**Amshey Markovich Nyurenberg** (1887-yil 5-aprel, Xerson guberniyasi, Rossiya imperiyasi – 1979-yil 10-yanvar, Moskva, SSSR) – sovet rassomi, sanʼatshunos. U butun umri davomida sanʼat uslublarining modernizmdan realizmgacha turli xil yoʻnalishlarida sanʼat asarlari yaratgan.

Hayoti
------

1887-yil 21-aprelda Xerson guberniyasida yahudiy oilasida tugʻilgan. Uning ota-onasi guberniyadagi baliq doʻkonining egalaridan biri boʻlgan. Amshey oilasidagi 10 ta farzandning eng kattasi boʻlgan.

1905-yilda u Xersondagi oʻrta maktabni tugatgan, u yerda Ilya Repinning shogirdi Feodosius Kozachinskiydan chizmachilik saboqlarini olgan.

1905—1911-yillarda M. B. Gerkov nomidagi Odessa sanʼat institutida professor Kiriak Kostandining shogirdi boʻlgan.

1911—1913-yillarda Parijda yashab, u yerda xususiy sanʼat institutlarida tahsil olgan. Rus tilidagi sotsial-demokratik *Parijskiy vestnik* gazetasida badiiy muxbir boʻlib ishlagan. Bir yil davomida u Danzigdagi *La Ruche* studiyasida Mark Chagall bilan birga yashab, ishlagan.

1913-yilda u Xersonga qaytib kelgan va u yerda oʻqituvchi boʻlib ishlagan.

1915-yilda u Odessaga koʻchib oʻtgan va keyinchalik *Parijskiy vestnik* deb nomlangan bir guruh rassomlarni yigʻgan.

1915-yilda u balerina Polina Mamichevaga (1894—1978) uylangan.

1919-yilda u Sanʼat va qadimiy yodgorliklarni muhofaza qilish qoʻmitasining boshligʻi etib tayinlangan.

1919—1920-yillarda Xersondagi birinchi sovet gazetasi *Krasnaya derevnya* ning bosh muharriri boʻlgan.

1920-yilda u Moskvaga koʻchib oʻtgan va u yerda Vladimir Mayakovskiy, Ivan Malyutin va Mixail Cheremnyx bilan tanishgan.

1921—1922-yillarda u Viktor Midler va xotini Polina Mamicheva bilan birgalikda tarix va madaniyat yodgorliklarini restavratsiya qilishni tashkil etish maqsadida Oʻzbekistonda xizmat safarida boʻlgan.

1922-yilda u 1921-yilda rassomlar Samuil Adlivankin, Georgiy Ryajskiy, Aleksandr Gluskin va Mixail Perutskiy tomonidan tashkil etilgan Novomu obshestvu jivopistsev rassomlar uyushmasiga qoʻshilgan.

1923-yilda Nina ismli qizi tugʻilgan, keyinchalik uning qizi qoʻshiqchi, SSSRdagi Katta teatrining solisti boʻlib yetishgan.

1924—1926-yillarda – Pravda gazetasining birinchi badiiy sharhlovchisi boʻlib ishlagan.

1930-yillarda SSSR Rassomlar uyushmasini tashkil etishda qatnashgan.

1941—1943-yillarda urush sababli Toshkentga koʻchib kelgan. Oʻzbekiston Rassomlar uyushmasida ishlagan.

1943-yilda u Moskvaga qaytib keldi va u yerda Muzeya Revolyutsii muzeyida ishlagan.

1979-yil 10-yanvarda 91 yoshida Moskvada vafot etgan. U Vagankovskoye qabristoniga dafn qilingan.

Amshey Nyurenbergning saqlanib qolgan asarlarining aksariyati Qoraqalpogʻiston davlat sanʼat muzeyida saqlanib kelmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  „Музей И. В. Савицкого, Нукус".
2. ↑  „История музея на официальном сайте".
3. ↑  „О фильме «Жемчужина Узбекистана".
4. ↑  „А. Аджамов. Нукусский музей: Кладовая искусства в эпицентре долгой беды".
5. ↑  F. F. Abduxalikov, K. B. Akilova, M. M. Babanazarova, M. A. Karlibaev, I. O. Novitskiy, P. Xajametova. „Kulturnoe nasledie Uzbekistana. Sobranie Gosudarstvennogo muzeya iskusstv Respubliki Karakalpakstan imeni I. V. Savitskogo"
6. ↑  „Сафо Ибрат. В музее искусств Нукуса под пейзажем обнаружен портрет".
7. ↑  „Государственный музей искусств имени И. В. Савицкого".