**Kichik Ralph Lee Sampson** (1960-yil 7-iyulda tugʻilgan) — amerikalik sobiq professional basketbolchi. U Naismith Memorial Basketbol Shon-sharaf Zali aʼzosi. Uning boʻyi 7 feet 4 inches (2.24 m). U uch karra kollej milliy oʻyinchisi.1983-yilgi NBA loyihasidagi birinchi umumiy tanlov Sampson Milliy Basketbol Assotsiatsiyasiga (NBA) olib keldi.

Uch marta tizzasidagi jarrohlik amaliyotidan soʻng ham u 1985-yilda toʻrt karra NBA All-Star va NBA All-Star oʻyinining eng qimmat oʻyinchisi (MVP) sifatida nafaqaga chiqdi.

Yoshligi
--------

Sampson Virginia shtatining Xarrisonburg shahrida Sara va Ralph Sampson oilasida tugʻilgan. Oʻzining katta yilida u oʻrta maktabning eng yaxshi basketbolchisi sovrinini boshqa iqtidorli markaz Sem Bouiga boy berdi. Biroq, u Bouiga qarshi oʻch olish shaklini oldi va „Kapital Klassik"da undan oʻzib ketdi, „Gigantlar jangi" uslubidagi oʻyinda 23 ochko va 21 ta ribaundni 4 blok bilan oldi.

Kollej jamoasidagi faoliyati
----------------------------

Sampson, shubhasiz, oʻz avlodining kollej basketboli boʻyicha eng koʻp jalb qilingan istiqboli edi va *Sports Illustrated* jurnalining muqovasida toʻrt yildan kamroq vaqt ichida olti marta paydo boʻldi: 1979-yil 17-dekabr, 1980-yil 1-dekabr, 1981-yil 30-mart, 1982-yil 29-noyabr, 1982-yil 20-dekabr va 1983-yil 31-oktabr sanalarida.

Virginia universitetida oʻynab, u Cavaliersni 1980-yilda NIT unvoniga, 1981-yilda NCAA Final Fourga va 1983-yilda NCAA Elite Eight koʻrinishiga olib keldi. U Yilning eng yaxshi milliy oʻyinchisi sifatida uchta Neysmit mukofotiga sazovor boʻldi.

Professional jamoalardagi faoliyati
-----------------------------------

### Xyuston Rokets (1983—1987)

Sampson oʻzining kattaligi va chaqqonligi bilan Uilt Chemberlen kabi gol urishi va Milliy Basketbol Assotsiatsiyasiga etib kelganida Bill Rassell kabi chempionlikni qoʻlga kiritishi kutilgan edi.  Xyuston Rockets uni 1983-yilgi NBA loyihasida birinchi boʻlib tanladi. Yangi oʻyinchi sifatida u oʻrtacha 21,0 ochko va 11,1 ribaund toʻpladi, Yulduzlar oʻyinida oʻynadi va NBA yilning eng yaxshi yangi basketbolchisi mukofotini qoʻlga kiritdi.

The Rockets jomasi 1983—1984-yillarda atigi 29–53 rekordni qoʻlga kiritdi, bu esa ularni 1984-yilgi NBA loyihasida birinchi boʻlish huquqini berdi. Xyuston, Xyuston universitetidan hamkasbi Xakim Olajuvonni tanladi. Koʻpgina kuzatuvchilar Raketsning tanlovini tanqid qilib, ikkita 7-futli (Egizak minoralar deb nomlanuvchi) birgalikda oʻynash samarali boʻlmasligiga ishonishdi, boshqalari esa kombinatsiyani yengib oʻtishini oʻylashdi. Sampson yangi uslubdagi kuch forvardini oʻynab, unga yangi umidlar qoʻyilgan edi. Oʻsha paytda Dallas Mavericks bosh murabbiyi Dik Motta shunday degan edi: "Ular katta boʻlganida tarix yoziladigan bu oldingi chiziq bitta jamoada eng yaxshi yigʻilgan boʻlishi mumkin. „Xyuston" qoʻriqchisi Jon Lukas Sampsonning oldinga oʻtishi haqida *"U oʻyinda inqilob qiladi*", dedi. 

### Golden State Warriors (1987—1989)

1987—1988-yilgi mavsumning yarmida jarohat olgan Sampson Rokets murabbiyi Bill Fitchning nazaridan chetda qoldi va qoʻriqchi Stiv Xarris bilan birga Erik „Uyquchi" Floyd va Jo Barri Kerroll uchun „Golden State Warriors"ga almashtirildi. Sampsonning tizzasi va belidagi muammolari yomonlashdi va u NBA faoliyatining qolgan yillarida hech qachon toʻliq mavsum oʻynamagan.

### Sakramento Kings (1989—1991)

Sampson 1988—1989-yillarda „Golden Steyt" safida oʻrtacha 6,4 ochko va 5,0 ribaund toʻpladi va mavsumdan tashqari Sakramento Kingsga Jim Petersenga almashtirildi. Sampsonning jarohati bilan bogʻliq muammolar Sakramentoda davom etdi, chunki u ikki mavsumda atigi 51 oʻyin oʻtkazdi, 1989—1990 va 1990—1991-yillarda mos ravishda 4,2 va 3,0 ball toʻpladi.

### Washington Bullets (1991—1992)

Qirollar tomonidan ozod qilingan Sampson 1991—1992-yillarda Vashington Bullets bilan 10 oʻyin oʻynagan va undan voz kechgan. U NBAning 10 mavsumida 441 ta oʻyin oʻtkazdi, bu rejalashtirilgan 820 ta oʻyinning yarmidan bir oz koʻproq.

### Unicaja Ronda (1992)

Sampson 1991—1992-yilgi mavsumda Ispaniya Ligasining „Unicaja Ronda" jamoasida sakkizta oʻyin oʻtkazdi.

### Rockford Lightning (1994—1995)

Sampson, shuningdek, 1994—1995-yilgi mavsumda Kontinental Basketbol Assotsiatsiyasida Rokford Lightning uchun oʻynagan va oxir-oqibat nafaqaga chiqqan.

Murabbiylik faoliyati
---------------------

Qoʻshma Shtatlarga qaytib kelgan Sampson 1992—1993-yilgi mavsumni Jeyms Medison universitetida bosh murabbiy Lefti Drisellning yordamchisi sifatida Virginia shtatining Richmond shahrida Richmond Rhythm deb nomlangan kichik liga professional jamoasiga murabbiylik qilishdan oldin oʻtkazdi.

2012-yil oktyabr oyida Sampson Feniks Sunsning oʻyinchilarni rivojlantirish boʻyicha shtabiga qoʻshildi. 2013-yilning iyun oyida Sampson bosh murabbiy yordamchisi sifatida qaytmasligini eʼlon qildi.

Merosi
------

1996-yilda Sampson Virginia sport shon-shuhrat zaliga kiritildi. 2002-yilda u ACC 50th Anniversary erkaklar basketbol jamoasiga Atlantika sohilidagi konferensiya tarixidagi 50 ta eng buyuk oʻyinchilardan biri va Virginia Kavalerlarining uchtadan biri sifatida tanildi.

2011-yil 22-noyabrda Sampson Milliy basketbol shon-shuhrat zaliga kiritildi. 2012-yil fevral oyida Sampson Xyuston Rokets va muxlislar tomonidan 1980-yillarning Dekada jamoasi aʼzosi sifatida taqdirlandi. 2012-yilning 2-aprelida Sampson 2012-yilgi Neysmit memorial basketbol shon-shuhrat zali aʼzosi boʻldi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Sampsonning sobiq xotinidan toʻrt nafar farzandi bor. Ularning katta oʻgʻli Ralph III Minnesota shtatida basketbol oʻynagan. Ularning kichik oʻgʻli Robert Sharqiy Karolina universitetida kollej basketbolining dastlabki uch mavsumini (2010—2013) oʻynaganidan soʻng Georgia Techga oʻtdi. Ularning ikkita qizi bor: Stenford universitetini tugatgan va ESPN da ishlagan Reychel va Anna.

Sampsonning toʻrt ayoldan toʻrtta boshqa farzandi, jumladan, Liya ismli qizi bor.

Oʻzining faoliyati va tizzasidagi uchta jarrohlik amaliyoti haqida fikr yuritar ekan, Sampson ulardan tezda qaytishga harakat qilganini tan oldi va nima boʻlishi mumkinligi haqida oʻylamaslikka harakat qildi.

2005-yilda Sampson Shimoliy Virginia hududidagi turli onalardan boʻlgan ikki farzandi uchun nafaqa sifatida 300 ming dollardan koʻproq qarz olganlikda aybini tan oldi. 2006-yilda u SUV sotib olish bilan bogʻliq pochta firibgarligi uchun ikki oylik qamoq jazosiga hukm qilindi.

Mukofotlari
-----------

* Neysmit kolleji yilning eng yaxshi basketbolchisi (1981—1983)
* USBWA kolleji yilning eng yaxshi basketbolchisi (1981—1983)
* Adolf Rupp kubogi (1981—1983)
* Associated Press yilning eng yaxshi basketbolchisi (1981—1983)
* UPI yilning eng yaxshi basketbolchisi (1981—1983)
* Jon R. Vuden mukofoti (1982—1983)
* NABC yilning eng yaxshi basketbolchisi (1982—1983)
* Mukofotlar kengashi aʼzosi Gerschel Uoker tomonidan taqdim etilgan Amerika yutuqlari akademiyasining Oltin plastinka mukofoti (1982)
* *Sport yangiliklari* boʻyicha yilning eng yaxshi basketbolchisi (1983)
* Co -Helms Foundation kolleji yilning eng yaxshi basketbolchisi (1982)
* NBA yilning eng yaxshi basketbolchisi (1984)
* NBA All-Rookie jamoasi (1984)
* NBA Yulduzli oʻyinining eng yaxshi oʻyinchisi (1985)
* NBA All-Star (1984—1987)
* Barcha NBA ikkinchi jamoasi tanlovi (1985)
* Milliy basketbol shon-shuhrat zali nomzodi (2011)
* Neysmit Basketbol shon-shuhrat zali nomzodi (2012)

Karyera statistikasi
--------------------

Jadval tavsifi|   GP | Oʻynalgan oʻyinlar |   GS  | Oʻyinlar boshlanishi |  MPG  | Oʻyin uchun daqiqalar |
|  FG%  | Maydondagi gollar foizi |  3P%  | Uch ochkoli gollar foizi |  FT%  | Erkin to'p otish foizi |
|  RPG  | Har bir oʻyindagi rebound (basketbol) |  APG  | Har bir oʻyin uchun Assist (basketbol) |  SPG  | Har bir oʻyin uchun to'p saqlash (basketbol) |
|  BPG  | Har bir oʻyin uchun bloklar (basketbol) |  PPG  | Oʻyin uchun ochko |  **Bold**  | Karyera |

### NBA

#### Muntazam mavsum

| Yil | Jamoa | GP | GS | MPG | FG% | 3P% | FT% | RPG | APG | SPG | BPG | PPG |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1983–84 | Houston | **82** | **82** | 32.8 | **.523** | .250 | .661 | **11.1** | 2.0 | .9 | **2.4** | 21.0 |
| 1984–85 | Houston | **82** | **82** | **37.6** | .502 | .000 | .676 | 10.4 | 2.7 | 1.0 | 2.0 | **22.1** |
| 1985–86 | Houston | 79 | 76 | 36.3 | .488 | .133 | .641 | **11.1** | **3.6** | **1.3** | 1.6 | 18.9 |
| 1986–87 | Houston | 43 | 32 | 30.8 | .489 | .000 | .624 | 8.7 | 2.8 | .9 | 1.3 | 15.6 |
| 1987–88 | Houston | 19 | 19 | 37.1 | .439 | .333 | .741 | 9.1 | 1.9 | .9 | 1.7 | 15.9 |
| 1987–88 | Golden State | 29 | 25 | 33.0 | .438 | .000 | **.775** | 10.0 | 2.9 | .8 | 1.9 | 15.4 |
| 1988–89 | Golden State | 61 | 36 | 17.8 | .449 | **.375** | .653 | 5.0 | 1.3 | .5 | 1.1 | 6.4 |
| 1989–90 | Sacramento | 26 | 7 | 16.0 | .372 | .250 | .522 | 3.2 | 1.1 | .5 | .8 | 4.2 |
| 1990–91 | Sacramento | 25 | 4 | 13.9 | .366 | .200 | .263 | 4.4 | .7 | .4 | .7 | 3.0 |
| 1991–92 | Washington | 10 | 0 | 10.8 | .310 | .000 | .667 | 3.0 | .4 | .3 | .8 | 2.2 |
| Career | 456 | 363 | 29.8 | .486 | .172 | .661 | 8.8 | 2.3 | .9 | 1.6 | 15.4 |
| All-Star | 3 | 2 | 22.0 | .636 | - !— | .700 | 6.3 | .7 | .0 | .3 | 16.3 |

#### Pley-off

| Yil | Jamoa | GP | GS | MPG | FG% | 3P% | FT% | RPG | APG | SPG | BPG | PPG |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1985 | Houston | 5 | 5 | **38.6** | .430 | **1.000** | .514 | **16.6** | 1.4 | .4 | 1.6 | **21.2** |
| 1986 | Houston | **20** | **20** | 37.1 | **.518** | **1.000** | .729 | 10.8 | **4.0** | **1.5** | **1.8** | 20.0 |
| 1987 | Houston | 10 | 10 | 33.0 | .514 | .500 | **.814** | 8.8 | 2.1 | .2 | 1.2 | 18.6 |
| 1989 | Golden State | 3 | 1 | 14.3 | .409 | .000 | .500 | 4.7 | .3 | .3 | .7 | 6.7 |
| Career | 38 | 36 | 34.4 | .497 | .375 | .703 | 10.5 | 2.9 | .9 | 1.5 | 18.7 |

### Kollej

| Yil | Jamoa | GP | GS | MPG | FG% | 3P% | FT% | RPG | APG | SPG | BPG | PPG |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1979–80 | Virginia | 34 | - !— | 29.9 | .547 | - !— | .702 | 11.2 | 1.1 | .8 | 4.6 | 14.9 |
| 1980–81 | Virginia | 33 | 31 | 32.0 | .557 | - !— | .631 | 11.5 | 1.5 | .8 | 3.1 | 17.7 |
| 1981–82 | Virginia | 32 | 31 | 31.3 | .561 | - !— | .615 | 11.4 | 1.2 | .6 | 3.1 | 15.8 |
| 1982–83 | Virginia | 33 | 33 | 30.2 | .604 | - !— | .704 | 11.7 | 1.0 | .6 | 3.1 | 19.0 |

Yana qarang
-----------

* Milliy Basketbol Assotsiatsiyasi oʻyinida eng koʻp blok olgan basketbolchilar roʻyxati
* Milliy Basketbol Assotsiatsiyasi tarixidagi eng uzun boʻyli basketbolchilar roʻyxati
* NCAA I divizionining erkaklar basketbol faoliyatidagi rebounding yetakchilari roʻyxati
* 2000 ochko va 1000 ribaundga ega NCAA I divizioni erkaklar basketbolchilari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  „1983 NBA Draft".  basketballreference.com.
2. ↑  „Rookie of the Year Award winners".  basketballreference.com.
3. ↑  „Former Superstar Aligns With the Suns". *Nba.com*. Qaraldi: 26-noyabr 2021-yil.
4. ↑  „Virginia Sports Hall of Fame: Ralph Sampson". *vasportshof.com* (25-avgust 2017-yil). Qaraldi: 12-noyabr 2021-yil.
5. ↑  „ACC 50th Anniversary Men's Basketball Team". *TheACC.com*.  Atlantic Coast Conference (7-noyabr 2008-yil). 29-sentabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 11-noyabr 2021-yil.
6. ↑  „Ralph Sampson – Naismith Memorial Basketball Hall of Fame". *hoophall.com*. Qaraldi: 12-noyabr 2021-yil.
7. 1 2 3  Orton, Kathy. „Ralph Sampson was 1983's top NBA pick. Where is he now?". *The Washington Post Magazine* (20-iyun 2013-yil). Qaraldi: 13-dekabr 2020-yil.
8. ↑  „Ralph Sampson III Bio". *GopherSports.com*. 12-iyun 2018-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 7-aprel 2015-yil.
9. ↑  „Studio 3.6 in Charlottesville is Team AFP Belk Bowl Sponsor". *Augusta Free Press* (18-dekabr 2018-yil). Qaraldi: 13-dekabr 2020-yil.
10. ↑  „Golden Plate Awardees of the American Academy of Achievement". *Achievement.org*.  American Academy of Achievement.
11. ↑  Moore, David Leon. „Lakers 'settle' for Worthy as No.1 section in NBA draft". *The Sun* (30-iyun 1982-yil), s. C-1, C-4. Qaraldi: 2-may 2020-yil. „Worthy, who averaged 15.6 points last season, was named first-team all-America by just about everybody in the picking business and was named co-college player of the year (along with Sampson) by the First Interstate Bank Athletic Foundation (formerly the Helms Foundation).".

Bibliografiya
-------------

* Virginia universiteti basketbol boʻyicha media qoʻllanma (PDF nusxasi www.virginiasports.com da mavjud)

Havolalar
---------

* NBA Draft Profile TheDraftReview.com