recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Dastlabki sinov** — OʻzR MKning 84-m.siga asosan xodimni ishga qabul qilish chogʻida uning topshirilayotgan ishga layoqatliligini tekshirib koʻrish, xodim mehnat shartnomasida shartlashilgan ishni davom ettirishining maqsadga muvofiqligi haqida bir qarorga kelishiga imkon berishidir.

*Dastlabki sinovni oʻtash haqida mehnat shartnomasida shartlashilgan boʻlishi lozim. Bunday shartlashuv boʻlmagan taqdirda xodim dastlabki sinovsiz ishga qabul qilingan deb hisoblanadi.*
Homilador ayollar, uch yoshga toʻlmagan bolasi bor ayollar, korxona uchun belgilangan minimal ish joylari hisobidan ishga yuborilgan shaxslar ishga qabul qilinganda, shuningdek olti oygacha muddatga ishga qabul qilish haqida hodimlar bilan mehnat shartnomasi tuzilganda dastlabki sinov belgilanmaydi.

Ushbu Kodeksning 85-m.siga muvofiq, dastlabki sinovsiz muddati uch oydan oshib ketishi mumkin emas. Vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik davri va xodim uzrli sabablarga koʻra ishda boʻlmagan boshqa davrlar dastlabki sinov muddatiga kiritilmaydi.

*Mazkur Kodeksning 86-m.siga binoan, dastlabki sinov davrida xodimlarga mehnat toʻgʻrisidagi qonun xujjatlari va korxonada oʻrnatilgan mehnat shartlari toʻliq tatbiq etiladi. Dastlabki sinov davri mehnat stajiga kiritiladi. Kodeksning 87-m.siga koʻra, dastlabki sinov muddati tugagunga qadar har bir taraf ikkinchi tarafni uch kun oldin yozma ravishda ogohlantirib, mehnat shartnomasini bekor qilishga xaqlidir. Bunday holda ish beruvchi mehnat shartnomasini sinov natijasi qoniqarsiz boʻlgandagina bekor qilishi mumkin. Agar dastlabki sinov muddati tugagunga qadar taraflardan birortasi ham mehnat shartnomasini bekor qilishni talab qilmagan boʻlsa, shartnomaning amal qilishi davom etadi va bundan keyin uni bekor qilishga umumiy asoslarda yoʻl quyiladi.*

Manbalar
--------

1. ↑  *O'zR Mehnat kodeksi*.
2. ↑  Oʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi
**Dastur ul-muluk** (" Podshohlarga qo'llanma") nomli tarixiy asar, muallifi XVII asr tarixchisi Xoja Samandar Termiziydir. 

Uning 233 oʻz ismi Muhammad Baqoxoja boʻlib, asli Nasaf (Qarshi)lik, Mir Haydariy tariqati shayxlaridan biri oilasida dunyoga kelgan. Xoja Samandar Termiziy Ashtarxoniylardan Abdulazizxon (1645—1681) va Subxonqulixon (1681—1702) bilan zamondosh boʻlgan. U 1702-yilgacha Qarshida raislik lavozimida turgan, Abdulazizxon va Subxonqulixonning harbiy yurishlarida ishtirok etgan. 

Bizning davrimizgacha olimning ikki muhim asari yetib kelgan. Bulardan biri "Dastur ul-muluk" boʻlib, u 1695-yili va ikkinchisi "Anis ul-fuqaro" ("Faqirlar doʻsti") nomi bilan mashhur bo'lib, 1735-yili yozilgan. Oʻzbekiston tarixini oʻrganishda Xoja Samandar Termiziyning "Dastur ul-muluk" asari zoʻr qimmatga ega. Asar Buxoro xonligining XVII asrning 70—90-yillardagi ijtimoiy-siyosiy ahvolini, shuningdek, Buxoro bilan Xiva xonliklari oʻrtasidagi siyosiy munosabatlami oʻrganishda katta ahamiyatga ega. "Dastur ul-muluk"da oʻzbeklarning etnik tarkibi haqida ham muhim dalil va ma’lumotlarni uchratamiz. 1971-yili "Dastur ul-m uluk"asarining forsiy matnini, ruscha tarjimasi, zarur izohlar bilan M.A.Salohitdinova chop etdi. Asarning oʻzbekcha nashri 1997-yili Jabbor Esonov tomondan amalga oshirildi.

Adabiyotlar
-----------

* Madraimov, Abdumajid. Manbashunoslik: Bakalavriatning tarix yo'nalishi talabalari uchun darslik. A. Madraimov, G. Fuzailova. Т.: O'zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2008.
**Gʻani Xoʻjayev** (1906-yil 24-yanvar Qoʻqon, Fargʻona viloyati — 1976-yil 4-may Toshkent, OʻzSSR, SSSR) — sovet davlat va iqtisodiyot arbobi.

Tarjimayi holi
--------------

1906-yil 24-yanvarda Qo‘qonda tug‘ilgan. 1931-yildan KPSS aʼzosi.

1921—1960-yillar oraligʻida Oʻrta Osiyo temir yoʻl tizimida telegrafchi, stansiya navbatchisi, stansiya boshligʻi, transport inspektori, Andijon transport boshqarmasi boshligʻi, boshliq oʻrinbosari, Toshkent temir yoʻl boʻlimi boshligʻi, Markaziy temir yoʻl boshligʻining birinchi oʻrinbosari kabi lavozimlarida xizmat qilgan. Chardjou — Qoʻngʻirot temir yoʻli qurilishi boshligʻi, Oʻzbekiston SSR shahar va qishloq qurilish vazirligi vaziri.

SSSR Oliy Kengashining III chaqiriq deputati etib saylangan. 1976-yilda Toshkentda vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Gʻani Xoʻjayev nekrologi Sovet Oʻzbekistoni gazetasi 1976-yil 5-may sonida
2. ↑  Xoʻjayev haqida
3. ↑  Xoʻjayev litresp.ru’da

Havolalar
---------

* Pravda Vostoka (02.03.1950)

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Siyosatchi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Fazoviy mexanizm** - zvenolarining nuqtalari notekis trayektoriya chizuvchi yoki trayektoriyasi oʻzaro kesishgan tekisliklarda yotuvchi mexanizm. Texnikada zvenosi nuqtalarining trayektoriyalari konsentrik sferalarda boʻladigan sferik mexanizmlar keng tarkalgan. Bunday mexanizmlar kesishuvchi oʻqlar orasidagi aylanma qarakatlarni uzatish uchun qoʻllanadi (mas, tishli uzatmalar, avtomobilning kardanli uzatmasi, radiolokatorning burish mexanizmi va boshqalar). Yengil sanoat va oziq-ovqat sanoatida Fazoviy mexanizm aylanma harakatni uzatish bilan birga fazoviy trayektoriyalar hosil qiladi (mas, tikuv mashinasining ip tortish mexanizmi). Richagli Fazoviy mexanizmlar odamning qoʻl harakatlarini takrorlaydigan manipulyatorlar va sanoat robotlarida ishlatiladi. Fazoviy mexanizmdan kosmik texnika qurilmalarida, qishloq xoʻjaligi va boshqalarda keng foydalaniladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nevin Chokay** (1930-yil 24-iyul, 2012-yilda tugʻilgan) — turk rassomi va oʻrta maktabning sanʼat va sanʼat tarixi fani oʻqituvchisi.

Hayot
-----

Chokay Istanbulda tugʻilgan va bolaligini Turkiyaning turli mintaqalarida oʻtkazgan. 1947-yilda Istanbul tasviriy sanʼat akademiyasida Bedri Rahmi Eyyubogʻlu studiyasiga qatnay boshladi va 1953-yilda uni tamomladi. U shuningdek The Group Tenga qoʻshildi. Uning birinchi koʻrgazmasi 1953-yilda Istanbuldagi „Maya" galereyasida boʻlib oʻtdi. 1950-1953-yillarda Nedim Otyam rahbarligidagi Turk xalq musiqasi davlat xorining aʼzosi boʻlgan. Konsertlar va folklor aranjirovkalari bilan bir qatorda, u ovoz artisti sifatida ham ishlagan va „*Yurda Dönüş*" filmida rol oʻynagan.

1954-yildan keyin Chokay oʻzini butunlay rassomchilikka bagʻishladi. Uning rasmlari Istanbul davlat rasm va haykaltaroshlik muzeyi va Parijdagi yosh rassomlar biennalesining maxsus ko‘rgazmalarida namoyish etilgan. 1961-yilda Istanbul sanʼat festivalida ikkinchi sovrinni qoʻlga kiritdi. 1979-yilda u Niderlandiyaga taklif qilindi, u yerda uning rasmlari bir yil davomida Deventer, Gaaga va Rotterdamdagi turli muzey va galereyalarda namoyish etildi. Uning rasmlari Germaniya va Niderlandiyadagi davlat va shaxsiy kolleksiyalarda, Istanbul davlat sanʼat va haykaltaroshlik muzeyida, Madaniyat va turizm vazirligida, Istanbul shahar maʼmuriyatida, Istanbul universitetida va sobiq Yugoslaviyadagi Umjetnicka Galerijda saqlanadi.

Chokay 17 yil oʻrta maktablarda sanʼat va sanʼat tarixi oʻqituvchisi boʻlib ishlagan va oʻn yil davomida turli galereya studiyalarida shaxsiy rasm darslari bergan. Umrining soʻnggi yillarida u Izmir viloyatining Foça shahridagi shaxsiy studiyasida ishlagan.

U 2012-yil 24-iyulda Foçada 82 yoshida vafot etdi. Chokay turmushga chiqqan va bir o‘g‘il farzand ko‘rgan.

*

Manbalar
--------

1. ↑  Nevin Çokay, Biyografya.com, Retrieved 14 May 2016
2. ↑  „Ressam Nevin Çokay hayatını kaybetti" (Turkish). *Sabah* (26-iyul 2012-yil). Qaraldi: 17-avgust 2012-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy bosh sahifa
* Eczacıbaşı virtual muzeyi
**Fayzulla Beysenuli Ordabaev** (1966-yil 10-noyabr) — qozogʻistonlik futbolchi, futbol murabbiyi, hujumchi va yarim himoya pozitsiyalarida oʻynagan.

Futbolchilik faoliyati
----------------------

Fayzulla oʻzbek futboli tarniyalanuvchisi hisoblanadi. Faoliyatini 1983-yil Toshkentning „Sohibkor" jamoasi tarkibida boshlagan. 1988-yil Andijonning „Paxtakor" (hozirda Andijon deb nomlanadi) jamoasi safida oʻtdi. 1989-yil Toshkent Traktor zavodining „Traktor" jamoasi bilan shartnoma imzoladi. 1990-yilgi mavsumda SSSR Birinchi ligasida toʻp suruvchi „Paxtakor" jamoasi tarkibiga oʻtdi. Fayzulla Paxtakor jamoasi safida SSSR musoboqalarida 3 ta oʻyinda ishtirok etdi. 1990—1991-yilgi mavsumlarda Sverdlovets jamoasi takibida SSSR ikkinchi ligasida toʻp surdi v. 1992-yil SSSR parchalanganidan soʻng Fayzulla Qozogʻiston jamoasiga koʻchib oʻtdi. 1992-yil Qozogʻiston chempionatida Chimkentning „Jiger" klubi safida boshladi va Qozog‘iston fuqaroligini oldi. Jiger jamoasi safida 4 mavsum davomida toʻp surib, 128 oʻyinda 29 ta gol muallifiga aylandi. Qozogʻiston jamoalarida 10 yildan ziyod vaqt davomida toʻp surib, 2004-yil „Yassi" jamoasi takibida, 38 yoshida faoliyataini yakunladi. 2001-yilgi mavsumda „Irtish" jamoasi tarkibida Qozogʻiston kubogi finalida ishtirok etgan.

### Milliy terma jamoa

Qozog‘iston terma jamoasi tarkibida ikkita o‘yin o‘tkazdi. 1994-yil 11-aprelda u ilk bor Tojikistonga qarshi terma jamoadagi debyut uchrashuvida oʻynadi. 1997-yil 6-iyunda u oxirgi marta JCH-1998 saralashida Iroqqa qarshi oʻyinda maydonga tushdi.

Murabbiylik faoliyati
---------------------

2004-yilda „Ordabasi" klubi bosh murabbiyi lavozimida ishlagan. 2013-yilda „Astana-1964" klubi bosh murabbiyi boʻldi.

2018-yilda u „Janubiy Akademiya" jamoasi bosh murabbiyi lavozimiga tayinlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „footballfacts.ru". 23-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-iyun 2023-yil.
2. ↑  „СОТРУДНИКИ УРДАБАЕВ Файзулла Бейсенович". 23-iyun 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-iyun 2023-yil.
3. ↑  „XXIII ЧЕМПИОНАТ КАЗАХСТАНА ПО ФУТБОЛУ. ПЕРВАЯ ЛИГА - 2014". 20-mart 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-iyun 2023-yil.

Havolalar
---------

* Fayzulla O‘rdabayev „Janubiy akademiyasi" bosh murabbiyi.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Fazo (maʼnolari).

**Fazo** (matematikada) — mantiqiy fikrlanuvchi shakllar yoki biror konstruksiyalar amalga oshiriladigan muhit. Masalan, elementar geometriyada tekislik yoki fazo turli shakllar yasaladigan muhit boʻladi. F.dagi oʻzaro bogʻlovchi munosabatlar ichki tuzilishi (strukturasi) jihatidan odatdagi fazoviy munosabatlarga oʻxshash. Tarixiy nuqtai nazardan matematik F. real F.ning taqribiy abstrakt qiyofasini ifodalovchi 3 oʻlchovli Yevklid fazosiamr. Mat. mexanika, fizikaning rivojlanib borishi bilan Yevklid fazosi, Yevklid geometriyasining tushunchalarini sekinasta umumlashtirish va oʻzgartirish natijasida "F." ning hozirgi umumiy tushunchasi vujudga keldi. 19-asrning 1yarmida yaratilgan Lobachevskiy F.si, l oʻlchovli Yevklid F.si tushunchalari Yevklidning 3 oʻlchovli F. sidan ancha farq qiladi.

Matematik F. toʻgʻrisidagi umumiy tushunchani 1854-yilda B. Riman olgʻa surgan. Bu tushuncha keyinchalik kengaytirilib, unga anikliklar kiritildi. Natijada vektor F. Gilbert fazosi, Riman fazosi, funksional F. topologik F. vujudga keldi. Matematikada F. sifatida obʼyektlarning uzluksiz (tutash) toʻplami qaraladi. Bu obʼyektlar sifatida geometrik figuralar, funksiyalar, fizik tizimlarning turli holatlarini olish mumkin. Ular shu F.ning "nuqtalari" deb hisoblanadi.

Nuqtalarning toʻplami esa F.dagi figura deb karaladi. Matematik F.larning qaysi biri real F.ni yaxshiroq aks ettirishi tajribadan aniqlanadi. Masalan, hozir real F. xossalari Riman geometriyaschda Yevklid geometriyasiga nisbatan anikroq aks etishi toʻla toʻkis isbot etilgan (yana qarang Geometriya, Matematika).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Anizotrop materiallar**- xossalari (mexanik, optik, magnit va boshqalar) turli yoʻnalishda bir xil boʻlmaydigan materiallar. Anizotrop materiallarga monokristallar, kristallar, armaturalangan plastiklar, grafit, poʻlat va qotishmalarning za-gotovkalari (prokat, shtampov-kalar), tolali materiallar va boshqa kiradi. Tarki-bi toʻldirgich (metall tolalar, ipsimon kristallar) va bogʻlovchi materiallar (polimerlar va metallar) birikmasidan iborat kompozitsion materiallar katta ahamiyatga ega. Anizotrop materiallar mashinasozlikda mustahkamligi yuqori boʻlgan detal va konstruksiyalar, transformatorlar, gaz turbinasi kuraklari tayyorlashda ishla-tiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tovoqsoy zilzilasi** - Tovoqsoy qishlogʻi yaqinida 1977-yil 6 dekabrda sodir boʻlgan. Zilzilaning oʻchogʻi PiskomToshkent seysmogen zonasida 15 km chuqurlikda joylashgan, kuchi 7 ball, magnitudasi 5,1. Seysmik toʻlqinlar Chirchiq, Gʻazalkentda — 7, Chorvokda — 5, Toshkentda — 6, Yangiyoʻlda — 4, Ohangaronda 3—4 ballga yetgan. Tovoqsoy, Ozodbosh, Iskandar va boshqa joylarda bir qancha imoratlar shikastlangan. Yer ustida tarqalgan epitsentral zonaning yoʻnalishi QorjontovToshkent yer yorigʻi boʻyicha shim.sharqdan jan.gʻarbga choʻzilgan. 3 balli zilzila maydoni 65700 km² ni tashkil qilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Evan Tomas Piters** (inglizcha: *Evan Thomas Peters*, b. 20-yanvar 1987-yil, Sent-Luis, Missuri, AQSH) — amerikalik kino va televideniye aktyori. U „ X-Odamlar: Oʻtmishdagi kelajak kunlari" (2014), „ X-odamlar: Apokalipsis" (2016) va „X-odamlar: Dark Feniks" (2019) filmlarida „ Piter Maksimoff/ Tez silver" rolini oʻynaganligi bilan mashhur. antologiya teleseriali, Amerika dahshatli hikoyasi (2011-2018, 2020- *hozirgi*). 2021-yilda Evan "Meir of Easttown "miniserialidagi detektiv Kolin Zabel obrazi uchun Emmi mukofotiga sazovor boʻldi.

**Dastlabki yillari**
---------------------

Evan Piters Missuri shtatining Sent-Luis shahrida tugʻilgan va Balvin chekkasida oʻsgan, Evan Peters — Julia va Fil Petersning oʻgʻli. Uning otasi Charlz Styuart Mott fondining vitse-prezidenti. Peters Rim-katolik dinida tarbiyalangan va katolik maktabida oʻqigan. Uning akasi Endryu va otasi tomonidan kattaroq oʻgay opasi Mishel bor. 2001-yilda Piters oilasi bilan Michigan shtatidagi Grand Blanc shahriga koʻchib oʻtdi va u yerda aktyorlik boʻyicha tahsil oldi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Evan Peters" (inglizcha).  TVGuide.com. 5-iyul 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-yanvar 2014-yil.
2. ↑  „Young Grand Blanc Township actor Evan Peters finds full-time acting work" (inglizcha). 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyul 2018-yil.
3. 1 2  *Rauschert, Jeff* „Young Grand Blanc Township actor Evan Peters finds full-time acting work" (inglizcha). *Flint Journal* (18-mart 2008-yil). 11-oktabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-iyul 2013-yil.
4. ↑  „Sean Faris and Evan Peters Interviews" (inglizcha).  About Entertainment. 11-iyul 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-iyun 2017-yil.
**Tovush yozib olish** (texnikada) — tovush (nuqt, musiqa, qoʻshiq va boshqalar) ni tovush eltgich (magnit lenta, grammofon plastinkasi, disk va boshqalar) ga yozib olish jarayoni. Akustik va elektroakustik usullar bilan amalga oshiriladi.

Akustik usulda tovush tebranishlari yozuv (tovush) eltuvchi moddaga taʼsir qiluvchi asbobni bevosita boshkaradi. Elektroakustik usulda tovush tebranishlari mikrofon vositasida elektr tebranishlariga aylantiriladi va kuchaytirilgandan keyingina tovush eltgichga tushiriladi.

Tovush yozib olisho.ning mexanik, fotografik va magnit tizimlari mavjud. Mexanik tizimda nina harakatlanayotgan tovush eltgichni bosib, uning sirtida tovush tebranishlari shakliga moye keluvchi ariqchalar chizadi. Tovushni tiklash (kayta eshitish) da grammofon ninasi shu ariqchalar boʻylab harakatlanib, oʻsha tebranishlarni takrorlaydi va uni membranaga uzatadi. Mexanik usulda yozib olishni 1877-yil amerikalik ixtirochi T. A. Edison birinchi boʻlib qoʻllagan. Mexanik tizimi grammofon plastinkalar ishlab chiqarish.da keng qoʻllaniladi. Fotografik tizimda harakatlanayotgan kinoplyonkaga kuchi yoki shakli tovush tebranishlariga moye holda oʻzgarayotgan yorutlik nuri tushadi. Natijada tovush "suratga olingan"dek boʻladi. Tizimni 1901-yil nemis olimi E.Rumer qoʻllagan. Fotografik tizim, asosan, ovozli kinoda qoʻllaniladi. Magnit tizimda tovush tebranishlariga moye hodda magnit maydonida harakatlanayotgan lentaning ayrim qismlari magnitlanib boradi. Magnit maydon esa magnit kallagi oʻramidan mikrofonning kuchli elektr toki oʻtganda hosil boʻladi. Tovushni qayta tiklashda magnit fonogrammasi harakatlanib, magnit kallagi oʻramida elektr signallari hosil qiladi (yana qarang Magnitofon). Magnit tizimni 1898-yil daniyalik muhandis V. Paulsen taklif qilgan. 20-asr 80-yillaridan Tovush yozib olisho.ning raqamli usuli ham qoʻllana boshladi. Tovush yozib olisho. radioeshittirish, televideniye, taʼlimtarbiya ishlari va boshqa sohalarda muhim ahamiyatga ega.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aniridiya** — Yoysimon pardaning yoʻqligi. Aniridiya koʻzning shox pardasi va qorachiq oʻrtasida joylashgan koʻzning rangli qismi boʻlib, u orqali odamlarning koʻzlari rangini aniqlashimiz mumkin, aniridiyada bu rang boʻlmaydi, baʼzi koʻzlarda faqat kichik rangli chegaralar mavjud boʻladi. Baʼzida bu koʻzning penetratsion shikastlanishidan kelib chiqishi mumkin, ammo genetik patologiyadan kelib chiqqan tugʻma aniridiya koʻproq uchraydi. Tugʻma aniridiya koʻpincha koʻz rivojlanishining boshqa patologiyalari bilan birga keladi, xususan, makula gipoplaziyasi va optik asab gipoplaziyasi, katarakta, shox pardaning oʻzgarishi shular jumlasidandur. Aniridiya oqibatida koʻrishning sezilarli darajada pasayishi bilan birga, fotofobiya, nistagm va glaukoma vujudga kelish ehtimoli katta.

PAX6
----

Tadqiqotlarga ko‘ra, bu kasallik 6-xromosomaning qisqa qo‘lida joylashgan PAX11 genining mutatsiyasi tufayli yuzaga chiqadi. Unda sintez qiladigan oqsil koʻzlarning shakllanish jarayonlarni tartibga soladi.

Odamlarda gen mutatsiyasi tufaylu vujudga keladigan Aniridiya
Tugʻma aniridiya bu kasallangan ota-onadan ham yuqishi mumkin. U 6-xromosomadagi PAX11 geniga taʼsir qiladi, bu kasallanganlarda koʻrish qobiliyatini yoʻqotadi. Ushbu genetik patologiyaning toʻgʻridan-toʻgʻri ota-onadan farzandlariga yuqishi ehtimoli 50 %ga teng. PAX6 genidagi mutatsiyalar ham nefroblastoma rivojlanishiga moyillik bilan bogʻliq. PAX6 genining bir nechta mutatsiyalari topilgan, ular patologiyaning ogʻirligi bilan farqlanadi. Baʼzi hollarda aniridiya yoysimon pardaning faqat bir qismiga taʼsir qiladi va bunday odamlar biroz boʻlsada koʻrish qobilyatiga ega boʻlishadi. Kasallangan chaqaloqlarda tugʻilgan paytdan boshlab aniridiya belgilarini namoyon namoyon boʻla boshlaydi, ular yorugʻ joyda boʻlishganda bezovta boʻla boshlashadi va yorugʻlikdan qochish uchun koʻzlarini yashirishadi. Kasallangan chaqaloqlar qorongʻuda oʻzlarini qulayroq his qilishadi, bu fotofobiya alomati hisoblanadi.

Davolash
--------

Aniridiyada simptomatik davo qoʻllanadi. Quyosh koʻzoynaklarini taqib yurish buyuriladi. Ammo kosmetik kontakt linzalardan foydalanish tavsiya etilmaydi, shox pardaga zarar yetkazish xavfi mavjud. Davo chorasi sifatida rekonstruktiv plastik jarrohlik (kollagen rekonstruktsiya) amalga oshirilishi ham mumkin.

Manbalar
--------

1. 1 2  Lang, K.*. Ophthalmology: A Pocket Textbook Atlas (2nd ed.)*. Thieme, 2007 — 208 bet. ISBN 1588905551.
2. ↑  *Singh, Daljit; Arun Verma.* „Aniridia".  eMedicine (17-yanvar 2008-yil). 17-aprel 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-fevral 2010-yil.
3. ↑   *Aniridia: current pathology and management* (Andoza:Нп3 nashri). doi:10.1111/j.1755-3768.2008.01427.x. PMID 18937825.
4. ↑  Gehring, W. J. (2001) (en). *The genetic control of eye development and its implications for the evolution of various eye-types*. **104** (Zoology nashri). pp. 171—181. doi:10.1078/0944-2006-00022.
**Fayzulla Muzaffarovich Karomatli** (1925.14.12, Buxoro) — musiqashunos, folklorshunos olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1981). Sanʼatshunoslik fanlari doktori (1972), professor (1973). Toshkent pedagogika instituti(1944), Toshkent konservatoriyasi (1950)ni tugatgan. Buxoro teatrida (1941—43), Oʻzbek davlat filarmoniyasi simfonik orkestrida (1943—48) skripkachi. Sanʼatshunoslik ilmiy tadqiqot institutida ilmiy xodim (1949—50, 1954—55), musiqa boʻlimi mudiri (1955—93), direktor (1957— 64), bosh ilmiy xodim (1994-yildan). Ayni vaqtda, Toshkent konservatoriyasi dotsenti (1955—60), professor (1980— 91), Sharq musiqasi kafedrasi asoschisi va mudiri (1972—80, 1991—97). Koʻpgina oʻzbek kuy va qoʻshiqlarini toʻplab, nashr ettirgan. Oʻzbek musiqa merosi, Oʻrta Osiyo xalklari musiqa folklori masalalariga oid asarlar muallifi. K. Toshkent (1975), Samarqand (1978, 1983, 1987, 1997), Buxoro (1990, 2001)da oʻtkazilgan xalqaro ilmiy anjumanlarningtashkilotchilaridan, shuningdek, Yevropa va Osiyo mamlakatlarida koʻpgina musiqa anjumanlari qatnashchisi. K. YUNESKO qoshidagi musiqa kengashlari (ICM, IOV, CIOFF) aʼzosi. "El-yurt hurmati" ordeni bilan mukofotlangan (1999).

Manbalar
--------

* Oʻzbekskaya dombrovaya muzika, T. 1962; Oʻzbekskaya instrumentalnaya muzika, T. 1972; Oʻzbek xalq musiqa merosi, 1—2 j. T. 1978—85; Muzikalnoye iskusstvo Pamira (N. Nurjonov bilan hamkorlikda), M. (1—2-kitob), 1978-86.

Adabiyot
--------

* Abdull aye v R. Fayzulla M.Karomatli, T. 1996.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Anisiy, Abdurahim ibn Abdurahmon Xorazmiy** – Navoiy sheʼriyati ixlosmand­lari 1471-yilda koʻchirgan "Oqquyunli muxlislar devoni"ning xattoti. Oqquyunli hukmdorlar Sulton Xalil (1478) va Sulton Yaʼqub (1478–1490) davrida Tabriz va Sherozda faoliyat olib borgan. 1460–1494-yillarda shu sulola vakillari uchun qoʻlyozmalar koʻchirgan. Qozi Ahmadning xattotlar va rassomlar haqidagi risolasida, Anisiy taxallusini unga Oqquyunlilar hukmdori Sulton Yaʼqub berganligi aytilgan. Otasi Abdurahmon Xorazmiy va ukasi Abdulkarim Xorazmiy ham oʻz davrining taniqli xattotlari boʻlishgan. Anisiy Sulton Ali Mashhadiy bilan birga xattotlikdan Zahiriddin Azhar Tabriziy qoʻlida tahsil olgan. Anisiy ustozi Azharning xat uslubini yanada takomillashtirib, otasi bilan hamkorlikda nastaʼliq xatida oʻziga xos uslub kashf etadi. Mazkur uslub "Uslubi Anisiy" yoki "Shevai Anisiy" deb ataladi.

Saʼdiyning "Boʻston"i, Hofiz Sheroziy devoni, Nizomiy Ganjaviyning "Xamsa"si va xattotning oʻz sheʼrlari majmuasi – "Devoni Anisiy"ni Anisiy koʻchirgan qoʻlyozmalar jumlasiga kiritish mumkin. U Alisher Navoiyning sheʼrlarini 1471-yil 26-dekabr­da koʻchirib tugallagan. Mazkur devonga Navoiyning, asosan, 1466–1471-yilda yozgan sheʼrlari kiritilgan. Navoiyning ana shu devoni tilida Oqquyunli hududida istiqomat qiladigan turkiy oʻgʻuzlarga xos unsurlar ham uchraydi. Lekin bu devonni xattot Anisiyning oʻzi tuzganmi yoki boshqa ixlosmandlarmi, hozircha maʼlum emas.

Manbalar
--------

1. ↑  *"Alisher Navoiy: Qomusiy lugʻat"*.
**Gofralar** — Markaziy Osiyo qadimiy meʼmorchiligining oʻziga xos shaklidir. Odatda bir-biriga biriktirilgan massiv yarim silindrlar shaklini olgan vertikal ravishda chiqadigan relyef elementlari. Qadim zamonlarda gofraalar xom gʻisht va paxsadan qurilgan monumental binolarning jabhalarini loyihalashda ishlatilgan; Oʻrta Osiyo, Eron, Kichik Osiyo va Hindistonning oʻrta asr monumental binolarida topilgan badiiy uslub.

Silindrsimon oʻsimtalardan tashqari, burchakli va boshqa, koʻproq „gʻaroyib" shakllar ham mavjud, ammo yarim dumaloq shakllar miqdoriy jihatdan ustunlik qiladi.

Quyidagilarga foydalaniladi:

* Gofrokarton, gofrokarton deb ham ataladi
* Gofrirovka qilingan galvanizli temir, sovuq oʻram issiq galvanizli yumshoq poʻlat plitalardan tashkil topgan qurilish materiali
* Gofrirovka qilingan plastmassa, yuqori taʼsirga ega polipropilen qatronidan ishlab chiqarilgan siqilgan ikki qavatli plastmassa plitalarning keng assortimenti
* Gofrirovka qilingan zanglamaydigan poʻlat quvurlar, ichki yoki tashqi tomondan gofrirovka qilingan zanglamaydigan poʻlatdan yasalgan quvurlar

Tarixi
------

Oʻrta Osiyoning turli mintaqalaridagi qalʼalar, qalʼalar va qoʻrgʻonlarning gofrirovka qilingan jabhalari juda qadim zamonlardanoq bezatilgan: qadimgi davrga oid gofrirovka qilingan qalʼalar Xorazm va Baqtriyada maʼlum boʻlib, ularning baʼzilari miloddan avvalgi 2-1 asrlarga toʻgʻri keladi. Islomgacha boʻlgan davrda Xorazmda (ayniqsa, bu yerda juda koʻp saqlanib qolgan), Marv va Buxoro vohalarida va boshqa baʼzi joylarda „gofra qilingan" qalʼalar va qalʼalar qurilgan. Eron va Afgʻonistonda bu davrdagi binolar orasida gofra qilingan binolar uchramagan — ular u erda ancha keyin paydo boʻlgan va oʻsha paytda ham keng qoʻllanilmagan .

Boshqa koʻplab meʼmoriy shakllar singari, devorlarning „gofrirovkasi" vaqt oʻtishi bilan oʻzining himoyaviy maʼnosini yoʻqotdi va sof badiiy uslubga aylandi. Bunday holda, gofrirovkalar ichki meʼmorchilikda ham qoʻllanilgan, keyinchalik 10-12-asrlarda gofrirovka qilingan devorlarning kuchli plastikligi Oʻrta Osiyo, Eron, Kichik Osiyo va hatto Hindistondagi fuqarolik binolari, maqbara va minoralarning bezakiga aylandi .

Adabiyotlar
-----------

* Xmelnitskiy S. G. Arablar va turklar oʻrtasida. Oʻrta Osiyoning ilk islom meʼmorchiligi. — Berlin-Riga: GAMAJUN, 1992. — 344 p. Xmelnitskiy S. G. Kushonlar va arablar oʻrtasida. Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi V-VIII asrlar. — Berlin-Riga: GAMAJUN, 2000. — 288 p.

Manbalar
--------

1. 1 2  Хмельницкий 2000. sfn error: no target: CITEREFХмельницкий2000 (help)
**Tovush lokatsiyasi** - obyektga boʻlgan yoʻnalishni va shu obyekt tarqatayotgan tovushni taxlil qilish yoʻli bilan obyektning turgan joyini aniqlash; obyekt hosil qilayotgan tovush maydoni (suyet lokatsiya) yoki maxsus qurilmalar vositasida hosil qilinadigan tovushning undan qaytishi (faol lokatsiya) boʻyicha amalga oshiriladi.

Faol Tovush lokatsiyasida impulyeli va uzluksiz tovush manbalaridan foydalaniladi. Impulyeli rejimda obyektgacha boʻlgan masofa undan kaytgan aks sado — signalning kechikish vaqti boʻyicha aniklanadi. Uzluksiz rejimda obyektgacha boʻlgan masofa unga yuborilgan va undan kashtan chastotalar farqi bilan aniklanadi. Tovush chikaruvchi obyektlarning suyet lokatsiyasi tovushni tor yoʻnalishda yoʻnaltiruvchi qabul qilgichlar bilan (tor chastota polosasida ishlaganda) qabul qilishning yoki korrelyatsiyey usul bilan (keng polosali manbalar bilan ishlaganda) amalga oshiriladi. Tovush lokatsiyasi infratovushdan ultratovushgacha boʻlgan chastota diapazonidagi tovushni havoga, yerga va metallga tarqatishda keng qoʻllaniladi.

Barcha tirik jon, jumladan, odam va hayvonlarda Tovush lokatsiyasi mavjud. Baʼzi jonivorlar, mas. koʻrshapalak, delfin, kit va qushlar oʻz evolyutsiyasida faol lokatsiyaga moslashib qolgan. Koʻrshapalak bir necha m/s dagi tovush impulslarini nurlatadi. Koʻr kishilar biror toʻsiqqa yaqinlashganini oyoq yoki xassasi tovushining toʻsiqdan qaytishi bilan sezib oladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bhatlapenumarru** - Hindistonning Andxra Pradesh shtatida joylashgan Krishna tumanidagi qishloq. U Machilipatnam daromad bo'limining Movva mandalida joylashgan.

Odamlar
-------

Hindiston ozodligi uchun kurashuvchi va Hindiston milliy bayrogʻi dizayneri Pingali Venkayya (1878-yil 2-avgust – 1963-yil 4-iyul) shu qishloqda tugʻilgan. Hindiston davlat bayrog‘ini yaratgan insonni sharaflash va xotirlash uchun qishloq markazida kutubxona qarama-qarshisida haykal o‘rnatildi.

Arjuna mukofoti sovrindori Kamineni Esvara Rao ham shu qishloqda tug‘ilgan. U 1954 yilgi katta millatlar tanlovida "Hindistonning eng kuchli odami" deb topilgan va amerikalik murabbiy Bob Xoffman tomonidan "Powerhouse" deb nomlangan. U Hindistonni 1956 yil Melburn Olimpiadasi, 1960 yil Rim Olimpiadasi  va birinchi Osiyo o'yinlarida (1951) og'ir atletikachi sifatida himoya qilgan. 2009 yilda Pedapudi shahrida, Kuchipudi markazida Shri Kamineni Eswara Rao sharafiga "Shri Kamineni" nomli gimnaziya tashkil etildi.

Geografiya
----------

Bhatlapenumarru joylashgan16°27′00″N 80°47′00″E﻿ / ﻿16.4500°N 80.7833°E﻿ / 16.4500; 80.7833GO. U taxminan 5 m (19 fut) balandlikda joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  The Hindu Newspaper Article Dated 4 February 2008
2. ↑  The Hindu Newspaper Article Dated 16 August 2011
3. ↑  The Hindu Newspaper article dated 1 February 2008
4. 1 2  OneIndia News
5. ↑  The Hindu Newspaper article dated 12 August 2004
6. ↑  Local(Pedasanagallu, Near Kuchipudi) Newsblog
7. ↑  Google Maps Result for Bhatlapenumarru
8. ↑  Approximated to Pamarru Data
**Lab**, shuningdek, **Laap**, **Lap**, **Laab** (Laos. ລາບ; tay ลาบ) — Laos oshxonasining taomi. Aholining asosiy qismi laos millatiga mansub boʻlgan Tailandning Isan mintaqasida ham keng tarqalgan. Bu goʻshtli salat.

Lab turlari
-----------

### Laos uslubi

Laos uslubidagi lab koʻpincha tovuq, mol, oʻrdak, baliq, choʻchqa goʻshti yoki qoʻziqorinlardan tayyorlanadi, baliq sousi, laym sharbati, qovurilgan maydalangan guruch va barra koʻkatlar qoʻshiladi. Goʻsht xom yoki qaynatilgan boʻlishi mumkin.

### Laan uslubi

Laan uslubidagi labga baliq sousi yoki laym sharbati qoʻshilmaydi, balki quritilgan ziravorlar, xushboʻylantiruvchilar va ziravorlar, jumladan zira, qalampirmunchoq, yulduzli anis, doljin va boshqalar kabi ingredientlarni oʻz ichiga oladigan aralashma qoʻshiladi.

Saa
---

**Saa** (Laos. ສ້າ) — labni yupqa toʻgʻralgan goʻshtli taom sifatida tasvirlash uchun ishlatiladigan atama. Shunga oʻxshash taom Vetnam oshxonasida mavjud boʻlib, Bo Tay Shan nomi bilan tanilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Southeast Asia on a Shoestring. Books.google.com.".
2. ↑  „Webb, L.S.; Roten, L.G. (2009). The Multicultural Cookbook for Students. EBL-Schweitzer. ABC-CLIO. p. 94. ISBN 978-0-313-37559-0. Retrieved 26-iyun 2016-yil.".
3. ↑  „Зелёные манго и лимонная трава" (en).
4. ↑  „How to Cook Meat. Books.google.com.".
5. ↑  „Laos in Pictures. Books.google.com.".
6. ↑  „"Isan Meat Salad (Larb)". Nationmultimedia.com.". 30-oktabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-sentabr 2017-yil.
7. ↑  „Laap (ลาบ), Saa (ส้า), Luu (หลู้), gaawy (ก้อย), Nam Dtohk (น้ำตก) – an Ethno Culinary Journey" (en).
**Goffmann satiri**  ( *Karanasa hoffmanni* ) — baxmallilar turkumigv mansub kunlik kapalak. Maxsus nom lepidopterologiyaga ixtisoslashgan nemis entomologi Ernst Avgust Xoffman (1837-1892) sharafiga berilgan. U ikkita kapalak atlasining muallifi sifatida tanilgan: Die Gross-Schmetterlinge Europas» (1887) i «Die Raupen der Gross-Schmetterlinge Europas» (1887). Uning "Yevropa kapalaklari va qisman Rossiya-Osiyo mulklari atlasi" rus tilida nashr etilgan.

Tarqalishi
----------

Oʻzbekistonning endemiki — Kumbel dovoni ( Turkiston tizmasi ) atroflarida uchratish mumkin. Dengiz sathidan 3000-3200 m balandlikdagi baland tog‘ o‘tloqlarining shag‘al va tuproqli yonbag‘irlarida, boshoqli o‘simliklar majmualarida yashaydi. Bu tur donli o‘simliklar uyushmalari bilan chegaralangan .

Yashash tarzi
-------------

Bunday kapalaklarning hayot tarzi oz o‘rganilgan. Uchishi va tuxum qo‘yishi iyul–avgust oylariga to‘g‘ri keladi. Kapalaklarning uchish davri yildan yilga farqlanadi .

Muhofaza etish
--------------

Kapalak turi O‘zbekiston Qizil kitobiga kiritilgan. Zomin milliy tabiat bog‘ida muhofaza ostiga olingan; yashash joylari, soni va yashash tarzini mukammal o‘rganish lozim .

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Красная книга Республики Узбекистан. — Т. II — Животные. — Ташкент: Chinor ENK, 2009. — 218 с.
**Trilobitalar** (Trilobita) -qirilib ketgan qadimgi boʻgimoyokdilar sinfi. Ilk kembriy davri dengizlari choʻkmalaridan maʼlum; paleozoyda qirilib ketgan. T. kembriy va ordovik davrida keng tarqalgan; barcha dengizlarda yashagan. Gavdasi 10—800 mm. Tanasi boʻgʻimlarga boʻlingan; ovalsimon yassi. Har bir boʻgʻimi qorin tomonida bir juftdan ikki shoxli oyoqlari boʻlgan. Oyoklar asosida joylashgan jabralar yordamida nafas olgan. Boshi ustki tomonidan qalqon bilan krplangan. Fasetkali koʻzlari yaxshi rivojlangan. T. boʻgʻimoyoklilar evolyutsiyasini tushuntirishda, ularning qazilma qoldiklari esa paleontologiya va stratigrafiyada katta ahamiyatga ega. Qadimda yashagan T.ning 10000 turi maʼlum. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Toshkent mineral suvi** - Toshkent atrofi artezian havzasiga mansub, maxsus xossa va komponentlarga ega boʻlgan mineral suv. Yuqori boʻr — senoman yarusidagi gravelit va qumtosh qatlamlarida joylashgan. Dastlab 1948-yil Eshonqoʻrg'on strukturasi (Qozogʻistonning Janubiy Qozogʻiston viloyati, Sariogʻoch sh.)da topilgan. Toshkent sh. atrofidagi senoman yarusida oʻnlab burgʻi quduti kovlangan. Bu quduqlardan suv bosim ostida chiqib, ular fontan rejimida 1,35 lGʻsek.dan 10,6 lGʻ sek. debit bilan ishlagan. Toshkent mineral suvis. 1100 m dan 2345 m gacha boʻlgan gorizontda topilgan. Bu azotishqorli issiq suv boʻlib, 0,6—1,14 g/l minerallanishga ega. Suvning joylashish chuqurligiga qarab, temperaturasi 36° dan 7 G gacha. Tarkibi gidrokarbonatnatriyli, sulfatgidrokarbonatnatriyli, baʼzan xloridsulfatgidrokarbonatnatriyli boʻlib, unda radon konsentratsiyasi 4—9" eman, baʼzi mikroelementlar (Si, Al, Fe, Ti, Mo, V) ham mavjud. Geliyargon metodi bilan aniqlanishicha, Toshkent mineral suvis.ning yoshi 60 mingdan 3,5 mln. yilgacha. Toshkent mineral suvis.da geliy 0,2—1,6, argon 0,5—1,7, SO2 1,2—1,3 hajmli foizlarda erigan. Suv tarkibida (4,8—8,12) YU6 g/l uran, (1,49,9) YU12 g/l radiy; gazlardan 89,6% erigan azot, 12—18,6% kislorod, 0,5—8,9 karbonat angidrit bor. Suvning umumiy qattikligi 7,2— 8,2. Shifobaxsh omillari — yukrri traliligi, tarkibi kremniy kislota (30–40 mg/l)ga boyligidir. Toshkent mineral suvis. hozirgi vaqtda Tibbiy tiklash va fizioterapiya ilmiy tadqiqot institutoʻ va bir qancha fizioterapevtik shifoxonalar: "Chinobod", "Turon", "Botanika", "Chatqol" va boshqalarda foydalaniladi. Mineral suv tayanchharakat organlari, nerv sistemasi, ginekologik, ekzema, neyrodermit, oshqozonichak kasalliklarini davolashda qoʻllanadi. Undan tashkari, 1952-yildan "Toshkent mineral suvi" shifobaxsh ichimlik suvi sifatida isteʼmol qilinadi. Toshkent mineral suvisdan koʻplab foydalanish oqibatida burgʻi quduklaridan suvning tabiiy bosim ostida chiqishi (1 lGʻsek, yoki undan kam) keskin kamayib, pyezometrik sathning muntazam ravishda pasayishi kuzatilmoqda. Shuning uchun, Toshkent mineral suvis. katʼiy nazorat ostida — balneologik maqsadlarda hamda idishlarga quyilib ichimlik suvi sifatida ishlatilishi lozim.

Ad..Sultanxodjayev A. N. Stoynov T. F. Osnovnie tipi mestorojdeniy mineralnix vod, T. 1974.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Trik-il-Visga minorasi** (malta. Torri taʼ Triq il-Wiesgħa), shuningdek**, Mveyxel minorasi** (malta. Torri taʼ Mwejġel yoki malta. Torri tal-Imwiegħel) — Maltaning Zabbar shahri yaqinidagi ikki qavatli qoʻriqchi minora. U 1659-yilda qurilgan. Bu De Redin minoralari orasidagi toʻqqizinchi minora. XX asrda minora katta zarar koʻrgan (inshootlarning bir qismi vayron boʻlgan), ammo 2008-2009-yillarda amalga oshirilgan restavratsiya tufayli hozir yaxshi holatda.

Tarixi
------

Minora 1659-yilda Maltaning janubi-sharqiy qirgʻogʻida Grand Harbor yaqinida barpo qilingan. „Trik-il-Visga" nomi „Keng koʻcha" degan maʼnoni anglatadi. Bu nom minoraga u himoya qilishi kerak boʻlgan qirgʻoq chizigʻining keng choʻzilganligi sababli berilgan. Trique il Visga Santa Maria delle Grazie (gʻarbda) va Chonkor (sharqda) minoralari orasida joylashgan edi. Ammo bu ikki minora oʻz davrida ingliz harbiylari tomonidan buzib tashlangan. Ikkinchi jahon urushi davrida uzoq muddatli otishma nuqtalari minora yaqinida joylashgan edi.

Galereya
--------

* 
* 
*

Manbalar
--------

1. ↑  „Il-Fortifikazzjonijiet fi zmien l-Ordni" (Maltese). *vivait36.weebly.com*. Qaraldi: 28-iyun 2016-yil.
2. ↑  *Il-Gran Mastri – Ġabra ta' Tagħrif dwar l-Istorja ta' Malta fi Żmienhom – L-Ewwel Volum 1530-1680* (mt). Valletta: Valletta Publishing & Promotion Co. Ltd. 1992 — 236 bet.
3. ↑  „Commencement of Works - Xghajra Tower". *Vaults Co. Ltd.* (oktabr 2008).
4. ↑  *Baldacchino, Lisa Gwen*. „17th century tower in Xgħajra being restored". *Times of Malta* (20-sentabr 2008-yil).
5. ↑  „Completion of Works – Xghajra Tower". *Vaults Co. Ltd.* (mart 2009).
6. ↑  „Towns and Villages in Malta and Gozo". *Malta-The George Cross Island*. 31-may 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi.
7. ↑  „What's so special about Nwadar?".

Havolalar
---------

* Malta orollari madaniy boyliklarining milliy inventarizatsiyasi
**Panfobiya** (син.:**pantofobiya, panfobiya**; qadimgi yunoncha: *πᾶν* — hamma narsa va qadimgi yunoncha: *-φοβία* qadimgi yunoncha: *-φοβία*-phobia, phosbos — „qoʻrquv") — tashvish va noqulaylik bilan birga keladigan hamma narsadan, har qanday harakat va hodisalardan, ichki va tashqi muhitdagi har qanday oʻzgarishlardan va fikrlardan qoʻrqish hisoblanadi. Bunday fobiyaga ega boʻlgan odam doimo yomon narsa sodir boʻladi deb oʻylaydi va bu qoʻrquv doimo mavjud deb hisoblaydi. Doimiy tashvish insonning hozirgi paytda yashashiga toʻsqinlik qiladi. U koʻproq oʻtmishni oʻylab yashaydi, oʻtmishda yashaydi, unga nima boʻlganini koʻp oʻylaydi. Panofobiya bilan ogʻrigan odam, qoida tariqasida, rivojlangan tasavvurga ega va kundalik hayotda dargumon narsani oʻylab topishi mumkin boʻlib, u qoʻrquv va xavotirni oqlaydigan belgilarni koʻproq qidiradi. Panofobiyani klinik maʼnoda fobiya emas, balki doimiy tashvish shakli deb hisoblash ham mumkin.Chunki bu kasallik emas, shunchaki doimiy tashvishlardan va fikrlardan qoʻrqish hisoblanadi.

Tarixi
------

Panfobiya atamasi birinchi marta Ribot tomonidan 1911-yilda „Thislar psixologiyasi" nomli asarida kiritilgan. U buni „bemor hamma narsadan yoki hech narsadan qoʻrqadigan, tashvish bir narsaga bogʻlanish oʻrniga, tushdagidek suzib yuradigan va bir ob’ektdan ikkinchisiga oʻtganda bir lahzaga barqaror boʻladigan holat" deb taʼriflagan. Ribot oʻzi bildirgan fikr natijasida vaziyatga qarab xavf manbasini aniqlagan.

Diagnostikasi
-------------

Eng soʻnggi 5-nashrdagi Amerika ruhiy kasalliklar diagnostikasi va statistik qoʻllanmasida (DSM-5) keng tarqalgan qoʻrquvga mos keladigan oʻziga xos fobiya mavjud emas deb taʼkidlangan, ammo umumiy tashvish buzilishi mavjud boʻlib, u „haddan tashqari tashvish va tashvish (oldindan bashorat)" sifatida tavsiflanadi. voqealar yoki harakatlar turkumi".

Manbalar
--------

1. 1 2  В. М. Блейхер, И. В. Крук „Пантофобия",*. Толковый словарь психиатрических терминов*. МОДЭК, **Lua xatosi: bad argument #2 to 'formatDate': invalid timestamp '1 Yanvar'.**. ISBN 5-87224-067-8.
2. ↑  Ronald Manual Doctor, Ada P. Kahn, Christine A. Adamec „Panphobia",*. The Encyclopedia of Phobias, Fears, and Anxieties*. Infobase Publishing, **Lua xatosi: bad argument #2 to 'formatDate': invalid timestamp '1 Yanvar'.** — 347 bet. ISBN 978-0-8160-6453-3.
3. ↑  Papakostas, Y. G.; Eftychiadis, A.; Papakostas, G. I.; Christodoulou, G. N. (2003). „A Historical Inquiry into the Appropriateness of the Term 'Panic Disorder'". History of Psychiatry 14 (2): 195. doi:10.1177/0957154X030142004
4. ↑  Американская психиатрическая ассоциация „Anxiety disorders",*. Diagnostic and statistical manual of mental disorders (DSM-5)*, Arlington, VA, **Lua xatosi: bad argument #2 to 'formatDate': invalid timestamp '1 Yanvar'.** — 190 bet. ISBN 978-0-89042-554-1, ISBN 978-0-89042-555-8.

Havolalar
---------

* Panofobiya — hamma narsadan qoʻrqish
*Ushbu maqola Yuriy Gagarin haykali haqidadir. Ushbu soʻzining boshqa maʼnolari uchun bu yerga qarang.*
**Sloveniyada Yuriy Gagarin haykali** Vitanje shahrida joylashgan. Bu yerda u 2017-yil 11-aprelda xalqaro kosmonavtika kuniga oʻrnatildi. Ushbu yodgorlik Sloveniyada Yuriy Gagarinning yagona yodgorligi.

Vitanya haykali „madaniyatlar muloqoti — yagona dunyo" xalqaro xayriya jamgʻarmasi tashabbusi doirasida oʻrnatildi. Yodgorlik 2011-yildan beri ushbu shaharda mavjud boʻlgan Yevropa kosmik texnologiyalari madaniy markazi (XEVT) hududida joylashgan.

Gagarinning byustini oʻrnatish marosimida shahar hokimiyatining astronavtika asoschilari otalarining bir qator xiyobonini yaratish niyati eʼlon qilindi.

Vitaniyada Gagarin haykalini oʻrnatish gʻoyasi ushbu mamlakatdagi Rossiya elchisi Doku Zavgayevga tegishli, bu fikr 2017-yil mart oyida paydo boʻlgan. Vitanye Avstriya-Vengriya muhandisi German Potochnik-Noordongning hayoti bilan bevosita bogʻliq boʻlib, uning rivojlanishi kosmik fath uchun texnologiyani yaratish uchun asos boʻldi.

Yodgorlikning ochilish marosimida Sloveniyadagi Rossiya elchisi Doku Zavgayev, shahar hokimi Vitanye Mirko Polutnik, Sloveniya Davlat Kengashi raisi Mitya Bervav ham marosimda Vladimir viloyati hokimi Svetlana Orlova ishtirok etdi.

Yigʻilganlarga yulduz shahar merining sinov kosmonavti Valeriy Tokarevning murojati yuborildi. Shuningdek, tadbir ishtirokchilariga kosmosga uchadigan birinchi ayol boʻlgan Valentina Tereshkova murojat qildi.

Yodgorlikning tavsifi
---------------------

Yodgorlik-bu bronzadan yasalgan Yuriy Gagarinning büstü va metall uzuk shaklida osilgan poydevorga joylashtirilgan. Yodgorlik shunday joylashtirilganki, germoshlemdagi Gagarinning shakli metall halqaning ichida joylashgan. Doirada kichik metall plitalar mavjud. Ular bir-biriga oʻxshash, biri halqaning yuqori qismida, ikkinchisi pastki qismida.

Plitadagi yozuv-birinchi kosmonavtning ismi: Yuriy Gagarin / Yuriy Gagarin.

Yodgorlik Yevropa kosmik texnologiyalari madaniy markazining lobisida joylashgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  „В Словении открыли памятник Юрию Гагарину". *ТАСС*. 13-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-may 2021-yil.
2. ↑  „Открытие памятника первому космонавту Юрию Гагарину в Словении". *ethnoworld.ru*. 13-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-may 2021-yil.
3. ↑  „В Словении открыли памятник Юрию Гагарину". *ТАСС*. 13-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-may 2021-yil.
4. ↑  „Орлова открыла памятник Гагарину в Словении" (ru). *vedom.ru*. 13-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-may 2021-yil.
5. ↑  „Президент ГК Комита принял участие в открытии первого памятника Юрию Гагарину в Словении — Группа компаний Комита" (ru-RU). 13-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-may 2021-yil.
6. 1 2  „Памятник Гагарину впервые открыли в Словении" (ru). *360tv.ru*. 13-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-may 2021-yil.
Qoʻshaloq tizim uchun Roshe boʻshliqlari (sariq bilan belgilangan). Uzluksiz chiziqlar teng potentsialli chiziqlardir.
 Massa nisbati 1:2 boʻlgan aylana orbitalarda umumiy massa markazi atrofida aylanayotgan yulduzlar uchun potensial sirtning uch oʻlchamli tasviri. Potensial sirt yulduzlar bilan aylanadigan koordinatalar tizimida tasvirlangan. Elliptik orbitalarda maydon nopotentsial boʻladi.
**Roshe boʻshligʻi** ― qoʻshaloq tizimdagi yulduz atrofidagi maydon boʻlib, uning chegarasi birinchi {\displaystyle L\_{1}} Lagranje nuqtasini oʻz ichiga olgan ekvipotentsial sirtdir.

Qoʻshaloq yulduz bilan birgalikda aylanadigan koordinatalar tizimida, ushbu mintaqada joylashgan sinov tanasi uchun, Roshe boʻlagida joylashgan yulduzning tortishishi hamroh yulduzning tortishishida ham, markazdan qochma kuchda ham hukmronlik qiladi.

{\displaystyle L\_{1}}Lagranje nuqtasida qoʻshaloq tizim tarkibiy qismlarining Roshe boʻshligʻi aloqada boʻladi: ikkala yulduzning tortishish natijasi unda nolga aylanadi. Bu ularning evolyutsiyasi paytida Roshe boʻshligʻini toʻldirganda, materiyaning bir yulduzdan ikkinchisiga oʻtishi ehtimoliga olib keladi. Bunday oʻtishlar zich qoʻshaloq yulduz tizimlarining evolyutsiyasida muhim rol oʻynaydi (Akkretsiyaga qarang).

Piter Egglton Roshe boʻshligʻining samarali radiusi uchun empirik formulani taklif qildi (hajmi mos keladigan Roshe boʻshligʻining hajmiga teng boʻlgan sharning radiusi), bu butun massa nisbati diapazonida 1% dan yuqori aniqlik bilan natijalar beradi:

{\displaystyle r\_{L}={{0.49q^{2/3}} \over {0.6q^{2/3}+\ln(1+q^{1/3})}},\ \ \ \ 0<q<\infty ,}
bu yerda {\displaystyle r\_{L}} komponentlar orasidagi masofaga tegishli boʻlgan Roshe boʻshligʻining samarali radiusi, {\displaystyle q=M\_{2}/M\_{1}} komponent massa nisbati ({\displaystyle M\_{2}} Roshe boʻshligʻining samarali radiusi hisoblangan yulduzning massasi).

Yana qarang
-----------

* Astrofizika
* Osmon mexanikasi
* Roshe chegarasi
* Hill shari

Manbalar
--------

1. ↑  *Eggleton P. P.* Approximations to the Radii of Roche Lobes, The Astrophysical Journal.— 1983.— **268**.— p. 368—369.

Havolalar
---------

* Morris, S.L. (Feb 1994). „Two Mathematical Expansions of the Roche Equipotentials". *Publications of the Astronomical Society of the Pacific*. 106-jild, № 696. 154–155-bet. Bibcode:1994PASP..106..154M. doi:10.1086/133361. JSTOR 40680260.
* Morris, S.L. (1–Aug 1999–yil). „The Limits of Inclination for Binary Star Partial Eclipses". *Astrophysical Journal*. 520-jild, № 2. 797–804-bet. Bibcode:1999ApJ...520..797M. doi:10.1086/307488.`{{cite magazine}}`: CS1 maint: date format ()