recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ruhoniy** — diniy lavozimda xizmat qiluvchi, dinni targʻib etuvchi kishi, din peshvosi. Ruhoniy buddizm, iudaizm, xristianlik, hinduiylik, islom va boshqa dinlarda mavjud. Ruhoniy monoteistik dinlar kelib chiqishi bilan paydo boʻlgan. Kohinlar Ruhoniylarning oʻtmishdoshi hisoblanadi. Ruhoniylarning oliy tabaqasiga xudoning yerdagi noibi (katolitsizmda — Rim papasi) yoki xudoning unda mujassam boʻlishi (lamaizmda — dalaylama, ismoiliylarda — firqa boshligʻi) deb eʼtiqod qilinadi.

Pravoslav cherkovida Ruhoniylar qora Ruhoniylar (monaxlik turmush tarzini qabul qilganlar) va oq Ruhoniylarga boʻlinadi. Rus pravoslav cherkovida Ruhoniylar moddiy jihatdan cherkov qavmlari tomonidan taʼminlanadi. Ular diniy seminariya va akademiyalarda tayyorlanadi.

Islom dini endigina yoyilayotgan davrda davlat va diniy jamoa birbiridan ajralmagani uchun maxsus Ruhoniy boʻlmagan. Maʼmuriy-siyosiy ishlar bilan shugʻullangan kishilar Ruhoniylar vazifasini ham bajargan. Maʼlum vaqt oʻtgandan soʻng Ruhoniylar qatlami vujudga kelgan va tabaqalanish boshlangan. Sunnishikda oliy ruhoniy muftiy hisoblanadi, shialikda oyatulloh, hujjat alislom, shayx ulislom va h.k. Shariat ishlarini boshqaruvchi faqih, qozi, aʼlam va boshqa, dare beruvchi mudarrislar ham Ruhoniylar tabaqasiga kiradi. Oʻzbekistonda islom dini uchun ruhoniy kadrlar Toshkent islom instituti, Mir Arab madrasasi va boshqa turli diniy bilim yurtlarida tayyorlanadi. Ruhoniy jamiyatning maʼnaviy hayotiga muayyan taʼsir koʻrsatadi.

Keyingi paytlarda "Ruhoniy" atamasi islomdan boshqa din arboblariga qoʻllaniladigan boʻldi. Islomda bu soʻz oʻrnini ulamo soʻzi egallagan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Safi**, Asfi — Marokashning gʻarbiy qismidagi shahar. Safi viloyatining maʼmuriy markazi. Aholisi 262,3 ming kishi (1990y.lar oʻrtalari). Atlantika okeani sohilidagi baliq ovlash va savdo porti (chetga fosforit, baliq konservalari, superfosfat chiqariladi). Transport yoʻli orqali Yusufiya, Marrokash va boshqa shaharlar bilan bogʻlangan. Jahonda yirik fosfor kislotasi i.ch. markazlaridan. Baliq konservalash, toʻqimachilik sanoati korxonalari, kema verfi bor. Baliq ovlanadi. Shaharga 11-asrda asos solingan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Safo Muhamedov** (1914.24.6 - Toshkent — 1990.19.3) — rangtasvir ustasi, pedagog. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1971). Toshkent rassomlik bilim yurtini (1938), Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini (1960) tugatgan. 1940-yildan Respublika rassomlik bilim yurtida pedagog; Toshkent politexnika instituti (meʼmorlik fakulteti)da dotsent (1963), professor (1988), 1968-yildan kafedra mudiri. M. asarlarida mexnat axli va ziyolilar, ularning qiyofalari, mexnati va kayfiyatlari jonli hayotiy tasvirlangan: "Eski maktab" (1940), "Mehnat Qahramoni S. Nuriddinov" (1956); "Tunggi sugorish" (1963), "Professor R. Q. Islombekov" (1968), "Alisher Navoiyning sultan Husayn Boyqaro bilan soʻngti uchrashuvi" (1972) va boshqa M. rassomlik sanʼati va haykaltaroshlik sohasidan ilmiy asar, dastur, qoʻllanmalar va uslubiy tavsiyanomalar yozgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Sumalagu
**Sumalagu** (xitoycha: 苏麻喇姑 ; asli sumal, manchu xitoycha: 苏麻喇); 1615 — 1705 yil 24 oktyabr) Qing sulolasining saroy xizmatchisi boʻlgan. U Shunji imperatori davrida imperator Dowager Xiaozjuangning eng ishonchli vakili edi.

Empress Dowager Xiaozhuang uni "Gege "deb atagan, bu unvon faqat imperator malikalariga berilgan.

U Dorgon hukmronligi davrida shahzoda Shizu va uning onasi oʻrtasida xabarchi boʻlgan.

Imperator saroyining iltimosiga koʻra, u iezuit Adam Schall fon Bell tomonidan davolanish uchun imperator Borjigitni inkognito bilan kuzatib bordi.

Sumalagu yosh Kangsi imperatori uning qaramogʻida boʻlganida unga manchu tilini oʻrgatgan. U 1667-69 yillarda Oboyning hokimiyat bazasiga qarshi oʻz kuchini tasdiqlaganida, u Kangxi imperatorining tarafdori edi.

1687 yilda unga Kangsining oʻgʻillaridan biri Yuntaoga qarash mas’uliyati yuklandi.

Maʼlumotnomalar
---------------

1. ↑  „arxiv nusxasi" (Chinese) (27-fevral 2009-yil). 31-oktabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-noyabr 2012-yil.
2. ↑  Lily Xiao Hong Lee, Sue Wiles: *Biographical Dictionary of Chinese Women: v. 1: The Qing Period, 1644-1911*
3. ↑  Lily Xiao Hong Lee, Sue Wiles: *Biographical Dictionary of Chinese Women: v. 1: The Qing Period, 1644-1911*
4. ↑  Lily Xiao Hong Lee, Sue Wiles: *sarlavha=Biographical Dictionary of Chinese Women: v. 1: The Qing Period, 1644-1911*
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Salor (maʼnolari).

**Salor** — Toshkent viloyati Qibray tumanidagi shaharcha (1978-yildan). Tumanning shim.gʻarbida joylashgan. Maydoni 1600 ga. Aholisi 26 ming kishidan ziyod (2004). S.da 18 sanoat korxonasi bor, shuningdek, turli mahsulot beruvchi 151 kichik va oʻrta korxonalar ham mavjud. Bulardan: "Oʻzenergiyataʼminot", "Oʻzenergiyataʼmir", avtotransport birlashmasi, Sharqiy issiqlik izolyasiyasi, Toshkent issiklik elektrostansiyasi, "Rohat" aksiyadorlik jamiyati, Toshkent konserva kombinati, Limonchilik shirkati, Seleksiya tajriba xoʻjaliklari, "Buyuk Turon" xususiy korxonasi, Yalangʻoch gʻisht zavodi, yengil, qurilish sanoati korxonalari ishlab turibdi. "SeroKO" Oʻzbekiston— Koreya, "SMAK" Oʻzbekiston—Rossiya va "Imkon plyus" Oʻzbekiston — Germaniya qoʻshma korxonalari faoliyat koʻrsatadi. 45 savdo, 40 maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchasi mavjud. 5 umumiy taʼlim maktabi, 2 kasb-hunar kolleji, 2 akademik litsey, Toshkent agrar universiteti, Oʻzbekiston gʻoʻza seleksiyasi va urugʻchilik, Oʻsimliklarni himoya qilish ilmiy tadqiqot institutlari, 3 kutubxona, 3 stadion, 1 tennis korti bor. Respublika bolalar ortopediya, poliyemiyelit, Toshkent pediatriya instituti klinik kasalxonalari, viloyat narkologiya markazi, sil kasalliklari kasalxonasi: 2hududiy poliklinika, 2 qishloq vrachlik ambulatoriyasi bor.

S. hududidan Toshkent—May qishlogʻi, Toshkent—Chirchiq avtomagistralari, Xoʻjakent temir yoʻl oʻtadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
ʻʻʻGebjaliyaʼʻʻ — Gruziya oshxonasining (avvalo, megrel oshxonasining) milliy taomidir. Bu yalpiz qoʻshilgan pishloqli ruletlardir.

Ingrediyentlar
--------------

Gebjaliya yangi tuzsiz Imeritiya pishlogʻi yoki yangi suluguni pishlogʻi va yalpizdan tayyorlanadi. Taom tvorog pishlogʻi nadugi (rikottaga oʻxshash) va sut yoki matsonidan tayyorlangan yalpizli sutli sous bilan tortiladi. Baʼzi retseptlarda xacho tvorogi va chinti pishloq ishlatiladi; tarxun, kashnich, sarimsoq, yashil qalampir va hatto, chili qalampirini ham qoʻshish mumkin. Taʼbga koʻra tuz qoʻshiladi.

Tayyorlanishi
-------------

Gebjaliya pishirishning ikkita asosiy yutugʻi bor: birinchidan, koʻp masalliq ketmaydi, ikkinchidan, 15 daqiqaga bormay pishadi.

Yalpiz sovuq suvda yuviladi Barglari yoki poyasining yuqori, mayin qismi, barglari bilan birga pichoqda juda mayda toʻgʻraladi (yoki blenderlanadi). Yalpizning 3/4 qismi taomga, qolgani esa sousga ketadi.

Sut kastryulda yoki soteynikda maksimal 55-60 darajaga qadar isitiladi, shundan soʻng unga pishloq tilimlari qoʻshiladi. Pishloq boʻlaklariga sut quyiladigan, teskari retsepti ham mavjud.

Alangani oshirib, pishloq eritiladi va bitta yaxlit boʻlakka aylanadi. Bu boʻlak chovli bilan patnisga agʻdariladi va yupqa qilib yoyiladi (bu vaqtda ustidan issiq sut quyiladi). Shundan keyin patnisdan sutning ortiqchasi oqib ketadi, yuzaga kelgan pishloq chalpagiga esa yalpiz solinadi. Pishloq chalpak ruletga oʻxshatib oʻraladi va 4-5 smli boʻlaklarga kesib chiqiladi. Boshqa retseptida esa ikkita har xil masalliqli rulet tayyorlanadi (masalan, yalpizli xacho va yalpizli chinti).

Sous uchun toʻgʻralgan yalpizdan qolgani matsoniga qoʻshiladi va gebjaliya boʻlaklari ustiga shu sous quyiladi. Taom sous bilan birga dasturxonga tortiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Блюда грузинской кухни" (ru) (23-sentabr 2020-yil). Qaraldi: 31-yanvar 2021-yil.
2. ↑  „Гебжалия. Рецепт" (ru). *Еда.ру*. Qaraldi: 31-yanvar 2021-yil.
3. ↑  „Гебжалия из сыра с мацони по-грузински" (ru). Qaraldi: 31-yanvar 2021-yil.
4. ↑  *admin.* „Гебжалия (Gebzhalia)" (ru). *Вкусные заметки*. Qaraldi: 31-yanvar 2021-yil.
5. ↑  „Гебжалия. Грузинская закуска из сыра сулугуни" (ru). *Food Voyage* (20-avgust 2015-yil). Qaraldi: 31-yanvar 2021-yil.
6. ↑  „Гебжалия — грузинское сырное блюдо" (ru). *Рецепты "Вкуснятинки"* (13-yanvar 2017-yil). 5-fevral 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-yanvar 2021-yil.
7. ↑  „Гебжалия (нежная закуска родом из менгрелии)" (ru). *www.koolinar.ru*. Qaraldi: 31-yanvar 2021-yil.
**Gul Pocho Ulfat** (1909, Lagʻmon -1977, Kobul) — afgʻon shoiri, yozuvchi, jurnalist va jamoat arbobi. Pashtu (afgʻon) va forsi-kobuliy (dariy) tillarida ijod qilgan. Afgʻon akademiyasi adabiyot boʻlimi mudiri (30-yillar 2-yarmi), prezidenti (1956—62). Sheʼriy ("Afgʻon qoʻshiqleri", 1946; "Saylangan sheʼrlar", 1954 va b.), nasriy ("Tanlangan hikoyalar", 1957 va b.) va adabiyotshunoslikka doir ("Yozuvchilik mahorati", 1961 va b.) koʻplab asarlari nashr qilingan. Ularda adib xalqlar doʻstligini ulugʻlagan. Osiyo-Afrika yozuvchilari Toshkent konferensiyasi (1958)da ishtirok etgan. Uning "Begunoh mahbus", "Hayot sozi", "Ajib inson", "Dono maslahat", "Kelgusi kun", "Ey, zindonchi" kabi hikoyalari, "Men shundayman", "Juldur kiyingan sohibjamol" (1970) va b. sheʼrlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

Manbalar
--------

* Begunoh mahbus (hikoyalar), T. 1963.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Sietldagi Madaniyat kunida koto chalayotgan musiqachilar (2009)
**Madaniyat kuni** (yapon. 文化の日 *Bunka-no xi*) har yili 3-noyabrda nishonlanadigan yapon davlat bayramidir. Bayram 1948-yilda yapon madaniyatini „erkinlik va tinchlik" ruhida rivojlantirishni ragʻbatlantirish maqsadida tashkil etilgan.

Ikkinchi jahon urushigacha bu kun imperator Meydzining tugʻilgan kuni sifatida nishonlangan. 1868-yildan buyon bu bayram *Tencho-setsu* (yap. 天長節) deb nomlanadi. 1912-yilda imperator Meydzi vafotidan soʻng, 3-noyabr 1927-yilgacha vaqtincha dam olish maqomini yoʻqotdi, toki imperator Meydzi tugʻilgan kuni *Meydzi-setsu* nomini oldi (yap 明治節). Urushdan keyingi davrda *Meydzi Setsuning* zamonaviy madaniyat kuni bilan aloqasi yapon rasmiylari tomonidan inkor etiladi.

Bugungi kunda bayram koʻplab badiiy koʻrgazmalar, chiqishlar, paradlarni oʻz ichiga oladi. Masalan, Kanagava prefekturasining Hakone shahrida har yili shu kuni Edo davriga oid kiyim-kechak va liboslar namoyish etiladigan Daimyo festivali (yaponcha: 箱根大名行列 *Hakone daimyō: gyō:retsu*) oʻtkaziladi. Aksariyat yapon muzeylari uchun Madaniyat kuni odatda „ochiq eshiklar kuni" hisoblanadi.

Madaniyat ordenlarini topshirish marosimi Tokio imperator saroyida boʻlib oʻtadi. Har yili sanʼat, fan va taʼlim sohalarining toʻrt mingga yaqin arboblari Yaponiya jamiyatining madaniy rivojlanishiga qoʻshgan hissasi uchun ushbu mukofotlarni oladilar. Bundan tashqari, koʻplab boshqa mukofotlar turli xususiy va jamoat tashkilotlari tomonidan mamlakat boʻylab koʻplab festivallarda taqdim etiladi.

Qiziqarli fakt: statistik maʼlumotlarga koʻra, Madaniyat kuni, odatda, bir kun oldin yoki keyinroq yomgʻirli boʻlsa ham, yilning eng sokin kunlaridan biri boʻlib chiqadi. 1965-yildan 1996-yilgacha Madaniyat kunida faqat uchta yomgʻirli kun boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „ДЕНЬ КУЛЬТУРЫ". — статья на сайте Посольства Японии в России. 18-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-fevral 2010-yil.
2. ↑  „Japanese Autumn Holidays" (en). — статья на сайте GoJapan. 18-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-fevral 2010-yil.
3. ↑  „Culture Day" (en). — статья на сайте Kids Web Japan. 18-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-fevral 2010-yil.

Havolalar
---------

* „День культуры в Японии". — статья на сайте calend.ru.
**Jembatan Cinta** (Sevgi koʻprigi) - Tidung Besar oroli va Tidung Kecil orollarini bogʻlaydigan koʻprikdir. Minglab orollarda „Muhabbat ko‘prigi" nomi bilan mashhur bo‘lgan ko‘prik sayyohlarning eng ko‘p tashrif buyuradigan joylaridan biri hisoblanadi. Ushbu koʻprikning uzunligi taxminan 800 metrni tashkil qiladi. Yogʻochdan yasalgan bu koʻprikdan sayyohlar dengiz suvidagi marjon qoyalari va koʻprik yon tomonlarida suzayotgan chaqqon baliqlar kabi manzaralarni koʻrishlari mumkin. Ertalab yoki kechqurun bu koʻprik quyosh chiqishi yoki botishini koʻrish uchun romantik joyga aylanadi. Bundan tashqari, sakkiz metr balandlikdagi sevgi koʻprigidan dengizga sakrab oʻz jasoratingizni sinab koʻrishingiz mumkin. Odatda Tidung oroliga tashrif buyuruvchilar tomonidan amalga oshiriladigan tadbirlar.

Sevgi koʻprigini kuzatayotganda biz koʻprikning juda baland qismini topamiz, dengiz sathidan taxminan sakkiz metr balandlikda, dengiz tubi taxminan toʻrt-besh metr, toza suv sharoitlari va nisbatan tinch okean oqimlari. Afsonalar haqida gapiradigan boʻlsak, bu sevgi koʻprigidan sakrab chiqqan har bir sayyoh oʻzining haqiqiy sevgisini tezda topishiga ishonishadi.

Kirish
------

Ushbu koʻprik Tidung orolida joylashgan boʻlib, unga Jakarta ning Muara Angke shahridan taxminan 2-3 soatda borish mumkin. Kemaning Tidung oroliga borish jadvali taxminan 07.00 WIB. Chunki suvda sayohat qilish, odatda dam olish mavsumida sodir boʻladigan sayyohlik joylariga boradigan quruqlikdagi yoʻllarda yuzaga keladigan tirbandliklardan zerikmaysiz. Bundan tashqari, barcha bu goʻzallikdan bahramand boʻlish uchun talab qilinadigan xarajatlar unchalik katta emas, shuning uchun Tidung oroliga tashrif buyurish uchun uzoq vaqt tejashingiz shart emas. Tidung oroliga qayiqda borish narxi bir kishi uchun 35 000 IDR.

Izohlar
-------

1."Tidung oroli ming orollari". 2014 yil 31 mart.

2."Tidung oroli haqida". 2014 yil 31 mart

Havolalar
---------

• Sevgi koʻprigi

• Tidung oroli koʻprigi Arxivlangan 2014-03-31 Wayback Machine -da .
Jem Uzan
--------

Jem Jengiz Uzan (1960-yil 26-dekabrda tugʻilgan; Istanbul) — turkiyalik tadbirkor, siyosatchi va sobiq "Yoshlar partiyasi"ning raisi.U Star gazetasi, Star TV va Kral TVning sobiq egasi.U 2004-yilda "Omonat Depozitlarni Sug'urtalash Jamg'armasi" (TMSF) tomonidan oilaviy biznesi musodara qilinmaguncha, u otasi Kamol Uzan va ukasi Xoqon Uzan bilan birga Turkiyaning iqtisodiy jihatdan kuchli oilalaridan birining a'zosi bo'lgan.Turkiyaning birinchi xususiy televideniyesi Star TVga asos solgan Jem Uzan,2002-yilda"Yoshlar partiyasi"ni tuzib siyosatga kirdi.2002-yil 23-avgustda bo‘lib o‘tgan "Yoshlar partiyasi"ning navbatdan tashqari uchinchi qurultoyida partiya raisi etib saylandi."Yoshlar partiyasi" 2002-yilgi Turkiya umumiy saylovlarida 7,25%, 2007-yilgi umumiy saylovlarda esa 3,03% ovoz olgan.Ergenekon ayblovida Shener Eruygurni harbiy to’ntarishga undaganlikda ayblangan Jem Uzan, siyosiy boshpana so’rovini qabul qilgan Fransiyada yashamoqda.2020-yil 2-iyul kuni Anqarada boʻlib oʻtgan "Yoshlar partiyasi"ning 5-navbatdagi qurultoyida telekonferensiya orqali ishtirok etib, yangi rais Murat Hakan Uzan ekanligini eʼlon qildi.

Hayoti
------

Bosniyalik oiladan chiqqan Jem Uzan 1960-yil 26-dekabrda Istanbulda tadbirkor Kamol Uzan va Melahat Uzanning farzandi boʻlib tugʻilgan.Uning Xoqon Uzan degan ukasi bor. Jem Uzan o‘rta ta’limni Istanbul nemis litseyida tamomlagan va AQShning Pepperdine universitetida biznes boshqaruvi bo‘yicha bakalavr darajasini olgan.

Ish hayoti
----------

Vizual va audio mediada birinchi xususiy (Star TV), birinchi ko'ngilochar (Teleon TV), birinchi musiqa (Kral TV), birinchi turk kinosi (Yeşilçam TV) va birinchi turk seriali (Dizi TV) telekanallari,birinchi raqamli eshittirish platformasini (Star Digital) birinchi xususiy (Super FM), birinchi arabesk musiqa eshittirishini (Kral FM), birinchi xorijiy musiqa eshittirishini (Metro FM) va birinchi sekin musiqa eshittirishini (Joy FM),radiostansiyalari bilan birinchi raqamli eshittirish platformasini tashkil etish orqali muhim ishlarni amalga oshirdi. Mobil aloqa sohasida Telsim kompaniyasi bilan birga GPRS, MMS, WAP, MVS, Suhbatlash kabi xizmatlarni Turkiyada birinchi bo'lib yaratdi.Unga tegishli bo'lgan "Star" gazetasi Turkiyaning eng ko'p tirajli gazetasi bo'ldi.Uzan oilasiga qarashli Chukurova va Kepez Elektrikdagi konsessiya shartnomalari 2003-yil iyun oyida bekor qilgan, 2003-yil 3-iyulda esa "Imar Bank"i va"Adabank" musodara qilingan.2004-yilning fevral oyida "Imar Bank"ning tekshirish ishlari olib borilayotganda, Omonatlarni sug'urtalash jamg'armasi (TMSF) tomonidan Uzanlarning 219 ta kompaniyasini musodara qilishgan.2008-yilda unga qarshi "Imar Bankasi" tergovi doirasida firibgarlik va o'zlashtirish aybi bilan da'vo qo'zg'atilgan. 2013-yil 29-mart kuni Istanbul 8-Jinoyat ishlari bo‘yicha sudining qaroriga ko‘ra, Jem Uzan "bankning jami 1 milliard 468 million 240 ming 378 lirasini firibgarlik yo‘li bilan o‘ziga va boshqa Uzan oilasi a’zolariga ustalik bilan o‘tkazib berishda ayblanib,18 yil, 5 oy va 20 kunlik qamoq jazosiga hukm qilindi. Oliy sud qamoq jazosini o‘z kuchida qoldirdi. Ijro qonuniga ko'ra, uning jazo muddati 9 yil 2 oy etib belgilandi.
"JEMINAY" (Gemmi) — ikki oʻrinli kosmik kemalar nomi (AQSH). Yer atrofidagi orbitada uchirishga moʻljallangan. Ogʻirligi 3,2 t dan 3,8 t gacha. "J." germetik kapsula (qoʻnish apparati), kabina, asboblar boʻlmasi va tormozlash dvigatelidan iborat. Kapsulaning diametri 2,25 m, uz. 5,70 m. Kabina hajmi 2,33 m3. Orbitada boshqa apparatlarga yaqinlashish tizimi ham bor. Astronavtlarning 14 kun yashay olishiga moʻljallangan. Bortidagi apparatlar issiqlik elementlari vositasida energiya bilan taʼminlanadi. "J." faqat suvga qoʻndiriladi. "J."da oʻtkazilgan asosiy tadqiqotlardan biri shuki, dunyoda ikkinchi marta (kosmonavt A. A. Leonovdyan keyin) ochiq kosmosga chiqish masalasi tekshirib koʻrildi ("J-4", E. Uayt). 1965 y. 23 martdan 1966 y. 11 noyabrgacha boʻlgan vaqt mobaynida 10 ta "J." uchirilgan, ularda 16 astronavt parvoz qilgan, ulardan 5 kishi (E. Uayt, Yu. Sernan, M. Kollinz, R. Gordon, E. Oldrin) parvoz paytida kemadan tashqariga chiqib, ochiq kosmosga chiqishga doir masalalarni tekshirib koʻrdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Jelezinka tumani** — Pavlodar viloyatining tarkibidagi tuman. Jelezinka tumani 1938-yili tashkil topdi. Tuman markazi — Jelezinka qishlogʻi, viloyat markazigacha oraliq masofa (Pavlodar shahrigacha) 188 kilometr.

Geografiyasi
------------

Tuman hududi 7,6 ming km². Shimolida Omsk viloyati bilan, shimoliy-gʻarbida — Novosibirsk viloyati bilan, janubida — Qashir tumani bilan chegaradosh, sharqida — Irtish tumani bilan, ularni Irtish daryosi ajtarib turadi.

Iqlimi
------

Tuman iqlimi jiddiy kontinentalli, bahor va yoz oylarida qurgʻoqchilik boʻladi, yogʻingarchilk asosan yoz oylarining oʻrtasida boʻladi, yozda havo harorati juda issiq, qish oylarida esa qahraton sovuq boʻladi, yil boʻyi shamol esib turadi. Yanvar oyining oʻrtacha harorati −18º −19 °C, iyul oyida — +19º +20 °C boʻladi. Yogʻingarchilikning yillik oʻrtacha miqdori — 275,5 mm, ayrim paytda 300 mm-ga etadi.

Aholisi
-------

1999-yili tuman aholsi — 26,3 ming kishini, 2012-yili — 17,19 ming kishini tashkil qildi. Tuman aholisining oʻratacha zichligi 1999-yili 1 km² 3,45 kishidan, 2012-yili esa 2,23 kishidan toʻgʻri keldi.
Tuman aholisining milliy tarkibi (1-yanvar 2012-yil)

* ruslar — 7 937 kishi (46,15 %)
* qozoqlar—6 965 kishi (40,5 %)
* ukrainlar— 640 kishi (3,72 %)
* olmonlar — 946 kishi (5,5 %)
* tatarlar — 254 kishi (0,15 %)
* beloruslar — 143 kishi (0,83 %)
* boshqalar — 312 kishi (1,81 %)
* Umumiy— 17 197 kishi (100,00 %)

Tarixi
------

RSFSR AKJO 1953-yilgi 31-yanvardagi farmoniga binoan Maksim-Gorkiy tumanini kengaytirish natijasida Urlitoʻbeli tumani tashkil topdi.
Tuman Oliy Kengash Prezidiumining 1963-yilgi 2-yanvardagi farmoni bilan parchalangan Urlitoʻbeli tumanidan qoʻshib olingan 10 ta qishloq evaziga tashkil topgan.

Ijtimoiy soha
-------------

### Bilim

Tumanda 36 ta bilim beruvchi maktablar va 2 kasbiy litsey-maktabi bor.

### Tibbiyot

Tumanda 2 ta kasalxona va 7 shifokorlik ambulatoriya-shifoxona mahkamalari bor, undagi shifokorlar va oʻrta maxsus tibbiyot hodimlari soni 24 va 108 kishi.

### Madaniyat

Tumanda 16 kutubxona, 9 klublar faoliyat yuritmoqda.
1935-yildan boshlab tumanda gazeta chiqariladi. Badiy hunarning monumentalli yodgorligi Kengash Ittifoqining qahramoni I.V. Babinga atalgan 1965-yilgi haykal va 1920-yilgi I.D. Putinsev boshchiligi bilan V.I. Leninga atalgan bogʻ boʻlib hisoblanadi. Tuman aholisi uchun Jelezinka markaziy tuman kutubxonasi hizmat koʻrsatadi.

Taniqli shaxslar
----------------

* Kengash Ittifoqining qahramonlari: I. V. Babin, A. S. Kvitkov, I. G Ledovskoy.;
* Ijtimoiy Mehnat qahramonlari: J. K Jusipov. M. I.Trusov.

Manbalar
--------

1. 1 2  Департамент статистики Павлодарской области
2. ↑  Pavlodar viloyatining telefon kodlari
3. ↑  Почтовые индексы Казахстана

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Flag of Kazakhstan Pavlodar viloyati |
| --- |
|  |
| 
Markazi: **Pavlodar** |
|  |
| Tumanlari | 
Aqtoʻgʻay  • Bayanavul  • Irtish  • Jelezin  • Lebyaji  • May  • Pavlodar  • Qashir  • Uspen  • Sherbaqti | 
 |
|  |
| Viloyat ahamiyatiga ega shaharlar | 
Aqsu  • Ekibastuz  • Pavlodar |

 |
**Indigirka salati** — bu Shimoliy Rossiyada, ayniqsa Yoqutistonda mashhur salat. Bu Yoqutiston oshxonasining tashrif qogʻozi hisoblanadi. „Besh daqiqa" nomi bilan ham tanilgan.

Tarixi
------

Muayyan nomga ega boʻlgan taniqli taom sifatida u XX-asrning oʻrtalarida Yoqutiston oshpazi I. I. Tarbaxov tufayli paydo boʻlgan, u Ojogino koʻli yaqinidagi yoqutlar oilasida boʻlganida, mahalliy aholi „*Siikey*", ruscha „*Pyatiminutka*" deb ataydigan tez salat tayyorlashni koʻrgan. Salat yangi tutilgan, mayda boʻlaklarga boʻlingan chir baligʻi, oz miqdorda qoʻshilgan tuz, qalampir va piyozdan iborat.

„Indigirka" salati asl *"Siikey"* dan faqat sovuq holda tortilishi bilan farqlanadi, yaʼni salat tarkibidagi baliq mayda toʻgʻralgan va muzlatib yangi eritilgan holda tortiladi.

Retsepti
--------

Salatning asosiy komponenti muzlatilgan baliqdir (shimoliy kelib chiqqan turlari — muksun, nerka, pelyed, chir yoki gulmohi afzal). Baliq kesiladi, terisi, ichak va boshdan tozalanadi; umurtqasi boʻylab ikki qismga boʻlinadi; keyin undan suyaklar ajratiladi, shundan soʻng tayyor file kichik kubchalarga (3-5 mm) boʻlinadi.

Keyingi bosqichda kubchalar idishga yigʻiladi, muzlatgichga qoʻyiladi va muzlatiladi. Bundan tashqari, sovutish uchun salat solib tortiladigan idish ham muzlatgichga qoʻyiladi.

Baliq boʻlakchalari muzlatilgandan soʻng, ular sovuq idishga solinadi, oz miqdorda toʻgʻralgan piyoz bilan aralashtiriladi (piyoz kubchalari aralashtirishdan oldin qoʻllar bilan eziladi, shunda ulardan sharbat chiqadi), tuz va qora murch bilan ziravorlanadi, shundan keyin oz miqdorda rafinadlangan oʻsimlik moyi sepiladi. Xizmat qilishdan oldin, salat muzlatgichda 10-20 daqiqa davomida saqlanishi kerak.

Baʼzan, taomga bayramona koʻrinish berish uchun salatga qizil ikra qoʻshiladi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5  Чимитдоржиев Жан Жанович, Веретенников Андрей Николаевич (2019). *Дальневосточная кухня: возможность формирования регионального бренда* (Власть и управление на Востоке России nashri). ISSN 1818-4049. .
2. 1 2  Винокурова Марфа Александровна (2018). *Особенности развития гастрономической культуры в Республике Саха (Якутия)* (Философия и культура nashri). .
3. ↑  Александра Мельникова*. Рыба и морепродукты России*. Litres, 2018-12-20. ISBN 978-5-04-147901-5.
4. ↑  „Салат индигирка из чира" (ru-RU). *Тикси - Северная рыба* (11-mart 2016-yil). Qaraldi: 5-yanvar 2021-yil.
5. ↑  „Салат Индигирка — пошаговый рецепт с фото" (ru). *ydoo.info*. Qaraldi: 5-yanvar 2021-yil.
6. ↑  „ИСТОРИЧЕСКАЯ ЯКУТСКАЯ КУХНЯ. САЛАТ ИНДИГИРКА | Sergey Severov". *maxpark.com*. Qaraldi: 5-yanvar 2021-yil.
**Yarim buta indigo yoki Anil** (lat. Indigofera suffruticosa, Gvatemala indigosi, mayda bargli indigo (Syerra-Leone), hind indigosi, yovvoyi indigo) — noʻxatdoshlar oilasiga mansub gulli oʻsimlik.

Anil Amerikaning subtropik va tropik mintaqalarida, jumladan, Janubiy Amerika, Karib dengizi, Meksika, Markaziy Amerika va Janubiy Amerikada, Argentinaning Shimoliy qismiga toʻgʻri keladi. TBu tur dunyoning boshqa qismlariga keltirildi va bugungi kunda pantropik taqsimot mavjud 1 metrgacha oʻsadigan, pinnat barglari bilan baland boʻlgan buta. Odatda quruq joylarda oʻsadi, qoʻpol oʻsimlik hisoblanadi : yoʻl boʻyida oʻsadi.

Anil odatda indigo boʻyoq manbai sifatida ishlatiladi va agar palygor loy bilan aralashtirilsa, mezoamerikalik mamlakatlarda ishlatiladigan pigment Maya blue ni olish mumkin.

* BarglarBarglar
* GullashGullash
* urugʻlarurugʻlar

Manbalar
--------

1. ↑  Об условности указания класса двудольных в качестве вышестоящего таксона для описываемой в данной статье группы растений см. раздел «Системы APG» статьи «Двудольные».
2. ↑  „M.M.P.N.D. — Sorting Indigofera names".
3. ↑  «*Indigofera suffruticosa*». *Germplasm Resources Information Network (GRIN)*. Agricultural Research Service (ARS), United States Department of Agriculture (USDA). Retrieved 2009-10-26.
**Ishoq ibn Ismoil Samarqandiy** (arabcha: اسحق بن اسماعيل سمرقندي — Ishoq ibn Ismoil Samarqandiy — Toʻliq ismi: Ishoq ibn Ismoil ibn Jaʼfar ibn Dovud ibn Yusuf (vafoti 873-yil)) — Muhaddis.

Hayoti va Faoliyati
-------------------

Ishoq ibn Ismoil Samarqandiy haqida Sam’oniyning „*Al-ansob*" („Nasablar kitobi") va Eron olimi Sayd Nafisiyning „*Ahvol va ash’ori Abu Abdulloh Rudakiy*" („Abu Abdulloh Rudakiyning tarjimayi holi va ijodi") nomli kitoblarida qisqacha maʼlumot berilgan. Ishoq ibn Ismoil Samarqandiy zamonasining donishmand va muhaddislaridan biri bo‘lgan. Hadis ilmini Maʼruf ibn Hasson, Mus’ada ibn Shohin, Mas’ud ibn Buhayra, Sallam, Umar ibn Abu Muqotil Fazoriy, Ahmad ibn Muoviya va boshqalardan taʼlim olgan. Ishoq ibn Ismoil Samarqandiydan Abbos ibn Fazl ibn Yahyo, Mas’ud ibn Komil, Nasr ibn Fath ibn Yazid va boshqalar hadis rivoyat qilishgan. 259/873-yili ramazonga o‘n bir kun qolganda juma kuni asrdan keyin olamdan o‘tgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻrta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. — B. 562.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ishqorli togʻ jinslari** - tar kibida ishkrrli metallar nisbatan koʻp boʻlgan magmatik togʻ jinslari. Ishqorli tof jinslarining asosiy jins hosil qiluvchi mi-nerallari; ishqorli dala shpatlari, ishqorli piroksenlar va amfibollar, feldshpatidlar guruhiga mansub minerallar (nefelin, leysit, sodalit). Ishqori tof jinslarining bir necha turlari maʼlum: nefelinli siyenitlar, ishkrrli granitlar, ishqorli gabbro, miaskitlar, urtitlar, kimberlitlar va boshqalar. Ishqori tof jinslarining magmaning kristallanishidan, shuningdek, metamorfizm jarayoni natijasida hosil boʻladi. Ishqori tof jinslarining RF (Kola yarim orol, Ural, Sibir), Oʻrta Osiyo, Zakavkazye, Ukrainada maʼlum. Oʻzbekistonda Quljuqtov va Chatqol toglarida topilgan. Ishqori tof jinslari da apatit va nodir metall konlariuchraydi. Grenlandiya, Kanada, Braziliya, Jan. Afrikada nefelinli ruda konlari bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  


|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Naftalin** (yun. naphtha — neft), S|0N8 — aromatik uglevodorod; konden-satlangan 2 ta benzol halqasidan tu-zilgan. Rangsiz, oʻziga xos hidli plastinkasimon kristall. Mol. m. 128,2, suyuqlanish temperaturasi 80,3°, qaynash temperaturasi 218°. Zaharli, zichligi 1025 kg/m3. Suvda oz, spirt, efir, benzolda yaxshi eriydi. Toshkoʻmir chirki (dyogoti)dan olinadi. N. koʻpgina organik yarim mahsulotlar, boʻyagichlar (naftollar, naftilaminlar va ularning sulfokislotalari), plastifikatorlar, suyultirgichlar, sirt faol moddalar va boshqa olishda boshlangʻich mahsulot hisoblanadi. N.ning yaqin gomologlaridan — metilnaftalinlar oʻsimliklarning oʻsish regulyatorlari sifatida, polimetilnaftalin insektitsid sifatida, N.ning sulfokislota tuzlari emulʼgatorlar sifatida ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nafisiy Said** (1895.8.6 - Tehron — 1966.13.11) — Eron olimi, yozuvchisi va jamoat arbobi. Tehron universiteti professor (1934), Eron Farhangistoni (Til va adabiyot akademiyasi) aʼzosi (1935-yildan). Tehron, Bern va Parijda oʻqigan. Ijodi 20-yillardan boshlangan. Eron, Markaziy Osiyo, Hindiston xalqlari adabiyoti, madaniyati va tarixi masalalariga, shuningdek, rus va Gʻarbiy Yevropa adabiyotlariga oid tadqiqotlar qilgan. N. "Abu Abdulloh Jaʼfar ibn Muhammad Rudakiy Samarqandiyning hayoti va ijodi" nomli 3 jildli monografiya (1931—40), "Farangis" (1931) romani, "Qojarlar tarixi", "Bahrayn tarixi" (1955) hamda "Hozirgi Eronning ijtimoiysiyosiy tarixi" (1959) kabi asarlar muallifi. "Bayhaqiy tarixi" (1—3-jildlar, 1940—53)ni, Xondamirning "Dastur ul-vuzaro" asarini nashr ettirgan. "Nodirshoh haqida oxirgi yodgor" (1926) pyesasi tarixiy mavzuda. Hofiz Sheroziy, Farididdin Attor, Ibn Sino va boshqa haqida bir qancha nasriy asarlar yozgan, fors tilining izoshli lugʻati (1930, 5-jild) va fransuzcha-forscha lugʻat (1931—32) tuzgan. N. sheʼriyatida zamonaviy turmushdagi voqea-hodisalar oʻz aksini topgan. Nasriy asarlarida gʻarb adabiyotining sezilarli taʼsiri bor.

Manbalar
--------

* Jannatning yarim yoʻlida, T. 1974.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Andoza:Unreferenced

Andoza:Use Indian English

**Nagamangalam** - Hindistonning Tamil Nadu shtatidagi Tiruchirappalli tumanidagi Srirangam talukidagi qishloq. U markaziy avtobus bekatidan 14 km uzoqlikda va Tiruchirapalli temir yo'l kesishmasidan bir xil masofada joylashgan. Nagamangalam Trichy - Madurai yo'lida joylashgan va tez rivojlanayotgan turar-joy maydonidir. Panjapur va Manikandam yonida joylashgan bo'lib, u ko'plab yashil va toza atmosferaga ega.

Yaqin atrofdagi turar-joy Dheeran Mahanagar bo'lib hisoblanandi va u taxminan 2 km masofada joylashgan. Shuningdek, Yangi Markaziy Sabzavotlar va Meva bozorigacha yurish mumkin bo'lgan masofada .

Nagamangalam avvalroq qishloq xoʻjaligi hududi boʻlgan, ammo yaqin atrofdagi Trichy infratuzilma loyihalari tufayli ohak ochilgan. 2021 yilda Panjapurda e'lon qilingan Trichy integratsiyalangan avtobus stendlari Nagamangalamdan 8 km uzoqlikda joylashgan bo'lib, u keyingi izlanadigan turar-joy uchun qulay joyga aylanadi. Shuningdek, yaqinda Trichy koorporatsiyasi Trichy koorporatsiyasini kengaytirish loyihasi doirasida Nagamanglam qishlog`ini panchayatdan korporatsiyaga aylantirishni e'lon qildi.

Nagamangalamda joylashgan ikkita kollej - Don Bosco animatsiya kolleji va Servite hamshiralik kolleji. Jayam bog'i Nagamangalamda joylashgan jamoat turar-joy koloniyasi.

Aholisi
-------

2001 yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, Nagamangalamda 4,322 kishi, 2,135 erkak va 2,187 ayol bor edi. Jinsiy nisbat 1024, savodxonlik darajasi 64,22.

Manbalar
--------

* „Primary Census Abstract - Census 2001".  Directorate of Census Operations-Tamil Nadu. 17-fevral 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi.
**Nagara** (arabcha:  naqr — urmoq, qoqmoq) — ikki yoqlama nogʻoraning bir turi. Ozarbayjon, Gruziya (*doli*), Armanistonda (*dool, dhol*) tarqalgan.

*Nagara, nagora, nakkara* nomi ostida zarbli cholgʻu asboblarining yana bir turi mavjud — Ozarbayjon (*gosha nagara*), Armaniston (*nagara*), Gruziya (*diplipito*), Oʻzbekiston, Tojikiston, Hindiston musiqalarida qoʻllaniladigan juft nog‘oralar. *Shuningdek qarang: Nakrlar.*

Ozarbayjon nog‘orasi
--------------------

Ozarbayjon nog‘orasi (ozarbayjoncha: *Nağara*), hajmiga qarab, quyidagi turlarga bo‘linadi:

* Kyos nagara, beyuk nagara — katta nogʻora.
* Bala nagara, chyure nagara — o‘rta.
* Kichik nagara — kichik.

Ijro
----

Nagarni ikki yoki bir qoʻl bilan oʻynaydilar, xalq ogʻzaki ijodining ayrim namunalarida tayoqchalardan foydalanadilar. Turli ansambllarda (shu jumladan, zamonaviy mug‘omlarda) ritmik cholg‘u sifatida, ayniqsa zurn, balabanlar bilan birga qo‘llaniladi. Nagar chalish katta ritmik va dinamik xilma-xillik bilan ajralib turadi. „Naagar" chalish ko‘pincha „Yalla", „Jangi" raqslari va boshqa ritmik raqslarga hamroh bo‘ladi. U anʼanaviy xalq marosimlarida va xalq teatr o‘yinlarida qo‘llaniladi. Hozirgi vaqtda nagara xalq cholgʻulari ansambllari va orkestrlarida yetakchi cholgʻu sifatida katta rol oʻynaydi.

Yana qarang
-----------

* Goltug nagara

Manbalar
--------

1. ↑  Меджнун Керимов. Голтуг нагара // Атлас традиционной азербайджанской музыки : сайт.
2. 1 2 3 4  Музыкальная энциклопедия 1976. sfn error: no target: CITEREFМузыкальная\_энциклопедия1976 (help)
3. 1 2 3 4  Атлас 1963. sfn error: no target: CITEREFАтлас1963 (help)
4. ↑  Spector, Johanna. „Nagara." Grove Music Online. 11 Feb. 2013; Accessed 28 Feb. 2022.
5. ↑  Алендер И.З. На́гара // Музыкальные инструменты Индии. — М.: Наука, 1979. — С. 31. — 48 с.

Adabiyotlar
-----------

* „Нагара",*Музыкальная энциклопедия. Том 3*. М.: Советская энциклопедия, 1976.
* „Нагара́ азербайджанская (с. 86). До́ли, далаба́нди грузинская (с. 98). Доол армянский (с. 92)",*Атлас музыкальных инструментов народов СССР*. М.: МузГИз, 1963.
**Naftula Aronovich Xalfin** (1921—1987) — sovet tarixchisi, tarix fanlari doktori, professor, Oʻzbekiston SSR Markaziy davlat tarix arxivi direktori, Oʻrta Osiyo davlati oʻqituvchisi. Universitet, Oʻzbekiston SSR FA Tarix va arxeologiya instituti ilmiy xodimi. SSSR Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti ilmiy xodimi.

Biografiyasi
------------

Naftula Aronovich Xalfin 1921yilda Kiyevda tugʻilgan. Kiyev universitetining filologiya fakultetida tahsil olgan. Shimoliy Osetiya pedagogika institutini tamomlagan. Tarixga oid taʼlimni Tomsk universitetida arxiv fanlari kurslarida olgan.

N. A. Xalfin 1945—1956-yillarda Oʻzbekiston SSR FA Tarix va arxeologiya institutida ishlagan vaqtida Oʻzbekiston SSR Markaziy davlat tarix arxivi direktori lavozimida faoliyat yuritgan hamda Oʻrta Osiyo davlat universitetida dars bergan.

1956-yildan N. A. Xalfin SSSR Fanlar akademiyasining Sharqshunoslik instituti xodimi boʻlib ishlay boshlagan. U yerda doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgandan soʻng Oʻrta Osiyoni oʻrganish boʻyicha guruhga rahbarlik qilgan.

SSSR Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti Sovet va xorijiy Sharq mamlakatlari oʻrtasidagi tarixiy-madaniy aloqalar boʻlimi sektor mudiri, ,, Aziya i Afrika v istochnikax i materialax" turkum kitoblari tahririyati rahbari boʻlgan. N. A. Xalfin XIX va XX asr boshlarida Oʻrta va Markaziy Osiyo xalqaro munosabatlar tarixi, Sharqda Angliya-Rossiya manfaatlari toʻqnashuvi, Angliya-Afgʻon urushlari va boshqa shu kabi koʻplab ijtomiy va siyosiy hayotga oid monografiya va ilmiy maqolalar muallifi, shuningdek, rus va ingliz diplomatlari va sharqshunoslarining hayoti va faoliyati, arxiv hujjatlarining nashriyotchisi hamdir.

N. A. Xalfin 150 dan ortiq ilmiy maqolalar, shu jumladan 20 ta monografiya yozgan.

Tadqiqotlarining asosiy yoʻnalishi Oʻrta Osiyoning Rossiya tarkibiga qoʻshilish tarixi va Angliyaning Yaqin Sharqdagi mustamlakachilik siyosatiga bagʻishlangan.

N. A. Xalfinning asarlariga quyidagilarni kiritish mumkin:

* „Afgʻonistondagi Britaniya agressiyasining barbodligi" (M. 1959),
* „Oʻrta Osiyoning Rossiyaga qoʻshilishi" (M. 1965),
* Rossiya va Markaziy Osiyo xonliklari. 19-asrning birinchi yarmi. (M. 1974),
* "N. V. Xanikov — sharqshunos va diplomat "(E. F. Rassadina bilan hammualliflik, M. 1977);
* trilogiya-tarixiy hikoya:
	+ „Jagdalakda qasos kutmoqda" (M. 1973),
	+ „Mayvandning gʻalaba karnaylari" (M. 1980),
	+ „Kobul uzra ozodlik tongi" (M. 1985).

Adabiyotlar
-----------

* *Chernobaev A. A.* Rossiya tarixchilari. 2-nashr. Saratov, 2000 yil, 542-bet.
* *Terentyeva N.* *DA.* N. LEKIN. Xalfin va 19-asrning birinchi yarmida Rossiyaning Markaziy Osiyodagi siyosatini oʻrganish // Tarixchi va uning davri: Ikkinchi Danilov oʻqishlari. 2009-yil 20-22-aprel, Tyumen shtati. Universitet, Tyumen: Mandr va Ka, 2009.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Nafis (maʼnolari).

**Nafis** — qishki, erta hosilga kiradigan olma navi. R.R.Shreder nomidagi Bogʻdorchilik, uzumchilik va vinochilik ilmiy tadqiqot institutida madaniy navlarning erkin changlanishidan olingan urugʻdan oʻstirilgan oʻsimliklardan tanlab chiqarilgan (1963, M.M.Mirzayev, O.K. Afanasyev, A.Hamroxoʻjayev). Daraxti keng piramidasimon, kuchli oʻsadi, shoxshabbasi siyrak, navdalari toʻq jigarrang. Gullari yirik, pushtirang. Aprelda gullaydi (10—14 kun). Golden Delishes, Parmen, Jonatan kabi navlardan yaxshi changlanadi. Mevasi yirik (160—180 g), silliq, qizil, sa-riq, eti oq, shirin, muloyim, har yili hosil qiladi. Mevasi oktabr boshlarida terib olinadi. Kuchli oʻsadigan payvandtaglarda 5—6-yili, pakana payvandtaglarda 3-yili hosilga kiradi. Bakteriyali va vi-rusli kasalliklarga chidamsiz. Oʻzbekistonning barcha mevachilik zonalarida ishlab chiqarish sinovlari uchun rayonlashtirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Banoras (maʼnolari).

**Banoras** (Hindistondagi Banoras shahri nomidan) — tanda ipi shoyi, nimshoyi, arqogʻi ipdan toʻqiladigan pishiq mato, toʻqilishi beqasamga oʻxshash. Beqasamdan faqat gullari bilan farq qiladi. B. asosan, kumush rang oq tusli boʻlib, uni zoʻrgʻa koʻrinadigan qoramtir yoʻllar kesib oʻtadi.

B.ning asl vatani Hindiston, Buxoro, Qoʻqon, Samarqand, Namanganda ham qadimdan toʻqiladi. Namangan B.larining kumush rang oq tusdan tashqari och pushti, sariq, yashil tuslilari boʻlib, ular ham gʻoyat koʻrkam. B.dan toʻn, nimcha, kamzul kabi milliy kiyimlar tikiladi. Namangan shoyi toʻqish fabrikasida ham B. ishlab chiqariladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Banska-bistritsa
**Banska-bistritsa** - Slovakiyadagi shahar, Gron daryosi boʻyida. Aholisi 73 ming kishi (1984). Banska-bistritsa tuguni. Mashinasozlik (stanoksozlik), elektrotexnika, rangli metallurgiya, kimyo-farmatsevtika sanoati; yogʻochsozlik, sement, toʻqimachilik (asosan jun gazlama) va oziq-ovqat korxonalari bor. Gitler bosqinchilariga qarshi Slovakiya milliy qoʻzgʻoloni markazi (1944-yil) boʻlgan. Gotika cherkovi (13- a.), Ratusha (16 — 17-asrlar) saqlangan. Xalq teatri bor.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4117841-5
* LCCN: n81018319
* MusicBrainz: dfb11711-fb69-445e-804e-f6633ce61ddc
* NKC: ge128712
* VIAF: 140725043
* en:WorldCat Identities: lccn-n81018319

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Sum 41** — (baʼzan **The Sums** deb nomlanadi) — kanadalik punk rock guruh. Ajex, Ontarioda tuzilgan. Guruhning hozirgi aʼzolari quyidagilardir: Deryck Whibley (vokal, gitara, klavishalar), Cone McCaslin (bas gitara , orqa vokal) va Steve Jocz (barabanlar, zarb asboblari va orqa vokal). Guruh tarkibi oʻzgarmay kelayapti, gitarachi va orqa vokalchi Dave Bakshni hisobhga olmaganda.

1999-yil guruh Island Records bilan shartnoma tuzgan. Shundan beri guruh 4 studiya albomi chiqardi. Eng muvaffaqiyatli albomlari *All Killer, No Filler* albomidir. Albomdagi „Fat Lip" („Qalin lab") singli yaxshi natijaga erishdi, guruhning eng muvaffaqiyatli singli boʻldi. Albomdagi ikkinchi singl „In Too Deep" ham yaxshi natijaga erishdi.

Sum 41 baʼzan bir yilda 300 martadan oshiq konsert beradi. Shuning uchun ular oʻzlarining uzun va dunyo boʻylab boʻladigan gastrollari bilan mashhurlar. Shu kungacha Sum 41ning hamma albomlari Kanadada yaxshi sotildi. Sum 41 koʻp mukofot va nominatsiyalar sohibi. Ular yetti marta Juno Mukofotiga nominatsiya qilinishgan (Amerikadagi Grammy Awardsga oʻxshash) va ikki marta qʻolib boʻlishgan.

### Albomlar

Studiya albomlari

| Reliz sanasi | Nomi | Leybl |
| --- | --- | --- |
| 8 may, 2001 | **All Killer No Filler** | Island Records/Aquarius Records |
| 26 noyabr, 2002 | **Does This Look Infected?** | Island Records/Aquarius Records |
| 12 oktabr, 2004 | **Chuck** | Island Records/Aquarius Records |
| 24 iyul, 2007 | **Underclass Hero** | Island Records/Aquarius Records |
| 29 mart, 2011 | **Screaming Bloody Murder** | Island Records |

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Havolalar
---------

* Rasmiy veb-sayt (ingl.)
* Sum 41 intervyusi Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-11-28). (ingl.)

|  |  |
| --- | --- |
| Musiqa notalari | *Musiqiy guhuh yoki ansambl haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Davlat Muxamedov** (1955.13.5, Gurlan tumani) — ganchkor usta, Oʻzbekiston xalq ustasi (2004). Toshkent politexnika institutiping meʼmorlik fakultetini tugatgan (1977). Xorazm viloyati xalq amaliy sanʼati boʻlimida usta (1980—99); 1999-yildan "Us to" respublika badiiy ishlab chiqarish uyushmasida usta. M. yaratgan ganchkori naqshlar nafisligi hamda zamonaviy binolar bilan uygunligi diqqatga sazonor. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi, Vazirlar Mahkamasi majlislar zali, Bekobod, Toshkent va Urganch shaharlari hokimiyatlari, "Turkiston" saroyi va boshqa yirik inshootlarning ganchkorlik ishida ishtirok etgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Florensiya** — Italiyaning markaziy qismidagi shahar. Arno daryosi boʻyida. Toskana viloyati va Florensiya provinsiyasining maʼmuriy markazi. Aholisi 352,2 ming kishi (2001). Mamlakatning muxim sanoat va madaniy markazi. Metallurgiya, mashinasozlik (xususan, ogʻir mashinasozlik, elektrotexnika, radioelektronika, fotoapparatlar, astronomiya priborlari ishlab chiqarish) sanoatlari rivojlangan. Kime, neftni qayta ishlash, toʻqimachilik, koʻnpoyabzal, yogʻochsozlik, oynashisha, oziq-ovqat, poligrafiya sanoati korxonalari mavjud. Zargarlik buyumlari ishlab chiqariladi. Hunarmandchilikda badiiy buyumlar tayyorlanadi. Universitet (1321), konservatoriya, badiiy akademiya, Toskana Fanlar va adabiyot akademiyasi, Yevropada eng qad. botanika bogʻi (1545), astrofizika rasadxonasi, mashhur kartinalar galereyalari (Uffitsi, Pitti va boshqalar), etrusskirim, fan tarixi, paleontologiya muzeylari, teatrlar bor. F. — dunyoga mashhur shaharmuzey.

Ulugʻvor binolari, asosan, Uygʻonish davrida bunyod etilgan. Oʻsha davrda qurilgan saroypalatssolar, Strotssi palatssosi, Pitti saroypalatssosi, SantaMariya del Fore cherkovi, serhasham baptisteriy, Uffitsi galereyasi, koʻpriklari F.ning eng muhim meʼmoriy yodgorliklari hisoblanadi. Zamonaviy binolar, asosan, shahar atrofida qurilmoqda.

F. qad. etrusski qishlogʻi oʻrnida rimliklar tomonidan miloddan avvalgi 1-asrda barpo etilgan. 10 —11-asrlarda Toskana markgrafligi tarkibiga kirgan. 11-asrda muhim savdo va hunarmandchilik markaziga aylangan. 13-asrning 2yarmidan F. Gʻarbiy Yevropa bank ishlari markaziga aylandi, 14-asrda shaharda jun sanoati ravnaq topdi. 1865 —71 yillarda birlashgan Italiya poytaxti. Shahar 1966-yil suv toshqinidan katta talafot koʻrgan.

F.da "Florensiya mayi" xalqaro musika festivali, badiiy kurgazmalar oʻtkaziladi. Turizm rivojlangan.

Fotogalereya
------------

  

* Florensiya - Firenze
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Manbalar
--------

1. ↑  "Florensiya" *OʻzME*. F-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |