recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Bugʻlanish** — moddalarning suyuq yoki qattiq agregat holatlaridan gaz holatiga oʻtish jarayoni. Bunda molekula suyuqlik (yoki qattiq jism)dan tashqariga bugʻlanib chiqishi uchun sirt chegarasidagi molekulalarning tortishish kuchini yengishi kerak. Undan tashqari, modda suyuq (yoki qattiq) holatdan bugʻ holatga oʻtayotganida hajmi kattalashadi. Bunda tashqi bosim kuchiga qarshi ish bajariladi. Bu ish suyuqlik (yoki qattiq jism) molekulalarining ichki energiyasi hisobiga bajariladi. Shuning uchun bugʻlanish paytida jism soviydi, qattiq jism suyuqlikka nisbatan sekin bugʻlanadi. Qattiq jismlarning suyuqlikka aylanmay buglanishi sublimatsiya deb ataladi.

Bugʻlanish issiqligi — muayyan tradagi suyuqlik massa birligining bugʻlanishi uchun zarur issiqlik miqdori. Odatda, bu miqdor solishtirma yashirin bugʻlanish issiqligi deb yuritiladi. Xalqaro birliklar tizimid" uning birligi 2LBugʻning kondensatsiyalanish i — suyuqlik (yoki qattiq jism) molekulalarining tartibsiz issiklik harakati tufayli bugʻ holatidan qaytadan suyuqlik (yoki qattiq jism)ga aylanish jarayoni. Bugʻning kondensatsiyalanishi bugʻlanishga teskari jarayon. Bugʻ suyuqlik (yoki qattiq jism) bilan muvozanatda boʻlishi yoki muvozanatda boʻlmasligi mumkin. Bugʻ va suyuqlik (yoki qattiq jism) bir-biriga chegaradosh boʻlganda muvozanatlashgan kondensatsiyalanish kuzatiladi. Ular chegaradosh boʻlmagan hollarda esa bugʻ temperaturasi pasayganda yoki hajmi kichrayganda kondensatsiyalanish boshlanadi. Bugʻning qattiq jism sirtini hoʻllashhoʻllamasligiga qarab, kondensatsiyalanish tufayli tomchi yoki parda hosil boʻladi. B. sanoatda binolarni isitish va mexanik energiya olish uchun ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Bugʻlanish" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bălţi** (talaffuzi: **Belts'**) Moldova shimolidagi shahardir. U poytaxt Kishinevdan 135 km shimolroqda, Răut daryosi boʻyida joylashgan. Aholisi - 127,600 kishi (2004).

Moldaviyadagi shahar (1818-yildan). Reut daryosi (Dnestr irmogʻi) boʻyida. Bels tuguni. Aholisi 165 ming kishi (1999). Oziq-ovqat (yogʻ, goʻsht kombinatlari, vinokonyak zavodi va hokazo), mashinasozlik, asbobsozlik (qishloq xoʻjaligi mashinasozligi, elektrotexnika zavodlari), qurilish materiallari korxonalari, tikuvchilik, mebel fabriklari, yogʻochsozlik kombinati, TETS, pedagogika instituti, tibbiyot bil im yurti, politexnikum, drama teatri, tarixoʻlkashunoslik muzeyi, suratlar galereyasi bor. B. 15-asrda bunyod etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Belts" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Bălţi*** haqida turkum mavjud |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bugʻ turbinali issiqlik elektr stansiyasi** — qozon, bugʻ turbinasi va turbogeneratordan iborat energetika agregatlari majmui. Qozon, suv quvurlari tizimidan hosil qilinadi. Qattiq, suyuq yoki gaz holatdagi yoqilgʻilarning temperaturasi 500° dan yuqori boʻlgan issiqlik energiyasi taʼsirida qozon quvurlaridan oʻtadigan suv yuqori bosimli bugʻga aylanadi. Bugʻ taʼsirida turbina, yaʼni birlamchi motor parraklari har minutda 1500—3000 aylanish tezligida harakatga keladi. Bunda bugʻning kinetik energiyasi mexanik energiyaga aylanadi. Turbogeneratorning stator chulgʻamida yuqori kuchlanishli EYUK (elektr yurituvchi kuch), isteʼmolchida esa tok hosil boʻladi, natijada mexanik energiya elektr energiyasiga aylanadi. Umuman, dunyo miqyosida ishlab chiqariladigan elektr energiyasining taxminan 80% gachasi turbogeneratorlar vositasida olinadi, ammo Bugʻ turbinali issiqlik elektr stansiyasi i. e. s.ning foydali ish koeffitsiyenti (f. i. k.) yuqori emas. Bugʻ turbinali issiqlik elektr stansiyasi k. qiymatini bir muncha koʻtarish uchun turbina parraklaridan oʻtgan bugʻ sovitkichlar vositasida yana suvga aylantirilib, nasos orqali qayta isitkich qozonga yuboriladi va suv boʻyicha berk tizim hosil qilinadi. Bunda elektr stansiya f.i.k. 32—40% gacha koʻtariladi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Bugʻ turbinali issiqlik elektr stansiyasi" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bugʻlanishni oʻlchagich** — suv va tuproq sirtidagi bugʻlanishni oʻlchaydigan asbob. Maxsus idishdan iborat. Tuproq ustiga va suv sirtida suzib yuruvchi maxsus qurilma ustiga oʻrnatiladi. Kuzatish natijalarini hisoblashda Bugʻlanishni oʻlchagich ustiga tushadigan yogʻinsochin eʼtiborga olinadi. Bugʻlanish miqdori quyidagi suv balansi tenglamasi bilan hisoblanadi:bunda Ye — kuzatish muddatlari orasidagi bugʻlanish miqsori, mm; x — yogʻinsochin miqdori, mm; A va h2 — bugʻlatuvchi idishdagi suvning kuzatish boshidagi va oxiridagi sathi, mm. Gidrometeorologiya st-yalarda ishlatiladi. BUGʻLANUVCHANLIK muayyan atmosfera sharoitida mumkin boʻlgan eng yuqori bugʻlanishni ifodalaydigan shartli kattalik. Bunda maxsus idishdagi suv yuzasidan, tabiiy chuchuk suvli katta suv havzasi yuzasidan yoki ortiqcha namlangan tuproqdan bugʻlanish koʻzda tutiladi. Bu sirtlardan B. bir xilda boʻlmaydi, chunki idish bilan tabiiy suv havzalari va ortiqcha namlangan tuproqning bugʻlanish sharoitlari bir-biridan farq qiladi. B. bugʻlangan suvning mm da belgilangan qatlami orqali ifodalanadi. Boshqa joylarga nisbatan Oʻrta Osiyo sharoitida B. yuqori. Masalan, shveysariyalik fizik G. I. Vild bugʻlantirgichi boʻyicha oʻlchanganda bir yillik oʻrtacha B. Moskvada 417 mm, SanktPeterburgda 320 mm boʻlsa, Nukusda — 1798 mm.

Manbalar
--------

1. ↑  "Bugʻlanishni oʻlchagich" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Friendster** — Jonathan Abrams tomonidan 2002-yilda tashkil etilgan dunyodagi birinchi ijtimoiy tarmoqlardan biri.

Tarix
-----

Friendster oʻz faoliyatini tanishuv sayti sifatida boshlagan. U Jonatan Abrams tomonidan 2002-yilda Match.com saytiga raqobatchi sifatida ishlab chiqilgan. Boshqa tanishuv saytlari faqat ikkita nomaʼlum odamga toʻgʻri kelgan boʻlsa-da,  Friendster doʻstlar bilan uchrashishga yordam berdi, bu esa doʻstlar eng yaxshi juftlik boʻlishiga asoslangan. Birinchi 3 oyda sayt 3 million foydalanuvchini roʻyxatdan oʻtkazdi, bu sayt mashhurligiga taʼsir qildi.Tanishuv saytlarida topilishi mumkin boʻlgan narsalar bilan bogʻliq boʻlgan foydalanuvchi interfeysi muvaffaqiyatga hissa qoʻshgan koʻrinadi. Sayt odamlarni bogʻlaydigan aloqalarni koʻrsatdi.

Ishga tushirilgandan bir yil oʻtgach, Friendster uch milliondan ortiq roʻyxatdan oʻtgan foydalanuvchilarga va katta investitsiyalarga ega edi. Garchi xizmat koʻplab texnik qiyinchiliklarni boshdan kechirgan boʻlsa-da, shubhali boshqaruv qarorlari va Shimoliy Amerikada qiziqishning pasayishiga qaramay, Osiyoda, masalan Filippinda Osiyoda mashhur boʻlib qoldi.

Friendster 2012-yilda 115 million foydalanuvchiga ega edi. Vaqt oʻtishi bilan sayt koʻplab raqobatchilarga duch keldi: MySpace, LinkedIn va Facebook, shuning uchun saytning mashhurligi va foydasi pasayib ketdi. 2015-yil 14-iyunda xizmat rasman „toʻxtatildi".

Manbalar
--------

1. ↑  Alexa Internet (англ.) — 1996.
2. ↑  CrunchBase (англ.) — 2007.
3. ↑  „MOL & Friendster: About Us" (deadlink). 5-iyun 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-fevral 2012-yil.

 WebCite saytida arxivlandi (2012-06-05)(ingl.)

Havolalar
---------

* Friendster Wayback Machine saytida arxivlandi (2002-11-20). Arxivnaya kopiya-da arxivlangan
* Twitterdagi doʻst
* LinkedIn-dagi Friendster
* Facebookdagi doʻst
*Piazetta San-Marko oy nurida*
**Friedrich Paul Nerly** yoki **Federico Paolo Nerly** (1842-yil 26-oktabr, Venetsiya — 1919-yil 19-may, Lucerne) — asosan dengiz manzaralarini tasvirlash bilan ijod qilgan nemis rassomi.

Hayoti
------

Uning otasi nemis peyzaj rassomi Friedrich von Nerly boʻlib, u dastlabki taʼlimni otasidan oʻzlashtirgan. Keyinchalik u Venetsiya Tasviriy sanʼat akademiyasiga oʻqishga kirdi va professorlar Eugene de Blaas, Federico Moja va Pompeo Mariano Molmenti kabi rassomlar qoʻl ostida tahsil oldi. 1862-65 va 1866-yillarda armiyada xizmat qilgan. U Germaniyaning asosiy badiiy shaharlarida boʻldi: Dyusseldorf, Veymar, Myunxen va Drezden. 1868-yilda u Fransiya, Avstriya, Dalmatiya va Chernogoriyaga sayohat qildi, Rim, Neapol va Sitsiliyaga tashrif buyurdi.

Manbalar
--------

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 138042667
* RKD: 59147
* ULAN: 500065283
* VIAF: 86193250
* en:WorldCat Identities (VIAF orqali): 86193250

 |
**Gaius Julius Caesar** (lotincha: *Imperator Gaius Iulius Caesar* — **Imperator Gay Yuliy Sezar (Gayus Yulius Qaysar)**) (mil. avv. 102 yoki 100-yil — 15-mart mil. avv. 44-yil) — Rim diktatori (49, 48— 46, 45; 44 yildan umrbod), sarkarda, yozuvchi. Siyosiy faoliyatini demokratik guruh tarafdori sifatida boshlab, harbiy tribun (73), edil (65), pretor (62) lavozimlarida boʻlgan. Konsullikka intilib, 60-yili Pompey va Krass bilan ittifoq tuzgan (1-triumvirat). Konsul (59), soʻngra Galliya noibi; 58—51-yillarda butun Alporti Galliyasini Rimga boʻysundirgan. Krass vafotidan keyin 48 yil armiyaga tayanib, yakka hokimlik uchun kurash boshlagan. Pompey va uning tarafdorlarini 49—45-yillarda tormor qilib, hokimiyat tepasiga chiqqan. Oʻz qoʻlida respublikaning eng muhim lavozimlarini (diktator, konsul va boshqalar) jamlab, amalda rasmiy monarx boʻlgan. Respublikachilar fitnasi natijasida oʻldirilgan. „Galliya urushi haqida xotiralar" va „Fuqarolar urushi haqida xotiralar" asarlari muallifi; taqvimni isloh qilgan (Yuliy taqvimii).

Kirish
------

Galliya ustidan gʻalaba qozonib, Sezar Rim mamlakatini shimoliy Atlantika sohillarigacha kengaytiradi va Fransiyani Rim taʼsiri ostiga oʻtkazadi, shuningdek, u Britan orollariga bostirib kiradi. Sezarning faoliyati Gʻarbiy Yevropaning madaniy va siyosiy qiyofasini butunlay oʻzgartirib yuboradi va yevropaliklarning keyingi bir necha avlodlari hayotida oʻchmas iz qoldiradi.

Gay Yuliy Sezar zoʻr harbiy strateg va taktik boʻlib, fuqarolar urushida gʻalaba qozonadi va Pax Romananing yagona hukmdoriga aylanadi. Gney Pompey bilan bir qatorda Rim jamiyati va davlati islohotlarini boshlaydi, bu uning vafotidan keyin (mill.avv.44-yil) Rim imperiyasining barpo boʻlishiga olib keladi. Sezar respublika boshqaruvini markazlashtirmoqchi boʻladi. Yovuz tillar aytishardiki, u podshoh hukmronligiga intilardi, ammo Sezar dastlabki yetti podshohning yomon xotirasini eslab (ularni deb rimliklar monarxiyani chiqishtirmas edilar), boshqa yoʻl bilan boradi: umrbod diktator boʻlib qoladi. U oʻzini shunchaki — Sezar deb atashlarini xohlardi. Uning oʻldirilishi fuqarolar urushi qaytadan boshlanishiga, Rim Respublikasiga yakun yasalishiga va u tomonidan asrab olingan Oktavian Avgust boshqaradigan imperiyaning tugʻilishiga olib keldi. Keyinroq koʻpgina monarhlar oʻzlarini afsonaviy Sezar bilan bogʻlamoqchi boʻladilar. Shu yoʻl bilan nemischa: („kayzer") va ruscha tsar soʻzlari kelib chiqqan.

Oilasi
------

Gay Yuliy Sezar Rimda, Yuliylar sulolasidan boʻlgan patritsiylar oilasida tavallud topgan.

Sezar otasini oʻn olti yoshida yoʻqotadi; onasi bilan esa uning vafotiga qadar, miloddan avvalgi 54-yilgacha yaqin aloqada boʻladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  





|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Jayde Yuk Fun Riviere** (2001-yil 22-yanvarda tugʻilgan) — Kanadalik futbol himoyachisi, „Katta oʻnlik" konferensiyasida „Michigan Wolverines" va Kanada ayollar terma jamoasi oʻynaydi. Kanada terma jamosi bilan 2020-yilda Yaponiyaning Tokio shahrida boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiya oʻyinlarida oltin medalni qoʻlga kiritgan.

Yoshlik yillari
---------------

Riviere toʻrt yoshida West Rouge SC uchun oʻynashni boshlagan va keyinchalik Pickering SC, Markham SC va Ontario REXda faoliyat yuritgan. 13 yoshdan 15 yoshgacha boʻlganlar oʻrtasida Markham SC safida u bir mavsumda 50 ta gol, har bir oʻyinda oʻrtacha 2,5 gol urib, yilning eng yaxshi ayol sportchisi deb topilgan. 2017-yil avgust oyida Riviere Vancouver Whitecaps FC Girls Elite Super REX jamosiga qoʻshilgan.

Kollejdagi faoliyati
--------------------

Riviere 2014-yilda 14 yoshida Michigan universitetida futbol oʻynashga qaror qilgan. U 2019-yilning kuzida Michiganga oʻqishga kirishidan oldin yana 28 ta kollejdan futbol stipendiyasi taklifini olgan.

U kollejda oʻynashni boshlaganida, himoyachi pozitsiyasiga oʻtgan va u Michigan shtatining birinchi kurs talabasi sifatida 16 oʻyindan 15 tasida maydonga tushgan. U karyerasidagi birinchi golini Katta oʻnlik turnirida „Wolverines"ning „Rutgers"ga qarshi yarim final oʻyinida kiritgan.

Xalqaro faoliyati
-----------------

2016-yilda Riviere 15 yoshgacha boʻlgan CONCACAF chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritgan va Iordaniyada boʻlib oʻtgan FIFA 17 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatida Kanada sharafini himoya qilgan.

2017-yilning 12-noyabrida u xalqaro miqyosdagi debyutini AQShga 3:1 hisobida magʻlubiyatga uchrash orqali boshlagan. 2019-yil 25-may kuni u 2019-yilgi ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati roʻyxatiga kiritilgan.

Shaxsiy hayoti
--------------

Rivierning otasi Dominikan, onasi esa Gonkonglik.

Faoliyat statistikasi
---------------------

### Xalqaro

**Jayde Riviere tomonidan kiritilgan xalqaro gollar roʻyxati**

| № | Sana | Joy | Raqib | Hisob | Natija | Musobaqa |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | 29.01.2020 | HEB Park, Edinburg, Amerika Qoʻshma Shtatlari | Saint Kitts va Nevis | **6** — 0 | 11-0 | 2020-yilgi CONCACAF ayollar olimpiya saralash chempionati |

Manbalar
--------

1. ↑  „Women's Olympic Football Tournament Tokyo 2020 Squad Lists". *FIFA*.
2. ↑  „Riviere is on track to be among Canada's next generation of elite soccer players" (inglizcha). *Ron Fanfair*. Qaraldi: 18-fevral 2022-yil.
3. ↑  „Jayde Riviere". *Vancouver Whitecaps FC* (3-oktabr 2017-yil). Qaraldi: 20-dekabr 2017-yil.
4. ↑  „Riviere is on track to be among Canada's next generation of elite soccer players" (inglizcha). *Ron Fanfair*. Qaraldi: 18-fevral 2022-yil.
5. ↑  „Jayde Riviere - Women's Soccer" (inglizcha). *University of Michigan Athletics*. Qaraldi: 18-fevral 2022-yil.
6. ↑  „Jayde Riviere". *Vancouver Whitecaps FC* (3-oktabr 2017-yil). Qaraldi: 20-dekabr 2017-yil.
7. ↑  „Together We Rise: Canada Soccer announces squad for the FIFA Women's World Cup France 2019". 6-iyun 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-may 2019-yil.
**Bavariyalik Matilda Lui** (nemischa:)1843-yil 30-sentyabr,Possenxofen — 1925-yil 18-iyul, Myunxen) — Vittelsbax xonadonining malikasi, imperator Sissining singlisi, turmushga chiqqan — grafinya de Trani.

Biografiyasi
------------

Matilda Bavariya gertsogi Maks Jozef va uning rafiqasi Ludovika Vilgelminaning toʻrtinchi qizi.Bolaligining koʻp qismini Starnberg koʻli va Myunxendagi Possenhofen qal’asida oʻtkazdi. Oilada yana yetti nafar farzand bor edi. Matilda, barcha opa-singillari singari, goʻzallik hisoblanar edi, lekin ayni paytda u oʻziga xos nozikligi va gʻichirlagan ovozi bilan ajralib turardi, buning uchun u oilada „Chumchuq" laqabini oldi. Matildaning eng yaqin munosabatlari 1859-yilda Ikki Sitsiliya malikasi boʻlgan katta singlisi Mariya bilan rivojlandi.

1861-yil 5-iyunda Mathilde Myunxenda Burbon-Sitsiliya grafi Luidjiga turmushga chiqdi, ikki Sitsiliya qirolining ukasi. Shunday qilib, Matilda turmushining birinchi yillarini Rimda singlisi Mariyaning yonida oʻtkazdi, u yerda u yosh ofitser bilan ish boshladi.

1867-yilda Matilda oʻzining birinchi va yagona farzandi Mariya Tereza ismli qizini dunyoga keltirdi, keyinchalik u malika Xogenzollernga aylandi. Grafinya Tranining nikohi juda muvaffaqiyatsiz boʻldi. Eri uni aldadi, kutilganidek alkogolizmdan azob chekdi va Matilda eridan alohida yashashni tanladi. Matilda deyarli butun vaqtini sayohat qilishda oʻtkazdi, koʻpincha Parij, Feldafing va Baden-Badenga tashrif buyurdi, odatda opa-singillari Meri va Elizabet hamrohligida.

Matilda 1886-yilda beva qoldi. Taxminlarga koʻra, uning eri oʻz joniga qasd qilgan, boshqa manbalarga koʻra, u uzoq davom etgan ogʻriqli kasallikdan vafot etgan.Birinchi jahon urushi paytida Matilda Shveysariyada, keyin singlisi Mariya bilan Myunxenda yashagan. Mathilde singlisi Mariyadan yarim yil omon qoldi va 1925-yilda Dyuk Maksning oxirgi farzandi vafot etdi.Myunxendagi Valdfridxof qabristoniga dafn qilindi.

Unvonlari
---------

* 1843-yil 30-sentyabr — 1861-yil 5-iyul *, Bavariya gersoginyasi Mathilde Ludovika*
* 1861-yil 5-iyul — 1886-yil 8-iyul: Qirollik oliylari grafinya de Trani, Burbon-Sitsiliya malikasi, Bavariya gertsogi
* 1886-yil 8-iyul — 1925-yil 18-iyul: Qirollik oliylari Dowager grafinya de Trani, Burbon-Sitsiliya malikasi, Bavariya gersoginyasi

Havolalar
---------

* Peerage.com(ingl.) )
**Yelizaveta Ivanovna Bikova** (1913-yil 4-noyabr, Bogolyubovo qishlogʻi, hozirgi Vladimir viloyati — 1989-yil 8-mart, Moskva) shaxmat boʻyicha tarixda uchinchi jahon chempioni (1953-56, 1958-62), xizmat koʻrsatgan sport ustasi (1953), xalqaro grossmeyster (1976). Iqtisodchi. Jurnalist.

Biografiya
----------

U katta dehqon oilasida tugʻilgan (oʻn uchta boladan, faqat uchtasi tirik qolgan).

Boshlangʻich maktabni tugatgach, u Moskvaga akasi Vasiliyning oldiga koʻchib oʻtdi. U yerda birinchi marta shaxmat bilan tanishdi va 14 yoshida u maktab musobaqalarida qatnashdi. U Sergey Belavenets va Nikolay Ryuminlar bilan mashgʻulot oʻtkazgan. 1935-yilni Yelizaveta Bikovaning shaxmat tarjimai holining boshlanishi deb hisoblash mumkin.

U Moskva chempionatida birinchi muvaffaqiyatiga 1937-yil erishgan, oʻshanda u 3-oʻrinni oʻziniki qilgan. Keyinchalik u olti karra Moskva chempioni (1938-52-yillarda) va uch karra SSSR chempioni (1947, 1948, 1950) boʻlgan.

Ulugʻ Vatan urushi yillarida u matbaa korxonalarida ishlay boshladi, Moskva kasalxonalarida shaxmat oʻyinlari boʻyicha maʼruzalar oʻqidi, uning tashabbusi bilan shaxmatchilar kasalxonaga homiylik qilishgan.

1951-1961-yillarda Yelizaveta Bikovaga Odessa murabbiyi Efim Kogan ustozlik qilgan.

1953-yilda u jahon chempionligi uchun Lyudmila Rudenkoga qarshi bahsda 8:6 hisobida zafar quchgan. 1950-yillarning oxiri — 1960-yillarning boshlarida Moskvada u jahon chempionati uchun uchta oʻyin oʻtkazgan (1958 va 1960-yillarda Olga Rubtsova va Kira Zvorykina ustidan gʻalaba qozongan). 1962-yil oktabr oyida u Moskvada shaxmat tojini Nona Gaprindashviliga boy berdi -umumiy hisob 2:9 boʻlgan.

U 1970-yillarning oxirigacha Moskva turnirlarida qatnashgan.

U Xovanskiy qabristoniga dafn qilingan.

Mukofotlar
----------

"Shon-sharaf belgisi" ordeni.

Bogolyubovoning faxriy fuqarosi.

Xotira
------

2012-yilda Vladimirda „Yelizaveta Bikova xotirasi" tashabbus guruhi tashkil etilgan, uning maqsadi Bogolyubovo qishlogʻida shaxmatchining haykalini oʻrnatishdan iborat.

2013-yil FIDE tomonidan Yelizaveta Biykova yili deb eʼlon qilingan.[*manba?*]

Kitoblar
--------

*

Manbalar
--------

1. ↑  „Почётные граждане Боголюбово". 26-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-iyun 2020-yil.
2. ↑
Sigir yelini
Yelin boʻlagi (chapda) qovurilgan buzoq submahsulotlari orasida
**Yelin** (uber) — urgʻochi hayvonlarning sut bezlari. Choʻchqalarda yakka-yakka, boshqa chorva mollarida tashqi tomondan umumlashgan, ammo ichki tomondan pardalar bilan ajralgan. Sigirlarda toʻrt, qoʻy va echkilarda ikki pallali va shuncha soʻrgʻichli boʻladi. Har qaysi sut bezi qon tomirlari, nerv, yogʻ toʻqimalari va bezli parenximalardan iborat. Soʻrgʻich kanallarini xalqasimon mushak toʻqima berkitib turadi. Ye. terisi mayin jun bilan qoplangan. Ye. hajmi, shakli, uzunligi va kengligi boʻyicha baholanadi. Kosasimon Ye.li sigirlar mahsuldorligi bilan ajralib turadi. Massaj qilish orqali Ye.ni rivojlantirish mumkin (Ye.da sut hosil boʻlishi haqida Sut, Sogʻim davri; Ye. kasalliklari haqida Mastit maqolalariga q.).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Marika Susan Domanski-Lyfors** (talaffuzi: *Marika Domanski-Lifors*; 1960-yil 17-mayda tugʻilgan) — shved futbol murabbiyi va sobiq futbolchi. 1996-yil sentyabridan 2005-yil iyunigacha Shvetsiya ayollar terma jamoasi bosh murabbiyi boʻlgan va 2007-yilda esa Xitoy ayollar milliy futbol jamoasini boshqargan. Laqabi **Makkan.**

Jitex BK oʻyinchisi sifatida Domanski-Lyfors ikki marta Liga chempionligini (1981 va 1984) va uchta Shvetsiya kubogini (1981, 1982 va 1984) qoʻlga kiritdi. Jitexning chap qanot himoyachisi Domanski-Lyforsdan tashqari barcha oddiy oʻyinchilari xalqaro miqyosda qatnashishgan. Marika Ulfning qaroriga eʼtiroz bildirgan.

Uning toʻqqiz yillik Shvetsiya ayollar terma jamoasi UEFA Ayollar oʻrtasidagi Yevro 2001 va 2003 FIFA Ayollar Jahon Kubogida ikkinchi oʻrinni egallagan, ikkala musobaqaning finalida Germaniya tomoniga yutqazgan.

Shvetsiyaning 21 yoshgacha boʻlgan ayollar terma jamoasiga qaytganidan soʻng, Domanski-Lyfors 2007-yilning mart oyida Xitoy ayollar milliy futbol jamoasi bosh murabbiyi boʻlish taklifini qabul qildi. U jamoa natijalarining yaxshilanishiga erishdi va 2007-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatining chorak finaligacha olib chiqa oldi.

Turnirda xitoylik mezbonlar birinchi davradagi Daniya raqiblarini kuzatish va bosim oʻtkazish bilan shugʻullanishdi. Domanski-Lyfors va uning yordamchisi Pia Sundhage bu voqealardan bexabar edi va daniyalik murabbiy Kenneth Heiner-Møller oʻyindan keyin qoʻl berib koʻrishishdan bosh tortdi.

Xitoyliklar Domanski-Lyforsning 2008-yilgi Olimpiyadada qolishini xohlashdi, ammo u shartnomani uzaytirishdan rozi boʻlmadi. 2007-yil noyabr oyida u Shvetsiya futbol assotsiatsiyasining (SvFF) texnik direktori etib tayinlandi.

Marika Domanski-Lyforsni 2013-yilda Sveriges Televideniyasining *Other sport* hujjatli teleserialida koʻrish mumkin.

Shvetsiya bosh murabbiyi sifatida birinchi xalqaro oʻyinida Shvetsiya 1996-yil 9-oktyabrda Torinoda Italiya ustidan 1:0 hisobida gʻalaba qozondi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Marika Domanski Lyfors fyller 45 år den 17 maj" (Swedish).  Helsingborgs Dagblad (17-may 2005-yil). 6-iyul 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-may 2013-yil.
2. ↑  *Ashby.* „Domanski-Lyfors leaves fine legacy".  UEFA (17-iyun 2005-yil). Qaraldi: 27-may 2013-yil.
3. ↑  „Soccer: Marika Domanski-Lyfors, China's Swedish coach might not be sticking around". *The New York Times* (24-sentabr 2007-yil). Qaraldi: 27-may 2013-yil.
4. ↑  *Wahl.* „Danish coach accuses Chinese of spying at 2007 Women's World Cup".  Sports Illustrated (1-avgust 2008-yil). Qaraldi: 27-may 2013-yil.
5. ↑  „Marika Domanski Lyfors åter till SvFF" (Swedish).  Swedish Football Association (29-oktabr 2007-yil). Qaraldi: 27-may 2013-yil.
6. ↑  *Göran Sjögren.* „Drottning Victoria fyller 100" (Swedish).  Helsingborgs dagblad (11-may 2004-yil). Qaraldi: 9-yanvar 2017-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Deflyasiya (maʼnolari).

**Deflyasiya** (iqtisodiyotda), dezinflyasiya — inflyasiya davrida chiqarilgan muomaladagi ortiqcha qogʻoz pulni kamaytirish; davlat to-monidan muomaladagi pul miqdorini kamaytirishga qaratilgan moliya va pul-kredit tadbirlari (soliqlarni oshirish, qimmatli qogʻozlar sotish, tovar narxlari darajasini pasaytirish, ish haqi oʻsishiga yoʻl qoʻymaslik, tashqi savdoni jonlantirish, banklar hisob stavkasini oshirish, omonatlar oʻsishini ragʻbatlantirish va b.). Statistik jixatdan D. muomaladagi pul massasi umumiy hajmining yalpi mahsulot, tovar muomalasi va pulli xizmatlar qiymatlari yigʻindisiga nisbati bilan ifodalanadi. Odatda, D.ni davlatlar pul islohoti arafasida oʻtkazadi. Mas, Buyuk Britaniyada 1925-yil pul islohotidan 2 yil oldin — 1923-yilda muomaladagi pullar 541 mln. funt sterlingdan 378 mln. funt sterlinggacha kamaytirilgan. Ikkinchi jahon urushidan keyin koʻpgina boshqa davlatlarda ham muomaladagi pul miqdorini kamaytirish, tovar narxining oʻsishini susaytirish va b. tadbirlar amalga oshirildi. Oʻzbekistonda yangi soʻm muomalaga kiritilgunga qadar (1994-yil 1 iyul) D. tadbirlari amalga oshirildi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Defektologiya** (lot. defectus -nuqson va ...logiya) — jismoniy va ruhiy nuqsonli bolalar rivojlanishining psixofizik xususiyatlarini oʻrganish, ularga maxsus taʼlim-tarbiya berish, undagi nuqsonlarni yoʻqota borish qonuniyatlarini oʻrganuvchi fan. Koʻr va koʻzi ojiz, kar va qulogʻi ogʻir, aqli zaif, tayanch-harakat appa-ratida nuqsoni bor, nutq kamchiligiga ega boʻlgan bolalar D. fani obʼyek-tidir. Shunga koʻra D. 4 alohida sohaga boʻlinadi: surdopedagogika (kar va qulogʻi ogʻir bolalarni oʻqitish, tarbiyalash usullarini oʻrganadi), tiflopedagogika (koʻr va koʻzi ojiz bolalarni oʻqitish va tarbiyalash masalalarini tadqiq etadi), oligofrenopedagogika (akli zaif bolalarni oʻqitish va tarbiyalash qonuniyatlarini ishlab chiqadi), logopediya (nutq kamchiliklari boʻlgan bolalarni oʻqitish hamda tarbiyalash nazariyasi va amaliyoti bilan shugʻullanadi). Dastlab surdopedagogika va tiflopedagogika paydo boʻlgan (1770-yil karlar uchun Ispaniyada, 1784-yil koʻrlar uchun Parijda maxsus muassasa ochilgan). Keyinchalik logopediya va oligofrenopedagogikaga asos solingan. Nuqsonli va psixofizik kamchiligi bor bolalarning ruhiy qonuniyatlarini oʻrganuvchi maxsus psixologiya, shuningdek, taʼlimtarbiya berish, nuqsonlarni tuzatish, tiklash vositalarini ishlab chiquvchi surdotexnika va tiflotexnika ham D.ga kiradi. D. anatomiya, fiziologiya, patofiziologiya, nevrologiya, nevropatologiya, eshitish, koʻrish va nutq pa-tologiyasi, maktab gigiyenasi, umumiy va pedagogik psixologiya, ped. til-shunoslik, bolalar psixologiyasi va b. fanlar bilan uzviy bogʻlangan. D.ning asosiy vazifasi nuqsonli bolalarni aniklash, tashhis usullarini ishlab chiqish, ular uchun maxsus va mujassamlashtirilgan taʼlimtarbiyani tashkil etish, aqliy va jismoniy kamchiliklarni yoʻqotish vositalarini izlab topish, amalda qoʻllash, ularni hayotga tayyorlash, ijtimoiy foydali insonlar qilib yetishtirishdan iborat.

Oʻlkamizning buyuk alloma, shoir va mutafakkirlari, xususan Ibn Sino, Forobiy, Yusuf Xos Hojib, Navoiy, Amir Temur va b. D.ni izchil va atroflicha muayyan yoʻnalishda oʻrganmagan boʻlsalar ham, oʻz asarlarida defektologik holatlarning aks etishi, namoyon boʻlishi, rivojlanishi, oʻzgarishlari toʻgʻrisida qimmatli fikrlar bildirishgan. Oʻzbekistonda D.ning ilmiy-nazariy, metodik va amaliy tadqiqrtlari bilan G. Sh. Aytmetova, Ye. D. Gordiyenko, L. R. Moʻminova, R. Shomaxmudova, Gʻ. Shoumarov va b. shugullangan. Jismoniy va ruhiy nuqsonli bolalarni jamiyatga foydali kishilar qilib tarbiyalash uchun Oʻzbekistonda maxsus maktabgacha tarbiya muassasalari, maxsus maktablar, maxsus internat maktablar mavjud. Toshkent pedagogika universitetinnng ped. va defektologiya fakultetida maxsus maktab va muassasalar uchun defektolog kadrlar tayyorlanadi (1967-yildan).

Lola Moʻminova.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yahyoxon Mamatxonov** (1914.21.12, Kuva tumani — 2001.25.8, Fargʻona) — Oʻzbekiston xalq artisti (1955). Oʻzbek davlat musiqali drama teatri krshidagi studiyada taʼlim olgan (1930—32). 1932—34 yillar shu teatrda aktyor. 1934-yildan Fargʻona viloyat musiqali drama va komediya teatri aktyori (1948—64 yillar direktori). Spektakllarda yetakchi qahramon, ayni vaqtda, choʻrtkesar, oʻjar tabiatli kishilar obrazini yaratishda kuchli dramatizm, bosiq harakatlar, past ovoz va bamaylixotirlik bilan ifoda etish uning ijodiga xos. Solihboy ("Boy ila xizmatchi"), xon Boboxon ("Tohir va Zuxra"), Navoiy ("Alisher Navoiy"), Hamza ("Hamza"), Muqimiy ("Mavlono Muqimiy"), Yusufbek hoji ("Utgan kunlar") va b. uning sahnada yaratgan eng yaxshi obrazlaridir. Klnoda Toshmatov ("Opasingil Rahmonovalar"), Orif ota ("Stadionda uchrashamiz"), Ahmedov ("Alangali yillar") kabi rollarni, "Navoiy" videofilmida esa Lutfiyni ijro etgan. "Nodira" (S. Qosimov bilan birgalikda), "Boqi va Soki", "Meli habbonu Nabi tovon" kabi musiqali drama va komediyalarni yozgan. "Yor, diyor madhi" adabiy musiqali kompozitsiya va bir qancha qoʻshiqlar muallifi. "Uch soz" sheʼriy toʻplami nashr etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Mamatxonov Yahyoxon" *OʻzME*. M-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**José Higueras** (Ispancha talaffuz: [[Xalqaro fonetik alifbo|[xoˈse iˈɣeɾas]]] ; 1953-yil 1-martda tugʻilgan) — Ispaniyalik tennis murabbiyi va sobiq professional tennischi.

1976-yildan 1984-yilgacha Igueras yakkalik bahslarida 16 marta yuqori darajadagi chempionlikni qoʻlga kiritdi. 1982 va 1983-yillarda Fransiya Ochiq chempionatida yarim finalchi boʻlib, 1983-yilda yakkalik oʻyinlari boʻyicha jahon reytingida 6-oʻrinni egalladi. U shuningdek, 1978-yilda birinchi jahon jamoalar kubogida gʻolib chiqqan Ispaniya jamoasi aʼzosi edi.

Igueras 1986-yilda professional turneni tark etdi. Tennischi sifatida nafaqaga chiqqanidan soʻng, u muvaffaqiyatli tennis murabbiyiga aylandi. U murabbiy Maykl Changga 1989-yilda Fransiya Ochiq chempionati chempioni boʻlishiga yordam bergan, keyinroq Bred Stine bilan birga Jim Kuryerga 1992-yilda jahonning yakkalik reytingida birinchi oʻrinni egallashiga yordam bergan, shuningdek, Kuryerga ikkita Fransiya Ochiq chempioni (1991 va 1991) uchun murabbiylik qilgan. 1992) va ikkita Avstraliya ochiq chempioni (1992 va 1993). Igueras, shuningdek, Todd Martin, Sergi Bruguera, Karlos Moya, Pit Sampras, Dmitriy Tursunov, Gilermo Koria, Robbi Jinepri, Rojer Federer va Shahar Peerga murabbiylik qilgan va Kaliforniyaning Palm-Springs shahrida Jose Igueras tennis oʻquv markazini yaratgan.

2008-yilda allaqachon Robbi Gineprining murabbiyi boʻlgan Igueras Rojer Federer tomonidan unga loy kort mavsumida yordam berish uchun yollangan. Higueras Amerika Qoʻshma Shtatlari Tennis Assotsiatsiyasida (USTA) elita oʻyinchilarni rivojlantirish boʻyicha murabbiylik direktori etib saylanganda, hamkorlik oʻt va qattiq kort mavsumida uzaytirildi. Xabar qilinishicha, USTA lavozimi Iguerasni Ginepri bilan murabbiylik rolini tugatishga majbur qiladi.

Karyera finallari
-----------------

### Juftliklar (3 ta chempionlik, 2 ta ikkinchi oʻrin)

| Natija | No | Sana | Turnir | Qoplama | Hamkor | Raqiblar | Hisob |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Gʻalaba qozon | 1. | 1974-yil | Gstaad, Shveysariya | Loy | Ispaniya Manuel Orantes | Avstraliya Roy Emerson
Braziliya Thomaz Koch | 7-5, 0-6, 6-1, 9-8 |
| Yoʻqotish | 1. | 1975-yil | Rotterdam WCT, Niderlandiya | Gilam | Vengriya Balázs Taróczy | Janubiy Afrika Bob Hewitt
Janubiy Afrika Frew McMillan | 2-6, 2-6 |
| Gʻalaba qozon | 2. | 1977-yil | Hilversum, Niderlandiya | Loy | Ispaniya Antonio Muñoz | Fransiya Jean-Louis Haillet
Fransiya François Jauffret | 6-1, 6-4, 2-6, 6-1 |
| Gʻalaba qozon | 3. | 1978-yil | Milan WCT, Italiya | Gilam | Paragvay Víctor Pecci | Polsha Wojtek Fibak
Meksika Raúl Ramírez | 5-7, 7-6, 7-6 |
| Yoʻqotish | 2. | 1978-yil | Fransiya ochiq chempionati, Parij | Loy | Ispaniya Manuel Orantes | Qoʻshma Shtatlar Gene Mayer
Qoʻshma Shtatlar Hank Pfister | 3-6, 2-6, 2-6 |

Manbalar
--------

1. ↑  „Jose Higueras`s profile".
2. ↑  „Higueras hired as director of coaching for elite player development". Associated Press (16-sentabr 2008-yil). Qaraldi: 23-sentabr 2008-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti
* José Higueras Xalqaro tennis federatsiyasi saytida Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash
**Giovanni Battista Riccioli** (italyancha: *Giovanni Battista Riccioli*; 1598-yil 17-aprel, Ferrara — 1671-yil 25-iyun, Boloniya) — italiyalik astronom va ilohiyot olimi, „Yangi Almagest" (*Almagestum Novum*) asari muallifi — oʻz davrining astronomik bilimlari toʻplami. Franchesko Grimaldi bilan birgalikda u Oyning xaritasini tuzgan va olimlar ismlari bilan oy kraterlarini belgilashni amalda qoʻllagan.

Hayoti
------

1614-yilda Riccioli iezuitlar ordeni tarkibiga kirgan, Parma va Boloniyada ritorika, falsafa va ilohiyotni oʻrgangan. Bu vaqtda u astronomiya bilan shugʻullangan va 1651-yilda „Yangi Almagest" nomli keng qamrovli asarini nashr etgan, unda yulduzlar katalogini tuzgan, Quyoshdagi dogʻlar va qoʻsh yulduzlarning harakatini tasvirlagan, Yer radiusi va nisbatlarini hisoblagan. Nicolaus Copernicus nazariyasining muxolifi boʻlsa-da, Rikccioli uning mavjudligini ilmiy mashq sifatida tan oldi va geliotsentrizmga qarshi va unga qarshi dalillarni batafsil muhokama qildi.

Martaba
-------

Riccioli Grimaldi bilan birgalikda Riccioli Oyni oʻrgandi va birinchi oy xaritalarini tuzdi; bu xaritalardagi oy dengizlari va kraterlarining nomlari (shu jumladan Kopernik krateri) hozirgi kungacha qoʻllaniladi.

 Boloniyadagi Asinelli minorasi — Riccioli tajribalari sayti
Klavdiy Ptolemeyning astronomiyaga oid klassik asari „Al-Majistiy" — „Yangi Almagest" nomi bilan atalgan risolasida Rikccioli Galileoning ishini muhokama qildi va uning baʼzi xulosalarini eksperimental ravishda sinab koʻrdi. Shu maqsadda astronom mayatnikdan vaqtni oʻlchash asbobi sifatida foydalanish texnikasini ishlab chiqdi, shu jumladan faqat kichik tebranishlar izoxron ekanligini koʻrsatdi. Ushbu asbob-uskunalar toʻplamidan foydalanib, Riccioli turli balandliklardan chiqarilgan jismlar bilan tajriba oʻtkazdi; bu tajribalar joyi Boloniyadagi Asinelli minorasi edi. Bundan tashqari, Riccioli oʻz ishida havo qarshiligining taʼsirini aniqlash uchun turli ogʻirlik va oʻlchamdagi jismlarning tushishi bilan boshqa tajribalarni tasvirlab berdi.

Rikchioli geografiyaga ham yer sxaridagi koʻplab nuqtalar uchun kenglik va uzunlik jadvallarini tuzib, oʻz hissasini qoʻshgan.

Xotira
------

Riccioli nomi oyning koʻrinadigan tomonida kraterga ega.

Manbalar
--------

Yana qarang
-----------

* Benedikt Pereyra
* Kristofer Scheiner
* Kristofer Klavius
* Pavel Valliy


1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑
**José de Alcíbar** — Taomning barakasi
**José de Alcíbar** yoki **Alsibar** (1725/30 — 1803, Mexiko shahri) asli basklardan boʻlgan meksikalik rassom. 1751—1801-yillarda asosan diniy, baʼzan kundalik janrdagi mavzularda ham rasm chizgan.

Faoliyati
---------

José de Alcíbar XVIII asrning ikkinchi yarmida Meksikaning eng taniqli rassomlaridan biri bo'lgan. U Xose de Ibarraning shogirdi degan maʻlumotlar yetib kelgan. Alcibar Migel Kabreraning studiyasida ishlagani maʼlum.

1784-yilda San-Karlos Qirollik sanʼat akademiyasining asoschilaridan biri edi. Oʻsha yerda u professor darajasiga erishgan va vafotigacha uning faoliyatida qatnashgan. Rassomning aksariyat asarlari diniy mavzudagi rasmlar, shu jumladan cherkovlar uchun piktogrammalar hamda taniqli odamlarning portretlari bo'lgan. José de Alcíbar shahardagi barcha madaniy tadbirlarda faol ishtirok etgan.

Uning akademiya tashkil etishi mahalliy uslublarga oʻz taʼsirini oʻtkazgan Gines Andrés de Aguirre va Cosme de Acuña kabi Ispaniyada oʻqitilgan rassomlarni jalb qildi. Ularni Meksikaga kelib ijod qilishlariga sabab bo'ldi. 

Uning diniy asarlari orasida 1781-yilda qurilgan Qirollik Hindiston kasalxonasidagi San-Nikolas Tolentino ibodatxonasidagi beshta qurbongoh bor. Besh yil oʻtgach, u Meksikadagi San-Fransisko monastirining ibodatxonasida qurbongoh boʻlgan Galisiyalik birodarlar flagmanlari uchun ikkita rasm chizdi. Uning eng mashhur asarlaridan biri *"Sehrgar shohlarning sajdasi"* (1775)Aguaskalientesdagi Avliyo Mark cherkovining muqaddasxonasida saqlanadi.

Uning portretlari orasida Templo de la Profesadagi vitseqirol Antonio Mariya de Bukareli va hozirda Michoacan mintaqaviy muzeyida saqlanayotgan yepiskop Antonio de San Migel portretlari diqqatga sazovordir.

Galereya
--------

* Mariya Ignacia de la Sangre de CristoMariya Ignacia de la Sangre de Cristo
* Mariya Margarita Leonarda Jozefa de San Luis GonzagaMariya Margarita Leonarda Jozefa de San Luis Gonzaga
* Mariya Anna JosefaMariya Anna Josefa
* Gvadalupening muqaddas bokira qiziGvadalupening muqaddas bokira qizi

Manbalar
--------

1. 1 2  Eusko Ikaskuntza
2. 1 2  „Museo Blaisten". 29-sentabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-dekabr 2020-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Robin, Alena: „La Pasión de Cristo según Xose de Alcibar (Museo de Arte Sacro, Chihuahua, México)", *Via Spiritus, Revista de História da Espiritualidade e do Sentimento Religioso*, 17, 2010, sahifalar. 197-228.

Havolalar
---------

* Alcibar @ Prado muzeyi
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Palestrina (maʼnolari).

**Palestrina** (Ralestrina), Jovanni Pyerluiji da Palestrina (taxminan 1525, Rim yaqinidagi Palestrina shahri — 1594.2.2, Rim) — italyan kompozitori, Rim polifonik maktabi asoschisi, Uygʻonish davri musikasining yirik namoyandasi. 1544—51 yillari Palestrina shahridagi cherkov xor kapellasida organchi va kapelmeyster, soʻngra Rim kapellalarining mu-siqa rahbari. Ijodi asosini diniy xor asarlari tashkil etadi (jami 100 dan ortiq messa, 180 ga yaqin motet, oʻnlab madrigallar, magnifikatlar va boshqalar). Koʻp ovozli vokal musikaning mumtoz namunalarini yaratgan. Musiqa uslubiga polifoniya va garmoniya vositalarining oʻzaro uygʻunligi, orombaxsh kuylar ravonligi, mushohadali va samimiy obrazlarning ichki muvozanati xos.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yarih** — Gʻarbiy somiy mifologiyasida — oy xudosi, Yerixoning homiysi somiy mifologiyasida — oy xudosi, Yerixoning homiysi.

Ugaritda u oy maʼbudasi Ningalning turmush oʻrtogʻi hisoblangan.

Yarih va Ningalning (Nikkal) nikohi uygʻunlikni, oyning qayta tugʻilishini va unumdorligini taʼminlash uchun moʻljallangan edi.

U Kanʼon va amoriylarning xudosi Ammu va yamanlik Ammu bilan tanish.

Bibliyada, Eremiyo yigʻlashida eslatib oʻtilgan.

Etimologiya
-----------

Yarih nomi *akkadcha Varkhum* / *Varux* soʻzi bilan bogʻliq boʻlib, oy degan maʼnoni anglatadi. Yarax shakli *shimoliy subsomiy* tillarida [w] shakli [j] ga aylanganligi bilan izohlanadi. Akkad tilidan farqli oʻlaroq, Kanʼon tillarining koʻpchiligi *oy (* planeta) va *oy (yilning bir oyi maʼnosida)* soʻzlari oʻrtasida farqlanadi: somiy ildizi YRH oy *(* planeta) uchun ishlatiladi (qadimgi ivrit: *ירח*), HDSH ildizida oy *(yilning bir oyi maʼnosida)* uchun (qadimgi ivrit: *חדש*) yangi oy maʼnosida ishlatilgan.

Yana qarang
-----------

* Yah
* Ярхибол [Ярхибол; nem.]

Manbalar
--------

1. ↑  „БОГИ ЗАПАДНОСЕМИТСКОГО МИРА" (deadlink).  sinref.ru. 13-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-iyul 2018-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2018-07-13).
2. ↑  Dietz-Otto Edzard u. a.: *Reallexikon der Assyriologie und vorderasiatischen Archäologie, Bd. 8,* de Gruyter, Berlin 2004, S. 364.
**Gipermneziya** (qadimgi yunoncha: *ὑπέρ* va μνήμη — *xotira*) — maʼlumotni eslab qolish va takrorlash qobiliyatini oshiradi. Xotiraning turli shakllari va turlariga murojaat qilishi mumkin. Koʻpincha bu yoqimsiz, ogʻriqli hodisa (masalan, xotirada juda koʻp ahamiyatsiz tafsilotlarni saqlashda).

Tasniflash
----------

Gipermneziyaning bir necha turlari mavjud. Birinchidan, xotirani yaxshilash taʼsir kuchayishi bilan bogʻliq boʻlishi mumkin, bu psixiatriya amaliyotida eng keng tarqalgan holat. Keyin hipermneziya hipomani, maniya sindromi yoki hipertiminin belgilaridan biri hisoblanadi. Bu, shuningdek, masalan, psixostimulyatorlardan kelib chiqqan dori gipertimiyasi (yoki gipomaniya) belgisi boʻlishi mumkin. Bunday gipermneziya noqulaylik tugʻdirmaydi.

Gipermneziya, shuningdek, chalkash ong, gallyutsinatsiyalar, delusional rivojlanishning faol shakli va boshqa ruhiy kasalliklar bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. Epizodik va doimiy gipermneziya ham mavjud.

*Diffuz* (umumiy) gipermneziya bilan xotira bir tekisda oshadi, bu maniya holatlar uchun, alkogol va marixuana bilan zaharlanishning dastlabki bosqichlarida, progressiv falajning prodromal davrida, parafrenik sindromning baʼzi variantlari bilan xosdir.

*Elektiv* (qisman, selektiv) gipermneziya bilan alohida hodisalar, faktlar, raqamlar yoki hayotning muayyan davrlari uchun xotira kuchayadi. Delusional tajribalar bilan bogʻliq hodisalarga nisbatan bunday gipermneziya turli xil kelib chiqishi paranoya va paranoid sindromlarda paydo boʻlishi mumkin. Oligofreniya bilan u bemorning cheklangan manfaatlari doirasidagi individual faktlarga murojat qilishi mumkin. Xuddi shu hodisa kuzatilishi mumkin epilepsiya, agar bemorning qiziqish doirasi sezilarli darajada toraysa. Depressiya va depressiv sindromda bemorni salbiy nuqtai nazardan tavsiflovchi faktlar va kichik hodisalar uchun selektiv gipermneziya mavjud.

Fenomenal xotira holatlari, baʼzan gipermneziyalar deb ataladi, tibbiy nuqtai nazardan gipermneziyalar deb nomlanmaydi.

Sanʼatdagi gipermneziya
-----------------------

* Xotirani hayajonlantiradi — *H. L. Borxesning* hikoyasi hech narsani unuta olmaydigan odam haqida.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Жмуров В. А. „Гипермнезия",*. Большая энциклопедия по психиатрии*, 2-е изд, М.: Джангар, 2012.
4. ↑  Антропов и др. 2010. sfn error: no target: CITEREFАнтропов\_и\_др.2010 (help)
5. ↑  „Гипермнезия". *Толковый словарь психиатрических терминов*. 5-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-mart 2012-yil.
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑   „ГИПЕРМНЕЗИЯ",*Словарь иностранных слов.- Комлев Н.Г*, 2006.
11. ↑
**Josuslik** — davlat xavfsizligiga qarshi jinoyat; shaxsning davlat siri hisoblanadigan maʼlumotlarni chet davlat yoki uning agenturasiga yetkazish, bunday maʼlumotlarni yetkazish maqsadida qoʻlga kiritish yoki toʻplash. Davlat siri hisoblanadigan maʼlumotlar ijtimoiy, iqtisodiy yoki harbiy xususiyatga ega boʻlishi mumkin. J. oʻta ogʻir jinoyat hisoblanib, juda koʻp mamlakatlarda bunday jinoyat uchun uzoq muddatga ozodlikdan maxrum etish yoki oʻlim jazosi belgilangan. Uz.R da qonunga koʻra, J. respublika suvereniteti, hududiy daxlsizligi, xavfsizligi, mudofaa salohiyati yoki iqtisodiyotiga zarar yetkazgan holda qasddan sodir etilgan qilmish hisoblanib, u davlatga xoinlik qilish deb baholanadi. Bu xildagi jinoyat uchun 10 yildan 20 yilgacha muddatga ozodlikdan maxrum etish yoki oʻlim jazosi belgilangan. Chet el razvedkasi bilan hamkorlik qilishta jalb etilgan shaxs, basharti oʻziga yuklatilgan topshiriqni bajarish yuzasidan hech qanday harakat sodir etmasdan, bu haqida oʻz ixtiyori bilan hokimiyat organlariga xabar bersa, javobgarlikdan; oʻzining jinoiy faoliyatini ixtiyoriy ravishda toʻxtatgan va qilmishi haqida hokimiyat organlariga maʼlum qilib, jinoyat ochilishiga faol yordam bergan shaxs, basharti, davlat uchun kelib chiqishi mumkin boʻlgan ogʻir oqibatlarning oldi olingan boʻlsa, jazodan ozod etiladi (Oʻzbekiston Respublikasi JK, 160-modda).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Boruxi Kalxot** (1845, Buxoro — 1891, Samarqand) — Shashmaqomning Buxoro ijrochilik maktabi vakillaridan biri.

Tarjimayi holi
--------------

Boruxi Kalxot 1845-yili Buxoro shahrida bo‘yoqchi kosib oilasida tug‘ildi. U musiqa mashg‘ulotini juda yoshligidan boshlagan. Bu xonandada ajoyib xotira, bir marta eshtishdayoq eslab qolish, har qanday sharoitda ham bilgan maqomlarni bekam-u ko‘st, boshqalarga mohirona yetkazish xususiyatlari kuchli bo‘lgan. Uning taniqli xonanda bo‘lib yetishuvida u tug‘ilib o‘sgan Buxorodagi mavjud san’at muhiti, ayniqsa, Shashmaqom ijrochiligi va maqomchilar: Otajalol, Otag‘iyos, Sharofxon, Tursunxo‘ja, Qori Karomat, Hojixon, Qurboncha, Levicha singari bir qator atoqli ijrochilarning hissasi katta bo‘lgan.

Buxoro amiri Muzaffar bilan uchrashuvidan keyin u saroydagi bir qator hofiz va sozandalar bilan yaqindan tanishadi. Bu uning xonandalik san’atining yanada rivojlanishi, repertuarining boy va mazmundor bo‘lishiga yo‘l ochadi. Hofiz keyinchalik Samarqandga ko‘chib boradi. U Samarqandning sharqiy qismida joylashgan Mahallayi Sharq (yoki Yahudiyon)da istiqomad qilgan. Yangi muhit, xonanda-sozandalar, maqom ijrochiligining samarqandcha uslublarini o‘zlashtira boshlaydi. Hofiz Samarqandda Buxoro Shashmaqomi ijrochilik yo‘llarini puxta egallagan, uni maromida ijro etadigan yetuk san’atkor bo‘lib kelganligi tufayli tez orada shuhrat qozona boshlaydi.

Dastlabki xonandalik qadamini Buxoroda turli marosimlar, to‘y qo‘shiqlari va shundan keyin Shashmaqom bilan boshlagan hofiz hayotining so‘nggi yillarigacha mana shu xalq musiqa merosini ijro etish bilan mashg‘ul bo‘ladi.

Vafoti
------

Hofiz Boruxi Kalxot ko‘p yashamadi, u 1891-yilda 46 yoshida vafot etdi. Ammo shu qisqa umri davomida xalq musiqasi ulkan xazinasining bir talay qismini o‘rgandi, ijro etdi va muhlislarga yetkazdi.

Manbalar
--------

1. ↑  Тўраев Ф*. Бухоро муғаннийлари*. Тошкент: Фан, 2009. — 37—38 bet.
2. ↑  Абрамов М*. Гузары Самарканда*. Ташкент: Узбекистан, 1989. — 15 bet.
Matematikada **giperbolik funksiyalar** — L11L — --------=-------- , 1\*11L — --------~-------- , L11.-V — cthx = |jg- formulalar bilan aniqlanadigan funksiyalar. Bular mos ravishda giperbolik sinus, kosinus, tangens va kotangens deyiladi. Trigonometrik sinus, kosinus, tangaens va kotangenslar aylana yordamida aniqlansa, giperbolik funksiyalar giperbola yordamida aniqlanadi.Giperbolik funksiyalarning xossalari koʻp jihatdan trigonometrik funksiyalar xossalariga oʻxshaydi. Masalan, shx — toq, chx — juft funksiya boʻlib, bular uchun quyidagi qoʻshish teoremalari oʻrinli: 
sh(j":+)=sriA:ch>’+chAsh>’, c\\(x+y)=c\\xc\\y+s\\xs\\y.

Agar {\displaystyle x} argument ham kompleks qiymatlar qabul qiladi deb qaralsa, giperbolik funksiyalar bilan trigonometrik funksiyalar orasidagi bogʻlanish topiladi: shx =—isinix, chx = cosa (i2 = — 1) Giperbolik funksiyalarning Lobachevskiy geometriyasida (giperbolik geometriyada) muhim ahamiyati bor; ulardan materiallar qarshiligi, qurilish mexanikasi, elektrotexnika va boshqa fanlarda foydalaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Matematikaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |