recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**1867-yilgi Kil shartnomasi** ― 23-fevralda Oldenburg gersogi Pyotr II va Prussiya oʻrtasida imzolangan boʻlib, unga koʻra Oldenburg gertsogi Pyotr oʻz huquqlarini Golshteyn Prussiyaga bergan.

Shartnoma tuzilmasdan oldin
---------------------------

Germaniya-Daniya urushi natijasida Prussiya va Avstriya Shlezvig, Golshteyn va Lauenburgni boshqa nemis davlatlaridan (Gannover, Saksoniya va boshqalar) ajratishga harakat qilganlar. 1865-yildagi Avstriya-Prussiya kelishuviga binoan Golshteyn Avstriya, Shlezvig esa Prussiya nazoratiga oʻtgan. 1866-yilgi Avstriya-Prussiya urushi natijasida Prussiya avstriyaliklarni Golshteyn gersogligidan chiqarib yuborgan. Avstriya Shlezvig va Golshteyn hududi huquqlarini Prussiyaga topshirgan. Oldenburg Buyuk Gertsogi Pyotr II Golshteynning bir qismi uning merosi ekanligiga daʼvo qilgan. Oldenburgning maqsadi, 1843-yildagi Plen shartnomasidan keyin ikki qismga boʻlingan, Lyubek knyazligini bir hududga birlashtirish boʻlgan.

Shartnomaning mazmuni
---------------------

1867-yil 23-fevralda Kilda tuzilgan Kil shartnomasiga koʻra, Prussiya Oldenburglik Pyotr II ga taxtga daʼvolaridan voz kechishi evaziga quyidagilarni taqdim etgan.

* Golshteynga tegishli va Lyubekda joylashgan Ekxorst, Mori (Klyayn Shtainrade va Ravensbush bilan) va Shtokelsdorf (Mariental va Fakenburg bilan) mulklari.
* Lyubekdagi Xaylig-Geyst kasalxonasiga tegishli boʻlgan Golsheytnga tegishli Byobs va Shvoxel qishloqlari.
* Dikze ustidan suverenitet.
* Prussiya bir million taler miqdorida tovon toʻlagan.

Lyubek knyazligi uyushmasi
--------------------------

1867-yil 19-iyunda Prussiya tomonidan taqdim etilgan hududlar Lyubek knyazligi tarkibiga kirgan va shu tariqa Boltiq dengiziga chiqish imkoniyatiga ega boʻlgan yopiq boʻlinmani tashkil etgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  ESBYe:Shlezvig-Golshtiniya

Adabiyotlar
-----------

* *Valter Körber* — Kirchen Vizelins Land, Eutin 1977-yil
* *Otto Rönnpag* — Wie vier Ostseebäder va das Nordseeland Oldenburg kamen; ichida: Jahrbuch für Heimatkunde — Eutin, Eutin 1987 (Seiten 74-78)
* *Otto Rönnpag* — Warum gibt es „oldenburgische Ostseebäder" and der Lübecker Bucht?; ichida: Jahrbuch für Heimatkunde — Eutin, Eutin 2005, (Seiten 175-177)

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ortoklaz** (yun. orthos — toʻgʻri va klasis — sinish, ajralish) — ishqorli dala shpatlari guruhiga mansub jins hosil qiluvchi mineral. K[AlSi3O8]. Tarkibida K2O-16,9%, A12O3-18,4%, SiO2 -64,7%, qattiqligi 6,5, zichligi 2500 –2600 kg/m3. Tabiatda kam uchraydi. O. koʻpincha albit-anortit minerallari bilan qattiq qorishmalar hosil qiladi. Monoklin sistemada kristallanadi. Kristallari prizmatik shaklda. Maydalanganda 90° burchakli boʻlakchalarga boʻlinadi (nomi shundan). Mikroklindan toʻgʻri sinishi bilan farq qiladi. Har xil rangda (och pushti, och kulrang, qiz-gʻish, qoʻngʻir-sariq yoki oqish, baʼ-zan qizil) boʻladi. Baʼzi gidrotermal oʻzgargan zonalarda O.ning shishasimon shaffof turlari (adulyar) uchraydi. Effuziv jinslardauchraydigan O.ning shaffof turi sinidin deyiladi. O.ning shaffof va yarim shaffof turlari irizatsiya (qirra yoki yuzalarining tovlanishi) xossasiga ega boʻlib, kristallari moviy nur sochadi va oytosh deb ataladi. O.ning bu turlari zargarlikda foydalaniladi, boshqalari keramika va shisha sanoatida xom ashyo sifatida ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Geydelberg Fanlar akademiyasi.
**Geydelberg Fanlar akademiyasi** (shuningdek, **Baden-Vyurtemberg Fanlar akademiyasi**, nemischa:, qisqartmasi: **HAW**) — jamoat notijorat tashkiloti, Geydelberg universiteti qoshidagi tadqiqot markazi, Germaniya Fanlar akademiyalari ittifoqi aʼzosi.

Tarixi
------

Geydelbergdagi Fanlar akademiyasi buyuk nemis sanoatchisi Genrix Lans (1838-1905) mablagʻlari va tashabbusi bilan tashkil etilgan. Ammo uning tantanali ochilishi 1909-yilda, yaʼni vafotidan keyin boʻlib oʻtdi. G.Lansning gʻoyasi uzilib qolgan anʼanani qayta tiklash edi: 1763-yilda oʻzining tugʻilgan Mannheim shahrida hokim Karl Teodor Pfals Fanlar akademiyasini tuzdi. 1803-yilda akademiya bosib olingan qoʻshinlarning buyrugʻi bilan yopildi. Shunday qilib, Heidelberg akademiyasi Pfalz Fanlar Akademiyasining vorisi boʻlishi kerak edi. 1920-yildan beri akademiya Geydelberg qal’asi yaqinidagi Buyuk Gersog saroyida joylashgan. 1958-yilda Baden-Vyurtemberg Fanlar akademiyasi nomini oldi.

Tuzilishi
---------

Tashkiliy jihatdan Geydelberg Fanlar akademiyasi nemis akademik yigʻilishlari uchun anʼanaviy tuzilmaga ega boʻlib, sinflarga boʻlinishga asoslangan. Sinfga akademik-kotib rahbarlik qiladi, kotibning alohida tadqiqot yo‘nalishlari bo‘yicha bir o‘rinbosari va bir nechta yordamchilari ishlaydi. Tashkil etilgan kundan hozirgi kungacha ikkita sinf mavjud:

Falsafiy va tarixiy sinf — professor Bernd Shnaydmyuller rahbarlik qiladi.

Matematika va tabiiy fanlar — professor Tomas V. Golshteyn rahbarlik qiladi.

Akademiyaga prezident rahbarlik qiladi. Hozirda 2015-yil 1-apreldan bu lavozimni Tomas Xolshteyn egallab kelmoqda. Ilgari, bu lavozim, 2013-yildan 2015-yil 31-martgacha, muhandislik mutaxassisi, professor Paul Kirhgrof tomonidan egallangan

Manbalar
--------

1. ↑  „Heidelberg Academy of Sciences and Humanities". Germany:  Union of German Academies of Sciences and Humanities. Qaraldi: 5-iyul 2017-yil.
2. ↑  „Die Kurpfälzische Akademie der Wissenschaften in Mannheim (1763-1802)". *Geschichte der Akademie*. Qaraldi: 7-dekabr 2022-yil.
3. ↑  Uta Hüttig: Heidelberger Akademie der Wissenschaften wählt Bernd Schneidmüller zum neuen Präsidenten. Heidelberger Akademie der Wissenschaften, Pressemitteilung vom 3. August 2020 beim Informationsdienst Wissenschaft (idw-online.de), abgerufen am 3. August 2020.

Havolalar
---------

* Rasmiy veb-sayt Wayback Machine saytida arxivlandi (2011-12-13). -da Arxivnaya kopiya
**Gmina Ujsoły** — Polsha janubida, Slovakiya chegarasi, Sileziya vodiysining Jivit okrugi hududidagi qishloq gmina (maʼmuriy tuman). Uning joylashgan joyi Ujsoli qishlogʻi boʻlib, u taxminan 26 kilometr (16 mi) joylashgan. Zywiecdan janubda va 88 km (55 mi) viloyat poytaxti Katovitsedan janubga toʻgʻri keladi.

Gmina 2019-yil holatiga uning umumiy aholisi 4,466 kishini tashkil qiladi.

Qishloqlari
-----------

Gmina Ujsoły oʻz ichiga Cicha, Danielka, Glinka, Gerdula, Kotrysia Polana, Kręcichłosty, Młada Hora, Okrągłe, Smerekow Wielki, Soblówka, Stawiska, Złatsoyka va Swatsoyka qishloqlari va aholi punktlaridan iborat.

Qoʻshni hududlari
-----------------

Gmina Ujsoły Jeleśnia, Milowka, Rajcza va Wegierska Górka gminalari bilan chegaradosh. Shuningdek, u Slovakiya bilan ham qoʻshni.

Manbalar
--------

1. ↑  „Population. Size and structure and vital statistics in Poland by territorial division in 2019. As of 30th June". *stat.gov.pl*.  Statistics Poland (15-oktabr 2019-yil). Qaraldi: 21-mart 2020-yil.
**Kazunsey** (italyancha: *casunziei*, shuningdek: casonciei, casanzes, csanzöi) — yarim oy shaklida buklangan ravioli yoki tuxumbarak kabi ishi toʻldirilgan xamir mahsulotining bir turi. Italiya makaroni toifasiga mansub. Odatda, bu xamir mahsulotlari uy sharoitida tayyorlanib, Italiyaning shimoli-sharqiy qismida, ayniqsa Belluno, Bolzano va Trento provinsiyalarida Venetsiya, Dolomit togʻlari pazandalik anʼanalariga xosdir.

Yupqa varaqdan kesilgan, diametri taxminan 4-5 sm boʻlgan kvadrat yoki yumaloq lapshalar yarmiga taxlanadi va tuxumbarak kabi qirralarning boʻylab bir-biriga bosiladi. Oldindan pishirilgan va maydalangan masalliq hududga qarab farq qiladi va odatda, sabzavot va rikotta pishlogʻini oʻz ichiga oladi. Kortina d' Ampezzodan original retseptlar: lavlagi, kartoshka va qizil Verona sholgʻomi bilan „qizil" variant (casunziei rosc); ismaloq va yovvoyi shnit-piyoz bilan toʻldirilgan „yashil" variant (casunziei verdes). Boshqa turlariga qovoq yoki turp solinadi. Ichiga solishga vetchina, qoʻziqorin, pishloq turlari, koʻknori urugʻi kabi boshqa ingrediyentlar boʻlishi mumkin. Xususan, kazunsey all’ampezzana qizil va sariq sholgʻom bilan toʻldiriladi va odatda eritilgan sariyogʻ, koʻknor urugʻi va parmezan pishloqi bilan birga dasturxonga tortiladi. Mavrak taʼmli eritilgan sariyogʻ yoki turpga asoslangan sous bilan birga tortiladigan variantlari mavjud.

Chencheniga-Agordinoda kazunsey maydalangan koʻknori urugʻi va asal bilan birga tortiladigan anʼanaviy Rojdestvo bayrami taomi edi.

Yana qarang
-----------

* Perogi
* Ravioli

Manbalar
--------

1. ↑  „Casunzièi" (it). *infodolomiti.it*. 7-aprel 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-iyun 2022-yil.
2. 1 2  
„Belluno". *infodolomiti.it*. 22-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi.
3. 1 2 3 4  
Casunziei description at prodottitipici.com (in Italian). Accessed on 2010-01-14.
4. ↑  
*Atlante dei Prodotti tradizionali ed agroalimentari del Veneto*. Veneto regional government and Veneto Agricoltura. Cited by prodottitipici.com as their source.
5. ↑  
Casunziei picture at the Belluno provincial government site. Accessed on 2010-01-14.
6. ↑  
„Casunziei Recipe".

Boshqa manbalar
---------------

* + Vosxititelnaya kuxnya Ampesso
	+ Pasta: universalnaya eda ili vkus jizni. Rukovodstvo po legkomu prigotovleniyu i iziskannomu upotrebleniyu. Yelena Kalugina, Adriano Rukini, 2021. — C. 155. — ISBN 5043680822, 9785043680822
2023-yil 27-iyun kuni kelib chiqishi Magʻribiy jazoirlik 17 yoshli **Nahel Merzouk** (shuningdek, **Naël** deb ham ataladi) Parij chekkasidagi Nanterre hududida avtomashinada politsiya taʼqibidan keyingi toʻxtash chogʻida politsiya xodimi tomonidan otib oʻldirilgan edi. Rasmiylar Merzoukni otgan politsiyachini „hokimiyatdagi shaxsning oʻz ixtiyori bilan oʻldirishi"da gumon qilib hibsga oldi. Politsiya bayonotlari orqali maʼlum qilingan voqea haqidagi dastlabki rasmiy xabarlar keyinchalik internetda joylashtirilgan video bilan zid ekanligi keng koʻlamli norozilik va tartibsizliklarga sabab boʻldi. Shahar hokimiyatlari, maktablar va politsiya idoralari kabi davlat ramzlari boʻlgan idoralar, shuningdek, boshqa binolar ham hujumga uchradi. 1000 dan ziyod avtomobillar yoqib yuborilgan, 1000 dan ortiq kishi hibsga olingan.

Qotillik Fransiya huquqni muhofaza qilish organlari va zoʻravonliklar borasidagi keng jamoatchilik muhokamasining bir qismiga aylandi. Prezident Emmanuel Macron buni „kechirib boʻlmaydigan" deb qoraladi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Allen, Peter*. „UK issues France travel warning as country is gripped by violence" (en). *Evening Standard* (30-iyun 2023-yil). Qaraldi: 30-iyun 2023-yil.
2. ↑  „Death of Nahel M.: Over 1,300 arrested during Friday night riots". *Le Monde* (1-iyul 2023-yil). Qaraldi: 1-iyul 2023-yil.
**Kazreti** (gruzincha: *კაზრეთი*) Gruziyaning Kvemo Kartli mintaqasida joylashgan Bolnisi munisipalitetidagi shaharcha (daba) boʻlib. Uning asosiy iqtisodiy faoliyati konchilikdir. Kazretidagi eng yirik ish beruvchi konchilik firmasi RMG Copper OAJ hisoblanadi. Oltin va mis metallari Kazreti shaharchasidagi konlarda qazib olinadigan asosiy qimmatbaho metallarning eng asosiysi hisoblanadi. Gruziyada olib borilgan tarixiy tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, bu hududda ming yillar oldin oltin qazib olish boshlangan. Taxminlarga koʻra, dunyodagi eng qadimgi oltin koni Kazreti chekkasidagi Sakdrisi maydoni boʻlgan.

Kazretidagi konlar 1970-yilda Sovet Ittifoqi davrida oʻzlashtirila boshlangan. 1970-yildan Sovet Ittifoqi parchalangunga qadar Kazreti Gruziyada kosmopolit qishloq sifatida tanilgan boʻlib, unda turli Sovet respublikalaridan kelgan konchilar va ishchilar oilasi istiqomat qilgan. Sovet Ittifoqi parchalanganidan soʻng, hozirda shaharchada istiqomat qilayotgan aholining aksariyati gruzin millatiga mansub.

Kazreti UNM va GD hukumatlari davrida turli xil ekologik va mehnat noroziliklari joyi boʻlgan. Chunki konlarda koʻplab ish tashlashlar, ishchilar noroziligi kelib chiqqan. 2014-yilda konlardagi mehnat sharoitlari bilan bogʻliq koʻplab norozilik namoyishlari va ochlik eʼlonlari boʻlib oʻtgan.

Kazreti shaharchasida ikkita davlat maktabi, kutubxona va kichik politsiya uchastkasi mavjud. Shahrchaning joylashuvi kenglik 41,379963, uzunlik 44,410007, balandlik 699 metr hisoblanadi.

Yana qarang
-----------

* Kvemo Kartli

Manbalar
--------

1. ↑  „Negotiations in Kazreti, the Georgian village on strike" (11-mart 2014-yil).
Pompey
**Pompey Gney** (Gnaeus Pompeius Magnus; miloddan avvalgi 106—48) — Rim sarkardasi va siyosat arbobi. Dastlab, Sulla tarafdori boʻlgan. Miloddan avvalgi 70, 55 (Krase bilan birgalikda) va 52 yillarda konsul boʻlgan. Spartak qoʻzgʻolonini bostirgan. 66-yildan Mitridat VI Yevpatorga qarshi urushda Rim qoʻshiniga qoʻmondonlik qilgan va gʻalabaga erishgan. Miloddan avvalgi 60-yilda Senatga qarshi kurash uchun Krass va Sezar bilan bitim tuzgan (1-triumvirat). Triumvirat boʻlinishidan keyin Sezarga qarshi kurashgan. Miloddan avvalgi 48 yilda Dirraxiy (Epir) yaqinida uni yengadi, lekin Farsal (Fessaliya) yaqinida Sezardan magʻlubiyatga uchrab, Misrga urchadi. U yerda shoh Ptolemey XSH Dionis buyrugʻiga koʻra oʻldirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yogʻlarni tozalash** - yoglarni zaharli (zararli) moddalar va mexanik aralashmalardan tozalash. Yogʻlarni mexanik va kimyoviy tozalash usullari bor. Mexanik tozalash yogʻlarni tindirish, suzish (filtrlash) va separatsiyalash (yot moddalardan ajratish) jarayonlarini oʻz ichiga oladi. Yogʻlarni kimyoviy tozalash ularni triglitserid boʻlmagan, ammo urugʻ (magʻiz) tarkibida uchraydigan har xil yoʻlakay moddalardan xoli qilish. Urugʻ murakkab kolloid sistema boʻlib, oʻsimlikning turi, agrotexnika usuli va saqlash sharoitlariga qarab uning tarkibida triglitseridlardan tashkari erkin holdagi yogʻ kislotalari, fosfolipidlar, oqsillar, karbon suvlar, har xil rang hamda hid beruvchi moddalar boʻladi. Yogʻ olish jarayonida yuqorida qayd etilgan moddalar ham yogʻ bilan birga chiqadi. Ovqatga ishlatiladigan yogʻlar triglitserid boʻlmagan aralashmalardan tozalanishi — rafinatsiya qilinishi shart. Aralashmalarning tarkibi va xususiyati hamda yogʻning qaysi maqsadda ishlatilishiga qarab rafinatsiya jarayoni koʻp bosqichli boʻlishi mumkin. Koʻp hollarda rafinatsiya yogʻlarni suv bilan ishlab (gidratatsiya) fosfolipid — oqsilkarbon suvlar kompleksini ajratib olishdan boshlanadi. Yogʻlarni erkin holdagi yogʻ kislotalari va b. yoʻlakay aralashmalardan tozalash uchun, mas, paxta yogʻini ishqor (NaOH) eritmasi bilan ishlanadi. Hosil boʻlgan sovunli eritma (soapstok) tindirish va suzish yoʻli bilan yogʻdan ajratib olinadi. Soʻngra yogʻ osh tuzi eritmasi va suv bilan yuviladi, quritiladi. Bunda u erkin yogʻ kislotalari, kisman rang va hid beruvchi moddalardan tozalanadi. Ayrim hollarda, mas, past navli paxta chigiti yogʻini oqartirish, yaʼni rang beruvchi gossipol va yoʻlakay moddalardan tozalash uchun turli adsorbentlardan foydalaniladi. Yogʻlardagi qoʻlansa hidni yoʻqotish (dezodaratsiya) uchun yogʻ 160—200° gacha qizdirilib, vakuumda 220—240° li suv bugʻi bilan ishlanadi. Tozalangan yogʻ oziqovqat mahsulotlari tayyorlashda, chiqindilarni esa sovun, sirt faol moddalar, doridarmonlar, fosfolipidlar va b. olishga ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yakyo** (muqobil nomlarsh — *yako, yako, yakurr, ekuri, ugep*), Kross daryosining oʻrta oqimining chap qirgʻogʻida yashovchi Nigeriyadagi xalq. Ularning soni 50 ming kishi. Xalq tarkibiga *ukor (ugep), idomi, nko, ekuri, nkpani subetnik* guruhlari kiradi. Ular Niger-Kordofaniya oilasining Benue-Kongo guruhiga mansub lokyo tillarida (Lukyo, Likyo) (dialektlar — *nkpani va ugep*) gaplashadi.

Dinlar
------

Aholining koʻpchiligi anʼanaviy eʼtiqod tarafdorlari (ajdodlarga sigʻinish, tabiatning jonli kuchlari, fetishizm, sehr va jodugarlik; oʻtmishda kannibalizm marosimi mavjud edi), protestant xristianlar va afro-xristian cherkovlarining izdoshlari ham bor.

Hayot
-----

Afsonaga koʻra, bu xalqning vakillari sharqdan Kross daryosiga kelishgan. Ular asosan qoʻl dehqonchiligi (yams, maniok, makkajoʻxori, yeryongʻoq, banan, dukkakli ekinlar), ovchilik, palma yogʻli mevalarni terish, mayda qoramol, choʻchqa, tovuq boqish bilan shugʻullanadi. Temirchilik, toʻquvchilik, kulolchilik, yogʻoch oʻymakorligi, toʻqish kabi hunarmandchilik rivojlangan. Ular yirik ixcham qishloqlarda yashaydilar, odatiy turar joy — bu palma barglari va novdalaridan tom bilan qoplangan yogʻoch karkasda devorlari boʻlgan toʻrtburchak kulba, baʼzan esa konus shaklidagi tomli yumaloq kulba. Yakyo xalqining anʼanaviy kiyimi belbogʻ. Oziq-ovqatlari asosan sabzavotli (obiyovgʻon, achchiq ziravorlar qoʻshilgan boʻtqalar).

Oila
----

Anʼanaviy ijtimoiy tashkilot asosida qishloq va katta oila jamoalari, matrilineal va patrilineal urugʻlar, yosh institutlari, korporativ ov uyushmalari, „lepard odamlar" (Nkpe) erkaklar maxfiy jamiyatlari (Nkpe), Okenka, Korta, Ikpunkara, Obama, ayollar maxfiy jamiyati Ekuruso. Koʻpincha koʻpxotinlilik, sotib olingan nikoh, ikki tomonlama qarindoshlik nikohi mavjud. Folklorning ertaklar, qoʻshiqlar, kosmogonik miflar kabi janrlari eng keng tarqalgan (Lvova, 1984:107).

Manbalar
--------

1. 1 2  Popov V. A. Yakyo // Narodi i religii mira / Glav. red. V. A. Tishkov. M.: Bolshaya Rossiyskaya Ensiklopediya, 1999.
2. ↑  Orlova A. S. Afrikanskie narodi. Ocherki kulturi, xozyaystva i bita. M. : Izdatelstvo vostochnaya literatura, 1958.
3. ↑  Lvova E. S. Etnografiya Afriki. M. : MGU, 1984.

Adabiyotlar
-----------

* Львова Э. С. Этнография Африки. М. : МГУ, 1984.
* Орлова А. С. Африканские народы. Очерки культуры, хозяйства и быта. М. : Издательство восточная литература, 1958.
* Попов В. А. Якё // Народы и религии мира / Глав. ред. В. А. Тишков. М.: Большая Российская Энциклопедия, 1999.
**Gʻoʻza kuyasi**, pushtirang qurt — oʻyiq-qanotli kuyalar oilasiga mansub kapalak. Paxta ekiladigan koʻpgina ma:>1lakatlarda tarqalgan; Oʻzbekistonda tashqi karantin obʼyekti hisoblanadi. Qanotlari yoyilganda 12–15 mm; oldingi qanotlari bir oz uzunchoq, qoramtir dogʻli och jigarrang, yuqori qismi toʻq qoʻngʻir tusda boʻlib, ochroq tusli koʻndalang yoʻllari bor; orqa qanoti kulrang, keng hoshiyali. Tuxumi choʻziqovalsimon, oppoq, boʻylama yoʻllari yoki toʻrsimon naqshi bor. Urgʻochisi 500 tacha tuxum qoʻyadi. Qurti och sargʻish, 12– 15 mm; boshi va koʻkrak qalqoni sariq. koʻkrak va qorin boʻgʻimlarining usti toʻq pushti rangda. Tanasining ichki qismi pushti rang. Gʻum-bagi qizgʻish jigarrang boʻlib. tuklar bilan qoplangan. Gʻoʻza kuyasining qur-tlari 70 dan ortiq turdagi, asosan gulxayridoshlarga mansub oʻsimliklarni zararlaydi. Qurtlari gʻoʻzaning shona, gul va koʻsaklari bilan oziqlanadi. Gʻoʻza kuyasi tushganda paxta hosili 60—80% kamayadi.

Kurash choralari: karantin.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**„Ajdodlarimiz qismati"** (fransuzcha: *La Guerre du feu*, yaʼni **„Olov uchun kurash"**) — fransuz yozuvchisi J.-H. Rosny qalamiga mansub tarixiy roman. Ilk bor 1909-yil nashr qilingan. Alohida asar sifatida esa 1911-yil chop etilgan. 

Asardagi hodisalar qadim zamonda sodir boʻladi. Romanning asosiy qahramonlari ibtidoiy odamlar boʻlib, asarda ularning olovni oʻzlashtirish uchun qilgan kurashi haqida hikoya qilinadi. Roman bir necha tilga, jumladan, oʻzbek tiliga tarjima qilingan. Asarni oʻzbek tiliga Xayrulla Ergashev tarjima qilgan.

Syujet
------

Oulhamrlar (talaffuzi: *Ulamr*) qabilasi asrlar davomida olovni saqlab keladi, ammo uni yaratishni bilmaydi. Dushmanlarga qarshi kurash davomida qabila olovi oʻchib qoladi. Qabila boshchisi Faouhm (talaffuzi: *Faum*) olovni topib kelgan odamga qizi Gammlani (talaffuzi: *Gammla*) uzatishni vaʼda qiladi. 

Bu chaqiriqqa botir Naoh (talaffuzi: *Nao*) rozi boʻladi. Naoh yana ikki botir – Nam (talaffuzi: *Nam*) va Gawni (talaffuzi: *Gov*) oʻziga sherik qilib oladi. Qabilaning Gammlaga erishishni xohlovchi yana boshqa aʼzolari – aka-uka Aghoolar (talaffuzi: *Agu*) Naohga raqib boʻladi.

Naoh sheriklari bilan odamlar uchun xavf tugʻdiradigan xudularda olov izlaydi. Ular yovvoyi hayvonlar, boshqa qabilalar tugʻdirgan xavf-xatarga duch keladilar. Naoh va uning doʻstlari nihoyat Agoolarni yengib chiqib, qabilaga olovni qaytaradilar.

Qahramonlar
-----------

* Faouhm (talaffuzi: *Faum*) – Oulhamrlar (talaffuzi: *Ulamr*) qabilasi boshchisi
* Gammla (talaffuzi: *Gammla*) – Faouhmning qizi
* Naoh (talaffuzi: *Nao*) – olov topib keluvchi botir
* Nam (talaffuzi: *Nam*) – Naohning doʻsti
* Gaw (talaffuzi: *Gov*) – Naohning doʻsti
* Aka-uka Aghoolar (talaffuzi: *Agu*) – Naoning raqiblari

Oʻzbekcha tarjima
-----------------

Asarni oʻzbek tiliga 1966-yil „Detgiz" nashriyoti chop etgan nashrga asoslanib Xayrulla Ergashev tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1974-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya" nashriyotida chop etilgan. Oʻzbek tilidagi nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: A. Shomirzayev – muharrir, N. Pirogov – rassom, K. Nazarov – rasmlar muharriri, L. Shishikina – texnik muharrir, M. Nazirova – musahhih. Kitob adadi – 30 000 nusxa.

Havolalar
---------

* „Ajdodlarimiz qismati" Lib.ru saytida (rus.)

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Kolibi Kapital - bu dunyoning rivojlanayotgan bir qator mamlakatlarida kam bo'lgan populyatsiyani kreditlash sohasida ishlaydigan Norvegiya investitsiya kompaniyasi hisoblanadi. 2000 yilda tashkil etilgan, bosh qarorgoh Osloda joylashgan.

Kontseptsiya
------------

Bu o'z aktsiyalarini ishlab chiqaradigan investitsiya va Shvetsiyada, shuningdek, Norwayning ichki bozorida ularni sotadigan onlayn-do'kon. Kompaniya dunyoning turli mikromoliyaviy davlatlari mikromoliyaviy institutlarida aktsiyalarni sotishdan tushgan tushumga investitsiya kiritadi, bu esa o'z mijozlarini imtiyozli shartlar bo'yicha kreditlaydi. Kreditni to'laganingizdan so'ng, mablag'lar Kalibri Kapitalga kichik ijobiy foizga qaytaradi, shuning uchun kompaniya o'z aktsiyalari egalariga dividendlar to'lashga imkon beradi. Kompaniyaning aktsiyadorlari 40 mingdan ortiq.

Tanlangan kompaniya ma'lumotlariga ko'ra, rivojlanayotgan mamlakatlarda kreditlar beriladi va ishbilarmonlik faoliyatini rivojlantirish yoki yashash sharoitlarini yoki yashash sharoitlarini yaxshilashga mo'ljallangan. Kreditlar shaxsiy aktivlar bilan ta'minlanishi mumkin, masalan zargarlik buyumlari yoki maishiy jihozlar ham qarz oluvchilarning jamoasi bo'lishi mumkin. Kreditlar odatda qisqa-sterm va katta emas.

2012 yil yakunlari bo'yicha kompaniyaning aylanma kapitali 21,2 million Norvegiya tojini tashkil etdi

Kompaniya kreditlashining asosiy yo'nalishlari Lotin Amerikasi, Osiyo va Afrika.

2015 yilda kompaniya quyidagi mintaqaviy mikromoliya institutlariga investitsiya kiritadi:

* D-FRIF ( Boliviya )
* Funbodem (Boliviya)
* La Sagrada Familia (Boliviya)
* D-MIRO ( Ekvador )
* Gruziya krediti ( Gruziya )
* Stromme Microfinance Sharqiy Afrika ( Uganda, Keniya, Tanzaniya va Janubiy Sudan )

Kompaniya ma'lumotlariga ko'ra, 10000 KROGAR uchun yangi aktsiyalarni sotib olish 5 yil davomida 30 kam ta'minlangan oilalarga yordam beradi.

Eslatmalar
----------

* Rasmiy sayti Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash
* Twitter компании
**Meliquzi Umrzoqov** (1923 — 1964) — Oʻzbekiston SSR, Namangan viloyati, Molotov (hozirgi Pop) tumanida joylashgan Lenin nomidagi kolxozda dala brigadasi traktor haydovchisi, brigada boshligʻi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni sohibi (1959).

Tarjimayi holi
--------------

U 1923-yilda Yulgʻunzor qishlogʻida (hozirgi Pop tumani) dehqon oilasida tugʻilgan. Mehnat faoliyatini Molotov tumanidagi „Qizil Maydon" (keyinchalik Lenin) nomidagi kolxozda paxtachi boʻlib ishlashdan boshlagan. 1942-yil noyabrda frontga chaqirilgan. Miltiqchi, 31-motooʻqchilar diviziyasining 65-polki serjanti sifatida miltiqchilar otryadi komandiri sifatida jang qilgan. Uch bora jarohat olgan.

1945-yilning kuzida demobilizatsiya qilinadi hamda tug‘ilib o‘sgan qishlog‘iga qaytib keladi. Molotov tumanidagi „Qizil Maydon" kolxozida mehnat faoliyatini davom ettiradi. 1950-yillarning o‘rtalarida haydovchilik kursini tugatib, shu kolxozda paxta terish mashinasi haydovchi-mexanigi bo‘lib ishlay boshlagan. Keyinchalik dala brigadasida traktorchi, brigadir etib tayinlangan.

Meliquzi Umrzoqov brigadasi 1959-yilda kolxoz hisobiga paxtaning yirik hajmdagi hosilini topshirdi. Natijada Lenin nomidagi ushbu kolxoz davlatga paxta xomashyosi topshirish bo‘yicha Molotov tumanida birinchi o‘rinni egallaydi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1959-yil 25-dekabrdagi Farmoni bilan „*Mehnat unumdorligini sezilarli darajada oshirish, tannarxni pasaytirish va terim mashinalari orqali paxta terishda erishilgan yuqori ko‘rsatkichlar uchun*" Lenin ordeni hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni oltin taqdirlangan. 1965-yilda toʻsatdan vafot etgan.

Mukofotlari
-----------

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin ordeni
* 1-darajali Vatan urushi ordeni (vafotidan keyin, 04.06.1985)
* "Shon-sharaf belgisi" ordeni (01.11.1957)
* 3-darajali Shon-sharaf ordeni (30.05.1951)

Manbalar
--------

1. ↑  Umurzakov Melikuzi (ruscha). „Geroi strani". sayti
2. ↑  Pamyat naroda saytida Meliquzi Umrzoqov haqida
3. ↑  Nekrolog
**Yalem** (Yalem; qadimgi yunoncha: *Ἰάλεμος* — „dafn qoʻshigʻi", „yigʻi") — Qadimgi Yunonistondagi badiiy asar (Yigʻi), shuningdek, yigʻlash xudosi.

Yalem, baʼzi versiyalarga koʻra, Apollon va Kalliopaning oʻgʻli boʻlgan. Yalemni qaygʻuli difiramblar, tragik nolalar kabi bir qator qoʻshiqlarining muallifi sifatida tilga olishadi. Yalem qoʻshiqlari oʻziga xos, jiddiy xarakterga ega boʻlib, xotira yoki taʼziya marosimi kabi alohida vaziyatlarda ijro etilgan.

Klassik antik davrda bu turdagi sheʼriyat oʻz mashhurligini yoʻqotgan hamda hajviy shoirlar tomonidan mashara qilingan. Bu vaqtda „yalem" soʻzi sovuq, zerikarli va sust sheʼriyatning sinonimiga aylanib, hamma joyda shu maʼnoda qoʻllanilgan.

Qadimgi yunon shoiri Pindar oʻzining uchinchi trenodasida Yalemni Gimeney, Lin va Orfeyning akasi, Apollon va Kalliopaning oʻgʻli deb ataydi. „Yalem" soʻzi keyinchalik oʻz-oʻzidan poetik janr belgisi sifatida shakllangan, shu maʼnoda bir qator tragiklarning asarlarida uchraydi. Yarim afsonaviy yunon shoiri Pamf Yalemni muza Uraniyaning oʻgʻli Lin bilan birlashtiradi. Yalemning eng batafsil tavsifi miloddan avvalgi 3-asrda ijod qilgan shoir va grammatik Rodoslik Apolloniyning Argonavtika asarida keltirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  И // А. П. Кондрашов. Кто есть кто в мифологии Древней Греции и Рима. 1738 героев и мифов. — М.: РИПОЛ классик, 2016. ISBN 978-5-386-09554-3
2. ↑  „Иалем".  mifolog.ru. 5-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-fevral 2020-yil.
3. ↑  Эсхил. Suppl. 106[*utochnit*]; Еврипид, 109, 283.
4. ↑  Schol. ad Eurip. Orest. 1375, ad Apollon. Rhod. iv. 1304 ; Zenob. iv. 39.
5. ↑  „The Classics Greek and Latin". *Univ Calif — Digitized by Microsoft*.
6. ↑  „Ялем Греческая мифология".  godsbay.ru. 5-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-fevral 2020-yil.

‎
**Xonaqohi koʻhiy jamoati** Tojikiston Respublikasi Hisor tumanidagi jamiyat boʻlib, markazga boʻysunadi.

Xonaqohi kuhi qishloq fuqarolar yigʻini 1926-yil fevralda tashkil etilgan boʻlib, markazi Changob qishlogʻi, Hisor tumani markazidan shimoli-sharqda 12 km uzoqlikda joylashgan, 3412 dehqon xoʻjaligi va 26874 nafar aholi istiqomat qiladi, Xonaqoh Kuhi, Shoʻl qishloqlari. Changob, Guldara (sobiq Jindara), Mehrgon (sobiq Qipchoq), Labisoi (sobiq Helisoy), Alibegi, Arbobi, Lattaxorak, Shahon, Kafshdoʻzon, Chashmai Bozor , Nilu, Taxt, Qoʻshkak, Iskich, Ragobaush, Jobir qalʼasi, Arjinak, Vargandoʻk unga boʻysunib, 13 ta umumiy oʻrta taʼlim muassasasi, 2 ta asosiy taʼlim muassasasi, 5 ta boshlangʻich maktab, 1 ta kasalxona, 4 ta sogʻlomlashtirish punkti, 5 ta tibbiyot punkti, 11 ta qishloq xoʻjaligi, 90 ta yakka tartibdagi fermer xoʻjaligi, 4 ta kutubxona, 1 ta madaniy muassasaga ega. va koʻngilochar markaz. 2 ta aloqa punkti, viloyat IIB, 3 ta jamoat masjidi, 16 ta besh kunlik masjid, 67 ta kichik doʻkon, 16 ta tegirmon, 9 ta kichik moy doʻkonlari, 1 ta yoqilgʻi quyish shoxobchasi, tikuvchilik sexi, meva saqlash ombori va umumiy oshxona.

Jamoa qishloqlari
-----------------

|  |
| --- |
| **Jamoa qishloqlari** |
| Qishloq | Aholi (taxminan 2015 yil) |
| Xonaqohi Kuhi |  |
| Shal |  |
| Changob |  |
| Guldara |  |
| Mehrgon (qishloq) |  |
| Labisoy |  |
| Alibegi | 679 |
| Arbobi | 790 |
| Lata yeyuvchi | 955 |
| Shohlar |  |
| Poyafzalchilar |  |
| Bozor bahori |  |
| Nilu | 3709 |
| Taxt |  |
| Qo‘shkak |  |
| Iskich | 2258 |
| Ragoba |  |
| Sharqiy |  |
| Turushbog |  |
| Yakkatut |  |
| Jobir qal'asi |  |
| Iltimos |  |
| Wargandok |  |
|

1. ↑  Донишномаи Ҳисор. — Душанбе: «Ирфон», 2015, — с. 559—660
**Yalangtoʻshtepa** — shahar xarobasi (mil. av. 2—1, mil. 7—8-asrlar). Surxondaryo viloyati Boysun tumanidagi Oʻrgulsoy daryosining quruq oʻzani boʻyida. 1973-yilda E. V. Rtveladze tomonidan aniqlangan. Umumiy mayd. 30 ga. 3 qismga boʻlingan: qoʻrgʻon, shahriston va qabriston. Qoʻrgʻon toʻgʻri toʻrtburchak tarxli (110x100 m), devor va xandaq bilan oʻralgan. Qoʻrgʻonning jan. tarafida darvoza, burchaklarida yarim aylana shaklli minoralari bor. Kushon davriga oid sopol idishlar, terrakotadan yasalgan maʼbudaning boshi, arfa chalayotgan qiz haykalchasi topilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kolibakterioz**, esherixioz, kolibatsillyoz, kolisepsis, kolienterit — yosh hayvonlarda uchraydigan oʻtkir yuqumli kasallik. Kasallik bilan buzoqlar, choʻchqa bolalari, qoʻzi, parrandalar kasallanadi. Yangi tugʻilgan hayvonlarda patogen ichak tayoqchalari oshqozon-ichak organlarini zararlab, kuchli ich ketishi bilan kechadi.

Kasallik qoʻzgʻatuvchisi patogen ichak tayoqchasi (Escherichia soP)ning turli serotiplaridir. Homilaning ona qornida rivojlanishidagi oʻzgarishlar, boʻgʻoz hayvonlarni saqlash va oziqlantirish, parvarish qilishda zootexnik va veterinariya qoidalarining buzilishi kasallikning kelib chiqishiga sabab boʻladi. Infeksiya qoʻzgʻatuvchisi manbai — kasal yoki ilgari kasallangan hayvonlar, ichak tayoqchalari bilan zararlangan boʻgʻoz hayvonlar, mikroorganizm yuqqan asbob-anjomlar boʻlishi mumkin. Yosh hayvonlarda tugʻilgandan keyingi birinchi kunlarda (3—5 kun) kasallikning yashirin davri bir necha soatdan 1—2 kungacha davom etadi. Hayvonning tez-tez yomon hidli, koʻpik aralash ichi ketadi. Nafas olish, yurak urishi tezlashadi, ishtaha yoʻqoladi, organizm suvsizlanadi va hayvon qaltirab, falajlanib oʻladi. Tashhis patalogoanatomik oʻzgarishlar va bakteriologik tekshirishlarga qarab qoʻyiladi.

D a v o l a sh : maxsus tayyorlangan kon zardobi, gamma-globulin, antibiotiklar (neomitsin, monomitsin, tetratsiklin), nitrofuran (furazolidon) preparatlari.

Oldini olish: boʻgʻoz mollar vitaminli ozuqalar bilan boqiladi va yangi tugʻilgan buzoqlarga vaqtida ogʻiz suti beriladi, asbob, idish va buzoqxonalar toza tutiladi, kasal hayvon alohida saqlanadi, ularga dezinfeksiyalovchi dorilar va antibiotiklar beriladi. Abdulla Koʻranboyev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xondam kanali** - Toshkent viloyatidagi yirik va murakkab gidrotexnika inshooti, 1928—32 yillarda qurilgan. Chapqirgʻoq Qorasuv kanalining 3 km dan suv olish inshooti yordamida suv oladi. Dastlabki uz. 49 km. 1970-yildan keyin amalga oshirilgan rekonstruksiya natijasida qayta qazildi, uning uz. 77,5 km ga yetkazildi, kanal kengaytirildi, trassasi uzaytirildi va bosh qismidagi hisobiy suv sarfi 23 m³/sek. ni tashkil etdi. Kanal trassasi murakkab relyefni togʻ oldi tekisliklardan oʻtgani bois uning koʻp kismi qazma (chuq. 25 m gacha) va koʻtarma (bal. 30 m gacha) oʻzandan iborat. Kanal tubining kengligi 2–4 m, devorlarining qiyaligi 1,75 m ga teng. Kanal oʻzaniga filtratsiyaga qarshi 15 sm qalinlikdagi beton toʻshama yotqizilgan. Uning oʻng qirgʻogʻida 7 m enlikda inspeksiya yoʻli qurilgan. Kanalda koʻp sonli gidrotexnika inshootlari barpo etilgan: uning 28 km da 15 m balandlikdagi sharshara, Parkentsoy, Qizilsoy, Samsaraksoylar bilan kesishgan joylarda dyukerlar qurilgan, 10 ga yaqin yirik koʻpriklar, 5 ta yirik suv chiqargich, 2 ta suv toʻsgich, 4 ta suv tashlagich barpo etilgan. Trassaning oxiri Xoʻjabaland kanali b,n tutashtirilgan. Kanal oʻng qirgʻogʻidagi 15 ming gektarga yaqin ekinzorni sugʻorish imkoniyatiga ega.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Melissa Greeff** (1994-yil 15-aprelda tugʻilgan) — Janubiy Afrikada tugʻilgan, asli kanadalik ayol shaxmatchi. U ayol grossmeyster (WGM) unvoniga ega. 2009-yilda WGM unvonini qoʻlga kiritdi.

Hayoti
------

Melissa Greeff 1994-yil 15-aprelda Janubiy Afrika Respublikasining Cape Town shaharchasida tugʻilgan.

2007-yilda Vindxukda Melissa ayollar shaxmat boʻyicha Afrika chempionatida 5-oʻrinni egalladi. 2009-yilda u Janubiy Afrikada qizlar oʻrtasida shaxmat boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etdi va 35-oʻrinni egalladi. Oʻsha yili u Tripolida oʻtkazilgan shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Afrika chempionatida gʻoliblikni qoʻlga kiritadi. 2010-yilda Melissa Greeff shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida nokaut tizimi boʻyicha ishtirok etdi va birinchi raundda taniqli shaxmatchi, ayol grossmeyster Xumpi Koneruga yutqazib qoʻyadi. 2011-yilda Maputoda u shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Afrika chempionatida 4-oʻrinni egalladi

Melissa Greeff Janubiy Afrika terma jamoasi safida oʻynagan:

* ayollar shaxmat olimpiadasida 3 marta qatnashgan (2008—2012);
* Afrika oʻyinlarida shaxmat boʻyicha 2007-yilda ishtirok etgan va jamoaviy kumush medalni qoʻlga kiritgan.

2007-yilda Melissa Greef FIDE xalqaro ustasi (WIM) unvoniga sazovor boʻldi va ikki yildan soʻng FIDE ayol grossmeyster (WGM) unvonini ham oldi.

2011-yilda u FIDE instruktori boʻldi.

2014-yildan beri u shaxmat turnirlarida juda kam qatnasha boshladi. Melissa Kanadaga koʻchib oʻtdi va u yerda Toronto universitetida robototexnika va muhandislik boʻyicha tahsil oldi. U doktor Anjela P. Schoellig bilan GPS rad etilgan parvoz paytida UAVlar uchun koʻrishga asoslangan yoʻlni kuzatuvchi kontrollerlar ustida ishlagan. Oʻshandan beri u robototexnika, muhandislik va matematikaning bir qancha boshqa sohalarida oʻz tadqiqotlarini olib borgan. 2019-yildan boshlab Melissa Greeff Toronto universitetida birinchi kurs talabalariga chiziqli algebradan dars berishni boshladi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Greeff, Melissa". *ratings.fide.com*.
2. ↑  „OlimpBase :: 4th African Women's Chess Championship, Windhoek 2007". *www.olimpbase.org*.
3. ↑  „OlimpBase :: World Girls' Junior Chess Championship :: Greeff, Melissa". *www.olimpbase.org*. 5-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-dekabr 2018-yil.
4. ↑  „OlimpBase :: 5th African Women's Chess Championship, Tripoli 2009". *www.olimpbase.org*.
5. ↑  „2010 FIDE Knockout Matches : World Chess Championship (women)". *www.mark-weeks.com*.
6. ↑  „OlimpBase :: 6th African Women's Chess Championship, Maputo 2011". *www.olimpbase.org*.
7. ↑  „OlimpBase :: Women's Chess Olympiads :: Melissa Greeff". *www.olimpbase.org*.
8. ↑  „OlimpBase :: All-Africa Games (chess - women) :: Melissa Greeff". *www.olimpbase.org*.
9. ↑  „Student Profile: Melissa Greeff - Living an Adventurous Journey". *Troost Institute for Leadership Education in Engineering*.
10. ↑  „Melissa Greeff - Teaching Assistant - University of Toronto".
11. ↑  „Team | Dynamic Systems Lab | Prof. Angela Schoellig".
12. ↑  „Melissa Greeff". *scholar.google.ca*.
**Xondro distrofiya**— Xondro distrofiya bu suyaklarning ko’p sonli distrofiyasi bo’lib, pakanalikka olib keladi. Shu bilan birga Xondro distrofiya bilan kasallangan bemorlarning ko’pchiligida gidrosefaliya alomatlari ham kuzatiladi.

Patogenezi
----------

Kasallikning mohiyati – suyaklar enxondral o’sishining buzilishidir. Bunda suyaklarning periostal va endostal o’sishi buzilmaydi.

Klinik ko’rinishi
-----------------

Kasallikning kechishi klinik belgilariga ko’ra ham o’ziga hosdir(bola bo’yining pastligi,bosh suyagining kattalaigi,qo’l va oyoqlarning kaltaligi). 
Kasallik bola tug’ilishi bilan yaqqol ko’rinadi. Bosh hajmining kattaligi peshona, chakka tepa ensa suyaklarining bo’rtib chiqishi xisobiga vujudga keladi. Bu bemorlaning bo’yi past, yelkasi keng, qorin chiqqan xolatda bo’ladi. Bundan tashqari bel lordozi kuchaygan, qo’l oyoqdagi suyaklar segmentida qiyshayish ko’zga tashlandi, bo’g’imlar yo’g’onlashgan va shakli buzilgan bo’ladi,panjalari yo’g’on va kalta bo’ladi. 
Katta yoshdagi bemorlarning 120 smdan oshmaydi. Ruxiyati odatiy, ichki a’zolarida deyarli o’zgarishlar kuzatilmaydi. Kasallikni oxirgi o’rganishlar orqali Xondrodistrofiyalarning 80% ona qornida yoki tug’ilgan zahoti vafot etadi. Qolgan 20% chaqaloqlar umrlarining oxirigacha yashashlari mumkin.

Davolash
--------

Kongoda suyaklar displaziyasi bilan tug'ilgan chaqaloq
Asosan ortopedik muolajalar va sanairya kurortlarida davolanish(dengizda cho’milish ,baliq yog’ini ichish,temir preparatlari iste’mol qilish) tavsiya etiladi.
So’ngi yillarda o’sishni tezlashtirish uchun anabolic garmonlar qo’llanilmoqda. Shakli o’zgargan qo’l oyoqlarni to’g’irlash uchun jarrohlik muolajalaridan foydalanish mumkin. Bunday bemorlarda asosan qo’l va oyoqlarni to’g’irlashda ʻ’to’g’irlovchi osteotomiyadan’’ foydalaniladi. 
Xondrodistrofiyada kasallikni oldini olish juda muhim. Agar deformatsiya bilan tug’ilgan chaqaloqni oyoqqa turg’izishga xarkat qilinsa kasallikning zo’rayishiga sabab bo’ladi. Bunday bemorlar faqat maxsus ortopedik moslamalar orqali xarakatlanishlariga ruhsat beriladi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑

Adabiyotlar
-----------

* «Результаты лечения детейс экзостозной хондродисплазиейсложной анатомической локализации» В.В. Фохтин, Е.П. Кузнечихин, А.С. Кузин, Л.А. Махров(1995)
* Юмашев Г.С. (ред.) Травматология и ортопедия (1990)
**Yalanish kasalligi** — hayvonlarda moddalar almashinuvi buzilishi natijasida paydo boʻladigan kasallik. Asosan, qoramollarda uchraydi. Bundan tashqari, qoʻylarda jun yeyish, parrandalarda pat choʻqish shakllari uchraydi, Yalanish kasalligi organizmda mineral moddalar, jumladan, natriyning ishqoriy tuzlari, kobalt, yod, marganets, rux kabi mikroelementlar, vitaminlar, aminokislotalar yetishmasligi tufayli kelib chiqadi. Kasallik boshlanishida hayvon devor va oxurlarni yalaydi, toʻshamadagi chirigan somon, suyak, tosh, latta, qogʻoz va junlarni yeydi. Kasal hayvon ozadi, terisi quriydi, anemiya, ich qotish, ich ketish kuchayadi, mahsuldorligi kamayadi. Kasallik avj olganda hayvon butunlay ozib ketadi, hatto oʻlishi mumkin. Shuningdek, raxit, osteodistrofiya, quturish, jigar yalligʻlanishida ham Yalanish kasalligi belgilari kuzatiladi. Tashxis kasallikning klinik belgilari, ozuqa ratsioni tahlili va tabiiyxoʻjalik sharoitlariga qarab qoʻlladi.

Davolash: ozuqa ratsioniga yetishmagan mineral moddalar, vitaminlar va aminokislotalar qoʻshiladi.

Oldini olish: ozuqa ratsioni yaxshilanadi va mol boqish sharoiti oʻzgartiriladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Melixon Oxunovna Oxunova** - O’zbekiston Fanlar akademiyasining muxbir a'zosi, tarix fanlari doktori, professor, O’zbekistonda xizmat kursatgan fan arbobi, Beruniy nomidagi Davlat mukofoti laureate, Respublika Fanlar akademiyasi Tarix instituti direktori. U 1928-yilning 28-dekabrida Namangan viloyatining Uchqo’rg’on shahrida dehqon oilasida tug’ilgan. 1949-yilda O’zbekiston Davlat universitetining tarix fakultetini tamomlab, O’zbekiston Fanlar akademiyasi Tarix va arxeologiya institutining aspiranturasida o’qidi. So’ngra O’zbekiston Fanlar akademiyasi Tarix institutining kichik ilmiy xodimi, katta ilmiy xodimi, 1961-yildan direktorning fan bo'yicha o’rinbosari, 1965-yildan 1986-yilgacha esa direktori bo’lib ishladi. M.Oxunova ilmiy-tashkiliy ishni tadqiqotchilik ishi bilan muvaffaqiyatli ko’shib olib bordi: u Sovet O’zbekistoni tarixi va respublika ishchilar sinfi tarixi problemalariga oid saksontadan ko’proq ilmiy asarlarini e'lon qildi. U to’rt tomlik «O’zbekiston SSR tarixi», ikki tomlik «Samarqand tarixi» jamoa monografiya hamda boshqa asarlarning mualliflari va muharrirlaridan biridir. O’zbekiston ishchilar sinfi tarixiga oid uch tomlik asarni tayyorlashda ishtirok etganligi uchun u Beruniy nomidagi davlat mukofoti laureati unvoniga sazovor bo’lgan edi. 1979-yilda u O’zbekiston Fanlar akademiyasining muxbir a'zosi etib saylandi. M.Oxunova yuqori malakali ilmiy va ilmiy-pedagog kadrlar tayyorlash sohasida katta ish olib bordi. U jamoat ishlarida faol qatnashdi. Xalq deputatlari Toshkent shahar va tuman Kengashlariga bir necha marotaba deputat etib saylandi. 1979-yilda unga «O’zbekistonda xizmat ko'rsatgan fan arbobi» faxriy unvoni berilgan edi. Taniqli tarixchi-olim, kamtarin va mehribon inson Melixon Oxunovna Oxunova 1987-yil 11-oktabrda 59 yoshida vafot etdi.

Havolalar
---------

* 

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hoshim Sattarov** (1904-yil Namangan — 1938-yil Toshkent) — Ziyoli, shifokor. O‘zbek, maʼlumoti oliy. Toshkentda Tibbiyot institutini tashkil etilishida hissa qoʻshgan. Oʻzbekiston SSR Sogʻliqni saqlash Xalq komissarligida kadrlar bo‘limi mudiri. O‘zbekiston SSR Xalq komissarlar raisi o‘rinbosari.

Faoliyati
---------

1904-yil Namangan shahrida kambagʻal dehqon oilasida tugʻilgan.

Oilasi og‘ir sharoit tufayli 1914-yilda xususiy qand korxonasida qora ishchi bo‘lib ishlaydi. Bu 1916-yilgacha davom etgan. Otasi 1917-yilda o‘zining eski ishiga bog‘dorchilikka qaytadi. Hoshim Sattarov 1917-yildan 1919-yilgacha „Namuna" nomli maktabda tahsil olgan. 1919-yildan 1922-yilgacha Oʻzbekiston pedagogika instituti huzuridagi kursda oʻqigan. 1922-yili Turkiston Kommunistik partiyasi homiyligida Moskvada Kalinin nomidagi ishchilar fakultetida tahsil olgan. 1925-yilda esa ishchilar fakultetini tamonlab, Moskva Davlat universiteti Tibbiyot fakultetiga oʻqishga kirgan. 1920-yildan 1928-yilga qadar komsomol a‘zosi boʻlgan, partiyaga 1929-yil 28-yanvar kuni qabul qilingan. 1930-yilda Moskvadagi tibbiyot institutini tamomlab, ichki kasalliklar bo‘yicha shifokor mutaxassisligiga ega bo‘lgan. Institutni tamomlagandan so‘ng Moskvada aspiranturada o‘qishni davom ettirgan. 1931-yil mayida O‘z K(b)P Markaziy komiteti qarori bilan ishlash uchun Toshkentga chaqirib olingan.

Oʻz K(b)B Markaziy komiteti qaroriga muvofiq Oʻzbekiston SSR Sogʻliqni saqlash Xalq komissarligida kadrlar bo‘limi mudiri etib tayinlangan. Bu lavozimda 1931-yil mayidan 1932-yilgacha ishlagan. 1932-yildan 1934-yilga qadar O‘zbekiston SSR Xalq komissarlar raisining o‘rinbosari, keyinchalik Toshkent tibbiyot instituti direktori vazifalarida ishlagan. Sovetlarning V qurultoyida O‘zSSR Markaziy ijroiya komiteti a‘zosi etib saylangan. 1935-yilning 20-dekabriga kelib Oʻz SSR Markaziy Ijroiya komiteti va OʻzSSR Xalq komissarlari Soveti boshchiligida Toshkentda Tibbiyot instituti tashkil etiladi. Instututni tashkil etishdagi faol ishtiroki tufayli taqdirlangan. Partiya tozalovidan oʻtgan.

Oilasida 7 kishi: xotini, oʻgʻli, xotinining ikki singlisi va otasi. Yashash manzili Toshkent shahri, 1-may koʻchasi, 74-uy. SSSR Oliy sudi harbiy kollegiyasi sayyor sessiyasining 1938-yil 4-oktyabrdagi Toshkent yigʻilishida Sattarov Hoshim Ogʻaliqovich otishga hukm etilgan. VKP (b) siyosiy byurosi va shaxsan Stalin tomonidan maʼqullangan va kategoriyalarga ajratilgan qatagʻon qurbonlari roʻyxatiga kiritilgan. Sud hukmi shu kuni ijro etilgan. Partiya XX syezdidan keyin reabilitatsiya qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  Rustambek Shamsiddinov*. Oʻzbekistonda sovetlarning qatagʻon siyosati va uning oqibatlari. 1-kitob*. Toshkent, „Sharq" 2012 — 84 bet. ISBN 9789943004818.
2. ↑  Naim Karimov*. 1937—1938-yillarda „Katta qirg'in"ning fojiali oqibatlari*. Toshkent 2015 — 155 bet.
**Yer tuzish haritasi** - yerga egalik qiluvchi xoʻjaliklar hududidagi tafsilotlar (sugʻorish va yoʻl tarmoqlari, aholi yashash joylari va h.k.) va yer turlari (haydaladigan yerlar, bogʻlar, yaylovlar va b.) gorizontal proyeksiyasining kichraytirilgan tasviri. Ye.t.x. aerofotosuratlar asosida maxsus fotografiya asboblari yordamida joy tasvirining toʻla maʼlumotlari bilan tuziladi. Ayrim hollarda Ye.t.x. dala oʻlchov ishlari natijasida tuzilishi mumkin.

E.t.x. 1:10000 va 1:25000, baʼzan 1:5000, 1:50000 masshtablarda tuziladi. Aholi yashaydigan joylar, yer turlari, ekinzorlar va b. yer uchastkalarining Ye.t.x.da tasvirlash yer tuzish ishlarida qoʻllash uchun tavsiya qilingan shartli belgilar bilan ifodalanadi. Ye.t.x. yer tuzish loyihalarining chizma qismini bajarishda, tuproq, sugʻorish, yerlarni baholash va hisoblash haritalarini tuzishda, maxsus agrotexnik, agrokimyoviy, gidrotexnik va b. tadqiqotlar oʻtkazishda, shuningdek, xoʻjalikning yerdan foydalanish huquqini beruvchi davlat dalolatnomasini izohlovchi hujjat sifatida qabul qilinadi. Ye.t.x.larining koʻpaytirilgan nus-xalari viloyat va tuman miqyosidagi yer tuzish, qishloq xoʻjaligi haritalarini tayyorlashda asos qilib olinadi. Ye.t.x. barcha yer tuzish loyihalarining tarkibiy qismiga kiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |