**Tsamikos** (grekcha: *Τσάμικος*, *Tsamikos*) yoki **Kleftikos** (grekcha: *Κλέφτικος*) - Gretsiyaning mashhur an'anaviy xalq raqsi, 3/4 traktli musiqa ostida ijro etiladi.

Raqs
----

 Yunonistonning mustaqillik urushi vaqtida Tsamiko raqsga tushgan erkaklar
Raqsda qadamlarga emas, balki raqsga tushuvchining "munosabati, uslubi va nafisligi" ga urg'u bergan holatda, qattiq va sekin tempda davom etadi. Raqqoslar bir-birlarini qo'llaridan ushlab, tirsaklarini 90 darajalik burchak ostida yuqoriga qaratib bukadilar. Bu kuchli qo'l holatini talab qiladi, ayniqsa yuqori akrobatik sakrashlarni amalga oshiradigan chiziqning (yoki doiraning) asosiy tayanch nuqtasi bo'lgan birinchi yoki oxirgi shaxsini (odatda ular havoga ko'tarilayotganda o'ng oyog'ini, keyin chap oyog'ini (qaychi kabi harakatda) yuqoriga ko'tarib, yerga tushishdan oldin qo'lning orqa tomoni bilan chap oyog'iga urishadi) qo'llaridan tutib turgan raqqosga kuchli og'irlik tushadi. Raqs bosqichlar nisbatan oson, lekin aniq va qat'iy harkatlardan iborat bo'lishi kerak. Raqqos kuchli zarbaga javoban oyog'ini urib qo'yishi ham mumkin. Ba'zi bir improvizatsiya raqslarida va raqqoslarning mamlakatning aynan qaysi hududdan kelganiga qarab, qadamlarning ko'plab o'zgarishlari kuzatiladi. Vaqt o'tishi bilan raqs elementlari ko'plab o'zgarishlarga duch kelgan. Ilgari u faqat erkaklar tomonidan raqsga tushilgan bo'lsa, hozirgi vaqtda erkaklar ham, ayollar ham raqsda ishtirok etishadi.

An'analar
---------

Tsamiko nomi tom ma'noda *Chameria* yoki *Chams raqsi* degan ma'noni anglatadi. Shveytsariyalik musiqashunos Samuel Baud-Bovyning ta'kidlashicha, yunon Tsamiko raqsi Cham albanlari ichida ijro etilmagan. Uning muqobil nomi *Kleftikos* so'zma-so'z tarjimada *Kleftlar raqsi* degan ma'noni anglatadi, U Yunonistonning mustaqillik urushi (1821-1830) paytida jang qilgan kleftlar tomonidan ijro etilganligi sabbali ham shunday nomlangan. Tsamiko deyarli faqat erkaklar ijro etadigan raqs turi bo'lgan. Bugungi kunda Tsamiko - festivallar va to'ylarda mashhur raqs turi sifatida ommalashgan, ayniqsa Markaziy Gretsiya, Peloponnese, Thessaly, shuningdek, Epirning qishloq hududlarida uning sekinroq ijro etiladigan versiyasi keng tarqalgan. Ba'zan raqqos va raqqosalar an'anaviy yunon fustanellasini kiyib oladilar. Ushbu raqs 1821-yilda Gretsiya mustaqillik urushi boshlanganligi e'lon qilingan kun kabi milliy voqealarni nishonlash uchun ijro etiladi.

Markaziy Gretsiyada (Roumeli) ijro etiladigan Tsamiko ushbu raqs janrining standart versiyasi sifatida qabul qilinadi va butun Gretsiyada mashhur. Markaziy Gretsiyada Tsamiko eng mashhur xalq raqsi hisoblanadi. Peloponnesda Tsamiko va sirtos raqslari eng mashhur xalq janrlaridan biri hisoblanadi. Tsamiko Mani mintaqasida *Arvanitikos* nomi bilan tanilgan. Epirusning Ioannina va Thesprotia mintaqalarida Tsamiko juda mashhur. Umuman olganda, Epirusliklarning Tsamiko raqsi Markaziy Gretsiyadagi Tsamiko bilan solishtirganda sekinroq tempni saqlab qolganligi bilan ajralib turadi. Epirus raqslari bo'lgan Kleftes va Perdikomata ba'zan Tsamikoning muqobil variantlari sifatida etirof etiladi, ammo bu Gretsiya xalqi tomonidan yo'liq qabul qilinmagan, chunki ular alohida janrlar sifatida tasniflangan. Epirusning Zagori mintaqasidagi raqs janrlarining umumiy tasnifi bo'lgan Usmon taka raqsi va Beratini ham Tsamikoning o'zgarishi sifatida tasniflash mumkin. 

Tsamiko Epirusning asosiy raqs janrlaridan biri bo'lsa-da, mahalliy diskografiyadagi eng mashhur folklor janrlari qatoriga kirmaydi. 

Raqsning ko'plab mintaqaviy, xoreografik, musiqiy o'zgarishlarga uchragan versiyalari va nomlari mavjudligi tufayli "haqiqiy" Tsamikoning ta'rifi aniq emas[  ].

Yana qarang
-----------

* Ballos
* Yunon musiqa
* Yunon raqslari
* Hasapiko
* Sirtaki
* Sousta
* Sirtos

Adabiyotlar
-----------

* M. and R. Schiel, *Volkstänze aus Griechenland*. Romiosini 1995.

Havolalar
---------

* Tsamiko raqs bo'yicha ko'rsatmalar
* Tsamikoning Herodiumdagi spektakli videosi, Afina
* Tripolisdagi raqs festivali videosi, Peloponnes

1. ↑  Lenis, 2009, p. 20: "Ο τσάμικος Ηπείρου ...τον σημερινό Καλαμά)."
2. ↑  Sugarman, Jane*. Music and gender: Perspectives from the Mediterranean* Magrini:. University of Chicago Press, 2003 — 89–90 bet. ISBN 9780226501666.
3. ↑  Samuel Baud-Bovy, Phoibos Anōgeianakēs*. {{{title}}}*. Peloponnēsiako Laographiko Hidryma, 1984 — 34 bet. „Τον ελληνικό Τσάμικο δε φαίνεται να τον χορεύουν οι Αρβανίτες Τσάμηδες, ενώ έχουν χορούς σε 5/4"
4. ↑  Mouzaki, Rozanna*. Greek dances for Americans* (en). Doubleday, 1981 — 55 bet. ISBN 9780385140416. „It is also called Kleftikos because it was danced by the fighters and rebels (Klefts) of the Greek Revolution of 1821 against the Turks."
5. ↑  Hellander Paul, Armstrong Kate. *Greece*. Lonely Planet, 2006 ISBN 978-1-74059-750-0, p. 67.
6. 1 2  Lenis, 2009, p. 24
7. 1 2  Romaios, Kostas*. {{{title}}}* (el). Βιβλιοπωλειον της Εστιας Ι.Δ. Κολλαρου, 1980 — 306 bet. „Στη Ρουμελη κυριαρχεί π.χ. ό τσάμικος, στα νησιά οί συρτοί. Στο Μοριά συνυπάρχουν, σέ αρμονική ποσοτική αναλογία, καΐ ό τσάμικος και οί συρτοί."
8. ↑  Moraitis, Thanasis „Η αρβανίτικη γλώσσα στα παραδοσιακά τραγούδια",*. Ετερότητες και Μουσική στα Βαλκάνια*. Εκδόσεις ΤΕΙ Ηπείρου – ΚΕΜΟ, 2008 — 32 bet. ISBN 9789608932326.  "Ας σημειωθεί ότι ο Τσάμικος χορός στη Μάνη λέγεται «Αρβανίτικος»."
9. ↑  Lenis, 2009, p. 23
10. ↑  Lenis, 2009, p. 34
11. ↑  **{{Veb manbasi}} andozasidan foydalanishda `sarlavha=` parametrini belgilashingiz kerak.** *Bellos.* „{{{title}}}". *Κόνιτσα Ιωαννίνων*.  Work published in the 18th World Meeting in Dancing Research. Qaraldi: 2017-yil 22-fevral.
12. ↑  **{{Veb manbasi}} andozasidan foydalanishda `sarlavha=` parametrini belgilashingiz kerak.** *Sokratis.* „{{{title}}}" (el). *ΤΕΙ of Ionian Islands* (2013-yil 1-yanvar). Qaraldi: 2017-yil 22-fevral.
13. ↑  Lenis, 2009, p. 46