recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Oʻymovut** (ruscha: *Уймавут*) — Oʻzbekiston Respublikasi Qashqadaryo viloyati Chiroqchi tumaniga qarashli shaharcha hisoblanadi. 2009-yil 13-martda Vazirlar Mahkamasining 68-sonli qaroriga asosan shaharcha maqomi berilgan.

Etimologiyasi
-------------

Shaharcha nomi Oʻymovut etnonimi bilan aloqador. Etnonim maʼlum yillar oʻtgach qishloq (keyinchalik shaharcha) nomiga aylanib ketgan. Nomlanishda asos qilib shu qishloqning etnik tarkibi inobatga olingan. Hududagi aholining urugʻi mangʻitlardir, oʻymovut qabilasi esa qadimda mangʻitlar tarkibida boʻlgan degan taxminlar mavjud.

Abulgʻozi Bahodirxonning qoʻlyozmalarida keltirilishicha, moʻgʻullar orasida ayni oʻymavut nomli urugʻ boʻlgan. Oddiy odamlar tilida nom boshqacha shakllanib *a* harfi *o* ga oʻzgarib ketgan. Lekin eski oʻzbek tili lugʻatlarida bu ikki soʻz ham uchramasligi, uning boshqa tillarga ham bogʻliqligidan dalolat beradi. Shaharcha nomining soʻnggi boʻgʻinidagi -u va -t tovushlari etnonimlar tarkibiga odatda jamlik, toʻp, jamoa, kishiar guruhi, kichik uyushmasi maʼnosini berish maqsadida qoʻshilgan.

Joy nomining tarkibi uch qismga boʻlib tahlil qilinadi: *oʻy + movu +t*. Bundagi *Oʻy, uy, ud* soʻzlari eski turkiy tillarda buqa, hoʻkiz maʼnosida qoʻllanilgan. Moʻgʻul tilida esa *udus* va *oʻdus* soʻzlari ayni shu jonivorga qiyoslangan. Keyingi qismdagi movut soʻzining mugʻut, moʻgʻut, mugut, bugʻut, bugut singari shakllari boʻlgan boʻlishi mumkin. Bu soʻzlarning asosida soʻz koʻplab turkiy tillarda bugʻuni bildirgan. Shuningdek, kuchli, bilagʻon shaxslarga nisbatan ham qoʻllanilgan. Soʻnggi uchinchi qism qoʻshilishi esa erkak (nar) bugʻu maʼnosini bergan. Shunga koʻra yerlik aholi nar bugʻuga sigʻingan. Bugʻu ularning totemi boʻlgan va tugʻlarida ham uni tasvirlashgan. Oʻymovur erkak bugʻuga sigʻinuvchilar jamoasi boʻlgan va keyinchalik bu ibtidoiy kishilarning nomi qabila va hudud nomlariga aylanib ketgan.

Oʻxshash joy nomlari
--------------------

Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumanida Oʻymovut nomli qishloq mavjud. Jizzax viloyatining Gʻallaorol tumanida ham Oʻymovut nomli qishloqch bor. Respublika hududida Oʻymovut, Oʻymavut, Uymavut nomli qishloq, mahalla va guzar nomlari koʻplab uchraydi. Buning sababi esa, oʻzbek xalqi tarkibiga kiruvchi urug va qabilalar orasida oʻymovut etnonimi ham mavjudligidadir.

Aholisi
-------

Aholini roʻyhatga olish maʼlumotlariga koʻra, Obihayot shaharchasida 2013-yil 1-yanvarda 5531 nafar, 2016-yilda esa 6.1 ming nafar aholi istiqomat qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  ПОСТАНОВЛЕНИЕ КАБИНЕТА МИНИСТРОВ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН 13.03.2009 г. N 68 О ДОПОЛНИТЕЛЬНЫХ МЕРАХ ПО СОВЕРШЕНСТВОВАНИЮ АДМИНИСТРАТИВНО-ТЕРРИТОРИАЛЬНОГО УСТРОЙСТВА НАСЕЛЕННЫХ ПУНКТОВ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН
2. ↑  To'ra Nafasov*. Qashqadaryo qishloqnomasi*. Toshkent: Muharrir nashriyoti, 2009-yil — 343 bet. ISBN 978-9943-354-60-9.
3. ↑  Soliyev A.S.; Tashtayeva S.K.; Egamberdiyeva M.M.*. Shaharlar geografiyasi*. Toshkent: Barkamol fayz media, 2018 — 151 bet. ISBN 978-9943-5519-4-7.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Saponinlar** (lot. saponis — sovun) — glyukozidlar guruhiga mansub azotsiz murakkab organik birikmalar. S.ning taʼmi achchiq, hidi oʻtkir, chayqatilganda (konsentratsiyasi 0,001 g/l boʻlgandayoq) sovunga oʻxshab koʻpiradi. Sof S. — rangsiz yoki sargʻish amorf moddalar. Suvda eritilganda kolloid eritmalar hosil boʻladi. Suvli eritmalari moylar va smolalar bilan barqaror emulsiyalar beradi. Kislota yoki fermentativ gidroliz natijasida S. monosaxaridlarga va uglevod boʻlmagan qism — aglikon (sapogenin) ga parchalanadi. Raʼnodoshlar, chinniguldoshlar oilasiga mansub oʻsimliklarda ayniqsa koʻp. Tarkibida S. boʻlgan oʻsimliklar (sovundaraxt, qizilmiya, ipomeya, yetmak va boshqalar) tibbiyotda balgʻam koʻchiradigan va siydik haydaydigan vosita sifatida ishlatiladi. Oziq-ovqat sanoatida turli ichimliklar, qandolatchilik mahsulotlari tayyorlashda qoʻllanadi. Baʼzi S. (sapotoksinlar) oʻta zaharli.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Knyaz Kirill Aleksandrovich Romanovskiy-Iskander** yoki **Ciril Iskander Romanov** (5-dekabr 1914-yil, Toshkent, Turkiston – 1992-yil, Moskva) – inqilobdan keyin Rossiyada omon qolgan Romanovlar xonadonining soʻnggi ikki vakilidan biri.

Hayoti
------

Kirill Romanovskiy-Iskander Aleksandr Nikolayevich Romanov (1887-yil 15-noyabrda – 1957-yil 26-yanvar) va uning birinchi rafiqasi Olga Iosifovna Rogovskaya oilasida tavallud topgan. U Buyuk Gertsog Nikolay Konstantinovichning va podsho Nikolay I ning nabirasi boʻlgan.

Buyuk Gertsog Konstantin Nikolayevichning oʻgʻli Nikolay Konstantinovich onasi brilliantlarni oʻgʻirlagani uchun sharmanda boʻlib, Oʻrta Osiyoga surgun qilingan. Buyuk Gertsog Nikolay Toshkentda saroy qurdirgan va yashagan. Uning oʻgʻli Toshkentda tugʻilgan. Unga podshoh Aleksandr III (uning togʻasi) tomonidan *shahzoda Iskander* unvoni berilgan (Iskander Iskandar ismining arabcha shaklidir) .

Kirill Toshkentda tugʻilgan, Rossiya imperiyasi Konstantinovichlar sulolasi aʼzosi boʻlgan. Uning singlisi malika Natalya Romanovskaya-Iskander (1917–1999) edi. Ularning ota-onalari ajrashishdi va 1924-yilda Kirill va uning singlisi onasi bilan Moskvaga koʻchib oʻtishdi (avval ular Plyushixaga, keyin Arbatga koʻchib oʻtishdi). U yerda Olga Iosifovna Nikolay Androsovga turmushga chiqdi.

Kirilning oʻgay otasi uni va singlisini asrab oldi, shuning uchun knyaz Iskander **Kirill Nikolayevich Androsov** deb familiyasini oʻzgartirdi. Uning otasi ham 1930-yilda Parijda ikkinchi marta Natalya Xanikovaga (1893-yil 30-dekabr – 1982-yil 20-aprel) uylandi.

Rus inqilobidan keyin Kirill va uning singlisi Natalya SSSRda Romanovlarning yagona avlodlari edi. Aka-singil umrini SSSRda oʻtkazgan.

Uning amakivachchalari – Gretsiya va Daniya shahzodasi Maykl va Edinburg gertsogi shahzoda Philip.

Manbalar
--------

1. ↑  „Behind the Name". 22-sentyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-sentyabr 2022-yil.
2. ↑  *Campbell, Mike* „Meaning, origin and history of the name Iskandar" (en). *Behind the Name*. Qaraldi: 25-mart 2023-yil.
3. ↑  Interview with Eleonora Dostal-Oruç (1999-2000’s archive) Sabah News 29 January 2000, retrieved 19 June 2011.
4. ↑  „Войти" (ru). *www.livejournal.com*. Qaraldi: 10-noyabr 2023-yil.
5. ↑  About the family by Andrei Voznesensky includes Князь Михаил Греческий "Биография Великого Князя Николая Константиновича" and О.Лунькова "Княжна на мотоцикле".
**Grigoriy Yuryevich Serper** (14-sentyabr 1969-yil, Toshkent) – amerikalik shaxmatchi, grossmeyster (1992).

Biografiyasi
------------

Grigoriy 1969-yil 14-sentyabrda Oʻzbekiston SSR, Toshkent shahrida tavallud topgan. Otasi Yuriy Grigoryevich Serper muhandis, onasi Svetlana Davidovna Chernova matematik va dasturchi boʻlgan. U olti yoshida shaxmat oʻynashni boshlagan. Birinchi ustozi bobosi boʻlgan. Grigoriy 1985-yilda 16 yoshida mashhur Moskva shaxmat maktabida Botvinnik va Kasparovda oʻqishni boshlagan. 1992-yil Oʻzbekiston terma jamoasi tarkibida shaxmat olimpiadasida kumush medalni qoʻlga kiritgan. Novosibirsk xalq xoʻjaligi institutini tamomlagan. Novosibirskda harbiy xizmatni o‘tab, 1988-yilda Avstraliyaning Adelaida shahrida shaxmat bo‘yicha o‘smirlar o‘rtasidagi 27-jahon chempionatida qatnashgan. Ushbu kuchli turnirda Serper 9/13 hisob bilan 3-o'rinni, raqiblari Lautier, Ivanchuk va Gelfandlar mos ravishda 1, 2 va 4-o'rinlarni egallagan.

Grigoriy Yuryevich 1996-yil yanvar oyida oilasi bilan AQShga koʻchib oʻtgan. 1999-yilda shaxmat boʻyicha Jahon shaxmat chempionatida gʻolib boʻldi va oʻsha yili Amerika shaxmat chempionati finaliga chiqdi (yarim finalda Aleks Yermolinskiyni magʻlub etdi), ammo finalda chempion Boris Gulkoga gʻoliblikni qoʻldan boy berdi.

Serper muntazam ravishda Chess.com uchun „Gserper" foydalanuvchi nomi bilan maqolalar yozadi.

Mashhur oʻyin
-------------

Shaxmat Informator hakamlar hay’ati Grigoriyning Larri Kristiansen bilan boʻlgan oʻyinini Shaxmat Informatorining 59-jildidagi 666 oʻyin ichida ikkinchi eng yaxshi oʻyin deb eʼtirof etishdi. Larri Kristiansen buni 1990-yillardagi oltinchi sevimli oʻyini deb baholadi.

Oilasi
------

Serperning akasi amerikalik pianinochi Arkadiy Serper, 1992-yilgacha Gnesin nomidagi musiqa pedagogika institutining musiqiy komediya kafedrasi mudiri boʻlib ishlagan.

Amakisining qizi Olga Naumovna Ortenberg arfachi boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „OlimpBase :: Men’s Chess Olympiads :: Grigory Serper". 17-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-dekabr 2008-yil.
2. ↑  *Chess Informant*, Vol. 46, Šahovski Informator, p. 448
3. ↑  *Chess Informant*, Vol. 46, Šahovski Informator, p. 448
4. ↑  „ГРИГОРИЙ СЕРПЕР". Qaraldi: 11-noyabr 2023-yil.
**Baiara** ( bengalcha: *বাইয়ারা* ) - Bangladeshning Chittagong bo'limidagi Judda ittifoqi Comilla tumanidagi Nangalkot Upazila qishlog'i.

Baiara, Nangalkot temir yo'l stantsiyasidan janubiy-g'arbda 7 kilometr (4.3 mi) Natherpetuadagi R141 mintaqaviy magistralining sharqida joylashgan. Eng yaqin qishloqlar - shimolda Noapara, sharqda Hasanpur, janubi-sharqda Duriara-Narayankot, janubda Vobanipur, janubi-g'arbda Bahura va g'arbda Korpati-Duariya kabilardir.

Demografiya
-----------

2011-yilgi Bangladesh aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, Baiarada 726 xonadon va 3,853 kishidan iborat bo'lgan.

Iqtisodiyoti
------------

Qishloq xo'jaligida aholining qariyb 44 foizi ish bilan band bo'lgan. 54 foizi xizmat ko‘rsatish sohasida band bo'lga.

Baiara bozorida 100 ta do'kon bor; Nangalkot Upazilaning eng katta bozorlaridan biri hisoblanadi..Juma va seshanba - bozor kunlari deb belgilangan. U erda sotish va sotib olish tushdan yarim tungacha shartnoma tuzilgan. O'z mollarini olib, sotish uchun boshqa qishloqlardan ham aholi Baiara kelishadi.

Boshqaruv
---------

Baiara Comilla-10 parlament saylov okrugi tarkibiga kiradi.</br> MP- AHM Mostofa Kamal(AL)[2009-2014, 2014-]

Baiara Bangladesh parlamentining birinchi a'zosi; Umar Ahmad Mojumdar (NP)</br> Judda ittifoqining raisi; Doktor Ali Akkas.

Ta'lim
------

Qishloqda bitta o‘rta maktab, Baiara Zainal yuqori maktabi bor. Qishloqda bitta boshlang'ich maktab bor - Baiara hukumat boshlang'ich maktabi deb ataladi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Community Report: Comilla" (PDF). *Population & Housing Census 2011*.  Bangladesh Bureau of Statistics. Qaraldi: 10-iyun 2019-yil.
2. ↑  **{{Veb manbasi}} andozasidan foydalanishda `sarlavha=` parametrini belgilashingiz kerak.** „" (bn). *Judda Union*. 1-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-yanvar 2016-yil.
3. ↑  „List of High Schools" (XLS). *Secondary and Higher Education Division* (2016). Qaraldi: 5-may 2021-yil.
**Tsoy Pon Nam** (1912-yil, Taudemi, Primorskaya viloyati – 1958-yil, Toshkent viloyati) – Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyati, Yuqori Chirchiq tumani „Pravda" kolxozining brigadiri. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1954).

Biografiyasi
------------

Tsoy Pon Nam 1912-yilda (boshqa maʼlumotlarga koʻra 1902-yilda) Koreyaning Janubiy-Ussuriysk uyezdi, Suchanskiy volosti, Primorskaya viloyati Taudemi qishlogʻida dehqon oilasida tavallud topgan. 1930-yillarda mahalliy „Molniya" kolxozida ishlagan. 1937-yilda O‘zbekiston SSR Toshkent viloyatiga surgun qilingan. 1938-yildan Yuqori Chirchiq tumanidagi „Pravda" kolxozida oddiy kolxozchi boʻlib ishlagan. 1950-yildan shu kolxozda dala brigadasida brigadir lavozimida faoliyat olib borgan.

1953-yilda brigadir Tsoy Pon Nam boshchiligidagi dala brigadasi 44,2 gektar maydondan gektariga oʻrtacha 119,1 sentnerdan yashil jut poyasini yigʻib olgan. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1954-yil 8-fevraldagi farmoni bilan Tsoy Nam *"1953-yilda kolxozning barcha turdagi qishloq xoʻjaligi mahsulotlari boʻyicha majburiy yetkazib berganligi, shartnomalarni bajarganligi, yashil jut poyasidan yuqori hosil olganligi va MTS ishiga natura shaklida haq toʻlagani uchun"* Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni, Lenin ordeni va „Oʻroq va Bolgʻa" oltin medali bilan taqdirlangan.

Tsoy Pon Nam 1958-yilda Toshkent viloyati Yuqori Chirchiq tumqnida vafot etgan. U Yuqori Chirchiq tumanidagi sobiq „Pravda" kolxozi qabristoniga dafn etilgan (bugungi kunda – Yuqori Chirchiq tumanidagi „Guliston" fermer xoʻjaligi).

Mukofotlari
-----------

Tsoy Pon Nam Sotsialistik Mehnat Qahramoni, 1954-yil Lenin ordeni hamda 1964-yil Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti Prezidiumining Faxriy yorligʻi bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Цой Пон Нам". Qaraldi: 21-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „���� online". *opisi.rgae.ru*. Qaraldi: 20-noyabr 2023-yil.
**Anatoliy Ivanovich Kozyrev** (1918-yil 21-iyul, Vyatka viloyati, Verxniy Bemyj – 1980-yil 7-sentyabr, Qoʻrgʻon) – sovet haykaltaroshi. 1961-yildan SSSR Rassomlar uyushmasi aʼzosi. Qoʻrgʻon viloyati faxriy fuqarosi (2021).

Hayoti
------

Anatoliy Ivanovich Kozyrev 1918-yil 21-iyulda Vyatka viloyati, Elabuga tumani, Bemyshevskiy volostining Verxniy Bemyj qishlogʻida tugʻilgan.

U rassomlik bilim yurtida tahsil olgan. 1936-yilda Qozon rassomlik kollejini rassomchilik boʻyicha tamomlagan. U Sverdlovsk va Toshkentdagi teatrlarda rassom boʻlib ishlagan.

1946-yilda Kozyrev Orenburgga koʻchib oʻtib, u yerda sanʼat fabrikasini yaratishda ishtirok etgan va uning direktori boʻlgan. 1947-yilda Orenburgda haykaltarosh Petin bilan uchrashgan Kozyrev oʻzini haykaltaroshlikda sinab koʻrishga qaror qilgan. Petindan loy olgan va M.Gorkiy haykalini yasagan. Petin uning ishini yuqori baholagandan keyin Kozyrev haykaltaroshlik bilan jiddiy shugʻullanishga qaror qilgan. Uning birinchi asarlari Orenburg drama teatrini bezatgan barelyeflar boʻlgan.

U 1953-yilda Orenburgdan Qoʻrgʻonga kelgan. U allaqachon badiiy koʻrgazmalarda qatnashish tajribasiga ega hamda Orenburg viloyati, Berdi shahridagi A.S.Pushkin haykali (1949) va Orenburgga Oq gvardiyachilarning reydi qurbonlari yodgorligi (1950) kabi Bir qancha asarlarni yaratgan edi. Qizigʻi shundaki, Qozon rassomlik bilim yurtida rassom sifatida kasbiy taʼlim olgan Kozyrev oʻz hayotini haykaltaroshlik bilan bogʻlab, haykaltaroshlik sanʼatining eng murakkab texnologiyasini mustaqil ravishda oʻzlashtirgan. Bunda bir muddat uning ustozi boʻlgan isteʼdodli Orenburglik haykaltarosh G.A.Petin hayotida muhim oʻrin egallagan. 1961-yildan SSSR Rassomlar uyushmasi aʼzosi boʻlgan. Rassomlar uyushmasining Qoʻrgʻon boʻlimi 1968-yilda tashkil etilgan.

Anatoliy Ivanovich Kozyrev 1980-yil 7-sentyabrda Qoʻrgʻon viloyati, Qoʻrgʻon shahrida vafot etgan va shu shaharda dafn qilingan.

Mukofotlari
-----------

* Qoʻrgʻon viloyatining faxriy fuqarosi (2021-yil 4-fevral, vafotidan keyin).

Oilasi
------

* Xotini – Klavdiya Kozyrevga.
* Oʻgʻli – Vladislav (72 yosh).

Manbalar
--------

1. ↑  „Лица Зауралья. КОЗЫРЕВ Анатолий Иванович.". 1-aprel 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-dekabr 2020-yil.
2. ↑  N.A.Vasileva. Skulptor nomer odin. gazeta „Kurgan i kurgansi" № 78 17.07.2008[*sayt ishlamaydi*]
3. ↑  „Памятник Пушкину.". 2-noyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-dekabr 2020-yil.
4. ↑  *Lvov A.* Izbrannoe
5. ↑  „Постановление Правительства Курганской области от 04.02.2021 № 14 "О присвоении почетного звания Курганской области "Почетный гражданин Курганской области"". 14-may 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-fevral 2021-yil.
6. ↑  YouTube logotipi Экспозиция - весь город. К 100-летию курганского скульптора Анатолия Козырева YouTubeda
**Nikolay Ivanovich Rozov** (1918-yil 4-dekabr, Vyglyadovka qishlogʻi – 2000-yil 8-avgust, Moskva) – sovet armiyasi kapitani, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, Sovet Ittifoqi Qahramoni (1945).

Hayoti
------

Nikolay Ivanovich Rozov 1918-yil 4-dekabrda Vyglyadovka qishlogʻida (hozirgi Penza viloyatining Mokshanskiy tumanida) tugʻilgan. Maktabning yettinchi sinfini bitirgandan keyin Toshkentda yashab, ijod qilgan. 1937-yilda Rozov Ishchilar va Dehqonlar Qizil Armiyasi safiga chaqirilgan. Sovet-Fin urushi janglarida qatnashgan. U 1941-yilning iyul oyidan Ulugʻ Vatan urushi frontlarida xizmat qilishni boshlagan. 1943-yilda Rozov piyodalar maktabini muvaffaqqiyatli tugatgan.

1944-yil dekabr oyiga kelib, gvardiya leytenanti Nikolay Rozov Ikkinchi Ukraina fronti 46-armiyasining 59-gvardiya oʻqchi diviziyasining 176-gvardiya otishma polkining rotasiga qoʻmondonlik qilgan. Vengriyani ozod qilish paytida u oʻzini koʻrsatgan. 1944-yil 4-dekabrda Rozovning kompaniyasi Erchi shahri yaqinida Dunayni kesib oʻtgan va uning qirgʻogʻidagi koʻprikni egallab olgan. Shundan soʻng u nemislarning koʻplab qarshi hujumlarini qaytargan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1945-yil 24-martdagi farmoni bilan gvardiya leytenanti Nikolay Rozov Lenin ordeni, „Oltin yulduz" medali hamda Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

Rozov 1946-yilda kapitan unvoni bilan zaxiraga oʻtkazildi va Toshkentda yashab, shu yerda ishlay boshlagan.

Nikolay Ivanovich Rozov 2000-yil 8-avgustda Moskva shahrida vafot etgan.

Mukofotlari
-----------

Nikolay Ivanovich Rozov Birinchi darajali Vatan urushi ordeni, toʻrtta Qizil Yulduz ordeni va bir qator medallar bilan ham taqdirlangan.

Adabiyotlar
-----------

* Герои и подвиги. — Саратов, 1978. — Кн. 4. — С. 142—149.
* Джураев Т. Д. Верные сыны Родины. — Ташкент, 1964. — С. 338—339.
* Подвиг. — Ташкент, 1980. — С. 204—225.

Manbalar
--------

1. ↑  „Николай Иванович Розов". *www.artchive.ru*. Qaraldi: 11-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Nikolay Ivanovich Rozov". *www.warheroes.ru*. Qaraldi: 11-noyabr 2023-yil.

Havolalar
---------

* „Nikolay Rozov" (ru). *Герои страны („Heroes of the Country")*. Qaraldi: 9-fevral 2015-yil.
Temir yoʻl stansiyasi
**Temir yoʻl** — 1) yoʻlovchi va yuklarni tashiydigan, texnika vositalari va inshootlari (poyezdlar, vagonlar, styalar, avtomatika va telemexanika qurilmalari dispetcherlik xib, umumiy foydalaniladigan (magistral); sanoat transporti, ruda konlari va boshqa joylarda ishlatiladigan; shahar temir yoʻl (tramvay, metropoliten); izlari oraligʻining kengligiga qarab, keng izli va tor izli boʻladi. Relslar oraligi 1676 mm (Hindiston, Ispaniya, Argentina, Chili va boshqalar), 1520 mm (Rossiya, Oʻzbekiston va boshqalar), 1435 mm (Yevropaning koʻpchilik mamlakatlari, Kanada, AQSH), 1067 mm (Yaponiya, Indoneziya va boshqalar); 2) temir yoʻl transporti qatnaydigan relsli iz; ustki qurilma, yer polotnosi va sunʼiy inshootlardan iborat. Ustki qurilma relslar, rels birikmalari, strelkali oʻtkazgichlar, shpal, bruslar va ballast qatlamlaridan iborat. Yer polotnosi koʻtarma va oʻymalardan iborat boʻlib, yoʻl ustki qurilmasiga zamin boʻlib xizmat qiladi. Sunʼiy inshootlarga Temir yoʻl koʻpriklari, tonnellar, viaduk, drenaj quvurlari, tirgak devorlar va boshqa kiradi. Temir yoʻl yoqalab yoʻl belgilari (kilometrlar, piketlar va shu kabilar) oʻrnatiladi (yana qarang Temir yoʻl transporti).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
John Locke
**John Locke** , Ingliz faylasufi hamda liberalizm asoschisi(29-avgust 1632 – 28-oktyabr 1704). Asosiy falsafiy asari "Inson aqli toʻgʻrisida tajriba" (1690) inson bilimlarining kelib chiqishi, turlari va imkoniyatlarini tahlil qilishga bagʻishlangan. Locke "tugʻma gʻoyalar" va axloq tamoyillari haqidagi nazariyalarni tanqid qilib, barcha gʻoyalar 2 asosiy manba – tashqi tajriba (sezgi) va ichki tajriba (refleksiya) dan kelib chiqadi, deydi. Locke taʼlimotiga koʻra, tashqi tajribaning manbai sezgi aʼzolarimizga taʼsir etuvchi obektiv reallik, ichki tajribaning manbai esa kishining ichki hissi va kechinmalaridir. Locke oʻzining davlat haqidagi taʼlimotida davlat faoliyati eng zaruriy narsalar bilan cheklanishi va xalq, suvereniteti asosidagi konstitutsiyaviy hukumat boʻlishi lozim, deb hisobladi. Bu hukumat barcha uchun ozodlik va teng huquqlilikni kafolatlashi kerak. Shuningdek, hokimiyat boʻlinishi lozim. Locke axloqiy qarashlarida sensualistik asoslarga tayandi. Pedagogikaga oid "Tarbiya haqida baʼzi fikrlar" (1693) asarida tashqi muhitning tarbiyaga hal etuvchi taʼsirini taʼkidladi. Diniy mutaassiblikka qarshi chiqib, din erkinligiga daʼvat etdi. Diniy bagʻrikenglikka toʻrt maktubini bagʻishlagan boʻlib, ushbu maktublar 1689, 1690, 1692 va 1706-yillarda nashr etilgan). Locke'ning ijtimoiy-siyosiy konsepsiyasi tabiiy huquq va ijtimoiy shartnoma nazariyasiga tayanadi. U assotsiativ psixologiyaning asoschisi. Locke'ning gʻoyalari Yevropa falsafiy va ijtimoiy-siyosiy tafakkuri tarixida katta rol oʻynadi.

Adabiyotlar
-----------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***John Locke*** haqida turkum mavjud |
**Burgibadagi Hanafiylar masjidi** (arabcha: ) Monastirda joylashgan va Tunisning birinchi prezidenti Habib Burgibaga bag'ishlangan Tunis Hanafiy masjididir.

Tarixi
------

Masjid 1963-yilda Taib Bouzguenda tomonidan qurilgan.

Arxitekturasi
-------------

Masjid Tunisdagi Hammuda Pacha masjidiga asoslangan an'anaviy arxitektura uslubida yaratilgan. Namoz zaliga ming kishigacha namozxon sig'ishi mumkin. Yarim gumbazda joylashgan mehrob oltin mozaika bilan bezatilgan yarim arka bilan qoplangan. Ustunlarning asoslari pushti marmardan qilingan.

Yana qarang
-----------

* Tunisdagi masjidlar ro'yxati

Galereya
--------

* Basin for ablutions in the courtyardHovlidagi taxorat uchun lavabo
* Exterior view of the domesGumbazlarning ko'rinishi
* Prayer roomNamoz vaqti
* Bows and pink marble columns of the prayer roomIbodatxonaning marmar ustunlari
* View of the mihrab and the minbarMehrab va minbar ko'rinishi

Havolalar
---------

* Media related to Bourguiba Mosque at Wikimedia Commons
* Hanafi Mosque of Bourguiba in Monastir YouTubeda (arabcha)

Manbalar
--------

1. 1 2 3  DK Eyewitness*. DK Eyewitness Travel Guide: Tunisia*. Penguin, 2016. ISBN 9781465450906.
Qirguli dahasi manzarasi
**Qirguli** Farg'ona shahrining mavzelaridan biri boʻlib, shahar markazidan 4 km uzoqlikda joylashgan. Aholisi taxminan 30 ming kishi. Qirguli mavzesi 2004-yilgacha alohida Qirguli tumani sifatida mavjud boʻlgan. Mavze Marg'ilon shahri va Toshloq tumanlari bilan chegaradosh. Qirguli Fargʻona shahrining sanoatlashgan hududi hisoblanadi.
Mavzeda neftni qayta ishlash zavodi (FNQIZ), kimyoviy oʻgitlar zavodi Fargʻonaazot OAJ, Atsetat-tola zavodi, Mexanika zavodi, Issiqlik elektrostantsiyasi faoliyat yuritadi. Qirguli temir yoʻl stantsiyasi temir yoʻl tarmogʻi saonat mollari tashish uchun barpo etilgan.
Mavzeda „Sharq" mexmonxonasi faoliyat yuritadi. Shuningdek "Neftchi" futbol klubining mashgʻulot va maʼmuriz bazasi, Serjantlar tarkibini qayta tayyorlash (militsiya maktabi), kabilar ham aynan Qirgulida joylashgan.
26-ATS telefon tarmogʻi bu hudud uchun aloqa hizmati koʻrsatadi.

Oliy oʻquv yurtlaridan Fargʻona Politexnika instituti, oʻrta taʼlim muassasalaridan kimyo texnologiyalari va politexnika, transport, ijtimoiy iqtisodiyot, elektrotexnika kollejlari va akademik litsey faoliyat yuritadi.

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* Qirguli haqidagi ruscha sayt (Wayback Machine saytida 2015-11-23 sanasida arxivlangan)
* Fargʻona Politexnika institut sayti (Wayback Machine saytida 2016-03-04 sanasida arxivlangan)
Moddiy nuqtaning mexanikasi. Moddiy nuqtaning harakatini tasvirlay olish uchun uning ma'lum bir momentdagi holatini aniqlash kerak. Shaklda. 1-rasmda koordinatalar (x, y, z) bo'yicha P nuqtada joylashgan moddiy nuqtaning holatini tavsiflash imkonini beruvchi to'rtburchaklar koordinatalar tizimi ko'rsatilgan. Moddiy nuqtaning o'lchamlari yo'qligi va shuning uchun u yoki bu yo'nalishda yo'naltirilishi mumkin emasligi sababli, bu uchta raqam har qanday vaqtda uning holatini to'liq tavsiflaydi. Agar ularni t vaqt funksiyalari deb hisoblasak, [x (t), y (t), z (t)] funksiyasi fazoda moddiy nuqtaning harakatini to‘liq aniqlaydigan traektoriyani chizadi. Moddiy nuqta dinamikasining asosiy vazifasi, agar moddiy nuqtaga ta'sir qiluvchi kuchlar berilgan bo'lsa, x, y va z ning t ga bog'liqligini topishdir. (Albatta, bir-biriga kuch ta'sir qiladigan bir nechta moddiy nuqtalar haqida muammo bo'lishi mumkin; bunday muammolarni hal qilish qiyinroq.)

Avval to'g'ri chiziq bo'ylab harakatlanayotgan moddiy nuqtani, aytaylik, x o'qi bo'ylab, hech qanday kuchlar bo'lmaganda ko'rib chiqaylik. O'rta asr mexanikasida Aristotelga ergashib, jismga kuch ta'sir qilganda harakat qiladi, degan fikr ilgari surilgan. Biroq, Galiley va undan keyin Nyuton kuchning yagona ta'siri jismning harakatini o'zgartirish ekanligini va kuch bo'lmaganda tana tinch holatda qoladi yoki bir tekis va to'g'ri chiziqda harakat qilishda davom etishini aniqladilar. Bu Nyutonning mexanikaning birinchi qonuni. Yagona harakat deganda, t vaqt ichida bosib o'tgan x yo'li quyidagiga teng bo'lgan o'zgarmas v tezlikli harakatni tushunamiz: x = vt.

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb11932446c (maʼlumot)
* GND: 4038168-7
* LCCN: sh85082767
* NDL: 00569464
* NKC: ph115247

 |
**Rahim Ahmedovich Axmedov** (1921.26.7, Toshkent — 2008.9.7) — rassom. Oʻzbekiston xalq rassomi (1961). Oʻzbekiston Badiiyot akadimyasi faxriy aʼzosi (1997). Toshkent badiiy bilim yurti (1937-41) va Leningrad rassomlik, haykaltaroshlik va meʼmorlik institutida (1947-53) taʼlim olgan. 1953-yildan Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutida oʻqituvchi, 1976-yildan professor Oʻzbekiston Rassomlar uyushmasi boshqaru-vi raisi (1965-84, 1992-94). A. asarlari chukur psixologik ifodaliligi bilan ajralib turadi, ularda ichki kechin-malar, his-tuygʻular mohirona ifodalangan. Ijodini aso-san portretlar chizish bilan boshlagan („Qahramon ona", 1949, „Choʻpon", 1952, „Student qiz portreti", 1954 va boshqalar). Rassom yaratgan portretlar („Ona oʻylari", „Keksa kolxozchi portreti", 1956; „Oʻzbek qizi portreti", 1958; „Qashqadaryolik ayol", 1959; „Mehnatda ham soldat", 1961; „Surxondaryolik ayol", 1962; „Muqimiy", 1968; „Nigora", 1971; „U. Tansiqboyev", 1972; „Lola portreti", 1979; „Nabi Rahimov", 1983; „Shuhrat Abbosov", 1987 va boshqalar) oʻzbek tasviriy sanʼatida portret janrining rivojiga katta hissa boʻlib qoʻshildi. Manzaralar („Bahor", 1964, „Nahor. Oqtosh bahori", 1971 va boshqalar), natyurmortlar („Natyurmort", 1954, „Natyurmort", 1965 va boshqalar) ham yaratgan. Turli sharoitlarda aks ettirilgan ayollar obrazlari („Qoʻshiq", 1964; „Yanvar. 1924-yil" va boshqalar) ham jozibalidir. Asarlari Oʻzbekiston sanʼat muzeyi, Badiiy koʻrgazmalar direksiyasi, Sharq xalqlari sanʼati muzeyi va boshqalarda saqlanadi. Asarlari 1948-yildan respublika va xalqaro koʻrgazmalarda namoyish etiladi. Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1967). „Buyuk xizmatlari uchun" ordeni bilan mukofotlangan (1998).

Manbalar
--------

1. ↑  
	* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Aholi daromadlari** — barcha aholiga tegishli pul va natural (mahsulot shaklida) tushumlar hamda koʻrsatilgan bepul xizmatlar summasi; aholining milliy daromaddagi hissasi. Aholining jami turdagi daromadlari manbai — ish haqi, pensiya, stipendiya, nafaqalar, mu-kofot, foyda, dividend, zayom va lotereya yutugʻi, bank toʻlagan foiz puli, koʻchmas mulkdan kelgan renta toʻlovi va ija-ra puli, sugʻurta qoplamalari va boshqalardan iborat. Bozor sharoitida Aholi daromadlarining eng katta qismi pul shakliga ega. Qishloq aholisi oʻzining tomorqa xoʻjaligidan ham mahsulot olib daromad koʻradi va u natural daromadga kiradi. Shuningdek, aholining yordamga muhtoj qatlamlariga bepul mahsulot beriladi va xizmatlar koʻrsatiladi (bepul ovqatlanish, kiyim-kechak, doridarmon, transport va kom-munal xizmati va hokazo); bular natural daromadlar hisoblanadi. Aholi daromadlari nominal va real daromadlarga boʻlinadi. Nominal daromad aholi muayyan pul summasi shaklida olgan daromad boʻlib, inflyatsiya taʼsirida uning xarid qobiliyati pasay-ishi mumkin. Real daromad — pul shaklidagi daromadga amalda qanday miqdorda isteʼmol buyumlari va xizmatlar xarid etish mumkinligini koʻrsatadi. Aholi jon boshiga hisoblangan real daromad aholi turmush darajasining umumlashgan va yaxlit koʻrsatkichi hisoblanadi. Iqtisodiyotda aholi yalpi pul daro-madlaridan barcha majburiy va ixtiyoriy toʻlovlar (soliqlar, qarz puli, badallar) chegirib tashlangandan soʻng uning qoʻliga tegadigan daromad ham muhim ahamiyatga ega. Aholi qoʻliga tegadigan daromad miqdoriga soliqlar kuchli taʼsir etadi. Rivojlangan mamlakatlarda ish haqi daromadning 2/3 qismini tashkil etadi. Agar mamlakatda xususiy mulk ustivor, renta, aholi pul jamgʻarmasi koʻp boʻlsa, bank toʻlaydigan foiz puli salmoqli boʻladi. Bozor iqtisodiyoti sharoitida Aholi daromadlari tarkib jihatidan mehnatdan, tadbirkorliqdan, mulkdan olingan daromadlar va transfert (nochorlarga byudjetdan beriladigan nafaqa va yordam puli) kabi daromadlardan shakllanadi. Transfertlar nobozor daromadi, qolganlari bozor daromadi hisoblanadi. Bozor iqtisodiyotiga oʻtish sharoitida Oʻzbekistondagi Aholi daromadlarida bozor tizimiga xos yangi daromad turlari (tadbirkorlik, mulk daromadi kabilar)ning koʻpayib bo-rishi kuzatiladi. Ahmadjon Oʻlmasov.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
* 

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Telman Dadayevich Rajabov** (1935.15.8, Samarqand — 2020.13.8) — fizik olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1995), fizikamat, fanlari doktori (1982), professor (1983). Bauman nomidagi Moskva oliy texnika bilim yurtini tugatgan (1959). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi institutida muhandis, kichik ilmiy xodim (195965), Fizikatexnika instituti (1969-yildan Elektronika instituti)da bosh muhandis, katta ilmiy xodim, laboratoriya mudiri (1966—86), Ilmiy asbobsozlik markaziy loyihalashkonstruktorlik byurosi direktori (1986—92), Toshkent elektrotexnika aloqa instituti (hozirgi Toshkent axborot texnologiyalar universiteti) rektori (1992—98), shu universitet krshidagi Markaziy Osiyo telekommunikatsiyalar oʻquv markazi direktori (1998—2001), oʻsha universititda kafedra mudiri (1999-yildan). Ilmiy ishlari elementar zarralar fizikasi, vakuum texnikasi va fizikasi, plazma fizikasi, kosmik kemalar va yoʻldoshlarni faol elektrostatik muhofazalash, korroziyaga karshi krplamalar olish va maxsus ion manbalari yaratish, turli materiallar va krplamalar sirtini fizik-kimyoviy modifikatsiyalash masalalari va boshqalarga doir. R. rahbarligida xalq xoʻjaligi ehtiyojlari (meva va sabzavotlarni vakuumda sublimatsion usulda quritish, biologik preparatlarni liofil usulda quritish va boshqalar) uchun sanoat qurilmalari yaratildi. "Mehnat shuhrati" ordeni bilan mukofotlangan (2003).

Manbalar
--------

1. ↑  
	* Modifikatsiya svoystv tonkix metallicheskix plyonok i pokritiy pod vozdeystviyem ionnogo oblucheniya; Vladivostok, 1991; Materiallar va krplamalar sirti xossalarini ion bilan nurlantirib modifikatsiyalash, T. 1993.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Avliyo Aleksandr ibodatxonasi** — Oʻzbekistonning Chinoz shahrida joylashgan rus pravoslav cherkovi. Markaziy Osiyo mitropolitiokrugi Toshkent va Oʻzbekiston yeparxiyasining amaldagi pravoslav cherkovi.

Tarixi
------

Cherkovning tarixi 1868-yil bilan bog'liq va Chinozda Aleksandr Nevskiy nomiga muqaddas qilingan birinchi vaqtinchalik cherkov qurilgan paytdan boshlanadi. Ushbu cherkov 1869-yildan 1871-yilgacha faoliyat yuritgan. Keyinchalik jamiyat tomonidan 1883-yilda taxtadan qurilgan turar joy cherkovga aylantirilgan. Bir oz muddatdan keyin cherkov mulki Jizzax cherkoviga o'tkazildi, dindorlar u yerga yoki Toshkentga borishga majbur bo'ldilar.

1890-yilda 2-gildiyaning toshkentlik savdogari Stepanov A.V. Chinoz aholisiga imperator Aleksandr III va uning oila aʼzolarining poyezd halokatida qutqarilgani xotirasiga ibodatxona qurish uchun mablagʻ ajratdi. Pishgan g'ishtdan qurilgan yangi bino uch yil ichida me'mor Aleksey Benuaning loyihasi bo'yicha qurilgan bo'lib, uning eskizlariga ko'ra Turkistonda boshqa ko'plab ibodatxonalar qurilgan. Toshkent va Turkiston yepiskopi Grigoriy tomonidan cherkovda ilk bora muqaddas marosim o'tkazilgan.

Oktyabr inqilobidan keyin Chinozda bosmachilik harakati boshlandi. 1934-yilda Sovet hukumati qarori bilan cherkov yopildi va binoning o'zi yangi hukumat ehtiyojlariga o'tkazildi. Natijada gumbazli va xochli chodir, vestibyuldagi uchta qo'ng'iroq va devorlarning yuqori qismi buzildi. Yillar davomida ma'bad binosi maktab, klub, kino va diskoteka sifatida ishlatilgan.

SSSR parchalanganidan so'ng Do'stobod, Jambul, Chinoz va Yangiyo'l cherkovlari a'zolari ibodatxonalarni tiklashga urinishgan. Chinoz tumanida pravoslav urf-odatlarini tiklash 1997-yilda boshlangan, aholi Toshkent va Markaziy Osiyo arxiyepiskopi Vladimirga cherkov ochish iltimosi bilan murojaat qilgan. 2007-yil 8-iyulda Mitropolit Vladimirning duosi bilan cherkovning ta'sis yig'ilishida yangi rektor tayinlandi - Ieromonk Nektary (Blinov). Ma'badni ro'yxatdan o'tkazish uchun hujjatlarni qayta tiklash va yig'ish ishlari boshlandi.

2008-yildan buyon rektor Mark Mazitov bo'lib, keyinchalik u Urganchga ko'chirildi. Shu bilan birga, Chinozda 75 yildan ortiq vaqt davomida o'tkazilmagan Ilohiy liturgiya ham o'qildi. 2012-yildan beri Aleksandr Koxanskiy rektor.

Galereya
--------
Ushbu rasmdan koʻrish mumkin: Asteroid kamari yupiter va mars sayyoralari oʻrtasida joylashgan.

|  |  |
| --- | --- |
|   Quyosh
  Yupiter troyanlari
  Sayyoralar orbitasi |   ***Asteroid kamari***
  Hilda asteroidlari (Hildalar)
  Yerga yaqin obyektlar  |

**Asteroid kamari** quyosh tizimini torus shaklida kamar holatida oʻrab turgan hudud. Markazi Quyoshda joylashgan, taxminan yupiter va mars sayyoralarining orbitalari orasidagi boʻshliqdan oʻtgan. Ushbu halqada asteroidlar va kichik sayyoralar deb ataladigan juda koʻp qattiq, nomaʼlum shakldagi jismlar mavjud. Oʻlchamlari aniqlangan obyektlar turli xil oʻlchamlarga ega, ammo sayyoralardan ancha kichikroq va oʻrtacha hisobda bir million kilometr (yoki olti yuz ming milya) masofada joylashgan. Bu asteroidlar yigʻindisi quyosh tizimidagi boshqa asteroidlar guruhlaridan farqlash uchun asosiy asteroid kamari yoki asosiy kamar deb ataladi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Williams, Matt*. „What is the Asteroid Belt?". *Universe Today* (23-avgust 2015-yil). Qaraldi: 30-yanvar 2016-yil.
**Ilya Semenovich Gulkarov** (1939-yil 18-iyun Buxoro viloyati) — sovet, amerikalik fizik, atom yadrosi va elementar zarralar fizikasi sohasidagi mutaxassis, fizika-matematika fanlari doktori, professor.

Biografiyasi
------------

Asli Buxorolik yahudiylardan boʻlgan Ilya Gulkarov 1939-yil 18-iyunda Buxoro viloyatida tavallud topgan. Ilya Gulkarov 1954-yilgacha Buxoro viloyatida yashagan.

1956-yilda Toshkentdagi 17-maktabni va Moskva davlat universitetining fizika fakultetini (1963, ikkinchi marta oʻqishga kirgan) tamomlagan.

1963—1992-yillarda yadro fizikasi laboratoriyasida muhandis (1963—1964), assistent (1964—1965), katta oʻqituvchi (1968), dotsenti (1969). 1991-yildan Toshkent politexnika instituti professori va 1965—1968-yillarda Xarkov fizika-texnika instituti aspiranti boʻlgan.

1969-yilda nomzodlik (NINP MDU), 1989-yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan (mavzu — „1S-1P va 1D-2S-qobiqlarning juft-juft yadrolarining kollektiv holatlarining statistik va vaqtinchalik zaryad zichligi va koʻp qutbli shakl omillari"), Leningrad davlat universitetining yadro fizikasi kafedrasi.

1992-yil sentyabr oyidan AQShda yashaydi. U Mesa Community College, Paradise Valley Community College (Arizona), Loyola University (Chikago), Northeastern Illinois University (Illinoys) universitetlarida dars bergan.

Ilya Gulkarov 2012-yildan beri Arizonada yashaydi va Feniks kollejida ishlaydi.

Physical Review (AQSh), FEBS Letters, Nuclear Physics, Physics Letters, Cellular Signaling (Niderlandiya), International Journal of Modern Physics (Singapur), Nuclear Physics (Rossiya) va boshqalar jurnallarida maqolalar muallifi.

Nashrlari
---------

*Гулькаров И. С.* Исследования ядер электронами. — М.: Атомиздат, 1977. — 208 с. — 1800 экз.

*Гулькаров И. С.* Электрон — орудие исследования ядер. — М.: Знание, 1974. — 64 с. — 54 240 экз. — (Серия «Новое в жизни, науке, технике. Физика»; вып. 11).

*Гулькаров И. С.* Статические и переходные плотности заряда и мультипольные формфакторы коллективных состояний четно-четных ядер Is -Ip и Id −2s — оболочек : диссертация … доктора физико-математических наук : 01.04.16 / ЛГУ. — Л. 1988. — 295 с. : ил.

Manbalar
--------

1. ↑  „Гулькаров, Илья Семёнович". Qaraldi: 24-iyul 2023-yil.
2. ↑  „Выпускники физфака 1963 года". Qaraldi: 24-iyul 2023-yil.
3. ↑

Havolalar
---------

* Markaziy Osiyo yahudiylarining tarixiy taqdiri. SEMEN ISAKOVICH GITLIN. C. Gitlin, 2008 — Jami sahifalar: 857
* 
* 



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mixail Yakovlevich Rostovtsev** (1832-yil 4-noyabr, Sankt-Peterburg, Rossiya imperiyasi – 1870-yil 11-may, Toshkent, Turkiston general-gubernatorligi) – graf (1861), imperator gvardiyasi kuirassier polkining polkovnigi, mudofaa vazirining yordamchisi, zemstvo rahbari.

Hayoti
------

Mixail Yakovlevich Rostovtsev 1832-yil 4-noyabrda Sankt-Peterburgda tugʻilgan. U General-ad’yutantning oʻgʻli, dehqonlar islohotining mashhur arbobi Yakov Ivanovich Rostovtsevning oʻgʻli hisoblanadi. Mixail Rostovtsev dastlab Pajes Korpusida tahsil olgan. Keyin u Mixaylovskiy artilleriya maktabida maxsus kursni tamomlagan.

Mixail Yakovlevich Rostovtsev 1855-yil 8-avgustdan boshlab imperator gvardiyasi Kuirassier polkida kornet boʻlib xizmat qilishni boshlaydi. Oʻsha yilning 19-may sanasida u mudofaa vazirining ad’yutanti etib tayinlangan. 1861-yil 23-aprelda esa Rossiya imperiyasining grafligi darajasiga koʻtarilgan.

Mixail Yakovlevich Rostovtsev 1861-yil 23-aprelda graf unvonini olgan.

Mixail Yakovlevich Rostovtsev keyinchalik polkovnik darajasiga koʻtarilgan. Biroq, 1862-yil 5-iyunda u Gersen bilan munosabatlari uchun xizmatdan chetlatilgan. Bundan tashqari, baʼzi manbalarga koʻra, u liberal jamoat arbobi sifatida ham qayd etilgan, shuningdek, u sanʼatshunos sifatida faoliyat olib borgan. Biroz muddat oʻtgandan soʻng Mixail Rostovtsev yana harbiy xizmatga qaytadi va otliq qoʻshinlar safiga qoʻshiladi. Zemlyanskda u jamoat ishlarida faol qatnashgan, zemstvo hukumati rahbari va tuman maktablarining ishonchli vakili lavozimlarida faoliyat yuritgan.

Mixail Yakovlevich Rostovtsev 1870-yil 11-mayda Turkiston general-gubernatorligining Toshkent shahrida vafot etgan.

Oilasi
------

0tasi – Rostovtsev Yakov Ivanovich (1804-yil 9-yanvar – 1860-yil 18-fevral).

Onasi – Vera Nikolaevna Emina (1807-yil – 1888-yil).

Adabiyotlar
-----------

* Столетие военного министерства. Указатель биографических сведений, архивных и литературных материалов, касающихся чинов общего состава по канцелярии военного министерства с 1802 до 1902 г. включительно. Книга 2 стр 554.

Manbalar
--------

1. ↑  „Михаил Яковлевич гр. Ростовцев (Ростовцев) (1832". *www.geni.com*. Qaraldi: 21-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Коллекция онлайн". *www.rusmuseumvrm.ru*. Qaraldi: 21-noyabr 2023-yil.
3. ↑  „Михаил Яковлевич Ростовцев". *www.rodovid.org*. Qaraldi: 21-noyabr 2023-yil.
4. ↑  „Где же на самом деле похоронили графа Ростовцева?". *www.mytashkent.uz*. Qaraldi: 21-noyabr 2023-yil.

Havolalar
---------

* Государственный Русский музей. Живопись. Первая половина XIX века. Каталог (А-И). Санкт-Петербург. Palace Editions. 2002.
**Burgʻilash minorasi** — burgʻi kudugi ustiga oʻrnatiladigan koʻtarish inshooti. Burgʻilash asbobi, zaboy dvigatellari, quduq devorini mustahkamlash quvurlarini tushirish va koʻtarish uchun moʻljallanadi. Koʻpincha metall konstruksiyali boʻladi. Burgʻilash minorasi, odatda, polistpast va tushirishkoʻtarish operatsiyalarini mexanizatsiyalash vositalari hamda burgʻilash quvurlari joylashtiriladigan kasseta bilan jihozlanadi. Burgʻilash minorasi ning balandligi quduqning loyihada koʻrsatiladigan chuqurligiga qarab 9 m dan 58 m gacha boʻladi. Burgʻilash minorasi 3—4 qirrali yoki kesik piramida koʻrinishida, shuningdek A simon shaklda quriladi. Minora traktorlar yordamida bir joydan ikkinchi joyga suriladi yoki alohida uzellarga ajratilib, yangi joyda qayta yigʻiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Burgʻilash minorasi" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

...
**Xavrish Valeriy Ivanovich** (1965-yil 22-yanvar, Chirchiq shahri, Toshkent viloyati Oʻzbekiston SSR) – qishloq xoʻjaligida energiya resurslaridan samarali foydalanish sohasida ilmiy ishlar olib borgan ukrainalik olim, iqtisod fanlari doktori (2009), Nikolay milliy agrar universiteti professori.

Hayoti
------

Valeriy 1965-yil 22-yanvarda Chirchiq shahri, Toshkent viloyati Oʻzbekiston SSRda tavallud topgan.

Gavrish Valeriy Ivanovich 1982-yilda Nikolayev shahridagi 52-sonli oʻrta maktabni tamomlab, S. Y. Makarov nomidagi kemasozlik institutining Nikolayev Mehnat Qizil Bayroq ordeni mexanik muhandislik fakultetiga oʻqishga kirdi. 1988-yilda institutni qizil diplom bilan tamomlab, mehnat faoliyatini shu oliy oʻquv yurti qoshidagi ilmiy-ishlab chiqarish markazida boshlagan. Ilmiy ishning vazifasi suv-yonilgʻi emulsiyalarini qoʻllash orqali kema elektrostansiyalarida yoqilgʻidan foydalanish samaradorligini oshirishdan iborat edi. Ular tomonidan taklif qilingan mikroportlashning matematik modeli eksperimental tadqiqotlar natijalari bilan yaxlit mosligini koʻrsatdi. 1997-yilda texnika fanlari nomzodi ilmiy darajasini olish uchun nomzodlik dissertatsiyasini muvaffaqiyatli himoya qildi.

Keyinchalik, V. I. Gavrish oʻz faoliyatini turli mulkchilik shaklidagi korxonalarda davom ettirib, u yerda energiya resurslaridan samarali foydalanish, iqlim nazorati tizimini yaratish, hisob-kitob tugunlari va issiqlik energiyasini tartibga solish masalalari bilan shugʻullanadi.

Iqtisodiyotning agrar sektori uchun muqobil motor yoqilgʻilarining resurs bazasini shakllantirishning konseptual asoslarini ishlab chiqadi. Ilmiy faoliyati davomida V. I. Gavrish Ukrainada ham, xorijda ham 150 dan ortiq ilmiy ishlarni nashr etdi.

2011-yilda professor ilmiy unvonini oldi. Umumiy ish tajribasi – 25 yilni tashkil etadi.

2009-yilda III darajali „Agrar taʼlim va fan aʼlochisi" koʻkrak nishoni bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Гавриш Валерій Іванович" (ukraincha). Qaraldi: 30-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Гавриш, Валерий Иванович (доктор экономических наук ; кандидат технических наук". Qaraldi: 30-noyabr 2023-yil.
3. ↑  „Преданность делу" (ruscha).  vsp.ru (2-avgust 2003-yil). Qaraldi: 30-noyabr 2023-yil.
**Nikolay Nikolayevich Shchedrin** (1891.21.9, Pskov viloyati — 1974.7.12, Leningrad) — elektrotexnika sohasidagi olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1947), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1950), texnika fanlari doktori (1946), professor (1941). Petrograd politexnika institutini tugatgan (1922). Muhandisloyihachi (1922—23), ilmiy pedagogik ishlar bilan shugʻullangan (1924—34). 1943-yildan Leningrad politexnika institutining Toshkent filialida Farhod GESning parallel ishlash turgʻunligini aniqlash ishiga rahbarlik qilgan. Leningrad politexnika institutida professor (1944). Ilmiy ishlari, asosan, katta energetika sohasi — elektr tizimlarining noturgʻun rejimlari masalalariga oid. III. elektr energiyasining muhim masalalari boʻyicha nazariy va amaliy ishlarga asos solgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Testur katta masjidi** (arabcha: ) Tunisning Beja gubernatorligidagi Testur shahrida joylashgan masjiddir. U poytaxt Tunisdan 76 km uzoqlikda, eski shaharning markazida joylashgan. Bu Andalusiya me'morchiligini, ayniqsa uning minorasini o'zida mujassam etgan, unda Andalusiya uslubida yozilgan yozuvlar va me'moriy elementlar mavjud. Minoraning balandligi 23 metr bo'lib, sakkiz burchakli shaklda qurilgan. Minoraning fasadi sirlangan yozuvlar bilan bezatilgan kichik qoʻsh derazalarga va tepasida mexanik soatga ega. Uning tashqi ko'rinishi Ispaniya janubidagi Aragon qo'ng'iroq minoralariga o'xshab ketadi. Namoz zali masjid markazida joylashgan sahndan tashqari 1000 nafargacha namozxonni sig'dira oladi. Masjiddagi mehrob qurilishida rangli chinni va koshinlardan tashqari ohaktosh, ispan qumi va marmar ishlatilgan. Masjid 1631-yilda qurib bitkazilgan. Qurlishga 1609-yilda Testurda istiqomat qilgan Andalusiyalik muhojir Muhammad Tigharinu homiylik qilgan.

* Detail of the minaretMinorlash tafsiloti

Yana qarang
-----------

* Tunisdagi masjidlar ro'yxati

Manbalar
--------

1. ↑  „Discover Islamic Art - Virtual Museum - monument\_isl\_tn\_mon01\_3\_en". *www.discoverislamicart.org*. Qaraldi: 13-iyul 2018-yil.