recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kalif** — Amudaryo boʻyidagi qadimiy shahar va kechuv nomi. Amudaryoning eng tor yerida qurilgan. Arxeologik maʼlumotlarga koʻra, K. milodning boshlarida bunyod etilgan boʻlsada, u Aleksandr (Iskandar Maqduniy) davridayoq mavjud boʻlganligi ehtimoli bor. Tarixchilarning fikriga koʻra yunon-makedon qoʻshini aynan shu yerdan Amudaryoni kechib oʻtgan. 10-asrda shahar daryoning har ikki qirgʻogʻini egallagan. Shaharning asosiy qismi daryoning soʻl qirgʻogʻida boʻlib, unda Zulqarnayn raboti, jome masjidi joylashgan. Uning qarshisida, daryoning oʻng qirgʻogʻida Zulkifl raboti boʻlgan. Ibn al Asirning yozishicha, Amudaryoga qurilgan dastlabki suzuvchi koʻprik (ponton) 11-asrda Mahmud Gʻaznaviy tomonidan qurilgan. Sulton Mahmud qoraxoniylar xoqoni Arslonxonning daʼvatiga binoan, Qodirxonga qarshi chiqqanda shu yerdan oʻtgan. Daryoning bu yerdagi kengligi 3 ming qadamga yaqin boʻlgan. Mahalliy rivoyatlarga koʻra, K. yaqinida Zulqarnayn, yaʼni Iskandar butun boyliklari, oltinlari bilan dafn qilingan. Hofizi Abruning yozishicha, Iskandar K.da xazinasini koʻmib quygan, keyinchalik uni sosoniylar shohi Anushirvon izlab topa olmagan. V. V. Bartoldning fikricha, islomdan avval K. da mahalliy dinga oid bosh sajdagoh boʻlgan, keyinchalik uni Iskandar bilan bogʻlashgan.

Oʻrta asrlarda K. shahrining ahamiyati shu qadar oshganki, hatto Amudaryo "Kalif daryosi" deb ham atala boshlagan. 12-asrda K. mustahkam qalʼa boʻlgan. Amir Temur va temuriylar davrida ham K. muhim kechuv yeri sanalgan. 17-asr K. shahri faqat daryoning soʻl qirgʻogʻini egallagan. Uning mudofaa devorlari bu davrda vayron qilingan boʻlib, unda faqat kemachi hunarmandlar va xiroj toʻplovchi amaldorlar yashagan. 17-asr oxirida soʻl qirgʻoqdagi K. uzil-kesil tanazzulga uchraydi, bu Amudaryodan chiqarilgan Foxir kanalining qurib qolishi bilan bogʻliq edi. Shu davrdan boshlab K. hozirgacha oʻng qirgʻoqda rivojlanib kelmoqda.

Adabiyot
--------

* Kamaliddinov Sh. S, Istoricheskaya geografiya Yujnogo Sogda i Toharistana po araboyazichnim istochnikam IX - nachala XIII vv. T. 1996.

Manbalar
--------

1. ↑  Zohid Madrahimov*. Tarixiy toponimika* (oʻzbekcha). „Navro‘z" nashriyoti, 2007 — 24 bet.
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kali Dora Flanagan** (1995-yil 19-sentyabrda tugʻilgan) — Amerika milliy jamoasi va PHF ligasidagi Boston Pride jamoasida oʻynagan xokkeychi. Northern Cyclonesda yordamchi murabbiy boʻlib ishlaydi, USPHL tarixidagi birinchi ayol murabbiy.

Faoliyat
--------

Flanagan xokkeyga oʻtishdan oldin dastlab figurali uchuvchi boʻlgan. Oʻrta maktabda National Sports akademiyasi (Lake Placid, New York) da xokkey boʻyicha qizlar jamoasi sardori boʻlib oʻynagan.

NCAAda 157 oʻyin oʻtkazib, 72 ochko toʻpladi. Boston kolleji bilan 2016- va 2017-yillarda Hockey East chempionatlarida, shuningdek, 2016 va 2017-yillarda Beanpot chempionatlarida gʻolib chiqdi. 2017—2018-yilgi mavsumda AQSh olimpiya terma jamoasiga tayyorgarlik koʻrish uchun taʼtil oldi. Kollejdagi soʻnggi mavsumiga qaytganida, jamoa sardori boʻlib oʻynadi va 2018—2019-yilda Hockey East Third Team All-Starda ham sardor boʻlgan.

Kali 2018-yilgi NWHL da Boston Pride bilan 5-oʻrinni egalladi. 2019-yil may oyida yangi tashkil etilgan Professional Xokkey Ayollar Assotsiatsiyasiga (PWHPA) qoʻshildi va kuzda New Hampshire shtatining Hoodson shahrida boʻlib oʻtgan Dream Gap Tourda jamoa sardorlaridan biri boʻldi. 2020-yilgi ECHL yulduzlar oʻyinida ishtirok etgan PWHPA oʻyinchilaridan biri boʻlib, bittadan gol va golli uzatmani rasmiylashtirdi.

### Xalqaro

Kali 2017-yilgi IIHF ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida va 2018-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etgan. 2018-yilgi Olimpiada oʻyinlari davomida Flanagan AQSh jamoasi bilan oltin medalni qoʻlga kiritdi. 2019-yilgi Aurora oʻyinlarida Amerika jamoasi safida boʻlgan.

Shaxsiy hayoti
--------------

Flanagan Massachusets shtatining Burlington shahrida oʻsgan. Otasi Bill Flanagan Rensselaer politexnika institutida xokkey oʻynagan va amakivachchasi Bay Flanagan Merrimack kollejida oʻynagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Meet the Players: Kali Flanagan".
2. ↑  „Gold on the Bench: Olympic Champion Flanagan coaching NCDC Cyclones" (16-sentabr 2019-yil). 28-oktabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-avgust 2022-yil.
3. ↑  „Around the World and Back: Kali Flanagan's Olympic Path - the Heights" (16-oktabr 2018-yil).
4. ↑  „Boston College Women's Hockey's Kali Flanagan Wins BCI's Female Fan Favorite Award" (22-iyun 2017-yil).
5. ↑  „Women's Hockey Notebook: Pride get Flanagan in draft" (21-dekabr 2018-yil).
6. ↑  „Dream Gap Tour aims to close gap between what girls can dream, what women can do" (29-avgust 2019-yil).
7. ↑  „PWHPA shines at 2020 ECHL All-Star Classic" (23-yanvar 2020-yil).
8. ↑  „2017 World Championship roster". 20-fevral 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-dekabr 2017-yil.
9. ↑  „Kali Flanagan Bio". *teamusa.usahockey.com*.  Team USA Hockey. Qaraldi: 11-dekabr 2017-yil.
10. ↑  „Athlete Profile - Kali FLANAGAN". *pyeongchang2018.com*. 21-aprel 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-fevral 2018-yil.
11. ↑  „2017-18 U.S. WOMEN'S NATIONAL TEAM". *teamusa.usahockey.com*. Qaraldi: 22-fevral 2018-yil.
12. ↑  *Futterman, Matthew*. „U.S. Beats Canada for First Women's Hockey Gold Since 1998". *The New York Times* (22-fevral 2018-yil). Qaraldi: 22-fevral 2018-yil.
**Tragikomediya** — tragediya va komediyaga xos xususiyatlarni oʻzida mujassamlashtirgan dramatik janr. T.da hayot haqidagi barcha mezonlar nisbiy xarakterga ega boʻladi. Bunda tragediya va komediya uchun odatiy hol boʻlgan oʻlchovlar mutlaqo inkor qilinishi mumkin. Voqelikni tragikomik tarzda qabul qilish va tasvirlashda insonning kundalik turmushidagi qatʼiy axloqiy qoidalar buziladi. Bu janrda ijod qiladigan sanʼatkor voqelikni tragikomik tarzda qabul qiladi. Sanʼatkor mavjud ijtimoiy tuzum va urfodatlarni tanqid ostiga olishi, kinoya, piching, yumor va satiradan foydalanib, mavjud fojiaviyijtimoiy illatlar ustidan istehzoli kulishi mumkin. T.da har ikkala janrga xos xususiyatlar oʻzaro almashinib, biri ikkinchisining mavjudligi shartiga aylanadi. Fojiaviy holatlar bilan komik personajlar bir paytda sahnaga chiqadi. Ushbu janrdagi voqelik tasviri oxiroqibatda fojiaviylik oʻrnini kulgi va kulgili holatlar oʻrnini fojia egallashi bilan yakun topadi. T. oʻzaro zid janrlarning dialektik birligidan yuzaga keladigan kuldirib yigʻlatish va yigʻlatib kuldirish holatlari asosiga quriladi. Bu janrdagi asarlar oʻquvchi yoki tomoshabinni kuldiradi va ayni paytda chuqur tafakkur uchun manba boʻlib, ichdan yigʻlatadi. Insonni oʻz moxiyatiga yoki oʻzi yashab turgan jamiyatga teran nazar bilan qarashga oʻrgatadi. T.da voqelik tizimi tubdan oʻzgarishi, kutilmagan mubolagʻali yoki allegorik epizodlar oʻrtaga chiqishi mumkin.

T.ning dastlabki namunalari Yevripid ijodida uchraydi.

19-asr oxiri va 20-asr 1yarmidagi Yevropa adabiyotida, xususan, G. Gauptman, A. P. Chexov, G. Lorka, E. Ionesko, S. Bekket ijodida T. namunalari mavjud. Oʻzbek adabiyotida Sh. Boshbekovning "Temir xotin" asari T.ga misol boʻladi. Sanʼatshunos olimlar Ch. Chaplin suratga tushgan filmlarda tragikomik unsurlar mavjudligini taʼkidlaydilar.

Bahodir Karimov.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
PYORSELL (Purcell) Genri( taxminan 1659 — London — 1695.21.11) — ingliz kompozitori va organchi. Milliy kompozitorlik maktabi namoyandasi, milliy opera asoschisi ("Didona va Eney", 1689). Uygʻonish davri imitatsiyali hamda yordamchi ovozli polifoniya vositalari bilan rang-barang garmoniya hamda gomofoniya unsurlarini oʻziga xos tarzda chatishtirib, yaxlit uslub yaratgan. Kuylar xalkchilligi va nafisligi, ingliz ogʻzaki nutqi intonatsiyalarini mahorat bilan qayta ishlaganligi bilan ajralib turadi. Qoʻshiqlar, xor va musikali teatr asarlari, kamer-cholgʻu asar (triosonata, fantaziya, pyesa)lar va boshqa muallifi. Angliyada bi-rinchi boʻlib Sharq mavzulariga muro-jat etgan: "Hindlar qirolichasi" ope-rasi (1695), "Abdulazir, yohud Mavr qasdi" pyesasiga musiqasi (1695) va boshqa 1876-yildan Angliyada P. jamiyati faoliyat koʻrsatmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Egon Krenz 2007-yilda
**Egon Rudi Ernst Krenz** (1937-yil 19-martda tug'ilgan) — nemis sobiq siyosatchisi, 1989-yilgi inqiloblar paytida Germaniya Demokratik Respublikasining harbiy Germaniya) so'nggi kommunistik rahbari. U Erich Xonekker o‘rniga Germaniyaning hukmron Sotsialistik birlik partiyasi lavozimini egalladi, biroq bir necha hafta o‘tgach, Berlin devori qulagandan keyin iste’foga chiqishga majbur bo‘ldi. 

Faoliyati davomida Krenz SEDda bir qator nufuzli lavozimlarni egallagan. U 1984-yildan 1989-yilda rejimga qarshi norozilik namoyishlari fonida uning o‘rnini egalgunga qadar Xonekkerning o‘rinbosari bo‘lgan. Krenz kommunistik rejimning hokimiyatni saqlab qolishga urinishida muvaffaqiyatsizlikka uchradi va Berlin devori qulaganidan bir necha hafta o'tgach, iste'foga chiqishga majbur bo'ldi. 1990-yil 21-yanvarda SED vorisi partiyasidan chiqarib yuborildi. 2000-yilda u kommunistik tuzum jinoyatlarida ishtirok etgani uchun odam oʻldirishda ayblanib, olti yarim yilga qamalgan. 2003-yilda qamoqdan chiqqanidan so'ng u Meklenburg-Vorpommerndagi Dierhagen kichik shaharchasida nafaqaga chiqdi. U 2006-yilda jazo muddati tugaguniga qadar shartli ozodlikda qoldi.

Dastlabki yillarda
------------------

Krenz nemis ota-onasidan Kolbergda, keyin fashistlar Germaniyasining bir qismi va hozir Polshada tug'ilgan. Uning oilasi 1945-yilda Ikkinchi Jahon urushi oxirida nemislarni Polshadan ommaviy ravishda qaytarish va haydash paytida Damgartenga ko'chirildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Egon Krenz".. Qaraldi: 1-dekabr 2022-yil.
2. ↑  „Egon Krenz".. Qaraldi: 2-dekabr 2022-yil.
3. ↑  „Dastlabki yillarda".. Qaraldi: 2-dekabr 2022-yil.
**Hepat**, shuningdek **Hepa**, **Heba**, **Hebat** (Ugarit yozuvida *ḫbt*) — hurriylarning oliy quyosh maʼbudasi, momaqaldiroq xudosi Teshubning xotini, Xett mifologiyasida ham hurmatga sazovor boʻlgan. Maʼbuda haqida birinchi eslatma Ebla *matnida Ḫabatu* sifatida koʻrsatilgan boʻlib, u „maʼbuda Halaba" degan maʼnoni anglatuvchi \*Ḫalbatu soʻzidan olingan boʻlishi mumkin. Xettlar oʻz maʼbudasini „xonim", „Xatti mamlakati malikasi, osmon malikasi Hepat" deb atashgan.

Kelib chiqishi
--------------

Hepa va Tashubning uchta farzandi bor edi: oʻgʻli Sharuma (Šarruma), qizlari Allanzu va Kunzishalli. Ularning barchasi Yoziliqoya qoya qoʻriqxonasida ifodalangan. Xattusili I yilnomalariga koʻra, Hepa yer osti dunyosi maʼbudasi Allani.

Hepatga Tsumeva ismli vazir, shuningdek, bir nechta maʼbuda xizmat qilgan.

Ehtirom
-------

Teshub Halabskiy va Hepa ilohiy juftlik edi. Hepa Xet Arinnitiga bilan, Teshub esa Xetning oliy xudosi Tarxuntga qiyoslangan. Hepaning ibodat joylari Xalab, Ud va Kitsuvatnada boʻlgan.

Suriya-Xett qirolligi davridagi Luvi ierogliflarida Hepa *Hiputa* yoki *Hipatu* deb ataladi va Tarxuntsning xotini hisoblanadi. Uning xurriy eri Teshub (Tisupa kabi) ieroglif yozuvlarida kamdan-kam uchraydi. Hepaning ikki farzandi Sarruma va Allanzuva ham hurmatga sazovor edi. Darende hududida u taxtda ichimlik qadahi bilan va Sarruma uning orqasida panterada tasvirlangan. Ularning oldida hukmdor Arnuvanti libatsiya (ichkilik nazr qilish) marosimini oʻtkazayotgani ifodalangan.

Keyinchalik Rim imperiyasi davrida Hepa lidiyaliklar tomonidan Dionisning enagasi Meter Hipta sifatida hurmatga sazovor boʻlgan. Iyerodullar ushbu maʼbudaga xutba qilishni bagʻishlaganlar.

Yana qarang
-----------

* Kubaba (Shumero-Akkad mifologiyasi)

Manbalar
--------

1. ↑   „1",*Угаритский эпос*, Памятники письменности Востока, М.: Наука, 1965.
2. 1 2  Наталия Михайловна Постовская*. Изучение древней истории Ближнего Востока в Советском Союзе, 1917-1959 гг*. Академия наук СССР, 1961 — 387 bet.
3. ↑  *Труды Отдела Востока*. Государственный Эрмитаж. 1939 — 39 bet.
4. 1 2  Volkert Haas, Heidemarie Koch*. Religionen des alten Orients: Hethiter und Iran*. Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 2011 — 233—234 bet. ISBN 978-3-525-51695-9.
5. ↑  *Вестник: История*. М.: Изд-во Московского университета, 1976 — 82 bet.
6. 1 2 3 4  Piotr Taracha*. Religions of Second Millennium Anatolia*. Wiesbaden: Harrassowitz, 2009 — 91—118 bet. ISBN 978-3-447-05885-8.
7. ↑  Maciej Popko*. Völker und Sprachen Altanatoliens*. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag, 2008. ISBN 978-3-447-05708-0.
8. ↑  Christian Marek, Peter Frei*. Geschichte Kleinasiens in der Antike*. München: Verlag C.H. Beck, 2010 — 597, 637 bet. ISBN 978-3-406-59853-1.
**Byof burginyon** (FR. bfuf bourguignon-Burgundiya mol goʻshti) — anʼanaviy, ammo keng tarqalgan fransuz taomlari emas. Sarimsoq, piyoz, sabzi, qoʻziqorin bilan qaynatilgan, mol goʻshti shoʻrvasi quyuq sharob sousida dimlangan, yengil qovurilgan mol goʻshti boʻlaklaridan tayyorlanadi.

Tarix
-----

Byof burginyon vaqt oʻtishi bilan „yuqori oshxonada" ildiz otgan koʻplab dehqon taomlaridan biridir. Ehtimol, sharob sousida mol goʻshtini qaynatish zarurati goʻsht juda qattiq boʻlgan va oddiy qovurish yetarli boʻlmagan paytlarda paydo boʻlgan. Endi oshpazlarning ixtiyorida har qanday lazzat uchun mol goʻshti bor, shuning uchun uning nomi fransuz goʻshtli taomlariga aylanganiga qaramay, yuqori oshxonadagi restoranlarda bunday taom tayyorlashga ehtiyoj yoʻq. Ovqat uy sharoitida tejamkor boʻlish uchun arzon mol goʻshtini tayyorlash usuli sifatida yoki soʻyilgan hayvonlarning tana goʻshtidan toʻliq foydalanish uchun dolzarb boʻlib qolmoqda.

Tayyorlash va xizmat qilish
---------------------------

 Boeuf bourguignon makaron garniturasi bilan
Koʻpchilik uchun bu taomning retsepti hali ham sir. Koʻp yillar davomida u muhim oʻzgarishlarga duch keldi, xususan, oziq-ovqat farqlari tufayli. Ammo undagi asosiy narsa: mol goʻshtini toʻgʻri qovurish, sharob sousining toʻgʻri qalin mustahkamligi, aniq pishirish vaqti (taxminan uch soat). 2009-yildan beri „Juli va Julia" filmining chiqishi tufayli retseptga katta qiziqish bildirildi. Ushbu avtobiografik hikoyaning asosiy qahramoni — Julia Child — „fransuz oshxonasi sanʼatini oʻzlashtirish" kitobining muallifi. Va bu hikoyadagi asosiy taom „Byof burginyon"dir. Ushbu taomning yakuniy, umumeʼtirof etilgan retsepti hali eʼlon qilinmagan.

Mol goʻshtining ustiga sousni quying va sovuq joyda 5-6 soatga qoʻying. Shundan soʻng, mol goʻshtini oling va har bir boʻlakni unga soling. Chuqur qozonda goʻshtni oʻsimlik yogʻida qovuring. Tomat pastasini qoʻshing. Doimo aralashtirib, qizartirib yubormang. Qobiq qattiq boʻlmasligi kerak. Sous, sabzavot va goʻshtli bulonni qoʻshing. Massani qaynatib oling, keyin olovni kamaytiring va goʻsht yumshoq boʻlgunga qadar 2,5 soat davomida pishiring va sous quyuqlashadi. Tayyor boʻlgunga qadar 15 daqiqa davomida qoʻziqorinni qovuring. Qoʻziqorinlarni qozonga qoʻshing va 15 daqiqadan soʻng oʻchiring.

Mol goʻshtidan burginyon odatda qaynatilgan kartoshka yoki makaron bilan tartiladi.

Yana qarang
-----------

* Mol goʻshti stroganofi

Manbalar
--------

1. ↑  *Праздничный стол по-французски*. Москва: ОЛМА Медиа Групп, 2014 — 34 bet.
2. ↑  Robert Hamburger, Barbara Hamburger*. Paris Bistros: A Guide to the Best*, HarperCollins Publishers, 1995 — 86 bet.


K:alifbo tartibida taomlar
**Rodas** (Ispancha talaffuz: [[Xalqaro fonetik alifbo|[ˈroðas]]]) Kubaning Cienfuegos provinsiyasidagi munisipalitet va shaharchadir. U 1859-yilda *Lechuzo* nomi bilan tashkil etilgan. 1879-yilda u kapitan generali *Kaballero de Rodas* sharafiga Rodas deb oʻzgartirildi.

Geografiyasi
------------

Munitsipalitet Cabecera (shaharning oʻzi), Ariza, Kartagena, Kongojas, Jabacoa, La Union, Limones, Medidas, Santiago, Soledad va Turquino barrioslari va qishloqlariga boʻlingan. 1977 yilgi maʼmuriy islohotga qadar, hozirda Palmira munitsipalitetida joylashgan Arriete-Ciego Montero qishlogʻi uning bir qismi edi.

U Aguada de Pasajeros, Abreus, Cienfuegos, Palmira, Lajas, Santo Domingo (Villa Klara provinsiyasida) va Los Arabos (Matanzas provinsiyasida) munitsipalitetlari bilan chegaradosh.

Demografiya
-----------

2004-yildagi hisobga koʻra Rodas munitsipalitetida 33 477 kishi istiqomat qilgan. Umumiy maydoni 552 km2, aholi zichligi esa 60.6 km2.

Yana qarang
-----------

* Kuba munitsipalitetlari
* Kuba shaharlari roʻyxati

Manbalar
--------

1. 1 2  *Guije.com.* „Rodas" (es). Qaraldi: 7-oktabr 2007-yil.
2. ↑  *Atenas.cu.* „2004 Population trends, by Province and Municipality" (es) (2004). 27-sentabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-oktabr 2007-yil.
3. ↑  *Statoids.* „Municipios of Cuba" (iyul 2003). Qaraldi: 7-oktabr 2007-yil.
**Henry Wadsworth Longfellow** (1807.17.2, Portlend, Men shtati — 1882.24.3, Kembrij, Massachusets shtati) — amerikalik shoir, tarjimon. Advokat oilasida tugʻilgan. 1836—54 yillarda Garvard universitetining Yevropa adabiyotlari va tillari boʻyicha professor "Qullik haqida qoʻshiqlar" (1842) qoratanlilarni qulliqdan ozod qilish harakati taʼsiri ostida yaratilgan. "Koʻchmanchi qushlar" toʻplamida (1858) erksizlikni qoralab, ozodlikni madh etgan. Milliy boʻyoklarga boy "Evanjelina" (1847), "Maylz Stendishning unashtirilishi" (1858) kabi epik dostonlar muallifi. L. ijodida indeyslarning mashhur afsonalari asosida yozilgan "Gayavati haqida qoʻshiq" dostoni (1855) mashhur (bu qahramonlik eposi oʻzbek tiliga ham tarjima qilingan). 1863-yilda J. Bokkachcho va J. Choser uslublarida "Yoʻl boʻyidagi mehmonxona hikoyalari" toʻplamini yaratgan. L. Yevropa adabiyotlarining tarjimoni sifatida ham tanilgan. 1846-yilda "Yevropa shoirlari va sheʼriyati" toʻplamini nashr ettirdi. Bu toʻplamga amerikalik shoirlar, jumladan, L.ning oʻzi ham tarjima qilgan 400 dan ortiq asar kiritilgan. 1876— 79 yillarda 31 jilddan iborat "Turli oʻlkalarning sheʼrlari"ni nashr qildirdi. Ushbu toʻplamning 20-jildi chor Rossiyasi xalqlari adabiyotlariga bagʻishlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Rodion Konstantinovich Shchedrin** (1932.16.12, Moskva) — rus kompozitori, pianinochi, musiqa jamoat arbobi. Rodion Shchedrin 1932- yilda moskvada musiqachi oilasida tugʻilgan. Otasi bastakor va musiqa nazariyasi oʻqituvchisi edi. U Moskva xor maktabida tahsil olgan va 1955-yilda Moskva konservatoriyasini kompozitsiya
va fortepiano boʻyicha tahsil olgan. Uning birinchi yirik asarlari 20 yoshida yozilgan. Xalqq artisti (1981). Moskva konservatoriyasini tugatgan (1955). Rossiya Kompozitorlar uyushmasi raisi (1973—90). Ijodida rus musiqa folklori („Faqat sevgi emas" operasi, 1961; „Bukri toychoq" baleti, 1960; „Jarang" orkestr uchun konserti, 1968 va boshqalar), rus cherkov aytimlari („Tasvirlangan farishta" liturgiyasi, 1991) va boshqalar ga keng murojaat qilib, ularni zamonaviy kompozitsiya texnikasi (aleatorika, sonorizm va boshqalar) bilan uygʻunlashtirgan. „Lolita" (1993) operasi, „Karmensyuita" (J. Bizening operasi asosida, 1967), „Anna Karenina" (1972), „Chayka" (1980), „Laycha yetaklagan xonim" (1985) baletlari (hammasi M.GGʻlisetskaya uchun yaratilgan), 5 fortepiano (1954—99), 4 orkestr (1960—89), skripka, alt, violonchel, truba uchun konsertlari (1994—97), kamer va xor asarlari, kinofilmlar („Balandlik", „NormandiyaNeman" va boshqalar) uchun yozgan musiqalari mashhur. Yirik asarlariga ulugʻvorlik va teran fojiaviylik, shoironalik va joʻshqinlik, shoʻx yumor va oʻtkir hajviya xos. Davlat (1972), Rossiya Davlat mukofot (1992)lari laureati. Oʻzbekistonda „Karmensyuita" va „Anna Karenina" baletlari Navoiy teatritsa sahnalashtirilgan, konsert va kamer asarlari muntazam ijro etilmoqda.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  
 


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bofta** (fors. — toʻqima) — toʻqilgan shakldagi islimiy naqsh yoki naqsh boʻlagi; tanob singari yoʻnalishida hosil qilingan aylanma shaklli boglam (toʻqima). B. mujassamotning asosi (baʼzan markazi) ni tashkil etsa, naqsh B. soʻzi bilan qoʻshib ataladi: B.li kapalakgul, B.li tugungul, B.li turunj va shahri k. Xalq ustalaridan O. Qosimjonov (B.li davragul), S. Norqoʻziyev (B.li tokcha namoyon, B.li qoʻshbandgul), J. Hakimov (B.li oygul, B.li paxtagul) va boshqa ijodida koʻp uchraydi. B. asosida rangbarang mujassamotlar yaratilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Henry Pelham** (1694-yil 25-sentyabr – 1754-yil 6-mart vaqt oraligʻida yashagan) — Britaniya Whig davlat arbobi. 1743-yildan 1754-yilda vafotigacha Buyuk Britaniyaning Bosh vaziri boʻlib ishlagan. 

U Nyukaslning 1-gersogi Thomas Pelham-Hollesning ukasi boʻlib, Pelham hukumatida xizmat qilgan va uning oʻrniga bosh vazir lavozimini egallagan. Pelham odatda Robert va Wilmington grafidan keyin Britaniyaning uchinchi bosh vaziri boʻlgan deb hisoblanadi.

Hayoti
------

Henry Pelham siyosatchilar oilasida tugʻilgan. Jamoatlar palatasi aʼzosi, keyinchalik Lordlar palatasi 1-baroni. 1717-yilda u Sasseksdagi Siford shahri parlamentiga saylangan. 1724-yildan Pelham 1742-yilda isteʼfoga chiqqunga qadar Robert Walpole (Whig partiyasi) hukumatida edi.

Partiyalar koalitsiyasi orqali Pelham 1743-yilda Bosh vazir, Gʻaznachilikning birinchi lord va moliya kansleri etib saylandi. Birinchi yil davomida haqiqiy hokimiyat Davlat kotibi Jon Karteretga tegishli edi, keyinchalik uning akasi Thomas Pelham-Holls, Nyukaslning 1-gersogi Pelham hukumati faoliyatida muhim rol oʻynadi. Pelham davrida Britaniya bir nechta urushlarda, jumladan Avstriya vorisligi urushida va mustamlakalardagi bir nechta mojarolarda ishtirok etgan. 1752-yilda taqvimning oʻzgarishi muhim voqea boʻldi: Buyuk Britaniya Grigorian kalendarini qabul qildi, yil boshi 25-martdan 1-yanvarga koʻchirildi.

Pelhamning oʻlimidan soʻng, uning ukasi **Thomas** bosh vazir boʻldi.

Havolalar
---------

* Palamning tarjimai holi Britaniya Bosh vazirining rasmiy veb-saytida
**Sholgʻom**— butguldoshlar oilasiga mansub ikki yillik sabzavot oʻsimligi. Sh. Oʻrta Osiyo, Misr, Gretsiya va Italiyada qadimdan ekiladi. Shuningdek, AQSH, Yaponiya, Hindistonda koʻp tarqalgan. Oʻzbekistonda ham koʻp yetishtiriladi. Sh. birinchi yili bargli poya va ildizmeva hosil qiladi; ikkinchi yili gulpoya chiqarib urugʻ beradi. Guli toʻrt boʻlakli, shingil toʻpgulga yigʻilgan, sariqqizgʻish, chetdan changlanadi. Mevasi qoʻzoq, dumaloqyassi, uzunchoq; oq, qizil, binafsha rangda. Urugʻi mayda, yumaloq, qoramtir. 1000 dona urugi ogʻirligi 1—4 g. Oʻzbekistonda iyulavg. boshlarida ekiladi. Urugʻi harorati 2—3° li tuproqda unib chiqadi, 18—20° da yaxshi rivojlanadi (bunda urugʻ 2—4 kunda toʻliq unib chiqadi). Sh. namsevar, tuproqunumdorligi va uning mexanik tarkibiga talabchan. Sovuqqa chidamli (—4—5° da zararlanmaydi). Vegetatsiya davri 60—80 qun. Sh. ildizmevasi tarkibida efir moylari koʻpligi hamda yengil hazm boʻlishi tufayli yil boʻyi isteʼmol qilinadi. Sh. inson organizmi uchun zarur boʻlgan askorbin kislota, vitaminlar, kaliy, kaltsiy, fosfor, magniy, temir tuzlari, ferment, fitonsidlarga boy. Sh. bargida vitaminlar va askorbin kislota ildizmevasidagidan koʻproq.

Urugʻi sepilgandan keyin niholi 3—4 chinbarg chiqarganda birinchi marta, 2—4 haftadan soʻng ikkinchi marta yagana qilinadi.

Oʻsuv davrida qator oralari yumshatiladi, oʻtaladi. Oʻzbekistonda shahrining 3 navi — Namangan Sh.i (mahalliy tezpishar), Samarqand Sh.i (oʻrtapishar), Muyassar (tezpishar) navlari ekiladi. Hosildorligi 110—130 s/ga.

Zararkunandalari: qiziloyoq qoʻngʻizva Sh. oqkapalagi. Kasalliklari: fomoz, fuzarioz va boshqalarAbdulaziz Abbosov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi** — Oʻzbekiston SSR faxriy unvoni, xizmat koʻrsatgan fuqarolar va jamoalarning davlat va jamiyat tomonidan eʼtirof etilish shakllaridan biri sanaladi. 1966-yil 27-sentabrda Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashi Prezidiumining „Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan muhandis", „Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi", „Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi" faxriy unvonlarini taʼsis etish toʻgʻrisida"gi Farmoni bilan asoslangan. Oʻzbekiston SSR aloqachisi", „Oʻzbekiston SSR avtomobil transportida xizmat koʻrsatgan xodim" va „Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan savdo xodimi" faxriy unvonlari davlat va jamiyat tomonidan belgilandi.

Madaniyat, sanʼat, taʼlim, matbaa, matbuot, radio va televideniye muassasalari, tashkilotlari va organlarining yuqori malakali xodimlari, badiiy havaskorlik ishtirokchilari hamda tashkilot, muassasalar va madaniyat organlari ishida ixtiyoriy ravishda ishtirok etayotgan shaxslar madaniyat rivojidagi xizmatlari uchun taqdirlanishdi.

Faxriy unvonga sazovor boʻlgan shaxslar Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti Prezidiumining yorliqlari va kumush bilan qoplangan rangli metalldan yasalgan tegishli koʻkrak nishoni bilan taqdirlanishgan. Nishon koʻkrakning oʻng tomoniga taqilgan. Bu unvon Oʻzbekiston SSR davlat mukofotlari tizimiga kiritilgan. SSSR parchalanishi bilan mazkur unvon bilan taqdirlanish yoʻqqa chiqarildi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Звания почётные//Большая советская энциклопедия в 30-ти томах. – 3-е издание*. Москва: Советская энциклопедия, 1969 - 1986.
2. ↑   *Об установлении почетных званий "Заслуженный инженер Узбекской ССР", "Заслуженный работник культуры Узбекской ССР", "Заслуженный связист Узбекской ССР", "Заслуженный работник автотранспорта Узбекской ССР" и "Заслуженный работник торговли Узбекской ССР".*. 1966. pp. 9.
**Naqshbandxon ibn Sultonxon** — (?—1958) — alloma va faylasuf.
Naqshbandxon ibn Sultonxon Hazrat Xoja Ali ar Romitaniyning avlodlari bo‘lganlar. Bul zoti sharif valiyulloh bo‘lib, sho‘rolar zamonasida ham naqshbandiya tariqati piri murshidi sifatida faoliyat ko‘rsatgan. Zikrda, shukrda, sabru qanoatda ulamolar peshvosi boʻlgan. Hazrat Naqshbandxon shariat ilmini puxta egallagan, Miri Arab madrasasini tamomlagan.
Sho‘rolar zamonasida Hazratni qamaydilar. Qamoqdan chiqqan vaqtlarida o‘g‘illari va xotinlari marhum bo‘lgan edi. To nafaqaga chiqkuncha Buxorodagi Ibn Sino kutubxonasi Sharq bo‘limida xizmat qilganlar. Shu zoti sharifning sharofatlaridan durdona asarlar XXI asrgacha sog‘-salomat yetib kelgan. Naqshbandxonning karomatlariga usta Aminbobo, Mahsumbobo (Omonulloxon), Usta Hidoyatlar guvoh bo‘lishgan. Bolaligimda otam Mullo Nabi meni Naqshbandxon huzurlariga olib borgandilar, ul zot haqimga duo qilgandilar. O‘zbekiston xalq yozuvchisi, atoqli adib Neʼmat Aminov „Bir asr hikoyati" kitoblarida Hazrat Naqshbandxon ibn Sultonxon haqlaridagi xotiralarini yozgan.
Naqshbandxon bolalarga bittadan qand tarqatardilar, yetmaganiga bir tishlamdan non ulashib chiqardilar. Har kuni necha joyga aytilsalar, albatta, shuncha marta bolalarga qand-qurs, bo‘g‘irsoq va non tarqatardilar. Bolalar hazratning bu ishiga ko‘nikib qolgan, chunki ota-onalari ularga Naqshbandxonning qo‘llaridan narsa olib yeyish savob, deb o‘rgatgan edilar. Hazrat Naqshbandxon ibn Sultonxon 1958-yil vafot etgan. Uning qabri Hazrat Imom Hojatbaror xonaqolarining Qibla tomonidadir. Naqshbandxon ibn Sultonxon toʻgʻrisida maʼlumotlar aniq saqlanmagan. Ushbu kishi toʻgʻrisida maʼlumotlar koʻproq atoqli oʻzbek adibi Sadriddin Salim Buxoriy kitoblarida uchraydi.

Manbalar
--------

1. ↑  Inoyatov S, Rajabov Q*. Buxoro tarixi*. Toshkent: Tafakkur, 2015 — 460 bet.
2. ↑  Sadriddin Salim Buxoriy*. Buxoroning tabarruk ziyoratgohlari*. Buxoro: Durdona nashriyoti, 2012 — 291 bet.
Vikipediyada shunday familiyali boshqa shaxslar haqida ham maqolalar mavjud, qarang: Haririy.

**Saʼduddin Rafiq al-Haririy** (18-aprel 1970-yil tugʻilgan) — livanlik milliarder va siyosatchi. Livan bosh vaziri (2009-2011, 2016-2020). Suiqasd orqaili oʻldirilgan sobiq Livan Bosh vaziri Rafiq Haririyning ikkinchi oʻgʻli. Otasining oʻlimidan soʻng u otasi tomonidan tashkil etilgan „Kelajak uchun harakat" partiyasini, shuningdek M14 Livan koalitsiyasini boshqargan. U bir necha-yil chet elda boʻldi. 2014-yil 8 avgustda Livanga qaytib keldi va 2016-yil 3-noyabrda u bosh vazir etib tayinlandi.

Dastlabki-yillar
----------------

Saʼd Haririy Rafiq Haririyning oʻgʻli va uning birinchi rafiqasi Nidol al-Boʻstoni (asli Iroqdan) boʻlgan oʻgʻli, u Saudiya Arabistonining ar-Riyod shahrida tugʻilgan va voyaga etgan. Arab tilidan tashqari, ingliz va fransuz tillarida ham soʻzlashadi. Jorjtaun Universitetini Biznes boshqaruvi mutaxassisligi boʻyicha tugatgan. Keyin u Livanga qaytib keladi va otasining oʻldirilishigacha uning biznesida qatnashadi. 2005-yil fevralida otasi oʻldirilganida, uning boyligi 4,1 milliard dollarga yetadi. Forbes jurnaliga koʻra, u dunyoning eng boy odamlari roʻyxatida 522-oʻrinda turadi.

Faoliyati
---------

Haririy siyosiy karyerasidan oldin Yaqin Sharq va Afrikada telekommunikatsiya taʼminotchisi „Oger Telekom"ning boshqaruv prezidenti boʻlib ishlagan. U „Omnia Holdings" boshqaruvi raisi, „Oger International Entreprise de Travaux Internationaux", „Saudi Oger", „Saudi Investment Bank", „Saudi Research and Marketing Group" va „Future Television" boshqaruv aʼzosi boʻlgan.

Siyosiy karyarasi
-----------------

2005-yil 20-aprelda Haririyning oilasi Saʼd Haririyning marhum otasi Rafik Haririy tomonidan asos solingan „Kelajak uchun harakati" sunʼiy harakatini boshqarishini eʼlon qildi. U, shuningdek, bu ommaviy namoyishlar va Gʻarbning koʻmagi bilan 29 yildan keyin Livandan Suriya qoʻshinlarining olib chiqilishiga olib kelgan „kedr inqilobi" dan keyin tashkil etilgan livanning M14 koalitsiyasiga rahbarlik qildi.

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* Future Movement rasmiy sayti
* March 14 Alliance rasmiy sayti
* To Live and Die in Beirut, A portfolio of Saad Hariri
**Sonnenberg qal’asi** (nemischa:; shuningdek, **Nüziders qal’asi**, nemischa:) — Avstriyaning Nüziders kommunasi (Vorarlberg federal shtati) yaqinidagi oʻrta asrlarga oid qal’a xarobalari; 1258-yildan avval qishloq ustidagi baland tepalikda qurilgan. U lord Sonnenbergning qarorgohi va shu nomdagi okrugning markazi hisoblangan. Kur yepiskopi va Tirol grafi Frederik IV oʻrtasidagi ziddiyat paytida qal’a yonib ketadi. U 1409-1410-yillarda yepiskop tomonidan qayta tiklangan va nomi „Nuciders"dan „Sonnenberg"ga oʻzgartirigan. U 1473-yilda uch kunlik qamaldan soʻng bosib olinib, yoʻq qilingan.

Tarixi
------

Nutsiders qishlogʻi 830-yilga oid hujjatlarda eslatib oʻtilgan, ammo 2005-yil holatiga muvofiq, oʻrta asr qal’asi eski istehkom oʻrnida qurilgani haqida hech qanday dalil yoʻq. Taxminlarga koʻra, qal’a 1258-yilgacha qurilgan. Kur yepiskopi graf Xartman fon Verdenberg-Sargans va Tirol grafi Fridrix IV oʻrtasidagi toʻqnashuv paytida qal’a bosib olinib, yoqib yuborilan.

Nutsidersdagi qal’a 1409-1410-yillarda Kur yepiskopi buyrugʻi bilan qayta qurilgan va 1412-yilda „Burg Nuziders"dan „Burg Sonnenberg" deb nomlangan. Xuddi shu davrda u viloyatning maʼmuriy markaziga aylangan. Hartmanning oʻlimidan soʻng, 1455-yilda Vaduzda yashovchi amakivachchalari Sonnenbergni sotib yuborgani. 1472-yilda Gabsburglar va mahalliy hukmdorlar oʻrtasida toʻqnashuv kelib chiqadi, natijada Burkhard fon Kneringen qoʻmondonligi ostida Gabsburg yollanma qoʻshini uch kunlik qamaldan soʻng qal’ani egallaydi. Mojaro 1474-yilda qal’a Gabsburglar tomonidan 35 000 guldenga sotilganda hal boʻladi. Qal’a qayta tiklanmagan va mahalliy aholi xarobalardan tosh manbai sifatida faol foydalangan. Qal’aning qoldiqlari XX asrda, 1934-1935-yillarda qisman tiklangan.

Yana qarang
-----------

* Neuburg qal’asi (Koblach)
* Neu-Montfort qal’asi
* Alt Ems qal’asi

Manbalar
--------

1. ↑  de:Hartmann von Werdenberg-Sargans

Adabiyotlar
-----------

* Alois Niderstätter: Die Vorarlberger Burgen. Universitätsverlag Wagner, Innsbruck 2017, ISBN 978-3-7030-0953-2, S. 142-146.
* Bundesdenkmalamt (Hrsg.): Dehio-Handbuch. Die Kunstdenkmäler Osterreichs: Vorarlberg. Koblach. Burgruin Noyburg. Verlag Anton Schroll & Co, Wien 1983, ISBN 3-7031-0585-2.
* Kleines Vorarlberger Burgenbuch — Frans Josef Huber — 1985-yil
* Osterreichische Burgen Bd. IV — Otto Piper — 1905-yil
* Osterreichisches Burgenlexikon — Georg Clam Martinic — 1992-yil
* Shtayner Zeugen — Volkmar Diet — 1995-yil
* Österreyxdagi Von Burg zu Burg — Gerxard Stenzel — 1973-yil

Havolalar
---------

* *Martin Hammerl.* „Sonnenberg" (de). *burgen-austria.com*.  Burgen-Austria (10-iyun 2005-yil). Qaraldi: 20-fevral 2021-yil.
**Shayx Saʼd al-Gʻomidiy** (arabcha: ) — Saudiya Arabistonining dunyoga mashhur qorilaridan biri.

Biografiyasi
------------

1967-yilda Saudiya Arabistonining Dammom shahrida tugʻilgan. 1990-yilda, 22 yoshligida butun Qur’onni yod olgan. U Qur’onni tajvid bilan, bexato oʻqishi va jozibador ovozi tufayli eʼtiborga erishgan. Dammomdagi islomshunoslik bilim yurtida islom qonunlarini oʻrgangan. 1990-2009 yillarda dunyodagi bir nechta masjidlarda, shu jumladan AQSh, Buyuk Britaniya va Avstriyadagi masjidlarning imomi boʻlgan. 2009-2014 yillarda u al-Masjid an-Nabaviyga imomlik qilgan. Hozirgi kunda u Dammomdagi Kanu masjidi imomi. Butunjahon islom ulamolari kengashi aʼzosi.

Manbalar
--------

1. ↑  assabile.com
2. ↑

Havolalar
---------

Ushbu maqolani tinglang (1 daqiqa)noicon
Spoken Wikipedia iconBu audiofayl ushbu maqolaning 26-iyun, 2022-yil(2022-06-26)
 sanasidagi versiyasi asosida yaratilgan boʻlib, shu sanadan keyin amalga oshirilgan tahrirlarni aks ettirmaydi.(Yordam · Koʻproq audiomaqolalar)
* Polniy Koran v ispolnenii Saada Al-Gamidi 3-1
* FULL QURAN BY SAAD AL GHAMDI


  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Saʼdulla Shukur** (1912.15.1, Jizzax — 1972.14.9, Toshkent) — bolalar shoiri, dramaturg. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1972). Samarqand ped. bilim yurtida (1924—29) va Pedakademiyaning filol. fakultetida oʻqigan (1929—31). Oʻzbekiston davlat nashriyotida muharrir (1931—64) va Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasida adabiy konsultant (1964—72). Ilk sheʼrlar toʻplami — "Hayqiriq" (1932). "Sen nima qilding?" (1942), "Shohista" (1944), "Shirin kun" (1947), "Ulugʻ shahar" (1951) sheʼriy toʻplamlarida urush voqealari aks etgan. "Bizning bayram" (1953), "Koʻkbuloq" (1957), "Ohangrabo" (1959), "Dastyor qiz" (1961), "Ozoda" (1964) va boshqalar asarlar muallifi. Sh.S. oʻzbek xalq ertaklari syujeti asosida "Yoriltosh" musiqali dramasi (1938) va librettosini (1967) yaratgan. Urush yillaridagi bolalar hayotiga bagʻishlangan "Bizning jangchi" (1942), "Gulxan" (1943) pyesalari Respublika yosh tomoshabinlar teatrida sahnalashtirilgan. "Dalada bayram" (1954) komediyasi esa koʻplab teatr sahnalarida qoʻyilgan. A.S.Pushkin, L.Tolstoy, S.Marshak, S.Mixalkov va boshqalar rus yozuvchilari asarlarini oʻzbek tiliga tarjima qilgan.

Manbalar
--------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Iskandarov Saʼdulla** (1939.5.2, Xorazm viloyati Bogʻot qishlogʻi) — kimyogar olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (2000). Oʻzbekiston Qishloq xoʻjaligi Fanlar akademiyasi akademik (1991), kimyo fanlari doktori (1973), professor (1980). Toshkent farmatsevtika institutini tugatgan (1961). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Oʻsimlik moddalari kimyosi institutida ilmiy xodim (1965—73), Xorazm pedagogika institutida prorektor (1973-77). UrtaOsiyo neftni qayta ishlash ilmiy tadqiqot instituti direktori (197778). Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash in-jenerlari instituti rektori va kafedra mudiri (1978 — 86; 2001-yildan), laboratoriya mudiri (1976—1991). Toshkent farmatsevtika instituti rektori (1991—2001). Ilmiy ishlari oʻsimliklar alkaloidlarini oʻrganish, kimyoviy tuzilishini aniqlash, strukturaviy tahlil usullari va ularni qishloq xoʻjaligida qoʻllash masalalariga bagʻishlangan. Usimliklardan 24 yangi alkaloid ajratib olgan. Paxtachilikda qoʻllaniladigan biologik stimulyatorlar (A-1, Ketostim), "Optim" defoliantini ixtiro qilgan. Shamol eroziyasiga karshi kurashda interpolimer kompleks qoplama hosil qilish usulini yaratdi. Tibbiyotda keng koʻlamda ishlatiladigan bir qancha noyob dorilar (levomitsetin, vitamin Ye, mumiyo va b.)ni ishlab chiqarishning yangi texnologiyalarini taklif etdi. Oliy oʻquv yurtlari uchun organik kimyo boʻyicha darsliklar yozgan. Jahon dorishunoslar Kongressi aʼzosi (1996).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Sedimentatsiya** (lot. sedimentum. — choʻkish) — dispers faza zarralari (qattiq donacha, suyuklik tomchisi, gaz pufakchalari)ning suyuq yoki gazsimon dispers muxitda gravitatsion maydon yoki markazdan qochma kuch maydonida choʻkishi yoki yuzaga suzib chiqishi. Agar zarralarning yoʻnalgan harakati ogʻirlik kuchi yoki markazdan qochma kuch taʼsirida zarralarning tartibsiz (xaotik) issiklik harakatidan ustun kelsa, S. sodir boʻladi (qarang Broun harakati, Diffuziya). S. tezligi zarraning massasi, oʻlchami va shakliga, muhitning qovushokligi va zichligiga, shuningdek, maydon kuchining zarraga taʼsiridan yuzaga keluvchi kuchlanishga boglik. Bir-biri bilan oʻzaro taʼsirlashmaydigan mayda sferik zarralar S.si Stoke formulasi boʻyicha aniqlanadi. Tabiatda S. choʻkindi togʻ jinslari hosil boʻlishiga, havzalardagi suvning tinishiga, atmosferadagi suyuq tomchi va qattiq zarralarning ajralishiga olib keladi. Sedimentatsiyada S. kukunlarni fraksiyalarga ajratishda, kimyo-texnologiyada turli mahsulotlarni choʻkma holida ajratib olishda qoʻllanadi. S. sanoatda foydali qazilmalarni boyitishda, kimyo va neft-kimyo texnologiyasi mahsulotlarini ajratishda, suvni tozalashda va boshqalarda ishlatiladi. S. sentrifugalash, ultratsentrifugalash, sedimentatsion analizda keng qoʻllanadi (yana qarang Tindirish, Sedimentatsion analiz).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jeneva bitimlari** (1954) - AQSH, Buyuk Britaniya, XXR, Fransiya va sobiq SSSR tashqi ishlar vazirlari kengashida (1954-yil 26 aprel — 21 iyul) qabul qilingan bitimlar (bitimlarni tayyorlashda VDR, Kamboja, Laos va Jan. Vyetnam vakillari ham ishtirok etgan). Fransiyaning 1945-yil sentabrdan boshlangan Vyetnam, Laos va Kambojaga qarshi urushiga nuqta qoʻygan. Koreya masalasi, Hindixitoyda tinchlik oʻrnatish masalalari muhokama etilgan. Bitimlarda Vyetnam, Laos, Kamboja hududidagi chet el harbiy bazalarini tugatish, bu davlatlarning harbiy bloklarga aʼzo boʻlmasliklari koʻrsatib oʻtilgan. Hindixitoyda harbiy harakatlarni toʻxtatish, Laos va Kambojada 1955-yilda, Vyetnamda 1956-yilda umumiy erkin saylov oʻtkazilishi taʼkidlangan. Hindixitoy davlatlarining hududiy daxlsizligi va mustaqilligini hurmat qilish, ichki ishlariga aralashmaslik qayd etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Wand Barrie** (talaffuzi: „Uand Barri", tugʻilgandagi ismi: **Marguerite Wendy Jenkins,** 1912-yil 18-aprel – 1978-yil 2-fevral) — ingliz-amerikalik kino va televideniye aktrisasi.

Yoshligi
--------

Barrie Londonda ingliz ota-onasi farzandi sifatida tugʻilgan. Uning otasi Francis Charlez John Graigoe Jenkin KC (1883 — 1936) Buyuk Gʻarbning (1901-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra) xodimi boʻlib, 1902-yilda Qirollik Fusiliersga qoʻshilgan. Uning onasi Ellen McDonagh edi. U dunyodagi birinchi professional yahudiy tilidagi teatr truppasida oʻynagan. Berrie Angliyadagi monastir maktabida va Shveysariyadagi bitiruv maktabida taʼlim oldi.

Film
----

 *"Seed" filmida* James Stuart bilan (1936)
1932-yilda Barrie spektakl asosida yaratilgan „*Treads*" filmida ekrandagi debyutini qildi. U aka-uka Alexandr va Zoltan Korda boshchiligida London filmlari uchun bir qancha kinofilmlar suratga oldi, ulardan eng mashhuri 1933-yilda Jane Seymourni tasvirlagan *„The Private Life of Henry VIII"* filmidir.

1934-yilda u *„Freedom of the Seas"* filmida paydo boʻldi va Fox Film korporatsiyasi tomonidan Britaniyada suratga olingan Scott Darling tomonidan suratga olingan film uchun shartnoma tuzdi. Keyingi yili u Qoʻshma Shtatlarga koʻchib oʻtdi va *„Itʼs a Small World"* romantik komediyasida Spenser Tracyga qarshi Fox uchun birinchi Hollywood filmini, keyin esa Lawrence Tibbett bilan *„Under your Spell*" filmini suratga oldi. MGMga qarzga olingan Barrie 1936-yilda suratga olingan „*Speed*" filmida James Stuart bilan birga rol oʻynadi. 1939-yilda u Richard Greene va Basil Rathbone bilan *„The Hound of the Baskervilles"* ning 20th Century Fox versiyasida va RKOning „*Five Came Back*" filmida Lucille Ball bilan rol oʻynadi. 1939-yil va 1940-yillarning boshlarida Barrie George Sanders bilan bir nechta *„The Saint*" va *„The Falcon"* sirli filmlarini suratga oldi. U oʻzining soʻnggi kinofilmini 1954-yilda suratga olgan.

 Gollivud shon-shuhrat xiyoboni yulduzi Gollivud va Vine (Brodveydagi Gollivud binosi fonida)

Shaxsiy hayot va oʻlim
----------------------

Barrie 1942-yilda Amerika fuqaroligini oldi. Xabarlarga koʻra, u mashhur gangster Benjamin „Bugsy" Siegel bilan unashtirilgan va Caroline ismli qizi bor edi va bir vaqtlar toʻqimachilik ishlab chiqaruvchisi David L. Mayer bilan turmush qurgan.

U 1978-yilda Nyu-Jersi shtatidagi Englvud shahrida 65 yoshida bir necha yil davomida zaiflashgan insultdan keyin vafot etdi. Barrie Nyu-Yorkning Valxalla shahridagi Kensiko qabristoniga dafn qilindi.

Manbalar
--------



1. ↑  „Movie Stars in Color". The Chicago Tribune (15-mart 1942-yil), s. 10. Qaraldi: 19-yanvar 2016-yil.
2. ↑  *Turner, Grace*. „Follow Your Star ... to Dinner". The Spokesman Review (This Week Magazine) (26-iyun 1938-yil), s. 14. Qaraldi: 19-yanvar 2016-yil.
3. ↑  „Daytona Beach Morning Journal – Google News Archive Search". *News.google.com*. Qaraldi: 14-yanvar 2017-yil.
4. ↑  Wilson, Scott. *Resting Places: The Burial Sites of More Than 14,000 Famous Persons*, 3d ed.: 2 (Kindle Locations 25047-25048). McFarland & Company, Inc. Publishers. Kindle Edition.
**Parallel** (yunoncha: parallelos — yonida boruvchi):

1) geografiyada — Yer yuzasida ekvatorga parallel oʻtkazilgan shartli doira chizigʻi. Xarita, globuslarda gradus toʻrining asosiy tarkibiy qismi. Parallel sharq bilan gʻarbni koʻrsatadi. Ekvatordan uzoqlashgan sari Parallel qisqara boradi. Bir Parallelda yotgan barcha nuqtalarning geografik kengligi bir xil boʻladi; 

2) astronomiyada - osmon sferasining kichik aylanasi; tekisligi osmon ekvatori tekisligiga parallel boʻladi. Osmon sferasining olam oʻqi atrofida koʻrinma sutkalik aylanishi natijasida osmon nuqtalari (olam qutblaridan tashqari) oʻtgan yoʻllardan iborat; 

3) geometriyada — q. Parallel toʻgʻri chiziqlar.

Yana qarang
-----------

* Parallelizm

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Parallelepiped
**Parallelepiped** (yun. parallelos — parallel va epipedon — tekislik) — qarama-qarshi yoqlari oʻzaro parallel va teng parallelogrammlardan iborat oltiyoqlik. Parallelepipedning 8 uchi, 12 qirrasi boʻladi. Yon qirralari asos tekisligiga tik boʻlgan Parallelepiped toʻgʻri, aks holda ogʻma Parallelepiped deyiladi. Toʻgʻri Parallelepipedning yon yoklari toʻgʻri toʻrtburchaklardan iborat. Asosi toʻgʻri toʻrtburchakdan iborat Parallelepiped toʻgʻri burchakli Parallelepiped, yoklari kvadratlardan iborat Parallelepiped kub deyiladi. 

Hajm — {\displaystyle V=abc{\sqrt {K}}}{\displaystyle {\begin{aligned}K=1&+2\cos(\alpha )\cos(\beta )\cos(\gamma )\\&-\cos ^{2}(\alpha )-\cos ^{2}(\beta )-\cos ^{2}(\gamma )\end{aligned}}}

Yana q.
-------

* Parallelogramm
* Geometriya
* Parallel
* kvadrat
* romb

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |