recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
smiley-yuz emotikoni
Kaomoji smileylariga misollar
**Emotikon** (/əˈmoʊtəkɒn/, ə-MOH-tə-kon, kamdan-kam hollarda /ɪˈmɒtɪkɒn/, ih-MOTT-ih-kon), inglizcha „emotion icon" (emotion-his-tuygʻu, icon-belgi) soʻzlaridan olingan. Emotikon odamning his-tuygʻularini, kayfiyatini yoki reaksiyasini ifodalash yoki vaqtni tejash usuli sifatida belgilar — odatda tinish belgilari, raqamlar va harflar yordamida yuz-ifodasini tasviriy ifoda qilish.

Birinchi ASCII kodlash jadvali emotikonlari kompyuter olimi Scott Fahlmanga tegishli boʻlib, 1982-yilda Carnegie Mellon universitetining eʼlonlar taxtasi tizimidagi xabarda „smileys" deb nomlanuvchi — :-) va :-( — belgilarni taklif qilgan. Gʻarb mamlakatlarida emotikonlar odatda matn yoʻnalishiga toʻgʻri burchak ostida yoziladi. Yaponiyalik foydalanuvchilar yapon tili uchun zarur boʻlgan, kattaroq belgilar toʻplamidan foydalangan holda kaomoji deb nomlangan emotikonni ommalashtirishdi. Ushbu uslub 1986-yilda Yaponiyaning ASCII NET vebsaytida paydo boʻlgan.

1990-yillarning oxirlarida SMS mobil matnli xabar almashish va Internet keng tarqalgach, emotikonlar tobora ommalashib bordi va ular matnli xabarlar, Internet forumlari va e-maillarda keng qoʻllanila boshlandi. Emotikonlar texnologiya orqali muloqot qilishda muhim rol oʻynadi va baʼzi qurilmalar hamda ilovalar matnli tinish belgilaridan foydalanilmaydigan stiliz qilingan rasmlarni taqdim etdi. Ular matnga asoslangan kibermuloqot paytida yuz imo-ishoralari orqali oʻziga xos his-tuygʻularni aks ettiruvchi SMS orqali boshqa „ohang" va his-tuygʻularni taklif qilishadi. Emotikonlar turli xil raqamli platformalar uchun uzluksiz rivojlanish holatida boʻlgan zamonaviy emojilarning kashshoflari edi. Bugungi kunda dunyo onlayn aholisining 90% dan ortigʻi emojilar yoki emotikonlardan foydalanadi.

Yana qarang
-----------

* Uwu

Manbalar
--------

1. ↑  „emoticon". *Cambridge Advanced Learner's Dictionary*. Qaraldi: 22-mart 2018-yil.
2. ↑  „emoticon". *American Heritage Dictionary*. Qaraldi: 22-mart 2018-yil.
3. ↑  „emoticon". *Collins Dictionary*. Qaraldi: 22-mart 2018-yil.
4. ↑  „emoticon - Definition of emoticon in English by Oxford Dictionaries". *Oxford Dictionaries - English*. 28-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi.
5. ↑  „The History of Smiley Marks". *Staff.aist.go.jp*. 3-dekabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-mart 2013-yil.
6. ↑  *Yasumoto-Nicolson, Ken* „The History of Smiley Marks (English)". *Whatjapanthinks.com* (19-sentabr 2007-yil). Qaraldi: 10-avgust 2017-yil.
7. ↑  *Williams, Alex*. „(-: Just Between You and Me ;-)". *The New York Times* (29-iyul 2007-yil). Qaraldi: 22-mart 2018-yil.
**Qoʻrgʻon dostonchilik maktabi** — oʻzbek folklorshunosligida baxshilik sanʼati markazlaridan. 

Qoʻrgʻon dostonchilik maktabiga mansub baxshilar Mangʻishtov, Nurota togʻi, Oqtov etaklarida, Miyonqolga qadar choʻzilgan keng hududda yashaganlar. Ularning koʻpchiligi Qoʻrgʻon qishlogʻida tarbiya topgan. Ergash Jumanbulbul oʻgʻlining ota-bobolari asos solgan bu maktab 17—20-asrlarda yashagan Yodgor Us t a Qoʻlay oʻgʻli, Us t a La-fas Yodgor oʻgʻli, Tilla kampir, Mulla Tosh Usta Lafas oʻgʻli, Mulla Xolmurod Mulla Tosh oʻgʻli, Jolmon baxshi, Sulton kampir, Qulsamad baxshi, Jumanbulbul, Jossoq Mulla Xolmurod oʻgʻli, Yorlaqab baxshi, Ergash Jumanbulbul oʻgʻli, Darvesh baxshi, Poʻlkan shoir, Ollomurod baxshi, Egamberdi Ollomurod oʻgʻli, Us t a Xolqul, Ab-dumurod Berdixol oʻgʻli, Qurbonqul baxshi, Mardi shoir, Rahmatulla Yusuf oʻgʻli kabi oʻnlab dostonchilarni birlashtirgan. Bu baxshilar koʻproq ishqiy dostonlar kuylashgan. Oʻziga xos chuqur lirizm, chiroyli tasvirlar, noziklik va jimjimadorlik Qoʻrgʻon dostonchilik maktabim. uslubining asosiy belgilaridir. Bu hol Qoʻrgʻon dostonchilik maktabim.ning koʻproq yozma adabiyotdan anʼanalariga uygʻunlashib borganligini koʻrsatadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**«Dievs, svētī Latviju!»** (oʻzb. *«Tangrim, Latviyani qoʻlla!»*) — Latviya Respublikasining davlat madhiyasi hisoblanadi.

Madhiya soʻzlari va musiqasi Latviyaning eng mashhur shoir va bastakorlaridan biri — Karlis Baumanis tomonidan 1873-yilda yaratilgan. Ushbu madhiya ilk bor 1873-yilning yozida Rigada boʻlib oʻtayotgan birinchi umumxalq qoʻshiqlar bayramida yangragan. 1920-yilning 7-iyun kuni ushbu madhiya Latviya Respublikasi davlat madhiyasi deb rasman eʼlon qilindi.

Latviyani Sovet Ittifoqi bosib olganidan keyin 1940-1990-yillarda Latviya hududida «Latviya SSR madhiyasi» ishlatib kelingan. Latviya mustaqillikga erishganidan soʻng yana ushbu madhiya qoʻllanila boshlandi va rasman davlat madhiyasi deb eʼlon qilindi.

Madhiya matni
-------------

Latish tilida
-------------

Dievs, svētī Latviju,
Mūs' dārgo tēviju,
Svētī jel Latviju,
Ak, svētī jel to!
Kur latvju meitas zied,
Kur latvju dēli dzied,
Laid mums tur laimē diet,
Mūs' Latvijā!

Oʻzbekcha tarjimasi
-------------------

Tangrim, Latviyani qoʻllagin,
Bizning aziz vatanimizni,
Ha, qoʻlla Latviyani,
Ha, qoʻlla uni!
Latviya qizlari gullar,
Latviya oʻgʻillari kuylar,
Bizni shodlikda oʻynashga ber,
Latviyamizda!

Manbalar
--------

* Likums «Par Latvijas valsts himnu»
* Latviya madhiyasi (mp3) Wayback Machine saytida arxivlandi (2015-04-02).
Fatma Memik
**Fatma Shakir Memik** (1903—1991) turk shifokori va siyosatchisi.

U 5-davrda (1935) Turkiya Buyuk Millat Majlisiga ayollarning saylash va saylanish huquqini tan olgan holda kirgan 14 nafar ayol deputatdan biridir. Parlament V. VI. va VII. Bu davrda Edirne noibi sifatida xizmat qildi.

Hayot
-----

1903-yili Safranboʻluning Akviran qishlogʻida tugʻilgan. Uning otasi novvoy va un savdosi bilan shugʻullangan Shokir Bey, onasi esa Jemile Hanim. 

Safranboluda boshlangʻich taʼlimni boshlagandan soʻng, sakkiz yoshida otasi bilan Istanbulga borib, Beyazit Inas Namuna maktabi va Bezmialem Valide Sulton maktabida tahsil oldi. 1923-yilda oʻrta maktabni tugatib, tibbiyot bilim yurtiga oʻqishga kirdi. Tibbiyot bilim yurtini 1929-yilda birinchi daraja bilan tugatgan.

1929—1931-yillarda Vaqif Gureba kasalxonasida ichki kasalliklar boʻyicha ixtisoslashgan. 1934-yilda internist boʻlganidan keyin u 1935-yilda Gureba kasalxonasida ambulatoriya boshligʻi boʻldi. Shu bilan birga, u Respublika Xalq partiyasi Eminönü tuman markazi delegatsiyasining asosiy aʼzosi va viloyat markazining zaxira aʼzosi edi.

1935-yil 8-fevralda boʻlib oʻtgan saylovlarda Respublika Xalq partiyasidan Edirne deputatligiga nomzod sifatida koʻrsatilgan. Turkiya Buyuk Millat Majlisiga 5-davrda Edirne deputati sifatida kirdi. Bu davrda u Sogʻliqni saqlash va ijtimoiy yordam qoʻmitasida kotib boʻlib ishlagan. Shuningdek, u Mehnat toʻgʻrisidagi qonunga qoʻshimcha qonun va „Sport tashkiloti toʻgʻrisidagi qonun" petitsiyasini muhokama qilish uchun tuzilgan vaqtinchalik qoʻmitalar ishida ishtirok etdi. 

  

U deputatlikdan tashqari xayriya va madaniy ishlar bilan ham shugʻullangan; Bolalarni himoya qilish agentligi direktorlar kengashi va Qizil yarim oy shtab-kvartirasida ishlagan, haftada bir marta Jamoatchilik markazi ijtimoiy boʻlimining ambulatoriya poliklinikasida ishlagan. 1935—1947-yillar orasida 3 muddat Edirne deputati boʻlgan. 1947—1949-yillarda Anqara Numune kasalxonasida ichki kasalliklar mutaxassisi, 1950—1951-yillarda Istanbul Ishchilar sugʻurtasi Beshiktosh dispanserida ichki kasalliklar mutaxassisi, 1951-yildan Shishli bolalar kasalxonasida ichki kasalliklar poliklinikasi boshligʻi boʻlib ishlagan. 1968-yil. 1968-yilda nafaqaga chiqdi.

1991-yil 9-fevralda vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „**Cumhuriyetin İlk Kadın Milletvekillerinden Fatma (Şakir) Memik"**.  *Tarihin Peşinde Uluslararası Tarih ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl 2014, Sayı:1. 20 aralık 2015da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7 aralık 2015.*
2. ↑  Sertel, Savaş (2015). „TBMM'de Bir Cumhuriyet Aydını: Dr. Fatma Memik" Hacettepe Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi Dergisi. ss. 193-204.
3. Andoza:Dergi kaynağı
**Jahon otin Uvaysiyning uy-muzeyi:** Qoʻqon xonligi saroyida Mohlaroyim Nodira boshchiligidagi xotin-qizlarga sheʼriyat ilmidan ustozlik qilgan. Jahon otin Uvaysiy Umarxon Amiriyga asos solgan. Qoʻqon adabiy muhitining isteʼdodli vakillaridan biri hisoblangan. Uning uy-muzeyi 2006-yilda tashkil etilgan boʻlib, u yerdagi eksponatlar 1781—1845-yillar Margʻilon va Qoʻqondayashagan „Jahonbibi", „Uvasiy", „ Vaysiy" yoki „Uvaysa" nomi bilan dong taratgan.

Jahon otin Uvaysiy hayoti va ijodiga uning uy muzeyida mujassamlangan. Muzeyda shoira hayoti va ijodiga oid koʻplab qimmatbaho koʻrgazmalar mavjud. Ular Markaziy Osiyo madaniyati hamda tarixiga yaqindan qiziquvchilar uchun ham qimmatli manba hisoblanadi. Ekspozitsiyada Jahon Otin Uvaysiyning shaxsiy buyumlari va shu davrni oʻzida aks ettiruvchi adabiy muhit namoyish etilgan. Shoira ijodini oʻrganayotgan izlanuvchilar uchun noyob manbalar, tazkiralarni ham koʻplab uchratish mumkin. Muzeyda 400 dan ortiq eksponat mavjud boʻlib, ular asosan, XIX asrga doir oʻzbek adabiyotini oʻzida gavdalantirgan. Shoira Uvaysiyning shaxsiy buyumlari: sandiqlar, sharflar, ustki liboslar, poyabzallar, bosh kiyimlar, musiqa asboblari, vazalar, koʻzalar, laganlar va boshqa oshxona anjomlarini shu muzey eksponatlaridan topishingiz mumkin. Shuningdek, Uvaysiy va boshqa oʻzbek yozuvchi va shoirlarining XVIII - XIX asrlarda yozgan asarlari va qoʻlyozmalaridan rasmlar, fotosuratlar, oʻz qoʻllari bilan yozgan sheʼrlaridan asl parchalar ham shular jumlasidandir.

MANBA: maktab darsliklardan olingan.

Havolar
-------

1. ↑  Jahon Otin Uvaysiy uy muzeyi Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-06-12). museumfergana.uz
**Jahon hamjamiyati** - jahonda mavjud davlatlarning hozirda insoniyat oldida turgan global muammolarni hamkorlikda hal qilishda, umoʻmiy maqsad yoʻlida faoliyat koʻrsatishda birligini anglatuvchi tushuncha. J. h. barcha davlatlarning suveren tengligi xalqaro hoʻquqiy tamoyiliga asoslangan. J. h. xalqaro hoʻqoʻqda tashkilot hisoblanmaydi. J. h.ni aks ettiruvchi universal tashkilot — Birlashgan Millatlar Tashkilotidir. Oʻzbekiston 1992 y. 2 martdan BMTning teng huquqli aʼzosi hisoblanadi. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 17-moddasida belgilanishicha, "Oʻzbekiston Respoʻblikasi xalqaro munosabatlarning toʻla huquqli subʼyektidir". Oʻzbekiston Respublikasi oʻzini J. h.ning bir qismi, deb biladi, u insoniyat oldida turgan muammolarni hal qilishda faol ishtirok etadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Klint Patrik Blek** (1962-yil 4-fevralda tug'ilgan) - amerikalik kantri musiqachisi,qo'shiq muallifi,musiqachi va prodyuser.1989-yilda RCA Nashville bilan imzolangan Blackning debyut albomi *Killin' Time* AQSh *Billboard* Hot Country Singles &amp; Tracks chartlarida to'rtta birinchi raqamli singlni chiqardi.1990-yillarda uning tezligi asta-sekin sekinlashgan bo'lsa-da,Blek 2000-yillarda doimiy ravishda xit qo'shiqlar jadvalini tuzdi.U AQShning *Billboard* mamlakat chartlarida 30 dan ortiq singllarga ega bo'lib,ulardan yigirma ikkitasi birinchi o'rinni egallagan, shuningdek,o'n ikkita studiya albomi va bir nechta kompilyatsiya albomlarini chiqargan.2003-yilda Blek o'zining Equity Music Group yorlig'iga asos soldi. Blek,shuningdek,1993-yilda "*Qanotlar*" teleserialining epizodida va 1994-yilda "*Maverick* "filmida suratga tushgan,shuningdek,1998-yilda "*Haligacha ushlab turish:Cadillac Jek afsonasi* "filmida bosh rolni ijro etgan.

Qo'shimcha o'qish
-----------------

* Brown, R.D. (1993), *Clint Black: A Better Man*, Simon & Schuster, ISBN 978-0-671-86546-7

Havolalar
---------

* Rasmiy veb-sayt
* Clint Black IMDbda
**Fattoh Mirzayev** (1921.5.9. Toshkent) — kimyogar olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1981). Texnika fanlari doktori (1971), professor (1973). Urta Osiyo industrial institutini tugatgan (1945). Shuin-tda dotsent (1953), kimyotexnologiya fakulteti dekani (1965—71), kafedra mudiri (1967—2000), professor (2000-yildan). Ilmiy ishlari qishloq xoʻjaligi ekinlari uchun zarur boʻlgan azotli oʻgʻitlarning yangi turlarini olishga oid. Qoratogʻ fosforitlarini sulfat va gumin kislotalar qoʻshib, nitrat kislota bilan qayta ishlash asosida murakkab oʻgʻitlar olish ustida tadqiqotlar olib borgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Jahon dinlari** - jahondagi juda ko‘p xalqlar e’tiqod qiladigan buddizm, xristianlik va islomga nisbatan ishlatiladigan termin. Jahon dinlari jamiyat taraqqiyotining turli bosqichlarida buyuk tarixiy burilishlar, bir ijtimoiy-iqtisodiy tuzumdan ikkinchisiga o‘tish davrlarida vujudga kelgan. Jahon dinlari tarixiy jarayonda jahon imperiyalari, davlatlar tarkib topayotgan paytlarda paydo bo‘lgan. Jahon dinlariga prozelitizm, faol targ'ibotchilik xosdir, ularning targ‘ibotlari xalqlar va millatlararo diniy bag'rikenglikka asoslangan. Bu dinlarning Jahon dinlariga aylanishida barcha odamlarning tengligi to'g'risidagi g‘oya asosiy omillardan biri bo‘lgan. Muayyan tarixiy sharoitlarda Jahon dinlarining har xil yo‘nalishlari, oqimlari vaqt o‘tishi bilan ma’lum millatlar yoki davlatlar diniga aylangan. Hozirgi globallashuv sharoitida Jahon dinlarining ta’limotlari, qadriyatlarini jahon xalqlari tomonidan o‘rganishga qiziqish ortib bormoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 204. sfn error: no target: CITEREFNajmiddinov,\_Karimov,\_Turdiyeva2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Najmiddinov J. Karimov J. Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480 bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.
**Milliy beysbol shon-shuhrat zali va muzeyi** Nyu-Yorkning Kuperstaun shahridagi tarix muzeyi va shon- shuhrat zali boʻlib, shaxsiy manfaatlar tomonidan boshqariladi. U Qoʻshma Shtatlardagi beysbol tarixining markaziy nuqtasi boʻlib xizmat qiladi va beysbol bilan bogʻliq artefaktlar va koʻrgazmalarni namoyish etadi, bu sportni oʻynash, boshqarish va xizmat koʻrsatishda muvaffaqiyat qozonganlarni sharaflaydi. Zalning shiori: "Tarixni asrab-avaylash, mukammallikni ulug‘lash, avlodlarni bog‘lash.**Kuperstaun** koʻpincha Milliy beysbol shon-shuhrat zali va muzeyining qisqartmasi (yoki metonimi) sifatida,Ogayo shtati Kanton shahridagi Pro Football Hall of Fame uchun „Kanton" kabi ishlatiladi.

Shon-shuhrat zali 1939-yilda Singer tikuv mashinasi boyligining vorisi Stiven Karlton Klark tomonidan tashkil etilgan. Klark sayyohlarni Buyuk Depressiyadan zarar koʻrgan shaharga olib kelishga harakat qildi, bu mahalliy sayyohlik savdosini kamaytirdi va mahalliy hops sanoatini vayron qilgan taqiq. Klark Shon-shuhrat zali binosini qurdi va u 1939-yil 12-iyunda bagʻishlandi. (Uning nabirasi Jeyn Forbes Klark direktorlar kengashining hozirgi raisi.) Fuqarolar urushi qahramoni Abner Doubleday beysbolni Kuperstaunda ixtiro qilgan degan notoʻgʻri daʼvo zalning dastlabki marketingida muhim rol oʻynadi.

Yana qarang
-----------

* All-American Girls Professional Baseball League § National Womenʼs Baseball Hall of Fame inductees
* Award share
* Baseball awards § United States
* Bob Feller Act of Valor Award
* Honor Rolls of Baseball (1946) (managers, executives, writers, umpires)
* List of Major League Baseball awards
* List of members of the Baseball Hall of Fame
* Negro Leagues Baseball Museum
* Nisei Baseball Research Project

Havolalar
---------

* Rasmiy veb-sayt
* Beysbol Oliy Ligasining Shon-sharaf zali
* Mukofotlar va faxriy unvonlar. Baseball-Reference.com (jumladan, HOF inductees, Hall of Famer Batting and Pitching Stats va 1936 yildan hozirgi kungacha HOF ovoz berish natijalari)
Fui Yiu Ha yangi qishlogʻi (chapda ikki qator qishloq uylari) va Sha Tin Vay yangi qishlogʻi (oʻngda qishloq uylari qatori).
 Yiu Vay koʻchasi boʻylab Fui Yiu Ha yangi qishlogʻining kirish eshigi (窰圍街).
**Fui Yiu Ha yangi qishlogʻi** yoki **Fui Yiu Ha San Tsuen** (灰窰下新村), shuningdek, **Fui Yiu Ha resite hududi** yoki oddiygina **Fui Yiu Ha qishlogʻi** Gonkongning Sha Tin tumanida joylashgan qishloq.

Maʼmuriyati
-----------

Fui Yiu Ha resite maydoni Yangi hududlar kichik uy siyosati ostida tan olingan qishloqdir.

Tarixi
------

Fui Yiu Xa San Tsuen 1981-yilda Fui Yiu Ha Tsuendan koʻchirilgan.

Yana qarang
-----------

* Kau Yeuk (Sha Tin)

Manbalar
--------

1. ↑  „List of Recognized Villages under the New Territories Small House Policy".  Lands Department (sentabr 2009).
2. ↑  *Secretary for Home Affairs.* „Bills Committee on Village Representative Election Bill".  Legislative Council of Hong Kong (8-noyabr 2002-yil).

Havolalar
---------

* Fui Yiu Ha va Tse Uk (Sha Tin) qishloqlari hududini doimiy vakilni saylash uchun belgilash (2019 yildan 2022 yilgacha)
Lodz
**Lodz** (polyakcha: *Łódź*; talaffuzi - vuch) — Polshaning markaziy qismidagi shahar. Lodz voyevodaligining maʼmuriy markazi. Aholisi 806,7 ming kishi (1999). Kattaligi va sanoat ahamiyati jihatidan mamlakatda Varshavadan keyin 2-oʻrinda. Transport yoʻllarining muhim tuguni. Atrofidagi shaharlar bilan Lodz aglomeratsiyasini tashkil qiladi.

Lodz mamlakat toʻqimachilik sanoati (ip gazlama, kalava ip, movut, shoyi, trikotaj ishlab chiqarish) ning eng yirik markazi. Transformatorlar, elektr bilan harakatlanuvchi mashinalar uchun uskunalar, toʻqimachilik stanoklari, rezina va koʻn-poyabzal ishlab chiqariladi. Poligrafiya va oziqovqat sanoati rivojlangan. Un-t, texnika, tibbiyot va boshqa institutlar, teatrlar, muzeylar bor. Lodzga 14-asrda asos solingan. 15-asrdan shahar huquqini olgan. Meʼmoriy yodgorliklardan ratusha, monastir va boshqa saqlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Karib dengizi**, Karaib dengizi (inglizcha: *Caribbean Sea*; ispancha: *Mar Caribe*; indeyslarning karib qabilasi nomidan) — Atlantika okeanidagi yarim berk dengiz. Markaziy va Janubiy Amerika oraligʻida. Shimoliy va sharqdan Katta Antil va Kichik Antil orollari bilan chegaralangan. Yukatan boʻgʻozi orqali Meksika qoʻltigʻi, boʻgʻozlar orqali Atlantika okeani va Panama kanali orqali Tinch okean bilan tutashgan. Maydoni 2777 ming km². Oʻrtacha chuq. 2491 m, eng chuqur joyi 7090 m. Suvining oʻrtacha hajmi 6860 ming km3. Qirgʻoq chizigʻi egri-bugri. Gʻarbida va Antil orollari yaqinida marjon riflari bor. Sohili togʻli, baʼzi joylari pasttekislik. Eng katta qoʻltiqlari: Gonduras, Daryen, Venesuela. Dengiz tubining relyefi ancha murakkab: Grenada (4120 m), Venesuela (5420 m), Kolumbiya (4532 m), Yukatan (5055 m) kabi soyliklar suv osti tizmalari va sayyozliklar orkali bir-biridan ajralib turadi. Yirik orollari: Kuba, Gaiti, Yamayka, Puerto-Riko. Dengiz tubining grunti ohakli balchiqdan, sayoz joylarda esa marjon choʻkindilaridan iborat. Iqlimi tropik iqlim, passat shamollari taʼsirida. Havoning oylik oʻrtacha temperaturasi 23—27°. Yillik yogʻin sharqida 500 mm dan gʻarbida 2000 mm gacha. Dengizning shim. qismida iyun — oktabrda tropik dovullar boʻlib turadi. Oqim tezligi 1–3 km/soat, Yukatan boʻgʻozida 6 km/soat. Suv yuza qismining oylik oʻrtacha temperaturasi 25—28°. Shoʻrligi 36 ‰ ga yaqin. Suvining rangi yashil va koʻk-yashil. Suv koʻtarilishi har yarim sutkada takrorlanadi (balandligi 1 m gacha). Karib dengizida akulalar, uchar baliqlar, dengiz toshbaqasi, kit va kashalotlar, Yamayka orol yaqinida tyulen, lamantin va koʻplab endemik hayvonlar yashaydi.

Karib dengizi muhim iqtisodiy va strategik ahamiyatga ega. Dengiz orqali Tinch okean va Atlantika okeani portlarini bogʻlovchi eng qisqa dengiz yoʻli oʻtgan. Eng muhim portlari: Marakaybo, LaGuayra (Venesuela), Kartaxena (Kolumbiya), Limon (Kosta-Rika), Santo-Domingo (Dominikana Respublikasi), Kolon (Panama), Santyago-de-Kuba (Kuba) va boshqa

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Butunjahon suv-botqoqlar kuni** (inglizcha: *World Wetlands Day*) ― har yili 2-fevralda butun sayyorada nishonlanadigan xalqaro kundir.

Tarix
-----

Butunjahon suv-botqoqlar kuni 1997-yildan beri butun dunyoda nishonlanadi.

Bu kunni nishonlash sanasi tasodifan tanlanmagan: aynan shu kuni, 1971-yil 2-fevralda Eronning Ramsar shahrida (Mozandaron viloyati) „Suv-botqoq yerlar toʻgʻrisidagi konventsiya" (inglizcha: *Convention on Wetlands*) imzolangan edi. Ushbu hujjat „Ramsar konventsiyasi"nomi bilan mashhur. „Suv-botqoq yerlari toʻgʻrisidagi Konventsiya" xalqaro ahamiyatga ega boʻlgan suv-botqoq yerlarini (asosan, suv qushlarining yashash joylari) himoya qilish uchun imzolandi.

2006-yil 18-yanvar holatiga koʻra ushbu Konvensiyaning ishtirokchilari 150 ta davlat boʻlgan. Ramsar konvensiyasiga qoʻshilish shartlaridan biri, unga qoʻshilishni istagan mamlakat hududida kamida bitta „Ramsar hududi" ni yaratishdir. Shunday qilib, Rossiya Federatsiyasida „Ramsar uchastkalari" federatsiyaning 21 ta sub’ekti hududidagi 35 ta suv-botqoq yerlarini oʻz ichiga oladi, ularning umumiy maydoni oʻn million gektardan ortiq.

Ushbu xalqaro kun tashkilotchilari turli tadbirlarni oʻtkazib, turli mamlakatlar jamoatchiligi va rahbariyatining eʼtiborini suv qushlarining yashash joylariga ehtiyotkorlik bilan munosabatda boʻlish va yer sayyorasi ekotizimidagi suv-botqoq yerlarining ahamiyatiga qaratishni maqsad qilib qoʻygan.

Yana qarang
-----------

* Jahon suv kuni
* Jahon okeanlar kuni
* Jahon dengiz kuni
* Jahon atrof-muhit kuni
* Suv-botqoq yerlar

Manbalar
--------

1. ↑  Vsemirniy den vodno-bolotnix ugodiy — 2-fevralya. Istoriya i osobennosti prazdnika v proekte prazdniki 2010 god
2. ↑  Vsemirniy den vodno-bolotnix ugodiy — 2-fevralya. Istoriya i osobennosti prazdnika v proekte Kalendar Prazdnikov 2010

Havolalar
---------

* «Всемирный день водно-болотных угодий» в «Календаре праздников»
* 2 февраля - Всемирный день водно-болотных угодий (Беларусь)
**Fujeryu**

**Fujeryu** (fransuzcha: *Le Fougerus*, fransuzcha: *fougère* — paporotnik) — bri pishloqlari oilasidan yumshoq pishloq, uning oʻziga xos xususiyati pishloq boshini bezatgan paporotnik bargidir.

Tarixi
------

Dastlab, Fujeryu pishlogʻi oʻzlari isteʼmol qilishi uchun kichik fermer xoʻjaliklarida tayyorlangan. XX-asrning boshidan boshlab ular uni sotish uchun ham ishlab chiqara boshladilar va 1960-yillarda Ruzer pishloq zavodi (Turnan-an-Bri, Sena va Marna departamenti) Fujeryu pishlogʻini ishlab chiqarish bilan shugʻullangan va hozir kunda ham bu pishloqning asosiy ishlab chiqaruvchisi hisoblanadi.

Xususiyatlari
-------------

Fujeryu pishlogʻi xom sigir sutidan tayyorlanadi va oq mogʻor (Penicillium candidum) bilan qoplangan. Boshining diametri 16 sm, balandligi — 4 sm; yogʻ miqdori 45-50%. Pishloqning taʼmi mayin, shirin, shoʻr taʼmga ega. Fujeryuni boshqa bri pishloqlaridan ajratib turadigan mashhur paporotnik bargi pishish jarayonida qoʻllaniladi va ham gastronomik (pishloqqa qoʻshimcha xushboʻylik beradi), ham estetik maqsadlarda xizmat qiladi.

Oq sharob, shampan, Burgundiya vinolari va Bordo bilan uygʻunlashadi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Французские сыры: иллюстрированная энциклопедия 2003. sfn error: no target: CITEREFФранцузские\_сыры:\_иллюстрированная\_энциклопедия2003 (help)
2. ↑  La fromagerie Rouzaire. sfn error: no target: CITEREFLa\_fromagerie\_Rouzaire (help)
3. 1 2 3  Le Fougerus. sfn error: no target: CITEREFLe\_Fougerus (help)

Adabiyotlar
-----------

* Масуи К. Ямада Т. Французские сыры: иллюстрированная энциклопедия = [French Cheeses] / Казуко Масуи, Томоко Ямада ; вступ. сл. Ж. Робюшон ; пер. с англ.: С. Сапронов ; фото Й. Маруяма. — СПб: Изд. дом «Нева», 2003. — С. 60. — (A Dorling Kindersley Book). — ISBN 5-7654-2333-7.

Havolalar
---------

* „Portrait de fromage: le Fougerus" (fr). Qaraldi: 31-oktabr 2015-yil.



* „Сайт производителя (La fromagerie Rouzaire)" (fr). Qaraldi: 31-oktabr 2015-yil.
**Fukus suvoʻtlar** (Fucales) -qoʻngʻir suvoʻtlar qabilasi (tartibi). Tanasining uz. 0,1–2 m, baʼzan 10 m gacha. Boshqa suvoʻtlardan koʻpayish sikli bilan farq qiladi. Shakli har xil. Fukus turkumi vakili (Fucus) shoxlangan, dixotomik, qoraqoʻngʻir, tasmasimon plastinka shaklida. 300 turi (40 turkumi), asosan, 3 ta: fukusdoshlar (Gʻisaseaye), sistozirdoshlar (Cystoseiraceae) vasargasdosh suvoʻtlar (Sargassaceae) oilasi bor. Fukus suvoʻtlar Kaspiy va Orol dengizlaridan tashqari, barcha dengizlarda uchraydi. Fukus suvoʻtlardan alginat, yem uni va oʻgʻit olinadi. Baʼzi turlari ovqatga ishlatiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fula** (xitoycha 浮拉族, pinyin Fúlā Zú; Vyetnamcha Phù Lá) — Vetnam hududidagi Xatuen, Laytyau, Xoanglyenshon va Shonla provinsiyalarida yashovchi xalq. Umumiy aholi soni 6,4 ming kishi. Fula ikki subetnik guruhga boʻlinadi: fula-lao (laovaso, bokxovaso — „togʻliklar") va fula xan (pula, pulapo, palukua — „xalq"). Fula xan guruhi itszu xalqining quyi tabaqasidan kelib chiqqanlik ehtimoli yuqori. 1970-yillarda fula xanning koʻpchilgi Xitoyga koʻchib oʻtib, u yerda itszu xalqi bilan birlashib ketgan. (V. A. Tishkov, 1999).

Tili
----

Fula xalqi Xitoy-Tibet oilasining markaziy guruhining fula tilida (Laovaso) gaplashadi. Fula tili xitoy tilining janubiy lahjalariga mansub. (Yu. V. Bromley, 1988).

Anʼanaviy mashgʻulotlari
------------------------

Anʼanaga koʻra, Fula xalqi oʻrmon yerlarini yoqib, oʻrnida qishloq xoʻjaligi yaratish, shudgorlanadigan, sugʻoriladigan va lalmikor yerlarda dehqonchilik bilan shugʻullanganlar. Asosiy qishloq xoʻjaligi hayvonlari choʻchqa va echkilar hisoblangan. Fulaliklar yoʻlbarslar, yovvoyi choʻchqalar va ayiqlarni zaharlangan oʻq va tuzoqlar bilan ovlaganlar. Hunarmandchilik ham rivojlangan; ayniqsa qamishdan narsalar toʻqish va toʻqimachilik alohida ajralib turgan. Idishlar bambukdan tayyorlangangan. (V. A. Tishkov, 1999).

Madaniyati
----------

Anʼanaviy kiyimlar, ayollar uchun ham, erkaklar uchun ham, mayda munchoqlar bilan bezatilgan. Ayollar ust kiyimi, boshi uchun teshigi boʻlgan, toʻrtburchak shaklidagi ustki chakmon va kashta va munchoqlar bilan bezatilgan yubkadan iborat boʻlgan. Anʼanaga koʻra, Fula taomlariga guruch, quritilgan va tuzlangan baliq yoki goʻsht, sabzavotlar kiradi. Ovqatga turli xil ziravorlar ishlatiladi. Fulalar uylarini togʻ yonbagʻirlariga qurishgan. Asosiy bayramlari Yangi yil boʻlib, unda qoʻshiqlar va raqslar bilan ommaviy bayramlar oʻtkazilgan. Fulalar orasida ajdodlarga, tabiat ruhlariga (suv, sholi, osmon, yer va boshqalar) sigʻinish keng tarqalgan. (V. A. Tishkov, 1999).

Manbalar
--------

1. 1 2  Narodi mira. Istoriko-etnograficheskiy spravochnik / Glav. red. Yu. V. Bromley. — M. : Sovetskaya ensiklopediya, 1988. — S. 486—487.

Adabiyotlar
-----------

* Egorunin O.V. Ngo Duk Thinh. Fula // Dunyo xalqlari va dinlari / Bob. ed. V. A. Tishkov. M.: Buyuk rus entsiklopediyasi, 1999-yil.
* Dunyo xalqlari. Tarixiy-etnografik maʼlumotnoma / bob. ed. Yu.V.Bromli. — M.: Sovet Entsiklopediyasi, 1988-yil.
* Dunyo xalqlari atlasi / Ed. S. I. Bruk, V. S. Apenchenko va boshqalar — M.: SSSR Davlat geologiya qoʻmitasi Geodeziya va kartografiya bosh boshqarmasi. SSSR Fanlar akademiyasining Mikluxo-Maklay, 1964-yil.

Yana qarang
-----------

* Vetnam xalqlari
* Yizu odamlari
**Asmo’ un-Nagʻam** (arab. – to-vush (nagʻma)larning otlari], Asomiy nagʻamot – 10 –12-asrlarda Oʻrta va Yaqin Sharq musiqa nazariyasida jam’ut-tom (qarang Jam)ni tashkil etuvchi jinslar va to-vushlarning maxsus atamalari. Asmo’ un-Nagʻam jins va tovushlarga nisbatan qoʻllanilgan yunoncha atamalarning arabchaga soʻzma-soʻz tarjimasi boʻlib, ba’zi sharq qoʻlyozma manbalari (mas, Forobiyning "Kitob ul-musiqo al-kabir" – "Musiqa haqida katta kitob" asari)da ularning yunoncha muqobili ham keltiriladi (459-b.dagi jadvalga q.). Asmo’ un-Nagʻam musiqa amaliyotida qoʻllanilmaganligi sababli, keyinchalik (12–13-asrlardan boshlab) musiqa naza-riyasida ham unutilib ketgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Asmoʼ un-Nagʻam" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Uilyam Fulbright**Fulbright dasturi** — AQShning sobiq senatori Uilyam Fulbrayt nomidagi taʼlim dasturi amerikaliklarga xorijda, chet-ellik mutaxassislarga esa AQShda oʻqish, oʻqitish va izlanish imkonini beradi.

Fulbrayt dasturiga turli yoʻnalishlar boʻyicha qatnashish mumkin. Biroq ishtirokchilar Amerikada biror ilmiy daraja, jumladan bakalavrlik, magistrlik yoki doktorlikka erishmaydi. Agar maqsadingiz ilmiy daraja olish boʻlsa, Fulbrayt boshqa imkoniyatlar ham taklif qiladi. 2006—2007 oʻquv yilida qator davlatlar, jumladan, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Oʻzbekiston va Afgʻonistondan salkam 300 nafar mutaxassis Fulbright dasturining grantiga sazovor boʻlgan. Har yili kamida olti ming kishiga grant beriladi. Barcha xarajatlar Qoʻshma Shtatlar hukumati tomonidan qoplanadi. Fulbrightda qatnashib, Amerikaga kelgan Oʻzbekistonlik mutaxassis bu yerdagi talabalarga oʻzbek tilini oʻrgatish bilan birga, Oʻzbekiston madaniyati, urf-odatlari, adabiyoti va oʻziga xos jihatlarini tanishtiradi.

Fulbrayt dasturida qatnashishni xohlovchilar diqqatiga. Milliy musiqa asboblarida chalish, milliy taomlar va pazandachilik, yetakchilik, notiqlik, ichki siyosatdan boxabar boʻlish, ingliz tilini mukammal bilish va hokazolar sizning dasturda gʻolib chiqish imkoniyatlaringizni oshiradi. Ishtirokchi TOEFL yoki IELTS kabi AQShda bilim olish uchun maxsus test sinovlaridan muvaffaqiyatli oʻtgan boʻlishi zarur. Shu bilan birga xorijlik mutaxassis AQSh anʼanalari, bu yerdagilarning dunyoqarashi haqida maʼlumot oladi va muayyan fanlar boʻyicha dars olishi mumkin boʻladi.

Qiziqarli faktlar
-----------------

Siz Oʻzbekiston fuqarosi boʻla turib, Fulbright dasturida faqat Oʻzbekistonda yashab turganingizda qatnashishga haqlisiz.

Havolalar
---------

* Fulbright dasturining veb-sahifasi (ingl.)
**Russisher tsupfkuxen** (nemischa:) — shokoladli xamirdan, yumshoq tvorogdan (nemischa) tayyorlangan anʼanaviy nemis shirin pirogi (nemischa:) vanil pudingi.

Juda oddiy retsepti, gʻayrioddiy koʻrinishi va ajoyib taʼmi tufayli bu Germaniyadagi eng mashhur shirin qandolat maxsulotlari variantlaridan biridir. Germaniyadagi har bir bola „Russisher tsupfkuxen" nima ekanligini biladi.

Tayyorlanishi
-------------

Tortning asosi tortga oʻxshash shokoladli xamir boʻlib, magʻzi past yogʻli yumshoq tvorogdan tayyorlanadi, mustahkamlikdagi yogurtni eslatadi. Toʻldirishga odatda vanil puding kukuni yoki limon qobigʻi qoʻshiladi. Asosiy xamirning kichik boʻlaklari magʻzi ustiga qoʻyiladi, bu esa xarakterli qora va oq tuzilishga olib keladi.

Bu pirog mashhur kesekuchen (nemischa: — cheesecake) va shokoladli tortning nemis versiyasi.

Nomlanishning kelib chiqishi
----------------------------

Retsept muallifi nomaʼlum. Mintaqaga yoki mamlakatga qarab, bunday pirog "tvorog", "syrniki" yoki „tvorog pirogi" deb nomlanishi mumkin.

Zamonaviy rus oshxonasida bunday pirojnoe tvorogning bir turi sifatida topilgan. Bundan tashqari, shunga oʻxshash pirog mavjud tvorog va smetana asosida „Korovka-Buryonka", lekin u qadar keng tarqalgan emas.

"*Kuchen*" soʻzi (nemischa:) pirog deb tarjima qilingan va "*zupfen*" feʼli (nemischa:) „chimchilash, yirtish" degan maʼnoni anglatadi — tort kichik „chimchilash" xamiri bilan bezatilgan. Rus oshxonasida bunday bezak koʻpincha olma pirojnoe va beze bilan topilgan.

Rus nomli boshqa retseptlar
---------------------------

Nemis oshxonasida rus deb ataladigan yana bir nechta taomlar mavjud: masalan, rus brot (nemischa: — „rus noni", bu aslida lotin alifbosi harflari koʻrinishidagi pechene) yoki rus tilidagi tuxum (nemischa:, Lit. „Rus tuxumlari" — sarigʻi, xantal va mayonez aralashmasi bilan toʻldirilgan qaynatilgan tuxum oqinig yarmi, koʻpincha ikra bilan dasturxonga xizmat qilinadi).

Yana qarang
-----------

* Rus birodar

Adabiyotlar
-----------

* *Dr. Oetker Die allerbesten Blechkuchen-Rezepte*. Heyne, 2005. ISBN 978-3-453-85501-4.

Manbalar
--------

1. ↑  Bertil Haack, Ulrike Tippe, Michael Stobernack, Tilo Wendler*. Mathematik für Wirtschaftswissenschaftler: Intuitiv und praxisnah*. Springer-Verlag, 2016 — 287-288 bet. ISBN 9783642551758.
2. ↑  Karola Wiedemann*. Kleine Expresskuchen*. GRÄFE UND UNZER Verlag GmbH, 2014-08-04 — 23 bet. ISBN 9783833843471.
3. ↑  *Jakob Hein.* „Was das Internet bisher nicht wusste: Warum der Zupfkuchen „russisch" heißt" (de). *taz.blogs*.  blogs.taz.de (8-iyun 2014-yil). Qaraldi: 24-dekabr 2017-yil.

Havolalar
---------

* Рецепт пирога Руссишер цупфкухен
* Творожная запеканка — пирог с вишней
* Рецепт творожника
**Kovul**, kovar (Capparis spinosa L.) — kovuldoshlar oilasiga mansub yarim buta. Poya va shoxchalari yotiq, bargi tuxumsimon, guli yirik, oq yoki och pushti. Mevasi qizil etli, koʻp urugʻli.

Qrim, Kavkaz, Oʻrta Osiyo, Shimoliy Afrika va Oʻrta dengizning toshloq yerlarida koʻp tarqalgan. Janubiy Yevropada ekiladi. K.ning gʻunchasi, mevasi sirkalab yoki toʻzlab ovkatga solinadi. Mevasida 18% oqsil moddalar, 36% cha moy bor. Choʻl va adirlarda, yoʻl boʻylarida, devorlar ustida, ekinlar orasida oʻsadigan kovul koʻp urugʻli rezavor boʻlib, mevalari etdor, uzunligi 2 smga boradi. Iyul-avgust oylarida urugʻlari pishadi. Bu dorivor oʻsimlikning mevalari tarkibida saponinlar, alkaloidlar, 32,9 foiz uglevodlar, 150 mg askorbin kislota, 3,75 foiz moy, ildiz poʻstlogʻida staxidrin alkaloidi mavjud.Kovul yoki kavar oʻsimligi tabiiy holda Oʻrtayer dengizi, Yevropa janubida, Kavkazda, Oʻrta Osiyoda, shu jumladan, Oʻzbekistonda, Pokiston va Hindistonda tarqalgan. Bu oʻsimlik Fransiya, Ispaniya, Italiya, Aljir hamda Kiprda, Gretsiya va Shimoliy Amerikada madaniylashtirilgan boʻlib, landshaftlarning bezagi hisoblanadi. Oʻsimlikning nomi Erondagi Dashti-Kavir choʻli bilan bogʻliq holda atalgan. Chunki kovul bu hududlarda eng koʻp uchraydigan oʻsimlik sifatida ajralib turadi.

Kovul dorivor oʻsimlik boʻlishi bilan bir qatorda oziq-ovqatda ham ishlatiladi. Kovulning gʻunchali novdalari, gʻunchalari, rivojlanayotgan mevalari sirka kislotasida marinovat qilinadi hamda oziq-ovqatda «kaperslar» nomi bilan mashhur dori-darmon koʻrinishida foydalaniladi. Hindular kovulni kobra, kabra yoki kabarra nomlari bilan atashadi hamda oʻsimlik organlari qoʻshib tayyorlangan oziq-ovqatlarni yoqtirib iste’mol qilishadi.

Tabobatda pishgan mevasi, barglari, novda va ildiz poʻstlogʻi ishlatiladi.

May-avgust oylarida ochilmagan gʻunchalari, barglari terib olinadi. Shu bilan birga yosh, yogʻochlasha boshlagan novdalari va ildizining poʻstlogʻi shilib olinadi, maydalanadi hamda quyoshda yoki 50-60ºS haroratda quritiladi.Poʻstlogʻidan tayyorlangan damlama ishtaha ochuvchi ta’sirga ega. Xalq tabobatida yiringli yaralarni davolash uchun ishlatiladi. Yangi shilingan poʻstlogʻi ogʻrigan tishga bosilganda ijobiy natija beradi. Ba’zan ochiq yiringli yaralarga qoʻyilganda antiseptik ta’sir qiladi. Bundan tashqari oʻsimlikdan stenokardiyada, tireotoksikoz, gemorroyda, qandli diabet kasalligini davolashda ham foydalaniladi.

Ildiz poʻstlogʻidan nastoyka tayyorlash uchun 20 g shilib olingan poʻstlogʻi ustiga 0,5 l qaynagan suv quyiladi, 1-2 soat davomida tindiriladi. Kuniga uch mahal ovqatdan oldin 1/2 stakandan ichiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Meri Oliver** (inglizcha: *Mary Oliver* (1935-2019) — amerikalik shoira. „Amerika ibtidosi" (*American Primitive*) sheʼriy toʻplami uchun 1984-yilda Pulitser mukofoti sovrindori boʻlgan. 1992-yilda „Yangi va tanlangan sheʼrlar" (*New and Selected Poems*) toʻplami uchun Milliy kitob mukofoti sovrindori boʻlgan. 2007-yilda "New York Times" adabiyotshunos tanqidchisi Oliverni kitoblari eng koʻp sotilgan amerikalik shoira deb atadi .

Biografiya
----------

Meri Jeyn Oliver 1935-yil 10-sentyabrda Klivlendda tugʻilgan. Maktabdan soʻng u Ogayo shtati universitetiga oʻqishga kirdi, keyin Vassar kollejiga oqishini koʻchirdi, lekin Meri bu taʼlim muassasalarini tugatmagan. Sheʼriyatga, ayniqsa Edna Sent-Vinsent Millayning (1892-1950) ijodiga maftun boʻlib, mashhur shoira oʻlimidan oldin yashagan, Osterlitz (Nyu-York shtati) ga yoʻl oladi. U uyda kutib olindi va shoiraning singlisiga parvarish qilish va turli qogʻozlarni tartibga solishda yordam berdi. U Osterlitzda oʻzining umr yoʻldoshi (2005-yilda vafot etgan) Молли Мэлон Кук(ingl.)o'zb.ni uchratdi. Keyin ular Provintaunda (Massachusets shtati) koʻp yillar mobaynida yashadilar  .

Meri Oliverning birinchi sheʼrlar toʻplami „Sayohat yoʻq" 1965-yilda nashr etilgan. Keyinchalik uning mashhurligi yildan-yilga oshdi va nufuzli milliy mukofotlarni olib keldi.

Manbalar
--------

1. ↑  „1984 Pulitzer Prizes". 19-yanvar 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-fevral 2019-yil.
2. ↑  *Dwight Garner.* „Inside the List".  NYT (18-fevral 2007-yil). — „But at 71 she is, far and away, this country’s best-selling poet.". 19-yanvar 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-fevral 2019-yil.
3. ↑  *Jay Parini.* „Mary Oliver obituary".  The Guardian (15-fevral 2019-yil). 18-fevral 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-fevral 2019-yil.
Taxminan 1866-1871 yillarda Germaniya. Qizil chiziq Shimoliy Germaniya shtatlarining janubiy chegarasini belgilaydi.
**Mainlinie** (nemischa "Main-line") Main daryosi bo'ylab shimoliy va janubiy Germaniya o'rtasidagi tarixiy va siyosiy chegara degan ma’noni anglatadi. Bu chiziq 19-asrda Avstriya va Prussiyaning Germaniya Konfederatsiyasidagi ta'sirni belgilagan. Nemis Konfederatsiyasining qarorgohi Frankfurt-na-Maynda joylashgan edi.

Geografiya
----------

Oxir-oqibat, asosiy yo'nalish Shimoliy Germaniya Konfederatsiyasining Janubiy chegarasiga aylandi. ; keyin, bo'ylab asosiy Daryo ga Maynts; va nihoyat, g'arbiy chegarasi bo'ylab Gessen Buyuk knyazligi va Bavariya Pfalz Fransiya chegarasi tomon. Chiziq gesseni ikkiga ajratdi Frankfurt am Main, lekin barchasi Frankfurt am Main ga tegishli edi Shimoliy Germaniya Konfederatsiyasi. Bugungi kunda asosiy yo'nalish Shimoliy va Janubiy Germaniya o'rtasidagi chegara sifatida qaralmoqda. Ikkala mintaqada ham lingvistik va madaniy farqlar mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  *Duits.* „A divided Germany: the Mainlinie, 1866-1870". *leindenuniv.ln*.  Leiden University. Qaraldi: 26-iyun 2015-yil.
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Budjet intizomini buzish** — talablariga rioya etmaslik natijasida byudjetda asossiz taqchillik paydo boʻlishi, talab qilingan vositalar, mablagʻlar bn muhtoj boʻlgan muassasa va tashkilotlarning taʼminlanmasligi. Budjet intizomini buzish davlat mablagʻlarini samarali, toʻliq natija bn va oʻz oʻrnida ishlatishga imkon bermaydi. Buning natijasida aholining alohida qatlamlari orasida boqimandalik, norozilik muhiti shakllanadi. *Oʻtkazilayotgan islohotlarni jamiyat idrok qilishiga salbiy taʼsir qiladi, ularni obroʻsizlantiradi. Budjet intizomini buzish foyda (daromad) yoki soliq solinadigan boshqa obʼektlarni yashirish, kamaytirib koʻrsatish, shuningdek davlat tomonidan belgilangan soliqlarni, yigʻimlarni, boj yoki boshqa toʻlovlarni toʻlashdan qasddan boʻyin tovlashda ifodalanadi.*

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi
**Budeshuri tetri** — xoʻraki, vinobop oʻrtapishar uzum navi. Vatani Gruziya. Sharqiy ekologikgeografik navlar guruhiga kiradi. Tupi oʻrtacha oʻsadi. Guli ikki jinsli. Bargi (diametri 14—16 sm) uch, besh boʻlmali, arra tishli, tuksiz. Uzum boshi silindrkonus simon (boʻyi 11—17 sm, eni 8—12 sm), oʻrtacha tigʻiz, vazni 200—250 g. Gʻujumi oʻrtacha (diametri 9–14 mm), tuxumsimon, sargʻishyashil, poʻsti yupqa. Eti shirali. Mevasi faol harorat yigʻindisi 3000—3200° boʻlganda 140—150 kun (avg.)da pishadi. Tarkibida 17—19% qand bor. Hosildorligi 90—100 s/ga. Bu nav Oʻrta Osiyo, Shim. Kavkaz va Ukrainada tarqalgan. Sugʻoriladigan yerlarda yaxshi oʻsib, moʻl hosil beradi. Oʻzbekistonning hamma viloyatlarida rayonlashtirilgan. BUDYONNII Semyon Mixaylovich [1883.13(25).4, Kozyurin xutori (hozirgi Rostov viloyati, Proletar tumani)— 1973.26.10, Moskva] — shoʻro armiyasi qoʻmondoni. Marshal (1935), uch marta Qahramon unvoni berilgan. Fuqarolar urushida otliq askarlar korpusi komandiri, soʻngra 1Otliq armiya qoʻmondoni (191923). 193941-yillarda mudofaa xalq komissarining oʻrinbosari. 1941—45 yillardagi urushda Jan.Gʻarbiy va Shim. Kavkaz yoʻnalishlari qoʻshinlariga, Rezerv va Shim. Kavkaz frontlariga (194142) qoʻmondonlik qilib, oʻzining layoqatsiz lashkarboshi ekanligini koʻrsatgan. 1943— 53 yillarda Qizil armiya otliq askarlari qoʻmondoni. B. oʻz otliq armiyasi bilan 192023-yillarda Turkiston oʻlkasida boʻlib, bu yerda bolsheviklar vatanparvar istiklolchilarga qarshi olib borgan janglarda faol qatnashgan va koʻplab begunoh kishilarning qonini toʻkkan. 1930—40 yillarda u harbiylar orasida oʻtkazilgan umumiy qatagʻon tashkilotchilaridan biri.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Budjet dotatsiyasi** — (lot. dotatio hadya, xayr ehson) oʻz daromadlari va byudjetni tartibga soluvchi boshqa mablagʻlar yetishmagan taqdirda quyi byudjetning xarajatlari bn daromadlari oʻrtasidagi farqni qoplash uchun yuqori byudjetdan quyi byudjetga qaytarmaslik sharti bn ajratiladigan pul mablagʻlari („ Byudjet tizimi toʻgʻrisida" gi OʻzR Qonunining 3-m.si). Byudjetni tartibga solishning ushbu uslubi bir qancha kamchiliklarga ega boʻlib, bunga byudjetlarda nazarda tutilgan tadbirlarni mablagʻ bn uzluksiz taʼminlab turish uchun joylarda byudjetlardan qoʻshimcha daromadlarni yunaltirishda davlat hokimiyati mahalliy organlari manfaatdorligi va moliya organlari javobgarligi pasayishini kiritish mumkin.
Bundan tashqari, dotatsiya quyi byudjetning ijrosini yuqori byudjetga daromadlarning toʻliq va oʻz vaqtida kelib tushishiga qaram qilib quyadi, mana shu daromadlar hisobidan dotatsiya summalari oʻtkaziladi. Shu boisdan, byudjetni tartibga solish uslubi sifatida dotatsiya faqat shundagina qoʻllaniladiki, uning hududida yoʻnaltiriladigan barcha tartibga soluvchi daromadlar quyi byudjetga berilayotganida biriktirilgan va tartibga soluvchi daromadlar umumiy summasi rejalashtirilgan barcha xarajatlarni qoplamagan, yaʼni byudjetni defitsitsiz muvozanatlashtirishning boshqa barcha uslublari tugagan boʻlsa.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi
**Sambitgul** (Nerium oleander) -kendirdoshlar oilasiga mansub doimyashil buta yoki kichikroq daraxt. Vatani — Kichik Osiyo. Oʻrta dengiz boʻyida va Osiyoning subtropiklarida 5 turi uchraydi. Qrim va Kavkazda, Qora dengiz boʻylarida, Oʻrta Osiyoda manzarali oʻsimlik sifatida ekiladi. Boʻyi 2–5 m, bargi qalin, toʻq yoki och yashil nashtarsimon. Guli 3—7,5 sm kattalikda, yirik, qatmaqat boʻlib, ok, pushti yoki kizil, baʼzan sariq, xushboʻy, novda uchida toʻpgul hosil qiladi. Iyul—avgustda gullaydi. S.ning hamma qismi zaharli. Poʻstlogʻi va barglarida yurak kasalliklarida ishlatiladigan neriin, neriantin, oleandrin va boshqa glikozidlar bor. S. qadim zamonlardan beri koʻpgina mamlakatlarda uyda va parkxiyobonlarda manzarali oʻsimlik sifatida oʻstiriladi. Urugʻi va qalamchasidan oson koʻpayadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oqtom qabristoni** - Janubiy Fargʻonadagi Margʻilonsoyning chap qirgʻogʻidagi Oqtom va Damkoʻl qishloklari qarshisida joylashgan qad. qabriston (miloddan avvalgi 6—3 a.lar). Jami 65 ta mozorqoʻrgʻon aniqlangan, ulardan 15 tasi milodning boshlariga taallukli; qolgan 50 tasining 31 donasi kavlab ochilgan. Kavlangan mozorqoʻrgʻonlar ostida 126 ta qabr qazib oʻrganildi. Mozorqoʻrgʻonlar tuproq va chaqirtoshlarni qabr ustiga toʻplab — uyum qilishdan vujudga kelgan. Ular ostidagi oʻrta qabrda 1 tadan 8 tagacha mayyit boshini gʻarbga qilib qoʻyilgan. Chirigan yogʻoch qoldiqlariga koʻra, oʻralar ustiga yogʻoch terilib soʻngra usti yopilgan. Bu davr urf-odati boʻyicha marxum oʻng tomoniga sopol idishlar (baʼzan maxsus tokchaga), jezdan pichoq, bigiz, paykonlar hamda jez, temir va suyakdan yasalgan taqin-choklar, baʼzan qoʻyning biror boʻlagi ham qoʻyilgan. Mahalliy aholi dehqonchilik va chorvachilik bilan shugʻullangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |