recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Arseniy Perevalov** - mitropolit.

Tarjimai holi
-------------

Mitropolit Arseniy 1979-yil 15-fevral kuni Oʻzbekiston Respublikasi Toshkent viloyati Olmaliq shahrida xizmatchi oilasida tavallud topgan. 1990-yilda Olmaliq shahridagi Xudo onasining tavba qilish ibodatxonasida choʻqintirilgan.

Arseniy 1986–1996-yillarda Olmaliq shahridagi 11-oʻrta maktabda tahsil olgan.

Arseniy 1998-yilda Buyuk Novgorodga koʻchib oʻtgan, u yerdan Novgorod va Starorus arxiyepiskopi Lev (Tserpitskiy) ning sharofati bilan Sankt-Peterburg diniy seminariyasiga oʻqishga yuborilgan. Uni 2001-yilda tugatgan va Sankt-Peterburg ruhoniy akademiyasida oʻqishni davom ettirgan. 2005-yilda akademiyani tugatgandan soʻng Novgorod yeparxiyasiga yuborilgan.

1996–1998-yillarda Toshkentning arxivlararo maʼnaviy bilim yurtida tahsil olgan.

Denis Yuryevich 2005-yil 20-iyun kuni Buyuk Novgorod Yuryev monastiri Georgiy soborida arxiyepiskop Lev tomonidan diakon darajasiga tayinlangan.

Mitropolit Arseniy 2005-yil 1-sentabrda Novgorod maʼnaviy bilim yurtida „Obsheserkovnaya istoriya" va „Patrologiya" fanlari oʻqituvchisi boʻlib ishlagan.

2006-yil 23-noyabrda Novgorod diniy bilim yurti inspektor lavozimida faoliyat olib borgan va 2008-yil 1-iyun kuni Yuryev monastirida nozir vazifasini bajaruvchi etib tayinlangan.

### Yepiskop Yuryevskiy

Denis Yuryevich 2016-yil 16-aprelda Roc Muqaddas Sinodi qarori bilan Novgorod yeparxiyasiga Yuryev yepiskopi vikariysi etib tayinlangan.

2016-yil 23-aprel kuni Moskvadagi Najotkor Masih ibodatxonasi zalida Moskva va butun rus patriarxi Kirill arximandrit Arseniy (Perevalov) ni Novgorod yeparxiyasi vikariysi Yuryev yepiskopligiga tayinladi.

Novgorodda xizmat qilgan davrida uni mehribon, yumshoq, bilimli va aqlli odam sifatida eslab qolishgan.

### Pskovskiy mitropoliti

Arseniy Perevalov 2023-yil 18-oktyabrda Moskvadagi Najotkor Masihning sobori cherkovida Patriarx Kirill tomonidan mitropolit darajasiga koʻtarilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „ЖУРНАЛЫ заседания Священного Синода от 16 апреля 2016 года / Официальные документы / Патриархия.ru" (ru). *Патриархия.ru*. Qaraldi: 14-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Иеромонах Арсений (Перевалов), избранный епископом Юрьевским, возведен в сан архимандрита / Новости / Епархии / Патриархия.ru". 11-sentyabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-aprel 2016-yil.
3. ↑  „Состоялось наречение архимандрита Иоанна (Руденко) во епископа Воркутинского и архимандрита Арсения (Перевалова) во епископа Юрьевского / Новости / Патриархия.ru" (ru). *Патриархия.ru*. Qaraldi: 14-noyabr 2023-yil.
4. ↑  „Кто сменил митрополита Тихона (Шевкунова) и возглавил Псковскую митрополию?" (ru). *AiF* (13-oktyabr 2023-yil).
5. ↑  „ЖУРНАЛЫ Священного Синода от 11 октября 2023 года". *Патриархия.ru* (11-oktyabr 2023-yil).
6. ↑  „Епископ Псковский и Порховский Арсений прибыл на Псковскую кафедру" (ru). *pravpskov.ru* (16-oktyabr 2023-yil).
**Shoxdara tizmasi** - Pomirning jan.gʻarbidagi togʻ tizmasi (Tojikistonda). Panj va Shoxdara daryolari oraligʻidagi suvayirgʻich. Uzunligi 100 km ga yaqin, eng baland joyi 6726 m. Ikki qismga boʻlingan. Birinchi, sharqiy qismi (Shoxdara tizmasining oʻzi)ning uz. 100 km ga yaqin, eng baland joyi 6726 m. Ikkinchi, gʻarbiy qismi meridianal choʻzilgan Ishkoshim tizmasidan iborat (uz. 95 km, eng baland joyi — Mayakovskiy choʻqqisi, 6096 m). Shoxdara tizmasining suvayirgʻich qismi oʻtkir, qoyali. Yon bagʻirlari tik, Panj daryosining koʻplab irmoqlari bilan chuqur kesilgan. Ularning koʻpchiligi dara shaklida, vodiylarida muzliklar hosil qilgan relyef shakllari tarqalgan. Yon bagʻirlari balandtogʻ oʻtloq dashtlari va qurumlar bilan qoplangan. Muzliklar bor. Ularning umumiy maydoni 433 km²ga yaqin.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Tojikiston geografiyasi | *Tojikiston geografiyasi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Xoja jarroh yodgorlik majmuasi** — Qarshi shahridagi meʼmoriy yodgorlik (14-asr.).Majmua XIV asrga oid bo'lib, hozirgi Qarshi shahrining Xudoyzod mahallasida joylashgan. Rivoyatlarga ko'ra Sohibqiron Amir Temur 14-asr. oxirlarida XIV asr oxirlarida Shom va Iordaniya yerlarini zabt etgan paytda ulugʻ sahobalardan biri Abu Ubayda Omir ibn Abdumoh ibn al-Jarroh qabri xokidan keltirib Qarshi shahrida dafn ettirgan va u yerga maqbara qurdirgan. Al-Jarroh birinchi bo'lib "amirlarning amiri ", degan laqab olgan. Maqbara buzilib ketgan. 20-asr.

. Rivoyatlarga ko'ra, Sohibqiron Amir Temur XIV asr oxirlarida Shom va Iordaniya yerlarini zabt etgan paytda ulug' sahobalardan biri Abu Ubayda Omir ibn Abdumoh ibn al-Jarroh qabri xokidan keltirib, Qarshi shahrida dafn ettirgan va u yerga maqbara qurdirgan. Al-Jarroh birinchi bo'lib "amirlarning amiri ", degan laqab olgan. 

Amir ibn Abdulloh ibn al-Jarroh (583-638) ko‘proq Abu-Ubaydah ibn al-Jarrah nomi bilan tanilgan bu inson Payg‘ambarimizning buyuk izdoshlaridan biri edi. Umar roziyallohu anhu Halifaligi zamonida Musulmon qo‘shinining katta qismida qo‘mondon sifatida ish olib borgan. Umar roziyallohu anhu tomonidan o‘zidan keyin Xalifalik lavozimiga tavsiya etilganlardan biri hisoblanadi.
2-yarmida qayta tiklangan majmua maqbara, ayvon, minoradan iborat. Maqbara toʻrtburchak tarhli, peshtoqgumbazli, pishiq gʻishtdan qurilgan, bosh peshtogʻi burchaklariga burjlar ishlangan, yon devorlarida mehrob shaklidagi derazalar boʻlib, panjaralar oʻrnatilgan. Maqbara ichi ganch oʻymakorligida pardozlangan.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining, 24.02.2021 yildagi 100-son qarori bilan

Turizm salohiyati yuqori bo‘lgan madaniy meros obyektlari ro‘yxatiga kiritilgan.

Manbalar
--------
Oqquyunlilarning **Ozarbayjon** va Diyorbakirdagi hukmdori **Alvond Mirzo** (*1505-yilda vafot etgan*). Hukmronligi *1497-1501-yillar.*

Haqida
------

Alvond Mirzo Yusufbekning o‘g‘li, Uzun Hasanning nabirasi bo‘lgan. Tug‘ilgan sanasi haqida aniq manga yo‘q. 1478-yilda Alvond Mirzo Fors viloyatining Sheroz shahri hokimi etib tayinlangan, Biroq, amalda Sulton Xalil yuborgan otabek Bakirbey boshqaruvni o‘z qo‘lida tutgan.1497-yilda Alvond Mirzo boshqa qarindoshlari bilan birga yosh Ahmadga qarshi g‘alayon ko‘tarib, Isfahon yaqinida uni mag‘lub etishadi. Shundan so‘ng, akasi Sulton Muhammad bilan Ozarbayjon va Tabrizni egallab oladi. Yangi sulton sifatida esa Sulton Muhammad o‘z ishini boshlaydi. Ammo, 1498-yilda aka-uka orasidan olamushuk o‘tdi. Alvond Mirzo sulton Muhammadga qarshi chiqib, uni yengadi va Sheroz bilan Forsni egallaydi. Buning ortidan Diyarbakirda hukmronlik qilgan Sulton Qosimga qarshi harakat qilib, uni itoat qilishga majbur qiladi. 1500-yili Alvond Mirzo sulton Murod bilan sulh tuzadi. Unga ko‘ra, Oqquyunlilarning Kavkaz va Kichik Osiyodagi mulklarga ega chiqib oldi. 1501-yilga kelib Ismoil Safaviy boshchiligidagi qizilboshlilar Alvond Mirzoga qarshi kurash boshlaydi. Dastlab, u Alvondning vassali Shirvonshoh Gʻozibekni yengdi. So‘ngra, Oqquyunlilarning asosiy kuchlari Ismoilni to‘xatishga harakat qildilar. Lekin, 30 ming kishilik qo‘shin bilan "Kura yaqinidagi jang" da Alvond Mirzo yengildi. 1501-yil avgustida Sharur (hozirgi Ozarbayjonning Naxichevan muxtor viloyati) yaqinida Ismoil Safaviyning 7 ming kishilik qo‘shiniga qarshi hal qiluvchi jang bo‘lib o‘tdi. To‘qnashuvda Alvond Mirzo qaqshatqich mag‘lubiyatga uchradi. Shundan so‘ng, Ismoil Safaviy Janubiy Ozarbayjonni Tabriz bilan birga olib, o‘zini shoh deb e’lon qiladi. 1502-yilda Alvond Mirzo Arzinjonga chekindi va u yerda 1505-yilgacha Ismoil Safaviy tomonidan ag‘darilganicha hukmronlik qilgan.

Manbalar
--------
Yahoo! News —*On the Move*.
**Yahoo! News** — bu Yahoo! tomonidan internetga asoslangan yangiliklar ulashuvchi sifatida yaratilgan veb-sayt. Sayt Yahoo tomonidan yaratilgan, 1996-yil avgust oyida Bred Klavsi ismli dasturiy ta'minot muhandisi. Maqolalar Associated Press, Reuters, Fox News, Al Jazeera, ABC News, USA Today, CNN va BBC News kabi yangiliklar xizmatlaridan olinadi.

2001-yilda Yahoo! News internetdagi birinchi "eng ko'p xat yuborilgan" sahifani ishga tushirdi. Bu innovatsion gʻoya sifatida yaxshi qabul qilindi va odamlarning onlayn axborot manbalarining yangiliklar iste’moliga ta’siri haqidagi tushunchalarini kengaytirdi. Yahoo 2006-yilning 19-dekabriga qadar yangiliklar maqolalari uchun sharhlarga ruxsat berdi, so'ng, shu vaqtgacha bo'lgan sharh oʻchirildi. Sharhlar 2010-yil 2-martda qayta yoqildi.

2011-yilga kelib Yahoo oʻzining asosiy media tashkiloti boʻlish rejalarining bir qismi sifatida oʻz eʼtiborini original kontentga kiritish uchun kengaytirdi. Faxriy jurnalistlar (jumladan, Valter Shapiro va Virjiniya Xeffernan) ishga olindi, veb-sayt 2012-yil fevral oyida birinchi marta Oq uy matbuot korpusida muxbirga ega bo'ldi. Amazonga tegishli marketing maʼlumotlarini yigʻish kompaniyasi (Alexa) Yahoo! News ni dunyodagi eng yaxshi yangiliklar saytlaridan biri deb e'tirof etgan. 2013-yil noyabr oyida Yahoo! sobiq Today Show va CBS Evening News boshlovchisi Keti Kurikni ishga oldi. U 2017-yilda Yahoo! dan ketdi.

2021-yil 3-mayda Verizon *Verizon Media*ni Apollo Global Management tomonidan taxminan 5 milliard dollarga sotib olishini va bitim yopilgandan keyin oddiygina Yahoo deb nomlanishini, Verizon yangi guruhdagi kichik 10% ulushini saqlab qolishini eʼlon qildi. Bitim 2021-yil 1-sentabrda tugatildi.

Mobil ilova
-----------

Yahoo! iOS va Android uchun turli toifadagi eng koʻp oʻqiladigan yangiliklarni jamlovchi dastur ishlab chiqdi. Ilova 2014-yilda Apple Design Awards mukofoti sovrindorlaridan biri boʻlgan.

Reyting
-------

2019-yil yanvar holatiga ko'ra Yahoo! News Alexa ma'lumotlariga ko'ra, global yangiliklar saytlari orasida Fox Newsdan oldinda va CNNdan keyin oltinchi o'rinni egalladi.

Manbalar
--------

1. ↑  *LiCalzi O'Connell, Pamela, (29 January 2001)* „New Economy; Yahoo Charts the Spread of the News by E-Mail, and What It Finds Out Is Itself Becoming News".  New York Times.
2. ↑  *Tartakoff, Joseph, (3 March 2010)* „Yahoo News Brings News Commenting Back".  PaidContent. 13-oktabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyun 2022-yil.
3. ↑  *Stableford, Dylan, (2012-02-01)* „Yahoo News hires Olivier Knox as its first White House correspondent".  Yahoo! News.
4. ↑  *Byers, Dylan, (2 February 2012)* [Byers, Dylan (2 February 2012). "Yahoo steals NY Times' Virginia Heffernan". Politico „Yahoo steals NY Times' Virginia Heffernan"].  Politico.
5. ↑  *Rose, Mike, (3 June 2014)* „Threes, Monument Valley and more pick up Apple Design Awards".  Gamasutra.
**Nefud** — Arabiston yarim oraldagi bir necha qum choʻllari. Saudiya Arabistoni hududida. Eng yiriklari: Katta Nefud, Kichik Nefud va Nefud-Dahi.

Katta N yefud Arabiston yarim oralning shim. qismida joylashgan. Maydoni 670 ming km². Uz. 500 km, eni 300 km gacha. Balandligi 600–1000 m li platoda joylashgan boʻlib, qum tepalar va toshloklardan iborat. Quruq oʻzan koʻp. Iqlimi tropik, keskin kontinental iklim. Yanv.ning oʻrtacha temperaturasi 10° dan yukrri (baʼzan —11° gacha pasayadi), iyulniki 30° (maksimal temperatura 54°). Yillik yogʻin 100 mm. Kuchli shamollar esadi. Oʻsimliklari siyrak. Sirtlon, chiyaboʻri, ke-miruvchilar, kaltakesaklar yashaydi. Chekka qismida quduq va vohalar bor, koʻchmanchi chorvachilik rivojlangan (qoʻy, tuya boqiladi). Kichik Nefud (Dahno) Arabiston yarim oralning markaziy qismidagi choʻl, Katta Nefud bilan Rub ul-Xoli choʻllari oraligʻida. Uz. 1200 km, eni 20–70 km. Oʻrtacha balandligi 450 m.

Qum uyumlari koʻchib yuradi. Oʻsimligi juda siyrak. Nefud-Dahi Arabiston ya. o.ning markaziy qismida. Uz. 500 km, eni 100 km gacha. Oʻsimligi juda siyrak, qum uyumlari koʻchib yuradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oʻnarcha** — Qirgʻiziston Respublikasi Norin viloyatidagi daryo, Norin daryosining oʻng irmogʻi. Noringa Norin shahri dan 16 km quyiroqda quyiladi. Uz. 75 km, havzasining maydoni 1570 km². Kapkatos tizmasining yon bagʻridan shim.roqda, Qumbel dovonidan 1 km sharqda, 3600 m balandlikda boshlanadi. Yuqori oqimida (Koʻktoʻrpoq chap irmogʻi quyilgungacha) Sultonsari nomi bilan yuritiladi. Asosiy irmoqlari yuqori oqimida: Archalu, Ichkebash, Chunqursu, Ottuk (oʻngdan). Qor va yomgʻir suvlaridan toʻyinadi. Oʻrtacha koʻp yillik suv sarfi boshlanishidan 18 km quyida (Oʻnarcha qishlogʻi yonida) 9,9 m³/sek. Toʻlinsuv davri mart — avgust da. Oʻrtacha koʻp yillik suv sarfi 15,2 m³/sek.dan (koʻp suvli yilda) 4,78 m’/sek.gacha (kam suvliyilda) oʻzgaradi. Dekabr—fevral oylarida daryoda muz oqadi. Suvi yaxshi ichimlik sifatiga ega.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Gidrologiya | *Gidrologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ayribel togʻlari** — Oʻzbekiston Respublikasi Samarqand viloyatidagi Zirabuloq past toglarining sharqiy qismi. Eng ba-land nuqtasi 767 m. Ayribel togʻlari shimoli-gʻarbdan janubi-sharqka yoʻnalgan. Uz. 15 km. Janubi-gʻarbiy yon bagʻirlari Qarnob choʻliga tikroqtushgan va quruq soylar bilan oʻyilgan. Kattaqoʻrgʻon suv ombori to-mon qaragan shimoli-sharqiy yon bagʻirlari qiyaroq. Tizmaning oʻrta qismida pa-leozoyning ohaktosh va slaneslaridan iborat kenglik boʻyicha yoʻnalgan qator tepalar mavjud boʻlib, ular oraligʻida granitlardan tashkil topgan platosi-mon yuzalar joylashgan. Ayribel togʻlari tipik boʻz tuproqlar mintaqasida joylashgan, shimoliy yon bagirlarining yuqori qismlarida toʻq boʻz tuproqlar bor. Efemer oʻsimliklar bilan birga, qorajusan, qoʻziquloq, oqquray oʻsadi. Yaylov chorvachiligida foydalani-ladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shaqildoq ilonlar**, chinqiroq ilonlar — zaharli ilonlar oilasi. Uzunligi 3,6 m gacha. Boshining 2 yonida (koʻzi bilan burun teshiklari oraligʻida) issiq qonli hayvonlarni masofadan sezadigan 2 ta issiq sezuvchi organi bor. Boshi uchburchak shaklda boʻlib, ustki tomoni yirik qalqonchalar bilan qoplangan. Tangachalari ustida taroqchalar bor. Dumi ostida 2 qator dum osti qalpoqchalari joylashgan. Ayrim Shaqildoq ilonlar dumi uchki qismida shaqildoq boʻladi. Shaqildoq keyingi qirralari bilan bir-biri ustiga taxlanib turadigan muguz gʻiloflardan iborat. Shaqildoq ilonlar tullagan sayin gʻiloflar soni ortib boradi. 4 urugʻi, 120 turi (jumladan, 2 ta haqiqiy Shaqildoq ilonlar) mavjud. Shimoliy va Janubiy Amerika, Osiyoda tarqalgan. Oʻzbekistonda qalqontumshuq ilon uchraydi; uning shaqildogʻi boʻlmaydi.

SH.i. yerda, daraxtda, suv havzalari yaqinida yashaydi. Mayda umurtqali hayvonlar bilan oziqlanadi. Tuxumdan tirik tugʻadi. Ayrim turlari terisi va goʻshti uchun ovlanadi. Zahari tibbiyotda foydalaniladi. Bir necha turi Tabiatni muhofaza qilish xalqaro ittifoqi Qizil kitobiga kiritilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pak Gvan Ok** (1922-yil, Xabarovsk, Samir qishlog'i — *nomaʼlum*) — Oʻzbekiston SSR, Toshkent viloyati, Quyi Chirchiq tumanidagi Budyonniy kolxozi a'zosi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1949-yil 18-may).

Pak Gvan Ok 1922-yilda Xabarovsk o'lkasi hududidagi Samir qishlog'ida (boshqa ma'lumotlarga ko'ra Krasnaya Rechka qishlog'ida) tug'ilgan. Millati koreys.

1937-yil kuzida yapon militaristlarining Xitoyga bostirib kirishi natijasida. SSSR hukumati Rossiyaning Uzoq Sharq o'lkasi hududidagi aholini boshqa hududlarga ko'chira boshlaydi. Jumladan Pak Gvan Ok ham 1937-yilda oʻz qishlogʻidagi boshqa koreyslar bilan birgalikda Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyati Quyi Chirchiq tumaniga ko'chirilgan.

Oʻzbekiston SSRga ko'chirilgach dastlab Budyonniy (1962 yildan "Kommunizm tongi" deb nomlangan) nomidagi kolxozda dala ishchisi, keyin brigada a’zosi bo'lib ishlagan.

Pak Gvan Ok jamoasi 1948-yilda 5 gektar yerning har gektaridan oʻrtacha 86,6 sentnerdan sholi oldi. SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1949-yil 18-maydagi farmoni bilan „Kolxozda barcha turdagi majburiy topshiriqlar va shartnomalarni toʻliq bajargani, sugʻoriladigan yerlarda qishloq xoʻjaligi mahsulotlari, sholidan yuqori hosil olgani uchun" Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. Shuningdek, „1948-yilda MTS ishi uchun natura toʻlovlari va 1949-yil bahorgi ekinlarni ekish uchun tayyorlash, ularni toʻliq miqdorida urugʻlik bilan taʼminlashdagi ishtiroki uchun" Lenin ordeni hamda "Oʻroq va Bolgʻa" oltin medali berilgan.

1980-yilda Butunittifoq sotsialistik tanlovidagi ishtiroki hamda Xalq xo'jaligi yutuqlari Butunittifoq ko'rgazmasida erishgan yutuqlari uchun u ikkinchi bor Lenin ordeni bilan taqdirlangan.

U 1990-yillarning oxirida vafot etdi.


1. 1 2 3 4 5  „Пак Гван Ок". *warheroes.ru*. 14-iyul 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyul 2022-yil.
**Obixingov** — Tojikistondagi daryo, Vaxsh daryosining chap irmogʻi. Uzunligi 196 km, havzasining maydoni 6660 km². 500 ga yaqin katta-kichik irmogʻi bor. O. Fedchenko muzligining tarmogʻi — Garm muzligidan boshlanadi, gʻarbiy yoʻnalishda oqib, Labitor qishlogʻi yaqinida Surxob bilan qoʻshilib, Vaxshni hosil qiladi. O. asosan, muzliklarning hamda mavsumiy qor qoplamining erishidan hosil boʻlgan suvlar hisobiga toʻyinadi. Oʻrtacha yillik suv sarfi 225 m³/sek. Jazirama yoz oylarida O.da toʻlinsuv davri kuzatiladi. Eng katta suv sarfi 1300 m³/sek. gacha yetadi. Oqimining asosiy qismi (80% ga yaqini) may—sentabr oylariga toʻgʻri keladi. Daryoda eng kam suvli davr kuz-qishda kuzatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abdimutali Qaynazaruli Daurenbekov** (qozoqcha: Abdimutali Kainazaruly Daurenbekov; 1969-yil 17-sentyabr, Maktaaral tumani, Maktali sovxozi) – Toshkent islom instituti bitiruvchisi, Mirzakentning Maktali shahridagi masjid imomi. Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasining vaʼz boʻlimini, soʻngra diniy maʼrifat boʻlimini boshqargan. 2011-yil may oyida u Aqtoʻbe viloyati imom-xatibi va „Nur Gasir" jome masjidi imom-xatibi etib tayinlangan. U bu lavozimda 2015-yil oxirigacha ishlagan.

Hayoti
------

Abdimutali Daurenbekov 1969-yil 17-sentyabrda Janubiy Qozogʻiston viloyati, Maktaaral tumani, „Maktali" sovxozida tugʻilgan. 1986-yilda A. P. Chexov nomidagi oʻrta maktabning oʻninchi sinfini tamomlab, armiyaga chaqirilgan. 1987—1989-yillarda Moskva viloyatida harbiy xizmatni oʻtab, otryad komandiri darajasiga koʻtarilgan.

1990—1996-yillarda Oʻzbekistondagi Bekobod jome masjidi qoshidagi arab tili kurslarida tahsil olgan. 1996—2000-yillarda Toshkent islom institutida tahsil olgan.

2000—2001-yillarda oʻzi tugʻilib oʻsgan qishlogʻidagi Omonulla masjidida imomlik qilgan. 2001-yil yanvar oyida Mirzakentdagi Abdul Akim masjidiga imom etib tayinlangan.

2001-yil may oyidan boshlab Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasining vaʼz boʻlimi, soʻngra diniy maʼrifat boʻlimi mudiri boʻlgan. 2011-yil may oyidan 2015-yil oxirigacha QMDBning Aqtoʻbe viloyati boʻyicha vakolatli imom-xatibi va „Nur Gasir" jome masjidi bosh imom-xatibi boʻlgan.

2012-yil oxirida Abdimutali Daurenbekov Qozogʻistonning eng yaxshi imom-xatibi boʻlgan.

2016-yildan buyon „Nur Gasir" masjidi qoshidagi Aqtoʻbe kollej- madrasasini boshqarib kelmoqda.

Oilasi
------

Uylangan, yetti nafar farzandning otasi hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Абат Каратев*. „Наш имам – лучший!". Газета «Актюбинский вестник» (24-yanvar 2013-yil). 4-dekabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-dekabr 2021-yil.
2. ↑  „СОСТОЯЛОСЬ НАГРАЖДЕНИЕ СВЯЩЕННОСЛУЖИТЕЛЕЙ ОБЛАСТИ". *Сайт телеканала «Aqtóbe»* (21-dekabr 2020-yil). 4-dekabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-dekabr 2021-yil.
3. ↑  „Әбдімүтәлі Қайназарұлы Дәуренбеков" (kk). *Қазақстан Мұсылмандары Діни басқармасының ресми сайты*. 4-dekabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-dekabr 2021-yil.
„**Ikki eshik orasi**" — oʻzbek yozuvchisi Oʻtkir Hoshimov qalamiga mansub roman. Asar Oʻtkir Hoshimov merosining asosiy oʻrinlardan birini egallaydi.

Asarda insonlar taqdiri va inson umrining murakkabligini mahorat bilan tasvirlangan. Adib, birinchi navbatda, tinchlikka rahna solgan urushni tilga oladi. Ayniqsa, urush voqeligining har bir ota-ona qalbini jarohatlagani, koʻngillariga ozor yetkazgani romanning umuminsoniy pafosini tashkil etadi. Adib qalamga olgan obrazlari oddiy odamlarning fazilatlari — mardligi, matonati, vatanparvarligi va sabr-bardoshi haqida soʻzlaydi. Tajribali yozuvchi roman hodisalarini teran oʻrgangani uchun har bir epizod oʻquvchini qalbiga jiddiy taʼsir qiladi. Asarda tasvirlangan hayot manzaralari, insonlararo munosabatlar shuningdek, yozuvchining oʻziga xos badiiy uslubi juda tabiiy hamda samimiyligi bilan ajralib turadi. Yetti qism, qirq yetti bobdan tarkib topgan roman kompozitsion qurilishi jihatidan ham oʻziga xosligi bilan ajralib turadi. Undagi voqea-hodisalar bayonida qatnashgan toʻqqizta personaj hikoyalarini adib bir-biriga ustalik bilan bogʻlagan.

Asar haqida
-----------

„Ikki eshik orasi" romanidagi Orif oqsoqol, Husan Duma, Komil tabib kabi obrazlarni yoritib bergan. Ayniqsa, Orif oqsoqol obrazi romanga koʻrk bagʻishlaydi. Uning insonparvarligi, odamlar orasida qozongan obroʻ-eʼtibori, eng ogʻir damlarda qiyinchiliklarni yengib oʻtishga kuch topishi bilan oʻquvchi xotirasiga muhrlanadi. U donishmand, tajribali, hayotning achchiq-chuchugini tatib koʻrgan oʻzbek qariyalariga oʻxshab har bir ishda tashabbuskorlikni oʻz qoʻliga oladi. Shu bilan birga asarda Robiya ismli ayol qahramon ham mavjud.

Oʻtkir Hoshimov oʻz romani haqida va shu orqali dilidagi soʻzlarni ham aytib oʻtgan:

> „Rost bilan yolgʻonning oʻrtasi — toʻrt enlik", degan gap bor. Qiziq, nega endi oz emas, koʻp emas, toʻrt enlik? Gap shundaki, koʻz bilan quloqning orasi — toʻrt enlik ekan. Eshitganingga emas, koʻrganingga ishon … Maqsad — shu. Bu kitobdagi koʻp odamlami oʻzim koʻrganman. Koʻplari bilan gaplashganman. Baʼzilarining oʻzi bilan, baʼzilarining … ruhi bilan … Baʼzilari nimani gapirgan boʻlsa, shuni qogʻozga tushirdim. Baʼzilari nima gapirganini emas, nima oʻylaganini yozishga majbur boʻldim.(Nachora, hamma rost gapiravermaydi. Ammo yolgʻon gapirayotgan odam ham ichida, baribir rostini oʻylaydi.)
> 
> Xullas, bu savdolar koʻp yillar davomida koʻp kishilaming boshidan kechgan. Ular ustidan hukm chiqarish — sizlarga havola … Tilimning uchida turgan yana bir andishani aytmasam boʻlmaydi. Ehtimol, siz bu kitobda foje koʻpayibroq ketmadimikin, degan xayolga borarsiz. Nachora, avvalo hayot — nuqul bayramdan iborat emas. Urush esa oʻyin emas. Ikkinchi jahon urushi ellik million odamning uvoliga qoldi. Shundan yigirma millioni bizning odamlar edi. Eng aziz, eng asl kishilarimiz. Qolaversa, urush faqat okopdagi jangchilarning joniga chang solib qolmadi. Minglab chaqirim naridagi odamlami ham sinovdan oʻtkazdi. Mushkul damlarda iymonini, insonligini saqlab qolgan ota-onalarimiz, aka-opalarimizning hayoti bugungi zamonda bizga oʻrnak boʻlsa ne ajab!
> 
>

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston-milliy-ensiklopediyasi-v2.html
2. ↑
3. ↑
**Xingan** — Uzoq Sharqdagi togʻ sistemasi, asosan, Xitoyning shimoli-sharqiy qismi va qisman Xabarovsk oʻlkasida. X. 2 kiyem: Katta X. va Kichik X. togʻlariga boʻlinadi. 1) Katta Xingan togʻlari, aksari qismi Ichki Mongoliya hududida boʻlib, Markaziy va Sharqiy Osiyo oʻrtasidagi shartli tabiiy chegara vazifasini oʻtaydi. Shimoli-sharqdan janubi-gʻarbga 1200 km ga choʻzilgan. Eng baland joyi 1949 m. Asosan, granit va boshqa vulkan jinslaridan tuzilgan. Choʻqqilari yassi, yon bagʻirlari yotiq. Shimolida tayga oʻrmonlari, koʻp yillik toʻng yerlar bor. Janubiy keng bargli oʻrmonlar, oʻrmondasht va dashtlardan iborat. Yogʻoch tayyorlanadi, moʻynali hayvonlar ovlanadi; 2) Kichik Xingan toglari — Xabarovsk oʻlkasi va Xitoyning shimoli-sharqida. Uz. 500 km, eng baland joyi 1150 m. Gneys, granit, kristalli slanets, bazalt jinslardan tuzilgan. Choʻqqilari yassi, yon bagʻirlari yotiq, toshloqli. Gʻarbida vulkanlar guruhi bor. Togʻ oʻrmonlari bilan qoplangan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Andrey Yefremovich Fatyanov** (1906-yil 14-sentyabr – 1942-yil 24-sentyabr) – 14-armiyaning 5-alohida tezyurar bombardimonchi aviatsiya polkining eskadron komandiri yordamchisi, katta leytenant. Sovet Ittifoqi Qahramoni.

Hayoti
------

Andrey Yefremovich Fatyanov 1906-yil 1-sentyabrda Novaya Dmitrievka qishlogʻida (hozirgi Ulyanovsk viloyati Radishchevskiy tumanida) dehqon oilasida tugʻilgan. Millati rus. Qishloq xoʻjaligida va qurilishda ishchi boʻlib ishlagan.

1928-yil sentyabrda O‘zbekiston SSR Toshkent shahar harbiy komissarligi tomonidan Qizil Armiya safiga chaqirilgan. Kichik komandirlar maktabini, 1931-yilda Kachin harbiy uchuvchilar maktabini tamomlagan. 1939–1940-yillardagi Sovet-Fin urushida qatnashgan. 5-alohida tezyurar bombardimonchi aviatsiya polkining eskadron komandiri yordamchisi katta leytenant Andrey Fatyanov dushman qoʻshinlari, temir yoʻl kesishmalari va bazalarini bombardimon qilish boʻyicha oltita muvaffaqiyatli jangovar missiyani amalga oshirgan. A.E.Fatyanov 1940-yil 4-fevralda dushman hududida urib tushirilgan eskadron samolyotini topib, u yerga qoʻngan va ekipajni oʻz aerodromiga yetkazgan.

Katta leytenant Andrey Yefremovich Fatyanov SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1940-yil 7-maydagi farmoni bilan "Finlyandiya oq gvardiyachilariga qarshi kurash frontida qoʻmondonlikning jangovar topshiriqlarini naʼmunali bajarganligi, koʻrsatgan jasorati va qahramonligi uchun „Lenin ordeni", „Oltin yulduz" medali va „Sovet Ittifoqi Qahramoni" unvoni bilan taqdirlangan.

Andrey Yefremovich Fatyanov 1941-yildan Ulugʻ Vatan urushi frontlarida, soʻngra Oʻzbekiston poytaxti Toshkent shahrida sinovchi uchuvchi boʻlgan. 1942-yil 24-sentabrda sinov parvozi chogʻida halok boʻlgan. U Toshkent shahrida dafn qilingan.

Adabiyotlar
-----------

* Герои Советского Союза — узбекистанцы. — Ташкент, 1984.
* Книга:Герои Советского Союза 2

Manbalar
--------

1. ↑  „Фатьянов, Андрей Ефремович". *www.unionpedia.org*. Qaraldi: 10-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Сведения об Андрее Фатьянове из учётно-послужной картотеки". *www.poisk.re*. Qaraldi: 10-noyabr 2023-yil.
3. ↑  „ФАТЬЯНОВ АНДРЕЙ ЕФРЕМОВИЧ". *www.ulrgo.ru*. Qaraldi: 10-noyabr 2023-yil.
4. ↑  „ФАТЬЯНОВ АНДРЕЙ ЕФРЕМОВИЧ". *www.war-heroes.uz*. Qaraldi: 10-noyabr 2023-yil.

Havolalar
---------

* „Фатьянов Андрей Ефремович" (ru). *Герои страны („Heroes of the Country")*. Qaraldi: 14-iyun 2014-yil.
**Abu Qirqas** yoki **Abu Qurqas** — Misrning Minya gubernatorligining ma'muriy boʻlinmasi (*markaz*). U Nilning g'arbiy qirg'og'ida, Beni Hasanning tarixiy joyi ro'parasida joylashgan.

Abu Qirqasning aholisi 400 000 nafar atrofida. Shaharda muhim shakar zavodi mavjud.

Nomlanishi
----------

Hudud nomi arabcha:  tilida yozilgan. Coptic tilida Kech kopt tili: [ ɑpoˈkorkɑs], ⲁⲡⲁ ⲅⲉⲱⲣⲅⲓⲟⲥ (apa georgios) Kech kopt tili: [ ˈɑpɑ ɡæˈ(w)oːrɡi(j)os ] shaklida talqin qilinadi.

Ma'muriy bo'linmalari
---------------------

Abu Qirqas sakkizta mahalliy maʼmuriy birlikdan iborat:

* Abioha
* Abu Qirqas al-Balad
* Atlidem
* Beni Ebeid
* Beni Hasan al-Shorouk
* Beni Mussa
* Greis
* Nazlet Asmant

Kopt katolik yeparxiyasi
------------------------

2020-yil 7-yanvarda Minyadan ajratilgan hududda Abu Qurqas Yeparxiyasi (Sharqiy katolik yeparxiyasi) tashkil etilgan. Uning yepiskop ko'rinishi - Sent-Antuan va Sent-Pol sobori hisoblanadi.

