recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sedimentogenez** (lot. sedimentum — choʻkish va ... genez) — keng tarkalgan tabiiy jarayon, tabiiy sharoitda barcha turdagi choʻkindilarning harakatlanish yoki muallaq holatidan (suv va havo muhitida) harakatsizlik holatiga oʻtishi. Choʻkindilar koʻpincha quruklik yuzasida, daryo, dengiz, okeanlarda tashqaridan olib kelingan tayyor terrigen (allotigen) materiallar hamda turgʻun va oquvchi (togʻ yon bagʻirlaridan oqib tushuvchi daryolar, soylar) suv havzalarida biogen va xemogen yoʻl bilan choʻkkan baʼzi (odatda, qiyin eruvchan) birikmalar hisobiga shakllanadi. Baʼzi tadqiqotchilar (N.B. Vassoyevich, 1957, 1962) S. deganda, choʻkmani suv havzasining tubiga tushishidan boshlab to diagenez bosqichigacha, yaʼni suv havzalarida muhit va suv oraligʻida hech qanday kimyoviy qaramaqarshilikka uchramaydigan lahzasigacha boʻlgan jarayonni tushinadi. Rus geologi N. M. Straxov (1953,1960) S. tushunchasiga choʻkmaning rivojlanish davrini ham kiritadi. MDH davlatlarida choʻkindi togʻ jinslari haqidagi fan "litologiya", boshqa davlatlarda esa "sedimentologiya" deb ataladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Oʻta asosli togʻ jinslari**, ultrabazitlar, giperbazitlar — tarkibida dala shpati boʻlmagan, kremnezyom kam, magniy va temir koʻp boʻlgan magmatik togʻ jinslari. Oʻta asosli togʻ jinslarit.j.da olivin va piroksenlar asosiy jins hosil qiluvchi minerallardir. Bu jinslar yuqori mantiyadan chiqib kelayotgan magmaning kristallanishi natijasida hosil boʻladi. Oʻta asosli togʻ jinslarit.j.ning qattiq holatdagi jismlari Yer poʻstining chuqur gorizontlaridan siqib chiqarilishi mumkin. Metamorfizm taʼsirida ular serpentinit, amfibolit va slanetslarga aylanadi. Oʻta asosli togʻ jinslarit.j. ofiolitli mintaqalarni (qarang Ofiolitlar) tashkil qiladi hamda okean tipidagi Yer poʻstining tarkibiga kiradi. Oʻta asosli togʻ jinslarit.j. Ural, Kola yarim orol, Sibir, Ukraina, Kavkaz va Qozogʻistonda tarqalgan. Ular bilan nikel, kobalt, xromit, platina rudalari, talk, magnezit va asbest konlari bogʻliq.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abu Dujana Simak ibn Xarash** (arabcha: ) — Muhammad paygʻambarning ansorlik sahobalari. Muhammad paygʻambar bilan birga Badr, Uhud, Xaybar va Hunayn janglarida qatnashgan, soʻngra murtadlarga qarshi urushlarda qatnashgan. U Yamama jangida halok boʻlgan.

Biografiya
----------

Abu Dujana Yasribda (zamonaviy Madina) tugʻilgan. Asli Xazraj qabilasidan. Makkalik musulmonlar Madinaga koʻchirilishidan oldin islomni qabul qilgan. Muhammad payg‘ambar u bilan Utba ibn G‘azvon o‘rtasida birodarlik aloqalarini o‘rnatgan. Uhud jangi kuni Muhammad payg‘ambar qo‘liga qilich olib: "Buni mendan kim oladi? ", — va hamma unga qoʻllarini choʻzib: "Men, men! Keyin soʻradilar: "Va uni mendan kim toʻgʻri oladi? ", deb odamlar taraddudlanishdi va Abu Dujana: „Men buni toʻgʻri olib olaman", — dedi va bu qilichni olib, u bilan mushriklarning boshlarini kesa boshladi. Abu Dujana g‘urur bilan dushman oldida yurishni boshladi. Payg‘ambarimiz Muhammad alayhissalom Abu Dujananing mag‘rur yurishini ko‘rib: „Albatta, bu yurish Alloh taoloning g‘azabini qo‘zg‘atadi, lekin bunday joyda emas", dedilar.

Abu Dujana eng jasur musulmonlardan biri edi. Mushriklarga qarshi janglarda qatnashgan. Janglar paytida u tez-tez boshiga qizil bint kiyib, raqiblar oldida janglar oldidan koʻz-koʻz qilardi. Uhud jangida jonini xavf ostiga qo‘yib, Muhammad payg‘ambarni himoya qildi va og‘ir yaralandi. Jang chog‘ida Abu Dujana tog‘ etagida turgan ayollarga yaqinlashguncha unga qarshi chiqqan har bir kishi bilan muomala qildi. Ular nog‘ora chalar, biri sheʼr o‘qirdi. U qilichini ayolga qaratdi, lekin uni oʻldirishdan oʻzini tiydi. Jang tugaganidan keyin undan bu haqda soʻrashganida, Abu Dujana: „Men bu qilich bilan ayolni oʻldirmasdan, Paygʻambarimiz sollallohu alayhi vasallamning qilichlarini hurmat qildim", deb javob berdi.

Xalifa davrida Abu Bakr murtadlarga qarshi kurashdi.

Oʻlim
-----

Abu Dujana 633-yilda Yamama jangida „soxta paygʻambar" Musaylima ga qarshi oʻldirilgan. Musaylima Abu Dujana va Vahsha ibn Harb tomonidan oʻldirilgani xabar qilingan. Vaxshi Musaylamani nayzasi bilan urganida, Abu Dujan yordamga kelib, qilich bilan uradi. Shunda Vahshiy: „Uni qaysi birimiz o‘ldirganimizni faqat Alloh taolo biladi", dedi. Shu kuni oyogʻi sindi, lekin shahid boʻlgunga qadar kurashni toʻxtatmadi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. 1 2 3  Али-заде 2007. sfn error: no target: CITEREFАли-заде2007 (help)
6. ↑  Life of the Prophet Muhammad : Al-Sira Al-Nabawiyya By Omar Ibn Kathir, Ibn Kathir, Al-Sira Al-Nabawiyya, pg.20
7. ↑
8. ↑
9. ↑  A.I. Akram, The Sword of Allah: Khalid bin al-Waleed (Radi Allahu Anhu), His Life and Campaigns, Nat. Publishing. House, Rawalpindi (1970) ISBN 0-7101-0104-X.
10. ↑
**Tursunoy Sodiqova**
---------------------

**Tursunoy Sodiqova** ― shoira, adiba, pedagog-olima, adabiyotshunos, jamoatchi-tashkilotchi, Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi.

Hayoti
------

Sodiqova Tursunoy 1944-yil 24-mart kuni Andijon shahrida xizmatchi oilasida tugʻilgan. U ikki yoshligida oilasi Toshkent shahrida yashay boshladi. 1961-yilda hozirgi Shayxontohur tumanidagi 82-oʻrta maktabning 10-sinfini tugatdi. 1966-yilda Toshkent davlat universiteti (hozirgi Oʻzbekiston Milliy universiteti)ning filologiya fakultetini imtiyozli tamomladi.

Faoliyati
---------

Mehnat faoliyatini maktabda dars berishdan boshlab, keyinchalik Andijon davlat chet tillar instituti, Respublika „Maʼnaviyat va maʼrifat" markazi, Oʻzbekiston „Maʼrifatparvar ayollar" nodavlat uyushmasida davom ettirdi.

Asarlari
--------

Tursunoy Sodiqova oʻz ijodini 60-yillarda boshlagan. Ilk toʻplami „Kuy" 1976-yilda nashr etilgan. Shundan keyin „Gul fasli"(1981), „Iqbol"(1984), „Dil gavhari"(1985), „Izlay-izlay topganim"(1988), „Girya"(1994) kabi sheʼriy toʻplamlarini oʻquvchilarga taqdim etdi.
Uning axloq-odob masalalari, oila muomalalariga bagʻishlangan ilmiy, badiiy-falsafiy asarlari: „Mehr qolur" (1997), „Hazrati ayol" (1998), „Yoningdagi baxt" (1999), „Bolam derman" (2000), „Oʻgʻlim senga aytaman va qizlarga atalgan soʻzlar" (2002), „Kelin boʻlish ilmi" (2003), „Kuyov boʻlish ilmi" (2003), „Qaynonalik ilmi" (2003), „Ogʻa-inilik ilmi" (2003), „Rizolik izlab" (2004), „Yashash tilsimi" (2004), „Murabbiy kim?" (2006), „Nozik savol" (2007), „Jannatim onam" (2007) kitoblari nashr etildi.

Vafoti
------

Tursunoy Sodiqova 2017-yil 14-yanvar kuni 72 yoshida vafot etdi.

Manba
-----

Havolalar
---------


1. ↑   Tursunoy Sodiqova. Gul fasli. 1 jild. „Oʻzbekiston"-2013.
2. ↑   Tursunoy Sodiqova. Ayolga qasida. „Oʻzbekiston"-2015.
**Samaraxon Karimov**(1930-yil 30-iyunda Namangan viloyati Kosonsoy qishlogʻida tavallud topgan) — sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi.

Biografiyasi
------------

Samaraxon Karimov 1930-yilda Namangan viloyati Kosonsoy tumanida tavallud topgan.KPSS a'zosi.1946-yildan — iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda faoliyat olib borgan.1946—1987-yillarda Oxunboboyev nomidagi kolxozda kolxozchi boʻlib ishlagan.1949—1955-yillarda Xoʻjand davlat pedagogika institutiga oʻqishga kirgan.Samaraxon Karimov Namangan viloyati Kosonsoy qishlog‘idagi Xamza nomidagi 3-maktabda o‘qituvchi va Ulug‘bek tumanidagi 32-maktabda bosh o‘qituvchisi, direktor boʻlib ishlagan. Namangan viloyati Kosonsoy raykomining birinchi kotibida faoliyat koʻrsatgan.Oʻzbekiston Kompartiyasi Kosonsoy tuman qoʻmitasi tashviqot boʻlimi mudiri, Namangan viloyati Chust tuman ijroiya qoʻmitasi raisining birinchi oʻrinbosari, Oʻzbekiston Kompartiyasi Chust tuman qoʻmitasi ikkinchi kotibi, birinchi O‘zbekiston Kompartiyasi Namangan viloyati Chust tuman qo‘mitasi kotibi, O‘zbekiston Kompartiyasi Kosonsoy tuman qo‘mitasi birinchi kotibi lavozimlarida ishlagan.1955—1959-yillarda Kosonsoy tuman Yoshlar tashkiloti birinchi kotibi vazifasida ishlagan.Samaraxon Karimov Lenin ordeni va Mehnat Qizil Bayroq ordeni, 1957-yil 11-yanvarda Faxriy nishon ordeni, Oʻzbekiston respublikasida xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi,1992-yil Shuhrat ordeni bilan taqdirlangan.Samaraxon Karimovning otasi Abdukarimxoʻja Sharafatxoʻjayev onasi Anziratxon Raxmonova , ukasi Farxodjon, oʻgʻli Komolxon Karimov .

Samaraxon Karimov O‘zbekiston SSR Oliy Kengashining 11-chaqiriq deputati etib saylangan.

Vafoti
------

Samaraxon Karimov 2006-yil 7-aprelda 75 yoshida vafot etdi.

Mukofotlari
-----------

* Lenin ordeni
* Mehnat Qizil Bayroq ordeni
* Faxriy nishon ordeni
* Shuhrat medali

Manbalar
--------

1. ↑  „Население Чустского района в 1970 году — 133595 человек". 9-fevral 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-iyun 2023-yil.
2. ↑  „Каримов". 28-mart 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-iyun 2023-yil.
3. ↑  YouTube logotipi Yaxshilar yodi: Samaraxon Karimovni eslab YouTubeda Qaraldi: 23-iyun 2023-yil
**19 Mayıs 1999 Atatürk Yeniden Samsun'da** — Turgut Özakman qalamiga mansub boʻlgan bir roman boʻlib, 2008-yilda nashr etilgan. Dastlab Bilgi Yayınevi tomonidan ikki jildda nashr etilgan ushbu roman keyinchalik birlashtirilib, oʻsha nashriyotda yagona kitob holida qayta nashr etildi. Kitobning birinchi jildi 7 ta bosmadan iborat boʻlib, jami 14 ming nusxada sotilgan boʻlsa, ikkinchi jildda 5 ta bosma nashr bilan 10 ming nusxada sotilgan. Bundan tashqari, bitta jild sifatida chop etilgan versiya 2 ta bosma nashr bilan 4 ming nusxada sotilgan.

Kitobning mazmuni
-----------------

Koʻp yillar davomida yarim hazil va yarmi jiddiy ishlatilgan „Oh, Otaturk qaytib kelsa" iborasi 1999-yil 19-mayda haqiqatga aylanadi. Toʻliq 80 yildan soʻng Otaturk 18 doʻsti bilan yana Samsunga qadam qoʻydi. Bu safar uning doʻstlari respublika uchun hayot va kuch bergan insonlardir. Kitobning birinchi jildida Otaturkning qaytishi, uning aks sadolari va romandagi uydirmaga koʻra, Otaturkning TRTdagi nutqlari va ushbu nutqlarning sadolari kiritilgan. Ushbu birinchi kitob Otaturk va uning doʻstlari oldiga oʻsha paytdagi prezident Sulaymon Demirel kelishi bilan tugaydi. Ikkinchi kitobda Otaturk va undan keyingi davrdagi davlat rahbarlari (Süleyman Demirel, Bülent Ecevit, Mesut Yılmaz, Devlet Bahçeli, Tansu Çiller, Necmeddin Erbakan, Recai Kutan, Kenan Evren) Otaturk oldida birma-bir paydo boʻlib, tarix mahkamasida hisobot berishadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Şaka roman Atatürk’ü diriltti" (Türkçe). *Hürriyet*. hurriyet.com.tr. 3-mart 2023-yilda asl nusxadan [{{{archiveurl}}} arxivlandi].
2. ↑  „Kıyı kitabı..." (Türkçe).
3. ↑  „19 Mayıs 1919'un gizli kalmış tarihi".
4. 1 2  „İşte bu kitaplar rekora koşuyor". milliyet.com.tr.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

**Turgut Özakman** |
| --- |
|  |
| Roman | 
*Korkma İnsancık Korkma (1994)* • *Romantika (2000)* • *19 Mayıs 1999 Atatürk Yeniden Samsun'da (2002)* • *Şu Çılgın Türkler (2005)* • *Diriliş - Çanakkale 1915 (2008)* • *Cumhuriyet - Türk Mucizesi (2009)* • *Cumhuriyet - Türk Mucizesi 2 (2010)* • *Çılgın Türkler - Kıbrıs (2012)* |

 |
Nemis etnografik yoki irqiy xaritasi ( tax. 1889–1901 ) Yevropadagi Turoniylar irqining taxminiy darajasini ko'rsatadi.
**Turoniylar irqi**, dastlab yevropaliklar tomonidan mustamlakachilikni qoʻllab-quvvatlash uchun ishlab chiqilgan insoniyatni turli irqlarga boʻlishning hozirgi eskirgan modeli kontekstida Kavkaz irqining taxminiy kichik irqi edi.   Turoniylar tipi anʼanaviy ravishda Markaziy Osiyoda tugʻilgan populyatsiyalar orasida eng keng tarqalgan hisoblanadi. Bu nom Ural va Oltoy oilalarining birikmasi boʻlgan Turon tillari nomidan olingan, shuning uchun **Ural-Oltoy irqi** atamasi deb ham ataladi.

Tarixi
------

19-asr va 20-asr boshlarida antropologlar moʻgʻuloid va kavkazoid irqlarining tarqalish chegarasida joylashgan bir qancha mongoloid aralashmalari boʻlgan kavkazoid irqining kichik turi sifatida Turon irqiy tipi yoki "kichik irq" mavjudligini aniqladilar.

Turoniylar irqi haqidagi gʻoya 19-asr oxiri — 20-asrlarda panturkizm yoki turonizmda qandaydir ahamiyatga ega boʻlgan rol oʻynadi. Oʻsha davr Yevropa adabiyotida kavkazoid kichik tip sifatida „turk irqi" nomi taklif qilingan.

Ushbu manbalarning eng muhimlari Jozef de Guignesning (1721—1800)Histoire Générale des Huns, des Turcs, des Mongols, et autres Tartares Occidentaux (1756—1758) va Arminiy Vamberining *"Oʻrta Osiyo eskizlari"* (1867)dir. Turkiy guruhlarning bir irqga mansub umumiy kelib chiqishi boʻlgan, lekin jismoniy xususiyatlari va urf-odatlariga koʻra boʻlingan. Leon Kahunning L'histoire de l'Asie (1896) asarida turklarni „sivilizatsiyani Yevropaga olib borish"dagi roli taʼkidlangan, „Turoniylar irqi"ning bir qismi sifatida Ural va Oltoy tillarida soʻzlashuvchi xalqlar deb tariflangan. 19-asrning ikkinchi yarmi va 20-asrning birinchi yarmida eng jonli venger turanizmi mafkurasi ham mavjud edi.

*

Manbalar
--------

1. ↑  For the model of dividing humanity into races, see *American Association of Physical Anthropologists.* „AAPA Statement on Race and Racism". *American Association of Physical Anthropologists* (27-mart 2019-yil). — „Instead, the Western concept of race must be understood as a classification system that emerged from, and in support of, European colonialism, oppression, and discrimination.". Qaraldi: 19-iyun 2020-yil.
2. ↑  *Coon.* „The Races of Europe".
3. ↑  Simpson, George Eaton*. Racial and cultural minorities: an analysis of prejudice and discrimination, Environment, development, and public policy*. Springer, 1985 — 32 bet. ISBN 0-306-41777-4.
4. ↑  „Physical: Avars and Ancient Hungarians. Pal Liptak". *American Anthropologist*. 86-jild, № 3. Washington, D.C: American Anthropological Association, Anthropological Society of Washington. 1984. 741-bet. doi:10.1525/aa.1984.86.3.02a00530.
5. ↑  z Kibris, Gülden*. Creating Turkishness: An Examination of Turkish Nationalism through Gök-Börü*. Sabanci University, 2005. 5-dekabr 2007-yilda qaraldi.  Wayback Machine saytida arxivlandi (2010-01-19).
**Abu Bakr ibn Abdurrahmon** (arabcha:  — Abu Abdurrahmon Abu Bakr ibn Abdurrahmon ibn Horis ibn Hishom al-Maxzumiy) — madinalik tobeʼin, faqih va muhaddis.

Oiasi
-----

Madinaning mashhur yetti faqihlaridan biri bo‘lgan Abu Bakr ibn Abdurrahmon, Umarning xalifalik davrida (634-644-yillar) tug‘ilgan. Ismi borasida turlicha qarashlar mavjud. *Az-Zahabiy* va *al-Voqidiylar* kunyasi uning ismi hamdir deyishgan. Ayrimlar tomonidan aytilgan Muhammad va Mug‘iyra esa ukalarining ismlari bo‘lgan. Abu Bakr ibn Abdurrahmonning bobosi — Horis ibn Hishom Quraysh urug‘laridan Bani Maxzumga mansub taniqli sahoba bo‘lib, Abu Jahlning ukasi edi. Otasi Abdurrahmon Payg‘ambar hayotlik chog‘larida tug‘ilgan va Usmon zamonida mushaf nusxalarini ko‘paytirish masalasida tuzilgan hay’atdan o‘rin olgan tobeʼin bo‘lgan. Onasi esa Bani Luay qabilasidan bo‘lgan Foxita bint Inaba. Jamal voqea­sida Aliga qarshi jang qilgan qo‘shinga qo‘shilmoqchi bo‘lgan Abu Bakr ibn Abdurrahmon yoshi kichikligi bois qo‘shinga qabul qilinmagan.

Hadislari
---------

Abu Bakr ibn Abdurrahmon fiqh sohasida kuchli ilmga ega bo‘lish bilan birga hadis sohasida ham ishonchli roviylardan hisoblangani uchun, rivoyatlari „Kutubi sitta"ga kiritilgan. Oysha, Ummu Salama, Ummu Maʼqil, Asmo bint Umays, Ammor ibn Yosir, Abu Mas’ud al-Badriy, Abu Hurayra, Marvon ibn Hakam, Abu Rofeʼ va otasi kabi ko‘plab taniqli sahoba va tobeʼinlardan hadis tinglagan. Uning o‘zidan esa, o‘g‘illari Abdulloh, Abdulmalik, Umar va Salamalar bilan bir qatorda Amr ibn Dinor, Mujohid ibn Jabr, Umar ibn Abdulaziz, Shaʼbiy, az-Zuhriy kabi ko‘p­lab olimlar hadis rivoyat qilganlar.

Deyarli har kuni ro‘za tutgani va ko‘p namoz o‘qigani uchun unga „*Qurayshning zohidi*" laqabi berilgan. Shuningdek, o‘ta omonatdor bo‘lgani eʼtirof qilingan.

Vafoti
------

Hayotining oxirida ko‘r bo‘lib qolgan. Abu Bakr ibn Abdurrahmon ko‘p faqihlar vafot etgan „sanatul-fuqaho" deb nomlangan yilda vafot etgan.

Adabiyotlar
-----------

1. Ibn Saʼd. At-Tabaqāt. V, 207-209, 444;
2. Al-Qurashiy. Al-Javāhir al-muziyya. II, 421;
3. Az-Zubayriy. Nasab Quraysh. 303;
4. Al-Buxoriy. At-Tarӣx al-kabӣr. IX;
5. Abu Zarr ad-Dimashqiy. Tarӣx. — Damashq: 1980. I, 314, 406, 591;
6. Az-Zahabiy. Tarix al-islām. II, 1193;
7. Ash-Sheroziy. Tabaqāt al-fuqahā. 42;
8. Ibn Xallikon. Vafayāt. I, 282-283;
9. Az-Zahabiy. Siyar. IV, 416-419;
10. Ibn Kasir. Al-Bidāya. IX, 115-116;
11. M. Özgü Aras. „Ebû Bekir b. Abdurrahman". TDV İA. — İstanbul: 1994. X, 109.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Tautomeriya** (yun. tautos xuddi oʻzi va meros — ulush, qism)— qaytar izomeriya hodisasi. Bu jarayonda ayni birikmaning 2 va bir necha izomeri bir-biriga aylanib turadi. Tautomeriya — dinamik izomeriya. Agar kimyoviy sistemada izomer — tautomer muvozanat qaror topgan boʻlsa, unda har qaysi izomerdan maʼlum va oʻzgarmas miqdor boʻladi. Bu sistemadagi ayrim izomerlar miqdori tashki va ichki omillar (erituvchi, tra, eritmadagi vodorod ionlari konsentratsiyasi va boshqalar)ga bogʻliq boʻladi. T. asosan, organik birikmalarda uchraydi. Unga koʻp hollarda molekuladagi vodorod hamda qoʻsh bogʻ oʻrnining oʻzgarishi sabab boʻladi. Tautomeriyani oʻrganishda kimyoviy va fizik usullar qoʻllanadi. Tautomeriya texnika va tirik organizmlar uchun muhim ahamiyatga ega. Koʻpgina kimyo texnologiya jarayonlari (ayniqsa, dori va boʻyoq moddalar sintezi) Tautomeriya hodisasi bilan chambarchas bogʻliq.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sedbazaryn Luvsandondov** (mong. Sedbazaryn Luvsandondov; 1854-1909) — Qing davridagi moʻgʻul shoiri.

Biografiya
==========

Luvsandondov Tashqi Moʻgʻulistonning Dzasagtuxon viloyatidagi Xon-Xuxii-Uul xoshunda xoshun shahzodasi Sedbazarning xizmatkori aratka Xorlo oilasida tugʻilgan va shahzoda farzandsiz boʻlgani uchun uni asrab olgan. Bolaligidan u mo'g'ul, tibet va manchu yozuvlarini o'rgangan, kelajakda rasmiy bo'lish uchun asosiy bilimlarni olgan. 1887-yilda u asrab olgan otasining oʻrnini Gʻarbiy Oyrat xoshunlarini boshqarish huquqini egalladi, jun-vang va tuslagch-gun unvonlarini oldi, 1897-yilda esa butun viloyatning janjin-yordamchisi etib tayinlandi va keyinchalik keng tanildi. Lu-janjin-gun sifatida.

Ijodkorlik
==========

Luvsandondovning Peruda "Saivar Xaltar", "Er khuren dengizi", "Khokhui maan buga", "Ondor xangain buga", "Nuuhiin jargal", "Bilgiin uyd", "Gurvan chukhag", "Shaivar Xaltar" kabi ko'plab qo'shiq va she'rlar mavjud. Tavan erdene", "Useg bichig", "Erdem khaany tulkhyur uuguul bichig min", "Akhuy orchlongiin ayas", "Xan saikhan", "Ukhaany nom", "Mongh n ug'y khorvoo", "Busgy khuniy uvidas". Luvsandondov she’riyatidagi markaziy obrazlar chorvador, ona yurt, tabiat, ot obrazlaridir.

U yozgan 400 misradan iborat "Xon xoxuin magtaal" asarida rivoyatlarga koʻra, 1880-yil kuzning uch kunida Buren-Xayrxon togʻining choʻqqisida, Luvsandondovning ona xoshuniga nom bergan Xon-Xux togʻi. ulug'langan. Bu g‘am madhiyasida uning to‘rt fasldagi go‘zalliklarini tasvirlaydi. "Xon-xuxuga hamd" XIX asr mo'g'ul she'riyatining eng muhim yodgorliklaridan biridir.

Adabiyotlar
-----------

* D. Tserensod. Mongolin uran zohiol - XIII-XX zuuny eh
**Wentworth** (talaffuzi: *Ventvos*) — AQShning Janubiy Dakota shtatida joylashgan Leyk okrugidagi qishloqdir. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda 181 kishini tashkil qilgan.

Geografiyasi
------------

Wentworth qishlogʻi 43°59′48″N 96°57′58″W﻿ / ﻿43.99667°N 96.96611°W﻿ / 43.99667; -96.96611GO (43,996803, −96,966092) koordinatalarda joylashgan.

Amerika Qoʻshma Shtatlari Aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, qishloqning umumiy maydoni 0.25 kvadrat mil (0.65 km2) tashkil qiladi.

Demografiyasi
-------------

| Aholi o‘sish tarixi |
| --- |
| Yil | Aholi |  | %± |
| **1900** | 181 |  | — |
| **1910** | 329 |  | 818% |
| **1920** | 360 |  | 94% |
| **1930** | 310 |  | −139% |
| **1940** | 303 |  | −23% |
| **1950** | 270 |  | −109% |
| **1960** | 211 |  | −219% |
| **1970** | 196 |  | −71% |
| **1980** | 193 |  | −15% |
| **1990** | 181 |  | −62% |
| **2000** | 188 |  | 39% |
| **2010** | 171 |  | −90% |
| **2020** | 181 |  | 58% |
| AQSh aholisini ro'yxatga olish |

2010-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, qishloqda 171 kishi, 75 ta xonadon va 46 ta oila istiqomat qilgan. Qishloqning irqiy tarkibi 99,4% oq tanli va 0,6% tubjoy amerikaliklar edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 0,6 foizini tashkil etadi.

Shaharda 75 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 21,3 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 45,3 foizi er-xotinlar birga yashagan, 13,3 foizi eri boʻlmagan ayollar, 2,7 foizida xotini boʻlmagan erkaklar va 38,7% oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 33,3 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 9,3 foizida 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor.

Qishloq aholisi oʻrtacha yoshi 41,4 yoshni tashkil etadi. Aholining 23,4 foizi 18 yoshgacha boʻlganlar; 5,8% 18 yoshdan 24 yoshgacha boʻlganlar; 27,5% 25 dan 44 gacha; 30,4% 45 dan 64 gacha; va 12,9% 65 yosh va undan kattadir. Qishloq aholisi 49,7% erkaklar va 50,3% ayollarni tashkil qiladi.

Qishloqdagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 33 438 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 36 042 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 31 000 dollarni, ayollarniki 22 500 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 18 097 dollarni tashkil etdi. Aholining 8,6% qashshoqlik chegarasidan pastda yashaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  „U.S. Census Bureau: Wentworth village, South Dakota" (en). *www.census.gov*.  United States Census Bureau. Qaraldi: 8-aprel 2022-yil.
2. ↑  „US Gazetteer files: 2010, 2000, and 1990".  United States Census Bureau (12-fevral 2011-yil). Qaraldi: 23-aprel 2011-yil.
3. ↑  „US Gazetteer files 2010".  United States Census Bureau. Qaraldi: 21-iyun 2012-yil.
4. ↑  „Census of Population and Housing".  Census.gov. Qaraldi: 4-iyun 2015-yil.
5. ↑  „Census Population API".  United States Census Bureau. Qaraldi: 15-oktabr 2022-yil.
6. ↑  „U.S. Census website".  United States Census Bureau. Qaraldi: 21-iyun 2012-yil.
**Turshak** — danagi bilan oftobda kuritilgan oʻrik. Danagi etidan qiyin ajraladigan, bargakka yaroqsiz, mayda oʻrik navlari (Qandtak, Boboiy, Oqnuqul va boshqa mevalari) T. qilinadi. Hosil yigʻilgach, tozalanib yuviladi, savat yoki bordonlarga yoyib, kuritiladi. Har 4—5 kunda agʻdarib turiladi. 8—15 kunda qurib, T. boʻladi. Ayrim joylarda T.ga kurt tushmasligi uchun oʻrikni quritishga tayyorlashda uni savati bilan anjir barglari solingan qaynoq suvga bir muddat botirib olinadi. Oltingugurt bilan (har 1 kg mevaga 2—2,5 g dan) 1,5—2 soat mobaynida dudlab quritilganda rang kiradi, sifati ortadi. T. tarkibida 40—90% qand, 1,2—6,9% kislota bor.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Birlashgan koʻchasi** — umumiy uzunligi qariyb 1.6 km boʻlgan koʻcha, shaharning sharqiy qismida, Toshkent shahri Yashnobod tumani hududida joylashgan.

Kesishgan koʻchalar
-------------------

Koʻcha Izzat koʻchasi bilan kesishgan qismidan boshlanib, Aviasozlar 2-tor, Aviasozlar, Birlashgan 2- va 6-tor koʻchalari Beshariq 3- va 4-tor koʻchalari, Sholoxov 1-tor koʻchasi, Birlashgan 4-tor koʻchasi, Birlashgan 4-tor koʻchasi, Griboyedov koʻchalari bilan kesishib Ohngaron yoʻli bilan kesishgan joyda tugaydi. Beshariq koʻchasiga (sobiq Sholoxov koʻchasi) parallel ravishda oʻtadi.

Binolar
-------

Izzat koʻchasidan kirilganda 240-bogʻcha, 103-maktab internat, 30-son mehribonlik uyi, futbol maydoni, 226-maktab, 5-qavatli turar joy binolari, 329-bogʻcha, I. Ergashev nomli 4-son shahar klinik shifoxonasi (tugʻruqxona), Korzinka SM, dorixonalar, doʻkonlar, 373-bogʻcha, Yashnobod tumangaz, aholi xonadonlari joylashgan.

Tansport
--------

Eng yaqin metro bekati Toshkent Yerusti halqa metrosining Tuzel (3-bekat) stansiyasi boʻlib, u koʻchaning Ohngaron yoʻli koʻchasi bilan kesishgan qismida joylashgan. Turkiston koʻchasida joylashgan Temir yoʻl vokzali va Toshkent metro bekati ushbu koʻchadan 8 km ga yaqin masofa oraligʻida, Islom Karimov ko‘chasidagi TMU (TSUM) va „Toshkent" avtovokzallari esa qariyb 8 km masofada, Aeroport esa taxminan 9 km masofada joylashgan.

Galereya
--------

Oʻngda Yashnobod tuman Hududgaz binosi, chapda 373-bogʻcha (Bilimdon).Ushbu koʻcha bilan kesishgan Beshariq 4-tor koʻchasida joylashgan Al-Xudaybiya masjidini koʻrsatuvchi belgi.Yuqoridan ko'rinishi. Tuzel bekati yaqinida.Koʻcha suratlari. 4-fevral, 2023-yil

Yana qarang
-----------

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  „улица Бирлашган".
**Gennadiy Yevgenyevich Jiltsov** (1964-yil 14-iyunda tugʻilgan, Tula viloyati, Boloxovo) — sovet, rossiyalik erkin kurashchi, Oʻzbekiston terma jamoasida ham oʻynagan. Jahon va Yevropa chempionatlari sovrindori, jahon kubogi, Markaziy Osiyo oʻyinlari sovrindori (1995, Oʻzbekiston uchun).

Tarjimai holi
-------------

1964-yil 10-yanvarda tugʻilgan. 130 kg vazn toifasida „Dinamo" (Krasnoyarsk) jamoasida oʻynagan. Murabbiylari — Feliks Borisovich Shkolnikov, Dmitriy Georgyevich Mindiashvili, Georgiy Levanovich Baxturidze.SSSR xalqaro toifadagi sport ustasi, Rossiya xalqaro toifadagi sport ustasi. Jahon chempionatining kumush medali sovrindori (1991). Jahon chempionatining bronza medali sovrindori (1994). Yevropa chempionatining bronza medali sovrindori (1993). SSSR kubogi gʻolibi (1983). RSFSR xalqlari spartakiadasi gʻolibi (1986). RSFSR chempioni (1986). Ivan Yarygin mukofotlari uchun xalqaro turnir gʻolibi (1990, 1993, 1994). Markaziy Osiyo oʻyinlari gʻolibi (1995).1991-yildan SSSR terma jamoasida, 1992-yildan 1994-yilgacha, 1996-yilda Rossiya terma jamoasida oʻynagan. 1995-yilda Oʻzbekiston terma jamoasida oʻynagan. Sport faoliyatini 1996-yilda yakunlagan.Krasnoyarsk davlat pedagogika instituti bitiruvchisi.

SSSR chempionatlarida sport natijalari
--------------------------------------

* Erkin kurash boʻyicha SSSR chempionati 1988 - 03 !3rd;
* Erkin kurash boʻyicha SSSR chempionati 1991 - 01 !1st.

MDH chempionatidagi sport natijalari
------------------------------------

* Erkin kurash boʻyicha MDH chempionati 1992 - 03 !3rd.

Rossiya chempionatlarida sport natijalari
-----------------------------------------

* Erkin kurash boʻyicha Rossiya chempionati 1992 - 03 !3rd;
* Erkin kurash boʻyicha Rossiya chempionati 1994 - 01 !1st;
* Erkin kurash boʻyicha Rossiya chempionati 1996 - 02 !2nd.

Oilasi
------

Farzandlari: Jiltsov Lev Gennadyevich (2010), Jiltsov Makar Gennadyevich (2000), Jiltsov-Lem Yegor Gennadyevich (1987).

Video
-----

* Jahon chempionati 1991, erkin kurash, 130 kg gacha, final: Andreas Shreder (Germaniya) - Gennadiy Jiltsov (SSSR)

Manbalar
--------

1. ↑  „Академия борьбы им Д. Г. Миндиашвили: Георгий Бахтуридзе". 26-yanvar 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-noyabr 2018-yil.
2. ↑  „Школа высшего спортивного мастерства по видам борьбы имени Д. Г. Миндиашвили: Жильцов Геннадий Евгеньевич". 24-noyabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-noyabr 2018-yil.

Havolalar
---------

* I. X. Totoonti "Erkin kurashga 100 yil" (Ma’lumotnoma), Vladikavkaz: Olimp, 2005 (Krasnodar: FSUE Sovetskaya Kuban nashriyoti), 197 bet.
**Réunion** stonechat (*Saxicola tectes*) — stonechat turi, Reunion oroliga endemik. Bu kichik oʻtkinchi qush dengiz sathidan 2600 metr balandlikdagi ochiq togʻli butazorlarda, shu jumladan Piton de la Fournaise atrofidagi tekisliklarda keng tarqalgan.

Tavsif
------

Umuman olganda, erkaklari yuqorida qora va pastda oq, lekin ayni paytda oq supersilium (baʼzan yoʻq), yarim yoqali va kattaroq yashirin yamoq va koʻkrakda oʻzgaruvchan oʻlchamdagi toʻq sariq rangli yamoqlari ham mavjud. Urgʻochilar erkaklardan yuqorida jigarrangroq, pastda koʻproq toʻq rangda va koʻpincha oq kattaroq yashirin yamoqqa ega emasligi bilan farqlanadi. Oq tomoq va (odatda oq) supersilium afrikalik stonechat *S. torquatus* dan eng koʻzga koʻringan tashqi farqlar boʻlib, uning boshi butunlay qora boʻlib, tomoq va supersilium mavjud.

Taksonomiya va etimologiyasi
----------------------------

U keng tarqalgan stonechat superturlarining aʼzosi, ammo u oʻzining eng yaqin qarindoshi Madagaskar *stonechat S. sibilla* bilan birga Afrika stonechatining insular hosilalari boʻlib ajralib turadi. Uning ajdodlari, ehtimol, kech Pliotsen davrida qitʼa boʻylab taxminan 2-2,5 milyaga tarqalib ketganligi sababli, Sahroi Kabirdan janubiy Afrika nasl-nasabidan ajralib chiqqan.

Ilmiy ismning etimologiyasi *Saxicola*, „toshda yashovchi", lotincha *saxum*, tosh + *incola*, yashaydigan; va *tectes*, onomatopoetic Yangi lotincha turning chaqirigʻidan keyin, Reunion Creole nomidan *tec-tec*.

Manbalar
--------

1. ↑  BirdLife International (2016). „*Saxicola tectes*". *IUCN Red List of Threatened Species*. **2016**: e.T22710197A94238498. doi:10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22710197A94238498.en. Retrieved 12 November 2021.
2. 1 2  Urquhart, E. & Bowley, A. (2002): *Stonechats.*
3. ↑  Woog, F. Wink, M. Rastegar-Pouyani, E. Gonzalez, J. & Helm, B. (2008).
4. ↑  Wink, M.; Sauer-Gürth, H. & Gwinner, E. (2002): Evolutionary relationships of stonechats and related species inferred from mitochondrial-DNA sequences and genomic fingerprinting.

Havolalar
---------

* Xeno-canto: Réunion stonechatining audio yozuvlari
**Genokopiya** (gen... va lot. copia — koʻp) — har xil genlarning allellari tomonidan nazorat qilinadigan fenotipning bir xildagi oʻzgarishi. G. kelib chiqishining sababi belgilarning koʻp genlar tomonidan boshqarilishidir (qarang Genlarning oʻzaro taʼsiri).

Hujayrada molekula biosintezi koʻp bosqichda amalga oshishi tufayli bitta — biokimyoviy yoʻlning turli bosqichlarini nazorat qiluvchi har xil genlarning mutatsiyalari bir xil natijaga, yaʼni reaksiya zanjiri yeoʻnggi mahsulotining hosil boʻlmasligiga, binobarin, fenotipning bir xilda oʻzgarishiga olib kelishi mumkin. Mac; drozofila pashshasining har xil xromosomalarida joylashgan genlar resessiv allellarining har biri mustaqil ravishda koʻzning aynan oʻsha bir xil yorqinqizil rangini taʼmin etadi. Bunda resessiv allellarning har biri qoʻngʻir pigment sintezining bosqichlaridan birini buzgan boʻladi. G. muammosi tibbiyot genetikasida aktual hisoblanib, agar ota-onalar oʻxshash kasalliklarga ega boʻlishsa, u holda ularning avlodlarida irsiy kasallikning namoyon boʻlish ehtimolligini oldindan aytib berish imkonini beradi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Yosihide Suga yangi davrning nomini e'lon qilmoqda.
**Reyva Yoshi**(Yaponcha:令和時代), Yaponiyaning xronologiyasining yaqinlashib kelayotgan davri, Taeka davridan beri 248-asr. Era Riva Yaponiyadagi yangi imperator, Narukitoning toj kohini 2019 yil 1-may kuni 2019-yil 30-aprelda Xrizantema taxtidan voz kechadigan otasi, imperator Akihito o'rniga 126-imperator sifatida taxtga o'tiradi. Shunday qilib, 2019 yil 1 yanvardan 30 aprelgacha Heiseyning xronologiyasi davom etadi va 1 maydan Raiva davri boshlanadi.

Umumiy nuqtai
-------------

Ismlar ro'yxatini to'qqizta a'zodan tashkil topgan ekspertlar guruhi etti kishi va ikkita ayoldan tuzdi va hukumat ro'yxatning oxirgi nomini tanlab oldi. 

* Midori Miyazaki  (yaponcha:  *宮崎緑*?) - Chiba Savdo Universiteti professori
* Itsurō Terada  (yaponcha: *寺田逸郎*?) - Yaponiya Oliy sudi　sobiq Bosh kotibi
* Shinya Yamanaka (yaponcha: *山中伸弥*?) –Nobel mukofoti - yutuvchi ildiz hujayra olimi; Kyoto universiteti professori

Manbalar
--------

1. ↑  „新元号「令和（れいわ）」　出典は万葉集" (Yapon) (1 aprel 2019). Qaraldi: 1 aprel 2019.
2. ↑  *Rich, Motoko* „Japan's New Era Gets a Name, but No One Can Agree What It Means".  The New York Times (1 aprel 2019). Qaraldi: 1 aprel 2019.
**Reyxskansler** (nemischa:), toʻgʻrisi imperiya kansleri - kayzer Germaniyasi va Veymar Respublikasidagi hukumat boshligʻi (bosh vazirga teng) lavozimi. Reyxskansler 1918 yilga qadar imperator tomonidan tayinlangan, 1918-yildan keyin reyxsprezident (Germaniya prezidenti) tayinlagan, lekin un (reyxskansler)ga nisbatan reyxstag saylovlarida gʻalaba qozongan partiya deputatlari tomonidan ishonchsizlik votumi eʻlon qilinishi mumkin boʻlgan, shuning uchun odatda reyxskansler reyxstagning partiya tarkibidan kelib chiqib tayinlangan.

**Reyxskansler** (nem. Reichskanzler) — 1871 — 1945-yillarda Germaniyada hukumat boshligʻi.

1933 yilda Adolf Gitler reyxskansler etib tayinlangan, shundan keyin Veymar Respublikasi oʻzgarmas dohiy fyurer bilan birga Uchinchi reyxga oʻzgargan (1934 yilda prezidentlik lavozimi bekor qilingan). Gitler oʻz joniga qasd qilgach, 1945-yil 30 apreldan 1 mayga qadar Yozef Gebbels bir kun reyxskansler boʻlgan (oʻz joniga qasd qilguncha), shundan keyin kansler lavozimini Flensburgdagi Karl Dyonits hukumatida graf Lyudvig Shverin fon Krozig bajargan.

GFR kansleri haqida Germaniya federal kanslerlariga qarang.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Siyosatga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Iarbant** (Yarba yoki Giarb, qadimgi yunoncha: *Ἰάρβας* qadimgi yunoncha: *Ἰάρβας*, lotincha: *Iarbas*, Hiarbas) — qadimgi yunon va lotin mifologiyasi qahramoni. Uning ismi Iapon (Solindagi Katonning yozishicha) boʻlishi ham mumkin.

Liviyaliklarning fikriga koʻra, birinchi odam, Zevsning oʻgʻli. Amon va nimfaning oʻgʻli, Garamantida mamlakatida tugʻilgan. Didona bilan sulh tuzgan Liviya hukmdori. Didonaning vafotidan keyin uning podsholigini egallab olgan (boshqa versiyaga koʻra, qasamyodi tufayli bu ishni amalga oshira olmagan).

Pompey Trogning maʼlum qilishicha, Maksitanlar shohi. Timey, Yustin va boshqalarga koʻra, Iarbant (yoki Yarb) — Liviyadagi maziklar qabilasining shohi boʻlib, Didonaga shahar qurish uchun yer bergan, keyin esa uning qoʻli va qalbiga ega chiqqan. Vaqti kelib, fuqarolarining bosimiga uchragan Didona oʻz istagiga qarshi chiqib, Yarb bilan turmush qurishga rozilik bergan, marhum niqobi ostida oʻzini gulxanga tashlagan. Evstafiyning aytishicha, shundan keyin gʻazablangan shoh Birsani vayron qilgan, yangi shaharni esa Liviya nomi bilan atagan (keyinchalik ushbu shahar nomi Karfagen deb oʻzgartirilgan).

Manbalar
--------

1. ↑  Lyubker F. Realniy slovar klassicheskix drevnostey. M. 2001. V 3 t. T.2. S.163
2. ↑  Kommentariy A. K. Nefyodkina v kn. Polien. Strategemi. SPb, 2002. S.580
3. ↑  Anonimnaya xorovaya lirika, fr.985b Peydj
4. ↑  Vergiliy. Eneida IV 198
5. ↑  Vergiliy. Eneida IV 36; Serviy. Kommentariy k „Eneide" Vergiliya I 367
6. ↑  Ovidiy. Fasti III 552
7. ↑  Yustin. Epitoma Pompeya Troga XVIII 6, 1

Adabiyotlar
-----------

* Yarb // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb. 1890—1907.
**Ogʻiz hidlanishi** - ayrim kasalliklarning belgisi. Koʻpincha tish, milk, burun-halqum, qiziloʻngach, meʼda va oʻpka kasalliklarida kuzatiladi. Baʼzan Ogʻiz hidlanishi qandli diabet, nefrit va ichki aʼzolarning boshqa kasalliklari belgisi boʻlishi ham mumkin. Tish eliksiri va losonlar yordamida Ogʻiz hidlanishini vaqtincha yoʻqotsa boʻladi, lekin, albatta, mutaxassis vrachga murojat etish lozim.

Ogʻiz hidlanishining oldini olish ovqatdan keyin ogʻizni chayish, tish va tish protezlarini tozalab yuvib turish (*qarang* Tish), shuningdek, ogʻiz boʻshligʻini sogʻlom saqlash, tish shifokori koʻrsatmalariga doimo amal qilish, meʼda-ichak kasalliklarini oʻz vaqtida davolatishdan iborat.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ogʻa ibn Obiddin ash-Shirvoniy** (arabcha: آغا بن عابدين الشيرواني — Ogʻa ibn Obiddin Ramazon ibn Zohid ash-Shirvoniy) — Muhaddis va faqih.

Ogʻa ibn Obiddin ash-Shirvoniy XVIII asr boshlarida Buxoro atrofidagi "Bimajkas" yonida shoylashgan Shirvon qishlogʻida tugʻilgan. Unga "ad-Darbandiy" nisbasi ham berilgan.

Faoliyati
---------

Ogʻa ibn Obiddin ash-Shirvoniy faqih, uslubiyotchi, muhaddis, muarrix sifatida faoliyat koʻrsatgan. Najaf, Karbalo kabi shaharlarga ilmiy safarlar qilib, u yerdagi bir qator olimlardan taʼlim olgan. Keyinchalik Eronga qaytib, Tehron shahrida yashagan.

Asarlari
--------

Ogʻa ibn Obiddin ash-Shirvoniy oʻzidan boy ilmiy meros qoldirgan:

• "Iksiyrul-ibodat fi asrorish-shahodat" ("Shahodat sirlarida ibodat kupligining oʻrni");

• "Qavomiysul-qavoid fir-rijol" ("Hadis roviylari haqida qoidalar majmuasi");

• 'Xazoinul-usul" („Usul ilmining xazinalari");

• "Al-Masoilu at-tamriniya fil-fiqh" ("Fiqh ilmiga oid mashqlar toʻplami");

• "Xazoinul- ahkom" ("Hukmlarning xazinalari").

Vafoti
------

Ogʻa ibn Obiddin ash-Shirvoniy 1285/1868 yili vafot etgan. Uning jasadi Karbaloga olib kelinib, dafn qilingan.

Adabiyotlar
-----------

* Abdulloh Abdulhamid Saad. Oʻrta Osiyo olimlari qomusi. —T.: Imom Buxoriy respublika ilmiy-maʼrifiy markazi nashriyoti, 2007.

Manbalar
--------

1. ↑  Kahhola Umar Rizo. Muʼjamu-l-muallifiyn. J.1. — Bayrut: Dor ihyoi-t-turosi-l-arabiy, 2009. 386.

|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Heribert Weber** (1955-yil 28-iyunda Pölsda tugʻilgan) — nafaqadagi avstriyalik futbol himoyachisi, keyinchalik futbol murabbiyi. Hozirda u Sky Austrianing asosiy eksperti va Avstriya Futbol Bundesligasi, UEFA Chempionlar Ligasi va UEFA Yevropa Ligasini yoritish bo‘yicha tahlilchi sifatida faoliyat olib boradi.

Klubdagi karyerasi
------------------

Shtiriyada tug‘ilgan Weber o‘zining professional faoliyatini Shturm Gratsda boshlagan va 1978-yilda Jahon chempionatidan keyin Vena giganti Rapid Wienga kelib qo‘shilgan. U 1980-yillarda Rapid klubining eng muvaffaqiyatli o‘yinlarida muhim rol o‘ynadi, u klubi bilan to‘rt marta Liga tojini qo‘lga kiritdi, 4 marta ichki kubokni qo‘lga kiritdi va 1985-yilda Evertonga qarshi UEFA Kubogi g‘oliblari Kubogi finalida mag‘lub bo‘ldi. U 1981-yilda va 1986-1989-yillarda Rapid klubida o‘ynagan. U 1999-yilda Rapidning "Asr jamoasi" tarkibiga kiritilgan kam sonli futbolchilardan biri bo‘lgan.

Faoliyatining oxirida u "Zalsburg"ga o‘tdi va u bilan klubning eng muvaffaqiyatli davrida yana bir liga chempionligini qo‘lga kiritdi 1994-yilda u Zalsburg bilan UEFA kubogi finalida "Inter" ga qarshi o‘ynagan.

Xalqaro karyera
---------------

U 1976-yil aprel oyida Shvetsiyaga qarshi o‘rtoqlik o‘yinida Avstriya terma jamoasi safida debyut qildi va 1978-yilgi futbol bo‘yicha jahon chempionati va 1982-yilgi futbol bo‘yicha jahon chempionati ishtirokchisi bo‘ldi. U umumiy 68 o‘yin o‘tkazib, bitta gol urgan. Uning so‘nggi xalqaro o‘yini 1989-yil oktyabr oyida Turkiyaga qarshi Jahon chempionati saralash o‘yini bo‘ldi.

Murabbiylik karyerasi
---------------------

Futbol murabbiyi sifatida u "Zalsburg"ga ustozlik qilgan, u bilan boshqa liga chempioni - "Rapid Wien" 1 bor chempioni bo‘lgan.

Yutuqlari
---------

### Futbolchi sifatida

* **Avstriya Futbol Bundesligasi (5):**
	+ 1982, 1983, 1987, 1988, 1994-yillar
* **Avstriya kubogi (1):**
	+ 1983, 1984, 1985, 1987-yillar

### Murabbiy sifatida

* **Avstriya Futbol Bundesligasi (1):**
	+ 1997-yil

Manbalar
--------

1. ↑  Record at FIFA Tournaments – FIFA
2. ↑  Appearances for Austrian National Team – RSSSF
*Ushbu maqola Yuriy Gagarin haykali haqidadir. Ushbu soʻzining boshqa maʼnolari uchun bu yerga qarang.*
**Lyubertsidagi Yuriy Gagarin haykali ―** Yuriy Gagarin quymchalik kasbini oʻrgangan maktab yonida oʻrnatilgan.

Gagarin Lyubertsidagi kasb-hunar maktabini aʼlo baholar bilan tugatib, 1951-yilda qizil diplom oldi.

Yodgorlik 1986-yilda, Yuriy Gagarinning koinotga parvozining 25 yilligi munosabati bilan oʻrnatilgan.

Yodgorlik muallifi haykaltarosh Anatoliy Novikovdir.

Xotira sanalarida yodgorlik yaqinida „Zvezda" Lyubertsi ilmiy-ishlab chiqarish korxonasi xodimlari ishtirokida tantanali mitinglar boʻlib oʻtadi. Mazkur korxonada Yuriy Gagarin kosmosga uchgan skafandr ishlab chiqarilgan. Shuningdek, ushbu tadbirlarda shahar hokimligi vakillari, kosmonavtlar kelishadi.

Yodgorlikning tavsifi
---------------------

Yodgorlik balandligi 3 metr 65 santimetr boʻlgan haykal boʻlib, unda Yuriy Gagarin toʻliq gavdasi bilan tasvirlangan. Shu bilan birga, Gagarin oʻz parvozini amalga oshirgan skafandrda, lekin dubulgʻasiz tasvirlangan. Haykal Yer sayyorasi shaklida yasalgan poydevorga oʻrnatilgan boʻlib, u orbitani ifodalovchi lenta bilan oʻralgan. Gagarin figurasi shunday oʻrnatilganki, sayyoraning birinchi kosmonavti ushbu lenta-orbita boʻylab yurganga oʻxshaydi.

Qiziq faktlar
-------------

Lyubertsi shahrida oʻrnatilgan yodgorlikning aniq nusxalari London va Ijevskda mavjud. Londonda oʻrnatish uchun nusxa koʻchiriladigan yodgorlikni tanlash jarayonida maxsus yaratilgan Britaniya jamgʻarmasi vakillari Rossiyaning bir necha oʻnlab shaharlari boʻylab sayohat qilishdi. Shundan soʻng Lyubertsi shahrida oʻrnatilgan haykalda tanlab olindi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Достопримечательности" (ru). *Администрация городского округа Люберцы Московской области* (14-avgust 2017-yil). 29-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-aprel 2021-yil.
2. 1 2  „В Ижевске открыт памятник Ю.А.Гагарину" (ru). *novosti-kosmonavtiki.ru*. 29-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-aprel 2021-yil.
3. ↑  „Глава Люберец возложил цветы к памятнику Гагарину - Риамо". *riamo.ru*. 29-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-aprel 2021-yil.
4. 1 2  „Памятник Юрию Гагарину" (ru).

[*sayt ishlamaydi*]
5. ↑  „Новости. Скульптура Гагарина перед отправкой в Лондон будет выставлена на ВВЦ". *www.roscosmos.ru*. 29-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-aprel 2021-yil.
**Ogʻzaki drama**, ogʻzaki dramaturgiya — xalq orasida yaratilgan, xalqqa namoyish etiladigan oʻyin-to-moshalar tarzidagi aloxida folklor janri. Jahondagi barcha xalklarning yozma dramaturgiyasi Ogʻzaki dramadan boshlangan. Ogʻzaki drama xalq anʼanaviy teatri bilan chambarchas bogʻlangan hodda shakllanib rivoj topib kelgan. Uning matni anʼanaviy fabula va baʼzi barqaror dialoglar aso-sida ijro paytida toʻqilgan. Xalq Ogʻzaki drama tomoshalarining syujeti, odatda, sodda boʻlib, asosiy eʼtibor syujetga emas, vaziyatga, qahramonlarning xrlatiga qaratilgan, unda dialog va ijro paytida toʻqiladigan epizodlar muhim rol oʻynagan. Ayniqsa, hajviy dialogning ishlanishiga koʻp eʼtibor qilingan. Ogʻzaki drama tomoshabinlarni kuldiribgina qolmasdan, katta ijtimoiy va tarbiyaviy aqamiyatga ham ega boʻlgan.

Oʻzbek xalq Ogʻzaki dramasi oʻrta asrlarda masharabozlar va qoʻgʻirchoqbozlar sanʼati bilan bogʻliqholda maydonga kelib, katta taraqqiyot yoʻlini bosib oʻtgan. U professional masharabozlar, muqallidlar, qiziqchilar, qoʻgʻirchoqbozlar tomonidan badiha yoʻli bilan toʻqilgan. Ogʻzaki drama "Tanqid", "Muqallid", "Kulki-hikoya", "Qoʻgʻirchoq oʻyin" deb atalgan pyesalar turkumlarini oʻz ichiga oladi. Tematik jihatdan Ogʻzaki drama nihoyatda boy. Unda xalq turmushi, urf-odatlari, mehnati bilan bogʻliq boʻlgan voqealar ham oʻz aksini topadi. Ogʻzaki drama Oʻzbekistonda yozma professional dramaning yaratilishi va shakllanishida muhim rol oʻynadi. H. H. Niyoziy oʻz dramaturgiyasida, jumladan, "Tuhmatchilar jazosi", "Maysaraning ishi" komediyalarida xalq ijodining boshqa turlari qatori Ogʻzaki drama motivlari va tasviriy vositalaridan foydalangan. Ogʻzaki drama anʼanalarini mashhur qiziqchilar Yusufjon Shakarjonov, Berdiyor Diyorov, Oxunjon Huzurjonov, Hoji tamtamlar davom ettirib, sanʼ-at rivojiga muhim hissa qoʻshdilar.

Yevropa mamlakatlarida ham Ogʻzaki drama mehnat faoliyati bilan bogʻliq holda shakllangan. Uning asosini yil fasllarining almashishiga hamda dehqonchilik ishlariga bagʻishlangan oʻyinlar tash-kil etadi. Masalan, Gʻarbiy Yevropada qishni kuzatish bilan bogʻliq maslenitsa bay-ramlarida qish va yozning kurashi ram-ziy obrazlar orqali namoyish etilgan. Dastlab Germaniyada rivojlangan bu mavsumiy oʻyintomoshalar keyinchalik, 15 —16-asrlarda Italiya, Fransiya va boshqa mamlakatlarda ham tarqalgan. Ros-siyada Ogʻzaki drama 17 — 18-asrlarda paydo boʻlgan. Yevropa mamlakatlarida tarkalgan Ogʻzaki drama ham shu mamlakatlardagi milliy yozma dramaturgiya rivojiga katta taʼsir koʻrsatgan (yana qarang Drama).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |