**Kepler-11b** — bu Kepler-11 yulduzi atrofida Kepler kosmik kemasi tomonidan kashf etilgan ekzosayyora boʻlib, NASA boshchiligidagi Yerga oʻxshash sayyoralarni kashf qilish missiyasi doirasida topilgan. Kepler-11b zichligi (≤ 3 g/sm 3) Yerdan uch baravar kamroq va hajmi esa ikki baravar kattaroqdir. Shuning uchun Yerga oʻxshash tarkibga ega emas. Kepler-11b Kepler-11 tizimidagi oltita sayyoraning eng issiqidir va tizimdagi boshqa sayyoralarga qaraganda Kepler-11ga yaqinroq orbitada aylanadi. Kepler-11b oʻzining beshta „qarindoshi" bilan birga uchtadan ortiq oʻtuvchi sayyoralar bilan birinchi kashf etilgan sayyora tizimini — eng zich joylashgan sayyora tizimini tashkil qiladi. Tizim, shuningdek, maʼlum boʻlgan eng tekis sayyoralar tizimidir. Bu sayyora va uning besh qardosh sayyorasi kashf etilgani 2011-yil 2-fevralda keyingi tekshiruvlardan so‘ng eʼlon qilindi.

Nomlashi va kashf etilishi
--------------------------

Kepler-11b ikki qismdan iborat. Uning birinchi qismi Kepler-11 yulduzi atrofida aylanishidan kelib chiqqan. Kepler-11b kashfiyoti boshqa sayyoralar bilan bir vaqtda eʼlon qilinganligi sababli, Kepler-11b ga *b* belgisi berildi. U eʼlon qilingan oltita sayyoraning biri edi. Oʻz yulduzi Kepler-11 nomi Kepler Missiyasi uchun berilgan. Uni KOI −157 nomi ostida bir nechta potentsial tranzitlarda mezbon sifatida belgilagan. Kepler sunʼiy yoʻldoshi — bu NASA tomonidan boshqariladigan kosmik teleskopi boʻlib, u Yerdan koʻrinib turganidek, ularning yulduzlari oldidan oʻtuvchi yoki kesib oʻtuvchi yer usti sayyoralarini kashf qilish vazifasini yuklaydi. Bu tranzitlar mezbon yulduzning yorqinligida tebranishlarga olib keladi. Bu oʻzgarishlar sayyoraning mavjudligini koʻrsatishi mumkin. Besa keyingi kuzatuvlar bilan tasdiqlanishi mumkin.

California, Hawaii, Canary orollari, Arizona va Texasdagi teleskoplar, shuningdek, Spitzer kosmik teleskopi ushbu kuzatuvlarni oʻtkazish va Kepler-11b mavjudligini tekshirish uchun ishlatilgan. Xususan, Kepler-11b va Kepler-11c oʻrtasida orbital rezonans effektining aniqlanishi topilmani tasdiqladi. Kepler-11b kashfiyoti 2011-yil 2-fevralda ommaga eʼlon qilindi. U uchtadan ortiq tranzit sayyoralar bilan kashf etilgan birinchi tizimning bir qismidir va ayni paytda kashf etilgan eng ixcham va tekis tizimning bir qismidir. Kepler-11 sayyoralar tizimi Kepler-9 yulduzi atrofida aylanib yuradigan uchta tasdiqlangan sayyoralardan (ikkitasi oʻtuvchi) ortda qolgan bir nechta tranzit sayyoralarga ega boʻlgan ikkinchi maʼlum tizimdir.

Mezbon yulduz
-------------

Kepler-11 — Cygnus yulduz turkumidagi quyoshga oʻxshash yulduz boʻlib, uning massasi 0,95 (± 0,1) M quyosh va 1,1 (± 0,1) R <sub id="mwRg">quyosh</sub> radiusi. Boshqacha qilib aytganda, Kepler-11 Quyoshnikidan taxminan 5 % kamroq massa va 10 % kengroqdir. Yulduzning metallligi 0 (± 0,1) ga teng, yaʼni yulduzdagi temir (va, ehtimol, boshqa elementlar) darajasi Quyoshnikiga deyarli teng. Metalllik sayyora tizimlarida muhim rol oʻynaydi va metallligi yuqori boʻlgan yulduzlar atrofida sayyoralarni aniqlash ehtimoli koʻproq. Buning sababi shundaki, yuqori metalllik sayyoralarni tezda gaz gigantlariga aylantirish uchun koʻproq material beradi yoki yuqori metalllik sayyoraning yulduzga koʻchishini kuchaytiradi va sayyorani aniqlashni osonlashtiradi. Yulduz orbitada yana beshta maʼlum sayyoraga ega: Kepler-11c, Kepler-11d, Kepler-11e, Kepler-11f va Kepler-11g. Tizimdagi birinchi beshta sayyora Merkuriy sayyorasi orbitasiga sigʻishi mumkin, Kepler-11g esa undan tashqarida.

Kepler-11 ning aniq magnitudasi 14,2 ni tashkil qiladi. Yerdan qurollanmagan oddiy koʻz bilan koʻrish uchun juda xira.

Xususiyatlari
-------------

 Kepler sayyoralarini Yer, Yupiter va Keplerning oldingi kashf etilganlar bilan taqqoslash. Kepler-11b pastki chap tomonda qizil rangda.
Massasi Kepler-11c tranzit vaqti oʻzgarishlari yordamida aniqlanadi va maʼlumotlar sifati bilan chegaralanadi. Kepler-11b — Kepler-11 sayyora tizimidagi yulduzga eng yaqin sayyora. Taxminiy zichligi 4,5 g/sm 3 boʻlib, Veneranikidan kamroq boʻlgan Kepler-11b Quyosh tizimidagi gaz gigantlariga qaraganda zichroq, ammo yer sifidagi sayyoralarga qaraganda bir oz kamroq. Dastlabki hisob-kitoblarga koʻra, u Yerga oʻxshash tarkibga ega emas, ammo shunga qaramay u asosan geliydan ogʻirroq elementlardan iborat.  Sayyoraning oʻrtacha harorati 900 K ni tashkil qiladi va shuning uchun Kepler-11 tizimida topilgan sayyoralarning eng issiqidir. Kepler-11b oʻz yulduzi atrofida har 10,30375 kunda ,091 AU masofada aylanadi. Taqqoslash uchun, Merkuriy sayyorasi Quyosh atrofida har 87,97 kunda, 387 AB masofasidan aylanadi. Kepler-11b ning 88,5 ° moyilligi uning orbital tekisligidan biroz ogʻishini anglatadi, ammo u Kepler-11b kashf etilgan boshqa beshta sayyoradan koʻra koʻproqdir.

### Atmosferasi

Kepler-11b yulduzga yaqinligi kuchli insolyatsiyani nazarda tutadi, bu esa sayyora hosil boʻlish jarayonida olingan barcha yorugʻlik elementlari konvertini yoʻqotishiga olib keldi. Kuzatilgan past zichlik gazsimon konvertning mavjudligini talab qiladi, lekin bu, ehtimol, vodorodni gazdan chiqarish yoki kondensatsiyalangan yadrodan H 2 O bugʻlanishi natijasida hosil boʻlgan. Kepler-11b atmosferasining massasi kuzatuvlar bilan qattiq cheklanmagan va sayyora massasining 0,04 ± % ni tashkil qilishi mumkin. Bu Venera qiymatiga yaqin. Taqqoslash uchun, Yerning atmosfera massasi nisbati 0,00008 % ni tashkil qiladi.

### Orbitasi

Kepler-11b va Kepler-11c Kepler-11 orbitalari kuchli orbital rezonansga ega boʻlib, ular gravitatsiyaviy ravishda sayyoralarni belgilangan nisbatda barqaror orbitalarga tortiladi. Kepler-11b va c oʻrtasidagi rezonans nisbati 5:4 ni tashkil qiladi.

Foydalanilgan adabiyotlar
-------------------------

1. ↑  Lissauer, Jack J. *et al*. (2011). "A closely packed system of low-mass, low-density planets transiting Kepler-11". *Nature* **470** (7332): 53–58. doi:10.1038/nature09760. PMID 21293371.
2. 1 2  *Michael Mewinney and Rachel Hoover.* „NASA's Kepler Spacecraft Discovers Extraordinary New Planetary System". *Ames Research Center*.  NASA (2-fevral 2011-yil). Qaraldi: 21-mart 2011-yil.
3. 1 2 3  „Kepler Discoveries". *Ames Research Center*.  NASA (2011). 27-may 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-mart 2011-yil.
4. 1 2  Lissauer, J.; *at al*. (2013). "All Six Planets Known to Orbit Kepler-11 Have Low Densities". *The Astrophysical Journal* **770** (2): id. 131 (15 pp.). doi:10.1088/0004-637X/770/2/131.
5. 1 2 3  D'Angelo, G.; Bodenheimer, P. (2016). "In Situ and Ex Situ Formation Models of Kepler 11 Planets". *The Astrophysical Journal* **828** (1): id. 33. doi:10.3847/0004-637X/828/1/33.
6. *Alan Boyle.* „Planetary six-pack poses a puzzle". *Cosmic Log*.  MSNBC (2-fevral 2011-yil). 4-fevral 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-mart 2011-yil.
7. *David Williams.* „Mercury Fact Sheet". *Goddard Space Flight Center*.  NASA (2001). Qaraldi: 21-mart 2011-yil.
8. Seager, Sara „Statistical Distribution of Exoplanets by Andrew Cumming",*. Exoplanets*. University of Arizona Press, 2010 — 191–214 bet. ISBN 978-0-8165-2945-2.
9. Fischer, Debra A.; Valenti,Jeff (2005-04-01). "The planet-metallicity correlation". *The Astrophysical Journal* **622** (2): 1102–1117. doi:10.1086/428383.
10. *Jean Schneider.* „Notes for star Kepler-11".  Extrasolar Planets Encyclopaedia (2011). 7-fevral 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-mart 2011-yil.
11. *Denise Chow.* „Astronomers Find 6-Pack of Planets in Alien Solar System".  Space.com (2-fevral 2011-yil). Qaraldi: 22-mart 2011-yil.
12. Kubyshkina, D.; Fossati, L.; Mustill, A. J.; Cubillos, P. E.; Davies, M. B.; Erkaev, N. V.; Johnstone, C. P.; Kislyakova, K. G. *et al*. (2019). "The Kepler-11 system: Evolution of the stellar high-energy emission and initial planetary atmospheric mass fractions". *Astronomy & Astrophysics* **632**: A65. doi:10.1051/0004-6361/201936581.

Havolalar
---------

* *Denise Chow.* „A tourist's guide to the new Kepler-11 planet system". *Space section*.  NBC News (4-fevral 2011-yil). Qaraldi: 13-mart 2011-yil.



* *Henry Bortman.* „Extrasolar Planets: A Matter of Metallicity".  Space Daily (12-oktyabr 2004-yil). Qaraldi: 21-mart 2011-yil.