recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Oksford Amerika lugʻati*** (***OAD***) Amerika ingliz tilining bir jildli lugʻatidir. Bu amerikalik leksikograflar va muharrirlar tomonidan tayyorlangan Oksford universiteti nashriyoti tomonidan chop etilgan birinchi lugʻat edi.

Ish 1979-yilda nashr etilgan *Oxford Paperback Dictionaryga* asoslangan. U endi chop etilmaydi va uning oʻrnini *Yangi Oksford Amerika lugʻati* egalladi. Antonin Skaliya va Brayan A. Garner tomonidan oʻzlarining „Oʻqish qonuni: Huquqiy matnlarning talqini" (2012) nomli risolasida „qisqartirilgan, eskirgan [va] ilmiy boʻlmagan, leksikografik doiralarda" tanilgan, ikki muharrir tomonidan qisqa muddatda va juda arzon narxda shoshib yigʻilgan kitob sifatida tanqid qilingan.. .. . Ushbu lugʻatning keyingi nashrlari, aksincha, eng yaxshi ilmiy asarlardir" — *Yangi Oksford Amerika lugʻati* taʼkidlagan.

Maʼlumot uchun:
---------------

Boshqa Oksford lugʻatlari:

* *Yangi Oksford Amerika lugʻati* (*NOAD*)
* *Oksford inglizcha lugʻati* (*OED*)
* Qisqaroq *Oksford inglizcha lugʻati* (*SOED*)
* *Oksford ingliz lugʻati* (*ODE*)
* *Qisqacha Oksford inglizcha lugʻati* (*COED*)
* *Avstraliya Oksford lugʻati* (*AOD*)
* *Kanada Oksford lugʻati* (*CanOD*)
* *Oksford ilgʻor oʻquvchilar lugʻati* (*OALD*)

Manbalar
--------

1. ↑  Antonin Scalia and Bryan A. Garner in their well-regarded treatise, Reading Law: The Interpretation of Legal Texts 75, 415, 423 (2012)
**ISHROQ** („sharqiy munavvarlik") -soʻfiylikdagi — falsafiy taʼlimot; Yahyo as-Suxravardiy
(1191 y. v.e.) tomonidan ishlab chiqilgan. Yorug‘lik va zulmat ramzlaridan, shuningdek,
zardushtiylikdagi muqaddas kitoblardan olingan obrazlardan keng foydalanib as-Suxravardiy aslini olganda o‘ziga xos taʼlimot yaratgan. I. haqidagi taʼlimotga asosan har
qanday mavjudlikning manbasi va energiyasi „Oliy nur" (nur al-anvar; fors. — xorra)
bo‘lib, u o‘zining borlig‘i bilan birinchi maxluq — „farishta", Baxman nurini „yoritadi".
I. taʼlimotiga ko‘ra bayon etilgan dunyo manzarasi soʻfiyning o‘ta berilib zikr tushishi
paytida o‘ta sezgir va ongli bilimga ega bo‘lishi mumkinligiga isbot bo‘lib xizmat qiladi.
Soʻfiyning ruhi moddiy olamning har xil „chiqitlari"dan zohidlik tajribasi orqali
poklangach, ilohiy nur bilan „nurlanadi", u „dunyoning sir-asrorlaridan" boxabar bo‘ladi
va o‘z manbasi tomon uchib, u bilan qo‘shilib ketadi.

Adabiyotlar
-----------

ISLOM ENSIKLOPEDIYASI,"Oʻzbekiston milliy entsiklopediyasi"
Davlat ilmiy nashriyoti, 2004

Havolalar
---------

* shayx muhammad sodiq muhammad yusuf hazratlaridan
* zikr ahlidan soʻrang
**Ozarbayjon Hukumat uyi** — Boku shahrining markazida joylashgan maʼmuriy bino. Bino meʼmorlari Lev Rudnev va Vladimir Munts hisoblanadi. Saroyning qurilishi 1924-yilda Ozarbayjon SSR yangidan tashkil etilganida boshlangan va toʻliq inshoot ishlari 1952-yilda tamomlangan.

Tarixi
------

Ozarbayjonda Sovet hokimiyati oʻrnatilganidan soʻng hukumat ishchilarining ishlashi uchun mos bino boʻlmagani sababli yangi bino qurishga ehtiyoj tugʻildi. Loyiha ustida ishlagan meʼmorlar qarshisiga „buyuk sotsialistik davlat qudrati va porloq kelajagini aks ettiruvchi" inshoot yaratish vazifasi qoʻyildi.

Meʼmor Nəriman Əliyevning soʻzlariga koʻra, rasmiy Moskva bugungi Ozarbayjon Hukumat uyining qurilishi boʻyicha XX asrning 20-yillarida qaror beradi. 1924-yilda Bokudagi hukumat ishlari uchun bino qurilishi jarayoni boshlab berildi. Jarayon 30-yillar boshiga qadar choʻziladi hamda 1932-yilda tanlov eʼlon qilinadi. Ikki yillik muzokaralardan keyin, 1934-yilda tanlov gʻoliblari aniqlandi. Ushbu musobaqada Ozarbayjonning taniqli meʼmorlari hisoblangan Mikayıl Hüseynov va Sadıq Dadaşovlar ham ishtirok etgan. Ular taklif qilgan loyiha bugungi kunga qadar eng yaxshi loyihalardan biri sanalsa-da, maʼlum sabablarga koʻra tasdiqlanmagan. Moskvadan hakamlar hayʼti birinchi oʻrinni Lev Rudnevga berishdi.

Galereya
--------

* Ozarbayjon SSR pochta markasi, (1960)Ozarbayjon SSR pochta markasi, (1960)
* Pochta markasi, (1993)Pochta markasi, (1993)
* Ozarbayjonning pochta markasi, (2012)Ozarbayjonning pochta markasi, (2012)

Manbalar
--------

1. ↑  Hökumət evi xəritədə
2. ↑  „Bakının memarlıq inciləri: Hökumət evi". 2019-yil 2-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 11-iyun.
**Ptolemey** toʻplami (inglizcha: *,* M 7*,* NGC 6475*, ruscha:* Мессье 7*) — chayon yulduz turkumidagi yoyilgan **toʻplam**.*

Kashf etish tarixi
------------------

**Toʻplam** Klavdiy Ptolemeyga maʼlum boʻlib, uni miloddiy 130-yilda tumanlik deb tasvirlab bergan. Jovanni Battista Godierna toʻplamni 1654-yilgacha kuzatgan va unda 30 nafar yulduzlarni sanab oʻtgan. Charlz Messier 1764-yilda toʻplamni katalogga kiritdi, soʻng uni M7 sifatida kometaga oʻxshash obyektlar roʻyxatiga kiritdi.

Qiziqarli xususiyatlar
----------------------

Toʻplami10 ballgacha boʻlgan 80 ga burchagining diametri 1,3 daraja yulduzlarni oʻz ichiga oladi. Toʻplamgacha masofa 800-1000 yorugʻlik yili deb baholanadi, bu diametri 18-25 yorugʻlik yiliga toʻgʻri keladi. Toʻplamning yoshi taxminan 220 million yil. Eng yorqin yulduzning yorqinligi 5,6m ni tashkil qiladi.

Kuzatishlar
-----------

 Chayon yulduz turkumida joylashgan Ptolemey Toʻplami
Bu yozda „Galaktika yoʻlidan yirtilgan bulut" Chayonning dumi ustida osilgan koʻrinishidagi ochiq toʻplam. Moskva kengligida u deyarli ufqdan koʻtarilmaydi. Janubda (Kavkaz, Qora dengiz qirgʻogʻi, Primorye va boshqalar) bu toʻplam eng oddiy havaskor teleskoplarda va hatto durbinlarda kuzatishlar uchun ajoyib obyektdir. Teleskopning diafragmasi 70 mm boʻlgan ochiq toʻplam koʻrish maydoni boʻylab bir darajada tarqalgan koʻp, oʻnlab oq-koʻk yulduzlarga boʻlinadi. Yulduzlar zanjirlarga oʻralgan boʻlib, markazda aniq kvadrat bilan xochsimon shaklidagi naqsh hosil qiladi. 250-350 mm diafragmali teleskop yordamida ushbu toʻplam ichida zaif sharsimon fon toʻplamni (gʻarbiy chekkada NGC 6453), bir juft ochiq toʻplamni (Tr 30, NGC 6444), qorongʻi changni kuzatish mumkin. tumanlik (B 283) va bir nechta sayyora tumanliklari (PK 356-4.1, PK 355-4.2, PK 355-4.1).

### Messie katalogidan osmon qoʻshnilari

* M 6 — (shimoli-gʻarbda) ochiq „Butterfly" toʻplami, shunchaki koʻz bilan ham koʻrinadi;
* M 8 va M 20 — (shimoli-sharqda, Sagittariusda) yorqin diffuz tumanlik „Laguna" va „Uchlikqismlik";
* M 62 — (shimoli-sharq Oʻqotarda) janubiy chegarasida unchalik yorqin boʻlmagan sharsimon toʻplam.

Yana qarang
-----------

* Messier obyektlari roʻyxati
* Yangi umumiy katalog

Manbalar
--------

1. ↑   Frommert H. Messier 7

Havolalar
---------

* Messier 7, SEDS Messier pages(Inglizcha)
* Informatsiya na angliyskom i fransuzskom iz originalnogo
* Informatsiya
* VizieR
* NASA/IPAC Extragalactic Database
* %22&version=1 Spisok publikatsiy, posvyaщyonnix NGC 6475
* Messier 7, SEDS Messier pages
**Ibn Abdu Rabbixiy** (860-940)-qadimgi arab shoiri

Faoliyati
---------

Ibn Abdu Rabbixiy-kordovalik shoir. Arab tanqidchiligida „taqlidchilik" adabiyotining eng katta siymosi, xalifa Abdurahmon III ning shoiri hisoblanadi. Ibn Abdu Rabbixiy yoshlik yillarida ishqiy mazmundagi bir qator sheʼrlar yozgan, ammo umri oxirida, xuddi Abu Nuvas kabi, o‘zining axloqsizligidan afsuslanib, yoshligida yozgan har bir lirik sheʼri evaziga xuddi o‘sha qofiya bilan „poklanish" uchun yozilgan „diniy" mazmundagi sheʼrlar to‘plamini tuzdi.

Ijodi
-----

Ibn Abdu Rabbixiy *"Noyob marjon"* („al-Ikd al-Farid") adabiy antologiyasining, shuningdek anʼanaviy janrlar (ishqiy lirika, madhiyalar, marsiyalar va boshqalar)ga taalluqli bo‘lgan bir qator sheʼrlar muallifidir. „Noyob marjon" 25 ta bo‘limdan tashkil topgan bo‘lib, ulardan 12 tasi qaysidir qimmatbaho tosh nomi bilan nomlangan. U Ibn Qutaybaning „Maʼlumotlar manbalari" („Uyun al-axbar") asaridan foydalangan holda yozilgan hamda xalifalikning sharqiy viloyatlari adabiyotlari haqida bir qator maʼlumotlarga ega. Muallif turli-tuman ijtimoiy-siyosiy, tarixiy-adabiy va hatto axloqiy masalalarga to‘xtalgan. Ibn Abdu Rabbixiyning „Noyob marjon" asari Ispaniyada ham, xalifalikning sharqiy viloyatlarida ham juda mashhur bo‘lgan. Kitob shu qadar qiziqarli bo‘lganki, yuqorida aytilganidek, uni ilmiy va badiiy nasr chegarasida bo‘lgan adaba janriga kiritish mumkin.

1. ↑  *Mumtoz arab adabiyoti. Toshkent: Ziyavuddinova M, 2011 — — bet..*.
**O'mrov-ko'krak uchburchak** ( **deltasimon ko'krak uchburchak** sifatida ham tanilgan) odamlar va boshqa hayvonlarda joylashgan anatomik hududdir. U quyidagi tuzilmalar bilan chegaralangan:

* O'mrov  (yuqoridan)
* Ko'krak katta mushagining lateral chegarasi  (medial)
* Deltasimon mushakning medial chegarasi  (lateral)

U uchburchak chegarasini tashkil etuvchi uchta tuzilmani o'z ichiga olgan chuqur fatsiya qatlami bo'lgan bosh vena  va daltasimon-ko'krak fastsiyani o'z ichiga oladi. Ko'krak-akromion arteriyaning deltasimon shoxi ham shu uchburchak orqali o‘tib, deltasimon va ko‘krak qafasining katta muskullariga shoxchalar beradi.

O'mrovosti vena va o'mrovosti arteriyaga bu uchburchak orqali kirish mumkin, chunki ular unga chuqur joylashgan.

Klinik ahamiyati
----------------

* **Kurakning tumshuqsimon o'sig'ini palpatsiya qilish**

Kurakning tumshuqsimon o'sig'i teri osti emas; U deltasimon muskulning oldingi chegarasi bilan qoplangan. Shu bilan birga, tumshuqsimon o'siqning uchi o'mrov-ko'krak uchburchakning lateral tomonida chuqur palpatsiyada sezilishi mumkin. Tumshuqsimon o'siq yelka chigali blokirovkasini bajarishda suyak belgisi sifatida ishlatiladi. Tumshuqsimon o'siqning joylashuvi o'zgarishini tashxislash uchun ham muhimdir.

Yana qarang
-----------

* Deltasimon-ko'ktak truba

Manba
-----

1. 1 2  Clinically Oriented Anatomy/Moore p707
2. ↑  Clinically Oriented Anatomy/Moore p 707
3. ↑  shoulder/surface/surface1 at the Dartmouth Medical School's Department of Anatomy
4. ↑  *Clinically Oriented Anatomy/Moore* — 707 bet.

Havolalar
---------

* Anatomy photo:04:03-0101 at the SUNY Downstate Medical Center - "Pectoral Region: Deltopectoral Triangle"
Ibn Abi Asim
------------

Hayoti
======

Ibn Abu Osim nomi bilan mashhur Abu Bakr Ahmad bin Amr ad-Dahak bin Maxlad ash-Shayboniy IX asrning iroqlik sunniy olimi. U hadis ilmi sohasidagi faoliyati bilan mashhur.

Ibn Abu Osim 822-yilda Iroqning Basra shahrida tavallud topgan. Otasi ham, bobosi ham oʻz holicha paygʻambarlik urf-odatlari olimlari boʻlgani uchun u ilmiy oilada oʻsgan. Ibn Abu Osim o'z davriga nisbatan diniy ta'lim ko'pincha madrasa yoki masjidda boshlangan bo'lsa-da.

Asarlari
========

Nihoyat, Ibn Abu Osim Basrani tark etib, sharqdagi Isfahon shahriga yo‘l oldi. Umrining oxirida unga yangi yashash shahrida sudyalik lavozimi berildi.

Vafoti
======

Ibn Abu Osim 900-yilda Isfahonda vafot etgan. U 81 yoshda edi va vafot etganida ham qozilik lavozimini egallab turgan edi. Eronlik tarixchi Abu Nuaymning yozishicha, Ibn Abu Osim Isfahondagi Doshabaz qabristoniga dafn etilgan.

Ilmiy merosi
------------

Ibn Abu Osim ko'plab Payg'ambarlik rivoyatlarini ikki jildga jamlagan, turli ilohiyot va aqidaga oid mavzular asosida boblarga ajratilgan. U birinchi avlod musulmon va umaviylar xalifasi Muoviya haqida ham yozgan edi, ammo hozir bu asar yo'qolgan. Xuddi shunday, aniq mavzu tarixchilarning e'tiboridan chetda qolgan, Suyutiy esa bu kitob Muoviyaning tushlari haqidagi kitob ekanligini ta'kidlagan, Ibn Hajar esa uni Muoviyaning fazilatlari haqidagi kitob deb atagan. Ibn Abi Osim inshosining mavzusi haqiqatda bahsli bo'lganmi yoki u ikkala mavzu haqida oddiygina yozganmi, noma'lum.

Adabiyotlar
===========

1. ↑  *محمد فارس موسوعة علماء العرب والمسلمين العرب العرب المسلمون الامم الاسلامية العثمانيون علماء ومهندسون ومخترعون ط دار فارس للنشر*. «موسوعة علماء العرب والمسلمين » [1993] — 209 bet.
### Biografiya

Abu Bahr Abdulloh ibn Abu Ishoq (Zayd) ibn al-Xaris Al-Hadramiy Al-Basri.Ibn Abu Ishoq qayerda va qachon tug'ilganligi noma'lum. U al Hadrami oilasining ozod qilingan (maul) edi.U Nasr ibn Asim va Yahyo ibn Yamur qo'l ostida tahsil olgan. Yunus ibn Habib u haqida shunday degan edi:"u (Ibn Abu Ishoq) va grammatika bir xil" [2]. Uning" ajoyib "(shadda) Qur'on o'qishlari Ibn Abbos an'anasini davom ettirdi va o'z navbatida Iso ibn Umar as-Sakafiy va Abu Amr ibn al-alning o'qishiga ta'sir ko'rsatdi. U al-Fayzdaqning shafqatsiz javob zarbalariga duchor bo'lgan,uning xatolarini ta'kidlagan [3].

Ali ibn Yusuf Al-Kifti va boshqa mualliflarning fikriga ko'ra, Ibn Abu Ishoq 735 yilda, 88 yoshida vafot etgan. Unga dafn marosimi Basra amiri Bilyal ibn Abu burda tomonidan qilingan. Boshqa manbalarga ko'ra, Ibn Abu Ishoq 745 yoki 747[4] yillarda vafot etgan.

Ibn Abu Ishoqning otasi va bobosi o'qimishli odamlar edi. Uning nabirasi Yoqub ibn Ishoq Al-Hadrami ar Qur'onning taniqli o'nta o'quvchisidan biridir.

Manbalar
--------

1. ↑  „Abu ishoq".
**Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi**, **Antimonopoliya qoʻmitasi** — Oʻzbekiston respublikasi Vazirlar mahkamasi huzurida faoliyat yurutuvchi qoʻmita.

Prezidentning tegishli qarori bilan Sogʻliqni saqlash vaziri oʻrinbosari vazifasida ishlab kelgan Shohruh Shorahmatov Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi raisi etib tayinlandi. Shohruh Shorahmatov oʻz faoliyatini Davlat mulki qoʻmitasi huzuridagi Qimmatli qogʻozlar bozori faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish markazi yetakchi mutaxassisi vazifasidan boshlagan. Shuningdek, turli yillarda Iqtisodiyot vazirligi, Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi va Prezident Administratsiyasi kabi tashkilotlarda mas’ul lavozimlarda mehnat qilgan. Bundan tashqari u Moliya vaziri oʻrinbosari lavozimida faoliyat olib borgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Монополияга қарши курашиш қўмитасига раис тайинланди". *Bugun.uz*. 2021-yil 18-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 30-mart.
2015-yilga kelib **Oʻzbekiston armiyasi** jahonning 106 mamlakati qurolli kuchlari oʻrin olgan jahon armiyalari reytingida 48-oʻrinni egallaydi. Bu haqda yangilangan Global Firepower reytingida axborot berilgan.

Global Fire Power (GFP) maʼlumotlariga koʻra (ular 2014-yil martiga doir), Oʻzbekiston ixtiyorida hozirgi vaqtda 420ta tank, 715ta BTR (zirhli transport vositasi), 109ta raketa tizimlari, 69ta qiruvchi samolyot, 65ta vertolyot, xususan, 25ta hujumkor vertolyot va boshqa koʻplab qurol-aslahaga ega, qurol koʻtarib, armiyada xizmat qilishi mumkin boʻlgan aholisi soni esa 15,7 milliondan oshadi.

GFP Oʻzbekiston haqidagi maʼlumotlarni Markaziy razvedka boshqarmasi sayti, MRBning World Factbook toʻplami maʼlumotlari, „Vikipediya" va ochiq manbalardagi boshqa maʼlumotlarga asoslanib tuzib chiqqan.

Markaziy Osiyo mamlakatlari orasida Oʻzbekistondan tashqari Qozogʻiston ham reytingdan oʻrin olgan boʻlib, GFP uni 80-oʻringa joylashtirgan. Oʻzbekistonga hududiy jihatdan yaqin mamlakatlar orasida Afgʻoniston 76-oʻrinni egallagan, Tojikiston, Qirgʻiziston va Turkmaniston reytingga kiritilmagan.

MDH, Boltiqboʻyi mamlakatlari va Gruziya orasida Oʻzbekiston Rossiya (2-oʻrin) va Ukraina (21-oʻrin)dan keyingi 3-oʻrinni band etgan. Ozarbayjon (50-oʻrin), Belarus (52), Gruziya (64), Qozogʻiston (80), Estoniya (96), Litva (103) oʻrin olgan. Armaniston, Moldova, Latviya kabi mamlakatlar reytingga kiritilmagan.

Reytingga koʻra, AQSh armiyasi eng qudratli deb topilgan boʻlsa, Rossiya va Xitoy armiyasi kuchli uchlikdan oʻrin olgan. Hindiston, Buyuk Britaniya, Fransiya, Germaniya, Turkiya, Janubiy Koreya va Yaponiya armiyasi esa kuchli oʻnlikka kirgan.

Qayd etish joiz, GFP’ning 2014-yilgi reytingida ham Oʻzbekiston 48-oʻrinda borayotgan edi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ўзбекистон жаҳоннинг қудратли армиялари рейтингида Қозоғистонни 32 ўринга ортда қолдирди*, 2015-01-21da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2015-01-21
2. ↑  Countries Ranked by Military Strength (2015)
3. ↑  Uzbekistan Military Strength
4. ↑  *Ўзбекистон жаҳоннинг энг қудратли армиялари рейтингида 48-ўринни эгаллади*, 2014-07-17da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2015-01-21
**Xamidulla Ilyasovich Akbarov** (1936-yil 13-dekabrda Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSRda tugʻilgan) – sovet va oʻzbek kinoshunosi, yozuvchi va jurnalist.

Hayoti va ijodi
---------------

Yozuvchi 1936-yilda Toshkent shahrida tugʻilgan. 1960-yilda V. I. Lenin nomidagi Toshkent Davlat universiteti (hozirgi Mirzo Ulugʻbek nomidagi O‘zbekiston milliy universiteti) filologiya fakultetini tamomlagan. 1962—1965-yillarda SSSR Madaniyat vazirligi qoshidagi San’at tarixi institutining kinoshunoslik fakultetida aspiranturani tamomlagan. 1966-yilda „Oʻzbek dublyaj kinematografiyasining shakllanishi va rivojlanishi" mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan, Oʻzbekiston SSR Madaniyat vazirligiga qarashli H. H. Niyoziy nomidagi sanʼatshunoslik institutida ishlagan, kino sektoriga rahbarlik qilgan.

Hamidulla Akbarov kinematografiyaga oid „Kamolot, oʻzbek kinosining 30 yillik yoʻli. 1935–1965", „Estetika va zamonaviylik", „Sehrli nur" kitoblari muallifi hisoblanadi. Oʻzbekiston kinematograflari va milliy kinosi haqida ocherklar („Sovet kinosi tarixi"ning II va III jildlari, „20 rejissyor biografiyasi", „Kinematografiya masalalari", „Kino tarixidan" toʻplamlarini yozgan. Toshkent televideniyesida „Kino olamida" koʻrsatuvini ham olib borgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „АКБАРОВ Хамидулла Ильясович". *academic.ru*. Qaraldi: 21-mart 2024-yil.
2. ↑  „Хамидулла Акбаров". *uzbekkino-ussr.asia*. Qaraldi: 21-mart 2024-yil.
3. ↑  „Состоялась творческая встреча с Хамидуллой Акбаровым". *uza.uz*. Qaraldi: 21-mart 2024-yil.
Hayoti
------

Shihob al-Din Abu al-Abbos Ahmad ibn Fadlallah al-Umariy, odatda Ibn Fadlallah al-Umariy yoki Ibn Fazl Alloh al-'Umariy (1301 — 1349) Damashqda tugʻilgan arab tarixchisi. Uning asosiy asarlari quyidagilardan iborat: Mamluklar maʼmuriyati mavzusida „Taʼrif bi-al-muṭalalah ash-sharif" va „Masalik al-abshar fi mamalik al-amsar" tegishli maʼlumotlarning ensiklopedik toʻplami. Ikkinchisi 1927 yilda Moris Gaudefroy-Demombynes tomonidan fransuz tiliga tarjima qilingan.

Ibn Taymiyyaning shogirdi Ibn Fadlallah Malilik Mansa Kankan Muso I Makkaga ziyorat qilganidan ko‘p o‘tmay Qohiraga tashrif buyurdi va uning yozuvlari bu afsonaviy haj uchun asosiy manbalardan biridir. Uning qayd etishicha, Mansa shunchalik koʻp oltin tarqatganki, uning qiymati Misrda oʻn yil oʻtgach pasaygan, bu Mali imperiyasining boyligini tasvirlashda tez-tez takrorlanadi.

U Kankan Musoning oldingi mansa haqidagi hikoyalarini yozib oldi; Kankan Muso avvalgi hukmdorning taxtdan voz kechib, okeanning narigi tomoniga sayohat qilganini daʼvo qildi, bu esa zamonaviy Mali tarixchisi Gaussou Diavarani Abu Bakr II Amerikaga Kristofer Kolumbdan yillar oldin yetib kelgan degan nazariyaga olib keldi.

Manbalar
========

1. ↑  *Ibn Bakkār, Al-Zubayr, al-ʻĀnī, Sāmī Makkī (ed.), Al-Akhbār al-muwaffaqīyāt (2nd ed.)*. « Dār ʻĀlam al-Kutub » [1996] — 14-18 bet.
**Abu-L-Faraj Muhammad ibn Yoqub Ibn Isxak al-Nam** — 10-asrning Arab yozuvchisi Bagʻdoddan.

987-988 yilga kelib, musulmonlar dunyosi va „Kitob al-fixristi" madaniyatidagi eng muhim entsiklopedik lugʻatlardan biri bu oʻz yoʻlida birinchi boʻlib fixristining janrini keltirib chiqardi (Arab. Katalogda „Arab Fors" toʻplamiga tarjimaning muhim tavsifi mavjud (" Al-Masundning dalillari bilan bir qatorda „Hazar Afson" toʻplamining tavsifi „minglab va bir kecha" toʻliq tarixidagi birinchi hujjatlardan biridir [3].

Ushbu madaniy axborot Kodeksining baʼzi boblari musulmon mamlakatlarining adabiyotlari, yozuvchilar va shoirlarning hayotidagi faktlar xabar bermoqdalar, 1-ming yillikning 2-yarim yilligining 2-yarim yilligining 2-yarmida diniy harakatlar va marosimlar haqidagi maʼlumotlar beriladi. Bundan tashqari, muallif levant, transcaucasiya, Iroq, Eron va boshqa musulmon davlatlarining geografiyasiga koʻp maʼlumot beradi. Oʻz muallifining qoʻlyozmasida turli xalqlarning harflari namunalari aniq nusxalangan.

Ushbu ish tufayli fixristor („Roʻyxat", „Roʻyxat") fors tilidan arab tiliga tushdi.

Manbalar
--------

1.
Fayl:Anatoliy kos-anatolskyy.jpg Anatoliy Kos-Anatolskiy
**Anatoliy Yosypovich Kos-Anatolskiy** ( ukraincha: *Анато́лій Йосипович Кос-Анатольський*; 1909-yil 1-dekabr – 1983-yil 30-noyabr) — sovet-ukrain bastakori. Ukraina SSR xalq artisti (1969) va Shevchenko nomidagi Milliy mukofot (1980) laureati. 1970-1978-yillarda Sovet Ittifoqi Oliy Kengashining deputati.

Biografiyasi
------------

1909-yil 1-dekabrda Kolomiya (hozirgi Ivano-Frankivsk viloyati) da mashhur Galisiyalik shifokor Iosif Kos oilasida tug'ilgan.

Stanislav gimnaziyasida o‘qib yurgan chog‘ida xor guruhi tuzib, qo‘shiq yozishni boshlagan. 1931-yilda Lvov universitetining yuridik fakultetini, 1934-yilda Lvov konservatoriyasini tamomlagan. 1930-yillarda Bogdan Vesolovskiy bilan birga keyinchalik Lvov viloyatida mashhur "Yabtso-jaz" a'zosi bo'lgan. 1934-1937-yillarda Nikolay Lisenko nomidagi Oliy musiqa institutining Striy filialida dars bergan. 1938-yildan 1939-yilgacha Zaliztsi shahrida advokat bo'lib ishlagan.

Lvov musiqali drama teatri spektakllari uchun yaratgan musiqasi (1941) birinchi mustaqil ijodiy ishi bo'lgan. Urush paytida G'arbiy Ukrainada yashagan. 1939-yildan Lvov Pionerlar uyining kuy-qoʻshiqchisi, musiqa maktabida oʻqituvchi boʻlib ishlagan. Ikkinchi jahon urushidan so'ng a'zo bo'lgan va 1951-yildan Ukraina Sovet kompozitorlari uyushmasining Lvov viloyati bo'limi raisi, Lvov drama teatrida kontsertmeyster, 1952-yildan - Lvov konservatoriyasida o'qituvchi (1973-yildan professor).

1983-yil 30-noyabrda Lvovda vafot etgan. Qabri Lvovdagi Lichakiv qabristonida (3-maydon). Qabr toshi haykaltarosh Emmanuel Misko tomonidan yaratilgan.

Ijodiy merosi
-------------

Anatoliy Kos-Anatolskiy opera, uchta balet, simfonik asarlar, bir qator kontsertlar va mashhur xor asarlari, yakkaxon qo'shiqlar, romanslarning bastakori. Ko'pgina asarlari Lemkos folkloridan ta'sirlanib yozilgan

* 

*

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Tereshchenko, p.558
2. ↑  „*"Шлягер 30-х років "Прийде ще час" повернувся додому"*, Галина Вдовиченко". 2018-yil 18-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2007-yil 18-mart.
3. ↑  *Прийма Л.* За деякими пам'ятними львівськими адресами // Наукові записки / Львівський історичний музей. — Вип. X. — Львів: Новий час, 2001. — С. 116. — ISBN 966-95279-6-1.

Adabiyotlar
-----------

* Volinskiy, I. (1965). Anatoliy Yosipovich Kos-Anatolskiy [ *Anatoliy Iosypovich Kos-Anatolskiy* ]. Kiev
* Kolodii, Ia.; Poliek, V. (1974) Kompozitor Kos-Anatolskiy. [ *Bastakor Anatoliy Kos-Anatolskiy* ]. Lvov
* Tereshchenko A. (1986) *Anatoliy Kos-Anatolskiy [ Anatolii Kos-Anatolskiy* ]. Kiev.

Havolalar
---------

* Kos-Anatolskiy, Ukraina entsiklopediyasi
* Tereshchenko A. Anatoliy Yosipovich Kos-Anatolskiy [ *Anatolii Iosypovich Kos-Anatolskiy* ] Ukraina musiqa ensiklopediyasida, 558-559-betlar
**Pakubovono X**— (Noyabr 29, 1866 – Fevral 22, 1939) o'ninchi Susuxunan (Surakarta hukmdori) 

Portrait of Pakubuwono X, wearing the uniform of a KNIL major-general

Tavalludi
---------

Uning tug’ilgan ismi (Yava tilida: Asma timur) Raden Mas Sayyidin Malikul Kusna, Pakubuvono IX va uning rafiqasi Kanjeng Raden Ayu Kustiyaning o’g’li.

Siyosati
--------

Uning hukmronligi o’sha paytda Gollandiya Sharqiy Hindistonida sodir bo’lgan siyosiy o’zgarishlarga, xususan, u va qirol oilasi homiysi bo’lgan Budi Utomo va Sarekat Islom kabi mahalliy mahalliy siyosiy tashkilotlarning o’sishiga mos keldi.

Oilasi
------

Pakubuvono Xning ko’plab kanizaklari borligi ma’lum edi, lekin uning asosiy turmush o’rtog’i Yogyakartadagi Sulton Xamengkubuvono VII ning qizi GKR Hemas edi. U, shuningdek, o’zi dafn etilgan Imogiri qirollik qabristonini yaxshilashga katta hissa qo’shgan.

Motomobillar
------------

Hatto ayollardan ham ko’proq Pakubuono X avtomashinalarni yaxshi ko’rardi. 1894 yilda u Benz faytonini 10 000 guldenga sotib oldi, bu pulni kontrakt sotuvi uch asrda topishi mumkin edi. Shunday qilib, u Niderlandiyadagi birinchi avtomashinadan ikki yil oldin Gollandiya mustamlaka imperiyasidagi birinchi avtoulovchi bo’ldi. Aslida, bu uni Indoneziya avtomobil sanoatining kashshofiga aylantirdi, chunki hozirgi Respublikani tashkil etuvchi hududlarning birinchi avtomobil haydovchisi.

O'limi va janozasi
------------------

PB X vafotidan keyin uning tobuti NIS poyezdida Surakarta va Yogyakarta o‘rtasida olib ketilgan. Yogyakarta va Imogiri orasidagi qolgan sayohat qirollik aravasida edi. Uning tobutining Imogiriga sayohati o’z davri hukmdorlarining eng ko’p suratga olingan qirollik dafn marosimlaridan biri edi.

Manbalar
--------

{{}
**Örenkent** — Turkiyaning sharqiy qismidagi Muş viloyatining Bulanık tumaniga qarashli qishloq. Muş shahar markazidan 115 km va <a href="./Bulanik" rel="mw:WikiLink" data-linkid="77" data-cx="{&amp;quot;adapted&amp;quot;:false,&amp;quot;sourceTitle&amp;quot;:{&amp;quot;title&amp;quot;:&amp;quot;Bulanık&amp;quot;,&amp;quot;description&amp;quot;:&amp;quot;Municipality in Muş, Turkey&amp;quot;,&amp;quot;pageprops&amp;quot;:{&amp;quot;wikibase\_item&amp;quot;:&amp;quot;Q988147&amp;quot;},&amp;quot;pagelanguage&amp;quot;:&amp;quot;en&amp;quot;},&amp;quot;targetFrom&amp;quot;:&amp;quot;mt&amp;quot;}" class="cx-link" id="mwEQ" title="Bulanik">Bulanık</a> shahridan 8 km uzoqlikda joylashgan. Aholisi 1394 nafar (2022).

Ta'limi
-------

Qishloqda boshlang‘ich maktab bor.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2022, Favorite Reports" (en) (XLS).  TÜİK. Qaraldi: 2023-yil 19-sentyabr.
2. ↑  Köy, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 22 May 2023.
3. ↑  „Muş Bulanık Örenkent İlkokulu" (tr). *orenkentilkokulu.meb.k12.tr*. Qaraldi: 2023-yil 10-dekabr.
**Ibrohim Muhammad Hofiz**-misrlik yozuvchi, shoir va tarjimon. Misr sheʼriyatining yangilanishiga katta hissa qoʻshgan zamonaviy arab adabiyoti klassiklaridan biri.

Biografiyasi
------------

Qohiradagi harbiy akademiyani tamomlab, Sudanda xizmat qilgan. U harbiy faoliyatini davom ettirmaslikka va o'zini butunlay adabiy faoliyatga bag'ishlashga qaror qildi.

Ijodi
-----

Vatanparvarlik va sentimental she’rlar muallifi. Birinchi she'riy to'plamlarini 1901- yilda nashr etdi. U doimiy ravishda milliy o'tmishga, ona tabiatni ulug'lashga murojaat qildi.Hofiz arab odob romanining asoschilaridan biri sanaladi.
Ibrohim Hofiz tarjimon sifatida ham mashhur. U boshqa narsalar qatori V.Gyugoning "Baxtsizlar" romanini va V.Shekspirning "Gamlet" parchalarini arab tiliga tarjima qilgan. Uning she'riy asarlarining to'liq to'plami 1937- yilda vafotidan keyin nashr etilgan.

Xotirasi
--------

Yaqin Sharqning qator shaharlari, xususan, Suvaysh shahridagi ko‘chalar mashhur shoir nomi bilan atalgan.

Adabiyot
--------

* Krimskiy A.E. Yangi arab adabiyoti tarixi. XIX - XX asr boshlari. M. 1971.

Havola
------
**Ibroximxoʻja mahalla masjidi va hovuz qoldiqlari**  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: XV—XX asrlari. Samarqand viloyatining Samarqand shaharda joylashgan. Obyekt manzili: "Soʻzangaron-1" MFY, Soʻzangaron koʻchasi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

```
   == Manbalar ==
```

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*.
**Amfoterlik' ([Yunon tili|yunoncha]]: amphoteros — ikkalasi; har ikkisi) — baʼzi element oksidlari va gidroksidlarining (AMFOLITLAR deb ham ataladi) muhitga qarab ham kislota, ham asos xossalarini namoyon qilishi. Tipik amfoter birikma si-fatida suv molekulasini koʻrsatish mum**

kin. Undagi kislotalik va asos (ishqor)lik xossalari reaksiyaga kirishuvchi ikkinchi tarkibiy qism xususiyatiga bogʻliq. Kuchli kislotalar bilan A. xosa-siga ega bulgan birikma asos holida va, aksincha, ishqorlar bilan kislota holida reaksiyaga kirishadi. Kuchsiz borat ks-lota oʻzidan kuchliroq ortofosfat kiso-ta bilan reaksiyaga kirishganda asos rolini bajarib, VRO4 tuzini hosil qiladi. Metall gidroksidlaridan A. alyuminiy, galliy, rux, qalay gidroksidlarda va boshqada uchraydi. Bulardan galliy gidroksidi suvdagi eritmasining kislotalik va asoslik xossalari jihatidan dissotsiyalanish konstantalari bir-biriga deyarli teng. Organik amfoter birikmalarga karboksil guruhlari boʻlgan aminokis-lotalar misol boʻla oladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**ICARUS** — bu sayyorashunoslik faniga bag'ishlangan ilmiy jurnal hisoblanadi. Icarus jurnali Amerika Astronomiya Jamiyatining Sayyora fanlari bo'limi tomonidan rasman tasdiqlangan. Ushbu jurnalda astronomiya, geologiya, meteorologiya, fizika, kimyo, biologiya va Quyosh tizimi yoki quyoshdan tashqari tizimlarning boshqa ilmiy jihatlari bo'yicha yangiliklar, kashfiyotlar hamda ilmiy tadqiqot natijalari e'lon qilib boriladi. Icarus ilm-fan sohasidagi akademik jurnaldir.

Icarus jurnal 1962-yilda tashkil etilgan va 1974-yilda Amerika Astronomiya Jamiyatining Sayyorashunoslik fanlari bo'limi bilan bog'liq holda faoliyat yuritishni boshlagan. Uning asl egasi va nashriyotchisi Elsevier bo'lib, Akademik Pressni 2000-yilda sotib olgan. Icarus jurnali 1962-yildan to hozirgi kungacha qizg'in faoliyat olib boradi. Jurnal AQSH da ingliz tilida chop etiladi. Ushbu jurnalning yangi soni har oyda bir marta nashr qilinadi.
Ushbu akademik jurnalning impakt faktori (yoki ta'sir omili) 2020-yilgi ma'lumotlarga ko'ra 3,508 ga teng.

Icarus jurnalining Xalqaro standart seriya raqami (ISSN) — 0019-1035.
Muharriri sayyoralar geologi, vulqonlarni o'rganuvchi olim, ko'plab ilmiy maqolalar va bir necha kitoblar muallifi, shuningdek ta'lim sohasida faoliyat olib boruvchi Rozali Lopes.

ICARUS muharrirlari roʻyxati| Yil | Muharrir(lar) |
| --- | --- |
| 1962-1968 | Albert G. Wilson and Zdeněk Kopal |
| 1968-1979 | Carl Sagan |
| 1980-1997 | Joseph A. Burns |
| 1998-2018 | Philip D. Nicholson |
| 2018- | Rosaly Lopes |

Jurnal yunon mifiologiyasidagi "Icar" afsonaviy labirint nomi bilan atalgan. Icarus jurnali har bir sonining old qismida ingliz astronomi, fizigi va matematigi ser Artur Eddingtonning kengaytirilgan iqtiboslari mavjud.

Indekslash
----------

Ushbu jurnal bir necha xizmatlar tomonidan indekslanadi:

* Ilmiy iqtiboslar indeksi
* Joriy tarkib / Fizika, kimyo fanlari
* Kompyuter va nazorat qilish uchun referatlar
* Elektr va elektronika referatlari
* Fizika konspektlari. Ilmiy konspektlar. A seriyasi
* GeoRef
* Kimyoviy referatlar xizmati
* Xalqaro aerokosmik abstraktlar
* Energiya tadqiqotlari tezislari

Manbalar
--------

1. ↑  
C. Sagan (1980). „Editorial". *Icarus*. 41-jild, № 1. iii-bet. Bibcode:1980Icar...41D...3S. doi:10.1016/0019-1035(80)90155-4.
2. ↑  
J. A. Burns (1997). „Thanks for the Memories". *Icarus*. 130-jild, № 2. 225–227-bet. Bibcode:1997Icar..130..225B. doi:10.1006/icar.1997.5859.
3. ↑  *Online catalog.* „Icarus" (via World Cat). *Hollis Classic Library*.  Harvard University. Qaraldi: 2012-yil 12-avgust.
4. ↑  „Master Journal List".  Thomson Reuters. Qaraldi: 2012-yil 12-avgust.

[*sayt ishlamaydi*]
Ideal gaz qonunlari tajriba yo’li bilan topilgan bolib, ular gazlar kinetik nazariyasi tenglamalaridan keltirib chiqarilishi mumkin.

**Boyl-Mariott qonuni.**

Bu qonun o’zgarmas temperaturada (izotermik jarayonda) gaz hajmining o’zgarishi bilan uning bosimi qanday o’zgarishini ko’rsatadi (albatta, uning massasi o’zgarmas bo’lganda). Agar Mendeleev-Klapeyron tenglamasida {\displaystyle T=const} deb olinsa, uning o’ng qismi o’zgarmas kattalik boladi.



P
V
=

m
k

R
T
=
c
o
n
s
t

{\displaystyle PV={\frac {m}{k}}RT=const}

{\displaystyle PV={\frac {m}{k}}RT=const}
Bu ifoda Boyl-Mariott qonuni deb ataladi va bu qonunga muvofiq, o’zgarmas temperaturada gazning hajmi o’zgartirilsa, uning bosimi shunday o’zgaradiki, bunda bosimning hajmga ko’paytmasi o’zgarmas kattalik bo’lib qolaveradi.

**Gey-Lyussak qonuni.** Gazning bosimi o’zgarmasdan o’tadigan jarayon izobarik jarayon deb ataladi. Holat tenglamasidan bu holda gaz hajmining uning temperaturasiga nisbati o’zgarmas kattalik bo’lishi kelib chiqadi.

{\displaystyle {\frac {V}{T}}={\frac {mR}{mP}}=const}

Izoxorik jarayon tenglamasi deb ataluvchi bu ifoda Gey- Lyussak qonuni deb ataladi. Izobarik jarayonda, yani gaz hajmi o’zgarmasdan o’tadigan jarayonlarda gaz bosimini uning temperaturasiga nisbati o’zgarmas boladi.

{\displaystyle {\frac {P}{T}}={\frac {mR}{mP}}=const}

**Avogadro qonuni.** Bu qonunga muvofiq, birday bosim va temperaturada har qanday gazning teng hajmdagi molekulalari soni bir xil bo’ladi.

**Dalton qonuni.**Biror hajmda issiqlik muvozanatidabo’lgan bir-biri bilan ximiyaviy reaksiyaga kirishmaydigan turli gazlarning aralashmasi bo’lsin. Aralashmaning har bir komponentining bosimi parsial bosim deb ataladi va Dalton qonuniga muvofiq gazlar aralashmasining bosimi uning komponentlari parsial bosimlarining yig’indisiga teng.

Yuqoridagilardan ko’rinadiki, tajribada topilgan gaz qonunlarini kinetik nazariyaning asosiy tenglamasidan osongina keltirib chiqarish mumkin ekan. Bu narsa molekulyar-kinetik tasavvurlarga tayanib ish ko’ruvchi kinetik nazariyaning to’g’riligini tasdiqlaydi.
**Panyutine** (ukraincha: *Панютине*, ruscha: *Панютино*) — Ukrainaning Xarkov viloyati Lozova tumanidagi shahar tipidagi aholi punkti. Bu asosan Lozova shahrining shimoliy chekkasi hisoblanadi. Paniutyne Ukrainaning aholi punktlaridan biri bo'lgan Lozova shahar posyolkasiga tegishli. Aholisi 66,997 nafar.

2020-yil 18-iyulgacha Paniutin viloyat ahamiyatiga ega shahar va Lozova shahar posyolkasiga markaziga tegishli edi. Munitsipalitet 2020-yil iyul oyida Ukrainaning ma'muriy islohoti doirasida tugatilib, Xarkov viloyatidagi tumanlar soni yettitaga qisqartiriladi va shu islohot doirasida Lozova munitsipaliteti hududi Lozova tumaniga birlashtiriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Лозовская городская громада" (ru).  Портал об'єднаних громад України.
2. ↑  „Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ." (uk). *Голос України* (2020-yil 18-iyul). Qaraldi: 2020-yil 3-oktyabr.
3. ↑  „Нові райони: карти + склад" (Ukrainian).  Міністерство розвитку громад та територій України.
Sinfdagi Sant'Apollinaredagi yarim sharsimon yarim gumbazli tipik ilk xristian Vizantiya apsisi
**Apsida** (qadimgi yunoncha: *ἁψίς*, ἁψῖδος - tonoz ), **absida** ( lotincha: *absis* ) - binoning asosiy hajmga tutashgan pastki cheti, yarim doira, qirrali, to'rtburchaklar yoki reja bo'yicha murakkab, yarim gumbaz ( konxoy ) yoki yopiq yarim kamar bilan qoplangan. Qoida tariqasida, bu atama cherkov me'morchiligidagi qurbongoh hajmlarini bildiradi. Binoning asosiy hajmiga tutashgan va ichida qurbongohga ega bo'lmagan, qirrali yoki yarim doira shaklidagi kichik tushirilgan *to'siq apsidiola* deb ataladi. Apslar birinchi marta qadimgi Rim bazilikalarida paydo bo'lgan.

Tavsif
------

Xristian cherkovlarida apsis, qoida tariqasida, sharqqa yo'naltirilgan qurbongoh tepaligidir. Biroq, apsislarning maqsadi turli xil, utilitar yoki dekorativ bo'lishi mumkin. Shunday qilib, Vysoko-Petrovskiy monastirining Metropolitan Pyotr sobori har tomondan apsislar bilan o'ralgan. Katolik cherkovlarida apsislarda ibodatxonalar bo'lishi mumkin edi.

Pravoslav cherkovi odatda toq sonli apsisga ega - uchta yoki bitta. 9-11-asrlardagi Konstantinopol ibodatxonalari ko'pincha uchta apsisga ega bo'lib, dastlab uchta mustaqil qurbongoh sifatida ishlatilgan. 14-asrga kelib, uch apsisli ibodatxonalardagi uchta apsis uchta qurbongohdan o'rta apsisdagi qurbongohga aylantirildi, protezlash ( Rus. Shimoliy apsisda "*qurbongoh* "va janubiy apsisda liturgik liboslar va liturgik kitoblarni saqlash uchun deakon (yoki *muqaddas* joy).

G'arbiy Evropa me'morchiligida apsisni ma'badning ichki qismining shakli bo'yicha o'xshash, qurbongoh qismini o'z ichiga olgan, ammo tashqi to'siq bo'lmasa-da, deb atash mumkin.

* G'arbiy Evropa ibodatxonasidagi qurbongoh apsisiG'arbiy Evropa ibodatxonasidagi qurbongoh apsisi
* Bonate Sottodagi Avliyo Yuliya bazilikasining uch qavatli apsisiBonate Sottodagi Avliyo Yuliya bazilikasining uch qavatli apsisi
* Moskva Kremlining Assos soborining beshta apsisiMoskva Kremlining Assos soborining beshta apsisi

Shuningdek k.
-------------

* Vizantiya arxitekturasi
* vestibyul

Eslatmalar
----------

1. ↑  Плужников В. И.*. Термины российского архитектурного наследия: Архитектурный словарь*. Искусство—XXI век, 2011 — 22 bet. ISBN 978-5-98051-087-9.

Havolalar
---------

* Апсида // Православная энциклопедия. — М. 2001. — Т. III : «Анфимий — Афанасий». — С. 148—149. — 752 с. — 40 000 экз. — ISBN 5-89572-008-0.
|  |
| --- |
| Islom haqidagi tushunchalarningning bir qismi |
| *Usul al-Fiqh* |
| *Fiqh* |
| * Ijoza
* Ijmo
* Ijtihod
* Ixtilof
* Istihlol
* Istihson
* Istishob
* Mazhab
* Madrasa
* Manhaj
* Maslahat
* Qiyos
* Taqlid
* Taqvo
* Urf
 |
| *Ahkom* |
| * Farz
* Mustahab
* Halol
* Muboh
* Makruh
* Harom
* Mukallaf
* Botil
* Bidʼat
* Fohisha
* Fosiq
* Fitna
* Fasod
* Gʻiybat
* Gunoh
* Hayo
* Hiroba
* Islah
* Istigʻfor
* Istishhod
* Jihod
* Qasd
* Sunnat
* Tafsir
* Taghut
* Taqiyya
* Tavba
* Tazkiya
* Tavob
* Vasiyat
 |
| 
Yuridik lavozimlar va unvonlar |
| * Xalifa
* Shayx ul-islom
* Sayyid
* Sharif
* Ashraf
* Hazrat
* Ulamo
* Faqih
* Alloma
* Muftiy
* Katta muftiy
* Hujjat ul-islom
* Mujtahid
* Oyatulloh
* Seghatoleslam
* Marjaʼ
* Hofiz
* Hujja
* Hakim
* Imom
* Mulla
* Mahdiy
* Mavlaviy
* Xatib
* Xoʻja
* Mavlono
* Mavla
* Mufassir
* Murshid
* Pir
* Valiy
* Oxund
* Muhaddis
* Mujaddid
* Qozi
* Shayx
* Marabout
* Uluʼl-amr
* Ustod
* Muazzin
* Murid
* Mujohid
* Gʻozi
* Shahid
* Hajji
* Ansor
* Salaf
* Sahoba
* Tobein
* Taba tobein
* Daʼi al-Mutlaq
* al-Davla
 |
| * k
* m
* t
 |

**Ijtihod** (arab. — gʻayrat qilish, institutilish) — sharʼiy hukmni hosil qilish uchun faqihning barcha bilim va tokatini ishga solishi. Ijtihod sharʼiy hukmi kelmagan ishning maxsus qoidalarni ishga solib sharʼiy hukmini aniqlash uchun qilinadi. Muhammad (sav) tirikligida u kishidan boshqa odam Ijtihod qilmagan. Bu mumkin ham emas edi. Ijtihod 7-asr oxirida vujudga kelgan. Bu vaqtga kelib sahobalarning Muhammad (sav) faoliyatlari, aytgan soʻzlari ha-qidagi xabarlarida ixtilof paydo boʻlgan. Bundan tashqari, musulmon jamoasidagi hayot tarzining oʻzgarib borayotganligi tufayli koʻplab huquqiy harakterdagi muammolar tugʻilgan. Shuning uchun Ijtihodning asosiy maqsadi yangi yoxud oʻtmishdoshlar tomonidan hal etilmagan masalalarni topish va islomga tayanilgan va uni quvvatlagan holda hal etish boʻlgan. Islomda eng yuqori tabaqaga mansub faqihlargina shunday huquqqa (Ijtihod huquqiga) ega boʻlgan va ular mujtahidlar deb atalgan. Ijtihod asosan, fiqhga.yuid masalalarda boʻlgan. Aqida va falsafaga oid masalalarda ijtihod qilish mumkin boʻlmagan. Oʻrta asrlarda, aniqrogʻi, 12-asrda baʼzi hokimlarning faqixlarni majbur qilib notoʻgʻri hukm chiqarishga urinishlaridan, noahil odamlarning ijtihodga oʻzlarini urishlaridan ehtiyot qilib ulamolar, ijtihod eshigi berkilganini eʼlon qilganlar. Bu masalada xilof qilganlar koʻpchilikning qarshiligiga duchor boʻlganlar. Shu bilan birga goh-gohida ijtihodni daʼvo qilganlar ham chiqib turgan. Bunday shaxslarga Ibn Taymiya va Ibn Qayim misol boʻla oladi. Ammo ijtihod eshigi berkitilganligi holati hozirgacha davom etib kelmoqda. Yaqin orada biror kishining ijtihod qilganligi tan olingani yoʻq. Ammo ijtihod qilish zarurligi tobora ortib borayotgani haqidagi daʼvatlar eshitilmoqda. Shu maqsadda yangi paydo boʻlayotgan masalalarda ijtihod qilish uchun Islom davlatlari uyushmasi, Islom olami robita-si, baʼzi bir mintaqa va davlatlarda Islom fiqhi akademiyalari tashkil qilingan va qilinmoqda. Ahadjon Hasanov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Panjob Khes**

Hindistonning Panjob qishlog'ida yashovchi ayollar avlodlar davomida o'zlarining kelajakdagi uylariga olib boradigan matoning bir qismi sifatida xes to'qishgan. Qalin, uyg'un va xayoliy rang naqshlari bilan uxlash vaqtida ko'rpa-to'shak sifatida zarur bo'lgan.

Khes - an'anaviy ravishda paxtadan yasalgan polga yoyilgan va to'shak qoplamasi sifatida qoplangan. Yupqalari qishda to'shak uchun, qalinroqlari qishda ro'mol o'rniga ishlatiladi. Bu maishiy hunarmandchilik mahsuloti bo'lib, ko'pincha ayollar tomonidan o'z qizlari uchun, sep uchun buyum sifatida to'qiladi.

Tarixchilarning fikriga ko'ra, to'quv an'anaviy ravishda oddiy geometrik naqshlarga ega bo'lgan, ba'zan o'ralgan va ba'zan shunchaki o'ralgan bo'yra yasashdan kelib chiqqan deb hisoblanadi. Koʻrinib turibdiki, oʻxshash oʻralgan boʻyralarning taassurotlari Neolit davridayoq Hind oʻlkasidagi sopol idishlar tagida topilgan. Ushbu takrorlanadigan dizaynlar Panjobda madaniy naqshlarning ajoyib saqlanib qolganligi haqida yangi dalillar beradi. Khes bir necha asrlar oldin Mug'allar davrida paxta ko'rpa talabini qondirish uchun ishlab chiqilgan.

O'n to'qqizinchi asrning o'rtalarida Buyuk Britaniya va Yevropadan mashinasozlik mahsulotlari import qilinishidan oldin, Pokistonning Gambat, Hala, Nasarpur, Thatta va Karachidagi kichik paxta sanoati qo'lda to'qish dastgohlari bilan mashhur edi. Qo'l yigirish bilan shug'ullangan va qalinroq phulkari matolar, kheslar bunga jonli misoldir. Eng mashhur ranglar - quyuq sariq, qizil, qora, ko'k va yashil (oq neytral hisoblanadi).

manbalar

1. 1 2  „https://gaatha.com/the-khes-of-punjab/".
**Ijtimoiy borliq** va ijtimoiy ong-doimo oʻzgarishda, boʻlgan jamiyat hayotining moddiy va maʼnaviy tomomlarini uzviy aloqadorlikda va oʻzaro taʼsirda ekanligini ifodalovchi, sobiq ittifoqda mutlaqlashtirilgan falsafiy tushuncha. Ijtimoiy borliq kishilarning amaliy faoliyatida yaratilgan, ularning ehtiyojlarini qondirishga xizmat qiluvchi barcha narsa, jarayon va hodisalar majmuidan iborat. Ijtimoiy ong jamiyatni salohiyat darajasini, siyosiy potensialini belgilovchi falsafiy kategoriya. Axloq, din, sanʼat, fan kabi madaniyat tizimiga kiruvchi ijtimoiy ong shakllari mavjud. Ijtimoiy hayotni moddiy va maʼnaviy neʼmatlar ishlab chiqarishsiz tasavvur qilib boʻlmaydi. Bu jarayonni taʼminlovchi bosh omil tafakkur qobiliyatiga ega boʻlgan insondir. Binobarin, ijtimoiy borliqsiz ijtimoiy ongning, ijtimoiy ong faol ishtirokisiz jamiyatning moddiy rivojlanishini taʼminlab boʻlmaydi.

Adabiyotlar
-----------

Falsafa qomusiy lugʻat, „OʻZBEKISTON FAYLASUFLARI MILLIY JAMIYaTI NAShRIYoTI"
„ShARQ" NAShRIYoT-MATBAA AKSIYaDORLIK KOMPANIYaSI BOSh TAHRIRIYaTI
TOShKENT — 2004
**Papertol** (inglizcha:  *- "* qog'oz *",inglizcha:*  - "*bardosh* ") - qog'ozdan hajmli rasmlar yaratish san'ati. Bunday tasvirlarda uchta asosiy zona ajralib turadi - fon, oldingi va oraliq qatlamlar, ular tanlab laklangan.

Tarixi
------

Bir versiyaga ko'ra, bu uslub qadimgi Yaponiyada ixtiro qilingan bo'lib, u erda ko'p asrlar oldin hunarmandlar katta hajmli qog'oz bezaklarini yasashgan - origami. Yaponlar qog'ozni katlamaning turli original usullarini o'ylab topdilar, shunda ikki o'lchovli tasvirlardan uch o'lchamli tasvirlar olinadi.

XVII-asrda quyosh chiqadigan mamlakatdan Evropaga mebel va dekor keltirila boshlandi, bu birinchi Evropa ayvonlarini yaratish uchun namuna bo'lib xizmat qildi, shuningdek, dekoupage texnikasining rivojlanishiga hissa qo'shdi.

Mebelni bezash uchun qimmatbaho rasm o'rniga ular qog'ozga chizilgan va kesilgan kompozitsiyalardan foydalanishni boshladilar, ular yog'och yuzaga o'rnatiladi, ular bir necha qatlamlarda ko'p miqdorda lak qo'llaniladi.

Pattertoli san'ati Fransiya va Venetsiyada ayniqsa mashhur bo'ldi. 1600-yillarda italyan shkaf ishlab chiqaruvchilari sharqona hunarmandlarning ishiga taqlid qilib, bo'yalgan fonda kesilgan bosma va o'yma naqshlarni mahkamlashdi va keyin ularni lak bilan qoplashdi. Xuddi shunday, 1700-yillarda fransuz hunarmandlari qog'ozdan nozik naqshlarni kesib, ularni chiroyli mebel qismlarini bezashda, himoya qilish uchun qatlamlarni laklashda ishlatganlar .

Zamonaviylik
------------

Papertoli 20-asrning 30-yillarida Amerikada gullab-yashnadi: dekorativlar eski otkritkalardan arzon dekor materiali sifatida foydalanishni boshladilar. Bayramlarda bir-biriga ko'p miqdorda yuborilgan bu yorqin rangli suratlar deyarli har bir xonadonda to'planib qolgan. Bir xil tasvirlarni kesib, ularni bir-birining ustiga yopishtirish orqali uch o'lchamli tasvirlarni yaratish mumkin edi.

Yigirmanchi asrning 70-yillari oxiriga kelib, qog'ozli qog'oz mustaqil dekor turiga aylandi, bu uslubda stereoskopik effektga ega g'ayrioddiy 3D rasmlar yaratiladi  .

Shuningdek k.
-------------

* Ilova
* Dekupaj
* dekorativ san'at

Eslatmalar
----------

1. 1 2  *Ольга Стурова.* „Краткая история папертоли | Журнал Ярмарки Мастеров" (ru). *Ярмарка Мастеров* (2018-yil 17-dekabr). Qaraldi: 2021-yil 22-mart.
2. ↑  „Decoupage Ideas - 3D Decoupage Prints". *www.papertole.co.uk*. 2021-yil 28-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 22-mart.
**IJTIMOIY MOBILLIK**-kishilar va ij- timoiy guruhlarning turli pozitsiyalarni egalla- shi, ijtimoiy oʻrin almashinuvini anglatuvchi tushuncha. Mobillik kishilarning ijtimoiy mav- ken daromad darajasi, taʼsir doirasi va hoki- miyatga mansubligiga qarab vertikal yoki gorizon- tal mobillik boʻlishi mumkin. Gorizontal Ijtimoiy mobillik individlar ijtimoiy holatining yuqorida koʻrsa- tilgan oʻlchovlariga dahldor boʻlmaydi. Ijtimoiy mobillik tushunchasi fanga birinchi boʻlib P. A. Sorokin tomoni- dan kiritilgan. Ijtimoiy mobillik jamiyatning "ochiq yoki "yopiq ekanligini koʻrsatuvchi indikator sifati- da (mobillik indeksi) empirik kuzatiladi. So- rokinning fikricha, individlarning vertikal oʻrin almashinuvida yetakchi kanallar boʻlib siyosiy, iktisodiy, professional (kasbiy) oʻrin alma- shish, armiya, cherkov singari tashkilotlarda yuqori lavozimlarni egallash; foydali nikoh va h.k. hisoblanadi.

= Adabiyotlar
=============

Falsafiy qomusiy lug'at
„OʻZBEKISTON FAYLASUFLARI MILLIY JAMIYaTI NAShRIYoTI"
„ShARQ" NAShRIYoT-MATBAA AKSIYaDORLIK KOMPANIYaSI BOSh TAHRIRIYaTI
TOShKENT — 2004