New York has garnered the nickname *Metropolis* to describe the city in the daytime in popular culture, contrasting with *Gotham*, sometimes used to describe New York at night.
Skyline of Tokyo, the world's most populous metropolis, with Mount Fuji in the background
**Metropolis** (/mɪˈtrɒpəlɪs/) — yirik shahar yoki konurbatsiya boʻlib, u mamlakat yoki mintaqa uchun muhim iqtisodiy, siyosiy va madaniy markaz hamda mintaqaviy yoki xalqaro aloqalar, savdo aloqalari uchun muhim markaz hisoblanadi.

Katta shahar aglomeratsiyasiga tegishli boʻlgan, lekin bu aglomeratsiyaning oʻzagi boʻlmagan katta shahar odatda metropolis emas, balki uning bir qismi hisoblanadi. Soʻzning koʻpligi *metropolis*, lotinchada koʻpligi „metropolises", yunoncha „metropoleis" (μητρoπόλεις)dan olingan.

Oʻz mintaqasi uchun kichikroq miqyosda shunga oʻxshash diqqatga sazovor joylarni yaratadigan metropoliyalardan tashqaridagi shahar markazlari uchun regiopolis (qisqacha „regio") tushunchasi 2006-yilda Germaniyadagi shahar va mintaqaviy rejalashtirish tadqiqotchilari tomonidan kiritilgan.

Etimologiyasi
-------------

Metropolis (mētrōsís) yunoncha soʻzi boʻlib, mḗtēr, *mḗtēr–*"ona" va „pólis", „polis"–„shahar" yoki „shaharcha" yaʼni antik davrdagi yunon mustamlakalari oʻzlarining asl shaharlarini nazarda tutgan, ular bilan madaniy va siyosiy-madaniy aloqalarni saqlab qolgansoʻzlaridan kelib chiqqan. Bu soʻz klassikadan keyingi lotin tilida viloyatning bosh shahri, hukumat qarorgohi va xususan, cherkov maʼnosida metropolit episkopning oʻtiradigan joyi yoki koʻrish joyi uchun ishlatilgan. mas'ul edilar. Bu foydalanish provinsiyani eparxiya yoki yepiskopga qarang bilan tenglashtiradi.

Mustamlaka sharoitida bu koloniyaning „ona shahri", yaʼni koʻchmanchilarni yuborgan shahardir. Bu soʻz uzoq ildizlarga ega Qadimgi Yunonistonning mustamlakachilik oʻtmishida birinchi marta 14-asrda Oʻrta inglizcha ishlatilgan. Keyinchalik bu maʼlum bir faoliyat markazi sifatida qaraladigan shahar yoki mamlakatdagi har qanday yirik, muhim shahar uchun umumlashtirildi.

Madaniyat markazi sifatida
--------------------------

Metropolislar koʻpincha madaniyat markazlari sifatida taʼriflanadi, ammo bu nuqtai nazar eʼtiroz va bahsli. "Olimlarning xayrixoh avlodi" sifatida ta’riflangan ba’zilari dehqon tabaqasini himoya qilib, zamonaviy madaniy munosabatlar erta sanoat davriga nisbatan rivojlanayotgan boʻlishi mumkinligini ta’kidladilar.

Afrika
------

Cairo Skyline
### Angola

Luanda — Angolaning poytaxti va eng yirik shahri. Bu shahar Angolaning asosiy porti va uning yirik sanoat, madaniy va shaharlashish markazidir. Ushbu metropolitan hududi dunyodagi eng zich portugal tilida soʻzlashuvchi 8,3 milliondan ortiq aholiga ega boʻlgan poytaxt shahari hisoblanadi.

### Kongo Demokratik Respublikasi

Kinshasa — 15 millionga yaqin aholiga ega megapolis. Kinshasa Afrikaning Qohira va Lagosdan keyingi oʻrinda turuvchi uchinchi yirik shaxaridir. U 2050-yilda dunyodagi eng katta oʻnta shahardan biri boʻlishi prognoz qilinmoqda.

### Misr

Qohira va Aleksandriya Misrning eng yirik megapolislari hisoblanadi.

### Efiopiya

Addis-Abeba — Efiopiyaning poytaxti boʻlib, unda Afrika Ittifoqining shtab-kvartirasi joylashgan. 2008-yil holatiga koʻra metropolis aholisi taxminan 4,5 million kishini tashkil etadi.

### Gana

Akkra — Gana poytaxti, iqtisodiy va maʼmuriy markaz boʻlib, yirik Akkra metropolitan hududining (Greater Accra Metropolitan Area (GAMA)) langari boʻlib xizmat qiladi.

### Kot-dʼIvuar

2014-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Obidjan aholisi 4,7 million kishi edi. Bu mamlakat umumiy aholisining 20 foizini tashkil qiladi va bu uni Afrikadagi Lagos, Qohira, Kinshasa, Dorussalom va Yoxannesburgdan keyingi aholi eng zich joylashgan oltinchi shaharga aylantirdi. U rasman mamlakatning „iqtisodiy poytaxti" sifatida belgilangan. 2020-yilda shahar aholisi 5 milliondan ortiq kishini tashkil etdi.

### Keniya

Nayrobi — Keniyaning poytaxti va eng yirik shahri. 2019-yilgi aholini roʻyxatga olishda shahar aholisi 4,397,073 kishini tashkil etgan boʻlsa, metropolitanda esa 9,354,580 kishi istiqomat qiladi.

### Nigeriya

Lagos 2050-yilda dunyodagi eng katta oʻnta shahardan biri boʻlishi prognoz qilinmoqda. 2015-yil holatiga koʻra, norasmiy maʼlumotlarga koʻra, aholisi soni Logos va uning atrofidagi Ogun shtatigacha choʻzilgan metro hududini oʻz ichi olgan „Logos Katta Metropolitan" hududi aholisi taxminan 21 million kishi.

### Tanzaniya

2002-yildan 2012-yilgacha aholi soni yiliga 5,6 foizga oshgan Dorussalom Afrikada Bamako va Lagosdan keyin eng tez oʻsayotgan uchinchi shahar va dunyo boʻyicha esa toʻqqizinchi oʻrinda turadi. Metropolis aholisi ​​2020-yilga borib 12–15 million kishiga yetishi kutilmoqda.

### Uganda

Kampala — Ugandaning poytaxti va eng yirik shahri. Uganda Statistika Byurosi tomonidan 2019-yilda Kampalaning 84,519 square kilometre (32,633 mi²) maydondagi poytaxt hududi aholisi 6 709 900 kishiga teng deb baholangan. Xabar qilinishicha, Kampala Afrikadagi eng tez rivojlanayotgan shaharlardan biri boʻlib, aholining yillik oʻsish sur’ati 4,03 foizni tashkil etadi.

Osiyo
-----

### Afgʻoniston

Poytaxt Kobul mamlakatning yagona metropolisiga aylangan va bir milliondan ortiq aholiga ega yagona shahardir.

### Bangladesh

Dhaka Bangladeshning eng katta shahri
Bangladesh Xalq Respublikasida beshta metropolitan rayonlar mavjud: Dakka, Chittagong, Rajshahi, Sylhet va Khulna. Bu hududlarda yerlar yuqori narxga ega va aholi yaxshi shahar turmush tarziga ega deb hisoblanadi. Metropolitan shaharlar uchun maxsus politsiya boʻlimlari ajratilgan va shahar korporatsiyalari mavjud boʻlib, ular uchun merlar besh yillik muddatga saylanadi. Ushbu shaharlarning aksariyatida aholi zichligi 35 000 kvadrat milya yoki undan koʻp. Dakka eng boy shahar va megacity hisoblanadi, chunki uning aholisi 10 milliondan oshgan.

### Xitoy

Shanxay — Xitoyning eng katta shahri
**Xitoy**  ***(Xitoy Xalq Respublikasi)*** geografik hududi jihatidan toʻrtinchi yirik hudud va aholisi soni boʻyicha 1,4 milliarddan ortiq kishi bilan birinchi oʻrinni egallagan va shuningdek, materik metropolislarini tasniflovchi „tan olingan darajali" boʻlgan koʻp miqdordagi metropollari bilan ham tanilgan. Milliy miqyosda eng katta megapolislar qatoriga Pekin, Shanxay, Guanchjou va Shenjen kiruvchi toʻrtta shahar „Birinchi darajali shaharlar" (shīngīngīngān) deb tasniflanadi. Ikkinchi darajali shaharlar koʻp boʻlib, ular Changsha, Chendu, Chongqing, Xanchjou, Jinan, Nankin, Qingdao, Shenyan, Tyanjin, Uxan va Sian va boshqalarkabi mintaqaviy markazlardan iborat.

Xitoyning koʻpgina metropolislari shaharlar klasterini tashkil qiladi, masalan, Yangszi daryosi deltasi megapolis va Pearl daryosi deltasi megalopolisi.

### Hindiston

Yana qarang: Hindistondagi shaharlar roʻyxati
**Hindiston**  ***(Hindiston Respublikasi)*** — yetinchi yirik davlat geografik hududi va [[mamlakatlar ro'yxati] va aholi boʻyicha qaramliklari|ikkinchi aholi soni boʻyicha]] 1,3 milliarddan ortiq kishi boʻlgan mamlakat. Hindiston Konstitutsiyasiga 74-tuzatish metropolitan hudud deganda 10 lakx yoki 1 million yoki undan ortiq aholiga ega boʻlgan, bir yoki bir nechta tumanlardan tashkil topgan va ikki yoki undan ortiq tumanlardan iborat hududni belgilaydi. Munitsipalitetlar yoki Panchayatlar yoki boshqa qoʻshni hududlar, gubernator tomonidan jamoat xabarnomasi bilan Metropolitan hududi sifatida belgilangan. 2011-yilda Hindiston aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, Hindiston aholisi bir milliondan ortiq boʻlgan Aholisi boʻyicha|boshqa 46 ta shaharga ega. Dehli, Mumbay, Kolkata, Chennay, Bangalore, Haydarobod, Pune, Ahmedabad, Visakxapatnam, [[Kochi poytaxti] maydoni|Kochi]], Hindistondagi 23 ta metropolitan shaharlar orasida eng kattasi.

### Indoneziya

Jakarta, Indoneziyadagi eng katta va eng gavjum shahar.
Indoneziyada metropolitan shaharlar Jabodetabek (Jakarta, Bekasi, Bogor, Depok va Tangerang), Janubi-Sharqiy Osiyodagi eng yirik va dunyodagi beshinchi yirik metropolitan hudud (2007). Boshqa metropoliyalar: Bandung, Medan, Semarang va Surabaya.

### Eron

Tehron — Eronning eng yirik shahri
Eronda metropolitan shaharlar Tehron va Mashhadda va boshqa shaharlar: Shiroz, Karaj, Isfaxon, Tabriz, [[Ahvaz]], Rasht va Kermonshoh.

### Yaponiya

* Sapporo, Hokkaydo viloyatiSapporo, Hokkaydo viloyati
* Sendai, Tōhoku regionSendai, Tōhoku region
* Tokyo, Kantō regionTokyo, Kantō region
* Nagoya, Chūbu regionNagoya, Chūbu region
* Osaka, Kansai regionOsaka, Kansai region
* Hiroshima, Chūgoku regionHiroshima, Chūgoku region
* Fukuoka, Kyushu regionFukuoka, Kyushu region

Yaponcha huquqiy atama „toʻ" (yán) atamasi boʻyicha „metropolis" deb tarjima qilinadi, ammo mavjud tarjimalar belgilanishdan oldinroq. Oddiy shahar oʻrniga prefekturasiga oʻxshab tuzilgan boʻlib, Yaponiyada faqat bitta *to* mavjud, yaʼni Tokio. {{2020-yil holatiga koʻra, Yaponiyada aholisi bir milliondan ortiq boʻlgan 12 ta boshqa shaharlar mavjud. Xitoy yoki umumiy yapon tilidagi bir xil Kanji belgisi (anʼanaviy yoki oʻziga xos boʻlmagan) har xil tarjima qilinadi — shahar, munitsipalitet, maxsus munitsipalitet — barchasi mos keladi.

### Malayziya

Malayziyada poytaxt Kuala-Lumpur eng katta shahar, mashhurligi 7,8 million kishi. Boshqalar Malayziyadagi metropoliyalar: Johor Bahru, Seremban, Malakka Siti, Shah Alam, Kuantan, Kuala Terengganu, Kota] Bahru, Ipoh, Jorjtaun, Alor Setar, Kangar, Kota Kinabalu va Kuching.

* Kuala-Lumpur, Malayziyaning eng yirik shahriKuala-Lumpur, Malayziyaning eng yirik shahri

.

### Pokiston

2017-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Pokistonda har birida kamida 2 million metro aholisi va shahar aholisi kamida 0,5 million boʻlgan 12 ta metropolitan hudud mavjud. Karachi Pokiston ning eng yirik poytaxt hududi boʻlib, taxminan 16,01 million aholiga ega, undan keyin [ [Lahor]] (11,12 million), Faysalobod (7,873 million), Islomobod-Rvalpindi (7,412 million), Gujranvala (5,01 milya) llion), Multan (4,745 million), Peshovar (4,269 million), Sargodha (3,903 million), Sialkot (3,893 million), Bahavalpur (3,668) million), Kvetta (2,275 million) va Haydarobod (2,199 million).

### Filippin

Manila metrosi, Filippinlardagi eng gavjum poytaxt hududi

Filippinda Milliy Iqtisodiyot va Taraqqiyot Authority tomonidan belgilangan uchta metropoliya mavjud. Ular Manila, Sebu va Davao.

Metropolitan Manila yoki Metro Manila — Manila shahri va uning atrofidagi hududlarni Filippinlar oʻz ichiga olgan metropolitan mintaqa. U 16 ta shahar va 1 ta munitsipalitetdan tashkil topgan, jumladan Manila, Kaluka, Las-Pinyas, Makati, Malabon, Mandaluyong, Marikina, Muntinlupa, Navotas, Pasay, Pasig, Paranaque, Kezon Siti, San-Xuan, Taguig, Valensuela va Pateros munitsipaliteti. Mintaqa Filippinning siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy va taʼlim markazidir. Prezidentning 940-sonli farmonida eʼlon qilinganidek, Metro Manila umuman Filippinning hukumat qarorgohi, ammo poytaxti Manila shahri hisoblanadi. Metropolisdagi eng yirik shahar - Quezon Siti, eng katta biznes tumani esa Makati markaziy biznes okrugidir.

### Singapur

Singapur metropolisi silueti
Singapur Respublikasi — suveren orol shahar-davlat va metropoliya. Mamlakatning poytaxti yoʻq.

### Janubiy Koreya

Koreya Respublikasida avtonom maʼmuriy darajadagi yettita maxsus va metropolitan shaharlar mavjud. Bular mamlakatning eng gavjum poytaxtlari. 2015-yilgi aholini roʻyxatga olish boʻyicha aholining kamayish tartibida ular Seul, Busan, Incheon, Daegu, Daejon, Gwangju va  Ulsan.

2015-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Changvon va Suvon shaharlari ham metropolitan shaharlar darajasiga koʻtarilishlari mumkin (aholisi 1 milliondan ortiq), ammo kelajakda ularni metropoliyaga aylantirish boʻyicha har qanday rejalar mavjud. maʼmuriy boʻlinmalarning tuzilishi haqidagi siyosiy xavotirlar tufayli qabul qilinishi dargumon. Aholi soni 1 millionga yaqin ortib borayotgan tuman darajasidagi shaharlar ham bor, xususan, Goyang, Yongin va Seongnam, lekin ular ham metropolitenga koʻtarilishi dargumon, chunki ularning barchasi Seul ning sunʼiy yoʻldosh shaharlari.

### Shri-Lanka

Kolombo shahri Shri-Lankadagi eng yirik shahardir. Kolombo metropolitan hududi Shri-Lankaning eng urbanizatsiyalashgan hududi boʻlib, aholisi 5 milliondan oshadi.

### Tayvan

Taypey shahri — Tayvanning siyosiy, iqtisodiy va madaniy markazi. Taypey–Kilung metropolitan hududi 4 ta maʼmuriy boʻlinmadan (Taypey, Kilung, Yangi Taypey va baʼzan [[Taoyuan, Tayvan|Taoyuan]ni oʻz ichiga oladi. ]) jami 9 milliondan ortiq aholiga ega. Metropolda Tayvandagi eng yirik xalqaro aeroport va dunyodagi eng gavjum 36-aeroport – Tayvan Taoyuan xalqaro aeroporti, yiliga qariyb 50 million yoʻlovchi tashishga ega.

### Turkiya

Asosiy maqola: Turkiyadagi metropoliten munitsipalitetlari
Turkiyada metropolitan shaharlar „büyükshehir" deb taʼriflanadi. Hozir Turkiyada 30 ta metropolitan munitsipalitet mavjud. Hozirgacha eng kattasi Istanbul, undan keyin Anqara, Izmir va Bursa.

### Birlashgan Arab Amirliklari

Skyline of Dubai
BAAda 8 ta metropoliya mavjud: Dubay, Abu-Dabi, Sharja, Al Ayn, Ajman,  Ras al-Xayma, Fujayra va Umm al-Quvayn. Ulardan Dubay eng yirigi hisoblanadi.

### Oʻzbekiston

Toshkent Oʻzbekistonning eng gavjum shahri va bir milliondan ortiq aholisi boʻlgan yagona shahardir.

Yevropa
-------

### Avstriya

Vena — Avstriya ning poytaxti, qadimgi imperator shahri va koʻplab xalqaro tashkilotlar, jumladan, OPEK qarorgohi, shuningdek, [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti] bosh ofisi joylashgan. ]. Madaniy bilimlari va tarixi bilan birgalikda bu xususiyatlar Venani Avstriyada yagona boʻlgan haqiqiy global megapolisga aylantiradi.

### Belgiya

Bryussel mintaqasi 1,2 million kishidan ortiq aholiga ega Belgiyaning poytaxtini oʻz ichiga oladi, bu Benilüksdagi eng yirik shahar hududidir. Mintaqada Yevropa Ittifoqi, NATO va boshqa turli xalqaro institutlar, masalan, Jahon bojxona tashkiloti joylashgan. U „Yevropa poytaxti" deb nomlanadi.

### Bosniya va Gertsegovina

Sarayevo, Bosniya va Gersogovinaning poytaxti va eng yirik shahri.
Sarayevo — Bosniya va Gersegovinaning poytaxti va eng yirik shahri, mamlakatning Prezidentligi, hukumati, parlament va mamlakatdagi yagona metropoliya.

### Chexiya

Praga Chexiya Respublikasining yagona megapolisi boʻlib, 1,3 milliondan ortiq kishi shahar chegarasida va 2,6 milliondan ortiq kishi uning poytaxti hududida istiqomat qiladi. Bu Praga metropolitenini Yevropadagi eng yiriklaridan biriga aylantiradi.

### Daniya

Daniyada yagona megapolis poytaxt Kopengagen boʻlib, Daniya poytaxti mintaqasida joylashgan. U shaharda 750 000 dan ortiq, shahar hududida esa 1,28 million kishi istiqomat qiladi.

### Finlandiya

Finlandiya poytaxti Xelsinki qoʻshni hududlar (jumladan, Espoo, Kauniainen va Vantaa bilan birga taxminan 1,45 aholiga ega boʻlgan metropolitan hududni tashkil qiladi.

### Fransiya

Asosiy maqola: Metropol
2014-yilgi qonun kommunalarining har qanday guruhiga *metropol* deb nomlangan kattaroq maʼmuriy boʻlinishda hamkorlik qilishga ruxsat berdi. Bir metropol, Lion, shuningdek, departamenti maqomiga ega.

Fransiya milliy statistika instituti Insee mamlakatdagi 12 ta shahar hududlarini *metropolitan rayonlar* deb belgilaydi. Parij, Lion va Marsel eng kattasi, qolgan toʻqqiztasi Tuluza, Lill, Bordo, Nitstsa, Nant. , Strasburg, Renn, Grenobl va Monpelye..

### Germaniya

* Berlin Germaniyaning eng yirik shahri.Berlin Germaniyaning eng yirik shahri.
* Reyn-Rur Germaniyaning eng yirik metropolisidir (fotosuratda Dortmund koʻrsatilgan).Reyn-Rur Germaniyaning eng yirik metropolisidir (fotosuratda Dortmund koʻrsatilgan).
* Frankfurt Germaniyaning eng muhim shaharlaridan biridir.Frankfurt Germaniyaning eng muhim shaharlaridan biridir.

Maʼmuriy chegaralari boʻyicha Germaniyaning eng yirik shahri Berlin boʻlsa, Reyn-Rur esa eng katta metropolitendir (10 milliondan ortiq aholi). Shaharning ahamiyati metropoliten funksiyalari deb ham ataladigan uchta koʻrsatkich guruhi bilan oʻlchanadi: qaror qabul qilish va nazorat qilish funksiyasi, innovatsiya va raqobat funksiyasi va shlyuz funksiyasi. Bu funksiyalar metropoliten mintaqalari uchun ularning faoliyatini rivojlantirishda asosiy soha sifatida qaraladi.

Fazoviy rejalashtirishda metropoliya odatda mintaqaviy kontekstda kuzatiladi, shuning uchun asosiy eʼtibor metropoliya mintaqalariga qaratilgan. Bu hududlar mono markaziy yoki koʻp markazli boʻlishi mumkin. Ushbu koʻrsatkichlar boʻyicha oʻn bitta metropoliya hududi aniqlandi: Berlin-Brandenburg, Bremen-Oldenburg, Drezden-Xalle-Leyptsig, Frankfurt-Rhine-Main, Gamburg, [[Gannover-Braunschweig-Göttingen-Wolfsburg Metropolitan Region|Gannover-Braunschweig-Göttingen-Wol] ], Myunxen, Nyurnberg, Reyn-Nekkar, Reyn-Rur (Kyoln/Bonn bilan) va Shtutgart.

### Vengriya

Budapesht 1 750 000 aholiga ega, bu ikkinchi yirik shahar Debrecen aholisidan sakkiz baravar koʻproq.

### Italiya

Asosiy maqola: Italiyaning metropolitan shaharlari
2015-yil 1-yanvar holatiga Italiyada 14 ta „metropolitan shahar" mavjud. Rim, Milan, Neapol va boshqa yirik yadrolar oʻzlarining atrofidagi shahar zonalarini olib, ularni har uch italiyalikdan birining uyi boʻlgan yangi tuzilmalarga birlashtirdilar. provinsiyalari mamlakatning hech qanday „Città Metropolitana"ga kirmaydigan qismlarida qoldi.

### Niderlandiya

Randstad Moviy banan hududida joylashgan boʻlib, Amsterdam metropolitan hududi hamda Rotterdam – Gaaga metropoliten hududini oʻz ichiga oladi.

  

### Polsha

Varshava, Polshaning poytaxti va eng yirik shahri.
1990-yilda tashkil etilgan *Polsha metropollari ittifoqi* (polyakcha: *Unia Metropolii Polskich*), mamlakatning eng yirik shaharlaridan tashkil topgan tashkilotdir. Hozirda oʻn ikkita shahar tashkilotga aʼzo boʻlib, ulardan 11 tasida chorak milliondan ortiq aholi istiqomat qiladi. Polshadagi eng katta metropolitan hudud, agar faqat aholi soni boʻyicha oʻrin olgan boʻlsa, Sileziya metropolisi ​​(aslida metropleks), taxminan 3 million aholiga ega (5). Sileziya metropolisi ​​soʻnggi yillardagi tashabbus boʻlib, yirik konurbatsiyani bitta rasmiy shahar birligiga birlashtirishga harakat qiladi. Polshaning boshqa metropollari Krakow, Łódź, Vrocław, Poznań, Tricity, Szczecin va Bydgoshcz.

### Ruminiya

Yana qarang: Ruminiyadagi metropolitan hududlar
Ruminiyada 2,5 millionga yaqin aholisi boʻlgan Buxarest bitta yirik megapolis mavjud. Yarim millionga yaqin aholisi boʻlgan boshqa metropoliyalar - Kluj-Napoka, Yași, Timişoara, Brașov, Konstanța, Galati va Krayova.

### Rossiya

* Moskva, Rossiyaning poytaxti va eng yirik shahri.Moskva, Rossiyaning poytaxti va eng yirik shahri.
* Saint Petersburg, the cultural capital and the second-largest citySaint Petersburg, the cultural capital and the second-largest city
* Novosibirsk, Sibir dagi eng katta shahar va uchinchi yirik shahar.Novosibirsk, Sibir dagi eng katta shahar va uchinchi yirik shahar.
* Yekaterinburg, mamlakatdagi toʻrtinchi yirik shahar.Yekaterinburg, mamlakatdagi toʻrtinchi yirik shahar.

Moskva — Rossiyaning poytaxti va eng yirik shahri boʻlib, aholisi shahar chegaralarida 12,4 million kishini tashkil qiladi, shahar hududida 17 milliondan ortiq aholi istiqomat qilsa va Moskva metropoliten hududida 20 milliondan ortiq aholi. Moskva dunyoning eng yirik shaharlari] qatoriga kiradi. shaharlar, eng gavjum shahar butunlay Yevropa ichida, eng aholi gavjum shahar hududi Yevropadagi, Yevropadagi eng aholi gavjum shahar hududi va shuningdek, Yevropa qitʼasidagi quruqlikdagi eng katta shahar. Sankt-Peterburg, madaniy poytaxt, ikkinchi yirik shahar boʻlib, aholisi taxminan 200 ga yaqin. 5,4 million aholi. Boshqa yirik shaharlar: Yekaterinburg, Novosibirsk, Qozon, Nijniy Novgorod va Chelyabinsk.

### Ispaniya

Yana qarang: Ispaniyadagi metropoliyalar roʻyxati
Ispaniyada 500 000 dan ortiq aholisi boʻlgan 15 ga yaqin metropoliten mavjud. Eng kattasi Madrid boʻlib, Pireney yarim orolining markazida joylashgan boʻlib, u Ispaniya hukumati va monarxining qarorgohi boʻlib, 7 million kishilik metropoliten hududi oʻzining avtonom hududi chegarasidan oshib ketadi. hamjamiyat va uni Yevropaning eng yiriklaridan biriga aylantirish; Barselona Ispaniyaning ikkinchi yirik shahri boʻlib, uning poytaxti 5,5 million kishidan iborat boʻlib, uning chegaralari oʻz provinsiyasidan oshib ketadi, boshqa yirik shaharlar — Valensiya va Sevilla.

* Madrid (Ispaniya poytaxti)Madrid *(Ispaniya poytaxti)*
* Madrid tungi osmon chizigʻi.Madrid tungi osmon chizigʻi.

### Birlashgan Qirollik

London Buyuk Britaniyadagi eng yirik shahardir
Birlashgan Qirollikda "Metropolis" atamasi tarixan faqat London yoki London konurbatsiyasiga nisbatan ishlatilgan. Bu atama London politsiyasi, Metropolitan politsiya xizmati („Met") tomonidan saqlanib qolgan. Metropolitan politsiyasining bosh ofitseri rasmiy ravishda Metropolis politsiyasi komissari sifatida tanilgan.

1974-yildan beri Angliyadagi oltita konurbatsiya (London tashqarisida) metropolitan okruglar deb nomlanadi, ularning har biri metropolitan tumanlarga boʻlingan. Bu okruglar Janubiy Yorkshir (markazi Sheffild shahrida), Gʻarbiy Midlendlar (jumladan, Birmingem), Gʻarbiy Yorkshir (jumladan Lids), Mersisayd (jumladan, Liverpul), Buyuk Manchester va [[Tayn

Shimoliy Amerika
----------------

### Kanada

Kanadaning oltita eng yirik metropollari: Toronto, Monreal, Vankuver, Ottava, Kalgari va Edmonton. Statistics Canada Aholini roʻyxatga olish boʻyicha metropolitan hududi deganda shahar markazida kamida 100 000 aholiga ega boʻlgan yirik shahar markazi atrofida joylashgan bir yoki bir nechta qoʻshni munitsipalitetlar tushuniladi. Kanadaning eng koʻp aholisi boʻlgan poytaxti Toronto shahri boʻlib, uning aholisi 2,7 million va poytaxt aholisi 6 kishidan oshadi.

* Toronto is Canada's largest city.Toronto is Canada's largest city.
* Montreal is Canada's largest French-speaking city.Montreal is Canada's largest French-speaking city.
* Vancouver is Canada's largest coastal city and most important port.Vancouver is Canada's largest coastal city and most important port.

### Meksika

Mexiko Siti - Meksikaning poytaxti va eng katta shahri
Meksikada metropolis atamasi iqtisodiy, siyosiy va madaniy ahamiyatga ega boʻlgan shahar hududiga nisbatan qoʻllaniladi. Mexiko Siti 27 million aholiga ega mamlakatning poytaxti va moliya markazi boʻlganligi uchun barcha uch omilni ifodalaydi. Boshqa metropoliyalar Monterrey va Gvadalaxara boʻlib, ularning ikkalasi ham 6 000 000 dan ortiq aholisi boʻlgan metropolitan hududlardir.

### Amerika Qoʻshma Shtatlari

Nyu-York AQSHning eng katta shahri
Yana qarang: Metropolitan statistik hududlar roʻyxati
Amerika Qoʻshma Shtatlarida yirik infratuzilma loyihalarini amalga oshirishga yordam berish va taʼminlash uchun 50 000 dan ortiq aholisi boʻlgan korporatsiya qilingan hudud yoki hududlar guruhida metropolit rejalashtirish tashkiloti boʻlishi talab qilinadi. moliyaviy toʻlov qobiliyati. Shunday qilib, 50 000 yoki undan ortiq aholi Qoʻshma Shtatlarda „metropolis" ni aniqlash uchun de-fakto standart sifatida ishlatilgan. Shunga oʻxshash taʼrif Amerika Qo'shma Shtatlari aholini ro'yxatga olish byurosi tomonidan qoʻllaniladi. Byuro Metropolitan statistik hududini „50 000 yoki undan ortiq aholidan iborat kamida bitta urbanizatsiyalashgan hudud" deb belgilaydi. AQSHning oltita eng yirik metropolitenlari: Nyu-York, Los-Anjeles, Chikago, Dallas, Xyuston va Vashington, D.C. Nyu-York eng katta.

Okeaniya
--------

### Avstraliya

Avstraliya hukumati metropolitan hududni aholisi soni 100 000 dan ortiq boʻlgan har qanday statistik boʻlinma yoki tuman sifatida belgilaydi. Ushbu taʼrifga koʻra, hozirda Avstraliyada har bir shtat poytaxtini hisobga olgan holda 19 ta metropoliten mavjud. Aholi boʻyicha eng katta poytaxt hududi Sidney (2020-yilgi aholini roʻyxatga olish boʻyicha shahar aholisi 5,367,206 kishi) va eng kichigi Bendigo (2020-yilgi aholini roʻyxatga olish boʻyicha shahar aholisi 100.632). Viktoriyadagi shaharlarning tez oʻsishi Melburnning „Manxettenlashuvi" ni koʻrsatdi, Janubiy Yarra, Box Hill, Moonee Ponds va Footscrayda baland klasterlar mavjud. Melburndan taxminan 40 mil janubi-gʻarbda joylashgan mintaqaviy Geelong shahri soʻnggi yillarda koʻp qavatli ofis va turar-joy binolarining paydo boʻlishini koʻrdi. Geelong Avstraliyadagi eng tez rivojlanayotgan mintaqaviy shahar boʻlib, uning oʻsishi Port-Phillip mintaqasini San-Fransiskoning koʻrfazi hududiga oʻxshash tarzda oʻzgartiradi. (2020-yildagi aholini roʻyxatga olish boʻyicha shahar aholisi 160 991 kishi).

* Sidney Avstraliyaning eng yirik metropolisi.Sidney Avstraliyaning eng yirik metropolisi.
* Melburn Avstraliyaning ikkinchi eng yirik metropolisi.Melburn Avstraliyaning ikkinchi eng yirik metropolisi.
* Brisben Avstraliyaning uchinchi eng yirik metropolisi.Brisben Avstraliyaning uchinchi eng yirik metropolisi.
* Pert Gʻarbiy Avstraliyadagi eng yirik shahar.Pert Gʻarbiy Avstraliyadagi eng yirik shahar.
* Adelaida Janubiy Avstraliyadagi eng yirik shahar.Adelaida Janubiy Avstraliyadagi eng yirik shahar.
* Gold Coast is Australia's largest regional city.Gold Coast is Australia's largest regional city.

.

Janubiy Amerika
---------------

Buenos-Ayresning havodan ko'rinishi
San-Paulu — Braziliyaning eng katta shahri
Santyago moliyaviy tumani, Chili.
### Argentina

Argentinada Buenos-Ayres 15,5 millionga yaqin aholiga ega asosiy megapolis hisoblanadi. Katta Buenos-Ayres konurbatsiyasi, u ham Buenos-Ayres provinsiyasining bir qancha tumanlarini oʻz ichiga oladi va Lotin Amerikasidagi uchinchi yirik konturbatsiya hisoblanadi. Buenos-Ayres Argentinaning asosiy siyosiy, moliyaviy, sanoat, savdo va madaniy markazidir.

### Braziliya

Braziliyada Katta San-Paulu 21 milliondan ortiq aholiga ega asosiy megapolis hisoblanadi. San-Paulu va Rio-de-Janeyro kabi yirik shaharlarda (aholi 12 kishi) Metropolitan hudud uchun Braziliya Portugal tilida qoʻllaniladigan atama "Região Metropolitana"dir. Braziliyaning bir milliondan ortiq aholisi boʻlgan boshqa metropoliyalariga quyidagilar kiradi: Belem, Belo Horizonte, Braziliya, Kampinas, Kuritiba, Fortaleza, Goiânia, Maceió, Manaus, Porto Alegre, Resife, Salvador va San-Luis.

### Chili

Chilidagi asosiy megapolis uning poytaxti hisoblanadi: 7 million aholiga ega Santyago shahri, uning poytaxti boʻylab yashaydi. Santyago - Chilining asosiy siyosiy, moliyaviy, sanoat, savdo va madaniy markazi. Mamlakatdagi qolgan ikkita megapolis — Valparaiso va Konsepsion konurbatsiyalari boʻlib, ularning har biri 1 millionga yaqin aholiga ega.

### Kolumbiya

Kolumbiyada Bogota asosiy megapolis boʻlib, uning Metropolitan hududida 13 milliondan ortiq aholi istiqomat qiladi, unga Soacha, Mosquera, Cota va kabi tumanlar kiradi. Chia. Kolumbiyadagi ikkinchi megapolis Medellin boʻlib, u Envigado, Itagui, La Estrella va [[Sabaneta, Antiokia|Sabaneta] kabi tumanlarni oʻz ichiga oladi. ]. Bu metropolitan hudud Kolumbiyadagi birinchi va yagona Metro, Medellin metrosi bilan mashhur. Bogota Transmilenio, tezkor tranzit metro-avtobus tizimiga ega.

### Peru

Lima metropolitan hududi Peruning poytaxti va 10 milliondan ortiq aholisi boʻlgan eng yirik shahar boʻlib, umumiy aholining uchdan biridan koʻprogʻini tashkil qiladi.

Metropolis materik hududi sifatida
----------------------------------

Fransiya, Portugaliya, Ispaniya va Gollandiyada *metropol* (*métropole* (Fr.) / *metrópole* (Port.) / *metrópoli* (Spa.) soʻzi. *metropool* (Gollandiya)) Yevropa materikida yoki unga yaqin joylashgan mamlakatning materik qismini bildiradi; Fransiya misolida bu xorijiy boʻlimlari boʻlmagan Fransiyani bildiradi. Portugaliya va Ispaniya uchun Ispaniya imperiyasi va Portugaliya imperiyasi davrida bu atama Portugaliya yoki Ispaniyani uning mustamlakalarini hisobga olmaganda (*Ultramar*) belgilash uchun ishlatilgan. Fransiyada *metropol* katta shahar aglomeratsiyasini ifodalash uchun ham ishlatilishi mumkin; masalan, „La Métropole de Lyon" (Lyon Metropolis).

Manbalar
--------

1. ↑  *Keri Blakinger*. „From Gotham to Metropolis: A look at NYC's best nicknames" (8-mart 2016-yil). Qaraldi: 6-avgust 2017-yil.
2. ↑  „Metropolis ta'rifi".  Oksford lug'atlari. 2016-yil 7-martda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2016-yil 2-mart.
3. ↑  "Metropolis ta'rifi". *Metropolis ta'rifi*. . <!--->
4. ↑  Prof. Doktor Iris Royter (FG Stadt- und Regionalplanung, Universität Kassel): „Regiopole Rostock" taqdimoti. 2008-yil 11-dekabr. Olingan 2009-yil 13-iyun (pdf).
5. ↑  Luis Boisgiboult, Fahad Al Kabbani (2020): *Metropolislar, qishloqlar va cho'llarda energiya almashinuvi*. Wiley - ISTE. (Energiya seriyasi) ISBN 9781786304995.
6. ↑  "metropolis, n." *OED Online*, Oksford universiteti nashriyoti, 2017-yil iyun, www.oed.com/view/Entry/117704. 2017-yil 19-dekabrda olindi; „polis, n.2." *OED Online*, Oksford universiteti nashriyoti, 2017-yil iyun, www.oed.com/view/Entry/146859. 2017-yil 19-dekabrda olindi.
7. ↑  Merriam-Webster
8. ↑  Freedman, Paul*. Origins of Peasant Servitude in Medieval Catalonia*. Cambridge University Press — 15 bet.
9. ↑  „City Population Reporting on Instituto Nacional de Estatística, República de Angola (web) Projection July 2019". Qaraldi: 12-fevral 2018-yil.
10. 1 2 3  *Institut National De La Statistique L’Institut national de la statistique et des études économiques* „Projections demographiques 2019–25 (in French)". 2-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-sentabr 2020-yil.
11. ↑  *Harrington, Rebekka* „Bular 2050-yilda dunyodagi eng katta 10 ta shahar boʻladi — va siz ulardan ba'zilari haqida eshitmagan bo'lsangiz kerak". *Business Insider*. Qaraldi: 18-fevral, 2016.
12. ↑  „2011 National Statistics".  Csa.gov.et. 30-mart 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-iyul 2013-yil.
13. ↑  „Environmental and Structural Inequalities in Greater Accra".  The Journal of the International Institute. 19-oktabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-iyul 2010-yil.
14. ↑  „Abidjan, Kot-d'Ivuar aholisi".
15. ↑  „2019 Kenya Population and Housing Census Volume I: Population by County and Sub-County".  knbs.or.ke. Qaraldi: 7-noyabr 2019-yil.
16. ↑  „Population".  Lagos State Government (2011). 18-oktabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-noyabr 2012-yil.
17. ↑  Pacetti, M.; Passerini, G.; Brebbia, C.A.; Latini, G.*. The Sustainable City VII: Urban Regeneration and Sustainability*, 2012. ISBN 9781845645786.
18. ↑  „Shahar hokimlari: Dunyodagi eng tez rivojlanayotgan shahar hududlari (1)". Qaraldi: 25-may 2015-yil.
19. ↑  *Hoornweg, Daniel; Papa, Kevin* „Ijtimoiy-iqtisodiy yoʻllar va dunyoning 101 ta eng yirik shaharlarining mintaqaviy taqsimoti". *media.wix.com*.
20. ↑
21. ↑  „Shahar merlari: Dunyodagi eng tez rivojlanayotgan shahar hududlari (1)". *www.citymayors.com*.
22. ↑  *Szoldra, Paul* „Unbelievable Photos Show Kabul's Dramatic Transformation From Battlefield To Modern Metropolis". *Business Insider*.
23. ↑  „Bangladesh shaharlarining 60% metropolitan shaharlardagi aholi soni".
24. ↑  „South Asia – World Population Day – July 11 (South Asia Urban Growth)".  World Bank. Qaraldi: 29-oktabr 2012-yil.
25. ↑  „Muvaqqat aholi soni shahar aglomeratsiyalari va shaharlari". *Hindiston aholini ro'yxatga olish 2011*. Qaraldi: 30-yanvar 2016.
26. ↑  „Yaponiyadagi mahalliy hukumat".  Xalqaro aloqalar bo'yicha mahalliy hokimiyatlar kengashi. 2007-yil 25-oktyabrda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2007-yil 16-oktyabr.
27. ↑  „Malayziyadagi eng katta shaharlar" (en-US). *WorldAtlas* (11-yanvar 2018-yil). Qaraldi: 18-fevral 2022-yil.
28. ↑  „Aholi soni va yirik shaharlarning oʻsishi".  Demographia.com.
29. ↑  „Pokistonda 6-sonli aholini roʻyxatga olish 2016-yil mart oyida oʻtkaziladi". *Siasat.pk Forumlar*. 21-fevral 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-sentyabr 2022-yil.
30. ↑  „2017-yil marti Pokistonda aholini roʻyxatga olish oyi sifatida" (2016-yil 16-dekabr).

[*sayt ishlamaydi*]
31. ↑  „DISTRICT WISE CENSUS RESULTS CENSUS 2017".  www.pbscensus.gov.pk. 29-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-sentabr 2017-yil.
32. ↑  „Philippine Development Plan 2017–2022, Chapter 3: An overlay of economic growth, demographic trends and physical characteristics". *National Economic and Development Authority* (2017). Qaraldi: 21-aprel 2018-yil.
33. ↑  *Kumarage A, Amal* „Transport infratuzilmasi va xizmatlarining shahar qashshoqligi va yerlarni rivojlantirishga taʼsiri Kolombo, Shri-Lanka" (1-noyabr, 2007-yil). Qaraldi: 24-avgust 2018.
34. ↑  Colombo.pdf „Global ravon metro hududlarining 10 ta xususiyati". *2013*.  Brookings Institution. 2015-yil 2-aprelda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2018-yil 24-avgust.
35. ↑  „Kolombo: Shri-Lankaning yurak urishi/ Metro Kolombo shaharsozlik loyihasi".  Jahon banki (2013-yil 21-mart). Qaraldi: 2018-yil 24-avgust.
36. ↑  „Shri-Lankaning shahar qarashlarini siyosat va harakatga aylantirish". *2012*. 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-avgust, 2018.
37. ↑  „zh:鄉鎮市區人口及按都會區統計".  Taiwan Ministry of Interior (2013). 29-mart 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-noyabr 2018-yil.
38. ↑  „高雄市政府主計處全球資訊網 – 首頁" (xitoycha). *dbaskmg.kcg.gov.tw*. 11-may 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-iyun 2016-yil.
39. ↑  „United Arab Emirates: metropolitan areas".  World-gazetteer.com. 1-oktabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-iyul 2009-yil.
40. ↑  „"Prostorni rejasi Kantona Sarayevo, 2003-yil. do 2023. godine"". 2018-yil, 6-sentabrda asl nusxadan arxivlandi.
41. ↑  „Ma'lumotlar bazasi – Eurostat".  Yevropa komissiyasi. Qaraldi: 2018-yil, 4-dekabr.
42. ↑  „Statistikbanken". *statistikbanken.dk*. Qaraldi: 2018-yil, 4-dekabr.
43. ↑  *Brutel, Chantal* „Un maillage du territoire français" [Fransuz hududi tarmogʻi] (fransuzcha).  Institut National de la statistice et des études économiques (yanvar 18, 2011).
44. ↑  „Initiativkreise Europäische Metropolregion in Deutschland: IKM".  Deutsche-metropolregionen.org. Qaraldi: 2012-yil, 29-oktabr.
45. ↑  „Italiya shaharlarni qanday nazorat qiladi".
46. ↑  „ROSSIA: Central'nyj Federal'nyj Okrug – Markaziy Federal okrug".  Shahar Population.de (2020-yil 8-avgust). Qaraldi: 2020-yil 1-sentabr.
47. 1 2  „Demografiya dunyosi Shahar hududlari".  Demographia. Qaraldi: 2020-yil 22-iyul.
48. 1 2  „3 soatlik qatnov: Moskvaga yaqindan nazar Megapolis". *Strelka Mag* (2017-yil 17-avgust). 17-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2020-yil 23-may.
49. ↑  „Moskva, transformatsiya qilinayotgan shahar". *Planète Énergies* (11-sentabr, 2017-yil). Qaraldi: 2020-yil, 27-may.
50. ↑  „ROSSIA: Severo-Zapadnyy federal okrugi: Shimoli-g'arbiy federal okrug" (2020-yil 8-avgust). Qaraldi: 24-oktabr, 2020-yil.
51. ↑  „Census metropolitan area (CMA) va aholini ro'yxatga olish aglomeratsiyasi (taxminan), 2001 aholini ro'yxatga olish".  2.statcan.ca. 30-sentabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-oktabr, 2012-yil.
52. ↑  „1217.0.55.001 – Glossary of Statistical Geography Terminology, 2003".  Australian Bureau of Statistics.
53. ↑  *Statistics, c=AU; o=Commonwealth of Australia; ou=Australian Bureau of* „Media Release – Ten years of growth: Australia's population hotspots (Media Release)". *abs.gov.au*. 30-sentyabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-yanvar 2018-yil.
54. ↑  „Censo 2010. Provisionales natijalari: cuadros y graficos" (ispancha). 10-dekabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2011-yil 25-fevral.
55. ↑  „Buenos haqida Aires".  EnjoyBA. 1-noyabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-avgust, 2015-yil.

Qoʻshimcha oʻqish
-----------------

* Census.gov, U.S. Aholini roʻyxatga olish byurosi,  *Metropolitan va mikropolitan statistikasi haqida*
* , metropoliya boʻyicha munozaralarga bagʻishlangan forum
* , butun dunyo boʻylab megapolislar tahlili bilan podkast (Lotin Amerikasi diqqat markazida)
* E-geopolis.eu, Library of Congress saytida (27-oktyabr, 2009-yil sanasida arxivlangan): tadqiqot guruhi, Parij-Didro universiteti, Fransiya
* Berlin universiteti tadqiqotchisi Ronald Dausning bibliografiyasiga qarang.