1996 fantasy comedy film directed by Danny DeVitoAndoza:SHORTDESC:1996 fantasy comedy film directed by Danny DeVito

**Matilda** — 1996-yilda Nikolas Kazan va Robin Svikord tomonidan yozilgan ssenariy boʻyicha Denni de Vito bilan hamkorlikda ishlab chiqarilgan va rejissyorlik qilgan amerikalik fantastik komediya filmi. Roald Dalning 1988-yildagi shu nomdagi mashhur romani asosida suratga olingan filmda Mara Uilson bosh qahramon sifatida DeVito (u hikoyachi sifatida ham ikki tomonlama rol oʻynagan), Reya Perlman, Embet Devits va Pam Ferrislar esa ikkinchi oʻrinda turadi. Filmda psixokinetik qobiliyatlarni rivojlantiruvchi va undan oʻzining obroʻsiz oilasi bilan kurashish uchun foydalanadigan taniqli bola vunderkind Matilda Vormvud va Miss Trunchbull, Crunchem Hall boshlangʻich maktabining shafqatsiz, zolim direktori haqida soʻz boradi.

DeVitoʻs Jersey Films tomonidan ishlab chiqarilgan film 1996-yil 2-avgustda Amerika Qo'shma Shtatlarida Sony Pictures tomonidan TriStar Pictures yorligʻi orqali ekranlarga chiqdi. Film DeVitoning yoʻnalishini va filmning manba materiali ruhiga sodiqligini maqtab, ijobiy sharhlarni oldi. Biroq, film tijoriy jihatdan muvaffaqiyatsiz boʻlib, Qoʻshma Shtatlarda 36 million dollarlik byudjetda 33,5 million dollar yigʻdi.

Mazmuni
-------

Yosh daho Matilda Vormvud avtomobil sotuvchisi otasi Garri, onasi Zinniya va ukasi Maykl tomonidan eʼtiborsiz va yomon munosabatda boʻlinadi. U aqlli va mustaqil boʻlib, jamoat kutubxonasidagi kitoblarning xayoliy dunyosidan tasalli topadi. U maktabga borish istagini bildirganda, televizor koʻrishini aytib, uni haydashadi. U ikki marta otasining shafqatsizligi uchun oʻch oladi, uning soch tonikini onasining soch boʻyogʻiga almashtirib, shlyapasini boshiga yopishtiradi. Garri Matildani Mobi-Dik oʻqiyotganini koʻrib qoladi, uni yirtib tashlaydi va uni oʻyin koʻrsatuvini tomosha qilishga majbur qiladi. Televizor portlamaguncha Matilda tobora gʻazablanadi.

Garri Matildani talabalikka qabul qilish evaziga Crunchem Hall boshlangʻich maktabining zolim direktori miss Agata Trunchbullga mashina sotadi. Matildaning mehribon oʻqituvchisi, miss Jennifer Honey, Matildaning katta sonli koʻpaytirish savollariga osonlik bilan javob berishini payqaydi va Matildani yuqori sinfga koʻchirishni soʻraydi, ammo Miss Trunchbull rad etadi. Miss Honey keyinroq uyda Vormvudlarnikiga tashrif buyuradi, lekin ular ham qiziqmaydi. Miss Trunchbull butun maktab oʻquvchilarini Bryus Bogtrotterni butun shokoladli tortni yeyishini tomosha qilishiga majbur qiladi. Matilda talabalarni Bryusni muvaffaqiyat sari qutlashga chorlaydi va Miss Trunchbull ularni besh soatlik qamoqqa oladi. Ertasi kuni Miss Trunchbull buzilgan mashinada maktabga keladi va otasi nosoz mashinani sotgani uchun gʻazablangan holda Matildani „Chokey" qutisiga qamab qoʻyadi. keyinchalik Miss Honey uni ozod qiladi.

Matildaning sinfdoshi Lavanda daryodan tutib olgan tritonni Miss Trunchbullning suv idishiga soladi. Miss Trunchbull Matildani ayblaydi, u adolatsizlikdan gʻazablanib, telekinetik tarzda stakanni agʻdarib, tritonni Miss Trunchbullning ustiga toʻkib yuboradi. Miss Honey Matildani choyga taklif qiladi va unga sirli tarixini ochadi: onasi u ikki yoshida vafot etgan va otasi Magnus xotinining oʻgay singlisi Miss Trunchbullni ular bilan yashashga va unga qarashga taklif qilgan, ammo Miss Trunchbull uniga juda qoʻpollik qila edi. Miss Honey besh yoshga toʻlganida Magnus oʻz joniga qasd qilib vafot etdi va hamma narsani Miss Honey uni oʻldirgan deb gumon qilgan Miss Trunchbullga qoldiradi. Matilda va Miss Honey Miss Trunchbullning uyiga yashirincha kirib, Miss Honeyning baʼzi narsalarini, shu jumladan onasi unga sovgʻa qilgan qoʻgʻirchoqni olishga harakat qilishadi. Miss Trunchbull sport zaliga ketayotganda nosoz mashina butunlay buzilib qolgani uchun kutilmaganda qaytib keladi, ular u yerdan zoʻrgʻa qochib ketishadi.

Matilda otasining noqonuniy avtomashinalari bilan shugʻullangani uchun FQB tomonidan kuzatuv ostida ekanligini aniqlaydi, ammo ota-onasi unga ishonishmaydi. Matilda telekinetik kuchlarini qoʻllaydi va ularni boshqarishni oʻrganadi. U FQB agentlari Garriga qarshi dalillar topish uchun garajga bostirib kirishgach, ularga toʻsqinlik qiladi. U Miss Honeyning qoʻgʻirchogʻini olish uchun Miss Trunchbullning uyiga qaytib keladi va Miss Trunchbullni qoʻrqitishga harakat qiladi va deyarli muvaffaqiyatga erishadi. Biroq, Miss Trunchbull soch tasmasi topilganda Matildaning borligidan xabardor boʻladi. Ertasi kuni Matilda Miss Honeyga oʻz qobilyatini koʻrsatib beradi, ammo Miss Trunchbull Matildani ushlab olish uchun sinfga tashrif buyuradi. Matilda telekinetik tarzda qora taxtaga xabar yozadi va oʻzini Magnusning qasoskor arvohi sifatida oʻzini oʻldirishda Miss Trunchbullni ayblaydi. Miss Trunchbull jahl bilan talabalarga hujum qiladi, lekin Matilda ularni himoya qiladi va ular Miss Trunchbullni maktabdan haydab chiqarishga majbur qiladi, u oʻz mashinasida orqaga chekinadi va ularning hayotidan abadiy yoʻqoladi. Miss Honey otasining uyiga qaytib keladi, Matilda uni muntazam ravishda ziyorat qiladi.

FQB Garrini oʻz qilmishlari uchun jinoiy javobgarlikka tortish uchun yetarli dalillarni topdi, bu esa uni, Zinniya va Mayklni Guamga qochishga undaydi. Matilda oʻzini Miss Honey tomonidan asrab olinishi yaxshiroq ekanini aytib, borishdan bosh tortadi. Yagona qizidan voz kechish haqida qisqacha maʼlumotdan soʻng, uning ota-onasi farzand asrab olish toʻgʻrisidagi hujjatlarni imzolaydi va Matilda va Miss Honey nihoyat oʻzlari xohlagan oilaga erishadilar. Miss Honey Crunchem Hall direktori boʻladi, u juda mashhur boʻlib, talabalar uchun kengaytiriladi. Matilda hech qachon oʻzining telekinetik kuchlarini himoya qilish uchun ishlatmaydi, lekin vaqti-vaqti bilan ularni javonlardan kitob olish kabi kichik vazifalar uchun ishlatadi. Film Miss Honeyning uyqu oldidan hikoya sifatida Mobi Dikni Matildaga oʻqishi bilan yakunlanadi.

Rollarda
--------

* Matilda Vormvud rolida Mara Uilson; yosh, aqlli, odobli, aqlli 6 yoshli qiz, uning kuchlari hamma narsani amalga oshirishga qodir.
	+ Alissa va Amanda Grem / Jeyms va Trevor Gallager yangi tugʻilgan Matilda Vormvud rolida
	+ Kayla va Kelsi Frederiks 9 oylik Matilda Vormvud rolida
	+ Amanda va Keytlin Feyn Kichkintoy Matilda Vormvud rolida
	+ Sara Magdalin 4 yoshli Matilda Vormvud rolida
* Miss Jennifer Honey rolida Embet Davits; Crunchem Halldagi mehribon va sadoqatli oʻqituvchi, Matildani ichki kuchiga ishonishga ilhomlantiradi.
	+ Amanda va Kristin Sammers 2 yoshli Miss Jennifer Honey rolida
	+ Fibi Pearl 5 yoshli Miss Jennifer Xoney rolida
* Miss Agata Trunchbull rolida Pam Ferris; Jennifer Honeyning haqoratli xolasi va Crunchem Halldagi qoʻrqinchli, shafqatsiz va xudbin direktor; u sobiq Olimpiya sportchisi boʻlib, maktabdagi bolalarga zarar etkazish uchun oʻzining kuchli tomonlarini — oʻq otish, yadro va nayza uloqtirishdan foydalanadi. U, shuningdek, ularni Chokeyga, koʻplab nayzalari va singan shisha parchalari boʻlgan kichkina shkafga qoʻyishni yaxshi koʻradi.
* Denni de Vito Garri Vormvud rolida; Zinniyaning eri, Matilda va Mayklning otasi, gʻamgin, Yovuz va haqorotlovchi mashina sotuvchisi.
	+ shuningdek, DeVito film haqida hikoya qildi.
* Reya Perlman Zinnia Vormvud rolida; Garrining rafiqasi, Matilda va Mayklning beparvo, xudbin onasi, behuda va quvnoq bingo oʻyiniga berilib ketgan ota-onasi.
* Brayan Levinson Maykl Vormvud rolida; Garri va Zinniyaning qoʻrqoq oʻgʻli va Matildaning katta akasi, u zoʻravonlik qiladi, ovqat uloqtiradi va uni „hunuk" deb ataydi.
	+ Nikolas Koks 6 yoshli Maykl Vormvud rolida
* Lavanda rolida Kiami Davael; Matildaning eng yaxshi doʻsti va sinfdoshi.
* Amanda Tripp rolida Jaklin Shtayger; Miss Trunchbull yomon koʻradigan choʻchqa quyruqli Matildaning qoʻrqoq sinfdoshi.
* Hortensiya rolida Kira Spenser Xesser; Matildani Trunchbull haqida ogohlantiradigan kattaroq sinfdoshi.
* Jan Spigl Xovard Felps xonim rolida; kutubxonachi Matildaga kitob berib, uni oʻqishga qiziqtirib, kitobni sevishga undaydi.
* Kukiye rolida Marion Dugan; shokoladli tort tayyorlaydigan va Miss Trunchbullga sodiq boʻlgan keksa maktab oshpazi.
* Jimmi Karz Bryus Bogtrotter rolida; Miss Trunchbull shokoladli tortini yegani uchun haqoratlangan Matildaning ochkoʻz sinfdoshi.
* Jon Lovitz Mikki rolida (rediktsiyasiz); „Yopishqoq Million Dollar" koʻrsatuvi boshlovchisi.

Ishlab chiqaruvchi
------------------

Miriam Margolyes 2007-yil 22-sentyabrda Richard E. Grant boshchiligidagi va 2007-yil 22-sentabrda namoyish etilgan Buyuk Britaniya televideniyesi uchun Jo Brand bilan Roald Dalning qoʻzgʻolonchi qoidalari kitobi uchun suratga olingan intervyusida Agata Trunchbull roli uchun imtihondan oʻtganini tasdiqladi. Ushbu hujjatli film Dalning 90 yilligiga bagʻishlangan. tugʻilgan kuni va mashhur madaniyatda bolalar muallifi sifatidagi taʼsirini ham nishonladi. Margolyes 1996-yilda chiqarilgan Jeyms va ulkan shaftoli filmida Sponge xolani (dahlning yana bir yovuzi) rolini ijro etdi.

Pam Ferris (Miss Trunchbull) filmni suratga olish jarayonida bir nechta jarohat oldi. Uni qora doska lattalari urib yuborgan avj nuqtasida uning koʻzlarini ochiq tutishini talab qilishdi, bu uning koʻziga boʻr changi tushishiga olib keldi va koʻzlarini yuvish uchun kasalxonaga bir necha bor borishiga toʻgʻri keldi. Trunchbull Amanda Trippni (Jaklin Shtaygerni) sochlaridan aylantirib otayotgan sahnada qizchani ushlab turish uchun jabduq kerak boʻlgan, simlarini sochlaridan oʻtkazib, soʻng uni ushlab turish uchun Ferrisning barmoq uchiga oʻralgan edi. U uni aylantirganda, markazdan qochma kuchi juda katta boʻlib, Ferrisning barmogʻining yuqori qismini yirtib tashladi, bu esa yetti yoki sakkizta chokni talab qildi.

Altadenadagi Krank uyi Miss Trunchbullning uyi edi. Matildaning uyining tashqi koʻrinishi Uittierdagi Youngwood Drive-da joylashgan, u tashrif buyuradigan kutubxona esa Pasadenadagi Sharqiy yongʻoq koʻchasidagi Pasadena jamoat kutubxonasi.

Mara Uilsonning onasi Syuzi Uilson filmni suratga olish paytida koʻkrak saratoni bilan kasallangan va film chiqishidan toʻrt oy oldin vafot etdi. Film uning xotirasiga bagʻishlandi. Denni DeVito oʻlimidan oldin unga filmning soʻnggi tahririni koʻrsatganini aytdi, shunda u Uilsonning filmdagi ijrosini koʻrish imkoniyatiga ega boʻldi.

Musiqasi
--------

Filmda ikkita qoʻshiq aks ettirilgan. Ulardan biri, Rusted Rutning „Meni qoʻyib yubor" filmda koʻp marta qoʻyilgan: toʻrt yoshli Matilda oʻz uyida yolgʻiz qolganda, krep pishirganda va Miss Honey Miss Trunchbullning sobiq uyida oʻynaganda. Boshqa qoʻshiq Matilda telekinetik kuchlarini boshqarishni oʻrganayotganda yangragan Tyurston Xarrisning „Little Bitty Pretty One" qoʻshigʻidir. Filmning asl partiturasini DeVitoning tez-tez hamkori boʻlgan Devid Nyuman yozgan.

Film chiqishi
-------------

Film 1996-yil 2-avgustda chiqarildi va AQShda 36 million dollarlik ishlab chiqarish byudjetiga qarshi 33,5 million dollar daromad keltirdi.

### Ommaviy axborot vositalari

Film 1996-yil 17-dekabrda Kolumbiya TriStar Home Videodan VHS-da pan va skanerlashda va LazerDiscda keng ekranda chiqarildi. 1997-yilda u toʻliq ekranli va keng ekranli ikki tomonlama DVDda chiqarildi. 2005-yilda yana bir oʻziga xos xususiyatlarga ega boʻlgan DVD spektakli chiqarildi. 2013-yil avgust oyida Uilson va uning filmdagi koʻpchilik aktyorlari oʻzining 17 yilligini nishonlash maqsadida uchrashishdi va u Blu-ray formatida chiqarildi. Uchrashuv Blu-ray versiyasida aks ettirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑ . *Britaniya kino tasnifi kengashi* (avgust 14, 1996). Qaraldi: iyul 24, 2013.
2. 1 2 3 4  *Matilda* Box Office Mojoda Accessed September 29, 2020.
3. ↑ . *IMDb*.
4. 1 2  *Lazarus, Susanna*. „Matilda parda ortidan 9 ta qiziqarli fakt". Radio Times (26-sentabr 2016-yil). Qaraldi: 4-yanvar 2018-yil.
5. ↑  *Andrew Lasane*. „Ikonik kino uylarining haqiqiy dunyo joylari". Complex magazine (22-oktabr 2014-yil). Qaraldi: 4-yanvar 2018-yil.
6. ↑  „Whittier filmining eng yorqin voqealari orasida "Kelajakka qaytish" filmi bor". *Whittier Daily News* (8-iyul 2013-yil). Qaraldi: 21-fevral 2018-yil.
7. ↑  Russo, Stacy Shotsberger*. Kaliforniyadagi kutubxona*. McFarland & Company, 2008 — 108 bet. ISBN 9780786431946.
8. ↑  *Cerio, Gregory*. „Jasorat darslari". People (29-aprel 1996-yil). Qaraldi: sentabr 20, 2019.
9. ↑ .  Contact Music.com (4-iyun 2013-yil). Qaraldi: 20-sentabr 2019-yil.
10. ↑  *Courant, Hartford*. *courant.com*.
11. ↑  *Leonara Epstein.*. *Buzzfeed* (dekabr 2, 2013). Qaraldi: noyabr 1, 2018.
12. ↑ . *The Huffington Post* (dekabr 2, 2013). Qaraldi: sentabr 4, 2015.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsda ***Matilda(film)*** mavzusiga oid fayllar bor. |

* toʻliq film
* Matilda(1996)
* Matilda filmi aktyorlari treyleri
* Matilda rus tilida