recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Lyudmila Leonidovna Dmitriadi** (turmushga qadar — **Lapshina**) (1969-yil 24-sentabr) — sovet va o‘zbek yengil atletikachisi, qisqa masofalarga yugurish bo‘yicha ishtirok etgan. 1996—2000-yillardagi Yozgi Olimpiya o‘yinlari ishtirokchisi.

Tarjimai hol
------------

Lyudmila Dmitriadi 1969-yil 24-sentyabrda dunyoga keladi.  

U 1987-yilda yengil atletika bo‘yicha xalqaro musobaqalarida debyut qiladi, Birmingemda 100 metrga yugurishda 11,71 soniya natija ko‘rsatadi va 4x100 metrga estafetada SSSR terma jamoasi tarkibida ishtirok etadi .

O‘zbekiston terma jamoasi tarkibida 4x100 metrga estafetada ikki marta Yozgi Osiyo o‘yinlari g‘olibi bo‘ladi. 1998-yilda Bangkokda u Yelena Kvyatkovskaya, Go‘zal Xubbiyeva va Lyubov Perepelova (44,38 soniya) bilan birga kumush medalni qo‘lga kiritadi. 2002-yilda Pusan shahrida Anna Kazakova, Xubbiyeva va Perepelova bilan kvartetda (44,32 natija ko‘rsatib) bronza medalini olishga muvaffaq bo‘ladi.

Lyudmila Dmitriadi 1996-yili Atlantadagi yozgi Olimpiya o‘yinlarida O‘zbekiston terma jamoasi safiga qo‘shilgan. 1/8 finalda 100 metrga yugurishda u 12,04 soniya natija bilan 7 nafar ishtirokchi orasida 6-o‘rinni egalladi. 1/8 finalda 200 metrga yugurishda u poygada 8 nafar ishtirokchi orasida (24,88 soniya natija bilan) 8-o‘rinni egalladi  .

2000-yili Sidneyda o‘tkazilgan yozgi Olimpiya o‘yinlarida O‘zbekiston terma jamoasi safidan joy egallab, 4x100 metrga estafeta bahslarida Kvyatkovskaya, Perepelova va Xubbiyevalar ham bo‘lgan kvartet 22-natijani (45,14) ko‘rsatdi va yarim finalga chiqa olmadi .

Lyudmila Dmitriadi 2007-yilda faoliyatini yakunlaydi .

Shaxsiy rekord natijalari
-------------------------

* 60 metrga yugurish — 7,59 (2002-yil 3-mart, Tyantszin)
* 100 metrga yugurish — 11.53 (1998-yil 13-dekabr, Bangkok)
* 200 metrga yugurish — 23,59 (2001-yil 17-iyun, Bishkek)
* 400 metrga yugurish — 55,85 (2005-yil 30-sentyabr, Toshkent)

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 6  „Lyudmila DMITRIADI | Profile". *www.worldathletics.org*. 10-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-avgust 2020-yil.
2. ↑  „Olympedia – Lyudmila Dmitriady". *www.olympedia.org*. 19-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-avgust 2020-yil.
3. ↑  „Olympedia – 100 metres, Women". *www.olympedia.org*. 7-sentabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-avgust 2020-yil.
4. ↑  „Olympedia – 200 metres, Women". *www.olympedia.org*. 3-oktabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-avgust 2020-yil.
5. ↑  „Olympedia – 4 x 100 metres Relay, Women". *www.olympedia.org*. 9-sentabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-avgust 2020-yil.
**Pandeyru** (portugalcha: *Pandeiro*) — Janubiy Amerika, Portugaliya va boshqa mamlakatlarda chalinadiga zarbli cholgʻu asbobi, daf turi, oʻzbeklarning childirmasiga oʻxshash.

Braziliyada pandeyru norasmiy xalq musiqa asbobi, sambaning ruhi hisoblanadi. Braziliyacha kapoeyra musiqasi hamrohligida chalinganda pandeyru ritmi atabake tovushini toʻldiradi.

Asbob childirma kabi chalinadi: membranani urib, cholgʻuni butunicha titratish.

Pandeyru membranasining tortib sozlanishi ijrochiga kerakli ovoz balandligini tanlash imkonini beradi. Pandeyru gardishi boʻylab *platinelas* deb ataluvchi metall tarelkachalar taqilgan; tarelkachalar har bir toʻplamda uchtadan oʻrnatilgan boʻlib, ular botiq shakldaligi sababli tarelkachali oddiy orkestr childirmasiga qaraganda sof, tiniq va yumshoq tovush chiqaradi.

Asbob bir qoʻl bilan tutilib, ikkinchi qoʻl bilan membranaga uriladi. Pandeyru ritmlari kaft, bosh barmogʻi, barmoqlari va tovonning zarbalari yordamida ijro etiladi. Bundan tashqari, pandeyruni, shunchaki, silkitib qoʻyilsa ham tovush chiqaradi yoki membranani chertganda ham rol (roll) deb ataluvchi chiroyli jarang sochadi.

Pandeyru samba, shoru, koku va kapoeyra kabi Braziliyacha musiqa shakllarida ijro qilinadi. Braziliyacha pandeyru ispan-portugallarning *pandeireta* cholgʻu asbobidan kelib chiqqan.

Tasvirlar
---------

* Pandeyru
* 
* 
*

Manbalar
--------

1. ↑  „Статья "Бразильская музыка" в Музыкальной энциклопедии в 6 тт. 1973-1982". 2-iyul 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-mart 2012-yil.

Yana qarang
-----------

* Kapoeyra

Havolalar
---------

* Джозеф Говард*. Барабаны в Америках*, 1967. ISBN 9780825601804.
**Toksoplazmoz** — ichki aʼzo va sistemalar funksiyasini izdan chiqaradigan parazitar kasallik; bir hujayrali sodda hayvon — toksoplazmalar qoʻzgʻatadi. Odam, hayvon (choʻchqa, quyon, qoramol, qoʻy, kiyik, tulki, olmaxon, yumronqoziq) va parrandalar (tovuq, oʻrdak, kaptar)da uchraydi. Kasallik manbai, asosan, itlar, mushuklar va T. bilan ogʻrigan bemor hisoblanadi; ular oʻzlarining soʻlagi, siydigi, najasi, suti, burun shilimshigʻi orqali tashqi muhitga koʻplab kasallik qoʻzgʻatuvchisini tarqatadi. Toksoplazmalar odamga ovqat mahsulotlari (xom goʻsht, pishirilmagan sut, xom tuxum) orqali, shuningdek, bevosita kasal hayvonlar bilan muloqotda boʻlganda (chorvachilik xoʻjaliklari va goʻsht kti xodimlari yoki teriga ishlov beruvchilar) yuqishi mumkin. Uy sharoitida, ayniqsa, ayollar qiyma taʼmini totib koʻrganida ham toksoplazma yuqadi. Toksoplazma shilliq pardalar (ogʻiz, burun, koʻz shilliq pardasi) yoki chaqalangan teriga tushishi, shuningdek, transmissiv va boshqa yoʻllar bilan yuqishi mumkin. Odam organizmiga tushgan toksoplazma qon tomirlar orqali turli aʼzolar (miya, koʻz, jigar, taloq, yurak va limfa bezlari)ga tarqaladi va shu aʼzolarning zararlanishiga sabab boʻladi.

Tugʻma va orttirilgan T. farq qilinadi. Tugʻma T.da kasallik ona organizmidan qon orqali homilaga oʻtadi. T. homilaga dastlabki oylarda yuqsa, bola tushadi yoki ulik, yoxud majruh boʻlib tugʻiladi. Orttirilgan T. oʻtkir va surunkali kechadi. Oʻtkir T.da bemor isitmalaydi, boshi, muskullari ogʻriydi; limfa bezlari, koʻz, teri, miya qobiklari va ichki aʼzolariga putur yetadi. Surunkali T. yillab choʻzilishi mumkin. Bunda bemorning temperaturasi yuqori boʻladi, boshi ogʻriydi; quvvatsizlik, asabiylashish kuzatiladi; koʻrish, xotira va ish qobiliyati pasayadi; jigar, taloq va limfa bezlari shishadi; gepatit, miokardit, zotiljam yuzaga kelishi mumkin.

Kasallikning oldini olish uchun kasal uy hayvonlarini aniqlash va ularni ajratib qoʻyish; bolalarni it, mushuk bilan oʻynashlariga yoʻl qoʻymaslik lozim. Isteʼmol qilinadigan goʻsht, sut mahsulotlarini albatta yaxshilab pishirish yoki qaynatish kerak.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Telegraf** (tele... va... graf) — 1) telegraf aloqanpt qisqartirilgan nomi; 2) telegrammalarni uzatish, qabul qilish va egasiga yetkazib berish bilan shugʻullanadigan ixtisoslashtirilgan aloqa korxonasi. Unda telegraf apparati, telegraf kommutatori, faksimil apparati, operatsiyalar zali, energetika qurilmalari va boshqa texnik jihozlar boʻladi. Telegraf viloyatlar markazlari va respublika markazida joylashdi. Oʻzbekistonda "Oʻzbektelekom" AKga qarashli Toshkent telegraftelefon styasi, viloyatlar markazlaridagi telegraftelefon styalari orqali Telegraf va telefon xizmatlari koʻrsatiladi.

Yana qara
---------

* Telegrafiya


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mansabdorlik jinoyatlari** - mansabdor shaxs tomonidan uning mansab vakolati bilan belgilangan majburiyatlarini buzishi oqibatida fuqarolarning huquqlari yoki qonun bilan qoʻriklanadigan manfaatlariga yoxud davlat yoki jamiyat manfaatlariga koʻp miqdorda zarar yoki jiddiy ziyon yetkazilishi (koʻp miqdordagi zarar — eng kam oylik ish haqining 100 baravaridan 300 baravarigacha boʻlgan miqdordagi zarardir. Jiddiy ziyon — yetkazilgan moddiy ziyonning xususiyati, maʼnaviy ziyonning ogʻirligi, jabrlangan shaxslar soni va shahrik. holatlar hisobga olingan holda aniqlanadi). Mansabdorlik jinoyatlari davlat hokimiyati, davlat xizmati, mahalliy hokimiyat va oʻzini-oʻzi boshqarish organlarining normal fa-oliyatiga tajovuz qiladi. Mansabdorlik jinoyatlari mansabdor shaxsning mansab vakolatlari bilan belgilangan imkoniyatlardan foydalanib biror bir harakatni, oʻz manfaatini koʻzlagan holda bajarishi yoki bajarmasligi yoxud oʻz vazifa va maj-buriyatlariga sovuqqonlik bilan munosabatda boʻlishi orqali sodir etiladi. Oʻzbekiston Respublikasi JKda fukarolarning murojaatlari toʻgʻrisidagi, saylov yoki referendum oʻtkazish bilan bogʻliq qonun hujjatlarini, ekologiya xavfsizligiga oid normalar va talablarni buzish, hokimiyat yoki mansab vakolatini suiisteʼmol qilish, mansab vazifalariga nisbatan loqaydlik bilan munosabatda boʻlish, hokimiyat harakatsizligi, poraxoʻrlik, aybsiz kishini javobgarlikka tortish, sud qarorini bajarmaslik, qonunga xilof ravishda ushlab turish yoki hibsga olish, koʻrsatuv berishga majbur qilish va shahrik. uchun jinoiy javobgarlik belgilangan. Mansabdorlik jinoyatlarining ijtimoiy xavflilikdarajasi nihoyatda yuqoridir. Bunday jinoyatlarni sodir etish fuqarolarning qonuniy haq-xuquklarini buzishga, davlat va jamoat manfaatlariga ziyon yetkazilishiga olib keladi. Bu esa davlat hokimiyati organlarining fa-oliyatiga, davlatga hurmatsizlik, ishonchsizlik hissini paydo qiladi. Mirzayusuf Rustamboyev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Telefon tarmoqlari** - telefon aloqa oʻrnatish uchun moʻljallangan texnik inshootlar va jihozlar majmui. Unga aloqa uzeli, telefon styalari, aloqa liniyalari va abonent qurilmalari kiradi. Telefon tarmoqlari mahalliy (qishloq va shahar tarmoqlari), hududiy, shaharlararo va xalqaro xillarga boʻlinadi. Qishloq Telefon tarmoqlarida oxirgi telefon styalari oʻzaro uzel styasi orqali, uzel styalari esa markaziy stya orqali ulanadi, markaziy stya shaharlararo avtomatik telefon styaga ulanadi. Shahar Telefon tarmoqlari tumanlashtirilmagan (agar shaharda bitta stya boʻlsa) va tumanlashtirilgan (bir necha stya boʻlsa) boʻladi. Sh aharl araro Telefon tarmoqlari shaharlararo avtomat telefon styalari (SHATS), avtomat kommutatsiya uzellari (AKU), ularni oʻzaro biriktiruvchi aloqa liniyalari toʻplamidan iborat. AKU shaharlararo kanallarni tranzit (toʻgʻridantoʻgʻri) ulaydi. Xalqaro Telefon tarmoqlari xalqaror SHATS, avtomat tranzit uzellari va aloqa hamda qitʼalararo liniyalaridan iborat. Telefon tarmoqlari telefon styalari va uzellari ishi avtomatlashtirilgan, avtomat telefon stya va AKU lar tatbiq etilgan. Oʻzbekistonda Telefon tarmoqlari faoliyati "Oʻzbektelekom" AK tomonidan tartibga solib turiladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mikroklin** (mikro... va yun. klino — egilaman) — dala shpatlari guruhiga mansub mineral. Kimyoviy tarkibi K[AlSi3O8]. Tarkibida bir oz kalsiy, bariy, temir, rubidiy, seziy aralashma holida boʻladi. Triklin sin-goniyali, prizmatik shakldagi kristallar hosil qiladi. Qoʻshaloklari polisintetik va toʻrsimon. Qattikligi 6— 6,5. Zichligi 2540–2570 kg/m3. Rangi pushti, qoʻngʻirsariq, qizgʻish-oq, pushtiqizil, baʼzan oq, havorang-yashil (amazonit) tusda boʻladi. Shishadek, sadafsimon yaltiroq. M. togʻjinslari (granit, granodiorit, pegmatit, gneys va boshqalar) tarkibiy qismlaridan biridir. M. shisha va keramika sanoati (chinni, fayans, texnik keramika ishlab chiqarish)da ishlatiladi. Amazonitdan ziynat toshlari sifatida foydalaniladi. Oʻzbekiston gʻarbidagi magmatik jinslar Chatqol-Qurama regionidan farqli koʻp darajada mikroklinizatsiya jarayoniga uchragan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Telekommunikatsiya** (tele... va kommunikatsiya) — signal, belgi, matn, tasvir, ovoz va boshqa turdagi axborotlarni uzatish, qabul qilish va qayta ishlash tizimlari majmui. Simli, radio, optik yoki boshqa elektromagnit tizimlaridan foydalanib amalga oshiriladi. Bir yoki bir necha turdagi, jumladan, telefon, telegraf, faksimil axborotlar va boshqa hujjatli xabarlarni, kompyuterlararo axborotlar almashinuvi, televizion va radiodasturlarni uzatishga moʻljallangan T.lar texnika vositalari toʻplami T. tarmogʻi deb ataladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yulduz Asadovna Ismatova** (1944.31.10, Toshkent) — raqqosa, aktrisa, baletmeyster, rejissyor Oʻzbekistonda xizmat koʻr-satgan sanʼat arbobi (1995). A. Ismatovning qizi. Toshkent xoreografiya bilim yurti (1965)ni hamda Toshkent teatr va rassomlik sanʼati instituti aktyorlik (1976), rejissyorlik (1984) fakultetini tugatgan. 1963—88 yillar Muqimiy teatrida ishlagan. 1997-yildan M. Turgʻunboyeva nomidagi "Oʻzbekraqs" milliy raqs birlashmasining bosh direktori. Eng yaxshi raqslari: "Tanavor", "Munojot", "Gulchi qiz" va b. Ijro etgan rollari: Qumri ("Nurxon"), Malika ("Oddiy moʻʼjiza"), Charlston ("Hijron"), Zarifa ("Xotinimning eri"), Ofat ("Qaynona") va hokazo. Rejissyor sifatida "Dilafroʻzga toʻrt oshiq", "Oltin davrim", "Yulduzlar jamoli" kabilarni sahnalashtirgan.

1988-yil "Oʻzteleradiokompaniya" qoshida "Tanavor" raqs-ansambli (1997-yildan raqs-teatri)ni tashkil etdi. "Sevgi nidosi" (A. Navoiyning "Sabʼai sayyor" asari asosida), "Nodira", "Ulugbek burji", "Qoʻqon ayoli" (anʼanaviy musiqa va raqslar asosida), "Sevgi vasfi" ("Tanavor" janridagi raqslar yigʻindisi), "Moziydan nur", "Temuriy malikalari", "Uvaysiy" kabi raqs-teatrlarini sahnalashtirdi (libretto muallifi ham oʻzi). "Sharq taronalari", Fransiya — Parij—Yunesko qarorgohida "Amir Temur" teatrlashgan konsert dasturi va b.ning bosh baletmeysteri. Lirik joʻshqinlik, doimiy izlanuvchanlik, moziyga ziyraklik bilan murojaat etish, mumtoz asarlarga katta qiziqish va mexr bilan yondashish I. ijodiga xos. "Doʻstlik" ordeni bilan taqdirlangan (1998).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Telegraf stansiyasi** - abonentlar yoki aloqa muassasalari orasida telegraf aloqann taʼminlaydigan stya; telegraf tarmogʻinmng tarkibiy qismi. Telegraf aloqa kanallarini kommutatsiyalash (oʻzgartirish, uzibulash) va telegraf xabarlarini kommutatsiyalash Telegraf stansiyasilari boʻladi. Telegraf stansiyasining abonent telegraflash, toʻgʻri (bevosita) ulanadigan, birlashtirilgan va xabarlarni uzatish uchun moʻljallangan turlari bor. T.yeda mahalliy va shaharlararo telegraf aloqa oʻrnatiladi. Abonentlarni ulash, xabarlarni uzatish va qabul qilish operatsiyalari asosan avtomatik tarzda (baʼzi Telegraf stansiyasida qoʻlda xam) bajariladi. Telegraf stansiyasi elektron hisoblash mashinalari (kompyuterlar) asosida ishlaydi.

Telegraf stansiyasi jihozlari: telegraf apparatlari, avtomatik kommutatsiya qurilmalari, koʻp karrali ulabuzgichlar, telegraf aloqa kanallarini muvofiqlashtirish qurilmalari, signallar datchiklari, telegraf xabarlarni jamlovchilar, nazoratoʻlchash asboblari, avariya va operativ signalizatsiya asboblari va boshqa Oʻzbekistonda Telegraf stansiyasilari Toshkent, Nukus sh.larida va barcha viloyatlarning markazlarida bor. Ularning ishini "Oʻzbektelekom" aksiyadorlik kompaniyasi muvofiqlashtirib turadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Telegrafiya** — telegraf aloqasini tashkil qilish tamoyillarini oʻrganish, telegraf signallarini uzatish usullarini ishlab chiqish va bu usullarni amalga oshirish uchun moʻljallangan apparatlarni yaratish bilan shugʻullanuvchi fan va texnika sohasi. Telegraf kanallari buyi’cha xabarlarni uzatish sifatini baholash bilan ham shugʻullanadi.

Asosiy vazifalariga kura, telegraf ilmiy-texnik fan sifatida quyidagi boʻlimlarni oʻz ichiga oladi: telegraf kodlari (uzatishda harfraqamli xabarlarni elektr signallariga va qabul qilishda aksincha aylantirish); oxirgi telegraf qurilmalari (telegraf apparatlari, transmitterlar va referforatorlar, signallarni uzatish va qabul qilish usullari, elektron va raqamli apparatlarni ishlab chikish); telegraf kanallari (liniya aloka vositalaridan samarali foydalanish, zarur parametrli kanallar qurish); telegraf tarmoqlari (abonentlar va oxirgi punktlarni ulash usullarini tanlash, telegraf styalarini eng qulay joylashtirish, abonentlarga xizmat koʻrsatish sifatini yaxshilash).

Telegraf boshqa aloqa turlaridan farqli ravishda harf, raqam va tinish belgilaridan iborat diskret (uzuquzuq) xabarlar bilan ish yuritadi. Uzatiladigan xabarlar ham diskret hisoblanadi. Umumiy aloqa nazariyasi va axborotlar nazariyasi Telegrafning nazariy asosini tashkil qiladi. Telegrafda ehtimollar nazariyasi va mantiqiy algebradan ham foydalaniladi. Faksimil aloqa tamoyillarini oʻrganish bilan shugʻullanadigan fototelegrafiya telegrafning muhim yoʻnalishlaridan biri hisoblanadi. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Piroksenit** — bir yoki bir necha piroksenlardap iborat oʻta asosli togʻ jinsi. Baʼzan dala shpati, olivin va magnetit yoki titanomagnetit aralashgan boʻladi. P. gabbro-peridotitli magmatik togʻ jinslari guruhiga mansub. Tarkibidagi piroksen va ruda mine-rali turiga qarab P. ortopiroksenit, klinopiroksenit, bronzitit, giper-stenit, vebsterit (lersolit) kabi turlarga boʻlinadi. Undan tashqari, granat, ilmenit, slyuda, plagioklaz va asosiy aksessor minerallar sifatida xromshpinelidlar bilan magnetit qoʻshiladi. P.da 43-53% SiO2, 4-10% A12O3> 5-13% FeO+F2O3, 1324% MgO va 9-20% SaO boʻladi. P. giperbazitlar tarkibiga kiradi. Koʻpincha ishqorli jinslar va karbonatitlarda apatit, nodir-yer elementlari va boshqa foydali kazilmalar bilan birga uchraydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Göynük** Turkiyaning Qoradengiz mintaqasida joylashgan Bolu viloyatidagi shaharcha va tuman hisoblanadi. U 1436 km² maydonni egallaydi, aholisi (2000-yil holati) 18589 kishi, shundan 4894 nafari Göynük shahrida istiqomat qiladi. Shahar hokimi — Kemal Qozon (AKP). Qoʻshni shaharchalari shimoli-sharqdan Mudurnu, janubi-sharqdan Nallixan, janubdan Sarıcakaya, janubi-gʻarbdan Yenipazar, gʻarbdan Taraklı va shimoli-gʻarbdan Akyazi hisoblanadi.

Tarixi
------

Bu hudud Frigiyaliklar, Lidiyalar, Forslar va Qadimgi Rimliklarga borib taqaladigan uzoq tarixga ega. Chatak Hamami nomli hammomning qurilishi Rim davriga borib taqaladi. Göynük XIV asr boshlarida Usmonlilar imperiyasiga qoʻshilib ketgan. XIX asr oxiri va XX asr boshlarida Göynük Usmonlilar imperiyasining Kastamonu viloyati tarkibiga kiritilgan.

Diqqatga sazovor joylari
------------------------

 Axhamsaddin maqbarasi (turkcha: *Ak Şemsettin*) (1389-1459-yillar) Goynukda; nufuzli Usmonli diniy olimi .
Göynükda XX asr boshlarida Usmonli imperiyasi davridagi 100 dan ortiq uylar aniqlangan bo‘lib, ular bundan ham eskiroq masjidlar, maqbaralar, favvoralar va turk hamomlari bilan uni tarixiy qiziqish uyg‘otadigan shaharga aylantiradi va tor ko‘chalarning jozibali hududga aylantirdi. Markaz shahar tepasidagi tepalikdagi gʻalaba minorasi va markazdagi „Müderrisogʻlu Konağı" deb nomlangan eski Usmonli saroyi Göynükning muhim diqqatga sazovor joylaridan biri hisoblanadi.

Göynükning qabrga qo‘yilgan eng muhim avliyosi Akshamsiddin (turkcha: *Ak Şemsettin*) (1389 — 1459-yillar) boʻlib, u Usmonlilarning nufuzli diniy olimi, shoiri, tasavvuf avliyosi va Fatih Mehmedning yoʻlboshchisi boʻlgan.

Trivia
------

Göynük filmlari, jumladan Omer Kavurning Akrebin *Yolculuğu*, *El Yazısi* va bir qator turk seriallari uchun tasvirga olish joyi sifatida tanlangan. *Aynalar* va *Ruzgarli Bahçe* seriallari ham shular jumlasidandur.

Taniqli insonlar
----------------

* Göynüklü Ahmed Afandi, XVIII asrda yashagan Usmonli amaldori, kundalikshunos va tarixchi.
* Bıçakchi O'mer Dede, asl ismi Umar Sikkin, chekka asbob ishlab chiqaruvchi va Hoji Bayram Valining shogirdi.
* Haj ziyorati chogʻida oʻzining moʻjizasi bilan tanilgan koʻnchi Debbağ Dede.
* Anadoludan Rumeliga oʻtgan birinchi gʻoziylardan boʻlgan Oqsungʻur Deda, XIV-XV-asrlar.

Manbalar
--------

1. ↑  „A Part of the Eyoub (i.e. Uyüp) Cemetery, I, Constantinople, Turkey" (1-yanvar 1890-yil). Qaraldi: 11-mart 2017-yil.
2. ↑  „Sûfîlere Yöneltilen Tenkitlere Bir Cevap: Akşemseddin ve Def‘U Metâini’s-Sûfiyye İsimli Eseri". 11-sentabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-noyabr 2016-yil.
3. ↑  „Türbeler - Göynük – BOLU". 29-sentabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-mart 2017-yil.
4. ↑  Bıçakcı Ömer Dede (k.s.
5. ↑  „Türbeler - Göynük – BOLU". 29-sentabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-mart 2017-yil.
6. ↑  „Göynük Evliyaları". Qaraldi: 11-mart 2017-yil.
7. ↑  „Göynük Evliyaları". Qaraldi: 11-mart 2017-yil.
**Sheyele Karl Vilgelm** (1742.9.12, Shtralzund, Germaniya — 1786.21.5, Chyoping) — shved kimyogari. Shvetsiya Fanlar akademiyasi aʼzosi (1775). 1756— 65 yillarda Gyoteborgdagi dorixonada ishlab, kimyoni mustaqil oʻrgangan. Malmyo (176567), Stokgolm (176869), Upsal (1770 74), Chyoping (1775—86) dorixonalarida ishlagan. Fridrix II taklif qilgan Berlin universiteti kimyo professor lavozimini rad etgan. Ilmiy ishlari kimyoning koʻpgina sohalarini oʻz ichiga oladi. Umrining oxirigacha flogiston nazariyasi tarafdori boʻlgan. Fosfor olish usulini taklif etgan (1769), kislorodni aniqlagan va ftorid kislota olgan (1771), erkin holdagi xlor, marganets va bariy (P)oksidni ajratib olgan (1774), vodorod arsenid va arsenat kislotani (1775), molibden va volframni kashf etgan. 18-asrda maʼlum boʻlgan organik birikmalarning yarmidan ortigʻini, jumladan, vino kislotani (1769), sut kislotani (1780), siydik kislotani (1776), sianur, benzoy kislotani sintez qilgan.

"Efir" terminiga aniqlik kiritgan, efirlar olish usullarini, zaytun moyi gidrolizi mahsulotlarida glitserinni kashf etgan. Ilk bor shovul, limon (1784), olma (1785), pirogallol (1786) kislotalarini olish usullarini topgan. Sheyelit minerali nomi shahrining sharafiga qoʻyilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Piroliz** (yun. rug — olov va ...liz) — pirogenetik jarayonlardan biri; murakkab moddalarni ularga havo bermay (koʻpincha katalizatorlar bilan) yuqori temperatura taʼsirida oddiy moddalarga parchalash. P. texnikada, mas, neftni qayta haydashda (benzin miqdorini oshirish va aromatik uglevodlardan olish uchun) keng qoʻllanadi. Neftni maxsus pechlarda 600—750° gacha qizdirganda uglevodorodgacha boʻlgan mol. m.si kichik birikmalar hosil boʻladi; ayni vaqtda zichlashish reaksiyasi roʻy berib, mol. m.si yuqori boʻlgan moddalar, aromatik va toʻyinmagan uglevodorodlar vujudga keladi. Neft P. kilinganda uglerodli qoldiq, neft koksi va boshqa hosil boʻladi. temperatura, bosim va qizdirish davomiyligi P. natijasiga taʼsir kiladi. Pirolizh. da ishlatiladigan zaharli kimyoviy vositalar, xalq xoʻjaligining turli tarmoqdarida qoʻllanadigan uglevodorodlar (yogʻoch spirti, sirka kislota va boshqalar), qazib olinadigan koʻmirlardan koks, gaz va boshqa olishda qoʻllanadi. Sanoatda metall karbonillarini P.ga uchratib metall kukunlari hosil qilinadi. SaSO3 dan kalsiy oksidi, baʼzi anorganik tuzlarni pirogidroliz qilish yoʻli bilan oksidlar olinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Darya Rostova** (haqiqiy ismi **Darya Aleksandrovna Smetanova**, 1988-yil 3-iyulda Rossiyaning Krasnodar shahrida tugʻilgan) – qoʻshiqchi va model. U *Nu Virgos* guruhining aʼzosi.

Biografiya
----------

Darya Ristova 3-iyul 1988-yilda Krasnodar qishlogʻida tugʻilgan. Bolaligida u musiqa, fortepiano maktabida tahsil olgan va xorda kuylagan. U mahalliy Madaniyat palatasidagi vokal va raqs toʻgaraklaridan birida qatnashadi va gitaradan dars oldi. 12 yoshida u oʻzining birinchi qoʻshiq tanlovida ishtirok etdi. 14 yoshida u sheʼr yozishni boshladi.

18 yoshida Darya model sifatida ishlay boshladi. U *Miss Anapa 2009* goʻzallik tanlovida ishtirok etdi va *Miss Internet* mukofotini oldi.

U oʻzi tugatgan Sochi davlat universitetida ijtimoiy-madaniy va turizm yoʻnalishida tahsil olgan.

Diskografiya
------------

| Yil | Oʻzbekcha | Ruscha | Grafiklarning tasnifi | Tarkibi |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2013 | Toʻsiqlarni bilmaslik | Не ведая преград | 19 | Darya Rostova, Darya Medovaya |
| 2013 | Jonli | Жива | 12 | Darya Rostova, Darya Medovaya |
| 2013 | Sehrli | Магия | 26 | Darya Rostova, Darya Medovaya, Aina Vilberg |

### Klip

| Yil | Sarlavha | Tarkibi |
| --- | --- | --- |
| 2013 | Jonli ruscha: *Жива* | Darya Rostova, Darya Medovaya |

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti
**Daryo vodiysi** relyefning surunkali shakli bo'lib,u asosan daryolarning eroziv ta'siri natijasida hosil bo'ladi;asrlar davomida oqib turgan suvning eroziv taʼsirida yer yuzasining yemirilishi natijasida hosil boʻlgan relyefning uzunligi boʻylab zigzag shaklida choʻzilgan,tubi boshidan ogʻizgacha qiyshaygan,hozir esa oqimli chuqur salbiy shakli. kanal.

Uning shakllanishi iqlim,eroziya, muzlik,tektonik jarayonlar va karst(*shaft*) tuzilmalari bilan bevosita bog'liq.Daryo vodiysining elementlariga uning tubi,talveg( *farway* ) kanali, tekisligi, vodiyning terrasalari va yon bag'irlari va *qoyalari* kiradi.

Ularning koʻpchiligi(ayniqsa, yirik vodiylar)tektonik elementlar(struktura yoki tektonik vodiylar)bilan bogʻlangan. Daryo vodiylarining ko‘ndalang kesimining shakli ularning rivojlanish davriga,geologik tuzilishiga bog‘liq.Ular: daralar, daralar,vodiylar,U-shaklli, trapezoidal,noaniq va boshqalar. Vodiylarning asl turi daralar,jarliklar,oʻzaklar,jarlardir.Daryo vodiylari morfologik elementlardan, jumladan, kanallar, tekisliklar,tekislik teraslari va pastki qirg'oqlardan, ba'zan deltalar yoki og'izga yaqin konusning konuslaridan iborat. Uzunlamasına daryo vodiylari tektonik tuzilmalarga va tog' tizmalarining kengayishiga qarab farqlanadi.Geologik tuzilish turiga koʻra boʻylama vodiylar sinklinal,antiklinal, monoklinal,yalik va graben vodiylarga boʻlinadi.Gorizontal vodiylar turli qattiqlikdagi jinslarni kesib o'tadi va ularning morfologiyasini shakli va rejasida o'zgartiradi, ya'ni vodiyning ingichka qismlari kengaygan qismlar bilan almashinadi.Daryo vodiylarining konfiguratsiyasi va dinamikasiga yangi tektonik harakatlar(ayniqsa, tog'li hududlarda) ta'sir ko'rsatadi. 

Kesmaning xususiyatiga ko'ra vodiylar quyidagi turlarga bo'linadi:

1. tuynuk - chuqur va tor vodiy; tog'li hududlarda joylashgan;
2. kanyon - tog'dan chiqish joyida yoki tog'li hududda joylashgan tik qiyalikli, odatda tor tubi bo'lgan chuqur vodiy;
3. Dara — chuqur qoyali togʻ vodiysi, odatda yon bagʻirlari chiqib turadi, pastki qismidagi pasayish kuchayib boradi;
4. trapezoidga o'xshash - ko'zga ko'ringan yoki tekis qiyalik shakliga ega keng vodiy, asosan tekis;
5. vodiysimon - yon bagʻirlari botiq boʻlib, qiyalik asta-sekin qiya shaklga aylanadi. Tekislikdagi daryo vodiylari oʻtloq sifatida va turli vodiy oʻt ekinlarini yetishtirish uchun ishlatiladi.

Yana qarang
-----------

* daryo ;
* Daryo havzasi ;
* Daryo tizimi ;
* Daryoning manbai ;
* Daryo og'zi ;
* Daryo qiyaligi ;
* Daryo tarmog'i ;
* Daryo tizimi ;
* Daryoning tartibsizligi ;
* Daryoning tebranishi ;
* Daryo transporti ;
* Daryo suvini tortib olish ;
* Daryo eroziyasi ;
* Daryolarni ajratish ;
* Daryolarni oziqlantirish ;
* Daryodan o'tish ;
* Daryoning boshi ;
* Daryo toshqini ;
* Daryo masofasi .

Manbalar
--------

1. ↑  Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: География және геодезия. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. — 264 бет. ISBN 9965-36-367-6
2. ↑  Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі. Су шарушылығы. – Алматы, Мектеп, 2002.
manggon (pastki chap)
Yogʻoch manggon bochkasi, Choson sulolasi, 19-asr, Ihva Ayollar universiteti muzeyi .
**Manggon** (koreyscha :**망건**) — toʻr shaklidagi buyum boʻlib, tepa tugun kiyganda sochlarning tushishiga yoʻl qoʻymaslik uchun peshonaga kiyiladi va uni Choson sulolasidagi barcha turmush qurgan erkaklar kiyishgan. Yuqori tabaqa vakillari odam sochidan, oddiy xalq esa ot tukidan to‘qishgan.

Manggon partiya va poyabzaldan, old va orqa tomondan iborat. Dang — tepada bogʻlangan kamar boʻlib, u „salxum" deb ham ataladi. Taqa — pastki qismini mahkamlaydigan kamar. To‘rdek chigallashib, peshonani qoplagan qismi old qism, boshning orqa qismini o‘rab turgan qismi esa orqa deyiladi. Partiya va taqa bilan bogʻlangan nozik chiziq (dang chiziq) mavjud. Manggonni qoʻyish jarayoni taqani boshning atrofiga teng uzunlikda toʻqish bilan boshlanadi. Taqaning pichogʻi ham, urugʻi ham ot tuki bilan qoplangan. Ot sochlari koʻpincha moʻrt boʻladi, lekin uni suvga solib qoʻyish uni ancha yumshoq qiladi. Taqa tugagach, ko‘krak tepasidagi manggon qo‘lga (to‘qmoq uchun dumaloq ramka) osib qo‘yiladi (to‘rt bo‘lak „elak"dan yasalgan dastgoh) va igna orqali otning juni o‘raladi. pastki (80 dori) soljudan. Orqa tomonning pastki qismi zich, old qismining peshonaga tegib turgan qismi esa erkin trikotajlangan. Partiyani tark etganingizda, ayniqsa qiyin ish. Chunki u moslashuvchan boʻlishi kerak. Taqa va pastki to‘qish tugagach, ipni dangga osib, taqa va soljuning atrofiga qora ipak o‘ram bilan o‘rab, gvanja (gvanja) yasang. Ipni osib qoʻyish orqali manggonning oʻlchamini boshga moslashtiradigan va oʻrnatadigan kichik tugma shaklidagi pastadir. Ijtimoiy mavqeiga qarab oltin, nefrit, rudalar, shoxlar, suyaklar kabi materiallar ishlatilgan va Jejudoda asosan nefrit yoki qobiqlardan (foydalanilgan va Pungjam Manggon partiyasining markazini bezatgan bezak). Bitta manglayni tayyorlash uchun odatda oʻn kun kerak boʻladi.

Izoh
----

1. „Igna teshigidan tikilgan odamning hayoti". Yuragimdagi halqa. 2007 yil 27-noyabrda olingan .
**Daryo harbiy flotiliyasi** - daryo harbiy kemalari va daryo qirgʻogʻidagi maxsus harbiy qismlar birlashmasi. Vazifasi — dushmanning daryo kemalariga qarshi kurashda yoki jangda qirgʻoqdagi qoʻshinlarga yordamla-shish, xalq xoʻjaligi mulklari hamda harbiy yuklarni qoʻriklash, davlatning daryo chegarasini muhofaza qilish. D. h. f. tarkibiga turli daryo harbiy qismlari: har xil qayiq va kemalar, zirhli katerlar, maxsus harbiy kemalar, dengiz, yer va havo artilleriya batareyasi va b. kiradi. D. h. f. Rossiyada dastlab 18-asrda tuzilgan. 1733—34-yillarda tuzilgan Don flotiliyasi turk qoʻshinlariga qarshi jangda ishtirok etgan. 1771-yil tuzilgan Dunay harbiy flotiliyasi Izmail qalʼasini bosib olishda katta yordam qilgan. Azov, Kaspiy, Oq dengiz, Volga, Don, Amudaryo, Amur va b. harbiy flotiliyalari fuqarolar urushi davridagi janglarda ishtirok etganlar. Ikkinchi jahon urushi yillarida D. h. f. Volga boʻylab Stalingrad va Don fronti qoʻshinlariga oziq-ovqat, kiyim-kechak, doridarmon va qurollar yetkazib turgan (yana q. Amudaryo harbiy flotiliyasi).

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ssifomeduzalar** (Scyphozoa) -boʻshliqichlilar tipiga mansub hayvonlar sinfi. Tanasi birmuncha tiniq shishasimon dildiroq moddadan iborat. Shakli soyabonga oʻxshash, erkin, yakka yashaydi. Ogʻiz teshigi soyabonining ostki tomoni markazida joylashgan. Oshqozoni chala toʻsiqlar yordamida toʻrtta kameraga boʻlingan. Ogʻiz teshigi atrofida va soyaboni chetida juda kup paypaslagichlari bor. Meduza qavariq tomoni bilan oldinga suzadi. S. yirtqich, qar xil plankton organizmlar bilan oziqlanadi. Koʻpchilik turlari ayrim jinsli. Hayot siklida jinsiy meduza va jinssiz polip davri gallanib turadi. Jinsiy bezlar oshqozon kameralari devorida joylashgan. Yetilgan tuxumlar va spermatozoidlar ogiz teshigi orqali suvga chiqadi. Tuxum hujayralari suvda urustanadi. Uruglangan tuxumdan erkin suzuvchi kiprikli planula lichinka chiqadi. Lichinka substratga yopishib, mayda polip ssifistomni hosil qiladi. Ssifistom koʻndalang kurtaklanib efiralarga, efiralar esa yosh meduzalarga aylanadi. S. ning hayoti, asosan, meduza davrida oʻtadi. Polip davri juda kiska. S. meduzasi yirik (soyabonining diametri 1 sm dan 2 m gacha), poliplari mayda (balandligi 1–3 mm). 200 ga yaqin turi 5 ta turkum (koronatalar, diskomeduzalar, kubomeduzalar, stavromeduzalar, ildizogʻiz meduzalar)ga boʻlinadi. Deyarli barcha dengizlarda aureliya meduzasi, yaʼni dengiz likopchasi uchraydi. Ayrim S. (mas, iddizogʻiz meduza, xrizopsalmus, qutb meduzasi) paypaslagichlarida joylashgan otuvchi hujayralari suyuqligi zaharli boʻlib, "kuydirish" xususiyatiga ega. Avstraliya qirgʻoqlari yaqinida uchraydigan xrizopsalmus meduzasi odam uchun ayniqsa xavfli.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pirometallurgiya** (yun. rug -olov, ano — yuqori va metallurgiya) — metall va metall qotishmalarini yuqori (800—2200°) temperaturada olish hamda tozalash jarayonlari majmui. Metal-lurgiyanij asosiy va qad. usullaridan biri. 19-asr oxiri va 20-asr boshlaridan past temperaturada metall olish jarayonlari majmui — gidrometallurgiya rivojlan-di, lekin P. ham oʻz ahamiyatini yoʻqotmadi. P. jarayonlari pishirish, eri-tish, konverterlash, rafinatsiyalash, distillash kabi usullarga boʻlinadi. Pishirish — turli gazlar muxitida materialga yuqori temperatura sharoitida ishlov berish (material qattiq hola-tini saqlaydi); bu jarayon turlicha pechlarda oʻtadi. Eritish — shixtani toʻla eritib, uni 2 qatlam (metall va shlak yoki metall va shteyn)ga ajratish; shaxta pechlar, qaytargich pechlari, elektr pechlar va boshqalarda boradi. Konverterlash — eritishning bir turi; bunda erigan materiallar (choʻyan, shteyn) va xom ashyolar (lom, konsent-ratlar)ga havo yoki kislorod puflanadi. Rafinatsiyalash — erigan xomaki metallarni qoʻshimchalar (tuzlar, ishqorlar, metallar) va boshqa yordamida ishlash. Distillash — kaytariladigan metallarni bugʻ holatiga kelti-rib, soʻngra kondensirlash. Rotorli pechlar (rux olishda), shaxta pechlari (qoʻrgʻoshin, qalay va boshqa olishda) va boshqalarda qoʻllaniladi.

Adabiyot
--------

* Mirboboyev V.A. Vasilyev G.P. Metallar texnologiyasi, T. 1971.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Prokopyevsk** — Rossiya Federatsiyasi Kemerovo viloyatidagi shahar (1931-yildan). Temir yoʻl stan-siyasi. Axrlisi 243,5 ming kishi (1998). Kuzbassning kokslanuvchi kumir qazib olish markazi (16 kumir shaxtasi va razrezi bor). Yirik mashinasozlik markazi ("Elektromashina", shaxta avtomatikasi, podshipnik, mexanika, oziqovqat mashinasozligi). Tramvay-trolleybus taʼmirlash zavodlari mavjud. Yengil va oziq-ovqat, kimyo, qurilish materiallari sanoat korxonalari ishlab turibdi. Kumir sanoati ilmiy tadqiqot insti-tutlari, Sibir metallurgiya institutining kechki fakulteti, drama teatri, ulkashunoslik muzeyi bor. Shaharga 1918-yilda asos solingan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shahrisabz dostonchilik maktabi** — 20-asr boshlarigacha oʻzbek dostonchiligida mavjud boʻlgan oʻziga xos ijrochilik yoʻli. Bu maktabning ayrim xususiyatlari ulkan xalq baxshisi Abdulla Nurali oʻgʻli ijodi va repertuarida saqlanib qolgan. Shahrisabz dostonchilik maktabim.ga mansub baxshilar dostonlarni shoʻx, quvnoq, koʻtarinki ruhda kuylashlari, kuylarining yoqimliligi bilan ajralib turganlar. Abdulla shoir 19-asrning shahrisabzlik mashhur dostonchilari Xidir shoir, Ernazar shoirlar bilan bogʻliq boʻlgan Rajab shoirning shogirdidir. Abdulla shoir ijrosi folklorshunoslar tomonidan koʻp kuzatilgan boʻlsada, uning repertuaridagi 10 dan ortiq doston deyarli yozib olinmagan. Shoirdan umrining soʻnggi yillarida yozib olingan "Alpomish" dostoni u kuylab kelgan variant xususiyatlarini oʻzida mukammal saqlay olmagan. Biroq uning boshqa baxshilardan farq qiluvchi ijro usullari Shahrisabz dostonchilik maktabim. haqida muayyan tasavvur bera oladi.

Adabiyot
--------

* Jirmunskiy V.M. Zarifov X.T. Uzbekskiy geroicheskiy epos, M. 1947.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pontus Jacob Ragne Dahlberg** (shvedcha: *Pontus Jacob Ragne Dahlberg*; 1999-yil 21-yanvarda Shvetsiyada tugʻilgan) — shved futbolchisi, "Watford" klubi darvozaboni, „Gillinghem" klubida ijara asosida oʻynaydi.

Klub martaba
------------

Pontus Dahlberg oʻz shahrining Elvengens klubi oʻquvchisi. 2013-yilda u asosiy darvozabonga aylandi va 15 yoshida Shvetsiyaning yarim professional divizionlaridan birida bir mavsum oʻynadi. 2014-yilda „Gyoteborg" skautlari uni payqab qolishdi va klub akademiyasiga taklif qilishdi. 2016-yilning 7-iyulida Yevropa ligasi saralash bosqichining javob o‘yinida uelslik Landudnoga qarshi o‘yinda Pontus 17 yoshida asosiy jamoa safida debyut qildi. 2017-yilning 2-aprelida u Allsvenskan Ligada „Malmyo" klubiga qarshi o‘yinda debyut qildi.

2018-yil boshida Dahlberg Angliyaning "Watford" klubiga oʻtdi, ammo yozgacha oʻyin amaliyotini oʻtash uchun Gyoteburg klubidada qoldi. Watfordga qaytib, 11-noyabr kuni u mashgʻulot paytida jamoadoshlaridan biri bilan toʻqnashib ketganidan keyin boshidan jarohat oldi.

Xalqaro martaba
---------------

2016-yilda Dahlberg Shvetsiya yoshlar terma jamoasi tarkibida Ozarbayjonda boʻlib oʻtgan yoshlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida ishtirok etdi. Turnirda u Angliya, Daniya, Fransiya va Gollandiya jamoalariga qarshi oʻyinlarda ishtirok etgan.

2017-yilda Shvetsiya yoshlar terma jamoasi tarkibida Dahlberg Polshada boʻlib oʻtgan yoshlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida ishtirok etdi. Ammo, turnirda u zaxiradan maydonga tushmadi.

Shvetsiya terma jamoasi uchun debyut 2018-yil 7-yanvar kuni Estoniya terma jamoasiga qarshi oʻrtoqlik uchrashuvida boʻlib oʻtdi (1:1).

Manbalar
--------

1. ↑  „Перспектива: Понтус Дальберг" (ru). sports.ru (2017—06—11). Qaraldi: 21-iyun 2017-yil.
2. ↑  „Лландидно VS. Гётеборг 1:2" (en). soccerway.com (2016—07—07). Qaraldi: 21-iyun 2017-yil.
3. ↑  „Гётеборг VS. Мальмё 1:1" (en). soccerway.com (2017—04—02). Qaraldi: 21-iyun 2017-yil.
4. ↑  „Watford’s Pontus Dahlberg suffers gruesome head injury and amazingly tries to play on". Qaraldi: 17-dekabr 2019-yil.
5. ↑  „Швеция (до 17) VS. Нидерланды (до 17) 0:1" (en). soccerway.com (2016—05—15). Qaraldi: 21-iyun 2017-yil.
6. ↑  „Англия (до 17) VS. Швеция (до 17) 1:2" (en). soccerway.com (2016—05—06). Qaraldi: 21-iyun 2017-yil.
7. ↑  „Дания (до 17) VS. Швеция (до 17) 1:0" (en). soccerway.com (2016—05—09). Qaraldi: 21-iyun 2017-yil.
8. ↑  „Швеция (до 17) VS. Франция (до 17) 1:0" (en). soccerway.com (2016—05—12). Qaraldi: 21-iyun 2017-yil.
9. ↑  „Sweden v Estonia game report".  ESPN (7-yanvar 2018-yil). 4-fevral 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-fevral 2022-yil.
**Prometrin**, selektin, pro-gellan, gezagard 50 (CI6HI9N5S) — tanlab taʼsir etuvchi gerbitsid, 50%li hoʻllanuvchi kukun. Bir yillik gʻallasimon va ikki pallali begona oʻtlarni yoʻqotishda qoʻllaniladi. Taʼsiri, ayniqsa, yetarli namlik va yuqori haroratda 3 oygacha davom etadi. Preparatni OVX-14 traktor agregati yordamida bahorgi boronalashdan oldin yoki urugʻlik ekilgandan soʻng, urugʻ unib chiqqunga qadar, shuningdek, ekish bilan barobar lenta usulida 25—30 sm kenglikda tuproq yuzasiga purkaladi. Sarf normasi 1,3 —2,5 kg/ga, ish suyukdigi 100—150 l/ga. Zahari kuchsiz.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Prokrust** (qadimgi yunoncha: *Προκρούστης* qadimgi yunoncha: *Προκρούστης* soʻzma-soʻz tarjimasi „choʻzish", shuningdek, *Damast* yoki *Polipemon* nomi bilan ham tanilgan) — Qadimgi Yunoniston afsonalaridagi personajdir. Poseydonning oʻgʻli, Sileaning eri (Korinfning qizi), Sinisning otasi. Eleusisdan Afinaga boradigan yoʻlda Herma shahrida Tesey tomonidan oʻldirilgan.

Afsona
------

Prokrust Attikada yashagan qaroqchi edi va Megara va Afina oʻrtasidagi yoʻlda sayohatchilarni poylab yotardi. U sayohatchilarni aldab uyiga kirgizdi, toʻshagiga yotqizdi, kimda kalta boʻlsa, oyogʻini kesib tashladi, uzun boʻlganlarni esa shu karavot boʻylab oyoqlarini choʻzdi. Tesey uni oʻz toʻshagiga yotqizdi, shunda karavotda faqat boshi qolib, uni kesib tashladi.

Prokrustning oʻgʻli Sinis ham oʻgʻirlik bilan savdo qilgan va otasidan sadistik moyillikni qabul qilgan. U ham Teseyning qoʻliga tushdi.

Baʼzi manbalarga koʻra, uning asl ismi *Polipemon* (Πολυπήμων, „koʻp azob-uqubatlar keltiruvchi", „zararli"), *Damast* (Δαμαστής „yengib oʻtish") yoki *Prokopt* („kesuvchi").

Prokrust toʻshagi
-----------------

"Prokrust toʻshagi" iborasi keng tarqaldi, u biror narsani olib kirishni xohlaydigan qatʼiy chegaralarni anglatadi va buning uchun muhim narsani qurbon qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Gigin. Mifi 38
2. ↑  Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka III 16, 2
3. ↑  Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka E I 4; Plutarx. Tesey 11
4. ↑  *Диодор Сицилийский*. Istoricheskaya biblioteka. IV, 59, 5
5. ↑  *Н.А. Кун.* „Мифы и легенды древней Греции".  mify.org. 5-sentabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-sentabr 2017-yil.
6. ↑  Plutarx. Tesey, 8
7. ↑  Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka E I 4; Pavsaniy. Opisanie Elladi I 38, 5
8. ↑  Vakxilid. Difirambi XVIII 27

Adabiyotlar
-----------

* Dunyo xalqlarining afsonalari. M. 1991-92. 2 jildda T. 2. S. 337.
* *Ashukin N.S. Ashukina M.G.* Qanotli soʻzlar. — M. 1960. — S. 504.