**Ravon** (talaffuzi **Ravon**) — Oʻzbekiston milliy avtomobil brendi boʻlib, 2015-yilda asos solingan. Moskvadagi yangi brend taqdimotida „OʻzAvtoSanoat" kompaniyasi vakili RAVON soʻzi „Reliable Active Vehicle On Road" (soʻzma-soʻz „yoʻlda ishonchli faol avtomobil") iborasining qisqartmasi ekanligini aytdi. Shuningdek, *Ravon* soʻzi oʻzbek tilidan „yorqin, toza, ravon, toʻgʻri yoʻl" yoki „eson yoʻl" deb tarjima qilingan.

Tarixi
------

1993-yilda Janubiy Koreyaning Daewoo korporatsiyasi bilan hamkorlikda kelishuvga erishildi. 1994-yilda Janubiy Koreyaning Daewoo korporatsiyasi va "OʻzAvtoSanoat "kompaniyasi oʻrtasida qoʻshma avtomobil ishlab chiqaruvchi korxona — "OʻzDEUavto" tashkil etildi. Erishilgan kelishuvlarga koʻra, 1996-yilda Oʻzbekistonning Andijon viloyatida joylashgan Asaka shahrida maxsus qurilgan zavodda avtomobillar ishlab chiqarila boshlandi. Zavod ochilishidan oldin yangi zavod xodimlari Daewoo korporatsiyasida va dunyoning boshqa avtomobilsozlik kompaniyalarida malaka oshirdilar.

1996-yil 9-iyulda Asaka shahar zavodida Daewoo Damas, Daewoo Nexia va Daewoo Tico avtomobillarini ishlab chiqarish boshlandi. Dastlabki yillarda zavod konveyeridan asosan import qilinadigan butlovchi qismlardan yigʻilgan avtomobillar chiqarildi. Keyinchalik butlovchi qismlar ishlab chiqarish mahalliylashtirildi va bu ishlab chiqarilgan avtomobillar tannarxining pasayishiga olib keldi. 1998-yil may oyida "OʻzAvtoSanoat" uyushmasi Xalqaro avtomobil ishlab chiqaruvchilar tashkiloti (OICA)ga aʼzo boʻldi. 1999-yil dekabr oyida sifat menejmenti tizimi ISO 9011 xalqaro standartiga muvofiqligi sertifikatlandi. 2001-yil may oyida 250 minginchi avtomobil ishlab chiqarildi.

2001-yil avgust oyida Daewoo Matiz rusumli avtomobil ishlab chiqarish yoʻlga qoʻyildi. 2002-yil sentabr oyida Daewoo Nexia ning qayta tiklangan versiyasi — Daewoo Nexia DOHC ishlab chiqarila boshlandi. 2003-yil avgust oyida Daewoo Lacetti avtomobili va avtomatik uzatmalar qutisi bilan qayta tiklangan Daewoo Matiz ishlab chiqarila boshlandi. 2005-yil yanvar oyida dvigatel hajmi 1 litr boʻlgan Daewoo Matiz ishlab chiqarila boshlandi.

Loyihaga koʻra, avtomobil zavodi 2002-yilda loyihaviy quvvatiga yetishi kerak edi. Biroq, bugungi kunga qadar avtomobil ishlab chiqarishning dizayn darajasiga erishilmagan. Masalan, 2006-yilda 160 mingga yaqin, 2011-yilda 175 mingga yaqin dona ishlab chiqarilgan. Koʻp sabablardan biri Janubiy Koreyalik hamkorning bankrot boʻlishi edi. Kombinat mahsulotlarini sotish hajmi boʻyicha ham jiddiy iqtisodiy hisob-kitoblar aniqlandi, bu esa aholining xarid qobiliyatining pastligi — respublikada ichki talab hajmining rejalashtirilgan koʻrsatkichga erishmagani natijasi boʻldi. Shu bilan birga, MDH mamlakatlariga eksport ulardagi raqobatbardosh ommaviy import va Rossiya va Ukrainada yangi avtomobil yigʻish zavodlarining, shu jumladan bir xil modeldagi Daewoo-ning tashkil etilishi, shuningdek, 2013-yilda boshlangan iqtisodiy inqiroz tufayli kamaydi. Keyinchalik, bir qator Gʻarb davlatlarining Rossiya Federatsiyasiga qarshi iqtisodiy va siyosiy sanksiyalari dollar kursining rublga nisbatan oʻsishiga olib keldi, bu Rossiya bozorida avtomobil savdosining katta pasayishiga olib keldi, bu esa iqtisodiy oʻzgarishlarga taʼsir qilmasligi mumkin emas edi. GM Uzbekistan AJ barqarorligi. Ortiqcha ishlab chiqarish inqirozi Fargʻona vodiysidagi hududiy omborlarda eksport avtomashinalarining katta zaxiralarining toʻplanishiga, shuningdek, 2015-yil avgust oyida Asakadagi zavod faoliyatining bir oyga toʻxtatilishiga olib keldi.

2007-yilda Toshkent mexanika zavodi ishlab chiqarish maydonlarida (sobiq V. P. Chkalov) nomidagi „GM Uzbekistan" AJ Toshkent filiali tashkil etilib, bu yerda Chevrolet Captiva, Tacuma va Epica avtomobillarining SKD, soʻngra 2012-yilda Chevrolet Malibu avtomobillarini yigʻish tashkil etildi.

2008-yilda AK „Oʻzavtosanoat" va 2002-yilda bankrotlik va qayta tashkil etilgandan soʻng Daewoo konsernini GM DATda (keyinchalik GM Koreyada) oʻzlashtirgan Amerikaning General Motors konserni oʻrtasida **UzDEUAvto** vorisi boʻlgan **GM Uzbekistan AJ** tashkil etildi. Daewoo avtomobillari Chevrolet brendi ostida ishlab chiqarila boshlandi. MDH mamlakatlaridagi brend va savdo tarmogʻi shartnomalarda koʻrsatilgan ishlab chiqaruvchi davlatlar va MDH mamlakatlari kompaniyalari oʻrtasida yengil avtomobillarni bojsiz olib kirish va savdosi boʻyicha ilgari tuzilgan uzoq muddatli shartnomalar tufayli UzDEU nomini saqlab qoldi. Millioninchi avtomobil ishlab chiqarildi.

2013-yil 24-may kuni Moskvada Daewoo Gentra nomli yangi C-klass sedanining taqdimoti boʻlib oʻtdi (Koreyada ishlab chiqarilgan original Daewoo Gentra bilan adashtirmaslik kerak — Chevrolet Aveo T250 rebrendlangan nomi), chunki u UzDEUAuto dilerlik tarmogʻi tomonidan sotiladi. Oʻzbekistonda model eski Chevrolet Lacetti nomini qoldirdi. Daewoo Gentra ning asosiy jihozlari rossiyalik xaridorga 399 000 rublga tushadi. Allaqachon asosiy konfiguratsiyada yangilik ikkita xavfsizlik yostiqchasi, rul kuchaytirgichi, tumanga qarshi chiroqlar, 4 ta elektr oynalar va konditsionerni oldi. Variantlar roʻyxatiga ABS, audio tizim, isitiladigan old oʻrindiqlar va lyuk kiradi. 2014-yilning aprel oyida ikki millioninchi UzDEU avtomobili ishlab chiqarildi.

2014-yil boshida Sankt-Peterburgdagi zavodda Chevrolet Damas modeli ishlab chiqarish toʻxtatildi. Asaka va yangi Xorazm avtomobil zavodi GM Uzbekistan, bu yerda Chevrolet Orlando avtomobillarini keng koʻlamli yigʻish (SKD) ham tashkil etilgan. 2015-yil sentabridan 2004-yilda ishlab chiqarilishi toʻxtatilgan Chevrolet Labo avtomobilini yigʻish oʻsha zavodda qayta tiklandi. 2015-yilning oktabr oyidan boshlab Ravon brendi ostida Chevrolet Spark, Daewoo Gentra va Chevrolet Matiz modellari ishlab chiqarila boshlandi.

2016-yilda Ravon Nexia (mahalliy Chevrolet Nexia) ishlab chiqarila boshlandi va Chevrolet Cobalt Ravon R4 ga almashtirildi. Daewoo brendini ishlab chiqarish butunlay toʻxtatildi. 2017-yilda Oʻsh shahrida (Qirgʻiziston) Ravon Motors avtosalonlari ochildi.

Rossiya va MDH davlatlarida Ravon brendi ostidagi avtomobillar sotuvi 2020-yil oʻrtalarida toʻxtatildi. 2020-yil 15-iyundan boshlab Rossiyada brend modellari (R2, R4, Nexia) Chevrolet brendi (Spark, Nexia, Cobalt) ostida sotiladi. „ UzAuto Motors" (Oʻzbekiston) va „SaryarkaAvtoProm" (Qozogʻiston) qoʻshma korxonasi „Keles Rus" MChJ ularni sotish va mamlakatda dilerlik tarmogʻini rivojlantirish uchun javobgardir. 2020-yil fevral oyida ushbu masala boʻyicha General Motors va UzAuto Motors oʻrtasida Rossiya Federatsiyasi, Belarus va Qozogʻistonda Chevrolet savdo belgisidan foydalanishni koʻzda tutuvchi shartnoma imzolandi. Chevrolet Spark Rossiyaga Asaka (Oʻzbekiston) shahrida joylashgan UzAuto Motors zavodi tomonidan yetkazib beriladi, Chevrolet Cobalt va Nexia esa Qoʻstanay (Qozogʻiston) shahridagi „SaryarkaAvtoProm" zavodida ishlab chiqarilgan butlovchi qismlardan SKD usulida ishlab chiqariladi.

Tarkibi
-------

2015-yil 8-oktabr kuni Moskvada yangi brend taqdimotida yangi Ravon brendining modellari taqdim etildi: Ravon Nexia R3, Ravon Gentra, Ravon R2 (Chevrolet Aveo dvigateliga ega Chevrolet Spark negizida) va Ravon R4. Shuningdek, Ravon yaqin yillarda yangi avtomobil modellarini, jumladan, shahar sedanlari, krossoverlar va SUVlarni yigʻishni boshlashi maʼlum qilindi.

* Ravon Matiz — faqat Oʻzbekiston ichki bozori uchun
* Ravon R2
* Ravon Nexia R3
* Ravon R4
* Ravon Gentra

* Ravon R2Ravon R2
* Ravon Nexia R3Ravon Nexia R3
* Ravon R4Ravon R4
* Ravon GentraRavon Gentra

Manbalar
--------

1. ↑  „GM Uzbekistan представил в Москве бренд Ravon". 30-iyun 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyun 2016-yil.
2. ↑  „Экономика Узбекистана". 5-yanvar 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-oktabr 2015-yil.
3. 1 2  „История компании «UzDaewooAuto»". 26-dekabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-oktabr 2015-yil.
4. ↑  „Yangiliklar | UZAUTO MOTORS".  uzautomotors.com. 17-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-fevral 2020-yil.
5. ↑  „Вадим Артамонов, исполнительный директор «Келес Рус» («Автостат»)". *www.autostat.ru*. Qaraldi: 27-noyabr 2020-yil.
6. ↑  „UzAuto Motors начинает экспорт Chevrolet Spark, Nexia и Cobalt в Россию, Казахстан и Беларусь". *www.forbes.kz* (17-fevral 2020-yil). 20-aprel 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-noyabr 2020-yil.
7. ↑  „Главы правительств Казахстана и Узбекистана дали старт производству Chevrolet в РК" (ru). *chevrolet-auto.com*. 25-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-noyabr 2020-yil.
8. ↑  „Новый автомобильный бренд Ravon". 23-noyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-oktabr 2015-yil.
9. ↑  „«Chevrolet» плюс «Daewooo» равно «Ravon»". 26-yanvar 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-oktabr 2015-yil.
10. ↑  „Ravon заменит не только Daewoo, но и Chevrolet". 7-may 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-may 2018-yil.