**Angela Evelyn Bassett** (talaffuzi: "**Angela Evelyn Bassett",** 1958-yil 16-avgustda tugʻilgan) — amerikalik aktrisa. U koʻplab mukofotlarga sazovor boʻlgan, jumladan, uchta Black Reel mukofoti, Oltin globus mukofoti, NAACP Image mukofoti va Ekran aktyorlari gildiyasi mukofoti, shuningdek, Akademiya mukofoti nominatsiyasi va ettita Primetime Emmy mukofoti.

Erta hayot va taʼlim
--------------------

Bassett Nyu-York shahrida ijtimoiy xizmatchi Betty Jane, davlat xizmatchisi va voizning oʻgʻli Daniel Benjamin Bassettning oilasida tugʻilgan. Bassettning ikkinchi ismi unga xolasi Evelyn sharafiga berilgan. Bassett tugʻilgandan oʻn oy oʻtgach, onasi homilador boʻlib, Bassettning singlisi D’nette ikkinchi farzand sifatida koʻrdi. Bassettning soʻzlariga koʻra, homiladorlik „faqat qiyinlashdi" va ota-onasi uni Shimoliy Karolina shtatining Uinston-Salem shahridagi otasining singlisi Goldenga yuborishga majbur qildi. Xolasining oʻz farzandlari boʻlmasa-da, bolalarni yaxshi koʻrar, ular bilan yaxshi munosabatda boʻlardi.

 Boka Siega oʻrta maktabi, u yerdaBassett oʻsmirlik davrida munozaralar jamoasi va talabalar hukumati aʼzosi boʻlgan.
Boka Ciega oʻrta maktabida Bassett quvnoq boʻlgan va „Upward Bound" kollejiga tayyorgarlik dasturi, debatlar jamoasi, talabalar hukumati, drama klubi va xor aʼzosi edi. Koʻpincha „A" va „B" talabalari boʻlgan Bassett jismoniy tarbiya boʻyicha birinchi „C" ni oldi va onasini bahodan hafsalasi pir boʻlmasligiga ishontirishga harakat qildi. Bassett bahoni „oʻrtacha" deb atadi va onasi „oʻrtacha bolalari" yoʻqligini aytdi. Bassett taʼriflaganidek, unda „gʻurur tuygʻusi" paydo boʻldi va u kollejga qadar boshqa „C" ni olmadi. Oʻrta maktabda Bassett Milliy sharaf jamiyatiga qabul qilingan Boka Siega shahridan birinchi afro-amerikalik boʻldi. U kam taʼminlangan talabalar uchun „Upward Bound" akademik va madaniy boyitish dasturida ishtirok etdi. Bassettning aytishicha, u va boshqa ishtirokchilar oʻzlarini kambagʻal deb bilishmagan.

Faoliyati
---------

1985-yilda Bassett televidenie uchun tayyorlangan *Doubletake* filmida fohisha sifatida oʻzining birinchi televizion chiqishini qildi. U *F/X* (1986) filmida yangiliklar muxbiri sifatida filmdagi debyutini qildi, buning uchun u Screen Actors Guild (SAG) aʼzoligiga kirishi kerak edi. Bassett 1988-yilda Los-Anjelesga koʻproq aktyorlik ishlari uchun koʻchib oʻtdi.

Bassett „*Boyz n the Hud"* (1991) va „*Malkolm X*" (1992) filmlaridagi ijrosi uchun tanqidiy eʼtibor va jamoatchilik eʼtirofiga sazovor boʻla boshladi. Ikkinchisida Betty Shabazz obrazi uchun u Image mukofotiga sazovor boʻldi. Mukofotga qaramay, film butunlay ijobiy qabul qilinmadi. „*Malkolm X*" filmini ishlab chiqarish jarayonida Spik Li Bassettga Malkolm X oʻldirilishi paytida otib tashlangan lahzani koʻrsatdi, chunki ular sahnani suratga olishadi. Bassett yozuvni „taʼsirli" deb atadi, biroq u tergovdan soʻng „ogʻriqni ushlab, sahnani qayta yaratishga muvaffaq boʻlganini" taʼkidladi. Bassett suiqasd sahnasini toʻgʻri koʻrsatish uning uchun muhim ekanini his qildi va Betty qanday qilib „davom etish, oilasini tarbiyalash, taʼlim berish va ularni qoʻllab-quvvatlash uchun kuch topdi" deb hayron boʻldi. Bassett *Malkolm X* filmidagi Betty Shabazz rolidan keyin boshqa rolni „qoniqarli" deb topa olmasligidan xavotirda edi. Film namoyish etilayotgan vaqtda u faoliyati boshqa hech qachon bunday yuksak rollarni olmasligiga ishonchini bildirdi. „Oʻylaymanki, men juda barakali boʻldim va ehtimol bu yerdan pastga tushadi."

 Bassett NABOB mukofotlarida, 1996-yil
2004-yilda Basett *Son of Lazar* va *"Mr. 3000* „ filmlarida rol oʻynagan. *"Mr. 3000* "komediya boʻlib, unda Bassett Bernye Mac bilan rol oʻynagan. Filmni oʻynash oʻtmishdagi qizgʻin rollardan koʻra osonroqmi, degan savolga Bassett shunday javob berdi: „Bu juda oson edi. Bu parkda sayr edi. Bu juda koʻp hissiyot yoki jismoniylikni talab qiladigan baʼzi rollarim bilan solishtirganda juda oson edi". Film namoyish etilayotgan vaqtda u Berny Macni ham, oʻtmishda birga ishlagan Lorens Fishbernni ham oʻzining „sevimlilari" deb atagan va bu juftlikning „yuqori professional va favqulodda isteʼdodli" ekanligini aytgan. Keyingi yil davomida u paydo boʻlgan yagona film „*Janob va xonim*" edi.

 Bassett 2007-yilda The Heart Truthning qizil liboslar toʻplamida.
 Bassett PaleyFest 2014 da *American Horror Story: Coven* uchun.
2013-yilda Bassett FX telekoʻrsatuvida *American Horror Story: Coven* jodugar Mary Laveau rolida paydo boʻldi. Bassett yozuvchilarni maqtab, ularni „ajoyib" deb atadi. Uning agenti Ryan Murphyga serialda rol oʻynashi haqida murojaat qildi va u agentga u Mary Lavoni nazarda tutgan odam ekanligini aytdi.

2014-yilning may oyida Bassett avvalroq birga ishlagan Whitney Houston hayotiga asoslangan *telefilm Whitney* bilan rejissyor sifatida debyut qilishi maʼlum qilingan edi. Bassett bir yil avval rejissyorlik qilishga qiziqish bildirgan edi. Yaya DaCosta filmda Houston rolini oʻynashi 2014-yil iyun oyi boshida eʼlon qilingan edi. Houstonning qizi Bobbi Kristina Brown tvitterda Bassettni filmda onasi rolini oʻynamagani uchun haqorat qildi, Bassett intervyuda Braun rolini oʻynash haqida hech qachon oʻylamaganligini tan oldi.

Shaxsiy hayoti
--------------

 Bassett eri Kortni B.Vens bilan, 2007-yil 1 mart
Bassett 1997-yilda aktyor Courtney B.Vensga turmushga chiqdi. Ular dastlab Yel drama maktabida uchrashishdi, keyin oʻn yildan koʻproq vaqt oʻtgach yoʻllari Los-Anjelesda yana kesishganidan keyin er-xotin boʻlishdi. 2005-yilning yozida Minnesota shtatining Minneapolis shahridagi Guthrie teatrida „*The Friday*" spektaklida birga rol oʻynashdi. Er-xotinning egizaklari — oʻgʻli Sleyter Joziya Vens va qizi Bronvin Golden Vensni surrogat olib yurgan.

Bassett sanʼat, ayniqsa yoshlar uchun dasturlar tarafdori. U har yili qandli diabet bilan kasallangan bemorlar kasalxonasi va mehribonlik uylaridagi bolalar uchun tadbirlarda qatnashadi. U UNICEFning Qoʻshma Shtatlardagi faol elchisi va Masihdagi Gʻarbiy Angelesdagi Xudo cherkovining aʼzosi. Bassett oʻzining tugʻilgan shahri, Florida shtatidagi Sankt-Peterburgdagi „Qirollik teatri yigitlari va qizlari" klubi tarafdori.

Manbalar
--------



1. ↑  Fitzgerald, Dawn*. Angela Bassett*. Chelsea House Publishers, 2001 — 92 bet. ISBN 9780791058107. „1958: Angela Bassett is born on August 16 in Harlem in New York City"
2. ↑  Betty Bassett Obituary Tampa Bay Times accessed November 23, 2016
3. ↑  Bassett, Angela (2009), p. 11.
4. 1 2  Bassett, Angela*. Friends: A Love Story*. Kimani Press, 2007. ISBN 9780373830589. „...she met my daddy, Daniel Benjamin Bassett, who'd moved to New York from Winston-Salem, North Carolina. They met, dated, got pregnant with me, married and lived in a small apartment in Harlem."
5. ↑  „Betty Jane BASSETT".  legacy.com. 29-noyabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-sentabr 2014-yil.
6. ↑  Bassett, Angela (2009), pp. 12-13.
7. ↑  „Angela Bassett's Aha! Moment". Oprah.com (2008-yil sentabr). Qaraldi: 15-mart 2022-yil.
8. ↑  Bassett, Angela (2009), pp. 29-31.
9. ↑  "How Did You Get Your SAG-AFTRA Card?"
10. ↑  *Boyar, Jay*. „'X' Fails To Capture Rage Of Autobiography". *Orlando Sentinel* (23-iyul 1993-yil). Qaraldi: 15-mart 2022-yil.
11. ↑  Bassett, Angela, (2009), pp. 154-155.
12. ↑  *King, Susan*. „Her 'American Dream': Angela Bassett Says Playing the Mother of the Jackson's Was Emotional and Uplifting". *Los Angeles Times* (15-noyabr 1992-yil). Qaraldi: 15-mart 2022-yil.
13. ↑  *Murray, Rebecca*. „Angela Bassett Talks Sports and 'Mr. 3000'". About. Qaraldi: 1-oktabr 2014-yil.
14. ↑  *B. Brian*. „Angela Bassett and Keith David join Mr. and Mrs. Smith". MovieWeb (8-sentabr 2004-yil).
15. ↑  *McNary, Dave*. „Bassett, David join 'Smith'". *Variety* (7-sentabr 2004-yil).
16. ↑  „Angela Bassett Cast in ABC's One Police Plaza". *TV Guide* (18-noyabr 2010-yil). Qaraldi: 15-mart 2022-yil.
17. ↑  *Syckle, Katie Van*. „Angela Bassett Talks American Horror Story: Freak Show". *Vulture* (2-may 2014-yil).
18. ↑  *Radish, Christina*. „Angela Bassett Talks AMERICAN HORROR STORY: COVEN, Filming in New Orleans, Whether She's Willing To Return For Another Season, and More".
19. ↑  „Lifetime Sets Whitney Houston Movie, Angela Bassett to Direct". *The Hollywood Reporter* (22-may 2014-yil). Qaraldi: 15-mart 2022-yil.
20. ↑  *Woo, Kelly*. „'Olympus Has Fallen': Angela Bassett Was Intimidated by 'Teddy Bear' Morgan Freeman (Exclusive)" (20-mart 2013-yil). Qaraldi: 8-sentabr 2014-yil.
21. ↑  „Whitney Houston's daughter blasts Angela Bassett". *Mercury News* (30-iyun 2014-yil).
22. ↑  *Falcone, Dana Rose*. „20 Years Strong! Angela Bassett on Her 'Passionate' Marriage to Courtney B. Vance". *People* (14-fevral 2018-yil).
23. ↑  „The Year of the Baby!". *PEOPLE.com* (20-dekabr 2006-yil). Qaraldi: 15-mart 2022-yil.
24. ↑  „Simmons Leadership Conference Celebrates "Spirit of Resilience" with Keynote Speakers Angela Bassett, Tina Brown, Mia Farrow, and Sheryl WuDunn". 10–fevral 2010–yil. `{{cite magazine}}`: Cite magazine requires `|magazine=` (yordam)CS1 maint: date format ()
25. ↑  „West Angeles Church of God in Christ Recognizes Member Angela Bassett for 'Black Panther' Role! (PICS & VIDEO)". *After the Altar Call*. Qaraldi: 24-oktabr 2020-yil.