recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ibrahim ibn Habib ibn Sulaymon ibn Samura ibn Jundab al-Fazari** (arabcha: إبراهيم بن حبيب بن سليمان بن سمرة بن جندب الفزاري‎ ) (Milodiy 777-yilda vafot etgan) VIII asrda yashagan boʻlib, xalifa Al-Mansurning(754–775) Abbosiylar sudida matematik va astronom boʻlgan. U oʻz oʻgʻli Muhammad ibn Ibrohim al-Fazoriy bilan adashtirilmasligi lozim. U bir necha astronomiyaga oid ishlar yozgan ("astrolyabiya toʻgʻrisida", "armillyar sharlar toʻgʻrisida", "taqvim toʻgʻrisida").

Xalifa unga va uning oʻgʻliga Yoʼqub ibn Ṭoriq bilan birga Hind astronomik asari boʻlgan *Sindhindni* tarjima qilishni buyuradi va u Bagʻdodda milodiy 750-yilda tugatiladi va *Az-zij ala Sini al-Arab* nomi beriladi. Ehtimolki, aynan shu tarjima Hind raqamlari tizimining (yaʼni zamonaviy koʻrinishdagi tizim) Hindistondan Eʼronga koʻchishiga sabab boʻlgan.

Sakkizinchi asr oxirida, Bagʻdod Xalifaligi sudida bu musulmon geograf Gana - "oltin yerlari"ni zikr qiladi.

Yana qarang
-----------

* Uning oʻgʻli, Muḥammad ibn Ibrāhīm al-Fazārī
* Zijlar
* Ya'qubiy

Manbalar
--------

1. ↑  Levtzion, Nehemia*. Ancient Ghana and Mali*. New York: Methuen & Co Ltd, 1973 — 3 bet. ISBN 0841904316.

Adabiyotlar
-----------

* Plofker, Kim (2007). "Fazārī: Muḥammad ibn Ibrāhīm al‐Fazārī". in Thomas Hockey. *The Biographical Encyclopedia of Astronomers*. New York: Springer. 362–3 b. ISBN 978-0-387-31022-0. .  (PDF version)
* Kennedi, Eduard Styuart*. Islomiy astronimik jadvallar*. American Philosophical Society, 1956. ISBN 9780871694621. 29 sentabr 2014-yilda qaraldi.
**Bernard Law Montgomery** (1887—1976) — Buyuk Britaniyaning harbiy arbobi, feldmarshal (1944), Al-Alamayn vikonti (1946). 1908-yildan armiyada. Sandxerstdagi harbiy akademiyani tugatgan. 1—2-jahon urushlari qatnashchisi. Ikkinchi jahon urushida Shimoliy Afrikadagi 8-armiya (bu armiya AlAlamayn ostonalaridagi jangda gʻalaba qozongan) qoʻmondoni (1942-yildan). Normandiya, Belgiya, Shimoliy Germaniyada 21-armiya guruhlari qoʻmondoni (1944—45); imperiya Bosh shtabi boshligʻi (1946—48), NATO qurolli kuchlari bosh qoʻmondonining 1-oʻrin-bosari (1951—58). Buyuk Britaniya va chet mamlakatlarning oliy ordenlari kavaleri.

Manbalar
--------

1. ↑  "MONTGOMERI (Montgomery) Bernard Lou" *OʻzME*. M-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Sunʼiy yoʻtal** — (lotincha: *tussis artificialis*) bemorning nafas olish yoʻllarida havoning qisqa muddatli siyraklashuvini hosil qiluvchi maxsus apparat yordamida nafas yoʻllaridagi narsalarni evakuatsiya qilish metodi.

Mexanizmi
---------

Oʻpkalarning havo yoʻllari bosimi oʻpkalardagi bosimdan past boʻlgan sigʻim bilan qisqa muddatli tutashuvi yoʻli orqali sunʼiy yoʻtal qoʻzgʻatiladi. Bosimlar farqi bronxlarda havo oqimining yuqori tezligini paydo qiladi. Bu oqim traxeya tomon harakatlanib, oʻzi bilan birga balgʻam va boshqa zarrachalarni havo yoʻllaridan, shuningdek ekssudatni soʻrib olish uchun kateter kiritib boʻlmas joylardan chiqarib ketadi.

Qoʻllanish holatlari
--------------------

Sunʼiy yoʻtalni tabiiy yoʻtal refseksi butunlay yoki qisman yoʻqotilganda, yoki yoʻtal ogʻriq hislarini keltirib chiqarsa, masalan, jarrohlikdan keyingi davrda, qoʻllaydilar.

Manbalar
--------

1. ↑  кашель искусственный это:
2. 1 2  КАШЕЛЬ ИСКУССТВЕННЫЙ

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tibbiyotga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Sardoba botigʻi** — Mirzachoʻlning shim.sharqiy qismida joylashgan berk botiq. Tubining bal. 261 m, uz. 27 km, eni 9–10 km. Shimoliy yon bagʻri nisbatan tikroq. Yon bagʻirlari qumli, osti gipelashgan loytosh va qumoq togʻ jinslaridan iborat.

Botiqning kelib chiqishi haqida turli fikrlar mavjud. Baʼzi olimlar uni yuqori pliotsen davrida Sirdaryoning qad. oʻzani yoki dare suvi vaqtvaqti bilan quyilib turgan koʻl oʻrni deb hisoblaydilar. Botiqda shoʻrlangan och boʻz, oʻtloqiboʻz, shoʻrxok tuproqlar tapqalgan. Yer osti suvlari 1–5 m chuqurlikda joylashgan, minerallashganlita hd da. ʼ gramldda ?>ft grammtacha. tv osti suvlarining harakati juda sust. Yerning meliorativ holatini yaxshilash va undan qishloq xoʻjaligida foydalanish uchun vertikal zovurlar qurilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nils Anton Alfhild Asther** (talaffuzi: „Nils Anton Alfhild Aster", 1897-yil 17-yanvar — 1981-yil 19-oktyabr)  shved aktyori, 1926-yildan 1950-yillarning oʻrtalarigacha Gollivudda faol boʻlgan, „erkak Greta Garbo" nomi bilan tanilgan. 1916-yildan 1963-yilgacha u yetmishdan ortiq badiiy filmlarda suratga tushgan, ulardan 16 tasi „jimjitlik davri"da suratga olingan. Asther asosan ikki ovozsiz film da suratga tushgan: *"The Single Standard"* va „Wild Orchids". U shved aktyori Greta Garbo bilan birga suratga olingan va munozaralarga sabab boʻlgan film *"The Bitter Tea of General Yen"* filmida bosh qahramon rolini ijro etgan.

Biografiya
----------

Astherning tugʻilgandagi ismi Nils Anton Alfhild Asther. Shvetsiyalik Anton Andersson Asther (1865-yil 21 fevral, Karoli, Malmyo) va Hildegard Augusta Akerlund (1869-yil 3-noyabrda Södra Sallerup, Malmöhus okrugida tugʻilgan) oilasida tugʻilgan.

### Karyeraning pasayishi

1935- va 1940-yillar oraligʻida Asther Angliyada ishlashga majbur boʻldi, chunki shartnoma buzilganligi sababli studiyada qora roʻyxat paydo boʻldi. U yerda Asther oltita filmda suratga tushdi. U 1940-yilda Gollivudga qaytib keldi va 1949-yilgacha yana 19 ta film suratga tushgan boʻlsa-da, uning faoliyati hech qachon oʻzgarmagan va asosan kichik yordamchi rollarda paydo boʻlgan. 1950-yillarning boshlarida Asther televideniedagi faoliyatini qayta boshlashga harakat qildi, lekin, faqat kichik teleseriallarning bir nechta epizodlarida rol oʻynashga muvaffaq boʻldi. 1958-yilda u Shvetsiyaga deyarli qashshoq holda qaytib keldi. U yerda mahalliy teatr bilan shartnoma tuzishga muvaffaq boʻldi va 1963-yilda aktyorlikdan voz kechgunga qadar toʻrtta filmda rol oʻynadi va vaqtini rasm chizishga bagʻishladi.

Xotiralar
---------

"Asther's memories" Astherning vafotidan keyin shved tilida nashr etilgan. Kitob 1958-yilda Goteborgga kelganida Asther bilan faqat bir marta uchrashgan teatr tarixchisi Uno „Myggan" Ericksonning soʻzboshisi bilan jamlangan. Keyingi soʻz Ivo Viklander tomonidan yozilgan. Asther tomonidan yozilgan kitobning oʻrtasi uning tugʻilishidan 1958-yilda Shvetsiyaga qaytishigacha boʻlgan yillarni qamrab oladi. Ivo Viklander keyingi intervyularida Nils Asther oʻlimidan oldin hayotining bir qismini oʻchirib tashlamoqchi boʻlganini va uning tarjimai holidagi koʻplab materiallar yanada qiziqarli hikoya qilish uchun boʻrttirilgan yoki butunlay uydirilganligini taʼkidladi.

Manbalar
--------


1. ↑  Swedish Film Database — in Swedish only
2. ↑  Nils Asther page on „Golden Silents"
3. ↑  Britannica.com — Nils Asther
4. ↑  New York Times 16 October 1981
5. ↑  Asther, Nils*. Narrens väg – Ingen gudasaga – memoarer*, Iwo Wiklander (afterward) (SV) Ericson:, Stockholm, SV: Carlsson, 1988.
6. ↑  „Nils Asther page". *Answers*.
**Jasur Matyakubovich Matchanov** (1984 - yil 15-martda tugʻilgan, Toshkent) — oʻzbek bokschisi, ogʻir vazn toifasi vakili. Boks boʻyicha Oʻzbekiston terma jamoasi tarkibida ringga koʻtarilgan,  Jahon chempionati bronza medali sovrindori, Osiyo oʻyinlari kumush medali sovrindori, Osiyo chempionati kumush medali sovrindori, respublika va xalqaro turnirlar gʻolibi boʻlgan. Shuningdek, sport mutasaddisi, Oʻzbekiston Milliy olimpiya qoʻmitasida Bosh kotibi sifatida ham tanilgan.

Tarjimai hol
------------

Jasur Matchanov 1984-yil 15-martda Oʻzbekistonning Toshkent shahrida tugʻilgan.

U xalqaro maydondagi birinchi muvaffaqiyatiga 2002-yilda erishgan. Oʻzbekiston terma jamoasi safiga qoʻshilib Santyago-de-Kubada oʻtkazilgan oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etadi va ogʻir vazn toifasida bronza medalini qoʻlga kiritgan.

2003-yili Kataniyadagi Jahon Harbiy oʻyinlarida yarim finalda rossiyalik Islom Timurziyevga yutqazib, bronza medalini olishga muvaffaq boʻladi.

2004-yilda u Fort-Xuachukadagi harbiy chempionatda yarim finalda nemis Shteffen Krechmanga imkoniyatni boy berib, bronza medalini qoʻlga kiritadi.

2005-yilda Xoshimin shahrida boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida u birinchi ogʻir vaznda kumush medal sohibi boʻlgan. Myanyandagi jahon chempionatida esa Xose Payares va Klemente Russo kabi kuchli bokschilarni magʻlub etdi, bronza medalini qoʻlga kiritdi -  ammo yarim final bosqichida ozarbayjonlik Elchin Alizodaga yutqazib qoʻydi.

2006-yilda u Plevendagi Stranja memorialida kumush medalni qoʻlga kiritdi, Varendorfdagi harbiy chempionatda ikkinchi boʻldi va hal qiluvchi final uchrashuvida rossiyalik Raxim Chaxkiyevga imkoniyatni boy berdi. U Dohadagi Osiyo oʻyinlarida qoʻlga kiritilgan kumush medalini medallar roʻyxatiga qoʻshib qoʻydi va finalda eronlik Ali Mazaheriga magʻlub boʻldi.

2007-yilda Ulan-Batorda boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida birinchi ogʻir vazn toifasida bronza medali sohibi boʻldi, yarim finalda yana Mazaxeri bilan toʻqnash kelib, magʻlub boʻldi. Bundan tashqari, u Chikagodagi jahon chempionatidagi chiqishi bilan e’tiborga olindi,  ammo Jasur Matchanov dastlabki bosqichdayoq medallar uchun kurashdan chiqib ketdi va gʻoliblar qatoridan joy ololmadi.

U 2008-yilda Pekindagi Yozgi Olimpiya oʻyinlariga yoʻllanmani qoʻlga kiritishga uringan, biroq Bangkokdagi Osiyo Olimpiadasining saralash bosqichida gʻalaba qozona olmadi va finalda eronlik Mazaheriga yutqazib qoʻydi.

U oxirgi marta xalqaro miqyosda sezilarli natijalarni koʻrsatgan 2009-yilgi mavsumda u Chjuxayda boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida boks bilan shugʻullangan edi - u 91 kg vazn toifasida chorak finalga chiqdi va u erda yana bir bor Ali Mazaherga imkoniyatni boy berib qoʻydi.

Sport faoliyatini yakunlab, oʻzini sport funsioneri sifatida koʻrsatdi. 2018-yil yanvar oyida u Oʻzbekiston Milliy olimpiya qoʻmitasining Bosh kotib lavozimiga tayinlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Matchanov to miss out" (en).  Eurosport (2-fevral 2008-yil). Qaraldi: 11-noyabr 2018-yil.
2. ↑  По материалам базы данных *amateur-boxing.strefa.pl*
3. ↑  НОК возглавил Умид Ахмаджонов Gazeta.uz *16 января 2018*
**Nilufar Oʻtkirovna Shomurodova** (oʻzbekcha: *Nilufar Utkirovna Shomurodova*; 1999-yil 7-iyul Oʻzbekistonning Navoiy viloyati, Navoiy shahrida toʻgʻiladi) — badiiy gimnastika boʻyicha o‘zbek sportchisi, xalqaro toifadagi O‘zbekiston sport ustasi, O‘zbekiston terma jamoasi sardori. 2021-yilda u badiiy gimnastika bo‘yicha ko‘pkurash, to‘p, halqa va to‘qmoqlar bilan mashq qilishda guruh mashqlari bo‘yicha Osiyo chempioni bo‘ldi. 2020-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi.

Sportdagi faoliyati
-------------------

U 2003-yildan Navoiy shahrida murabbiysi Irina Butko bilan, o‘n yoshidan esa Lyudmila Polivanova bilan Toshkentda gimnastika bilan shug‘ullana boshlagan. 2016 yilda O‘zbekiston terma jamoasi tarkibiga qo‘shilgan.

Nilufar 2019-yilda Pattayada (Tailand) badiiy gimnastika bo‘yicha o‘tkazilgan Osiyo chempionatida  O‘zbekiston terma jamoasi tarkibida beshta to‘p va halqa, to‘qmoq bilan mashq bajarishda ikkita oltin, ko‘pkurashda kumush medalni qo‘lga kiritdi.

2021-yilda Toshkent shahrida o‘tkazilgan badiiy gimnastika bo‘yicha Osiyo chempionatida guruh mashqlarida milliy terma jamoa bilan birga Shomurodova ko‘pkurashda (83,950 natija), to‘pda (44,100 natija), halqa va g‘altakda (natija 41,700) uchta oltin medalni olishga musharraf bo‘ldi.. Rossiyalik murabbiy Yekaterina Pirojkova boshchiligidagi badiiy gimnastika bo‘yicha Osiyo chempionatida O‘zbekiston terma jamoasining g‘alaba qozonishi Tokio (Yaponiya) shahrida bo‘lib o‘tadigan yozgi Olimpiya o‘yinlarida ishtirok etishiga imkon yaratadi. O‘sha yili Toshkent shahridagi badiiy gimnastika bo‘yicha Jahon kubogi bosqichida guruh mashqlarida ko‘pkurash va to‘p uloqtirish bo‘yicha terma jamoa tarkibida oltin, halqa va to‘qmoq bilan kumush medalga erishdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Шамурадова Нилуфар" (ru). *gimnastika.pro*. Qaraldi: 5-avgust 2021-yil.
2. ↑  „Токио-2020" (ru). Qaraldi: 5-avgust 2021-yil.
3. ↑  „Гимнастки Узбекистана завоевали 13 медалей на ЧА в Таиланде" (ru). *Газета.uz* (25-iyun 2019-yil). Qaraldi: 5-avgust 2021-yil.
4. ↑  „SHOMURADOVA Nilufar - FIG Athlete Profile". *www.gymnastics.sport*. Qaraldi: 5-avgust 2021-yil.
5. ↑  *Sputnik Узбекистан.* „Сборная Узбекистана по художественной гимнастике завоевала лицензию на Олимпиаду в Токио" (ru). *Sputnik Узбекистан* (9-iyun 2021-yil). Qaraldi: 5-avgust 2021-yil.
6. ↑  *Sputnik Узбекистан.* „Гимнастки из Узбекистана заняли первое место на Кубке мира" (ru). *Sputnik Узбекистан* (18-aprel 2021-yil). Qaraldi: 5-avgust 2021-yil.
Pishloq pichogʻi
**Pishloq pichogʻi** — pishloqni kesish uchun qoʻllaniladigan oshxona pichogʻ. Pishloq naviga qarab bir necha turdagi pishloq pichogʻi mavjud. Pishloq pichogʻi deyilganda, koʻp hollarda yumshoq pishloq pichogʻi tushuniladi.

GOST R 51015-97 „Maishiy va maxsus pichoqlar. Umumiy texnik xususiyatlar" standartiga muvofiq, pishloq pichoqlari maxsus pichoqlar sirasiga kiradi; ularning umumiy uzunligi 370 mm, tigʻ uzunligi — 240 mm, pichoqning kengligi va qalinligi — mos ravishda 40 va 1,6 mm boʻlishi kerak.

Yumshoq pishloqlar uchun pichoq
-------------------------------

Yumshoq pishloqlar oʻtkir tishli pichoqlar bilan kesilishi kerak. Bunday pichoq tigʻida pishloq yopishmasligi uchun keng tirqishlar boʻladi.

Shuningdek, juda yumshoq pishloqlar uchun ham alohida pichoqlar ham mavjud.

Qattiq pishloqlar uchun pichoq
------------------------------

 Parmesan pichogʻi
Parmesan kabi qattiq pishloqlar uchun maxsus pishloq pichogʻi ishlatiladi — u qisqa, qalin tigʻli boʻlib, ustrisa pichogʻiga oʻxshab ketadi.
.

Shuningdek q.
-------------

* Pishloq qopqogʻi

Eslatmalar
----------

1. ↑  Noji dlya sira
2. ↑  Нормативный документ|ГОСТ|Р 51015-97

Adabiyotlar
-----------

* „Сыр",*Краткая энциклопедия домашнего хозяйства*. M.: Sovetskaya ensiklopediya, 1960 — 614—616 bet.
* Poxlyobkin V. V. Spesialnie noji // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E", 2015. — S. 258. — 456 s. — 4000 ekz. — ISBN 978-5-699-75127-3.
**Hujjatli kanal** (*hujjatli kanal* sifatida stilize qilingan) — Kanadaning ingliz tilidagi toifali kanali, Kanada Teleradiokompaniyasi (CBC), Kanada Milliy Film Kengashi va boshqa toʻrtta mustaqil produserga tegishli. Uning dasturlari asosan hujjatli filmlar va hujjatli teleseriallar namoyish etishga bagʻishlangan.

Tarixi
------

2000-yil 24-noyabrda Kanada Radio-televideniye va telekommunikatsiyalar komissiyasi (CRTC) tomonidan *Kanada hujjatli kanali* sifatida litsenziyalangan; u **Hujjatli kanal** sifatida 2001-yil 7-sentabrda YTV Canada Inc. shoʻba korxonasi (53 %), CBC (29 %), NFB (14 %) va quyidagi film produserlari orqali Corus Entertainmentning koʻpchilik mulki ostida ochilgan. Har biri %: Omni Film Productions, Cinenova Productions, Barna-Alper Productions va Galafilm shu tartibtadir

2006-yil 11-mayda Corus Entertainment xizmatdagi 53 % ulushini CBCga sotishini eʼlon qildi; CBCning qiziqishini oldingi 29 % dan 82 % ga yetkazdi. Korus ushbu xizmatga boʻlgan qiziqishini sotishga qaror qildi, chunki u hujjatli filmlar asosiy boʻlmagan aktiv deb hisoblanishini va oʻz eʼtiborini asosiy aktivlarga qaratishni istashini aytdi; bolalar va oila, ayollar turmush tarzi va filmlar. 2007-yil 22-iyunda CRTC bitimni tasdiqladi va bitim yakunlandi.

2008-yil 27-mart, soat 12:01 am EST, Hujjatli filmlar kanali oʻz nomini yangi logotip va efir grafiklari bilan birga oddiy **hujjatli filmga** oʻzgartirdi.

2013-yil oktabr oyida Neil Tabatznik eOne Television ulushini (2008-yil yanvar oyida Barna-Alper Productionsni sotib olganida kanalga egalik qilgan) kanaldagi ulushini sotib oldi.

2016-yilda CBC kanalni yana rebrending qildi, logotipni biroz oʻzgartirib, „kanal" soʻzini kiritdi va uning nomini „Kanal" **hujjatli filmi** deb oʻzgartirdi.

Hujjatli kanal HD
-----------------

2011-yil 1-aprelda CBC standart aniqlikdagi tasma bilan bir vaqtda hujjatli kanalning yuqori aniqlikdagi tasmasini ishga tushirdi. U Bell Satellite TV, Cogeco, Rogers Cable, EastLink, Bell Fibe TV, Bell MTS, Optik TV, SaskTel va Shaw Direct- da mavjud.

Logotiplar
----------

| Fayl:Documentary Channel Canada 2001 logo.png |  |
| --- | --- |
| 2001 — 2008-yillar | 2008 — 2016-yillar |

Havolalar
---------

* Hujjatli kanallar roʻyxati
* Kanadaning hujjatli filmlar tashkiloti

Manbalar
--------

1. ↑  CBC buys into doc channel; Playback Magazine; 2006-05-29
2. ↑  Broadcasting Decision CRTC 2013-554, CRTC, 10-17-16

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti

Andoza:CBC Television
Al-Ravda orolidagi Nil ustunini oʻlchash, Qohira
**Nilometr** yil davomidagi suv toshqini mavsumida Nil daryosining suvini balandlik darajasini oʻlchash uchun ishlatiladi. Misrda tirsak birligida sozlangan nilometrlarning uchta asosiy turi mavjud:

1. Vertikal ustun
2. Nil daryosiga olib boradigan zinapoya
3. Quduqli chuqur quduq

Agar suv sathi past boʻlsa, oziq-ovqat ham kamroq boʻlar, agar suv sathi juda baland boʻlsa, bu ham halokatli boʻlar edi. Unumdor tuproqqa ega boʻlish uchun va dalalar uchun suv toshqini qanchalik muhim ekanligini koʻrsatadigan oʻziga xos belgi bor edi.

Iyul va noyabr oylari orasida Misr orqali oʻtadigan Nil daryosi qirgʻoqlarini buzib yubordi. qoʻshni suv toshqinlarini qoplagan edi. Suvlar taxminan sentyabr va oktyabr oylarida kamaydi va ekin maydonlari ustida qora loydan iborat juda unumdor loy qodiqlari qoldirdi.

Qadimgi misrliklar oʻz yillarini ajratgan uch fasldan biri *Axet* yoki toshqinlar mavsumi edi.

Yillik suv toshqini Misr tsivilizatsiyasi uchun katta ahamiyatga ega edi. Kuchli boʻlmagan suv toshqini qishloq xoʻjaligi rivojlanishini uchun muhim omil edi; Biroq, odatdagidan koʻra kamroq boʻlgan suv toshqinlari ocharchilikka olib kelar, ammo suv toshqinlarini koʻp boʻlishi xuddi shunday halokatli boʻlib, toshqin tekisliklarda qurilgan inshoatlarni koʻp qismini yuvib ketar edi. Milodiy 622-999 yillardagi yozuvlar shuni koʻrsatadiki, yillarning 28 foizi suvga choʻmish darajasi kutilganidan past boʻlgan. 

Keyingi suv toshqini hajmini bashorat qilish qobiliyati qadimgi Misr ruhoniylarining sirining bir qismi edi.

 Elephantine orolidagi nilometr
Nilometr uchun eng oddiy dizayn daryo suviga botgan vertikal ustun edi. Suvning chuqurligini koʻrsatadigan belgilangan daraja mavjud. Ushbu oddiy koʻrinishnià Qohira markazidagi Al -Ravda orolida hali ham koʻrish mumkin. 

Nilning suvini hajmini oʻlchashning yana bir yoʻli pastki suvga olib boradigan bir guruh zinapoyalardan iborat edi. Asvandagi Bu joy Misr tarixida ham alohida ahamiyatga ega boʻlgan.

Foydalanilishi
--------------

Nilometrlar fir’avnlar hukumdorligi davrida paydo boʻlgan boʻlsa-da, ulardan keyinchalik Misrda hukmronlik qilganlar ham foydalanganlar. Nilomertlarning baʼzilari Rim davrida qurilgan.

XX asrga kelib Nilning yillik suv toshqlari sezilarli darajada kamayadi, keyin esa Asvan toʻgʻonining qurilishi bilan butunlay toshqinlar toʻxtaydi. Asvanni baland toʻgʻonlari Misr va uning qishloq xoʻjaligiga hamda nilomertga ham katta taʼsir oʻtkazadi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Brian Fagan*. The Great Warming: Climate Change and the Rise and Fall of Civilizations*. Bloomsbury Publishing, 1 August 2010 — 167 bet. ISBN 978-1-59691-780-4.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Nilufar (maʼnolari).

**Nilufar** (Nelumbo) — nilufardoshlarga mansub suvda oʻsadigan koʻp yillik oʻsimliklar turkumi. Ikkala yarim sharning moʻʼtadil mintaqalarida va tropiklarda 2 turi — guli pushti yongʻoqchali N. (N.nicifera) va sariq N. (W.lutea) oʻsadi. Bargi yirik, qalqonsimon, bandi uzun, suv betida qalqib turadi yoki suvdan yuqori koʻtarilib oʻsadi. Guli yakka, yirik, ikki jinsli, diametri 16 sm gacha boradi, oq yoki pushti, xushboʻy, bargi ustida ochiladi.

Mevasi konussimon, koʻp yongʻoqchali, suv ostida yetiladi. N. urugidan yoki ildizpoyasidan koʻpayadi. Unib chiqqanidan keyin 3-yili gullaydi. Hindiston va Xitoyda pushti N. qadimdan muqaddas oʻsimlik hisoblanadi. N.ning madaniy shakllari koʻp. N.ning poyasi, barglarida vitamin S va kauchuk, bandi va novdalarida zaharli modda — nelyumbin bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Monomerlar** (mono... va yun. meros — qism) — molekulalari oʻzaro taʼsirlanib (polimerlanish yoki polikondensatlanish) yoki boshqa moddalarning molekulalari bilan reaksiyaga kirishib polimerlar hosil qiladigan quyi molekulali moddalar. Polimerlanishda qatnashuvchi koʻpchilik M. quyidagi ikki sinfdan biriga taalluqli boʻladi: 1) karrali bogʻlar S=S, S=S, S=O, C=N va boshqalarning buzilishi natijasida polimerlanuvchi birikmalar (olefinlar, diyen va atsetilen uglevodorodlari, aldegidlar, nitrillar va h.k.); 2) siklik guruhlarning buzilishi natijasida polimerlanuvchi birikmalar, mas, olefin oksidlari, laktamlar, laktonlar. Funksional guruhi bor boʻlgan birikmalar (mas, dikarbon kislotalar, aminokislotalar, glikollar, fenollar, diaminlar) ham M. sifatida ishlatilishi mumkin. Sopolimerlanish yoki sopolikondensatlanish reaksiyalarida ishtirok etuvchi M. somonomerlar deb ataladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Qutb yulduzi (maʼnolari).
**Temir qoziq**, Oltin qoziq, Qutb yulduzi — Kichik Ayiq yulduz turkumining eng ravshan yulduzi. Osmonida Shimoliy qutbga eng yaqin joylashgan yulduz boʻlib, qutbgacha taxminan 1 gradus masofada joylashgan. Osmondagi barcha yulduzlar Shimoliy qutb atrofida sharqdan gʻarbga tomon koʻrinma harakatlanib (Yer oʻz oʻqi atrofida gʻarbdan sharqqa tomon aylanishi tufayli), qutb atrofida konsentrik aylanalar chizadi. Temir qoziq yulduzi qutbga juda yaqin boʻlganidan yulduzlar goʻyo uning atrofida aylanadigandek va bunda u qoʻzgʻalmay turgandek tuyuladi. Shu bois unga Temir qoziq (Oltin qoziq, Qutb yulduzi) deb nom berilgan. Temir qoziqni Katta Ayiq (Yetti Qaroqchi) yulduz turkumi "choʻmichi" yoki "barkash" orqali oson topish mumkin.

Buning uchun "barkash"ning oxirgi "suv quyiladigan" 2 yulduzi orqali toʻgʻri chiziq tortilib, "barkash"ning ogʻzi tomoniga bu 2 yulduz orasidagi yoy oʻlchamidan 5 ta qoʻyilganda aynan Temir qoziq yulduziga taqaladi. 

Temir qoziq yulduzining rangi sargʻish; temperaturasi Quyosh temperaturasvdan ancha yuqori (7000°); diametri Quyoshdan 120 marta katta. Uning nurlanish quvvati Quyoshnikidan 10000 marta ortiq. Temir qoziq hajmi oʻzgaruvchi (pulsatsiyalanuvchi) yulduzlar turkumiga kiradi. Bunda uning temperaturasi spektri va ravshanligi ham bir oz oʻzgaradi. Yulduz kattaligi ravshanligining maksimumida 2,1 minimumida 0,3 ga chiqadi. Undan chiqqan nur Yergacha 472 yidda yetib keladi. 1779-yilda V. Gershel uning yoʻldoshyulduzini ochgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Monosom tahlil** - genetik ta-dqiqot usuli; aneuploidiya hodisasi tiplaridan biri — monosomiyaga (qarang Geteroploidiya) asoslangan. Genotipdagi ayrim xromosomalarning irsiy ahamiyatini aniqlashga xizmat qiladi. Monosomiklar tashqi va ichki (fiziologik, genetik) omillar taʼsirida xromosomalarning qut-blarga tarqalishidagi buzilishlar tufayli vujudga keladi. Bunday buzilishlar ham somatik, ham jinsiy hujayralarda boʻlishi mumkin. Shuning uchun monosomiklar mitotik va meyotik boʻladi. Biroq gomologik xromosomalarning qutblarga tarqalmasligi meiozaa, yaʼni gomologik xromosomalarning konʼyugatsi-yalanish va bivalentlar hosil qilish jarayonida koʻproq yuz beradi, chunki bunda bivalent batamom bir hujayraga oʻtib ketishi tufayli ikkinchi hujayrada yetishmovchilik kuzatiladi. Monosom tahlil hayvon va oʻsimliklar genetikasida qoʻllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kumamoto qal’asi** ― Yaponiyaning Kumamoto prefekturasidagi Kumamoto shahrida joylashgan. Shuningdek, „ginkgo qal’asi" yoki „qargʻa qal’asi" nomlari bilan mashhur.

Kumamoto qal’asi Yaponiya milliy xazinasi roʻyxatiga kiritilgan.

Tarixi
------

 *Tenshu* asosiy minorasi
Dastlab, kelajakdagi qal’aning hududida 1469-1487-yillarda qurilgan kichik qal’a bor edi.

Yetti yildan koʻproq vaqt davomida (1601-yildan 1607-yilgacha) qal’a Daimyo Kato Kiyomasa buyrugʻi bilan qayta qurildi va kengaytirildi. Qurilish jarayonida Kato Koreya bilan urushda olgan bilimlaridan foydalangan — qal’a umumiy uzunligi 13 km boʻlgan qal’a devori bilan oʻralgan, qal’a ichida garnizon ehtiyojlari uchun 120ta ichimlik suvi quduqlari qazilgan va yongʻoq daraxtlari ekildi. 50 yildan soʻng qalʼa Xigo viloyati hukmdorlari Xosokava urugʻi tasarrufiga oʻtdi.

1874-yilda Meydzi restavratsiyasidan soʻng qal’a foydalanilmay qoldi. 1877-yilda Satsuma qoʻzgʻoloni paytida, ellik kunlik qamaldan soʻng, qal’a bosib olindi, qal’aning bir qismi yonib ketdi, faqat tosh poydevori va Uto minorasi qoldi.

1960-yilda qal’a qayta tiklandi, qal’aning asosiy minorasi temir-beton yordamida tiklandi. Qayta tiklangan qal’aning maydoni asl nusxasidan ancha kichikroq, ammo hozir ham u 760 ming kvadrat metrni tashkil etadi.

Hozirda qasr muzey sifatida foydalanilmoqda. Koʻrgazmalar kiyim-kechak, qurol va samuray zirhlari koʻrgazmaga qoʻyilgan.

Qal’a devorlari 2016 -yil 14-apreldagi Kyushu zilzilasida jiddiy shikastlangan.

Yana qarang
-----------

* Yaponiyadagi qal'alar ro'yxati

Manbalar
--------

1. ↑  
Stephen Turnbull*. Японские замки. 1540-1640*. Osprey Publishing, 2003 — 59 bet. ISBN 1-84176-429-9.
2. ↑  „При землетрясении в Японии пострадал средневековый замок Кумамото". 24-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-aprel 2016-yil.

Havolalar
---------

|  |
| --- |
| **Kumamoto qal’asi** haqida Vikipediyaning qardosh loyihalarida koʻproq bilib oling |
|  | Maʼno va tarjimalari Vikilugʻatda |
|  | Media fayllar Vikiomborda |
|  | Taʼlim resurslari Vikiversitetda |
|  | Xabarlar Vikiyangiliklarda |
|  | Iqtibos, maqol va matallar Vikiiqtibosda |
|  | Asarlar matnlari Vikimanbada |
|  | Kitob va darsliklar Vikikitobda |
|
|
|

* Qal’aning rasmiy sayti(yap.) )
**Monotematizm** (mono... va tema — mavzu) — koʻp ovozli musiqa asarlarini tuzilish prinsipi; M. maʼlum bir musiqiy mavzu (kuy)ning oʻziga xos rivojlantirish usuli bilan bogʻliq boʻlib, sonatasimfonik turkumi yoki unga asoslangan bir qismli shakllarni oʻzaro bogʻlaydi. M.ning ilk namunasi — L. Betxovenning 5simfoniyasi. M. ayniqsa, musiqiy romantizm davrida rivoj topgan (G. Berlioz, F. List va boshqalar). Oʻzbek kompozitorlari asarlari (mas, M. Tojiyevning 3- simfoniyasi)da ham keng qoʻllanilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ondiris**(qozoqcha: *Өндipiс*)—Qozogʻiston Respublikasining Akmola viloyati Astraxan tumanidagi qishloq. Novocherkassk qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi—113650400.

Geografiyasi
------------

Qishloq Ishim daryosining oʻng qirgʻogʻida,tumanning janubi-sharqiy qismida,tuman maʼmuriy markaz-Astraxanka qishlogʻidan taxminan 22 kilometr(toʻgʻri chiziqda)janubi-sharqda, 9 kilometr uzoqlikda joylashgan. qishloq okrugi ma'muriy markazidan janubi-sharqda - Novocherkassk qishlog'i.

Mutlaq balandligi dengiz sathidan 308 metr.

Eng yaqin aholi punktlari: Novocherkasskoe qishlog'i - shimoli-sharqda,Petrovka qishlog'i - sharqda.

M-36 "Rossiya Federatsiyasi chegarasi(Yekaterinburggacha)–Olmaota qishlogʻi yonidan Qoʻstanay, Ostona, Qaragʻanda shaharlari orqali respublika ahamiyatiga ega avtomobil yoʻli oʻtadi.

Aholisi
-------

1989-yilda qishloq aholisi 607 kishi (shundan qozoqlar asosiy aholi) edi  .

1999-yilda qishloq aholisi 561 kishi(282 erkak va 279 ayol)edi.2009-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, qishloqda 464 kishi (251 erkak va 213 ayol) yashagan.

Ko'cha
------

* ko'chalari. Kabrdahmana Adilboeva

Manbalar
--------

1. ↑  „База КАТО".  Агентство Республики Казахстан по статистике. 27-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-fevral 2013-yil.
2. ↑  „Ondiris". *www.geonames.org*. Qaraldi: 3-avgust 2022-yil.
3. ↑  „Итоги Всесоюзной переписи населения 1989 года по Казахской ССР. Том 3". Qaraldi: 3-avgust 2022-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
4. 1 2  „Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года".  Агентство Республики Казахстан по статистике. 13-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi.
5. ↑  „Новые почтовые индексы АУЛ(СЕЛО) ОНДИРИС, РАЙОН АСТРАХАНСКИЙ, Казахстан. Поиск индекса по адресу". *bizgid.kz*. Qaraldi: 3-avgust 2022-yil.
Tarkan Çakır konsert davomida
**Onadoʻli roki** (turkcha: *Anadolu rock*, inglizcha: *Anatolian rock*) turk xalq musiqasi va rok birlashuvi orqali yuzaga kelgan janr. U 1960-yillar oʻrtalarida,The Beatles, Rolling Stones, Led Zeppelin, Yes, Status Quo va Omega Gʻarb rok guruhlari Turkiyada mashhur boʻlganidan soʻng paydo boʻldi. Turk xalq musiqasi va folklor falsafasi elementlari  Erkin Koray, Cem Karaca, Barış Manço, Moğollar kabi qoʻshiqchilarga taʼsir koʻrsatdi — aynan ular Onado'li rokining asoschilari boʻldi.

Tarixi
------

Koʻkxon Aya taʼkidlashicha, turk roki Turkiyaga The Shadows guruhining tashrifidan boshlanadi va keyingi oʻn yilliklar davomida rivojlanadi. Shubhasizki, G'arb rok-madaniyati turk sahnasiga kuchli taʼsir qildi. Gʻarb taʼsirida turk jamiyatining oʻzi va turk madaniyati sezilarli darajada oʻzgarishni boshladi. Bu oʻzgarishlar Onadoʻli rokining shijoat bilan oʻsishi, rivojlanishi va mashhurligiga xizmat qildi.

1966 dan 1975-yilgacha boʻlgan davrda psixodelik rok Turkiyda juda ommabop boʻlgan edi, xususan gitarachi Erkin Korayning kuylari. Bundan keyin progressiv rok va Jem Karaja, Moğollar kabi ijrochilar mashhur boʻlib ketdi

Oxirgi oʻn yilda Mor ve Ötesi, Kurban, Athena, Gripin, Kargo, Duman, Vega, Çilekeş va MaNga kabi guruhlarning oʻsishi kuzatilmoqda. Ular sahnaga chiqadigan janrlari ancha xilma-xil, lekin umuman olganda ular turk sahnasini va zamonaviy Onadoʻli rokini namoyon qiladi.

Ijrochilar
----------

* 3 Hür El
* Barış Manço
* Cem Karaca
* Moğollar
* Erkin Koray
* Gültekin Kaan
* Edip Akbayram
* Murat Ses
* Üç Hürel
* Kıraç
* Haluk Levent
* Bulutsuzluk Özlemi
* Haramiler
* Yırtık Uçurtma
* İlhan İrem
* Murat Göğebakan
* Grup Destan
* Murat Kekilli
* Barış Akarsu
* Kâzım Koyuncu
* Şebnem Ferah
* Oğuz Sanlısoy
* Demir Demirkan
* Haykko Cepkin
* Aylin Aslım
* Özlem Tekin
* Mor ve Ötesi
* maNga
* Yüksek Sadakat

Katta rok festivallari
----------------------

* Rockʼn Coke
* Masstival
* Radar Live
* Uni-Rock Fest Rock
* Station Festival
* Barışarock

Izohlar
-------

1. ↑  Turkish progressive music in the sixties and seventies
**Alfa-spektrometrlar** — radioaktiv yadrolar chiqarayotgan alfa (a)-zarralar energiyasini oʻlchaydigan asbob. Ishlash tarzi a-zarralarning magnitik tahliliga (magnit A.-s.) yoki ularning ionlovchi taʼsirlarini tadqiq qilishga (ionlash kamerasi) asoslangan. a-zarralarning energetik spektri (na-fis strukturasi)ni oʻrganish yadro fi-zikasida katta ahamiyatga ega. Spektrlar yadroning energetik sathlari toʻgʻrisida maʼlumot beradi. Odatda, mahsul yadroning energetik sathlari bir-biriga yaqin boʻladi. Masalan, Ra226 yadrosining ik-kinchi va uchinchi uygʻongan holati ener-giyalari farqi 20-43 keV. Shuning uchun a-spektrometrlarning energetik sathlar bir-biriga yaqin boʻlgan guruhlarini aj-rata olish qobiliyati katta boʻlishi ke-rak. Hozirgi zamon magnit a-spektrometri energetik sathlar farqi 0,07% boʻlgan chiziqlarni ajrata oladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Seriya (maʼnolari).

**Seriya** (geologiyada) — mahalliy yoki regional stratigrafik shkala boʻlimining geologik svitalarga nisbatan yirik taksonometrik birligi. S. 2 va undan koʻp svitalarni birlashtiradi; quyidagi belgilar: togʻ jinslarining hosil boʻlish sharoitining oʻxshashligi (dengiz, kontinental, vulkanik va boshqalar), baʼzi bir jinslarning ustunligi (choʻkindi, metamorfik, vulkanik), strukturasining oʻziga xosligi (mineral zarralarni bir maromda joylashishi va boshqalar) kabilar bilan svitalardan farq qiladi. S.ning geologik kesimidagi svitalarning yotish sharoiti va nisbati turli koʻrinishda boʻladi. S. hajmi boʻyicha yagona shkalaning geologik boʻlimiga muvofiq kelishi mumkin. S.lar koʻpincha birbiri bilan yirik stratigrafik boʻlim orqali ajraladi yoki katta burchak ostida nomuvofiqyotadi. S.ning odatda stratotipi boʻlmaydi. Hajmi uni tashkil etgan svitalar hajmi yigʻindisiga teng. S. geografik joy nomi bilan ataladi. Mas, Ashina S.si (Ural rifeyida), Aravalli S.si (Hindistondagi Aravalli togʻ tizmasi nomidan), Vaterberg S.si (Janubiy Afrikadagi Vaterberg rayoni) va h.k. Fargʻona botigʻida qalinligi 1030– 1220 m li massaget va baqtriya S.lari ajratiladi. Xorijda S. (serie) geologik boʻlimni ifodalaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Alfa Romeo Gran Sport Quattroruote** — 1965-yildan 1967-yilgacha Italiyaning Alfa Romeo avtomobil kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilgan ikki oʻrindiqli yoʻltanlamas. Bu model 1930-yillardagi 1750 Gran Sportning „retro" nusxasi (garchi dvigatel eski L6 o‘rniga L4 oʻrnatilagan boʻlsa ham) bo‘lgan va Milanda joylashgan Quattroruote avtomobil jurnalidagi maqoladan ilhomlangan.  Birinchi prototip. 1965 yil aprel oyida Turinda taqdim etilgan, birinchi ishlab chiqarish versiyasi esa keyingi yili Nyu-York avtosalonida taqdim etilgan… Jozibali dizaynga qaramay, mashina talabga ega emas edi: atigi 92 nusxa sotilgan.

Quattroruote asos va kompozitsiyasi Giuliadan qoʻlda qurilgan va 1570 kub sigʻimga ega dvigatel joylashtirilgan. 101-chi Giulia seriyasidan olingan dvigatel, transmissiya va boshqa mexanik qismlarga oʻzgartirilgan. 1,6 litrli Alfa Romeo Twin Cam dvigateli 106 ot kuchiga ega. (79 kVt) va maksimal tezligi 156 km/soat (97 milya) edi. Korpus alyuminiy panellardan yigʻilgan va shassi Zagato usuli yordamida anʼanaviy quvur qotishmasidan qurilgan. Baraban tormozlari ham orqa, ham old edi. Avtomobil ikkita versiyada mavjud edi: „Oddiy" va „Extra".

Yana bir Alfa Romeo 6C 1750 nusxasi, Pettenella Leontina Sport *Zagato* yoʻltanlamasi Carrozzeria Pettenella tomonidan 1975-1976 yillarda qurilgan.

Bozorga chiqarilganda tijoriy muvaffaqiyatning nisbiy yoʻqligi hisobga olinsa, ushbu modelning kamdan-kam uchraydiganligi uni bugungi kunda juda toʻplash imkonini berdi.

 Pettenella Leontina Gran Sport — yana bir Alfa Romeo 6C 1750 nusxasi.

Manbalar
--------

1. ↑  „1966-1968 Alfa Romeo Quattroruote Zagato". *sportscarmarket.com*. 14-yanvar 2005-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-aprel 2007-yil.
2. 1 2  Owen, David*. Alfa Romeo Always With Passion*. ISBN 1-85960-628-8.
3. ↑  „Gran Sport Quattroruote". *gulpmodel.interfree.it*. 21-aprel 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-aprel 2007-yil.

 (ital.)
4. ↑  „1976 Pettenella Leontina Sport 'Zagato' roadster". *motorbase.com*. 19-aprel 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-aprel 2007-yil.
**Ulugʻbek Akbarovich Asqarov** (1928.23.2, Toshkent) – terapevt, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1990), tibbiyot fanlari doktori (1970), professor (1970), A. A.Lodyuvning oʻgʻli. 1-Toshkent davlat tibbiyot instituti fakultet terapiyasi kafedrasi mudiri (1971–96), 1997-yildan shu kafedrada professor-konsultant. Ilmiy ishlari antibiotikoterapiya, gematologiya, gastroenterologiya, diyetologiya va farma-koterapiya masalalariga bagʻishlangan. Asqarov Oʻzbekistonda surunkali koligning kelib chiqishi, patogenezi, klinikasi va davolash usullarini ishlab chiqqan. Xalqaro ilmiy anjumanlar qatnashchisi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Seritsitlanish** - seritsitning past trali gidrotermal eritmalar taʼsirida plagioklaz va boshqa minerallar oʻrnini egallash jarayoni. Bunda seritsit koʻpincha yupqa disperslangan kaliyli gidroslyudalar va illitlar koʻrinishida hosil boʻladi. Bu oʻzgarishlar birlamchi (ayniqsa, dala shpagi) va ikkilamchi (andaluzit, xlorit va boshqalar) alyumosilikatli minerallarda koʻproq rivojlanadi. Gidrotermal S. kvarslanish va piritlanish bilan birga namoyon boʻlib, mis, rux, qoʻrgʻoshin, kumush, simob kabi sulfidli, baʼzan noruda foydali qazilmalar bilan chambarchas bogʻliq. Berezit, listvenit, propilit, kvarsit, greyzen kabi nordon va oʻrta jinslarda oʻzgarishlar uchun xos.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Renta** (nem. rente, lot. reddita — qaytarib berilgan) — 1) keng maʼnoda — mulk egalarining tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanmasdan yer, mol-mulk, kapitaldan muntazam oladigan daromadi; ssudaga berilgan kapitaldan foiz, yer egalarining ijaraga berilgan yer uchastkasidan, uy-joy egalarining ijaraga berilgan binolardan muntazam oladigan daromadi. Tor maʼnoda R. — qatʼiy daromadli pul kapitali va qimmatli qogʻozlar egalari foiz shaklida oladigan daromad. Aksariyat hollarda R. tushunchasi yerni ijaraga berish natijasida olinadigan daromadga nisbatan qoʻllaniladi (qarang Yer rentasi); 2) sugurta polney boʻyicha sugʻurta tashkiloti tomonidan sugʻurtalangan shaxsga har yili toʻlanadigan pul summasi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abu-l-Barakot al-Anboriy** (arabcha: ) — ‎Kamoluddin Abu-l-Barakot Abdurrahmon ibn Muhammad ibn Ubaydulloh ibn Abu Saʼid al-Ansoriy al-Anboriy) —   tilshunos, nahv olimi.

Hayoti
------

Hijriy 513-yil rabi’us-soniy (milodiy 1119-yil iyul) oyi­da Bag‘dodda tug‘ilgan. Abu Mansur Mavhub al-Javoliqiy (1073-1144-yillar) va Ibn ash-­Shajariylardan taʼlim olgan. Uning eng qimmatli asari til tarixiga oid bo‘lib, uning vujudga kelishidan boshlab to muallifning o‘zigacha bo‘lgan davrni qamrab olgan bir qator maʼlumotlar o‘rin olgan. Ushbu kitob maʼlumotlarining qiymati bilan bir qatorda, o‘sha davrdagi arab mualliflari asarlaridagi o‘ziga xos xususiyatlari bilan ham ajralib turadi. Bundan tashqari, Abu-l-Barakot al-Anboriyning eʼtiborga molik asarlaridan yana biri Kufa va Basra nahv maktablari o‘rtasidagi farqlar haqidagi „*Al-Insāf fӣ masāil al-xilāf bayna-n-nahviyyӣn al-basriy­yӣn va-l-kufiyyӣn*" asari hisoblanadi.

Vafoti
------

Abu-l-Barakot al-Anboriy umri davomida biror marotaba Bag‘dodni tark etmagan. Sha’bon oyi­ning to‘qqizinchi kunida (19-dekabr) Bag‘dodda vafot etgan.

Asarlari
--------

Quyidagi asarlar ham Abu-l-Barakot al-Anboriyga nisbat berilgan:

* „Al-Ig‘rāb fӣ jadal al-aʼrāb";
* „Nuzha al-­alibbā fӣ tabaqāt al-udabā";
* „Al-Balāg‘a fi-l-farq bayna al-muzakkar va-l-muannas";
* „Asrār al-’arabiyya";
* „Al-­Bayān fӣ g‘arӣb i’rāb al-Qur’ān";
* „Umda al-udabā fӣ maʼrifa mā yuktab fӣhi bi-l-alif va-l-yā".

Adabiyotlar
-----------

1. V. A. Zveginsev. Istoriya arabskogo yaziko­znaniya. Kratkiy ocherk. — Moskva: „KomKniga", 2007. 63-64.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Vard** (sugʻdiycha — buta, shox-shabba) — dare oʻzanlari va ulardan boshlangan yi-rik tarmoqlar oqimini toʻsib, kanallarga suv chiqarishda foydalaniladigan shox-shabba oʻrami. V. atamasi Xorazmda "navard", Zarafshon vodiysida "navola", Fargʻona vodiysida "oʻluk", Chirchiq hamda Sirdaryo vohalarida esa "qorabura" shakllarida talaffuz etiladi. Bu atamalar "shox-shabba oʻrami" maʼnosini anglatib, ulardan suv xoʻjaligida qadimdan keng foydalanib kelingan.

V.lar, orasi tosh, chim va shagʻal bilan toʻldirilgan silindr shaklidagi shoxshabba va qamish oʻrami boʻlib, yulgʻun navdalaridan eshilgan belbogʻlar bilan uch yoki toʻrt yeridan mahkam bogʻlab yasalgan. Manbalarda taʼriflanishicha, V.lar oʻramining aylanasi 3—4 kishining quchogʻiga teng boʻlib, ogʻirligi 50 kg dan 2—3 t gacha yetgan. Muhammad Yusuf£ayonmmning yozishicha, Amudaryoning yirik tarmoqlari: Chumanoy, Changlibosuv va Tersoqar oʻzanlarini bogʻlash uchun tashlangan har bir navardning uz. 60 gaz, aylanasi 20—30 gazga yaqin boʻlgan. Navard yoki qoraburalardan bosh toʻgʻonlarni qurishdan tortib, qirgʻoqlarning suv oʻpirib ketgan joylarini tiklash-gacha boʻlgan ishlarda keng foydalanil-gan. Chunki ular irrigatsiya xoʻjaligi uchun texnikaviy jihatdan juda qulay va suvga chidamli uskuna hisoblangan.

Ad:. Muhammadjonov A. Oʻzbekistonning qadimgi gidrotexnika inshootlari, T. 1997.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Abu-l-Vafo al-Axsikatiy** (arabcha:  — Abu-l-Vafo Muhammad ibn Muhammad ibn al-Qosim al-Axsikatiy) — tilshunos va tarixchi.

Marvda yashagan. *Ibn Abu-l-Manoqib* nomi bilan tanilgan bo‘lib, o‘z davrida tilshunoslik va tarix ilmi sohalarida peshvolardan bo‘lgan. Manbalarda Abu-l-Vafo al-Axsikatiy atoqli shoir va arab tilini mukammal bilgan olim sifatida ham taʼriflanadi.

Abu-l-Vafo al-Axsikatiy Axsikatda Abu-l-Qosim Mahmud ibn Muhammad as-So‘fiydan dars olgan. As-Sam’oniy olim bilan bir necha marotaba uchrashgan, lekin uning maʼruzalaridan bahramand bo‘la olmagan. Tarixchilardan Hoji Xalifa olim qalamiga „*Kitāb at-tarӣx*" nomli asar mansubligini zikr qilgan.

Adabiyotlar
-----------

1. O. A. Qoriyev. X-XII asrlarda Movarounnahrda fiqh ilmi // Farg‘ona fiqh maktabi va Burhoniddin al-Marg‘inoniy. — T.: „Fan", 2009. 52;
2. O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi. — Samarqand: „Imom Buxoriy xalqaro markazi", 2016. 29.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Silvi Bernier**, CM, CQ (1964 yil 31 yanvarda tugʻilgan) — Sent-Foy, Kvebek, Kanadalik olimpiya sportchisi hisoblanadi. 1984 yilda Los-Anjelesda boʻlib oʻtgan yozgi Olimpiada oʻyinlarida ayollar oʻrtasida 3 metrga tramplindan suzishda oltin medalga sazovor boʻlgan.

Bernier 1984 yil dekabr oyida suzish musobaqasidan nafaqaga chiqqanini maʼlum qilgan va federal fitnes va havaskor sport departamenti maslahatchisi lavozimiga tayinlangan. Nafaqaga chiqqandan keyin 1985 yil yanvar oyida uyushmaning yoshlarni rivojlantirish dasturida texnik maslahatchi sifatida koʻngillilik faoliyatini boshladi .

1985 yil iyun oyida Kvebek milliy ordeni ritsariga va Kanada ordeni ishtirokchisi, Kanadaning eng oliy fuqarolik nomiga ega boʻlgan. 

2006 yilda Turin (Torino) shahrida boʻlib oʻtgan Qishki Olimpiya oʻyinlarida Kanada Olimpiya terma jamoasi uchun oshpaz yordamchisi boʻlgan holda ishladi. 2008-yilda Pekinda (Xitoy) boʻlib oʻtgan Olimpiada oʻyinlarida Kanada uchun oshpaz missiyasi boʻlib ishlagan.

U 2003-yilda Télé-Université (UQAM komponenti) menejment boʻyicha diplomini olgan.

Medallar
--------

* 1982 yil – Hamdoʻstlik oʻyinlari → kumush
* 1983 yil – Panamerika oʻyinlari → Bronza
* 1983 yil – FINA Jahon kubogi → Bronza
* 1983 yil – Jahon universitet oʻyinlari → bronza
* 1984 yil – Yozgi Olimpiya oʻyinlari → Oltin

Yana qarang
-----------

* Xalqaro suzish shon-sharaf zali aʼzolari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  „Diver Bernier retires". *The Sun* (18-dekabr 1984-yil), s. 67.
2. ↑  „Premier appoints 45 to Order of Quebec". *The Montreal Gazette* (27-iyun 1985-yil), s. 8.
3. ↑  „Les Prix Reconnaissance de l'UQAM 2009 soulignent la réussite exceptionnelle de Sylvie Bernier, diplômée de la TÉLUQ". *benhur.teluq.uquebec.ca*. Qaraldi: 13-aprel 2020-yil.

[*sayt ishlamaydi*]