recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Nitrosellulozali yelim.
Polipropilen.
Yelimdan ishlangan buyumlar.
**Yelim** — asosan suyuqlangan yuqori molekular anorganik, koʻpincha organik moddalar yoki ularning eritmalari. Turli materiallarni bir-biriga yopishtirish uchun ishlatiladi. Yelim tarkibida qotiruvchi moddalar va qoʻshimchalar, mas, toʻldiruvchilar, erituvchilar, stabilizatorlar, plastifikatorlar, elastifikatorlar boʻladi. Qoʻshimchalar yelimning qovushkokligini, qotish tezligini, mustahkamligini, qattiqligini, issiqqa va sovuqqa chidamliligini oshiradi. Yelim suyuk (eritmalar, emulsiyalar, yakka monomerlar), quyuk yoki qattiq (donador, unsimon, ipsimon) boʻlishi mumkin. Yelimlar oddiy, konstruksion (mashinalar, uchuvchi apparatlar, qurilish konstruksiyalari va boshqani yigʻishda qoʻllaniladigan) va maxsus (yopishkok tasmalar) turlarga ajratiladi. Bundan tashqari, ular tabiiy va sintetik boʻladi. Tabiiy yelim hayvonlar va oʻsimliklar (kraxmal) mahsulotlaridan olinadi. Aksarisi namlikka chidamsiz, o'z kuchini ancha tez yoʻqotadi, chiriydi. Yogʻoch, qogʻoz va boshqa buyumlarni elimlash uchun qoʻllaniladi. Sintetik yelim (smola) — polimerlar eritmasi, emulsiyasi, shuningdek, erituvchi qoʻshilmagan smolalardan iborat. Namlik, issiq-sovuqqa, har xil temperatura, moylar, suyuq yonilgʻilar, turli zamburugʻlar taʼsiriga yaxshi chidaydi. Metall, chinni, yogʻoch, faner, penoplast, plastmassalar, organik oinalarni elimlash uchun ishlatiladi. Rezina yelim — kauchuklar (tabiiy va sintetik) yoki rezinali aralashmalarning organik erituvchilari (asosan, benzin)dagi eritmasi. Rezinani metallga, yogʻochga, sementga yopishtirishda ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Havolalar
---------

* Влияние пластмасс на здоровье
* Упрощенная и аппаратурная идентификация пластмасс (Wayback Machine saytida 2014-03-08 sanasida arxivlangan)
* Сварка пластмасс, сущность процесса сварки пластмасс (Wayback Machine saytida 2013-08-08 sanasida arxivlangan)
* Учёные создали пластик из сахара (Wayback Machine saytida 2014-03-10 sanasida arxivlangan)
* Plast-Tech.ru — Полимеры. Всё о переработке пластмасс.
* ПЛАСТМАССОВАЯ ЧУМА: Бороться или махнуть рукой?
* Получение пластмасс, видео
* Классификация пластмасс
**Doroti Ketrin Jen Tompson** (1923-yil 30-oktyabr — 2011-yil 29-yanvar) — britaniyalik tarixchi, chartistlar harakati tarixi boʻyicha yetakchi mutaxassis. 1943-yilda Kembrij universiteti Girton kollejiga oʻqishga kirgan.

Hayoti
------

Doroti Tompson London janubi-sharqidagi Grinvichda tugʻilgan. 1942-yildan u Kembrijdagi Girton kollejida tarix fakultetida tahsil oldi, u yerda Kommunistik partiyada faol boʻlgan va Kommunistik partiya tarixchilari guruhi yigʻilishlarida qatnashgan.

1945-yilda u boʻlajak turmush oʻrtogʻi, tarixchi Edvard Palmer (Tompson) bilan uchrashdi. Ular Yugoslaviyada temir yoʻl qurishga yordam berishganidan soʻng turmush qurishdi va Gʻarbiy Yorkshirdagi Galifaksga joylashishdi.

Urush paytida u Shellda chizmachi boʻlib ishlagan, bu esa uning oʻqishni yakunlashiga toʻsqinlik qilgan. Biroq, u oʻz faoliyatini tarixchi sifatida davom ettirdi va siyosiy hayotda ishtirok etdi. 1948-yilda u tarixchi Edvard Tompson bilan oila qurdi va u bilan Galifaksga koʻchib oʻtdi. U uchta farzandni dunyoga keltirdi.

Eri E. P. Tompson bilan u Buyuk Britaniya Kommunistik partiyasidagi muxolif guruhning bir qismi boʻlib, u 1956-7 yillarda „New Reasoner" sotsialistik gumanistik jurnalini yaratdi, bu yerda uning vakolati uning asosiy roli „biznes menejeri" ekanligini anglatardi. U kommunistlar bilan aloqani uzdi va oʻzini sotsialist deb tan oldi. U yozuvchilar, rassomlar, tarixchilar va kasaba uyushmalari vakillari bilan koʻplab shaharlarda yangi chap klublarni tashkil etishda ilhomlantirdi; u Shotlandiya konchilar chempioni Lourens Deyli va Gerti Rosh kabi shaxslarni hayratda qoldirdi.

1968-yilda Doroti Tompson Birmingem universitetida oʻqituvchi boʻlib ishga kirgan va 1968-yildan 1988-yilgacha tarix fakultetida ishlagan.

1970-yilda Tompson Birmingem universitetining Tarix fakultetiga oʻqituvchi etib tayinlandi va u yerda 1988-yilgacha ishladi. Shuningdek, u AQSh, Kanada, Yaponiya, Xitoy va boshqa universitetlarda bir necha marta tashrif buyurgan olim boʻldi. Tompsonning chartizm, Irlandiya va ayollar tarixi haqidagi asarlarining ahamiyati xalqaro miqyosdagi olimlar tomonidan eʼtirof etilgan.

Eʼtirofli mehnatlari
--------------------

* Birinchi chartistlar (1971).
* Chartistlar harakatining bibliografiyasi: 1837-1976 (J. Xarrison bilan; 1978).
* Uels va Irlandiyada chartizm (1987).
* 19-asrda Britaniya ayollari (1989).
* Renegatlar: Sinf, jins va millat (1993).
* Autsayderlar: Sinf, jins va millat (1993).
* Chartizm tasvirlari (Stiven Roberts bilan tahrirlangan) (1998).
* Doroti Tompson va Keyt Tompson tomonidan tahrirlangan Frenk Tompsonning tanlangan sheʼrlari (2003).
* Chartizm fazilati: Doroti Tompsonning insholari (Stiven Roberts bilan tahrirlangan) (2015).

Eslatmalar
----------

1. 1 2  Rowbotham, Sheila. „Dorothy Thompson obituary". *The Guardian* (6-fevral 2011-yil). Qaraldi: 22-oktabr 2020-yil.
**James Parsons** (talaffuzi: *Jeyms Parsons*; 1973-mart 24-yil Xyuston shahrida tugʻilgan) — amerikalik aktyor. U CBS telekanalining "Katta portlash nazariyasi" komediya serialida Sheldon Kuper rolini oʻynaganligi bilan mashhur. Parsons oʻz ijrosi uchun koʻplab mukofotlarga sazovor boʻldi, jumladan, komediya serialidagi eng yaxshi aktyor uchun toʻrtta Primetime Emmy mukofoti va komediya yoki musiqiy serialidagi eng yaxshi bosh rol ijrochisi uchun Oltin globus mukofoti.

2011-yilda Parsons „Oddiy yurak" filmida Tommy Botrayt rolida Brodveyda debyut qildi, buning uchun u Drama Desk mukofoti nominatsiyasini oldi. U xuddi shu nomdagi pyesa moslashuvida xuddi shu rolni takrorladi va yettinchi Emmi mukofotiga, miniserial yoki filmdagi eng yaxshi yordamchi aktyor uchun mukofotiga nomzod boʻldi.

Yoshlik yillari
---------------

Parsons Texasning Xyuston shahrida tugʻilib oʻsgan, (avtohalokatda vafot etgan) va Judi Enn (nee) MakKnight), oʻqituvchi. Uning singlisi Julie Enn Parsons ham oʻqituvchi.

Faoliyati
---------

Shaxsiy hayoti
--------------

Parsons Nyu-Yorkda Gremersi ] yaqinida yashaydi, shuningdek, Los-Anjelesda qarorgohiga ega.

2012-yil 23-mayda The New York Times gazetasida chop etilgan maqolada Parsons gey ekanligi va soʻnggi oʻn yil davomida aloqada boʻlganligi qayd etilgan. Uning eri 2002-yilda tanishgan badiiy direktor Todd Spivak. Ular 2017-yil 13-mayda Nyu-Yorkda turmush qurishdi. Marosim Rokfeller markazining Rainbow zalida Chuppah ostidagi yahudiy diniy qonunlariga koʻra boʻlib oʻtdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Monitor". *Entertainment Weekly*. № 1252. Mar 29, 2013. 30-bet.
2. 1 2  „Biography" (2013-yil 29-dekabr). 2013-yil 29-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 4-noyabr.
3. ↑  „Jim Parsons weds Todd Spiewak in New York".  www.msn.com. 2017-yil 18-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 4-noyabr.
4. ↑  „Jim Parsons buys Gramercy Park penthouse for $2.8M" (en). *The Real Deal New York* (2014-yil 16-dekabr). 2017-yil 12-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 4-noyabr.
5. ↑  Getlen, Larry. „'Big Bang Theory' Nerd May Get The Girl". *New York Post* (2009-yil 27-aprel). 2012-yil 7-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 2-noyabr.
6. ↑  *Healy, Patrick* „Stalked by Shadows (and a Rabbit)". *The New York Times*.  The New York Times Company (2012-yil 23-may). 2018-yil 30-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 3-avgust.
7. ↑  „Jim Parsons Weds Longtime Partner Todd Spiewak" (en). *The Hollywood Reporter*. 2017-yil 7-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 4-noyabr.
8. ↑  „Jim Parsons and Todd Spiewak Are Married" (en). *E! Online*. 2017-yil 7-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 4-noyabr.
9. ↑  „Mayim Bialik celebrated Jim Parsons wedding to Todd Spiewak" (en). *The PinkNews*. 2017-yil 17-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 16-may.
**Jon Milton** (1608.9.12 -London — 1674.8.11) — ingliz shoiri, publitsist, siyosiy arbob. Kembrij universitetini tugatgan (1632). Asarlarini ingliz, italyan va lotin tillarida yozgan. Ilk asarlari — "Shekspirga" sheʼri (1630), "Xushchaqchaq" va "Xayolchan" deb nomlangan qoʻshaloq asari (1632), "Qomus" dramatik dostoni (1634), "Lyusidas" marsiyasi (1632). Milton 1638—39 yillarda Fransiya va Italiyaga sayohat qilgan. 1640-yildan Angliya burjua inqilobi gʻoyalarini qoʻllab-quvvatlagan. "Areopagitika" (1644) risolasida matbuot erkinligini yoqlab chiqqan. 1649—52 yillarda burjua inqilobi arbobi O.Karomvelning xalqaro davlat yozishmalarini olib borgan. "Sanamkush" (1649), "Ingliz xalqini ximoya qilish" (1650, 1654) va boshqa asarlarida xalqning mustabid hukmdorlarni yoʻq qilish huquqi borligini taʼkidlaydi. Styuartlar sulolasi qayta tiklangandan keyin mashaqqatli hayotga giriftor boʻlgan shoir oʻzining mashhur asarlari — "Yoʻqotilgan jannat" (1667), "Topilgan jannat" (1671) dostonlarini yaratadi. Dostonlar mazmuni "Injil"dan olingan boʻlsada, diniy mazmun orqali davrning dolzarb masalalarini —xalq ommasining monarxiya va zulmning barcha shakllariga qarshi noroziligini aks ettirgan. Soʻnggi asari — "Isyonkor Samson" temperaturagediyasida Angliya burjua inqilobi va M. dunyoqarashiga xos boʻlgan qaramaqarshiliklar oʻz ifodasini topgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Brendi
**Brendi** (gollandcha brandewijn — haydalgan vino) — uzum vinosini haydab olinadigan yoki achitilgan meva, rezavor meva sharbatidan tayyorlanadigan kuchli alkogol ichimlik. 16-asrda Fransiyaning Sharanta viloyatida paydo boʻlgan. Tayyorlash usuli va kuvvatiga koʻra 3 turga boʻlinadi; oʻtkir B.— achigan sharbat va uzum turpini distillab olinadi, tarkibida spirt miqdori 80—90% ga boradi. Spirt qoʻshilgan vinolar tayyorlashda ishlatiladi. Grappa — sharbati presslab olingan uzum turpini havo kirmaydigan oʻralarda achitib, ikki marta haydash usuli bilan olinadi (spirt miqdori 70— 80%). Distillangan suv qoʻshib alkogol ichimlik tayyorlanadi. Ch i n B. (tarkibida spirt miqdori 57—72%) faqat vino yoki achitilgan sharbatlardan tayyorlanib, yetilishi uchun muayyan muddat saqlanadi. Ichimlikning bu turi koʻpgina mamlakatlarda B. nomi bilan mashxur. B.ni ishlab chiqarish texnologiyasi xom ashyo distillash usuli va texnikasi, saqlash sharoitlari, muddati va boshqa ga bogʻliq. Odatda, B. dub bochkalarda kamida 3 yildan, markalisi 7 yildan koʻproq saqlab turiladi. B. uchun asosiy xom ashyo sifatida uzum sharbati ishlatiladi, lekin boshqa meva sharbatlaridan ham tayyorlash mumkin. B. koʻpgina mamlakatlarda ishlab chiqariladi. Fransiya, Italiya, Gresiya, AQSH, Ispaniya B.ni eksport qiluvchi davlatlar qatoriga kiradi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bakteriyemiya** (bakteriyalar va yun. haima — qon) — qonda bakteriyalar boʻlishi. Bakteriyalar odam va hayvonlar qoniga teri va shilliq pardalar shikastlanganda, shuningdek limfa tugunlari, tomirlar sistemasi va boshqa aʼzolar patologik jarayondan oʻzgarganda kiradi. Koʻpgina infeksion kasalliklar — leptospirozlar, toshmali va qaytalama terlamalar, tulyaremiyada kuzatiladi. B. ayniqsa ichak infeksiyalari (ich terlama, paratif, salmonellyozlar, brutsellyoz va h.k.)ga xos, bu kasalliklarda B. patologik jarayonning yoyilib ketishiga sabab boʻladi. B. kasallikning oʻtkir davrida yaqqolroq koʻrinadi. Ionlashtiruvchi nurlar taʼsir etganda tabiiy immunitetning buzilishi, antitelolarning kam ishlanishi, leykotsitlar kamayishi va ularda fagotsitoz qobiliyatining susayishi, toʻqima toʻsiqlari oʻtkazuvchanligining zoʻrayishi va boshqa bir qancha omillar taʼsirida kelib chiqadi. Organizm B.ni yenggan sayin bakteriyalar qonda kamayib, tamomila barham topadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dereköy** (bolgarcha: *Дерекьово*) – Turkiya gʻarbidagi Marmara viloyati, Qirklareli viloyatining Qirklareli tumaniga qarashli qishloq. Aholisi 432 nafar (2022). Bu Bolgariya va Turkiya oʻrtasidagi uchta quruqlikdagi chegara oʻtish punktlaridan biridir.

Geografiyasi
------------

Qishloq Strandja togʻlarida joylashgan, 20 km shimolda Kırklareli markazi shuningdek Bolgariya bilan chegaradosh hisoblanadi.

Tarixi
------

XIX asrda Derekoʻy Qirklarelining Kaza hududidagi bolgar qishlogʻi boʻlib, u oʻz navbatida Edirne viloyatida edi. 1873 -yilda qishloqda 1684 bolgar va 360 xonadon mavjud edi. 1877-1878-yillardagi Rus-Usmonli urushidan soʻng, Derekoydan birinchi oilalar Razgrad va Tutrakanga yangi suveren Bolgariyaga koʻchib ketishdi. Ljubomir Miletitsch tomonidan taqdim etilgan statistik maʼlumotlarga koʻra, Dereköyda 1900-yilda 150 ga yaqin aholi xonodonni va 634 aholisi boʻlgan, ularning barchasi nasroniy bolgarlar edi.

1912-yilda Bolqon urushi boshlanganidan keyin Dereköydan 16 nafar koʻngilli Bolgariya armiyasining Makedoniya-Edirne-koʻngillilar korpusida jang qilishadilar. Ikkinchi Bolqon urushi boshlanganidan keyin turk armiyasi sharqiy Frakiyani qaytarib olgach, Derekoyning butun bolgar aholisi Bolgariyaga qochib ketdi.

Chegara
-------

Chegarani oʻtkazish punkti taxminan 11 km markazidan shimoli-gʻarbda joylashgan. U 1970 -yilda ochilgan. 17,811 m2 maydonni egallaydi. Ob’ektlarni modernizatsiya qilish hali ham davom etmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  Köy, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.
2. ↑  „Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2022, Favorite Reports" (en) (XLS).  TÜİK. Qaraldi: 2023-yil 13-mart.
3. ↑  *Makedoniya i Odrinsko. Statistika na naselenieto ot 1873 g.* Makedonski nauchen institut (deutsch: Makedonien und Regieon Edirne. Bevölkerungsstatistik von 1873; Makedonisches wissenschaftliches Institut, Sofia, 1995, Seite 32–33.
4. ↑  Ljubomir Miletitsch: *Razorenieto na trakiyskiteѣ bʼlgari prezʼ 1913 godina* (bulg. Razorjawaneto na trakijskite balgari prez 1913 godina), Verlag Balgarski Bestseller, Sofia, 2003, S. 297, ISBN 954-9308-14-6
5. ↑  *Makedono-odrinskoto opʼlchenie 1912-1913 g. Lichen sʼstav*, Bulgarischer Zentralarchiv, Sofia, 2006, S. 842.
6. ↑  „Dereköy Kapisi" (Turkish).  Dereköy Gümrük Müdürlüğü. Qaraldi: 2012-yil 13-oktyabr.
**Murmansk** (ruscha: *Мурманск*), 1917-yilgacha **Romanov-na-Murmane** (ruscha: *Романов-на-Мурмане*) — Rossiya Federatsiyasining Murmansk viloyatidagi shahar. Ushbu viloyatning maʼmuriy markazi, «Qahramon shahar» maqomiga ega (1985). Rossiyaning shimoliy qutbgai yaqin hududidagi eng yirik shaharlardan biri. Barens dengizining Kola qoʻltigʻi sohilidagi muzlamaydigan port. Temir yoʻl stansiyasi. Aholisi 388,3 ming kishi (1998). Sanoatining asosiy tarmoqlari — baliq ovlash va baliqni qayta ishlash, kema tuzatish, qurilish materiallari ishlab chiqarish Murmanskda temperatural, seld ovlash va qabul-transport flotlari bor. Qutb ilmiy tadqiqot va dengiz baliqxoʻjaligi va okeanografiya loyihalash institutlari, 3 oliy oʻquv yurti, 3 teatr, oʻlkashunoslik, badiiy, harbiydengiz muzeylari bor. Murmansk Kola qoʻltigʻida dengiz porti qurilishi va Murmansk temir yoʻl oʻtkazilishi munosabati bilan vujudga kelgan. 1930-yildan Murmansk Shimoliy dengiz yoʻlining boshlanish joyi. Ikkinchi jahon urushi yillarida Murmansk porti muhim strategik ahamiyatga ega boʻldi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ichki Mongoliya** — Xitoy tarkibidagi muxtor rayon. Mamlakat shimolida. Maydon 1,2 mln. km2. Aholisi 23,5 mln. kishi (1998); xitoy, mongol, dungan, manjur, koreys, evenk va boshqalar yashaydi. Maʼmuriy markazi — Xux-Xoto shahri. Qadimda Ichki Mongoliya hududi janubiy mongol knyazliklari tasarrufida boʻlgan, 1636-yilda manjurlar qoʻl ostiga oʻtgan. Ular key-inchalik Xitoyda oʻz hukmronligini oʻrnatganlar va bu hudud Xitoy tarkibiga kirgandan soʻng Ichki Mongoliya deb atala boshlagan. 1931–45 yillarda Ichki Mongoliyani yaponlar bosib olgan. 1945-yilda ulardan ozod qilingan.

Ichki Mongoliyaning sharqiy qismida Katta Xingan togʻlari (bal. 1949 m gacha) va Sunlyamo tekisligining bir qismi, gʻarbiy qismida Bargi tekisligi, Gobi choʻlidagi yassitogʻlik, Inshan togʻlari va Ordos platosi bor. Yer yuzasining balandligi kup joylarda 500–1500 m, eng baland qismi 3000 m.

Iqlimi keskin kontinental. Yanvarning urtacha temperaturasi shimolida –30°, janubida –6°, iyulniki shimolida 20°, janubida 24°. Yillik oʻrtacha yogʻin 100–500 mm. Ichki Mongoliyaning shim.da tayga oʻrmonlari, markaziy qismida boshokli dasht oʻsimliklari oʻsadi. Eng katta daryosi — Xuanxe. Koʻl koʻp.

Ichki Mongoliya–agrar rayon, yalpi mahsulot qiymatining 3/4 qismini qishloq xoʻjaligi beradi. Dehqonchilik yetakchi oʻrinda. Hududining 1/10 qismidan koʻprogʻi haydaladi. Asosan, donli ekinlar ekiladi. Chorvachilik qishloq xoʻjaligidan olinadigan mahsulot qiymatining 1/3 qismini beradi (mamlakatdagi mavjud chorvaning 10% i Ichki Mongoliyaga toʻgʻri keladi). Oziq-ovqat, toʻqimachilik, koʻnchilik sanoatlari rivojlangan. Mahalliy xom ashyo bazasida qora metallurgiya, energetika, mashinasozlik va boshqalar tarmoqlar vujudga kelgan. Yogʻoch tayyorlanadi. Yakshidagi qogʻoz kti mamlakatdagi eng yirik qogʻoz kombinatlaridan biridir. Pekin – Baotou temir yoʻl Ichki Mongoliyani Xitoyning shim.sharqi va sharqi bilan, Szinin – Erlyan temir yoʻl. Mongoliya bilan bogʻlaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Ichki Mongoliya" *OʻzME*. I-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Maymunlar** (Simia) - primapiar turkumiga mansub yuksak rivojlangan sut emizuvchilar kenja turkumi. Odam ham shu kenja turkumga kiradi. M.lar keng va tor burunli M.lar guruhiga bulinali. Keng burunli M. Markaziy va Janubiy Amerikada, tor burunli M. Osiyo va Afrikada tarqalgan. Tor burunli M. martishkalar va odamsimon M. oilasiga boʻlinali. Olamsimon M.ga shimpanze, gorilla, orangutan, gibbon kiradi. M. gavdasining uzunligi 16 sm dan (oʻynoqi maymunlar) 2 m gacha (gorilla). Vazii 400 g dan 200 kg gacha. Daraxtda va yerda xayot kechiradi. Koʻpchilik M. qoʻl va oyogʻining bosh barmogʻi boshqa barmoqlariga qarama-qarshi joylashgan boʻlib, daraxtlar shoxiga osilishga va buyumlarni ushlashga moslashgan. Barmoqlarida tirnoqlari bor; oʻmrov suyagi rivojlangan. M.ning koʻrish, eshitish va tuygʻu organlari yaxshi rivojlangan, hidni yaxshi sezmaydi. Bosh miyasi nisbatan yirik, bosh miya katta yarim sharlari yuzasida burmalar koʻp. Kalla qutisi skeleti yuz skeletiga nisbatan yirik. Mimika muskullari yaxshi rivojlangan. Tishlarining tuzilishi, soni, joylashishi odamnikiga oʻxshash. Lekin kurak tishlarining birmuncha yirik uzunroq va liastemasi (tish oraligʻi) boʻlishi bilan odamnikidan farq qiladi. Dumlari uzun (koat) yoki rudiment holatda (odamsimon maymunlar). Keng burunli maymunlar dumi gajaksimon shaklda. Urgochilarining sut bezlari bir juft, koʻkragila joylashgan. M. gala boʻlib yashayli. Boʻgozlik davri 3—9 oy. 1—2 ta bola tugadi. Tutqinlikda ham koʻpayadi. M. asosan, oʻsimlik va mevalar bilan oziqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Rashid Samarqandiy**(11-asr, Samarqand shahri – 12-asr, Tabriz shahri) – fors shoiri, munajjim olim.

Hayoti
------

Rashid Samarqandiy 11-asrda Samarqandda tugʻilgan. Uning nechanchi yili tugʻilganligi haqida maʼlumotlar boʻlmasa-da, 11-12-asrlarda yashagan fors shoiri ekanligi haqida maʼlumotlar yetib kelgan.

Rashid Samarqandiy haqidagi maʼlumotlarning aksariyat qismini Hermen Ettening „Fors adabiyoti tarixi" kitobidan olish mumkin. Rashid Samarqandiy madrasada tahsilini tamomlaganidan soʻng, qoraxoniylar va saljuqiylar sulolasidagi saroylarida xizmat qildi. Rashid Samarqandiy 12-asr boshlarida Qoraxoniylar davlati podshohi boʻlgan Xizrxonning shaxsiy shoiri boʻlgan. Rashid Samarqandiy Xizrxonga Qoraxoniylar davlati haqida yozgan 4 misralik sheʼri uchun 4 ta oltin suvi yugurtirilgan idishni sovgʻa qiladi. Rashid Samarqandiy yozgan sherlarning aksariyat qismi vatanparvarlik ruhida yozilgan edi. U fors shoiri Rudakiyning ijodidan ilhom olgan holda, sheʼrlarini yozgan. Rashid Samarqandiy garchi Qoraxoniylar tarixi va ularning davlatlari haqida yozma maʼlumotlar yozgan boʻlsa-da, Qoraxoniy hukmdorlarning tazyigʻiga uchradi. Ularning Rashid Samarqandiyga bergan bosimining asosiy sababi, Rashid Samarqandiy davlatdagi kundalik turmush paytidagi muammolarni hajv yoʻli bilan kulgiga oladi. Xalqning Qoraxoniylarga nisbatan ishonchi tushib ketaveradi. Bundan soʻng u shaharlardan shaharlarga koʻchib yurishga majbur boʻldi. Rashid Samarqandiy 1174-yili Saljuqiy hukmdor Toʻgʻonshoh va Ardasherlarning saroylariga borib, hujjatlar ishlari bilan shugʻullangan. Hujjat ishlari bilan birgalikda, Saljuqiylar davlatining tashqi siyosatiga ham oʻz hissasini qoʻshdi. Boshqa qoʻshni davlatlarning Saljuqiylar bilan yaqinlashuviga asosiy sabab, aynan, Rashid Samarqandiy tayyorlagan shogirdlarining ijodiy ishlari edi.

Rashid Samarqandiy munajjim ham edi. U yulduzlarni joylashuviga oid qisman maʼlumotlarni yozib qoldirgan. U oʻzini Farobiyning shogirdi deb bilar edi.

Rashid Samarqandiy umrining oxirlarida barcha narsalardan voz kechib, tarkidunyo qiladi. U 12-asrda Erondagi Tabriz shahrida vafot etadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Абуабдуллоҳ Ҷаъфар ибни Муҳаммад ибни Ҳаким ибни Абдураҳмон". Qaraldi: 16-sentabr 2023-yil.
2. ↑  „Ҷавоби Рашидии Самарқандӣ ба Амъақи Бухороӣ (мутолиа)". Qaraldi: 16-sentabr 2023-yil.
**Hasanpaşa** — Turkiyaning Burdur viloyati Tefenni tumaniga qarashli qishloq. Aholisi 533 nafar (2021). 2013-yilda qayta tashkil etilishidan oldin u shaharcha (*belde*) edi. Tefennigacha bo'lgan masofa 14 kilometr (8.7 mi) va Burdurgacha 92 kilometr (57 mi).

Shaharga turkmanlarning Kinali qabilasi asos solgan. 14-asr boshlarida Hamidoʻgʻli Beylikning bir qismi boʻlgan. Aholi posyolkasining mahalliy hokimi Hasan posho bo‘lib, aholi punkti atrofidagi qaroqchilarni o‘ziga bo‘ysundirgan va ushbu hodisaga ko'ra aholi punktiga shunday nom berilgan. 1331-yilda Hasanpaşa Usmonli imperiyasining bir qismi bo'lgan. 1993-yilda Hasanpaşa shaharchaning markazi deb e'lon qilindi. Shahar iqtisodiyotining asosiy tarmoqlari dehqonchilik va chorvachilik orqali kun kechiradilar. Don va qand lavlagi asosiy ekinlar hisoblanadi. "Ramtosh" yogʻoch konserva zavodi ham shahar iqtisodiyotiga hissa qoʻshmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  Köy, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 30 January 2023.
2. ↑  „Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2021" (tr) (XLS).  TÜİK. Qaraldi: 2023-yil 30-yanvar.
3. ↑  Law No. 6360, *Official Gazette*, 6 December 2012 (turkcha).
4. ↑  Mayor's page (turkcha)
**Diktatura** (lotincha: *dictatura* — cheklanmagan hokimiyat) — davlat hokimiyatini nodemokratik usullar bilan amalga oshirish tizimini ifodalovchi tushuncha, avtoritar yoki totalitar rejim. Diktaturaga asoslangan siyosiy rejimdagi hokimiyatda, bir shaxs — diktator yoki bir necha shaxslarning qoʻlida markazlashadi, siyosatda zoʻravonlik va terror kuchayadi. Diktatura oʻrnatilganligi diktatorlik hokimiyatining cheklanmaganligi va nazoratsizligi, konstitutsiya eʼlon qilgan demokratik huquqlar va erkinliklar toptalishi, vakillik organlarining huquqlari cheklanishi bilan ajralib turadi. Hokimiyat toʻgʻridan-toʻgʻri zoʻravonlikka tayanadi. Odatda, yirik ijtimoiy guruhlar Diktaturani ifoda etuvchi kuch sifatida namoyon boʻlsa ham, u bir shaxs yoki bir guruh shaxslarda mujassamlashadi (Qadimgi Rimda harbiy boshliqlar Diktaturasi va triumviratlar, mutlaq monarxlar, hozirgi avtoritar tuzumlar, xuntalar va h. k.). Tarixga koʻra, biron-bir davlatda Diktatur oʻrnatilishi, odatda, ichki oʻzaro kurash gʻoyat keskin tus olgan davrlar bilan bogʻliq boʻlgan (Masalan, Ispaniyada Franko Diktaturasi, natsistlar Germaniyasida fashistlar Diktaturasi, sobiq shoʻrolar davrida Stalin Diktaturasi va b.).

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Kapella (maʼnolari).

**Kapella** (ital. capella — kichik ibodatxona) — 1) katolik va anglikan meʼmorligida uncha katta boʻlmagan inshoot yoki ayrim zodagonlarning oilaviy ibodati uchun moʻljallangan kichik ibodatxona, tabarruk buyumlar saqlanadigan va xor ijro etiladigan joy. Kapella ibodatxonalarda (asosan, yon tomonida yoki xor atrofida), saroy va qasrlarda joylashgan. Shuningdek, alohida Kapellalar ham qurilgan; 2) (musiqada) xor jamoasi. Dastlab faqat qoʻshiqchilardan iborat boʻlgan; keyinchalik, cholgʻu musiqa rivoji natijasida vokal-cholgʻu musiqa jamoalariga aylangan. Oʻzbekistonda xor sanʼati ravnaq topib, turli xor jamoalari, shu jumladan, Oʻzbek davlat filarmoniyasi xor Kapellasi (1952), Oʻzbekiston televideniyesi va radiosi xor Kapellasi (1960) tashkil etilgan; 3) baʼzi maxsus orkestrlarning nomi (harbiy K. raqs Kapellasi va b.); 4) kapella — cholgʻular joʻrligisiz xor ijrochiligi. Professional xor sanʼati uslubi sifatida oʻrta asrlarda katolik cherkovidagi diniy marosimlarda yuzaga kelgan. Niderland maktabi namoyandalari, Italiya kompozitorlari (J. Palestrshsh va b.) ijodida oʻz choʻqqisiga koʻtarilgan. Uygʻonish davridan boshlab kapella uslubi dunyoviy xonandalik sanʼatida, xususan, madrigal turidagi xonaki vokal janrida rivojlandi. Unda inson ovozining boyligi va goʻzalligi toʻla namoyon boʻlganligi uchun turli davr kompozitorlarining bu uslubga qiziqishi kuchayib borgan (F. Shubert, I. Brams, B.Bartok, S. Taneyev, G. Sviridov va b.). Mazkur uslubda kuylash bolgar, gruzin, rus, eston va b. xalklar ijodida ham keng tarqalgan. Oʻzbekistonda M.Burhonov a kapella janri asoschisidir. Uning anʼanalarini Urta Osiyo kompozitorlari va oʻzbek kompozitorlaridan S. Boboyev, M. Nasimov, I. Akbarov, B. Umidjonov, M. Bafoyev va b. davom ettirishgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Francis - Rim papasi
**Katolitsizm** (lotincha: *catholicismus*, grekcha: *καθολικός* - katholikos - umumiy, asosiy) — xristianlikdagi asosiy oqimlardan biri. Katolitsizm diniy taʼlimot va cherkov tashkiloti sifatida 1054-yilda cherkovlarning boʻlinishidan keyin vujudga keldi.XVI asrda Katolitsizmdan protestantizm ajralib chiqdi. Katolik cherkovi qatʼiy markazlashgan, yagona markazi Vatikan, uning birdan-bir boshligʻi — Rim papasi. Katolitsizm xristianlikning asosiy aqida va marosimlarini eʼtirof etadi. Ayni vaqtda oʻziga xos aqidalari ham bor.

Katolitsizm muqaddas ruh faqat xudo-otadan emas, balki xudo-oʻgʻildan ham paydo boʻlgan, Rim papasi Isoning yerdagi noibi, u din va axloq ishlarida gunoh qilmaydi, uning hokimiyati jahon soborlari hokimiyatidan yuqori turadi deb hisoblaydi. Katolitsizm faqat muqaddas yozuv (Bibliya)ni emas, balki muqaddas rivoyatni ham diniy taʼlimotning manbai deb biladi. Katolitsizmda, pravoslaviyedan farqli ravishda, muqaddas rivoyatga katolik cherkovlari jahon soborlarining qarorlari va papaning fikrlari ham qoʻshilgan. Ruhoniylarning uylanmasligi, Bibi Maryam bokira boʻla turib Isonni tugʻishi, uning jismi osmonga koʻtarilib ketishi aqidasini eʼtirof etish, eʼtiqod timsoliga aʼrof aqidasini qoʻshish Katolitsizmga xos xususiyatdir.

Katolitsizm uchun marosimlarni tantanali oʻtkazish, jafo chekkanlarni, avliyolarni izzat-hurmat qilish harakterlidir. Katolitsizmda ibodat asrlar davomida lotin tilida olib borilgan, II Vatikan sobori (1962—65) ibodatni milliy tillardaoʻtkazishga ruxsat bergan. Katolitsizmga koʻproq Foma Akvinskiyning diniy qarashlari asos qilib olingan.
link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Distribution\_of\_Catholics.png|thumb|300x300px|Katoliklar[*sayt ishlamaydi*]
Katolitsizm jahon siyosatida muayyan rol oʻynaydi.’ Katolik cherkov koʻp sonli ruhoniylar, monaxlik ordenlari, klerikal partiyalar, missionerlik tashkilotlari va b.ga ega. Cherkov statistikasiga koʻra, katoliklar 900 mln.ga yaqin kishi. Italiya, Ispaniya, Portugaliya, Fransiya, Belgiya, Avstriya va Lotin Amerikasi mamlakatlarida Katolitsizm hukmron diniy taʼlimot hisoblanadi. Polsha, Vengriya, Chexiya, Slovakiya va Kubada katoliklar dinga ishonuvchi aholining koʻpchiligini tashkil etadi. 20-asrning 60-y.laridan Katolitsizm aqidalari, marosimlari, tashkilotlari va siyosati zamon talablariga moslashtirilmokda.

Yana qarang.
------------

* Katolik cherkovi
* Protestantizm
* Xristianlik

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ivan Alekseyevich Bunin** yodgorligi — rus yozuvchisi, adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti sovrindori I.A.Bunin ning bronza haykali. Haykal Proletar (Levashova) togʻida Oryol shahrida oʻrnatilgan. Mualliflar SSSR Davlat mukofoti va. E. Repin nomidagi RSFSR Davlat mukofoti laureati V. M. Klikov, meʼmor R. I. Semerjiyev.

Tarix
-----

1894-yilda I. A. Buninning ota-onasi Voronejdan Oryol viloyati (hozirgi Lipetsk viloyati) Yelets tumanidagi Butirki fermasidagi meros mulkiga koʻchib oʻtishdi. Boʻlajak yozuvchi atigi uch yoshda edi. Oʻshandan beri uning taqdiri uzoq vaqtdan beri Oryol bilan bogʻliq edi. 1881-1886-yillarda Yelets gimnaziyasida tahsil oldi. 1886 — 1889-yillarda Yelets tumanidagi Ozerki shahrida yashagan, oilasi Butirkidagi yer sotilgandan keyin koʻchib oʻtgan. 1889-yil kuzida u Oryolga joylashdi va „ Oryol xabarnomasi" ning xodimi boʻldi. Bu yerda, Oryolda Buninning birinchi kitobi „Sheʼrlar" (1891) nashr etildi. Tanqidchilarning fikricha, bu yillardagi manzara lirikasi, shuningdek, keyinchalik yozilgan bir qator nasriy asarlar Oryol oʻlkasi haqidagi taassurotlarga toʻla. 1892-yilda yozuvchi Oryoldan Odessaga joʻnab ketdi.. I. A. Bunin nomi Oryolda bir necha bor abadiylashtirilgan. Yozuvchining muzeyi mavjud boʻlib, unda Buninning noyob kolleksiyasi jamlangan. Bunin nomi Oryol mintaqaviy ilmiy universal kutubxonasiga ham berilgan. 1992-yilda kutubxona binosi oldida mashhur adibning byusti ochildi (haykaltarosh O. A. Uvarov). V. M. Klikov ijodiga mansub yodgorlikni oʻrnatish gʻoyasi I. A. Buninning 125 yilligini nishonlashga tayyorgarlik koʻrish paytida paydo boʻldi. Yodgorlik 1995-yil oktabr oyida fuqarolarning katta yigʻilishi bilan ochildi.

Tavsifi
-------

Yodgorlik rus monumental sanʼati anʼanalarida yaratilgan. Yozuvchining bronza siymosi bronza poydevorga oʻrnatilgan. Bunin tik holda tasvirlangan. Qoʻllarini tirsaklarida chalishtirib, yorqin va xayrixoh nigohlari uzoqlarga qaratilgan. Yozuvchi poyiga bronza gulchambar qoʻyilgan. Poydevorda: „Bunin Ivan Alekseyevichga" deb yozilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „И. А. Бунин".  Орёлъ знакомый и незнакомый. Qaraldi: 2014-yil 27-oktyabr.
2. 1 2  „И. А. Бунин".  2RF.ru. 2014-yil 27-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 27-oktyabr.
3. ↑  „Иван Алексеевич Бунин".  Encyclopaedia-Russia.ru. Qaraldi: 2014-yil 27-oktyabr.
4. ↑  „Памятник И. А. Бунину".  rutravtlltr. Qaraldi: 2014-yil 27-oktyabr.

Adabiyotlar
-----------

* Бельский А.*. Город Орёл: Краеведческий словарь*. Орёл: ОГУП «Орловская областная типография «Труд», 2000.
* Коллектив авторов.*. Живая связь времён: Памятники, мемориальные доски г. Орла*. Орёл: Вешние воды, 2004.  (Wayback Machine saytida 2023-06-24 sanasida arxivlangan)
* *Новичихин Е.* Памятник И. А. Бунину в Орле. — 2005.
**Salman Pak** (arabcha: , forscha: سلمان پاک) Bagʻdoddan taxminan 24 kilometr (15 mi) janubda, Dajlaning sharqqa tomon keng yoyilishidan hosil boʻlgan yarim orol yaqinida joylashgan shahar. U shahardagi Salmon al-Forsiy masjidida dafn etilgan deb ishoniladigan Islom paygʻambari Muhammadning sahobasi Salmon al-Forisiy sharafiga nomlangan.

Shahar qadimiy Ktesifon va qadimgi Salavkiya xarobalarini oʻz ichiga olgan qadimiy al-Madaʼin metropolisi bilan chegaradosh. Shuningdek, shahar Saddam Husaynning biologik va kimyoviy qurol dasturlarining asosiy markazi boʻlgan Iroq harbiy obʼekti Salmon Pak inshootiga juda yaqin joylashgan, ammo ularning hech biri topilmagan. Hududda Iroq razvedkasi maxsus operatsiyalar kuchlarini boshqarish uchun foydalanadigan oʻquv maydonchalari ham joylashgan.

Yana qarang
-----------

* Oʻrta Sharq
	+ Mesopotamiya

Manbalar
--------

1. ↑  „سلمان الفارسي - الصحابة - موسوعة الاسرة المسلمة" (ar).  Islam.aljayyash.net. 2013-yil 29-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 25-dekabr.
2. ↑  „Rockets hit Shia tomb in Iraq". *Al Jazeera* (2006-yil 27-fevral). 2019-yil 7-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 5-fevral.
3. ↑  Salman Pak - Iraq Special Weapons Facilities

|  |  |
| --- | --- |
| Iroq geografiyasi | *Iroq geografiyasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Dakota Mills** (1997-yil 3-iyunda tugʻilgan)—amerikalik Sent-Kitts va Nevis futbolchisi, Sent-Kits va Nevis ayollar terma jamoasida markaziy himoyachi sifatida oʻynaydi.

Faoliyati
---------

Mills oʻrta maktabda Hightstown Rams jamoasida oʻynagan, u yerda u butun amerikalik nomzod va butun shtat faxriysi boʻlgan. U yengil atletikada ham qatnashgan va maktabning yilning eng yaxshi sportchisi sifatida tanlangan. Klub darajasida u FC Bucks Fury jamoasida oʻynagan. Kollejda u 2015-yildan 2019-yilgacha Saint Joseph’s Hawks jamoasida oʻynagan. U 2015-yilda birinchi kurs talabasi sifatida Atlantic 10 Conference All-Rookie jamoasiga kiritilgan. U 2016-yilda ECAC All-Star va yilning eng yaxshi hujumkor oʻyinchisi sifatida tanlangan va 2016-yilda NSCAA Mid-Atlantic All-Region ikkinchi jamoasiga kiritilgan. Mills, shuningdek, 2016-yilda Atlantika 10-yilning eng yaxshi hujumchi oʻyinchisi deb topildi va 2016-yilda Atlantic 10 All-Championship jamoasiga, shuningdek, Atlantic 10 All-Conference birinchi jamoasiga 2016 va 2018-da kiritilgan. U mavsumdagi eng koʻp gol (2016-yilda 18 ta) va mavsumdagi eng koʻp ochko (gollar va golli uzatmalar hisobi, 2016-yilda 41) boʻyicha maktab rekordini oʻrnatdi. Hammasi boʻlib u 80 ta oʻyinda maydonga tushib, 39 ta gol urdi va 11 ta golli uzatmani qayd etdi va gollar va ochkolar boʻyicha maktab tarixida ikkinchi oʻrinni egalladi (89).

Mills Sent-Kitts va Nevis ayollar terma jamoasida, jumladan, 2020-yil 29-yanvarda Kanadaga qarshi KONKAKAF ayollar olimpiya saralash chempionatida maydonga tushdi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Mills Nyu-Jersi shtatining East Windsor Township shahrida tugʻilgan va Sent-Jozef universitetida biznes boʻyicha ixtisoslashgan yoʻnalishida tahsil oladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Saint Joseph’s University Womenʼs Soccer Record Book[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  „Canada v Saint Kitts and Nevis". 2021-yil 20-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 18-avgust.
**Quraysh**, qurayshiylar — arab qabilasi. Makka shahri aholisining asosiy qismini tashkil etgan. 10 ta urugʻdan iborat boʻlgan; ulardan eng mashhurlari umayya (bani umayya) va hoshim hisoblangan. Umayya urugʻidan chiqqan quldorlar va savdogarlar johiliyat davrida Makkada hukmronlik qilishgan boʻlsa, Muhammad hoshimiylarga mansub boʻlgan Quraysh qabilasidan umaviylar, abbosiylar va makkalik shariflar sulolasi chiqqan. Soʻnggi davrda Hoshimiylar sulolasi hukmdorlari (Iroqda 1958-yilgacha va Iordaniyada) oʻzlarining shajaralarini Qurayshga bogʻlashadi. Qurʼonning 106-surasi Quraysh nomi bilan ataladi. 

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Dunyo xalqlari haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Alloh | *Islom diniga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Elena Abramovna Davidovich** (1922 yil 24-dekabr, Toshkent – 2013 yil 5-dekabr, Moskva) – sovet va rus arxeologi, numizmat, tarix fanlari doktori (1965).

1945 yilda Oʻrta Osiyo Universitetining (SAGU) tarix fakultetini tugatdi va kafedrada oʻqituvchi boʻlib qoldi.
1965 yilda Elena Abramovna tarix fanlari doktori, 1969 yilda esa professor boʻldi. 1970-yillarning boshlarida akademik B. G. Gʻofurov SSSR Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutining direktori sifatida B. A. Litvinskiy va E. A. Davidovichlarni Moskvaga ishlashga taklif qildi.

Sharqshunoslik institutida Elena Abramovna tarixiy manbalarni oʻrganish boʻlimini boshqargan. Elena Abramovna Markaziy Osiyo va Yaqin Sharqdagi numizmatikani oʻrganish boʻyicha 250 dan ortiq ilmiy ishlarning muallifi boʻlgan.

U 2013 yil 5-dekabrda Moskvada 90 yoshida vafot etdi.

Manbalar
--------

Adabiyotlar
-----------

* Davidovich Ye. A. Istoriya monetnogo dela Sredney Azii XVII–XVIII vv. (Zolotyye i serebryanyye monety Dzhanidov) / Akad. nauk Tadzh. SSR. In-t istorii im. Akhmada Donisha. – Dushanbe: Izd-vo Akad. nauk Tadzhik. SSR, 1964.
* Materialy po metrologii srednevekovoy Sredney Azii // V kn.: V. Khints. Musul’manskiye mery i vesa s perevodom v metricheskuyu sistemu. Ye. A. Davidovich. Materialy po metrologii srednevekovoy Sredney Azii (148 s.). – M. 1970
* Denezhnoye khozyaystvo Sredney Azii posle mongol’skogo zavoyevaniya i reforma Mas‘ud-beka. M. 1972.
* Davidovich Ye. A. Istoriya denezhnogo obrashcheniya srednevekovoy Sredney Azii (mednyye monety Maverannakhra XV – pervoy chetverti XVI v.). – M.: Nauka. Glavnaya redaktsiya vostochnoy literatury, 1983. – 360 s.
Kampung Mortening tepalikdamn koʻrinishi.
Kampung Morten koʻprigi
Kampung Morten boʻylab oʻtgan Malakka daryosi.
**Kampung Morten** Morten qishlog'i — Malayziya shtatidagi Malakka shahri markazidagi tarixiy Malay qishlog'i. Malakka.
U britaniyalik yer soliqlarini yigʻuvchi Frederik Jozef Morten sharafiga nomlangan.
1960-1970-yillar oraligʻida tich joy boʻlgan bu qishloq 1989-yilda Malakkaning saqlash va asrab-avaylash toʻgʻrisidagi qonuniga koʻra tarixiy meros qishlogʻi deb eʼlon qilingandan soʻng sayyohlarning diqqatga sazovor joyga aylandi. Hozirda u yerda 100 dan ortiq anʼanaviy malay uylari joylashgan.

Turistik diqqatga sazovor joylar
--------------------------------

* Villa Sentosa, 20-asr boshidagi badavlat uydagi hayotni aks ettiruvchi Malay tarixiy muzeyi.Villa Sentosa - panorama

Manbalar
--------

1. ↑  „Archived copy". 2015-yil 15-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 14-iyul.
2. ↑  „Malacca's most famous Malay village, Kampung Morten, is named after a british-era collector of land revenue". *Malaysia Premier Property and Real Estate Portal*. 2015-yil 22-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 22-iyun.
3. ↑  „Villa Sentosa". *AmazingMelaka.com*. 2015-yil 4-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 23-iyun.
**Kursenieki** (latvcha: kursenieki, kāpenieki; nemis: Kuren) — Boltiqboʻyidan kelib chiqqan deyarli yoʻq boʻlib ketgan etnik guruh. Ilgari ular sobiq Sharqiy Prussiya hududida Kursh spitida yashaganlar. Kurseniek dialektida — Latviya tilining deyarli yoʻqolgan dialektida, shuningdek, nemis tilida gaplashganlar.

 Kursenieki uyi
Kurshaning qadimgi qabilasining avlodlari, ilgari Kursuda yashagan. Tevtonikni harbiy zomindorlar zabt etganidan soʻng , XIV-XVII asrlarda turli koʻchishlar jarayonida Kuron tupurigʻi deyarli yashamaydigan boʻlib qolgan. Kurland aholisining bir qismi Memel va Sambiya yaqinida joylashdi. Ular eski nomlarini saqlab qolishdi, Kurlandda yashovchi kurshilar esa Latviyaning bir qismiga aylandi.

Kurseniklar nemislar tomonidan assimilyatsiya qilingan. XIX asrning oxirida ularning soni 4000 kishini tashkil etgan. Ikkinchi Jahon urushi oxirida Kursenieki Sharqiy Prussiya aholisining koʻpchiligi Kurshni tashlabMarkaziy Germaniyaga evakuatsiya qilindi.

Madaniyat
---------

 Kursenieki uyi
 Nidadagi Kursenieki Pennant
Dinga koʻra, kurseniklar lyuteranlar edi, Sharqiy Prussiyaning barcha sobiq aholisi kabi, baʼzi qadimiy butparast urf-odatlar saqlanib qolgan. Kurseniekilarning koʻpchiligi ikki tilli edi, ikki yoki hatto uchta tilni bilar edi: ular oilada va baliq ovlashda Kursenieki tilini, kundalik muloqotda nemis tilidan foydalanganlfr (Germaniyada milliy darajada); ibodatda nemis va litva tillari ishlatilgan. Kurseniyeklarning koʻpchiligi baliqchilar edi(shuningdek qarang: kurenalar — Ikkinchi Jahon urushi oldidan foydalanilgan Kursh Spiti baliqchilarining anʼanaviy qayigʻi). Ularning madaniyatiga qiziqish koʻrsatgan birinchi kishi, Memelland hududi harakatining aʼzosi Paul Kvauka edi. Uning „Kurisches Wörterbuch" kitobi juda qimmatli maʼlumot manbai hisoblanadi. KKursenieklarning merosini tasvirlaydigan ishlar, qolgan kurseniekilardan biri Richard Pich davom ettiradi.

Havolalar
---------

* Eva Pluhařova-Grigienė. The Curonian Spit: Identity and Cultural Heritage[*sayt ishlamaydi*]
* Historical features of the northern part of the curonian spit (Wayback Machine saytida 2014-12-20 sanasida arxivlangan)
* Map of languages in Prussia and Memelland, as of 1900 (Olmoncha) large
* Die Kuren
* Rietumbalti un viņu kaimiņi kultūru krustcelēs
* Kursenieki un to valoda Latvijas un latviešu pētījumos un publikācijās
* Paskutinioji kuršininkų karta (Wayback Machine saytida 2015-06-15 sanasida arxivlangan)
* Dalia Kiseliūnaitė. Kuršių Nerijos asmenvardžiai kaip gyventojų etninės sudėties liudininkai. Personennamen der Kurischen Nehrung als zeugen der der ethnischen Zusammensetzung der Bevölkerung
* Baltu identitātes un etnosa saglabāšanās ilgtermiņa perspektīva. Baltų identiteto ir etnoso išlikimo ilgalaikė perspektyva.
Malayziyadagi qishloqAndoza:SHORTDESC:Malayziyadagi qishloq
**Kampung Pasir Putih** — Pasir Gudang, Johor Bahru tumani, Johor, Malayziyadagi qishloq.Bu qishloq 1920-yilda uchta qishloq qoʻshilishi orqali tashkil etilgan.Pasir Gudangda hozirgacha mavjud boʻlgan yagona qishloqdir.Bu qishloq iqtisodiga asosiy hissani qishloq xoʻjaligi va savdo tarmoqlari qoʻshadi .Malayziyaliklar,indoneziyaliklar va pokistonliklar bu qishloqning asosiy aholisi hisoblanadi (oxirgi ikkitasi yaqin atrofdagi fabrikada ishlaydi).

>  {{{1}}}
> 
> 
> 

Kampung Pasir Putixni Kampung Pasir Putix yonida joylashgan Tanjung Puteri kurortida yashovchi Tuan Suhaimi nomli bosh qishloq boshqargan.

Kampung Pasir Putihda ikkita asosiy boshlang'ich maktab mavjud: Sekolah Kebangsaan Pasir Putih va Sekolah Agama Kampung Pasir Puti

Manbalar
--------

|  |  |
| --- | --- |
| Malayziya bayrogʻi | *Malayziya geografiyasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

1. ↑  *Malaysia Travel Atlas: includes Singapore & Brunei*. Tuttle Publishing, 2013 — 53 bet. ISBN 14-629-0949-3.
2. ↑  Patrick Guinness*. On the Margin of Capitalism: People and Development in Mukim Plentong, Johor, Malaysia*. Oxford University Press, 1992 — 127 bet. ISBN 01-958-8556-2.
**Fidiy** (Pheidias, miloddan avvalgi 5-asr) — yunon meʼmori va haykaltaroshi; qad. yunon sanʼatining yirik namoyandasi. Afina, Olimpiya va boshqalarda ishlagan. Afinadagi Akropol kurilishiga boshchilik qilgan. F.ning haykaltaroshlik asarlaridan antik mualliflar asarlarida tilga olingan va kuchirilgan nusxalaridan maʼlum va mashhurlari: Afina Promatos (jez; taxminan miloddan avvalgi 460); oltin va fil suyagidan ishlangan Zevs (Olimpiyadagi Zevs ibodatxonasida; yetti muʼjizattg biri deb eʼtirof etilgan) hamda Afina Parfenos (Afinadagi Parfenon ibodatxonasida) va boshqa haykallar.

F. ijodi haqida uning rahbarligida va bevosita ishtirokida ishlangan Afinadagi Parfenon haykallari (marmar, miloddan avvalgi 438—432; Britaniya muzeyi, London; Luvr, Parij; Akropol muzeyi, Afina) chuqur insoniylik bilan yoʻgʻrilgan hamda sanʼatlar sintezining yuksak namunasidir.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jonbos qalʼa**, Yonbosh qalʼa – qad. qalʼa harobasi. Qoraqalpogʻistonning Toʻrtkoʻl tumanidagi Sulton Uvays togʻi jan.-sharqida joylashgan (mil. av. 4-asr—mil. 2- a.). S. P. Tolstoye rahbarligidagi Xorazm arxeologiya-etnografiya ekspeditsiyasi tekshirgan (1938-39). J.q. mayd. 200×170 m; xom gʻisht va paxsadan qilingan qalin va qoʻsh devorlar bilan oʻralgan. Devorlarining bal. 10—11 m, qalinligi 1 – 13 m, ular oʻrtasidagi 2,8 m kenglikda yoʻlak boʻlib, tashqi devorda shaxmat taxtasi tarzida ikki qator qiya shinaklar boʻlgan. Darvozadan boshlangan yoʻl qalʼani teng ikki dahaga ajratgan, yoʻl oxirida otashparastlar ibodatxonasi – otashkada harobasi, qalʼa ichida 300 dan oshiq uy va kichik xrvlilar, sopol pishiradigan xumdon qazib ochilgan. Charxda yasalgan juda koʻp sifatli sopol idishlar (katta-kichik koʻza, xum, uzun tutqichli qadah, chuqur kosa, qozon va b.) topilgan. Ayrim koʻzalar bandining yuqori qismi idish chetini tishlab turgan arslon va b. jonzodlar shaklidan iborat. Turli rangdagi katta-kichik marjon-munchoqlar orasida Suriya, Misr, Shim. Qora dengiz boʻyi shaharlaridan keltirilganlari ham uchraydi. J. q. mil. 2-asrda harobaga aylangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Egey** — yunon mifologiyasida Afina podshosi. Uning oʻgʻli Tesey Minotavr (yarim buqa, yarim inson shaklidagi maxluq)ni oʻldirib, shu bilan Afinani podsho Minosga toʻlaydigan sharmandali tovondan xalos qilish maqsadida Krit o.ga yoʻl olgan. E.ning u bilan kelishuviga koʻra, Minotavr bilan boʻladigan jangda Tesey gʻolib chiqsa, uning kemasidagi qora yelkanlar oq yelkanlarga almashtirilishi lozim boʻlgan. Biroq Tesey Minotavr ustidan gʻolib chiqqach, yelkanlarni almashtirishni yodidan chiqarib qoʻygan; E. qora yelkanli kemani koʻrgach, qirgʻoqsagi qoyadan oʻzini dengizga tashlagan. Shundan beri dengiz E. dengizi deb nom olgan (yunonlar dengiz nomini shunday izohlab kelishgan).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |