**Elektr qarshilik** — elektr zanjiri (yoki zanjir bir qismi)ning elektr tokka koʻrsatadigan aks taʼsirini ifodalaydigan fizik kattalik; omlarda oʻlchanadi. Elektr qarshilik elektr energiyasining boshqa tur energiyaga aylanishiga bogʻliq; elektr energiyasi oʻzgarmaydigan jarayondagi elektr qarshilikni aktiv qarshilik, tok manbai energiyasi elektr yoki magnit maydoniga uzatiladigan jarayonlardagi elektr qarshilikni reaktiv qarshilik deyiladi.

{\displaystyle R={\frac {U}{I}},} R — Elektr qarshilik, Om (Ω); U — Volt (V); I — Amper (A).
elektr qarshilik tok kuchi va kuchlanishdan farqi unda zaryadga bog'liq emas. Unga olimlar, uning uzunligi ko'ndalang uzunligini zaryadga bog'liq emas deyishadi. Uning formulasi R=Lp/s elektr kuchlanish va elektr (tok) kuchi orasidagi munosabat {\displaystyle R={\frac {U}{I}}}

**Elektr qarshilik** tok kuchi va kuchlanishdan farqi unda zaryadga bog’liq emas. Unga olimlar, uning uzunligi ko’ndalang uzunligini zaryadga bog’liq emas deyishadi. Uning formulasi R=Lp/s elektr kuchlanish va elektr (tok) kuchi orasidagi munosabat I=U/R

1. R qarshiligi nafaqat Supero’tkazuvchilar materialiga, balki o’tkazgichning harorati bilan ham bog’liq. Haroratning ozgina o’zgarishi oralig’ida: deyarli barcha metallarning qarshiligi haroratga qarab chiziqli o’zgaradi.

2. Qarshilikning temperaturaga qarab o’zgarishi sababli ba’zi elektr jihozlarining fizik holatini tushuntirish kerak. Masalan, 220 V -100 Vt quvvatga ega lampalar filamanining qarshiligi u quvvatlanganda 484 omni tashkil qiladi va u kuchlanmaganida atigi 40 om ga teng.

3. Qarshilik va qarshilik ikki xil tushunchadir.

**Qarshilik** – bu moddaning tokka obstruktiv ta’sirini aks ettiruvchi xususiyat, qarshilik esa ob’ektning tokka ta’sirini aks ettiradi Rezistorlar elektron qurilmalarning elektr pallasida ko'rsatilgan oqim va kuchlanish qiymatlarini hosil qilish, faol komponentlar uchun zarur elektr rejimlarini yaratish, elektr zanjirlarini taqqoslash, elektr quvvatini singdirish, generator va filtrlarning chastota o'rnatish sxemalarida va hokazolarda foydalanish uchun ishlatiladi. Hozirgi vaqtda diskret rezistorlar bilan bir qatorda, rezistor to'plamlari ham keng tarqalgan. Strukturaviy ravishda to'plamlar odatda mikrosirkulyatsiya holatlarida tayyorlanadi. Rezistorlar ikkita katta guruhga bo'linadi: doimiy va o'zgaruvchan rezistorlar. Ularning maqsadlariga muvofiq doimiy rezistorlar umumiy maqsadli rezistorlarga bo'linadi, aniqlik, yuqori chastotali, yuqori voltli, yuqori megohm va o'zgaruvchan rezistorlar sozlanadi (ularning qarshiligi texnologik sozlash paytida o'zgartiriladi) va sozlash, ular uskunaning ishlashi paytida o'zgaradi. Rezistor elementni yaratish printsipiga ko'ra simli, simsiz va metall folga rezistorlari ajralib turadi. Asosiy dasturlar simsiz rezistorlardir - yupqa plyonka (metall-keramika, metall oksidi, metalllashtirilgan, uglerod, bor-uglerod), qalin qatlamli (lak, kermet, o'tkazuvchan plastmassada) va hajm (organik va noorganik dielektriklar qo'shilishi bilan).  O'rnatish usuliga ko'ra, devorga o'rnatiladigan rezistorlar, bosilgan simlar va mikrosxemalar va mikrosxemalarning bir qismi sifatida ishlatiladi. 

   Rezistorlar to'plami - bu mikrosxemaning korpusida yoki mikrosirkulyator bilan uyning juftlashuvida bitta dizaynda birlashtirilgan rezistorlar to'plamidir. Ular maqsadga muvofiq (umumiy maqsad, aniqlik, yuqori kuchlanish, yuqori megohm), qarshilik elementining turi va kontaktlarning zanglashiga oid dizayn (oddiy va funktsional to'plam, doimiy va o'zgaruvchan rezistorlardan iborat kombinatsiyalangan to'plam).  

   Rezistorning to'liq belgisiga kiritilgan parametrlar va xususiyatlar ma'lum ketma-ketlikda ko'rsatilgan. Doimiy qarshilik rezistorlar uchun quyidagilar ko'rsatiladi: rezistor turi; o'lchov birligining nominal qarshiligi va harf belgisi (Ohm, kOhm, MOhm, GOhm, TOM); foizlarda qarshilikning tolerantligi (tolerantlik); shovqin darajasi guruhi (simsiz rezistorlar uchun); qarshilikning harorat koeffitsienti (TCS) bo'yicha guruh.

**Elektr qarshilik** — Har qanday o'tkazgichdagi elektr zaryadlarining yo'naltirilgan harakati ushbu o'tkazgichning molekulalari va atomlari tomonidan to'sqinlik qiladi. Shuning uchun kontaktlarning zanglashiga olib keladigan tashqi qismi ham, ichki qismi ham (energiya manbasining o'zida) oqimning o'tishiga xalaqit beradi. Elektr zanjirining elektr tokining o'tishiga qarshiligini tavsiflovchi qiymat deyiladi *elektr qarshilik*.

Yopiq elektr zanjiriga kiritilgan elektr energiyasining manbai tashqi va ichki davrlarning qarshiligini engish uchun energiya sarflaydi.

Elektr qarshiligi harf bilan belgilanadi *r* va rasmda ko'rsatilganidek, diagrammalarda tasvirlangan. 

Qarshilik birligi - ohm. *ohm* shunday chiziqli o'tkazgichning elektr qarshiligi deb ataladi, unda bir voltning doimiy potentsial farqi bilan bir amperlik oqim oqadi, ya'ni.

                                                                                              

**Qarshilikning harorat koeffitsienti** ifodasini misol bilan tushuntiramiz. Faraz qilaylik, bir haroratda mis chiziqli sim *T* 1 = 15 ° qarshilikka ega *r* 1 = 50 *ohm*, va haroratda *T* 2 = 75° - *r* 2 - 62 *ohm*. Shuning uchun harorat 75 - 15 \u003d 60 ° ga o'zgarganda qarshilikning oshishi 62 - 50 \u003d 12 ni tashkil qiladi. *ohm*. Shunday qilib, haroratning 1 ° ga o'zgarishiga mos keladigan qarshilikning oshishi quyidagilarga teng:

Mis uchun qarshilikning harorat koeffitsienti qarshilikning 1 ga bo'lingan ortishiga teng *ohm* boshlang'ich qarshilik, ya'ni 50 ga bo'lingan:

  

Abdurahmonov G'ayratbek O'zMu F2005

Yana qarang
-----------

* Ohm qonuni

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |