recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Lugansk viloyati** (1970-90 yillarda Voroshilovgrad viloyati) — Ukrainadagi viloyat. 1938-yil 3-iyunda tuzilgan. Maydoni 26,7 ming km². 18 rayon, 34 shahar, 104 shaharcha bor. Markazi Luhansk shahri Aholisi 2743 ming kishi (1997). Asosan, ukrainlar, shuningdek, rus, belorus, yahudiy, tatar va boshqa millat vakillari ham yashaydi. Lugansk viloyati yer yuzasi oʻrqirli tekislik. Jan.da Donetsk qirlari (200-300 m) joylashgan. Foydali qazilmalari: toshkoʻmir, ohaktosh, qum, gil. Iqlimi moʻʼtadil — kontinental. Iyulning oʻrtacha temperaturasi 21,8°-23,G, yanvarniki −6°, −8°. Yiliga 400-500 mm yogʻin yogʻadi. Vegetatsiya davri 196-208 kun. Daryolarning koʻpchiligi Severskiy Donets havzasiga mansub. Tuprogʻi, asosan, qora tuproq, shuningdek, chimli podzol tuproklar ham uchraydi. Viloyat yerlarining koʻp qismi haydalgan. 7% maydoni oʻrmonzor (qaragʻay, dub, shumtol, zarang). Lugansk viloyati Ukrainaning muhim ogʻir sanoatrayoni. Sanoatida koʻmir, metallsozlik, mashinasozlik va kimyo sanoati tarmoqdari yetakchi oʻrinda. Toshkoʻmir qazib olish muhim oʻrin egallaydi. Yirik TETS va GRESlar qurilgan. Mahalliy koks va Krivoy Rog rudasida ishlaydigan qora metallurgiyaning salmogʻi katta. Quvur va gʻoʻla prokati zavodlari bor. Tegoyuvozsozlik, mashinasozlik, elektromexanika zavodlari ishlab turibdi. Kimyo va koks-kimyo, yengil, oziq-ovqat, sanoatlari ham rivojlangan. Ammiak, kaprolaktam va mineral oʻgʻitlar, anilin boʻyoqlari, kimyoviy kislotalar va boshqa neorganik mahsulotlar ishlab chiqariladi. Donetskda soda zavodi, Staxanovda qurum zavodlari bor. Qishloq xoʻjaligi koʻp tarmoqli va mexanizatsiyalashgan. Asosiy ekini gʻalla, texnika ekinlari ham ekiladi. Keng maydonda yaylov va pichanzorlar, tok-zor va mevazorlar, bogʻlar bor. Chorvachiliqda sut-goʻsht chorvachiligi asosiy oʻrinda. Qoramol, choʻchqa, qoʻy va echki boqiladi. 5 oliy oʻquv yurti, 3 muzey, 3 teatr, filarmoniya, telemarkaz, aeroport mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

 Ukraina maʼmuriy bo'linishi |
| --- |
|  |
| Viloyatlar | 
Cherkassi • Chernigov • Chernovsi • Dnepropetrovsk • Donetsk • Ivano-Frankovsk • Jitomir • Kirovograd • Kiyev • Lugansk • Lvov • Nikolayev • Odessa • Poltava • Rovno • Sumi • Ternopol • Vinnitsa • Volin • Xarkov • Xerson • Xmelnitskiy • Zakarpatye • Zaporojye |
|  |
| Muxtor Respublika | 
Qrim Muxtor Respublikasi 1 |
|  |
| Mamlakat miqiyosidagi shaharlar | 
Kiyev • Sevastopol 1 |
|  |
| 
1Rossiya nazoratiga oʻtgan hududlar. |

 |


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Alp mintaqasi** — togʻlardagi tabiiy balandlik mintaqasi, asosan moʻ’tadil va subtropik kengliklarda, aksari togʻ-oʻtloq landshaft tipidan iborat. Subalp mintaqasidan yuqorida joylashgan togʻlarning balandroq qismida Alp mintaqasi nival mintaqasi bilan al-mashinadi. Alp mintaqasining balandlik holati geografik kenglik, namlik darajasi va yon bagʻirlarining ekspozitsiyasi bilan bogʻliq. Alp togʻlari va Gʻarbiy Kavkazda Alp mintaqasi 2000 m dan 3000 m gacha, Himolay togʻlarining janubiy yon bagʻirlarida 3600 m dan 5000 m gacha oralikdagi balandli-klarni egallagan. Moʻ’tadil va subtro-pik kengliklardagi togʻlarning seryogʻin yon bagʻirlarida aniq namoyon boʻlgan; yuqoriroq kengliklarda togʻ-tundra mintaqasi, quyiroq kengliklarda esa baland togʻ-dasht va choʻl mintaqasi; ekva-torial kengliklarda oʻtloqlar (paramos) mintaqasi bilan almashinadi. Relefning togʻ-muzlik shakllari keng tarqalgan. Iqlimi sovuq, qor qoplami qalin (6-10 oy saqlanadi), vegetatsiya davri qisqa, qattiq shamollar boʻlib turadi, yanvarning oʻrtacha temperaturasi — 15°, iyulniki 14° chama-sida, yillik yogʻin miqdori 1000 mm va undan koʻp; tez-tez qor koʻchkilari boʻlib turadi. Alp oʻsimliklari (butazor va oʻtloqlar) keng tarqalgan. Xoʻjalikda asosan yozda yaylovlar sifatida foy-dalaniladi. Hayvonot dunyosi quyi mintaqalarga tez koʻchib oʻta oladigan turlar (alqor, serpa, yovvoyi echki va boshqalar) yoki qishki uykuga ketadigan kemiruvchilardan iborat.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sharofiddin Ali Yazdiy** (forscha: شرف الدین علی یزدی; tugʻ. Yazd, Eron – 1454, Yazd, Eron) — temuriylar davri mashhur tarixnavisi.

1414—35-yillar mobaynida Shohruxning oʻgʻli, Fors oʻlkasi hokimi Ibrohim Mirzo xizmatida boʻladi va uning topshirigʻi asosida mashhur "Zafarnoma" asarini yozadi. Ibrohim Mirzo vafotidan soʻng Sharofiddin Ali Yazdiy Sultoniya, Ray va Qum viloyatlari hokimi boʻlgan Shohruxning nabirasi Sultan Muhammad xizmatiga oʻtadi. 1445—46-yillar Muhammad Sultonning markaziy xukumatga qilgan isyoniga aralashib qolgan Sharofiddin Ali Yazdiy Ulugʻbekning oʻg'li Abdullatif tomonidan jazodan saqlab qolinadi va Hirotga yuboriladi. Kamoliddin Abdulvoseʼ an Nizomiyning "Maqomoti mavlaviy Jomiy" asarida keltirilishicha, Sharofiddin Ali Yazdiy Hirotga kelib, Jomiyning suhbatida bulgan. Shoxrux vafotidan soʻng (1447) oʻz vatani Taftga qaytib keladi va xonaqohga joylashib, umrining oxirigacha oʻsha yerda yashaydi,Navoiy "Majolis unnafois" asarida yozishicha, 6 yoshida "Shohrux Sulton buzugʻligʻida" (yaʼni Shohrux vafotidan soʻng mamlakatda yuz bergan nizolar chogʻida) katta jamoat bilan Xurosondan Iroqqa ketayotganda, Taftda Sharofiddin Ali Yazdiy yashagan xonaqohsa boʻlib, uni koʻrgan. Navoiy ushbu asarida Sharofiddin Ali Yazdiyning bilimdonligiga yuqori baxr berib: "Mavlononing sohib kamolligʻi olam axli qoshida musallamdur", deb yozgan. Shundan keyingi yillarda, yaʼni 1452-yilda tarixchi Abdurazzoq Samarqandiy ham Taftda Sharofiddin Ali Yazdiy bilan uchrashib suhbatlashgan. Moʻgʻuliston xoni Yunusxon yoshligida Shoxrux topshirigʻiga koʻra, uzoq yillar Sherozda Sharofiddin Ali Yazdiy tarbiyasida boʻlgan va sulton Abu Sayd uni olib kelib, Moʻgʻulistonga xon etib tayinlagan.

Sharofiddin Ali Yazdiy adabiyot va til uslubi, sheʼriyat nazariyasi, nujum ilmi, tarix, musika, tasavvufning nazariy masalalari boʻyicha bir nechta asarlar yozgan; "Sharaf" taxallusi bilan sheʼr bitgani ham maʼlum. Shuningdek, Sharofiddin Ali Yazdiyning "Hullali mutarraz dar muammo va lugʻaz" ("Muammo va topishmoklar borasida bezakli noma"); "Muntaxabi hulal" (mazkur asarning qisqartirilgan bayoni); "Mavotin yo manozir dar muammo" ("Muammo fanida joy va manzaralar"); "Qunh uzzod dar ilmi vaqfi aʼdod" ("Adadlar muvofiqligi ilmida haqiqat choʻqqisi"); "Alkitob fi ilm ilusturlobi" ("Us turlob ilmi boʻyicha kitob"); "Devon i Sharaf Yazdiy" ("Sharaf Yazdiyning devoni"); "Haqoyiq attahlil" ("Taxlil, yaʼni "Lo ilaha illallox."ning haqiqatlari"); "SharhiQasidai Burda" ("Qasidai Burda"ning sharhi); "Sharhi Asomoi Alloh" ("Alloh ismlari" sharhi); "Tuhfat ulfaqir va hadyat ulhaqir" ("Faqirning tuhfasiyu, haqirning hadyasi"); "Munshaot" (Xatlar toʻplami); Amir Temur tarixiga bagʻishlangan sheʼriy asarlari maʼlum.

Adabiyotlar
-----------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

Havolalar
---------

* Sharofiddin Ali Yazdiy Saviya.uz saytida Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-09-25).

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xalqaro madaniyat karvonsaroyi** — Oʻzbekiston Badiiy akademiyasining ilmiymaʼrifiy markazi. 2002-yil oʻzbekyapon hamkorligi rivojida tashkil boʻlgan. Binosi Xirayama Ikuo mablagʻiga qurilgan. Bino 2 kiyem (A va B blok) dan iborat: A blokda kutubxona, konferensiya zali, maʼmuriy xonalar, laboratoriya va boshqa, B blokda "Buyuk ipak yoʻli keramikasi" muzeyi, koʻrgazma zali, arxeologik topilmalarni taʼmirlash lab. joylashgan. Madaniyat karvonsaroyi tarix, madaniyat, arxeologiya, etn. va sanʼat yoʻnalishlarini oʻz ichiga oladi. Markazning asosiy vazifasi — Buyuk ipak yoʻli davlatlari, Gʻarb va Sharq, Oʻzbekiston tarixi, madaniyati, sanʼati va ilmfanini chuqur oʻrganish va targʻib qilish, bu borada xalqaro hamkorlikni rivojlantirish, Oʻzbekiston Respublikasi va chet el hamjamiyatining shu soxalar boʻyicha bilim darajasini kengaytirish. Xirayama Ikuo jahon madaniyati va sanʼati rivojini oʻz ichiga olgan 2 mingta kitobni markaz kutubxonasiga takdim etdi, 2004-yil Yaponiya hukumati koʻrgazma uskunalar majmuasini sovgʻa qildi. Markazda xalkaro anjumanlar, koʻrgazmalar, konsertlar, ijodiy uchrashuvlar oʻtkazish anʼanaga aylandi. Shuningdek, oʻzbekyapon arxeologik ekspeditsiyalar hamkorligining kelajak yoʻllanmalari belgilanmoqda. "Buyuk ipak nuli keramikasi" muzeyi faoliyat koʻrsatmoqda.

Muzey Oʻzbekiston hamda Xitoy, Eron, Vyetnam kabi xorijiy davlatlarning qad. qulollik maktablariga oid toʻplamlar, arxeologik ekspeditsiyalar davrida topilgan (Toshkent viloyatidagi Qanqa, Surxondaryodagi qad. yodgorliklar) noyob eksponatlarga ega.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xalqaro muzeylar kuni** ― har yili 18-may kuni nishonlanadigan bayramdir.

Xalqaro muzeylar kuni butun dunyo boʻylab, 1977-yilda Moskva va Leningradda ICOMning (International Council of Museums — Xalqaro muzeylar kengashi), 11-Bosh konferentsiyasi kengashi boʻlib oʻtgandan beri nishonlanadi.

1977-yilda muzey jamoatchiligi maxsus tadbir tashkil qilishni xohlashadi va shu asnoda Xalqaro muzeylar kuni tadbiq etilgan. Rezolyutsiya xuddi shu 1977-yilda Moskvada boʻlib oʻtgan Xalqaro Muzeylar Kengashining (ICOM) Bosh Assambleyasida qabul qilingan.

1992-yilda Xalqaro muzeylar kunini rasmiy ravishda tashkil etuvchi ICOM Kengashi maʼlum bir mavzuda tadbir oʻtkazishni taklif qilgan. Oʻshandan beri har yili Xalqaro muzeylar kuni turli mavzularga bagʻishlangan va Xalqaro muzeylar kengashi har doim ushbu mavzu bilan bogʻliq tadbirlarni koʻrib chiqadi va ularni hamma uchun tushunishga oson shaklda taqdim qiladi.

Yildan yilga tadbir tobora ommalashib bormoqda. 2007-yilda, yaʼni oradan 30-yil oʻtib, Xalqaro muzeylar kunida 70 ta davlat qatnashgan. Oʻsha yil mavzusi „Jahon merosi uchun barchamiz javobgarmiz" („Todos somos responsables del patrimonio mundial") edi.

2015-yilda ushbu tadbirda dunyoning 145 davlatidan 35 mingdan ortiq muzeylar ishtirok etdi.

Yana qarang
-----------

* Xalqaro yodgorliklar va tarixiy joylar kuni
* Madaniyat xodimlari kuni
* Muzeylar kechasi

Manbalar
--------

1. ↑  Mejdunarodniy den muzeev — — Novosti i afisha muzeev Rossii — — www.Museum.ru
2. ↑  „The theme". 22-fevral 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-may 2022-yil.
3. ↑  „IMD in short" (deadlink). 24-mart 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-fevral 2017-yil.

Havolalar
---------

* Muzey kuni
* Yandex. Moskvaning tarixiy va madaniy merosi kunlari
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Alp (maʼnolari).

**Alp** — 1) qadimgi turkiy xalqlarda ikki qoʻshin oʻrtasidagi jang boshla-nishidan avval yakkama-yakka olishuvda ishtirok etuvchi bahodir jangchi, mu-boriz. A.lar qoʻshinning zarbdor kuchi hisoblangan va ularning soni uncha koʻp boʻlmagan. A.larning qahramonligi, ja-surligi aksar hollarda jang natijasini hal qilgan; 2) oʻzbek xalq dostonlarida gʻayri tabiiy kuch-qudrati, mardligi, jasorati va aql-farosati bilan ajralib turadigan qaqramon sifati. Barvasta, sogʻlom, baquvvat jussali kishilar ham A.ga qiyos qilinadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Sharafuddin Rustamovih Lutfillaev** (tugʻ. 1990-yil 9-sentyabr, Termiz, Surxondaryo viloyati) — oʻzbek dzudochi, 60 kg gacha vazn toifasida, Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi. 2019-yilgi Jahon chempionati va 2015-yilgi Osiyo chempionati sovrindori. 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchi.

Biografiya
----------

1990-yil 9-sentyabrda Sharafuddin Lutfillaev Termizda tugʻilgan.

Faoliyati
---------

2011-yili Toshkentda o‘tkazilgan Jahon chempionatida bronza medali uchun kurashda mag‘lub bo‘lgan va beshinchi o‘rinni egallagan. Xuddi shu yili u Suvondagi (Koreya Respublikasi) Jahon kubogi va Ulan-Batordagi (Rossiya) Gran-prida ham xuddi shunday natijalarni koʻrsatdi. 2013-yilda Toshkentda oʻtkazilgan Gran-prida Lutfillaev oltin medalni qoʻlga kiritgan boʻlsa, oʻsha yilning oxirida Abu-Dabidagi (BAA) turnirning kumush medali sohibiga aylandi. 2014-yilda Bokuda (Ozarbayjon) boʻlib oʻtgan „Katta dubulgʻa" turnirida Sharafuddin Lutfillaev bronza medalini qoʻlga kiritgan, Tyumen (Rossiya) va Parijda (Fransiya) ham chorak finalga chiqqan. Oʻsha yili Incheonda (Koreya Respublikasi) boʻlib oʻtgan Yozgi Osiyo oʻyinlarida u bronza bahsida magʻlub boʻlib, beshinchi boʻldi. Toshkentdagi Gran-prida ham beshinchi bo‘ldi.

2015-yilda Kuvaytda o‘tkazilgan Osiyo chempionatida 60 kg gacha bo‘lgan vazn toifasida bronza medalini qo‘lga kiritgan. Oʻsha yili u Samsun va Tbilisida Gran-prini qoʻlga kiritdi, shuningdek, Budapeshtda va Marokashdagi Masters musobaqalarida bronza medaliga sazovor boʻldi. Kuzda O‘zbekistonda o‘tkazilgan Gran-prida ikkinchi, Fransiya va Xitoyda uchinchi o‘rinni egalladi. 2016-yilda Gran-prida Olmaota (Qozogʻiston), Budapesht (Vengriya) va Toshkentda bronza medallarini qo‘lga kiritgan, shuningdek, bronza bahsiga qadar yetib kelgan, ammo Boku, Parij va Gavanada (Kuba) undan kam bo‘lgan. 2017-yilda Toshkentda o‘tkazilgan Gran-prining bronza medali sovrindori bo‘ldi. Oʻsha yili Parij va Abu-Dabidagi „Katta dubulg‘a" turkumiga kiruvchi turnirlarda u mos ravishda ikkinchi va uchinchi o‘rinlarni egalladi. Sankt-Peterburgda Mastersda uchinchi boʻldi.

2018-yilda Parijda (Fransiya) boʻlib oʻtgan „Katta dubulgʻa" musobaqasida u yana kumush medalni qoʻlga kiritdi. Abu-Dabida u bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2019-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Olimpiada oldidan Jahon chempionatida u finalda gruziyalik sportchi Lukhumi Chkhvimianiga yutqazib, kumush medalni qo‘lga kiritdi. U Marrakeshdagi Gran-prini qoʻlga kiritdi va Sindaodagi (Xitoy) Masters musobaqasida bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2021-yilda u Osiyo va Okeaniya chempionatlarida chorak finalga qadar yetib borgan va Qozondagi (Rossiya) „Katta dubulgʻa" turnirida ham shu bosqichda toʻxtagan. 2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 60 kg gacha bo‘lgan vazn toifasida u 1/8 bosqichda ukrainalik Artyom Lesyukga yutqazdi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
**Haziniy Xoʻqandiy** (taxallusi; asl nomi Ziyovuddinxon Kat-taxoja oʻgʻli Haziniy toʻra) (1867 — Qoʻqon yaqinidagi Katta Kena-gas qishlogʻi — 1923) — shoir va shayx. Qoʻqondagi Jomeʼ madrasasida tahsil olgan. Qurʼon, tafsir, hadis, fiqh, kalom, adabiyot ilmlarini chuqur oʻzlashtirgan. Tasavvuf taʼlimoti bilan izchil shugʻullangan. 30 yoshida murshididan irshod (ta-riqat rahnamoligiga ruxsat) olib, "Haziniy toʻra" va "Eshonbuva" nomlari bilan xalq orasida eʼzozlangan, uz davrining yetuk qodiriya tariqati shayxi sifatida eʼtirof etilgan va "Murshidi Fargʻona" nomiga musharraf — valiy zot boʻlib tanilgan. Dehqonchilik bilan kun kechirgan. Bogʻlar barpo qilgan, binolar qurdirgan. Qabri oʻz qishlogʻi-da. Bu qabr — maqbara va uning atrofidagi obidalar meʼmoriy yodgorlik sifatida davlat muhofazasiga olingan.

19-asr 2-yarmi va 20-asr boshlarida koʻchirilgan koʻplab qoʻlyozma bayozlar va majmualardan H.X. sheʼrlari oʻrin olgan. 1910—15 yillarda Toshkentning Orifjonov, Porsev va Laxtin matbaalarida "Bayozi Haziniy" toʻplamlari bir necha bor nashr etilgan.

H.X. mumtoz sheʼriyat janrlaridan gʻazal, murabbaʼ, muxammas va musaddaslar yozgan. Adabiy merosi 4.000 misra atrofida. Shoir asarlarini gʻoyaviy mavzui boy. Uning tasavvuf ruhidagi asarlarida sof soʻfiyona maʼno va mazmun tarannum etilsa, axloqiy mavzudagi bitiklarida poklik, odamiylik, sahovatpeshalik kabi yuksak insoniy fazilatlar ulugʻlangan.

H.X.ning oʻndan ortiq gʻazallariga muxammas bogʻlangan va naziralar qilingan.

"Bayozi Haziniy"ning toshbosma nusxalari Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida saqlanadi (inv. № 12665, 14850, 15197). Fargʻona shahrida uy-muzeyi tashkil qilingan, H.X. nomida jamoa xoʻjaligi, bogʻ, maktab, kutubxonalar bor.

Manbalar
--------

* Tasadduq, yo Rasululloh [Sheʼrlar], T. 1992; Devon, T„ 1999.

LL.Joʻraboye v O.R.Haziniy Xoʻqashshy hayoti va ijodiy merosi, T. 2003.

Otabek Joʻraboyev.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sharif Abdullayevich Ramazonov** (1910.16.6, Xiva tumani Gandimiyon qishlogʻi — 2002.3.7, Toshkent) — kompozitor, pedagog. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1952), Oʻzbekiston xalq artisti (1970). Urush qatnashchisi (1941—45). Samarqand musiqa va xoreografiya institutini tugatgan (1930). 1933-54 yillarda Toshkent, Urganch va Namangan musiqali teatrlarida dirijyor va badiiy rahbar, ayni paytda Xorazm (193638) va Namangan (1948—54) viloyatlari madaniyat boshqarmasi boshligʻi. Oʻzbekiston davlat estrada teatri badiiy rahbari (1954—58), Oʻzbekiston estrada orkestri tashkilotchisi va badiiy rahbari (1958—60), Toshkentdagi 1son musiqa maktabi direktori (1960—87). "Xolisxon" (Majidiy, 1936), "Shohsanam" (S. Abdulla, 1938), "Asl farzand" (A. Ahmadiy, 1947), ""Hayot chaqirigʻi" (S. Abdulla, 1958) va boshqa musiqali dramalarning musiqasi, "Serquyosh Oʻzbekiston", "Xorazmcha" kabi simfonik syuitalar, "Mard paxtakorlar" kantatasi, "Mirzachoʻl" uvertyurasi va boshqa asarlar muallifi. Shuningdek, uning ijodida qoʻshiq katta oʻrin tutadi: "Intizorman", "Shax/io koʻzim", "Yor kelur", "Dilrabo", "Oʻzbekiston" va boshqa Oʻzbek xalq qoʻshiqlarini estrada uslubida qayta ishlagan ("Namanganning olmasi", "Ey, mehribonim" va boshqalar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Esparset**, bargak — dukkakdoshlar oilasiga mansub bir va koʻp yillik oʻsimliklar turkumi, yemxashak ekini. 130 dan ortiq yovvoyi turi maʼlum, 75 taga yaqin turi Rossiyaning Yevropa qismida, Oʻrta Osiyo, Kavkazda oʻrmon, choʻl, togʻ mintaqalarida koʻp oʻsadi. Oddiy yoki ekma E. qumloq E.i va Zakavkazye E.i turlari ekiladi. Deyarli hamma turlari chorva mollari uchun yaxshi ozuqa. Oddiy E. ildizi oʻqildiz, tuproqqa 3–6 m chuqurlikkacha kirib boradi. Poyasi oʻtsimon, tik oʻsadi, boʻyi 50—150 sm, egatchali, tukli, ichi, kovak, kam shoxlanadi, 5 — 8 ta boʻgʻimli. Barglari murakkab toq patsimon, ikkita pardasimon yon barglari bor. Guli pushtiqizil, koʻp gulli uzun shingilga yigʻilgan, chetdan changlanadi, mevasi bir urugʻli dukkak, dumaloq, chatnamaydi. Urugʻi loviyasimon, och jigarrang. 1000 ta urugʻi vazni 12—15 g. E. keng tarqalgan ozuqabop oʻsimlik, 100 kg pichanida turlariga qarab 53,5—54 ozuqa birligi va 11,9—12,6 kg protein mavjud. E. gulshiraga boy, 120–170 kg/ga asal yigʻish mumkin. Ekilgan dalalarda tuproqni azot bilan boyitadi (100–200 kg/ga azot toʻplaydi). Sugʻoriladigan yerlarda 150 s/ga pichan olish mumkin.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sormait** — asosini temir tashkil qiladigan qattiq qotishmalarning umumiy nomi. S. 20-asr 30y.larida Sormovo zavodi (Rossiya)da ishlab chiqilgan (nomi shundan). Qattiq S.da 25—3 xrom (Sg), 2,5—3,5% uglerod (S), 3— 5% nikel (Ni), 4,5% marganets (Mp), 2,8—4,2% kremniy (Si), 0,08% gacha oltingugurt (S) va boshqa boʻladi. Strukturasi jihatdan yuqori xromli choʻyanga yaqin turadi, termik ishlanganda qattiqligini oʻzgartirmaydi. S.ning boshqa ayrim xossalari: Rokvell boʻyicha qattiqligi 50 dan ortiq, erish temperaturasi yuqori (1275°) va boshqa Shtamplar, oʻlchov asboblari va boshqa detallar Sdan tayyorlanadi. Detal va asboblarning tez yeyiladigan sirtlariga eritib yopishtirish va boshqa maqsadlarda ham ishlatiladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tomi Adeloye** (talaffuzi: *Tomi Adeloye* 1996-yil 17-fevralda tugʻilgan) — ingliz professional futbolchisi, "Swindon Town" klubi hujumchisi .

Klubdagi faoliyati
------------------

Adeloye oʻz faoliyatini Charlton Athleticda boshladi, u yerda yoshlar safida katta muvaffaqiyatlarga erishdi. Adeloye Nigeriyadan yoshlar darajasida qiziqish uygʻotdi. Keyin u Nigeriya bilan U16 darajasidagi mashgʻulotlarga taklif qilindi. Charlton Athleticdan ketganidan soʻng, u Millwallning yoshlar jamoasiga oʻtdi. Koʻp oʻtmay, u 2013-14-yilgi mavsum yakunlanishidan oldin U18 jamoasi uchun beshta gol urib, premer-liganing "Stoke City" jamoasi bilan birinchi professional shartnomasini imzoladi. Shundan beri u Dagenham Redbridge, Ebbsfleet United, shuningdek uning soʻnggi jamoasi Barnet uchun Milliy ligada 80 dan ortiq oʻyinlarda ishtirok etgan.

Tomi 2020-yil dekabr oyida Edinburgh universitetiga qarshi oʻyinda 9:0 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda ikkinchi boʻlimda oʻrinbosar sifatida dubl qayd etgan holda 2020-yil dekabr oyida East Kilbride bilan qisqa oʻyin oʻtkazdi. Tomi Milliy liga jamoasi Barnet bilan mavsumda 17 oʻyinda 3 ta gol urdi.

### Ayr United

Barnet bilan ikki yillik shartnomani rad etgandan soʻng, Adeloye 2021-yil 1-iyulda Shotlandiyaga qaytib, bir yillik shartnoma asosida Ayr Unitedga qoʻshildi.

### Swindon Town

2022-yilning 15-iyulida Adeloye Swindon Town bilan ikki yillik shartnoma imzoladi. U Harrogate Townga 3:0 hisobidagi magʻlubiyatli oʻyinda debyut qildi.

Oʻyin uslubi
------------

Ayr Unitedga qoʻshilgandan soʻng, Adeloye menejeri David Hopkin tomonidan taʼriflangan: „U haqiqiy tezlik va kuchga ega hamda chiziqni juda yaxshi koʻra oladi".

Faoliyat statistikasi
---------------------

Klub, mavsum va musobaqalar boʻyicha oʻyinlar va gollar| Klub | Mavsum | Liga | Angliya kubogi | Liga kubogi | Boshqa | Jami |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Boʻlim | Oʻyinlar | Goʻllar | Oʻyinlar | Goʻllar | Oʻyinlar | Goʻllar | Oʻyinlar | Goʻllar | Oʻyinlar | Goʻllar |
| Swindon Town | 2022–23 | Ikkinchi liga | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 |
| Jami faoliyat | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 |

Manbalar
--------


1. ↑  „Tomi is an Honest Man".  Ayr United (1-iyul 2021-yil). 25-iyul 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-oktabr 2021-yil.
2. ↑  „Tomi is an Honest Man".  Ayr United FC (1-iyul 2021-yil). 25-iyul 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-iyul 2022-yil.
3. ↑  „Town swoop for Adeloye".  Swindon Town FC (15-iyul 2022-yil). Qaraldi: 31-iyul 2022-yil.
4. ↑  „Harrogate 3-0 Swindon".  BBC Sport (30-iyul 2022-yil). Qaraldi: 31-iyul 2022-yil.
5. ↑  „Ayr United snap up former East Kilbride striker".  Daily Record (1-iyul 2021-yil). Qaraldi: 9-oktabr 2021-yil.
**Morena** (frans. moraine) — muzliklar erib chekingandan keyin qolgan togʻ jinslari uyumi. Gʻoʻlatoshlar, palaxsa toshlar, shagʻal, gil, qum shaklida boʻladi. M.lar siljiydigan (harakatdagi) va yotqizilgan (qoʻzgʻalmas)larga boʻlinadi. Siljiydigan M.lar togʻmuzliklarida xrsil boʻladi. Ular ustki, ichki va quyi M.larga boʻlinadi. Ustki M. chaqiq jinslardan hosil boʻladi. Ichki M. muz qatlami orasida yotadi. Ustki va ichki M.lar muz krplamlari uchun xos emas. Quyi M. togʻ muzliklari, shuningdek, muz krplamlarida uchraydi. Siljiydigan M. muzlik bilan birgalikda harakat qiladi. Yotqizilgan M. muzlik erigandan keyin parchalangan jinslardan hosil boʻladi va M. marzalari va tag M.ga, ular esa, oʻz navbatida, boʻylama, chekka qirgʻoq M. lari va boshqalarga boʻlinadi. Togʻli oʻlkalarda yotqizilgan M. mayda jinslar, tuproq aralashgan harsang toshlar holida uchraydi. Mlarni oʻrganish ular bilan bogʻliqboʻlgan konlarni topish va muzlik boʻlgan joylarni aniqlashda ahamiyatga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Katta gʻoʻza biti** (Acyrthosiphon gossypii Mordv.) — afidiidlar oilasiga mansub qanotli yoki qanotsiz hasharot. Tanasining uz. 3,5—4,0 mm. Qanotli va qanotsiz tirik tugʻadigan urgʻochilari och-yashil yoki sariq tusda boʻlib, koʻzlari qizil. Shira chiqazuvchi naychalari va dumi ingichka, tana uzunligining yarmicha keladi. Tuxum qoʻyuvchi urgʻochisi sariqqoʻngʻir tusli. Yil davomida bir necha partenogenetik (urugʻlanmasdan tugʻish) va bitta jinsiy avlod beradi. Tuxum holida gʻoʻzapoya va yantoqda qishlaydi. Gʻoʻza nihollariga 2-chin barg paydo boʻlishi bilan oʻtadi. Iyulda va avgustning boshlarida K. gʻ. b.ning har tupdagi soni 100— 200 ga yetadi, soʻngra bir oz kamayadi, kuzga borib esa ularning soni yana ortadi. K. gʻ. b. — gʻoʻzaning eng xavfli zararkunandasi. Ular faqat barglardagina tarqalib qolmay, balki poya va gul-oldi qismini ham egallaydi; bu esa hosil organlarining toʻkilishiga sabab boʻladi. Koʻzda bitlar najasidan ifloslangan paxta tolalarining texnologik sifati buziladi.

Kurash choral ar i : hasharot soni har 100 oʻsimlikda 150—250 ta boʻlganda ichdan taʼsir qiluvchi fosfororganik preparatlar purkaladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Katta gʻul**, katta qoʻl — 13—15-asrlarda turk-moʻgʻul qoʻshini markazi. Bu qismga hukmdorning shaxsan oʻzi yoki uning atoqli sarkardalaridan biri qoʻmondonlik qilgan. Amir Temur qoʻshinida K. gʻ. 40 boʻluk — polkka taqsimlangan va bevosita Sohibqiron rahbarligida boʻlgan. Ushbu boʻluklarning saralangan askarlardan tashkil etilgan 12 boʻluki markazning birinchi safida, qolgan 28 boʻluki esa ikkinchi va uchinchi saflarda joylashgan. 40 boʻlukning oʻng tarafi oldida Amir Temur farzandlari va nabiralari qismlari, soʻl tarafi oldida esa oliy bosh qoʻmondon qarindoshlari va ittifoqchilari qismlari saf tortgan. Bu qismlar qoʻshinning boshqa qismlariga istagan paytda koʻmak berishga shay turgan. Sohibqiron qoʻshinida, shuningdek, kichik qoʻllar ham mavjud boʻlib, ular oʻng qanot va soʻl qanotning markazida joylashgan.

/id.: N i z o m i d d i n Shomiy, Zafarno-ma, T. 1996; Dadaboyev H. Amir Temurning harbiy ma\orati, T. 1996.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Soumya Svaminathan** (1989-yilda tugʻilgan) — Hindistonlik xalqaro usta (IM) va ayol grossmeyster (WGM) unvoniga ega shaxmatchi. U Argentinaning Puerto Madrin shahrida boʻlib oʻtgan 2009-yilda oʻsmir qizlar oʻrtasidagi jahon chempionatida Deysi Kori va Betul Jemre Yildizni tay -brekda magʻlub etib, gʻolib boʻlgan.

Hayot
-----

Soumya Svaminathan 2005, 2006 va 2008-yillarda oʻsmir qizlar oʻrtasida Hindiston chempioni boʻlgan. U 2010-yilda Hindiston ayollar chempionatida 8½/11 hisobida gʻolib chiqdi. Shuningdek, u 2012-yilda Chennayda ayollar oʻrtasida Hamdoʻstlik oʻyinlarida chempion boʻldi. 2016-yilda Soumya Moskva ochiq chempionatining ayollar boʻlimida Anastasiya Bodnaruk va Aleksandra Obolentseva bilan birinchi oʻrinni egalladi va tay-brekda ikkinchi oʻrintushib qoldi. Soumya 2016-yilgi ayollar oʻrtasidagi individual Osiyo chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritdi. U 2011, 2013 va 2015-yillarda ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida Hindiston terma jamoasi tarkibida ishtirok etgan. 2013-yilda Qozogʻistonda boʻlib oʻtgan musobaqada u 5-chi bortda bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2012 va 2016-yillarda shaxmat olimpiadalarida qatnashgan. Hindiston ayollar jamoasi 2012-yilgi Olimpiadada 4-oʻrinni egalladi va shu tariqa A toifasida 1-oʻrinni, 2016-yilda esa 5-oʻrinni qoʻlga kiritdi.

Saumya Hindiston nufuzini 2010 va 2012-yillarda ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati oʻyinlarida ikki marta himoya qilgan. U 2018-yilning 26-iyulidan 4-avgustiga qadar Eronning Hamadan shahrida boʻlib oʻtgan shaxmat boʻyicha jamoalar oʻrtasidagi Osiyo chempionatida ishtirok etishdan bosh tortdi va Eronda majburiy roʻmol oʻrash qoidasini inson sifatida huquqlarining buzilishi sifatida baholadi. U 2018-yil oktabr oyidagi reyting roʻyxatida birinchi marta 2400 ballni toʻpladi va shu tariqa Xalqaro magistr (Ochiq) unvoni uchun talablarni bajardi. Shuningdek, u xuddi shu roʻyxatda birinchi marta Ayollar dunyosining eng yaxshi 50 taligiga kirdi.

Svaminathan 2020-yil dekabr oyida Ajinkya Kurdukarga turmushga chiqdi.

Mukofotlar
----------

**2007-yil:** Xalqaro ayol ustasi (WIM)

**2009-yil:** oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempioni

**2010-yil:** Sahara eng yaxshi sportchi mukofoti (qizlar)

**2011-yil:** Lokmat Saxi Gaurav Puruskar

**2013—2014-yillar:** Shiv Chatrapati mukofoti

**2014-yil:** Pune Gaurav Puruskar

Manbalar
--------

1. ↑  „Vachier-Lagrave, Soumya win World Junior".  ChessBase (4-noyabr 2009-yil). Qaraldi: 20-fevral 2016-yil.
2. ↑  Soumya wins world junior girls title. The Times of India. 2009-11-04
3. ↑  „WGM Soumya Swaminathan wins India Chess Championship".  Susan Polgar Global Chess Daily News and Information (5-yanvar 2011-yil). Qaraldi: 30-aprel 2015-yil.
4. ↑  „Commonwealth Chess Championships 2012 – Tiviakov Champion, Lalith Babu awarded Commonwealth title".  Chessdom (2-dekabr 2012-yil). Qaraldi: 22-fevral 2016-yil.
5. ↑  *Sagar Shah.* „Soumya shines in Moscow".  ChessBase India (19-fevral 2016-yil). Qaraldi: 9-aprel 2016-yil.
6. ↑  *Karmarkar, Amit*. „Indian chess star says no to headscarf, pulls out of event in Iran". *The Times of India* (13-iyun 2018-yil). Qaraldi: 19-yanvar 2019-yil.
**Katta devonbegi madrasasi** — Samarqand madrasasi. Katta devonbegi madrasasi hijriy 1207-yili (1792—1793) Samarqandda Buxoro amiri Amir Shohmurod davrida, Katta devonbengi tomonidan bunyod etiladi. Madrasa Xoja Abu Tolib Sarmast mazori yaqinida pishiq gʻishtdan bunyod etilgan. Rossiya imperiyasi va Sovet davrida ham madrasada talabalar tahsil olishi bir necha muddat davom etgan. Xoja Abu Tolib qabri Urgutdagi mashhur ziyoratgohlardan biri boʻlgan. Abu Tohirxoja qabri ustida minor kabi baland va yoʻgon chinorlar boʻlgan. Uning yonida bir tegirmon suv oqib turgan. Mazkur madrasa ushbu qabrning kunchiqar tarafida bunyod etilgan. Madrasa vaqf mulkiga ega boʻlgan. Abdusattor Jumanazar ushbu madrasaga oid bir qator vaqf hujjatlari va manbalarni oʻrgangan boʻlib, madrasa bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirgan. Mahalla volostiga tegishli Qavoli oqsoqolligidagi Qavvali qishlogʻida 50 tanob yer vaqfi boʻlgan. Mazkur yerdan 90 rubl daromad olingan. Madrasaning 1882-1890-yillarga oid vaqf hujjatlari saqlanib qolgan. 1882-yil madrasa va vazifadorlarga 82 rubl qoldirilgan. 8 rubl soliq undirilgan. 1885-yilda madrasa mulkiga mulla Latip mutavvali boʻlgan. 1886—1890-yillarda ham madrasa va vazifadorlarga 82 rubl qoldirilgan. Rus maʼmurlari 8 rubl soliq undirgan. Madrasa hujralarida ikki nafar talaba istiqomat qilgan. Uzurli sabasiz 2 oyi 10 kun darsga qatnashmagan talabalar oʻqishdan chetlashtirilgan. Madrasa mutavvali tomonidan nazorat qilib borilgan. Madrasa Urgut tumanida joylashgan boʻlgan va mashhur madrasalardan biri boʻlgan. Rossiya imperiyasi davrida ushbu madrasaning vaqf hujjatlari saqlanib qolgan.

Meʼmorchiligi
-------------

Katta devonbegi madrasasi Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Tursunova M*. Samarqand madrasalari (monografiya)*. Toshkent: Fan nashriyoti, 2019 — 208 bet.
2. ↑  Abdusattor Jumanazar*. Samarqand taʼlim tizimi va madrasalari tarixi*. Toshkent: Fan, 2021 — 520 bet.
**Katta hajmli maʼlumot** (inglizcha: *Big data*) — katta hajmdagi ma´lumotlarga nisbatan qo´llanadigan termin hisoblanadi(odatda terabayt, ekzabayt va petabaytlar darajasida). Ushbu ma´lumotlarni amaldagi va yangi yaratilayotgan texnologiyalar yordamida to´plash, taqsimlash, o´zgartirishlar kiritish, tahlil qilish, saqlash va vizual shaklda tasvirlash imkoni bo´lishi kerak. Ma´lumotlar miqdorining tez o´sishiga so´nggi yillarda kuzatilayotgan texnologik taraqqiyot va buning natijasi hisoblanmish mashina tomonidan yaratilayotgan ma´lumotlarning ko´payib borishi sababchidir. RFID-texnologiyasining keng tarqalishi, elektron transaksiyalarning moliya sohasida keng qo´llanilishi, ilmiy-tadqiqot muassasalarining to´plagan natijalari, web-texnologiyalarining keng tarqalishi, telekommunikasion tizimlardagi protokollar shular jumlasidandir. Big Data aslida ilmiy-tadqiqotga aloqador sohalarda avvaldan ham mavjud bo´lgan bo´lsa-da, lekin so´nggi yillardagina ushbu fenomen ko´proq tilga olinadigan bo´ldi. Buning sababi shundaki, katta miqdordagi ma´lumotlarni tahlil qilish endi iqtisodiy tashkilotlar tomonidan ham keng qo´llanila boshlanishi va buning oqibatida ma´lumotlar tahlilining raqobatbardoshlikni oshirish va samaradorlikni kuchaytirish kabi muhim masalasarda asosiy o´rinni egallaganidir. Big Data odatiy Bosh Informasion Mutaxassis (Chief Information Officer - CIO) uchun qo´shimcha vazifalar va talablar yaratishdan tashqari, yangi Ma´lumot Boshqaruvchisi (Data Steward) va Ma´lumot bo´yicha mutaxassis (Data Scientist) kabi kasblarning paydo bo´lishiga olib keldi.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Koordinatalari: 37°47′46.680000000008″S 144°57′41.039999999991″E﻿ / ﻿37.79630000000000223°S 144.96139999999999759°E﻿ / -37.79630000000000223; 144.96139999999999759GO

**Melburn universiteti** — Avstraliyadagi yirik universitetlardan biri. 1853-yilda tashkil etilgan. Huquq, tibbiyot, qishloq xoʻjaligi, meʼmorlik, tabiiy fanlar, stomatologiya, iqtisodiyot va savdo, ped. veterinariya, musiqa boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydi. 23 mingga yaqin talaba taʼlim oladi. Kutubxonasi (1855-yil tashkil etilgan)da 700 mingga yaqin asar saqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Graduation | *Oliy oʻquv yurti haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb12154752s (maʼlumot)
* GND: 1025478-X
* ISNI: 0000 0001 2179 088X
* LCCN: n79054099
* MusicBrainz: 1c33d800-9297-40d3-a984-745170c1aae6
* NKC: ko2003184535
* SUDOC: 030053196
* en:Trove: 593909
* VIAF: 146316977
* en:WorldCat Identities: lccn-n79054099

 |
**Atifet Sunay** (1903—2002-yil 21-oktabr) turmush oʻrtogʻi Jevdet Sunay prezidentligi davrida 1966-yil 28-martdan 1973-yil 28-martgacha Turkiyaning birinchi xonimi boʻlgan.

Otifet 1908-yilda Istanbulning Uskudar shahrida, Usmonlilar imperiyasida tugʻilgan. Otasi nafaqaga chiqqanida, oila Adapazariga koʻchib oʻtdi. U oʻrta maktabni tamomlagan. Katta akasi orqali u boʻlajak turmush oʻrtogʻi, polk muftiysining oʻgʻli Jevdet Bey bilan tanishdi. Uning unashtirilishi esa yigitga boʻlgan vaʼdasining buzilishiga olib keldi, chunki otasi qizining harbiy xizmatchiga turmushga chiqishini istamadi, harbiylar oʻz burchini bajarishi sababli qizini uzoq joylarga olib ketadi deb xavotirlandi. Faqat ikki yil oʻtgach, 1929-yilda u vaziyatni qabul qildi va er-xotin turmush qurishiga ruxsat berdi.

Uning turmush oʻrtogʻi, isteʼfodagi toʻrt yulduzli general va sobiq Bosh shtab boshligʻi, Jemal Gurselning 1966-yil 28-mart kuni Turkiya Buyuk Millat Majlisi tomonidan betobligi tufayli prezidentlik vakolati tugatilgandan soʻng darhol prezident etib saylandi. Otifet Sunay turmush oʻrtogʻi sogʻligʻi yomonlashgani uchun prezidentlikdan voz kechgunga qadar yetti yil davomida Chankaya saroyida birinchi xonim sifatida yashadi.

Uning oʻz kitobida "1971-yilgi harbiy toʻntarish paytida prezident qarorgohiga bostirib kirishga uringan Harbiy Akademiyaning toʻrt nafar kursantining hayotini qatl qilishdan saqlab qolgan. Lekin ularni bilishni umuman xohlamagan. Uning qoʻshimcha qilishicha, „u uch farzandning onasi boʻlgani uchun shunday qilgan va yosh harbiy talabalar sudda unga onasidek qarashgan".

2002-yil 21-oktabrda Otifet Sunay 99 yoshida Istanbuldagi shifoxonaning reanimatsiya boʻlimida vafot etdi. Shishli masjidida oʻtkazilgan diniy dafn marosimidan soʻng Zincirlikuyu qabristoniga dafn qilindi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
*Hordeum vulgare*
**Arpa** (Hordeum) — gʻalladoshlar oilasiga mansub bir va koʻp yillik oʻtsimon oʻsimliklar turkumi. Yevrosiyo va Amerikada 30 ga yaqin turi maʼlum. Dehqonchilikda A. Oʻrta Osiyo (Turkma-niston jan.)da miloddan avvalgi 12- 10-ming yilliqdan ekib kelinadi. Vatani Old Osiyo. Ekma A. (N. sativum) jahondagi koʻpgina mamlakatlarda yetishtiriladi. Biologik xususiyatlariga koʻra, A. bahori va kuzgi turlarga boʻlinadi. A. ildiz toʻplami popuksimon: asosiy ildiz haydalma qatlamda rivojlanadi. Poyasi poxolpoya, 4 — 6 ta boʻgʻimli, boʻyi 30 — 35 sm dan 130 — 134 sm gacha. Bargi barg plastinkasi, barg qini, tilcha va quloqchalardan iborat, boshqa gʻalla oʻsimliklarining bargidan koʻra kengroq. Toʻpguli boshoq. Mevasi parda-li yoki yalangʻoch don, rangi sargʻish, och ji-garrang va och kulrang. 1000 ta doni vazni 20 — 60 g. Bahori A.ning vegetatsiya davri 55-110 sutka, kuzgisiniki 180 — 210 sutka (nav xususiyatlari va eki-ladigan hududga qarab). A. eng tezpishar don ekinidir. A. oʻzidan changlanuvchi oʻsimlik, guli yopiq. Maysalari 4 — 5°da unib chiqadi, oʻsib rivojlanib bori-shi uchun qulay harorat 22°. A. issiqqa chidamli oʻsimlik, havo quruqligini yaxshi koʻtaradi. Xalq xoʻjaligida A.dan xilma-xil maqsadlarda (oziq-ovqat, yem, pivo sanoati uchun xom ashyo) foydalani-ladi. Donida 13% suv, 2% oqsil, 64,6% uglevodlar, 5,5% klechatka, 2,1% yogʻ, 2,8% kul moddasi bor. 1 kg arpa doni 1,2 ozuqa birligiga teng .Lalmi dehqonchilik mintaqasida bahori, sugʻoriladigan yerlarda kuzgi-qishki va koʻklamgi namdan yaxshi baxra oladigan yuqori hosil beradigan kuz-gi A. yetishtiriladi. Juda erta quruq jazirama issiq boshlanmasidan ol-din (maining oxiri — iyun) pishib yetiladi. Sugʻoriladigan maydonlarda har gektaridan 50 s gacha hosil beradi. Oʻzbekistonda sugʻoriladigan yerlarda Qarshi, Zafar, Siklon; lalmi yerlarda Baysheshek, Unumli arpa, Nutans va boshqa na-vlari ekiladi. Urugʻlari 4 — 5 sm chuq. ga qadaladi, ekish meʼ-yori A.ning faqat oʻzi eqilganda 100 — 120 kg/ga, vika bilan birga eqilganda 50 — 70 va 40 — 50 kg/ga. A. oʻgʻitlarga talabchan. Yuqori hosil olish uchun gektariga 30 — 45 kg N (azot), 45 — 60 kg R2O5 (fosfor), 60 kg K,O (ka-liy) solinadi. A. zararkunandalari: shved pashshasi, gessen pashshasi, simqurtlar, arrakashlar, koʻkkoʻz va b; kasalliklardan eng koʻp zararlaydigani qorakuya, zang kasalligi, unshudring, fuzarioz, bakterioz va boshqaAd:. Kurbanov K. Yachmen v usloviyax bogaroʻ Oʻzbekistona, T. 1972; Yigitali-yev M. Muhammadxonov S, Dala ekinlari seleksiyasi va urugʻchiligi, T. 1981.Qoʻziboy Dushamov.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Demet Mutlu
-----------

Mutlu Demet Turkiyalik tadbirkor,elektron tijorat olamida faoliyat ko'rsatgan ,Trendyol kompaniyasi asoschisi va boshlig'i.U "Peak Games" sarmoyadorlari va asoschilari orasidan joy olganlar qatoridandir.Mutlu Demet 2010-yilda Garvarddagi o'qishini yarmidan tashlab ketdi va Trendyol kompaniyasiga asos soladi.

Ta'lim va martaba
-----------------

Demet Mutlu Nyu-York Universitetining iqtisod fakultetini birinchi o'rin bilan bitirdi.Shveysariya, Yaponiya, AQSH va Turkiyada moliya, marketing va biznesni rivojlantirish sohalarida ishlagan ,Mutlu keyinchalik Garvard universitetida magistrlik darajasini boshlagan.Turkiyaga qilgan safari chogʻida elektron tijoratda, ayniqsa kiyim-kechak sohasida boʻshliq borligini koʻrgan Demet Mutlu, taʼlimning ikkinchi yilida "Trendyol"ni tashkil qilish uchun Garvardni tark etdi va 2010-yilda "Trendyol"ga asos soldi.Trendyolni Yevropadagi iste'molchilarga ulashish uchun muhim qadam tashlab, en.trendyol.com veb-saytini Yevropadagi 27 ta mamlakat foydalanuvchilari xizmatiga ochdi.Trendyol mahalliy ishlab chiqaruvchilar va brendlarning dunyoda mashhur bo'lishini oshirish bilan birga, Turk brendining kuchayishiga hissa qo'shadi.Mijozlarning talablaridan kelib chiqib, Trendyol Express, Trendyol Fast Market and Food, Trendyol Wallet va Gardrop kabi yangi tarmoqlarini ishga tushirmoqda.

Yutuqlari
---------

2011-yilda u AQShning "Fortune" jurnali tomonidan "Dunyoning eng yaxshi 10 nafar tadbirkor ayoli" qatoriga kiritilgan.

U 2011 yilda Jahon Iqtisodiy Forumi tomonidan "Global Shaper" sifatida tanlangan va Turkiyadagi Global Shapers tashkilotining ta'sischi a'zosi bo'lgan va 2012 yilda Davos sammitida ishtirok etgan.

U 2013-yilda "Business of fashion" tomonidan tayyorlangan, bugungi moda olamini shakllantiradigan 500 ta nomni o'z ichiga olgan BOF 500 ro'yxatidagi yagona turk edi.

2016-yilda u Jahon Iqtisodiy Forumi tomonidan tashkil etilgan "Yosh global liderlar" ro‘yxatida Turkiyadan ko‘rsatilgan va tanlangan yagona yetakchi bo‘ldi. Trendyol "dunyodagi eng eksklyuziv xususiy ijtimoiy tarmoq" sifatida ta'riflangan.

2016 yilda u" The Hundert va Forbes" jurnallari tomonidan yevropalik tadbirkor ayollar uchun namuna sifatida tilga olingan.

2017-yilda u dunyoga mashhur turmush tarzi platformasi Refinery29ning "Inspiring Women" loyihasining Turkiya vakili bo‘ldi.

2019-yilda u" Economist"jurnali tomonidan yilning eng yaxshi ishbilarmonlari mukofotlarida "Yil tadbirkor ayoli" sifatida tanlandi.

Trendyol, Demet Mutlu tashabbusi bilan 2021 yilda Turkiyada "Decacorn" unvonini olgan birinchi texnologiya kompaniyasi bo'ldi.
**Brussels Capital University yoki BCU (turkcha:Bryussels Capital University)—**masofaviy taʻlimga asoslangan (onlayn) oliy taʻlim muassasasi Belgiyada 2002-yilda tashkil etilgan.2000-yillarning boshlarida internetning keng qoʻllanilishi oliy taʻlimni internet orqali taʼminlash va odamlarga maʼlumotlarga osonroq kirish imkonini berdi.Bryussel poytaxt universiteti onlayn tizimlarni sinflardagi oʻzaro aloqa modellari bilan birlashtirib, talabalarga yoʻnaltirilgan taʼlim modelini qabul qilish orqali oliy taʼlimda internetdan samarali foydalanish mumkinligini ko'rsatadigan tizimni ishlab chiqdi.

Ushbu onlayn universitet baʼzan rasmiy taʼlim universitetining onlayn taʼlim modeli boʻlishi ham mumkin.Biroq, Buyuk Britaniyadagi kabi haqiqiy onlayn universitetlar imtihonsiz va joy cheklovlarisiz jamoatchilikka ochiq boʻlgan holda tashkil etilishi va ularda har qanday sohanini oʻrganish imkoniyatini berishi kerak.Bryussel poytaxt universiteti kampuslar, oʻquv binolari yoki sinf xonalari yoʼq bo'ladi.Bryussel poytaxt universitetida 

Bryussel Capital University Belgiya, Angliya, AQSh va Turkiyadagi faol vakolatxonasi va akademik xodimlari orqali turli mamlakatlarda faoliyat yuritadi.

Bakalavr
--------

* Psixologiya
* Sotsiologiya
* Biznes
* Falsafa
* Radio va televideniye

Ilmiy daraja dasturlari
-----------------------

* Refleksologiya
* Buxgalteriya hisobi
* Hayotiy murabbiylik
* Fuqarolik jamiyati maslahati

Manba
-----

* Rasmiy sayt 14 Eylül 2017 tarihinde
* Facebook sahifasi
**Bryan Guy Adams** (1959-yil 5-noyabrda Kingston, Kanadada tavallud topgan) — Kanada rok qoʻshiqchi-yozuvchi, musiqachi, gitarist va suratchisi. U shou biznesdagi karyerasini 1976-yilda rok guruhi tarkibida boshlaydi. Uning ilk albomi 1980-yilda sotuvga chiqariladi. Bryan Adams filmlar uchun yozgan qoʻshiqlari uchun 3 marotaba Academy Awards nomzodi boʻlgan.

Shaxsiy hayoti
--------------

Bryan Adams Kanadaning Kingston shahrida ingliz oilasida dunyoga kelgan. Uning otasi diplomat boʻlgani sababli, oila koʻplab davlatlarda: Angliya, Isroil, Fransiya, Portugaliya va Avstriya da boʻladi. Adamslar oilasi Vankuverda qolganlarida Bryan oʻzining musiqa karyerasini boshlaydi. Bu paytda u 15 yoshda edi.

Hozirda Bryan Angliyada yashamoqda. Ilgari u Fransiyada istiqomat qilardi va fransuzchada soʻzlashardi. Bryan, shuningdek, „Chelsi" futbol jamoasini qoʻllab-quvvatlaydi. Uning *«18 Til I Die»* nomli albomidagi *«Weʼre Gonna Win»* qoʻshigʻi ham shu jamoa haqidadir.

Vankuverda Bryan *«The Warehouse Studio»* deb nomlangan oʻz ovoz yozish studiyasini ochadi.

Erishilgan yutuqlar
-------------------

Bryan Adamsning «(Everything I Do) I Do It for You» nomli musiqiy kompozitsiyasi *"Robin Gud: Oʻgʻrilar shahzodasi"* filmida, «All for Love» - *"Uch mushketyorlar"* filmida, «Have You Ever Really Loved a Woman?» - *"Don juan de Marko"* filmida soundtrek sifatida ishlatilgan. Bu qoʻshiqlarning barchasi AQSH hit-paradlarining yuqori oʻrinlarini egallagan. *«(Everything I Do) I Do It for You»* qoʻshigʻi esa Angliya hit-paradlarida 16 hafta turib, hozirgi kungacha zabt etilmagan rekord oʻrnatgan. Umuman olganda, Bryan Adamsning qoʻshiqlari 42 ta badiiy filmlarda yangragan.

1990-yilning ikkinchi yarmida Adamsning mashhurlik koʻrsatkichi biroz pasayadi. Oʻsha yillarda yozilgan Bryanning asosiy hit qoʻshiqlari boshqa qoʻshiqchilar bilan birga ijro etilgan edi: *Barbra Streisand* («I Finally Found Someone»), Spice Girls guruhidagi *Melanie C* («When You’re Gone»), *Chicane* («Don’t Give Up»).

2002-yilda Adams Andrey Konchalobskiyning *"Telbalar uyi"* nomli filmida oʻziga yaqin boʻlgan inson rolini oʻynadi.

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  *(unspecified title)*