recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Toshloq** — Fargʻona viloyati Toshloq tumanidagi shaharcha (1974-yildan), tuman markazi. 1974-yil 10 dekabrda Toshloq qishlogʻi oʻrnida tashkil etilgan. Aholisi 14,2 ming kishi (2001). Yaqin temir yo'l stansiyasi — Oxunboboyev (5 km). Fargʻona shahridan 16 km. Toshloqda tuman hokimiyati binosi, maʼmuriy, davlat tashkilotlari, paxta tozalash zdi, Margʻilon "Atlas" firmasi filiali, non kombinati, tikuvchilik fabrikasi, qurilish tashkilotlari, avtokorxona, savdo, madaniy va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari, 3 umumiy taʼlim maktabi, musiqa maktabi, markaziy kutubxona, madaniyat va istirohat bogʻi, markaziy kasalxona, poliklinika, dorixona va boshqa tibbiy muassasalar faoliyat koʻrsatadi. Toshloq — Fargʻona yoʻnalishi boʻyicha avtobuslar qatnaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  Population census-1989
2. ↑  "Toshloq" *OʻzME*. T-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Armanlar** (armancha: *հայեր*, oʻzlarini *hay* deb atashadi) — xalq, Armanistonning asosiy aholisi (3,08 million kishi, 1992). Shuningdek Rossiya Federatsiyasi (532 ming kishi), Gruziya (437 ming kishi), AQSH (700 ming kishi), Fransiya (270 ming kishi), Eron (200 ming kishi), Suriya (170 ming kishi), Togʻli Qorabogʻ (146 ming kishi), Livan va Turkiya (150 ming kishidan) va boshqa mamlakatlarda ham yashaydilar. Umumiy soni — 6,55 mln. kishi. Arman tilida soʻzlashadi. Dindorlari — asosan xristian-miafisiylar.

Aleppodagi armanlar
-------------------

Aleppodagi armanlar
Halab shaharining xristianlari arman qochqinlari kelganda koʻpaygan. (1915-yilgi arman genotsidi). Birinchi arman qochqinlari kelganda (1915-1922) Halab aholisi 1922-yili 156 748-kishi boʻldi, shulardan: musulmonlar 97 600-kishi (62,26 %), xristian-katoliklar — 22 117 (14,11 %), iudaylar — 6 580 (4,20 %), evropaliklar shu vaqtda — 2 652 (1,70 %), Arman qoshqinlari — 20 007 (12,76 %) va boshqalari — 7 792 (4,97 %). Yekіnshі armyan bosqindari 1923 jili keldі.. 1923-1925-yillari shaharga 40 000-arman keldi, Aleppo aholisi 1925-yilining oxirlarida 210 000-kishiga koʻpaydi. Ularning ichida: armanlar 25 %. 1944-yili Aleppo aholisi 325 000-kishi boʻldi, ularning-112 110 (34,5 %) xristianlar (armanlar — 60 200). Aleppo xristianlarining yarmi 1947-yilgacha armanlar boʻldi. Aytish joyizki undan keyin arman repatriatsiyasi davrida armanlarning koʻpchiligi Sovet Armanistoniga koʻchdi (1946-1967).

Arman musiqasi
--------------

Bizga hozir qadimgi va oʻrta asrlik arman musiqasining mazmunini koʻz oldimizga keltirishimiz qiyin. Biroq saqlanib qolgan hujjatlar u davrning musiqasi mayin va yoqimli boʻlganligidan dalolat beradi.

Milliy asboblari
----------------

Arman milliy asboblarining tarixi qadimdan saqlanib hozirgacha etib kelgan. Arman xalq asboblari: Sibizgʻilar, surnay, tara va boshqalari.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑  Alepppo in One Hundred Years 1850-1950, vol.3 page 26, 1994 Aleppo. Authors: Mohammad Fuad Ayntabi and Najwa Othman
3. ↑  The Golden River in the History of Aleppo, (arabcha: ), vol.1 (1922) page 256, published in 1991, Aleppo. Author: Sheikh Kamel Al-Ghazzi
4. ↑  The Golden River in the History of Aleppo (arabcha: ), vol.3 (1925) pages 449-450, published in 1991, Aleppo. Author: Sheikh Kamel Al-Ghazzi
5. ↑  Hovannisian, Richard G.*. The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume II: Foreign Dominion to Statehood: The Fifteenth Century to the Twentieth Century*. New York: Palgrave Macmillan, 2004 — 425 bet. ISBN 1-4039-6422-X.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Arxeologik meros** — tarixiy-madaniy merosning ajralmas qismi boʻlib, oʻtmishning moddiy qoldiqlari, ularni oʻrganish natijasida olingan natijalar va bilimlar, muhofaza qilinadigan arxeologik yodgorliklardan iborat. Arxeologik meros tarixiy xotiraning muhim manbai hisoblanadi.

Yoʻq qilish va himoya qilish
----------------------------

Vaqt oʻtishi bilan arxeologik joylar soni kamayadi. Arxeologik yodgorliklarning yoʻq qilinishiga inson taʼsiri va texnogen omil katta taʼsir koʻrsatadi. Arxeologik yodgorliklar koʻchmas meros hisoblanadi. Qadimgi qoyatosh rasmlari yoki tepaliklarni boshqa joyga koʻchirish mumkin emas. Vaqt oʻtishi bilan yoʻq boʻlib ketadigan arxeologik meros mavjud. Masalan, bu toshga oʻyilgan „Uchar kiyik" temir davrga tegishli. Evropa Madaniy Konventsiyasi arxeologik meros tarixni bilish uchun muhim ekanligini tan oldi. Konventsiya madaniy loyihalar sonining koʻpayishi tufayli arxeologik meros yoʻq qilinayotganini tan oladi. Nafaqat manfaatdor davlatlar, balki Yevropaning barcha davlatlari ham arxeologik merosning yoʻq qilinishini kamaytirish uchun arxeologik merosni himoya qilish tarafdori boʻlishi kerak. Konventsiya turli davrlarga oid insoniyat ashyolari va qoldiqlarini arxeologik meros sifatida koʻrib chiqiladi. Davlat mablagʻlari hisobidan mamlakat arxeologik merosni saqlab qolish majburiyatini oladi. Ashyoviy dalillarni saqlash maqsadida arxeologik qoʻriqxonalar tashkil etiladi. Noqonuniy qazish ishlarini oldini olish uchun qazish ishlariga ruxsat berish tartiblari qoʻllaniladi. Qazish paytida arxeologik merosga zarar keltirmaydigan uskunalardan foydaladi.

Vayron qiluvchi omillar antropogen va tabiiydir. Antropogenga, xususan, noqonuniy qazishmalar va iqtisodiy faoliyat kiradi.

Arxeologik merosning monitoringi
--------------------------------

Monitoringga kartografiya, fotografiya va topografik rejalarni tayyorlash kiradi. Monitoring yordamida arxeologik merosning pasporti tuziladi. Pasportda arxeologik merosning nomi, sanasi, qazilma ishlari muallifining ismi-sharifi, meros topilgan madaniy qatlamning holati, bibliografiya, arxiv manbalari, merosning tarixiy ahamiyati yoziladi.

Yana qarang
-----------

* Valletta Treaty, 1992
* Chernie kopateli

Manbalar
--------

1. ↑  Arexeologicheskoe nasledie — broshyura k Европейская конвенция по защите археологического наследия [Валлеттскому соглашению; Valletta Treaty], 1992 god.
2. ↑  „The ICAHM Charter. Charter for the Protection and Management of the Archaeological Heritage".  ICOMOS 1990. Qaraldi: 7-iyul 2012-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Статья: «Археологическое наследие»
* Статья: «Археологическое наследие России»
* Статья: «Проблемы сохранения археологического наследия от советской археологии до сегодняшнего дня»
* Статья: «Деятельность научно-производственного центра наследия по сохранению археологического наследия»
* Статья: «Проблема сохранения археологического наследия Южного Урала в контексте его социокультурного использования»

Havolalar
---------

* Arxeologik meros *DMOZ* katologida
* ИКОМОС, Хартия защиты и управления археологическим наследием, 1990.
**Eshon Sulton** — (1875—1922) — Sharqiy Buxorodagi taniqli ulamo va davlat arbobi, istiqlolchiligining rahbarlaridan biri.

Qoʻrboshilik faoliyati
----------------------

Eshon Sulton Darvoz bekligi (Childara) yaqinidagi Yazgan qishlogʻida eshon oilasida tavallud topgan. U yoshligida mukammal diniy tarbiya olgan. Eshon Sulton uch marotaba Makka va Madinaga Haj ziyoratiga borgan. Qorategin va Darvoz bekliklarida uning nufuzi baland boʻlgan. U Darvoz bekligining hokimi ham boʻlgan. 1921-yil Hisorga kelgan Amir Olimxon uni huzuriga chaqirib, ruslarga qarshi milliy ozodlik kurashiga daʼvat qilgan. U qizil askarlarga qarshi Sharqiy Buxorodagi qoʻzgʻolonchilarning rahbari sifatida janglar olib borgan. Eshon Sulton Fuzayl Mahdum bilan birlashadi va 1921-yil martda Darvoz bekligi markazi Qal’ayi Xumbni, iyun oyida Surxobning chap qirgʻogʻidagi Langar, Xost va Mahalla qishloqlarini qizil askarlardan ozod qilgan. 1921-yil avgustda BXSR hukumati tomonidan Eshon Sulton Gʻarm viloyati inqilobiy qoʻmitasining raisi hisoblangan. Biroq keyinchlik u yana qoʻzgʻolonchilar tarafiga oʻtgan. 1922-yil 16-fevralda Eshon Sulton Dushanbeni qizil askarlardan ozod qilishda faol ishtirok etadi. Anvar Poshoning Boysundan Baljuvongacha boʻlgan barcha harbiy yurishlarda uning yonida boʻlgan. Biroq Salim Poshoning buyrugʻi bilan Sulaymonga sovet hokimiyatiga yon bosganlik va boshqa ayblar qoʻyilib, Tabildarada dorga osib oʻdiradi. Ularning ukasi Eshon Rahmat bu paytda sovet hokimiyati tomonga oʻtgan edi. U faoliyati davomida sovet rejimiga qarshi kurash olib bordi. Eshon Sulton Buxoroda qoʻrboshilik faoliyatini olib borib, sovet hukumatiga qarshi kurash olib borgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Rajabov Q (2022). *Turkiston qoʻrboshilari "Oʻzbekiston tarixi" jurnali*.
2. ↑  Rajabov Q*. Turkiston qoʻrboshilari*. Toshkent: „Fan", 2022 — 400 bet.
**Muhammad al-Astug‘dadiyziy** *(arabcha: محمد الأستغداديزى — Abu Bakr Muhammad ibn Osim al-Astug‘dadiyziy) — Faqih.*

Toʻliq ismi Abu Bakr Muhammad ibn Osim ibn Ramazon ibn Ali ibn Aflah ibn Kosmona al-Astug‘dadiyziy. U X asr boshida Nasafga qarashli Astudadiyza qishlogʻida tugʻilgan. Manbalarda Muhammad al-Astug‘dadiyziy solih, fozil va faqih kishi boʻlgani qayd etilgan.

Ustozlari
---------

Muhammad al-Astug‘dadiyziy Abu Bakr Muhammad bin Ahmad bin Xanba, Abu Solih Xalaf bin Muhammad bin Ismoil al-Xayyom, Abu Abdulloh Muhammad bin Muso az-Zarir ar-Roziy va Abu Bakr Ahmad bin Sa‘d bin Bakkar al-Sammaniylardan hadis rivoyat qilishgan.

Shogirdlari
-----------

Muhammad al-Astug‘dadiyziydan Abu Tohir an-Nasafiy va oʻgʻli Abu Jaʼfar Muhammad Astundadiyziylar hadis rivoyat qilishgan.

Vafoti
------

Muhammad al-Astug‘dadiyziy 378/989-yili zulhijja oyining oʻrtasida vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Abdulkarim Samʼoniy. Al-Ansob. J.1. — Bayrut. Lubnan 1998. -B. 137.

Adabiyotlar
-----------

* Abdulloh Abdulhamid Saad. Oʻrta Osiyo olimlari qomusi. —T.: Imom Buxoriy respublika ilmiy-maʼrifiy markazi nashriyoti, 2007. -B. 33.

|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Azoboʻyoqlar** – molekulasida aromatik radikallar (ba’zi geterotsi-klik birikmalar)ni birlashtiruvchi bir yoki bir necha azoguruh boʻlgan organik boʻyovchi moddalar. Odatda A. tarkibiga muayyan sondagi aminoguruh, oksiguruh va boshqa guruhlar kiradi. Azoguruh soniga qarab mono-, di-, tri- va poliazoboʻyoqlar boʻlishi mumkin. A. molekulasi tarki-bida auksoxromlar boʻladi. Azobirik-malarda esa auksoxromlar boʻlmaydi. A. xilma-xilligi va sifati jihatidan boʻyoqlar orasida birinchi oʻrinni egal-laydi. Ularni hosil qilish uchun, av-valo, aromatik aminlar dia-zotirlash reaksiyasiga kiritiladi. Bunda hosil boʻlgan diazobirikmalarga, odatda aro-matik aminlar yoki fenollar ta’sir et-tirib, A. olinadi. A. kislotali, asosli, erimaydigan boʻyoqlar va boshqalarga boʻlinadi. Bulardan tashqari, pigment A. lok A. moy va spirtda eriydigan A. atsetat ipagini boʻyaydigan A. va boshqa boʻladi. A. toʻqimachilik sanoatida, lok-boʻyoq, poli-grafiya, koʻnchilik, qogʻoz, rezina sanoa-tida va sanoatning boshqa tarmoqlarida ishlatiladi (qarang Sintetik boʻyoqlar).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Azor antitsikloni** – Atlanti-ka okeanining Shimoliy yarim shardagi sub-tropik va tropik qismi ustidagi yuqori atmosfera bosimi oblasti. Markazi – 35-parallelda, Azor o.lari yaqinida. Azor antitsiklonining bir tarmogʻi qishda Saxroi Ka-birga, yezda esa Oʻrta dengizga va Janubiy Yevropaga kirib boradi. Azor antitsiklonining marka-zida bosim yanvarda 1022 mb dan yuqori, iyulda 1025 mb dan ziyod. Azor antitsikloni okeanning shu qismida butun yil davomida si-klonlarga nisbatan antitsiklonlarning koʻp boʻlib turishidan vujudga keladi. Azor antitsikloni Shimoliy Tinch okean antitsikloni bilan Shimoliy yarim shardagi dengiz tropik havo massalarining markazi hisoblanadi. Bu havo massalarining Atlantika qutbiy frontida qutb havo massalari bilan oʻzaro toʻqnashishi natijasida okean ustida koʻplab siklonlar vujudga keladi, bu esa Yevropa ob-havosi va iqlimiga katta ta’sir koʻrsatadi. Azor antitsiklonining ichki qismida bulut kam, havo quruq boʻladi. Azor antitsiklonining ancha quyi kengliklarida, ekvatorga yaqin joylarida Shimoliy Atlantika passat sha-mollari esib turadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Koʻp yillik oʻtlar** - bir necha yil yashaydigan oʻt oʻsimliklar. Koʻpchiligining yer ustki qismi qishda yoki qurgʻoqchilik mavsumlarda qurib, faqat tuproq osti qismi (ildizi, ildizpoyasi, piyozi yoki tuganagi) saqlanib qoladi, qulay sharoit kelishi bilan yana koʻkarib chiqadi. Koʻp yillik oʻtlaroʻ.ning baʼzilari tashqi sharoit taʼsirida oʻzgarishi (koʻp yillikdan bir yillik-ga yoki, aksincha, bir yillikdan koʻp yillikka aylanishi) mumkin.Koʻp yillik kanakunjut moʻʼtadil iqlimda bir yillik oʻsimlikdir. Koʻp yillik oʻtlaroʻ. choʻl va yaylovlarda chorva mollari uchun oziq hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Koʻpaytirish** — berilgan obʼyektlar (mas, son, vektor, funksiya va h.k.) ustida bajariladigan amallardan biri. Odatda, "x" yoki "■" bilan belgilanib, a, b lar koʻpaytmasi a- ʼ, axb, baʼzan, qisqacha ab deb yoziladi, a va ft butun musbat sonlarni bir-biriga koʻpaytirish uchun, a ni b marta oʻz-oʻziga qoʻshish kerak: ab=a+a...+a (b ta qoʻshi-luvchi). Bunda a va b lar umumiy koʻpaytuvchilar deb ataladi, Sh- va 4 kasr sonlarni koʻpaytirish tenglik bilan aniqlanadi.

Ratsioval sonlarni K.da hosil boʻlgan sonning absolyut qiymati koʻpaytuvchilar absolyut qiymati koʻpaytmasiga teng. Sonlar bir xil ishorali boʻlsa, koʻpaytma musbat, har xil ishorali boʻlsa manfiy. Irratsioval sonlarni K. uchun ratsioval sonlar bilan yaqinlashtirish kerak. Mat.da haqiqiy sonlardan tashqari, kompleks sonlar, matritsalar va boshqa obʼyektlar ham koʻpaytiriladi. K. koʻpaytuvchilar va koʻpaytma turiga qarab har xil aniq maʼno va mos ravishda har xil aniq taʼriflarga ega boʻladi.

Yana qarang
-----------

* Koʻpaytma

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
KOʻPEREN (Couperin) Fransua (1668.10.11 - Parij - 1733.12.9) -fransuz kompozitori, organchi, klavesin ijrochisi. Mashhur fransuz musiqachilari "Koʻperenlar" sulolasidan, zamondoshlari unga — "buyuk K." nomini berishgan. Dastlabki musiqa saboqlarini oʻz otasi (Sharl K.)dan olgan. Parijdagi Sen-Jerve cherkovi (1685— 1723) va Fransiya qiroli saroyida (1693-yildan) organchi, klavesinda ham mohir ijrochi (1702—30). K.ning ijodi — klassitsizm davridagi fransuz musiqa sanʼatining choʻqqisidir. Uslubi — psixologik yorqin va muayyan programmali obrazlar, rangbarang kuylar, boy musiqiy bezaklar, kompozitsion mukammallikka asoslangan. Klavesin uchun 250 ga yaqin pyesalar, kamer-cholgʻu va organ uchun, shuningdek, diniy mavzudagi asarlar yaratgan. "Klavesin chalish sanʼati" kitobining muallifi (1716). 12 jilddan iborat asari toʻla nashr etilgan (Parij, 1932-33).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Koʻporoslar** (frans. couperose) — baʼzi metallar sulfat kristallogidratlarining texnikadagi nomi. Toʻtiyo (mis kuporosi) CuSO45H2O, temir kuporosi FeSO4\7H2O, pyx kuporosi ZnSO4-7H2O va boshqa maʼlum. Mis koʻporosi (toʻtiyo) CuSO4\5H2O — koʻk kristallar. Zichligi 2,284g/sm3, 250° da tamom suvsizlanadi. Metallarni mis bilan qoplashda, baʼzi mineral boʻyoklar tayyorlashda, shuningdek, misning boshqa birikmalarini olishda xom ashyo sifatida ishlatiladi. Koʻporoslarning suyultirilgan eritmasidan oʻsimliklarga purkashda, donlarni ekish oldidan dorilashda foydalaniladi. Temir kuporosi FeSO47H2O — och yashil kristall modda. Suyuqlanish temperaturasi 64°, zichligi 1,899 g/sm3. Yogʻochni chirishdan saqlash maqsadida shimdiriladi, siyoh, berlin zangorisi tayyorlashda, yoritkich gazni vodorod sulfiddan va tarkibida sian guruhi boʻlgan birikmalardan tozalashda, boʻyoqchilikda xurush sifatida, qishloq xoʻjaligi zararkuvandalariga qarshi kurashda va fotografiyada ishlatiladi. Rux kuporosi ZnSO4-7H2O — rang-siz kristall modda. Suyuqlanish temperaturasi 39°, zichligi 1,966 g/sm3. Tibbiyotda, boʻyoqlar tayyorlashda va chitlarga gul bosishda ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Kumush shamdonlar
**Shamdon** — sham qoʻyish uchun moʻljallangan taglik. Koʻp shoxli dekorativ shamdonlar chilchiroqlar deb ataladi.

Tarixi
------

Shamdonlar qadim zamonlardan beri maʼlum boʻlgan, ammo keyinchalik ular yogʻli yoki moyli lampalar bilan almashtirilgan.

Kundalik hayotda bronza yoki jezdan yasalgan shamdonlar XV asrdan boshlab paydo boʻladi. XVII-XVIII asrlarda qandillar burjuaziya uylarida chilchiroqdan koʻra koʻproq tarqaladi.

XVIII asrning oxiridan boshlab shamdonlar bayramona stolning bezagiga aylana boshladi. Ular turli xil materiallardan, jumladan, shisha, chinni, yogʻoch, plastik va turli metallardan tayyorlanadi.

18-asrda paydo boʻlgan chilchiroq koʻrinishidagi fonuslar 19-asrda gazli yoritishning paydo boʻlishi bilan yanada keng tarqaldi. Oʻshandan beri ular jamoat joylarini yoritish va bezash uchun katta ahamiyatga ega boʻldi. Dastlab, bunday fonuslar metalldan zarb qilingan, keyinchalik esa ular, ayniqsa murakkab konstruksiyaga ega boʻlsa, choʻyandan yoki quyma bronzadan eritilgan.

Shamdonni mum yoki stearin tomchilaridan himoya qilish uchun shamning pastki qismiga teshikchalari boʻlgan shisha, billur, chinni yoki metall doira — rozetka kiydirilishi mumkin.

Xristianlik ibodatida turli xil *shamdonlar* keng qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* Podsvechniki // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1959. — T. VII. — Stb. 166
* И. И. Шангина „Подсвечник",*. Русский традиционный быт: Энциклопедический словарь*, 5000 экз, СПб.: Азбука классика, 2003 — 437—439 bet. ISBN 5-352-00337-X.
* Л. В. Беловинский „Подсвечник",*. Иллюстрированный энциклопедический историко-бытовой словарь русского народа. XVIII — начало XIX в.* — 499 bet. ISBN 978-5-699-24458-4.

Manbalar
--------

1. ↑  „What is a Chamberstick? | Antique Silverware" (en-GB). *AC Silver Blog* (10-avgust 2017-yil). Qaraldi: 14-dekabr 2021-yil.
2. ↑  „Подсвечники".
3. ↑  „CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: Altar Candlesticks". *www.newadvent.org*. Qaraldi: 14-dekabr 2021-yil.
**Tribuna** -Minbar — xokkey muxlislariga bagʻishlangan, bronzadan yasalgan haykaltaroshlik kompozitsiyasi. Haykal Rossiyaning Ufa shahrida, Lenin koʻchasida „Ufa-Arena" muz sport saroyi yonida oʻrnatilgan.

Kompozitsiya mualliflari ufalik yosh haykaltaroshlardir. „Tribuna" shahar haykalini yaratish loyihasi „Heineken United Breweries" MChJning Shixan shoxobchasi tomonidan qoʻllab-quvvatlangan

Tarixi
------

2013- yil 15-aprelda „Bashinform" axborot agentligida ochiq xat eʼlon qilindi. Unda „Soyuz" MOOB assotsiatsiyasi xokkey muxlislari „Heineken United Brewery" MChJning Shixan pivo zavodiga murojaat qilib, Ufa shahrida xokkey muxlislari uchun haykal oʻrnatish taklifi bilan murojaat qilishgandi. Loyihani amalga oshirish uchun ishchi guruh tuzilib, uning tarkibiga „Soyuz" MOOB fan-klubi assotsiatsiyalari vakillari va blogerlar kirdi. Sport sharhlovchisi, „Salavat Yulaev" XKning „Mening abadiy yashil yuragim" madhiyasi muallifi Azamat Muratov gʻoyaviy hamkori boʻldi.

Ishchi guruh 2013-yil davomida muxlislar oʻrtasida boʻlajak haykalni qanday koʻrishlarini bilish va ularning xohish-istaklarini inobatga olish maqsadida bir nechta soʻrovnomalar oʻtkazdi. Soʻrov asosida haykalning uchta eskizi ishlab chiqildi va ular oʻz navbatida muhokamaga qoʻyildi. 2013-yil noyabr oyida xokkey ishqibozlarining birdamligini aks ettiruvchi „Tribuna" eskizi asosida haykaltaroshlik kompozitsiyasini oʻrnatishga qaror qilindi. Bu barcha manfaatdor tomonlar bilan uzoq muhokamalar va maslahatlashuvlardan soʻng, loyiha ishchi guruhi ovoz berish jarayonida erishildi.

2014-yil 2-mart kuni xokkey ishqibozlariga bagʻishlangan „Tribuna" shahar haykali ochilishiga bagʻishlangan tantanali marosim boʻlib oʻtdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Болельщики клуба «Салават Юлаев» инициируют установку памятника хоккейным фанатам" (ru).  «ИА Башинформ». Qaraldi: 15-may 2014-yil.

Havolalar
---------

* „В Уфе установили памятник хоккейным болельщикам" (ru). 17-may 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-may 2014-yil.



* „В Уфе открыли памятник болельщику (видеосюжет)" (ru). 17-may 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-may 2014-yil.



* „Первый в стране памятник хоккейному болельщику открыт в Уфе (видеосюжет)" (ru). Qaraldi: 15-may 2014-yil.
**Minatomirai Station** (yaponcha: *みなとみらい駅* *Minatomirai-eki*?) is an underground railway station on the Minatomirai Line in Nishi-ku, Yokohama, Kanagawa Prefecture, Japan, operated by the third-sector railway operating company Yokohama Minatomirai Railway.

Chiziqlar
---------

Minatomirai stantsiyasiga 4.1 km yer osti Minatomirai liniyasi Yokohama Motomachi-Chūkagai, 1,7 masofada joylashgan. Yokohama stantsiyasida chiziqning boshlang'ich nuqtasidan km. Poyezdlar Shibuya stantsiyasidan Tokio metrosi Fukutoshin liniyasi va Tobu Tojo liniyasi va Seibu Ikebukuro liniyasi bo'ylab Tokyu Toyoko liniyasiga va undan qaytadi.

Stansiya tartibi
----------------

 Stansiya platformasi, 2021 yil 18 dekabr
Minatomirai stantsiyasi - bu ikkita yo'lga xizmat ko'rsatadigan bitta orol platformasi bo'lgan yer osti stantsiyasi. Stansiya to‘g‘ridan-to‘g‘ri Qirolicha maydoni savdo majmuasi ostida joylashgan.Andoza:Ja-rail-line
Andoza:Ja-rail-line2018-yil apreliga qadar platformaning har ikki tomoniga ko‘krak qafasidagi platformali eshiklar o‘rnatildi .

Tarix
-----

Minatomirai stantsiyasi 2004 yil 1- fevralda Minatomirai liniyasining ochilishiga to'g'ri keldi .

Yo'lovchilar statistikasi
-------------------------

2011-moliya yilida stantsiyadan kuniga o'rtacha 60 056 yo'lovchi foydalangan .

Atrofdagi hudud
---------------

* Minato Mirai 21
	+ Yokohama diqqatga sazovor minorasi
	+ Tinch okeani Yokogama
	+ Yokogama san'at muzeyi

Yana qarang
-----------

* Yaponiyadagi temir yo'l stantsiyalari ro'yxati

Ma'lumotnomalar
---------------

 

Harris,Ken, klarke,Jackie(2008).Jane dunyo temir yo'llari 2008-2009.Jane axborot markazi.

1. ↑  **{{Veb manbasi}} andozasidan foydalanishda `sarlavha=` parametrini belgilashingiz kerak.** „{{{title}}}" (Japanese). *Japan Railfan Magazine Online*.  Koyusha Co. Ltd. (10-fevral 2018-yil). 12-fevral 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-fevral 2018-yil.
2. 1 2  Terada, Hirokazu*. {{{title}}}*. Japan: Neko Publishing, 19 January 2013 — 232 bet. ISBN 978-4-7770-1336-4.

Havolalar
---------

Koordinatalari: 35°27′28.53″N 139°37′56.33″E﻿ / ﻿35.4579250°N 139.6323139°E﻿ / 35.4579250; 139.6323139GOKoordinatalari: 35°27′28.53″N 139°37′56.33″E﻿ / ﻿35.4579250°N 139.6323139°E﻿ / 35.4579250; 139.6323139GO
**Brayan-Chamorro shartnomasi** — AQSH va Nikaragua oʻrtasida 1914-yil 5-avgustda ular oʻrtasidagi urush natijasida imzolangan shartnoma. AQSh Senati shartnomani faqat 1916-yil 22-iyunda ratifikatsiya qildi, chunki unda Platt tuzatishiga o'xshash band bor edi va AQShga Nikaraguaga bostirib kirish huquqini berdi.

Tarixi
------

Nikaraguaning qo'shnilari Gonduras, Salvador va Kosta-Rika ushbu shartnomaga qarshi norozilik bildirishdi, ammo uni bekor qila olmadilar.

Shartnoma imzolagan Emiliano Chamorro va Uilyam Brayan sharafiga nomlangan. Shartnomaga ko'ra Qo'shma Shtatlarga "abadiylik uchun" Nikaraguada okeanlararo kanal qurish va undan foydalanish huquqi berildi, ammo u qurilmagan va Karib dengizidagi Katta va Kichik Korn orollari Amerika ham 99 yillik ijaraga oldi, Fonseka ko'rfazida harbiy baza qurish huquqini qo'lga kiritdi. Qo'shma Shtatlar, o'z navbatida, Nikaraguaga 3 million dollar to'lashi kerak edi. 

1970-yil 14-iyuldagi muzokaralar natijasida shartnoma bekor qilindi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Никарагуа в 10-е годы XX века(Интервенция США)" (ru).  Хронос. Qaraldi: 30-mart 2012-yil.
2. ↑  „Брайана - Чаморро Договор 1914 - Советская историческая энциклопедия - Энциклопедии & Словари".  enc-dic.com. Qaraldi: 9-aprel 2016-yil.

Yana qarang
-----------

* Amerikaning Nikaraguani bosib olishi
* banan urushlari
**Anorqul Mamadovich Nazarov** (1950.5.6, Boʻka tumani) — kompozitor, Oʻzbekiston Respublikasi sanʼat arbobi (1995). Toshkent konservatoriyasini tugatgan (1973). Navoiy teatrida sozanda (1968—85), Uzteleradiokompaniyasi qoshidagi Estradasimfonik orkestrining bosh dirijyori va badiiy rahbari (1989—96), "Oʻzbeknavo" birlashmasining bosh direktori (1996—2001). Ijodida qoʻshiq asosiy oʻrin tutadi ("Doʻlana", "Arazlama", "Men nechun sevaman Oʻzbekistonni", "Oʻzbekiston mushtarak", "Ozod elning oʻgʻliman" va boshqalar). Bastakorning Muhammad Yusuf she'riga yozilgan "Yur, muhabbat! Ketdik bu yerdan" qo'shig'i birinchi oʻzbek tangosidir. Shuningdek, kino va telefilmlar, teatr spektakllari, sirk tomoshalari uchun musiqalar va boshqa asarlar yozgan. Abdulla Qodiriy no-midagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1997).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
"XOLDORXON" — "Goʻroʻgʻli" turkumidagi dostonlardan eng yirigi. Sheʼriy qismining oʻzi 11 ming misraga yaqin. Ergash Jumanbulbul uiadan yozib olingan (1927) va nashr etilgan (1972). Dostonda Qrim xoni Xoldorxonning Goʻroʻgʻliga gʻarazi, Goʻroʻgʻlining Qrimga borishi va jangu jadallardan keyin Xoldorxon bilan yarashishi, Goʻroʻgʻlining togʻasi Ahmad Sardorning Chambil elini talashi kabi voqealar tasvirlangan. Asarda oʻz yurtini tashqi va ichki dushmanlardan mardlarcha himoya qilgan xalq qahramonlari — Goʻroʻgʻli va uning 40 yigiti (Avaz, Beksara, Asqar, Berdiyor, Hasan Koʻlbar, Hasan Chopson kabi bahodirlar) shijoati, Yunus pari boshchiligidagi Chambil ayollari jasorati kuylanadi. Doston voqeahodisalar koʻlamining kengligi, tasvirning boyligi, nasr qismining sanʼatkorona ishlanganligi jihatidan oʻziga xos roman darajasiga koʻtarilgan.

Adabiyot
--------

* Bulbul taronalari, 4j. T. 1972.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xolangit** (yun. chole — oʻt va anderon — tomir), angioxolit — oʻt yoʻllarining yalligʻlanishi. X.ni, odatda, ichak tayoqchasi va boshqa mikroblar qoʻzgʻatadi. Koʻpincha xoletsistit, oʻttosh kasalligi bilan birga kechadi. Infeksiya oʻt yoʻllariga oʻt pufagi, meʼdaichak yoʻli, meʼda osti bezidan va limfa, qon orqali tushishi mumkin. Shuningdek, oʻt yoʻli motor funksiyasining buzilishi yoki tosh paydo boʻlib, oʻt toʻxtab qolishi ham X.ga sabab boʻladi. X. kataral, yiringli va nekrotik boʻlishi mumkin. Kechishiga koʻra, oʻtkir va surunkali X. farqlanadi.

Oʻtkir X.da bemorning eti uvishib vaqtvaqti bilan isitmalaydi, koʻp terlaydi, ogʻzi taxirlashib, qusadi, oʻng qovurgʻa osti ogʻriydi. Jigari shishib, terisi sargʻayadi, kichishadi. Surunkali X. koʻpincha oʻtkir X.dan soʻng vujudga kelib, belgilari xoletsistitga oʻxshaydi. Bunda koʻz oqlari sargʻayib, oʻng qovurgʻa osti doim ogʻrib turadi, bemorni darmoni qurib vaqtvakti bilan eti uvishadi, tez charchaydi. Koʻpincha jigar va taloq shishadi. Baʼzan X. oqibatida peritonit, jigar sirrozi, pankreatit va boshqa kelib chikishi mumkin.

Davo bemorning umumiy ahvoli va kasallik belgilariga qarab olib boriladi, parhez buyuriladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Laparoskopik xoletsistektomiya (laparoskop orqali ko'rinishi)
 Operatsiya vaqtidagi xolangiografiya
**Xoletsistektomiya** (yunonchadan: chole - oʻt, *cyst* - pufak *, ectomy* *-* olib tashlash) — oʻt pufagini olib tashlash operatsiyasi. Jarrohlik aralashuvisiz konservativ usullarning rivojlanishiga qaramasdan, xoletsistit uchun asosiy davolash usuli boʻlib qolmoqda. U parxezlar va ultratovush usullari foyda bermagan taqdirda buyuriladi (har yili Amerikada 500 000 dan ortiq operatsiyalar).

Qorin boʻshligʻi jarrohligi
---------------------------

Xoletsistektomiyaning odatda ikki turi amalga oshiriladi:

* Oʻt pufagi boʻynidan xoletsistektomiya (oʻt yoʻli va oʻt pufagi arteriyasini bogʻlash va kesish orqali).
* Oʻt pufagi tubidan xoletsistektomiya: oʻt yoʻliga kirishning imkoni boʻlmagan hollarda amalga oshiriladi.

Laparoskopik jarrohlik
----------------------

Ushbu operatsiya narkoz ostida oʻtkaziladi. Laparoskopik xoletsistektomiya qorin devorining kesmalari orqali amalga oshiriladi. Eng koʻp qoʻllaniladigan jarrohlik texnikasi toʻrtta kesmaning bajarilishini oʻz ichiga oladi va ulardan ikkitasi 5 millimetr uzunlikda, qolgan ikkitasi 10 millimetrga teng. Qorin boʻshligʻiga jarrohlik asboblari, shuningdek, laparoskop - monitorda ichki organlarning uch oʻlchovli tasvirini koʻrsatadigan maxsus qurilma kiritiladi. SILS va NOTES texnologiyasidan foydalangan holda bitta kesmali xoletsistektomiya oʻtkazish usuli ham mavjud.

Oqibatlari
----------

Aksariyat hollarda salbiy oqibatlar yoʻq. Dislipoproteinemiya xavfi ortadi. Oʻt pufagidagi toshlar tufayli xoletsistektomiya qilingan bemorlarning taxminan 40 foizida operatsiyadan keyin postxoletsistektomik sindrom oʻzini namoyon qiladi, bu xoletsistektomiya operatsiyasidan oldin boʻlgan bir xil klinik belgilarning namoyon boʻlishi (fantom ogʻrigʻi va boshqalar) va Oddi sfinkterining disfunksiyalari bilan ifodalanadi. Terapiyadagi kamdan-kam uchraydigan, ammo juda qiyin asoratlardan biri bu umumiy oʻt yoʻlining shikastlanishi (kesilishlari), xolelitiozda oʻt pufagi olib tashlangan bemorlarning 0,05-2,7 foizida kuzatiladi. Bunday holda, xoledoxoyeyunostomiya - umumiy oʻt yoʻli dumining och ichakka tikish oʻtkaziladi.

Eslatmalar
----------

1. ↑  „Удаление желчного пузыря⭐ лапароскопическая холецистэктомия" (ruscha). *laparoskopiya.ru*. Qaraldi: 22-aprel 2022-yil.
2. ↑  *Калинин А. В.* Дисфункции сфинктера Одди и их лечение. РМЖ, 30 августа 2004.
3. ↑   *Перспективы создания тканеинженерного желчного протока*. .

Havolalar
---------

* Xoletsistektomiyadan keyingi parhez (o't pufagini olib tashlash)
* Laparoskopik xoletsistektomiya
**Calder kubogi** har yili Amerika xokkey ligasining pley-off chempionlariga beriladigan kubokdir. Calder kubogi birinchi marta 1937-yilda „Syracuse Stars" xokkey klubiga taqdim etilgan.

Calder kubogi Braziliyadagi mahogany daraxtidan qilingan asos ustiga oʻrnatiladi. Calder kubogi kumushdan tayyorlanadi. Calder kubogining hozirgi koʻrinishida yuqoridagi kubok ikki qavatli kvadrat asosga ega boʻlib, AHLning 20 ta eng soʻnggi chempionlarining har biri uchun esdalik lavhalari mavjud. Bu esdalik lavhalarining 12 tasi quyi pogʻonada va 8 tasi yuqori pogʻonada joylashtirilgan. Har safar yangi chempionat lavhasi qoʻshilsa, eng eski lavha kubokdan olib tashlanadi. Olib tashlangan lavha esa Torontodagi Xokkey shon-shuhrat zalidagi namoyishga qoʻyiladi.

Calder kubogini eng koʻp qolga kiritgan jamoa „Hershey Bears" xokkey klubi hisoblanadi. Bu jamoa franchayzing tarixida oʻn bir marta gʻalaba qozongan; „Cleveland Barons" xokkey klubi toʻqqizta bilan ikkinchi oʻrinda; „Springfield Indians" xokkey klubi yettita bilan uchinchi oʻrinda. 1960—1962-yillarda „Springfield Indians" xokkey klubi ketma-ket uchta Calder kubogi chempionligini qoʻlga kiritgan yagona jamoa hisoblanadi.

Uch marta AHL klubi oʻzining NHL filiali Stanley kubogini qoʻlga kiritishi bilan tasodifan Calder kubogini ham qoʻlga kiritgan edi: 1976 va 1977-yillarda „Montreal Canadiens" xokkey klubi va ularning AHL filiali „Nova Scotia Voyageurs" xokkey jamoasi; 1995-yilda „New Jersey Devils" xokkey klubi va uning AHL filiali „Albany River Rats" xokkey jamoasi (yaʼni, xokkey klubining asosiy jamaosi Calder kubogini qoʻlga kiritgan yili, oʻsha klubning filial jamoasi ham Stanley kubogini qoʻlga kiritgan).

Calder kubogi 2020—2021-yillarda berilmagan. Chunki oʻsha yillarda AHL COVID-19 pandemiyasi oqibatlari tufayli pley-off oʻtkazmagan edi.

Tarixi
------

Calder kubogi Milliy xokkey ligasining birinchi prezidenti boʻlgan Frank Calder sharafiga nomlangan. Har yili Milliy xokkey ligasida yilning eng yaxshi xokkeychisiga topshiriladigan Calder Memorial Trophy ham Calder nomi bilan atalgan.

COVID-19 pandemiyasi natijasida AHLning 2019—2020-yilgi mavsumi bekor qilindi va 2020-yilda Calder kubogi berilmadi. Ammo Calder kubogi 1936—1937-yilgi mavsumdan 2018—2019-yilgi mavsumga qadar har yili taqdim etilgan xokkey boʻyicha pley-off oʻyinlari kubogi hisoblanadi.

Yana qarang
-----------

* Calder kubogi chempionlari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  „Story of the Calder Cup".  American Hockey League. 19-aprel 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-iyun 2008-yil.
2. ↑  „American Hockey League Announces Plans for 2021 Playoffs, Sets Calendar for 2021-22". *OurSports Central* (29-aprel 2021-yil).
3. ↑  „Story of the Calder Cup".  American Hockey League. 19-aprel 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-iyun 2008-yil.

Havolalar
---------

* AHL rasmiy sayti
* Calder Cup rasmiy sayti
* AHL shon-sharaf zali
* Tarixiy reyting va statistika — Internet xokkey maʼlumotlar bazasida
* Intotheboards.net pley-off bosqichi[*sayt ishlamaydi*]
**Veterinariya shifoxonasi** -kasal hayvon va parrandalarni davolaydigan muassasa. V. sh. kasal hayvon va parrandalarga dastlabki yordam koʻrsatish va kasallik oldini olish choralarini koʻradi, zoonozlar epidemiyasiga qarshi veterinariya-sanitariya va ayrim profilaktika tadbirlarini amalga oshiradi, aholi oʻrtasida veterinariya sohasida tushuntirish ishlarini olib boradi. Shahar, tuman va uchastka V. sh. bor. Uchastka V. sh. esa tuman veterinariya shifoxonasi qoshida tuziladi. Bulardan tashqari koʻchma veterinariya shifoxonasi ham boʻladi. Uning vazifasi yukrrida keltirilganlardan tashqari yaylovlarga va chorva mollari joylashgan yerlarga veterinariya mutaxassislarini zarur doridarmonlar va biologik preparatlar bilan birga tezlikda yetkazib borishdan iborat. Kuchma veterinariya shifoxonasida kerakli asbob-uskuna, jihoz, idish va doridarmonlar boʻlib, bularning hammasi maxsus avtomashinaga oʻrnatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Salimbek madrasasi** — Buxoroning ( Oʻzbekiston ) tarixiy markazida XIX asr oxirida (1889 yildan keyin) oʻzbek hukmdori Abdulahadxon (1885-1910) davrida oʻzining mashhur ulugʻ kishisi mablagʻlari hisobidan qurilgan madrasa qoldiqlari. Mirza Salimbek ko'chada joylashgan. Teshi Zohidov nomidagi mahalla Xoja Gunjariy. U 13 ta hujradan iborat edi. 

Madrasa sobiq Masjid-i Baland mahallasida qurilgan. Vaqf madrasasi foydasiga yer mulki, savdo markazlari va Mirzo Salimbekning bir qancha kitoblari oʻtkazildi.

Meʼmoriy yodgorlik "Oʻzbekiston moddiy madaniy merosi koʻchmas mulk obʼyektlari milliy roʻyxati" ga kiritilgan.

Manbalar
--------

„Медресе Салимбек". Rusrav.uz. Qaraldi: 24-avgust 2020-yil.

„Мирза Салимбек. История Салима. Тарих-и Салими. (источник по истории Бухарского эмирата)". E-libra.me. Qaraldi: 24-avgust 2020-yil.

„«Об утверждении Национального перечня объектов недвижимости материального культурного наследия»". Lex.uz. 27-oktabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-avgust 2020-yil.
**Tursunxon Yoʻldoshevna Jaʼfarova** (1915.15.8, Namangan - 1997.17.3, Toshkent) — Oʻzbekiston xalq artisti (1952). 1931—40 yillarda Namangan viloyat musiqali drama va komediya teatrida, 1941-yildan Muqimiy teatrida aktrisa. Eng yaxshi rollari: Halima ("Halima"), Layli ("Layli va Majnun"), Gulsara ("Gulsara"), Nurxon ("Nurxon"), Oftobxon ("Oftobxon"), In Sen ("38-parallel janubrogʻida"), Risolat ("Toshbolta oshiq"), Nodira ("Nodira"), Toʻlgʻanoy ("Momo yer"), Lutfi xoda ("Ona qizim"), Zuhra, Mastura satan g, ("Paranji sirlari"), Bibi ("Guli siyoh") va boshqalar. Jaʼfarova ijodi kuchli dramatizm, aniq sahna harakati, yorqin ifodaviylik, badiiy tugal talqini bilan, qaxramonlarining maʼnan boyligi, ayollik nazokati-yu, fikru mulohazasining teranligi, oʻziga xosligi bilan ajralib turadi. Jaʼfarova bir qancha filmlarda ham suratga tushgan: Xola ("Uchrashuv"), ona ("Oʻn uch terak koʻchasi"), Buvi ("Shashmaqom"; "Buvimni qaytaring"), Farmonbibi ("Kelinlar qoʻzgʻoloni") va b. shular jumlasidan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Babuin
**Babuin**, sariq maymun (*Papio cynocephalus*) – pavianlar urugʻiga mansub maymunlarning bitta turi. Tanasining uz. 75 sm, dumi 60 sm gacha. Afrikaning Angoladan boshlab Shimoliy Mozambikkacha boʻlgan hududlarida, shuningdek Keniya va Janubiy Somalida tarqalgan. Togʻ va dashtlarning daraxtlar boʻladigan joylarida yashaydi. Kechasi daraxtlarga chiqib yotadi, kunduzi faol hayot kechiradi. Juni och sariq boʻlganidan sariq maymunlar ham deb ataladi. Babuin oʻsimliklar ildizi, mevasi va yosh novdalari, har xil hasharotlar bilan oziqlanadi. Oʻsimliklar bilan oziqlanishi tufayli qishloq xoʻjaligiga birmuncha ziyon keltiradi. Babuin qoʻlga tez oʻrganadi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Babuin" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Fiji dominioni** (inglizcha: *Dominion of Fiji*) — 1970-yil oktyabrdan 1987-yil 6-oktyabrgacha bo‘lgan davrda Fiji davlatining rasmiy nomi. 1970-yilda Britaniya hukmronligi tugagach, Fiji orollari hukmronlik sifatida mustaqillikka erishdi, Britaniya monarxi Yelizaveta II mintaqada general-gubernator tomonidan vakil qilingan Fiji monarxi sifatida davlat rahbari bo‘lib qoldi. 1987-yil 6-oktyabrda ikkita harbiy to‘ntarishdan so‘ng Fiji Respublikasi eʼlon qilindi. Yelizaveta II taxtdan chetlatildi (Fiji qirolichasi sifatida).

Tarixi
------

Fiji general-gubernatori lavozimini egallagan:

1. Robert Siney Foster (1970-yil 10-oktyabrdan – 1973-yil 13-fevralgacha)
2. Jorj Kakobau (1973-yil 13-fevraldan – 1983-yil 12-fevralgacha)
3. Penaia Nganilau (1983-yil 12-fevraldan – 1987-yil 6/15oktyabrgacha)

Fiji Bosh vaziri lavozimini quyidagilar egallagan:

1. Kamisese Mara (1970-yil 10-oktyabrdan – 1987-yil 13-aprelgacha)
2. Timoti Mbvandra (1987-yil 13-apreldan – 14-maygacha)

Yelizaveta II Fijiga 1953, 1963 va 1970-yillarda, mustaqillikdan keyin esa 1973, 1977 va 1982-yillarda tashrif buyurgan.

1987-yil 13-aprelda Fidji-Hindlar hukumatiga saylovdan so‘ng, fijilik, bosh vazir Timoti Mbavandra, podpolkovnik Sitiveni Rabuka boshchiligidagi ikkita harbiy to‘ntarishning birinchisini amalga oshirdi. Dastlab Rambuka qirolicha Yelizaveta II ga sodiqligini bildirdi. Biroq, Ratu Penaia Nganilau general-gubernatori Fidji konstitutsiyasini qo‘llab-quvvatlashga intilib, Rambuka boshchiligidagi yangi hukumatga sodiqlik qasamyod qilishdan bosh tortdi va shuning uchun ikkinchisi 1987-yil 6-oktyabrda Fijini respublika deb eʼlon qildi. Bu Britaniya hukumati tomonidan 1987-yil 15 oktyabrda tan olingan va Nganilau o‘sha kuni iste’foga chiqdi. Qirolicha Yelizaveta II ga yo‘llagan maktubida u shunday yozgan:

>  Fijidagi vakilingiz sifatida sizga quyidagilarni aytmoqchiman. Fijidagi noaniq siyosiy va konstitutsiyaviy vaziyat tufayli, Janobi Oliylaridan meni zudlik bilan general-gubernator lavozimidan ozod etishingizni so‘rashga qaror qildim. Men juda afsusdaman, lekin Fijida konstitutsiyaviy hukumatni saqlab qolishga bo‘lgan urinishlarim befoyda bo‘ldi va boshqa alternativ yo‘lni ko‘rmayapman. Chuqur hurmat bilan, general-gubernator Penaia Nganilau.
> 
> 
> 
> *Orginal matn* (ingl.)  
> 
> 
> 
> 
>   
> 
> 
> 
> 

Respublika e’lon qilinganidan so‘ng, 1987-yil dekabr oyida sobiq general-gubernator Penaia Nganilau Fijining birinchi prezidenti bo‘ldi.

Manba
-----

* *Ben Cahoon.* „Fiji". *Worldstatesmen.org*.

Izohlar
-------

 **Izoh**

1. ↑  „Fiji: Polity Style: 1970-2018". 27-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-iyul 2018-yil.
2. ↑  „Fiji: Governors-General: 1970-1987". 2-fevral 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-iyul 2018-yil.
**"Fikr"** — 1911-1913-yillarda S. D. Merkurov tomonidan yaratilgan haykal (gabbro, porfir). 1955-yillarda Novodevichy qabristonida uning qabriga oʻrnatildi.

Tarix
-----

S. D. Merkurov" Fikr "haykali ustida 1911-1913-yillarda Tsvetnoy bulvardagi ustaxonasida ishlagan.U triptixning Markaziy elementi sifatida yaratilgan boʻlib, uning ekstremal raqamlari bir vaqtning oʻzida F. M. Dostoevskiy haykali va L. N. Tolstoy haykali yaratilgan edi. Haykaltaroshlik bilan keyingi ishlar, shuningdek, inqilobdan oldingi davrda amalga oshirilishiga birinchi jahon urushi toʻsqinlik qildi.

1918-yilda „Fikr" haykaltarosh tomonidan sotib olingan va Lenin monumental propagandasi rejasi doirasida Trubnoy maydonidan rangli xiyobonning kirish qismida oʻrnatilgan. 1936-yilda xiyobonni qayta qurish munosabati bilan haykal Povarskaya koʻchasiga (keyin Vorovskiy koʻchasi) Rostov uyiga koʻchirildi, u nerda SSSR yozuvchilar uyushmasi joylashgan edi. 1955-yilda haykal Novodevichy qabristoniga uning muallifi S. D. Merkurov qabriga koʻchirildi (uchastka № 2).

Tavsif
------

Yodgorlik Merkurovning inqilobdan oldingi asarlariga xos uslubda yaratilgan. Haykal katta qora granitdan qilingan. Haykaltarosh Rodinning „Mutafakkiri" dan ilhomlangan. Merkurov „Mutafakkir" ning xarakterli pozasida toʻliq oʻsgan odamni tasvirladi. Yuzning pastki qismi qoʻl bilan qoplangan, kal boshi oldinga egilgan. Uning oyoqlariga sharqiy ruhoniylarning liboslariga oʻxshash dumaloq burmalari tushadi.

1947-yilda sanʼatshunos N. D. Sobolevskiy shunday dedi: „Statik, rasmning qattiqligi haykalda boshning Jasur realistik talqini bilan birga keladi". Merkurovning oʻzi oʻz ishini shunday taʼriflagan: "Men „fikr" yaratdim. Ushbu haykal dunyoni qayta tiklash yoʻllarini topishga harakat qilgan odamni tasvirlaydi".

Manbalar
--------

1. ↑  Srednee spesialnoe obrazovanie. Sovetskaya nauka, 1981
2. 1 2  Literaturnaya Armeniya, Vipuski 1-6. 1982
3. 1 2 3 4  Соболевский Н. Д.*. Скульптурные памятники и монументы в Москве*. М.: Московский рабочий, 1947 — 61 bet.
4. ↑  Доронина Л.*. Мастера русской скульптуры XVIII-XX веков*. М.: Белый location, 2008 — 85 bet.
5. 1 2  Prometey, Obʼemi 8-10. Molodaya gvardiya, 1971
6. ↑  *Yermonskaya V. V. Netunaxina G. D. Popova T. F.* Russkaya memorialnaya skulptura. K istorii xudojestvennogo nadgrobiya v Rossii XI-nachala XX v. „Iskusstvo". M. 1978.