recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ishlab chiqarish sikli** - meh nat predmetlari (xom ashyo, materiallar)ning muayyan mahsulotni tayyorlashni boshlanishidan to tayyor mahsulot qilib chiqarishgacha ishlab chiqarish jarayonida boʻlishi davri, ishlab chiqarish vaqtining tarkibiy qismi. Mahsulot Ishlab chiqarish sikli — ish davri (tayyor mahsulot olish uchun ketgan vaqt) va ishlab chiqarish jarayonidagi tanaf-fuslar (operatsiyalar orasidagi davr va smenalar oʻrtasidagi vaqt)dan iborat. Ishlab chiqarish siklining asosiy texnik-iqtisodiy koʻrsatkichi uning muddati hisoblanadi; bu muddat ishlab chiqarish harakteriga qarab, soat, kun, oy bilan oʻlchanadi. Uning qisqarishi mahsulot ishlab chiqarishni, kapital aylanishini tezlashtiradi. Ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatlashtirish va ilgor texnologiyani joriy etish, Ishlab chiqarish sikli ni qisqartirishning muhim omillariga kiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Simferopol** — Ukrainaning Qrim Respublikasidagi shahar, respublika markazi. Salgir daryosi sohilida. Temir yoʻl stansiyasi, avtomobil va xavo yoʻllari tuguni. Aeroport bor. Aholisi 344 ming kishi (1997-yil). Simferopol oʻrnida mil. av. 3—mil. 4-asrlarda Skiflar davlatining poytaxti (Skiflar Neapoli), soʻngtatarlar qalʼasi (Kermenchik), 15-asrdan Oqmachit qishlogʻi joylashgan. 1784-yilda Tavriya viloyatining maʼmuriy markazi sifatida bunyod etilgan. 1874-yil Simferopoldan Lozovaya — Sevastopol temir yoʻl oʻtgan. 1921—45 yillarda Simferopol Qrim Respublikasi poytaxti. 1941-yilda nemis fashistlari tomonidan bosib olingan.

1944-yilda ulardan ozod qilingan. Urushdan soʻng yirik sanoat markaziga aylandi. Mashinasozlik va metallsozlik (oziq-ovqat sanoati uchun asbobuskunalar, gelevizorlar ishlab chiqarish, qishloq xoʻjaligi mashinalari uchun ehtiyot qismlar, avtotaʼmirlash va boshqa zavodlar), kimyo (plastmassa buyumlar, maishiy kimyo zavodlari), yengil (trikotaj, tikuvchilik, ip gazlama, toʻqimachilik, koʻnpoyabzal), oziq-ovqat (parfyumeriyakosmetika, konserva, vino, efir moylari, goʻshtsut, tamaki) korxonalari ishlab turibdi. Qurilish materi&chlari ishlab chiqariladi. Issiqlik elektr stansiyasi bor. 3 oliy oʻquv yurti (shu jumladan, universitet), 3 teatr, badiiy, oʻlkashunoslik muzeylari, turistik baza mavjud. Qrim yarim orolning janubiy sohili bilan Simferopol oʻrtasida trolleybus qatnaydi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kia Joy Goodwin** — amerikalik aktrisa. U oʻzining bolalik paytida ijro etgan ikki fasl (1985—1987) davom etgan NBCda efirga uzatilgan *227* nomli komedik sitkomida Rose Hollowayning qizi Tiffany Holloway roli bilan mashhur.

Faoliyati
---------

Goodwin oʻzining dastlabki televizion koʻrinishini 1976-yilda M&M’s, Jello Pudding va AT&T kabi mahsulotlar uchun tijorat maqsadida reklama roliklarida amalga oshirgan. 1981-yilda esa *Annie* birinchi milliy sayohat kompaniyasiga Duffy rolini ijro etgan. 1982-yilda gastrol yopilgandan soʻng, Tessie va keyinchalik Kate rollarini ijro etgan holda Annie pyessasining Broadwaydagi yakuniy aktyorlar tarkibiga qoʻshiladi. Shu bilan birga, u 1981-yili *ABC Afterschool Special* dasturida ishlashni davom ettiradi. 1984-yilda esa *Growing Up on Broadway*da paydo boʻldi.

1985-yilning bahorida Goodwin NBC *227* nomli sitkomida Tiffany Holloway rolini shouning birinchi mavsumida muntazam serial sifatida ijro etdi. Goodwinning onasi oʻzini Californiada baxtsiz his qiladi va New Yorkka qaytishga qaror qiladi. Shu sababli, aktrisa shartnomasini bekor qilishga va ikkinchi mavsumdan keyin serialni tark etishga majbur boʻladi.

U 1993-yilda HBO telekanalining *Strapped* teleserialida Latisha Jordan rolida suratga tushgan. 1998-yilda u yana Broadwayda Paul Simonning *The Capeman* musiqiy filmida paydo boʻldi. Oʻsha yili u Jennifer Aniston bilan huddi shu yili *The Object of My Affection* filmida rol oʻynadi. Ikki yil oʻtgach, u 2000-yilda *The Opportunists* filmida yosh hamshira sifatida koʻrinish beradi. Shuningdek, u *Jake In Progress*, *Platinum*, *Barbershop*, *Law & Order: Special Victims Unit* hamda *Law & Order* kabi teleseriallarda ham maxsus mehmon rollarni ijro etgan.

Filmografiyasi
--------------

### Filmlarda

| Yil | Sarlavha | Rol | Izohlar |
| --- | --- | --- | --- |
| 1998 | *The Object of My Affection* | Juliet |  |
| 1999 | *The Opportunists* | yosh hamshira |  |
| 2001 | *Ordinary Sinner* | Deborah |  |
| 2002 | *New World Order* | Tommi |  |
| 2002 | *Swimfan* | Rene |  |
| 2012 | *You're Nobody 'til Somebody Kills You* | Michelle Malone |  |
| 2019 | *DC Noir* | xonim Harris |  |

### Televizion rollari

| Yil | Sarlavha | Rol |
| --- | --- | --- |
| 1981, 1993 | *ABC Afterschool Special* | Stephanie / Marlen |
| 1985-1988 | *227* | Tiffany Holloway |
| 1993 | *Strapped* | Latisha Jordan |
| 2001, 2015 | *Law & Order: SVU* | Audrey Thompson / Shari |
| 2003 | *Platinum* | xonim Bryce |
| 2005 | *Jake in Progress* | Tracy Dawson |
| 2005-2006 | *Barbershop* | Da Boot |
| 2007 | *Law & Order* | Kendra Washington |
| 2013-2015 | *The Good Wife* | Sondra |
| 2015 | *Show Me a Hero* | Elaine Henderson |
| 2016 | *Elementary* | Yvette Ingram |
| 2018 | *The Plug* | Helen |
| 2019 | *The Code* | Antoinette 'Toni' Poirier |

Manbalar
--------

1. ↑  Holder, Frank*. This Day In Comedy: The Ethnic Encyclopedia of Laughter* (arabcha). TrineDay, 4-noyabr 2019-yil. ISBN 978-1-63424-263-9.
2. ↑  Fearn-Banks, Kathleen*. The A to Z of African-American Television* (inglizcha). Scarecrow Press, 4-avgust 2009-yil. ISBN 978-0-8108-6348-4.

Havolalar
---------

* Kia Goodwin IMDbda
* Kia Goodwin AllMovieda
**Ubaydulla (Omon) Baqoyev Omonovich** (1947.31.10) — aktyor va rejissyor, Buxoro shahrida, Xo'ja Zayniddin mahallasida tavallud topgan. Oʻzbekiston xalq artisti (1991). Toshkent davlat teatr va rassomlik sanʼati institutini (1971) va Moskva kinematofafchilar institutini (1996) tugatgan. A. Hidoyatov iomidagi teatrda rejissyor (1969 - 72; 1980 - 81 yillarda bosh rejissyor), Buxoro teatrida bosh rejissyor (1972 — 80; 1981 — 94 yillar), 1994 ydan "Foxira" kinostudiyasida bosh rejissyor B. bir qancha spektallarni sahnalashtirgan. Aktyor sifatida koʻpgina filmlarda suratga tushgan: Samigʻ ("Yoz yomgʻiri"), Abutabak ("Shahrizodaning yangi ertaklari"), Akromxoʻja ("Armonli kunlar"), Mirzo ("Qilich va koʻz yoshi") va boshqa Har bir janr (fojia, drama, komediya va boshqalar)ning sah-na chizgilarini mohirona topa bilish, tomoshabinga inson dunyosi, uning ichki kechinmalari, qarashlarini yorqin boʻyoqlarda yetkazish Ubaydulla Omon ijodiga xos.

* Sarvinoz
* Baxt uchun million
* Faryod
* Telba
* Kulba
* Fotima va Zuhra
* Sotqin

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Simmental qoramol zoti** (nem. Simmental — Zimmental vodiysi nomidan) — sutgoʻsht yoʻnalishidagi qoramol zoti. Shveysariyada mahalliy va 5-asrda keltirilgan Skandinaviya qoramollarini yaxshilash yoʻli bilan chiqarilgan. Yevropa mamlakatlarida keng tarqalgan Simmental qoramol zotiz. asosan, mallaola, boshi va dumi uchi oq, yirik, tana tuzilishi mustahkam. Sigirlarining vazni 500–600 kg, buqalariniki 900– 1000 kg. Novvoslar boʻrdoqiga boqilganda tez semiradi, 12 oyligida 400– 420 kg, 18 oyligida 500–600 kg ga boradi. Yuqori sifatli goʻsht beradi. Soʻyim chiqimi 58—62%. Sigirlarning sut sogʻimi oʻrtacha 5000–6000 kg, yogʻlilikdarajasi 3,8—3,9%.3otning rekordchi sigirlari bir yilda 14—15 ming kg sut bergan. Simmental qoramol zotiz. oʻzining mahsuldorligi va turli iqlim sharoitlariga moslashganligi tufayli koʻpgina mamlakatlarga kesh: „tarqalgan. Rossiya va Ukrainaga 19-asrning boshlarida olib kelingan. Oʻzbekistonga 1942—55 yillarda koʻplab keltirilgan va sof holda urchitilgan. 1970-yildan boshlab Simmental qoramol zotiz. rayonlashtirilgan boshqa zotlar bilan chatishtirilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Категория:Персоналии по алфавиту
Категория:Философы по алфавиту
**Ernest Nagel** (inglizcha: *Ernest Nagel* ; 1901-yilda, Noyshtadtl, Avstriya-Vengriya, (hozirgi Nove Mesto, Slovakiya) — 1985, Nyu-York, AQSH) — chex-amerikalik fan faylasufi.

Faylasuf materializmga yaqin, ammo neopozitivizm va pragmatizm ruhidagi bir qator qoidalarni oʻz ichiga olgan „kontekstual naturalizm" kontseptsiyasini ishlab chiqqan.

Fanning mantiqiy va metodologiyasiga oid bir qator asarlar muallifi, jumladan "Mantiq va ilmiy metodga kirish" (inglizcha: *An introduction to logic and scientific method*,1934-yil; M. R. Koen bilan birgalikda), „Metafizikasiz mantiq" (inglizcha: *Logic without metaphysics*,1956-yil, Gödel isbotlari (inglizcha: *Gödel's Proof,*), Jeyms Nyuman bilan (1958-yil), Fanning tuzilishi (inglizcha: *The Structure of Science*,1961-yil).

> Nagel insoniyatni koinot tarixidagi „tasodifiy hodisa" deb hisoblagan shaxslardan biri. Axloqiy meʼyorlarning qiymati ularning real jismoniy, biologik va ijtimoiy ehtiyojlar bilan mos kelishiga bogʻliq boʻlganligi sababli, idealning axloqiy qiymati uning inson faoliyatini tashkil etish va boshqarish qobiliyati bilan belgilanadi. Nagel oʻzini „materialist" va „kontekstual tabiatshunos" deb atashlarini afzal koʻrgan.Uning naturaliz ichiga tasavvur, liberal qadriyatlar va insoniy donolik kabi qobiliyatlar kiradi.
> 
>

Manbalar
--------

Adabiyotlar
-----------

* Коэн М. Нагель Э.*. Введение в логику и научный метод*. Челябинск: Социум, 2010. ISBN 5-978-91603-029-7.

Havolalar
---------

* Нагель Эрнест — статья из Электронной еврейской энциклопедии
* Ernest Nagel : Ch. 13 // Biographical Memoirs : [англ.]. — Washington, DC : The National Academies Press, 1994. — Vol. 65. — P. 256—272. — ISBN 978-0-309-07359-2. — doi:10.17226/4548.
**Ishlab chiqarish birlashmasi**, **kombinat** — ixtisoslashgan bir butun ishlab chiqarish-xoʻjalik majmui. Uning tarkibiga oʻzaro ishlab chiqarish aloqalari va markazlashgan yordamchi hamda xizmat koʻrsatish korxonalariga ega boʻlgan zavod, fabrika, loyiha-texnologiya va boshqa tashkilotlar kiradi. Ishlab chiqarish birlashmasi tarkibiga kiruvchi ishlab chiqarish boʻlinmalari yuridik shaxs hisoblanmaydi. Ilmiy-texnika taraqqiyoti imkoniyatlaridan toʻla foydalanish asosida ishlab chiqarishni ixtisoslashtirish, kooperatsiyalash, kombinatsiyalash va b.ni tadbiq etish asosida tashkil etiladi. Ishlab chiqarish birlashmasi bir qancha afzalliklarga ega boʻlib, odatda, ularda moddiy-texnikaviy, moliyaviy va mehnat resurslari samarali ishlatiladi, zamonaviy ilmiy-texnika yutuqlari qoʻllanib, ishlab chiqarishni, mehnatni, boshqaruvni takomillashtirish (boshqa-ruv apparatini qisqartirish, uning koʻp bosqichliligiga barham berish) imkoniyati tugʻiladi. Ishlab chiqarish birlashmasining muhim vazifalaridan biri texnika taraqqiyotini tezlashtirish va mahsulot sifatini oshirishdan iborat. Ishlab chiqarish birlashmasiga bosh korxonaning boshqaruv apparati rahbarlik qiladi. Ishlab chiqarish birlashmasini bosh direktor (direktor) boshqaradi. Ishlab chiqarish birlashmasi huzurida ishlab chiqarish boʻlimlari rahbarlari va kasaba uyushmasi vakillaridan iborat maslahat organi makrmiga ega boʻlgan Direktorlar kengashi faoliyat koʻrsatadi. Bosh direktor kengash raisi hisoblanadi.

Chet mamlakatlar sanoatida Ishlab chiqarish birlashmasi koʻrinishidagi majmualar butun bir tarmoqni yoki kichik tarmoklarni qamraydi va ishlab chiqarishning texnologik, yagona xom ashyo bazasi yoki texnologik jarayonlarning ketma-ketligi, turdoshligi tamoyillari asosida shakllanadi.

Oʻzbekistonda Ishlab chiqarish birlashmasi 1960-yillar boshlaridan ishlab chiqarish jihatidan oʻzaro bogʻliq, asosan, bir xil mahsulot ishlab chiqaradigan kichik korxonalarni yetakchi bosh korxona rahbarligida birlashtirish negizida firmalar koʻrinishida tashkil etilgan. Oʻzbekiston mustaqillikka erishgach, bozor munosabatlariga oʻtilishi va shunga bogʻliq holda mulkchilik munosabatlarining oʻzgarishi natijasida zamonaviy talablarga javob bermay qolgan koʻpgina Ishlab chiqarish birlashmasilari tugatildi. Ularning baʼzilari esa yangicha mulkchilik munosabatlariga asosan qaytatashkil etildi. Mas, Chkalov nomidagi "Toshkent aviatsiya ishlab chiqarish birlashmasi" aksiyadorlik jamiyati, Toshkent "Toʻqimachilik" ishlab chiqarish birlashmasi va b.

Ishlab chiqarish birlashmasi iqtisodiy jihatdan asoslab tashkil etilgan taqdirda ishlab chiqarish va mehnatni tashkil etish samaradorligi oshadi, mahsulot tannarxi kamayadi, foyda va rentabellik darajasi ortadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Salimov, Sadir. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kia Opirus** (koreyscha: *기아 오피러스*) — Janubiy Koreyaning Kia Motors kompaniyasining biznes-klassdagi avtomobili. 2003-yildan beri bozorda. Chiqarish 2011-yilda toʻxtatildi. U Kia Cadenza bilan almashtirildi. "*Opirus* "nomi Injildagi Ofir mamlakatidan kelib chiqqan boʻlib, u boylik bilan bogʻliq boʻlishi kerak. Biroq, Shimoliy Amerikada mashina *Amanti* nomi bilan sotilgan.

Tarixi
------

 2007-yildan beri
*Opirus* birinchi marta 2003-yilda Jeneva avtosalonida taqdim etilgan. Opirus KIA brendining eng qimmat modeliga aylandi. Bu KIA kompaniyasining biznes segmentidagi birinchi avtomobili emas. 1992-yildan 1997-yilgacha Kia Potentia, keyin esa 1997-yildan 2003-yilgacha Kia Enterprise ishlab chiqarilgan. Toʻgʻri, Opirusdan oldin ushbu toifadagi avtomobillar Janubiy Koreyadan eksport qilish uchun moʻljallanmagan.

2006-yilda (2007-yil) modelga quyidagi oʻzgarishlar kiritildi: radiator panjarasining umumiy koʻrinishi oʻzgartirildi, old va orqa yoritish moslamalari biroz oʻzgartirildi. Shuningdek, 149 kVt (203 ot kuchi) boʻlgan 3,5 l-V6 dvigatel 196 kVt (266 ot kuchi) 3,8 l-V6 bilan almashtirildi. 2009-yilda (model yili 2010) *Opirus* soʻnggi yangilanishni oldi, yangi 6 pogʻonali avtomat uzatma qutisini oldi va barcha uchta dvigatel uchun quvvat qoʻshdi — 2,7 V6 (195 ot kuchi), 3,3 V6 (259 ot kuchi) va 3,8 V6 (284 ot kuchi) Bilan.)

Xususiyatlari
-------------

Opirus Kia Motorsning Janubiy Koreyadagi zavodida ishlab chiqarilgan va Hyundai bilan hamkorlikda ishlab chiqilgan platformadagi birinchi avtomobil boʻlib, ishlab chiqishda qariyb 167 million yevroni tejagan. Yagona platforma Hyundai Equus edi.

Qiziq faktlar
-------------

Kia Amanti Amerikaning „Tuz" janridagi filmini suratga olishda ishlatilgan  .

Manbalar
--------

1. ↑  „KIA". 29-sentabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-avgust 2022-yil.
2. ↑  „IMCDb.org: Kia Amanti in movies and TV series". 18-noyabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-dekabr 2010-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayt
Har xil qoʻshimchali hot-doglar

**Hot dog** (inglizcha: *hot dog* — soʻzma-soʻz tarjimasi „*issiq it*") — maxsus yumshoq non orasiga kolbasa, yoki sosiska qoʻyilgan, qaylali (koʻpincha ketchup), tezpishar taom turi. Shuningdek hot-dogga pishloq, qovurilgan goʻsht, koʻkatlar qoʻshilishi mumkin. Ushbu taomning juda koʻp turlari mavjud. Odatda hot-dog yeyayotgan kishi hech qanday idish ishlatmaydi.

Tarixi
------

XIX asr oxirida yashagan frankfurtlik qassob „Dachshund kolbasasi" nomli kolbasa tayyorlagan boʻlib, „Dachshund" soʻzi nemischadan tarjima qilinganda it zoti hisoblanadigan „taksa" maʼnosini bildiradi. Nemis emigranti AQShga ushbu kolbasa turini oʻzi bilan olib borgan. 1871-yildan boshlab, u non boʻlaklariga oʻralgan kolbasa sota boshlagan. Bir yilning oʻzida 3684 dona shunday kolbasa mahsulotini sotishga ulgurgan. Ushbu mahsulot oddiy xalq orasida mashhur boʻlib ketgan.
1901 — yildan esa boshqa sotuvchilar oddiy non oʻrniga uzunchoq shakldagi yumshoq nonga oʻrab sota boshlashgan. Nemischa „Dachshund" soʻzini AQShlik reklama xodimi Dargan „hot-dog"ga oʻzgartirgach va keng ommaga taqdim etgan.
1987-yilda Frankfurtda hot-dogning 100 yilligi nishonlangan.

Qiziqarli faktlar
-----------------

* 18-iyul kuni AQShda 1957-yildan buyon rasmiy „Hot-dog kuni" bayrami oʻtkaziladi.
* Har bir AQSh fuqarosi yiliga oʻrtacha 60 dona hot-dog tanovul qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Hot Dogs Chain Store Basis (11-oktabr 1925-yil), s. 18.
2. ↑  „Anniversary of Hot Dog, Bun." (29-noyabr 1964-yil), s. 10D.
3. ↑  *Zwilling, Leonard*. „Trail of Hot Dog Leads Back to 1880's" (27-sentabr 1988-yil), s. A34. Qaraldi: 17-iyun 2013-yil.
4. ↑  *Lavin, Cheryl*. Hot dog! 2 mustard moguls who relish their work. (24-sentabr 1980-yil), s. E1.
**Ishlab chiqarish tajribasi** -tajriba xoʻjaliklari, shirkat va jamoa xoʻjaliklari dalalarida oʻtkaziladigan tajriba. Dala tajribasining u yoki bu agrotexnologik tadbir qoʻllanilganda eng yuqori samara olingan juda yaxshi variantlari asosida tashkil etiladi. Sinovlar muayyan zonaning iqlim-tuproq hamda tashkiliy-xoʻjalik sharoitlariga xos muhitda yangi texnologiya yoki agrotexnologik tadbirning samaradorligini tadqiq etish uchun oʻtkaziladi. Tajriba oʻtka-zish usuli mazkur xoʻjalikda qoʻllaniladigan barcha i.ch. jarayonlari bilan mu-vofiqlashtiriladi. Tajriba tuproq unumdorligi mazkur zona uchun eng xos, bir xil boʻlgan dalada oʻtkaziladi. Tajriba paykallarining kattaligi qishloq xoʻjaligi ma-shinalarida foydalanishga imkon beradigan, uzunligi tajriba oʻtkazilayo-tgan dalaning boʻyiga teng boʻlishi ke-rak. I.ch.t. ning sxemasi murakkab boʻlmasligi lozim: u 2—4 variantdan iborat boʻlib, 3—4 takroriylikda oʻtkazilishi kerak. Ekin turlari boʻyicha I.ch.t.da koʻchat qalinligi oʻsimlikning oʻsishi va rivojlanishi, hosil miqdori va uning tarkibi, oʻrganilayo-tgan agrotexnik tadbirlarning tuproq unumdorligiga taʼsiri hisobga olinadi, shuningdek, oʻrganilayotgan tadbirlar va xoʻjaliqda qoʻllaniladigan ishlov berish texnologiyasi qiyosiy baholanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jan Anna Gumaar Ceulemans**(niderlandcha: *Jan Anna Gumaar Ceulemans*)—belgiyalik futbolchi, „Bryugge" klubi afsonasi.1991-yilda futbolchilik faoliyatini yakunladi.Shundan soʻng murabbiy sifatida ishladi."Bryugge" va Belgiyaning terma jamoasining koʻplab rekordlari egasi.U uch marta mamlakatning eng yaxshi futbolchisi mukofotini oldi.U terma jamoa safida 96 ta oʻyin oʻtkazgan va bu koʻrsatkich boʻyicha ikkinchi oʻrinni egallab turibdi.Belgiya chempionatida 230 ta gol urgan.Terma jamoa bilan u Yevropa chempionati finalchisi va jahon chempionatining yarim finalchisiga aylandi.

Pelening FIFA 100 eng zoʻr ayni vaqtda hayot futbolchilar roʻyxatiga kiritilgan.

Faoliyati
---------

Ceulemansning jahon chempionatidagi debyuti 1982-yilda Ispaniyada boʻlib oʻtgan.Oʻshanda Belgiya birinchi oʻyinda amaldagi jahon chempioni argentinaliklarni sensatsion tarzda magʻlub etgandi.

1986-yilgi Jahon chempionatida SSSR ga qarshi nimchorak final oʻyinida Jan Belgiya terma jamoasiga qoʻshimcha vaqtga oʻtib, keyin SSSRni magʻlub etishga imkon beruvchi ofsayddan urilgan golini kiritdi.1990-yilgi navbatdagi jahon chempionatidan keyin Jan terma jamoani tark etishga qaror qildi.

Umuman olganda, u Yevropa futbol gigantlari "Milan" takliflariga qaramay, „Bryugge" bilan 13 mavsumni oʻtkazdi.

1991-yilgi mavsumdan soʻng Ceulemans tizzasidan olgan jiddiy jarohati tufayli futbolchilik faoliyatini yakunlab, murabbiy boʻlishga qaror qildi. 1992-yilda Jan oʻzi boshqarayotgan „Endraxt" klubini Belgiyaning yuqori ligasiga olib chiqqan va UEFA kubogiga yoʻllanmani ham olgan.1999-yilda Jan „Vesterlo" klubining murabbiyi boʻldi.U bilan Belgiya kubogini qoʻlga kiritdi va UEFA kubogida ishtirok etdi.2005-yilda u „jonajon" „Bryugge" klubiga qaytdi va u yerda 1 yil davomida hech narsaga erisha olmadi."Bryugge"dan keyin Ceulemans „Vesterlo"ga qaytdi va u yerda 2012-yilning mayigacha ishladi.

Yutuqlari
---------

* Belgiya kubogi tarixidagi eng yaxshi toʻpurar-46 gol

Manbalar
--------

1. ↑  Soglasno niderlandsko-russkoy prakticheskoy transkripsii, vernim russkim vosproizvedeniem etoy familii sleduet schitat ***Kyolemans***.
2. ↑  *Sergey Nikolaev.* Yan Kulemans: s russkimi nam vezet // Pressbol. — 24-iyunya 2014. — № 92 (3465). — S. 11.
3. ↑  „Зал Славы Чемпионатов Мира". 27-iyun 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-avgust 2010-yil.
**Ishlab chiqarishni mexanizatsiyalashtirish** — i.ch. jarayonlarida odamning jismoniy hamda aqliy mehnatini mashinalar va mexanizmlar zimmasiga yuklash. Bundan asosiy maq-sad — odamni ogʻir mehnat turlaridan ozod qilish, mehnat unumdorligini oshirish, mahsulot tannarxini kamaytirish va b. U fan-texnika taraqqiyotining asosiy yoʻnalishlaridan biri boʻlib, i.ch. kuchlari taraqqiyotini taʼminlaydi, mehnat samaradorligini oshirishda modsiy asos boʻlib xizmat qiladi. I.ch. jarayonining texnik vositalar bilan taʼminlanganlik darajasiga va ish turiga koʻra, I.ch. m. qisman va yalpi (kompleks) mexanizatsiyalashtirish darajalari mavjud. Qisman mexanizatsiyalashtirishda asosiy tex-nologik jarayonlar mashina va mexanizmlar yordamida, yordamchi ishlar esa qoʻl kuchi bilan bajariladi. Yalpi mexanizatsiyalashtirishda korxonalar, q.h.elektr st-yalari, shaxtalar, qurilish, dengiz portlari va b. hamma tarmoqlardagi barcha ishlar mexanizatsiyalashtiriladi. Mas, paxtachilik, gallachilik xoʻjaliklarida yerni shudgorlash, ekinlarni ekish, hosilini yigʻib-terib olishdan to tayyorlash punktlariga topshirguncha qilinadigan barcha ishlar mashina va mexanizmlar yordamida bajariladi. Q. x. ning rivojlanishida I.ch.m. asosiy omillardan hisoblanadi. Qurilishdagi barcha ishlar — yer kazish ishlari, beton qorish, pardozlash, montaj qilish, tosh, shagal va qumni ortish, koʻtarish, tashish ishlari mexanizatsiyalashtirilgan.

Mashinasozlik sanoatini yalpi mexanizatsiyalashtirishsiz tasavvur qilib boʻlmaydi. Xom ashyoni korxonaga keltirishdan to tayyor mahsulot holida isteʼmolchilarga yetkazib berilgunga qadar qilinadigan barcha ishlar yalpi mexanizatsiyalashtiriladi. Fan va texnika taraqqiyotining hozirgi bosqichida nafaqat jismoniy ishlar, balki aqliy mehnat ham mexanizatsiyalashtirilgan va avtomatlashtirilgan. Mas, xalq xoʻjaligining hamma sohalarida hisoblash ishlari EHM, kompyuterlarda bajariladi. I.ch.m. tadbirlari i.ch. ni avtomatlashtirishning asosi hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Fayziyev Hotam Xolmatovich** (1937-yil 10-may, Toshkent — 2013-yil 7-may) — oʻzbek kinooperatori va rejissori. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1969). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati intini tugatgan (1983). „Besh ogʻaynilar" filmi uning birinchi mustaqil ishidir. Keyinchalik „Sen yetim emassan", „Surayyo", „Vijdon amri bilan", „Toshkent non shahri", „Sevgi fojiasi", „Abu Rayhon Beruniy", „Yilning toʻrt fasli", „Sel", „Ehtiyot boʻl! Ilon!", „Buvimni qaytaring", „Hayot mazmuni", „Alif Laylo", „Yulduzimni qaytib ber", „Katta janjal", „Utgan kunlar", „Ayollar saltanati", „Chimildiq", „Sardor", „Dilxiroj", „Yodgor", „Dard" kabi badiiy va koʻp qismli televizion filmlarga operatorlik qildi. Shuningdek, „Serquyosh joy", „Oʻzbek sanʼati dekadasi", „Qirq yil va bir kun", „Toshkent — zilzila!", „Samarkand, hamisha men bilan", „Navoiy shahri", „Mening minglab oʻgʻilqizlarim", „Avlodnoma", „Murodning orzuumidlari", „Ayol madhiyasi", „Bobur", „Tushlar" kabi hujjatli filmlarni ham suratga olgan. „Nashtar", „Zumrasha" satirik kinojur.larining koʻp sonlariga rejissyoroperatorlik qilgan. Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1971). „El-yurt hurmati" ordeni bilan mukofotlangan (1999).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  




|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ishonchli vakil** - 1) Oʻzbekiston Respublikasida Oliy Majlis deputatligiga nomzod yoki Xalq depu-tatlari viloyat, tuman, shahar Kengashi deputatligiga nomzodning vakili. I.v. nomzodning deputat etib saylanishi uchun tashviqot yuritadi, davlat organlari va jamoat birlashmalarining organlari, saylovchilar bilan oʻzaro munosabatlarda, shuningdek, saylov komissiyalarida nomzodning manfaatlarini himoya qiladi. I. v. toʻgʻrisidagi qonunqoidalar "Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisiga saylov toʻgʻrisida" (1993 y. 28 dek.), "Xalq de-putatlari viloyat, tuman va shahar Kengashlari toʻgʻrisida" (1994 y. 5 may) Oʻzbekiston Respublikasinig qonunlarida belgilangan; 2) biron-bir shaxs tomonidan muayyan huquqiy oqibatlarni keltiruvchi xattiharakatlarni sodir etish, muayyan vazifalarni bajarish majburiyati yuklangan shaxs. U mazkur vazifalarni qonun hujjatlarida belgilangan tartibda, notarial tasdiqlangan ishonchnoma asosida, oʻziga berilgan vakolatlar doirasida, bo-shqa bir shaxs topshirigʻiga binoan va uning nomidan amalga oshiradi. I. v. ga oid asosiy qonun-qoidalar FKning 129—134-moddalarida belgilangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Jinapanjara** (Pali; taycha: *ชินบัญชร* ,*Chinabanchon*), baʼzan ingliz tilida „Bosqinchi qafas" nomi bilan mashhur, postkanonik buddist Paritta qoʻshigʻidir. Bu Tailanddagi eng mashhur paritta hisoblanadi(himoya matni). U XIX asrning oxiridan, Rama II hukmronligi davridan beri mavjud sanaladi. Taxminlarga koʻra, Jinapanjara Lanna buddist rohibi tomonidan yozilgan. Keyinchalik rohib Somdej Toh afsunni oʻzgartirib, mazmunini tarjima qilgan va nomaʼlum maʼnoli qoʻshiqning baʼzi qismlarini qisqartirib, uni toʻliqroq qilgan. Matnni Myanma va Shri-Lankada ham topish mumkin.

Terminologiyasi
---------------

Jinapanjara soʻzining maʼnosi asosan „Buddaning qurol-yarogʻi" degan maʼnoni beradi. Jinapanjara ikki soʻzning birikmasidan iborat hisoblanib, Jina „gʻolib", yaʼni Budda va Panjara „qafas" degan maʼnoni anglatadi. Shunday qilib, Jinapanjara „har qanday xavf va dushmanlardan himoya qila oladigan qafas (zirhdek kuchli)" degan maʼnoni anglatadi.

Tarixi
------

Tarixchilar asl muallif yoki Jinapanjara qayerda yozilganligi haqida hech qanday dalil topa olishmadi, ammo matn qadimgi Birma yozuvlarida eslatib oʻtilgan. Muqaddas Kitobda Jinapanjara qirol Anavrahta Minsaw (1578-1607) davrida Chiang Mayda yozilganligi aytiladi. Buddist tamoyillarini buzgan holda koʻrib chiqilgan animistik marosimlarning mashhurligi sababli, Anawrahta monastir jamoasi bilan maslahatlashib, oʻz fuqarolariga Jinapanjara matnini aytishni buyurgan. Shunday qilib, Jinapanjara Chiang Maydagi Tailand rohiblari tomonidan yozilgan va uning qoʻshiqlari Myanma va Shri-Lankada keng tarqalib ketgan.

Bu erda Tailanddagi Jinapanjaraning ikkita taniqli moslashuvi mavjud. Birinchi versiya Somdej Toh tomonidan Wat Rakhangkhositraram Woramahavihanda moslashtirilgan va ikkinchisi Pra Pattaramuni tomonidan Wat Thong Noppakun-da qayta koʻrib chiqilgan. Boshqa versiya Nyanasamvara Suvaddhana tomonidan moslashtirilgan. Ikkala versiya ham bir xil maʼnoga ega boʻlib, ammo talaffuzi va yozilishida bir oz gina farq qiladi.

Yana qarang
-----------

* Awgatha
* Buddist qoʻshigʻi
* Paritta
* Samata
* Smot (qoʻshiq aytish)
* Vipassana

Manbalar
--------

1. ↑  *Crosby.* „Practices of Protection in the Pali World" (en). *Oxford Research Encyclopedia of Religion* (19-oktabr 2022-yil). DOI:10.1093/acrefore/9780199340378.013.764. Qaraldi: 1-mart 2023-yil.
2. ↑  „Kata Chinabanchorn".
3. ↑  „Jinapanjara Gāthā".
4. ↑  Thongpan*. {{{title}}}* (th). ฺBangkok: Secretariat of the Supreme Patriarch Department, 2012.
5. ↑  Bannasala*. {{{title}}}*. Bangkok: Plan Printing, 2012.
6. ↑  Umwichanee, Chuthathip*. {{{title}}}* (th). Vidhaya Printing Company, 2008.

Havolalar
---------

* Pali tilida Junapanjara toʻliq matni , Tailand tarjimasi bilan
* Jinapanjara, Tailand qoʻshiqlari uslubida, musiqiy nota bilan
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Nasr Ibn Ahmad (maʼnolari).

**Nasr Ibn Ahmad**, Nasr II Ibn Ismoil Somoniy (taxminan 906—943) — Somoniylar davlati hukmdori (914— 943). Davlatni 8 yoshli N. ibn A. nomidan vazir Jayhoniy boshqargan. Bu davrda somoniylar sulolasi ichida taxt uchun kurashlar kuchaygan. N. ibn A. taxtga oʻtirishi bilan amakisi Ishoq qoʻzgʻolon koʻtargan. Hartangda N. ibn A. va Ishoq qoʻshinlari oʻrtasida jang boʻlib oʻtgan. Jangda Ishoq qoʻshini yengilgan. Xuroson va Nishopurda somoniylarga qarshi shialar qoʻzgʻolonlari boʻlib oʻtgan. Shialar targʻiboti shu qadar avj olganki, xatto N. ibn A.ning oʻzi ham shia mazhabini qabul qilishga majbur boʻlgan. Bundan norozi boʻlgan sun-niy ruhoniylar turk gvardiyasi yordamida N. ibn A.ga qarshi fitna uyushtirishgan. Bundan xabar topgan N. ibn A. fitnani fosh etib, oʻz oʻgʻli Nuh foydasiga taxtdan voz kechgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kaberne-fran (***Cabernet Franc),* 1927 
**Kaberne-fran** (Cabernet Franc) — qizil sharob ishlab chiqarish uchun ishlatiladigan texnik (sharob) uzum navi. Bu Kaberne-sovinyon va Merlo navlarining otasi.

Gʻarbiy Yevropa uzum navlarining ekologik-geografik guruhiga kiradi.

Sinonimlari
-----------

Gro Caberne, Gro Vidyur, Carmene, Breton.

Navning tavsifi
---------------

 Kaberne-fran navining uzum bargi.
Butalar juda baland. Barglari yirik, yumaloq, oʻrta boʻlakli, besh parrakli, baʼzan uch uch parrakli. Bandli tirqishi yopiq. Ikki jinsli gul. Uzum boshi oʻrtacha, silindrsimon yoki konussimon, oʻrtacha zichlikli, baʼzan boʻsh. Rezavorlar oʻrtacha kattalikda, dumaloq, juda koʻp koʻkish mum qoplamali toʻq rangda. Terisi zich, qalin.

Tarqalishi
----------

Fransiyada nav Luara vodiysida va Bordoda keng tarqalgan. Kaberne-sovinyon va Merlo bilan birgalikda u Bordo qizil sharoblarining klassik aralashmasining asosidir. Bundan tashqari, u bir navli va assamblyaj pushti vinolarini yaratish uchun keng qoʻllaniladi.

Italiyaning shimoli-sharqida u XIX-asrdan beri Venetsiya va Friuli-Venetsiya-Julia mintaqalarida yetishtiriladi. Bu nav Sharqiy Yevropada: Ruminiya, Bolgariya, Vengriya, Moldova davlatlarida keng tarqalgan.

Qoʻllanilishi
-------------

U oshxona, oʻtkir va shirin vinolarini tayyorlash uchun ishlatiladi.

Havolalar
---------

* Каберне Фран — виноград. Всё о винограде
* КАБЕРНЕ ФРАН (BRETON, CARMENET, BOUCHET, GROS-BOUCHET, GROS-VIDURE, VÉRON, BOUCHY, NOIR-DUR, MVÉRONSSANGE ROUGE, TROUCHET NOIR, BORDO, CABERNET FRANK)[*sayt ishlamaydi*]
* Cabernet Franc в базе «International Variety Catalogue» — Institute for Grapevine Breeding — Geilweilerhof(ingl.)
**Nasriddin Xoja Saʼd** (Qutbul aqtob)

Nasriddin Xoja Saʼd Xojai Kalon 1531-yil Buxoroda tugʻilgan. U Xoja Islom Julboriyning oʻgʻili. Katta bobosining izdoshi boʻlsin deb unga Sad ismini qoʻyishgan. Maxdumi Aʼzam Dahbediy Nasriddin Xoja Saʼdga „Xojai Kalon" unvonini bergan. Shundan soʻng u Xojai Kalon nomi bilan mashhur boʻlgan. Xojai Kalon oʻz otasidan shariat va tariqat ilmini oʻrgangan. Otasining vafotidan soʻng Xojai Kalon uning ishini davom ettirib, pir (murshid) boʻlgan. Shu asnoda Naqshbandiya tariqati rivojiga katta hissa qoʻshgan.
Buxoro, Chorjoʻy, Qarshi, Turkiston hukmdorlari Nasriddin Xoja Saʼd maslahatlariga amal qilgan. Abdullaxon ham Nasriddin Xoja Saʼdni oʻz piri deb bilgan.
1568 yili Xoja Saʼd tashabbusi bilan Marv shahrida ariq qazilib shaharga suv chiqarilgan. Buxoro shahridagi Juybor mavzeida katta bogʻ, Garkushon madrasasi, Jondor tumanidagi Samonchuk qishlogʻidagi jomeʼ, Koson, Qarshi, Maradagi koʻplab obidalar. Xojai Kalonning mablagʻlarihisobiga qurilgan.

Qutbul aqtob Nasriddin Xoja Saʼd 57 yoshida, 1589 yili vafot etgan. Qabri Chor Bakrda joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Sadriddin Salim Buxoriy. Buxoroning tabarruk ziyoratgohlari. -T.: 2015. 255
**Abaoszi** (Yelyuy I) — (872—926) — kidan hukmdori va Xitoyning Lyao sulolasining asoschisi. 907—926-yillarda hukmronlik qilgan. Abaoszi 872-yilda Janubiy Moʻgʻulistonda kidan qabilalari orasida tugʻilgan. Uning oilasi qabila sarkardalari sifatida kidan qabilalar ittifoqida muhim shaxslar hisoblangan. Otasi Yelyuy Saladi kidanlarning Ila qabilasi rahnamosi edi. Abaoszi 901-yilda Ila qabilasining boshligʻi boʻlib, 903-yilda u kidan harbiy kuchlarining qoʻmondoni lavozimiga tayinlangan. Bu uning kidan davlati iyerarxiyasida buyuk xondan keyin ikkinchi oʻringa chiqishiga taʼsir qilgan. U 905-yilda Shansi shahriga olib borib, Xitoyning bu yerdagi harbiy sarkardasi Li Keyung bilan birodarlik bitimini tuzgan. Uning zafarli yurishlari qabilalar orasida obroʻyini oshirib, hokimiyat tepasiga kelishini taʼminlagan. Abaoszi 907-yilda kidanlarning xoqoni boʻlgan va 916-yilda imperatorlik taxtiga oʻtirgan. Bu vaqt oralig‘ida u, asosan, oʻz yaqinlari (qarindoshlari va aka-ukalari) tomonidan ko‘tarilgan qoʻzgʻolonlarni bostirish bilan band bo‘lgan. 918-yilda Abaoszi devor bilan o‘ralgan o‘z poytaxti — Shangszing shahrini 100 kun ichida qurdirib bitkazgan. Shuningdek, uning buyrug‘iga ko‘ra, 920-yilda katta kidan yozuvi ishlab chiqilgan. Abaoszi olib borgan urushlar natijasida butun Ichki Moʻgʻuliston, Shimoliy Xitoy va Janubiy Manjuriyani bosib olingan va yagona davlatga birlashtirilgan. Shu tariqa, keyinchalik Lyao imperiyasi nomini olgan Kidan xalqlarining yirik imperiyasi tashkil topgan. Abaoszi 926-yil 6-sentyabrda vafot etgan.

Manbalar
========

1. ↑  Twitchett D. Tietze K.*. The Liao // in the: The Cambridge History of China. Vol.6: Alien Regimes and Border States 907—1368*. Cambridge: Cambridge University Press, 1994 — 387 bet.
2. ↑  Latipov J*. Xitanlar: Davlatchilik sari yoʼl (monografiya)*. Toshkent: "Navroʼz" nashriyoti, 1994 — 120 bet.
**Adajio** (ital. adagio — sekin, vazmin) — 1) musiqada — sekin sur’-at, andantedan sekin, lekin largo, len-tolardan jonli; 2) shu ijro us-lubida yaratilgan musiqiy asar yoki turkumli shakl qismi. Baʼzi mumtoz simfoniyalar muqaddimasi A. sur’atida yozilgan (I. Gaydn, V. Motsart, L. Betxoven va boshqalar) Oʻzbekiston kompozitorlari ijodi-da A. kup uchraydi. Mas, M. Tojiyevning kamer orkestri uchun „Adajio" 3sim-foniyasidagi 1-qismining boshlangʻich boʻlagi, 4simfoniyasining 4-qismi A. sur’atida; 3) baletda ohangdor, mayin taraluvchi musiqa joʻrligida, koʻpincha, ohista harakatlardan tuzilgan, bir yoki ikki kishilik nafis lirik raqs. Baʼzan mustaqil raqs parchasi (pa-de-dyo, pa-de-trua, pa dak-son, gran pa); Ik. Akbarovning „Orzu" baletida katta A. M. Ash-rafiyning „Sevgi tumori" baletida A. qismlari mavjud; 4) asosan muvozanatni saqlashga yordam beradigan ohista, se-kinlashtirilgan mashqlardan iborat yev-ropacha mumtoz raqs mashgʻulotining bir qismi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Li Dingo** (xit. língín , pinyin *Lǐ Dìngguó*, Wade-Giles : Li Ting-kuo) (1621-1662-yil yozi) Xitoyda Min imperiyasining qulashi va Sin imperiyasining oʻrnatilishi bilan birga kechgan fuqarolar urushi davridagi taniqli qoʻmondonlardan biri.

Li Dingo oʻz faoliyatini 1640-yillarning boshida Xuguan (zamonaviy Xubey va Xunan) va Sichuan provinsiyalari ustidan nazorat oʻrnatgan Chjan Syanchjunning qaroqchi -isyonkor armiyasida qoʻmondon sifatida boshlagan va oxir-oqibat 1644-yilda Min imperiyasining qulashiga sabab boʻlgan asosiy faktorlardfan biriga aylangan. U Chjan Syanchjunning „asrab olingan oʻgʻillaridan" biri deb hisoblangan.

1647-yil yanvar oyida Sichuanga kirgan Sin qoʻshinlari bilan kutilmagan toʻqnashuvdagi Chjan Syanchjunning oʻlimidan soʻng va Chjan Syanchjun tomonidan barpo qilingqn Buyuk Gʻarb davlati qulatilganidan soʻng, Li Dingo boshqa tirik qolgan Chjan qoʻmondonlari bilan birga chekindi va qoʻshinlarnii Sichuan janubiga va qoʻshni Yunnan va Guychjou viloyatlariga olib ketdi.

Koʻp oʻtmay, Li Sin qoʻshinlarining hujumidan qochib Guandundan Guychjouga ketgan va oʻzini imperator Yunli deb eʼlon qilgan Min shahzodasi Chju Yulan tomoniga oʻtdi. Uning qoʻshinlari imperator Yunli uchun jang qiladigan asosiy jangovar kuchga aylandi. Imperatorni Chjan Syanchjunning boshqa qaroqchi generali Sun Kevanning „vasiyligidan" ozod qilishda yordam bergani uchun Chju Yulan Li Dingoga davlatdagi ikkinchi shaxs boʻlgan *Jinning* Buyuk knyazi unvonini berdi.

1659-yil aprel oyida imperator Yunli Vu Sanguning koʻp sonli qoʻshinlaridan qochib Birmaga oʻtib ketganidan keyin ham Li imperator qaytib kelishi uchun yetarli boʻlgan Xitoy yerini ozod qilishga umid qilib, Yunnan shahrida partizanlik urushini davom ettirdi.

Li Dingo Chju Yulan Birmadan ekstraditsiya qilinib, Kunmin shahrida Vu Sangu tomonidan qatl etilganidan bir necha oy oʻtgach Yunnan janubida, Laos chegarasi yaqinida, 1662-yilning yozida, vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  Возможно, август, согласно
Mote, Twitchett & Fairbank 1988

Havolalar
---------

* Wakeman, Frederic E. (1985), *The great enterprise: the Manchu reconstruction of imperial order in seventeenth-century China*, 1-jild, University of California Press, ISBN 0520048040
* Mote, Frederick W.; Twitchett, Denis; Fairbank, John King (1988), *The Cambridge history of China: The Ming dynasty, 1368-1644, Part 1*, Volume 7 of The Cambridge History of China, Cambridge University Press, 702–714-bet, ISBN 0521243327
**Kuzgi ekinlar** - kuzda ekilib, qishlaydigan va keyingi yili hosil beradigan bir yillik ekinlar. Kuzgi ekinlar ning 2 faol: koʻzgi (45—50 kun; ildiz tarmogʻi va yer ustki vegetativ organlari shakllanadi) va bahorgi — yozgi (75— 100 kun; generativ organlari rivojlanadi) vegetatsiya davri boʻladi. Kuzgi ekinlar bahorda ekilganda unib, bachki poyalari oʻsib chiqadi, lekin meva tugmaydi (don bermaydi). Kuzgi ekinlarga boshoqli don oʻsimliklaridan bugʻdoy, javdar, arpa; butguldoshlardan koʻzgi raps, surepka va boshqa; dukkakdoshlardan kuzgi vika va boshqa kiradi. Yevropa va AQShda Kuzgi ekinlardan eng koʻp ekiladigani koʻzgi bugʻdoydir. Sugʻorma dehqonchilik mintaqalarida Kuzgi ekinlar birinchi yoki oralik ekinlar sifatida jadallashgan almashlab ekish tizimlarida qoʻllaniladi. 1:4:1:4 sxemali almashlab ekishda 1- va 6-da-lalarda 1 yilda 2-marta don hosil olivadi, shunda 1-ekin Kuzgi ekinlar, 2-ekin sifatida makkajoʻxori ekiladi. Kuzgi ekinlar bahori ekinlarga qaraganda serhosil boʻladi (qarang Lalmikorlik).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kunjutlitepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: XVIII asr. Qashqadaryo viloyatining Yakkabogʻ tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Darxon" MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Zarar yetkazilishi
------------------

Oʻz. Res. Bosh prokuratura maʼlum qilishicha, Qashqadaryo viloyatining Yakkabog‘ tumani, Darxon mahallasida yashovchi R.O. ismli shaxs arxeologiya yodgorligini buzib tashlagani uchun qamoqqa olingan. Ushbu shaxs mas’ul idoralar uni bir necha bor ogohlantirganiga qaramasdan, hududda joylashgan Kunjutlitepa arxeologiya yodgorligini buzib tashlagan va undan chiqqan tuproqni sotib yuborgan. Uning ushbu qilmishi oqibatida madaniy meros obyektiga 47,5 mlrd so‘mlik zarar yetkazilgan.

Ushbu holat boʻyicha Yakkabog‘ tumani prokuraturasi tomonidan 2022-yil 15-avgust kuni Jinoyat kodeksining 132-moddasi 3-qismi (Moddiy madaniy meros obektlarini nobud qilish, buzish yoki ularga shikast yetkazish) bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan va sud qarori bilan fuqaro R.O. qamoqqa olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
3. ↑
4. ↑

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kulrang delfin** (lotincha: *Grampus griseus*) — delfinlar oilasiga mansub sutemizuvchilar turi. Kulrang delfinlar (*Grampus*) jinsining yagona vakili. Afrikaning gʻarbiy qirgʻoqlari, Janubiy Amerikaning shimoli-sharqlari va qutb dengizlari bundan mustasno, deyarli butun dunyo boʻylab ochiq va qirgʻoq suvlarida tarqalgan. Rossiya suvlarida kulrang delfin faqat Kuril orollarining janubiy qismi yaqinida joylashgan.

Tavsif
------

Voyaga yetgan delfining vazni 300 dan 500 kg gacha boʻlishi mumkin. Uzunligi 4 m gacha oʻsadi. Kulrang delfinning dorsal qanoti baland, orqa chetida chuqur oʻyilgan va tananing old yarmiga bir oz siljigan. Boshqa delfinlarga xos tumshugʻi yoʻq. Mollyuskalarning tishlari natijasida paydo boʻlgan yorugʻlik dogʻlari, chiziqlar va tirnalgan joylar tanaga tarqalib ketgan.

Kichkintoylar qishda tugʻiladi va uzunligi uch metrga yetganida balogʻatga etadi.

Kulrang delfinning umr koʻrish davomiyligi 30 yilgacha.

Hayot tarzi
-----------

Ushbu tur delfinlari, barcha delfinlar singari, juda ochiqkoʻngil. Delfinlar 50 donagacha boʻlgan suruvlarda toʻplanishadi. Koʻp miqdorda ozuqa toʻplanadigan joylarda ular 500 tagacha podada toʻplanishi mumkin.

Koʻpgina guruhlarda bir jins va yoshdagi hayvonlar toʻplanadi.

Ovqatlanish
-----------

Kulrang delfinlarning asosiy oʻljasi-tunda suv yuzasiga koʻtariladigan kalmarlar va Boshoyoqli mollyuskalar. Shuningdek, ular baliq, sefalopod va qisqichbaqasimonlar bilan oziqlanadilar. Ular katta chuqurlikda oziq-ovqat olishlari kerak.

Aholi va xavfsizlik
-------------------

Delfinlar yashaydigan hududlarda doimiy baliq ovlash ishlari olib borilmoqda va oziq-ovqat zaxiralari kamayib bormoqda. Yaponiya va Shri-Lanka kabi mamlakatlarda odamlar kulrang delfinlarning goʻshtini isteʼmol qiladilar, shuning uchun ularning soni doimiy ravishda kamayib bormoqda.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑  *Morozov V. P.* Zanimatelnaya bioakustika. — 2-e izd. dop. pererab. — M.: Znanie, 1987. — 208 s. + 32 s. vkl. — S. 54—59.
5. ↑  „Pelorus Djek: istoriya delfina-lotsmana". 17-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-oktabr 2022-yil.
6. ↑  Seriy delfin (Rissoʻs Dolphin) — Grampus griseus
7. ↑
8. ↑
**Kulohiy gumbaz** - konussimon kuloh (uchli qalpoq) shaklida ishlangan gumbaz. Kulohiy gumbaz toʻrtburchaqli bino yoki silindr va prizma shaklidagi poygumbaz ustiga oʻrnatilgan. Yevropa mamlakatlarida qurilgan qoʻngʻiroqxona, ibodatxona, minoralarda ham uning oʻziga xos koʻrinishlarini uchratish mumkin. Oʻrta Osiyo meʼmorligida Kulohiy gumbazning turli uslublari saqlangan. Faxriddin Roziy maqbarasi, Sulton Takash maqbarasi, Chashmai Ayyub maqbarasi, Qaldirgʻochbiy maqbarasi, Manas maqbarasi va boshqalarda uning turli namunalarini koʻrish mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kunmin** — Xitoyning jan.gʻarbiy qismidagi shahar. Yunvan provinsiyasining maʼmuriy va iqtisodiy markazi. Dyanchi koʻlining shim. sohilida, 1892 m balandlikda. Aholisi 3,89 mln. kishi (1998). Transport yoʻllari tuguni. Qora va rangli metallurgiya, mashinasozlik, kimyo, toʻqimachilik, yengil sanoat, qurilish materiallari ishlab chiqarish korxonalari, GES va issiqlik elektr styalari bor. Qadimdan hunarmandchilikda gilam toʻqiladi. Fanlar akademiyasi filiali, universitet va boshqa bor. K. yaqinida koʻmir, temir rudasi, mis, apatit olinadi. Shaharga 1-asrda asos solingan va oʻsha davrda Szyanlin deb atalgan. 17-asr oʻrtalaridan Yunvan provinsiyasining maʼmuriy markazi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |