**Gaetano Scirea** (Italyancha talaffuzi: ɡaeˈtaːno ʃʃiˈrɛːa
; 1953-yil 25-may – 1989-yil 3-sentabr) italiyalik professional futbolchi boʻlib, barcha davrlarning eng buyuk himoyachilaridan biri hisoblanadi.

Scirea Yevropa futboli tarixida UEFA va FIFA tomonidan tan olingan futbol klublari uchun barcha xalqaro sovrinlarni qo'lga kiritgan olti nafar futbolchidan biridir. Scirea, shuningdek, Yevropa futboli tarixidagi UEFAning uchta yirik futbol musobaqasida ham g'alaba qozongan to'qqiz nafar futbolchidan biri bo'lib, bunday darajaga u Atalantadagi ikki mavsum bilan birga faoliyatining ko'p qismini o'tkazgan Yuventusda erishgan. Xalqaro miqyosda u Italiya terma jamoasida o'n yildan ko'proq vaqt davomida o'ynadi, shu vaqt ichida u Italiyaning himoya chizig'ining so'zsiz a'zosi bo'lib, 1986-yilda nafaqaga chiqqunga qadar to'rt yil davomida Franko Barezini terma jamoadan chetda qoldirdi. Scirea 1982-yilgi FIFA Jahon kubogi g'olibi jamoasi bilan Jahon chempioni bo'ldi, u hal qiluvchi ikkinchi tur o'yinida Braziliyani 3-2, finalda Germaniyani 3-1 hisobida mag'lub etdi; u yana ikkita jahon chempionatida Italiyani himoya qildi, 1978-yilda to'rtinchi o'rinni egalladi va UEFA Yevro 1980da Italiya yana to'rtinchi o'rinni egalladi.

Jamoalardagi faoliyati
----------------------

 Scirea Atalanta bilan mashg'ulotda, 1970-yillarning boshi
Scirea Milan provinsiyasidagi Cernusco sul Naviglio shahrida tug'ilgan, ammo asli Sitsiliyadan edi.

Skirea A Seriyadagi debyutini 1972-yil 24-sentabrda „Atalanta" tarkibida „Kalyari"ga qarshi oʻtkazdi. U „Yuventus" ga o'tishdan va u bilan futbolchilik faoliyatining oxirigacha qolishdan oldin ikki mavsum „Atalanta" da qoldi. U A Seriyada jami 397 ta oʻyinda maydonga tushib, 24 ta gol urgan. Scirea Antonio Kabrini va qattiq zarba beruvchi Klaudio Gentile, shuningdek, darvozabon Dino Zoff bilan birga o'ynab „Yuventus" bilan katta muvaffaqiyatlarga erishdi,. U klubdagi faoliyati davomida har bir UEFA klubi va ichki musobaqalarda g'alaba qozonish (yettita A Seriya, ikki marta Italiya kubogi, bitta UEFA kubogi, bitta kubok egalari kubogi, bir marta Yevropa kubogi, bitta UEFA Superkubogi va bitta Qit'alararo kubok.) kabi ajoyib muvaffaqiyatga erishdi.

U 1987-88-yilgi mavsum oxirida klub futbolidan ketgan. U „Yuventus"da skaut rolini egalladi,keyinchalik murabbiy sifatida ishladi.

Xalqaro karyera
---------------

 Scirea (tik turgan, chapdan uchinchi) Italiya terma jamoasi bilan 1982-yilgi Jahon chempionatida g'alaba qozongan.
Scirea Italiya terma jamoasi bilan 1975-yil 30-dekabrda Gresiyaga qarshi debyut qildi. U darhol Enzo Bearzot boshchiligidagi jamoaning almashtirib bo'lmas ustuniga aylandi va 1980-yilda o'z maydonida uchta Jahon kubogi va bitta Evropa chempionatida ishtirok etdi, Italiya yarim finalga chiqqanidan keyin to'rtinchi o'rinni egalladi va Scirea turnir jamoasining bir qismi bo'ldi.

Scirea klubdoshlari Antonio Kabrini va Klaudio Gentile, markaziy himoyachi Juzeppe Bergomi va darvozabon Dino Dzoff bilan birgalikda urushdan keyingi davrning ehtimol eng kuchli Italiya jamoasining himoya tayanchini tashkil etishdi, chunki *havoranglilar* 1970-yillarning oxiri 1980-yillarning boshlarida xalqaro va klub futbolida hukmronlik qilgan.

Scirea 1978-yilgi Jahon chempionatida yaxshi taassurot qoldirdi, unda Italiya to'rtinchi o'rinni egalladi. 1982-yilgi Jahon chempionatida birinchi davra guruh bosqichidagi sokin startdan so'ng Italiya ikkinchi bosqichda Argentinani, keyin esa Braziliyani mag'lub etdi, keyinroq yarim finalda Polshani 2–0 hisobida mag'lub etdi. Finalda Gʻarbiy Germaniya ustidan 3–1 hisobida gʻalaba qozongan Scirea jahon chempionati tarixida doimiy oʻrinni egalladi. Ammo 1986-yilgi Jahon chempionatiga kelib, jamoa o'tish davrida edi va ikkinchi bosqichda Fransiyaga yo'l oldi. Bu Scireaning Italiya uchun so'nggi o'yini bo'lishi kerak edi, u 78 o'yinda g'alaba qozongan va 2 gol urgan.

O'yin uslubi
------------

 Scirea (o'ngda) va jamoadoshi Oskar Damiani 1974-75-yilgi mavsumda „Yuventus" uchun mashg'ulotlarda
Scirea zamonaviy va yuqori iqtidorli himoyachi bo'lib, mukammal texnik mahorat va taktik qobiliyatga ega, o'zining tezligi, to'pda nafisligi va o'yinni o'qish qobiliyati bilan mashhur edi. Ko'pincha boshqa himoyachilar, shu jumladan uning juft sherigi Klaudio Gentile tomonidan qo'llaniladigan shafqatsiz taktikadan farqli o'laroq, Scirea o'zining sinfi, halol o'yini va sport mahorati bilan mashhur edi. Skirea faoliyati davomida hech qachon qizil kartochka olmagan. U shuningdek, yetakchilik qobiliyati bilan mashhur edi, „Yuventus" va Italiya terma jamoasining sardori sifatida ishlagan.

Sobiq yarim himoyachi bo'lib, u faoliyatining ko'p qismida supurib tashlovchi yoki libero rolini o'ynadi va o'zining ko'rish qobiliyati, o'zini tutishi va to'p bilan ishlash va uni uzatish qobiliyati tufayli pozisiyaning rivojlanishiga hissa qo'shdi. Shunday qilib, Scirea o'z jamoasiga himoyada yordam berishdan tashqari, o'zini himoya chizig'idan ajratar va jamoasining hujum salohiyatiga ham hissa qo'shardi, tez-tez gollar ishlab chiqarishda qatnashardi va ba'zan o'zi ham gol urardi. Faoliyatining so'nggi qismida, tezligini yo'qotgani sababli, Scirea markaziy himoyachi sifatida ko'proq himoyaviy rol o'ynadi.

Shaxsiy hayot
-------------

Scirea Mariella Cavanna bilan turmush qurgan; birgalikda ularning Riccardo ismli o'g'li bor edi. Mariella eri vafotidan keyin siyosatchiga aylandi.

O'lim
-----

1989-yilning yozida Scirea Polshaga kuzatuvchi sifatida Górnik Zabrzeni tomosha qilish uchun tashrif buyurdi, unga qarshi UEFA kubogida „Yuventus" o'ynagan edi. 1989-yil 3-sentabrda uni olib ketayotgan mashina Babsk yaqinida yuk mashinasi bilan to'qnashib ketdi. Mashina bagajida olib yurgan to'rtta kanistr benzin (o'sha paytda Polshada tez-tez gaz tanqisligi sababli odatiy hol edi) zarba paytida portlab ketgan va ikki yo'lovchi bilan birga Scirea halok bo'lgan.

Meros
-----

O'zining himoyaviy mahorati va o'zini sportchiga hos tutishi tufayli Scirea nomi sport axloqi va sport mahorati uchun namuna sifatida turli yoshlar turnirlari va adolatli o'yin mukofotlariga qo'shildi, jumladan, A Seriya futbolchisi karyerasidagi yutuqlari, iste'dodi va shaxsiyati uchun afsonaviy futbolchiga berilgan *Premio Nazionale Carriera Esemplare „Gaetano Scirea" mukofoti*. 2005-yilda Italiya terma jamoasining sobiq bosh murabbiyi Enzo Bearzot Scirea faoliyatini e'tirof etish uchun ushbu milliy terma jamoa va „Yuventus"ning 6-raqamli formasini iste'foga chiqarishni taklif qildi. „Yuventus"ning uy maydonidagi „Yuventus" stadionidagi janubiy tribuna, shuningdek, sobiq Stadio delle Alpidagisi „*Curva Scirea*" nomi bilan tanilgan va uni „Yuventus Ultras" egallagan.

Yutuqlar
--------

**Yuventus**

* A seriya (7): 1974–75, 1976–77, 1977–78, 1980–81, 1981–82, 1983–84, 1985–86
* Italiya kubogi: 1978–79, 1982–83
* Yevropa kubogi: 1984–85
* UEFA kubogi: 1976–77
* UEFA Kubogi egalari kubogi: 1983–84
* UEFA Superkubogi: 1984-yil
* Qit'alararo kubok: 1985-yil

* FIFA Jahon chempionati: 1982
* FIFA Jahon chempionati (To'rtinchi o'rin): 1978
* UEFA futbol bo'yicha Yevropa chempionati (4-o'rin): 1980

**Individual**

* UEFA Yevropa chempionatining eng yaxshi jamoasi: 1980
* Italiya futboli shon-sharaf zali: 2011
* „Yuventus" barcha davrlarning eng kuchli 11-ligi: 2017

Yana qarang
-----------

* Barcha xalqaro klub musobaqalarida g'olib bo'lgan futbolchilar ro'yxati
* Yevropaning uchta asosiy klub musobaqalarida g'olib bo'lgan futbolchilar ro'yxati

Manbalar
--------

1. ↑  FIFA World Cup: Gaetano Scirea – *fifaworldcup.yahoo.com*
2. ↑  In memory of Scirea Wayback Machine saytida arxivlandi (2007-03-13). – *juventus.com*; 3 September 2006
3. 1 2  „Planet World Cup: Gaetano Scirea (Italy)". *planetworldcup.com*. Qaraldi: 31-dekabr 2014-yil.
4. ↑  „Italy's greatest defenders".  Sky Sports (31-may 2010-yil). Qaraldi: 26-yanvar 2016-yil.
5. 1 2 3 4 5  *Marino Bortoletti.* „SCIREA, Gaetano" (it).  Treccani: Enciclopedia dello Sport. Qaraldi: 13-mart 2017-yil.
6. ↑  „La final que nunca se debió jugar" (26-may 2015-yil).
7. ↑  „Veintiséis años sin Gaetano Scirea - Juventus".
8. ↑  „Remembering Scirea, Juve's sweeper supreme". *fifa.com*.  FIFA. 9-yanvar 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-aprel 2015-yil.
9. 1 2 3 4  „Gaetano Scirea Campione di semplicità" (it).  Storie di Calcio. Qaraldi: 31-dekabr 2014-yil.
10. ↑  *Stefano Bedeschi.* „Gli eroi in bianconero: Gaetano SCIREA" (it). *tuttojuve.com* (25-may 2013-yil). Qaraldi: 13-aprel 2015-yil.
11. 1 2 3  *Vanni Zagnoli.* „Venticinque anni fa moriva Scirea la moglie Mariella lo ricorda in silenzio" (it). *ilmessaggero.it*.  Il Messaggero (3-sentabr 2014-yil). 7-sentabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-iyun 2022-yil.
12. 1 2  „UEFA Euro 1980 team of the tournament". *uefa.com*.  UEFA (1-iyul 2011-yil). Qaraldi: 27-mart 2015-yil.
13. ↑  „Nazionale in cifre: Scirea, Gaetano" (it). *figc.it*.  FIGC. 28-avgust 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-aprel 2015-yil.
14. ↑  *Stefano Bedeschi.* „Gli eroi in bianconero: Gaetano SCIREA" (it). *tuttojuve.com* (25-may 2013-yil). Qaraldi: 13-aprel 2015-yil.
15. ↑  „Iniesta e i suoi fratelli: i giocatori mai espulsi" (it).  UEFA.com (1-aprel 2008-yil). Qaraldi: 27-dekabr 2018-yil.
16. ↑  *Stefano Bedeschi.* „Gli eroi in bianconero: Gaetano SCIREA" (it). *tuttojuve.com* (25-may 2013-yil). Qaraldi: 13-aprel 2015-yil.
17. ↑  *Sconcerti, Mario*. „Il volo di Bonucci e la classifica degli 8 migliori difensori italiani di sempre" (it). *Il Corriere della Sera* (23-noyabr 2016-yil). Qaraldi: 27-dekabr 2016-yil.
18. ↑  „Gaetano Scirea Campione di semplicità" (it).  Storie di Calcio. Qaraldi: 31-dekabr 2014-yil.
19. ↑  „Gaetano Scirea, 25 anni fa moriva un campione simbolo" (it). *Il Corriere della Sera* (4-sentabr 2014-yil). Qaraldi: 22-aprel 2015-yil.
20. ↑  „Gaetano Scirea Campione di semplicità" (it).  Storie di Calcio. Qaraldi: 31-dekabr 2014-yil.
21. ↑  *Luigi Ferrajolo.* „Premio Nazionale Carriera Esemplare "Gaetano Scirea"" (it). *comune.cinisello-balsamo.mi.it*. Qaraldi: 13-aprel 2015-yil.
22. ↑  *Stefano Bedeschi.* „Gli eroi in bianconero: Gaetano SCIREA" (it). *tuttojuve.com* (25-may 2013-yil). Qaraldi: 13-aprel 2015-yil.

Stefano Bedeschi (25 May 2013). "Gli eroi in bianconero: Gaetano SCIREA". *tuttojuve.com* (in Italian). Retrieved 13 April 2015.
23. ↑  „New Members in the Italian Football Hall of Fame". *italianfootballdaily.com* (3-dekabr 2013-yil). 13-aprel 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-aprel 2015-yil.
24. ↑  „#JUVE120 team announced".  juventus.com (24-noyabr 2017-yil). 27-may 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-may 2018-yil.