recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Gurjiston poytaxti Tbilisidagi suv toshqini** 2015-yilning 14-iyun kuni oʻtar kechasi roʻy berdi. Suv toshqini Tbilisidan oqib oʻtuvchi Vera daryosi sathi koʻtarlishi oqibatida sodir boʻldi. Ushbu suv toshqini mustaqil Gurjiston tarixida eng kuchlisi deb tan olindi.

Ushbu kuchli suv toshqini oqibatida koʻplab binolar, turar joy binolari, yoʻllar, koʻpriklar va shahar infratuzilmasiga kuchli ziyon keltirdi. Toshqin natijasida Tbilisi hayvonot bogʻi suv ustida qoldi va kuchli zarar koʻrdi. Undagi yovvoyi hayvonlar hayvonot bogʻi buzilishi oqibatida ozodlikka chiqib Tbilisining turli joylariga qochishdi. Qochgan hayvonlar orasida oʻnlab yovvoyi yirtqich hayvonlar, shu jumladan oltita sher, oltita yoʻlbars, yettita ayiq va oʻn uchta boʻri.

Eng ogʻir vaziyat Vake-Saburtalo trassasi atrofida ekanligi xabar qilindi. Ushbu joyda koʻplab uylar va binolar suv ostida qoldi, baʼzi binolar va uylarni kuchli sel olib ketdi. Toshqinning epimarkazi Vera daryosining quyi joyi, Tbilisi hayvonot bogʻi oldi deb aniqlandi.

Hozirgacha toshqin oqibatida 12 kishi halok boʻlgani tasdiqlangan. 200dan oriq insonlar esa toshqin oqibatida zarar koʻrgan. Zarar koʻrgan insonlarni vaqtinchalik joylarga joylash ishlari boshlangan.

Havolalar
---------

* Tbilisidagi kuchli suv toshqini
**Mavrigi**, mavriygi (Marv shahriga nisbat berilgan) — Buxoro musiqa anʼanalariga xos (erkaklar) folklor janri. M. Buxoro amirligi davrida Marvdan koʻchib kelgan eroniylarning musiqa ijodi sifatida shakllanib, keyinchalik boshqa (tojik, oʻzbek) millatlar orasida ham ommaviylashib ketgan. Turkum shaklida ijro etiladigan qoʻshiq va kuylardan iborat. 1-qismi ("Shaad")da yakkaxon nasihatomuz baytlarni rechitativ uslubida, doiraning "rezi" joʻrligida ijro etadi. Soʻngra asta tezlashib boruvchi — yakkaxon bilan birgalikda "joʻra" (naqarot aytuvchi)lar ijro etayotgan bir necha lirik (sevgi-muhabbat mavzuidagi) hamda raqsbop qoʻshiq ("Sarxona", "Chorzarb", "Makaylik" va boshqalar), cholgʻu kuy ("Garduni Sarxona" va boshqalar), doira zang usullari va raqslar keladi. M. turkumi avj doirasida eng shoʻx raqs ("Chilligi") bilan yakunlanadi. M. ijrochilaridan badiha va raqsga moyillik talab etiladi. 19—20-asrlarda M. ijrochilaridan Baqo Saʼdullayev, Habib Neʼmatov, Alirizo Qurbonov va boshqa mashhur boʻldi. Hozirda M. janri Buxoro folklor-etnografik ansambllari ("Mohi sitora" kabi) repertuaridan oʻrin olgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yosh psixologiyasi** - turli yosh dagi odamlar xususiyatlarini, bir yosh davridan boshqa yosh davriga oʻtishda ularning psixik rivojlanishini oʻrganuvchi psixologiya fani sohasi. Yo. p. odamning tugʻilganidan boshlab to keksaygunicha boʻlgan davr (ontogenez)da amalga oshadigan ruhiy rivojlanishi va shakllanishi bosqichlarini oʻrganadi. Yo. p. mustaqil fan sifatida 19-asrning oxirlarida shakllandi. Dastavval bolalar psixologiyasi sifatida yuzaga kelgan. Yo. p. uzoq vaqt bola ruhiy riyojlanishi mexanizmlarini oʻrganish bilan cheklanib kelgan, biroq insoniyat taraqqiyotining keyingi darajalari odam ontogenetik rivojlanishini yanada kengroq va chuqurroq oʻrganishni taqozo etganligi munosabati bilan bu fanning tadqiqot doirasi kengayib bordi. Hoz. vaqtga kelib Yo. p.ning bolalar psixologiyasi, yetuklik davri psixologiyasi, gerontopsixologiya (keksalik psixologiyasi) kabi sohalari farqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Toʻrabek Nu'monovich Dolimov** (1936.18.8 — Toshkent) — geolog olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1995). Geol.-mineralogiya fanlari doktori (1981), professor (1985) N. Dolimovning oʻgʻli. ToshDUni tugatgan (1960). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Geol. va geofizika institutida aspirant (1962), ilmiy xodim (1965 — 83). 1973—74 yillarda Oʻzbekistan Geologiya vazirligi qoshidagi Oʻrta Osiyo geol. va mineral xom ashyo institutida shoʻʼba mudiri. 1983 yildan ToshDU geol. fakultetida kafedra mudiri, dekan (1985-87). ToshDU ilmiy ishlar boʻyicha prorektori (1987—95), 1995 yildan hozirgi Oʻzbekiston milliy universiteti rektori. Ilmiy ishlari burmalangan oʻlkalardagi vulkan jinslarining petrologiyasi va Tyanshanning geodinamikasiga bagʻishlangan.

Oʻzbekiston "Xalq birligi" harakati raisi (1995 yildan), Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi deputati (1995 yildan). "Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi" Bosh tahrir hayʼati aʼzosi (1997 yildan), "Mehnat shuhrati" ordeni bilan mukofotlangan (1998).

Manbalar
--------

* Fatsialnost granitnix formatsiy, T. 1972; Vulkanogennie formatsii Oʻzbekistana, T. 1971; Riftogenez v istorii razvitiya paleozoid, T. 1988; Kisliy vulkanizm skladchatix oblastey na primere Sredinnogo i Yujnogo TyanShanya, T. 1981; Istoriya magmatizma Tyan-Shanya, T. 1989.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Olov Minoralari
**Olov Minoralari** (ozarbayjoncha: *Alov qüllələri*; inglizcha: *Flame Towers*) — Ozarbayjon poytaxti Boku shahrida joylashgan uch minora jamlanmasi. Ushbu binolar tuzilishi bilan olov alanglarini oʻxshatadi. Ushbu minoralar balandligi koʻrsatkichlari boʻyicha Ozarbayjonning eng baland binolari hisoblanadi.

Ushbu binolar qurilishi 2007-yilda boshlanib, 2013-yilda qurilish bitirilib yakuniga yetkazilgan. Binolar kompleksi meʼmori «HOK International», egasi «Azinko Development MMC» va quruvchi «DIA Holding Azerbaijan» hisoblanadi. Ushbu binolarda mehmonxonalar va otellar, shaxsiy kvartiralar, ofislar, biznes-markazlar, restoranlar va savdo markazlari joylashgan. Binolar kompleksining umumiy maydoni 227 ming kvadrat metrni tashkil etadi. Binolar qurilishi tugatilishi avvalroq 2010-yilning dekabr oyida moʻljallangan edi, biroq noqulay ob-havo va boshqa sabablar tufayli bino qurilishi tugatilishi kechikgan edi va 2012-yilda qurib bitkazilib, 2013-yilda ochilgan edi.

Uch bino balandligi bir-biridan farqlanadi: 1-bino balandligi 182 metr, 2-bino balandligi 165 metr, 3-bino balandligi esa 161 metrni tashkil etadi. Binolardagi qavatlar ham shu koʻrinishda. Yaʼni: 39, 37 va 34 qavatdan iborat. Kechki paytdan boshlab va tunda binolar turli rangdagi animatsiya va chiroqlarga burkanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Баку нашего будущего — часть II — 1news.az
2. ↑  *Night Cup*, 2013-11-01da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2015-11-25

Havolalar
---------

* emporis.com saytidagi maʼlumot
**Yosh sayyohlar va oʻlkashunoslar markazi** — Oʻzbekistonda xalq taʼlimi tizimida oʻquvchiyoshlarga toʻgarak, klub, sayyohlik guruhlari orqali qoʻshimcha taʼlimtarbiya beruvchi bolalar muassasasi. Oʻquvchi yoshlarning qiziqishlari, intilishlari, iqtidorlariga moye toʻgarak ishlariga jalb etadi, ularning boʻsh vaqtlarini mazmunli va foydali oʻtkazishni uyushtiradi, bolalar isteʼdodlarini aniqlash, uni toʻgʻri tarbiyalash orqali kasbhunar tanlashlariga yordam beradi. Markaz ekskursiya, sayohat, safar, ekspeditsiya, sayyoxlik yurishlari uyushtirib, ular orqali oʻquvchiyoshlar dunyoqarashini boyitadi, bilim doiralarini kengaytiradi va mustahkamlaydi, jismonan baquvvat, har tomonlama barkamol inson qilib yetishtiradi, tabiat bilan toʻgʻri munosabatda boʻlishga oʻrgatadi, sportchialpinistlar, qutqaruv xizmati mutaxassislari, oʻqituvchitarbiyachi kabi kasb asoslarini beradi. Oʻzbekistonda dastlabki Yo. s. vaoʻ. m. Bolalar sayyoxlik bazasi nomi bilan 1936 yilda tashkil etilgan.OʻzR Xalq taʼlimi vazirligiga karashli Respublika Yo. s. va oʻ. m. Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Toshkent sh. va viloyatlardagi 43 ta Yo. s. va oʻ. m. faoliyatini muvofiqlashtiradi hamda ularga metodik yordam koʻrsatadi. Oʻzbekistondagi Yo. s. va oʻ. m.da toʻgaraklar yoʻnalishlari soni 22 ta boʻlib, ularda yiliga oʻrtacha 80 ming oʻquvchi shugʻullanadi, 285 ming oʻquvchi turli ekskursiya, ekspeditsiya, sayyohlik yurishlarida ishtirok etadi (2001).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yorugʻlikning sochilishi** -muhitda tarqalayotgan yorugʻlik dastasining mumkin boʻlgan barcha yoʻnalishlarda ogʻishi. Muhitning har xil jinsliligi va yorugʻlikning modda zarralari bilan oʻzaro taʼsiri Yo. sta sabab boʻladi. Bunda yorugʻlikning intensivligi, spektri va qutblanishi oʻzgaradi. Yo. s. asosida molekulalar, suyukliklar va h. k.ning tuzilishi oʻrganiladi. Yorugʻlikning Reley sochilishi (Reley qonuni), yorugʻlikning molekulyar sochilishi, yorugʻlikning kombinatsion sochilishi va b. xillari mavjud.

YO. s. hodisasidan fizika, kimyo va texnikaning turli sohalarida, turlituman tadqiqotlarda keng foydalaniladi. Yo. s. spektri yordamida moddalarning atom va molekulyar harakteristikalari, ularning elastiklik, relaksatsion va b. doimiylari aniqlanadi. Zarralarning oʻlchamlari va shakllarini aniqlashning koʻpgina usullari Yo. s. hodisasiga asoslangan. Lazer spektroskopiya asosida yorugʻlikning majburiy sochilish jarayoni yotadi va undan lazerlarsa keng foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yosgart Ernesto Gutierrez Serna** (1981-yil 15-martda tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi, darvozabon sifatida oʻynagan.

Karyera
-------

Klausura 2008 turnirida birinchi o'rinni egallagan darvozabon Oskar Peres o'zining barqarorligi yo'qligi tufayli jamoaning nazaridan tushib qolgandi, bu esa unga boshlang'ich pozitsiyani yo'qotdi. Gutierres o'sha paytdan boshlab Kruz Azul uchun birinchi tanlov darvozaboni rolini bajarishni boshladi. Birinchi tanlov sifatida birinchi mavsumida Kruz Azul finalga chiqdi, Santos Lagunaga yutqazdi va Santos 13 o'yinda atigi 12 ta gol o'tkazib yubordi. Garchi u 2008-yilda asosiy jamoada debyut qilgan bo'lsa-da, u allaqachon 30 yoshdan oshgan va 2003-yilda klubga qo'shilganida besh yil davomida Peresning soyasida edi. Peres jamoani tark etgach, u Kruz Azul uchun Xose de Xesus Koronaga muqobil bo'ldi, chunki Peres Necaxa bilan o'ynashni davom ettirdi. 15-may kuni 2011-yilgi Klausura turniri vaqtida Kruz Azulning asosiy darvozaboni Xose de Xesus Korona yarim finalda Monarkas Moreliya va Kruz Azul oʻrtasidagi javob oʻyinida mushtlashdi va bu uni zoʻravonlik uchun diskvalifikasiya qildi. Natijada, Xose de Xesus Korona 2011-yilgi Apertura mavsumida dastlabki oltita o'yinda ishtirok etmadi. Boshlang'ich nuqtani Gutierrez egalladi.

2015-yilning 16-dekabrida Gutierrez Necaxa bilan mavsumiy ijara shartnomasini imzoladi.

Faxrlar
-------

**Necaxa**

* Copa MX : Clausura 2018
* Supercopa MX : 2018

Havolalar
---------

* Yosgart Gutiérrez at Liga MX (in Spanish)
* Yosgart Gutiérrez – Liga MX stats at MedioTiempo.com (in Spanish)
**Yosh skaut Volodya Mordvinovning haykali** ― Grozniy pionerlar kunida, 1979-yil 19-mayda Grozniy pionerlar saroyi yaqinidagi maydonda oʻrnatilgan.

Tarix
-----

Vehrmaht Malgobekga yaqinlashganda, Mordvinovlar oilasi Grozniyning tumanlaridan biri boʻlgan eski baliq oviga evakuatsiya qilindi. Biroq Volodya fashistlarning magʻlubiyatida ishtirok etishni xohladi. Shunday qilib, u Voznesenovskaya qishlogʻiga keldi, u yerda Malgobekdagi dushmanning harbiy ob’yektlari haqida maʼlumot toʻplashni buyurildi. Yosh skaut bu vazifani muvaffaqiyatli bajardi. Shundan soʻng u yana bir necha bor dushman chizigʻi orqasida razvedkaga bordi. Ushbu reydlardan birida u koʻp sonli nemis tanklarining toʻplanganligini aniqlashga muvaffaq boʻldi, bu esa dushman tank hujumini bartaraf etishga imkon berdi.

1942-yil 15-oktabrda, dushmanning orqa qismidan keyingi chiqish paytida Mordvinov pulemyot bilan urildi. Malgobek ozod qilinganidan keyin izdoshning jasadi topildi. Mordvinov vafotidan keyin „Kavkazni himoya qilish uchun" medali bilan taqdirlangan. 1947-yilda vafot etgan joyda Obelisk oʻrnatildi.

Yodgorlik Mordvinovni jangovar vazifani bajarayotgan shaxs sifatida tasvirlab berdi: u qoʻlini tizzasiga qoʻydi; chap qoʻlida skautda durbin bor edi.

Yodgorlik birinchi chechen urushi paytida vayron qilingan.

1985-yilda Grozniyda Omelchukning „Volodya Mordvinovning hikoyasi" nomli kitobi nashr etildi.

Manbalar
--------

1. 1 2  Пономарёва 1987. sfn error: no target: CITEREFПономарёва1987 (help)
2. ↑  „Обелиск на месте гибели Володи Мордвинова" (ru). *Патриотические проекты ОНФ*. 4-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-may 2020-yil.
3. ↑  *Ахмед Газдиев.* „Мальчишка, не успевший повзрослеть" (ru). *Без формата*. 17-iyul 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-may 2020-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Пономарёва И. З. Севостьянов М. П. Памяти вечной достойны. — Гр.: Чечено-Ингушское книжное издательство, 1987. — С. 95. — 120 с. — 15 000 экз.
* Омельчук Т. Е. Повесть о Володе Мордвинове. — Гр.: Чечено-Ингушское книжное издательство, 1990.
**Superfosfat**, Ca(H2PO4)2•H2O•H2SO4 (erkin N3RO4 aralashmali) — asosiy fosforli oʻgʻit. Tabiiy fosfatlardan (apatit va fosforitdan) yoki appatit konsentratidan sulfat kislota bilan ishlab olinadi. Sanoatda bir necha xil S. ishlab chikariladi. Kukun (oddiy) S. — tez taʼsir qiluvchi, deyarli mushtlanmaydigan, rezina hidi keladigan kulrangoq unsimon universal oʻgʻit. 19,5% fosfat angidrid boʻlgan oliy navi va 18% fosfat angidrid boʻlgan birinchi navi ishlab chikariladi. Donador S. kukun S.ni donadorlash va quritish yoʻli bilan olinadi. Fizik xususiyatlari yaxshi, saqlanganda mushtlashib qolmaydi. Donadorlar namligi 2— 4% (kukun S.niki 12—13%). Tarkibidagi erkin kislota 2,5—1% boʻlgani uchun oʻzlashtiriladigan fosfor (19,5% dan kam emas) kukun S.ga keraganda birmuncha ortiq. Qoratov fosforitidan olingan donador S. tarkibida kamida 14% R2O5 va kupi bilan 2,5% erkin kislota boʻladi.

Ammoniylashgan S. superfosfatni suvsiz ammiak, ammiakli eritma yoki ammiakatlar.bilan toʻyintirib olinadi. Uning tarkibi kiritilgan ammiak miqdoriga bogʻliq. Ammiak kam dozada boʻlganda S.ning erkin kislotasi (N3RO4) bilan monoammoniyfosfat (NH4H2PO4) hosil qiladi, oʻgʻitda suvda eruvchi R2O5 miqdori kamaymaydi. Ammiak koʻp miqdorda kiritilganda monoammoniyfosfat va sitratda ertuvchan dikalsiyfosfat hosil boʻladi, yaʼni suvda eruvchan R2O5 miqdori kamayadi. Yaxshi fizik xususiyatlarga ega; namlanmaydi, mushtlashib krlmaydi, sochiluvchan, idish va qishloq xoʻjaligi. mashinalarining metall qismlarini yemiradigan erkin kislotadan xoli. Nisbatan yuqori samaraligi bilan ajralib turadi. Qoʻsh S. — apatit konsentratini fosfat kta bilan ishlab olinadigan konsentrlangan fosforli oʻgʻit. R2O5 miqdori 44—46%. Marganetsli S. tarkibida 14—19,5% R2O5 dan tashkari 1,5—2,5% marganets boʻladi, borli S.da 0,1—0,3% bor va molibden l i S.da 0,1% molibden boʻladi.

Dunyoda ishlab chiqariladigan fosforli oʻgʻitlarning yarmiga yaqini S.ga toʻgʻri keladi. S.ni hamma tipdagi tuproqlarda har xil usullar bilan hamma ekinlarga qoʻllash mumkin.

Sugʻorma dehqonchilikda qoʻproq ammoniylashgan S, shuningdek, ammofos qoʻllaniladi, bu oʻgʻitlarning asosiy qismi kuzgi shudgorda, qolgani oʻsuvgullash fazasida solinadi.

Adabiyot
--------

* Nabiyev M.N. Azotnokislotnaya pererabotka fosfatov, t. 1—2, T. 1976; Vishnyakov A.A. Fosfornie udobreniya iz karatauskix, guliobskix i drugix fosforitov, T. 1972.

Risqivoy Yoqubov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shamxor jangi** — general V.G.Madatov boshchiligidagi rus qoʻshinlari va Abbos Mirzoning oʻgʻli Shahzoda Muhammad va Erivan sardori Amirxon boshchiligidagi 60 minginchi Eron qoʻshinlarining avangardlari bilan 1826-yil 3 (15)-sentabrda 1826-1828-yillardagi rus-fors urushi paytida Shamxor qishlogʻi yaqinida boʻlib oʻtgan jang.

Jangdan oldin
-------------

1826-yil iyul oyining oʻrtalarida Qorabogʻga bostirib kirgandan soʻng, Abbos Mirzoning 40 ming kishilik Eron qoʻshini Shusha qalʼasi qamalida hibsga olingan. 22-avgustda (3-sentabr) Madatovning otryadi Yermolovning buyrugʻi bilan Taus daryosi irmoqlaridan birida joylashgan Zurabxon qoʻmondonligi ostida 3000 kishilik fors otryadini pistirma bilan kutib olishga kirishdi. Biroq, fors otryadi oldindan chekinib, togʻ choʻqqilarining birida oʻz pozitsiyasini egalladi. Kichik jang paytida forslar Yelisavetpolga chekinishdi va Shamshadil tatarlari (ozarbayjonliklar) oʻz qishloqlariga tarqalib ketishdi. Bundan xabar topgan Yermolov Madatovga Xerson Grenadier polkining batalyonini yuborib, Yelisavetpolni egallashga buyruq berdi. 25-avgustda (6-sentabr) Madatov Yelisavetpol tomon yoʻl oldi. Uning otryadi Gruziya polkining beshta rota, Xerson grenader polkining batalyoni, 41-polk qoʻriqchilarining uchta rotasi, kazaklar va politsiyadan iborat edi, bundan tashqari 12 ta quroli ham bor edi. Forslar Yelisabetpolga oldinroq yetib borishgan edi. Abbos Mirzo oʻgʻli Muhammad 10 ming kishilik otryad bilan Shamxor qishlogʻida rus qoʻshinlariga duch keldi. 1 (13)-sentabrda unga 4000 kishilik otryad va 2 ta qurol bilan Erivan sardori Amirxon qoʻshilgan. 3 (15)-sentabrda kazaklar va Kavkaz tatarlari (ozarbayjonlar) fors otryadining avangardiga hujum qilib, ularni Shamxordan ortga chekinishga majbur qilganlar.

Jang
----

Eron qoʻshinlarining jangovar shakllanishi hilol shaklida boʻlgan boʻlib, dushman tomonga egilgan holda tashkil etilgan, uning markazida oddiy piyoda askarlar (sarboz), yonboshlarida esa tartibsiz otliqlar (gulyamlar) boʻlgan. Orqa tomonda qurol va zambaraklar bor edi. Madatov, dushmanning kuchlardagi katta ustunligiga qaramay, jang vaqtida oʻz pozitsiyasini toʻgʻri tanlay oldi. Artilleriya koʻmagi bilan otliqlar qanotlarda jang boshladilar va piyoda askarlar kuchli zarba bilan Eron qoʻshinlarining markazini yorib oʻtdilar. Oʻz chizigʻidan ajralgan dushmanni magʻlub etish Gruziya va Tatar (Ozarbayjon) militsiyalari tomonidan uyushtirilgan ot hujumi bilan yakunlandi. Eronliklar 2 ming talofat koʻrgan, Madatov otryadida esa atigi 27 kishi boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Кгчах (в русской транскрипции также Хочах, Кочах, Гочах; armancha: *Ղոչաղ*)
2. ↑  Потто В.А. Кавказская война: В 5 тт:, т.3. Персидская война 1826—1828 гг. I. Предвестники персидской войны
**Debora "Debbi" Li** (1974-yilda tavallud topgan) - sobiq avstraliyalik futbolchi va murabbiy.

U Avstraliyada ayollar futboli qoidalarini tan olinishi uchun kampaniya olib boradi va sportni rivojlantirishga e'tibor qaratish maqsadida o'zining WNBL karyerasidan voz kechadi.

Birozdan so'ng, u Viktoriya ayollar futbol ligasi (VAFL) prezidenti etib tayinlanadi.

VWFL prezidenti bo'lishdan tashqari, u Sent Albans Spurs jamoasida o'ynagan. U birinchi marta 1990-yilda East Brunswick Scorpions bilan o'ynaydi, 1992-yilda o'zining "Spurs" klubini tashkil qiladi. Viktoria jamoasi davrining eng yaxshi va eng adolatli ayollar musobaqasi sifatida Xelen Lambert medalini besh marta qo'lga kiritadi va olti marta Butun Avstraliya nomidagi o'yinchi aylanadi.

Li 2018-yilda Western Bulldogs bilan bir xil vazifani bajarish uchun ketishdan oldin 2017-yilda Melburn futbol klubining AFL ayollar mashg'ulotlari rahbari bo'lib ishlay boshlaydi. U bir vaqtning o'zida 2018-yilgi mavsum uchun klubning VAFL murabbiyi etib tayinlanadi. Lining asosiy tashabbusi va qilgan ishlari Melburn-G'arbiy Bulldoglar ko'rgazmasi bo'ladi, natijada AFLW shakllanishiga yo'l ochadi.

Li 2021-yilda oʻzining ajoyib oʻyinlari va ayollar AFL uchun harakatlari tufayli Avstraliya futboli shon-shuhrat zaliga sazovor boʻlgan birinchi ayol boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Flanagan, Martin*. „The legend of Deb Lee". *The Age* (22-may 2015-yil). Qaraldi: 29-avgust 2017-yil.
2. 1 2  „History-maker Debbie Lee joins Saints great in Hall of Fame" (en). *afl.com.au*. Qaraldi: 24-avgust 2021-yil.
3. ↑  „Women’s football pioneer Debbie Lee leaves Melbourne to join Western Bulldogs". *Herald Sun*. News Corp Australia (11-oktabr 2017-yil). Qaraldi: 26-fevral 2018-yil.
4. 1 2  „'We were an afterthought': Women's footy trailblazer becomes historic inductee" (en). *afl.com.au*. Qaraldi: 24-avgust 2021-yil.

* ↑  1 2

* 1 2  „'We were an afterthought': Women's footy trailblazer becomes historic inductee" (en). *afl.com.au*. Qaraldi: 24-avgust 2021-yil.



Andoza:2017 Victoria women's State of Origin players
**Debocha** (fors. — muqaddima, soʻz boshi) — 1) kitob jildlarining zarhal bilan bezatilgan dastlabki alohida sahifalari; 2) muqadsima, kirish soʻz, bosh soʻz. Asosan kulliyot, devon, doston va nasriy asarlarda, shuningdek, tazkira va bayozlarda uchraydi. D. asar muallifi yoki kotib tomonidan yoziladi va unda kitobning mazmuni, muallifning qisqacha tarjimai holi, maqsadi bayon qilinadi. Amir Xusrav Dexlaviy oʻz "Kulliyot"iga va Alisher Navoiy "Xazoyin ul-maoniy" asarining birinchi devoniga mukammal asar darajasida D. yozganlar. Hoz. baʼzi oʻzbek adiblarining asarlari ham D. bilan boshlangan; 3) shohlarning debo (zarhal) matodan tikilgan ustki kiyimi; 4) musiqada — kichik hajmdagi asar. Oʻquv va cholgʻu yoʻllari bor. Ayniqsa Fargʻona surnay D.lari mashhur. D.ning oʻquv yoʻllarini Hoji Abdulaziz qayta ishlagan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Andijon neft koni** — Fargʻona vodiysining janubi-sharqidagi konlardan biri. Andijon shahridan 14 km janubida. Birinchi qidiruv ishlari 1932-yildan boshlangan. 1935-yilda boshlangan burgʻulash natijasida 1937-yil 3-gorizontdan kuniga 35 t neft chiqa boshladi. Key-ingi qidiruv ishlari natijasida 5-go-rizontdan (1940), soʻngra 1-gorizontdan neft topildi. Andijon neft koni k. 1937-yilda foydala-nishga topshirilgan. Andijon neft koni k. antiklinal burma bilan bogʻliq boʻlib, bu burmaning uz. 23 km, eni 6 km. Bur-maning shimoli-gʻarbiy qanotida qatlamlar ogʻishi 10°dan osh-maydi, janubi-sharqining baʼzi joylarida 30-35° gacha yetadi. Burmaning mar-kazida neogen yotqiziqlari yer yuzasiga chiqib qolgan. Ularning ostida umumiy qalinligi 3000 mdan ortiq boʻlgan pa-leogen va boʻr yotqiziqlari joylashgan. Antiklinal burma koʻndalang uzilmalar boʻyicha bloklarga boʻlingan. Bir necha mayda uzilma va surilmalar ham uchraydi. Sanoat ahamiyatiga ega boʻlgan neft neogenning baqtriya yotqiziqlaridagi 1-gorizontda va paleogenning 3-, 5-, 6-, 7-gorizontlarida uchraydi. 1-gorizont baqgriya yarusining ostki qismida yotadi va qumtoshdan iborat. Uning kalinli-gi burmaning janubiy qanotida 7-12 m va shimoliy qanotida 40 m ga yetadi. 1-gorizont ostki massaget yarusining yotqiziqlariga nomuvofiq yotadi. Massaget yotqiziklari orasida gʻovak qumtosh qatlamlari boʻlib, bu qatlamlarda ham baʼzan neft uch-raydi. 3-gorizont sumsar yarusi gil qatlamlarining ustki qismida boʻlib, qumtoshdan iborat. Umumiy kalinligi 18-21 m, neftli qismining kalinligi 10 m. Bukilmaning eng yuqori qismida ozgina gaz uchraydi. Dastlabki vaqtlarda har qaysi quduqdan (burgʻu kovagidan) bir kecha-kunduzda 14-70 t neft chiqqan. Neftning s.ogʻ. 0,859. 5-gorizont Turki-ston qatlamlarida boʻlib, qumli ohaktosh va ohakli qum-toshdan iborat. Umumiy qalinligi 14 m, neftli qismining qalinligi 9 m. Dastlabki vaqtlarda har bir quduqdan bir kecha-kunduzda 15-120 t neft chiqqan. 6-gorizont, asosan, angi-drit va ostki qismi qumtoshdan iborat. Neft 6-gorizontda surilma ostidagi qanotda boʻlib, tarkibi 5-gorizont ne-ftiga oʻxshash.7-gorizont olay yarusidagi dolomit-li ohaktoshdan iborat boʻlib, neft oz. Gʻarbiy, markaziy va sharqiy bloklarda-gi neft deyarli butunlay olib boʻlingan. Gorizontning umumiy kalinligi 42 m, neftli qismining kalinligi 20 m. Dast-labki vaqtlarda har bir qudukdan bir ke-cha-kunduzda 40-90 t neft olingan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**"Andijonnoma"** — Andijon viloyati hokimligining ijtimoiy-siyosiy gazetasi. Andijon shahrida oʻzbek tilida haftada 2-marta chiqadi. Dastlab „Qizil qoʻshchi va dehqon" nomi bilan (1921-yil 30-maydan), keyinchalik turli nomlarda („Darxon", „Paxta fronti"; 1938-91 yillarda „Kommunist") nashr qilingan. 1992-yildan hozirgi nomda. Gazetada turli davrlarda Choʻlpon, Asqad Muxtor, Saida Zunnunova, Olimjon Xoldor kabi yozuvchilar, taniqli tar-jimon Rustam Abdurahmonov faoliyat koʻrsatgan. Turli yillarda tahririyatda mehnat qilgan Gʻulomjon Zaynobitdinov, Obloqul Egamov, Karimjon Yoʻldoshev, Yusufjon Gʻiyosov, Sobirjon Shokarimov, Muhammadjon Abdukarimov, Muqimjon Niyozov, Mahmudjon Norxoʻjayev, Rahbarxon Fayziboyeva, Toʻlqinboy Satimov, Abdumutal Abdullayev, Zahriddin Muhitdinov, Foziljon Siddiqov, Maxpiratxon Tojixalilo-valar Respublikada xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi, Respublikada xizmat koʻrsatgan jurnalist faxriy unvonlariga sazovor boʻlishgan. Gazeta tah-ririyati tashabbusi bilan 1970-yillarda tashkil etilgan ishchi va qishloq muxbirlari maktabini 2000-yilga qadar 1000dan ziyod tinglovchi bitirdi."Andijonnoma" Andijon viloyatining oynasi sifatida bu yerda boʻlayotgan yirik qurilishlarning borishi haqida ba-tafsil maqolalar yoritgan. Jumladan, Andijon suv ombori qurilishi, Katta Fargʻona kanali qurilishi, toʻqimachilik va yengil sanoat qurilishlari, „An-teks" hamda boshqa qoʻshma korxonalar qurilishlari doimiy ravishda gazetaning diqqat markazida turgan. 2000-yil 31-mayda „A." va „Andijanskaya pravda" gaz.lari birlashgan taxririyati tashkil etildi. Tahririyatda iqtisodiyot, agro-sanoat, xatlar va ommaviy ishlar, ij-timoiy masalalar va maʼnaviyat hamda sport boʻlimlari ishlab turibdi. Oʻzbek tilidagi gaz.ning adadi 4 mingdan ortiq (2000).

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Gazeta | *Gazetaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Shan (maʼnolari).

**Shan** (oʻzlarini — txay nyu deb ataydilar) — Myanmaning shim.sharqi (2,85 mln. kishi), Tailand va Laosdagi tai guruhiga mansub xalq. Umumiy soni 2,93 mln. kishi (1987). Dindorlari, asosan, buddaviylar. Sh.larning ajdodlari Hindixitoyda mil. av. 1ming yillik oxiri — mil. 1ming yillik boshida paydo boʻlishgan. 7-asrda ular ilk oʻrta asr Muanmau davlatini barpo etishgan. Bu davlat 16-asrda parchalanib ketgan. 1947-yil Sh.lar muxtoriyat huquqini olganlar (milliy Shan davlati). Anʼanaviy mashgʻuloti — dehqonchilik, chorvachilik, baliq ovlash; hunarmandchilik taraqqiy etgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Debra Janine „Debi" Thomas** (inglizcha: *Debra Janine „Debi" Thomas*; tugʻ. 1967-yil 25-mart, Nyu-York, AQSh) — amerikalik figurali uchuvchi, 1986-yilgi jahon chempionati gʻolibi, ikki karra AQSh chempioni va 1988-yilgi qishki Olimpiya oʻyinlarining ayollar oʻrtasidagi yakkalik bahslarida bronza medali sovrindori.

Martaba
-------

Thomas 1983-yildan beri Los-Anjelesdagi figurali uchish klubi vakili. 10 yoshidan boshlab u murabbiy Aleks Makgovan bilan birga oʻqigan. 1986-yilda Debi Thomas ayollar oʻrtasida figurali uchish boʻyicha AQSh va jahon chempionatlarida gʻolib boʻldi. Ushbu yutuqlari uchun u ABC tomonidan yilning eng yaxshi ayol sportchisi deb topildi. Thomas AQSh yakkalik chempionatida gʻolib chiqqan birinchi afro-amerikalik ayol boʻldi.

1987 yilda Debi jarohati tufayli Jill Coachdan keyin AQSh chempionatida yomon oʻynadi va jahon chempionatida GDR vakili Katarina Vittdan keyin 2-oʻrinni egalladi. 1988-yil yanvar oyida u yana AQSh chempionatini qoʻlga kiritdi. 1988-yilda Kalgarida boʻlib oʻtgan Qishki Olimpiada oʻyinlarida Thomas va Vitt oʻrtasidagi raqobat ommaviy axborot vositalari tomonidan „Karmen jangi" deb nomlandi, chunki ikkala figurali uchuvchi ham „Karmen" operasi musiqasini erkin konkida ijro etishdi. Xuddi shu 1988 -yilda Thomas Jahon chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritdi, shundan soʻng u sport martabasini yakunladi.

Shahsiy hayot
-------------

1991-yilda Debi Thomas Stenford universitetini muhandislik ixtisosligi boʻyicha tamomlagan, 1997-yilda Shimoli-gʻarbiy universitetida ortopedik jarrohlik boʻyicha diplom olgan. 2000-yilda esa Tomas Amerika figurali uchish shon-shuhrat zaliga kiritildi. 2006-yilda u Turindagi 2006-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarining ochilish marosimida Amerika delegatsiyasiga kiritilgan.

Sport yutuqlari
---------------

| Musobaqa | 1982-83-yillar | 1983-84-yillar | 1984-85-yillar | 1985-86-yillar | 1986-87-yillar | 1987-88-yillar |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Qishki Olimpiya oʻyinlari |  |  |  |  |  | 3 |
| Jahon chempionatlari |  |  | 5 | 1 | 2 | 3 |
| AQSh chempionati | 13 | 6 | 2 | 1 | 2 | 1 |
| Skate America |  |  |  | 1 |  |  |
| Skate Canada International |  |  |  |  |  | 1 |
| NHK kubogi |  |  | 2 |  |  |  |
| Nebelhorn kubogi |  |  | 1 |  |  |  |

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
**Jigariston surilmasi** - Toshkent viloyatining Angren tumani Jigariston qishlogʻidagi surilma. 1991 y. 4 mayda soat 6 dan 45 min. oʻtganda sodir boʻlgan. Jinslarning surilishi 1969 yilda hosil boʻlgan darzlik boʻyicha 170 ming m3 hajmda, 35—40° qiyalikda, 140 m balandlikda roʻy bergan. Darzlikning rivojlanishi bir necha yil davom etgan. Natijada u sirk shaklini olgan, yon chegaralari aniq koʻrinishda boʻlib surilmaning yuqori qismi 0,5 m ga choʻkkan. 1-may kuni yuz bergan yer silkinishi, karʼyerdagi portlatish va yomgʻir suvlarining surilma qatlami ostida toʻplanishi jarayonni tezlashtirgan. Surilish nihoyatda tez surʼatda kechgan, natijada aholi orasida qurbonlar boʻlgan. Surilgan tuproqning qalinligi baʼzi joylarda 20 m ga yetgan. Jigariston qishlogʻining surilma ostida qolgan qismi shahidlar qabristoni deb nomlandi. Jigaristonlik bir qancha oila boshpanasiz qoldi. Tabiiy ofatdan jabr koʻrgan axoli uchun qisqa muddat ichida davlat tomonidan xavfsiz joyda yangi Jigariston shaharchasi qurildi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Shan togʻligi** - Myanmaning sharqiy qismidagi togʻlik, shuningdek, Xitoy, Laos va Tailand hududida ham davom etadi. Maydoni 150 ming km².

Gneys, kristalli slanets va ohaktoshlardan tuzilgan. Karst rivojlangan. Gʻarbiy qismi oʻrtacha bal. 900 m boʻlgan oʻrqirli tekislik, alohida yassi yuzali tepaliklar xam uchraydi. Sharqiy kismi, asosan, Saluin va Mekong daryolarining chukur daralari bilan oʻyilgan togʻ tizmalaridan iborat, oʻrtacha bal. 2500– 2600 m. Polimetall rudalar, qimmatbaho toshlar konlari topilgan. Iqlimi subekvatorial, mussonli, yanvarning oʻrtacha temperaturasi 18—24°, iyulniki 30° gacha. Yillik yogʻin 1300–1700 mm, asosan, yoz oylarida yogʻadi. Gidroenergiya resurslariga boy. Koʻl koʻp. Doim yashil va barg toʻkuvchi oʻrmonlar balandlik ortgan sari igna bargli oʻrmonlar bilan almashinadi. Qurgʻoqchil hududlarda savanna oʻsimliklari oʻsadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
*Riparia paludicola*
**Jigarrang tomoqli martin** yoki **jigarrang tomoqli qum martin** (*Riparia paludicola*) qaldirgʻochlar oilasiga mansub kichik oʻtkinchi qushdir. U birinchi marta 1817-yilda fransuz ornitologi Lui Vieillot tomonidan oʻzining *Nouveau Dictionnaire d'Histoire Naturelle* asarida rasmiy ravishda *Hirundo paludicola* sifatida tasvirlangan. Ilgari u "oddiy martin" nomi ostida kulrang tomoqli martin (*R. chinensis*) bilan oʻziga xos deb hisoblangan.

Afrikada keng assortimentga ega bulib. Bu qisman koʻchib yuruvchi tur boʻlib, baʼzi populyatsiyalar mavsumiy harakat qiladi. Odatda *paludikolaning* oʻziga xos epiteti taklif qilganidek, u suv bilan chambarchas bogʻliqligi aniqlang.

Manbalar
--------

1. ↑  BirdLife International (2016). "*Riparia paludicola*". *IUCN Red List of Threatened Species*. **2016**: e.T103815402A94322868. doi:10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T103815402A94322868.en. Retrieved 12 November 2021.
2. ↑  (fransuzcha) Vieillot, Louis Jean Pierre (1817): *Nouveau Dictionnaire d'Histoire Naturelle* nouvelle édition, **14**, 511.
**"Andijonyogʻmoy" Aksiyadorlik Jamiyati** — oziq-ovqat sanoati korxonasi, Andijon shahrida joylashgan. "Oʻzyogʻmoytamakisanoat" uyush-masi tarkibiga kiradi. Paxta chigitidan moy, xoʻjalik sovuni, shulxa, kunjara va b. mahsulotlar ishlab chiqaradi. 1907—54 yillarda Andijon yogʻ zavodi, 1954—94 yillarda Andijon yogʻ-moy kombinati, 1994-yil dekabrdan hoz. nomda va ochiq turdagi ak-siyadorlik jamiyati. 1907-yil "T. K. Solovev va uning kompaniyasi" xususiy fir-masi tomonidan tashkil etilgan (sutka-siga 50 t chigitni qayta ishlash quvvatiga ega boʻlgan). 1930—31 yillar qisman qayta jihozlash ishlari oʻtkazilib, chi-gitdan tuk aj-ratib oluvchi sex va bugʻ qozoni, ta’mirlash sexi, lab. qurildi, ish quvvati sutkasiga 200 t chigitni 513qayta ishlashga yetkazildi. 1949-yildan uzluksiz ekstraksiya usuli bilan yogʻ olish oʻzlashtiriddi. 1960-yilda sovun sexi ishga tushirilgach, i.ch. koʻrsatkichlari uch baravar oshdi. 1962-yildan yogʻni soapstok-dan yog kislotalarini distillyatsiya usuli orqali olish sexi ishga tushirildi, na-tijada sovun sifatini yaxshilashga eri-shildi. 1983—93 yillarda korxonaning asosiy i.ch. sexlari zamonaviy xorijiy texnologik liniyalar bilan jihozlandi. 1975—96 yillarda korxonaning quvvati sutkasiga 540 t chigitni qayta ishlashga va 85 t xoʻjalik sovuni i.ch.ga yetkazildi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Teokratiya** (yun. theos — xudo va ...kratiya) — davlat boshqaruv shakli, bunda davlat (odatda, monarxiya davlati)ning boshligʻi bir vaqtning oʻzida diniy boshliq ham hisoblanadi. Teokratik davlatlar qadimdan maʼlum. Masalan, Iudeyada mil. av. 5—1-asrlarda bosh ruhoniy, yaʼni oliy kohin davlat hokimiyatining toʻliq egasi boʻlgan. Oʻrta asrlardagi umaviylar va abbosiylar xalifaligi teokratik davlatlar edi. Iyezuitlar 17-asrda Paragvayda tashkil etgan teokratik davlat ham maʼlum; imom Shomilning Chechenistonda va 19-asrda Kavkazni istilo qilish paytida chor qoʻshinlariga uzoq vaqt qarshilik koʻrsatgan Chechenistonga yaqin hududlardagi boshqaruvi teokratik xususiyatga ega boʻlgan. Papa viloyati 1870-yilda Italiya birlashishidan oldin teokratik davlat boʻlgan edi. 1951-yil Tibet XXRga qoʻshilgunga qadar Dalaylama (lama ruhoniylarining rahbari) Tibetdagi dunyoviy hokimiyatni ham boshqargan. Rim katolik cherkovining oliy rahbari Papa bir vaqtning oʻzida Vatikan davlatining ham boshligʻi hisoblanadi. Teokratik tamoyillar fukerolar ijtimoiy va shaxsiy hayotining barcha tomonlari (diniy bayramlar va marosimlarga davlat maqomi berilishi, sud ishlari diniy qonunlar boʻyicha yuritilishining tiklanishi, boshqa din vakillari quvgʻin qilinishi va shu kabi) diniy tartiblar orqali belgilanishi kuchayishi bilan kechadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Teodorix Buyuk**, Teoderix (Theodoricus, Theoderich) (taxminan 454 — 526) — ostgotlar qiroli (493—526), Italiyada ostgotlar davlati asoschisi. 488-yil Italiyaga bostirib kirgan va u yerdagi hukmdor Odoakrni taxtdan agdarib, qatl ettirgach, hokimiyatni egallab olgan (493-yil). T. davrida ostgotlar davlatiga Gʻarbiy Yevropadagi katta hududlar tobe boʻlgan. Rim aristokratiyasi bilan yaqinlashgan ostgot zodagonlari manfaatlarini ifoda etgan. T. ostgotlar davlati boshkaruvi, maʼmuriyati, qonunshunosligida Rim tartiblarini saqlab qolgan. taxminan 512-yil nashr etilgan Teodorix edikti asosini Rim huquqi tashkil qilgan boʻlib, u qulchilikni qonunlashtirgan, yirik yer egaligini saqlab qolgan. T. davrida markazlashgan hokimiyatni mustaxkamlanishi mamlakatda dehqonchilik va savdoning taraqqiy etishiga, fan va sanʼatning ravnaq topishiga imkon bergan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vikipediya sharhi** (*Wikipedia Review*, *wikipediareview.com*) — ingliz tilidagi veb-forum boʻlib, Vikipediya va Vikimedia jamgʻarmasining boshqa loyihalari, xususan, inglizcha Vikipediya mazmunini va ziddiyatlarini muhokama qilish uchun yaratilgan. Forum Vikipediyaning kamchiliklari va undagi ziddiyatlarga jiddiy e'tibor qaratadigan mustaqil sharh resurslari sifatida joylashtirilgan.

Sayt 2005-yil noyabr oyida o'zini "Igor Aleksandr" deb tanishtirgan kishi tomonidan tashkil etilgan va ProBoards da joylashtirilgan. 2006-yil fevral oyidan boshlab sayt o'z domen nomida joylashgan va Invision Power Board dasturidan foydalanadi.

Forumda ishtirok etish uchun siz ishlaydigan elektron pochta qutisidan ro'yxatdan o'tishni tasdiqlashingiz kerak. Forumda Vikipediyaning faol a'zolari va Vikipediyani hech qachon tahrir qilmagan foydalanuvchilar, shuningdek, doimiy ravishda bloklangan a'zolar ishtirok eta oladi. Wikipediada o`rtacha darajada faol bo`lgan ishtirokchilar qatnasha olmaydi..

InformationWeek blogida *"Grok on Google",* Elis LaPlante Vikipediya sharhini "Vikipediyani sinchkovlik bilan o'rganish va uning kamchiliklari haqida xabar berishga" bag'ishlangan "kuzatuv" veb-sayti sifatida ta'riflaydi.

Tarkibi va tuzilishi
--------------------

2011-yil dekabr holatiga ko'ra Vikipediya sharhi jamoat forumlari to'rtta asosiy mavzuga bo'lingan:

1. Forum ma'lumotlari;
2. Vikimedia muhokamasiga yo'naltirilgan munozaralar, muharrirlarga qaratilgan kichik forumlar, Vikipediya qog'ozi, metamunozaralar, maqolalar va ilgari sanab o'tilganlarga aloqasi bo'lmagan umumiy Wikimedia muhokamasiga yo'naltirilgan mavzular;
3. Media forumlar, jumladan, yangiliklar lentasi va Vikipediya yoki Vikimediaga havola qilingan yangiliklar va bloglar haqidagi munozaralar;
4. Vikipediyadan tashqari mavzulardan tashqari munozaralar.

Havolalar
---------

1. ↑  Оригинальный форум Wikipedia Review (на ProBoards) (25 ноября 2005 года, заархивировано 17 января 2006 года)
2. ↑  „Второй пост на www.wikipediareview.com". 28-sentabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-dekabr 2011-yil.
3. ↑  Первый пост на www.wikipediareview.com (19 февраля 2006 года, заархивировано 31 мая 2006 года)
4. ↑  „Главная страница сайта". 3-iyun 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-dekabr 2011-yil.
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Voyaga yetmaganlarning javobgarligi** — 18 yoshga toʻlmasdan jinoyat sodir qilgan shaxslarning javobgarligi. OʻzR JKda voyaga etmaganlar sodir etadigan jinoyatlarning oʻziga xos xususiyatlari va b. xolatlari eʼtiborga olinib, alohida jazolar belgilangan.
Bular:

* jarima;
* axloq tuzatish ishlari;
* qamoq;
* ozodlikdan mahrum qilish jazolaridan iborat.

*Voyaga yetmaganlarga nisbatan jazoning boshqa turlari va qoʻshimcha jazolar tayinlanishi mumkin emas. Voyaga etmasdan jinoyat sodir qilgan shaxslarga nisbatan tayinlanadigan jazo miqdori va muddatlari ancha qisqartirilgan.* Voyaga etmaganlarga nisbatan belgilanadigan jarima, eng kam oylik ish haqining ikki baravaridan yigirma baravarigacha miqdorda tayinlanadi. Axloq tuzatish ishlari 1 oydan 1 yilgacha muddat doirasida belgilanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi
**Vikigid** (*viki* va *gid* soʻzlarining birikmasi) (inglizcha: *Wikivoyage*) koʻngillilar yozadigan, turizm va sayohat mavzulariga bagʻishlangan erkin yoʻlkoʻrsatkichdir. Vikigid Vikipediyaga qardosh loyiha boʻlib, u ham Vikimedia Jamgʻarmasi tomonidan yuritiladi. Vikigidni baʼzan „koʻrsatkichlar Vikipediyasi" deb atashadi.

Loyihaning boshlanishi Wikitravelning olmoncha hamda italyancha versiyalari tahrirchilari 2006-yilning sentabr oyida oʻz faoliyatlarini va oʻsha paytdagi materiallarni yangi saytga koʻchirib oʻtishga qaror qilishlariga borib taqaladi. Koʻchib oʻtish Wikitravel saytining litzenziyasiga muvofiq amalga oshirildi. Bunday qilish forking deb nomlanadi. Yangi sayt „Wikivoyage" nomi ostida 2006-yilning 10-dekabrida ishga tushdi. Loyihaga Wikivoyage e.V. maxsus olmon assotsiatsiyasi yetakchilik va egalik qildi. Yangi saytda materiallar Creative Commons Attribution-ShareAlike litsenziyasi boʻyicha ommalashtirildi.

Oʻz xostidan uzoq payt norozi boʻlib yurgan inglizcha Wikitravel jamiyati 2012-yilda loyihani fork qilishga qaror qildi. Inglizcha Wikitravel jamiyati Wikivoyage bilan birlashdi. Wikivoyagening barcha tillardagi versiyalari uchun Vikimedia Jamgʻarmasi xostlik qila boshladi. Jamgʻarmaning turli jamiyatlari ishtirokida boʻlib oʻtgan muhokamalardan keyin, Wikivoyage sayti 2012-yil dekabrda Vikimedia Jamgʻarmasi serverlariga olib oʻtildi. Wikivoyage 2013 yil 15-yanvarda — Vikipediya ishga tushganining 12 yilligida — Vikimedia loyihasi oʻlaroq rasman ish boshladi.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Vikigid*** haqida turkum mavjud |

* Vikigidlarning toʻliq roʻyxati
* Oʻzbekcha Vikigid
* Inglizcha Vikigid

|  Ushbu andozani koʻrish Vikimedia Jamgʻarmasi loyihalari |
| --- |
| Vikipediya • Vikilugʻat • Vikiiqtibos • Vikimanba • Vikikitob • Vikiombor • Vikiturlar • Vikiyangiliklar • Vikiversitet • Vikimaʼlumotlar • Vikigid • Meta-viki • Vikiinkubator | Vikimedia Jamgʻarmasi logosi |
| Asoschilar | Jimmy Wales • Larry Sanger |
| Boshqa | Hududlardagi Vikimedia tashkilotlari |
**Vozneseniye oroli** - Atlantika okeanining markaziy qismidagi vulkanik orol, Buyuk Britaniya mulki. Mayd. 88 km2. Aholisi 1,4 ming kishi (1989). Maʼmuriy markazi va port shahri — Jorjtaun. Yer yuzasi platodan iborat; traxit, riolit va bazalt jinslardan tarkib topgan. Oʻchgan vulkan krateri koʻp (30 dan ortiq). Eng bal. joyi 858 m (Grin-Mauntin togʻi). Iqlimi tropik passatli issiq iklim. Yillik yogʻin 700 –1000 mm. Oʻt-oʻsimliklari keng tarqalgan, oʻrmonlar bor. Sabzavot, mevalar yetishtiriladi. Orolni 1501 yilda Vozneseniye bayrami kuni portugallar kashf etgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BNE: XX5862836
* BnF: cb152899026 (maʼlumot)
* GND: 4086002-4
* LCCN: n80040468
* NARA: 10045847
* NKC: ge824081
* VIAF: 154765323
* en:WorldCat Identities: lccn-n80040468

 |
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Voyaga yetmagan shaxsni gʻayriijtimoiy xatti-harakatlarga jalb qilish** — voyaga etmagan shaxsni tilanchilikka, spirtli ichimliklar isteʼmol qilishga, giyohvandlik yoki psixotrop xisoblanmagan, lekin kishining aql — idrokiga taʼsir qiladigan vosita va moddalarni isteʼmol etishga jalb qilish, shunday harakatlar uchun maʼmuriy jazo qoʻllanilganidan keyin sodir etilgan boʻlsa , OʻzR JKning 127 — m.siga muvofiq jinoiy javobgarlikka tortishga sabab boʻladi. Tilanchilikka jalb qilish deganda, voyaga etmagan shaxsni begona shaxslardan pul, oziq — ovqatlar, kiyim — kechak va b. buyumlar soʻrashga oʻrgatish va dalolat qilishni tushunish zarur. Voyaga etmagan shaxsni spirtli ichimliklar isteʼmol qilishga, giyohvandlik va psixotrop vositalar isteʼmol qilishga yohud jinoyat sodir etishga jalb etish ayniqsa ogʻir jinoyat hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi