recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Lila Lee** (**Augusta Wilhelmena Fredericka Appel,** talaffuzi: „Augusta Wilhelmena Fredericka Appel", 1905-yil 25-iyul — 1973-yil 13-noyabr) ovozsiz kino va ovozli kino davrining taniqli kino aktrisasi, birinchi navbatda yetakchi ayol edi.

Yoshligi
--------

Augusta Fredericka Appel va Carl Appelning qizi Li Augusta Wilhelmena Fredericka Appel 1905-yil 25-iyulda Nyu-Jersi shtatining Union Hill shahrida (hozirgi Union Siti qismi) nemis muhojirlarining oʻrta sinf oilasida tugʻilgan. Keyinchalik Nyu-York shahriga oilasi bilan koʻchib oʻtgan. Uning Germaniyaning Gamburg shahrida tugʻilgan Paulin („Peggi") ismli singlisi bor edi.

Karyerasi
---------

Lee sakkiz yil davomida vodevilda ijro etgan. 1918-yilda u Hollywood kinomagonasi Jesse Lasky tomonidan Mashhur oʻyinchilar-Lasky korporatsiyasi uchun film shartnomasiga tanlangan, keyinchalik u Paramount Picturesga aylandi. Uning birinchi *"The Cruise of the Make-Believes"* filmi oʻn uch yoshli yulduzni omma eʼtirofiga sazovor boʻlishiga sababchi boʻldi va Lasky tezda Leeni mashaqqatli reklama kampaniyasiga yubordi. Tanqidchilar Leeni oʻzining yaxshi shaxsiyati va hamdard xarakterli qismlari uchun maqtashdi. Lee tezda yetakchi xonimlar qatoriga koʻtarildi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Lee uch marta turmushga chiqqan va shuncha marta ajrashgan. Uning birinchi turmush oʻrtogʻi, oʻzidan qariyb 30 yosh katta, aktyor James Kirkwood boʻlib, unga 1923-yil 26-iyulda turmushga chiqdi. Ular 1922-yilda „Ebb Tide" filmi toʻplamida uchrashishgan. Kirkwood 1930-yil may oyida oʻzini tark etganligi sababli ajrashish uchun ariza berdi. Ajralish 1931-yil avgustda yakunlandi. 1924-yilda Lee va Kirkwoodning oʻgʻli James Kirkwood („Jimmi") tugʻildi, uning vasiyligi otasiga berildi.

Salomatligi
-----------

1930-yillarda Leega sil kasalligi tashxisi qoʻyildi va 1933-yilda Arizona shtatining Preskott shahridagi sanatoriyda qisqa vaqt qoldi. Keyin u Will Rogers Memorial kasalxonasida davolanish uchun Nyu-Yorkdagi Saranak koʻliga koʻchib oʻtdi. Lee 1940-yillarda sahna spektakllarida bir nechta tasodifiy chiqishlar qildi va 1950-yillarda erta televizion seriallarda rol oʻynadi.

Oʻlimi
------

1973-yilda Lee Saranak koʻlida insultdan vafot etdi. U Ogayo shtatining Elyria shahridagi Brukdeyl qabristoniga dafn etilgan.

Manbalar
--------


1. ↑  „Lila Lee, 68, Dies; Silent Film Star" (14-noyabr 1973-yil). Qaraldi: 11-fevral 2020-yil.
2. ↑  *Egan.* „Ponies & Rainbows: The Life of James Kirkwood".  BearManor Media (11-dekabr 2011-yil). Qaraldi: 11-fevral 2020-yil.
3. ↑  „KIRKWOOD SUES LILA LEE.; Movie Actor Seeks Divorce on the Ground of Desertion. (Published 1930)" (25-may 1930-yil).
Ozarbayjonda atom energiyasi (Ozarbayjon)*Navahi AES*Ozarbayjonning AESlari  
 *Rejalashtirilgan*
**Ozarbayjonda atom energetikasi** — hozirgi kunda Ozarbayjon Respublikasida mavjud boʻlmagan, ammo uzoq kelajakda rivojlantirish rejalashtirilgan tizim.

Tarix
-----

Elektr energiyasini ishlab chiqarish uchun Ozarbayjonda atom energiyasidan foydalanish gʻoyasi 70-yillarning oʻrtalariga borib taqaladi. 1980-yilda Bokudan 90 km janubi-sharqda joylashgan Navahi aholi punkti yaqinida loyihaviy quvvati 1000 MVt ga teng atom elektr stantsiyasining poydevori qoʻyilgan. Joyni tanlash har xil omillarga bogʻliq edi. Buning sababi shundaki, mintaqaning sanoat potentsialini kengaytirish rejalari va sovet olimlarining fikriga koʻra, seysmik jihatdan qulay zonadir. Ammo Chernobil fojiasidan keyin ushbu loyihani amalga oshirish kechiktirildi va butunlay tark etildi.

Ozarbayjonda yadro energiyasidan foydalanish boʻyicha Milliy yadroviy tadqiqotlar markazi yopiq aksiyadorlik jamiyati 2014-yil 8-mayda Ozarbayjon Respublikasi aloqa va yuqori texnologiyalar vazirligi huzurida tashkil etilgan. Markazning asosiy maqsadi atom energiyasidan elektr energiyasini olish emas, balki uni sanoat, qishloq xoʻjaligi, sogʻliqni saqlash va boshqa sohalarda qoʻllashga erishish. Ozarbayjon 2002-yilda Xalqaro Atom Energiyasi Agentligiga aʼzo boʻldi. Ozarbayjonda tadqiqot yadro reaktorini qurish uchun ariza 2007-yilda Xalqaro Atom Energiyasi Agentligi (IAEA) tomonidan qabul qilingan.

Rejalar
-------

Energiya taqchilligiga duch kelayotgan mamlakatlardan farqli oʻlaroq, Ozarbayjonning katta neft va gaz zaxiralari tufayli yadro energiyasidan foydalanish ahamiyatli emas. Hisob-kitoblarga koʻra, Ozarbayjonda gaz zaxirasi 100 yil, neft esa 50-60 yil saqlanib qoladi. Biroq, atom energiyasi neft va gazdan ikki baravar arzon. Ozarbayjon yadro energiyasidan foydalanish uchun kamida 20 yil vaqt oladi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  Azərbaycanda Navahı AES niyə tikilmədi?
3. ↑  Azərbaycanda AES-ə ehtiyac varmı?
Ijtimoiy tarmoq diagrammasining namunasi
**Sotsiogramma** — bu odam ega boʻlgan ijtimoiy aloqalarning grafik tasviri. Bu guruhdagi vaziyatda shaxslararo munosabatlarning tuzilishini tasvirlaydigan grafik chizma .

Umumiy koʻrinishi
-----------------

Sotsiogrammalar Yakob L. Moreno tomonidan guruh ichidagi tanlov yoki imtiyozlarni tahlil qilish uchun ishlab chiqilgan. Ular guruhlarning oʻzaro munosabatlarining tuzilishi va shakllarini diagrammalashtirishga xizmat qiladi. Sotsiogramma turli xil mezonlar asosida tuzilishi mumkin: ijtimoiy munosabatlar, taʼsir kanallari, aloqa liniyalari va boshqalar.

Koʻp tanlovga ega boʻlgan sotsiogrammadagi nuqtalar yulduzlar deb ataladi. Tanlov imkoniyati kam yoki yoʻq boʻlganlar izolyatsiya deb ataladi. Bir-birini tanlagan shaxslar oʻzaro tanlov qilgan hisoblanadi. Bir tomonlama tanlov deganda, kimnidir tanlagan, ammo tanlov oʻzaro taʼminlanmagan shaxslarni nazarda tutadi. Kliklar — bu kattaroq guruhdagi uch yoki undan ortiq kishidan iborat boʻlib, ularning barchasi bir-birini tanlaydi (oʻzaro tanlov).

Sotsiogrammalar — bu ijtimoiy makonning sotsiometriyasini topish uchun ishlatiladigan jadvallar yoki vositalar.

Ijtimoiy fan modeliga koʻra, sotsiogrammalar baʼzan sinf muhitida notoʻgʻri xatti-harakatlarni kamaytirish uchun ham ishlatiladi. Sotsiogramma talabalar boshqa guruhdoshlari bilan aloqadorligini tekshiradigan bir qator savollarga javob bergandan soʻng tuziladi. Keyinchalik diagramma notoʻgʻri xulq-atvorli talabalarni ijtimoiy qabul qilish yoʻllarini aniqlash uchun ishlatilishi mumkin. Shu nuqtai nazardan, olingan sotsiogrammalar doʻstlik jadvali sifatida talqin qilingan. Koʻpincha, eng muhim shaxs yoki narsa boshqalarga nisbatan kattaroq qabariqda turadi. Pufakning oʻlchami muhimlikni ifodalaydi, eng katta pufak eng muhimni va eng kichiki esa muhim boʻlmaganlikni anglatadi.

Galereya
--------

* Morenoʻs sociograms
* 1-sinf1-sinf
* 2-sinf2-sinf
* 3-sinf3-sinf
* 4-sinf4-sinf
* 5-sinf5-sinf
* 6-sinf6-sinf
* 7-sinf7-sinf
* 8-sinf8-sinf

Manbalar
--------

1. ↑  Sociogram at merriam-webster.com.
2. ↑  Moreno, J. L. (1934), *Who Shall Survive?*, New York, N.Y.: Beacon House.
3. ↑  "An Experiential Approach to Organization Development 7th ed."Brown, Donald R.and Harvey, Don. Page 134
4. ↑  Wolfgang, Charles H. *Solving Discipline And Classroom Management Problems: Methods and Models for Today’s Teachers*; U.S.A, John Wiley and Sons, 2001.; p. 116
**Pediatriya instituti** — Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligiga qarashli ilmiy tadqiqotlar muassasasi. 1927-yilda Toshkent shahrida tashkil etilgan. Dastlab Onalik va bolalikni muhofaza qilish ilmiy tadqiqotlar instituti deb nomlangan. Toshkent tibbiyot akademiyasi da pediatriya fakulteti tashkil qilinishi tufayli 1940-yilda yopilib, 1966-yilda qayta tashkil etilgan. 1969-yildan shu nomda. Institutda 300 oʻrinli klinika (bolalar uchun 150 oʻrin, akusherlik va ginekologik bemorlar uchun 150 oʻrin), 7 klinik boʻlim (allergologiya, gastroenterologiya, pulmonologiya, chala tu-gʻilgan bolalar, 1 yoshgacha boʻlgan goʻdaklar kasalliklari, akusherlikginekologiya, terapiya), laboratoriyalar, dorixona, kutubona bor (2003). 1972—80 yillarda institut va klinikasi tarkibida Oʻzbekistonda bolalar allergologiya markazi, 1980—89 yillarda bolalar pulmonologiya markazi, 1990—96 yillarda bolalar gepatologiya markazi ishlab turdi. 1974-yilda akusherlik va ginekologiya boʻli-mi negizida Oʻzbekiston akusherlik va ginekologiya ilmiy tadqiqotlar instituti tashkil topdi. 1976-yilda bolasi bilan yotgan onalarni sogʻlomlashtirish uchun 60 oʻrinli terapiya boʻlimi ochildi. 1983-yilda 2 suv havzasi boʻlgan 30 oʻrinli shifobaxsh fizkultura va vrach nazorati boʻlimi, 30 oʻrinli tashhis qoʻyish boʻlimi hamda 300 qatnovga moʻljallangan maslahat-diagnostika poliklinikasi ishga tushdi. 1995-yildan ona suti bilan ovqatlan-tirishni ragʻbatlantirish markazi ishlab turibdi. Institutda 1997-yilda diareya va oʻtkir respirator kasalliklar infeksiyasiga qarshi kurash markazi, 1999-yilda reproduktiv yoshdagi ayollarni sogʻlomlashtirish markazi ochildi. Institut xodimlaridan 19 fan doktori, 112 fan nomzodi yetishib chiqdi. Institutda 38 ilmiy ishlar toʻplami, 23 monografiya, 300 dan ortiq metodik qoʻllagmalar nashr etildi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
French School — Enjoying Coffee — Google Art Project.jpgQahva bilan holva tanovul qilayotgan ayol tasviri
**Oʻzbek holvasi** undan tayyorlangan holva turidir. Asosan un, shakar va oddiy yogʻ yordamida tayyorlash mumkin. Oʻzbeklar holvasi Usmonli davrida XVII asrdan buyon tayyorlab kelinadi. Tarixi Oʻzbek Hoji Sharafiddinga borib taqalishi aytiladi.

Usmonli oshxonasida oʻzbek holvasining tayyorlanishi va turlari
---------------------------------------------------------------

Avvalambor ozroq oddiy yogʻga un, biroz shakar solinadi. Soʻngra oddiy yogʻ tovada qizdiriladi. Shundan soʻng maxsus undan uning ustiga oz-ozdan toʻkib turiladi. Tahminan besh daqiqa qovuriladi. Soʻngra shakar sharbati tayyorlanadi va qovurilgan unning ustiga oz-ozdan toʻkib chiqiladi. Yogʻ undan ayrilgandan keyin yogʻi olinib, holva tovoq ustiga qoʻyiladi.

Ali Eşref Dedening „Yemek" (Yemak yoki taomlar) risolasida Oʻzbek holvasining tayyorlanishiga mufassal taʼrif berib oʻtiladi. „Gülbeşeker Türk Tatlıları Tarihi" (Gulbashakar turk shirinliklari tarixi) nomli kitobida, „Edirne holva suhbatlari va qish oqshomidagi tantanalar" (Edirne helva sohbetleri ve kış gecesi eğlenceleri) asarida, 500 yillik Usmonli davlatining oshxona madaniyati, kunimizgacha yetib kelgan 99 ta Usmonli taomlarining taʼrifi berib oʻtiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Türk Mutfağının İkinci Yazılı Eseri: Ali Eşref Dedenin Yemek Risalesi" (11-iyul 2021-yil). 5-avgust 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-avgust 2022-yil.
2. ↑  Işın, Priscilla Mary*. Gülbeşeker: Türk tatlıları tarihi*, 2008. ISBN 978-975-08-1499-0. 5-avgust 2022-yilda qaraldi.
3. ↑  „Edirne helva sohbetleri ve kış gecesi eğlenceleri" (7-may 2020-yil). 9-avgust 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-avgust 2022-yil.
4. ↑  „500 yıllık Osmanlı yemek kültürü: günümüze uyarlanmış 99 Osmanlı yemeği : Osmanlı mutfağı" (29-sentabr 2011-yil). 29-avgust 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-avgust 2022-yil.
**Avtandil Abuladze** (gruzincha: *ავთანდილ აბულაძე*; 1958-yil, Tbilisi, Gurjiston SSR, SSSR — 2005-yil, sentabr, Tbilisi, Gurjiston) — Gurjistonlik matematik, tilshunos va esperantist, vikipediyachi.

Gurjiston poytaxti Tbilisida yashab oʻtgan. Avtandil Abuladze esperanto tilini 1978-yildan oʻrganishni boshlagan. Esperanto tili ensiklopediyasi — «Monda Faktolibro» (MFL) mualliflaridan biri.

Avtandil Abuladze 2002-yilning may oyidan Vikipediyaning esperanto tilidagi boʻlimida ishtirok etishni boshlaydi va qisqa vaqt ichida ushbu boʻlimning eng faol ishtirokchilaridan biriga aylanadi. 2003-yilning noyabr oyida Abuladzening soʻrovi asosida Vikipediyaning gurjin tilidagi boʻlimi ochilgan. Ushbu boʻlim ochilgan paytda Abuladze hamon Vikipediyaning esperanto tilidagi boʻlimida faol edi va ushbu boʻlimda U tomonidan Kavkaz geografiyasi va turli fanlardagi terminlar haqida yuzlab maqolalar yozilgan edi. U Vikipediyaning gurjincha boʻlimiga 2005-yilning fevral oyida faol ishtirok etishni boshlagan. Oʻsha paytda gurjincha Vikipediyada bor-yoʻgʻi 26 ta maqola mavjud edi va uning saʼy-harakatlari evaziga ushbu Vikipediya boʻlimi oʻsishni boshlagan edi.

Oʻsha yilning sentabr oyida Avtandil Abuladze kutilmaganda vafot etdi. Uning vafotidan soʻng oʻsha paytda Abuladze sharafiga gurjincha Vikipediya bosh sahifasida ushbu noxush hodisa va Avtandil Abuladze xotirasiga maxsus ramka joylashtirilgan edi. Avtandil Abuladzening sharafli xotirasi hozirda gurjincha Vikipediya ishtirokchilari va boshqa vikipediyachilar tomonidan esga olinadi.

Yana qarang
-----------

* Aleksandr Raykov
* Yevgeniy Sklyarevskiy

Manbalar
--------

1. ↑  Avtandil Abuladzening esperanto Vikipediyadagi hissasi[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  Pri tio li konfesis en ka.wikipedia.org (en Esperanto)
3. ↑  Gurjincha Vikipediyadagi Avtandil Abuladze xotirasiga bagʻishlangan maxsus ramka
**O‘zbek-kirill alifbosi** — 1940-yilda tasdiqlangan va undan O‘zbekistonda bugun ham foydalanilmoqda. 1993-yilning 2-sentyabrida o‘zbek-lotin yozuvi tasdiqlandi, ammo hamon kirillitsa o‘z o‘rnini saqlab qolmoqda.

Tarixi
------

1940-yilning 8-mayida O‘zbekiston SSR Oliy Sovetining III sessiyasida kirilllitsa grafikasiga asoslangan o‘zbek alifbosi tasdiqlandi. U quyidagi 35 harf va 1 apostrofdan iborat edi.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| А а | Б б | В в | Г г | Д д | Е е | Ё ё | Ж ж |
| З з | И и | Й й | К к | Л л | М м | Н н | О о |
| П п | Р р | С с | Т т | У у | Ф ф | Х х | Ц ц |
| Ч ч | Ш ш | Ъ ъ | Ь ь | Э э | Ю ю | Я
я | Ў
ў |
| Ғ
ғ | Қ
қ | Ҳ
ҳ | ' |  |

Ushbu alifboni to‘liq joriy etishning so‘nggi muddati 1942-yilning 1-yanvari etib belgilandi. Ushbu alifbodan rus-kirill alifbosidagi Ыы va Щщ harflari o‘rin olmadi. Shuningdek, o‘zbek tilining milliy tovushlari hisoblanuvchi dj va ng tovushlari uchun ham alohida harflar kiritilmadi. 1956-yili o‘zbek tilining imlo qoidalari tasdiqlandi va alifbodagi '(apostrof) belgisi chiqarib tashlandi. Uning vazifasi ъ(ayirish belgisi)ga o‘tkazildi. Mamlakatimizda mazkur kirillcha alifbo va imlodan bugungi kunda ham foydalanilmoqda.

Yana qarang
-----------

* O‘zbek yozuvi
* Eski o‘zbek yozuvi
* O‘zbek lotin alifbosi

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Oʻza** (*Uza; Uzza* — „kuch", „qalʻa") — Eski Ahd personaji boʻlib, uning uyida Ahd sandigʻi Sionga koʻchirilishidan oldin Kiriaf-Iarimda turgan edi.

O**ʻ**za levita Aminadaning oʻgʻli (ibroniy Abinadab; 2Tsar. 6:3). Filistlar ustidan gʻalaba qozongandan soʻng, Dovud Ahd sandigʻini Baaldagi Aminadab uyidan, Yahudoga (ibron. Kiryat-Yearim; „oʻrmonlar shahri"; boshqa nomlar — Kiryat-Baal yoki oddiygina Baal) Quddus, saroyiga oʻtkazmoqchi boʻldi. Sandiqni tantanali ravishda O**ʻ**za va uning ukasi Axio (Axiya) olib borgan va qonunga zid ravishda sandiq qoʻyilgan yangi arava („arava")da hoʻkizlar qoqilib ketdi. va Ark Naxon xirmonidagi joydan (yaʼni „silliq, silliq") koʻchib oʻtdi. O**ʻ**za sandiqni qoʻli bilan qoʻllab-quvvatlashga shoshildi, lekin Xudo darrov urib, oʻlik holda yiqildi. Dovud sodir boʻlgan voqeadan hayratda qoldi va bu yerga „O**ʻ**zaning magʻlubiyati" (ibron. Pepper-Uzza, yaʼni „Uzzaning ezilishi") deb nom berdi; 2Tsar. 6:2-8 , 1Par. 13:7-11).

O**ʻ**za sandiqga tegib, dahshatli ogohlantirishni buzdi: „Kaafa oʻgʻillari … ular oʻlib qolmasligi uchun maʼbadga tegmasliklari kerak" (Chis. 4:15). Qonun domlalari O**ʻ**za (Uzza) ga tushgan jazoni turlicha tushuntirishga harakat qilganlar.

Yana qarang
-----------

* Oz

Manbalar
--------

1. ↑   Oza // Bibleyskaya ensiklopediya arximandrita Nikifora. — M. 1891—1892.
2. ↑  V Paralipomenone
**Avstraliyaliklar** – 1) Avstraliya aborigenlari; anchasi mustamlakachilar tomonidan qirib tashlangan (18-asr oxirida 250–300 ming boʻlsa, 1992-yil 170 mingga yaqin edi). Qisman, rezervatsiyalar deb e’lon qilingan choʻl zonalarida yashaydi. A. katta ekvatorial (negroid-avstraloid) irqqa mansub. Bu irqdagilar qora tanli, keng burunli, yuz qismi turtib chiqqan, toʻlqinsimon sochli, badani va yuzi sertuk. Ular 500 dan ortiq qabilaga boʻlingan. Har bir qabila oʻz tilida (qarang Avstraliya tillari) soʻzlashadi. A. ovchilik, temirchilik, baliqchilik bilan shugʻullanadi. A.ning ilk ajdodlari Janubi-Sharqiy Osiyodan (asosan Indoneziyadan) taxminan 40 ming yillar ilgari kelib joylashgan. Ba’zan Avstraliyaning barcha aholisini A. deb ataydilar. 2) Xalq, Avstraliyaning asosiy aholisi, asosan, Buyuk Britaniyadan koʻchib kelganlarning avlodlari, in-gliz-avstraliyaliklar 13,4 mln. dan ziyod (1992). Ingliz tilining avstraliya she-vasida soʻzlashadi. Xristian dinining katolik, presviterian mazhablariga e’tiqod qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Avstraliyaliklar" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kimyoviy texnologiya** - tabiiy xom-ashyo, sanoat chiqindilari, shuningdek, sintetik yarim mahsulotlarni kimyoviy yoʻl bilan qayta ishlab, isteʼmol mahsulotlari va ishlab chiqarish vositalariga aylantirishning iqtisodiy va ekologik jihatdan qulay usullari va jarayonlari haqidagi fandir. Kimyoviy texnologiya usullari va jarayonlarining fizik-kimyoviy sharoitlarini tekshirish, texnologik jarayonlarning sxemalarini ishlab chiqish, asbob va uskunalarning tuzilishi va ularni tayyorlash uchun zarur materiallarni aniqlash Kimyoviy texnologiyaning vazifasidir. Har qanday Kimyoviy texnologiya jarayonining asosiy elementlari — xom-ashyo, energiya, asbob va uskunalardir. Kimyo, metallurgiya, qurilish materiallari, yoqilgʻi, toʻqimachilik, kon, oziq-ovqat va boshqa sanoat tarmoqlarida Kimyoviy texnologiya usullaridan foydalaniladi. Bundan tashqari, ishlab chiqarish usullari va jarayonlarining umumiy, muhim asoslari va qonuniyatlarini oʻrganadigan umumiy Kimyoviy texnologiya ham mavjud. Kimyoviy texnologiya tayyor mahsulot olish maqsadida xom-ashyo va yarim mahsulotni tayyorlash, uning holati, xossalari, shaklini maʼlum ishlab chiqarish vositalari yordamida oʻzgartirish usullari va jarayonlarini oʻrganadi. Kimyoviy texnologiya anorganik moddalar texnologiyasi (kislota, ishqor, soda, tuz, mineral oʻgʻitlar va boshqalar...) va organik moddalar texnologiyasi (sintetik kauchuk, plastmassa, kimyoviy tolalar, boʻyagich moddalar, spirt, organik kislotalar va boshqa sanoati) ga boʻlinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BNE: XX5303448
* BnF: cb11958193x (maʼlumot)
* GND: 4349723-8
* LCCN: sh85022900
* NARA: 10640211
* NDL: 00564422
* NKC: ph114234

 |
Abdulla Mehsud koʻpincha sobiq Guantanamo asiri sifatida tasvirlanadi. Bu eng koʻp talab qilinadigan plakat.
Amerika Qoʻshma Shtatlari Mudofaa vazirligi maʼlumotlariga koʻra, u 2006-yilning 15-mayiga qadar **Guantanamoda ikki yuzdan ortiq afgʻon mahbuslarini** saqlagan . Ular AQSh va ittifoqchilarning Afgʻonistonga Tolibonni qoʻshinlarinni agʻdarish va terrorchilik tarmoqlarini buzish uchun bostirib kirishi ortidan qoʻlga olingan va urushda dushman jangchilari sifatida tariflangan edi. Dastlab, AQSh bunday mahbuslarni Afgʻonistondagi ob’ektlarda saqlagan, ammo ularni soʻroq qilish mumkin boʻlgan joyda ushlab turish uchun muassasa kerak boʻlgan. U 2002-yil 11-yanvarda Guantanamo qamoqxonasini ochdi va u yerga dushman jangchilarini olib ketdi. 

Amerika Qoʻshma Shtatlar Oliy sudi *Rasulga qarshi ish boʻyicha qaror chiqardi.* Rasul *Bushga qarshi* (2004-yil) mahbuslar AQSh Konstitutsiyasiga binoan hibsga olinishiga eʼtiroz *bildirish* huquqiga ega ekanligini aytdi. Oʻsha yozda Mudofaa vazirligi mahbuslarni Guantanamoga oʻtkazishni toʻxtatdi. 2006-yil 6-sentabrda Amerika Qoʻshma Shtatlari Prezidenti George W. Bush Guantanamoga 14 nafar yuqori baholi mahbuslar, jumladan, bir necha afgʻonlarni oʻtkazish haqida eʼlon qildi. O‘shandan beri lagerga boshqa afg‘onlar ko‘chirilgan .

Havolalar
---------

* Inson huquqlari boʻyicha birinchi blog: Harbiy komissiyalar
* Birinchi navbatda inson huquqlari; Raqamlar boʻyicha Guantanamo (2010)

1. ↑  
„List of Individuals Detained by the Department of Defense at Guantanamo Bay, Cuba from January 2002 through May 15, 2006".  United States Department of Defense. Qaraldi: 15-may 2006-yil.
2. ↑  
*f*. „Terror Suspect Transferred To Guantanamo". Department of Defense (7-sentabr 2007-yil). Qaraldi: 12-sentabr 2008-yil.
**KinOle** — Isroilda har yili boʻlib oʻtadigan rus tilidagi kinofestival. 2010-yildan beri Hayfa shahrida, Isroilning Absorbsiya vazirligi va Hayfa munitsipaliteti koʻmagida oʻtkaziladi. Uning tashkilotchisi, produseri va rejissori Tatyana Kisilevskayaning soʻzlariga koʻra, bu dunyoda „davlat muammolari haqida nodavlat tilda" gapiradigan yagona festivaldir. Dastlab hujjatli filmlar festivali boʻlgan boʻlsa, vaqt oʻtishi bilan u televizor, badiiy, musiqa va animatsion filmlar uchun ham ochiq boʻldi.

Festival ishtirokchilari sobiq SSSR davlatlaridan kelgan repatriantlardir. Turli vaqtlarda KinOle festivalida Gerts Frank, Pyotr Mostovoy, Leonid Gorovets va boshqa koʻplab taniqli rejissorlarning filmlari namoyish etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „"КиноОле-4" – кино от режиссёров-репатриантов".  NEWSru.co.il (22-yanvar 2014-yil). 26-oktabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-oktabr 2014-yil.
2. 1 2  „Проблемы Израиля покажут *по-русски*".  IzRus (26-yanvar 2014-yil). 26-oktabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-oktabr 2014-yil.

Havolalar
---------

* *Татьяна Климович.* „Фестиваль «КинОле»-4 Хайфе: фильмы и впечатления".  Haifa-Weekly (29-yanvar 2014-yil). 26-oktabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-oktabr 2014-yil.



* Анонс «КинОле»-5
**Talos** (baʼzan **Tal**; qadimgi yunoncha: *Τάλως* qadimgi yunoncha: *Τάλως*) — qadimgi yunon mifologiyasida Dedalning singlisi Polikastaning oʻgʻli (jiyani) va uning shogirdi. Sofoklda Perdik (Πέρδιξ, „kaklik") nomi keltirilgan. U Kalos yoki Kalaon deb ham ataladi.

Afsonalar, u juda isteʼdodli boʻlgan, deydi. Ovidiyning hikoyasiga koʻra, u 12 yoshida baliqning umurtqa suyagini namuna sifatida olib, arra va sirkul ixtiro qilgan. Yoki ilonning jagʻini topib, u bilan daraxtni arralaydi. Baʼzi afsonalarga koʻra, kulol gʻildiragi va tokar stanogini ham ixtiro qilgan.

Dedal Talos arra yasayotganini koʻrgach, shogird ustozidan oʻzishini tushunadi. Jinoyat sodir etilishiga aynan mana shu qoʻrquv sabab boʻlgan, deb hisoblanadi: Dedal Talosni Afina akropolidan tashlaydi va Areopag tomonidan ayblanishdan qoʻrqib, Afinadan qochib ketadi; Talos tushayotganida Afina Pallada tomonidan kaklikka aylantiriladi. Afsonaning boshqa versiyasiga koʻra, Dedal uni tomning qirrasidan uloqtirgan. Uning qabri Akropol yaqinida joylashgan.

Keyinchalik, Talos goʻyo oʻz onasi, yaʼni Dedalning singlisi bilan jinsiy munosabatlariga kirganligi bilan Dedal oʻzini oqlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Mifi narodov mira. M. 1991-1992. V 2 t. T. 2. S. 491.
2. ↑  Sofokl. Kamikiysi, fr.323 Radt
3. ↑  Sxolii k Sofoklu. Edip v Kolone 1320, po Aristarxu Tegeyskomu, Filoktetu (Filoklu?) i Gekateyu Miletskomu // Losev A. F. Mifologiya grekov i rimlyan. M. 1996. S. 162.
4. 1 2 3  Ovidiy. Metamorfozi. VIII, 236—259.
5. ↑  Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka. III 15, 8.
6. ↑  Kommentariy D. O. Torshilova v kn. Gigin. Mifi. SPb, 2000. S. 63.
7. ↑  Gigin. Mifi. 39.
8. ↑  Lukian. Ribak. 42.

Havolalar
---------

* Ye. Pridik. Talos // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb. 1901. — T. XXXIIa. — S. 549.
* Perdiks // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb. 1898. — T. XXIII. — S. 179.
**Texnopolis** (lot. techne — sanʼat, hunar va polis — shahar) — innovatsiya jarayonlarini jadallashtirish, texniktexnologik yangiliklarni tez va samarali qoʻllashga yordam berish mak,sadida tashkil etilgan erkin iqtisodiy zonalar shakllaridan biri. Jahon darajasidagi yuqori texnologik mahsulot ishlanmalarini yaratadigan va uni ishlab chiqarish.ni oʻzlashtiradigan mintaqaviy markaz T. oʻzagini tashkil etadi. T.ning faoliyat dasturi, odatda, fundamental va amaliy ilmiy tadqiqotlar oʻtkazish va ularning natijasini ishlab chiqarish.da qoʻllashdan iborat boʻladi. T.lar davlat tomonidan qoʻllabquvvatlanadi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Kimval** (grekcha: *κύμβαλον*, lotincha: *cymbalum*), asosan koʻplikda qoʻllaniladi, **jinlar** (grekcha: *κύμβαλα*, lotincha: *cymbala*, inglizcha: *cymbala*, nemischa:) — juft zarbli cholgʻu asbobi, zamonaviy tarelkaning ajdodi. Qadim zamonlardan beri maʼlum.

Qisqacha tavsifi
----------------

Kimval kichik (5 dan 18 sm gacha) bronza tarelka boʻlib, uning oʻrtasiga oʻng qoʻlga kiyish uchun kamar (yoki chilvir) bogʻlangan. Kimvalni chap qoʻlga taqiladigan boshqa kimval bilan urilgan.

Antik davrda kimvallar Dionis va Kibel kultlarida aysh-ishrat marosimlariga tegishli edi. Aynan shu nuqtai nazardan, kimval qadimgi yunon (Pindar, Menandr, Ksenofont va boshqalar) va qadimgi Rim (Propersiy, Vergiliy, Katull va boshqalar) adabiy asarlarida koʻp tilga olinadi. Qoʻlida kimval tutgan Dionisiy kultiga xizmat qiluvchi musiqachilar va mifologik personajlar (satiralar, menadalar va boshqalar) aks etgan koʻplab tasvirlar (haykallar, vaza rasmlari, freskalar) saqlanib qolgan. Rimda Sharqdagi istilolar munosabati bilan zarbli cholgʻu asboblari (odatda timpan, krotal va kimval) va puflama (odatda avlos) cholgʻu asboblari koʻchada va tamaddixonalarda (qarang: qadimgi Rim mozaikasining namunasi) omma vaqtichogʻlik qilishi uchun oʻziga xos „sharqiy ekzotika" sifatida keng tarqaldi. Arxeologlar tomonidan topilgan kimvalning asl namunalari Britaniya muzeyi, Metropoliten muzeyi va Neapol Milliy arxeologiya muzeyida saqlanadi.

 Pompeydagi mozaika (Sitseron villasi deb ataladi). Miloddan avvalgi 150-125 yillar Neapol milliy arxeologiya muzeyi. Surat muallifi S. VA. Sosnovskiy. Musiqachilar (oʻngdan chapga) timpan, kimval, ayol qoʻshaloq avlos chaladi.
Cherkov slavyancha va rus tilidagi hamd-sanolarning tarjimalaridagi „kimval" soʻzi (bu Septuagintadan olingan) taxminan qadimgi yahudiycha kult idiofon — „selselim" tarelkalarini anglatadi.

Kimvalni Belorussiya, Ukraina, Moldova va Bolqonda keng tarqalgan koʻp torli cholgʻu bilan chalkashtirmaslik kerak.

Bundan tashqari, (qadimgi) kimvalni simfonik orkestrning Gektor Berlioz tomonidan kiritilgan „antik tarelkalar"  cholgʻusi bilan chalkashtirmaslik kerak.

Manbalar
--------

1. ↑  Opisanie i izobrajenie na veb-sayte muzeya[*sayt ishlamaydi*].
2. ↑  Izobrajenie i podrobnoe opisanie na veb-sayte muzeya.
3. ↑  Кимвалы // Большая российская энциклопедия. Том 13. Москва, 2009, с. 681.

Adabiyotlar
-----------

* Kymbala // Riemann Musiklexikon. Sachteil. 12te Aufl. Mayns, 1967, SS. 499-500.
* *Kolyada E. A.* Bibliyadagi musiqa asboblari. Moskva, 2003-yil.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikilugʻatda ***кимвал*** nomli maqola mavjud. |

* N. S. Kimval // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb. 1895. — T. XV. — S. 60.
**Tezlatkichlar** (yadro fizikasi da) — elektr maydoni yordamida yuqori energiyali zaryadlangan zarralar (elektronlar, protonlar, atom yadrolari va boshqalar) olish uchun moʻljallangan qurilmalar. Zarralar qurilmaning vakuum kamerasida harakatlanadi; ularning harakati (trayektoriyasi shakli)ni magnit maydoni (baʼzan, elektr maydoni) bilan boshkarib turiladi. Zarralarning trayektoriyasiga kura, T. siklik va chiziqli, tezlatuvchi elektr maydoni xarakteriga koʻra, rezonans va norezonans turlarga boʻlinadi (norezonans T.ning induksion va yuqori voltli xillari bor). Siklik T. jumlasiga elektronlar T.i (betatron, mikrotron, sinxrotron) va ogʻir zarralar (protonlar va boshqalar) T.i (sinxrofazotron, fazotron, siklotron) kiradi. Betatrondan boshqa barcha siklik T. rezonans T. hisoblanadi. Yuqori voltli chizikli T. energiyasi 30 MeV boʻlgan jadal zarralar dastasini hosil qiladi. Eng yuqori (20 GeV) energiyali elektronlarni rezonans T. eng yuqori (500 GeV) energiyali protonlarni sinxrofazotronlar hosil qiladi. Birlamchi tezlatilgan zarralar dastasidan tashqari, T. birlamchi zarralarni moddalar bilan oʻzaro taʼsiridan hosil boʻluvchi ikkilamchi zarralar (mezonlar, neytronlar, fotonlar va boshqalar) dastasi manbai ham hisoblanadi. Uzbekistanda ionlar, protonlar va geliy ionlaridan tashkil topgan 209 MeV li U115M tezlatkichlar, shuningdek, 14 MeV li NG150 tez neytronli tezlatkichgenerator, 50 MeV li SB50 katta tokli betatron, tok kuchi 20 MkA va energiyasi 2 MeV li EG2 elektrostatik generator va tok kuchi 10 mkA, quvvati 22 MeV li MT22S mikrotron mavjud.

T. hozirgi zamon fizikasining asosiy qurilmalaridan biri. Yuqori energiyali zarralar dastasidan elementar zarralarning tabiati va xossalarini tadqiq qilishda, atom yadrosi va qatgiq jism fizikasida, defektoskopiyada, bemorlarni nur bilan davolash va boshqa sohalarda foydalaniladi.

Ushbu maqola Mirzo Ulug'bek nomidagi O'zbekiston Milliy universitieti Fizika fakulteti talabasi tomonidan Wikita'lim loyihasi doirasida ingliz tilidan tarjima qilindi


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kimyoviy termodinamika** -fizik-kimyoning moddalar tarkibi, tuzilishi va hosil boʻlish sharoitlari ularning termodinamika xossalariga bogʻliqligini oʻrganadigan boʻlimi.

Kimyoviy termodinamikaning muhim yoʻnalishlaridan biri termokimyoviy va fazaviy muvozanatlar, eritmalar, jumladan, elektrolit eritmalar, elektrod jarayonlari nazariyasi, moddalar yuzasida roʻy beradigan hodisalar termodinamikasi va boshqalarni oʻrganadi. Termodinamikaning uchta asosiy qonuni mavjud. Birinchi qonuni termokimyoning asosi boʻlib, termokimyoning asosiy qonuni — Gess qonuni uning muhim davomidir. Termodinamikaning ikkinchi qonuni kimyoviy muvozanatlar xaqidagi taʼlimotdir. Kimyoviy muvozanatlarni hisoblashda termodinamikaning uchinchi qonuni va oʻnga bogʻliq boʻlgan Plank (nemis fizigi) pastuloti katta ahamiyatga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muhammad Teymur** ( 1892, Qohira — 24.02.1921, oʻsha yerda ) — misrlik yozuvchi va dramaturg. Mahmud Teymurning ukasi.

Ijodi
-----

Filolog Ahmad Teymur oilasida tugʻilgan.

Parijda huquqshunoslik boʻyicha tahsil olgan.

Misrda realistik teatr asoschilaridan biri.

Qohirada "Teatr do‘stlari jamiyati"ni tashkil qilgan. Sahnada ijro etilgan.

Bir nechta kundalik komediya va dramalar, arab teatri tarixi va alohida aktyor va rejissyorlarga oid bir qator maqolalar muallifi. «Ko‘zlar nimani ko‘radi» ( 1918 ) to‘plamidagi hikoyalar misrlik realistik qissasining ilk namunalari bo‘lib, unda G. de Mopassan .

### Asarlari

* Muallafat. - 3 jildda. Qohira, 1922 (ruscha tarjimada – [Hikoyalar]. – Toʻplamda: Zamonaviy arab nasri. – M. – L. 1961).
* Hushtak. - In: Zamonaviy arab romani. - M. 1963 yil.

Adabiyotlar
-----------

* *Dagher J.-A.* Arab bio-bibliografiyasi elementlari. - V. 2. - Beyrut, 1955 yil.
* *Krachkovskiy I. Yu*. op. - T. 3. - M. - L. 1956 yil.
* *Ali-Zade E.-A.* Muhammad Teymur qissalarining ayrim xususiyatlari haqida. - Kitobda: Sharq adabiyoti. Shanba. maqolalar. - M. 1969 yil.

Manbalar
--------

* TEYMUR, CLEdagi Muhammad .
**Hayot Naimov** (1912.21.3 — Buxoro — 1995.14.2) — aktyor, rejissyor Oʻzbekiston xalq artisti (1967). Buxoro musiqa bilim yurtini tugatgan (1930). Buxoro teatrida sozanda (1930—41), aktyor (1941—78), rejissyor yordamchisi (1978—86). Naimov. kuproq hajviy aktyor sifatida tanilib, oʻzbek xalq masharabozlik te-atrining ijrochilik anʼanalarini davom ettirgan. Rang-barang satirik va dramatik obrazlar yaratib, sahna sanʼatida uziga xos ijro uslubi bilan iz qoldirdi. Qozi (Hamz a, "Maysaraning ishi"), Vali (U. Hojibekov, "Arshin mol olon"), Shmaga (A. Ostrovskiy, "Aybsiz aybdorlar"), Mansur (Uygʻun, I. Sulton, "Alisher Navoiy"), Zargarov (Abdulla Qahhor, "Ogʻriq tishlar"), Mirzakarimboy (Oybek, "Qutlugʻ qon"), Hoshim labbay (S. Gʻani; F. Soliyev, "Tuy"), Toshbolta (H.Gʻulom; M. Leviyev, "Toshbolta oshiq"), Mulla Bashir (S. Jamol, "Guli siyoh") kabi obrazlar bilan elga tanildi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
|статус=село|русское название=Тастыадыр|казахское название=Тастыадыр|герб=|флаг=|lat\_deg=52|lat\_min=22|lat\_sec=57.01|lon\_deg=71|lon\_min=14|lon\_sec=49.21|CoordAddon=|CoordScale=25000|регион=Акмолинская область|регион в таблице=|вид района=|район=Аккольский район|район в таблице=Аккольский район|Аккольский|вид поселения=Сельский округ|поселение=Жалгызкарагайский сельский округ|поселение в таблице=Жалгызкарагайский сельский округ|Жалгызкарагайский|внутреннее деление=|глава=|дата основания=|первое упоминание=|прежние имена=Andoza:НП-ПН|статус с=|площадь=|вид высоты=|высота центра НП=314|население=Andoza:Падение 72|год переписи=2009|плотность=|национальный состав=|конфессиональный состав=|этнохороним=|почтовый индекс=|телефонный код=71638|КАТО=113251300|категория в Commons=|сайт=}}
**Tastiadir** ( qozoqcha: *Тастыадыр*, 2007-yilgacha — Lidievka  ) — Qozogʻistonning Oqmoʻla viloyati Oqkoʻl tumanidagi qishloq. Jalgizkaragʻay qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi - 113251300  .

Geografiya
----------

Qishloq tumanning shimoliy qismida, tuman maʼmuriy markazi — Oqkoʻl shahridan 48 kilometr shimoli-sharqda, qishloq okrugi maʼmuriy markazidan 12 kilometr shimolda - Jalgizkarag'ay qishlog'i joylashgan.

dengiz sathidan 314 metr  .

Eng yaqin aholi punktlari: janubda Jalgizkaragʻay qishlogʻi, shimolda Mamay qishlogʻi.

Aholi
-----

1989-yilda qishloq aholisi 197 kishi(shundan 40 nafari ruslar).  .

1999-yilda qishloq aholisi 139 kishidan (69 erkak va 70 ayol) edi . 2009-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, qishloqda 72 kishidan(41 erkak va 31 ayol) yashagan  .

| Численность населения |
| --- |
| 1989 | 1999 | 2009 |
| 197 | Andoza:Уменьшение139 | Andoza:Уменьшение72 |

Ko'chalar
---------

* Aliya Moldagulova ko'chasi

Manbalar
--------

1. ↑  „О переименовании некоторых населенных пунктов Акмолинской области по Аккольскому, Ерейментсескому, Аршалынскому, Енбекшильдерскому, Целиноградскому районам". 11-may 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-fevral 2013-yil.
2. ↑  „База КАТО".  Агентство Республики Казахстан по статистике. 27-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-fevral 2013-yil.
3. ↑  „Lidiyevka". *www.geonames.org*. 7-iyul 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyul 2022-yil.
4. ↑  „Итоги Всесоюзной переписи населения 1989 года по Казахской ССР. Том 3". 11-may 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyul 2022-yil.
5. 1 2  „Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года".  Агентство Республики Казахстан по статистике. 13-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi.
6. ↑  „Новые почтовые индексы АУЛ(СЕЛО) ТАСТЫАДЫР, РАЙОН АККОЛЬСКИЙ, Казахстан. Поиск индекса по адресу". *bizgid.kz*. 7-aprel 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyul 2022-yil.
**Tatarlar** — xalq, Tataristonning asosiy aholisi (2,012,571 kishi, 2010-yil oʻrtalari). Rossiya Federatsiyasining Boshqirdiston, Mari Respublikasi, Mordoviya, Udmurtiston, Chuvashiston respublikalari, Nijniy Novgorod, Kirov, Penza va boshqa viloyatlarida ham yashaydi. Shuningdek, turkiy tilda soʻzlashuvchi Sibir (sibir tatarlari), Qrim (qrim tatarlari) va boshqa qavmlarni ham tatarlar deb atashadi. Umumiy soni — 7 mln. kishi. Rossiya Federatsiyasidagi umumiy soni (qrim tatarlaridan tashqari) 5,310,649 kishi (2010-yillar oʻrtalari). Tatar tilida soʻzlashadi. Dindorlari — sunniy musulmonlar. Dehqonchilik, chorvachilik va hunarmandchilik bilan shugʻullanadi.

Birinchi marta "Tatar" etnonimi 6—9-asrlarda Baykal koʻlining janubi-sharqiy sohillarida yashovchi koʻchmanchi moʻgʻul qabilalari orasida uchragan. Moʻgʻullar istilosi davri (13-asr)da "Tatar" nomi Yevropaga maʼlum boʻlgan. Turkiy tilli qabilalarning Ural yoni va Volga boʻyiga kirib borishi mil. 3—4-asrlarga toʻgʻri kelib, gunshar va boshqa qabilalarning Sharqiy Yevropaga istilosi davri bilan bogʻliq. Tatarlar ugor-fin xalqlari bilan aralashib ketgan. 5— 7-asrlarda turkiy qabilalar Turk xoqonligi bosqini munosabati bilan Gʻarbiy Sibir, Volga boʻyi va Ural yoni mintaqalariga qayta kirib kelishgan. 7— 8-asrlarda Azov boʻyidan Volga boʻyiga bulgʻorlar kelib, turkiylar va mahalliy ugor-finlar bilan birga Volga-Kama Bulgʻoriyasi davlatini tuzganlar. 15— 16-asrlardagi davlatlar (Qozon, Astraxon, Qrim, Sibir va boshqa xonliklar) davrida tatarlarning alohida guruhlari — Oʻrta Volga boʻyi va Ural yoni (Qozon tatarlari, misharlar), Astraxon tatarlari, Sibir tatarlari, Qrim tatarlari va boshqa tatarlar shakllana boshlagan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Suvga sakrash** — sport turi; tramplindgm (1 va 3 m) va minoravishka (5, 7,5, 10 m)dan Suvga sakrash usullari bor. Suvga sakrash turli xil aylanishlarni oʻz ichiga oladi va suvga kalla yoki oyoq tashlab kam suv sachratib tik tushish bilan tugaydi. Suvga sakrashning dastlabki holatda old tomon bilan turib va teskari turib, qoʻllarga tayanib turib, aylanishlar yoʻnalishlari boʻyicha — oldinga, orqaga va buralibburalib; murakkabligi boʻyicha — murakkablik koeffitsiyenti (soni va buralishlarning murakkabligi)ga koʻra sakrash koʻrinishlari bor. Sport turi sifatida Suvga sakrash 19-asr oʻrtalarida Germaniyada paydo boʻlgan. 1890-yil dastlabki xalqaro musobaqalar oʻtkazilgan. 1Yevropa chempionati 1926-yilda, jahon chempionati 1973-yilda oʻtkazilgan. Olimpiada oʻyinlari dasturiga 1904-yil (ayollar uchun 1912-yil) kiritilgan. Olimpiada musobakalari tramplinda turib 5 ta majburiy yarim aylanib sakrash va ayollar uchun 5 ta erkin sakrash hamda erkaklar uchun 6 ta erkin sakrash, minorada turib 4 ta majburiy va ayollar uchun 4 ta, erkaklar uchun 6 ta erkin sakrash mashqlaridan tashkil topadi. Musobaqalar 2 bosqichda — dastlabki va final (8 eng kuchli sportchi ishtirokida) bosqichda oʻtkaziladi. Har 2 holda ham dasturni sportchilar toʻliq bajarishlari kerak.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Guanidin**, (NH,)2C=NH - rangsiz kristall. Kuchli ishqor, ishqoriy metallar gidroksidlariga yaqin turadi mol. m. 59,07 suyuqlanish temperaturasi 50°. Gigroskopik, havodan SO2 va suvni yutib yumshaydi. G. suvda gidrolizlanib mochevina hosil qiladi. (29°da 20 soʻtkada 50% gacha). Kislotalar bilan reaksiyaga kirishib gidrolizga chidamli tuzlar hosil qiladi. Oson alkillanadi, ishqorlar ishtirokida kislotalar efirlari taʼsirida atsillanadi. Sanoatda G. va uning tuzlari tegishli ammoniy tuzlarini mochevina yoki izianoguanidin bilan birga qizdirish, shuningdek, sianguanidinning suvdagi eritmasini gidrogenoliz qilish yoʻli bilan olinadi. G. hosilalari faol bakteritsid va fungitsidlar. G. pirimidin, oksazol va b. birikmalar sintezida xom ashyo boʻlib xizmat qiladi. Tuzlari sanoatda surkov moylarida qoʻshimcha, korroziya ingibitorlari, bogʻlovchi moddalar sifatida ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
* 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Suvmotor sporti** - sportning texnik turi, motorli kemalarda tezlik musobaqalari va turizmni oʻz ichiga oladi. Suvmotor sportis. musobaqalarida 16 yoshga toʻlgan oʻgʻil va qizlar hamda motorli kemalarni boshqarish huquqi berilgan, suzishni yaxshi biladigan shaxslargina ishtirok etishi mumkin. Sport turi sifatida 20-asr boshlarida paydo boʻldi. 1908-yil 3 klassdagi motorli kemalarda poyga Olimpiada oʻyinlari dasturiga kiritildi. 20-asrning 20y.laridan jahon chempionati musobaqalari oʻtkaziladi. 1922-yil Xalqaro suvmotor uyushmasi (UIM) tuzildi, unga 50 gayaqin mamlakat aʼzo.

Oʻzbekistonda Suvmotor sportis. bilan 1960-yildan shugʻullaniladi. Oʻsha yili 1musobaqa Tuyaboʻgʻiz suv omborida oʻtkazilgan. Mamlakatning suv havzalarida, xususan, Toshkent dengizida Suvmotor sportis. musobaqalari oʻtkazib turiladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
1970—1980-yillarga oid gazniqob.
**Gazniqob** (gaz va niqob soʻzlaridan) — nafas organlari, yuz va koʻzni zaharli radioaktiv moddalar va bakterial vositalar taʼsiridan himoya qiluvchi asbob. Filtrlovchi va izolatsiyalovchi turlarga boʻlinadi. Filtrlovchi gazniqobni 1915-yili Nikolay Zelinskiy ixtiro etgan. U gazni tozalaydigan quticha, niqob-shlem va ularni tutashtiruvchi naychadan iborat boʻlgan. Bunday gazniqob atrofdagi zaharli havoni tozalab beradi. Izolatsiyalovchi gazniqob regenerativ patron, nafas olish qopchasi, karkas, niqob-shlem va tutashtiruvchi naychadan iborat. Bunday gazniqob komplektida ampulali quticha, sumka va boshqalar boʻladi. Izolatsiyalovchi gazniqobda tashqaridagi havodan foydalanilmaydi, uning regenerativ patronidagi kislorod bilan nafas olinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Sergey Viktorovich Doronchenko** (ukraincha: *Сергій Вікторович Доронченко*; 1966-yil 26-noyabr, Orjonikidze) — sovet va ukrainalik futbolchi, yarim himoyachi.

Futbolchi karerasi
------------------

U SSSR chempionatining birinchi ligasida Krasnodar „Kuban" tarkibida katta futbolda oʻynay boshladi. 1985-yilda u SKA Rostov-na-Donu klubi uchun oliy ligada bitta oʻyin oʻtkazdi.

Bir necha yil oʻtgach, u birinchi va ikkinchi liganing bir nechta klublarini oʻzgartirdi, bir yildan koʻproq vaqt davomida hech qayerda qolmadi (Kubandan tashqari).

1991-yilda u oʻsha yili 1-liga debyutanti boʻlgan "Novbahor" tarkibida muvaffaqiyatli mavsum oʻtkazdi. Ammo 1992-yilda MDH davlatlarining yagona chempionatini oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qilinmagani uchun u Markaziy Osiyo klubini tark etib, Ukrainaning „Vorskla" klubiga oʻtdi. Uning uchun, uzilishlar bilan, u 1995-yilgacha oʻynadi. Tanaffuslar boshqa mamlakatlar chempionatlarida qisqa muddatli faoliyati bilan bogʻliq edi: 1993-yilda u „Etar" uchun Bolgariya futbol chempionati oliy ligasida oʻynadi va 1994-yilda Rossiya futbol chempionati oliy ligasida Togliatti „Lada" klubi uchun 24 ta oʻyin oʻtkazdi.

1996-1999-yillarda Rossiya va Ukrainaning bir qancha klublarida toʻp surgan. U futbolchilik faoliyatini 1999-yilda Qaragʻandaning „Shaxtyor" klubida yakunlagan.

Faoliyatini yakunidan soʻng
---------------------------

2008-yildan beri „Kuban" klubida sport direktori. 2011-yilning mart oyida u „Kuban"ning sobiq futbolchisi Nikola Nikezich tahdidlar tufayli shartnomani bekor qilishga majbur boʻlganini aytganidan keyin janjalga tushib qolgandi. RFU axloq qoʻmitasining 2011-yil 18 apreldagi qarori bilan Doronchenko 2011/12-yilgi mavsum oxirigacha oʻz lavozimidan chetlatildi. Biroq, keyin, 10-may kuni, RFU Apellyatsiya qoʻmitasi bu sanktsiyalarni bekor qildi.

2015-yil 24 iyulda Doronchenko endi Kuban bilan aloqasi yoʻqligini tasdiqladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Футболиста били на вылет". 31-dekabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-aprel 2011-yil.
2. ↑  „РФС оштрафовал «Кубань» на 2 млн рублей в связи с «делом Никежича»" (ru).  *ug.rian.ru* (18-aprel 2011-yil). 28-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-aprel 2011-yil.
3. ↑  „Санкции в отношении руководителей «Кубани» отменены" (ru).  «Чемпионат.ру» (10-may 2011-yil). 13-may 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-may 2011-yil.
4. ↑  „Сергей Доронченко: «Топора, которым я, якобы, „рубил" тренерам головы, у меня уже давно нет»" (ru).  *greenmile.ru* (24-iyul 2015-yil). 31-dekabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-iyul 2015-yil.