recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Farogʻat Kamolova** — 1959-yil 27-martda Jizzax viloyati Jizzax tumanidagi Moʻlkanlik qishlogʻida tugʻilgan. 1981-yili Toshkent davlat universiteti (hozirgi OʻzMU)ning jurnalistika fakultetini tamomlagan.Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida, „Gulxan" jurnalida, „Yozuvchi" nashriyotida faoliyat yuritgan.
Farogʻat Kamolova oʻzbek sheʼriyatida oʻz soʻzi, oʻz rangi, oʻz ohangi bilan kirib kelgan shoira. Oʻtgan asrning 80-yillarida oʻsha davr yosh ijodkorlarining juda koʻpchiligini katta adabiyot maydoniga olib kirgan „Guliston" jurnalida bosilgan shoira sheʼrlari sheʼriyat ixlosmandlari tomonidan qizgʻin olqishlangandi. Oradan oʻtgan vaqt mobaynida Farogʻat Kamolova ularning ishonchini aldamadi, uning sheʼriy toʻplamlari kitob javonlarimizdan munosib oʻrin egalladi.
1985-yilda dastlabki sheʼriy toʻplami — „Osmon parchasi" chop etildi. Shundan keyin shoiraning „Uzoq safarlar" (1987), „Bargizub" (1990), „Holatlar kitobi" (2000) kabi sheʼriy toʻplamlari nashr qilindi.
Farogʻat Kamolovaning har bir satrida ona tabiatga, hayotga boʻlgan samimiy muhabbat ufurib turadi, uning sheʼrlaridagi tiniq tuygʻular, nekbin hayajonlar, eng avvalo, shoira yuragining hamisha, har qanday sharoitda ezgulik va mehru muhabbatga hamnafas yashab ijod qilganidan darak beradi. Shoiraning sheʼrlarida tungi yomgʻirlar shiviri, olislab ketayotgan bolalik turnalarining nolasi, bahor nabadasi silkitib turgan pardalar ortidagi yurakning goh koʻrinib, goh koʻrinmay turgan sirli manzaralari yashirin.
Shoira kitoblarining soni koʻp emas, qolaversa, ijodkorning adabiyotdagi oʻrni hech qachon kitoblar soni bilan oʻlchanmaydi. Asl shoirning adabiyotdagi oʻrni, eng avvalo, uning soʻzga boʻlgan masʼuliyati, yangilik izlash matonati bilan belgilanadi. Ayni shu tarafdan baholasak, Farogʻat Kamolova oʻzbek sheʼriyatidagi oʻziga xos ovozga ega shoiralardan biridir.
Serb shoirasi Desanka Maksimovich, rumin adabiyoti vakillari Oktavian Goga, Nikita Stenesku, Nikolay Labish, Jorje Bakoviya, Mixay Eminesku, Zaxariya Stanku, Nikita Stenesku, Anna Blandiana sheʼrlarini mahorat bilan oʻzbek tiliga tarjima qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑
**Lokayata** (sanskritcha — insoniy dunyo), charvaka — qad. hind falsafiy taʼlimoti. Miloddan avvalgi 1-ming yillik oʻrtalarida yarim afsonaviy donishmand Brihaspati asos solgan deb hisoblanadi. L. haqidagi ilk maʼlumotlar buddizm ahkomlari matnlarida, vedalar va qad. hind eposida bayon etilgan. L. falsafasi brahmanizmt qarshi boʻlib, dunyo (tabiat)ni ilohiy kuchlarsiz izohlash kerak, degan gʻoyani ilgari suradi. L. taʼlimotiga koʻra, inson 4 unsurdan tashkil topgan, u oʻlgach, undagi tuproq unsuri tuproqqa, suv unsuri suvga, oʻt unsuri oʻtga, havo unsuri havoga, sezgilar esa fazoga aylanadi. Inson tana va ruh birligida namoyon boʻladi. Tana oʻlishi bilan ong ham yoʻqoladi. Har bir inson bir marta yashaydi. U qaytadan tirilmaydi. L. jon, ruhning koʻchib yurishini rad etadi. L. namoyandalari oʻz taʼlimotlarida xudojoʻylikka qarshi yerdagi hayotni targʻib etadi. Ular kastachilikni qoralab, barcha insonlar teng, degan gʻoyani ilgari suradi. Ularning fikricha, olamda sodir boʻlib turadigan hodisa va jarayonlarning sababchisi moddiy borliqdir. Maye, olovning issiq, suvning sovuq boʻlishini aynan shu hodisalarning oʻzidan izlash lozim. Inson hayotining mohiyati — shu dunyoda rohat qilishdir. Buning uchun u mehnat qilishi, ilm fan yutuklari bilan oshno boʻlishi lozim. L.da farovon hayot, insonning axloqiy kamoloti gʻoyalari olgʻa surilgan. L. vakillari bilish nazariyasida sensualizm mavkeida turib, sezgi — bilishning birdan-bir ishonchli manbai deb hisoblaydi. L.ning keyingi koʻrinishi charvaka deb ataladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Lahja** yoki **Dialekt** — umumxalq tilining muayyan chegaralangan hududda joylashgan kishilar jamoasida bevosita aloqa vositasi sifatida qoʻllanuvchi va nisbatan yaxlit lisoniy tizim bilan ajralib turuvchi koʻrinishi. Lahja bir qator kattaroq til tuzilmasi tarkibiga kiradi, ushbu butunlikning boshqa qismlariga, boshqa Lahjalariga qarshi qoʻyilib, taqqoslanadi va ular bilan umumiy xususiyatlarga ega boʻladi. Hududiy Lahjalar tovushlar tarkibi, grammatika, soʻz yasalishi, leksika nuqtai nazaridan muayyan tafovutlarga ega boʻladilar. Bunday farqlar sezilmas darajada boʻlib, aniq, bir tilning turli Lahjalarida soʻzlovchilar bir-birini yaxshi tushunishadi (mas, oʻzbek tili Lahja va shevalari), boshqa tillarning Lahjalari bir-biridan kuchli farq qilib, bunda turli Lahjalarda soʻzlovchilarning oʻzaro aloqasi qiyinlashadi yoki mumkin boʻlmaydi (mas, nemis, xitoy tillari Lahjalari). Lahja umumxalq tilining quyi bosqichi hisoblanadi, u shevaga nisbatan keng maʼnoga ega boʻlib, shevalar yigʻindisidan tarkib topadi. Mas, etnogenetik jihatdan koʻp tarkibli boʻlgan oʻzbek tilida 3 ta asosiy Lahja farqlanadi: qorluq-chigil-uygʻur lahjasi — Fargʻona vodiysidagi, Toshkent va Zarafshon vohalaridagi shaharlar va ularga yaqin aholi maskanlari shevalarini oʻzi ichiga oladi; qipchoq lahjasi — Samarqand, Buxoro, Surxondaryo, Shimoliy Xorazmdagi hamda Fargʻona va Ohangaron vodiylaridagi "j"lovchi oʻzbek shevalarini oʻz ichiga oladi; oʻgʻuz lahjasi — Janubiy Xorazm (Urganch, Xiva, Xonqa, Hazorasp va boshqalar) va Turkmanistondagi oʻzbek shevalaridan iborat. Mazkur Lahjalarning fonetikasi, grammatikasi va lugʻat tarkibida bir-biridan farq qiluvchi xususiyatlar mavjud, lekin bu farqlar ularni birbiridan keskin ajratmaydi. Bu Lahjalar oʻzbek xalqi va tilining paydo boʻlishi va rivojlanishida yetakchi oʻrin egallab, qoz. oʻzbek adabiy tilining shakllanishi va undagi ayrim lisoniy hodisalarning barqarorlashishida ishtirok etgan. Qorluq Lahjasining Toshkent va Fargʻona tip shevalari hozirgi oʻzbek adabiy tilining tayanch shevalari hisoblanadi. Oʻzbek adabiy tili hozir ham Lahjalardagi eng ifodali, koʻp maʼnoli soʻzlar va iboralar, maqbul grammatik shakllar hisobiga boyib bormoqda.

Yana qarang
-----------

* Sheva
* Tilshunoslik

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Lak** (nem. Lack), lak — sirtga surtilganda qotib, yaltiroq qattiq parda hosil qiluvchi organik moddalar aralashmasi, suyuqliklar. Tarkibida parda hosil qiluvchi va erituvchi moddalardan tashqari, koʻpincha, plastifikatorlar, katalizatorlar va parda hosil boʻlishini tezlatadigan moddalar (metall tuzlari, organik peroksidlar) bor. L. sifati uning rangi, tozaligi, yopishqoqligi, parda hosil qiluvchi (uchmaydigan) moddalar miqdoriga, qurish tezligiga, hosil boʻlgan pardaning yaltirokligi, qattiqligi, elastikligi, choʻziluvchanligiga, shuningdek, ishqalanishga, zarbaga, atmosfera va agressiv muhit taʼsiriga chidamliligi, suv va gaz oʻtkazmasligiga qarab belgilanadi. Elektroizolyasion L. pardasi teshuvchi kuchlanishga, solishtirma va hajmiy qarshiligiga, solishtirma sirt qarshiligi va dielektrik sarf (yoʻqotish) miqdoriga qarab ham baholanadi. Sirtga L. chutka, joʻva bilan surkaladi, purkaladi yoki boʻyaladigan buyum L.ga botiriladi, baʼzan L. buyumga quyiladi. L.ning xususiyati va buyumlarning turiga qarab boʻyashning maʼqul usuli tanlanadi.

L. parda hosil qiluvchi moddaning kimyoviy tabiatiga koʻra, 3 ga boʻlinadi: moyli L. smolali L. efirotsellyulozaL. Moyli laklar—oʻsimlik yogʻlari va tabiiy yoki sintetik smolalar aralashmasi boʻlib, ularni turli usullar bilan surtish mumkin. Moyli L.ni olish 4 bosqich (moyni tayyorlash; smolani eritish, L. asosini olish va unga erituvchi qoʻshish; sen-trifugalash va tindirish)dan iborat. Asosan, elektroizolyasion va himoya qoplamalar hosil qilish uchun tunukani boʻyashda (konserva bankasi yasash uchun) ishlatiladi. Smolali laklar — tabiiy yoki sintetik smolalarning uchuvchan erituvchilardagi eritmasi. Smolali L.ning koʻpchiligida erituvchi sifatida spirt ishlatiladi. Hozir sintetik (ayniqsa, vinil) polimerlar va sopolimerlar asosida perxlorvinil, poliefir, poliefirakrilat, poliuretan, epoksid, melaminfor-maldegid va mochevina-formaldegid, divinilatsetilen va kremniyorganik L. koʻplab ishlab chiqarilmoqda. Ular issiq va sovuqqa, kimyoviy taʼsirlarga, agressiv muhitga chidamli boʻlgani uchun samolyotlar, avtomobillar, kimyoviy jihozlar, yogʻoch, rezina, teri, plastmassalar, sintetik gazlamalar, mis simlar, metallar sirtlarini, shisha, keramika va boshqa buyumlarni boʻyash uchun ishlatiladi. Efirotsellyuloza loklar — efir sellyulozasining uchuvchan erituvchilar bilan hosil qilgan eritmasi. Tarkibida smola va plastifika-torlar ham mavjud. Ular, odatda, materiallarga purkaladi; xona temperaturasida tez quriydi. Yogʻoch va metall buyumlar, teri, qogʻoz va gazlamalarni boʻyashda, shuningdek, emal boʻyoqlar tayyorlashda ishlatiladi.

Stalina Qosimova.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Lois Irene Kimsey Marshall** (1873-yil 9-may — 1958-yil 6-yanvar) AQShning 28-vitse-prezidenti Thomas R. Marshallning rafiqasi edi. Erining davrida u 1913-yildan 1921-yilgacha Qoʻshma Shtatlarning ikkinchi xonimi sifatida norasmiy lavozimni egallagan. U erining gubernatorligi davrida (1909 — 1913) Indiana shtatining birinchi xonimi sifatida ham ishlagan.

Biografiyasi
------------

Lois Kimsey was the daughter of William Edward Kimsey and Elizabeth Dale. Lois married Thomas Marshall, 19 years her senior, on October 2, 1895.

 Lois Irene Marshall eri Thomas R. Marshall bilan Vashingtonda
U Vashingtondagi xayriya ishlarida qatnashdi va vaqtini *Diet Kitchen Welfare Center*da kambagʻal bolalarni bepul ovqat bilan taʼminlashda oʻtkazdi. 1917-yilda u yangi tugʻilgan egizaklarning onasi bilan tanishdi, ulardan biri surunkali kasal edi. Bolaning ota-onasi oʻgʻlining ahvolini yetarli darajada davolay olmadi. Lois Marshall Clarence Ignatius Morrison ismli chaqaloq bilan yaqin aloqa oʻrnatdi va uni olib ketishni va davolanishga yordam berishni taklif qildi.

Marshalllar farzand koʻrishga qodir boʻlmagan, ammo ular Morrisonni hech qachon rasman asrab olishmagan, chunki ular ota-onasi tirikligida protseduradan oʻtish jamoatchilikka gʻayrioddiy boʻlib tuyulishiga ishonishgan. Buning oʻrniga ular ota-onasi bilan maxsus kelishuvga erishdilar. Morrison umrining oxirigacha Marshalllar bilan birga yashadi. Muloqotda ular uni Morrison Marshall deb atashgan, lekin shaxsan uni Izzy deb atashgan. Lois uni koʻplab shifokorlarni koʻrishga olib bordi va bor vaqtini uni sogʻligʻiga emizish uchun sarfladi, lekin uning ahvoli yomonlashdi va u 1920-yil fevral oyida, toʻrtinchi tugʻilgan kunidan oldin vafot etdi.

1925-yilda eri vafot etgandan soʻng, Lois Arizona shtatining Phoenix shahriga koʻchib oʻtdi va erining nafaqasi va uning xotiralari savdosi bilan yashadi. U 1958-yil 6-yanvarda Phoenixdagi uyida 84 yoshida vafot etdi. U Indianapolis, Indiana shtatidagi Crown Hill qabristonida erining yoniga dafn qilindi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Our Campaigns - Candidate - Lois Irene Kimsey Marshall". *www.ourcampaigns.com*. Qaraldi: 21-aprel 2020-yil.
2. ↑  „Adopted Child of Vice President Dead". *The Evening Star* (26-fevral 1920-yil). Qaraldi: 17-fevral 2021-yil.
3. ↑  „Thomas R. Marshall - Articles". *North Manchester Historical Society*. Qaraldi: 17-fevral 2021-yil.
4. ↑  Adopted Son of Marshalls is Dead
5. ↑  Death Certificate
**Jura** (turkcha talaffuzi: [dʒuˈɾa] tinglash) Turkiya torli xalq cholgʻu asbobi. Baglama cholgʻu asboblari oilasida eng kichik oʻlchamli (uzunligi 55-60 sm) va eng baland ovozli asbobdir. U mamlakatning deyarli har bir mintaqasida turli oʻlchamlar, sozlash mexanizmlari, oʻynash texnikasi va turli nomlar bilan uchraydi, jumladan dede sazi, parmak cura, uch telli cura, baglama curasi, tanbura curasi, balkan tambura va divan sazi. Oxirgi ikkitasi odatdagi juradan kattaroq, shuningdek, mos ravishda bir-ikki oktava pastroq.

Tuzilishi
---------

Asbob uchta asosiy qismdan iborat: kosasi (tekne), qopqoq (göğüs) va grif (sap). Kosasi tut, qora archa, buka, archa yoki yongʻoq daraxtidan, qopqogʻi archadan, grif esa buka yoki qora archadan yasaladi. Pardalar ip bilan bogʻlangan, bu ularni sozlash imkonini beradi.

Ijro
----

Jura odatda mızrap yoki tezene, olcha poʻstlogʻi yoki plastmassadan yasalgan mediator bilan oʻynaladi, lekin baʼzi hududlarda Shelpe yoki Sherpe deb nomlanuvchi uslubda barmoqlar bilan chalinadi.

Yana qarang
-----------

* Tsuras
* Saz musiqa asbobi
* Buzuki
* Tanbur
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Lokomotiv (maʼnolari).

**Lokomotiv** (lot. loco moveo — joyidan quzgʻataman) — temir izlar (temir yoʻl)da ayrim vagonlar yoki poyezdlarni tortib yurishga muljallangan transport vositasi. Dizel-poyezdlar, turbopoyezdlar, elektrpoyezdlar tarkibiga kiradigan motorli vagonlar hamda avtodrezina va motodrezinalar ham L. vazifasini oʻtaydi. Lekin motorli vagonlar va drezinalarda yoʻlovchilar va yuk tashish uchun oʻrinlar va joylar boʻladi. Umuman temir yoʻldagi barcha tortish vositalari L. hisoblanadi. Dastlabki L. 19-asr boshida Buyuk Britaniyada, keyinchalik (1834) Rossiyada (parovoz) yasalgan va deyarli 1 a. mobaynida temir yoʻlda yagona tortish vositasi hisoblangan. 20-asr boshida parovozlarni ancha takomillashgan teplovoz va elektrovoz siqib chiqara boshladi.

Bajaradigan ishiga qarab, L.lar magistral va sanoat L.lariga bulinadi. Magistral L.lar umumiy foydalaniladigan temir yoʻlda, sanoat L.lari esa zavodlar, konlar, shaxtalar, qurilish maydonlari va boshqalarda ishlatiladi. Magistral L.ning yuk tashiydigan va yoʻlovchi tashiydigan poyezdlarni tortish uchun, manevr qilish (poyezdlar tuzish), vagonlarning oʻrnini almashtirish uchun muljallangan xillari bor. L. ensiz va enli izlarda yurish uchun ham moʻljallab ishlab chiqariladi.

Birlamchi energiya manbai turiga qarab, L. issiklik va elektr L.lariga boʻlinadi. Issiklik L.lari — parovoz, teplovoz, motovoz, gaz-turbovoz. Bularda energiya ishlab chiqaradigan alohida (xususiy) kuch qurilmasi boʻladi. Elektr L.lari kontakli va akkumulya-torli elektrovozlardan iborat. Parovozni bugʻ mashinasi, teplovoz va motovozni inki yonuv dvigatel, gaz-turbovozni gaz turbinasi, elektrovoz va elektr poyezdni elektr dvigateli va akkumulyator harakatlantiradi. Asosiy L.lardan tashqari har xil aralash L.lar ham bor: dizel-elektrovozlar, teplovozlar, kontaktli-akkumulyatorli elektrovozlar va boshqa (bular unchalik keng tarqalmagan). Hozir, asosan, teplovoz va elektrovozlardan foydalaniladi, tezligi 200 km/soatdan oshadigan aviatsiya gaz turbinali turbovozlar (Angliya, Rossiya), magnit va havo yostiqli L. (tezligi 500 km/soat gacha) yaratilgan (Yaponiya), yoqilgʻi elementlar va yadro reaktorlardan foydalanib ishlaydigan energetik qurilmali L. loyihasi ustida ishlar olib borilmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Spiroxetalar** (Spirochaetalos) -bakteriyalar tartibi. Hujayrasining diametri 0,2—10,0, uz. 5—500 mkm, spiral buralgan protoplazmatik silindr va uning devoridan iborat. Sirtdan koʻp qavatli qobiq, yaʼni qin bilan oʻralgan. Silindr bilan qin oʻrtasida bitta yoki bir necha fibrillalar joylashgan. Fibrillalar silindrning 2 uchiga birikkan, oʻrta qismi erkin. Ularning tarkibi va tuzilishi bakteriyalarning xivchinlariga oʻxshash boʻlganidan suzish vazifasini bajarishi mumkin. S. boʻlinish orqali koʻpayadi. Grammanfiy, spora hosil qilmaydi; fakultativ aerob yoki anaerob. 1 oilasi, 8 tartibi maʼlum. Koʻpchilik turlari erkin yashovchi saprofitlar; bir kancha turlari mollyuskalar va termitlarga kommensal yoki hayvonlar va odamda parazitlik qiladi (zaxm, leptospiroz va boshqa kasalliklarni qoʻzgʻatadi).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Lokriy bokiralari** — yunon mifologiyasining qahramonlari.

Troya qoʻlga kiritilgandan keyin Eant Oilid tomonidan sodir etilgan jinoyati uchun (u Kassandra maʼbudasi haykalini uzib olib, zoʻrlagan)ni Iliondagi Afina ibodatxonasiga ruhoniy sifatida yuborilgan bokiralar. Birinchi Lokrian bokirasi **Kleopatra** deb nomlangan (qadimgi yunoncha: *Κλεοπάτρη*).

Lokrian bokirasi Traron burnida ming yil davomida dafn etilgan, maʼbudaning gʻazabini toʻxtatish uchun bokiralarni shuncha vaqtga yuborish kerak edi.

Ular Lokriylarning „yuz oilalar" (eng olijanob oilalar) orasidan saylangan. Strabonning yozishicha, bu yer allaqachon forslar hukmronligi ostida edi.

Manbalar
--------

1. ↑   Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka E VI 20-21
2. ↑   Likofron. Aleksandra 1160
3. ↑   sm. Likofron. Aleksandra 1146 i komm.; Plutarx. Pochemu bojestvo medlit s vozdayaniem 12 (ssilka na Yevforiona)
4. ↑   Polibiy. Vseobщaya istoriya XII 5, 7
5. ↑   Strabon. Geografiya XIII 1, 40 (str.601)

Adabiyotlar
-----------

* Бессмертные рабыни Афины Илионской. // *Видаль-Накэ П.* Чёрный охотник. М.: Ладомир. 2001. С. 213—226.
**Fabiola Arizbet Vargas Curiel** (1975-yil 23-martda tugʻilgan) — Meksikalik futbol murabbiyi va sobiq futbolchi. U Necaxa jamoasining hozirgi menejeri (ayollar). Futbolchi sifatidagi faoliyati davomida u 1994-yildan 2001-yilgacha Meksikani himoya qilgan.

Karyera
-------

### Erta karyera

Fabiola Vargas 1975-yil 23-martda Mexiko shahrida tugʻilgan, u oʻzining ilk yillarini Tepito mahallasida oʻtkazgan, ammo keyinchalik Meksika shtatidagi Coacalcoga koʻchib oʻtgan va u erda basketbol va futbol oʻynashni boshlagan. 17 yoshida u butun vaqtini futbolga bagʻishlashga qaror qildi.

U mahalliy ligalarda oʻynashni boshladi, u yerda uni Meksika futbol federatsiyasining skautlari topib, uni Meksika ayollar milliy futbol jamoasiga qoʻshilishga taklif qilishdi.

### Jamoalardagi faoliyati

1997-yilda u yarim professional Omega Soccer jamoasida oʻynash uchun Kanadaga koʻchib oʻtdi. 

Vargas 2001-yilda boʻgim jarohatidan keyin nafaqaga chiqdi.

### Xalqaro karyera

Vargas 1994-yildan 2001-yilgacha Meksika sharafini himoya qilgan. Bu vaqt ichida u 1994 va 1998-yillardagi KONKAKAF ayollar chempionatida va 2000-yilgi KONKAKAF ayollar oltin kubogida ishtirok etgan.

Menejerlik karyerasi
--------------------

Vargas Guadalajaradagi Futbol murabbiylari milliy maktabida murabbiy sifatida tayyorgarlik koʻrdi. 2003-yilda oʻqishni tugatgandan soʻng, u Guadalajaraning bir nechta havaskor va yarim professional jamoalarida, jumladan Gansos de Etzatlan va Universidad de Guadalajara futbol jamoasida murabbiylik qildi va yordamchi sifatida ishladi.

2017-yilda Vargas Andrea Rodebo tomonidan Tijuananing yangi tashkil etilgan Liga MX Femenilning ayollar boʻlimida menejer yordamchisi sifatida ishlashga taklif qilindi.

2018-yil 5-iyulda Vargas Necaxaning yangi menejeri sifatida eʼlon qilindi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Fabiola Arizbeth Vargas Curiel".  Liga MX Femenil. Qaraldi: 24-avgust 2020-yil.
2. 1 2  „Fabiola Vargas, al Mando Necaxista" (es).  Liga MX Femenil (23-may 2020-yil). Qaraldi: 24-avgust 2020-yil.
3. 1 2  „Rayo de igualdad" (es). *Once Diario* (19-avgust 2020-yil). Qaraldi: 24-avgust 2020-yil.
4. ↑  „¿Y quién es o qué ha hecho Fabiola Vargas?" (es). *Fut Femenil* (6-iyul 2018-yil). Qaraldi: 24-avgust 2020-yil.
5. ↑  „¿Y quién es o qué ha hecho Fabiola Vargas?" (es). *Fut Femenil* (6-iyul 2018-yil). Qaraldi: 24-avgust 2020-yil.
6. ↑  „Rayo de igualdad" (es). *Once Diario* (19-avgust 2020-yil). Qaraldi: 24-avgust 2020-yil.

„Rayo de igualdad".
7. ↑  „¿Y quién es o qué ha hecho Fabiola Vargas?" (es). *Fut Femenil* (6-iyul 2018-yil). Qaraldi: 24-avgust 2020-yil.

„¿Y quién es o qué ha hecho Fabiola Vargas?"
8. ↑  „Fabiola Vargas, una larga carrera dentro del fútbol femenil" (es). *Espartanas MX* (27-mart 2020-yil). Qaraldi: 24-avgust 2020-yil.
9. ↑  „Necaxa presenta a Fabiola Vargas como nueva entrenadora" (es). *ESPN.com.mx* (5-iyul 2018-yil). Qaraldi: 24-avgust 2020-yil.
10. ↑  „Presentan a Fabiola Vargas como nueva DT de Necaxa" (es). *Campeonas.mx* (6-iyul 2018-yil). Qaraldi: 24-avgust 2020-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
Marsyurarning badiiy tasviri.
Marsda Quyosh botishi, Spirit olgan surat.
***Spirit*** (maʼnosi: *Ruh*; rasmiy nomi **Mars Exploration Rover - A**) NASA loyihasi boʻlib, Mars sayyorasini oʻrganuvchi robotdir. 2003-yil 10-iyunida Yerdan uchirilgan, 2004-yil 4-yanvarida Marsga qoʻngan. 2009-yil 1-mayda Mars tuproqlarida tiqilib qolgan, oxirgi signali 2010-yil 22-martda yuborilgan.

Spirit 90 Mars sutkasi (taxminan 92 Yer sutkasi) davomida ishlab, 1 km yurishi rejalashtirilgan edi. Biroq u kutilganidan ancha koʻp va muvaffaqiyatli ishladi (2208 Mars sutkasi, ~2269 Yer sutkasi), 7,73 km yoʻl bosdi.

Spirit tuproqqa tiqilib qolganidan beri undan signallar tobora kam kela boshladi. 2011-yil 24-maygacha NASA xodimlari u bilan aloqani tiklashga harakat qilishdi, bu harakatlar zoe ketdi va ertasi kuni NASA Spirit loyihasi nihoyasiga yetgani haqida xabar qildi.

Spirit ishi vaqtida anchagina foydali maʼlumotlar yigʻildi, jumladan, Marsda qachonlardir suyuq suv boʻlgani aniqlandi.

Yana qarang
-----------

* *Opportunity* marsyurari
* *Curiosity* marsyurari

Manbalar
--------

1. ↑  "Crater was Shaped by Wind and Water, Mars Rover Data Shows", *New York Times*
2. ↑  "NASA Spirit Rover Completes Mission on Mars"[*sayt ishlamaydi*], *NASA*
3. ↑  "NASA Concludes Attempts to Contact Mars Rover Spirit" Wayback Machine saytida arxivlandi (2011-10-11). *NASA*
4. ↑  "NASA to Abandon Mars Spirit Rover", *New York Times*
5. ↑  "Mars Exploration Rover Mission: Press Releases[*sayt ishlamaydi*], *NASA*

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsda ***Mars Exploration Rover*** mavzusiga oid fayllar bor. |

* Marsyurarlar NASA saytida

|  |  |
| --- | --- |
| Saturn | *Astronomiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Giddenit
**Spodumen** (yun. spodumentos — kulga aylangan, spodos — kul) — zanjirli silikatlarning kichik sinfiga, piroksenlar guruhiga mansub mineral. Kimyoviy tarkibi LiAl[Si2O6]. Monoklin singoniyali; 1 — 10 sm, baʼzan 1 m va undan ortiq uzunlikdagi prizmatik kristallar hosil qiladi. Kulrang, sargʻish, yashil, pushti, baʼzan rangeiz boʻladi. Shishasimon yaltiraydi. Tiniq pushti va binafsha rangpushti tusdagilari k u n s i t, zumrad rangyashili giddenit deb ataladi. Qattiqligi 6,5—7; zichligi 3,1—3,2 g/sm³. S. boshqa piroksenlardan nur sindirish koʻrsatkichining kichikligi bilan farqlanadi. Granitli pegmatitlarda kvars, mikroklin, albit, berill, lepidolit, tantalit, baʼzan pollutsitlar bilan birga uchraydi. Tez oʻzgaruvchan boʻlib, evkripit agregatlariga (LiAlSiO4) yoki albit bilan seritsitga aylanadi. Nurash poʻstida gilli minerallar hosil qiladi. S. litiy rudalarining asosiy minerallaridir; kunsit bilan giddenit qimmatbaho toshlar hisoblanadi. Xorijda Madagaskar o. AQSH, Braziliya, Myanma va Afgʻonistonda maʼlum. Oʻzbekistonda Chatqol, Ketmonchi, Lolabuloq, Oltintogʻ, Sulton Uvays togʻlari, Kirqbuloq pegmatitlarida oʻrganilgan. S. xorijda elektr keramikasi ishlab chiqarish.da foydalaniladi. Tiniq, chiroyli rangli turlari bezak toshlar va hatto qimmatbaho toshlar sifatida ham ishlatiladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Fransiya akademiyasi 
**Fransiya akademiyasi** (fransuzcha: *Académie française*) — Fransiya milliy madaniyati, fanining yirik vakillari hamda siyosiy arboblari uyushmasi. 1635-yil kardinal A.J. Rishelye tomonidan tashkil etilgan. 40 aʼzodan iborat doimiy tarkibga ega. Turli davrlarda J.B. Kolber, J. Rasin, P. Kornel, D’Alamber, Volter, Sh. Kondamin, V. Gyugo, L. Paster, A. Frans va boshqa uning aʼzosi bulishgan. Asosiy vazifasi — fransuz tilini takomillashtirish va fransuz tili lugʻatini nashr etishdan iborat. Fransiya instituti tarkibiga kiradi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Split** — Xorvatiyadagi shahar. Adriatika dengizi sohilidagi port. Aholisi 190 ming kishi (1998). Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Atrofidagi shaharlar bilan yirik sanoat tugunini tashkil qiladi. Kemasozlik, sement, kimyo, oziqovqat, toʻqimachilik sanoati korxonalari, GES mavjud. S.da Biologiyaokeanografiya ilmiy tadqiqot instituti, dengiz, arxeologiya va boshqa muzeylar, badiiy galereya bor. Turizm markazi va iqlim kurorti. Qad. Rim meʼmorligi — imperator Diokletian saroyi (taxminan 300 y.) va renessans meʼmorligi yodgorliklaridan ratusha, cherkovlar (11—16-asrlar) saqlangan. S. yakinida Salona antik shahar (mil. av. 2-asr — mil. 4-asr) krldiklari topilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fabula** (lot. fabula — masal, ertak, hikoya) — epik, lirik-epik va baʼzan dramatik asarlarda tasvirlangan voqea va hodisalarning bayoni, hikoya qilinish usuli. Ular mantiqan sababiy-davriy izchillikda bayon qilinadi. F. bayonida ekspozitsiya, tugun, voqealar rivoji, kulminatsiya, yechim bir-biridan farqlanadi. F. syujetdan quyidagi tomonlari bilan ajralib turadi: 1) voqealar bayonining tartibi qahramonlar hayotida boʻlib oʻtganidek emas, balki ayrim oʻrin almashuvlar, baʼzi voqealarni tushirib qoldirish yoki keyin aniqlash tarzida amalga oshiriladi. Masalan, Ch. Aitmatoviing "Alvido, Gulsari" asarida shunday; 2) voqealar bayonining subʼyekga hadeb oʻzini namoyon qilavermaydigan (Balzak, "Gorio ota") yoki oʻzining emotsional kayfiyatlarini oshkora ifodalaydigan (Gyugo, "Kulib turuvchi kishi") muallifgina emas, balki tasvirlanayotgan voqealar guvohi boʻlgan hikoyachi (Mann, "Doktor Faustus") yoki asardagi biror qahramon (Xeminguey, "Alvido, qurol") boʻlishi ham mumkin; 3) voqealar bayonining motivi asarda esdalik xotira sifatida (Ayniy, "Esdaliklar"), kundalik shaklida, maktub shaklida (Gyote, "Yosh Verterning iztiroblari"), yilnoma tarzida (Saltikov-Shchedrin, "Bir shahar tarixi") va boshqa boʻlishi mumkin.

F. bilan syujetning farqi baʼzi asarlarda yaqqol va ravshan koʻrinishi, baʼzan esa kamroq sezilishi ham mumkin. F. vositalari orqali muallif asarda voqealar rivojini jonlantirishi, qahramonlar xarakteri taxlilini chuqurlashtirishi, nafasni kuchaytirishi mumkin.

Adabiyotshunoslikda F. atroflicha oʻrganilmagan, uni ortiqcha termin, syujet ichidagi tushuncha deb talqin qilish hollari ham uchraydi.

Nodir Ramazonov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Spitak zilzilasi** - 1988-yilning 8-dekabr ertalab Armanistonning togʻli rayonida sodir boʻlgan dahshatli zilzila hisoblanadi. Magnitudasi 7,0 ball, kuchi 9 balldan ortiq boʻlgan. Zilzila oʻchogidan ajralib chiqqan energiya 10" joulga teng boʻlib, yer yuzasida yoriqlar, koʻchki va oʻpirilmalar hosil qilgan. Baʼzi yoriqlarning uzunligi 4—5 kilometrga choʻzilgan. Kuchli seysmik tebranishlar imoratlarni tiklab boʻlmas darajada xonavayron qilgan. Natijada Spitakdan tashqari 20 ga yaqin shahar, 342 ta qishloq juda katta zarar koʻrgan. 170 dan ortiq sanoat korxonalari ishdan chiqqan. Imoratlar tagida 25 ming kishi halok boʻlib, 19 ming kishi jarohat olgan va 514 ming kishi uysiz qolgan. Kommunikatsiya inshootlari buzilgan. 

|  |  |
| --- | --- |
| **Nomi** | Spitak Zailzilasi |
| **Sodir boʻlgan vaqt** | 1988-yil, 8-dekabr, 11:41 |
| **Magnituda** | 7,2 |
| **Gipomarkaz chuqurligi** | 10 km |
| **Jabr koʻrgan mamlakat va region** |  Sovet Ittifoqi SSSR, Andoza:Country data Armenian SSR Armaniston.SSR |
| **Jabr koʻrganlar** | 25 ming kishi halok boʻlgan
514 ming kishi uysiz qolgan |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jordi Fabregat Valmaña** (1961-yil 4-dekabrda tugʻilgan) — ispaniyalik nafaqaga chiqqan futbolchi, himoyachi sifatida oʻynagan va hozirgi murabbiy.

Klub faoliyati
--------------

Tortosa, Tarragona, Kataloniya shahrida tugʻilgan Fabregat, „CD Tortosa" jamosi bilan atigi 16 yoshda, mintaqaviy ligalarda debyut qilgan. Terrassa FC bilan Segunda B divizionida maydonga tushganidan soʻng, u 1982-yil yozida Hércules CF jamoasiga qoʻshildi.

Valensiyalik bilan u 1983-84-yilgi mavsumda La Ligaga koʻtarilib, 33 ta oʻyinda maydonga tushib, 2 ta gol urgan. U 1984-yil 2-sentyabrda „Real Saragosa" ga qarshi safarda 1:0 hisobida g‘alaba qozongan holda oliy ligadagi debyutini o‘tkazdi.

1986-yilning yozida, eng yuqori pogʻonadan tushib ketganidan soʻng, Fabregat uchinchi darajali Kordova klubiga oʻtdi. Andalusiyaliklar safida muntazam maydonga tushganidan soʻng, u keyingi yili Segunda División klubi Xerez CD bilan shartnoma imzoladi va toʻrt yillik faoliyati davomida muntazam ravishda maydonga tushdi.

1991-yilda Fabregat uchinchi divizionda „Yeclano CF"ga qoʻshildi. Oxir-oqibat u 1994-yilda CD San Fernando jamoasi safida nafaqaga chiqdi va oʻzining soʻnggi mavsumini Tercera Divizionida oʻynadi.

Murabbiylik faoliyati
---------------------

1997-yilda Fabregat oʻzining birinchi klubi „Tortosa" jamoasiga qaytdi, hozirda murabbiy sifatida faoliyat olib boradi. 2009-yil 29-yanvarda Portuense Racing Club boshqaruviga tayinlangunga qadar u keyinchalik CF La Senia, AD Mar Menor-San Xaver va CF Amposta klublarini boshqargan.

Fabregat quyi ligaga jamoasini tushib qolishdan saqlab qocha olmagach, ishdan boʻshatildi va 9-oktyabr kuni UE Rapitenca klubiga qoʻshildi. 2010-yilning noyabrida u Ampostaga qaytdi va klubni toʻrtinchi marta tashkil qilgandan soʻng, 2012-yil 1-avgustda „UB Conquense" murabbiyi etib tayinlandi. 2022-yilning 14-yanvarida u O‘zbekiston Super ligasining „Surxon Termiz" klubi bilan shartnoma imzolaydi va chempionat oldidan jamoani mavsumga tayyorlaydi. Yangi mavsum oldidan kerakli murabbiylik litseziyasi yoʻqligi sababli oʻz oʻrnini, vatandoshi Angel Lopez Perezga bosh murabbiylik lavozimini boʻshatib beradi.

Manbalar
--------

1. ↑  0-1: Campanada del Hércules (0-1: A strike from Hércules); El Mundo Deportivo, 3 September 1984 (ispancha)
2. ↑  Jordi Fabregat será el nuevo técnico del Racing Portuense (Jordi Fabregat will be the new manager of Racing Portuense); Diario de Cádiz, 29 January 2009 (ispancha)
3. ↑  Fabregat, nou tècnic de la Rapitenca (Fabregat, new manager of Rapitenca) Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-11-09). ; Diari Més, 9 October 2009 (katalancha)
4. ↑  Àngel Garcia plega i el relleva Jordi Fabregat (Àngel Garcia resigns and Jordi Fabregat replaces him); L’Esportiu, 24 November 2010 (katalancha)
5. ↑  Jordi Fabregat será el nuevo entrenador de la U. B. Conquense (Jordi Fabregat will be the new manager of U. B. Conquense); Cuenca News, 1 August 2012 (ispancha)
6. ↑
7. ↑
8. ↑

Havolalar
---------

* Jordi Fabregat at BDFutbol
* Jordi Fabregat manager profile at BDFutbol
* Jordi Fabregat coach profile at Soccerway
**Jorjone** (Giorqione; asli Jorjo Barbarelli da Kastelfranko, Barbarelli da Castelfranco, 1476 yoki 1477, Kastelfranko — 1510, Venetsiya) — italiyalik rassom, Venetsiya maktabi namoyandasi; Yuksak Uygʻonish davri asoschilaridan. Tabiat, inson va hayotga muhabbatni koʻtarinki ruhdagi rang-tasvir asarlarida ifodalagan J. ijodida tasviriy butunlikka, shaffof nursoya, boʻyoq surtmalari vositasida inson qiyofasini tabiat (manzara) bilan uygʻunlashuviga erishgan. Diniy mavzudagi ("Choʻponlarning sigʻinishi" va b.) asarlar bilan bir qatorda muhim ahamiyatga ega boʻlgan dunyoviy mazmundagi (asosan afsonalar asosida) asarlar ham yaratgan: "Yudif" (taxminan 1502), "Uch faylasuf", "Uyqudagi Venera" va b. J.ning badiiy merosi zamondoshlari tomonidan keng eʼtirof etilgan, shogirdlari (Titsian va b.) tomonidan rivojlantirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Moʻminov Kodir** (1947.14.10, Toshkent) — raqqos, baletmeyster. Oʻzbekiston xalq artisti (1997). Oʻzbek xoreografiya bilim yurtini (1969), Moskva teatr sanʼati institutini (1979) tugatgan. 1969—70 yillar Navoiy teatrida raqqosbaleron, 1971—75 yillar "Shodlik" ansamblida yakkaxonraqqos, 1979—89 yillar badiiy rahbar, bosh baletmeyster, 1994-yildan Oʻzbekiston davlat ashula va raqs ansamblida badiiy rahbar, bosh baletmeyster. M. rake usuli va tasviriy vositalarining anikligi, ijro etilayotgan raqs maz-munini tomoshabinga osonlik bilan yetkaza bilish qobiliyati bilan ajralib turadi. Raqqos sifatida "Choʻpon", "Andijoncha", "Lagan", "Soʻnmas dovyurak", "Xorazmcha", "Dashnobod", "Baliqchi va baliqcha", "Doʻstlik", "Tohir va Zuhra" (D. Jabborova bilan) kabi raqslarni ijro etgan. "Sayil", "Katta oʻyin", "Soqiynomai savti kalon", "Qashqarchai moʻgʻulchai dugoh", "Oʻzbekiston vatanim mening", "Zarafshon vohasi raqslari", "Buxoro naqshlari" kabi raqs-syuitalar, "Dilxiroj", "Gulla-yashna hur Oʻzbekiston", "Zilola", "Norim-norim", "Andijon polkasi", "Baxtiyor yoshligim" va boshqa raqslarni sahnalashtirgan. M. hakida "Mardimaydon" (1990) filmi suratga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kod** (frans. code, lot. codex — qonunlar majmui) — 1) turli axborotlarni ifodalovchi shartli belgilar (timsollar) tizimi. Kod belgilarining biror maʼnoni anglatgan tugal ketmaketligi soʻz deyiladi. Kod soʻzlarida foydalaniladigan turli timsollar soni uning a s o s i deyiladi. K.ni yozma tarzda ifodalash uchun koʻpgina raqamlar, sonlar (mas, 0; 1; …57; 927 va boshqalar), maxsus belgilar [mas, " — "(tire), ". "(nuqta) va ularning „omixta"lari] ishlatiladi (qarang Morze alifbosi, Telegraf kodi); 2) raqamli hisoblash mashinalari (RHM) da programmalar (dasturlar) tayyorlash uchun qoʻllaniladigan shartli belgilar tizimi. RHM da koʻpincha ikkilik pozitsion K. va ularga keltiriladigan K. qoʻllaniladi. RHM da arifmetik amallarni bajarishda algoritmlarni soddalashtirish uchun toʻgʻri, teskari, qoʻshimcha K.lardan foydalaniladi. Toʻgʻri K. odatda, sonlarni RHM ning xotira qurilmasida saqlashda, teskari va qoʻshimcha K.lar esa sonlar ustida arifmetik va boshqa amallarni bajarishda ishlatiladi; 3) telemexanikad a — maʼlumotlarni aloqa kanali orqali uzatish uchun moʻljallangan signallar tizimi; bunda radio xalaqitlarga turgʻunlikni taʼminlash uchun korretsiyalovchi (tuzatuvchi) K.lar tuziladi. K.ning ayrim elementlarini ifodalash va uzatish uchun amplitudasi, chastotasi, fazasi va boshqa alomatlari turlicha boʻlgan signallar qoʻllaniladi; 4)astronomiyada — kometalar, yangi va oʻrta yangi yulduzlar kashf qilinganligi, sayyoralarda noyob hodisalar koʻzatilganligi va boshqa haqida rasadxonalar va astronomik telegrammalar xalqaro markaziy byurosi orasida oʻzaro telegraf axborotlari almashishda qoʻllaniladigan soʻz va raqamlar tizimi. Shakli Xalqaro astronomiya ittifoqi, KOSPAR (Ilmiy uyushmalar xalqaro kengashi) va boshqa xalqaro ilmiy tashkilotlar tomonidan belgilanadigan K. va axborot-bibliografik K.dan foydalaniladi. Sunʼiy kosmik obʼyektlarni kuzatish st-yalarining ishini uyushtirish uchun maxsus K. tuziladi; 5) harbiy K. — harbiy mazmundagi maxfiy maʼlumotlarni yashirin uzatish uchun qoʻllaniladigan shartli belgilar tizimi. Shartli belgilar shtablar tomonidan tuzilishi va raqamli, harfli va boshqa maxsus belgili boʻlishi mumkin. Umumiy qoʻshin K.lari va maxsus (bir qoʻshin turi yoki qurolli kuchlar xili, mas, aviatsiya, harbiy havo kuchlari, artilleriya va x.k.) Klar boʻladi. Maʼlum qisqa vaqt uchun yoki jang va operatsiya vaqtlari uchun tuzilgan soʻzlashuv qamda radiosignal jadvallari eng va sodda harbiy K. hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kodomo** (yaponcha 子供, „yoshbola") — 10-11 yoshgacha boʻlgan bolalarga moʻljallangan anime va manga meta-janri. Bu janr eng qadimiylaridan biridir, chunki, birinchi anime bolalar tomoshabinlari uchun maxsus yaratilgan. Janrning oʻziga xos xususiyati uning „bolaligi", soddalashtirilgan gʻoyaviy mazmuni yoki uning yoʻqligi, xarakterli naqshdir. Kodomo-anime odatda fanservisni yoki zoʻravonlikni oʻz ichiga olmaydi.

Baʼzan, kodomo-anime uslubi va serialning tuzilishi boʻyicha, har qanday animedan koʻra Yevropa yoki Amerika animatsiyasiga yaqinroqdir. Shunga qaramay, Yaponiyada yaratilgan ushbu turdagi barcha seriallar oʻziga xos anime hisoblanadi.

Kodomo-manga, *CoroCoro Comic* kabi jurnallarda ham nashr etiladi. Ommabop kodomo-manga, xuddi oʻsmirlar mangasi kabi, koʻpincha anime va boshqa mahsulotlar uchun asos boʻladi.

Janrning oʻzi mavjudligiga qaramay, syodzyo yosh tomoshabinlar (asosan qizlar) orasida ham mashhur.

Koreya
------

Manhvaning shunga oʻxshash kodomo janri — myollan manhva.

Manbalar
--------

1. ↑  Ivanov, Boris*. Yapon animatsiyasiga kirish*. Kinematografiyani rivojlantirish jamg‘armasi — 184—185 bet. ISBN 5-901631-01-3.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Anime va manga |
| --- |
|  |
| 
* Vikiiqtibosdagi „Anime"
* Logotip VikiomborVikiombordagi "**Anime**" va "**Manga**"
 | 
 |
|  |
| Anime | 
* Tarix
* Sanoat
* OVA
* ONA
* Musiqa
* Fansub
 |
|  |
| Manga | 
* Tarix
* Dodzinsi
* Mangaka
* Ranobe
* Skanleyt
 |
|  |
| Maqsadli auditoriya boʻyicha | 
* Kodomo
* Syodzyo
* Dzyosey
* Syonen
* Seynen
 |
|  |
| Muayyan mavzu boʻyicha | 
* Spokon
* Tokusatsu
* Sentay
* Maxo-syodzyo
* Etti
* Mexa
* Garem
* Xentay (lolikon, syotakon, eroguro, futanari, tentakli)
* Yuri
* Yaoy
* Syonen-ay
* Bara
 |
|  |
| Oʻyinlar | 
* Eroge (BL-o'yini
* Otome-o'yini)
* Vizual roman
 |
|  |
| Madaniyat | 
* Kospley
* AMV
* Anime-festival
* Moe
* Fanservis
* Atamalar va tushunchalar
* Dodzin
 |
|  |
| 
**Anime va manga haqidagi portal** |

 |
**Kodima** (ukraincha: *Кодима*) — Ukrainaning Odessa va Nikolaev viloyatlaridagi daryo, Janubiy Bugning oʻng irmogʻi. U Nikolaev viloyatining Pervomaysk shahridagi Janubiy Bugga oqadi.

Geografiyasi
------------

Daryo boʻyida Krivoye Ozero qishlogʻi, Nikolaev viloyatining Pervomaysk shaharlari, Odessa viloyatidagi Balta va Kodima joylashgan.

Etimologiya
-----------

Daryoning nomi, ehtimol, Udmurt *kud* „botqoqlik", „botqoqli hududdan oqib oʻtadigan daryo" dan kelib chiqqan. Bu nom Fin-Ugr xalqlarini oʻz ichiga olgan koʻchmanchi qabilalar tomonidan keltirilishi mumkin edi. Boshqa versiyaga koʻra, bu nom Oltoydan koʻchmanchilar tomonidan olib kelingan va moʻgʻul *xotini* „ayol, malika" dan keladi.

Tarixi
------

Ilgari u yuk tashish faoliyati uchun ishlatilgan. Krivoe Ozero qishlogʻida Kodima daryosining tubidan 3 va undan ortiq metr uzunlikdagi eman qoziqlari koʻtarilgan, bu esa iskala mavjudligidan dalolat beradi.

1693−yil 27-oktyabrda oʻng qirgʻoq polkovniklari Semyon Paliy, Andrey Abazin, polkovnik Ivan Mirovich Pereyaslav va ot ovchi Pashkovskiy boshchiligidagi qozoq qoʻshinlari Kodimada Kievga yurish qilgan va noʻgʻay tatarlarini magʻlub etganlar.

1738−yil 11-iyulda turk — tatar qoʻshinlari Kodimda feldmarshal Munnix qoʻshinlari tomonidan magʻlubiyatga uchradilar.

1764−1767-yillarda daryo boʻyida Golta (30-uy), Egri koʻl (40-uy), Yasenovo (20-uy), Goʻlma (300-uy) qishloqlari allaqachon mavjud edi.

19-asrda daryo Podolsk va Xerson viloyatlari oʻrtasidagi chegara boʻlib xizmat qilgan.

Manbalar
--------

Adabiyot
--------

* Kodyma (polsk.) v Geograficheskom slovare Tsarstva Polskogo i drugix stran slavyanskix, tom IV (Kęs — Kutno) ot 1883 goda
* Vodnie resursi i kachestvo rechnix vod basseyna Yujnogo Buga // Pod red. *V.&nbsp;K.&nbsp;Xilchevskogo* — K.: Nika-sentr, 2009. — 184 s. (ukr).
* Resursi poverxnostnix vod SSSR. Opisanie rek i ozyor i raschyoti osnovnix xarakteristik ix rejima. — T. 6. Ukraina i Moldaviya. Vip. 1. Zapadnaya Ukraina i Moldaviya (bez basseyna r. Dnestra). — L. Gidrometeoizdat, 1978. — s. 152—154.
	+ Resursi poverxnostnix vod SSSR: Gidrologicheskaya izuchennost. T. 6. Ukraina i Moldaviya. Vip. 1. Zapadnaya Ukraina i Moldaviya / pod red. B. M. Shteyngolsa. — L.: Gidrometeoizdat, 1964. — 245 c
Fransuzlardan kelib chiqqan **mavrikiyliklar (**fransuzcha: *Mauriciens français*) — ajdodlari Mavrikiy oroliga Fransiya uning ustidan mustamlaka hukmronligini oʻrnatgan davrda kelgan mavrikiyaliklar. Bunday etnik guruh vakillari odatda **franko-mavrikiyliklar** deb ataladi (fransuzcha: *Franco-Mauriciens*).

Kelib chiqishi
--------------

Birinchi fransuz koʻchmanchilari Mavrikiyga (keyinroq Ile-de-Frans) 1722-yilda, Gollandiyaning orolni mustamlaka qilishga boʻlgan ilk urinishlari muvaffaqiyatsizlikka uchraganidan soʻng va orol yana kimsasiz boʻlib qolganidan keyin kelishgan. Ular 1810-yilda inglizlar bosqiniga qadar orolda hukmronlik qilganlar. Fransuzlarning taslim boʻlish shartlari koʻchmanchilarga keyingi 158-yil davomida Britaniya hukmronligi ostida fransuz tilida soʻzlashuvchi alohida etnik guruh sifatida yashashga imkon berdi va bu holat Mavrikiy mustaqilligiga qadar davom etdi. 1920-yilga kelib, oroldagi fransuz-mavrikiyliklar soni 375 000 kishidan 70 000-80 000 nafarini tashkil qilgan, bu umumiy aholi sonining 20 %ga toʻgʻri kelgan.

Franko-mavrikiyliklarning hammasining ham ajdodlari sof fransuzlar boʻlmagan, ularning koʻpchiligi Mavrikiyga joylashib, franko-mavrikiy hamjamiyatiga kirgan yoki kreollar (ranglilar) bilan turmush qurgan ingliz yoki yevropalik ajdodlarga ega. Ayni vaqtda orolda taxminan 15-20 000 franko-mavrikiyliklar yashaydi. Fransuz nasl-nasabi *gens de couleur* (rangli) jamoasida ham uchraydi, ularning koʻpchiligi asosan fransuz ajdodlarga ega — yana 30 000 kishining fransuz ajdodlari yetarlicha koʻp boʻlgan. Afro-kreollar jamoasidagi odamlar aksariyati ajdodlari qullikdan kelgan fransuzlar boʻlishgan.

Demografik omillar
------------------

Franko-mavrikiyliklar Mavrikiy aholisining 2 %ni tashkil etadi va mamlakatdagi koʻplab yirik korxonalar hamda kompaniyalarga egalik qiladi.

Franko-mavrikiyliklarning aksariyati rim-katoliklardir.

Galereya
--------

* Pol Raymond BerangerPol Raymond Beranger
* Jan-Mari Gustav Le KlesioJan-Mari Gustav Le Klesio

Yana qarang
-----------

* Jan-Mari Gustav Leklezio
* Indo-mavrikiyliklar
* Afro-mavrikiyliklar
* Mavrikiy kreollari tili

Manbalar
--------
**Jur-Jur** (qrim tatarcha: , ukraincha: *Джур-Джур*) - Qrimning eng toʻla suvli sharsharasi. Alushta viloyati hududida, Generalskiy qishlogʻi yaqinida, Xapxal darasida joylashgan, Ulu-uzen suvlarining ta'siri natijasida hosil boʻlgan. Dengiz sathidan 468 m balandlikda joylashgan. Ulu-Uzen daryosi yuz metr balandlikdan uch kaskad boʻylab pastga tushadi. Balandligi 15 metr boʻlgan ohaktosh toʻsigʻidan, keng besh metrli oqimda suv chuqur chuqurga tushib, daryo oʻzanidan tezda oqadi.Jur-Jur - Qrimdagi eng kuchli sharshara: uning oʻrtacha suv oqimi sekundiga 270 litrni tashkil qiladi. Yilning eng quruq davrida ham qurib ketmaydi.

Nomining kelib chiqishi
-----------------------

Sharsharaning nomi "Shovurlangan", suv oqimi tovushi deb nomlangan. Bir versiyaga koʻra, bu nom armancha: *Ջուր-Ջուր*(so'zma-so'z - "suv-suv"), yoki eronchadan "Jur" - oqayotgan suvning shovqini.

Sharshara atrofi
----------------

 Dzhur-Jur sharsharasi
Xapxal darasi va Jur-Jur sharsharasi 1974-yilda tashkil etilgan, umumiy maydoni 250 gektar boʻlgan respublika ahamiyatiga ega Xapxal gidrologik qoʻriqxonasining bir qismidir.

Goʻzal hududda joylashgan Generalskoe qishlogʻining orqasida ulugʻvor togʻlar amfiteatr kabi koʻtariladi: shimoli-sharqda Karabi-yayla, shimoli-gʻarbda Demerji-yayla va ular orasida Tirke togʻining choʻqqisi ulkan koʻprik yonida joylashgan. Tirka yaqinida oʻrmon bilan qoplangan goʻzal Xapxal darasi joylashgan. Generalskiydan daraga oʻrmon yoʻli boʻylab yetib borsa boʻladi.

Agar siz sharsharadan daryo boʻylab taxminan bir kilometrga koʻtarilsangiz, tezkor oqimlarning goʻzal panoramasi ochiladi. Yaqin atrofda uzunligi 750 metr boʻlgan Jur-Jur gʻori joylashgan. Gʻor shoxli va qoraqayin oʻsadigan oʻrmon bilan oʻralgan, shuningdek, eman, joʻka, findiq va dogʻ daraxti, ikki asrlik oʻrmonning eman va Qrim qaragʻaylari oʻsadigan joylari bor.

Havolalar
---------

1. 1 2  *Ена В. Г.* Заповедные ландшафты Крыма, Симферополь «Таврия», 1989, с. 83
2. ↑  „Все о Крыме. Стр. 287" (ru). *books.google.ru*. 5-yanvar 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-fevral 2020-yil.

 // «Каравелла», 1998.
3. ↑  Моисей Яковлевич Олинский*. Крым; путеводитель*, Крым, 1966 — 150 bet.
4. ↑  „Примечательные природные ландшафты СССР и их охрана. Стр. 90" (ru). *books.google.ru*. 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-fevral 2020-yil.

 // Лев Константинович Шапошников. Наука, 1967.
5. ↑  Исиков В. П. Литвинов П. А. Литвинова Г. Б. Атлас достопримечательностей Крыма (издание второе, дополненное) Судак, Сталкер 2008 464 с. ISBN 966-572-806-7, стр 178
6. ↑  Ахаев А. Н. «Имена Крыма (Этимологический словарь топонимов Крыма)»: Джур-Джур иран. джур — журчание бегущей воды. Джурла иран. джурла — бегущая вода

Adabiyotlar
-----------

* Ена В. Г.*. Заповедные ландшафты Крыма*. Симферополь: Таврия, 1989.
* Крюкова И. В.*. Ботанические экскурсии по горному Крыму*. Киев: Издательский дом «Стилос», 2005.
* А. А. Прусаков, Е. Д. Козлов*. Крым: Книга рекордов*. Симферополь: СОНАТ, 1999.