**Arsenal ayollar futbol klubi**, odatda **Arsenal** F.W.C deb ataladi — Islington, London, Angliyada joylashgan ingliz professional ayollar futbol klubi. Klub Angliya ayollar futbolining yuqori toifasi boʻlgan Ayollar Superligasida oʻynaydi.

Arsenal F.W.C 1987-yilda Vik Akers tashabbusi bilan tuzilgan jamoa boʻlib, u klubning birinchi, eng uzoq vaqt ishlagan va eng tajribali murabbiyiga aylandi. Vik Akers 2009-yilda Angliya futboli tarixidagi eng yuqori darajadagi oʻyinlarda gʻalaba qozongan. 2009-yilda jamoadan ketgunga qadar Arsenalga muvaffaqiyatni davom ettirishga yordam beradi. Klub bu muvaffaqiyatlarni saqlab qoldi va Angliya futbol tarixidagi eng koʻp dubl va trebllarni qoʻlga kiritdi. Arsenal shuningdek, chempionatning yettita magʻlubiyatsiz mavsumini yakunladi va eng uzoq vaqt davomida magʻlubiyatsiz yurish, urilgan gollar va qoʻlga kiritilgan ochkolar boʻyicha bir qator Angliya rekordlarini oʻrnatdi.

Statistik maʼlumotlarga koʻra, Arsenal jamoasi ingliz ayollar futbolidagi eng muvaffaqiyatli klub boʻlib, oʻzi oʻynagan har bir ichki musobaqada eng koʻp gʻalaba qozongan jamoa sifatida bir qator rekordlarga ega. Klub 15 marta Liga chempionligini, 14 marta Ayollar oʻrtasidagi Angliya kubogini, 5 marta Ayollar Ligasi kubogini, 10 marta Ayollar Milliy Ligasi kubogini, 5 marta Ayollar FA Community Shields mukofotini qoʻlga kiritgan. Hamda u UEFA Ayollar Chempionlar Ligasida gʻolib chiqqan yagona ingliz klubidir. Arsenal W.F.C oʻsha mavsumda oʻynagan barcha musobaqalarda magʻlub boʻlmagan holda qitʼa treblini yutgan yagona ingliz klubi hisoblanadi. 2006—2007 yilgi mavsumda klub ayollar futboli tarixida birinchi boʻlib kontinental Yevropa sekstupligiga erishdi.

Arsenal oʻz uy oʻyinlarini Borhemvuddagi Meadow Parkda va baʼzan Emireyts stadionida oʻtkazgan.

### 1987—2009: taʼsis va erta muvaffaqiyat

 Arsenal W.F.C 1998-yilda kubokdagi dublni nishonladi.
1987-yilda ayollar futbol klubini yaratishga "Arsenal" erkaklar jamoasining menejeri Vik Akers yordam berdi va ularning boshlangʻich menejeri etib tayinlandi. **Klub Arsenal xonimlar futbol klubi** sifatida ish boshladi. Dastlab Angliyada ayollar futboli holatiga qiziqishning umumiy pasayishi tufayli „Arsenal" oʻzining birinchi toʻrt yilida siyrak, koʻchmanchi kubok oʻyinlarida qatnashish bilan chegaralangan va 2002-yilgacha professionalga aylanmagan. Ular 1991—1992-yilgi mavsumda oʻzlarining birinchi yirik sharafini — Ayollar Ligasi kubogini qoʻlga kiritishdi. Shuningdek, 1992-yilda ular FA Ayollar Milliy Ligasi janubidan FA Ayollar Premer-ligasiga koʻtarilishadi va yana bir mavsumdan soʻng oliy divizion unvonini qoʻlga kiritdilar.

Shundan soʻng klub uchun barqaror hukmronlik davri boshlandi. U tez orada doimiy ravishda Borehemvuddagi Meadow Parkga koʻchib oʻtdi va Borehamvud bilan ijara shartnomasi imzoladi. Keyingi yigirma yil ichida Arsenal W.F.C klubning oʻsishini maksimal darajada oshirish va sovrinlarni qoʻlga kiritish maqsadida mashgʻulotlar, taktika, statistika va moliya kabi oʻyinning barcha jabhalarini rivojlantirishni muvaffaqiyatli amalga oshirdi. 1990 va 2000-yillar davomida Arsenal W.F.C koʻp mavsumlarda qatnashib Premer-ligada yuqori oʻrinlarni egallab, Marian Spesi va Fey Uayt kabi mahoratli akademiya bitiruvchilarini yetishtirdi. Shuningdek, klub daromadlarini Emma Byorn kabi yulduzlarga sarflab, klubga koʻplab sovrinlar yutish imkonini berdi.

Akers boshqaruvi ostida Arsenal bir tomonlama ichki muvaffaqiyatga erishdi. Chunki Klub 11 ta liga chempionligi, 9 ta Angliya ayollar kubogi, 10 ta Angliya Premer-ligasi kubogi va 5 ta FA Ayollar jamoasi qalqonida gʻalaba qozondi. 2003—2004-yilgi mavsumdan 2008—2009-yilgi mavsumgacha 7 ta ketma-ket gʻalaba, shuningdek, 6 ta magʻlubiyatsiz kompaniyaga asos boʻldi. Bundan tashqari Akers jamoani 2006-yilda ingliz ayollar futbolidagi eng muvaffaqiyatli klub mavsumiga olib keldi. 2006—2007-yilgi mavsumda jamoa oʻz qoʻlida boʻlgan barcha musobaqalarda, jumladan, UEFA ayollar kubogida ham gʻalaba qozondi. Galaba Arsenalning Yevropa musobaqalarida qoʻlga kiritgan yagona kubogi boʻldi va ilk marta Ingliz klubi musobaqalarida gʻolib chiqdi. Bu natija 2007-yilda Sport Jurnalistlari Assotsiatsiyasi tomonidan Qoʻmita mukofoti bilan taqdirlandi.

Akers jamoani bir qancha ingliz ayollar futboli rekordlariga olib keldi. Jumladan, 2003-yilning oktyabridan 2009-yilning martigacha boʻlgan olti yillik magʻlubiyatsiz Liga seriyasi, magʻlubiyatsiz 108 ta oʻyinni qayd etdi. 2005-yilning noyabridan 2008-yilning apreligacha boʻlgan davrda Arsenal ketma-ket 51 ta oʻyinda gʻalaba qozondi. Akers 2008—2009 yilgi mavsumda ichki trebldan soʻng boshqaruvni tark etdi.

### 2009-yildan hozirgi kungacha: Post-Akers va WSL

 Arsenal W.F.C futbolchilari 2018—2019-yilgi mavsumda FA WSL chempionligini qoʻlga kiritganlarini nishonlashmoqda
Akers jamoani tark etgandan soʻng, oʻrniga Toni Gervaise keldi. U 2010-yil fevral oyida atigi sakkiz oylik rahbarlikdan soʻng isteʼfoga chiqdi, bu uning mavqeiga tashqi aralashuv tufayli putur yetkazganini koʻrsatdi. Gʻayrioddiy rivojlanishda, zaxira murabbiyi Laura Xarvi birinchi jamoa boshqaruvchisiga aylandi va Gervaise zaxira murabbiyi boʻldi. Ushbu tayinlov klubning boshqa qismlari uchun ham birinchi ayol murabbiyi lavozimi boʻldi.

Bir yillik tanaffusdan soʻng, navbatdagi Ligaga tayyorgarlik koʻrishda, Arsenal 2011-yilning bahorida boshlangan FA Ayollar Superligasining asoschi aʼzolari sifatida nom qozondi. Arsenal birinchi mavsumda gʻalaba qozonib, ketma-ket sakkizinchi Angliya chempionligini qoʻlga kiritdi va Angliya kubogini qoʻlga kiritish orqali yana bir ichki dublni amalga oshirdi. Ligada gʻalaba qozonmagan ikki yillik davrdan soʻng, 2013-yilda Shelli Kerr Xarvining vorisi sifatida kirib keldi. Uning boshqaruvi ostida klub ikki marta Ayollar oʻrtasidagi Angliya kubogini qoʻlga kiritdi. Shu bilan birga 2014-yildagi gʻalabada, erkaklar jamoasi 2014-yilgi Angliya kubogini qoʻlga kiritganidan ikki hafta oʻtib, klub uchun noyob Angliya kubogi dublini yakunladi. Ammo 2014-yilgi oʻyin mavsumining dastlabki toʻrtta Liga oʻyinida Arsenal atigi bir ochko qoʻlga kiritadi. Chempionlar Ligasidan Birmingemga oʻtgan va Redingga magʻlubiyatga uchragan Kerr muvaffaqiyatsiz oʻyindan soʻng isteʼfoga chiqdi. Uning oʻrniga Pedro Losa jamoa sardori boʻladi. Losa jamoani 2015-yilgi FA WSL kubogi va 2016-yilgi Ayollar kubogi uchun boshqargan. Bundan tashqari, u jamoa tarkibini qayta tiklashga yordam berdi va jamoaga yangi: Daniel van de Donk, Kim Little, Beth Mead va Vivianne Miedema kabi yosh yulduzlarni jalb qildi. Losa ham jamoaga Liya Uilyamson kabi yoshlarni olib keldi. Mavsum yakunlangach, Losa isteʼfoga chiqdi va uning oʻrniga Jo Montemurro murabbiylikka keldi.

2017-yil iyul oyida klub **Arsenal Ayollar Futbol Klubi** nomini oʻzgartirib, Arsenal tomonidan „birdamlik va birlikning aniq belgisi" sifatida taʼriflangan va klubning ilgʻor faoliyati saqlab qolingan. Losa asosiy oʻyindan foydalangan holda, Montemurro Arsenalni 2018—2019-yilgi mavsumda Ayollar Superligasi chempionligiga olib keldi va bir oʻyinni qoldirdi. Bu gʻalaba ularning 7 yildagi ilk chempionligi va klubning soʻnggi besh yil ichida birinchi marta Chempionlar ligasiga qaytishini belgilab berdi. Montemurro 2020—2021 yilgi mavsum oxirida klubni tark etdi.

Montemurro isteʼfoga chiqqach, klub Jonas Eydevallni Arsenal bosh murabbiyi etib sayladi. 2022-yil 24-sentyabrda Emireyts stadionida boʻlib oʻtgan Shimoliy London derbisiga tashrif buyuruvchilar soni 47367 kishini tashkil etdi, bu WSL oʻyinidagi eng yuqori koʻrsatkich boʻldi.

Toʻplamlar
----------

### Toʻplam yetkazib beruvchilar va koʻylak homiylari

| Davr | Toʻplam ishlab chiqaruvchisi | Koʻylak homiysi (koʻkrak) | Koʻylak homiysi (yeng) |
| --- | --- | --- | --- |
| 1987—1994 yillar | Adidas | JVC | Yoʻq |
| 1994—1999 yillar | Nike |
| 1999—2002 | DreamcastSega |
| 2002—2006 | O2 |
| 2006—2014 | Fly Amirliklari |
| 2014—2018 yillar | Puma |
| 2018—2019 | Ruandaga tashrif buyuring |
| 2019 | Adidas |

Stadion
-------

Arsenal ayollari uy oʻyinlarining koʻp qismini Xertfordshirning Borhemvud shahridagi Vanarama Milliy ligasi tomonida joylashgan „Boreham Vud"ning uyi Meadow Parkda oʻtkazadilar. Uning sigʻimi 4500 kishiga moʻljallangan, ammo koʻpchilik Liga oʻyinlariga tashrif buyuruvchilar 1000 ga yaqin. Arsenalning uyida boʻlib oʻtadigan UEFA ayollar chempionlar ligasi oʻyinlari ham shu yerda oʻtkaziladi. Shu bilan birga jamoaning "Arsenal" FK bilan aloqasi tufayli, ularga Emireyts stadionida ham oʻynashga ruxsat beriladi.

Oʻyinchilar
-----------

### Birinchi jamoa tarkibi

 Arsenal W.F.C futbolchilarining 2020-yil fevral oyidagi jamoaviy surati
 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| No. | Pozitsiya | Milliy | Oʻyinchi |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Darvozabon | AustriaAUT | Manuela Zinsberger |
| 2 | Himoyachi | BrazilBRA | Rafaelle Souza |
| 3 | Himoyachi | EnglandENG | Lotte Wubben-Moy |
| 5 | Himoyachi | ScotlandSCO | Jen Beattie |
| 6 | Himoyachi | EnglandENG | Leah Williamson |
| 7 | Himoyachi | AustraliaAUS | Steph Catley |
| 8 | Yarim himoyachi | EnglandENG | Jordan Nobbs(*kapitan)* |
| 9 | Hujumchi | EnglandENG | Beth Mead |
| 10 | Yarim himoyachi | ScotlandSCO | Kim Little*(kapitan)* |
| 11 | Hujumchi | NetherlandsNED | Vivianne Miedema |
| 12 | Yarim himoyachi | NorwayNOR | Frida Maanum |

 | 

| No. | Pozitiya | Millat | Oʻyinchi |
| --- | --- | --- | --- |
| 13 | Yarim himoyachi | SwitzerlandSUI | Lia Wälti *(3-kapitan)* |
| 15 | Hujumchi | Republic of IrelandIRL | Katie McCabe |
| 16 | Himoyachi | SwitzerlandSUI | Noëlle Maritz |
| 17 | Hujumchi | SwedenSWE | Lina Hurtig |
| 18 | Darvozabon | United StatesUSA | Kaylan Marckese |
| 19 | Hujumchi | AustraliaAUS | Caitlin Foord |
| 23 | Hujumchi | JapanJPN | Mana Iwabuchi |
| 25 | Hujumchi | SwedenSWE | Stina Blackstenius |
| 26 | Himoyachi | AustriaAUT | Laura Wienroither |
| 29 | Himoyachi | EnglandENG | Teyah Goldie |

 |

#### Qarzga olingan oʻyinchilar

 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| № | Pozitsiya | Millat | Oʻyinchi |
| --- | --- | --- | --- |
| 4 | Himoyachi | EnglandENG | Anna Patten *(Aston Villada-2022-2023-mavsum tugaguncha)* |
| 24 | Darvozabon | EnglandENG | Fran Stenson *(Birmingham Cityda 2022-2023-mavsum tugaguncha)* |
| — | Hujumchi | BrazilBRA | Gio Queiroz *(Evertonda-2022-2023-mavsum tugaguncha)* |

 |

Menejment va xodimlar
---------------------

### Hozirgi xodimlar

 Jo Montemurro 2017-yildan 2021-yilgacha bosh murabbiy boʻlgan.

| Lavozim | Ism |
| --- | --- |
| Ayollar futboli rahbari | AngliyaKler Uitli |
| Bosh murabbiy | ShvetsiyaJonas Eidevall |
| Yordamchi murabbiy | AvstraliyaAaron D’Antino |
| Yordamchi va shaxsiy rivojlanish boʻyicha murabbiy | AngliyaLeanne Hall |
| Darvozabonlar murabbiyi | AngliyaSebastyan Barton |
| Yetakchi kuch va konditsioner murabbiy | IrlandiyaEoin Klarkin |
| Sport tibbiyoti va sport fanlari boʻlimi boshligʻi | AngliyaGari Lyuin |
| Doktor | AngliyaDionisio Izquierdo |
| Yetakchi fizioterapevt | AngliyaRose Glendinning |
| Sport psixologi | AngliyaMett Domvil |
| Tahlilchi | AngliyaJonni Dikson |
| Jamoa operatsiyalari menejeri | AngliyaXolli Skinner |
| Akademiya menejeri | AngliyaJeyms Honeyman |

### Boshqaruv tarixi

| Sanalar | Ism |
| --- | --- |
| 1987—2009 | AngliyaVik Akers |
| 2009—2010 | ShotlandiyaToni Gervaise |
| 2010—2013 | AngliyaLaura Xarvi |
| 2013—2014 | ShotlandiyaShelley Kerr |
| 2014—2017 | IspaniyaPedro Martines Losa |
| 2017—2021 | AvstraliyaJo Montemurro |
| 2021 | ShvetsiyaJonas Eidevall |

Shuxrat galereyasi
------------------

Arsenalning quyidagi futbolchilari Ayollar Superligasi Shon-sharaf zaliga kiritilgan.

**Eslatmalar:**

* Faoliyatining koʻp qismini yoki toʻliq qismini Arsenalda oʻtkazgan oʻyinchilar **qalin harflar** bilan yozilgan.

| Ayollar Superligasi Shon-sharaf zali |
| --- |
| Oʻyinchi | Pozitsiya | Yillar | Induktsiya qilingan |
| Fara Uilyams | Yarim himoyachi | 2016—2017 | 2021-yil |
| **Reychel Yanki** | Hujumchi | 2011—2016 | 2021-yil |
| **Kelli Smit** | Hujumchi | 2012—2017 | 2021-yil |

Manbalar
--------

1. 1 2  „Important update from our women's team".  Arsenal Media (28-iyul 2017-yil). Qaraldi: 28-iyul 2017-yil.
2. 1 2  „Women's Super League One : Arsenal drop 'Ladies' from name".  BBC Sport (28-iyul 2017-yil). Qaraldi: 29-iyul 2017-yil.
3. ↑  „Arsenal WFC – Records and Statistics".  worldfootball.net. Qaraldi: 10-iyun 2019-yil.
4. ↑  „Arsenal Women – History".  Arsenal F.C.. Qaraldi: 10-iyun 2019-yil.
5. ↑  „England – Arsenal WFC".  Soccerway. Qaraldi: 10-iyun 2019-yil.
6. ↑  *Miller, Nick*. „Barcelona, Arsenal Ladies lead teams with single-season trophy hauls". *ESPN* (25-dekabr 2017-yil). Qaraldi: 16-avgust 2022-yil.
7. 1 2  „Emirates Stadium to host more AWFC matches".  Arsenal Media (19-may 2022-yil). Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
8. 1 2  *Kessel, Anna*. „The invincibles". *The Guardian* (4-may 2008-yil). Qaraldi: 25-aprel 2010-yil.
9. ↑  *Tony Leighton*. „Banks stays with semi-pro Gunners". BBC Sport (15-may 2002-yil). Qaraldi: 28-dekabr 2010-yil.
10. 1 2  *Trehan.* „Arsenal Ladies renamed Arsenal Women". *Sky Sports* (28-iyul 2017-yil). Qaraldi: 29-iyul 2017-yil.
11. ↑  „Arsenal and its Greatest Women of All Time".  DailyCannon. Qaraldi: 10-iyun 2019-yil.
12. ↑  „Arsenal Ladies Honours".  Arsenal F.C.. 12-avgust 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-may 2007-yil.
13. ↑  „Arsenal Ladies 4–1 Chelsea". Arsenal F.C. (28-aprel 2008-yil). Qaraldi: 6-may 2008-yil.
14. ↑  *Tony Leighton*. „Arsenal boss hails Uefa Cup win". BBC Sport (29-aprel 2007-yil). Qaraldi: 6-may 2007-yil.
15. ↑  „FA Women's Premier League". *The FA*. 29-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-sentabr 2007-yil.
16. ↑  „Sports Journalists' Awards 2007". *sportsjournalists.co.uk*. 5-dekabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-fevral 2008-yil.
17. ↑  „Ladies complete unbeaten League century".  Arsenal F.C.. 5-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-aprel 2018-yil.
18. 1 2  *Tony Leighton.* „Arsenal Ladies boss Tony Gervaise reveals reasons behind shock exit".  BBC (20-fevral 2010-yil). Qaraldi: 26-fevral 2011-yil.
19. ↑  „Laura Harvey becomes Arsenal Ladies manager".  Arsenal F.C. (11-fevral 2010-yil). 14-fevral 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-fevral 2010-yil.
20. ↑  „Lincoln Ladies FA Women's Super League bid success".  BBC (22-mart 2010-yil). 28-mart 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-aprel 2010-yil.
21. ↑  „Arsenal take English WSL title".  UEFA (28-avgust 2011-yil). Qaraldi: 29-avgust 2011-yil.
22. ↑  „Arsenal Ladies: Pedro Martinez Losa appointed new manager".  BBC Sport (29-avgust 2014-yil). Qaraldi: 2-may 2017-yil.
23. ↑  „Continental Cup final: Arsenal Ladies 3–0 Notts County Ladies".  BBC Sport (1-noyabr 2015-yil). Qaraldi: 2-may 2017-yil.
24. ↑  „Women's FA Cup final: Arsenal Ladies 1–0 Chelsea Ladies".  BBC Sport (14-may 2016-yil). Qaraldi: 2-may 2017-yil.
25. 1 2  *Westwood, James*. „Arsenal Women appoint Eidevall to succeed Montemurro as new head coach". *Goal* (28-iyun 2021-yil). Qaraldi: 25-sentabr 2022-yil.
26. ↑  *Imber, Leon*. „Arsenal-Tottenham derby smashes WSL attendance record". *ESPN* (24-sentabr 2022-yil). Qaraldi: 25-sentabr 2022-yil.
27. ↑  „Emirates and Arsenal Renew Sponsorship Deal".  The Emirates Group. Qaraldi: 2-oktabr 2021-yil.
28. ↑  „PUMA and Arsenal announce partnership".  Arsenal Football Club. Qaraldi: 2-oktabr 2021-yil.
29. ↑  „Arsenal partner with 'Visit Rwanda'".  Arsenal Football Club. Qaraldi: 2-oktabr 2021-yil.
30. ↑  „adidas and Arsenal launch new home kit".  Arsenal Football Club. Qaraldi: 2-oktabr 2021-yil.