recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Davlat hududi** — qonuniy ravishda muayyan davlat suvereniteti ostida boʻlgan yer kurrasining bir qismi. Davlat hududi tarkibiy qismlariga davlat chegarasi doirasida joylashgan quruqlik (materik yoki orol), suv, yer osti va havo kengliklari kiradi. Davlatning quruqlikdagi yerlari uning chegarasi doirasida davlatga tegishli boʻlgan yerlar (quruqliklar)dir. Davlatning suvli hududi (akvatoriyasi) davlat chegarasi doirasida joylashgan daryolar, koʻllar, suv omborlari, kanallar va h.k. Havo kengligini ajratib turuvchi havo hududining yuqori chegarasi odatda 120 km balandlikni tan oladilar. Davlat quruqlik va suvdagi chegaralarini oʻrnatish jarayonidan oldin ikki bosqich: delimitatsiya va demarkasiya amalga oshiriladi. 
*Oʻz chegaralari daxlsizligini taʼminlash uchun davlatlar qonun xujjatlarini chiqarish va tegishli xalqaro shartnomalar tuzish yoʻli b-n maʼlum chegara rejimini oʻrnatadilar. Davlat chegarasi rejimi milliy qonunchilik va xalqaro shartnomalar b -n oʻrnatilib, chegarani nazorat qilish, shaxslar va transport vositalarini chegaradan oʻtishi, shaxslar va tovarlarni chegaradan oʻtishi, chegarada xoʻjalik va b. faoliyat yuritish, chegaraga oid nizolarni hal qilish kabi qoidalarni oʻz ichiga oladi.* Oʻz chegaralarini qoʻriqlashning zarur tartibini taʼminlash maqsadida davlatlar chegaraoldi hududlarida chegara hududi rejimini oʻrnatadilar. OʻzR Kons.sining 3-m.siga koʻra, OʻzR oʻzining milliy davlat va maʼmuriy — hududiy tuzilishini, davlat hokimiyati va boshqaruv organlarining tizimini belgilaydi, ichki va tashqi siyosatini amalga oshiradi. Oʻzbekistonning davlat chegarasi va hududi daxlsiz va boʻlinmasdir. Hozirgi zamon xalqaro huquqi BMT Ustavi qoidalarini buzgan holda hududni kuch ishlatib egallab olishni taqiqlaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi
**Musallam Sharafutdinova Xoʻjayevna** (1920-yil – 2005-yil 8-yanvar) – sovet tibbiyoti va sogʻliqni saqlash xodimi, Oʻzbekiston SSR Samarqand shahri 1-bolalar poliklinikasi shifokori. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1978).

Hayoti
------

Musallam Sharafutdinova 1920-yilda Turkiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Samarqand viloyati Samarqand shahrida oʻzbek oilasida tugʻilgan. Otasi Xo‘ja xalq qozisi, onasi Hidoyat uy bekasi boʻlgan.

1942-yilda tibbiyot kollejini tamomlab, feldsher boʻlib ishlay boshladi. 1946-yilda Samarqand tibbiyot institutida oʻqishni boshladi. 1952-yilda u shifokorlik uchun diplom himoyasini qildi va Samarqand tibbiyot institutini bitirdi.

Mehnat faoliyatini 1952-yilda Oʻzbekiston SSR Samarqand shahridagi 1-sonli bolalar poliklinikasida pediatr sifatida boshlagan. 30 yil davomida u bolalar va voyaga yetmagan bolali oilalarga yordam berdi. Ushbu davr mobaynida yangi klinika binosi qurilishi tashabbuskori boʻldi. Sakkizinchi besh yillik reja natijalariga koʻra u „Oktyabr inqilobi" ordeni bilan taqdirlangan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1978-yil 23-oktabrdagi farmoni bilan „Sogʻliqni saqlashni rivojlantirishdagi ulkan xizmatlari uchun" Musallam Xoʻjayevna Sharafutdinovaga „Sogʻliqni saqlashni rivojlantirishdagi ulkan xizmatlari uchun" ordeni bilan Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berildi. Shuningdek, Lenin ordeni va "Oʻroq va bolgʻa" oltin medali ham berildi.

Musallam Sharafutdinova nafaqaga chiqishdan oldin klinikada shifokor boʻlib ishlagan. U bir necha bor xalqaro tibbiyot anjumanlarida qatnashgan, nomi 1985-yilda Moskvada nashr etilgan "O‘zbek diyori iftixori" nomli shon-sharaf kitobiga kiritilgan.

Umrining oxirida Samarqand shahrida yashagan. Musallam Sharafutdinova 2005-yil 8-yanvarda vafot etdi.

Mukofotlari
-----------

Kasbiy faoliyati uchun u mukofotlangan:

* "Oʻroq va bolgʻa" medali (23.10.1978);
* Lenin ordeni (23.10.1978);
* Oktyabr inqilobi ordeni (20.07.1971)

Manbalar
--------

1. ↑  „Мама тысячи детей". *www.proza.ru*. Qaraldi: 10-sentabr 2023-yil.
2. ↑  Тимур Каримов*. Шарафутдинова Мусаллам Ходжаевна*, 22 апреля 2020..

Adabiyotlar
-----------

* *Кузьмин М.К.* Учёные-медики - Герои Социалистического Труда. - Москва, 1988.
**Futurologiya** (lot. futurum — kelajak va ...logiya) — keng maʼnoda — insoniyat kelajagi, umumbashariy muammolar haqidagi umumiy konsepsiya yoki tasavvurlar majmuasi; tor maʼnoda — ijtimoiy jarayonlar hamda fan-texnika taraqqiyotiga oid sohalardagi jarayonlarni izchillikda oʻrganish va kelajagini bashorat qilish imkoniyatini beradigan fan sohasi, "bashorat qilish" soʻzining sinonimi. 1943-yil nemis sotsiologi O. Fleytxeym "F." terminini kelajak haqidagi fan sifatida ishlatishni taklif qilgan. Hozirgi vaqtda F.da 2 asosiy yoʻnalish kuzatiladi. 1yoʻnalish — "ekologik pessimizm" tarafdorlari insoniyat rivojining salbiy oqibatlarini bashorat qilsalar, 2yoʻnalish — ilmiy-texnikaviy optimizm namoyandalari texnologiya taraqqiyotining ijobiy imkoniyatlari asosida insoniyat sivilizatsiyasini saqlab qolish mumkin, deb hisoblaydilar.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Naimjon Gʻiyosov** (1911-yil 5-oktyabr, Samarqand shahar – 1968-yil 22-sentyabr, Dushanbe) – teatr va kino aktyori. Tojikiston SSRda xizmat koʻrsatgan aktyor (1947).

Hayoti
------

Naimjon Gʻiyosov 1911-yil 5-oktyabrda Samarqanda shahrida tugʻilgan. Samarqandda oʻrta maktabni bitirgach (1930), 16-son oʻrta maktabida oʻqituvchisi boʻlib ishlaydi (1930—1931). Samarqand shahrida maorif boʻlimi instruktori, Andijon viloyatining Marhamat tumanida bosh instruktor lavozimida faoliyat (1931—1932) yuritgan. 1932-yil Naimjon Gʻiyosov Tojikistonda Hisor tumanida taʼlim boʻlimining katta mudiri, keyinchalik 1933—1934-yillarda maorif boshqarmasi boshligʻi boʻlib ishlagan. U 1934-yildan umrining oxirigacha A.Lohutiy nomidagi Davlat akademik drama teatri aktyori sifatida faoliyat yuritgan. Naimjon Gʻiyosov 1968-yil 22-sentyabrda Dushanbeda vafot etgan.

Ijodi
-----

Naimjon Gʻiyosov 34 yillik ijodiy faoliyati davomida teatr sahnasida 100 dan ortiq qiziqarli obrazlarni yaratdi. Jumladan, Sohibdodxoʻx („Qizil bezorilar" S.Ulugʻzoda, 1941), rais Naimov („Saodat" S.Saidmurodov va M.Rabiev, 1948), Doge („Otello", William Shakespeare, 1939, 1948, 1963) rollari, Jaloliddin (A.Uygʻun va I.Sultonovning „A.Navoiy", 1949), Savin („Mening shahrim", M.Mirshakar, 1952), Eskalshoh („Romeo va Juliet", William Shakespeare, 1953), Sergey (A.Shervonzoda „Shon-sharaf", 1953), graf Alboforita („Mehmonxonachi", K.Goldoni, 1954), vazir („Muhabbat qissasi" N.Hikmat, 1954), polkovnik Kutov („Lyubov Yarovaya"). K. Trenyov, 1955), Oqsoqqol (J.Ikromiyning „Doxunda", 1957), Nasr (S.Ulugʻzodaning „Rudakiy", 1958), Xolbutaev („Toʻy", S.Gʻani, 1960), Yerimeyev („Tabaddullot" B.Lavrenyov, 1961), Nabi Polvon (Q.Nosirov „Koʻchki", 1961), Murov („Begunoh gunohkorlar", A.Ostrovskiy, 1962), shifokor Silvio („Ikki xoʻjayinning xizmatkori", K.Goldoni, 1964) va boshqalar. Tojik kinosida „Tojikfilm" kinostudiyasida ham bir qancha qiziqarli rollarni yaratgan: polkovnik („Doxunda", 1955), kolxoz boshligʻi („Doʻstim Naruzov", 1957), Laylining otasi („Layli va Majnun", 1961) va boshqalar. Moskvada oʻtkazilgan tojik adabiyoti va sanʼati dekadalari ishtirokchisi (1941, 1957). Naimjon Gʻiyosov 1947-yilda Tojikiston SSRda xizmat koʻrsatgan aktyor unvonini olgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Наимджон Гиясов - актёр". *www.kino-teatr.ru*. Qaraldi: 26-sentabr 2023-yil.
2. ↑  „Наимджон Гиясов - Фильмография". *www.afisha.ru*. Qaraldi: 26-sentabr 2023-yil.
3. ↑  Aslho va naslho. – Dushanbe,2013.
**Sud ekspertizasi** - fan va texnika yutuqlaridan jinoiy, fuqarolik, xoʻjalik, maʼmuriy protsessda foydalanishning bir shakli. U ishni toʻgʻri hal etish uchun ahamiyatli holatlarni aniqlash maqsadida oʻtkaziladi. Surishtiruvchi, tergovchi, sudning topshirigʻiga binoan, maxsus bilimlarga ega shaxs (ekspert) oʻziga taqdim etilgan ashyoviy dalillar, voqeaholatlarni tekshiradi. Ekspert tadkiqoti natijalari boʻyicha ekspertning xulosasi tuziladi. Unda espertiza oʻtkazish asoslari, sharoitlari, tekshiriladigan obʼyektlar, hal qilinadigan masalalar, ekspert aniklagan maʼlumotlar bayon etiladi. Ekspertning xulosasi dalillar manbai boʻlib, unda aniklangan maʼlumotlar dalillar sifatida qabul qilinadi. Ashyoviy dalillar va ekspert tekshiruvi uchun olingan namunalar, tirik odam tanasi va uning qismlari, murda, voqea joyidagi holat, hujjatlar Sud ekspertizasi obʼyektlari jumlasiga kiradi. Sud ekspertizasi hal etiladigan masalasi, obʼyekti, predmeta va uslubiyotining umumiyligi boʻyicha kriminalistik, transportmuhandislik, tibbiy va psixiatrik, qishloq xoʻjaligi. ekologik, biologik, iqtisodiy, texnikmuxandislik va boshqa ekspertizalarga boʻlinadi. Har bir turdagi Sud ekspertizasi oʻziga xos uslubiyotga binoan oʻtkaziladi. Sud ekspertizasi quyidagi asoslarga koʻra tuslanadi: ekspertlarning soni boʻyicha — yakka tartibda oʻtkaziladigan va komissiyaviy ekspertizalar; tadqiqotning hajmi boʻyicha — asosiy va qoʻshimcha ekspertizalar; ketma-ketligi boʻyicha — birlamchi va qayta ekspertizalar; qoʻllanadigan bilim sohalarining soni boʻyicha — bir turdagi va kompleks ekspertizalar, obʼyektlar soni boʻyicha — kam obʼyektli va kup obʼyektli ekspertizalar. Sud ekspertizasini tayinlash va oʻtkazish tartibi hamda ekspertning xulosasini baholash qoidalari tegishli protsessual qonunlarda belgilangan.

Sud ekspertizasi ni maxsus tashkil qilingan ixtisoslashgan davlat muassasasi oʻtkazadi. Oʻzbekistonda Sud ekspertizasi X.Sulaymonova nomidagi Respublika sud ekspertiza markazi va uning hududiy boʻlinmalari, Sogʻliqni saqlash vazirligining Sudtibbiy ekspertizasi Bosh byurosi va uning hududiy boʻlinmalarida oʻtkaziladi. Bundan tashqari, Sud ekspertizasi boshqa vazirlik va idoralar (jumladan, Ichki ishlar vazirligi, Mudofaa vazirligi) tarkibidagi boʻlinmalarda ham amalga oshiriladi. Sud ekspertiza muassasasi zamonaviy ixtisoslashgan texnik vositalar bilan jihozlanishi, xodimlarning yuqori malakasi hamda tadqiqotlarni oʻtkazishda maxsus ekspert uslublari qoʻllanishi tufayli bu yerda oʻtkaziladigan Sud ekspertizasining sifati va ishonchliligi taʼminlanadi.

Sattor Otaxoʻjayev.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nazli Murshud qizi Abdullayeva** (ozarbayjoncha: *Abdullayeva Nazlı Mürşüd qızı*, 1902-yil 1-iyul Geokchay tumanida tavallud topgan – 1978-yil 17-oktyabr Goychay tumanida vafot etgan) — kolxozchi, paxtakor, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1950).

Hayoti va faoliyati
-------------------

U 1902-yil 1-iyulda Ozarbayjonning Goʻychoy viloyati, Goʻychoy tumani, Arabshaxverdi qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. Millati ozarbayjon.

Yoshligidan qishloq xoʻjaligi ishlarida, 1927-yildan mahalliy „Yangi yoʻl" qishloq xoʻjaligi artelining paxta plantatsiyasida, keyinroq Ozarbayjon SSR Geokchay viloyatidagi „Qizil Ozarbayjon" kolxozida ishlagan. U kolxozda ish boshlaganidanoq paxta terimida mehnatsevarligi, tinimsizligi bilan ajralib turdi, doimo eng ilgʻor shogirdlar qatoridan joy oldi. 1936-yil yanvar oyida Ozarbayjon SSRning 15 yilligi munosabati bilan respublikaning yetakchi mehnatkashlari orasida „Shon-sharaf belgisi" ordeni bilan taqdirlandi.

Keyingi yillarda u „Qizil Ozarbayjon" kolxozida va Geokchay viloyati paxtakorlari orasida yetakchi boʻlgan boʻlinmani boshqargan va 1947-yilda oʻz mehnati natijalariga koʻra Lenin ordeni bilan taqdirlangan.

5-besh yillikda (1946—1950) uning boʻlinmasi 1947-yilda boshqa ilgʻor boʻlinma, qoʻshni „Zaxmet" kolxozi Zaynab Djabievani yutib, viloyatda chempionlikni davom ettirdi. 1949-yilda 7 gektar maydonning gektaridan 80,6 sentnerdan paxta hosili oldi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1950-yil 12-iyuldagi farmoni bilan 1949-yilda sugʻoriladigan yerlarda yuqori paxta hosili olgani uchun Abdullayeva Nazli Murshud qiziga Lenin ordeni va „Bolgʻa va oʻroq" oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan. 

Nazli Abdullayeva 1965-yilda nafaqaga chiqqunga qadar oʻzining ona shahridagi „Qizil Ozarbayjon" kolxozida mehnat qildi.

1968-yildan – kasaba uyushma ahamiyatidagi shaxsiy nafaqaxoʻr hisoblanadi. Geokchay tumani, Malli Shixli qishlogʻida yashagan. U 1978-yil 17-oktyabrda vafot etdi.

Mukofotlari
-----------

Lenin ordeni (03.09.1948; 12.07.1950),

„Shon-sharaf belgisi" ordeni (27.01.1936)

Manbalar
--------



1. ↑  „Nazli Abdullayeva biografiyasi".
2. ↑  „ABDULLAYEVA NAZLI MÜRŞÜD QIZI". 2021-yil 24-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 31-avgust.
**Mahkum** — qonun bilan taqiqlangan muayyan jinoyatni sodir etgani uchun sud tomonidan aybdor deb topilgan shaxs. Oʻzbekistonda M.ga nisbatan quyidagi jazo choralari qoʻllanilishi mumkin: jarima; muayyan huquqdan yoki biror xil faoliyat bilan shugʻullanishdan mahrum qilish; axloq tuzatish ishlari; xizmat boʻyicha cheklash; qamoq; institutizomiy qismga joʻnatish; ozodlikdan mahrum qilish; oʻlim jazosi. M. jazoni sudning hukmi kuchga kirganidan soʻng oʻtaydi. Baʼzan M. aybdor boʻlsada, unga jazo tayinlanmasligi yoki uni oʻtashdan ozod etilishi mumkin (Oʻzbekiston Respublikasi JK, 69—79, 87— 90moddalar). Sud ozodlikdan mahrum qilish jazosini tayinlash vaqtida sodir etilgan jinoyatning mohiyati, ijtimoiy xavflilik darajasi va ishdagi boshqa holatlarni eʼtiborga olib, aybdorni jazo bermay ham xulqini nazorat qilish, tuzatish mumkin, degan qatʼiy fikrga kelsa, tayinlangan jazoni ijro etmaslik Tyirisida qaror chiqaradi. Ijtimoiy xavfi katta boʻlmagan yoki uncha ogʻir boʻlmagan jinoyatni birinchi marta sodir etgan shaxs, agar u jinoyat natijasida yetkazilgan zararni oʻz ixtiyori bilan bartaraf etib, qilmishidan astoydil pu-shaymon boʻlsa, sud uni jazodan ozod qilishi mumkin.

M. barcha fuqaroviy huquqlardan foydalanadi. Uning huquqiy maqomi Oʻzbekiston Respublikasining JPK ida berilgan. M. fuqaroviy, mulkiy, vorislik, mualliflik, kashfiyotchilik, mehnat, uy-joy huquqlariga ega. M. jazoni oʻtash tartibi va shartlari, oʻz huquq va majburiyatlari toʻgʻrisida axborot olish, oʻquv, badiiy va boshqa turdagi materiallardan foydalanish, so-gʻligʻini saqlash, shu jumladan, ambulatoriya va statsionar sharoitida davolanish, advokatlardan malakali yuridik yordam olishi mumkin. Ozodlikdan mahrum etish joylarida saqlana-yotgan M. saylanishi mumkin emas va saylovda qatnashmaydi (OʻzR Konsti-tutsiyasi, 177modda).

Gʻafur Abdumajidov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mavlono Shahidiy** (15 asr) – qumlik forsiynavis shoir. Nomi "Majolis un-nafois"ning oltinchi majlisida tilga olinadi. 

Alisher Navoiy uning devonatabiat kishi ekani, lekin badihasi ravon boʻlib, taʼbi hazilga moyilligi, Iroqdan Xurosonga ikki marta borib kelganligi haqida maʼlumot beradi. "Majolis un-nafois"ning tarjimoni Muhammad Qazviniy Mavlono Shahidiy Iroqdan Xurosonga kelganida Abdurahmon Jomiy suhbatida boʻlgani va oʻzi bilan ham koʻp suhbatlashganini yozadi. Mavlono Shahidiy bir yilcha Qazvinda yashagan va Gilon sultoni Mirzo Ali bu shaharga kelganida shoirga ancha tillo pul inʼom qilgan ekan. U esa tillolarni uyning burchagiga toʻkib qoʻygan va doʻstlaridan kimda zarurat boʻlsa, olib sarf qilavergan ekan. Shoirda mol-dunyo hirsi boʻlmagani sababli uni devona der ekanlar. Shahidiy bir necha muddat Sulton Yaʼqubbekning musohibi boʻlgan, keyin Hindustonga ketgan. "Majolis un-nafois"­da uning quyidagi bayti keltiriladi:

> Biyo, ey ishq, otash zan dili afsurdai moro, 
> 
> 
> Ba nuri xesh ravshan kun charogʻi murdai moro.
> 
> 
> 
> (Mazmuni: Ey ishq, kel, bizning qiynalib ketgan dilimizga oʻt qoʻy. ¤z nuring b-n bizning oʻchgan chirogʻimizni yorit).
> 
>

Manbalar
--------

1. ↑  *Alisher Navoiy: Qomusiy lug'at*.
2. ↑  *Majolis un-nafois*.
**Osipov isyoni** - Turkiston ASSR harbiy komissari K. Osipov boshchiligida sovet rejimiga qarshi koʻtarilgan isyon (1919-yil 18-21-yanvar). 1918-yil oxirida K. Osipov boshchiligida sovetlarga qarshi faoliyat koʻrsatuvchi Muvaqqat komitet tuzilgan. Osipov isyoni 1919-yil 18-yanvarda boshlangan. 19-yanvarga oʻtar kechasi K. Osipov buyrugʻi bilan Turkiston ASSR MI K raisi V. Votin-sev, Turkiston ASSR XKS raisi V. Figelskiy, CHK (favqulodda komissiya) raisi I. Fomenko, Toshkent Soveti raisi N. Shumilov va boshqa komissarlar otib tashlangan. Toshkent shahri deyarli toʻliq isyonchilar qoʻliga oʻtgan. Biroq, tez orada kommunistlar Qoʻqon, Samarqand, Perovskdan qizil askar otryadlarini chaqirib, isyonni bostirishgan. Isyonchilarga qarshi kurashga soʻl eser G. Koluzayev rahbarlik qilgan. Bu harbiy mojarolarga Eski shahardagi mahalliy aholi 1917-yil oktabrda boʻlgani singari befarq qaragan, chunki ular K. Osipov aslida hokimiyatni egallash uchun intilayotganini, Turkistonda demokratik respublika oʻrnatish haqidagi uning vaʼdalari quruq soʻz ekanligini tushunganlar. 21-yanvarda isyon tor-mor qilingach, K. Osipov kichikroq otryad bilan Fargʻona vodiysiga (Madaminbek huzuriga) borgan. U andijonlik Parpi qoʻrboshi (Parpibek) qarorgohida ham boʻlib, Toshkentdan keltirgan sovetlarning pul bosish mashinasida Qoʻqonqishloq (hozirgi Paxtaobod)da uning nomidan pul chiqarib, xalqqa tarqatgan. Soʻngra Buxoro amirligiga qochib borgan. 1920-yilda u xorijga oʻtib ketgan (uning Hindistonda yashagani haqida ayrim maʼlumotlar mavjud).

Sovet rejimi Osipov isyonini bostirish bahonasida sovet tuzumidan norozi boʻlgan koʻplab kishilarni terror va qatagʻon qilgan. Partiya va sovet ido-ralarida tozalashlar oʻtkazilgan.

Yana q.
-------

* Turkistonda sovet rejimiga qarshi qurolli harakat

Adabiyot
--------

* Turkestan v nachale XX veka: k istorii istokov natsionalnoy nezavisimosti, T. 2000.

Qahramon Rajabov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fetssan** (Fezzan) — Liviyadagi tarixiy viloyat. 7-asrgacha mahalliy qabilalar mustaqilliklarini saqlab qolganlar. 7-asrdan arablar qoʻl ostida. 16-asrdan Usmonli turk imperiyasi tarkibida; 1911 —12 yillardagi Italiya — Turkiya urushidan soʻng Italiyaning Liviya mustamlakasiga kirgan (aholining qattiq qarshiligi natijasida italyan qoʻshinlari F.ni faqat 1930 i. egallashgan). 1943 yil fransuz qoʻshinlari tomonidan bosib olingan (1956 yil u yerdan chiqarilgan). 1951 — 63 yillarda Liviya qirolligida 3 viloyatdan biri.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4016905-4
* LCCN: sh85048004
* NARA: 10046233
* VIAF: 246070480
* en:WorldCat Identities (VIAF orqali): 246070480

 |
**Nikolay Yuryevich Anfimov** (1950-yil 28-dekabr, Samarqand) – yengil vazn boʻyicha sovet bokschisi, hozirda murabbiy, 1970-yillarning birinchi yarmida SSSR terma jamoasida oʻynagan. Myunxendagi yozgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi, milliy chempionat chempioni, oʻsmirlar oʻrtasida Yevropa chempioni, koʻplab xalqaro turnirlar va uchrashuvlar gʻolibi. Musobaqalarda Qurolli Kuchlar sharafini himoya qilgan, xalqaro toifadagi sport ustasi. Uning Aleksandr, Yuriy va Nikita ismli uchta oʻgʻli hamda Yelena, Inna va Dariya ismli uch qizi bor.

Hayoti
------

Nikolay Anfimov 1950-yil 28-dekabrda Oʻzbekiston SSR Samarqand shahrida tugʻilgan. Sportchi Samarqandda Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan murabbiy Anatoliy Panarin rahbarligida boks bilan faol shugʻullana boshlagan. Tez orada Anfimov oʻsmirlar oʻrtasida Yevropa chempioni boʻldi va 1971-yilda Sovet Ittifoqining kattalar chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritdi.

Anfimov 1972-yilda SSSR chempionati finalida Oleg Korotayev bilan uchrashdi – raqiblarning hech biri aniq ustunlikka ega emas edi, lekin uchinchi raundda bokschilar boshlari bilan toʻqnashib ketishdi va Korotayev qon ketishi tufayli jangdan chetlashtirildi. Shunday qilib, Anfimov chempion boʻldi va 1972-yilda Myunxenda boʻlib oʻtgan yozgi Olimpiya oʻyinlarida mamlakat sharafini himoya qilish huquqiga ega boʻldi. Olimpiadada u chorak finalga chiqishga muvaffaq boʻldi va shundan soʻng nigeriyalik Isaak Ixuriyaga 2:3 hisobida yutqazdi. Hakamning qarori bahsli boʻldi, Sovet delegatsiyasi bunga norozilik bildirdi, ammo hech qanday natija bermadi.

Bokschi 1974-yilgi SSSR chempionatida chorak finalda belaruslik Yuriy Bistrovga yutqazdi. Oradan bir yil oʻtib, Toshkentda boʻlib oʻtgan SSSR xalqlari Spartakiadasi finalida bokschi yana Korotayev bilan jang qildi va bu safar unga imkoniyatni boy berdi. 1976-yilgi milliy chempionatda turnirning dastlabki bosqichidayoq medallar uchun kurashni tark etdi, shuning uchun Anfimov tez orada ringni tark etishga qaror qildi. Sport faoliyatini yakunlab, Navoiy va Samarqand shaharlarida boks boʻyicha murabbiy boʻlib ishlagan, koʻplab iqtidorli jangchilarni tarbiyalagan, xususan, uning shogirdi Olimpiya oʻyinlari va jahon chempionatlari sovrindori Rustam Saidov, Aleksandr va Yuriy Anfimovlar (oʻgʻillari)dir. Nikolay Anfimovning akasi Aleksandr ham juda mashhur bokschi edi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Борис Валиев.* „Двое постояли за команду".  Советский спорт (2004-yil 27-mart). 2013-yil 1-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 30-oktyabr.
2. ↑  „АНФИМОВ Николай Юрьевич".
OKKAM (Ockham) Uilyam (taxm. 1300, Okkam, Surrey grafligi 1349, Myunxen) — ingliz faylasufi, nominalizm oqimining yirik vakillaridan biri. Oksford va Parij universitetlarida oʻqituvchilik qilgan. Okkam Falsafiy va ilohiyot oʻrtasidagi bogliklikni butunlay inkor etadi. Falsafiy diniy eʼtiqod aqidalarini isbot qilishga qodir emas. Chunki falsafiy eʼti- qodning asosi boʻlolmaydi. Mas. Falsafa Xudoning mavjudligi xaqidagi aqidani isbot eta olmaydi, deydi. Okkamning fikricha, Xudoning mavjudligini aqliy dalillar bilan isbotlab boʻlmaydi. Ilohiyotning muqadddas kitob haqiqatidan kelib chiqadi. Shu tufayli iloxiyot aqlning haqiqatidan kelib chiquvchi falsafasiga qarama-qarshidir. Okkam nominalizm pozitsiyasini himoya qilib, realizmga qarshi asosli dalillar keltiradi. Okkamning nominalistik taʼlimoti boʻyicha, faqat ayrim narsalar haqiqiy mavjuddir, umumiy tushunchalar esa yakka narsalar asosida tushuntiriladi. Inson bilimidan tashqarida hech kanday umumiy narsa yoʻq. Universaliylar ayrim narsalarning belgisi. Substantsiya mustakil mavjud boʻla olmaydi. Okkam uchun asosiy maksad-ayrim, xususiy narsalarni bilishdir. Okkam oʻz davrining deyarli barcha sxolastik okimlariga qarshi chiqdi va falsafaning rivojiga yoʻl ochdi. Uning mashxur "hech qanday zaruriyatsiz mohiyatlarni koʻpaytirishga xojat yoʻq iborasini "Okkam tigi deb ataganlar. Uning bu fikri sxolastik bachkanalikka qarshi qaratilgan edi. "Okkam tigi yangi tajribaviy ta- biatshunoslik rivojiga yoʻl ochib berdi. Okkam talimotidagi ilgʻor fikrlar sxolastik qobiqqa oʻralgan edi.

Adabiyotlar
-----------

"Oʻbekiston Faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti" „Sharq" Nashriyot\_Matbaa Aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyati Toshkent-2004
Americano tarkibi
**Americano** (italyancha: *caffè americano* — Amerika qahvasi) — maʼlum miqdorda issiq suv va espressoni birlashtirishdan iborat boʻlgan qahva tayyorlash usuli.

Americano-ni Espresso Lungo (unda barcha suv kofe massasi bilan tayyorlanadi) yoki Long Black (espresso bir stakan issiq suvga quyiladi) bilan adashtirmang.

Tarixi
------

Ushbu ichimlik Italiyada Ikkinchi Jahon urushi paytida amerikaliklar uchun mashhur amerikalik oddiy filtrli ichimlikning analogi sifatida ixtiro qilingan degan mashhur, ammo tasdiqlanmagan fikr mavjud. Bu ikki ichimlikning umumiy xususiyati faqat katta hajm va unchalik konsentratsiyalanmagan taʼmi.

Tayyorlanishi
-------------

Americano bir yoki ikki marta espresso bilan tayyorlanadi, unga 30 dan 470 ml gacha issiq suv qoʻshiladi. Tayyorgarlik jarayonida issiq suv ham espresso mashinasidan, ham alohida choynak yoki isitgichdan olinishi mumkin.

Tarkibi oʻxshash, ammo retsepti boʻyicha farqli bor, Long Black kofe ichimligi (inglizcha: *Long Black*).

Dolchin bilan
-------------

Dolchinli AMERICANO — bu sutli qahva bilan birga yana bir klassik. Buning uchun dolsrin tayogʻini sutga „pishiring", sekin olovga qoʻyib va qaynatib olish kerak. Keyin hosil boʻlgan jigarrang sutni espresso bilan aralashtirish kerak.

Turlar
------

Sovuq (muz) americano — issiq emas, sovuq suv qoʻshib yyorlanadi;

„Qizil koʻz" (inglizcha: *Red Eye*, shuningdek, „Canadiano" nomi bilan ham tanilgan) — Americano-ga oʻxshash tarzda ishlab chiqariladi, lekin suv oʻrniga qahva filtridan kofe ishlatiladi.

Klassik Italian Americano — espressoga issiq suv qoʻshiladi, koʻpik esa yoʻq qilinadi va bu espressodagi kabi sifat koʻrsatkichi emas.

Yana qarang
-----------

* Espresso

Manbalar
--------

1. ↑  „arxiv nusxasi". 6-noyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-noyabr 2022-yil.
2. ↑  „arxiv nusxasi". 6-noyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-noyabr 2022-yil.
3. ↑  „Американо — итальянец с американским сердцем". 24-oktyabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-noyabr 2011-yil.
4. ↑  „arxiv nusxasi". 6-noyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-noyabr 2022-yil.
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
**Toʻyona** — kechpishar qovun navi. Oʻzbekiston sabzavot, poliz ekinlari va kartoshkachilik ilmiy tadqiqot intida Qoʻybosh va Kutana navlarini chatishtirib (A.S.Shchukina, ST. Pessova, A. S. Hakimov, S. Xalilov) yaratilgan. Nihollari unib chiqqandan keyin qovuni 105 1 1 5 kunda pishadi; oʻrtacha kattalikda, vazni 4 – 6 kg, yuzasi tekis, tusi qoʻngʻirkulrang, yetilganda sargʻishqoʻngʻir tusga kiradi, toʻri dagʻal. Mevasi tarkibida 9— 10% qand bor. Urugʻxonasi oʻrtacha, urugʻlari yirik. Qishda yaxshi saklanadi. Hosildorligi 300—400 s/ga. 1991-yilda davlat reyestriga kiritilib, Oʻzbekistonning barcha viloyatlarida ekish uch\_un tavsiya etilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nikolay Ivanovich Belov** ( 22.5.1912, Rossiya imperiyasi, Samarqand viloyati, Romanovka qishlogʻi — 1982.11.02, Moskva, SSSR) — raketalarni boshqarish tizimi sohasidagi sovet olimi, SSSR Artilleriya fanlari akademiyasi aʼzosi (19.12.1949), ikki marta Stalin mukofoti laureati (1943, 1946), RSFSRda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1975), texnika fanlari doktori (1946), professor (1950).

Hayoti
------

Nikolay Belov 1930-yil may oyida Moskva energetika institutining radio fakulteti talabasi bo'lgan. 1930-yil iyun-noyabr oylarida Germaniyadagi Telefunken zavodida ishchi bo'lib ishladi. 1931-yil yanvar oyida Moskvaga qaytib, o'qishni davom ettirdi. 1934-yil dekabrdan SSSR Mudofaa Xalq Komissarligi Maxsus Texnik Byurosining texnik xodimi. 1937-yil noyabrdan laboratoriya mudirining o'rinbosari, 1938-yil maydan Moskvadagi 20-sonli ilmiy-tadqiqot instituti laboratoriyasining katta muhandisi boʻlib ishlagan. Shu bilan birga, 1936—1941-yillarda Moskva energetika instituti aspiranturasida sirtdan o‘qigan. 1941-yil oktyabrdan Barnauldagi institut laboratoriyasining katta muhandisi. 1943-yil iyuldan katta ilmiy xodim, 1945-yil dekabrdan Moskvadagi elektrotexnika sanoat xalq komissarligining 20-sonli ilmiy-tadqiqot instituti laboratoriya mudiri boʻldi. 1945-yil iyun-oktyabr oylarida Germaniyada nemis reaktiv texnikasini o'rganish uchun yuborildi. 20-sonli ilmiy-tadqiqot institutida ishlaganida u ikki marta Stalin mukofoti bilan taqdirlangan. Havo hujumida mudofaa zenit artilleriyasining maqsadli o'q otishini ta'minlash uchun SON-2 o'q-yo'riqchi stansiyasini yaratish ishlarida qatnashgan.

1946-yil may oyida u M.S.Ryazanskiy bilan birgalikda NII-885ning (hozirgi "Rossiya kosmik asboblar muhandisligi ilmiy-tadqiqot instituti" Federal davlat unitar korxonasi) radioaloqa bo'limiga ko'chib o'tdi. 1946-yil iyun oyidan Aloqa sanoati vazirligining 885-sonli ilmiy-tadqiqot instituti bo'lim boshlig'i lavozimida ishlagan.

1953-yil iyun oyidan Radiotexnika sanoati vazirligining 648-sonli ilmiy-tadqiqot institutid ilmaiy ishlar bo'yicha direktor o'rinbosari va bosh konstruktor lavozimida ishlagan.

Nikolay Belov Moskvada, Novodevichy qabristonida, o'zining katta singlisi, fuqarolar urushi qatnashchisi, Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlangan birinchi ayollardan biri E.I.Belovaning yoniga dafn etilgan (45-qator, joy 36).

Manbalar
--------

1. ↑  *Академия артиллерийских наук Министерства вооруженных сил СССР. 1946-1953 гг.: краткая история. Документы и материалы*, 2010.
2. ↑  „сайт «Космический мемориал»". 2022-yil 18-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 17-yanvar.

Adabiyotlar
-----------

* *Академия артиллерийских наук Министерства вооруженных сил СССР. 1946-1953 гг.: краткая история. Документы и материалы*.
* РГАСПИ. Ф. 17. Оп. 100. Д. 329310 (личное дело); учётная карточка члена КПСС № 06112899 (образца 1973 г.);
* Архив РАН. Ф. 524. Оп. 9. Д. 45. Л. 1-28 (личное дело).
**Gʻarib** (arab. bitta, yaqinlaridan uzoqda) - oyat, hadisning turi. Istilohda- birgina ishonchli odamdan rivoyat qilingan sahih hadis. Hadisda gʻariblik matnda ham, isnodda ham bo‘lishimumkin. Gʻarib isnodda roviyning yolg‘izlanib qolish o‘rniga qarab ikki qismga bo‘linadi: mutlaq gʻarib va nisbiy gʻarib. Mutlaq gʻarib yoki mutlaq fard - gʻariblik isnodining aslida bo‘lgan hadis. Bunda isnodning aslida hadisni birgina shaxs rivoyat qiladi. Isnodning asli deb sahobiy turgan tomon aytiladi, sahobiy esa isnod halqalaridan biri bo‘lib, agar hadisni sahobiy yolg‘iz o‘zi rivoyat qilsa, hadis mutlaq gʻarib bo‘ladi. «Albatta amallar niyatga bog‘liqdir...» degan hadisni faqat Umar (r.a.) rivoyat qilgan. Shu sababli u mutlaq gʻarib hisoblanadi. Nisbiy gʻarib yoki nisbiy fard-gʻariblik isnod davomida bo‘lgan hadis. Bunda, isnodning aslida bir necha roviylar rivoyat qilib, ulardan so‘nggina biror roviy yolg‘izlanib qolsa hadis nisbiy g‘arib deyiladi. «Payg‘ambar (s.a.v.) Makkaga kirib kelgan vaqtda boshlarida dubulg‘alari bor edi» degan hadisda Molik ibn Anas, Ibn Shihob Zuxriydan rivoyat qilib yolg‘izlanib kolganligi uchun nisbiy g‘arib deb nomlangan. Yana shunday hadislar ham borki, ular isnodida g‘ariblik va yolg‘izlanish mavjud bo‘lib, ularni nisbiy g‘arib deb hisoblash mumkin. Chunki ulardagi g‘ariblik mutlaq emas, balki g‘ariblik aniq sababga ko‘ra hosil bo‘lgan. Bunday hadislarni quyidagi turlarga ajratish mumkin:  

1.Ishonchli roviy rivoyat qilgan hadisni. Bu holda «falonchidan boshqa ishonchli odam bu hadisni rivoyat qilmagan», deyiladi.  
 
2. Bir ma’lum roviy ikkinchi ma’lum roviydan yolg‘iz o‘zi rivoyat qilgan hadis. Masalan, Sa’id ibn Musayyabdan Hasan Basriy rivoyati.  
 
3. Bir mazhab axdlari yoki biror olim shogirdlari rivoyat qilgan hadis. Hanafiy mazhabidagi olimlar - Naxa’iydan Hammod, undan Abu Hanifa, undan Abu Yusuf rivoyati.  

4. Biror taraf yoki shahar axdlari rivoyat qilgan hadis. Masalan, Madina ahlining rivoyati.  
 
5. Biror shahar yoki taraf axdlarigina boshqa shahar yoki taraf ahllaridan rivoyat qilgan hadis. Masalan, Makka ahlidan Madina ahlining rivoyati. 
Shuningdek, gʻarib hadislar isnoddagi va matndagi g‘ariblik e’tibori bilann ham bo‘linadi:  
 
1.Matn va isnodi jihatdan gʻariblik. Bir matn bilan birgina kishi tomonidan rivoyat 
qilingan hadis.  
 
2.Faqat isnod jihatidan gʻariblik. Bir matn bilan bir necha kishi sahobiydan rivoyat qilgan hadisni boshqa kishi ikkinchi sahobiydan boshqa matn b-n rivoyat qilishi.Imom Doraqutniy (385/995 y.v.e.)ning «Gʻaroib» asari ushbu atama bo‘yicha yozilgan asarlar sirasiga kiradi..

Manbalar
--------

1. ↑  Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 460-462. sfn error: no target: CITEREFNajmiddinov,\_Karimov,\_Turdiyeva2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Najmiddinov J. Karimov J. Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480 bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.
**Nikolay Kolpakov** **Viktorovich** (1955-yil 21-may) Sovet va Rossiya harbiy sinovchi-uchuvchisi. Rossiya Federatsiyasi Qahramoni (1996), polkovnik.

Tarjimai holi
-------------

Nikolay Kolpakov 1955-yil 21-mayda Storojevaya qishlogʻida (hozirgi Qorachoy-Cherkasiyaning Zelenchuk tumani) tavallud topgan. 1972-yilda oʻrta maktabni tamomlagan. Oʻsha yili Sovet Armiyasi safiga chaqirildi. Kolpakov 1976-yilda Sizran harbiy aviatsiya uchuvchilar maktabini tugatdi, shundan soʻng olti yil davomida 851-oʻquv aviatsiya polkida instruktor-uchuvchi boʻlib xizmat qildi.

Kolpakov 1983-yilda Axtubinskdagi amaliyotdagi uchuvchilarni tayyorlash markazini tamomlagan. Shundan soʻng bir yil davomida Ulan-Udinskiy aviatsiya zavodida harbiy qabulda amaliyot-uchuvchisi boʻlib xizmat qilgan va Mi-8 va Mi-9 vertolyotlarini sinovdan oʻtkazishda ishtirok etgan. 1984-yilda Harbiy-havo kuchlari ilmiy-tadqiqot institutiga sinov uchuvchisi lavozimiga oʻtkazildi va keyinchalik u yerda boʻlim boshligʻi boʻlib xizmat qildi. U Sovet Armiyasi va Rossiya Federatsiyasi Qurolli Kuchlarida xizmat qilgan deyarli barcha vertolyotlar sinovlarida qatnashgan, shuningdek, Yak-52, L-39, L-410, An-26 va Yak-30 ni oʻzlashtirgan. Keyinchalik Axtubinskdagi 929-GLITga oʻtkazildi va u yerda birinchilardan boʻlib Ka-50 („Qora Shark") vertolyotlarini sinovdan oʻtkazdi.

Rossiya Federatsiyasi Prezidentining 1996-yil 20-iyuldagi farmoni bilan aviatsiya polkovniki Nikolay Kolpakovga „yangi samolyotlarni hayot uchun xavfli sharoitlarda sinovdan oʻtkazishda koʻrsatilgan jasorat va qahramonlik uchun" Rossiya Federatsiyasi Qahramoni unvoni hamda Oltin yulduz medali taqdim etilgan .

Rossiya Federatsiyasining xizmat koʻrsatgan harbiy uchuvchisi. Vertolyot sporti boʻyicha sport ustasi. Qizil Yulduz ordeni va qator medallar bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  В. П. Куницын, В. М. Толкачев*. Военный городок: от Усть-Двинского пехотного полка до вертолетного училища*, 500 экз, Сызрань: Ваш Взгляд, 2013. ISBN 978-5-904048-35-8.
2. 1 2 3  „Nikolay Kolpakov" (ru). *Герои страны („Heroes of the Country")*.

Havolalar
---------

* „Nikolay Kolpakov" (ru). *Герои страны („Heroes of the Country")*.



* Kolpakov Nikolay Viktorovich na sayte Minoboroni Rossii
**Maska** (frans. masque, ital. machera soʻzidan) — 1) niqob; 2) jasad yuzidan gips va boshqa materiallar yordamida olingan quyma. Koʻpgina qad. xalqlarda koʻmilgan jasad yuziga oltin va boshqa quymasidan M. kiygizilgan; 3) tibbiyotda narkoz berish, fizioterapevtik muolaja qilish yoki aseptika maqsadida bemor yuziga qoʻyiladigan maxsus moslama yoki doka; 4) kosmetikala davo yoki terini parvarish qilish maqsadida yuz yoki boʻyinga surtiladigan krem yoki dori qatlami; 5) sportchining himoya aslahasi (qilichbozlik, xokkey va boshqa oʻyinlarda). Yuzini shikastlanishdan saklaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nikolay Davidovich Svinarchuk** – Ishchi-dehqonlar Qizil Armiyasi faxriysi, Sovet Ittifoqi Qahramoni, Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi.

Biografiyasi
------------

Nikolay Svinarchuk 1920-yil 20-sentyabrda Mirzachoʻl tumanida tugʻilgan. Umumtaʼlim maktabni tugatgandan soʻng, Ischi-dehqonlar Qizil Armiyasi safiga qabul qilinadi. Nikolay 1942-yilning avgust oyida Ikkinchi jahon urushida jangga kirishdi. Jang mobaynida ikki marotaba yaralanadi.

1944-yil kichik serjant Nikolay Svinarchuk Belarus fronti 70-armiyasi komandirining yordamchisi boʻlgan. 1944-yil 26-iyulda Nikolay Kshna daryosi orqali Biala Podlaska shariga yetib borib, jang qildi. 1944-yil 27-iyulda Nikolayning Bogukal harbiy guruhi nemislarning avtomagistraldagi qarshi hujumini muvaffaqiyatli qaytardi, 1 ta bronetransportyor, 3 ta mashina va 150 ga yaqin dushman askar va zobitlarini yoʻq qilishga erishadi.

415-piyoda harbiy guruh komandiri Medinsev ushbu holatni quyidagicha taʼriflaydi:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Kshna daryosining shimoliy qirgʻogʻidagi nemis qoʻshinlari bilan jang qilish boʻyicha topshiriq oldik. Nemis askarlari qattiq artilleriya bilan turishardi. Guruhdagi komandir yaralangan edi. Shu payt kichik serjant Nikolay Svinarchuk daryoni birinchi kesib oʻtishga qaror qildi. Qoʻlida quroli bilan dushman qoʻshinining xavfli nuqtalariga qaratib zarba berdi va guruhning xavfsizligini taʼminladi... | "|

SSR Oliy Soveti Prezidiumining 1945-yilda qabul qilgan 24-sonli buyrugʻi bilan frontda harbiy xizmatchilarni namunali tayyorgarligi, nemis bosqinchilariga qarshi kurashi, koʻrsatgan jasorati va qahramonligi uchun „Sovet Ittifoqi Qahramoni" ordeni bilan taqdirlangan. Nikolay Svinarchuk, shu bilan birga „Oktyabr Inqilobi ordeni", „Lenin ordeni", 2-darajali „Shon-sharaf ordeni" hamda bir qancha ordenlar bilan mukofotlangan.

Ikkinchi jahon urushi yakunlangandan keyin, Nikolay Svinarchuk Qozoq SSRning Lenger shariga demobilizatsiya qilingan.

1983-yil 1-yanvarda Janubiy Qozogʻistonning Toʻlebiy tumanidagi Doʻstlik qishlogʻida vafot etadi va shu yerda dafn etiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Nikolay Svinarchuk" (ru). *Герои страны („Heroes of the Country")*.
2. ↑  „Geroy Sovetskaya Soyuz". Qaraldi: 7-sentabr 2023-yil.
3. ↑  „Svinarchuk Nikolay Davidovich". Pamyat Naroda. Qaraldi: 7-sentabr 2023-yil.
**Ninel Fyodorovna Kuznetsova** (1927-yil 9-dekabr, Toshkent – 2010-yil 27-noyabr, Moskva) – sovet va rus huquqshunos olimi, kriminolog, yuridik fanlar doktori, fan sohasidagi SSSR Davlat mukofoti laureati (1984), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi. RSFSR (1988), SSSR taʼlim aʼlochisi va Moskva universitetining professori (1995).

Hayoti
------

Kuznetsova harbiy uchuvchi oilasida tavallud topgan. 1943–1945-yillarda maktabda oʻqishni toʻxtatmasdan, avval Oʻrta Osiyo, keyin esa Janubiy Ural harbiy okrugi harbiy-havo kuchlarida telegraf operatori boʻlib xizmat qildi. Kuznetsova bu ishi uchun „Ulugʻ Vatan urushida (1941–1945) Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun" medali bilan taqdirlangan.

Ninel 1945-yilda Chkalov shahridagi 12-sonli oʻrta maktabni oltin medal bilan tamomlab, Moskva davlat universitetining yuridika fakultetiga imtihonsiz oʻqishga kirdi. 1950-yilda aspiranturaga oʻqishga kirdi. 1953-yilda „Jinoyatga tayyorgarlik koʻrish va unga suiqasd qilish uchun javobgarlik" mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi. 1968-yilda „Jinoyat va huquqbuzarlik" mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi.

Ninel Fyodorovna 1953-yilda oʻqituvchilik qilgan. M. V. Lomonosov nomidagi Moskva davlat universitetining yuridika fakultetida assistent, dotsent, professor, jinoyat huquqi va kriminologiya kafedrasi mudiri lavozimlarida ishlagan.

Ninel 1984-yilda besh nafar olim bilan Sovet kriminologiyasining nazariy asoslarini ishlab chiqqani uchun SSSR Davlat mukofotiga sazovor boʻlgan.

Ninel Fyodorovna 1996-yilda Rossiya Federatsiyasi Oliy sudining Ilmiy maslahat kengashi aʼzosi boʻlgan. U Rossiya oliy oʻquv yurtlarining yuridik taʼlim oʻquv-uslubiy birlashmasining jinoyat huquqi va kriminologiya boʻlimi faxriy raisi boʻlgan. 1995-yildan Moskva davlat universitetining faxriy professori boʻlgan. Bundan tashqari Ninel Moskva davlat universitetining yuridik fakulteti faxriylar kengashi aʼzosi edi. U jinoyat huquqi va kriminologiya sohasidagi koʻplab rus va chet el mutaxassislarni tayyorlagan.

Kuznetsova 2010-yil 27-noyabrda uzoq davom etgan kasallikdan soʻng 82 yoshida vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Krilova N. Ye.* Prepodavatel jivyot v svoix uchenikax… (vospominaniya) (Wayback Machine saytida 2018-09-07 sanasida arxivlangan)
2. ↑  „Верховный Суд Российской Федерации". 2008-yil 19-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2009-yil 5-iyun.
**Vyetnam Sotsialistik partiyasi** — Vyetnam ziyolilarining siyosiy partiyasi, soʻl, sotsialistik partiyalari 1946-yildan 1988-yilgacha faol holda faoliyat kpoʻrsatdi.

Tarix
-----

[File:Cờ Nhân Sinh - Ngọc Giao.png|right|222px]]
Vyetnam Sotsialistik partiyasi 1946-yil 22-iyulda tashkil etilgan boʻlib, asl nomi *Vyetnam Sotsialistik partiyasi* boʻlib, Vyetnam fronti va Hind-Xitoy Kommunistik partiyasi kompaniyasi ostida „barcha ziyolilarni toʻplash va birlashtirish. vatanparvarlik va demokratiya" hisoblanadi.

Partiyaning asl rahbari Phan Tu Nghia, Nguyen Xien, siyosiy homiysi Vo Nguyen Giap edi. Partiya chap qanot blokida toʻplangan Vyetnam Demokratik Respublikasining birinchi Milliy Assambleyasida 24-oʻringa ega partiya hisoblanadi. Hoang Min Giam, Phan Anh, Nguyen Van Huyen, Dang Phuc Thong kabi baʼzi aʼzolar Vyetnam hukumatiga qoʻshildi.

Sotsialistik partiya tashkil etilgandan soʻng Vyetnam milliy ittifoqga qoʻshildi. Sotsialistik partiyada bir vaqtning oʻzida Vyetnam Kommunistik partiyasining aʼzosi boʻlgan bir qator partiya aʼzolari bor edi (1946-yilda u „tarqatib yuborilgan" — Vet Minda ochiq faoliyat yuritgan).

Uning salafi Ikkinchi jahon urushidan oldin Indochinadagi Sotsialistik ittifoq, Fransiya va Vyetnamdagi aʼzolar (Phan Tu Nghia, Hoang Minh Giam, Phan Anh, Vo Nguyen Giap)Fransiya Sotsialistik partiyasining bir qismi edi.

Kommunistik partiya (Vet Min) va Demokratik partiya bilan bir qatorda Sotsialistik partiya Vyetnam Demokratik Respublikasi hukumatiga qoʻshilish uchun ittifoq tuzdi.

  

Sharqiy Yevropaning bir qator kommunistik mamlakatlarida ko‘ppartiyaviylik harakati o‘zining tarixiy missiyasi gullab-yashnay boshlaganida, Sotsialistik partiya kongressi delegatlari 1988-yil 21—22-iyul kunlari yig‘ilishdi va Nguyen Lan partiyaning tarqatilishini eʼlon qildi.

### Asosiy aʼzolari:

* Phan Tu Ngia : 1946-yildan 1956-yilgacha Bosh kotib
* Nguyen Xien : 1946-yildan Bosh kotib oʻrinbosari, 1956-yildan partiya tarqatib yuborilgunga qadar (1988-yil) Bosh kotib.
* Xoang Min Giam : Bosh kotib oʻrinbosari (1956-1988)
* Nguyen Cao Luyen : Markaziy Qoʻmita aʼzosi, 1 muddat.
* Phan Anh : Markaziy Qoʻmita aʼzosi.

koʻproq maʼlumot bilish uchun:
------------------------------

* Vyetnam siyosiy partiyalari roʻyxati

Murojaat qiling:
----------------
**Obid Ismatiy** (tojikcha: *Обид Исматӣ*; oʻzbekcha: *Обид Исматий*) – sovet, tojik va oʻzbek shoiri, dramaturg, folklorshunos, tarjimon va yozuvchi. SSSR Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi (1934). Tojik teatrining asoschilaridan biri.

Hayoti
------

Obid Ismatiy 1905-yilda Samarqand shahrida tugʻilgan. Avval madrasada, keyin jadid maktabida tahsil oldi. 1927-yilda Toshkentda oʻqishni tugatdi. Oʻqishni tugatgach, til va adabiyot oʻqituvchisi boʻldi. U yangi taʼlim tizimiga ega yangi tipdagi maktablarda birinchilardan boʻlgan oʻqituvchilardan biri edi. Keyin bir muddat Oʻzbekiston pedagogika institutida (hozirgi Samarqand davlat universiteti) dars berdi.

1928-yilda Dushanbega joʻnab ketgan va u yerda respublikaning bir qator oʻquv va davlat muassasalarida ilmiy va oʻqituvchilik faoliyati bilan shugʻullangan. 1937-yilda u „Buyuk terror" davrida hibsga olingan va Sibirga surgun qilingan. 1945-yil 15-martda 40 yoshida surgunda vafot etgan.

Ijodi
-----

Obid Ismatiy 1920-yillarda ijod bilan shugʻullana boshlagan. U koʻplab sheʼr va maqolalar yozgan, ular „Ovozi tojik", „Bedori tojik", „Rahbari Donish", „Mullo Mushfikiy", „Bigiz" kabi koʻplab gazeta va jurnallarda chop etilgan. U bir qancha sheʼriy toʻplamlar, tojik tiliga oid kitoblar muallifi boʻlib, ularning aksariyati nashr etilgan. „Mugʻjaho" (1930), „Kolxoʻzi buloq" (1932), „Ashulaho" (1934), „Yararmiz" (1934) toʻplamlari, „Danqov" pyesasi (1934), „Alami eshon" hajviy kitobi muallifi. Gogolning „Tergovchi", Huseynovning „Ibrohimbek ertagi", Gotsiyaning „Malika Turandot", Yashinning „Yonish", „Orshin Mololon" ​​Hojibekov kabi dunyoning turli xalqlari yozuvchilarining koʻplab sahna asarlari, Gʻulom Zafariyning „Halima" asarini tojik tiliga tarjima qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Aslho va uslho. – Dushanbe, 2013, - B. 27 ISBN 978-99947-958-2-6*.
2. ↑  „Таджикская журналистика в период культурной революции (1929-1940 гг.) 10. 01. 10 журналистика". Qaraldi: 2023-yil 28-avgust.
3. ↑  „Обид Исматӣ". 2018-yil 10-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 14-mart.
**Sergey Petrovich Borodin** [1902. 25.9 (8), Moskva—1974. 22.6, Toshkent) — rus yozuvchisi. Oʻzbekiston xalq yozuvchisi (1973). 1941-yilgacha Amir Sargijon taxallusi bilan ijod qilgan. V. Ya. Bryusov nomidagi adabiyot institutini tugatib (1926), xalq ogʻzaki ijodi bilan shugʻullangan. Buxoro, Samarqandga uyushtirilgan folkloretnografiya ekspeditsiyalarida qatnashgan (1923— 26). 1950-yildan Toshkentda. "Soʻnggi Buxoro" (1931), "Misrlik" (1932) romanlari va "Us t a qushchi" hikoyalar toʻplami (1934) Oʻrta Osiyo xalklari hayotiga bagʻishlangan. "Samarqand osmonida yulduzlar" turkumidagi (1953— 73) asarlarida ham Oʻrta Osiyo xalqlarining 14-asr oxiri — 15-asr boshlaridagi hayoti aks ettirilgan. Biroq ularda baʼzi tarixiy shaxslar obrazi soxtalashtirilib, bir yoqlamalikka yoʻl qoʻyilgan. Tarixiy roman — "Dmitriy Donskoy" (1941) muallifi. B. ning ayrim asarlari oʻzbek tilida nashr etilgan. Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1968).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |



1. 1 2  *(unspecified title)*