʼni tolalarning charchashi (uzilishga chidamliligi) hisobga olinadi.

Fatxulla Abdullayev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gʻalati burunli xameleyon** (*Calumma hafahafa*) — Madagaskarga xos boʻlgan xameleyon turi. Uning ilmiy nomi malagasicha *hafahafa* soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, „gʻalati" yoki „gʻalati" degan maʼnoni anglatadi (turning gʻayrioddiy yuqoriga koʻtarilgan rostral qoʻshimchalariga ishora).

Tarqalishi va yashash joyi
--------------------------

Garchi gʻalati burunli xameleyonning tarqalish maydonining haqiqiy maydoni nomaʼlum boʻlsa-da, uning maydoni 100 kvadrat kilometrdan kamroqni tashkil qiladi. Namunalar Madagaskarning shimoli-sharqidagi bir necha joylardan, barchasi nisbatan baland balandlikda olingan. Bu tur faqat nam togʻli oʻrmonlarda yashaydi.

Tavsif
------

Gʻalati burunli xameleyonning asosiy ajralib turadigan xususiyati erkaklarda paydo boʻladigan yagona katta rostral („burun") qoʻshimchasidir. Aks holda u *Calumma malthe* va *Calumma peltieriorumga* juda oʻxshaydi. Uning 18 ga yaqin gular umurtqalari ham bor.

Saqlash va tahdidlar
--------------------

Koʻpincha oʻzining juda kichik diapazoni va yashash joylarini yoʻqotishi tufayli gʻalati burunli xameleyon Xalqaro Tabiatni Muhofaza qilish Ittifoqi tomonidan xavf ostida qolganlar qatoriga kiradi. Uning aholisi, ehtimol, kamayib bormoqda va yoʻq boʻlib ketishning oldini olish uchun tabiatni muhofaza qilish choralari zarur.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Jenkins, R.K.B.; Andreone, F.; Andriamazava, A.; Anjeriniaina, M.; Brady, L.; Glaw, F.; Griffiths, R.A.; Rabibisoa, N.; Rakotomalala, D.; Randrianantoandro, J.C.; Randrianiriana, J.; Randrianizahana, H.; Ratsoavina, F.; Raxworthy, C.J.; Robsomanitrandrasana, E.; Vences, M. (2011). „*Calumma hafahafa*". *IUCN Red List of Threatened Species*. **2011**: e.T172796A6920084. doi:10.2305/IUCN.UK.2011-2.RLTS.T172796A6920084.en. Retrieved 18 November 2021.
2. 1 2  Calumma hafahafa.