**Martiros Sergeyevich Saryan** (armancha: *Մարտիրոս Սերգեի Սարյան*) – arman, Sovet rassomi, landshaft ustasi, grafik rassom. SSSR xalq artisti (1960). Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1965). Lenin mukofoti (1961) va ikkinchi darajali Stalin mukofoti (1941) laureati.
U asosan simvolizm va fovizm uslublarida ishlagan. Rassomning ishi arman sovet rassomligi milliy maktabining shakllanishida yetakchi rol oʻynagan.

Tarjimai holi
-------------

Saryan Martiros 1880-yil 28-fevral kuni Yekaterinoslav viloyati, Rostov tumani, Naxijevan-Don (hozirgi Rostov-na-Donu ) shahrida patriarxal arman oilasida dunyoga kelgan.
1895-yilda shahar maktabini tamomlagan. 1897–1904-yillarda Moskva rassomlik, haykaltaroshlik va arxitektura maktabida (hozirgi V. I. Surikov nomidagi Moskva rassomlik instituti), shu jumladan V. A. Serov va K. A. Korovin ustaxonalarida tahsil olgan. 1901–1904-yillarda Lori, Shirak, Etchmiadzin, Hagpat, Sanaxin, Yerevan va Sevan shaharlariga sayohat qilgan.

 Rassom Martiros Saryan (pastdan chapdan ikkinchi) 1902-yilda Sanaxin arman monastiridagi xachkar yonida
 A. Sarkisyan , M. Saryan, A. Danielyan, S. Martirosyan, A. Isaakyan, V. Vagarshyan
1900-yillarda u „Golubaya roza", „Zolotoye runo", „Soyuz russkix xudojnikov", „Mir iskusstva", „Chetire iskusstva" badiiy birlashmalarining koʻrgazmalarida qatnashgan. Rassomning uslubiga Paul Gaugin va Henri Matissening rasmlari kuchli taʼsir koʻrsatgan.
1910–1913-yillarda Turkiya, Misr va Eronga bir qancha sayohatlar qilgan. 1916-yilda Tblisiga kelib, arman yozuvchisi G. Agayanning qizi Lusik Agayanga uylangan. Shu bilan birga, Arman rassomlari jamiyati va Armaniston rassomlari uyushmasini tashkil etishda ishtirok etgan. Saryan Martiros 1972-yil 5-mayda Yerevanda vafot etdi. U panteon nomi bilan atalgan Komitas qabristoniga dafn qilingan.

Faoliyati
---------

SSSR Badiiy akademiyasining akademigi (1947), SSSR Rassomlar uyushmasi aʼzosi, Armaniston SSR Rassomlar uyushmasi raisi (194–1951), Armaniston SSR Fanlar akademiyasining haqiqiy aʼzosi (1956),
SSSR Oliy Kengashining II – IV chaqiriq deputati (1946–1958), 1959-yildan Armaniston SSR Oliy Kengashi deputati lavozimlarida faoliyat olib borgan.

Asosiy ishlari
--------------

* „Ulitsa. Polden" 1911-yil
* „Armiyanka s sazom" 1915-yil
* „Skazka" 1904-yil
* „Karol s docheryu" 1904-yil
* „Kometa" 1907-yil
* „Vecher v gorax" 1907-yil.

Mukofot va unvonlari
--------------------

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1965)
* Armaniston SSR xalq artisti (1926)
* SSSR xalq artisti (1960)
* Armaniston SSR Davlat mukofoti (1965)
* Toʻrtta Lenin ordeni (1945, 1950, 1965, 1970)
* Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1936)
* „Hurmat belgisi" ordeni (1939)
* „Kavkaz mudofaasi uchun" medali (1944)
* „1941–1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun" medali (1945)
* Gyumri shahrining faxriy fuqarosi unvonlari bilan mukofotlangan (1964).

Kino olami
----------

**1965-yil** „Armenfilm" studiyasida Laertes Vagharshyanning „Martiros Saryan" hujjatli filmi suratga olingan, unda „Iskusstvo kino" jurnali muallifining soʻzlariga koʻra, rassom va uning rasmlari nafaqat suratga olish obyektiga, balki qahramonlarga ham aylanganligini taʼkidlagan..

Manbalar
--------

1. ↑  „САРЬЯН Мартирос Сергеевич". 9-iyul 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-aprel 2021-yil.
2. ↑  *Хронография Еревана*. Ер.: Музей истории города Еревана, 2009 — 66 bet.
3. ↑  Каменский А. (1966). *Кино и живопись* (Искусство кино nashri). pp. 21—24.