**Russell Wayne Baker** — amerikalik jurnalist, hikoyachi, Pulitser mukofoti sohibi, satirik sharh va oʻzini-oʻzi tanqidiy nasr muallifi. U 1925-yil 14-avgustda tugʻilgan, 2019-yil 21-yanvarda vafot etgan. Pulitser mukofotiga sazovor boʻlgan „*Oʻsib* -ulgʻayish" (1983-yil) avtobiografiyasi muallifi. U 1962-yildan 1998-yilgacha *The New York Times gazetasining* sharhlovchisi boʻlgan va 1992-yildan 2004-yilgacha PBS *Masterpiece Theatre* shousini boshqargan. *Forbes Media Guide Five Hundred, 1994-yil* shunday dedi: „Baker jiddiy, hatto fojiali voqealar va tendentsiyalarga yumshoq hazil bilan munosabatda boʻlish kabi noyob sovgʻasi tufayli Amerika institutiga aylandi".

Fon
---

Virjiniya shtatining Loudoun okrugida tugʻilgan Beyker Benjamin Rex Baker va Lucy Elizabethning (nee Robinson) oʻgʻli edi. Oʻn bir yoshida, oʻzini „doʻzaxga zarba" deb taʼriflagan Baker yozuvchi boʻlishga qaror qildi, chunki u „yozuvchilarning qilgan ishlarini hatto ish sifatida ham tasniflab boʻlmaydi" deb oʻyladi. Maktabni tugatgandan soʻng, u 1942-yilda Johns Hopkins universitetida stipendiya oldi va bir yil davomida oʻqidi va dengiz flotiga stajyor uchuvchi sifatida qoʻshildi. U 1945-yilda John Hopkins universitetida ingliz tili boʻyicha oʻqishni davom ettirib, 1947-yilda bakalavr darajasini oldi.

Faoliyati
---------

### Jurnalistika

Kollejni tugatgandan koʻp oʻtmay, Baker *The Baltimore Sun* gazetasiga tungi politsiya muxbiri sifatida ishga kirdi va 1952-yilda Londonga gazeta muxbiri, keyin esa koʻp oʻtmay Oq uy muxbiri sifatida ishladi.

### Columnist

Sakkiz yil davomida *The New York Times gazetasida* Oq uy, Amerika Qoʻshma Shtatlari Kongressi va Amerika Qoʻshma Shtatlari Davlat departamentini yoritganidan soʻng, Baker 1962-yildan 1998-yilgacha gazeta uchun milliy sindikatlashtirilgan Observer ruknini yozdi, Dastlab siyosatga yoʻnaltirilgan bu ustun 1974-yilda New-York shahriga koʻchib oʻtganidan keyin boshqa mavzularni qamrab ola boshladi. Esseist, jurnalist va biograf sifatidagi uzoq yillik faoliyati davomida u *The New York Times Magazine*, *Sports Illustrated*, *The Saturday Evening Post* va *McCalls* kabi milliy davriy nashrlarda doimiy ravishda qatnashgan. U 1993-yilda Amerika sanʼat va fanlar akademiyasining aʼzosi etib saylangan.

### Yozuvchi

Baker oʻn ettita kitob yozgan yoki tahrir qilgan. Bakerning birinchi Pulitser mukofoti unga „Observer" (1979-yil) ruknlari uchun ajoyib sharhi uchun, ikkinchisi esa „*Oʻsib borayotgan"* (1982-yil) avtobiografiyasi uchun berildi, u Sanʼat va adabiyot (avtobiografiyasi uchun) va jurnalistika (oʻz ustuni uchun) uchun Pulitser mukofotiga sazovor boʻlgan olti kishidan biridir. U 1989-yilda oʻz tarjimai holining davomini yozgan, *"Yaxshi vaqtlar"*. Uning boshqa asarlari: *"Washingtondagi amerikalik"* (1961-yil), *"Vahimaga sabab yoʻq"* (1964-yil), *"Bechora Rassellning almanaxi"* (1972-yil), *"Orqaga nazar: qahramonlar, shafqatsizlar va Amerika tasavvuridagi boshqa piktogrammalar"* (2002-yil) va uning turli antologiyalari. ustunlar. U *The Norton Book of Light Verse* (1986-yil) va *Rassel Bakerning Amerika hazil kitobi* (1993-yil) antologiyalarini tahrir qilgan.

Baker 1979-yilda Ronny Cox oʻynagan, musiqasi Cy Coleman, soʻzlari Barbara Frid, xoreografiyasi Onna White, rejissyori Gene Saks boʻlgan Ronny Cox ishtirokidagi "*Uyga yana, yana uy* "musiqiy pyesasining librettosini yozgan. Konnektikut shtatining Stratford shahridagi Amerika Shekspir teatrida muvaffaqiyatsiz sinovdan soʻng, shou Torontoda yopildi va Broadwayga etib bormadi. „Bu ajoyib tajriba edi", dedi Beyker 1994-yilda Hartford Courantga bergan intervyusida. „Haqiqatan ham dahshatli, lekin qiziqarli. Men juda yaxshi vaqt oʻtkazganim uchun [shou] buklanganidan afsusdaman. Ammo bir marta kifoya qiladi".

### Televizion boshlovchi va hikoyachi

1993-yilda Baker Alistair Cookeni PBS telekanalining *Masterpiece Theatre* teleserialining doimiy boshlovchisi sifatida almashtirdi. „Bu gap-soʻzli gap", dedi u. „Televideniye men oʻylagandan ham qiyinroq. Oʻzimga qarashga toqatim yoʻq. Men oʻzimni nihoyatda maftunkor, zukko va kelishgan yigitman deb oʻylardim, mana esa sochlari notoʻgʻri taralgan, qoʻpol chol".

1995-yilda u PBS telekanalida *Amerika tajribasi* uchun Ric Burnsning *"Gʻarb yoʻli"* hujjatli filmini hikoya qilib berdi.

Shaxsiy hayoti va vafoti
------------------------

1950-yilda Baker 2015-yilda vafot etgan Miriam Nashga uylandi. Er-xotinning Allen, Kasia, Michael va Phyllis ismli toʻrt farzandi bor edi.

Baker 2019-yil 21-yanvar kuni Virjiniya shtatining Leesburg shahridagi uyida yiqilishdan keyin asoratlardan keyin vafot etdi. U 93 yoshda edi.

Merosi
------

Neil Postman „*Vijdonli eʼtirozlar*" kitobining soʻzboshisida Bakerni „Imperiyaning qulashidan zavqlangan va qiziqqan, lekin hali ham uning tugashini tezlashtiradigan ahmoqliklarni masxara qilish uchun etarlicha qaygʻuradigan IV asrning Rim fuqarosi kabi" deb taʼriflagan. Menimcha, u qimmatbaho milliy boylikdir va u oʻzining telekoʻrsatuviga ega boʻlmasa, Amerika Rossiyadan kuchliroq boʻlib qoladi" (1991-yil, xii).

Mukofoti va unvonlari
---------------------

* 1978-yil — Sharh uchun George Polk mukofoti
* 1979-yil — Sharh boʻyicha Pulitzer mukofoti sovrindori
* 1983-yil — Biografiya boʻyicha Pulitzer mukofoti sovrindori
* 1993-yil — Amerika yutuqlari akademiyasining Oltin plastinka mukofoti.
* 1998-yil — George Polk martaba yutuqlari uchun mukofoti
* Baltimore shahar kolleji shon-sharaf zali.

Manbalar
--------

1. ↑  *Campbell, Colin*. „Baltimore-raised Pulitzer Prize winner Russell Baker dies at 93" (22-yanvar 2019-yil). Qaraldi: 22-yanvar 2019-yil.
2. ↑  Terry Eastland, ed. *Forbes Media Guide Five Hundred, 1994: A Critical Review of the Media* (1994) p 275
3. 1 2 3  *McFadden, Robert D.*. „Russell Baker, Pulitzer-Winning Times Columnist and Humorist, Dies at 93". *The New York Times* (22-yanvar 2019-yil). Qaraldi: 23-yanvar 2019-yil.
4. ↑  Science Fiction and Fantasy Literature, vol. 2, R. Reginald, 1979, pg 805
5. ↑  "Russell Baker Takes on the 20th Century, "*The Washington Post*, October 3, 1982.
6. ↑  „Book of Members, 1780–2010: Chapter B".  American Academy of Arts and Sciences. Qaraldi: 9-may 2011-yil.
7. ↑  "Russell Baker, "*Encyclopædia Britannica,* britannica.com
8. ↑  *Lawson, Carol*. „'Home Again, Home Again' Closing Out of Town". *The New York Times* (14-aprel 1979-yil).
9. ↑  Suskin, Steven, *Show Tunes: The Songs, Shows, and Careers of Broadway’s Major Composers,* Fourth Edition, New York: Oxford University Press USA, 2010.
10. ↑  "Russell Baker Speaks His Mind, "*The Hartford Courant,* March 16, 1994
11. ↑  *Rizzo.* „RUSSELL BAKER SPEAKS HIS MIND". *courant.com*. Qaraldi: 23-yanvar 2019-yil.
12. ↑  The Way West at imdb.com.
13. ↑  Gary Edgerton, *Ken Burns’s America: Packaging the Past for Television*. Palgrave/St. Martinʼs Press, 2001.
14. ↑  *Campbell, Colin*. „Baltimore-raised Pulitzer Prize winner Russell Baker dies at 93". *The Baltimore Sun* (22-yanvar 2019-yil). Qaraldi: 22-yanvar 2019-yil.
15. ↑  „Golden Plate Awardees of the American Academy of Achievement". *www.achievement.org*.  American Academy of Achievement.
16. ↑  „Baltimore City College Hall of Fame Members". *Baltimore City College Hall of Fame*. Qaraldi: 8-oktabr 2022-yil.

Havolalar
---------

* *Nyu-York sharh kitoblaridan* Beyker muallif sahifasi
* *Nyu-York sharh kitoblaridan* Beyker maqolalar arxivi
* C Appearances

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 12342030X
* ISNI: 0000 0000 8174 4650
* LCCN: n80090282
* NDL: 00432133
* NKC: xx0064964
* NLK: KAC201010120
* NTA: 074048368
* en:SNAC: w673700p
* SUDOC: 078040558
* VIAF: 109279127
* en:WorldCat Identities: lccn-n80090282

 |