**Rossiya Buyuk Gertsoginyasi Ketrin Pavlovna** (ruscha: *Екатерина Павловна* , 21-may 1788-yil – 9-yanvar 1819-yil) keyinroq **Vyurtemberg qirolichasi Katarina Pavlovna** Rossiya podshosi Pol I va Vyurtemberg gertsoginyasi Sofi Doroteyaning toʻrtinchi qizi edi. U oʻzining amakivachchasi valiahd shahzoda Uilyamga turmushga chiqqandan soʻng Vyurtemberg qirolichasi boʻldi, u 1816-yilda Vyurtemberg qiroli Uilyam I boʻldi.

Yoshlik
-------

Grand Dukes Alexander and Konstantin Pavlovichi: Grand Duchesses Alexandra, Elena, Maria and Ekaterina Pavlovna Buyuk Gertsoglar Aleksandr va Konstantin Pavlovichlar. Buyuk Gertsoginya Aleksandra, Elena, Mariya va Yekaterina Pavlovna. 1790-yilda Buyuk Gertsog Mariya Fedorovna tomonidan yaratilgan kameodan
Yekaterina Tsarskoye Selo shahrida tugʻilgan va buvisi Buyuk Ketrin sharafiga nomlangan. Goʻzal va quvnoq deb taʼriflangan, u baxtli bolalikni oʻtkazdi va uning taʼlimini onasi diqqat bilan kuzatib bordi. Yekaterina eng yaxshi taʼlim oldi va yangi adabiy nashrlarni oʻqish va turli taniqli shaxslar bilan shaxsiy aloqalar orqali oʻz bilimini doimiy ravishda oshirdi. Oilada Katya nomi bilan tanilgan, u opa-singillari, xususan, katta akasi Tsar Aleksandr I bilan juda yaqin edi. U butun umri davomida u bilan yaqin munosabatlarni saqlab qoladi. Aytishlaricha, u Aleksandrning sevimli singlisi va u cheksiz sevadigan kam sonli odamlardan biri edi. Unga yozgan maktublari *"Bir umr senikiman, qalbim va jonim",* *"O‘ylaymanki, seni o‘tayotgan har kunimdan ko‘proq sevaman* ", „ *Seni mendan ortiq sevish mumkin emas" kabi jumlalar bilan ifodalangan.* Pol va Mariya Fedorovna dastlab toʻrtinchi qizi tugʻilishidan hafsalasi pir boʻlgan boʻlsa-da, keyinchalik Yekaterina onasining sevimli qiziga aylandi.

Birinchi nikoh
--------------

Napoleon urushlari hali davom etayotgan bir paytda, farzand koʻrmagan Napoleon I oʻzining sevimli, ammo keksa rafiqasi imperator Jozefina bilan tugʻilgan malikaga uylanish, qirollik oilasiga kirish va juda orzu qilingan merosxoʻrni tugʻish uchun ajrashdi. Ajralishning oʻzi 1810-yilgacha sodir boʻlmagan boʻlsa-da, Napoleon bundan bir necha yil oldin yangi xotin izlagan va Yekaterinani nomzod sifatida jiddiy koʻrib chiqqan — boshqa har bir narsadan tashqari, bunday nikoh orqali strategik ustunlikni taʼminlaydi. Bu masala 1808-yilda Erfurtda ruslar bilan boʻlgan uchrashuvda Talleyranning iltimosiga binoan fransuz delegatsiyasi tomonidan muhokama qilingan yoki ishora qilingan. Yekaterinaning oilasi juda dahshatga tushdi va darhol qizini jiyani, Oldenburg gertsogi Jorj bilan nikohladi.

Shunday qilib, Yekaterina 1809-yil 3-avgustda birinchi marta amakivachchasi Oldenburg gertsogi Jorjga turmushga chiqdi. Jorj Oldenburg gertsogi Pyotr va uning rafiqasi Vyurtemberg gersoginyasi Friderikning ikkinchi oʻgʻli edi. Er-xotin Tverda istiqomat qilishgan, u yerda Jorj general-gubernator etib tayinlangan. Ketrin dabdabali saroy hayotini oʻtkazdi va Tverda „Kichik Sankt-Peterburg" ni yaratish uchun imperator saroyi namunasida kechalar, katta kechki ovqatlar va shunga oʻxshash tadbirlarni oʻtkazdi. Er-xotin tezda ikki oʻgʻilli boʻlishdi.

Tverda Jorj bilan birga yashaganida, Yekaterina Nikolay Karamzinni keyinchalik mashhur tarixiy asarini yozishda qoʻllab-quvvatladi. Tsar Aleksandr oʻzi hukmronlik qilgan vatanparvarlar guruhidan reaktsion gʻoyalarni qabul qildi. 1812-yilda Tsar Aleksandrni taxtdan agʻdarishni rejalashtirgan baʼzi fitnachilar uni imperator Ketrin III sifatida taxtga oʻtkazish niyatida edilar. 1812-yilda u milliy militsiyani chaqirish taklifini qoʻllab-quvvatladi va oʻsha davrning koʻplab buyuk janglarida qatnashgan maxsus taʼqibchilar polkini tuzdi.

Vyurtemberg malikasi
--------------------

Erining oʻlimidan soʻng, Yekaterina keyingi yillarning koʻp qismini aka-ukalari, ayniqsa u bilan juda yaqin munosabatda boʻlgan ukasi podshoh bilan oʻtkazdi. 1813-1815-yillarda u akasi Tsar Aleksandr I bilan Angliyaga Shaxzoda bilan uchrashish uchun sayohat qildi.

Angliyada Yekaterina oʻzining birinchi eri, amakivachchasi Vyurtemberg valiahd shahzodasi Uilyam bilan uchrashdi. Bu er-xotin uchun birinchi qarashda sevgi edi. Biroq, Uilyam Bavariya malikasi Karolina Augusta bilan turmush qurgan, u bilan ajrashish uchun keskin qadam tashladi. Voqealarning bu burilishining sababi shundaki, Uilyam va Karolin Avgusta Napoleon tomonidan oʻylab topilgan siyosiy nikohdan qochish uchun shoshilinch ravishda turmush qurishgan. Ular hech qachon bir-birlari bilan kelishmagan va ikkalasi ham nikohni bekor qilishni talab qilgan. Koʻp oʻtmay, 1816-yilda Karolin Avgusta avstriyalik Frensis I ga erga tegdi va Avstriya imperator xonimi boʻldi.

1816-yilning boshida Yekaterina yangi ajrashgan Uilyamga turmushga chiqdi. Toʻy Sankt-Peterburgda boʻlib oʻtdi. Er-xotinning allaqachon Mari Frederikke Sharlotte ismli qizi bor edi, u 1816-yil 30-oktyabrda tugʻilgan, ehtimol Yekaterinaning qaynotasi Vyurtemberglik Frederik I vafot etgan kuni.

Oʻlim
-----

1819-yil yanvar oyida, kenja farzandi tugʻilgandan olti oy oʻtgach, Yekaterina Shtutgartda pnevmoniya bilan asoratlangan qizilcha kasalligidan vafot etdi. U oʻttiz yoshda edi va orqasida toʻrt farzandi qoldi. Bolalar ikki xil oilaga tarqalib ketishdi, ularning kattasi sakkiz yoshda edi. Uning oʻlimidan soʻng, uning omon qolgan eri Shtutgartning Rotenberg shahrida uning xotirasiga bagʻishlangan Vyurtemberg maqbarasini qurdi. Uilyam keyinroq yana turmush qurdi. Uning keyingi rafiqasi , amakivachchasi Vyurtemberg malikasi Paulin edi .

Farzandlar
----------

Yekaterina Oldenburg gertsogi Jorjdan ikkita oʻgʻli bor edi:

* Oldenburg gertsogi Piter Georg Pol Aleksandr (1810-yil 30-avgust – 1829-yil 16-noyabr)
* Oldenburg gertsogi Konstantin Fridrix Peter (1812-yil 26-avgust – 1881-yil 14-may)

Vyurtemberg qiroli bilan uning quyidagi farzandlari bor edi:

* Vyurtemberg malikasi Mariya Friderike Sharlotta (1816-yil 30-oktyabr – 1887-yil 4-yanvar), Neypperg grafinyasiga aylandi
* Vyurtemberg malikasi Sofi Friderike Mathilde (1818-yil 17-iyun – 1877-yil 3-iyun), Niderlandiya qirolichasiga aylandi

Ajdod
-----

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 8. Charlz Frederik |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 4. Pyotr III  |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 9. Rossiya buyuk Gersoginyasi Anna Petrovna |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 2. Pol I |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 10. Kristian Avgust, Anhalt-Zerbst shaxzodasi |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 5. Yekaterina II  |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 11. Holstein-Gottorp malikasi Joanna Elizabet  |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 1. **Rossiya Gersoginyasi Katerine Pavlovna**  |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 12. Charlz Aleksandr, Vyurtemberg gertsogi |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 6. Frederik II  |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 13.  Thurn va Taksis Malikasi Mariya Augusta  |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 3.  Vyuttemberg malikasi Sofie Dorote  |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 14. Frederik Villiam,Brandenburg-Shvedt margravi |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 7. Brandenburg-Schvedt Shaxzodasi Frederik  |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 15. Prussiya malikasi Sofiya Doroteya |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|

Manbalar
--------

1. ↑  Arturo Beeche. *Buyuk Gertsoglar*
2. ↑  Qoʻllanma 2 Lider ayollar
3. ↑  Detlef Jena. *Katharina Pawlowna.* *Großfürstin fon Russland — Königin fon Württemberg*

V. Bryus Linkoln. *Romanovlar: barcha ruslarning avtokratlari*