recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Valentin Sergeevich Shashkov** (1962-yil 1-iyul) — sovet, oʻzbek va tojik futbolchisi, maydonning barcha pozitsiyalarida oʻynagan. Shuningdek, Tojikiston terma jamoasida oʻyinchisi.

Hayoti
------

Oʻzbek futbol maktabi tarbiyalanuvchisi Valentin Sergeyevich Toshkent viloyatining Toʻytepa shahridagi oʻrta maktabni tamomlagan.

1980-yilda birinchi ligadagi „Buston" (Jizzax) klubida kattalar safida oʻynay boshlagan. Keyinchalik esa Oʻzbekiston SSR sharafini himoya qilib, jumladan, „Yangiyer", „Shahrixonchi", „Zarafshon", „Soʻgʻdiyona", „Sohibkor" kabi ikkinchi liga jamoalarida toʻp surdi. Umuman olganda, u SSSRning ikkinchi va quyi ligalarida 250 dan ortiq oʻyin oʻtkazgan. 1983-yilda oliy liganing juftliklar oʻrtasidagi chempionatida „Paxtakor" dubli uchun 8 ta oʻyin oʻtkazdi.

1993-yilda „Shifokor" (Guliston) safida Oʻzbekiston oliy ligasida maydonga tushib, 6ta oʻyin oʻtkazib, 3ta gol urgan. Keyingi yili u „Paxtakor" (Proletarsk) tarkibida Tojikiston chempionatida oʻynadi, chempionatning bronza medali sohibiga aylandi va 24 gol bilan toʻpurarlar bahsida uchinchi oʻrinni egalladi. 1995-yilda Rossiya uchinchi ligasida „Shaxtyor" („Shaxt") tarkibida oʻynagan.

1994-yil aprel oyida Toshkentdaboʻlib oʻtgan xalqaro turnirda Tojikiston terma jamoasi safida toʻp surgan. Debyut oʻyini 1994-yil 11-aprelda Qozogʻistonga qarshi oʻtkazgan. Umumiy hisobda 4 ta oʻyin oʻtkazgan va Oʻzbekistondarvozasiga – 1994-yil 17-aprelda bitta gol urgan (1:1).

Futbolchilik faoliyatini yakunlagach, Toshkentda istiqomat qilmoqda. U Oʻzbekiston oliy divizioni oʻyinlarida yon hakami, keyinchalik esa oʻyin inspektori boʻlib faoliyatini davom ettirgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Таджикистан 0 : 1 Казахстан
2. ↑  Узбекистан 1 : 1 Таджикистан
3. ↑  Судьи 17-тура…[*sayt ishlamaydi*]
4. ↑  Про-лига: назначены ответственные лица на матчи 16-го тура

Havolalar
---------

* Профиль на сайте FootballFacts.ru
* Valentin Shashkov at National-Football-Teams.com
**Vitaliy Anatolyevich Rogovanov** (1965-yil 20-iyun) — qirgʻiz va oʻzbek futbolchisi va murabbiyi. Qirgʻiziston terma jamoasida oʻynagan.

Biografiyasi
------------

### Klublardagi faoliyati

Oʻshning „Alay" klubi tarbiyalanuvchisi boʻlgan. Vitaliy 1981-yilda 16 yoshida klub tarkibiga qabul qilingan va SSSR ikkinchi ligasida 1983-yilgi mavsumda klub safida ilk oʻyinini oʻtkazgan. Umumiy hisobda Rogovanov Sovet futbolining ikkinchi ligasida 200 dan ortiq oʻyin oʻtkazgan. Qirgʻiziston SSR yoshlar terma jamoalarida oʻynagan, 1983-yilda SSSR xalqlari Spartakiadasi turniri ishtirokchisi hisoblanadi.

SSSR parchalanganidan keyin yana ikki mavsumni „Alay" tarkibida oʻtkazgan. 1992 va 1993-yillarda Qirgʻiziston chempionatining bronza medali sovrindori, 1992-yilda esa mamlakat kubogi finalchisiga aylangan. 1993-yilda hujumkor yarim himoyachi sifatida oʻynab, 22 ta gol urgan va chempionatning eng yaxshi 5 toʻpurarlari safiga kirgan.

Faoliyati yakunida Oʻzbekiston oliy ligasida "Soʻgʻdiyona" va "Yangiyer" jamoalarida, shuningdek quyi ligalarda "Progres" („Zarafshon") safida toʻp surgan. Oʻshning „Dinamo" klubida ham bir mavsumni oʻtkazgan.

### Terma jamoadagi oʻrni

1993-yil 7-iyun kuni Tehronda boʻlib oʻtgan xalqaro turnirda Ozarbayjonga qarshi oʻyinda Qirgʻiziston terma jamoasi safida debyut qilgan. 1993—1994-yillarda terma jamoa safida jami 6 ta oʻyin oʻtkazgan. Uchrashuvlarning ikkitasi Tehrondagi turnirda va 4 tasi 1994-yilda Toshkentda Markaziy Osiyo kubogi doirasida boʻlib oʻtgan.

### Murabbiylik faoliyati

Futbolchilik faoliyatini yakunlagach, Qizilqum (Zarafshon) sport maktabida bolalar murabbiyi va „Stroitel" (Zarafshon) mini-futbol klubida murabbiy sifatida faoliyat olib borgan. Keyinchalik Rossiyaga koʻchib oʻtib, u yerda „Legion" yoshlar sport maktabida (Lipetsk) faoliyatini davom ettirgan. Vitaliy shuningdek, „Avangard" havaskorlar klubida (Chapligin) ham murabbiylik qilgan.

Shaxsiy hayoti
--------------

Farzandi Igor (1995-yilda tugʻilgan) ham futbolchi. 2013-yilda „Paxtakor" safida Oʻzbekiston chempionatida 3 ta oʻyin oʻtkazgan. Keyinroq Rossiyada havaskorlar miqyosida toʻp surgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Азербайджан 3 : 2 Киргизия". 14-fevral 2019-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 16-fevral 2019-yil.
2. ↑  „«Стройсервис» усилил тренерский штаб, а в лидеры вышел «PROСвет»". 17-fevral 2019-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 16-fevral 2019-yil.
3. ↑  „По праву гордится район футболистами". 17-fevral 2019-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 16-fevral 2019-yil.
4. ↑  „Кто — в лес, кто — по дрова". 17-fevral 2019-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 16-fevral 2019-yil.

Havolalar
---------

* FootballFacts.ru saytida Profili
* *National Football Teams* saytida Profili
**Publitsistik uslub**-Ommaviy Axborot vositalari uslubi, ya'ni gazeta-jurnal, radio, televideniya uslubi. Bundan tashqari Oliy Majlis yig'ilishlarida, turli xil anjuman, forumlarda qóllaniladigan nutq uslubi hamdir. Ushbu uslub muhim va dolzarb masalalari tomoshabinga, óquvchiga ommaviy axborot vositalari orqali yetkazib, insonlarning ongiga atrofda sodir bólayotgan voqealarga nisbatan ularning ijtimoiy qarashlarini shakllantiradi

Bu uslubning asosiy xususiyati axborot berish va ta'sir kórsatish hisoblanadi. Publitsistik uslubda inversiya holati uchramaydi. Gap bólaklari odatdagidek tartibda joylashadi. Asosan gapning markazi hisoblangan kesimlar buyruq va xabar maylidagi fe'llar bilan ifodalanadi.

Uslub
-----

Gazetalar odatda ma'lumotni yozish uslubini qo'llab-quvvatlaydi. Vaqt va joy davomida Jurnalistika axloqiy me'yorlari va standartlari ular o'z ichiga olgan xolislik yoki sensatsionalizm darajasida farq qiladi. Xatlarni tarqatib bergan jurnalist (lar) ga, hatto ular raqobatdosh tashkilot tomonidan ishlashi mumkin bo'lsa ham, bu axloqsiz deb hisoblanadi. Yangiliklar yozuvi eng yaxshi shaklda ko'pchilik o'quvchilarga tushunarli, qiziqarli va qisqacha bo'lishiga harakat qiladi. Ushbu chegaralar doirasida yangiliklar ham keng qamrovli bo'lishni maqsad qiladi. Biroq, boshqa omillar ham bor, ba'zilari stilistik va ba'zilar ommaviy axborot vositalaridan kelib chiqadi.Katta va hurmatga sazovor gazetalar orasida axborot taqdim etishda adolat va muvozanat muhim omillardan biri hisoblanadi.

Turlari
-------

Publitsistik uslubning og'zaki va yozma shakllari mavjud. Og'zaki shakliga radio, televideniya, notiqlarning nutqlari kirsa, yozma shakliga esa maqolalar, felyeton, pamflet, deklaratsiyalar, murojaatnomalar kiradi. Publitsistik uslubda asosiy nutq jamiyatga qaratilgan bóladi. Shuning uchun ham u óquvchiga murojaat, undash, qiziqtirish orqali ta'sir kórsatadi. Publitsistik uslubning yana bir xususiyati shundaki, unda qisqalik asosiy oʻrinni egallaydi, yaʼni qisqa, loʻnda, tushunarli, yorqin, ixcham tilda yozish asosiy talablardan hisoblanadi. 

### Misollar

### O'simlik

Qisqasi uchun eng muhim tarkibiy element - hikoyaning birinchi yoki asosiy jumlasi yoki ikkitasini tashkil etuvchi asosiy (o'sha jurnalistika jargonida ham *kirish* yoki lede) elementidir. Dastlabki maqola deyarli har doim o'z xatboshiga ega. O'qilgan lede (/ˈliːd/, Erta zamonaviy inglizchadan) ham Amerika inglizchada ishlatiladi, aslida ilgari metall oltin yoki "o'qchi" matbaa turi bilan chalkashishdan *qo'shish* uchun. 

Maqolalar ba'zan qattiq va yumshoq yo'nalishlarga ajratilgan. Qattiq yo'llanma maqolada nimalar muhokama qilinishini o'quvchiga tushuntiradigan keng qamrovli tezani taqdim etishni maqsad qiladi. Yumshoq boshliq mavzuni yanada ijodiy, e'tiborni talab qiladigan tarzda taqdim etadi va odatda faktlarning qisqa qisqacha tahlili bo'lgan qisqacha xatboshi (yoki nut graf) bilan izchil davom etadi. 

1. ↑  „The Mavens' Word of the Day".  Random House (2000-yil 28-noyabr). Qaraldi: 2009-yil 29-iyul.
2. ↑  Kensler, Chris*. Unzipped! Newswriting*. Peterson's, 2007. ISBN 9780768924923.
**Abbos Mirzo masjidi** (armancha: *Աբաս Միրզայի մզկիթ*; forscha: مسجد عباس میرزا; ozarbayjoncha: *Abbas Mirzə məscidi*) Armanistonning Yerevan shahridagi XIX asrda qurilgan shia masjidi. Abbos Mirzo, XVIII asrda Yerevandagi qasr yaqinida masjid bunyod ettirgan. Bu masjid XIX asr boshlarida, Iravan xonligining oxirgi xoni (gubernatori) Husaynxon davrida qurilgan. Inshoot Fath-Alishohning oʻgʻli Qajar valiahdi Abbos Mirzo sharafiga Abbos Mirzo masjidi deb atalgan. Masjidning fasadi fors meʼmorchiligini aks ettiruvchi yashil va koʻk rangli oynalar bilan qoplangan. Yerevan ruslar tomonidan bosib olingandan soʻng, masjid qurol sifatida ishlatilgan. Keyinchalik kazarmaga aylantirilgan.

Sovet davrida masjid boshqa nasroniy binolari bilan birga qarovsiz holda tashlab qoʻyilgan. Shu sababli hozirga qadar masjidning faqat ramkasi saqlanib qolgan.

Avvalgi masjid
--------------

**Shoh Abbos masjidi** Armanistonning Yerevan shahrida 17-asrda qurilgan. U Eron Safaviylar shohi Abbos I (Buyuk) hukmronligi davrida bunyod etilgan. Ganjadagi Shoh Abbos masjidi ham xuddi shu davrda barpo etilgan. Mazkur inshoot Sardor masjidi nomi bilan ham tanilgan. U Yerevan qalʼasidagi 2 ta yirik masjiddan biri (Rajab posho sunniy masjidi bilan birga) edi. Keyinchalik 1807-1817-yillarda shahzoda Abbos Mirzo Qojar tomonidan qayta tiklangan.

Galereya
--------

* 1899-yilda masjid1899-yilda masjid
* 19-asr oxirida masjidning koʻrinishi19-asr oxirida masjidning koʻrinishi
* 1925-yilgi masjid qoldiqlari1925-yilgi masjid qoldiqlari

Yana qarang
-----------

* Moviy masjid

Manbalar
--------

1. ↑  (ruscha) Chopin, Historical monuments of the Armenian oblast *(Istoricheskiy pamyatnik Armyanskoy oblasti)*, p. 867
2. ↑  (armancha) Gevont Alishan, Ayrarat *(Այրարատ)*, p. 311
3. ↑  Harry F. B. Lynch, Armenia, travels and studies, Volume 1, Longman, green and co. 1901, Harvard University, p. 283
4. ↑  (armancha) Yervand Shahaziz, The Old Yerevan *(Հին Երևանը)*, pp. 34-35, 182, էջ 34—35, 182
5. ↑  (armancha) Adam Adamyants, Topography of Yerevan *(Տեղագրութիւն Երեւանի)*, Yerevan, 1889, pp. 38-39
6. ↑  European Charter for Regional or Minority Languages (ECRML) report for Armenia
7. ↑  All historical and architectural, cultural and religious buildings in the territory of the Republic of Armenia in the official Website of the Government of Armenia
Yin-Yang kuchlari dualizmining universalligi va uyg'unligi ramzi
**Yin yang jia** (yīn yáng jia, pinyin: yīn yáng jiā) — tabiiy-falsafiy-kosmologik va okkult-numerologik masalalarga ixtisoslashgan qadimgi Xitoy falsafiy maktabi. Qorong'u (Yin) va yorug'lik (Yang) maktabi boshlandi. Ushbu maktabning izdoshlari hodisalarni faqat tabiiy kuchlar nuqtai nazaridan izohlashga harakat qildilar, shuning uchun u odatda tabiat falsafasi sifatida talqin qilinadi.

In-yan maktabining g'oyalari qadimgi Xitoyning an'anaviy ma'naviy madaniyati va fanining asosini tashkil etdi. Astronomik hisob-kitoblar asosida taqvimlar tuzildi, ularning to'g'riligi nafaqat qishloq xo'jaligi uchun katta ahamiyatga ega, balki "Osmon O'g'li va uning maslahatchilarining tashvishi" ham hisoblangan. Osmon hodisalarini o'rganish kosmologiya, bioritmologiya va klimatologiya elementlarini o'zida mujassam etgan qadimgi Xitoy tibbiyoti uchun katta ahamiyatga ega edi. Keyinchalik yin-yan maktabi gʻoyalari neokonfutsiychilik va diniy daosizmda keng qoʻllanildi.
**Guliston saroyi** — Eronning Tehron ustonida joylashgan saroy. UNESCO merosi roʻyxatiga kiritilgan.

Eronning jahon asarlaridan biri boʻlib, u oʻzining betakror arxitekturasi va bezaklari tufayli suratga olish va goʻzal tasvirlarni olish uchun ideal joy hisoblanadi. Ushbu qimmatbaho bino hijriy-shamsiy 1334-yilda Eron milliy asarlar roʻyxatida va 1392-yilda UNESCOning Jahon merosi roʻyxatidana joy olgan. Qolaversa, bu maskanda muhim tarixiy voqealar sodir bo‘lishi uni Eron tarixining tirik hujjatiga aylantirgan. Ushbu majmua Tehronning diqqatga sazovor joyi hisoblanadi. U shaharning qadimgi qismida joylashgan va unga jamoat transporti orqali osongina kirish mumkin. Guliston saroyi Tehron ustonidagi turli davrlarda qurilgan bir qator tarixiy binolarni o‘z ichiga oladi. Bu saroy o‘z meʼmorchiligi, badiiy va tarixiy asarlarining qimmati jihatidan mamlakatdagi eng muhim tarixiy binolardan biri sanalib, yil davomida bu yerga mahalliy va xorijlik sayyohlar tashrif buyurishadi.

Guliston saroyi marmar taxt ayvon, salom zali, koʻzgular zali, ovqatlanish zali, Karimxoniy ziyoratgohi, Brilliant zali, bodgir inshooti, Shams ul-Amara saroyi, Olmos zali va Oq saroy kabi turli qismlardan iborat. Karimxon Zand davriga oid marmar taxt ayvon va Karimxoniy ziyoratgohi Guliston majmuasidagi eng qadimiy binolardir.

Guliston madaniy-tarixiy majmuasi yuqorida tilga olingan binolardan tashqari qoʻlyozmalar kutubxonasi, qoʻlyozma hujjatlar markazi, texnik boʻlim, xalqaro aloqalar boʻlimi, bosma kutubxona, madaniyat ishlari boʻlimi, tanishtirish ishlari boʻlimi, bolalar va oʻsmirlar boʻlimi, yuridik ishlar boʻlimi kabi turli boʻlimlardan iborat.

Manbalar
--------

1. ↑
Arde holva - **Ardening** o‘ziga xos turi bo‘lib, asosan nonushta sifatida iste’mol qilinadigan juda to‘yimli oziq-ovqat va uning tarkibi: Arde, shakar, tuxum, kardamon va tayoqchalar. Arde holvasini tayyorlashda Arde deb ataladigan va suyuq holatda bo‘lgan maydalangan qovurilgan kunjut ishlatiladi.

Qadimgi kunlarda shakar o‘rniga uzum sharbati ishlatilgan.

.

Turlari
-------

* Arde Shukri holva:

Bu shakar, suyuq glyukoza, limon kislotasi va Chubak sharbatini pishirib, so‘ngra bu siropni un bilan bir vaqtning o‘zida aralashtirish orqali olinadigan qattiq va bir xil ko‘rinishga ega bo‘lgan mahsulotdir.Ba’zi qo‘shimchalar tayyorlashda ham foydalanish mumkin bu mahsulot.

Shakar holvasi maydalangan kunjut va sharbat aralashmasidan tayyorlanadi. Sharbat o‘rniga shakarni ishlatish mumkin, ammo bizning tavsiyamiz - sharbat. Shakarli holvaning xususiyatlaridan biri shundaki, u tanaga quvvat berishdan tashqari, issiq tabiati tufayli sovuqqon odamlar uchun ham foydali xususiyatlarga ega. Agar shakar holvasi to‘g‘ri qayta ishlansa, u omega 3, omega 6 va omega 9 ning boy manbai bo‘ladi. Ushbu oziq-ovqat mahsuloti kechroq hazm bo‘lganligi sababli, u odamni uzoqroq vaqt davomida to‘liq his qilishi mumkin.

* Yumshoq un holvasi:

Bu yumshoq va bir xil ko‘rinishdagi ipsiz mahsulot bo‘lib, shakar, suyuq glyukoza, limon kislotasi, Chubak sharbati va tuxum oqi kukunini pishirib, keyin bu siropni un bilan bir vaqtning o‘zida ishqalash orqali olinadi. Ushbu mahsulotni tayyorlashda ba’zi qo‘shimchalardan foydalanish mumkin.

* Arde holva shakarsiz:

Qand, limon kislotasi va Chubak sharbatini pishirib, so‘ngra ishqalash bilan bir vaqtda bu siropni aralashtirish orqali olinadigan nozik ipsimon ko‘rinishga ega mustahkam va bir xil mahsulot bo‘lib, bu mahsulotni tayyorlashda ba’zi qo‘shimchalardan ham foydalanish mumkin.

Manbalar
--------

2. Muhammad bin Hasan Bag‘dodiy tomonidan 1266 - yilda yozilgan "Tib kitobi"
**Publitsistik uslub** - ommaviy Axborot vositalari uslubi, ya'ni gazeta-jurnal, radio, televideniya uslubi. Bundan tashqari Oliy Majlis yig'ilishlarida, turli xil anjuman, forumlarda qóllaniladigan nutq uslubi hamdir. Ushbu uslub muhim va dolzarb masalalari tomoshabinga, óquvchiga ommaviy axborot vositalari orqali yetkazib, insonlarning ongiga atrofda sodir bólayotgan voqealarga nisbatan ularning ijtimoiy qarashlarini shakllantiradi.Shuningdek, gazetalar, radioni va televideniyada yangiliklar haqida xabar berish uchun ishlatiladigan proza uslubi hisoblanadi.

Xususiyati
----------

Bu uslubning asosiy xususiyati axborot berish va ta'sir kórsatish hisoblanadi. Publitsistik uslubda inversiya holati uchramaydi. Gap bólaklari odatdagidek tartibda joylashadi. Asosan gapning markazi hisoblangan kesimlar buyruq va xabar maylidagi fe'llar bilan ifodalanadi. Publitsistik uslubning og'zaki va yozma shakllari mavjud. Og'zaki shakliga radio, televideniya, notiqlarning nutqlari kirsa, yozma shakliga esa maqolalar, felyeton, pamflet, deklaratsiyalar, murojaatnomalar kiradi. Publitsistik uslubda asosiy nutq jamiyatga qaratilgan bóladi. Shuning uchun ham u óquvchiga murojaat, undash, qiziqtirish orqali ta'sir kórsatadi. Publitsistik uslubning yana bir xususiyati shundaki, unda qisqalik asosiy oʻrinni egallaydi, yaʼni qisqa, loʻnda, tushunarli, yorqin, ixcham tilda yozish asosiy talablardan hisoblanadi. Gazetalar odatda ma'lumotni yozish uslubini qo'llab-quvvatlaydi. Vaqt va joy davomida Jurnalistika axloqiy me'yorlari va standartlari ular o'z ichiga olgan xolislik yoki sensatsionalizm darajasida farq qiladi. Xatlarni tarqatib bergan jurnalist (lar) ga, hatto ular raqobatbardosh tashkilot tomonidan ishlashi mumkin bo'lsa ham, bu axloqsiz deb hisoblanadi. Yangiliklar yozuvi eng yaxshi shaklda ko'pchilik o'quvchilarga tushunarli, qiziqarli va qisqacha bo'lishiga harakat qiladi. Ushbu chegaralar doirasida yangiliklar ham keng qamrovli bo'lishni maqsad qiladi. Biroq, boshqa omillar ham bor, ba'zilari stilistik va ba'zilar ommaviy axborot vositalaridan kelib chiqadi.

Misollar
--------

Jurnalist prozasini aniq va aniq qilib, jargonga tayanish kerak emas. Odatda jurnalistlar qisqa so'z bilan gapirganda, uzoq so'zlardan foydalanmaydilar. Ular mavzu-sharbiy-ob'ekt qurilishi va jonli, faol proza (qarang Grammatika) dan foydalanadilar. Ular anekdotlar, misollar va metaforalari bilan ta'minlanadi va ular kamdan-kam umumiylashtirish yoki abstrakt g'oyalarga bog'liq. Yangiliklar yozuvchilar bir xatboshiga bir xil so'zni bir necha marta ishlatishdan qochishga harakat qilishadi (ba'zan "echo" yoki "so'z aynasi" deb ataladi).Ilk bor  Oʻzbekistonda  publitsistik maqolalar "Turkiston viloyatining gazeti" sahifalarida nashr etilgan. Undagi maqolalar ósha davr jamoatchiligi tomonidan katta qiziqish bilan kutib olingan. Keyingi davrlarda esa Ozod Sharofiddinov, Oʻtkir Hoshimov, Ibrohim Gʻafurov, Naim Karimov, Xurshid Doʻstmuhammad, Erkin Aʼzam, Sultonmurod Olimlar ózlarining publitsistik asarlarini yaratganlar.
**YOKYOKU** – Oʻrta asrlar yapon dramaturgiyasi janrlaridan biri. Yokyoku nazm va nasrning asosiy xususiyatlarini, xalq qoʻshiqlari, qadimgi mifologiya hamda buddizm falsafasini oʻzida mujassamlashtirgan edi. Dastlabki yokyokularda epiklik ustunlik qilgan boʻlsa, mumtoz yokyokular asta-sekin lirik xarakter kasb etdi, ularda she’riy parchalar bilan nasriy parchalar navbatlashib keldi. Yokyokularning mualliflari buddizm monaxlari boʻlib, ular oʻz asarlarida yangi sujetlar yaratmay, koʻproq xalq oʻrtasida yurgan afsona va tarixiy rivoyatlarga, xitoy adabiyotidan oʻtgan jangnomalarga asoslanib asar yaratdilar. Shuning uchun ham aksariyat yokyokularda diniy marosim, urf-odat va mistik motivlar yetakchilik qildi, ularning asosiy qahramonlari esa ilohiy kuchlar, ruhlardan
iboratdir. Yokyokular uslubi koʻtarinki, balandparvoz boʻlib, asar ichidagi nasriy parchalar ham sajlangan shaklda uchraydi. Tuzilishi jihatidan yokyokular kichik epigraf (q)dan boshlanib, oʻz navbatida bir necha koʻrinishlarga boʻlinuvchi ikki yoki uch pardadan tashkil topgan. Oddiy soʻzlashuv yokyokularda ikkinchi oʻrinda turadi va aksariyat asarlar tragediyalardan iborat boʻlib, yetakchi artistlar maxsus nidob kiyib sahnaga chiqishgan. Yapon dramaturgiyasining birinchi janri boʻlmish yokyokularning ajoyib namunalari Kanama Kiyostugu va Seama Motokyolar ijodida uchraydi. XIV-XV asrlarga kelib yokyokular oʻz mashxurligini yoqotib asta-sekin rivojlanishdan toʻxtab qoldi.

Manbalar
--------

JAHON ADABIYOTI TERMINLARINING QISQACHA IZOHLI LUGʻATI Toshkent Navroʻz nashtiyoti 2019-yil
**Dayus (arabcha: )** – arabcha atama boʻlib, qarindosh-urugʻlar yoki turmush oʻrtogʻining fahsh xatti-harakatlariga befarq yoki yoʻl qoʻyadigan kishi uchun qoʻllaniladi. Aniqroq qilib aytganda, dayus ayol oila aʼzolariga yoki turmush oʻrtogʻiga nisbatan otalik himoyasi (gʻayrati) boʻlmagan erkakni tasvirlaydi.

Hadis
-----

Dayus soʻzi hadislarda zikr qilingan:

>  Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytdilar: "Uch kishini Alloh jannatdan qaytaradi: ichkilikbozni / tashqi koʻrinishida oʻgʻil bolaga taqlid qiluvchi qizni, ota-onasiga taqvodor boʻlmagan odamni va xotinining fahsh xatti-harakatlarini maʼqullaydigan Dayusni".
> 
> 
>  – Ahmad 2/69,128, Sunan an-Nasa'i 2562, Mishkatul Masabih 3655, Mustadraq al-Haqim: 226
> 
>

Manbalar
--------

1. ↑  Sallo, Ibrahim Khidhir. „A Sociolinguistic Study of Sex Differences in Mosuli Arabic in Mosul-Iraq".
2. ↑  Shahawi, Majdi Muhammad Ash*. Marital Discord – Causes & Cures* (en). Darussalam Publishers, 2004.
3. 1 2  Daglas, Iman*. كنز المكنون (Kanz al-Maknun, Hidden treasure)* (en). Riyadh: Darussalam, August 2004 — 58 bet. ISBN 978-9960-899-91-6.
**Arman adabiyoti** milodiy 400-yil atrofida Mesrop Mashtots tomonidan arman alifbosini ixtiro qilishi bilan boshlanadi.

Tarix
-----

### Dastlabki tarix

Arman cherkovining „butparast urf-odat"ni yoʻq qilish boʻyicha koʻp asrlik saʼy-harakatlari tufayli IV asrning boshlarida Armanistonni xristianlashtirishga qadar boʻlgan eng qadimiy arman adabiy anʼanalaridan faqat bir nechtasi saqlanib qolgan. Xristian arman adabiyoti taxminan 406-yilda Injil kitoblarini arman tiliga tarjima qilish uchun Mesrop tomonidan arman alifbosini ixtiro qilishi bilan boshlanadi.

Armaniston katolikosi Ishoq, tarjimonlar maktabini shakllantirdi, ular Edessa, Afina, Konstantinopol, Aleksandriya, Antioxiya, Kappadokiya, Kesariya va boshqa joylarga suryoniycha va yunoncha kodlarni sotib olish va ularni tarjima qilish uchun yuborilgan. Ushbu davrlar Oltin asr hisoblanadi.

Oltin asr koʻp jihatdan ibroniy va nasroniylarning adabiy anʼanalari va arman apostol cherkovi tarixi va sharhi edi.

### Oʻrta asrlar davri

Armaniston koʻpincha Sosoniylar imperiyasi kabi qoʻshni kuchlar tomonidan ishgʻol qilinganligi maʼlum. Oʻrta asrlar davri boshlanishi arablarning Armanistonni bosib olishi bilan belgilandi. Xalq orasida Geraklning arman ekvivalenti boʻlgan Dovud Sasanti haqida koʻplab afsonalar tarqaydi. Xalq Daviddan Armanistonnibosqinchilardan ozod qilishini kutishadi. Ming yildan oshiq vaqt mobaynida Dovudning afsonasi armanlarning ogʻzaki ijodi tufayli bobolaridan nabiralariga oʻtib kelgan va uning hikoyalarini qadimiy yoki oʻrta asrlarga ajratish qiyin. 1873-yilda bu voqeani arxiyepiskop Karekin Servantzdiants birinchi boʻlib yozgan, u Grush ismli Mushdan kelgan dehqon hikoyachisi aytgan ertakni soʻzma-soʻz koʻchirib olgan. Hikoyaning eng mashxur nusxalaridan biri Ovannes Tumanian tomonidan 1902-yilda ijro etilgan sheʼr edi. Uning sheʼri faqat Dovudning hikoyasini oʻz ichiga oladi, bu aslida hikoyaning 4 qismidan faqat bittasi, ammo markaziy qismi edi.

### Diniy adabiyot

XIX asr — XX asr boshlari
-------------------------

Siamanto, Hagop Baronian, Vahan Tekeyan, Hovhannes Hovhannisyan, Levon Shant, Krikor Zohrab, Rupen Zartarian, Avetis Aharonyan, Garegin Nzhdeh, Atrpet, Gostan Zarian, Hrand Nazariantz va Nigol Aghpalianlar ushbu davrning taniqli yozuvchilari edi.

### Arman realistlari

#### Gazetalar

Baʼzi mutaxassislarning taʼkidlashicha, arman realist mualliflari Arevelk (Sharq) gazetasi tashkil topganida (1884) paydo boʻlgan. Arpiar Arpiarian, Levon Pashalian, Krikor Zohrab, Melkon Gurjian, Dikran Gamsariyan va boshqa shu kabi yozuvchilar ushbu gazeta atrofida jamlanganlar. Oʻsha paytdagi boshqa muhim gazeta juda mashhur boʻlgan, tanqidni ragʻbatlantiradigan „Hayrenik" (Vatan) gazetasi edi.

Ushbu faktlarga qaramay, armanlarga oʻz gazetalarida va boshqa yozma nashrlarida Armaniston, millat, vatan, ozodlik va taraqqiyot kabi soʻzlarni ishlatishga ruxsat berilmagan.

Sovet Armanistoni
-----------------

Manbalar
--------

1. ↑  Conybeare 1911.
2. ↑  Andoza:EB1911 This contains an historical overview of Armenian literary development, and a comprehensive list of authorities.
**Young's Book Exchange** birinchi afro-amerikalik kitob do'koni sifatida tanilgan. U New-York shahridagi 135 West 135th Streetda joylashgan edi. U 1915-yilda Jorj Young tomonidan asos solingan, 1900-yillarda Pullman porteri boʻlgan va afro-amerikalik adabiyotining bibliofiliga aylangan. Uning kitob do'koni afro-amerikalik fuqarolar uchun "Adabiyot Makkasi" sifatida tanilgan. Ushbu kitob do'konida taxminan 8000-10000 jild mavjud edi.

Ta'sischi haqida
----------------

Jorj Yang Virjiniya shtatida yaqinda ozod qilingan ikki qul oilasida tug'ilgan. Keyinchalik u Ellen Tomas Yangga turmushga chiqdi va Sara Elizabet Yang ismli qizi bor edi. Young Pullman porteri bo'lib, temir yo'lda uxlayotgan vagonlarda yuk tashuvchi sifatida ishlashga yollangan. U butun dunyo bo'ylab turli odamlarga tanish edi, ulardan biri Frederik Duglas edi. Yosh, shuningdek, Jon Braun Memorial Assotsiatsiyasining milliy g'aznachisi va Sankt-Mark Metodist Episkop cherkovi Yakshanba maktabining boshlig'i edi. Young yurak xurujidan keyin 65 yoshida Sent-Lyuka kasalxonasida vafot etdi.

To'plamlari
-----------

Afrikalik mualliflarning kitoblariga *Ignatius Sanchoning eski maktublari* va *Olauda Ekviano yoki Gustavus Vassa hayoti* kiradi. Ulardan tashqari yangiroq risolalar ham bor edi: Duse Mohamed, *In the Land of Fir'avnlar* ; Sol T. Plaatje, *Janubiy Afrikadagi mahalliy hayot;* JE Casely Hayford, *Efiopiya Unbound*, *Gold Coast Native Institutions* va *G'arbiy Afrika erlari haqidagi haqiqat savol*; Doktor Jeyms Africanus Beale Horton, *G'arbiy Afrika mamlakatlari va xalqlari va Afrika irqining oqlanishi* ; Jon Mensah Sarbah, *Fanti odat qonunlari* ; Bishop Samuel Adjai Crowther, *Niger va Tshadda daryolari bo'ylab ekspeditsiya jurnali*; Prof. Govard universitetidan Benjamin Brauli, *Amerika negrosining ijtimoiy tarixi;* Jorj V. Uilyams, *Amerikadagi negro poygasi tarixi* ; Uilyam Uells Braun, *Qora odam, uning oldingi avlodlari, uning dahosi va uning yutuqlari* va *o'sayotgan o'g'il* ; WEB Du Bois, *Negro* ; Joel Augustus Rogers, *Superman to Man*.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Rhodes-Pitts, Sharifa*. Harlem is Nowhere: A Journey to the Mecca of Black America* (en). Little, Brown, 2011-01-26. ISBN 9780316017237.
2. 1 2 3 4 5  „GEORGE YOUNG DEAD; HAD BOOK EXCHANGE; Former Pullman Porter Owned Volumes on Negro---Active for Betterment of Race." (en). *timesmachine.nytimes.com*. Qaraldi: 2019-yil 4-noyabr.
3. 1 2 3  Moore, Richard B. „Africa Conscious Harlem",*. Americans from Africa*. Routledge, 2017-07-12 — 385–404 bet. DOI:10.4324/9781315082493-25. ISBN 9781315082493.
Red Auerbach
**Arnold Jacob „Red" Auerbach** (1917-yil 20-sentabr, Brooklyn, New York — 2006-yil 28-oktabr, Vashington) — amerikalik basketbol murabbiyi, NBA Boston Celtics klubining uzoq yillik murabbiyi(1950—1966).

Auerbach zamonaviy basketbolning ustozi boʻlib, u basketbolni qayta koʻrib chiqdi, oʻyinga jamoaviy ustunlik va qattiq himoyani olib keldi, yakka jasorat va yuqori koʻrsatkichlar oʻrniga, tezkor tanaffusni kuchli hujum quroli sifatida kiritdi U basketbol shon-shuhrat zaliga kiritilgan koʻplab sportchilarni tarbiyalagan. Bundan tashqari, Auerbach NBAda irqchilikni yoʻq qilishda muhim rol oʻynadi. U 1950-yilda afro-amerikalik (Chak Kuper)ni NBAga jalb qilgan birinchi murabbiy va 1964-yilda esa qora tanlilardan beshtasini maydonga tushirgan birinchi murabbiy sifatida tarixga kirdi. Oʻzining populistik qarashlari bilan tanilgan, gʻalabaga ishonch hosil qilganda, tamaki chekkani bilan mashhur boʻlgan, bu odat Bostonda boʻlgan paytida koʻpchilik uchun „gʻalaba ramzi"ga aylangan.

Auerbach eng katta muvaffaqiyatiga Boston Seltiks murabbiyi sifatida erishdi. U Bob Kosi va Bill Rassell kabi sportchilar yordamida NBA tarixidagi eng yaxshi jamoalardan birini qurdi. Red 1966-yilda murabbiylik faoliyatini yakunladi. Uning faoliyatidagi gʻalaba foizi 0,662 ni tashkil etdi. Uning 1037 ta gʻalabasi (pley-off gʻalabalari bilan birga) keyinchalik murabbiy Leonard Wilkens tomonidan zabt etildi. Bosh murabbiylikdan ketganidan keyin Red bir necha yilni jamoaning bosh menejeri (1970-1984), keyin esa Boston Seltiks prezidenti (1970-1997, 2001-2006) lavozimlarida oʻtkazdi.

Professional faoliyati
----------------------

Red bolaligini Nyu-Yorkda, Bruklinda oʻtkazdi. Talabalik yillari Jorj Vashington universitetida oʻtdi, u jamoasida uch mavsum oʻynadi: u eng sermahsul oʻyinchi edi va himoyadagi eng yaxshilardan biri hisoblanardi. 1941-yilda taʼlim yoʻnalishi boʻyicha magistr darajasini oldi. 1942-43 yilgi mavsumda Amerika Basketbol Ligasining Xarrisburg senatorlari uchun bitta oʻyin oʻynagan. U dengiz flotida uch yil xizmat qildi va Norfolk dengiz bazasida jamoaga murabbiylik qildi.

Red professional NBA faoliyatining dastlabki uch yilini Washington Wizardsda oʻtkazdi. 1950-yilda Boston Celtics xoʻjayini Uolter Braun Redni bosh murabbiy etib tayinladi. Auerbach raqobatbardosh jamoani puxtalik bilan tashkil qildi. 1956-yil 29-aprelda „Celtiks" katta kelishuvga erishdi, bu kelishuvga koʻra, Ed Makoli va Kliff Xeygan 1956-yilgi loyihada Bill Rassellni tanlash uchun birinchi bosqich tanlovi evaziga Bostonni tark etishdi. Jamoada markaziy oʻyinchining paydo boʻlishi Bostonning chempionlik davrining boshlanishi edi. Red jamoasi toʻqqiz marta chempionlikni qoʻlga kiritdi, shundan sakkiztasi uzluksiz boʻldi (1957, 1959-66) 1965-yilda Red NBAning eng yaxshi murabbiyi unvoniga sazovor boʻldi, keyinchalik bu unvon uning nomi bilan atala boshlandi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Red Auerbach biography".  JockBio.com. 2012-yil 10-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2007-yil 10-iyul.

(ingl.)
2. ↑  *Feinstein, Ron* „Red Auerbach: True Stories and NBA Legends".  npr.com. 2012-yil 1-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2007-yil 10-iyul.

(ingl.)
**Youngstaun** (inglizcha: *) Kanadaning janubiy Alberta shahridagi qishloq, u N-3 maxsus hudud tarkibiga kiradi. Qishloq oʻzini sportchilar jannati deb ataydi, chunki bu hududda yovvoyi oʻyin va gulmohi baliqlar ovlanadi.*

Demografiyalari
---------------

Kanada statiskasi tomonidan 2021-yilda oʻtkazilgan aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Youngstaun qishlogʻida jami 95 ta xususiy turar-joyning 77 tasida 171 kishi istiqomat qilgan, bu 2016-yildagi koʻrsatgichdan yaʼni 154 kishidan 11% ga oshgan. Maydoni 1.11 km²(0.43 kv milya) boʻlib, 2021-yilda aholi zichligi 154.1 km²(399.0 kv milya) edi.

Kanada statiskasi tomonidan 2016-yilda oʻtkazilgan aholini roʻyxatga olishda Youngstaun qishlogʻida 154 ta aholi istiqomat qilgan, 88 ta xususiy uy-joydan 65tasida istiqomat qilishgan, bu koʻrsatgich 2011-yildagi 178 aholi sonidan −13.5% ga oʻzgargan. Maydoni 1.11 km²(0.43 kv milya) boʻlib, 2016-yoda aholi zichligi 138.7 km²(359.3 kv milya) edi.

Yana koʻramiz
-------------

* List of communities in Alberta
* List of villages in Alberta

Manbalar
--------

1. 1 2  „Population and dwelling counts: Canada, provinces and territories, and census subdivisions (municipalities)".  Statistics Canada (2022-yil 9-fevral). Qaraldi: 2022-yil 9-fevral.

Adabiyotlar
-----------

* „Location and History Profile: Village of Youngstown" (PDF). Alberta Municipal Affairs. October 21, 2016. p. 625. Retrieved October 23, 2016.
* „Population and dwelling counts: Canada, provinces and territories, and census subdivisions (municipalities)". Statistics Canada. February 9, 2022. Retrieved February 9, 2022.
* „Population and dwelling counts, for Canada, provinces and territories, and census subdivisions (municipalities), 2016 and 2011 censuses — 100% data (Alberta)". Statistics Canada. February 8, 2017. Retrieved February 8, 2017.

Havolalar
---------

* **URL topilmadi.**
Yovvoyi tabiat

A lion (Panthera leo) Arslon (*Panthera leo*). Arslonlar, ayniqsa, insoniyat madaniyatida mashhur bo'lgan yovvoyi tabiat turlari guruhi bo'lgan Xarizmatik megafaunaning namunasidir.
**Yovvoyi tabiat** xonakilashtirilmagan hayvonlar turlarini anglatadi, lekin odamlar tomonidan kiritilmagan holda oʻsadigan yoki yovvoyi holda yashaydigan barcha organizmlarni oʻz ichiga oladi. Yovvoyi tabiat shuningdek ŏyinga manodosh: qushlar va sutemizuvchilar sport uchun ovlanilgan. Yovvoyi tabiatni barcha ekotizimlarda topish mumkin. Choʻllar, tekisliklar, oʻtloqlar, oʻrmonlar, oʻrmonlar va boshqa hududlar, jumladan, eng rivojlangan shahar hududlari, yovvoyi tabiatning oʻziga xos shakllariga ega. Ommaviy madaniyatda bu atama odatda inson omillari taʼsiri ostida boʻlmagan hayvonlarni nazarda tutsa-da, koʻpchilik olimlar yovvoyi tabiatning koʻp qismi inson faoliyati taʼsir qilishiga qoʻshiladilar. Baʼzi yovvoyi tabiat odamlarning xavfsizligi, sogʻligʻi, mulki va hayot sifatiga tahdid soladi. Biroq, koʻplab yovvoyi hayvonlar, hattoki xavfli hayvonlar ham odamlar uchun qadrlidir. Bu tabiatda iqtisodiy, talim va hissiy qadr bŏlishi mumkin.

Insoniyat tarixdan sivilizatsiyani yovvoyi tabiatdan bir qancha yoʻllar bilan, jumladan, qonuniy, ijtimoiy va axloqiy tuygʻular bilan ajratishga moyil boʻlgan. Biroq, baʼzi hayvonlar shahar atrofi muhitiga moslashgan. Bunga bazi yovvoyi mushuklar, itlar, sichqonlar va kalamushlar kabi hayvonlar kiradi. Ayrim dinlar bazi hayvonlarni muqaddas deb bilishadi va hozirgi zamonda tabiiy muhitga gʻamxoʻrlik faollarni yovvoyi tabiatdan inson manfaati yoki koʻngilochar maqsadlarda foydalanishga qarshi norozilikka undaydi.

Butunjahon yovvoyi tabiat fondining 2020-yilgi *tirik sayyoralar hisoboti* va London zoologiya jamiyati tirik sayyoralar indeksiga koʻra, 1970-yildan beri butun dunyodagi yovvoyi tabiat aholisi inson faoliyati, xususan, ortiqcha iste’mol, aholi sonining koʻpayishi va intensiv dehqonchilik natijasida 68 foizga kamaydi, bu odamlar oltinchi keng miqyosdagi qirilib ketish hodisasini yuzaga keltirganining yana bir dalilidir. CITES maʼlumotlariga koʻra, har yili yovvoyi tabiatning xalqaro savdosi milliardlab dollarni tashkil etadi va bu yuz millionlab hayvonlar va oʻsimliklar namunalariga taʼsir qiladi.

### Savdo

Manbalar
--------

1. ↑  Usher, M. B.*. Wildlife conservation evaluation: attributes, criteria and values*. London, New York: Chapman & Hall, 1986. ISBN 978-94-010-8315-7.
2. ↑  Harris, J. D.*. Wildlife: Destruction, Conservation and Biodiversity*. Nova Science Publishers, 2009.
3. ↑  Greenfield, Patrick. „Humans exploiting and destroying nature on unprecedented scale – report". *The Guardian* (9-sentabr 2020-yil). Qaraldi: 10-sentabr 2020-yil.
4. ↑  Woodyatt, Amy. „Human activity has wiped out two-thirds of world's wildlife since 1970, landmark report says". *CNN* (10-sentabr 2020-yil). Qaraldi: 10-sentabr 2020-yil.
5. ↑  „¿Qué es la CITES? | CITES". *cites.org*. Qaraldi: 15-noyabr 2020-yil.
Mauntin -Vyudagi sobiq Shockley Semiconductor binosi yonidagi esdalik lavhasi
**Shockley Semiconductor Laboratory-** hozirda tugatilgan Amerika kompaniyasidir. Bu shirkat oz fursatda „ Silikon vodiysi" nomi bilan mashhur boʻlgan kremniy yarimoʻtkazgich biznesidir.

1956-yilda fizika boʻyicha boʻlajak Nobel mukofoti sovrindori Uilyam Shokli 4 qatlamli diodlar ustida ishlash uchun Shokli yarimo'tkazgichlar laboratoriyasini yaratdi. U universitetdagi tanishi, Beckman Instruments asoschisi Arnold Bekmanning moliyaviy yordamini ta'minladi. Shockley Semiconductor Beckman Instruments kompaniyasining Shoklini korxonasi sifatida tashkil etilgan, ammo Bekman Shoklini erkin qo'ygan. Shokli laboratoriyani Mountain View kichik shaharchasida joylashtirishga qaror qildi. Birinchidan,uning onasi u yerdan uncha uzoq boʻlmagan joyda yashagan, ikkinchidan, Stenford universiteti Mauntin-Vyudagi yerga egalik qilgan va uni elektronika ishlab chiqaruvchilariga qulay shartlarda bergan.

Shokli oʻzining sobiq xodimlarini Bell Labs’dan olib kela olmadi. Buning oʻrniga u Amerika universitetlarini yaqinda tugatgan, uning fikricha, elektronika boʻyicha eng yaxshi yosh mutaxassislar guruhini ishga oldi. Shoklining takabbur va hatto beparvolik bilan biznes yuritish uslubi yosh xodimlarga yoqmadi. Misol uchun, Shoklining kotibi uning barmogʻini kesib tashlagani va Shokli aybdorni topish uchun kompaniyaning barcha dimlarini poligrafiya testidan oʻtishga majbur qilgani maʼlum boʻlgan (maʼlum boʻlishicha, kotibaning oʻzi tasodifan oʻzini pushta bilan kesib tashlagan). Soʻnggi tomchi Shoklining kremniy yarimoʻtkazgichlari boʻyicha ilgʻor tadqiqotlarni toʻxtatish qarori boʻldi. Sakkiz nafar yosh xodim — bular. „Xiyonatli sakkizlik" Bekmanga Shoklini professional menejer bilan almashtirishni taklif qildi. Bekman rad etdi. 1957-yilning kuzida sakkiz kishi oʻz ishlarini tashlab, oʻzlarining Fairchild Semiconductor kompaniyasiga asos solishdi.

Sakkiz kishining ketishi bilan Shokli yarimoʻtkazgich laboratoriyasi eng yaxshi xodimlarining koʻpini yoʻqotdi; bir necha oy oʻtgach, Shokli kompaniyasi yopildi.

Havolalar
---------

* Blasi, J. Kruse, D. Bernstein, A. „It All Began with Shockley",*. In the Company of Owners: The Truth about Stock Options (And Why Every Employee Should Have Them)*, 2003 — 3—7 bet. [[Maxsus:BookSources/

1. 978-0465007004|ISBN # 978-0465007004]].

* „Interview with Gordon E. Moore".



* „Beckman, Shockley and the 60th Anniversary of the Birth of Silicon Valley".



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Zanjon** (forscha: زنجان, Ozarbayjon tilida: Zancan, turkcha: Zencan) — Eronning Zanjon viloyati hududida joylashgan Zanjon tumaniga qarashli viloyat shaharining markazi hisoblanadi.

Tarixi
------

Eugène Flandin tomonidan chizilgan rasm
XIV-asrdagi Eron geografi hisoblangan Hamdallah Mustavfi *Nuzhat al-Qulubning* kitobiga koʻra, Zanjanni birinchi Sasanian hukmdorlari Ardashir I (h. 224–242) tomonidan tashkil etilgan deya yozilgan. Oʻrta asr geografiyachilari, Zanjanning Jibal/Fors Iroq hududida, qoʻshni Ozarbayjon hududi chegarasiga yaqin joylashganligi haqida umumiy maʼlumotlarni aytib oʻtishgan. Baʼzi geograflar Zanjanni Daylam yoki Rayning bir qismi sifatida oʻz ichiga oladilar deya taʼkidlashadi.

Geografiyasi
------------

BMTning Oziq-ovqat va qishloq xoʻjaligi tashkiloti (FAO) maʼlumotlariga koʻra, Zanjanning yomgʻirli hisoblangan yer maydoni tarkibida taxminan 42% quruqlik va 37% maysazorlarga teng. Qolgan qismi — uy mavjud boʻlmagan hudud, sugʻorilgan qishloq xoʻjaligi, oʻrmon, meva bogʻilari va daryolar boʻyi hisoblanadi. Yerning atigi 1,07% da shahar rivojlanishini kuzatish mumkin.

### Iqlimi

Zanjan sovuq yarim quruq iqlimga (Köppen iqlim tasnifi BSk) ega boʻlib, yozda issiq va quruq, qishda esa sovuq va nam boʻladi va koʻpincha qor yogʻadi. Yomgʻir yogʻishi juda kam sodir boʻladigan hodisa boʻlib, va asosan oktabr va may oylari oʻrtasida yogʻib turadi.

Sport
-----

Zanjan Enghelab sport majmuasi Yaqin Sharqda joylashgan eng yaxshi ichki sport majmualaridan biriga ega boʻlgani uchun taniqli hisoblanadi. Majmua shuningdek, standart tezlikdagi yuqoriga koʻtarilish devorlarini ham oʻz ichiga oladi. Shahardagi Zanjan FC 2-divizionda oʻynaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  Zanjon can be found at GEOnet Nom Serveri, at this link, by opening the Advanced Search box, entering "-3088976" in the "Unique Feature Id" form, and clicking on "Search Database".
2. ↑  Bayramzadeh, Samad. *Güney Azərbaycan: tarix və müasirlik*. .
3. ↑  „ZENCAN" (tr). *TDV İslâm Ansiklopedisi*. Qaraldi: 2024-yil 20-mart.
4. ↑  *Habibi.* „Approval of the organization and chain of citizenship of elements and units of country divisions of Zanjan province, centered in Zanjan city" (fa). *Lamtakam*.  Ministry of Interior, Council of Ministers (1369-yil 7-iyul). 2023-yil 16-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 16-dekabr.
5. ↑  Bosworth 2002. sfn error: no target: CITEREFBosworth2002 (help)
6. ↑  „Zanjan Province - Land Cover Map". *Food and Agriculture Organization*.
7. ↑  „تیم فوتبال"شهرداری زنجان"پیدا شد". *newspaper.hamshahrionline.ir*. — „تیم شهرداری زنجان طبق قانون قابل برگشت به شهرداری است و این موضوع با مصوبه اعضای شورای شهر مطالبه می‌شود [The Zanjan Municipality team can be returned to the municipality according to the law, and this issue is demanded with the approval of the city council members]". Qaraldi: 2021-yil 5-aprel.
**Poliplodiya** (poli- Ko'p va yun.{ploidiya} eidos — koʻrinish, shakl) — tirik organizmlar hujayrasidagi xromosomalari sonining ularning gaploid miqdoriga nisbatan 3 yoki undan koʻproq marta oshib ketishi. Bunday hujayra yoki undan rivojlangan organizm poliploid deyiladi. Xromosomalar soni 3-marta oshganida triploid, 4-marta oshganida tetraploid deyiladi. Poliploid organizm otaona organizmga nisbatan yirik va kuchli boʻladi. P. oʻsimliklar orasida keng Tap-kalgan; madaniy oʻsimliklar, odatda, poliploid boʻladi. P. hayvonlar orasida ayrim qisqichbaqasimonlar, suvda va quruqlikda yashovchilar, as-karidalarda uchraydi. Sunʼiy P. yuqori harorat, nurlanish, kimyoviy moddalar (kolxitsin va boshqalar) taʼsir et-tirib hosil qilinadi. P. katta amaliy ahamiyatga ega. Poliploid oʻsimliklar yirik va serhosil boʻladi. P. dan oʻsimlik navlari xususiyatini yaxshilash, yirik va serhosil navlar yetishtirishda keng foydalaniladi.

Rus olimi B. L. Astaurav tut ipak qurti ikki xil zotining duragaylaridan serpusht tetraploid zotni yetish-tirgan. Ana shu asosda Astaurov ayrim jinsli hayvonlarning poliploid formalari partenogenez va gibridizatsiya usuli bilan kelib chiqishi mumkinligini amalda isbot qildi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Venadagi Esperantoparkdagi LL Zamenhof byusti
 Varshavadagi Zamenhof ko'chasi
 Polshaning Sopot shahridagi 1927 va 1959-yillardagi esperanto kongresslariga bag'ishlangan ramziy tosh
 *Esperanto Kongress mehmonxonasi- / Kulturzentrum,* Fulda, Germaniya, (2005-yilda qurilgan)
 Zamenhofning esperanto tilidagi yozuvi bilan devoriy surati, Varshava, Polsha (2011-yilda chizilgan)
**Zamenhof-Esperanto ob'ekti** LL Zamenhofga va u yaratgan hamda ilk bora 1887-yilda tatbiq etgan esperanto tiliga yoki ushbu tildan foydalanib kelayotgan esperanto tilida soʻzlashuvchilarga bag'ishlangan yodgorlik obyekt.

Zamenhof-Esperanto ob'ektlari tarixi va ularni ro'yxatga olish
--------------------------------------------------------------

Dastlabki Zamenhof-Esperanto obyekti (ZEO) 1896-yilda Ispaniyada qurilib, ishga tushirilgan *Esperanto* kemasi edi. 1934-yilgi Esperanto ensiklopediyasida Esperanto yoki Zamenhof tillari sharafiga 50 ga yaqin shahar va shaharlar roʻyxati keltirilgan. 1997-yilda nemis esperantisti Hugo Röllinger *Monumente pri Esperanto – ilustrita dokumentaro pri 1044 Zamenhof/Esperanto-objektoj en 54 landoj* ("Esperanto haqida monumental – 10445-yilda Zamenhof mamlakatlaridagi tasvirlangan hujjatli film") nomli kitobida 2001-yil vafotigacha jami 1260 ta obyektlarni keltirib o'tadi. Hozirda Polshalik Robert Kaminski Universal Esperanto Association tomonidan ZEOlarni ro'yxatdan o'tkazish bilan shug'ullanuvchi shaxs hisoblanadi.

E'tiborga molik Zamenhof-Esperanto ob'ektlari
---------------------------------------------

* Eng baland
	+ 12 metr balandlikda, Ispaniyaning Sabadell shahridagi Zamenhof yodgorligi, 1989-yildan beri
* Eng uzun
	+ 4 kilometr, Esperanto ko'chasi , San-Sebastiao-du-Kai, Braziliya
* Eng shimoliy
	+ Norvegiyaning Narvik shahridagi esperanto yodgorligi, 68°25' shim.
	+ Esperanto-krik, Alyaska, AQSH, 63°27' shim
	+ Esperanto burni, Svalbard, Norvegiya, 78°37' shim
* Eng janubiy
	+ Esperanto daraxti Tasmaniya, Avstraliya, 42° janubiy burchakda
	+ Mar del Plata, Argentinadagi Zamenhof yodgorligi va Esperanto ko'chasi
	+ Port-Elizabetdagi Zamenhof ko'chasi, Janubiy Afrika
	+ Esperanto oroli, Antarktida, 62°25'43 dyuym
* Eng uzoqda
	+ Asteroidlar 1462 Zamenhof va 1421 Esperanto
	+ Voyajer 1 va Voyajer 2 kosmik kemalari Quyosh sistemasidan chiqib ketayotganlarida esperanto tilidagi yozuv.

Manbalar
--------

1. ↑  „Gazetaraj Komunikoj N-ro 140 (2001-11-22): Raymond Boré daŭrigas la laboron de Röllinger".  Universal Esperanto Association. Qaraldi: 2017-yil 10-yanvar.
2. ↑  „Zamenhof/Esperanto-objektoj (ZEO-j)".  Universala Esperanto Asocio. Qaraldi: 2017-yil 10-yanvar.

Havolalar
---------

* Röllingerning 1997 yil kitobida qayd etilgan ZEOlar ro'yxati
* Esperanto mavzusidagi pochta markalarining ro'yxati va rasmlari
* Esperanto va Zamenhof nomidagi kemalar haqida ma'lumot
**Jamil Miryusif o'g'li Mufidzade** (ozarbayjoncha: *Cəmil Miryusif oğlu Müfidzadə*, 1934-yil 24-fevral — 2019-yil 20-dekabr) — ozarbayjonlik rassom. U shuningdek, Ozarbayjon xalq artisti (2002) hamdir

Biografiya
----------

Jamil Mufidzoda 1934-yil 24-fevralda Ordubad shahrida tug‘ilgan. 1948–1955-yillarda Azim Azimzoda nomidagi Boku rassomlik bilim yurtida tahsil olgan. Keyinchalik rassom 1955–1956-yillarda Ukrainadagi Kiyev oʻrta rassomlik maktabini, 1959–1962-yillarda Xarkov davlat rassomlik institutining grafika fakultetini tamomlagan. 

Ozarbayjon Davlat Tasviriy sanʼat Akademiyasining grafika boʻlimini boshqargan Jamil Mufidzoda "Etching" darsligi muallifi hisoblanadi.

Xalq rassomining shaxsiy ko‘rgazmalari Polsha (1972), Ozarbayjon (1977, 1985, 1986, 1994, 2006, 2009), Rossiya (1977), Eron (1992, 2003), Fransiya (1991) va Turkiyada (1998) tashkil etilgan. Jamil Mufidzoda asarlari Ozarbayjon Milliy sanʼat muzeyi, Ozarbayjon Davlat sanʼat galereyasi, Sharq xalqlari davlat muzeyi, Gorkiy muzeyi, Lyudvig muzeyi, Zanabazar tasviriy sanʼat muzeyi, Fransiya va boshqa mamlakatlarning shaxsiy kolleksiyalarida saqlanmoqda.

Rassom 2019-yil 20-dekabr kuni Bokuda vafot etgan.

Mukofotlari
-----------

* Ozarbayjon xalq artisti — 2002-yil 30-may
* Ozarbayjon SSRda xizmat koʻrsatgan artist — 1982-yil 1-dekabr



1. ↑  Soltanlı, S.*. "Dünyanın 4/5-ü" rəssamın fotolarında: [Xalq rəssamı Cəmil Müfidzadənin eyniadlı kitabı haqqında]*. Mədəniyyət, 2015.
2. ↑  „Xalq rəssamı Cəmil Müfidzadə vəfat edib" (az). 2020-yil 7-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 28-dekabr.
3. ↑  „"Cizgilərə hopan ömür" Xalq rəssamı Cəmil Müfidzadənin 80 illik yubiley sərgisi" (az). 2022-yil 28-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 28-dekabr.
4. ↑  „Xalq rəssamı Cəmil Müfidzadə vəfat edib" (az). 2020-yil 13-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 28-dekabr.
5. ↑  „Təsviri sənət xadimlərinə Azərbaycan Respublikası fəxri adlarının verilməsi haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİNİN FƏRMANI" (az). 2020-yil 19-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 28-dekabr.
6. ↑  „Respublika təsviri sənət xadimlərinə Azərbaycan SSR fəxri adları verilməsi haqqında Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 1 dekаbr 1982-ci il tarixli **Fərmanı**" (az). 2020-yil 16-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 28-dekabr.
**Aleksandr Rustamovich Abdulxoliqov**  (1975-yil 3-martda tugʻilgan, Fargʻona viloyati, Qoʻqon) — sovet, oʻzbek va rus futbolchisi, himoyachisi, murabbiyi.

Tarjimai hol
------------

Egizak akasi Aleksey bilan birgalikda G.Titov nomidagi ROZM (Respublika olimpiya zaxiralari maktabi) (Toshkent) oʻquvchisi boʻlgan, u bilan 2005-yilgacha bir xil klublarda oʻynagan. 1989—1991-yillarda "Paxtakor"ning dublida ishtirok etgan. 1991-yilda Xalqobodning „Sohibkor" jamoasida 3 ta oʻyin oʻtkazgan. 1992—1993-yillarda "Paxtakor" va „Politotdel"da Oʻzbekiston chempionati oliy ligasida oʻynagan.

D1994-yildan u Rossiya chempionatining quyi divizionlarida oʻynagan: „Sokol-d" Saratov (1994), „Zavodchanin" Saratov (1995—1996), „Torpedo" (Pavlovo) (1997—2000), „Svetotexnika" Saransk (2001—2002), „Sibur-Ximik"/"Ximik" Dzerjinsk (2002, 2008-2010), „Lokomotiv-NN" (2003), „Dinamo" Kirov (2004), „Neftyanik" Ufa (2005), „Spartak" Kostroma (2006), „Orujeynik" Tula (2007) klublarida, shuningdek Nijniy Novgorodning havaskor klublari boʻlgan „Spartak" Bogorodsk (2010—2012), „Torpedo-Pavlovo" (2012—2014) klublarida oʻynagan.

2013-yil oktyabr oyidan — „Torpedo" Pavlovo futbol klubi oʻyinchisi-bosh murabbiyi sifatida faoliyat yuritmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  „Александр Абдулхаликов: «Играем с братом в… разных странах»" (ruscha).  «Футбол-Хоккей-НН», №25, 21 июня 2007.

Havolalar
---------

* FootballFacts.ru