**Shimoliy Tinch okeani albatroslari** — albatrossimonlar oilasiga mansub *Phoebastria* urugʻiga mansub yirik dengiz qushlaridir. Ular albatroslarning eng tropik turi boʻlib, ikkita turi (Laysan va qora oyoqli albatroslar) Shimoliy-Gʻarbiy Gavayi orollarida, biri Yaponiyaning janubidagi subtropik orollarda (kalta dumli albatros) va yana bittasi esa Ekvatorda (gallapagos albatros) uya quradi.

Taksonomiya
-----------

Ularning taksonomiyasi, barcha albatroslarda boʻlgani kabi, juda chalkash. Molekulyar dalillar va qazilma qoldiqlariga asoslanib, ular ilgari "oq" albatroslarning koʻpchiligi joylashtirilgan, ammo hozir "buyuk" albatroslar bilan cheklangan *Diomedea* dan alohida bir jins ekanligi keng tarqalgan. Ular ma'lum identifikatsiyalash xususiyatlariga ega. Birinchidan, ular burun yoʻllariga ega boʻlib, ular yuqori toʻshakka yopishib oladilar. Garchi albatrosdagi burun teshiklari tumshuqning yon tomonlarida boʻlsa ham. Ular proventrikulda saqlanadigan mum esterlari va yogʻdan tashkil topgan oshqozon moyini ishlab chiqaradilar. Bu yirtqichlarga qarshi, shuningdek, joʻjalar va kattalar uchun uzoq parvoz paytida energiyaga boy oziq-ovqat manbai sifatida ishlatiladi. Ular, shuningdek, burun yoʻlining tepasida joylashgan tuz beziga ega va bu ularning tanalarini tuzsizlantirishga yordam beradi va ular oʻzlashtiradigan okean suvining koʻp miqdorini hazm qildiradi. Ularning burnidan yuqori tuzli eritmani chiqaradi. 

### Turlar

*Phoebastria jinsi* - Shimoliy Tinch okeani albatroslari

| Rasm | Ilmiy nomi | Umumiy nomi | Tarqalish |
| --- | --- | --- | --- |
|  | *Phoebastria immutabilis* | Laysan albatros | Shimoli-gʻarbiy Gavayi orollari, xususan Miduey va Laysan orollari |
|  | *Phoebastria nigripes* | Qora oyoqli albatros | Shimoli-gʻarbiy Gavayi orollari, Kure atolidan Kaula oroliga qadar |
|  | *Phoebastria irrorata* | Galapagos albatros | Ekvador va Peru |
|  | *Phoebastria albatrus* | Kalta dumli albatros | Shimoliy Tinch okeani |
|

Bu jins va *Diomedea* Oʻrta Miosenda (12-15 milya ) allaqachon ajralib chiqqan. *Fobastriya* ilgari Shimoliy Atlantikada ham tarqalganligini tasodifan tasdiqlovchi bir nechta toshga aylangan shakllar ma'lum. Shunday qilib, joriy taqsimot reliktdir. Ma'lum boʻlgan eng qadimgi tur, *P. californica boʻlib*, u kalta dumli albatrosning oʻlchamida edi va bu qushning ajdodi boʻlishi mumkin.

**Qazilma turlari**

* †*Phoebastria californica* (Sharktooth tepaligidagi Temblor Oʻrta Miyosen, AQSh)
* †*Phoebastria anglica* (Oʻrta Pliotsen - Shimoliy Atlantika qirgʻoqlarining erta pleystosen)
* †*Phoebastria* cf. *albatrus* *albatrus* (San-Diego okrugidagi San-Diego kech Pliotsen, AQSh) - ilgari *Diomedea howardae*
* †*Phoebastria rexsularum*
* †*Phoebastria* cf. *immutabilis* (San-Pedro pleystosen, AQSh)
* †*Phoebastria* cf. *nigripes* (San-Pedro pleystosen, AQSh)

 Galapagos-Toʻlqinli albatros juftligi

Tavsif
------

Shimoliy Tinch okeani albatrosining oʻlchami 190 dan 240 sm gacha va ularning hammasi qisqa qora dumlarga ega.

Xulq-atvor
----------

Ushbu albatroslarning oziqlanish retsepti boshqa albatroslarga oʻxshaydi, chunki ular baliq, kalmar, qisqichbaqasimonlar va oʻlaskalarni iste'mol qiladilar. 

2010-yil iyun oyida Tinch okeanining shimoliy qismida joylashgan Xokkaydo universitetining *Oshoro Maru* tadqiqot kemasida olib borilgan kuzatuvlar 57 ta okean quyosh baligʻi (*Mola mola*) va Laysan hamda qora oyoqli albatroslar oʻrtasida aniq simbiotik munosabatlar mavjudligini koʻrsatdi. Quyosh baliqlari *Pennella* jinsiga mansub mezoparazit eshkakoyoqli qisqichbaqalar bilan kasallangan va albatroslar bu parazitlarni quyosh baliqlaridan olib tashlashga muvaffaq boʻlgan, ular albatroslarni oʻziga jalb qilishga harakat qilmoqdalar. 

Koʻpayish paytida ular alohida joylarni tanlaydilar va bitta tuxum qoʻyadilar, ikkala ota-ona ham joʻjani inkubatsiya qiladi va katta qiladi. Ular monogam turlar boʻlib, 5-15 yoshga toʻlgunga qadar koʻpayishni boshlamaydilar.

Yana qarang
-----------

* Albatros koʻpayish joylari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  Nunn, Gary B.; Cooper, John; Jouventin, Pierre; Robertson, Chris J. R. & Robertson Graham G. (1996). "Evolutionary relationships among extant albatrosses (Procellariiformes: Diomedeidae) established from complete cytochrome-*b* gene sequences" (PDF). *Auk*. **113** (4): 784–801. doi:10.2307/4088857.
2. ↑  Double, M. C. (2003). "Procellariiformes (Tubenosed Seabirds)". In Hutchins, Michael; Jackson, Jerome A.; Bock, Walter J.; Olendorf, Donna (eds.). *Grzimek's Animal Life Encyclopedia*. Vol. 8 Birds I Tinamous and Ratites to Hoatzins. Joseph E. Trumpey, Chief Scientific Illustrator (2nd ed.). Farmington Hills, MI: Gale Group. pp. 107–111. ISBN 0-7876-5784-0.
3. ↑  Ehrlich, Paul R.; Dobkin, David, S.; Wheye, Darryl (1988). *The Birders Handbook* (First ed.). New York, NY: Simon & Schuster. pp. 29–31. ISBN 0-671-65989-8.
4. 1 2 3  Robertson, C. J. R. (2003). "Albatrosses (Diomedeidae)". In Hutchins, Michael; Jackson, Jerome A.; Bock, Walter J.; Olendorf, Donna (eds.). *Grzimek's Animal Life Encyclopedia*. Vol. 8 Birds I Tinamous and Ratites to Hoatzins. Joseph E. Trumpey, Chief Scientific Illustrator (2nd ed.). Farmington Hills, MI: Gale Group. pp. 113–116. ISBN 0-7876-5784-0.
5. ↑  Abe, T.; Sekiguchi, K.; Onishi, H.; Muramatsu, K. & Kamito, T. (2012). "Observations on a school of ocean sunfish and evidence for a symbiotic cleaning association with albatrosses". *Marine Biology*. **159** (5): 1173. doi:10.1007/s00227-011-1873-6.

Adabiyotlar
-----------

* *Brands.* „Systema Naturae 2000 / Classification – Genus Diomedea –". *Project: The Taxonomicon* (14-avgust 2008-yil). Qaraldi: 22-fevral 2009-yil.

[*sayt ishlamaydi*]

* Brooke, M. „Procellariidae",*. Albatrosses And Petrels Across The World*. Oxford, UK: Oxford University Press, 2004. ISBN 0-19-850125-0.
* Tickell, W. L. N. (2000): *Albatrosses*. Pica Press, Sussex. ISBN 1-873403-94-1ISBN 1-873403-94-1