**Seiko Epson korporatsiyasi** yoki oddiygina **Epson** nomi bilan tanilgan Yaponiyaning transmilliy elektronika kompaniyasi boʻlib, kompyuter printerlari va axborot va tasvirlash bilan bogʻliq uskunalarni ishlab chiqaruvchi dunyodagi eng yirik ishlab chiqaruvchilardan biri. Bosh qarorgohi Yaponiyaning Suva, Nagano shahrida joylashgan, kompaniyaning butun dunyo boʻylab koʻplab shoʻba korxonalari mavjud boʻlib, isteʼmolchi, biznes va sanoat uchun moʻljallangan inkjet, nuqta-matritsali, termal va lazerli printerlar, skanerlar, noutbuk va desktop kompyuterlari, video proyektorlar, soatlar, punktlar, savdo tizimlari, robotlar va sanoat avtomatlashtirish uskunalari, yarimoʻtkazgichli qurilmalar, kristall osilatorlar, sensorli tizimlar va boshqa tegishli elektron komponentlar ishlab chiqaradi. Kompaniya Seiko guruhining ishlab chiqarish va tadqiqot va ishlanma kompaniyalaridan biri (ilgari Seikosha nomi bilan tanilgan) sifatida rivojlangan, bu nom Seiko soatlarini ishlab chiqarish bilan mashhur. Seiko Epson Seiko Groupning yirik kompaniyalaridan biri, lekin Seiko Holdings Groupga tegishli emas.

Tarixi
------

 Epson Amerika bosh qarorgohi Los Alamitos, Kaliforniya
### Kelib chiqishi

Seiko Epson korporatsiyasining ildizlari Daiwa Kogyo, Ltd. nomli kompaniyaga borib taqaladi. Bu kompaniya 1942-yilning may oyida mahalliy soatlar do'koni egasi va K. Xattorining sobiq xodimi Hisao Yamazaki tomonidan Yaponiyaning Nagano shtatidagi Suva shahrida tashkil etilgan. Daiwa Kogyo Xattori oilasi (Seiko Group asoschisi) tomonidan qo'llab-quvvatlangan va Daini Seikosha (hozirda Seiko Instruments) uchun soat qismlari ishlab chiqaruvchisi sifatida boshlangan. Kompaniya 230 kv metr (2500 kvadrat fut) taʼmirlangan miso omborida 22 xodim ishlaydi.

1943-yilda Daini Seikosha Suva shahrida Daiwa Kogyo bilan Seiko soatlarini ishlab chiqarish uchun zavod qurdi. 1959-yilda Daini Seikosha kompaniyasining Suwa zavodi boʻlinib, Daiwa Kogyo kompaniyasiga birlashtirilib, Seiko Epson korporatsiyasining asoschisi Suwa Seikosha Co. Ltd tashkil etildi. Kompaniya koʻplab soat texnologiyalarini ishlab chiqdi. Xususan, u 1963-yilda dunyodagi birinchi portativ kvarts taymerini (Seiko QC-951), 1969-yilda dunyodagi birinchi kvarts soatini (Seiko Quartz Astron 35SQ), 1988-yilda birinchi avtomatik quvvat ishlab chiqaruvchi kvarts soatini (Seiko Auto-Quartz) ishlab chiqdi.

Soatlar biznesi kompaniyaning yuqori aniqlikdagi va mikromexatronika texnologiyalarining asosi boʻlib, bugungi kunda ham Seiko Epson uchun asosiy bizneslardan biri boʻlib qolmoqda, garchi u umumiy daromadning bir necha foizini tashkil etsa ham. Kompaniya tomonidan ishlab chiqarilgan soatlar Seiko Holdings Corporation shoʻba korxonasi Seiko Watch Corporation orqali sotiladi. Orient Watch/Orient Star soat brendi 2009-yildan beri Epson kompaniyasiga tegishli (2017-yilda kompaniyaga toʻliq integratsiya qilingan).

### Printerlar

1961-yilda Suwa Seikosha Seiko soatlari uchun nozik qismlarni yetkazib berish uchun shoʻba korxona sifatida Shinshu Seiki Co. nomli kompaniyani tashkil etdi. Seiko Group 1964-yilda Tokiodagi Yozgi Olimpiada oʻyinlarining rasmiy vaqt saqlovchisi etib saylanganida, voqealar vaqtini oʻtkazish uchun chop etish taymeri talab qilindi va shundan keyin Shinshu Seiki elektron printerni ishlab chiqishni boshladi.

1968-yil sentabr oyida Shinshu Seiki dunyodagi birinchi mini-printerni - EP-101 (elektron printer uchun "EP") ni ishga tushirdi, u tez orada koʻplab kalkulyatorlarga kiritildi. 1975-yil iyun oyida Epson nomi ommaga chiqarilgan EP-101 asosida keyingi avlod printerlari uchun ishlab chiqilgan. (EPSON:EP-SON: Elektron printer avlodi). Oʻsha yilning aprel oyida Shinshu Seiki Co uchun printerlarni sotish uchun Epson America Inc. kompaniyasi ishga tushdi.

 Epson HX-20
1978-yil iyun oyida TX-80 (TP-80), sakson ustunli nuqta-matritsali printer bozorga chiqarildi va u asosan Commodore PET kompyuteri uchun tizimli printer sifatida ishlatilgan. Ikki yillik keyingi rivojlanishdan soʻng, takomillashtirilgan model MX-80 (MP-80) 1980-yil oktabr oyida ishga tushirildi. Tez orada u kompaniyaning reklamasida Qoʻshma Shtatlardagi eng koʻp sotiladigan printer sifatida tasvirlangan.

1982-yil iyul oyida Shinshu Seiki oʻzini rasman Epson korporatsiyasi deb nomladi va dunyodagi birinchi qoʻl kompyuteri HX-20 (HC-20) ni ishga tushirdi va 1983-yil may oyida kompaniya tomonidan dunyodagi birinchi portativ rangli LCD televizor ishlab chiqildi va ishga tushirildi.

1985-yil noyabr oyida Suwa Seikosha Co. Ltd. va Epson korporatsiyasi Seiko Epson korporatsiyasini tashkil qilish uchun birlashdi.

Kompaniya Micro Piezo inkjet texnologiyasini ishlab chiqdi, u har bir nozulda piezoelektrik kristalldan foydalangan va siyohni sahifaga purkash paytida chop etish boshidagi siyohni qizdirmagan va 1993-yil mart Epson MJ-500 inkjet kartrijini (Epson Stylus 800 printer) ishlab chiqargan. Koʻp oʻtmay, 1994-yilda Epson Micro Piezo bosh texnologiyasidan foydalangan holda birinchi yuqori aniqlikdagi rangli inkjet printerni (720 × 720 dpi yuqori aniqlik deb hisoblangan), Epson Stylus Color (P860A) chiqardi. Stylus seriyasining yangi modellarida Epsonning maxsus DURABrite siyohidan foydalanilgan. Ularda ikkita HD 850 va HD 860 MFM qattiq disk ham bor edi. Xususiyatlar WINN L. ROSCH Hardware Injil 3-chi qoʻshimcha SAMS nashriyotiga havolani koʻrsatadi.

 Epson Photo inkprinter R2000
1994-yilda Epson oʻz mahsulotlarini Qoʻshma Shtatlardagi chakana savdo doʻkonlarida sotishga yordam berish uchun savdo vakillarini autsorsing qila boshladi. Xuddi shu yili ular Epson Weekend Warrior savdo dasturini boshladilar. Dasturning maqsadi savdoni yaxshilashga yordam berish, chakana savdo vakillarining Epson mahsulotlari haqidagi bilimlarini yaxshilash va chakana savdo muhitida Epson mijozlarga xizmat koʻrsatishga murojaat qilish edi. Vakillar hafta oxiri smenasida, odatda haftasiga 12–20 soat atrofida tayinlangan. Epson Weekend Warrior dasturini TMG Marketing (hozirgi Mosaic Sales Solutions) bilan keyinroq Keystone Marketing Inc bilan, keyin Mosaic-da, endi esa Campaigners INC dasturi bilan boshladi. Mosaic shartnomasi Epson bilan 2007-yil 24-iyun kuni tugagan va Epson endi Campaigners, Inc. Campaigners, Inc. kompaniyasining sotuvchilari tashqi manbalardan olinmaydi, chunki Epson oʻz chakana mijozlariga mahsulotlarni toʻgʻri koʻrsatishini taʼminlash uchun "rack jobber"larni yollagan. Bu ularning muntazam savdo kuchlarini VAR va tizim integratorlari uchun foydali savdo yechimlariga eʼtibor qaratish uchun boʻshatadi va "chakana" savdo koʻnikmalarini talab qilmaydigan vakillarga qoldiradi.

 R-D1, raqamli masofa oʻlchagich kamerasi
### Shaxsiy kompyuterlar

1983-yildan boshlab Epson shaxsiy kompyuterlar bozoriga CP/M mos keladigan Z80 mashinasi QX-10 bilan kirdi. 1986-yilga kelib, kompaniya Equity liniyasi bilan oʻsib borayotgan shaxsiy kompyuterlar bozoriga oʻtdi. Epson 1996-yilda shaxsiy kompyuterlar bozoridan chiqdi.

### 21-asr

 *SureColor*, katta oʻlchamlar uchun siyoh printeri, Fotokina, 2016-yil
2003-yil iyun oyida kompaniya Tokio fond birjasining 1-boʻlimida roʻyxatga kiritilganidan soʻng ommaviy boʻldi. 2017-yildan beri kompaniya Nikkei Stock Average indeksining tarkibiy qismi hisoblanadi. Seiko Holdings va Xattori oilasining asosiy aʼzolari hali ham Seiko Epsonning muomaladagi aksiyalarining taxminan 10 foiziga egalik qilishsa ham, kompaniya Seiko Holdingsdan butunlay mustaqil ravishda boshqariladi.

Seiko Holdings Groupning boʻlinmasi boʻlgan Seiko Watch Corporation oʻzining shoʻba korxonalari orqali Seiko soatlarini oʻzida ishlab chiqaradi, shuningdek, oʻzining yuqori darajadagi baʼzi soatlarini (Seiko Astron, Grand Seiko, Credor va boshqalar) ishlab chiqarishni Epson kompaniyasiga topshiradi. Kompaniya Seikoʼning eng yuqori navli soatlarini Naganoning Shiojiri shahridagi Shiojiri zavodi ichidagi Micro Artist studiyasida ishlab chiqaradi. Seiko soatlaridan tashqari, Epson oʻzining Trume, Orient va Orient Star kabi brendlari ostida soatlarni ishlab chiqadi, loyihalashtiradi, ishlab chiqaradi, sotadi.

2004-yilda Epson oʻzining R-D1 raqamli RangeFinder kamerasini taqdim etdi, u Leica M oʻrnatish va Leica vintli M39 linzalarini adapter halqasi bilan qoʻllab-quvvatlaydi. Ushbu kamera bozordagi birinchi raqamli masofa oʻlchagichdir. Uning sensori standart 35 mm plyonka ramkasidan kichikroq boʻlganligi sababli, R-D1 ga oʻrnatilgan linzalar standart 35 nm ga qaraganda 1,53 baravar uzunroq maydon koʻrinishiga ega. 2006-yildan boshlab R-D1 R-D1 bilan almashtirildi. R-D1s arzonroq, lekin uning apparati bir xil edi. Epson R-D1ʼni oʻzining vorisi yangilanishini bepul taqdim etgan birinchi raqamli kamera ishlab chiqaruvchisining toʻliq funksionalligiga oshirish uchun mikrodastur patchini chiqardi. 

2012-yil sentabr oyida Epson kompaniyasi Epson Expression Premium XP-800 Small-in-One deb nomlangan printerni taqdim etdi. U simsiz chop etish imkoniyatiga ega. Bundan tashqari, *Expression* nomi skanerlarning turli modellariga ergashdi.

2015-yil sentabr oyida Epson kompaniyasi Epson ET-4550 printerini yana ishlab chiqardi, bu esa bosma kartridjlar oʻrniga foydalanuvchiga siyohni siyoh idishlaridan alohida siyoh idishlariga quyish imkonini beradi. 2012-yilning uchinchi choragida Epson’ning printerlar, nusxa koʻchirish va koʻp funksiyali qurilmalarni sotishdagi jahon bozoridagi ulushi 15,20 foizni tashkil etdi.

Epson aqlli koʻzoynaklar bozorida ham ishtirok etadi. 2016-yildan beri kompaniya uch xil modelga ega. Birinchi boʻlib Epson Moverio BT-100, undan keyin Epson Moverio BT-200 chiqdi. 2016-yilda kompaniya Moverio Pro BT-2000 ni ham chiqardi, bu BT-200 ning korporativ yoʻnaltirilgan, stereoskopik kameralar bilan takomillashtirilgan versiyasidir. Kompaniya, shuningdek, birinchi boʻlib optikasi bilan koʻrish qobiliyatiga ega isteʼmolchi aqlli koʻzoynaklarini chiqardi, bu ularni dron uchuvchilari ostida juda mashhur qildi, shu bilan birga osmonda dronni koʻrish imkoniga ega boʻlish uchun birinchi shaxsni koʻrish imkoniyatiga ega boʻldi. 

 Epson LX-300+ matritsali printer, ixtiyoriy rang yangilanishi bilan
2016-yilda Epson SureColor SC-P10000 siyoh printerini taqdim etdi: u 44 duymgacha (1,11 m) oʻn xil rangdagi siyohlar bilan chop etadi.

ESC/P
-----

Printerlarini boshqarish uchun Epson printerni boshqarish tilini, *Epson Printerlar uchun standart kodini* yoki (*ESC/P*) ni taqdim etdi, bu esa nuqta matritsali printerlar davrida chop etish formatini boshqarish uchun *de-fakto* sanoat standartiga aylandi; uning mashhurligi dastlab Epson MX-80 tomonidan boshlangan.

Robotlar
--------

Epson Robots – Epson kompaniyasining robototexnika dizayni va ishlab chiqarish boʻlimi. Seiko Epson S1C63 kabi baʼzi mikrokontrollerlarni ishlab chiqaradi.

Siyoh kartrijlaridagi muammolar
-------------------------------

2003-yil iyul oyida Gollandiya isteʼmolchilar assotsiatsiyasi oʻzining 640 000 aʼzosiga Epson inkjet printerlarini boykot qilishni maslahat berdi. Gollandiyada joylashgan tashkilot Epson mijozlaridan hech qachon foydalana olmaydigan siyoh uchun nohaq toʻlov olinganini da’vo qildi. Biroq oʻsha oyning oxirida guruh Epson mahsulotlarini butun mamlakat boʻylab boykot qilish chaqirigʻini qaytarib oldi va Epson kartridjlarida qolgan siyoh printerlarning toʻgʻri ishlashi uchun zarur ekanligini tan olgan holda bayonot berdi.

Epson siyohni kartridjlarda qoldirish uchun moʻljallangan (va aslida ular piezoelektrik boshni ishlab chiqqanidan beri shunday qilishgan) qopqoq mexanizmining ishlash usuli tufayli. Agar qopqoq mexanizmi qurib qolsa, boshlar tiqilib qolishi mumkin va shuning uchun qimmat taʼmirlash kerak boʻladi. Gollandiya isteʼmolchilar assotsiatsiyasi oʻz bayonotini qaytarib olishining sababi, taʼkidlanganidek, Epson har bir kartrij bosib chiqarish uchun qancha sahifa (odatda A4 varaqning 5% qoplamasi) haqida bayonot bergan edi. 

Shunga qaramay, Epson America, Inc. Los-Anjeles Oliy sudiga qoʻyilgan jamoaviy daʼvoni hal qildi. U oʻz aybini tan olmadi, biroq ular 1999-yil 8-apreldan keyin Epson inkjet printerini sotib olgan har bir kishiga 45 dollarni qaytarishga rozi boʻldilar (buning kamida 20 dollari Epsonning E-Store’da ishlatilishi kerak edi).

IDG News Service maʼlumotlariga koʻra, Epson 2006-yil fevral oyida AQSH Xalqaro Savdo Komissiyasiga (ITC) AQSHda qayta sotish uchun Epson mos keluvchi siyoh kartridjlarini ishlab chiqargan, import qilgan yoki tarqatgan 24 ta kompaniya ustidan shikoyat qilgan. 2007-yil 30-martda ITC sudyasi Pol Lukern koʻrib chiqilayotgan siyoh kartrijlari Epson patentlarini buzganligi haqida dastlabki xulosa chiqardi. Sudya shuningdek, ushbu kompaniyalarga va boshqalarga Epson kartridjlarini AQSHda ishlab chiqarish, import qilish yoki qayta sotishni taqiqlashni tavsiya qildi, dedi Epson. 

2015-yilda Epson printerlari kartridjlar boʻsh ekani, aslida esa siyohning 20 foizi qolganligi ma’lum boʻldi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Company History" (en).  Epson US. Qaraldi: 2-sentyabr 2017-yil.
2. ↑  "Head Office & Japanese Facilities".
3. ↑  „Company History | Epson US" (en). *epson.com*. Qaraldi: 20-dekabr 2017-yil.
4. ↑  Epson at a Glance, Investor Relations, Epson
5. ↑  „Corporate Profile セイコーエプソン株式会社 会社案内 2021/2022" (ja). *www.epson.jp*. Qaraldi: 5-sentyabr 2021-yil.
6. 1 2 3  Kelly, Jan Seaman*. Scientific Examination of Questioned Documents.*, 2nd, Hoboken: CRC Press, 2006 — 202 bet. ISBN 9781420003765.
7. ↑  „Company History". *Epson US*. Qaraldi: 13-dekabr 2016-yil.
8. ↑  „State of the Art". July 1985. `{{cite magazine}}`: Cite magazine requires `|magazine=` (yordam)
9. ↑  „Corporate History: Timeline 1970-1999". *Epson*. 1-dekabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-iyul 2022-yil.
10. ↑  „Epson Printers - Unrivaled in Quality". Qaraldi: 16-avgust 2015-yil.
11. ↑  „Wearables Innovation - Investor Relations - Epson" (en). *global.epson.com*. Qaraldi: 14-yanvar 2021-yil.
12. ↑  „Micro Artist Studio Watchmaker, Yoshifusa Nakazawa | Toki-no-Waza The Artisan of Time｜SEIKO WATCH CORPORATION" (en). *Toki-no-Waza The Artisan of Time｜SEIKO WATCH CORPORATION*. Qaraldi: 14-yanvar 2021-yil.
13. ↑  *Porterfield, Deborah*. „New products: earphones block noise and take calls". *USA Today* (29-sentabr 2012-yil). Qaraldi: 29-sentabr 2012-yil.
14. ↑  *Nadel.* „Review: Epson EcoTank -- an inkjet printer without cartridges". *Computerworld* (24-sentabr 2015-yil).
15. ↑  Print industry crisis (Wayback Machine saytida 2022-04-12 sanasida arxivlangan) Retrieved 17.
16. ↑  Service manual Epson LX-300+, 2000, page 25.
17. ↑  fotointern.ch März 2016, Epson SureColor SC-P10000 schneller grossformatiger Fotodrucker (German), retrieved 21 November 2020.
18. ↑  „XO(R) Web Site Hosting".  Epsonsettlement.com. 14-dekabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-iyul 2009-yil.
19. ↑  „Epson wins preliminary ruling against aftermarket cartridge manufacturers". *Ars Technica* (9-aprel 2007-yil). Qaraldi: 16-avgust 2015-yil.
20. ↑  *Zhang.* „This is How Much Ink the Epson 9900 Printer Wastes". *PetaPixel* (11-sentabr 2015-yil). Qaraldi: 13-dekabr 2016-yil.