recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Gugurttogʻ oltingugurt koni** (turkmancha — Gyugurtdagʻ) — Turkmanistonning jan.-sharqidagi kon, Koʻhitang togʻining gʻarbiy etagida, Amudaryodan shim.roqda, Mukri (Turkmaniston) temir yoʻl stansiyasi yaqinida joylashadi. Konning oltingugurt zaxirasi dastlab 1928—30 yillarda aniqlangan. 1950-yillarda G. o. k.da yirik tuz koni (kaliy va osh tuzlari) razvedka qilindi. Ayni paytda G. o. k.dan sof oltingugurt va kaliy tuzi olinmoqda. G. oltingugurt konining hosil boʻlishi toʻgʻrisida olimlar oʻrtasida turli fikrlar mavjud. Konda oltingugurt yuqori yura davrida dengiz ostida anaerob (kislorodsiz) muhitda oltingugurt hosil qiluvchi bakteriyalar yordamida paydo boʻlgan yoki kimyoviy yoʻl bilan ohaktoshlar tarkibidagi yer osti neft suvlarining atmosfera suvlariga qoʻshilishidan hosil boʻlgan degan fikrlar bor. G. o. k. oltingugurt hosil boʻlish sharoitlariga koʻra, Ukrainadagi Rudatskiy va AQShning Meksika sohillaridagi konlarga juda oʻxshash.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Gayenxofen** **qalʼasi** (nemischa:, avval nemischa:) — Avstriyaning Bludenz shahridagi (Vorarlberg federal shtati) klassitsizm qasri (saroyi), 1746-yilda qurilgan; 1222- va 1245-yillar orasida Verdenberg graflari tomonidan qurilgan Bludenz oʻrta asr **qal’asi oʻrnida** joylashgan. Qal’a shahar bilan birga XV asrda Gabsburglar qoʻliga oʻtgan; 1448-yilda arsgertsog Sigismund hududni Rotund qal’asiga almashtirgan (nemischa:). 1491-yilda Bludenzdagi qal’a butunlay yonib ketgan.

Tarix
-----

Bludenz qal’asi 1222-1245-yillar oraligʻida Verdenberg graflari buyrugʻi bilan mintaqani boshqarish markazi sifatida qurilgan. https://de.wikipedia.org/wiki/Albrecht\_III.\_von\_Werdenberg-Heiligenberg-Bludenz Graf Albrext III fon Verdenberg-Xeyligenberg qasrda 1377-yildan 1418-yilgacha yashagan. Appenzell urushi paytida u shaharni tark etib, Immenshtadt im-Allgau yaqinidagi Rotenfels qal’asiga ketgan. 1408-yilda graf Bludenzga qaytib kelgan.

1394-yildayoq graf Albrext Avstriya gertsogi Albrext III bilan meros shartnomasini imzolagan: shartnoma 1418-yilda graf vafotidan keyin kuchga kirgan va Gabsburglar qasrning egalariga aylanganlar. Qal’a 1491-yilda katta yongʻin paytida vayron boʻlgan, ammo tez orada qayta qurilgan. Qal’ani meros qilib olgan Frants Andre Freyxer fon Sternbax 1745-yilda vayron boʻlgan majmuani butunlay yoʻq qilishni buyurgan.

1752-yilda oʻsha davr uchun zamonaviy boʻlgan Gayenxofen saroyi qal’a oʻrnida oʻrta asrlar binosining qismlaridan foydalangan holda qurilgan. Gayenxofen 1936-yilgacha Sternbax oilasining mulki hisoblangan, keyin u Bludenz shahri tomonidan sotib olingan va kazarmaga aylantirilgan, bu uning ichki qismini sezilarli darajada oʻzgarishiga olib kelgan. 1959-yilda Vorarlberg federal shtati qal’ani shahardan tortib olgan. 1960-1963-yillarda amalga oshirilgan qayta qurilishdan soʻng, bino Bludenz tumani maʼmuriyatining rasmiy qarorgohiga aylangan.

Yana qarang
-----------

* Blumeneg qal’asi
* Hohenbregenz qal'asi
* Freundsberg qal'asi
* Veyerburg qal'asi

Manbalar
--------

1. ↑   Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.

Adabiyotlar
-----------

* Alois Niderstätter: Die Vorarlberger Burgen. Universitätsverlag Wagner, Innsbruck 2017, ISBN 978-3-7030-0953-2, S. 34-37.
* Manfred Tschaikner: Schloss Gayenhofen in Bludenz — Eine Erfindung des 19. Jahrhunderts // Bludenzer Geschichtsblätter, Heft 93 (2009), S. 3-29.
* Burgen und Schlösser in Tirol, Südtirol va Vorarlberg — Bahnmyuller Wilfried — 2004
* Dehio Vorarlberg 1983 yil
* Kleines Vorarlberger Burgenbuch — Frans Josef Huber — 1985 yil
* Von Schloß zu Schloß in Österreich — Gerxard Stenzel — 1976 yil

Havolalar
---------

* *Martin Hammerl.* „Bludenz — Gayenhofen" (de). *burgen-austria.com*.  Burgen-Austria (26-may 2005-yil). Qaraldi: 20-fevral 2021-yil.
**Gaz bilan isitish** - binolarni isitish usullaridan biri. Bunda yonuvchi gazlarning issiqligidan foydalaniladi. Isitilgan havo yordamida markazlashtirilgan usudda isitish; gaz asboblari vositasida isitish va b. Birinchi usuldan iqlimi yumshoq joylarda foydalaniladi. Bu usulda gaz kaloriferna yonib, havoni ilitadi. Iliq havo moʻrilar orqali xonalarga beriladi. Ikkinchi usul — gaz asboblar vositasida isitishda yakka qizdirish asboblari, pechlar va qozonlardan foydalaniladi. Bunda ajraladigan yonish mahsulotlari xonadan shamollatish (ventilyatsiya) qurilmalari yordamida havo bilan birga chiqarib yuboriladi. Gigiyena jihatdan eng qulayi moʻrili gaz asboblari (maye, kaminlar) hisoblanadi. Turar joy binolari, jamoat va sanoat binolarini isitishda gazdan foydalanishning eng afzal tomoni shundaki, gazni yoqqanda ajraladigan yonish mahsulotlari havoni uncha ifloslantirmaydi, gaz isteʼmolchilarga quvurlar orqali keltiriladi, avtomatik va masofadan boshqarish qurilmalari gaz asboblarining xavfsiz ishlashini taʼminlaydi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Belovti** — Surxondaryo viloyatidagi Kushtang togʻlarining shim. qismi. Jan.da Belovti dovonidan Sangardak daryosi vodiysigacha choʻzilgan. Uz. 25 km, eng baland nuqtasi 3712 m. Machaydaryo bilan Sangardak daryolarining suvayirgichi. Jan.gʻarbiy yon bagʻirlari qiya, shimoliy yon bagʻri tikroq. Suvayirgʻich qismi oʻrta yura ohaktoshlaridan, jan.gʻarbi quyi burning gil, qumtosh, apevrolitlaridan, yura ohaktoshlaridan, shimoli-sharqi paleozoyning granit, granodiorit, gneys jinslaridan tuzilgan. Shim.sharqiy yon bagʻirlari oʻyilib ketgan. Yassi tekisliklar koʻp uchraydi. Shim.sharqiy yoi bagʻirlarida 3000 m balandlikkacha toshloq jigarrang tuproqlarda archazorlar bor. Undan yuqorisi, alp va subalp utloqlari bilan qoplangan. B. yon bagʻirlaridan yaylov sifatida foydalaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**The City of Pleasure (Rohat *shahri)*** (arabcha: ) Bu Ezzat al-Kamhawining birinchi romani va „*It Happened in the land of Dust and Mud (Bu* *Chang va loy mamlakatida* *sodir boʻldi)*" hikoyalar toʻplamidan keyingi ikkinchi kitobidir. Kitobning birinchi nashri Madaniyat markazi bosh tashkiloti tomonidan 1997-yilda, ikkinchi nashri 2009-yilda el-Ain nashriyoti tomonidan nashr etilgan. Kamhawi oʻz romanida sevgi va jinsiy aloqa bilan bogʻliq muammolar bilan shugʻullanadigan butun shaharni tasvirlashga harakat qildi. Qahramonlar oddiy yoʻlovchi sifatida tasvirlangan, ular shahar tarixini hikoya qiluvchi va unda yashaydigan insonlardir.

Syujet
------

Hech kimga oʻxshamaydigan shahar, zavq maʼbudasi tomonidan qoʻriqlanadigan va oʻz vaqtini jismoniy zavqlarga bagʻishlagan yolgʻonchi podshoh hamda sevgi va muhabbatni orzu qiladigan malika tomonidan boshqariladi. Ruhoniylar malika xonasining devorlarini quchoqlashgan oshiqlar va tutatqi suratlari bilan bezashga qaror qilishdi hamda devordagi suratlar jonlanishi va malikaning haqiqiy sevgi haqidagi orzusi amalga oshishi haqida oʻzlarining fikrlarini aytishadi.

Haqiqiy va soya koʻrinishdagi odamlar, kuchli qullar va imperatorlar oʻzlarining halokatlarini Rohat shahri darvozalarida kutib olishdi. Oxir-oqibat, oʻtib boʻlmaydigan shahar darvozalari ikkita ajoyib mahsulot: qovurilgan kartoshka va pepsi-kola mahsulotlari yordamida oʻtishga imkon beradi. Hech kim Rohat shahrining haqiqiy tarixini bilmaydi shuningdek hech bir tashrif buyuruvchi uning sehridan qochib qutulmagan.

Iqtibos
-------

Gamal al-Ghitani :

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| An'analar zamonaviy hayot bilan aralashgan yangi yozuv va yangi qarashga moyil tarzda yozilgan roman, u kuchli o'ziga xoslikni ifodalaydi, adabiy sahnadagi boshqa unsurlarga hamroh bo'lib, endilikda inson va voqelik tashvishlariga mos keladigan yangi tushunchalarni va ularni turli yo'llar bilan ifodalashni o'rnatadi. | "|

:

Muhammad Abdulmuttalib:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Vaqt cheklovlari yoki joy chegaralarini tan olmaydigan erkin ufqga ega roman. | "|

Nabil Soliman:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Bu mo'jizalar shahri, bu yerda mavjud faktlar boshqa faktlarning soyasidek ko'rinadi. | "|

Manbalar
--------

1. ↑  *Al-Samary, Wael.* „مدينة اللذة.. ومتاهة الحب".  Youm7 (16-aprel 2009-yil). 30-iyul 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyul 2014-yil.
2. 1 2 3  „دار العين تدخل "مدينة اللذة" لعزت القمحاوي ..".  Elain Publishing (11-yanvar 2009-yil). 15-oktabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyul 2014-yil.

Havolalar
---------

* el-Ain nashriyoti veb-sayti Wayback Machine saytida arxivlandi (2009-02-04).
* el-kamhawi ning Facebook guruhi
**Koʻz yoshi** — koʻz yoshi bezida ishlanib chiqadigan suvga oʻxshash tiniq suyuqlik. Koʻz yoshida 98,2% suv va 0,8% mineral moddalar, 0,1% oqsil va boshqa moddalar bor. Ajralib chiqqan Koʻz yoshi qovoqlar yumilganda koʻzning butun yuzasini bir tekis namlaydi, qolgan qismi yosh kanalchalari, yosh xaltachasi va yosh-burun kanali orqali burun boʻshligʻiga oʻtadi. Koʻz yoshi mugoʻz pardani qurib qolishdan saqlash bilan birga, uning tiniq turishiga ham yordam beradi. Baʼzan qovoqlardagi yot jismlarni yuvib ketadi. Bundan tashqari, yoshdagi lizotsim fermenti mikroblarni oʻldirib, koʻzni turli kasalliklardan saqlashda muhim rol oʻynaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qalampirgul** — rezedagullilar oilasiga mansub bir yillik oʻsimliklar turkumi. Oʻrta dengiz boʻyi mamlakatlarida, Sharqiy Afrika va Hindistonda tarqalgan. Gʻarbiy Sibirda 1 turi, Oʻrta Osiyo va Kavkazda 10 turi uchraydi. Barglari ketmaket joylashgan, gullari mayda, ikki jinsli, boshoqsimon yoki shingilsimon toʻpgul hosil qiladi. Mevasi koʻsakcha. Adirlar, toshloq yerlarda, baʼzi turlari ekinlar orasida begona oʻt sifatida oʻsadi. Gulchilikda, asosan, xushboʻy Q. turi ekiladi. Gullari oq, xushboʻy, may—iyun oylarida gullab, urugʻlaydi. Xushboʻyligi tufay Sariqkelampirgul. li parfyumeriya sanoatida xushboʻy pardoz moy (pomada) tayyorlashda foydalaniladi. Ochiq yerga urugʻini sepib koʻpaytiriladi. Sariq Q. turining iddizidan sariq boʻyoq olinadi.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Hindu Raj** ( urdu: ہندو راج , tarjimasi: Sanskritdagi "Hindu hukmronligi" ) Shimoliy Pokistondagi togʻ tizmasi, Hindukush va Qorakoram tizmalari oraligʻida. Uning eng baland cho'qqisi - Koyo Zom, 6872 m (22546 ft). Boshqa diqqatga sazovor cho'qqilarga Buni Zom,  Ghamubar Zom va Gul Lasht Zom kiradi. Hindu Raj tog'laridagi cho'qqilar o'rtacha 5000 metrdan 6000 metrgacha yetadi.

Hindu हिन्दू राज ismi ) sanskrit va uning nasl tillarida, masalan, hindu-urdu tilida "Hindu hukmronligi" degan ma'noni anglatadi. Sindhu (Hind) daryosi mamlakati aholisini tasvirlash uchun ishlatiladigan *hind* so'zi, oxir-oqibat, sanskrit tilidagi *Sindhu* ( सिन्धु so'zidan olingan ), bu "katta suv havzasi" degan ma'noni anglatadi;  *raj* soʻzi sanskrit tilida "qoida" degan maʼnoni anglatadi .

Xususiyatlari
-------------

Hind Raj tog' tizmasi Chitral va Gilgit o'rtasida joylashgan; ular Pomir tog'larining janubida va Hindukushning sharqida joylashgan. Uning cho'qqilari taxminan 22,500 futgacha ko'tariladi. Hindu Raj togʻlari Hindukush togʻlariga parallel joylashgan. Uning eng baland cho'qqisi Koyo Zomni o'z ichiga oladi, uning balandligi 6872 metrga etadi.

Eslatmalar
----------

1. ↑  Sources disagree on whether Buni Zom is in the Hindu Raj or the Hindu Kush.

Manbalar
--------

1. 1 2  *The Himalayan Journal, Volumes 34-35* (English). Oxford University Press, 1974 — 109 bet.
2. 1 2 3 4  Singh, Vijay P.*. Encyclopedia of Snow, Ice and Glaciers* (English). Springer Science & Business Media, 1 July 2011 — 514 bet. ISBN 978-90-481-2641-5.
3. ↑  Takacs, Sarolta Anna*. The Ancient World* (English). Routledge, 17 July 2015 — 377 bet. ISBN 978-1-317-45839-5.
4. ↑  *Annals of Oriental Research, Volume 19* (English). University of Madras, 1974 — 7 bet.
5. ↑  Simner, Mark*. Pathan Rising: Jihad on the North West Frontier of India 1897-1898* (English). Fonthill Media, 20 January 2017.
6. ↑  Cavendish, Marshall*. World and Its Peoples* (English). Marshall Cavendish, 2006 — 292 bet. ISBN 978-0-7614-7571-2.
**Chornuxi** (ukraincha: *Чорнýхи* , ruscha: *Чернýхи*) — shahar tipidagi aholi punkti va markaziy Ukrainadagi Poltava viloyati, Lubniy tumanining maʼmuriy markazi. Chornuxiy faylasuf Grigoriy Skovorodaning tugʻilgan joyi sifatida tanilgan.

Eng yaqin temir yoʻl stantsiyasi Piriatinda 38 km (24 mi) joylashgan uzoqda. Chornuxi Mnoxa daryosida joylashgan. Shahar hududi 690 gektar maydonni egallaydi. Qishloq avtobusi va Poltava, Kiev, Lubny, Pyriatyn va Lokhvytsiaʼdan avtobus qatnovi mavjud. 2002-yil 1-yanvardagi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra Chornuxining umumiy aholisi 3138 nafar (1984 yilda esa 2900 nafar). Hozirda aholi soni 2 2,403 nafarni tashkil etishadi.

Taniqli aholi
-------------

* Gregori Skovoroda, ukrainalik faylasuf, shoir
* Kelembet A. cherkov faoli

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* Ofítsíyniy sayt rayonnoyí administratsiíí
* Chornuxi — gromadskiy sayt
* Ikkinchi Jahon urushi paytida Chornuxi yahudiylarining oʻldirilishi, Yad Vashem veb-saytida
**Tairovich Qalandar Tairov** — Sovet iqtisodchisi, davlat va siyosat arbobi.

Biografiyasi
------------

Qalandar Tairovich — 1923-yil  15-martda Qoraqalpogʻiston Respublikasining Toʻrtkoʻl tumanida dunyoga kelgan. Davlat va siyosat arbobi Tairov KPSS (Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi) aʼzosi, shuningdek, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi ham hisoblangan.

Iqtisodchi Tairov 1945-yildan 1992-yilgacha mamlakatning iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy yoʻnalishlarida faoliyat olib borgan. Jumladan, ushbu yillar mobaynida olim. oʻquv boʻlimi mudiri; Toʻrtkoʻl qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash bilim yurti direktori; Qoraqalpogʻiston Qishloq xoʻjaligi vazirining birinchi oʻrinbosari; Taxtakoʻpir, Beruniy tuman partiya komitetlarining birinchi kotibi; Markaziy partiya organlari boʻlimi mudiri; Oʻzbekiston Kompartiyasi Qishloq xoʻjaligi boʻyicha qoʻmitasi, tashkiliy partiya ishi boʻlimi mudirining birinchi oʻrinbosari; Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Komiteti umumiy boʻlim mudiri lavozimlarida xizmat koʻrsatgan.

Iqtisodchi olim shuningdek, Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashining 10-, 11- va 12-chaqiriqlari deputati etib saylangan.

Qalandar Tairov 1992-yildadan keyin vafot etgan.

Havolalar
---------

* Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti deputatlari: Oʻninchi chaqiriq. (Qisqacha biografik maʼlumot). — T .: Oʻzbekiston, 1981. — S. 252.
* Xalq xotirasi
* GA RF R7523 105 152 "SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1971-yil 26 avgustdan 27 avgustgacha qabul qilingan qarorlari va ularga materiallar / 14-sonli bayonnomaga / No 2075-VIII dan 2078-VIII gacha.. 7-jild
Jon Vanderpoel qalamtasvir asari (1857-1911-yil)
**Qalamtasvir** - tekis yuzaga qoʻlda chiziq va nursoya (oq-qora boʻyoq dogʻlari) yordamida ishlangan tasvir, grafika vositalarida qalam, pero va boshqalar yordamida chegara chiziq, (kontur chiziq) yoki qisqa va yuluq chiziq (shtrix)lar hamda boʻyoq dogʻlarida bir xil (axromatik) rangda bajariladi.

Tarix
-----

Qalamtasvir- barcha tasviriy sanʼat turlarining asosi hisoblanadi. Qalamtasvir chizmalari 17-asrdan oldin maʼlum emas edi.Keyinchalik qalam bilan ishlash chizmalari zamonaviy konspektsizlar 18-19 asrlarda keng shakllangan. Hozirda zamonaviy rassomlar sanʼat asarlari va eskizlar uchun grafit qalamdan foydalanishda davom etadi.Rasm badiiy taʼlimning (asosan, naturadan chizish, oʻquv mashqi) asosini tashkil qiladi. Rasm texnologik jihatdan quruq va suyuq holdagi boʻyoq ashyolaridan foydalanib bajariladi. Eng qadimda quruq boʻyoq — koʻmirga aylangan yongan yogʻoch qoldiqlari boʻlgan. Uygʻonish davrida italyan qalami (qora boʻr) va sangina (qizil boʻr) ishlatila boshlangan, 16-asr oxiridan grafit, 18-asrda bugungi kunda keng tarqalgan qalam amalda qoʻllanila boshlagan.

Zamonaviy qalamlar
------------------

Rangli qalam
------------

Rangli qalamlar bilan chizilgan rasmlar yanada realroq koʻrinishiga egadir. Rangli qalamlar yordamida koʻplab portretlarni yaratish mumkin. Rangli qalam rassomlar va havaskorlarning sevimli mashgʻuloti.

Koʻmir qalam
------------

Koʻmir qalamlari yogʻoch koʻylagi ichiga kiritilgan siqilgan koʻmirdan iborat.Koʻmirning koʻp xususiyatlarini saqlab qolish bilan birga grafit qalamlarga oʻxshaydi. Koʻpincha koʻmir qalam bilan nozik va aniq detallar uchun foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Qalamtasvir". Qaraldi: 11-sentabr 2022-yil.
2. ↑  „Qalamtasvir". 15-sentabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-sentabr 2022-yil.
3. ↑  „Qalamtasvir va uning maqsad-vazifalari". Qaraldi: 11-sentabr 2022-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Day, Walton*. The History of a Lead Pencil* (en). J. Dixon Crucible Company, 1894.
* MOORE, D.T. (1998-06-01). "The pencil landscape drawings made by Ferdinand Bauer in Norfolk Island, from August 1804 to February 1805 in The Natural History Museum, London". *Archives of Natural History* **25** (2): 213–220. doi:10.3366/anh.1998.25.2.213. ISSN 0260-9541. .

|  |  |
| --- | --- |
| Mona Lisa | *Sanʼatga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Georgiy Ivanovich Yerfilov** (1912-yil Toshkentda tug‘ilgan — ?) — sovet futbolchisi, hujumchisi.

Yerfilov Georgiy Ivanovich 1937-yilda SSSR kubigida Sankt-Peterburgdagi P. F. Lesgaft nomidagi Milliy davlat jismoniy tarbiya, sport va salomatlik universitetining GOLIFK jamoasida o‘ynagan. 1938-yilda futbolchi Leningradning „Stalinets" jamoasi tarkibida SSSR chempionatida ikkita o‘yin o‘tkazgan: 4-iyun kuni Moskvaning „Spartak" klubiga qarshi mezbonlik uchrashuvida (0:4) to‘liq o‘yinni va shu yilning 9-iyun kuni bo‘lib o‘tgan Kiyevning „Dinamo"  jamoasiga (2:7) qarshi uy o‘yinda esa zaxiradan maydonga tushgan. 1939-yilda Yerfilov „Avangard" uchun B guruhda yettita o‘yinda ikkita gol urgan. 1945-yilgi chempionatda hujumchi 13 ta o‘yin o‘tkazib, Moskvaning Lokomotiv klubida bitta gol urishga muvaffaq bo‘lgan. 1947-yilda Georgiy Ivanovich Moskvaning „Bolshevik" jamoasida to‘p surgan.

Hujumchi Yerfilov Georgiy Ivanovich 1949-yilda — Moskvaning SKIF futbol klubi katta murabbiyi bo‘lgan.

Futbolchi Yerfilovning o‘g‘li Vitaliy xokkey bo‘yicha murabbiy bo‘lib ishlaydi.

Havolalar
---------

* Profil na sayte FootballFacts.ru
* Lukosyak Yu. P. „Istoriya peterburgskogo futbola. Kto est kto v peterburgskom futbole". — SPb.: Soyuz xudojnikov, 2011. — 280 s. il. ISBN 978-5-8128-0111-3, s. 136
Saakadze
**Georgiy Saakadze** (taxminan 1580, Peli qishlogʻi — 1629.3.10) — gruzin siyosat arbobi, sarkarda. 1608-yil Tbilisi mauravisi (hokimi). Gruziyani birlashtirish maqsadida kurash olib borgan, levin saroy fitnasi natijasida Eronga ketishga majbur boʻlgan. 1620-yil Eron shoqi Abbos I yordamida Kartli podsholigining amaldagi hukmdoriga aylangan. 1623-yil Kartli va Kaxetida S. rahbarligida Eronga qarshi yirik koʻzgʻolon koʻtarilgan. Qoʻzgʻolonchilar 30 minglik Eron koʻshinini tormor keltirishgan. Lekin 1625-yil jangda magʻlub bulishgan. S. bosqinchilarga qarshi kurashni davom ettirgan. 1628-yil S. qoʻshinlari tormor keltirilgach, Turkiyaga qochgan; oʻsha yerda oʻldirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Georgiy Ivanovich Sinkoburov** (1919.15.6, Krasnodar — 2000.18.12, Toshkent) — Oʻzbekistan xalq artisti (1979). Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. 1950—89 yillar Rus yosh tomoshabinlar teatrida aktyor. Ferdinand ("Makr va muhabbat"), Sasha ("Ikki kapitan"), Listovskiy ("Yetuklik attestati"), Zaxarov ("Abdulla Nabiyev"), Antifol Efesskiy ("Xatolar komediyasi"), Alibobo ("Alibobo va qirq qaroqchi"), Podxolyuzin ("Qoʻynidan toʻkilsa qoʻnjiga") kabi rollari bilan tanilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hindol mirzo** (1518 - Kobul -1551) — boburiylarp&n. Boburnnng 4-oʻgʻli. Onasi Dildor begim. Boburshoh Hindistonni fath qilishga kirishgan (Bahrani olgan) davrida shu farzandi tugʻilgan, shuning uchun "Hindni ol!" ramziy maʼnosida Hindol deb ism qoʻygan. Bobur hayotligida u Badaxshon hukmdori edi (1526—30). Humoyun taxtga oʻtirgach, ukasi H. M.ga Mevat va Olur viloyatlarining hukmronligini bergan (1530—38). 1538-yil boburiylar oʻrtasidagi ichki nizolardan foydalangan Shershoh Bihar, Junpur va kanaujgacha boʻlgan yerlarni bosib olgan. Shu asnoda H.M. Humoyunshohga qarshi bosh koʻtargan va Agra shahrini bosib olgan hamda oʻzini podshoh deb eʼlon qilgan. Biroq Komron Mirzo oʻz qoʻshini bilan kelib, Agrani H.M.. dan tortib olgan. Ammo tez fursatda Shershoh Agra va boshqa shaharlarni birin-ketin bosib olgach, Komron Mirzo bilan H. M.Kobulga qochishgan. 1544-yilda Humoyun Erondan qay-tib kelgach, boshqa ukalari qatori H.M.ning ham gunohini kechirgan. H.M. umrining oxirigacha Humoyun-shohga sodiq qolgan.

H.M. sheʼriyatga qiziqqan, turkiy va forsiy tillarda gʻazallar yozgan.

