Taʼsir parametri b va tarqalish burchagi θ
Fizikada **nshon parametri** b snaryadning yoʻli va snaryad yaqinlashayotgan obyekt tomonidan yaratilgan potensial maydon *U*(*r*) markazi oʻrtasidagi perpendikulyar masofa sifatida aniqlanadi (diagrammaga qarang). U koʻpincha yadro fizikasida (qarang: Ruterfordning tarqalishi) va klassik mexanikada.

Taʼsir parametri tarqalish burchagi θ bilan bogʻliq.

{\displaystyle \theta =\pi -2b\int \_{r\_{\text{min}}}^{\infty }{\frac {dr}{r^{2}{\sqrt {1-(b/r)^{2}-2U/(mv\_{\infty }^{2})}}}},}
Bu yerda v∞ — snaryadning markazdan uzoqda boʻlgan tezligi, *r*min — markazdan eng yaqin masofasi.

Qattiq shardan tarqalish
------------------------

Taʼsir parametridan foydalanishni koʻrsatadigan eng oddiy misol shardan sochilish holatidir. Bu yerda snaryad yaqinlashayotgan ob’ekt radiusli qattiq shardir {\displaystyle R}. Qattiq shar boʻlsa, {\displaystyle U(r)=0} qachonki {\displaystyle r>R} boʻlsa va {\displaystyle U(r)=\infty } uchun {\displaystyle r\leq R}. Qachonki {\displaystyle b>R} boʻlsa, snaryad qattiq sharni oʻtkazib yuboradi. Biz buni darhol koʻramiz {\displaystyle \theta =0}. Qachon {\displaystyle b\leq R}, biz buni topamiz: {\displaystyle b=R\cos {\tfrac {\theta }{2}}.}.

Toʻqnashuvning markaziyligi

Yuqori energiyali yadro fizikasida, xususan, toʻqnashuv nurlari tajribalarida — toʻqnashuvlar taʼsir parametriga koʻra tasniflanishi mumkin. Markaziy toʻqnashuvlar mavjud {\displaystyle b\approx 0}, periferik toʻqnashuvlar bor {\displaystyle 0<b<2R}, va ultraperiferik toʻqnashuvlar (UPC) mavjud {\displaystyle b>2R}, bu yerda toʻqnashuvchi yadrolar radiusli qattiq sharlar sifatida qaraladi {\displaystyle R} .

Rang kuchi juda qisqa diapazonga ega boʻlgani uchun u birdan koʻproq nuklon radiusi bilan ajratilgan kvarklarni birlashtira olmaydi; demak, kuchli oʻzaro taʼsirlar periferik va ultraperiferik toʻqnashuvlarda bostiriladi. Bu shuni anglatadiki, yakuniy holatdagi zarrachalar koʻpaytmasi (toʻqnashuv natijasida paydo boʻlgan zarrachalarning umumiy soni) odatda eng markaziy toʻqnashuvlarda eng katta boʻladi, chunki ishtirok etgan partonlar qandaydir tarzda oʻzaro taʼsir qilish ehtimoli eng katta. Bu toʻqnashuv markazlashuvining umumiy oʻlchovi sifatida zaryadlangan zarrachalar koʻpligidan foydalanishga olib keldi, chunki zaryadlangan zarrachalarni zaryadsiz zarrachalarga qaraganda aniqlash osonroq.

Ultraperiferik toʻqnashuvlarda kuchli oʻzaro taʼsirlar samarali boʻlmagani uchun ular elektromagnit oʻzaro taʼsirlarni, yaʼni foton-foton, foton-nuklon yoki foton-yadro oʻzaro taʼsirini — past fon ifloslanishini oʻrganish uchun ishlatilishi mumkin. UPTlar odatda ikkitadan toʻrttagacha yakuniy holat zarrachalarini ishlab chiqarganligi sababli, ular markaziy toʻqnashuvlar bilan solishtirganda nisbatan „toza" boʻlib, har bir hodisada yuzlab zarrachalarni keltirib chiqarishi mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  Landau L. D. and Lifshitz E. M. (1976) *Mechanics*, 3rd. ed. Pergamon Press. ISBN 0-08-021022-8 (hardcover) and ISBN 0-08-029141-4 (softcover).
2. 1 2  „What is the impact parameter in a scattering exper class 12 physics CBSE". *www.vedantu.com*. Qaraldi: 3-sentabr 2021-yil.
3. ↑  *mitopercourseware.* „Notes" (3-sentabr 2021-yil).
4. ↑  „Impact Parameter for Nuclear Scattering". *hyperphysics.phy-astr.gsu.edu*. Qaraldi: 3-sentabr 2021-yil.
5. ↑  Drozhzhova, Tatiana (January 2017). "Centrality and collision event-plane determination in ALICE at the LHC". *Journal of Physics: Conference Series* **798** (1): 012061. doi:10.1088/1742-6596/798/1/012061.

Havolalar
---------

* yadro sochilish parametri