**Zakir Naik** (18-oktabr 1965-yil, Mumbay, Hindiston) — qiyosiy dinshunoslikga eʼtibor qaratgan hind musulmon voizi, Islom tadqiqot fondi (IRF) va Peace TV asoschisi hamda prezidenti. 2015-yilda Islomga foyda keltirgan xizmatlari uchun Qirol Faysal xalqaro mukofotini olgan olim.

Hayoti
------

Zokir Naik 1965-yil 18-oktabrda Hindistonning Maxarashtra shtatidagi Mumbay shahrida Abdul Karim Naik and Roshan Naik tugʻilgan. U dastlab Kishinchand Chellaram kollejida, Topiwala milliy tibbiyot kolleji BYL Nair xayriya kasalxonasida va keyinchalik Mumbay universitetida tibbiyot fakultetida oʻqib, tibbiyot va jarrohlik bakalavrini (MBBS) olgan.

### Ish faoliyati

1991-yilda u daʼvat sohasida ish boshladi va Islom tadqiqotlari fondini (IRF) taʼsis etdi. Naikning rafiqasi Farxat Naik, Islomiy tadqiqotlar fondi (IRF) ayollar boʻlimining prezidenti. Naik 2006-yilda uni Ahmad Didot (1987-yilda tanishgan) islom voizi tomonidan ilhomlanganligini aytdi. (Naik baʼzan „Deedat plyus" deb nomlanadi, unga Deedat tomonidan berilgan yorliq.)

Naik Mumbayda Islom Xalqaro Maktabiga asos solgan. Birlashgan Islom yordami, bu kambagʻal va kambagʻal musulmon yoshlarga stipendiya beradi. Islomiy tadqiqotlar jamgʻarmasining veb-sayti Naikni „Tinchlik TV tarmogʻining gʻoyasi va harakatlantiruvchi kuchi" sifatida tavsiflaydi. Naikning kanali „Haqiqat, adolat, axloq, uygʻunlik va donolikni butun insoniyat uchun" targʻib qilishdir, deb yozadi uning veb-sayti. Hindiston hukumati 2012-yilda Tinchlik telekanalini taqiqlagan. The New York Times gazetasining 2015-yil maʼlumotlariga koʻra, nomaʼlum hindistonlik jurnalistdan iqtibos keltirgan holda, Mumbay politsiyasi unga „qarama-qarshilikni qoʻzgʻatgani uchun" konferentsiyalar oʻtkazishni taqiqlab qoʻygan va hind sunʼiy yoʻldoshi provayderlari uning televizion kanali — „Tinchlik TV" ni namoyish etishdan bosh tortgan. Ammo, 2019-yil avgust oyidan boshlab, Tinchlik televideniesi hanuzgacha Google Play doʻkonidagi bepul ilova orqali (100,000) marta yuklab olingan edi.

2016-yilda Naik matbuot anjumanida oʻzini hindistonlik boʻlmagan (NRI) deb daʼvo qildi. 2017-yilda, Yaqin Sharq Monitoriga koʻra, Naikga Saudiya Arabistoni fuqaroligi berilgan. 2017-yil 18-iyulda Hindiston Milliy tergov agentligining (NIA) tavsiyasiga binoan Naikning pasportini bekor qildi. 2017-yil 28-iyulda NIA Naikni huquqbuzar deb eʼlon qildi va uning aktivlarini biriktirish jarayonini boshladi. 2017-yil dekabr oyida Interpol Hindiston hukumatining Naikga qarshi qizil burchakli bildirishnoma (RCN) berish haqidagi iltimosini rad etdi. 2018-yil yanvar oyida Tribunal sudyasi Nazorat Direktsiyasini Naikning mulkiga ayblov varaqasida biron bir qonunbuzarlik haqida eslatib oʻtmaganlik uchun tanqid qildi. Sudya qoʻshimcha qildi: „Soʻnggi 10-yil ichida ED Asaramning xususiyatlarini biriktirish uchun hech narsa qilmadi, ammo Naikga kelsak, men EDni juda tez ishlashini koʻrdim". 2019-yil iyul oyida Interpol uchinchi marotaba Naikga qarshi Qizil burchakli bildirishnoma berishdan bosh tortdi, bu Hindiston hukumati tomonidan bir necha marotaba soʻralgan. Naik hozirda Malayziyada yashaydi va u yerda doimiy istiqomat maqomiga ega.

Koʻplab islom voizlaridan farqli oʻlaroq, uning maʼruzalari notiq boʻlib, urdu yoki arab tillarida emas, ingliz tilida berilgan va u odatda kostyum va galstuk kiyadi. Naik koʻplab munozaralar va maʼruzalar qildi va „butun dunyo boʻylab 2000 dan ortiq / 4000 marotaba maʼruzalar oʻqidi" deyilgan. Antropolog Tomas Blom Xansen Naikning Qur’on va hadis adabiyotini turli tillarda yodlash uslubi va u bilan bogʻliq missionerlik faoliyati uni musulmon doiralarida juda mashhur qilganligini yozdi. Uning koʻplab bahslari yozib olinadi va video, DVD ommaviy axborot vositalarida va Internetda keng tarqatiladi. Uning muzokaralari ingliz tilida yozilgan va dam olish kunlari Mumbaydagi musulmon mahallalaridagi bir nechta kabel tarmoqlarida va oʻzi ishlab chiqargan Tinchlik telekanalida namoyish etilgan. U soʻzlagan mavzular: „Islom va zamonaviy ilm-fan", „Islom va xristianlik" va „Islom va dunyoviylik". Uning birinchi munozarasi 1994-yilda boʻlib, yozuvchi Taslima Nasrinning „Mumbay Marathi Patrakar Sangh" da tashkil etilgan „Lajja" kitobida „Diniy fundamentalizm soʻz erkinligi uchun qoqintiradimi?" Deb nomlangan kitobidagi Islom haqidagi qarashlari haqida munozara. ] Toʻrt nafar jurnalist ishtirokida munozaralar bir necha soat davom etdi. 2000-yil aprel oyida Naik Chikagoda Uilyam Kempbell bilan „Qur’on va Injil: Ilm-fan nuri ostida" mavzusida oʻzining eng koʻp tilga olingan munozaralaridan biri boʻldi. 2006-yil 21-yanvarda Naik Bangalorada Ravi Shankar bilan Islom va Hinduizmda Xudo tushunchasi toʻgʻrisida dinlararo dialog oʻtkazdi. 2011-yil fevral oyida Naik Hindistonning video aloqasi orqali Oksford Ittifoqiga murojaat qildi. 2007-yil noyabr oyidan beri har-yili Naik Mumbay, Sioniya Groundida 10 kunlik Tinchlik konferentsiyasini oʻtkazdi. Naik va boshqa yigirmata Islomiy maʼruzachilar Islom haqida maʼruzalar qildilar.

Avstraliya 2004 va Uels 2006 2004-yilda Naik, Avstraliyaning Islomiy Axborot va Xizmatlar tarmogʻi taklifi bilan Melburn Universitetida paydo boʻldi va u yerda faqat Islom ayollarga chinakam tenglikni beradi, deb taʼkidladi. Uning soʻzlariga koʻra, „gʻarbiy libosni oshkor qilish" ayollarni zoʻrlashga koʻproq moyil qiladi. Asrning Sushi Das sharhida „Naik islomning axloqiy va maʼnaviy ustunligini yuksaltirdi va boshqa dinlarni va umuman Gʻarbni kamsitdi" va Naikning soʻzlari „ajralish ruhini targʻib qildi va xurofotni kuchaytirdi" deb taʼkidladi. 2006-yil avgust oyida Naikning Kardiffdagi tashrifi va konferentsiyasi uelslik deputat Devid Devisni uning kelishini bekor qilishga chaqirganda tortishuvlarga sabab boʻldi. U Naikni „nafratni qoʻzgʻatuvchi" ekanligini va uning qarashlari ochiq platformaga loyiq emasligini aytdi. Kardiff musulmonlari, Naikning shaharda gapirish huquqini himoya qildilar. Uels musulmonlari kengashi bosh kotibi Salim Kidvayning taʼkidlashicha, "u toʻgʻrisida [Naik] biladigan odamlar uni topishingiz mumkin boʻlgan eng munozarali shaxslardan biri ekanligini bilishadi. U dinlar oʻrtasidagi oʻxshashliklar toʻgʻrisida gaplashadi va biz qanday ishlashimiz kerak. ular oʻrtasidagi umumiy kelishuvda ", shuningdek, Devisni konferentsiyada Naik bilan shaxsan suhbatlashishni taklif qilgan. Kardiff kengashi uning ekstremistik qarashlarni targʻib qilmasligidan qoniqish bildirganidan keyin konferentsiya davom etdi.

Buyuk Britaniya va Kanadaga kirishni rad etish, 2010 y Naik 2010-yil iyun oyida Buyuk Britaniya va Kanadaga kirishga ruxsat berilmagan. Kanada Musulmonlari Kongressining asoschisi Tarek Fattax deputatlarga Naikning qarashlari toʻgʻrisida ogohlantirganidan keyin Naikga Kanadaga kirish taqiqlandi. London va Sheffildda muzokaralar olib borishni rejalashtirganidan soʻng, unga oʻsha paytdagi Bosh kotib Tereza May tomonidan Buyuk Britaniyaga kirish taqiqlandi. Mayning istisno toʻgʻrisidagi buyrugʻi haqida: „Doktor Naikning koʻplab sharhlari uning qabul qilinishi mumkin boʻlmagan xatti-harakatlaridan dalolat beradi". Naik, Bosh kotib yuridik emas, siyosiy qaror qabul qilganini taʼkidladi va uning advokati bu qaror „qoʻpol va gʻayriinsoniy" ekanligini aytdi. U shuningdek, uning sharhlari kontekstdan tashqarida ekanligini taʼkidlagan. Film produseri Mahesh Bxatt bu taqiq soʻz erkinligiga tajovuz boʻlganini aytib, Naikni qoʻllab-quvvatladi. Xabar qilinishicha, Naik bu qarorni Oliy sudda eʼtiroz bildirmoqchi.Uning sud muhokamasi haqidagi arizasi 2010-yil 5-noyabrda bekor qilindi. Gambiya 2014-yil 2014-yilda Naik Gambiya inqilobining 20-yilligini nishonlash uchun Prezident Yahya Jammehning taklifiga binoan Gambiyaga tashrif buyurdi. U erda u 11 dan 22-oktabrgacha toʻrt marotaba maʼruza qildi. Maʼruzalar Gambiya Universitetida, Paradise Suites mehmonxonasining Pancha Mi Zali, Kanilai qishlogʻi, Foni Kansala va Kolaba Beach mehmonxonasi prezidentlari Kololida boʻlib oʻtdi. Gambiya vazirlar mahkamasi vazirlari, diniy rahbarlar, talabalar va minglab odamlar „Terrorizm va Jihod: Islomiy nuqtai nazar", „Din toʻgʻri istiqbolda", „Daʼvat yoki yoʻq qilishmi?" Mavzularidagi maʼruzalarida qatnashdilar. va „Islom toʻgʻrisidagi notoʻgʻri tushunchalar". Shu bilan birga, u shuningdek Gambiya Oliy Islom Kengashi bilan birga prezident Yahyo Jammeh bilan uchrashdi va Gambiya imomlari bilan islomiy konferentsiya oʻtkazdi.

Malayziya 2012, 2016 va 2019-yillarda Naik 2012-yil davomida Malayziyada toʻrt marotaba maʼruza qildi. Maʼruzalar Shah Alamdagi Johor Bahru, Universiti Teknologi MARA, Kuantan va Putra Jahon Savdo Markazlarida boʻlib oʻtdi. HINDRAF aʼzolari noroziligiga qaramay turli joylarda boʻlib oʻtgan maʼruzalarda Malayziyaning sobiq Bosh vaziri Mahathir Moxamad, taniqli shaxslar va bir necha ming kishi ishtirok etgan.Naik nutqlarining tashkilotchilari taʼkidladilarki, ularning maqsadi turli dinlarga mansub odamlar oʻrtasida uygʻunlikni rivojlantirishdir. Naik 2016-yil aprel oyida yana oltita maʼruza oʻqidi. Malayziyada „Hinduizm va Islom oʻrtasidagi oʻxshashliklar" va „Qur’on Allohning soʻzimi?" Deb nomlangan ikkita maʼruzasi. HINDRAF va boshqa nodavlat tashkilotlari qatori ushbu maʼruzalar irqlararo tanglikni keltirib chiqarishi mumkinligini aytib, eʼtiroz bildirishdi. Hukumat hokimiyatining dastlabki koʻmagi bilan tadbir rejalashtirilganidek davom etdi. Naik 2019-yil 9-avgust kuni Kelantan, Kota Bharu, Sulton Muhammad IV stadionida 100,000 dan oshiq odamlar ishtirok etgan Islomafobiya haqida maʼruza qildi.

Naikning aytishicha, uning maqsadi „oʻz dinlaridan kechirim soʻrab, dinni eskirgan deb his qila boshlagan bilimdon musulmon yoshlarga eʼtibor qaratish". U har bir musulmonning vazifasi Islom haqida notoʻgʻri tushunchalarni olib tashlash va 2001-yil 11-sentabr voqealaridan keyin Gʻarb ommaviy axborot vositalarining Islomga qarshi tarafkashligi deb qaragan narsalarga qarshi turishdir.Naikning taʼkidlashicha, „Islomga qarshi qattiq kurash olib borilganiga qaramay, 2001-yil sentabridan 2002-yil iyulgacha 34 ming amerikalik Islomni qabul qildi". Naikning soʻzlariga koʻra, Islom aql va mantiq dinidir va Qur’onda ilm-fanga oid 1000 ta oyat mavjud va u Gʻarbni qabul qilganlarning sonini tushuntiradi.Uning baʼzi maqolalari „Islom ovozi" kabi jurnallarda nashr etilgan. Islomiy ustunlik Naikning taʼkidlashicha, Islom „eng yaxshi" din, chunki „Qur’onda aytilgan. Boshqa hech qanday diniy matnlar yoki oyatlar buni tasdiqlamaydi." ammo korruptsiya, kamsitish, adolatsizlik, zinokorlik, alkogolizm va barcha yomonliklar tomon. Islom insoniy qadriyatlarni targʻib qilishda eng „bagʻrikeng" dindir. "

### **Musiqa**

Naik musiqani alkogolga tenglashtiradi va ikkalasi ham tabiatan mast boʻladi deyishadi. U raqs va qoʻshiq aytishni qoralagan, chunki ularning Islomda taqiqlanganligini aytadi. Oʻgʻirlik uchun jazo Naikning taʼkidlashicha, aybdorlar jazolanishi kerak va oʻgʻirlash uchun qoʻllarini kesishlarini qabul qiladi. U shuningdek, AQShga jinoyatchilikni kamaytirish maqsadida ushbu mantiqni amalga oshirishni tavsiya qildi. Ayollar huquqlari Naikning taʼkidlashicha, xotinini „muloyimlik bilan" urish joizdir. Uning taʼkidlashicha, „oilaga kelsak, erkak kishi etakchilik qiladi. Demak, uning huquqi bor", lekin u xotinini „engil" urishi kerak. Shuningdek, u musulmonlar oʻzlarining qullari bilan jinsiy aloqa qilish huquqiga egalar, u yerda qullarni „harbiy asirlar" deb atashgan.

### OAVni tanqid qilish

Naik OAVni „qora rangni oqga va yovuzlikni qahramonga aylantiradigan dunyodagi eng xavfli qurol" deb atadi. U „Biz bir xil ommaviy axborot vositalaridan foydalanib, Islom haqidagi notoʻgʻri tushunchalarni, notoʻgʻri talqinlarni va notoʻgʻri tushunchalarni olib tashlashimiz kerak." Uning taʼkidlashicha, Gʻarb kuchlari va ommaviy axborot vositalari musulmonlarni ekstremist va fundamentalist deb taʼriflaydigan ikki darajali strategiyani oʻynaydilar. Islomni tahqirlash. Uning soʻzlariga koʻra, "Islomning obroʻsiga etkazilgan eng katta zarar xalqaro ommaviy axborot vositalari boʻlib, u kun va tun strategiyalari yordamida notoʻgʻri tushunchalarni tarqatmoqda. Xalqaro matbuot, xoh bosma, xoh audio, video yoki Internetda boʻlsin. Avvaliga musulmon jamoasining qora qoʻylarini olib, ularni ibratli musulmonlardek koʻrsatib, Islomni yomonlashtirishga qaratilgan koʻplab strategiyalar. "Naik, shuningdek, xalqaro ommaviy axborot vositalarining „uchinchi va toʻrtinchi" strategiyasi „Qur’ondan yoki sunnatdan biron bir soʻzni tanlab olish va uni notoʻgʻri talqin qilish" va „Islomga tegishli boʻlmagan narsani aytib, uni yomonlash" deb taʼkidladi. Naik shuningdek, "Agar musulmon ayol hijob yoki niqob kiysa, bu ayollarga boʻysunish deb ataladi, ammo rohiba ham shunday qilsa, bu hurmat va kamtarlik belgisiga aylanadi. 50 yoshli musulmon 16 yoshga uylanadi. — qizaloq (ixtiyoriy ravishda) sarlavha, ammo 50 yoshli musulmon boʻlmagan 6 yashar qizchani zoʻrlashi qisqacha yangiliklar yoki plomba koʻrinishida paydo boʻladi.Unga koʻra, Islom ayollarga huquq bermaydi va mantiqsiz din. Ular Islomni insoniyatning muammosi deb tasvirlaydilar, garchi bu insoniyatning barcha muammolarining echimi boʻlsa ham, notoʻgʻri tushunilgan „fundamentalist" va „ekstremist" soʻzlari, asosan gʻarbcha soʻzlardir.Haqiqiy musulmon odam ekstremist boʻlishi kerak. toʻgʻri yoʻnalishni, oʻta mehribon, mehribon, bagʻrikeng, halol va adolatli.Hindular oʻz ozodliklari uchun kurashayotgan paytda Britaniya hukumati ularni terrorist deb atagan; bir xil faoliyat, bir xil odamlar, lekin ikki xil yorliq. Musulmonlarda ham xuddi shunday. ommaviy axborot vositalarida terrorist deb belgilangan shaxslar, shuning uchun biz orqaga qarashimiz kerak odamlarni etiketlashdan oldin biron bir faoliyatning sabablari va sabablari. "

Dubayning Al-Xavanij shahrida qilingan boshqa maʼruzasida, Naik musulmon boʻlmaganlar va hatto baʼzi musulmonlar tomonidan Islom haqida notoʻgʻri va notoʻgʻri tushunilgan soʻz „jihod" boʻlib, uning aytishicha „muqaddas urush" iborasi bilan hech qanday aloqasi yoʻq. "bu hech qachon Qur’onda va sunnatda ishlatilmagan va ilk marta nasroniylik nomi bilan millionlab odamlarni oʻldirgan salibchilar tomonidan ishlatilgan. U „Jihod" soʻzini aslida oʻz nafsiga qarshi kurashish yoki jamiyatni yaxshilash, jang maydonida oʻzini himoya qilish va zulmga qarshi kurashishni anglatadi. 11-sentabr hujumlari va Usama bin Lodin Tinchlik televideniyesida 2008-yil 31-iyul kuni boʻlib oʻtgan maʼruzasida Naik 11-sentabr voqealariga izoh berdi: „Egizak minoralariga qilingan hujumni Jorj Bushning oʻzi amalga oshirgani juda ochiq va sirdir". U shuningdek, „hatto ahmoq ham biladi" deb aytdi, 11-sentabr xurujlari AQSh Prezidenti Jorj Bush tomonidan uyushtirilgan „ichki ish" edi. 11-sentabrda uning fikri AQSh tomonidan rad etildi va unga Buyuk Britaniya va Kanadaga notiqlik ishlari uchun kirishga ruxsat berilmadi. Uning terrorizmga oid qarashlari va bayonotlari ommaviy axborot vositalarida tez-tez tanqid qilinadi. Usama bin Ladin haqida gap ketganda, Naikdan terrorchi bormi, deb soʻralganda, u hech qanday fikrga ega emasligini, chunki u bilan uchrashmaganligini, uni soʻroq qilmaganligini va na doʻst, na dushman ekanligini aytdi.

### Terrorizm, qotillik va xudkushlik bombasi

Keyinchalik, 2010-yilda Naikning aytishicha, u terrorizmga oid mulohazalar yuzasidan kontekstda boʻlmagan. "Terrorga kelsak, "dedi u, "Men musulmonlarga aytaman, har bir musulmon terrorchi boʻlishi kerak … Terror degan soʻzning maʼnosi nima? Terrorist taʼrifiga koʻra terror qiladigan odamni anglatadi. Demak, shu nuqtai nazardan har bir kishi Musulmon jamiyatning har bir aʼzosi uchun terrorchi boʻlishi kerak. Men shuni bilamanki, terrorizm koʻproq begunoh odamlarni qoʻrqitadigan odam uchun ishlatiladi. Shu sababli hech bir musulmon hech qachon biron bir begunoh odamni terror qilmasligi kerak. "Naikning taʼkidlashicha, „Gitler musulmon boʻlmagan 46 million (yahudiy) yahudiylarni qirib tashlaganligi sababli dunyodagi eng katta terrorchi". Uning qotilliklar haqidagi qarashlari haqida soʻrashganda, Naik aytdi: „Qur’onda shunday deyilgan — agar biron bir begunoh odamni, musulmon yoki musulmon boʻlmagan odamni oʻldirsa, u butun insoniyatni oʻldirganga oʻxshaydi. Qanday qilib biron bir musulmon begunoh odamlarni oʻldirishi mumkin?" ? "Uning soʻzlariga koʻra, "boshqa birovni oʻldirgan … yoki er yuzida buzgʻunchilikni keltirib chiqargan „odamni oʻldirish joiz edi". U shuningdek, ommaviy axborot vositalarini „oyatlarni toʻplash" uchun tanqid qildi. Qur’on yoki hadislarni va zoʻravonlik va qotillikni targʻib qiluvchi din sifatida islomni notoʻgʻri talqin qilish uchun ularni matndan iqtibos keltirib „." Uning soʻzlariga koʻra, „Islom tanqidchilari 5/9 oyatidan:" Musulmon boʻlmagan odamni qaerda topsangiz, uni oʻldiring ", deb urishadi, garchi bu urush maydonida tartib boʻlgan boʻlsa ham, Islom har doim tinchlikni qoʻllab-quvvatlaydi.

Najibulloh Zoziy Najibulloh Zazi, 2009-yil Nyu-York metrosida va Buyuk Britaniya fitnasida aybdor deb topilgan Al-Qoida bilan aloqador afgʻon-amerikalik Naikning vaʼzlariga „muxlis" boʻlgan. Vaqt uning vaʼzlari Najibulloh Zozining terrorchilik faoliyatini ilhomlantirishi mumkinligiga ishora qilganida, Naik: „Men har doim terrorizmni qoralaganman, chunki ulugʻvor Qur’onga binoan, agar siz bir begunoh odamni oʻldirsangiz, demak siz butun insoniyatni oʻldirgansiz." ISIS Naik Iroq va Suriyadagi Islomiy Davlatni „Iroq va Suriyaning anti-Islomiy davlati" deb atadi va Islom dushmanlari IShIDni targʻib qilayotganini aytdi. U, shuningdek, "Biz ISISni aytmasligimiz kerak, AISIS deyishimiz kerak. Chunki ular islomga qarshi. Men dunyoning barcha musulmonlarini va musulmon ommaviy axborot vositalarini soʻrayman: Iltimos, Islom dushmanlariga hujum qilishda yordam bermang. Islom ". U yana qoʻshib qoʻydi: „Agar bilsangiz, men terrorizmga mutlaqo qarshi ekanligimni bilasizlar. Men biron bir begunoh odamni oʻldirishga mutlaqo qarshiman." U Qoʻshma Shtatlar hukumatining bu harakatni boshlashiga qarshi. Suriya va Iroqdagi IShIDga qarshi hujum, bu „Islomiy davlat" guruhining harakatlarini keskin qoralaydi. Uning Dubaydagi boshqa maʼruzasida u: „IShID yoki Islomiy Davlat suriyalik yoki iroqlik begunoh odamlarni oʻldirdi, deyish toʻgʻri emas." U aytdi: "Biz Islomga qarshi davlat ularni oʻldirmoqda deyishimiz kerak, chunki Qur’onda aytilishicha, begunoh odamni oʻldirgan odam butun insoniyatni oʻldiradiganga oʻxshaydi va bitta odamni qutqargan — oʻz diniga ahamiyat bermaydigan odam butun insoniyatni qutqarish bilan barobar.

Hozirgi kunda Zakir Naik Hindistonda Musulmon boʻlmagan va Musulmon insonlarning barcha savollariga javob bermoqda. Shu bilan birgalikda koʻplab insonlarni Islom diniga oʻtishi uchun oʻz hissasini qoʻshib kelmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Aishath Aniya.. „Comment: An evening with Mrs Naik". Minivan News – Archive (29-may 2010-yil). 2018-yil 25-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 1-oktabr 2015-yil.
4. ↑  
„Zakir Naik to leave for African tour".  Hindustan Times (11-iyul 2016-yil). 8-oktabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 12-iyul 2016-yil.
5. ↑  
Shukla, Ashutosh. „Muslim group welcomes ban on preacher" (Wayback Machine saytida 13-yanvar 2012-yil sanasida arxivlangan). *Daily News and Analysis*. 22-iyun 2010-yil. Retrieved 16-aprel 2011-yil. 7-avgust 2011-yil.
6. ↑  „Hate charges in India, banned from UK, welcome in Malaysia". *South China Morning Post* (2-noyabr 2017-yil). Qaraldi: 26-avgust 2019-yil.
7. ↑  
Hope, Christopher. „Home secretary Theresa May bans radical preacher Zakir Naik from entering UK" (Wayback Machine saytida 14-may 2018-yil sanasida arxivlangan). *The Daily Telegraph*. 18-iyun 2010-yil. Retrieved 7-avgust 2011-yil. Hope, Christopher. „Home secretary Theresa May bans radical preacher Zakir Naik from entering UK" (18-iyun 2010-yil). 23-dekabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 3-iyul 2011-yil. 7-avgust 2011-yil.
8. ↑  „Dr. Zakir Naik" (Wayback Machine saytida 2013-04-03 sanasida arxivlangan). Islamic Research Foundation. Retrieved 16-aprel 2011-yil.
9. ↑  
*The Washington Post* „This Islamic preacher might have influenced one of the Dhaka terrorists. Now Indians want him banned.". 7-iyul 2016-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 16-iyul 2016-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy kanal YouTubeda