recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| Religions in Kishunpur Town |
| --- |
| Religion |  |  | Percent |  |
| Hinduism |    | 87.61% |
| Muslim |    | 12.31% |
| Others† |    | 0.07% |
|  |

**Kishunpur** — Hindistonning Uttar-Pradesh shtatidagi Fatehpur tumanidagi va Xaga kichik tumanida joylashgan qishloq va nagar panchayat .

Aholisi
-------

2011 — yilgi Hindiston aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, Kishunpur aholisi  7,000 kishini tashkil qilib, ulardan 3,671 nafari erkaklar va 3,329 nafari ayollarni tashkil qilgan, shuning uchun Kishunpurning o'rtacha jinsiy nisbati 907ni tashkil qiladi. Kishunpurda o'rtacha savodxonlik darajasi 65,60%ni tashkil qiladi, shuning uchun Kishunpur Fatehpur tumanidagi 67,4%ga nisbatan savodxonlik darajasi past. Kishunpurda erkaklarning savodxonlik darajasi 75,19% va ayollarning savodxonlik darajasi esa 54,9%ni tashkil qiladi.

Yana qarang
-----------

* Kishunpur, Hindistonning Jaunpur shahrida joylashgan qishloq

Manbalar
--------

1. ↑  „Kishunpur Population, Caste Data Fatehpur Uttar Pradesh - Census India" (en-US). *www.censusindia.co.in*. Qaraldi: 21-fevral 2019-yil.
Andoza:Fatehpur district
**Buryat solnomalari** — sharqiy buryatlarning tarixiy yodnomalari. Yilnomalar va qisqacha tarixiy ocherklarning oraliq shakli koʻrinishida boʻlgan. Buryatlar uchun tushunarli boʻlgan adabiy moʻgʻul tilida yozilgan. Selenga (I. Lombotsirenov, 1868), xorin va aga (T. Toboyev, 1863, V. Yumsunov, 1875, Xobituyev, 1887), barguzin (N. Saharov, 1887) buryatlari solnomalari mashhur. Buryat solnomalari mualliflari tarixiy yodnoma, bitiklar, Dasht dumalari arxivi hujjatlari, xalq rivoyatlari, afsonalaridan foydalanganlar. Yumsunov (qad. davrdan 19-asrgacha boʻlgan voqealar) va Toboyev (1860-yilgacha boʻlgan maʼlumot) solnomalari eng mukammal va sermazmun. Saharov solnomasi 1740—1886-yillarni oʻz ichiga oladi. Buryat solnomalari yuqori feodal tabaqavakillari tomonidan tuzilgani uchun shularning sinfiy mafkurasini ifodalaydi. Xalkning turmushiga oid faktlarni yilmayil, izchil bayon etilganligi katta qimmatga ega. Buryatlar Sibirda oʻziga xos bunday adabiy yodgorlikka ega boʻlgan yagona xalqdir.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kishtut** — Surxondaryo viloyati, Sariosiyo tumanidagi daryo. Toʻpolondaryoning yirik chap irmogʻi. Hisor tizmasining janubi-gʻarbiy yon bagʻridagi kichik moʻzlikdan boshlanadi. Oʻz. 50 km, havzasining maydoni 719 km². Kishtut yon bagʻirlari baland va tik, ayrim joylarda tor vodiyda, nishabi katta oʻzanda oqadi. Etak qismida vodiysi kengroq, yon bagʻirlari ham ancha past va yotiq. Kishtut havzasida yogʻin koʻp yogʻadi, kichik muzliklar ham bor. Oʻrtacha yillik suv sarfi 18 m³/sek. Qor va moʻzliklardan hamda yomgʻir suvlaridan toʻyinadi. Suvi fevral oxiridan koʻpaya boshlaydi, may— iyunda eng koʻp boʻladi, iyuldan yanvar oxirigacha kamaya boradi. Kishtut suvi Toʻpo-londaryoga qoʻshilib Surxon vodiysidagi yerlarni sugʻorishga sarflanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bushmen tillari** — Janubiy va Sharkiy Afrikaning tub aholisi bushmenlar tili. Bushmen tillari da soʻzlashuvchilar soni 80 mingdan ortiq (1990-yillar oʻrtalari). Bushmen tillari deyarli tadqiq etilmagan (shu guruhdagi tillardan 25 ga yaqinining nomi maʼlum). Faqat 3 guruhi: 1) auei dialektiga ega boʻlgan kung tili; 2) 2 dialektli (namani va auni) kong yoki makong tili; 3) kxomani yoki iusan va unga qardosh bastva tili oʻrganilgan. Bushmen tillari tish, alveolyarpalatal, ikkita lateral va bilabial tovushlarga ega. Yaxshi oʻrganilmagani uchun grammatik qurilishi haqida maʼlumot uchramaydi. Feʼllar va nomlar asosi farq qilmaydi. Koʻp maʼnolilik (polisemantizm) kuchli. Grammatik jins yoʻq. Koʻpgina nomlar turli oʻzaklardan tashkil topadi (mas, noag tilida "erkak", "ota" — la’a, koʻpligi — // xaa; "koʻz" lun, koʻpligi — lwani). Sonlar faqat 2 ta: "bir", "ikki"; keyingi miqdorlarni bildirish uchun "koʻp" soʻzidan foydalaniladi. Feʼllar zamon, tuslanish, mayl koʻrsatkichlariga ega emas. Sodda gapda soʻz tartibi — subʼyekt, predikat va obyekt tarzida.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**San Lorenzo** — Paragvay davlatining Markaziy Hukumatida joylashgan, 3-eng zich aholi (252,561 ta odam) joylashgan shaharlaridan biri. Asunsion Milliy universiteti oʻquv binosi San-Lorenzoda joylashgani uchun baʼzan „Ciudad Universitaria" (Universitet shahri) deb ham atashadi. Bundan tashqari, San-Lorenzo Rim-katolik yeparxiyasining qarorgohidir.

Joylashgan oʻrni
----------------

Joylashgan oʻrni San-Lorenzo Paragvayning markaziy hukumatida, poytaxtdan taxminan 9 km uzoqlikda joylashgan. Bu Gran Asuncionning bir qismidir. U shimolda Luke, janubda Ñembi, gʻarbda Fernando de la Mora va sharqda Kapiata shaharlari bilan chegaradosh.

* Balandligi: 126 metr.
* Kenglik: 25° 19' 59" S
* Uzunlik: 57° 31' 59" W

Köppen iqlim dasturining kuzatishiga qaraganda, San-Lorenzo nam subtropik iqlimga : yozi issiq, bahor va kuzi iliq, qishi uncha sovuq boʻlmagan boʻladi. Yillik oʻrtacha harorat 30 daraja °C. Iyul eng sovuq, yanvar eng issiq hisoblanadi. Yogʻingarchilik yil davomida koʻp yuz beradi; faqat iyun va iyul oylari deyarli quruq, qolgan oylar esa yomgʻirli.

Iqtisodiyoti
------------

Markaziy hukumatning taʼlimi, iqtisodi va moliyasi uchun eng muhim shahardir.Asosiy iqtisodiy faoliyat savdo va ishlab chiqarishdan iborat. Shaharning odam eg gavjum joylarida elektronik qurilmalar doʻkonlari, maishiy texnika doʻkonlari, supermarketlar, koʻchmas mulk doʻkonlarini kuzatish mumkin. Oziq-ovqat bozori ham mamlakatdagi eng yirik bozorlardan biri boʻlib, yaxshi arxitektura va mamlakatdagi eng katta harakatga ega. Markaziy banklar, moliya kompaniyalari va kooperativlar asosiy yoʻllar boʻyida va atrofida joylashgan.

Sport
-----

Shahardagi eng mashhur sport turi bu Paragvayning qolgan shaharlari kabi futboldir. Shaharning asosiy jamoasi hozirda Primera divizionida oʻynaydigan Club Sportivo San Lorenso hisoblanadi.

Shaharning mashhur insonlari
----------------------------

* Clementino Ocampos (1913-2001), bastakor
* Rudy Torga (1938-2002), aktyor

Manbalar
--------

1. ↑  „Historia – Gobierno Departamento Central". *Gobierno Departamento Central*. 9-noyabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-noyabr 2020-yil.

Andoza:Districts in the Central Department
**Kislorod-konverter jarayoni** — konverterlaraa suyuq choʻyanga texnik jihatdan toza kislorod yuborib, poʻlat ishlab chiqarish jarayoni; konverterda ishlab chiqarish usullaridan biri. Sanoatda birinchi marta 1952-yilda Avstriyada sinab koʻrilgan. K.-k. j.da qayta ishlanadigan oddiy marten choʻyanidan, baʼzan tarkibida fosfor koʻp boʻlgan, marganetsi yoki vanadiysi koʻp boʻlgan choʻyandan foydalaniladi. Konverterga suyuq choʻyandan tashqari 20—0% temir-tersak, ohak, boksit, shpat, kamdan-kam temir rudasi solinadi. Suyuq choʻyan solingan konverterga 1—1,6 MPa bosim ostida boʻgʻzi orqali yuqoridan kislorod beriladi. Bunda, odatda suv bilan sovitiladigan furmadan foydalaniladi. Kislorod berish 12—20 min. eritish sikli esa 30—45 min. davom etadi. Choʻyandagi qoʻshilmalar (uglerod, kremniy, marganets va boshqalar) ning kislorod bilan oksidlanishi natijasida choʻyan poʻlatga aylanadi va oʻzidan issiqlik ajratadi. Natijada metall suyuq holatda qoladi. Poʻlatni oksidsizlantirish yoʻli bilan poʻlatdagi ortiqcha kislorod kamaytiriladi. Bunda oksidsizlantirgich sifatida kremniy, marganets, alyuminiy, shuningdek, kalsiy, seriy, titan, magniy, koʻzgu choʻyanidan foydalaniladi. Oksidsizlantirish mahsulotlari shlakka aylanadi va undagi zararli qoʻshilmalar (oltingugurt va fosfor) yuqotiladi. Kislorod-konverter jarayoni j.ning konverter tubida joylashgan furma orqali suyuq choʻyanga havo berish turi ham bor. Bunda tutun kam chiqadi, yarokli poʻlatlar koʻproq ajraladi, ishlab chiqarishning tezlashish imkoni katta boʻladi. Biroq, qoʻshilmalar shlakka sekin aylanadi, poʻlat tarkibida vodorod koʻproq boʻladi. 100—350 t suyuq choʻyan solinadigan kislorod konverterlari bor. K.-k. j. marten pechlaridagiga nisbatan tez oʻtadi. Barcha boshqaruv EHM da bajariladi. Sanoati rivojlangan mamlakatlarda ishlab chiqariladigan poʻlatning 70% dan ortigʻi K.-k. j. bilan eritib olinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kislorod bilan davolash**, oksigenoterapiya — kisloroddan davo maqsadida foydalanish. Konda va toʻqimalarda kislorod yetishmasligi (qarang Gipoksiya, Gipoksemiya) bilan kechadigan nafas va qon aylanish sistemasi kasalliklari (bronxial astma, zotiljam, yurak porogi, astmasi xuruji va boshqalar)da, kamkrnlik, balandlik kasalligi, turli zaharlanishlar, shuningdek, xirurgik operatsiyalardan keyin Kislorod bilan davolash d. tavsiya etiladi. Kasalxona sharoitida kisloroddan nafas olish uchun moʻljallangan kislorod ingalyator va palatkalardan foydalaniladi. Kislorodni plevra, qorin boʻshligʻi va meʼda-ichak yoʻliga kiritish usullari ham bor (kislorodli vannalar). Kislorod bilan davolash d. koʻpincha ingalyasiya yoʻli bilan amalga oshiriladi. Turli yoʻllar bilan kiritilgan kislorod organizmda kislorod tansiqligini toʻldiribgina qolmay, uning barcha xayotiy funksiyalarini barqarorlashtiradi va qarshilik kuchini oshiradi. Tibbiyot amaliyotida, ayniqsa, gijjani tushirishda giperbarik oksigenatsiya (qarang Baroterapiya) juda qoʻl keladi.

Uy sharoitida Kislorod bilan davolash d. da kislorod yostiqdan foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Manzum** (arab. — tuzilgan, terilgan yaʼni, nazm holiga keltirilgan), aytim yoʻli — Xorazm maqomlari ashula boʻlimining nomi. Har bir maqomda M. bir necha ashula qismlaridan iborat yirik turkumni tashkil etadi. Ularda tuzilishi birligi, vazn-usul va shak-llarning esa xilma-xilligi bilan taʼriflanadi. M.ning bosh shoʻʼbasi Shashmaqomdan farqli oʻlaroq bosh cholgʻu qismi kabi tani maqom deb ataladi. Asosiy qismlari — Talqin, Nasr, Tarona, Suvora, Naqsh, Faryod, Ufar va boshqa oʻziga xos ashula yoʻllarini oʻz ichiga oladi. Ular muayyan tartibda, asosan gʻazallarga bastalangani uchun M. deyiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Valtorna | *Musiqa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Serera
**Serera** (belgisi: ⚳; lot. *Ceres*) — kichik sayyora, asteroid; 1801-yilda J. Piatssi kashf etgan. S. kichik sayyoralar ichida eng kattasi boʻlib, diametri 770 km, oʻrtacha koʻrinma yulduz kattaligi 7,5. Quyosh atrofini 4,6 yilda bir marta toʻliq aylanib chiqadi. S.ning Quyosh atrofidagi orbitasi Mars va Yupiter orbitalari oraligʻida joylashgan. S. orbitasining katta yarim oʻqi, yaʼni uning Quyoshdan oʻrtacha uzoqligi 2,77 astronomii birlikka teng. S. orbita tekisligining ekliptika tekisligiga ogʻmaligi /=10°,61, ekssentriteti ye=0,076. Hamma kichik sayyoralar singari S. ham aniq geometrik shaklga ega boʻlmagan qattiq jism boʻlib, oʻz atmosferasiga ega emas.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. ↑  *JPL/NASA.* „What is a Dwarf Planet?". *Jet Propulsion Laboratory* (22-aprel 2015-yil). Qaraldi: 19-yanvar 2022-yil.
**Matbuha** (arabcha: ) — sarimsoq va chili qoʻshilgan pomidor va qovurilgan shirin qalampirdan tayyorlangan salat. Ushbu nom arab tilidan olingan va „ovqatlanish" degan maʼnoni anglatadi. Salat, koʻpincha mezening bir qismi sifatida, ishtahani ochadi. Matbucha butun Magʻribda va Isroilda mashhur boʻlib, u yerda Marokash, Tunis, Jazoir va Liviyadan kelgan muhojir yahudiylar tomonidan tarqatilgan. Shakshuka — pomidor va qalampir qoʻshilgan omlet.

Bu taomning yoshi hali aniq emas, chunki pomidor Sharqda faqat 1800-yillarda va Evropada Amerika kashf etilgandan keyin (1492-yildan oldin emas) paydo boʻlgan.

Yana qarang
-----------

* Lecho

Manbalar
--------

1. ↑  Matbuxa (Pryaniy sous-salat). 100 reseptov zakusok, salatov i sousov. Pupshinovich A. D. 2018. — ISBN 5041253013, 9785041253011
2. ↑  Domashnie sousi. Ketchup, adjika i drugie / Dobrova Ye. V. — M.: RIPOL klassik, 2014. — 256 s. — S.98. — ISBN 978-5-386-07091-5
3. 1 2  *Jewish Soul Food: From Minsk to Marrakesh*, 2014.
4. ↑  *Gold, Rozanne*. „A Region's Tastes Commingle in Israel" (en-US). *The New York Times* (20-iyul 1994-yil). Qaraldi: 5-fevral 2018-yil.
**Gabrielit** — sulfotuzli talliyning tabiatda kamdan-kam uchraydigan minerali. Birinchi marotaba Lengelbax, Binntal, Vale, Shvetsariya karyerlarida aniqlangan, 2002-yilda Valtera Gabriel (1943) shveytsar minarallar fotosuratchisi sharafiga nomlangan. Mineral topilgan hudud yashil-granat, amfibolit fatsiyasi metamorfizmi natijasida oʻzgarib hosil bo‘lgan. Shu sababli Shvetsariya hududida ko‘p kamyob sulfotuzlar uchraydi.

Sturkturasi va xususiyatlari
----------------------------

Gabrielit psevdogeksional formasiga ega, kristall sturkturasi oltiburcha ditriagonalizi parallel qatlamlaridan iborat, simmetriyasi P3. Amerikalik olimlarning fikri bo‘yicha gabriyelit olti qirralik konturga ega. Gabriyelit triklinnik kristalli tizimning bir qismi bo‘lib, tabiatda uchraydigan psevdogeksional shakl, markaziy simmetriyaga ega.

Tuzilishi va xususiyatlari
--------------------------

Ushbu mineralning optik mineralogiyasini o‘rganayotganda, mineralning izotrop (o‘qlar bo‘yicha barcha yo‘nalishda bir xillik xususiyatlari) yoki anizotrop (o‘lchashda o‘qlar bo‘yicha farq) ekanligini aniqlashimiz zarur. Gabriyelit anizotrop xususiyatiga ega. Bu yorug‘lik tezligini kristallografik yo‘nalishda o‘zgarishini anglatadi, buni shlifda kuzatsa bo‘ladi. Yana bir optik xususiyati—nurning ikki sindirilishi. Gabriyelit juda sayoz anizotropizmga ega, unda deyarli nurning ikki sindirilishi kuzatilmaydi. Mineral rangi — qorasimon kul rang, qota, nur qaytarganda rangi — oq, yaltiroqligi — mettalsimon, chizigʻning rangi — to‘q qizil, qattiqligi — 1,5-2, zichligi — 5.38 g/sm³.

Tarqalganligi va sanoatda qo‘llanilishi
---------------------------------------

Gabriyelit idomorf kristallar shaklida uchraydigan sulfotuz mineral turi hisoblanadi, odatda trias dolomitlaringing bo‘shliqlarida keng tarqalgan. Gabriyelit kabi sulfotuzlarning fizik xususiyatlari, mineralni termoelektr o‘tqazuvchanlik va magnitlanishda qo‘llashda keng imkoniyat beradi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Webmineral ma'lumotlari". *webmineral.com*. Qaraldi: 20-oktabr 2022-yil.
2. ↑  Graeser, S. Topa, D. Balić-Žunić, T. and Makovicky, E. (2006) A New Species of Thallium Sulfosalt from Lengenbach, Binntal, Switzerland. Canadian Mineralogist, 44, 135-140.
3. ↑  „Gabrielit". *www.mindat.org*. Qaraldi: 20-oktabr 2022-yil.
**Matea Jelić** (tugʻ. 1997-yil 23-dekabr, Knin, Šibenik-Knin, Xorvatiya) — xorvatiyalik taekvondochi, 67 kg gacha vazn toifasida, Xorvatiya terma jamoasi aʼzosi. 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari chempioni.

Sport karyerasi
---------------

2011-yilda Matea birinchi marta xalqaro miqyosda chiqish qildi. Kadetlar oʻrtasidagi Avstriya ochiq chempionatida qatnashib, birinchi oʻrinni egalladi. Oʻsha yili Matea Serbiya va Xorvatiyaning yoshlar oʻrtasidagi ochiq chempionatlarida gʻolib chiqdi. 2012 va 2013-yillarda u yana Serbiya va Xorvatiyadagi turnirlarda gʻolib chiqdi. Shuningdek, 2012-yilda Niderlandiya chempionatida gʻolib chiqdi va 2013-yilda kumush medal sovrindori boʻldi. 2014-yilda u yoshlar oʻrtasidagi Jahon chempionatida gʻalaba qozonib, Jahon chempioni boʻldi.

Oʻsha yili u kattalar yosh toifasida birinchi marta chiqish qildi. Avstriya va Isroil ochiq chempionatlarining bronza medali sovrindori boʻldi. Xorvatiya chempionligini qoʻlga kiritdi. 2016-yilda u Yevropa chempionatining bronza medali sohibiga aylandi. 2017-yildan beri u Gran-pri va „Katta dubulgʻa" musobaqalarida qatnashib keladi va Londonda bronza medali sovrindori boʻladi. 2018-yilda Moskvada, 2019-yilda Rimdagi turnirda gʻolib chiqadi. 2021-yilda, 2020- yilgi Olimpiadada ishtirok etishdan oldin, u Yevropa chempionatida gʻolib chiqadi va Ispaniya ochiq chempionatida ikkinchi oʻrinni egallaydi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida u 67 kg gacha vazn toifasida 1/8 finalda gaitilik Lauren Leeni, 1/4 finalda braziliyalik Milena Titonelini, 1/2 finalda AQSh srortchi Paige McPhersonni, finalda esa britaniyalik Lauren Williamsni magʻlub etdi va Olimpiya oʻyinlari chempioni boʻldi.

Medal natijalari
----------------

### Yozgi Olimpiada oʻyinlari

| Olimpiada | Intizom | Oʻrin |
| --- | --- | --- |
| YaponiyaTokio 2020-yil | taekvondo, 67 kg gacha, ayollar | 2 Oltin |

### Yevropa chempionati

| Taekvondo boʻyicha Yevropa chempionati | Intizom | Oʻrin |
| --- | --- | --- |
| Shveysariya2014-yilda Montreux | taekvondo, 67 kg gacha, ayollar | 2 Bronza |
| Bolgariya2021-yilda Sofiya | taekvondo, 67 kg gacha, ayollar | 2 Oltin |

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
**Periostit** (peri... va yun. osteon — suyak) — suyak pardasi (periost)ning yalligʻlanishi. Suyakning oʻzi, koʻmigi, Govers kanallari, suyak atrofidagi toʻqimalar yalligʻlanishi oqibatida vu-judga keladi. Oʻtkir va surunkali boʻladi. Suyak pardasiga jarohat orqali, qon va limfa bilan yiringlatuvchi mikroblar kirishi yoki yalligʻlanish jarayoni suyakdan bevosita suyak pardasiga utishi natijasida oʻtkir P. kelib chiqadi: bemorning darmoni quriydi, eti uvishadi, temperaturasi 39—40° gacha koʻtariladi, boshi ogʻriydi. P. boʻlgan joy shishadi, qizaradi, qiziydi va teri yaltillab turadi. Jarayon zoʻrayganda, suyak pardasi ostida yiring toʻplanadi. Oʻtkir P. oʻz vaqtida davolanmasa, surunkali P.gaaylanib ketadi. P. osteomiyelit va suyakning boshqa kasalliklari belgisi boʻlishi ham mumkin. P. boʻlgan joyga issiq qilish va antibiotiklar, fizioterapiya buyuriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tavtologiya** (yun. tautologia — aynan oʻsha soʻz) — 1) bir fikrni, mazmunni boshqa soʻz yoki soʻzlar (soʻz birikmasi, ran) bilan takroran ortiqcha ishlatish, soʻzni ortiqcha takrorlash. Masalan, chin haqiqat, gap gapirmoq, butunlay va toʻlaligicha kabi. T. tushunchasi pleonazm tushunchasi bilan bogʻliq; baʼzan T.ni pleonazmning bir koʻrinishi deb hisoblashadi. Aslida ular bir xil hodisa emas. T. pleonazmdan farqli oʻlaroq, nutq hodisasi hisoblanib, til tizimi va meʼyori doirasiga kirmaydi. U, odatda, soʻzlovchining mantiqan va til jihatdan yetarli darajada savodxon emasligini koʻrsatadi. Shuning uchun ham fransuz tilshunosi Sh. Balli uni nuqsonli pleonazm deb atagan edi. Uslubiy gʻalizlik natijasi boʻlmay, muayyan uslubiy vosita sifatida qoʻllanganda, T. nutqning emotsional taʼsirchanligini oshiradi, lekin ilmiy va rasmiy uslublarda T.ga yoʻl qoʻyib boʻlmaydi; 2) mantiqda oʻziga xos hukm, unda taʼriflanadigan tushuncha aynan oʻzi vositasida taʼriflanadi, yaʼni taʼrifning aniqlovchi qismi aniqlanuvchi qismida ifoda etilgan maʼnoni takrorlaydi. Natijada mazmun bir xil boʻlib qolaveradiyu, uni ifodalagan soʻzlar esa turlicha boʻladi. Tushunchalarni toʻgʻri taʼriflash — mantiqiy talablardan biri. Taʼriflanayotgan tushuncha oʻzi bilan emas, boshqa tushunchalar bilan ifodalanishi va tushunchaning mohiyati ochib berilishi lozim. "Odam insoniy xislatlarga ega boʻlishi lozim", "tobi qochgan odam kasaldir" kabi taʼriflarda qaytariq mavjud. Shunday qaytariq mantiqda T. deb ataladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gregor Johann Mendel** (Řehoř Jan Mendel; 20-iyul 1822, hozirgi Ginchitse, Chexoslovakiya — 6-yanvar 1884, hozirgi Brno, Chexiya) — chex olimi, irsiyat toʻgʻrisidagi taʼlimot asoschisi. Bu taʼlimot uning sharafiga mendelizm deb ataladi. Vena untida erkin tinglovchi boʻlib, fizika, botanika, paleontologiya va analitik kimyoni oʻrgangan (1851—53). Noʻxatning 22 navida duragaylash boʻ-yicha tajriba olib borgan (1856-63). M. oʻz tajribalari natijasini tabiatni oʻrganuvchilar Bryunn jamiyati "Asarlari"da chop ettirgan (1866). U chatishtirilgan oʻsimliklar belgilarining duragay avlodlarida namoyon boʻlishini kuzatish orqali ayrim belgilarning mustaqil irsiylanishini aniqlagan. Bu qonuniyatlar irsiylanish toʻgʻrisidagi taʼlimotga asos boʻldi va Mendel qonunlari deb atala boshladi. M. kashfiyotiga uning hayotida eʼtibor berilmagan. 1900-yilda botanik olimlar: nemis K. Korrens, golland X. De Friz va avstriyalik E. Chermak birbiridan mustaqil holda M. kashf etgan qonunlarni qayta ochishdi.

Manbalar
--------

* Opiti nad rastitelnimi gibridami, M. 1965.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Stefenson**, Stivenson (Stephenson) Jorj (1781.9.6, Uaylem, Nortamberlend — 1848.12.8, TeptonXaus, Chesterfidd) — ingliz konstruktori va ixtirochisi. Parovozlar qurish bilan shugʻullangan. 1814-yil yordamchilari R. Trevitik va J. Stila bilan birinchi parovoz "Blyuxer"ni yaratdi, 1829-yil mukammalroq "Raketa" parovozini yasadi. 1823-yil Angliya (Nyukasl) da birinchi parovozsozlik zavodiga asos soldi. U birinchi temir yoʻl liniyasi (StoktonDarlington) qurilishiga boshchilik qildi. Dunyoda birinchi boʻlib temir yoʻl texnikasiga doir masalalar: temir yoʻl koʻpriklari va boshqa sunʼiy inshootlar qurish, tosh tayanchlar ustiga temir relslar oʻrnatish va boshqa masalalarni hal qilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Peridotit** — oʻta asosli intruziv togʻ jinsi. Tarkibi, asosan, olivin (40—90%), piroksen, baʼzan shox al-damchisidan iborat. P.da kremnezyom miqdori SiO2 44% dan oshmaydi. Shuningdek, ikkinchi darajali mineral sifatida magnetit, ilmenit, pirrotin, xromit, shpinel, granat va boshqa, baʼzan platina hamda ayrim nikel minerallari uchraydi. P. burmalangan mintaqalarda oʻta asosli va asosli togʻ jinslari bilan birgalikda hamda alo-hida massivlar holida uchraydi. P. yuqori mantiyaning asosiy qismini tashkil etuvchi togʻ jinsidir. Hozirgi tasavvurlarga koʻra, P.ning barcha turlari mantiyadagi oʻta asosli magmaning mahsulidir. Baʼzan P. bazalt magmasi differensiatsiyalanishining mahsuli boʻlib, gabbro massivlarining chekka fatsiyalarini tashkil qiladi. P. toʻq rangli jins, koʻpincha yashil yoki yashil kulrang boʻladi. Ayrim paytda olivin va piroksenlar kuchli serpentinlashib, P. zmeyevikka aylanadi. P.ning garsburgit (saksonit), verlit, vebsterit (lersolit) kabi turlari mavjud. P. boshqa oʻta asosli va asosli togʻ jinslari bilan birga katta masofaga choʻzilgan mintaqa va zonalar hosil qiladi. Bunday joylarda xromit, platina va silikatli nikel ru-dalari, xrizotil-asbest, talk va boshqa foydali qazilma konlari uchraydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Julia Ryjanova
**Julia Ryjanova** (shuningdek, **Julia** **Galianina** va **Julia** **Galianina-Ryjanova** nomi bilan tanilgan; ruscha: *Юлия Рыжанова*) (1974-yil 15-mayda tugʻilgan) — ayol grossmeyster (WGM) unvoniga ega, asl millati rus va bugungi kunda avstraliyalik shaxmatchi. U 2001-yilda shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida qatnashgan.

Faoliyati
---------

Ryjanova 2000-yilda FIDE tomonidan ayol grossmeyster unvoniga 26 yoshida sazovor boʻlgan. Oʻsha yili u Elista shahrida shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Rossiya chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritdi.

U 2000-yillar boshida FIDE tomonidan dunyodagi eng yuqori reytingga ega 50 nafar ayol shaxmatchi qatoriga kirgan. Uning eng yaxshi reytingi 2003-yil yanvarida 2415 ball bilan dunyodagi eng yuqori baholangan shaxmatchi ayol shaxmatchilar orasida 40-oʻrinni egalladi. U 2001-yil shaxmat boʻyicha Jahon chempionatida qatnashdi, ammo medalga ega boʻlmadi.

Ryjanova 2003-yilda Qatarda shaxmat boʻyicha murabbiy sifatida ishlash uchun rasmiy musobaqalarda ishtirok etishni toʻxtatdi va 2008-yildan buyon Qatar ayollar shaxmat terma jamoasi sardori boʻlib kelgan.

2015-yil yanvar oyida Ryjanova shaxmat boʻyicha Avstraliya ochiq chempionatida toʻrtinchi oʻrinni egalladi va Avstraliya ayollar ustalari musobaqasida gʻolib chiqdi. 2017-yilda u Avstraliya terma jamoasini himoya qilish uchun federatsiyalarni oʻtkazdi. U shu orqali jami 3 ta davlat sharafini shaxmatda himoya qilgan kam sonli shaxmatchilar tarixiga kirdi. Ryjanova hozirda Avstraliya terma jamoasi bilan birga oʻynab kelmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  Julia Galianina FIDE rating history, 1996-2001 at Olimpbase.org
2. ↑  World Chess Championship (Women) 2001-02 FIDE Knockout Matches. Mark Weeks.
3. ↑  *64* — Shaxmatnoe obozrenie, 2000 No.5
4. ↑  „The Week in Chess 291". *theweekinchess.com*. Qaraldi: 25-sentabr 2017-yil.
5. ↑  Top 50 Women January 2003. FIDE.
6. ↑  38th Chess Olympiad Dresden 2008 Women. *chess-results.com.*
7. ↑  39th Chess Olympiad Khanty Mansiysk 2010 Women. *chess-results.com.*
8. ↑  40th Chess Olympiad Istanbul 2012 Women. *chess-results.com.*
9. ↑  41st Olympiad Tromso 2014 Women. *chess-results.com.*
10. ↑  *Shah.* „Unstoppable Ni Hua crushes the Australian Open". *Chess News*.  ChessBase (14-yanvar 2015-yil). Qaraldi: 25-sentabr 2017-yil.
11. ↑  2015 Asian Chess Federation Womenʼs Masters. Tournament report. FIDE.
12. ↑  Player transfers in 2017. FIDE.

Havolalar
---------

* Julia Ryjanova profili 365Chess.com saytida
* Julia Galianina Ryjanova oʻyinlari 365Chess.com saytida
**Sherife Perihan**, shuningdek, **Perihan Savash** nomi bilan tanilgan, (14-iyun, 1957, Istanbul —) — turk kino va televideniye aktrisasi.

Yoshlik davri va taʼlimi
------------------------

Istanbul, Aksaray, Fotih shaharlarida tugʻilgan Perihan Savash oʻrta maktabini tugatgan va taʼlimini ham oʻrta maktabda tugatgan. Asli Surmenedan. Besh yoshida Istanbul shahar teatrining bolalar bo‘limida ilk rolini ijro etgan rassom o‘n uch yoshida harbiy bilim yurtida o‘qiyotgan yigirma ikki yoshli yigit bilan unashtirildi va 6-7 oy davom etgan nikohdan keyin eridan ajralgan. Perihan Savash 1970-yilgacha „Küçük Prenses", „Romeo-Jüliyet", „Kibarlık Budalası" kabi koʻplab teatr spektakllarida ishtirok etdi. Oʻsha yili kinodagi faoliyatini boshlagan Savash, koʻplab filmlarda oʻynagan rollari bilan qisqa vaqt ichida bosh aktyorga aylandi. U 120 ga yaqin filmlarda rol oʻynagan. U bir muddat qoʻshiqchi boʻlgan. Avvaliga Ibrohim Tatlisesga, keyinroq Yilmaz Zaferga turmushga chiqdi; Uning ikkala nikohdan ham farzandi bor edi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Arşivlenmiş kopya". 1 temmuz 2015da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17 nisan 2015.
2. ↑  „Arşivlenmiş kopya". 24 eylül 2015da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17 nisan 2015.
3. ↑  „Kendi ifadesi, 8 Mart 2018". 21 temmuz 2020da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15 nisan 2020.
**Geodezik asboblar** - geodezik qidiruv va tadqiqot ishlarida hamda qurilishda qoʻllaniladigan oʻlchov vositalari, qurollari majmui; astronomiya-geodeziya tarmoqlarini, nivelir toʻrlarini yasashda, planlarni suratga tushirish (sʼyomka)da, muhandislik inshootlari, radioteleskoplarning antenna qurilmalari va b.ni qurish, tiklash va ulardan foydalanishda masofalarni, burchaklarni, past-balandliklarni oʻlchash uchun ishlatiladigan mexanik, optik-mexanik, elektr-optik va radioelektron qurilmalar va h. k.

Masofalar (chiziqlarning uzunliklari)ni oʻlchashda poʻlat oʻlchash lentalari (20–50 m), invar lentalar, osma invar simlar (24 m), optik kuzatish trubali masofa oʻlchagichlar, radiomasofa oʻlchagichlar, elektr-optik masofa oʻlchagichlar va b.dan foydalaniladi. Yoʻnalishlarni aniqlash va burchaklarni oʻlchashda astrolyabiya, bussol, teodolit va b. ishlatiladi. Past-balandliklarni oʻlchashda asosan optik-mexanik nivelirlar, nivelirlash reykalaridan foydalaniladi. Grafik suratga olishda asosan menzul suratga olish usuli qoʻllaniladi. Bunda asosiy kurol kipregel va menzula hisoblanadi.

Oʻzbekistonda qadimdan astronomiya va meʼmorlikda usturlab (astrolyabiya) dan keng foydalanishgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Soʻlak** — soʻlak bezlarilan ishlanib chiqadigan tiniq yopishqoq suyuklik (sekret). S. yeyilgan ovqatni namlab ovqat luqmasi hosil boʻlishiga imkon beradi. Odam sulagi 99% suv va unda erigan organik hamda anorganik moddalardan iborat. Katga odamlarda bir kechakunduzda 1,5 l gacha S. ajraladi. S tarkibida mikroorganizmlar, leykotsitlar, fermentlardan amilaza, lizotsim, oqsillardan albumin, globulin, shuningdek, xolesterin, glyukoza va vitaminlar bor. Ovkat xili, organizmning fiziologik holati, kishi yoshiga qarab S. sifati va miqdori oʻzgaradi. S. ogʻiz boʻshligʻiga tushgan bakteriyalarni nobud qilish xususiyatiga ham ega.

Hayvonlar (mas, ilonlar) soʻlagida zaharli moddalar boʻlib, ular himoya va hujum qilish vositasi sifatida ishlatiladi. Toʻgarak chuvalchanglar, baʼzi qushlar soʻlagidagi shilliq moddalardan in qurishda yopishtirish uchun foydalaniladi. Keyinchalik hasharotlar, baʼzi mollyuskalar va umurtqalilar soʻlagida karboangidrazalar, baʼzi yirtqich boshoyoqlilar soʻlagida zaharlar va shilliqdan tashqari, proteazalar, nukleazalar (RNKaza, DNKaza) boʻladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Myuskade** (FR. Muscadet) — oq va quruq fransuz sharobi. U asosan Nant shahrining janubidagi Atlantika Luara boʻlimida va qisman Men va Luar va Vandeja (Loire Land region) boʻlimida ishlab chiqariladiLuara vodiysi uzumzorlaridan olingan bu sharob faqat bitta uzum navidan tayyorlanadi — Melon de Bourgogne (fr. Melon de Bourgogne). Appellasyon (FR. appellation) 1937-yildan boshlab AOC (kelib chiqishi bilan boshqariladigan nomlar) toifasiga kiradi va 13 000 gektar maydonni egallaydi.

Barcha fransuz sharoblaridan faqat Myuskade maxsus nazoratdan soʻng „sur lie" („choʻkindida") yorligʻidagi yozuvga boʻlgan huquqni oladi, bu esa maxsus taʼsir qilish usulidan foydalanishni koʻrsatadi: fermentatsiya tugaganidan keyin sharob xamirturush choʻkindilaridan olib tashlanmaydi va shishalarni toʻldirishga qadar, u yogʻli boʻlib qoladi va oz miqdorda karbonat angidridni oʻz ichiga oladi, bu sharob oʻziga xos tazelik beradi va tilni tishlaydi. Ushbu texnologiya sharob tayyorlash uchun faqat sogʻlom rezavor mevalardan foydalanishni talab qiladi va vinifikatsiya jarayoni qatʼiy nazorat qilinadiSevr va Meng daryolarining qirgʻoqlarida (Loire kollari) sof slanetsli tuproqlarda ishlab chiqarilgan eng yaxshi Muscadet „Muscadet-sèvre-et-main"deb ataladi. Bu olijanob sharob „yodli eslatma" ga xosdir — xamirturush choʻkindi bilan aloqa qilish natijasida sharob yosunlarning hushboy hidiga ega boʻladi. Dengiz mahsulotlari bilan mukammal birlashadi.

Manbalar
--------

1. ↑  beliy sort vinograda, sozdanniy v Burgundii, no pochti vishedshiy tam iz upotrebleniya, t.k. belie vina iz nego imeli neinteresniy vkus; v nastoyaщee vremya sort rasprostranen v doline Luari, gde nazivaetsya Myuskade i gde iz nego proizvodyat v bolshom kolichestve odnoimennie deshevie ordinarnie vina. Anglo-russkiy tolkoviy slovar „Vino". 2013.
2. ↑  nebolshaya vinodelcheskaya territoriya
3. ↑  „Долина реки Луары. Vinissimo.". 2-sentabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-avgust 2013-yil.

Havolalar
---------

* Decret de l’INAO sur l’appellation Muscadet
* Syndicat Mixte du SCoT va du Pays du Vignoble Nantais
* Interloire
* Muscadet, Porttail des viticulteurs de la Loire-Atlantique Wayback Machine saytida arxivlandi (2019-11-28).
* Vins du Val de Luara : AOC Muscadet Sevre-et-Maine
* Val de Loire, l’appellation d’origine contrôlée Muscadet de Sevre-et-Maine
**Geodezik belgilar** - joylarda geodezik punktlarni belgilash va mahkamlash uchun quriladigan yer usti inshootlari (ustunlar, piramidalar, yogʻoch yoki metall moslamalar va b.) hamda yer osti qurilmalari (beton monolitlar va b.). Oʻlchash ishlarida asbob G. b.ga qarab vizirlanadi. Teodolit G. b. ustiga yerdan maʼlum darajada baland qilib oʻrnatiladi. Agar teodolit 10 m gacha baland oʻrnatilishi kerak boʻlsa, unda piramida, undan ham balandda oʻlchash ishlari olib boriladigan boʻlsa, murakkab signal tarzida quriladi. G. b.larning balandligi haritada gorizontallar yordamida aniqlanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Soʻfi Roziq madrasasi** — Samarqand madrasasi. Samarqanddagi eng mashhur madrasalardan biri boʻlib, 1851-yilda Buxoro amiri Amir Nasrulloh davrida, Soʻfi Roziq tomonidan bunyod etilgan va 12 hujradan iborat boʻlgan. Unda 1 nafar mudarris 24 ta talabaga taʼlim bergan. Soʻfi Roziq madrasasida 1 nafar sartarosh, 1 nafar farrosh, 1 nafar meshkopchi faoliyat olib borgan. Mazkur madrasaning vaqf mulki ham mavjud boʻlgan. Dargoh bir nafar mudarris tomonidan boshqarilgan. Mazkur maʼlumotlar rus maʼmurlari tomonidan tuzilgan 1871-yilgi hujjatda mavjud. Tadqiqotchi olim Abdusattor Jumanazar ushbu madrasaga oid bir qator vaqf hujjatlari va manbalarni oʻrgangan boʻlib, madrasa bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirgan. Madrasa vaqf hujjati mavjud boʻlib, 1893-yil 11-yanvar- 27-yanvar rasmiylashtirilgan. 1267-yil zulhijja oyida (1851-yil, sentyabr-oktyabr) Soʻfi Muhammad Roziq mulla Hayit oʻgʻli oʻzi bunyod etgan madrasaga oʻziga tegishli 23 tanob yerini vaqf qiladi. Mutavvali ushbu vaqf mulkida ushr olgan. Abdurazzoq soʻfi guzari Samarqand shahrining tashqarisida joylashgan edi. Madrasa gʻarbida yoʻl, shimoli usta Mirjon valadi usta Mirzo Muhammad hovlisi, sharqida Ashurboy hovlisi, janubida esa Rahmatulloh hovlisi mavjud boʻlgan. Voqif shartlariga koʻra madrasa gʻarb tomonidagi 2 ta hujrada uning avlodlari oʻqib, taʼlim olishlari kerak boʻlgan. Mazkur hujjat Amir Nasrulloh muhri bilan tasdiqlangan. N. P. Ostroumovning 1914-yilgi hisobotiga koʻra madrasa 1851-yilda bunyod etilgan boʻlib, 13 hujradan iborat. Bir nafar mudarris 24 nafar talabaga dars oʻtgan. Abdusattor Jumanazarov fikriga koʻra 13 hujra darsxona va kutubxona boʻlgan.

Meʼmorchiligi
-------------

Soʻfi Roziq madrasasi 12 ta hujradan iborat boʻlgan. Ushbu madrasa Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Tursunova M*. Samarqand madrasalari (monografiya)*. Toshkent: Fan nashriyoti, 2019 — 208 bet.
2. ↑  Abdusattor Jumanazar*. Samarqand taʼlim tizimi va madrasalari tarixi*. Toshkent: Fan, 2021 — 520 bet.
**Perkussiya** (lot. percussio — tukillatish) — bemorning ichki aʼzolaridagi kasallikni anikdash uchun qoʻlla-niladigan fizik usul. Tananing tekshirilayotgan joyiga barmoq yoki bolgʻacha bilan tukillab urib koʻriladi. Bunda chiqadigan tovushga qarab, tekshirilayotgan aʼzoning ahvoli haqida fikr yuritiladi; bir necha xil boʻladi; 1) auskultator P. — tekshirilayotgan joyga stetofonendoskop qoʻyib, chiqqan tovushni tinglash; 2) asbob-l i P. — plessimetr va bolgʻacha bilan tukillatish; 3) bevosita P. — tana yuzasini bevosita barmoklar bilan tukillatish; 4)vositali P. — tana yuzasiga bir qoʻl barmoqlarini qoʻyib, ustidan ikkinchi qoʻl barmogʻi bilan tukillatish yoki plessimetr ustidan bolgʻacha bilan tukillatish. P. qilib havosi bor yoki havosi yoʻq organlar oʻrtasidagi chegarani topish, oʻpka, yurak, jigar kabi aʼzolar holati va shaklini belgilash mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Maria dovuli** — 5-darajali kuchli atlantik tropik sikloni. 
Bu 2017-yilgi Atlantika dovullar mavsumining yettinchi dovuli va ikkinchi 5-darajali dovuldir. "Maria" dovuli 16-sentabr 2017-yili tropik toʻlqinlardan yuzaga kelgan va ikki hafta ichida eng kuchli uchinchi dovul bolgan (Irma dovuli va Jose dovulidan soʻng).

19-sentabr 2017-yili dovul Dominika orollarida katastrafik halokatlarni olib keldi, u episentri boʻlgan edi. 90% ortiq binolar orollarda shikaslangan yoki buzulgan edi. 20-sentabr kuni dovul Puerto-Rikaga yetib borgan va uning havfi 4-darajaga tushgan. Bunga qaramasdan Maria dovuli 1928-yildan beri eng kuchli dovul boʻlgan (1928-yili Okeechobee dovuli boʻlgan). Puerto-Rikoning butun hududida elektr tarmogʻi oʻchgan va aloqa sistemasi shikaslangan. Orollarda dovul oʻtgandan soʻng uning havfi 2 darajaga tushgan, ammo keyinchalik 3-darajaga koʻtarilgan. 24-sentabr kuni dovul ikkinchi daraga tushdi va 6-oktabrda dovul charpalandi.

1-oktabr maʼlumotlariga koʻra 78 kishi halok boʻlgan: 30 kishi Dominikada, 34 kishi Puerto-Rikada, 3 kishi Gaitida, 2 kishi Gvadelupada, 5 kishi Dominika Respublikasida, Amerika Virginiya orollarida 1 kishi va Kontinental shtatlarda 3 kishi.

Yana qarang
-----------

* Jose dovuli
* Katia dovuli
* Harvey dovuli
* Irma dovuli

Manbalar
--------



1. ↑  Oliver Laughland, Matthew Weaver and Claire Phipps. Hurricane Maria: Storm grows in force to category 5 as Caribbean battered again – live. The Guardian (19 September 2017).
2. ↑  Matthew Weaver, Claire Phipps and Sam Levin. Hurricane Maria: category 5 storm hits Virgin Islands – live updates. The Guardian (20 September 2017).
3. ↑  „В Пуэрто-Рико полностью отключилось электричество из-за урагана «Мария»".  Meduza (21 сентября 2017). Qaraldi: 21-sentabr 2017-yil.
**Mushkulot**, mushkilot (arab. qiyinchiliklar, ogʻirliklar) — Shashmaqom tarkibidagi maqomlarning chol-gʻu boʻlimlari. M. odatdagi tasnif, tar-je, gardun, muhammas, saqil qismlaridan tashqari, har bir maqomning oʻziga xos cholgʻu yoʻllaridan tashkil topadi. Shashmaqom tarkibida jami 46 ta cholgʻu kuy mavjud. Gardun, muhammas va saqillar shu nomli doira usullari joʻrligida ijro etiladi. Oʻzbek musiqa merosida maqom majmualariga kiritilmagan, biroq M. deb nomlangan turkumli va turkumsiz cholgʻu asarlar ham mavjud. Ular yirik shakddagi xalq kuylari, koʻproq maqomlarning cholgʻu, baʼzida ashula yoʻllari negizida yaratilgan (mas, "Mushkiloti Segoh", "Mushkiloti Dugoh"), Ushbu M.larning yuzaga kelishida asosan surnay maqom yoʻllari usulsiz kuy uslubining taʼsiri katta.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ibrohim Bilal** (inglizcha: *Ibrahim Bilali* 1965-yil 21-iyul) — yengil vazn toifasidagi keniyalik bokschi. U 1980-yillarning birinchi yarmida Keniya boks jamoasida oʻynagan, Los-Anjelesdagi yozgi Olimpiya oʻyinlarining bronza medali sovrindori, Afrika chempioni, xalqaro turnirlar gʻolibi va sovrindori.

Biografiya
----------

U 1982-yilgi mavsumda Zimbabvedagi Sharqiy va Markaziy Afrika chempionatida gʻalaba qozongan va bu gʻalabasi orqali Bangkokda Qirol kubogini ham qoʻlga kiritgan. U bu orqali oʻzining birinchi marta yuqori darajadagi xalqaro turnirda ishtirok etdi. Keniya terma jamoasining asosiy tarkibida oʻzini namoyon qilib, u Myunxendagi jahon chempionatiga yoʻl oldi va u yerda birinchi vazn toifasida chorak final bosqichida toʻxtatildi.

1983-yilda u yengil vazn toifasiga koʻtarildi. Kampalada Afrika chempionatida gʻolib chiqdi va Rimda boʻlib oʻtgan Jahon kubogida qatnashdi.

1984-yildagi Qirol kubogida kumush medal sohibiga aylandi. Bir qator muvaffaqiyatli chiqishlari tufayli u Los-Anjelesdagi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida mamlakat sharafini himoya qilish huquqini qoʻlga kiritdi. 51 kg vazn toifasida u turnir kubogidagi dastlabki uchta raqibdan ustun kelib muvaffaqiyat qozondi. Biroq, toʻrtinchi yarim final duelida u Yugoslaviya vakili Rejep Rejepovskiydan 0:5 hisobida yengiladi. Shu tariqa Olimpiya oʻyinlarining bronza medalini qoʻlga kiritdi.

Uning ukasi Sulaymon Bilali ham juda taniqli bokschilar qatoriga kiradi. U ikkita Olimpiya oʻyinlarida qatnashdi.

Manbalar
--------

1. ↑  Po materialam bazi dannix *amateur-boxing.strefa.pl*

Havolalar
---------

* Ibragim Bilali — olimpiyskaya statistika na sayte Sports-Reference.com (angl.)
* Ibragim Bilali (ingl.) — stranitsa na sayte Mejdunarodnogo olimpiyskogo komiteta
**Mushkbiyd** qoʻshma soʻz boʻlib, eski oʻzbek tiliga fors-tojik tilidan oʻtib oʻzlashgan.Soʻzning ikkala komponenti ham fors-tojik tili materialidir.Mazkur soʻz Oʻrxun-Yenisey yozma manbalarida,Mahmud Qoshg'ariy lug'atida qayd etilmagan.Alisher Navoiy asarlarida mushkbid shaklida uchraydi:

Ey Navoiy, zulfu qaddin gar demishsen mushkbid,
Yor avf etsunki, aytibsen xato birla xilof.
(Navodir ush-shabob, 308)

Eski tojik tilida mushkbed nav'e az bed,ki guli xushboʻy dorad va dar bahoron zanboʻri asal azon gizo megirad (F.Z.T.I,1969, 785).Hozirgi eroniy tillarda va oʻzbek tilida qoʻllanmaydi.Soʻz ikki komponentdan iborat boʻlib,mushk-rangi qora,yoqimli hidli modda, ded-did - tol kabi fors-tojik tili soʻzlaridan yasalgan.Mushkdiyd - tolning bir turi nomini atovchi soʻz boʻlib, bunda mushk soʻzining ikki xususiyati ham asosga olingan.Tol oʻsimligining bu navi juda xushboʻy gullaydi va barglarining rangi qoramtirdir.Tolning bu turini boshqalari oq tol, majnuntollardan farqlashda,uning guli asosga,olinmay,koʻzga tashlanib turuvchi tashqi belgisi mushk qoraligi olingan.Shunday qilib,mushkbiyd - qoratol demakdir.

Manbalar
--------

1. ↑  Vafoyev, Bahrom*. O'simliklar nomlari*, "FAN" nashriyoti, Toshkent, 1991 — 61-62 bet. ISBN 5 - 648 - 01251 -9.
**Peritsikl** (peri... va yun. kyklos — doyra), perikambiy — oʻsimliklar ildizi, baʼzan poyasi birlamchi meristema hujayralari qavati. P. epiderma ostida joylashgan, oʻtkazuvchi silindrni oʻrab turadi. Bir yoki bir necha qavat parenxima hujayralaridan ibo-rat. Birlamchi ildiz P.idan yon ildizlar hosil boʻladi. Birlamchi tuzilgan ildizlarda (ikki urugʻpallalilar) P. hujayralari yordamida kambiy umumiy halqaga tutashib, zaxira oziq toʻplanadigan ildiz nurlarini hosil qiladi. Bu nurlardan qoʻshimcha ildizlar va kurtaklar vujudga keladi. P.dan yoʻgʻonlashgan ildizlarda periderma hosil qiluvchi fellogen shakllanadi. Poyada P.dan mexanik toʻqima va turli mod-dalar ajratib chiqaradigan har xil tuzilmalar paydo boʻladi. Baʼzi oʻsimliklar (kanop, kendir, zigʻir) P.ida hosil boʻladigan lubdan lub tolasi olinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |