recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Hatim at-Tay** (**hatim-tay**, arabcha:  aql. 578) — VII asrning tay qabilasidan chiqqan mashhur arab shoiri. O‘zining saxovatliligi tufayli arab afsonalari qahramoniga va ko‘plab sharq xalqlari folkloridagi qahramonga aylandi.

Tadqiqotchilar Sharq xalqlari folkloridagi Atimtoy *(Xatimtoy, Xatimtoy)* obrazi Xatim at-Toyga borib taqaladi, deb hisoblashadi. Sharqda Hatim haqidagi syujetlar keng tarqalgan: ular arablardan Yaqin va Oʻrta Sharq va Oʻrta Osiyoning boshqa xalqlariga — eronlarga, ozarbayjonlarga, turkmanlarga, qozoqlarga oʻtgan.

Xotim at-Toy haqidagi asarlar syujet va janr jihatidan uch guruhga bo‘linadi:

1. ertaklar, u uyerda behisob boylik egasi sifatida namoyon boʻladi, ularni muhtojlarga saxovat bilan baham koʻradi;
2. Xotim at-Toy uy-roʻzgʻor ertaklarida kambagal, ammo u hammaga yordam berishga, oxirgisini baham koʻrishga tayyor;
3. Biografik xarakterdagi musulmon afsonalari boylikning kelib chiqishi va qahramonning gʻayrioddiy saxiyligi sabablarini ochib beradi.

*Atimtay Jomart* haqidagi hikoyalarning qozoqcha versiyalarida (Qozoq tilida Xatim at-Toy nomi shunday yangraydi) qahramonning boyligiga emas, balki uning maʼnaviy fazilatlariga — mehr-oqibat, saxovatpeshalik va oliyjanoblikka eʼtibor beriladi. Xotim at-toy haqidagi ertak va rivoyatlar E. Sarimboev tarjimasidagi „Xatim-tay xikoyat dastani" (1891, 1892, 1913) kitoblarida nashr etilgan. Q.Shahmardonning „Kissa-i Xatimtoy-Jomart" (1897, 1898), Sh. Jangirov yozib olgan ertaklari (1914) nashr etilgan.

Adabiyotlar
-----------

* Atimtay Jomart // Kazaxstan. Natsionalnaya ensiklopediya (rus.). — Almati: Qazaq ensiklopediyasi, 2004. — T. I. — ISBN 9965-9389-9-7. (CC BY-SA 3.0)
**Fayyum manzilgohlari** - Shimoliy Misrning AlFayyum botigʻi (dengiz sathidan 45 m pastda) atrofidagi neolit davri manzilgohlari (miloddan avvalgi 4400—4200-yillar). Qadimda botiq oʻrnida koʻl boʻlgan. Kishilar olov yoqish uchun kremniydan, tosh qurollarni silliqlash uchun qayroqtoshlardan foydalanishgan. Koʻplab tosh qurollar (nayza va oʻq uchlari) va suyakdan ishlangan buyumlar (toʻgʻnogʻichlar, sanchqilar) topilgan. Turar joylar yonida dumaloq shakldagi don oʻralari boʻlgan. Fayyum manzilgohlari aholisi dexdonchilikdan tashqari chorvachilik (buqa, qoʻy, echki va choʻchqalar boqish) bilan shugʻullangan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Nilufar (maʼnolari).

"NILUFAR" — Osiyo va Afrika mamlakatlari yozuvchilari assotsiatsiyasining yillik xalqaro mukofoti. 1967-yildan boshlab adabiyot sohasida erishgan yutuklari, shuningdek, Osiyo va Afrika mamlakatlari yozuvchilari harakatini rivojlantirishdagi xizmatlari uchun mazkur mamlakatlar yozuvchilariga beriladi. Oʻzbekistonda Zulfiya, K. Yashin va S. Azimov "N." xalqaro mukofoti bilan takdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fayzi Hodi Zarif** (1895—1938) — Pedagog. Bosmachilikka qarshi kurash boʻyicha Turkiston Markaziy ijroiya Komiteti va harbiy revolutsion Sovetning favqulodda vakili. 1938-yil 4-oktyabrda otib tashlangan.

1895-yili Avliyootada tugʻilgan. Otasi vafotidan soʻng oila moddiy qiyinchilikka tushib qoladi. Fayzi Hodi Zarifdan tashqari barcha ukalari qarindoshlariga boʻlib berilgan. 1909—1910-yillarda taraqqiyparvar muallim Umarov targʻiboti bilan Rossiyaning Ufa shahrida joylashgan yangi usul maktabida tahsil olgan. Maktabning tayyorlov kursini 1913-yilda tamomlaydi. Shu yili maktabda ish tashlashlarda qatnashgan 80 kishi haydaladi. Ular safida Fayzi Hodi Zarif ham boʻlgan.

1914—1915-yillarda Xoʻjand uyezdi Qoʻshchi qishlogʻida oʻqitubchilik qilgan. 1915—1916-yillarda Yangi Margʻilon shahrida oʻqituvchi boʻlib ishlagan. Keyinchalik „Shoʻroyi Islom" tashkilotiga aʼzo boʻlgan. Qoʻqon Muxtoriyati tuzilgunga qadar Fayzi Hodi Zarif tashkilot tarkibidan chiqib ketadi. Qoʻqonga kelib pedagog-oʻqituvchilar seminarini tashkil etishda qatnashadi. Birinchi Qoʻqon ishchi va soldat deputatlariga sovetiga aʼzo boʻlgan, keyinchalik sovet ijroiya komitetiga ham az’o boʻlib saylangan. 1918-yilda kommunistik partiyaga aʼzo boʻladi va Qoʻqonning Eski shahrida partiya tashkilotchisi qilib saylanadi. Shu bilan birga bolsheviklar nashri „Xalq" gazetasiga muharrir va ijroiya komitetida millatlar ishi boʻyicha boʻlim mudiri boʻlib xizmat qilgan.

1919-yilning yozida Fargʻona viloyat partiya komiteti „Ozod sharq" gazetasiga muharrir etib tayinlanadi. 1920-yil Turkiston kompartiyasi markaziy komiteti Toshkentga chaqirib olib partiyaviy targʻibotchi, tashviqotchi qilib tayinlaydi.

Fayzi Hodi Zarif fargʻonaning togʻli rayonlari Oʻsh, Andijon va Namangan uyezdlarida bosmachilikka qarshi kurash boʻyicha Turkiston Markaziy ijroiya Komitet va harbiy revolutsion Sovetning favqulodda vakili qilib tayinlanadi.

Fayzi Hodi Zarif SSSR Oliy sudi Harbiy kollegiyasining sayyor yigʻilishida 1938-yil 4-oktyabrda otuvga hukm etiladi. Hukm oʻsha kuni ijro etilgan. Hodi Zarif keyinchalik oqlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Naim Karimov*. 1937—1938-yillarda "Katta qirg'in"ning fojiali oqibatlari*. Toshkent 2015 — 156 bet.
2. ↑  Rustambek Shamsiddinov*. Oʻzbekistonda sovetlarning qatagʻon siyosati va uning oqibatlari. 1-kitob*. Toshkent, „Sharq" 2012 — 68 bet. ISBN 9789943004818.
**Ondatra**, mushk kalamush (*Ondatra zibethicus*) — dala sichqonlari oilasiga mansub kemiruvchi; urugʻning yagona turi. Gavdasi 35 sm gacha, dumi 28 sm gacha, vazni 1,5 kg gacha. Quruqlik hamda suvda yashashga moslashgan, qishda muzlaydigan suv havzalarida yashaydi. Dumi yon tomondan yassilashgan, tangachali, tuksiz; orqa oyoqlaridagi suzgich pardasi toʻliq rivojlanmagan. Yungi qalin, qoramtir qoʻngʻirdan qora ranggacha, qisman suv yuqtiradi. Erkagining dumi asosidagi bir juft mushk bezlari urchish davrida hidli yogʻsimon oqish suyuklik — mushk ajratadi. Vatani — Shimoliy Amerika, u yerdan Yevropa va Osiyoga, jumladan, Oʻzbekistonga keltirib iqlimlashtirilgan. Bahorda bolalaydi, yiliga 1—2-marta, janubida 2—3-marta 5—8 tadan bola tugʻadi. Suv havzalarining qirgʻoqlarini kavlab yoki shox-shabbalardan uya quradi. Ovlanadi va koʻpaytiriladi. Oʻzbekiston, Qozogʻiston, Sibir va boshqa joylarda ondatrachilik xoʻjaliklari tashkil etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Serkan Acar
**Serkan Acar** (talaffuzi: *Serkan Ajar*) (1948-yil Istanbul—2013-yil Istanbul) — „Fenerbahche" ning turk futbolchisi edi. U himoyachi va baʼzan yarim himoyachi sifatida oʻynagan.

Futbolchilik faoliyatini yakunlaganidan keyin oʻz klubida bosh murabbiy sifatida faoliyat olib borgan.

Faoliyatini „Fenerbahçe S.K." dan boshlagan. U 1967-yil va 1978-yillarda 11 yil oʻynagan. U 295 uchrashuvda 13 gol urgan va 1967-68, 1969-70, 1973-74, 1974-75 va 1977-78-yillarda Turkiya ligasi, shuningdek 1973-74-yillarda Turkiya kubogini yutgan
.

Manbalar
--------

1. ↑  „Serkan Acar". *www.mujdatyetkiner.com*.

[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  *fanatik* „Spor Haberlerinde Son Dakika Gelişmeler - Fanatik". *www.fanatik.com.tr*.

[*sayt ishlamaydi*]
3. ↑  „Serkan Acar". *Mackolik.com*. 5-aprel 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-may 2020-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2015-04-05).

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Matvey Fedorovich Kazakov** [1738, Moskva – 1812.26.10 (7.11), Ryazan] — rus meʼmori. 18-asr rus meʼmorligida klassitsizm asoschilaridan biri. Kazakov ishlarida keng shahar qurilishining oqilona planli yechimi bilan meʼmoriy shaklning kjsakligi garmonik uygʻunlashgan. Jamoat binolari va turar joy turlarini, 18-asr oxiri va 19-asr boshlaridagi Moskvaning katta shahar boʻshligʻi va koʻlamidagi qurilish xususiyatini ishlab chiqqan (Kremldagi senat, 1776–87; universitet binosi, 1786–93; Demidov, 1779–91 va Gubina, 1790-yillar uyqoʻrgʻonlari va boshqalar.) Moskva bosh planini tuzishda rahbarlik qilgan. Meʼmoriy maktab tashkil qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Kazakov Matvey Fedorovich" *OʻzME*. K-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Serik Imantayuli Jaqsiboev** (1934-yil 21-aprelda tugʻilgan, Novosibirsk viloyati, Dovolnoe tumani, Dovolnoe qishlogʻi) — kon muhandisi, oʻlkashunos, professor, Qozogʻiston Jurnalistlar uyushmasi aʼzosi (1987).

Argʻin qabilasining Suyindik urugʻining Qarjas boʻlimidan.

Pavlodar shahridagi Abay nomidagi qozoq oʻrta maktabini (1952),Olmaotadagi Qozogʻiston kon-metallurgiya institutini (hozirgi Qanish Satboyev nomidagi KazNTU, 1957) tugatgan.

Qaragʻandadagi 31- konda kon ustasi (1957—58), Ekibastuz koʻmir-kon korxonalarida kon ustasi, reytingchi, boʻlim boshligʻi (1958—69), Ekibastuz partiya komiteti ishlab chiqarish-transport boʻlimi mudiri (1969—70). Ekibastuz koʻmir havzasidagi „Bogatyr" koʻmir konida mehnat va ish haqi boʻlimi boshligʻi, bosh iqtisodchi, direktorning iqtisodiyot boʻyicha oʻrinbosari lavozimlarida ishlagan (1970—94). 1963—67-yillarda „Irtishugol" trestining keng tirajli „Ugolniy Ekibastuz" gazetasi muharriri,1967—80-yillarda Qozogʻiston SSR Oliy sudining jamoatchilik sudyasi,1980-yilda institutda ishlagan.Qozogʻiston Fanlar akademiyasi Iqtisodiyot fanlari nomzodi, „Rotorli ekskavator bilan koʻmir qazib olishning iqtisodiy samaradorligi" mavzusida dissertatsiya yozgan.Iqtisod fanlari nomzodi ilmiy unvonini himoya qilgan va olgan,1983-yilda koʻmir sohasida xizmat koʻrsatgan xodim unvonini olgan. SSSR sanoati.

1994-yilda nafaqaga chiqqan.1994-2008 yillarda Qanish Satboyev nomidagi Ekibastuz muhandislik-texnologiya instituti prorektori, iqtisodiyot va boshqaruv kafedrasi mudiri. 1995-yildan Ekibastuz shahrida xizmat koʻrsatgan fuqaro. 1997-yilda Qozogʻiston Respublikasi Mineral resurslar akademiyasining aʼzosi etib saylangan. U 72 ta ilmiy ish, 3 ta monografiya, 9 ta kitob, jumladan, „Moliya avlodlari" nasabnoma-maʼrifiy toʻplami, turli mavzudagi 627 ta maqola muallifi.2001-yilda Pavlodar viloyati hokimi qarori bilan „Viloyat oldidagi xizmatlari uchun" koʻkrak nishoni bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  *{{{title}}}*. ISBN 9965-08-265-0.
2. ↑  Qanish Satpaev. Ensiklopediya / Bas redaktor B.Ө.Jaqip. — Almati „Qazaq ensiklopediyasi", 2011 jil. ISBN 9965-893-74-8
**Ulugʻbek Ismatullaevich Rashitov** (tugʻ. 2002-yil 23-mart) — oʻzbekistonlik taekvondochi, Oʻzbekiston terma jamoa aʼzosi. 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida chempion boʻlgan. Oʻzbekiston terma jamoasi tarixida taekvondo boʻyicha Olimpiada oʻyinlarida birinchi oltin medalni qoʻlga kiritdi. Xalqaro harbiy oʻyinlari va taekvondo boʻyicha Osiyo chempioni.

Karyera
-------

2018-yilda Ulugʻbek Rashitov Buenos Ayresda (Argentina) boʻlib oʻtgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida yoshlar oʻrtasida 48 kg gacha vazn toifasida kumush medalni qoʻlga kiritdi va finalda rossiyalik sportchi Dmitriy Shishkoga yutqazdi.

2019-yilda oʻsmirlar oʻrtasida taekvondo boʻyicha Osiyo chempionatida 55 kg vazn toifasida oltin medalni qoʻlga kiritdi. Shu yilning oʻzida u 2019-yilgi Xalqaro harbiy oʻyinlarida 58 kg gacha vazn toifasida oltin medalni qoʻlga kiritdi va finalda xitoylik sportchi Liang Yushuayni magʻlub etdi.

2021-yilda Amman shahrida (Iordaniya) taekvondo boʻyicha Osiyo Olimpiya saralash turnirida u Tokioda (Yaponiya) XXXII Yozgi Olimpiada oʻyinlariga yoʻllanma oldi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) Yozgi Olimpiada oʻyinlarida u 68 kg vazn toifasida ishtirok etdi. Saralash bosqichida u Mali sportchisi Seydu Fofanani magʻlub etdi. Nimchorak finalda u koreyalik ikki karra Olimpiada sovrindori Li Da Xuni yengdi. Yarim finalda u Nedzad Xushichga (Bosniya va Gersegovina) qarshi jangga chiqdi va 28:5 hisobida yirik gʻalabaga erishdi. U finalda britaniyalik tayekvondochi Bredli Sindenni 34:29 hisobida magʻlub etib, Oʻzbekiston terma jamoasi tarixida taekvondo boʻyicha Olimpiada oʻyinlarida birinchi oʻrin sohibi boʻlib, oltin medalni qoʻlga kiritdi.

2022-yilda 24-iyunda Chuncheonda (Koreya Respublikasi) boʻlib oʻtgan taekvondo boʻyicha Osiyo chempionatida u 68 kg gacha vazn toifasida final bahsida iordaniyalik sportchi Zaid Karimni magʻlub etib, oltin medalini qoʻlga kiritdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Iran dominate Asian Junior Taekwondo Championships with 10 gold medals". *www.insidethegames.biz* (1563816900). Qaraldi: 25-iyul 2021-yil.
2. 1 2  „Pekin-2020. Улуғбек Рашидов Ўзбекистон делегациясининг дастлабки олтин медалини қўлга киритди". *Bugun.uz*. 12-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-avgust 2021-yil.
3. 1 2  „Токио-2020. Ўзбекистонлик таэквондочи Улуғбек Рашидов финал йўлланмасини қўлга киритди". *Bugun.uz*. 12-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-avgust 2021-yil.
4. ↑  „Токио-2020. Ўзбекистонлик Улуғбек Рашидов яримфинал йўлланмасини қўлга киритди". *Bugun.uz*. 12-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-avgust 2021-yil.
5. ↑  „Oʻzbek taekvondochilari Osiyo chempionatida oltin va kumush medalni qoʻlga kiritdi". *gazeta.uz* (2022-yil 24-iyun).
„**Ulugʻ Vatan urushi**" (ruscha: *Вели́кая Оте́чественная война́*) — Sovet Ittifoqiga fashistlar Germaniyasi va uning ittifoqchilari urush eʼlon qilishidan to agressorlar magʻlub boʻlgunigacha davom etgan Ikkinchi jahon urushi qismining nomlanishi.

„Ulugʻ Vatan urushi" deb Sovet Ittifoqi oʻzini himoya etish uchun  jahon urushiga majburan qoʻshilgan davr nazarda tutiladi. Ushbu davr 1941-yil 22-iyundan 1945-yil 9-mayga qadar davom etgan. Atama Rossiya va ayrim sobiq sovet respublikalarida xalq tomonidan keng qoʻllaniladi. Sovet davrida Oʻzbekistonda ham shu atama davlat darajasida qoʻllanilgan. Lekin mamlakat mustaqillikka erishganidan keyin bu atama mahalliy matbuotda 1941-1945 yillardagi urush nomi bilan zikr etila boshlangan.

Ikkinchi jahon urushi davomida roʻy bergan mahalliy harbiy toʻqnashuvlar koʻpchilik ishtirokchi davlatlarda alohida atamalar bilan nomlanadi. „Ulugʻ Vatan urushi" ham MDH davlatlaridagi shunday atamadir.

Izohlar
-------

1. ↑  ozarbayjoncha: *Бөјүк Вәтән мүһарибәси*; belaruscha: *Вялікая Айчынная вайна*; estoncha: *Suur Isamaasõda*; armancha: *Մեծ Հայրենական պատերազմ*; gruzincha: *დიდი სამამულო ომი*; qozoqcha: *Ұлы Отан соғысы*; qirgʻizcha: *Улуу Ата Мекендик согуш*; litovcha: *Didysis Tėvynės karas*; latishcha: *Lielais Tēvijas karš*; mold.: *Мареле Рэзбой пентру апэраря Патрией*; tojikcha: *Ҷанги Бузурги Ватанӣ*; turkmancha: *Бейик Ватанчылык уршы*; tatarcha: *Бөек Ватан сугышы*, ukraincha: *Велика Вітчизняна війна*.

Manbalar
--------

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Ulugʻ Vatan urushi*** haqida turkum mavjud |

|  |  |
| --- | --- |
| Tank | *Urush haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Enona, Paris va Eros
**Enona** (Oynona va qadimgi yunoncha: *Οἰνώνη*) — yunon mifologiyasidagi nimfa, Troya yaqinida oqadigan daryo xudosi Kebrenning qizi. Parisning birinchi xotini, u goʻzal Yelenani olib kelish uchun yoʻl olishidan oldin Ida togʻida uzoq va baxtli yashagan. Paris unga sevgisi haqida qasam ichgan. Enona fol ochish sanʼatini Readan oʻrgandi va Parisga Yelenaniing orqasidan suzib ketmaslik kerakligini bashorat qildi, lekin u gapiga quloq solmaydi. Paris Filoktet tomonidan yaralanganida, u Idadagi Enonaning oldiga bordi, lekin u qasosi tufayli uni davolashdan bosh tortdi. Keyinchalik u tavba qildi va dori olib keldi, lekin Parisni oʻlik holda topdi va oʻzini osdi yoki oʻzini Paris oloviga tashladi.

U, shuningdek, Vakxilid, Parfeniy, Konon tomonidan ham eslatib oʻtilgan. Ovidiy Enonadan Parisga maktub yozdi (Geroides V). „Enona" poemasi Tennison tomonidan yozilgan.

1880-yilda rus astronomi Viktor Karlovich Knorre tomonidan kashf etilgan Enona asteroidi (215) Enona sharafiga nomlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  group of authors Oenone (англ.) // Encyclopædia Britannica: a dictionary of arts, sciences, literature and general information / H. Chisholm — 11 — New York, Cambridge, England: University Press, 1911. — Vol. 20. — P. 14.
2. ↑   Mifi narodov mira. M. 1991-92. V 2 t. T.2. S.663
3. ↑   Энона // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
4. ↑   Ovidiy. Geroidi V 9-32
5. ↑   Kvint Smirnskiy. Posle Gomera X 332—351
6. ↑   Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka III 12, 6
7. ↑   Kvint Smirnskiy. Posle Gomera X 499—532
8. ↑   Sm. Vakxilid, fr.20d Blass; Parfeniy. O lyubovnix strastyax 4. Sm. Konon. Mifi 13.

Adabiyotlar
-----------

* Энона // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
*
Qoplash mashinasi ishlamoqda
**Enrober** - qandolat sanoatida oziq-ovqat mahsulotini qoplash vositasi, odatda shokolad bilan qoplash uchun ishlatiladigan mashina. Yong'oqlar, muzqaymoq, kofe, shokolad barlari, pechene va pechenyelar bilan qoplangan ovqatlar kiradi. Shokolad bilan bezash qandolatning saqlash muddatini uzaytiradi. 

O'chirish mashinasi 1903 yilda Fransiyada ixtiro qilingan , AQShga olib kelingan va kamida yigirma kishining ishini bajarish uchun ixtisoslashtirilgan. 

 Qora shokolad bilan bezatilgan Kendal Mint tortining bir qismi
Qoplash jarayoni buyumlarni sim to'r yoki konfet qo'yiladigan idishlardan iborat bo'lishi mumkin bo'lgan enroberning ozuqa bandiga joylashtirishni o'z ichiga oladi, har bir idishda ortiqcha shokoladni olish uchun drenaj teshiklari mavjud. Enrober qoplama muhitini boshqariladigan doimiy haroratda ushlab turadi va muhitni oqim idishiga pompalaydi. Muhit oziq-ovqat mahsulotlari o'tib, ularni to'liq qoplaydigan doimiy parda hamda pastki to'shakda oqim panasidan oqadi. Keyin tel to'rli konveyer tasmasi qoplangan qandolatni sovutish maydoniga olib boradi.

Yana qarang
-----------

* Shakar panning, konfet yoki yong'oqni qattiq konfet qobig'i bilan qoplash usuli
* Kuvertura shokoladi, yuqori ulushda kakao moyi bo'lgan shokolad shakli, cho'ktirish va qoplashda ishlatiladi.
* Murakkab shokolad, qattiq kakao va turli o'simlik yog'laridan tayyorlangan shokolad o'rnini bosuvchi, ko'pincha enroberlar tomonidan qo'llaniladi.
* Oziq-ovqat qoplamasi

Manbalar
--------

1. ↑  Yiu H. Hui*. Handbook of Food Products Manufacturing*. Wiley-Interscience, 2007 — 686 bet.
2. ↑  Arthur William Knapp*. Cocoa and chocolate: their history from plantation to consumer*. Chapman and Hall, ltd. 1920 — 152 bet.
3. ↑  Louisiana Sugar Planters' Association, Louisiana Sugar Chemists' Association, American Cane Growers' Association*. The Louisiana planter and sugar manufacturer, Volume 51*. Louisiana Planter and Sugar Manufacturer Co. 1913 — 69 bet.
4. ↑  MD Ranken*. Food Industries Manual*. Springer, 1997 — 439 bet.

Havolalar
---------

* Shokoladli enrober ishlayotgan video

Andoza:Chocolate
**Laminariya** — laminariyasimon qoʻngʻir suv oʻtlari turkumi (qarang Dengiz karami). Yapon laminariyasi yirik o'simlik bo'lib, tanasining yuqori qismi uzun tasmasimon, bo'yi 6-12 m, eni 10-75 sm keladi. Pastki qismi esa kalta silindrsimon yoki novsimon. Yapon laminariyasi dengiz qirg'og'idan boshlab, to 25-35 m chuqurlikkacha bo'lgan va suvning doimo harakatlanib turadigan yerlarida o'sadi. U, ayniqsa, Yapon dengizining shimoliy qismida keng tarqalgan. Y.l jinssiz(zoosporalar orqali) va jinsiy yo'llar bilan ko'payadi. Y.l tanasida ko'p miqdorda darmon'dorilar, shakar va boshqa moddalar to'lanadi. Shuning uchun ham odamlar unga "Dengiz karami" deb nom qo'yishgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
L-Serin
**Serin** (inglizcha: *Serine* - serin*; a-amino-b-gidroksipropion kislotasi*; 2-amino-3-gidroksipropan kislotasi) - gidroksaminokislota, ikkita optik izomer shaklida mavjud - L va D.

*L-serin* deyarli barcha tabiiy oqsillarni qurishda ishtirok etadi. Serin birinchi bo'lib ipakdan ajratilgan, uning oqsillarida u eng ko'p miqdorda topilgan. Serin almashinmaydigan aminokislotalar guruhiga kiradi, inson tanasida uni glikolizning oraliq mahsuloti - *3-fosfoglitseratdan* sintez qilish mumkin.

Serin bir qator fermentlarning faol markazlarini shakllantirishda ishtirok etadi (esterazalar, peptid gidrolazalar) va ularning faoliyatini ta'minlaydi. Proteolitik fermentlar faol markazlari katalitik funktsiyani bajarishda muhim rol o'ynaydigan serinni o'z ichiga oladi, serin peptidazalarining alohida sinfiga kiradi.

Ba'zi fosfoorganik birikmalarning ta'siri zahar molekulasining serin qoldiqlarining OH guruhlariga qaytarilmas qo'shilishiga asoslangan bo'lib, fermentlarning katalitik faolligini to'liq ingibirlashga olib keladi. Toksik ta'sir, birinchi navbatda, asetilkolinesterazin ingibitori bilan bog'liq.

Oqsillardagi serin qoldiqlarining fosforillanishi hujayralararo signalizatsiya mexanizmlarida muhim ahamiyatga ega.

Bundan tashqari, serin boshqa bir qator aminokislotalarning biosintezida ishtirok etadi: glitsin, sistein, metionin, triptofan.

Glitsin tetragidrofoliy kislota ishtirokida serin gidroksimetil transferaza ta'sirida serindan hosil bo'ladi. Bundan tashqari, serin purin va pirimidin asoslari, sfingolipidlar, etanolamin va boshqa muhim metabolik mahsulotlar sintezining dastlabki mahsulotidir.

Tanadagi parchalanish jarayonida serin to'g'ridan-to'g'ri yoki bilvosita dezaminatsiyaga uchraydi, pirouzum kislotasi hosil bo'ladi, u keyinchalik Krebs sikliga kiradi.

*D-serin* L-serindan serin rasemaza fermenti tomonidan hosil bo'ladi va NMDA retseptorlarining glitsin joyi uchun endogen liganddir. D-serinning parchalanishi D-aminokislotalar oksidazasi ta'sirida sodir bo'ladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Serin haqida ma'lumot".
2. ↑  „Serin aminokislotasi".
SINKLER (Sinclair) Epton Bil (1878.20.9, Merilend shtati Baltimor sh. — 1968.26.11, BraundBruk) — amerikalik yozuvchi. Kolumbiya universitetida oʻqigan. Ilk romani — "Shoh Midas" (1901). "Bahor va pishiqchilik" (1901) romani, "Artur Stirlingning kundaligi" va "Shahzoda Xagen" pyesasi (1903)da balandparvoz patetika mavjud boʻlishiga qaramay, ulardagi ijtimoiytanqidiy ohanglar keyinchalik S. ijodida yetakchilik qilgan. S.ning "Jungli" (1906) romani yozuvchi ijodida yetuklik davri boshlanganidan darak beradi. S. 20-asr boshlarida ijtimoiy mavzudagi "Poytaxt" va "Sarroflar" (1908) romanlaridan tashqari, "Sevgi sinovi" (1911), "Silviya" (1913), "Silviyaning turmushga chiqishi" (1914) singari oila va muxabbat mavzuida ham asarlar yozgan. Rossiyadagi 1917-yil inqilobi taʼsirida S. "Jimmi Xiggins" (1919) romanini yozib, unda intervensiya yillarida Amerika qoʻshinlari orasida Sovet davlati foydasiga targʻibot ishlarini olib borgan proletar, "Neft" (1927) romanida esa amerikalik fashistlar qoʻlida halok boʻlgan kommunist obrazlarini yaratgan. S.ning bolshevizmga xayrixoxlik ruhi bilan sugʻorilgan va amerikacha hayot tarzini fosh etuvchi ["Boston", 1928; "Matlubot", 1936; "No pasapan!" ("Ular oʻtmaydi!", 1937); "Avtomobil qiroli", 1938 va boshqa] asarlari sovet davrida Amerikadagi tanqidiy realizm adabiyotiga qoʻshilgan ulkan hissa sifatida baholanib kelingan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BIBSYS: 90150278
* BNC: 000271400
* BNE: XX1018013
* BnF: cb11924897n (maʼlumot)
* CANTIC: a11711796
* CiNii: DA01464754
* GND: 118797395
* ISNI: 0000 0003 6865 058X
* LCCN: n79127862
* LNB: 000023751
* MusicBrainz: fafde064-c8bf-4924-9d2f-33fee1c95f95
* NARA: 10581536
* NDL: 00526223
* NKC: jn19990007989
* NLA: 35501455
* NLG: 69696
* NLI: 000123069
* NLK: KAC199625426
* NLP: A11396507
* NSK: 000034666
* NTA: 068471491
* RERO: 02-A003834579
* SBN id CFIV006764 yaroqsiz.
* SELIBR: 225270
* en:SNAC: w6zm65v8
* SUDOC: 027139913
* en:Trove: 976076
* VIAF: 32002923
* en:WorldCat Identities: lccn-n79127862

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Spektakl** (lotincha: *spectaculum* — tomosha) — teatr sanʼati asari. Postanovkachirej. boshchiligida teatr jamoasi (aktyorlar, rassom, kompozitor, baletmeyster va h.k.) tomonidan yaratiladi. Spektakl asosida pyesa (opera va balet kompozitor partiturasi, libretto, ssenariy) mazmuni bilan belgilanuvchi gʻoyaviy niyat yotadi. Tanlangan pyesaning talqin rejalari, dekoratsiya va liboslarning eskizlari, rollar taqsimoti teatr badiiy kengashida muhokama qilinadi. Rej. pyesa va obrazlarning talqin vositalarini muayyan gʻoya va badiiy shaklga boʻysundiradi, Spektaklning koʻrinishlari, yechimi va ramziy ishoralarini rassom bilan hamkorlikda hal qiladi. Aktyorlar bilan ishlash, mizansahnalarni belgilash, sahnaviy obrazlar va ular oʻrtasidagi munosabatlarni shakllantirish Spektakl yaratish jarayonining hal qiluvchi shartlaridan biridir. Spektakl sintetik asar boʻlgani uchun undagi bezak, jihoz, libos, pardoz, musiqa va raqs vositalari, chiroklar va turli effektlar uni yanada boyitadi. Yana q. Teatr, Rejissyorlik sanʼati, Aktyorlik sanʼati.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qorin boʻshligʻi** - tana ikkilamchi boʻshligʻining bir qismi; umurtqali hayvonlarda buyrak va yurakdan, sut emizuvchilarda esa buyrak, yurak va oʻpkadan tashqari hamma ichki aʼzolar joylashadi. Yetuk holatdagi tuban umurtqali hayvonlarda Qorin boʻshligʻini yurak oldi boʻshligʻi bilan tutashtiruvchi kanallar saqlanadi. Koʻpchilik baliklarda Qorin boʻshligʻi tashqi muhit bilan abdominal teshiklar orqali aloqada boʻladi. Toʻgarak ogʻizlilar va baliqlarda Qorin boʻshligʻining oldida yurak oldi boʻshligʻi joylashadi; quruklikda yashovchi umurtqalilarda u ketinga surilgan va Qorin boʻshligʻiga kiradi. Sut emizuvchilarda koʻkrak toʻsigʻi yoki diafragma hosil boʻlishi natijasida yurak oldi boʻshligʻi oʻpkani saqlovchi Qorin boʻshligʻining old qismi bilan birga uning qolgan qismlaridan ajralib turadi. Odamda Qorin boʻshligʻi qorin deb ham ataladi, unda meʼda-ichak yoʻli (qiziloʻngachning qorin qismidan toʻgʻri ichakgacha), jigar. meʼda osti bezi, taloq, buyrak usti bezi va boshqa aʼzolar joylashadi.

Qorin boʻshligʻidagi seroz suyuqlik qorin pardani hamisha namlab turadi. Shuning uchun Qorin boʻshligʻidagi aʼzolar bir-biriga ishqalanmay yengil harakatlanadi.Ha

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qorday tumani** — Jambul viloyatining janubiy-sharqida joylashgan hudud. Avvallari (17.1.1928) Almati viloyatining tarkibida boʻldi, keyinchalik (14.10.1939) Jambul viloyatining tarkibiga qoʻshildi. Hududi 8973 km². Aholisi 128358 kishi (2011). Tuman markazi — Qoʻrday qishlogʻi.

Geografiyasi
------------

Qorday tumanining yeri asosan togʻlardan tashkil topgan. Shimoliy va sharqiy hududida Chu-Ile togʻlari mavjud (balandligi dengiz sathidan 1000 m). Kinfiktosh, Jetijoʻl, v.h. togʻ qoyalari tumanning markaziy va janubiy-shara qismini tashkil qiladi. Tuman hududida foydali qazilmalardan granit (2,6 mln. m³), ohaktosh (87,4 mln. t), agloporit qumi (3,1 mln. m³), flyuorit (0,467 mln. t), oltin koni (0,305 mln. t), molibden (12,2 ming t) va qurulish toshlari koni (8,05 mln. m³).

Aholisi
-------

Qoʻrday bojxonasi, Qozogʻiston Qirgʻiziston chegaralari
Tumanning asosiy qismini qozoqlar (49,0 %) tashkil qiladi. Qolganlari ruslar (17,6 %), dunganlar (23,1 %), oʻzbeklar v.h. millat vakillari istiqomat qilishadi. Aholining oʻrtacha zichligi 1 km²-ga 11,8 kishidan toʻgʻri keladi. Aholisi asosan tumanning janubiy, janubiy-sharq qismida (1 km²-ga 37,2 kishidan) yashashadi.

Katta qishloqlari:| Qishloq nomi | Aholisi |
| --- | --- |
| Qorday | 30 ming |
| Sortoʻbe | 17 ming |
| Masanshi | 14,5 ming |
| Oʻtar | 12 ming |
| Auqatti | 7,2 ming |
| Saribulaq | 6 ming |
| Qarasu | 5 ming |
| Betqaynar | 4,8 ming |
| Qasiq | 3,5 ming |
| Qarakemer | 3,2 ming |

Manbalar
--------

1. ↑  ҚР елді мекендерінің тұрғындар саны (2011.01.02)
**Agrippa Mark Vipsaniy** (taxminan miloddan avvalgi 63 — 12) — Rim sarkardasi va davlat arbobi. Miloddan avvalgi 41 yilda Peruziya shahrini qamal qilishda rahbarlik qilgan. Sekst Pompeyga qarshi Mil va Navloxdagi jangda (36 yil) gʻalaba qilgan. Av-gustnit bosh harbiy yordamchisi. Miloddan avvalgi 23 yilda imperator Avgustning qizi Yuliyaga uylanadi va tez orada yordamchisi hamda kuyovi sifatida uning vorisi boʻlib qoladi. A. dastlabki dunyo hari-talaridan birining muallifi. Adib va yer haqidagi ilmni biluvchi sifatida ham tanilgan. Rim obodonchiligiga katta hissa qoʻshgan (Panteon ibodatxonasi va hokazo qurgan).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Agroiqlimiy rayonlashtirish** — hududni agroiqlimiy sha-roitlarning oʻxshashligi va tafovutiga hamda qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi xususiyatlariga qarab izchil rayonlarga boʻlish. Agroiqlimiy rayonlashtirish ekinlarni joylashtirish hamda ularni turli iqpimiy rayonlarda yetish-tirishning oʻziga xos xususiyatlarini oʻsimliklarning oʻsishi, rivojlanishi va mahsuldorligini taʼminlaydigan iqlim resurslarini differensial baholash orqali ilmiy asoslab beradi (qarang Iqlim boniteti). Agroiqlimiy rayonlashtirish aniq iqlimiy rayonlashtirish asosida oʻtkaziladi va ayni paytda umumiy tabiiy-geografik rayonlashtirishning qishloq xoʻjaligi ga oid qismi hisoblanadi. Agroiqlimiy rayonlashtirishning umumiy va xususiy turlari bor. Umumiy rayonlashtirish hududni iqlimning qishloq xoʻjaligi uchun muhim boʻlgan asosiy xususiyatlariga qarab boʻlishni hamda oʻziga xos xususiyatlarga ega boʻlgan rayonlarni ajratishni oʻz ichiga oladi. Hududni xususiy (ixtisoslashtirilgan) rayonlashtirish qishloq xoʻjaligi ish-lab chiqarishiii ixtisoslashtirish bilan bogʻliq boʻlgan aniq masalalarni hal qilish uchun oʻtka-ziladi. Agroiqlimiy rayonlashtirish muayyan hududdagi tuproq va iqlim omillarini hisobga olgan holda issiqlik, yorugʻlik va namlik resurslarini baholash asosida olib boriladi. Oʻrta Osiyo mintaqasi gʻoʻzaga nisba-tan agroiqlimiy jihatdan rayonlashtirilgan. Bu rayonlashtirishga gʻoʻza hosilining yetilishi uchun zarur boʻlgan 10° dan yuqori musbat haroratlar yigʻindisi asos qilib olingan. Chunonchi, temperatura yigʻindisi 4000°ni ifodalovchi izochiziq (bir xil qiymatlarni tu-157tashtiruvchi chiziq) ertapishar, 4400° li izochiziq oʻrtapishar oʻrta tolali, 4900° li izochiziq ingichka tolali gʻoʻza navlari ekilishi mumkin boʻlgan rayonlarning shimoliy chegaralarini ifoda etadi. Oʻzbekiston hududi 12 asosiy agroiqpimiy zonaga boʻlinadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Agrometeorologiya stansiyasi** — qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishiga gi-drometeorologiya xizmati koʻrsatadigan ixtisoslashgan boʻlinma. Agrometeorologiya stansiyasining asosiy vazifasi standartli, rejim-li, meteorologik va agrometeorologik kuzatishlar; maxsus tematik kuzatishlar; qishloq xoʻjaligi tashkilotlariga tezkor xizmat koʻrsatish (ob-havo va agrometeorologik prognozlarni yetkazib berish); noqulay ob-havo hodisalari haqida shoshilinch ogohlantirish; ekinlarning oʻsish va ri-vojlanishining agrometeorologik sha-roitlari haqida maʼlumotnoma; iqlim resurslaridan unumli foydalanish uchun qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishini va ekin-zorlarni joylashtirishni optimal re-jalash boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish va sh.k.; oʻziga birkitilgan maxsus stansiya va postlar bajaradigan ishlarga ilmiy tadqiqot instituti b-i hamkorliqda uslubiy rahbarlik qilish; yangi va takomillashgan kuzatish usullarini, yangi asboblarni sinovdan oʻtkazish, mavjudlarini takomillashtirish va hokazo dan iborat. Umumiy rejimdagi Agrometeorologiya stansiyasi dan tashqari maxsus, alohida ekinlar, mas, gʻoʻza boʻyicha kuzatish olib boradigan ixtisoslashtirilgan stansiyalar ham mavjud (Oʻzbekistonda — Dahbed, Gʻallaorol, Tojikistonda — Hisor, Tur-kmanistonda — Yoʻloʻtan va Ozarbayjonda — Jaʼfarxon stansiyalari). Toʻplangan maʼlumotlar qishloq xoʻjaligini agrometeorologik axborot bilan taʼminlashda, agrometeoro-logik qoʻllanmalar, prognozlar, maʼlumotnomalar va agrometeorologik tavsiyalar (defoliatsiya muddatlari, birinchi mashina terimini ob-havo sharoitiga va koʻsaklarning ochilganiga qarab bel-gilash va hokazo) tuzishda foydalaniladi. Oʻzbekistonda 62 meteorologiya va 2 Ag .m. stansiyalari ish olib boradi (1999).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ivan Matveevich Vinogradov** (1891.2.9, Pskov viloyati — 1983.20.3, Moskva) — rus matematigi, akademik (1929). Sobiq Ittifok Fanlar akademiyasi Matematika instituti direktori (1932-yildan). Ilmiy ishlari turli arifmetik funksiyalarning yigʻindisini ifodalovchi taqribiy formulalarning aniqligini baholashga bagʻishlangan. Koʻp ishlari Varing muammossht hal etishga oid. Vinogradov har bir toq sonni uchta tub son yigʻindisi shaklida ifodalashning asimptotik formulasini chiqardi (1937). Vinogradov oʻzi yaratgan trigonometrik yigʻindilar usulini yanada takomillashtirdi va turli-tuman boshqa masalalarga tatbik qildi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Vinogradov Ivan Matveevich" *OʻzME*. V-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Grana padano** (italyancha: *Grana Padano*, *grana* — „don" soʻzidan, pishloqning donli tuzilishiga ishora qiladi va *Padano*, Po daryosidan keladi) — qattiq italyan pishlogʻi.

Bir oz yongʻoq taʼmiga oʻxshash shoʻrroq taʼmli. Grana padano parmezan pishlogʻini yodga soladi, lekin undan farqli oʻlaroq, nafaqat Emilia-Romagna mintaqasida, balki Italiyaning boshqa mintaqalari, xususan, Venetsiya, Trentino-Alto-Adige, Piedmont va Lombardiyada ham ishlab chiqariladi. Bu pishloq va parmesan oʻrtasidagi yana bir farq uni ishlab chiqarish uchun xom ashyoda (parmezan ishlab chiqarish uchun sigir suti ishlatiladi, ular faqat oʻt va pichan bilan oziqlanadi; Grana Padano uchun sut taʼminotida talablar unchalik qattiq emas).

1954-yilda Consorzio per la Tutela Del Formaggio Grana Padano konsortsiumi tashkil etildi. Uning maqsadi koʻplab grana padano pishloq ishlab chiqaruvchi shirkatlarni birlashtirish edi. Tashkilot asosiy vazifasi sifatida pishloq sifatini va ishlab chiqarish jarayoni ustidan texnik nazorat qilish belgilangandi. 1955-yilda konsortsium Grana Padano savdo belgisini bir qancha Yevropa mamlakatlarida roʻyxatdan oʻtkazdi.

Belgilangan meʼyorga koʻra, 1 kg pishloq ishlab chiqarish uchun 17 litr sut kerak boʻladi. Grana Padano pishloqi asta-sekin, 18 oy davomida tayyor boʻladi. Grana padano butun yil davomida ishlab chiqariladi, shuning uchun ham uning sifati qoʻyilgan vaqtiga qarab biroz farq qilishi mumkin.

Silindrsimon shaklli pishloq donasining diametri 35-45 sm, balandligi 15-18 sm. Har birining vazni 24 dan 40 kg gacha. Qobigʻi ingichka, oq yoki bir oz sargʻish tusda boʻladi.

Grana padano alohida-alohida, vermut va odatda qizil sharobga gazak sifatida tanovul qilinadi. Shuningdek, parmezan singari qirgʻichdan oʻtkazilgan holda pishloqli makaron tayyorlash uchun, salatlar va boshqa taomlarga qoʻshiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Консорциум производителей Consorzio per la Tutela Del Formaggio Grana Padano

Havolalar
---------

* Oshpaz bilan ovqatlanish. La Grotta, Fidelio va Atlas Pietro Rongoni oshpazi bilan suhbat // Kommersant-Weekend, 2007-yil 20-aprel
* Consorzio per la Tutela Del Formaggio Grana Padano ishlab chiqaruvchilar konsortsiumi
* Video: grana padano qanday tayyorlanadi
**Agrosanoat** bu qishloq xoʻjalik mahsulotlari etishtirish, uni saqlash, qayta ishlash va isteʼmolchilarga etkazib berish bilan shugʻullanuvchi iqtisodiyot tarmoq.

Iqtisodiy qonunlar va kategoriyalarning amal qilishi iqtisodiyotning barcha sohalari, tarmoqlari va boʻgʻinlari uchun umumiy boʻlsada, lekin ulardagi tabiiy va ijtimoiy-iqtisodiy sharoitga bogʻliq holda oʻziga xos xususiyatlar ham kasb etadi. Ayniqsa, bu oʻziga xos xususiyat agrar sohada yaqqol namoyon boʻladi. Chunki bu erda takror ishlab chiqarish koʻp jihatdan tirik organizm (hayvon, oʻsimlik va boshqalar) bilan ham bogʻliq.

Agrar sohada ishlab chiqarish koʻp jihatdan yer bilan bogʻliq boʻladi. Yerga egalik qilish, tasarruf etish va undan foydalanish bilan bogʻliq boʻlgan munosabatlar **agrar munosabatlar** deyiladi.
Qishloq xoʻjaligida takror ishlab chiqarishning muhim xususiyatlaridan biri shundaki, bu erda ishlab chiqarish jarayoni bevosita tirik mavjudotlar — yer, oʻsimlik, chorva mollari bilan bogʻliq boʻladi va tabiiy qonunlar iqtisodiy qonunlar bilan bogʻlanib ketadi. Bunda er mehnat quroli va mehnat predmeti sifatida qatnashadi. Yerning boshqa ishlab chiqarish vositalaridan farqi shundaki, undan foydalanish jarayonida u eyilmaydi, eskirmaydi. Aksincha, agar undan toʻgʻri foydalanilsa, uning unumdorligi oshib boradi.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Iqtisodiyot | *Iqtisodiyot va moliyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**„What Kind of Creatures are We?"** („Biz qanaqa mavjudotlarmiz?") — amerikalik tilshunos va faylasuf Naom Chomsky qalamiga mansub falsafa boʻyicha kitob. Ilk bor 2015-yil New York shahrida Columbia University Press nashriyoti tomonidan qattiq jildda va elektron kitob oʻlaroq chop etilgan. 2018-yil yumshoq jildda nashr qilingan.

Kitob muallif oʻzi asos solgan zamonaviy lingvistika, kognivistika hamda siyosat boʻyicha qarashlari va ishlari muxtasaridir. Xususan, unda Chomsky quyidagi savollarga javob beradi: Inson tili nima? Inson tushunchasining chegaralari (agar ular mavjud boʻlsa) qanday? Biz intilishimiz kerak boʻlgan umumiy manfaat nima? Asar tanqidchilar tomonidan yaxshi kutib olindi.

Asarda muallif tilshunoslikda 50 yil davomida erishilgan yutuqlar, ularning til kelib chiqishi haqidagi qarashlarga taʼsiri, til va fikr oʻrtasidagi bogʻliqlik hamda fikr va tilning biologik asoslari haqida soʻz yuritadi. Shuningdek, asarda muallif „libertar sotsializm" deb ataydigan siyosiy qarash himoyasida falsafiy argumentlar keltirilgan. Asarga faylasuf Akeel Bilgrami kirish soʻz yozgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Jacob, Pierre* „What Kind of Creatures Are We?" (inglizcha).  University of Notre Dame (27-aprel 2016-yil). Qaraldi: 2-dekabr 2020-yil.

Havolalar
---------

* „What Kind of Creatures are We?" Columbia University Press saytida (ingl.)

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ertan Kilich**, (1982 y. Izmir) — turk teatr va kino aktyori. Boshlangʻich va oʻrta taʼlimni Izmirda tugatgandan soʻng, 2000-2002-yillar oraligʻida Sakarya universiteti kasb-hunar maktabining kompyuterlashtirilgan buxgalteriya boʻlimida oʻqigan va tamomlagan. Xuddi shu yillarda Sakarya universiteti teatr klubida aktyor va boshqaruvchi boʻlib ishlagan. 2003-yilda Selchuk universiteti davlat konservatoriyasiga oʻqishga kirdi. Bu yerni 2007-yilda birinchi o‘rin bilan tamomlagan. U koʻplab teatr spektakllarida rol oʻynagan va bir nechta teatr spektakllarini boshqargan. U baʼzi teleseriallarda ham rol oʻynagan. U hali ham Istanbul shahar munitsipaliteti shahar teatrlarida aktyor boʻlib ishlaydi.

Oʻynagan oʻyinlar
-----------------

* *Miser* (Alpay Ulusoy)
* *Nikoh* (Fuat Raufoğlu)
* *Medeia* (Aysen Üstün)
* *Chayhane* (Sakir Gurzumar)
* *Shehnaz oʻyini* (Shakir Gürzumar)
* *Uyarca* (Sakir Gurzumar)
* *Bastard* (Omer Naci Topçu)
* *Oy nuridagi shov-shuv* (Naşit Özjan)
* *Qahvada festival bor* (Murat Ozan)

Manbalar
--------

1. ↑

Havolalar
---------

1.
Andoza:Карточка предприятия

 Autosan A0808T Gemini
 Autosan Sancity 18 LF akkordeon avtobusi
 Autosan Eurolider 15LE
**Autosan-**Polsha avtobus ishlab chiqaruvchisi Jelcz bilan birga Polskie Autobusy qismi Kompaniya mahsulotlari Buyuk Britaniya, Shvetsiya, Ruminiya, Vengriya kabi mamlakatlarga eksport qilinadi. Autosan asosan shaharlararo va turistik avtobuslar ishlab chiqargan. 2009-yildan beri shahar avtobuslari ham ishlab chiqarila boshlandi. Sancity avtobuslari oilasi yaratildi.

Autosan avtobuslarida ishlatiladigan dvigatellar Yevro5 va EEV standartlariga mos keladi.

2008-yilgacha taniqli brend sifatida 12 metrli baland tomli sayyohlik avtobusi A1112T Ramzes, Cummins dvigateli (344 ot kuchi) (Evro-4), oʻrindiq sigʻimi- 47 edi.

Mahsulotlar
-----------

**shahar avtobuslari**

* Sancity 9
* Sancity 10LE
* Sancity 12 LF/LE
* Sancity 18 LF - „akkordeon" bilan avtobus.
* Vetlina shahri

**Shahar atrofidagi avtobuslar**

* Lider 10
* Eurolider 13LE
* Eurolider 15LE

**Shaharlararo avtobuslar**

* Euroleader 12
* Euroleader 13
* Lider 9 eko
* Gemini
* Lider

**Turistik avtobuslar**

* Gemini Lux
* Lider 9 eko
* Lider
* Ramzes

2009-yilgacha avtobus ishlab chiqarish.

* A10-10T Lider - 6 silindrli Renault (Evro-5) dvigateliga ega turistik avtobus.
* A1012T „Lider" - shaharlararo
* A08-08T Gemini - Cummins (Evro-5) dizel boʻyicha murabbiy.
* A1112T „Sanman" - shaharlararo
* A0909L „Tramp 2" - shaharlararo
* H7-10 „Traper" - shaharlararo

Eng soʻnggi modellar:

* Sancity guruhi - past qavatli shahar avtobuslari
* Eurolider guruhi - shaharlararo va sayyohlik avtobuslari
* Lider 9 eko - shaharlararo sayyohlik avtobusi

Rossiyada Autosan avtobuslarini sotib olish Orenburg tomonidan amalga oshirildi.

Havolalar
---------

* Ishlab chiqaruvchining rasmiy veb-sayti - Autosan kompaniyasi Wayback Machine saytida arxivlandi (9-sentabr 2018-yil). Архивная копия-da
* Autosan tarixi
* Ishlab chiqaruvchining rasmiy veb-sayti - Polskie Autobusy
**Ersari** — yirik turkman qabilalaridan biri. E.ning kelib chiqishi haqida maʼlumotlar juda oz. Manbalarga koʻra, E. qabilasi 14-asrda paydo boʻlgan. Rivoyatlarga qaraganda, qabila Ersari boy nomiga qoʻyilgan. Abulgʻoziy Bahodirxon maʼlumoticha, E.lar 16—17-asrlarda salor qabilasi tarkibida Bolxon togʻlari yaqinida va Uzboyda yashaganlar. 17-asrning 1-yarmida E.larning katta bir qismi Xorazmga kelib oʻrnashgan. 17-asrning 70-yillarida Xorazmdagi siyosiy voqealar natijasida E.lar bir qancha turkman qabilalari bilan birga Amudaryoning oʻrta oqimida hozirgi Lebap (Chorjuy) viloyati, Sayot tumanidan boshlab Janubiy Afgʻoniston chegarasigacha boʻlgan hududlarga oʻrnashganlar. 18-asrning oxiri — 19-asrning boshlarida E.larning bir qismi turkmanlarning sariq va taka qabilalari bilan Murgʻob vohasiga joylashgan. E.lar quyidagi yirik va kichik urugʻlarga boʻlingan: qora (quraysh, chekich, gagan, qozon, mamish, boy, islom, yaban), bekovul (sirli, ushakan, kultoq, lambe, yermi, togʻochi), uludepe (esonmetli, qoracha, surx, oq teri, qizil oyoq, etbosh, chortoq, mesir, qorabagʻish, aji, gaburdi, surxi, qurama), gunesh (qorasoqol, sulaymon, umar, chokir, koʻzoʻlcha, qurama). 1924-yil maʼlumotlariga qaraganda Oʻzbekistonda E.lar Buxoro, Qarshi, Sherobod vohalarida ham yashashgan. E.lar turkman xalqi tarkibiga singib ketgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Landshaftshunoslik** - tabiiy geografiyaning boʻlimi, turli darajadagi murakkab tabiat va tabiiy-antropogen geosistemani oʻrganadi. L.ning asosini geografik landshaft haqidagi taʼlimot tashkil qiladi. Barcha geografik majmualar — landshaft qobigʻi va geografik mintaqalardan tortib eng kichik, yaʼni landshaft, joy, mavzegacha boʻlgan majmualar L.ning tadqiqot obʼyektiga kiradi. Baʼzi tadqiqotchilar L.ni faqat landshaftni va uning tarkibiy qismlari boʻlgan joy, mavze, fatsiyalarni oʻrganadigan fan, deb hisoblaydilar. Ushbu fanning asosiy tadqiqot metodi — Yer yuzasida obyektiv mavjud boʻlgan landshaftlarni aniklash, ularni bevosita joyida ku-zatish, haritaga tushirish, har tomon-lama tavsiflab berishdan iboratdir. Landshaftlar taʼrifi miqdor va sifat koʻrsatkichlariga asoslanadi. L. aniqlagan qonuniyatlar tabiiy resurslardan oqilona foydalanish va ularni muhofaza qilishga yordam beradi.

L. faniga Rossiyada V. V. Dokuchayev va uning maslakdoshlari L.S. Berg, G. N. Visotskiy, A. A. Grigoryev, S. V. Kalesnik, A. G. Isachenko, G. F. Morozovlar, nemis geografi 3. Passarge asos solgan. Ular tuproq zonalarini oʻrganib, landshaftlarning zonallik qonuniya-tini ishlab chikishgan. Oʻzbekistonda L. bilan 1960-yillardan shugʻullanila boshlandi.

L.da hozirgi vaqtda bir qancha ilmiy yoʻnalishlar shakllangan. Maye, landshaftlar geofizikasi, landshaftlar geokimyosi, antropogen L. amaliy L. va boshqa L. koʻp fanlar uchun umumiy metodologik yondoshuvlar, yaʼni tarixiy, sistemali yondoshuvlarga tayanadi. Kiyo-siy, matematik, haritagrafik, aero-kosmik, statsionar metodlardan foydalanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |