recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sherplar**, sherpa — xalq. Sharqiy Nepalning (100 ming kishi, 1990-yillar oʻrtalari) Jomolungma (Everest) togʻi atrofida, shuningdek, Hindiston (Darjiling vodiysida, 15 ming kishi)da yashaydi. Tibetbirma til guruhiga mansub tilda soʻzlashadi. Hukmron din — buddizm (ningmapa sektasi). Sh. oʻrta asrlarda Bosh Himolay togʻlaridan jan.roqqa koʻchib kelgan tibetliklar avlodi; tili va madaniyatiga koʻra tibetliklarga qardosh. Nepalda Sh. dehqonchilik, chorvachilik bilan shugʻullanadilar. Oʻtmishda Nepal va Tibet oʻrtasidagi savdoda vositachilik qilishgan. Hindiston va Sikkimda Sh. ning asosiy mashgʻuloti — savdosotiq va togʻ choʻqqisiga koʻtarilishda yuk tashuvchi sifatida qatnashish. Sh. qishloqda jamoa boʻlib yashaydilar, 18 ta ekzogam klanlar (ru)ga boʻlinishgan; kichik monogam oila saqlangan, lekin poliandriya (bir necha akaukaning bitta xotini bor), poligamiya ham uchraydi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Zodiak yorugʻligi** - ekliptika boʻylab joylashgan xira yorugʻlik. Ekliptika ufqqa tikroq boʻlgan paytlarda kechqurun qorongʻilik tushishi bilan gʻarbda yoki tong otmasdan avval sharqda koʻrinadi. Bu yorugʻlik aslida Quyosh atrofida aylanib yurgan changlarni Quyosh nuri yoritishi natijasi boʻlib, sent. — noyab oylarida ertalab, yanvar— mart oylarida kechqurun yaxshi koʻrinadi. Yozda ufqning shim. tomonida diffuz nurlanish boʻlib koʻrinadi. 3. yo. ekvatorga yaqin joylarda yaxshi koʻrinadi va umuman tungi osmon yorugʻligining 15° ni tashkil etadi. U qisman qutblangan; kugblanish darajasi Kuyosh-dan burchakli uzoqligiga bogʻliq. Spektri Quyosh spektriga yaqin, undagi kabi yutilish chiziqlari ham bor. 3. yo.ni kuzatish natijasida sayyoralararo chang gaz moddalari taqsimoti oʻrganiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Jatibonico** Kubaning Sancti Spiritus mintaqasida joylashgan munisipalitetdir.

Demografiya
-----------

2012 yilda Jatibonico munitsipalitetida 42 959 kishi istiqomat qilgan. Umumiy maydoni 765 km2 (295 mi²) , aholi zichligi 55.8/km2 (145/sq mi).

Jatibonico neft koni
--------------------

Jatibonico neft koni 1950-yillarning boshlarida Grupo Jarueca tomonidan hududdagi yuzaki neft manbalari aniqlangandan keyin kashf etilgan. Neft marshali slanetsda taxminan 1100 fut chuqurlikda topilgan. Bu Ikkinchi jahon urushidan keyingi davrda kashf etilgan birinchi yangi kon bo'lib, Kubaning markaziy havzasida joylashgan yana bir qancha konlar ochilishining boshlanishi edi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Atenas.cu.* „2004 Population trends, by Province and Municipality" (es) (2004). 27-sentabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-oktabr 2007-yil.
2. ↑  *Statoids.* „Municipios of Cuba" (iyul 2003). Qaraldi: 7-oktabr 2007-yil.
3. ↑  Silvernail, John (2016). "The Cuban Oil Boom and the Discovery of Jatibonico Oil Field". *AAPG Explorer* **37** (10): 20–21.. Qaraldi: 4 October 2016. Jatibonico]]
**Taras Shevchenko haykali** — ukrainaning shoiri, nasroniy yozuvchisi, rassom va etnografi Taras Grigorevich Shevchenkoga Gruziya poytaxti Tbilisining sharafiga kiradigan yodgorlikdir.

Tarixi
------

Yodgorlik 2007-yil 2-martda Gruziyada Ukraina yili munosabati bilan ochilgan. Ochilish marosimida Gruziyada rasmiy tashrif bilan boʻlgan Ukraina Prezidenti Viktor Yushchenko va Gruziya Prezidenti Mixail Saakashvili ishtirok etdi. Davlat rahbarlari yodgorlik poydevoriga Shevchenko tavallud topgan Cherkas viloyatining Morintsi qishlogʻidan tuproq solingan kapsulani qoʻyishdi.

Shoirning vatanidan olib kelingan bronza haykal Pyotr Melikishvili prospektidagi bogʻiga oʻrnatildi. Yodgorlikda Shevchenko katta tosh ustida oʻtirgani, yuzida jiddiy oʻy borligi tasvirlangan. Yodgorlikning oʻlchamlari va joylashuvi shunday oʻylanganki, unga yaqinlashgan odam yozuvchining unga qaragan nigohini yuqoridan pastgacha his qiladi.

Yozuvchining tugʻilgan kunida uning haykali yonida katta ukrain diasporasi yigʻiladi. Gruziyadagi Ukraina maktablarida yozuvchining asarlarini oʻquvchilar tanlovi oʻtkazilib, yodgorlik yonida bayram kontsertlar ham boʻlib oʻtadi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Памятник Тарасу Шевченко, Тбилиси".  Georgia. 23-mart 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-iyun 2018-yil.

Adabiyotlar
-----------

* *Кучерук Олександр* (письменник, директор Бібліотеки ім. О. Ольжича) Пам’ятники Шевченка на земній кулі… *Від Мангишлаку до Вашингтона*. // Черкаський край — земля Богдана і Тараса. Культурологічний збірник. К.: «Українські Пропілеї», 2002, стор. 67—80
* „Памятники Шевченко на сайте kobzar.info" (deadlink). 7-fevral 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-iyun 2018-yil.



* „Интерактивная карта памятников Тарасу Шевченко" (deadlink). 28-sentabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-iyun 2022-yil.
**2-** korpus Iroq armiyasining korpusi boʻlib, Eron-Iroq urushidan oldin tashkil etilgan. U dastlab Iroqning markaziy hududlarida joylashgan.

Britaniya harbiy attashelarining 1977—78-yillardagi hisobotlariga koʻra, korpus 3-zirhli diviziya (Baiji/Tikrit), 6-zirhli diviziya (Baquba) va 10-zirhli diviziya (Toji)dan iborat boʻlgan.

17-zirhli diviziya 1982–84-yillarda Eron-Iroq chegarasidagi Xonaqin janubida 2-korpus sektorida dalada edi, 2-korpus o'sha paytda shtab-kvartirasi Baqubada joylashgan edi. Diviziyaning dastlabki qo'mondonlaridan biri, ehtimol uning birinchi qo'mondoni, brigada generali Sobir Abdulaziz edi. Malovaniy kitobidagi keyingi xaritada 1985-yil sentyabrgacha Bag'doddan deyarli sharqda 2-korpusga qarashli Tursaq va Zirbatiya o'rtasida joylashtirilgan 17-zirhli diviziya ko'rsatilgan.

1997-yilda korpus Diyala shahrida shtab-kvartirasiga ega bo'lib, 3-zirhli diviziyani (6-ard Bde; 12-ard Bde; 8-Mech Bde), shuningdek 15-chi (HQ Amerli) va 34-piyoda diviziyalarini (90-, 502-, 50-chi brigadalar) boshqargan.

2003-yilda Iroqqa bostirib kirishdan oldin uning tarkibiga 3-zirhli diviziya, 15- va 34-piyoda diviziyalari kirgan. Armiyaning qolgan qismi bilan bir qatorda, Saddam Husayn ag'darilganidan so'ng, Koalitsiyaning Muvaqqat hokimiyatining 2-sonli buyrug'iga binoan rasmiy ravishda yo'q qilindi.

Manbalar
--------

1. ↑  Malovany, Pesach*. Wars of Modern Babylon*. University Press of Kentucky, June 2017 — 245 bet. ISBN 978-0813169439.
2. ↑  Malovany, 267.
3. ↑  Malovany 288.
4. ↑  Jane's Intelligence Review, September 1997, via Dr Colin Robinson, Armed Forces of Saddam's Iraq Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-01-29). file closed 30 July 2004, p.2; R.J. Lee, Key Components of the Iraqi Ground Forces, 2002
5. ↑  „CNN.com Specials". *edition.cnn.com*.
**Torf** (nemischa:) — botqoqlik oʻsimliklarining oʻta namgar va havo kirib borishi qiyin boʻlgan sharoitda tabiiy chirishi va chala parchalangan qoldiklarining toʻplanishidan hosil boʻladigan foydali qazilma, yoqilgʻi. Torfning organik moddasi turli darajada parchalangan oʻsimlik qoldiqlaridan iborat. Torf yer ustida yoki mineral yotqiziqlar qoplami ostida birinchi oʻn m lardagi chuqurlikda yotadi. Chirindi (gumus) Torfga qoramtir rang beradi. Kimyoviy tarkibi Torf hosil qiluvchi oʻsimliklarning kimyoviy tarkibiga va Torfning parchalanish darajasiga boglik boʻlib, unda 50—60% uglerod, 5— 6,5% vodorod, 30—40% kislorod, 1— 3% azot, 0,1—1,5% oltingugurt bor. Torfga xos xususiyatlar: tabiiy sharoitda juda koʻp nam (88—96%) saqlash, gʻovaklik (96—97% gacha) va boshqa Torfning teksturasi bir jinsli, baʼzan qatlamli, strukturasi, odatda, tolasimon va plastik. Rangi sariq yoki qoʻngʻirqora. Torfning quruq holatda zichligi (0,3 g/sm3 gacha), issiqlik oʻtkazish koeffitsiyenti kam, gaz yutish xususiyati esa koʻp boʻladi. Torfning dunyodagi zaxirasi 500 mlrd. t boʻlib, konlarining maydoni dunyo boʻyicha 176 mln. ga. Torf tez uvalanishidan uzoqqa tashib borish kiyin. Shuning uchun mahalliy yoqilgʻi sifatida foydalaniladi. Briketlangan hodda tashish kulay. Torf yirik elektr styalari, issiklik elektr markazlari xamda zd va fka qozonxonalarida yoqish uchun ishlatiladi. Torfdan qurilish materiallari (plitalar) ham tayyorlanadi. Gazlashtirish va chala kokslash yoʻli bilan kimyoviy moddalar olinadi. Torfda va ohak aralashmasini tayyorlashda torfammiakli oʻgʻitlar ishlab chiqarish.da, sabzavotchilik va gulchilikda biologik yoqilgʻi, chorvachilikda toʻshama sifatida, tibbiyotda davolash muolajalarida ishlatiladi. Torf konlari barcha materiklarda: Shimoliy yarim sharda — Gʻarbiy Sibir va gʻarbga tomon Atlantika okeanining sohillarigacha hamda Shim. Amerikaning shim.sharqiy qismida bor. Janubiy yarim sharda esa Jan.

Sharqiy Osiyo olaridagina topilgan.

Yana q.
-------

* Torf sanoati

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
***1 Queen 5 Queers*** — Kanada televizion tok-shousi boʻlib, uning premyerasi 2021-yilda Crave telekanalida boʻlib oʻtgan. 2009—2014-yillardagi MTV Canada serialining jonlanishi *1 Girl 5* Geys, serialda LGBTQ muammolari haqida gapiradigan LGBTQ odamlari paneli mavjud boʻlib, uni drag qirolichasi Brook Lyyn Hayts boshqaradi. Hytesning soʻzlariga koʻra, seriya deyarli butunlay gey erkaklar nuqtai nazariga qaratilgan originaldan koʻra kengroq va turli xil ishtirokchilar qatorini ifodalaydi.

Serial 2021-yil 9-dekabrda debyut qilgan. Serialda ishtirok etgan panelistlar orasida xoreograf Hollywood Jade, komediyachi Tricia Black, aktyor va sportchi Xarrison Braun, moda dizayneri Isaac Mizrahi, musiqachi va yozuvchi Our Lady J.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ahearn, Victoria*. „'The Amazing Race Canada,' 'Letterkenny' spinoff join upcoming Bell Media lineup". *Toronto Star* (10-iyun 2021-yil). Qaraldi: 1-may 2022-yil.
2. ↑  *Jaffer, Murtz*. „Drag queen Brooke Lynn Hytes on sharing the throne for '1 Queen 5 Queers' reboot". *Toronto Star* (6-dekabr 2021-yil). Qaraldi: 1-may 2022-yil.
3. 1 2  *David.* „Brooke Lynn Hytes presides over a panel of her queers in the Crave Original Series 1 Queen 5 Queers". *TV, eh?* (8-noyabr 2021-yil). 11-noyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-may 2022-yil.
Apollino
**Apollino** yoki **Apollino Medichi** — Litsey Apollino kabi yosh xudo Apollonning ellinistik haykalining qadimgi Rim nusxasi. Haykal hozir Florensiyadagi Uffizi galereyasida saqlanmoqda.

Uning boshi, Praksitel Afrodita Knidus ga oʻxshash nisbatlarga ega va shuning uchun bir qator sanʼatshunoslar, bu Praksitel tomonidan yaratilgan asl nusxaning nusxasi yoki hech boʻlmaganda uning uslubiga ega, deb hisoblashadi. Boshqalar, bu Rim davrining bir nechta uslublar aralashmasi bilan eklektik ijodi ekanligini taʼkidlaydilar. Apollinoning chap qoʻli kamon tutgan boʻlishi mumkin.

XVII-asrda Rimda toʻliq saqlanib qolgan holda topilgan, garchi uning aniq dastlabki kelib chiqishi nomaʼlum boʻlsa-da, haykal dastlab Borgeze kollektsiyasida saqlangan, u Villa Medicidagi Medici kollektsiyasida nihoyasiga yetgunga qadar, uning mavjudligi qayerda edi. 1704-yilda hujjatlashtirilgan. Medichi kollektsiyasidagi koʻplab qadimiy haykallardan farqli oʻlaroq, u 1769-1770-yillarda Nioba Medichi guruhiga hamrohlik qilish uchun u yerdan olib ketilgunga qadar Rimda qolgan Kosimo III Medichi tomonidan Florensiyaga koʻchirilmagan. Apollino eng koʻp koʻchirilgan Rim haykallaridan biri sifatida XVIII-asrgacha shuhratini saqlab qoldi.

1840-yilda, Uffizida, haykal shikastlangan, uning ustiga tushgan rasm tufayli va Lorenzo Bartolini tomonidan qayta tiklangan, u zararni yashirish uchun butun haykalni boʻyoq qatlami bilan qoplagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Giulio Emmanuele Rizzo, *Prassitele*, Milan et Rome, 1932, p. 80-81.
2. ↑  Martinez, „Les styles praxitélisants", p. 335.
3. ↑  „Augustus J.C. Hare, «Florence: The Uffizi»". 15-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-fevral 2020-yil.
4. ↑  *Raccolta delle statue antiche e moderne* (Rome, 1704:pl xxxix)
5. ↑  Francis Haskell and Nicholas Penny, *Taste and the Antique: the lure of classical sculpture, 1500—1900* 1981:146-48.
6. ↑  Maffei, 1704.
7. ↑  Haskell and Penny, 1981:147; Hans Gross, *Rome in the Age of Enlightenment: The Post-Tridentine Syndrome and the ancien regime*
8. ↑  *Briefe*, Walther Rehm, ed. IV:27
9. ↑  Guido Mansuelli, *Galleria degli Uffizi: Le sculture* (Rome 1958-61)
**Tojikiston qoʻy zoti** - yarim dagʻal jun beradigan dumbali qoʻy zoti. 1947—64 yillar davomida Tojikiston qishloq xoʻjaligi ilmiy tadqiqot intining Daganakiyik eksperimental xoʻjaligida akademik Gʻ.A.Aliyev rahbarligida va qator chorvadorlar ishtirokida hisori sovliklarini saraji qoʻchqorlari bilan chatishtirish va olingan sarajihisori duragayi qoʻchqorlari bilan linkolnhisori duragayi sovliklarini chatishtirib chiqarilgan. Hisori qoʻyiga xos yiriklik, mustahkam konstitutsiya, erta yetiluvchanlik, yuqori goʻshtdorlikyogʻdorlik kabi qimmatli xoʻjalik belgilarini saqlab qolish bilan birgalikda, qoʻylarda jun mahsulotini oshirish va sifatini yaxshilash kabi qoʻshimcha koʻrsatkichlar ham oʻz ifodasini toptan. Qoʻchqorlarining tirik vazni 90—100 (baʼzan 140), sovliqlari 70–75 kg. Qoʻchqorlaridan 3,5—4,0, sovliklaridan 2,5—2,7 kg jun olinadi. Juni kokilsimon tuzilishga ega, sal toʻlqinsimon, yaltiroq, pishiqligi, qayishqoqligi va elastikligi bilan ajralib turadi. Kokillarining uzunligi qoʻchqorlarida 18— 21, sovliqlarida 15—16 sm. 65—72% toza jun chiqadi. Serpushtligi 100 ona qoʻydan 100—110 qoʻzi olinadi.

Bu zot qoʻylari, asosan, Tojikistonda va qisman Oʻzbekistonda koʻpaytirib boqiladi. Oʻzbekistonda mazkur zotdan dagʻal junli dumbali jaydari qoʻy zotlarini yaxshilash uchun foydalaniladi.

Adabiyot
--------

* Vorobyev P.A. i dr. Ovsevodstvo, kozovodstvo i texnologiya proizvodstva shersti i myasa, M. 1989; Vasilyev N.A. i dr. Ovsevodstvo i texnologiya proizvodstva shersti i baranini, M. 1990.

Abdusattor Amirov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tiglatpalasar** (ossuriycha TukultiapalEsharra) — Ossuriyadagp shohdar nomi. Eng mashhurlari: T. I (mil. av. taxminan 1076-yil v. e.) — shoh (mil. av. taxminan 1114 — mil. av. taxminan 1076). Nairi (Urmiya va Van koʻllari atrofi), Kichik Osiyo, Suriya, Finikiyaga bir necha zafarli yurishlar qilgan, Bobil bilan tengma teng kurash olib borgan. Ossuriyaga bostirib kirgan oromiy qabilalarini Frot daryosi ortiga surib chiqargan. T II (mil. av. 727 v.e.) — shoh (mil. av. 745—727). Mamlakatdagi ichki ahvolni turgʻunlashtirishga qaratilgan islohotlar oʻtkazgan: noibliklarni yiriklashtirib, noiblarni markaziy hokimiyatga boʻysundirgan, shoh qaramogʻida boʻlgan muntazam yollanma qoʻshin tuzgan va boshqa Ossuriyaning bosqinchilik siyosatini davom ettirgan. Gʻarbda 743—740 ydarda suriyalik, finikiyalik va Kichik Osiyodagi hukmdorlarning Arpad koalitsiyasini tormor keltirgan, 734—732 yillarda Damashq va Isroil podsholiklari, Tir, Filistim sh.lari, Arabiston yarim oroldagi knyazliklar va Edomni birlashtirgan koalitsiya ustidan gʻalaba qozongan. 737 yil Gʻarbiy Midiyada oʻrnashib olgan. Shim.ga, Urartu (738 va 735) va Bobilga 2 marta (podsholigining boshida va oxirida) yurish qilgan. Bobiddagi hokimiyatni xaldey sardorlari egallab olishga harakat qilmoqda edi. 729 yil shaxsiy uniya asosida T. III Pulu nomi bilan Bobil podshosi boʻlgan. Bosib olingan hududlarning aksariyatida Ossuriya viloyatlari tuzilgan, bir qism yerlar Ossuriyaga tobe davlatlarga aylantirilgan. T. III davrida xalklarni bosib olingan bir hududdan boshqasiga yoxud Ossuriyaga koʻchirish amaliyotidan foydalanilgan. Qoʻrqmas Abdullayev.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ahmad ibn Tulun Abulabbos** (835 −883) — Misrda 868 — 905 yillarda hukmronlik qilgan tuluniylar sulolasi asoschisi. Ahmad Ibn Tulun Abulabbos T. yoshligida Bagʻdod xalifasi saroyida xizmat qilgan. 868 yildan Misrning muvaqqat voliysi. Qaynotasi Mojur Misr voliysi qilib tayinlangandan soʻng (870), butun Misrni idora qilish ishi Ahmad Ibn Tulun Abulabbos T. qoʻliga oʻtgan. Shundan keyin u xalifalikdan mustaqil boʻlib ajrab chiqish uchun kurasha borib, 878 yil Shomni bosib oldi. Shu tariqa 200 mingdan ortiq askari boʻlgan mustaqil davlat tuzdi. Misr va Shom 904 yilgacha A i. T. asos solgan sulola xukm-ronligida boʻldi. Ahmad Ibn Tulun Abulabbos T. hukmronlikni oʻz qoʻlida saqlab qolish uchun koʻp qon toʻkdi, lekin qurilish va obodonchilik ishiga katta ahamiyat berdi. Qohira shahri chekkasida u qurdirgan katta jome masjid, kurkam saroy va shifoxona hozirgi kungacha saqlanib qolgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nikolay Anisimovga bagʻishlangan memorial stela** — 1974-yilda Grozniyda u oʻqigan 2-sonli oʻrta maktab binosi oldida oʻrnatilgan.

Nikolay Anisimov (1892-1920) — inqilobchi, KPSS (b) aʼzosi, Grozniy bolsheviklar tashkiloti rahbarlaridan biri, Grozniy ishchilar deputatlari kengashining rahbari, oʻrnatish uchun kurashning faol ishtirokchisi. Shimoliy Kavkazda Sovet hokimiyati. U 1920-yilda tifdan vafot etgan va inqilobdagi beqiyos xizmatlari uchun Moskvada dafn etilgan.

Stelani haykaltarosh A. N. Safronov va arxitektor Y. S. Berkovich loyihalashtirgan. 1995-yilda birinchi Chechen urushi paytida vayron qilingan.

Manbalar
--------

1. 1 2  Севостьянов. sfn error: no target: CITEREFСевостьянов (help)
2. ↑  *Щербаков Н. Г.* „О чем говорят названия улиц. Часть 2". *groznycity.ru*. 18-avgust 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-avgust 2018-yil.

Havolalar
---------

* *Севостьянов М.* „Памятная стела, посвящённая Николаю Анисимову" (ru). *gorod-grozny.ru*. 9-iyul 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-iyul 2021-yil.
**Hosszúhetény** ( xorvatcha : ***Hetinj, Etinj, Hetin, Jetin*** , nemischa : ***Hetting, Heting** , **Langheting*** ) — Vengriyaning janubi-g‘arbidagi Baranya okrugidagi aholi eng zich joylashgan qishloq , qishloq turizmining muhim markazi. U okrug poytaxti Pech shahridan 18 kilometr shimoli-sharqda, Meksek tog'larining eng baland cho'qqisi bo'lgan Zengő etaklari va Xármashegy cho'qqisi orasidagi vodiyda joylashgan.

NATO radarlari
--------------

2000-yillarda Vengriya hukumati Zengő tepasida NATO radiolokatsion stansiyasini qurmoqchi edi , ammo reja 2005 yilda Xosjuhetény va yaqin atrofdagi Pecsvarad aholisi va Greenpeace , jumladan, ekolog guruhlarning qattiq qarshiliklari tufayli asos solingan.

Odamlar
-------

* Bertalan Andrasfalvi , siyosatchi, etnograf
* Gyula Bocz , haykaltarosh
* Zsuzsa Deak , grafik rassom
* Alajos Degre , huquqshunos
* Mariya Fisher , yozuvchi
* Tamas Gerbert , ekolog
* Karoli Xetényi Varga , yozuvchi

|  |
| --- |
| Hosszúhetény joylashgan joy |
| Koordinatalari: 46.16331° N 18.35135° D
Koordinatalar : 46.16331° N 18.35135° D |
| Mamlakat | Vengriya |
| Tuman | Baranya |
| Hudud |
| • Jami | 45,27 km 2 (17,48 kv mil) |
| Aholi
(2001) |
| • Jami | 3360 |
| • Zichlik | 74,22/km 2 (192,2/kv milya) |
| Vaqt zonasi | UTC+1 ( CET ) |
| • Yoz ( DST ) | UTC+2 ( CEST ) |
| Pochta kodi | 7694 |
| Hudud kodi | 72 |

Adabiyotlar
-----------

1. ↑  „https://hu.wikipedia.org/wiki/Andr%C3%A1sfalvy\_Bertalan".
2. ↑  „https://hu.wikipedia.org/wiki/Het%C3%A9nyi\_Varga\_K%C3%A1roly".
3. ↑  „http://hosszuheteny.hu/".
**Xost** (inglizcha: *host* - "mehmonlarni qabul qiluvchi mezbon") — har qanday interfeyslarda server rejimida "mijoz-server" formatida xizmatlar ko‘rsatadigan va ushbu interfeyslarda yagona aniqlangan har qanday qurilma. Kengroq ma’noda xost deganda mahalliy yoki global tarmoqqa ulangan har qanday kompyuter tushunilishi mumkin.

"Xost" so'zining o‘zi deyarli jargon atamasi bo‘lib, qurilma yoki uning ishlashi haqida hech qanday ma’lumotga ega emas. "Xost" so‘zidan foydalanish faqat chaqirilayotgan qurilma *qaysi* xizmat xosti bo‘lishi kerakligini tushuntirish bilan birga ma’noga ega. Biroq, xizmat nomi ko‘pincha kontekstdan aniq deb hisoblanib, o‘tkazib yuboriladi.

Masalan, USB protokolini amalga oshirishda USB kontrollerga ulangan mijoz qurilmalarining har bir guruhi alohida USB Xost Controller tomonidan boshqariladi va muvofiqlashtiriladi. Bunday holda, u *USB protokoli uchun xost* vazifasini bajaradi.

Boshqa tomondan, masalan, ixtiyoriy IP-manzilda ping buyrug‘ini bajarayotganda, xost ushbu manzilga ega bo‘lgan va ICMP paketlariga javob berish xizmatini ta’minlaydigan kompyuter bo‘lishi mumkin. Ushbu holatda, bunday kompyuter *ICMP xizmatlari uchun xost* vazifasini bajaradi.

Biroq, ko‘pincha, qo‘shimcha izohlarsiz "xost" TCP/IP protokoli xostini, ya’ni IP tarmog‘iga ulangan qurilmaning tarmoq interfeysini anglatadi. Boshqa har qanday xost singari, bu ham TCP/IP xizmat muhitida (IP manzili) o‘ziga xos ta’rifga ega. TCP/IP protokoli xosti, shuningdek, u bilan bog‘langan majburiy bo‘lmagan matn xususiyatiga — domen nomiga ega bo‘lishi mumkin.

Tarmoq ulanishi dinamik ravishda ulanadigan kompyuter o‘yinlari va boshqa tarmoq ilovalarida xost odatda, u tomonidan tashkil etilgan seansga ulanadigan boshqalardan farqli o‘laroq, aloqa seansini boshqarishni tashkil qiluvchi ulanish ishtirokchilaridan birini anglatadi.

Yana qarang
-----------

* Xit
* Hisoblash tarmog'i
**Ahmad ibn Muso Keshiy** muarrix va faqih boʻlgan. Keshiy nisbasi bilan eʼtirof etilgan allomalardan boʻlib, uning ushbu fiqhiy asari „Majmuʼu-l-havodis va-n-navozil va-l-fatovo va-l-voqiʼot" deb nomlangan. Asarning qoʻlyozma nusxasi hozirda Abu Rayhon Beruniy nomidagi Toshkent davlat Sharqshunoslik instituti qoʻlyozmalar fondida № 5861 raqam bilan saqlanadi. Asarning hajmi 268 varaqdan iborat va mazkur qoʻlyozma asari hanafiylik yoʻnalishidagi fiqhi masalalar va fatvolar jamlanmasidan tashkil topgan. Asar hanafiylik yoʻnalishida tasnif etilgan muʼtabar asarlar sirasiga kiradi undan koʻplab faqihlar foydalangan.Ahmad ibn Muso Keshiy 550/1155-yilda vafot etgan. Allomaning „Majmauʼ-l-havodis va-n-navozil" asariing bir nusxa qoʻlyozmasi Turkiyaning Sulaymoniya kutubxonasida ham saqlanadi. Bu asar hanafiy fiqhida tasnif etilgan eng muʼtabar manbalardan hisoblanadi. Asar fatvolar jamlanmasidan tashkil topgan boʻlib, unga Ahmad ibn Muso Keshiy mashhur faqihlar Abu Lays Samarqandiy, Abu Bakr Fazl, Abu Hafs Kabiyr Buxoriy va boshqalarning fatvolaridan tuzib muhim manbalarni asarda jamlagan. Asar oʻzida oʻn beshta fiqhiy usulni qamrab olgan. Hanafiylik fiqhini oʻrganilishida, mazhabning furuʼ masalalari hamda usullarini oʻrganishda mazkur asarning ahamiyati katta hisoblangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Ўз ФА ШИ, қўлёзмалар фондида 5861 рақам остида сақланади. 268 варақ, 23 қатордан иборат. Асарнинг ҳажми 17,5/27,5 см.
2. ↑  Муҳаммад Н. Насаф ва кеш алломалари. – Т.: Ғ.Ғулом, 2006. – Б. 29.
**Yaʼlo ibn Anas Sogʻarjiy**(arabcha:يالا بن أنس صوغارجي — Yaʼlo ibn Anas Sogʻarjiy — Toʻliq ismi:Yaʼlo ibn Anas ibn Mojid Sogʻarjiy) — muhaddis va roviy.

Faoliyati
---------

Abu Saʼd Idrisiy aytadi: „Yaʼlo ibn Anas Sog‘arjiy mening yaqin do‘stim bo‘lib, u biz bilan birga Abu Jaʼfar Muhammad ibn Ibrohim ibn Hasan Farg‘oniyning oldiga borib hadis eshitar edi".
Bundan tashqari, u Abu Yaʼlo Abdulmu’in ibn Xollaf Nasafiy kabi bir qancha allomalardan hadis eshitgan va rivoyat qilgan. Allomadan esa Muhammad ibn Abdulloh Mustalamiy kabi bir qancha allomalar hadis rivoyat qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  O‘rta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. — B. 615.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Hoshiya** — naqsh mujassamotida asosiy qismlardan; biror narsaning asosiy qismidan ajralib turadigan cheti, atrofi, zehi. Amaliy bezak sanʼatida naqsh mujassamoti tuzilishidagi muhim qism, boʻlak; markaziy may-don va uni oʻrab turadigan H. naqshdan iborat mujassamot keng tarqalgan; baʼ-zan bezak faqat H. naqshdan iborat boʻladi. Bezatilayotgan maydon (pers-pektiva, nisbatlar)ga qarab H. turlicha (ingichka, yoʻgʻon kabi) kenglikda boʻladi; baʼzan 2 parallel chiziqlar orasiga ham naqshlar ishlanadi. H. naqshlarni bir-biridan ajratib turish uchun ularning orasiga chiziladigan parallel toʻgʻri chiziqdan boshlab to murakkab naqshlargacha tarkib topadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Nyu-york (maʼnolari).

**Nyu-york** — AQShning shim.shar-qiy qismidagi shtat. Atlantika okeani sohilida (Long-Aylend o. ham N.-Y. tarkibida), Kanada bilan chegaradosh. Maydoni 127,2 ming km². Aholisi 19,2 mln. kishi (2002); 84% shaharlarda yashaydi. Maʼmuriy markazi — Olbani shahri Yirik shaharlari: Nyu-York, Buffalo, Rochester, Sirakyus. Shtat hududining koʻp qismida Appalachi togʻ tizmalari (eng baland joyi 1628m) joylashgan. Iklimi moʻʼtadil, sernam iqlim. Yanv,ning oʻrtacha temperaturasi 0—8°, iyulniki 20— 23°. Yillik yogʻin 800–1000 mm. Yirik daryolari: Gudzon, Sanlavrentiy. Oʻrmonlar bor.

N.-Y. — AQShning iktisodiy jihatdan eng rivojlangan va aholisi zich shtatlaridan. Sanoat mahsuloti ishlab chiqarish va savdo aylanmasi boʻyicha AQShda 1-oʻrinda. Qishloq xoʻjaliginingetakchi tarmoqlari sut chorvachiligi, parrandachilik, sabzavotchilik, tokchilik.

N.-Y. hududini 17-asr boshida gollandlar bosib olgan. Shtatning mahalliy aholisi qirib tashlangan. 1664-yilda N.-yilni inglizlar egalladi. 1776-yilda N.-Y. AQShni tuzishda qatnashgan dastlabki 13 shtatdan biri boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ingush tili** — jgushlar tili. Iber-kavkaz tillarinit nax guruhiga mansub. Bu tilda soʻzlashuvchilarning asosiy qismi Ingushiya Respublikasida istiqomat qiladi. Ingush tili chechen tilita yaqin turadi, unda taxminan 237 ming kishi soʻzlashadi (1992). Adabiy til Ingushi-yaning tekislik qismida yashovchi aholining soʻzlashuv tili asosida shakllangan. Ingush tilida portlovchi, boʻgʻizda hosil boʻladigan undosh va unli tovushlar koʻp. Grammatik qurilishi oʻziga xos boʻlib, grammatik sinflar (6 ta), ergativ tuzilmalar bor, shaxslar boʻyicha tuslanish yoʻq. Koʻp kelishikli turlanish mavjud. Feʼllar zamonda, mayl, sonda oʻzgaradi. Ingush tili lugʻat tarkibida arab, turkiy, fors, rus tillaridan oʻzlashgan soʻzlar koʻp. 20-asr boshlarigacha yozuv boʻlmagan, hoz. yozuvi kirill alifbosi asosida.

**Ingʻush tili** — ingʻush xalqining tili.

Iberiy-kavkaz tillarining nax-dogʻiston guruhiga kiradi. Chechen tiliga juda yaqin. Adabiy tili xalqning soʻzlash tili asosiga shakllangan. Ingʻush tilining alifbosi avvallarilotin alifbosi asosida (1920 — 38), keyin (1938-yildan) kirill alifbosi asosida tashkil topgan. Hozirgi ingʻush tili alifbosida 46-ta harf bor. 10-turli kelishik qoʻshimchalari bor. Lugʻat tarkibida rus, arab, fors, turkiy tillaridan kirgan juda koʻp soʻzlar kirgan. Grammatik tuzulishi ergativ konstruksiyali.

Manbalar
--------

1. ↑  Informatsionnie materiali ob okonchatelnix itogax Vserossiyskoy perepisi naseleniya 2010 goda
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Tushuntirish boʻshligʻi** faylasuf Jozef Levin ishlab chiqqan atama boʻlib, ongning reduksionistik nazariyalari jismoniy tizimlar sub’ektga maʼlum boʻlgan tajribalarni qanday yaratishini tushuntirishga urinishda duch keladigan qiyinchiliklarga ishora qiladi. Levin bu atamani birinchi marta 1983-yilda maqolasida qoʻllagan va u „ogʻriq — asab yoʻllarining faoliyati" iborasini misol sifatida taklif qilgan. Ushbu tavsif fiziologik maʼnoda qoniqarli boʻlishi mumkin boʻlsa-da, u sub’ektning oʻzi ogʻriqni qanday boshdan kechirayotganini tushunishga yordam bermaydi.

Tushuntirishdagi boʻshliqni yopish ongning qiyin muammosini hal qilish bilan tengdir.

Tushuntirishdagi boʻshliqning mavjudligi muammosi tushuntirishlari allaqachon maʼlum boʻlgan fizika qonunlari asosida toʻliq tavsiflanishi mumkin boʻlgan tizimlarga taʼsir qilmaydi. Zamonaviy kompyuter qanchalik murakkab koʻrinmasin, uning funksiyalarini uning jismoniy tuzilishi asosida toʻliq tushuntirish mumkin. Aksincha, miya boʻlgan jismoniy tizimda hech narsa ongning paydo boʻlishi zarurligini koʻrsatmaydi, shunga qaramay, tajriba mavzusi uchun shubhasiz mavjud. Shu asosda, psixofizik muammoni hal qilishda dualistik yondashuv tarafdorlari ong miyadan sifat jihatidan farq qiladi va tushuntirishdagi boʻshliqni bartaraf etish uchun qandaydir ruhiy moddaning alohida va materiyadan mustaqil mavjudligini taʼkidlaydilar. Monistik yondashuv tarafdorlari bunday substansiyaning mavjudligini inkor etadilar, ammo ongning umumeʼtirof etilgan nazariyasi va qiyin muammoning qoniqarli yechimi yoʻqligi sababli, ular tushuntirishdagi boʻshliqni bartaraf etishning mantiqiy izchil usulini ham taklif qila olmaydi.

Tushuntirishdagi boʻshliq muammosi uzoq vaqtdan beri aql faylasuflari va sunʼiy intellekt boʻyicha mutaxassislar oʻrtasida munozara mavzusi boʻlib kelgan va hali ham aniq hal qilinmagan. Tushuntirish boʻshligʻining mavjudligi va u bilan bogʻliq boʻlgan falsafiy muammoning mohiyati munozarali masaladir. Baʼzi olimlarning fikricha, muammo bizning hozirgi bilimlarimiz etishmasligida va kelajakda nevrologiyaning kashfiyoti va faylasuflarning yutuqlari boʻshliqni bartaraf etishga yordam beradi. Boshqa tadqiqotchilarning taʼkidlashicha, boʻshliq inson bilishining fundamental cheklovlari bilan bogʻliq va hech qanday ilmiy tadqiqotlar uni bartaraf etishga yordam bermaydi. Yana boshqalar qiyin muammoning oʻzini notoʻgʻri shakllangan deb bilishadi va shuning uchun tushuntirishda boʻshliq mavjudligini tan olishni rad etishadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Levine J. (1983). *Materialism and qualia: the explanatory gap*. **64** (Pacific Philosophical Quarterly nashri). pp. 354-361. .
2. ↑  Юлина 2004, № 10. sfn error: no target: CITEREFЮлина2004 (help)
**Katga artezian havzasi** - Avstraliyaning eng yirik artezian havzasi. Dunyoda kattaligi jihatdan 2-oʻrinda. (Gʻarbiy Sibir havzasidan keyin). Mayd. 1736 ming km2. Karpentariya qoʻltigʻi sohilidan Darling daryosi oʻrta oqimigacha 2200 km, gʻarbdan sharqqa 1800 km ga choʻzilgan. Qad. kristalli zaminning bukilgan qismida joylashgan, bu yerda choʻkindi jinslarning qalinligi 2500 m gacha. Suv mezozoyning qum-toshli qatlamlarida uchraydi. Suvi koʻpincha minerallashgan, 2000 m gacha chuqurlikda yotadi. Eyr koʻli va uning atrofida (bu yerlar dengiz sathidan 12 m past) yer yuziga bulok, tarzida chiqqan. Chuqurlashgan sayin suvning temperaturasi har 32,5 m da G ga oshib boradi. Eng yuqori temperatura (110°) Kvinslend shtatidagi burgʻi qudugʻida qayd qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xojiraxon (Jahon) Rasulova** ( 1917-yil tavallud topgan – 1980-yil vafot etgan ) — sovet va tojik qishloq xoʻjaligi xodimi, Stalinobod viloyati Koʻktosh tumanidagi "Qizil yulduz" ( rus "Красная Звезда"; 1965-yildan — "Leningrad" kolxozi) jamoa rahbari. Tojikiston SSR paxta xomashyosini qoʻlda yigʻish boʻyicha rekordchi, SSSR Sotsialistik Mehnat Qahramoni, ikki Lenin ordeni (1947-yil, 1948-yil), ikkita Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1946-yil, 1957-yil) sohibasi.

Biografiya
----------

1917-yilda Turkiston general-gubernatorligining Farg'ona viloyatida dehqon oilasida tug‘ilgan. Millati tojik, ijtimoiy ahvoli — ishchi. 1934-yilda ota-onasi bilan birga O‘zbekistondan ko‘chib kelib, Tojikiston SSR Stalinobod viloyatining Ko‘ktosh tumaniga joylashdi va bir vaqtning o‘zida "Qizil yulduz" kolxoziga ishga kirdi.

1935-yilda o‘n sakkiz yoshida Ko‘ktosh tumanidagi "Qizil yulduz" kolxozining paxtachilik brigadasi tarkibida mehnat faoliyatini boshladi. 1941-yildan boshlab u butun mehnat faoliyati davomida paxta terimchilar zvenosiga rahbarlik qildi. 1942-yilgi paxta terimi mavsumi yakunlariga ko‘ra, uning mehnat zvenosi 12 gektar maydondan gektariga 40 sentnerdan paxta xomashyosi yig‘ib oldi. 1946-yilda uning bo‘linmasi rekord natija oldi. 5 gektar maydondan 108 sentner Amerika paxtasi. Tojikiston SSR paxta xomashyosini qoʻlda yigʻish boʻyicha musobaqa g’olibasi va rekordchisi hisoblanadi.

1946-yildan KPSS a'zosi bo‘lgan. Xojiraxon Rasulova 1967-yilda nafaqaga chiqqunga qadar Leningrad kolxozida (1965-yildan kolxoz nomini o'zgartirilgan) jamoa boshlig'i bo'lib ishladi. U 1980-yilda vafot etgan. 

Xojiraxon Rasulova mehnatdagi yuksak yutuqlari va shaxsiy ko‘rsatkichlari uchun ikki marta Lenin ordeni va O‘roq va "Bolg‘a oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

Mukofotlar
----------

* 1946-yil - Mehnat Qizil Bayroq ordeni;
* 1947-yil - Lenin ordeni;
* 1948-yil - Lenin ordeni;
* 1957-yil - Mehnat Qizil Bayroq ordeni

Adabiyotlar
-----------

* Энсиклопедияи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон. — Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи советии тоҷик, 1989.
* *Музалевский М. В.* — Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь. — М.: РИЦ «Кавалер», 2008. — Т. 2. — 200
* с.Расулова Ҳоҷирахон // Плешко — Сақил. — Д.: СИЭСТ, 1986. — (Энциклопедияи Советии Тоҷик: [дар 8 ҷ.] / сармуҳаррир М. Д. Диноршоев; 1978—1988, ҷ. 6).

Manbalar
--------


1. 1 2 3  „Xojiraxon (Jahon) Rasulova biografiyasi".
2. ↑  Использованы А.Т.Новичков «Ходжирахон Расулова», 1948г. и «Таджикская Советская энциклопедия», 6-й том 1986г.
3. ↑  »
**Nikkei 225** (Nikkei 225, tock Average, yaponcha: *日経平均株価', 日経225*) Yaponiyaning eng muhim fond indekslaridan biridir. Indeks birinchi marta 1950-yil 7-sentabrda Tokio fond birjasi tomonidan TSE Adjusted, tock Price Average nomi ostida nashr etilgan.

Indeks 1970-yildan beri Yaponiyaning The Nihon Keizai, Shimbun gazetasi tomonidan hisoblab chiqiladi.

2021-yil 15-fevralda Nikkei 225 indeksi 30 000 chegarasidan oshib ketdi, bu soʻnggi 30 yil ichidagi eng katta natija edi. Oʻsishning sababi Yaponiya banki tomonidan COVID-19 pandemiyasining moliyaviy taʼsirini yumshatish uchun amalga oshirilayotgan pul-kredit ragʻbatlantirish dasturidir.

2022-yil oxiriga kelib indeksga Tokyo Electron kompaniyasi eng katta taʼsir koʻrsatadi (TYO: 8035).

Indeksni hisoblash
------------------

Indeks "Aksiyalarning tuzatilgan bahosi" yigʻindisini aniqlash va bu summani "bo'luvchi" ga boʻlish orqali aniqlanadi. "Aksiyaning tuzatilgan bahosi" uning narxini "tuzatish koeffitsienti"ga ko'paytirilganiga teng. Narxni tuzatish koeffisienti ko'pchilik aksiyalar uchun odatda 1 ga teng, lekin nisbatan yuqori narxdagi aksiyalar uchun bu koeffisienti pastroqdir. Aksiyalar savati oʻzgarganda va aksiyalarning boʻlinishi yoki teskari boʻlinishi paytida indeksni bozordan tashqari hodisalar sababli keskin o’zgarib ketishining oldini olish uchun "boʻluvchi" qiymatiga tuzatish kiritiladi.

Nikkei 225 indeksi kompaniya aksiyalaridan iborat. Oʻzaro fond aksiyalari, birja fondlari, koʻchmas mulk fondlari va imtiyozli aksiyalar bunga kiritilmaydi. Eng koʻp sotiladigan aksiyalar tanlab olinadi. Agar indeksdagi kompaniya qoʻshilib ketish yoki bankrotlik tufayli chiqib ketsa, uning oʻrniga ishtirokchi xuddi shu bozor sektoridan qidiriladi.

2010-yil yanvar oyidan boshlab indeks savdo sessiyalari vaqtida har 15 soniyada yangilanadi. Bunda, Nikkei 225-ga kiritilgan kompaniyalar roʻyxati yiliga bir marta, oktabr oyida koʻrib chiqiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Nikkei". *investopedia.com*. Qaraldi: 11-fevral 2022-yil.
2. ↑  „Nikkei index hits 30,000 for first time in three decades". *asia.nikkei.com*. 15-fevral 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-fevral 2022-yil.
3. ↑  „Nikkei Stock Average Index Guidebook". *indexes.nikkei.co.jp*. Qaraldi: 11-fevral 2022-yil.
4. ↑  „Trading indices". *comparebrokers.co*. Qaraldi: 11-fevral 2022-yil.
5. ↑  „Nikkei to calculate 225 average every 15 seconds". *reuters.com*. Qaraldi: 11-fevral 2022-yil.
6. ↑  „FAQ (Nikkei Stock Average)". *indexes.nikkei.co.jp*. Qaraldi: 11-fevral 2022-yil.
**Rossiyadagi kruiz turizmi Rossiyadagi turizmning** bir turi bo'lib, daryo va dengiz sayohatlarini o'z ichiga oladi.

Turizmning bu turi yuqori mavsumiylikka ega, eng faol davri maydan oktyabrgacha.

 Ingliz tilidagi "Volga bo'ylab sayohatlar" sayyohlik risolasining muqovasi. Taxminan 1931-yil. "Inturist "davlat kompaniyasi nashri
Rossiyadagi zich daryo tarmog'i tufayli turli xil kruiz dasturlarini tashkil qilish mumkin. Kruiz turizmi ommaviy turizm emas, lekin shu bilan birga u turizm biznesining eng istiqbolli, dinamik yo‘nalishlaridan biri va yuqori daromadli tarmoqlaridan biridir. Ichki suv yo'llari Rossiya Federatsiyasining 60 ta sub'ekti hududidan o'tadi, ularning 14 tasida suv xo'jaligini rivojlantirishga qaratilgan davlat loyihalari va 2014-2020 yillarga mo'ljallangan Federal maqsadli dastur amalga oshirilgan yoki amalga oshirilmoqda. Amur, Arxangelsk, Volgograd, Vologda, Ivanovo, Kostroma, Tver va Yaroslavl viloyatlarida, Buryatiya, Kareliya, Tatariston, Udmurtiya va Chuvashiya respublikalarida, shuningdek Xabarovsk o'lkasida turizm.

Volga daryosida joylashgan barcha hududlarni, shuningdek, Amur viloyati, Xabarovsk o'lkasi, Saxalin, Kamchatka va Arktikadagi kruiz klasterlarini o'z ichiga olgan Katta Volga kruiz klasteri uchun kruiz sayohatlari rivojlanishning asosiy yo'nalishi sifatida belgilangan. "Ichki va kirish turizmini rivojlantirish (2019-2025)" Federal maqsadli dasturi.

Xorijiy sayyohlar uchun, umuman olganda, kruizlar buyurtma bo'yicha navigatsiya boshlanishidan oldin shakllanadi. Chet ellik sayyohlar orasida Germaniya, AQSh, Fransiya, Buyuk Britaniya, Avstriya, Italiya va Ispaniya fuqarolari, o‘rtacha daromadi va yoshi ko‘proq. Chet ellik sayyohlarning 90% gacha Moskva - Sankt-Peterburg kruizlarini bir tomonlama 3-4 kun davom etadigan va lyuks va yarim lyuks kabinalari bo'lgan qulay kemalar, qolganlari Volga va Sibir daryolari bo'ylab uzoq sayohatlarni tanlaydi: Lena, Yenisey, Ob, Amuru. Arktika ekspeditsion turizmi talabga ega - uning marshrutlari Shimoliy Muz okeanining orollari - Frants-Iosif erlari, Novaya Zemlya, Murmanskdan Shimoliy qutbga, Boltiqbo'yi, Barents va Oq dengizlar qirg'oqlari bo'ylab , Chukotka yarim oroli bo'ylab o'tadi. Vrangel oroliga tashrif bilan, Saxalin va Kamchatka qirg'oqlari bo'ylab qo'mondon va Kuril orollariga tashrif buyurish bilan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Распоряжение Правительства Российской Федерации от 31.05.2014 г. № 941-р"..  Правительство РФ (2014-05-31  ). 23-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-iyul 2017-yil.
2. ↑  „Постановление Правительства Российской Федерации от 31.01.2017 г. № 118"..  Правительство РФ (31-yanvar 2017-yil). 15-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-iyul 2017-yil.
3. ↑  „Постановление Правительства Российской Федерации от 26.12.2013 г. № 1297"..  Правительство РФ (26-dekabr 2013-yil). 22-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-iyul 2017-yil.
4. ↑  „Ростуризм готовит новые круизные центры в стране"..  Информационный портал Круиз-Инфо (18-sentabr 2017-yil). 1-dekabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-noyabr 2017-yil.
**Rossiya-Seyshel orollari munosabatlari** (ruscha: *Российско-сейшельские отношения*) Rossiya va Seyshel orollarining ikki tomonlama munosabatlari. Seyshel orollari va Sovet Ittifoqi oʻrtasidagi diplomatik munosabatlar 1976-yil 30-iyunda, orol davlati Buyuk Britaniyadan mustaqillikka erishganidan bir kun oʻtib oʻrnatilgan. Rossiyaning Viktoriya shahrida elchixonasi bor. Seyshel orollari Rossiyada Parijdagi (Fransiya) elchixonasi va ikkita faxriy konsulligi (Sankt-Peterburg va Yekaterinburg) orqali taqdim etilgan.

2009-yil fevral oyida Rossiyaning Seyshel orollaridagi elchisi Aleksandr Vladimirov Davlat uyida prezident Jeyms Mishel va vitse-prezident Jozef Belmontga yakuniy tashrif buyurdi.

Sovet davridagi munosabatlar
----------------------------

1980-yil 15-fevralda Sovet Ittifoqi va Seyshel orollari Viktoriya *shahrida savdo navigatsiyasi toʻgʻrisidagi shartnomani* imzoladilar. Seyshel orollari prezidenti Fransiya-Albert Rene hukumati Sovet qoʻshinlarining Afgʻonistonga bostirib kirishini qoʻllab-quvvatladi.

1987-yilda *The Sunday Times* amerikalik razvedka zobitlariga iqtibos keltirgan holda, Sovet Ittifoqi 1986-yil oktyabr oyida *Ivan Rogovga desant* qilgandan soʻng Seyshel orollariga 50 dengiz piyoda qoʻshinini tushirganini xabar qildi.

Iqtisodiy munosabatlar
----------------------

2008-yilda Rossiya va Seyshel orollari oʻrtasidagi oʻzaro tovar ayirboshlash hajmi jami 6,23 million AQSh dollarini tashkil etdi. Rossiya Seyshel orollariga 4,54 million dollarlik mahsulot va xizmatlar, jumladan, mineral moylar, mashina va uskunalar eksport qildi.

1999-yilda ikki davlat oʻrtasida turizm sohasida hamkorlik toʻgʻrisida kelishuv imzolangan boʻlsa, 2008-yilda Seyshel orollariga 6400 ga yaqin rossiyalik sayyoh tashrif buyurgan. Seyshel orollariga rus turizmining oʻsishi Seychellois milliy aviakompaniyasi Air Seychellesni 2009-yil mart oyida Moskvaning Vnukovo xalqaro aeroportiga haftalik reysni yoʻlga qoʻyishiga olib keldi va Rossiya bozorida mavjudligi mustahkamlangandan soʻng yana bir haftalik reys qoʻshilishi kutilmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  Ginsburgs, George „1976",*. A calendar of Soviet treaties, 1974-1980*. BRILL, 1987 — 163 bet. ISBN 90-247-3628-5. 27-may 2009-yilda qaraldi.
2. ↑  „Seychelles-Russia relations now ‘at their best’". Seychelles Nation (11-fevral 2009-yil). Qaraldi: 27-may 2009-yil.
3. ↑  „Catholic church says SPPF not telling the truth about past relationship". Seychelles Weekly (7-iyul 2006-yil). Qaraldi: 26-may 2009-yil.
4. ↑  „Air Seychelles officially launches flight linking Seychelles-Moscow". Seychelles.travel (24-mart 2009-yil). Qaraldi: 26-may 2009-yil.
**Oʻzbekiston Xokkey Ligasi 2013** (**UHL 2013**) xokkey boʻyicha Oʻzbekiston chempionati (Oʻzbekiston Xokkey Ligasi) tarixidagi birinchi boʻlib, bir qator sabablarga koʻra yakunlanmagan. Xokkey boʻyicha Oʻzbekiston chempionatining navbatdagi qura tashlash marosimi faqat 2019 yilda boʻlib oʻtdi.

Aslida, u 2013-yilning 25-yanvaridan 31-yanvariga qadar, birinchi davraga qadar boʻlib oʻtdi. Ikkinchi davra o‘tkazilmadi va chempionat yakunlanmay qoldi. O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat va sport ishlari vazirligi, shuningdek, 2013-yil dekabr oyida tashkil etilgan va 2013-yilgi mavsumda nihoyasiga yetganidan biroz vaqt o‘tib nomaʼlum sabablarga ko‘ra tugatilgan O‘zbekiston Xokkey federatsiyasi huzurida Xokkey ligasi o‘tkaziladi.

Klublarda yosh va yosh xokkeychilar va faxriy xokkeychilar oʻynashgan, ularning baʼzilari murabbiylik faoliyatini birlashtirgan. Shunday qilib, chempionatni havaskor yoki yarim professional deb hisoblash mumkin.

Barcha bahslar Toshkentdagi Furqat nomidagi madaniyat va sport saroyining muz arenasida boʻlib oʻtdi.

Aʼzolar
-------

2013-yilgi mavsumda Oʻzbekiston xokkey ligasida toʻrtta xokkey klubi ishtirok etdi, barcha toʻrtta jamoa Oʻzbekiston poytaxti Toshkent shahri sharafini himoya qildi.

* Akulalar
* Bars
* Oq ayiqlar
* Binokor

Format
------

Chempionat ikki turda o‘tkazilishi rejalashtirilgan edi. Jami 12 ta oʻyin oʻtkazilishi rejalashtirilgan edi. Chempionat aslida birinchi davradan so‘ng, yaʼni oltita o‘yindan so‘ng yakunlandi.

Turnir jadvali
--------------

Birinchi davradan keyingi turnir jadvali. Ikkinchi tur oʻtkazilmadi.

| № | Klub | Ochko |
| --- | --- | --- |
| 1 | Leopard | 5 |
| 2 | Binokor | 3 |
| 3 | Oq ayiqlar | 3 |
| 4 | akulalar | 1 |

Havolalar
---------

* „Чемпионат Узбекистана 2013" (ru).  Хоккейные Архивы — hockeyarchives.ru. 2-fevral 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-fevral 2019-yil.



* „Жаркий узбекский лед" (ru).  ИА Фергана — fergana.agency. Qaraldi: 9-fevral 2019-yil.



* „В Узбекистане стартовал чемпионат страны по хоккею" (ru).  ИА Спорт.KG — sport.kg. Qaraldi: 9-fevral 2019-yil.

Eslatmalar
----------
**Paduya** — Italiyaning shim. qismidagi shahar. Paduya viloyatining maʼmuriy markazi. Aholisi 203,3 ming kishi (2001). Transport yoʻllarining muhim tuguni, kema katnaydigan kanal orqali Adriatika dengizi bilan bogʻlangan. Mashinasozlikning turli sohalari, kimyo, yengil, oziq-ovqat, poligrafiya sanoati korxonalari mavjud. Galiley ishlagan universitet (1222), botanika bogʻi (1545, Yevropada eng kds.), muzeylar bor. Shahar miloddan avvalgi 4-asrdan maʼlum. Uygʻonish davrida P.da rassomlik sanʼati nihoyatda yuksalgan. 1866-yilda Italiya qirolligiga qoʻshilgunga qadar turli davlatlar tarkibida boʻlgan. 12—15-asrlarga oid meʼmoriy yodgorliklar (cherkov va saroylar) saqlangan. P.da har yili xalqaro yarmarkalar oʻtkaziladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Galley kometasi** — dumli yulduz. Ingliz olimi E. Galley 1705-yilda kashf qilgan va uning Quyosh sistemasi aʼzosi ekanligini isbotlagan. Kometaning Quyosh atrofida aylanish davri taxminan 76 yilga teng. 1910 va 1986-yillarda Quyoshga yaqinlashganida avvaldan tuzilgan bir qancha xalqaro dasturlarga muvofiq kuzatuv ishlari olib borildi. 1910-yilda Quyoshga yaqinlashishida uning dumi 140° boʻlib, Yer shari uning dumi orasidan oʻtgan boʻlishi kerak, orbitasining ekssentrisiteti 0,967, perigeliyda Quyoshdan uzoqligi 0,6 astronomik birlikka teng. Quyoshga har gal yaqinlashganida ilgarigiga qaraganda xiraroq koʻrinadi. 1986-yilga yaqin kelishida ham 1910-yildagiga qaraganda 2— 3 marta xiraroq edi. Shunga qaramay, oddiy teleskopik kuzatishlardan tashqari G.k.ga sobiq Ittifoq ("Vega-1", 1986.6.3, "Vega-2", 1986.9.3), AQSH, Yaponiya, Fransiya, Germaniya ("Jotto", 1986.14.3)dan maxsus kosmik apparatlar uchirilib, G.k. yaqinida har tomonlama tekshirishlar olib borildi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |