recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tojikiston depressiyasi** – Hisor-Olay, Pomir va Hindukush togʻlari orasidagi tektonik botiq. Mezozoy, paleogen va neogen choʻkindilari bilan toʻlgan.

Tojikiston depressiyasi HisorOlay togʻ tizmasi janubida, Uzbekistan, Tojikiston, Afgʻoniston hududlarida joylashgan. Gʻarbda Koʻhitang, sharqda Pomir, janubida Hindukush va Bandi Turkiston togʻlarigacha choʻzilgan. Orografik jihatdan 2 qismga boʻlinadi. Shimoliy qismida Hisor vodiysi, janubiy qismida Tojikistonning past va oʻrtacha balandlikdagi tizmalari oʻrin olgan. Hisor vodiysi Hisor tizmasining janubidan boshlanib, janubi-gʻarbda Bobotogʻ tizmasigacha choʻzilgan. Tojikiston depressiyasining zamini tokembriy jinslari, paleozoy—quyi triasning terrigenkarbonat, vulkanik choʻkindi va intruziv jinslaridan tarkib topgan. Strukturasi mezokaynozoyda jiddiy oʻzgarmagan. Neogen oxiri — antropogen boshlarida bukilma hamda koʻtarilmalar dislokatsiyaga uchragan va murakkab burmali Tojikiston vigratsiyasi vujudga kelgan. Mezokaynozoy jinslaridan neft, tabiiy gaz, yonuvchi slanets, toshtuz, qurilish materiallari konlari topilgan. Kuchli zilzilalar, tabiiy geografik jarayonlar (togʻ qulashi, surilmalar, sel) sodir boʻlib turadi.

Iqdimi keskin kontinental, qishi iliq, yozi issiq. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi —6° dan 3,6° gacha, iyulniki 23,2° dan 32,4° gacha, eng baland temperatura 49,5°. Yillik yogʻin 119–154 mm, togʻlarda 700 mm gacha. Yirik daryolari: Panj, Vaxsh, Kofarnihon, Qizilsuv, Surxondaryo, Qunduz, Boʻz. Tuprogʻi allyuvialoʻtloq va boshqa tuproklar. Subtropik choʻl, chala choʻl, togʻdasht, oʻrmon, oʻtloqdashtli yerlarda efemer, shuvoqefemer, buta, archa, baland boʻyli oʻtlar oʻsadi. Hayvonlardan boʻri, tulki, bugʻu, qamishzor mushugi, gʻar xil ilonlar, qushlar yashaydi.

Qazilma boyliklardan neft, gaz, tuzlar, koʻmir, qurilish materiallari, mineraltermal suv manbalari bor. Ingichka tolali paxta yetishtirish, bogʻdorchilik, tokchilik, subtropik oʻsimliklar uchun iqlim sharoiti qulay. Gidrotexnik inshootlardan GES, suv omborlari (Norak, Janubiy Surxon) qurilgan, tunnel barpo etilgan, Palangdara (Tigrovaya balka), Ramit, Dashti Jush kabi qoʻriqxonalar tashkil etilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Biologik soat** — odam, hayvonlar va parrandalarning vaqtni his qilish (moʻljallay olish) qobiliyati. Hujayralarda yuz beradigan fizikkimyoviy va fiziologik jarayonlarning qatʼiy davriyligi, yaʼni biologik marom (surʼat)ga asoslangan. Organizmdagi davriy oʻzgarishlar maromi tabiatdagi tabiiy tanlash jarayoni tufayli irsiy jihatdan avloddanavlodga oʻtadi va geofizik omillarning siklik oʻzgarishlariga bogʻliq boʻladi. "Biologik soat "ayniqsa hayvonlar va parrandalarda yaqqol namoyon boʻladi. Maye, kech tushishi bilan podadagi mollar uylariga qayta boshlaydi, qoʻnlar bogʻliqturgan boʻlsa, uyi tomonga qarab maʼrayveradi, tovuqlar har kuni bir vaqtda qoʻnoqlariga chiqadi va h. k. Ainiqsa, qushlarda "Biologik soat "hissi juda nozik boʻladi. Masalan, Quyosh botishi bilanoq chumchuqlar chirqillay boshlaydy, Buni roʻza kunlari har kuni ogʻiz ochishni kutib oʻtirgan paytda kuzatish mumkin. Odamda ham "Biologik soat "qobiliyati anchamuncha taraqqiy etgan boʻladi. Masalan, ishga barvaqt boradigan odam uygʻotgichsoat boʻlmasa ham oʻz-oʻzidan har kuni bir vaqgda turadi. Pekin odamda bu xususiyat uning charchaganlik darajasiga boglits boʻlishi, yaʼni kun boʻyi charchab, kyoch yotgan odam moʻljaldagi vaqtda uygʻonol,may qolishi mumkin. Bunday holda uygʻotgichsoat ham asqotmaydi. Odam har kuni bir paytda turishi uchun bir xil vaqtda uyquga ketishi, asabi tinch boʻlishi lozim.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Biostratigrafiya** (bio... va stratigrafiyalan) — stratigrafiyaning boʻlimi, choʻkindi qatlamlar nisbiy yoshini va turli hududlarda bir xil yoshdagi qatlamlar nisbatini anik,lash maqsadida choʻkindi qatlamlardagi qazilma organizmlar qoldiqlarining taqsimlanishini oʻrganadi. B.ning vazifasi qatlamlarning nisbiy yoshi shkalasini ishlab chiqishdan iborat. Biostratigrafik zonalarning ketmaketligi geologik kesimda turli sistematik rangga yoki ularning majmuiga tegishli oʻlib bitgan qazilma organizmlar qoldiqlarini almashinishini aks ettiradi. Zonalarni, birinchi navbatda biozonalarni ajratishda nisbatan qisqa davrda yashab oʻtgan, ammo keng tarqalgan, zich yashagan va turli xil boʻlgan guruhlar (mas, nummulentlar, dinozavrlar va boshqalar) ayniqsa muhim ahamiyatga ega. Zonalar koʻpincha baʼzi oʻlib bitgan organizmlar (mas, marjonlar) guruhining evolyutsiyasi bosqichlari bilan asoslanadi. B. uchun qad. zarrabin organizmlarni oʻrganish (mikropaleontologiya) muhimdir. Plankton organizmlar qoldiqlari oqimlar bilan uzoq masofalarga tarqalishi natijasida zonalar hududi ham shunga muvofiq boʻladi.

B. qadimgi organizmlar yashash sharoitlarini tiklash maqsadida bir davrda, lekin turli sharoitlarda yashagan organizmlar majmuini oʻxshash sharoitlarda, lekin turli davrda yashagan organizmlar majmuidan farqlash uchun paleontologiya metodlarini keng qoʻllaydi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**John Brown** (talaffuzi: „Djon Braun", 1904-yil 1-sentyabr — 1974-yil 14-noyabr) — amerikalik kollej futbolchisi va kino aktyori, ekrandagi faoliyati choʻqqisida **John Mak Brown** nomi bilan atalgan. U asosan Gʻarb filmlarida rol oʻynagan.

Yoshlik
-------

Fayl:MackBrownDodge.jpg Brown tomonidan qoʻlni qoʻzgʻatmasdan, ochiq maydonda tacklerdan qochgan juk tasviri.
Alabama shtatining Dotan shahrida tugʻilib oʻsgan Brown Ed va Mattie Brownning sakkiz aka-ukadan biri boʻlgan oʻgʻil farzandi edi. Uning ota-onasi doʻkondor boʻlgan. U oʻrta maktab futbol jamoasining yulduzi boʻlib, Alabama universitetiga futbol stipendiyasini qoʻlga kiritdi. Uning kichik ukasi Tolbert „Red" Brown 1925-yilda „Mack" bilan oʻynagan.

Kinodagi faoliyati
------------------

Brownning goʻzal koʻrinishi va kuchli fizikasi uni Wheaties donli qutilarida tasvirlanganini koʻrdi va 1927-yilda kino ekran sinovlari uchun taklif berishiga olib keldi. Bu Gollivudda uzoq va muvaffaqiyatli martaba olib keldi. Oʻsha yili u Metro-Goldwyn-Mayer bilan besh yillik shartnoma imzoladi. U ovozsiz kino yulduzi Mary Pickfordning oʻzining birinchi „Coquette" (1929) *filmida* sevgi qiziqishini oʻynadi, bu film uchun Pikford Oskarni qoʻlga kiritdi.

Brown 1930-yilgacha qirol Vidor rejissyorlik qilgan *"Billi Kid*" nomli Gʻarb filmida yulduz rolini ijro etgunga qadar kichik rollarda paydo boʻldi. Keng ekranli film John Wayne ishtirokidagi *"The Big Trail*" filmi bilan bir qatorda, xuddi shu yili ishlab chiqarilgan filmda Pat Garret rolida ham Wallace Beery ishtirok etadi. Brown keyingi uch yil ichida MGMning eng koʻp maosh oluvchi aktyori hisoblangan. Shuningdek, 1930-yilda Brown *Montana Munda* Joan Crawfordning sevgan yigiti rolini oʻynadi.

Shaxsiy hayot
-------------

Braun 1926-yildan 1974-yilda vafotigacha Cornelia „Conni" Foster bilan turmush qurgan va ularning toʻrt farzandi boʻlgan.

Oʻlim
-----

Brown Kaliforniyaning Vudlend Hills shahrida yurak yetishmovchiligidan 70 yoshida vafot etdi. Uning kuydirilgan qoldiqlari ochiq kolumbariyda, Glendeyldagi Forest Lawn Memorial Park qabristonida dafn etilgan.

Manbalar
--------


1. ↑  Obituary *Variety*, November 20, 1974.
2. ↑  *Beidler.* „Johnny Mack Brown". *Encyclopedia of Alabama*. Qaraldi: 8-iyun 2017-yil.
3. ↑  Rielly, Edward J.*. Football: An Encyclopedia of Popular Culture* (en). U of Nebraska Press, 2009 — 45–46 bet. ISBN 978-0803226302. 9-iyun 2017-yilda qaraldi. „Johnny Mack Brown."
**Biopolimerlar** (bio... va polimerlar) — barcha tirik organizmlarning hayot faoliyatida muhim rol oʻynaydigan yuqori molekulali tabiiy birikmalar. Nuklein kislotalar, oqsillar va polisaharidlarpk oʻz ichiga oladi. Bulardan tashqari, aralash Biopolimerlar ham boʻlib, ularga nukleoproteid, glikoproteid, lipoproteid, glikolipid, liposaharid va biopolimerlar kiradi. Asosiy B.dan nuklein kislotalar hujayralarda genetik funksiyani bajaradi. Oqsillar hujayralarning eng zarur tarkibiy qismi boʻlib, bir qator muhim funksiyalarni oʻtaydi. Oqsilfermentlar hujayralarda roʻy berayotgan moddalar almashinuvida kimyoviy reaksiyalarni tartib bilan va zarur tezlikda olib boradi. Muskul oqsillari, mikrob xivchinlari va hujayra vorsinkalari qisqarib, kimyoviy energiyani mexanik ishga aylantiradi. Shuning hisobiga organizmlar harakatlanadi. Qon oqsillari kislorod (gemoglobin)nn tashib, organizmni yot oqsillar (uglobulinlar)dan himoya qiladi va qon ivishida ishtirok etadi. Polisaharidlar toʻqimalar tuzilishida ishtirok etib, rezerv B. funksiyasini bajaradi. B.ning tuzilishi—molekulalarning uzok, vaqt davom etgan evolyutsiyasi natijasidir, shuning uchun ular biologik vazifasini toʻla bajarishga moslashgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Vengriyadagi Hajdu-Bihar okrugining joylashuvi
**Mikepércs** — Vengriyaning sharqiy qismidagi Shimoliy Buyuk tekislik mintaqasida joylashgan Hajdu-Bixar okrugidagi qishloq.

Geografiyasi
------------

U 36.93 km2 (14 mi²) maydonni egallaydi va 4480 kishi aholisi bor (2015).

Iqtisodiyoti
------------

### CATL akkumulyator zavodi

Vengriya prezidenti Viktor Orbanning 2010 yildagi „Sharqiy ochilish" siyosatining bir qismi sifatida Xitoy va Rossiyaga nisbatan iqtisodiy oʻzgarishlarni oʻzgartirish boʻyicha, 12. 2022-yil avgustida Xitoyning CATL akkumulyator ishlab chiqaruvchisi 7,8 AQSH dollarilik akkumulyator ishlab chiqarishini eʼlon qildi milliard, 100 GWh batareya zavodi 221 Debrecen shahridagi janubiy iqtisodiy zonada joylashgan gektar yer loyiha Vengriyaning hukmron Fides partiyasi tomonidan mamlakat tarixidagi eng yirik xorijiy sarmoya sifatida eʼtirof etildi va zavod Evropadagi eng yirik zavod boʻladi.

Biroq, qurilish boshlanishi bilan aholi norozilik bildira boshladi, bu 2022 yil oxirida bir guruh mahalliy ayollar tomonidan uyushtirilgan koʻcha noroziligi sabab boʻldi. Loyihaga oid ikkita ommaviy eshituvda shaharliklar mushtlashib, hukumat amaldorlariga baqirib, ularni xoinlar deb atashdi — mahalliy *Debresiner* gazetasi muxbiri „yuzlab odamlar baqirib, jang qilishdi" deb taʼrifladi. Mikepércs meri Timar Zoltan oʻzi ham Fidesz aʼzosi boʻlishiga qaramay, loyihaga qarshi ekanligini eʼlon qildi; xuddi shunday, Vengriya Milliy banki gubernatori Dyordji Matolchi ham zavodga qarshi chiqdi.

Aholi ifloslanish, mulk qiymati va ishsizlikdan xavotirda. Zoltanning *New York Times gazetasiga* aytishicha, CATL unga shahar hokimiyati majlisiga vakil yuborish uchun „juda band" ekanligini aytgan. Bunga javoban Fidesz Jorj Sorosni noroziliklarni qoʻzgʻatganlikda aybladi; Debretsen meri Laslo Papp mahalliy aholining qarshiligida „soxta maʼlumot"ni aybladi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Gazetteer of Hungary, 1 January 2015*. Hungarian Central Statistical Office. 3 September 2015
2. ↑  „CATL announces its second European battery plant in Hungary".  CATL (12-avgust 2022-yil).
3. ↑   name="nyt-higgins-23">*Higgins, Andrew*. „A Hungarian Town Seethes Over a Giant Chinese Battery Plant". *The New York Times* (15-mart 2023-yil).
4. 1 2 3  *Higgins, Andrew*. „A Hungarian Town Seethes Over a Giant Chinese Battery Plant". *The New York Times* (15-mart 2023-yil).Higgins, Andrew (15 March 2023). „A Hungarian Town Seethes Over a Giant Chinese Battery Plant". *The New York Times*.
5. ↑  *Simon.* „Chinese Battery Plant Investment Faces Local Backlash in Hungary".  Bloomberg (20-yanvar 2023-yil).
**Nasiba Ismoilovna Ibragimova** — (1942-yil, 1-may, Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — O’zbekistonda xizmat ko’rsatgan artist.

Tarjimayi holi
--------------

Nasiba Ibragimova 1942-yil 1-mayda Toshkent shahrida tavallud topgan. Oliy maʼlumotli. U 1964-yil Toshkent davlat universitetining Jurnalistika fakultetini tugatgan. Oliy toifali diktor. O’zbekiston televideniyesi birinchi diktorlaridan.
Nasiba Ibragimova 25-yil davomida O’zteleradiokomitet partiya komiteti sekretari, O’zbekiston SSR Kompartiyasi markaziy komiteti Yashnaobod (Hamza) va Olmazor (Sobir Rahimov) tuman partiya komitetlarining sekretari, Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vaziri, Xalqaro aloqalar milliy assotsiatsiyasi raisi oʻrinbosari, Davlat sanʼat muzeyi direktori lavozimlarida faoliyat olib borgan.

Faoliyati
---------

Nasiba Ibragimova 3-sinfdayoq Oʻzbekiston radiosida bolalar va oʻsmirlar uchun „Musiqali soat", „Pioner ertaligi", „Istiqlol egalari", „Gulshan" kabi eshittirishlarni olib borgan. U shuningdek „Vasyok Trubachov va uning oʻrtoqlari", „Laylo Sharipova kuylaydi", „Buttapircho bola", „Soat yarim kechada toʻxtab qoldi", „Qizlar", „Chol ibn Hattob", „Tamaraxonim kuylaydi" kabi 200 dan ortiq hujjatli va badiiy filmlarga ovoz bergan. Oʻzbekistonda birinchi boʻlib, „Yevrovideniye" (Rossiya), „Intervideniya" kabi koʻrsatuvlarni olib borgan."Oʻzbek sovet ensiklopediyasi" (4-jild), „Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi" (3-jild), qator kitob, gazeta, jurnal, TV, radio materiallarida uning ijodi qayd etilgan. Uning olib borgan eshittirishlari xorijiy kanallarda uzatilgan. Nasiba Ibragimova UNESCO tomonidan chop etilgan „Jenshina XX vek" kitobiga kiritilgan.

Mukofotlari
-----------

Nasiba Ibragimova 1976-yil „Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan artist" unvonini, 1991-yil „Mehnat faxriysi" medali, 2002-yilda „Doʻstlik ordeni", „Mehnat faxriysi" koʻkrak nishoni bilan mukofotlangan.

Manbalar
========

1. ↑  История дикторов телевидения
2. ↑  Jovliyev I, Yaxshiboyeva U, Arzikulova D, Hasanova L*. Oʼzbekiston ayollari*. Toshkent: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi, 2019 — 224 bet. ISBN 978-9943-07-694-5.
**Shakir Abenov** (azon chaqirib qoʻygan ismi — *Muhammedshakhur*) (1900-yil 1-mart, Sharqiy Qozogʻiston viloyati , Abay tumani, Qundizdi qishlogʻi — 1994-yil 23-oktabr) — xalq shoiri, folklorshunos, sozanda. Arg‘in qabilasining to‘biqti urug‘idan bo‘lgan.

Musulmoncha savodxonlik ochgandan keyin, Semeydagi „prixodskaya shkola"da 3 yil o‘qigan. S.Seyfullin, I.Jansukirov, B.Maylinlar bilan yaqin tanish boʻlgan. Seyfullinga otqoʻshchi boʻlib, shoir bilan birga Qozogʻistonning koʻp joylarin aylangan. 1937-yil Abenovning xalq dostonida yangicha toʻlqin bilan kuylagan „Qozi Ko‘rpesh — Bayan sulu" sheʼri. "Adabiyot va sanʼat "jurnalida chop etilgan so‘ng shoir nomi chiqdi. Oʻsha yili „xalq dushmani" deb eʼlon qilinib, oxir-oqibat qoʻshni Qirgʻizistonga oʻtib ketdi. 1939-yil Olmaotaga qaytib, Janaq, Sabirboy, Tubek, Dulat, Baykoʻkshe shoirlarning adabiy merosini qogʻozga tushirib, Qozogʻiston ilmiy markazlariga topshirdi. Mutaxassis -tadqiqotchilar Abenov ijrosida oʻnlab qoʻshiqlarni yozib olishdi. 1940-41-yillar Jambilning adabiy kotibi boʻlib ishlagan vaqtida soxta ayblovlar bilan hibsga olinib, Semipalatinsk qamoqxonasiga qamalgan. Ulugʻ Vatan urushi boshlanganidan soʻng u oʻz ixtiyori bilan urushga joʻnadi, Stalingrad frontida ogʻir yaralanib, mamlakatga qaytdi. 1945-yil yana siyosiy taʼqiblar boshlandi, Abenov Sibirga, Aleksandrov qamoqxonasiga yuborildi. 1955-1961-yilda qamoqdan ozod qilingan toʻliq oqlangan. U sho‘rolar davrida Abay adabiy maktabining ko‘zga ko‘ringan namoyandalaridan biri sifatida tan olingan. Abenov „Keypin botir" (1939), „Tansheber — Japal" (1962), „Umumiy orol" (1968), „Qorqit qo‘biz", „Parmen", „Aldangan qiz", „Shoh va Boygiz" tarixiy-maʼrifiy mavzularga to‘xtalib o‘tdi. ". „Ona muhabbati", „Toʻqtamis botir" dostonlari, „Chingistov" (1980), „Chingistau sazi" (1985), „Dastanar" (1991) va b. nashrlarga kiritilgan. Uning T.i koʻpchilikka aytilar shoiri sifatida mashhur. Amirenov bilan suhbati „Aytys" to‘plamida (1968 yil 3-jild) nashr etilgan. „Miss Oltoy", „Sariq yulduz" va boshqalar. 20 dan ortiq original qoʻshiqlar mavjud.

Keksa yilnomachi, qariya Qozog‘istonning birinchi prezidenti N. A. Nazarboyevga milliy anʼanada tantanali marosimda xalq nomidan oq fotiha bergan (10.12.1991).

Manbalar
--------

1. ↑  „«МЕН НЕ ҚЫЛДЫМ, ЯПЫРМАУ?!»". Qaraldi: 10-fevral 2021-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  "Qazaq әdebietі. Ensiklopediyaliq aniqtamaliq. — Almati: „Aruna Ltd." JShS, 2010.ISBN 9965-26-096-6
3. ↑  Mұxtar Әuezov ensiklopediyasi — Almati, „Atamұra" baspasi, 2011 jil. ISBN 978-601-282-175-8
**Samarqand shahar oʻrta asr ariq (qal’asi) arxeologik qoldiqlari hududi** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: XIV—XII asrlar. Samarqand viloyatining Samarqand shaharda joylashgan. Obyekt manzili: Samarqand shahar tarixiy qismida. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Samarqand–Qarshi avtomagistrali** (A378) — Oʻzbekiston hududidagi xalqaro ahamiyatli avtomobil yoʻli, umumiy uzunligi 138 km. Yoʻl I—III toifali, asfalt-beton qoplamali. Yilning kuz-qish fasllarida Toshkent—Termiz (M39) xalqaro avtomagistralining (qarang Katta Oʻzbekiston trakti) Samarqand va Qashqadaryo viloyatlari oraligʻidagi Taxtaqoracha dovonidan oʻtuvchi qismida ogʻir yukli avtopoyezdlarining qatnovini taʼminlash, Samarqand—Qashqadaryo viloyatlari oʻrtasida avtobus harakatini yoʻlga qoʻyish va xalq xoʻjalik yuklarini tashishda muhim oʻrin tutadi. Yoʻldagi transport harakati jadalligi 4000—6000 avtomobil/kunni tashkil kiladi (2003).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Samarqandiy Muhammad Ibn Abdujalil** (12-asr) — hanafiy muhaddis. Abu Hafs Najmiddin Umar ibn Muhammad anNasafiyning shogirdi. S.ning "Muntaxab kitob alkand fi zikr ulamoi Samarqand" ("Samarqand ulamolari xotirasiga doir qand (dek shirin) kitobining saylanmasi") kitobi bor. Unda samarqandlik 200 ga yaqin muhaddis, faqih, ulamo haqidagi maʼlumotlar keltirilgan. Oʻziga xos hadis toʻplami hisoblanadigan bu asarning yagona va toʻlik boʻlmagan nusxasi Parijdagi Fransiya milliy kutubxonasida saqlanadi. Fanda hozirgacha fors tilidagi "Kandiya" asari S. "Muntaxab"ining arab tilidan tarjimasi, degan xato tasavvur mavjud.

Durbek Rahimjonov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Buljol** - Trinidad va Tobago oshxonasining salat taomidir. U tug'ralgan tuzlangan cod, pomidor va chilidan iborat. Nomi fransuz tilidan kelib chiqqan. 18-asr mustamlakachi davlati Ispaniya cédula de población ishga tushirdi 1783 yilda Trinidadga fransuz (ya'ni katolik) plantatorlarining joylashishini muvaffaqiyatli targ'ib qilgan farmon tezda aholining ko'pchiligini o'rnatdi.  Bu nom fransuzcha brulé so'zlarining birikmasidan iborat ('kuygan') va gueule ('muzzle'), Trinidadning 19-asr patoislarida *bu'n jawga* o'zgartirilgan va nihoyat *buljolga* aylangan.  Bu nom taomning haroratiga bog'liq emas (u sovuq holda beriladi), balki achchiq qalampir qo'shilishi natijasida paydo bo'lgan achchiqligi bilan bog'liq.

Mustamlaka davrida buljol kambag'allarning taomi hisoblangan, ammo bugungi kunda u nonushta uchun ingredient sifatida ishlatiladi, tost yoki qovurilgan pishiriq bilan iste'mol qilinadi.  Trinidaddan buljoldan foydalanish Karib dengizining boshqa orollariga (ayniqsa Barbados ) va Kanada, Buyuk Britaniya va Qo'shma Shtatlar kabi ingliz tilida so'zlashuvchi mamlakatlardagi Trinidad jamoalariga tarqaldi.

Tuzli baliqning terisi va suyaklari chiqariladi, so'ngra iloji boricha ko'proq tuzni olib tashlash uchun uni pishiradi yoki pishirish suvi bilan qayta-qayta souslanadi. Keyin baliq maydalanadi va maydalangan pomidor va chili bilan aralashtiriladi. Qo'shimcha ingredientlar piyoz, bolgar qalampiri va zaytun moyi bilan ta'mga qo'shiladi, lekin sarimsoq, qattiq qaynatilgan tuxum, limon sharbati, marul, oq sharob va turli xil o'tlar ishlatiladi. Ba'zan codfish o'rniga pollock yoki hake ishlatilishi mumkin.

Yana qarang
-----------

* Bakalxau
* Salatlar ro'yxati

Manbalar
--------

1. ↑  Morales Padrón, Francisco*. Spanish Trinidad*. Kingston/Miami: Ian Randle Publishers, 2012 — 181 bet. ISBN 978-976-637-616-1.
2. ↑  Mendes, John*. Côté ci Côté là*. Port of Spain: Caribbean Print Technologies, 2014 — 30 bet. ISBN 978-976-8194-060.
3. ↑  DeWitt, Dave & Wilan, Mary Jane*. Callaloo, Calypso & Carnival. The Cuisines of Trinidad & Tobago*. Freedom: Crossing Press, 1993 — 73 bet. ISBN 0895946394.

Havolalar
---------

* CaribbeanPot.com saytida tasvirlangan retsept
* TriniInXisle.com saytida Buljol retsepti
**Dmytro Petrovych Dikusar** (1985-yil 24-oktyabr, Odessa, Ukraina SSR, Sovet Ittifoqi) — ukrainalik raqqos va xoreograf.

Biograafiya
-----------

Dmitriy Dikusar 1985-yil 24-oktyabrda Odessa shahrida tugʻilgan. U 6 yoshida raqsga tusha boshlagan, dastlab bal zali, keyinroq sport bilan shugʻullangan.

Kiev jismoniy tarbiya institutida oliy maʼlumot oldi, 2008-yilda bal raqsi murabbiyi sifatida diplom oldi. Dmitri koʻp yillar davomida Ukraina va xalqaro sport raqs musobaqalarida qatnashgan. U Lotin Amerikasi raqslarida eng katta muvaffaqiyatga erishdi - u Yevropa kubogi finaliga chiqdi, shuningdek, ushbu raqs janrida Jahon chempionati gʻolibi boʻldi.

2006-yilda Dmitriy Dikusar bal raqsi boʻyicha sport ustaligiga nomzod unvonini oldi. U bir necha bor xalqaro musobaqalar va Ukraina chempionati finaliga chiqdi.

U 2007-yilda "1+1" telekanalidagi "Yulduzlar bilan raqs" loyihasining ikkinchi mavsumida ishtirok etganidan soʻng ommaviy axborot vositalarida shuhrat qozongan.U qoʻshiqchi Irina Bilik bilan raqsga tushdi. Keyinchalik ular oʻz munosabatlarini boshladilar va tez orada ular Rio-de-Janeyroda tantanali marosim oʻtkazib, toʻy oʻtkazdilar. Biroq, 2010-yilda er-xotin ajralishdi.

2011-yilda u Rossiyaning "Yulduzlar bilan raqs" filmida ishtirok etdi. Keyinchalik u ushbu shouning gruzin versiyasi bilan ham ishladi.

2012-yilda Dmitriy raqqosa Olena Shoptenko bilan munosabatlarni boshladi, u bilan "Yulduzlar bilan raqs" da uchrashgan. 2013-yilda er-xotin turmush qurishdi. Ammo bu nikoh ham uzoq davom etmadi - 2016-yilda er-xotin ajrashishdi.

2019-yilda u "Yulduzlar bilan raqs" shousiga qaytdi.Oltinchi, ettinchi va sakkizinchi fasllarda u mos ravishda Viktoriya Bulitko, Slava Kaminska va Olga Xarlan bilan juft boʻlib raqsga tushdi.

2022-yilda u Rossiya bosqinida Ukrainani himoya qilish uchun Qurolli Kuchlar safiga qoʻshildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Dmitry Dikusar". *Obozrevatel*.
2. ↑  „Facts about Dikusar". *1+1 TV Channel*.
3. ↑  „Noone owns anything". 12-aprel 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-mart 2023-yil.
4. ↑  „Дмитро Дікусар про болісний розрив з Шоптенко: "Я кохав довго і сильно"". 4-aprel 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-mart 2023-yil.
5. ↑  „Dancing with the stars". 4-aprel 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-mart 2023-yil.
6. ↑  „Dancing with the stars". 4-aprel 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-mart 2023-yil.
7. ↑  „For the first time in three months: choreographer Dmytro Dikusar spoke from the front line". *Unian*.
**Dnipro** (ukraincha: *Дніпро́*) — Ukraina davlatida joylashgan shahar, Dnepropetrovsk viloyati markazi. Dnepr daryosidagi port. Temir yoʻl tuguni. Aholisi 1134 ming kishi (1997). Qora metallurgiya (2 ta metallurgiya zavodi, 2 ta quvur prokati zavodi va b.), mashinasozlik zdi, ogʻir press ishlab chiqarish birlashmalari, kon-shaxta, metallurgiya jihozlari, stanoksozlik, elektrovozeozlik, kombayn zavodlari, radiozavod va b. kimyo (plastmassa, shina ishlab chiqarish), koks kimyosi, kurilish materiallari, yengil, oziq-ovqat sanoati korxonalari bor. Ukraina Fanlar akademiyasining ilmiy markazi, 9 oliy oʻquv yurti (jumladan 2 universitet), 5 teatr (opera va balet teatri va b.), 3 muzey (shu jumladan badiiy va tarixiy muzeylar) mavjud. Dniproga 1776 yil asos solingan. Potyomkin saroyi (hoz. Talaba saroyi, 18-asr oxiri), Preobrajenskiy kafedrali sobor (19-asr) saqlangan.

Yana q.
-------

* Dnepr

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Oʻrta asrlarda Franchino Gaffurioning Pifagorchilar va Filolozlar tomonidan musiqiy tadqiqotlar olib borilganligi tasvirlangan.
*Theorica Musicae* (1492) dan sahifa.
**Philolaus** (qadimgi yunoncha: *Φιλόλαος*, *Philólaos*) — Suqrotgacha boʻlgan davrda yashagan, Pifagorchi yunon olimi, faylasufi. Uning taʼkidlashicha, hamma narsaning poydevori — cheklangan va cheksiz boʻlib, ular birgalikda uygʻunlashadi. U Yer koinotning markazi emasligi haqidagi nazariya asos solgan. Avgust Bokk (1819), Nikomomusni eslatib oʻtganidek, Philolaus Pifagorning vorisi boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Gaffurius, Franchinus*. Theorica musicae*, 1492.
2. ↑  "The most likely date for Philolaus' birth would then appear to be around 470, although he could have been born as early as 480 or as late as 440. He appears to have lived into the 380s and at the very least until 399." Carl A. Huffman, (1993) *Philolaus of Croton: Pythagorean and Presocratic*, pages 5-6. Cambridge University Press
3. ↑  Böckh, August*. Philolaos des Pythagoreers Lehren nebst den Bruchstücken seines Werkes*. In der Vossischen Buchhandlung, 1819 — 14 bet. „Pythagoras Lehren nebst den Bruchstücken seines Werkes."
**Wikitravel** loyihasi (qisqacha **WT**) turizmga bagʻishlangan bepul koʻp tilli loyihadir. Loyiha 2003-yil iyul oyida ishga tushirilgan boʻlib, u eng xilma-xil mamlakatlar, shaharlar, yoʻnalishlar, shuningdek, turli tillardagi soʻzlashuv kitoblari toʻplami boʻyicha doimiy yangilanib turuvchi qoʻllanma hisoblanadi.

Tavsifi
-------

Wikitravel bepul MediaWiki dasturidan foydalanadi, xuddi shu dastur Vikipediya va boshqa WikiMedia Foundation loyihalari tomonidan qoʻllaniladi.

Wikitravel Time jurnali tomonidan 2008-yilning Top 50 veb-saytlaridan biri deb topildi.

Wikitravel koʻpincha yangi mualliflar uchun notanish boʻlgan ensiklopedik boʻlmagan mafkurani qoʻllab-quvvatlaydi. Loyihada navigatsiya toifalar boʻyicha emas, balki maxsus navigatsiya chiziqlari bilan geografik ierarxiya boʻyicha amalga oshiriladi. Maqolalar shablonlar toʻplami bilan aniq belgilangan tuzilishga ega. Saytda 7 ± 2 qoidasi qoʻllaniladi, unda aytilishicha, barcha maʼlum ob’ektlarni ensiklopedik yondashuvga asoslangan holda sayyohlar uchun eng qiziqarli ob’ektlarning 5 dan 9 gacha, optimal 7 tasini ajratib koʻrsatish va maʼlumot berish kerak. Giperhavolalar soni cheklangan, agar havola ob’ekti maʼlum bir sayohat uchun muhim boʻlsa, ulardan foydalanish tavsiya etiladi. Oʻz nuqtai nazarini neytral shaklda ifodalashga ruxsat beriladi, masalan, maʼlum bir mehmonxonada xizmat koʻrsatish sifati haqida fikr bildirishni olish mumkin.

Wikitravel 21 tilda mavjud. Loyihaning tillararo rivojlanishi uchun Wikitravel Shared fayllarining umumiy ombori (Vikipediyadagi Commonsga oʻxshash) mavjud. SHu bilan bir qatorda Wikitravel Extra loyihasi ham ishlab chiqilmoqda va bu ham oʻz ichiga bir qancha qulayliklarni qamrab olishi koʻzda tutilgan.

Tarixi
------

Wikitravel 2003-yil iyul oyida Evan Prodromou va Mishel Enn Jenkins Prodromou tomonidan yaratilgan.

2006-yil 20-aprelda Wikitravel ham World66 loyihasi kabi Internet Brands tomonidan sotib olingani eʼlon qilindi. 2006-yil dekabr oyida Wikitravelning nemis versiyasini koʻplab ishtirokchilar Wikivoyage deb nomladilar. Keyinchalik ularga Wikivoyagening italyancha versiyasini yaratgan aʼzolar qoʻshilishgan.

2008-yilning 1-aprelida Internet Brands loyiha sahifalariga Google oʻz reklamalarini kiritgan.

2012-yil 10-noyabrdan boshlab qayta birlashtirilgan Vikisayyoh loyihasi (Wikiguide) Wikimedia Foundation serverlarida joylashgan va Fond loyihalaridan biri hisoblanadi.

Vikisayohat
-----------

„Wikitravel" deb nomlangan saytning rus tilidagi versiyasi 2007-yil 28-iyunda ishlay boshladi. Ayni paytda saytning rus tilidagi versiyasi 1600 dan ortiq maqolalarni oʻz ichiga oladi va barcha tillardagi versiyalar orasida 11-oʻrinni egallaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  No prinadlejit kommercheskoy kompanii, a ne fondu *WikiMedia*, kotoriy razvivaet sobstvenniy proekt svobodnogo putevoditelya Викигид.
2. ↑   (en) *50 Best Websites 2008 - TIME* (Time nashri). 2008-06-17. ISSN 0040-781X. .
3. ↑  „Wikivoyage — Meta". 27-noyabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-noyabr 2012-yil.
**Shaxsiy mulk**— bu fuqarolar mulki boʻlib, ularning shaxsiy yoki oilaviy ehtiyojini qondirishga xizmat qiladi. Bu mulk shakli asosan shaxsning yoki uning oila aʼzolarining mehnati asosida koʻpayadi va rivoj topadi.

Fuqaroning shaxsiy mulki asosan ularning ijtimoiy ishlab chiqarishda ishtirokidan, oʻz xoʻjaligini yuritishdan tushgan mehnat daromadlari hisobiga vujudga keladi va koʻpayadi. Bozor iqtisodiyoti sharoitida shaxsiy mulk aksiyadan keladigan dividend, bank foizlari, xususiy sohibkorlik daromadi kabi yangi manbaalarga asoslanadi.

**Shaxsiy mulk obʼektlari** — bu turar joylar, bogʻ-hovli va uylar, transport vositalari, pul jamgʻarmalari, uy-roʻzgʻor va shaxsiy isteʼmol buyumlari, yakka tartibda va boshqa xoʻjalik faoliyati uchun kerakli ishlab chiqarish vositalari, ularda hosil qilingan mahsulot va boshqalar boʻlishi mumkin.

„Oʻzbekiston Respublikasida mulkchilik toʻgʻrisida"gi qonunda koʻrsatilganidek, savdo, umumiy ovqatlanish, maishiy xizmat sohasidagi, xalq xoʻjalik faoliyatining boshqa tarmoqlaridagi maydaroq korxonalar fuqaro va ularning oila aʼzolarining mulki boʻlishi mumkin. Shaxsiy mulk obʼektlari ehtiyojlarini qondirish doirasidan chiqib, daromad topish yoʻlida ishlatilishi mumkin.

Yana qarang
-----------

Xususiy mulk

|  |  |
| --- | --- |
| Iqtisodiyot | *Iqtisodiyot va moliyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Gʻarbiy marvarid** yoki Sichuan minorasi (kit. 四川广播电视塔) — Chengdu shahrining Chenghua tumanidagi baland qavatli bino (Sichuan viloyati, Xitoy). 339 metr balandlikda, Gʻarbiy Xitoyning eng baland binosi, butun Xitoyning 16 m eng baland binosi, shuningdek, dunyodagi eng baland televizion minoralar roʻyxatida 18-oʻrinni egallaydi.

Tavsif
------

218 metr balandlikda kuzatuv qavati joylashgan, 204 metr balandlikda — kuzatish maydoni. Osmonoʻpar bino temir-betondan qurilgan. Dastlab, minora telekommunikatsiya maqsadida qurilgan, ammo oxir — oqibat u nafaqat televizor va radio jihozlarini, balki tomosha qilish platformasini, aylanadigan restoranni, koʻngilochar va chakana savdo doʻkonlarini, kinoteatrni, ofislarni ham oʻz ichiga oladi.

Asosiy xususiyatlar
* Qurilish: 1992 (1998) dan 2004-yilgacha;
* Balandligi: 339 m (pil), 257 m (tom), 230 m (yuqori qavat);
* Qavatlar: 17;
* Liftlar: 7 (0 dan 208 metrgacha koʻtarish 40 soniya davom etadi).

Tarix
-----

Minora qurilishi 1983-yilda kelishilgan, ammo uni qurish boʻyicha ishlar faqat 1992-yilda boshlangan, ammo oʻsha yili moliyaviy qiyinchiliklar tufayli ular 1998-yilgacha muzlatilgan. Qurilish 2004-yilda yakunlandi, tantanali ochilish 2006-yil 17-oktabrda boʻlib oʻtdi. 2008-yilda Sichuandagi halokatli zilzila osmonoʻpar binoga jiddiy zarar yetkazmagan.

Yana qarang
-----------

* Sharq marvaridlari
* Dunyodagi eng baland binolar va inshootlar roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  40秒升至208米四川广播电视塔昨起试营业 Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-03-04). (xit.) na sayte *e.chengdu.cn*, 16-sentabrya 2013

Havolalar
---------

* Официальный сайт башни (xit.)
* Западная жемчужина (ingl.) (frans.) (olm.) на сайте *structurae.net*
* Западная жемчужина (xit.) на сайте *baike.baidu.com*
**Shaybali xokkey bo‘yicha O‘zbekiston milliy terma jamoasi** — xalqaro turnirlarda va xokkey o‘yinlarida O‘zbekiston sharafini himoya qiluvchi milliy jamoa. O‘zbekiston xokkey federatsiyasi tomonidan boshqariladi.

Tarixi
------

### Sovet davri

XX asrning 70-yillari boshlarida O‘zbekiston poytaxti Toshkentda "Spartak" xokkey jamoasi tashkil etilib, u xokkey bo‘yicha SSSR chempionatida o‘ynay boshladi. Aynan mana shu xokkeychilar 1978-yili qishki Spartakiadada xokkey bo‘yicha O‘zbekiston SSR sharafini himoya qilganlar. U yerda O‘zbekiston terma jamoasining ilk marta shayba surishadi.  

Terma jamoa 3 ta qishki Spartakiadada ishtirok etadi, ittifoq respublikalari terma jamoalari bilan 7 ta o‘yin o‘tkazadi, 2 tadan g‘alaba qozonadi, har ikkalasida litvaliklar ustidan g‘alaba qozonadi. Shuningdek, Spartakiada doirasida jamoa Rossiya jamoalari bilan 8 ta o‘yin o‘tkazib, barchasida imkoniyatni boy bergan; Moskva jamoasidan ham O‘zbekiston jamoasining eng yirik mag‘lubiyati (0:26) qayd etiladi. 

### Postkengash davri

SSSR parchalangandan keyin mustaqil O‘zbekiston xokkeyni shunchaki unutdi. Va faqat XXI asrning ikkinchi o‘n yilligining boshlarida mamlakat poytaxtida federasiya va xokkey jamoalarini qayta tiklashga urinishlar boshlandi. 2013-yil oktyabr oyida O‘zbekiston xokkey federasiyasi ro‘yxatga olindi .

O‘zbekiston terma jamoasi hali rasmiy musobaqalarda ishtirok etmagan davr edi.

Yana qarang
-----------

* O'zbekiston xokkey ligasi

Manbalar
--------

1. ↑  „Экзотика на льду.". 11-noyabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-iyul 2022-yil.
2. ↑  В Ташкенте пройдет городской чемпионат по хоккею.
**Bulgʻor** — Volga-Kama Bulgʻoriyasi poytaxti. Harobalari Tatariston Respublikasining Bulgʻor (Bulgʻorlar) qishlogʻi yaqinida saqlanib qolgan. Bulgʻorda arxeologik qazish ishlari 1870-yilda boshlangan. 1950—57 yillarda esa A. P. Smirnov rahbarligidagi arxeologik ekspeditsiya u yerda keng koʻlamda qazish ishlari olib borgan. Bulgʻor oʻrnidagi eig ilk manzilgoh milodiy 1-ming yillikning 2-yarmiga oid. Sharq yozma manbalari (Ibn Fadlon, Ibn Havqal, Abulhamid Andalusii, Abu Abdulloh Gʻarnotiy va boshqa asarlari)da Bulgʻor 10-asrdan tilga olingan boʻlib, uning vujudga kelishi aia shu vaqtga toʻgʻri keladi. 13-asrning 2-yarmida Bulgʻor Oltin Oʻrdattx eng muhim savdo-sotiq va hunarmandchilik markaziga aylangan. Arxeologik qazishlar vaqtida Bulgʻor harobasining 13—14-asrlarga doyr qatlamlaridan koʻplab mehnat qurollari, uyroʻzgʻor buyumlari. taqinchoqlar, tangalar, turar joy va hammomlar harobalari, xumdonlar, choʻyan eritish koʻralari, sizot suv quvurlari hamda Oʻrta Osiyo, Qrim, Zakavkazye, Rus va Xitoydan keltirilgan buyumlar topilgan. Bulgʻordagi binolarning koʻpchiligi Oʻrta Osiyodan keltirilgan naqshinkor sirlangan sopol plitkalar bilan bezatilganligi aniklangan. 14-asrga oid minora, bulgʻor xonlari maqbaralari, Cherkov, masjid va bulgʻor xonlarining yozgi qarorgohi harobalari hozirgacha saqlanib qolgan. Bulgʻor yaqinida bozor (Ogʻabozor) boʻlgan. Bulgʻor 1361-yil Oltin Oʻrda xoni Buloq Temur tomonidan vayron qilingan, 15-asrga kelib esa unda hayot butunlay toʻxtagan.

Galereya
--------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Yana qara
---------

* Volga-Kama Bulgʻoriyasi
* Qozon xonligi

Manbalar
--------

1. ↑  "Bulgʻor" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gʻarbiy Sibir tekisligi** (pasttekisligi) — Yer sharidagi yirik akkumulyativ tekisliklardan biri. Qozogʻiston past togʻlari tekisligi va Oltoy togʻlaridan shim.da va gʻarbda Ural togʻlari, sharqda Oʻrta Sibir yassitogʻligi orasida joylashgan. Shimoliy dan janubga 2500 km, gʻarbdan sharqqa 1000–1900 km ga choʻzilgan, maydoni 3 mln. km2ga yaqin. Yer yuzasi tekislik. Balandligi 50–150 m dan (shim. va markaziy qismida) 300 m gacha (gʻarbi, jan. va sharqida). Yer yuzasi tekislik. Gʻ.Gʻarbiy Sibir tekisligi gersin burmalanishi davrida hosil boʻlgan. Zamini paleozoy yotqi-ziqlaridan tuzilgan boʻlib, ularning usti dengiz va quruqlik mezokayno-zoy jinslari (gil, qumtosh, mer-gel) bilan qoplangan. Eng yosh, antropogen yotqiziqlari jan.da allyuvial va koʻl yotqiziqlari, shim.da muzlik, dengiz va muzlik-dengiz yotqiziqlaridan iborat. Boʻsh qatlamlarda chuchuk va minerallashgan yer osti suvlari (jumladan, namakoblar), shuningdek, qaynoq sushgar (100—150° gacha) bor. Foydali qazilmalardan neft va tabiiy gazning katta konlari topilgan.

Iqlimi kontinental, sovuq. Oʻrtacha yillik temperaturalar shim.da —10,5% jan.da 1—2°, yanvarning oʻrtacha temperaturasi shim.da —28°, jan.da —16°, iyulniki shim.da 4°, jan.da 22°. Vegetatsiya davri chekka jan.da 175—180 kun. Yillik yogʻin tundra va dasht zonalarida 200–250 mm, oʻrmon zonasida 500–600 mm. Tekislik hududidan umumiy uz. 250 ming km dan ortiq 2000 daryo oqib oʻtadi. Eng yiriklari — Ob, Yenisey, Irtish. Tekislikning shim. tundra zonasi boʻlib, tun-dra arktika va gleyli tundra tuproqlarida arktika oʻsimliklaridan yoʻsin va lishaynik oʻsadi, jan.ni esa butazor tundra qoplagan. Jan.-rokda oʻrmonli tundra mintaqasi boʻlib, torf-gleyli, gleylipodzol va botqoq tuproqtarda butazor tundra, qrraqaragay-tilogʻoch va botqoq oʻsimliklari oʻsadi. Gʻ.Gʻarbiy Sibir tekisligining kattagina qismi oʻrmon (oʻrmon-botqoq) zonasiga mansub. Podzol tuproqlarda qoraqaragʻay, oqqaragʻay, kedr, qaragʻay, sibir tilogʻochi oʻsadi. Qoʻgngʻir ayiq. silovsin, rosomaxa, suvsar, qun-duz, kolonok, sobol, los, sibir yeligi, burunduq, ondatra yashaydi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Keydan Ittifoqi** (litovcha: *Kėdainių unija*, polyakcha: *Umowa Kiejdańska*) — Buyuk Litva knyazligidagibir nechta magnatlar va Shvetsiya qiroli Karl X Gustav oʻrtasida 1655-yilda bosqin(Ikkinchi Shimoliy urushning bir qismi) paytida imzolangan shartnoma. Uning maqsadi Polsha-Litva ittifoqiga barham berish va Radzivillar tomonidan boshqariladigan Buyuk Litva knyazligini Polsha-Litva Hamdoʻstligidan ajratish edi.

Deklaratsiya mazmuni
--------------------

Keydan ittifoqini tasdiqlovchi hujjat 12 ta moddadan iborat boʻlgan. Unga koʻra, Buyuk Litva knyazligi konfederativ huquqlarda Shvetsiyaga qoʻshilish uchun Polsha Qirolligi bilan ittifoqdan chiqishi kerak boʻlgan. Shu bilan birga, Shvetsiya qiroli Buyuk Litva knyazi unvonini ham olgan boʻlardi. U, oʻz navbatida, Litva zodagonlarining huquqlarini hurmat qilishga vaʼda bergan. Bundan tashqari, Buyuk Litva knyazligidagi nazorat tizimi oʻzgarishsiz qolishi kerak edi, qonunchilik va sud tizimi ham oʻzgarmasligi kerak, lekin Litva armiyasi Shvetsiya qiroliga boʻysunishi kerak boʻlgan. Ittifoq, shuningdek, shvedlar tomonidan hech qanday madaniy va diniy aralashuvni nazarda tutmagan.

Deklaratsiyaning dastlabki shartlari na Litva, na Shvetsiyaliklarga toʻgʻri kelmagan, shuning uchun kelishuv shartlari boʻyicha tortishuvlar ikki oy davom etgan.

Yana qarang
-----------

* Radzivil, Yanush (Hetman)
* Vilna sulh
* Rus-shved urushi (1656-1658)
* Shimoliy urush (1655-1660)

Manbalar
--------

1. ↑  Тарас А. Е.*. Краткий курс истории Беларуси IX-XXI веков*.
**Shaxsga qarshi jinoyatlar** (OʻzR da) — ijtimoiy xavfli qilmishlarning asosiy turi. Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasida taʼkidlanganidek, umuminsoniy prinsiplarga koʻra, inson, uning hayoti, erkinligi, shaʼni, qadrqimmati va boshqalar daxlsiz huquqlari oliy qadriyat hisoblanadi (13-modda).

SH.q.j. Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat Kodeksi boʻyicha quyidagi xillarga boʻlinadi: hayotga qarshi (97—103-moddalar); sogʻliqqa qarshi (104— 111-moddalar); hayot yoki sogʻliq uchun xavfli (112— 117-moddalar); jinsiy erkinlikka qarshi (118121-moddalar); oila, yoshlar va axloqqa qarshi (122—134-moddalar); shaxs ozodligi, shaʼni va qadrqimmatiga qarshi (135—140-moddalar); fuqarolar konstitutsiyaviy huquq va erkinligiga qarshi (141 — 149-moddalar) jinoyatlar.

SH.q.j. turli darajada xavfli boʻlib, insonni hayotdan, tabiiy va ijtimoiy neʼmatlardan bahramand boʻlish, xotirjam va farovon yashash hamda faoliyat koʻrsatish, jismoniy, ruhiy va maʼnaviy aziyat chekmay oʻz qobiliyatini namoyon qilishdan mahrum etishlikda ifodalanadi. Shaxsga qarshi jinoyatlarj. ning aksariyati bilaturib, gʻaraz maqsadlarda, qasddan, guruh boʻlib sodir etiladi, baʼzilari esa, ehtiyotsizlik, beparvolik va harakatsizlik oqibatida yuz beradi. Shaxsga qarshi jinoyatlarj. uchun qoʻllaniladigan jazo choralari qonunda koʻrsatilgan javobgarlikni ogʻirlashtiradigan yoki yengillashtiradigan holatlarni, shuningdek, har bir aybdorning shaxsini hisobga olib tayinlanadi. Mas, javobgarlikni ogʻirlashtiradigan birmuncha hollarda qasddan odam oʻldirganlik uchun 15 yildan 20 yilgacha ozodlikdan mahrum etish yoki oʻlim jazosi nazarda tutilgan (JK, 97-modda, 2-qism). Bila turib, gʻayriqonuniy ravishda shaxsni ishdan boʻshatish, shunday qilmish uchun maʼmuriy jazo qoʻllanilganidan keyin sodir etilsa, eng kam oylik ish haqining 25 barobarigacha miqdorda jarima solish bilan jazolanishi mumkin (JK, 148-modda, 1-qism).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kevin Poole** (1963-yil 21-iyulda tug'ilgan) - ingliz futbol murabbiyi va sobiq professional futbolchi, Solihull Moorsda darvozabonlar murabbiyi.

Uzoq faoliyati davomida Pool Premer-ligada "Leicester City" va "Bolton Wanderers"da o'ynagan, shuningdek, Premer-liga tashkil etilishidan oldin "Aston Villa" uchun Angliyaning birinchi divizionida maydonga tushgan. Shuningdek, u 2006-yilda 43 yoshida Burton Albion bilan shartnoma imzolashdan oldin Northampton Town, Middlesbrough, Hartlepool United, Birmingham City va Derby Countyda maydonga tushgan.

So'nggi paytlarda darvozabonlar murabbiyi sifatida ishlagan va futbolchi sifatida ro'yxatdan o'tgan Pool o'zining so'nggi o'yinini 2010-yilda "Byorton"da o'tkazgan. U 2012-yilda, 48 yoshida o'ynashdan ketganida vaqtinchalik murabbiy sifatida faoliyat yuritgan. Ammo, keyinchalik u klubdagi darvozabonlikdagi muvaffaqiyatsizligi tufayli ikki marta o'zini futbolchi sifatida qayta ro'yxatdan o'tkazdi va Pool ingliz futbolida 50 yoshida professional klubda ro'yxatdan o'tgan kam sonli o'yinchilardan biriga aylandi. Kidderminster Harriers, Birmingham City va Derby County klublarida ham faoliyat yuritgan.

O'yinchilik karyerasi
---------------------

### Aston Villa

Pool Worcestershire shtatidagi Bromsgroveshahrida tug'ilgan. Uning birinchi klubi Aston Villa bo'lib, u dastlab shogird sifatida qo'shilgan va 1981-yilda professionalga aylangan. U 1982-yilda Yevropa kubogida g'alaba qozongan Jimmy Rimmer va Nigel Spinkdan keyin Villaning uchinchi qo'riqchisi bo'lgan. 1984-yil oxirida Northampton Townda ijaraga olingan va 1984/85-yilgi mavsumda Villa uchun 32 o'yinining birinchisini o'tkazgan.

Yutuqlar
--------

**Leicester City**

* Football League First Division play-offs: 1996
* Football League Cup: 1996–97

**Burton Albion**

* Conference Premier: 2008–09

Manbalar
--------



1. ↑  *Playfair Football Annual 1998–99*. Headline, 1998 — 24 bet. ISBN 978-0-7472-5917-6.
2. ↑  *Sky Sports Football Yearbook 2009–2010* Rollin:. London: Headline, 2009 — 625, 634–635 bet. ISBN 978-0-7553-1948-0.
Vидео 2022**Keila-Joa** ( estoncha: *Keila-Joa*, ilgari **Joa**, **Fall** ) — Estoniya shimolidagi , Xarju okrugi Lääne- Harju cherkovidagi qishloq. 2017 yilgi Estoniya mahalliy hukumati ma'muriy islohotiga qadar qishloq Keila cherkovining bir qismi edi.

Qishloq **xuddi shu nomdagi olijanob mulk bilan** mashhur bo'lib, u Oktyabr inqilobidan oldin kuz nomini ham olgan ( nemischa: ).

2011-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, qishloq aholisi 389 kishi edi, shundan 262 (67,4)%) estonlardir. 2000-yilda qishloqda 383 kishi yashagan  .

Tavsif
------

 Keila sharsharasi
Keila-Joa qishlog'i Tallindan 26 kilometr g'arbda joylashgan. Qishloq boʻylab Keyla daryosi oqib oʻtadi. 6 metr balandlikdagi Keila sharsharasi va kichik gidroelektr stansiyasi bor. Qishloq yaqinidan Tallin- Rannamoisa - Kloogaranna avtomobil yo'li o'tadi.

Aholi punktining paydo bo'lishi
-------------------------------

Keila-Joa haqida birinchi eslatma 1555-yilda, suv tegirmoni mavjud bo'lgan vaqtga to'g'ri keladi. O'sha paytda bu er Qilich ordeniga tegishli edi va 1561-yilda Revel qal'asi mulkiga o'tdi. XVII asrda tegirmon yonida zodagonlar Keila-Joa  manorasi qad rostlagan.

Tarixi
------

1928-yilda eski suv tegirmoni o'rnida GES qurildi. 1936-yilda suv olish uchun kanal qurildi. 1934-yilda Keila-Joada hukumat dachalari qurilishi boshlandi.

Sovet davrida Keila-Joada Tallin sanoat tikuvchilik birlashmasining "Baltika" bo'limi, "Mayak" kolxozining baliq fermasi va 5 dacha kooperativi joylashgan edi. 1990-yillarga qadar mulk binolarida harbiy qism joylashgan edi ..

1990-yilda dachalar kim oshdi savdosiga qo'yildi. 1999-yilda GES o'z ishini to'xtatdi. Uning ishi 2006-yil 9-mayda rekonstruksiya qilinganidan keyin qayta tiklandi.

2010-2016 yillarda Keila-Joa manor majmuasini tiklash bo'yicha keng ko'lamli ishlar amalga oshirildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Eestlaste arv ja osatähtsus elukoha (asula) järgi" (et).  Eesti Statistika (31-dekabr 2011-yil). 12-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-iyul 2015-yil.
2. ↑  *Statistics Estonia.* „NUMBER AND SHARE OF ESTONIANS BY PLACE OF RESIDENCE (SETTLEMENT), 31 DECEMBER 2011". 24-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-iyul 2022-yil.
3. ↑  „Keila-Joa alevik". *eestigiid.ee*. 28-iyun 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyun 2018-yil.
4. 1 2  „Keila-Joa mõis". *Portaal "Eesti mõisad"*. 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-iyul 2015-yil.
5. ↑
6. ↑  „Ajalugu – Schloss Fall". *Schloss Fall*. 31-avgust 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-iyun 2018-yil.