recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Okop** (rus. okop — xandaq, chukur) — harbiy ishda — jonli kuchlar va jangovar texnikani dushman oʻtidan pana qiladigan, jangovar marra (pozitsiya) vazifasini o'taydigan harbiy muhandislik inshooti. Bobur va Shayboniyxon qoʻshinlarida O. "moʻljar" istilohi bilan ataladi. Toʻfang va miltiqning paydo boʻlishi (16-asr 1-yarmi) natijasida O.ga ehtiyoj sezildi. O.ning keyingi taraqqiyoti oʻyiq stvolli qurollarning paydo boʻlishi bilan bogʻliq(19-asr 2-yarmi). Odatda, O. bir kishi, boʻlim, pulemyot, minomyot, toʻp, tank va boshqa uchun moʻljallangan boʻladi. Bir kishilik O. yotgan odam koʻrinmaydigan darajadagi oʻlchamda (110—150 sm chuqurlik, 150—170 sm uzunlikda) kaziladi. Bir kishilik O. oʻzaro birlashtirilib, boʻlinma uchun okop hosil qilinadi. Boʻlim O. lari atrofi tuproq bilan shibbalangan chukurlik (transheya), 1—2 kishiga moʻljallangan oʻq otish joylari, qoʻl pulemyoti uchun maydoncha, shaxsiy tarkib uchun oddiyroq pana joy, oʻq-dorilar qoʻyiladigan tokchalardan iborat boʻladi. Minomyot, toʻp, tank va boshqa uchun qurilgan O.da oʻt ochish maydonchasi, ekipaj (raschyot) uchun pana joy, jangovar texnikaning O.ga kirishi va chiqishi uchun yoʻlak hamda brustver (tuprok, koʻtarma) boʻladi. O. barcha turdagi jangovar harakatlarda, ayniqsa, mudofaada keng kullaniladi. O. singuvchi radiatsiyani ancha qaytaradi, zarb toʻlqinini va yorugʻlik nurining shikastlash doirasini ka-maytiradi. O.ni qoʻshinlar oʻz kuchi va maxsus O. kavlash mashinalari bilan kaziydi. O.ning devorlari chim, taxta, shox-shabba va boshqa narsalar bilan mahkamlanadi. Transheya va aloqa yoʻllarining himoya kuvvatini oshirish uchun baʼzan ularning usti yopiladi. Togʻli joylarda O. tosh va harsanglardan terib hosil qilinadi. Yer portlatilib, chukurlik ochiladi. Mustahkam boʻlishi uchun toshlar orasiga tuprok,, baʼzan kum solingan qoplar joylashtiriladi. Barcha xildagi O. joyning tabiiy koʻrinishiga moslab niqoblanadi. Ommaviy qirgʻin kurollari, kimyoviy, biologik (bakteriologik) kurollar mavjud boʻlgan hozirgi sharoitda O. oʻz ahamiyatini ancha yoʻqotdi, lekin hozir ham sharoit taqozosi bilan O.dan foydalaniladi.

Yana q.
-------

* Xandaq
* Transheya
* Mudofaa inshootlari

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shanba** - juma va yakshanba orasidagi hafta kuni.

  

**Shanba** (forscha.); (kun) degan ma'noni anglatadi — Grigoriy kalendari boʻyicha haftaning jumadan keyingi, yakshanbadan oldingi kuni. Islomdan ilgari arablarda shanba dastlab muqaddas kun sanalgan. Islom dinida juma ibodat va dam olish kuni deb qabul qilingach, shanba haftaning boshlanish kuni boʻlib qolgan. Boshqa kunlar shunga muvofiq ravishda nomlangan. Masalan, yakshanba — birinchi kun, dushanba — ikkinchi kun, seshanba — uchinchi kun, chorshanba — toʻrtinchi kun, payshanba — beshinchi kun.

Qadimgi yahudiylar anʼanasida shanba kuni muqaddas kun hisoblanadi. Ruslardagi "subbota" soʻzi yahudiylarning "shabbot" (diniy bayram) soʻzidan olingan.

  



|  |
| --- |
| **Hafta kunlari** |
| Dushanba | Seshanba | Chorshanba | Payshanba | Juma | Shanba | Yakshanba |


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Nuqtaviy zaryad deb, shunday zaryadlangan jismga aytiladiki, uning o'lchamlari boshqa zaryadlangan jismlargacha bo'lgan masofaga nisbatan sezilarli darajada kichik bo'lishi kerak.

Kulon burama tarozi orqali nuqtaviy zaryadlar orasidagi o'zaro ta'sir kuchini, ularning zaryadlari miqdori va oralaridagi masofa bog'liqligini o'rgandi va quyidagi xulosaga keldi: ikkita qo'zg'almas nuqtaviy zaryadlar orasidagi o'zaro ta'sir kuchi zaryadlarning har birining miqdorlari ko'paytmasiga to'g'ri proportsional va ular orasidagi masofaning kvadratiga teskari proportsionaldir.

Bir xil ishorali zaryadlar o'zaro itarishadi, qarama qarshi ishorali zaryadlar esa o'zaro tortishadi.Bu elektrastatik kuch Kulon qonuniga ko'ra zaaryadlar modullarining ko'paytmasiga to'g'ri proporsional ,orasidago masofaning kvadratiga esa teskari proporsional
Elektrostatik kuchlanishning kattaligi kuch ***F*** ikki nuqta zaryadlar orasida, *q*1 va*q*2 zaryadlar kattaliklarining mahsulotiga to'g'ridan-to'g'ri proportsional va ular orasidagi masofaning kvadratiga teskari proportsionaldir. Xuddi shunday zaryadlar bir-birini qaytaradi, qarama-qarshi zaryadlar esa bir-birini tortadi.
Shunday qilib, elektr zaryadlari o‘zaro kuch bilan ta’sirlashar ekan. U zaryad kattaligiga va boshqa omillarga qanday bog‘liq? Bu masalani 1780-yillarda fransuz fizigi Sharl Kulon (1736-1896) o‘rgangan. U burama tarozidan foydalangan, bu tarozi Kavendish gravitatsiya doimiysini aniqlashda foydalangan qurilmaga juda o‘xshaydi.



F
=
k
⋅

q

1

⋅

q

2

r

2



{\displaystyle F=k\cdot {\frac {q\_{1}\cdot q\_{2}}{r^{2}}}}

{\displaystyle F=k\cdot {\frac {q_{1}\cdot q_{2}}{r^{2}}}}
bu erda *k* – proporsionallik koeffitsienti. Bu munosabat Kulon qonuni nomi bilan yuritiladi; uning haqqoniyligi Kulonning dastlabki  eksperimentlariga nisbatan ancha aniq, puxta eksperimentlar bilan tasdiqlandi,  daraja ko‘rsatkichi bugungi kunda 1016 aniqlikda o‘lchangan, ya’ni {\displaystyle k=8.988\cdot 10^{9}} N\*m2/C2 ga teng. 

  

Endi biz yangi kattalik – elektr zaryadi bilan ish ko‘rar ekanmiz, - (2) formuladagi *k* doimiy kattalik birga teng bo‘ladigan o‘lchov birligini tanlay olamiz. Haqiqatan ham, bunday sistema yaqin kunlargacha fizikada keng qo‘llanilar edi. Endi, zaryadni ko‘pincha xalqaro birliklar sistemasida ifodalanadi, bunda uning birligi *kulon* (Kl) hisoblanandi. Kulonning elektr toki va magnit maydoni orqali aniq ta’rifini keyinroq keltiramiz. XBS da  *k*  kattalik quyidagi qiymatga ega: {\displaystyle k=8.988\cdot 10^{9}} N\*m2/C2

Ikkita zaryadlar orasidagi o'zaro ta'sir kuchi, ular yaqiniga boshqa zaryadlar yaqinlashtirilsa, o'zgarmaydi.

Agar {\displaystyle q\_{a}}- zaryad atrofida {\displaystyle q\_{1}},{\displaystyle q\_{2}}....{\displaystyle q\_{n}} zaryadlar to'plami bo'lsa, natijaviy kuch quyidagiga teng bo'ladi:


F
→

=

∑

i
=
1

n


F

a

i

→

{\displaystyle {\overrightarrow {F}}=\sum \_{i=1}^{n}{\overrightarrow {F\_{a\_{i}}}}}

{\displaystyle {\overrightarrow {F}}=\sum _{i=1}^{n}{\overrightarrow {F_{a_{i}}}}}

---

**Foydalanilgan chet el adabiyoti**

**[1] Douglas C, Giancoli. "PHYSICS". PRINCIPLES WITH APPLICATIONS. Pearson. 2014, 445-449-betlar**.

  


---
**Rising Auto F7** (**Feifan F7**) — 2023-yil 5-fevral kuni Xitoyning SAIC Motor kompaniyasiga tegishli Feifan brendi tomonidan rasmiy premyerasi boʻlib oʻtishi kutilayotgan elektr sedani. Avtomobil uzunligi 5 metrni, quvvati esa salkam 500 ot kuchini tashkil qiladi. Sedan quvvat zaxirasi 666 km masofani bosib oʻtish imkonini beradi. Avtomobil batareyalari ham oddiy (yechilmaydigan), ham almashtiriladigan versiyalarda ishlab chiqariladi

Texnik koʻrsatkichlari
----------------------

Feifan F7 sedaning oʻlchamlari: uzunligi 5000 mm, eni 1953 mm, 1494 mm ni tashkil qiladi. Gʻildirak bazasi uzunligi esa 3000 mm. Avtomobil ichki qismining oʻziga xos xususiyati shuki, uning old panelida uchta monitor joylashtirilganligidir. Avtomobilga Qualcomm Snapdragon 8155 SoC va xususiy RISING OT oʻrnatilgan.

Feifan F7 odatiy yechilmaydigan tortish batareyasi bilan ham, yechiladigan batareya bilan ham taqdim etiladi. Xitoyda barcha elektr transport vositalari ishlab chiqaruvchilari avtomobillarni bu kabi taklif qilmaydi.

Sedanning bazaviy versiyasi orqa gʻildiraklari tortuvchi hisoblanib, 294 ot kuchiga ega dvigatelga ega, quvvat zaxirasi esa 600 km masofani bosib oʻtishga yetadi. Top versiyasi esa umumiy quvvati 498 ot kuchiga ega boʻlgan ikkita elektr motorli elektr boʻlib, quvvat zaxirasi 666 km masofani bosib oʻtishga yetadi.

Galereya
--------

* Orqa tomondan koʻrinishiOrqa tomondan koʻrinishi
* InteryerInteryer

Yana qarang
-----------

* IM LS7

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  „5-метровый 500-сильный полноприводный седан с запасом хода 666 км." (ru). Qaraldi: 31-yanvar 2023-yil.
**TOGG** yoki **Turkiyaning Avtomobilsozlik Qoʻshma Korxonasi Group Inc.**  (turkcha: *Türkiye'nin Otomobili Girişim Grubu A.Ş.*) — turk avtomobil kompaniyasi qoʻshma korxonasi sifatida 2018-yilda tashkil etilgan. Anadolu Guruh, BMC Turkiya, Kök Guruh, Turkcell va Zorlu Holding asosiy aktsiyadorlar Turkiya savdo-sanoat palatalari va tovar birjalari uyushmasi bilan birgalikda asos solindi. Yuqoridagi har bir korxona 19 %ga va Turkiya savdo-sanoat palatalari va tovar birjalari uyushmasi 5 % ulushga ega boʻldi.

Tarixi
------

2010-yilda Turkiya prezidenti Erdoğan Turkiyada ishlab chiqarilgan avtomobil ishlab chiqarish tashabbusi bilan chiqdi. 2017-yilda Erdogʻan TOGG va uning yaratuvchilarini eʼlon qildi.

2019-yil 27-dekabrda TOGGning taqdimoti Gebzeda,, birinchi IT vodiysi (Ilm vodiysi)ni yaratish bilan birga boʻlib oʻtdi. Tadbir davomida Prezident Erdogʻan ikkita modelni-bitta SUVva bitta sedanni taqdim etdi. Birinchi ikkita prototip Pininfarina tomonidan Italiyada ishlab chiqarilgan. Avtomobil ishlab chiqarish zavodi Bursaning Gemlik shahrida joylashgan.

Modellar
--------

### Joriy modellari

2019-yil dekabrida taqdim etilgan TOGG turk milliy avtomobilining ikkita modeli 300 km yoki 500 km masofaga ega boʻlgan toʻliq elektr mashinalardir. har ikkala avtomobil ham 8-yillik batareya kafolati va 2-darajali avtonom haydash yordamchisiga ega boʻladi.

| Nomi | Turi | Eʼlon | Ishlab chiqarish | Mexanizmi |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Togg T10X | C-segment SUV | 27-dekabr 2019 | 2022 | Elektr |
| TOGG (Sedan) | C-segment Sedan | 2024 |
| TBA | C-segment Hatchback | Eʼlon qilinadi | 2030-yilga |
| TBA | B-segment SUV |
| TBA | C-segment MPV |
|

Ishlab chiqarish zavodi
-----------------------

Ishlab chiqarish zavodi uchun Bursa viloyatining Gemliktumanida Haralar tumanida joy tanlangan. Turk Qurolli Kuchlariga tegishli boʻlgan 400 gektar (990 akr) koʻchmas mulkning bir qismi sifatida joylashgan boʻladi. Bu joy dengiz portiga, erkin savdo zonasiga va etkazib beruvchilarning manbaiga yaqinligi tufayli tanlangan edi. Ishlab chiqarish zavodini qurish qiymati 22 milliard turk lirasi (taxminan 3,7 milliard AQSh dollari) etib budjetlangan. Ishlab chiqarish korxonasida 4323 kishini ish bilan taʼminlash rejalashtirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Otomotiv dünyasının deneyimli ismi TOGG'da üst düzey yönetici oldu" (tr).  Habertürk (18-noyabr 2019-yil). Qaraldi: 15-yanvar 2020-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash
Xizmat

1) biron voqea haqidagi batafsil xabar, ma’lumot. Davlatlar oʻrtasidagi muzokaralar na-tijasida tuzilgan bitim yoki shartnoma toʻgʻrisida hukumatning rasmiy xabari. Xalqaro huquqda ikki va undan ortiq davlatlar oʻrtasida olib boriladigan diplomatik muzokaralar natijasida tu-zilgan bitimlar, shartnomalar yoki qabul qilingan boshqa qarorlar haqidagi xabar ikki yoki undan ortiq davlatlar tomonidan rasmiy e’lon qilinadi. Ikki davlat oʻrtasida olib borilgan muzoqaralar haqidagi Axborot. odatda qoʻshma Axborot. deb atala-di; 

2) ba’zi vaqtli nashrlarning nomi (mas, Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining axboroti, Oʻzbekiston Respublikasi test markazining axboro-ti va boshqalar).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Sen dõstlik haqida Googleda qidirasanmi õzingni fikeing yõqmi 😏😏

Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Doʻstlik (maʼnolari).

**Doʻstlik** — ijtimoiy-axloqiy va psixologik tushuncha. Oʻzaro hurmat, yoqtirish, manfaatlarning umumiyligi, yaqinlik, bir-birini tushunishga asoslangan kishilar oʻrtasidagi munosabat shaklini ifodalaydi. Kishilarning muloqot shakli sifatidagi Do'stlik qonqardoshlik, oʻrtoqlik, birodarlik tushunchalariga yaqin, lekin psixologik nuqtai nazardan esa ulardan oʻzining alohidaligi, tanlash xususiyati, his-tuygʻu bilan farq qiladi. Axloqiy psixologik hodisa va shaxsiy xislat sifatida do'stlik odamning yoshi (bolalik, oʻsmirlikdagi do'stlik), shaxsning shakllanishi bilan (maktabdagi, talabalik yillaridagi, armiyadagi do'stlik ) oʻzgarib boradi. Ijtimoiy-axloqiy muhit, kishilarning turmush tarzi do'stlikning mazmun-mohiyatini belgilaydi. Oʻzaro manfaat (Epikur, utilitarizm namoyandalari), "tabiiy yoqtirish" hissi (A. Smit), baxtga erishishga koʻmaklashish (18-asr fransuz maʼrifatparvarlari) va boshqalar do'stlikning asosi sifatida qaralgan. Haqiqiy, mustahkam do'stlik yuksak, ijtimoiy ahamiyatga ega boʻlgan maqsad va ideallar mushtarakligini anglash asosida shakllanadi. Do'stlik millat va xalqlar oʻrtasidagi ijobiy aloqalarda ham oʻz ifodasini topadi. Hozirgi davrda koʻp millatli Oʻzbekistonning rivojlanishi uchun xalqlar oʻrtasidagi do'stlik nihoyatda muhim. Xalqlar, millat va elatlar oʻrtasidagi do'stlik Oʻzbekistonda ijtimoiy barqarorlikni taʼminlashning muhim shartlaridan biridir.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Ikkinchi jild. Toshkent, 2022-yilyobbana shakar
**Trumpchi GA8** — bu GAC Group tomonidan Xitoyda Trumpchi brendi va butun dunyo boʻylab GAC Motor brendi ostida ishlab chiqarilgan toʻliq oʻlchamli sedan.

Birinchi avlodi
---------------

 Trumpchi GA8 orqa koʻrinishi
2015-yil Shanxay avtosalonida Trumpchi GA8 kontseptsiyasi tomonidan koʻrib chiqilgan. Ishlab chiqarish versiyasi 2016-yil aprel oyida taqdim qilingan.

GA8 narxi 149 800 yuandan 259 800 yuangacha.

GA8 197 ot kuchi va 300 nm quvvatga ega 2,0 litrli turbo toʻrt silindrli dvigatel bilan jihozlangan boʻlib, olti pogʻonali avtomat uzatmalar qutisi bilan birlashtirilgan. 0 dan 100 km/soatgacha tezlashishi 7,9 soniya erishadi, maksimal tezligi esa 225 km/soat. GA8 2,0 litrli turbo 320T sifatida belgilangan. 1,8 litrli turbo dvigatel ham mavjud.

2021-yilgi model
----------------

 Trumpchi GA8 2021MY orqa
Trumpchi GA8 2021-yilgi model yili uchun koʻrinishga ega boʻldi va 2020-yilgi Pekin avtosalonida namoyish etilgan. Tashqi va ichki koʻrinishi qayta ishlangan. Yangilangan interyerda minimalist dizaynga ega qayta ishlangan asboblar paneli mavjud. Tugmalarning aksariyati markaziy konditsioner ventilyatorlari tepasiga oʻtkazildi. Raqamli yangilanish ham qoʻshildi, analog asboblar klasteri 12,3 dyuymli displeyga almashtirildi va uning yonida markazda 12,3 dyuymli sensorli maʼlumot-koʻngilochar tizimi ham mavjud.

2021 GA8 Trampchi uchinchi avlod 390T dvigateli bilan jihozlangan. Turbo quvvatli 2,0 litrli dvigatel 252 ot kuchi va 390 Nm aylanish momentini ishlab chiqaradi, 6 pogʻonali avtomat uzatmalar qutisi bilan birlashtirilgan. GAC maʼlumotlariga koʻra, 2021 GA8ning maksimal tezligi 210 km/soat va yoqilgʻi tejamkorligi 7,8 l/100 km (12,8 km/l) ni tashkil qiladi.

2021-yilgi GAC GA8 modeli Xitoyda 226 800 yuanga sotilagan.

Yana qarang
-----------

 GAC avtomobillari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  „Guangzhou Auto Trumpchi GA8 will hit the Chinese auto market in September".
2. ↑  „Guangzhou Trumpchi GA8 concept will debut on the Shanghai Auto Show".
3. ↑  „Guangzhou Auto Trumpchi GA8 will hit the Chinese car market in April".
4. ↑  „传祺GA8".
5. ↑  „Guangzhou Auto Trumpchi GA8 Hits The Chinese Car Market".
6. 1 2 3  „2021 GAC GA8 shows big sedans can still make a statement".

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti (xitoycha)
* Rasmiy sayti (Global)
**Abu Xayl** (arabcha: ) — Birlashgan Arab Amirliklarining Dubay shahri, Deira tumanida joylashgan mahalla. Abu Xayl, asosan, turar-joy hududi bo'lib, sharqda al-Vaheda, janubda Hor al-Anz va g'arbda esa al-Baraha aholi punktlari bilan chegaradosh.

Abu Xayl mahallasida Abu Xayl savdo markazi va Dubay mehnat idorasi joylashgan.

BAAning Dubay shahri Dubay metropoliteni yashil chizig'ida Abu Xayl metro bekati mavjud.

Tarixi
------

1830-yilda Britaniyaning Trusial qirg'og'ida o'tkazilgan so'rovga ko'ra, Abu Xayl mahallasi esga olinadi: "Abu Xayl - Sharja amirligining janubi-g'arbiy qismida, Xon qishlog'i bilan bir daryoning narigi qirg'og'ida, taxminan uch milya masofada joylashgan kichik qishloq. Ular birgalikda ikki yuzga yaqin aholini o'z ichiga oladi va turli qabilalardan bo'lgan ellik nafar aholi vakillari, asosan, baliqchilar va Sharjaga bo'ysunadilar". kapitan Robert Taylor boshchiligidagi bir oz avvalroq oʻtkazilgan soʻrovda qishloq "Matarish qabilasidan boʻlgan Shayx Ali Muhammad qoʻl ostida" joylashgan.

1. ↑  Schofield, R*. Islands and Maritime Boundaries of the Gulf 1798–1960*. UK: Archive Editions, 1990 — 544 bet. ISBN 978-1-85207-275-9.
2. ↑  *Arabian Gulf Intelligence*. Cambridge: Oleander Press, 1985 — 16 bet. ISBN 9781909349964.
**Ver** (lotincha: *Verus* - 219-yilda Rim imperatori vafod etgan

Verusning tarixi zamondoshi Gellius Maksimning taqdiriga oʻxshash ketar edi. Boshda u mingboshi boʻlib xizmat qilgan, ammo keyinchalik Rim senatori lavozimiga erishgan. Verus oʻz boyliklarini oshirish uchun armiyadan foydalangan va sharqiy viloyatlarda ofitser boʻlib olgan, shuningdek u Suriyada joylashgan va Heliogabalusni qoʻllab-quvvatlagan Galliya III legioni qoʻmondoni boʻlgan.

Koʻp vaqt oʻtmay, askarlar Geliogabalusni imperator sifatida koʻrishim uchun 218-219-yil qishda Verus legionerlarning gʻazabidan foydalanib, oʻzini imperator deb eʼlon qildi. Biroq, u yosh hukmdorni past baholadi. Geliogabal qoʻzgʻolonni bostirdi tashlagan va Verusni qatl etishga hukum qildi, shuningdek, uni qoʻllab-quvvatlagan ham yaniy legionni tarqatib yubordi. Bundan tashqari, imperator legionning asosiy qarorgohi - Tir shahridan "italyan huquqi" ni olib tashladi va uni metropoliya maqomidan mahrum qilib tashlandi.

Adabiyotlar
-----------

* *Phoebe B. Peacock*. Elagabalus qo'l ostidagi qasoskorlar. Verus // De Imperatoribus Romanis.
**QONUNIYLIK** — qonunlar va ularga muvofiq chiqarilgan huquqiy hujjatlarga barcha davlat organlari, mansabdor va boshqa shaxslarning ogʻishmay amal qilishi. Qonuniylik demokratiya va huqukiy davlatnnng elementlaridan biri. Qonuniylikning quyidagi prinsiplari bor: Qonuniylikning birligi (mamlakat hududida qonun va qonunga asoslangan hujjatlar bir xilda tushunilishi va qoʻllanilishi); konstitutsiya va qonunlarning ustunligi (barcha normativ va individual \uquqiy hujjatlar konstitutsiya va qonunlar asosida qabul qilinishi hamda ularga zid kelmasligi); inson va fuqaro huquq hamda erkinliklari, burchlarining kafolatlanganligi; Qonuniylikning madaniyat bilan bogʻliqligi (jamiyat aʼzolari yuqori darajada madaniyatli, jumladan, huquqiy madaniyatli boʻlgandagina Qonuniylikka erishish mumkin); Qonuniylikning maqsadga muvofiqligi (qonun va qonun osti) hujjatlari davlat va jamiyatning manfaat, maqsadlariga mos kelishi. Bunda maqsadga muvofiqlilik bilan Qonuniylik oʻrtasida ziddiyat kelib chiqmasligi zarur).

Qonun va qonunga asoslangan hujjatlarga toʻla rioya etishni taʼminlovchi vosita va sharoitlar Qonuniylikning kafolatlari hisoblanadi. Bunday kafolatlarning ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy, tashkiliy, mafkuraviy, maxsus yuridik jihatlari bor. Jamiyatning iqtisodiy riuvojlanish darajasi, turli shakldagi mulkchilik. jamiyatdagi iqtisodiy erkinliklar Qonuniylikning ijtimoiy-iqtisodiy kafolati boʻladi. Siyosiy hurfikrlilik, koʻppartiyaviylik, davlat tuzumining demokratik tamoyillarga mosligi Qonuniylikning siyosiy kafolatini belgilaydi. Qonun va qonunga asoslangan hujjatlarni tatbiq etish va ularning nazoratini taʼminlovchi samarali mexanizmning mavjudligi Qonuniylikning tashkiliy kafolatidan darak beradi. Aholining huquqiy ongi darajasi, axloqiy tarbiyasi Qonuniylikka mafkuraviy kafolat beradi. Qonuniylikning taʼminlanishi uchun amaldagi qonunchilikda mavjud usul va vositalar maxsus yuridik kafolat vazifasini bajaradi.

Jamiyatda Qonuniylik amalda boʻlgan holdagina huquqiy tartibot oʻrnatiladi.

Axmatov Toʻlqin

Yana q.
-------

* Qonunchilik


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Ukrainaning poytaxti — Kiyev

**Poytaxt** — davlatning bosh shahri, mamlakatning maʼmuriy-siyosiy markazi yoki maʼmuriy hududning bosh shahri hisoblanadi. Poytaxt odatda, markaziy hukumat, parlament va sud muassasalari qarorgohi hisoblanadi. Aksar hollarda poytaxtda hokimiyatning bosh organlari va boshqarmalari, davlat boshligʻining qarorgohi, Oliy Sud va boshqa muhim muassasalar joylashgan boʻladi. Odatda, Poytaxt alohida boshqaruv tartibi boʻlgan mustaqil maʼmuriy birlikka ajratiladi. Koʻpchilik federativ davlatlarda poytaxt federatsiyaning biron-bir subʼyekti tarkibiga kirmaydigan va federatsiyaning mustaqil subʼyekti hisoblanmaydigan maxsus federal okrug hududida joylashgan boʻladi. Koʻpchilik mamlakatlarda poytaxt qayerda boʻlishi konstitutsiya matnida toʻgʻridan-toʻgʻri koʻrsatiladi. Chunonchi, Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 6-moddasida "Oʻzbekiston Respublikasining poytaxti — Toshkent shahri" deyilgan.

Kingdom

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muoz ibn Amr** (arabcha: ) – sahoba. U va akasi Muavvaz ibn Amr Badr jangida Abu Jahlni yarador qilganlar.

Hayoti
------

Muoz ibn Amr Madinaning Banu Salma qabilasidan boʻlgan. Otasining ismi Amr ibn Jamuh Manatga eʼtiqod qilgan, uning Muavvaz ibn Amr, Muoz ibn Amr va Xallod ibn Amr ismli uch nafar oʻgʻillari boʻlgan. Ular Islomni ilk qabul qilganlardan. Ular Islomni qabul qilganlarida onasi Hind binti Amr ham musulmon boʻlgan. Ammo otasi musulmon boʻlmapft, shu sababdan unga zarar yetkazmaslik maqsadida ular oʻz eʼtiqodlarini sir tutishgan.

Hind binti Amrning eri Amr ibn Jamuh uning Islomga eʼtiqod qilishidan bexabar edi. Bir kuni Amr ibn Jamuh xotinini bir xavf haqida ogohlantiradi va undan oʻgʻillarini himoya qilishni soʻraydi. Hind binti Amr oʻgʻli Muozni tinglashini maslahat beradi va Muoz otasiga Fotiha surasini oʻqib beradi. Qiroat eriga taʼsir qiladi, biroq u Manotni tark etishni istamaydi.

Keyinchalik haykal oʻgʻillari tomonidan qayta-qayta oʻgʻirlab ketilganidan soʻng, Amr ibn Jamuh Manot sigʻinishga loyiq emas degan qarorga keladi va Islomni ham qabul qiladi.

Abu Jahl (Amr ibn Hishom) Badr jangida Muoz ibn Amr va Abu Muoviya tomonidan oʻldirilgan.

Yana qarang
-----------

* Sahobalar
* Muhammadning yurishlari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  Ghazali, Al*. Abdul Rahman bin Auf*. PTS Litera Utama, 19 December 2014. ISBN 9789674081430.
2. ↑  Ghazali, Al*. Abdul Rahman bin Auf*. PTS Litera Utama, 19 December 2014. ISBN 9789674081430.

Havolalar
---------

* (Wayback Machine saytida 2006-10-17 sanasida arxivlangan)
* (Wayback Machine saytida 2012-02-05 sanasida arxivlangan)
**Shamollash** — organizm sovqotishi oqibatida kelib chiqadigan oʻtkir respirator kasalliklarning umumiy nomi. Havo haroratining pasayishi, namligining ortishi va boshqa omillar shamollashga sabab boʻladi. Shamollash kishining kuch-quvvatini va organizmning mikroblarga qarshi kurashish qobiliyatini susaytiradi. Shamollash deganda koʻpincha nafas yoʻli kasalliklari: tumov, katar, bronxit, zotiljam, gripp va boshqalar tushuniladi. Shamollagan kishining eti uvishadi yoki sovqotadi, aksiradi, burni achishib suv keladi, isitmasi chiqadi, boshi ogʻrib, lohas boʻladi, darmoni quriydi.

Biror aʼzo shamollaganda koʻpincha uning nerv tomirlari va muskullari yalligʻlanib ogʻriydi, masalan, radikulit, ishias, mialgiya, nevralgiya, yuz nervi falaji va hokazo. Shamollash organizm sezuvchanligining ortishi bilan kechadigan (allergik) kasalliklar, masalan, boʻgʻim revmatizmi, ayrim surunkali xastaliklarga, masalan, surunkali nefrit va boshqalar zoʻriqishiga sabab boʻladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tibbiyotga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

Davosi yo’qmi?
**Gilos** (Cerasus avium L.) — raʼnoguldoshlar (atirgullilar oilasi)ga mansub danakli meva daraxti. Yovvoyi holda Oʻrta va Jan. Yevropa, Eron, Kavkaz, Ukraina, Moldovada uchraydi. Yevropa mamlakatlari, Turkiya, Eron, Afgʻoniston, Xitoy, Yaponiya, Ukrainaning jan. Kavkaz, Boltiqboʻyi va Oʻrta Osiyoda ekiladi.

G. daraxtining boʻyi 10—15 m (baʼzan 30 m gacha boradi), shoxlari qalin, yoyilib oʻsadi. Bargi choʻziq-tuxumsimon, toʻq yashil. Guli oq, ikki jinsli, gulbandi uzun. Mevasining shakli dumalo q, yuraksimon, eti shirali, sirti tekis. Eng ertagi danakli meva. Tarki-bida 7—15% qand, 0,36—1,1% kislota, vitaminlar, 0,2% oshlovchi va 0,7% gacha pektin moddasi bor. Yangiligida isteʼmol qilinadi, kompot, murabbo, tayyorlanadi. G. asal beradigan oʻsimliklar qatoriga kiradi. Danagi magʻzida 30% gacha parfyumeriya sanoatida ishlatiladigan moy bor.

G. unumdor, nam, moʻʼtadil yerlarda yaxshi oʻsadi, yorugʻlik va issiqlikka talabchan. Koʻchati ekilgandan keyin 4— 5-yili hosilga kiradi. Daraxti 100 yilgacha yashaydi, tupi 150—300 kg hosil beradi. Asosan mart—apr.da gullaydi, may—iyunda pishadi. Yozi issiq xududlarda yaxshi oʻsmaydi. Namga talabchan. Asosan magellab olchasi yoki yovvoyi olchaga payvandlab koʻpaytiriladi. Koʻchati sugʻorilib, tagi yumshatilib turiladi. G. yoshartirish maqsadida 2—3 yillik shoxlari butalib, daraxti qoʻshimcha oziqlantiriladi. G. uchun ayniqsa yelim oqish kasalligi gʻoyat xavfli. Erta bahor va yozda insektitsidlar va fungitsidlarning biron turi bilan 2— 3 marta ishlov beriladi.

Navlari. G.ning 100 ga yaqin navi maʼlum. Oʻzbekistonda G.ning Savri surxoni, Qora gilos, Sariq gilos, Bahor, Revershon, Sariq drogana, Chkalov navlari koʻp ekiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ivan Vladimirovich Michurin** [1855.15(27).10, Ryazan viloyati, Pronsk tumani — 1935.7.6, Tambov viloyati Michurinsk shahri] — rus amaliyotchi seleksioneri, Rossiyada mevali, rezavor mevali va boshqa oʻsimliklar ilmiy seleksiyasi asoschisi. VASXNIL akademik (1935). Maxsus maʼlumoti boʻlmagan. Dastlab temir yoʻl xizmatchisi, soatsoz boʻlib ishlab, boʻsh vaqtlarida bogʻdorchilik bilan shugʻullangan. 1875-yil Kozlov shahri (hozirgi Michurinsk)da 500m2 cha yerni ijaraga olib, oʻsimliklar kolleksiyasini toʻplash va duragaylash usuli bilan mevali, rezavor mevali oʻsimliklarning yangi navlarini yetishtirish ustida ish boshladi. 1899-yil shahar chetidan 13 ga chamasi yer olib, umrining oxirigacha shu joyda yashadi, ishladi.

1928-yilda M.ning tajriba bogi bazasida davlat seleksiya-genetika stansiyasi tashkil etildi (1934-yildan Michurin nomidagi Markaziy genetika labratoriya). Michurin chatishtirish uchun dastlabki shakllar tanlash nazariyasini, geografik uzok, shakllarni duragaylashning nazariy asoslarini, chatishtirishdagi nomuta-nosibliklarni bartaraf etish usullarini yaratdi va baʼzi amaliy usullarni qoʻlladi. 300 dan ortiq meva va rezavor mevalar navlarini yaratish va takomillashtirishga erishdi. Michurin yaratgan olma, nok, olcha va boshqa mevali daraxtlarning koʻpgina navlari Oʻzbekistonda ham rayonlashtirilgan. Michurin tok, oʻrik, gilos, behi va boshqalar janub oʻsimliklarini shim. hududlarda oʻstirish ishiga asos solgan.

Manbalar
--------

* Itogi shestidesyatiletnix rabot, M. 1950; Tanlangan asarlar, T. 1961.

Adabiyotlar
-----------

Azizov P. B. I. V. Michurin — buyuk rus olimi, biologi, T. 1955.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

,


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Artyom Alekseevich Zaxarov** (tugʻ. 1991-yil 27-oktabr, Petropavlovsk, Qozogʻiston SSR, SSSR) — qozogʻistonlik professional yoʻl va trek velosipedchisi, Astana Pro Team jamoasida oʻynaydi. Rio-2016 va Tokio-2020 Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi.

Martaba
-------

Artyom Velosport boʻyicha asosiy qozogʻistonlik mutaxassislardan biri. 2012-yilda u medison va jamoaviy izlanish yoʻnalishlari boʻyicha Osiyo chempionati gʻolibi boʻldi. Keyingi yillarda velosport boʻyicha turli turnirlar gʻolibi va sovrindori — Osiyo chempioni va Osiyo kubogi gʻolibi (2013), Jahon kubogi gʻolibi (2015), velosport boʻyicha Osiyo chempioni boʻldi.

2016-yilda Rio-de-Janeyroda boʻlib oʻtgan 2016-yilgi Olimpiya oʻyinlarida u omniumda 10-oʻrinni egalladi. Velosport boʻyicha Qozogʻiston chempionatida yakkalik poygada 5-oʻrinni egalladi. Yil oxirida u Astana Pro Team jamoasi murabbiyi boʻldi.

2017-yilda Artyom turli chempionatlarda bir nechta sovrinlar bilan ajralib turdi. Velosport boʻyicha Osiyo chempionatida u Medisonda kumush medal sohibiga aylandi. Ashxobodda oʻtkazilgan Osiyo oʻyinlarida yakkakurash va yopiq inshootlardagi musobaqalarda 4 km masofaga jamoaviy taʼqiblar boʻyicha gʻolib, omniumda kumush medal sohibi boʻldi. Velosport boʻyicha Qozogʻiston chempionatida u guruh bahslarida gʻolib, yakkalik bahslarida bronza medali sohibiga aylandi.

4 km yakkalik va 250 m yugurish boʻyicha Osiyo rekordchisi.

2019-yilning aprel oyida u Jandos Bijigitov, Yevgeniy Gidich, Daniil Fominix va Dmitriy Gruzdev bilan birgalikda Toshkentda jamoaviy poygada Magistral yoʻlda alohida start bilan Osiyo chempioni boʻldi.

Yutuqlar
--------

### Magistral yoʻl

2017-yil
1-chiQozogʻiston chempionati — guruh poygasi
Qozogʻistonning 3-chempionati — individual poyga
2019-yil
1-chi Osiyo chempionati — jamoaviy poyga

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑  „Сборная Казахстана выиграла командную гонку на чемпионате Азии в Ташкенте". 24-aprel 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-may 2019-yil.
**Salloxona darvozasi** — Buxoro darvozasi.

Tarixi
------

Salloxona darvozasi „Mir-Mas’ud" darvozasi deb ham ataladi. Bu darvoza orqali oxund Yusuf Qorabogʻiy, Shamsul Aimma al-Kirdariy, Abdulloh Sabzamuniy, Gʻavsul Aʼzam ziyoratgohlariga borilgan. Salloxona darvozasi Shayboniy hukmdor Abdulazizxon tomonidan 1540—1549-yillarda qadimiy devor bilan birga qurilgan. O‘sha davrda ziyoratchilar uchun maqbara, masjid, hovuz, quduq va hujralar bunyod etilgan. Afsuski, ular bizning davrimizgacha yetib kelmagan. Salloxona darvozasi haqidagi maʼlumotlar vaqf hujjatlarida (1683—1684-yillar) uchraydi. Darvoza tashqi tomonida amir askarlari joylashgan bo‘lib, bu yerda 1920-yillarga qadar harbiy mashq o‘tkazilgan. Sobiq sho‘ro davrida ancha vaqtlar parad va anjumanlar shu maydonda o‘tkazilgan.

Meʼmorchiligi
-------------

Salloxona darvozasining balandligi 11 metru 10 sm, kengligi 21 metr, asosi bir yarim metrni tashkil etgan. Darvoza usti 21 ta gultojdan tuzilgan, „guldasta"lar ikki qavatli bo‘lib, soqchilar turadigan xonasi bo‘lgan. Shaharga kiraverishda yo‘lning o‘ng tomonida ikki qavatli Abdullabek hovlisi bo‘lgan. Uning yonida esa Arabon masjidi qurilgan bo‘lib, bu masjidda mahalla ahli namoz o‘qigan. Salloxona darvozasi orqali odamlar Toqi Sarrofon, Toqi Telpakfurushon va Toqi Zargarondan o‘tib, shaharning markaziy savdo rastalariga borishgan. 1920-yil kuzida shoʻrolar qizil qoʻshinlarining Buxoroga bosqini oqibatida tarixiy darvozlarga ham qattiq zarar yetgan. Buxoroning boshqa darvozalari qatori Salloxona darvozasi ham 2009-yil oktyabr oyidan boshlab qaytadan tiklandi va asl holatiga keltirildi. Bunyodkorlik va qurilish ishlarini usta-meʼmorlar Muzaffar Mirzayev hamda Sharif Rahimovlar olib bordi.

Manbalar
--------

1. ↑  Abdusattor Jumanazar*. Buxoro taʼlim tizimi tarixi*. Toshkent: Akademnashr, 2017 — 592 bet.
2. ↑  Сухарева О.А*. К истории городов Бухарского ханства (историко-этнографические очерки)*. Ташкент: Изд-во академии наук Узбекской ССР, 1958 — 145 bet.
3. ↑  To'rayev H.H*. Buxoro tarixi*. Buxoro: Durdona, 2020 — 320 bet. ISBN 978-9943-6571-0-6.
**Joʻldosbek Jontoyevich Quttimurodov** (1934.29.8, Kegeyli tumani) — haykaltarosh, qoraqalpoq haykaltaroshligi asoschisi. Oʻzbekiston BAakad. (1997), Oʻzbekistonda (1982) va Qoraqalpogʻistonda (1970) xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi. Benkov nomidagi Respublika rassomlik bilim yurtini tugatgan (1961). qoraqalpogʻiston davlat nashriyotida bosh rassom (1961 — 64), 1964-yildan I. Savitskiy nomidagi Qoraqalpogʻiston davlat sanʼat muzeyida taʼmir-lovchi rassom. Q. asarlarida goʻzallik tuygʻusi estetik ideal tarzida namoyon boʻladi, zamondoshlari qiyo-fasi, tarixiy mavzularni oʻziga xos tarzda talqin qiladi, qoraqalpoq ayoli goʻzalligini ramziy obrazlarda ifoda etadi, bu obrazlar mahalliy tabiat manzaralari bilan uygʻunlashgan; har bir asari uchun oʻziga xos yangicha usul izlaydi, eng asosiy narsani aniq va ravshan, sodda ifodalashga intiladi. Yogʻoch va marmardan "Orzu" (1967), "Qiz bolaning boshi" (1967), "Amudaryo" (1967), "Shamol" (1967), "Kelin-chak" (1967), "Ikki shoxli Iskandar" (1967), "Arslon" (1968), "Nihol" (1970), "Beruniy" (1975), "Sohibjamol" (1977), "Farhod" (1981), "Layli va Majnun" (1983), "Toʻmaris" (1984), "Guloyim" (1984), "Anaxita — suv va hosildorlik xudosi" (2000) va boshqa yaratgan asarlarining asosiy qismi Qoraqalpogʻiston muzeyida. "Mening Qoraqalpogʻistonim" turkum asarlari uchun Berdaq nomidagi Qoraqalpogʻiston Davlat mukofotiga sazovor boʻlgan (1972). Oʻzbekiston Badiiyot akadimyasi Oltin medali bilan taqdirlangan (2000).

Adabiyot
--------

* Taktash R. X. Joldasbek Kuttnmuratov, T. 1985.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |




  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Akshagul Abuevna Tulegenova** (tugʻ. 1964-yil 20-dekabrda tugʻilgan, Karmana tumani, Navoiy viloyati,Oʻzbekiston SSR, SSSR) — oʻzbek davlat arbobi, oʻqituvchi va jurnalist. Oliy Majlisning Qonunchilik palatasi deputati, Sanoat, qurilish va savdo qoʻmitasi aʼzosi. Qozoq milliy madaniy markazi rahbari vazifasini bajaruvchi. Oʻzbekiston Liberal-demokratik partiyasining aʼzosi.

Biografiya
----------

Akshagul Abuevna 1964-yil 20-dekabrda Navoiy viloyati Karmaninskiy tumanida tugʻilgan. 1994-yilda Al-Farobiy nomidagi Qozoq davlat universitetini tamomlagan. 1984-yildan boshlab Konimex tumanidagi 5-sonli maktabda kashshof etakchi boʻlib ishlay boshladi. 1986-1988-yillarda „Sari-bel" fermer xoʻjaligi direktorining maʼnaviy-maʼrifiy ishlar boʻyicha oʻrinbosari. Keyinchalik, 1988-1995-yillarda Konimex tumanidagi 25-sonli oʻrta maktabda qozoq tili va adabiyoti oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. Keyinchalik, 1999-yilda Konimek viloyati xalq taʼlimi boʻlimida boʻlim boshligʻi etib tayinlandi. Va 2011-2017-yillarda Konimex tumani davlat taʼlim muassasalari faoliyatini metodik taʼminlash va tashkil etish boʻlimi xodimi edi. 2017-yildan hozirgi kungacha Konimex tumani xalq taʼlimi boʻlimida jismoniy va yuridik shaxslar bilan ishlash boʻyicha mutaxassis sifatida ishlaydi. Xuddi shu yili Tulegenova Akshagul qozoq milliy madaniy markazining rahbari etib tayinlandi. 2020-yilda Oliy Majlis Qonunchilik palatasi deputati etib saylandi.

Manbalar
--------

1. ↑  „ТУЛЕГЕНОВА Акшагул Абуевна | TsentrAziya". *centrasia.org*. Qaraldi: 30-mart 2021-yil.
2. ↑  „Кандидаты" (ru). *elections.uz*. 14-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-mart 2021-yil.
3. ↑  „Депутаты". *parliament.gov.uz*. 4-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-aprel 2021-yil.
**"Anomaliza"** (inglizcha: *) — 2015-yilda ishlangan Amerika animatsion filmi. Senariy Charli Kaufman tomonidan oʻz pyesasi asosida yozilgan.*

Premyerasi Telluride kinofestivalida boʻlib oʻtdi, shundan soʻng film 72-Venetsiya kinofestivalida namoyish etildi va u yerda hakamlar hayʼatining Gran-prisi bilan taqdirlandi.

Syujet
------

Yozuvchi Maykl Stoun hammani monoton ovozli bir xil odamga oʻxshatib qoʻyadigan kamdan-kam uchrovchi ruhiy kasallikdan aziyat chekadi. Bir kuni xizmat safari chogʻida Maykl „anomal mavjudot" Lizani uchratib qoladi, u qizning ovozi va tashqi koʻrinishidan hayrat va zavqqa tushadi.

Rollarda
--------

* Devid Tyulis — Maykl Stoun
* Jennifer Jeyson Li — Liza
* Tom Nunen — boshqa personaj

Ishlab chiqarilishi
-------------------

Filmni syomkasi uchum mablagʻ, dastlab, Kickstarter’da toʻplandi, u yerda loyiha 406 237 dollar yigʻdi, film, taxminan, 40 daqiqa davom etishi aytildi. Muvaffaqiyatli mablagʻ yigʻilgandan soʻng Starburns Industries qoʻshimcha mablagʻ ajratdi va filmning davomiyligi uzaytirildi.

Tanqid va eʼtiroflar
--------------------

Multfilm kinotanqidchilar tomonidan yuqori baholandi. Rotten Tomatoes filmida 148 ta sharh asosida film 91 % reytingga ega boʻlib, oʻrtacha 10 tadan 8,3 ball olgan. RogerEbert.com sharhlovchisi Mett Seytz filmni toʻrt yulduzdan 3,5 yulduzga baholadi. Mashhur Rolling Stone sinchisi (tanqidchi) Piter Travers Charli Kaufman dohiyona asar yaratishga muvaffaq boʻlganini taʼkidlab, unga 4 yulduz berdi. Metacritic veb-saytida oʻrtacha balli 88 edi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Charlie Kaufman breaks hiatus on own terms in 'Anomalisa' at Telluride". 2015-yil 4-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 5-noyabr.
2. ↑  „Official Awards of the 72nd Venice International Film Festival". 2015-yil 20-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 5-noyabr.
3. ↑  „Charlie Kaufman's Anomalisa". 2015-yil 28-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 5-noyabr.
4. ↑  „Anomalisa Timeline". 2015-yil 17-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 5-noyabr.
5. ↑  „Anomalisa (2015)".  Rotten Tomatoes. 2016-yil 6-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 5-noyabr.
6. ↑  *Matt Zoller Seitz.* „Anomalisa movie review & film summary (2015) Roger Ebert" (en).. 2022-yil 30-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 30-aprel.
7. ↑  *Peter Travers, Peter Travers.* „'Anomalisa' Movie Review" (en-US). *Rolling Stone* (2016-yil 6-yanvar). 2022-yil 30-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 30-aprel.
8. ↑  „Anomalisa". 2022-yil 19-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 30-aprel.
BOʻZTIKAN (Sonchus) — murakkabguldoshlarga mansub koʻp va bir yillik begona oʻtlar turkumi. Poyasi tik, bargi tikanli, gullari tilsimon, savatcha toʻpgulga yigʻilgan. Urugʻida patsimon tuklar bor. 45 turi maʼlum, Oʻzbekistonda 5 turi tarqalgan. Sabzavot boʻztikani (S. oleraceus), dagʻal B. (S. asper), dala B. (S. arvensis) turlari gʻoʻza, sabzavotpoliz, sugʻoriladigan ekinlar orasida, dalalar va boshqa yerlarda uchraydi. Dala B. aprel—may oylarida gullab, iyunda meva tugadi, bir tupi 53 ming donadan ortiq urugʻ beradi.

Kurash choralari: kuzgi shudgor; simazin va paxta maydonlarida kotoran, kotofor yoki prometrin gerbitsidlari purkaladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Urusxon** (? 14-asr ning 70-yillari 2yarmi) — Joʻeki ulusittg sharqiy qismi — Oq Oʻrda xoni (14-asrning 60-yillari birinchi yarmidan). U. davlatining poytaxti Sigʻnoq sh. boʻlgan. U. Oq Oʻrdadagi hokimiyatini mustahkamlab olgach, Oltin Oʻrdani xam oʻz tasarrufiga kiritishga harakat qilgan. 70-yillar oʻrtalarida u Hojitarxon, VolgaKama Bulgʻoriyasi va Saroy Berka shahrini egallagan. Toʻxtamish bilan koʻplab janglar qilgan. Bu janglarda gʻalaba doim U. tomonida boʻlgan. Toʻxtamish Amir Temur huzuriga qochib borib, undan yordam soʻragan. Sohibqiron Joʻji ulusida boʻlib oʻtayotgan voqealarni ziyraklik bilan kuzatib borardi. Shimoliy Xorazm va Oq Oʻrda Movarounnahrga chegaradosh edi. U Oltin Oʻrda xoni oʻziga tarafkash, tobe boʻlishini istardi. Shu tufayli u Toʻxtamishni yaxshi kutib olib U.ga qarshi kurashida unga bir necha marta harbiy madad bergan. Biroq U.ning oʻgʻli Toʻxtaqiya Toʻxtamishga qaqshatqich zarba bergan, yarador Toʻxtamish Sirdaryo boʻyidagi qamishzorlarga yashiringan, soʻngra Sohibqiron panohiga qochib borgan. U. Amir Temurning Buxorodagi qarorgohiga elchilar yuborib Toʻxtamishni topshirishni talab qilgan. Sohibqiron bu taklifni qatʼiy rad etib, tez orada oʻzi jangga kirishini aytgan. Amir Temur U.ga qarshi yurish boshlagan, qoʻshinni Sirdaryodan oʻtkazib, Oʻtror atrofidagi tekislikda qarorgoh qurgan. U. qoʻshini esa, Sharafuddin Ali Yazdiyning maʼlumotiga koʻra, Oʻtrordan 24 farsax naridagi Sigʻnoqda joylashgan edi. Qattiq qish, tinimsiz yomgʻir va qor har ikki qoʻshin faoliyatiga taʼsir koʻrsatgan. Ular mayda toʻqnashuvlarni hisobga olmaganda, deyarli uch oy birbirlariga qarshilik koʻrsatmasdan roʻbaroʻ turganlar. Har ikki sarkarda hech bir natijaga erisholmagach, ortlariga qaytishgan. Shundan soʻng Amir Temur bir necha oy Keshda boʻlgan va U.ga qarshi yurish boshlash uchun oʻziga Toʻxtamishni yoʻlboshlovchi qilib olgan. Jayronqamishga yetganlarida U.ning vafot etganidan xabar topishgan. U.ning toʻngʻich oʻgʻli Toʻxtaqiya ham koʻp oʻtmay (1375) vafot etgan. Sohibqiron Toʻxtamishga kerakli aslahalarni berib, uni shu yerda qoldirib, oʻzi Samarqandga qaytgan.

U. davrida Oq Oʻrdada suyurgʻol inʼom etish keng amaliyotda boʻlgan. U. vafotidan soʻng va uning vorislarining qisqa muddatli hukmronligidan keyin U.ning barcha yermulklarini Toʻxtamish Amir Temur yordamida egallab olgan (14-asrning 70-yillari oxiri).

Adabiyot
--------

* Sharafuddin Ali Yazdiy, Zafarnoma, T. 1997; Abduraimov M. Temur va Toʻxtamish, T. 2000.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ulugʻ muhammad** (? 1445) - Oltin Oʻrda xoni (1419—37, tanaffuslar bn), Qozon xonligi asoschisi, Jaloliddinning oʻgʻli, Toʻxtamishning nabirasi. Idiqu (Yedigey) vafotidan soʻng Oltin Oʻrda taxtini egallab, 1419—23 yillarda Oʻzbek ulusiga (Joʻji ulusining sharqiy qismi) ega boʻlish uchun (temuriy Shohrux bilan boʻlgan ittifoqqa suyangan holda) Baroq bilan qattiq kurash olib borgan. Baroqdan magʻlub boʻlgach, 1423-yil Volga Bulgʻoriyasiga qochgan, lekin 1426-yil Litva buyuk knyazi Vitovt koʻmagida yana Oltin Oʻrda taxtiga oʻtirgan. 1428-yil turk sultoni Murod II bilan doʻstona aloqa oʻrnatib, Qrimni oʻz hokimiyatiga tobe etgan. 1433-yil Moskva knyazi Vasiliy II Vasilyevichga ulugʻ knyazlik yorligʻini bergan. Oʻzaro ichki kurashlardan zaiflashgan va mamlakat ichkarisida oʻziga mustahkam tayanch topa olmagan U.M. 1437-yil taxtni Kichik Muhammadga berishga majbur boʻlgan. Oka daryosi boʻyidagi Belov shahriga qochgan, 1438-yil oʻz oʻrdasi bilan Oʻrta Volgaga koʻchgan va Volga Bulgʻoriyasi aholisini boʻysundirib, Yangi Qozon xonligini barpo etgan. Shim.Sharqiy Rusga bir necha bor yurishlar qilgan (1439-yil Moskvaga, 1444—45 yillarda Murom, Ryazan va Suzdalga). 1445-yil Moskva ulug knyazi Vasiliy II ni asir olgan. U.M. sulolasi 1521-yil barham topgan.

Yana qara
---------

* Toʻxtamish

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mengli Garay I** (qrim tatarcha: , 1445 - 17-aprel 1515) - Qrim xoni (1468—1515). Garaylar sulolasidan. Qrim xonligi asoschisi Hoji Garayning kichik oʻgʻli. Taxtga Hoji Garayning katta oʻgʻli Nur Davlat oʻtirishi kerak edi, lekin mahalliy xalq va Kafa shahridagi genuyalik kolonistlar Mengli Garayni qoʻllab-quvvatlashgani uchun u taxtni egallagan. Hoji Garay davrida Qrim xonligi Oltin Oʻrdadan uzil-kesil ajralib chiqqan (1443), ammo Mengli Garay davrida Usmonli imperiyasiga qaram boʻlib qolgan (1475-yildan). Mengli Garay Katta Oʻrda xoni Ahmad va uning oʻgʻillari bilan uzoq muddat urush olib borgan. Turk sultoni va Moskva knyazi Ivan III bilan doʻstona munosabatlari tufayli 1502-yilda Katta Oʻrda ustidan gʻalaba qozongan. Mengli Garay Polshaga qarshi urushgan va Turkiyaning Moldaviyaga qarshi urushida qatnashgan. Mengli Garay hayotining oxirlarida uning oʻgʻillari Rus yeriga bir necha marta talonchilik yurishlari uyushtirgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Noʻgʻay (maʼnolari).

**Noʻgʻay** (13-asrning 1-yarmi — 1300) — Oltin Oʻrda tumanboshisi, Joʻjixonning evarasi. Berkaxon qoʻshini qoʻmon-doni sifatida Huloku va uning vorislariga qarshi bir qancha yurishlar qilgan. Janglardan birida bir koʻzidan ajralgan. Berkaxon vafotidan soʻng Oltin Oʻrdada N.ning obroʻ-eʼtibori tez ortib borgan. Dondan Dunaygacha boʻlgan ulkan hudud N. nazorati ostida boʻlgan. 13-asrning 70-yillaridan oʻz tasarrufidagi ulusda mustaqil siyosat yurgiza boshlagan. N. Vizantiya impe-ratori Mixail Paleologning nikohsiz tugʻilgan qizi — Yevfrosiniyaga uylangan (1273). 1271, 1277, 1278 yillarda N. imperator Mixailning iltimosiga koʻra, Bolgariyaga qarshi yurish qiladi. Keyingi oʻn yillikda N. qoʻshinlari Bolgariya, Frakiya va Makedoniya yerlarini bir necha bor gʻorat qiladi. Dunay orti davlatlari, xususan, Tirnovo shoxdigi, Branichevskiy va Vidin knyazliklari N.ga tobe etiladi. 90-yillarda Serbiya qiroli Milutin oʻzini N.ning vassali sifatida tan oladi. N. bilan ittifokda boʻlishga rus knyazliklari, Polsha, Vengriya, Bolgariya, Serbiya harakat qilishgan. N. yordamida Telebugʻaxon (Toʻlabugʻaxon) Oltin Oʻrda taxtidan tushirilib, oʻrniga Toʻqta oʻtqazilgan. Toʻqta qudratli tumanboshidan xalos boʻlish maqsadida N.ga qarshi harbiy harakatlar boshlagan. 1300-yil Donning gʻarbidan oquvchi Koʻkanliq daryosi boʻyidagi hal kiluvchi jangda N. qoʻshini tor-mor keltirilgan. N. asir olinib, qatl etilgan. N. nomi bilan keyinchalik noʻgʻaylar atala boshlagan.

Adabiyot
--------

* Yegorov V. L. Istoricheskaya geografiya Zolotoy Ordi v XIV—XVI vv. M. 1983.

Hamidulla Dadaboyev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  




  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |