recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**César Batlle Pacheco** (1885-yil 30-avgust — 1966-yil 5-iyun) urugvaylik jurnalist va siyosiy arbob.

Biografiya
----------

Batlle Montevideoda taniqli Batl oilasida, Matilde Pacheko va Urugvayning uch karra prezidenti (1899, 1903-1907 va 1911-1915) Hose Batle y Ordonezning toʻngʻich oʻgʻli tugʻilgan. Uning ukalari Rafael va Lorenzo Batle Pacheko edi. U kelib chiqishi kataloniyalik edi. U va uning akalari oʻzining yetim qolgan amakivachchasi, kelajakdagi Urugvay prezidenti Luis Batlle Berres bilan Montevideo tashqarisidagi Piedras Blankas honadonida oʻsgan.

U kasbi boʻyicha jurnalist va otasi tomonidan asos solingan *El Dia* gazetasi bilan chambarchas bogʻliq boʻlgan Urugvay Kolorado partiyasining taniqli aʼzosi edi.

1919-yilda u „Atletiko Penyarol" klubi prezidenti lavozimida ishlagan. 1931-yilda va 1943-1952-yillarda Urugvay futbol assotsiatsiyasi prezidenti boʻlib ishlagan.

Siyosiy saylovlar
-----------------

1951-yilda deputat etib saylangan. 1959-yildan 1963-yilgacha u Konsejo Nacional de Gobiernoda ozchilik aʼzosi safida ishlagan. 1964-yilda u senator boʻldi. 1966-yilda Montevideoda vafot etdi

Yana qarang
-----------

* Urugvay siyosati
* Siyosiy oilalar roʻyxati #Urugvay

Manbalar
--------

1. ↑  „Efemérides". *Mundo Matero*. 11-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-avgust 2017-yil.
2. ↑  „Batlle Pacheco, César (1885–1966)" (es).  Museo de la Palabra. Qaraldi: 11-avgust 2017-yil.
3. 1 2 3  „Batlle Pacheco, César (1885–1966)" (es).  Museo de la Palabra. Qaraldi: 11-avgust 2017-yil.

„Batlle Pacheco, César (1885-1966)" (in Spanish). Museo de la Palabra. Retrieved 11 August 2017.
4. ↑  „'Luisito' Batlle Berres". *Correo de los Viernes* (6-iyul 2016-yil). Qaraldi: 11-avgust 2017-yil.
5. ↑  „Historia Oficial" (es).  Club Atlético Peñarol.
6. ↑  „Lista histórica de Presidentes" (Spanish).  AUF Official Website. 23-iyun 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-sentabr 2017-yil.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Oʻtmishdoshi:**Raúl Jude** | **Uruguayan Football Association**1931 | Vorisi:**Mario Ponce De León** |
| Oʻtmishdoshi:**Cyro Geanbruno** | **Uruguayan Football Association**1943–1952 | Vorisi:**Miguel Ángel Cattaneo** |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* autores.uy: 9339

 |
**Sorojon Mixaylovna Yusupova** (tojikcha: ***Сороҷон Михайловна Юсуфова***) ( 1910-yil 5-may — 1966-yil 15-may) — Tojikistonlik geolog va akademik.

Tarjimai holi
-------------

Yusufova Buxoro shahrida, buxorolik yaxudiylar oilasida tug’ilgan. 1935-yilda Samarqand davlat universitetini tamomlagan. Magistrlik faoliyatini O’zbekistondagi SSSR fanlar akademiyasi tarkibiga kiruvchi Tuproqshunoslik institutida davom ettirdi .

1940-yilda Yusufova Fanlar akademiyasi qoshidagi Geologiya institutida ish boshladi va bu lavozimda uch yil faoliyat yuritdi. 1946-yilda u Tojikiston Fanlar akademiyasi SSR filiali Geologiya institutiga koʻchib oʻtdi va 1948-yilgacha shu yerda qoldi. Geologiya-mineralogiya boʻyicha doktoranturani tamomlagandan soʻng koʻmir va neft bilan bogʻliq geologik tadqiqotlar boʻlimi boshligʻi etib tayinlandi.

Bir vaqtning o‘zida, 1940-yildan to vafotigacha Tojikiston Milliy universitetining mineralogiya va petrografiya kafedrasida ishladi. 1948-yilda kafedra mudiri lavozimiga tayinlandi. Uning asosiy ilmiy qiziqishlari Selestina geokimyosi, Tojikiston mineral buloqlari va Oʻrta Osiyodagi lyoss tuproqlar boʻlgan. U Tojikistonda termal buloqlar geokimyosini birinchi bo‘lib o‘rgangan.

Yusufova 1950 yilda professor lavozimiga ko’tarilgan va Tojikistonning Dushanbe, shuningdek, Oʻzbekistonning Toshkent shahridagi universitetlarda dars bergan. Uning asosiy tadqiqot yoʻnalishi gil va loy kabi choʻkindi jinslarning mineral xossalari, elementar tarkibi va mineralogiyasining geokimyosi boʻlgan. 1951 yilda Tojikiston SSR Fanlar akademiyasining to’laqonli a'zosi sifatida qabul qilingan.

1962 yilda Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasiga a'zo bo'ldi.

U 1964 yilda nashr etilgan darslikda (tojik tilidagi birinchi qo’llanma) gil minerallarini geokimyoviy va mineralogic tarafdan batafsil tahlilini keltirib o’tgan.

> Tojikiston lyossini oʻrganib, ularning allyuvial kelib chiqishi toʻgʻrisida xulosaga keldim, ularning mineralogik tarkibi, namlik sigʻimi va choʻkish xossalari toʻgʻrisida keng material toʻpladim. Bu esa lyoss jinslarining muhandislik-geologik xususiyatlari haqidagi xulosaga asos boʻldi
> 
> — Sorojon Yusupova, 

Sorojon Yusupova 1966-yil 15-mayda Tojikiston poytaxti Dushanbe shahrida vafot etgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 6  *Israel, Asia* „Первая Бухарская еврейка академик" (en). *asia-israel* (21-mart 2020-yil). Qaraldi: 27-noyabr 2020-yil.
2. 1 2 3 4 5  „Yusufov, Yusufova – Prominent Tajik Figures of the Twentieth Century". *fayllar.org*. 24-aprel 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-noyabr 2020-yil.
3. ↑  „Донишгоҳи миллии Тоҷикистон – ЗАБОНҲОИ ОСИЁ ВА АВРУПО". *www.tnu.tj*. 1-dekabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-noyabr 2017-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Vena konvensiyalari** (1961 va 1963) — diplomatik va konsullik munosabatlariga bagʻishlangan konvensiyalar. Diplomatik munosabatlar toʻgʻrisidagi Vena konvensiyasi 1961-yil 18 aprelda Vena sh.da, diplomatik munosabatlar va immunitetlar masalalari boʻyicha BMT konferensiyasida qabul qilingan. Davlatlar boshliqlari huzuridagi diplomatik vakolatxonalar maqomi va vazifalarini belgilab beruvchi bu asosiy xalqaro huquqiy hujjat 5 moddadan iborat boʻlib, jumladan davlatlar oʻrtasida diplomatik munosabatlar oʻrnatish tartibiga, diplomatik vakolatxonalar rahbarlarini taminlash va chaqirib olishga, mazkur vakolatxona xodimlarining diplomatik maqomlariga, ularga va oila aʼzolariga beriladigan imtiyoz va daxlsizliklarga, ular vazifa olgan mamlakatlarga kelishi va qaytishiga, qabul qiluvchi mamlakat hududida oʻzlarini qay shaklda tutishlariga oid qoidalardan iborat. Vakolatxonalarning muayyan diplomatik maqomga ega rahbarlari va vakolatxona diplomatik xodimlari orasidan sardor (duayen)ni, vakolatxonaning muvaqqat ishlar vakilini tayinlash masalalari yuzasidan ham qoidalar bayon qilingan.

Konsullik aloqalari toʻgʻrisidagi Vena konvensiyasi 1963-yil mart — aprelda, BMT xalqaro huquq hayʼatining loyihasini koʻrib chiqish uchun 92 davlat vakillari qatnashgan Vena konferensiyasida qabul qilingan. Mazkur konvensiya xalqaro muomalada ishtirok qiluvchi barcha davlatlar oʻrtasidagi konsullik aloqalarini tartibga solib turadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
SIBELIUS (Sibelius) Yan (Yuxan Kristian) (1865.8.12, Xyamenlinna — 1957.20.9, Yarvenpya, Xelsinki yaqinida) — fin kompozitori. Milliy kompozitorlik maktabi asoschilaridan, musiqiy romantizm vakili. Xelsinkidagi musika institutini tugatgan (1889). S. ijodi xalqchillik bilan sugʻorilgan, yorqin milliy kolorit, ulugvorlik, samimiylik, kuychanlik va garmonik boyligi bilan ajralib turadi. Simfonik musiqa ustasi sifatida tanilgan S. 7 simfoniya, "Kalevala" eposi mavzulari asosida "Lemminkyaynen" syuitasi (4 simfonik afsona — "Tuonel oqqushi" va boshqalardan iborat), poemalar ("Finlandiya" va boshqalar), "Xazin vals", 3 syuita, skripka va orkestr uchun konsert, shuningdek, "Minoradagi qiz" operasi, "Skaramush" baleti, vokal, kamer va boshqa asarlar muallifi.

Xelsinkidagi Musika akademiyasiga S. nomi berilgan (1939). 1950-yildan Xelsinkida har yili "Sibelius haftaligi" musiqa festivali oʻtkaziladi. S. nomida xalqaro mukofot taʼsis etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Madoiniy (to‘liq ismi: Abulxasan Ali ibn Muhammad al – Madoiniy; 753 – taxm. 830) – yirik arab tarixchisi; Arabiston, Xuroson hamda O‘rta Osiyoning VII-VIII asr boshlaridagi ijtimoiy-siyosiy tarixiga tegishli muhim ma’lumotlar keltirilgan. "Axbor ul-xulafo" ("Xalifalar haqida xabarlar"), "Kitob ul-mag‘oziy" (" (Harbiy) yurishlar haqida kitob"), "Kitob futuh ash-Shom" ("Shomning fath etilishi"), "Tarix al-buldon" ("Mamlakatlar tarixi"), "Axbor ash-shuaro" ("Shoirlar haqida xabarlar") va b.q. asarlar muallifi. Bulardan "Kitob al-mag‘oziy" hamda Xuroson hokimlari Asad ibn Abdulloh (725-727; 735-738 y.) va Nasr ibn Sayyor (738-748) ga bag‘ishlangan kitoblari Eron, Afg‘oniston va O‘rta Osiyoning arablar 

istilosi va VIII asrning birinchi yarmidagi ijtimoiy-siyosiy tarixi bo‘yicha qimmatli manba hisoblanadi. 

Biroq, al-Madoiniyning asarlari bizning zamonimizgacha yetib kelmagan. Ulardan ayrim parchalar Balazuriy va Tabariy  kitoblarida saqlanib qolgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *.* .
**Matti Antero Hautamäki** — (1981-yil 14-iyulda tugʻilgan) 1997-yildan 2012-yilgacha musobaqalarda qatnashgan finiyalik sobiq changʻi sportchisidir. Matti Finlandiyadagi eng muvaffaqiyatli changʻichilardan biri boʻlib, oʻn oltita shaxsiy Jahon kubogi musobaqalarida gʻolib chiqqan; qishki Olimpiya oʻyinlarida, changʻidan sakrash boʻyicha jahon chempionatida va changʻida uchish boʻyicha jahon chempionatida bir nechta medallarga ega; ikki marta Shimoliy turniri va toʻrtta changʻi uchish boʻyicha jahon rekordlari sohibi hisoblanadi.

Faoliyati
---------

### Changʻida sakrash

Hautamäki oʻzining tugʻilgan shahri Oulu yaqinida yetti yoshida changʻida sakrashni boshlagan. Katta akasi Jussi va doʻsti Lauri Xakola Kuopioga koʻchib oʻtganda, Matti ularga qiziqib qoʻshilgan. Avvaliga oʻn olti yoshida mustaqil boʻlish qiyin kechgan, lekin oʻsha paytda birga yashagan akasidan koʻp yordam va qoʻllab-quvvatlangan. Kuopio shahridagi sport maktabida tanishgan yangi murabbiyi Pekka Niemelaning yordami ham uning tez oʻsishiga yordam bergan. Xuddi shu yili Matti oʻzining birinchi haqiqiy muvaffaqiyatlarini qoʻlga kiritgan va 1997-yil va 1999-yillarda changʻidan sakrash boʻyicha XCHF oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida medallarni qoʻlga kiritgan.

2001—2002-yilgi Toʻrt tepalik turnirida Xautamaki ikkinchi oʻrinni egallagan, bu u uchun turnirdagi eng yuqori oʻrin hisoblangan. 2002-yil va 2005-yillarda u Skandinaviya turnirida gʻolib boʻlgan, soʻnggida barcha toʻrtta musobaqani barchasiga oʻz familiyasini muhrlab qoʻygan. Aynan 2004—2005-yilgi mavsumda ketma-ket oltita yakka tartibli musobaqada, jumladan Pragelatodagi qishki Olimpiya oʻyinlaridan oldingi mashgʻulotlarda va Planikadagi changʻi uchish boʻyicha birinchi musobaqada gʻolib boʻlgan. Bu oʻsha mavsumda Janne Ahonen tomonidan oʻrnatilgan ketma-ket eng koʻp gʻalabalar boʻyicha rekordga mos keladi. Hautamäki, bundan tashqari, 2005-yilda Osloda boʻlib oʻtgan Xolmenkollen changʻi festivalida changʻida sakrash musobaqasida gʻolib boʻlgan.

Jahon chempionati
-----------------

### Turnir jadvali

| Mavsum | Umumiy | 4H | SF | NT | JP |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1997—1998-yil | 39 | 44 | — | 33 | 37 |
| 1998—1999-yil | 101 | — | — | — | 99 |
| 1999—2000-yil | 17 | 15 | 27 | 16 | 16 |
| 2000—2001-yil | 6 | 6 | 4 | 11 | Yoʻq |
| 2001—2002-yil | 03 !3rd | 02 !2nd | Yoʻq | 01 !1st | Yoʻq |
| 2002—2003-yil | 8 | 17 | Yoʻq | 02 !2nd | Yoʻq |
| 2003—2004-yil | 7 | 23 | Yoʻq | 11 | Yoʻq |
| 2004—2005-yil | 03 !3rd | 10 | Yoʻq | 01 !1st | Yoʻq |
| 2005—2006-yil | 11 | 5 | Yoʻq | 11 | Yoʻq |
| 2006—2007-yil | 9 | 20 | Yoʻq | 7 | Yoʻq |
| 2007—2008-yil | 19 | 13 | Yoʻq | 14 | Yoʻq |
| 2008—2009-yil | 12 | 9 | 9 | 10 | Yoʻq |
| 2009—2010-yil | 27 | 37 | 15 | 22 | Yoʻq |
| 2010—2011-yil | 8 | 7 | 10 | Yoʻq | Yoʻq |
| 2011—2012-yil | 49 | 35 | — | Yoʻq | Yoʻq |

Manbalar
--------

1. ↑  "Finn breaks ski jump record". *BBC Sport*. BBC. 2003-03-23. Retrieved 2015-05-21.
2. ↑  "Finn breaks ski jump record". *BBC Sport*. BBC. 2003-03-23. Retrieved 2015-05-21.
| Helsinki metropoliteni |
| --- |
| 

```
 
```
 |
| Maʼlumot |
| Davlat | Finlandiya |
| Shahar | Helsinki |
| Ochilgan vaqti | 1982-yil 2-avgust |
| Boshqaruvchi shirkat | Helsinki shahar transport qoʼmitasi |
| Davlat | Finlandiya |
| Uzunligi | 43 km |
| Stantsiyalari soni | 30 ta |
| Yoʻllari soni | 1 ta |
| Kunlik yoʻlovchilar soni | 155 ming |
| Yillik yoʻlovchilar soni | 57,3 million |
| Sxemasi |
| Helsinki metropoliteni |

**Helsinki metropoliteni** — Finlandiya poytaxti Helsinki shahridagi metro tizimi. Bu dunyodagi eng shimoliy metro tizimi hisoblanadi va Finlandiyada yagona. Metro 27 yillik dizayndan soʻng 1982-yil 2-avgustda ochilgan. 2017-yil 18-noyabrdan boshlab tizim ikkita filialga boʻlingan 25 stantsiya va bitta liniyani oʻz ichiga oladi. Umumiy uzunligi 35 km. Metro asosan Helsinkining zich joylashgan sharqiy hududlarida xizmat qiladi, ammo uni shahar markazida harakatlanish uchun ham ishlatish mumkin. Metro tizimi Xelsinki shahrining boshqa hududlari bilan bogʻlanish uchun foydalaniladigan shahar poyezdlari bilan toʻldiriladi.

Tarixi
------

Helsinkida metro qurish gʻoyasi 1955-yil sentabrga kelib pishgan edi. Ushbu maqsadlar uchun maxsus qurilish qoʻmitasi tuzilgan. Birinchi loyiha 1963-yil mart oyida yakunlandi va umumiy uzunligi 86,5 km boʻlgan va 108 stantsiyani oʻz ichiga olgan tizimni oʻz ichiga olgan. Natijada, Kamppi va Puotila stantsiyalari orasida faqat bitta liniya qurishga qaror qilingan.
Metroda keng koʻlamli qurilish 1969-yil 7-mayda boshlangan. 1971-yilga kelib eksperimental Roihupelto-Xerttoniemi uchastkasining qurilishi yakunlandi va 1977-yilda shu vaqtga qadar rejalashtirilgan metro qurilishi yakunlandi. Biroq, bir qator holatlar (shu jumladan korruptsiya faktlari) sababli birinchi poyezd faqat 1982-yilda oʻtdi. Metroga kirish 1-iyun kuni ochilganiga qaramay, rasmiy ochilish faqat 2-avgust kuni boʻlib oʻtgan.

Galereya
--------

* Metropoliten fotolari
* Rastilastansiyaga kirish Rastilastansiyaga kirish
* Hakaniemi stansiyasiHakaniemi stansiyasi
* Siilitie stansiyasiSiilitie stansiyasi
* Rautatientori stansiyasi Rautatientori stansiyasi
* M200 vagonining ich koʼrinishi M200 vagonining ich koʼrinishi
* Sörnäinen stansiyadagi vagonSörnäinen stansiyadagi vagon
* M100 vagonining ich koʼrinishiM100 vagonining ich koʼrinishi
* Ruoholahti stansiyasi Ruoholahti stansiyasi
* Kaisaniemi stansiyasi Kaisaniemi stansiyasi
* Mellunmäki stansiyasi Mellunmäki stansiyasi
* Vagonlar Vuosari ustida Vagonlar Vuosari ustida
* Asematunneli , Rautatientoriga kirishAsematunneli , Rautatientoriga kirish

Manbalar
--------

Havolalar
---------
Avstriya havo yoʻllari binosi
**Avstriya havo yoʻllari** (inglizcha: *Austrian Airlines AG)* — Tyrolean Airways mintaqaviy boʻlinmasi bilan birgalikda 130 dan ortiq yoʻnalishlarda rejali reyslarni amalga oshiradi. Uy porti — Vena xalqaro aeroporti. Star Alliance va Austrian Airlines Group aʼzosi.

Tarix
-----

Aviakompaniya 1957-yil 30-sentyabrda tashkil etilgan, birinchi parvoz 1958-yil 31-martda Vickers Viscount 779 Vena-Tsyurix — London bilan amalga oshirilgan. Avstriya havo yoʻllari Air Austria va Austrian Airways kompaniyalarining birlashuvi natijasida tashkil topgan. Birinchi ichki reyslar 1963-yil 1-mayda boshlangan. Aviakompaniyaning birinchi transatlantik parvozi 1969-yil 1-aprelda Sabena bilan hamkorlikda Vena- Bryussel-Nyu-York yoʻnalishida amalga oshirilgan.

Avstriya 2000-yilda Yulduzlar ittifoqiga aʼzo boʻldi. Xuddi shu yili Avstriya uzoq masofalarga parvozlarni amalga oshiruvchi Lauda Airni sotib oldi. Rebrending natijasida avstriyalik brend aviakompaniyalar uchun odatiy holga aylandi. 2004-yil 1-oktyabrda Avstriya va Lauda Air aviakompaniyalarining parvoz boʻlimlari birlashtirildi, buning natijasida Lauda Air brendi faqat charter reyslari uchun ishlatilgan.

2010-yildan beri Avstriya havo yoʻllari 100% ÖLH Österreichische Luftverkehrs-Holding-GmbH kompaniyasiga tegishli. Xodimlar soni 8468 kishi.

2008-yil iyun oyida Avstriya hukumati Merrill Lynch investitsiya bankiga xorijiy aviakompaniyani sotish orqali aviakompaniyani toʻliq xususiylashtirishga tayyorgarlik koʻrishni topshirdi.

2021 yil iyul oyida Avstriya havo yoʻllari floti oʻrtacha yoshi 16,3 yil boʻlgan 83 ta samolyotdan iborat edi.

Korporativ dizayn
-----------------

 Austrian Airlines kompaniyasining Boeing 737-800 samolyoti foydalanishdan chiqarildiAvstriya havo yoʻllari rang sxemasi har doim „qizil-oq-qizil" boʻlib kelgan. 1950-yillardan 1980-yillargacha boʻlgan samolyotlar kumush rangda boʻlgan. Oʻnlab yillar davomida bir qator maxsus rang sxemalari ishlatilgan. Yulduzlar ittifoqi qoʻshilgandan soʻng, bir nechta samolyotlar alyans emblemasini ishlatishni boshladilar. 2006-yilda, Mozart yilida Airbus A320 maxsus libosga ega boʻldi, Airbus A340 Vena filarmoniyasining emblemasi bilan jihozlangan, Boeing 737-600 esa Tirol naqshlarida boʻyalgan. EVRO 2008 uchun uchta samolyot boʻyalgan, bitta Airbus A320 esa kompaniyaning 50 yilligi munosabati bilan retro uslubda boʻyalgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Directory: World Airlines. *Flight International* (27-mart 2007-yil), s. 81.
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑  „Austrian Airlines Fleet Details and History". *www.planespotters.net*. 28-oktabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-iyul 2021-yil.
7. ↑  „Austrian Airlines Fleet | Airfleets aviation".  Airfleets.net (1-iyul 2012-yil). 14-oktabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-oktabr 2012-yil.
8. ↑
9. ↑
**Tinchlik kaptari** (ozar. Sülh göyərçini) — Ozarbayjonning Sumgait shahridagi Nasimiy nomidagi madaniyat va istirohat bogʻidagi allegorik haykal. U shaharning ramzi boʻlib, uning gerbida tasvirlangan.

Yodgorlik mualliflari-Bosh rassom Sumgaita Vagif Nazirov va meʼmor Asim Guliyev. Yodgorlik materiallari-monolit beton. Yodgorlik 1978-yilda Kaspiy dengizi sohilida joylashgan yangi jamoat bogʻida ochilgan.

Monumental uslubdagi haykal, oq, balandligi bir necha metrni tashkil etadi va kaptarning stilize qilingan tasviri boʻlib, qanotlaU past poydevorga joylashtirilgan, uning atrofidagi maydon plitalar bilan yotqizilgan.

2008-yilda Park, u bilan birga yodgorlik rekonstruktsiya qilindi va tiklandi.

2012-yilda yodgorlikni buzish rejalari haqida xabar berilgan, ammo keyingi 2013-yilda uning yangi tiklanishi amalga oshirildi.

Markalar
--------

Haykal bir necha bor Ozarbayjonning Sumgaitga bagʻishlangan pochta markalarida paydo boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *K. Zarbaliyeva*. „Sumqayıt nümayəndə heyəti Mogilyovda səfərdədir". Trend News Agency (6-oktabr 2010-yil). 25-dekabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-dekabr 2010-yil.
2. 1 2  „SUMQAYITIN RƏMZİ OLAN «SÜLH GÖYƏRÇİNİ» REKONSTRUKSİYA OLUNUR" (7-yanvar 2008-yil). Qaraldi: 29-dekabr 2010-yil.
3. ↑  „Sumqayıt şəhər icra hakimiyyəti. Parklar və istirahət bağları". 20-dekabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-dekabr 2010-yil.
4. 1 2  „Sumqayıtda xalqları sülhə çağıran rəmzi abidə - VİDEOREPORTAJ" (en). *Xeberle.com*. Qaraldi: 2-aprel 2017-yil.
**Ermat Shermatovich Sanayev** 1981-yilda Qashqadaryo viloyatining Koson tumanida tugʻilgan. 2004-yili Toshkent kimyo-texnologiya institutini tamomlagan. 2004-yilida „Zebiniso ona" Toshkent qandolatchilik fabrikasining injener-texnologi lavozimida mehnat faoliyatini boshlgan. 2006—2013 yillarda „Agreks food" Toshkent un tegirmonida injiner-texnolog lavozimida ishlagan. 2013—2018 yillarda „Ardent foods" qandolat fabrikasida texnolog lavozimida ishlab, Yevropaning Germaniya, Italiya mamlakatlarida, xususan Rim, Milan, Ferrari, Venetsiya shaharlarida va Turkiyaning Istanbul shahrida tajriba almashinuv dasturlari doirasida faol qatnashib zamonaviy bilim koʻnikmalari va tajribalarini orttirdi. 2019—2020 yillarda Toshkent kimyo-texnologiya instituti „Oziq-ovqat mahsulotlari texnologiyasi" kafedrasi assistenti, katta oʻqituvchisi lavozimlarida faoliyat yuritdi. 2021-yilda „Noanʼanaviy va tez tayyorlanadigan makaron ishlab chiqarish texnologiyasini takomillashtirishning innovatsion uslublari" mavzusida dissertatsiya ishini himoya qildi va texnika fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD) unvoniga ega boʻldi. 2022-yildan boshlab Toshkent kimyo-texnologiya institutining „Goʻsht-sut va konserva mahsulotlari texnologiyasi" kafedrasi mudiri lavozimida ilmiy pedagogik faoliyat olib bormoqda. 1 ta monografiya, 50 dan ortiq maqola va tezislar, 1 ta darslik, 6 dan ortiq oʻquv-uslubiy qoʻllanmalar muallifi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 1-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2022 — 342 bet.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Chaqchar** — Surxondaryo va Qashqadaryo viloyatlari oraligʻida joylashgan togʻ tizmasidir.

Joylashuvi
----------

Chaqchar togʻ tizmasi Hisor togʻ tizmasining janubi-gʻarbiy qismida joylashgan. U gersin togʻ hosil boʻlishida burmalangan.

Choʻqqisi
---------

Xuroson — Chaqchar togʻining eng baland choʻqqisi hisoblanib, balandligi 3749 metrga teng. Chaqcharga yaqin hududda joylashgan Boysuntogʻda oʻrtacha balandlik 3700 metr, Koʻhitangda esa 3100 metrni tashkil etadi.

Geografiyasi
------------

Chaqchar togʻ tizmasi Surxondaryo tabiiy geografik okrugida jolashgan.

### Iqlimi

Bu yerning iqlimi quruq subtropik boʻlib, togʻ choʻqqisiga koʻtarilgan sari iqlim oʻzgara boradi. Pastliklarda qish qisqa va iliq, togʻ choʻqqilarida esa birmuncha sovuq boʻlishi kuzatiladi.

### Yogʻin miqdori

Hisor togʻining janubiy yonbagʻirlari, jumladan Chaqchar, Boysun, Sultontogʻ kabi tarmoqlarida yogʻin miqdori yillik 800-900 mm ni tashkil etadi. Bu yogʻinning asosiy ulushi qish va bahor oylariga toʻgʻri keladi. Kuz va yozda eng kam yogʻin holati qayd etilgan.

### Tuprogʻi

Mazkur hududning dengiz sathidan 500 metr balandlikdagi qismlarida asosan och boʻz tuproq keng tarqalgan. Shuningdek shoʻrlashgan boʻz tuproq ham mavjud. 500 metrdan 1200 metrgacha boʻlgan baland qismlarida esa oddiy va toʻq tusli boʻz tuproq uchraydi. Eng baland choʻqqilarga yaqin yonbagʻirliklarda esa (1500-2500 metr) togʻ-jigarrang tuprogʻi keng tarqalgan.

Oʻsimlik dunyosi
----------------

Adirlarda asosan efemer oʻsimliklar, jumladan, shuvoq, qoʻziquloq va kavrak uchraydi. Butalardan: bodom, zirk kabilar oʻsadi.
2500 metrdan baland hududlarda yaylov mintaqasi joylashgan. Bu yerda subalp va alp oʻtloqlari mavjud.

Hayvonot dunyosi
----------------

Mazkur hududlarda tulki, boʻrsiq, togʻ takasi va boʻrilar keng tarqalgan.

Yana qarang
-----------

* Hisor tizmasi

Manbalar
--------

1. ↑  Madrahimov, Zohid*. Tarixiy toponimika*. Toshkent: Navro'z nashriyoti, 2017-yil — 68 bet. ISBN 978-9943-381-84-1.
2. ↑  „Surxondaryo tabiiy geografik okrugi" (o'zbek). *geografiya.uz* (23-may 2020-yil). Qaraldi: 08-2023.
**Rüdiger Abramczik** (nemischa:1956-yil 18-fevralda tugʻilgan) — nemis futbolchisi, hujumchi sifatida oʻynagan, hozirda futbol murabbiyi.

Faoliyati
---------

### Klub

Rüdiger Abramczik, uning ukasi Folker ham "Shalke 04" da oʻynagan, Knappen skauti Bernhard Klodt tomonidan kashf qilinganidan keyin sakkiz yoshida Gelzenkirxenning asosiy jamoasiga qoʻshilgan. Friedel Ryosh yosh Abramczik oʻsha paytdagi „Shalke 04" bosh murabbiyi Ivitsa Horvatga tavsiya qilgan va futbolchining yuqori saviyada oʻynay olishini his qilgan.

Bundesliganing 1973/74-yilgi mavsumi boshida „Shalke 04" "Shtutgart "ga qarshi oʻynagan, u yerda Ivitsa Xorvat Rüdigerni asosiy tarkibda maydinga tushirgan. Keyin, 1973-yil 11-avgustda „Shalke-04" 0:3 hisobida magʻlub boʻlgan, Herman Oliker xet-trik qayd etgan, Abramczik oʻsha paytdagi Bundesligadagi eng yosh futbolchisiga aylangan. Bundesligada bir mavsumda 14 marta maydonga tushgan Rüdiger Abramczik „Shalke 04"ning asosiy oʻyinchilaridan biriga aylangan.

1979/80-yilgi mavsum oxirida Abramczik „Shalke 04"ning asosiy raqibari qatoriga qoʻshilgan. Dortmundning „Borussiya" sida u 1983-yilgacha, Nyurnbergga koʻchib oʻtgunga qadar qolgan. Nyurnbergda bir mavsum oʻtkazgandan soʻng Istanbulga, Galatasaroyga yoʻl olgan. „Galatasaroy"dan keyin Abramczik Ikkinchi Bundesligaga yoʻl olgan. Nihoyat, Rot- Vaysdagi 2 yildan soʻng Rüdiger Abramczik 1987-yil oktyabr oyida „Shalke 04"ga qaytgan. 1991-yilda futbolchilik faoliyatini yakunlagan.

### Terma jamoada

RheinEnergy Stadium Abramczikning xalqaro debyutiga 1977-yil 27-aprelda guvoh boʻlgan , oʻshanda Helmut Shon boshchiligidagi nemislar Shimoliy Irlandiyani 5:0 hisobida magʻlub etishgan.

Germaniya terma jamoasi uchun Abramczik 1977-yildan 1979-yilgacha boʻlgan davrda atigi 19 ta oʻyin oʻtkazgan. Nemis terma jamoasidagi soʻnggi oʻyinini Malta terma jamoasiga qarshi oʻtkazilgan va u 0:0 hisobida yakunlangan.

### Murabbiylik

Rüdiger Abramczik murabbiylik faoliyatini Saarbryukenda Peter Neyrererning yordamchisi sifatida boshlagan. Shundan soʻng u "Antalyaspor ", Sofiyaning "Levski ", „Kernten", „Karpa", „Myuleym-Karlix" va "Metallurg "jamoalarinini boshqargan.

Yutuqlar
--------

### Futbolchilik

* Germaniya chempionatining kumush medali sovrindori: 1977-yil
* Turkiya chempioni : 1984/85

### Murabbiylik

* Latviya chempioni : 2009-yil

Manbalar
--------

1. ↑  „Rüdiger Abramczik". *worldfootball.net*. Qaraldi: 9-aprel 2020-yil.
2. ↑
**Megaloblastik anemiya -** V-B12 (vitamin B12), foliy kislatasi va ichki faktorlardan (*Kaslning ichki omili*) birining yetishmasligi natijasida kelib chiqadigan anemiya (kamqonlik) kasalligining bir turi. V-B12, foliy kislatasi yoki ichki faktorlardan birining yetishmasligi suyak koʻmigi gemopoezida eritroblastlar koʻpayishidagi muammolarga sabab boʻladi. Natijada RBC (qizil qon tanachalari) larning hajmi ancha katta, shuningdek, shakli normadan farqli boʻladi va bu holatga megaloblastik anemiya deyiladi. Shuningdek, oshqozon shilliq qavatining atrofiyasi *pernotsioz anemiyaga* yoki total gastroektomiya megaloblastik anemiyaga sabab boʻlishi mumkin. Shuningdek, ichaklarning sprue kasalligi (malabsorbsiya) da ham bu moddalar absorbsiyasi bilan muammolar yuzaga kelishi hisobiga kasallik kelib chiqishi mumkin. Ushbu holatlarda eritroblastlar koʻpayishida muammo boʻlganligi sababli hujayralar kattalashib, notoʻgʻri shaklga ega boʻladi va bir tomondan notoʻgʻri shakl harakatlanishda muammolar keltirib chiqarsa, ikkinchi tomondan kattalashgan sari membrana yupqalashadi va ularning tez yorilishiga sabab boʻladi.

Aplastik anemiya
----------------

**Aplastik anemiya -** suyak koʻmigi disfunksiyasidan kelib chiqqan anemiya turi hisoblanib, suyak koʻmigi aplaziyasi uning funksiyasi yetishmasligini anglatadi. Masalan, saraton kasalini davolash uchun yuqori dozali kimyoterapiya yoki yuqori nurlanish hisobiga suyak iligi hujayralari zararlanishi mumkin, natijada bir necha hafta ichida anemiya kelib chiqadi. (shuningdek toksik moddalar, insektitsid yoki benzin taʼsirida). Immun kasalliklar, masalan, sistemali qizil volchankada immun tizim suyak koʻmigidagi oʻzak hujayralarga xujum qila boshlaydi, bu esa aplastik anemiyaga olib kelishi mumkin. Aplastik anemiyaning taxminan yarmi nomaʼlum boʻlib, *idiopatik aplastik anemiya*deb nomlanadi.

Postgemorragik anemiya
----------------------

***Postgemorragik anemiya* - qon yoʻqotish anemiyasi** hisoblanib, tez qon yoʻqotishdan keyin kelib chiqadigan anemiya turi. Bunda organizm dastlabki 1-3kunlar plazmaning suyuq qismini qayta tiklaydi, ammo RBC konsentratsiyasi ancha kamayib qoladi. Agar yana qon yoʻqotish kuzatilmasa, odatda RBC konsentratsiyasi 3-6 haftada normagacha tiklanadi. Surunkali qon yoʻqotish boʻlganda ichak tomonidan Fe kerakli miqdorda gemoglobin hosil qilish uchun yetarli absorbsiyalanmaydi. Bu esa normadan kam gemoglobin sinteziga olib keladi, natijada mikrositoz va gipoxromik anemiya kuzatiladi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5  Indu Khurana, Arushi Khurana: Textbook of medical physiology; 2nd edition, 2009.
2. 1 2 3  Linda Costanzo: Medical physiology; 6th

edition, 2018.
3. 1 2 3  Artur Guyton, John Hall: Textbook of

medical physiology; 14th edition, 2020.
**Niyozi Serhat Akin** (talaffuzi: *Serxat Akin*; 1981-yil 5-iyunda tugʻilgan) — nafaqadagi turkiyalik futbolchi, hujumchi sifatida oʻynagan.

Faoliyati
---------

### Fenerbahche

Serhat 2000—2005-yillar oraligʻida „Fenerbahche SK" tarkibida oʻynagan, 140 ta oʻyin oʻtkazgan (147 ta Superliga bahslarida), shundan soʻng 2005-yilning yozida tekinga Anderlechtga oʻtgan.

### RSC Anderlecht va 1. FK Köln (2005—2008)

2005-yilda Akin Belgiyaning Anderlecht RSC jamoasiga qoʻshildi. „Anderlecht"dagi birinchi yilida „Standart Liej" qarshi bahsda ilk golini urdi. Jamoa 2:0 hisobida gʻalaba qozondi va Belgiya birinchi divizionida chempion boʻlishga yordam berdi.

Qishki transfer oynasida imkoniyatlar yoʻqligi va futbolchilik staji Nikolas Frutos, Mohammed Tchite va Mbo Mpenzadan past boʻlgani uchun Ikkinchi Bundesliga vakili „Köln"ga ijaraga berildi. 2006—2007-yilgi mavsumda oshqozoni bilan bogʻliq muammolari tufayli yarim yilga safdan chiqdi. Biroq, Tchitening transferi va 2007—2008-yilgi Jupiler ligasining boshida Frutosning jarohati bilan Akin Anderlechtning asosiy oʻn birligiga qaytdi. Murabbiy Franki Vercauterenning ishonchini oqladi, UEFA kubogi doirasida „Rapid Vena"ga qarshi oʻyinda ikkita muhim gol urdi.

### Kocaelispor

Akin 2008—2009-yilgi mavsum uchun Turkiya Superligasiga endigina koʻtarilgan jamoasi Kocaelispor bilan bir yillik shartnoma imzoladi. Biroq, Kocaelispor bilan olti oy oʻtgach, jamoa maoshini toʻlay olmagani uchun jamoani tark etdi.

### Karlsrue

2009-yilning noyabrida Karlsruher Sport klubi bilan 2010-yilning 30-iyuniga qadar shartnoma imzoladi.

### Turgutluspor

Akin TFF Ikkinchi Liga jamoasiga futbolchi-menejer etib tayinlangan eski jamoadoshi Yusuf Şimşekning taklifini qabul qilib Turkiyaga qaytdi. Menejerining soʻzlariga koʻra, Akinning mashhurligi pasayganidan keyin ancha kamtar futbolchiga aylangan.

Xalqaro faoliyati
-----------------

Turkiya terma jamoasi safida 16 marta maydonga tushib, 3 ta gol urgan. Shuningdek, 21 yoshgacha boʻlgan Turkiya terma jamoasi safida 22 marta maydonga tushib, 12 ta gol qayd etgan.

Yutuqlari
---------

Fenerbahçe SK
* Superliga: 2000—2001, 2003—2004, 2004—2005; RSC Anderlecht

* Belgiya Pro-ligasi: 2005—2006

Mnbalar
-------

1. ↑  „Akın, Niyazi Serhat". *National-Football-Teams.com*. Qaraldi: 22-mart 2010-yil.
2. ↑  „Serhat Akin" (olmoncha).  fussballdaten.de. Qaraldi: 10-yanvar 2010-yil.
3. ↑  „Serhat Akin". *world football*. Qaraldi: 11-aprel 2020-yil.
4. ↑  „Serhat Akin". *world football*. Qaraldi: 11-aprel 2020-yil.
5. ↑  „Serhat: "It's a small miracle"".  anderlecht-online.be (26-sentabr 2007-yil). Qaraldi: 10-yanvar 2010-yil.
6. ↑  „Serhat Akın, Kocaelispor'dan ayrıldı" (turkcha).  samanyoluhaber.com (20-dekabr 2008-yil). 6-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-oktabr 2011-yil.
7. ↑  „KSC holt Serhat Akin" (olmoncha).  ksc.de (13-noyabr 2009-yil). 16-noyabr 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-yanvar 2010-yil.
8. ↑  „Futbolcu Yusuf, hocasi Simsek'i cok begeniyor" (turkcha).  zaman.com.tr (10-oktabr 2011-yil). 13-oktabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-oktabr 2011-yil.
**Berlin pakti** (1940.7.9) - Germaniya, Italiya va Yaponiya davlatlari oʻrtasida tuzilgan harbiysiyosiy bitim. U 10 yillik muddatga moʻljallangan boʻlib, dunyoni uch davlat oʻrtasida qayta boʻlib olish uchun til biriktirish edi. Germaniya va Italiya Yevropada, Yaponiya esa Osiyoda "yangi tartib" oʻrnatmoqchi boʻldi. Berlin pakti ga keyinchalik Germaniya va Yaponiyaga tobe bir qator davlatlar: Vengriya, Ruminiya, Slovakiya, Bolgariya, Yugoslaviya (hukumat oʻzgarishidan keyin Yugoslaviya paktdan chiqqan), Finlandiya, Ispaniya, Tailand, Xorvatiya, ManchjouGo va Xitoyning yaponlar bosib olgan hududidagi Van Szinvey "hukumati" ham birinketin qoʻshildi. Berlin pakti agressiv rejalar bilan uzviy bogʻlangan edi. Ikkinchi jahon urushidan soʻng Berlin pakti barham topdi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Metyuen shartnomasi (ingliz. *Methuen* *Treaty* ; port.**Tratado de Methuen**) — ikki **koʻp yillik ittifoqchilar** va Portugaliya tomonidan avjida muzokara qilingan savdo shartnomasi. Shartnoma 1703-yil 27-dekabrda Lissabonda tuzilgan. U oʻz nomini shartnomani imzolagan inglizlarning Portugaliyadagi vakili Lord Metyuendan oldi.

Metyuen shartnomasi 1703-yilgi Lissabon shartnomasiga qoʻshimcha edi. Angliya oʻzining jun mahsulotlarini Portugaliyaga bojsiz import qilish huquqini oldi, bu esa ilgari hech bir shtatga ruxsat berilmagan. Buning evaziga Portugaliya oʻz vinolarini Angliyaga imtiyozli shartlarda import qilish huquqini oldi (fransuz vinolaridan olinadigan boj bilan solishtirganda bojning 1/3 qismiga qisqartirishga erishdi). Angliyaga berilgan imtiyozlar ikkinchisiga Portugaliyaning deyarli barcha savdosini tezda egallashga imkon berdi (allaqachon 1775-yilga kelib Angliyaning Lissabon bilan savdosi boshqa barcha mamlakatlarning ushbu porti bilan savdodan 2,5 baravar yuqori edi) va shu bilan birga uning rivojlanishini bostirishga imkon berdi. mahalliy sanoat, bu Portugaliyaning Angliyaga iqtisodiy, keyin esa siyosiy qaramligiga olib keldi, 1836-yilda Metyuen shartnomasi rasman bekor qilinganiga qaramay, jahon urushlarigacha davom etdi.

Portugaliyalik tarixchi Limaning fikrlariga koʻra: 

> "Bir necha bochka vino uchun Portugaliya … oʻz choʻntagidan London va Liverpul savdogarlarining choʻntagiga 2 milliard frankdan ortiq pul oʻtkazdi." 
> 
>

Manbalar
--------

1. ↑   Metuenskiy dogovor // Sovetskaya istoricheskaya ensiklopediya : v 16 t. / pod red. Ye. M. Jukova. — M. : Sovetskaya ensiklopediya, 1961—1976
2. ↑   Metuena dogovor // Bolshaya rossiyskaya ensiklopediya : [v 35 t.] / gl. red. Yu. S. Osipov. — M. : Bolshaya rossiyskaya ensiklopediya, 2004—2017.
2009-yildan beri Serbiya tovarlarining Avstraliyaga eksportining oylik qiymati (million Avstraliya dollari miqdorida)
Avstraliya va Serbiya oʻrtasida tashqi aloqalar mavjud. Ikki davlat 1966-yilda Avstraliya va Yugoslaviya SFR tomonidan oʻrnatilgan diplomatik munosabatlarni saqlab qoldi. Avstraliyaning Belgradda elchixonasi bor. Serbiyaning Kanberrada elchixonasi va Sidneyda bosh konsulligi bor. Avstraliya Federal Politsiyasining Yevropa idorasi 2003-yildan boshlab Belgradda joylashgan.

2006-yilgi Avstraliya aholini roʻyxatga olishda 95 364 kishi oʻzlarini serb millatiga mansub deb bilishgan.

2006—2007-yillarda Avstraliyaning Serbiyaga eksporti taxminan 2,04 million Avstraliya dollarini tashkil etdi, bu asosan oʻyinchoqlar va sport buyumlaridan iborat. Xuddi shu davrda Serbiya eksporti taxminan 3,19 million Avstraliya dollarini tashkil etdi, bu asosan konservalangan oziq-ovqat mahsulotlaridan iborat. 

Avstraliya hukumati sobiq Yugoslaviya bilan imzolangan barcha ikki tomonlama shartnomalar va bitimlarni Serbiya bilan munosabatlarda tan olishi, agar ular oshib ketgan deb hisoblansa, ayrim shartnomalarni toʻxtatish zaxirasi bilan oʻz zimmasiga oldi. Toʻqqizta kelishuv toʻliq amal qiladi, ular orasida eng muhimlari savdo shartnomasi, Serbiya fuqarolarining Avstraliyada yashash va ishga joylashish toʻgʻrisidagi shartnoma va madaniy hamkorlik toʻgʻrisidagi bitimdir. Madaniy-maʼrifiy aloqalar ikki davlat hukumatlari oʻrtasida 1976-yil 14-sentabrda tuzilgan Madaniy va ilmiy hamkorlik toʻgʻrisidagi bitimga asoslanadi.

Soʻnggi yillarda ikki davlat oʻrtasida birorta ham davlat va hukumat rahbarlarining tashrifi boʻlmagan. Parlament aʼzolari Rojer Prays va Danna Vale hamda senator Judit Troet boshchiligidagi delegatsiya 2008-yil oktyabr oyida Serbiyaga, Slavitsa Dukich Deyanovich boshchiligidagi delegatsiya 2009-yil sentyabr oyida Avstraliyaga tashrif buyurgan.

Manbalar
--------

1. ↑  House Debates — Private Members' Business — Australia-Serbia Relations
2. ↑  %2F0043;query=Id%3A%22chamber%2Fvotes%2F2012-08-20 %2F0000%22 AUSTRALIA-SERBIA RELATIONS
3. ↑  
Listing Serbia as a Developing Country for the purposes of the Australian System of Tariff Preferences
4. ↑  Australian system of tariff preferences for Serbia
5. ↑  AFP and Serbian Police sign new agreement
6. ↑  „AUSTRAC agrees to exchange financial intelligence with Serbia". 19-iyul 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-may 2013-yil.
7. ↑  Agreemant on direct flights between Serbia and Australia
8. ↑  Selling Creative Australia in Serbia[*sayt ishlamaydi*]
9. ↑  „Australijski parlamentarci pozdravili inicijativu Srbije" (serbcha).  Studio B (10-oktabr 2008-yil). 9-oktabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-dekabr 2010-yil.

Havolalar
---------

* Avstraliya tashqi ishlar va savdo departamenti Serbiya bilan munosabatlar haqida
* Belgraddagi Avstraliya elchixonasi
* Serbiya Tashqi ishlar vazirligi Avstraliya bilan munosabatlar haqida
* Avstraliyaning Serbiya bilan biznes faolligini oshirish
* Serbiya Respublikasining Kanberradagi elchixonasi
**Kareliya boʻyni** - Boltik, dengizining Fin qoʻltigʻi bilan Ladoga koʻli orasidagi boʻyin. Yer yuzasi gneys, granit, muzlik, koʻl-muzlik yotqiziklaridan tarkib topgan. Oʻrtacha balandligi qariyb 50 m (eng baland joyi 205 m). Muzlik natijasida hosil boʻlgan koʻl koʻp. Igna bargli oʻrmon bilan qoplangan. Sersuv Vuoksa daryoyei kesib oʻtgan. Fin qoʻltigʻi sohilida kurortlar (Sestroretsk, Zemnogorsk, Repino, Solnechnoye va b.) bor. Turizm rivojlangan. 17-asr boshidan Shvetsiya tasarrufida boʻlgan. 1721 y. Rossiyaga qoʻshib olingan. 1918 — 40 yillarda K.b.ning koʻp qismi Finlandiya tarkibida edi. 1940 y.dan Rossiya egallagan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Batchimeg** **Tuvshintugs (Tüvshintögsiin)** (moʻgʻ.: *Түвшинтөгсийн Батчимэг*, *Tüvshintögsiin Batchimeg;* 1986-yil 3-mayda tugʻilgan) — xalqaro shaxmat ustasi (IM) va ayol grossmeyster (WGM) unvonlariga ega boʻlgan mongoliyalik shaxmatchi. 2016-yilda Batchimeg Mongoliyada xizmat koʻrsatgan sportchi unvoniga sazovor boʻldi.

Faoliyati
---------

Batchimeg 2011-yil va 2016-yillarda shaxmat bo‘yicha ayollar o‘rtasidagi Mongoliya chempionatida g‘olib chiqqan. Umumjamoa hisobida u 2002-yil, 2012-yil, 2014-yil va 2016-yillarda ayollar shaxmat olimpiadasida, 2012-yil va 2016-yillarda ayollar o‘rtasidagi jamoaviy Osiyo chempionati va 2010-yilgi Osiyo o‘yinlarida Mo‘g‘ulistonni himoya qilgan.

U 2005-yildan 2009-yilgacha, Qoʻshma Shtatlar vakili boʻlgan. 2006-yilda Batchimeg 2-martdan 11-martgacha San-Diegoda (Kaliforniya) oʻtkazilgan shaxmat boʻyicha AQSh chempionatida ishtirok etdi. Bu yerda u grossmeysterlarga qarshi (Aleksandr Fishbeyn, Yuriy Shulman, Boris Kreyman, Boris Gulko va Xulio Beserra) dastlabki besh raundda 3½ ochko toʻpladi bu esa katta natija edi. Uning ushbu musobaqadagi chiqishi unga ayol grossmeyster va xalqaro usta unvoniga sazovor boʻldi.

2013-yil va 2014-yillarda u FIDE ayollar Gran-prisi seriyasida qatnashgan. Jenevada boʻlib oʻtgan birinchi bosqichda u birinchi oʻrinni egallagan Hou Yifanni magʻlub etdi. Batchimeg Sharjada oʻtkazilgan oʻyinda oʻzining eng yaxshi natijasini qoʻlga kiritdi, u yerda u Harika Dronavalli, Chjao Syue va Anna Ushenina bilan birgalikda uchinchi oʻrinni egalladi va grossmeyster unvonini qoʻlga kiritdi. U shaxsiy hayoti haqida juda kam gapiradi, lekin u doim yaqinlari bilan vaqt oʻtkazishni yaxshi koʻradi.

Manbalar
--------

1. ↑  Certificate of WGM norm at US Championship (PDF). FIDE.
2. ↑  *Bayarsaikhan.* „T.Batchimeg: People have thousands of reasons to give up but a single road forward". *The UB Post* (29-mart 2016-yil). 29-may 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-avgust 2022-yil.
3. ↑  *Bartelski.* „OlimpBase :: Women's Chess Olympiads :: Tuvshintogs Batchimeg". *www.olimpbase.org*. Qaraldi: 13-noyabr 2016-yil.
4. ↑  *Bartelski.* „OlimpBase :: Asian Games (chess - women) :: Tuvshintugs Batchimeg". *www.olimpbase.org*. Qaraldi: 13-noyabr 2016-yil.
5. ↑  „Meeting WFM Batchimeg Tuvshintugs for the first time". *Susan Polgar Global Chess Daily News and Information* (16-aprel 2006-yil). Qaraldi: 14-noyabr 2016-yil.
6. ↑  „Title Applications - 80th FIDE Congress 2009, 11-18 October 2009, Halkidiki, GRE". *ratings.fide.com*.  FIDE. Qaraldi: 14-noyabr 2016-yil.
7. ↑  „Title Applications - 84th FIDE Congress, Tallinn, EST, 30 September - 10 October 2013". *ratings.fide.com*.  FIDE. Qaraldi: 14-noyabr 2016-yil.
8. ↑  „WGP Geneva: shocker in round three". *Chess News*.  ChessBase (6-may 2013-yil). Qaraldi: 20-noyabr 2016-yil.
9. ↑  Batchimeg Tuvshintugs: „Defeating Yifan Hou was one of the happiest moments". Chessdom. 12 April 2014.
10. ↑  *Ramirez.* „Sharjah Final: The Two Chinese take it". *Chess News*.  ChessBase (8-sentabr 2014-yil). Qaraldi: 20-noyabr 2016-yil.
**Sabat manzilgohi** – Sirdaryo viloyatidagi rivojlangan oʻrta asrlar davriga oid manzilgoh. Arab manbalarida tilga olinishicha, Sabat hududi bogʻ-rogʻlardan iborat boʻlgan va shahar hududidan katta ariq oqib oʻtgan. Oʻrta asrlarga oid bu shahar manzilgohida Chagʻoniyon, Zemma, Amuldagi kabi yopiq bozorlari boʻlgan. Bozor passaj tipidagi tomlar bilan yopilgan. Oʻrta asrlar davrini oʻrgangan tarixchi olim O. G. Bolshakov bergan maʼlumotlarga koʻra, Sabat bozorlarining tomi taxtalar va yogʻochlar yordamida berkitilgan.

Sabat yirik yoʻllar kesishgan joyda joylashgan. Bu yoʻllardan biri oʻsha davrning yirik shaharlaridan biri Bunjikatga olib borgan. Sabat Soʻgʻddan Xoʻjandga, Fargʻonaga va undan keyin Xitoyga olib boruvchi yirik savdo yoʻlining Zominga eng yaqin nuqtasi boʻlgan. Bundan tashqari, Sabatdan Xovos orqali Shoshga yoʻl bor edi. Bu yoʻldan Fargʻonadan Shoshga boradigan karvonlar ham foydalangan. Akademik olim A.Muhammadjonov Sabat soʻzining maʼnosini „Uch karvon-saroy" deb izohlaydi. Sabat shahriston, hukmdor saroyi ark va hunarmandlar mahallalaridan iborat boʻlgan.

Shahriston Sabatning janub tomonida joylashgan, maydoni 10 gektarga yaqin boʻlgan. Ark saroyining janubiy-gʻarbida hunarmandlar mahallalari bor. Bu yerda olib borilgan qazishma ishlari natijasida kulolchilik buyumlari va sopol idishlarni pishirish uchun kulolchilik xumdonlari topilgan.

Somoniylar davriga kelib, Sabat shahri oʻzining hozirgi oʻrnidan biroz shimoliy-gʻarbga siljigan. Bu yerda qad rostlagan yangi arkning maydoni 0.25 gektar, balandligi esa 7 metrga teng edi. Qazishma ishlari natijasida bu yerdan hashamatli bino topilgan. Sabatning boshqa shaharlardan ajralib turadigan xususiyati shundaki, unda tashqi mudofaa inshootlari mavjud emas.

Shahar oʻzining eng gullab yashnagan davrda 45-50 gektar maydonni egallagan. Ushbu yodgorlikdan yuqori sifatli naqshin va usti qizil idishlar majmuasi topilgan.

Yana qarang
-----------

* Eski Xovos yodgorligi
* Nurtepa yodgorligi
* Quldortepa

Manbalar
--------

1. 1 2 3  To'ychiboyev B*. O’lkа mоddiy mаdаniyati tаriхi*. Guliston 2022 — 22 bet.
2. ↑  „Сўғддан Шошга борадиган савдо–карвон йўлидаги шаҳарлар ва карвонсаройлар". Qaraldi: 6-sentabr 2023-yil.
**Oʻsmirlar adabiyoti** (inglizcha: *young adult literature*) — oʻsmirlar uchun adabiyot.

Yosh tasnifi
------------

*Oʻsmirlar adabiyoti* janrida taqdim etilgan xorijiy adabiyotlar haqida gap ketganda, janr nomi turli yoʻllar bilan beriladi, masalan, yoshi kattalar, yoshlar adabiyoti, oʻsmirlar adabiyoti. AQShda oʻsmirlar adabiyoti (inglizcha: *young adult literature*) Amerika kutubxonalari assotsiatsiyasining Yoshlar adabiyoti boʻlimi tomonidan belgilangan 12 yoshdan 18 yoshgacha boʻlgan odamlar uchun moʻljallangan. Shu bilan birga, kontseptsiyaning oʻzi inglizcha: *young adult* 17 yoshdan 21 yoshgacha boʻlgan yoshni nazarda tutadi.

Rus anʼanalarida oʻsmirlar adabiyoti asosan 15-16 yoshgacha boʻlgan kitobxonlar uchun moʻljallangan bolalar adabiyoti kontseptsiyasiga kiritilgan. Shu bilan birga, bu kichik yoki katta maktab yoshi — 14 yoshdan 16 yoshgacha va Rossiyada „oʻsmirlar uchun kitoblar" atamasi toʻgʻridan-toʻgʻri oʻrta maktab yoshidagi bolalar uchun adabiyotga tegishli — 11 yoshdan 13 yoshgacha .

Xarakteristikasi
----------------

Oʻsmirlar adabiyoti adabiy janrlardan biridir. Oʻsmirlar adabiyotining oʻziga xos xususiyatlari — koʻp qirrali syujet, zarba effektini qoʻllash oʻrniga keskinlik, yorqin personajlar, faktlarni aniq va batafsil yetkazish, haqiqiy dialoglar, tushunarli taqdimot uslubi, hazil tuygʻusi, qiziqarli kirish va esda qolarli tugaydi.

Hozirgi kunda oʻsmirlar adabiyoti yangi janr va yoʻnalishlarda faol rivojlanmoqda: grafik roman, manga, yengil roman, fantaziya, distopiya, kiberpank, romantika, splatterpunk, texnotriller.

Manbalar
--------

1. ↑  „Программа «Proчтение» от 25 июля 2014 года". 26-sentabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-iyun 2020-yil.
2. ↑  Anglo-Russkiy slovar po poligrafii i izdatelskomu delu„Архивированная копия". 8-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-dekabr 2014-yil.
3. ↑  en:Young adult (psychology)
4. ↑  Anglo-Russkiy yuridicheskiy slovar „Архивированная копия". 8-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-dekabr 2014-yil.
5. ↑  *Литература и язык. Современная иллюстрированная энциклопедия*, 1990.
6. ↑  *Stephens, Jonathan.* „Young Adult: A Book by Any Other Name...:Defining the Genre" (en). *The Alan Review* (fall 2007). 24-oktabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-noyabr 2014-yil.
7. ↑  Cole, Pam B.*. Young Adult Literature: In the 21st Century*. New York: McGraw Hill, 2009 — 61—65 bet.
**Andrey Vladimirovich Derkach** (ukraincha: *Андрій Володимирович Деркач*; 1985-yil 28-may, Borispol, Ukraina SSR, SSSR) — ukrainalik futbolchi, yarim himoyachi.

Tarjimayi holi
--------------

1985-yil 28-mayda Borispolda tugʻilgan.

Andrey Derkach „Borisfen" klubining futbol maktabi bitiruvchisi. Borisfen jamoasi tarkibida u 2003-2004-yillarda Ukraina chempionatida oʻynagan.

Andrey  Derkach Ukraina yoshlar terma jamoasida ham oʻynagan. 2005-yilda u 4 ta oʻyin oʻtkazgan.

"Shaxtyor" ga oʻtishdan oldin u Rossiya Premier-ligasi klublarida toʻpgan. 2005-yilda u "Shaxtyor" bilan shartnoma imzoladi. Shaxtyor tarkibida 2005-2006-yilgi Ukraina chempionatida jamoa uchun oʻyin oʻtkazmadi. „Shaxtyor"dagi omadsiz faoliyatidan so‘ng u Ukraina chempionatining Birinchi ligasida bir qator jamoalarda o‘ynadi.

„Zimbru" (Moldova) jamoasida oʻynagan. Moldova klubi tarkibida u UEFA Yevropa ligasida debyut qildi. Yevropa ligasida jami 4ta oʻyin oʻtkazgan. 2012-yil dekabr oyida Derkach Moldovaning 8 karra chempioni boʻlgan klubini tark etdi.

2013-yilda Derkach Poltava klubi safida Ukraina chempionatining Birinchi ligasida oʻynagan. 2015-2016-yillarda „Qizilqum" tarkibida toʻp surdi.

2016-yilning avgustida 2014-yilda oʻynagan "Mash’al" jamoasiga qaytadi. 2017-yilda yana „Qizilqum"da oʻynaydi.

Yutuqlari
---------

* Ukraina Birinchi ligasi gʻolibi: 2008-2009-yillar
* Moldova chempionatining bronza medali sovrindori: 2011-2012-yillar

Manbalar
--------

1. ↑  „«Деркач уехал в ФК „Москву"»". 20-iyul 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-iyun 2013-yil.
2. ↑  „«Деркач подписал с „Шахтером" пятилетний контракт»". 10-yanvar 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-iyun 2013-yil.
3. ↑  „Andrey Derkach: statistika na Sports.ru"
4. ↑  „Андрей Деркач покинул «Зимбру»". 19-yanvar 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-yanvar 2013-yil.
5. ↑  „«Украинцы за границей: Золотой требл Тимощука с Баварией!»". 30-iyul 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-iyun 2013-yil.
6. ↑  „Павленко и Деркач перешли в Машал". 19-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-avgust 2016-yil.

Havolalar
---------

* Profil na sayte Ukrainskoy assotsiatsii futbola (ukr.)
* Profil na sayte Soccerway (angl.)
* „Karera Andreya Derkacha"
* „Intervyu s Andreem Derkachom"