**Sevan Nişanyan** ( Սեւան Նշանեան  ; **Sevan Bedros Nişanyan**, 1956yil 21-dekabrda tugʻilgan), turkiy arman yozuvchisi, etimologiya sohasidagi faoliyati bilan tanilgan. Oʻtmishda u *"Agos* ve *Taraf"* ' sharhlovchi boʻlishdan tashqari, bir nechta sayohat kitoblarini yozgan. 2004 yilda Ayshenur Zarakolu Erkin fikr mukofotini oldi. Nişanyan 2017-yilda qamoqdan qochganidan keyin to‘rt yil Gretsiyaning Samos orolida yashagan. U 2021-yil oktyabr oyida Belgrad orqali Samos oroliga qaytayotganida Gretsiya hukumati tomonidan persona non grata deb e’lon qilingan va deportatsiya qilingan. Nişanyan 2,5 oydan keyin Gretsiyaga. Armanistonning Gretsiyadagi elchixonasi, Nişanyanning sud qaroriga ko'ra 15 kun ichida o'z ixtiyori bilan Gretsiyani tark etishi kerakligini ma'lum qildi va Armaniston fuqarosi bo'lgani uchun "Armanistonga borishi mumkin" deb bildirdi.

Hayot
-----

Sevan Bedros Nişanyan 1956yil 21dekabrda turk-arman oilasida tug‘ilgan. Boshlang'ich ma'lumotni Pangalti Mihitaryan maktabida olgan va 1968 yilda *"Milliyet"* gazetasi tomonidan uyushtirilgan Boshlang'ichlar o'rtasidagi axborot va madaniyat tanlovida uchinchi o'rinni egallagan. O'rta ta'limni Ishik Liseyida va Robert Liseyida tugatgan. U Robert Highni "men borgan va sevgan birinchi va ehtimol oxirgi muassasa" deb atagan. U 1974-yilda universitetda taʼlim olish uchun AQShga borgan, Yel universitetida falsafa boʻyicha tahsil olgan va Kolumbiya universitetida siyosatshunoslik fanlari nomzodi ilmiy darajasiga qabul qilingan. Lotin Amerikasidagi siyosiy partiyalar bo‘yicha doktorlik dissertatsiyasini tugatmay Turkiyaga qaytdi.

Turk tiliga tarjima qilingan *Grundrisse* 1979 yilda, u atigi 23 yoshida, yuz sahifalik so'zboshi bilan nashr etilgan. Uning maqolalari Birikim jurnali va *The New York Times* da chop etilgan.

U 1984-1985 yillarda Commodore 64 shaxsiy Turkiyaga olib kelgan kompaniyaning asoschisi va boshqaruvchisi bo‘ldi. U kompyuter dasturlashiga qiziqib, turli ma’ruza va konferensiyalarda qatnashgan. U Turkiyaning birinchi mashhur kompyuter jurnali Commodore ga asos solgan va Baytan Bitirmez taxallusi ostida maqolalar yozgan.

U 1986-yilda chiqqan va ko‘mir konlarida bo‘lgan sevgi hikoyasini aks ettiruvchi *Archa g‘ozning parvozi "* ssenariysi bo‘yicha maslahatchi bo‘lgan.

U Britaniya va Uzoq Sharqning turli nashriyotlari uchun sayohat kitoblarini yozgan. *Kichik mehmonxonalar kitobi* birinchi marta 1998 yilda nashr etilgan. Ommaviy turizmdan tashqari turk turizmiga yangi yo’nalish olib kirishga harakat sifatida ko’rish mumkin bo’lgan bu kitob tez orada ma’lumotnomaga aylandi.

Qamoqda boʻlganida "*Soʻzlarning nasl-nasabi: zamonaviy turk tilining etimologik lugʻati* "asarini tamomlagan; Uning o'sha lug'atning mashhur qisqacha mazmuni bo'lgan "*Elif Öküzü yoki ajablanib kitobi* "kitobi nashr etildi.

U 2004 yilda Inson huquqlari jamiyati tomonidan berilgan Ayshenur Zarakolu Erkin fikr mukofoti bilan taqdirlangan. 2006 yilda Turkiyaning sharqiy va janubi-sharqiy mintaqalari haqidagi rasmiy fikr ma'lumotlarini shubha ostiga qo'yuvchi "*Anqaraning sharqida Turkiya* "nomli sayohat qo'llanmasi nashr etilgan.

Nişanyanning Turkiya Respublikasining tashkil topgan davriga oid tanqidiy fikrlarni o'z ichiga olgan "*Soxta respublika: Otaturk va kamalizmga oid 51 savol* "kitobi 2008 yilda nashr etilgan. "*So'zlarning nasabnomasi* "ning keng ko'lamli qayta ko'rib chiqilgan va kengaytirilgan yangi versiyasi ham xuddi shu sanada chiqdi.

U Agos gazetasida sharhlovchi boʻlishdan tashqari, 2008-yil 29-oktabrdan 2009-yil 14-dekabrgacha "*Taraf* "gazetasida "*Kelimibaz* "nomi bilan tilga oid rukn yozgan. Bu maqolalar ikkita alohida kitob holida to‘planib, "*Kelimabaz – 1* "va "*Kelimabaz – 2* "nomi bilan nashr etilgan.

2009 yildan boshlab u Anadolu joy nomlari bo'yicha keng qamrovli tadqiqotni boshladi. Tadqiqotning birinchi mahsulotlari 2010-yilda chop etilgan "*Unutilgan ism: Turkiyadagi qayta nomlangan joylar lug'ati* "kitobida va 7 Haziran 2016 tarihinde Index Anatolicusda veb-saytida e'lon qilingan.

Yigirma yil o'tgach, 2012 yilda u Shirince shahrida Likiya haqida kitob yozish ustida ishlaganda xayoliga kelgan qoyatosh qabrini qurish g'oyasini amalga oshirdi.

Uning *"Arslon bilan yo'l* "avtobiografiyasi, shuningdek, Agosning asarlari ham 2012 yilda nashr etilgan.

Sirince
-------

Nişanyan 1995 yilda o'sha yillardagi turmush o'rtog'i Mujde Tönbekici bilan Izmirning Selchuk tumanidagi Shirince qishlog'iga joylashdi va bu qishloqdagi an'anaviy me'moriy to'qimalarni saqlab qolish va qayta tiklash ishlari bilan tanildi. Eski qishloq uylarini an'anaviy tarzda ta'mirlash yo'li bilan qurilgan "Nişanyan uylari" nomli mehmonxona 1999 yilda foydalanishga topshirilgan.


1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  „Arşivlenmiş kopya". 5 ağustos 2020da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20 mayıs 2020.
3. ↑  „VİDEO HABER | Sevan Nişanyan Samos'a döndü: Dönüp dolaşıp geldiğimiz kürkçü dükkanındayız" (Türkçe). *serbestiyet.com* (14 aralık 2021). 14 aralık 2021da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15 aralık 2021.
4. ↑  „Sevan Nisanyan to be released: Court orders Istanbul-Armenian scholar to leave Greece voluntarily" (İngilizce). *armenpress.am*. 8 ocak 2022da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9 ocak 2022.
5. ↑  Aslanlı Yol, otobiyografi
6. ↑  „Eski hayatlar". 28 mayıs 2016da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10 nisan.
7. ↑  „Sevan Nişanyan/Agos yazıları". 13 haziran 2010da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19 nisan 2009.
8. ↑  „Ayşenur Zarakolu Anıldı".  bianet. 17 kasım 2015da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31 ocak 2005.