recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Shokoladli sousli espresso shokoladli tort
**Shokoladli tart**, shuningdek, shokoladli qaymoqli pirog sifatida ham tanilgan. Shokoladli tart tayyorlash uchun qora shokolad, qaymoq va tuxum birgalikda koʻpirtiriladi keyin tayyor massa oldindan tayyorlangan pirojnoe qobigʻiga quyiladi va pishiriladi. Pishiriq shokoladli mousga oʻxshaydi, ammo pishirilganda yanada qattiqroq tuzilishga ega boʻladi.

Ingredientlarning qimmatligi va qandolatchilikni tayyorlash qiyinligi tufayli, bu taom yaqin vaqtgacha (2016-yil) qimmat kafelardagina tayyorlangan. XIX asr boshida yozilgan „badavlat oilalar" kitobida kitobida dolchin va limon qobigʻidan tayyorlangan shokoladli tart retsepti mavjud edi.

Avstraliyada shokoladli tart 2009-yilda *MasterChef Australianing* birinchi mavsumida namoyish etilganidan keyin mashhurlikka erishdi. Keyinchalik, „Avstraliyaning eng mashhur deserti" sifatida eʼlon qilingan. Shirinlik Britaniyada suratga olingan *"The Naked Chef"* serialida ham namoyish etilgan boʻlib, unda Jeymi Oliver boʻlajak rafiqasi uchun shokoladli tart pishirgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Nutt, Frederick*. The imperial and royal cook: consisting of the most sumptuous made dishes, ragouts, fricassees, soups, gravies, &c. foreign and English : including the latest improvements in fashionable life*. Printed for Mathews and Leigh by James Moyes, 1809 — 311 bet.
2. ↑  Borella*. The court and country confectioner: or, The house-keeper's guide; to a more speedy, plain, and familiar method of understanding the whole art of confectionery, pastry, distilling, and the making of fine flavoured English wines from all kinds of fruits, herbs, and flowers*. G. Riley and A. Cooke, 1770 — 320 bet.
3. 1 2  *Hildebrand, Joe*. „ARIA chef Matt Moran reveals MasterChef dessert was dumbed down". *The Daily Telegraph* (21-iyul 2009-yil). Qaraldi: 16-noyabr 2009-yil.
4. ↑  Chook and chocolate tart clinch MasterChef prize – Julie's home and hosed. *The Gold Coast Bulletin* (20-iyul 2009-yil), s. 2.
5. ↑  „Jamie Oliver's chocolate tart recipe". *The Naked Chef*.  Asian Food Network website. Qaraldi: 20-dekabr 2011-yil.
*Ushbu maqola harbiy haqida. Diplomat haqida Baxtiyor Gʻulomov (diplomat) maqolasiga qarang. Shuningdek, muhandis Baxtiyor Gʻulomov haqida ham maqola mavjud*

**Baxtiyor Hisomovich Gʻulomov** — oʻzbek davlat arbobi, harbiy. 1992—1998-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi prezidentining huquqni muhofaza qiluvchi va nazorat idoralari faoliyatini muvofiqlashtirish boʻyicha davlat maslahatchisi.

Hayoti
------

1954-yil 10-yanvarda Jizzax shahrida tugʻilgan. Millati oʻzbek. Otasi Hisom Gʻulomov — asli samarqandlik tilshunos olim boʻlgan.

1975-yilda Toshkent universitetining yuridik fakultetini va 1977-yilda Moskvadagi KGB Oliy maktabini tamomlagan. Ingliz va fors tillarini biladi.

Sovet Ittifoqi KGB tezkor xodimi sifatida ish boshlagan. 1977—1992-yillarda Oʻzbekiston SSR KGB 5-boshqarmasi boʻlim boshligʻi oʻrinbosari, boshligʻi, 5-boshqarmasi boshligʻi, Oʻzbekiston Respublikasi Milliy xavfsizlik xizmati raisining oʻrinbosari lavozimlarida ishlagan.

1992—1998-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining huquqni muhofaza qiluvchi va nazorat idoralari faoliyatini muvofiqlashtirish Davlat maslahatchisi va ayni paytda, 1997—1998-yillarda Oʻzbekiston Prezidenti huzuridagi Milliy xavfsizlik kengashi kotibi boʻlgan.

1998-yildan 2004-yilgacha Oʻzbekiston Respublikasi Milliy xavfsizlik xizmati raisining birinchi oʻrinbosari boʻlgan.

2004-yilda nafaqaga chiqqunga qadar bir necha oy Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Strategik va mintaqalararo tadqiqotlar institutida ishlagan.

2017-yil 23-yanvar kuni Shavkat Mirziyoyev tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining maxsus topshiriqlar boʻyicha mas’ul vakili etib tayinlangan.

1990-yilda general-mayor, 1998-yilda general-leytenant harbiy unvoni berilgan.

Oilasi
------

Oilali, oʻgʻil va qizi bor.

Yana qarang
-----------

* Anvar Solihboyev
* Qutbiddin Burxonov
* Ravshan Haydarov (general)

Manbalar
--------

1. ↑  „ГУЛЯМОВ Бахтияр Хисамович".
2. ↑  „Мирзиеев вернул отставного генерала СНБ Бахтияра Гулямова".
3. ↑  „Мирзияев назначил отставного генерала «своим ответственным представителем»".
**„Kanizak"** (inglizcha: *The Quadroon*, yaʼni kvarteronka), toʻliq nomi **„Kanizak yoxud uzoq magʻribdagi sarguzashtlar"** (inglizcha: *The Quadroon: Or, A Lover's Adventures in Louisiana*, yaʼni „Kvarteronka yoxud bir oshiqnining Luizianadagi sarguzashtlari") — irlandiyalik-amerikalik yozuvchi Thomas Mayne Reid qalamiga mansub roman. Ilk bor 1856-yil chop etilgan.

Asarni oʻzbek tiliga Erkin Mirobidov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1991-yil Toshkent shahrida „Kamalak" nashriyotida chop etilgan.

Syujet
------

Buyuk britaniyalik Edward (talaffuzi: *Edvard*) yangi hayot izlab Amerikaga keladi. Edward boy oilaning oʻzida oq tanlilar, hindular, qora tanlilar hamda Lotin Amerikasi xalqlari qoni boʻlgan goʻzal kanizagi Aurorani (talaffuzi: *Avrora*) sevib qoladi. Edward erkin odam, Aurora esa qul boʻlgani uchun ikki yosh koʻp toʻsiqlarga duch keladilar. Shuning uchun Edward Aurorani olib qochishga qaror qiladi. Ikki yoshning orzusi amalga oshishida ularga doʻstlari yaqindan yordam beradi.

Qahramonlar
-----------

* Aurora (talaffuzi: *Avrora*) – qurama kanizak, bosh qahramon sevgan qiz
* Eugenie Besanson (talaffuzi: *Ejeni Bezanson*) – Auroraning kreoli, mademuazel
* Scipio (talaffuzi: *Ssipion*) – Eugenie Besansonning xizmatkori
* Edward (talaffuzi: *Edvard*) – bosh qahramon, sayohatchi
* Gabriel (talaffuzi: *Gabriel*) – ilon avrovchi, zanji
* Reigart (talaffuzi: *Reygart*) – doktor, Edwarning doʻsti
* Gayarre (talaffuzi: *Gayar*) – prokuror, Edwardning dushmani

Oʻzbekcha tarjima
-----------------

Asarni oʻzbek tiliga 1956-yil „Detgiz" nashriyoti chop etgan ruscha nashridan Erkin Mirobidov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1991-yil Toshkent shahrida „Kamalak" nashriyotida chop etilgan.

Izohlar
-------

1. ↑  Quadroon: bir nafar buvisi yoki buvasi qora tanli, qolganlari esa oq tanli boʻlgan shaxsga nisbatan qoʻllaniladigan haqorat soʻz.

Manbalar
--------

1. ↑  „Kanizak" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 10-noyabr 2016-yil.

Havolalar
---------

* „Kanizak" Oʻzbekiston milliy kutubxonasi saytida
* „Kanizak" Gutenberg loyihasida (ingl.)

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Kankles** (litovcha: *kanklės*) — Litvaning torli cholgʻu asbobi.

Uzunligi odatda 80-90 sm boʻladi. Asbobni sozlash diatonikdir. Dastlabki kankleslar 4-5 torli boʻlgan; keyin torlari soni 25 taga koʻpaygan.

Latviyada kokles, Estoniyada kannel, fin-karellarda kantele va ruslardagi qanotsimon (jarangdor) gusli sozlari bilan orasida oʻxshashlik bor.

Kanklesning tarixi qadimgi davrlarga borib taqaladi. Qadimgi kankleslar oʻymakor korpusli boʻlgan. Keyinchalik korpusini alohida taxtalardan yopishtirib ishlana boshlandi. Eng keng tarqalgani 5-10 torli cholgʻu asboblari edi. Cholgʻuni ikkala qoʻl bilan ham chalish mumkin. Kankles yakkaxon va ansambl cholgʻusi sifatida ishlatiladi. Unda raqs va qoʻshiq kuylari (jumladan.Sutartinlar). На инструменте можно играть и обеими руками. Применяется канклес в качестве сольного и ансамблевого инструмента. На нём исполняют танцевальные и песенные мелодии (в т.ч. ).

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Музыкальная энциклопедия 1974. sfn error: no target: CITEREFМузыкальная\_энциклопедия1974 (help)
2. 1 2 3  „Канклес — Музыкальная энциклопедия — Что значит, описание, фото, толкование, определение" (ru-RU). *Магия слов*. Qaraldi: 17-yanvar 2022-yil.

Adabiyotlar
-----------

* „Канклес",*Музыкальная энциклопедия. Том 2*. М.: Советская энциклопедия, 1974.
* „Канклес",*Музыкальный энциклопедический словарь*. М.: Советская энциклопедия, 1990 — 232 bet.
**Mehurt** (Mekhturt, Mekhet-veret yunon. Mḥ.t-wr.t — „Buyuk Shimoliy suv") — qadimgi Misr mifologiyasidagi osmon maʼbudasi. Dunyoning yaratilishi haqidagi qadimgi Misr afsonasida Mehurt quyosh xudosi Ra ni tugʻdiruvchi maʼbuda ekanligi aytiladi. Mehurt shoxlari orasida quyosh diski joylashgan sigir yoki sigir boshli ayol sifatida tasvirlangan. U Neyt, Isis va Xathor kabi maʼbudalar bilan aniqlangan, ularning har biri oʻxshash xususiyatlarga ega va ularning barchasi Raning koʻzini ifodalagan, yaʼni ular Ra ning qizlari edi.

Mehurt „Oʻliklar kitobi" ning koʻplab matnlarida, shu jumladan 17-afsunda eslatib oʻtilgan. Ushbu matnda quyosh xudosi Raning tugʻilishi unga tegishli. Misrliklar quyosh har kuni oʻladi va tugʻiladi, deb ishonishgan.

Misr xalqi Mehurtni yaratish va qayta tugʻilish maʼbudasi ekanligiga ishonishgan va shuning uchun odamlarga keyingi hayotga erishishga yordam beradigan matnlarda paydo boʻlgan.

Yana qarang
-----------

* Misr xudolari roʻyxati
* Samoviy sigir kitobi
* Hathor

Manbalar
--------

1. ↑  Wilkinson, Richard H. (2003). *The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt*. Thames & Hudson. p. 174
2. ↑  „The Egyptian Book of the Dead Index".  www.sacred-texts.com. Qaraldi: 6-iyun 2019-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Wilkinson, Richard H. *Qadimgi Misrning toʻliq xudolari va maʼbudalari*. Temza va Gudson. 2003. 256 bet. ISBN 978-0-500-05120-7

Havolalar
---------

* Mehurt — samoviy sigir
* Mehet-Weret, samoviy sigir
* Mehet-Weret, suv maʼbudasi
**Sobirjon Nishanov** (oʻzbekcha: *Собиржон Нишонов*; 1904-yil, Qizil-Qishloq Oʻsh tumani Fargʻona viloyati, Rossiya imperiyasi— 1969-yil, Oʻsh viloyati Qorasuv tumani Dehqon-Qishloq qishlogʻi) — paxtakor, Oʻsh viloyati Qorasuv tumani (keyingi oʻrinlarda Tashirov nomidagi) paxtakori. QirgʻizistonSSR va Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951).

Biografiya
----------

1894-yilda Oʻsh tumani Qizil-Qishloq qishlogʻida dehqon oilasida tavallud topgan, millati oʻzbek. 1935-yilda Qorasuv viloyatining „Qizil-Sharq" (keyinchalik Tashirov nomidagi) kolxoziga qoʻshildi. 1944-yildan paxtachilik brigadasida brigadir boʻlib ishlaydi. Ish jarayonini mohirlik bilan tashkil etish, agrotexnika fani yutuqlari va ilg‘or tajribalarni paxtachilikka tatbiq etish natijasida uning jamoasi bir necha yillar davomida ekindan yuqori hosil olgan. 1948-yilda Lenin ordeni bilan taqdirlangan. 1950-yilda brigadaga biriktirilgan 56 gektar maydonning har gektaridan 45,18 sentnerdan paxta yetishtirib, davlatga topshirildi.

Paxta xomashyosidan yuqori va barqaror hosil olgani uchun SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 20-martdagi Farmoni bilan unga Lenin ordeni va "O‘roq-bolg‘a "oltin ordeni bilan Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

Sotsialistik Mehnat Qahramoni Nishanov Sobirjon 1969-yilda Qorasuv tumanida vafot etgan

Mukofotlari
-----------

Sotsialistik Mehnat Qahramoni

2 marta Leninning ordeni

Xotirasi
--------

Qorasuv viloyatidagi koʻchaga uning nomi berilgan.

Adabiyotlar
-----------

„Qirgʻiziston". Uluttuk ensiklopediyasi: Boshki nashri. Asanov Y. A. B.: Mamlekettik til jana ensiklopediya borboru, Bishkek

Borbugulov M. Oʻsh tariyhi ensiklopediyasi, Frunze, 1989-yil. *"Во имя процветания Кыргызстана" Энциклопедическое издание о выдающихся узбеках Кыргызстана*. Ош: "Ризван", 2017. ISBN 978-9967-18-344-5.  UDK 351/354. BBK 66,3(2Ki). (uzb.), (rus.) i (kirg.)

Yana qarang
-----------

* Qirgʻiziston Sotsialistik Mehnat Qahramonlari
* Qizil-Qishtak QFY
* Qizil-Qishtak
* Rahmonov, O‘rinboy Rahmonberdievich

Manbalar
--------

1. ↑  „Сабиржан Нишанов".
2. ↑  Ulitsa Sabirjan Nishonov[*sayt ishlamaydi*]

Havolalar
---------

* Sotsialistik Mehnat Qahramonlari — Sotsialistik emgektin qahramonlari
* Sobirjon Nishanov koʻchasi[*sayt ishlamaydi*] (mavjud havola)
* „Sovetik Qirgʻiziston" gazetasi 27.07.1957-yil.
Qumbalangi qishloq
**Kumbalangi** - Hindistonning Kochi shahri chekkasida joylashgan orol qishloq.Shahar markazidan 12 km orqa suvlar orasida joylashgan, Kumbalangi diqqatga sazovor joy bo'lib, Xitoy baliq ovlash to'rlari bilan mashhur.Turizm hukumat agentligi ma'lumotlariga ko'ra, bu Hindistondagi birinchi ekoturizm qishlog'idir.

Joylashuvi
----------

Kumbalangi oroli maydoni 16 km 2. 15 atrofida joylashgan Ernakulam temir yo'l vokzalidan 15km uzoqlikda joylashgan, Kochin xalqaro aeroportidan 40km.

**Places around Kumbalangy**|  |  |  |  |  |
|  |  |  |
|    **(Shahar nomini kiriting)**     |
|  |
|  |  |  |

Aholi va iqtisodiyot
--------------------

Qishloq aholisi 40 mingdan ortiq.2011-yilgimma'lumotlarga ko'ra, aholining ko'pchiligi katolik nasroniylari bo'lib, ular aholining 75% ni tashkil qiladi va 96% savodxonlik darajasiga ega.

### Infratuzilma

Kumbalangi panchaati turistik maskan bo‘lishi katta mas’uliyat ham yuklashi ekanligini biladi.

"Yo‘llar va chiroqlar bo‘lmasa, sayyohlar kelmaydi.Sundan song, yo‘llar va kanallar tamirlandindi,chiroqlar o‘rnatildi,chiqindilarni qayta ishlash uchun 600 biogaz qurilmasi barpo etildi. Kumbalangi, shuningdek, shtatda chiqindilarni qayta ishlash tizimini yo'lga qo'ygan birinchi panchayatdir. Mehmonlar dam olishlari uchun istirohat bog‘i ham barpo etilgan. Bu loyihaning eng muhim tomoni shundaki, biz sayyohlar uchun qilayotgan ishimiz,mahalliy aholiga ham bevosita foyda keltiradi", - deydi Sivadatan.

### Maktablar

Kumbalangi maktablariga quyidagilar kiradi:

* Sankt-Peter oliy o'rta maktabi
* Fotima nomli oliy o‘rta maktabimiz Xotinimiz
* Sent-Anna davlat maktabi
* Hukumat UP
* Sent-Jorj UP
* Illikkal VPY LP
* Sent-Jozef LP

Manbalar
--------

1. ↑  „Kumbalangi, Eco-friendly, Tourist Village, Kochi, Ernakulam, Kerala, India" (en). *Kerala Tourism - Kochi*. Qaraldi: 12-iyul 2021-yil.

Havolalar
---------

Media related to Kumbalangi at Wikimedia CommonsAndoza:Neighbourhoods of KochiAndoza:Ernakulam district

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Turk she'riyatining** xalq og'zidan yig'ilgan eng qadimgi na'munalaridan ba'zilari *Devan-u Lugotit-turk" dadir*. Chuchu ismli turk shoirining nomi ham tilga olingan bu manbadagi she’rlar ishq, tabiat, qahramonlik, axloqiy nasihatlar kabi jahon she’riyatining eng qadimgi va keng tarqalgan mavzularini qamrab oladi. Bu yerda keltirilgan misollar bo'g'in o'lchovida aytilgan qofiyali baytlardan iborat. Islom sivilizatsiyasi doirasida din, tasavvuf mavzulariga bag'ishlangan she'riyat, shuningdek, ishq va sharob mavzulariga bag'ishlangan g'ayridiniy she'riyat ilhomning natijasi deb hisoblangan. Xalq sheʼriyatining boʻgʻin toʻrtliklariga qaramay, aruz vazni va qoʻshiq birligiga asoslangan devon sheʼriyatida Eron sheʼriyati orqali olingan shakllar qatori mahalliy shakllar *( tuyuq, qoʻshiq )* ham koʻzga tashlanadi. She'rning yopiq va tushunarli bo'lmasligi doimo orzu qilingan.

Tanzimat davri
--------------

 19-asr shoiri Nomiq Kamol (Mehmed Kamol)
Tanzimat davri she’riyatining rivojlanish jarayoni 1860 – 1896 yillarga to‘g‘ri keladi. G‘arb adabiyoti ta’sirida 1839-yilda e’lon qilingan "Tanzimat farmoni"dan keyin yetishib chiqqan yoshlar tomonidan asos solingan adabiyot turi bo‘lgan "Tanzimot adabiyoti" ham shu davrda rivojlandi. Ilgari til mavzusida munozaralar olib borib oʻzaro aloqani kengaytirgan shoir va yozuvchilardan biri boʻlgan "Terjuman-i Ahval" (1860) va "Tasvir-i Efkar" asarlarida Shinasiy va Ogoh afandi Gʻarb sivilizatsiyasiga zamonaviy hayotni rivojlantirish orqali erishish mumkinligini taʼkidlaganlar. Bu jarayonda oddiy she’riy til va nasriy tushuncha qabul qilingan. Bu davrda Nomiq Kamol va Ziyo Posho ham yozgan asarlari bilan oʻz siyosatlarini eʼlon qildilar. Fransuz adabiyoti va romantizm harakati ta’sirida Shinasi fransuz shoirlaridan turli tarjima kitoblarini nashr ettirdi.

1980 yildan keyingi she'riyat
-----------------------------

1980-yildan keyin yozilgan sheʼrlar 70-yillar shiorchi she'ri siyosiy maqsadlar uchun vosita sifatida qoʻllash tushunchasiga qarshi "sheʼr avvalo sheʼr boʻlishi kerak" deya estetik mezonlarni himoya qildi. Kichik İskender, Metin Jalal, Adnan O'zer, Tug'rul Tanyol, Haydar Ergulen, Metin Chengiz kabi shoirlar 80-yillarning ilg'or shoirlaridir.

Manba
-----

1. Kabusname, çeviri; Mercimek Ahmet
2. 8 Ekim 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
3. Halkın Dostları"nı çıkaran şairlerin karşıtlığı. 28 Ekım 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Temmuz 2007.
**Kumarojiva** (344, Kusan shahri, Sharqiy Turkiston — 413, Changʼan, Xitoy) — buddizmom Janubiy Oʻzbekiston orqali Sharqiy Turkiston va Xitoyda tarqalishida muhim rol oʻynagan yirik mutafakkir. Otasi Kumroton—hind xoni bosh vazirining ugli, onasi Jiva — Kusan (Kuchar) xonining qizi boʻlib, ular buddizmdagi hinayana oqimining rohiblari edi. K. 7 yoshida rohib boʻlib yetishgan. 9 yoshida onasi bilan Kashmirdagi hinayana bilimdonlaridan 3 yil taʼlim olgan. 12 yoshida K. saboq olish uchun yuyechjilar (massagetlar, kushonlar) yurtiga, yaʼni Oʻzbeki-stonning jan. hududlariga kelgan. Buning sababi hinayana mazhabining ulugʻ allomalari shu yerda, Kushonlar yurtida toʻplangan edi. K. qaytishida Yorkendda bir yil turib, buddizmdagi boshqa mazhab — mahayanaga ixlos qoʻygan, bunda unga turkistonlik Nogor Juva va Oriyo Divonilar ustoz boʻlishgan. K. oʻz yurti — Kucharga qaytib kelgach, mahayanani keng targʻib etishga kirishgan. Xitoy tazkiralarida qayd etilishicha, Kuchar xoni K. ni ustoz deb hurmatlab, unga sher oyoqli oltin taxt yasatib bergan, maʼruzalarini tizza bukib eshitgan. Vatijada K.ning dongʻi Xitoyga tarqalgan. Bu davrda (4—5-asrlar) Xitoy oʻzaro kurashayotgan 16 ta xonlikka boʻlingandi. Jamiyatni faqat jismo-niy kuch bilan emas, balki gʻoyaviy birlik asosida birlashtirish tarafdorlari oshmokda edi. Xususan, "chiyang" xalqi tomonidan barpo etilgan, "Avvalgi (ilk) Ching" ("Chyan Chin") xonligi hukmdori Fujiyan buddizmni qoʻllab-quvvatlaydi. U K.ni olib ke-lish uchun harakat qilgan. K.ni 384 yil "toʻro" (turkiy) Lyuy Guang Kuchardan olib ketadi. K. Loyanga oʻzi bilan buddaning 5 m lik hayqalini olib borgan. Shu yili Fujiyan oʻldirilganligi sababli K. Xitoyning ichki oʻlkalariga borishdan voz kechib 16 yil Lyuy Guang tomonidan tashqil etilgan Gujan xonligida yashaydi. Faqat 401 yil "Keyingi Chin" xoni Yovshing K.ni Changʼanga taqlif etib, uni "davlat ustozi" sifatida koʻtib olgan. K. umrining soʻnggi 12 yilida mahayanani targʻib qilgan, 300 jild (baʼzi manbalarda 98 qism, 425 jild) budda noʻm satrlarini tarjima qilib, sharxlar yozgan. K.ning "Olam haqiqatlari" nomli 2 jildlik falsafiy asari Xitoyda buddizmning rivojiga katta taʼsir koʻrsatgan. K.ning xitoychaga tarjima qilingan "Moytreyo viyoqorana" ("Moytrening dunyoga kelishi") kitobida ajdarhoni ulugʻlash Buddaga xos xususiyat ekanligi aks etgan. Mazkur tarjima orqali ajdarhoni ulugʻlash odati xitoyliklarga oʻtgan.

Abduxoliq Aytboyev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Turg‘un Po‘lat** — yozuvchi, 1928-yilda Namanganda tavallud topgan. U ko‘p vaqt jamoa, davlat xo‘jaliklarida hisobchi, xo‘jalik ishlari bilan mashg‘ul bo‘lgan. Yozuvchi sifatida 50-yillarning boshlarida matbuotda ko‘rina boshlagan.

Dastlab shoir sifatida „Bizning bobo" (1951); „Buyuk savdo" (1952), „Mangu qo‘ldoshimsan" (1956), „Festival qo‘shig‘i" (1959) kabi sheʼriy asarlari bilan tanildi. Ayni chog‘da „Ayollar isyoni" (1967), „Jig‘ildon qori" (1970), „To‘ra hujjat" (1970) kabi hajviy hikoyalari yaratildi. So‘ngra uning „Mirrixdan kelgan mehmon" (1973) hajviy hikoyalar to‘plami, „Vodiylarni yayov kezganda" (1971) ocherklari, „Ichkuyov" (Qissa va hajviyalar" — 1979—1986) nashrlari chop etildi.

  

Shuningdek, Turg‘un Po‘lat publitsist va ocherknavis sifatida ham o‘nlab asarlar yaratdi. Uning „Tabarruk zaminda" (1970), „Xotinboz" (1972), „Yalovbardor" (1986) kabi asarlari shu jihatdan muhim edi. Xullas, yozuvchi o‘zinnpg sheʼr va ocherklarida bo‘ladimi, hikoya va qissalarida bo‘ladimi, hayotdagi, odamlardagi nuqsonlar ustidan kulib, uni bartaraf etish yo‘lini izlaydi. Ayniqsa, uning „Ichkuyov" (1975) qissasi adibga shu jihatdan sharaf keltirdi: shu nomdagi televizion badiiy filmi uchun unga 1979-yili vafotidan so‘ng Hamza nomidagi Respublika Davlat mukofoti berildi.

Manbalar
--------

1. ↑  Sobir Marvaliyev. Oʻzbek adiblari. T.: „Fan", 1993

Havolalae
---------

* Turgʻun Poʻlat haqida qoʻshimcha maʼlumot
* Saylanma: „Ichkuyov"
**Kanop tolasi** — kanop oʻsimligi poyasidan olinadigan uzun tola. Ingichka, mayin va pishiq, nam tortish xususiyati (gigroskopikligi) yuqori boʻladi. K. t. olish uchun kanop oʻsimligining poyasi oʻrilganidan soʻng dalaning oʻzida maxsus mashinada boshoqlari, uruglaridan tozalanadi. Tozalangan poyalar bogʻ-bogʻ qilinib, kanop zavodlarida maxsus eritmali suv toʻldirilgan hovuz yoki suv havzalarida ivitiladi. Soʻngra tola ajratish mashinasida poʻstloqdan tolalar ajratib olinadi va meʼyoriga yetguncha quritiladi. Kanop oʻsimligi Oʻzbekistonda ham ekilgani uchun K. t. mahalliy material hisoblanadi. Undan, asosan, qoplik gazlama, oʻrov materiallari, brezent, kanop ip (arqon) olinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Amerikalik qoʻshiqchi Katy Perry, hozirga qadar, oltita studiya albomi, bitta jonli albomi, beshta mini-albom, 34 ta singl (shu jumladan toʻrttasini tanlangan artist sifatida) va sakkizta promo-singlini chiqarishga muvaffaq boʻldi. Perry Amerika Qoʻshma Shtatlarda 105 million dona raqamli singl va 11 million dona albomni sertifikatlashga muvaffaq boʻlgan. Shuningdek, Amerika ovoz yozish sanoat assotsiatsiyasi (inglizcha: *Recording Industry Association of America*; RIAA) maʼlumotlariga koʻra, Perry AQShda eng koʻp raqamli singllari sotilgan ijrochilar orasida beshinchi oʻrinni egallaydi. Faoliyati davomida Perry global miqyosda 18 milliondan oshiq albom va 125 milliondan oshiq singl sotgan. Ayni paytda u AQShda eng koʻp sotilgan singllar boʻyicha rekord oʻrnatgan, uning oltita singlli 5 million nusxada sotilgan (chiqish sanasi tartibida: „Hot n Cold", „California Gurls", „Firework", „E.T.", „Roar", and „Dark Horse"). Perry, shuningdek, eng koʻp sotilgan, yaʼni 6 milliondan oshiq dona sotilgan ashulalar rekordchisiga aylandi, uning uchta ashulasi — „Firework", „Roar" va „Dark Horse" — 6 milliondan oshiq nusxada sotilgan sanaladi. Uchalasi ham RIAAdan Diamond qoʻshiq sertifikatiga ega boʻlib, uni bunday ishni amalga oshirgan birinchi artistga aylantirdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „American certifications – Katy Perry" (en).  Amerika ovoz yozish sanoati assotsiatsiyasi. Qaraldi: 2-sentabr 2020-yil.
2. ↑  „RIAA Top Artists (Digital Singles)".  Recording Industry Association of America. Qaraldi: 2-sentabr 2020-yil.
3. ↑  „Katy Perry coming to Mohegan Sun in September". *The Providence Journal* (15-may 2017-yil). Qaraldi: 15-iyun 2017-yil.
4. ↑  *Grein, Paul* „MJ Makes Hot 100 History".  Yahoo! Music. Yahoo! (21-may 2014-yil). 22-may 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-may 2014-yil.
5. ↑  *Trust, Gary* „Ask Billboard: Lady Gaga First Artist With Two 7-Million-Selling Songs". *Billboard* (2-oktabr 2015-yil). 4-oktabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-oktabr 2015-yil.
6. ↑  „Katy Perry Makes Gold & Platinum History". Recording Industry Association of America (21-iyun 2017-yil). Qaraldi: 22-iyun 2017-yil.
**Undovlar** — hishayajon, buyruqxitob, haydash, chaqirish kabi maʼnolarni bildiruvchi, ran boʻlaklari bilan grammatik bogʻlanmaydigan soʻzlar turkumi va shu turkumga oid muayyan soʻzlar. U. asosiy xususiyatlariga koʻra 2 turga boʻlinadi: emotsional (hissiy) U. va buyruqxitob (imperativ) U.

Emotsional U. kishilarning histuygʻusi, ruhiy holatini bildiruvchi U. boʻlib, ular maʼno jihatidan rang-barangdir. Ijobiy emotsional U. matn va ohang bilan bogʻliq ravishda: 1) shafqat, mehribonlik (iye, o, eh); 2) sevinch, zavqlanish, havas (voy, ho, oʻhhoʻ); 3) qoyil qolish, rohatlanish (hayhay, voy, o); 4) mamnuniyat, faxrlanish, xayrixohlik (eha, eh, ehe, oʻhhoʻ, haya, oʻ); 5) undash, ogohlantirish, tasdiq (hayhay, ha) maʼnolarini bildiradi. Salbiy histuygʻularni ifodalovchi U. esa: 1) eʼtiroz, norozilik, shikoyat, zorlanish (qa, ho, voyey, voy, oh, uh, obbo); 2) jirkanish, nafrat, gʻazab, jahl (e, eh, voy, he, ha); 3) achinish, afsuslanish (he, eh, oh); 4) kinoya, kesatiq, piching, koyish (obbo, oha, oʻhhoʻ, hoo, hayhay, hoyhoy); 5) tanbeh, ogohlantirish, kutilmaganlik (e, hayhay, iya); 6) gʻumgʻussa, qaygʻuoʻkinch (eha, oh, eh, voyey, eh); 7) choʻchish, vahima, dahshat (voyey, oh, o, voydod); 8) ajablanish, hayratlanish, ranjish (i, ee, baybaybay, he) kabi maʼnolarni bildiradi.

Tilda rasmodatlar bilan bogʻliq U. ham mavjud boʻlib, ular umumiy holahvol soʻrashish, salomlashish, xayrlashish, ragʻbatlantirish, tashakkur, minnatdorchilik kabi maʼnolarni ifodalaydi. Maye: esonmisiz, omonmisiz, xrrmang, bor boʻling; assalomu alaykum, assalom, salom, xayr, xoʻsh, xoʻp; balli, barakalla, ofarin, qoyil, rahmat, tashakKUR, Qulluq, marhamat va sh.k.

Buyruqxitob (imperativ) U. kishilarga nisbatan ularning diqqatini tortish, ogoxlantirish yoki jonivorlarni biror ishni bajarish yoki bajarmaslikka undash kabi maʼnolarni ifodalash uchun xizmat qiladi: odamlarga qaratilgan U.ning ayrimlari (hoy, hey, ey, allo) kishilar diqqatini soʻzlovchiga kdratish uchun, boshqalari esa (tss, qani, jim, tek) taʼkid, buyurish maʼnolarini ifodalash maqsadida qoʻllanadi; hayvon va jonivorlarga qaratilgan U. ularni toʻxtatish, chaqirish, haydash, tinchitish, biror ishni bajarishga undash maqsadlarida qoʻllanadi (behbeh, pishpish, tutu, kuchkuch, mahmah; dirr, xoʻsh, taq, ish; chu, pisht, kisht, xix, kishkish va sh.k.).

Oʻzbek tilida emotsional U. tarkibiga ham, buyruqxitob U. tarkibiga ham kiritib boʻlmaydigan alohida U. guruhi ham mavjud. Koʻrsatish (hu, huv, hovv), javob, taʼkidni (hahaha, ha, xoʻshxoʻsh, a, labbay) bildiruvchi U. shu jumladandir.

Adabiyot
--------

* U s mo nov S, Undovlar, T. 1953; Oʻzbek tili grammatikasi, 2j.li, 1j. T. 1975; Hozirgi oʻzbek adabiy tili, l-qism, T. 1980,


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pachkamar suv ombori** - Qashqadaryoning kam suvli chap irmogʻi — Gʻuzor daryosida barpo etilgan yirik gidrotexnika inshooti. Gʻuzor tumani markazidan 15 km yuqorida joylashgan. Kattaoʻra va Kichikoʻra daryolaridan toʻldiriladi. Qurilish ishlari 1964-yilda boshlanib, 1967-yilda foydalanishga topshirilgan, 1968-yil toʻliq qurib bitkazilgan. Omborning suv yuzasi uz. 3,9 km, kengligi 1,8 km. Suv yuzasi maydoni 12,8 km², eng katta (maksimal) chuq. 51m, oʻrtacha chuq. 30 m. Suv ombori daryoning mavsumiy va qisman koʻp yillik suv rejimini tartibga soladi. Toʻgʻonning ustki uz. 593 m, balandligi 68 m. Suv omborining oʻng qirgʻogʻida uz. 198 m va maksimal balandligi 12 m boʻlgan koʻtarma damba qurilgan. Omborning oʻng sohilida suv sarfi 30 m³/s boʻlgan suv chiqargich qurilgan. Suv chiqargichning quyi qismiga 2 ta konussimon rostlagich oʻrnatilgan. Toʻgʻonning chap tomo-nida suv sarfi 260 m³/s (favqulodda toshqinlarda suv sarfi 480 m³/s) boʻlgan suv tashlagich — Chap sohil kanali ochiq holda qurilgan.

Suv omborining qurilishi Gʻuzor tumanining suv taʼminotini yaxshilashda va uning iktisodiyotida muhim rol oʻynay-di, ekin maydonlarini 15 ming gektarga oshirish imkonini berdi. Pachkamar suv omborioda baliqchilik xoʻjaligi tashkil etilgan. PASHMAK — shirinlik turi. Oʻrta Osiyoda qadimdan mashhur. P. uchun sha-kar, sirka essensiyasi, oliy nav bugʻ-doy uni va qoʻy yogʻi ishlatiladi. Tayyorlash usuli: qozonga shakar va suv soli-nadi (suv miqdori shakar miqdoriga nisbatan 30—40% kam). Qozon toʻxtov-siz qaynatiladi. Qaynatish (sirka essensiyasi qoʻshilib) namlik 1,5 —1,7% qolguniga qadar davom ettiriladi, soʻngra qoʻy yogʻi qoʻshiladi. Tayyor qan-dolat massasini unga belab, qoʻl bilan tola-tola boʻlguncha choʻzib ishlov beriladi. Tolalar toʻpga yigʻilib, max-sus oʻlchovda kesiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yermak**, Yarmoq (asl ismi Vasiliy) Timofeyevich (7—1585.6.8) — kazak atamani. Podsho Ivan IV koʻlida xizmat qilgan. Sibirga qilgan yurishi bilan Rossiyaning Sibirni bosib olishini boshlab berdi. Katta Noʻgʻoy oʻrdasi xoni Urmuhammad, Ye. 1581 y. yozidauning 1060 bosh otini haydab ketgani uchun Ivan IV dan Ye.ni tutib berishni soʻrab, elchi joʻnatadi. Ivan IV rozi boʻladi. Ye. oʻz toʻdasi bilan Volga boʻylarini tashlab, Kama daryosi havzasidagi tuz konlari egasi katta sanoatchi Stroganovlar mulkiga kelishga majbur boʻladi. Stroganovlar Ye.dan oʻz mulklarini Sibir xoni Kuchumxonaai qoʻriqlashni soʻraydi. 1582 y. Ye. kazaklari bilan Sibirning ichkarisigacha yurish qiladi. 1582 y. Irtish boʻyida 3 kunlik (23—25 okt.) jangda Kuchumxonning qoʻshinini yengib poytaxt Qoshlik (Tobolskdan 17 km uzoklikda) ni egallaydi. Ye. Qoshliqda 2 yil turadi. Ye. 100 nafar kazagi bilan qoʻshinlarni ozuqa va kiyim bilan taʼminlash uchun Irtishning yuqori oqimiga qarab yurib, Begish qalʼasini egallaydi. Ye.ni katta kuch bilan taʼqib qilib yurgan Kuchumxon unga qarshi Kuchugay boshliq qoʻshinni joʻnatgan. 1585 y. 6-avgustga oʻtar tunda toʻsatdan qilingan hujum natijasida Ye. druji-nasi tor-mor qilingan. Ye. yarador holda Vagay daryosidan suzib oʻtish chogʻida choʻkib oʻlgan. Ye. drujinasining qolgan-qutganlari Qoshlikni tashlab qochganlar.

Ad. Nikitin N. I. Osvoyeniye Sibiri v XVII v. M. 1990; Shuikov V. I. Ocherki po istorii kolonizatsii Sibiri v XVII - nach. XVIII v. M.-L. 1946; Skrinnikov R. G. Sibirskaya ekspeditsiya Yermaka, Novosibirsk, 1986.

Naim Norqulov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ochamayli** (achamayli, ochamoyli, ashamoyli) — 1) oʻzbeklarning doʻrmon, kenagas, nayman, qoʻngʻi-rot, qurama, yuz kabililari tarkibiga kirgan yirik urugʻlardan biri, qozoqlar va qoraqalpoqlar tarkibida ham bor; 2) oʻzbek qoʻngʻirotlari va qoraqalpoq qoʻngʻirotlariga mansub qabila. Bu kabila qoraqalpoq qoʻngʻirotlarining Shulluk boʻlimi tarkibiga kiradi. O. qabilasi 13 urugʻdan tashkil topgan. Ular 19-asrning oʻrtalarida 750 ga yaqin xoʻjalikdan iborat boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Oʻzbek urugʻlari |
| --- |
|  |
| 
Ming · Qirq · Jaloyirlar · Saroy · Qoʻngʻirot (qabila) · Nayman · Qiyot · Xitoy (urugʻ) · Qangʻli · Arlot · Ungut · Tomalar · Uyshun · Baday · Batash · Qavchin · Yobu · Sulduz · Mitan · Yuz |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Oʻzbekiston bayrogʻi va xaritasi | *Oʻzbekiston haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Vladimir Putin va Jorj Bush SOR shartnomasini imzoladilar.
 AQShning Ogayo suv osti kemasidan UGM-96A raketalarini demontaj qilish, 2004-yil.
**Strategik hujum potentsialini qisqartirish toʻgʻrisidagi shartnoma** (**SOR shartnomasi**) ― Gʻarbda Moskva shartnomasi nomi bilan mashhur boʻlgan 2002-yil 24-mayda Moskvada, Rossiya va AQSh oʻrtasida imzolangan. Shartnoma shartlari ogohlantirish holatidagi yadro kallaklari sonini har bir tomon uchun 1700-2200 tagacha cheklagan. SORT shartnomasi 2003- yil 1-iyunda Rossiya va Qoʻshma Shtatlar tomonidan birgalikda ratifikatsiya qilinganidan keyin kuchga kirdi va 2012- yil 31-dekabrda tugadi. 2011-yil 5-fevralda START III shartnomasi kuchga kirganligi sababli, uning qoidalariga koʻra (XIV-modda, 4-band) SORT shartnomasi oʻz kuchini yoʻqotdi.

SOR shartnomasi SSSR / Rossiya va AQSh oʻrtasida imzolangan yadroviy qurolsizlanish boʻyicha qator shartnomalardan biri boʻlib, u SALT-I (1972), ABM (1972), SALT-II (1979), INF (1987), START- 1 (1991), START-2 (1993) va START-III (2010) shartnomalarini oʻz ichiga oladi.

Shartnoma quyidagi sabablarga koʻra tanqid qilindi:

* Doimiy oʻzaro tekshiruvlar uchun shartlar belgilanmagan;
* Shartnoma qurollarni doimiy ravishda qisqartirishni talab qilmadi, jangovar kallaklar omborga joylashtirilishi va keyinchalik tiklanishi mumkin edi;
* Shartnoma shartnomaning amal qilish muddati, 2012- yil 31-dekabrdan oldin kelishilgan darajaga qisqartirishni talab qildi;
* Har bir tomon oʻz kuchlarida zarur deb hisoblagan har qanday miqdordagi strategik yadro kallaklarini tanlashda erkin edi.

Yana qarang
-----------

* Rossiya yadro quroli

Havolalar
---------

* Rus tilidagi SOR shartnomasi matni
* Ingliz tilidagi SOR shartnomasi matni
* Yadro qurollari va Vashington yondashuvlari
* SOR shartnomasini eslang // Mustaqil harbiy sharh, 15.06.2012
* QISARISH BOʻYICHA KERISHIM — Yadro qurollarini qisqartirish toʻgʻrisidagi shartnomani ishlab chiqishda yangi bosqich (BALGAN MAʼLUMOT) // RF TIV, 24.05.02
* Vershinin V. I. Strategik hujum potentsialini kamaytirish toʻgʻrisidagi shartnomaning aspektlarini tahlil qilish // VINITI, „Qurolli kuchlar va harbiy-sanoat salohiyati" seriyasi, № 3/200 Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-06-02).
**Sarv** (*Cupressus*) — sarvdoshlar oilasiga mansub igna bargli oʻsimliklar turkumi, bir uyli, doim yashil manzarali daraxt va butalar. Yevrosiyo, Shimoliy Amerika, Shimoliy Afrika, Jan.Sharkiy Osiyoning subtropik mintaqalarida 15 turi tarqalgan. Qrim, Kavkaz va Oʻrta Osiyoda 11 turi masharali daraxt sifatida oʻstiriladi. Boʻyi 30 m dan ortiq, tanasining diametri 50— 60 sm, 200—300 yil, baʼzi maʼlumotlarga koʻra 2000-yilgacha yashaydi. Urugʻkurtagi kup. toʻpguli 2-yili yetiladi. Ignabarglari yashil yoki havorang. Poʻstlogʻi qalin, qoramtirqoʻngʻir. Koʻproq doim yashil S. turining piramidasimon (*S. sempervirens*) xili koʻp ekiladi. Manzarali bogʻdorchilikda ekiladigan xillari kup. Urugʻidan, manzarali xillari qalamchasidan va payvand qilib koʻpaytiriladi. Ignabarglari va novdalaridan tibbiyotda qoʻllaniladigan efir moyi olinadi. S. turlaridan ihota oʻrmonlar, istirohat bogʻlari barpo etishda foydalaniladi. Yogʻochi mebel sanoatida ishlatiladi. Chiroyli shaklda oʻsishi tufayli Sharq sheʼriyatida majoziy maʼnoda sarvqomat yor obrazini tasvirlashda koʻp qoʻllanilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Teshabay Musayev** (1894-yil 10-yanvar, Oʻsh tumani, Dehqon-qishloq, Fargʻona viloyati, Rossiya imperiyasi — 1990 -yil 17-yanvar, Oʻsh viloyati, Qorasuv tumani, Dehqon-qishloq qishlogʻi) — paxtakor, Oʻsh viloyati, Qora-Suv tumani, „ Qizil-Sharq" kolxozining brigadiri, Qirgʻiziston SSR va 1951-yili Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

Biografiyasi
------------

1894-yilda Oʻsh tumanining Dehqon-qishloq qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan, millati oʻzbek. Inqilobdan oldingi davrda u turli baislarda fermer boʻlib ishlagan. 1932- yildan Qorasuv tumanidagi „Qizil-Sharq" kolxozida dala dehqoni boʻlib ishlagan.

1945-yilda Teshabay Musayev kolxozga sugʻoruvchi etib tayinlandi. U ish boshlagan birinchi kundanoq o‘jarlik bilan paxta hosilidan mo‘l hosil olishga intilardi, qishloq xo‘jaligi ishlari sifatini qatʼiy nazorat qildi.

1950-yilda Teshabay Musayev brigadasi 310 gektar maydondan o‘rtacha 45,6 sentnerdan paxta oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 20-martdagi farmoni bilan u Lenin ordeni va O‘roq va Bolg‘a oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

Kasaba uyushma ahamiyatidagi shaxsiy pensiya olgandan soʻng u oʻzining tugʻilgan qishlogʻida yashagan.

Teshabay Musayev 1990-yilda vafot etgan.

Xotirasi
--------

O‘sh viloyatining Qora-Suv tumanidagi 85-maktabga Teshabay Musayev nomi berilgan.

Qorasuv viloyatida koʻchaga uning nomi berilgan.

Mukofotlari
-----------

Sotsialistik Mehnat Qahramoni (20.03.1951)

Lenin ordeni

Mehnat Qizil Bayrogʻi ordeni

Adabiyotlar
-----------

„Qirgʻiziston". Uluttuk ensiklopediyasi: 1-jild. Boshlar ed. Asanov Y. A. B.: Mamlekettik til jana ensiklopediya borboru, 2006. ISBN 9967-14-046-1

Borbugulov M. Oʻsh tariyhi ensiklopediyasi, Frunze, 1989

Qoʻl ostida Juraeva B. J. „Qirg‘iziston ravnaqi yo‘lida" Qirg‘izistonning ko‘zga ko‘ringan o‘zbeklari haqida entsiklopedik nashri, 336 bet, „Rizvon" O‘sh shahri, 2017-yil .

Manbalar
--------

1. ↑  Shkola № 85 imeni Teshabaya Musaeva Kara-Suyskogo rayona[*sayt ishlamaydi*]Andoza:Недоступная ссылка
2. ↑  Ulitsa Teshabay Musaev[*sayt ishlamaydi*]Andoza:Недоступная ссылка

Havolalar
---------

* Teshabay Musaev nomidagi 85-sonli maktab, Qora-Suv viloyati
* Kara-Suuda okuuchular arasynda Grek-Rim kuroshu boyuncha meldesh ottu. Wayback Machine saytida arxivlandi (2017-08-02).
* Teshabay Musaev koʻchasi[*sayt ishlamaydi*]
**Simranjit Kaur** (panjobcha: ; tugʻ. 1995-yil 10-iyul, Ludhiana, Panjob, Hindiston) — hindistonlik bokschi, 60 kg gacha va 64 kg gacha toifasida ishtirok etadi, Hindiston terma jamoasi aʼzosi. 2018-yilgi Jahon va 2019-yilgi Osiyo chempionatlari sovrindori, 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchisi.

Faoliyati
---------

Simranjit Kaur 64 kg vazn toifasida mamlakat chempionati gʻolibi.

2018-yilda Nyu Delida (Hindiston) ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida 1/2 final uchrashuvida hindistonlik sportchi xitoylik sportchi Dou Dan bilan uchrashib, unga 1:4 hisobida yutqazib, Jahon chempionatidagi chiqishlarini yakunladi, turnirning bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2019-yilda Bangkokda (Tailand) boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida 64 kg gacha boʻlgan vazn toifasida u final uchrashuvida xitoylik sportchi Dou Danga yutqazib, turnirning kumush medalini qoʻlga kiritdi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan. 1/8 finalda u Tailand sportchisi Sudaporn Seesondeega yutqazdi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
**2011-yil Incheon baliq ovlash hodisasi** 2011-yil 12-dekabrda Socheong orolida, Incheon, Janubiy Koreyada sodir boʻlgan. Hodisa janubiy koreyaliklar tomonidan noqonuniy baliq tutayotgani xabar qilingan xitoylik baliqchi bilan bog‘liq.  Toʻqnashuv chogʻida Incheon qirgʻoq qoʻriqchilarining ikki nafari pichoqlangan.

Voqea
-----

Socheng orolidan 87 km janubi-g‘arbda 66 tonnalik xitoylik baliq ovlaydigan kema*Yogeumuh* Janubiy Koreya qirg‘oq qo‘riqlash kemasiga borib urilgan.  Qayiq Janubiy Koreya qirgʻoq qoʻriqchilari tomonidan noqonuniy baliq ovlaganligi sabab qoʻlga olingan.  Keyin xitoyl qayigʻi kapitani Incheondagi ikki qirg‘oq qo‘riqchisini pichoqlagan. Janubiy Koreya qirg‘oq qo‘riqchisi Li Chxon Xo qovurg‘alariga pichoq sanchilib, vafot etdi.  Li Nak Xun qorin boʻshligʻiga pichoq bilan urilganidan keyin yaralanganligi maʼlum qilindi.

Oqibat
------

Seulda tashqi ishlar vaziri Pak Suk Xvan XXRning Janubiy Koreyadagi elchisi Chjan Xinsendan noqonuniy baliq ovlash va baliqchining zoʻravonlik qoʻllashi haqida bayonot berishni soʻradi.  8-dekabr kuni Zhan hukumat oʻz baliqchilari uchun „taʼlimni oshirayotganini" maʼlum qildi.  Tashqi Ishlar Vazirligi matbuot kotibi Lyu Veymin Janubiy Koreya xitoylik baliqchilarning qonuniy huquq va manfaatlarini to‘liq himoya qilishiga va insonparvarlik yordamini ko‘rsatishiga umid bildirdi.

Yana qarang
-----------

* 2011 yil Gyeongryeolbi orolida baliq ovlash hodisasi
* 2010 yil Eocheong kemasi toʻqnashuvi

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  „The Chosun Ilbo (English Edition): Daily News from Korea - Lee May Call Off Visit to Beijing Over Coast Guard Death".  English.chosun.com (13-dekabr 2011-yil). Qaraldi: 6-yanvar 2012-yil.
2. ↑  *Ramstad.* „South Korean Coast Guard Officer Fatally Stabbed in Chinese Fishing Boat Skirmish - WSJ.com".  Online.wsj.com (13-dekabr 2011-yil). Qaraldi: 6-yanvar 2012-yil.
3. 1 2 3  „Chinese Fisherman Kills South Korean Coast Guardsman".  NYtimes.com (12-dekabr 2011-yil). Qaraldi: 6-yanvar 2012-yil.
4. ↑  „Chinese fisherman kills Korean coast guard officer".  Asiaone.com (13-dekabr 2011-yil). Qaraldi: 6-yanvar 2012-yil.
5. ↑  „Chinese fisherman kills Korean coast guard officer".  Asiaone.com. Qaraldi: 6-yanvar 2012-yil.
6. ↑  „The Chosun Ilbo (English Edition): Daily News from Korea - No Apology from China for Killing of Coast Guard".  English.chosun.com (13-dekabr 2011-yil). Qaraldi: 6-yanvar 2012-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Sin (maʼnolari).

**Sin** — Xitoydagi imperatorlar sulolasi (mil. av. 221—207). Asoschisi — Sin Shixuandi. Poytaxti — Syanyan sh. S. hukmronligi davrida Xitoy tarixida ilk marotaba markazlashgan davlat tuzilgan; mamlakat hududi 36 ta okrugga taqsimlangan, ularni imperator tomonidan tayinlangan amaldorlar boshkargan. Shimoliy va Janubida olib borilgan tinimsiz urushlar, Buyuk Xitoy devori va koʻplab saroylarning qurilishi soliqlarning koʻpayishiga sabab boʻlgan. Mil. av. 209-yil oxiri — 208-yil boshida mamlakatda xalq qoʻzgʻoloni koʻtarilgan. Unga Chen Shen, U Guan, Lyuban va boshqa rahbarlik qilgan. Mil. av. 207-yil oktabrda Lyu Ban armiyasi Syanyanni egallagan, S. sulolasi tugatilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Osmotik bosim**, diffuziya bosimi — suyuklikda erigan moddaning diffuziya harakati tufayli paydo boʻladigan bosimi. Osmotik bosim erituvchi bilan eritma orasiga qoʻyilgan yarim oʻtkazuvchi (oʻzidan erituvchini oʻtkazib, erigan moddani oʻtkazmaydigan) parda va osmometr yordamida aniklanadi. Osmotik bosim eritmada erigan moddaning konsentratsiyasini oʻta kamaytirish uchun erituvchining eritmaga soʻrilishini yuzaga keltirib chiqaradi.

Osmotik bosim bir xil boʻlgan eritmalar izotonik yoki izoosmotik eritmalar, agar bir eritmaning Osmotik bosimi boshkasinikiga nisbatan yuqori boʻlsa, gipertonik, past boʻlsa gipotonik eritma deyiladi.

Osmotik bosimni oʻlchash usullari va texnikasi haqidagi taʼlimot osmometriya deb ataladi. Osmometriya, asosan, polimerlarning molekulyar massasini aniqlaydi. Hayvon, oʻsimlik hujayralari, mikroorganizmlar va biologik suyuqliklarning Osmotik bosimi ularning suyuq mu-hitida erigan moddalarning konsent-ratsiyasiga bogʻliq. Osmotik bosim turgʻunligi suv-tuz almashinuvi bilan taʼminlanadi. Oʻsimliklardagi Osmotik bosim ularning oʻsish sharoitiga bogʻliq.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**„Inson"** — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. 2015-yil Toshkent shahrida „Oʻzbekiston" nashriyot-matbaa ijodiy uyida chop etilgan. Toʻplamga shoir 1956—2006-yillar oʻrtasida yozgan sheʼrlar kiritilgan. Xususan, toʻplamdan Vohidovning „Kuy avjida uzilmasin tor", „Oʻrtada begona yoʻq", „Oʻzbegim", „Hozirgi yoshlar", „Oʻzbekiston", „Tirik sayyoralar", „Inson", „Yaxshidir achchiq haqiqat", „Qumursqalar jangi" kabi taniqli sheʼrlari, „Ruhlar isyoni" dostonidan parchalar hamda Matmusa obrazi haqidagi „Donishqishloq latifalari" turkumidagi hazil sheʼrlar oʻrin olgan.

Toʻplamga Vohidov 1990-yillarda mustaqillik mavzuda yozgan bir necha sheʼr kiritilgan. Sovet davrida yozilgan „Oʻzbekiston" sheʼridan esa Oktabr inqilobi, Oʻzbekiston SSRga asos solinishi, oʻzbekistonliklarning Ikkinchi jahon urushidagi ishtiroki hamda Mirzachoʻlni suv bilan taʼminlash maqsadida ochilgan kanallar haqidagi misralar senzura qilingan.

Asarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: L. Igamova – muharrir, B. Zufarov – rassom-dizayner, L. Xijova – texnik muharrir, D. Xolmatova – kichik muharrir, J. Karamatov – musahhih, N. Ahmedova – kompyuterda sahifalovchi. Kitob adadi – 3 000 nusxa.


|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Baroqgom qalʼasi** - Qoraqalpogʻistondagi Oqchadaryo mansabining shim. dagi kalʼa harobasi (4 — 5- a.lar). S. P. Tolstov rahbarligidagi Xorazm arxeologiya-etnografiya ekspeditsiyasi tekshirgan (1945 — 46,1949,1956). Baroqgom qalʼasi ikki qavatli qasr (18x17 m) va hovli (100x100 m)dan iborat. Hovli markazidagi qasr binosi xom gʻisht va paxsadan qurilgan. Ikkala qavatda ham bir nechtadan xona joylashgan. Ikkinchi qavatga pandus (koʻtarma yoʻl) orqali chiqilgan. Ikkinchi qavatidagi hashamatli xona (8,10×7,60 m)da tokchalar va keng supalar boʻlgan. Supalar sathidan rangdor jun gilam qoldiqlari topilgan. Xona oʻrtasida xom gʻishtdan ishlangan toʻrtburchak tarxli otashgoh boʻlgan. Baroqgom qalʼasi dan sopol idish (xumcha, koʻzacha va boshqalar)larning boʻlaklari, manqal topilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |