**Benz Patent-Motorwagen** (nemischa „*Benz’s patent avtomobili*" dan) dunyodagi birinchi ichki yonuv dvigatelli avtomobil 1885-yilda qurilgan. Avtomobinil nemis ixtirochisi Karl Benz ixtiro qilgan. 1886-yil 29-yanvarda 37435-sonli patent rasman olingan. Savdoda mavjud boʻlgan va muvaffaqiyatli ichki yonuv dvigatelli avtomobil hisoblangan.
Avtomobil zamonaviy avtomobillar bilan juda koʻp umumiy xususiyatlarga ega: u shassi, benzinli dvigatel, sovutish tizimi, transmissiya va tormoz mexanizmi bilan jihozlangan. Benz avtomobil yoʻnalishini sozlashni amalga oshirish uchun maqbul yechimni ishlab chiqa olmagan. „Rulni boshqarishning nazariy muammosini hal qila olmaganim uchun men uchta g‘ildirakli mashina yasashga qaror qildim", dedi u. 1893-yilga kelib, nemis muhandisi bu muammoni hal qildi va boshqa koʻplab dizayn elementlarini takomillashtirib, yangi avtomobil modeli „Benz Victoria" ni chiqargan.

Tarixi
------

 Karl Benz haydovchi sifatida va uning rafiqasi Berta jamoat oldida, 1914-yil
Karl Benz oʻzining dizayni boʻyicha ichki yonuv dvigateli ustida ishlashni 70-yillarning oxirida boshlagan. Dizayn nemis muhandisi Nikolaus Otto tomonidan ishlab chiqilgan. Yoqilgʻi sifatida Benz raqobatchilarning dvigatellarini quvvatlaydigan, benzinni ishlatishga qaror qilgan. Yonuvchan aralashmani yoqish uchqun yordamida amalga oshirilgan. Batareya quvvat manbai boʻlib xizmat qilgan. Kunduzi Karl o‘z ustaxonalarida ishlagan, kechasi esa uy yonidagi omborxonada tajriba o‘tkazgan. Muhandisning qatʼiyati, tashabbusi va intilishi Benzga barcha qiyinchiliklarni yengishga imkon bergan. 1882-yilda dvigatelning ishchi versiyasining birinchi sinovlarini oʻtkazgan.
1885-yilda velosipedchi boʻlgan Benz birinchi marta gʻildirakli aravaga oʻz dvigatelini oʻrnatgan. Muhandis baʼzi qismlarni toʻgʻridan-toʻgʻri taniqli velosiped ishlab chiqaruvchisi Adlerdan sotib olgan. Benz oʻzi avtomobilining barcha tarkibiy qismlarini ishlab chiqdi. Karl Benz velosipeddan quvur shaklidagi ramka va rezina shinalari boʻlgan katta gʻildiraklarni olgan. Kimdir uning g‘oyalarini o‘g‘irlashidan qo‘rqib, muhandis uzoq vaqt davomida o‘z ixtirosi ustida yashirincha ishlagan. U oʻzining birinchi prototipini koʻchada faqat tunda va zavodiga yaqin joyda sinab koʻrishgan. U kecha-kunduz oʻz mashinasining harakatlarini asta-sekin oʻrganib chiqgan va uning texnologik komponenti ustida ishlagan, dizayni diqqat bilan oʻzgartirdi. Benz avtomobilni ommaga taqdim etish uchun patentlanishini kutayotgan edi.
1886-yil 29-yanvarda Karl Benz oʻzining avtomashinasini rasmiy ravishda roʻyxatdan oʻtkazgan .1886-yil 3-iyul, yakshanba kuni nemis ixtirochi Mannxaymni oʻrab turgan eski mudofaa halqasini aylanib chiqgan. U sarosimaga tushgan piyodalarni qoʻrqitib, shahar boʻylab yurdi va uning oʻgʻli Evgen mashina bilan toʻldirilgan shisha benzin bilan transport vositasining yoniga yugurdi. Mannheimdagi Ringstrasseda Benzning uch gʻildirakli ixtirosini birinchi marta omma oldida paydo boʻlganligi haqida xabar berishgan.
1887-yilda muhandis avtomobilga texnik oʻzgartirishlar kiritib, 2 raqami modelini yaratgan. 1888-yilda rasmiy sotuvlar boshlangan. 1889-yilda Parijdagi jahon ko‘rgazmasiga taqdim etilgan modeli yaratilgan.

 Deutsches Museumdagi birinchi Benz avtomobili
Nemis muhandisining yangi ixtirosi dastlab jamoatchilikda katta qiziqish uygʻotmagan. Mashina dvigatelining shovqini otlarni cho‘chitib, mahalliy aholini bezovta qilgan. Avtomobil ixlosmandlari ushbu modelga qiziqish bildirishgan. „Benz Patent-Motorwagen" dastlab Fransiyada eng muvaffaqiyatli boʻlgan, 1890-yillarda marketing va sport orqali Evropadagi avtomobillar hamjamiyatining trendsetteriga aylangan. Karlning rafiqasi Berta Benz turmush oʻrtogʻining mashinasida 1888-yilda Mannheimdan Pforsgeymga birinchi „quruqlik safari"ni qilgan.
1893-yilda Karl Benz avtomobilning toʻrt gʻildirakli yangi versiyasini chiqargan va uni „Benz Victoria" deb nomlagan. 1886-yildan 1893-yilgacha ishlab chiqarish davrida 25 ta Benz Patent-Motorwagen avtomobillari yaratilgan.

### Hozirgi holati

1906-yilda oʻz ixtirosining 20 yilligi sharafiga Karl Benz Benz Patent-Motorwagen avtomobilini Germaniyaning Myunxen shahridagi muzeyga sovgʻa qilgan. Hozirda u muzeyning transport markazida shisha idishda saqlanmoqda.
1936-yilda 50 yilligi munosabati bilan Mercedes-Benz muzeyida, Venadagi Texnik muzeyda va Drezdendagi Transport muzeyida nihoyasiga yetgan Benz avtomobilining uchta nusxasi ishlab chiqarilgan. 1939-1961-yillarda Germaniyada birinchi avtomobil (DR 695 va DBP 364) tasvirlangan pochta markalari chiqarila boshlangan. 2003-2004-yillarda avtomobilning 150 ta nusxasi yigʻilgan.
Amerikaning mashhur „Los-Anjeles Tayms" nashriga koʻra, 1886-yilda birinchi Benz prototipining narxi 600 oltin nemis markasiga baholangan.

Tavsifi
-------

 Dvigatel (tiklash)
Avtomobilga ish hajmi 954 sm 3 boʻlgan bir silindrli toʻrt zarbali ichki yonish dvigateli oʻrnatilgan. Qabul qilish eksantrik surish yordamida amalga oshirilgan egzoz shisha disk, qoʻzgʻatuvchi qoʻl va itargich yordamida amalga oshiriladi. Dvigatel orqa oʻqning ustida gorizontal ravishda oʻrnatilgan. Dvigatel ostiga katta gorizontal gʻildirak oʻrnatild. Benz Patent-Motorwagen-da qoʻllaniladigan ochiq karter va tomchilatib moylash tizimi zamonaviy mexanikaga begona boʻlsa-da, poppet koʻtargichlardan foydalanish bugungi avtomobil sanoatida yaxshi maʼlum. Mannheim universiteti tomonidan olib borilgan tadqiqot shuni koʻrsatdiki, bu avtomobilning haqiqiy quvvati 0,9 litrni tashkil qiladi. Bilan. 400 rpm da, ixtiro uchun patent 250 rpm da 2/3 ot kuchini bildirsa-da . Ushbu dvigatelning massasi taxminan 100 kg edi. Debriyaj, erkin aylanish mexanizmi bilan jihozlangan, kamar haydovchi kasnaklardan biri edi. Dvigatelning yonishi elektr , galvanik batareyadan edi. Avtomobil soatiga 16 kilometrgacha tezlikni ishlab chiqdi . Sovutish tizimi ham eng oddiy dizayn edi: suv bilan toʻldirilgan bitta tsilindrga metall bugʻlanish moslamasi qoʻyildi. Suyuqlik korpus va qoʻshimcha rezervuar oʻrtasida aylanardi. Vaqt oʻtishi bilan suv qaynab ketdi va uni toʻldirishga toʻgʻri keldi  .
1887 yildan keyin ishlab chiqarilgan dvigatelning yangilangan versiyalari 1,5 dan 3 ot kuchigacha quvvatga ega edi. Benz quvvat blokining siljishini (avval 1045 sm 3 ga, keyin 1660 ga va keyinroq 1990 ga ) oshirish, shuningdek silindrning qiymatlarini oʻzgartirish orqali unumdorlikni oshirishga muvaffaq boʻldi. diametri va piston zarbasi. 1888 yilda ilgari gorizontal holatda boʻlgan yagona silindr endi vertikal ravishda oʻrnatildi. Vana mexanizmi ham modernizatsiya qilindi: endi dvigatel dizayni ikkita klapanga ega edi — qabul qilish va chiqarish  .

### Shassi

 Tasmali qoʻzgʻalish tizimini loyihalash
Benz uch gʻildirakli velosipedining shassisi poʻlat quvurlardan yasalgan ramka edi . Old qismda rul vilkasida bitta old gʻildirak bilan oddiy dizayn oʻrnatildi, orqa qismda — elliptik kamonli qattiq oʻq . Mashina taglik va pinion boshqaruvi bilan jihozlangan; Rulda tutqichi avtomobilning markazida joylashgan edi. Dvigatel momenti bitta tekis kamar orqali quvvat blokidan oraliq vitesga erkin va mahkamlangan kasnaq oʻrnatilgan va oʻrnatilgan differentsial, soʻngra oraliq vitesdan har bir orqa gʻildirakka zanjir orqali uzatildi . Yoʻlovchi va haydovchi ixtiyorida ikkita oʻrindiqli bitta skameyka bor edi  .
Transmissiya tizimi debriyajsiz (zamonaviy koʻrinishda), bitta vitesli (1887 yildan — ikkita vites ), qoʻzgʻalmas va boshqarilmaydigan kasnaklar, kamar va teskari uzatmalarsiz eng oddiy dizayn edi. Tormoz tizimi faqat qoʻlda tormozdan iborat boʻlib, u qoʻzgʻaluvchan kamar kasnagida harakat qiladigan kamar mexanizmiga ega. Oyoq tormozi yoʻq edi  .
Mashinaga gʻildiraklari  va metall jantlar yoki qattiq rezina shinalar bilan uchta yogʻoch gʻildirak oʻrnatilgan; bitta old gʻildirakning diametri 730 mm, ikkita orqa gʻildirakning diametri 1125 mm  (keyinchalik gʻildirak oʻlchamlari mos ravishda 760 va 1260 mm gacha koʻtarildi)  .

Forsgeymga sayohat
------------------

 Berta Benz bolalari bilan erining mashinasini boshqarmoqda
1888-yil avgustda Karl Benzning rafiqasi Berta Benz oʻgʻillari Eugen (15 yosh) va Richard (14 yosh) bilan birgalikda eridan yashirincha uzunlikdagi birinchi avtomobilni ishga tushirishgаn. Ushbu tarixiy sayohatdan oldin avtomobillar bosib oʻtgan masofalar qisqa boʻlib, faqat avtotransport vositalarining sinovdan oʻtganini bildirgan. Miting davomida sayohatchilarni qiyinchiliklar kutib turardi, biroq Berta ulardan chiqish yo‘lini topgаn. Saytlardan birida ularni koʻtarilish kutib olgаn. Dorixonalar avtomobil yoʻnalishi boʻylab yoqilgʻi quyish shoxobchalari boʻlib xizmat qilgan. Benzga sayohatning muvaffaqiyatli yakunlanishi haqida telegraf qilingаn. Bertaning sayohati Karl Benzga avtomobilning kamchiliklarini aniqlash va tuzatishga yordam bergаn. Poyga orqali Berta Benz turmush o'rtog'ini mashinasini samarali reklama qilgаn, ichki yonuv dvigatelli avtomobilni oʻzi boshqargan birinchi ayolga aylangаn.

Manbalar
--------

1. ↑  Шутуров Л. М.*. Автомобили: Энциклопедия техники*. Росмэн, 2007 — 7 bet. ISBN 9785353004745.
2. ↑  Якухин Виктор Григорьевич*. Высокотехнологичные методы обработки металлов: учебн. пособие*. МГИУ, 2008 — 12 bet. ISBN 5276016488.
3. 1 2  „The birth of the automobile. Benz Patent Motor Car, the first automobile (1885 – 1886)".  Daimler AG. 21-oktyabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-noyabr 2015-yil.
4. ↑  Donald McFarlan, Norris McWhirter*. Книга рекордов Гиннесса, 1991*, 37-е изд, Guinness, 1990 — 111 bet. ISBN 9780851123745.
5. ↑  Tom Sherlock*. Colorado's Healthcare Heritage: A Chronology of the Nineteenth and Twentieth Centuries Volume One — 1800-1899*. iUniverse, 2013 — 296 bet. ISBN 1475980264.
6. ↑  Peter Dron*. The Morgan 3 Wheeler: – back to the future!*. Veloce Publishing Ltd, 2015 — 15 bet. ISBN 1845847636.
7. ↑  John Lamm, Larry Edsall, Steve Sutcliffe*. 365 Sports Cars You Must Drive*. Motorbooks, 2011 — 43 bet. ISBN 0760340455.
8. ↑  Gregory Votolato*. Car*. Reaktion Books, 2015 — 266 bet. ISBN 9781780234595.
9. 1 2 3 4  „Benz Patent Motor Car, 1886-1894" (en).  Публичный электронный архив Mercedes-Benz. 30-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-mart 2017-yil.
10. ↑  Nicolae Sfetcu*. The Car Show*. Nicolae Sfetcu, 2014 — 5 bet.
11. 1 2 3 4 5  Лученкова Елена, Мядель Александр*. История науки и техники*. {{[[Andoza:{{{1}}}|{{{1}}}]]}}: Литрес. ISBN 5040115482.
12. 1 2 3  Резько И.*. 100 самых знаменитых автомобилей мира*. Литрес, 2014 — 40—42 bet. ISBN 9785457621077.
13. 1 2  Jill C. Wheeler*. Mercedes Benz*, Ultimate Cars Set 2 Series. ABDO, 2010 — 6 bet. ISBN 9781617143991.
14. 1 2 3  Kenneth E. Hendrickson III*. The Encyclopedia of the Industrial Revolution in World History*. Rowman & Littlefield, 2014 — 88—89 bet. ISBN 9780810888883.
15. ↑  „1886 to 2016: from the Benz Patent Motor Car to the semi-autonomous new E-Class: 130 years of the automobile" (en).  Daimler AG (8-yanvar 2016-yil). 30-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-yanvar 2016-yil.
16. 1 2 3  Медведев Михаил*. 10 автомобилей, которые перевернули мир*, 2000 экз, Астрель, 2012. ISBN 9789852000444.
17. ↑  Patent na izobretenie avtomobilya, Patentschrift Nr 37435 : *Fahrzeug mit Gasmotorenbetrieb*, 2 noyabrya 1886
18. ↑  *Gilles Bonnafous.* „MERCEDES Tricycle" (fr).  Motor Legend. 4-sentyabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-noyabr 2015-yil.
19. 1 2 3  Steven Parissien*. The Life of the Automobile: The Complete History of the Motor Car*. Macmillan, 2014 — 1—4 bet. ISBN 9781466836235.
20. 1 2 3 4 5  Lawrence Goldstone*. Drive!: Henry Ford, George Selden, and the Race to Invent the Auto Age*. Random House Publishing Group, 2016 — 34 bet. ISBN 0553394193.
21. 1 2  Золотов Антон Владимирович*. Легковые автомобили*. Росмэн, 2009 — 6 bet. ISBN 5353037111.
22. ↑  „Benz Patentmotorwagen" (de).  Немецкий музей. 30-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-mart 2017-yil.
23. ↑  „Benz Victoria and Vis-à-Vis, 1893-1900" (de).  Публичный электронный архив Mercedes-Benz. 30-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-mart 2017-yil.
24. ↑  „The 1886 Benz patent motor car: the world’s first car" (en).  Mercedes-Benz. 18-noyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-noyabr 2015-yil.
25. 1 2  *Dan Neil.* „Before the Rumble Seat" (en).  Los Angeles Times (21-iyun 2006-yil). 30-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-mart 2017-yil.
26. ↑  Fabian Müller*. Daimler-Benz*, Ullstein-Bücher, Allgemeine Reihe. Ullstein, 2000. ISBN 9783548359465.
27. ↑  William P. Crosher*. A Gear Chronology: Significant Events and Dates Affecting Gear Development*. Xlibris Corporation, 2014 — 119 bet. ISBN 1499071191.
28. ↑  Tom Merritt*. Chronology of Tech History*, 2012 — 29 bet. ISBN 9781300253075.
29. ↑  Hans Reichardt, Thomas Brandenburg, Hartwig Huckfeldt*. Das Auto*, Was ist was. TESSLOFF Verlag, 1974 — 9 bet. ISBN 9783788602932.
30. 1 2  „Benz patent motor car (Model 3; 3 hp)" (en).  Публичный электронный архив Mercedes-Benz. 30-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-mart 2017-yil.
31. 1 2  „Benz patent motor car (Model 3; 2.5 hp)" (en).  Публичный электронный архив Mercedes-Benz. 30-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-mart 2017-yil.
32. 1 2 3 4  „Benz patent motor car (Model 1)" (en).  Публичный электронный архив Mercedes-Benz. 30-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-mart 2017-yil.
33. 1 2  Winfried A. Seidel*. Lebensfahrt eines Erfinders*, 1-е изд, Вайнхайм: Diesbach Medien, 2005 — 38, 43 bet. ISBN 978-3936468298.
34. ↑  „Bertha Benz Memorial Route e.V.: *Deutschlands neueste Ferienstraße ehrt eine Legende*. Pressemitteilung vom 14. Mai 2009". 28-mart 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-may 2011-yil.
35. ↑  „ERIH: Bertha Benz Memorial Route" (en).  ERIH. 9-iyun 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-noyabr 2015-yil.
36. ↑  „The world's first filling station" (en).  Веб-сайт Мемориальной трассы имени Берты Бенц. 23-sentyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-noyabr 2015-yil.
37. ↑
38. ↑  Jean François Bouzanquet*. Fast Ladies: Female Racing Drivers 1888 to 1970*. Veloce Publishing Ltd, 2009 — 11 bet. ISBN 1845842251.
39. ↑  Konrad Reif*. Fundamentals of Automotive and Engine Technology: Standard Drives, Hybrid Drives, Brakes, Safety Systems*, Bosch Professional Automotive Information. Springer, 2014 — 2 bet. ISBN 3658039728.