**Ittriy xlorid** - binar noorganik birikma, formulasi YCl 3 boʻlgan ittriy metallining xlorid kislota bilan tuzi, rangsiz kristall modda, suvda eriydi, kristall gidratlar hosil qiladi.

Olinishi
--------

* Xlorning ittriy metaliga taʼsiri:

{\displaystyle {\mathsf {2Y+3Cl\_{2}\ {\xrightarrow {100-200^{o}C}}\ 2YCl\_{3}}}}
* Xlorning ittiriy oksidiga qaytaruvchilar ishtirokida taʼsiri:

{\displaystyle {\mathsf {Y\_{2}O\_{3}+3Cl\_{2}+C\ {\xrightarrow {750-850^{o}C}}\ 2YCl\_{3}+3CO}}}
* Xlorid kislotaning ittriy metalli, oksidi, gidroksidi yoki ittriy sulfidi bilan reaksiyasi:

{\displaystyle {\mathsf {2Y+6HCl\ {\xrightarrow {}}\ 2YCl\_{3}+3H\_{2}}}}
{\displaystyle {\mathsf {Y\_{2}O\_{3}+6HCl\ {\xrightarrow {}}\ 2YCl\_{3}+3H\_{2}O}}}
{\displaystyle {\mathsf {Y(OH)\_{3}+3HCl\ {\xrightarrow {}}\ YCl\_{3}+3H\_{2}O}}}
{\displaystyle {\mathsf {Y\_{2}S\_{3}+6HCl\ {\xrightarrow {}}\ 2YCl\_{3}+3H\_{2}S\uparrow }}}

Fizikaviy hossalari
-------------------

Ittriy xlorid monoklinik singoniyali rangsiz kristallar hosil qiladi, fazoviy guruh ***C 2/m***, kristall panjara parametrlari *a* = 0,692 nm, *b* = 1,192 nm, *c* = 0,633 nm, b = 111,0 °, Z = 4.

Suv va etanolda yaxshi eriydi. Dietil efirda erimaydi.

YCl 3 •H 2 O va YCl 3 •6H 2 O tarkibidagi kristall gidratlarni hosil qiladi.

Kimyoviy xossalari
------------------

* Suvsiz tuz kristall gidratni quruq vodorod xlorid atmosferasida quritish orqali olinadi:

{\displaystyle {\mathsf {YCl\_{3}\cdot 6H\_{2}O\ {\xrightarrow[{-H\_{2}O}]{100^{o}C}}\ YCl\_{3}\cdot H\_{2}O\ {\xrightarrow[{-H\_{2}O}]{160^{o}C,HCl}}\ YCl\_{3}}}}
* Qizdirilganda kristall gidrat parchalanadi:

{\displaystyle {\mathsf {YCl\_{3}\cdot 6H\_{2}O\ {\xrightarrow {150-270^{o}C}}\ YOCl+2HCl+5H\_{2}O}}}
* Qaynoq suv bilan reaksiyaga kirishadi:

{\displaystyle {\mathsf {YCl\_{3}+2H\_{2}O\ {\xrightarrow {100^{o}C}}\ YCl(OH)\_{2}+2HCl}}}
* Ishqorlar bilan reaksiyaga kirishadi:

{\displaystyle {\mathsf {YCl\_{3}+3NaOH\ {\xrightarrow {}}\ Y(OH)\_{3}+3NaCl}}}
* Almashinuv reaktsiyalariga kiradi:

{\displaystyle {\mathsf {YCl\_{3}+HF\ {\xrightarrow {}}\ YF\_{3}\downarrow +3HCl}}}
* Ittriy xloriddan ishqoriy metallar tomonidan siqib chiqariladi:

{\displaystyle {\mathsf {YCl\_{3}+3Li\ {\xrightarrow {250-300^{o}C}}\ Y+3LiCl}}}
* Baʼzi metallarning xloridlari bilan murakkab tuzlar hosil boʻladi:

{\displaystyle {\mathsf {2YCl\_{3}+3PtCl\_{2}+4H\_{2}O\ {\xrightarrow {}}\ 2YCl\_{3}\cdot 3PtCl\_{2}\cdot 4H\_{2}O}}}
{\displaystyle {\mathsf {YCl\_{3}+2AuCl\_{3}+16H\_{2}O\ {\xrightarrow {}}\ YCl\_{3}\cdot 2AuCl\_{3}\cdot 16H\_{2}O}}}
{\displaystyle {\mathsf {YCl\_{3}+3HgCl\_{2}+9H\_{2}O\ {\xrightarrow {}}\ YCl\_{3}\cdot 3HgCl\_{2}\cdot 9H\_{2}O}}}

Qo'llanilishi
-------------

* Ittriyni tozalash uchun ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* *Химическая энциклопедия*. М.: Советская энциклопедия, 1990. ISBN 5-82270-035-5.
* *Справочник химика*, 3-е изд. испр, Л.: Химия, 1971.
* Лидин Р.А. и др.*. Химические свойства неорганических веществ: Учеб. пособие для вузов*, 3-е изд. испр, М.: Химия, 2000. ISBN 5-7245-1163-0.
* Рипан Р. Четяну И.*. Неорганическая химия. Химия металлов*. М.: Мир, 1972.


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |