recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Salohuddin al-Ayyubiy**, Salohiddin, Yusuf ibn Ayyub (1138— 1193.4.3, Damashq) — Misr hukmdori (1171 yildan), ayyubiylar sulolasi asoschisi. Kurd qavmidan. Suriya sultoni Nuriddinning salibchilar bilan muvaffaqiyatli kurashgan lashkarboshilaridan biri Ayyub ibn Shodining oʻgʻli. 1164—69 yillarda Misrga qilingan harbiy yurishlarda qatnashgan. 1169-yil Misr vaziri etib, 1171 y. fotimiylar sulolasining soʻnggi xalifasi vafotidan soʻng esa Misrdagi hokimiyatni egallab olib abbosiylar homiyligini tan olgan va ulardan sulton unvonini olgan (1174). Nuriddin vafotidan keyin 1174—86 yillarda uning Suriyadagi yer-mulklarini va Iroqdagi ayrim mayda hokimlarga tegishli yerlarni tobe ettirgan. 1187 y. 3—5 iyulda S. Al-A. qoʻshini salibchilarni Xittin yaqini (Falastin)da tormor qilgan, 1187-yil 2-oktyabrda Quddusni egallagan, soʻngra salibchilarni Suriya va Falastinning katta qismidan quvib chiqargan. S. Al-A.ning ichki siyosati harbiy len tizimi (qarang Iqto)ni rivojlanganligi, soliqlarni birmuncha kamaytirilishi, sunna mazhabi taʼlimotining mustahkamlanishi bilan avvalgi hukmdorlardan farqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Walter Abbott** (talaffuzi: *Uolter Ebbot*)(1877-yil 7-dekabr – 1941-yil 1-fevral) ingliz futbolchisi. Abbot Angliyaning Smoll Hit (keyinchalik Birmingem va keyin Birmingem City deb nomlangan), Everton va Bernli klublarida oʻynagan.

Klubdagi faoliyati
------------------

Birmingemlik boʻlgan Abbott mahalliy „Smoll Hit" klubi oʻyinchisi boʻlgunga qadar Rouzvud Viktoriya jamoasida futbol oʻynashni boshlagan. U chap qanot himoyachisi sifatida oʻynagan va klub uchun 85 oʻyinda maydonga tushib 66 ta gol urishga muvaffaq boʻlgan. 1898—1999-yilgi mavsumda u 42 ta gol urib, ikkinchi divizionda 33 ta gol urib, turnirning eng yaxshi toʻpurari boʻlgan.

1899-yil iyun oyida u Liverpoolning „Everton" klubiga oʻtgan. U yerda Abbot qanot yarim himoyachisi sifatida oʻynagan. U 1908-yilgacha „Toffees" safida oʻynagan, jami 291 ta oʻyin oʻtkazib, 37 ta gol urgan. U jamoaga chempionatning ikki sovrini, shuningdek, ikki marta Angliya kubogi finalida ishtirok etishiga yordam bergan. 1906-yil finalida gʻalaba qozongan.

1908-yil may oyida u Ikkinchi divizion klubi „Byernli" ga oʻtgan. U klubdagi debyutini 1908-yilning 1-sentyabrida Turf Moorda Chesterfildga qarshi oʻyinda oʻtkazgan. U chap yarim himoyachi pozitsiyalarida oʻynagan. Abbot klub safida jami 65 ta oʻyin oʻtkazgan.

1910-yilda Abbot Smoll Hit (birmingem deb oʻzgartirilgan) jamoasiga qaytgan, ammo olgan jarohati tufayli futbolni tark etishidan oldin jamoa uchun faqat bitta oʻyinda maydonga tushgan.

Terma jamoadagi faoliyati
-------------------------

1902-yilning 3-martida Abbot Angliya terma jamoasi safidagi ilk va yagona oʻyinini oʻtkazgan.

Yutuqlari
---------

**Everton**

* Angliya vitse-chempioni : 1901—2002, 1904—2005
* Angliya kubogi gʻolibi: 1906-yil
* Angliya kubogi finalchisi: 1907-yil

**Shaxsiy yutuqlari**

* Ikkinchi divizion toʻpurari: 1898—1899 (33 gol)

Shahsiy hayoti
--------------

Futbolchilik faoliyatini yakunlagach, Birmingemdagi avtomobil dvigatellari zavodida ishlagan.

U 1941-yilda Birmingemda 63 yoshida vafot etgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5  „Walter Abbott" (en).  England Football Online. 2022-yil 24-mayda asl nusxadan arxivlangan.
2. ↑  *The Clarets Chronicles: The Definitive History of Burnley Football Club*, 2007.
3. ↑  „Walter Abbott" (en).  Englandstats. 2022-yil 3-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 3-noyabr.
4. ↑  *Birmingham City: A Complete Record*, 1995.
**Evklaz** (yun. — yaxshi, yengil va — buzilish, maydalanish) — orolli silikatlar kichik sinfiga mansub mineral. Kimyoviy tarkibi A12Ve2[8YU4]2(ON)2, aralashmalari: Oye, Mp, Si, baʼzan U, V, 8p R. Monoklin singoniyada kristallanadi. Rangsiz, sutrangoq, och sariq, och havo rang, yashil. Shishasimon yaltiraydi; shaffof yoki yarim shaffof. Qattiqligi 7,5, zichligi 3—3,1 g/sm3. Odatda, flyuoritfenakitbartrandit formatsiyali gidrotermal konlarda uchraydi. Muskovit, kvars, flyuorit, fenakit, bertrandit bilan assotsiatsiyada boʻlib, baʼzan granitli pegmatitlarda hosil boʻladi. E.ning yirik shaffof kristallari 1sinf qimmatbaho toshi hisoblanadi. Berill rudalarining eng asosiy komponentlaridan biri. Asosiy konlari Kolsva (Shvetsiya), AltoMomos (Ekvador), Kashmir (Hindiston), Rossiya Federatsiyasi (Saxa, Baykalorti, Janubiy Ural), Oʻrta Osiyoda mavjud. Oʻzbekistonda Sargardon volfram konida topilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Iosif Valerievich Xuajev** (1973-yil 27-iyun) – sovet, oʻzbek va rus futbolchisi, hujumchi va yarim himoyachi .

Biografiyasi
------------

Oʻzbek futbol maktabi tarbiyalanuvchisi. Kattalar oʻyinlarida 1990-yilda SSSR ikkinchi quyi ligasida „Chirchiq" tarkibida oʻynay boshlagan. 1992-yildan buyon oʻz jamoasi bilan mustaqil Oʻzbekiston chempionati oliy ligasida oʻynagan.

1995-yilda Vladikavkazning „Spartak-Alaniya" klubiga oʻtadi, ammo zaxira jamoasida atigi uchta oʻyin oʻtkazadi. Shuningdek, Rossiyaning „Mozdok", „Avtodor" (Vladikavkaz), „Spartak" (Nalchik) va havaskorlar jamoalarida toʻp surgan.

Xuajev Oʻzbekistonga qaytib, bir necha bor oliy ligada „Traktor" (Toshkent) va „Kimyogar" (Chirchiq) jamoalarida toʻp surgan. Oʻzbekiston chempionatida jami 91 ta oʻyin oʻtkazib, 14 ta gol urgan. 2000-yilda „Yelimay" tarkibida Qozogʻiston oliy ligasida 6 ta oʻyin oʻtkazgan.

Shaxsiy hayoti
--------------

Futbolchilik faoliyatini tugatgandan soʻng,  Pyatigorskga koʻchib oʻtgan. Oilali.

Otasi Valeriy Xuajev (1940-yilda tugʻilgan) ham futbolchi boʻlgan. SSSR birinchi va ikkinchi ligalarida „Kimyogar" (Chirchiq) va „Spartak" (Samarqand) jamoalarida oʻynagan.
**Yelena Aleksandrovna Polevitskaya** (3-iyun (15-iyun) 1881-yil, Toshkent – 1973-yil 4-noyabr, Moskva) – rus va sovet teatr va kino aktrisasi, teatr oʻqituvchisi.

Biografiyasi
------------

### Oʻqish yillari

Yelena Aleksandrovna Toshkent shahrida Davlat bankining Toshkentdagi vakolatxonasi menejeri Aleksandr Pavlovich Polevitskiy oilasida tavallud topgan. 1888-yilda Polevitskiylar oilasi Sankt-Peterburgga koʻchib oʻtdi. 1893-yilda Sankt-Peterburgdagi Aleksandr institutiga oʻqishga qabul qilindi. Oʻquv rejasiga umumiy taʼlim fanlari, fransuz va nemis tillari, qoʻshiq aytish, raqsga tushish, rasm chizish va teatrlarga tashrif buyurish kiradi. Yelena institutda 5 yillik oʻqishni tugatgandan soʻng, ikki yillik pedagogika kurslariga oʻqish uchun qoldi va 1900-yil may oyini kumush medal va oʻqituvchi boʻlib ishlash huquqini beruvchi diplom bilan tugatdi. Z. P. Ivanova-Ivanitskayadan qoʻshiqchilik saboqlarini oldi.

### Karyerasi

Yelena Rapgof kurslarini erta tugatdi, chunki otasining oʻlimidan soʻng 1908-yil yanvardan boshlab mustaqil ravishda tirikchilik qilishga majbur boʻldi. Polevitskaya 1908-yil mart oyida sertifikat oldi va Pskov teatriga ishga joylashdi. Keyinchalik Helsinkidagi Aleksandr teatrida, Pavlovsk va Qozon teatrlarida faoliyat olib borgan. 1909–1910-yillarda Sankt-Peterburgda Novo-dramatik teatrda A. A. Sanin rahbarligida rol oʻynagan. Pochtamskayadagi A. P. Petrovskiy nomidagi sahna sanʼati maktabida dars bergan.

Yelena 1910-yil oktyabr oyida advokat, teatr homiysiga turmushga chiqdi. U oʻzini teatr spektakllarining rejissyori sifatida ham sinab koʻrdi. Shmit va Yelenaning shaxsiy va ijodiy hayoti 1939-yilda Shmit vafotigacha davom etdi.

Polevitskaya hayotining soʻnggi yilini A. A. Yablochkina nomidagi Moskva sahna faxriylari uyida oʻtkazdi va1973-yil 4-noyabrda vafot etdi. U Moskvada Vvedenskoye qabristoniga dafn etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Путинцева Т. А.*. Елена Полевицкая*, 25000 экз, Москва: «Искусство», 1980.
2. ↑  Ivanova-Ivanitskaya Zoya Pavlovna (1862 – 1915) – kamernaya pevitsa, prepodavala na muzikalnix kursax I. A. Glyassera
3. ↑  „(журнал)|Jar-Ptitsa]". 2016-yil 24-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 21-fevral.

*Саша Чёрный.* Е. А. Полевицкой // Жар-Птица. — Берлин, 1921. — Andoza:Бсокр. — Andoza:Бсокр.
4. ↑  I. F. Shmit uchilsya v kievskoy gimnazii vmeste s A. P. Petrovskim, takje uvlekalsya teatrom, no obrazovanie poluchil na yuridicheskom fakultete Moskovskogo universiteta. V Moskve i zatem v Peterburge sdelal sostoyanie advokatskoy praktikoy. Postepenno pereshyol k teatralnoy i rejissyorskoy deyatelnosti, organizator blagotvoritelnix spektakley s uchastiem solistov Mariinskogo teatra. Poznakomilsya s Polevitskoy v period eyo uchyobi v shkole Rapgofa, gde prepodaval professionalnoe masterstvo (Путинцева Т. А.*. Елена Полевицкая*. Москва: «Искусство», 1980 — 39-40 bet. )
5. ↑  Синельников Н. Н.*. Шестьдесят лет на сцене (1874—1934). Записки*, 5200 экз, Харьков: Харьковский государственный театр русской драмы, 1935.
6. ↑  „Могила Елены Полевицкой". 2023-yil 5-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 5-sentyabr.
**Urdu** (Mahalliy ravishda **Lashkari** nomi bilan tanilgan)— Pokistonning ingliz tili bilan bir qatorda rasmiy va Hindistonning Konstitutsiyada tan olingan 15 ta asosiy adabiy tilidan biri. Genetik va tuzilish jihatidan hindiy tiliga oʻxshaydi. Hindevropa tillari oilasining hindoriy tillari guruhiga mansub. Pokistonda, asosan, yirik shaharlar (Karochi, Ravalpindi, Lohur, Islomobod va boshqalar), Hindistonda esa UttarPradesh, Bihar, Maharashtra, AndhraPradesh shtatlaridagi musulmon aholi gaplashadi. Soʻzlashuvchilar soni Hindistonda 30 mln.dan ortiq, Pokistonda 20 mln. ga yaqin kishi (20-asrning 90-yillari). Dehli atrofidagi khari boʻli deb ataladigan lahjalar asosida tashkil topgan. Shular asosida 13—14-asrlardamillatlararo ogʻzaki muomala tili — hindistoniy (hindaviy) shakllangan. Mazkur tilning Dakan (Janubiy Hindiston) dagi shakli dakhiniy ("janubiy") deb nom olgan. Hindistoniyning avval rexta, keyinchalik U. deb atalgan adabiy shakliga, uning leksikasiga fors tili kuchli taʼsir oʻtkazgan. Hozirgi U. 19-asr boshlarida asosan shakllanib boʻlgan. U hindiy tilitsan alifbosi va leksikasi bilan farq qiladi. U. bir qancha yangi belgilar qoʻshilgan arab alifbosiga asoslangan yozuvdan foydalanadi. 1947-yildan keyin U. ikkala davlatda turli sharoitlarda rivojlandi. Shu sababli Pokiston urdusida leksikaning boyish manbai, asosan, arab va fors tillari boʻlsa, Hindiston urdusida hindiy (sanskrit) tilidir. U. bilan hindiy orasida ayrim fonetik va grammatik farklar ham bor. Hindistonda U. ning hindiy tili bilan yaqinlashish alomatlari koʻrinmokda. A. Ibrohimovning "Urduchaoʻzbekcha mushtarak soʻzlar lugʻat"i (1998) Toshkentda, T. Xolmirzayevning "Urduchaoʻzbekcha lugʻat"i (2003) Islomobodda nashr etilgan.

Adabiyot
--------

* Dimshits Z. M. Grammatika yazikaurdu, M. 2001; Davidova A. A. Uchebnik yazika urdu, M. 2003; Shamatov A. N. Klassicheskiy dakxini (Yujniy xindustani 17 v.), M. 1974.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Hofiz Abruning "Majma’ at-tavorix" asaridan olingan miniatyura tasviri. Alp Arslonning Hirot taxtiga chiqishi (1029-yil 20-yanvar – 1072-yil 15-dekabr) tasvirlangan.
**Alp Arslon** (forscha: **آلپ ارسلان**)(20-yanvar 1029-yil — noyabr 1072-yil) — Saljuqiylarlarning ikkinchi sultoni (1063-1072), mohir sarkarda. Uning asl ismi Muhammad ibn Dovud. 1071-yilda Vizantiya imperiyasi hukmdori Rim Diogen bilan jang qilgan Malazgirt jangidagi muvaffaqiyati bilan mashhur.

Gruziya (1064), Ozarbayjon (1064), Oʻrta Osiyo (1064-1065)ni zabt etgan. 1071-yil Mansikert yaqinida (Sharqiy Turkiyada, Van koʻli atrofida) Vizantiya imperatori Roman IV Diogen (1068-1071) qoʻshinlari ustidan zafar qozongan, natijada Kichik Osiyodagi Vizantiya yerlarini saltanatiga qoʻshib olgan (keyinchalik bu yerlarda Koʻniya sultonligi vujudga kelgan). Alp Arslon davrida mamlakat ishlarini mashhur vazir Nizomulmulk boshqargan. Alp Arslon Buxoroga yurish paytida vafot etgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yevgeniy Vitoldovich Korchits** (belaruscha: *Яўгеній Вітольдавіч Корчыц*; 1880–1950) B elarus sovet olimi, BSSR fanlar Akademiyasi aʼzosi, BSSRda xizmat koʻrsatgan fan arbobi.

Tarjimai holi
-------------

Minsk harbiy qabristonidagi Korchits qabri.
Yevgeniy Korchits 1880-yil 29-martda Toshkentda tavallud topgan. 1904-yilda Peterburg universitetini, 1910-yilda esa Moskva universitetini tamomlagan, shundan soʻng viloyat shifokori boʻlib ishlagan. So'ngra Harbiy gospitallarda jarroh boʻlib, birinchi jahon va fuqarolar urushlarida qatnashgan.

Korchits 1922-yildan Petrograd tibbiyot institutida dars bergan. 1926-yilda Belarus SSRga koʻchib oʻtib, dastlab Belarus davlat universitetining tibbiyot fakultetida, soʻngra Minsk davlat tibbiyot institutida dars bergan. U kafedra mudiri lavozimida ham ishlagan. Korchits 1927-yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi va 1929-yilda professor lavozimiga tasdiqlandi. 1936-yildan 1947-yilgacha Belarus SSR jarrohlar ilmiy jamiyatiga rahbarlik qildi. 1939-yilda Korchitsga xizmat koʻrsatgan fan arbobi unvoni berildi.

Korchits Ulugʻ Vatan urushi boshida Toshkentga evakuatsiyaga yuborildi hamda Toshkent shifokorlarni takomillashtirish institutining jarrohlik kafedrasining mudiri boʻldi. Minsk ozod etilganidan soʻng Minsk davlat tibbiyot institutida ishlashga qaytdi. U yerda gospital jarrohlik kafedrasining mudiri, Belarus SSR fanlar Akademiyasi nazariy va klinik tibbiyot institutining katta ilmiy xodimi boʻldi. Korchits 1947-yilda Belarus SSR fanlar Akademiyasining aʼzosi boʻldi.

Korchits Belarus tarixida birinchi marta inson yuragida operatsiya oʻtkazdi. Respublika onkologiya xizmatining asoschilaridan biri boʻlib, unda birinchi onkologiya dispanseri va noqonuniy stansiya tashkil etdi. Jarrohlik sohasida koʻplab ilmiy ishlar muallifi boʻlgan

U ikki marta Mehnat Qizil bayroq ordeni va bir qator medallar bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Корчиц Евгений Витольдович". Qaraldi: 2023-yil 1-noyabr.
2. ↑  Родина И. Ф. Шишко Е. И. К истории защиты первой докторской диссертации в Минском медицинском институте // Вопросы истории медицины и здравоохранения БССР: Тизисы докладов IV научной конференции. Мн. 1984. X. 2. С. 10-11.
3. 1 2 3 4 5  „Корчиц Евгений Витольдович." (ru).  Академия наук Белоруссии.. 2014-yil 25-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 25-oktyabr.
**Alhamdulilloh** () arabcha ibora boʻlib, „Allohga hamdlar boʻlsin", degan maʼnoni anglatadi, baʼzan esa „Allohga shukr" deb ham tarjima qilinadi. Bu ibora Tahmid (arabcha: ) deb ataladi. Jumlaning uzunroq varianti *alhamdulillahi rabbil alamiyn* (ٱلْحَمْدُ لِلَّٰهِ رَبِّ ٱلْعَالَمِينَ), yaʼni „hamd barcha olamlarning Robbisi Allohgadir", degan maʼnoni anglatadi. Qur’onning birinchi surasi.

Bu ibora Qur’on va Hadis matnlarida, yaʼni Islom paygʻambari Muhammadning soʻzlarida asosiy oʻrin tutgani uchun barcha musulmonlar tomonidan tez-tez qoʻllaniladi. Uning maʼnosi va chuqur izohi koʻplab tafsirlarga sabab boʻlgan. Bundan tashqari, arab tilida soʻzlashuvchi musulmon boʻlmaganlar tomonidan ham keng qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Oil found in Gambia, West African nation" (en). *The Day* (2004-yil 18-fevral).
2. ↑  „alhamdulillah". *Lexico*. 2020-yil 27-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 16-oktyabr.
3. ↑  P. Bearman, ed (2012). "taḥmīd". *Encyclopaedia of Islam, Glossary and Index of Terms* (2nd nashri). Brill. doi:10.1163/1573-3912\_ei2glos\_SIM\_gi\_04657.
**Yevgeniy Konstantinovich Kovalenko** (1950-yil 3-yanvar, Toshkent) – sovet basketbolchisi. Boʻyi – 198 sm. SSSR xalqaro toifadagi sport ustasi (1971). Rossiyada faoliyat olib borgan murabbiy (1990).

Biografiyasi
------------

Yevgeniy Kovalenko 1968–1969-yilgi mavsumda „Universitet" jamoasiga qoʻshiladi (Toshkent), 1970–1981-yillarda SSKA klubida oʻynagan. U klubdagi va SSSR terma jamoasidagi oʻyinlari davomida tajribali snayper sifatida shuhrat qozondi.

Kovalenko 1981-yildan 1983-yilgacha SSKA murabbiy-metodisti boʻlib xizmat qilgan. 1983-yilda Madagaskar oroliga joʻnab ketdi. U yerda mamlakat chempioni boʻlgan „KOSFAP" erkaklar basketbol jamoasining bosh murabbiyi boʻlib ishlagan (1983–1986). Madagaskar xizmatlari uchun ordeni bilan taqdirlangan. 1986-yilda vataniga qaytgach, SSKA erkaklar basketbol jamoasining murabbiyi boʻlgan (1999-yilgacha).

Yevgeniy Konstantinovich SSKA jamoasida murabbiy boʻlib ishlab, uch marta SSSR chempioni, olti marta Rossiya chempioni va birinchi Jahon Harbiy Olimpiya oʻyinlari chempioni boʻlgan. Jamoa bilan birgalikda uch marta Yevroliganing chorak finaliga chiqgan. Yevgeniy 1996-yil Parijda boʻlib oʻtgan Yevroliga finalida ishtirok etgan va uning jamoasi 3-oʻrinni egallagan.

Yevgeniy Konstantinovich Rossiya oʻsmirlar terma jamoasi bosh murabbiyi (1992–1995; 1993 – Turkiyadagi Yevropa chempionatining bronza medali sovrindori). 1999-yildan 2001-yilgacha „Unics" erkaklar basketbol jamoasining bosh murabbiyi boʻlgan. Jamoa 2000–2001-yilgi mavsumda tarixda birinchi marta Rossiya chempionatida bronza medallarini qoʻlga kiritdi. Yevgeniy 2001–2003-yillarda „Spartak" erkaklar basketbol jamoasi (Sankt-Peterburg) bosh murabbiyi boʻlgan. 2004–2005-yillarda „Dinamo" jamoasi bosh murabbiyi boʻlib faoliyat yuritgan. Jamoa ikkita mavsum davomida ikki bora FIBA kubogi finaliga chiqqan.

Kovalenko Moskva davlat universitetining jurnalistika fakultetini tamomlagan (1978).

Manbalar
--------



1. ↑  „Коваленко Евгений Константинович". Qaraldi: 2023-yil 1-noyabr.
2. ↑  „ЕВГЕНИЙ КОНСТАНТИНОВИЧ КОВАЛЕНКО". Qaraldi: 2023-yil 1-noyabr.
3. ↑  „КОВАЛЕНКО Евгений Константинович". Qaraldi: 2023-yil 1-noyabr.
**Egambergan Karimov** — 1950-yil Xorazm viloyati Urganch shahrida tug‘ilgan. Oʻzbekiston Qahramoni va Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan yoshlar murabbiysi faxriy unvoni sohibi, shuningdek, senator (2004—2009-yillar).

Biografiyasi
------------

*Egambergan Karimov* 1950 yilda Xorazm viloyati Urganch shahrida tug‘ilgan. 1971 yilda Xorazm pedagogika institutining Fizika-matematika fakultetini, 1989 yilda Toshkent avtomobil transporti va yo‘llari institutini muhandis-mexanik ixtisosligi bo‘yicha tugatgan.

Mehnat faoliyati
----------------

Pedagogik faoliyatini 1971 yilda Urganch shahridagi 12-sonli o‘rta maktabda o‘qituvchilikdan boshlagan. 1972 yildan Qo‘qon avtomobil va yo‘llar texnikumining Urganch filialida o‘rindosh o‘qituvchi, 1982-1986 yillarda Urganch avtomobil va yo‘llari texnikumining o‘quv ishlari bo‘yicha direktor muovini, 1986 yildan texnikum direktori, 2003 yil dekabrdan kasb-hunar kollejining direktori lavozimida faoliyat ko‘rsatgan.

Egambergan Karimov bir necha marotaba Xalq deputatlari viloyat, shahar va tuman kengashi deputatligiga saylangan. 2004-2009 yillarda O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlis Senati a’zosi sifatida aholini ijtimoiy himoyalash, ta’lim tizimini takomillashtirish, pedagog kadrlarning ijtimoiy ahvolini yaxshilashga qaratilgan muhim masalalarni hal etish bo‘yicha samarali ishlarni amalga oshirdi. Keyingi chaqiriqda Xalq deputatlari Xorazm viloyati Kengashi deputati va ijtimoiy-madaniy rivojlanish masalalari doimiy komissiyasi raisi hamda Urganch tuman Kengashi deputati sifatida faoliyat yuritib, O‘zbekiston Respublikasi qonunlarini aholi o‘rtasida targ‘ibot qilish, fuqarolarga qonunlarning mazmun-mohiyatini tushuntirish, yoshlarda fuqarolik pozitsiyasi va huquqiy madaniyatni shakllantirishda fidokorona mehnat qildi.

Egambergan Karimov xalq tashvishi bilan yashaydigan inson, tajribali pedagog va tashabbuskor rahbardir.

Egambergan Karimov ta’lim sohasidagi fidokorona xizmatlari uchun 2008 yilda «Oʻzbekiston Qahramoni»

ordeni, 2002 yilda «O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan yoshlar murabbiysi» unvonlari bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Xalq soʻzi gazetasi, №168 (4578)". Qaraldi: 2024-yil 23-yanvar.
2. ↑  „O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI PREZIDENTINING FARMONI". Qaraldi: 2024-yil 23-yanvar.
**Mutoyiba** yoki **yumor** odamlar, obyektlar yoki vaziyatlarning kuzatuvchilarda kulgi hissini keltirib chiqara olish sifati yoki qobiliyatidir. Mutoyibani ijtimoiy aloqaning bir koʻrinishi deb hisoblash mumkin.

Mutoyiba uni qoʻllovchi kishilarning yoshi, millati, joʻgʻrofiy joylashuvi, olgan taʼlimi kabi omillarga qarab, turlicha boʻlishi mumkin. Masalan, yosh bolalar nisbatan sodda mutoyiba shaklarini qabul qilishsa, dunyoqarashi shakllangan va yaxshi taʼlim olgan shaxslar[*manba kerak*] satira kabi murakkabroq janrlarni hazm qilishadi.

Yumor — kulgi bilan xayrixohlikni oʻzida mujassam etgan komiklik turi. Badiiy adabiyotga mansub yumoristik asarda yozuvchi ijtimoiy hayotdagi, shaxsiy turmushdagi, xususan, ayrim kishilardagi baʼzi kamchiliknuqsonlardan kulib, uni tanqid qiladi. Bunda yozuvchi tanqid qilinayotgan obʼyektning yoʻqotilishiga tarafdor emas, unga achinadi, undagi mavjud kamchilikning tuzalishini istaydi. Yengil tanqid, hazil ruhi bilan yumor satiradyan farq qiladi. Satirik asarda ijtimoiy hayot hodisalari zaharxanda kulgi orqali fosh etilsa, xarakterdagi nuqsonlar hazilmutoyiba, kinoya bilan tanqid qilinadi. Satirada yumor unsuri boʻlganidek, yumorda ham satira unsuri bor. Har qanday jiddiy asar (roman, qissa, hikoya, doston, sheʼr va shahrik.)da, xalq ijodi namunalarida ham yumor boʻladi. Gʻarb adabiyotidagi asosiy namoyandalari — Miguel de Cervantes, Laurence Sterne, Charles Dickens, Nikolay Gogol, Mark Twain va boshqalar; oʻzbek adabiyotida esa Muqimiy, Gʻafur Gʻulom, Abdulla Qahhor, Said Ahmad va boshqalardir.

Tasviriy sanʼatda *yumor* voqea, narsa, jonivor, ayniqsa, kishilarning xatti-harakati kulgili tasvirlangan, yengil tanqid etilgan, umuman koʻrinishi, ishi hazil-mutoyiba tarzida koʻrsatilgan tasvir (koʻpincha grafika asari)dir.

Yana qarang
-----------

* Latifa
* Satira
* Hajviya

Manbalar
--------

1. ↑  „Yumor". *Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi*. „Yu" harfi. Birinchi jild. Toshkent, 2000.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb12144202n (maʼlumot)
* GND: 4026170-0
* LCCN: sh85147124
* NKC: ph117205

 |
**Mutim ibn Adi** (arabcha: ) – Islom paygʻambari Muhammadning zamondoshi va muxolifi. Banu Quraysh qabilasining Banu Navfal urugʻin boshligʻi.

Biografiyasi
------------

### Oilasi

Mutim ibn Adining otasining ismi Adi Navfal ibn Abdumannof boʻlgan. Mutim ibn Adi Islomni qabul qilmagan va musulmon boʻlmay vafot etgan, biroq uning oʻgʻli Jubayr ibn Mutim musulmonlikni qabul qilgan.

Abu Bakr qizi Oyshani Mutimning oʻgʻli Jubayr ibn Mutimga unashtirgan. Keyinchalik Mutim ibn Adi Abu Bakrning Islomni qabul qilgani haqidagi xabarni eshitgach, oʻgʻli Jubayrni Abu Bakrning qiziga uylanishini istamagan. Oysha keyinchalik paygʻambar Muhammadga turmushga chiqqan.

Manbalar
--------

1. ↑  *A Restatement of the History of Islam and Muslims* chapter „Muhammad’s Visit to Taʼif" quoting John Bagot Glubb's The Life and Times of Mohammed on Al-islam.org
2. ↑  „The Collated Hadith of Israʼ and Miʽraj". 2018-yil 20-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 20-fevral.
3. ↑  „القاموس الإسلامي". 2001-yil 26-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2007-yil 13-yanvar.
**Aranjirovka** (frans. arranger -tartibga solish) — 1) musiqa asarini aslida nazarda tutilmagan oʻzga cholgʻu asbobi (yoki asboblar), xonanda (yoki xo-nandalar) ovoziga moslash; mas, operani fortepiano joʻrligida ijro etish, or-kestr uchun moʻljallangan asar (simfo-niya)ni bir yoki bir necha fortepiano uchun A. qilish va hokazo Muallif moʻljallagan musiqa asbobining oʻzida asar ijrosini osonlashtirishi ham A. deyiladi; 2) jaz yoki estradada — bevosita ijro jarayo-nida kiritiladigan va ijroning uslubi bilan bogliq turli (garmonik, fakturali) oʻzgarishlar; 3) oʻzbek xalq ijrochiligida keng oʻrin olgan ashula yoʻllarini cholgʻu kuylar sifatida ijro etish (mas, Surnap yoʻllari) va cholgʻu kuylarini ashulalash-tirish („Munojot", „Choʻli Iroq", „Na-srulloyi" ashula yoʻllari kabi) jarayoni A.ga yaqin.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Arbob** (arab.– xoʻjayin, ega soʻzining koʻpligi) – 1) ijtimoiy-siyo-siy va boshqa faoliyati bilan xalqqa tanilgan, el orasida obroʻ qozongan mashhur shaxslar – jamoat va davlat A.lari (mas, Alisher Navoiy); 2) fan va san’atda oʻz ijo-diy mehnatlari bilan tanilgan shaxslar – fan va san’at A.lari (mas, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan A.lari – T. N. Qori-Niyoziy, O. Sodiqov, S. Yunusov, I. Moʻminov; Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan san’at A.i – Nabi Gʻaniyev va hokazo). Oʻzbek amaliy san’atida ajoyib asarlari bilan mashhur boʻlgan talantli ustalar ham A. deb atalgan. Mas, xorazmlik taniqli me’mor, oʻymakor, naqqosh usta Roʻzimat Masharipov xalq orasida A. nomi bilan mashhur boʻlgan; 3) boshliq, rahbar, qishloq oqsoqoli; 4) 18-asr oʻrtasi – 20-asr boshlarida Buxoro amirligida qishloq miroblarining boshligʻi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**1939-yil 26-avgustdagi Tsvetkovich-Machek kelishuvi** (serb. Sporazum Cvetković-Machek, xorvatcha Sporazum Cvetković-Machek) — Yugoslaviya Qirolligining Bosh vaziri Dragish Tsvetkovich va Xorvatiya xristiyan partiyasi raisi Vladko Machek oʻrtasida tuzilgan Xorvatiya avtonomiyasini taqdim etish toʻgʻrisidagi bitim. Shartnoma boʻyicha muzokaralar olti oy davom etdi.

Shartnomaning asosiy nuqtalari
------------------------------

Ushbu shartnomaga koʻra, Yugoslaviya hududida eng yirik milliy-hududiy taʼlimga aylangan avtonom Xorvatiya banovinasi yaratildi. Banovina hududi zamonaviy Xorvatiyani (Istria va Italiyaning bir qismi boʻlgan boshqa qirgʻoq hududlaridan tashqari), shuningdek, Bosniya va Gertsegovinaning 40 % qismini oʻz ichiga olgan. Xorvatiya banovinaga keng oʻzini oʻzi boshqarish huquqiga ega boʻldi.

Xorvatiya banovinasining banom (hokimi) Xorvatiya xristian partiyasi raisi oʻrinbosari Ivan Shubashich edi. Ban Yugoslaviya podshohi etib tayinlandi va  ikki mas’uliyatga ega edi — unga va Xorvatiya Saborga. Soborning oʻzi umumiy, toʻgʻridan-toʻgʻri va teng yashirin ovoz berish yoʻli bilan tanlanishi kerak edi.

Vlad Machek, shartnoma natijalariga koʻra, Tsvetkovichning ofisida Yugoslaviya Qirolligi bosh vazirining birinchi oʻrinbosari lavozimini oldi. Tsvetkovichning hukumatini agʻdarib tashlaganidan soʻng, Macheka Simovichning idorasida xuddi shu lavozimga tayinlandi, ammo uni qabul qilishga rozilik bermadi.

Shartnomaning oqibatlari
------------------------

Xorvatiya banovinasining yaratilishi milliy masalalarni hal qilmadi. Mustaqil Xorvatiya chegaralarida 850 ming kishilik Serb aholisining umumiy soni bilan muhim Serbiya hududlari bor edi. Bu millatlararo toʻqnashuvlarning kuchayishiga olib keldi.

Banovinaning tashkil etilishi Xorvatiya separatizmining oʻsishini toʻxtatmadi. Xorvatiya millatchilari shartnomani toʻliq mustaqillikni eʼlon qilish uchun qadam sifatida koʻrib chiqdilar.

Ushbu kelishuv bilan hal qilinmagan muammolar Yugoslaviya qirolligining yanada zaiflashishiga olib keldi, bu tez orada yagona davlat sifatida mavjud boʻlishni toʻxtatdi.

Natijada Yugoslaviya fashistlarning ishgʻoli boshlanganidan koʻp oʻtmay, 941-yil 10-aprelda Xorvatiya mustaqil davlatining ustashlari tomonidan eʼlon qilindi.

Adabiyotlar
-----------

* Tsvetkovich-Machek shartnomasini tuzish va Banovina Xorvatiyaning shakllanishi uchun ichki siyosiy shartlar (1934-1939) // Bolqondagi odam: hokimiyat va jamiyat: oʻzaro taʼsir tajribasi (19-asr oxiri — 20-asr boshlari): Maqolalar toʻplami. — Sankt-Peterburg: Aletheya, 2009. — 336 p. — ISBN 978-5-91419-154-9

Havolalar
---------

* *Gruzdev I. S.* Yugoslaviya Sotsialistik Federativ Respublikasining qulashi sabablari va sabablari. Tarix fanlari nomzodi ilmiy darajasini olish uchun dissertatsiya. — M.: Moskva pedagogika universiteti, 2001-yil.
* *Nosov V. Nosov V. Stefanovich S.* Aprel urushi tarixi. 1918-1941-yillarda Yugoslaviya
**Salim Qirgʻizboyevich Abduvaliyev** (Салим Қирғизбоевич Абдувалиев; 1950-yil 5-mayda Toshkent shahrida tugʻilgan) — oʻzbekistonlik yirik tadbirkor, Oʻzbekiston Milliy Olimpiya qoʻmitasi vitse-prezidenti, shuningdek, metsenat va mashhur sport ustasi sifatida ham tanilgan shaxs. Oʻzbekistonning eng boy odamlaridan biri.

Xayriya ishlari
---------------

Salimboy Oʻzbekiston boʻylab bolalar sportini rivojlantirishda oʻzining hissasini qoʻshib kelgani aytiladi. U, shuningdek, bolalar uylarida erkin kurash toʻgaraklarini tashkil qilgan va koʻplab sportchilarning xalqaro musobaqalarda qatnashishida koʻmak bergan.

Oilasi
------

U oilali, 4 nafar qizi (Gulnoza, Goʻzal, Nilufar, Saodat) va 2 nafar oʻgʻli (Sardor, Jasur) bor. Hozirda Toshkent shahar Yashnobod tumanida istiqomat qiladi.

Hibsga olinishi
---------------

2023-yilning 3-dekabr kuni Salim Abduvaliyev Toshkentning Fayzobod dahasida joylashgan uyida qo‘lga olingan. 4-dekabr kuni Salimboyvachchaga nisbatan tergovga qadar surishtiruv boshlangani xabar qilindi.

Mukofotlari
-----------

* Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sport ustozi (29.08.2021).
* Ludwig Nobel mukofoti (27.03.2022).

Manbalar
--------

1. ↑  Salim Abduvaliev MOQ vitse-prezidentligiga saylandi
2. ↑
3. ↑  „Mafiozmi yoki saxovatpesha?" (uz). *Озодлик радиоси* (2012-yil 28-fevral). Qaraldi: 2023-yil 5-dekabr.
4. ↑  „"Salimboyvachcha" – Salim Abduvaliyev qo‘lga olindi" (uz). *Qalampir.uz*. Qaraldi: 2023-yil 5-dekabr.
5. ↑  „OAV: Salim Abduvaliyev (" (uz-Latn). *Газета.uz* (2023-yil 4-dekabr). Qaraldi: 2023-yil 5-dekabr.
6. ↑
7. ↑  „Zamestitel predsedatelya NOK, glava Assotsiatsii sportivnoy borbi Uzbekistana Salim Abduvaliev udostoen premii Nobelya". 2022-yil 1-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 1-aprel.
**Merkantilizm** (fransuzcha: *mercantilisme*, italyancha: *mercante* — savdogar) — 1) iqtisodiy tafakkur tarixida mu-him yoʻnalishlardan biri, hukmron hokimiyat va savdogarlar mafkurasini nazariy asoslashga xizmat qilgan;2) kapitalning dastlabki jamgʻarilishi davrida davlatning xoʻjalik hayotiga faol aralashuvini yoqlovchi iqtisodiy siyosat. M.ning vujudga kelishi va rivojlanishi Buyuk geografik kashfiyotlar va mustamlakachilik tizimining paydo boʻlishi bilan bogʻliq. M. dastlab qonuniy yoʻl bilan pulni koʻpaytirishga qaratilgan siyosatni targʻib qilgan. Xorijdan kelgan savdogarlarning pulni oʻz mamlakatiga olib ketishini taqiqlagan, savdodan tushgan pulga mahalliy sanoat mahsulotlarini xarid qilish zarur boʻlgan. M. davlatning iqtisodi-yotga faol aralashishini talab etadi. M. taʼlimotiga koʻra, boylik ishlab chiqarishda emas, balki muomala sohasida yuzaga keladi va u aynan mamlakatdagi oltin, kumush va boshqa javohirlarda oʻz aksini topadi. M. 15-asrning 2-yarmidan rivojlana boshlab, 17-asrda ravnaq topdi, 18-asrning 1-yarmiga qadar nufuzini saqgsab keldi. Uning asosiy nazariyotchilari — T. Men (Angliya), A. Serra (Italiya), A. Monkretyen (Fransiya) faol savdoni targʻib qildi, yaʼni mamlakatdan tayyor sanoat mahsulotlarini boshqa joylarga olib borib sotish, bir mamlakatdan arzon bahoda tovar sotib olib, boshqa davlatga qimmat narxda sotish tamoyilini ilgari surdi. M. mo-hiyatan oʻtkinchi taʼlimot boʻlishiga qaramasdan, uning gʻoyalari tovar-pul, moliya-kredit, savdo rivojiga muhim hissa qoʻshdi.

Kapitalizmning paydo boʻlishi bilan M.ning asosiy qoidalari yangi iqtisodiy sharoitga mos kelmay qoddi. M.oʻrniga erkin iqtisodiy (proteksionizmga qarshi) faoliyatni nazariy asoslagan klassik siyeʼsiy iktisod maktablari vujudga keldi.

Abduxalil Razzoqov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Iqtisodiyot | *Iqtisodiyot va moliyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Yeşilburç** (sobiq *Teney*) — Turkiyaning Nigʻde viloyati Nigʻde tumanidagi qishloq. Aholisi 464 nafar (2022).

Geografiyasi
------------

Yeşilburç Nig'dedan shimolda 5 kilometr (3.1 mi), Gebere to'g'onidan janubda 5 kilometr (3.1 mi) uzoqlikda joylashgan. Baland vodiyda joylashgan bo'lib, mevali bog'lar bilan o'ralgan.

Tarixi
------

Yeşilburç, Karamanlides qishlog'i, ya'ni yashovchilar pravoslav nasroniy e'tiqodidagi turkiy so'zlashuvchilar bo'lgan. Gretsiya va Turkiya o'rtasidagi majburiy aholi almashinuvi davrida ( turkcha: *mübadele*) 1920-yillarda xuddi boshqa yunonlar singari Gretsiyaga deportatsiya qilingan. Yunonistonda ular Korfu orolida (Ion dengizida, Gretsiyaning g'arbiy qismida) joylashgan. Ayni paytda Kivotos qishlog'idan turklar (turkcha: *Krifçe*) Grevenada (Shimoliy Gretsiya) Gretsiyadan deportatsiya qilinganlar yangi uy topish uchun Turkiyaga kelishadi. So'ng, 1926-yilda Yeşilburçga joylashtirilgan.

Iqtisodiyoti
------------

Mevalar Yeşilburcning asosiy mahsuloti hisoblanadi. Qishloq, ayniqsa, olma yetishtirishga ixtisoslashgan. Sayyohlik salohiyati ham yuqori bo'lib, qishloqda ko'plab tarixiy binolar (Karamanlidesdan) mavjud. Ammo, hozirgi vaqtda turizm qishloq iqtisodiyotida hech qanday rol o'ynamaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  Köy, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.
2. ↑  „Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2022, Favorite Reports" (en) (XLS).  TÜİK. Qaraldi: 2023-yil 13-mart.
3. ↑  Turizmin sesi (turkcha)
**Perondi** — Albaniyaning markaziy qismida joylashgan Berat okrugidagi qishloq va sobiq munitsipalitet. 2015-yilda mahalliy hokimiyat islohotida u Kuçovë munitsipalitetining boʻlinmasiga aylandi. 2011-yilgi aholini roʻyxatga olishda aholi soni 9005 nafar kishi edi.

Umumiy maʼlumot
---------------

Perondi munitsipaliteti sobiq Kuçovë tumanining eng kattasi edi. U Kuchova shahrining janubi-sharqida joylashgan. U 10 000 nafar atrofida aholiga ega va qishloqlarni oʻz ichiga oladi; Perondi, Tapi, Rret-Tapi, Magjate, Goraj, Velagosht, Drize va Dikater. Perondi butun mintaqadagi eng qadimgi qishloq boʻlib, u Vizantiya imperiyasidan beri qurilgan deb taxmin qiladi. Perondi markazidagi cherkov XI asrda qurilgan. Don asosiy qishloq xoʻjaligi mahsulotlari hisoblanadi. Perondi munitsipaliteti raisi janob Rexhep Hajdari edi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Law nr. 115/2014" (sq). Qaraldi: 2022-yil 25-fevral.
2. ↑  „Population and housing census - Berat 2011".  INSTAT. 2020-yil 9-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 25-sentyabr.

|  |  |
| --- | --- |
| Albaniya geografiyasi | *Albaniya geografiyasi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Prezident Abdurrahmon Vohid
**Vohid Abdurahmon** (1940.4.8, Jom-bang) — Indoneziyaning sobiq prezidenti (1999—2001). Jombangdagi islom maktab-internati (1964), Qohiradagi Al-Azhar universiteti va Bagʻdod universiteti (1970)ni tugatgan. Mehnat faoliyatini Jombang islom maktabida muallimlikdan boshlagan. 1972-yildan Jombangdagi Hoshim Ashuari universitetining ilohiyot fakultetida lektor va dekan, 1974—84 yillarda Jombang, soʻngra Jakartadagi islom internat maktabi direktori; ayni vaqtda Nahdat ul-Ulamo nohukumat islom tashkiloti aʼzosi, shu tashkilot Oliy diniy kengashining birinchi kotibi (1978—84); 1984 yildan tashkilot raisi. 1999 yil oktabrdan Indoneziya Respublikasi prezidenti. Xalq uygʻonish partiyasi asoschisi (1998).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Davlat yetakchisi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

| * k
* m
* t
Indoneziya Prezidentlari |
| --- |
|  | 
1. Sukarno
2. Suharto
3. Baharuddin Yusuf Habibiy
4. Abdurahmon Vohid
5. Megavati Sukarnoputri
6. Susilo Bambang Yudhoyono
7. Joko Widodo

 |  |
**Al-Muhojir ibn Abu Umayya ibn al-Mug'iyra ibn Abdulloh** (arabcha: ) - Quraysh qabilasining Banu Maxzum urugʻidan bo'lgan sahoba, Ridda urushlari (632–633) davrida Yamandagi faol musulmon qoʻmondoni.

Al-Muhojir ibn Abu Umayya ibn al Mug'iyra ibn Abdullohning tug'ilgandagi ismi Valid bo'lgan, keyinchalik Islom payg'ambari Muhammad uni *al-Muhojir* deb o'zgartirgan.

Oilasi
------

Al-Muhojirning otasi Abu Umayya ibn al-Mugʻiyra Makkada Banu Maxzum urug'ining islomdan oldingi yetakchisi al-Mug'ira ibn Abdullohning o'g'li bo'lgan. Abu Umayya sayohatchilarga saxiyligi bilan mashhur bo'lgan va xalq orasida *Zad ar-Rakb* (yo'lovchilarni ta'minlovchi) nomi bilan mashhur bo'lgan. Al-Muhojirning onasi Atika bint Amir Kinana qabilasining Firas urug'idan bo'lib, o'zining jangovar mahorati bilan mashhur bo'lgan. Singlisi Ummu Salama Muhammadning xotini edi. Al-Muhojir Xolid ibn Validning ota tomondan birinchi amakivachchasi bo'lgan.

Hayoti
------

Muhammad payg'ambar al-Muhojirni Yamanning Kinda (asosan, uning Banu Muoviya bo'limi) va Sadif qabilalariga soliq yig'uvchi qilib tayinlagan. Al-Muhojir kindiy zodagon ayol, Muhammadning sobiq xotini Asmo bint an-Nu'mon ibn Abu al-Javnga uylangan, keyinchalik esa Asmo al-Muhojirning qarindoshi Ikrima ibn Abu Jahlga turmushga chiqqan. 631-yilda Muhammad al-Muhojirni Yamanning asosiy shahri Sanoga hokim etib tayinlaydi, biroq u ushbu lavozimni qabu qilmaydi va 632-yilda xalifa Abu Bakr Siddiq taxtga kelguniga qadar Madinada qoladi.

Abu Bakr al-Muhojirni Yaman hokimi Ziyod ibn Labid al-Ansoriyni qo'llab-quvvatlash va Ridda urushlari paytida Hazramavtdagi (Janubiy Arabiston qirg'oq mintaqasi) Kinda qabilasi Banu Muoviya qo'zg'olonini bostirish uchun yuboradi. Kinda qabiasi oxir-oqibat al-Muhojir va Ikrimaga taslim bo'ladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Kister 1975. sfn error: no target: CITEREFKister1975 (help)
2. 1 2 3  Landau-Tasseron 1998. sfn error: no target: CITEREFLandau-Tasseron1998 (help)
3. 1 2  Donner 1993. sfn error: no target: CITEREFDonner1993 (help)
4. 1 2 3  Blankinship 1993. sfn error: no target: CITEREFBlankinship1993 (help)
5. 1 2  Hinds 1991. sfn error: no target: CITEREFHinds1991 (help)
6. ↑  Lecker 1994. sfn error: no target: CITEREFLecker1994 (help)
7. 1 2  Lecker 2004. sfn error: no target: CITEREFLecker2004 (help)
8. ↑  Donner 1981. sfn error: no target: CITEREFDonner1981 (help)

Bibliografiya
-------------
**Nazirbek Abdujabborbekov** (1878-yil, Samarqand – ?) – imom, mudarris. Sovet hukumatining xufya xizmatlarini bajargan. Stalin qatagʻoni davrida qamalgan.

Biografiyasi
------------

Nazirbek Abdujabborbekov 1878-yilda Samarqand shahrining Xayrobod mavzeyida, Xoja Zummurod mahallasida tugʻilgan. Otasi Abdujabborbek Samarqand shahridagi mashhur boylardan hoji Mansurboyning mirzasi boʻlgan. Nazirbek Abdujabborbekov dastlab eski maktabda, keyin Sharbatdor mavzeyida joylashgan rus-tuzem maktabida tehsil olgan. Shundan keyin 14 yil mobaynida Hoja Zummurod madrasasida, toʻrt yil davomida Buxoro shahridagi Mir arab madrasasida taʼlim olgan. Madrasada mulla Abduroziqcha domla unga ustozlik qilgan. N.Abdujabborbekov madrasa taʼlimini bitirgandan keyin, Samarqandga qaytib mudarrislik bilan shugʻullanadi.

Nazirbek Abdujabborbekov 1919-yildan 1920-yilgacha Xayrobodda joylashgan Qoʻshbegi, 1920-yildan 1932-yilgacha Xoʻja Zummurod masjidiga imomlik qiladi. Mulla Nazirbek 1921-yilda „Milliy ittihod" jamiyatiga aʼzo boʻlgan. Biroq, siyosiy hayotdan oʻzini uzoqroq tutgan. Koʻp vaqtini talabalari bilan birga oʻtkazgan. Shoʻrolar hokimiyati mustahkamlanib madrasalar deyarli talabasiz qolayotgan 1924—1926-yillarda ham Xoʻja Zummurod madrasasida Nazirbek Abdujabborbekov yonidan Turkistonning turli shaharlaridan kelgan 50 nafardan ortiq talaba bor edi. Yetuk ulamo va mudarris sifatida Mahkamai shariyaga aʼzosi boʻladi.

1932-yilda imomlik paytida OGPU xodimlari buyrugʻi bilan qamoqqa olinib, xufya ishlarga majburan jalb etilgan. 1933-yilda Nazirbek Abdujabborbekov qori Narzullo ismli kishi bilan birgalikda Karkidan Afgʻonistonga yuboriladi. Ular birgalikda 8-10 kun ichida Andxoʻyga yetib keladilar. Nazirbek Abdujabborbekov sovet maʼmurlari birgalikda Afgʻoniston vaziri bilan koʻrishadilar. Ularni Afgʻonistonga yuborishning asosiy sababi sovetlar afgʻon hukumati vakillari bilan muzokaralar vaqtida afgʻonlarga SSSRdagi musulmon kishilar turmushining yaxshi ekanligi haqida maʼlumot berishlari kerak boʻlgan. Shundan keyin ular Samarqandga qaytadi.

Nazirbek Abdujabborbekov Oʻzbekiston SSR Jinoyat Kodeksining 58-, 66-moddaning 2-qismi, 67-moddalar bilan aybdor deb topilgan. Shunday keyin besh yil muddatga siyosiy huquqlarini yoʻqotgan holda, mol-mulklari konfiskatsiya qilinib, 10 yil muddatga ozodlikdan mahrum qilish jazosi tayinlangan.

2022-yil 19-dekabrda reabilitatsiya qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Nazirbek Аbdujabborbekov". Qaraldi: 16-sentabr 2023-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  „Совет даврида қатағон қилинган 173 нафар ватандошимиз оқланди". *oyina.uz* (2023-yil 7-yanvar). Qaraldi: 16-sentabr 2023-yil.
3. ↑  „Абдужабборбеков Мулла Нарзыбек (1878)". Qaraldi: 16-sentabr 2023-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Taqlid (maʼnolari).

|  |
| --- |
| Islom haqidagi tushunchalarningning bir qismi |
| *Usul al-Fiqh* |
| *Fiqh* |
| * Ijoza
* Ijmo
* Ijtihod
* Ixtilof
* Istihlol
* Istihson
* Istishob
* Mazhab
* Madrasa
* Manhaj
* Maslahat
* Qiyos
* Taqlid
* Taqvo
* Urf
 |
| *Ahkom* |
| * Farz
* Mustahab
* Halol
* Muboh
* Makruh
* Harom
* Baligh
* Botil
* Bidʼat
* Fohisha
* Fosiq
* Fitna
* Fasod
* Gheebah
* Gunoh
* Hayo
* Hiroba
* Islah
* Istigʻfor
* Istishhod
* Jihod
* Qasd
* Sunnat
* Tafsir
* Taghut
* Taqiyya
* Tavba
* Tazkiya
* Tavob
* Vasiyat
 |
| 
Yuridik lavozimlar va unvonlar |
| * Xalifa
* Shayx ul-islom
* Sayyid
* Sharif
* Ashraf
* Hazrat
* Ulamo
* Faqih
* Alloma
* Mufti
* Katta muftiy
* Hujjat ul-islom
* Mujtahid
* Oyatulloh
* Seghatoleslam
* Marjaʼ
* Hafiz
* Hujja
* Hakim
* Imom
* Mulla
* Mahdiy
* Mavlaviy
* Xatib
* Xoʻja
* Mavlono
* Mavla
* Mufassir
* Murshid
* Pir
* Valiy
* Oxund
* Muhaddis
* Mujaddid
* Qozi
* Shayx
* Marabout
* Uluʼl-amr
* Ustod
* Muʼazzin
* Murid
* Mujohid
* Gʻozi
* Shahid
* Hajji
* Ansor
* Salaf
* Sahoba
* Tobein
* Tabaʼ tobein
* Daʼi al-Mutlaq
* al-Davla
 |
| * k
* m
* t
 |

**Taqlid** (arab. — oʻxshatish, oʻxshatma; yasama; anʼana), taqlidchilik — 1) muayyan badiiy, ilmiy yoʻnalishga, uning namoyandalariga xos gʻoya va usullarni tushunibtushunmay, gʻayriixtiyoriy qaytarish, takrorlash. T. anʼanalarga ijodiy emas, balki mexanik yondashadi, u shoir yoki yozuvchini ijodiy mustaqillik, oʻziga xoslikdan mahrum etadi. T.ni badiiy ijoddagi anʼanalarga ergashish, mavjud anʼanalarni rivojlantirgan holda ularni yangilab borishdek izdoshlikdan farqlash kerak (Masalan, Navoiyning Jomiy va boshqa shoirlar gʻazallariga tatabbularm, Muqimiy va Furqatning Navoiy va Fuzuliy gʻazallariga taxmislari ijodiy izdoshlikning namunalaridir). Saroy adabiyotiga xos T.ning ayrim koʻrinishlarini Amir Umarxon va Muhammad Rahimxon (Feruz) davridagi baʼzi saroy shoirlari ijodida uchratish mumkin; 2) teatrda — ogʻzaki dramaturgiya; anʼanaviy masxaraboz va qiziqchilar teatrining janri. Unda ijrochilar oʻz tana harakatlari, yuz ifodalari, koʻz qarashlari (mimika), tovuhlari va soʻzlari orqali qush va hayvonlarning, baʼzan odamlarning xattiharakatlarini, oʻzaro munosabatlarini kulgili qilib tasvirlaydilar, shuningdek, ijtimoiy hayot va turmushdagi baʼzi voqealarni boʻrttirib koʻchirib, tomoshabinlarda kulgi uygʻotadilar (yana qarang Muqallid).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Lhasa masjidi** (simplified Chinese: 拉萨清真大寺; traditional Chinese: 拉薩清真大寺; pinyin: *Lāsà Qīngzhēndàsì*), shuningdek **Hebalin masjidi** (xitoycha: 河坝林清真寺; pinyin: *Hébàlín Qīngzhēn Sì*) – Xitoyning Tibet avtonom viloyati Lhasa shahridagi masjid.

Tarixi
------

Masjid dastlab 1716-yilda qurilgan. 1793-yilda yanada kengaytirildi. 1959-yil Tibet qoʻzgʻoloni paytida tibet toʻdalari tomonidan vayron qilinganidan koʻp oʻtmay, masjid qayta qurildi va taʼmirlandi. Madaniy inqilob davrida masjid qoʻmita idorasi va qishloq xoʻjaligi kooperativi hududi sifatida oʻzgartirildi. 1978-yilda masjid qayta tiklandi. 2008-yilgi Tibetdagi tartibsizliklar paytida olomon masjidni yoqib yubordi.

Masjidni asosan kashmirlik savdogarlar qurgan. Tibetdagi Kachee (yoki Xa-che, soʻzma-soʻz Kashmir degan maʼnoni anglatadi) musulmonlar uchun umumiy belgiga aylandi. *Tibetdagi Islom*.  „Islamic Culture in Tibet",*Islam in Tibet* (en). Brill, January 2017 — 35–52 bet. DOI:10.1163/9789047428008\_004. ISBN 978-90-474-2800-8. *Islam in Tibet*. Brill. January 2017. pp. 35–52. doi:10.1163/9789047428008\_004. ISBN 978-90-474-2800-8.

Arxitekturasi
-------------

Masjidning umumiy maydoni 2600 m2. Uch eshikli hovlisi bor. Qurilish maydoni 1300 m2 maydonni egallaydi, u namozxona, Pai binosi, bunker binosi, tahoratxona, hammom va boshqa obyektlardan iborat. Namozxona gʻarbda joylashgan boʻlib, 285 m2 maydonni egallaydi. U ichki zal, ochiq zal va asosiy platformadan iborat. Bino meʼmorchiligi anʼanaviy Zang meʼmorchiligi uslubi boʻlib, diniy va mahalliy xususiyatlarni oʻzida aks etgan.

Yana qarang
-----------

* Xitoyda Islom
* Tibet musulmonlari
* Xitoydagi masjidlar roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  „Lhasa Great Mosque, the Mosques in Lhasa « China Travel Blogs – Tour-Beijing.com". *tour-beijing.com*. Qaraldi: 2015-yil 22-yanvar.
2. ↑  Zangjia, Ga*. Tibetan Religions* (en). China Intercontinental Press, 2003 — 157 bet. ISBN 978-7-5085-0232-8.
3. 1 2  Yang, Xiaochun (2016). "The festival of fast-breaking Eid al-Fitr in the Great Mosque of Lhasa. Some observations" (en). *Études mongoles et sibériennes, centrasiatiques et tibétaines* (47). doi:10.4000/emscat.2867. ISSN 0766-5075. .
4. ↑  „Chinese police close Muslim quarter in Lhasa" (en). *The Associated Press* (2008-yil 28-mart). Qaraldi: 2022-yil 21-aprel.
5. ↑  „Tibetan-Muslim tensions roil China" (en-US). *Los Angeles Times* (2008-yil 23-iyun). Qaraldi: 2022-yil 21-aprel.
6. ↑  Yang, Xiaochun (2016). "The festival of fast-breaking Eid al-Fitr in the Great Mosque of Lhasa. Some observations" (en). *Études Mongoles et Sibériennes, Centrasiatiques et Tibétaines* (47). doi:10.4000/emscat.2867. .