**Buliisa tumani** -Gʻarbiy Ugandadagi tuman. Ugandaning aksariyat tumanlarida bo'lgani kabi, Buliisa tumani ham tuman shtab-kvartirasi joylashgan "asosiy shahar" Buliisa nomi bilan nomlangan. Bugunda u 6 ta kichik okrugga ega: Kigwera, Ngwedo, Buliisa, Butiaba, Kixungya va Biiso. Shuningdek, u 3 ta shahar kengashini o'z ichiga oladi: Buliisa, Butiaba va Biiso.

Joylashuvi
----------

Buliisa tumani shimoli-g'arbda Pakvach tumani, shimoli-sharqda Nvoya tumani, sharqda Masindi tumani, janubda Hoima tumani va g'arbda Albert ko'li bo'ylab Kongo Demokratik Respublikasi bilan chegaradosh hisoblanadi. Tumandagi "asosiy shahar" Buliisa taxminan 100 kilometr (62 mi) uzoqlikda joylashgan. Masindi shimoli-g'arbidagi eng yaqin yirik shahardir. Buliisa shaharchasi Bunyoro kichik mintaqasidagi eng katta shahar bo'lgan.

Umumiy koʻrinish
----------------

Buliisa tumani 2006-yilda Uganda parlamenti tomonidan tashkil etilgan. Bungacha Buliisa tumani Masindi tumani tarkibiga bo'lgan. Tuman asosan qishloqlardan iborat boʻlib, tumandagi aholining koʻpchiligi chorvachilik, baliqchilik va dehqonchilik bilan shugʻullanadi. Tuman Bunyoro podsholigi bilan yaqin joylashgan Bunyoro subregionining bir qismidir. 2020-yil oktabr holatiga ko'ra Bunyoro qirolligi tarkibiga kiruvchi tumanlar quyidagilardan iborat: 

1. Buliisa tumani 

2. Masindi tumani 

3. Kiryandongo tumani 

4. Hoima tumani 

5. Kikuube tumani 

6. Kakumiro tumani 

7. Kibaale tumani 

8. Kagadi tumani.

Aholisi
-------

1991-yilgi milliy aholini ro'yxatga olinganda tuman aholisi 47,709 kishini tashkil etdi. 2002-yilda o'sha yili o'tkazilgan milliy aholi ro'yxatiga ko'ra, tuman aholisi 63363 kishini tashkil qilgan. 2014 yil 27 avgustda milliy aholini ro'yxatga olish va uy xo'jaliklarini o'rganish Buliisa tumani aholisini 113,161 kishini tashkil etganini yozadilar. 2020-yil iyul oyida Uganda Statistika Byurosi (UBOS) tumanning o'rtacha yillik aholining soni 149,300 kishini tashkil etgan. Ularning taxminan 78 300 nafari (52,4 foiz) erkaklar va 71 000 nafari (47,6 foiz) ayollar edi. UBOS maʼlumotlariga koʻra, 2014-2020 yillarda tuman aholisi oʻrtacha yillik 4,86 foizga oʻsgan.

2000-yillarning dastlabki 20 yilida tumanda katta miqdorda yangi neft konlari topildi.. Asosiy markaziy qayta ishlash bloki Kasinyi ngwedo okrugida joylashgan bo'lib, bu punkt Kaisoga jo'natishdan oldin Murchison sharsharasi milliy bog'idagi barcha neftni to'playdi.

Polsha qochqinlar lageri
------------------------

II jahon urushida Polsha fuqarolarini SSSRdan evakuatsiya qilish doirasida Nyabyeya (hozirgi Buliisa okrugining janubiy qismidagi Nyabyeya oʻrmon xoʻjaligi kollejining bir qismi) hududida Polsha qochoqlar uchun lageri tashkil etildi. Qochqinlar lageri 1939-yildan 1948 -yilgacha mavjud bo'lgan. Polsha Katolik cherkovi qirolichasi va uning qabristoni bugungi kungacha saqlanib qolgan.

Buliisadagi qabilalar
---------------------

1921-yil boshilarida Jagi shahridan ko'chib kelgan Alurning taniqli bosh urug'i Ngvedo okrugi Buliisa tumanida topilgan. Bu Alur aholi punktining Kabalega milliy bog'i atrofida ko'proq ko'chishiga olib kelgan bo'lishi mumkin deb hisoblagan. Chonga ajoyib ovchi bo'lib, Ngwedo okrugida joylashdi va uning qabri topildi. Ular odatda chwa 11 da Kisiabi va Kabolva o'rtasida joylashgan Chogo Lix orqali Albert ko'lidan o'tishardi. Chonga ko'chishi Sharqiy DRC va G'arbiy Nildan tumanga Alur migratsiyasini ochdi. 

* Alur
* ((Bagungu))
* Bunyoro
* G'arbiy Uganda
* Uganda tumanlari

Manbalar
--------

Havolalar
---------

1. ↑  *Hilary O. Onek.* „Buliisa District: Hazard, Risk and Vulnerability Profile".  Office of the Prime Minister of Uganda (2016). Qaraldi: 2020-yil 7-oktyabr.
2. ↑  *Bwindi Gorilla.* „The People and Culture of Bunyoro".  Bwindi Uganda Gorilla (2020-yil 6-may). Qaraldi: 2020-yil 7-oktyabr.
3. ↑  *Uganda Bureau of Statistics.* „The population development of Buliisa as well as related information and services".  Citypopulation.de (2020-yil 1-iyul). Qaraldi: 2020-yil 7-oktyabr.
4. ↑  *Martin Kaahwa.* „Massive oil well tested in Buliisa" (2009-yil 5-mart). Qaraldi: 2020-yil 7-oktyabr.