**Adriamisin** brendi ostida sotiladigan **doksorubitsin** saraton kasalligini davolashda ishlatiladigan kimyoterapiya dorisidir. Bunga koʻkrak saratoni, siydik pufagi saratoni, Kaposi sarkomasi, limfoma va oʻtkir limfotsitik leykemiya kiradi. Koʻpincha boshqa kimyoterapiya agentlari bilan birgalikda qoʻllaniladi. Doksorubitsin vena ichiga yuboriladi.

Umumiy nojoʻya taʼsirlar orasida soch toʻkilishi, suyak iligini bostirish, qusish, toshma va ogʻizning yalligʻlanishi kiradi. Boshqa jiddiy yon taʼsirlar orasida anafilaksi, yurak shikastlanishi, inʼektsiya joyidagi toʻqimalarning shikastlanishi, radiatsiyani eslab qolish va davolash bilan bogʻliq leykemiya kabi allergik reaktsiyalar boʻlishi mumkin. Odamlar koʻpincha bir necha kun davomida siydikning qizil rangini sezadilar. Doksorubitsin antratsiklin va antitumor antibiotiklar guruhiga kiradi. Bu qisman DNK funktsiyasiga aralashib ishlaydi.

Doksorubitsin 1974-yilda Qoʻshma Shtatlarda tibbiy foydalanish uchun tasdiqlangan. U Jahon sogʻliqni saqlash tashkilotining asosiy dorilar roʻyxatiga kiritilgan. Pegilatlangan va lipozomalarda boʻlgan versiyalar ham mavjud, ammo, ular qimmatroq. Doksorubitsin dastlab *Streptomyces peucetius* bakteriyasidan qilingan.

Tibbiy maqsadlarda foydalanish
------------------------------

Evropa Ittifoqida doksorubitsin pegilatlangan lipozomal (Caelyx kabi) koʻkrak saratoni, tuxumdon saratoni va OITS bilan bogʻliq Kaposi sarkomasini davolash uchun koʻrsatiladi. Koʻp miyelomni bortezomib bilan birgalikda davolash uchun koʻrsatiladi. Doksorubitsin gidroxloridi (Myocet liposoma sifatida) siklofosfamid bilan birgalikda koʻkrak saratonini davolash uchun koʻrsatiladi.

Doksorubitsin odatda baʼzi leykemiyalar va Hodgkin limfomalarini, shuningdek, siydik pufagi, koʻkrak, oshqozon, oʻpka, tuxumdonlar, qalqonsimon bez, yumshoq toʻqimalar sarkomasi, koʻp miyelom va boshqalarni davolash uchun ishlatiladi. Odatda ishlatiladigan doksorubitsin oʻz ichiga olgan rejimlar: AC (Adriamitsin, siklofosfamid), TAC (taksoter, AC), ABVD (Adriamitsin, bleomitsin, vinblastin, dakarbazin) , BEACOPP, CHOP (siklofosfosfamidlar, CHOP (siklofosfosfamid), adriamitsin, siklofosfamid).

Doksil (pastga qarang) asosan tuxumdon saratonini davolash uchun ishlatiladi, bu erda kasallik platina asosidagi kimyoterapiyadan soʻng oʻtib ketgan yoki takrorlangan yoki OITS bilan bogʻliq Kaposi sarkomasini davolash uchun ishlatiladi.

Yon effektlari
--------------

### Kardiotoksisite

Doksorubitsinning eng xavfli yon taʼsiri, konjestif yurak etishmovchiligiga olib keladigan dilate kardiyomiyopatidir. Kardiyomiyopatiyaning tezligi uning kümülatif dozasiga bogʻliq boʻlib, doksorubitsinning dozasi 500-550 ga teng boʻlsa, taxminan 4% uchraydi( mg/m 2), dozasi 551-600 boʻlganda (18% mg/m 2 va dozasi 600 dan oshganda 36 % mg/m 2). Doksorubitsinning kardiyomiyopatiyaga olib kelishining bir necha usullari mavjud, jumladan, oksidlovchi stress, kontraktil oqsillar uchun genlarning regulyatsiyasi va p53 vositachiligidagi apoptoz.

Doksorubitsin bilan qoʻzgʻatilgan kardiyomiyopatiya odatda kengaygan kardiyomiyopatiyaga olib keladi, bunda yurakning toʻrtta kamerasi ham kengayadi. Bu sistolik va diastolik disfunktsiyaga olib keladi. Oxir-oqibat, yurak etishmovchiligi 50 % oʻlimga olib kelishi mumkin. 2010-yildan boshlab preparat sabab boʻlgan aniqlangan kardiyomiyopatiyaga qarshi samarali davolash yoʻq. Deksrazoksan preparati baʼzi hollarda doksorubitsinning kardiotoksikligi xavfini kamaytirish uchun ishlatilishi mumkin.

### Boshqa

Doksorubitsinning yana bir keng tarqalgan va potentsial oʻlimga olib keladigan asoratlari bu ichakning oʻtkir yalligʻlanishi boʻlgan tiflitdir. Bundan tashqari, baʼzi odamlar qoʻllarning kaftlarida yoki oyoq tagida teri chiqishi, shish, ogʻriq va eritema bilan tavsiflangan PPEni rivojlanishi mumkin. Ushbu nojoʻya taʼsirlar va uning qizil rangi tufayli doksorubitsin „qizil iblis"yoki „qizil oʻlim" laqabini oldi.

Kemoterapiya gepatit B ning qayta faollashishiga olib kelishi mumkin va doksorubitsin oʻz ichiga olgan rejimlar bundan mustasno emas.

Doksorubitsin va bir nechta kimyoterapevtik preparatlar (shu jumladan siklofosfamid) terining pigmentatsiyasini yoʻqotishi mumkin.

Harakat mexanizmi
-----------------

 1D12 
Doksorubitsin DNK bilan interkalasyon va makromolekulyar biosintezni inhibe qilish orqali oʻzaro taʼsir qiladi. Bu transkripsiya uchun DNKdagi supercoillarni boʻshashtiruvchi ferment boʻlgan topoizomeraz II ning rivojlanishini inhibe qiladi. Doksorubitsin replikatsiya uchun DNK zanjirini buzgandan soʻng topoizomeraz II kompleksini barqarorlashtiradi, DNK qoʻsh spiralining chiqishini oldini oladi va shu bilan replikatsiya jarayonini toʻxtatadi. Shuningdek, u xinon tipidagi erkin radikal ishlab chiqarishni koʻpaytirishi mumkin, shuning uchun uning sitotoksikligiga hissa qoʻshadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Doxorubicin Hydrochloride".  The American Society of Health-System Pharmacists. 11-oktabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-yanvar 2017-yil.
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑  *. World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019*. Geneva: World Health Organization, 2019. WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO.
6. 1 2  *British national formulary : BNF 69*, 69, British Medical Association, 2015 — 583 bet. ISBN 9780857111562.
7. ↑  Ravina, Enrique*. The Evolution of Drug Discovery: From Traditional Medicines to Modern Drugs* (en). John Wiley & Sons, 2011 — 291 bet. ISBN 9783527326693.
8. ↑  „Myocet liposomal EPAR". *European Medicines Agency* (17-sentabr 2018-yil). 25-fevral 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-iyun 2022-yil.
9. ↑
10. 1 2  Chaterjee, Kanu; Jianqing Zhang; Norman Honbo; Joel S. Karliner (January 2010). "Doxorubicin Cardiomyopathy". *Cardiology* **115** (2): 155–162. doi:10.1159/000265166. PMID 20016174. PMC 2848530. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=2848530.
11. ↑  Kanu Chatterjee; Jianqing Zhang; Norman Honbo; Joel S. Karliner (2010). "Doxorubicin Cardiomyopathy". *Cardiology* **115** (2): 155–162. doi:10.1159/000265166. PMID 20016174. PMC 2848530. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=2848530.
12. ↑  „Dexrazoxane Hydrochloride Monograph for Professionals - Drugs.com". *Drugs.com*.  American Society of Health-System Pharmacists. 1-avgust 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-avgust 2018-yil.
13. ↑  "Severity of doxorubicin-induced small intestinal mucositis is regulated by the TLR-2 and TLR-9 pathways.". *J. Pathol.* **226** (4): 598–608. 2012. doi:10.1002/path.3009. PMID 21960132. . [*sayt ishlamaydi*]
14. ↑  „Outpatient Oncology Drug Series: Doxorubicin is the Infamous Red Devil". 21-aprel 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-aprel 2018-yil.
15. ↑  *Bloch.* „25 Most Asked Questions". *Fighting Cancer*.  R. A. Bloch Cancer Foundation. 26-iyun 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyun 2007-yil.
16. ↑  Groopman, Jerome E.*. How Doctors Think*. Boston: Houghton Mifflin, 2007 — 49 bet. ISBN 978-0-618-61003-7.
17. ↑  "Hepatitis B reactivation in patients with hepatocellular carcinoma undergoing systemic chemotherapy". *Ann Oncol* **15** (11): 1661–6. November 2004. doi:10.1093/annonc/mdh430. PMID 15520068.
18. ↑  "Fatal reactivation of hepatitis B after chemotherapy for lymphoma". *BMJ* **337**: a423. 2008. doi:10.1136/bmj.39490.680498.BE. PMID 18595895.
19. ↑  „Image Challenge | NEJM". 16-mart 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-sentabr 2011-yil.
20. ↑  "Structural comparison of anticancer drug-DNA complexes: adriamycin and daunomycin". *Biochemistry* **29** (10): 2538–49. March 1990. doi:10.1021/bi00462a016. PMID 2334681.
21. ↑
22. ↑
23. ↑  "Effect of adriamycin on DNA, RNA, and protein synthesis in cell-free systems and intact cells". *Cancer Res* **36** (8): 2891–5. August 1976. PMID 1277199. Archived from the original on 2009-02-05. .
24. ↑  Pommier, Y; Leo, E; Zhang, H; Marchand, C (May 2010). "DNA topoisomerases and their poisoning by anticancer and antibacterial drugs.". *Chemistry & Biology* **17** (5): 421–33. doi:10.1016/j.chembiol.2010.04.012. PMID 20534341. PMC 7316379. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=7316379.
25. ↑