Suffragan yeparxlari (Abu Qurqas episkoplari)
* Bechara Giuda Matarana, OFM (2020-yil 7-yanvar - hozirga qadar)

Havolalar
---------

* 

1. ↑  „Eparchy of Abu Qurqas Erected in Egypt". *ZENIT* (8-yanvar 2020-yil). Qaraldi: 8-yanvar 2020-yil.
**Aqli norasolik** — (jinoyat huquqida) ijtimoiy xavfli qilmishni sodir qilish vaqtida shaxsning ruhiy kasalligi tufayli oʻz harakatlari yuza-sidan oʻziga hisob bera olmaydigan va oʻz harakatlarini idora qila olmay-digan holati. Aqli norasolik ikki mezon: tibbiy (biologik) va yuridik mezon orqali aniqlanadi. Tibbiy (biologik) mezon shaxsda surunkali ruhiy kasallikni yoki ruhiy holatning vaqtincha buzil-ganligi yoxud aqli zaiflik yoki boshqacha tarzdagi ruhiy kasallikning mavjud-ligini bildiradi. Yuridik mezon shax-sning oʻz harakatlari yuzasidan oʻziga hisob bera olmasligi (tafakkur mezo-ni) va oʻz harakatlarini idora qila ol-masligi (irodaviy mezon)dir. Shaxsni ruhiy kasal deb hisoblash uchun tibbiy va yuridik mezonlarning zohirligi ta-lab qilinadi. Shaxsning ruhiy kasallik holatini aniqlash uchun sud-psixiatriya ekspertizasi tayinlanadi. Ekspertiza shaxsni ijtimoiy xavfli qilmishni so-dir qilish paytida aqli noraso holatda boʻlgan, deb xulosa bersa, uning qilmishi jinoyat hisoblanmaydi va javobgarlik-ka tortilmaydi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Suyunchxoʻjaxon**, Suyunchakxon, Suyunchik sulton (taxminan 1454—1525, Toshkent) — Toshkentni boshqargan shayboniylardan boʻlgan oʻzbek xoni (1503—25).

Abulxayrxon va Ulugʻbekning qizi Robiya Sulton begimning farzandi. Oʻzbek ulusiga hukmronlik qilish uchun shayboniylarning Oʻrusxon, Kirayxon va Jonibeklar bilan boʻlgan kurashida qatnashgan. Shayboniyxon bilan birga Movarounnahrni bosib olihda faol ishtirok etgan. Shayboniyxon Movarounnahrni egallagach, Samarqandni poytaxt qilib, Turkistonni Koʻchkunchixonga, Toshkentni S.ga bergan. Xoja Abulbaqo ibn Bahouddinning „Jome almaqomot" asari (17-asr)da yozilishicha, S. boshliq shayboniylar qoʻshini Toshkentni qamal qilganda Shayx Xovand Tohurning avlodi — Xoja Tohir shaharni qahramonona mudofaasiga rahbarlik qilgan, biroq shahar S. qoʻliga oʻtgan. S.ning chigʻatoiylarlan Sulton Saidxon bilan Toshkent uchun kurashi xalq boshiga koʻp kulfatlar keltirgan.

1509-yil 23 fevralda Sayxun (Sirdaryo) boʻyida Qozoq xonligiga qarshi otlangan Shayboniyxon huzuriga boshqa sultonlar qatori S. ham Toshkentdan 13 ming kishilik qoʻshin bilan yordamga kelgan. Ruzbexon Isfahoniyning yozishicha, bu qoʻshin oʻzining jipsligi, jangovarligi bilan alohida ajralib turgan va jangda katta shijoat koʻrsatgan. 1510-yil Shayboniyxon oʻlimidan soʻng Samarqanddagi Bibixonim masjidida shayboniy sultonlar Toshkent hokimi S.ga qasamyod qilganlar, S. sulola boshligʻi deb eʼlon qilingan. S qarindoshurugʻlariga Shayboniyxon tortib olgan mulklarini qaytarib bergan. Lekin shunga qaramay shayboniy sultonlar oilasidagi ittifoq oʻz oʻrniga tushmagan. 1510-yil shayboniylarning yoshi ulugʻi Koʻchkunchixon yangi xon etib saylangan. 1511—12 yillarda S. shayboniylarning Boburga va Sulton Saidxonga (1512—14) qarshi kurashlarida qatnashgan. S. esdaliklari Maxmud ibn Usmon Koʻhistokiyning „Tarixi Abulxayrxoniy" asariga asos qilib olingan.

Suyunchxoʻjaxonning qabri Toshkentdagi Baroqxon madrasasida joylashgan.

* 
* 
* 
*

Adabiyotlar
-----------

* Axmedov B. A. Istorikogeograficheskaya literatura Sredney Azii XVI—XVIII vv. Pismennie pamyatniki, T. 1985;
* Gosudarstvo kochevix ozbekov, M. 1965;
* Istoriya Oʻzbekistana, t.3, T. 1993.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Chovli qishlog’i** — O’zbekiston respublikasi Samarqand viloyatining Ishtixon tumani Chinortepa MFYda joylashgan qishloq. Qishloq hozirgi Ishtixon tumani joylashgan hududdagi ilk aholi yashagan joy hisoblanadi. Qishloq nomi aynan mana shu hududlarga ko'chib kelib dastlab uchta hovli tiklagan aka-ukalarning uylari nomiga qo'yilgan. Uch hovli nomi bilan atalgan hudud, keyinchalik shevalarda Uchchovli sifatida talqin qilingan. Keyinchalik bu atama "Chovli" so’zigacha qisqargan va ayni paytdagi nomi ham huddi shunaqa. Qishloqning asosiy tarmog’i qishloq xo’jaligiga asoslangan paxta va bug’doy ekinlari xo'jaliklarning asosiy xomashyosi hisoblanadi.Chinortepa mahallasi ham Chovli qishlogʻida joylashgan.

Ushbu ma'lumotlar albatta,sizga qiziq deb o'ylaymiz.Ushbu ma'lumotlarni tayyorlashda bergan yordami uchun, Chovli qishlog'ida yashovchi, 2006-yilda tug'ilgan fuqaro "Xolboyev Lochin"ga o'z minnatdorchiligimizni bildiramiz.

Manbalar
--------


  


|  |  |
| --- | --- |
| Oʻzbekiston geografiyasi | *Oʻzbekiston geografiyasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Jez**, latun — asosan, mis bilan ruxdan (50% gacha) iborat qotişma. Jez oliş qadimdan (mil. av.) malum. Ilgari (18-asrgaça) misni pista kömir qöşilgan rux rudasi bilan birga eritib jez olişgan, 19-asrga kelib misni töğridan-töğri rux bilan birga eritib ola boşlaşgan. Tarkibida rux miqdori ortgan sari J. rangi qizgʻishdan och sariq ranggacha oʻzgaradi. Koʻrkamligi, arzonligi, mexanik xossalari yaxshiligi uchun mis qotishmalari ichida J. eng koʻp ishlatiladi.

Oddiy J. — misning fakat rux bilan qotishmasi. Tarkibida 10% gacha rux boʻlgan J. tompak, 1 0 - 2 0 % gacha rux ft/ boʻlgani yarim topak deb ataladi. Bularning zanglashga chidamliligi va plastikligi yuqori boʻlgani uchun ulardan radiator va kondensator quvurlari, list va lentalar tayyorlanadi. Tarkibida taxminan 30% rux boʻlgan J. patron latuni deyiladi va sovuqlayin shtamplash, presslash yoʻli bilan undan turli buyumlar olinadi. Tarkibida 39% gacha rux boʻlgan J. bir fazali (a), 39 dan 45% gacha rux boʻlgani ikki fazali (5) qotishmalardir.

J. tarkibida rux miqdori kamaygan sari qotishmaning plastikligi ortib boradi. Eng plastik J. a — latundir. Tarkibida 45% dan ortiq rux boʻlgan J.lar juda qattiq va moʻrt boʻlganligidan texnikada ishlatilmaydi. J.ning xossalarini yanada yaxshilash uchun alyuminiy, qalayi, temir, marganets, nikel, kremniy, qoʻrgʻoshin va b. elementlar (hammasi boʻlib 10% gacha) qoʻshiladi. Shunda koʻp aralashmali (maxsus) J. hosil boʻladi. Tarkibida chamasi 15% rux va 0,5% alyuminiy boʻlgan J. tillarang boʻlgani uchun undan zargarlik va bezak buyumlari tayyorlanadi. Tarkibida 1,5% gacha qalayi boʻlgan J. dengiz latuni deyilib, dengiz suviga chidamli boʻlgani uchun kemalarga ishlatiladi, 3% gacha qoʻrgʻoshin qoʻshilgan J. (qarang Avtomat latuni) avtomobil va soatsozlikda qoʻllaniladi.

J. deformatsiyabop va quymabop xillarga boʻlinadi. Deformatsiyabop J.dan quvurlar, list, tasma, chiviq va b. prokatlanadi, quymabop J.dan esa armaturalar, antifriksion detallar, podshipnik vtulkalari va b. quyiladi. J. umumiy mashinasozlikda, asbobsozlikda, issiqlik texnikasi va b. sohalarda ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dilmurod Sayyid** (Dilmurod Saidov; 1962-yil, Toshkent) — oʻzbekistonlik jurnalist, inson huquqlari faoli. „Ezgulik" inson huquqlari tashkiloti aʼzosi.

Tarjimayi holi
--------------

Dilmurod Sayyid 1962-yil Toshkent shahrida tugʻilgan. Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika institutining oʻzbek filologiyasi fakultetini va fors tili mutaxassisligi boʻyicha Toshkent Davlat universiteti huzuridagi maxsus ikki yillik kursni bitirgan.

Faoliyati
---------

Dilmurod Sayyid bir necha yillar davomida „Mohiyat", „Advokat" („Advokat Press") gazetalarida jurnalist sifatida faoliyat yuritgan. U 2005-yilda „Advokat Press" gazetasida eʼlon qilgan „Yoʻq haqida badiha" nomli maqolasi uchun matbuotdan chetlatilgan, barcha nashrlarga uning maqolalarini chop etish taqiqlab qoʻyilgan. Shu maqolaning ortidan „Advokat Press" gazetasi ham yopilib ketgan, gazetaning oʻsha maqola chop etilgan soni barcha doʻkonlardan yigʻib olingan. 

Shundan soʻng Dilmurod Sayyid qator mustaqil va muxolif saytlar uchun maqolalar yozgan, Oʻzbekistondagi „Ezgulik" inson huquqlarini himoya qiluvchi jamiyat aʼzosi boʻlgan.

Qamalishi
---------

Oʻzining tanqidiy maqolalari bilan tanilgan Dilmurod Sayyidga 2009-yilda tovlamachilik, qalbaki hujjatlar, shtamp va muhrlar tayyorlash ayblari qoʻyilib hibsga olingan va oʻsha yilning 30-iyul kuni u Oʻzbekiston respublikasi jinoyat kodeksining 165-modda 3-qismi „a" bandi, 228-modda 3-qismi va 228-modda 3-qismi „b" bandi bilan aybdor deb topilib, 12,5 yilga qamoq jazosiga hukm qilingan. Inson huquqlari tashkilotlarining soʻzlariga koʻra Dilmurod Sayyid ustidan olib borilgan sud jarayonlarida koʻplab qonun buzilishlariga yoʻl qoʻyilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Узбекистан: реформа СМИ не принесла желаемых результатов". *Institute for War and Peace Reporting*. iwpr.net (21-fevral 2005-yil). Qaraldi: 24-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Jurnalist Dilmurod Sayyid ozodlikka chiqdi". *Amerika Ovozi*. amerikaovozi.com (4-fevral 2018-yil). Qaraldi: 24-noyabr 2023-yil.
3. ↑  „Buyuk kelajakni shubha ostiga qo'ygan jurnalist matbuotdan chetlatildi". *Amerika Ovozi*. amerikaovozi.com (30-mart 2006-yil). Qaraldi: 24-noyabr 2023-yil.
4. 1 2 3  Журналист Дилмурод Саййид: "9 йил ноҳақ ўтирдим". *BBC News. Oʻzbek*. bbc.com (4-fevral 2018-yil). Qaraldi: 24-noyabr 2023-yil.
5. ↑  „Jurnalist Dilmurod Said muddatidan ilgari ozodlikka chiqarildi". *Gazeta.uz*. gazeta.uz (6-fevral 2018-yil). Qaraldi: 24-noyabr 2023-yil.
6. ↑  „История дела: Дильмурод Саидов". Front Line Defenders. Qaraldi: 24-noyabr 2023-yil.
**Pavel Anatoliyovich Grebentsov** (1981-yil 10-iyun, Toshkent) – rossiyalik yunon-rum kurashchisi, jamoat arbobi va kurash (yunon-rum kurashi) boʻyicha Rossiya xalqaro toifadagi sport ustasi.

Hayoti
------

Pavel Grebentsov 1981-yil 10-iyunda Toshkentda tugʻilgan. Yunon-rum kurashi bilan 1992-yilda Toshkentda „Spartak" sport klubida trenerlar Valeriy Nikolayevich Ema, Andrey Valeryevich Nagorniy va Gʻayrat Abdullayev rahbarligida shugʻullanishni boshlagan. 2002—2004-yillarda yunon-rum kurashi boʻyicha Rossiya terma jamoasi aʼzosi boʻlgan. 2002-yildan 2005-yilgacha armiyaning Markaziy sport klubida (CSKA, Moskva) harbiy xizmatni oʻtagan.

U 2011-yili Sibir davlat xizmati akademiyasini „Davlat va munitsipal boshqaruv" mutaxassisligini, 2018-yilda Rossiya Federatsiyasi Prezidenti huzuridagi Rossiya xalq xoʻjaligi va davlat xizmati akademiyasining „Davlat va munitsipal boshqaruv"mutaxassisligi boʻyicha magistraturasini tamomlagan.

Ijtimoiy faoliyati
------------------

2005-yilda „Sport Kuzbass" avtonom notijorat tashkilotini tashkil etib, unga boshchilik qilgan. Oʻsmirlar oʻrtasida SSSR ZMS V. P. Manayev xotirasiga bagʻishlangan yunon-rum kurashi boʻyicha turnirni qayta tiklaydi.

2007—2011-yillarda Kemerovo viloyati yunon-rum kurash Federatsiyasi prezidenti boʻlgan. ANO asoschilaridan biri Yuriy Arbachakovning boks klubi da (2010) ishlagan. 2012-yildan boshlab „Hamdoʻstlik"ijtimoiy ahamiyatga ega tashabbuslarni qoʻllab-quvvatlash boʻyicha ano asoschisi va rahbari boʻlgan.

Pavel Grebentsov bir qator ijtimoiy ahamiyatga ega loyiha va tadbirlarning tashabbuskori boʻlib, ularni amalga oshirilishiga rahbarlik qilgan:

Afsonaviy sovet kurashchisi, jahon chempioni va klassik kurash boʻyicha Olimpiya oʻyinlari kumush medali sovrindori Vladimir Petrovich Maneevga yodgorligini oʻrnatish – V. P. Maneyev (Novokuznetsk) nomidagi 6-sonli sport maktabi fasadiga;

Novokuznetsk markaziy tumanidagi bulvarga Vladimir Petrovich Maneyev nomini berish;

V. P. Maneev haykali uning nomidagi bulvarda oʻrnatilishi va tantanali ochilishi (2018).

Shuningdek, u „Mehnat zahiralari" VFSO ning Novosibirsk mintaqaviy boʻlimi raisi (2019-yilning iyun oyidan beri).

Manbalar
--------

1. ↑  „Открыт памятник кузбассовскому «классику» Манееву" (ru).  Новосибирский региональный общественный фонд «Карелин-Фонд». 21-oktyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-may 2020-yil.
2. ↑  „Летняя спартакиада под эгидой «Трудовые резервы» прошла на АО «НЗИВ»" (ru).  Трудовые резервы (5-sentyabr 2019-yil). Qaraldi: 18-may 2020-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
**Georgiy Robertovich Brim** (1935.18.9, Turkmanistonning Kerki shahri— 1999.8.3, Germaniya, Landsxut shahri) — teatr rassomi, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1977). Toshkentsanʼat institutini tugatgan (1967). Shu intda oʻqituvchi (1967—89), kafedra mudiri (1989—98). Ayni vaqtda Hamza teatrida rassom (1967—68), bosh rassom (196886); 198798-yillarda Abror Hidoyatov nomidagi drama teatrida bosh rassom. B. ijodi oʻziga xos uslubi, asar mazmuni va gʻoyasini ochishga xizmat qiladigan sahna bezaklari, libos eskizlari yaratishi bilan diqqatga sazovor. Hamzaning "Boy ila xizmatchi" asari asosida yaratilgan spektakllarni badiiy bezagan (Ashxobod, 1966; Toshkentdagi Hamza teatri, 1969; Qoʻqon teatri, 1974; Bolgariya Xalq Respublikasi, 1974). Hamza ("Shoh Edip", 1971; "Kelinlar qoʻzgʻoloni", 1976; "Qaroqchilar", 1978; "Ibn Sino", 1980; "Zebunniso", 1984 va boshqalar), Navoiy ("Boʻron", 1980; "Maysaraning ishi", 1988 operalari) va A. Hidoyatov nomidagi ("Maysaraning ishi", 1988; "Paranji sirlari", 1989; "Qora kamar", 1989 va boshqalar) teatrlar spektakllarining tasviriy obrazini yaratdi. Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureata (1989).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Pochchaotasoy**, Podshootasoy — Namangan viloyatidagi soy. Chatqol tizmasining yon bagʻirlaridan boshla-nadi. Uz. 80 km dan ortiq. Havzasining maydoni 389 km². P. yuqori oqimida chuqur daralardan, Nanay qishlogʻi yonida togʻdan chiqib Qorabali vodiysidan oqadi. Katta yoyilma hosil qiladi. Shu yerdan soy suvi sugʻorish arik/iapnra olinadi. Qor, yomgʻir, yer osti suvlaridan va qisman muzliklardan toʻyinadi. Havzasida umumiy uz. 4 km dan ortiq 6 ta muzlik bor (maydoni 1,9 km²). Iillik oʻrtacha suv sarfi 6,1 m³/sek. oqim moduli 15,7 l/sek, km², Vegetatsiya davrida yillik suvining 80% i oqib oʻtadi.

P. dan Namangan viloyati Yangiqoʻrgʻon tumanining ekin maydonlari suv ichadi. Soy vodiysida Zarkent va Nanay qishloqlari bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Logʻon kanali** — Fargʻona vodiysidagi kanal. Uzunligi 32,6 km. 1939-yil 17 kun ichida 14 ming kishi ishtirokida qazilgan. Kanal qurilishida 338 ming m3 tuproq qazish ishlari bajarildi va bir qancha gidrotexnik inshootlar qurildi. Kanal sersuv Isfayramsoyni kamsuv Shohimardonsoy bilan birlashtiradi. Logʻon kanali ishga tushirilishi Fargʻona vodiysidagi ayrim tumanlarning suv bilan taʼminlanishini yaxshiladi va 20 ming ga qoʻshimcha yangi yer oʻzlashtirish imkonini berdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Misrning yangi poytaxti** — haqidagi katta proektni, 2015-yilning 13-mart kuni Misrning qurilish vaziri Mustafo Madbuli, Misrning iqtisodiy rivojlanishi boʻyicha konferensiyada eʼlon qildi.

Yangi shahar-poytaxt, Misrning hozirgi poytaxti Qohiraning shahrqiy qismida, ikkinchi okrug yoʻlining rivojlanmagan qismida barpo etilishi rejalashtirilgan. Yangi shahar Qohiradan farqli oʻlaroq Suvaysh kanaliga yaqinroq joylashgan boʻladi. Reja boʻyicha, hozircha nomsiz yangi shahar-poytaxt Misrning yirik maʼmuriy va iqtisodiy poytaxtiga aylanadi. Shuningdek, yangi shaharda barcha davlat organlarining bosh binolari, yirik kompaniya va korporatsiyalar ofislari joylashadi, Maydoni 700 km² boʻlishi rejalashtirilayotgan shaharda qariyb besh million kishi istiqomat qilishi koʻzda tutilgan.

Yangi shaharda, dunyodagi eng yirik park — AQSHning Kaliforniya shtatidagi «Disneylend»dan toʻrt baravar yirik park boʻlishi rejalashtirilgan. Qariyb 90 km² maydonda esa, «quyosh fermalari», yaʼni quyosh nuridan elektrostansiyalarga energiya yetkazib beradigan majmua quriladi. Yangi shaharda yangi xalqaro aeroport qurilishi ham koʻzda tutilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Egypt plans new capital adjacent to Cairo". Al Jazeera (14-mart 2015-yil). Qaraldi: 14-mart 2015-yil.
2. ↑  „Egypt to build new administrative and business capital". *BBC News* (13-mart 2015-yil).
3. ↑  Чем прославится новая столица Египта: крупнейший в мире парк и «солнечные фермы»
**Boygalar** (Boiga) — ilonlarning bir urugi, suvilonsimonlar oilasiga kiradi. Uzunligi 2 m cha. Tropik Afrika, Janubiy Osiyo, Avstraliya va Polineziyada tarqalgan. 30 ga yaqin turi bor. Oʻzbekistonning jan.da, Tojikiston va Turkmaniston dashtlarida uz. 1 m keladigan hind boygasi (V. trigonatum) uchraydi. B.ning tanasi ingichka, chiroyli, boshi katta, tanasidan ajralib turadi, koʻzlari yirik. B. tungi hayvon boʻlganligidan koʻz qorachiqlari tikka joylashgan. Aksari daraxt va butaning shoxlarida yashaydi. B. tishlogʻich, uning yuqori jagʻi orqasida zahar tishlarga oʻxshaydigan, yaʼni oldingi tomonida ariqchasi boʻlgan 2—3 katta tishi bor. Chaqishi odam uchun zararsiz. Chaqish oldidan ular xuddi kapcha ilonlar (kobra)ga oʻxshash boshi va koʻkragini yerdan gʻoz koʻtarib, boʻynini shishirgan holda pishqirib, sekin-asta chayqaladi va ogʻzini katta ochib, oʻljaga tashlanadi. B. kaltakesak, mayda umurtqalilar bilan oziqlanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |