**Jampiq qal’a**  – Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Mil.avv. IV-III asrlar, mil. IV, IX—XI, XIII—XIV asrlar. Qoraqalpogʻiston Respublikasining Qoraoʻzak tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Qoybaq" OFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan – davlat muhofazasiga olingan.

Jampiq qal’adagi aholi punkti murakkab konfiguratsiya rejasiga ega. Sharqiy qismida paxsa devorlari toʻrtburchak shaklida bo'lgan qalʼa saqlanib qolgan. Paxsa devorlari yopiq yarim ustunlar bilan bezatilgan, ularning tepalari juft pog'onali kamar bilan tugaydi.

Birinchi binolar IV asrda qurilgan. Biroq, bugungi kungacha saqlangan va ko'rish mumkin bo'lgan devorlar IX-X asrlarda barpo etilgan. Aholi punktidan topilgan tangalar XII-XIV asrlarda zarb etilgan. Arxeologik qazishmalar manzilgohning xronologiyasini aniqlashtirish imkonini berdi. Eng qadimgi sopol buyumlar miloddan avvalgi IV milodiy I asrlarga to'g'ri keladi. Qazishmalar davomida ilgari Sharq va Gʻarbning turli davlatlaridan (Xitoy, Misr, Rossiya, Yevropa, Hindiston) olib kelingan koʻplab topilmalar topilgan. Qadimiy shaharda topilgan tangalar, ushbu hududda aholi oxirgi marta qachon istiqomat qilganligini (mil. XII-XIV asrlar) bildiradi.

Jampiq qal’a oʻrta asrlarda daryo port shahri boʻlib xizmat qilgan. Jampiq qal’ani Xorazm tarixi bo'yicha yirik tadqiqotchi XX asrning 30—50-yillarida Amudaryoning quyi oqimida o‘nlab noyob qadimiy manzilgohlarni kashf etgan Sergey Tolstov mintaqaning o‘rta asrlardagi eng go‘zal va ekzotik arxeologik yodgorligi deb hisoblagan.

Arxeologlarning fikriga ko'ra, Jampiq qal’a yaqinidagi eng qadimiy kulolchilik qoldiqlari taxminan miloddan avvalgi IV asrga to'g'ri kelishi mumkin, o'shanda Xorazm Ahamoniylar hokimiyatidan xalos bo'lgan va Iskandar Zulqarnayn istilosidan qutulgan.

Qadimgi Kat yaqinidagi ulkan Ayaz qal'a va Tuproq qal'aga qaraganda, nisbatan kichik bo'lgan Jampiq qal’ada ham imoratlar paxsadan qurilgan.

Faqat devorlarning poydevori va kirish arklari taroshlanmagan, yirik toshlar bilan mustahkamlangan, ammo shunga qaramay, qurilish an'analari o'zgargani uchun emas, balki atrofdagi tog'larda yetarlicha tosh ko'p bo'lgani uchun undan foydalanilgan.

Hozirgi vaqtda Jampiq qal’a yodgorligi madaniy va sayyohlik sayohatlari uchun tarixiy va arxeologik joy hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*.
3. ↑  „JAMPIQ QAL’A". *joqargikenes.uz*. Qaraldi: 18-oktabr 2023-yil.
4. ↑  „Jampiq qal’a". *karakalpakstan.travel*. Qaraldi: 18-oktabr 2023-yil.
5. ↑  „Городище Джанпык кала". *silkadv.com*. Qaraldi: 18-oktabr 2023-yil.


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |