1947-yil 26-oktabrda Chikagoda dunyoga kelgan **Hillary Diane Rodham Clinton** (talaffuzi: *Hillari Dayen Rodem Klinton*) — taniqli AQSh davlat va jamoat arbobi, mamlakatning 67-davlat kotibi, 2016-yilgi prezidentlk saylovlarida Demokratlar partiyasidan nomzod.

Biografiyasi
------------

1965-yilda Illinoys shtatidagi Park-Rij oʻrta maktabini tamomlaydi. Uelsli kollejida tahsil koʻra boshlagan Xillari oʻqish bilan birga jamoat ishlarida ham faol ishtirok etardi. 1969-yilda bakalavr diplomini olgach, Yel universitetining huquqshunoslik fakultetiga oʻqishga kiradi. Aynan mana shu yerda hayotining keyinini mutlaqo oʻzgartirib yuborgan voqeani boshidan oʻtkazadi: boʻlajak turmush oʻrtogʻi Bill Clinton bilan tanishadi. Xillari 1972-yilda demokrat nomzod George McTowerning saylov kompaniyasida faol ishtirok etadi. Bir yil oʻtib esa u huquqshunoslik doktori diplomini qoʻlga kiritadi.
Shundan keyin u Vakillar palatasi huquq qoʻmitasi apparatida va Bolalarni himoya qilish jamgʻarmasida ishlay boshlaydi. Keyinroq Arkanzasga koʻchib oʻtadi. Sababi, Bill Klinton oʻzining siyosiy faoliyatini boshlagandi. 1975-yilda Xillari bilan Bill turmush quradilar. Shu yildan Xillari Arkanzas universitetining huquqshunoslik fakultetida dars bera boshlaladi, bir yildan keyin „Rose Law Firm" yuridik firmasida ishlay boshladi. 1978-yil oʻsha paytdagi prezident Jimmy Carter Xillarini Yuridik xizmatlar korporatsiyasi boshqaruv aʼzosi etib tayinlandi. Bu yil Bill uchun ham omadli keladi: u Arkanzas gubernatori etib saylanadi. 1980-yilda Klintonlarning qizi — Chelsi dunyoga keladi. Shtatning birinchi xonimi sifatida (1983-81 va 1983-93-yillar) Xillari Klinton jamoat ishlarida faol qatnashib keladi.
1992-yili Bill Klinton prezidentlik saylovida gʻolib kelganidan keyin turmush oʻrtogʻini iltimosiga koʻra, Xillari sogʻliqni saqlash tizimini isloh qilish tezkor qoʻmitasini boshqaradi. Ammo islohot ham, bu islohotlarning boshiga Xillarining tayinlanishi ham respublikachilar va tibbiyot xodimlariga yoqmaydi. Natijada, bir yil oʻtib, Xillari bu lavozimni tark etadi.
Shundan soʻng Xillari ayollar va bolalar muammolariga, ayniqsa, rivojlanayotgan davlatda ayollar va bolalarni himoya qilish ishida qatnasha boshlaydi.

Klintonlarning hukmronlik davri
-------------------------------

Klintonlarning hukmronlik davri silliq kechmadi. 1994-yilda „Whitewater" kompaniyasi atrofida kechgan mashmashalar, 1998-yilda Bill Klinton — Monica Levinsky ishqiy mojarolari olamshumul voqealardan boʻlgani shubhasiz. Xillari erining ishqiy munosabatlariga koʻz yumib keta olgani esa yanada shov-shuvli boʻldi. Tabiiyki, Xillari Klinton bu ishda oʻzining siyosiy kelajagini ham oʻylagan edi. Axir siyosiy faoliyatini eri prezidentlik kursisidan tushganidan keyin ham davom ettirishi kerak edi-da. Shunday boʻldi ham.
2000-yilda u Demokratlar partiyasi vakili sifatida Nyu-Yorkdan senatorlikka nomzod boʻldi. Uning raqibi Nyu-York meri Rudolph Giuliani edi. Ammo Juliani sogʻligʻi bois saylov musobaqasidan voz kechdi. Xillari Klinton esa navbatdagi raqib Rik Latsioni yenga oldi.
Biroq Xillari Klintonning siyosiy qarashlari nafaqat respublikachilarga, balki demokratlarning oʻziga ham yoqmay qola boshladi. Ayniqsa, u respublikachi prezident George W. Bushning Iroqqa qurolli hujumini yoqlaganidan keyin. Ammo shunga qaramasdan, Xillari Klinton demokratlarning prezidentlikka eng sara nomzodlaridan biri sifatida qolmoqda edi.

2006-yil 7-noyabrda Klinton xonim senatga qayta saylandi. Bu safar u John Spenserning ustidan gʻalaba qozondi.
2007-yil 20-yanvarida Xillari Klinton prezidentlik kursisi uchun oʻtkaziladigan saylovda demokratlar vakili sifatida ishtirok etishi maʼlum qiladi. Xillarining partiyadosh raqibi esa qora tanli Barak Obama edi.
Agar Klinton xonimning saylovoldi kampaniyasi yaxshi tugagan va Amerika xalqi uni boʻlajak prezident sifatida qarshi olganida edi, kelgusi yildan ulkan davlatni boshqarish birinchi ayol prezidentning chekiga tushardi. Ammo partiya ichida oʻtkazilgan saylovlar uloqni Barak Obama ilib ketishiga olib keldi.
2008-yil 7-iyun kuni Xillari Klinton oʻzining saylovoldi kampaniyasi nihoyasiga yetganini maʼlum qildi va saylov musobaqasini tark etdi.

Manbalar
--------

1. 1 2  *(unspecified title)* — Office of the Historian.
2. ↑  Ofitsialniy sayt senatora SShA Xillari Klinton

Havolalar
---------

* Ofitsialniy sayt kandidata v prezidenti SShA Xillari Klinton (ingl.)
* Intervyu Xillari Klinton v peredache Vladimira Poznera (22.03.2010) Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-06-30).
* „U Putina net Dushi" (videofragment YouTube)
* Lenta.ru: Vibori prezidenta SShA
* Video „Xillari ne ljyot" o eyo opasnoy poezdke v Bosnii v 1996 godu (YouTube)


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Amerika Qoʻshma Shtatlari birinchi xonimlari |
| --- |
|  |
| 
* Martha Washington
* Abigail Adams
* Martha Jefferson Randolph
* Dolley Madison
* Elizabeth Monroe
* Louisa Adams
* Emily Donelson
* Sarah Yorke Jackson
* Angelica Singleton Van Buren
* Anna Harrison
* Jane Irwin Harrison
* Letitia Christian Tyler
* Priscilla Cooper Tyler
* Julia Gardiner Tyler
* Sarah Childress Polk
* Margaret Taylor
* Abigail Fillmore
* Jane Pierce
* Harriet Lane
* Mary Todd Lincoln
* Eliza McCardle Johnson
* Julia Grant
* Lucy Hayes
* Lucretia Garfield
* Mary Arthur McElroy
* Rose Cleveland
* Frances Folsom Cleveland Preston
* Caroline Harrison
* Mary Harrison McKee
* Frances Folsom Cleveland Preston
* Ida Saxton McKinley
* Edith Roosevelt
* Helen Herron Taft
* Ellen Axson Wilson
* Margaret Woodrow Wilson
* Edith Wilson
* Florence Harding
* Grace Coolidge
* Lou Henry Hoover
* Eleanor Roosevelt
* Bess Truman
* Mamie Eisenhower
* Jacqueline Kennedy Onassis
* Lady Bird Johnson
* Pat Nixon
* Betty Ford
* Rosalynn Carter
* Nancy Reagan
* Barbara Bush
* Hillary Clinton
* Laura Bush
* Michelle Obama
* Melania Trump
* Jill Biden
 | 
 |

 |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

AQSH bayrogʻi AQSh Davlat kotiblari |
| --- |
|  |
| Tashqi ishlar kotibi1781–89 | 
* Robert R. Livingston
* John Jay
 | 
 |
|  |
| Davlat kotibi1789–yildan | 
* Thomas Jefferson
* Edmund Randolph
* Timothy Pickering
* John Marshall
* James Madison
* Robert Smith
* James Monroe
* John Adams
* Henry Clay
* Martin van Buren
* Edward Livingston
* Louis McLane
* John Forsyth
* Daniel Webster
* Abel Upshur
* John Calhoun
* James Buchanan
* John Clayton
* Daniel Webster
* Edward Everett
* William Marcy
* Lewis Cass
* Jeremiah Black
* William Seward
* Elihu Washburne
* Hamilton Fish
* William Evarts
* James Blaine
* Frederick Frelinghuysen
* Thomas Bayard
* James Blaine
* John Foster
* Walter Gresham
* Richard Olney
* John Sherman
* William Day
* John Hay
* Elihu Root
* Robert Bacon
* Philander Knox
* William Jennings Bryan
* Robert Lansing
* Bainbridge Colby
* Charles Evans Hughes
* Frank Kellogg
* Henry Stimson
* Cordell Hull
* Edward Stettinius
* James Byrnes
* George Marshall
* Dean Acheson
* John Foster Dulles
* Christian Herter
* Dean Rusk
* William Rogers
* Henry Kissinger
* Cyrus Vance
* Edmund Muskie
* Alexander Haig
* George Shultz
* James Baker
* Lawrence Eagleburger
* Warren Christopher
* Madeleine Albright
* Colin Powell
* Condoleezza Rice
* Hillary Clinton
* John Kerry
* Rex Tillerson
* Mike Pompeo
* Antony Blinken
 |

 |



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

AQSh prezidentlik saylovi (2016): nomzodlar |
| --- |
|  |
| AQSH Respublikachilar partiyasi | 
**Prezidentlikka nomzod:** Donald Trump • **Vitse-Prezidentlikka nomzod:** Mike Pence
**Nomzodini qaytarib olganlar**: Jeb Bush •
Jim Gilmore •
Lindsey Graham •
Bobby Jindal •
Ben Carson •
John Kasich •
Chris Christie •
Ted Cruz •
George Pataki •
Rick Perry •
Rand Paul •
Marco Rubio •
Rick Santorum •
Scott Waker •
Carly Fiorina •
Josue Larose |
|  |
| AQSH Demokratlar partiyasi | 
**Prezidentlikka nomzod:** Hillary Clinton • **Vitse-Prezidentlikka nomzod:** Tim Kaine
**Nomzodini qaytarib olganlar**: Lawrence Lessig •
Martin O'Malley •
Bernie Sanders •
Jim Webb •
Lincoln Chafee |
|  |
| AQSH Libertarianlar partiyasi | 
**Prezidentlikka nomzod:** Gary Johnson • **Vitse-Prezidentlikka nomzod:** William Weld
**Nomzodini qaytarib olganlar**: Robert David Steele •
John McAfee •
Austin Petersen
 |
|  |
| AQSH Yashillar partiyasi | 

**Prezidentlikka nomzod:** Jill Stein • **Vitse-Prezidentlikka nomzod:** Ajamu Baraka
**Nomzodini qaytarib olganlar**: Darryl Cherney
 |

 |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |