9-asrda Brittani Qirolligi
**Luvyadagi** **shartnoma** (fransuzcha: *traité de Louviers*) — 856-yil 10-fevralda Luvyada Gʻarbiy Frank qirolligi hukmdori Charlz II Bald va Brittani qiroli Erispo tomonidan tuzilgan tinchlik shartnomasi.

Tarixga nazar
-------------

850-yillarning oʻrtalarida Gʻarbiy-Frank davlatining qiroli Charlz II Taqir oʻzining eng notinch mulklari ustidan oʻz hokimiyatini mustahkamlashga bir necha bor urinishlar qildi. 855-yilda u ikkinchi oʻgʻli Charlz Bolani Akvitaniya qiroli unvoni bilan mukofotlai va keyingi yili oʻzining toʻngʻich oʻgʻli va merosxoʻri Lui Zaykani Brittani bilan chegaradosh yerlar hukmdori etib tayinladi.

Shartnoma
---------

Bertin yilnomalariga koʻra 856-yil 10-fevralda Karl II kal Luvyada Breton gersogi Erispo bilan uchrashgan. Bu yerda ular oʻrtasida Lui Zaykani Bretonlar qirolining ismi nomaʼlum qizi bilan unashtirish toʻgʻrisida shartnoma tuzildi. Feod sifatida Charlz Kal bir vaqtning oʻzida oʻgʻliga Le Mansda joylashgan bir gersoglikni berdi.

Shu bilan birga Lui Neystriya qiroli unvonini ham oldi, lekin toʻgʻridan-toʻgʻri otasidan emas, balki mahalliy zodagonlarning „roziligi bilan" harakat qilgan Erispodan. Oʻz navbatida Kal Karl Erispoga Breton marshi va Nant okrugi yerlari ustidan hokimiyatni topshirdi. Ehtimol Erispo bilan shunday shartnoma tuzib, Charlz II Kal Brittani hukmdorini kelajakda Gʻarbiy Franklar qirolligi ustidan hokimiyatni meros qilib olishi kerak boʻlgan hali ham yosh oʻgʻli uchun ishonchli tayanchga aylantirmoqchi boʻlgan.

Natijasi
--------

Biroq Luvyadagi shartnoma Breton zodagonlari va zodagon franklar orasida kuchli norozilikni keltirib chiqardi. Xuddi shu yilning oʻzidayoq Neystriyada Karl II kalga qarshi tartibsizliklar boshlandi, u 858-yilda Turlar va Anjerlar grafi Robert Kuchli, Adalard Seneshal, Sansa Венилон[en] va boshqa bir qancha dunyoviy va cherkov zodagonlari Gʻarbiy Franklar davlati vakillar boshchiligida ochiq qoʻzgʻolonga aylandi.

Franklar hukmdori faqat 860-yilda da qoʻzgʻolonchilar bilan yarashishga muvaffaq boʻldi. Shuningdek, Taqir Karl II bilan Erisponing kelishuvi fitna sabab boʻlishi mumkinligi taxmin qilinmoqda, buning natijasida 857-yilda Brittani qiroli oʻz amakivachchasi Salomonning tashabbusi bilan oʻldirilgan. Erispo vafotidan soʻng Lui Zaika va oʻldirilgan gersogning qizining nikohi Kal Karl II uchun keraksiz boʻlib qoldi va 862-yilda Franklar taxti vorisi Burgundiya grafi Arduinning qizi Ансгарде[en] ga uylandi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Тейс Л.*. Наследие Каролингов*, M.. ISBN 5-86507-043-6.
2. 1 2 3 4 5  Cassard J.-Ch.*. Les Bretons de Nominoë*. Rennes: Presses universitaires de Rennes, 2003 — 59—85 bet. ISBN 978-2-8684-7776-7.
3. ↑  Bertinskie annali (god 856).
4. 1 2 3  *The annals of St-Bertin*. Manchester: Manchester University Press ND, 1991 — 81—82 bet. ISBN 978-0719034251.
5. 1 2 3 4  Smith J. M. H.*. Province and Empire: Brittany and the Carolingians*. Cambridge: Cambridge University Press, 1992 — 102—103 & 110—112 bet. ISBN 0-521-38285-8.
6. ↑  *Историки эпохи Каролингов*. М.: РОССПЭН, 1999 — 205 bet. ISBN 5-86004-160-8.
7. ↑  „Franks, Carolingian Kings" (en).  Foundation for Medieval Genealogy. Qaraldi: 14-may 2014-yil.


[Turkum: tadbirlar 10-fevral]]
[Turkum:856 yil]]