**Batavus BV** — Gollandiya velosiped ishlab chiqaruvchisi, **Accell Group European Cycle** konglomeratiga tegishli. Batavus Intercycle Corporation 1970-yillarda Niderlandiyada velosipedlarning yetakchi ishlab chiqaruvchisi edi. Eng samarali yillarida kompaniyaning *Heerenveen* zavodida yiliga 70 000 Batavus mopedlari va 250 000 velosiped ishlab chiqarish uchun 700 ishchi ishlagan. Bu vaqt ichida Batavus oʻz mahsulotining 55 foizini eksport qildi, qolgan qismi 1977-yilda ikki milliondan ortiq mopedga ega boʻlgan Gollandiyaga yuborildi.

Tarixi
------

1904-yilda **Andries Gaastra** soatlar va kichik qishloq xoʻjaligi texnikasi sotadigan doʻkon ochdi. Ikki yil ichida u velosipedlarni qo'shib, Germaniyaning *Presto* kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilgan velosipedlarni sotdi. Ko'p o'tmay, u Batavus brendi ostida velosipedlar ishlab chiqarishni va sotishni boshladi.

1917-yilga kelib Batavus yirik velosiped zavodini egallab oldi. 1930-yillar qiyin boʻldi, chunki Yevropaning koʻp qismi iqtisodiy tanazzulga yuz tutdi, ammo Batavus oʻsishda davom etdi va uch gʻildirakli velosipedlar, mototsikllar va konkilarni ishlab chiqara boshladi. Ikkinchi jahon urushi zavodning vaqtincha yopilishiga olib keldi. 1945-yilda urush tugashi va velosipedlarga boʻlgan talabning oshishi bilan biznes qayta tiklandi. Kompaniya zamonaviy konveyerga ega yangi zavodga sarmoya kiritdi va bu uni velosiped ishlab chiqarishda birinchi oʻringa olib chiqdi. 1948-yilda Batavus birinchilardan boʻlib oʻz mopedini ishlab chiqdi.

Batavus brendi
Yuk uchun moʻljallagan velosiped
1954-yilga kelib kompaniyaning turli xil binolari turli xil mashinalarni ishlab chiqardi, ammo 1956-yilda Gaastra oʻz doʻkonini ochganidan 52 yil oʻtgach, Heerenveendagi sanoat parkida yangi zavod ochildi. Uning maydoni 6000 kvadrat metrni tashkil etdi va ishchi kuchi 300 taga etdi. Keyingi kengaytirish, ishlanmalar zarur boʻldi va bugungi kunda kompaniyada 650 ga yaqin ishchi ishlaydi. Yangi binolar ochilgandan soʻng kompaniya birinchi navbatda velosiped ishlab chiqaruvchisi boʻlishni davom ettirdi va oʻsib borayotgan talabdan barcha foyda oldi. Biroq, 196- yilda Batavus boshqa Gollandiya kompaniyasi Magneetning velosiped va mototsikl ishlab chiqarish aksiyasini sotib oldi va keyingi yili Germaniyadagi uchta uch gʻildirakli zavodni oʻz qoʻliga oldi. Motorli ikki gʻildirakli avtomobillar sotuvi tobora oʻzgarib tursa-da, model va uslub oʻzgarishi bilan har yili barqaror oʻsish kuzatildi.

Dunyo boʻylab moped tarqatish dasturi
-------------------------------------

1970-yilda Batavus Gollandiyaning Laura guruhiga qoʻshildi, ularning guruhida *Laura Motoren* va Buyuk Britaniyadagi Batavus mopedlarida ishlatiladigan *Laura Engine*, Sachs bilan ishlaydigan sport mashinasi va Mk 4S brendlari ham bor edi. Buyuk Britaniyaga birinchi import 1973-yilda, *Harglo BSA/Triumph* kompaniyasining ikki sobiq rahbarlari Wilf Harrison va Peter Glover tomonidan tashkil etilgan. Ular Buyuk Britaniya va Irlandiyada Batavus mopedlarini olib kelib, tarqatishgan.

Dastlabki Go-Go V qattiq ramkali mashina boʻlib, ishlab chiqarish toʻxtatildi, ammo Go-Go VA joriy etilgandan soʻng 1974-yilda Buyuk Britaniya bozoriga toʻrtta yangi mashina qoʻshildi va 1976-yilda yana ikkitaga koʻpaytirildi. Bu vaqtga kelib kompaniya sifatli mashinalar uchun, ular eng arzon boʻlmasa-da, koʻrish uchun yaxshi boʻlgan va ozgina muammolarni taklif qilgan.

1976-yilda Londondagi Earls Courtda Batavus yettita modelli assortimentni koʻrsatdi; oltita mashina 48cc Laura dvigateli bilan jihozlangan, V-kamar asosiy haydovchi va avtomatik debriyaj bilan. Mototsikl dizayni va Sachs toʻrt pogʻonali motori bilan eng yuqori darajadagi Mk 4S bundan mustasno edi. Spetsifikatsiyaga elektron takometr, akkumulyatorli burilish signallari, old va orqadagi ogʻir yuk osmalari kiradi. Toʻliq oʻlchamli mototsiklning umumiy oʻlchamlariga ega boʻlgan ushbu model Batavus tomonidan sotilgan eng katta mashina edi.

1972-yilda yiliga velosipedlarning umumiy ishlab chiqarilishi 250 000 dona va mopedlar 60 000 dona edi. Ulardan 60 mingtasi velosiped va 27 mingtasi moped xorijga joʻnab ketgan. Gʻarbiy Germaniya va Shveytsariyada savdo kuchli edi. Eron, Isroil, Belgiya va Gretsiya ham muhim edi. Turkiyada Batavus mopedlari 1972-yilda litsenziya asosida ishlab chiqarila boshlandi. 1977-yilda Batavus Niderlandiyadagi boshqa kompaniyalarga qaraganda koʻproq velosiped va mopedlar ishlab chiqardi. Bu Gollandiyaning eng yirik mashina eksportchisi boʻlib, ishlab chiqarishning 55 foizi 1970-yillarda AQShda yoqilgʻi tejamkor transportga qiziqishni qondirish uchun Gollandiyadan tashqariga chiqdi. Batavus oʻzining AQShdagi shtab-kvartirasini Atlantada oʻrnatdi.

New York shahridagi Batavus velosipedlari
1970-yillar boshida velosipedga boʻlgan talab ortib bordi, bu esa Batavusni zavodni 25 000 kvadrat metrgacha kengaytirishga undadi. Mopedga boʻlgan talab pasayib ketdi va 1970-yillardagi yoqilgʻi inqirozi davrida AQShda mopedlarning mashhurligi sezilarli darajada oshgan boʻlsa-da, Batavus oxirgi mopedni 1980-yillarning boshlarida qurib joʻnatdi.

Musobaqa: velosiped poygalari va homiylik jamoalari
---------------------------------------------------

1986 va 1992-yilgi Olimpiya o'yinlari paytida Batavus Gollandiya Velosipedchilar ittifoqining (KNWU) rasmiy yetkazib beruvchisi boʻlgan. Monique Knol 1992-yilgi  Olimpiadada Batavusda bronza medalini qoʻlga kiritdi. *Leontien van Moorsel* Batavus velosipedida ikki marta Feminin turida gʻolib chiqdi. AQShda Batavus velosipedlarini import qiluvchi *Agrati-Garelli Corp.* 1983-1985-yillardagi havaskor erkaklar va ayollar jamoasiga homiylik qildi, uni Ruminiyadan sobiq havaskor velosipedchi *Constantin Negulescu* boshqargan. Negulescu bu yillar davomida bir qancha Batavus chavandozlarini AQSH terma jamoasiga joylashtirishda muvaffaqiyat qozondi va keyinchalik milliy va xalqaro miqyosda murabbiylik faoliyatini davom ettirdi.

2008-yilda Batavus *P3Transfer-Batavus*ning homiysi boʻlgan. Bobbie Traksel 2008-yilda *Driedaagse van West-Vlaanderen* musobaqasida Batavusda gʻalaba qozondi.

Innovatsiyalar
--------------

1988-yilda Batavus 1996-yilgi tadqiqot va ishlanmalarga sarmoya kiritish dasturini ishlab chiqdi. Kompaniya oʻzining xavfsizlik tutqichi, tezkor xizmat koʻrsatish zanjiri himoyasi, *Safety Stander* va *Ergo System* innovatsiyalari uchun **Yaxshi sanoat dizayni** mukofotini qoʻlga kiritdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „The history" (Dutch).  Batavus. 4-avgust 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-avgust 2013-yil.
2. 1 2 3 4  *Bicycling History*
3. ↑  „Wiki Pages: National Capital Open – chronology (race results – see 1984, 1985)". *National Capital Velo Club* (26-iyun 2018-yil).

[*sayt ishlamaydi*]
4. ↑  „Constantino Bicycles". *Constantino* (23-iyun 2018-yil).

[*sayt ishlamaydi*]

Havolalar
---------

* Rasmiy sayt