recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tasmaniyaliklar** - Tasmaniya o.ning tub Aholisi, daydi ovchi qabilalar. 1806—76 y. mobaynida ingliz mustamlakachilari tomonidan butunlay qirib tashlangan. Taxminiy baholarga kura, 19-asr boshida T.ning soni bir necha ming kishi boʻlgan. Xoʻjaligi, texnikasi, madaniy taraqqiyoti jihatidan ular 19-asrda Yer yuzidagi eng qoloq etnik guruxlardan biri sanalgan. T.ning qabilaviy tillari va lahjalari, ularning ijtimoiy tuzumi, etnogenezi deyarli oʻrganilmagan. T.da diniy eʼtiqodlar mavjudligi haqidagi maʼlumotlar ham munozarali. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Taspar** (Xitoy manbalarida Tobo xoqon, asli turkiy ismi Arslon) (?— 581) — Turk xoqonligi xoqonlaridan biri (572— 581). Bumin xoqonning oʻgʻli. 

Taspar xoqon davrida qurilgan Bugut yodgorligi, 585 yil
T. akasi Mugʻon xoqonning vafotidan soʻng taxtga chiqqan. T. davrida Turk xoqonligining kuch qudrati eng yuqori pogʻonaga koʻtarilgan. Davlat chegaralari gʻarbda Qora dengizdan sharqda Manjuriyagacha, shimolida Yenisey daryosidan janubida Amudaryogacha kengaygan. 

T. xoqon buddaviylik diniga homiylik qilgan va oʻzi ham shu dinni qabul qilgan. Buddaviylik rohibi Chinagupta oʻn yil (574—584) oʻzining dindoshlari bilan xoqon qarorgohida yashagan va targʻibot ishlarini olib borgan. Turk tiliga buddaviylikning baʼzi sutralari tarjima qilingan, xoqon qarorgohida esa bir nechta ibodatxona va monastirlar qurilgan. Uning davrida turk va sugd tillari davlat tili vazifasini oʻtagan. 

Tasparning vafotidan soʻng Turk xoqonligida oʻzaro urushjanjallar boshlanib ketgan va natijada, 603 yilda bu ulkan davlat 2 qismga Garbiy Turk xoqonligi va Sharqiy Turk xoqonligiga boʻlinib ketgan.

Adabiyot
--------

* Gumilev L.N. Drevniye tyurki, M. 1967;
* Istoriya Vostoka, t.2, M. 1995.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hasayni** - xalq seleksiyasida chiqarilgan mahalliy xoʻraki uzum navi. Morfologik "va biologik xususiyatlariga koʻra Husainip&n ajralib turadi. Sharqiy ekologikgeografik navlar guruhiga kiradi. Tupi kuchli oʻsadi. Barglari qisman kertikli, 3 — 5 boʻlmali, yirik (18x20 sm), toʻq-yashil, yaltiroq, tuksiz. Guli 2 jinsli. Uzum boshi oʻrtacha, ogʻirligi 380—500 g. Mevasi yirik (oʻrtacha 5—6 g), choʻzinchoq, silindrsimon, toʻliq pishganda och sariq. Tarkibida 22—25% qand bor, nordonligi 4—3 g/l, eti zich, karsillaydi. Hosili faol harorat yigʻindisi 3410° da 143 kunda—avgust oxiri-sentabr boshlarida pishib yetiladi. Hosildorligi nisbatan past (90 — 100 s/ga). Kul kasalligiga chidami sust. Uzumi yuqori qadrlanadi. Yangiligida isteʼmol qilinadi, yuqori sifatli mayiz tayyorlanadi. Fargʻona vodiysida koʻp ekiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ayb e’lon qilish** – ayb-230dor sifatida javobgarlikka tortish haqidagi qarorni ayblanuvchiga e’lon qilish. Muayyan shaxs tomonidan qilingan jinoyat haqida yetarli dalil (asos) toʻplangandan soʻng Oʻzbekiston Respublikasi JPKning 46; 98–100- va 110-moddalariga binoan qaror chiqarilib, unda ayblanuvchiga qoʻyilayotgan ayb aniq koʻrsatiladi. Ushbu qaror bilan tanishuv paytida ayblanuvchi oʻzining qanday jinoyat qilishda aybla-nayotganini aniq bilib oladi va tushun-tirish beradi. Ayb e’lon qiluvchi shaxs ayblanuvchiga ayb hamda qoʻllanilayotgan qonun mazmunini uning oʻzini himoya qilish uchun zarur protsessual huquqlarini tushuntirib berishi shart. Ayblanuvchi mazkur qaror bilan tanish-ganligi uchun imzo chekadi. Soʻngra e’lon qilingan aybning barcha bandlari boʻyicha qayta boshdan soʻroq qilinib, oʻz aybiga iqrormi, yoʻqmi ekanligi aniqlanadi. Tergov tugagunga qadar ayblanuvchining asosli qoʻshimcha iltimoslari bajarila-di, vajlar tekshirib koʻriladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Tashxis (maʼnolari).

**Tashxis**, diagnoz — kasallikning xususiyati, mohiyati va bemorning ahvoli qaqida vrachlar bergan qisqacha taʼrif, xulosa, kasallikning nomi. Bemorni toʻgʻri davolash uchun T. aniq qoʻyilishi shart. Toʻgʻri T. qoʻyish uchun bemorda kasallikning oʻtish xususiyatlarini bilish, kasallik belgilarini barcha usullar bilan oʻrganish va boshqa kasalliklarning belgilariga taqqoslab koʻrish kerak. T.ni rasmiylashtirishda asosiy kasallikdan tashqari, unga qoʻshilgan yoʻldosh kasalliklar ham koʻrsatiladi. Erta. qoʻyilgan (kasallikning boshlangʻich belgilariga koʻra), klinik (tekshirishlar natijasiga asoslanib), differensial (farqlash), funksional (aʼzolar funksiyasini tekshirib), davo natijalariga qarab qoʻyilgan, shuningdek, vafotdan keyingi (patologoanatomik) va boshqa T.lar farq qilinadi. Har qanday kasallikni (mas. rakni) oʻz vaqtida aniqlab, toʻgʻri T. qoʻyilgandagina davolash natijasi samarali boʻladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Musayev Ayapbergen** (1880-yil, Rossiya hukumati Sarkoʻl ovuli  (ayni vaqtda Oʻzbekiston Respublikasi tarkibiga kirgan Qoraqalpogʻiston Respublikasining Moʻynoq tumani) — 1936-yil Moʻynoq tumani Kalinin nomli kolxozda) — qoraqalpoq sovet shoiri. Qoraqalpogʻiston ASSR Xalq shoiri.

Qoraqalpoq sovet adabiyoti kashshoflaridan biri sanaladi.

Tarjimai hol
------------

Musayev Ayapbergen qishloq madrasasida tahsil oladi, oʻzi qunt bilan adabiyotga havas qoʻyadi. U Navoiy, Mahtumquli she’riyatiga, "Oshiq Gʻarib", «Yusuf va Zulayho", "Goʻroʻgʻli, "Shohnoma" dostonlarini mukammal oʻrgangan va oʻz zamonasining eng yaxshi kitobxonlaridan biri boʻlgan.

Ijodiy faoliyati
----------------

U inqilobdan oldingi she’rlarida ijtimoiy nohaqsizlikka qarshi chiqdi, jamiyat illatlarini ustidan kinoya bilan kuladi , ojiz ayollarni himoyasiga oladi. Odatda she’rlari ogʻzaki va qoʻlyozma shaklida tarqatilgan. A.Musayevnig ijod pallasining gullab-yashnashi Qoraqalpogʻistonda Sovet hokimiyati oʻrnatilgandan keyin yuz berdi. 1930-yildan qoraqalpoq sovet she’riyatining tashabbuskori boʻladi.

Ayapbergen kolxoz faoli sifatida yangi hayot sari odimladi. U "Lenin" she’rini ("Haqiqat" gazetasi, 1932-yil)da nashr etib, qoraqalpoq she’riyatida birinchi yoʻlboshchi timsolini yaratadi.

Shoir Musayevni toʻliq toʻplangan asarlari 1941-yil vafotidan keyin nashr etiladi.

Uning she’riyatida milliy madaniyat va sharqona uslub oʻzaro uygʻunlashgan. Improvizator shoir sifatida u she’rlarini "Gʻarib", gohida "Mulla" taxallusi bilan zahmatkashlarga tarqatilgan. Shoirning bir qancha she’rlari, shuningdek, xotirada oʻchmas iz qoldirgan koʻpgina xalq qoʻshiqlari 1930-yillarda shoirning xalq ogʻzaki ijodiga murojaat etib oʻzi tomonidan yozilgan bu she’riy qoʻshiqlar Musayev yashab, ijod qilib, umrining soʻnggi kunlarida yozib olingan edi.

Xalq shoiri Musayevning bir qancha she’rlari oʻzbek va rus tillariga tarjima qilingan.

Tanlangan nashrlar
------------------

* Толық, жыйнақ, Торткул, 1941;
* Таңгламалы қосықлар, Нокис, 1956;
* Шғармалары, Нөкис, 1960.

Adabiyotlar
-----------

* Buyuk Sovet Entsiklopediyasi. - M.: Sovet Entsiklopediyasi. 1969-1978-yillar.
* Katta ensiklopedik lug'at. 2000.
* Ensiklopedik lug'at. 2009-yil.
"ORZIGUL" — oʻzbek xalq ishqiyromantik dostonlaridan. Islom shoir Nazar oʻgʻlidan yozib olingan. Dostonning bosh qahramoni Orzigul xalqning eng yaxshi fazilatlarini oʻzida mujas-samlashtirgan, adolat yoʻlida kurash olib boruvchi ayol obrazidir. Orzigul hayoti, kurashi oʻsha davrning ijtimo-iy masalalari bilan bogʻlab talqin qilinadi. Orzigul bilan Suvonxon mu-habbati barcha toʻsiqlarni yengishga qodir qudratli kuch sifatida namoyon boʻladi. Asarda Orzigul, Suvonxon va Dono choʻponning Qoraxon podshoqoʻshinlari ustidan gʻalabasi adolat va haqiqatning roʻyobga chiqishi, zulmat ustidan yorugʻlik tantanasi sifatida aks ettirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aybini boʻyniga olish toʻgʻrisidagi arz** – ariza be-ruvchining oʻzi sodir etgan jinoyati toʻgʻrisida u shu jinoyatni sodir etishda gumon qilinmasdan va unga ayblov e’lon qilinmasdan oldin bergan xabari (Oʻzbekiston Respublikasi JPK, 113-modda). Aybini boʻyniga olish toʻgʻrisidagi arz o.t.a. ogʻzaki yoki yozma boʻlishi mumkin. Surishtiruvchi, tergovchi, prokuror yoki sud ogʻzaki xabar-nomani bayonnomada aks ettiradi, unga arz qiluvchining shaxsiga doir ma’lumotlar kiritiladi va unda arzning mazmuni bi-rinchi shaxs nomidan bayon qilinadi, ba-yonnomaga arz qiluvchi va surishtiruvchi, tergovchi, prokuror yoki sudya imzo chekadi. Arz surishtiruvchi, tergovchi, proku-ror va sud tomonidan ushbu Kodeksning 112-moddasida koʻrsatilgan qoidalarga muvofiq baholanadi. Aybini boʻyniga olish toʻgʻrisidagi arz o.t.a. ushbu Ko-deksning 322-moddasi l-qismi (5-bandi) talabiga koʻra jinoyat ishini qoʻzgʻatishga asoslardan biridir. Oʻzbekiston Respublikasi JPKning 54-modda 2-qismi, 55-modda l-qismi "a" bandiga asosan bunday arz jazoni yengillashtiruvchi holat, deb topilishi shart.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Arzimas** (ingliz. „trifle" mayda- *chuyda*) — bu ingliz oshxonasining taomidir, u pechenye xamiridan (koʻpincha xeres yoki vino bilan namlangan) qaymoqli (koʻpincha qotib qolgan), meva sharbati yoki jele va koʻpirtirilgan qaymoqli shirinlikdir. Roʻyxatda keltirilgan mahsulotlar, odatda, mayda-chuyda qatlamlarda joylashgan.

1596-yilda saqlanib qolgan eng qadimgi retseptda boʻyicha  shakar, zanjabil va atirgul suvi bilan xushboʻylangan qalin qaymoqdan iborat. Oltmish yil oʻtgach nashr etilgan retseptda mahsulotlar roʻyxatiga tuxum qoʻshiladi va kremning oʻzi alkogol bilan namlangan xamirga qoʻshish tayinlanadi. Jelening trayfl shirinligining tarkibiy mahsuloti haqidagi dastlabki maʼlumotlar 1747-yilga toʻgʻri keladi.

Trayfl Angliyadan tashqari Shotlandiya va AQShda keng tarqalgan; ushbu shirinlikning bir nechta mintaqaviy turlari mavjud.

Italiyada trayfl „zuppa inglese" deb nomlanadi, soʻzma-soʻz tarjima qilinganda „ingliz shoʻrvasi".
degan maʼnoni anglatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Alan Davidson, Tom Jaine (2006). *The Oxford companion to food*. Oxford University Press, 2006
2. ↑  
„Trifle History". *What's The Recipe Today*. 18-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-avgust 2010-yil.
3. ↑  „Three British Desserts: Syllabub, Fool and Trifle". *Article by Diana Serbe*. 13-may 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-iyul 2010-yil.
4. ↑  Glasse, Hannah*. The Art of Cookery*. Internet Archive — 285 bet.
5. ↑   *zuppa inglese* (An A-Z of Food and Drink nashri). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-280351-1. .

Havolala
--------

* *Ли, Уильям.* „Трйфл на сайте BBC Food" (en). 20-may 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-may 2022-yil.
Derbi, G'arbiy Avstraliya atrofidagi aborigen qabilalarining an'anaviy yerlari
Qabila nomi Umida, shuningdek, **Umida** va **Umede** **deb** ham yoziladi, shimoliy G'arbiy Avstraliyaning Kimberli mintaqasining mahalliy avstraliyalik xalqi hisoblanadi.

Til
---

Umiida qabilasi odamlari (g'arbiy) Worrorra tilining lahjalaridan birida so'zlashganlar.  Ular haqida juda kam narsa ma'lum hamda Ungarrangu 1960-yillarda Xovard Kout tomonidan yo'q qilinganligi ma'lum.

Mamlakat
--------

Norman Tindalening hisob-kitoblariga ko'ra, ularning qabilaviy mustamlakari ularga 1,800 kvadrat mil (4,700 km2) tayinlaydilar. Yampi Sound qirg'oq chizig'i va uning kirish joylari bo'ylab, janubda Konus ko'rfazigacha egallanadi. Bundan tashqari, shimolga qarab, ular Koolandan Makligacha bo'lgan orollarga egalik qilishardi. Ularning g'arb tomon kengayishi Baturst oroli, Bayliss oroli va Striklend ko'rfazigacha yetib boradi. Ularning ichki hududlari faqat suv havzasigacha yetgan edi.

Ijtimoiy tashkilot va hayot
---------------------------

Umiidalar oroldagi ko'chmanchi chorvador xalq bo'lib, qabila bilan do'stona munosabatda bo'lgan Djaui va Unggarranggu qabilalari bilan birga o'z hududlaridagi ko'plab orollardan dengiz manbalarini yig'ishgan va ulardan foydalanishgan.

Mifologiya
----------

Worrorraning boshqa qo'shni xalqlari singari Umiida ham Wandjina/Wunggurr madaniy hududiga tegishli hisoblanib, u yerni orzu qilganlar *Wandjina,* chuchuk suv yaratuvchisi, asosiy yashash joylarning qo'riqchilari va oddiy Worrorran kamalak iloni *Vunggurrni tasavvur qilishadi*.

Aloqa tarixi
------------

Umiida qabilari aholisining bir qismi Beagle ko'rfaziga olib ketilgan va u yerda barchalari vafot etishgan. Umiida naslidan bo'lgan odamlar esa Brumda, ya'ni Garbiy Avstraliyada yashashlari hali ham ma'lum.

Muqobil nomlari
---------------

* *Umeda, Umidi*
* *Aobidai* (Unggarranggu eksonimi)
* *Umi:da*
* *Oken*
* *Okat*
* *Okvata*
* *Okata, Okada* (muqobil Umiida qabilasi avtonimi, Unggarranggu tomonidan ikkala umumiy til uchun doimiy foydalanilgan)

Eslatmalar
----------

### Iqtiboslar

1. 1 2  Bowern 2016. sfn error: no target: CITEREFBowern2016 (help)
2. ↑  McGregor 2013. sfn error: no target: CITEREFMcGregor2013 (help)
3. 1 2 3 4  Tindale 1974. sfn error: no target: CITEREFTindale1974 (help)

Manbalar
--------

 

* „AIATSIS map of Indigenous Australia".  AIATSIS.



* „Tindale Tribal Boundaries".  Department of Aboriginal Affairs, Western Australia (sentabr 2016). 8-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-avgust 2022-yil.



* Bowern, Claire „Language and land in the Northern Kimberley",*. Language, land & song: Studies in honour of Luise Hercus*. EL Publishing, 2016 — 277–286 bet. ISBN 978-0-728-60406-3.
* McGregor, William B.*. The Languages of the Kimberley, Western Australia*. Routledge, 2013. ISBN 978-1-134-39602-3.
* Tindale, Norman Barnett „Umede (WA)",*. Aboriginal Tribes of Australia: Their Terrain, Environmental Controls, Distribution, Limits, and Proper Names*. Australian National University, 1974. ISBN 978-0-708-10741-6.
**Vladimir Yakovlevich Lazdin** (1887-yil, Livoniya viloyatida tugʻilgan — 1996-yil 19-iyul Fargʻona viloyatida vafot etgan) — zoolog, Sankt-Peterburg tabiatshunoslar jamiyatining haqiqiy aʼzosi.

Hayoti
------

1887-yilda Livoniya viloyatida bogʻbon oilasida tugʻilgan. 1903-yilda u Valkadagi oʻqituvchilar seminariyasiga oʻqishga kirdi, ammo 1905-yilda talabalar gʻalayonlarida qatnashgani uchun uchinchi kursdan haydaldi. 1906-yilda u uy oʻqituvchisi unvonini olish uchun imtihondan oʻtdi. 1907-yilda Kurland viloyatining Doblen shahrida oʻqituvchi boʻlib ishladi. 1907-yil bahorida u Chapel gimnaziyasida imtihondan oʻtdi, oʻsha yili Qozon universitetining tarix va filologiya fakultetiga, 1908-yilda esa fizika-matematika fakultetiga oʻqishga kirdi. 1910-yilda u Sankt-Peterburg universitetiga oʻtdi. Oʻqishni tugatgandan soʻng, u zoologiya va qiyosiy anatomiya kafedrasida qoldirildi, Psixonevrologiya institutida assistent boʻlib ishladi.

Suyakli baliqlar bosh suyagining tuzilishi va rivojlanishiga oid ikkita asar nashr etdi. 1915-yilda u talaba Nikolay Vladimirovich Prosvirov va tayyorlovchi bilan birgalikda Sharqiy Buxoroga sayohat qildi va sayohat davomida keng zoologik kolleksiyalar yaratdi. Ekspeditsiya Turkmenabatdan Amudaryo va Panjdan Ishkashimga yoʻl oldi. 1916-yilda u Pomirga ikkinchi ekspeditsiyani tashkil etdi. Lazdin va Prosvirov qirgʻiz yoʻlboshchilari tomonidan xoinlik bilan oʻldirildi, jasadlari daryoga tashlandi.

1915-yildan Lazdin va Prosvirovlar tomonidan toʻplangan toʻplamlar Rossiya Fanlar Akademiyasi Zoologiya instituti va Oʻzbekiston Milliy universitetida saqlanadi.

Nashrlar
--------

**Lazdin V. Ya. 1916.** Marshrut poezdki s zoologicheskoy selyu v Vostochnuyu Buxaru i Zapadnie Pamiri letom 1915 goda // Yejegodnik Zoologicheskogo muzeya Imp. AN. T. 20 (1915). — Pg. S. LIV-LVIII.

Xotirada
--------

  

V. I. Lazdin va N. V. Prosvirovlar xotirasiga A. V. Popovning „Hisor-Karategin qushlari: ekologik-geografik eskiz" (Stalinobod, 1959) monografiyasi bag‘ishlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Deryugin K. M. Pamyati V. Ya. Lazdina i N. V. Prosvirova // Izvestiya Akademii Nauk. 1918. S. 495—501.
2. ↑  Kvartalnov P. V. Pamyati issledovateley Pamira // Troitskiy variant — nauka. № 8(127). 2013. S. 6-7.
AQShning Leatherneck lageri, Hilmand viloyatining Vashir tumani ichida joylashgan.
**Washir** (shuningdek, **Washer** yoki **Washar** deb ham ataladi)  — Afgʻonistonning Hilmand viloyati gʻarbidagi tuman. Uning aholisi 2012-yilda 15 200 kishi  deb xabar qilingan edi, bu Nurzay qabilasidan bo'lgan pushtun etnik guruhidan. Tuman markazi — Vashir qishlogʻi. Washer tumani shimolda Farah viloyati bilan chegaradosh va 80 kishi kilometr janubda Lashkargoh .

Washer tumani aholisi uchun toza ichimlik suvi, tibbiy poliklinikalar, maktablar va boshqa qulayliklar mavjud emas.

Tolibon qo'zg'oloni
-------------------

2011-yil iyun oyida Afg‘oniston Milliy Xavfsizlik Kuchlari 215-"Mayvand" harbiy korpusining ANA qo‘shinlari ishtirokidagi "Afg‘on jangchisi" operatsiyasi davomida tumanni Tolibon isyonchilaridan qaytarib oldi. Ushbu hujum va keyingi supurish Tolibonning tumandagi to'rt yillik hukmronligini tugatdi va tuman markaziga qonuniy tuman hokimini o'rnatdi. Hujum Afg‘oniston Milliy Armiyasi va Afg‘oniston Milliy Politsiyasining Xalqaro Xavfsizlik Kuchlari (ISAF) koalitsiya maslahatchilari bilan hamkorlikda ishlagan jasoratli sa’y-harakatlari tufayli muvaffaqiyatli bo‘ldi. Mahalliy isyonchi jangchilar mahalliy yordamni yo'qotdi, natijada Tolibon hech qanday qarshilik ko'rsatmadi. Tumanda aholining muammolarini hal etish uchun davlat idoralari faoliyatini yo‘lga qo‘yish borasidagi sa’y-harakatlar davom etmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  „District Profile".  UNHCR. 17-may 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-avgust 2006-yil.
2. ↑  „Settled Population of Helmand Province".  Central Statistics Organization. 26-fevral 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-dekabr 2015-yil.
3. ↑  Washer residents lack basic amenities of life | Pajhwok Afghan News

Havolalar
---------

* Aholi punktlari xaritasi Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-03-04). AIMS, 2002-yil may

* Afg'on jangchisi DVIDS operatsiyasi, 2011-yil iyun

Yana qarang
-----------

* Afg'oniston tumanlari
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Qoʻngʻirot (maʼnolari).

Xorazmda hukmronlik qilgan Qoʻngʻirotlar oʻzbek sulolasining soʻnggi vakili — Said Abdullaxon
**Qoʻngʻirot** — oʻzbek xalqi tarkibiga kirgan qabilalardan biri. 

Ilk oʻrta asrlarda Oltoy, Moʻgʻulistonning shimoliy qismida yashaganlar. Markaziy Osiyoda turli koʻchmanchi turkiy qabila va urugʻlar qoʻngʻirotlar atrofida uyushib, ularning qabilaviy nomini qabul qilishgan. XIV asrda Xorazmda qoʻngʻirot zodagonlari orasidan Sufiylar sulolasi hokimiyat tepasiga kelgan. XVI asrda qoʻngʻirotlar Oʻzbek ulusidagi turkiy qabilalar tarkibiga kirgan. Ulus parchalanishi bilan qoʻngʻirotlar oʻzbek, qoraqalpoq, qozoq va boshqa xalqlar tarkibiga kirgan. XIV—XVI asrlar davomida qoʻngʻirotlarning ayrim guruhlari Xuroson, Janubiy Turkiston va Hisor-Sherobod vodiysiga kelib oʻrnashganlar. Xorazm hududiga oʻtgan qoʻngʻirotlar keyinchalik Xorazmning siyosiy hayotida faol ishtirok etishgan. XVIII asrning 2-yarmi — XIX asr boshlarida Xorazmni oʻzbeklarning Qoʻngʻirot sulolasi boshqargan. Bu sulola 1920-yil Qizil armiya tomonidan tugatilgan.

Etnograf B. X. Karmisheva qoʻngʻirotlar 5 ta katta urugʻdan: vaxtamgʻali, qoʻshtamgʻali, qonjigʻali, oyinli va tortuvlidan iborat ekanligini koʻrsatgan. Qoʻngʻirotlar orasida eng katta guruh vaxtamgʻali boʻlib, u 18 ta katta uruqqa boʻlinadi: ochamayli, boymoqli, taroqli, chan-chiqli, qozoyoqli, choʻmichli. qaychili, ishqili, qiygʻochli, jilontamgʻali, bolgʻali, qoraqoʻngʻirot, bugʻajili, uyuvli, xandaqli, irgʻoqli, aboqli kesovli.

XX asr boshida Buxoro xonligida qoʻngʻirotlarning umumiy soni 85 760 kishidan iborat boʻlgan. Ular, asosan, Boysundaryo havzasida (3525 kishi), Qoratogʻdaryo (13 140), Sheroboddaryo (18 383) va Surxondaryo (9 375) havzalarida ham Kofirnihonda (1 245), Qarshi vohasida (7 175), Gʻuzordaryoning quyi qismida (8875), Amudaryo vodiysi va Termiz atrofida (3525) yashashgan.

XIX asr oxiri — XX asr boshlarida qoʻngʻirotlarning aksariyati yarim oʻtroq holda yashab, xoʻjaligida chorvachilik muhim rol oʻynagan.

Adabiyot
--------

* Karmnsheva B.X. Ocherki etnicheskoy istorii yujnnx rayonov Tadjikistana i Oʻzbekistana, M. 1976.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Oʻzbek urugʻlari |
| --- |
|  |
| 
Ming · Qirq · Jaloyirlar · Saroy · Qoʻngʻirot (qabila) · Nayman · Qiyot · Xitoy (urugʻ) · Qangʻli · Arlot · Ungut · Tomalar · Uyshun · Baday · Batash · Qavchin · Yobu · Sulduz · Mitan · Yuz |

 |



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Trietilsurma** — element-organik birikma, Sb(C2H5)3 formulali surmaning alkil hosilasi, rangsiz suyuqlik, suvda yomon eriydi, havoda oʻz-oʻzidan yonishi bilan oksidlanadi.

Olinishi
--------

* Kaliy antimonidning etil yodid bilan oʻzaro taʻsiri:

{\displaystyle {\mathsf {K\_{3}Sb+3C\_{2}H\_{5}I\ {\xrightarrow {}}\ Sb(C\_{2}H\_{5})\_{3}+KI}}}
* Grignard reaktivining surma (III) xloridiga taʻsiri:

{\displaystyle {\mathsf {2SbCl\_{3}+6C\_{2}H\_{5}MgBr\ {\xrightarrow {}}\ 2Sb(C\_{2}H\_{5})\_{3}+3MgCl\_{2}+3MgBr\_{2}}}}
* Trietilsurma dibromidining rux bilan tiklanishi:

{\displaystyle {\mathsf {Sb(C\_{2}H\_{5})\_{3}Br\_{2}+Zn\ {\xrightarrow {}}\ Sb(C\_{2}H\_{5})\_{3}+ZnBr\_{2}}}}

Fizik xususiyatlari
-------------------

Trietilsurma rangsiz suyuqlikdir, suvda erimaydi, benzolda eriydi.

Kimyoviy xususiyatlari
----------------------

* Oʻz-oʻzidan yonish bilan havo kislorodi bilan oksidlanadi:

{\displaystyle {\mathsf {2Sb(C\_{2}H\_{5})\_{3}+O\_{2}\ {\xrightarrow {}}\ 2Sb(C\_{2}H\_{5})\_{3}O}}}
* Galogenlar bilan reaksiyaga kirishadi:

{\displaystyle {\mathsf {Sb(C\_{2}H\_{5})\_{3}+Cl\_{2}\ {\xrightarrow {}}\ Sb(C\_{2}H\_{5})\_{3}Cl\_{2}}}}
* va alkil galogenlar bilan:

{\displaystyle {\mathsf {Sb(C\_{2}H\_{5})\_{3}+C\_{2}H\_{5}I\ {\xrightarrow {}}\ Sb(C\_{2}H\_{5})\_{4}I}}}

Adabiyotlar
-----------

* *Химическая энциклопедия*. М.: Советская энциклопедия, 1995. ISBN 5-82270-092-4.
* Рипан Р. Четяну И.*. Неорганическая химия. Химия металлов*. М.: Мир, 1971.
**Zaretdinov Kurbanbay** (1953.25.2, Kegeyli tumani) — qoraqalpoq dirijyori va kompozitori. Oʻzbekiston Respublikasi sanʼat arbobi (2000). Toshkent konservatoriyasining xor dirijyorligi ftini tugatgan (1975). Nukus sanʼat bilim yurtida oʻqituvchi va direktor muovini (1975—81), Qoraqalpoq davlat filarmoniyasining simfonik orkestrida dirijyor, bosh dirijyor va badiiy rahbar (1981—89), Berdaq nomidagi Qoraqalpoq davlat musiqali teatrida bosh xormeyster (1989-yildan), Qoraqalpoq universitetining "Musiqiy taʼlim va tarbiya" kafedrasi mudiri (1999-yildan). Musiqali obrazni har tomonlama ochib berishda simfonik orkestr imkoniyatlaridan unumli foydalana olish, shuningdek orkestr cholgʻularining rangbarang tovush ohanglarini qahramonning harakat holatiga moye keltira olish dirijyorlik uslubiga xos. Kompozitor sifatida "Tugʻilgan joy", "Azamat va men", "Umrim", "Togʻasining qizi" kabi qoʻshiq va xor asarlarini yaratgan. Berdaq nomidagi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Davlat mukofoti laureati (1997).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Qoʻmita** — 1) maxsus tadbirlarni oʻtkazish yoki biron-bir sohaga rahbarlikni amalga oshirish uchun tuziladigan davlat organi. Oʻzbekiston Respublikasida bunday organ Prezidentning farmoniga asosan tashkil etiladi va tugatiladi hamda Oliy Majlis palatalari tasdigʻiga kiritiladi. Ular vakolatining chegarasi farmonda va shu organlar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlangan nizomda koʻrsatiladi. Ushbu organlar rahbari etib Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmoniga asosan rais tayinlanadi. Qoʻmita rahbarlarining buyrugʻiga asosan quyi organlar tashkil qilinishi mumkin. Oʻzbekiston Respublikasida davlat qoʻmitalari va qoʻmitalar mavjud. **Qoʻmitalar** — Oʻzbekiston Respublikasi „Xotin-qizlar qoʻmitasi", Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligi huzuridagi „Iqtisodiy nochor korxonalar ishlari qoʻmitasi"; Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi „Davlat zaxiralarini boshqarish qoʻmitasi"; Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi „Din ishlari boʻyicha qoʻmita"; 2) siyosiy partiyalar, jamoat tashkilotlari va boshqalarda saylab qoʻyiladigan kollegial rahbar organ (partiya markaziy qoʻmitasi, kasaba uyushmalari qoʻmitasi.)


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Makovskiy Vladimir Yegorovich 11846.26.1** (7.2), Moskva - 1920.21.2, Petrograd| — rus rassomi, rus rangtasvirida maishiy janrning yirik ustasi. Peterburg Badiiyot akadimyasi qaqiqiy aʼzosi (1893). Moskva rassomlik, xaykaltaroshlik va meʼmorlik bilim yurtida oʻqigan (1861—66), shu yerda, keyinchalik Peterburg Badiiyot akadimyasining Oliy rassomlik maktabida dare bergan (1894—1918; 1895-yildan rektor). M. dastlabki asarlaridayoq ("Shifokor qabulxonasida", 1870; "Bulbul ishqibozlari", 1872—73 va boshqalar) uning ziyrakligi, yumorni chuqur his qilishi, kundalik turmushni haqqoniy. hayotiy tasvirlay olishi yaqqol namoyon boʻldi. 1870-yillardan ijodida asosiy mavzu — shahar hayotini aks ettirdi: "Kutish" (1875), "Maqkum" (1879), "Bankning sinishi" (1881), "Uchrashuv" (1883), "Yoʻlkada" (1886—87) va boshqa M. asarlarida plener rangtasviriga yaqinlashdi, demokratik karashlarini "Volgada" turkum asarlarida ifoda etdi; portret va illyustratsiya (grafika) janrida ham samarali ijod qildi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bavoryně** Chexiyaning Markaziy Bogemiya mintaqasida joylashgan kommuna va qishloqdir. Kommunada 400 ga yaqin aholi istiqomat qiladi.

Ma'muriy qismlar
----------------

Na Lhotkach, Pod Průhony, U Vodojemu gamletlari va Průmyslová zona munitsipal qismi Bavoryněning ma'muriy qismidir.

Geografiya
----------

Bavoryně taxminan 10 kmda joylashgan Berundan janubi-g'arbda va 35 km Pragadan janubi-g'arbda. U Xorovitse tog'larida joylashgan. Munitsipalitet hududidan Červený daryosi oqib o'tadi.

Tarix
-----

Taxminan 872-yilda Bavoryně o'rnida slavyan aholi punkti bo'lgan, ammo keyinchalik u g'oyib bo'lgan. Bavoryně keyinchalik, ehtimol, 11-asrning ikkinchi yarmida tashkil etilgan. Bavoryně haqida birinchi yozma eslatma 1088-yilda, uning eski nomi *Obryně* ostida aytilgan. *Bavoryně* nomi 13-asrdan beri ishlatilgan. 1336-yildan 1437-yilgacha qishloq Berun shahriga tegishli bo'lgan, keyin u turli quyi zodagonlarga tegishli edi. 

1850-yilda Bavoryně Zdicening ma'muriy qismiga aylandi. 1889-yildan alohida munitsipalitet boʻlgan. 1945-1948 yillarda nemis tilida so'zlashuvchi aholi quvg'in qilindi. 1980-yildan 1990-yilgacha u yana Zdice tarkibiga kirdi va 1990-yildan beri u alohida bo'ldi.

Demografiya
-----------

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1869 | 222 | —     |
| 1880 | 240 | +8.1% |
| 1890 | 235 | −2.1% |
| 1900 | 234 | −0.4% |
| 1910 | 295 | +26.1% |
| 1921 | 277 | −6.1% |
| 1930 | 362 | +30.7% |
| 1950 | 253 | −30.1% |
| 1961 | 233 | −7.9% |
| 1970 | 217 | −6.9% |
| 1980 | 188 | −13.4% |
| 1991 | 151 | −19.7% |
| 2001 | 169 | +11.9% |
| 2011 | 212 | +25.4% |
| 2021 | 399 | +88.2% |

Iqtisodiyot
-----------

Hududda kichik sanoat zonasi mavjud.

Transport
---------

D5 avtomagistrali shimoliy munitsipal chegara bo'ylab o'tadi.

1. 1 2  „Historie" (cs).  Obec Bavoryně. Qaraldi: 19-oktabr 2022-yil.
2. ↑  „Historický lexikon obcí České republiky 1869–2011" (cs).  Czech Statistical Office (21-dekabr 2015-yil).
**Kurdiston togʻlari**, Kurd togʻlari— Armaniston va Eron togʻliklarining tutashgan qismidagi togʻlar, Turkiya, Eron va Iroqla. Turli yoʻnalishdagi tizma va ayrim togʻlardan iborat. Eng baland joyi — Jilo togʻi (4168 m.)- Pastroq choʻqqilari yassi, 3500 m dan balandlari esa qirrali. Togʻ oralarida vodiylar bor. Daryolari chuqur daralardan oqadi. Togʻlar slanets, kvarsit, marmar, mergeldan tuzilgan. Iqlimi subtropik iqlim. Yillik yogʻin jan.gʻarbida 1000—3000 mm, shim.-sharqida 400—700 mm. Jan.da makvis chakalakzorlari, dub, pista va archa oʻrmonlari, yassi choʻqqilarida alp oʻtloqlari va kichikroq muzliklar mavjud. Shimoliy togʻ dashtlaridan iborat, ahrli koʻchmanchi chorvachilik bilan shugʻullanadi, vodiylarda bugʻdoy, makkajoʻxori ekiladi, bogʻlar bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Masshtablilik**, masshtabli qurilish — meʼmoriy shaklni (in-shoot, majmuani) insonga boʻlgan nisbatining badiiy ifodasi. Nisbat, mutanosiblik, ulugʻvorlik kabi sifatlar orqali namoyon boʻladi. M. inshootning inson jussasi oʻlchamlaridan kelib chiqqan meʼmoriy shakllarga (zina, eshik, kursi va boshqalar) boʻlgan nisbatlaridir. Mas, turar joyning odam boʻyiga nisbati, mutanosibligi, haddan tashqari baland boʻlmasligi, uyning shinamliligi va fayzliligini taʼminlaydi. Ismoil Somoniy makbarasida eshiklarning kiraverish ravoqlari, bino tepasidagi mayda ravoqchalar qatori, tashqi burchaklardagi ustungoʻshalarga boʻlgan nisbatlari M. asosida qurilganligini namoyon etgan.

Adabiyot
--------

* Vseobshaya istoriya arxitekturi, t. 2, M„ 1973, str. 251-260.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**"Ijik" haykali** — Ijevsk shahrining tumori hisoblanib, shaharning Markaziy maydonida joylashgan.

Tarixi
------

Ijevsk ramzini yaratish gʻoyasi — bolakay Ijik — „Ijevsk shahriga 250-yil — 250 xayrli ish" loyihasi doirasida tugʻilgan. Gʻoya Ijevskning Oktabr tumanidagi bolalarning „Yoshlik" harakatiga tegishli boʻlib, loyiha koordinatori Nikolay Xaliullindir. Haykal uchun xomashyo butun dunyo tomonidan toʻplana boshlangan — yozning boshida shaharda eski kalitlar toʻplanishi eʼlon qilinadi, qutilar kasalxonalar, savdo markazlari, maktablar va hatto bolalar bogʻchalariga joylashtiriladi. Hammasi boʻlib, bir necha ming kalitlar toʻplangan va Ijevsk aholisi hatto juda kamyop nusxalarini ham olib kelishgan. Yigʻilgan metallning umumiy ogʻirligi 180 kg ni tashkil qilgan.

Haykal zavod ishchilari tomonidan „Ijstal" korxonasida poʻlat sexida ishlangan. Haykal Ijevsk qurolsozlarining anʼanaviy chakmonini va silindr-shlyapa kiygan bolaning qiyofasini tasvirlaydi. Shlyapada chetan novdasi koʻrinadi, bu ham Ijevskning ramzi. Haykalning ogʻirligi 800 kg, balandligi esa 1,5 m. Yetmay qolgan metall miqdori shahar kommunal xizmatlari tomonidan taʼminlangan.

Yodgorlik 2010-yil 4-noyabrda fuqarolarning katta yigʻilishi bilan ochilgan. Marosimda Oktabr tumani maʼmuriyati rahbari Irina Tesleva, Ijevsk rahbari Aleksandr Ushakov va Udmurtiya Bosh vaziri Yuriy Pitkevich ishtirok etgan.

2010-yilda ikkinchi Ijik Ijmash yaqinidagi Xalqaro yoʻlga oʻrnatilgan (56°50’24" N 53°11’41" E H G Ya O), lekin 2014-yilda u zavod hududiga koʻchirilgan.

Tanqid
------

> Izhevsk aholisi ikkiga boʻlingan: baʼzilariga yodgorlik yoqib, ular haykal yonida suratga tushishni boshlaganlar, boshqalariga esa yoqmagan. Mashhur shahar forumi foydalanuvchilari hatto temir bolani „dangasa" deb nomlashgan, Internetda Ijik surati bilan koʻplab fotosuratlar paydo boʻlgan.
> 
>

Manbalar
--------

1. ↑  „Чугунный Ижик появится в Ижевске после празднования 250-летия города" (ru).  Аргументы в Ижевске (26-avgust 2010-yil). 23-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-may 2013-yil.
2. ↑  „Фоторепортаж: в Удмуртии на открытии скульптуры Ижика образовалась давка" (ru).  Аргументы в Ижевске (4-noyabr 2010-yil). 23-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-may 2013-yil.
3. ↑  „Ijika prevratili v „golubogo majora" | Bezumnoe ryadom | Vizhevske". 13-noyabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-iyun 2022-yil.
4. ↑  „Ijika prevratili v „golubogo majora" | Bezumnoe ryadom | Vizhevske". 13-noyabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-iyun 2022-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Г. Г. Грязев, В. Ю. Семенов*. Достопримечательности Удмуртии*. Ижевск: Удмуртия, 2013. ISBN 978-5-7659-0748-1.

Havolalar
---------

* Gorodskaya skulptura „Ijik" Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-03-20). // Ofitsialniy sayt MO goroda Ijevska
* Pamyatnik malchiku kaftanщiku. Ijik. // IZarticle
* Igor KOBZYeV — XVOSTATIY „IJIK" VMYeSTO GRAFA ShUVALOVA // Gazeta „Den", № 43 (1002), 4-noyabrya 2010
* Voyna protiv kulturi: pochemu Ijevsk teryaet svoyu unikalnost // „AiF-Udmurtiya", 4-iyulya 2014
*Hermetia illucens* .
**Germetioz** ( lotincha: *hermetiosis* ) - qora sherning sherining pashshalaridagi lichinkalarni parazitlashtirish natijasida, Germetiya kasalligi.

Odamlarda lichinkalar parazitizmining kamdan-kam holatlari tasvirlangan.

Shunday qilib, Sharqiy Afrikaga tashrif buyurgan Sietldan ( shtat Vashington) amerikalik amerikaliklar tomonidan Fajunarular Mazarusning ishi mavjud. Malayziyada Iyasinal Mayzning ishi Germetiya xoleteens lichinkasining etti -yar -oldli qizda keltirilgan, bu erda ligda ligan-chie-liear -old qizda keltirilgan.Shunga o'xshash infektsiya bilan, 26 yoshli 2 yoshli oq ayol suyuq stul va qorin og'rig'i kuzatdi.Gastroskopy o'tkir fokusli surunkali gastritni aniqladi.Davolash Artemisiya Abraxanum, Manritoria Kamomilla va Mobendazolni davolashda davolash amalga oshirildi. Infektsiya,ehtimol, yuvadigan mevalarni iste'mol qilganda sodir bo'ldi. Ichak miyazi, Germetiya kasalligi lichinkalari bilan birlashtirilib, qorin og'rig'i, eozinofiliya va ich qotishi bilan ajralib turishi mumkin.

Sm. Shuningdek
--------------

* Entomozlar

Eslatmalar
----------
**Ijara** (arab. — ijora) — 1) tarixiy-etnografik atama. Islom dini Tapkalgan davlatlarda yer egalari tomonidan yerni ishlash uchun dehqonlarga berish shartlaridan biri; yer egasining haqini pul bilan toʻlash. Yer egasi haqi hosildan ulush (natura tarzida) beriladigan boʻlsa muzoraʼa deb atalgan. 20-asrning 20-yillariga qadar Oʻrta Osiyoda ham keng rasm boʻlgan (qarang Korandalik); 2) mol-mulkni yollash va undan foydalanish boʻyicha shartnoma. Unga koʻra, bir tomon (I. beruvchi) ikkinchi tomon (I. oluvchi)ga maʼlum toʻlov, yaʼni I. haqi evaziga mol-mulkni vaq-tincha foydalanish uchun beradi. I. haqi mol-mulkning qiymati va keltiradigan daromadiga bogʻliq boʻlib, oʻzaro kelishuv bilan belgilanadi.

I.chi ayrim jismoniy shaxs, yuridik shaxs va hatto davlat boʻlishi mumkin. Mehnat jamoalari oʻz korxonalaridan, korxonalar esa bir-biridan I. shartnomasiga binoan asosiy i.ch. va no-ishlab chikarish vositalarini maʼlum muddatga qonun hujjatlarida taqiqlanmagan faoliyatlarda samarali foydalanish va qoʻshimcha daromadga erishish maqsadida oladi.

Bozor iqtisodiyoti sharoitida I.ning mukammallashgan shakllaridan biri lizingair. Tadbirkorlik faoli-yatida bir necha marta foydalanishga moʻljallangan va bunda uzoq vaqt mo-baynida oʻzining dastlabki xrlatini caiyia6 qolib, davriy eskirib boradigan uskuna-jihozlar, mashinalar lizing obʼyekti boʻlishi mumkin.

Qishloqxoʻjaligida I. va I. munosabatlari oʻziga xos xususiyatlarga ega va I. obʼyekti sifatida yer resurelari asosiy oʻrnida turadi. Xorijiy mamlakatlarda yer nafaqat birlamchi, balki ikkilamchi I.ga ham berilishi mumkin. Oʻzbekistonda yer davlat mulki, umu-milliy boylik hisoblanib, u faqat birlamchi I.ga beriladi. Iqtisodiy islohotlarning hozirgi bosqichida Oʻzbekiston Respublikasida yer oila pudrati boʻyicha 3 yildan kam boʻlmagan, fermer xujaliklariga 50 yilgacha, lekin 10 yildan kam boʻlmagan, bog va tok-zorlar 10 yildan kam boʻlmagan muddatlarga I.ga beriladi (2002).

I. va I. munosabatlari bilan bogliqmasalalar Oʻzbekiston Respublikasining Yer kodeksi (1998) va Fukarolik kodeksi (1996) hamda "Ijara toʻgʻrisida" (1991 yil 19 noyabr), "Qishloq xoʻjaligi koope-rativi (shirkat xoʻjaligi) toʻgʻrisida" (1998 yil 30 aprel), "Fermer xujaligi to'g'risida" (1998 yil 30 aprel), "Dehqrn xujaligi toʻgʻrisida" (1998 yil 30 aprel) va b. qonunchilik hujjatlariga asosan tartibga solinadi va hal etiladi.

Qurbon Choriyev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Zolot** ( ukraincha: *Золотé* ; ruscha: *Золотóе* ; yoqilgan. «Oltin») — Ukrainaning Lugansk viloyati ( viloyati ) Sievierodonetsk tumanidagi shahar. Aholisi 13,203 kishidan iborat. Shahar Zoloteni yaratish uchun birlashtirilgan qishloqlardan iborat. Hozirda bu qishloqlar Zolotdan ketma-ket raqamlangan 1 Zolotga 5. Zolote yaratilishidan oldin ular Karbonit, Rodina, Staxanovets, Maryvka va Partyzanskiy deb nomlangan.

Donbassdagi urush paytida Ukraina hukumati Zolotaning bir qismi ustidan nazoratni o'zini o'zi e'lon qilgan Lugansk Xalq Respublikasi (LPR) qo'ldan boy berdi. Zolote-5 (rasmiy nomi Maryvka) LPRning to'liq nazorati ostida bo'ldi. Zolot-4 (Patrizanskiy) va Zolot-3 (Staxanovets) urushayotgan tomonlar o'rtasidagi "kulrang zonada "joylashdi. 2018-yil 30-iyun kuni Ukraina armiyasi Zolote-4 ustidan toʻliq nazoratni oʻz qoʻliga oldi,, garchi ukrainalik faollar qishloqni egallash sahnalashtirilganligini aytishgan, chunki ularga koʻra, ukrainalik askarlar 2014 yildan buyon hududda boʻlgan.

2014-yil 7 oktyabrda Lugansk viloyatini boshqarishni osonlashtirish uchun Oliy Rada ma'muriy bo'linishlarda ba'zi o'zgarishlar kiritdi, shuning uchun hukumat nazorati ostidagi hududlardagi aholi punktlari tumanlarga birlashtirildi. Jumladan, Xirske va Zolote shaharlari hamda shahar tipidagi Nijnie va Toshkivka posyolkalari Pervomaysk munitsipalitetidan Popasna tumaniga oʻtkazildi.

Zolote 2022-yil 23-iyun kuni *de-fakto* Lugansk Xalq Respublikasi nazoratiga o‘tdi. Donbas jangi paytida shahar qo'lga olinmaguncha 2000 ga yaqin ukrainalik askar qurshab olingani da'vo qilingan edi.

Demografiya
-----------

2001-yilgi Ukraina aholini ro'yxatga olish bo'yicha ona tili (bu ro'yxatda Lugansk Xalq Respublikasi nazorati ostidagi hududlar ham mavjud):

* ruscha 50,34%
* ukrainlar 43,93%
* Belarus 0,35%

1. 1 2 3 4  Head of Zolote in Donbas: Gray zone shrinks with liberated village, UNIAN (2 July 2018)
2. 1 2 3 4 5 6  „Без крыши над головой: как помогают, оставшимся без дома жителям Луганщины" (ru-RU). *tribun.com.ua*. Qaraldi: 5-avgust 2017-yil.
3. ↑  Russian-led forces suffer huge losses within week – JFO, UNIAN (2 July 2018)
4. ↑  *Atlantic Council's Digital Forensic Research Lab*. „#MinskMonitor: Questions Over Ukrainian Liberation of Village". Medium (20-iyul 2018-yil). Qaraldi: 21-iyul 2018-yil.
5. ↑  *Atlantic Council's Digital Forensic Research Lab*. „#MinskMonitor: Questions Over Ukrainian Liberation of Village". Medium (20-iyul 2018-yil). Qaraldi: 21-iyul 2018-yil.
6. ↑  „Рада изменила границы районов Луганской области" (ru). Lenta.ru (7-oktabr 2014-yil). Qaraldi: 28-noyabr 2015-yil.
7. ↑  „Ukraine loses key district south lysychansk russian forces official 2022-06-24". *Reuters* (24-iyun 2022-yil). Qaraldi: 24-iyun 2022-yil.
8. ↑  „Home". *ukrcensus.gov.ua*.
**Ijod** — insonning yangi moddiy va maʼnaviy neʼmatlar yaratish faoliyati. Unda inson tafakkuri, xotirasi, tasavvuri, diqqati, irodasi faol ishtirok etadi, butun bilimi, tajri-basi, isteʼdodi namoyon boʻladi. I. dastlab inson tasavvurida tugʻiladi, key-in I.ga taallukdi masalalar yuzasidan izlanishlar olib boriladi, boshqalar bajargan ishlar tanqidiy koʻrib chi-qiladi, taxlil etiladi, kuzatishlar, tajribalar oʻtkaziladi, mantiqiy xulosalar chiqariladi, gipotezalar qilinadi, bular tajribada sinab koʻriladi, notoʻgʻri boʻlsa yangilanadi va h.k. Izlanishlar natijasi turli shakllarda (badiiy asar, matematik formula va b.) yuzaga chiqadi. Uni jamiyat eʼtirof etsagina haqiqiy, toʻliq I. boʻladi. I. fan-texnikani, madaniyatni bo-yitadi, rivojlantiradi.

I.ni shartli ravishda 2 ga: ilmiy I. va badiiy I.ga boʻlish mumkin. Olimlar faoliyati ilmiy I.ga, sanʼatkorlar, yozuvchilar faoliyati badiiy I.ga qaratilgan. Baʼzi kishilarda har ikki I. rivojlangan boʻlishi mumkin. Ilmiy I.da tabiat va jamiyat hayotining obyektiv qonuniyatlari aks etsa, badiiy I.da maʼnaviy hayot muammolariga sanʼatkorning subyektiv, oʻziga xos qarashlari, his-tuygʻulari aks etadi. Badiiy I.da hayotning turfa ranglari hamda voqealari orasidan ibratli va ijtimoii ahamiyatli boʻlganlari tanlab olinadi va badiiy umumlashtiriladi. Badiiy I. murakkab jarayon boʻlib, inson faoliyatining idrok etish, baholash, qadrlash singari turlari bilan bogʻliq holda amalga oshadi. Buning uchun ijodkor erkin xayol, ozod tafakkur, keng koʻlamli tasavvur, milliy gʻurur va yuksak orzularga ega boʻlishi kerak. Badiiy I. mahsulotining ommaviyligi va ijtimoii ahamiyati ana shu bilan belgilanadi. I.ningtaraqqiy etishida jamiyatning ijtimoiy-iqtisodiy shartsharoitlari hal qiluvchi ahamiyatga ega.

Li.: Aristotel, Ob iskusstve poezii, M. 1957; Gegel G. V. Estetika, v 4-x tomax, M. 1968—73; Maxmudov T. Estetika i duxovnie sennosti, T. 1993; Abdul-layev A. Jajda prekrasnogo, T. 1994.

Tilab Maxmudov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |