recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tang Zhongming** ( xitoycha: 汤仲明  ; 1897-1980) - xitoylik muhandis va ixtirochi. Zhong-Ming Tang 1897- yilda kambag'al oilada tug'ilgan  U Xenan provinsiyasidagi boshlang'ich va o'rta maktabda o'qigan, 19 yoshida Huaiqing o'rta maktabini tamomlagan, keyin esa Kayfeng o'qituvchilar malakasini oshirish instituti va Pekin fransuz maktabida o'qigan. 1919-yil iyundan 1926-yilgacha Fransiyada tahsil oldi.

Zhong-Ming Tang 1926 -yilda jahon neft inqirozi davrida Xitoyga qaytib keldi. Xitoyda ( Kaifeng va Zhengzhou ) u Birinchi jahon urushi davrida muammo bo'lgan Xitoyning energiya samaradorligi va mustaqilligiga yordam berish uchun ko'mir bilan ishlaydigan avtomobilni yaratish ustida ishladi. 1931-yilda u ko'mir bilan ishlaydigan ichki yonuv dvigatelini yaratdi.  va uni avtomobilga o'rnatdi. 1932 -yilda u Shanxayda ko'mir yoqilg'isi bilan ishlaydigan avtomobillar ishlab chiqarish uchun Chung Ming Machinery Co. Ltd kompaniyasiga asos soldi. Ikkinchi Jahon urushi paytida (1937) ko'mir mashinasi neftning yuqori narxi tufayli mashhurlikka erishdi. Uning ko'mir mashinalari 1950-yillarning boshlariga qadar mashhur edi. O'sha paytdan boshlab, ularning mashhurligi, ayniqsa, arzon yoqilg'iga osongina kirish mumkin bo'lgan janubi-g'arbiy Xitoyda pasayib ketdi. Shundan so'ng, Xitoyning qolgan qismi avvalgidek ko'mirda ishlaydigan mashinalarni sotib olishni to'xtatdi.

Tashqi adabiyotlar
------------------

* chàngāngāngāngāngāngāngāngāngāngāngāngāngī (xitoycha)

Manbalar
--------

1. ↑  *张沁生.* „[The successful development of the charcoal car in Kaifeng translation"]. *Sep. 27, 2009 10:23 Kaifeng Daily*.  Kaifeng Daily. Qaraldi: 25-mart 2013-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* LCCN: n2008062036
* VIAF: 63485256
* en:WorldCat Identities: lccn-n2008062036

 |
Ikki *sancai* -glazed otlar va kuyov, c. 728, general Lyu Tingxun qabridan
 Polo o'ynayotgan ayol bo'yalgan
**Tan sulolasi qabr figuralari** - Xitoyning Tang sulolasi davrida (618–906) qabrlarga qoʻyish uchun qabr buyumlari sifatida yasalgan odamlar va hayvonlarning sopol hakalchalari. Taqdim etilgan raqamlar marhumning keyingi hayotda xizmati uchun mavjud bo'ladi, degan ishonch bor edi.  Shakllar qoliplangan sopol idishlardan yasalgan bo'lib, ranglar odatda qo'shiladi, lekin ko'pincha butun rasm bo'ylab emas yoki tabiiy joylarda. Bo'yoq bo'yoqda bo'lsa, u ko'pincha saqlanib qolmagan, lekin ko'p hollarda u *sancai* ("uch rangli") keramik sirda bo'lgan, bu odatda yaxshi saqlanib qolgan.

Xitoy tilida *mingqui* deb ataladigan figuralar ko'pincha xizmatkorlar, askarlar (erkak qabrlarida) va raqqosalar va musiqachilar kabi xizmatchilar edi. Oliy martabali kishilar dafn etilganda askarlar va amaldorlar ham bo'lishi mumkin. Hayvonlar ko'pincha otlardir, ammo qalin soqollari va sochlari va yuz xususiyatlari bilan ajralib turadigan Baqtriya tuyalari va ularning Markaziy Osiyo haydovchilarining hayratlanarli soni bor. Tasvirlar Xitoy san'atida misli ko'rilmagan darajada va raqamlar arxeologlarga Tang ostidagi hayot haqida juda ko'p foydali ma'lumotlarni beradi.  Shuningdek, xayoliy yirtqich hayvon "yer ruhlari" va qo'rqinchli Lokapala (yoki *Tyan Vang* ) figuralari ham mavjud bo'lib, ular odatda juft bo'lib, ruhlar va odamlarning hujumlarini qaytarish uchun qabr qo'riqchilari sifatida ishlaydi.  Xitoy burjidagi o'n ikkita xayoliy hayvonlarning to'plamlari ham topilgan.

Raqamlar Xitoy qabr hay oldingi haykallai an'analarining rivojlanishini ifodalaydi  va Tangda ishlab chiqilgan sirlangan haykalchalar Shimoliy Xitoyda, asosan poytaxtlar atrofidagi hududlarda cheklangan.  Ular 755-yildan boshlab, An Lushan qoʻzgʻoloni boshlanganda "deyarli yoʻq boʻlib ketishadi" , ehtimol, bu Xenan va Xebeydagi pechlarga taʼsir qilgan boʻlsa ham, ularning elita mijozlari boʻlgan.  Keyinchalik kamaygan an'ana Minggacha davom etdi. Shakllarda *sancai* oynalaridan foydalanish yuqori sinflar uchun cheklangan edi  va ishlab chiqarish imperator byurokratiyasi tomonidan nazorat qilingan , ammo imperator oilasi a'zolarining bir dafn marosimida yuzlab raqamlar bo'lishi mumkin edi. 

1. ↑  Michaelson, 24, 43–44
2. ↑  Vainker, 80; Medley, 80
3. ↑  Vainker, 78–79; Tang, 46–63
4. ↑  Colburn Clydesdale
5. ↑  Howard, 133
6. ↑  Medley, 26
7. ↑  Vainker, 81
8. ↑  Vainker, 78
9. ↑  McGregor
10. ↑  Watson (1973), 136–137
**Ogʻirlik markazi** - qattiq jism bilan muntazam bogʻlangan nuqta; jism zarralariga taʼsir etuvchi ogʻirlik kuchlarining teng taʼsir etuvchisi shu nuktadan oʻtadi. Simmetriya markazi mavjud boʻlgan bir jinsli jismlar (doira, shar, kub va boshqalar) da ogʻirlik markazi shu simmetriya markazida yotadi. Boshqa jismlarning ogʻirlik markazi turli joyda (masalan, toʻgʻri chiziqning ogʻirlik markazi oʻrtasida, parallelogrammning ogʻirlik markazi diagonallari kesishgan nuqtada, uchbur-chakniki medianalari kesishgan nuktada va h.k.) boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Noskov daromad uy** — Shimoliy Osetiyaning Vladikavkaz shahridagi meʼmorchilik va shaharsozlik yodgorligi. Rossiyaning tasdiqlangan madaniy meros obyekti. U shaharning tarixiy markazidagi Inqilob koʻchasi, 60-uy va Mayakovskiy, 29-uy kesishmasi burchagida joylashgan. Vladikavkazdagi atlantlar bilan bezatilgan yagona bino.

Art Nouveau — modern uslubidagi ikki qavatli gʻishtli bino taxminan 1895-yilda Meshchanskaya va Sleptsovskaya koʻchalari burchagida barpo qilingan. Binoning egasi Dmitriy Vasilyevich Noskov boʻlib, u kommunal xizmatlarga ega boʻlmagan yotoqxonalar sinfiga kiruvchi 2-toifali turar-joy binosini qurgan. Binoda na kanalizatsiya, na suv bor edi. Uyning ichki hovlisida barcha qulayliklar mavjud boʻlgan. Uyda oltita xonadon bor edi.

Binoga kiraverishda ikkita atlanta va chodir koʻrinishidagi uch qavatli, burchakli deraza ustidagi ustki tuzilmasi bilan ajralib turardi.

Manbalar
--------

1. ↑  Торчинов 1999. sfn error: no target: CITEREFТорчинов1999 (help)
2. ↑  Цаллагов 2008. sfn error: no target: CITEREFЦаллагов2008 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Торчинов В. А.*. Владикавказ : Краткий историко-краеведческий справочник*. Владикавказ: Северо-Осетинский научный центр, 1999 — 144 bet. ISBN 5-93000-005-0.
* Цаллагов С. Ф.*. Владикавказ — летопись в камне*. Владикавказ: Веста, 2008.
**Ogʻir suv**, D2O — vodorodning izotopi deyteriy (O)ning kislorod bilan birikmasi. Tabiiy suv va atmosfera yogʻinlarida mavjud. Mol. m. 20. Muzlash temperaturasi +0,82°, qaynash temperaturasi 101,42°, zichligi 1,359 g/sm3. Ogʻir suvni 1932-yilda G. Yuri va E. Osborn kashf etgan. Tarkibida N2O molekulalari bilan birga oz miqdorda D2O molekulalari ham boʻlgan oddiy suv elektroliz qilinganda, asosan, N2O molekulalari parchalanadi; Ogʻir suvning nisbiy miqdori ortib boradi. D2O molekulalariga boy qoldiq suvni uzok, vaqt elektroliz qilish va fraksion haydash yoʻli bilan deyarli toza Ogʻir suv olish mumkin. Amerikalik olimlar G.Lyuis, R. Makronald va F. Speddinglar 1933-yilda ana shu yoʻl bilan deyarli 100% D2O molekulalaridan tashkil topgan sof Ogʻir suv ajratib olganlar. 165 t suvni elektroliz qilib, 1 kg ga yaqin D2O olish mumkin: 1 t suvni elektrolizlash uchun 5—6 ming kVt- soat elektr energiyasi sarflanadi. Ogʻir suv koʻpgina xos-salari jihatdan oddiy suvdan farq qiladi: zichligi, mol. m. qaynash va qotish temperaturasi oddiy suvnikidan yuqori. Ogʻir suv yadro reaktorlarida neytronlar tezligini susaytirishda qoʻllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nota almashish** — xalqaro shartnomalarnn tuzish shakllaridan biri. Odatda, diplomatik munosabatlarni oʻrnatish, diplomatik missiyalarni elchixonaga aylantirish, biron-bir shartnomaning ayrim qoidalarini aniklashtirish, shartnoma amal qilishini toʻxtatish, mulkni topshirish va shahrik. masalalar boʻyicha davlatlar oʻrtasida bitimlar tuzishda notalar almashiniladi. Shartnomani tashkil qiluvchi notaning aynan bir xil matnini tomonlar dastlabki tarzda ogʻzaki yoki diplomatik yozishmalar yoʻli bilan kelishib oladilar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nosir Norovich Yoqubov** (oʻzbekcha: Nasirdjan Norovich Yakubov; 1943-yil 6-sentabrda Samarqandda tugʻilgan) — sovet va oʻzbek siyosatchisi, ayni paytda nafaqada.

Biografiyasi
------------

Yoqubov Nosir Norovich faoliyati davomida uzoq yillar: Oʻzbekiston komsomoli Samarqand viloyat qoʻmitasining birinchi kotibi; Samarqand shahrining Bogʻishamol, Jeleznodorojniy, Siyob tumanlari birinchi kotibi; keyinroq KPSS (Sovet Ittifoqi Kommunnistik partiyasi)Samarqand shahar qoʻmitasi birinchi kotibi bo‘lib ishlagan.

Shuningdek, Nosir Norovich 1993-yil 28-maydan 2000-yilgacha — Qozogʻistondagi Favqulodda va Muxtor Elchisi sifatida faoliyat ko‘rsatgan hamda Oʻzbekiston Respublikasining II darajali Favqulodda Elchisi maqomiga ega bo‘lgan. Bundan tashqari Nosir Yoqubov SSSR, Vatikan, Rossiya, Oʻzbekiston, Qozogʻiston va Afgʻoniston Respublikalarining qator nufuzli  orden va medallari bilan taqdirlangan.

Shu bilan birga, 1998-yilda Rim papasi Ioann Pavel II unvoni — Ritsar qo‘mondon,  Avliyo Grigoriy orden va qilichi (II daraja) bilan mukofotlangan. Nosir Norovich Tarix fanlari nomzodi unvoniga ega.

Ayni paytda Yoqubov Toshkent shahrida istiqomat qiladi.

Havolalar
---------

* Oʻzbekiston shaxslari[*sayt ishlamaydi*] (mavjud havola)
2012-yilda Londonda boʻlib oʻtgan yozgi Olimpiada oʻyinlarida ispaniyalik ogʻir atletikachi Lidiya Valentin.
**Ogʻir atletika** — sport turi, har xil vazn toifalarida ogʻir narsalar (shtanga, tosh) koʻtarishda musobaqalashish. Ogʻirliklarni koʻtarish mashqlari qad. zamonlardan maʼlum. Rasmiy musobaqalar esa 1860-yillardan (birinchi marta AQShda) oʻtkazib kelinadi. hozirgi vaqtda shtangani ikki qoʻllab dast va siltab koʻtarish (1972-yildan) Ogʻir atletikaning asosiy mashqlari hisoblanadi. Dast koʻtarishda sportchi shtangani toʻxtatmay bir harakat bilan, siltab koʻtarishda — ketma-ket ikkita harakatda — avval koʻkrakka olish, keyin esa yuqoriga choʻzilgan qoʻllarga koʻtarishni amalga oshiradi. Ogʻir atletikachilarni (1977-yildan) 10 vazn toifasiga (52 kg gacha — 110 kg dan yuqori) ajratadilar. Ogʻir atletika 1896-yildan Olimpiada oʻyinlari (1900, 1908, 1912-yildan tashqari) dasturiga kiradi. 1896-yil 1-Yevropa chempionata, 1898-yil 1-jahon chempionata boʻlib oʻtgan. Oʻzbekistonda birinchi Ogʻir atletika toʻgaragi 1917-yilda Toshkent shahrida ochilgan, u "Toshkent ogʻir atletika jamiyati" deb atalgan. Oʻzbekistonda Ogʻir atletikaning asoschisi Feoktist Gorizdro qisoblanadi. Oʻzbekistonda O.a federatsiyasi 1992-yildan faoliyat koʻrsatadi. U Xalqaro Ogʻir atletika federatsiyasi — IWf ga (1993), Osiyo Ogʻir atletika federatsiyasiga (1994) aʼzo. Oʻzbekiston Ogʻir atletika federatsiyasi har yili kattalar va yoshlar oʻrtasida Oʻzbekiston birinchiligi musobaqalarini oʻtkazadi. Andijon, Toshkent viloyatlari, Toshkent va Samarqand shaharlarida Ogʻir atletika keng ommalashgan. Ogʻir atletika seksiyalarida 7000 ga yaqin kishi muntazam shugʻullanadi. Xalqaro toifadagi sport ustalari Erkin Karimov (jahon rekordchisi, 1968), Isroil Isoqov, Noil Muhamadyorov (olimpiada oʻyinlarining kumush medali sovrindorlari, 1988), Sergey Sirsov (jaxrn chempioni, 1991, Olimpiada oʻyinlarining kumush medali so-vrindori, 1992), Igor Sodiqov (jahon chempioni, 1991) va Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sportchi Igor Xalilov (yoshlar oʻrtasida Yevropa, jahon chempioni, 1992, Osiyoning 2 karra chempioni 1997, 2000) Oʻzbekistonning eng kuchli Ogʻir atletikachilaridir.

Yana q.
-------

* Yengil atletika

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Portugallar** (oʻzlarini portugezish deb ataydilar) — xalq, Portugaliyaning asosiy aholisi (10,27 mln. kishiga yaqin). Umumiy soni 13,67 mln. kishi (1990-yillar oʻrtalari). Portugal tilida soʻzlashadi. Dindorlari, asosan, ka-toliklar. Katta yevropeoid irqining hind-oʻrta dengiz irqiga mansub. P. etnosining asosini eng qad. iberiy qabilalaridan boʻlgan luzitanlar tashkil etgan. P.ning tili va madaniyatiga (ayniqsa, mamlakat janubidagi aholiga) arab-barbar hukmronligi (8—13-asrlar) katta taʼsir qilgan. 12-asr oʻrtasida mustaqil Portugaliya davlati tashkil topgan. Rekonkista jarayonida (arablar bosib olgan hududlarni qaytarib olinishi) asta-sekin P. elati shakllangan. Anʼanaviy mashgʻuloti — dehqonchilik, bogʻdorchilik, baliqchilik. Zamonaviy P. koʻp tarmokli sanoat va xizmat koʻrsatish sohasida band.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Faksmodem** — oddiy modem (matnli axborotlarni kompyuterdan uzatish kabeliga va kabeldan kompyuterga tushunarli koʻrinishda oʻtkazuvchi maxsus elektron qurilma)ning barcha imkoniyatlarga ega boʻlgan, qoʻshimcha rasmli, telefaks maʼlumotlarni kompyuterlararo almashish imkoniyatini beradigan qurilma. Ishlatilayotgan koʻpchilik modemlar Faksmodemlar boʻlib, ularning ayrimlari ovoz almashish imkoniyatiga ham ega. Ular ichki (elektron platali) va tashqi (alohida) qurilma boʻlishi mumkin; birbiridan maʼlumot uzatish tezligi bilan farqlanadi (sekundiga 2400 dan 33600 bitgacha maʼlumotni uzatish imkoniyatiga ega).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Faktoring — bu boshqa iqtisodiy subʼektlarning qarzdorlik buyicha majburiyatlarini sotib olish yoki qayta sotish munosabatlarini anglatadi.

**Faktoring** (ing. factor — agent, vositachi) — kichik va oʻrta firma (mijoz)larga tijorat banklari va ularning shoʻʼba faktorfirmalari tomonidan koʻrsatiladigan moliyaviy xizmatlar turi. 16—17-asrlarda savdo vositachilari tomonidan amaliyotga kiritilgan, keyinchalik mijozga aylanma kapital uchun kredit berishning bir turiga aylandi. F.da faktorfirma mijoz (tovar yetkazib beruvchi)lardan qarzdorlarning qisqa muddatli karzlarini undirish huquqini sotib oladi va firmalarning qarzlarini (majburiyatlarini) mijozga toʻlaydi, yaʼni qarzni qaytarish muddatidan oldin uning 70—90%ni mijozga qaytaradi, qarzning qolgan qismi, foizlar chegirilgan holda qarzdorlar faktorfirma oldidagi oʻz qarzini batamom uzganidan keyin qaytariladi. F.da mijoz oʻzining qarzdorlaridan qarzni undirish huquqini faktorfirmaga oʻtkazadi.

Ayniqsa, Gʻarb davlatlarining iqtisodiy amaliyotida keng qoʻllaniladi. F. boʻyicha kreditlar muddati 90—120 kun atrofida, kredit foizlari rasmiy bank stavkasidan yuqori turadi. 

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Iqtisodiyot | *Iqtisodiyot va moliyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Portugaliya-Braziliya shartnomasi** yoki **Rio-de-Janeyro** **shartnomasi** ― 1825-yil 29-avgustda Buyuk Britaniya vositachiligida Rio-de-Janeyroda Portugaliya qirolligi va oʻzini oʻzi eʼlon qilgan Braziliya imperiyasi tomonidan imzolangan va Portugaliya-Braziliya urushini rasman tugatgan va Braziliyani mustaqil davlat sifatida rasman tan olgan kelishuv. 1825-yil 30-avgustda Braziliya imperatori Pedru I va 1825-yil 15-noyabrda Portugaliya qiroli Juan VI tomonidan ratifikatsiya qilingan. 1825-yil 15-noyabrda Lissabonda ratifikatsiya hujjatlari almashilganidan keyin kuchga kirdi.

Juan VI Portugaliya va Algarve qiroli boʻlib qoldi va 1826-yilda vafot etgunigacha nominal Braziliya imperatori boʻldi. Braziliyaning de-fakto va de-yure imperatori uning oʻgʻli Pedru I edi.

Yana qarang
-----------

* Braziliya imperiyasi
* Braziliya mustaqillik harakati
* Fiku kuni
* Bahian mustaqilligi uchun kurash

Havolalar
---------

* Португальско-бразильский договор 1825 года
**Xorosheve** ( ukraincha: *Хорошеве*, ruscha: *Хорошево*) — Ukrainaning Xarkov viloyati Xarkov tumanidagi shahar tipidagi aholi punkti. Udi daryosining o'ng qirg'og'ida, Donning drenaj havzasida, Xarkov shahridan janubda joylashgan shaharcha. Xorosheve Ukrainaning aholi punktlaridan biri bo'lgan Bezliudivka posyolkasiga tegishli.  Aholisi 44,086 kishi

### Transporti

Xorosheveda Xarkov va <a href="./Slovyansk" rel="mw:WikiLink" data-linkid="125" data-cx="{&amp;quot;adapted&amp;quot;:false,&amp;quot;sourceTitle&amp;quot;:{&amp;quot;title&amp;quot;:&amp;quot;Sloviansk&amp;quot;,&amp;quot;thumbnail&amp;quot;:{&amp;quot;source&amp;quot;:&amp;quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bb/%D0%A6%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B2%D0%B0\_%D0%9E%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B0\_%D0%9D%D0%B5%D0%B2%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE\_%D0%A1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%27%D1%8F%D0%BD%D1%81%D1%8C%D0%BA\_DJI\_0096.jpg/80px-%D0%A6%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B2%D0%B0\_%D0%9E%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B0\_%D0%9D%D0%B5%D0%B2%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE\_%D0%A1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%27%D1%8F%D0%BD%D1%81%D1%8C%D0%BA\_DJI\_0096.jpg&amp;quot;,&amp;quot;width&amp;quot;:80,&amp;quot;height&amp;quot;:60},&amp;quot;description&amp;quot;:&amp;quot;City{{Oʻlikhavola|date=dekabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} in Donetsk Oblast, Ukraine&amp;quot;,&amp;quot;pageprops&amp;quot;:{&amp;quot;wikibase\_item&amp;quot;:&amp;quot;Q33581&amp;quot;},&amp;quot;pagelanguage&amp;quot;:&amp;quot;en&amp;quot;},&amp;quot;targetFrom&amp;quot;:&amp;quot;mt&amp;quot;}" class="cx-link" id="mwHg" title="Slovyansk">Slovyanskni</a> bog'laydigan temir yo'l Jixor temir yo'l stantsiyasi o`tgan.

Xarkovda Dnepr va Zaporijjya bilan bog'laydigan M18 avtomagistraliga olib boradigan yo'li bor.

Manbalar
--------

1. ↑  „Безлюдовская громада" (ru).  Портал об'єднаних громад України.
**Xoriokarsinoma** —trofoblastik saraton. Odatda platsenta. Trofoblastik kasallikdagi spektrning malign oxiriga tegishli. Xoriokarsinoma ham jinsiy hujayrali oʻsma sifatida tasniflanadi va moyak yoki tuxumdonda paydo boʻlishi mumkin. Xoriokarsinoma trofoblastik kasallikning turlaridan biridir. Ushbu kasalliklar guruhi embrionning tashqi qobigʻining trofoblastining oʻsishi va rivojlanishi jarayonlaridagi patologik oʻzgarishlarga asoslangan. Trofoblastik oʻsmalar kam uchraydigan malign neoplazmalardir. Ular har doim homiladorlik bilan bogʻliq (normal, patologik yoki uzilgan). Ular homiladorlik davrida ham, tugʻruqdan keyingi davrda ham (bir necha kundan bir necha yilgacha) boshlanishi mumkin. Xoriokarsinoma ektopik homiladorlik paytida yoki abortdan keyin ham rivojlanishi mumkin.

Mahalliylashtirish
------------------

Koʻpincha xoriokarsinoma bachadon tanasida, tez-tez bachadon naychasida tuxumdonda, qorin boʻshligʻida lokalizatsiya qilinadi .

Metastaz
--------

Xoriokarsinoma gematogen yoʻl bilan tezda metastazlanadi. Bunda oʻpka koʻpincha taʼsirlanadi:

Oʻpka- 70-80%

Qin — 30-34%

Miya- 10-13%

Oshqozon-ichak trakti- 4-5%

Buyraklar- 4-5%

Jigar- 10-11%

Boshqa Parametrlar- 6% .

Diagnostika
-----------

Xoriokarsinoma uchun asosiy diagnostika usullari -ultratovush diagnostikasi va tos aʼzolarining kompyuter tomografiyasi. Bunda eʼtiborga loyiqlik hCG va prolaktin darajasining ortishi homiladorlikning davomiyligi bilan birga yuqori informatsion diagnostika usuli histerosalpingografiya hisoblanadi. Oʻsma bachadon boʻshligʻida miyometriumga yuzaki oʻsish bilan lokalizatsiya qilingan boʻlsa morfologik tasdiqlash muhim.

Davolash
--------

Davolashning asosiy usuli saratonga qarshi dori terapiyasi hisoblanadi. Adekvat kemoterapiya koʻpchilik bemorlarning toʻliq tiklanishiga erishishga imkon beradi.

Kimyoterapiyaning samaradorligi hCG ni kamaytirish darajasi bilan baholanadi. HCG darajasi normallashgungacha kimyoterapiya tavsiya etiladi, soʻngra uchta profilaktika kursi oʻtkaziladi.

Agar kimyoterapiya samarasiz boʻlsa yoki oʻsimta yoki metastazdan qon ketsa, bachadon teshilishi uchun jarrohlik davolash yoʻli amalga oshiriladi. Oʻsimta hajmiga qarab, organni saqlaydigan histerotomiya sogʻlom toʻqimalarni kesish yoki zararlangan organni rezektsiya qilinadi.

Manbalar
--------

1. ↑ . .

Havolalar
---------

* ХОРИОКАРЦИНОМА
**Xorioptoz**, terixoʻr qoʻtir — chorva mollarining invazion kasalligi. Terida, oyoq boʻgʻimlarida, dumning pastki tomoni va ildiz qismida, baʼzan sakrash boʻgʻimlarida parazitlik qiluvchi Chorioptes turkumiga mansub terixoʻr kanalar qoʻzgʻatadi. Terixoʻr kanalar mollar noqulay sharoitda boqilganda uchraydi. Qoramollarda C.bovis, otlarda C.equi, qoʻylarda C.ovis, echkilarda S. sargaye kanalari parazitlik qiladi. Koʻproq yosh mollar kasallanadi. Kasallik tarqatuvchisi kasal hayvonlar. Belgilari: qichishish, pust tashlash, jun va tuk toʻkilishi, teri qalinlashishi va poʻstloq hosil boʻlishi bilan kuzatiladi.

Tashxisi teri zararlangan joydan kirma olib aniqlanadi.

Davosi: qichimaga qarshi spirtli yoki yogʻli linementlar surtish, qichimaga qarshi vannalarda choʻmiltirish.

Oldini olish: podaga yangi qoʻshiladigan mollar karantini, binoni zararsizlantirish. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Portugal tili** — roman tillaridan biri. Portugaliya, Braziliyada, Afrikaning bir qancha mamlakatlarida, Osiyoda Aominda va Hindistonning ayrim hududlarida tarqalgan. Soʻzlashuvchilarning umumiy soni 190 mln. kishidan ortiqroq (jumladan, Portugaliyada 15 mln.ga yaqin, Braziliyada 160 mln. kishidan ortiq). Portugaliya, Braziliya, Angola, Mozambik, Gvineya-Bisau, Kabo-Verde, San-Tome va Prinsipi respublikalarining rasmiy tili. Portugal tili 12— 14-asrlardajan. va shim. por-tugalgalisiy shevalarining aralashuvi natijasida shakllangan. 16-asr boshida Portugaliyaning mustamlakachilik harakatlari tufayli Braziliyaga kirib keladi va asta-sekin mahalliy indeys tillarini siqib chiqaradi. Hozirgi Portugal tilining 2 asosiy varianti — portu-galcha va brazilcha variantlari mavjud (ular, asosan, fonetika va leksika sohasida oʻzaro farqlanadi); brazilcha variantda mahalliy narsa-ashyolarni ifodalovchi indeys soʻzlari koʻplab uchraydi. Portugal tili ning afrikancha varianti esa shakllanish arafasida. Portugaliya hududida 3 ta lahja guruhi mavjud; Jan. Markaziy va Shimoliy Braziliyada shim. va jan. laxjalarga ajralsada, ular deyarli oʻzaro farqlanmaydi.

Portugal tilining fonetik qurilishi urgʻusiz boʻgʻinlarning, asosan, soʻz oxirida reduksiyaga uchrashi, ochiq va yopiq, shuningdek, burun unlilarining, ay-niqsa, burun diftonglarining mavjudligi bilan boshqa roman tillaridan farqlanadi. Hozirgi Portugal tilida lotincha zamon shakllaridan uzoq oʻtgan zamon (ga suf-fiksli) va shartli kelasi zamon (-re suffiksli) shakllari saqlanib qolgan.

Portugal tilidagi dastlabki adabiy yodgorlik va hujjatlar 12-asrga mansub. Hozirgi adabiy Portugal tili 16-asrda, Luish di Kamoens ijod qilgan davrda shakllangan. Yozuvi lotin grafikasiga asoslangan.

Yana q.
-------

* Ispan tili

Manbalar
--------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Gelmintosporiozlar** - oʻsimliklarda Helminthosponum turkumiga mansub zamburugʻlar qoʻzgʻatadigan kasalliklar. Aksariyat gʻalla va texnika ekinlari zararlanadi. Kasallik gʻoʻza koʻsaklarining chanoqlarida ham uchrashi qayd etilgan. Arpa, bugʻdoy, suli, makkajoʻxori G. bilan kasallanganda oʻsimlik bargida qoʻngʻir dogʻlar paydo boʻlib, dogʻlar ostidagi toʻqimalar oʻladi. Kuchli zararlangan makkajoʻxori sovuq urganga oʻxshab qoladi. Sholi G. bilan kasallanganda unib chiqqan maysalari chiriydi, barglarida dogʻlar hosil boʻladi. Natijada ekin siyraklashib ketadi. Kasallangan maysaning ildiz boʻgʻzida zaytun yogʻi rangʻida gʻuborlar, barglarida esa mayda toʻq-qoʻngʻir dogʻlar paydo boʻladi. Arpa, sulining barglari, barg qini va doni toʻrsimon dogʻlanish koʻrinishini oladi, oʻsimlik bosh tortmaydi.

Kurash choralari: kuzgi shudgorni sifatli bajarish, yerga fosforli-kaliyli oʻgʻitlar solish, ekishni oʻz vaqtida qisqa muddatlarda oʻtkazish, maysalarni azotli oʻgʻitlar bilan oziqlantirish. Ekiladigan urugʻlikni raksil (1,5 kg/t) yoki derazali preparatlari (2 l/t) bilan dorilash kerak.

Latif Muhamedov.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pierre de Fermat** (17-avgust 1601, Beaumont-de-Lomagne – 12-yanvar 1665, Castres) — fransuz matematigi. 1631-yildan Tuluzada parlament maslahatchisi. Bir necha asar muallifi boʻlib, ularning koʻpchiligi Fermat vafotidan keyin ugli tomonidan "Har xil matematik asarlar" (1679) nomi bilan nashr ettirilgan. Fermat hayotligida uning ishlari maktublari va shaxsiy aloqalari orqali boshqa olimlarga maʼlum boʻlgan.

Fermat darajalarni differensiallashning umumiy qonunini yaratdi va uni kasrli darajalarga tatbiq etdi. Koordinatalar usulini rivojlantirib, toʻgʻri chiziq va ikkinchi tartibli chiziklar tenglamalarini berdi. Hamma ikkinchi tartibli chiziklar – konus kesimli egri chiziklar ekanligini isbotlab, analitik geometriyaga asos soldi. Ekstremumlarni topish qoidasini yaratdi. Sonlar nazariyasida ikkita mashhur teorema, yaʼni Fermaning buyuk teoremasi va Fermaning kichik teoremasi Fermat nomi bilan bogʻliq. Fermat fizikada geometrik optikaga asos soldi. Differensial hisobva integral hisobsh F.ning hissasi katta.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  




  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  *(unspecified title)*
Andoza:НП-Казахстан
**Oqkol orman sharuashlig'i** (qozoqcha: *Ақкөл орман шаруашылығы*, 2018-yilgacha — *Alekseyev oʻrmon xoʻjaligi*  ) — Qozogʻiston Respublikasi Aqmoʻla viloyati Oqkoʻl tumanidagi qishloq. Oqkoʻl shahar hokimligi tarkibiga kiradi. KATO kodi - 113220200 .

Geografiyasi
------------

Qishloq tumanning gʻarbiy qismida, tuman va hokimlik maʼmuriy markazi – Oqkoʻl shahridan gʻarbdan 9 kilometrga yaqin masofada joylashgan.

Dengiz sathidan balandligi 384 metr  .

Eng yaqin aholi punktlari: sharqda Oqkoʻl shahri, gʻarbda Yernazar qishlogʻi.

KS-8 "Yangi Koluton - Oqko‘l - Azat - Minskoe "qishlog‘idan viloyat ahamiyatiga ega avtomobil yo‘li o‘tadi.

Aholisi
-------

1999-yilda qishloq xo'jaligi aholisi 484 kishi (245 erkak va 239 ayol) edi. 2009-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, qishloq xo'jaligida 353 kishi (175 erkak va 178 ayol) yashagan.

Ko'chalari
----------

* Birlik ko'chasi
* Do'stlik ko'chasi
* Qorag'ayli ko'chasi
* Mektep ko'chasi
* Ormandiya ko'chasi
* O'rtalik ko'chasi

Manbalar
--------

1. ↑  „О переименовании населенных пунктов Аккольского района Акмолинской области - ИПС "Әділет"".  adilet.zan.kz. 14-yanvar 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-yanvar 2019-yil.
2. ↑  „База КАТО".  Агентство Республики Казахстан по статистике. 27-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-fevral 2013-yil.
3. ↑  „Lesnoye Khozyaystvo Alekseyevskiy". *www.geonames.org*. Qaraldi: 8-iyul 2022-yil.
4. ↑  „Новые почтовые индексы ЛЕСХОЗ АЛЕКСЕЕВСКИЙ, ГОРОД АККОЛЬ, Казахстан. Поиск индекса по адресу". *bizgid.kz*. Qaraldi: 8-iyul 2022-yil.
**Guangjou**—Xitoyning Xunan shahridagi Sinxuan-Dun avtonom okrugi tarkibiga kiruvchi shaharcha va tuman markazi,2015-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 75,600 kishi va maydoni 203.17-square-kilometre (78.44 mi²).

Tarixi
------

Shahar okrugning shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan boʻlib, u shaharchasini birlashtirish uchun isloh qilingan.Fangjiatun posyolkasi,Dawanluo posyolkasi va Guangjou shahri, 2015-yil 19-noyabr.

Maʼmuriy boʻlinishi
-------------------

2015-yil holatiga koʻra, shahar yetti jamiyat va 56 qishloqqa boʻlingan.

Geografiyasi
------------

Ushuy daryosi shahar boʻylab oʻtadi.

Shaharda ikkita suv ombori bor, yaʼni Yangjiaʼao suv ombori va Banxi suv ombori.

Shaharga yaqin joyda bir qancha mashhur togʻlar mavjud boʻlib, ular orasida Lengfengpo togʻi.Wanbao togʻi 636-metr (2,087 ft)); va Gunmapo togʻi 916.7-metr (3,008 ft)).

Iqtisodiyoti
------------

Mahalliy iqtisodiyot asosan qishloq xoʻjaligi va mahalliy sanoatga asoslangan.

Transporti
----------

Shahar uchta avtomagistral bilan bogʻlangan: G60 Shanxay-Kunming ekspress yoʻli va G320 milliy avtomagistrali, ikkalasi ham sharqqa Chjiang Dong avtonom okrugiga va gʻarbga Yuping Dong avtonom okrugiga boradi. Viloyat avtomagistrali S232 shahar boʻylab shimoldan janubga oʻtadi.

Shanxay-Kunming tezyurar temir yoʻli — bu shahar boʻylab shimoli-sharqdan janubi-gʻarbga oʻtadigan tezyurar temir yoʻl.

Adabiyotlar
-----------

1. 1 2  **{{Veb manbasi}} andozasidan foydalanishda `sarlavha=` parametrini belgilashingiz kerak.** „{{{title}}}". *rednet.cn* (4-dekabr 2015-yil).
2. ↑  **{{Yangiliklar manbasi}} andozasidan foydalanishda `title=` parametri belgilanishi kerak**.
3. ↑  **{{Yangiliklar manbasi}} andozasidan foydalanishda `title=` parametri belgilanishi kerak**.
4. 1 2 3  Huang Xuehong (2007). sfnp error: no target: CITEREFHuang\_Xuehong2007 (help)
5. 1 2 3   „Xinhuang Dong Autonomous County",*{{{title}}}* (xitoycha) Zhang Hong:. Xicheng District, Beijing: SinoMaps Press, 2018 — 164 bet. ISBN 978-7-5031-8949-4.

### Bibliografiya

* *{{{title}}}* (xitoycha) Huang Xuehong:. Beijing: Nationalities Publishing House, 2007. ISBN 978-7-105-08619-1.
Мори Сосэн «Шестистворчатая ширма с обезьянами»
Расписная золотая ширма
Пара ширм с тиграми и драконом. Автор: Кано Санраку, XVII век.
**Parda** (nemischa: „himoya") — ichki qismning elementi, xonaning bir qismini ajratib turadigan kichik koʻchma boʻlim, masalan, kiyimni almashtirish uchun. Birinchi ekran boʻlimlari Xitoyda paydo boʻldi.

Yotoq xonalari, kiyinish xonalari, bolalar xonalari, studiya kvartiralarining ichki qismida ishlatiladi. U xonaning boʻsh joyini ikkita toʻliq izolyatsiya qilinmagan joyga boʻlish uchun ishlatilishi mumkin - masalan, oshxonani ovqat xonasidan yoki yotoqxonaning bir qismi sifatida shkafdan ajratish.

Yaponiya va Xitoy sanʼatida ekran ham mashhur rasm yuzasi boʻlgan.

Ekranlar qoʻgʻirchoq teatrida ham qoʻllaniladi, ularning orqasida qoʻgʻirchoqlar yashiringan.

Odatda ekranning katlama dizayni va balandligi taxminan inson balandligiga teng yoki bir oz kamroq.

Shuningdek, utilitar ekranlar mavjud, masalan, *tibbiy*, tibbiy muassasalarni jihozlash uchun zarur. Tibbiy ekranlar turli xil boʻlimlar bilan ishlab chiqariladi: birdan uchtagacha. Tibbiy ekranlar mato yoki plastmassadan tayyorlanadi.

Yana qarang
-----------

* Karyola
* Polat
* Yapon ekrani

1. ↑  Ширма для комнаты: практичное декоративное украшение интерьера
2. ↑  „О медицинских ширмах". 17-yanvar 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-yanvar 2010-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Ширма // Краткая энциклопедия домашнего хозяйства. — М.: Государственное Научное издательство «Большая Советская энциклопедия», 1959.
* Ширма // Товарный словарь / И. А. Пугачёв (главный редактор). — М.: Государственное издательство торговой литературы, 1961. — Т. IX. — Стб. 647—648. — 890 с.
* Николаева Н. С. Ширма — вещь и картина Wayback Machine saytida arxivlandi (2010-11-23). // Вещь в японской культуре. М.: Вост. лит. 2003, с. 169—184
Гуантанамо (Kuba)Гуантанамо
 Baza hududi Guantanamo provinsiyasi xaritasida
**Guantanamodagi baza** (inglizcha: *Guantanamo Bay Naval Base* Guantanamo dengiz bazasi) — 1903-yilda Ispaniya-Amerika urushidan keyin AQSh tomonidan ijaraga olingan boʻlib, Guantanamo koʻrfazidagi (Kuba), dengiz bazasi, xuddi shu nomdagi shahardan 30 km uzoqlikda joylashgan. Bazada shu nomdagi qamoqxona ham mavjud bo‘lib, unda mahbuslar saqlanadi. 2009-yil 21-yanvarda AQSh prezidenti Barak Obama prezidentligining ikkinchi kunida Kongress tomonidan qamoqxonani tarqatib yuborish toʻgʻrisidagi farmonni imzoladi. Hozirgacha ushbu obyekt yopilmagan.

Tarixi
------

Baza 1916-yil
AQSh dengiz floti langarda, 1927-yil
Guantanamo harbiy-dengiz bazasi Amerika Qoʻshma Shtatlar tomonidan 1903-yilda shartnoma asosida Kubadan ijaraga olingan, Amerika Qoʻshma Shtatlari armiyasi byudjeti toʻgʻrisidagi qonun loyihasiga Platt tomonidan kiritilgan tuzatish matni ilova sifatida Kuba Konstitutsiyasiga kiritilgan. Bu shartnomada, xususan, qatʼiy ijara narxi belgilandi — yiliga „AQSh oltin valyutasida 2000 peso".

Manbalar
--------

1. ↑  Guantanamo // Bolshaya Rossiyskaya Ensiklopediya / redkoll. gl. red. Yu. S. Osipov. tom 8. M. 2007. str.108
2. ↑  Guantanamo // Bolshaya Sovetskaya Ensiklopediya. / pod red. A. M. Proxorova. 3-e izd. tom 7. M. „Sovetskaya ensiklopediya", 1972. str.422

Adabiyoti
---------

* „Xorijiy harbiy sharh", № 11/1978, podpolkovnik Yu. Sedov, Amerika harbiy bazasi Guantanamo, 103,104-bet.

Havolalar
---------

* Guantanamo qamoqxonasi
* Guantanamo — janjalli inson huquqlari buzilishi (Xalqaro Amnistiya) Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
* Oʻrxon Jemal: 21-asr kontslageri
Aql tishlari
 Aql tishlari yashil rangda koʻrsatilgan
 Yuqori jagʻning chap tomonidagi karioz aql tishi olib tashlandi.
**Aql tishlari** — ketma-ket 8-chi tish, uchinchi molar (jami 12 ta bor), odatda 17-25 yoshda yorib chiqadi (baʼzan keyinroq, kam hollarda oldinroq, baʼzida ular chiqmaydi). Toʻliq chiqmagan tishlar „yarim retinatsiyalangan" deb ataladi. Ularning yoʻqligi stomatologiyada patologiya sifatida emas, balki normaning bir varianti sifatida koʻrib chiqiladi.

  

Aql tishlari qolgan tishlarga qaraganda ancha kechroq paydo boʻlganligi sababli, insonning aqliy rivojlanishi mukammal deb hisoblangan va inson aqlliligining rivojlanishi boshlangan yoshda paydo boʻlganligi sababli shunday deb nomlanadi.

Pastki aql tishlarini kesish paytida, tishning faqat bir qismi koʻrinadigan boʻlsa, tish goʻshti va tish oʻrtasidagi hosil boʻlgan choʻntakda koʻpincha yiringli yalligʻlanish paydo boʻladi — perikoronit. Perikoronitni davolash uchun osilgan saqichni kesish tavsiya etiladi. Agar perikoronit tez-tez takrorlansa, unda aql tishini olib tashlash koʻrsatiladi.

Koʻpincha aql tishlari jagʻda boʻsh joy yetishmasligi tufayli notoʻgʻri chiqib ketishi va fiziologik boʻlmagan pozitsiyani egallashi mumkin. Uchinchi molarlar, ayniqsa, yuqori tishlar ogʻiz tomonini kesib, ogʻiz shilliq qavatini shikastlashi mumkin. Pastki aql tishlari qoʻshni tishga moyil boʻlib chiqishi ham mumkin. Shu sababli, oziq-ovqat ikkinchi va uchinchi molarlar orasidagi boʻshliqqa tushadi. Ushbu hududni yetarli darajada gigienik davolashning mumkin emasligi tufayli qoʻshni tishning kariyesi, qattiq (tartar) va yumshoq blyashka, gingivit yoki perikoronitning koʻpayishi mumkin. Bunday patologiyalar bilan tishlar odatda olib tashlanadi.

Oddiy yorib chiqishi va fiziologik shaklga ega boʻlgan holda, aql tishlari protezda koʻprik protezi uchun tayanch tish sifatida yoki olinadigan protezlarda qisqichni yoki biriktirmani mahkamlash uchun ishlatilishi mumkin.

Kamdan-kam hollarda (avstraloid irqi vakillari orasida) qoʻshimcha, toʻrtinchi molarlar mavjud.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Wisdom Teeth".  American Association of Oral and Maxillofacial Surgeons. — „This generally occurs between the ages of 14 and 25". 20-fevral 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-sentabr 2010-yil.
2. ↑  *С. В. Дробышевский.* „Особенности тасманийцев".  Антропогенез.РУ. 21-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-sentabr 2014-yil.

Havolalar
---------

* VikiOmbor logotipi VikiOmborda **Aql tishi** mavzusi boʻyicha mediafayllar bor

* VikiOmbor logotipi VikiOmborda **Aql tishi** mavzusi boʻyicha mediafayllar bor
**Asqarali Odamshoyevich Akbarov** (1951.2.10, Oʻsh viloyati Yangiyoʻl tumani Karavon qishlogʻi — 12-fevral, 2022, Namangan) — naqqosh, Oʻzbekiston Respublikasi xalq ustasi (2000). T. Toʻxtaxoʻjayevning shogirdi. R. Yoqubov, J. Hakimov, M. Usmonovlar bilan birga ishlab hunar oʻrgangan. M. Uygʻur nomidagi Toshkent sanʼat institutini tugatgan (1995). 1975-yildan Qoʻqon badiiy ishlab chiqarish ustaxonasida naqqoshlar brigadasi boshligʻi, 1982-yildan Namangan badiiy ustaxonasi amaliy sanʼat brigadasi boshligʻi, 1989-yildan Namangan viloyat oʻlkashunoslik muzeyida sanʼat boʻlimi boshligʻi, 1998-yildan Oʻzbekiston Badiiyot akadimyasi Namangan viloyati Badiiy ijodkorlar uyushmasi rahbari. A. ijodida anʼanaviy naqqoshlikni rivojlantirdi, binolar bezagida naqqoshlik bilan ganch va yogʻoch oʻymakorligini uygʻun holda qoʻlladi, unutilib ketgan kundal uslubini tikladi. Kursi, xontaxta, guldon, lagan kabi buyumlarni nafis ranglarda bezaydi. Milliy va zamonaviy binolar bezagida islimiy va girih mujassamotidan keng foydalanadi. Namangan („Paxtalikoʻl" sanatoriysi, Viloyat oʻlkashunoslik muzeyi va boshqalar), Toshkent („Moviy gumbazlar" choyxonasi, Xalqlar doʻstligi saroyi va boshqalar) va boshqa viloyatlarda, xorijda 60 dan ortiq jamoat binolarini bezadi.

Oʻzbekiston xalq ustasi Asqarali Akbarov
12-fevral, 2022-yilda 71 yoshida vafot etdi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Asqar Gʻaniyevich Xolmurodov** (1939.10.5, Yakkabogʻ tumani — 1997.16.1, Toshkent) — biotexnolog olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1989), biol, fanlari doktori (1976), professor (1980). Oʻrta Osiyo universitetini tugatgan (1960), Ukraina Fanlar akademiyasi Biokimyo institutida a.spirant (1961—64), kichik va katta ilmiy xodim, boʻlim boshligʻi (1965— 86), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Mikrobiologiya instituti direktori (1986-yildan), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Prezidiumi bosh ilmiy kotibi (1988—90), vitseprezidenti (1990-yildan). Ilmiy ishlari hayvon organizmi hujayralarida vitaminlar va kofermentlar almashinuviga oid. "Kornik" deb ataladigan biologik preparatni kashf etgan. X. birinchi chaqiriq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi deputata. Oliy Majlisning Fan, taʼlim, madaniyat va sport masalalari qoʻmitasi raisi (1995— 1997).

Manbalar
--------

* Eksperimentalnaya vitaminologiya (v soavtorstve), Minsk, 1979; Membranniy transport kofermentnix vitaminov i kofermentov (v soavtorstve), Kiyev, 1982.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
***„5 600 soʻm"*** (toʻliq: *„Kuniga 5 600 soʻm ishlab topgan odam kambagʻal emas"*) — Prezident Administratsiyasi qoshidagi Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi direktori Obid Hakimov tomonidan aytilgan hamda turli muhokamalarga sabab boʻlgan jumla. Ushbu jumla ijtimoiy tarmoqlarda keskin tanqidlarga uchradi va kulgili memlar mavzusiga aylandi.

Ommalashuvi
-----------

2020-yilning 3-noyabr kuni „Kun.uz" internet nashrida Obid Hakimovning Oʻzbekistonda kambagʻallikka qarshi kurash ishlari, xalqaro tadqiqotlar hamda xorijiy tajribalar haqida bergan intervyusida „Kuniga 5 600 soʻm ishlab topgan odam kambagʻal emas" degan jumlani ishlatdi:

> 2020 yilda bajarilgan hisob-kitobga ko‘ra, kishi boshiga 3,2 AQSH dollari, ya’ni 5,600 so‘m to‘g‘ri kelib, O‘zbekistonda shuncha mablag‘ ishlab topgan odam kambag‘al emas...
> 
> — Obid Hakimov,

Tanqidi
-------

Intervyu eʼlon qilinishi bilan ijtimoiy tarmoqlarda keng tarqaldi hamda keskin tanqidlarga uchradi.

> „AQShda 3,2 dollarga yarim kilo mol go‘shti qiymasini olsa bo‘ladi. Yoki 1,5 kilo tovuq go‘shti. Yoki 36ta tuxum. 5,5 litr sut olsa bo‘ladi. 3,5 kilogram banan. 6,3 litr 89- benzin.
> O‘zbekistonda 5600 so‘mga nima olsa bo‘ladi? Yozib ko‘ringlarchi?"
> 
> — Amerikadagi oʻzbek iqtisodchisi Behzod Hoshimov, 

> „Biz Ulug‘bek Inoyatovdan bekorga xafa bo‘lib yurgan ekanmiz. Undan battarlari bor ekan, qoyil! Bir oyda bir yuz oltmish sakkiz ming so‘mning nari-berisida topsak, qariyb boy hisoblanarkanmiz...XDP rahbarida sal insof bo‘lgan ekan, bu akada esa oddiy uyat ham yo‘q ekan"
> 
> — platforma.uz Telegram kanali,

Manbalar
--------

1. ↑  „«5600 so‘m daromadi bor odam kambag‘al emas». Obid Hakimov nimani nazarda tutgandi?". *kun.uz*. Qaraldi: 31-mart 2023-yil.
2. 1 2 3  „Kuniga 5600 so‘m topgan odam kambag‘al emas, degan prezident iqtisodchisi tarmoqda hajv qilinmoqda". *ozodlik.org*. Qaraldi: 31-mart 2023-yil.
3. ↑  „Ўзбекистонда камбағалликка қарши кураш: Нобелчилар тажрибаси, Бўкадаги ўрганиш ва кутилаётган натижалар ҳақида". *kun.uz*. Qaraldi: 31-mart 2023-yil.
**Alipay** (xitoycha: 支付宝) — Alibaba Groupga kiritilgan eng yirik toʻlov tizimlaridan biri. 2004-yilda tashkil etilgan. Ushbu toʻlov tizimidan Alibaba Group tomonidan taklif etilayotgan mahsulotlar uchun toʻlovlar uchun guruh ichida qoʻllanilishidan tashqari, 460 000 dan ortiq boshqa kompaniyalar ham foydalanadi. Yaqinda kompaniya buyurtmani toʻgʻridan-toʻgʻri mobil telefondan toʻlash tizimini ishlab chiqdi, shuningdek, Xitoyning eng yirik uyali aloqa operatorlaridan biri boʻlgan China Unicom bilan hamkorlik shartnomasini imzoladi.

2009-yil 6-iyul holatiga koʻra roʻyxatdan oʻtgan foydalanuvchilar soni 200 milliondan oshdi va kunlik aylanmasi 700 million yuandan oshdi.

2010-yil dekabr holatiga koʻra Alipay toʻlov tizimida 550 milliondan ortiq foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan boʻlsa, har kuni 8,5 millionga yaqin tranzaktsiyalar amalga oshirilmoqda, bu pul koʻrinishida 385 million dollarni tashkil etadi. 2011-yil yakunlariga koʻra Alipay ulushi. elektron toʻlovlar segmentidagi toʻlov tizimi 50 % dan oshdi, bu taxminan 46 milliard dollar.

Alipay 65 ta moliyaviy institutlar, jumladan Visa va MasterCard toʻlov tizimlari, China Post pochta xizmati, China Unicom mobil operatori, shuningdek, yirik global va mintaqaviy banklar bilan hamkorlik qiladi.

2017-yil 1-yanvardan Alipay AliExpress mijozlari uchun balans xizmatini koʻrsatishni toʻxtatdi. 30 dollargacha boʻlgan hisob-kitoblar 1-yil ichida sarflanishi mumkin boʻlgan kuponlarga aylantiriladi. 30 AQSH dollaridan oshgan summani egasining bank hisobiga qaytarish taklif qilingan. Har bir bunday qaytarish uchun minimal toʻlov kamida $15.00.

Rossiyada eng yirik Alipay operatori Sendy milliy ahamiyatga ega toʻlov tizimi hisoblanadi. Rossiya temir yoʻllari, Rive Gauche, Il De Bote, Azbuka Vkusa, DUD, MUD, Sportmaster, Burger King va boshqa yirik savdo tarmoqlari va korxonalari Alipayga Rossiya Federatsiyasi hududida ulangan.

Manbalar
--------

1. ↑  — 关于支付宝
2. ↑  Alipay toʻlov tizimi yopiladi
3. ↑  „arxiv nusxasi". 7-sentabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-aprel 2022-yil.
4. ↑  Alipay Balance service will be terminated — AliExpress, november 2016(ingl.)

Havolalar
---------

* Xitoy tilidagi rasmiy sayt
* Rus tilida rasmiy sayt


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Alingar tumani** taxminan 27 km Lagmon viloyatining viloyat markazi Mehtarlam va gʻarbda Alishing va Davlatshoh tumanlari, shimolda Nuriston viloyati, sharqda Kunar va Nangarhor viloyatlari, janubda Qargʻayi va Mihtarlam tumanlari bilan chegaradosh. Toʻrtta asosiy vodiyda joylashgan 60 ga yaqin qishloqlar mavjud. Aholisi 85600 kishi (2006) — 70 % pushtunlar, 20 % pashaiylar va 5 % tojiklar. Tuman markazi — **Shohi** qishlogʻi, joylashgan34°50′05″N 70°21′37″E﻿ / ﻿34.8347°N 70.3603°E﻿ / 34.8347; 70.3603GO 915 m balandlikda. tumanni kesib oʻtuvchi va asosiy sugʻorish manbai boʻlgan Alingar daryosi vodiysida. Xavfsizlik bilan bog‘liq vaziyat nisbatan barqaror ekani xabar qilinmoqda, garchi shaxsiy nizolar mavjud.

Asosiy ekinlar bugʻdoy, sholi, makkajoʻxori, sabzavotlardir. Koʻknori boʻlgan dalalar ham bor. Tuman togʻli boʻlgani uchun ekin maydonlari kam. Qishloq xoʻjaligi erlarining bir qismi suv toshqini natijasida vayron boʻlgan. Asosiy daromad manbalari dehqonchilik, kunlik ish haqi va chet eldan pul oʻtkazmalaridir. Maʼlumotlarga koʻra, aholining qariyb 30 foizi qishloq xoʻjaligida, 20 foizi xorijda Pokiston va Eronda ishlaydi, 2 foizi davlat xizmatchilari, 2 foizi savdogarlar, 45 foizga yaqini ishsiz.

Urushlar paytida uylarning 80 % vayron boʻlgan va koʻpchilik Pokistonga qochib ketgan va hozir  ular asta-sekin qaytib kelishmoqda. Sogʻliqni saqlash va taʼlim sohalariga nisbatan yaxshi.

Havolalar
---------

* AIMS tuman xaritasi
* 2003 yil AIMS tuman profili