recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Lada Vladimirovna Djiyenbalanova** (qizlik familyasi: *Karpenko*; 1970-yil 10-aprel, Toshkent, OʻzSSR, SSSR) – qozogʻistonlik beshkurashchi, Qozogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan sport ustasi. Qozogʻistonda xizmat koʻrsatgan xodim (2002).

Faoliyati
---------

Lada Vladimirovna 1997-yildan beri pentatlon bilan shugʻullanadi (1990-yilda ushbu sport bilan shugʻullana boshlagan boʻlsa-da, seksiya tarqatib yuborilganidan keyin suzish sportiga oʻtgan).

Lada 1997-yilda boʻlib oʻtgan ilk Osiyo chempionatida yakkalik va jamoaviy bahslarda ikkinchi oʻrinni egallagan.

Sportchi 2002-yilgi beshkurash boʻyicha Osiyo chempionati gʻolibi boʻlgan. 2002-yilgi Osiyo oʻyinlarida shaxsiy chempionatda birinchi oʻrinni egallagan. Ushbu gʻalabalar tufayli Osiyoning eng yaxshi pentatletchisi deb tan olindi.

Djiyenbalanova Moskvada boʻlib oʻtgan jahon chempionatida Afina Olimpiadasiga yoʻllanma oldi va u yerda 9-oʻrinni egalladi. Sportchi Afina Olimpiadasidagi shaxsiy bahslarda 14-oʻrinni egalladi.

Vladimirovna 2004-yilgi Osiyo chempionatida yakkalik va jamoaviy oʻyinda oltin, shuningdek, estafetada bronza medalini qoʻlga kiritdi. Sportchi Tokio va Seulda oʻtkazilgan Osiyo chempionatlarida yakkalik bahslarda kumush medalni qoʻlga kiritdi.

Lada 2008-yilda Pekinda boʻlib oʻtgan Olimpiadada atigi 36-oʻrinni egallagan edi.

Djiyenbalanova 2010-yili Guanchjouda boʻlib oʻtgan Osiyo oʻyinlarida Qozogʻiston terma jamoasi tarkibida qatnashib, bronza medalini qoʻlga kiritdi. Shaxsiy bahslarda esa boshqa yoʻnalishlarda yuqori natijalarga erishib, ot chopishda muvaffaqiyatsizlikka uchradi va 16 nafar ishtirokchi orasidan 13-oʻrinni qoʻlga kiritdi.

U Jahon kubogining ikkita bosqichida uchinchi (Pekin 2004 va Qohira 2006), ikkinchi (Meathfield 2007) oʻrinlarni egalladi. Jahon kubogi estafeta bosqichida ham uchinchi boʻldi (Vengriya 2007).

Eng yuqori yutugʻi jahon chempionatidagi 4-oʻrin boʻldi (Berlin, 2007).

Oilasi
------

Lada oilali. Ikki farzandi bor. Qizi – Arina (1992) 2012-yil zamonaviy beshkurash boʻyicha Osiyo chempioni, Qozogʻiston Respublikasining xalqaro toifadagi sport ustasi. Oʻgʻlining ismi Temur (1996).

Mukofotlari
-----------

Lada 2002-yilda „Qozogʻistonda xizmat koʻrsatgan xodim" faxriy unvoni bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „JIYENBALANOVA Lada". Qaraldi: 5-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Лада Джиенбаланова: И сильной личности хочется плакать" (25-oktyabr 2006-yil). Qaraldi: 5-noyabr 2023-yil.
3. ↑  „Modern Pentathlon at the 2008 Beijing Summer Games: Women's Individual". 12-aprel 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-iyul 2019-yil.
4. ↑  „Указ Президента Республики Казахстан от 12 декабря 2002 года за № 998". 12-may 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-noyabr 2015-yil.
**1-Toshkent ayollar gimnaziyasi** – Toshkent shahridagi ayollar gimnaziyasi .

Tarix
-----

 Gimnaziya binosining zamonaviy ko'rinishi
1876-yil 1-oktyabrda Toshkentda ayollar o‘quv markazi ochildi. 1877-yilda o'quv muassasasi etti yillik qizlar gimnaziyasiga aylantirildi. Dastlab, gimnaziya shaxsiy kvartirada, 1879-yil 7-oktyabrdan esa Konstantinovskiy maydoniga (Kaufman maydoni) qaragan holda, u uchun qurilgan hukumat binosida joylashgan. 1879-yildan 1883-yilgacha gimnaziya binolari qurilishi muhandis E. P. Dubrovin, harbiy muhandis Yanchevskiy tomonidan ishlab chiqilgan. Kapitan Beloxa qurilishni boshqargan.

Binolarni qurish uchun jami 230 ming rubl sarf qilingan. 1876-yilning noyabridan 1877-yilning martigacha talaba qizlar uchun yotoqxona qurishga 1200 rubl sarflandi. 1877-yil mart oyidan boshlab yotoqxonani Zaxarjevskaya va Zavikhoisko-Lyatskaya xonimlar boshqargan, 1883-yil avgustda yotoqxona gimnaziya binosida joylashgan va gimnaziya ma'muriyati tasarrufida edi. 1906-yilda gimnaziya binosida joy yo'qligi sababli yotoqxona xususiy sektorga ko‘chirilgan, lekin talabalar uchun to'lovlar yetarli emasligi va g'aznadan subsidiyalar rad etilganligi sababli talabalar yotoqxonasi 1907-yilda yopildi. Toshkent markazidagi taʼlim muassasalarida Shafoat cherkovi faoliyat koʻrsatgan va uning rektori protoyestr Grigoriy Britskiy uzoq vaqt davomida oʻrta maktab oʻquvchilari uchun dindan saboq bergan.

1877-yilda talabalar soni 108 ta, 1912-yilda esa 700 taga yetdi (jumladan 7% yahudiylar, 1% ga yaqin musulmonlar va 0,5% armanlar), sinflar soni 16 ta edi.

Gimnaziya g‘azna mablag‘lari (4753 rubl), zemstvo so‘mi (23350 rubl) va gimnaziyaning maxsus mablag‘lari (33014 rubl) hisobidan ta’mirlangan. Asosiy kutubxonada 10 ming dona kitob saqlangan.

Direktorlar
-----------

* Pyotr Morel Karlovixv (1886—1891)
* Vasiliy Oshanin (1891—1906) Dyankonov Mixail Fyodorovich (1906 — ?)

Bitiruvchilar
-------------

Gimnaziyaning taniqli bitiruvchilari orasida birinchi qozoq ayol shifokori Gulsum Asfendiarova, SSSRda xizmat ko‘rsatgan o‘qituvchi va Moskvadagi 684-sonli maktab direktori Mila Malkova, kinoaktrisa E. A. Kuzmina bor.

Eslatmalar
----------

1. ↑  *В.А. Нильсен.* „У истоков современного градостроительства Узбекистана". *oldtashkent.com*.  Ташкент (1988). Qaraldi: 20-avgust 2023-yil.
2. 1 2 3  „Ташкент (1865 - 1917). Средние учебные заведения". *oldtashkent.com*. Qaraldi: 17-avgust 2023-yil.
**Sobira Xoldorova** (1907-yil, Chust — 1984) — Qatagʻon qurboni boʻlgan birinchi oʻzbek ayol jurnalisti.

Sobira Xoldorova 1907-yilda Namanganning Chust shahrida kambagʻal dehqon oiasida tugʻilgan. Yoshligi otasidan yetim qolgach onasi ota uyiga qaytib boradi. Sobira Xoldorova togʻasi qaramogʻida voyaga yetadi. Biroq 1918-yilda togʻasi ham vafot etgach, uni uzoq bir qarindoshi asrab oladi. Keyinchalik hali balogʻatga yetmagan qizni yoshi katta bir kishiga nikohlab berishadi. Turmushiga rozi boʻlmagan Sobirani eri kaltaklab molxonaga qamab qoʻyadi. Sobira u yerdan qochib ketadi. Uni topib olgan militsiya xodimlarni Qoʻqondagi 5-sonli bolalar internatiga topshiradilar. Internatda Sobira Xoldorova taʼlim olib, rus tilini oʻrgandi. Oʻzining iqtidori bilan oʻqituvchilarini ham hayron qoldirgan. 1923-yilda Toshkentga kelib xotin-qizlar maorif institutida ikki yil davomida taʼlim oladi. Keyinchalik Moskvada joylashgan Oliy jurnalistika institutida ham oʻqiydi. Talabalik yillarida qoʻqonlik Moʻmin Usmonovga turmushga chiqadi. Oʻgʻli Poʻlat Moskvada dunyoga kelgan.

Toshkentga qaytgach, bir qancha gazeta, jurnal tahririyatlarida ishlaydi. 1937-yilda „burjua elementlar bilan aloqaga yoʻl qoʻygan, ogohlikni yoʻqotgan" degan ayblovlar bilan qamoqqa olinadi. 1937-yil oktyabrda qamoqda oʻtkazilgan ochlik, suvsizlik, uyqusizlik kabi jismoniy qiynoqlar natijasida ruhiy xasta boʻlib qolgan. 1940-yil 5-dekabr kuni Yakutiyaga 10 yilga surgun qilinadi. Sobira Xoldorovaning turmush oʻrtogʻi Moʻmin Usmonov ham 1938-yil 4-oktabrda otib tashlangan. Surgun toʻgʻrisida sud hukmidan soʻng farzandlari Poʻlat va Manzura bolalar uyiga topshirilgan.

Sobira Xoldorova 1955-yilda qamoqdan qaytadi. Shundan soʻng SSSR KPSS MQ birinchi kotibi Nikita Xrushchyov nomiga ariza yozadi. Unda oʻzining boshidan kechirganlari, ogʻir qismati, tergovda uzoq vaqt qilingan tuhmatlarni rad etgani haqida soʻzlaydi. Ayblovlarni rad etganiga qaramy Yakutiya surguni va surgunda bir necha yillarni ruhiy kasalliklar shifoxonasida oʻtkazganini maʼlum qiladi. 1956-yil 22-iyunda oqlanganligi maʼlum qilinadi. 1956-yilning 12-noyabr kuni turmush oʻrtogʻi Moʻmin Usmonov ham oqlangani xabari beriladi.

Sobira Xoldorova umrining oxiriga qadar ruhiy kasallikdan aziyat chekadi. 1984-yilda vafot etgan. Oʻgʻli Poʻlat Usmonov ikkinchi jahon urushidan yarador boʻlib qaytgan. Qizi Manzura Usmonova fizika-matematika fanlari doktori.

Manbalar
--------

1. ↑  „O‘zbekiston tarixidagi ilk kashshof ayollar". Qaraldi: 29-iyun 2023-yil.
2. ↑  *Мафтуна КАРИМОВА* „Қатағонга учраган биринчи ўзбек аёл журналисти – руҳий касалликлар шифохонасидан сургун тарихигача". *uza.uz*. Qaraldi: 29-iyun 2023-yil.
3. ↑  *Tarixning noma'lum sahifalari (1-kitob)*. Ga'fur G'ulom nomidagi nashriyot uyi, Toshkent 2009 — 139 bet. ISBN 9 7 8 -9 9 0 4 3 -0 3 -2 2 6 -2.
4. ↑  *Sardor Ali Nurmatov* „Sobira. Qatag‘onga uchrab, ruhiy kasalikka chalingan birinchi o‘zbek ayol jurnalisti mash’um hayoti". Qaraldi: 29-iyun 2023-yil.
**Murod ibn Ali ibn Dovud ibn Kamoluddin ibn Solih ibn Muhammadal-Husayniy, al-Hanafiy, al-Buxoriyan-Naqshbandiy** — sufiy bo‘lgan, tafsir, hadis, fiqh va boshqa aqliy va naqliy ilmlar rivojiga hissa qo‘shgan olim. U milodiy 1640-yil (hijriy 1050-yil) tug‘ilib, milodiy 1720-yil (hijriy 1132-yil) vafot etgan. Haj amalini ado etishva Muhammadning qabrini ziyorat qilish uchun Hijoz diyoriga borgan va uch yil davomida Makkaga qo‘shni bo‘lib yashagan. So‘ngra Bag‘dod sari yuzlangan, u yerdan Buxoro va Isfahonga borgan. Ushbu safar asnosida Samarqand va Balx ulamolari bilan hamsuhbat bo‘lib, ular bilan do‘stlashgan. So‘ngra Bag‘dodda maʼlum muddat yashab, u yerdan ikkinchi marta Makkaga borgan. Undan keyin Misrga kelganva shu yerda istiqomat qilgan. So‘ngra Konstantinopolga ko‘chib borgan. Sulton Mustafo Damashqda joylashgan o‘ziga qarashli o‘quv dargohlari — „al-Madrasa al-murodiya", „al-Madrasa an-naqshbandiya al-buroniya" va jome masjiddagi baʼzi qorilarni unga taqdim qilgan, undan esa keyinchalik Ahmad al-Maniniy qabul qilib olgan. U rabiussoniy oyining 12-sanasida Konstantinopolda vafot etgan va „Darsxona" madrasasiga dafn etilgan.

Asarlari
--------

* „al-Mufradot al-qurʼoniya"(arab, fors va turkiy tillardagi „Qurʼoniy mufradotlar")
* naqshbandiya tariqatiga oid ko‘pgina risolalar
* „Silsilatu-z-zahab"(„Oltin silsila").

Manbalar
--------

1. ↑  Z. Munavvarov va boshqalar*. Ренессанс олимлари қомуси* (oʻzbekcha, inglizcha va arabcha), 2021-yil — 111 bet. ISBN 978-9943-7557-7-2.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Renessans olimlari qomusi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Kodlash** — bir kodning belgilarini yoki belgilar guruhini boshqa kod belgilariga yoki belgilar guruhiga keltirish. Biror aloqa kanaliga yoki qandaydir boshqa qurilmaga axborot shaklini moslashtirish talab etilganda amalga oshiriladi. Mas, harflar ketma-ketligi koʻrinishidagi axborotlar telegraf kodi yordamida maʼlum impulsi toklarga aylantiriladi. Boʻlarni hisoblash qurilmasiga kiritilganda oʻnli sistemadagi sonlar ikkilik sistemasiga oʻzgartiriladi va boshqa K.dan koʻp sohalarda foydalaniladi. Mas, informatsiyalar nazariyasila haddan tashqari koʻp (ortiqcha) xabarlarni ixchamlashtirish, xabarlarni aloqa kanali boʻyicha uzatishda ularni buzuvchi radioxalaqitlar taʼsirini kamaytirish maqsadida qoʻllaniladi. Shuning uchun, mas, telegraf kodida koʻp uchraydigan harflar oʻrniga ancha qisqa nuqta va tirelar uygʻunlashuvidan foydalaniladi (qarang Kod).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tuyaboʻgʻiz suv ombori** (Toshkent dengizi) — Ohangaron daryosining oʻrta oqimida barpo etilgan gidrotexnika inshooti. 1962-yilda qurilgan. Daryo suvini mavsumiy tartibga soladi. Umumiy hajmi 250 mln.m³, foydali hajmi 224 mln. m³ ni tashkil etadi. Suv yuzasi maydoni 20 km². Oʻrtacha chuq. — 12,5 m. Koʻtarma tuproq toʻgʻon, chap va oʻng qirgʻoq suv chiqargichlar va suv tashlagichdan iborat. Toʻgʻonning uz. 2,4 km, ikki chekkasi qumoq tuproqdan qurilgan. Ombor gidrouzeli 1,9 km uzunlikdagi dambaga tutashgan. Toʻgʻon ustidan Toshkent — Bekobod avtomobil yoʻli oʻtadi. 440 m uzunlik va suv sarfi 760 m³/sek boʻlgan tezoqar koʻrinishidagi suv tashlagich suvni 34 m pastlikka uzatadi. Suv tashlagichning yemirilishini bartaraf etish uchun undan 600 m uzoqlikda umumiy bal. 40 m boʻlgan ochiq tipdagi ikki bosqichli sharshara qurilgan. Suv omboridan Qorasuv daryosiga va Tuyaboʻgʻiz chapqirgʻoq kanaliga suv beriladi. Suv ombori atrofida dam olish zonasi tashkil etilgan. Suv ombori Toshkent viloyatining Boʻka, Oqqoʻrgʻon, Oʻrta Chirchiq, Quyi Chirchiq tumanlarida sugʻoriladigan yerlarning suv taʼminotini yaxshilashga imkon berdi. 2019-yilning 27-mart kuni elektrostansiya qurib bitkazildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Tuyaboʻgʻiz suv ombori" *OʻzME*. T-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil



|  |  |
| --- | --- |
| Gidrologiya | *Gidrologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Antonina Alekseyevna Shoroxova (Vasileva)** (1881-yil 25-yanvar (ba’zi manbalarda 6-fevral), Saratov — 1979-yil 6-fevral, Toshkent) — rus va sovet doktori, professor, Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan fan arbobi. Toshkentdagi birinchi akusher-ginekolog sanaladi.

Tarjimai hol
------------

Antonina Alekseyevna Shoroxova (Vasileva) 1881-yil 25-yanvarda Saratov shahrida tugʻilgan. A.A.Shoroxova 1898-yilda Saratovdagi ayollar gimnaziyasini tamomlagan. Keyin u Sankt-Peterburgdagi ayollar tibbiyot institutida tahsil oladi va bu dargohni 1909-yilda tugatadi. Antonina Alekseyevnaning kurdosh-dugonalari Nobel-Oleynikova, Marta Ludvigovnalar edi. Boʻlajak doya institutni tamomlagach, 1909-1912-yillarda institutning akusherlik-ginekologik klinikasida ordinaturada tahsil oladi. 1912-yildan 1916-yilgacha u Tuladagi guberniya qishloq kasalxonasida ishlagan.

1916-yildan boshlab u Toshkentda ishlay boshladi va u yerda shahar kasalxonalaridan birida ginekologiya boʻlimi tashkil qildi. 1917-1936-yillarda Shoroxova Toshkent shahar kasalxonasida ishladi, uning rahbarligida Oʻrta Osiyo Davlat universiteti stajyorlari va tibbiyot fakulteti talabalari akusherlik va ginekologiya boʻlimida ixtisoslashtirilgan. 1925-yilda Antonina Alekseevna Shoroxova bir qator G'arb mamlakatlarida: Angliya, Germaniya va AQShda xorijiy ilmiy missiyada edi.

Antonina Alekseyevna Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan fan arbobi unvoni bilan taqdirlangan. 1947-yilda Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashiga deputat etib saylangan. U Lenin ordeni, ikki marta Mehnat Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlangan.

A.A.Shoroxova 1979-yilda Toshkentda vafot etgan va Toshkentdagi Botkin qabristoniga dafn etilgan.

Havolalar
---------

* Биография А. А. Шороховой на сайте «Здравоохранение Узбекистана»
* *М. Ходжиметова* // Антонина Алексеевна Шорохова. Всегда в нашей памяти.
* *Мемориал памяти* // Антонина Алексеевна Шорохова.
* Некролог
**Al-Abvo** (arabcha: ) – joy nomi.

Tarixi
------

Al-Abvo – Madinaga qarashli al-Fur’ qishlogʻi yerlaridan hisoblangan qishloq. Madinaga boruvchi kishi uchun u bilan Juhfa qishlogʻi orasi yigirma uch mil masofani tashkil qilgan. Yoqut al-Hamaviyga koʻra, Orat togʻi va Madinadan Makkagacha boʻlgan yoʻlning oʻng tomonida joylashgan togʻning nomi ham al-Abvodir. U yerda shu toqqa nisbat berilgan shahar mavjud boʻlib, Saʼb ibn Jassoma al-Laysiy rivoyatidagi hadisda u haqda zikr qilingan.

577-yilda Muhammadning onalari Omina bint Vahb ibn Abdumanof Ul Zotni togʻa urugʻi bilan tanishtirish uchun Madinaga olib borib, qaytayotganda yoʻlda vafot etgan va al-Abvoda dafn qilingan. Al-Abvoda uning qabri mavjud. Paygʻambarning Madinadan birinchi bor qilgan safarlari al-Abvoga boʻlgan. Xabarlarga koʻra, hijriy 3-yilda (milodiy 625) makkaliklar Madinaga yurish qilib kelgan vaqtda baʼzilar Omina jasadini qabridan qazib olishni taklif qilgan. Ammo koʻpchilik bu ishga qarshi chiqqan. Muhammad Toif qamalidan qaytayotganlarida shu qishloqdan oʻtib, onalari qabrini ziyorat qilganlar.

Adabiyotlar
-----------

* Yoqut. *Mu’jam.* – Bayrut: „Dor Sodir", 1995. I, 79;
* Watt, W. Montgomery. „*Āmina". EI2.* (Ing.). I, 438;
* oʻsha mual. „*Al-Abwa".* *EI2.* (Ing.). I, 169;
* Mustafa Fayda. „*Ebva".* *TDV İA*. – İstanbul: 1994. X, 378-379;
* A. A. Ali-zade. *Amina bint Vaxb // Islamskiy ensiklopedicheskiy slovar.* – M.: „Ansar", 2007. 400;
* E. Talabov. *Abvo // Islomshunoslik qomusiy lugʻati.* – T.: „Movarounnahr", 2013. I, 12;
* *Islom. Ensiklopediya*. – T.: „OʻzME DIN", 2017. 10;
* Alixontoʻra Sogʻuniy. *Tarixi Muhammadiy.* – T.: „Movarounnahr", 2017. 19;
* Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf. *Islom tarixi.* – T.: „Hilol-nashr", 2017. I, 200.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Qozoqmozortepa** - arxeologik yodgorlik. Toshkent shahrining Uchtepa tumani Lutfiy koʻchasida. Q. deb atalishi 18-asrda jungʻarlarning bosqini davrida qozoqlarning Oʻrta Osiyoga jadallik bilan kirib kelishi bilan bogʻliq. Q.dan hozir bal. 3 m. diametri 12 m li kichkina tepalik qolgan. Tepalikning gʻarbida oʻrta asrlarga oid qabriston joylashgan. Rejali arxeologik qazish oʻtkazilmagan. Chilonzorda qurilish ishlari ketayotganda Toshkent arxeologiya otryadi (V.A.Bulatova, D.I. Zilper, M.I.Filanovich) tomonidan kuzatuv ishlari olib borilib 2 ta shurf qazilgan va bittasi oʻrganilgan. 9—12-asrlarga oid sopol xum, lagan, qozon, koʻza, xurmachalar topilgan. topilmalar ichida ahamiyatlisi sopoldan ishlangan yirik idish va dasturxonlarga naqsh bosadigan shtampdir. arxeologik tadqiqotlarga qaraganda. qishloq 9—12-asrlarda gullab yashnagan. Rivoyatlarga qaraganda, Ulugʻbek davrida choʻponlar homiysi — Choʻpon ota koʻmilgan joyda maqbara qurilgan. Hozir ham bu joy ziyoratgohdir.

Adabiyot
--------

* Drevniy Tashkent, T. 1973.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abdon al-Marvaziy** (arabcha:  — Abu Muhammad Abdulloh ibn Muhammad ibn Iso al-Junujirdiy al-Marvaziy) — muhaddis, shofeʼiy faqihi.

Hayoti
------

Abdon laqabi bilan tanilgani uchun ko‘pgina manbalarda Abdon ibn Muhammad deb zikr qilingan. Xurosondagi muhaddislardan hadis saboqlarini olgach, Iroq va Hijozga boradi. U yerda Qutayba ibn Sa’id, Ali ibn Hujr va Abu Kurayb kabi allomalardan hadis o‘rganadi. Muhaddislar nazdida *siqa*. Hijozdan Misrga borib, Imom ash-Shofeʼiyning shogirdlaridan *shofeʼiy fiqhidan* tahsil oladi va keyinchalik yurtiga qaytadi. Marv shahri muftiysi bo‘lgan. U Xurosonda *shofeʼiy mazhabi* yoyilishiga o‘z hissasini qo‘shgan faqih Ahmad ibn Sayyordan keyingi o‘rinda turuvchi alloma hisob­lanadi. Ibn Sayyorning vafotidan so‘ng, shofeʼiylar turli mavzulardagi masalalar yechimida Abdon al-Marvaziygagina murojaat qilganlar. Shofeʼiy mazhabi imomlaridan bo‘lgan Ibrohim ibn Ahmad al-Marvaziy fiqh ilmini Abdon al-Marvaziydan taʼlim olgan. Shuningdek, Yahyo ibn Muhammad al-Anbariy, Abu Ahmad al-Assoiy va Abu-l-Qosim at-Tabariy kabi zamonasining mashhur olimlari unga shogird bo‘lganlar.

Abdon al-Marvaziy qabri Marvda, Abdulloh ibn Muborak maqbarasi qarshisida joylashgan.

Asarlari
--------

1. „*Kitāb al-maʼrifa*"
2. *"Kitāb al-­muvatto"*.

Adabiyotlar
-----------

1. Al-Xatib. *Tarӣx Bag‘dād*. — Qohira: 1931. XI, 135;
2. Az-Zahabiy. *Tazkira al-huffāz.* — Haydar­obod: 1375-77/1955-58. II, 687-688;
3. As-Subkiy. *Tabaqāt.* — Qohira: 1383-96/1964-76. II, 297-298;
4. Al-Kattoniy. *Ar-Risāla al-mustatrafa*. — Damashq: 1964. 126-127;
5. Ibn Qozi Shuhba. *Tabaqāt ash-shāfi’iyya.* I, 105;
6. Kahhola*. Mu’jam al-muallifӣn*. 1957-63. VI, 232;
7. Ali Yardim. *"Abdân el-Mervezî". TDV İA*. — İstanbul: 1988. I, 67.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Shohimardon Mirg'iyosovich Ibrohimov** ( 1841, (ba'zi manbalarda 1840), Ko'kchatov atrofidan - 1892 (boshqa manbalarda 1891), Jidda, Saudiya Arabistoni) - jurnalist, etnograf, diplomat, tarjimon (turk, fors, arab va boshqa tillarni bilgan) o'lkashunos.

Tarjimai holi
-------------

Kelib chiqishi - orenburglik boshqirdlardan (aslzoda oiladan). Omsk kadetlar korpusida tahsil olgan. So'ngra, Oqmo'la viloyati Petropavlosk shahridagi turli xil muassasalarda ishlagan. 1850 yilda Ko'kchatov okrugi boshlig'i Chingiz Valixonovning kotibi bo'lib, 1863-1867 yillarda Omskdagi qozoq maktabida o‘qituvchi bo‘lib ishlagan;

Faoliyati
---------

1867 yildan - Toshkentda Turkiston general-gubernatorning tarjimoni (boshqa maʼlumotlarga koʻra, 1870 yildan Turkiston general-gubernatorligi hukumat idorasida tarjimon boʻlgan. 1870—1890 yillarda — «Turkiston viloyatining gazeti»ning muharriri, (boshqa manbalarga ko'ra 1870—1881 yillarda muharrirlik qilgan). 1880 - 1881 yillarda Rossiyaning buxoro amirligidagi elchisi, 1881 yildа — Qoshg'ar shahrida консул (Xитoй), 1886 yildan Turkiston general-gubernatorligining Sankt-Piterburgdagi vakili). 1890 (ba'zi manbalarga ko'ra, 1891) yildan Jidda shahridagi rossiyaning bosh konsuli etib tayinlangan.


1. ↑  [www. wikipediya.ru „Shagirmardon Miryosovich Ibragimov"] (rus). Qaraldi: 25-noyabr 2023-yil.
2. ↑  [www.ziyouz.com „Istoriya natsionalnoy jurnalistiki"] (rus). Qaraldi: 14-noyabr 2023-yil.
**Vladimir Alekseyevich Dronov** - Sovet fuqaro aviatsiyasining uchuvchisi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni.

Biografiyasi
------------

Vladimir Dronov 1921-yil 21-yanvarda Rossiyaning Оrsk shahrida dunyoga kelgan. Uchuvchi КPSS aʼzosi hisoblangan.

Dronov 1937-yilda oʻrta maktabni tugatgan. Oʻsha yili– Skopindagi harbiy qurilish kolleji talabasi boʻlgan. Keyinchalik, Ryazan uchish klubida aviamexanik, Reutovo qishlogʻidagi aviatsiyada muhandis sifatida faoliyat koʻrsatgan.

1941-yil avgust oyida Reutov tuman harbiy boʻlinmasi tomonidan Qizil Armiya safiga chaqirilgan. 1942-yil mart oyida Vladimir Kachin harbiy aviatsiya maktabini tamomlagan va shu yerda instruktor-uchuvchi sifatida ishda qolgan. 1942-yil avgust oyidan Volga harbiy okrugi Harbiy-havo kuchlarining 8-zaxira aviatsiya polkida xizmat qilgan va shu polkda Yak-1 qiruvchi samolyotida  qayta tayyorlashdan oʻtgan.

1943-yil aprel oyidan serjant V.A.Dronov Ulugʻ Vatan urushi frontida jang qilgan. Shimoliy Kavkaz, Bryansk, 2-Boltiq va Leningrad frontlarining 148-qiruvchi aviatsiya polkida jang qilgan. U Yak-1 va Yak-9 qiruvchi samolyotlarida uchgan. 1943-yil 6-mayda Dronov boshqaryotgan samolyot  ikki marta urilgan. Natijada uchuvchi yaralangan va samolyot yonib ketgan. 

Katta leytenant V.A.Dronov frontda xizmat qilgan ikki yillik faoliyati davomida 100 dan ortiq janglarni oʻtkazgan. Jumladan,  15 ta havo hamda 7 ta shaxsiy va guruh bilan birgalikdagi jangida 2 ta dushman samolyotini urib tushirgan (6 marta shaxsiy va 3 marta guruh bilan birgalikda gʻalabalar koʻrsatgan). 1945-yil dekabr oyida kapitan V.A.Dronov zaxiraga oʻtkazilgan.

Zaxiraga oʻtkazilgandan soʻng Dronov Fuqarolik havo flotida uchuvchi-instruktor, Oʻzbekiston DOSAAF(Armiya, havo kuchlari va dengiz flotiga yordam berish ixtiyoriy jamiyati) aeroklubi otryadi boshligʻi, tez tibbiy yordam va yoʻlovchi tashish kema komandiri, Il-12, Il-14, Il-18 samolyotlari komandiri, SSSR Fuqaro aviatsiyasi vazirligining Oʻzbekiston fuqaro aviatsiyasi boshqarmasining 18 ta kemasi, Toshkent birlashgan aviatsiya otryadi ishlab chiqarish-dispetcherlik xizmati navbatchi boshligʻi lavozimlarida ishlagan.

Vladimir Alekseyevich SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1973-yil 9-fevraldagi farmoniga binoan  Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni va Lenin ordeni hamda ,,Serp i Моlot" (,,Oʻroq va Bolgʻa") oltin medali bilan taqdirlangan.

V.A.Dronov Oʻzbekiston SSR Oliy Sovetining  3-chaqiriq deputati etib saylangan.

Uchuvchi 1981-yilda nafaqaga chiqqan. 1992-yilda Toshkentda vafot etgan va shahardagi Botkin qabristoniga dafn etilgan.

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* Владимир Алексеевич Дронов (рус.). Сайт «Герои страны».
* В. А. Дронов на сайте «Советские асы».
**Abduddor** (arabcha:  – Bani Abd ad-Dor) – Quraysh qabilasining asosiy urugʻlaridan biri.

Tarixi
------

Abduddor arabcha soʻz boʻlib, dorning quli – *johiliyat* davridagi arablar eʼtiqodida mashhur boʻlgan Dor ismli butning quli degan maʼnoni anglatadi. Makka fathigacha Kaʼba xizmatlari, hojilarga suv tarqatish, bayroqdorlik hamda „*Dor an-nadva"ni* bosh­qarish huquqiga ega boʻlgan urugʻ boʻlib, Paygʻambarning katta bobolari Qusayning katta oʻgʻli ismidan olingan. Manbalarda Abdumanof oʻgʻillarining bobolari merosini qaytarib olish harakatida Abduddorga qarshi chiqqanlari hamda ular oʻrtasida tuzilgan shartnomaga binoan Kaʼba xizmatlari, bayroqdorlik va Makka rahbarligi Abduddorning vakolatida qolgani qayd etilgan.

Al-Abdiy, al-Ibodiy, al-Abdariy ka­bi nisbatlar bilan nomlangan Abduddor qabilasi Kaʼbaning taʼmir ishlarida qatnashib, baʼzi qabilalar bilan birgalikda Hijr qismidagi devorni quradilar. *Zam-zam qudugʻi* qazilmasidan oldin qabila uchun Ummu Ahrad nomi berilgan quduq qaziganlar. Habashistonga qilingan ilk hijratda Abduddor oʻgʻillaridan besh erkak va bir ayolning qatnashgani, musulmonlarga qarshi tuzilgan hujjat matni shu qabila vakili Mansur ibn Ikrima tomonidan yozilgani va Qur’ondan taʼlim berish uchun Madinaga yuborilgan Mus’ab ibn Umayr ham mazkur qabilaga mansubligi maʼlum*.*

Quraysh bayroqdori hisoblangan Abuddor oʻgʻillari Uhud janggida Abu Sufyon va uning rafiqasi Hindning qistovi bilan birin-ketin urush maydoniga chiqadi va ularning koʻpchiligi oʻldiriladi. Makka fathidan keyin paygʻambar Kaʼbaning kalitiga doimiy egalik qilish huquqini mazkur urugʻdan boʻlgan Usmon ibn Talhaga topshirganlar.

Adabiyotlar
-----------

* Ibn Hishom. *As-Sӣra.* – Qohira: 1936. I, 132, 136, 138, 140, 157, 341, 376;
* Ibn Kasir. *As-Sӣra.* – Qohira: 1964-66. I, 100, 101, 259; II, 216, 259;
* Kahhola. *Mu’jam qabāil al-’arab*. – Bayrut: 1982. II, 723;
* Ahmet Lütfi Kazanci. „*Abdüddâr" (Benî Abdüddâr)". TDV İA*. – İstanbul: 1988. I, 177.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Alanga fotometriyasi** — emission spektral analiz turlaridan biri. Asosan eritmalardagi koʻpgina metallar va nodir yer elementlari atomlari miqdorini ularning alanga spek-tral chiziqlari yoki yoʻllariga qarab aniqlashda qoʻllaniladi. Yoritgich gaz, vodorod, atsetilen yoki ditsian alangasi spektrlarning paydo boʻlish man-bai hisoblanadi. Vodorod-kislorod alangasi koʻproq tarqalgan boʻlib, unga yuqori temperatura (2900°K), kam nurlanish va chala yonganda alangada qattiq zarralar boʻlmasligi xos. Nurlanishni qabul qiluvchi sifa-tida fotoelement yoki fotoelektron koʻpaytirgichdan, qayd qiluvchi sifa-tida esa galvanometr yoki oʻzi yozar as-bobdan foydalaniladi. Qayd qilishda olingan yozuv nurlanish intensivligi toʻlqin uzunligiga bogʻliqligini bildiradi. Tekshirilayotgan element spek-tral chiziqlarining intensivligi shu element konsentratsiyasining meʼyori hisoblanadi. Alanga fotometriyasi ishqoriy elementlar boʻyicha 0,01 mkg/ml, ishqoriy yer elementlari boʻyicha 0,1 mkg/ml sezgirlikka ega boʻlgan tezkor usul hisoblanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oqqanotlar**, aleyrodidlar (Aleyrodinea) — tengqanotlilar turkumiga mansub hasharotlarning kenja turkumi. Tanasining uz. 1,3—1,8 mm. Voyaga yetgan individlari juda harakatchan; oq unsimon gʻubor bilan qoplangan qanotlari bor. Moʻylovlari 3—7 boʻgʻimli. Ogʻiz apparati soʻruvchi tipda. Chala oʻzgarish bilan rivojlanadi. O. namsevar hasharotlardir, shuning uchun havo haroratining oshishi va nisbiy namlikning pasayishi ularning rivojlanishiga salbiy taʼsir koʻrsatadi. Oʻzbe-kistonda issiqxona O. (Trialeurodes vaporarioum Westw.) va gʻoʻza yoki tama-ki O. (Bemisia tabaciu) nisbatan yaqinda paydo boʻlib, asosan, issiqxonalardagi oʻsimliklarga zarar keltira boshladi. Birok, keyingi yillarda ular ochiq daladagi sabzavot ekinlarga ham keng tarqalmokda. Sugʻorma dehqonchilik mintaqalarda yiliga 7—8 avlod beradi. O. lichinkasi hujayra shirasini soʻrib, oʻsimlik rivojiga salbiy taʼsir qiladi va ular ajratgan yopish-qoq suyuqlikda qorakuya zamburugʻlari taraqqiy etib, assimilyasiya jarayonini susaytiradi, shu tariqa O. ikki taraflama zarar keltiradi. Oqqanotlar: yetuk issiqxona oqqanoti va bargdagi hasharotlar. Kurash choralari: aktellik (0,15%), karbofos (0,2%), BI-58 (0,15%) va piretroidlar (prometrin, simbush, detsis, sumialfa, rovikurt va boshqalar) purkash; issiqxonalarda 1—3 yoshdagi lichinkalarga karshi entomo-patogen zamburugʻ — ashersoniya, katta yoshdagi lichinkalarga karshi esa enkarziyadan foydalanish tavsiya etiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Ten Dyun Gir** (1903-yil 19-oktyabr, Sinelnikovo-2 qishlogʻi, Janubiy Ussuriysk tumani, Amur viloyati, Rossiya imperiyasi — 1981-yil 20-noyabr, Toshkent) — Qozog'iston SSR, Qizil O'rda viloyati, Shieli tumanidagi "Gigant" kolxozining agronomi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1950).

Hayoti
------

Ten Dyun Gir 1903-yilda Janubiy Ussuriysk tumanidagi Sinelnikovo-2 qishlog'ida oddiy dehqon oilasida tug'ilgan. Ten Dyun Gir 1918-yildan Ussuri viloyati, Pokrovskiy tumani, Pokrovka qishlog'ida yashagan. Keyinchalik 1937-yilda Qozog‘iston SSR Qizil O‘rda viloyati Chiyli tumanidagi maxsus aholi punktiga surgun qilingan. 1938-yildan - oddiy kolxozchi, Chiyli tumanidagi "Gigant" kolxozida sholichilik boshlig'i.

1948-yilda Ten Dyun Gir bo‘linmasi 6 gektar yerning har gektaridan o‘rtacha 81,6 sentner sholi oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1950-yil 21-iyundagi farmoni bilan Lenin ordeni va "O‘roq va Bolg‘a" oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan.

1954-yilda O'rta Chirchiq tumani Tuyabug‘uz qishlog‘iga ko‘chib keladi. "Toshvodoxranilishe" SMUda betonchi, qorovul boʻlib ishlagan.

U 1967-yilda nafaqaga chiqdi. Kasaba uyushma ahamiyatiga ega nafaqa tayinlangan. Ten Dyun Gir 1981-yil noyabr oyida vafot etdi. Toshkentdagi Bektemirovskiy qabristoniga dafn etilgan.

Adabiyotlar
-----------
Highlighter(haylayter) bilan belgilangan matn
**Highlighter** (haylayter) — matn qismlarini yorqin va eʼtiborni tortadigan boʻyoqlar yordamida belgilash, ajratib turish uchun ishlatiladigan yozuv uskunasining bir turi. Oddiy haylayter — bu lyuminestsent sariq va piranin bilan boʻyalgan. Shuningdek, boshqa ranglilari uchun turli-xil qoʻshimcha va birikmalar, shu qatori: Rodaminlar (Rhodamine 6GD, Rhodamine B) ishlatiladi.

Tarix
-----

**Highlighter** (haylayter) — rangsiz va xira siyoh oʻrniga, yorqin va nur qaytaruvchi siyoh bilan toʻldirilgan marker. Birinchi highlighter 1962-yilda doktor **Frank Honn** tomonidan ixtiro qilingan va Carter’s Ink kompaniyasi tomonidan **HI-LITER** savdo belgisidan foydalangan holda ishlab chiqarilgan. **Avery Dennison** korporatsiyasi 1975 yilda Carter’s Ink kompaniyasini sotib olgan holda brendga egalik qilib kelmoqda.

Yana qarang
-----------

* Taʼkidlash (tipografiya)
* Sanitizatsiya (maxfiy maʼlumot) — maxfiy maʼlumotlarni yashirish uchun qora rangli „yoʻl-yoʻriq" dan foydalanish.

Maʼlumotnomalar
---------------

Havolalar
---------

* Media related to Highlighters at Wikimedia Commons
* The dictionary definition of highlighter at Wiktionary

Andoza:Pens

1. ↑  „The Chemistry of Highlighter Colours(mostly fluracent green)" (en-GB). *Compound Interest* (22-yanvar 2015-yil). Qaraldi: 26-fevral 2021-yil.
2. ↑  *Brunning.* „The Chemistry of Highlighter Colours" (PNG). *Compound Interest* (22-yanvar 2015-yil). Qaraldi: 18-aprel 2016-yil.
3. ↑  *Francis Honn Obituary*
4. ↑  *Hilary, Greenbaum*. „WHO MADE THAT? The Hand-Held Highlighter". *The New York Times Sunday Magazine* (22-yanvar 2012-yil), s. MM20. Qaraldi: 26-yanvar 2012-yil.
**Teplovning uyi** (shuningdek, **A.F. Ermolaevaning uyi**) ― Pushkindagi tarixiy bino. 1849-yilda qurilgan. Madaniy meros obyekti hisoblanadi. Magazeinaya koʻchasida, 50/37 uy, Oranjereynaya koʻchasi bilan burchakda joylashgan.

Tarixi
------

Uy 1849-yilda arxitektor I. A. Monighetti loyihasi boʻyicha sobiq saroy gulxaniysi Teplov uchun № 347-maydonda qurilgan. Keyinchalik uy savdogar O. L. Glasfeldning xotiniga, soʻngra savdogar A. F. Yermolovaning rafiqasiga oʻtdi. Uning buyrugʻi bilan 1877-1878-yillarda meʼmor N. S. Nikitin Monighetti binosi bilan bitta karniz ostidagi zinapoyalar uchun kengaytma yasash orqali uyni kengaytirdi. Uy yashash uchun makon sifatida foydalanilishda davom etmoqda. Uzoq vaqt davomida uyning podvalida umumiy ovqatlanish korxonasi joylashgan (kafe „Ruslan" kinoteatri yaqinida joylashganligi sababli kafe „Ruslan yonida" deb nomlangan). 2010-yillarning oxiridan beri yertoʻlada idish-tovoq va uy-roʻzgʻor buyumlari doʻkoni joylashgan.

Arxitektura
-----------

Uy ikki qavatdan iborat podvalda. Bu kichik, Oranjereynaya koʻchasi boʻylab uch oʻqli jabhalar va Magazeynaya koʻchasi boʻylab esa oʻqlar oltita. Binoning dekoratsiyasi rustiklangan belkuraklari, birinchi qavat derazalari ostidagi qavslardagi tokchalar, panellarni oʻz ichiga oladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Дом Теплова (А.Ф. Ермолаевой)". *КГИОП Санкт-Петербурга*. 12-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-iyul 2018-yil.
2. ↑  Prikaz predsedatelya KGIOP № 15 ot 20.02.2001
3. 1 2  „Магазейная 50. Дом Теплова (Ермолаевой)". *Энциклопедия Царского Села*. 12-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-iyul 2018-yil.
4. 1 2  „Дом Теплова - Дом А. Ф. Ермолаевой". *citywalls.ru*. 12-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-iyul 2018-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Семенова Г. В.*. Царское Село: знакомое и незнакомое*. М.: Центрполиграф, 2009 — 378—380 bet. ISBN 978-5-9524-4249-8.

Havolalar
---------

* „Магазейная 50. Дом Теплова (Ермолаевой)". *Энциклопедия Царского Села*. 12-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-iyun 2022-yil.



* „Дом Теплова — Дом А. Ф. Ермолаевой". *citywalls.ru*. Qaraldi: 11-iyul 2018-yil.
Karkidon suv ombori
**Karkidon suv ombori** - Fargʻona viloyati Quvasoy daryosidagi gidrotexnika inshooti. Suv ombori Fargʻona viloyati Kuva tumani bilan Qirgʻiziston Respublikasi chegarasida, Nazarota togʻoldi bilan Quvasoy vodiysi adirlari oraligʻidagi tabiiy botiqda qurilgan. Birinchi navbati 1961—63 yillar oxirida, ikkinchi navbati 1967-yilda qurib bitirildi. Karkidon suv ombori toʻgʻoni balandligi 70 m, uz. 420 m. Umumiy hajmi 218,4 mln. m³, foydali hajmi 211,5 mln. m³; suv yuzasi mayd. 9,65 km²; maksimal uz. 5,5 km; oʻrtacha chuq. 36,7 m. Karkidon suv omboridan suv chiqarish inshooti (uz. 340 m) va maxsus kanal (uz. 2,7 km, chuq. 2,7 m, suv oʻtkazish imkoniyati 50 m3/s) orkali suv Janubiy Fargʻona kanalita oqib oʻtadi. Karkidon suv omboriga suv uz. 27 km boʻlgan kanal orqali beriladi. Suv ombori qurilishi Fargʻona viloyatining Quva, Oxunboboyev, Oltiariq, Fargʻona tumanlari ekin maydonlari suv taʼminotini yaxshiladi.
Karkidon suv ombori Janubiy Farg’ona kanalidan hamda Isfayramsoydan sug’oriladigan maydonlarni suv taminotini yaxshilash maqsadida qurilgan. Suv ombori qurilishi bilan Andijon va Farg’ona viloyatining JFK dan sug’oriladigan 69 ming ga maydonida suv tanqisligi to’la xal qilinadi. Bundan tashqari O’zbekiston Respublikasi Farg’ona viloyati va Qirg’iziston Respublikasi O’sh viloyatining Isfayramsoydan sug’oriladigan 43 ming ga maydonida suv tanqisligi 192 mln. m³ dan 96 mln. m³ ga kamaydi , yani suv taminoti 70 % dan 85% ga oshdi. Qirg’iziston Respublikasiga 13 % suv taqsimoti kafolatlangan. Karkidon suv ombori kurilishi "Uzdavsuvloyiha" instituti loyihasi asosida "Fargona suv qurilish" tresti tomonidan tugallangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Gidrologiya | *Gidrologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Tok va kuchlanish oʻzgarishini stabillash**

* Aloqa qurilmalarining normal ishlashi uchun ushbu qurilmalar tomonidan isteʼmol qilinadigan taʼminot kuchlanishi yoki oqim doimiy boʻlishi kerak. Va rektifikatorlar, DC-DC konvertorlari yoki batareyalarning chiqishidagi kuchlanish yoki oqim beqarorlashtiruvchi omillar taʼsirida vaqt oʻtishi bilan keng diapazonda oʻzgaradi: taʼminot kuchlanishining oʻzgarishi va rektifikatorning chiqishidagi yukning oʻzgarishi, shuningdek atrof-muhit haroratining oʻzgarishi, batareyalar darajasida kuchlanishning pasayishi va boshqalar.

GOST 5237-69 boʻyicha rektifikatorlarni yetkazib beradigan sanoat AC tarmoqlarining kuchlanishi nominal qiymatdan −15 … + 5% oraligʻida oʻzgarishi mumkin. Va aloqa qurilmalarining normal ishlashi uchun elektr taʼminotining kuchlanishi yoki oqimining oʻzgarishi uning nominal qiymatining 5 … 0,1% dan oshmasligi kerak.

Stabilizatorlar
---------------

Stabilizatorlar beqarorlashtiruvchi omillar taʼsirini kamaytirish uchun ishlatiladi. Kuchlanish yoki oqim stabilizatori — bu beqarorlashtiruvchi omillar oʻzgarganda maʼlum bir aniqlik darajasi bilan yukda doimiy kuchlanish yoki oqimni avtomatik ravishda ushlab turadigan qurilma. Beqarorlashtiruvchi omillarning taʼsiri oʻz vaqtida ham sekin, ham juda tez sodir boʻlishi mumkin — toʻsatdan. Shuning uchun stabilizatorlar avtomatik ravishda harakat qilishlari kerak.

Stabillashtirilgan kuchlanish yoki oqim turiga qarab stabilizatorlar toʻgʻridan-toʻgʻri kuchlanish (oqim) stabilizatorlari va oʻzgaruvchan kuchlanish (oqim) stabilizatorlariga boʻlinadi. Stabillashtirish usuliga koʻra ular parametrik, kompensatsion va impulslarga boʻlinadi.

Hozirgi vaqtda yarimoʻtkazgichli qurilmalarda kompensatsion kuchlanish (oqim) stabilizatorlari koʻpincha qoʻllaniladi, ular oʻz navbatida quyida keltirilgan xususiyatlarga koʻra boʻlinadi.

Tartibga soluvchi elementni va yukni yoqish usuliga koʻra: ketma-ket va parallel ulanish bilan. Tartibga soluvchi elementning ishlash rejimiga koʻra: uzluksiz va impuls regulyatsiyasi bilan.

Stabilizatorning sifati stabilizatsiya koeffitsientlari bilan tavsiflanadi, ular chiqish kuchlanishidagi (oqimdagi) nisbiy oʻzgarish kirish kuchlanishining nisbiy oʻzgarishidan necha marta kamligini koʻrsatadi:

{\displaystyle K\_{U}={\frac {\Delta U}{U}}}
bunda I=const

{\displaystyle K\_{I}={\frac {\Delta I}{I}}}
bunda U=const

Adabiyotlar
-----------

* X.Nigʻmatov Radioelektronika asoslari Toshkent-Oʻzbekiston-1994
* E. I. Manayev -Radioelektronika 1985
**Lamont** Kanadaning Alberta markazidagi shaharchadir. U 60 km Edmontondan sharqda 15-magistral va 831-magistral kesishmasida.

Tarix
-----

Lamont sharachasi qurilishi 1880-yillarda boshlangan. Hududning 1800-yillarning koʻp qismida Edmonton va Vinnipeg oʻrtasidagi sayohatchilar tomonidan foydalanilgan Viktoriya yoʻli boʻylab joylashishi hududning gullab-yashnashiga yordam berdi. Bu Viktoriya izi daryodan janubga choʻzilgan, „plain trail" deb ataladigan yoʻl edi. (Xuddi shu nom ostida yaxshi maʼlum boʻlgan muqobil yoʻl shimoliy qirgʻoq boʻylab oʻtgan va hozirda Edmontondagi Viktoriya Trail tomonidan yodga olingan).

Shahar kanadalik siyosatchi John Henderson Lamont sharafiga nomlangan.

Lamont kasalxonasi 1912-yilda ochilib, butun mintaqaga xizmat koʻrsatgan.

1960-yil 29-noyabrda yaqin atrofdagi Chipman shahridan oʻquvchilarni Lamontdagi maktabga olib ketayotgan maktab avtobusini poyezd urib yubordi, natijada 17 nafar oʻquvchi (15 qiz va 2 oʻgʻil) halok boʻldi. Toʻqnashuv shaharning sharqiy tomonida, 15-magistraldan shimoldagi chorrahada ertalab soat 9:00 da sodir boʻlgan.

Demografiya
-----------

Kanada Statistikasi tomonidan oʻtkazilgan 2021-yilgi aholini roʻyxatga olishda Lamont shaharchasida 1744 kishi istiqomat qilgan, jami 743 xususiy uyning 684 tasida istiqomat qilgan (-1.7%). Yer maydoni 9.14 km2 (3.53 mi²). 2021-yilda 190,8/km holi zichligiga ega edi.

2016-yilda Kanada Statistikasi tomonidan oʻtkazilgan aholini roʻyxatga olishda Lamont shaharchasi oʻzining 695 xususiy uy-joyidan 664 tasida 1774 nafar aholi istiqomat qilgan (1.2%). 9.14 km2 (3.53 mi²) yer maydoni bilan, 2016-yilda 192,8/km aholi zichligiga ega edi.

OAV
---

*The Lamont Leader* haftalik gazeta boʻlib, Lamontga xizmat qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Edmonton Bulletin, Jan. 21, 1882
2. ↑  Lamont and District Along Victoria Trail, p. 5, 11
3. ↑  Choriawy, Cathy*. Commerce in the country : a land use and structural history of the Luzan grocery store*. Edmonton: Alberta Culture, Historical Resources Division, 1989 — 21 bet.  (Wayback Machine saytida 2017-03-03 sanasida arxivlangan)
4. ↑  *Edmonton Journal (Jana G. Pruden).* „Survivors recall ʻThe Tragedy’" (21-noyabr 2010-yil). 28-dekabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-noyabr 2010-yil.
5. ↑  „Population and dwelling counts: Canada, provinces and territories, and census subdivisions (municipalities)".  Statistics Canada (9-fevral 2022-yil). Qaraldi: 9-fevral 2022-yil.
6. ↑  „Population and dwelling counts, for Canada, provinces and territories, and census subdivisions (municipalities), 2016 and 2011 censuses – 100% data (Alberta)".  Statistics Canada (8-fevral 2017-yil). Qaraldi: 8-fevral 2017-yil.
7. ↑  „About".  Caribou Publishing. Qaraldi: 27-mart 2013-yil.
8. ↑  „Farm 'n' Friends".  Cowley Newspapers. 28-mart 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-iyul 2012-yil.
**Legal** Kanadaning Sturgeon okrugi tarkibidagi Alberta shtatidagi Edmonton Metropolitan mintaqasidagi shaharcha. Bu 2,4 kilometr 651-magistraldagi 2-magistraldan sharqda, taxminan 42 km Edmonton shimolida.

Legal 1894-yilda frankofoniya jamiyati sifatida tashkil etilgan va episkop Emile-Jozef Legal sharafiga nomlangan. Kanadaning fransuz devoriy poytaxti boʻlgan shahar 28 ta devoriy surati bilan mashhur.

Demografiya
-----------

Kanada Statistikasi tomonidan oʻtkazilgan 2021-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Yuridik shaharchada 1232 nafar aholi istiqomat qilgan, jami 489 xususiy uyning 455 tasida istiqomat qilgan (-8.4%). Yer maydoni 3.18 km2 (1.23 mi²). 2021-yilda 387,4/km² aholi zichligiga ega edi.

Taʼlim
------

2-sonli Shimoliy markaziy frankofoniya taʼlim mintaqasida *Citadelle School* (École Citadelle) nomli yuridik maktabda frankofon boshlangʻich/kichik maktabi, Buyuk Sent-Albert katolik maktablarida esa ingliz tili boshlangʻich/kichik maktabi faoliyat yuritadi.

Taniqli odamlar
---------------

* Pol Lorieau (1942 — 2013), — optikachi va 1981 — 2011-yillarda Edmonton Oilers uchun milliy madhiya qoʻshiqchisi.

Manbalar
--------

1. ↑  Normandeau, J.A.*. Cinquante anniversaire : Paroisse St. Emile de Legal*, 1953 — 87 bet.  (Wayback Machine saytida 2017-03-03 sanasida arxivlangan)
2. ↑  *Stu Salkeld*. „Legal named Alberta's best small town". *St. Albert Gazette*. Great West Newspapers LP (14-may 2014-yil). Qaraldi: 17-aprel 2016-yil.
3. ↑  „Population and dwelling counts: Canada, provinces and territories, and census subdivisions (municipalities)".  Statistics Canada (9-fevral 2022-yil). Qaraldi: 9-fevral 2022-yil.
**Nikolay Germanovich Gvelesiani** ( 1887-yil, Gantiadi qishlogʻi, Kutaisi viloyati, Shorapan tumani, Rossiya imperiyasi — vafot etgan yili nomaʼlum, Gurjiston SSR, Zestafoni tumani, Gantiadi qishlogʻi )

Zestafoni tumani, Xose Dias nomidagi kolxozning boʻgʻinchisi. 

Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1949).

Biografiya
----------

1887-yilda Kutaisi viloyati Shorapan tumani Gantiadi qishlog'ida dehqon oilasida tugʻilgan. Kollektivlashtirishning dastlabki yillarida u oddiy kolxozchi, urushdan keyingi yillarda esa Zestafonskiy tumanidagi Xose Dias nomidagi uzumchilik kolxozida boshqaruvchi sifatida faoliyat yuritgan.

1948-yilda Nikolay Gvelisiani boshchiligidagi brigada 3 gektar maydonning har gektaridan o‘rtacha 80 sentnerdan uzum olishga muvaffaq boʻlishdi va shu munosabat bilan SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1949-yil 9-avgustdagi farmoni bilan unga Lenin ordeni, *"1948 yilda yuqori uzum hosili olgani uchun"* Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni hamda Oʻroq va bolgʻa oltin medali berildi.

Xuddi shu farmon bilan Xose Dias nomidagi kolxoz ishchilari, brigadir Valerian Bichievich Talaxadze va xodimlari Anna Georgievna Tkemaladze, Galina Silionovna Tkemaladze, Sinepor Galaktionovich Tkemaladzega ham Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berildi.

1950-yildagi mehnat natijalariga koʻra yutuqlari uchun u 1951-yilda ikkinchi Lenin ordeni bilan taqdirlangan.

Nafaqaga chiqqanidan soʻng u tugʻilgan Gantiadi qishlogʻida yashadi. Uning vafot etgan sanasi nomaʻlum.

Mukofotlar
* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin ordeni - ikki marta (1949; 05.07.1951)

Havolalar
---------

* „Гвелесиани Николай Германович" (ru). *Герои страны („Heroes of the Country")*.
**„Turkman qovunlari kuni"** (turkm.*Gawun* *baýramy*) ― avgust oyining ikkinchi yakshanbasida Turkmanistonda nishonlanadi va milliy bayram hisoblanadi. 1994-yilda bayram Saparmurod Niyozov tomonidan tashkil etilgan. 11 yilligi arafasida u „Buyuk Saparmurod Turkmanboshi qovun haqida" kitobini nashr etgan. Respublika boʻylab polizchilar anjumanlari, badiiy koʻrgazmalar, yarmarkalar, ommaviy bayramlar, konsertlar, teatrlashtirilgan tomoshalar oʻtkaziladi. Turkmanistonning rus pravoslav cherkovlarida yangi qovun hosilining mevalarini ulugʻlash uchun ibodat marosimlari oʻtkaziladi.

Manbalar
--------

1. ↑  V Turkmenistane utverjden noviy perechen prazdnichnix i pamyatnix dney
2. ↑  Massovie gulyaniya v chest Prazdnika dini proxodyat v Turkmenistane
3. ↑  V Turkmenii budut svyatit dini
4. ↑  V prixodskie kalendari Patriarshego blagochiniya v Turkmenistane vklyucheni nekotorie natsionalnie prazdniki

Havolalar
---------

* http://www.newizv.ru/news/2005-08-15/29865/ (inaccessible+link)[*sayt ishlamaydi*]
*