recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Monterrey (maʼnolari).

**Monterrey** — Meksikaning shim.-sharqiy qismidagi shahar, Santakatarina daryosi vodiysida. Nuevo-Leon shtatining maʼmuriy markazi. Aholisi 1,1 mln. kishi (2000). Aeroporta xalqaro axdmiyatga ega. Mamlakatning yirik iqtisodiy markazi (Mexikodan keyin 2-oʻrinda). Qora va rangli metallurgiya sanoatlari rivojlangan. Metallsozlik, mashinasozlik (jumladan, elektrotexnika, qishloq xoʻjaligi mashinasozligi), kimyo, yogʻochsozlik, toʻqimachilik, koʻn-poyabzal, oziq-ovqat sanoati korxonalari mavjud. Qurilish materiallari ishlab chiqariladi. Reynos shahridan quvurlar orqali gaz, Tampiko shahridan neft mahsulotlari keltiriladi. Un-tlar bor. Shaharga 16-asrda asos solingan. Meʼmoriy yodgorliklaridan 17—18-asrlarda qurilgan binolar saqlangan. M. yaqinidan polimetall rudalar olinadi, shahar yonida yirik GES qurilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ugarit tili** — ulik som tillaridan biri. Mil. av. 23—13-asrlarda Oʻrta dengizning shim.sharqiy sohilida joylashgan Ugarit davlatida, ehtimol, Shim. Suriyada va undan kengroq hududda tarqalgan. Fonetika va morfologiya sohalarida boshqa som tillari bilan oʻxshash va farkli tomonlari bor. Mas, o oʻrnida a ishlatish (alashish), qad. undoshlar tarkibining saqlanganligi, ot va feʼllarda flektiv oʻzgarishlarning mavjudligi, artiklning yoʻqligi va boshqa Leksikasida oʻziga hududiy yaqin akkad, shumer va xurrit tillaridan koʻplab oʻzlashmalar boʻlgan. Ugarit tili yodgorliklari (sheʼriy hikoyalar, ibodat matnlari, rasmiy hujjatlar, maktublar) mil. av. 2-ming yillikning 1yarmigacha shakllangan ugarit yozuvitsa bitilgan.

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Bola tugʻilganda beriladigan nafaqa** — davlat ijtimoiy sugʻurtasi boʻyicha bola tugʻilganda beriladigan bir martalik nafaqa. *Bola tugʻilganda beriladigan nafaqa OʻzR hududida belgilangan eng kam oylik ish haqining ikki baravari miqdorida beriladi.* *Ish haqiga koeffitsient qoʻllaniladigan tumanlarda nafaqa ushbu koeffitsientlarni hisobga olgan holda belgilanadi. Ishlayotgan ayollarga hamda ishlab chiqarishdan ajralgan holda oliy, oʻrta maxsus, kasb — hunar taʼlim muassasalarida, magistratura, aspirantura, klinik ordinatura, doktoranturada tahsil olayotgan ayollarga bola tugʻilganda beriladigan bir martalik nafaqa tegishlicha ish yoki oʻqish joyidan toʻlanadi.* Bolaning onasi ishlamaydigan va oʻqimaydigan hollarda nafaqa bolaning ishlaydigan yoki ishlab chiqarishdan ajralgan holda oʻqiydigan otasi yoki ota — ona oʻrnini bosuvchi shaxslarga toʻlanadi. Ishlamaydigan va oʻqimaydigan ota — onalarga bola tugʻilganda nafaqa ijtimoiy taʼminot boʻlimlari tomonidan tayinlanadi va toʻlanadi. Farzandlikka olingan bolalarga bola tugʻilganda beriladigan bir martalik nafaqa umumiy asoslarda beriladi. Agar ayol homiladorlik boʻyicha taʼtil davrida ishdan boʻshab, shu davr mobaynida homiladorlik va tugish boʻyicha nafaqa olgan boʻlsa, bir martalik nafaqa umumiy asoslarda beriladi. Bola oʻlik tugʻilgan hollarda nafaqa toʻlanmaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi
**Ugarit yozuvi** — konsonant harftovush yozuvi (mixxat); mil. av. 14—13-asrlarda Ugarit davlatida ugarit tilidagi, shuningdek, xurrit tilidagi, baʼzan akkad tilitsagi matnlarni yozish uchun qoʻllangan. Ugarit yozuvida bitilgan matnlar Ugaritdan tashqari hududlarda, jumladan, Falastinda ham topilgan. Ugarit yozuvining shumerakkad mixxati bilan genetik aloqasi borligi haqidagi fikr uncha ishonarli emas. Uning finikiy va jan. arab yozuvi bilan kelib chiqishi bir degan faraz ham hozircha tasdiklanmagan. Ugarit yozuvi mil. av. 2-ming yillikning 1yarmigacha paydo boʻlgan. Dastlab Ugarit yozuvi bizgacha yetib kelmagan boʻgʻinli mixxat yozuvidan kelib chiqqan va unda 30 ta belgi boʻlgan. Bu belgilar, asosan, undosh tovushlarni ifodalagan. Matnlarni tushunishni osonlashtirish uchun maxsus soʻzajratkichlar (vertikal mixsimon belgilar) qoʻllangan. Mil. av. 2-ming yillikning 2yarmida Ugarit yozuvining finikiy yozuvi taʼsirida qisqargan shakli (30 ta oʻrniga 22 ta belgi) ham mavjud boʻlgan. Ugarit yozuvi baʼzi ijtimoiysiyosiy voqealar oqibatida mil. av. 1-ming yillik boshlarida muomaladan chiqqan. Ushbu yozuv 1929—30 yillardagi arxeologik kazishmalar natijasida fanga maʼlum boʻlgan va fransuz olimlari E.Dorm va Sh. Virollo xamda nemis olimi X. Bauer tomonidan oʻqilgan.

Ugarit alifbosi
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Uchinchi zarba armiyasi askarlari uchun yoggorlik** — Moskvadagi Serebryany Bor shahridagi Tamanskaya koʻchasidagi harbiy yodgorlik. 1975-yil 27-aprelda Ulugʻ Vatan urushidagi gʻalabaning 30-yilligi munosabati bilan ochilgan. Yodgorlik muallifi — moskvalik rassom A. A. Andreev. Yodgorlik „shahar haykaltaroshligi" toifasiga kiradi.

1941-yil dekabr oyida Moskva Serebryany Borda 3-zarba armiyasi tuzildi va shu yerdan uning jangovar yoʻli boshlandi. Katta toʻrtburchaklar yodgorlik toshi koʻrinishidagi meʼmoriy triptixdir. Markaziy qismida zanglamaydigan poʻlatdan yasalgan bolgʻa va oʻroq biriktirilgan konturli besh qirrali yulduz mavjud. Oʻng tomonda beton devor 3-zarba armiyasining Serebryany Bordan Berlingacha boʻlgan jang yoʻlini koʻrsatadi. Chap tomonda quyidagi yozuv bor: „*Bu yerda, Serebryany Borda, 1941-yil dekabr oyida 3-zarba armiyasining shtab-kvartirasi joylashgan edi, uning qoʻshinlari Moskva yaqinidagi dushmanni magʻlub etishda qatnashgan, Kalinin va Pskov viloyatlari, Sovet Latviyasi va Polshaning shahar va qishloqlarni ozod qilgan, 1945-yilda Berlinga bostirib kirishdi va Reyxstag ustidan Gʻalaba bayrogʻini koʻtarishdi*". Kompozitsiyaning hoshiyasi Gʻalaba lentalari bilan bezatilgan.

Keyinchalik yodgorlikning chap tomoniga 1942-yildagi ZiS-3 zambaragi oʻrnatildi.

Manbalar
--------

1. ↑  Vestnik Mera i Pravitelstva Moskvi № 65-noyabr 2011 (2189)[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  Кожевников Р. Ф. „Воинам 3-й ударной армии",*. Скульптурные памятники Москвы*. М.: Московский Рабочий, 1983.
3. ↑   «Воинам Третьей Ударной армии» памятный знак // Москва: Энциклопедия / Глав. ред. А. Л. Нарочницкий. — М. : Советская энциклопедия, 1980. — 688 с. — 200 000 экз
**Bokudagi Nizomiy Ganjaviy haykali** (ozarbayjoncha: *Nizami Gəncəvinin heykəli*) — Boku shahridagi Nizomiy nomidagi istirohat bogʻida, Ozarbayjon va Islom Safarli koʻchalari chorrahasida joylashgan buyuk shoir Nizomiy Ganjaviy yodgorligi. Yodgorlikning ochilishi 1949-yil aprel oyida boʻlib oʻtgan. Yodgorlikning haykaltaroshi Ozarbayjon xalq rassomi Fuad Abdurahmonov, meʼmorlari Sadix Dadashev va Mikael Useinov.

Yodgorlik 9 metrli sakkiz burchakli poydevorga oʻrnatilgan 6 metrlik bronza haykaldir. Poydevor qizil labradordan yasalgan, uni qayta ishlashda Nizomiy davrining Ozarbayjon arxitekturasi elementlaridan foydalanilgan. Poydevorning pastki qismida naqshinkor oʻymakorlik va qoplamali bronza plitalar bor. Yettita plitada Nizomiy ijodidan sahna koʻrinishlari, birida yodgorlik yozuvi bor.

Yodgorlikdagi barelyeflar
-------------------------

Yodgorlikda Nizomiy Ganjaviyning besh dostoni ("Xamsa") qahramonlari tasvirlangan yetti barelyef oʻyilgan. Ular orasida boyoʻgʻlilar suhbatini tinglayotgan Nusherivon ("Sirlar xazinasi"), Behistun togʻidan yoʻl ochayotgan Farhod ("Xusrav va Shirin"), maktabda ta’lim olayotgan Layli va Majnun ("Layli va Majnun"), ajdahoni oʻldirayotgan Bahrom Goʻr ("Yetti goʻzal"), Iskandar malika Nushaba ziyofatida ("Iskandarnoma") oʻldirilishi va hokazo. Barelyeflar haykaltarosh A. Xryunov rassom Gʻazanfar Xoliqov eskizlari asosida yaratilgan boʻlib, yetti tomondan shoir nomi yozilgan bronza lavhaning yon tomonlarida joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑   Абдурахманов Фуад Гасан оглы // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
2. ↑  Н. Габибов, М. Наджафов.*. Искусство Советского Азербайджана*. М.: Искусство, 1960 — 132 bet.
3. ↑   АБДУРАХМАНОВ // Большая советская энциклопедия. — Государственное научное издательство, 1950. — Т. I. — С. 14.

Yana qarang
-----------

* Ozarbayjon
* Ozarbayjon arxitekturasi
* Boku

Havolalar
---------

* Архитектура
* Города Азербайджана
* Информация о памятниках
* Баку и Апшерон
**Uchinchi shaxslar** - fuqarolik huquqida bevosita fuqarolik huquqiy munosabatlarda ishtirok etmaydigan, lekin vujudga kelgan huquqiy munosabatda muayyan darajada huquq va majburiyat tugʻdiradigan subʼyektlar. Oʻzbekiston Respublikasining FK ga koʻra, Uchinchi shaxslarga u yoki bu darajada huquq va majburiyat tugʻdiradigan normalar: Uchinchi shaxslarning harakatlari uchun qarzdorning javobgarligi (FKning 334moddasi), ijaraga topshirilayotgan molmulkka nisbatan Uchinchi shaxslarning huquqlari (FKning 543moddasi), transport vositasidan foydalanish haqida Uchinchi shaxslar bilan tuziladigan shartnomalar (FKning 569moddasi), tekin foydalanishga topshirilayotgan ashyoga Uchinchi shaxslarning huquqlari (FKning 622moddasi), omonatchining hisobvaragʻiga Uchinchi shaxslarning pul mablagʻlari qoʻyilishi (FK ning 767moddasi, Uchinchi shaxslarning huquklari boʻlgan molmulkni ishonchli boshqarish (FKning 856moddasi) va boshqalardan iborat. Fuqarolik protsessidadaʼvogar bilan javobgar oʻrtasidagi nizoning hal etilishidan manfaatdor boʻlgan jismoniy yoki yuridik shaxslar. Uchinchi shaxslar daʼvogar yoki javobgar sifatida fuqarolik protsessida ishtirok etmaydi, biroq, sud tomonidan chiqariladigan hal qiluv qarori ularning huquq va majburiyatlariga bevosita taʼsir koʻrsatadi. Manfaatdorlik xarakteriga koʻra, bunday shaxslar mustaqil talablar bilan arz qiluvchi (mustaqil daʼvo qiluvchi) va mustaqil talablar bilan arz kilmaydigan (mustaqil daʼvolari boʻlmagan) Uchinchi shaxslarga ajratiladilar (FPKning 44—45moddalari). Mustaqil talablar bilan arz qiluvchi Uchinchi shaxslar ikkalatomonga yoki ulardan biriga umumiy asoslarda daʼvo qilib, boshlanib ketgan protseyesga kirishadi. Bunday turdagi Uchinchi shaxslar daʼvogarning barcha huquklaridan foydalanadi va barcha majburiyatlariga ega boʻladi. Mustaqil talablar bilan arz qilmaydigan Uchinchi shaxslar agar ish boʻyicha qabul qilingan qarorlarning tomonlardan biriga nisbatan huquq yoki majburiyatlariga taʼsir eta olsa, ishga daʼvogar yoki javobgar tomonida turib kirishadi (oʻz tashabbusi boʻyicha, tomonlarning yoki prokurorning iltimosi boʻyicha jalb etiladi). Ular daʼvoning asosini va predmetini oʻzgartirish yoki kamaytirish, shuningdek, daʼvodan voz kechish, daʼvoga iqror boʻlish yoki kelishuv bitimi tuzishdan boshqa hamma protsessual huquqpardan foydalanadi va tegishli protsessual majburiyatlarni oʻz zimmasiga oladi.

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
3 chaqa 1841 Polsha Qirolligi
**Uchlik** - nominal qiymati uch tiyin bo'lgan kumush Polsha tangasi.

Uchlik zarb qilish 1528 yilda (Litvada 1546-yildan) Krakov va Torun zarbxonalarida, keyinroq (1580-yildan) Hamdo'stlikning deyarli barcha faoliyat ko'rsatuvchi zarbxonalarida boshlangan. Troyak masalasi 1588—1627-yillarda qirol Sigismund III davrida eng katta hajmga yetdi. Uning davrida tangalarning bu nominal qiymati bir yarim tiyin bilan birga eng mashhurlaridan biriga aylandi. Uzoq tanaffusdan so'ng 1650-1665 va 1684—1685-yillarda troyak zarb qilish qayta boshlandi. Keyinchalik, ularning ozod etilishi vaqti-vaqti bilan sodir bo'ldi (1706, 1753-1756 va 1765-1794).

Past navli nemis tangalaridan yasalgan dastlabki uchliklarning vazni 6,179 g (2,3 g sof kumush) boʻlib, keyinchalik u davlat buyurtmasiga koʻra oʻzgargan: 1580 dan 2,4 grammgacha (taxminan 2 gramm sof kumush) ; 1604 - 2,1 g (1,85 g sof kumush); 1616 - 1,88 g (1,53 g sof kumush); 1623 - 1,97 g (0,90 g sof kumush); 1654 - 0,93 g (0,82 g sof kumush); 1677 - 1,68 g (0,68 g sof kumush). 1765—1794-yillarda misdan Polsha troyaklari ishlab chiqarilgan (Mis troyakni zarb qilishga birinchi urinish 18-asrning 50-yillarida III avgustda qilingan, ammo III avgustdagi mis troyak sinov tangasi bo'lib qolgan). 1794-yilda Avstriya Galisiya, 1810—1814-yillarda Varshava gersogligi, 1815—1841-yillarda Polsha Qirolligi va 1835-yilda erkin Krakov shahri uchun mis troyak zarb qildi. Troyak 16—17-asrlarda Ukrainaning pul muomalasida eng keng tarqalgan tangalardan biri boʻlgan. Ukraina tanga jamg'armalarida uchlik, asosan, Polsha va Litva tangalari, shuningdek, Prussiya va Riga tangalari mavjud.

Shuningdek
----------

* Ironiy trio

Manbalar
--------

Adabiyot
--------

* Зварич В.В.*. Нумизматический словарь*, изд. 3-е, доп. Львов: Вища школа, 1979.
* Шуст Р.М. Трояк // Енциклопедія історії України. — Киïв: Наукова думка, 2013. — Т. 10. — ISBN 978-966-00-1359-9.
**Stanovoy tizmasi** - Sharqiy Sibirdagi togʻlar. Olyokma daryosining oʻrta oqimidan boshlanadi va Uchur daryosi (Aldan havzasi)ning boshigacha choʻzilib boradi. Uz. 700 km, eni 100– 180 km, oʻrtacha bal. 1500 m, eng baland joyi 2412 m (Kasta Toko kulidan janubi-gʻarbda), Shimoliy va Janubiy tizmalardan iborat. Gumbazsimon baland qismlarida qoyali choʻqqilar uchraydi. St. Shimoliy Muz okeani va Tinch okeanga kuyiladigan daryolar oʻrtasidagi suvayirgichdir. Asosan, kristalli slanets va gneyslardan tuzilgan. 1300 m gacha balandlikda tilogʻoch va qaragʻay oʻrmonlari oʻsadi, balandrokda (1650–2700 m) yer bagʻirlab oʻsadigan kedr, qayin, zirk changalzorlari uchraydi. Baland qismlarida tog tundrasi joylashgan. Oltin, toshkoʻmir, slyuda konlari bor.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Sersial** (portugalcha: *Sercial*) — Portugaliyada Madera orolida undan Madera ishlab chiqarilgan oq sharob ishlab chiqarish uchun ishlatiladigan texnik (sharob) uzum navi. Madera anʼanaviy ravishda ishlab chiqarilgan toʻrtta olijanob navlardan biri.

Qizigʻi shundaki *Sersial* nomi maʼlum bir uzum navi bilan emas, balki Madera uslubi bilan, eng quruq, eng yuqori kislotalilik bilan bogʻliq. Madera ishlab chiqarishni tartibga soluvchi Yevropa Ittifoqi qoidalariga koʻra shishada *Sersial nomining* mavjudligi kompozitsiyada ushbu nav uzumining kamida 85 foizi ishlatilganligini anglatishi kerak.

Kelib chiqishi
--------------

Avtoxton portugal uzum navi. U Maderadan kelib chiqqan, u yerdan Ispaniya va Portugaliyaga tarqaldi.

Geografiya
----------

Turli Portugaliyada Madeyra orolida yetishtiriladi, ammo u yerda uning mashhurligi pasayib bormoqda. Filoksera Madera uzumzorlarini vayron qilgandan soʻng nav qitʼada mashhur boʻlib ketdi, u yerda u koʻpincha *Esgana* (portugalcha: Esgana) yoki *Esgana Cao* (portugalcha: Esgana Cão).

Qrimda u koʻpincha Verdelo navlari bilan aralash ekishlarda uchraydi. Bu xilma-xillik aralashmasi Madera kabi yuqori sifatli vinolarni tayyorlash uchun materialdir.

Rossiyada nav 1846-yildan beri maʼlum. Qrimda, Armanistonda, Markaziy Osiyoda yetishtiriladi.

Asosiy xususiyatlari
--------------------

Butalari oʻrtacha. Barglari oʻrta yoki katta, yumaloq, toʻlqinsimon voronkasimon, besh boʻlakli, oʻrta yoki chuqur ajratilgan, quyuq yashil, mot, pastda bir oz oʻrgimchak toʻri bilan. Bargi tishli ochiq, tonozli yoki yopiq, oval. Gul ikki jinsli. Dastalari oʻrta, keng konussimon, boʻshashgan, tarvaqaylab ketgan. Rezavorlar oʻrta, yumaloq yoki tasvirlar, sariq rangga ega och yashil rangga ega. Terisi qalin, moʻrt. Pulpa suvli, yumshoq. Oʻrta-kech pishib yetish davrining xilma-xilligi. Kurtaklar sinishi boshlanganidan rezavorlarning texnik yetukligiga qadar boʻlgan davr 2900-3200 ° S faol haroratlar yigʻindisida 145-160 kun. Hosilning pishishi yaxshi. Hosildorlik — 60-100 kg / ga. Sovuqqa chidamliligi past. Oidium va chiriyotgan tomonidan zararlangan.

Ilova
-----

Uzum Sherry yoki Madeyra kabi oq mustahkamlangan sharob ishlab chiqarish uchun ishlatiladi. Mashhur Qrim vintage mustahkamlangan vinolari, Madera Massandra va Sherri Massandra *Sersial* yordamida tayyorlanadi.

Sinonimlar
----------

Cerceal, Esgana Cao, Esganosa, Madera, Serseal, Uva Cão.

Nomaʼlum sabablarga koʻra, Gascon uzum navi *Ondan* (fransuzcha: '**Ondenc'**) *Sersial* (inglizcha: Sercial) Avstraliyada. Uning portugaliyalik familiyaga aloqasi yoʻq.

Adabiyotlar
-----------

* Jancis Robinson, Julia Harding, José Vouillamoz. Sercial // Wine Grapes — A complete guide to 1,368 vine varieties, including their origins and flavours (angl.). — Penguin Books, 2012. — ISBN 978-1-846-14446-2.
* Jancis Robinson, Julia Harding. Sercial // The Oxford Companion to Wine (angl.). — 4th ed. — Oxford: Oxford University Press, 2015. — 860 p. — ISBN 0-19-870538-7. — ISBN 978-0-19-870538-3.

Manbalar
--------

1. ↑  Wine-Searcher: Cerceal Wine(ingl.)
2. ↑  „Сорт Серсиаль". *Сайт Крымский виноград* (2020).
**Tektonik val** — nisbatan kambar (eni bir necha oʻn km) va uzun qiya (100– 300 km), asosan, asimmetrik koʻtarilma; platformalar uchun xos. Bal. 100 m gacha (oʻrtacha maydoni 200 dan 6000–10000 km² gacha). Tektonik vallar braxiantiklinal burmalar (plakantiklinal)ning zanjiri yoki zanjirlari (murakkab vallar)dan iborat. Tektonik valning katta qismi antekliza va sineklizalar oʻrtasidagi chegara zonasida yoki fundamentning yoriqlari ustida rivojlanadi. Yoshroq platformalarda Tektonik val, odatda, burmali asosga ega boʻlgan antiklinal zonalarning kuchli zaiflashgan koʻrinishini takrorlab, ularning oʻrnini egallaydi. Aksari Tektonik val doirasida joylashgan mayda koʻtarilmalar neftgaz toʻplamlari bilan bogʻliq. Odatda, qad. platformalar plitalarida Tektonik vallar fleksuralar bilan chegaralangan va koʻpincha koʻtarilmalar va fundamentni botqokligini chegaralovchi yoriqlar zonasini kuzatib boradi. Ular chokli Tektonik vallar deb ataladi. Tektonik vallarning inversion, megaval yoki yirik, murakkab turlari mavjud. Tipik Tektonik vallarga Rossiya plitasidagi OkaTSna, DonMedveditsa, Vyatka vallari kiradi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Italiya aholisining asosiy komponent tahlili 
**Italiyaning genetik tarixiga** geografiya va tarix katta ta'sir ko'rsatadi. Italiyaliklarning ajdodlari asosan hind-evropa tilida so'zlashuvchilar, Ligurlar, materik Italiyada retiyaliklar va kamunnilar, Sitsiliyada sikanlar va elymiyaliklar va Sardiniyada nuragiklar. Qadimgi Rim imperiyasi davrida Rim shahri O'rta yer dengizi havzasining turli mintaqalaridan, jumladan, Janubiy Evropa, Shimoliy Afrika va Yaqin Sharqdan kelgan odamlarning uyi bo'lgan. DNK tahliliga asoslanib, Rim va Rimdan oldingi davrlarga oid qadimgi mintaqaviy genetik quyi tuzilma va zamonaviy Italiyada uzluksizlik haqida dalillar mavjud.

Aralashmalarning nisbati bo'yicha italiyaliklar boshqa janubiy yevropaliklarga o'xshaydi va ular asosan neolit davridagi erta yevropalik dehqonlarning ajdodlari bo'lib, kichikroq, ammo baribir ahamiyatli bo'lgan mezolit g'arbiy ovchi-yig'uvchilar, bronza davri cho'ponlari va xalkolit yoki bronza davri Eron, Kavkaz bilan bog'liq. Janubiy italiyaliklar zamonaviy yunonlarga eng yaqin , shimoliy italiyaliklar esa ispanlar va janubiy fransuzlarga eng yaqin. Shuningdek, Italiyada bronza, temir davri Yaqin Sharq aralashmasi mavjud bo'lib, Shimoliy Italiyada Markaziy Italiya va Janubiy Italiya bilan solishtirganda ancha past. Shimoliy Afrika aralashmasi Janubiy Italiyada va asosiy orollarda ham uchraydi, eng yuqori kasallanish Sitsiliyada. 

 Miloddan avvalgi IV asrda Italiyaning etnik guruhlari (bugungi chegaralar bilan belgilanadi).

Qo'shimcha o'qish
-----------------

* *Joriy biologiya* 31-jild, 12-son, 2021-yil 21-iyun, 2576–2591.e12 sahifalar. DOI:
**Teleboshqarish** - biron bir obyektning ishini nazorat qilish, agar zarur boʻlsa, ish rejimini oʻzgartirish, uning fazodagi xrlati yoki vaziyatini oʻzgartirib turish va boshqa uchun moʻljalangan boshqarish qurilmalari majmui. Telemexanikanint bir qismi. T.da operator (kompyuter) boshkariladigan obyektga yuboradigan kodlangan elektr yoki radiosignallar aloqa kanali orqali uzatiladi. T. signallari boshqariladigan obyektning avtomatik tizimi zanjiriga taʼsir etadi. T. operator yoki boshqa uzatish qurilmasining tashqi taʼsirini kodlangan signalga aylantiruvchi kodlash va signallarni ajratuvchi dekodlash qurilmalaridan iborat. Kodlash qurilmasi aloqa kanalida kodlangan signallarni uzok, masofaga uzatadi; dekodlash qurilmasi esa turli komandalarning signallarini turlarga ajratadi. T. diskret (uzlukli) va uzluksiz turlarga boʻlinadi. Diskret boshqarish tizimlarida avtomatikaning moye zanjirlarini tanlash va bu zanjirlarga taʼminlash manbalarini ulash yoki uzish uchun "ulash", "uzish" kabi turli komandalar uzatiladi. Uzluksiz boshqarish tizimlari ish bajaruvchi organlari uzluksiz koʻp turli vaziyatlarga ega boʻlgan mexanizmlar (mas. xarakatlanuvchi obyektning ruli)ni boshqaradi. Bunday organlarning vaziyati avtomatik tizimning biror zanjiridagi kuchlanish qiymatini oʻzgartirib boshqariladi. T. qoʻllaniladigan aloqa kanallarining soniga, seleksiya usullari ga va signallarning farqiga, apparatura turiga va konstruktiv jihozlanishiga qarab turlarga boʻlinadi. Bir necha aloqa kanali boʻlgan tizimlar boshqarish punkti bilan boshqariladigan obyekt orasidagi masofa uncha katta boʻlmagan hollarda qoʻllanadi. Masofa ortgan sari bir kanalli aloqa tizimidan va ancha murakkab kodlash, dekodlash qurilmalaridan foydalaniladi. T.dan havoda, yer ustida, suvda harakatlanuvchi obyektlarning harakatini (uchishini) yoki zaryadlarni portlatishni masofada turib boshqarishda ham foydalaniladi (qarang Radiotelemexanika).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Italiyadagi pokistonliklar** Yevropadagi yirik pokistonlik diaspora jamoalaridan birini tashkil qiladi.  Italiyada yashovchi pokistonliklar soni bo'yicha hisob-kitoblar turlichadir. Pokiston Tashqi ishlar vazirligi Italiya hukumatining 2003-yildagi 30 500 kishi haqidagi ma'lumotlarini tasdiqlaydi, ularning Rimdagi elchixonasi 2002-yilda Pokistonning *Dawn* gazetasi muxbiriga bu raqam allaqachon 50 000 ga yetganni taxmin qilgan. Ommaviy axborot vositalarida 2017-yilda 130 000 dan ortiq kishi bolrigi raqamlarda aks etgan. 

Ishchilarning aksariyati panjoblik boʻlib, 2016-yilda muhojirlarning ulushi 72 foizni, 2017-yilda esa 76 foizni tashkil qilgan. 

Italiyaning Pokistondagi elchisi Andreas Ferraresening so'zlariga ko'ra, 2021-yil fevral holatiga ko'ra, Italiyada 200 mingga yaqin pokistonlik bor, ulardan 140 mingi hujjatlashtirilgan.

Madaniy integratsiya
--------------------

Urdu tilidagi "*Azad* "(urdu tilida "erkin" degan ma’noni anglatadi) deb nomlangan oylik jurnal chiqarildi. U italyancha gapira olmaydigan yoki mahalliy aholi bilan cheklangan muloqotga ega bo'lgan pokistonlik muhojirlarga yordam berish orqali ikki madaniyatni bog'lashni maqsad qilgan. Shuningdek, u pokistonliklarga Italiya va uning madaniyatini o'rganishga yordam beradi. 

OAV sharhlovchisi Ejaz Ahmadning so'zlariga ko'ra, o'zi pokistonlik bo'lib, yigirma yil davomida Italiyada istiqomat qilgan, taxminan 10 000 pokistonlik muhojir Italiyadan uy sotib olgan va bu ularning mamlakatda qolish niyati belgisi sifatida ekanligini tasdiqlaydi.

Italiyadagi xizmatlar
---------------------

 ICTP, 1964-yilda pokistonlik fizik va Nobel mukofoti sovrindori Abdus Salam  tomonidan asos solingan.
Abdus Salam xalqaro nazariy fizika markazi (ICTP)  1964-yilda pokistonlik olim va Nobel mukofoti sovrindori Abdus Salam tomonidan tashkil etilgan. U Italiya hukumati, YUNESKO va Xalqaro atom energiyasi agentligi (MAGATE) o'rtasidagi uch tomonlama kelishuv asosida ishlaydi. Italiyaning Trieste shahridan taxminan 10 kilometr uzoqlikda, Miramare Park yaqinida joylashgan.

Taniqli odamlar
---------------

* Axlaq Qureshi - italiyalik kriketchi
* Shahzoda Ali Xon - Og'a Xon III ning italiyalik o'g'li

Manbalar
--------

1. ↑  „Europe and Russian Federation", *Yearbook of Pakistan Foreign Relations, 2003-2004*, Pakistan: Ministry of Foreign Affairs, 2004, 2007-10-19da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2008-11-18
2. ↑  „DailyTimes | Pakistan and Italy review strategic engagement plan" (en). *dailytimes.com.pk* (5-may 2017-yil). Qaraldi: 4-iyun 2017-yil.
3. ↑  *Ahmed.* „Number of migrants from Pakistan is increasing". *DAWN.COM* (11-dekabr 2017-yil).
4. ↑  *Attarwala.* „Wooing Pakistan". *DAWN.COM* (15-fevral 2021-yil).
5. ↑  „ICTP - Media Centre". *www.ictp.it*.
6. ↑  „ICTP - International Centre for Theoretical Physics". *www.ictp.it*.
ITHUBPK the ithubpk, Pokiston, 2007-12-02, olingan 11-18-2008
**Sesvaa** (taom Botsvananing shimolida shunday deyiladi) yoki *losvao* (taom mamlakat janubida va Janubiy Afrikaning g'arbiy qismida shunday deyiladi) Botsvananing an'anaviy go'shtli taomidir, sigir yoki echki go'shtidan tayyorlanadi. U qolgan kesmalar yoki oyoq, bo'yin va orqa kabi qattiq kesmalar yordamida tayyorlanadi. Taom odatda dafn marosimlari, to'ylar va mustaqillik bayramlari kabi milliy tadbirlar uchun tayyorlanadi. Go‘sht qozonda yumshoq bo‘lgunga qadar qaynatiladi, "ozgina tuz".qo‘yiladi va uriladi. U ko'pincha pap (makkajo'xori uni), *setampa* ( samp, maydalangan makkajo'xori) yoki *mabele* ( jo'xori ) bilan xizmat qiladi.

Yana qarang
-----------

* Afrika taomlari ro'yxati

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  Firestone, M.D.*. Botswana & Namibia*. Lonely Planet, 2010 — 70 bet. ISBN 9781741049220. 22-fevral 2015-yilda qaraldi.
2. ↑  Edelstein, Sari*. Food, Cuisine, and Cultural Competency for Culinary, Hospitality, and ...*, April 2010. ISBN 9781449618117.
3. 1 2  „Seswaa recipe from Botswana". *The Guardian* (29-oktabr 2012-yil). Qaraldi: 12-yanvar 2017-yil.
4. ↑  Main, Michael*. Botswana - Culture Smart!*, 13 October 2010. ISBN 9781857335934.
5. ↑  Plessis, Heather Du*. Tourism Destinations Southern Africa*, 2000. ISBN 9780702152726.
**Italiyada sut sanoati** ichki isteʼmol uchun ham, eksport uchun ham muhim sanoatdir. Sut mahsulotlarining eng mashhur assortimentlaridan ikkitasi *gelato* (muzqaymoq) va turli xil pishloqlar boʻlib, ularning koʻpchiligi Yevropa Ittifoqi qonunlariga binoan kelib chiqishi himoyalangan.

Yirik kompaniyalar
------------------

Italiya sut sanoatidagi eng yirik kompaniyalardan biri Parmalat, Auricchio, Cielo (kompaniya), Gelati Cecchi va Sterilgarda.

Ishchi kuchi
------------

Parmigiano-Reggiano, Grana Padano, va mozzarella kabi italyan pishloqlarini ishlab chiqarish sezilarli darajada immigrantlar mehnatiga bogʻliq. 1990-yillardan boshlab, hindlar hayratlanarli bozorda Italiya sut sanoatining ishchi kuchida ustunlik qilishdi.

Statistik maʼlumotlar shuni koʻrsatadiki, Italiyadagi hindlarning aksariyati mamlakat shimolida joylashishga va qishloq xoʻjaligida ishlashga ixtisoslashgan. Po vodiysi iqlimi jihatidan bu sikx ishchilarining aksariyati Panjobga oʻxshaydi. Ularning birinchi ishlari toʻgʻridan-toʻgʻri sigirlar va buyvollar bilan bogʻliq boʻladi, chunki koʻpchilik dehqon oilalaridan keladi, lekin baʼzilari pishloq ishlab chiqaruvchi boʻlishga oʻtadi, bu esa yaxshi maosh beradi.

*Politico Europe* Italiyaning eng muhim fermerlar ittifoqi deb taʼriflaydi va mintaqadagi fuqarolik hokimiyati muhojirlar umuman qishloq xoʻjaligi va xususan sut sanoati uchun ajralmas ekanligini tan oladi. Sut sanoati ishchilarining oʻzlari (*bergamini*) Italiya umumiy mehnat konfederatsiyasiga tegishli aʼzolar hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Mitzman, Dany*. „The Sikhs who saved Parmesan". *BBC News* (25-iyun 2015-yil). Qaraldi: 1-fevral 2018-yil.
2. ↑  Migration from Punjab to Italy in the Dairy Sector: The Quiet Indian Revolution
3. ↑  „The Sikh migrants keeping Italy's mozzarella industry alive" (inglizcha). *Newsweek* (13-may 2015-yil). Qaraldi: 1-fevral 2018-yil.
4. ↑  Migration from Punjab to Italy in the Dairy Sector: The Quiet Indian Revolution
5. ↑  „Now, Indian agricultural workers flock to Italy". *The Economic Times* (4-iyul 2008-yil). Qaraldi: 1-fevral 2018-yil.
6. ↑  The Indian Community:Annual Report on the Presence of Migrants in Italy — Executive Summary Wayback Machine saytida arxivlandi (2-fevral 2018-yil). published by the Ministry of Labour and Social Policies (Italy)
7. ↑  *Mitzman, Dany*. „The Sikhs who saved Parmesan". *BBC News* (25-iyun 2015-yil). Qaraldi: 1-fevral 2018-yil.
8. ↑  *Duttagupta, Ishani*. „Dairy workers from Punjab keep Italy's Parmesan industry going". *The Economic Times* (2012). Qaraldi: 1-fevral 2018-yil.
9. ↑  „Italian farmers’ union flexes its political muscle". *POLITICO* (23-noyabr 2017-yil). Qaraldi: 1-fevral 2018-yil.
10. ↑  *Povoledo, Elisabetta*. „In Italian Heartland, Indians Keep the Cheese Coming". *The New York Times* (7-sentabr 2011-yil). Qaraldi: 1-fevral 2018-yil.
11. ↑  Migration from Punjab to Italy in the Dairy Sector: The Quiet Indian Revolution
**TeleMoney** ― bu Internetda toʻlovlarni amalga oshirish, shuningdek, ushbu xizmatga ulangan doʻkonlarda tovarlar yoki xizmatlar uchun toʻlovlarni amalga oshirish imkonini beruvchi oldindan mavjud elektron toʻlov boʻlgan xizmati. Oʻzaro hisob-kitoblar rus rublida amalga oshiriladi.

Tarix
-----

TeleMoney 2010-yilda WebDiscovery tomonidan yaratilgan.

TeleMoney yordamida kommunal xizmatlar, aloqa operatorlari xizmatlari, onlayn-doʻkonlarda xaridlar, yoʻl harakati politsiyasi toʻlovlari va davlat bojlarini toʻlash, kreditlar boʻyicha toʻlovlarni amalga oshirish mumkin boʻldi.

Kontseptsiya
------------

TeleMoney kontseptsiyasi quyidagi tamoyilga asoslangan edi: foydalanuvchilar nafaqat Internetda tovar va xizmatlar uchun toʻlovlarni amalga oshirishlari, balki virtual „har bir toʻlovdan 50 %" va „oʻtkazish uchun 3 %" miqdorida bonuslarni olishlari kerak tizimi hisobvaragʻi asosida va bu mablagʻlar tizim uchun maxsus yaratilgan doʻkonda tovarlar yoki xizmatlarni sotib olishga sarflanishi mumkin — „Restock". Sotish uchun toʻlov tizimlarini toʻldirish uchun kartalar, turli sertifikatlar, maishiy texnika, elektronika, suvenirlar qoʻyiladi, Restockda sotuvga qoʻyilgan tovarlar yoki xizmatlar birligi „lot" deb ataladi, lotlar „sotish", „deb birlashtiriladi. tenderlar" yoki „auksionlar". Shu bilan birga, Restockda sotib olingan har qanday tovarlarni roʻyxatdan oʻtkazish toʻlanadi va tovarlar deklaratsiyalangan qiymatining 50 % ni tashkil qiladi.

Xavfsizlik
----------

TeleMoney tizimi foydalanuvchilarga oʻz hisoblaridagi mablagʻlarning xavfsizligini kafolatladi.

Foydalanuvchilarning brauzerlari va tizim serverlari oʻrtasida maʼlumotlarni uzatish xavfsiz HTTPS protokoli yordamida amalga oshirildi. Barcha uzatilgan maʼlumotlar SSL yordamida shifrlangan.

Bundan tashqari, foydalanuvchilar oʻz hisoblariga faqat maʼlum IP- manzillar orqali kirishga ruxsat berishlari mumkin edi.

Toʻlov tizimining asosiy funksionalligi foydalanuvchiga identifikatsiyaning istalgan darajasida taqdim etilgan, ammo koʻp funktsiyalar faqat maʼlum darajadagi identifikatsiyaga ega foydalanuvchilarga taqdim etilgan. Identifikatsiya darajasi 0 dan 31 gacha boʻlgan butun son boʻlib, tizimning maʼlum bir foydalanuvchisi qanchalik aniqlanganligini koʻrsatadi. Identifikatsiya qilish jarayonida foydalanuvchi TeleMoney tizimiga familiyasi, ismi, otasining ismi, Rossiya Federatsiyasining umumiy fuqarolik pasporti maʼlumotlari, mobil telefon raqami va elektron pochta manzilini taqdim etdi.

Havolalar
---------

* Comfort Plus veb-sayti
* TeleMoney toʻlov tizimi oʻzining birinchi tugʻilgan kunini nishonlaydi
* TeleMoney: bozorda birinchi yil — oddiy parvoz
Andoza:Вещество
**Tetraetoksilan** *(Tetraetil silikat, etil silikat, tetraetilortosilikat)* ortosilikat kislotasining va etil spirtining oddiy efiri bo'lib formulasi (C 2 H 5 O) 4 Si. Bu spirt hidga bir oz o'xshash xarakterli achchiq-shirin, uchuvchan shaffof rangsiz suyuqlikdir.

Olinishi
--------

1960 yillarga qadar ortosilikat efirlari aseton va mineral kislotalar ishtirokida suyuq shishani parchalash natijasida olingan ortosilikat kislotani atseton eritmasida to'g'ridan-to'g'ri eterifikatsiya qilish yo'li bilan olingan, so'ngra 10-12% atseton eritmasi bilan tuzlangan. Usul olingan mahsulotning tozaligi pastligi va tetraetoksisilanning past unumi bilan ajralib turardi.

Kremniy texnologiyasining rivojlanishi kremniy tetraxloridning katta hajmdagi ishlab chiqarishining paydo bo'lishiga olib keldi. Pirovardida, XX asrning 70-yillariga kelib, tetraetoksisilanning sanoat ishlab chiqarilishi, kremniy tetraxloridning etanol bilan o'zaro ta'sirida nazariy jihatdan yaqin unumlarda hosil qilinishi bilan yo'lga qo'yildi.

Xususiyatlari
-------------

Tetraetoksisilan organik erituvchilar, suv, kislotalarning suvli eritmalari bilan yaxshi aralashadi.

Suvli va mineral kislotalarning suvli eritmalari ishtirokida tetraetoksisilan gidrolizi natijasida etanolning ajralishidan va keyinchalik gidroksi guruhlarining kondensatsiyalanishi bilan sodir bo'ladi. Gidroliz sharoitlariga (harorat, katalizator turi, organik erituvchi borligi) qarab, gel hosil bo'lishi har xil tezlikda sodir bo'lishi mumkin.

 TEOS kondensatlash mexanizmi
Turli xil spirtlar (va ba'zida katalizator) mavjud bo'lganda, tetraetoksisilan etanolni ajralishi bilan keyingi spirtning molekulalarini biriktirish orqali qayta eterifikatsiyalashga qodir. Pereeterifikatsiya reaktsiyasi qaytardir, shuning uchun pereterifikatsiya reaksiyasini bajarish uchun etanol odatda o'z-o'zidan yoki mos azeotropik komponent bilan distillanadi.

Qo'llanilishi
-------------

U stomatologiyada, zargarlik ishlarida, keramika texnologiyasida o'z-o'zini qotadigan birikmalarning tarkibiy qismi sifatida qo'llaniladi.

Shuningdek, ajralgan etil spirtini parallel distillash bilan pereserifikatsiya qilish orqali ortosilikat kislotasining boshqa efirlarini sintez qilish uchun asos hisoblanadi.

Kremniyorganik polimerlarini sintez qilishda u qotiruvchi vosita sifatida ishlatiladi.

Izohlar (tahrirlash)
--------------------

Adabiyot
--------

* Kimyoviy ensiklopediya; 5 jildda; vol.4 Yarim uch; tahrir. Zefirova N. S.; M .: 1995-639 yillar.
* Sigma-aldrich katalogidagi IESlar
Katta hajmli gazeta bosmaxonasi.
**"Stop press" *(Bosishni toʻxtatish)*** yoki **"Stop the presses"*(Bosishni toʻxtatish)*** muhim maʼlumot topilganda idiomatik undovdir.

Bu ibora bosma ommaviy axborot vositalari sanoatidan olingan. Agar nashrning mazmuni biroz oldin yoki uni chop etish paytida qayta koʻrib chiqilishi kerak boʻlsa, uni qayta ishga tushirishdan oldin bosmaxona toʻxtatilgan va mazmuni, masalan, plitalar yoki turni oʻzgartirish orqali oʻzgartirilgan. Matbuotni toʻxtatish sabablari yangilik qoʻshish yoki xatoni tuzatish boʻlishi mumkin. Bu kechikish va xarajatga olib kelishi mumkin, masalan, allaqachon bosilgan nusxalarni tashlab qoʻyish zarurati, shuning uchun odatda juda muhim yangiliklarni buzish kabi juda muhim kontent oʻzgarishlari uchun ajratilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Geary, David*. „Stop the Presses!". *The New York Times* (27-may 2014-yil). Qaraldi: 4-fevral 2021-yil.
2. ↑  Aziz, Inam*. Stop Press: A Life in Journalism*. OUP Pakistan, 2008-03-27. ISBN 978-0-19-547576-0.
**Stolbur** — ituzumdoshlar oilasiga mansub oʻsimliklar va ayrim begona oʻtlarda uchraydigan virusli kasallik. Oʻzbekistonda S. bilan koʻproq pomidor, baklajon, shirin qalampir, kartoshka ekinlari kasallanadi. Kasallikka chalingan oʻsimliklarning novdalari uchidagi barglari oqaradi, buralib, oʻsishdan orqada qoladi, gul otaliklari quriydi, onaliklari rivojlanmaydi, mevasi qattiqlashadi, bemaza, qisman oqish etli boʻlib qoladi. S.ni qoʻypechak, bangidevona, ituzum va boshqa oʻtlar ildizlarida qishlab chiqadigan sikada lichinkalari tarqatadi. Kurash choralari: begona oʻtlarni yoʻqotish va sikadalarga qarshi kurash; koʻchatlarni maqbul muddatlarda va qalinroq ekish; qator oralarini mulchalash, S.ga chidamli navlarni ekish va boshqa


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Stomatit** (yun. stoma — ogʻiz, itis — yalligʻlanish) — ogʻiz boʻshligʻi shilliq qavatining yalligʻlanishi. S. mustaqil kasallik holida kechishi, shuningdek, boshqa kasalliklar (qizamiq, qizilcha, fipp, kandidoz) belgisi boʻlishi mumkin. Yalligʻlanish tilda boʻlsa — glossit, milkda boʻlsa — gingivit deyiladi, bulardan har birining oʻziga xos belgilari bor. S. moddalar almashinuvi kasalliklari (avitaminoz, diabet), nerv va ichki aʼzolar kasalliklari, vitamin yetishmovchiligi, ichki sekretsiya bezlari faoliyatining buzilishi oqibatida paydo boʻladi. Chekish, spirtli ichimliklarga ruju qilish, juda issiq yoki juda sovuq, nordon va shoʻr ovqatlar yeyish ham S.ga sabab boʻlishi mumkin. Ayrim dorilarga nisbatan sezuvchanlik ortganda, xususan, oʻzoʻzini davolaganda, balogʻatga yetish davrida, aql tish chiqishi qiyinlashganda (qarang Tish) ham S. roʻy beradi.

S. shakllari har xil boʻlishiga karamay, ularning umumiy oʻxshash belgilari bor: ogʻiz boʻshligʻining shilliq qavati qizaradi, atrofidagi toʻqimalar shishadi, bezillab turadi, jagʻ osti limfa bezlari kattalashadi va boshqa S oʻtkir va surunkali kechadi.

S.ning kataral, yarali nekrotik va aftoz xillari farq qilinadi. Ayrim dori moddalarining yoqmasligi oqibatida, shuningdek, kimyoviy moddalar taʼsirida medikamentoz S, ogʻiz boʻshligʻi shilliq qavatining oʻtkir kesuvchi narsalar, chirigan tish chekkasi, notoʻgʻri qoʻyilgan tish protezidan jarohatlanishi natijasida travmatik S. paydo boʻladi; travmatik S.ning Bednar aftasi (chaqaloqlar aftasi) shakli chaqaloqlarda kuzatiladi. S.ning oldini olish uchun chirigan tishlarni va organizmning umumiy kasalliklarini oʻz vaqtida davolash, shilliq qavatning yalligʻlanishiga sabab boʻladigan omillarni bartaraf etish lozim.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gujumdi togʻlari** - Markaziy Qizilqumdagi togʻlar. Quljuqtov togʻlarining sharqiy davomi. Eng yuqori nuqtasi 773 m (Boshgujumdi choʻqqisi). Gujumdi togʻlari kenglik boʻyicha yoʻnalgan, shimoliy yon bagʻirlari ancha tik, janubiy esa yotiqroq. Shimolida Qoraxotin va janubida Oyoqogʻitma botiqlari tomon yon bagʻirlari zinapoyasimon shaklda pasayib boradi. Togʻ etaklari keng prolyuvial shleyflar bilan band. Yon bagʻirlari quruq soylar bilan parchalangan.

Gujumdi togʻlari paleozoyning terrigen (kremniyli qumtosh), kremniyli karbonat (asosan dolomit) va terrigen (alevrit, kumtosh, konglomerat, gravelit) jinslaridan tashkil topgan. Suvayirgʻich qismida qattiq qumtosh, dolomit va baʼzan konglomeratlardan qoyali relyef shakllari vujudga kelgan.

Gujumdi togʻlarida choʻl mintaqasiga mansub boʻz-qoʻngʻir tuproklar tarqalgan. Oqjusan, teresken, yon bagʻirlarning quyi qismlarida keyreuk, boyalich oʻsadi. Yaylovlarda qorakoʻl qoʻylari boqiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Gul Bobo qabri**, Vengriya poytaxti Budapeshtdagi Gul Baba qabri.

Gulbobo Budapeshtdagi baland tepalikka dafn etilgan va tepalik "Gültepe" (veng. Rózsadomb) deb ataladi. Uning qabri yonida qurilgan Gulbobo Bektoshi uyi 1686 yilda vayron qilingan. 

Gul bobo 15-asr oxiri 16-asr boshlarida yashagan shoir bektoshi darveshidir. Tug'ilgan sanasi noma'lum. Uning haqiqiy ismi Jafer. U doimo konusning ustida atirgul ko‘tarib yurgani uchun "Gul Baba, Gul Dede" laqabi bilan mashhur. Evliya Chelebiyning aytishicha, Merzifonlu yangi hujjatlarga ko'ra Isparta viloyatining Uluborlu tumaniga qarashli ileg'up qishlog'idandir. 1541 yil 1 sentyabrda Budin jangida shahid bo‘lgan.

1541-yil 2-sentyabr kuni Shayxulislom Ebussuud afandi imomlik qilgan janoza namoziga Sulaymon Hazrati ham qatnashgan va bugungi qabri joylashgan Budapeshtda dafn etilgan. Qabr joylashgan tepalikka "Gultepe-Ro‘zsadomb" nomi berilgan va uning yonida Gul Baba Bektoshi uyi qurilgan. Bu loja 1686 yilda vayron qilingan.

Gul Babaning sakkiz burchakli qabri Budin Beylerbeyi Mehmet Posho tomonidan 1543-1548 yillar orasida qurilgan va bir muddat ibodatxona sifatida ishlatilgan. Sulton Abdulazizning 1867-yildagi tashrifidan keyin 1885-yilda qabrga aylantirilgan va meʼmor Lajos Grill tomonidan taʼmirlangan. 1916 yilda vengriya prof. Myuller I tomonidan qayta tiklangan. 2. Ikkinchi jahon urushida qattiq shikastlangan qabr 1963 yilda Vengriya hukumati tomonidan qayta tiklangan. 1997 yilda Turkiya-Vengriya hukumatlari hamkorligida Madaniyat vazirligi Tasviriy san'at Bosh boshqarmasi tomonidan restavratsiya ishlari yakunlandi.

Masalan, taxallusi bilan she’rlar yozgan Gul bobo ijodiga oid "Miftahü’l-G’ayb" va "Guldeste" nomli qo’lyozmalar mavjud. Daniyalik Andersen va vengriyalik bastakor J.Hushka Gul Babadan ilhomlanib adabiy va musiqiy asarlar yozdilar. Turklar bilan bir qatorda vengerlar ham ziyorat qilgan qabr, o'z vazifasini yo'qotmagan holda Markaziy Yevropada qabr sifatida qolgan muhim turk asaridir.

Manba
-----

1. ↑  „Gül Baba". 11 aralık 2015da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17 aralık 2011.
**Xudo onasining Lipetsk ikonasi** — qadimgi, hurmatga sazovor moʻjizaviy, Xudoning ehtirosli onasining ikonasi roʻyxati. Lipetskdagi Masihning tugʻilishi soborida joylashgan. Belgi sharafiga ushbu soborda ibodatxona qurilgan. Bu Lipetsk yeparxiyasining mahalliy hurmatga sazovor tasviri boʻlib, ikona bayrami 13 (26)-avgustda nishonlanadi. (ehtiros ikonasi kunini nishonlash kuni). Bu mo''jizaviy tasvir Lipetskning asosiy ziyoratgohi hisoblanadi.

Afsonaga koʻra, ikona qadimiy kelib chiqishi mavjud, unga koʻplab shifolar berilgan. 1831-yilda Lipetsk va uning tumanida kuchli vabo avj oladi. Bu vaqtda Lipetsliklar koʻplab aholisi Xudo onasining moʻjizaviy ikonasini eslaydilar. Ehtirosli ikona cherkovdan olib chiqildi, xochning yurishi bilan shahar boʻylab olib yuriladi va uylarga olib boriladi. Afsonaga koʻra, vabodan oʻlim darajasi keyin kamaydi va tez orada epidemiya toʻxtaydi.

1833-yilda Tambov yepiskopi Arseniyning taklifiga binoan Muqaddas Sinod rasmiy ravishda sobordan odamlar, piktogrammalar va boshqa shahar cherkovlarining bannerlari bilan toʻplangan diniy yurishni tashkil qiladi. Lipetskning minnatdor aholisi oxir-oqibat moʻjizaviy ikonani ogʻirligi 20 funt 65 oltin boʻlak va koʻplab qimmatbaho toshlar bilan kumush rizo bilan bezashdi. Odatiy tasvirdan farqli oʻlaroq, Xudoning Muqaddas Onasining Lipetsk piktogrammasida, Rabbiyning ehtiros asboblari tasvirning pastki qismida kattalashtirilgan shaklda tasvirlangan va xoch Xudo onasining orqasida egilgan va chaqaloqsiz tasvirlangan.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Snessoreva S.* Zemnaya jizn Presvyatoy Bogoroditsi i opisanie svyatix chudotvornix ee ikon, chtimix pravoslavnoyu serkovyu, na osnovanii svyaщennogo pisaniya i serkovnix predaniy, s izobrajeniyami v tekste prazdnikov i ikon Bojiey Materi. 13.08. Strastnaya — v Lipeske.
2. 1 2  „Липецк. Собор Рождества Христова.". 24-yanvar 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-yanvar 2021-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Полный православный богословский энциклопедический словарь //: изд-во П. П. Сойкина, 1912. — Т. 2. — Кол. 526.
**Pei Shuai** (1993-yil 14-yanvarda tugʻilgan) — xitoylik professional futbolchi, hozirda Xitoy Superligasining Shenzhen FC klubida oʻynaydi.

Pei 2007-yilda 14 yoshida Changchun Yataiga qoʻshilgan. U 2011-yilda bosh murabbiy Shen Xiangfu tomonidan Changchun Yataining birinchi jamoasiga chaqirilgan. Pei Yatai uchun debyutini 2011-yilning 11-mayida Xitoy FA kubogining ikkinchi bosqichida „Tianjin Runyulong"ga qarshi oʻyinda oʻtkazgan, bu uchrashuvda Yatai 4:0 hisobida gʻalaba qozongan va Pei oʻyinda Van Dongga uchinchi golga assistentlik qilgan. U Xitoy Superligasidagi debyutini 4 kundan soʻng „Jiangsu Sainty"ga qarshi oʻtkazgan. 2011-yil 18-sentabrda u „Chanchun" safida „Guangzhou Evergrand"ga qarshi oʻyinda (2:1) oʻzining birinchi golini kiritgan. U uchrashuvning 84-daqiqasida gʻalaba toʻpini kiritgan va bu bilan Guangzhouning ligadagi magʻlubiyatsiz seriyasiga chek qoʻygan.

2017-yilning 1-iyulida Pei Superliga vakili boʻlgan "Tianjin Quanjian "ga oʻtgan. U klubdagi debyutini bir kundan keyin Guangzhou Evergrandga qarshi 4:3 hisobida gʻalaba qozonib, 89-daqiqada Vang Yongponing oʻrniga zahiradan maydonga tushgan. 2018-yilning 24-aprelida u klub safidagi ilk golini 2018-yilgi Xitoy FA kubogi doirasidagi „Dalian Boyoung"ga qarshi oʻyinda (3:0) kiritgan.

2020-yil 24-fevralda Pei Xitoy Superligasi klubi Shenzhen FCga qoʻshilgan. U Shenzhen uchun 2020-yil 26-iyulda liganing ochilish oʻyinida Guangzhou R&amp;Fga qarshi maydonga tushib klubdagi debyutni oʻtkazgan.

Xalqaro faoliyati
-----------------

2017-yilning 14-yanvarida Pei Xorvatiyaga qarshi 2017-yilgi Xitoy kubogi uchinchi oʻrin uchun pley-off oʻyinida Xitoy terma jamoasi safida debyut qilgan.

Faoliyat statistikasi
---------------------

| Klub | Mavsum | Liga | Mamlakat Kubogi | Qitʼa | Boshqa | Jami |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Divizion | Oʻyin | Gol | Oʻyin | Gol | Oʻyin | Gol | Oʻyin | Gol | Oʻyin | Gol |
| Changchun Yatai | 2011 | Xitoy Super Ligasi | 19 | 1 | 2 | 0 | - | - | 21 | 1 |
| 2012 | 20 | 1 | 2 | 0 | - | - | 22 | 1 |
| 2013 | 18 | 0 | 1 | 0 | - | - | 19 | 0 |
| 2014 | 20 | 0 | 1 | 0 | - | - | 21 | 0 |
| 2015 | 26 | 2 | 0 | 0 | - | - | 26 | 2 |
| 2016 | 24 | 2 | 0 | 0 | - | - | 24 | 2 |
| 2017 | 9 | 0 | 0 | 0 | - | - | 9 | 0 |
| Jami | 136 | 6 | 6 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 142 | 6 |
| Tianjin Tianhai | 2017 | Xitoy Super Ligasi | 11 | 0 | 2 | 0 | - | - | 13 | 0 |
| 2018 | 16 | 0 | 2 | 1 | 6 | 0 | - | 24 | 1 |
| 2019 | 21 | 0 | 1 | 0 | - | - | 22 | 0 |
| Jami | 48 | 0 | 5 | 1 | 6 | 0 | 0 | 0 | 59 | 1 |
| Shenzhen F.C. | 2020 | Xitoy Super Ligasi | 16 | 0 | 0 | 0 | - | - | 16 | 0 |
| 2021 | Xitoy Super Ligasi | 10 | 1 | 4 | 0 | - | - | 14 | 1 |
| Jami | 26 | 1 | 4 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 30 | 1 |
| Karyerada jami | 210 | 7 | 15 | 1 | 6 | 0 | 0 | 0 | 231 | 8 |

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  „足协杯-U23新星梅开二度裴帅1V3 权健3-0进16强" (xitoycha). *sports.sina.com* (24-aprel 2018-yil). Qaraldi: 13-noyabr 2018-yil.