1551-yildagi "xandaq jangi"da H.M. Komron Mirzo odamlari tomonidan yaralanadi va oʻsha kuni olamdan oʻtadi. H.M.ning jasadi Kobulda otasi boburning maqbarasi yoniga dafn etilgan. 1607-yilda Jahongirshohfarmoniga binoan H.M.ning qabriga lavha oʻrna-tilgan.

Ad.Fayziyev T. Temuriylar shajarasi, T. 1995.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Davolash badan tarbiyasi** - tibbiyot boʻlimi; kasalliklarni davolash va oldini olishda jismoniy mashqlar va tabiiy omillarni, shuningdek, fizioterapiya va massajni birgalikda qoʻllash. Mexanoterapiya, mehnat bilan davolash va davo massaj" D.b.t.ning tarkibiy qismidir. D.b.t. kuch-kuvvatni tiklovchi davo; uni toʻgʻri qoʻllash bemorning tez sogʻayib ketishiga, ish qobiliyatini tiklashga va uni faol mehnatga qaytarishga yordam beradi. D.b.t.ga turli jismoniy mashqlar: gimnastika (ancha joʻn va bemorga moye), sport (changʻida va piyoda sayr etish, suzish va b.) va ochiq havoda oʻtkaziladigan oʻyinlar (voleybol, tennis, basketbol) kiradi. Maxsus tanlangan mashqlar D.b.t.ning asosiy vositasidir. Jismoniy mashqlarni bajarish va organizmni chiniktirishda tabiiy omillar — suv, havo va quyoshdan foydalaniladi. D.b.t. harakat faoliyati pasaygan, kam quvvat, uzoq vaqt betob yotgan bemorlarga buyuriladi. D.b.t. operatsiyadan keyingi organizmni tiklash davrida, akusherlikda, nafas, ovqat hazm qilish, yurak-tomir, nerv sistemasi, tayanch-harakat aʼzolari, rivojlanish nuqsonlari hamda moddalar almashinuvining buzilishi bilan bogʻliq kasalliklarni davolashda qoʻllaniladi. D.b.t.ni faqat davolovchi vrach buyuradi, mashgʻulotlar D.b.t. boʻyicha mutaxassislar tomonidan olib boriladi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Georgiy Nikolayevich Leonidze** [1899.15(27). 12, Patordzeuli qishlogʻi — 1966.9.8, Tbilisi] — Gruziya xalq shoiri (1959). Gruziya Fanlar Akademiyasi akademik (1944). Gruziya Fanlar Akademiyasi Shota Rustaveli nomidagi Gruzin adabiyoti instituti direktori (1957-yildan). "Ninotsmind kechasi", "Qipchoq bilan uchrashuv", "Sesarka", "Kalila va Damana" kabi lirik asarlar yaratgan (1924—25). Kishilarning mashaqqatli mehnati, nozik dil kechinmalari L. ijodida bosh mavzu boʻlgan. 30-yillarda yozgan sheʼrlari, asosan, zamondoshlarining hayoti, insoniy goʻzallik, xalqlar doʻstligi haqida. 2-jahon urushi yillarida yaratgan asarlari gruzin jangchilarining qahramonliklariga bagʻishlangan. "Samgori" (1950), "Portoxala" (1951) kabi dostonlarida xalq tarixi aks etgan, bularda nozik lirizm koʻzga tashlanadi. "Sexrli daraxt" (1962) xotiralar kitobi esa Kaxetiyaning oʻziga xos manzaralarining jonli tasviridir. L.ning "Oq choʻqqilar" asari oʻzbek tilida nashr etilgan (1973).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hindiston-Sloveniya munosabatlari** Hindiston va Sloveniya oʻrtasidagi ikki tomonlama siyosiy va iqtisodiy-ijtimoiy munosabatlarga ishora qiladi.

Tarix
-----

Hindiston 1992-yil 11-mayda Sloveniyani tan oldi. Diplomatik aloqalar 1992-yil 18-mayda Sloveniya tashqi ishlar vaziri Dimitriy Rupel 1992-yil 18-mayda Hindistonga tashrif buyurganida oʻrnatilgan. Sloveniya Hindistonning Birlashgan Millatlar Tashkilotiga (BMT) aʼzoligi, shuningdek, Qoʻshilmaslik Harakatiga mehmon aʼzoligi uchun yordam soʻradi va oldi. Sloveniya 1992-yil 23-mayda BMTga qabul qilingan.

Sloveniya 2002-yil 1-avgustda Nyu-Dehlida oʻz elchixonasini ochdi. Elchixonani dastlab Muvaqqat ishlar vakili boshqargan, ammo 2009-yil sentabrida elchi darajasiga ko‘tarilgan. Hindiston 2007-yil fevral oyida Lyublyanada oʻz elchixonasini ochdi. Hindistonning Sloveniyadagi birinchi rezidenti elchisi 2007-yil 1-martda Sloveniya Prezidentiga ishonch yorliqlarini topshirdi. Kanseriya binolari rasman 2007-yil 30-martda Tashqi ishlar vaziri Anand Sharmaning tashrifi chogʻida ochilgan.

U Hindiston bosh vaziri va tashqi ishlar vaziri bilan ham uchrashdi. Sloveniya Prezidenti Danilo Turk 2010-yil fevral oyida Nyu-Dehliga tashrif buyurdi va Bosh vazir bilan uchrashdi. Shuningdek, u TERI tomonidan tashkil etilgan 10-Dehli Barqaror rivojlanish sammitida ishtirok etdi.

Sloveniya 2011-yilda Kolkata, Mumbay, Chennay va Bangalorda faxriy konsullar boshchiligidagi toʻrtta konsullikni ochdi. Sloveniya Bosh vaziri Borut Pahor 2011-yil iyun oyida Nyu-Dehli, Mumbay va Bangalorga tashrif buyurdi. U prezident, vitse-prezident, bosh vazir, tashqi ishlar vaziri va muxolifat yetakchisi bilan uchrashdi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Political department". *newdelhi.embassy.si*. Qaraldi: 9-oktabr 2016-yil.
2. 1 2  „India -Slovenia Relations". *mea.gov.in* (iyun 2015). Qaraldi: 9-oktabr 2016-yil.
3. 1 2 3  „INDIA-SLOVENIA BILATERAL RELATIONS". *pharmexcil.org*. Qaraldi: 9-oktabr 2016-yil.
4. 1 2  „India-Slovenia Relations". *www.indianembassy.si*. 10-oktabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-oktabr 2016-yil.

Havolalar
---------

* Hindistonning Lyublyanadagi elchixonasi
**Menzbier sug'uri** yoki **Talassky sug'uri** (lotincha: *Marmota menzbieri*) — oilasiga mansub kemiruvchi.Ushbu tur rus zoologi M. A. Menzbir nomi bilan ataladi.

Tarqalish maydoni juda kichik va faqat Tyan-Shan gʻarbini qamrab oladi.

40 dan 45 sm gacha boʻlgan tana uzunligi va oʻrtacha ogʻirligi 2,5 kg boʻlgan Menzbir sugʻurning eng kichik turi hisoblanadi. Himoloy sugʻurning ayrim yirik shaxslari, aksincha, 70 santimetrgacha boʻlgan uzunlikka ega va 9 kg gacha boʻlgan vaznga ega boʻlishi mumkin.

Sugʻur Menzbir boshqa Sugʻur turlari bilan solishtirganda juda kichik tarqalish maydoniga ega. Ular zich va yaxshi shakllangan oʻsimlik qoplami bilan tik yon bagʻirlarida joylashadilar..

Menzbir Sugʻuri oʻzining kichik oʻlchami, xususiyati moʻyna rangi, boshqa marmotlarning chaqirigʻidan farq qiladigan oʻziga xos chaqiruvi, shuningdek, bakulumning original tuzilishi (u deyarli toʻgʻridan-toʻgʻri va kengaytirish oxirida yoʻq) tufayli mustaqil turlar qatoriga kiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  Соколов В. Е. Пятиязычный словарь названий животных. Латинский, русский, английский, немецкий, французский. 5391 назв. Млекопитающие. — М.: Русский язык, 1984. — С. 141. — 352 с. — 10 000 экз.
2. ↑   Bibikov, s. 31
3. ↑   Bibikov, s. 52

Adabiyot
--------

* Dimitrij I. Bibikow: *Die Murmeltiere der Welt*. Westarp 1996 yil. ISBN 3-89432-426-0
* Monika Preleuthner, Gerxard Aubrecht (Hrsg): *Murmeltiere*, Stapfia 63, Oberösterreichisches Landesmuseum, Linz 1999, ISBN 3-85474-044-1
**Izgʻirin** — Yerga yondosh havo qatlamida esadigan sovuq shamol. Izgʻirin uchun qulay sharoit havo harorati —5° dan past, shamol tezligi 6–8 m/s dan yuqori boʻlganda hosil boʻladi. Yer yalab esadigan I. pastda esadigan I. va umumiy I. farq qilinadi. Yer yalab va pastda esadigan I.larda ilgari yoqqan qor shamol bilan turli tomon uchadi, umumiy I.da esa yerdagi qor hamda bulutlardan yogʻayotgan qor uchadi. I. vaqtida qor qoplami yuzasidan qor uchqunlari 1,5–2 m balandlikkacha koʻtariladi. I. qor qoplami yuzasi quruq boʻlganda esadi. Siklonning shim.-gʻarbi, gʻarbi va jan-.gʻarbida hamda antitsiklonning chetlarida kuzatiladi. I. vaqtida nariroqni koʻrish qiyinlashadi. I. baʼzan qor yogʻib turgan paytda yuz beradi. Bu vaqtda qor uchqunlari yerdan koʻtarilayotgani yoki yuqoridan tushayotganini aj-ratish qiyin. Atmosferaning iliq fronti yaqinlashganda shunday I. kuzatiladi.

Togʻlik hududlarda 1500 m balandlikdan boshlab har yili barqaror qor qoplami hosil boʻlib, bu yerda izgʻi-rin koʻproq kuzatiladi. Bu, birinchi navbatda, dovonlarda va shamolga ochiq qiyaliklarda sodir boʻladi. Masalan, Cypxondaryo viloyatining baland togʻlik qismida bunday kunlar soni yiliga 36 kungacha (oʻrtacha koʻp yillik — 11), Gʻarbiy Tyanshanda esa 30 kungacha (oʻrtacha koʻp yillik —19—20 marta) yetadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Suffoziya** (lotincha: suffossio — oʻyish) — Yer osti suvlari taʼsirida togʻ jinslari massividan mayda mineral (xlorli, sulfat, karbonat tuzlar va boshqalar) zarrachalarining mexanik ravishda yuvilish jarayoni. S. koʻproq kumli, lyossli va boshqa dispers jinslarda sodir boʻladi. S. massivning tuzilishi va tarkibiga nisbatan: turli tarkibli jinslarning qatlamlarida va bu qatlamlarning ulanish joylarida; tektonik buzilish zonalaridagi darzliklardagi bir jinsli boʻlmagan toʻldirgichlarda; togʻ jinslarining ulanish joylarida va sunʼiy inshootlar (filtr, drenaj va boshqalar)dan toʻkilgan materiallarda rivojlanadi. Togʻ jinslari granulometrik tarkibining turlilik darajasini kupayishi, yer osti suvlari harakati tezligining oshishi S.ni vujudga kelishiga imkon tugʻdiradi. S. togʻ jinslari tarkibi va strukturasining oʻzgarishiga, ularning gʻovakliligi va suv oʻtkazuvchanligini ortishiga, mahkamliligini pasayishiga olib keladi. Natijada ustki qatlam choʻkib, yuqorida diametri 10 m gacha, baʼzan 100–500 m gacha boʻlgan mayda va yirik halqasimon chuqurlar hosil boʻladi. S. natijasida yumshagan jinslar togʻ yon bagʻirlarida koʻchki hosil boʻlishiga imkon yaratadi. Inshootlar asosidagi togʻ jinslarda S. ularning notekiye choʻkishiga, shaklini oʻzgartirishiga va buzilishiga olib keladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oltintogʻ pegmatit koni** -Jan. Boʻkantovda, Uchquduq shahridan 2 km shim.-sharkda joylashgan. Pegmatit tomirlari tokembriy kremniyli slanetslari va Oltintogʻ intruziyasi granitlari endokontakt zonasida joylashgan. Ularning tarqalgan maydoni 80– 85 km² ni tashkil etadi. Kon qalinligi 2,0—2,5 m li 117 ta pegmatit tanasidan iborat. Pegmatit tomirlarida dala shpatining miqdori oʻrtacha 70—75%, kvars 25%. Muskovit va granat mine-rallari mavjud. Kon razvedka qilingan va kazib olishga tayyorlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Doğanca**, Gümüşhane ilinin Kelkit ilçesine bağlı bir köydür.

tarix
-----

Qishloqning eski nomi „Enchirti" deb atalagan. Hududdagi urushlar taʼsirida aholi punkti vayron boʻlganligi sababli 1516-yil manabalarida Enchirti nomi bilan kimsasiz (boʻsh) sifatida qayd etilgan. Usmonli maʼmuriyati tomonidan mintaqada boshlangan koʻchirish siyosati natijasida qishloq 1530 va 1591-yilgi aholi roʻyxatida musulmon va nasroniy aholi tomonidan qidirilgan aholi punkti sifatida koʻriladi. Jalalilar qoʻzgʻolonlari paytida aholi punktiga salbiy taʼsir koʻrsatgan va Kelkit tumanida boʻlgani kabi aholisi ham sezilarli darajada kamaygan. 1642-yilda qishloqda 8 ta musulmon, 5 ta oddiy, 1 ta diniy, 2 ta harbiy oilasi boʻlgan. 1835-yilgi maʼlumotlarda Kelkit tumanidagi qishloqlar orasida aholi punktlari haqida hech qanday maʼlumot mavjud boʻlmagan. Turkiya Respublikasining tashkil topishi bilan Kelkit tumaniga qarashli qishloqlar orasida Enchirti nomi bilan joylashgan aholi punktining nomi 1950-yillarning oxiriga kelib oʻzgartirilib, 1960-yilgi aholini roʻyxatga olishdan buyon hozirgi nomi bilan yozuvlarga kiritila boshlandi.

Joylashuvi
----------

Gumushhane shahar markazigacha 88 km, Kelkit tumaniga 12 km uzoqlikda joylashgan.

Aholisi
-------

| Qishloq aholisining yillar boʻyicha maʼlumotlari |
| --- |
| 2020 | 81 |
| 2019 | 71 |
| 2018 | 85 |
| 2017 yil | 3 |
| 2016 yil | 15 |
| 2015 yil | 12 |
| 2014 yil | 61 |
| 2013 yil | 130 |
| 2012 yil | 100 |
| 2011 yil | 96 |
| 2010 yil | 126 |
| 2009 yil | 140 |
| 2008 yil | 140 |
| 2007 yil | 151 |
| 2000 | 194 |
| 1990 yil | 329 |
| 1985 yil | 371 |
|

Manba
-----

1. ↑  „1960 Genel Nüfus Sayımı: İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (Türkçe).  sehirhafizasi.sakarya.edu.tr (1963). 18 şubat 2020da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22 ekim 2021.
**Iymon kitobi**- Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf hazratlarining qalamiga mansub, islom dinini anglashga qaratilgan, eng yaxshi kitoblardan biridir.

Shayx Muxammad Sodiq Muxammad Yusuf xazratlari haqida
-----------------------------------------------------

Shayx Muxammad Sodiq Muxammad Yusuf hazratlari 1952-yil 15-aprelda Andijon viloyatining Asaka tumanida tugʻilgan. 18 yoshlarida Buxorodagi Mir arab madrasasiga oʻqishga kiradi va keyinchalik Toshkent islom institutida tahsil oladi. 1975-yil oʻqishni tamomlab Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasi xalqaro aloqalar boʻlimi xodimi va Toshkent islom instituti oʻqituvchisi boʻlgan.1986-1989 - Toshkent islom instituti rektori.1989-1993 - Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasi raisi, Oliy Sovet deputati.1993-2001 - Liviyadagi Islom universiteti oʻqituvchisi.2001-2015 - Oʻzbekiston musulmonlari idorasi ulamolar kengashi aʼzosi.2015-yil 10-mart kuni yurak infarktidan vafot etdi.

Kitob haqida
------------

Ushbu kitob 1991-yil ilk bor nashrdan chiqqan bo'lib, kitobxonlar tomonidan qizg'in kutib olingan. Bunga sabab o'sha davrda yurtimizda islom diniga qarshi harakatlar ta'sirida ko'plab insonlarning islom haqida to'g'ri tushunchaga ega bo'lmagani va islom haqida bilim olishga bo'lgan ishtiyoqdir. Iymon kitobiga hozirgi kunda ham ko'plab taklif va ehtiyoj bo'lganligi sababli 2021-yil yana qayta nashrdan chiqarildi. 

  

Ushbu kitobda islom diniga qarshi otilgan bo'xtonlarga diniy, ilmiy va dunyoviy tomondan go'zal javoblar, Yagona Allohga e'tiqod qilishga oid g'arb olimlarining fikrlari, islomdagi ayollar va erkaklar teng huquqliligi to'grisidagi ma'lumotlar, farishtalarga, qiyomat kuniga va payg'ambarlarga iymon keltirish va boshqa ko'plab masalalar haqida ma'lumotlar keltirilib o'tilgan.

#### Manbalar
**Mintoʻ saodathasan** (1912.11.5, Amritsar — 1955.12.2, Lohur) — pokistonlik adib. Dehli va Bombayda yashagan, 1948-yilda Pokistonga koʻchib oʻtgan. Urdu tilida yozgan. Urdu adabiyotiga hikoya janrining ustasi sifatida kirgan. Ocherk, esse, radiodramaning rivojlanishiga hissa qoʻshgan. Mavzusiga koʻra, hikoyalarini 2 turga boʻlish mumkin: Hindiston milliy ozodlik harakati va hind-musulmon doʻstligi haqidagi hikoyalar. M.S.H. no-chorlikdan tubanlikka yuz tutgan ayollar obrazini urdu adabiyotiga birinchi boʻlib olib kirgan ("Yuztalik lampochka", "Qora shalvor" va boshqalar). "Tomosha", "Yangi qonun" kabi hikoyalari milliy ozodlik harakatiga bagʻishlangan. Musulmon, hind, sikxlar orasidagi doʻstlik esa "Oʻn ikki rupiya", "Moʻzil" kabi hikoyalarida aks etgan. 40 ga yaqin toʻplami chop etilgan. Aksariyat hikoyalarining qahramoni — oddiy kishilar, mulozimlar, hunarmand, ishchilar. "Yoʻl chekkasida", "Choʻtkalar" singari hikoyalari urdu adabiyotida "Yangi hikoya" yoʻnalishining darakchisi boʻlgan. Adabiy tanqidchilik M.S.H. hikoyalarini zamonaviy hikoyaning tashkil topishida muhim davr sifatida baholaydi.

Ac.: Qiz sevgisi [Tanlangan hikoyalar], T. 1970.

Ansoriddin Ibrohimov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Inkvizitsiya** (lot. inguisitio — qidiruv) — katolik cherkovining sud-tergov tashkiloti; 13-asrda bidʼatchilarga qarshi kurashish maqsadida tuzilgan. Rim papasiga boʻysungan. Inkvizitsiya zamindorlar-cherkov mafkurasi va ular zulmiga qarshi kurashchilarni taʼqib qilgan. 1231-yildan dominikanlar ordeni ixtiyorida boʻlgan. Inkvizitsiya faoliyati shafqatsizligi bilan ajralib turgan.

Inkvizitsiya Gʻarbiy Yevropaning bir qancha mamlakatlari, ayniqsa, Ispaniyada keng tarqaldi. Buyuk mutafakkirlar, olimlar J. Bruno, J. Vanininch I. yondirdi, G. Galiley va b. taʼqibga uchradi. 1452-yildan Rimdagi Oliy Inkvizitsiya tribunali Inkvizitsiyaning oliy organi boʻlib qoldi. 16-asrda Inkvizitsiya kontrreformatsiyaning asosiy qurollaridan biriga aylandi. 18— 19-asrlar davomida Inkvizitsiya tugatildi. Uning vazifalari qisman Vatikan muqaddas kanselyariya Kongregatsiyasiga oʻtdi. 1965-yilda bu tashkilot diniy taʼlimot Kongregatsiyasi etib qayta tu-zildi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shihobuddin Muhammad Nasaviy** (arabcha: شهاب الدين محمد نسوي — Shihobuddin Muhammad Nasaviy — Toʻliq ismi Shihobuddin Muhammad ibn Ahmad ibn Ali ibn Muhammad Nasaviy (vafoti 1249-yil.) — Tarixchi.

Faoliyati
---------

Nasaviy 1220-24-yillarda mo‘g‘ullar istilosiga qarshi kurash olib borgan va 1224-yildan Jaloliddin Manguberdining shaxsiy kotibi bo‘lgan, uning harbiy yurishlarida qatnashgan. 1241-yil arab tilida „*Siyratu-s-sulton Jalo-liddin Manguberdi*" („*Sulton Jaloliddin Manguberdining hayoti tafsiloti*") nomli asar yozgan. Asarda Movarounnahrning bosib olinishi bilan bog‘liq voqealar bayon etilgan. Yaqin va O‘rta Sharq mamlakatlarining ijtimoiy-siyosiy ahvoli to‘g‘risida qimmatli maʼlumotlar bor. Asar XIII asr oxirlarida fors tiliga tarjima qilinib, Tehronda, uning arab nusxasi Parij, Qohirada, ruscha tarjimasi Bokuda va o‘zbek tilida Toshkentda (1999-yil.) nashr etilgan.

Asarlari
--------

```
„Siyratu-s-sulton Jalolid-din Manguberdi".
```

Manbalar
--------

1. ↑  O‘rta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. — B. 432.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Injektor** (frans. injecreur, lot. injicio — tashlayman) — gaz va bugʻni qisish, suyuklikni turli apparatlar va idishlarga haydash uchun moʻljallangan nasos. Ishi bugʻ oqimi kinetik energiyasini suvning potensial energiyasiga aylantirishga asoslangan. I. da harakatlanuvchi qismlar boʻlmaydi, tuzilishi sodda.

I. asosan, bir oʻkda joylashgan 3 konus: but soplosi, aralashtirgich (konfuzor) va bosim beruvchi diffuzordan iborat (rasm). Qozondan kelgan bugʻ soplodan oʻtadi, aralashtirish kamerasida kondensatlanib, boʻshliq (vakuum) hosil qiladi. Suv taʼminlash trubasi orqali aralashtirish kamerasiga kiradi. Diffuzorda suv va bug kondensati aralashmasining harakatlanishi natijasida bosim hosil boʻladi. Suv diffuzordan teskari klapan orqali qozonga kiradi. I. ga kiradigan suv temperaturasi 40° dan, soʻrish bal. 2,5 m dan oshmasligi kerak. Gaz, bugʻ yoki suyuqlikni soʻrish uchun moʻljallangan I. ejektor deb ataladi. I. parovoz, lokomobil va kichik qozon qurilmalarda suvni bug qozoniga hay-dashda qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Genotip** (gen va yun. typos — iz, shakl) — muayyan organizm xromosomalari va sitoplazmasidagi barcha genlar majmui. "G." terminini fanga daniyalik biolog V. Yogansen kiritgan (1909). G keng maʼnoda organizm xromosomalaridagi, shuningdek xromosomalardan tashkari (sitoplazma va plastida)dagi genlarni ham qamraydi. G. oʻzaro taʼsir koʻrsatadigan genlarning yagona sistemasi hisoblanadi va undagi har bir genning funksional faoliyati genetik muhitga bogʻliq. G. organizm muhiti bilan oʻzaro taʼsirga kirishib, belgining fenotipik namoyon boʻlishini taʼminlaydi. Mas, gʻoʻzaning antotsian rangini Rp — gr geni (ingliz. Red plant — qizil rangli oʻsimlik) nazorat qiladi (qarang Antotsianlar). Bu belgining fenotipik namoyon boʻlishiga gendan tashqari tashqi muhit omillari, jumladan quyosh nuri ham taʼsir koʻrsatadi. Yoritilganlik darajasiga qarab bir xil G.li (Rp Rp) oʻsimliklarda belgining fenotipik namoyon boʻlish darajasi turlicha boʻlishi mumkin. Demak, G. organizm reaksiya normalari irsiylanishini belgilaydi. G. tor maʼnoda faqatgina organizmdagi maʼlum bir belgi rivojlanishini nazorat qiluvchi genlar guruhini yoxud ayrim genlarni bildiradi. Mas, gʻoʻzada G. simpodiya tiplari boʻyicha SS, Ss (cheklanmagan), ss (cheklangan); barg shakli boʻyicha — 0101 (kertikli), 01 ol (oraliq shaklda), ol o! (chetlari tekis oddiy shaklda) koʻrinishida belgilanadi. Har ikki belgi boʻyicha esa G. — SS0101, ss ol ol, ss 0101 va b. shakllarda ifodalanadi.

Sharifjon Turabekov.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Logopatiya** (logos va yun. pathos — azob, kasallik) — nutqning buzilishi, bunda eshitish qobiliyati sakdangan holda nutqda nuqson kuzatiladi. Nutq apparatining turli kamchiliklari natijasida soʻzdagi boʻgʻinlar yoki butun soʻzni tutilib takrorlash, ayrim soʻzlarni toʻsatdan talaffuz qila olmay qolish. L. deganda markaziy nerv sistemasining organik kasalliklarida nutq apparatining zararlanishi tufayli nutkda kuzatiladigan barcha buzilishlar tushuniladi. Baʼzi harflar (mas, "L.", "R")ni yaxshi talaffuz qila olmaslik ham L.ga kiradi. Yozuvda baʼzi harf va hatto boʻgʻinlarni tushirib qoldirish ham L. koʻrinishlaridan biridir (yana qarang Alaliya, Afaziya, Duduqlanish).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mauntin-pass** - kamyob elementlar rudasining dunyodagi eng katta konlaridan biri, AQShning Kaliforniya shtatida. 1949-yilda ochilgan, 1955-yildan qazib olinadi. Kon kechki karbonatitlar guruhiga mansub. Mezozoy burmali oblastida joylashgan. Asosiy kamyob minerali — bastnezit (tomirdagi miqsori 15% gacha). Konning umumiy zaxirasi qariyb 5 mln. t, aniqlangani 3 mln. t ga yaqin. Ruda ochiq usulda qazib chiqariladi. Yoʻlakay barit ham ajratib olinadi. M.-P.dagi korxonalar dunyoda olinayotgan kamyob elementlar mahsulotining qariyb yarmini beradi. Mahsulotni, asosan, AQSH, shuningdek, boshqa rivojlangan mamlakatlarning metallurgiya, neftni kayta ishlash, keramika va oynashisha sanoati isteʼmol qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |