recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Turkiston xalq konservatoriyasi** — Oʻrta Osiyoda birinchi musiqa oʻquv yurti. 1918-yil Toshkentdagi Turkiston xalq universiteti qoshida tashkil topgan (tashkilotchisi Ye.Chernyavskiy, direktor V.Karelin). Fortepiano, skripka, xonandalik kabi ixtisosliklar boʻyicha boshlangʻich taʼlim berilgan. 1919-yil uning Eski shahar boʻlimi ochilgan (V.Uspenskiy). Faoliyati yoshlarga musiqa oʻrgatish bilan birga konsertijrochilik, targʻibot ishlari bilan bogʻliqboʻlgan. Turkiston xalq konservatoriyasik.ga oʻxshash keyinchalik Buxoro, Samarqand, Fargʻona xalq konservatoriyalari ochilgan. Bular negizida 1920-yillar oʻrtasida musiqa bilim yurtlari tashkil topgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Togʻli shoriya** - Rossiya Federatsiyasi Kemerovo viloyatining jan. qismi, asosan, shorliklar yashaydi. Salair qator tepasi, Abakan tizmasi va Kuznetsk Olatovi tarmoqdarini oʻz ichiga oladi. Past va oʻrtacha balandtogʻ relyefiga ega. Iklimi keskin kontinental, qishi sovuq, yozi iliq, yogʻin, asosan, yozda yogʻadi. Togʻli shoriya hududi togʻterak, oqqaragʻay oʻrmonlari bilan qoplangan. Toshkoʻmir, temir, oltin, marganets, pyx: Tashtagol, Shergeshe magnetit ruda va boshqa konlari bor. Temir ruda qazib olish va yogʻoch sanoati rivojlangan. T. Sh. — Novokuznetsk metallurgiya zdlarining ruda bazasi. Hududidan Novokuznetsk — Tashtagol va Novokuznetsk — Abakan t.yillari oʻtadi. Oltoyning eng qad. xalklaridan boʻlgan birgina shorliklar daryo vodiylarida yashaydi. Asosiy aholi yashaydigan joylari: Mejdurechensk sh. Mundibash, Temirtov, Tashtagol qishlokdari.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Patricia Alice Mahoney** — amerikalik diplomat, AQShning Markaziy Afrika Respublikasidagi elchisi. U ilgari Amerika Qoʻshma Shtatlarining Benindagi elchisi boʻlib ishlagan.

Yoshligi va taʼlim
------------------

Mahoney 1981-yilda H*arvard* universitetida sanʼat bakalavri darajasiga ega boʻlgan. 1988-yilda u Hawaii universitetida magistri unvonini oldi. Mahoney 2008-yildan 2009-yilgacha Milliy harbiy universitetda oʻqigan va 2009-yilda fan magistri unvonini olgani uchun taniqli bitiruvchiga aylangan.

Karyerasi
---------

Mahoneyning Qoʻshma Shtatlar tashqi ishlar xizmatidagi faoliyati ichki va xalqaro vazifalarni oʻz ichiga olgan. 2001-yildan 2004-yilgacha u Nepalning Katmandu shahridagi AQSh elchixonasida siyosiy va iqtisodiy boʻlim boshligʻi boʻlib ishlagan, keyin AQShning Kolombodagi elchixonasining siyosiy boshligʻi boʻlgunga qadar (Shri-Lanka) va u yerda 2006-yilgacha ishlagan. Mahoney 2006-yildan 2008-yilgacha AQSh Milliy xavfsizlik kengashining Janubiy Osiyo boʻyicha direktori lavozimida ishlagan.

Milliy harbiy kollejni tamomlagach, u 2010-yilgacha Janubiy va Markaziy Osiyo boʻyicha byuroning Hindiston, Nepal, Shri-Lanka va Bangladesh ishlari boʻyicha boshqarmasi direktori oʻrinbosari boʻlib ishlagan, keyin u Amerika elchixonasida missiya boshligʻi oʻrinbosari lavozimiga tayinlangan. Katmandu, Nepal, u yerda uch yil xizmat qildi. 2013-yildan 2016-yilgacha Mahoney Ugandaning Kampala shahridagi Amerika elchixonasi missiyasi boshligʻi oʻrinbosari boʻlgan. Keyin u 2016-yildan 2018-yilgacha materik Janubi-Sharqiy Osiyo idorasi direktori boʻldi.

### Markaziy Afrika Respublikasidagi elchilik faoliyati

2021-yil 27-iyulda Prezident Joe Biden Mahoney nomzodini AQShning Markaziy Afrika Respublikasidagi elchisi etib tayinladi. Ertasi kuni uning nomzodi Senatga yuborildi. Uning nomzodi boʻyicha tinglovlar 2021-yil 20-oktabr kuni Senatning Tashqi aloqalar qoʻmitasida boʻlib oʻtdi. Qoʻmita 2021-yil 3-noyabrda unga ijobiy hisobot berdi. 2021-yil 18-dekabrda AQSh Senati ovoz berish orqali uning nomzodini tasdiqladi. U 2022-yil 8-aprelda Markaziy Afrika Respublikasi Prezidenti Faustin-Archange Touaderaga ishonch yorliqlarini topshirdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Mahoney, Patricia Alice - Republic of Benin - September 2018". *U.S. Department of State*. 6-mart 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-mart 2019-yil.
2. 1 2  „Mahoney, Patricia Alice - Republic of Benin - September 2018". *U.S. Department of State*. 6-mart 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-mart 2019-yil.
3. ↑  The White House (27-iyul 2021-yil). „President Biden Announces Nine Key Nominations". Press-reliz.  Qaraldi: 29-iyul 2021-yil.
4. ↑  The White House (28-iyul 2021-yil). „Nominations Sent to the Senate". Press-reliz.  Qaraldi: 29-iyul 2021-yil.
5. ↑  „PN937 - Nomination of Patricia Mahoney for Department of State, 117th Congress (2021-2022)". *www.congress.gov* (18-dekabr 2021-yil). Qaraldi: 7-yanvar 2022-yil.
**Togʻzogʻcha** (Pyrrhocorax graculus) — chumchuksimonlar turkumining qargʻalar oilasiga mansub qush. Togʻ qargʻata oʻxshaydi, lekin kichikroq. Ogʻirligi 260—280 g. Pati qora yaltiroq, tumshugʻi sariq, bir oz qayrilgan. Oyogʻi qizil. Janubiy Yevropa, Kavkaz, Shimoliy Eron, Oʻrta Osiyo, Oltoy, Tibet va Himolay togʻlarida tarqalgan. Oʻtroq hayot kechiradi. Togʻlarda alp mintaqasida togʻ qargʻadan ham baland< roqda yashaydi. Qishda pastroqka koʻchadi. Koloniya boʻlib, qoya va jarliklardagi yoriqlarga uya quradi. May—iyunda 4—5 ta tuxum qoʻyadi. Hasharotlar, chuvalchanglar, oʻsimlik mevalari va urugʻlari bilan oziqlanadi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Yangshuodan Li daryosining koʻrinishi. Orqa fonda karst choʻqqilari koʻrinadi.
Yangshuo okrugi— Xitoyning Guansi shimoli-sharqidagi Guilin shahri yurisdiktsiyasidagi okrug. Uning oʻrni Yangshuo shahrida joylashgan. Karst choʻqqilari bilan oʻralgan va bir tomoni Li daryosi bilan chegaralangan unga avtobus yoki qayiqda yaqin Guilindan osongina borish mumkin

1980-yillarda okrug chet ellik sayyohlar orasida mashhur boʻlib ketdi va 1990-yillarning oxirlarida tashkillashtirilgan turlar boshlandi. Oʻsha paytda mahalliy sayyohlar juda oz qismini tashkil qilgan boʻlsa, 2005 yilda ular koʻp oʻtmay xorijlik sayyohlardan oshib ketishdi. Bugungi kunda okrug mahalliy va xorijiy sayyohlar uchun dam olish maskani hisoblanadi.

West Street tarixi 1400 yil oldin boshlangan. Koʻcha mahalliy aholi va chet elliklar orasida mashhur boʻlganligi sababli, belgilar ham xitoy, ham ingliz tillarida yozilgan. Chet ellik mehmonlarning soni nisbatan koʻp boʻlganligi sababli, koʻplab mahalliy aholi Xitoyning koʻpgina shaharlaridan farqli oʻlaroq ingliz tilida gaplashadi. [1]

Yangshuo mintaqasida toqqa chiqish uchun koʻplab joylar mavjud, ularga velosiped, jamoat avtobusi yoki taksi furgonida osongina kirish mumkin. Ushbu qoyalarning eng mashhuri Moon Hill boʻlib, Yosemit shkalasi boʻyicha 5,13 darajali bir nechta chiziqlarga ega. Boshqa diqqatga sazovor toshlar orasida past togʻ, egizak darvozalar, chaqaloq qurbaqa, tuxum, bambuk bogʻi va vino shishasi jarligi bor.

Manbalar
========

* Official website of Yangshuo County

1. ↑  „https://en.wikipedia.org/wiki/File:Yangshuo-Li-River-2019-Luka-Peternel.jpg".
2. ↑  „http://www.yangshuo.gov.cn/". 28-may 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-dekabr 2022-yil.
**Tohir ibn Abdulloh Iloqiy**(arabcha:طاهر بن عبد الله العلاقي — Tohir ibn Abdulloh Iloqiy — Toʻliq ismi:Tohir ibn Abdulloh Iloqiy Turkiy (vafoti 465/1073-yil)) — Muhaddis va faqih.

Tohir ibn Abdulloh Iloqiy imom, muhaddis va faqih boʻlib, Shayx Imom Abu Rabiʼ nomi bilan tanilgan. Tohir ibn Abdulloh Iloqiy oʻz zamonasining rahnamolaridan va fiqh ilmi zukkolaridan boʻlgan. Ilm talabida dunyo kezib, mashhur ulamolar suhbatidan bahramand boʻlgan. Fiqh ilmini Marvda Abu Bakr Abdulloh ibn Ahmad Qaffol Marvaziy, Nishopurda esa Abu Tohir Muhammad Ziyodiy, Buxoroda Abu Abdulloh Husayn ibn Halimiydan oʻrganadi. Usul ilmi boʻyicha esa ustozi Abu Isʼhoqdan taʼlim oldi. Yoqut Hamaviy ham bu fikrni quvvatlab, Tohir ibn Abdulloh Iloqiy usul ilmini nishopurlik mashhur olim, fiqh, kalom, til, usul kabi ilmlar bilimdoni Abu Isʼhoq Ibrohim ibn Muhammad Isfaroyiniydan oʻrganganini taʼkidlaydi. Keyinchalik Shosh ahllariga fiqhdan saboq bergan.
Tohir ibn Abdulloh Iloqiy hadislarni ustozi Abu Nuʼaym Abdulmalik ibn Hasan Azhariy va boshqalardan rivoyat qilgan. Manbalarda koʻrsatilishicha, 465/1073-yilda 96 yoshida vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Abu Umar Yusuf ibn Abdulloh ibn Muhammad ibn Abdulbarr. Tarjimatu ibn Abdulbarr. J.1. — B. 16
2. ↑  Muhamedov N. Shosh vohasi olimlarining ilmiy-maʼnaviy merosi. — B. 43.

|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**İlmi Rustem oğlu Ümerov** (ukraincha: *Ільмі́ Русте́мович Уме́ров*; ruscha: *Ильми́ Русте́мович Уме́ров*; 1957-yil 3-avgust) — 2015-yildan beri Qrimtatar xalq majlisida deputat sifatida faoliyat yuritayotgan ukrain-qrimtatar siyosatchi. U 2002 — 2005-yillarda Qrimtatar oliy kengashi raisining oʻrinbosari, 2005 — 2014-yillarda Boqchasaroy munisipaliteti maʼmuriyati (administratsiya) boshligʻi va 1994 — 1997-yillarda Qrim bosh vazirining oʻrinbosari sifatida ishlagan.

Hayoti va faoliyati
-------------------

İlmi Rustem oğlu Ümerov 1957-yilning 3-avgust kuni Fargʻona viloyatining Toshloq tumanidagi Oxunboboyev sovxozida tugʻilgan. 1980-yilda Andijon davlat tibbiyot institutining tibbiyot ishi fakultetini bitirgan. Keyingi 8 yilda tibbiyot sohasida faoliyat yuritgan; 1980 — 1981-yillarda Fargʻonadagi tugʻruqxonada va 1981—1984-yillarda Margʻilondagi shifoxonada akusher-genikolog vazifasini oʻtagan. 1984—1986-yillarda Margʻilon ipakchilik kombinatining tibbiyot punktida va 1986-yildan 1988-yilgacha Krimsk tumani markaziy shifoxonasida anesteziolog vazifasini bajargan.

1888-yilda Ümerov Qrimtatar xalqi quvgʻin qilinishidan oldin oilasi yashagan Boqchasaroyga koʻchib oʻtgan. Elmaz VATning direktori boʻlishdan oldin 1990 – 1992-yillar oraligʻida Boqchasaroydagi Dosluk koperativida muhandislik qilgan. Almaz VATda 1994-yilgacha direktor sifatida faoliyat yuritgan.

Siyosiy faoliyati
-----------------

1989-yilda İlmi Ümerov **OKND** (ruscha: *Организация крымскотатарского национального движения*)ga asos soldi. 2 yildan keyin u Qrimtatar Xalq Majlisiga aʻzo boʻldi. 1991 — 1994-yillarda Boqchasaroy Hududiy Majlisiga raislik qilgan. 1994 yilda u Qrim Oliy Radasining deputati etib saylangan, biroq o'sha yilning oktyabr oyida u o'z lavozimini tark etdi va Qrim Bosh vaziri o'rinbosari bo'ldi. Bu lavozimda 1997-yilgacha ishlagan. Keyinchalik, 1998-yilda Boqchasaroy Hududiy Majlisidagi raislik lavozimiga qaytgan va 2002-yilgacha faoliyat yuritgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Умеров Ильми" (ru). *LIGA* (3-avgust 2022-yil). Qaraldi: 23-fevral 2023-yil.
2. ↑  „Умеров Ильми Рустемович" (ru). *LB.ua* (27-oktabr 2017-yil). Qaraldi: 23-fevral 2023-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Surrealistik musiqa** - bu kutilmagan surrealizm texnikalaridan foydalanadigan musiqa. Teodor V. Adornoning mulohazalariga qaraganda, Maks Peddison syurrealistik musiqani "uning tarixan qadrsizlangan qismlarini montajga oʻxshash tarzda yonma-yon qoʻyib, ularga yangi estetik birlik doirasida o'zgacha ma’nolar berishga imkonini yaratadigan musiqa" deb ta’riflaydi. Anne LeBaron avtomatizmni, jumladan improvizatsiya va kollajni musiqiy surrealizmning asosiy uslublari sifatida keltiradi. Uaytsellning so'zlariga ko'ra, Paddison Adornoning 1930-yildagi "Reaksiya va Fortschritt" inshosidan iqtibos keltiradi: "Syurrealistik kompozitsiya qadrsizlangan vositalardan foydalanganidek, u ularni qadrsizlangan vositalar *sifatida* ishlatadi va o'lgan paytda paydo bo'lgan "janjal" dan o'z xulosasini oladi va birdan tiriklar orasida paydo bo'ldi".

Ilk syurrealistik musiqa
------------------------

1920-yillarda bir nechta bastakorlar syurrealizm yoki syurrealistik harakatdagi shaxslardan ta'sirlangan. Bu davrda syurrealizmga katta qiziqish bildirgan ikki bastakor Erik Sati va Jorj Anteyl edi. Erik Sati Guillaume Apollinairening *syurrealizm* atamasini yaratishiga sabab boʻlgan *parad* baletining partiturasini yozgan.Jorj Anteyl shunday yozadi - "Syurrealizm harakati eng boshidanoq men uchun qiziq bo'lgan. Uning manifestlaridan birida barcha musiqalar favqulotda ajoyib ekani ta'kidlangan". Hannah Lewisning fikriga ko'ra Ilk syurrealistik musiqa kino bilan bog'liq bo'lgan; 

> Rene Klerning "Entr'acte" filmi uchun sauntrekt qilib olingan "*Entr'acte"* musiqasi o'z davrining eng mashhur dastlabki film partituralaridan biri bo'lgan. 1924-yilda "Suédois baletlari" tomonidan ijro etilgan "*Relâche"* baleti rasmi dadaist rassom Frensis Pikabiyaning dadaizm aks etgan asarlaridan biri edi. Filmda ham g'ayrioddiy qarama-qarshiliklar va tushlar mantig'i aks etgan bo'lib, ba'zilar filmni va qo'shimcha ravishda Satini syurrealistik deb hisoblashadi".
> 
>

Manbalar
--------

1. ↑  Paddison 1993. sfn error: no target: CITEREFPaddison1993 (help)
2. 1 2  Whitesell 2004. sfn error: no target: CITEREFWhitesell2004 (help)
3. 1 2 3  LeBaron 2002. sfn error: no target: CITEREFLeBaron2002 (help)
4. ↑  Calkins 2010. sfn error: no target: CITEREFCalkins2010 (help)
5. ↑  Lewis 2018. sfn error: no target: CITEREFLewis2018 (help)
**Manbalar**

Qo'shimcha o'qish
-----------------
Koordinatalari: 51°14′35″N 0°35′22″W﻿ / ﻿51.24306°N 0.58944°W﻿ / 51.24306; -0.58944GO

**Surrey universiteti** — 1891-yil boshida tashkil etilgan boʻlib, Angliyadagi Surrey grafligining Gilford shahrida joylashgan. Universitet fundamental va amaliy fanlar boʻyicha ilmiy izlanishlar boʻyicha eng yuqori xalqaro miqyosda tan olingan va buni 500 dan ortiq ishlab chiqarish va ilmiy kompaniyalar bilan mustahkam biznes aloqalari tasdiqlaydi. U akademik taʼlimga tegishli kasblarni birlashtirishni kashshof qildi. Bitiruvchilarni ish bilan taʼminlash nuqtai nazaridan, universitet koʻpincha reyting roʻyxatlarining yuqori qismida. Guruh 1994-yil tarkibiga kiradi.

Universitetning asosiy qarorgohi Gilford markazi yaqinidagi Gildford sobori yonidagi Stild tepaligida joylashgan. Manor Parkdagi ikkinchi kampusda esa mavjud bino, oʻquv binolari va sport inshootlarini kengaytirish maqsadida qurilgan. Institutning 2016-17-yillardagi yillik daromadi 267,3 million funt sterlingni tashkil etdi, shundan 40.3 million funt sterling tadqiqot shartnomalari va 260.9 million funt sterlingni xarajatlarni tashkil etdi.

Universitet sunʼiy yoʻldosh va uyali aloqa sohasidagi yirik tadqiqot markazidir. 2014-yil mart oyida Buyuk Britaniya Bosh vaziri David Cameron Surrey universiteti, Londonning King kolleji va Drezden universiteti oʻrtasida 5G texnologiyasini ishlab chiqish boʻyicha hamkorlik toʻgʻrisida eʼlon qildi.

Universitet MBA assotsiatsiyasi, Yevropa universitetlari assotsiatsiyasi va Hamdoʻstlik universitetlari assotsiatsiyasining aʼzosi.

Universitetda Qirollik jamiyatining 10, Qirollik muhandislik akademiyasining 21, Britaniya akademiyasining bir aʼzosi va Ijtimoiy fanlar akademiyasining 6 aʼzosi bor.

Havolalar
---------

* University of Surrey — rasmiy vebsayti
* University Of Surrey Students' Union — rasmiy vebsayti
**Regional metamorfizm** — togʻ jinslarining yoʻnalgan (bir tomonga) va gidrostatik (har tomonga) bosim va trada boʻlgan chuqur transmagmatik eritma (flyuid)lar taʼsirida sodir boʻladigan oʻzgarishlari majmui. Regional metamorfizm katta regionlar doirasida togʻ jinslari strukturasi va mineral tarkibining burmali togʻlar hosil boʻlishi va orogenez bilan bogʻliq holdagi chuqur oʻzgarishlarda namoyon boʻladi. Togʻ jinslarining slanetsli va gneysli teksturasi bir tomonlama bosim bilan bogʻliq. Gidrostatik bosim chuqurlik bilan belgilanadi; bosimning ortishi bilan minerallar orasida metamorfik reaksiyalar vujudga keladi, natijada togʻ jinslarining hajmi kamayadi. Gidrostatik bosimiga qarab metamorfik jinslarning chuqurlik fatsiyalari harorati boʻyicha Regional metamorfizmning yuqori, oʻrtacha va past darajasi farqlanadi. Regional metamorfizm mahsulotlari (amfibolitlar, gneyslar, migmatitlar) qad. qalqonlar va kristalli massivlarda yer yuzasiga chiqib qolgan. Katta chuqurliklarda Regional metamorfizm odatda, bir xil tarkibda boʻlib, yuzaroqda esa turlicha darajada boʻladi. Metamorfizm darajasi antiklinoriylar, granitgneysli gumbazlarda kamroq kuzatiladi (qarang Togʻ jinslari metamorfizmi).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Gamburg rotshponi
**Rotshpon** (nemischa:) — „qizil daraxt", „qizil payraha", „qizil qirindi", „qizil yogʻoch idish") — fransuz yosh qizil sharobi, qadimgi anʼanaga koʻra, XIII asrdan boshlab, Ganza shaharlariga eman bochkalarida yetkazib berilgan va tayyor boʻlganidan keyin butilkalarga solingan. Dengiz iqlimi tufayli chuqur vino yertoʻlalarida rotshpon oʻziga xos taʼmga ega boʻladi, deb hisoblanadi. Nomining kelib chiqishi boʻyicha bir nechta versiyalar ilgari surilgan: qizil sharob oʻzi olib kelingan yogʻoch bochkalarning ichki yuzasini, ichilgan yogʻoch koʻzalarni yoki bochkalarga konservant sifatida solingan qaynatilgan yogʻoch qirindilarini qizil ranga boʻyashi mumkin. Maʼlumotlarga koʻra, 1375-yilda bir savdogar Dantsigda Bordo vinosini sotgan.

Lyubekning arzon, ammo sifatli qizil vinolari uchun „Lyubek rotshponi" nomi XVII-asrda paydo boʻlgan, faqat shaharga bochkalarda olib kelingan qizil sharoblarga berilgan, hozir esa Bordo vinochilik viloyatidan sisternalarda olib kelinadi. Lyubek rotshponi 1806-yilda shahar bosib olingandan keyin Napoleon armiyasi ofitserlari orasida shuhrat qozondi. Uni Rossiya imperatori saroyiga ham keltirishgan, rus va Boltiqboʻyi zodagonlari rotshponni qadrlashgan. Lyubeck „Shkiper jamiyati" restoranida rotshpon tuzlangan seld baligʻi bilan tavsiya etiladi. Gamburg rotshponi Gamburg shahar boshqarmasida Gamburg parlamenti va Senati tomonidan tashkil etilgan rasmiy ziyofatlarda tortiladi. Rotshpon shuningdek Bremen, Rostok va Myunsterda, shuningdek, Belgiyaning Antverpen shahrida ishlab chiqariladi. Rotshpon savdosi ayniqsa XVI—XVII asrlarda rivojlangan.

Rotshponning eng qadlovchisi shoir Fritz Reyter edi. Tomas Mann oʻzining „Buddenbroklar" romanida rotten haqida, Genrix Mann esa „Oʻgʻirlangan hujjat" va „Notanish" hikoyalarida va „Paypoq bogʻichi" komediyasini eslatib oʻtadi. Volfgang Kyoppen oʻzining „Yoshlik" romanida zaʼfaron, qalampirmunchoq va dolchin qoʻshilgan issiq rotshponning eski retseptini tasvirlab bergan. Rotshpon Feliks fon Lyuknerning „Dengiz jini" xotiralarida va Alfred Andershning „Zanzibar yoki oxirgi sabab" qissasida uchraydi.

Manbalar
--------

1. ↑  Hamburger Abendblatt: Der Hamburger Rotspon ist bio, vegan und kommt aus Bergedorf Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-04-05).(olm.)
2. ↑  Культура Германии 2006. sfn error: no target: CITEREFКультура\_Германии2006 (help)
3. 1 2  Erwin Seitz 2011. sfn error: no target: CITEREFErwin\_Seitz2011 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Маркина Л. Г. ROTSPON «РОТШПОН» // Культура Германии: лингвострановедческий словарь / под общей редакцией проф. Н. В. Муравлёвой. — М.: АСТ, 2006. — С. 834. — 1181 с. — 3000 экз. — ISBN 5-17-038383-5.
* Erwin Seitz. Lübeck oder der Hering aus dem Fass // Die Verfeinerung der Deutschen: Eine andere Kulturgeschichte. — Berlin: Insel Verlag, 2011. — S. 365—366. — 824 S. — ISBN 978-3-458-17505-6.

Havolalar
---------

* Deutsche Welle: Как в Любеке изобрели марципан и стали делать красное вино
**Chelsie Giles** (tugʻ. 1997-yil 25-yanvar, Coventry, Angliya, Birlashgan Qirollik) — britaniyalik dzudochi, 52 kg gacha vazn toifasida, Birlashgan Qirollik terma jamoasi aʼzosi. 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari bronza medali sovrindori, 2019-yilgi Yozgi Yevropa oʻyinlari bronza medali sovrindori, Yevropa chempioni.

Faoliyati
---------

Chelsi Giles 52 kg gacha vazn toifasida engil vazn toifasida ishtirok etadi. 2015-yilda u oʻsmirlar oʻrtasidagi Jahon chempionatida beshinchi oʻrinni egalladi. 2018-yilda Abu-Dabidagi (BAA) „Katta dubulgʻa" turnirida uchinchi oʻrinni egalladi.

2019-yilda Minskdagi Yevropa oʻyinlarida, shu jumladan Yevropa chempionatida, britaniyalik sportchi chorak finalda fransiyalik Amandine Buchardga yutqazdi, ammo javob janglarida turnirning bronza medaliga ega boʻldi. Ikki oy oʻtgach, Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Olimpiada oldidan Jahon chempionatida Giles chorak finalga chiqdi va u yerda yaponiyalik Uta Abega yutqazib, ettinchi oʻrinni egalladi. 2019-yil oktyabr oyida Chelsi Giles Abu-Dabidagi „Katta dubulgʻa" musobaqasida yana uchinchi oʻrinni egalladi.

2021-yilda Tel-Avivdagi (Isroil) „Katta dubulgʻa" turnirida Chelsi Giles finalga chiqdi va u yerda isroillik Gili Koenni magʻlub etdi. Bir oy oʻtgach, u Tbilisida (Gruziya) boʻlib oʻtgan „Katta dubulgʻa" turnirining finaliga chiqdi va u italiyalik Odette Giuffridaga yutqazdi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ikkinchi kunida 52 kg gacha vazn toifasida britaniyalik uchinchi oʻrin uchun kurashda shveysariyalik Fabienne Kocherni magʻlub etib, Olimpiadaning bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2022-yilda Sofiyada (Bolgariya) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida 52 kg gacha boʻlgan vazn toifasida u finalda fransiyalik sportchi Amandine Buchardga magʻlub etib, qitʼa chempioniga aylangandi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
**Sezar Gonçalves de Brito Duarte** (1964-yil 21-oktyabrda tugʻilgan), **Sezar Brito** nomi bilan tanilgan, portugaliyalik nafaqadagi futbolchi, hujumchi sifatida oʻynagan.

Jamoalardagi faoliyati
----------------------

Kovilyadagi Barko qishlogʻida tugʻilgan Brito mahalliy Sporting klubida oʻynay boshlagan, ammo tez orada SL Benfika eʼtiborini tortgan, u shartnomani 1985-yilda imzolagan. Shartnomadan soʻng u Primeira Liga jamoasi Portimonense SCga ikki yillik ijara asosida berilgan.

Qaytgandan soʻng, Brito asosan shved Mats Magnusson tomonidan zaxiradan maydonga tushirilgan. 1990-1991-yilgi mavsumda „Benfika"dagi eng katta oʻyinlarini oʻtkazgan, chunki u ikki marta zaxiradan maydonga tushib jamoasini — "Portu" ni mehmonda magʻlub etishga (2:0) yordam bergan natijada gʻalayon bilan yakunlangan oʻyinda mamlakat chempionligini qoʻlga kiritgan.

Brito 1995-yilning yozida, oʻn yillik aloqadan soʻng va soʻnggi uch mavsumda atigi 23 ta oʻyin oʻtkazgandan soʻng, „Benfika"ni tark etgan. Lissabon qoʻshnilari CF Belenensesda ajoyib mavsum oʻtkazgandan soʻng u Ispaniyaga koʻchib oʻtgan va UD Salamancadagi koʻplab vatandoshlari, jumladan hujumchi Pauleta bilan jamoadosh boʻlgan. Oʻzining debyut mavsumida, u 32 yoshni qarshilagan edi, u ikkinchi mavsumda 15 ta gol urgan va klubga La Liga koʻtarilishiga yordam bergan va Pauleta bilan birgalikda 34 ta aniq zarba berib gol muallifiga aylanishgan (juftlik toʻpurarlar jadvalida birinchi va toʻrtinchi oʻrinlarni egallashgan).

1997-98-yillarda Brito muntazam ravishda maydonga tushgan, Salamanka oxir-oqibat yuqori ligada qolgan. Keyinchalik ikkinchi divizionda kamtarona CP Meridaga oʻtgan. U oʻzining karyerasini oʻzining birinchi klubida deyarli 36 yoshida nafaqaga chiqib yakunlagan.

Xalqaro karyera
---------------

Brito toʻrt yil davomida Portugaliya terma jamoasi safida 14 oʻyin oʻtkazdi va ikki bor gol urgan.

Xalqaro maydondagi gollar| № | Sana | Joy | Raqib | Natija | Hisob | Turnir |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 11.09.1991 | Estádio das Antas, Porto, Portugaliya |  Finlandiya | 1-0 | 1-0 | Yevro 1992 saralash |
| 2 | 12.02.1992 | Estádio de São Luís, Faro, Portugaliya | Niderlandlar Gollandiya | 2-0 | 2-0 | Oʻrtoqlik |

Yutuqlar
--------

Benfika
* Primeira Liga : 1986-87, 1988-89, 1990-91, 1993-94

Manbalar
--------

1. ↑  „Guarda Abel voltou no jogo da polémica" (Portuguese).  Notícias de Corrupção (19-oktabr 2004-yil). 1-fevral 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-mart 2010-yil.
2. ↑  „Adiós con sonrojo" (Spanish) (16-may 1998-yil). Qaraldi: 23-may 2015-yil.
3. ↑  „Especial 'Tetra'". Impresa Publishing. `{{cite magazine}}`: Cite magazine requires `|magazine=` (yordam)
Boshqa nomlar uchun qarang: the village   Güzelyayla, Horasan.
**Güzelyayla -** Turkiyaning Mersin viloyatidagi shaharcha.

Joylashuvi
----------

Güzelyayla — Taurus togʻlarida joylashgan togʻli shaharcha. Mersingacha boʻlgan avtomagistral masofasi taxminan 40 km (25 mi). Shaharning balandligi 900 m (3,000 ft) gacha va 1,100 m (3,600 ft). Shaharcha aholisi 2012-yilga kelib 2438 kishini tashkil etgan.

Tarixi
------

Eng qadimgi koʻchmanchilar XV asrda *Sarikechili* ismli turkman qabilasining vakillari boʻlgan. Keyinchalik qabila tomonidan foydalanilgan ikki yaqin aholi punkti (Evji va Qizilbag) birlashtiriladi va ular 1998-yilda Güzelyayla shahri deb eʼlon qilinadi.

Iqtisodiyoti
------------

Asosiy ekinlar — olma, uzum va shaftoli. Anʼanaviy chorvachilik boshqa iqtisodiy faoliyatdir. Ayni paytda turizm shahar iqtisodiyotida ozgina rol oʻynaydi. Togʻli hududda joylashgan Güzelyayla shahar aholisini yozgi taʼtilni oʻtkazish uchun jalb qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  TurksatWayback Machine saytida arxivlandi (September 27, 2013,).
2. ↑  „Mayor's page {{in lang|tr}}". 16-may 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-iyun 2010-yil.
**Qoʻrgʻoshin-organik birikmalar** — molekulasida uglerod — qoʻrgʻoshin (S—R) bogʻi boʻlgan birikmalar. Qoʻrgʻoshin-organik birikmalarning asosiy tiplari: K4R, K3RX, K2RX2, K2RX3, K2RO, KR va K3R — RK3(K — organik radikal, X — kislota qoldigʻi). Quyi alkil hosilali Qoʻrgʻoshin-organik birikmalar — suyuqliklar; aromatik hosilali va boshqa barcha tipdagi Qoʻrgʻoshin-organik birikmalar qattiq moddalardir. Q.6. asosan R tuzlarini magniy, litiy yoki simob organik birikmalarga taʼsir ettirib olinadi. Qoʻrgʻoshin-organik birikmalar qizdirilganda metall holdagi R va erkin radikallarga par-chalanadi. Alifatik Qoʻrgʻoshin-organik birikmalar juda zaharli (yana qarang Metalloorganik birikmalar).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Naturfalsafa** — tabiat falsafasi; tabiatni bir butun tizim sifatida, asosan, jonli mushohada negizida yoki tabiatshunoslikdan uzlashtirilgan bilimlar orqali talqin etish va tushuntirish, uning umumiy manzarasini tasvirlash borasidagi falsafiy urinishlar majmuasi. Yunon naturfaylasuflari — Fales, Anaksimandr, Anaksimen, appoloniyalik Diogen, Geraklit N.ning asoschilari boʻlganlar. Ular barcha mavjud narsalar kelib chiqishining yagona tabiiy asosini topishga urindilar. N.ning keyingi rivoji Aristotel maktabi va stoiklar faoliyati bilan bogʻliqboʻldi. N. ("philosophia naturalis") tushunchasi ilk bor Senekalya. uchraydi. N. bilan tabiatshunoslik oʻrtasidagi chegara va uning falsafasidagi oʻrni tarixan oʻzgarib turgan. Aslida, N. falsafa ilmining ilk tarixiy shakli sifatida namoyon boʻddi. Yunon natur faylasuflari ilm-fan tarixida juda muhim sanalgan koʻpgina qarashlarni, jumladan, atomistik qarashlarni ilgari surdilar. Keyinchalik, N. odatda, fizika yoki fiziologiya, yaʼni tabiat toʻgʻrisidagi taʼlimot deb ataldi. Falsafa xudo toʻgʻrisidagi taʼlimot bilan yaqinlashgan oʻrta ayerlarda N. falsafa sohasidan uzoqlashdi. N.ning ayrim unsurlari nasro-niy, musulmon va yahudiy dinlarining olamni xudo tomonidan yaratilishi toʻgʻrisidagi taishmotlariga moslashtirildi. Natijada, N. koʻpincha, xayol-parastlik shaklidagi natursafsataga aylandi. Biroq, oʻrta ayerlarda tabiatshunoslikning rivoji bilan bogʻliq tarzda N. ham rivojlandi. Bu hol Gʻarbda sxolastika rivojining soʻnggi bo-sqichi davri (Foma Akvinskiy, Buyuk Albert ijodi)da, Sharkda esa undan ancha oldinroq — Xorazmiy, Forobiy, Beruniy, Ibn Sino va boshqa faoliyatida kuzatiladi.

Uygʻonish davri falsafasida tabiatga nisbatan qiziqishning ortib borishi bilan N.ning yangi namoyandalari (J. Bruno, B. Telezio, J. Kampanella, J. Kardano, Paratsels, F. Patritsi) yuzaga keldi. Uygʻonish davri N.si, asosan, panteizm va gilozoizm negizida rivojlandi, koʻp hollarda esa hayolpa-rastlik tusini oldi. Tabiatni oʻrga-nishning tahliliy usullari ustuvor boʻlgan 17—18-asrlarda N. ortga chekindi. Biroq, N. nemis mumtoz falsafasida falsafiy yoʻnalishlardan biri sifatida yangidan olgʻa surildi (Kant, Shelling, Oken, Gegel, Shopengauer, Gyote, Karus). Tabiatshunoslikning ulkan yutuqlari va idealistik N.ning unutila borishi 20-asrda N.ni avval materializm tomonga ogʻdirgan boʻlsa, soʻng uni butunlay barham toptirdi. 19-asrning oxiri va 20-asr boshlarida N.ning yangi turdagi shakllarini kaytadan yaratishga urinishlar (Ostvald, Reynke, Drish, Paladi, N.Gartman) yuz berdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Darvinizm** — organik dunyoning tarixiy rivojlanishi toʻgʻrisidagi Ch. Darvin asos solgan ilmiy dunyoqarash. Darvin koʻrsatishicha, irsiy oʻzgaruvchanlik va tabiiy tanlanish evolyusiyaning asosiy harakatlantiruvchi kuchlari hisoblanadi. Oʻzgaruvchanlik organizmlar tuzilishi va funksiyasida yangi belgilarning hosil boʻlishidan iborat. Irsiyat orqali bu belgilar nasldan naslga oʻtadi. Yashash uchun kurash tufayli muhit sharoitiga eng yaxshi moslashgan belgiga ega boʻlgan individlar yashab, nasl qoldiradi, yaʼni tabiiy tanlanish yuz beradi. Tabiiy tanlanish natijasida yangi turlar paydo boʻladi. Shuning bilan birga organizmlarning tashqi muhitga moslanishi nisbiy xususiyatga ega. Darvin ishlaridan mustasno tarzda ingliz biologi A. Uolles ham xuddi shunday fikrga kelgan. D.ning rivojlanishi va targʻib qilinishiga ingliz tabiatshunosi T. Geksli (1860-yilda "D" terminini taklif etgan), nemis olimlari F. Myuller va Gekkel Ernst|E. Gekkel]], rus olimlari aka-uka A.O. va V.O. Kovalevskiylar, ota-bola N.A. va A.N. Seversovlar, I.I. Mechnikov, I.I. Shmalgauzen va b. katta qissa qoʻshgan. XX asrning 20—30 yillarida klassik Darvinizmning genetika fani yutuqlari bilan uygʻunlashtirilishi tufayli sintetik evolyusion taʼlimot shakllana boshladi.Darvinizm yaxlit taʼlimot sifatida biologiyada revolyusion burilish yasadi; kreatsionizm, vitalizm va lamarkizmga zarba berdi; XIX asrning ikkinchi yarmida tabiiy va ijtimoiy fanlar va umuman madaniyatning rivojlanishiga katta taʼsir koʻrsatdi. Shunga qaramasdan Darvin tirikligidayoq evolyusiyada tabiiy tanlanishni inkor etuvchi yoki uning taʼsirini cheklashga harakat qiluvchi turli oqimlar paydo boʻla boshladi. Evolyusiyaning asosiy muammolari boʻyicha bahslar zamonaviy biologiya fanida ham davom etib kelmoqda.

Yana qarang
-----------

* Kreatsionizm

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Guzyurdu** — Gumushhane viloyatining Kelkit tumaniga qarashli qishloq.

Tarixi
------

Qishloqning eski nomi „Spikör" deb atalgan. Mintaqada sodir boʻlgan urushlar taʼsirida aholi punkti vayron boʻlganligi sababli 1516-yil manbasida xarob (boʻsh) qishloq sifatida qayd etilgan. Mintaqada Usmonli boshqaruvi tomonidan boshlangan koʻchirish siyosati natijasida 1530 va 1591-yil manbalarida Sipikor/Sipirgʻör nomi bilan qayd etilgan aholi punkti faqat musulmonlar yashaydigan qishloq sifatida koʻrilgan. 1642-yilgi avariz daftarida qishloqdagi 8 ta musulmon xonadonlari qayd etilgan. 1835-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra (faqat erkaklar hisoblangan), qishloqda 43 ta xonadonda 126 nafar erkak yashagan. Turkiya Respublikasining tashkil topishi bilan Kelkit tumanining Sipikor nomi bilan qishloqlari orasida joylashgan aholi punktining nomi 1950-yillarning oxiriga kelib oʻzgartirilib, 1960-yilgi aholini roʻyxatga olishdan buyon hozirgi nomi bilan yozuvlarga kiritila boshlandi.

Joylashuvi
----------

Gumushanegacha 94 km, Kelkit tumanigacha 38 km uzoqlikda.

Aholisi
-------

| Qishloq aholisining yillar boʻyicha maʼlumotlari |
| --- |
| 2020 | 145 |
| 2019 | 152 |
| 2018 | 323 |
| 2017 yil | 5 |
| 2016 yil | 30 |
| 2015 yil | 30 |
| 2014 yil | 76 |
| 2013 yil | 215 |
| 2012 yil | 229 |
| 2011 yil | 248 |
| 2010 yil | 269 |
| 2009 yil | 280 |
| 2008 yil | 292 |
| 2007 yil | 318 |
| 2000 | 347 |
| 1990 yil | 512 |
| 1985 yil | 571 |
|

Manba
-----

1. ↑  „1960 Genel Nüfus Sayımı: İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (Türkçe).  sehirhafizasi.sakarya.edu.tr (1963). 18 şubat 2020da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22 ekim 2021.
**Qoʻrgʻoshin oksidlari** -Qoʻrgʻoshin kislorod bilan 3 xil oksid RO, R02, R304hamda nostexiometrik tarkibli qoʻrgʻoshin oksidlari hosil qiladi: Qoʻrgʻoshin (P)-oksid, RO — qizil tusli modda. 2 ta modifikatsiyasi maʼlum: quyi temperaturali a-RO (glyot) va yuqori temperaturali (5-RO (massikot). a-RO ning zichligi 9,35 g/sm3. (z-RO — sariq tusli, suyuqlanish temperaturasi 886°, qaynash temperaturasi 1470°, zichliti 9,63 g/sm3. Polimorf oʻtish temperaturasi 489°. RO akkumulyatorlar tayyorlashda, shisha, sir va alifmoy ishlab chiqarishda qoʻllanadi.

Qoʻrgʻoshin (1U)-oksid, R02— qoʻngʻir rangli kukun. 2 ta shakl oʻzgarishi (a va 3) maʼlum. a-R02ning zichligi 9,33 g/.sm3, R-RO,niki 9,67 g/sm3. R02— kuchli oksidlovchi, suv-da, suyultirilgan kislotalarda erimaydi, ishqorlarda oz eriydi. R304 ni nitrat kislota bilan parchalab, R+2 tuzlarini elektrokimyoviy oksidlab kuchli oksidlovchilar (xlor, brom, gipoxlorit va boshqalar) taʼsir ettirib olinadi. Akkumulyatorlar tayyorlashda va oksidlovchi sifatida qoʻllanadi.

Qoʻrgʻoshin qoʻsh oksid (su-r i k), R304— ortoplyumbat kislota N4R04ning qoʻrgoshinli tuzi, qovoq rang kukun. Zichligi 9,1 g/sm3; kuchli oksidlovchi, 500° gacha qizdirilsa, termik dissotsiatsiyaga uchraydi: 2R304—>6RO+OgBillur, shisha va sirlar ishlab chiqarishda qoʻllanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Tashqi limfa tugunlari sili — koʻkrak qafasi ichi limfa tugunlaridan boshqa limfa tugunlarining sil infeksiyasi bilan zararlanishi hisoblanadi. Oʻpkadan boshqa aʼzolar silida tashqi limfa tugunlari sili yetakchi oʻrinlardan birini tashkil qilib, 30-50 % ini tashkil qiladi.

Etiopatogenezi
--------------

Kasallik toʻrt bosqichdan iborat:

* I bosqich — boshlangʻich, infiltrativ;
* II bosqich — kazeoz;
* III — bosqich — abssesslangan;
* IV bosqich — oqma yarali (tipik yarali).

Tashqi limfa tugunlari silida koʻpincha boʻyin va jagʻ osti limfa tugunlari zararlanadi, qoʻltiq, chov sohalari va boshqa joylarda kasallik
kamroq uchraydi. Kasallik koʻpincha surunkali kechadi. Asosan bir nechta limfa tugunlari zararlanadi. Boshlanishida kattalashgan limfa
tugunlarining qattiq zanjiri aniqlansa, keyinchalik bir-biriga qoʻshilib ketib, toʻda-toʻda boʻlib joylashadi. Limfa tugunlari markazida kazeoz hosila yumshab, erib, abssessga aylanadi, yiring yorilib, oqma yara paydo boʻladi. Oqma yara limfa tugunlari silining har xil bosqichlarida kuzatilishi mumkin.

Klinikasi
---------

Tashqi limfa tugunlari silining klinik kechishi oʻziga xos simptomlarning yoʻqligi bilan farqlanadi. Koʻpchilik hollarda bemorlarning umumiy ahvoli qoniqarli boʻladi. Bemorlarda subfebril harorat, holsizlik, koʻp terlash, ishtaha pasayishi kuzatiladi. Tashqi limfa tugunlari sili diagnostikasida anamnez muhim ahamiyatga ega. Bemorni koʻrish, limfa tugunlarini paypaslab, silga xos xususiyatlarni aniqlash, intoksikatsiya
simptomlari sildan zararlanishni tasdiqlashi mumkin.

Diagnostikasi
-------------

### Laboratoriya

Gemogrammada anemiya, limfotsitoz, leykotsitoz, eritrotsitlar choʻkish tezligining oshishi kuzatilishi mumkin. Tashqi limfa
tugunlari silida tuberkulin sinamalari 90 % gacha musbat boʻladi.

### Instrumental tekshiruv

Ultratovush tekshiruvlari limfa tugunlarining hajmini, qayerda joylashganini, sonini, tuzilishini hamda boʻyin kistasi, xavfli oʻsmalardan
farqini koʻrsatadi. Gʻoyat murakkab hollarda kompyuter tomografiya tekshiruvidan foydalaniladi. Yakuniy tashxis tugunning punksiyadan yoki
jarrohlik usuli bilan olib tashlangandan keyin — gistologik tekshiruv natijasida asoslanadi.
Tashqi limfa tugunlari sili har xil limfadenopatiyalar ichida 25,8 — 65,9 % ni tashkil qiladi. Kasallikni limfoma, limfosarkoma,
limfogranulomatoz, sarkoidoz, felinoz, nospesifik limfadenitlar bilan qiyosiy diagnostika qilish lozim.

Davolash
--------

Tashqi limfa tugunlari silining davolash tamoyillari, sil kimyoterapiyasining umumiy tamoyillaridan farq qilmaydi. Patogenetik va simptomatik davolash tadbirlari — immunoterapiya, vitaminlar qoʻllashdan iborat. Davolash tadbirlari oʻtkazilishi davomida, limfa bezidagi jarayon abssessga aylangan hollarda jarrohlik muolajasi — noduloektomiya operatsiyasi bajariladi.

Manbalar
--------

1. ↑  A. M. Ubaydullayev*. Sil kasalliklari*, 2008, Toshkent.
2. ↑  A. M. Ubaydullayev*. Sil kasalliklari*, 2008, Toshkent.
**Barnard qal’asi** (inglizcha: *Barnard Castle*) ― Durham okrugidagi (Buyuk Britaniya) Barnard Castle shahrida joylashgan vayron boʻlgan oʻrta asr qal’asi.

Qal’aning tarixi
----------------

Qal’a 1095-1125 yillarda baron Gi I de Balliol tomonidan toshdan qurilgan. 1125-1185-yillarda qal’a uning ismi bilan atalgan jiyani Bernard I de Balliol va uning oʻgʻli Bernard II de Balliol uni kengaytirdi.

1216-yilda qal’a Aleksandr II tomonidan qamal qilingan. Qal’a hali ham Balliollar qoʻlida edi, garchi ularning huquqlari Durham yepiskopi tomonidan bahsli boʻlayotgan boʻlsa ham. 1296-yilda John I Shotlandiya taxtidan tushirilganda, qal’a Durham yepiskopi ixtiyoriga berilgan. Taxminan 1300-yilda Angliya qiroli Edward I qal’ani Warwick grafiga topshirdi. 1477-yilda, Qizil va Oq atirgullar urushi paytida, Gloster gertsogi Richard (keyinchalik Richard III) qal’ani egallab oldi, bu uning sevimli qarorgohlaridan biriga aylandi. XV-asrda Richard III ning Ann Nevill bilan turmush qurishi natijasida qal’a uning oilasiga oʻtkazildi.

Keyingi ikki asr davomida Nevill oilasi qal’ani kengaytirdi. Biroq, Vestmorlendning 6-grafi Charlz Nevill qoʻzgʻolondagi yetakchilik roli uchun saylov huquqidan mahrum boʻlganida, qal’a musodara qilindi. 1626-yilda Barnard qal’asi (shuningdek Raby qal’asi) Henry Vanega berildi (inglizcha: *Sir Henry Vane*).

Vane Rabyni asosiy qarorgohiga aylantirishga qaror qildi, Barnard qal’asi esa tashlandiq holda qoldi. Uning devorining bir qismi olib tashlandi va Rabyni tugatish uchun ishlatildi.

Hozirgi holati
--------------

Bugungi kunda qal’a Ingliz merosi jamgʻarmasi tasarrufida va jamoatchilikka ochiq. XII-asrga oid silindrsimon minora xarobalari, shuningdek, XIV-asrning katta zali va katta palatasi alohida qiziqish uygʻotadi.

Yana qarang
-----------

* Angliyadagi qal’alar roʻyxati

Havolalar
---------

* Barnard Castle (ingl.)
* Barnard-Castle Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-07-11).
**Tashqi siyosat tashabbusi** (inglizchada: Foreign Policy Initiative, FPI) ― bu Amerika neokonservativ tahlil markazidir.

Markaz saytidagi maʼlumotlarga koʻra, u demokratik ittifoqchilarni, inson huquqlarini qoʻllab-quvvatlash, XXI-asr oʻzgarishlari munosabati bilan Amerika harbiy salohiyatini mustahkamlash, Amerikaning global iqtisodiy raqobatbardoshligini mustahkamlash maqsadida tashkil etilgan.

Markaz soliq toʻlamaydigan notijorat tashkilotdir.

Tarixi
------

Tashkilot 2009-yilda AQSh ning Iroqqa bir tomonlama bosqinini jamoatchilik tomonidan qoʻllab-quvvatlash maqsadida piar-kampaniya olib borgan „Project for the New American Century" loyihasi asosida tashkil topgan.

Markaz asoschilari orasida Uilyam Kristol va Davlat kotibi yordamchisi Viktoriya Nulandning eri Robert Kagan bor.

Faoliyati
---------

Oʻz veb-saytida markaz oʻz missiyasini „Xitoy va Rossiyaning qayta tiklangan va kuchayib borayotgan kuchlari" va „fuqarolari huquqlarini buzayotgan boshqa avtokratiyalar" oldida AQSh tashqi siyosatiga javob sifatida taʼriflagan.

TruthDig maʼlumotlariga koʻra, FPI Rossiyaga qarshi qatʼiy pozitsiyaga ega: „Tashkilot AQShni koʻplab masalalar, xususan, 2008-yildagi Rossiya-Gruziya urushi, Magnitskiy qonuni va Ukrainadagi hozirgi vaziyat boʻyicha qatʼiy pozitsiyada boʻlishga chaqirdi".

Markaz bilan qator nashrlar va jurnalistlar yaqindan hamkorlik qiladi. Ular orasida, 2008-yilda Gruziya hukumatiga va shaxsan Mixail Saakashviliga piar-yordam koʻrsatgan Orion Strategies xodimlari misol boʻla oladi.

Markaz AQShning Afgʻonistonga bostirib kirishini himoya qilishdagi faolligi va AQSh qoʻshinlarining Suriyaga toʻgʻridan-toʻgʻri kirib kelishi tarafdori sifatida ham tanilgan.

### Alohida rezonans hodisalarga daxldorligi

* Markazning yuqori lavozimli xodimi Jeyms Kerchik edi, u RT telekanalida voyaga yetmaganlar oʻrtasida gomoseksuallikni targʻib qilishga qarshi Rossiya qonunchiligini tanqid qilgani bilan mashhur boʻlgan.

* TruthDig maʼlumotlariga koʻra, markaz RT boshlovchisi Liz Uolning janjal bilan ishdan boʻshatilishi ortida turibdi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  *Susanna Alperina* — Demarsh veduщey v efire Russia Today bil srejissirovan, Российская газета, 20 marta 2014
2. ↑  Soxranyonnaya kopiya stranitsi sayta Tsentra (angl. yaz.)
3. ↑  *Dreazan, Yochi J.*. „Call for an Afghan Surge" (17 сентября 2009). источник на англ. яз.
4. ↑  „The neocons return" (26 сентября 2009). 10-oktabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-mart 2014-yil. источник на англ. яз.
5. ↑  „Foreign Policy Experts Urge President Obama to Respond to Assad's Chemical Attack" (deadlink).  Foreign Policy Initiative (27 августа 2013). 10-mart 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-mart 2014-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-03-10). источник на англ. яз.
6. ↑  SMI: Uvolnenie veduщey RT srejissirovali neokonservatori SShA, Delovaya gazeta „Vzglyad", 20 marta 2014
**Ov qushlari** — yovvoyi parrandalarning mazali goʻshti, qimmatbaho par va patlari, moʻynasi uchun ovlanadigan guruhi. Baʼzi qushlarning tuxumlari ham yigʻiladi. Qushlar qadimdan ov obʼyekti sifatida sut emizuvchilardan keyingi oʻrinda turgan. Qush ovlari qad. misr freskalari va yunon vazalarida tasvirlangan. Qush ovlashning turli usullari mavjud. 9-asrdan qushlarni maxsus oʻrgatilgan lochinlar yordamida ovlana boshlangan. 10—17-asrlarda esa ovning bu usulidan foydalanish ommaviy tus olgan. Tarixiy manbalardan ov qilish uchun 17-asrdan ilgari Buxoroga Rossiyadan maxsus oʻrgatilgan lochinlar olib kelingani maʼlum. Oʻzbe-kistonda qushlarning 100 dan ortiq turi sport, havaskorlik va anʼanaviy ov obʼyekti qisoblanadi. Ovlanadigan qushlar togʻ, choʻl, suv, oʻrmon va boshqa eko-logik muhitlarda tarqalgan. Yer yuzida koʻproq gʻozsimonlar, tovuqsimonlar, balchiqchisimonlar turkumlarining va-killari ovlanadi. Respublika, asosan, suzuvchi qushlar (oʻrdaklar, qashqaldoqlar, balchiqchilar va boshqalar), kaklik, kir-gʻovul, bedana va kaptarlar ovlanadi. Shuningdek, qarqaralar, bulduruklar, chu-gʻurchuqlarni ovlash ham kuzatilgan. 19-asr oxirida Yer yuzida, ayniqsa, Yevropada qushlarni ovlash gʻoyat kuchayib ketdi, har yili bir necha mln. qushlar ovlanadi.

Oʻzbekistonda sportchi va havaskor ovchilar har yili suvda suzuvchi minglab qushlarni ovlaydi. Ularning asosiy qismini oʻrdaklar va qashqaldoqlar tashkil etadi. Ovlanadigan hayvon turlari resurslaridan barqaror foydalanish maqsadida hozir 40 ga yaqin ovchilik va baliqchilik xoʻjaliklari tashkil etilgan. Ularning katta shemi suv oldi hududlarida joylashgan boʻlib, suvda suzuvchi kushlarni ovlashga ixtisoslashgan. Ov qilish qoidalari, muddati va miqdorini tegishli tashkilotlar nazorat qilib turadi. Keyingi yillarda Ov qushlari yashashiga salbiy taʼsir etuvchi omillarning koʻpay-ganligi inobatga olinib, ularni yashash joylarida, migratsiya va qishlash davrida muhofaza qilishni kuchay-tirish, huquqiy jihatdan takomillashtirishni amalga oshirish hamda mu-voffiqlashtirish maqsadida suvda suzuvchi qushlarni oʻrganish boʻyicha xalqaro byuro tashkil etilgan. Suvda suzuvchi qushlar majmuini, shuningdek, ayrim turlari muhofazasini koʻzda tutib, xalqaro konvensiyalar, bitimlar tuzilgan. Oqbosh oʻrdak, ola qanot, marmar churrak, toʻxta va yoʻrgʻa tuvaloklar kabi ov qushlari Xalqaro va Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitoblariga kiritilgan.

Elmurod Shernazarov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |