**Mario Basler** (nemischa: ; 1968-yil 18-dekabrda tugʻilgan, Neustadt an der Weinstrasse, Gʻarbiy Germaniya) — nemis futbolchisi va futbol murabbiyi. Qanot himoyachisi sifatida oʻynagan.

Faoliyati
---------

Basler Neustadtda tug‘ilgan va faoliyatini mahalliy futbol jamoasida boshlagan. 1984-yilda "Kayzerslautern "yoshlar jamoasiga oʻtgan. 1987-yilda u asosiy jamoa mashgʻulotlarida ishtirok etgan. Ammo keyingi ikki mavsumda u Bundesligada faqat bitta oʻyin oʻtkazgan.

1989-yilda oʻyin amaliyoti va istiqbollari toʻliq yoʻqligi sababli u „Kayzerslautern"ni tark etgan va Ikkinchi Bundesliganing "Essen Rot-Vays "klubiga oʻtgan va u yerda ikki mavsum oʻtkazgan, ikkinchisi esa Rot-Vays kulibidan ketishi bilan yakunlangan. Basler 1991/92 va 1992/93-yilgi mavsumlarni oʻsha yillarda Ikkinchi Bundesligada ham oʻynagan „Gerta "da oʻtkazgan. Birinchi mavsumda Gerta uchinchi, ikkinchi mavsumda esa beshinchi oʻrin bilan yakunlagan. Basler har ikki mavsumni ham asosiy tarkibda mustahkam o‘yinchi, jamoa yetakchilaridan biri sifatida o‘tkazgan va 17 ta gol urgan.

1993-yilda "Verder "Bundesliga klubiga oʻtgan. 1993/94-yilgi mavsumda „Verder" chempionatda sakkizinchi oʻrin bilan yakunlagan, ammo Germaniya kubogini qoʻlga kiritgan. Keyingi mavsumda, yaʼni 1994/95-yilgi mavsumda „Verder" ikkinchi oʻrinni egallagan, ammo 1995/96-yilgi mavsumda ular yana jadvalning oʻrtasiga 9-oʻringa tushib ketishgan.

Basler 1994-yilda Germaniya terma jamoasida debyutini oʻtkazib, tez sur’atlar bilan rivojlangan. U 1994-yilgi Jahon chempionatida ishtirok etgan, faqat bitta oʻyinda maydonga tushgan — nemislar uchun turnirda Boliviyaga qarshi oʻyinda asosiy tarkibda boshlagan, yarim soatdan soʻng almashtirilgan (nemislar 1: 0 hisobida gʻalaba qozongan), turnirning qolgan qismini zaxirada oʻtkazgan. Oʻsha jahon chempionatida nemislar bolgarlarni 1:2 hisobida yutib, 1/4 finalga yoʻl olishgan.

Mario 1994/95-yilgi mavsumda 20 ta gol bilan Bundesliganing eng yaxshi toʻpurari boʻlgan va Myonxengladbaxning „Borussiya" si Xayko Xerlix bilan chempionlikni boʻlishib olgan. „Verder"dagi uch mavsumning barchasida Basler Bremen jamoasida barqaror oʻyinchi va jamoaning eng yaxshilaridan biri boʻlgan.

1996-yilning yozida u Yevropa chempionati uchun terma jamoaga chaqirilgan. Turnir oxirida nemislar gʻalaba nashidasni surushgan va Basler musobaqa boshlanishidan biroz oldin olgan jarohati tufayli hech qachon maydonga tushmagan.

1996/97-yilgi mavsum boshlanishidan oldin u „Verder"ni tark etib, "Bavariya"ga oʻtgan. Keyingi uch mavsum Basler uchun ham, uning klubi uchun ham juda muvaffaqiyatli boʻlgan. 1996/97 va 1998/99-yilgi mavsumlar „Bavariya" chempion boʻlgan va 1997/98-yilgi mavsumda „Bavariya" Bundesligada ikkinchi oʻrinni egallab, „Kayzerslautern"ga (Basler faoliyatini boshlagan klub) yutqazib , Germaniya kubogini boy bergan. Jamoa shuningdek, uchta Germaniya Ligasi kubogini qoʻlga kiritgan : 1997 (birinchi kubok), 1998, 1999. 1998/99-yilgi mavsumda „Bavariya" Chempionlar Ligasi finaliga chiqgan. „ Barselona"ning ''Kamp Nou" stadionida boʻlib oʻtgan finalda aynan Basler 6-daqiqada jarima zarbasini amalga oshirib, hisobni ochgan. Nemislar hali ham 1:0 hisobida oldinda borayotgan 89-daqiqada ajoyib oʻyin koʻrsatgan Basler almashtirilgan. Biroq, qoʻshib berilgan vaqtda mankunianliklar nafaqat hisobni tenglashtirgan, balki gʻalaba qozonishgan — Sheringem hisobni tenglashtirgan, bir daqiqadan soʻng Sulsher gʻalaba toʻpini kiritgan (ikkala futbolchi ham zaxiradan maydonga tushgan). "Manchester Yunayted "2:1 hisobida magʻlubiyatga uchragan.

1999-yil noyabr oyida Basler chempionat boshlanishidan oldin yozda „Bavariya" tarkibida uchinchi Liga kubogini qoʻlga kiritgan va Kayzerslauternga koʻchib oʻtgan va u buyerga roppa-rosa oʻn yildan keyin qaytib kelgan. U yerda u toʻrt mavsum oʻynagan, birinchi uchtasida jamoa jadvalning yuqori yarmida qolgan (mos ravishda 5, 7 va 8-oʻrinlar), toʻrtinchisi esa ligada muvaffaqiyatsiz yakunlangan (14-oʻrin), lekin shu bilan birga klub mamlakat kubogi finaliga yoʻl olgan va u yerda kuchliroq sobiq Basler Bavariya jamoasiga 1:3 hisobida yutqazgan Basler oʻsha yillarda beqaror oʻynagan, har doim ham asosiy tarkibga tushmagan.

2002/03-yilgi mavsum oxirida Mario Qatarda oʻynashni tanlagan. Er Rayyan klubi bilan shartnoma imzolagan. Basler futbolchilik faoliyatini Qatarda yakunlagan.

Murabbiylik
-----------

2004/05-yilgi mavsumda u oʻzini birinchi marta murabbiy sifatida sinab koʻrgan, u Germaniyaning mintaqaviy ligasi (nemis futbolining uchinchi toifasi) Regensburgdan Yan klubini boshqargan. Mavsum oxirida klub quyi divizionga, Bavariya Oberligasiga tushib ketgan va hatto bankrotga uchragan.

2007/08-yilgi mavsumda u Ikkinchi Bundesliganing Koblents klubida yordamchi boʻlib ishlagan. 2008-2010-yillarda u Gʻarbiy mintaqaviy ligada (nemis futbol piramidasining toʻrtinchi darajasi) oʻynaydigan Trierning "Ayntraxt "klubini boshqargan.

2011-yil 24-oktyabrda Basler Rot-Vays Oberxauzen bosh murabbiyi etib tayinlangan.

Xalqaro maydondagi gollar
-------------------------

Mario Baslerning xalqaro maydondagi gollari| № | Sana | Joy | Raqib | Natija | Hisob | Musobaqa |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 2.06.1994 | Ernst-Happel-Stadion, Vienna, Avstriya |  Avstriya | 5-1 | 5-1 | Oʻrtoqlik |
| 2 | 30.04.1997 | Weserstadion, Bremen, Germaniya |  Ukraina | 2-0 | 2-0 | 1998-yil FIFA jahon kubogi saralash |

Shahsiy hayot
-------------

Basler juda mustaqil xulq-atvori bilan ajralib turgan. U hamma narsani jamoatchilik fikriga zid ravishda qilgan. Futbol oʻynab, kuniga ikki quti sigareta chekkan. Mashq boshlanishidan 15 daqiqa oldin bir stakan pivo ichishi mumkin edi. Va u hamma narsani ochiqchasiga qillgan.

Yutuqlar
--------

* Yevropa chempioni 1996-yil
* Ikki karra Germaniya chempioni : 1996/97, 1998/99
* Ikki karra Germaniya kubogi sohibi: 1993/94, 1997/98
* Chempionlar ligasi finalchisi : 1998/99
* Germaniya kubogi finalchisi 2002/03
* Germaniya Liga kubogining uch karra gʻolibi: 1997, 1998, 1999
* Bundesliganing 1994/95-yilgi mavsumining eng yaxshi toʻpurari, Kicker jurnali mukofotini olgan (Xeyko Herrlix bilan birgalikda — har biri 20 ta gol)

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  „Super Mario ist da". 26-oktabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-oktabr 2011-yil.