recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Proletar tumani koʻngilli askarlariga** **yodgorlik** — Moskvada oʻrnatilgan yodgorlikdir. 1980-yil 6-mayda Avtozavodskaya maydonida oʻrnatildi. Ulugʻ Vatan urushi frontlarida halok boʻlgan Moskvaning Proletar tumani aholisiga bagʻishlangan. Yodgorlik mualliflari haykaltaroshlar F. D. Feveyskiy, N. G. Skrinnikova, arxitektorlar P. P. Zinovyev, I. M. Studenikin, muhandis B. M. Dubovoy. Yodgorlik „shahar haykaltaroshligi" toifasiga kiradi.

Yodgorlikning balandligi 15 m.Yodgorlikning asosiy gʻoyasi old va orqa tomonning birligidir. Bu 1941-yil kuzida Moskvani himoya qilgan Qizil Armiya askarlari va ishchi-koʻngilli askarlar tasvirlangan koʻp figurali gorelyefli kompozitsiyadir. Yodgorlik kompozitsiyasida jangchilarning figuralari asosiy rol oʻynamaydi, lekin ular ustun dizaynga boʻysunadi. Ular bir-birining ustiga oʻrnatilgan uslub berib ishlangan tekisliklarga — Gʻalabaning ramziy bayrogʻiga joylashtirilgan. Tuzilishi trapetsiyasimon asosga ega boʻlib, bayroq ustuni ramzini ifodalaydi va unda „*1941-1945*" relyefli yozuvi mavjud. Yodgorlikning orqa tomonida: „*Vatan ozodligi va mustaqilligi uchun qurbon boʻlgan proletarlarning jasorati xalq xotirasida mangu saqlanib qoladi.* *Qahramonlarga abadiy shon-shuhratlar boʻlsin!"*.

Haykaltaroshlik kompozitsiyasi poʻlat karkasda zarb qilingan mis qatlamdan yasalgan. Yodgorlik sayqallangan granitdan yasalgan pogʻonali poyada joylashgan. Yodgorlik ortidan Avtozavodskaya koʻchasi xiyoboni boshlanadi.

Manbalar
--------

1. 1 2  Кожевников Р. Ф. „Ополченцам Пролетарского района",*. Скульптурные памятники Москвы*. Москва: Московский Рабочий, 1983.
2. 1 2  Pamyatniki monumentalnogo iskusstva Moskvi: sprav. izd. / Departament kulturnogo naslediya g. Moskvi. — M.: OOO „Milk Edjensi", 2016. — 404 s.: s. 254—255. ISBN 978-5-9907078-1-8.
3. ↑  Vestnik granitsi Rossii, Issues 1-6. S. 90
**Maradi** - Hindistonning Kerala shtatidagi Ernakulam tumanidagi qishloq.

Maradi Grama Panchayath ofisi Janubiy Maradida joylashgan edi.MC Road yaqinidagi hududlar Sharqiy Maradi deb nomlanadi.Muvattupuja shahri yaqinidagi hududlar Shimoliy Maradi deb nomlanadilar.Qolgan barcha hududlar Muvattupuzha piravam yo'li bilan qoplangan Janubiy Maradi deb nomlanadilar.

Hind dinining asosiy diqqatga sazovor joylari - Maradi Bhagavati ibodatxonasi (Maradi Kavu),Aruvikkal Devi ibodatxonasi,Trikka Mahadeva ibodatxonasi va Sri krishna ibodatxonasi.

Yirik xristian cherkovlari:Kurukkunnapuramdagi Avliyo Maryam Yakobit Suriya cherkovi,Erattayanikkunnu shahridagi Avliyo Jorj Yakobit Suriya cherkovi,Shimoliy Maradidagi Mor Gregorios Yakobit Suriya cherkovi,Janubiy Maradidagi Xoreb tog‘idagi Avliyo Tomas Yakobit Suriya cherkovi va Sharqiy MaradiyJorj katolik cherkovi.

Maradi Grama Panchayath Muvattupuja assambleyasi saylov okrugiga kiradi,u o'z navbatida Idukki (Lok Sabha saylov okrugi) tarkibiga kiradi.

Maradi Grama Panchayath o'n uchta palatadan iborat edi. Hozirgi panchayath prezidenti Sheri OP Baby udf.

Maradining asosiy joylari
-------------------------

* Sharqiy Maradi
* Janubiy Maradi
* Shimoliy Maradi
* Kayanadu

Aholisi
-------

2001-yilgi Hindiston aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra,Maradida 16499 kishi,8305 erkak va 8194 ayol bor edi.

Ta'lim tashkilotlari
--------------------

* Hukumat Sharqiy Maradiy oliy kasb-hunar maktabi
* Hukumat Kurukkunnapuram LPS maktabi
* Hukumat UPSchool Erattayanikunnu
* Hukumat UPSchool Shimoliy Maradi
* Muqaddas oila ingliz o'rta maktabi Sharqiy Maradi

Yaqin atrofdagi shaharlar
-------------------------

* Muvattupuzha
* Koothattukulam
* Kolencheri
* Piravom

Manbalar
--------

1. 1 2  „Census of India : Villages with population 5000 & above".  Registrar General & Census Commissioner, India. 8-dekabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-dekabr 2008-yil.
2. ↑  „Notification".  DELIMITATION COMMISSION OF INDIA. Qaraldi: 16-may 2016-yil.
3. ↑  „Local Self Government Department | Local Self Government Department". *lsgkerala.gov.in*. Qaraldi: 16-avgust 2019-yil.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shahrixon-xoʻjaobod gazneft koni** — Andijon viloyati Xoʻjaobod tumanidagi kon. Andijon shahridan 16 km jan.sharqda. 1947-yil ochilgan, 1953-yilda foydalanishga topshirilgan. Kon kenglik boʻyicha choʻzilgan Shahrixon togʻ tizmasining gʻarbiy qismida, 720–750 m balandlikda. Shahrixon va Xoʻjaobod burmalariga boʻlingan asimmetrik tuzilishga ega boʻlgan antiklinal strukturada joylashgan. Andijon burmasining gʻarb tomonida surilma amplitudasi 300–350 m ga yetadi. Konda jami 194 ta quduq qazilgan boʻlib, paleozoy, mezozoy va kaynozoy erasi yotqiziqlari ochilgan. Hozirgi kunga kelib kondagi 1, 3, 8gorizontlardan tashqari hamma gorizontlardan neft va gaz toʻliq chiqarib olingan. 1gorizont baqtriya seriyasining quyi qismida 380–720 m chuqurlikda ochilgan. Asosan, turli oʻlchamli qumtoshlardan tuzilgan, konglomerat, alevrolit, gil qatchalari bilan qavatlanadi. Neft uyumi chegarasida gorizont qalinligi 30–40 m. 3gorizont sumsar qatlarining yuqori qismidagi gil jinslar ichida joylashgan mayda zarrali qumtoshlardan tarkib topgan. Kalinligi 16–25 m, foydali qalinlik 7–10 m. 3gorizontdagi qatlam suvlarining minerallashganlik darajasi 6,9—56,7 g/l, xlorkaltsiy tipga mansub. Tarkibida mikrokomponentlardan yod 2,7—13,3 mg/l, brom 1,5–2 mg/l. Kondan hozirgi kunda foydalanilmoqda.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ahmad ibn Muhammad Axsikatiy**(arabcha:أحمد بن محمد احسكاتي — Ahmad ibn Muhammad Axsikatiy — Toʻliq ismi:Abu Rashod Ahmad ibn Muhammad ibn Qosim Axsikatiy(406/1067—535/1140)) — faqih,tilshunos,adib va tarixchi.

Faoliyati
---------

Ahmad ibn Muhammad Axsikatiy faqih, tilshunos, adib va tarixchi olim boʻlgan. Ahmad ibn Muhammad Axsikatiy ilmiy merosini manbalardan maʼlum boʻlgan „*Tarixi Abu Rashod*", „*Az-zavoid*", „*Devonu sheʼr*" asarlari tashkil qiladi. Ahmad ibn Muhammad Axsikatiy koʻplab hadislar bilganligi va qator xurosonlik ulamolarga ustozlik qilgani haqida maʼlumotlar bor. Samʼoniy ham Ahmad ibn Muhammad Axsikatiyning shogirdlaridan boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Qoriyev O. A. Fargʻona fiqh maktabi va Burhoniddin al-Margʻinoniy. — T.: FAN, 2019. — B. 53.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Qarsak oʻyin** — oʻzbek xalq raqslari turkumi. "Besh qarsak" va "Mayda qarsak" boʻlimlaridan iborat. "Mayda qarsak", oʻz navbatida, "Yakka qarsak", "Qoʻsh qarsak" va "Tez" (yoki "Uzma") nomli oʻyinlarni oʻz ichiga oladi. Unda qarsaklar bilan hosil qilinadigan usul, bayt, bir ovozda aytiladigan yallalar va raqs harakatlari birlashadi. Koʻp joylarda ijrochilar yonmayon turgan yoki oʻtirgan holda davra yoki yarim davra hosil qilib, oʻrtadagi oʻyinchiga hamohang boʻlib, usulga mos chayqalib turadilar. "Mayda qarsak" boʻlimlari bir-biridan ajratilmasdan yaxlit ijro etiladi. Har boʻlimda oʻnlab xalq kuylari boʻladi, biroq bir xil qarsak usuli bilan olib boriladi. 2boʻlimga oʻtgach, qarsak ritmi oʻzgarib, raqs harakatlarini yangilaydi. "Besh qarsak" yonmayon turib davra hosil qilgan holda maʼlum surʼat va usulda uriladigan besh qarsak (311) va ayrim xitoblar vositasi bilan oʻynaladigan ommaviy raqsdir. Uning katta davralarida 20 va undan ziyod kishi ishtirok etadi. Ular bir tempda qarsak urib turish bilan birga u yonbu yonga chayqalib, oʻtiribturib, bukilib va ayni vaqgda yon bilan oʻng tomonga harakatlanib oʻynaydilar. Oʻyinda rechitativsimon baytlar boʻlib turadi. Davradagi oʻyinchining harakatlari shiddatli va jangovar boʻladi. U koʻproq qoʻl, bel, yelka, koʻkrak harakatlarini ishlatadi, yuzida sonsanoqsiz ifodalar hosil qiladi, goh bukilib, goh gʻoz turib, goh choʻkkalab oʻynaydi. Baʼzan "Besh qarsak"da ichmaich ikki halqa davra hosil qilingan, ikki oʻyinchi kuch sinashgan. Davradagi qarsakchilar ham, oʻyinchilar ham badihagoʻy — improvizator boʻlishgan. Q.oʻ.ning elementlari ovchilik va zardushtiylik bilan bogʻliq holda paydo boʻlib, borabora madaniylashgan va bazmlarda koʻrsatiladigan tomoshaga aylangan. 14—16-asrlarda u saroy bazmlarini ham bezagan. Q.oʻ. taxminan 18-asr oxiri — 19-asr boshida 2 ga boʻlinib ketgan: "Mayda qarsak" tobora kengroq hududni egallab, vodiy madaniyatining bir qismiga aylanib boradi. "Besh qarsak", asosan, togʻli tumanlarda saqlangan. Q.oʻ. Jizzax, Samarqand, Buxoro va Qashqadaryo, Surxondaryo viloyatlarida saqlanib kelmoqda. Koʻp joylarda (mas, Urgutda) "Mayda qarsak"ning oʻyin va ashulalari badiiy havaskorlik uchun ijod va repertuar manbaidir. "Bahor" va "Shodlik" ansambllarining baʼzi raqslarida Q.oʻ. anʼanalarini koʻramiz.

Muhsin Qodirov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shahar shifoxonasi** — Shimoliy Osetiyaning Vladikavkaz shahridagi arxitektura va shaharsozlik namunasidir. Rossiyaning madaniy merosining aniqlangan obyekti va Shimoliy Osetiyaning madaniy merosi sanaladi. Vladikavkazning birinchi fuqarolik kasalxonasi. U Titova koʻchasi, 11-uyda joylashgan bir nechta binolardan iborat. Shifoxona hududida 1942-yilda jarohatlardan vafot etgan sovet askarlarining ommaviy qabri joylashgan boʻlib, u ham madaniy meros obyekti hisoblanadi.

XX-asr boshlariga qadar shaharning oʻz shifoxonasi yoʻq edi va shahar aholisi shifoxona koʻchasida (hozirgi Titov koʻchasi) joylashgan Vladikavkaz shifoxonasida davolangan. Butun XIX-asr davomida 1808-yilda tashkil etilgan gospital Terek viloyati hududida tibbiyotni rivojlantirish markazi boʻlgan (1960-yildan boshlab sobiq gospitalda Sumsk harbiy texnikumi joylashgan). 1892-yilda shifoxona shifokorlarining tashabbusi bilan Terek tibbiyot jamiyati tashkil etildi, bu shahar aholisiga tibbiy yordam koʻrsatishni rivojlantirishda muhim rol oʻynadi. Ushbu jamiyat tashabbusi bilan 1899-yilda Gospital koʻchasida shahar shifoxonasi qurilishi boshlandi, u 1901-yilda qurib bitkazildi.

1902-yilda yetti yuz oʻrinli shahar shifoxonasining tantanali ochilishi boʻlib oʻtdi. Shifoxona majmuasi Gospitalnaya, Podgornaya va Maryinskaya koʻchalari oraligʻida joylashgan bir nechta bir qavatli binolardan iborat edi. Shifoxona shahar jamgʻarmasi tomonidan taʼminlandi. 1907-yilda shahar shifoxonani 33 ming rublga moliyalashtirdi. Shifoxonada 20 nafar shifokor ishlagan.

1980-yildan — 1-shahar klinik shifoxonasi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Перечень выявленных объектов культурного наследия Республики Северная Осетия-Алания". 26-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-fevral 2020-yil.
2. 1 2  Torchinov V. A. Vladikavkaz. Kratkiy istoriko-kraevedcheskiy spravochnik, str. 135
3. 1 2 3   Kireev F. S. Po ulitsam Vladikavkaza, str. 169
4. ↑   Kireev F. S. Po ulitsam Vladikavkaza, str. 171

Adabiyotlar
-----------

* + *Torchinov V. A.*, Vladikavkaz. Kratkiy istoriko-kraevedcheskiy spravochnik, Vladikavkaz, Severo-Osetinskiy nauchniy sentr, 1999, str. 135, ISBN 978-5-93000-005-0
	+ *Kireev F. S.*, Prospekt Mira — Aleksandrovskiy prospekt/ Po ulitsam Vladikavkaza, Vladikavkaz, Respekt, 2014, str. 169—171, ISBN 978-5-906066-18-4.
**Shahidlar Milliy yodgorligi** (bengalcha: *জাতীয় স্মৃতি সৌধ*) — Bangladeshda 1971-yilda Pokistondan mustaqillik uchun urushda halok boʻlgan fuqarolar sharafiga oʻrnatilgan yodgorlik. Yodgorlik Savar shahrida, poytaxt Dakkadan 35 km shimoli-gʻarbda joylashgan. LoyihaSayid Maynul Husayn tomonidan ishlab chiqilgan va yodgorlik Concord Group tomonidan qurilgan.

Tarixi
------

1976-yilda yodgorlik qurish rejalari eʼlon qilindi. Uchastka tanlash, yer uchastkasi ajratish va unga yoʻl qurishdan soʻng, 1978-yil iyun oyida respublika boʻylab loyihalash tanlovi oʻtkazildi. Taqdim etilgan 57 ta dizaynni koʻrib chiqqach, Sayid Maynul Husayn dizayni tanlab olindi. Asosiy inshoot, sunʼiy koʻl va boshqa inshootlar 1982-yilda qurilgan. Yodgorlik 1982-yil 16-dekabrda ochilgan.

Tavsifi
-------

Arxitektura uchburchak devor yoki prizmaning yetti qismidan iborat. Tashqi qismi balandligi boʻyicha eng kalta, lekin oʻlchami boʻyicha eng keng boʻlib, ichki qismlari asta-sekin tomonlar nisbatini oʻzgartiradi va eng ichki qismi shu tariqa arxitekturaning choʻqqisini tashkil qiladi. Devorlarning ushbu yetti qismining har biri Bangladesh tarixidagi muhim bobni ifodalaydi, xususan: 1952-yilda bengal tili maqomi uchun kurash, 1954-yilda viloyat saylovlarida Birlashgan frontning gʻalabasi, 1956-yilda Konstitutsiya harakati, 1962-yilda Taʼlim komissiyasiga qarshi harakat, 1966-yilda „Olti nuqta" harakati, 1969-yildagi ommaviy qoʻzgʻolon va nihoyat 1971-yildagi Mustaqillik urushining yakuniy hodisasi, natijada Bangladesh alohida mustaqil suveren davlatga aylandi.

Manbalar
--------

1. ↑   „National Martyrs' Memorial",*Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh*, Second, Asiatic Society of Bangladesh, 2012.
2. ↑  „Explained: What is the significance of the places on PM Modi’s Bangladesh itinerary?" (en). *The Indian Express* (20-mart 2021-yil). Qaraldi: 20-mart 2021-yil.
3. 1 2  „The rising spirit" (en). *The Daily Star* (13-dekabr 2016-yil). Qaraldi: 20-mart 2021-yil.
4. ↑  „A monument of Bangladesh and the world" (en). *The Daily Star* (21-dekabr 2016-yil). Qaraldi: 20-mart 2021-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Mars (maʼnolari).

"MARS" — **Mars** va kosmik fazoni oʻrganish uchun uchirilgan SSSR sayyoralararo avtomatik kosmik st-yalarning nomi. 1962—77 yillarda 7 ta "M". uchirilgan. Bortida radiotexnika as-boblari, avtomat st-yani Marsga tushiruvchi apparat, quyosh batareyalari, raqamli hisoblash mashinasi, teleskop, fototelevizion kamera va boshqa apparatlar oʻrnatilgan. Tushiruvchi apparat ekran-vakuum issiklik izolyasiyasi, atm. bosimini oʻlchaydigan asboblar va boshqa bilan jihozlangan. M. eltuvchi raketalar yordamida uchirilgan. "M-1" yordamida (1962) Yer bilan Mars orbitalari orasidagi kosmik fazoning fizik xossalari, kosmik nurlanish intensivligi va fazoning boshqa fizik xossalari oʻrganildi. "M-2" va "M-3" (1971) Mars sirtining tuzilishi, radionurlanishi, magnit maydoni va boshqa oʻrganildi. "M-3" sayyora sirtiga qoʻndiriladigan ilmiy kuzatuv apparatni ham yetkazdi. Ular 8 oy davomida Mars atmosferasi, sirtqi qatlamning harorati, suv bugʻi miqdori va boshqalarni tekshirdi. "M-4" 1973-yilda Mars sirtini fotosuratlarga tushirdi. "M-5" (1974) Mars sirtiga qoʻndirilgan apparatlarning joyini fotosuratlarga oldi. "M-6", "M-7" (1974) Mars sirtiga ap-paratlarni ohista qoʻndirdi va atmos-ferani tekshirdi. Ular Marsning sunʼiy yoʻldoshi orbitasida va uning sirtida turib, televizion tasvirlarni Yerga yetkazish masalalarini sinovdan oʻtkazdi. Bundan tashqari, kosmik apparatlar yordamida olingan fotosuratlarda Mars sirtidagi yil fasllariga qarab oʻzgaradigan qoramtir sohalarning chegaralari Yerdan turib olingan fotosuratlarga oʻxshamasligi, ular asta-sekin yorugʻ sohalarga tutashib ketishi aniqlandi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Kafkaning qoʻlyozma "maktubi"ning 103-sahifasidan birinchisi.
***Uning otasiga maktub*** ( nemischa: ) asosan Frans Kafka bu asarida 1919-yil noyabrida otasi Hermannga yozgan maktublarini birlashtirgan va kitob Hermannni oʻgʻliga nisbatan ko'p ruhiy zarbalar berganini ko'rsatib beradi.

Kafka maktublarida u va otasi o'rtasidagi kengayib borayotgan bo'shliqni bartaraf etishidan umid qilgan, ammo maktubda u ikkala tomonniyam keskin tanqid qilgan:

> Dearest Father,
> 
> You asked me recently why I maintain that I am afraid of you. As usual, I was unable to think of any answer to your question, partly for the very reason that I am afraid of you, and partly because an explanation of the grounds for this fear would mean going into far more details than I could even approximately keep in mind while talking. And if I now try to give you an answer in writing, it will still be very incomplete...
> 
> — Franz Kafka, *Letter to His Father*

Tarjimasi: 

Qadrli otajon,

Yaqinda mendan nega sendan qo'rqayotganimni so'ragansan. Odatdagidek, men savolingga javob topa olmadim va bu qisman sendan qo'rqishimni va bu qo'rquvning sabablarini tushuntirish men hatto taxmin qilishim mumkin bo'lgandan ham ko'proq tafsilotlarni aytib berishni anglatadi. Hatto hozir sizga yozma ravishda javob berishga urinib ko'rganimdayam, to'liq tushunarli bo'la olmaydi...

Max Brodning so'zlariga ko'ra, Kafka xatni aslida otasiga topshirish uchun onasiga bergan. Onasi xatni hech qachon yetkazmagan va o‘g‘liga qaytarib bergan. 45-betlik asl xat Kafka tomonidan mashinkada yozilgan va qo‘lda tuzatilgan. Ikki yarim qo'shimcha esa sahifa qo'lda yozilgan. 

Ernst Kaiser va Eithne Wilkins tomonidan ingliz tiliga tarjima qilingan maktub 1966-yilda Schocken Books tomonidan ikki tilda nashr etilgan va Kafka asarlarining bir nechta Shocken to'plamlariga kiritilgan. Hannah va Richard Stokesning yangi tarjimasi Oneworld Classics tomonidan 2008-yilda "Eng Qadrli Ota" nomi ostida nashr etilgan.

Nashrlar
--------

Fayl:Letter to His Father.jpg 1966 yil ikki tilli nashr
* *Uning otasiga maktub*. Ikki tilli nashr. Nyu-York shahri : Shocken Books, 1966-yil.
* *Eng Qadrli Ota*. (Oneworld Classics, 2008)ISBN 978-1-84749-025-4
* *Otamga xat*. Nemis tilidan Karen Reppin tomonidan tarjima qilingan. Tarjimada bundan tashqari rans Kafka chizgan rasmlari va matnning yaratilishi va ta'siri haqidagi so'zni o'z ichiga olgan holda tasvirlangan. Vitalis Verlag, Praga, 2016 yil.ISBN 978-80-7253-344-2ISBN 978-80-7253-344-2 .

Quyidagi to‘plamlarga Kafkaning *Uning otasiga maktub*(Kaiser va Wilkins tarjimasi) kiradi:

* *Eng Qadrli Ota.* *Hikoyalar va boshqa asarlar*. Nyu-York: Shocken books, 1954 yil.
* *O'g'illar*. Nyu-York: Shocken Books, 1989 yil.

Manbalar
--------

1. ↑  Kafka, Franz. *Letter to His Father*. New York: Schocken Books, 1966. 7.
2. ↑  "Publisher's Note" Kafka, 127.
**Avtoelektronika** – mashina-sozlikka oid elektronika bilimlari va vositalari majmui. A. avtomobil dvi-gatellarining oʻt oldirish mikroelek-144tron tizimlari, boshqaruvni kompyu-terlashtirish elektron qurilmalari, yoʻlovchilar uchun turli qulayliklar yara-tuvchi elektron tizimlar va boshqa avtomatik qurilmalarni yaratish bilan bogʻliq ilmiy tadqiqot-loyihalash ishlarini oʻz ichiga oladi. A. qurilmalari ishlab chiqariladigan avtomobillarning sifati, puxtaligi va boshqa iqtisodiy koʻrsatkichlarini yaxshi-laydi. Keyingi vaqtlarda yangi mikro-elektron integral sxemalar asosida takomillashgan A. qurilmalari yaratildi. Avtomobilsozlikda mikroelektro-nikaning ahamiyati oshib bormoqda. Ayniqsa, ekologiya muammolarini hal etishda, avtomobillarni ishlatish xav-feizligini ta’minlashda, ularga xizmat koʻrsatishni yanada qulaylashtirish va boshqa muammolarni hal etishda mikroelektro-nikaning oʻrni ancha yuqorilashdi. Av-tomobillarni avtomatik boshqarishda, ularning ish rejimlari parametrlarini nazorat qilib turishda, turli datchi-klar yordamida olinayotgan axborotlarni toʻplash va ularga ishlov berishda, trans-missiyaii boshqarish tizimida, dviga-telni boshqarish-toʻxtatish tizimida maxsus datchik, integral qurilmalar va mikroprotsessorli mikrosxemalar qoʻllanilmoqda. Istiqbolda tuzilishi jihatidan bir butun boʻlgan datchiklar va mikroelektron funksional qurilmalar tizimi A.ning rivojlanishini tezlash-tiradi va qoʻllanish sohalarini yanada kengaytiradi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Avtomat latuni** (jezi) – qoʻrgʻoshinlangan latun. Qoʻrgʻoshin latunning avtomat stanoklarda kesib ishlanish xossasini yaxshilaydi (nomi shundan). Markasi – LS59-1, L harfi latunni, S harfi qoʻrgʻoshinni, 59 soni misning, 1 raqami esa qoʻrgʻoshinning fo-izda ifodalangan oʻrtacha miqdorini bil-diradi. Avtomat latunining kimyoviy tarkibi: mis 57–60%, qoʻrgʻoshin – 0,8–30%, boshqa qoʻshilmalarning umumiy miqdori 0,75% gacha. Avtomat latuni chiviklar, lentalar, polosalar va listlar tarzida ishlab chiqariladi; bulardan boltlar, gaykalar, soat detallari va boshqa ishlab chiqariladi. Avtomat latunining texnik xossalari tarkibi va holatiga bogʻliq boʻladi; moʻstahkamlik chegarasi 300-600 Mn/m2 (30–60 kg/mm2, nisbiy uzayishi – 2–50%.Toʻraxonov A. S, Metallshunoslik va termik ishlash, T. 1968.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Avtomat radiometeorologiya stansiyasi** – meteorologiya kuzatishlari natijalarini ma’lum maso-faga radio orqali avtomatik tarzda uza-tuvchi meteorologiya asboblari majmui. Quruqlik avtomat radiometeorologiya stansiyasi, avtomatik radio yogʻin oʻlchagichi, avtomatik radio shamol oʻlchagichi Avtomat radiometeorologiya stansiyasi jumlasiga kiradi. Bular meteorologiya stansiyalari qurish va ularda ishlash qiyin boʻlgan, borib boʻlmaydigan, iqlimi oʻrganilmagan joylarga oʻrnatiladi. Bu xil asboblar Markaziy Osiyoning togʻli va choʻl rayonlariga ham oʻrnatilgan. Avtomat radiometeorologiya stansiyasi yuzlarcha km gacha masofada oldindan berilgan dastur boʻyicha atmosfera bosimi, temperaturasi, shamolning yoʻnalishi va tezligi, yogʻin miqdori, quyosh nurining tushib turish vaqti va boshqa meteorologiya koʻrsatkichlarini sutkada bir necha marta oʻlchaydi va maxsus kodlar yordamida radio orqali meteorologiya markazlariga xabar qilib turadi. Berilgan radioxabarlar radiopriyomniklar yoki telegraf apparatlari orqali qabul qilinadi. Qabul qilingan ma’lumotlar umumlashtiri-lib, tegishli ilmiy va amaliy xulosalar chiqariladi. Oʻzbekiston hududidagi Avtomat radiometeorologiya stansiyalari xabarlari Oʻzbekiston Bosh meteorologiya boshqarmasida jamlanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aerodinamik kuch** — suyuqlik (gaz)da harakat qilayotgan jism sirtiga taʼsir etuvchi kuch. Quyidagi formuladan aniqlanadi: bunda: suyuqlik (gaz)ning jismdan uzoqdagi zichligi, v — jism tezligi; S—aerodinamik koeffisient; S — jismning kesim yuzi. Harakatdagi jism sirtining har bir unsuriga taʼsir etuvchi Aerodinamik kuchlarni bitta teng taʼsir etuvchi kuch bilan almashtirish mumkin (toʻla Aerodinamik kuch va bosh moment — aerodinamik moment). Aerodinamik kuchni uchta proeksiyaga ajratish mumkin: 

1. Harakat yoʻnalishiga qarshi boʻlgan kuch — aerodinamik qarshilik X\
2. Tezlik yoʻnalishiga perpendikulyar boʻlgan koʻtarish kuchi U;
3. Yon kuch — A va Y kuchlarga perpendikulyar kuch. Tula Aerodinamik kuch baʼzan toʻla aerodinamik qarshilik deb ataladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Furm-de-Monbrizon** 
**Furm-de-Monbrizon** (fransuzcha: *Fourme de Montbrison*) — sigir sutidan boʻlgan koʻk mogʻorli fransuz pishlogʻidir.

Tarixi
------

1972-yil 9-mayda Furm-de-Monbrizon va Furm-d’Ambert pishloqlari AOC sertifikatini qoʻlga kiritdi. 2002-yil 22-fevralda pishloqlarga alohida mahalliy nazorat ostidagi nomlar berildi va ularni ishlab chiqarishdagi farqlar tan olindi. Pishloq Luara departamentining departamentining 28 ta va Pyui-de-Dom departamentining beshta kommunalarida ishlab chiqariladi. 2005-yilda 497 tonna Furm-de-Monbrizon ishlab chiqarilgan.

Tayyorlanishi
-------------

Tvorog massasi tuzlanadi, qoliplarga solinadi va yetilishi uchun archali tokchalarga joylashtiriladi. Pishloq 4-8 hafta ichida yetiladi. Har 12 soatda pishloq 90° ga aylantiriladi. Ichiga *Penicillium roqueforti* sporalari joʻnatiladi, soʻngra mogʻor rivojlanishi uchun pishloq qalin uzun ignalar bilan teshiladi. Bir bosh pishloq ishlab chiqarish uchun taxminan 20-25 litr sut kerak boʻladi.

Tavsifi
-------

Kulrang yoki qizgʻish rangli yupqa quruq qobiq bilan qoplangan pishloq boshi silindrsimon shaklga ega, diametri 13-19 sm va ogʻirligi 1,5-2 kg. Pishloqning zich quruq eti koʻk mogʻor joylashgan qaymoqli sariq rangda. Yogʻ miqdori — 50%. Furm-de-Monbrizon sut va yongʻoqlarning xushboʻy hidlari bilan nordon, shoʻr taʼmga ega.

Furm-de-Monbrizon non va uzum boʻlaklari bilan tortiladi. Pishloq eng yaxshi *Sauternes* yoki *Rivesaltes sharoblari* bilan uygʻunlashadi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „La Fourme de Montbrison" (fr). 25-avgust 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-avgust 2011-yil.
2. ↑  „Décret du 22 février 2002 relatif à l'appellation d'origine contrôlée « Fourme de Montbrison »" (fr). 25-avgust 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-avgust 2011-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Masui, Kazuko; Tomoko Yamada.*. French Cheeses*. Dorling Kindersley, 1996 — 134 bet. ISBN 0-7513-0896-X.

Havolalar
---------

* „Фурм-де-Монбризон на сайте Гастроном.ру" (ru). 17-noyabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-avgust 2011-yil.



* „Фурм-де-Монбризон" (ru) (deadlink). 7-may 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-avgust 2011-yil.



* „Fourme de Montbrison" (fr). 21-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-avgust 2011-yil.
**Avtomat sugʻorgich** – mollar ichgan sari idishga oʻz-oʻzidan suv yubo-124rib turadigan moslama. Ishlash tarziga koʻra klapanli (qopqoqli) va vakuumli boʻladi. Tepkili, qalqovuchli turlari ham bor. Bir kosali, ikki kosali va koʻp kosali boʻladi. Qoramol tumshugʻi bilan kosadagi richagni bosganda klapan pru-jinasi qisilib, klapan ochiladi va ko-saga suv tushadi, mol boshini koʻtarganda klapan suv yoʻlini bekitadi. Qalqovuchli Avtomat sugʻorgich sugʻorish nasosi va qalqovuchli ka-meradan iborat. Kamerada suv kamaysa, qalqovuch koʻtarilib, ignali klapan uya-sidan chiqadi va suv naychalardan kame-raga quyiladi. Vakuumli Avtomat sugʻorgich idishda suv sathining oʻzgarishiga asoslangan. U kosa va uning ichiga toʻnkarib qoʻyilgan idishdan iborat. Idishning tubida suv oqib chiqadigan teshik bor..

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Avtomat shlagbaum** – temir yoʻlning avtomashina, traktor va ot-aravalar ke-sib oʻtadigan joylarida qatnov xavfsiz-ligini ta’minlash uchun ishlatiladigan qurilma. Transport oʻtadigan joyning har ikki tomoniga temir yoʻl izidan kamida 10 m nariga oʻrnatiladi. Quyidagi qismlardan iborat: machta (minora), toʻsin, toʻsinni harakatga keltiruvchi mexanizm, signal chiroklari, ovoz sig-nali, yoʻl koʻrsatkich taxtachalar, po-sangi. Poyezd transport oʻtadigan joyga 126yaqinlashganda Avtomat shlagbaum oʻz-oʻzidan ishlaydi va yoʻlni berkitadi, poyezd ma’lum maso-faga uzoqlashgandan keyin yoʻlni ochadi (yana qarang Shlagbaum).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Telefon kommutatori** - telefon styasida abonentlarni qoʻlda ulabuzish (kommutatsiya) uchun moʻljallangan qurilma. Liniya (abonent) komplektlari, shnur juftlari asboblari va telefonchilarning ish oʻrnidagi asboblardan iborat. Telefon kommutatorining liniya komplektlariga telefon liniyalarini ulash uyalari, chaqiruv klapanlari yoki signal lampalari kiradi. Bular abonentdan chaqiruvni kabul qilish va unga zarur liniyani ajratish uchun xizmat qiladi. Shnur juftlari asboblariga soʻrovchaqiruv kaliti, shnurli shtepsellar, gaplashuvni tugatish klapani yoki lampasi kiradi. Bular abonentni boshqa abonentga ulash va gaplashish tugaganligi toʻgʻrisida signal olishga imkon beradi. Ish oʻrni asboblariga mikrofonlar, telefonlar, telefon induktorlari va boshqa kiradi. Bular telefonchining abonent bilan gaplashishi va boshqa abonentga chaqiruv yuborishiga imkon beradi. Telefon kommutatorining magʻalliy batareya, markaziy batareya bilan ishlaydigan va aralash turlari bor. Telefon kommutatori asosan kichik telefon styalarda qoʻllanadi, yirik styalarda abonentlarni ulashuzishga doyr amallar avtomat lashtirilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dorugʻa**, daruxachi, dorugʻachi (moʻgʻulcha — nazoratchi, shahar boshligʻi) — 1) Moʻgʻullar davlatish mahalliy hokimlar huzuridagi ulugʻ qoon vakili, noibi. D. zimmasiga quyidagi vazifalar yuklatilgan: aholini roʻyxatga olish; mahalliy xalqdan qoʻshin toʻplash; pochta aloqalarini yoʻlga qoʻyish; soliqlar yigʻish; toʻplangan soliq-toʻlovlarni ulugʻ qoon saroyiga yetkazish; 2) Temuriylar va shayboniylar davrida viloyat, shahar hokimi. D.ning vazifasiga shaharni idora qilish, aholi roʻyxatini olish va uni hisob-kitob qilib borish, soliq undirish kabilar kirgan; 3) Buxoro xonligida D. shaharning harbiy komendanti.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
* Hofiz Tanish al-Buxoriy, Abdullanoma (Sharafnomayi shohiy), 1-j. T. 1999; Mirza Badi’ Divan, Madj-ma’ al-arkam, M. 1981; Bartold V.V. Sochineniya, t.1, M. 1963.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Beruniy ziji** — Beruniy tuzgan yulduzlar jadvali. Unda 1029 ta yulduzning koordinatalari va yulduz kattaliklari berilgan. K. Ptolemey va arab olimi asSoʻfi jadvallariga asoslanib tuzilgan; unda yulduzlarning vaziyatlari ekliptik koordinata tizimida (Q10’ aniqlikda) berilgan. Beruniy oʻz zijini Gʻazna sultopi Masʼudga atab yozgan "Masʼud qonuni" asariga (1030-yil) kiritgan. Beruniy ziji birinchi marta "Masʼud qonuni"ning bir necha qoʻlyozmalari asosida Hindistonning Haydarobod shahrida arab tilida nashr qilingan. Rus tilida birinchi marta 1962-yil bosildi. Oʻzbekistonda rus va oʻzbek tillarida 1973-yil nashr qilingan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Telefon stansiyasi** - aloqa kanallarini kommutatsiya qilish (uzibulash) uchun moʻljallangan texnika vositalari majmui; telefon tarmoqlarining bir qismi. Telefon kanallari (abonent va aloqa liniyalari)ni maʼlum vaqtga ulaydi va uzadi; bu maqsadda aloqa yoʻnalishi boʻyicha telefon axborotlari oqimini birlashtiradi va taqsimlaydi. Telefon stansiyasi qoʻlda (RTS) va avtomatik (ATS) kommutatsiyalaydigan xillarga boʻlinadi. RTS telefon kommutatorlik bilan jihozlanadi; kanallar operatortelefonchi orqali kommutatsiyalanadi. ATS izlagichlar yoki koordinat ulagichlar, telefon relesi va boshqa yordamida avtomatik tarzda ishlaydi. Kommutatsiya qurilmalari turiga qarab, ATS mashinali va dekada qadamli, koordinatali, kvazielektron, elektron xillarga boʻlinadi.

ATS tarkibiga: kommutatsiya tizimi va boshqarish qurilmasi; telefon aloqasi liniyasini kommutatsiya tizimiga ulaydigan kiritish qurilmalari; elektr bilan taʼminlash qurilmalari; yordamchi qurilmalar (shamollatish, isitish va boshqalar) kiradi. Kommutatsiya tizimi (KT) va boshqarish qurilmasi (BQ) avtomat zaliga oʻrnatiladi. ATS ning kirish va chiqishlari KT orqali BQ yordamida ulanadi. Koʻpgina ATS tizimlarida kirish bilan chiqishlar bosqichmabosqich ulanadi. Har qaysi bosqichning oʻz BQ boʻlib, u izlash bosqichi deyiladi. Mas. dekada qadamli ATS da dastlabki bosqich bir necha guruh bosqichlariga va liniya izlash bosqichlariga ega. Elektr bilan taʼminlash qurilmalari toʻgʻrilagichlar, akkumulyator batareyalari, avtokommutatsiya batareyalari, elektr styalar va boshqa komplektlardan iborat. Hozir Telefon stansiyasi da asosan kvazielektron, elektron, uyali va raqamli usullar qoʻllaniladi. Oʻzbekistonda Toshkent (Toshkent telegraftelefon styasi) va Nukus shaharlarida, barcha viloyatlar markazlarida va ayrim tumanlarda Telefon stansiyasilari mavjud. Ularning faoliyatini "Oʻzbektelekom" aksiyadorlik kompaniyasi boshqarib turadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Satsivi
**Satsivi** (gruzincha: *საცივი*- sovuq taom) — Gruziya oshxonasi sousi. Bundan tashqari, sousning nomi tayyor taom deb atash mumkin. Ushbu sousli taomlarning eng keng tarqalgani qaynatilgan parranda goʻshti, asosan tovuq / joʻja, oddiygina „satsivi" deb ataladigan satsivi sousli. Ammo shuni yodda tutish kerakki, kurka satsivi sousi bilan dasturxonga tortilishi mumkin (maʼlum darajada, V. V. Pokhlebkina haqiqiy satsivi taomi faqat kurkadan tayyorlanadi), gʻoz, oʻrdak, boshqa goʻsht va hatto baliq.

 Satsivi sousidagi sterlet
Sosning oʻziga xos xususiyati (u *bage* sousi deb ham ataladi) unda koʻp miqdorda maydalangan yongʻoqdan foydalanish hisoblanadi. Sous uchun ziravorlar va ziravorlar toʻplami ham nisbatan doimiy boʻlib, u albatta oʻz ichiga oladi dolchin, Imeretian zaʼfaron (yoki oddiygina zaʼfaron), koriander, sarimsoq, qalampir, ixtiyoriy suneli şerbetçiotu, shuningdek sharob sirkasi, limon shaklida kislotalashtiruvchi yoki anor sharbati va boshqalar. Sousdagi koʻkatlar toʻplami har xil boʻlishi mumkin, silantro har doim ishlatiladi. Gruziyaning baʼzi hududlarida yongʻoq yetarli boʻlmagan taqdirda sous tuxum sarigʻi bilan quyuqlashtiriladi va qalinlash uchun un deyarli hamma joyda ishlatiladi.

Satsivi sousi odatdagi gruzin souslar guruhiga kiradi, bu yerda yogʻlar mevalar, mevalar, sharbatlar yoki bu holatda boʻlgani kabi, yongʻoq bilan aralashtiriladi. Satsivi sousi taxminan bir yarim oʻnlab navlarga ega, ammo tayyorlashning umumiy printsipi va tarkibiy qismlari nisbatan doimiydir.

Taomning goʻsht, oʻrniga baqlajon va gulkaramdan foydalaniladigan vegetarian versiyalari ham mavjud.

Satsivi (yongʻoq pastasi sousi bilan qaynatilgan parranda goʻshti) ga oʻxshash taomlardan, Usmonlilar imperiyasi davrida turk oshxonasiga, keyinchalik Levantin va Misr oshxonasiga kirgan, cherkes tovuqini (Çerkes tavuğu) nomlash mumkin, shunga oʻxshash taom *akuz*, Shimoliy Eronda mashhur (Mozandaron viloyati).

Manbalar
--------

1. ↑  „Соус баже – Классический рецепт с фото для приготовления дома" (ru). *Рецепты*. Qaraldi: 1-fevral 2021-yil.
2. ↑  „Сациви по-грузински" (ru). Qaraldi: 25-noyabr 2018-yil.
3. ↑  Eggplant satsivi. Georgian Recipes by Georgia About. 2013
4. ↑  Cauliflower satsivi. Georgian Recipes by Georgia About. 2013
5. ↑  „Курица по-черкесски (Çerkes tavuğu) - пошаговый рецепт с фото. Автор рецепта Anna Buyak🌳." (ru). *Cookpad*. Qaraldi: 1-fevral 2021-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Poxlyobkin V. V. Satsivi // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E", 2015. — S. 320. — 456 s. — 4000 ekz. — ISBN 978-5-699-75127-3.
* Похлёбкин В.В. „Грузинская кухня",*. Национальные кухни наших народов*. М.: Лёгкая и пищевая промышленность, 1983 — 123, 129, 134 bet.
* Ratushniy A. S. Satsivi // Vsyo o ede ot A do Ya: Ensiklopediya. — M.: Izdatelsko-torgovaya korporatsiya „Dashkov i K°", 2016. — S. 354. — 440 s. — 300 ekz. — ISBN 978-5-394-02484-9.
* Satsivi // Kultura pitaniya. Ensiklopedicheskiy spravochnik / Pod red. I. A. Chaxovskogo. — 3-e izdanie. — Mn.: „Belorusskaya ensiklopediya imeni Petrusya Brovki", 1993. — S. 328. — 540 s. — ISBN 5-85700-122-6.
**Dorëz** — Albaniyaning sharqiy qismidagi Elbasan okrugida joylashgan qishloq. 2015-yilgi mahalliy hukumat islohotidan so‘ng Dorëz Librazhd munitsipaliteti tarkibiga kirdi va Qendër Librazhd munitsipalitetiga qarashli boʻldi.

Demografik tarixi
-----------------

Dorëz (*Dorazi*) 1467-yilgi Usmonli imperiyasi davrida Çermeniça viloyatidagi aholi punkti sifatida tasdiqlangan. Qishloqda jami 10 ta xonadon boʻlib, ularda quyidagilar uy xoʻjaliklari boshliqlari edi: *Nikolla Primiqyri*, *Pop* *Nikolla*, *Andrije Pishkashi*, *Llazar Derezi*, *Nikolla Bosida*, *Gjergj Draksha*, *Gjin Derezi*, *Dimitri Pelisha*, *Dimitri Lala*, and *Petko Pelisha*.

Manbalar
--------

1. ↑  „Law nr. 115/2014" (sq).
2. ↑  Caka, Eduart*. Defteri i hollësishëm për zonat e dibrës i vitit 1467*. Tiranë: Akademia e studimeve albanologjike instituti historisë, 2019 — 137 bet.



|  |  |
| --- | --- |
| Albaniya geografiyasi | *Albaniya geografiyasi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Nerv regulyasiya** - nerv sistemasining hujayra, toʻqima, aʼzolarga ular faoliyatini organizm ehtiyoji hamda tashqi muhit oʻzgarishiga muvofiq holda uygʻunlashtiruvchi taʼsiri. Koʻp hujayrali organizmlar oʻz hayotiy jarayonlari (oʻsish, rivojlanish, tashqi omillardan taʼsirlanish va h.k.)da bir butunligini namoyon etadi. Buni bir nechta boshqaruvchi mexanizmlar, ayniqsa, qayvonlarda muhim ahamiyatga ega boʻlgan Nerv regulyasiya taʼminlaydi. Nerv regulyasiya natijasida hujayra, aʼzolar faoliya-ti toʻxtashi, kuchayishi, sekinlashishi. funksional va biokimyoviy holati. tuzilish xususiyatlari oʻzgarishi mumkin. Nerv sistemasi yoʻq koʻp hujayralilar (oʻsimlik, hayvon embrioni va bulutlar)da funksiyalar hujayralarning oʻzaro taʼsiri (ionli, metaboli-tik va boshqalar) orqali tartibga solinadi. Bir hujayra faoliyati boshqa hujay-rada hosil boʻlgan moddalar almashi-nuvi mahsuloti bilan boshqariladi (qarang Gumoral regulyasiya). Biron-bir hujayra membranasida vujudga kelgan qoʻzgʻalish baʼzan hujayradan hujayraga oʻtishi mumkin. Shu tariqa hayvonlarning evolyusiya jarayonida, asosan, 2 xil uygʻunlashtiruvchi mexanizm — Nerv regulyasiya va gormonal regulyasiya paydo boʻlgan. Shunga koʻra, 2 xil modda — gormonlar va me-diatorlar ajratiladi. Gormon butun organizmga qon bilan tarqalgani sababli gormonal regulyasiya keng doirada sekin, Nerv regulyasiya esa tor doirada tez amalga oshirilishi mumkin. Nerv regulyasiya tez tarqaluvchi nerv impulsi taʼsirida nerv uchida hujayralarga toʻgʻridan-toʻgʻri mediatorlar oʻtishi tufayli sodir boʻladi. Nerv regulyasiya bilan gormonal regulyasiya oʻrtasida kes-kin chegara yoʻq, chunki baʼzi nerv uchi aktiv moddalarni qonga ajratadi (qarang Neyrosekretsiya). Nerv regulyasiya tezligi va qanday doirada oʻtishi harakatni boshqarishda katta ahamiyatga ega, shuning uchun takomillashgan lokomotsiyali organizmlar nerv sistemasi yaxshi rivojlangan. Evolyusiya jarayonida Nerv regulyasiya yuqori darajada tuzilgan hayvonlarda yetakchi boshqarish mexanizmiga aylanib, faqat harakatlanishni emas, balki organizmning boshqa hamma siste-malarini ham qamrab olgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Odam bosh miyasi | *Nerv sistemasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Nerv impulsi 
**Nerv impulsi** - nerv tolalari boʻylab tarqaladigan qoʻzgʻalish toʻlqinlari. Nerv hujayralari (neyronlar) qoʻzgʻalganda paydo boʻladi. Signallarni sezuvchi periferik nerv uchlari (re-septorlari)dan markaziy nerv sistemasiga va undan ijrochi aʼzolar (mus-kullar va bezlar)ga oʻtkazib beradi. Nerv impulsi asosida elektr kimyoviy reaksiyalar yotadi. Impuls oʻtkazish tezligi 0,5 dan 120 m/sek. gacha. Nerv impulsi neyrondan neyronga sinapslar orqali oʻtadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Odam bosh miyasi | *Nerv sistemasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Hikmatlar (maʼnolari).

**„Aforizmlar (Navoiy) (1948)"** — Alisher Navoiy asarlaridan olingan hikmatli soʻzlar toʻplami. Toʻplamni Hodi Zarif nashrga tayyorlagan. Shuningdek, Hodi Zarif asar kirish soʻzini ham yozgan. Kitob 1941-yil Toshkent shahrida „Oʻzbekiston Davlat nashriyoti"da chop etilgan. 

Toʻplamga kiritilgan hikmatli soʻzlar Navoiyning „Hamsa", „Mahbub ul-qulub", „Munshaot" va boshqa asarlaridan terib olingan. Hikmatli soʻzlardagi tushinish qiyin boʻlgan, talaffuzi hozirgi kunda boshqacha talaffuz qilinadigan soʻzlar zamonaviylashtirilmay oʻz holicha berilgan. Ushbu soʻzlar raqamlanib, kitob oxirida ularning izohi keltirilgan. Bu ishda 1941-yilda chiqarilgan „Aforizmlar (Navoiy) (1941)" kitobidan qisman foydalanilgan. 

Toʻplamni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Izzat Sultonov – masʼul muharrir, S. Gubaydullin - texnik muharrir, Iskandar Ikromov – rassom,. Kitob adadi – 10 000 nusxa.

Havolalar
---------

* „Aforizmlar (Navoiy)(1948)" Ziyouz saytida

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Sattorxon Abdugʻafforov** (1843, Chimkent — 1901, Toshkent) — maʼrifatparvar olim, tarixchi.

S. Abdugʻafforov Qoʻqon xonligining yirik ulamosi (mudarris) oilasida Chimkent tugʻilgan. Toshkentdagi Shukurxon madrasasini tugatgan (1862). Arab va fors tillarini yaxshi bilgan, rus tilini oʻrgangan. 1864-yilgacha Chimkent shahri muftiysi, 1873—1876-yillarda Chimkentdagi birinchi rus-tuzem maktabi oʻqituvchisi. 1876-yil aprelda Qoʻqon shahri qozisi etib tayinlangan. Sattorxon qozilik lavozimidan maʼrifatparvarlik gʻoyalarini targʻib qilish yoʻlida foydalangan, dunyoviy bilimlarni targʻib qilgan, natijada ruhoniylar tomonidan qattiq taʼqib ostiga olingan. 1881-yil Sattorxon Qoʻqonni tark etishga majbur boʻlgan. 1883-yil „Turkiston viloyatining gazeti"ga ishga kirgan, Yevropa madaniyati va dunyoviy bilimlarni targʻib qiluvchi bir qancha maqolalar yozgan. 1884—1889-yillarda Toshkent oʻqituvchilar seminariyasida oʻzbek va fors tillaridan dars bergan. Sattorxon rus imperatorining maorif sohasidagi ayrim tadbirlarini tanqid qilgan. 1899-yilgacha Chimkent qozisi boʻlib ishlagan, keyin Toshkentga qaytib kelgan. Sattorxon oʻzining maʼrifatparvarlik faoliyatini Furqat, Muqimiy, Zavqiylar bilan hamkorlikda olib borgan. Sattorxonning ijtimoiy qarashlari uning „Musulmon eshonlari", „Rossiya istilosiga qadar Qoʻqon xonligining ichki ahvoli haqida qisqacha ocherk" nomli risolalarida, koʻpgina maqola va nutqlarida oʻz ifodasini topgan.

Adabiyot
--------

* Olim Usmon, Oʻzbekistonda rus tilining ilk targʻibotchilari, T. 1962;
* Savitskiy A. I. Sattarxan Abdulgaffarov prosvetiteldemokrat, T. 1965.
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>

Manbalar
--------


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |