Miya ustunidagi miya ko'prigiUzunchoq miya va miya koʻprigining oldingi pastki koʻrinishi
**Miya koʻprigi** (lotincha: *pons*) miya ustunining bir qismi va odamlar va boshqa ikki oyoqlilarda oʻrta miyadan pastda, uzunchoq miyadan yuqorida va miyachadan oldinda yotadi.
Miya koʻprigi, shuningdek, Italyan anatomi va jarrohi Costanzo Varolio (1543–75) sharafiga **Varoliy koʻprigi** (lotincha: *pons Varolii*) deb ham ataladi. Miya ustunining bu sohasi bosh miyadan miyacha va uzunchoq miyaga tushadigan signallarni oʻtkazuvchi neyral yoʻllar va sezgi signallarini talamusga olib chiquvchi traktlarni ham oʻz ichiga oladi.

Tuzilishi
---------

Miya ustunidagi koʻprik oʻrta miya va uzunchoq miya orasida, miyachaning oldida joylashgan. Miya koʻprigi va uzunchoq miyani ajratib turuvchi soha **pastki koʻprik egati** (lot. sulcus pontineus inferioris). **Yuqorigi koʻprik egati** (lot. sulcus pontineus superioris) miya koʻprigini oʻrta miyadan ajratib turadi. Miya koʻprigi ikki qismga boʻlinishi mumkin: miya koʻprigining asosi (ventral pons) va miya koʻprigi tomi (dorsal pons). Koʻprik yuzasidan pastga qarab tushuvchi chiziq bazilyar egat boʻlib, u orqali bazilyar arteriya oʻtadi. Koʻprikning asosiy qismi bazilyar arteriyadan chiquvchi koʻprik arteriyalari orqali qon bilan ta’minlanadi. Miya koʻprigining kichik qismi oldingi va orqa pastki miyacha arteriyasi orqali qon bilan ta’minlanadi.

Odamlarda miya koʻprigi uzunligi taxminan 2,5 sm. Uning asosiy qismi uzunchoq miya ustidagi keng doʻnglik sifatida koʻrinadi. Orqa tomondan, Miyacha oyoqchalari deb ataluvchi ikki juft yoʻgʻon poyadan iborat. Ular miyachani koʻprik bilan (oʻrta miyacha oyoqchasi) va oʻrta miya bilan bogʻlaydi (yuqorigi miyacha oyoqchasi).

### Rivojlanishi

Embrional rivojlanish davomida, metencephalon rhombencephalondan rivojlanadi va ikkita strukturaga aylanadi: miya koʻprigi va miyacha. Qanot plastinkasi sensor neyroblastlarni hosil qiladi, ular boʻlsa solitar yadro va maxsus visseral afferent ustunga aylanadi; koxlear va vestibulyar yadro vestibulokoxlear nervning maxsus somatic afferent tolalarini, uch shoxli nervning umumiy somatik afferent ustunini hosil qiluvchi spinal va asosiy uch shoxli nerv yadrolarini va miyacha bilan bogʻlangan koʻprik yadrolarini hosil qiladi.

Bazal plastinka neyroblastlari umumiy somatic efferent tolalarni hosil qiluvchi uzoqlashtiruvchi yadro; maxsus visseral efferent ustunni hosil qiluvchi yuz va harakatlantiruvchi uch shoxli nerv yadrolari va yuz nervining umumiy visseral efferent tolalarini hosil qiluvchi yuqorigi soʻlak ajratuvchi yadroga aylanadi.

### Yadrolari

Pastki miya koʻprigining koʻndalang kesimi, aksonlar koʻk, kulrang modda och kulrangda berilgan. Oldin pastda va orqa yuqorida
Koʻprikda koʻplab bosh miya nervlari yadrolari mavjud:

* koʻprik oʻrtasi: uch shoxli nervning 'bosh' yoki 'koʻprik' sezgi yadrosi (V)
* koʻprik oʻrtasi: uch shoxli nervning harakat yadrosi (V)
* koʻprikda pastga tushganda: uzoqlashtiruvchi yadro (VI)
* koʻprikda pastga tushganda: yuz nervi yadrosi (VII)
* koʻprikda pastga tushganda: vestibulokoxlear yadrolar (vestibulyar yadrolar va koxlear yadrolar) (VIII)

Funksiyasi
----------

Ushbu toʻrt bosh miya nervlari (V-VIII)ning funksiyasiga nafas olishni boshqarish, ixtiyorga bogʻliq boʻlmagan harakatlarni boshqarish, eshitish, muvozanat va ta’m bilishda sensor rol va ogʻriq va tegish kabi yuz sezgilari, shuningdek, koʻz harakati, yuz ifodalari, chaynash, yutish kabi harakatlar va soʻlak va ter ajralishi kabilar kiradi.

Miya koʻprigi signallarni old miyadan miyachaga oʻtkazuvchi yadrolardan iborat, shuningdek toʻgʻridan-toʻgʻri uyqu, nafas olish, yutish, qovuq boshqariluvi, eshitish, muvozanat, ta’m bilish, koʻz harakati, yuz ifodalari, yuz sezgilari va tana holatida qatnashuvchi yadrolari ham bor.

Miya koʻprigida subparabraxial va medial parabraxial yadrolardan tashkil topgan pnevmotaksik markaz bor. Bu markaz nafas olishdan chiqarishgacha boʻlgan oʻzgarishlarni boshqaradi.

Miya koʻprigi uyqu falaji bilan aloqador va tushlar hosil boʻlishida ishtirok etishi mumkin.[*manba kerak*]

Klinik ahamiyati
----------------

* Markaziy koʻprik miyelinolizi demiyelinlanish kasalligi boʻlib, muvozanat, yurish, tegish sezgisi, yutish va gapirishdagi muammolarga sabab boʻladi. Bu odatda, klinika sharoitida, transplantatsiya qilish yoki qondagi natriyning tez korreksiyasi bilan bogʻliq. Tashhislanmasa, oʻlimga yoki locked-in sindromi (psevdokoma)ga olib kelishi mumkin.

Boshqa hayvonlarda
------------------

### Evolyutsiyasi

Miya koʻprigi birinchi uzunchoq miya retikulyar formatsiyasining shoxi sifatida rivojlangan. Minogalarda miya koʻprigi borligi, uning birinchi agnatanlar paydo boʻlgan 505 million yil avvalgi davrlardan beri uzunchoq miyadan alohida soha sifatida mavjud ekanligi haqida taxmin qilishga asos boʻladi.

Qoʻshimcha rasmlar
------------------

* Miya koʻprigining joylashuvi va topografiyasi (animatsiya)Miya koʻprigining joylashuvi va topografiyasi (animatsiya)
* Miya koʻprigininng aksial kesimi, yuqori qismidanMiya koʻprigininng aksial kesimi, yuqori qismidan
* Oʻrta va ortki miyalar; posterolateral koʻrinishOʻrta va ortki miyalar; posterolateral koʻrinish
* Bosh miyaning median sagittal kesimiBosh miyaning median sagittal kesimi
* Miya koʻprigi va ustunining yadrolariMiya koʻprigi va ustunining yadrolari
* Bosh miya. Chuqur kesma. Pastki kesma.Bosh miya. Chuqur kesma. Pastki kesma.

Foydalanilgan adabiyotlar
-------------------------

1. ↑  Henry Gray*. Anatomy, descriptive and surgical*. Blanchard and Lea, 1862 — 514– bet. 10-noyabr 2010-yilda qaraldi.
2. 1 2 3 4 5 6  Saladin Kenneth S.(2007) Anatomy & physiology the unity of form and function. Dubuque, IA: McGraw-Hill
3. ↑  „BrainInfo". *braininfo.rprc.washington.edu*. 16-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-may 2020-yil.
4. ↑  Carpenter, M*. Core text of neuroanatomy*, 3rd, Williams & Wilkins, 1985 — 42 bet. ISBN 0683014552.
5. ↑  Pritchard and Alloway *Medical Neuroscience*
6. ↑  Butler and Hodos *Comparative vertebrate neuroanatomy: evolution and adaptation*

* ; Alloway, D*Medical neuroscience*. Hayes Barton Press, 1999. ISBN 978-1-59377-200-0.  Wayback Machine saytida arxivlandi (2015-11-23).
* ; Hodos, W*Comparative vertebrate neuroanatomy: evolution and adaptation*. Wiley-Blackwell, 2005. ISBN 978-0-471-21005-4.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Miya ko‘prigi*** haqida turkum mavjud |

* Diagram at UCC


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Nerv sistemasi |
| --- |
|  |
| Markaziy nerv sistemasi | 
* Miya pardalari
* Orqa miya
* Bosh miya
	+ Ortki miya
		- Uzunchoq miya
		- Miya koʻprigi
		- Miyacha
	+ O'rta miya
	+ Old miya
		- Oraliq miya
			* To'r parda
			* Ko'ruv nervi
		- Miya katta yarimsharlari
	+ Limbik sistema
 |
|  |
| Periferik nerv sistemasi | 

|  |  |
| --- | --- |
| Somatik | 
* Sezuvchi nervlar
* Harakatlantiruvchi nervlar
* Bosh miya nervlari
* Orqa miya nervlari
 |
|  |
| Avtonom | 
* Simpatik
* Parasimpatik
* Ichaklar
 |

 |

 |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Miya koʻprigi anatomiyasi |
| --- |
|  |
| Dorsal/(tom) | 

|  |  |
| --- | --- |
| Yuza | 
* Miyacha-ko'prik burchagi
* Ustki chodir
* Chegara egati
* Medial tepalik
* Yuz do'mboqchasi
 |
|  |
| Oq modda: Sezuvchi | 
* Trapetsiyasimon tana
* Trigeminal qovuzloq
	+ Dorsal trigeminal trakt
	+ Ventral trigeminal trakt
* Medial qovuzloq
* Lateral qovuzloq

* Medial longitudinal tutam
	+ Vestibulo-okulomotor tolalar

* Oldingi trigeminotalamik trakt
* Markaziy tegmental trakt
 |
|  |
| Oq modda: Harakatlantiruvchi | 
* Pastki miyacha oyoqchasi
	+ Vestibuloserebellar trakt
* Medial longitudinal tutam
	+ Vestibulospinal trakt
	+ Medial vestibulospinal trakt
	+ Lateral vestibulospinal trakt
 |
|  |
| Kulrang modda: Bosh miya nervlari yadrolari | 

|  |  |
| --- | --- |
| afferent: | 
* USA
	+ Trigeminal
		- Bosh
		- Spinal
* Koxlear yadro
	+ Orqa
	+ Oldingi
* Vestibulyar yadrolar
	+ Yuqorigi
 |
|  |
| efferent: | 
* MVE: Uch shoxli nervning harakat yadrosi
* Yuz nervi harakat yadrosi
* USE: Uzoqlashtiruvchi yadro
* UVE: Yuqorigi soʻlak ajratuvchi yadro
* Pastki soʻlak ajratuvchi yadro
 |
|  |
| Boshqalar | 
* Apneustik markaz
* Pnevmotaksik markaz
* Parabraxial yadrolar
	+ Subparabraxial yadro
	+ Medial parabraxial yadro
	+ Lateral parabraxial yadro
* Yuqorigi oliva yadrosi
* Locus coeruleus
 |

 |

 |
|  |
| Ventral/(Asos) | 

|  |  |
| --- | --- |
| Kulrang modda | 
* Ko'prik yadrolari
 |
|  |
| Oq modda: Harakatlantiruvchi/tushuvchi | 
* Kortikospinal trakt
* Kortikobulbar trakt
* Kortikopontin tolalar
* O'rta miyacha oyoqchasi
	+ Pontoserebellar tolalar
 |
|  |
| Yuza | 
* Bazilyar egat
 |

 |
|  |
| Boshqa kulrang modda: Raphe/retikulyar | 
* Retikulyar formatsiya
	+ Kaudal
	+ Oral
	+ Tom
	+ Paramedian
* Raphe yadrolari
	+ Median
 |

 |

<noinclude>