| rupiya (rupiy) |
| --- |
|  |
| **:** |  |
| **Davlat nomi:** | Indoneziya |
| **Simvol:** |  |

**Indoneziya rupiyasi** (indonezcha: *rupiah*) — Indoneziyaning rasmiy pul birligi. Barcha banknotlar va tangalarda ishlatiladigan belgi Rp.

Oʻzgarish birligi — *sen* (indonezcha: *sen*), rupiyning yuzdan bir qismi. Sen 1960-yillardan beri chiqarilmagan va amalda naqd pul muomalasidan chiqib ketgan, ammo naqd pulsiz moliyaviy operatsiyalarda qolmoqda.

Tarixi
------

Birinchi rupiya 1945-yilda joriy qilingan, lekinIndoneziyaning Mustaqillik urushi (1945-1949) davrida rupiya 1944-1945-yillarda Yaponiya ishgʻol hukumati tomonidan chiqarilgan Gollandiya gulderi va rupiya bilan parallel ravishda muomalada boʻlgan. 1949-yil oxiriga kelib rupiya bu valyutalarni siqib chiqardi.

Riau orollari va Gʻarbiy Yangi Gvineyada rupiyaning oʻziga xos versiyalari bor edi, ammo ular 1964- va 1971-yillarda milliy rupiyaga kiritilgan.

Yuqori inflyatsiya Indoneziyani milliy valyutani denominatsiya qilishga majbur qildi. 1965-yil 13-dekabrda yangi rupiya muomalaga chiqarildi, u 1000 eski rupiy kursida bir yangi rupiyaga almashtirildi.

1997-1998-yillardagi Osiyo moliyaviy inqirozi rupiy kursini 35 foizga pasaytirdi va prezident Suxarto hukumatini agʻdarishda asosiy omil boʻldi. Rupiya kursi 1 AQSh dollari uchun 2000-3000 oraligʻida edi, ammo 1998-yil iyuniga kelib bir dollar uchun 16 800 rupiygacha pasaydi.

Tangalar
--------

1961-yilda tangalarni chiqarish toʻxtatildi. 2003-yildan beri 100 rupiydan kam qiymatdagi tangalar zarb qilinmagan.

Ayni paytda 1991-2016-yillarda chiqarilgan, 50 dan 1000 rupiygacha boʻlgan, asosan alyuminiy yoki alyuminiy bronzadagi tangalarning uchta seriyasi muomalada. Rasmiy qonuniy toʻlov vositasi 1970-yildagi 1 rupiy va 1999-yildagi 50 rupiy tangalardir. 1000 rupiylik tangalar uchta versiyada taqdim etilgan: 1993-2000-yillardagi bimetalik tanga (kupro-nikel qotishmasi) va nikel bilan qoplangan poʻlat tangalarning ikkita varianti (2010 va 2016).

Banknotalar
-----------

Indoneziya banknotlari odatiy qogʻoz banknotlardir. Polimer banknotlar faqat ikkita holatda chiqarilgan. 1993-yilda „Iqtisodiy taraqqiyotning 25 yilligi" ni nishonlash uchun besh million rupiya 50 000 polimer banknotlar muomalaga chiqarildi. Ularning old tomonida Suxarto, orqa tomonida esa Jakartaning Soekarno-Xatta aeroporti tasvirlangan bo‘lib, Indoneziya taraqqiyotining ramzi bo‘lgan samolyot havoga ko‘tarilgan. 1999-yilda 100 000 polimer kupyura chiqarildi, chunki Indoneziya banki ularni qalbakilashtirish qiyinroq va eskirish ehtimoli kamroq boʻladi, deb hisobladi. Biroq, banknotalar banklar bilan mashhur emas edi. 2004-yilda ular qogʻoz banknotlarni chiqarishga qaytishdi.

2004—2005-yillardagi banknotalar muomalaga chiqarishda asta-sekin 1998—2001-yillardagi nashr almashadi. 1997-yilgacha chiqarilgan banknotalar haqiqiy emas, lekin Indoneziya Bankida almashtirilishi mumkin.

Muomalada **1000**, **2000**, **5000**, **10 000**, **20 000**, **50 000** va **100 000** soʻmlik banknotalar mavjud. Bundan tashqari, toʻlov vositasi boʻlgan, ammo juda kam uchraydigan oʻtgan yillardagi oʻxshash va kichikroq nominaldagi banknotalar mavjud.

### 2000-yilgi toʻplam

| 2000-yilgi toʻplam |
| --- |
| Rasm | Denominatsiya (rupiy) | Oʻlchamlari (mm) | Asosiy ranglar | Tavsif | yillar ozod qilish |
| Old tomoni | Orqa tomon | Old tomoni | Orqa tomon |
|  |  | 1000 | 141×65 | feruza | kapitan Pattimura portreti | Tidor orolidagi vulqon, baliqchi bilan qayiq | 2000—2009 2011—2013-yillar |
|  |  | 2000 | 141×65 | jigarrang kulrang | shahzoda Antasarining portreti | Raqsli Dayaklar | 2009-yildan beri |
|  |  | 5000 | 143×65 | jigarrang yashil | Tuanku Imom Banjol portreti | Milliy libosdagi to‘quvchi | 2000-yildan beri |
|  |  | 10 000 | 145×65 | binafsha pushti | Sulton Badoruddin II portreti | Palembangdagi anʼanaviy uy | 2000—2009 2010—2015-yillar |
|  |  | 20 000 | 147×65 | yashil | Oto Iskandar di Nata portreti | plantatsiyadan choy terish | 2004-yildan beri |
|  |  | 50 000 | 149×65 | koʻk | Gusti I Ngurah Rayaning portreti | Beratan koʻli atrofida. Bali | 2005-yildan beri |
|  |  | 100 000 | 151×65 | qizil | Sukarno va Muhammad Xatta portreti | Xalq vakillari kengashi (parlament) binosi | 2004-yildan beri |
| Rasm shkalasi millimetr uchun 1,0 piksel. |

### 2016-yilgi toʻplam

| 2016-yilgi toʻplam |
| --- |
| Rasm | Denominatsiya (rupiy) | Oʻlchamlari (mm) | Asosiy ranglar | Tavsif | yillar ozod qilish |
| Old tomoni | Orqa tomon | Old tomoni | Orqa tomon |
| </img> | </img> | 1000 | 141×65 | sariq kulrang | Kut Nyak Meutia | Tifa raqqosi va Bandaneyra qal’asi | 2016-yildan beri |
| </img> | </img> | 2000 | 141×65 | kulrang | Muhammad Husni Tamrin | Tari Piring raqqosi va Sihanok kanyoni | 2016-yildan beri |
| </img> | </img> | 5000 | 143×65 | sariq jigarrang | Idhom Xolid portreti | Gambyong raqqosi va Bromo vulqonining tasviri | 2016-yildan beri |
| </img> | </img> | 10 000 | 145×65 | binafsha kulrang | Frans Kaysiepo portreti | Pakarena raqqosi va Vakatobi milliy bogʻi tasviri | 2016—2017-yil |
| </img> | </img> | 20 000 | 147×65 | yashil kulrang | Sem Ratulanga portreti | Gong raqqosi va Deravan orolining tasviri | 2016—2017-yil |
| </img> | </img> | 50 000 | 149×65 | koʻk koʻk | Xuanda Kartavijaya portreti | Legong raqqosi va Komodo milliy bogʻining tasviri | 2016—2017—2020-yillar |
| </img> | </img> | 100 000 | 151×65 | pushti qizil | Sukarno va Muhammad Xatta portreti | Tari Piring raqqosi va Raja Ampat orollari | 2016-yildan beri |
| Rasm shkalasi millimetr uchun 1,0 piksel. |

### Esdalik banknotalari

| Indoneziyaning esdalik banknotalari |
| --- |
| Rasm | Denominatsiya (rupiy) | Oʻlchamlari (mm) | Asosiy ranglar | Tavsif | yillar ozod qilish |
| Old tomoni | Orqa tomon | Old tomoni | Orqa tomon |
| </img> | </img> | 75 000 | 150×65 | qaymoqrangqizil | Sukarno va Muhammad Xatta Mustaqillik deklaratsiyasi paytida bayroq koʻtarish marosimi , Jakarta metrosi va ark koʻprigi oldida | Milliy libosdagi bolalar Indoneziya xaritasi | 2020-yil |

Manbalar
--------

1. ↑  *Lockie, Alex* „How the world's currencies got their names". *Independent.co.uk* (18-mart 2016-yil). Qaraldi: 27-aprel 2022-yil.
2. ↑  Bank to redenominate rupiah Wayback Machine saytida arxivlandi (7 August 2010).
3. ↑  *developer, medcom id* „BI Tarik 4 Uang Kertas Emisi 1998 dan 1999 dari Peredaran" (id). *medcom.id* (25-iyun 2018-yil). Qaraldi: 21-oktabr 2020-yil.

Havolalar
---------

* Indoneziya banknotlari galereyasi(olm.) )(ingl.) )