**Shahed 129** (forscha: شاهد ۱۲۹) — «Shahed Aviation Industries» tomonidan Islom inqilobi qo‘riqchilari korpusi (IIQK) uchun ishlab chiqilgan Eronning bir dvigatelli o‘rta balandlikda uzoq masofaga uchuvchi uchuvchisiz uchuvchi apparatidir (UUA). Shahed 129 jangovar va razvedka missiyalarini bajarishga qodir va 24 soatlik avtonomlikka ega. Hajmi, shakli va maqsadi boʻyicha Amerikaning «MQ-1 Predator» UUAga oʻxshash va Eron harbiy qurolli kuchlarida foydalanuvchi eng samarali dronlardan biri hisoblanadi. UUA nomi fors tilidan tarjima qilganda "guvoh" yoki "kuzatuvchi" degan ma’noni anglatadi.

UUA Suriya fuqarolar urushi davridagi havo hujumlari paytida va Eronning sharqiy chegarasida chegarani qo'riqlashda ishlatilgan. «Saegeh» UUA «Shahed 129» bilan birgalikda keyingi o'n yil davomida Eronning yuqori texnologiyali UUA flotining asosini tashkil qilishi kutilmoqda.

Dizayni
-------

2005-yilda Eron samolyotsozlik sanoati kompaniyasi (HESA) «HESA-100» UUAni loyihalashni boshlaydi. «HESA-100» asosan «Shahed 129» bilan bir xil dizaynga ega edi, ammo undan qisqaroq va kvadrat fyuzelyajga ega edi. «HESA-100» keyinchalik «Shahed 123» deb qayta nomlandi va keyinchalik «Shahed 129» ga aylantirildi. Bir qator manbalarda qayd etilishicha, «Shahed 129»«» Eronda halokatga uchragan Isroilning «Hermes 450» UUAdan ko‘chirilgan.

Buyurtmalar
-----------

IIQK uchun 2024-yilgacha 40 ta Shahed 129 UUA sotib olish rejalashtirilgan. Dronning "Simurg'" (Simurg') deb nomlangan harbiy-dengiz versiyasini yetkazib berish ishlari ham boshlangan.

### Rossiyaga

Washington Post gazetasining AQSh razvedka maʼlumotlariga tayanib yozishicha, Eron Ukrainaga qarshi urushda foydalanish uchun Rossiyaga uchuvchisiz uchish apparatlarining birinchi partiyasini yuborgan. Shahed va Qods Mohajer-6 dronlari 2022-yil 19-avgustda yuborilgan.

Xususiyatlari
-------------

### Umumiy

* Ekipaj: yo'q
* Yuk ko'taraolishi: 400 kg foydali yuk
* Uzunligi: 8 m
* Qanotlari kengligi: 16 m
* Balandligi: 3,1 m
* Quvvati: 1 × Rotax 914 75 kVt (100 ot kuchi) to'rt silindrli to'rt taktli samolyot dvigateli)
* Parvonalar: 3 parrakli

### Ishlash

* Kreyser tezligi: 150 km/soat
* Jangovor uchish masofasi: 1700 km
* To'liq uchish masofa: 3400 km
* Parvoz avtonomligi: 24 soat
* Maksimal uchush balandligi: 7300 m

### Qurollari

Bombalar: 4 × Sadid-345 PGM

### Avionika

* Oghab-6 elektro-optik/infraqizil sensori
* Lazerli masofa o'lchagich

*

Operatorlar
-----------

* Bayraktar TB2
* Selchuk Bayraktar
* Bayraktar Mini UUA
* Akınji Bayraktar
* TAI Aksungur
* Kargu
* Orion (UUA)
* "Korsar" (UUA)

Manbalar
--------

1. ↑  *Col. Ryan Dillon.* „Inherent Resolve Spokesman Briefs Reporters".  Combined Joint Task Force - Operation Inherent Resolve (8-iyun 2017-yil).
2. 1 2  Taghvaee, Babak (Jul 27, 2017). "Shahed 129 Heads Iran's Armed UAV Force". *Aviation Week & Space Technology*. .
3. ↑  *Aniseh Bassiri Tabrizi and Justin Bronk.* „Armed Drones in the Middle East: Proliferation and Norms in the Region".  Royal United Services Institute (RUSI) (17-dekabr 2018-yil). 21-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-sentabr 2022-yil.
4. ↑  Washington Post: Иран передал России беспилотники для войны в Украине, BBC, 30.08.2022
5. ↑  „Мощнее Bayraktar: эксперт рассказал о российском БПЛА "Орион"" (ru). *Sputnik Армения*. Qaraldi: 4-dekabr 2020-yil.