recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Plakia** — pishirilgan sabzavotlar va goʻsht, baliq kabi boshqa ingredientlardan iborat bolgar taomidir. Plakia tayyorlashda odatda shiralilik uchun koʻp piyoz ishlatiladi. Bu nom Bolgariyada plakia tayyorlangan anʼanaviy idishlar — katta tovaga oʻxshash qopqoqsiz kichik mis kastryulkadan kelib chiqqan.

Tayyorlanishi
-------------

Sabzavotlar toʻplami har xil boʻlishi mumkin, bular qovoqcha, loviya, yashil loviya, kartoshka, pomidor, baqlajon, sabzi, piyoz, selderey, sarimsoq, limon, shuningdek, koʻkatlar va ziravorlardan iborat. Qoʻziqorinlar ham tez-tez ishlatiladi. Sabzavotlar avval yumshatilguncha qaynatiladi, soʻngra goʻsht yoki baliq qoʻshilgan pechda past haroratda taom quyuqlashgunicha, deyarli soussiz pishiriladi. Sabzavotlarni avval suv va yogʻ bilan dimlash ham mumkin. Baʼzi retseptlarda piyoz, sarimsoq va boshqa sabzavotlar oldindan qovuriladi. Plakia ham issiq, ham yaxna holda beriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Наталья Шинкарёва, Надежда Бондаренко*. Кулинарная энциклопедия*. M.: Litres, 2017 — P (Pita-Popet) bet. ISBN 5040537247, 9785040537242.
2. ↑  Kakvo e plakiya?
3. ↑  Plakiya iz kabachkov
4. ↑  Plakiyata ili Mʼjo, da izstudyavam li vecheryata?
Maymun odamga taqlid qiladi
**Rol** **modeli** (**oʻrnak modeli**, **xulq-atvor modeli**) — psixologiya, pedagogika va sotsiologiyada shaxslar va boshqa odamlar tomonidan amalga oshiriladigan oʻziga xos harakatlarni aniqlaydigan atama.

„Oʻrnak" atamasi sotsiolog Robert K. Mertonga *tegishli* boʻlib, u iborani 1950-yillarda Kolumbiya universitetida boʻlgan vaqtida ishlab chiqqan. Merton, odamlar oʻzlarini shaxs intilayotgan ijtimoiy rolni egallagan odamlarning mos yozuvlar guruhlari bilan solishtirishni taklif qildi.

Rol modellari haqidagi koʻplab nazariyalar Zigmund Freyd ilgari surgan nazariyalarga asoslanadi. U „identifikatsiyani" psixodinamik jarayon taqlid sifatida koʻrdi. Erta bolalik davrida ota-onalar yoki vasiylar bolaning eng muhim namunasi boʻlib, bu uning instinktiga asoslanadi. Masalan, yolgʻiz qolish qoʻrquvi tarbiyachining ichki rasmini yaratadi va bola bu xatti-harakatni tarbiyachidan qabul qiladi. Balogʻat yoshida, oʻsmirda oʻz-oʻzini anglash va tanqidiy mulohaza yuritish, u koʻproq tajriba va boshqa ijtimoiy vaziyatlarni tushunish qobiliyatiga ega boʻlganda, ota-onalar yanada realroq qabul qilinadi. Oʻsmir koʻproq instinktdan emas, aqldan oʻrnak tanlaydi. Oʻrnak tanlashda, boshqa narsalar qatorida, asosiy qismlardan biri u bilan idrok etilgan oʻxshashlikdir (bu munosabatlarga, maqsadlarga, qiziqishlarga va boshqalarga ham tegishli boʻlishi mumkin).

Bolalar atrofidagi kattalarni kuzatadilar va ularning qadamlarini tanlab boradilar, degan fikr keng tarqalgan. Turli tadqiqotlar (1980 va 2003) kasbiy faoliyatda oʻrnak olish rolini oʻynashini koʻrsatadi. Biroq, bolalardan farqli oʻlaroq, kattalar oʻziga xos xatti-harakatni namunaning umumiy xususiyatidan yaxshiroq ajrata oladilar. Bundan tashqari, kattalar ijobiy va salbiy rol modellari haqida gapirishlari mumkin, ikkinchi holda, bu boshqalarda kuzatilgan muayyan xatti-harakatlarning qasddan inkor etilishidir.

Iqtibos
-------

* Biz namunalarni hurmat qilamiz, lekin baʼzan sevamiz. (Jon Flanagan)
* Menimcha, ular insonning asosiy ehtiyojidir. Biz mutlaqo nochor mavjudotlar sifatida tugʻilganmiz va shuning uchun bizga dunyoga dosh bera oladigan va harakat qila oladigan kattalar kerak. Bundan tashqari, biz intilishimiz mumkin boʻlgan ideallarga muhtojmiz. (Margaret Mitcherlich)

Manbalar
--------

1. ↑  „Role model". *Dictionary.com*.  Random House, Inc. 2013.. Qaraldi: 25-yanvar 2014-yil.
2. ↑  *Kaufman, Michael T.*. „Robert K. Merton, Versatile Sociologist and Father of the Focus Group, Dies at 92". *New York Times*. New York Times, 2003.. Qaraldi: 25-yanvar 2014-yil.
3. ↑  Calhoun, Craig J. (ed.)*. Robert K. Merton: Sociology of Science and Sociology as Science*. New York: Columbia University Press, 2010. ISBN 978-0-231-15112-2.
4. ↑  S. Freud: *Massenpsychologie und Ich-Analyse.* 1921, S. 68. archive.org
**Artem Eremovich Atayev** (ruscha: *Артём Ерёмович Атаев*; 1938-yil 23-noyabrda tugʻilgan) — kondensatsiyalangan moddalar fizikasi sohasidagi sovet rus olimi.

Yoshligi
--------

Artem Eromovich Atayev 1938-yilda tug‘ilgan. 1956-yilda Samarqand shahridagi maktabni oltin medal bilan tamomlagan. 1962-yilda Moskva energetika institutini tamomlagan va bir vaqtning oʻzida Moskva davlat universitetining mexanika-matematika fakultetida ham oʻqigan.

1970-yilda u simob yoyi zaryadsizlanishi plazmasidan elektron nurlarni olish boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasini himoya qiladi. 1984-yilda simob razryadli yorugʻlik manbalarini yoqish boʻyicha doktorlik dissertatsiyasini himoya qilib kelgan edi.

Faoliyati
---------

Uning ilmiy qiziqishlari quyidagilardan iborat: yorugʻlik maydoni nazariyasi, gaz razryadlaridagi jarayonlar va nurlanishning koʻp funksiyali razryad manbalari kabi ilmiy qiziqishlarni misol sifatida keltiriladi. Moskva energetika institutida yoritish kafedrasi professori lavozimida ishlaydi. Elektron texnikaning fizik asoslari, elektron sxemalarni hisoblashning kompyuter usullari, yoritish texnologiyasi va ion qurilmalari asoslari bo‘yicha maʼruzalar o‘qiydi.

Nashrlar
--------

* Yorugʻlik vektori faqat Z koordinatasidagi yorugʻlik bilan aksimetrik uchun; Engil muhandislik, 4-jild, № 4, 1996-yil.
* DRL tipidagi lampalarda foydalanish uchun ichi boʻsh katodning taʼsirini oʻrganish (hammualliflikda). — Yoritish muhandisligi, 1978, V 12, p. 20-21.
* Yuqori bosimli simob chiqarish manbalarini yoqish. Ed. MEI, 1995-yil

Manbalar
--------

1. ↑  „Иллюминатор - журнал световых решений :: Ученье- свет, а неученье - тьма ::". *www.illuminator.ru*. 31-may 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-may 2018-yil.
2. ↑  „Иллюминатор - журнал световых решений :: Ученье- свет, а неученье - тьма ::". *www.illuminator.ru*. 31-may 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-may 2018-yil.
3. ↑  „Auditoriya MPEI - Respect and recognition 2005: Атаев Артем Еремович". *auditoriya.ru*. 1-iyun 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-may 2018-yil.
4. ↑  *Администратор.* „Атаев Артем Ерёмович" (ru-ru). *svetmpei.ru*. Qaraldi: 23-may 2018-yil.
**Junayd ibn Abdurahmon** (?734) — umaviylarnnng Xurosondagi noibi (729—734, Marv). Xalifa Yazid II ibn Abdulmalik (720—724) davrida xalifalikning Hindistondagi islom mulklarini idora qilgan. 724-yil Hishom ibn Abdulmalik xalifa boʻlgach, uni Xuroson noibi etib tayinlagan. J. i. A. 730-yil besh yuz askar bilan Xurosonga kelib, ayni vaqtda Buxoro va Sugʻd ahliga qarshi jang qilayotgan sobiq Xuroson noibi Ashras ibn Abdullohdan harbiy yordam oldi. Soʻng , u Xuroson tomon yoʻlga chiqqan turk xoqoni bilan Hind daryosi boʻyida jang qilib, uni yengdi va koʻplab oʻljalar oldi. 731-yil xoqon yana Xurosonga yurish qildi. Shunda J. i. A. Samarqand hokimi Savra ibn al-Hurr ad-Dorimiydan madad olib, uni tor-mor keltirdi. Samarkand va Buxoro J. i. A. tasarrufiga oʻtdi. J. i. A. xalifa Hishom ibn Abdulmalik bilan oralari kelishmay qolgani bo-isidan 734-yil amaldan tushirilib, oʻsha yili vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Eʼtibor Jalilova** (1924-yil 15-mart, Andijon — 1983-yil 22-iyun, Toshkent) — oʻzbek aktrisasi va qo`shiqchi. Oʻzbekiston xalq artisti (1964).

Biografiyasi
------------

Eʼtibor Jalilova 1924-yili 15-martda Andijon shahrida sanʼatkor Toʻxtasin Jalilov oilasida dunyoga kelgan. Sanʼat sirlarini otasi hamda Oʻzbekiston xalq artistlari boʻlgan ukalari Xolxoʻja Toʻxtasinov va Salohiddin Toʻxtasinovdan oʻrgangan.

1940—1941-yillarda Moskva konservatoriyasi qoshida ochilgan oʻzbek opera studiyasida taʼlim olgan. Eʼtibor Jalilova 1944-yili Toshkent konservatoriyasida tahsil olgan. 1941-yilda Muqimiy nomidagi oʻzbek davlat musiqali drama va komediya teatrida mehnat faoliyatini aktrisalikdan boshlagan. Eʼtibor Jalilova aktrisalik bilan birga qoʻshiqchilik bilan ham shugʻullangan. Aktrisalik va xonandalik isteʼdodi mahalliy mualliflarning musiqali drama va komediyalarida, oʻzbekchaga tarjima qilingan asarlarda — estetik tugal, realistik chuqur, usluban toʻliq va ishonarli sahna harakterlari yaratishiga imkon bergan. Rollari samimiy, joʻshqin, romantik va yuksakligi bilan ajralib turadi. Eʼtibor Jalilova har spektakllarda bir obrazni tabiiy ifoda etgan va aktrisa ijrosidagi rollari yuqori badiiy saviyaga koʻtarilgan. S. Ulugʻzodaning „Gavhari shamchiroq" asarida Xadicha, Nurxon Jalilova „Nurxon" spektaklida Nurxon, „Tohir va Zuhra" spektaklida Zuhra, „Muqimiy" spektaklida Obida, „Guli siyoh" dramasida Bibi, „Ravshan va Zulxumor"da Zulxumor, Hamzaning „Paranji sirlari" spektaklida Xolisxon, Z. Fatxullaning „Kumush toʻy" spektaklida Fazilat, Hamid Gʻulomning „Ajab savdolar" asarida Ozoda, Z.Fatxullaning yana bir „Gʻunchalar spektaklida" Nigor kabi obrazlarda rol ijro qilgan.

Eʼtibor Jalilova turli-xil spektakllarda turmush oʻrtogʻi Oʻzbekiston xalq artisti Mahmudjon Gʻafurov bilan birga bosh rollarni ijro etgan.

Eʼtibor Jalilovaning koʻzga koʻringan rollariga „Arshin mol olon" spektaklidagi Gulchehra, „Oltin kul" spektaklidagi Shohista, „Farhod va Shirin"da Shirin, „Qoʻzibuloq qishlogʻi" asarida Laurensiya va boshqalar kiradi. Uning ijrosidagi „Oftobxon"dagi Oftobxon, „Nurxon" spektaklidagi Nurxon, „Kumush tuy", „Gʻunchalar" asarlaridagi Fazilat va Nigor obrazlari teran psixologik harakterlar namunasidir.

Eʼtibor Jalilova 1938-yil 29-iyun kuni Toshkentda vafot etgan.

Mukofot va unvonlari
--------------------

Eʼtibor Jalilova 1964-yili „Oʻzbekiston xalq artisti" unvoni bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Mahmudov, Avazbek*. Andijon san'ati fidoiylari*, To'ldirilgan 2-nashr, Akademnashr, 2018 — 226 bet. ISBN 978-9943-5226-4-0. 13-iyun 2023-yilda qaraldi.
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Plakoid tangacha** (yun. plax - yuza, plastinka va eidos — koʻrinish, shakl) — togʻayli baliqlar uchun xos tangachalar. Mezodermada (ektoderma chegarasi-da) rivojlanadi; ektodermani yorib pix shaklida tana sirtiga chiqadi. Bazal plastinka, boʻyincha va koronka, yaʼni pixdan iborat. Pixning uchi orqaga egilgan. Har bir tangacha ichida qon tomirlari va nyorvlar bilan taʼminlangan boʻshliq (pulpa) yoki bir necha pulpa naylari boʻladi. Plakoid tangacha dentindan iborat; uning uchki qismi (pixi) kat-tik emal bilan qoplangan. Hayot davomida Plakoid tangacha almashinib turadi. Umurtqalilar evolyusiyasida Plakoid tangacha ganoid va suyak tangachalar bilan almashinadi. Umurtqalilarning tishlari Plakoid tangachadan hosil boʻlgan (yana qarang Tangachalar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Arte** (fransuzcha: *Association Relative à la Télévision Européenne*) - bu 1992-yil 30-maydan boshlab xuddi shu nomdagi iqtisodiy manfaatlar guruhi, anonim jamiyat tomonidan efirga uzatiladigan axborot va badiiy televizion dastur sanaladi. Aslida, ular fransuz tilidagi "Arte Français" (*Arte Français*) ning ikkita alohida dasturidir (1992-yil 28-sentyabrdan 2011—yil 29—noyabrgacha u fransuz tilining 5-dasturida kechki dasturlari sifatida qayta ko'rsatilgan. Ertalab va tushdan keyin dasturlar Fransiya davlati Frans 5 va nemis tilidagi Arte Deutsch (*Arte Deutsch*) tomonidan uzatilgan, ikkalasi ham deyarli bir xil dasturlardan iborat edi - Germaniya va ZDF davlat teleradiokompaniyalari yoki xususiy dasturlar, ularning buyurtmasi bo'yicha tashkilotlar fransuz tiliga dublyaj qilinadi va Arte France ko'rsatuvlari bilan bir qatorda Arte Français -ga kiritiladi, xuddi shunday Arte France yoki xususiy tashkilotlar tomonidan tayyorlangan ko'rsatuvlar nemis tiliga tarjima qilinadi. Fransiyada teledastur Germaniyaga (taxminan 1%) qaraganda (bozor ulushi taxminan 3,8% -5%) ko'proq mashhur, ammo Germaniyada arte sezilarli darajada ko'proq raqobatga ega sanaladi.

Teleko'rsatuvlar
----------------

Arte Journal - axborot dasturi, 2012-yil 7-yanvardan boshlab, ikkita axborot dasturi - biri Arte Françaisda fransuz tilida, biri Arte Deutschda nemis tilida efirga uzatiladi. 2012-yilgacha Germaniyadagi davlat teleradiokompaniyalarining muxbirlari, ZDF muxbirlari va Arte France muxbirlari tomonidan reportajlar olib boriladi. "Arte Journal"ning fransuz tilidagi nashrlari har kuni, 1998—2010 yillarda ikkala dasturda ham almashib turdi, uning o'rniga "Arte Info" (*Arte Info*) axborot dasturi va madaniyat haqidagi "Arte Kultur" (*Arte Culture*) telejurnallari paydo bo'ldi. va 1992—1998 yillarda "8 ½" boshlovchilarsiz axborot dasturi bor edi.

28 daqiqa - tok-shou Arte France buyurtmasi bilan KM Production tomonidan ishlab chiqarilgan.

Arximed - ilmiy-ommabop telejurnal Arte Frane, BR va ZDF tomonidan hamkorlikda ishlab chiqarilgan.

Court-circuit - televizion jurnal Arte France tomonidan ishlab chiqarilgan.

Vox Pop - intervyu Arte France buyurtmasi bo'yicha Magnéto Presse tomonidan ishlab chiqarilgan.

Xenius - ilmiy-ommabop telejurnal NDR, WDR, Bilderfest tomonidan BR, WDR va hr tomonidan buyurtma qilingan Labo M tomonidan ishlab chiqarilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Eutelsat 5 West B at 5.0°W". 19-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-iyun 2021-yil.
2. ↑  „Astra 1N at 19.2°E". 1-dekabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-iyun 2021-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayt(Fransuzcha) )
* Arte Radio - onlayn radio(Fransuzcha) )
Yodgorlikning ichki koridori
**Milliy Xolokost yodgorligi** ― Ottava, Ontario shahridagi Xolokost xotirasiga bagʻishlangan yodgorlikdir. Vellington va But koʻchalarining (Lebreton Flats) shimoli-sharqiy burchagida Kanada urush muzeyi qarshisida, Pimisi Ottava Metro stansiyasi yonida, Parlament tepaligidan taxminan 1,5 km uzoqlikda joylashgan. Memorial Daniel Libeskind loyihasi asosida ishlab chiqilgan.

Tarixi
------

Yodgorlik ota-bobolari Polshadan kelgan va Xolokostdan omon qolgan Ottava universitetining sobiq talabasi Laura Grosmanning tinimsiz saʼy-harakatlari tufayli qurilgan. Laura qonun loyihasini qabul qilishni qoʻllab-quvvatlash uchun kampaniya olib bordi va parlamentning turli aʼzolari bilan uchrashdi.

Kanada poytaxtida yodgorlik qurishni rejalashtirgan Milliy Xolokost yodgorligi qonuni (qonun loyihasi C-442) 2011-yil 25-martda qirollik roziligini oldi. Qonun loyihasi Davlat vaziri Tim Uppal va Edmonton-Shervud Park okrug deputati tomonidan xususiy tartibda taqdim etildi va bir ovozdan qoʻllab-quvvatlandi.

Yodgorlik 2015-yilning kuzida ochilishi rejalashtirilgan edi, ammo keyin qurilish kechikishlari sababli muddat 2017-yilning bahoriga koʻchirildi. Rasmiy ochilish 2017-yil 27-sentabrda boʻlib oʻtdi.

Tavsifi
-------

Yodgorlik zinapoyasiga koʻtarilib, tashrif buyuruvchilar Kanada parlamenti binolari majmuasining Tinchlik minorasini koʻrishadi va devorlarda Eduard Burtinskiyning fotosuratlari namoyish etilgan. Fotosuratlarning baʼzilari Kanada immigratsiya agentligi rahbari F. Bler tomonidan boshlangan, urush paytida amalda boʻlgan yahudiy qochqinlarni Yevropadan Kanadaga qabul qilishni soʻzsiz taqiqlash bilan bogʻliq.

Yodgorlik Milliy poytaxt komissiyasi tomonidan boshqariladi.

Yana qarang
-----------

* uz: Kanadada antisemitizm
* uz: Monreal Xolokost muzeyi
* uz: Yahudiylarning Monreal muzeyi
* Ottava yahudiy jamiyati
* Kanada yahudiylari tarixi

Manbalar
--------

1. 1 2  Holocaust Monument in Ottawa Meant For All Canadians
2. ↑  „How an Ottawa student's outrage led to the National Holocaust Monument" (en). *Ottawa Citizen* (6-sentabr 2017-yil). Qaraldi: 1-noyabr 2017-yil.
3. ↑  Justice Laws Website
4. ↑  National Holocaust Monument
5. ↑  *Bozikovic, Alex*. „National Holocaust Monument design unveiled". Globe and Mail (12-may 2014-yil). Qaraldi: 14-iyul 2015-yil.
6. ↑  *Butler, Don*. „Tendering problems cause one-year delay in National Holocaust Monument". *Ottawa Citizen* (9-avgust 2015-yil). Qaraldi: 24-may 2016-yil.
7. ↑  *Duffy.* „National Holocaust Monument unveiled in downtown Ottawa". *Ottawa Citizen* (27-sentabr 2017-yil). Qaraldi: 28-sentabr 2017-yil.
8. ↑  National Holocaust Monument design team announced

Havolalar
---------

* 
* Debating Canada’s National Holocaust Monument
**Jung Chang** (anʼanaviy xitoycha : chāng chāng; soddalashtirilgan xitoycha : chāng Róng; pinyin : Zhāng Róng ; Wade-Giles : Chang Jung , 1952-yil 25-martda tugʻilgan, hozirda Londonda xitoycha yozuvchi), butun dunyo boʻylab 10 million nusxadan ortiq sotilgan, ammo Xitoy Xalq Respublikasida taqiqlangan „Yovvoyi oqqushlar" nomli oilaviy avtobiografiyasi bilan mashhur .

Tugʻilgan:1952-yil 25-mart (70 yosh)

Yibin , Sichuan, Xitoy

Kasb-hunar:Yozuvchi

Millati:Britaniya va Xitoy

Davr:1986-yildan hozirgi kungacha

Janr:Biografiya

Turmush oʻrtogʻi:Jon Halliday

Uning turmush oʻrtogʻi, irlandiyalik tarixchi **Jon Xollidey** bilan yozgan Mao Tszedunning 832 sahifalik tarjimai holi , Mao: nomaʼlum hikoya 2005-yil iyun oyida nashr etilgan.

Chang 1952-yil 25-martda Sichuan provinsiyasi Yibin shahrida tugʻilgan. Uning ota-onasi ikkalasi ham Xitoy Kommunistik partiyasi amaldorlari, otasi esa adabiyotga juda qiziqardi. Bolaligida u tezda sheʼr yozishni oʻz ichiga olgan oʻqish va yozishni yaxshi koʻrardi.

Partiya kadrlari sifatida dastlab uning oilasi uchun hayot nisbatan yaxshi edi; uning ota-onasi koʻp mehnat qildi va otasi viloyat darajasida targʻibotchi sifatida muvaffaqiyat qozondi. Uning rasmiy reytingi „10-darajali amaldor" edi, yaʼni u mamlakatdagi 20 000 ga yaqin eng muhim kadrlardan biri yoki ganbu edi. Kommunistik partiya uning oilasiga qoʻriqlanadigan devor bilan oʻralgan turar joy, xizmatkor va shofyor, shuningdek, Chang va uning toʻrt aka-uka uchun hoʻl hamshira va enaga bilan taʼminladi.

Changning yozishicha, u dastlab Er-Xong (xitoycha : yīng; lit. 'Ikkinchi oqqush') nomi bilan atalgan, bu xitoycha „oʻchgan qizil" soʻziga oʻxshaydi. Kommunistlar „qizil" boʻlganligi sababli, u 12 yoshida otasidan uning ismini oʻzgartirishni soʻradi va u „harbiy uzukli ism" ni xohlayotganini aytdi. U "Jung "ni taklif qildi, bu „jang ishlari" degan maʼnoni anglatadi.

Akademik maʼlumot

Chang 1978-yilda hukumat stipendiyasi bilan Britaniyada oʻqish uchun Xitoyni tark etdi va Londonda birinchi boʻlib qoldi. Keyinchalik u Yorkshirga koʻchib oʻtdi va Dervent kollejida yashab, universitetning oʻzi stipendiyasi bilan York universitetida tilshunoslik boʻyicha tahsil oldi. U 1982-yilda Yorkda tilshunoslik fanlari nomzodi ilmiy darajasini oldi va Xitoy Xalq Respublikasidan Britaniya universitetida fan doktori ilmiy darajasini olgan birinchi odam boʻldi. 1986-yilda u Jon Xollidey bilan birga Sun Yat -Senning bevasining tarjimai holi boʻlgan „Mme Sun Yat-sen" (Song Ching-ling) ni nashr etdi .

Manbalar
--------

1. ↑  „Famous Chinese historians".
**Qirqboʻgʻimdoshlar** — qirqboʻgʻimnamolarga mansub oʻsimliklar oilasi. Yagona qirqboʻgʻim turkumidan iborat. Poyasi yashil, oddiy, boʻgʻimlarga ajralgan. Barglari rivojlanmagan, mayda, tumorchasimon, pastki qismi qoʻshilib oʻsib, boʻgʻimining tagida halqa boʻlib joylashadi. Poyasi uchida sporali boshoq (strobila) hosil qiladi. U oʻzak va unda halqa boʻlib joylashgan qalqon shaklidagi sporofillardan iborat. Sporofillar ichida 5—10 ta sporangiy, ular ichida esa sporalar yetishadi. Sporalardan rivojlangan erkak gametofitlarda anteridiy, urgʻochi gametofitlarda esa arxegoniy hosil boʻladi. Anteridiyda koʻp xivchinli spermatozoidlar, arxegoniyda esa tuxumhujayra vujudga keladi. Urugʻlangandan soʻng gametofit bir yoki bir necha jinssiz nasl (sporofit) beradi. Jinssiz va jinsiy boʻgʻimlar gallanadi. Q.ning hozirgi vaqtda yashab turgan qirqboʻgʻim turkumi, urugʻi qurib bitgan ekvizetites turkumining sxizonevra turi va boshqa maʼlum.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Burkini (burqa + bikini) -** Livanlik dizayner Aheda Zanetti tomonidan ishlab chiqilgan musulmon ayollar uchun choʻmilish kiyimi. U 100% poliesterdan ishlangan, ikki qismdan iborat, boshiga mahkam o‘rnashgan qalpoqli va ayollar kiyimi uchun barcha shariat talablariga javob beradi. Kesimida burkini pijamaga yaqin boʻlib, oyoq, qoʻl va yuzdan tashqari ayolning butun tanasini qoplaydi. Bundan tashqari, nafaqat suzish, balki boshqa sport turlari bilan shugʻullanish imkoniyatlari ham mavjud.

Burkini

Fransiyadagi burkini mojarosi
-----------------------------

2016-yilda Fransiyada burkinini alohida munitsipalitetlar darajasida taqiqlashga urinish amalga oshirildi (Kot d’Azurdagi Nitsa va Menton, Korsikadagi Sisko). Burkini kiyib olgan ayollar 38 yevro miqdorida maʼmuriy jarimaga tortildi. Bosh vazir Manuel Valls burkini Fransiya Respublikasi qadriyatlariga zid ekanligini aytdi. Fransiyaning sobiq prezidenti Nikolya Sarkozi ham burkini masalasida tanqidiy pozitsiyani egalladi. Biroq, Fransiya Davlat kengashi burkini taqiqini inson huquqlarining buzilishi deb tan oldi va bir fransuz kommunasida taqiqni toʻxtatdi. Biroq, 2017-yilda Marsel apellyatsiya sudi munitsipal plyajlarda burkini kiyishni taqiqlash haqidagi qarorni tasdiqladi.

Olmoniyadagi burkini mojarosi
-----------------------------

2018-yilda Hern shahridagi (Shimoliy Reyn-Vestfaliya) Pestalozzi gimnaziyasi suzish darslari uchun 20 ta burkini sotib olindi, chunki ko‘plab musulmon o‘quvchi qizlar diniy sabablarga ko‘ra ularga bormaydi. Bu qaror munozaralarga sabab boʻldi. Oila, ayollar va yoshlar masalalari bo‘yicha vazir Fransiska Giffay bu tashabbusni qo‘llab-quvvatladi. Biroq, NRW hukumati migratsiya boʻyicha kotibi Serap Guler shunday dedi: „Saudiya Arabistonidagi ayollar bir tomchi erkinlik uchun oʻz hayotlarini xavf ostiga qoʻyishganda, biz Germaniyadagi qizlarga burkini kiygʻizmasligimiz kerak. Tolerantlikni bu noto‘g‘ri tushunish, emansipatsiyaga chek qo‘yadi".

Manbalar
--------
**Pungi** — bitta tayoqchali kapsulali puflama cholgʻu asbobi. Hindistonda anʼanaviy musiqa ijro etishda va ilon oʻynatish amaliyotida qoʻllaniladi.

Tuzilishi
---------

Asbob mushtukli va ikkita naychali rezonator kameradan iborat — melodik va burdon. Rezonator quritilgan qovoqdan, naychalar esa bambukdan qilingan. Tilchalari (qamishlar) ot qili, somon yoki boshqa materiallardan tayyorlangan. Har bir naychaning alohida tilchasi bor.

Chalish texnikasi
-----------------

Burdon naycha yordamida faqat bitta uzun nota ijro etiladi, u melodik naychada chalingan asosiy kuyga joʻr boʻlib xizmat qiladi.

Punga pauzasiz chalinadi, buning uchun uzluksiz nafas olish texnikasi qoʻllaniladi: havo burunga soʻriladi va bir vaqtning oʻzida lunj yoki tilning harakati bilan ogʻiz orqali tez chiqariladi.

Qoʻshimcha faktlar
------------------

* „Pungi" soʻzi oddiygina „quvur" degan maʼnoni anglatadi.
* Bu asbob tumba, mahudi, bin. deb ham ataladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Пунги, Нагасваранам, Шенаи". 7-fevral 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-fevral 2015-yil.

Adabiyotlar
-----------

* „Пунги",*Музыкальные инструменты. Энциклопедия*. М.: Дека-ВС, 2008 — 459—460 bet.

Havolalar
---------

* Video: kobra oʻynatish
**Matematik analiz** - matematika sohalaridan biri. Matematik analiz takomillashib va rivojlanib boruvchi apparatga ega boʻlib, bu apparat asosini differensial va integral hisob tashkil qiladi. Matematik analiz oʻziga xos tadqiqot obʼyektiga (oʻzgaruvchi kattalik), oʻziga xos tadqiqot uslubiga (cheksiz kichiklar yoki limitga oʻtish vositasida analiz qilish), asosiy tushunchalarning maʼlum majmuasi (funksiya, limit, hosila, differensial, integral, qator) ga ega. Matematik analiz mat.ning boʻlimi sifatida 18-asr oxirida shakllandi. Matematik analizning tadqiqot predmeti funksiyalardan yoki oʻzgaruvchi miqdorlar orasidagi bogʻlanishlardan iborat. Matematik analizning asoschilari I. Nyuton va G. Leybnitslardir.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Matematikaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BNE: XX525032
* BnF: cb131626631 (maʼlumot)
* GND: 4001865-9
* LCCN: sh85082116
* NDL: 00564620
* NKC: ph115238

 |
**Punta del Estening qoʻli** (ispancha: *La Mano de Punta del Este*) ― shuningdek, **barmoqlar** (*Los Dedos*) , **Qoʻl** (*La Mano*) va Insonning **tugʻilishi** (*Hombre emergiendo a la vida*) nomi bilan ham tanilgan.) - Punta del Este shahri sohilidagi haykal boʻlib (Urugvayning Maldonado departamenti) sayyohlar uchun shaharning diqqatga sazovor joylaridan biri hisoblanadi.

Haykal qumdan tashqariga qaragan besh barmoq uchlarini ifodalaydi. Muallif chililik Mario Irarrasabal. Qurilish materiali sementdir, plastmassa va korroziyaga qarshi himoya materiallari bilan qoplangan, poʻlatdan yasalgan karkasda. Ochilish  marosimi 1982-yil fevral oyida boʻlib oʻtgan.

1982-yilda Punta del Este zamonaviy haykaltaroshlarning birinchi yillik xalqaro ochiq havoda yigʻilishiga mezbonlik qildi. Unda toʻqqizta haykaltarosh ishtirok etdi va Mario Irarrasabal ularning eng yoshi edi. Maksimal eʼtiborni jalb qilishga urinib, haykaltaroshlar tezda eng jozibali joylarni egallab olishdi, shuning uchun Mario oʻz ishini plyajda boshlashga majbur boʻldi. Haykaltarosh bu orqali"choʻkayotga qoʻl"suzuvchilar uchun ogohlantiruvchi belgi boʻlishini rejalashtirgan.

Ish yigʻilishning birinchi haftasida amalga oshirildi , lekin buni qilish uchun unda koʻproq vaqt bor edi. Muallifning fikricha haykaltaroshlikning qiymati: tabiatda insonning mavjudligidir. „Qoʻl" ning kengligi taxminan 5 metr, balandligi esa 3 metr. Boshqa haykaltaroshlarning asarlari plyajda uzoq vaqt saqlanib qolmadi, lekin Irarrasabalning „qoʻli" 40 yil davomida turib, shaharning turistik diqqatga sazovor joyiga aylandi, shuningdek otkritkalarda  abadiylashtirildi. Keyinchalik muallif Madrid (1987), Atakama choʻli (1992) va Venetsiyada (1995) shunga oʻxshash kompozitsiyalarni yaratdi.

Yana qarang
-----------

|  |
| --- |
| **Punta del Estening qo‘li** haqida Vikipediyaning qardosh loyihalarida koʻproq bilib oling |
|  | Maʼno va tarjimalari Vikilugʻatda |
|  | Media fayllar Vikiomborda |
|  | Taʼlim resurslari Vikiversitetda |
|  | Xabarlar Vikiyangiliklarda |
|  | Iqtibos, maqol va matallar Vikiiqtibosda |
|  | Asarlar matnlari Vikimanbada |
|  | Kitob va darsliklar Vikikitobda |
|
|
|

* Choʻl qoʻli Atakama choʻlidagi(Chili) xuddi shu muallifning juda oʻxshash haykalidir.

Manbalar
--------

1. ↑  Los Dedos Playa Brava (La Mano en la Arena) (ingl.) na sayte *viator.com*
2. ↑  La Mano — Punta del Este, Uruguay (ingl.) na sayte *waymarking.com*
3. ↑  Michael Luongo*. Frommer's Buenos Aires*. John Wiley & Sons, 2011. ISBN 9781118115480.
4. ↑  Whose Hand is That? (ingl.) na sayte *welcomeuruguay.com*
Vikipediyada shunday familiyali boshqa shaxslar haqida ham maqolalar mavjud, qarang: [[Ahmedova]].

**Matbua Amirsaidovna Ahmedova** (1933.14.1, Toshkent) — faylasuf olima. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1983), falsafa fanlari doktori (1977), professor (1978). Moskva davlat universiteti falsafa fakultetini tugatgan (1955). Toshkentdagi oliy oʻquv yurtlarida falsafa, siyosatshunoslik, xalqaro munosabatlar tarixidan daryo bergan. Toshkent madaniyat instituti rektori (1985). Oʻzbekiston Madaniyat vaziri (1985- 87). Toshkent sharqshunoslik institutida kafedra mudiri (1994-yildan). Ilmiy ishlari Oʻzbekiston va umuman Oʻrta Osiyoning 20-asrdagi ij-timoiysiyosiy taraqqiyotini falsafiy baholashga bagʻishlangan. As: Osnovi filosofii (soavt.), T. 1998.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Asosiy oʻgʻit** – Ekinlari kilishidan oldin tuproq qas olinadigan oʻgʻit. Asosiy deb atalishining sababi shuki, uning tarkibida ayni uchastkaga moʻljallangan oziq moddalarning koʻp qismi boʻladi. Asosiy oʻgʻit butun vegetatsiya davrida oʻsimlikning oziqlanishini taʼminlaydi. Asosiy oʻgʻitni tuproq-ikdim sharoiti, oʻgʻitlarning xususiyati, xoʻjalikda mavjudligi va boshqalarga qarab kuzda yoki bahorda solish mumkin. Odatda fosforli oʻgʻitlar umumiy miqdorining yarmidan koʻpi yoki 65 – 75 %, kaliyli oʻgʻitlarning 50 % va organik oʻgʻitlarning deyarli hammasi Asosiy oʻgʻit sifatida solinadi. Shudgorlashdan oldin faqat superfosfatni emas, ammofosni ham solish mumkin. Shoʻr yerlarga oʻgʻitlar yer shoʻri yuvilganidan keyin solinadi..

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent 2000-yil

Havolalar
---------

* Wayback Machine saytida arxivlandi (2019-11-28).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Georgiy Ivanovich Chiganov** (1925.24.8, Qozogʻiston, Kalenoye qishlogʻi) — grafik rassom. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1989). Benkov nomidagi respublika rassomlik bilim yurtini tugatgan (1954). Kitobjurnal grafikasi va dastgoh grafikasida ijod qilgan Ch. ijodiga lirizm, yorqinlik xos; asarlarida inson kayfiyati bilan tabiatning hamohangligi yetakchilik qiladi. Kitob grafikasida E. Mejelaytisning "Inson", P. Hamzatovning "Yuksak yulduzlar", Navoiyning "Saddi Iskandariy" va boshqa asarlarni badiiy bezagan. Oʻzbekistonning tarixi va hayotini umumlashtiruvchi "Oʻzbekistonning yoshligi" linogravyuralar turkumini; akvaredda "Oʻrta Osiyoning qadimiy shaharlari boʻylab", "Boysun", "Shohimardon", "Baxmal qoʻshiklari", "Xiva", "Toshkent tongi" kabi asarlar turkumini yaratdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Asos (maʼnolari).

**Asos** – mantiqiy tafakkurning muhim shakli hisoblangan xulosa chiqarishning tarkibiy qismlaridan biri. Chinligi amaliyotda tekshirilgan va isbotlangan ma’lum fikrni ifodalaydi. Undan noma’lum fikrni – xulosani keltirib chiqarish uchun foydalaniladi. Induktiv xulosa chiqarishda asos miqdori chegaralanmagan boʻlib, tayin bilimlarni ifodalaydi va umumiy xulosa keltirib chiqarish uchun xizmat qiladi. Deduktiv xulosa chiqarishda, aksincha asos sifatida umumiy bilimlardan foydalaniladi va ular tayin bilimlar haqida xulosa chiqarishga xizmat qiladi. Deduktiv xulosa chiqarishda asosning miqdori chegaralangan boʻladi. Mantiqiy tafakkurning isbotlash shaklida esa asos dalil, argument shaklida keladi va isbotlanishi lozim boʻlgan tezisni asoslash uchun keltiriladi. Asosning chinligi xulosa yoki tezisning chin boʻlishi uchun muhim shartlardan biridir, lekin bundan tashqari hukmlar bir-biri bilan toʻgʻri bogʻlangan va tartib bilan keltirilgan boʻlishi lozim. Aks holda toʻgʻri asosdan notoʻgʻri xulosa chiqishi mumkin. Umuman ilmda, turmushda, har qanday munozara va muhokamada, biror fikrni isbotlash yoki biror xulosaga kelish uchun foydalaniladigan fikr asos deb yuritiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Asos" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Punksiya** (lot. punctio — sanchish) — davo yoki diagnostika maqsadida organizmdagi biror boʻshliq, tomir devo-ri, parenximatoz organ va boshqalarga shprits ignasi sanchish muolajasi. Diagnostik P. biror boʻshliq (mas, plevra)dagi suyuqlikni sitologik, biokimyo-viy, bakteriologik tekshirish, shuningdek, yirik tomirlar, orqa miya kanali va h.k. bosimini oʻlchash yoki boʻshliqqa biror modda yuborishda qoʻllanadi. Davo P.sidan koʻproq organizmdagi kasal aʼzodan patologik suyuklik yoki havoni chiqarib tashlash (mas, plevrit va boshqalarda) hamda dori yuborish va h.k.da foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Asosiy ishlab chiqarish**, asosiy tarmoq– korxona ishlab chiqarish tuzil-masi va ixtisoslashuvining rejali yoʻnalishini belgilaydigan tarmoq. Xom ashyoni tovar mahsulotiga aylantirishda hal qiluvchi rol oʻynaydi. Xom ashyoni ishlab chiqarishga tayyorlab beruvchi, ishlab beruvchi, tayyor mahsulotga aylantiruvchi sexlarni oʻz ichiga oladi. Odatda, Asosiy ishlab chiqarish ch. yalpi va tovar mahsuloti, mehnat va moddiy vosi-talar sarfi, pul tushumlarida eng katta salmoqqa ega boʻladi. Asosiy ishlab chiqarish korxonalari oʻz ixtisoslashuviga koʻra paxtachilik, gʻallachilik, bogʻdorchilik, qoʻychilik va boshqa yoʻnalishlarga ega boʻlishi mumkin (qarang Ishlab chiqarishning ixtisoslashuvi).

Manbalar
--------

1. ↑  "Asosiy ishlab chiqarish" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Sibirning tarixiy-etnografik xaritasi G. A. Luchinskiy
**Botqoq tatarlari** (tatarcha: *саз ягы татарлары* *- saz yagʻi tatarlari*) — Rossiyaning Tyumen viloyati Tobolsk tumanining shimoli-gʻarbiy qismida (asosan, Achirskiy va Laytamakskiy qishloq aholi punktlarida) yashovchi Sibir tatarlari (Tobol-Irtish guruhi) sub-etnosi.

Kelib chiqishi boʻyicha botqoq tatarlari Gʻarbiy Sibirning samodiy va ugor aholisi — nens, xant va mansi avlodlari boʻlib, ular Sibir-tatar tiliga oʻtib, (anʼanaviy eʼtiqodlarning ayrim udumlarini saqlab qolgan holda) Islom dinini qabul qila boshlaganlar. Geografik izolyatsiya qilinganligi sababli (ularning turar-joylari Tobolsk va yirik rus va Sibir tatar qishloqlaridan Irtish va oʻtib boʻlmaydigan botqoqlar bilan ajratilgan), botqoq tatarlari Sibir aholisining boshqa guruhlari tomonidan yoʻqotilgan anʼanaviy madaniyatning koʻplab elementlarini saqlab qolishgan.

Asosiy mashgʻuloti — ovchilik va baliqchilik..

Manbalar
--------

1. ↑  К вопросу о тугумах у "заболотных" татар[*sayt ishlamaydi*]Andoza:Недоступная ссылка
2. ↑  Регионы компактного проживания татар в Российской Федерации: справоч‑ник / Отв. ред. Л.М.Айнутдинова, Б.Л.Хамидуллин. – Казань: ОП «Институт татар‑
ской энциклопедии и регионоведения АН РТ», 2016. – 336 с. карта.
3. ↑  Пять генофондов пяти субэтносов сибирских татар
4. ↑  „Газета «1 сентября». Тобольск в шести приближениях" (deadlink). 17-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-mart 2020-yil.

Havolalar
---------

* Botqoq tatarlar orasidagi tugumlar haqida
**Sirrush / Sirush** (toʻgʻrirogʻi **mushkush**, **mushxushu**) — Bobil mifologiyasining afsonaviy mavjudoti; grifon, ajdaho, Marduk xudosining timsoli, Tiamat tomonidan yaratilgan yirtqich hayvonlardan biri. U turli xil jonzotlarning xususiyatlarini oʻzida mujassam etgan: uning ingichka boʻynida ilon boshini koʻrish mumkin, tanasi tangachalar bilan qoplangan, old panjalari sherniki, orqa oyoqlari esa yirtqich qushniki, shuningdek, chayonning dumi ham bor. Sirrush Bobildagi Ishtar darvozasida tasvirlangan.

Nomi
----

Sirrush nomi *akkadcha soʻzdan* kelib chiqqan boʻlib, uni taxminan „*ajoyib ilon"* deya tarjima qilish mumkin. Ismning toʻgʻri talaffuz qilinishi *mûš-husšu* (*mushhush* yoki *mushhushu*) boʻlsa-da, dastlabda tadqiqotchilar uni *sîr-ruššu* deya notoʻgʻri talqin qilishgan. Oʻshandan beri „sirrush" ushbu jonzotning keng tarqalgan nomi boʻlib qolgan.

Nazariyalar
-----------

Ishtar darvozasini topgan nemis arxeologi Robert Koldevey sirrushlar haqiqatda mavjudligiga amin boʻlgan. Uning taʼkidlashicha, fiziologik konsepsiyasining bir xilligi nuqtai nazaridan, sirrush boshqa barcha afsonaviy mavjudotlardan sezilarli darajada ustunlikka ega. Koldeveyning fikricha, aynan mana shu narsa va sirrushning haqiqiy hayvonlar (sherlar va taqalar) yonida tasvirlangani bobilliklar bu jonzot bilan tanish boʻlganlarini isbotlaydi.

Bobilliklar sirrush koʻrinishini dinozavrlarning qoldiqlariga qarab yaratganlar degan taxmin ham mavjud. Boshqa bir versiyaga koʻra, sirrush katta ehtimol bilan bobilliklarga maʼlum boʻlgan echkiemarlarga oʻxshaydi. Sirrushning koʻrinishi Mesopotamiyada yashamagan hayvon haqidagi hikoyalarga koʻra yaratilgan degan taxminlar ham bor.

Badiiy adabiyotdagi qaydlar
---------------------------

* Viktor Pelevinning "Avlod „P" romanida bu jonzot *Sirruf* nomi bilan atalgan (boshida qahramon nomi *Sirrux* sifatida *e*shitilgan).

Yana qarang
-----------

* Ximera
* Ningishzida
* Shedu
* Pazuzu

Manbalar
--------

1. 1 2  Т. П. Каптерева, Т. Х. Стародуб*. Традиционное искусство Востока: терминологический словарь*. Эллис Лак, 1997 — 230 bet.
2. 1 2 3  Ольга Борисовна Краснова*. Энциклопедия искусства Древнего мира*. ОЛМА Медиа Групп, 2002 — 67 bet. ISBN 9785948490625.
3. ↑  М. Э. Матье*. Искусство Древнего Востока*. Искусство, 1968 — 82 bet.

Adabiyotlar
-----------

* Jerome Clark*. Unexplained! 347 Strange Sightings, Incredible Occurrences, and Puzzling Physical Phenomena*. Detroit: Visible Ink Press, 1993.
* Bernard Heuvelmans*. On The Track Of Unknown Animals*. New York: Hill and Wang, 1958.
* Willy Ley*. Exotic Zoology*. New York: Viking Press, 1959.
* Bengt Sjögren*. Berömda vidunder*. Bokförlaget Settern, 1980.

Havolalar
---------

* Qirolicha Ishtar darvozasidan Sirrush
**Gruziya temir yo'li** (gruzincha: *საქართველოს რკინიგზა* - Sakartvelos rkinigza)-Gruziya temir yo'llariga texnik xizmat ko'rsatish va foydalanish bilan shug'ullanadigan transport kompaniyasi.

Tavsif
------

Gruziya temir yo'li Gruziya hududida joylashgan. Magistral liniyalarning ekspluatatsion uzunligi 1323,9 km. Gruziya temir yo'lining asosiy yo'nalishlarining uzunligi, Abxaziya hududidagi liniyalarni hisobga olgan holda, taxminan 1612 km. 1422 ta ko'prik, 32 ta tunnel, 22 ta yoʻlovchi stansiyasi va 114 ta yuk ortish stansiyasi faoliyat ko'rsatmoqda .Sadaxlo stansiyasi Armaniston temir yo'li bilan tutashgan joy bo'lib, Gruziya va Ozarbayjon temir yo'llarining chegarasi Gruziya-Ozarbayjon davlat chegarasiga to'g'ri keladi.

Gruziyadagi temir yo'llar deyarli to'liq elektrlashtirilgan va hatto 1970-yillarga qadar, Axalkalaki - Kartsaxi - 2017-yil 30-oktyabrda ochilgan 1435 mm kalibrli Turkiya bilan chegarasi bundan mustasno. 2017-yilda Marabda-Axalkalaki filialini rekonstruksiya qilish va to'liq elektrlashtirish ishlari yakunlandi, shundan so'ng zamonaviy Gruziyaning 1520 mm kalibrli barcha temir yo'llari to'g'ridan-to'g'ri oqim bilan elektrlashtirildi.

Samtredia-Tbilisi-Gardabani uchastkasida (Ozarbayjon bilan chegaradosh) temir yo'l ikki yo'l, qolgan barcha uchastkalarda esa bir yo'l. Hozirgi vaqtda Samtredia-Batumi uchastkasida ikkinchi yo'llarni qo'shish rejalashtirilgan, bu esa ushbu yo'nalishdagi yuk aylanmasining jiddiy o'sishi bilan bog'liq.

Asosiy tarmoqlari: Natanebi-Ozurgeti, Marneuli-Bolnisi-Kazreti, Gurjaani -Tsnori, Post 89 km - Dedoplistskaro, Gori - Nikozi, Kutaisi - Tkibuli, Kutaisi - Tsxaltubo, Zestaponi - Chiatura - Sachxere, Xashuri - Suram.

Havolalar
---------

Eslatmalar
----------

1. ↑  „О железной дороге". 1-fevral 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-aprel 2013-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayt
* Gruziyadagi temir yo'l transporti[*sayt ishlamaydi*] (mavjud havola) temir yo'l veb-saytida[*sayt ishlamaydi*] Sergey Bolashenko
**Botqoqi tuproqlar** — oʻta nam sharoitda hosil boʻladigan tuproqlar; bunday tuproqda namsevar oʻsimliklar rivojlanadi. Botqoqi tuproqlar da torf gorizonti, chirimagan va chala chirigan holdagi organik moddalar juda koʻp, oʻsimlik oziq moddalarida esa kul moddalari kam boʻladi. Shuningdek Botqoqi tuproqlar koʻllar, sekin oqadigan daryolarning har xil suvoʻtlar, qamish, qiyoqlar bosishi jarayonida ham rivojlanadi. Botqoqi tuproqlar ni tasniflashda ulardagi torf hosil boʻlish jarayoni hamda shoʻrlanish darajasi hisobga olinadi. Botqoqi tuproqlar torfbotqrqli, allyuvial, soz, allyuvialloyqabotqoqli tuproqlarga, ular esa oʻz navbatida shoʻrlanmagan va shoʻrlangan turlarga boʻlinadi. Quritish hamda boshqa agromeliorativ tadbiriy choralar qoʻllagandan soʻng bunday tuproqlarga qishloq xoʻjaligi ekinlarini ekish mumkin. Asosan Shim. yarim sharda — Rossiya, Kanada, AQSH, shuningdek Braziliya, Argentina, Indoneziyada tarqalgan. Oʻrta Osiyoda yerlarni quritish melioratsiyasi tadbirlari va suvdan toʻgʻri foydalanishni izga solish tufayli Botqoqi tuproqlar maydoni juda kamaygan. Oʻzbekistonda Botqoqi tuproqlar ni faqat Markaziy Fargʻona, Chirchiq daryosi vohasi va Amudaryoning quyi oqimida uchratish mumkin.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Sirt (maʼnolari).

**Sirt** (turkiy) — 1) Tyanshan toglaridagi 3500–4000 m balandlikda joylashgan yuzasi tekis yoki salgina toʻlqinsimon yuza. Qad. muzliklar qoldirgan morena tepaliklari hisobiga toʻlqinsimon relyefga ega. S. togʻlarning mezozoy davrida tekislanishi, keyingi davrlarda tektonik harakatlar natijasida koʻtarilishi oqibatida yuzaga kelgan. Sirtlar yuzasi keng va yassi dare vodiylari bilan kesilgan. Landshafta baland togʻ dashti, sovuq choʻllar va alp oʻtloklaridan iborat. Doimiy muzloq yerlar ham bor. Iklimi salqin, yozgi yaylov sifatida foydalaniladi; 2) Volga daryosi va Ural togʻlari oraligʻidagi yer yuzasi salgina oʻydimchuqur keng suvayirgichlar. Mas, Yalpi Sirt, Oʻrta Sirt va boshqa


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gruziya — Litva munosabatlari** Gruziya va Litva oʻrtasidagi ikki tomonlama diplomatik munosabatlar hisobalanadi. Davlatlar Jahon Savdo Tashkiloti, Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti va Birlashgan Millatlar Tashkilotiga aʼzo sanaladi.

Tarixi
------

 Gruziya prezidenti Giorgiy Margvelashvili 2013-0yil noyabr oyida Litva prezidenti Dalya Gribauskayte bilan uchrashdi.
Davlatlar oʻrtasida diplomatik munosabatlar 1994-yil 16-sentyabrda oʻrnatilgan.

2018-yil 9-avgustda Litva Otxozoriya-Tatunashvili roʻyxatiga kiritilgan shaxslar uchun migratsiya cheklovlarini joriy qildi, ular Gruziya parlamentiga koʻra, „abxaziya va Tsxinvalining bosib olingan hududlarida Gruziya fuqarolarining huquqlarini buzgan".

2020-yil dekabr oyida Litva tashqi ishlar vaziri Linas Linkyavichius NATOni Gruziya va Ukraina bilan yaqinroq hamkorlik qilishga va „ochiq eshiklar" siyosatini saqlab qolishga chaqirdi.

2021-yil 25-fevralda Gruziya deputati Nika Meliyaning hibsga olinishiga javoban Estoniya, Latviya va Litva tashqi ishlar vazirlari qo‘shma bayonot chiqarib, unda „Gruziyada rivojlanayotgan siyosiy vaziyatdan jiddiy xavotir bildirishdi" va „barcha siyosiy kuchlar vazminlik bilan harakat qilishlari" va „vaziyatni yumshatib, konstruktiv yechim izlashlari" soʻrab qolishdi. Litva avj olayotgan urushni oʻzaro yumsatsih maqsadida tinchlik uchun hamkorlik maqsadida oʻzini vositachi davlat sifatida ham taklif etgan.

Diplomatik missiyalar
---------------------

* Gruziyaning Vilnyusda elchixonasi bor.
* Litvaning Tbilisida elchixonasi bor.

Manbalar
--------


1. ↑  „Relations between Georgia and the Republic of Lithuania | Embassy of Georgia to the Republic of Lithuania". *Embassy of Georgia to the Republic of Lithuania*. 26-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-mart 2021-yil.
2. ↑  „Lithuania officially sets restrictions for people blacklisted by Georgia". *AGENDA.GE* (9-avgust 2018-yil). Qaraldi: 18-mart 2021-yil.
3. ↑  „Lithuania calls on NATO to keep doors open for Georgia, Ukraine". *LRT English* (3-dekabr 2020-yil). Qaraldi: 18-mart 2021-yil.
4. ↑  „Joint Statement of the Ministers of Foreign Affairs of the Baltic States concerning political situation in Georgia". *Embassy of the Republic of Lithuania to Georgia* (25-fevral 2021-yil). Qaraldi: 17-mart 2021-yil.
5. ↑  Embassy of Georgia to the Republic of Lithuania
6. ↑
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Tibet rassomligi** — eramizning I asridan boshlab Tibet hududida turli shakllarda mavjud boʻlgan.Badiiy anʼana1951-yil turli davlatlar va knyazliklarda rivojlangan edi. Kengroq maʼnoda Tibet rassomligi deganda Tibet Vajrayana buddizmi tarqalgan joyda — Xitoy, Moʻgʻuliston, Buryatiya, Butan, Hindistonning shimoliy hududlari va Oʻrta Osiyoning qadimgi knyazliklarida mavjud boʻlgan sanʼat tushuniladi. Ushbu rasm bir xil mafkuraviy manbalardan olingan, ammo baʼzi mahalliy xususiyatlar uchun tuzatishlar mavjud edi. Masalan, ushbu rasmning xitoycha versiyasi Xitoy-Tibet uslubi deb atalgan.
Tibet Rang-tasvir ilk namunalari neolit davriga toʻgʻri keladi: 20-asrda eramizdan avvalgi 4—3-ming yilliklarga oid hayvonlar, qushlar, odamlar tasvirlari va ov manzaralari aks ettirilgan qoyatosh rasmlari topilgan. Yarlung birinchi qirollik sulolasi paydo boʻlgunga qadar Tibet hududida mavjud boʻlgan qabilalar va qadimgi davlatlarning keyinchalik rasmlari (miloddan avvalgi I-II asrlar — 846) toʻgʻri kelgan.

### Buddizm

Mayahan asoslari g'oyalari asosida buddizm ("kichik avara") ("buyuk aravaga")bo'lingan.Kichik avara,Buyuk arava tasnifiga 
ko'ra shravak aravasi va prayekabudd aravasiga bo'lindi.

Hong_Kong_Budha

  

=

Manbalar
--------

1. Tibet Buddizmi
2. Tibetlar
3. Buddizm tarixi