recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Frederick Turner** (1943-yil 19-noyabr; Northamptonshire, Angliya) — ingliz-amerikalik shoir, New Formalism deb ataluvchi adabiy oqimning namoyondalaridan biri. „The New World" va „Genesis" nomli ilmiy fantastik va epik sheʼrlar, koʻplab asarlar, badiiy tarjima va poeziyaga oid bir qancha kitoblar muallifi. Uni koʻpchilik adabiyot muxlislari zamonasining buyuk shoiri deb atashgan.

Hayoti
------

Frederick Turner Angliyaning Northamptonshire grafligida tugʻilgan. Uning otasi madaniy antropolog Victor Witter Turner va onasi Angliyalik antropologist Edith Turner. Turnerlar oilada beshta farzand boʻlgan. Akalaridan biri Robert Turner olim, ikkinchisi Rory Turner esa antropologist edi. Rory Turner AQSHning Maryland shtatiga qarashli Towson shaharchasidagi Goucher kollejida dars beradi.

Turner William Baerga bergan intervyusida shunday deydi: „Aslida otamda bolaligidan shoir boʻlish orzusi boʻlgan. Ammo oilani tebratish va uning moddiyatini oʻylab antropologiya sohasini tanlagan. Otam menga kelajakda shoir boʻlishim kerakligini aytardi. Chunki uning oʻzi butun umr shoir boʻlishni xohlagan" .

### Afrikadagi bolalik yillari

1952-yilda Turnerning otasi Rhodes-Livingstone institutidan Shimoliy Rodeziyaning Sharqiy Ndembu aholisini oʻrganish boʻyicha shartnoma asosidagi topshiriqni qabul qilgan. William Baer bilan suhbatlashar ekan, Turner sayohatni shunday eslaydi: „...Okeanda kechgan bir haftamiz ajoyib boʻlgan edi. Kemamiz Atlantika okeani boʻylab suzib oʻtar ekan, sayohat davomida Vozneseniye oroli va boshqa diqqatingni jalb etuvchi narsalarni koʻrib hayratlanasan kishi".

Turner ushbu sayohat haqida shunday deydi: „Afrikada biz asosan turli xil oʻt-oʻlanlardan qilingan kulbalarda yashar edik. Bu kulbalar ajoyib edi. Ulardan tutun aralash pichan hidi kelardi. Biz vaqti-vaqti bilan har xil ashyolarimizni yuk mashinasiga ortib, Mwinilunga nomli bir nechta doʻkonlardan iborat kichik savdo markaziga sotardik. Shuningdek, oʻzimiz ham mahalliy aholidan turli xildagi hayvonlarning goʻshtlarini, ayniqsa echki va antilopa goʻshtlarini sotib olardik".

Manbalar
--------

1. ↑  *Golden, Gayle*. „Universal Poet: Frederick Turner is shaking the literary world with his ideas about mankind's rightful place in the cosmos". *The Dallas Morning News* (2-sentyabr 1990-yil). Qaraldi: 6-iyul 2012-yil.
2. ↑  *O'Sullivan, Gerry*. „Save Export Email Print Cite Inventing arcadia: an interview with Frederick Turner". *The Humanist* (1-noyabr 1993-yil). Qaraldi: 6-iyul 2012-yil.
3. ↑  William Baer (2016), *Thirteen on Form: Conversations with Poets*, page 185.
4. 1 2  William Baer (2016), *Thirteen on Form: Conversations with Poets*, page 184.
**Kali Pasir masjidi** Tangerang shahridagi eng qadimiy masjid, Pajajaran qirolligiga qarashli yodgorlik. U Cisadane daryosi qirgʻogʻida, Xitoy turar-joylari oʻrtasida joylashgan va Xitoyga mos naqshlari bilan ajralib turadi.

Tarixi
------

Masjid 1700-yilda Bogor Kahuripanlik Tumenggung Pamit Wijaya tomonidan bunyod etilgan, hudud taxminan 288 kvadrat metrni tashkil qiladi. Dastlab Tumenggung Pamit Wijaya Cirebon sultonligidan Bantengacha boʻlgan davrda islom dinini tarqatmoqchi boʻlgan, ammo Tangerangda toʻxtab, masjid qurdirgan. Masjid qurilishi musulmonlar boʻlgan etnik xitoyliklar yordamida amalga oshirilgan. 1712-yilda masjidni boshqarish huquqi uning oʻgʻli Raden Bagus Uning Wiradilaga oʻtgan. Masjid qayta-qayta taʼmirlangan, ammo bino haligacha arab, xitoy va yevropa uslublarini oʻzida saqlab kelmoqda. Hozirgi vaqtda arxitekturaning faqat ikkita asosiy qismi saqlanib qolgan: masjiddagi toʻrtta ustun va Xitoy uslubidagi naqshli kichik gumbaz.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Masjid Kali Pasir Warisan Sejarah Islam di Kawasan Pecinan". Qaraldi: 12-may 2014-yil.
2. 1 2  „Masjid Kali Pasir". 12-may 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-may 2014-yil.
3. 1 2 3  „Menengok Masjid Tertua Bercorak Tionghoa". Qaraldi: 12-may 2014-yil.
4. 1 2  „Unik,Pecinan Tangerang Punya Masjid Bermenara Pagoda". Qaraldi: 12-may 2014-yil.
**Kserks I** (qad. forscha Xshayarshan) (?— miloddan avvalgi465) — axomaniylar sulolasiga mansub qad. Eron shohi (486—465). Doro I va Kir //ning qizi Atossaning oʻgʻli. Axomaniylarga tobe misrliklar qoʻzgʻoloni (486—484)ni bostirgan. 482 yil bobilliklar qoʻzgʻolon koʻtargach, Bobilni vayron qilgan, Bobil shohi degan unvondan voz kechish bilan rasman va amalda Bobil davlatini yoʻq qilib, uni oddiy bir satrapiyata aylantirgan. 480 yil Yunonistonga yurish qilgan. Ammo 479 yil forslar floti ham, quruqlikdagi qoʻshini ham tor-mor keltirilgan. Bu magʻlubiyatlar Axomaniylar davlati tanazzuli jarayonini kuchaytirgan. K. mamlakat yaxlitligini saqlab qolish maqsadida diniy islohot oʻtkazgan — mahalliy urugʻ-qabila maʼbudlariga sigʻinishni taqiqlab, Axuramazdaga topinishni joriy etgan. U saroy ahli uyushtirgan fitnada oʻldirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
***Al-'aql al-faāl** (arabcha: )* yoki **Vohib al-suvar** islom falsafasi va psixologiyasida oʻziga xos sabab turidir. Bu ilohiy intellektning eng past darajasi hisoblanadi*.*

Kontseptsiya
------------

*Aql* islom falsafasi va psixologiyasida turli xil ma’nolarga ega. *Aql* so'zi filologik jihatdan tiymoq yoki bog'lamoq ma'nosini bildiradi. Aql - bu insonni hukm qilishdan va xatti-harakatlardan to'sadigan narsadir. *Aql* asta-sekin semantik jihatdan vajga o'tdi. Islom falsafasida, xususan, peripatetik maktabda *aqlning* texnik qo'llanilishi ma'lum darajada yunon falsafasining ta'siri ostida yuzaga kelgan.

Tarixi
------

Al-Forobiy o'z kitoblarida ilk marta *aqlning* bir qancha ma'nolarini sanab o'tgan. 

Forobiy faol intellektning peripatetik munosabati bilan islomning bashorat tushunchasi o‘rtasida uyg‘unlashishga harakat qiladi. Forobiy faol aqlni Jabroil (yoki Jibril - islomda vahiy farishtasi) bilan birlashtiradi. Insonlarni *Aql bi-l-quvvahdan* (potentsial aql) *Aql bi-l-fi'l* (haqiqiy aql) holatiga o'tkazish mumkin. Shunday qilib, odamlar jaholat zulmatidan xalos bo'lishga qodir bo'ladilar. Nihoyat, *aql* *Aql-al-mustafodga* aylanadi. Bilimni egallash darajasida *aql* uning o'xshashlik va farqlarini surishtirish orqali o'z mazmunini tafakkur qiladi.

Yana qarang
-----------

* Faol intellekt
* Islom falsafasi

Manbalar
--------

1. 1 2  Azadpur, Mohammad*. Reason Unbound: On Spiritual Practice in Islamic Peripatetic Philosophy*. SUNY Press, 1 August 2011 — 49 bet. ISBN 978-1-4384-3764-4.
2. ↑  Adamson, Peter*. Interpreting Avicenna: Critical Essays*. Cambridge University Press, 4 July 2013 — 109 bet. ISBN 978-1-107-35445-6.
3. 1 2  „ʿAQL". *iranicaonline.org*.
**Ekzistensializm** (lot. — yashash, mavjudlik), mavjudlik falsafasi — falsafadagi yoʻnalish. 20-asr boshida Rossiyada, Birinchi jahon urushidan keyin Germaniyada, Ikkinchi jahon urushi davrida Fransiyada, urushdan keyin boshqa mamlakatlarda paydo boʻlgan. S.Kyerkegor (1813—55) taʼlimoti, hayot falsafasi, fenomenologiya E.ning gʻoyaviy manbai hisoblanadi. Diniy E. (K. Yaspers, G. Marsel, N.A. Berdyayev, L. Shestov, M. Bubur) va ateistik E. (M. Haydegger, J. P. Sartr, A. Kamyu) bir-biridan farqlanadi. Markaziy tushunchasi — ekzistensiya (inson mavjudligi). Inson mavjudligi asosan gʻamxoʻrlik, qoʻrqish, qatʼiylik, vijdon kabilarda namoyon boʻladi. Dahshat, qoʻrquv, oʻlim inson yashashining asosini tashkil etadi. Inson oʻzini ekzistensiya sifatida anglagandan keyin erkinlikka erishadi, bu erkinlik oʻz-oʻzini, oʻzining mohiyatini tanlashdan iborat boʻlib, insonga olamda yuz berayotgan barcha narsa uchun masʼuliyat yuklaydi. E. borliqning fojialiligini, uning mantiqqa xilofligini, inson ixtiyorida emasligini targʻib qiladi. E. oqim sifatida tugaganligiga qaramay, hozirgi kunda uning asosiy tamoyillari Yevropa xalqlari mentalitetiga singib ketgan. U gʻarb adabiyoti va sanʼatiga katga taʼsir koʻrsatgan. 

|  |  |
| --- | --- |
|
  |  |
| Faylasuflar Søren Kierkegaard va Friedrich Nietzsche, "ekzistensializm" atamasini ishlatmagan boʻlishsa-da, shu oqimga asos solganlar, deb bilinadi. |

**Ekzistensializm** (lot. *existentia* - "mavjudlik") insonlar oʻz hayotlari maʼnosini oʻzlari yaratishlarini taʼkidlovchi falsafiy oqimdir.

Ekzistensializm mavjudlik maʼnosi olamshumuldir deb uqtiruvchi metafizik prinsiplarni rad etadi. Oqimga 19-asrda Kierkegaard hamda Nietzsche ishlari asos solgan, deb hisoblanadi. 1940-50 yillarda fransuz faylasuflari, jumladan Jean-Paul Sartre va Simone de Beauvoir ekzistensializm bilan bogʻliq ilmiy hamda taxayyuliy asarlar yozishgan, ularda "dahshat, zerikish, begonalashish, absurd, ozodlik, vafo, [va] boʻshliq" mavzulari yoritilgan.

Shuningdek
----------

* Absurdizm

Adabiyotlar
-----------

1. ↑

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Arastu va Aflotun | *Falsafaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

**Falsafa**

|  |  |
| --- | --- |
| **Umumiy mavzular** | Sharq falsafasi · Gʻarb falsafasi  |  Falsafa tarixi: Antik · Oʻrta Asrlar · Oydinlashma ·Renessans ·XVII asr ·XVIII asr  · XIX asr ·XX asr |
| **Sohalar** | Estetika · Etika · Epistemologiya · Mantiq · Metafizika · Taʼlim falsafasi · Tarix falsafasi · Til falsafasi · Huquq falsafasi · Fan falsafasi · Metafalsafa · Siyosat falsafasi · Din falsafasi · Urush falsafasi |
| **Oqimlar** | Tahliliy falsafa · Determinizm · Dialektik materializm · Ratsionalizm  · Ekzistensializm ·Absurdizm ·Hegelchilik · Gumanizm · Idealizm · Materializm · Yangiaflotunchilik · Nigilizm · Fenomenologiya · Aflotunchilik · Pozitivizm · Postmodernizm · Pragmatizm ·  · Sxolastitsizm · Stoitsizm |
**Oymomadagi bogʻlar** (fransuzcha: *Les jardins de lumière*) asli livanlik fransuz yozuvchisi Amin Maaluf tomonidan 1991-yilda yozilgan roman. Asarda parfiyalik diniy mutafakkir, moniylik asoschisi Moniy ibn Fatak haqida gap boradi.

Asar haqida fikrlar
-------------------

The New York Times gazetasida David Guy quyidagicha yozadi: „*Oymomadagi bogʻlarda* 1950-yillardagi Hollivud dostonlari hissi bor, unda erkaklar jasorat bilan imo-ishora qiladila va darhol toshga oʻyilgan soʻzlarni aytadilar… Maalufning epik uslubi va yogʻoch qahramonlari, bu yerda Doroti S.Blerning fransuz tilidan funksional tarjimasida koʻrsatilgan, ogʻirdir. Biz Moniyga ergashamiz, biroq uning ichki hayotiga xayoliy sayohat qilishni, diniy eʼtiqod oʻta fraksiyaviylik va qattiqqoʻllik bilan ajralib turadigan bir paytda uning liberal eʼtiqodlari qanday shakllanganini tushunishni xohlaymiz".

Amerikaning Kirkus Reviews jurnali kitobni „yaxshi meditatsion tarixiy roman", „aniq tadqiq qilingan", „vaqti-vaqti bilan diskursiv" va „(yaxshi tarjima qilingan) dramatik lirizm bilan toʻldirilgan" deb taʼriflagan.

Yana qarang
-----------

* Adabiyotda 1991-yil;
* Zamonaviy fransuz adabiyoti

Manbalar
--------

1. ↑  *Guy, David* „The Gardens of Light". *The New York Times* (14-mart 1999-yil). Qaraldi: 12-aprel 2012-yil.
2. ↑  „The Gardens of Light". *Kirkus Reviews* (1-fevral 1999-yil). Qaraldi: 27-iyul 2017-yil.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Amin Maaluf |
| --- |
|  |
| Romanlari | 
* *Afrika arsloni* (1986)
* *Samarqand* (1988)
* *Oymomadagi bogʻlar* (1991)
* *Beatrichadan keyingi birinchi asr* (1992)
* *Tanios qoyasi* (1993)
* *Levant portlari* (1996)
* *Baltazarning Odisseyi* (2000)
* *Antioxiya orolida* (2020)
 |
|  |
| Ilmiy asarlari | 
* *Salib yurishlari arab nigohida* (1983)
* *Qotil shaxsiyatlar* (1998)
* *Adrift: Qanday qilib dunyomiz oʻz yoʻlini yoʻqotdi* (2019)
 |
|  |
| Librettolari | 
* *L'Amour de loin* (2000)
* *Adriana Mater* (2006)
* *La Passion de Simone* (2006)
* *Émilie* (2010)
 |

 |
**Tekutyev haykali** ― Tyumenda Tekutevskiy bulvarida oʻrnatildi.

Tarixi
------

Andrey Ivanovich Tekutyev (1839-1916-yillar) yirik tadbirkor, Tobolsk viloyatidagi uchta eng boy odamlardan biri edi. Biroq, u Tyumen uchun juda koʻp ish qilgan saxovatli homiy sifatida mashhur boʻldi va 1906-yilda u yaxshi ishlari uchun "Tyumen shahrining faxriy fuqarosi" unvonini oldi.

Oʻnlab yillar oʻtgach, avlodlar yana homiyni yodga olishdi. 2007-yilda Andrey Tekutyev haykali yaratish uchun tanlov e’lon qilindi. Tanlovda haykaltaroshlik ustaxonalarida yaratilgan Yekaterinburg badiiy jamg'armasi gʻolib chiqdi. Yodgorlik muallifi Rossiyada xizmat koʻrsatgan haykaltarosh Andrey Antonov, me’mori Dmitriy Belik edi. Me’mor yodgorlikni shaharning me’moriy muhitiga organik tarzda moslashtirish uchun juda koʻp ishlarni bajarishi kerak edi. Shahar hokimiyati ham tez orada yodgorlik oʻrnatish joyi toʻgʻrisida qaror qabul qilmadi va natijada shahar kuniga qadar yodgorlikni oʻrnatishga ulgurmadi.

Yodgorlik bronzadan yasalgan. Yodgorlikning balandligi taxminan 2 m, ogʻirligi - taxminan 2 tonna. Homiy haqiqiy xoʻjayin sifatida tasvirlangan, u qat’iy koʻrinishga ega, xotirjam va oʻz kuchiga ishonadi. Sanoatchi kresloda oʻtirgan, lekin darhol shoshilinch ishga sakrashga tayyor holatda ifodalangan. Yodgorlikka oddiygina "Tekutiev" deb yozilgan. Yodgorlik yonidagi maydon kafel bilan qoplangan va uning yoniga XIX-asr uslubida yaratilgan chiroqli ikkita yoritish ustunlari oʻrnatilgan.

Yodgorlik 2008-yil 12-avgustda Tekutievskiy bulvarining oʻrtasida Tyumen viloyati kunini nishonlash arafasida oʻrnatilgan. Ochilish marosimida koʻplab tyumenliklar qatnashdi, yodgorlik yonida faxriy qorovul saf tortdi. Yodgorlik Tobolsk-Tyumen yeparxiyasi ruhoniylari tomonidan Tobolsk va Tyumen arxiyepiskopi Dimitriyning duosi bilan muqaddas qilingan. Yangi turmush qurgan Aleksandr va Mariya Grigoryevlar birinchi boʻlib, keyin shahar va viloyatning birinchi vakillari, nihoyat, oddiy fuqarolar yodgorlik poyiga gul qoʻyishdi.

Havolalar
---------

* *Татьяна Тепышева.* „Меценат и благотворитель Андрей Иванович Текутьев" (ru).  Сибирская православная газета. 19-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-mart 2012-yil.



* *Ирина Тарабаева.* „Андрей Текутьев: добрый след на земле" (ru).  Тюменские известия (14-avgust 2008-yil). 17-aprel 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-mart 2012-yil.



* „В Тюмени открыли памятник Текутьеву" (ru).  Наш город (13-avgust 2008-yil). 25-may 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-mart 2012-yil.



* *Ольга Крыльцова.* „Памятник Андрею Текутьеву открыли под залпы салюта" (ru).  Комсомольская правда (14-avgust 2008-yil). 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-mart 2012-yil.
*Oʻzbek ayollarining oʻziga xos milliyligi'*

**Oʻzbek ayollarining milliy liboslari** — oʻzbek xalqining tarixdagi kiyim-kechaklari bilan bogʻliq maʼlumotlarni arxeologik qazilmalar jarayonida topilgan qadimiy katta devoriy suratlar, turli buyumlarga tushirilgan tasvirlar, oʻrta asrlardagi kitob miniatyuralari beradi. Oʻrta
asrlarga oid miniatyuralar oʻzbek kiyimlarining oʻziga xos uslubi, yaʼni tipi
shakllanganligi va ular keyingi davrgacha saqlanganligini koʻrsatuvchi noyob
namunalardir. Xalqning kiyim-kechaklaridagi oʻzgarishlar, asosan, XX asr boshlarida
sezilarli ravishda namoyon boʻladi va undagi transformasiya, asosan, shaharlarda ochiq koʻzga tashlanadi.XIX asrning birinchi yarmida Oʻrta Osiyoga Rusiyadan ip gazlama va boshqa
matolarning keltirilishi sababli XIX asr oxiri va XX asr boshida mahalliy aholi orasida asosan fabrikada tayyorlangan ip gazlamalar: chit, boʻz, xom surpdan tikilgan
kiyim-kechaklarni kiyish rasm boʻlgan. boy-badavlat kishilar esa kimxob, ipak, atlas,
duxoba, rang-barang movutlarni sotib ola boshlaganlar. Shunga qaramay, kosiblar
dastgoxidan chiqqan mahalliy gazlama: mato, boʻz, nimshoyi kabi gazmollar (adras,
beqasam, podshoi, kimxob, xonatlas, katakshoyi kabilar)ning turli xillariga ehtiyoj
katta boʻlgan.

Milliy matolarning turlari
--------------------------

Buxoro, Samarqand, Qoʻqon, Margʻilon, Namangan va boshqa shaharlarda
anʼanaviy oʻzbek ipak (kanovuz, shoyi, xonatlas), nimshoyi (beqasam, banoras,
adras) gazlamalardan tikilgan turfa kiyimlar boy-badavlat kishilar orasida rasm
boʻlgan. Quyida mana shu matolarning ayrimlariga taʼrif beramiz.
Beqasam- yoʻl-yoʻl gazmol boʻlib undan erkak, ayol va bolalar uchun kundalik
kiyiladigan toʻnlar, koʻrpa-koʻrpachalar tikishda foydalanilgan.
Banoras - beqasamdan rang turlari bilan farqlanib, undan ayollarning ustki
kiyimi boʻlmish paranji tikilgan.
Parpasha -beqasamdan qalinroq mato boʻlib, u paranji, shuningdek, chopon
tikishda ishlatilgan.
Adras — abr iplar bilan gul solingan nimshoyi gazmol. Shuningdek, kanovuz,
shoyi, xonatlas, guldor kimxob, duxoba kabilar ham keng qoʻllanilgan.
Shoyi va nimshoyi matolar -beqasam, adras, yakruyo, kaltak shoyi, tovlanma
shoyi, abrshoyi turli-tuman gullar solingan.

Ayollar milliy libos turlari
----------------------------

Maʼlumki, oʻzbek xalqi oʻzining milliy marosimlarida alohida kiyinadi. Nikoh
yoki xatna toʻyida kelin-kuyovlar liboslari, toʻy bola kiyadigan liboslarga boʻlinadi.
Ayollarning milliy liboslari ichki, ustki va kishilik kiyimdan iborat boʻlgan. Ustki kiyimlar : kamzul, yengil xalat (mursak, kaltacha), yengsiz nimchalardir. Paranji
ham ayollarning ustki kiyimi sanalib, u toʻn va ichidan qora ot yolidan ishlangan
chachvondan iborat. XX asrning 30-yillarigacha shaharlik oʻzbek ayollarparanji
yopinganlar. Paranji soxta yengli, toʻnsimon, uzun yopinchiqdan iborat boʻlib, otning
dum qilidan toʻqilgan toʻn parda — chachvon betga tutilib, ustiga paranji yopilgan.
Chachvon yuzni berkitib, belgacha yetgan. Odatda, paranji uydan koʻchaga chiqqanda
yopinilgan. Qishloq joylarda paranji kam ishlatilgan, uni bayramlarda va uzoq
safarga chiqilgandagina yopinganlar.
**Jahongir Otajonov** (1978-yil 29-sentyabr, Xorazm viloyati) — oʻzbekistonlik qoʻshiqchi, musiqachi, qoʻshiqlar muallifi.

Tarjimai holi
-------------

Sanʼatkorlar oilasida tugʻilgan Jahongir Otajonov amakisi Ortiq Otajonovga havas qilib musiqaga kirib kelgan. 1-sinfligidan Toshkentdagi Glier nomidagi musiqa maktabida oʻqigan. Oʻrta maktabni bitirgach Oʻzbekiston konservatoriyasida oʻqigan.
Ilk mashhurlikka „Arazlamang", „Oq kabutarlar", „Dogʻman" qoʻshiqlari orqali erishgan.

Sud
---

2021-yil 27-iyun kuni ijtimoiy tarmoq orqali ichki ishlar organi xodimlarini haqorat qilgani boʻyicha sudlandi. Sud hukmi 26-iyul kuni oʻqildi, unga koʻra, Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksning 41-moddasi bilan aybli topildi va 21-moddaga koʻra javobgarlikdan ozod etildi.

2021-yilgi prezident saylovi
----------------------------

Jahongir Otajonov 2021-yilning 20-yanvarida musiqadan ketganini eʼlon qilganidan koʻp oʻtmay oʻzining instagram sahifasida 2021-yilgi Oʻzbekiston Prezidenti saylovida oʻz nomzodini qoʻyish niyatida ekanligini maʼlum qildi. Shu yilning mart oyida u baʼzi taqiblar sabab Turkiyaning Istanbul shahriga koʻchib oʻtdi. U yerda Otajonov nomaʼlum shaxslar tomonidan jismoniy tazyiqqa uchraganini va ular Oʻzbekiston hukumatiga aloqador shaxslar boʻishi mumkin, degan taxminini aytgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Жаҳонгир Отажоновга суд ҳукми ўқилди". *Bugun.uz*. 16-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-avgust 2021-yil.
2. ↑  *Babajanov, Khurmat* „Uzbekistan Clamps Down On Activists, Critics Ahead Of Presidential Election" (en). *RadioFreeEurope/RadioLiberty* (23-oktyabr 2021-yil). Qaraldi: 30-oktyabr 2021-yil.
3. ↑  *Bobojon, Shuhrat*. „Собиқ қўшиқчи президент бўлмоқчи. Тармоқни титратган трендлар" (uz) (20-yanvar 2021-yil). Qaraldi: 30-oktyabr 2021-yil.
4. ↑  „Uzbek Activist Reveals 'Threatening' Video As He Prepares To Run For President" (en). *RadioFreeEurope/RadioLiberty* (30-mart 2021-yil). Qaraldi: 30-oktyabr 2021-yil.
5. ↑  „Видео: Жахонгир Отажонов раскритиковал политику Ислама Каримова" (ru). *Upl.uz* (10-fevral 2021-yil). Qaraldi: 30-oktyabr 2021-yil.
**Meksikadagi armanlar** (armancha: *Հայերը Մեքսիկայում*, ispancha: *Armenios en México*) — бошқа мамлакатлар билан солиштирганда энг кичик арман жамоаларидан бири. Арманлар Мексикага 1910-1928-йиллар оралиғида кела бошлаган, уларнинг аксарияти 1915-йилги арман генотсидидан кейин келган. Улар асосан талабалар, савдогарлар, ишчилар, рассомлар ва тадбиркорлар эди. 2003йилдаги норасмий ма’лумотларга кўра, Мексика ҳудудида 400 га яқин арман яшаган.

Tarixi
------

Meksikaga kelgan birinchi arman haqidagi eng qadimgi maʼlumot 1632-yilga tegishli, uning ismi Fransisko Martin boʻlgan. 1723-yilda arman Don Pedro de Sarate Xitoydan Akapulkoga ketayotgan ispan kemasida Meksikaga keldi. 1897-yilda Meksika prezidenti Porfirio Dias Tamaulipas, (Shimoliy Meksika) Soto-la-Marinada arman koʻchmanchilari bilan qishloq xoʻjaligi jamiyatini yaratish loyihasini rejalashtirgan; Biroq, loyiha amalga oshirilmadi. 1915-yil aprel oyida Usmonli qoʻshinlari tomonidan sodir etilgan arman genotsididan soʻng koʻplab armanlar Amerika qitʼasiga koʻchib kela boshladilar. 1921-1928-yillarda Meksikada chet elliklar uchun ochiq immigratsiya siyosati mavjud edi. Bu vaqt ichida 300 ga yaqin armanlar Meksikaga koʻchib ketgan.

Meksika arman qochqinlarining oxirgi manzili emas edi, ular AQShga koʻchib oʻtishga intilishgan, ammo qiyin yoʻl va mablagʻ yetishmasligi tufayli ularning baʼzilari Meksikada, asosan Mexiko tumanlaridan birida, La Mersedda joylashdilar. Ularning koʻpchiligi savdogar, etikdoʻz va doʻkondor boʻlishgan. Nisbatan kichikligi tufayli Meksikadagi armanlar jamoasi (Argentina va Braziliyaning yirik jamoalari bilan solishtirganda) arman jamoasining meksikaliklar orasida assimilyatsiya qilinmasligiga imkon beradigan arman maktabi yoki jamoat markazini ocha olmadi.

Meksikadagi arman jamiyati bugungi kunda taxminan 400-500 kishini tashkil qiladi. Arman jamoasining koʻp aʼzolari mashhur siyosatchilar, rassomlar va aktyorlarga aylanishdi; Meksikadagi armanlarning ikkinchi avlodi, yaʼni 1915-yilda kelganlarning yosh avlodlari arman tilini, arman anʼanalari va urf-odatlarini deyarli unutganlar.

Manbalar
--------

1. ↑  Ayvazyan, Hovhannes*. Հայ Սփյուռք հանրագիտարան (Encyclopedia of Armenian Diaspora)*. Yerevan: Armenian Encyclopedia publishing, 2003 — 403 bet. ISBN 5-89700-020-4.
2. ↑  *Armenian Population in the World*, 2013-05-11da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2022-05-19
3. ↑  Armenian Population in the World
4. 1 2 3  Armenians in 1930’s Mexico City and April 24th Commemorations
5. 1 2  La diáspora armenia en México (in Spanish)
**Elvin Bruks Uay**t (1899-yil 11-iyul - 1985-yil 1-oktyabr) amerikalik yozuvchi edi. U bolalar uchun juda mashhur boʻlgan bir qancha kitoblar muallifi, Styuart Littl (1945), Sharlotta toʻri (1952) va "Oqqush karnaylari" (1970) shular jumlasidan. 2012-yilda School Library Journal o‘quvchilari o‘rtasida o‘tkazilgan so‘rovda  Sharlotta toʻri eng yaxshi yuzta bolalar romanlari orasida birinchi o‘rinni egalladi. Bundan tashqari, u yozuvchi va The New Yorker jurnaliga hissa qo'shuvchi muharrir, shuningdek, ingliz tilidagi uslublar bo'yicha qo'llanmaning hammuallifi edi.

Karyera
-------

E.B. Uayt o'zining birinchi maqolasini 1925-yilda nashr etdi, keyin 1927-yilda xodimlarga qo'shildi va deyarli oltmish yil davomida o'z hissasini qo'shishda davom etdi. O'zining insholari va imzosiz "Eslatmalar va sharhlar" qismlari uchun eng yaxshi tan olingan, u asta-sekin jurnalning eng muhim muallifiga aylandi. "The New Yorker"dagi faoliyatining boshidan to oxirigacha u tez-tez jurnal "Newsbreaks" deb ataydigan narsalarni (ko'plab manbalardan g'alati so'zlar bilan yozilgan bosma nashrlarga qisqacha, aqlli sharhlar) "Bu metaforani blokirovka qilish" kabi turli toifalar ostida taqdim etdi. U shuningdek, 1938-yildan 1943-yilgacha Harper's jurnalining sharhlovchisi bo'lgan.

1949-yilda Uayt "Bu yerda Nyu-York" nomli qisqacha kitobni "Hozirgi kunda" uchun yozish topshirilgan maqolasi asosida nashr etdi. Muharrir Ted Patrik Uaytga insho yozish haqida murojaat qildi va bu qiziqarli bo'lishini aytdi. "Yozish hech qachon "qiziq" emas", deb javob berdi Uayt. Ushbu maqola yozuvchining o'z aholisiga "yolg'izlik sovg'asi va shaxsiy hayot sovg'asi" bilan ta'minlaydigan shaharni qadrlashini aks ettiradi. U sevgan shaharni vayron qila oladigan kuchlar haqida qorong'u eslatma bilan yakunlanadi. Shaharga yo'llangan bu aqlli "sevgi maktubi" 1999-yilda uning yuz yillik yubileyida o'gay o'g'li Rojer Anxelning kirish so'zi bilan qayta nashr etilgan.

1959-yilda Uayt "Uslub elementlari" ni tahrirladi va yangiladi. Amerika ingliz tili yozuvchilari uchun grammatik va stilistik yo'l-yo'riqlar bo'yicha ushbu qo'llanma birinchi marta 1918-yilda Uaytning Korneldagi professorlaridan biri Uilyam Strunk tomonidan yozilgan va nashr etilgan. Uaytning kitobni qayta ishlangani juda yaxshi kutib olindi va keyingi nashrlar 1972, 1979 va 1999-yillarda paydo bo'ldi. Mayra Kalman 2005-yilda nashrni tasvirladi. O'sha yili Nyu-Yorklik kompozitor Niko Muhli kitob asosida qisqacha opera premerasi bo'ldi. Jild talabalar va yozuvchilar uchun standart vosita bo'lib, ko'plab kompozitsiya darslarida o'qish talab etiladi. "Uslub elementlari"ning toʻliq tarixi Mark Garveyning "Stilizatsiyalangan: Strunk va Uaytning biroz obsesif tarixi" kitobida batafsil bayon etilgan.

1978-yilda Uayt "uning maktublari, insholari va ishining to'liq qismi" ni keltirib, maxsus Pulitser mukofotini qo'lga kiritdi. Shuningdek, u 1963-yilda Prezidentning Ozodlik medalini oldi va Qo'shma Shtatlardagi turli adabiy jamiyatlarning faxriy a'zolari. 1973-yilda "Oskar" mukofotiga nomzod bo'lgan Kanada animatsion qisqa metrajli "Alohida yashaydigan oila" Uayt tomonidan hikoya qilinadi va uning xuddi shu nomdagi qissasiga asoslangan.
**Tom de Savua** (fransuzcha: Tomme de Savoie) — sigir sutidan tayyorlangan pishmagan presslangan fransuz pishloqidir.

Tarix
-----

Pishloq XIII-asrdan boshlab maʼlum. Savoy va yuqori Savoyada ishlab chiqariladi.

Ishlab chiqarish
----------------

Pishloq butun yil davomida ishlab chiqariladi va sigirlarning qish mavsumida yoki yozda  qanday ovqatlanayotganiga qarab turli xil xususiyatlarga ega. Namlikni olib tashlash uchun pishloq biroz bosiladi, shuning uchun u qattiq va elastik boʻladi va u ham uzoqroq saqlanishi mumkin. Pishloq 10 hafta davomida podvolda yetiladi.

Tavsif
------

Qalin kulrang-jigarrang qobiq bilan qoplangan pishloq boshi silindrsimon shaklga ega, diametri 18-30 sm, balandligi 5-8 sm va ogʻirligi 1,5-3 kg. Qobiq yeyilmaydi, sariq va qizil rangdagi tabiiy mogʻor dogʻlari bor. Tom De Savua past yogʻli tarkibga ega-20-45 %. Pulpasi yumshoq, elastik va ozgina shoʻr va kichik „koʻzlar"mavjud. Pishloq meva va oʻsimlik bilan bir oz „xom" hid va taʼmga ega.

Tom de Savua kolbasa, meva va non bilan tortiladi.  Savoy yoki Côtes de Beaune vinolari bilan yaxshi birlashadi.

Havolalar
---------

* „Официальный сайт" (fr) (deadlink). 21-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-avgust 2011-yil.



* „Том-де-Савуа на сайте Гастроном.ру" (ru). 17-noyabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-avgust 2011-yil.



* „Tomme de Savoie" (en). 15-may 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-avgust 2011-yil.
**Qahhorbek Nosirbekovich Abdullabekov** (1942, Toshkent) — geofizik olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (2000), fizika-mat, fanlari doktori (1988), professor (1991). Toshkent politexnika institutini tugatgan (1963). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Seysmologiya institutida katta ilmiy xodim (1974-yildan), lab. boshligʻi (1977-yildan), 1989-yildan direktor.1977-yildan hozirgi kungacha „Geofizik maydonlarning variatsiyasi" labaratoriyasini boshqarib kelmoqda. Asosiy ilmiy ishlari zilzila xavfini aniqlash, geofizik usullar majmui yordamida zilzilalarni oldindan aytish muammolariga doir. A. elektromagnit zilzila darakchilarining namoyon boʻlish qonuniyatlarini aniqlagan, zilzilalarni oldindan ay-tishning uch yangi usulini ixtiro qilgan va fanda ilgari nomaʼlum boʻlgan zilzi-ladan oldin Yer qobigʻidan kuchli elektro-magnit toʻlqinlari ajralib chiqishini aniqlagan, baʼzi kuchli zilzilalarning yuz berish joyi, kuchi va vaqtini (boshqa olimlar bilan hamkorlikda) oldindan ay-tib bergan. As: Elektromagnitnie yavleniya v zem-noy kore, T. 1989.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
sTurkiya Burslari
Turkiya davlati Turkiyadagi nufuzli universitetlarda ta’lim olish uchun xalqaro talabalarga Bakalavr, Magistratura va Ph.D boshqichida o'qishni istovchilar uchun grantlar dasturini taklif qiladi. Bu grant dasturi talabani quyidagilar bilan ta'minlaydi:

```
    - Oylik stipendiya;
    - O’qish xarajatlari;
    - Bir yil bepul turk tili kurslari;
    - Tekin turar-joy;
    - Ishtirokchi davlatidan Turkiyaga kelib ketish xarajatlari;
    - Tibbiy sug’urta.
```

Dasturga qabul har yili 10-yanvarda boshlanib, 20-fevralga qadar davom etadi. Ariza topshirish uchun nomzod Turkiya davlati fuqarosi bo’lmasligi, 
ariza topshirish jarayonida Turkiyadagi boshqa universitet talabasi bo’lmasligi va O’rtalama bahosi 70 %dan kam bo’lmagan( sohalarga qarab farqlanadi) bo'lishi lozim;

Saralash ikkita bosqichdan iborat. Birinchi bosqichda nomzod o'ziga tegishli bo'lgan ma'lumot va hujjatlarni saytga yuklab ariza topshirishi kerak bo'ladi. Ikkinchi bosqich intervyu va IQ va Matematikadan beriladigan topshiriqlarni bajarishlari kerak bo'ladi. Muvaffaqiyatli nomzodlar Sentyabr-Oktyabr oylarida Turkiyaga ketishadi.

Arizalar ushbu sayt orqali topshiriladi.
**Mario Fransis Puzo** (1920-yil 15-oktyabr – 2-iyul 1999-yil) amerikalik muallif va jurnalist bo‘lgan. U Italiya-Amerika mafiyasi va Sitsiliya mafiyasi haqidagi jinoiy romanlari, xususan, "Cho‘qintirgan ota" (1969) romanlari bilan mashhur bo‘lgan. Keyinchalik uni Frensis Ford Koppola rejissyorligidagi kino trilogiyasida suratga olgan. U 1972-yilda 1-qismi va 1974-yilda 2-qismi uchun eng yaxshi tuzilgan ssenariy uchun Akademiya mukofotini oldi. Puzo shuningdek, 1978-yildagi Supermen filmi va uning 1980-yilgi davomi uchun original ssenariyni ham yozgan. Uning so‘nggi "Oila"romani esa 2001-yilda vafotidan keyin ekranga chiqdi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Puzo Nyu-York shahrining Avellino provinsiyasidagi Pietradefusi shahridagi italiyalik muhojirlar oilasida tug‘ilgan. Puzo 12 yoshga to‘lganda, Nyu-York markaziy temir yo‘lida ishlaydigan otasi Pilgrim davlat kasalxonasining shizofreniya shifoxonasiga topshirilib, rafiqasi Mariya 7 farzandini tarbiyalashga yolg‘iz qolib ketdi. U Ikkinchi jahon urushida Germaniyadagi AQSh armiyasi havo kuchlarida xizmat qilgan. Keyinroq Nyu-York shahar kollejini tamomlagan. Puzo Erika ismli nemis ayolga uylanib, 5 besh farzand ko‘rdi. Erika 1978-yilda 58 yoshida ko‘krak saratonidan vafot etgandan so‘ng uning hamshirasi Kerol Gino Puzoning hamrohiga aylandi.

Ish faoliyati
-------------

1950-yilda uning "So‘nggi Rojdestvo" nomli birinchi qissasi American Vanguard jurnalida chop etildi. Urushdan keyin u o‘zining birinchi kitobi "Qorong‘u arena" ni yozib, uni 1955-yilda nashr etilgan.

1960 yilda Bryus Jey Fridman Puzoni "Erkak, Erkaklar" kabi unvonlarga ega erkaklar pulpa jurnallari guruhiga muharrir yordamchisi sifatida yo‘lladi. Mario Kleri taxallusi ostida Puzo True Action jurnali uchun Ikkinchi Jahon urushi sarguzashtlarini yozgan.

Vafoti
------

Puzo Nyu-Yorkdagi o‘zining uyida, 1999-yil 2-iyul kuni yurak hastaligidan vafot etdi.

Asarlari
--------

### Romanlar

* Qora maydon (1955)
* Omadli ziyoratchi (1965)
* Devi Shouning yozgi qochqini (1966)
* Munichga 6 ta qabr (1967)
* Ahmoqlar o‘ladi (1978)
* To‘rtinchi K (1990)
* Oxirgi Don (1996)
* Omerta (2000)
* Oila (2001)

#### Seriyalar

1. Cho‘qintirilgan ota(1969)
2. Sitsiliyalik (1984)

*

Havolalar
---------

* FreshAir Interview
* Mario Puzo IMDbda
* Petri Liukkonen. "Mario Puzo".
* Mario Puzo Books (Wayback Machine saytida 2021-01-27 sanasida arxivlangan)
* The Official Mario Puzo Library
* "Saying Goodbye to Mario Puzo" (Wayback Machine saytida 2020-02-24 sanasida arxivlangan), an affectionate recollection of Mario Puzo written by his friend Jules Siegel on being notified of his death.
Turklarning qadimgi meroslari 1950-yildan boshlab turkiylarning vatani bo'lgan Oltoy tog' etaklari ilk silvisiatsiyalari Afanasyevo va Andronovo madaniyatlari ekanligi aniqlandi.Turkiylar merosi haqida gap ketganda Ural Oltoy tog'lari,Sharqiy Turkiston,Akasiya,Marv,Rey Qohira,Sivs,Sheroz,Adriatik, Orol va Kasbiy dengizlarini o'z ichiga olgan ulkan geogrefiyani yodda tutushimiz kerak.Kul Tiginning o'lim haqida aytganlari:"Xudo zamon bilan yashaydi,inson o'lish uchun yaratilgan"iborasi asrlar o'tib ,Saljuqiylar sultoni Izzattin Qayqavusning o'z maqbarasiga yozilishini vasiyat qilgan quydagi misralar dunyodan mehmon bo'lib kelish-ketishdan ongiga asoslangan turkiy davlat tushunchasining eng yaxshi ifodasidir:

Biz kim jahonni tark etib ko'chdik.

Ko'ngil dardi ektik,motamlar bichdik,

Bundan buyon navbat sizniki.

Biz galimizni o'ttik va kettik

Oltin Libos
-----------

1969-yillda Qozog'istonning Olmaota yaqinidagi Eshik Qo'rg'on shahrida topilgan.Miloddan avvalgi 5-asrga oid oltin libos taxminan 4000ta alohida qismlardan iborat.Oltin Libos 18-yoshida vafot etgan shahzodaga tegishli ekanligi taxmin qilingan.Sak-skif silviziatsiyasi erishgan darajani ko'rsatish nuqtai nazardan turkiy xalqlar tarixining o'ziga xos namunasi sifatida qabul qilingan.
**Tepa-Qoʻrgʻon** (qirgʻizcha: *Тепе-Коргон*) Tepe-Korgon ovul okrugining maʼmuriy markazi[1].

Geografiyasi
------------

Qishloq Oʻsh viloyatining shimolida, Oʻzbekiston bilan chegara yaqinida joylashgan. Tepe-Korgon qishlogʻi atrofida ail okrugining boshqa qishloqlari — Arap, International, Quesov, Uygʻur-Obod, chertik, yangi-Obod, yangi-Yule joylashgan.

Aholisi
-------

Tepa-Qoʻrgʻon qishlogʻining aholisi 7556 kishini tashkil etadi (2009 y). Aholisi aralash-bu erda ham oʻzbeklar, ham qirgʻizlar yashaydi.

Iqtisodiyoti
------------

Tepa-Qoʻrgʻonda paxta tolasini tayyorlash korxonasi mavjud. „Nafisa" kredit uyushmasi qishloqda faoliyat yuritmoqda [2].

Madaniyati
----------

2011-yil iyun oyida qishloqda Qurmanjon Datkaning 200 yilligiga bagʻishlangan „ayil kanishashi" ayollar tanlovi boʻlib oʻtdi. Gʻoliblarga sovgʻalar berildi[1].

Tepa-Qoʻrgʻonda xalqaro musobaqalarda qatnashadigan milliy asboblar ansambli mavjud.

Sport (futbol)
--------------

Qishloqda futbol yaxshi rivojlangan. Xususan, Qirgʻiziston-2017 Kubogida mahalliy „Dostuk" klubi chorak finalga yoʻl oldi. 2000-yilda („Paxtakor" nomi bilan), 2007-yilda („Tepe-Korgon" FK belgisi ostidagi qishloq jamoasi), 2009-yilda („Jan-jol" nomi bilan) va 2016-yilda spektakllar 1/16 finalda, Qirgʻiziston Kubogida esa 2008-yilda 1/32 finalda oʻynagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Тепе-Коргон биримдиги ОсОО". 22-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-oktyabr 2011-yil.
2. ↑  „Музыканты духового оркестра с юга Кыргызстана стали дипломантами". 24-mart 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-oktyabr 2011-yil.
3. ↑  „Спорт Кыргызстана". 17-iyun 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-dekabr 2019-yil.
**Turkmaniston Fanlar Akademiyasining Texnologiya Markazi ―** Turkmaniston hukumati koʻmagida tashkil etilgan innovatsion markazdir. U Ashxabod markazidan 6 km gʻarbda, yirik transport yoʻnalishlari yaqinida, 2072 (Bikrova) koʻchasining janubiy qismida joylashgan. Turkmaniston Fanlar akademiyasi  markazni rivojlantirish boʻyicha boshqaruv tuzilmasi hisoblanadi.

Asosiy maʼlumotlar
------------------

Texnopark qurilishi 2012-yilning iyun oyida boshlangan. Unga Bikrov massividagi hudud tanlangan. Qurilishni Turkiyaning Polimeks kompaniyasi amalga oshirgan.

Va nihoyat 2014-yil 6-iyun kuni Turkmanistonning ilmiy-texnikaviy va innovatsion siyosatini amalga oshirish, raqobatbardosh, material va energiya tejovchi, ekologik toza yuqori texnologiyalar va innovatsiyalarni yaratish va ishlab chiqarishga joriy etish, ilmiy-texnikaviy va innovatsion siyosatni amalga oshirishni oʻz oldiga maqsad qilgan, Texnologiyalar markazi tashkil etildi.U Turkmaniston Fanlar akademiyasi ixtiyoriga berildi.

12-iyun kuni Turkmaniston Prezidenti Gurbanguli Berdimuhammedov, Belarus Respublikasi Bosh vaziri Mixail Myasnikovich, kimyo boʻyicha Nobel mukofoti sovrindorlari — yapon olimi Eyichi Negishi va isroillik olim, JSST direktori Ada Yonat ishtirokida Texnologiyalar markazining ochilishi boʻlib oʻtdi.70 ming kvadrat metrdan ortiq maydonda joylashgan markaz  olti qavatli asosiy maʼmuriy bino, shuningdek, shamol va quyosh qurilmalari, qayta tiklanadigan energiya manbalari uchun binolar, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, konstruktorlik byurosi, koʻplab ilmiy-tatqiqot laboratoriyalari, nanotexnologiyalar, koʻrgazma maydonchalari va boshqa obyektlarni oʻz ichiga olgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Prezident Turkmenistana Gurbanguli Berdimuxamedov oznakomilsya s kazanskim IT-parkom". 14-iyul 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-iyun 2022-yil.
2. ↑  Prezident Turkmenistana podpisal ryad dokumentov
3. ↑  „UKAZ PRYeZIDYeNTA TURKMYeNISTANA I XRONIKA 6-GO IYuNYa". 14-iyul 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-iyun 2022-yil.
4. ↑  Sozdan Tsentr texnologiy
5. ↑  „Президент Гурбангулы Бердымухамедов принял участие в открытии Центра технологий" (deadlink). 26-iyun 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-iyun 2014-yil.
6. ↑  Tsentr innovatsiy
7. ↑  „Президент Гурбангулы Бердымухамедов провел совещание, посвященное вопросам дальнейшего развития отечественной науки" (deadlink). 14-iyul 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-iyun 2012-yil.

Havolalar
---------

* Polomeks veb-saytida maʼlumot
**Yengil avtomobillar** - 2 kishi dan 8 kishigacha moʻljallangan avtomobillar. Dvigateli silindrlarining ish hajmiga qarab, mikrolitrajli (hajmi 1200 sm3 gacha), kichik litrajli (1200 dan 1800 sm’ gacha), oʻrta litrajli (1800 dan 3500 sm1 gacha) va katta litrajli (3500 sm3 dan ortiq) Ye. a. boʻladi. Mikrolitrajli va kichik litrajli Ye. a.ning barcha gʻildiraklari mustaqil osmali, oʻrtacha litrajli. Ye. a.ning old gʻildiraklari mustaqil osmali, ketingi gʻildiraklari ressorali boʻladi. Katta litrajli Ye. a.da avtomatik transmissiya, rulni burishni yengillashtiradigan gidravlik kuchaytirgich, gildiraklarning avtomatik tizimlari qoʻllaniladi. Ye. a. yopiq, ochiq va ochiladigan kuzovli boʻlishi mumkin.

Kuzovining xiliga qarab, Ye. a. quyidagicha nomlanadi: 1) sedan — ikki qator oʻrindiqli, 4—6 oʻrinli, toʻrt eshikli, yopiq kuzovli; 2) limuzin — uch qator oʻrindiqli, 7—8 oʻrinli, toʻrt eshikli, yopiq kuzovli; 3) koʻpe — ikki qator oʻrindiqli, 4—6 oʻrinli, ikki eshikli, yopik, kuzovli; 4) kabriolet — tepasi ochiladigan kuzovli; 5) faeton — usti ochiq, yoʻlovchilarni quyosh nuri, yomgʻirdan toʻsuvchi soyabon va olinadigan yon devorlari bor; 6) sport — ikki oʻrinli Ye. a.; 7) universal — 3 yoki 5 eshikli, usti choʻzinchoq kuzovli, uning ketingi qatoridagi oʻrindigʻini yigʻib qoʻyish mumkin; 8) pikap — 2—3 oʻrinli yopiq, ketingi yuk tashiladigan qismi ochiq; 9) 9 oʻrinli yopiq. Oʻzbekiston avtomobil sanoatida ishlab chiqarilayotgan "Neksiya", "Damas", "Tiko", "Matiz" avtomobillari Ye. a. hisoblanadi (qarang Avtomobil, Avtomobil sanoati),

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Umeda Sky Building
Umeda Sky Building Yaponiyaning Osaka prefekturasidagi o‘n to‘qqizinchi eng baland bino bo‘lib, shaharning eng taniqli diqqatga sazovor joylaridan biri xisoblanadi. Umeda Sky Building binosi ikkita 40 qavatli minoralardan iborat bo‘lib, ularning eng yuqori qavatlari bir biri bilan ko‘priklar va markazdagi keng atriumga o‘xshash bo‘shliqni kesib o‘tuvchi eskalator yordamida bog‘langan. Bino Osakaning Kita-ku shahridagi Umeda tumanida joylashgan.

Bino dastlab 1988 yilda "Havo shahri" loyihasi sifatida ishlab chiqilgan bo‘lib, Osakaning shimolida bir-biriga bog‘langan to‘rtta minorani yaratish rejalashtirilgan. Ammo, 1980-yillardagi Yaponiya iqtisodiyotidagi salbiy o‘zgarishlar tufayli minoralar sonini ikkitaga qisqartirilgan.

173 m balandlikdagi bino loyihasi Xiroshi Xara tomonidan ishlab chiqilgan. Bino Takenaka korporatsiyasi tomonidan qurilgan va 1993 yilda qurib bitkazilgan.

Binoning tom qismida tomosha maydoni, Suzuvchi bog‘ observatoriyasi, shuningdek, 20-asr boshlarida Osaka atmosferasini qayta tiklashga harakat qiladigan yer osti bozori ham mavjud. Minoralar tagida yurish yo‘llari va suv inshootlariga ega shahar bog‘i joylashgan.

Umeda Sky Building eskalatorlari

Egalik
------

Umeda Sky Building bog‘langan tom qismi
Bino asosan Toshiba Building Co. Ltd orqali Toshiba korporatsiyasiga tegishli bo‘lgan. 2008 yilning iyul oyida Toshiba kompaniyasi 35% egalik huquqini saqlab qolgan holda Toshiba Building kompaniyasining asosiy ulushini (65%) Nomura Real Estate kompaniyasiga sotgan.

Ijarachilar
-----------

Umeda Sky Building binosining sharqiy minorasida Mazda kompaniyasining ofisi joylashgan. Umeda Sky Building binosining sharqiy minorasi o‘ttiz beshinchi qavatida Germaniyaning Osakadagi Bosh konsulligi joylashgan. AstraZeneca kompaniyasining Yaponiya va Osiyo-Tinch okeani mintaqasidagi bosh qarorgohi Sharqiy minorada joylashgan. PlatinumGames ham mazkur binoda joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Umeda Sky Building".
2. ↑  „Yaponiya".
3. ↑  „Osaka".
4. ↑  „Kita-ku, Osaka".
5. ↑  „Umeda".
6. ↑  „Takenaka Corporation".
7. ↑  „Toshiba".
8. ↑  „Nomura Holdings".
9. ↑  „Mazda".
10. ↑  „AstraZeneca".
11. ↑  „PlatinumGames".
**Toshmali terlama** (typhus exanthematicus, tepkili terlama, epidemik tif) — rikketsiozlar guruhiga mansub oʻtkir infeksion kasallik, bunda bemor isitmalaydi, yurak, qon tomirlar, markaziy nerv sistemasi zararlanadi, toshma toshadi. Provachek rikketsiyasi qoʻzgʻatadi, bit orqali yuqadi. Toshmali terlamaning kechishida 4 davr farklanadi; yashirin davri (oʻrtacha 2 hafta), boshlangʻich, avj olish va sogʻayish davrlari. Dastlab bemorning eti uvishib, isitmalaydi (39—40° gacha), boshi va muskullari qaqshab ogʻriydi, yuzi kepchiydi, koʻzlari qizarib turadi, uyqusi buziladi, alahlaydi. Kasallikning 3— 4 kunida koʻz konʼyunktivasining burmasida va yumshoq tanglayda dogʻsimon toshmalar paydo boʻladi. Intoksikatsiya kuchliligidan yurak, nafas yoʻli va nerv sistemasi zararlanadi. Kasallikning 5kunidan boshlab bemor badaniga va bilaklariga qizgʻishpushti toshmalar toshadi. Kasallikning 12— 15 kunidan bemorning axvoli yaxshilana boshlaydi. Baʼzan Toshmali terlama qaytalaydi. Soʻnggi yillarda bu kasallik Oʻzbekistonda deyarli uchramaydi. Toshmali terlamaning oldini olish uchun bitga qarshi kurash choralari koʻriladi, dezinfeksiya oʻtkaziladi va h.k.

Manbalar
--------

1. ↑  Ahmedova M. D. Abduqodirov Sh. Sh. Shovahobov Sh. Sh. Yuqumli kasalliklar va bemorlar parvarishi, T. 2002.
2. ↑  „Toshmali terlama" *OʻzME*. T-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tibbiyotga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Élie Ducommun** (1833-yil 19-fevral, Jeneva - 1906-yil 7-dekabr, Bern) shveysariyalik tinchlik faoli. U Nobel mukofoti laureati bo'lib, 1902-yilgi Nobel tinchlik mukofotiga sazovor bo'lgan va u Charlz Albert Gobat bilan birga bo'lgan.

Jenevada tug'ilgan, u Shveysariya federal kansleri (1869—1873) uchun repetitor, til o'qituvchisi, jurnalist va tarjimon bo'lib ishlagan.

1867-yilda u Ligue de la paix et de la liberté (Tinchlik va erkinlik ligasi) ni yaratishga yordam berdi, ammo u boshqa lavozimlarda, shu jumladan 1873-yildan 1891-yilgacha Jura-Simplon Steel kompaniyasining kotibi sifatida ishlashni davom ettirdi. O'sha yili u Bernda joylashgan birinchi nohukumat xalqaro tinchlik tashkiloti bo'lgan yangi tashkil etilgan xalqaro de la paix byurosi (Xalqaro tinchlik idorasi) direktori etib tayinlandi. U bu lavozimda faqat idealizm sababli xizmat qilishni xohlayotganini aytib, lavozim uchun maosh olishdan bosh tortdi.

Uning o'tkir tashkilotchilik qobiliyati guruh muvaffaqiyatini ta'minladi. U 1902-yilda Tinchlik uchun Nobel mukofotiga sazovor bo'lgan va 1906-yilda vafotigacha tashkilot direktori bo'lib ishlagan.

Manbalar
--------

* Élie Ducommun on Nobelprize.org including the Nobel Lecture, May 16, 1904  *The Futility of War Demonstrated by History*
**Xalil Galiyevich Abjalilov** [1896.17(29)9 — 1963.18.3] — tatar aktyori. Aktyorlik faoliyatini „Shirkat" truppasida (1916) boshlagan. Orenburgda „Sharq teatri"ga asos soldi (1919). 1920—23 yil larda Buxoro va Xivada oʻzbek havaskor teatrlarini tuzishda kat-nashdi. 1928-yildan Sh. Kamol nomidagi teatr (Qozon)da ishladi. Xalil (Sh. Kamol, „Qargʻa inida"), Xoʻja Nasriddin (Isanbet, „Xoʻja Nasriddin"), Hofiz (Battol, „Roʻmolga bitilgan maktub"), Qirol Lir (U. Shekspirning shu nomli asari) kabi yirik rollarni ijro etgan. A. 1924—27 yillarda oʻzbek kinostudiyasi filmlarida qatnashgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Uttar Pradesh**Hindiston** shimolidagi shtat. 200 milliondan ortiq aholiga ega bo'lib, u Hindistondagi eng ko'p aholi shtati, shuningdek dunyodagi eng ko'p aholiga ega bo'lgan mamlakatdir.[13] U 1950 yilda Hindiston respublikaga aylanganidan keyin tashkil etilgan. U Hindiston hukmronligi davrida (1947-1950) Birlashgan provinsiyalarning vorisi bo'lgan, u o'z navbatida 1935 yilda tashkil etilgan Birlashgan viloyatlar [Uttar pradesh] va oxir-oqibat Agra Birlashgan viloyatlarining vorisi bo'lgan va Oudh 1902 yilda Britaniya Raj davrida tashkil etilgan. Shtat 18 ta bo'linma va 75 tumanga bo'lingan, shtat poytaxti Laknau va Prayagraj sud poytaxti bo'lib xizmat qiladi. 2000-yil 9-noyabrda Uttar-Pradeshning gʻarbiy Himoloy tepaliklari hududidan yangi Uttaranchal (hozirgi Uttaraxand) shtati tashkil etildi. Shtatning ikkita yirik daryosi, Gang va uning irmog'i Yamuna hindlarning ziyoratgohi bo'lgan Prayagrajdagi Triveni Sangamda uchrashadi. Boshqa mashhur daryolar - Gomti va Saryu. Shtatdagi o'rmon qoplami shtat geografik hududining 6,1 foizini tashkil qiladi. Ekin maydonlari umumiy geografik maydonning 82 foizini, sof ekin maydoni esa ekin maydonlarining 68,5 foizini tashkil qiladi.[14]

Maydoni
-------

Shtat g'arbda Rajastan, shimoli-g'arbda Haryana, Himachal-Pradesh va Dehli, shimolda Uttarakxand va Nepal bilan xalqaro chegara, sharqda Bihar, janubda Madxya-Pradesh bilan chegaradosh va Jharkhand va Chhattisgarh shtatlariga tegib turadi. janubi-sharqga. U 240,928 km2 (93,023 sq milya) maydonni egallaydi, bu Hindistonning umumiy maydonining 7,3% ga teng va hududi bo'yicha to'rtinchi Hindiston shtatidir.

[iqtisadiyoti
-------------

Qadimdan shakar ishlab chiqarish bilan mashhur bo'lsa-da, shtat iqtisodiyotida hozirda xizmat ko'rsatish sanoati ustunlik qiladi. Xizmat ko'rsatish sohasi sayohat va turizm, mehmonxona sanoati, ko'chmas mulk, sug'urta va moliyaviy maslahatlarni o'z ichiga oladi. Uttar-Pradesh iqtisodiyoti yalpi ichki mahsulotda ₹17,05 lakh crore (210 milliard AQSH dollari) va aholi jon boshiga YaIM 65,431 ₹ (820 AQSH dollari) bilan Hindistondagi uchinchi yirik davlat iqtisodiyotidir.[6] Uttar-Pradeshda 1968 yildan beri turli sabablarga ko'ra va jami 1700 kun davomida o'n marta prezidentlik boshqaruvi joriy qilingan.[15] Ayni paytda shtatda uchta xalqaro aeroport mavjud: Chaudxari Charan Singx xalqaro aeroporti (Laknau), Lal Bahadur Shastri aeroporti (Varanasi) va Kushinagar xalqaro aeroporti (Kushinagar). Ollohobod tutashuvi Shimoliy markaziy temir yo'lning shtab-kvartirasi va Goraxpur temir yo'l stantsiyasi Shimoliy-Sharqiy temir yo'lning bosh qarorgohi bo'lib xizmat qiladi. Shtat Oliy sudi Ollohobodda joylashgan. Shtat tegishli ravishda quyi palata Lok Sabha va yuqori palata Rajya Sabhaga 80 o'rin va 31 o'rin ajratadi.