**Koʻlob viloyati** (tojikcha: *Вилояти Кӯлоб*, ruscha: *Кулябская область*) – 1939—1955, 1973—1988 hamda 1990—1992-yillarda mavjud boʻlgan Tojikiston SSR va Tojikiston Respublikasidagi maʼmuriy-hududiy birlik.

Maydoni – 12,0 ming km². Aholisi – 570 ming kishi (1987-yil), shundan shahar aholisi – 26%. Maʼmuriy jihatdan 8 tuman, 1 shahar va 6 shaharchadan iborat (1987).

Maʼmuriy-markazi – Koʻlob shahri.

Hisor-Oloy tizmasining janubiy etaklarida joylashgan.

Tarixi
------

Koʻlob viloyati respublikaning dastlabki toʻrt viloyatidan biri boʻlgan. SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1939-yil 27-oktyabrdagi qaroriga binoan Koʻlob okrugi negizida tuzilgan. Viloyat tarkibiga Koʻlob shahri va Baljuvon, Dangʻara, Dashtijum, Kangurt, Qizil mozor, Kolxozobod, Koʻlob, Moʻminobod, Farxor, Sari Hisor, Xovaling, Shoʻrobod tumanlari kiritilgan.

1944-yil 7-yanvarda Dangʻara tumani yangidan tashkil etilgan Qoʻrgʻontepa viloyatiga oʻtkazilgan. SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1955-yil 24-avgustdagi qaroriga binoan viloyat tugatilgan, uning tumanlari toʻgʻridan toʻgʻri respublika boshqaruviga oʻtkazilgan.

1973-yil 29-dekabrda Tojikiston SSR Oliy Soveti Prezidiumi qaroriga asosan viloyat qaytadan tashkil qilinadi. Uning tarkibiga Koʻlob shahri, Vosey, Dangʻara, Koʻlob, Leningrad, Moskva, Farxor, Panj, Sovet tumanlari kiritiladi.

1979-yil 6-dekabrda Panj tumani Koʻlob viloyatidan Qoʻrgʻontepa viloyatiga oʻtkaziladi.

1988-yil 8-sentyabrda viloyatning maʼmuriy tumanlari Xatlon viloyati tarkibiga kiritiladi.

1990-yil 24-yanvarda Xatlon viloyati tugatilishi bilan Koʻlob qisqa muddatga qayta tiklanadi va tarkibiga Koʻlob shahri, Vosey, Dangʻara, Koʻlob, Leningrad, Mosva, Farxor, Sovet, Xovali tumanlari kiritiladi. 1992-yil 2-dekabrda nihoyat tugatiladi va qayta tiklangan Xatlon viloyatiga qoʻshib yuboriladi.

Tabiati
-------

Iqlimi – kontinental. Asosiy daryosi – Panj. Moʻminobod, Selbur va boshqa suv omborlari mavjud.

Maʼmuriy-hududiy boʻlinishi
---------------------------

1978-yil holatiga koʻra, Koʻlob viloyati maʼmuriy-hududiy boʻlinishi quyidagicha:

Iqtisodiyoti
------------

* Yengil (paxta tozalash, charm-poyabzal), oziq-ovqat (moy press, goʻsht, un qirqish), metallga ishlov berish sanoatlari rivojlangan.
* Tosh tuzi qazib olindi.
* Sugʻorma dehqonchilik rivojlangan. Ular paxta, gʻalla (bugʻdoy, arpa), kartoshka, sabzavot yetishtirishgan. Meva yetishtirish. Uzumchilik. Hisor va qorakoʻl qoʻylarini koʻpaytirish, sogʻin chorvachilik. Ipakchilik.
* Tanobchi-Qizilsuv balneologik va loy kurort zonasi.

Manbalar
--------

1. ↑  Leninobod, Stalinobod, Gʻarm viloyatlari bilan birgalikda.
2. ↑  Ukaz Prezidiuma Verxovnogo Soveta Tadjikskoy SSR „Ob uprazdnenii Xatlonskoy oblasti i obrazovanii v sostave Tadjikskoy SSR Kulyabskoy i Kurgan-Tyubinskoy oblastey" ot 24 yanvarya 1990 goda // Kommunist Tadjikistana. – № 21 (17964). – 25.01.1990. – S. 1.
3. ↑  „Административно-территориальное деление республик, входивших в состав СССР // Российская империя. История государства Российского". 16-oktyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-mart 2019-yil.
4. ↑  *Таджикская ССР. Административно-территориальное деление. 1978 год*, 5000 экз, Душанбе: Ирфон, 1978 — 191—192 bet.

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Tojikiston SSR |
| --- |
|  |
| 
* Togʻli-Badaxshon muxtor viloyati
* Koʻlob viloyati
* Leninobod viloyati
* Qoʻrgʻontepa viloyati
* Xatlon viloyati
* Oʻratepa viloyati
* Gʻarm viloyati
 | 
 |
|  |
| 
* Category
 |

 |