recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Moʻminobod.

**Moʻminobod** — jez davri mozor qoʻrgʻoni (miloddan avvalgi 2-ming yillikning 2-yarmi). Samarqand viloyati Urgut tumani Moʻminobod qishlogʻi yaqinida joylashgan. 1964-yil arxeolog D. N. Lev, 1966-yil Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Tarix va arxeologiya instituti otryadi (A. A. Asqarov) tadqiqot ishlari olib borgan. Ayollar koʻmilgan 5 kabr ochilgan. Qabrda mayyitlar oʻng yoni bilan, boshi gʻarbga qarab egilgan holda koʻmilgan. Mozordan boy dafn ashyolari — geometrik naqshlar oʻyilgan ganchkor xum idish, tilla va jez sirgʻalar, usti tilla va kumush bilan qoplangan bilaguzuk, jun ip qoldiqlari saqlangan munchoqlar\_, uzuk, oynalar va boshqa topilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Arra** — yogʻoch, metall, tosh, suyak, shox, sadaf va boshqalarni kesish va qirqish uchun ish-latiladigan qirra tishli asbob. Poʻlat plastinka va disksimon qilib yasaladi. Turlari: bir kishi ishlatadigan A. — dastarra (qoʻlarra), ikki kishi ishlata-digan A. — gʻoʻlabur A. yogʻochdan noziq buyumlar tayyorlashda ishlatiladigan A. — taxtabur A. Shakli va ishlatilishiga koʻra, pushtakli arracha, kashakli-sha-dabur, bekashak-shadabur, yirik tishli shadabur, mayinbur, yirik tishli bu-rush, mayin tishli burush, noziq, pargar, poʻlat, sadaf, sarbur, takchir, xatbur, chap, chingʻiza, shoh, beda A.lar deb yuritiladi. Texnika taraqqiy etishi bilan A.larning mexanik turlari yaratilgan. Mexanik A.larning metall kesuvchi, taxta tiluvchi va daraxt kesuvchi xillari bor. Taxta ti-luvchi va metall kesuvchi A.lar plastina (polotno)li, zanjirli va diskli boʻladi. Oʻrmonda daraxtlarni agʻdarishda kero-sin (benzin) bilan ishlaydigan A.lardan foydalaniladi. Yogʻoch, faner yoki yumshoq metalldan egri chiziqli shakldor buyumlar yasashda ishlatiladigan ramasimon A. lobzik deb ataladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Moʻminjon Muhammadjonov** (taxallusi Toshqin; 1883 — Toshkent 1964) — yozuvchi, maʼrifatparvar, jadidchilik harakatining namoyandasi. Sharofboy, Beklar begi (Toshkent), Oliya (Ufa) kabi madrasalarda tahsil olgan. Ayni paytda eski maktablarda dare bergan. Toshkent, Namangan, Qoʻqon, Andijon, Ush, Jalolo-bod, Xoʻjand, Shahrisabz va boshqa shaharlarda yangi usuldagi maktablar ochgan. "Sadoyi Turkiston", keyinchalik "Ishtirokiyun" gazetalari va "Maorif", "Mushtum" jur.larida ishlagan. Andijonda Choʻlpon va Toshkentda Hamza bilan hamkorlik qilgan. XXSR maorif nozirligida xizmat qilgan (1920—21). Keyinchalik Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida ishlagan (1944—50). M. "Qonli tun" (1926; Ziyo Sayd bilan hamkorlikda) pyesasi, "Turmush urinishlari" (1926) xotiralar kitobi va turli hajviy sheʼrlar muallifi.

Manbalar
--------

* Turmush urinishlari [4nashr], T. 1969.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Frans I** (1768—1835) — Avstriya hukmdori (1792-yildan; 1804-yildan Avstriya imperatori unvoniga ega boʻlgan). Gabsburglar sulolasidan. "Muqaddas Rim imperiyasi"ning soʻnggi imperatori (1792—1806-yillarda Frans II nomi bn). Yevropa monarxlarining Fransiyaga karshi koalitsiyasi tashabbuskorlaridan biri. F. I davrida Avstriya 1792—1809-yillarda Fransiya bilan boʻlgan 4 ta urushda yengilgan. Uning qizi Mariya Luiza 1810-yil Napoleon I ga turmushga chiqqan. F. 1 — Napoleon imperiyasi barham topgach, Avstriya, Prussiya va Rossiya tomonidan tuzilgan Muqaddas ittifoq (1815) tashki lotchilaridan biri.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hasanboy Ahmadjonovich Rahimov** (1992-yil 7-yanvarda tugʻilgan) oʻzbek erkin kurashchisi.

Tarjimai holi
-------------

Kurash bilan 2013-yilda shugʻullana boshlagan. Birinchi marta 2015-yilda kurash boʻyicha xalqaro musobaqalarda ishtirok etgan. Kadetlar oʻrtasidagi Osiyo chempionatida 100 kilogramm vazn toifasida uchinchi boʻlgan.

2017-yilda oʻsmirlar oʻrtasida Osiyo chempioni boʻlgan. 2018-yilda oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatining bronza medali sovrindori.

2019-yilda 125 kg vazn toifasida Xitoyda oʻtkazilgan Osiyo chempionatida beshinchi boʻlgan.

2019-yili Qozogʻistonda boʻlib oʻtgan Olimpiya oʻyinlari oldidan sayyoramiz chempionatida 125 kilogrammgacha vazn toifasida oʻzbekistonlik sportchi faoliyatida ilk bor bronza medalini qoʻlga kiritdi va Milliy olimpiya qoʻmitasiga Tokiodagi Olimpiya oʻyinlari litsenziyasini taqdim etdi.

Chempionatdan so‘ng uchta erkin kurashchi, jumladan, Xasanboy Rahmonov antidoping qoidalarini buzgani uchun diskvalifikatsiya qilingani ma’lum bo‘ldi. Oʻzbekiston Olimpiya oʻyinlari litsenziyasi Kosovo Respublikasiga berildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Trio of Olympic Licenses Reassigned After Anti-Doping Rules Violations" (en). *United world wrestling*. 20-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyun 2020-yil.
**Nisbat**, ikki son nisbati — birinchi sonni ikkinchisiga boʻlishdan hosil boʻlgan boʻlinma. Kasr sonlarning N.ini butun sonlar N.i bilan almashtirish mumkin. Ikkita bir jinsli miqdor (kesma, burchak, yuz va boshqalar)ning nisbati deb, ularning sonli oʻlchovlari tushuniladi. Ikkita kesma uzunligining nisbati ratsional son boʻlsa, ular oʻlchovdosh, irratsional boʻlsa oʻlchovdosh boʻlmagan kesmalar deyiladi. Bunday tushunchalar yuz, burchak va boshqa uchun ham taalluqli.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Baydala** (qozoqcha: *Байдала* — Qozogʻistonning Oqmoʻla viloyati Arshali tumaniga qarasli qishloq. Bersuat qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 113437200.

Geografiyasi
------------

Qishloq shu nomdagi koʻl boʻyida, tumanning janubiy qismida, tuman maʼmuriy markazi — Arshali qishlogʻidan 22 kilometr janubda (toʻgʻri chiziqda) 3 kilometr janubi-sharqda joylashgan. qishloq okrugi maʼmuriy markazi — Bersuat qishlogʻi.

Mutlaq balandligi dengiz sathidan 444 metr.

Eng yaqin aholi punktlari: Bersuat qishlogʻi — shimoli-gʻarbda.

Aholisi
-------

1989-yilda qishloq aholisi 375 kishi edi (shundan qozoqlar — 43%, ruslar — 25%). 1999 yilda qishloq aholisi 231 kishi (117 erkak va 114 ayol) edi. 2009 yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 158 kishi (87 erkak va 71 ayol) yashagan.

Koʻchalari
----------

* Adilet koʻchasi
* Konstitutsiya koʻchasi
* Tauelsizdik koʻchasi

Manbalar
--------

1. ↑  „База КАТО".  Агентство Республики Казахстан по статистике. 27-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-fevral 2013-yil.
2. ↑  „Baydala". *www.geonames.org*. Qaraldi: 14-iyun 2022-yil.
3. ↑  „Новые почтовые индексы АУЛ(СЕЛО) БАЙДАЛА, РАЙОН АРШАЛЫНСКИЙ, Казахстан. Поиск индекса по адресу". *bizgid.kz*. Qaraldi: 14-iyun 2022-yil.
**Jura Xoʻjaev** — sovet davlat va iqtisodiyot arbobi.

Tarjimayi holi
--------------

1912-yilda tugʻilgan. 1939-yildan KPSS aʼzosi.

1939—1980-yillarda Frunzenskiy tuman ijroiya komiteti raisi. Kirov, Kuybishev tuman partiya komitetlarining birinchi kotibi. Toshkent shahar, keyinchalik viloyat partiya komiteti kotibi, Oʻzsovprof raisi. Frunze tuman partiya komitetining birinchi kotibi lavozimlarida faoliyat yuritgan. O‘zbekiston Kompartiyasi Markaziy Komiteti huzuridagi partiya komissiyasi raisi.

IV chaqiriq SSSR Oliy Soveti, III — IX chaqiriqlarida Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti deputati etib saylangan. KPSS XX qurultoyi delegati.

1980-yilda vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OZP
2. ↑  Xoʻjayev haqida

Adabiyotlar
-----------

* Xodjaev, Djura. Uzbekskiy narod v borbe za mir [Tekst]. — Tashkent : Gosizdat UzSSR, 1956. — 64 s. : il.; 20 sm.
* GA RF R7523 105 153 Ukazi i Postanovleniya Prezidiuma Verxovnogo Soveta SSSR, prinyatie s 30 po 31 avgusta 1971 goda, i materiali k nim /k protokolu № 14/ s № 2079-VIII po № 2089-VIII. Tom 8



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Siyosatchi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Fotodavriylik** —oʻsimliklar va hayvonlarda kechakunduzning yorugʻ (kun uzunligi) va qorongʻi (tun uzunligi) davrlari nisbatlariga, ularning uzunqisqaligiga javob reaksiyasi; oʻsimliklarning oʻsishi va rivojlanishi jarayonlari oʻzgarishlarida namoyon boʻladi. F. ekologik omil sifatida turning yashash imkoniyatini belgilaydi. Ontogenezning tashqi sharoitlardagi mavsumiy oʻzgarishlariga moslashishi bilan bogʻliq holda evolyutsiya jarayonida vujudga kelgan. Kun uzunligi oʻsimliklarda yilning davri(mavsum) koʻrsatkichi va gullashga oʻtish yoki noqulay mavsumga tayyorgarlik uchun tashki signal boʻlib xizmat qiladi. Oʻsimlikning fotodavrga reaksiyasini barglardagi maxsus pigment — fotoxrom (F730) nazorat qiladi. F. oʻsimliklarning gullash jarayonida yorqin koʻrinadi. Yorugʻlik va qorongʻulikdan taʼsirlanish tarzida oʻsimlik bargida gullashga ragʻbat beradigan gormonlar kompleksi xreil boʻladi. Gullashni uygʻotadigan, yaʼni fotodavr boʻyicha oʻsimliklar uzun kun oʻsimliklari (boshokli galla ekinlari), qisqa kun oʻsimliklari (gʻoʻza, sholi, tariq, nasha, soya va boshqalar) hamda betaraf (neytral) oʻsimliklar (marjumak, noʻxat va boshqalar)ga boʻlinadi. Uzun kun oʻsimliklari, asosan, moʻʼtadil va qutb atrofi kengliklarida, qisqa kunliklari — subtropiklarga yaqin kengliklarda tarqalgan. F. oʻsimlikdagi boshqa morfologik (tuganaklar, piyozlar, ildizmevalar, poyalar paydo boʻlishi) va fiziologik (oʻsish jadalligi va shakli va tinim davri, xazonrezgilikning boshlanishi va boshqalar) jarayonlarga ham jiddiy taʼsir koʻrsatadi. Oʻsimlik turlari u yoki bu fotodavriy guruhlarga mansubligi boʻyicha, navlar va liniyalar esa F. reaksiyasining yuzaga chiqishi darajasi boʻyicha farklanadi. Bu hol navlarni rnlashtirishda, shuningdek, yorugʻlikda oʻstirish va oʻsimliklarni himoyalangan yerlarda oʻstirishda hisobga olinadi. Hayvonlarda F. kuyikish davri muddatlari, kuzgi va bahorgi tullash, kishki uyquga ketish, tuxum qoʻyish va boshqalarga taʼsir koʻrsatadi, genetik jihatdan biologik ritmlar bilan bogʻliq. F. reaksiyasidan foydalanib qishloq xoʻjaligi hayvonlari rivojlanishini boshqarish mumkin (mas, parrandachilikda kuzqish mavsumida kun uzunligini sunʼiy uzaytirib tuxum qoʻyish davrini choʻzish mumkin).

Adabiyot
--------

* Skripchinskiy V.V. Fotoperiodizm — yego proisxojdeniye i evolyutsiya, L. 1975.

Abdukarim Zikiryoyev.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fotoelektr hodisalar** - elektromagnit nurlanish taʼsirida moddalarda yuz beradigan elektr hodisalar (elektr oʻtkazuvchanlikning oʻzgarishi, e.yu.k. hosil boʻlishi, elektronlar emissiyasi va boshqalar). Foton energiyasi h v elektronning kattaroq energiyali holatga oʻtishiga sarflanadigan hollarda yuz beradi. Foton energiyasi faqat atomni uygʻotishgagina yetarli hollarda, moddaning dielektrik singdiruvchanligi oʻzgarishi mumkin (fotodielektrik effekt). Agar foton energiyasi erkin elektronlar va kovaklar hosil qilish uchun yetarli boʻlsa, u holda jismning elektr oʻtkazuvchanligi ortadi (fotooʻtkazuvchanlik). Bir jinslimas yarimoʻtkazgichlarda, xususan, r—p oʻtish sohasida, yarimoʻtkazgich — metall kontakti yaqinida foto e. yu. k. paydo boʻladi. Oʻtkazuvchanlik elektronlari fotonlarni yutganda ham ularning harakatchanligi ortib, fotooʻtkazuvchanlik va foto e. yu. k. hosil boʻlishi mumkin. Foton energiyasi gaz atomlari va molekulalarini ionlash uchun yetarli fotoionlanish yuz beradi. Suyuqlik yoki qattiq jism elektronlari yutgan fotonlarning energiyalari ancha katta hollarda elektronlar jismning sirtiga yetib borishi va potensial toʻsiqni oshib oʻtib, vakuumga yoki boshqa muhitga chiqishi mumkin. Bu holda tashqi fotoeffekt deb ataladigan fotoelektron emissiya vujudga keladi. Qattiq jism ichida elektronlarning bogʻlangan holatlardan erkin holatlarga oʻtishi bilan bogʻliq Fotoelektr hodisalar "ichki fotoeffekt" deb ataladi. Metallarning elektr oʻtkazuvchanligi juda kattaligi uchun ularda ichki fotoeffekt kuzatilmaydi, faqat fotoelektron emissiyagina sodir boʻladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mary E. Kramer** (1935-yil 14-iyunda tugʻilgan) — sobiq Respublikachi Ayova shtati senatori, 1990-yildan 2003-yilgacha xizmat qilgan. U 1997-yilda Senat prezidenti etib saylangan va bu lavozimni egallagan birinchi mustaqil ayol boʻlgan. 2003-yilda Kramer prezident George Bush tomonidan AQShning Barbados va Sharqiy Karib havzasidagi elchisi lavozimiga tayinlangan, u Qoʻshma Shtatlar Senati tomonidan tasdiqlangan va 2004--yildan 2006-yilgacha xizmat qilgan.

Hayoti
------

Mary Kramer Ayova shtatining Burlington shahrida tugʻilgan va Ayova shahrida oʻsgan. U Ayova universitetida pianino ijrochiligi boʻyicha sanʼat bakalavri shuningdek, Ayova universitetida taʼlim boʻyicha magistri darajasiga ega.

Taxminan yigirma yil davomida Kramer Ayova shtatida oʻqituvchi va maktab maʼmuri boʻlib ishlagan. 1975-yilda u korporativ sektorga kirib, Younkers, Inc. korporativ kadrlar direktori boʻldi. U 1981-yilda *Wellmark Blue Cross* va *Blue Shield* kompaniyasiga qoʻshildi va kompaniyadagi oʻn sakkiz yil davomida HR (Human resourse) boʻyicha vitse-prezident va jamoat investitsiyalari boʻyicha vitse-prezident lavozimlarida ishladi.

Siyosiy martaba
---------------

Kramerning siyosiy faoliyati 1990-yilda u Klayv, Des Moyn va Gʻarbiy Des Moynlar vakili sifatida Ayova shtati Senatiga birinchi marta saylanganida boshlangan. Uning alohida qiziqishlari taʼlim, iqtisodiy rivojlanish va sogʻliqni saqlash sohalarida edi.

2002-yilda Prezident George Bush Kramerni Oq uyning Prezident stipendiyalari komissiyasi raisi etib tayinladi va 2003--yilda Prezident uni Sharqiy Karib dengizidagi yetti orol davlatiga Qoʻshma Shtatlar elchisi etib tayinladi. Kramer oxirgi lavozimni 2004-yildan 2006-yilda nafaqaga chiqqunga qadar egallab kelgan.

Shaxsiy hayoti
--------------

Kramer va uning marhum eri Kay Kramer 1958-yilda turmush qurishdi. Ularning bir oʻgʻil, bir qizi, toʻrt nabirasi bor. Kay Kramer 2018-yil noyabr oyida vafot etdi.

Kramer jamoat ishlarida faol qolmoqda va hozirda siyosatdagi tajribalari haqida xotiralar ustida ishlamoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  „Council of American Ambassadors Membership". 17-sentabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-avgust 2009-yil.
2. ↑  „Mary E. Kramer". *Iowa Commission on the Status of Women*. 20-fevral 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-avgust 2009-yil.
3. ↑  „Council of American Ambassadors Membership". 17-sentabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-avgust 2009-yil.
4. ↑  „Legislators".

[*sayt ishlamaydi*]
**Nomsiztepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: II—VII asrlar. Qashqadaryo viloyatining Gʻuzor tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Eskibogʻ" MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Koersitiv kuch** (lot. coercitio- tutib qolish) — 1) ferromagnit materiallarni toʻliq magnitsizlash uchun zarur magnit maydon kuchlanganligi. Koersitiv kuch mNk (moddada magnitlanganlik nolga teng boʻlganda) va vNk (moddada magnit induksiya 5=0 boʻlganda) xillarga boʻlivada. Magnitsizlantirishdagi gisterezis sirtmogʻi boʻlagining abssissa oʻqi bilan kesishgan nuqtasidagi magnit maydon kuchlanganligi Koersitiv kuch kattaligini ifodalaydi. Bundagi magnit maydon kuchlanganligi Nk ning yoʻnalishi magnitlovchi maydon yoʻnalishiga teskari boʻladi. Koersitiv kuch erstedlar bilan oʻlchanadi.

Turli ferromagnetikning Koersitiv kuchi 8-10 2 — 8-1O5A/m oraligʻida oʻzgarishi mumkin va ferromagnit namunaning tayyorlanishiga, ishlov berilishiga va tashqi muhitga, mas, temperaturaga bogʻliq. Koersitiv kuch Nkinng qiymatiga qarab magnit materiallar magnit jihatdan yumshoq [Nk ((8-YU1 + 8-YU2) A/m] va magnit jihatdan qattiq [#4>(8102n- 8103)A/m] materiallarga boʻlinadi; 2) qoldiq qutblanishga ega segnetoelektrikni toʻliq qutbsizlash uchun zarur boʻlgan elektr maydon kuchlanganligi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qorasuv** —Gʻarbiy Qozogʻiston viloyati Kaztalov tumanidagi qishloq, Qorasuv qishloq okrugi markazi .

Geografik joylashuvi
--------------------

Tuman markazi Kaztalovka qishlogʻidan 105 km janubi-sharqda, Qoraoʻzen (Katta daryo)ning chap qirgʻogʻida shoʻr, sarsazan, boʻz tuproqli choʻl zonasida joylashgan.

Xalqi
-----

1999-yilda aholi soni 1118 kishi (539 erkak va 579 ayol), 2009-yilda esa 885 kishi (442 erkak va 443 ayol).

Tarix
-----

1963-yildan 1997-yilgacha "Juldiz" qoʻychilik boʻlimi markazi boʻlgan. Unga asosan 1997-yildan buyon tumandagi Qorasuv va Ashchisoy, Juldiz, Toʻregali qishloqlarida 44 fermer xoʻjaligi tashkil etildi.

Infratuzilma
------------

2 umumta’lim maktabi, 2 boshlang‘ich maktab, 2 madaniyat uyi,klub,2 feldsherlik punkti,2 vrachlik punkti bor.Aholi aholi punktlari bilan avtomobil yo'li orqali aloqa qiladi. Qishloqda 2012-yilda gaz quvuri tortilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том
2. ↑  "Қазақ Энциклопедиясы", 9-том
3. ↑  Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 жыл. ISBN 9965-607-02-8
**„Farogʻat oʻlkasi"** (ruscha: *Страна желанная*) — rus yozuvchisi Ilya Brajnin qalamiga mansub ilmiy-fantastik qissa. Ilk bor 1954-yil chop etilgan.

Asarni oʻzbek tiliga Meli Joʻra va A. Rahmonqulov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1961-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya" nashriyotida chop etilgan.

Oʻzbekcha tarjima
-----------------

Asarni oʻzbek tiliga 1955-yil „Detgiz" nashriyoti chop etgan ruscha nashridan Meli Joʻra va A. Rahmonqulov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1961-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya" nashriyotida chop etilgan. Oʻzbek tilidagi nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: N. Turmuhammedov – muharrir, D. Sinitskiy va Sh. Bulgakov – rassomlar, K. Nazarov – rasmlar muharriri, T. Rahimov – texnik muharrir, I. Hamroyev – musahhih. Kitob adadi – 15 000 nusxa.

Manbalar
--------

1. ↑  „Farogʻat oʻlkasi" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 2-noyabr 2016-yil.

Havolalar
---------

* „Farogʻat oʻlkasi" Lib.ru saytida (rus.)

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Mary Poppins (maʼnolari).

**„Mary Poppins"** (talaffuzi: *Meri Poppins*) — britan yozuvchisi P. L. Travers qalamiga mansub ertak-qissalar toʻplami. 1975-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya" nashriyotida chop etilgan. Mazkur toʻplamga Poppins haqida muallif yaratgan sakkiz qissaning ikkitasi kiritilgan.

Qissalarni rus tilidan oʻzbek tiliga Surayyo Saydaliyeva tarjima qilgan. Toʻplamga „17-uy" (inglizcha: *Mary Poppins*) hamda „Mary Poppinsning qaytib kelishi" (inglizcha: *Mary Poppins Comes Back*) qissalari kiritilgan.

17-uy
-----

„17-uy" (inglizcha: *Mary Poppins*) Marry Poppins (inglizcha: *Mary Poppins*) haqidagi birinchi kitob boʻlib, ilk bor 1934-yil chop etilgan. Unda London shahrining Cherry Tree Lane (talaffuzi: *Cherri Tri Leyn*) koʻchasidagi 17-xonadonda yashovchil mister va missis Banks (talaffuzi: *Benks*), ularning farzandlari Jane (talaffuzi: *Jeyn*) va Michael (talaffuzi: *Maykl*) hamda egizaklar John (talaffuzi: *Jon*) va Barbara (talaffuzi: *Barbara*) haqida hikoya qilinadi. Bolalarning enagasi Katie Nana (talaffuzi: *Keti Nana*) jahl bilan chiqib ketishi ortidan kuchli sharqiy shamol enaga Mary Poppinsni katta sumkasi bilan birga xonadonga olib keladi. Poppins enagalik qilishga rozi boʻladi („shamol oʻzgargunicha"). Bolalar enagalari qattiqqoʻl, maqtanchoq va qoʻpol boʻlishiga qaramasdan, sehrgara oʻxshash ajoyib shaxs ekanligiga amin boʻladilar. Mary Poppins bolalar bilan turli qiziqarli mashgʻulotlarni bajaradi. Asar soʻnggida qilgan ishlaridan qoniqqan enaga soyabonini ochadi, gʻarbdan esgan shamol esa uni olib ketadi.

Mary Poppinsning qaytib kelishi
-------------------------------

„Mary Poppinsning qaytib kelishi" (inglizcha: *Mary Poppins Comes Back*) enaga Marry Poppins (inglizcha: *Mary Poppins*) haqidagi ikkinchi kitobdir. Poppins ketganidan keyin Bankslar (talaffuzi: *Benkslar*) xonadonida tinchlik yoʻqoladi. Kunlarning birida Michael (talaffuzi: *Maykl*) varrak uchiradi. Varrak oʻzi bilan birga Poppinsni olib tushadi. Poppins Bankslar xonadoniga qaytib, yana bolalarga enagalik qila boshlaydi. Bolalar yana bir bor Poppins bilan turli-tuman ajoyib sarguzashtlarni boshdan kechiradilar. Poppins bu safar ham Bankslar xonadonini tark etadi, ammo ehtiyoj tugʻilsa yana qaytishini aytadi.

Oʻzbekcha tarjima
-----------------

Qissalarni rus tilidan oʻzbek tiliga Surayyo Saydaliyeva tarjima qilgan. Toʻplam 1975-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya" nashriyotida chop etilgan. Oʻzbek tilidagi ushbu toʻplamga faqat „17-uy" (inglizcha: *Mary Poppins*) (1934) hamda „Mary Poppinsning qaytib kelishi" (inglizcha: *Mary Poppins Comes Back*) (1935) qissalari kritilgan.Toʻplamni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: M. Boboyeva – muharrir, G. Kalinovskiy – rassom, Q. Aliyev – rasmlar muharriri, L. Burkina – texnik muharrir, M. Ortiqova – musahhih. Kitob adadi – 45 000 nusxa.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Mary Poppins (toʻplam)*** haqida turkum mavjud |


  


|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Gistogenez** (gisto... va genez) — ontogenezla koʻp hujayrali organizmlar toʻqimalarining paydo boʻlishi, funksiyasi va qayta tiklanishini taʼminlaydigan filogenetik jarayonlar majmui. Toʻqimalar ontogenez jarayonida organizm rivojlanishining dastlabki davrlaridayoq muayyan embrion varaqlaridan proliferatsiya, oʻrin almashinish (morfogenetik harakatlanish) va b. jarayonlar natijasida vujudga keladi. G.ning muhim omili xilmaxil morfologik va fiziologik tipdagi hujayralarning paydo boʻlishiga va ularning organizmda muayyan qonuniyat asosida taqsimlanishiga olib keladigan determinlashgan hujayralarning ixtisoslashuvidan iborat. G.da baʼzan hujayralar oraligʻi moddasining hosil boʻlishi kuzatiladi. G.ga kirishgan hujayralar muayyan guruhlarga boʻlinadi: oʻziga oʻxshash hujayralarning ixtisoslashib yetishib chiqishiga yoki bunday hujayralarning oʻrnini toʻldirishga imkon beradigan asos soluvchi (ajdod) hujayralar; boshlab beruvchi (chala asos soluvchi), yaʼni ixtisoslashgan, lekin boʻlinish xususiyatini yoʻqotmagan hujayralar; ixtisoslashib yetishgan hujayralar. Postnatal davrda reparativ G. shikastlangan yoki qisman yoʻqotilgan toʻqimalarning qayta tiklanishidan iborat. G.dagi sifat oʻzgarishlari oʻsmalar paydo boʻlishi va oʻsishiga olib kelishi mumkin. G. gistologiyatlsh asosiy boʻlimlaridan biri hisoblanadi (yana q. Toʻkima, Toʻqima kulturasi).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Lisunov koʻchasi** — umumiy uzunligi qariyb 220 metr boʻlgan koʻcha, shaharning sharqiy qismida, Toshkent shahri Yashnobod tumani Yashnobod mahallasi hududida joylashgan. Sovet samolyot konstruktori, polkovnik muhandisi va Li-2 samolyotini ishlab chiqarish tashkilotchisi Boris Pavlovich Lisunov sharafiga nomlangan.

Kesishgan koʻchalar
-------------------

Qorasuv koʻchasidan boshlanib, Aviasozlar 2-tor koʻchasida tugaydi. Aviasozlar 5- va 6-tor koʻchalariga parallel ravishda oʻtadi.

Binolar
-------

Uylarni raqamlash faqat chap tomonda amalga oshiriladi va bu yerda 5, 6, 7 va 8- koʻp qavatli uylar joylashgan. Oʻng tomonida Yashnobod tuman Majburiy ijro byurosi joylashgan.

Tansport
--------

Eng yaqin avtobus bekati boʻlmish Lisunov kinoteatri bekati Qorasuv koʻchasida joylashgan. Turkiston koʻchasida joylashgan Temir yoʻl vokzali va Toshkent metro bekati ushbu koʻchadan 8 km ga yaqin masofa oraligʻida joylashgan. Islom Karimov ko‘chasidagi TMU (TSUM) va „Toshkent" avtovokzallari esa qariyb 8,4 km masofada joylashgan. Aeroport taxminan 10 km masofada joylashgan. Parkent koʻchasidadagi Ohangaron metro bekati (2-bekat) 800 metrga yaqin masofada joylashgan.

Galereya
--------

Koʻchaning oʻrta qismiKoʻcha koʻrinishi.Qorasuv koʻchasiga chiqishKoʻchaning oʻrta qismi, MIB binosi atrofi.Koʻchaning Qorasuv koʻchasiga yaqin qismiYashnobod tuman MIB binosiKoʻcha suratlari. 4-fevral, 2023-yil

Yana qarang
-----------

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  „улица Лисунова".
**Litiyning asosiy birikmalari. Litiy gidrid** , LiH — rangsiz kristall. Suyuqlanish temperaturasi 692° (inert atmosferada): zichligi 776 kg/m3. Sanoatda L. g . shuningdek, deyterid LD suyuk, L.ni toza vodorod (yoki D2), bilan 630—730°da bevosita gidrirlab olinadi. Vodorod va yoqilgʻi olishda, sintezda ishlatiladi. Litiy gidroksid, LiOH — rangsiz kristall; zichligi 1440 kg/m1, suyuqlanish temperaturasi 473°. 1000° da Li2O va N2O ga parchalanadi. Konsentratlangan eritmalar odatdagi temperaturada shisha va chinnini, qizdirilganda koʻpgina metallarni (nikel, oltin va kumushdan boshqa) yemiradi. L. va uning oksidlarini suvda eritib va boshqa usullarda olinadi. Ishqorli akkumulyatorlarda, stearat, oleat va palmitat kabi birikmalarini olishda va pro-tivogazlarda, suv osti kemalarida, aeroport va samolyotlarda karbonat an-gidridni yutuvchi vosita sifatida ishlatiladi.

Litiy karbonat, Li2CO3 — rangsiz kristall; zichligi 2111 kg/m3, suyuqlanish temperaturasi 732°, bundan yuqori temperaturada parchalanadi. Suvda oz eriydi. Sanoatda potash, koʻpincha, sodani L. tuzlari eritmasiga taʼsir ettirib olinadi. Pirotexnikada, kora metal-lurgiyada, shisha va sopol buyumlar, plastmassalar va boshqa ishlab chiqarish da qoʻllaniladi.

Litiy oksid, Li2O — rangsiz kristall; zichligi 2013 kg/m3, suyuqlanish temperaturasi 1453°. 200°da havoda qizdirib olinadi. Litiyning asosiy birikmalari. Litiy gidrid LiNO, ni 600°da (mis ishtirokida), LiCO3 ni 700° da parchalash yoʻli bilan ham olinadi. Maxsus shishalar olishda, sir, emallar va boshqa ishlab chiqarishda qoʻllaniladi.

Litiy ftorid Gʻ — rangsiz kristall; suyuqlanish temperaturasi 849°, qaynash temperaturasi 1700°, zichligi 2600 kg/m3, 1000° da bugʻlana boshlaydi. Suvda juda sekin, nitrat va sulfat kislotada oson eriydi. Metallarni eritish va payvandlashda, kislotaga chidamli shaffof shisha, emal va sirlar, lyuminofor va lazer materiallar ishlab chiqarishda qoʻllaniladi.

Litiy xlorid, LiCl — rangsiz kristall; zichligi 2070 kg/m3, suyuqlanish temperaturasi 610°, qaynash temperaturasi 1382°. Suvda yaxshi eriydi. Litiy xlorid spirt va boshqa organik erituvchilarda erishi bilan NaCl va KS1 dan farq qiladi. Xavoni konditsiyalashda, organik sintezda, fotoreagentlar ishlab chiqarishda, batareya va flyuslar tayyorlashda qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gitlerchilarga qarshi koalitsiya** — Ikkinchi jahon urushi davomida yuzaga kelgan, Germaniya, Italiya, Yaponiya hamda ularning sheriklari ittifoqiga qarshi turgan davlatlar va xalqlarning keng koʻlamli harbiysiyosiy ittifoqi. G.q.k.ga turli manfaat va maqsadlarni koʻzlagan AQSH, Buyuk Britaniya, Fransiya, sobiq Ittifoq, Xitoy va b. jami 50 dan ziyod mamlakat birlashdi. Uning tarkibiga kirgan Albaniya, Avstraliya, Belgiya, Braziliya, Hindiston, Kanada, Polsha, Chexoslovakiya, Yugoslaviya, Yangi Zelandiya kabi mamlakatlar buyuk davlatlar bilan birga umumiy dushmanga qarshi kurashda oʻz qurolli kuchlarini ishga solgan, baʼzi bir davlatlar (Meksika va b.) moddiy koʻmak bergan. Shoʻro qoʻshinlari oʻz qududiga bostirib kirgan dushman armiyalarini tor-mor keltirib, Sharqiy va Markaziy Yevropani gitlerchilardan ozod qilgan boʻlsa, ittifoqchilarning qurolli kuchlari Germaniyaning Gʻarbiy Yevropada joylashgan qoʻshinlari hamda militaristik Yaponiyaning harbiy qudratini sindirib, ittifoqdoshlariga qurolyarogʻ, harbiy texnika, oziq-ovqat bilan yordamlashib, umumiy gʻalabaga salmoqli hissa qoʻshdi. Gitlerchilar va sheriklari bosib olgan mamlakatlarda vujudga kelgan yashirin Qarshilik koʻrsatish harakati bosqinchilarga zarba berib turdi. G.q.k.ning Ikkinchi jahon urushida qozongan tarixiy gʻalabasida frontga askar kuchlarini joʻnatgan, armiyani qurol-yarogʻ, kiyim-kechak va oziq-ovqat bilan taʼminlab turgan, minglab koʻchirib keltirilganlarga boshpana bergan, yetim-yesirlarni bagʻriga bosgan Oʻzbekistonning ham ulushi bor.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
2005-yildan 2008-yilgacha Prezident Mahmud Ahmadinejod farmoni bilan Eron yozgi vaqtga (DST) *Eronning yozgi vaqti* deb ataladi) rioya qilmadi. U 2008-yil 21-martdan qayta tiklandi. 2022-yil 21-sentabrda Eron DSTni bekor qildi va endi yil davomida standart vaqtga rioya qiladi.

Yozgi vaqtga o'tish
-------------------

Eronda DST o'tish sanalari hijriy quyosh taqvimiga va Eronning rasmiy taqvimiga asoslangan bo'lib, u o'z navbatida Eron standart vaqti (52,5 ° kenglik) meridianida astronomik hisob-kitoblar bilan belgilanadigan mart tenglamasiga ( Navro'z ) asoslangan. (GMT+3,5 soat).Bu o'ziga xos vaziyatga olib kelib unda DST o'tish sanalari boshqa mamlakatlardagi kabi har yili xuddi shu ish kuniga to'g'ri kelmasligi ko'rinadi.

DST Eronda **1-Farvardin kuni soat 24:00 da boshlandi,** bu kun bilan tun tenglashishning aniq vaqtiga qarab Grigoriy taqvimi bo'yicha 20-mart yoki 21 martga to'g'ri keladi.(Bu 2 Farvardin, 21-mart yoki 22 -mart kuni soat 00:00 ga teng)2 Farvardin (21-mart yoki 22-mart) kuni soat 01:00 ga qadar bu vaqtda oldinga siljigan. Ushbu bahorgi o'zgarish Eronning Yangi yil bayrami va Eron madaniyatidagi eng muhim bayram bo'lgan Navro'z kunining oxirida sodir bo'lgan deb hisoblanadi,

### Oxirgi va kelgusi sanalar

| Yil | DST Start | DST End |
| --- | --- | --- |
| **2017 yil** | Chorshanba, 22-mart, 00:00 | 22-sentabr, juma, 00:00 |
| **2018** | 22-mart, payshanba, soat 00:00 | 22-sentabr, shanba, 00:00 |
| **2019** | 22-mart, juma, 00:00 | Yakshanba, 22-sentabr, 00:00 |
| **2020** | 21-mart, shanba, 00:00 | 21-sentabr, dushanba, 00:00 |
| **2021 yil** | 22-mart, dushanba, 00:00 | Chorshanba, 22-sentabr, 00:00 |
| **2022** | 22-mart, seshanba, soat 00:00 | 22-sentabr, payshanba, soat 00:00 |

Vaqt mintaqasi o'zgaradi
------------------------

| Foydalanish muddati | GMT dan farqli vaqt | Vaqt nomi |
| --- | --- | --- |
| 1945 yilgacha | UTC+03:25:44 | Tehronning oʻrtacha vaqti (TMT) |
| 1946-1977 yillar | UTC+03:30 | Eron standart vaqti (IRST) |
| 1977-1978 yillar | UTC+04:00</br> UTC+05:00 | Eron standart vaqti (IRST)</br> Eronning kunduzgi vaqti (IRDT) |
| 1979-1980 yillar | UTC+03:30</br> UTC+04:30 | Eron standart vaqti (IRST)</br> Eronning kunduzgi vaqti (IRDT) |
| 1981-1990 yillar | UTC+03:30 | Eron standart vaqti (IRST) |
| 1991 – 2005 yillar | UTC+03:30</br> UTC+04:30 | Eron standart vaqti (IRST)</br> Eronning kunduzgi vaqti (IRDT) |
| 2006 – 2007 yillar | UTC+03:30 | Eron standart vaqti (IRST) |
| 2008 – 2022 yillar | UTC+03:30</br> UTC+04:30 | Eron standart vaqti (IRST)</br> Eronning kunduzgi vaqti (IRDT) |
| 2022 - hozir | UTC+03:30 | Eron standart vaqti (IRST) |

IANA vaqt mintaqasi ma'lumotlar bazasi
--------------------------------------

IANA vaqt mintaqasi maʼlumotlar bazasida Osiyo va Tehron nomli zone.tab faylida Eron uchun bitta zona mavjud.

Yana qarang
-----------

* Eron kalendarlari

Ma'lumotnomalar
---------------
**Litiy rudalari** - tarkibidagi litiyning konsentratsiyasi ajratib olish iqtisodiy jihatdan foydali darajada boʻlgan tabiiy mineral hosilalar. Litiyning ushbu rudalardagi maʼlum boʻlgan 40 dan ortiq minerallari qatoriga spodumen, petalit, lepidolit, ambligonit, sinnvaldit va boshqa kiradi. Odatda, bu xildagi rudalar togʻ jinslarini greyzenlanishi va pegmatitlarni tashkil topish jarayonlarida yuzaga keladi. Rudalanish masshtablari va konning yuzaga kelish sharoitlari boʻyicha ham dunyoda noyob boʻlgan Shavozsoy koni 1970-yilda Toshkent yaqinida ochilgan. Litiy rudalari kora slanetsli, xususan, organik moddalar (uglerod-kremniy karbonatli alevrolitlar va boshqalar) bilan toʻyingan vulkanogen choʻkindi formatsiyalardan iborat boʻladi. Rudalar postmagmatik jarayonlar bilan bog-liq holda 500—700° temperaturada 3–7 km chuqurlikda hosil boʻladi. Litiy oksidi zaxirasi 165 ming t dan ortiq, rubidiy oksidi 16 ming t, seziy oksidi 7 ming t ni tashkil etadi. Litiy oksi-dining togʻ jinslaridagi oʻrtacha miqdori 0,4—06% ga teng. Gidroslyudamon-tmorillonit, fengit va polilitionit, litiy minerallari hisoblanadi. Litiy rudalari konlarining barchasi amalda kompleks konlardir. Litiydan tashqari bir qancha qimmatbaho komponentlar ajratib olinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Eronning har bir mintaqasining oʻziga xos taomlari bor. Ularning aksariyati milliy taomlar hisoblanib, mamlakatning hamma yerida tayyorlanadi va isteʼmol qilinadi. Eronning mashhur va mazali taomlaridan biri guruch va qoʻy yoki mol goʻshti bilan tayyorlanadigan Chelu kabobdir. Chelu joʻje, chelu xuresh va chelu moʻrgʻ keng tarqalgan Eron taomlaridandir. Aksariyat eronliklar anʼanaviy va mazali Eron shoʻrvasini ham yaxshi koʻradilar. Eron xalqining mol goʻshti, qoʻy, tovuq va baliq goʻshtiga boʻlgan muhabbati tufayli Eron oshxonasida turli xil va mazali taomlar mavjud. Eron taomlarining asosini guruchli taomlar,bodom,pista,qaynatilgan sabzi yoki apelsin qobigʻi va mayiz, bundan tashqari esa sabzavot va ziravorlar hamda vaqti-vaqti bilan goʻsht tashkil etadi. .. Bundan tashqari Eron taomlari orasida ikra va qisqichbaqalar ham mavjud. Non va guruch eronliklarning asosiy taomidir. Eron noni juda xilma-xildir. Eron aholisining aksariyati ovqatlarini non bilan isteʼmol qiladilar. Ayron sovuq ichimlik, choy esa Eronda keng tarqalgan issiq ichimlik hisoblanadi. Eronliklar koʻpincha choyni boshqa ichimliklar, jumladan, qahvadan afzal koʻradilar.

1. ↑   ›
**Igna sanchib davolash**, **akupunktura** — organizmning yumshoq toʻqimalariga maxsus ignalar kiritib davolash. Reflektor terapiya usullaridan biri. Xitoy, Koreya, Yaponiya xalq tibbiyotida Igna sanchib davolash qadimdan maʼlum. Bunda gavdaning muayyan (700 ga yaqin) nuqtalariga kiritilgan ignalar nerv uchlarini taʼsirlaydi. Taʼsirlanish bosh yoki orqa miyaga, u yerdan turli aʼzolarga oʻtadi. Periferik nerv sistemasi kasalliklari, uyqu buzilishi, moddalar almashinuvining oʻzgarishi, shikastlanish va b. natijasida paydo boʻladigan boʻgʻim va muskul kasalliklarida qoʻllaniladi. Zarurat tugʻilganda Igna sanchib davolash bilan birga dori-darmonlar ham buyuriladi. I. s. d. ni vrach belgilaydi va faqat shu soha mutaxassisi oʻtkazadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Odam bosh miyasi | *Nerv sistemasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tibbiyotga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Nisean otlari** yoki **Nisaean oti** — Midiyada yetishtirilgan ot zoti. Bu zot yoʻqolib ketgan ot zoti boʻlib, bir vaqtlar Eronning Zagros togʻlarining janubiy mintaqasi etagidagi Nisa tekisliklarida joylashgan Nisaiya shahrida paydo boʻlgan.

I. M. Dyakonovga koʻra, Armaniston va Eronning baland togʻlari otchilikni rivojlantirish uchun ajoyib imkoniyatlar yaratgan.nafaqat II, balki miloddan avvalgi I ming yillikning boshlarida ham Gʻarbiy Osiyoning tekislik hududlarida ot yetishtirish muvaffaqiyatli boʻlmagan, shuning uchun togʻli hududlar, ayniqsa Sharqiy Armaniston, Urmiya koʻli havzasi va Eronning shimoliy hududlari otlarni yetishtirishning asosiy manbai boʻlgan. Bu zot qadimgi Sharq qoʻshinlarining ot tarkibida asosiy oʻrin egallagan. Dyakonov, aynan shu mintaqada otchilik birinchi marta miloddan avvalgi II ming yillikning ikkinchi yoki hatto birinchi choragida rivojlangan deb taxmin qiladi.

„Nisean otlari" nomi Parfiya poytaxti Niso shahridan kelib chiqqan otlar boʻlib, maʼlumki, Parfiyada qadim zamonlardan buyon faqat Axaltaka otlari yetishtirilgan. Bu shuni anglatadiki, Nesey otlari hozirgi kunda mashhur Axaltaka zotidir.

Manbalar
--------

1. ↑  „Страбон / «География»". 7-aprel 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-aprel 2014-yil.
2. 1 2  *Дьяконов И. М.* Предыстория армянского народа. История Армянского нагорья с 1500 по 500 г. до н.э. Хурриты, лувийцы, протоармяне / Еремян С. Т. — Ереван: Издательство АН Армянской ССР, 1968. — С. 42. — 266 с.
Iokasta. Bokkachchoning „ *Mashhur ayollar* *haqida*" kitobining qoʻlyozma nashridan olingan miniatyura, XV-XVI asrlar.
**Iokasta** (**Epikasta**; qadimgi yunoncha: *Ἰοκάστη* qadimgi yunoncha: *Ἰοκάστη*) — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni

Fiva malikasi, Menekeyning qizi va Kreontning singlisi (yoki Kreontning qizi). Laiyning xotini va Edipning onasi, Laiyning vafotidan keyin Edipning rafiqasi. „Odisseya"da tilga olib oʻtilgan.

Laiyning buyrugʻi bilan goʻdakligida Kiferon togʻida qoldirilgan oʻgʻli Edipning keyingi taqdiri haqida bilmagan Iokasta Edipga turmushga chiqqan, oradan koʻp yillar oʻtgach, Korinfdan Fivaga kelgan va Fiva aholisini Sfinksdan ozod qilgan. U Antigona, Ismena, Eteokl va Poliniklarni (otasi — Edip) dunyoga keltirgan.

Edip bilan ona-oʻgʻil ekanligi maʼlum boʻlgach, oʻzini osgan yoki pichoqlab oʻldirgan. Stesixor uni Edipdan voz kechganidan keyin ham yashagan deb tilga oladi. Yoki oʻgʻillarining vafotidan keyin oʻzini qilich ustiga tashlab joniga qasd qilgan.

Sanʼatdagi obrazi
-----------------

Sofoklning „Shoh Edip" va Evripidning "Finikiyalik ayollar "tragediyalari, Aksiyning „Finikiya ayollari", Senekaning „ Edip" hamda „Finikiya ayollari" asarlari qahramoni. Pasolini tomonidan suratga olingan „Shoh Edip" (1967) filmida Iokasta rolini Silvana Mangano ijro etgan.

Astronomiyada
-------------

1918-yilda kashf etilgan „(899) Jocasta" asteroidi Iokasta sharafiga nomlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Mifi narodov mira. M. 1991-92. V 2 t. T.1. S.554
2. ↑  Sofokl. Tsar Edip 69; Gigin. Mifi 66
3. ↑  Diodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka IV 64, 1
4. ↑  Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka III 5, 7-9
5. ↑  Sofokl. Tsar Edip 1265
6. ↑  Gomer. Odisseya XI:271-280
7. ↑  Seneka. Edip 1040—1041
8. ↑  Stesixor. Edipodiya. // Vestnik drevney istorii. S.233
9. ↑  Yevripid. Finikiyanki 1456; Gigin. Mifi 243
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Nish (maʼnolari).

**Nish** — Serbiyadagi shahar, Nishava daryosining Janubiy Moraviyaga quyilishi yaqinida. Aholisi 176 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Transport yoʻllarining muhim tuguni. Mashinasozlik (xususan, radioelektronika), oziq-ov-qat, toʻqimachilik, kimyo sanoati korxonalari mavjud. Universitet, muzeylar bor. Nishdan 10 km janubi-sharqda Nishka-Banya balneologik kurorti joylashgan va qad. Vizantiya shahri — Mediana haro-balari saqlangan. Meʼmoriy yodgorliklardan 4—5-asrlarda qurilgan rim qalʼasi, bazilika qoldiqlari, 15—18-asrlarga oid binolar saqlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Azroil** – islom dinida toʻrt bosh farishtadan biri (Jabroil, Mikoil va Isrofil bilan birga), jon oluvchi farishta. Rivoyatlarga koʻra, Azroil dastlab oddiy farishta boʻlgan, Alloh Odam Atoni yaratish uchun farishtalarni yerdan tuproq olib kelishga yuboradi. Yer qarshilik koʻrsatadi va farishtalar undan bir siqim ham yulib ololmaydilar. Bu ishni faqat Azroil bajarganligi sababli u oʻlimdan ustun turuvchi farishta deb hisoblangan. Azroil taqvodorlarning jonini oson, gunohkorlarning jonini esa qiynab oladi degan fikrlar mavjud.

U toʻrt ming qanotli, toʻrt yuzli va tana-sida yer yuzida yashovchilar qancha boʻlsa, shuncha koʻzi hamda tili boʻlgan dahshatli maxluq shaklida tasvirlanadi. Azroil odamlar taqdirini biladi, ammo ularning har 228-sining oʻlish vaqtini bilmaydi. Bu muddat yaqinlashganda Alloh taxti oldida oʻsadigan daraxtdan oʻlimga mahkum etilgan kishining nomi yozilgan barg uzilib yerga tushar ekan. Shundan keyingina Azroil qirq kun ichida uning jonini olishi kerak ekan. Azroil taqvodorlarning jonini osongina, gunohkorlarning jonini esa qiynab olar ekan. Joni olinayotgan odam Azroilga turli qarshiliklar koʻrsatsada, natijada baribir yengilar ekan. Xristianlikdagi toʻrt asosiy farishta, arxangellar (Gavriil, Mixail, Azrail, Serafiil) islomdagi Jabroil, Mikoil, Azroil va Isrofilga muvofiq keladi. Bular Qur’onda "al-muqarrabun" (yaqinlar, yaqinlashtirilganlar) deb atalgan.

Manbalar
--------

Фаришталарга имон Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-03-08).

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fransiya-Vyetnam urushlari** (19-asr) — Vyetnamni Fransiya tomonidan mustamlaka qilish maqsadida olib borilgan urushlar. 1858—62 yillardagi urush fransuzlarni Vyetnamni mustamlaka kilishlarini boshlab bergan; urushda Ispaniya Fransiya tomonidan turib qatnashgan. 1862-yildagi Fransiya—Ispaniya—Vyetnam bitimiga kura, Fransiya Janubiy Vyetnamdagi 3 viloyatni olgan. Vyetnam, Fransiya va Ispaniyaga tovon tulashi lozim bulgan. 1883—84 yillardagi urush bilan Vyetnamni bosib olish tugallangan: 1884-yildagi Fransiya — Vyetnam bitimi Fransiya protektoratligini urnatgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nisbiy harakat** — moddiy nuqtaning shartli ravishda koʻzgʻalmas deb olingan asosiy sanoq sistemaga nisbatan koʻchib borayotgan harakatdagi sanok sistemaga nisbatan harakati. Inersial sanoq sistemaga nisbatan maʼlum tezlanish bilan harakatlanayotgan har qanday sanoq sistemasi noinersial sanok, sistemani tashkil etadi. Agar sanok sistemasi S ilgarilanma harakatda boʻlsa, koriolis tezlanish nolga teng boʻladi; ilgarilanma harakat inersial boʻlsa, koʻchirma tezlanish ham nolga teng boʻladi. Shu sa-babli, Nyutonning ikkinchi konuni mutlaq qoʻzgʻalmas va inersial koordinata sistemalariga nisbatan bir xil yoziladi. Agar qoʻzgʻaluvchan koordinata sistemasi inersial boʻlsa, Nyuton ikkinchi qonunining ifodasida koriolis va koʻchirma inersiya kuchlari boʻladi. Koordinata sistemasi ilgarilanma harakatda boʻlsa, koriolis va inersiya kuchlari boʻlmaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |