recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kurortologiya** (kurort va ...logiya) — tibbiyotning bir boʻlimi; tabiiy shifobaxsh omillar (iqlimiy, balneologik va boshqalar), ularning organizmga taʼsirini hamda ulardan davolash-profilatika maqsadlarida foydalanish usullarini oʻrganadi (qarang Balneologiya, Iqlim bilan davolash, Balneoterapiya, Balchiq bilan davolash). K. sanatoriy va kurortlar ishini tashqil qilish, ommaviy dam olish, kurortbop joylarni izlash va tanlash masalalari bilan ham shugʻullanadi. Xuddi tabiiy fizik omillardagidek (mas, karbovat angidridli, vodorod sulfidli va boshqalar) sunʼiy muhit barpo etish, fizioterapiya usulidan foydalanish ham K. vazifasidir. Oʻzbekistonda Kurortologiya ilmiy tadqiqot instituti (1919) va 1920-yilda Oʻrta Osiyo universitetida tibbiyot fakulteti tashqil etilgan vaqtdan boshlab kurort joylarni muntazam oʻrganishga kirishildi, mahalliy mineral suvlar, balchiqlar, kuyosh nuri va boshqa tabiiy omillarning odam organizmiga taʼsiri klinik hamda eksperimental jihatdan tadqiq qilindi. Hozirgi Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi Salomatlikni tiklash va fizioterapiya ilmiy tadqiqot instituti hamda uning shoxobchalari (Termiz, Namangan shahrida) K. sohasida faoliyat koʻrsatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Boʻston neft koni** — Andijon viloyati Xoʻjaobod tumani hududida, Andijon shahridan 15 km jan.sharqda joylashgan. 1952-yilda ochilgan, 1953-yilda ishga tushirilgan. Neft uyumlari yura, bur, paleogen va neogen yotqiziqlarida joylashgan. Yura davri yotqiziqlarining qalinligi 195 m gacha. Boʻr davri yotqiziqlari (umumiy qalinligi 1445 m gacha) Fargʻona botigʻiga mansub logʻon, kalachi, yalovoch va boshqa svitalarni oʻz ichiga oladi. Paleogen yotqiziqlari umumiy qalinligi 465 m gacha boʻlgan buxoro, olay, turkiston va boshqa svitalardan tashkil topgan. Neogen sistemasi (umumiy qalinligi 450 – 750 m) massaget va baktr seriyalaridan tuzilgan. Boʻston neft koni k. antiklinal strukturada joylashgan. Gʻarb ya sharqda kichik sinklinallar orqali Xoʻjaobod va Janubiy Olamushuk strukturalaridan ajralib turadi. Neft uyumi asosan neogen davrining qizgʻish svitasi 3gorizontida, ozroq miqdorda boʻr yotqiziqlarida uchraydi. Neftning s ogʻ. 0,829 dan 0,880 gacha. Tarkibida 88% gacha qatron, 10 % gacha parafin, 42% gacha oltingugurt, 3,3 % gacha asfalten mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  "Boʻston neft koni" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Poʻlat baraban** (inglizcha: *steelpan*) — muayyan tovush balandligiga ega boʻlgan zarbali asbob. Kalipso va ska kabi yoʻnalishlardagi Afrika-Karib musiqasida foydalaniladi. 1930-yillarda ixtiro qilingan, baʼzi manbalarda poʻlat baraban XX asrda ixtiro qilingan yagona noelektron musiqa asbobi deb hisoblanadi.

Asbob Trinidad va Tobagoda musiqani ijro etish uchun membranali barabanlar va bambuk tayoqchalarini taqiqlovchi qonun qabul qilinganidan soʻng paydo boʻldi. Barabanni (ikkinchi jahon urushi tugagandan soʻng plyajlarda koʻplab miqdorda qolib ketgan) poʻlat bochkalardan, qalinligi 0,8—1,5 mm li poʻlat listlardan tayyorlash boshlandi. Asbobni sozlash ushbu poʻlat listda shakli yaproqlarni eslatadigan sohalarni shakllantirishdan va bolgʻalar yordamida ularga zarur tovushni berishdan iborat. Asbobni yilda bir-ikki marta sozlash talab etilishi mumkin.

Odatda ansamblda asbobning bir nechta turlari chalinadi: melodiyani Ping-pong boshlab beradi, garmonik asosni tune boom hosil qiladi, bass boom esa ritmni saqlab turadi. Asbob hatto Trinidad va Tobago Respublikasi qurolli Kuchlarida ham mavjud — 1995-yildan mudofaa qoʻshinlarida „poʻlat orkestr" boʻlib, u jahonda poʻlat barabanlardan foydalanadigan yagona harbiy orkestr hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „STEEL ISLAND" (en). 27-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-may 2010-yil.
2. ↑  Thomas D. Rossing, Andrew Morrison, Uwe Hansen, Felix Rohner, and Sabina Schärer*. ACOUSTICS OF THE HANG: A hand-played steel instrument*.
3. ↑  *Стальной оркестр при оборонительных войсках Тринидада и Тобаго*, 2008-09-17da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2022-04-29

Havolalar
---------

* Джозеф Говард*. Барабаны в Америках*, 1967. ISBN 9780825601804.
* youtube: How to Play Steel Pan Drums in a Band : Playing Rhythms on Steel Drums
**Rublga bagʻishlangan yodgorlik** — 250 kilogramm ogʻirlikdagi va balandligi 2,1 metr boʻlgan yogʻoch haykal boʻlib, 1997-yildagi bitta rus rubli tangasi koʻrinishida (2007-yil versiyasi) 100: 1 nisbatda haqiqiysiga oʻxshatib yasalgan. Qaragʻaydan yasalgan. U yogʻochning tabiiy rangiga ega, tepada namlikdan himoya qiluvchi maxsus shaffof eritma bilan qoplangan. Keyinchalik, biroz vaqt oʻtgach, shaffof plastik qutiga joylashtirilgan.

2008-yilda ishlab chiqarilgan. Oʻsha yilning 12-iyunida u Tomskdagi Novo-Sobornaya maydoniga oʻrnatildi, u yerdan 2014-yil may oyida vandallar tomonidan yetkazilgan zararni taʼmirlash uchun demontaj qilindi.

2015-yil 17-18-aprel kunlari „Sizning shaxsiy mablagʻingiz" 6-koʻrgazma-yarmarkasi doirasida Tomsk filarmoniyasi binosi oldidagi maydonga oʻrnatildi, 19-aprelda esa u Voskresenskaya togʻidagi Tomsk tarixi muzeyi yaqinidagi Tomsk qal’asida qayta taʼmirlandi.

Tarixi
------

Yogʻoch rubl uchun yodgorlik 2008-yil 12-iyunda IV Tomsk karnavalining bir qismi sifatida oʻrnatildi. Karnaval tashkilotchilari va yodgorlikni oʻrnatish tashabbuskorlari Tomsk shahri maʼmuriyati va „Advertising Digest" media-xoldingi edi. Karnavalning tashkiliy qoʻmitasi yogʻoch rublni Ginnesning rekordlar kitobiga va Rossiya rekordlar kitobiga kiritish uchun ariza berdi, keyinchalik u Tomsk yodgorligini oʻz sahifalarida tanganing eng katta nusxasi sifatida joylashtirdi.

Simvolizm
---------

Festival tashkiliy qo‘mitasi rublni yog‘och qilish g‘oyasini shahar aholisi va mehmonlari uchun Tomskning „yog‘och" so‘zi bilan Tomskning yog‘och meʼmorchiligi, shuningdek, mintaqaning boyligi yogʻoch tufayli bog‘langanligi bilan izohladi.

Yana qarang
-----------

* Rubl yodgorligi
* Penniga yodgorlik
* Tomsk yodgorliklari

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Томск.ру: Памятник деревянному рублю.". 18-fevral 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-sentabr 2017-yil.
2. ↑  „В Томске с Ново-Соборной площади убрали памятник рублю". Томский Обзор (12-may 2014-yil). Qaraldi: 27-iyul 2014-yil.
3. 1 2 3 4  „ВТомске.ру: *Каракорская Н.* Памятник рублю «переехал» на Воскресенскую гору (фото)". 14-dekabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-dekabr 2019-yil.
4. 1 2 3  „ВТомске.ру: *Феоктистова Е.* Памятник рублю на два дня установили возле БКЗ.". 14-dekabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-dekabr 2019-yil.
5. ↑  „Томский деревянный рубль попал в Книгу Рекордов России". 7-iyul 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-dekabr 2019-yil.
6. ↑  „Томский деревянный рубль попал в Книгу Рекордов России". 7-iyul 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-dekabr 2019-yil.
**Kuren** (moʻgʻulcha xureen — qalqa, qarorgoh) — 1) koʻchmanchilar yashaydigan manzil. Moʻgʻullarning oʻtovlari va arana uylari halqa shaklida oʻrnatilgan, oʻrtada qabila boshligʻi (urugʻ oqsoqoli)ning oʻtovi boʻlgan. K. soʻzining olomon, qabila maʼnolari ham bor. (V. Radlov); 2) ruscha kuren (uy) soʻzi ham K.dan olingan. Zaporojye Sechit joylashgan harbiy boʻlinma. Bu K. 38 ta kazaqlar K.iga boʻlingan. K.lar kazaqlarning kelgan joyi nomi bilan atalgan (mas. Poltana K. i, Uman Kuren va boshqalar); 3) oʻzbekcha "koʻchkoʻron" soʻzi tarkibidagi koʻron oʻsha moʻgʻulcha soʻzdan kelib chiqqan. Keyingi asrlarda bu soʻz Xiva xonligida atrofi devor bilan oʻralgan istehkomga nisbatan qoʻllanilgan; tevarak-atrofdagi kishilar yovgarchilikda ana shu joyga yashiringan. Navoiy viloyatining, Konimex tumanida K. nomi bilan ataladigan qishloq ham bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Poʻlat Qodirovich Zokirov** (1932.15.1, Jalolobod – 1993.21.10, Toshkent) — geobotanik, Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1989), biol. fanlari doktori (1971), prof. (1983), Q. Zokirovning oʻgʻli. Urta Osiyo universitetini tugatgan (1954). Oʻzbekiston FA Botanika institutida ilmiy xodim (1957–68), labratoriya mudiri (1969–82), ToshDU yuksak oʻsimliklar kafedrasi prof. (1983–85), Oʻzbekiston FA Botanika bogʻi direktori (1985–93). Oʻsimlik xom ashyolari, oʻtloklardan oqilona foydalanish va ularni muhofaza qilish, geobotanik rayonlashtirish va haritalar tuzish ustida tadqiqot olib borgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Kurnik qal’asi** (polyakcha: *Zamek w Kórniku, Zamek Kórnicki*) — 19-asr oʻrtalarida Karl Shinkel tomonidan Polsha gʻarbidagi Buyuk Polsha voevodaligidagi Kurnik shahrida qurilgan qasr. Alupka saroyi singari, u neo-gotik va mavr uslubidagi elementlarning kombinatsiyasidir. 2011-yildan beri Polsha tarixiy yodgorligi, qoʻshni arboretum bilan birga.

Tarix
-----

Kurnikdagi qasr haqidagi birinchi maʼlumotlar 1426-yilga toʻgʻri keladi. 1592-yilgacha Buyuk Polshalik gurka magnatlarining qarorgohi edi. 1573-yilda Anjey Gurka Krakovga toj kiydirish marosimiga ketayotgan Valualik Geynrixni shu yerda qabul qildi. 17-asrning oxiridan boshlab qal’ada Dzyalinskiylarning zodagonlar oilasi joylashdi. U Adam-Tit Dzyalinskiy tashabbusi bilan qayta qurildi, u atrofga keng dendropark qurdi.

Qal’aning oxirgi egasi Tit Dzyalinskiyning nabirasi graf Vladislav Zamoyskiy edi. 1924-yilda qal’ani va uning barcha tarkibini (shu jumladan eng boy kutubxona — Polshadagi beshta yirik kutubxonadan biri) polsha xalqiga sovgʻa qildi. Mulk muzey sifatida jamoatchilik uchun ochiqdir.

Galereya
--------

* 
* 
* 
* 
*

Yana qarang
-----------

* Kurnikdagi dendropark

Manbalar
--------

1. ↑  „Schinkel Karl Friedrich (1781-1841) • Odkryj Wielkopolskę • sprawdź ciekawe miejsca w Twojej okolicy" (pl). *regionwielkopolska.pl*. Qaraldi: 22-fevral 2022-yil.
2. 1 2  „Kórnik - zespół zamkowo-parkowy wraz z kościołem parafialnym - nekropolią właścicieli" (pl). *Zabytek.pl*. Qaraldi: 22-fevral 2022-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Marceli Kosman: *Opowieści Kornickie.* *Poznan: Wydawnictwo Poznańskie*, 1983-yil. ISBN 83-210-0382-6.
* Róża Kąsinowska: *Zamek w Korniku.* Kornik: BK PAN, 1998-yil. ISBN 83-85213-21-X.
* Stanislaw Sierpowski (qizil.): *Kornik — skarbiec madaniyati va przyrody.* Kristian Parma (zdjęcia). Marki: Parma Press, 2007-yil. ISBN 978-83-7419-093-0.
* Pamiętnik Biblioteki Kornickiej — czasopismo naukowe, organ Biblioteki Kornickiej. 1929-yil. 2009-yilgacha ukazalo się 29 zeszytów.
* Insight Guides*. Insight Guide: Pocket Poland*. Apa Publications (UK) Limited, 2016 — 165— bet. ISBN 978-1-78671-025-3.

Havolalar
---------

* Kurnice qal’asi qush nazaridan (YouTube)
**Boʻston (Xoja Boʻston)** — Oʻzbekistondagi qadimiy qishloqlardan biri. Navoiy viloyati, Qiziltepa tumanida joylashgan.

Tarixi
------

### Boʻstontepa

**Boʻstontepa** — arxeologiya yodgorligi. Boʻston qishlogʻi markazida joylashgan. Arxeolog olimlar tomonidan bu yodgorlik Soʻgʻdiyonaning birinchi shaharlaridan hisoblanadi. Qalʼaning quyi tomonidagi qabristonni podsholik qabristoni boʻlgan degan taxmin bor. Qabristonda Xoja Bisman Boyazidning ramziy qabri bor. Bu ziyoratgohda 1925-yilgacha mahobatli masjid boʻlib, SSSR davrida u buzib tashlangan. 1990-yilda jamoatchilik kuchi bilan ziyoratgohda maqbara qurilgan. Qabriston ustidagi quduq suvi shifobaxsh ekanligi toʻgʻrisida rivoyatlar bor. Hozirda tepalik Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga *„Xoʻja Boʻstontepa"* nomi ostida kiritilgan — davlat himoyasiga olingan.

### Buxoro amirligi davrida

Buxoro amirligi davrida Boʻston qishlogʻi Komi Abu Muslim tumani (Vangʻozi tumani deb ham aytilgan) tarkibiga kirgan.

### Tumanlar markazi

BXSR davrida, 1920-yil 22—30-sentabrda Xoja Boʻston tumani (Vangʻozi tumani deb ham aytilgan) tashkil etilganidan soʻng Boʻston qishlogʻi tuman markazi etib belgilanadi. 1924-yil noyabr oxirida Boʻston tumani tugatiladi. Keyinchalik SSSR tarkibida Oʻzbekiston SSR tashkil etiladi. 1925-yildan boshlab qishloq Buxoro viloyati tarkibiga kirgan.

SSSR davrida, 1935-yil 9-fevralda markazi Qiziltepa stansiyasi qilib belgilangan Qiziltepa tumani tashkil etilgan. Keyinchalik tuman markazi Boʻston qishligʻiga koʻchirilgan. Qishloq 1962-yilga qadar tuman markazi vazifasini bajargan. Qiziltepa tumani 1962-yili Gʻijduvon tumaniga qoʻshilgan.

### SSSR davrida

1962-yilda Boʻston qishlogida pionerlar uyi ochilgan. Hozirda bu maskan tuman yoshlar ijodiyoti markazi sifatida yoshlarga xizmat qilyapti.

Mashhur kishilari
-----------------

* Xoja Bisman Boyazid
* Mirzo Abdulazim Somiy Boʻstoniy
* Sherbek toʻqsabo
* Botir polvon
* Gʻaybulla qoʻrboshi
* Toshpoʻlat Hamid
* Alik Avezov
* Yusuf Salomov
* Shirin Azizova
* Oydin Hojiyeva
* Sanobar Allayeva
* Boboqul Nizomov
* Hojibegim Xudoyorova

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Qiziltepa tarixi 2015, s. 16. sfn error: no target: CITEREFQiziltepa\_tarixi2015 (help)
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 28-oktabr 2021-yil.
3. ↑  Qiziltepa tarixi 2015, s. 113. sfn error: no target: CITEREFQiziltepa\_tarixi2015 (help)
4. ↑  Qiziltepa tarixi 2015, s. 97. sfn error: no target: CITEREFQiziltepa\_tarixi2015 (help)
5. ↑  Qiziltepa tarixi 2015, s. 104. sfn error: no target: CITEREFQiziltepa\_tarixi2015 (help)
6. ↑  Qiziltepa tarixi 2015, s. 28. sfn error: no target: CITEREFQiziltepa\_tarixi2015 (help)
7. ↑  Qiziltepa tarixi 2015, s. 127. sfn error: no target: CITEREFQiziltepa\_tarixi2015 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Maqsudov R. Rajabov Q.*. Qiziltepa tarixi*. Toshkent: Tamaddun, 2015 — 280 bet.
Qoʻziqorin, guruch va tuxum bilan Kurnik
**Kurnik** — tovuq yoki kurka goʻshti bilan toʻldirilgan ruscha gumbaz shaklidagi pirog. U janubiy Rossiyada, ayniqsa Don va Kuban kazaklari orasida tarqatilgan. Rossiyaning boshqa hududlarida toʻy torti sifatida pishirilgan.

Anʼanaga koʻra, kurnik toʻy yoki troitsa kabi bayramlarda dasturxonga xizmat qilingan taom hisoblanadi. Toʻy kurnigi katta oʻlchamlarda qilingan. Anʼanaga koʻra, toʻy uchun ikkita kurnik tayyorlanadi: biri kuyov uchun, ikkinchisi esa kelin uchun moʻljallangan. Pirog toʻyning boshiga sindiriladi. Koʻp miqdorda tushgan bugʻdoy donalari yangi turmush qurganlarga boylik vaʼda qiladi.

Bir manbaga koʻra, taomning nomi kurniki koʻpincha tovuq bilan toʻldirilganligidan kelib chiqadi. Shimolda baliqli kichik piroglar kurnik deb ataladi. Bundan tashqari, kurnik oʻz nomini yuqori teshikda pishirishda „chekuvchi" kabi chiqadigan bugʻ chiqaradigan manba ham mavjud.

Kurnik tayyorlashda ham yupqa, ham xamirturush xamirdan foydalanish mumkin (xamirturushsiz xamirdan ham foydalaniladi). Odatda bir turdan blinchik tayyorlanadi, magʻzini ajratib turadi, boshqa xamir esa pirog ustini tayyorlash uchun moʻljallangan.

Anʼanaviy kurnikda boʻtqa, ayniqsa grechka, koʻpincha magʻiz sifatida ishlatiladi, shuningdek qovurilgan piyoz bilan tuxum. Qoʻziqorin, rezavorlar, tuzlangan karam, turli xil goʻsht kabi ovqatlar magʻiz sifatida dasturxonga xizmat qilinishi mumkin. Koʻp miqdorda magʻiz bilan tayyorlangan kurnik toʻgʻri pishirilgan hisoblanadi.

Sibir va Udmurtiyada kurnik piyoz qatlamidan (albatta eng pasti), kartoshka va tovuqdan ziravorlar bilan tayyorlanadi. Piyozni shakarlash mumkin emas. Pishirish paytida odatda pergament qogʻoz ishlatilmaydi, lekin kurnik ustiga ozgina un sepiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  В. Г. Значкова*. Дешёвый стол*, Военное издательство, Москва, 1993 — 333 bet. ISBN 5-203-01591-0.
2. ↑  В. В. Похлёбкин 2015. sfn error: no target: CITEREFВ.\_В.\_Похлёбкин2015 (help)
3. ↑  Приготовление мучных кондитерских изделий 1965. sfn error: no target: CITEREFПриготовление\_мучных\_кондитерских\_изделий1965 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Poxlyobkin V. V. Kurnik // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E", 2015. — S. 175. — 456 s. — 4000 ekz. — ISBN 978-5-699-75127-3.
* Ковалев В. М. Могильный Н. П. „Курник",*. Русская кухня: традиции и обычаи*. М.: Советская Россия, 1990 — 100—102 bet.
* Buteykis N. G. Kengis R. P. Kurnik (izdeliya iz sloyonogo presnogo testa) // Prigotovlenie muchnix konditerskix izdeliy. — M.: Ekonomika, 1965. — S. 154—155. — 252 s. — 45 000 ekz.
* Charles Sinclair. kurnik // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 327. — 632 p. — ISBN 978-1-4081-0218-3.
**Namoriq jangi** (arab. معركة النمارق) (milodiy 634-yil) – hozirgi Kufa (Iroq) yaqinidagi Namoriq shahrida boʻlib oʻtgan musulmonlar va sosoniylar oʻrtasidagi toʻqnashuv. Abu Bakr xalifaligi davrida Musanno ibn Horisa va Xolid ibn Valid qoʻmondonligidagi musulmonlar Fors imperiyasining bir qismi boʻlgan al-Hirani zabt etishdi. Forslar gʻazablanib, al-Hirani musulmonlardan qaytarib olishga qaror qilishdi. Sosoniylarning mashhur sarkardasi Rustam Farruxzod ispahbudxonlar oilasidan bir qancha qarindoshlarini fors sarkardalari bilan birga yubordi. Xolid bin Valid allaqachon Suriyaga ketgan edi, shuning uchun Musanno yolgʻiz jang qilishga majbur boʻldi. Xalifa Umar Abu Ubaydni qo‘shimcha kuchlar bilan Musannoning huzuriga jo‘natdi. Keyingi jangda forslar magʻlubiyatga uchradilar.

Manbalar
--------

1. ↑  Masudul, Hasan*. History of Islam, Volume 1*. Islamic Publications, 1987 — 109 bet.
2. ↑  Mufti, M. Mukarram Ahmed*. Encyclopaedia of Islam*. Anmol Publications PVT. LTD. 2005. ISBN 978-81-261-2339-1.
**Namlik oʻlchagich** — gazlar, suyuqliklar va qattiq jismlar (shu jumladan, sochiluvchan jismlar, masalan, tuproq, qum) namligini oʻlchaydigan asbob. Gigroskopik, elektr-kimyoviy, gigrometrik va psixometrik xillari bor. Gigroskopik Namlik oʻlchagichning ishi materiallar va moddalarning atrof muhitdagi namlik (suv buglari) ni oʻziga yutish xossasiga asoslangan. U gazlar va suyukliklarning namligin oʻlchashda ishlatiladi. Elektrkimyoviy namlik oʻlchagich jismlardan elektr toki utkazilganda unda kimyoviy reaksiya yuz berib, namlik miqdorini oʻzgartirishga asoslangan. U bilan ham gazlar va suyukliklarning namligi oʻlchanadi. Gigrometrik Namlik oʻlchagichning ishi namlik miqdoriga qarab yogʻsizlantirilgan soch tolasining oʻz uzunligini oʻzgartirishi xossasiga asoslangan. U gazlarning namligini oʻlchash uchun ishlatiladi. Psixrometrik namlik oʻlchagichning ishi ikki termometr (biri quruq, ikkinchisining ustiga hoʻllangan mato oʻralgan) ning koʻrsatishlar farqini oʻlchashga asoslangan. Bu ham gazlar uchun moʻljallangan. Namlik oʻlchagich larning sigʻimli, konduktometrik va yadroviy magnit rezonans hodisasiga asoslangan turlari ham bor. Bular suyukliklar va qattiq jismlar namligini oʻlchash uchun moʻljallanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Koryaklar muxtor okrugi** - RF Kamchatka viloyati tarkibidagi okrug. 1930-yil 10 dekabrda tashqil etilgan. Maydoni 301,5 ming km². Aholisi 29,3 ming kishi (2000). Koryak, chukcha, itelmen, rus, ukrain va boshqa millatlar vakillari yashaydi. Aholisining 37% shaharlarda istiqomat qiladi. Okrugda 5 shaharcha bor. Markazi Palana shaharchasi. Kamchatka yarim orolning shim.da va materikning unga yondosh bir qismida joylashgan. Oxota va Bering dengizlari oʻrab turadi. Relyefi togʻli (eng baland joyi 2562 m). Yanv.ning oʻrtacha temperaturasi —24° dan —26° gacha, iyulniki 10—14°. Yillik yogʻin 300–700 mm. Okrug hududida koʻp yillik moʻzloq yerlar keng tarqalgan. Tuproqlari tundra, torfli-botqoq tuproklar. Xoʻjaligining asosiy tarmogʻi — baliq sanoati, bugʻuchilik. Darrandachilik, ovchilik ham rivojlangan. Qoʻngʻir koʻmir qazib olinadi. Penjina daryosida kemalar qatnaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Namib** (portugalcha: *Namibe*, inglizcha: *Namib*) — Afrikaning jan.gʻarbiy sohillaridagi choʻl. Atlantika okeani sohili boʻylab, shim.da Namib shahri yaqinidan jan.da Olifants daryosi quyilish joyigacha 2100 km ga choʻzilgan. Eni 50–130 km. Yer yuzasi tekislik boʻlib, materik ichkarisiga zinapoyasimon koʻtarilib borgan (1000–1200 m). Sharqiy va shimoliy qismi qumli, janubiy toshloklichoʻl. Iklimiga qirgʻoq boʻylab oʻtgan sovuq Bengela oqimining taʼsiri bor. Eng iliq oyning oʻrtacha temperaturasi 17—19°, eng salqin oyniki 12—13°. Yillik yogʻin kam boʻlsada (10–100 mm), lekin havoning namligi yuqori. Namibni Kunane va Oranj daryolari kesib oʻtgan. Oʻsimliklari siyrak. Grunt suvlari yer yuzasiga yaqin joylarda baʼzi kserofit oʻsimliklar, akatsiya, aloe va boshqa oʻsadi. Olmos, uran konlari bor. Milliy boglar tashkil etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* LCCN: sh85089643
* LNB: 000314104
* VIAF: 3150030629110962622
* en:WorldCat Identities (VIAF orqali): 3150030629110962622

 |


  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Kortikosteroidlar** [lot. cortex (corticis) — poʻstloq], adrenokortikosteroidlar — buyrak usti bezlarining poʻstloq qavatidan ishlanib chiqadigan steroid gormonlar guruhi (qarang Steroidlar). K. tarkibida 21 ta uglerod atomi bor. Barcha K. pregnan hosilalaridir. Organizmda xolesterjdan hosil boʻladi. Fiziologik taʼsiriga koʻra, 3 guruhga boʻlinadi: 1) organizmda, asosan, mineral almashinuviga taʼsir etadigan moddalar — mineralokortikoidlar (aldosteron, kortikosteron, dezoksikortikosteron); 2) uglevodlar va oqsillar almashinuviga taʼsir etadigan moddalar — glyukokortikoidlar (kortizon, gidrokortizon, kortikosteron); 3) jinsiy gormonlarga oʻxshash taʼsir etadigan steroid moddalar (androgenlar va progesteron). Organizmda K. yetishmay qolganida Addison kasalligi (Bronza kasalligi), koʻpayib ketganda esa Itsen-ko-Kushing kasalligi paydo boʻladi. K. preparatlari tibbiyotda keng qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Biotsenologiya** (biotsenoz va ...logiya) — ekologiya fanining bir bulimi. Biotsenozlarni tashkil etuvchi organizmlarning tarkibi, ularning uzaro munosabatlarini urganadi. B.ga oid tadqiqotlar dastlab gidrobiologiya sohasida olib borilgan, keyinchalik biol.ning boshqa sohalari (zoologiya, botanika va boshqalar)ga tatbiq etila boshlagan. Chul, dasht, togʻ yaylovlari va urmonlaridagi oʻsimliklarni oʻrganish fitotsenoz, hayvonot dunyosi tugʻrisidagi ishlar esa zootsenoz to'g'risidagi taʼlimotning yaratilishiga olib keldi. B. sohasida olib borilayotgan ishlar hayvonot va oʻsimliklar dunyosi ning tabiiy boyliklaridan unumli foydalanish, ularni muhofaza qilish va xilmaxilligini saqlab qolish bilan bogʻliq muammolarni hal etishda katta ahamiyatga ega.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pavel Petrovich Blonskiy** (14 (26)-may 1884-yil, Kiev 1941-yil 15-fevral, Moskva) - rus va sovet faylasufi, o'qituvchi va psixolog..Sovet pedologiyasining asoschilaridan biri.

Biografiya
----------

Kievda tug'ilgan. 1902-yilda u Sankt-Peterburg universitetining tarix va filologiya fakultetiga o'qishga kirdi. Vladimir, uni 1907-yilda Berklidagi "Haqiqat muammosi" uchun oltin medal bilan tugatgan. U antik falsafa bilan qiziqdi, gnoseologiya va axloq bo'yicha bir qator asarlar nashr etdi. Moskvaga ko'chib o'tib, u Moskva universitetining tarix va filologiya fakultetida ko'ngilli bo'ldi, shundan so'ng 1910-yilda u falsafa kafedrasida professorlikka tayyorlanish uchun qoldirildi. Bu davr haqida u o'z xotiralarida shunday yozgan:"L. M. Lopatin ruhoniy edi. Men uning ruhiy metafizikasiga sovuqqonlik bilan munosabatda bo'ldim. Men zarracha bo'lsa-da, ahmoq emas edim. Ijobiy qarashlar L. M. Lopatin menga eskicha, eskirgan Moskva slavyan falsafasidek tuyuldi".

1913-yildan - Privatdozent. U Sotsialistik- inqilobiy partiyaga qo'shildi, bir necha bor hibsga olindi, lekin 1917- yilda u ular bilan uzilib, bolsheviklar bilan yaqinlashdi. Inqilobdan keyin u muhtoj edi, o'qituvchilik qildi. G bilan tanishdim va Chelpanov, uning yordami bilan u nihoyat Kievdan Moskvaga ko'chib o'tdi va psixologik tadqiqotlar bilan shug'ullanib, Chelpanovning aspiranti bo'ldi.

1919-yildan Moskva xalq ta’limi akademiyasining mudiri. Blonskiy psixologiyani materialistik dunyoqarash asosida qayta qurishga intilayotgani sababli, uning qarashlari Chelpanovning qarashlariga tobora ko'proq qarama-qarshi bo'lib bormoqda. Blonskiy o'sha vaqtga kelib G'arbda bixeviorizm hujumi ostida uzoq vaqtdan beri o'z mavqeini yo'qotgan, ammo G.kabi taniqli tarafdorlari bo'lgan Rossiyada o'z mavqeini saqlab qolgan introspektsionizmning muxolifi sifatida materialist emas edi va Chelpanov , N. O. Losskiy , S. L. frank va boshq. Introspektsionizmni tabiiy-ilmiy yondashuvga qarama-qarshi qo'yadi. Psixologiyani xulq-atvor fani deb hisoblab, u bixeviorizm postulatlarini takrorlaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  Отчет о состоянии и действиях Императорского Московского Университета за 1910 год. — С. 432.
2. ↑  „Архивированная копия". 11-mart 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-sentabr 2006-yil.

: «Наибольшее влияние на него оказали лекции профессоров философии А. Н. Гилярова и Г. И. Челпанова. … Не меньшее значение в его судьбе сыграло и знакомство с Челпановым. Блонский работал под его руководством в психологическом семинаре. Именно Челпанов способствовал его переезду из Киева в Москву, где Блонский стал его аспирантом в Московском университете».
3. ↑  „Архивированная копия". 11-mart 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-sentabr 2006-yil.

: «За доброе отношение и участие Блонский был ему [Челпанову] благодарен всю жизнь, хотя впоследствии они окончательно разошлись, прежде всего по политическим мотивам. Блонский, настаивавший на том, что психология должна быть перестроена на основе марксизма, считал справедливым увольнение Челпанова из им же созданного Психологического института».
**Glacier Bay** (inglizcha: *Glacier Bay*) — Alyaskaning janubi-sharqiy qirg'og'ida, Juneau shahridan g'arbda joylashgan milliy bog'. Park 13,287 km² maydonni egallaydi, ularning aksariyati qo'riqlanadigan hududlardir.

Milliy bog' YuNESKO himoyasida.

Tabiat
------

Glacier Bay qirg'oqlarining tabiati muzliklar, qorli cho'qqilari bo'lgan tog 'tizmasi, o'rmonlar, chuqur fyordlar, daryolar va ko'llar bilan qoplangan.

Parkda yo'llar juda kam, shuning uchun kruizlar, samolyot va vertolyot sayohatlari uni o'rganishning eng yaxshi usuli hisoblanadi.

100 yil oldin eng mashhur muzlik Muir muzligi edi, uning kengligi 3 km va balandligi 80 m. Ammo iqlim doimiy ravishda o'zgarib turadi va 1990-yilda muzliklar qisqardi. Bugungi kunda sayyohlar Margeri muzliklarini kuzatish imkoniyatiga ega, Lamplou va Breydi. Qorli tog'lardan tushgan muzliklar aysberglarni hosil qiladi. Umuman olganda, parkda 9 ta muzlik va 4 ta aysberg mavjud.

O'rmonlarda va qirg'oqlarda ayiqlar va kiyiklar uchraydi, qirg'oq yaqinida kitlarni ham ko'rish mumkin.

Bog'da dam olish turlari taklif etiladi: baliq ovlash, piyoda sayr qilish, qoyaga ko‘tarilish, rafting, katamaranlar va qayiqlarda dengiz sayohatlari.

Parkning ish vaqti
------------------

Park yil davomida, kuniga 24 soat ochiq, ammo qishda parkning sig'imi minimal. Axborot markazi maydan sentyabr oyining boshigacha soat 11:00 dan 21:00 gacha ishlaydi.

Iqlim
-----

Glacier Bay iqlimi dengiz bo'lib, okean oqimlari ta'sirida. Sohilda qishi ancha yumshoq (−2… +5 °C), yozi esa salqin (+10—15 °C). Aprel, may va iyun oylari yilning eng quruq oylari hisoblanadi. Sentyabr va oktyabr oylarida eng ko'p yog'ingarchilik bo'ladi. Tog'larda esa harorat ancha past, qishda qor ko'p.

Galereya
--------

* Kosmosdan ko'rishKosmosdan ko'rish
* Glacier ko'rfazining yon bag'irlari avgust 2017 yilGlacier ko'rfazining yon bag'irlari avgust 2017 yil

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑  George Willard White*. Classification of Wisconsin Glacial Deposits in Northeastern Ohio*. U.S. Government Printing Office, 1960.
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑
11. ↑
**Kamran Inan** (1929-yil 18-fevral, Hizan, Bitlis - 2015-yil 23-noyabr), asli kurd turk diplomati, huquqshunos va siyosatchi.

Hayotiy
-------

Bursa oʻgʻil bolalar litseyini tamomlagan. Anqara universiteti huquq fakultetidan soʻng Jeneva siyosiy fanlar fakultetlarini huquq fanlari doktori darajasini bilan tamomlagan. Tashqi ishlar vazirligiga kirdi. 1973-yil 14-oktabrda Adolat partiyasidan Bitlis senatori etib saylangan. U 1979-yil 7-iyun kuni isteʼfoga chiqqunga qadar Respublika Senatining Tashqi ishlar qoʻmitasi raisi, 1977—1978-yillarda Turkiya – EEK aralash parlament guruhining raisi, energetika va tabiiy resurslar vaziri lavozimlarida ishlagan. 1979-yildan boshlab BMT Jeneva vakolatxonasida Turkiyaning doimiy vakili boʻldi. 1983-yilgacha bu lavozimda qolgach, yangi tashkil etilgan Millatchi Demokratiya partiyasiga qoʻshildi va Bitlis deputati etib saylandi.

1987-yilda "Ona- Vatan" partiyasiga oʻtgan va bu safar shu partiyadan deputat etib saylangan. U 1987—1991-yillarda tuzilgan ANAP hukumatlarida davlat vaziri lavozimida ishlagan. 1993-yilda Prezident Turgut Oʻzalning oʻlimidan soʻng oʻtkazilgan Prezidentlik saylovlarida DYP raisi va Bosh vazir Sulaymon Demirelga qarshi Ona Vatan partiyasi tomonidan nomzod qilib koʻrsatilgan. 1 va 2. 3-turda 95. Turda 94 ovoz bilan Sulaymon Demireldan keyin ikkinchi boʻldi. Bitlisdan 17, 18, 19 va 20-, Vandan esa 21- muddatda deputat etib saylangan. Parlamentning Tashqi ishlar qoʻmitasi raisi boʻlib ishlagan. U Fransiya Prezidenti Fransua Mitteran tomonidan berilgan Legion D'Honneur ordenini 2006-yilda Fransiya parlamenti tomonidan muhokama qilingan armanlar genotsidini inkor etishni jinoiy javobgarlikka tortuvchi qonun loyihasi ustidagi munozaralar tufayli qaytarib berdi. Bundan tashqari, u Yevropa Parlamenti oltin medali va Turkiya-EEC hamkorligi kumush medaliga ega.

  

Parlament IX, X, XI. Bitlis deputati va Yassiada asiri boʻlgan Salohattin Inanning oʻgʻli, XIV, XV va XVI, XIX, XX, XXI, Bitlis deputati Abidin Inan Gaydalining ukasi. va XXII. Muddati Bitlis deputati Edip Safder Gaydali, XXV. va XXVI. U muddatli deputat Mahmut Celadet Gaydalining amakisi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Burhan Ayeri, "Bugün bugündür yarın da yarın", *Akşam* gazetesi, URL erişim tarihi: 23 Ağustos 2009". 25 eylül 2015da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23 ağustos 2009.
2. ↑  Kemal Kirişci & Gareth M. Winrow, *The Kurdish Question and Turkey: An Example of a Trans-State Ethnic Conflict*, Routledge, 1997, ISBN 0714647462, 144. sayfa: *"There were a number of prominent deputies of Kurdish origin in ANAP, some of whom came from influential tribes. Kamran Inan, deputy for Bitlis, had served on several occasions as a Cabinet Minister"*.
3. ↑  Chibli Mallat, *Water in the Middle East: Legal, Political and Commercial Implications*, I. B. Tauris, 1995, ISBN 1850436452, 208. sayfa: *"Kamran Inan is a senior Kurdish official in the Turkish government"*.
4. ↑  „Kamran İnan hayatını kaybetti". *Sabah* (23 kasım 2015). Qaraldi: 23 kasım 2015.
**Aland orollari**, Axvenanma — Boltiq dengizida, Botnik qoʻltigʻiga kiraverishda; 6,5 mingdan ortiq granit orol (bal. 132 m gacha) va qoyalardan iborat. Finlandiya tarkibida. Maydoni 1,5 ming km². Aholisi 25 ming kishi chamasida. Yer yuzasi sertepa. Iqlimi moʻ’tadil, dengiz iqlimi. Yillik yogʻin 550 mm. Aralash oʻrmonlar, butazorlar va oʻtloqlar bor. Baliq ovlanadi, dengiz ku-rortlari mavjud. Aland orollari 1809-yilgacha Shvesiya tasarrufida, soʻngra (1917-yil dekabrgacha) Rossiya hukmronligida boʻlgan. 1921-yilda Millatlar Ligasi Kengashi Finlandiyaning Aland orollari ustidan suverenitetini tan oldi. 1921-yilgi Jeneva konvensiyasiga muvofiq Aland orollari demilitarizatsiya qilingan. Ikkinchi jahon urushidan soʻng yangidan demilitarizatsiya qilindi (1947).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kamtukli halqalilar** (Oligo chaeta) — halqali chuvalchanglar sinfi. Uz. bir mm ning bir necha ulushidan 2,5 m gacha. Halqalari soni 5—7 dan 600 gacha. Parapodiy va paypaslagichlari yoʻq. Tuklari koʻp tuklilarga nisbatan kam sonli (nomi shundan olingan), 2 toʻpdan tanasining ikki yonida joylashgan. Sezgi organlari odatda boʻlmaydi, faqat suvda yashovchi ayrim turlarida yorugʻlik sezuvchi koʻzchalar bor. 25—27 oilasi (yomgʻir chuvalchanglar, namdidalar, nayyasarlar, qisqichbaqa zuluklar va b.), 5 mingga yaqin turi bor.

Koʻpchiligi tuproq va chuchuk suvda, 200 ga yaqin turi dengizlarda hayot kechiradi. Asosan, detrifaglar, bir necha turlari yirtqich, parazit (qisqichbaqa zuluklar) yoki kommensal. Germafrodit, jinsiy bezlari tanasi oldingi qismidagi bir necha boʻgʻimlarida joylashgan. Tuxumlari pilla ichida urugʻlanadi. Pilla belbogʻi ishlab chiqaradigan suyuqligidan hosil boʻladi. Baʼzan tuxumlari urugʻlanmasdan partenogenez usulda koʻpayadi. Oʻzgarishsiz rivojlanadi. Ayrim turlari koʻndalangiga boʻlinish orqali jinssiz koʻpayadi. Tuproqda yashovchi K.h. gumus hosil boʻlishiga taʼsir koʻrsatadi; tuproq strukturasini yaxshilab, uningunumorligini oshiradi. Suv K. h. baʼzan bentosning asosiy qismini tashkil etadi; ifloslangan suv havzalarining tozalanishiga yordam beradi; baliqlar uchun oziq boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Glaciarium** — muzliklarni talqin qilishning zamonaviy markazi, koʻngil ochish va muz haqida maʼlumot berish uchun qurilgan. U Argentinaning janubidagi Patagoniya provinsiyasidagi Santa-Kruz provinsiyasidagi muzliklarga kirish eshigi El Kalafate shahrida joylashgan. U 2011- yil 17- yanvarda prezident Kristina Fernandes de Kirchner ishtirokidagi marosim bilan ochildi. Bino Santiago Cordeyro Arquitectos arxitektura idorasi va arxitektor Pablo Gyuraldes tomonidan ishlab chiqilgan.

Markaz muz va muzliklarga bagʻishlangan boʻlib, tashrif buyuruvchilarni ushbu tabiat hodisalari haqida chuqurroq oʻrgatish uchun moʻljallangan. Ilmiy direktor — glasiolog Pedro Skvarka. Bino asosiy zal va uchta koʻrgazma zalidan iborat boʻlib, jami 2,500 metr (27,000sq ft). Ikkita zalda dioramalar, multimedia, 3D modellar va boshqa zamonaviy resurslarni oʻz ichiga olgan doimiy glatsiologik eksponatlar joylashgan

Farqlar
-------

Glaciarium Argentina milliy bogʻlari byurosi, Santa-Kruz provinsiyasi va madaniy manfaatlar milliy kongressi tomonidan qiziqish eʼlon qilingan. Va koʻplab insonlarning qiziqishlariga sabab boʻlgan)

Doimiy eksponatlar
------------------

 Glaciarium ichidagi texnologik koʻrgazmalar
 Koʻrgazma zallarining ichki qismi
Doimiy eksponatlar muzliklarning paydo boʻlishi, ilk tadqiqotchilar va olimlar, qorning muzga aylanishi, muzliklarning qanday harakatlanishi doim diqqat markazida boʻlgan, yerning oʻtmishini va Patagoniya muzliklarini qamrab oladi.

Muz bar
-------

2011-yil oktyabr oyida Glaciariumda Muz bar ochildi. U butunlay muzlikdan qurilgan dunyodagi yagona bar sifatida butun dunyoga mashhur. Qoʻlqop va etiklar bilan taʼminlanganiga qaramay, obunachilar sovuq tufayli barda faqat 20 daqiqa qolishlari mumkin.

Glaciarium-muz muzeyi/Santiago Cordeyro Arquitectos+PabloGuiraldes

Manbalar
--------

1. ↑  „Glaciarium - Ice Museum / Santiago Cordeyro Arquitectos + Pablo Güiraldes" (en-US). *ArchDaily* (16-mart 2011-yil). Qaraldi: 16-aprel 2018-yil.

Havolalar
---------

* Glaciarium veb-sayti
**Gizlar** (Guise) - Fransiyadagi aristokratlar urugʻi, Lotaringiya gersoglari xonadonining yon tarmogʻi. Asosiy vakillari: Fransua Giz (1519— 63) —Mesni imperator Karl V qoʻshinlaridan mudofaa qilishda (1552), inglizlardan Kaleni olishda (1558) shuxrat qozongan, diniy urushlarning boshlangʻich davrida katoliklar qoʻshini qoʻmondoni; Genrix Giz (1550—88), Fransua Gizning oʻgʻli — Varfolomey tuni (1572) tashkilotchilaridan biri, Genrix III ni agʻdarib, taxtga G.ni oʻtqazishga intilgan Katoliklar ligasi boshligʻi. Genrix III farmoniga koʻra qatl etilgan. Diniy urushlar tugashi bilan G. mavqei pasaygan. 17-asr oxiriga kelib esa G. xonadonidan hech kim qolmagan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Mukammal sonlar** - oʻzidan farqli boʻluvchilarning yigʻindisiga teng natural sonlar. Masalan, 6=1+2+3, 28=1+2+4+7+14. Mukammal sonlar Yevklidning "Negizlar" asarida uchraydi. Unda 4 ta juft Mukammal sonlar berilgan. Ayni vaqtda 20 ta juft Mukammal sonlar maʼlum. Hozirda mukammal sonlarning umumiy formulasi mavjud bo'lib, formula ko'rinishi quyidagicha:
2^(p-1)[2^p-1] bu yerda p-tub son.Yana bir narsaga e'tibor berish kerak.Bu yerda p-tub sonlar emas, aynan 2^p-1 ham tub son bo'lishi kerak.
✓Masalan, p=5-tub son, 2^5-1=31 ham tub son✓.
×p=11-tub son, 2^11-1=2047.2047 tub son emas.p=11 qo'ysak, natija mukammal din bo'lmaydi.×

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**„Shovvoz Švejkning boshidan kechirganlari"** (talaffuzi: *Shovvoz Shveykning boshidan kechirganlari*) (chex. , yaʼni „Yaxshi askar Švejkning Jahon urushi davomidagi muhim sarguzashtlari") — chex yozuvchisi Jaroslav Hašek qalamiga mansub tugallanmagan satirik roman. Roman chex adabiyotining boshqa tillarga eng koʻp tarjima qilingan asaridir. Aksar adabiyotshunoslar bu asarni ilk urushga qarshi roman deb hisoblaydi. Roman asosida bir necha oʻnlab film suratga olingan. Asarni oʻzbek tiliga Nasibulla Habibullayev tarjima qilgan.

Muallif asarni olti jildi qilishni istagan. Ammo uch jildni yakunlab, toʻrtinchisini yoza boshlagan paytda yuragi toʻxtab, vafot etgan. Yakunlangan boʻlimlar quyidagilardir: „Mamlakat ichkarisida" (1921), „Frontda" (1922), „Shonli qamchilash" (1922), „Shonli qamchilash davom etadi" (1923) (toʻliq tugallanmagan). Hašek vafotidan keyin tugallanmagan romanni jurnalist Karel Vaněk davom etgan. Bu asar „Shovvoz askar Švejkning rus asirligidagi sarguzashtlari" (chex.  nomi bilan 1923-yil chop etilgan.

Oʻzbekcha tarjima
-----------------

Asarni oʻzbek tiliga 1958-yil „Pravda" nashriyotining „Ogonyek" jurnalida chop etilgan ruscha nashridan Nasibulla Habibullayev tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1971-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi badiiy adabiyot nashriyotida chop etilgan. Oʻzbek tiliga romanning faqat „Mamlakat ichkarisida" hamda „Frontda" boʻlimlari oʻgirilgan xolos. Oʻzbekcha nashrni tayyorlashda yana quyidagi shaxslar ishtirok etgan: X. Ergashev – muharrir, G. Frolov – rassom, I. Siganov – rasmlar muharriri, E. Saidov – texnik muharrir, N. Roʻzimuhamedova – musahhih. Adadi – 15 000 nusxa.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Shovvoz Švejkning boshidan kechirganlari*** haqida turkum mavjud |

* „Shovvoz Švejkning boshidan kechirganlari" Ziyouz saytida

  


|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Shovush** — daryolar suvi yuzasidan muz parchalari va qor uyumlarining oqishi. Sh. suv osti muzlarining suv yuzasiga qalqib chiqishi, qirgʻoq muzlarining sinib parchalanishi va suv betiga qor tushib qolishi natijasida hosil boʻladi. Sh. muzi tiqilib toʻxtab qolgan paytlarda suv sathi keskin koʻtarilib, tevarakatrofdagi yerlarni suv bosish xavfi koʻpayadi. Bunday holatlarda daryo yuzasidan qoplab yotgan muzni parchalab, shahriga yoʻl ochib yuborish kerak. Oʻrta mintaqa daryolarida Sh. kuz va bahorda, Oʻrta Osiyo daryolarida qishda kuzatiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
"SHOYI" INSTITUTI, Oʻzbekiston "Shoyi" ilmiy tadqiqot instituti — ipakchilik sohasidagi ilmiy muassasa. "Oʻzbek ipagi" uyushmasi tarkibiga kiradi. Margʻilon shahrida joylashgan. Pilladan ajratib olingan ipak xom ashyosini, ipak mahsulotlari va ipakni qayta ishlash jarayonidagi chiqindilarni qayta ishlashning texnologik, iqtisodiy, meʼyoriy va tashkiliy muammolarini oʻrganadi. 1937-yil 29 iyulda Toshkent shahrida tashkil etilgan. 1958-yilda hukumat qarori bilan ipakchilik rivojlangan Margʻilon shahriga koʻchirildi. institut tarkibida 5 ilmiy laboratoriya (pillakashlik, iqtisodiy, meʼyoriy izlanishlar, chiqindilarni qayta ishlash, texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish, tabiiy tolalarga dastlabki ishlov berish) va ipak mahsulotlarini sertifikatsiyalash markazi faoliyat koʻrsatadi (2005). Toshkent shahrida filiali bor. institut olimlari tomonidan Toshkent toʻqimachilik mashinalari maxsus konstruktorlik byurosi bilan hamkorlikda bir qator pillakashlik mashinalari tizimi (SKE4VU; KZ150SHL va boshqalar), texnologik uskunalar (SMM6, MK1, RKU va boshqalar) yaratildi va ishlab chiqarishga joriy etildi, 42 ixtiro uchun mualliflik guvohnomalari olingan. institut faoliyati E.B.Rubinov, M.Mirzaraxmetov, A.B.Novikov, M.Sh.Mirqosimov, F.QQoʻqonboyev, O.AOxunboboyev, G.A. Rahimjonov, G.N.Valiyev, G.G. Asrorov kabi olimlar faoliyati bilan bogʻliq. institut ilmiy toʻplamlar nashr etadi. Pillachilik va ipakchilik boʻyicha boy ilmiy kutubxonaga ega.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Graduation | *Oliy oʻquv yurti haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Karim neft-gaz koni** - Qashqadaryo viloyatidagi kon. Muborak sh.dan 12 km jan.-gʻarbda. Strukturasi 1963-yilda aniqlangan. 1965—67 yillarda bir necha burgʻi qudugʻi kovlangan. Antiklinal asimmetrik braxiantiklinaldan iborat boʻlib, shim.-sharqdan jan.gʻarbga yoʻnalgan. Qanotlari yura davriga mansub ohaktoshlardan tuzilgan. Mezozoy va kaynozoy erasiga mansub togʻ jinslaridan tashkil topgan boʻlib, mezozoy erasi jinslari yura va boʻr davri yotqiziqlaridan iborat. Yura davri togʻ jinslari umumiy qalinligi 600 m ga yaqin, kontinental va dengiz sharoitlarida paydo boʻlgan qumtosh, gil, shagʻal, oqish va kulrang ohaktoshlar, tosh tuzi va angidritlardan tashkil topgan. Boʻr davri jinslarining umumiy qalinligi 1500–1600 m. Dengiz sharoitida paydo boʻlgan paleogen davri togʻ jinslari umumiy qalinligi 250–300 m boʻlib, ohaktosh, koʻkimtir gillardan tuzilgan. Sanoat ahami-yatiga molik neft-gaz 15- va 15a-gorizontlarining ohaktoshlarida topilgan. Qazilgan quduqlarda 46 obyekt sinab koʻrildi. Gaz debiti 120 ming m3/ sutkadan 785 ming m3/sutkagacha, neft miqdori 78m3/sutkadan 129,1 m3/sutkagacha.

Neft-gaz kondensat uyumi yaxlit, gumbazsimon, suv-neft chegarasi 1870 m dan, gaz-neft chegarasi 1863 m dan oʻtgan. 15-gorizontdagi gazning oʻrtacha mahsuldor qalinligi 21,9 m, neftga toʻyingan qatlamning qalinligi 4,9 m. Gʻovaklik koeffitsiyenti 0,046, gaz va neftga toʻyinganlik 0,90 ga teng. Kondagi gaz quruq. S. ogʻ. 0,626, tarkibidagi oltingugurt vodorodi 0,31—0,35%, karbonat angidrid 1,35—1,6%, azot miqdori 0,7% ni tashkil etadi. Metan miqdori 89,5 dan 90,9% gacha. Kondagi neft oʻrtacha ogʻirlikka ega — 0,885 g/ sm3. Oltingugurt miqdori koʻp (3,9%), 4,16% gacha parafin; asfaltenlar 2,46% dan oshmaydi. Konning sanoat ahamiyati katta.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |