**Stiven Strenj** (inglizcha:  *xuddi shu nomdagi Marvel Comics qahramoniga asoslangan Marvel Cinematic Universe (MCU) media franshizasining qahramoni boʻlib, odatda uning ilmiy unvoni **Doctor Strange** (inglizcha:* ) nomi bilan ataladi.

Doktor Stiven Strenj ajoyib, ammo magʻrur neyroxirurg boʻlib, u oʻz karyerasini yakunlagan avtohalokatdan soʻng "Kamar-Taj" sehrini kashf etadi va mistik sanʼat ustasiga aylanadi. Strenj Yerni himoya qilish uchun oʻzining yangi kuchlaridan foydalanadi va Thanos bilan jang qilish uchun Qasoskorlar bilan ittifoqchi boʻladi. Qadimgi vafotidan soʻng, u qisqa vaqt ichida Oliy sehrgar unvonini oladi, lekin 5 yillik oʻzgarish tufayli bu lavozimni Vongga beradi. Stiven Nyu Yorkdagi Sanctum Sanctorumning qoʻriqchisi boʻlib qoladi va keyin Piter Parker tufayli kashf etilgan Multiverseʼdan bir qator muammolarga duch keladi.

MCUda Doktor Strenj rolini britaniyalik aktyor Benedikt Kamberbatch ijro etadi. Doktor Strenj birinchi marta Doctor Strange (2016) filmida paydo boʻldi va 2022-yildan boshlab oltita filmda paydo boʻlgan MCUning markaziy figurasiga aylandi. Multiverseʼdan Doktor Strenjning muqobil versiyalari animatsion serialda paydo boʻladi. Kamberbetch Strenj rolidagi ijrosi uchun olqishlarga sazovor boʻldi va bir nechta mukofotlarga nomzod boʻldi.

Konseptsiya va yaratilish
-------------------------

Doktor Strenj obrazi dastlab 1960-yillarda yaratilgan. Rassom Stiv Ditko va yozuvchi Sten Li personajni 2008-yilda yozgan Ditkoning ijodkori sifatida taʼrifladilar: "Men oʻzim Liga yangi, boshqacha personaj yaratish gʻoyamning sahifasi/panel ssenariysi bilan besh betlik qalam bilan yozilgan hikoyani olib keldim. Qahramonim "G‘aroyib ertaklar" filmida paydo bo‘lgani uchun "Doktor Strenj" nomini oldi. 1963-yilda Jerri Beylsga yoʻllagan maktubida Li shunday deb yozgan edi:

Xoʻsh, bizda "Gʻalati ertaklar" asarida yangi qahramon bor (faqatgina "Doktor Strenj" nomli 5 sahifalik toʻldiruvchi). Stiv Ditko uni chizadi. Unda qora sehr mavzusiga oʻxshash narsa bor. Birinchi hikoya alohida hikoya emas, lekin biz u bilan nimadir qilishimiz mumkin - bu Stivning gʻoyasi edi va men buni sinab koʻramiz deb oʻyladim, garchi yana birinchisini shoshilib oʻtishimiz kerak edi. Biz dastlab uni janob Strenj deb atashga qaror qildik, lekin "janob"ni janob Fantastikka juda o‘xshash deb o‘ylagandik – lekin hozir eslayman, yaqinda jurnallarimizdan birida Doktor Strenj ismli yovuz odam chiqqan edi, umid qilamanki, bu unchalik chalkash emas!"

1978-yilda "Doktor Strenj" deb nomlangan film moslashuvidan soʻng 1980-yillarning oʻrtalaridan boshlab Paramount Pictures 2005-yil aprel oyida Marvel Studios nomidan film huquqlarini qoʻlga kiritgunga qadar Doktor Strenjning turli ekrandagi mujassamlanishi ishlab chiqilmoqda. 2000-yillarning oʻrtalarida Kevin Feyj Marvel hali ham Avengersning asosiy qahramonlariga, jumladan, Strenjga ham huquqlarga ega ekanligini tushundi. Feyj oʻzini "muxlis" deb eʼlon qilgan holda, xuddi 1960-yillarning boshida mualliflar Sten Li va Jek Kirbi oʻz komikslari bilan qilgani kabi umumiy olam yaratishni orzu qilgan. 2004-yilda Devid Meysel Marvel studiyasining bosh operatsion direktori lavozimiga ishga qabul qilindi, chunki u studiyada filmlarni oʻzini-oʻzi moliyalashtirishni rejalashtirgan edi. Marvel Merrill Lynch bilan qaytarib berilmaydigan qarz tuzilmasiga kirdi, unga koʻra Marvel sakkiz yil davomida kompaniyaning mulki asosida maksimal 10 ta film suratga olish uchun 525 million dollar oldi, jami 10 ta personaj, jumladan, Doktor Strenj yaratildi. Tomas Din Donnelli va Joshua Oppenxaymer 2010-yil iyun oyida ssenariy yozish uchun kemaga olib kelingan. 2014-yil iyun oyida Derrikson Jon Spayxts bilan birga filmni rejissyorlik qilish va qayta yozish uchun yollangan. Kamberbatch 2014-yil dekabr oyida aktyorlikka tayinlangan edi, bu esa boshqa majburiyatlarini bajarish uchun vaqtni qayta rejalashtirishni talab qildi. Bu Derriksonga ssenariy ustida ishlash uchun vaqt berdi va u S. Robert Kargildan yordam soʻradi. Filmning asosiy suratga olish ishlari 2015-yil noyabr oyida Nepalda boshlangan, Buyuk Britaniya va Gonkongga ko‘chib o‘tgan va 2016-yil aprel oyida Nyu Yorkda yakunlangan.

Qahramon biografiyasi
---------------------

### Mistik sanʼat ustasi boʻlish

 Benedikt Kamberbatch 2015-yilda "Doktor Strenj" filmi toʻplamida.
2016-yilda Stiven Strenj boy va mashhur, ammo magʻrur neyroxirurg boʻlib, oʻzining sobiq sevgilisi doktor Kristina Palmerni neyroxirurgiya forumiga taklif qiladi, lekin u rad etadi. Stiven neyroxirurgiya forumiga yolgʻiz oʻzi boradi, lekin yoʻlda Stiven avtohalokatga uchradi va qoʻllarini jiddiy jarohatlaydi, bu esa ishidan ayrilishiga sabab boʻladi. Kristina Palmer unga davom etishiga yordam berishga harakat qiladi, lekin Strenj uning urinishlariga eʼtibor bermay, boyligi evaziga qoʻllarini davolamoqchi boʻladi. Strenj qoʻlni reabilitatsiya qilish kursida, Stiven bir vaqtlar operatsiya qilishdan bosh tortgan falaj bemor Jonatan Pangborn haqida bilib oladi va Jonatan yana yurishni boshlaganini bilib oladi. Stiven Jonatanni topib, undan qanday qilib shifo topganini soʻraydi. Pangborn Strenjga Nepaldagi Kamar-Taj shahridagi oʻqituvchi haqida gapirib beradi, u yerda u tuzalib ketgan, Stiven oxirgi pul bilan u yerga boradi. Nepaldagi xiyobonga kirib ketayotib, Stiven mahalliy qaroqchilar tomonidan hujumga uchradi va uning Jaeger-LeCoultre soatini oʻgʻirlamoqchi boʻladi, lekin Karl Mordo tomonidan qutqarilib, Kamar-Tajga olib ketiladi.

Stiven Qadimgidan Pangborn qanday shifo topgani haqida savol beradi va u Stivenga akupunktur va MRIning turli rasmlarini koʻrsatadi. Stiven Qadimgiga ishonmaydi va unga qoʻpol munosabatda boʻlishni boshlaydi, buning natijasida u Strenjning astral tanasini astral oʻlchamga suradi va uni qaytarib beradi. Keyin Qadimgi Strenjga u hali ham koʻp narsani bilmasligini aytib, uni turli oʻlchamlar orqali yuboradi. Hayratda qolgan Stiven unga shogird boʻlishni soʻraydi, lekin Qadimgi Strenjni haydab chiqaradi. Biroq Mordoning maslahatidan soʻng, Qadimgi Stivenni oʻqitishga rozi boʻladi.

Stiven sehrni muvaffaqiyatli oʻrganadi, usta Xamir va yangi kutubxonachi Vong bilan uchrashadi, shuningdek, Kaeciliusning xiyonati haqida bilib oladi. Mordo Stivenga sehrni artefaktlarga oʻrash mumkinligini va sehrgar narsalar oʻz egasini tanlashi mumkinligini aytadi. Bir kuni kechqurun Stiven Kalyostroning kitobini tanlaydi va Agamottoning koʻzi artefaktini oʻqiydi, unda abadiylik toshlaridan biri - Vaqt toshi mavjud. Stiven Toshni faollashtiradi va olma ustida mashq qiladi, soʻngra Kaliostro kitobining yirtilgan sahifalarini tiklaydi va Qorongʻi oʻlchov va qorongʻu oʻlchov hukmdori Dormammu haqida bilib oladi. Biroq u Mordo va Vong tomonidan toʻxtatiladi. Vong Stivenga Qasoskorlar kabi qahramonlar dunyoni moddiy tahdidlardan himoya qilishini, Mystic Arts Masters esa dunyoni sehrli tahdidlardan himoya qilishini aytadi. Agamottoning koʻzini yaratgan usta Agamotto qadimda Yer yuzida uchta sehrgarlar ibodatxonasini qurgan – Nyu York, London va Gonkongda, ularning har biri oʻz qoʻriqchisiga ega. Maʼbadlar sayyora atrofida sehrli qalqon hosil qiladi va Ustalar va Sehrgarlarning maqsadi bu ibodatxonalarni himoya qilishdir. Strenj, shuningdek, Kaecilius Yerni qorongʻu oʻlchamga botirmoqchi ekanligini bilib oladi.

Kutilmaganda, Kaecilius Londondagi maʼbadga hujum qiladi va uni vayron qiladi, bu esa Stivenning Nyu-Yorkdagi maʼbadga tushishiga sabab boʻladi. Kaecilius paydo boʻlib, maʼbadning qoʻriqchisini jarohatlaydi va Stiven bilan jang qiladi. Jang paytida Stiven Levitatsiya plashi tomonidan tanlanadi, uni oʻlimdan qutqaradi va Kaeciliusni harakatsizlantirishga yordam beradi. Kaecilius Stivenga ularning maqsadi odamlarni vaqt kuchlaridan ozod qilish ekanligini tushuntiradi, chunki bu qorongʻu oʻlchovda mavjud boʻlmagan yagona yengilmas kuch, chunki u vaqtdan tashqarida edi. Jang paytida Stiven oʻzining qoʻshaloq uzugini yoʻqotgani sababli u Kaesiliyning gʻayrati. Stiven oʻzi ishlagan shifoxonasiga teleportatsiya qiladi va uni oʻlimdan qutqarib qolgan Kristinani chaqiradi. Operatsiya davomida Stiven Astral oʻlchovda Lucian bilan jang qiladi va uni ortiqcha sehrli energiya bilan oʻldiradi. Mordo va Qadimgi unga qoʻshiladi. Strenj Qadimgini umrini uzaytirish uchun qorongʻu oʻlchov energiyasidan foydalanganlikda ayblaydi. Kaecilius oʻzini ozod qiladi va maʼbadni vayron qilishga tayyorlanmoqda. Stiven hammani koʻzgu oʻlchamiga olib boradi, bu esa sehrli portlashning haqiqiy dunyoga taʼsir qilmasligiga olib keladi. Biroq Mordo Stivenga qorongʻulik va koʻzgu oʻlchovlari bir-biriga bogʻlanganligini va Kaecilius va uning zealotlarining kuchlari kuchayib borayotganini, Stiven va Mordoning tuzoqqa tushishiga sabab boʻlganini aytadi. Qadimgi paydo boʻladi va qorongʻi oʻlchov kuchidan foydalanib, Kaecilius bilan jang qiladi, bu vaqtda Kaecilius Qadimgini jiddiy jarohatlaydi va uni portalga itarib yuboradi va uni katta balandlikdan tushiradi. Strenj Qadimgini kasalxonaga yuboradi va u astral oʻlchovda ekanligini payqadi. Qadimgi Strenj, agar xohlasa, qoʻllarini osongina davolay olishini va Koʻz tufayli u oʻlimini oldindan koʻrganini aytadi. U Strenjga baʼzida hammaning manfaati uchun qoidalarni buzish kerakligini va Stivenning oʻzi ham ularni buzishi kerakligini aytadi. Qadimgi vafot etadi va Stiven Kamar-Tojga koʻchib oʻtadi.

Qadimgi tomonidan aldanib, Mordoni qoʻshilishga ishontirgandan soʻng, Stiven Gonkongdagi soʻnggi maʼbadga portal ochadi. Ular maʼbadga kelganlarida, u allaqachon vayron boʻlgan, Vong -maʼbadning qoʻriqchisi oʻlgan va qorongʻu oʻlchov energiyasi dunyoga kira boshlaydi. Strenj vaqt toshini faollashtiradi va vaqtni global ortga qaytarishni boshlaydi, asta-sekin qorongʻi oʻlchovdan energiyaning yoʻq qilinishini va kirib borishini bekor qiladi.

Kaecilius va Zealots vaqt taʼsirini yengib, Stiven, Mordo va tirilgan Vong bilan jangni boshlaydilar. Jang natijasida Stiven yiqilib, vaqtni butunlay toʻxtatadi va uning qorongʻi oʻlchov ustidan hech qanday kuchga ega emasligini eslab, u qorongʻi oʻlchamga boradi. Stiven vaqt siklini yaratish uchun toshdan foydalanadi va Dormammu bilan uchrashadi. Dormammuning oʻlchami vaqtdan tashqarida boʻlganligi sababli, u vaqt oraligʻini buzolmaydi va shuning uchun Stiven tomonidan qoʻlga olinadi. Dormammu Kaecilius va Zealotlarni olishga va Yerni yolgʻiz qoldirishga rozi boʻladi, Strenj esa vaqt siklini buzadi. Kaecilius va uning zelotlari zulmat oʻlchovida azoblanadi. Strenj Tosh yordamida shahardagi barcha vayronagarchiliklarni butunlay bekor qiladi. Stiven Agamottoning koʻzini Kamar Tajga qaytaradi va Nyu Yorkdagi maʼbadning qoʻriqchisi boʻladi.

2017-yilda Tor va Loki Nyu Yorkka kelganlarida, Strenj Loki borligini aniqlaydi va uni oʻlchovli tuzoqqa soladi. Keyin Stiven Torni Sanctum Sanctorumga taklif qiladi va u yerda undan Lokini Yerga olib kelish sabablari haqida soʻraydi. Tor ular otasi Odinni qidirayotganliklarini tushuntiradi, biroq Stiven Torga Odinning Norvegiyada surgunda ekanligi haqida xabar beradi. Odin topilganda asgardliklar ketishini bilib, Strenj unga yordam berishga rozi boʻladi. Stiven Torning sochidan foydalanib, Norvegiyaga portal ochadi, Lokini ozod qiladi va ikkalasini ham portal orqali yuboradi.

### Tanos bilan qarama-qarshilik va tirilish

2018-yilda Sanctum Sanctorumda Strenj va Vong oʻrtasidagi suhbat chogʻida Bryus Banner oʻzining Hulk shaklida halokatga uchradi va Strenj va Vongni Tanos va uning Cheksizlik toshlarini olish uchun izlanishlari haqida ogohlantiradi. Strenj Toni Starkni topadi va undan yordam soʻraydi. Sanctum Sanctorumda Vong va Strenj Stark va Bannerga Infinity Stones nima ekanligini va Tanos nima qilishni tushuntiradi. Stark Vaqt toshini yoʻq qilishni taklif qiladi, ammo Strenj buni rad etadi. Toʻsatdan Ebon Maw va Cull Obsidian Toshni olish uchun Nyu Yorkka kelishadi. Strenj, Vong, Stark va Banner ularning oldiga chiqib, jangni boshlaydi. Strenj va Vong Ebony Maw bilan toʻqnash kelishadi va Moe himoya sehri tufayli Tosh tumorini ololmaganidan keyin Strenjni qoʻlga kiritishiga sabab boʻladi. Stiven oʻzining plashi bilan tortib olinadi va Piter Parkerning kelishi bilan ham qoʻlga olinadi, ammo Strenj baribir qoʻlga olinadi va begona kemaga joylashtiriladi. Biroq Stark va Parker kemaga kirib, Zobni oʻldiradi va Strenjni qutqaradi. Titan sayyorasiga qoʻngan trio Piter Quill, Drax the Destroyer va Mantis bilan uchrashadi va Tanos bilan birgalikda kurashish rejasini ishlab chiqadi. Tanosni kutayotganda Strenj Vaqt toshidan foydalanadi va 14 000 605 mumkin boʻlgan fyucherslarni koʻrib chiqadi va Tanos yutqazgan faqat bittasini koʻradi. Guruh Nebula bilan birga Tanos bilan jang qiladi va undan Infinity Gauntlet va Infinity Stonesni olishga deyarli muvaffaq boʻladi, lekin gʻazablangan Kvil beixtiyor Tanosni oʻz harakatlari bilan ozod qiladi. Tanos bilan qisqa dueldan soʻng Strenj magʻlub boʻlib, uni hushidan yoʻqotadi. Keyin uygʻonib, Tanos Starkni yoʻq qilishga tayyorlanayotganini koʻrib, Strenj Starkning hayoti evaziga Tanosga Vaqt toshini beradi. Tanos barmoqlarini qisib qoʻyishi bilan Strenj Starkga boshqacha boʻlishi mumkin emasligini aytadi va gʻoyib boʻladi.

5 yildan soʻng, Strenj Parker va Guardians bilan birgalikda Titanda paydo boʻladi va Yerga portal ochadi, u yerda u Vong va boshqa mistik sanʼat ustalari bilan birga Galaktika qoʻriqchilari, Vakandaliklar, Asgardiyaliklar va Ravagerlarni olib oʻtadi. Jang paytida Tanosning kemasi tasodifan daryoga qulab tushadi va Strenj jang maydonini suv toshqinidan himoya qiladi va Starkga Tanosning yagona tanlovi Starkni qurbon qilish ekanligini bildiradi. Stark Tanosni magʻlub etish uchun oʻzini qurbon qilganidan soʻng, Strenj uning dafn marosimida qatnashadi.

### Piter Parkerga yordam

2024-yilning kuzida Doktor Strenjga Piter Parker murojaat qiladi va Stivendan oʻrgimchak odam Piter Parker ekanligini hamma unutish uchun sehrdan foydalanishni soʻraydi. Strenj rad etadi, chunki u vaqt toshi yoʻq, lekin Vong tufayli Stiven standart unutish *afsunidir "Kof-Kol Runes"* afsunini eslaydi va undan foydalanishni taklif qiladi. Strenj Piterni qamoqxonaga olib boradi va sehrlashni boshlaydi. Piter afsunni 5 marta chalkashtirib yubordi, bu jarayonning nazoratdan chiqib ketishiga olib keladi va Multiverseni ochib beradi. Strenj Piter hatto kollejga qoʻngʻiroq qilmaganini bilib, uni haydab chiqaradi va keyin kanalizatsiyadagi muqobil koinotdan kaltakesakni topadi va uni sehrli xonaga joylashtiradi. Stiven Piter Parker va Piterning qobiliyatsiz shifokori Otto Oktaviusni qamoqxonaga olib boradi va Oktaviyni bir zumda hujayraga joylashtiradi. Strenj Piterga bu musofirlarning koʻpchiligi nopok afsun tufayli boshqa olamlardan kelganligini va ularni zudlik bilan ovlash va oʻz koinotlariga qaytarib yuborish kerakligini tushuntiradi. Stiven Piterning veb-shooterlarini yangilaydi va doʻstlarini Sanctum Sanctorumga olib keladi.

Bir muncha vaqt oʻtgach, Strenj qamoqxonaga qaytib keladi va kelgan Norman Osbornni kameraga joylashtiradi. Strenj "Mahina Di Kadavus" kub artefaktini taqdim etadi, u yordamida u yovuz odamlarni oʻz koinotlariga yubormoqchi. Biroq Strenj ularni aniq oʻlimga joʻnatayotganini tushungan Piter Strenjdan kubni oladi va qochib ketadi. Strenj Piterni oyna oʻlchamiga olib boradi va kubni olishga harakat qiladi, lekin Parker oʻzining geometrik bilimidan foydalanib, Stivenni toʻr bilan bogʻlaydi, uning qoʻshaloq teleportatsiya halqasini oʻgʻirlaydi va Stivenni oyna oʻlchamida qoldiradi.

12 soatdan soʻng Ned Lids Strenjning qoʻshaloq halqasidan Stivenning dunyoga qaytishiga imkon beruvchi portalni ochadi. Strenj Parkerning baʼzi yovuz odamlarni tuzatishga muvaffaq boʻlganidan hayratda, lekin unga toʻsatdan Yashil Goblin hujum qiladi. Goblin Strenjning kubini oʻgʻirlaydi va ichiga qovoq bomba qoʻyadi. Strenj doktor Oktaviusning yordami bilan kubni qaytaradi, lekin u portlaydi. Strenj Multiverse yoriqlarini yopishga harakat qiladi, lekin muvaffaqiyatsiz. Piter Yashil Goblin bilan shugʻullanib, Strenjdan yoriqlarda paydo boʻlgan har bir kishi oʻz koinotida faqat Piter borligi uchun paydo boʻlganligini bilib oladi. Piter Parker yoriqlarni yopish uchun uning shaxsini odamlar xotirasidan oʻchirib tashlashni soʻraydi. Strenj afsunni toʻgʻri ishlatadi, bu esa yoriqlar yopilishiga, barcha yovuz odamlarning oʻz koinotlariga qaytishiga va Yerdagi barcha odamlarning Piter Parkerni, shu jumladan, Strenjning oʻzini ham unutishiga olib keladi.

### Scarlet Witch bilan jang

Biroz vaqt oʻtgach, Strenj tush koʻra boshlaydi, u yerda maʼlum bir jin bilan jang qiladi va qizni qutqarish uchun bu jonzotning qoʻlida oʻladi. Uygʻonganidan soʻng, Strenj kostyum kiyib, Kristina Palmerning toʻyiga boradi va u yerda oʻzining oldingi xatti-harakatlari uchun undan kechirim soʻradi. Toʻsatdan Nyu Yorkka koʻrinmas mavjudot - Stiven tushida koʻrgan qizni qoʻlga olmoqchi boʻlgan oʻlchovlararo sakkizoyoq hujum qiladi. Strenj Vongning yordami bilan jonzotni oʻldiradi. Nima boʻlayotganini tushunishga urinib, qiz ularga Stiven tush koʻrmayotganini, balki muqobil haqiqatni koʻrganini, u yerda jindan qochib ketgan qiz ekanligini aytadi. U Stiven va Vongga Strenjning (Strenjning "Himoyachisi") muqobil versiyasining jasadini koʻrsatadi va oʻzini Amerika Chaves deb tanishtiradi. Chaves koʻp dunyo boʻylab sayohat qilish qobiliyatiga ega ekanligini va boshqa mavjudotlar uning kuchiga intilayotganini, jumladan, uni sakkizoyoqdan himoya qilish orqali uning kuchini olishga harakat qilgan koinotidan Stiven Strenj ham borligini tushuntiradi. Strenj uning uchun boshqa mavjudotlar keladi degan xulosaga keladi va Wanda Maximoff haqida eslaydi.

Strenj Vanda bilan uchrashadi va unga Amerikani himoya qilishda hamkorlik qilishni taklif qiladi. Biroq Vanda "Darkhold" kitobini oʻzlashtirib, qizga jinlarni yuborganini va Westviewda boʻlgan paytida yaratgan bolalari Billi va Tommini qaytarish uchun uning kuchlarini qoʻlga kiritishga intilayotganini aytadi. Strenj uni Maksimoffga berishdan bosh tortadi, shuning uchun Vanda Kamar-Tajga hujum qiladi. Strenj uni toʻxtatishga koʻndirmoqchi boʻladi, lekin u rad etadi va sehrgarlarga hujum qilib, qalqonni yorib oʻtadi. Strenj va Vong Kamar-Tajga chuqur kirib borishadi va Vanda Mirror Dimension tuzogʻidan chiqib, ularni bosib oʻtadi. U Chavesni qoʻlga oladi va hujum paytida uning kuchlari oʻchadi va u va Strenj portal orqali qochib ketishadi va Vong Maksimoff tomonidan qoʻlga olinadi. Maximoff "Uyquchi" nomi bilan tanilgan "Darkhold" afsunidan foydalanib, Billi va Tommi bilan Multiversedagi Vanda versiyasini topish va uning tanasiga egalik qilishni boshlaydi.

Strenj va Chaves "Yer-838" deb nomlangan muqobil koinotda tugaydi va ular oʻsha koinotning Mordo tomonidan hibsga olinadi. Strenj bu koinotning Palmer bilan uchrashadi, u oʻz Yeriga "Yer-616" deb nom beradi va ularda umumiylik yoʻq, deb javob beradi. Mordo Strenjni Illuminati jamoasiga olib boradi, uning tarkibiga Mordo, kapitan Peggi Karter, Black Bolt, Mariya Rambeau, Rid Richards va Charlz Xaver kiradi. Richardsning tushuntirishicha, Strenj Vanda Maximoffdan koʻra Multiverse uchun xavfliroq tahdiddir. Xaver Stivenga ularning Strenj versiyasi Darkholddan Tanosni magʻlub etish uchun foydalangandan soʻng xudbin va beparvo boʻlib qolganini, Illuminati uni oʻldirishga olib kelganini va Mordoni yangi sehrgarga aylantirganini tushuntiradi. Ular Stiven Strenjning barcha versiyalari Multiverse uchun xavfli ekanligini taʼkidlaydilar. Maximoff kelib, Illuminati shtab-kvartirasiga hujum qiladi va ularni oʻldiradi, ammo Strenj, Chaves va Palmer qochib ketishadi. Trio koinotlar orasidagi boʻshliqqa kiradi, ular Vishanti kitobini olish uchun boradilar, ular Maximoffni magʻlub etish uchun foydalanmoqchi boʻlishadi, ammo u ularni bosib oʻtadi va boshqa portalni ochadigan Chavesga hujum qiladi. Maximoff Vishanti kitobini yoʻq qiladi va Strenj va Palmerni portalga yuboradi. Maximoff Chavesni asirga oladi va uning kuchini sarflay boshlaydi.

Strenj va Palmer deyarli vayron boʻlgan koinotda yakunlanadi, u yerda Strenj Darkhold taʼsirida buzilgan Strenjning boshqa versiyasiga duch keladi. Strenj bu koinotdan Strenjni oʻldiradi va "Uyquchi" afsunidan foydalanish uchun "Darkhold"ni oladi va Strenjning "Himoyachisi"ning oʻlik tanasiga kirib, Maksimoffning orqasidan boradi. Maksimoff, Chaves bilan toʻqnashuv paytida, koinot-838ga kiradi va uning bolalari Vanda-838 bilan xursand ekanligini tushunadi, shundan soʻng u Skarlet Jodugarning taxtini oʻziga va "Himoyachi" Strenjning tanasiga tashlab, uni yoʻq qiladi. Strenj, Chaves va Vong Yer-616 ga, Palmer-838 esa oʻz koinotiga qaytadi. Chaves Kamar-Tajda mashgʻulotlarni boshlaydi. Shundan soʻng, Strenj soatini tuzatadi va yurish paytida "Darkhold"dan foydalanish tufayli uchinchi koʻzini ochadi. Bir muncha vaqt oʻtgach, sehrgar Stivenga yaqinlashadi va uni oʻzi keltirib chiqargan "konjugatsiya"ni tuzatishga chaqirib, qorongʻi oʻlchamga portal ochadi.

Xarakteri
---------

 Kamberbatch San-Diegodagi Comic-Con 2019-yilda
Doktor Strenj oʻzining MCUdagi birinchi metrajli koʻrinishida avtohalokatdan keyin sayohatga chiqadigan va sehrli va muqobil oʻlchamlarning yashirin dunyosini ochadigan neyroxirurgdir. Kamberbetch Strenjni magʻrur deb atadi va film "u hamma narsani biladi deb oʻylaydigan joydan u hech narsani bilmasligini anglashgacha qanday oʻtgani haqida". Aktyor personajni Sherlok serialida o‘ynagan Sherlok Xolms versiyasiga qiyoslab, ikkalasini ham "aqlli" deb atagan, ham "bir xil rangdagi soyalarga ega". Filmning mistikasi Kamberbetchda aks-sado berdi: u Hindistonning Darjiling shahridagi Tibet buddist monastirida ingliz tilidan dars bergan. Strenjning filmdagi qobiliyatlari orasida "ishonchi kulgili ismlar" bilan afsunlar qilish, qalqonlar va qurollar uchun yorugʻlik mandalalarini yaratish va dunyo boʻylab tez sayohat qilish uchun portallar yaratish kiradi. Levitatsiya plashi Strenjning uchishiga imkon beradi, Agamottoning koʻzida esa vaqtni boshqarishi mumkin boʻlgan cheksizlik toshi mavjud. Kamberbatch afsunlar uchun jismoniy harakatlar va imo-ishoralar haqida juda sinchkov edi, chunki ular muxlislar tomonidan qayd etilishi va oʻrganilishini bilar edi. U bu imo-ishoralarni "baletik" va "juda dinamik" deb taʼriflagan; raqqosa JayFunk unga barmoq harakatlarida yordam berdi.

Strenj keyinchalik tasavvuf sanʼatining ustasiga aylandi. Markus va Makfili "Infinity War"dagi Strenj filmni "[oxir-oqibat] ongli kattalarga aylanish" deb taʼriflagan. Aaron Lazar "Hozirgi urush" (2017) filmini suratga olishni tugatgunga qadar Kamberbatchni toʻldirdi. Kamberbatch siz uning yuzini koʻrish kerak boʻlgan sahnalarni qayta suratga oldi. Julian "JayFunk" Daniels yana bir bor Kamberbatchga barmoq harakatlarida yordam berdi.

Tanqid va meros
---------------

*The Hollywood Reporter muxbiri* Todd Makkarti filmda "aqlli aktyorlar" borligini aytdi va Alonso Duralde TheWrap filmida "buyuk britaniyalik aktyorlarni oldindan aytib boʻladigan tempni va hayot saboqlarini yangi va jozibali saqlash uchun jalb qilish uchun yetarlicha aqlli" yozgan.. *US Weekly nashri* Mara Reynshteyn filmni pand-nasihat qildi, lekin Kamberbetchni Strenj sifatida "taʼriflovchi qobiliyatlari" uchun maqtadi. *The Detroit* Newsʻdan Adam Grem "Kamberbatch bosh rolda juda xarizmatikdir" deb taʼkidladi. Comic Book Resources jurnalisti Aleksandra Morokaning taʼkidlashicha, "Stiven juda koʻp yaxshi fazilatlarga ega, lekin ular koʻpincha uning eng katta kamchiligi – takabburlik bilan soyalanadi".

2016-yilda Kamberbetch 2016-yilda "Engshn filmidagi eng yaxshi aktyor" nominatsiyasida Tanqidchilar tanlovi filmi mukofotiga nomzod bo‘lgan. 2017-yilda u "Filmdagi eng yaxshi aktyor" nominatsiyasida Saturn mukofotiga nomzod boʻlgan, shuningdek, "Fantastik filmdagi eng yaxshi aktyor" nominatsiyasida "Teen Choice" mukofotiga nomzod boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ryan, Mike* „The Bizarre Case of the 1978 *Doctor Strange* Movie". *ScreenCrush* (2014-yil 4-iyun). 2015-yil 5-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan.
2. ↑  *Russo, Tom* „SUPER GROUP".  Boston.com (2012-yil 25-aprel). 2013-yil 22-noyabrda asl nusxadan arxivlangan.
3. ↑  Leonard, Devin. „Marvel goes Hollywood". *Fortune* (2007-yil 23-may), s. 2. 2013-yil 13-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 24-yanvar.
4. ↑  Vincent, Roger. „Marvel to Make Movies Based on Comic Books". *Los Angeles Times* (2005-yil 6-sentyabr). 2014-yil 16-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 24-yanvar.
5. ↑  *Rosen, Christopher* „Doctor Strange is more important than The Avengers, jokes Benedict Cumberbatch". *Entertainment Weekly* (2016-yil 23-iyul). 2016-yil 25-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 25-iyul.
6. ↑  *Collis, Clark* „Doctor Strange: Benedict Cumberbatch casts a spell in new Comic-Con poster". *Entertainment Weekly* (2016-yil 15-iyul). 2016-yil 18-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 18-iyul.
7. ↑  BBC (2005-yil 19-may). „Benedict Cumberbatch plays Edmund Talbot". Press-reliz.  5-yanvar 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi.  Qaraldi: 2022-yil 24-yanvar. „When I heard about the gap year of teaching English at a Tibetan monastery, I knew I had to do something about it really quickly otherwise it was going to get allocated... I worked for six months to drum up the finance as it was voluntary – there was no income. I worked in Penhaligon's the perfumery for almost five months and I did waiting jobs... The monastery was a fantastic experience; you lived your life by very limited means, although you were given board and lodgings."
8. ↑  *Chai, Barbara* „Benedict Cumberbatch on the Beauty of Alan Turing, the Bile of Richard III and the Spirituality of Doctor Strange". *The Wall Street Journal* (2015-yil 5-yanvar). 2015-yil 5-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 5-yanvar.
9. ↑  *Collis, Clark* „Marvel Studios boss Kevin Feige explains the powers of Benedict Cumberbatch's Doctor Strange". *Entertainment Weekly* (2015-yil 29-dekabr). 2015-yil 30-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 30-dekabr.
10. ↑  *Krupa, Daniel* „13 Coolest Doctor Strange Easter Eggs, References, and Trivia".  IGN (2016-yil 26-oktyabr). 2016-yil 28-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 28-oktyabr.
11. ↑  *Collis, Clark* „This Week's Cover: Benedict Cumberbatch casts a spell as Doctor Strange in EW's First Look issue". *Entertainment Weekly* (2015-yil 28-dekabr). 2015-yil 28-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 28-dekabr.
12. ↑  *Collis, Clark* „'Doctor Strange': 6 EW Exclusive Photos of Marvel's Most Mystical, Magical Movie Ever – The Doctor Is In". *Entertainment Weekly* (2015-yil 28-dekabr). 2015-yil 28-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 28-dekabr.
13. ↑  *Simpson, George* „Benedict Cumberbatch's Doctor Strange CONFIRMED for Avengers: Infinity War". *Daily Express* (2016-yil 26-sentyabr). 2016-yil 26-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 26-sentyabr.
14. ↑  *Couch, Aaron* „How 'Avengers: Infinity War' Writers Crafted Its Ambitious Ending". *The Hollywood Reporter* (2018-yil 30-aprel). 2018-yil 1-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 1-may.
15. ↑  *Johnson, Richard* „This Cumberbatch body-double is basically a Cumber-twin". *Page Six (New York Daily News)* (2017-yil 12-yanvar). 2017-yil 16-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 15-yanvar.
16. ↑  *Sobon, Nicole* „Benedict Cumberbatch Arrives on Avengers: Infinity War Set".  Comic Book Resources (2017-yil 15-iyun). 2017-yil 17-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 17-iyun.
17. ↑  *McCarthy, Todd* „'Doctor Strange': Film Review". *The Hollywood Reporter* (2016-yil 23-oktyabr). 2016-yil 23-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 23-oktyabr.
18. 1 2  *Duralde, Alonso* „'Doctor Strange' Review: Benedict Cumberbatch Brings a Little Magic to the Marvel Universe".  TheWrap (2016-yil 23-oktyabr). 2016-yil 23-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 23-oktyabr.
19. ↑  *Reinstien, Mara* „'Doctor Strange' Review: Benedict Cumberbatch Brings His Magic to a 'Convoluted' Marvel Offering". *US Weekly* (2016-yil 2-noyabr). 2016-yil 3-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 3-noyabr.
20. ↑  *Graham, Adam* „Review: 'Doctor Strange' a mixed bag". *The Detroit News* (2016-yil 5-noyabr). 2022-yil 18-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 6-noyabr.
21. ↑  „MCU: 10 Harsh Realities Of Being Doctor Strange" (en). *CBR* (2022-yil 23-yanvar). 2022-yil 24-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 24-yanvar.
22. ↑  *Coggan, Devan* „Critics' Choice Awards 2017: La La Land, Moonlight, Arrival lead movie nominees". *Entertainment Weekly* (2016-yil 1-dekabr). 2016-yil 1-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 2-dekabr.
23. ↑  „'Rogue One,' 'Walking Dead' Lead Saturn Awards Nominations". *Variety* (2017-yil 2-mart). 2017-yil 3-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 3-mart.
24. ↑  „Teen Choice Awards 2017: 'Riverdale,' Fifth Harmony Shut Out Competition". *Variety* (2017-yil 13-avgust). 2017-yil 16-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 15-iyun.

1. ↑  После событий фильма «Человек-паук: Нет пути домой» (2021)