recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Reverberatsiya** (lot. reverberatio — qaytarish) — yopiq xonada manbadan chiqayotgan yoki qaytgan tovush toʻxtagandan keyin uning birdan soʻnmay, asta-sekin soʻnishi. R. tufayli xonaning har bir nuqtasiga tovush bir vaqtda yetib kelmaydi. Xonaning havo egallagan hajmi juda koʻp xususiy chastotali tebranma tizimlardan iborat. Har bir tebranma tizim xususiy soʻnish koeffitsiyentiga ega (bu koeffitsiyent xonaning oʻlchamiga, shakliga va boshqalarga bogʻliq). Shuning uchun turli chastotali tebranishlar bir vaqtda soʻnmaydi. Berk xonada nutq va muzikaning eshitilishiga R. sezilarli taʼsir etadi.

R. davomiyligi R. vaqtidan iborat boʻlib, bu vaqt ichida tovush intensivligi 106 marta, sathi 60 db ga kamayadi. Xonaning akustik sifatini aniqlashda R. vaqti muhim omil hisoblanadi. Xona qancha katta boʻlsa va uning devorlari tovushni qancha kam yutsa, R. shuncha davomli boʻladi. R. vaqti manbadan chikayotgan tovush toʻxtatilgandan keyin uning soʻnish jarayonini yozib olish yoʻli bilan oʻlchanadi; bunda oʻzi yozadigan logarifmik shkala qoʻllanadi. R. darajasini aniqlash, elektromagnit toʻlqinlarni oʻlchash uchun R. kamerasi (maxsus xona)dan foydalaniladi. Teatrlar va konsert zallarini qurishda R. albatta hisobga olinadi (qarang Akustika).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Rasul Abdusalamovich Katinovasov** (1969-yil 22-aprelda tugʻilgan, Batlaich, Dogʻiston ASSR) — sovet, rus va oʻzbek erkin kurashchisi, Yevropa chempionati va Osiyo oʻyinlari sovrindori, Osiyo chempioni. Rossiyada xizmat koʻrsatgan sport ustasi.

Egizak akasi - Saygid Katinovasov, erkin kurashchi, Jahon kubogi sovrindori, Jahon va Osiyo chempionatlari sovrindori. SSSR xalqaro toifadagi sport ustasi .

Tarjimai holi
-------------

1969-yilda Dogʻiston ASSRning Xunzaxskiy tumani, Batlaich qishlogʻida tugʻilgan. 74 kilogrammgacha, 82 kilogrammgacha boʻlgan vazn toifalarida „Urojay" (Maxachkala) jamoasi uchun kurash olib borgan. Murabbiyi — S.D.Jabrailov boʻlgan.

1986-yilgi SSSR yoshlar chempionati. 1991-yilgi SSSR chempioni. 1991-yildan SSSR terma jamoasi aʻzosi. 1991-yilda Varnada boʻlib oʻtgan jahon chempionatida 4-oʻrinni egallagan.

1993-yildagi Rossiya chempioni. 1994-yilgi Rossiya chempionati va 1996-yilgi Rossiya chempionatining kumush medali sovrindori. 1992-yilgi Rossiya chempionatining bronza medali sovrindori.

1992-yildan 1996-yilgacha Rossiya terma jamoasida oʻynagan. 1994-1995-yillarda jahon chempionatining kumush medali sohibiga aylangan. 1994-yildagi Yaxshi niyat oʻyinlarda gʻalaba qozongan. 1995-yilgi Yevropa chempionatining bronza medali sovrindori.

1997-yildan 2001-yilgacha Oʻzbekiston terma jamoasida oʻynagan. 1998-yilda Osiyo oʻyinlarining kumush medali sovrindori boʻlgan. 1999-yilda jahon chempionatida 6-oʻrinni egallagan. 2000-yilda Osiyo chempioni boʻlgan.

2001-yilda jahon chempionatida 5-oʻrinni egallagan va oʻsha yili sport faoliyatini yakunlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Заслуженные мастера спорта (список награждённых за период с 01.01.1992 по 31.12.2005) на сайте www.vipv.ru". 20-iyun 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-oktabr 2018-yil.

Havolalar
---------

* M. O. Kanaev "Dog'istonning sport shon-sharafi. 1956-2009 "- Maxachqal'a, 2010.- 187 b.
* I. X. Totoonti "Erkin kurashga 100 yil" (Ma’lumotnoma), Vladikavkaz: Olimp, 2005 (Krasnodar: FSUE Sovetskaya Kuban nashriyoti), 197 bet.
**Andrew Bonar Law** (1858-yil 16-sentabr - 1923-yil 30-oktabr), odatda **Bonar Law** (/ˈbɒnərˈlɔː/) deb ataladi./ˈbɒnərˈlɔː/), Birlashgan Qirollik Bosh vaziri lavozimida ishlagan.

Law Britaniyaning Nyu-Brunsvik koloniyasida (hozirgi Kanada viloyati) tugʻilgan. U Shotlandiya va Olster Shotlandiyadan edi va 1870-yilda Shotlandiyaga koʻchib oʻtdi. U oʻn olti yoshida maktabni tashlab, temir sanoatida ishladi va oʻttiz yoshida badavlat odamga aylandi. U 1900-yilgi umumiy saylovda Jamoatlar palatasiga kirdi, oldingi darajali siyosatchi uchun nisbatan kechroq; 1902-yilda u kichik vazir, Savdo kengashining parlament kotibi etib tayinlandi. Qonun 1906-yilgi umumiy saylovdan keyin muxolifatda Soya kabinetiga qoʻshildi. 1911-yilda u boʻsh qolgan partiya rahbariyatiga kirishdan oldin xususiy maslahatchi etib tayinlandi. Vazirlar mahkamasida hech qachon xizmat qilmaganiga va Valter Long va Osten Chemberlendan keyin uchinchi oʻrinni egallaganiga qaramay, Lou partiyani boʻlinib tashlash xavfi oʻrniga, ikki eng oldingi daʼvogar partiyani tark etganidan soʻng lider boʻldi.

Qonun 1900-yilda Konservativ partiya aʼzosi sifatida parlamentga saylangan. 1911-yilda u partiya rahbari boʻldi. U Lloyd Jorjning Moliya vazirligi kansleri va Jamoatlar palatasining rahbari boʻlgan, Lloyd Jorj Birinchi Jahon urushi paytida Bosh vazir boʻlib ishlagan.

Qonun 1922-yil oktabr oyida Bosh vazir boʻldi. U tomoq saratoni borligini bilib, 1923-yil may oyida isteʼfoga chiqdi. 1923-yil oktabr oyida vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  *UK Parliament.* „Mr Bonar Law (Hansard)". Qaraldi: 11-aprel 2020-yil.
**Romesko** (ispancha: *romesco*) — pomidor asosidagi sous, uning vatani Kataloniyaning Tarragona provinsiyasi (Ispaniya). Mahalliy baliqchilar birinchi marta sousni baliq va dengiz mahsulotlari uchun ishlata boshlagan, deb hisoblanadi. Romesko goʻshtdan tortib sabzavotgacha, pishirilgan kartoshka boʻlaklari va qaynatilgan tuxumgacha(va hatto, gamburger) boʻlgan boshqa taomlar bilan ham yaxshi ketadi. Oddiy sous sifatida ham, dip sifatida ham foydalanish mumkin.

Romeskoni baʼzan Tarragonada keng tarqalgan koʻkpiyozli salsa turidagi souslar bilan adashtirishadi.

Sanoatda ishlab chiqarish
-------------------------

Romesko anʼanaga koʻra uyda tayyorlanadi. Biroq, Ispaniyada sanoat miqyosida ham ishlab chiqariladi va uni supermarketlardan sotib olish mumkin, ammo, aytishlaricha, taʼmi anʼanaviy sousnikiga yetmaydi. Romesko xalqaro onlayn platformalarda ham mavjud. Oʻzbekistonning yirik savdo doʻkonlarida uchramaydi.

Masalliqlari va tayyorlanishi
-----------------------------

Romeskoning asosini pomidor va sarimsoq tashkil qiladi. Sous shuningdek, piyoz, bodom (va/yoki boshqa yongʻoqlar), shirin va achchiq qalampir (qovurib konservalangan shirin qalampir koʻp ishlatiladi), zaytun yoki kungaboqar yogʻi va qizil vino sirkasini oʻz ichiga oladi. Quyuqroq chiqishi uchun sousga oq non etini qoʻshish tavsiya etiladi (ammo, bunaqada saqlash muddati kamayadi). Baʼzan arpabodiyon yoki yalpiz bargi ham qoʻshiladi.

Pomidor, sarimsoq va shirin qalampir qovuriladi yoki toblab pishiriladi (tandirda yoki grilda), shundan soʻng archiladi (qalampir urugʻi oldinroq olinmagan boʻlsa, olib tashlanadi). Yongʻoqlar qovuriladi va koʻpincha, darhol tozalanadi va eziladi. Yakuniy bosqichda barcha masalliqlar, shu jumladan, avvalroq namlab qoʻyilgan oq non ham aralashtiriladi.

Yana qarang
-----------

* Arrabiata
* Lutenitsa
* Marinara

Manbalar
--------

1. ↑  „Бургер из барашка с фетой и соусом ромеско | Бургеры Recipes | Грили Weber" (ru).  www.weber.com. Qaraldi: 24-aprel 2020-yil.
2. ↑  „Salsa romesco/соус ромеско" (ru).  Поварёнок. Qaraldi: 24-aprel 2020-yil.
3. ↑  *Melissa.* „Authentic Romesco Sauce Recipe" (en).  Cilantro and Citronella (8-mart 2019-yil). Qaraldi: 24-aprel 2020-yil.
4. ↑  „Испанский соус ромеско. Рецепт" (ru).  Еда.ру. Qaraldi: 24-aprel 2020-yil.
5. ↑  „Соус Ромеско, пошаговый рецепт с фото".  www.gastronom.ru/. Qaraldi: 24-aprel 2020-yil.
6. ↑  *Василий Емельяненко.* „Фантастический соус к вашему столу. Испанский Ромеско для мяса.". *youtube.com*.
**Gilli slanes** (nem. Greisen — parchalanish), aspid, qoplama slanes — gilli minerallardan tashkil topgan choʻkindi togʻ jinsi. Gillarning Yer poʻstida bosim taʼsirida zichlanishidan va qisman qayta kristallanishidan hosil boʻladi. Keyinchalik oʻzgarib fillita yoki xloritli slanesga aylanadi. G. s. qatlanish, ajralish xossasiga ega. Suvda ivimaydi. Gilga nisbatan qattiq. Geosinklinal choʻkindilariga xos. Tarkibida gildan tashqari kvars, slyuda, dala shpati va b. mineral zarralari ham boʻladi. Qora, kulrang, goho yashil rangda uchraydi. Oʻzbekistonda Nurota, Zirabuloq-Ziyovuddin, Chatqol-Qurama togʻlarida keng tarqalgan. Xoʻjalikda G. s.ning yonuvchi turlari yoqilgʻi sifatida, boshqa turlari qurilishda, qoplama material, baʼzi bir elektr asboblari, qalam tayyorlashda, qishloq xoʻjaligida oʻgʻit sifatida ishlatiladi. Tarkibida kianit, disten va andaluzit boʻlgan G. s. yuqori temperaturaga chidamli material sifatida ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Bosh uzatma** — avtomobil va traktor dvigatellari valining aylanma harakatini yetakchi gʻildiraklarga uzatadigan mexanizm. Shesternyalari (tishli gʻildiraklari) soniga qarab, yakka juftli va qoʻshaloq juftli xillarga boʻlinadi. Yakka juftli Bosh uzatma chervyakli, gipoidli yoki konussimon shesternyali boʻlib (1rasm), yengil avtomobillar va 4 t gacha yuk koʻtaradigan yuk avtomobillarida ishlatiladi. Avtomobilning kardan valiga ulangan val 3 yetakchi konussimon shesternya 4 ni, u esa katta yetaklanuvchi konussimon shesternya 1 ni aylantiradi. Bu shesternya differensial qutisi 2 bilan birlashgan; uning mexanizmi orqali aylanma harakatni avtomobilning yarim oʻqlari (yetakchi gildiraklari)ga uzatadi. Qoʻshaloq juftli Bosh uzatma bir juft konussimon va bir juft silindrsimon uzatmalardan iborat (2rasm). U ogʻir yuk avtomobillarida ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Kibele oʻzining anʼanaviy atributlari — patera va timpanum bilan. Rim, 2-asrning 2-yarmi.
**Timpan** (grekcha: *τύμπανον*, lotincha: *tympanum*) — qadimiy zarbli musiqiy cholgʻu asbobi — membranofon, ramalik baraban boʻlib, koʻrinishidan bubna va tamburinga oʻxshaydi.

Qadimgi Yunonistonda chuqur rezonatorli bir tomonlamali barabanni timpan deb atashgan. Rezonator ustiga choʻzilgan teri membranasi qoʻlda ijro etiladi. Mazkur asbob Yunonistonga mil.av. X asrga kirib kelib, Frakiya va Frigiyadagi Dionis va Kibelaning orgiast madaniyati bilan birga butun hududga tarqalgan; yunonchadan nogʻora chalish soʻzi Kibelga sigʻinishni ham anglatadi. Timpan haqida qadimgi adabiyotda (masalan, Yevripidning „Bakxanklar", Afineyaning „Donolar bayrami" tragediyasida) va vaza yozmalarida (koʻpincha qoʻlida menad va koribantlar) tasvirlar havolalarini uchratish mumkin.

Qadimgi Rimda „timpan" nomi ham bir ham ikki tomonlama barabanlar tomonidan taqilgan. Bakxa va Kibel madaniyati (yunon modelidan koʻra) bilan bir qatorda, timpan koʻcha musiqachilari tomonidan ham qoʻllanilgan (mashhur pompey mozaikasida boʻlgani kabi).

Bir va ikki tomonlama timpanlar orasidagi farqlarni Isidor Sevilyalik „Etimologiya" ensiklopediyasida (VII asr) tahlil qiladi; Oʻrta asrlarda ushbu tahlilning mualliflari, jumladan Ieronim Moravning „Musiqa haqidagi risola" (I kitob, 4-bob) va Ioann de Grokayoning „Musiqa haqida" risolasi (ikkalasi ham XIII asr) tomonidan keltirilgan.

Timpanga oʻxshash asboblar Yaqin Sharqda ommabop hisoblangan. Qoʻhna Septuagintlar, Vulgatlar, slavyan Injillari va boshqa tarjimalarda „timpan" soʻzi yahudiylar tomonidan (boshqa musiqiy cholgʻu asboblari bilan bir qatorda) qoʻllanilgan „tof" rama barabaniga ishora qiladi. Timpanga yaxshi maʼlum boʻlgan havolalari Plastirlarda, masalan, Psalm 150 eslab oʻtilgan.

Italiyancha tilda (XVI asrdan?) *timpano* soʻzi boshqa zarbli asbobga — litavraga berilgan.

Adabiyotlar
-----------

* Герцман Е. В. „Тимпан",*. Музыкальная энциклопедия*. М.: Советская энциклопедия, Советский композитор, 1981.
* Tympanum Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-05-26). // Buyuk rus entsiklopediyasi. 32-jild. M. 2016, b. 144.
**Gedenbergit** (shved mineralogi L. Gedenberg nomidan; 19-asr) — piroksenlar guruhiga mansub mineral. G. — diopsid izomorf qatorining oxirgi hadi. Magniyga boy turi salit deb ataladi. Qoʻshimchalari Mp va Gʻe3+. Kimyoviy formulasi CaFe(Si2O6). Monoklin singoniyali. Rangi toʻq yashildan qrragacha. Yaltiroqligi shishasimon. Deyarli shuʼlasimon agregatlar, choʻziq prizmalar. G. bilan ilvait, magnetit, temirli granatlar, kalsit, epidot va b. birga uchraydi. Qattiqligi 5,5 — 6. S. of. 3,6. Ohaktoshli skarnlar, magnetitli konlarda uchraydi. Nurash natijasida kremniyli temir oxrasiga aylanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
V. V. Vereshchaginning rasmi (1877-1878).
**Boshibuzuqlar** — turklarning nomuntazam piyoda harbiy boʻlinmalari nomi. Usmonli turk imperiyasi hududidagi jangovar qabilalar — cherkeslar, albanlar, kurdlar va boshqalardan yollab olingan. Boshibuzuqlar oʻta dovyurak boʻlganlaridan shunday deb atalganlar. Xukumat ularni qurolyarogʻ, oziq-ovqat bilan taʼminlagan, lekin maosh bermagan. Boshibuzuqlar Turkiya sultonlari olib borgan urushlarda dushmanga qiron keltirib, behad dahshat solganlar. Ularning jasorati, ayniqsa, rusturk urushi (1877— 78)da namoyon boʻlgan. Oqibat, ruslar yurak oldirib qoʻyganlaridan oʻz oralaridagi har qanday yomonlikdan qaytmas kishini "boshibuzuq" deb ataydigan boʻlganlar.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Gilotina** — *(Fr. guillotine)* — oʻlim jazosiga hukm etilganlarning boshini tanasidan judo etish moslamasi.
Bu moslama qadimda osib oʻldirish bn bir xilda koʻp qoʻllanilgan. Mahkumning boshi qilich, bolta yoki maxsus mashina — Gilotina vositasida tanasidan judo qilinadi. Gʻarbiy Yevropada boshni tanadan judo qilish asosan dvoryanlarga nisbatan qoʻllangan. *Jazoni bolta va qilich yordamida ijro etish baʼzan zarbaning noaniqligi natijasida mahkumlarni juda ogʻir qiynoqlarga duchor etgan: mahkumning boshi tanasidan ajralgunga qadar jallod oʻn va oʻndan ortiq zarba bergan xollar ham boʻlgan.*

Gilyotin ixtiro qilinganidan keyin bir muncha vaqt o'tgach, louisette deb nomlangan. Biroq, keyinchalik u fransuz shifokori Jozef-Ignace Gilyotin sharafiga nomlangan bo'lib , u 1789 yil 10 oktyabrda Fransiyada qatllarni yanada insoniyroq tarzda amalga oshirish uchun maxsus qurilmadan foydalanishni taklif qilgan. Qurilmaning ixtirochisi bo'lmasa-da, Gilyotinning nomi oxir-oqibat uning nomiga aylandi. Ommabop afsonadan farqli o'laroq, Gilyotin gilyotin bilan emas, balki tabiiy sabablar tufayli o'lgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi
**Boshlangʻich funksiya** — berilgan f(x) funksiyaning F’(x)=f (x) tenglik bajariladigan Gʻ(x) funksiyasi. Boshlangʻich funksiya koʻp qiymatli funksiya. Boshlangʻich funksiya ni izlash differensiyalash amaliga teskari amaldir. Gʻ(x) uchun cheksiz koʻp Boshlangʻich funksiya mavjud, ammo ulardan istalgan ikkitasi bir-biridan oʻzgarmas qoʻshiluvchi bilan farq qiladi. Barcha Boshlangʻich funksiya lar toʻplami f(x) funksiyadan olingan aniqmas integral deyiladi. Bu toʻplam Gʻ(x)=Gʻ(x)+Sformula bilan ifodalanadi; bunda Gʻ(x) — biror Boshlangʻich funksiya, S — ixtiyoriy uzgarmas. Maye, x3 funksiya Zx2 uchun Boshlangʻich funksiya dir. Zx2 ning hamma Boshlangʻich funksiya larix3+S koʻrinishda yoziladi (bu misolda interval ixtiyoriy).

Manbalar
--------

1. ↑  "Boshlangʻich funksiya" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bosh ogʻrigʻi** — boshda ogʻriq sezish; turli xastaliklarning eng koʻp uchraydigan belgilaridan biri. Bosh yoki miya pardalari va tomirlaridagi nerv oxirlarining taʼsirlanishi tufayli kelib chiqadi. Qattiq charchash, shamollash, asabiylashish holatlari, burun yondosh boʻshliqlarining kasalliklari, gipertoniya, miyada qon aylanishining buzilishi yoki unda oʻsma paydo boʻlishi, yuqumli kasalliklar, ichki aʼzolar kasalliklari, zaharlanish va boshqa Bosh ogʻrigʻi ga sabab boʻladi. Tomirlar kasalliklarida bosh oʻqtinoʻqtin ogʻrib, kishi kattik charchaganda, spirtli ichimliklar ichganda, koʻp chekkanda, shuningdek shovqinsuron, noxush hid, ravshan yorugʻlik taʼsir etganda kuchayadi. Gipertoniya kasalligi bilan ogʻrigan bemorlar uxlab turganidan keyin boshida ogʻirlik sezadi va ensasi tortishib ogʻriydi. Odatda, shamollatilgan xonada uxlaganda va ertalab yengil mashqlar kilganda ogʻriq kamayadi. Migren Bosh ogʻrigʻi ning bir shakli boʻlib, unda boshning oʻng yoki chap yarmi tutibtutib ogʻriydi. Osteoxondroza" bosh muskullari taranglashganda, ish vaqtida, oʻqiganda boshni notoʻgʻri tutish natijasida boʻyin muskullari zoʻriqishi oqibatida ham bosh ogʻriydi. Xira yorugʻda oʻqibyozganda koʻzga zoʻr kelishi, koʻz kasalligi, mas, glaukoma ham Bosh ogʻrigʻi ga sabab boʻlishi mumkin. Doim bosh ogʻrib tursa, bemor sinchiklab tekshirilishi va Bosh ogʻrigʻi sababi aniqlangandan soʻng vrach nazoratida davolanishi lozim.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tibbiyotga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Koordinatalari: 10.7827°0′0″N 106.7011°0′0″E﻿ / ﻿10.78270°N 106.70110°E﻿ / 10.78270; 106.70110GO

Vyetnam fan va texnologiya akademiyasi (vyetnamcha:Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) Vyetnamdagi eng yirik va eng mashhur tadqiqot tashkiloti hisoblanadi. U 1975 — yilda Vyetnam fanlar akademiyasi sifatida tashkil etilgan va 2008 — yilda Vyetnam fan va texnologiya akademiyasi (VAST) deb oʻzgartirilgan. Fanlar akademiyasining boʻlimlari Hanoy, Hoshimin, Hayfon, Nyachang, Dalat va shaharlarida joylashgan..

2010-yil mart oyida Vyetnam fan va texnologiya akademiyasi *"Tabiiy fanlar sohasidagi yutuqlar: nanofanlar va nanotexnologiya* "nomli ochiq jurnalni chop eta boshladi. Jurnal „IOP publishing"  bilan birgalikda nashr etiladi.

Fanlar akademiyalari xalqaro assotsiatsiyasi aʼzosi.

Rahbariyat
----------

* Tiau Van Min akademiya prezidenti.

1. ↑  „Vast 2.0". 2-yanvar 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-yanvar 2019-yil.
2. ↑  „Архивированная копия". 27-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-yanvar 2019-yil.

Havolalar
---------

* Vyetnam fan va texnologiyalat akademiyasi
* Tabiiy fanlar sohasidagi yutuqlar: nanafanlar va nano texnalogiyalar
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Poliplar (maʼnolari).

**Poliplar** (yun. polypus — koʻpoyoqli) — yakka yoki koloniya boʻlib oʻtroq yashovchi boʻshliqichlilarning umumiy nomi. Asosan, dengizlarda (gidralar — chu-chuk suvlarda) tarqalgan; oʻlchami bir necha mm dan bir necha m gacha. Gavdasi silindrsimon, yuqori tomonida pay-paslagichlar bilan oʻralgan ogʻzi joylashgan. Pastki "tovon" tomoni bilan sub-stratga (yakka yashovchi P.) yoki koloniya poyasiga (koloniya boʻlib yashovchi P.) yopishadi. Koʻpchilik koloniya boʻlib yashovchi P. tashqi yoki ichki ohak yoki organik skeletga ega. Harakatlanishi, asosan, paypaslagichlarining choʻzilishi yoki qisqarishidan iborat. Ayrim yakka yashovchi P. (gidralar, aktiniyalar) substratda sekin siljishi mumkin. Nasl gallanishi orqali koʻpayadigan boʻshliqichlilarda P. jinssiz nayel boʻlib, faqat kurtaklanish yoki koʻndalang boʻlinish orqali koʻpayadi va P. yoki meduzalar hosil qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Polipropilen tolalar** - polipropilen eritmasidan tayyorlanadigan sintetik tolalar. Polipropilen tolalarning elastikligi, egilishga mustahkamligi poliamid tolalarnikidan yuqori, ammo yemirilishga chidamliligi pastroq. Polipropilen tolalar kislotalar, ishkrrlar, organik erituvchilar taʼsiriga barqaror, issiqlik va elektrizolyasion xossalari yaxshi. Issiqqa va yorugʻlik nuriga nisbatan chidamsiz. Polipropilen tolalardan choʻkmaydigan arqonlar, toʻrlar, filtrlovchi va tiqma materiallar, brezentlar, gilamlar va boshqa tayyorlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aviatsiya astronomiyasi** – amaliy astronomiya boʻlimi. Aso-san, samolyotning vaziyatini va harakat yoʻnalishini aniqlash bilan shugʻullanadi. Uchish paytida maxsus asbob (sekstant) yordamida samolyotdan koʻrinayotgan osmon yoritqichlarining balandligi va kuzatish vaqti aniqlanadi. Har bir kuzatish max-sus hisoblash yoʻli bilan vaziyat chizigʻini aniqlash va haritaga tushirish imkonini beradi. Samolyotning vaziyati ikkita vaziyat.chizigining kesishgan nuqtasida boʻlib, bir necha kilometr aniqlikda topiladi. Agar osmon yoritqichining balandligini oʻlchash paytida samo-lyot Yerdagi biror aniq moʻljal (daryo, okean qirgʻogʻi va boshqalar) yoki radiopelenga-tor chizigʻida boʻlsa, uning koordinatalarini bitta vaziyat chizigʻi yordamida ham aniqlash mumkin. Hozir Aviatsiya astronomiyasi usullari ayrim masalalarni hal qilishda qoʻllanilmoqda.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Polimeriya** (yun. polymereia — koʻp murakkablik) — genlarning oʻzaro taʼsiri tiplaridan biri. P.da bir belgining rivojlanishi bir xilda taʼsir etuvchi 2 va undan ortik, allel boʻlmagan genlarga bogʻliq. P. 1909-yilda shved olimi N.G. Nilson-Ele tomo-nidan kashf etilgan. Xoʻjalik nuqtai nazaridan qimmatli boʻlgan belgilar, mas, gʻoʻzaning boʻyi, tola chiqimi, tola uzunligi, koʻsagining ogʻirligi, chigi-tining yogʻliligi va boshqa belgilari P. ti-pida irsiylanadi. Shartli ravishda kumulyativ va nokumulyativ P.ga ajra-tiladi. Kumulyativ P.da belgining fenotipda kuchli yoki kucheiz namoyon boʻlishi genotipda ishtirok etadigan dominant allellarning soniga bogʻliq. Mik,doriy belgilar kumulyativ P. tipida irsiylanadi. Nokumulyativ P.da belgining fenotipik namoyon boʻlishi dominant allellar soniga bogʻliq emas. Dominant belgining namoyon boʻlishi uchun genotipda birgina dominant al-lelning boʻlishi kifoya. Biokimyoviy darajada P. asosida belgining rivojlanishiga taʼsir qiluvchi biosintez reaksiyalari yotadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aviatsiya qurollari** – harbiy samolyotlar va boshqa harbiy uchish apparatlariga oʻrnatiladigan qurol-aslahalar va ularni qulay ishlatish imkonini be-radigan uskunalar. Aviatsiya qurollari samolyotlarga oʻrnatiladigan qurollarning barcha turlarini, ularni mustahkam oʻrnatadigan vositalarni boshqarish, nishonga olish, bomba tashlash uskuna va moslamalarini, hisoblash uskunalari, aviatsiya aslahalari va bir marta ishlatiladigan boshqa aslahalarni, maxsus yuklarni osa-digan va yuk tashlaydigan uskunalarni oʻz ichiga oladi, shuningdek samolyotlar va boshqa uchish apparatlarida bajariladigan oʻquv mashqlarida ishlatiladigan apparatlar, shatakka olinadigan nishonlar, desant uskunalari ham Aviatsiya qurollari hisoblanadi. Qoʻllaniladigan oʻqdori xillariga qarab quyidagi turlarga boʻlinadi: raketa, zambarak-pulemyot, bombardimonchi va maxsus Aviatsiya qurollari Raketalar hozirgi zamon samolyotlarining eng asosiy quroli hisoblanadi, ularning boshqariladigan va boshqarilmaydigan xillari boʻladi. Zambarak va pulemyotlar maxsus moslamalar bilan ta’minlanadi.Typli aviatsiya bombalari, bom-ba kassetalari va torpedalar, ularni saqlovchi va tashlovchi uskunalar dushman ob’ektlarini bombardimon qilishda xizmat qiladi. Tutun purkovchi, signal-moʻljallash vositalari, shuningdek tur-li-tuman maxsus yuklarni tashlovchi mos-lama-uskunalar maxsus Aviatsiya qurollari hisoblanadi. Yadro va kimyoviy qurollar ham ba’zan maxsus Aviatsiya qurollari qatoriga kiritiladi. Hozirgi zamon Aviatsiya qurollari mexanika, radiotexnika, elek-tron, optik asbob va qurilmalarning murakkab majmuidan iborat. Aviatsiya qurollari avto-matlashtirilgan va elektrlashtirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Aviatsiya qurollari" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Saldo** (ital. saldo — hisobkitob; qoldik,) — 1) buxgalteriya hisobida muayyan davr uchun pul tushumlari va harajatlar oʻrtasidagi ayirma. Buxgalteriya hisobida qoʻllaniladigan hisobvaraqlarda S. har oyning birinchi sanasidagi holat boʻyicha aniklanadi. Jami summalar farqi debet va kredit, aktiv va passiv boʻyicha hisoblanadi. S. mazmuni hisobvaraq mazmuniga bogʻliq, mas, kassa qisobi S.si — korxona kassasidagi naqd pullar qoldigʻi; savdo balansi S.si — mamlakat eksporti va importi qiymatlari oʻrtasidagi farq; mamlakat toʻlov balansi S.si — chet elga berilgan toʻlovlar bilan chet eldan mablag tushumlari oʻrtasidagi farq. Tushumlarning harajatlardan ortiq boʻlishi ijobiy, aksincha boʻlsa, salbiy S. hisoblanadi; 2) birja operatsiyalarida mijozning brokerlik firmasidan yoki brokerlik firmasining mijozdan qarzi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Aviatsiya asboblari** – samo-lyotdagi nazorat-oʻlchov ishlarini baja-rishda ishlatiladigan jihozlar. Uchuvchi, shturman, bort muhandisi (texnigi) kabinalarida oʻrnatiladi. Vazifasi jihatidan uch guruhga boʻlinadi. Birinchi guruhga dvigatel asboblari, ikkinchi guruhga pilotaj-navigatsiya asboblari, uchinchi guruhga esa yordamchi asboblar kiradi. Taxometr, termometr, mano-va-kuummetr, gazoanalizator (alfametr), benzin oʻlchagich, moy oʻlchagichlar bi-rinchi guruhni; kompas, havo tezligi koʻrsatkichi, balandlik oʻlchagich, soat, ver-tikal tezlik koʻrsatkichi (variometr), bu-rilish koʻrsatkichi, sirgʻanish koʻrsatkichi va aviagorizont ikkinchi guruhni; tezla-nish koʻrsatkichi (akselerometr), shassi va-ziyati koʻrsatkichi, avtopilot, avtosh-turman va boshqa uchinchi guruhni tashkil etadi. Uchinchi guruh Aviatsiya asboblari ba’zi samolyotlarda boʻlmasligi ham mumkin. Uchuvchi birinchi guruh A. koʻrsatishlariga qarab samolyot dvigatellari ishini boshqaradi va dvigatel ishidagi nuqsonlarni oʻz vaqtida bilib oladi. Samolyotdagi Aviatsiya asboblari soni va xili shu samolyotning turi hamda vazifasiga bogʻliq. Koʻp dvigatelli hozirgi samolyotlarda 60 ga yaqin Aviatsiya asboblari boʻladi. Hozirgi kunda Aviatsiya asboblari tizimi va uning bar-cha jihozlari (jumladan EHM orqali boshqariladigan dastur vositalari) avi-onika soʻzi bilan ifodalanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Panteska** salati yoki *pantelleriya salati* (italyancha: *Insalata pantesca, Pantelleria salad*) ― asli Pantelleriya orolidan kelgan Sitsiliya taomidir.

Panteska salati qaynatilgan kartoshka, pomidor va qizil piyozdan tayyorlanadi, unga zaytun, pantelleria kapers, oregano va zaytun moyi qoʻshiladi. Odatda yogʻda skumbriya (skumbriya) bilan birga keladi, balki tumma yoki qaynatilgan tuxum boʻlaklari kabi tipik yangi pishloqlar. Qadimda skumbriya oʻrniga qovurilgan quritilgan baliq ishlatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Recipe: Insalata Pantesca (Pantelleria Salad)" (13-iyun 2001-yil). Qaraldi: 1-fevral 2019-yil.
2. 1 2 3  „Insalata pantesca" (it). Qaraldi: 31-yanvar 2019-yil.
3. ↑  *La cucina trapanese e delle isole* (it). Orme Editori/Tarka, 2013. ISBN 978-8867100378.
4. ↑  „Pantelleria, un'isola unica" (it). Qaraldi: 1-fevral 2019-yil.

Havolalar
---------

* Айвазян, Юрий*. Моя итальянская кухня для бедных*. Strelbytskyy Multimedia Publishing, 2020. .
* Salat panteska
**Abdusalim Dehqonboyev** (1906.26.10, Ashirqozi qishlogʻi, Fargʻona viloyati — 1943.8.10, Derajichi) — Ikkinchi jahon urushi qahramoni. Jamoa xoʻjaligi raisi boʻlib ishlagan. 1943-yildan frontda, 467-oʻqchi polki (Markaziy front 61-armiyaning 81-oʻqchi diviziyasi) oʻqchisi. Dehqonboyev Gomel viloyatining Loyev tumanidagi Glushets qishlogʻida boʻlgan janglarda jasorat koʻrsatgan.

Tarjimai holi
-------------

Abdusalim Dehqonboyev 1906-yil 26-oktabrda O‘zbekistonning Farg‘ona viloyatida Ashirqo‘zi (hozirgi Uchko‘prik tumani) qishlog‘ida dehqon oilasida tug‘ilgan. Toʻliq boʻlmagan oʻrta maʼlumotga ega boʻlgan, keyin kolxoz raisi boʻlib ishlagan. 1943-yilda Dehqonboyev ishchi va dehqonlardan tarkib topgan Sovet Armiyasi safiga chaqirildi. Oʻsha yildan — Ulugʻ Vatan urushi frontlarida Markaziy frontning 467- oʻqchi piyoda polki, 81- oʻqchi piyoda diviziyasi, 29- oʻqchi piyodalar korpusi, 61- armiya oʻqchisi boʻlgan. Abdusalim Dehqonboyev Dnepr uchun boʻlayotgan jangda boshqa askarlardan ajralib turgan.

Abdusalim Dehqonboyev 1-oktyabr kuni desant guruhi tarkibida, dushmanning shiddatli hujumiga qaramay, Belorussiya SSR Gomel viloyati, Loevskiy tumani Glushets qishlog‘i yaqinida Dneprni kesib o‘tdi va uning g‘arbiy qismida joylashgan ko‘prigini egallab olish va hududni ushlab turishda faol ishtirok etdi. Guruh dushmanning 10 dan ortiq qarshi hujumlarini qaytarishga muvaffaq boʻldi. O‘sha janglarda Abdusalim Dehqonboyev shaxsan o‘zi bir vzvoddan ko‘proq nemis askar va ofitserlarini yo‘q qildi.

Abdusalim dehqonboyev 1943-yil 8-oktabrda boʻlgan jangda halok boʻlgan. Loyevskiy tumani Derajichi qishlogʻidagi ommaviy qabristonga dafn etilgan. Vafotidan keyin 1944-yil 15-yanvarda Qahramon unvoniga sazovor boʻlgan. Tugʻilgan qishlogʻida yodgorlik oʻrnatilgan; Fargʻona viloyatidagi maktablardan biri uning nomi bilan yuritiladi.

Mukofotlari
-----------

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1944-yil 15-yanvardagi „Qizil Armiya generallari, ofitserlari, serjantlari va oddiy askarlariga Sovet Ittifoqi Qahramoni unvonini berish toʻgʻrisida"gi farmoni bilan „jangovar topshiriqlarni namunali bajarganliklari uchun" Dnepr daryosini bosib oʻtganligi va mardlik hamda qahramonlik koʻrsatgan qoʻmondonligi" uchun Qizil Armiya askari Abdusalim Dehqonboyev vafotidan keyin Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. Shuningdek, Abdusalim Dehqonboyev vafotidan soʻng Lenin ordeni bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Абдусалим Дехканбаев". Qaraldi: 8-iyun 2023-yil.
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
3. ↑   *Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза генералам, офицерскому, сержантскому и рядовому составу Красной Армии» от 15 января 1944 года* (Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик nashri). 1 1944. pp. 1.. "23"

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Sassiq popishaklar** (Lepipidae) — koʻkqargʻasimonlar turkumiga mansub qushlar oilasi. Bir turi — sassiq popishak maʼlum. Yevrosiyo va Afrikada tarqalgan. Qishlash uchun Shimoliy hududardan jan.ga uchib ketadi. Oʻzbekistonning dasht, togʻ va togʻ oldi hududlarida uchraydi. Tanasining uz. oʻrtacha 28 sm, qanotlari 13,5—15 sm, vazni 70 g gacha. Pati oqqora yoʻl-yoʻl, sargʻish jigarrang. Boshida toji (popugi) bor. Tumshugʻi ingichka, bir oz pastga egilgan. Mart oyida uchib keladi. Uyasini eski daraxtlar, imoratlar, kovaklar, qoyalar va boshqa yerlarga quradi. Badboʻy hid tarqatadi (nomi shundan olingan). Aprel—mayda 4—6 ta tuxum qoʻyadi. Tuxumini 15—20 kun bosadi. Bolalarini 22—23 kun davomida hasharotlar va ularning lichinkalari bilan boqadi. Keyingi yillarda eski kovakli daraxtlarning kesib yoʻq qilinishi Sassiq popishaklar sonining kamayib ketishiga olib keldi. Muhofaza qilinishi lozim.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abdurrahmon ibn Muoviya** (arabcha:  — Abu Muoviya Abdurrahmon ibn Muoviya ibn Xudayj al-Kindiy at-Tujiybiy,? — 95/714,?) — Umaviylar davrida Misrda qozilik qilgan tobeʼin.

Hayoti va faoliyati
-------------------

Misrning peshqadam olimlaridan bo‘lgan. 705-yil (hijriy 86-yil rabi’ul-avval oyi)ning mart oyida Avs ibn Abdulloh ibn Atiyyadan keyin Misr qozisi bo‘lgan. Bir vaqtning o‘zida shurta (mirshab­lik) tashkilotining boshqaruvi ham unga topshirilgan. Keyinchalik ham qozilik bilan shurta tashkilotini bir o‘zi boshqargan. Abdurrahmon ibn Muoviya yetimlarning mollari bilan shaxsan shug‘ullangan ilk qozi hisoblanadi. Har bir qabiladagi yetimlarning mollarini idora qilish vazifasini o‘sha qabila raisiga topshirgan va buning uchun alohida qayd daftari tutishni yo‘lga qo‘ygan. Bu ish o‘sha davrdan eʼtiboran uzoq muddat davom etgan. Bir muddatdan so‘ng qozilik vazifasini topshiradi. Biroq 91/709-10-yilda Iskandariyada yana shurta tashkilotining rahbari etib ta­yinlanadi.

### Hadislari

Hadis rivoyatida siqa deb qabul qilingan Abdurrahmon ibn Muoviya, Abu Sufyonning otasi, Abdulloh ibn Umar, Abdulloh ibn Amr va Abu Basra al-Gʻiforiy kabi sahobalardan hadis rivoyat qilgan. Uning o‘zidan Vohib ibn Abdulloh, Uqba ibn Muslim, Yazid ibn Abu Habib, al-Hasan ibn Savbon, Saʼid ibn Roshid va Suvayd ibn Qays kabilar hadis rivoyat qilganlar.

Abdurrahmon ibn Muoviyaning onasi Saltiys misrlik qibtiy bo‘lgan. Farzandi Abdulvohid ham qozilik va shurta tashkilotiga rahbarlik qilgan. Undan tashqari Abdulloh, Muhammad, Qutayra Abu Bahriya kabi farzandlari bo‘lgan.

Adabiyotlar
-----------

1. Abu Umar al-Kindiy. Kitāb al-vulāt va kitāb al-quzāt. — Leyden: 1912. 53, 58, 324-326;
2. Az-Zirikliy. Al-Aʼlām. — Qohira: 1373-78/1954-59. IV, 113;
3. Fahreddin Atar. İslâm Adliye Teşkilâtı. — Ankara: 1979. 106, 108;
4. Mustafa Baktır. „Abdurrahman b. Muâviye". TDV İA. — İstanbul: 1988. I, 168.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Abdurrahmon voliy maqbarasi arabcha:  — Buxorodagi meʼmoriy yodgorlik.

Tuzilishi
---------

Maqbara (18,5⨯10,8 m) uch gumbazli, tarhi to‘g‘ri burchakli. Ikki sag‘ana bor. Ziyoratxonaning to‘rt tomoni ravoqli. Shimoliy ravoqda eshik o‘rni bor. Bosh tarzidagi peshtoqining ikki burchagida tomga chiqiladigan zina, g‘arbiy devorida mehrob joylashgan. Go‘rxona ikki murab­ba (tomonlari teng to‘g‘ri to‘rtburchak) tarhli xona (4,85⨯4,7 m)dan iborat bo‘lib, biridan ikkinchisiga ravoq orqali o‘tilgan. Go‘rxonaning birida ikki qator ganch suvoqli katta-kichik sag‘analar, ikkinchisida xom g‘ishtdan qurilgan yirik sag‘ana joylashgan. Bu xonalarning tomi dastlab gumbazli bo‘lgan. Taʼmir vaqtida tekis tom va sinchli devorlar ishlangan. 1950-1986-yillarda o‘rganilgan va taʼmir qilingan.

Adabiyotlar
-----------

1. O‘zME. — T.: 2000. I, 39;
2. Islom. Ensiklopediya. — T.: „O‘zME DIN", 2015. 17.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**1895-yildagi Angliya-Rossiya shartnomasi yoki 1895-yildagi Angliya-Rossiya delimitatsiyasi** ― 1895-yil 27-fevralda (11-mart) Rossiya va Britaniya imperiyalari hukumatlari oʻrtasida tuzilgan xalqaro shartnoma boʻlib, u oʻsha qudratli davlatlar oʻrtasidagi barcha hududiy masalalarni nihoyat hal qildi. Pomirdagi delimitatsiya va Oʻrta Osiyoning bu qismida ikkala davlatning taʼsir doirasi haqida.

Ushbu bitimning yakuniy nuqtasida, Afgʻoniston amirligi chegarasi, Zorkul koʻlining gʻarbiy qismida, Panje daryosi boʻlib xizmat qilishini koʻrsatdi va shunga koʻra afgʻon amiri Pyanjning oʻng qirgʻogʻidagi barcha yerlarni, yaʼni Shugnanning Sharqiy qismlarini va Vahonning Shimoliy qismini, Buxoro amiri Amudaryo janubida, yaʼni Darvazning Janubiy qismida joylashgan yerlarni tozalashi kerak edi.

Har ikki hukumat — rus va ingliz hukumati — bu joylarni tozalash amalga oshirilishi uchun ikkala amirga ham oʻz taʼsirini ishlatishga vaʼda berdi.

Ikki qudratli davlat oʻrtasida Pyanj daryosi boʻylab chegara oʻrnatish masalasida baʼzi qarama-qarshiliklarga qaramay, bu yerda delimitatsiya Pomirning sharqiy hududlariga qaraganda tezroq amalga oshirildi.

Yana qarang
-----------

* Angliya-Rossiya shartnomasi (1872-1873)
* Angliya-Rossiya shartnomasi (1907)

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Искандаров 1962. sfn error: no target: CITEREFИскандаров1962 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Londonskiy dogovor 1895 // Bolshaya rossiyskaya ensiklopediya : [v 35 t.] / gl. red. Yu. S. Osipov. — M. : Bolshaya rossiyskaya ensiklopediya, 2004—2017.
* Iskandarov B. I. I // Vostochnaya Buxara i Pamir vo vtoroy polovine XIX v. / Radjabov S. A.. — Dushanbe : AN Tadjikskoy SSR, 1962. — 357 p.
* Iskandarov B. I. II // Vostochnaya Buxara i Pamir vo vtoroy polovine XIX v. / Radjabov S. A.. — Dushanbe : AN Tadjikskoy SSR, 1963. — 352 p.
* Shoxumorov A. Razdelenie Badaxshana i sudbi ismailizma / Yemelyanova N. M.. — Moskva-Dushanbe : IV RAN, 2008. — 126 p.
**Rebek** (fransuzcha rebec, lotincha rebeca, rubeba; arabcha rabāb ga borib taqaladi) — butun skripka oilasi cholgʻu asboblarining shakllanishiga taʼsir koʻrsatgan qadimiy kamonchali torli musiqa asbobi. Kelib chiqishi aniq maʼlum emas, ehtimol oʻrta asrlarning oxirlarida arablar Ispaniyaga olib kelishgan (qarang. Rebab) yoki arablar Ispaniyani bosib olgandan keyin toʻqnashishdi. XIII va XIV asrlarda Gʻarbiy Yevropa musiqasida keng tarqalgan.

Frantsisk qahramoni­ nist, ab­ baht boʻlsin­ emas­ Dik­ ting­ tez orada­ Aime monastiri­ Rik de pe­ 14-asrning oxirgi choragida saraton kasalligi, qarang.­ na­ mil ovozi rebeka xotinlari bilan­ suzmoq­ lo­ laqqa baliq Ehtimol, Rebeka ismining (lat. Rebeka) Rebab asbobiga oʻxshashligi „rebek" terminining paydo boʻlishini belgiladi­.
Rebekning noksimon shaklidagi yogʻoch tanasi bor, uning yuqori toraygan qismi toʻgʻridan-toʻgʻri boʻyniga oʻtadi. Qopqogʻida 2 ta rezonator teshigi mavjud. Cholgʻuning ikki yoki uch torlari kvinta boʻyicha sozlanadi. Rebekning birinchi taʼrifini musiqa nazariyotchisi Ieronim Moravskiy (taxminan 1275-yil) bergan. Iyeronim rebekni kvintga sozlangan ikki torli asbob sifatida tasvirlaydi. Rebekning nazariy dalillari XVI asrgacha chiqishda davom etadi (Sebastyan Wirdung uni „klin Geigen" deb ataydi).

Rebek qoʻlda ushlab turilib yoki skripka kabi yonoqqa bosilgan holda kamoncha bilan chalinadi.

Yana qarang
-----------

* Chiwang

Manbalar
--------

1. ↑  Музыкальный энциклопедический словарь 1990. sfn error: no target: CITEREFМузыкальный\_энциклопедический\_словарь1990 (help)
2. ↑  „РЕБЕК • Большая российская энциклопедия - электронная версия". *bigenc.ru*. 4-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-oktabr 2021-yil.

Adabiyotlar
-----------

* „Ребек",*Большая российская энциклопедия. Том 28*, М. 2015 — 289 bet.
* „Ребек",*Музыкальный энциклопедический словарь*. М.: Советская энциклопедия, 1990 — 454 bet.
**Jessica Robyn Bowman** (1980-yil 26-noyabrda tug'ilgan) - *"Doktor Quinn, Medicine Woman"* filmidagi Kollin Kuper roli bilan tanilgan amerikalik aktrisa.

Karyerasi
---------

Bowman Kaliforniyaning Walnut Creek shahrida tug'ilgan. U jamoat teatri va reklama roliklarida harakat qilishni boshladi va *"Uyga yo'lda* "Darsi rolida paydo bo'ldi.

*"Boy Meets World"*, *"NYPD Blue* "va "*Baywatch"* seriallarida mehmon sifatida ishtirok etganidan so'ng, Bowman mashhur *"Dr Quinn", "Medicine Woman"* dramasida Kollin Kuper rolini o'z zimmasiga oldi. Asl tasvirchi Erika Flores shartnomasini yangilamaganidan keyin u bu rolni oldi. Bowman 1996-yilda Kollin roli uchun Yosh rassomlar mukofotida drama serialidagi yosh aktrisaning eng yaxshi spektakli uchun g‘olib chiqdi. U 1997 va 1998 yillarda ham nomzod bo'lgan. U 1996-yilda Bet Sallivan, Tim Jonson, Chad Allen va Shon Tuvi bilan birga yilning eng yaxshi oilaviy televideniyesi uchun Maykl Lendon mukofotini qo'lga kiritdi. *Doktor Quinn* 1998-yilda bekor qilinganidan so'ng, Bowman *"Some to Love Me"* filmida o'zini zo'rlaganining aybini isbotlash uchun kurashayotgan zo'rlash qurboni rolini o'ynadi.

Bowman 2001-yilda *"Doktor Quinn, "Tibbiy ayol: The Heart Within"* filmida Kollin rolini qayta tiklashdan oldin *"Young Hearts Unlimited"* va "*Lethal Vows"* nomli ikkita televizor uchun yaratilgan filmlarda paydo bo'ldi. U Jan-Klod Van Damm ishtirokidagi *"Joy Ride"* va "*Derailed"* filmlarida suratga tushgan.

Filmografiyasi
--------------

| Yil | Sarlavha | Rol | Izohlar |
| --- | --- | --- | --- |
| 1993 | *Remote* | Judy Riley | Video |
| 1994 | *Road Home, TheThe Road Home* | Darcy Matson | Bosh rol, 6 qism |
| 1994 | *Boy Meets World* | Jennifer | Epizod: "Unvited" |
| 1994 | *NYPD Blue* | Allison Davis | Epizod: "Simone Says" |
| 1995 | *Secrets* | Anna Berter | Televizion film |
| 1995–1998 | *Dr. Quinn, Medicine Woman* | Colleen Cooper | Bosh rol (3–6 fasllar), 65 qism |
| 1997 | *Baywatch* | Kirstie Morgan | Epizod: "Uchrashuv" |
| 1998 | *Breakfast with Einstein* | Marlena | Televizion film |
| 1998 | *Someone to Love Me* | Kaley Young | Televizion film |
| 1998 | *Young Hearts Unlimited* | Lissa | Televizion film |
| 1999 | *Lethal Vows* | Sarah Farris | Televizion film |
| 2001 | *Dr. Quinn, Medicine Woman: The Heart Within* | Colleen Cooper-Cook | Televizion film |
| 2001 | *Joy Ride* | Charlotte | Film |
| 2002 | *Derailed* | Bailey Kristoff | Film |
| 2004 | *50 First Dates* | Tamy | Film |
| 2011 | *Striker* | Michelle Zlatanovic | Qisqa film |

Manbalar
--------


1. 1 2 3  „Jessica Bowman Joins Cast of 'Dr. Quinn'" (inglizcha). *Tulsa World*. Qaraldi: 7-aprel 2018-yil.