***Defiance*** — Amerika urishi filmi rejissyor Edvard Tsvik tomonidan 2008-yilda Belarusni fashistlarning Germaniyasini bosib olgan davrda yozilgan. Kleyton Frohman va Tsvik ssenariysi Nechama Tecning 1993-yilda *chop etilgan „Boʻysunmaslik"* kitobiga asoslangan boʻlib, Ikkinchi jahon urushi paytida Belarusda yahudiylarni saqlab qolgan va yollangan polshalik yahudiylar boshchiligidagi guruh haqida hikoya qiladi. Filmda Deniel Kreyg Tuvia Bielski rolida, Liev Shrayber Zus Bielski rolida, Jeymi Bell Asael Bielski rolida va Jorj Makkay Aron Bielski rolida oʻynagan.

Kinoni ishlash 2007-yil sentyabr oyining boshida boshlangan. Qoʻshma Shtatlarda chiqarish cheklangandan soʻng (masalan Los-Anjeles va Nyu-York shahri) 2008-yil 31-dekabrda 2009-yil yanvar va fevral oylarida butun dunyo boʻylab umumiy nashrga chiqdi.

Mazmuni
-------

1941-yil avgust oyida fashistlar Germaniyasining Einsatzgruppeni Sharqiy Yevropadagi yahudiylarni muntazam ravishda oʻldirishni boshlagan. Omon qolganlar orasida aka-uka yahudiy Bielskilar boʻlib: Tuvia, Zus, Asael va Aron. Ularning ota-onalari nemis bosqinchilarining buyrugʻi bilan mahalliy Schutzmannschaft tomonidan oʻldirilgan. Farzandlar ota-onasining oʻlimi uchun qasos olishga vaʼda berib, Naliboki oʻrmoniga qochib ketishadi.

Aka -ukalar oʻrmonda yashiringan boshqa yahudiy qochqinlarga duch kelishadi va ularga rahbarlik qilib oʻz himoyasiga olishadi. Tuviya ota-onasining oʻlimi uchun javobgar boʻlgan shaxs Schutzmannschaftni oʻldiradi Keyinchalik ular koʻpayib borayotgan qochqinlarga boshpana berishadi, oziq-ovqat va materiallar uchun mahalliy fermalarga bostirib kirib, ular topilganda lagerini koʻchirishadi. Aka-uka Bielski nemislar va ularning hamkorlariga qarshi reydlar uyushtirishadi. Qurbonlar yashiringan yahudiylarga xavf tugʻdirmasligi uchunTuviya bu ishini qayta koʻrib chiqishga majbur. Ikki katta aka-uka Tuvia va Zus oʻrtasidagi raqobat ularning kelajagi borasida kelishmovchilikni kuchaytirib, qish yaqinlashganda, Zus lagerni tark etib, mahalliy sovet partizanlari guruhiga qoʻshilishga qaror qiladi, uning akasi Tuvia esa lagerda boshliq sifatida qoladi. Ikki guruh oʻrtasida kelishuv tuzilib, unda sovet partizanlari yahudiylar lagerini taʼminot evaziga himoya qilishga rozi boʻladilar.

Qishki kasallik, ochlik, qoʻzgʻolonga qarshilik va doimiy yashirinishdan soʻng, nemislar ularni lageriga hujum qilmoqchi ekanligini bilib oladi. Sovetlar yordam berishdan bosh tortdilar va ular Luftwaffe sifatida lagerni evakuatsiya va ularni bombardimon qilishdi. Nemis piyoda askarlarini sekinlashtirish uchun Asael boshchiligidagi kechiktiruvchi kuch orqada qoladi. Himoya uzoq davom etmaydi. Asael va Sofiya ismli lager aʼzosi qolgan guruhga qoʻshilish uchun omon qoladilar, ular oʻrmon chetida oʻtib boʻlmaydigan botqoqlikka duch kelishadi. Ular botqoqlikdan bitta qurbon bilan kesib oʻtishadi ammo darhol Panzer III tanki tomonidan qoʻllab-quvvatlangan nemis vzvodiga hujum qilishadi. Ular nemislarga guruhga qayta qoʻshilish uchun Sovet qoʻshinlarini tashlab ketgan Zus boshchiligidagi partizan qoʻshinlariga orqa tomondan hujum qilishadi.

Epilogda omon qolganlar yana ikki yil oʻrmonda yashab, kasalxona, bolalar bogʻchasi va maktab qurib, jami 1200 yahudiyni jamlagani aniqlangan. Ishtirokchilarning haqiqiy fotosuratlari yaʼni Tuvia ham uning kiyimidagi suratlari koʻrsatilgan va ularning taqdiri tasvirlangan: Asael Qizil Armiya safiga chaqirilgan va jangda halok boʻlgan, bolaning otasi uni hech qachon koʻra olmagan; Tuvia, Zus va Aron urushdan omon qolishadi va Nyu-Yorkda yuk tashish firmasini tashkil qilish uchun AQShga ketishadi. Epilogda, shuningdek, aka-uka Bielskilar qilgan ishlari uchun hech qachon tanilishni xohlashmaydi va ular qutqargan odamlarning avlodlari hozir oʻn minglab odamlarni tashkil etishi aytiladi.

**Qabul qilinishi**
-------------------

### Tanqidiy qarashlar

*Defiance* kinosi tanqidchilar tomonidan turli xil baholandiRotten Pomidorlarning xabar berishicha, tanqidchilarning 59 foizi filmga 189 ta namuna asosida ijobiy baho bergan, oʻrtacha ball 5,91/10. Saytning konsensusida shunday deyilgan: „Professional tarzda yaratilgan, ammo badiiy jihatdan ilhomlanmagan Ed Zvikning Belarus oʻrmonida Ikkinchi Jahon urushidan omon qolgan yahudiylar haqidagi hikoyasi haqiqiy tarixning hissiy zarbasidan mahrum".Metacritic -da film 34 ta sharh asosida oʻrtacha 58/100 ball oldi.

*The New York Times gazetasining* tanqidchisi AO Skott filmni „qattiq mushaklar bilan bogʻlangan" degan. Uning yozishiga koʻra, Tsvik "kamerasini ogʻir qoʻl bilan boshqaradi va vaziyat talab qilganda deyarli har bir sahnani tabassum yoki jilmayish bilan keskin bosh irgʻashini aniqlaydi. Skott, shuningdek, film nohaqlik bilan „natsistlar tomonidan bosib olingan Yevropada yashovchi yahudiylarning koʻpchiligi Bielskilar kabi qattiqqoʻl boʻlganida, koʻproq omon qolgan boʻlar edi" deb yozadi Sharhda „yahudiylarning passivligi haqidagi tarixiy stereotiplarni agʻdarish uchun (film) ularni tasdiqlaydi" deb qoʻshimcha qilinadi. Tsvik javob berdi: „Bu sharaf va omadga hurmat va boshqalarga undan qochishga yordam berish sharafdir. Ammo undan qochib qutula olmasligingiz sizning nomusingizga salbiy hukm emas".

### Sovrinlar

2009-yil 22-yanvarda film Jeyms Nyuton Xovardning saundtreki uchun eng yaxshi original musiqa nominatsiyasida Akademiya mukofotiga sazavor boʻldi. Shuningdek, u 2008-yil uchun eng yaxshi original musiqa uchun Oltin globus mukofotiga nomzod boʻlgan.

Yana qarang
-----------

* Film portali

* Holokost filmlar roʻyxati
* Holokost paytida polyaklar tomonidan yahudiylarni qutqarish
* *Zulmatda* — oʻsha paytdagi Polshaning Lvov shahridagi kanalizatsiya ishchisi, shaharning kanalizatsiya tizimida yahudiylarga boshpana bergan Leopold Socha haqida film.
* Koniuchy qirgʻini
* Naliboki qirgʻini

Manbalar
--------

1. ↑  „*Defiance* (15)". *British Board of Film Classification* (11-noyabr 2008-yil). Qaraldi: 26-oktabr 2016-yil.
2. ↑  „Defiance (2008)". *IMDb*. Qaraldi: 3-noyabr 2008-yil.
3. 1 2  „Defiance (2008): Reviews". *Metacritic*.  CBS Interactive. 2010-yil 10-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 20-yanvar 2009-yil.
4. ↑  „Defiance Movie Reviews". *Rotten Tomatoes*.  Flixster. Qaraldi: 7-sentabr 2022-yil.
5. 1 2  Review in *The New York Times* from December 31, 2008
6. ↑  „Ed Zwick on Passivity, Jewish Power, and Hamas" by Jeffrey Goldberg — *The Atlantic* — January 16, 2009
7. ↑  „The 66th Annual Golden Globe Awards (2009)".  Hollywood Foreign Press Association (2009). 2010-yil 29-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 23-iyun 2009-yil.

Havolalar
---------

Andoza:Edward Zwick