**Katolik Izabella ordeni** (ispancha: *Orden de Isabel la Católica*) — Ispaniya Qirolligining fuqarolik ordeni boʻlib, davlat oldidagi xizmatlari uchun beriladi. Orden chet elliklarga ham berilishi mumkin.

Tarixi
------

Bu orden 1815-yil 14-martda Ispaniya qiroli Ferdinand VII tomonidan Kastiliya qirolichasi Izabella I sharafiga **"Katolik Izabella qirollik Amerika ordeni"** bilan taʼsis etilgan edi. 1847-yil 26-iyulda qirollik farmoni bilan orden fuqarolik xizmatlari uchun mukofotga aylantirildi va **"Katolik Izabella ordeni"** deb nomlandi.

1998-yildagi qirol farmoni bilan ordenning asosiy qatorlariga kumush va bronza medallari koʻrinishidagi medallar qoʻshildi.

Nizom
-----

Ispaniya qiroli ordenning buyuk ustasi hisoblanadi. Orden kansleri Ispaniya tashqi ishlar vaziri hisoblanadi. Orden bilan taqdirlanganlik guvohnomasi ikkalasining imzosi bilan muhrlanadi.

### Orden sinflari

Orden 6 ta sinfdan iborat:

* *Birinchi sinf*

* Zanjir kavaleri (ispancha: *Caballeros del Collar*) (25 kishidan koʻp boʻlmagan)

* Knight Grand Cross (ispancha: *Caballeros Gran Cruz*) (500 kishidan koʻp boʻlmagan)

* *Ikkinchi sinf*

* 1-darajali komandir (ispancha: *Encomienda de Número*) (800 kishidan koʻp boʻlmagan)

* Qoʻmondon (ispancha: *Encomienda*)

* *Uchinchi sinf*

* Ofitser xochi (ispancha: *Cruz de Oficial*)

* *Toʻrtinchi sinf*

* Ritsar xochi (ispancha: *Cruz de Caballeros*)

* *Beshinchi sinf*

* Kumush xoch (ispancha: *Cruz de Plata*

* *Oltinchi sinf*

* Kumush medal (ispancha: *Medalla de Plata*)

* Bronza medali (ispancha: *Medalla de Bronce*)

Orden tavsifi
-------------

Ordenning nishoni — kengaytirilgan qovurgʻalar, keng oltin hoshiya va uchlarida oltin sharlar boʻlgan qizil emalli xochdan iborat. Koʻndalang nurlar orasida guruhlangan nurlar shaklida oltin yorugʻlik mavjud. Markaziy medalyonda Gerkulesning ustunlari tasvirlangan, ular yonma-yon tojlari boʻlgan ikki yarim sharni ifodalaydi. Medalyon oq hoshiya bilan oʻralgan boʻlib, orden shiori yozilgan: „**A LA LEALTAD ACRISOLADA**" (*Sinovdan oʻtgan sodiqlik uchun*). Nishon orden lentasidan yoki buyurtma zanjiridan yashil emalli dafna gulchambari koʻrinishidagi adapter halqasi yordamida osilgan.

Yulduzcha buyrugʻi belgini tashqi koʻrinishida takrorlaydi, lekin kattaroqdir. Markaziy medalyon tepasida oltin harflar bilan yozilgan „**A LA LEALTAD ACRISOLADA**" shiori yozilgan dafna gulchambari va quyida „**POR ISABEL LA CATÓLICA**" (*katolik Izabella sharafiga*) kumush lenta bilan oʻralgan. Dafna gulchambarining tepasida "**F.7.** "yozuvi mavjud.

Orden zanjiri: Ispaniya qirollik gerbi koʻrinishidagi markaziy boʻgʻin. Boshqa maʼlumotnomalar: Ferdinand VII monogrammasi gotika harflari bilan yozilgan oʻqlar toʻplami; dafna gulchambaridagi orden nishonining markaziy medaloni.

Ordenning lentasi oq rangda, qirralari boʻylab keng sariq chiziqlari bor.

Orden nishonlari
----------------

|  |
| --- |
| **Nishon** |
|  |  |  |  |  |
| Zanjir | Zanjir — yulduz | Grand Xoch | Grand Xoch — yulduz | 1-sinf komandiri — yulduz |
|  |  |  |  |  |
| Komandir | Komandir xonim | Ofitser | ayol ofitser | Kavaler |
|  |  |  |  |  |
| xonim | Kumush xoch | Kumush xoch (ayollar uchun) | kumush medal | Kumush medal (ayollar uchun) |
|  |  |
| Bronza medali | Bronza medali (ayollar uchun) |

Taniqli shaxslar orden bilan taqdirlangan
-----------------------------------------

* Dyuma, Aleksandr (otasi) — fransuz yozuvchisi
* Vasiliy Orexov — oq muhojir, general Frankoga Yevropa davlatlaridan rus koʻngillilarini yollashda yordam bergan jurnalist
* Montserrat Kaballe — ispan opera qoʻshiqchisi.
* Maya Plisetskaya — rus balerinasi.
* Feren Dyurchani — vengriya siyosatchisi, Vengriyaning sobiq bosh vaziri.
* Forlan Diego — urugvaylik futbolchi
* Saddam Husayn — 1979-yildan 2003-yilgacha Iroqning 4-prezidenti.
* Monirul Islom — Bangladeshlik rassom

Galereya
--------

Orden zanjiri
Zanjirdagi Grand xoch darajasi tartibining belgisi
Buyuk Xoch ordeni darajasidagi belgilar

Adabiyotlar
-----------

* Спасский И. Г.*. Иностранные и русские ордена до 1917 года*. СПб.: Издательство «Дорваль» ТОО «Бриз» совместно с АО «Лига», 1993 — 57-58 bet. ISBN 5-8308-0042-x.

Manbalar
--------

1. ↑  „Real Decreto 2395/1998, por el que se aprueba el Reglamento de la Orden de Isabel la Católica" (es). *Minesterio de Asuntos Exteriores y de Cooperacion website*.  Government of Spain (6-noyabr 1998-yil). 6-dekabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-sentabr 2005-yil.

1998 Statutes of the Order of Isabella the Catholic.
2. ↑  Almanach royal et national. 1844 g.
3. ↑  The Daily Star, March 16, 2010