recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Carl Linnaeus** (shved tilidagi asl ismi **Carl Nilsson Linnæus**, 23-may, 1707 – 10-yanvar, 1778) — binominal nomenklaturaga asos solgan shved botanigi, zoologi va shifokori boʻlgan. U zamonaviy taksonomiya va ekologiyaning otasi deb ataladi. Uning ishlarining asosiy qismi lotin tilida yozilgan boʻlib, lotinchada uning ismi **Carolus Linnæus** deya, 1761-yildan soʻng **Carolus a Linné** deb yozilgan.

LINNEY (Linne, Linnaeus) Karl (1707.23.5, Rosxult - 1778.10.1, Upsala) — shved tabiatshunosi. Shvetsiya Fanlar akademiyasi akademik va uning birinchi prezidenta (1739-yildan), Parij Fanlar akademiyasi akademik (1762-yildan). Lund va Upsala universitetlarida oʻqigan, Upsala universiteti professor (1741-yildan). Oʻsimlik va hayvonlarning zamonaviy sistematikasiga asos solgan, binar nomenklaturani fanga kiritgan. L. turni ikki nom, yaʼni tur va urugʻ (turkum) nomi bilan atashni taklif etgan; sinf, turkum (tartib), urugʻ (turkum), tur va variatsiya tushun-chalarini anikdab bergan. L. 1500 oʻsimlik turlarini tavsiflab berdi. Oʻsimliklarni 24 sinf, hayvonlarni 6 sinf (sut emizuvchilar, qushlar, amfibiyalar, baliklar, chuvalchanglar va hasharotlar)ga ajratadi. Amfibiyalarga suvda va quruqlikda yashovchilar hamda sudralib yuruvchilarni kiritadi. Odamni hayvonlar sistemasi (sut emizuvchilar sinfi, primatlar turkumi)ga kiritish oʻsha davrda hukmron boʻlgan dunyoqarashlarga zid edi. L. sistemasi kup xususiyatlarga kura, sunʼiy bulsa ham oʻz davrida katta ijobiy ahamiyat kasb etdi. U 10000 dan ortiq usimlik, 4200 dan ortiq hayvon turlarini tavsiflab berdi. L. tibbiyot, oʻsimliklarning iqlimga moslanishk va boshqa masalalarga bagʻishlangan bir qancha asarlar yaratdi. Upsala shahrida Gʻarbiy Yevropada eng yaxshi hisoblangan botanika bogini tashkil etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Telegraf tarmogʻi** - oxirgi (abonent) punktlardagi telegraf qurilmalari (telegraf apparatlari), telegraf styalari hamda bu punktlar va styalarni birlashtiruvchi telegraf aloqa kanallari majmui. Telegraf tarmogʻi kanallari boʻyicha telegraf aloqa amalga oshiriladi. Telegraf tarmogʻining ichki (bir mamlakat hududida) va xalqaro (teleks); kommutatsiyalanuvchi (qarang Kommutatsiya) va kommutatsiyalanmaydigan (doimiy biriktirilgan); umumiy foydalanilgan (u boʻyicha telegrammalar uzatiladi); abonent telegraflash; idoraga tegishli (mas. temir yoʻl transporti, fukaro aviatsiyasi va boshqalar); faksimil aloka (fototelegraf) turlari bor. Telegraf tarmogʻi magistral tarmoqlar (mamlakatlar, oʻlkalar va viloyatlararo aloqa uzellari), hududiy yoki viloyatlararo (viloyatlar yoki tumanlar aloqa uzellari orasidagi) va mahalliy (oxirgi punktlar orasidagi) tarmoklarga boʻlinadi. Har qaysi hududda bosh (asosiy) uzel, viloyat va tuman aloka uzellari boʻladi. Telegraf tarmogʻi mamlakat yagona avtomatlashtirilgan aloqa tizimining tarkibiy qismi hisoblanadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Panela pishloqi** (ispancha: *Queso Panela)* — bu meksikalik yumshoq oq pishloq, shuningdek, „oq savat ichidagi pishloq" sifatida ham tanilgan Dasturxonga issiqligida marxamat qilinadi.

Tavsif
------

Panela pishloqining tez-tez ishlatiladigan nomi — „oq savatdan chiqqan pishloq" ushbu nom pishloq boshining yon tomonlaridagi xarakterli izlardan kelib chiqqan. Panela pishloqi hidlarni osongina singish qobiliyatiga ega. U dasturxonga tamaddi sifatida ham xizmat qilinishi mumkin yoki biron bir kokteyl bilan qoʻshib berish mumkin. Dasturxonga xizmat qilishdan oldin pishloq oldindan qovurilgan avakado barglari va sarimsoq-qalampirli pasta bilan oʻraladi. „ Meksika oshxonasining qadam-ma qadam" kitobida Panela pishloqi Meksikaning maxsus taomi sifatida koʻrsatilgan. Koʻpincha milliy oshxonada tarkibiy qism sifatida ishlatiladi. Panela pishloqi yangi pishloqlar toifasiga kirib, siz bilganingizdek, ular nordon sutli shoʻr taʼmi hamda bir xil tuzilishi bilan ajralib turadi va ishlab chiqaruvchilar ham yumshoq pishloqlarni navlarga ajratmaydilar.

Manbalar
--------

1. 1 2  Meksikanskaya kuxnya. Pripravi i sousi. Salati i zakuski
2. 1 2  Meksikanskaya kuxnya shag za shagom Avtor: Antonova L. Izdatelstvo: Media Info Grupp God: 2013 Stranits: 98
3. ↑   Olga Sicheva. Tovarovedenie i ekspertiza moloka i molochnix produktov
**Carl Howard Pforzheimer Jr** (1907—1996) Nyu-Yorklik bankir. U Carl H. Pforzheimer & Company kompaniyasining katta hamkori, tibbiyot, taʼlim va sanʼatning xayrixohi edi.

Hayoti va taʼlim
----------------

Pforzheimer Manxettenning Yuqori Sharq tomonida tugʻilib oʻsgan. U Amerika fond birjasining asoschisi boʻlgan moliyachi Carl X. Pforzheimer Srning (1879—1957) oʻgʻli edi. Kichik Carl Pforzheimer 1928-yilda Garvard kollejini tamomlagan. 1930-yilda Garvard biznes maktabini tamomlagan.

Faoliyati
---------

U 1901-yilda otasi tomonidan asos solingan Carl H. Pforzheimer & Company kompaniyasining katta hamkori edi. 1957-yilda otasi vafot etganidan soʻng, Pforzheimer investitsiya firmasini neft va gazga qaratishda davom etdi.

1958-yildan 1978-yilgacha u Nyu-York shtati Regentlar kengashida boʻlib, aʼzoligining soʻnggi yillarida rais oʻrinbosari boʻlib ishlagan.

U Milliy Fuqarolik Ligasi, Davlat taʼlim kengashlari milliy assotsiatsiyasi, Nyu-York jamoat kutubxonasi hamda Nyu-York Iqtisodiy rivojlanish korporatsiyasi prezidenti boʻlib ishlagan.

Mary Wollstonecraft feministik fikrning kashshofi boʻlganligi sababli, ayollarga oid materiallar har doim Pforzheimer toʻplamining muhim tarkibiy qismini tashkil etgan. Oʻsha davrdagi koʻplab taniqli ayol yozuvchilarning kitoblari va qoʻlyozmalarini maslahat kitoblari, bolalar tarbiyasi, odob-axloq qoidalari, uy xoʻjaligi boʻyicha qoʻllanmalar hamda bir qator asosiy proto-feministik matnlarni topish mumkin. Siyosiy radikalizm, Britaniyaning Fransuz inqilobiga munosabati, Yevropa sayohati va nashriyot tarixi toʻplamda yoritilgan boshqa mavzulardir.

Carl and Lily Pforzheimer Foundation 1986-yilda Nyu-York jamoat kutubxonasiga Shelley va uning doiralari toʻplamini sovgʻa qildi. Bugungi kunda toʻplam romantik davrning yirik va kichik shaxslariga oid kitoblar va qoʻlyozmalarni faol ravishda sotib olishda davom etmoqda. davrning ijtimoiy, siyosiy va madaniy tarixini yorituvchi asarlar.

Shaxsiy hayoti va oʻlimi
------------------------

1931-yilda u Carol Koehlerga uylandi. Garvard universitetidagi Pforzheimer uyi ularning nomi bilan atalgan. Ularning Nancy P. Aronson ismli qizi va Carl Howard Pforzheimer III ismli oʻgʻillari bor edi. Ular Purchase, Nyu-York va Manxettenda yashagan. U 1996-yilda Florida shtatidagi Styuartdagi uyida 89 yoshida vafot etdi

Manbalar
--------

1. ↑  „Carl H. Pforzheimer Jr. 89, Leading Investment Banker". Qaraldi: 27-sentabr 2016-yil.
2. ↑  „About the Pforzheimer Collection".  New York Public Library. Qaraldi: 24-yanvar 2017-yil.
3. ↑  „Miss Pforzheimer Becomes Engaged; Alumna of Radcliffe Will Be Wed to Edgar D. Aronson, Graduate of Harvard".  The New York Times (15-iyul 1956-yil).

Havolalar
---------

* „Carl H. Pforzheimer Jr. 89, Leading Investment Banker".
**Tergachi neft koni** - Namangan viloyati Kosonsoy tumanidagi kon. Namangan temir yoʻl stansiyasidan 25–30 km shim.gʻarbda. Kondan 30 km masofada Tergachi—Namangan neftuzatgich quvuri oʻtadi. Kon maydoni Chatqol togʻ tizmasining togʻ oldi tekisligida, dengiz satx.idan 700–800 m balandlikda joylashgan. Tergachi neft konik. Namangan tektonik pogʻonasidagi Tergachi burmasi bilan boglik. Tergachi burmasi braxiantiklinaldan iborat, shim.sharqdan jan.gʻarbga choʻzilgan, asimmetrik tuzilishga ega. Shimoliy kanoti tik (15—16°), jan. yassi (8— 10°). Shimoliy va shim.sharqiy tomonlaridan koʻtarilmauzilma tipidagi koʻp sonli tektonik buzilishlar bilan murakkablashgan. Janubiy va shimolidagi yoriklar amplitudasi 30–45 m, markazdagisi 130–140 m ga yetadi. Konning neftli gorizontlari quyi neogen, paleogen va olay karbonat yotqiziklarida mujassamlashgan. Kdzilgan kuduklarning 21 tasidan neft olingan. Kizil rangli svitadagi neft ogʻir, parafinli, kam oltingugurtli, oksidlangan, metanneftenli tipga mansub. Baʼzi gorizont. lardagi neft yengil. Tarkibida oltingugurt, asfalten, koks, parafin, selikagelli smola, aksiz smolasi kam. Qizil rangli svita va ayrim gorizontlardagi qatlam suvlari namakob turiga mansub, minerallashganligi 78,6—143,1 g/l, kimyoviy tarkibiga koʻra xlorkaltsiyli. Kondan hozirgi kunda foydalanilmoqda.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Teresina** ( portugalcha: *Teresina* Braziliyaning Piauí shtatida joylashgan shahar va munisipalitetdir. Mezorregionning ajralmas qismi Piaui shtatining shimoliy-markaziy qismi. Teresina iqtisodiy-statistik mikroregioniga kiritilgan. Bu qirg'oqda joylashgan bo'lmagan yagona shimoli-sharqiy shtat poytaxti. Shaharning markaziy qismi Parnaiba daryolarining quyilishida joylashgan ( portugalcha: *Parnaíba* ) va Poti ( portugalcha: *Poti* ), shuning uchun Teresina ba'zan "Shimoliy-Sharqiy Mesopotamiya" deb ataladi. Parnaibaning narigi tomonida Timon shahri ( portugalcha: *Timon* ) va undan ham uzoqroq - Maranxao shtatining chegarasi.

Aholisi 2010-yilda 814230 kishi, aglomeratsiya 996 ming kishi. U 1391,981 km² maydonni egallaydi. Aholi zichligi – 584,94 nafar kishi. /km². Teresina atrofidagi hudud ko'pincha "Chaqmoq tekisligi" deb ataladi ( portugalcha: *Chapada do Corisco* ), chunki bu erda yiliga chaqmoq soni bo'yicha dunyoda uchinchi o'rin.

Shaharga 1852-yil 16-avgustda viloyat gubernatori Xose Saraiva ( portugalcha: *José Saraiva* ), dastlab *Vila Nova do Poti* deb nomlangan ( Poti daryosida joylashganligi uchun). Keyinchalik u hozirgi nomini Braziliya imperatori Pedro II ning rafiqasi imperator Tereza sharafiga oldi. Xuddi shu yili, 1852-yilda provinsiya markazi Oeyras shahridan ko'chirildi ( portugalcha: *Oeiras* ) Teresinaga. Teresina Braziliyada bosh reja asosida qurilgan birinchi shahar bo'ldi; Shaharning joylashuvi to‘rtburchaklar shaklida bo‘lib, xarita shaxmat taxtasiga o‘xshaydi. Shahar kvartallarga bo'lingan, ularning eng kattasi (aholi soni bo'yicha) Mokambino ( portugalcha: *Mocambinho* ), ko'chalari mango daraxtlari bilan qoplangan.

Teresina ekvator yaqinida joylashganligi sababli, kunduzgi harorat yil davomida 26 dan 40 darajagacha o'zgarib turadi, yanvardan maygacha havo sovuqroq. Eng issiq oylar oktyabrdan dekabrgacha. Yuqori namlik butun yil davomida saqlanadi, 40% dan 90% gacha, eng yuqori darajasi martdan iyungacha.

Geografiya
----------

### Iqlim

Teresina iqlimi tropik, savanna, yiliga 900 mm yog'ingarchilik tushadi. Ushbu yog'ingarchilikning ko'p qismi dekabrdan maygacha tushadi.

### O'simliklar

O'simliklar tupi tilidan (oq o'rmon, *kaa* - o'rmon va *tinga* - oq) kelgan va Braziliya shimoli-sharqiga xos bo'lgan caatinga so'zi bilan tavsiflanadi. Caatinga - tikanli past daraxtlardan iborat o'rmon. O'simliklar tikanli butalar, cho'l o'simliklari va kaktuslardan iborat. Ko'p gullar faqat yomg'irli mavsumda o'sadi va quruq mavsumda o'ladi.

Iqtisodiyot
-----------

2005-yilda shahar yalpi ichki mahsuloti 5 245 724 000 R$ ni tashkil etdi.

Xuddi shu yili aholi jon boshiga daromad 6650 R$ ni tashkil etdi.

Demografiya
-----------

2010 yilgi aholini ro'yxatga olish paytida to'plangan ma'lumotlarga ko'ra Milliy geografiya va statistika instituti (IBGE), munitsipalitet aholisi.

2016-yilgi hisob-kitoblarga ko'ra, munitsipalitet aholisi 844,245 kishini tashkil qiladi.

Manbalar
--------

* IBGE Cidades
* Konfederasiya Milliy de Munipios (CNM)

1. ↑  „Население и валовой внутренний продукт" (pt).  Бразильский институт географии и статистики. 25-fevral 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-fevral 2017-yil.
**Koriolis kuchi** — biron sistemaga nisbatan harakat qilayotgan jismga shu sistema aylanma harakati koʻrsatadigan taʼsirga asoslangan inersiya kuchi. T.T.Koriolis nomiga qoʻyilgan. Aylanayotgan sanoq sistemasi (Yer) da harakatlanayotgan jism Koriolis kuchi taʼsirida oʻz nisbiy tezligi v ga va sistemaning burchak tezligi p ga tik yoʻnalgan tomonga ogʻadi yoki bu kuch shunday ogʻishga qarshilik koʻrsatayotgan jismga taʼsir qiladi. Koriolis kuchi jism massasining koriolis tezlanishiga koʻpaytmasiga teng va shu tezlanish yoʻnalishiga qarama-qarshi yoʻnalgan: /1 = ~m"t, bunda t —jism massasi, a =2[y5,b] —Koriolis tezlanishi.

Sutka davomida aylanayotgan Yerga yuqoridan erkin toʻshayotgan jismlarning sharq tomonga ogʻishi, Yer sirtida harakatlanayotgan jismlar Yerning Shimoliy yarim sharida shu jismlarning harakatiga nisbatan oʻngga, Janubiy yarim sharida esa chapga ogʻishi Koriolis kuchi tufayli-dir. Yer sekin aylanganligi tufayli, bu ogʻishlar juda kichik boʻladi. Juda katta tezlikdagi jism harakatlarida (mas, raketa va artilleriya snaryadlarining uchishida) yoki jism harakati juda uzoq vaqt davom etganda (mas, Yerning Shimoliy yarim sharidagi daryolar suvining oʻng qirgʻoqni yuvishi, Janubiy yarim sharida esa chap qigʻoqni yuvishi) bu ogʻishlar sezilarli boʻladi (bunda Yer aylanma harakatdagi "jism", daryo suvi — Yerga nisbatan harakatlanayotgan "jism"). Koriolis kuchi texnika (ayniqsa, kosmonavtika), meteorologiya, ballistikada hisobga olinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
***Molxona*** — 1945-yil 17-avgustida George Orwell tomonidan yozilgan asar. Asarda bir guruh fermada yashovchi hayvonlarining oʻz xoʻjayinlariga qarshi qoʻzgʻolon koʻtarishi va natijada erkin, teng hamda baxtli jamiyat qurishga umid qilish jarayonlari hikoya qilib beriladi. Asar voqealari „Qoʻrgʻoncha" nomli fermada boʻlib oʻtgan. Oxir-oqibatda hayvonlar inqilob orqali yangi, mustaqil jamiyat qurishni niyat qilishgan. Ammo Napaleon laqabli choʻchqa diktaturasi ostida avvalgidan ham ayanchli hayot kechira boshlaydilar.

Orwellning taʼkidlashicha, mazkur asar 1917-yilgi Rus inqilobi va undan keyingi SSSRdagi Stalin davri hodisalariga nisbatan bir oʻxshatishdir. Asardagi hayvonlar maʼlum tarixiy shaxslar ramzi sifatida namoyon boʻladi. Shuningdek, asardagi Napoleon, Snouboll, Qichqiroq kabi qahramonlar hukmron tabaqa illatlarini, Boksyor, Klover, Benjamin, Molli kabi laqabli hayvonlar esa ishchi tabaqa vakillari hayotini aks ettirish uchun xizmat qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „12 Things You May Not Know About Animal Farm". *Metro*.
2. ↑  „*Animal Farm*: Sixty Years On". *History Today*.
3. ↑  Bloom, Harold (2009). *Bloom’s Modern Critical Interpretations: Animal Farm — New Edition* (1st ed.). Infobase Publishing. ISBN 978-1604135824.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sijo** - Koryo sulolasining oʻrtalarida paydo boʻlgan va Choson sulolasida mashhur boʻlgan anʼanaviy koreys sheʼriyat uslublaridan biri. Sijo morfologik xususiyatlariga koʻra bir necha tarmoqlarga boʻlinadi. Bulardan pyongsijo birinchi, oʻrta va oxirgi boblardan iborat uchta bob, bir bobdagi ikkita iboradan iborat oltita ibora va 12 ta musiqiy notadan boʻlingan koreys tiliga xos boʻlgan qolipga ega rasmiy sheʼr. Bundan tashqari, rasmiy xususiyatlari bilan ajralib turadigan Os-sijo va Sasol-sijo kabi turlari mavjud.

Belgilash
---------

Sijo nomi Sijol Gajoning qisqartmasi. Bu soʻz Choson sulolasining mashhur qoʻshiqchisi Li Se chun tomonidan yaratilgan boʻlib, oʻsha davrda mashhur boʻlgan qoʻshiq degan maʼnoni bildiradi.

Tarixi
------

Bu Koryo sulolasining oʻrtalarida Xansi va Xyanga taʼsirida sodir boʻlgan deb taxmin qilinadi.

Maqsadi
-------

Barcha umumiy sheʼriyat adabiyotining manbalari singari, sijo ham qoʻshiq aytishga qaratilgan edi. Rasmiy sheʼriy xususiyatga ega bo‘lishining sababi shundaki, u ritmga qarab kuylanishi kerak edi, sijo uzun qilib tuzilgani sabab qoʻshiq kuylash bilan bir vaqtda qoʻshiq bilan qatordagi raqsni to‘liq ijro etish uchun vaqt kerak edi.

Mavzusi
-------

Sijoda maxsus holatlar yoʻq edi, alohida mavzu ham qoʻyilmagan. Binobarin, bir necha istisno hollar bundan mustasno, hozirgi zamondan oldingi sijoda har bir sijoning birinchi bobi sarlavha sifatida berilgan. Hozirgi zamon sijosida esa shoir umumiy sheʼrga o‘xshab bevosita sarlavha qo‘shadi.
**Mikroevolyusiya** (mikro... va evolyusiya) — tur populyasiyalarida sodir boʻladigan va ular genofondining oʻzgarishiga, pirovard natijada yangi turlarning paydo boʻlishiga olib keladigan evolyusion jarayonlar majmui. M. terminini fanga rus olimi N. V. Timofeyev—Resovskiy (1938) kiritgan. M. tabiiy tanlanish nazoratida boʻladigan mutatsion oʻzgaruvchanlik asosida kelib chiqadi. M. ham boshqa evolyusion jarayonlar singari irsiy oʻzgaruvchanlik va tabiiy tanlanish orqali amalga oshadi. M. jarayonlarning kechish xususiyatiga alo-hidalanish, hayot toʻlqinlari, mutatsiyalar, tabiiy tanlanish katta taʼsir koʻrsatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Miloddan avvalgi taxminan. 630-625 yillar, Prokna va Filomela.
**Prokna** (qadimgi yunoncha: *Πρόκνη*), shuningdek, ***Progna*** — qadimgi yunon mifologiyasidagi qahramon. Pandion va Zevksippaning qizi. Tereyning xotini, undan oʻgʻli Itisni dunyoga keltirgan. Filomela, Erehteya va Butning singlisi.

Mifologiya
----------

Proknaning goʻzal singlisi Filomela, opasi va erining uyida mehmon boʻlgan va Terey tomonidan zoʻrlangan va u qilgan jinoyatini fosh qilmasligi uchun Filomelaning tilini uzib olgan. Filomela suratli gilam toʻqib, rasmda nima sodir boʻlganini oshkor qildi, shundan soʻng opa-singillar shafqatsizlarcha qasos olishga qaror qilishdi.

Prokna oʻz oʻgʻli Itisni Vakh sirlari kechasida oʻldiradi, uni qaynatib pishirib, kechki ovqatga eriga tortadi. U ovqatlangandan soʻng, opa-singillar Tereyga oʻgʻlining kesilgan boshini koʻrsatishadi va Terey nima boʻlganini tushunadi. U boltani olib, oʻldirish niyatida ayollarni taʼqib qiladi. Ular qochishadi, lekin Terey ularni deyarli tutib oladi. Umidsizlikda ular xudolarga qushlarga aylanib, Tereyning gʻazabi va qasosidan xalos boʻlishni soʻrashadi. Talqinlardan biriga koʻra, Prokna Zevs tomonidan Davliya shahrida bulbulga, boshqa talqinga koʻra (Ovidiy, Gigin va Apollodorga koʻra) qaldirgʻochga aylantirilgan. Prokna Afina shahridan olib kelgan maʼbuda Afinaning ksoanini Davlidda koʻrsatishgan. Bulbul haqida Gesiod aytib oʻtgan. Prokna hikoyasi Sofoklning „Terey" tragediyasining asosini tashkil etadi. Qaldirgʻochlar avlodlari *Progne*, *Ptyonoprogne* va *Psalidoprocne*, shuningdek, daraxtda yashovchi uzunqanotlar oilasi *Hemiprocnidae* oʻz nomlarini afsona qahramonlari sharafiga olgan.

Shuningdek, Prokna nomi bilan atalgan asteroid (194) Prokna 1879-yilda kashf etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Mifi narodov mira. M. 1991-92. V 2 t. T.2. S.337
2. ↑  Любкер Ф. Philomele // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга, Ф. Гельбке, П. В. Никитин, В. А. Канский, пер. А. Д. Вейсман, Ф. Гельбке, Л. А. Георгиевский, А. И. Давиденков, В. А. Канский, П. В. Никитин, И. А. Смирнов, Э. А. Верт, О. Ю. Клеменчич, Н. В. Рубинский — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 1032.
3. ↑  
 Н. О. Терей // Энциклопедический словарь — СПб.: Брокгауз — Ефрон, 1901. — Т. XXXIIа. — С. 950.
4. ↑  Gantz T. Mythes de la Grèce archaïque (фр.) — Paris: Éditions Belin, 2004. — P. 1387. — ISBN 978-2-7011-3067-5
5. ↑  *Овидий*. Metamorfozi VI 636—643
6. ↑  *Псевдо-Аполлодор*. Mifologicheskaya biblioteka III 14, 8.
7. ↑  *Pavsaniy*. Opisanie Elladi X 4, 9.
8. ↑  *Гесиод*, fr.312 M.-U.
**Maraba** (fransuzcha: Café de Maraba) — Ruanda janubidagi Maraba hududida yetishtiriladigan qahva.

Maraba qahva daraxtlari Arabcha qahva turining „Burboncha" varianti hisoblanadi va baland togʻlarda unumdor vulqon tuproqlarida oʻstiriladi. Mevalar, asosan, yomgʻirli mavsum davomida, yaʼni, martdan may oyigacha yigʻiladi va Maraba yuvish uskunasiga yuboriladi, bu yerda qahva olinadi va quritiladi. Qahva donachalari bir necha bosqichda sifat jihatidan saralanadi. Fermerlar oʻzlari taqdim etgan donalarning miqdori va sifati asosida kredit olishadi.

Qahva donalari turli xil qahva kompaniyalariga sotiladi; eng yaxshi donachalar Britaniya kompaniyasi sertifikatlangan qahva markasini ishlab chiqaradigan Union Coffee Roastersga sotiladi va Qoʻshma Shtatlardagi Qahva jamiyatiga sotiladi. Shuningdek, Ruanda qahva kompaniyalari ham Marabada qahva sotib olishadi va ichki bozorda sotishadi. Maraba qahvasi shuningdek pivo qaynatish uchun ham ishlatiladi.

2000ga yaqin kichik fermerlar 1999-yilda tashkil etilgan Abaxuzamagambi kooperativida qahva daraxtlari oʻstirishadi. 2000-yildan beri kooperativ Ruanda Milliy universiteti (RMU) va PEARL (Ruanda qishloq xoʻjaligi dasturini moliyalashtirish boʻyicha hamkorlik) tomonidan qoʻllab-quvvatlandi. Hamkorlik qahva sifatini oshirdi va uni jahon qahva bozorining aʼzosi bo‘lishga imkon berdi.

Havolalar
---------

* Qahva, adolatli savdo va Ruanda bukleti
* Ruandada qishloq xoʻjaligini aloqalar orqali oshirish boʻyicha hamkorlik (PEARL)
* Abahuzamugambi qahva kooperativi (pearl.org.rw)
* Abaxuzamugambi qahva dehqonlari kooperativining profili, Ruanda (fairtrade.org.uk)
* Abaxuzamugambi kooperativi, Ruanda (peopleandplanet.org)
**Mikrokristalloskopiya** (mikro... kristall va yun. skopeo — koʻrmoq, kuzatmoq) — sifat mikrokimyoviy analiz usullaridan biri; oz miqdordagi reaktivlar taʼsirida bir tomchi (10~3 ml atrofida) analiz qilinayotgan eritmada kristall choʻkmalar hosil qilishga asoslangan. Kristallar mikroskop ostida 80—200-marta kattalashtirib tekshiriladi. Kristallarning baʼzi bir xossalarini, mas, qirralar orasidagi burchakni aniqlashda polyarizatsion mikroskop qoʻllanadi. Kristallar baʼzan ultrabinafsha yoki elektron mikroskoplar yordamida tekshiriladi. Koʻpchilik mikrokristallos-kopik reaksiyalar oʻta sezgirligi bilan ajralib turadi: eritma tomchisidagi moddaning oʻndan bir, yuzdan bir, baʼzi hollarda undan ham oz miqdorini (mkg) aniqlashga imkon beradi. M. asosan, oʻlchami juda kichik obʼyektlar (metallar va minerallardagi qoʻshimchalar, metallning mayda zarralari, chang , oʻsimlik va hayvon toʻqimalari tarkibidagi moddalar) ni, minerallar va krtishmalarni analiz qilishda, organik birikmalarni identifikatsiyalashda qoʻllanadi. Bir tomchi eritmadagi organik va anorganik moddalar miqdorining aniqlanish chegarasi Yu-9 —10-\* g .

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Maqsudiy Tangriqul** (1881, Toshkent — 1931.23.4, Moskva) — pedagog , dramaturg va shoir. Toshkentdagi Beklarbegi va Eshonquli dodxoh madrasalarida tahsil oldi. Turkiyaga borib bilim yurtida oʻqidi. Munavvarqori Abdurashidxonov taʼsiri ostida ijtimoiysiyosiy karashlari shakllandi. M. 1914—15 yillardan mahalliy matbu-otda shoir va publitsist sifatida koʻzga tashlanadi. Oʻsha davr muvaqqat nashrlari, xususan, "Al-Izoh", "Al-Isloh" jur.larida sheʼr va makrlalari chop etilgan. Asarlarida odamlarni maʼri-fatga, Yevropa fantexnika yutuklarini oʻrganishga chaqirgan. Oʻqituvchilik faoliyatini olib borish bilan bir vaqtda "Turon kuchi" teatr guruxini tashkil qildi (1919) va oʻzi dramaturg , rejissor, aktyor sifatida ishtirok etdi. "Eski maktab, yangi maktab" (1 pardali kulgi), "Vatan yoxud Vatan qur-bonlari" (3 pardali drama) asarlarini yezdi. 1919—21 yillarda "Milliy ittihod" tashkilotida faoliyat olib bordi. Keyin yana pedagoglik bilan shugʻullandi.

M. shoʻro xukumatining qatli omiga uchradi (1931). Moskvadagi Vagankovo qabristoniga dafn qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mikologiya** (yun. mykes — zamburugʻ va ...logiya) — botanikanmj bir boʻlimi. Zamburugʻlarnint morfologiya, sistematika, biologiya, fiziologiya, biokimyo, ekologiya, geogr. filogeni-yasi, shuningdek, ularning tabiatda va odam hayotidagi ahamiyatini oʻrganadi. M. fitopatologiya (oʻsimliklardagi kasalliklarning koʻpini fitopatogen zamburugʻlar qoʻzgʻatadi), tibbiyot, veterinariya (koʻp parazit zamburugʻlar odam va hayvonlarda turli kasalliklar, mas, dermatomikozlar, mikotoksikozlarni qoʻzgʻatadi) va boshqa bilan bogʻliq.

Zamburugʻlar haqidagi maʼlumotlar qadimdan maʼlum. Masalan, milodiy 1-asrda qadimgi yunon olimi Pliniy Katta zamburugʻlarning daraxt poyalari va toʻnkalarda rivojlanishini yozib, ularni tasniflashga harakat qilgan. 1578-yil golland botanigi K. Klauzius 221 zamburugʻning rang tasviri berilgan atlas chiqargan edi.

Odatda, M.ning rivojlanishi 3 davrga ajratiladi. Birinchi davr 19-asrning oʻrtalarigacha davom etgan. Bu davrda har xil zamburugʻlarni tasvirlash va tasniflashga urinishlar boʻlgan. Ikkinchi davrda (19-asrning oʻrtasidan oxirigacha) zamburugʻlar sistematikasiga oid ishlar bilan birga ularning ontogenezi va filogenezi ham oʻrganilgan. Bu davrda fransuz olimlari aka-uka L. va Sh. Tyulanlar unshudring, zang va qorakuya zamburugʻlardagi pleomorfizm hodisasini, yaʼni bir tur zamburugʻda turli xilda spora hosil boʻlishini anikdashdi (shu sababli, bu zamburugʻlar dastlab alohida turga ajratilgan). Nemis botanigi A. de Bari parazit zamburugʻlarni eksperimental oʻrganish, uning shogirdlari saprofit zam-burugʻlarni ekish metodikasini ishlab chiqdilar. Rossiyada M. S. Voroninning parazit zamburugʻlar ustida qilgan ishlari muhim ahamiyat kasb etdi. Uchinchi — yangi davrda zamburugʻlar fiziologiyasi va biokimyosi rivojlantiriladi. Nemis olimi G. Klebsning zam-burugʻlar ontogenezi ustidagi ishlari katta rol oʻynadi. M.da sitologik usul keng joriy qilindi. Zang zamburugʻlar morfologiyasi, sitologiyasi, ularning parazit zamburugʻlar bilan oʻzaro aloqalari hamda parazit zamburugʻlar va ular bilan kasallangan oʻsimliklar fiziologiyasi chuqur oʻrganildi. Zamburugʻlar, ayniqsa, aktinomitsetlar rolining oshishi tufayli koʻp mamlakatlarda, shuningdek, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Botanika ilmiy-ishlab chiqarish markazi lab.larida ularni oʻrganish keng yoʻlga qoʻyildi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Prolongatsiya** (lot. prolongatio) — zayom, veksel va shartnomalarning amal qilish muddatlarini uzaytirish. P. kelishuvlar, sud qarorlari, davlat hokimiyati aktlarida oʻz aksini topadi. Iqtisodiy harakatlar, huquqiy sohalarda keng qoʻllaniladi. P. asosan, vaqtinchalik kuchga ega va u asosiy hujjatlardagidek amal qilish huquqini taʼminlaydi. Tadbirkorlikni kengaytirishda iqtisodiy aloqalarning uzilib qolmasligini taʼminlash P.dan keng foydalanishni taqozo etadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Prolyuviy** (lot. proluo — yuvaman, oqim bilan chiqaraman) — togʻ jinslarining yogʻingarchilik taʼsirida yuvilishidan hosil boʻlgan gʻovak jinslar. P. togʻ etaklaridagi tekislikka oqim taʼsirida kelib, devorga oʻxshash turli toʻsiqlar holida choʻkib joylashadi. P. turli kattalikdagi chaqiqjins parchalaridan iborat boʻlgan, oralari se-mentlovchi material sifatida qum va loy bilan toʻlgan holda fanglomerat yoki juda kichik zarrachalardan iborat boʻlgan lyoss choʻkindilarini hosil qiladi. "P." terminini A. P. Pavlov (1914-yil) kiritgan. P. Oʻrta Osiyoning togʻ yon bagʻirlarida hamda arid zonalarda, jumladan, mavsumiy suv oqimlari boʻladigan joylarda koʻp uchraydi. P.lar bilan koʻpincha sochma konlarning baʼzi turlari, noruda qurilish mate-riallari konlari bogʻliq boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mikromanipulyator** (mikro... va manipulyator) — maxsus asboblarning nozik va aniq harakatlarini mikroskop orqali amalga oshirishga, mas, toʻqimalarda murakkab amallar (operatsiyalar)ni bajarishga imkon beradigan asbob. Mikroskop va shtativlardan iborat. Bajariladigan amallar mikroskop orqali kuzatib turiladi. Shtativlarga mikroqurollar (igna, skalpel, rezina soʻrgich va boshqalar) qistirib qoʻyiladi. Shtativlar oʻzaro perpendikulyar uch tekislikda harakatlanishi mumkin. Mikroqurollarning harakaglanuvchi uchlari amallar bajariladigan va obʼyektlar joylashtiriladigan kameraga kirib turadi. M. pnevmatik (havoli), gidravlik (moyli), mexanik yoki elektr usullarda boshqariladi. Hozir ishlatilayotgan M. modellarida televizion, elektron va boshqa moslamalar ham qoʻllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Enkelad**, shuningdek *Enselad* (qadimgi yunoncha: *Ἐγκέλαδος*) — qadimgi yunon mifologiyasida gigantlardan biri, Tartar va Geyaning oʻgʻli.

Devlar va Olimpiya xudolari oʻrtasidagi jangda, devlar magʻlubiyatga uchraganida, Enkelad qochib ketadi. Afina uni aravada quvib ketadi. Bir versiyaga koʻra, u ushbu maʼbuda tomonidan tashlangan toshdan oʻladi. Bu tosh Sitsiliya oroliga aylandi. Boshqa biriga koʻra, u Afina tomonidan tashlangan nayza bilan vayron qilingan va Sitsiliya orolida Etna togʻi ostida dafn etilgan.

Etna vulqon olovi Enkeladaning nafasi deb hisoblashgan (Tifon va Gefest haqida shunga oʻxshash afsonalar mavjud). Yunonistonda zilzilalar hanuzgacha „Enkelade titrashi" deb ataladi.

Evripidlar satirik dramasi „Kikloplar" da xudo silen Enkelad ustidan qozonilgan gʻalaba shon-sharafi aynan unga tegishli, deb daʼvo qiladi, lekin, ehtimol, muallif silenning soʻzlari shunchaki mast maqtanish ekanligini nazarda tutgan boʻlishi mumkin.

Ismlar
------

* Enceladus, Saturnning yoʻldoshi, mifologik gigant sharafiga nomlangan.

Manbalar
--------

1. ↑   Gigin. Mifi. Vvedenie 4; Statsiy. Fivaida III 595
2. ↑   Pavsaniy. Opisanie Elladi VIII 47, 1
3. ↑   Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka I 6, 2
4. ↑   Vergiliy. Eneida III 578; Klavdian. Poxiщenie Prozerpini I 155
5. ↑   Sm. Goratsiy. Odi III 4, 54 i dr.; Nonn. Deyaniya Dionisa XXV 87 i dr.
Koordinatalari: 51°32′2.3273999987981″N 9°56′16.512″E﻿ / ﻿51.533979833332999476°N 9.93792000°E﻿ / 51.533979833332999476; 9.93792000GO

**Gyottingen universiteti**, Georg Avgust nomidagi Gyottingen universiteti (nemischa:) — Germaniyaning yirik universitetlaridan biri. 1737-yil Gyottingen shahrida tashkil etilgan. 19-asr boshlarida madaniy va milliy siyosiy harakat markazlaridan biriga aylangan. Mashhur professorlar (matematik G. Gauye, tarixchi F. Dalman, filologlar aka-uka Ya. va B. Grimmlar) faoliyati tufayli universitetda tarix, siyosiy, tabiiy va mat. fanlari yetakchi mavqega ega boʻldi. G.u. da B. Riman, F. Kleyn, D. Gilbert, G. Minkovskiy kabi matematiklar ishlagan. Universitet teologiya, yuridik va siyosiy fanlar, tibbiyot, falsafa, iqtisod, ijtimoiy fanlar, tabiiy mat. oʻrmonchilik, qishloq xoʻjaligi va b. sohalar boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydi. 30 mingga yaqin talaba taʼlim oladi. Kutubxonasida 2 mln.dan ortiq asar saqpanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Graduation | *Oliy oʻquv yurti haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Advor** (arab. — aylanalar, turkumlar; birligi — davr) — Oʻrta va Yaqin Sharq musiqa nazariyasida mazmunan universal, shaklan tugal va muntazam takrorlanuvchi jarayonlarni ifodalaydigan badiiy-estetik qonuniyatlar va ilmiy-nazariy qoidalar tizimi. Advor tu-shunchasi Oʻrta Osiyo madaniyatida qadimgi davrlar (taxminan mil.av. 1-ming yillik)da vujudga keladi. Dastlab u umumiy kosmogonik mazmunga ega boʻlib, tabi-at jarayonlaridagi (mas, yil fasllarining almashuvi, muchal-burjlar va osmon jismlarining harakat doiralari va hokazo) muntazam takrorlanuvchi holatlar bilan bogʻliq deb faraz etilmish badiiy-este-tik qonun-qoidalarga tayanadi. Advor ilk bor Kindiy (801-879)ning musiqiy risolalarida maxsus ilmiy-musiqiy atama sifatida „ritmik do-iralar" maʼnosida, Forobiy asarlarida musiqa asarlarining muvaqqat-fazoviy (ritmik, shakliy) nisbatlarni, „Ixvo-nus-safo" (10-asr) risolalarida esa universal-estetik tushunchalarni ham ifo-dalovchi atama sifatida qoʻllaniladi. 12-13-asrlarda Advorning maʼno doirasi yanada kengayib, unda turkum (Oʻn ikki maqom, navbat, amal va boshqalar), alohida ijro etiladigan musiqa asarlarining tuzu-klari (parda va tovush-qatorlar tizimi) va ritmik doiralari (usul va zarblar) aks ettirilgan. Ushbu universal musiqiy maʼnolardagi Advor atamasi 13-15-asrlarda, ayniqsa, al-Urmaviyning „Kitobul-advor" („Aylanalar kitobi") asaridan keyin musiqa istilohida „maqom" ata-masiga teng maʼnoda muhim oʻrin egalla-gan. Urmaviyning mazkur asari va undan keyin yozilgan boshqa risolalarida Oʻn ikki maqom kuy tuzuklari va usullari muayyan nisbatlar asosida oʻzaro mutanosib aylanalar shaklida ifoda etilgan. Oʻrta asrlar musulmon Sharqi musiqa ilmida ritmik vaqt birligi hamda ushbu birliklardan tashkil etilgan ritmik tuzilma (usul)lar ham davr yoki Advordeb atalib, risolalarda aylana shaklida ifoda etilgan. Ad.: Rajabov I. Maqomlar masalasiga doir, T. 1963.

Adabiyotlar
-----------

* Nazarov, Abdumannon. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
ʻʻʻManparʻʻʻ (xitoycha myan — xamir, par — parcha) — xamir taom turi. Tuzli suvda tuxum solib, qattiqroq qilib xamir qoriladi. Sochiqqa oʻrab tindiriladi. Tingan xamirdan tangadaytangaday boʻlakchalar uzib olinib, 2 mm qilib yoyiladi. Yoymadan 2 sm keladigan tasmachalar kesiladi, orasiga urvoq sepib, bir necha qavat qilib taxlab, toʻrtburchak boʻlakchalar kesiladi. Tuzi rostlangan qaynab turgan suvga solib, 10 min. pishiriladi, chovli bilan suzib olinib, suvuq suvda chayiladi. Boshqa qozonda M. qaylasi tayyorlanadi. Buning uchun mayda toʻgʻralgan goʻsht, piyoz dogʻlangan yogʻda qovuriladi, soʻng somoncha shaklida toʻgʻralgan turp, sabzi va tuz solinadi. Masalliqlar bir oz qovurilgach, keragicha suv quyib, qayla meʼyoriga yetguncha pishiriladi. Dasturxonga tortishda kosalarga xamir, ustidan qayla solinadi. Har kosa M. uchun bir dona tuxum quymoq pishiriladi. M. ustiga esa maydalab toʻgʻralgan tuxum-quymoq va kertilgan oshkoʻklar solinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
„**Qarshistroy**" — Qarshining sovet futbol klubi. 1977-yilda tashkil etilgan.

1978—1981-yillarda SSSR chempionatining ikkinchi ligasida oʻynagan.

Tarix
-----

„Qarshistroy" futbol klubi 1977-yilda Qashqadaryo viloyati Qarshi shahrida tashkil etilgan. 1977-yilda klub futbol boʻyicha Oʻzbekiston SSR kubogini qoʻlga kiritdi. Sovet chempionatlarida eng yaxshi natija 1979-yilgi mavsumda SSSR chempionati Ikkinchi ligasining 5-zonasida jamoa egallagan 13-oʻrin edi. Professional Klub sifatida soʻnggi maʼlumotlar 1981-yilga toʻgʻri keladi, oʻshanda „Qarshistroy" SSSR chempionati Ikkinchi ligasining 6-zonasida mavsum yakunida 21 ishtirokchi jamoa ichida 18-oʻrinni egallagan.

Yutuqlari
---------

* 1979-yil SSSR chempionati ikkinchi liga hudud turnirida 13-oʻrin;
* 1977-yilda Oʻzbekiston SSR kubogi sohibi.

Mashhur futbolchilari
---------------------

* Sovet Ittifoqi Sergey Vedeneyev;
* Sovet Ittifoqi Aleksandr Kanishchev;
* Sovet Ittifoqi Aleksandr Stepanov.

Havolalar
---------

* Klub profili futbol faktlarida
* Wildstatdagi klub profili
* Futbol klublari tarixi
**Avtodispetcher**, avtomat dis-petcher – boshqariladigan ob’ekt (mas, metall eritish jarayoni)ning eng maqbul (optimal) ish rejimlarini hisobga olib avtomatlashtirishga imkon beruvchi yalpi boshqarish tizi-mi ("odam va mashi-na" tizimiga oid). A tarkibiga operator (dispetcher), boshqaruvchi hisoblash ma-shinasi (Avtodispetcher m.), barcha operatorlarning Avtodispetcher m. bilan aloqa qilib turishini ta’min-lovchi vositalar, boshqariladigan ob’yektlar bilan telealoqa vositalari, ob’yektlardagi ijro va nazorat organlari kiradi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Avtogenez** (avto... va yun. genesis – tugʻilish, paydo boʻlish) – evolyutsion ta’limotdagi idealistik konsepsiya. A. ta’limotiga binoan evolyutsiya orga-nizmlarning dastlabki ichki potensi-al imkoniyatlari asosida yuz beradigan, oldindan belgilab qoʻyilgan jarayondan iborat. A. organizmlarning tarixiy va individual rivojlanishini faqat ichki, avtonom omillar ta’siri deb tushunti-radi. J. B. Lamarkning gradatsiya, G. Os-bornning aristogenez, E. Kopning batmo-genez, T. Eymerning ortogenez, L. S. Ber-gning nomogenez nazariyalari avtogene-tik xususiyatlarga ega. A. ta’limotining tarafdorlari evolyutsiyaning avtogene-tik mohiyatini isboti tariqasida evo-lyutsiyadagi parallelizm va konvergensiya hodisalarini dalil qilib koʻrsatishadi. A. ektogenezga qarshi qoʻyiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Mansab** — daryolarning boshqa daryo, koʻl (suv ombori), lengizga quyilish joyi. M.ning oddiy (oʻzanning tarmoqlarga ajralmagap), delta, estuariy, limanli, togʻ daryolari uchun xos osma turlari farq qilinadi. Agar dare suvi dengiz, koʻl yoki boshqa daryogacha yetib bormasa, u holda bsrk M. deyiladi. Katga darelarning M. relyefi uchun mansaboldi marzalari xos. M. gidrologik rejimida oqim tezligi murakkab oʻzgaruvchan boʻlib, suv qalqishiga, toʻlin-suv davrida suv sarfining koʻpayishi va boshqalarga bogʻliq (yana q. Manba).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Avtomat poʻlati** – metall ke-suvchi tezkor avtomat stanoklarda kesib ishlash uchun moʻljallangan poʻlat. Tar-kibida oltingugurt va fosfor boshqa poʻlatlardagidan koʻproq boʻladi. Avtomat poʻlati tarkibi: 0,08–0,45% uglerod, 0,15– 0,35% kremniy, 0,6–1,55% marganes, 0,08–0,30% oltingugurt, 0,05–0,16% fosfordan iborat. Avtomat poʻlati kesish vaqtida qisqa, oson sinuvchan va buyum sirtidan darhol ajralib ketadigan qirindi hosil qiladi. Poʻlatni ana shunday xossali qilish uchun u oltingugurt bilan, koʻpincha esa oltingugurt va fosfor bilan legirlanadi (qarang Legirlangan poʻlat). Avtomat poʻlati Avtomat liniya (silindrik tishli gʻildiraklarga ishlov berish): a) umumiy koʻrinishi; b) texnologik jarayon: 1–za-gotovka; 2–birinchi tokarli ishlovi; 3–ikkinchi tokarlik ishlovi; 4–sidi-rish; 5–tozalab ishlov berish; 6–bun-ker; 9–shevronlash; 10–tayyor boʻlgan tishli gʻildirak (shesternya).Avtomat poʻlati chiviq koʻrinishida ishlab chika-riladi. Undan bolt, gayka, vint va hokazo, avtomobillar, asboblarning ba’zi de-tallari va boshqatayyorlanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bruk qal’asi** (nemischa:) — oʻrta asr qal’asi, Tirolning Lienz shahri hududida, xuddi shu nomdagi tumanda. U 1252-yildan 1277-yilgacha Xochshteyn togʻi yaqinidagi tepalikda qurilgan va taxminan 1278-yildan 1500-yilgacha Goritsa va Gradiska graflarining qarorgohi boʻlgan. 1797-yilda u Barthelemy Juber tomonidan fransuz armiyasi uchun kazarma sifatida ishlatilgan va keyinchalik mehmonxona, pivo zavodi va yuk tashish kompaniyasi ofisining binolari sifatida ishlatilgan. Qal’ada Simon fon Theisten tomonidan freskalar bilan qoplangan ibodatxona saqlanib qolgan. 1943-yildan beri Lienz shahrining muzeyi qal’a hududida joylashgan boʻlib, u Tirol rassomi Albin Egger-Linzning muhim rasmlar toʻplamini taqdim etadi.

Tarixi
------

Bruk qal’asi yaqinidagi arxeologik topilmalarga asoslanib, Xochshteyn togʻi yaqinidagi aholi punktlari taxminan 3000-yil davomida mavjud. Qal’aning oʻzi Gorica va Gradiska graflarining buyrugʻi bilan 1252-1277-yillarda qurilgan — u 1500-yilgacha ularning qarorgohi boʻlib xizmat qilgan. Goriziyaning soʻnggi soni Leonhard farzandsiz vafot etganida, uning barcha mulki, shu jumladan qal’a ham qirol va boʻlajak imperator Maksimilian I ga oʻtadi. Maksimilian grafliklarning sobiq hukmronliklarini Tirol okrugi bilan birlashtiradi.

Soʻng, 1501-yil 10-avgustda Maksimilian mulk va qal’ani baron Maykl fon Volkenshteynga 22 000 guldenga sotadi. Baronlar fon Folkenshteyn egalari boʻlib qolishadi va 1608-yilgacha qal’ada yashaydilar. Aka-uka Zigmund va Kristof fon Volkenshteynlar 1606-1608-yillar oraligʻida oʻzlariga Liensda yangi qarorgoh qurishadi: oʻsha paytda qal’a yashash uchun juda „sovuq" hisoblangan. 1943-yil 13-iyunda qal’ada Sharqiy Tirol oʻlkashunoslik muzeyi — „Sharqiy Tirol ijodi va anʼanalari muzeyi" ochiladi.

Yana qarang
-----------

* Hazeg qal’asi
* Tratzberg qal’asi
* Kufshteyn qal’asi
* Mariastein qal’asi

Manbalar
--------

1. ↑  Грицак Е. Н.*. Тироль и Зальцбург*, Памятники всемирного наследия. М.: Вече, 2007. ISBN 978-5-9533-1859-4.
2. ↑   Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.

Adabiyotlar
-----------

* Meinrad Pizzinini, Magdalena Hörmann-Weingartner: Schloss Bruck // Magdalena Hörmann-Weingartner (Hrsg.), Tiroler Burgenbuch. IX. Band: Pustertal. Verlagsanstalt Athesia, Bozen 2003, ISBN 978-88-8266-163-2, S. 439—474.
* Burgen und Schlösser in Österreich — 1964
* Burgen, Schlösser, Ruinen in Nord- und Osttirol — Beatrix und Egon Pinzer — 1996
* Dehio Handbuch Tirol — 1960
* Die schönsten Burgen und Schlösser in den Alpen — Dieter Maier
* Osttirol — Meinrad Pizzinini — 1974
* Österreichisches Burgenlexikon — Georg Clam Martinic — 1992
* Österreichs Burgen — Gerhard Stenzel — 1989
* Schloß Bruck — Kollreider — 1961
* Schlösser in Österreich II — Laurin Luchner — 1983
* Traumschlösser — Pia Maria Plechl — 1979
* Via Imperialis — Gerfried Sitar — 2002

Havolalar
---------

* *Martin Hammerl.* „Bruck (Lienz)" (de). *burgen-austria.com*.  Burgen-Austria (22-avgust 2003-yil). Qaraldi: 17-dekabr 2020-yil.
**Edinburg teatri —** (dastlab **Empire Palace teatri** keyinchalik **Empire Theatre** deb nomlangan) — Shotlandiyaning Edinburg shahridagi Nicolson koʻchasida joylashgan sanʼati maskani. U asosan opera va balet spektakllari, keng koʻlamli musiqiy tadbirlar uchun foydalaniladi. 1994-yilda soʻnggi taʼmirdan soʻng u 1915-yilgi sigʻimga oshirildi. **Edinburg teatri** har yili oʻtkaziladigan yozgi Edinburg xalqaro festivalining asosiy binolaridan biri hisoblanadi.

Teatr tarixi
------------

Edinburg teatri Edingburgdagi eng qadimiy teatr boʻlib u 1830-yildan beri mavjud. Teatr dizayni Buyuk Britaniyalik arxitektori Frenk Matcham tomonidan ishlab chiqilgan.

### 1911-yilgi yongʻin

1911-yil 9-mayda Edinburg teatrida dahshatli yongʻin sodir boʻldi. Barcha 3000 ta tomoshabin xavfsiz tarzda evakuatsiya qilingan boʻlsa-da. sahna ortida oʻn bitta odam hayotdan koʻz yumdi. Jumladan ular ichida illyuzionist Zigmund Noyberger bor edi. Yongʻin oqibatlari aks ettirilgan film Shotlandiya Milliy kutubxonasida saqlanadi. Yongʻindan uch oy oʻtib teatr qayta ochildi.

 Edinburg teatrining orkestr chuquri oldi
 Les Misérables spektaklidan oldin teatr.

Manbalar
--------

1. ↑  „History of Fire Safety". *fire.org.uk*. 15-dekabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-iyul 2015-yil.
2. ↑  Theatre Fire in Edinburgh, National Library of Scotland

Havolalar
---------

* Edinburgh Festival teatri rasmiy veb-sayti
* Artur Lloyd veb-saytidagi Festival teatri