recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**„IELTS 15: Academic with Answers"** („IELTS 15: Akademik. Javoblar bilan"), toʻliq nomi **„IELTS 15: Academic with Answers with Audio"** („IELTS 15: Akademik. Javoblar va audio bilan") — IELTS testiga hozirlanish boʻyicha qoʻllanma. 2020-yil Cambridge universiteti nashriyotida „IELTS 15: Genera Training with Answers" qoʻllanmasi bilan bir qatorda chop etilgan. Ushbu ikkala kitob „Cambridge IELTS" qoʻllanmalari seriyasidagi 15-kitoblardir.

Qoʻllanmagaga *Aademic* moduli boʻyicha 4 ta toʻliq mashq testi kiritilgan. Kitob „Official IELTS Practice Materials 1" va „Official IELTS Practice Materials 2" qoʻllanmalari bilan bir qatorda IELTS testini uyushtiruvchi University of Cambridge ESOL Examinations, British Council hamda IDP Education Australia tashkilotlari tomonidan hozirlangan sanoqli rasmiy test materiallari safiga kiradi.

Yana qarang
-----------

* IELTS 15: General Training with Answers

Havolalar
---------

* „IELTS 15" Cambridge universiteti nashriyoti saytida (ingl.)

  


|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Yuzboshi (maʼnolari).

**Yuzboshi** — harbiy unvon, yuz nafar askar boshligʻi. Turk xoqonligi davridan amalda boʻlgan. Yu. bevosita mingboshita boʻysungan, uning qoʻl ostida 10 ta oʻnboshi faoliyat koʻrsatgan. Amir Temur davrida Yu. oʻnboshiga qaraganda 2 hissa koʻp maosh olgan (taxminan 20 otning qiymatiga teng). Yu.ga harbiy yurishlar paytida alohida chodir, turli qurolyarogʻlar va 10 ta qoʻshimcha ot berilgan. 20-asr boshlarida Turkistonda sovet rejimiga qarshi kurash davrida baʼzi qoʻrboshilar Yu. unvonini olgan. Keyinchalik bu unvon tugatilgan. Yu. mansabi va unvoni oʻrta asrlarda turli mamlakatlarda (mas, Rossiyada "sotnik", Ukrainada "sotnya") ham mavjud boʻlgan.

Adabiyot
--------

* Temur tuzuklari, T. 1996; Vohidov Sh. Qoʻqon xonligi va Buxoro amirligida unvon va mansablar, T. 1996.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Boku neft-gaz rayoni** — Ozarbayjon Respublikasining Apsheron ya. o. va Kaspiy dengizining yarim orolga tutash akvatoriyasidagi nisbatan katta zaxiraga ega boʻlgan neftgaz konlari. Janubiy Kaspiy neftgaz havzasiga mansub 80 dan ortiq kondan iborat. Neft konlari murakkab burmalanishga uchragan qatlamlar (braxiantiklinallar) orasida, baʼzan balchiq vulkanlarida, qum, qumtosh va gillardan tashkil topgan oʻrta pliotsen davri jinslarida joylashgan. Umumiy maydoni 8500 km². Boku neft-gaz rayoni g. r.da 20 mingga yaqin burgʻ qudugi kavlangan. Neft uyumlari 4500 m chuqurlikkacha boʻlgan qatlamlarda uchraydi. Konlar ishga solingandan buyen jami 1 mlrd. t dan ziyod neft qazib olingan. Apsheron ya. o.da neft oddiy quduqlardan jun usullar bilan juda qadimdan olib kelingan. 1869-yilda birinchi burgʻ qudugʻidan neft olina boshlanishi bilan neft sanoati ham rivojlana boshladi. 20-asr boshida Boku neft-gaz rayoni g. r. neft qazib olish boʻyicha dunyoda 1 oʻringa chikdi (1901-yilda 11,4 mln. t). Ammo 1 jahon urushi arafasida neft olish 7,7 mln. t ga tushib qoldi. 1920- yillargacha neft yuza qatlamlarda joylashgan faqat 6 ta kondan olingan. Keyinroq yangi konlar ochilib, nasosli va kompressorli usullar qoʻllanila boshladi. Neftni qayta ishlovchi korxonalar (asosan Bokuda joylashgan) ham qayta jihozlandi. 1940-yilda Ozarbayjon Respublikasida 22 mln. t neft qazib olindi (bu oʻsha davrda Ittifokda qazib olingan neftning 71%ni tashkil etdi). 1940- yillar oxirida Kaspiy dengizi tubidan katta neft konlari ("Neft toshlari", Darvin sayozligi va boshqalar) topilib ishga tushirildi. Dengizdagi konlar quruqlik bilan estakadalar orqali tutashtirilgan. Hozir neft 7—8 ming m dan ortiq chuqurliklardan ham olinmoqda. Gaz kondensata va neftgaz.kondensata konlari ham bor. Tabiiy gazning katta zaxirasi Qoradogʻ gazneft konida joylashgan. Gaz konlaridan foydalanish 1950- yillar oxiridan boshlangan.

Boku neft-gaz rayoni g. r. nefti metannaften turiga mansub. Zichligi 849,0–920 kg/m3, tarkibidagi oltingugurt 0,13—0,39%, parafin 0,61—6,04% ni tashkil etadi. Gazning tarkibi 90—96% metan, 1,7— 5,3% etan, 0,51,5% propan, 0,31,5% butan, 0,3—1,5% pentan va boshqalardan iborat.

Boku neft-gaz rayoni g. r.da yangi yirik istiqbolli neftgaz konlari topildi. Gazning zaxirasi 16,5 mlrd. m3. Gaz konlaridan Ozarbayjonning sanoat shaharlariga gaz quvurlari tortilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bol ajratgich** (asalarichilikda) — ramkadagi mumkatakni buzmasdan undagi asalni ajratib oladigan mashina; markazdan qochma kuch taʼsirida ishlaydi. 1865-yil chex asalarichi konstruktori Grushko ixtiro qilgan (ungacha bol mumkatakni presslab olingan). Bol ajratgich silindrsimon bak, ichki baraban — rotor va harakatlantirgichdan iborat. Bakning oʻrtasiga tik oʻq oʻrnatilgan. Bu oʻqqa biriktirilgan barabanga sim tur tortilgan. Barabanga oʻrnatiladigan ramkaning mumkataklari (bularning ogʻzi ochilgan) shu sim toʻrga tegib turadi. Harakatlantirgich bilan oʻq aylantirilganda mumkataklardagi asal markazdan qochirma kuch taʼsirida bak devoriga va undan bak tubiga tushadi. Asalni bak joʻmragidan idishlarga tushirib olinadi. Bol ajratgich ning xordial, radial va kombinatsiyalashgan xillari bor. Xordial Bol ajratgich da ramkalar xorda boʻyicha, yaʼni bak devoriga yon tomoni bilan, radial Bol ajratgich da ramkalar radius boʻyicha joylashtiriladi. Bol ajratgich hozir ham ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Koordinatalari: 40°22′22.908″N 49°48′41.076000000008″E﻿ / ﻿40.37303000°N 49.81141000000000219°E﻿ / 40.37303000; 49.81141000000000219GO

**Boku Davlat Universiteti**, M. E. Rasulzoda nomidagi Ozarbayjon universiteti — ilmiy va pedagog kadrlar tayyorlaydigan oliy oʻquv yurti. 1919-yil Boku shahrida ochilgan. Avval Boku, 1922-yildan Ozarbayjon universiteti. 1930-yil tibbiyot, ped. xalq xoʻjaligi va boshqa mustaqil oliy oʻquv yurtlariga boʻlinib ketdi. 1934-yil universitet sifatida qayta tiklandi. Mat. mexanika, fizika, kimyo, biol. geol. geogr. tarix, filol. huquq, sharqshunoslik, jurnalistika boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydi. 13 mingga yaqin talaba taʼlim oladi. Kutubxonasida 1,5 mln.dan ortiq asar bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Andoza:ज्ञानसन्दूक प्रांत**Bxojpur tumani -** Hindistonning Bihar shtatidagi qadimiy hamda o'rta yerga ega bo'lgan tumanidan bir hisoblanadi. Tuman shtab-kvartirasi - Arrah .

Tavsifi
-------

Bihar poytaxti Patna shahridan 40 kilometr uzoqlikda joylashgan Bxojpur tumani boshqa tumanlar kabi juda qadimiy tarix egalaridan biri hisoblanadi.  Bxojpur tumani aholisining asosiy kasbi qishloq xo‘jaligi hisoblanadi. Bxojpur chegarasi ikki tomondan daryolar bilan o'ralgan. Tumanning shimolidagi Ganga daryosi va sharqdagi Son daryosi uning tabiiy chegarasini belgilaydi.  Bxojpur shimolda Saran va Baliya ( Uttar-Pradesh ), janubda Rohtas, sharqda Patna, Arval va Jehanobod, g'arbda Buxar bilan o'ralgan.

Bxojpur tumani ilgari 1972-yilda Bxojpur va Roxtas nomli ikkita tumanga bo'lingan Shahobodga qarashli edi.  1992-yilgacha Buxar, shuningdek, 1992-yilda alohida tumanga aylantirilgan Bxojpur tumanining bo'linmasi edi. Hozirgi vaqtda Bxojpur tumanida uchta bo'linma mavjud - Ara Sadar, Piro va Jagdishpur. Tuman o'z ichiga qolganlaridan farqli o'laroq 13 ta massivni oladi.

Bu yerda ko'plab manzarali ibodatxonalar mavjud. Aranya Devi bu shaharning xudosi. Maa Aranya Devidan tashqari, boshqa diniy joylar ham bor, ularda Mahthin May (Bihiya), Baxorapur Kali Mandir va boshqalar mashhur joylardir.  Jain jamiyatining ko'plab mashhur ibodatxonalari ham shu erda.  Jagdishpur Bxojpurning o'zida joylashgan bo'lib,u yerda Babu Kunvar Singx 1857-yildagi birinchi ozodlik kurashida inglizlarga qarshi kurashni boshqargan.

Ara, shuningdek, temir yo'l va avtomobil orqali mamlakatning qolgan qismi bilan bog'langan. Veer Kunvar Singx nomidagi universitet bor. Har bir tumanning obrosi hamda uning natijalarini baland qilib ko'rsatuvchi manbaalari bu ularda joylashgan maktab hamda kollejlarning sonidir. Ushbu shtatda joylashgan maktablarning soni ham anchaginani tashkil etadi: Kshatriya o'rta maktabi, Xar Prasad Jain o'rta maktabi, tuman maktabi va shahar o'rta maktabi va boshqalar. Har Prasad Das Jain kolleji, Maxaraja kolleji, Sahajanand Brahmarshi kolleji, Jagjivan kolleji, Mahant Mahadevanand Mahila kolleji asosiy kollejlari hisoblanadi.

Yana qarang
-----------

* Jigsa
* Sharqiy Hindistondagi shtat
* Bihar tumanlari

Adabiyot
--------

1. ↑  "Revenue Administration in India: A Case Study of Bihar," G. P. Singh, Mittal Publications, 1993, ISBN 9788170993810
2. ↑  „संग्रहीत प्रति". 21 दिसंबर 2014da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21 दिसंबर 2014.
3. 1 2  „संग्रहीत प्रति". 16 जुलाई 2011da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18 दिसंबर 2014.
4. ↑  „संग्रहीत प्रति". 15 दिसंबर 2014da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19 दिसंबर 2014.
5. ↑  „संग्रहीत प्रति". 21 जनवरी 2015da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21 दिसंबर 2014.
**Bola baxshi** (taxallusi; asl ismi Abdullayev Qurbonnazar) (1899 Xiva tumani Gullanbogʻ qishlogʻi—1994) — Oʻzbekiston xalq dostonchisi (1938). Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi, Xorazm dostonchilik maktabining yirik vakili. Xorazmlik Jumanazar baxshi (?— 1929)ning shogirdi. Oʻn yoshlaridayoq katta yoshdagi baxshilar davrasida doston, qoʻshiq aytganligi uchun "Bola baxshi" nomini olgan. Uning repertuarida "Oshiq Gʻarib va Shohsanam", "Oshiq Mahmud", "Bozirgon", "Xirmondali", "Avazxon", "Kampir", "Qirqming", "Safar koʻsa" kabi 20 ga yaqin doston boʻlib, ulardan "Bozirgon" (1965), "Avazxon" (1967) dostonlari yozib olinib, nashr etilgan. U yoshlarga doston aytishni oʻrgatish maktabi tashkil qilgan (1970), koʻpgina shogirdlar yetishtirgan. Oʻzbekiston adabiyoti va sanʼati dekadasi (Moskva, 1937), Oʻzbekiston xalq ijodchilari olimpiadasi (Toshkent, 1938), Xalqaro Oltoyshunoslar (Toshkent, 1987) hamda boshqa folklor anjumanlari (1978, 1985)da qatnashgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
* Mirzayev T. Xalqbaxshilarining epik repertuari, T. 1979.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Reaktiv dvigatel** — ish jismi (odatda, yonilgʻi yonishidan hosil boʻladigan gazeimon moddalar) oqimi hisobiga reaktiv kuch (tortish kuchi) hosil qiladigan dvigatel. Reaktiv dvigatelda turli xil energiya (issiqlik, yadro, quyosh va elektr energiyasi, kimyoviy energiya)ning mexanik energiyaga aylanishi hisobiga ish jismi oqimining kinetik energiyasi vujudga keladi, bundan tashqari, ish jismi dvigateldan otilib chiqqanda aks kuch paydo boʻlib, dvigatelni itaradi (racmga q.). Shuning uchun Reaktiv dvigatelni murakkab yaxlit tizim deyish mumkin. Bu tizim birlamchi (dastlabki) energiya manbai (Mas, quyosh energiyasi), ish jismi va energiyani bir turdan ikkinchi turga aylantiruvchi qurilma (yaʼni Reaktiv dvigatelning oʻzi) dan iborat boʻladi.

Reaktiv harakat tushunchasi qadimdan maʼlum. Geron yaratgan sharni Reaktiv dvigatelning ajdodi deyish mumkin. 10-asrdan Xitoyda poroxli raketalar paydo boʻldi va Sharkda, keyinchalik Yevropada mushakbozlik, signal va jangovar raketalar sifatida bir necha asr mobaynida qoʻllanilib keldi. Va, nihoyat, 20-asr boshiga kelib (1903) K.E. Siolkovskiy suyuq yonilgʻili Reaktiv dvigatelning asosini taklif etdi. R. Goddard 1926-yil suyuq yonilgʻili raketalarni uchirdi. V. P. Glushko jahonda birinchilar katorida suyuklikli reaktiv dvigatelni yaratdi. Uning rahbarligida elektrotermik Reaktiv dvigatel yaratildi va sinaldi. Ikkinchi jahon urushi (1939—45) yillarida havoreaktiv dvigatellari samolyotlarga oʻrnatildi. Urushdan keyingi yillarda elektr raketa dvigatellari va yadro raketa dvigatellari yaratildi. Reaktiv dvigatel borgan sari takomillashtirilib borilmokda.

Reaktiv dvigatel ishlayotgan paytda atrofdagi muhit (havo)dan foydalanishi yoki foydalanmasligiga karab, 2 asosiy guruhga boʻlinadi. Atrofdagi havodan foydalanadigan Reaktiv dvigatel havoreaktiv dvigateli, foydalanilmaydigani raketa dvigateli (RD) deb ataladi. Barcha havoreaktiv dvigatellarida energiya manbai — yonilgigina dvigatel bortida boʻladi, ish jismining anchagina qismi (havo) esa atrof muhitdan olinadi. RD da esa ish jismining barcha komponentlari uning bortida boʻladi. Reaktiv dvigatel texnika (aviatsiya, kosmonavtika va boshqalar) da qoʻllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Boku teatr studiyasi** — Bokudagi M. F. Oxundov nomidagi teatr texnikumi qoshida oʻzbek aktyorlarini tayyorlash uchun tashkil etilgan studiya (1925). Unda oʻzbek teatrining Halima Nosirova, Sayfi Olimov, Nazira Aliyeva, Zuhur Qobulov, Saʼdulla Toʻraboyev, Hakima Xoʻjayeva, Karim Yoqubov, Rahimberdi Bobojonov kabi vakillari tahsil koʻrgan. Yosh oʻzbek aktyorlari 3 yillik oʻqish mobaynida ozarbayjon teatrining taniqli arboblari (Kirmonshoxli, A. A. Tuganov, V. V. Sladkopevsov kabi) badiiy rahbarligida J. Jabborlining "Oydin", J. Molyerning "Jorj Danden", B. Tomasning "Charli xola" spektakllarini tayyorlab qaytdi. Boku teatr studiyasi s 1927-yilda oʻz faoliyatini tugatgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mutatsionizm** — yirik oʻzgarishlar tufayli evolyusiyani sakrash yoʻli bilan sodir boʻladigan jarayon sifatida qaraydigan biol.dagi konsepsiya. M.ning asoschisi evolyusiyaning mutatsion nazariyasini yaratgan X. De Friz hisoblanadi. M.ga binoan makromutatsiyalar yoki saltatsiyalar deb atalgan yirik oʻzgarishlar boshlangʻich tur individlarida vujudga kelib, yangi hayotiy formalarni hosil qiladi. Bu formalar muhitning qulay sharoitlarida yangi turlarning boshlangʻich manbai sifatida namoyon boʻladi. M. irsiy oʻzgarishni evolyusiyaning harakatla-nuvchi bosh kuchi sifatida tan oladi; tabiiy tanlanishning vazifasi mutatsiya tufayli vujudga kelgan turlarni saqlab qolib, muhit sharoitiga mos kelmaydiganlarini nobud etishdan iborat, deb hisoblaydi. Bunday dunyoqarashlar preadaptatsion (L. Keno va Ch. Devenpor), saltatsion (R. Goldshmidt), gibridogenez (Ya. Lotsi) kabi nazariyalarning ham asosini tashkil etadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mutallib Ahmedovich Usmonov** (1924.10.12, Andijon viloyati, Izboskan tumani — 1994.18.12, Toshkent) — islomshunosfaylasuf olim. Falsafa fanlari doktori (1979), professor (1993). Urta Osiyo universitetining sharkshunoslik ftini (1952), Moskvadagi Ijtimoiy fanlar akademiyasini (1961) tugatgan. Andijondagi tuman va viloyat gazetalari muharriri, viloyat madaniyat ishlari boshkarmasi boshligʻi (195257). 1961—65 yillarda partiya organlarida ishlagan. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Falsafa va huquq institutida boʻlim mudiri (196581; 198490), sobiq SSSRning Afgʻonistondagi elchixonasida maslahatchi (1981—84), Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti devonida yetakchi konsultant (1991 — 1994). Ayni vaqtda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida Qurʼoni karimni tarjima qilish guruhining va shu intdagi islomshunoslik boʻlimining boshligʻi (1990—1994). U.ning ilmiy faoliyati islom dini, uning aqidalari, marosimlariga, Qurʼon sharhlariga bagʻishlangan. U. ateizm hukmronlik qilgan sovetlar tuzumi davrida Oʻzbekistonda birinchilardan boʻlib Qurʼoni karim tarjimasi va ilmiy sharhiga qoʻl urgan, bu borada koʻplab ilmiy ommabop kitoblar nashr etgan. U.ning masʼul muharrirligida "Islom" maʼlumotnomasi (1986; 1nashri), "K,urʼoni karimning oʻzbek tilidagi ilmiy izoxli tarjimasi"ning akademik nashri chop etilgan (2004).

Manbalar
--------

* Diniy aqidalar va ularning mohiyati, T. 1972; Islom aqidalari va marosimlari, T. 1975; Qurʼoni karim va janobi Rasulullohning amallari, T. 1992.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Musulmonqul madrasasi** — Andijonda qurilgan madrasa. Qoʻqon xonligi mingboshisi Musulmonqul tomonidan qurdirilgan.

Musulmonqul Sheralixon, Xudoyorxon hukmronligi davrida xon saroyida yetakchi amaldorlardan bo‘lgan. Ishbilarmon, tadbirkor inson bo‘lgan. Sheralixon davrida mingboshilik lavozimiga koʻtarilgan. Musulmonqul 13 yoshli Xudoyorxonga qizini nikohlab berib, Murodxonni fitnachi sifatida qatl ettiradi. Kuyovini xon deb eʼlon qiladi. Saroyda mingboshi va otaliq lavozimini egallagan. Musulmonqul Andijonda katta madrasa barpo etib, unga katta miqdorda vaqf mulki in‘om qilgan. Musulmonqul o‘z nomidagi madrasaga to‘tta vaqfnoma bo‘yicha vaqf mulklari ta‘sis etgan. 1-vaqfnoma Maygir volostining Chuvama qishlog‘idagi yerlaridan, 2-vaqfnoma shu qishloqning Boysaqol degan joyidagi yerlarini, 3-4-vaqfnomalarda Yorboshi volostining Nayman degan joyidagi yerlarni madrasaga vaqf qilib bergan. Madrasa qurib bitkazilgach, 1845-yili faoliyat yuritishi uchun vaqf mulklari berilgan. Madrasa xom gʻishtdan qurilgan, 23 hujradan iborat boʻlgan. Madrasaning bir darsxonasi, darvoza ustida yana bir xonasi va ayvoni boʻlgan. Gʻarb tomoni Musulmonqul qoʻl ostidagi yerlar va qisman katta soy bilan, shimoli esa Xushboʻta bahodir yeri bilan chegaradosh boʻlgan.

Madrasa tarkibida ayvon borligi juma va hayit namozlarida atrofdagi xonadonlarning namoz yoshidagi erkaklari chiqqanda, odam koʻpayib ketgan vaqtlarda namoz oʻqishga moʻljallangan. Darvoza yuqorisida qurilgan hujradan talabalar koʻpayib, hujralar yetmay qolsa foydalanilgan.

Vaqfnomada Musulmonqul mingboshi tomonidan madrasaga vaqf qilingan yerlarni boshqarish va daromadlardan foydalanish shartlari belgilangan. Vaqfni boshqaradigan mutavalli vaqfni ehson qiluvchining oʻzi, uning vafotidan keyin avlodidan kimdir boʻlishi shart qilib koʻrsatilgan. Vaqf daromadining oʻndan bir qismini mutavalli olishi, zarurat tugʻilganda madrasani taʼmirlashi. Keyingi uch qismi mudarrisga va 6 qismdan bir qismini ikkiga boʻlib, bir qismini imomga, boshqa qismini muazzinga, xizmatkorlar (farrosh, sartarosh) ga va qolgan besh qismini madrasa talabalari oʻrtasida oliy, oʻrta, quyi darajalar boʻyicha boʻlib berish belgilangan.

Madrasaning vaqf daromadi yaxshi boʻlganligi uchun mudarrislar, talabalar soni ham yuqori boʻlgan. Musulmonqul madrasasida 6 nafar mudarris 90 talabaga dars bergan.

Manbalar
--------

1. ↑  Шодмон Воҳидов*. Қўқон хонлиги тарихи (хонлик тарихи – манбаларда)*, 2014 — 52 bet.
2. ↑  I.Alimov*. Qo'qon xonligi maktab va madrasalari tarixi*. Toshkent, "Fan", 2017 — 144 bet. ISBN 978-9943-19-405-2.
**Voizlik sanʼati** - jamoat oldida nutq soʻzlash, notiqlik sanʼati; ilmiy-siyosiy maʼruza, bahs, munozara, targʻibot va tashviqotning asosiy vositasi sifatida keng ijtimoiy mavqega ega boʻlgan sanʼat. Yunonistonda voizlik ritorika deyilgan. Qadimda Sharq mamlakatlarida hukmdor shaxsan oʻzi jamoat oldiga chiqib, oʻz siyosati, xalqaro ahvol va b. haqida nutq soʻzlagan. El oldiga chiqish, ayniqsa juma namozi, hayit, navroʻz kunlari va b.da, mamlakatlararo urush boshlangandagi yigʻinlarda odat tusiga kirgan. 9-asrga kelib, bu muhim ishni xushovoz, taʼsirchan gapiradigan, ishontira oladigan maxsus kishilar — voizlarga topshirganlar. Shunday qilib, V. s. shakllangan. Rivoji jarayonida dabirlik (davlat ahamiyatidagi yozishmalarni insho etish va oʻqib berish), xatiblik (diniy, siyosiy mayldagi notiqlik), muzakkirlik (diniy-axloqiy masalalarni sharhlab berish) kabi tarmoqlari vujudga kelgan. V. s. ning nutq matnlari, tinglovchilarning bilimi, ijtimoiy mavqei va b. xususiyatlarga koʻra turli maqom (qism) larga boʻlingan: sultoniyot (yuqori tabaqa uchun), xutubu jihodiya (jangovar nutqlar), gʻaribona maqom (oddiy xalq uchun) va b. V. s. ijtimoiy va badiiy jihatdan muhimligi tufayli asrlar davomida rivojlana bordi. Oʻrta asrlarda V. s. ning nazariyasi va talqin uslublarini yorituvchi ilmiy, uslubiy va xrestomatik asarlar yaratildi. V. s. ni oʻrgatuvchi maxsus soha — kalom ilmi, balogʻa ilmi yuzaga keldi. V. s. oʻtmishda katta ijtimoiy qudrat kasb etgan, hozirgi notiqlik sanʼati rivojida muhim rol oʻynagan.

Sotimxon Inomxoʻjayev.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muttarasanallur** Hindistonning Tamil Nadu shtatidagi Tiruchirapallidagi qishloqdir. U Trichi shahridan taxminan 7km g'arbda Karur shahriga boradigan yo'lda (marshrut bir qator avtobus liniyalari bilan yaxshi xizmat qiladi) joylashgan.Ushbu qishloq xo'jaligi uchun suvni Kaveri daryosidan oladi.

Madaniyati
----------

Muttarasanallur xalqi bir oiladek yashaydi. Odamlar bir-birlari bilan yaxshi munosabatda bo'lishadi va bir-biriga g'amxo'rlik qilishadi. Asosan qishloq xoʻjaligi bilan shug'ullanadi.Odamlari qishloq xo'jaligida o'z ishlarini bajarib bo'lgach, o'zlarining an'anaviy Xudosi uchun mahalliy bayramlarda vaqt o'tkazadi.

Iqtisodi
--------

Qishloqda 90% dehqonchilikka moʻljallangan yerlar mavjud. Asosiy daromadi sholi, bodring, banan, shakarqamish, qoramagʻiz va kunjut yetishtirishdan olinadi.

Ibodatxonalari
--------------

* Shri Sithi vinayakar ibodatxonasi
* Shri Sakthi mariyamman ibodatxonasi (150+ yil)
* Shri Madurakaliyamman ibodatxonasi (200+ yil)
* Shiva ibodatxonasi (300+yosh)
* Shri Lakshmi Narayanar ibodatxonasi (300+ yosh)
* Adaikalam Kaatha Amman
* Masjid
* Shri Maha Maariyamman ibodatxonasi (Kaikudi) (200+yil)

Hukumat obyektlari
------------------

* Mutharasanallur temir yo'l stantsiyasi
* Pochta
* Telefon almashinuvi
* O'rta maktab
* Veterinariya shifoxonasi
* Bank

Ma'muriyati
-----------

Bu qishloq Andanallur ittifoqiga qarashli Panchayat qishloqidir. Qishloq Tiruchirapalli tumanidagi Srirangam Talukga tegishli va quyida joylashgan hududlar Mutharasanallur Panchayat ma'muriyati ostida:

* Agraharam
* Amman Nagar
* Anna Nagar
* Kaveri Nagar
* DEVANGA NAGAR
* Yashil Park Nagar
* Gudalur
* Kaikudi
* Kamaraja Puram
* Kavalkara ko'chasi
* Mandapa Thoppu
* Murungapettai
* Muthamizhl Puram
* Ramnagar
* Sekkillar Kudil
* Shri Ganapathi Nagar
* Vasanth Nagar
* Vellalar ko'chasi
* Tamiljan Nagar

### Sobiq prezidenti

* Lalitha Kamaraj B.com - (2006-2016 yillarda)
* N.Kamaraj B.com-(1996-2006 yillarda)
* S.Rajasekar BA (1984 -1989)
* K.Ganesan 1964-yil
**Başak Bingol Yüce**, (1980-yil. Anqara), adabiy tarjimon va jurnalist.

1998-yilda Anqara Buyuk Kolejini tamomlagan. 2003-yilda Bilkent universiteti ingliz fransuz turk tili tarjimoni va tarjimoni boʻlimini, keyinroq Bilkent universiteti turk adabiyoti boʻlimi magistratura bosqichini tamomlagan. Hozirda u Vashingtonda jurnalist sifatida ishlaydi. Yüce shuningdek, Global Literature of Libraries Initiative va Medium kabi veb-saytlarda turli bloglarni baham ko'radi.

U adabiyot va tarjimadan tashqari xalqaro va madaniyatlararo aloqalarga ham qiziqadi.

Tarjima qilingan asarlar
------------------------

### Ingliz tilidan tarjima qilingan asarlar

* *Dream Time* - Barbara Vud
* *Osmonning bokira qizlari* - Barbara Vud
* *Gannibal* - Ross Leki
* *Intellektual monopoliyaga qarshi* - Mishel Boldrin
* *London bulvari* - Ken Bruen
* *Yulduzli soat* - Klaris Lispektor
* *GH tomonidan sinov* - Klaris Lispektor
* *Hayot suvi* - Klaris Lispektor
* *Yovvoyi yurak yaqinida* - Klaris Lispektor
* *Prust loyihasi* - Andre Aciman
* *Adabiyot va surgun* - Anxel Rama

### Fransuz tilidan tarjima qilingan asarlar

* OAVda Islomdan qo'rqish -

Manbalar
--------

1. 1 2  Yüce, B. (2009). Galatât-ı terceme defterleri'nde çeviri normları (Doctoral dissertation, Bilkent University).
**Italiya — Somali munosabatlari.** Somali Respublikasi va Italiya oʻrtasidagi xalqaro diplomatik, iqtisodiy, harbiy, madaniy aloqalar hisoblanadi.

Tarixi
------

Somali va Italiya munosabatlari qadimgi davrlarda boshlangan. Rim imperiyasining Eritreya dengizidagi Periplus shimoliy Somalining shahar-shtatlarida Rim savdogarlari bilan istiqomat qilgan savdogarlar oʻrtasidagi tijorat almashinuvi haqida xabar beradi. Bu davrga oid koʻplab buyumlar Somalida, jumladan, Puntlend viloyatidagi Damo shahri yaqinida topilgan.

Italiya birinchi marta turli shartnomalar imzolanishi va XIX asr oxirida qirol Usmon Mahamud va Sulton Yusuf Ali Kenadid boshchiligidagi hukmron Somali sultonligi va Hobyo sultonligi bilan birinchi marta Somalida mustahkam oʻrin egalladi.

XIX asrning boshlarida Italiya Somali mustamlaka maqomi bilan tuzilgan. Birinchi jahon urushidan keyin u koʻpaytirildi, bir vaqtning oʻzida Mogadishu koloniyaning poytaxt boʻldi. .

1936-yilda Efiopiyadan sotib olingan „Italyan Ogadeni" deb nomlangan hudud Italiya imperiyasining Somali provinsiyasi tarkibidagi Afrikaning Sharqiy Italiyasiga birlashtirildi. Munitsipalitet 1941-yilgacha metropoliten byudjetidan olingan subsidiyalar tufayli yuqori ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish hududi hisoblangan. Ikkinchi jahon urushi boshlanganidan keyin koloniyani moliyalashtirish qisqartirildi va hududning iqtisodiy salohiyati pasaydi.

Urush paytida Italiya Somaliland Britaniya Somalining bir qismiga aylandi va 1949-yildan beri Italiya maʼmuriyati bilan Birlashgan Millatlar Tashkilotining ishonchli hududi hisoblanadi. 1960-yil 1-iyulda Somaliland davlati bilan birlashib, Somali Respublikasini tashkil qildi.

Italiyalik somaliliklarning aksariyati mustaqillikka erishgandan keyin hududni tark etgan boʻlsa-da, Somalining Italiya bilan munosabatlari fuqarolar urushi davrida ham yaqin boʻlib qoldi.

Diplomatik missiyalar
---------------------

Somali Federal hukumati 2012-yil 20-avgustda tashkil etilgan. Hasan Shayx Mahmud yangi hukumat davrida birinchi prezident etib saylandi. Saylovlar Italiya hukumati tomonidan mamnuniyat bilan kutib olindi va ular Italiyaning Somali hukumatini, mamlakat hududiy yaxlitligi va suverenitetini cheksiz qo‘llab-quvvatlashini tasdiqladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Neville Chittick, *An Archaeological Reconnaissance of the Horn: The British-Somali Expedition*, (1975), pp.117-133.
2. ↑  Mariam Arif Gassem, *Somalia: clan vs. nation*, (s.n.: 2002), p.4
3. ↑  „Somalia". 21-noyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-avgust 2018-yil.
4. ↑  Encyclopædia Britannica, *The New Encyclopædia Britannica*, (Encyclopædia Britannica: 2002), p.835
5. ↑  „Somalia: UN Envoy Says Inauguration of New Parliament in Somalia 'Historic Moment'". Forum on China-Africa Cooperation (21-avgust 2012-yil). Qaraldi: 24-avgust 2012-yil.
6. 1 2  „Communiqué on Secretary-General’s Mini-Summit on Somalia".  United Nations. 19-oktabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-avgust 2013-yil.
Tit Livius. Nomaʼlum rassom chizgan portret.
*Ab Urbe condita*, 1714
**Titus Livius** (lotincha: *Titus Livius* er. av. 59-yil, 17-yil, Patavium) — mashhur rimlik tarixchilardan biri, „Shaharning borpo etilganidan boshlab tarixi" (lotincha: *Ab urbe condita*) asari, tarixiy-falsafiy dialoglar va oʻgʻliga yozgan epistolyar janrdagi ritorik asarlar muallifi hozirgi kunda saqlanib qolmagan.

Livius oʻziga toʻq oiladan chiqqan boʻlib, yoshlik chogʻida Rimga keladi va u yerda yaxshi taʼlim oladi. Soʻngra falsafa, tarix va ritorika bilan shugʻullanadi. Sezar bilan yaqin tanish boʻlishiga qaramay siyosiy hayotda umuman qatnashmagan.
Er.av. 27-yildan soʻng u 142 ta kitobda Rim tarixi boʻyicha fundamental ishlarini boshlaydi. Bu ishida milliy qadriyatlarni targʻib qiladi. v kotoroy propovedoval nravstvennie sennosti. Bu ishlarda u Rimning qayta yaralishi asoslarini koʻrgan. U davrda ikki xil qarashlar stoizm va fatum mavjud boʻlib, Tit Livius ularning ikkinchisiga ishonardi. Saqlanib qolgan kitoblarda koʻplab tarixiy nutqlar va yarim afsona shaxslar mavjud.

Adabiyotlar
-----------

* *Pirogov V.N.* Issledovaniya po rimskoy istorii preimuщestvenno v oblasti tretey dekadi Liviya. Sankt-Peterburg, 1878. 284 bet.
* *Kuznetsov T.I. Miller T.A.* Antichnaya epicheskaya istoriografiya: Gerodot. Tit Livius. Maskva: Nauka. 1984. 213 bet. 5300 nus.

Havolalar
---------

* 

* VikiOmbor logotipi VikiOmborda **Titus Livius** mavzusi boʻyicha mediafayllar bor
* Lotincha matn
* ancientrome.ru saytidagi Rim shahrining tashkil qilinish tarixi
* Titus Livius Maksim Moshkov kutubxonasida

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Toʻy shoʻrva** yoki **italyan toʻy shoʻrvasi** (italyancha: *La minestra maritata*, neap. Menesta mmaretata) — italyan shoʻrvasi yashil bargli sabzavotlar va goʻshtdan iborat. Bu Neapolda mashhur boʻlgan Kampaniya mintaqasi oshxonasining odatiy taomidir. Bundan tashqari, janubiy Latsiodagi Chochariya mintaqasining gastronomik anʼanalarining bir qismidir. Shoʻrva Italiyadan tashqarida, xususan, AQSh va Kanadada juda mashhur boʻlib, uni har qanday italyan restoranida topish mumkin.

Kelib chiqishi
--------------

"Toʻy shoʻrva" atamasi italyancha „minestra maritata" („nikoh shoʻrvasi") nomidan kelib chiqqan boʻlib, u sabzavot va goʻshtning birlashuvi („toʻy") vujudga keltiradigan xushboʻylikni bildiradi. Toʻy shoʻrvasi Olha podrida nomli ispan taomining neapolitancha talqini boʻlib, bu taom Neapoldagi ispanlar hukmronligi davrida paydo boʻlgan deb hisoblanadi, ammo buni tasdiqlovchi hujjatlar yoʻq.

Tayyorlanishi
-------------

Bugungi kunda u diniy bayramlarda tayyorlanadi, Neapolitan oshxonasida bu Rojdestvo va Pasxa kechki ovqatlari uchun odatiy holdir, ammo Neapol va uning atrofida renessansdan keyingi davrda shoʻrva eng mashhurlaridan biri boʻlib, butun yil davomida tayyorlangan. Asosan, koʻplab italyan retseptlari singari, bu goʻshtning qolgan qismlari va turli tomorqa oshkoʻklari hamda yovvoyi koʻkatlardan tayyorlangan dehqonlar taomi boʻlgan.

Retsept yillar davomida sezilarli darajada oʻzgartirildi, bozorda tobora kam uchraydigan ingrediyentlari yoʻqoldi yoki oʻzgardi. Biroq, Neapolning mahalliy bozorlarida anʼanaviy bayramlar paytida hali ham shoʻrva tayyorlash uchun odatiy sabzavotlarni sotib olish mumkin: sachratqi, endiviy, savoy karam, jingalak karam, ismaloq, bodring oʻti, bu unga achchiq tus beradi. Baʼzi variantlarda sachratqining puntarel (Neapolitcha: puntarelle) navidan ham foydalaniladi. Odatda ishlatiladigan goʻsht choʻchqa goʻshti, yogʻli choʻchqa goʻshti kolbasa (nnoglia yoki salame pezzente) va boshqa goʻsht mahsulotlari. Toʻy shoʻrvasi tez-tez toza tovuq shoʻrva bulyonida ham tayyorlanadi. Amerikacha (yoki Kanadacha) versiyasida, odatda, yumaloq qiyma ishlatiladi va koʻpincha, anʼanaviy italyancha versiyasiga qaraganda koʻkatlari kam boʻladi.

Toʻy shoʻrvasi, baʼzan, guruch yoki makaron (odatda kavatelli, fusilli, acini di pepe, pastina, orzo va boshqalar), yasmiq, sabzi, maydalangan parmezan pishlogʻini oʻz ichiga oladi. Anʼanaga koʻra, qovurilgan non oʻrniga ular skalotsi, makkajoʻxori unidan tayyorlangan qovurilgan yumaloq blinchiklardan yoki polenta boʻlaklaridan foydalanadilar, ular tarelkada pastki qavatga teriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Jones, Diana Nelson*. „Food historian shows how immigrant recipes have survived, and served, America". *Pittsburgh Post-Gazette* (22-iyul 2004-yil). Qaraldi: 17-noyabr 2012-yil.
2. ↑  „Italian Wedding Soup Origins" (en-US). *Snopes.com* (16-aprel 2013-yil). Qaraldi: 5-fevral 2018-yil.
3. ↑  La minestra maritata, sapore antico di Napoli che torna nelle Feste
4. ↑  Italian Wedding Soup (Minestra Maritata)
**Italiyadagi ruslar ― Italiyada** yashovchi rus diasporasining bir qismidir.

Italiya Milliy Statistika Instituti (ISTAT) 2016-yil 1-yanvar holatiga Italiyada yashovchi Rossiya Federatsiyasi fuqarolari soni toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni taqdim etdi. Respublikada jami 35 791 nafar ruslar roʻyxatga olingan, bu chet elliklar umumiy sonining 0,71 foizini tashkil etadi (Italiyada 5 026 153 nafar chet ellik bor).

Statistik maʼlumotlarga koʻra, ruslar orasida eng sevimli Italiya hududi Lombardiya ekanligi aniq, u yerda 2016-yil boshida 7385 kishi yashagan va ularning deyarli 6000 nafari ayollar edi. ISTAT maʼlumotlariga koʻra, 2010-yildan buyon Respublikaning ushbu hududi Rossiya fuqarolari orasida eng mashhuri deb hisoblanadi, ularning soni 6-yil ichida 2000 kishiga oshdi.

Koʻpgina rossiyaliklar mamlakat janubida, Kampaniyada (3872 kishi) joylashdilar. Rossiya fuqarolari ushbu hududda yashovchi chet elliklarning 1,64 foizini tashkil qiladi. Bu Italiyaning barcha hududlari boʻyicha eng yuqori koʻrsatkichdir.

Tarixi
------

Italiyaga rus sayohatchilarining tashrifi XV-asrdan beri qayd etilgan, XX-asr boshidan beri siyrak migratsiya kuzatilgan. Oq emigratsiya Italiyani jalb qilmadi, bunga natsistlarning hokimiyatga kelishi ham sababdir. Keyingi kattaroq emigratsiya toʻlqini postsovet Rossiyasidan edi. Koʻpgina badavlat ruslar Italiyani xarid qilish joyi sifatida yaxshi koʻradilar.

Manbalar
--------

1. ↑  *Адвокат Франческо Грассо.* „ISTAT: сколько русских в Италии?" (ru).  Адвокат Франческо Грассо (29-noyabr 2016-yil). Qaraldi: 31-may 2019-yil.
2. ↑  Zabitie istorii Russkoy Italii. Радио «Свобода»
3. ↑  Kak jivut nashi sootechestvenniki v Italii, chem zanimayutsya i chto dumayut o nas mestnie. Комсомольская правда

Havolalar
---------

* + Zabitie istorii Russkoy Italii. Radio „Svoboda"
	+ Migranti iz postsovetskix stran v Italii (rezultati empiricheskogo sotsiolingvisticheskogo issledovaniya). demoscope.ru
	+ Proekt „Russkie v Italii"
	+ Russkoyazichniy jurnal „Italiya". RiaItalia.com
Italiya va Kosovo davlatlarining xaritada joylashuvi. Yashil rangda Italiya, sariq rangda Kosovo koʻrsatilgan.**Italiya — Kosovo munosabatlari** Italiya Respublikasi va qisman tan olingan Kosovo Respublikasi oʻrtasidagi ikki tomonlama diplomatik munosabatlardir. Kosovo parlamenti 2008-yil 17-fevralda respublikaning Serbiyadan mustaqilligini bir tomonlama eʼlon qildi. Italiya 2008-yil 21-fevralda Kosovo mustaqilligini tan oldi.

Italiya Respublikasi 2008-yil 15-mayda Prishtina shahrida elchixonasini ochdi. Kosovo Respublikasi, oʻz navbatida, Rimda diplomatik vakolatxona ochish niyatida. Ikki davlat doʻstona munosabatlarga ega. Italiyaning Kosovo poytaxti Pristinadagi elchisi Antonello De Riu. Kosovo nomidan Rimda elchi Lendita Haxhitasim diplomatik vakolatxonani boshqaradi. Kosovoning Milanda bosh konsulligi bor.

Harbiy yordam
-------------

Italiya 1999-yilda NATOning Yugoslaviyani bombardimon qilish dasturida ishtirok etdi, buning natijasida BMTning Kosovodagi missiyasi tashkil etildi va keyin Serbiyadan mustaqillik eʼlon qilindi. Ayni paytda uning mintaqada NATO boshchiligidagi Kosovo kuchlari (KFOR) tashkilotida tinchlikparvar sifatida joylashgan 1935 nafar italyan askari bor. KFOR dastlab 5000 italyan askariga ega edi. Karlo Kabijiosu 2000-yil 16-oktabrdan 2001-yil 6-aprelgacha, Fabio Mini 2002-yil 4-oktabrdan 2003-yil 3-oktabrgacha, Juzeppe Valotto 2005-yil 1-sentabrdan 2006-yil 1-sentabrgacha KFOR qoʻmondoni boʻlgan.

KFOR professional, demokratik rivojlanishni qoʻllab-quvvatlaydi va Kosovodagi koʻp millatli xavfsizlik tuzilmalari hisoblanadi.

Tashkilotning asosiy vazifalari Kosovo xavfsizlik kuchlari toʻgʻrisidagi qonun bilan belgilanadi va inqirozga javob berish, tabiiy va boshqa ofatlar hamda favqulodda vaziyatlarni bartaraf etishda fuqarolik organlariga yordam berish, portlovchi moddalar, oʻq-dorilarni yoʻq qilish va fuqarolik muhofazasiga mas’ullikdan iborat.

Bundan tashqari, Italiya mintaqaga tinchlikparvar sifatida 600 nafar askarini EULEX—Yevropa Ittifoqi politsiyasi, fuqarolik va huquqiy missiyasini Kosovoga yubordi.

Manbalar
--------

1. ↑  „"Consiglio dei Ministri n. 93 del 21 febbraio 2008"". *Совет министров Италии* (21 февраля 2008). 2-aprel 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-noyabr 2022-yil.
2. ↑  „"Kosovo, Italia riconosce indipendenza"". *La Stampa* (21 февраля 2008). 30-aprel 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-dekabr 2018-yil.
3. ↑  „"Italy appoints Ambassador to Kosovo"". *newkosovareport.com* (16 мая 2008). 14-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-dekabr 2018-yil.
4. ↑  „"Kosovo Force (KFOR)"". *НАТО*. 5-oktabr 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-dekabr 2018-yil.
5. ↑  „Kosovo Force (KFOR)" www.nato.int Link accessed 21-07-09
6. ↑  „"British troops arrive in Kosovo"". *ukpress.google.com* (24 мая 2008). 26-may 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-dekabr 2018-yil.
**Lu Yu** (xitoycha 陆游, pinyin Lu You, 13 noyabr 1125 yil—26 yanvar 1210 yil) — Xitoy davlat arbobi, Song sulolasining mashhur shoiri.

Tarjimai hol
------------

Rasmiy Lu oilasidan kelib chiqqan. Uning tugʻilishidan biroz oldin mamlakatga chjurchjenlar hujum qildi, ular Song imperiyasining poytaxti — Kayfinni egallab oldilar. Shu sababli, Lu Yu oilasining Vey daryosidagi qayiqda janubga parvozi paytida tugʻilgan.
Yaxshi taʼlim oldi. 12 yoshida u oʻzining ilk sheʼrlarini yoza boshladi. 1144 yilda u davlat imtihonini topshirishga harakat qildi, ammo muvaffaqiyatsizlikka uchradi. 1145 yilda u birinchi marta amakivachchasi Tan Vanga uylandi, lekin ota-onasi yanada nufuzli oilaga qarindosh boʻlishni orzu qilishdi, shuning uchun Lu Yu 1152 yilda ularning talabiga binoan ajrashib, kuchli Van urugʻidan boʻlgan qizga uylandi. U chjurchjenlardan shimoliy erlarni qoʻlga kiritib, Song hududini tiklashga intilib tarbiyalangan. 1154 yilda u davlat imtihonini aʼlo darajada topshirdi. Biroq, uning martaba koʻtarilishi nufuzli aristokrat Tsin Song tomonidan toʻxtatildi. Ikkinchisining oʻlimidan keyingina Lu Yu davlat organlarida ishlay boshladi. Biroq uning armiyada islohotlar o‘tkazishga urinishlariga kansler Tsin Gui qarshilik ko‘rsatdi. Biroq, 1163 yilda Lu Yu imperator Syaotsung tomonidan qoʻllab-quvvatlanib, jinxi darajasining yuqori darajasini oldi. Lu Yuga armiyaning harbiy operatsiyalarini rejalashtirish topshirilgan. Lu Yu Jurchenlarga qarshi faol hujumkor harakatlarni qoʻllab-quvvatladi, ammo imperator sudidan yordam olmadi. 1190 yilda nafaqaga chiqdi. U Shaosing shahriga joylashdi va u erda 1210 yil 26 yanvarda adabiy mashqlar qilib vafot etdi.

Ijodiyoti
---------

Lu Yu shi va tsi janrlarida ishlagan. Turli manbalarga koʻra, Lu Yu 9 dan 11 minggacha sheʼr yaratgan (u 46 yoshida baʼzi sheʼrlarini yoʻq qilgan), 7 toʻplamga birlashtirilgan. Eng mashhurlari Veynan toʻplami va Tsiannan sheʼrlaridir. „O‘g‘limga" sheʼri, „Feniks", „Shen bog‘i" sheʼrlari ham maʼlum.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Xitoy bibliografik bazasi" (Inglizcha). *Harvard Univercity*.  The Faculty of Arts and Sciences. Qaraldi: 4-dekabr 2022-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Philip Watson (trans.) (2007), Grand Canal, Great River: The Travel Diary of a Twelfth-century Chinese Poet, Frances Lincoln Publishers. ISBN 978-0-7112-2719-4.
* Encyclopedia Britannica'dagi maqola
**Xudo onasining Kongregat ikonasi** ― Santa Mariya Maggioreʼnin Rim Bazilikasidan olingan Xudoning Onasining Qor belgisining nusxasidir.

Ikona 17 × 22 sm oʻlchamdagi mis plastinkada moyli boʻyoqlar bilan boʻyalgan. Kichkina oʻlcham piktogramma ziyorat ikonasu boʻlishi mumkinligini koʻrsatadi. XVII-asrda Bibi Maryam va Iso tasvirlangan tasvirlar maxsus haltachada koʻkragiga taqilgan.

Ikona odamlarni davolash uchun mashhur boʻladi. 1686-yilda cherkov komissiyasining protokoli bu holatlarni rasman tasdiqlaydi. 1705-yilda ziyoratgoh Grodno farno cherkovining ibodatxonasiga oʻrnatiladi.

Ikonaning atrofidagi ramkada siz oltin va kumushdan yasalgan bezaklarni — yuraklarni, qoʻl va oyoqlarning shakllangan shakllarini, xochlarni koʻrishingiz mumkin. Bular „vota" — Xudo onasining parishionerlarining minnatdorchiligi va xayr-ehsonlari.

Manbalar
--------

1. ↑  Russkaya liniya / Novosti / V Grodno katoliki proveli koronatsiyu „Kongregatskoy" ikoni Bojiey Materi
2. ↑  „350-летняя икона из Фарного костела лечит тело и душу" (ru-RU). *Новости — Новости и события Гродно. Вечерний Гродно*. Qaraldi: 20-may 2021-yil.
**Xudbinlik** — oʻz manfaatini boshqa kishilar manfaatidan yuqori qoʻyish. Salbiy axloqiy sifat deb baholanadi. Xudbinlik manfaatparastlik va shaxsiyatparastlikni oʻz ichiga oladi. Xudbin odam oʻz manfaati yoʻlida hech kimni, hech bir jamoani, hech qanday jamiyatni tan olmaydi. Xudbinlik jumardlik (olijanoblik)ning aksi. Xudbinlikni shaxsning oʻziga boʻlgan muhabbati bilan chalkashtirmaslik lozim. Imom Gʻazoliy muhabbatning 5 turi haqida fikr yuritib, insonning oʻziga, oʻzining aʼzolariga, salomatligiga boʻlgan muhabbatini birinchi oʻringa qoʻyadi. Uningcha, bu muhabbat Alloh, otaona, qarindoshurugʻ, dustbirodar, muhtojehtiyojmandlar xizmatida boʻlishga imkon yaratuvchi vosita hisoblanadi. Xudbinlik muhabbat hissiga emas, nafsga, hirsga asoslanadi, oʻzini adolatsizlik, insofsizlik, berahmlik kabi illatlarda namoyon etadi. Jumardlik hammaning ham qoʻlidan kelavermaydi, lekin insonning oʻziga boʻlgan muhabbati, boshqalarda ham oʻziga shunday muhabbat borligini inkor etmaslik kerak, bu qoida buzilgan joydan Xudbinlik boshlanadi.

Xudbinlik avvalo oʻzini oʻzi sakdashning tabiiy instinkti sifatida paydo boʻlganligini eʼtirof etish lozim. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Pirofon** ― 1873-yilda Oygen Kastner tomonidan ixtiro qilinib, uning „Les Flammes Chantantes" kitobida taʼrifi keltirilgan musiqa asbobidir.

Cholgʻu asbobi Kastnerning tebranishlar va „kuylovchi alanga" nazariyasi boʻyicha tadqiqotlar mahsuli edi. Pirofon naychalarida olov oʻtayotganda harorat gradiyenti paydo boʻladi va havo tebranishni boshlaydi. Naychada rezonans paydo boʻladi, tebranish kuchayadi va tovush hosil boʻladi.

Asl konstruksiyasida turli uzunlikdagi bir qator shisha naylar har bir kolbaga olov kirishini boshqaruvchi klaviaturaga ulangan. Keyinchalik Kastner pirofonni takomillashtirdi: yangi modelda har bir trubkada doimiy ravishda ikkita chiroq yonadi va ularning balandligi boʻyicha bir-biriga nisbati klaviaturadan oʻzgartiriladi. Naylardagi olovni sozlash orqali uning asosiy ohangini yoki yuqori garmonik ohanglarini chaqirish yoki ovozni toʻxtatish mumkin. Yonilgʻi sifatida propan, benzin yoki vodorod ishlatiladi.

Ilk cholgʻulardan biri portlab, sozandani jarohatlagan. Ishlab chiqarish va sotish yoʻlga qoʻyilmagan, hozirgi pastda bu cholgʻu ishlatilmaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Les Flammes Chantantes* Georges Frédéric Eugène Kastner, Paris 1875

Havolalar
---------

* Pirofon / / Brokxaus va Efronning entsiklopedik lugʻati : 86 tonnada (82 tonna va 4 ta qoʻshimcha). — Sankt-Peterburg. 1890-1907.
* *pirofon (mavjud havola 14.06.2016 dan [2157 kunlar])* — Musiqa lugʻatidagi maqola
* Popular Mechanics. London muzeyida antiqa olovli organ (inglizcha). — 1952-yil. — jild. 6. — B. 71.
**Oyoqdumlilar**, ayrimdumlilar, **poduralar** (lotincha: *Callembola*) — tuban yoki birlamchi qanotsiz hasharotlarning eng katta turkumi. 8 mingdan ortiq, Oʻrta Osiyoning dehqonchilik mintaqalarida esa 50 ga yaqin turi maʼlum. Choʻzinchoq tanasining uz. 0,2–2 mm. Qorni boʻgʻimlarga boʻlingan yoki yumaloq; oq, yashil, gunafsha, kulrang, koʻpincha ola-bula dogʻli. Usti tuklar yoki tangachalar bilan qoplangan. 4—6 boʻgʻimli moʻylovlari turli uzunlikda; ogʻiz apparati — kemi-ruvchi yoki sanchib soʻruvchi tipda. 3 juft koʻkrak oyoklari boʻlib, boldir va pan-jalari birlashib ketgan, uchida tirnoqlari bor. 6 boʻgʻimli qorni 3 oʻsimta — qorin naychasi, tayanch va sakrovchi ayridan iborat, sakrab harakatlanadi (tuprokda yashovchi koʻpgina O. sakrovchi ayrilari taraqqiy etmagan yoki butunlay yoʻq); chala oʻzgarish bilan rivojla-nadi. Sernam yerlarda yashaydi. Organik qoldikdar, bir qancha turlari esa tirik oʻsimlik bilan oziqlanadi. Qishloq xoʻjaligi ekinlariga, ayniqsa, dukkakliklarga zarar keltirishi mumkin. Kurash choralari: urugʻlikka, parnik va issiqxonalarga sirtdan taʼsir qiluvchi insektitsidlar (karbofos, keltan) bilan ishlov berish.

Yana qarang
-----------

* Hasharotlar

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |