recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
François Quesnay, 1758.
Pierre Samuel du Pont de Nemours
**Fiziokratizm** — (fransuzcha: *Physiocratie*; yunonchadan tarjima qilganda „hokimiyat tabiati" maʼnosini beradi), 18-srdagi fransuz iqtisodchilari hamda klassik siyosiy iqtisod vakillaridir. Fiziokratlar maktabi Fransiyada feodalizmdan kapitalizmga oʻtish davrida vujudga keldi. Bu tasodifiy hol emas edi. Oʻsha davrda Fransiyada manufaktura ancha rivojlangan boʻlsada, ammo mamlakat hali ham agrar holatda edi. Aholining asosiy qismi qishloqlarda yashar, milliy boylikning 2/3 qismi shu sohada yuzaga keltirilar edi. Qishloq xoʻjaligi ahvolini yaxshilash tadbirlari fiziokratlar tadqiqotlarining asosini tashkil etadi. Ular qishloq xoʻjaligini iqtisodiyotning yagona unumli sohasi deb hisobladilar. Ularning fikricha, boylik faqat qishloq xoʻjaligida yaratiladi, sanoat va savdoda esa u qayta ishlanadi va qayta taqsimlanadi, xolos.

Ilk fizioktratlar maktabining asoschisi fransuz demokratisti François Quesnay (1694–1774) hisoblanadi. Uning 17-asrda Parijning kichik bir nashriyotida chop etilgan „Tableau économique" (*Iqtisodiy jadvallar*) kitobi orqali ushbu fiziokrat maqomida atalgan birinchi insonlardan biri sanaladi. Uning kitobida keltirilishcha xalq boyligining manbasi va mamlakat iqtisodiyotini rivojlanishi bu aholining qishloqxoʻjalik mahsulotlarini ishlab chiqarishiga bogʻliq deb hisoblanilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „physiocrat". *Oxford Dictionaries*.  Oxford University Press. 4-iyul 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-oktabr 2013-yil.
2. ↑  Steiner (2003), pp. 61–62
3. ↑  Henry William Spiegel (1983) *The Growth of Economic Thought*, Revised and Expanded Edition, Duke University Press. pp. 189, 195–96

Havolalar
---------

* The Physiocrats - In Our Time - BBC Radio 4, 2013

  


|  |  |
| --- | --- |
| Iqtisodiyot | *Iqtisodiyot va moliyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Goffman reaksiyalari** - alifatik aminlar olish uchun A. V. Goffman taklif etgan reaksiyalar. Uch turi bor. 1) Karbon kislotalar amidlarining ishkrriy metallar gipogalogenidlari taʼsirida birlamchi aminlarga aylanishi (Goffman qayta guruxlanishi): R+NaBrO -> RNH2+CO2+NaBrReaksiya natijasida amidning karbonil guruhi SO2 holida ajralib chiqib, boshlangʻich amidlarga nisbatan bir uglerod atomi kam boʻlgan aminlar hosil boʻladi. G.r. spirtli muhitda oʻtkazilganda reaksiya mahsuloti sifatida uretanlar (RNHOCOR) vujudga keladi. G.r. yordamida alifatik, yogʻ-aromatik, aromatik va geterotsiklik aminlar, diaminlar va aminokislotalar olish mumkin. Sanoatda G.r. antroanil kislota sintez qilish uchun qoʻllaniladi. Reaksiya 1881-yilda kashf etilgan.

2) Ammiakka alkillovchi reagentlar (galogenalkillar, dialkilsulfatlar va b.) taʼsir ettirib alifatik aminlar olish. Reaksiya mahsuloti sifatida birlamchi, ikkilamchi va uchlamchi aminlar hamda toʻrtlamchi ammoniy asosi aralashmasi hosil boʻladi; mas, CH3J ishlatilganda [CH3NH3]J; [(CH3)2NH,]J; [(CH3)3NH]J va [(CH3)4N]J hosil boʻladi. Reaksiya 1850-yilda kashf etilgan.

3) Toʻrtlamchi ammoniy asosli gidroksidlarning termik parchalanishi natijasida oʻlchamli aminlar va olefinlar hosil boʻlishi [RCH2CH2 N R’R"R"]OH---------------->RCH=CH2+R’R’R\*>I+H2O.

Agar toʻrtlamchi azot atomi turli oʻrinbosarlar bilan bogʻlangan boʻlsa, qoʻsh bogʻli, tarkibida eng kam sonli alkil oʻrinbosarlari boʻlgan olefin hosil boʻladi (Goffman qoidasi). G.r. qoʻllanishining muhim yoʻnalishi alkaloidlarning tuzilishini tekshirishdir. Reaksiya 1851-yilda kashf etilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Zuyev Vladimir Ilich** (1930.27.7, Rossiya Federatsiyasi Orenburg viloyati) — sabzavotshunos olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1990), qishloq xoʻjaligi fanlari doktori (1971), professor (1972), Rossiya Federatsiyasi Agrar taʼlim akademiyasi akademik (1995). Toshkent qishloq xoʻjaligi institutini tugatgan (1955). Toshkent qishloq xoʻjaligi institutida sabzavotchilik kafedrasi assistenti, dotsent (1955—69), oʻquv ishlari boʻyicha (1969—76) va ilmiy ishlar boʻyicha prorektor (1980—86), sabzavotchilik kafedrasi mudiri (1977-1992). 1992-yildan Toshkent agrar universiteti sabzavotchilik kafedrasida professor Ilmiy ishlari Oʻzbekistonda sabzavot-poliz va kartoshka yetishtirish, sabzavot va poliz ekinlari seleksiyasi va urugʻchiligi masalalariga bagʻishlangan. Oliy oʻquv yurtlari uchun sabzavotchilik boʻyicha darsliklar yaratgan. Respublikada rayon-lashtirilgan 1 tarvuz, 1 qovun, 4 bod-ring navini (2 tasi issikxonalarda yetishtirishga moʻljallangan) yaratgan. As: Shoʻr yerlarda sabzavot va kartoshka yetishtirish, T. 1961; Ovoshevodstvo, T. 1980.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Fizalis** (Physalis), paqpaq — ituzumdoshlar oilasiga mansub bir yoki koʻp yillik oʻsimliklar turkumi; sabzavot ekini. Yovvoyi holda 100 dan ortiq turi tropik va subtropik mintaqalarda, koʻproq Markaziy Amerikada tarqalgan. Ayrim turlari Afrikaning jan.sharqida uchraydi. F. Yevropaga 18-asrda, keyinchalik Osiyoga keltirilgan. Asosan, Meksika F.si yoki Meksika pomidori (P. ixocarpa); tukli F. (P. pubescens) va peru F.si (peru olchasi) (P. peruviana) yetishtiriladi. Meksika F.si koʻp tarqalgan. Tarkibida 8—9% quruq modda, 33,133,6% yogʻ, 18,4 19,5% oqsil, 17,6— 18,1% kletchatka, 4,48,3% kul, 3—4% qand, 5— 10% pektin, 20– 30 mg % S vitamini hamda karotin, organik kislotalar, achchiq moddalardan fizalin va alkaloidlar (0,260,4%) bor. Shifobaxsh. Mevasi nordonshirin, tuyey ochsariq, koʻkish; ya n gil i gida, qayta ishlangan holda isteʼmol qilinadi. Peru F.si (5—12 g) yumaloq oval, sariq, toʻq sariq, nordonshirin. Mazasi qulupnay taʼmini beradi. Yetishtirish agrotexnikasi pomidordan farqqilmaydi. Konserva sanoatida, souslar, murabbo, tuzlamalar tayyorlashda ishlatiladi. Pishgan mevalaridan limon kislota olinadi.

Rasmlar
-------

### Gullar

* Peru paqpaqi (Physalis peruviana)Peru paqpaqi (Physalis peruviana)
* Yevrosiyo paqpaqi (Physalis alkekengi)Yevrosiyo paqpaqi (Physalis alkekengi)

  

### Mevalar

* Peru paqpaqi (Physalis peruviana)Peru paqpaqi (Physalis peruviana)
* Peru paqpaqi: gul kosachasi qutulish mumkin bo'lgan mevalarni namoyish etish uchun ochildi.Peru paqpaqi: gul kosachasi qutulish mumkin bo'lgan mevalarni namoyish etish uchun ochildi.
* Yevrosiyo paqpaqi, "Xitoy fonar" (Physalis alkekengi)Yevrosiyo paqpaqi, "Xitoy fonar" (Physalis alkekengi)
* Physalis alkekengi: gul kosachasi 'skeleti' ichkarida meva ko'rsatmoqdaPhysalis alkekengi: gul kosachasi 'skeleti' ichkarida meva ko'rsatmoqda
* "Meksika pomidori" (Physalis philadelphica (syn. P. ixocarpa))"Meksika pomidori" (Physalis philadelphica (syn. P. ixocarpa))
* Tukli fizalis (Physalis pubescens)Tukli fizalis (Physalis pubescens)
* Kichik fizalis (Physalis minima)Kichik fizalis (Physalis minima)

Manbalar
--------

1. ↑  Pivovarov V. F. Aramov M. X. Dubrutsskaya Ye. G. va boshqa, Fizalis. Ovoshnie i baxchevie kulturi v Uzbekistane, M. 2001.
2. ↑   Armando T. Hunziker: The Genera of Solanaceae (o'zbek tilida: Ituzumdoshlarning Turkumi). A.R.G. Gantner Verlag K.G. Ruggell, Liechtenstein 2001. ISBN 3-904144-77-4

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fizikaviy kimyo jurnali A** (*Journal of Physical Chemistry A*) Amerika Kimyo Jamiyati tomonidan chop etilgan molekulyar dinamika, spektroskopiya, struktura hamda kvant kimyosini o'zida jam qiluvchi molekulyar kimyo jurnalidir .

1997-yilga qadar jurnalning nomi "*Journal of Physical Chemistry* "edi. Tadqiqot sohasining bosqichma-bosqich kengayishi munosabati natijasida 1997-yilda jurnal "*Journal of Physical Chemistry A* "(molekulyar nazariya va eksperimental fizik kimyo) va "Journal of Physical Chemistry B" ga bo'lingan. 2007-yilda "*Journal of Physical Chemistry C* "tez rivojlanayotgan nanotexnologiya va molekulyar elektronika bilan bog'liq sohalardagi akademik yutuqlarni nashr etish uchun yana tashkil etildi.

Bosh muharrir
-------------

* 1896–1932 Uaylder Duayt Bankroft, Jozef E. Trevor
* 1933–1951 SC Lind
* 1952–1964 Uilyam A. Noyes
* 1965–1969 FT devori
* 1970-1980 Brays Krouford
* 1980–2004 Mostafa El-Sayed
* 2005 yil – Jorj C. Schatz

Tegishli yozuvlar
-----------------

* *Fizikaviy kimyo jurnali* B
* *Jismoniy kimyo jurnali* C
* Fizikaviy kimyo
* ilmiy jurnallar

Havolalar
---------

1. ↑  Schatz, G. C. (2005). "New Editor-in-Chief for The Journal of Physical Chemistry A and B". *J. Phys. Chem. A* (ACS Publications) **109** (1): 1. doi:10.1021/jp040657x. Archived from the original on 2019-12-07.. Qaraldi: 2013-02-23. Fizikaviy kimyo jurnali A]]
**Amaliy agroelektronika** — fan va texnikaning maxsus elek-tron qurilmalar, tizimlar va elektron hisoblash texnikasini yaratish, ularni qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishida qoʻllash bilan shugʻullanadigan yoʻnalishi. Asosiy vazifalari: tuproqning fizik-kimyoviy va mexanik koʻrsatkichlarini kuzatuvchi mikroelektron qurilmalarni turli maqsadlarga moʻljallangan yangi mikro-elektron texnikani yaratish va ulardan dehqonchilikda foydalanish; aerokos-mik usullardan qishloq xoʻjaligida foydalanish; dehqonchilik mahsulotlarining sifa-tini oshirishga oid agrostandartlarni tuzish; qishloq xoʻjaligini toʻla kompyuterlash va axborotlashtirish va boshqa Kompyuterlar va maxsus mikroelektron qurilmalarni qishloq xoʻjaligi da qoʻllash ekinlar hosildorligi va ish unumdorligini oshirishga, sifat koʻrsatkichlarini yaxshilashga imkon beradi, suv va energiya tejaladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Topologik fazo** — biror yoʻsinda nuqtalari bilan qism toʻplamlari oʻrtasida yaqinlik tushunchasi kiritilgan fazo, topologiyanpng oʻrganish obʼyekti. Topologik fazoni taʼriflashning tabiiy yoʻli — nuqtaning atrofi tushunchasini asos qilib olish. Hozir, odatda, Topologik fazo ochiq toʻplam tushunchasi orqali aniqlanadi: ixtiyoriy X toʻplamni Topologik fazoga aylantirish uchun uning ayrim qismtoʻplamlari "ochiq" deb eʼlon qilinadi. Bunda barcha ochiq toʻplamlar oilasi (uni odatda, Topologik fazoning topologiyasi deb aytiladi) quyidagi xossalarga ega boʻlishi lozim: 1) chekli sondagi ochiq toʻplamlar kesishmasi har doim ochiq toʻplam; 2) ixtiyoriy oila tashkil etuvchi ochiq toʻplamlar birlashmasi har doim ochiq toʻplam. Bu ikki aksiomadan xususiy holda quyidagi, odatda, alohida aksiomalar deb qaraladigan 2 xossa kelib chiqadi; 3) X toʻplam (yaʼni butun fazo) ochiq; 4) boʻsh 0 toʻplam ochiq.

Hozirgi zamon mat.sida oʻrganiladigan obʼyektlarning deyarli hammasi: chiziqlar, sirtlar va ularning umumlashmalari, sonlar toʻplamlari, metrik hamda funksional fazolar va hokazolar. Topologik fazoning aksiomalar tizimi ixchamligiga qaramay koʻpdankoʻp, xususan, nihoyatda chuqur va keng xossa hamda tushunchalarni aniklash, teoremalarni isbotlash, yirik nazariyalar yaratish va rivojlantirishga imkon beradi. Mas. bir Topologik fazoning ikkinchisiga akslantirishida har bir ochiq toʻplamning proobrazi (asli) ochiq boʻlsa, u uzluksiz deb ataladi; agar ochiq toʻplamlardan iborat istalgan qoplamadan chekli qoplama ajratish mumkin boʻlsa, Topologik fazo kompakt deyiladi; kompakt Topologik fazoda aniklangan uzluksiz sonli funksiya chegaralangan boʻladi; Topologik fazoni ikkita boʻsh boʻlmagan ochiq toʻplamlarga ajratish mumkin boʻlmasa, u bogʻlangan (tutash) boʻladi va h.k.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bakalavr** (lot. baccalaria – vassalning yer-mulki) – koʻp mamlakatlardagi dastlabki ilmiy daraja. Oʻrta asrda Gʻarbiy Yevropa universitetlarida taʼlimning birinchi bosqichini tugallagan talabalarga berilgan. Oʻzbekistonda "Taʼlim toʻgʻrisida"gi qonun va "Kadrlar tayyorlash milliy dasturi" (1997) ga muvofiq universitet va boshqa oliy oʻquv yurtlarining 1bosqichi – bakalavriatni tugatganlarga B. darajasi beriladi hamda davlat tomonidan tasdiqlangan namunadagi, kasb-hunar faoliyati bilan shugʻullanish huquqini beradigan diplom topshiriladi. Baʼzi xorijiy mamlakatlar (mas, Fransiya)da oʻrta maʼlumotga ega boʻlib, oliy oʻquv yurtiga kirib oʻqish huquqiga ega boʻlgan shaxs ham B. deb ataladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sergey Fyodorovich Drojjin** (1968-yil 10-iyul) — sovet va rus futbolchisi, yarim himoyachi. Hozirda murabbiy.

Futbolchilik faoliyati
----------------------

Voronej futboli tarbiyalanuvchisi. U 1984—1985-yillarda mahalliy „Fakel" klubining oʻrinbosarlar tarkibida oʻynay boshlagan, oʻshanda klub birinchi liga chempionligini qoʻlga kiritgan va bir yil davomida eng yuqori oʻyinlarda ishtirok etgan. Keyinchalik SSSR va Rossiyaning ikkinchi va uchinchi (1994) ligalaridagi Ashxobodning „Kopetdogʻ" (1989), Termizning „Surxon" (1990), Budyonnovskning „Doʻstlik" (1992), „Kavkazkabel" Cool (1992—1993), „Konchi" konlari (1994) klublarida toʻp surgan.

2008—2012-yillarda — Voronejning „Energiya" ayollar klubi murabbiyi, bu yillarda Rossiya chempionatining kumush (2010) va bronza (2009, 2012) medallari, shuningdek, Rossiya kubogi finalchisi boʻlgan. (2010). Voronejda yashaydi. 2009-yilda u bir necha uchrashuvlarda klub bosh murabbiyi sifatida ishlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Архивированная копия". 15-aprel 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-aprel 2019-yil.
2. ↑  „XVIII Чемпионат России по футболу среди женских команд. 2009 год. ВЫСШИЙ ДИВИЗИОН". 26-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyun 2020-yil.

Havolalar
---------

* Profil na sayte FootballFacts.ru
* Profil na sayte LFL
**Gepatotsellyulyar adenoma (GA)—jigar adenomasi** (lot. adenoma; „temir" + -omo „oʻsimta" dan) — kam uchraydigan havfsiz jigar shishi boʻlib, ogʻiz kontratseptivlarini qabul qiluvchi reproduktiv yoshdagi ayollarda koʻp uchraydi. GA ning tarqalishi sabalari aniq belgilanmagan, 0,001-0,004 % paydo boʻlishi mumkin. Bu qon ketishlar bilan murakkab kechuvchi oʻsimta turi boʻlib, ayniqsa shakllanish hajmi 5 santimetrdan oshsa va boshqa havfsiz jigar shakllaridan farqli oʻlaroq, u gepatotsellyulyar karsinomaga malign transformatsiya xavfiga ega. Erkaklarda koʻproq malign oʻsma xavfi yuqori, ayollarda asosan jigar adenomasi uchraydi.

Etiologiya
----------

**Baʼzi holatlarda adenoma noaniq sabablarga koʻra sogʻlom jigarda rivojlanadi. Shu bilan birga, baʼzi predispozitsiya qiluvchi sharoitlar aniqlangan:**

\*ogʻiz kontratseptivlarini uzoq muddatli qoʻllash

\*III va IV turdagi glikogenoz

\*konjenital portokaval shunt va erkaklarda anabolik steroidlarni qoʻllash .

**Molekulyar tahlil adenomatoz hujayralardagi oʻziga xos mutatsiyalarni aniqladi, ularning har biri oʻziga xos gistologik xususiyatlar bilan bogʻliq:**

\*HNF1 mutatsiyalari yogʻli gepatotsitlar bilan

\*Beta-katenin mutatsiyalari esa displazi va malign transformatsiya bilan.

\*Jigar adenomasining yana bir turi telangiektatik adenoma  sifatida tavsiflangan.

Tashxis
-------

Jigar adenomasiga tashxis kontrastli ultratovush, koʻp fazali kompyuter tomografiyasi yoki gadoliniy bilan kuchaytirilgan MRT yordamida amalga oshiriladi. Tashxisni tasdiqlash uchun biopsiya yoki rezektsiya talab qilinadi. Differensial diagnostika gemangioma, fokal nodüler hiperplazi, gepatosellüler karsinom va jigar metastazlarının ayrim turlarini oʻz ichiga oladi.

Davolash
--------

Oʻsimtaning muayyan davolash usullari mavjud emas. 5 santimetrdan kattaroq oʻlchamlar uchun jarrohlik yoʻli bilan olib tashlash koʻrsatilishi mumkin. Kichikroq oʻlchamlar va qoʻshimcha xavf omillari yoʻqligi bilan dinamik kuzatish ultratovush yordamida amalga oshiriladi.

Gormonal kontratseptivlarni qabul qilganda ularni toʻxtatish kerak.

Prognoz
-------

Malign transformatsiya kam uchraydi va uzoq muddatli prognoz qulaydir.

Manbalar
--------

1. ↑  *INSERM US14-- ALL RIGHTS RESERVED.* „Orphanet: Hepatocellular adenoma" (en). *www.orpha.net*. 27-noyabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-noyabr 2021-yil.
Ot ustida jang qilayotgan yapon jangchisi
Bajutsu (yapon. "*ba*"- ot; "*jutsu*"- san'at) — yapon chavandozlik sanʼati, Yaponiyaning jangovar ixtisoslashuvlaridan biri. Bajutsu ot minishni o'rganish, otda jang qilish, balandlikdan sakrash va ba'zan otlarga g'amxo'rlik qilishni o'z ichiga oladi. Bu san'at Mo'g'ulistonda paydo bo'lgan va u yerda jangchilar ajoyib chavandozlar hisoblangan. Yaponiyada otlar eramizning 5-6-asrlarida mashhurlikka erishdi. Boy samuray urug'lari otxonalarni ko'paytirishgan, har bir qabila otlarni boshqarishning o'ziga xos usullari va sirlariga ega edi bo'lgan.

Tarix
-----

Uning kelib chiqishi otda o'q otish (*yabusame*) bilan chambarchas bog'liq bo'lsa-da, bajutsu alohida-alohida jang san'ati hisoblanadi. Ogasawara, Otsubo va Hachijo kabi bir qator an'anaviy maktablar mavjud. Ushbu san'at eramizning 7-asrida imperator Tenji davrida paydo boʻlgan, ammo 12-asrda keng koʻlamli otliq urushlar keng tarqalganligi sababli aynan shu davrlarda ommalashgan. Biroq, Yaponiyada otlarning qiyosiy tanqisligi bajutsu har doim yuqori martabali samuraylar bilan cheklangan elita san'at ekanligini anglatardi. Shunga qaramay, ko'pgina zamonaviy tarixchilar janglarda piyoda askarlarning sonini e'tiborsiz qoldirishgan va qo'shinlar hajmini faqat otliqlar soni bilan bog'lashgan.

1600-yildan boshlab Tokugava davrining qiyosiy tinchligi bajutsu harbiy amaliyotining pasayishiga olib keldi va u ko'proq tantanali rolga aylandi. Haqiqatan ham Tokugava Tsunayoshi davrida chavandozlik amaliyoti faol ravishda to'xtatildi. 20-asr boshlariga kelib bajutsu boʻyicha 20 dan ortiq maktablar mavjud edi. 1946 yilga kelib Tokioda uni zamonaviy sport turi sifatida targʻib qilish maqsadida Yaponiya Bajutsu federatsiyasi tuzildi.

Texnikalar
----------

Bu san'at chavandozlik va otliq qilichbozlik mahoratini talab qilish bilan bir qatorda, otlarni parvarish qilish va u haqidagi ta'limotlarni ham o'z ichiga olgan.  Otlar tasodifiy zarbalarga e'tibor bermaslikka va chavandozning uzangi bilan tepishiga imkon berish uchun oxirgi soniyada orqaga burilib, oldinga bosishga o'rgatilgan.  Ushbu uzangilar (*shitanaga abumi*) chavandozning egardan osongina turishi va otishini ta'minlash uchun mo'ljallangan.  Otliqlarning zarbalari 14-asrning oxirlarida otda nayza otish texnikasining rivojlanishi tufayli, ilgari hukmron boʻlgan kamondan otish uslublarini sekin asta siqib chiqargan.  Bular XVI asrning o'rtalari va oxirlarigacha ushbu taktikani joriy etgan Takeda klanida katta samara ko'rsatgan, ammo Nagashino jangidan keyin faqat piyoda manyovrlari bilan birgalikda ishlatilgan. 

1. ↑  Durbin, W: *The Fighting Arts of the Samurai: a Warrior's Combat Handbook* in *Black Belt Magazine* March 1990 Vol. 28, No. 3 ISSN 0277-3066
2. ↑  Lowry, d; *The Karate Way: Discovering the Spirit of Practice* Shambhala Publications, 2009 p55
3. ↑  Friday, Karl; *Samurai, warfare and the state in early medieval Japan* Psychology Press, 2004 p96-101
4. ↑  Turnbull, Stephen; *War in Japan 1467-1615*Osprey Publishing, 2002 p16
5. ↑  Stephen Turnbull*. War in Japan 1467-1615*. Osprey Publishing, 19 August 2002 — 18–20 bet. ISBN 978-1-84176-480-1. 15-iyun 2012-yilda qaraldi.
**Toshkent kichik halqa avtomobil yoʻli** — muhim iqtisodiy ahamiyatga ega boʻlgan, Toshkent shahrining bir nechta tumanlari hududlaridan oʻtgan ichki aylanma yoʻl. Toshkent shahrining hududiy jihatdan kengayishi, transport vositalari soni va turlari ortishi sabab shahar koʻchalaridagi transport harakatini oqilona tashkil etish, muvofiqlashtirish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi marhum birinchi prezident Islom Karimov tashabbusi bilan qurilgan. 2004-yilning 22-iyulida bir nechta koʻchalar oʻrnida bunyod etilgan halqasimon yangi yoʻlga *kichik halqa yoʻli* nomi berilgan.

Bunyod etish ishlari
--------------------

Kichik halqa yoʻlini bunyod etish ishlari 2000—2004-yillar davomida bosqichma-bosqich olib borilgan. Amir Temur shoh koʻchasidan Shimoliy vokzalgacha boʻlgan qismi 2000-yilda, Shimoliy vokzaldan Janubiy vokzalgacha boʻlgan qismi 2002-yilda, Usmon Nosir ko'chasidan Mannon Uyg'ur ko'chasigacha boʻlgan qismi 2003-yilda foydalanishga topshirilgan. Mirzo Ulugʻbek va Hamza tumani qismlari yangidan bunyod etilgan. Amir Temur va Bunyodkor shoh ko'chalari, Farg'ona yo'li, Parkent, Usmon Nosir, Mannon Uygʻur, Usta Olim koʻchalari kesishmasida bunyod etilgan koʻpriklar transport vositalari harakatiga katta qulayliklar yaratdi. Shuningdek, qurilish ishlari davomida Boʻzsuv va Oqtepa kanali ustidan oʻtadigan koʻpriklar tubdan rekonstruksiya qilindi. Kichik halqa yoʻli yoʻnalishida Chilonzor, Boshliq, Qushbegi mavzelari, koʻp qavatli va yakka tartibdagi turar joy binolari, Shimoliy va Janubiy vokzal, aeroport, Kaykovus, Qichqiriq, Boʻzsuv, Salor, Oqtepa, Anhor kanallari, tibbiyot muassasalari, sihatgohlar, tugʻruqxonalar, supermarketlar, restoranlar, toʻyxonalar, bir qancha savdo va yonilgʻi quyish shoxobchalari, sanoat korxonalari, qoʻshma korxonalar, madaniyat va istirohat bogʻlari, boshbekatlar, metro bekatlari, bozorlar, banklar, oliy oʻquv yurtlari, kasb-hunar kolleji, akademik litsey, maktab va bogʻchalar, sport majmualari, xorijiy davlatlar vakolatxonalari, kompaniyalar, yodgorliklar, notarial idoralar, kichik va oʻrta biznes subyektlari, salon va turli servis xizmat koʻrsatish maskanlari joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Toʻxliyev, Nurislom, ed (2009). "Toshkent kichik halqa avtomobil yo'li". *Toshkent: Ensiklopediya*. Toshkent: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi Davlat ilmiy nashriyoti. p. 289-290.
**Papirus Oxyrhynchus 2331** (kod *Pap.* *Oxyrhynchus 2331*) yoki **Gerakl papirusi** (inglizcha: *Heracles Papyrus*) — taxminan 3-asrga oid yoritilgan papirus boʻlib, unda Geraklning jasoratlari haqidagi yunon poemasining parchalari tasvirlangan. Adabiy asarni tasvirlashtirishning eng qadimgi namunalaridan biri.

Parcha Oksirnxda olib borilgan qazishmalar paytida topilgan boʻlib, uning oʻlchami 23,5 × 10,6 sm. Boshqa topilmalar bilan birga papirus Sakler kutubxonasidan joy olgan va birinchi marta 1954-yilda nashr etilgan. Parcha Gerakl va boshqa (nomaʼlum) qahramon oʻrtasidagi sheʼr dialogini oʻz ichiga olgan. Syujet Geraklning jasoratiga taalluqlidir, matnning saqlanib qolgan ikkita ustuni Nemea sherining ovidan soʻzlaydi. Tasvirlar kichik oʻlchamli boʻlib, qora siyohda chizilgan rasmda qilingan va eskizlarni eslatib yuboradi. Chapdagi rasm Geraklning zaytun yogʻochidan tayoq oʻyayotganini, yuqori oʻngdagi eskiz uning sherni ushlab olganini tasvirlaydi. Pastki oʻng burchakdagi eskiz juda shikastlangan, aftidan, Gerakl sher terisini yirtib tashlagan.

Havolalar
---------

|  |
| --- |
| **Gerakl papirusi** haqida Vikipediyaning qardosh loyihalarida koʻproq bilib oling |
|  | Maʼno va tarjimalari Vikilugʻatda |
|  | Media fayllar Vikiomborda |
|  | Taʼlim resurslari Vikiversitetda |
|  | Xabarlar Vikiyangiliklarda |
|  | Iqtibos, maqol va matallar Vikiiqtibosda |
|  | Asarlar matnlari Vikimanbada |
|  | Kitob va darsliklar Vikikitobda |
|
|
|

* Yuqori aniqlikdagi rasm[*sayt ishlamaydi*] (1264×739 piksel)
* Papirus rasmlari[*sayt ishlamaydi*] Oxyrhynchus Online
* Papirusning tasvirlari va tavsifi da arxivlangan : Shahar va uning matnlari, Virtual koʻrgazma da arxivlangan
BYOMBAVERK (BohmBawerk) Eygen (1851.12.2, Brno1914.27.8, Vena) - avstriya iqtisodchisi, siyosiy iktisoddagi avstriya maktabi vakili, Insbruk va Vena untlari professor Uzok, vaqt Avstriya moliya vaziri lavozimida ishlagan. Avstriya Fanlar akademiyasi prezidenti boʻlgan. B. oʻzining "Xoʻjalik neʼmatlarining nazariyasi asoslari" (1886), "Kapital va fonda" (1884—89), "Karl Marks nazariyasi va uning karashlari" (1896) kabi asarlarida ish haqi va qoʻshimcha qiymat nazariyasi toʻgʻrisidagi marksistik qarashlarning notoʻgʻriligini koʻrsatib berdi. Meʼyoriy naflik nazariyasi va foydani tahlil qilishga harakat qildi (qarang Meʼyoriy naflik nazariyasi).

B.ning qarashlariga koʻra foyda iqtisodiy emas, balki psixologik asoslarga tayangan abadiy hodisa (kategoriya) boʻlib, mavjud va kelgusi neʼmatlarning subyektiv bahosidagi farqdan iborat.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sergey Apollinariyevich Gerasimov** (1906.21.5, Yekaterinburg - 1985.28.11, Moskva) — rus kino rejissyori, kino nazariyotchisi. Sanʼatshunoslik fanlari doktori. 1946-yildan kinematografiya institutining prof. (hoz. institut G. nomida) G. obrazlarni aniq va oʻtkir shtrixlarda gavdalantirish ustasi. Voqealarni real, ishonarli tasvirlashga intilish, qahramonning oʻziga xos xususiyatlarini, uning psixologik kechinmalarini teran ochib berishga qiziqish zamona-viy mavzuda yaratgan filmlarida oʻz aksini topdi. Filmlari: "Yetti botir", "Oʻqituvchi", "Maskarad", "Yosh gvardiya", "Tinch oqar Don", "Koʻl boʻyida", "Insonni sevmoq", "Pyotrning yoshligi", "Kizil va kora", "Ezgu ishlar boshida", "Lev Tolstoy" va b. G. rej. — ustoz sifatida aktyorlar bilan ishlashga, yoshlar dunyoqarashining badiiy tahliliga alohida eʼtibor qaratgan. Rej. ayniqsa kinoroman shakllariga suyanib ijod qilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Qahramon va Leander. Rasm V. Etty
**Gero va Leandr** (qadimgi yunoncha: *Ἡρώ* qadimgi yunoncha: *Ἡρώ* va Λέανδρος) — qadimgi afsonaviy qahramonlar boʻlib, ular abadiy afsonaga aylangan.

Afsona syujeti
--------------

Leander — Troadadagi Abidoslik yosh yigit boʻlib, u Gellespontning narigi qirgʻoqi tarafida joylashgan Sesteda istiqomat qiluvchi, Afroditaning joriyasiga koʻngil qoʻygan edi.

 Frederik Leyton. Doroti Din Qahramonning soʻnggi soatlarida, 1880-yil
Har kecha Gero minorada olov yoqib, Leander boʻgʻozni suzib oʻtib, uning yoniga kelishini kutadi, Gero ham aynan oʻsha olovni mayoq sifatida bilib, u tomon harakatlanadi. Ammo bir kuni olov oʻchib qoladi va Leander oxirigacha suzib borolmay qoladi. Shunda tongda, uning oʻlik tanasi Geroning oyoqlariga suzib keladi. Uni koʻrgan Gero umidsizlikka tushib, minoradan oʻzini dengizga tashlaydi. Geroning minorasini keyinchalik Sestada koʻrsatilgan.

Adabiy qayta ishlanma
---------------------

Gero va Leander haqidagi afsona, qadimgi sheʼriyatdagi kabi (Ovidiy, Musey Grammatika yunoncha sheʼri (taxminan mil.av. VI asr) „Gero va Leander") zamonaviy davr adabiyotida (Fridrix Shiller, Frants Grilpartser) ham bir necha bor adabiy qayta ishlanishga duchor boʻlgan. Kristofer Marlo afsonaning erotik sheʼrini yaratgan va u ingliz Uygʻonish davri sheʼriyatining durdonalaridan biriga aylangan.

Rus adabiyotida ham quyidagi yozuvchilar tomonidan afsona syujetga murojaat qilingan: A.A.Fet („Gero va Leander" sheʼri, 1847), A.I.Kuprin („Gero, Leander va choʻpon" qissasi, 1929), Iosif Brodskiy („Tugallanmagan" sheʼri, 1970).

Milorad Pavichning romanlaridan biri „Shamolning ichki tomoni deb nomlanib, u Gero va Leander haqida boʻlgan". Unda qahramon yigit va qizning oʻrtasidagi fazodagi masofa — vaqt masofasiga almashtirilgan.

Tasviriy sanʼatda hikoya qilish
-------------------------------

XIX asrning II yarmidagi britaniyalik rassom Frederik Leyton oʻzining sevgilisi, naturmodchi va dramatik aktrisa Doroti Dinni „Geroning soʻnggi soatlari" suratida tasvirlagan (inglizcha: *«The Last Watch of Hero»*, 1880)..Suratda, qahramon qiz oʻz sevgilisini intiqlik bilan kutayotgani tasvirlangan.

Yana qarang
-----------

* „Linder" tipidagi zirhli kreyserlar
* Qiz minorasi (Istanbul)

Manbalar
--------

1. ↑  *Statsiy*. Fivaida VI 547
2. ↑  *Страбон*. Geografiya XIII 1, 22 (s. 591).
3. ↑  *Lukan*. Farsaliya IX 955
4. ↑   Sm. Ovidiy. „Nauka lyubvi" II 249—250; „Geroidi" XVIII—XIX; „Skorbnie elegii" III 10, 41. Fulgensiy. „Mifologii" III 4; Perviy Vatikanskiy mifograf I 28

Adabiyotlar
-----------

* Gero, v mifologii // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb. 1893. — T. VIIIa. — S. 543.
*Ushbu maqola Yuriy Gagarin haykali haqidadir. Ushbu soʻzining boshqa maʼnolari uchun bu yerga qarang.*
**Yuriy Gagarin haykali** — 1971-yil avgust oyida oʻrnatilgan. Yodgorlik markazdagi parkda, Yuriy Gagarin nomi bilan atalgan kichik maydonda joylashgan.

Yodgorlikning tantanali ochilish marosimi 1971-yil 18-avgustda Gagarin uchuvchi sifatida bevosita bogʻliq boʻlgan Havo floti kuni boʻlib oʻtadi.

Joyi shunday tanlanganki, yodgorlik Yulduzli shaharda Yuriy Gagarin yashagan uy oldida turadi.

Yulduzli shahardagi Gagarin haykali yonida Xalqaro kosmik stansiyaga parvozdan qaytgan astronavtlarni rasmiy kutib olish marosimi boʻlib oʻtgan.

Yodgorlik mualliflari haykaltarosh B. I. Dyuzhev, arxitektor A. A. Zavarzin.

2018-yilda yodgorlik toʻliq restavratsiya qilinib, unga tutash hududda obodonlashtirish ishlari olib boriladi.

Xotira kunlarida yodgorlik yonida tantanali tadbirlar oʻtkazilib, gullar qoʻyiladi.

Yodgorlik tavsifi
-----------------

Yodgorlik toʻgʻri burchakli poydevorga oʻrnatilgan toshdan yasalgan toʻliq balandlikdagi haykaldir. Ushbu yodgorlikdagi Gagarin oddiy kiyimlarda — shim va yupqa koʻylagi kiygan boʻlib, uchuvchilarning yengil formasini eslatadi. Shakl harakat paytida, qadam paytida tasvirlangan. Orqa tarafdagi qoʻl yarasida romashka guli mavjud.

Yodgorlik yaratilishining qiziq jihati shundaki, yodgorlikning asl dizaynida kosmonavtning qoʻlida romashka yoʻq edi, u hozir u yerda joylashgan. Gul Yuriy Gagarinning rafiqasi Valentina Gagarinaning iltimosiga binoan qoʻshilgan. Bu iltimos, yugurishdan qaytgan Gagarin unga doimo gul olib kelganligi bilan bogʻliq edi.

Yodgorlik ortida kichik qayinzor Qayin.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5  „Памятник Юрия Гагарина". *zvezdnygorodok.ru*. 12-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-may 2021-yil.
2. ↑  *Николай Зайцев.* „Памятник Гагарину в Звездном городке" (ru). *Библиотека изображений "РИА Новости"* (1-iyul 1979-yil). 12-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-may 2021-yil.
3. ↑  „Памятник Гагарину отремонтируют в Звездном городке в 2018 году - Риамо". *riamo.ru*. 12-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-may 2021-yil.
4. 1 2  *Памятник Юрию Алексеевичу Гагарину Адрес: поселок городского типа Звездный городок.* „Памятник Юрию Алексеевичу Гагарину" (ru). *www.msmap.ru*. 12-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-may 2021-yil.
5. ↑  „Памятник Ю. А. Гагарину в Звездном Городке (Monument to Yuri Gagarin in Zvezdniy Gorodok) Щёлково, Россия — описание достопримечательности, гостиницы и отели рядом, адрес, координаты, фотографии" (ru-RU). *www.columbista.com*. 12-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-may 2021-yil.
*Ushbu maqola Yuriy Gagarin haykali haqidadir. Ushbu soʻzining boshqa maʼnolari uchun bu yerga qarang.*
**Yuriy Gagarin haykali ―** Dneprning chap qirgʻogʻidagi Darnitsa deb nomlangan hududda maktab oʻquvchilarining texnik ijodiyoti va kasb-hunarga yoʻnaltirish markazi hovlisida oʻrnatilgan. Yuriy Gagarin prospekti ham shaharning xuddi shu hududida joylashgan.

Yodgorlik joylashgan joy: Yuriy Pasxalin koʻchasi, 15-uy.

Yodgorlik Yuriy Gagarinning kosmik parvozidan keyin Kiyevga tashrifi sharafiga oʻrnatilgan.

Gagarin va Kiyev
----------------

Gagarin 1966-yil 23-aprelda Kiyevga keldi, u haqida 1972-yil 12-aprelda Gagarin tashrif buyurgan Kiyanka trikotaj fabrikasi binosiga yodgorlik lavhasi oʻrnatilgan, chunki u rasmiy ravishda Kiyevning ustaxonalaridan biriga oʻqishga, fabrika ishchilar tashabbusi bilan kunlik normani bajargan jamoaning faxriy aʼzosi boʻlgan.

Shuningdek, Kiyevga kelish sabablaridan biri birinchi kosmonavtning Ukraina komsomolining XX Kongressida ishtirok etishi edi.

Bundan tashqari, Kiyevda Gagarin Kiyev samolyotsozlik zavodiga tashrif buyuradi.

Yodgorlik tavsifi
-----------------

Yodgorlik kulrang granitdan yasalgan haykaltaroshlik byustidir. Byust xuddi shu toshdan yasalgan toʻrtburchak shakldagi poydevorga oʻrnatilgan.

Ushbu yodgorlikdagi Gagarin parvoz dubulgʻasisiz tasvirlangan va kompozitsiyada uning astronavtika yoki aviatsiyaga tegishli ekanligini koʻrsatadigan hech qanday elementlar mavjud emas.

Poydevorning old tomonida quyidagi yozuv bor:

*"Gagarin Yuriy Oleksiyovich"* (Gagarin Yuriy Alekseevich).

Yozuvning harflari bronza bilan boʻyalgan.

Yodgorlik oldidagi maydon beton plitalar bilan qoplangan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Юрий Гагарин в Киеве | Kiїv vіd minulogo do maybutnogo" (ru-RU) (11-aprel 2020-yil). 19-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-may 2021-yil.
2. 1 2 3 4 5  „Памятник Юрию Гагарину | Kiїv vіd minulogo do maybutnogo" (ru-RU) (12-aprel 2020-yil). 27-noyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-may 2021-yil.
3. 1 2 3  „Памятник Юрию Гагарину в Киеве" (ru-ru). *КИЕВФОТО*. 14-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-may 2021-yil.
4. 1 2  „Гагарин и Украина" (ru-RU). *Журнал The Universemagazine Space Tech* (23-aprel 2018-yil). 19-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-may 2021-yil.
**Geotexnologiya** (geo... va texnologiya) — foydali qazilmalarni Yer qaʼridan qazib olishning maxsus kimyoviy, fizik-kimyoviy, biokimyoviy va mikrobiologik yoki ularning yotgan joylarida qaytadan ishlash metodlari. G. yer ostida odamlar ishtirokisiz bajariladi. Foydali qazilmalar G.da burgi qudugʻi orqali qazib oli-nadi. G. ga yer ostida kumirni gazlashtirish, bakterial ishkrrsizlantirish, oltingugurtni eritish, qattiq holdan gaz holatiga oʻtuvchi jinslarni haydash, vulkan jinslari va issiq suvlardan minerallarni ajratish, neft va neft mahsulotlarini termik yoʻl bilan olish va b. misol boʻladi. Dunyo boʻyicha oltingugurtning 2/3 qismi kuchli isitilgan suv yordamida yer ostida rudali jismlardan eritib olinadi, bunda uning sifati yuqori boʻladi (99,99%). Shu yoʻl bilan 80-90° da eriydigan asfalt, bura (tanakor), ozokerit (togʻ mumi) va b. eruvchi minerallarni qazib olish mumkin. G. sanoat rudasi kam boʻlgan va tarqoq elementlar bor konlarda ishlatiladi. G. ilmiy yoʻnalish boʻlib, foydali qazilmalarni ajratib olishning optimal texnologiyasi bilan shugʻullanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Germaniy-68/galliy-68 generatori** germaniy-68 parchalanadigan manbadan pozitron chiqaradigan <sup id="mwBw">68</sup> Ga galliy izotopini olish uchun ishlatiladigan qurilma. <sup id="mwCg">68</sup> Ge asosiy izotopi 271 kunlik yarim yemirilish davriga ega va 68 Ga ishlab chiqarilgan generatorni kasalxonada ishlab chiqarish uchun osongina ishlatilishi mumkin. Radioizotopning nisbatan qisqa yarimparchalanish davri va 3 o'lchovli PET skanerlarini yaratish uchun pozitronlarning emissiyasi foydali bo'lgan ma'lum pozitron emissiya tomografiyasi yadroviy tibbiyot diagnostika protseduralari uchun ishlatiladi.

Asosiy izotop ( 68 Ge) manbai
-----------------------------

Germaniy-68-ning asosiy izotopi germaniyning radioizotoplari ichida eng uzoq (271 kun) yashaydi. U bir necha usullar bilan ishlab chiqarilgan.  AQShda u asosan proton tezlatgichlarida ishlab chiqariladi: Los-Alamos Milliy laboratoriyasida u Nb-kapsullangan galyum metallining proton nurlanishidan so'ng proton tutilishi mahsuloti sifatida ajratilishi mumkin.  Brookhaven National Laboratories -da galliy metall nishonining 40 MeV proton nurlanishi galyum-69 dan protonni tutib olish va ikki marta neytronni nokaut qilish orqali germaniy-68 hosil qiladi (galliyning ikkita barqaror izotoplaridan eng keng tarqalgani). Bu reaksiya: 69 Ga(p,2n) 68 Ge.

Rus manbasi yadro reaktsiyasida yana ikkita neytronning nokautidan so'ng, rux-66 ning tezlatgichda ishlab chiqarilgan geliy ioni (alfa) nurlanishidan germaniy-68 ni ishlab chiqaradi.

66Zn(α,2n)68Ge.

Generator funksiyasining mexanizmi
----------------------------------

Asosiy izotop germaniy-68 bilan yuklanganda, bu generatorlar texnetiy-99m generatorlari kabi ishlaydi, ikkala holatda ham ion xromatografiyasiga o'xshash jarayondan foydalanadi. Statsionar faza metallsiz yoki alumina, TiO 2 yoki SnO 2 bo'lib, germaniy-68 adsorbsiyalanadi. Metallsiz ustunlardan foydalanish 68 Ga ni oldindan tozalashsiz to'g'ridan-to'g'ri markalash imkonini beradi, shuning uchun galliy-68-radiolabelli birikmalarni ishlab chiqarishni yanada qulayroq qiladi. Harakatlanuvchi faza galyum-68 (III) ( 68 Ga 3+ ) ni immobilizatsiyalangan (so‘rilgan) germaniy-68 dan elektron tutib olish yo‘li bilan hosil bo‘lgandan so‘ng elutsiyaga (yuvishga) qodir erituvchidir.

1. ↑  „Note on Ge-68 production methods in 1996. Accessed March 15, 2010". 11-iyun 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyun 2023-yil.
2. ↑  Bach, H. T.; Claytor, T. N.; Hunter, J. F.; Olivas, E. R.; Kelsey, C. T.; Connors, M. A.; Nortier, F. M.; Runde, W. H. *et al*. (15 March 2013). "Improving the survivability of Nb-encapsulated Ga targets for the production of Ge-68". *Nuclear Instruments and Methods in Physics Research Section B: Beam Interactions with Materials and Atoms* **299**: 32–41. doi:10.1016/j.nimb.2013.01.035.
*Ushbu maqola Yuriy Gagarin haykali haqidadir. Ushbu soʻzining boshqa maʼnolari uchun bu yerga qarang.*
**Yuriy Gagarin haykali** — 2011-yil 9-aprelda Kaluga shahrida oʻrnatilgan Yerning birinchi kosmonavti Yuriy Alekseevich Gagarinning toʻliq boʻyli bronza haykali. Haykal muallifi yana bir mashhur kosmonavtning familiyasi Aleksey Leonovdir.

Tavsif
------

Gagarin yodgorligi K. E. Tsiolkovskiy nomidagi Kosmonavtika tarixi davlat muzeyiga kirish eshigi qarshisida joylashgan. Insonning koinotga birinchi parvozining 50 yilligi sharafiga oʻrnatilgan. Haykalning balandligi 2,5 metrni tashkil qiladi. U Gagarinni kosmonavt sifatida emas, balki oddiy koʻylak va shim kiygan, yuzida tabassum paydo boʻlgan oddiy odam sifatida tasvirlaydi. Shu bilan birga, uning qoʻllari bir-biriga yoyilgan, goʻyo u butun dunyoni quchoqlashga harakat qilmoqda.

Gagarin haykali nusxalari boshqa joylarda
-----------------------------------------

#### Etnomirdagi Gagarin haykali

Aynan Kalugadagi kabi yodgorlik 2011-yil 16-aprelda Etnomir etnografik bogʻ-muzeyida oʻrnatilgan. Marosim davomida Etnomir xodimlari va mehmonlari avlodlar uchun xabar tuzib, uni 2061-yilda, insonning koinotga birinchi parvozining 100 yilligi munosabati bilan ommaga eʼlon qilish uchun Vaqt kapsulasiga joylashtirdilar.

#### Xyustondagi Gagarin haykali

2012-yil 15-oktabrda Amerikada birinchi Yuriy Gagarin haykali ochilishi boʻlib oʻtadi. U 2011-yilda Xyustonga insonning birinchi kosmik parvozining 50 yilligi munosabati bilan sovgʻa qilingan. Kaluga yodgorligining aniq nusxasi NASA birinchi shtab-kvartirasining tarixiy binosi yaqinida joylashgan. Yodgorlik yonida amerikalik kosmonavt Jon Glenn tasvirlangan poʻlat panel joylashgan boʻlib, u Gagarindan bir yil oʻtib Yerni aylanib chiqqan ikkinchi odam boʻlgan. Ochilish marosimida faxriy mehmon sifatida Yuriy Gagarinning qizi Galina va uning nabirasi Yuriy ishtirok etganlar.

#### Fransiyadagi Gagarin haykali

2017-yil 5-oktabrda Fransiyaning janubidagi Monpelye shahrida Yuriy Gagarin haykali ochildi, Kalugada oʻrnatilgan haykalning aniq nusxasi. Yodgorlik Gagarin nomi bilan atalgan koʻprik ustiga oʻrnatilgan. Oʻrnatish tashabbuskori Monpelye meri Filipp Sorel boʻlib, u Rossiyaga tashrifi chogʻida yodgorlikni koʻrgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „В Калуге установили памятник Юрию Гагарину". *Городской портал "Калуга-Поиск"*.  kaluga-poisk.ru (9-aprel 2011-yil). 7-oktabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-mart 2020-yil.
2. ↑  „В калужском "Этномире" поставили памятник Гагарину". *ИА "Регнум"*.  regnum.ru (16-aprel 2011-yil).
3. ↑  „В американском Хьюстоне торжественно открыли памятник Юрию Гагарину". *Первый канал*.  1tv.ru (16-oktabr 2012-yil). 7-oktabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-mart 2020-yil.
4. ↑  „Лицом к России: на юге Франции открыли памятник Гагарину". *Риа Новости*.  ria.ru (5-oktabr 2017-yil). 7-avgust 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-mart 2020-yil.
**Geoxronologik shkala** - umumiy stratigrafik shkala birliklariga ekvivalent boʻlgan geoxronologik boʻlimlarning iyerarxiya (quyi boʻlimlarning yuqori boʻlimlarga bosqichma-bosqich boʻysunish) sistemasi.

Geoxronologik boʻlimlar ilmiy jihatdan kuraviy miqyosda tarqalgan, ammo kesimlarning toʻliq emasligi va izoxron satxlarni kuzatish usullarining chegaralanganligi sababli faqat yirik geoxronologik boʻlimlargina keng miqyosda belgilangan. Radiologik geoxronometriya maʼlumotlari boʻyicha hozirgi vaqtda fanerozoy eratema, sistema, boʻlim, yarus, davrlarining hamda bir qancha zamon va asrlarning davom etgan vaqti aniqlangan. Radiologik yoshni aniqlash tokembriy G.sh. uchun ayniqsa muhim, chunki tokembriy uchun hozirgacha umumiy qabul qilingan boʻlimlar yoʻq (qarang Geoxronologiya).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gepatoz** (yun. hepar — jigar va osis — kasallik) — bir qator jigar kasalliklarining umumiy nomi; yalligʻlanish alomatlari ozgina boʻlgani yoki umuman boʻlmagani holda jigar parenximasining distrofik oʻzgarishi bilan ifodalanadi. Yogʻli, pigmentli va xolestatik xillari bor. Yogʻli G.da jigarni yogʻ bosadi, bu — ovqatlanish tarzi buzilganda, jigar toʻqimasiga zaharli, ayniqsa spirtli moddalar taʼsir etganda, shuningdek gipoksiya va endokrin buzilishlar, xususan kandli diabetda kuzatiladi. Pigment almashinuvi buzilganda pigmentli G. roʻy beradi. Xolesterin va oʻt kislotasi almashinuvining buzilishi natijasida jigar ichida oʻt turib qolganda yoki ayrim dori moddalari, mas, aminazin, gormonalkortikosteroid preparatlar suiisteʼmol qilinganda xolestati k G. paydo boʻladi. Davo hamda kasallikning oldini olishda eng muhimi G.ga sabab boʻlgan omilni bartaraf etishdan iborat. G.ning hamma xillarida ovqatlanish tartibi, parhezga rioya qilish, agar kasallik biror dori qabul qilinganida roʻy bersa, uni darhol tuxtatish kerak.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Germetiklar** —polimerlar yoki oligomerlar asosida hosil qilinadigan germetizatsiyalovchi tarkiblar. Boltli, parchin mixli va b. birikmalarning tirqishlari va choklarini zich berkitish maqsadida surkaladigan pastasimon yopishqoq moddalar. G. yuqori darajada elastik, mustahkam, issiq va sovuqqa, namga, ionlashtiruvchi nurga chidamli, baʼzi hollarda izolyatsion xossalarga ega boʻlishi kerak. G. olishda kauchuklar (asosan polisulfid yoki kremniyorganik suyuq kauchuklar, butadiyen, uretan, butadiyennitril kauchuklar, ftorkauchuklar, butilkauchuk, poliizobutilen) va sintetik smolalar, mas, fenolformaldegid, epoksid smolalar asosiy xom ashyo hisoblanadi. Aviasozlik, kemasozlik, kimyo va radioelektronika sanoati, qurilishlarda qoʻllaniladi. Tish protezlash texnikasi va kriminalistikada ham ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aliana Teylor „Ali" Lohan** (inglizcha: *Aliana Taylor «Ali» Lohan*; 1993-yil 22-dekabr, Nyu-York, AQSh) — amerikalik aktrisa, qoʻshiqchi va model.

Biografiyasi
------------

Aliana Teylor Lohan 1993-yil 22-dekabrda Nyu-York shahrida tugʻilgan va Michael Loxan va yana Dina Loxan oilasining ichida uchinchi farzandi boʻlib tugʻildi. Alining ota-onalari 1985-yili uylangan, ular doimo janjal qilishadi, lekin qayta yarashishdi, lekin 2007-yilda ajrashishdi. Alining otasi tadbirkor va sobiq birja brokeri boʻlib, u bir qancha huquqiy muammolarga duch kelgan otasidan noodle zavodini meros qilib olgan. Onasi menejer, u raqqosa boʻlgan. Uning katta singlisi Lindsi Lohan Hollywoodning mashhur aktrisasi va qoʻshiqchisi, Alida esa aktyor va model boʻlgan Maykl va Dakota Loxan ismli ikki ukasi bor.

Faoliyati
---------

Oʻz mansabini qiz 3 yoshdan boshladi, Ford modellarida model sifatida boshlagan. Ali Vogue Bambini, Teen Vogue va Rave Girl jurnallarida paydo boʻldi.

Alining debyuti, „Ota-ona uchun hibs" filmida 5 yoshda boʻldi, bosh rollarda unung katta opasi Lindsey oʻynagan. Filmda Aliga aeroport sahnasida, takrorlanuvchi rolni oldi.

13 yoshida Ali oʻzining ilk musiqiy albomini yozib oldi. U qoʻshiq yangi yilga bagʻishlangan, „Lohan Holiday" nomli plastinkasi.

2008-yili Ali oilaviy komediya „Kichkina yirtqich" filmida bosh rol oʻynadi. Oʻsha yili u „Lohan hayoti" oilaviy realiti-shousida paydo boʻldi, shundan soʻng uning faoliyatida 3 yillik tanaffus boʻldi.

2011-yili Ali „Troll" filmida rol oʻynadi va yana NEXT modellik agentligi bilan shartnoma qoʻl qoʻydi.

Filmografiyasi
--------------

| Yil | Qozoqch nomi | Haqiqiy ism | Rol |
| --- | --- | --- | --- |
| 1998 | Ata-analargʻa qamau | The Parent Trap | Aeroportdagi bola |
| 2000 | Tamasha oyinshaq | Life-Size | futboldagi qiz |
| 2008 | Kishigirim qubijiq | Mostly Ghostly: Who Let the Ghosts Out? | Treysi Uoker |
| 2012 | Troll | Troll | Yunis Sent-Kler |

Manbalar
--------

1. ↑  „Ali Lohan". *TV Guide*. 8–dekabr 2015–yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8–noyabr 2015–yil.`{{cite magazine}}`: CS1 maint: date format ()
2. ↑  „Ali Lohan Face Photos: No Plastic Surgery, Says Rep". *People*. Qaraldi: 25-dekabr 2014-yil.
3. ↑  *St. Paul, Jonathan* „Honestly? Ali Lohan Channeling Blair Waldorf". *T Magazine* (28-may 2008-yil). Qaraldi: 25-dekabr 2014-yil.

Havolalar
---------

* Али Лохан IMDbda
* Loxan otbasisiniң resmi sayti