Futami qirgʻogʻidan quyosh botish manzarasi
 Gosikihama bogʻidagi mayoq
**Iyo** (yaponcha: *伊予市* *Iyo-si*?) Yaponiyaning Ehime prefekturasida joylashgan shahar. 2022-yil 31-mart holatiga koʻra, shaharda 16,169 ta xonadonda 35,888 nafar aholi istiqomat qilgan. Shaharning umumiy maydoni 194,44 kvadrat kilometrni (75,07 kvadrat milya) tashkil qiladi.

Geografiyasi
------------

Iyo Ehime markazida, Matsuyamadan taxminan 10 kilometr janubi-gʻarbda joylashgan. Shaharning gʻarbiy qismi, shimolda Gunchudan janubda Futamining Simonadasiga, Dogo tekisligining janubi-gʻarbiy qismida joylashgan Seto ichki dengiz qirgʻoqlariga tutashadi. Shaharning janubi-sharqiy qismi prefekturadagi togʻlar bagʻrida joylashgan. Ayniqsa Nakayama hududi juda togʻlidir.

### Qoʻshni munitsipalitetlar

Ehime prefekturasi

* Shimolda Masaki
* Sharqda Tobe
* Janubda Uchiko va Ozu

Iqlimi
------

Iyo nam subtropik iqlim shakllangan (Köppen *Cfa*), yozi issiq va qishi salqin boʻlib, qor yogʻishi bilan ajralib turadi. Iyoda oʻrtacha yillik harorat 15,2 °C. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1770 mm, sentyabr esa eng nam oy hisoblanadi. Eng yuqori harorat yanvarda 26,1 °C ni, eng pasti ham yanvarda 4,5 °C ni tashkil qiladi.

Demografiyasi
-------------

Yaponiya aholisini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Iyo aholisi 1950-yillardan beri asta-sekin kamayib bormoqda.

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1920 | 37 394 | —     |
| 1930 | 39 638 | +6.0% |
| 1940 | 39 469 | −0.4% |
| 1950 | 52 614 | +33.3% |
| 1960 | 49 106 | −6.7% |
| 1970 | 42 612 | −13.2% |
| 1980 | 42 843 | +0.5% |
| 1990 | 41 516 | −3.1% |
| 2000 | 40 505 | −2.4% |
| 2010 | 38 022 | −6.1% |

Tarixi
------

Iyo avval Iyo provinsiyasi tarkibiga kirgan. Arxeologik ashyolar Iyo hududi Yayoi davridan (miloddan avvalgi 300—250-yillar) yashab kelganligini koʻrsatsa-da, hozirgi Iyo shahrining kelib chiqishi 1635-yil Matsuyama xon hududni, shu jumladan Iyoni Ozu domeniga bergani bilan bogʻliq. Hozirgi Iyoning yuragi – Gunchudagi port, Ozu domenining asosiy savdo portiga aylangan va uning atrofidagi munitsipalitet gullab-yashnagan. Gunchu shahri 1889-yil 15-dekabrda zamonaviy munitsipalitetlar tizimining yaratilishida tashkil etilgan.

1955-yil 1-yanvarda Gunchu shahri Kita-yamasaki, Minami-yamasaki va Minami-iyo qishloqlari bilan birlashtirilib, Iyo shahri tashkil etilgan. 2005-yil 1-aprelda Iyoga Nakayama va Futami shaharlari (ikkalasi ham Iyo tumanida) qoʻshilgan. Maʼmuriy islohot natijasida shahar aholisi 40 000 minggga oshgan. Iyo shahri muhri Futamidagi qizil rangni, Nakayamadagi yashilni va Iyodagi koʻk rangini oʻz ichiga oladi.

Hukumati
--------

Iyo toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 18 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Iyo Ehime prefekturasi assambleyasiga bir aʼzodan hissa qoʻshadi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Ehime 4-okrugi tarkibiga kiradi.

Iqtisodiyoti
------------

Iyo shahrida katsuobusiga ixtisoslashgan oziq-ovqat ishlab chiqaruvchi kompaniyalar Marutomo va Yamakining mahalliy shtab-kvartiralari joylashgan. Yana bu yerda mikan, Nakayama kashtanlari va meva-sabzavotlar kabi mahsulot turlari ishlab chiqariladi. Bundan tashqari, Futamida quyosh botishi bilan bogʻliq bir qator tadbirlar boʻlib oʻtadi.

Transporti
----------

### Temir yoʻllari

 Sikoku temir yoʻl kompaniyasi – Yosan liniyasi

* Minami-Iyo – Iyo-Yokota – Torinoki – Iyoshi – Mukaibara – Kōnokawa – Iyo-Kaminada – Shimonada – Kushi

 Iyotetsu Gunchu liniyasi

* Sinkava – Gunchu - Gunchu porti

### Magistral yoʻllari

* Matsuyama avtomagistrali

Taniqli shaxslari
-----------------

* Masanobu Fukuoka

Manbalar
--------

1. ↑  „Iyo city official statistics" (ja).
2. 1 2  „Iyo city official profile" (ja).
3. ↑  Iyo climate data
4. ↑  Iyo population statistics
5. 1 2 3  „Iyo city official history" (ja).

„Iyo city official history" (in Japanese). Japan.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti (yaponcha)


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Ehime prefekturasining soyali suratiEhime prefekturasi |
| --- |
|  |
| 
Matsuyama (markazi) |
|  |
| Asosiy shahar | 
* Matsuyama
 | 
Ehime prefekturasi bayrogʻi |
|  |
| Shaharlari | 
* Imabari
* Iyo
* Niihama
* Odzu
* Saydzyo
* Seiyo
* Sikokuchuo
* Toon
* Uvadzima
* Yavatahama
 |
|  |
| Tumanlari | 
* Iyo tumani
* Masaki tumani
* (Tobe)
* Kitauva tumani
* (Kihoku
* Matsuno)
* Nisiuva tumani
* (Ikata)
* Kamiukena tuman
* (Kumakogen)
* Minamiuva tumani
* (Ainan)
* Ochi tumani
* (Kamidzima)
* Kita tumani
* (Uchiko)
 |
|  |
| 
Ehime prefekturasidagi birlashuvlar roʻyxati |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* NDL: 00285255
* VIAF: 144330620
* en:WorldCat Identities: lccn-n86073077

 |