recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Muhammadbobur Majidovich Malikov** — Oʻzbekiston Respublikasining sobiq adliya vaziri (1991—1993), Oʻzbekistonning AQShdagi sobiq elchisi (1993-yilda).

Biografiyasi
------------

Margʻilonda tugʻilgan. Yoʻldosh Oxunboboyevning nabirasi.

1949-yildan 1957-yilgacha Farg‘ona viloyatidagi qishloqlardan birida yashagan. Otasi kolxoz raisi boʻlgan.

1967-yilda aviatsiya texnikumini muhandis-mexanik mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. Bir yil davomida V.P. Chkalov Nomidagi Toshkent Aviatsiya Ishlab Chiqarish Birlashmasining 34-sexida chilangar boʻlib ishlagan.

1972-yilda Toshkent davlat universitetining yuridik fakultetini tamomlagan.

1972-yildan 1977-yilgacha prokuratura organlarida ishlagan.

1977-yildan sud tizimida faoliyat yuritgan. 1983-yilda Toshkent viloyati sudi, 1985-yilda Oliy sud aʼzosi etib saylangan.

1987-1989-yillarda — Andijon viloyati sudi raisi.

1989-yilda O‘zSSR Oliy sudi raisi etib saylangan va bir vaqtning o‘zida SSSR Oliy sudining aʼzosi ham bo‘lgan. „Paxta ishi" tufayli jinoiy jazoga hukm qilinganlar ishini qayta koʻrib chiqish tashabbuskori boʻlgan va 3500dan ortiq fermerlarni oqlanishiga erishdi.

1989-yilda Sovet Ittifoqi Oliy sudi plenumida birinchi bo‘lib Gdlyan va Ivanovning tergov guruhiga qarshi so‘zga chiqib, ularning harakatlarini „o‘zbek xalqining genotsidi" deb atagan.

1991-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vaziri etib tayinlandi.

1993-yil 19-fevraldan 20-noyabrgacha Oʻzbekiston Respublikasining AQShdagi elchisi boʻlgan. Islom Karimov siyosatiga qarshi chiqqan. AQShdan siyosiy boshpana soʻragan va Karimov rejimini „fashizm"da ayblagan.

Hozirda „O‘zbekiston fuqarolik harakati" yetakchisi.

Manbalar
--------

1. ↑  MALIKOV Muxammed-Babur Madjidovich
2. ↑  „Adliya vazirligiga 30 yil: Malikovdan Davletovgacha".
3. ↑  „O'zbekistonning AQShdagi sobiq elchisi Bobur Malikov bilan suhbat".

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Oʻzbekiston Adliya vazirlari |
| --- |
|  |
| 
* Mamlakat Vosiqova
* Noʻmon Boʻrixoʻjayev
* Bahodir Olimjonov
* Muhammadbobur Malikov
* Alisher Mardiyev
* Sirojiddin Mirsafoyev
* Abdusamad Polvonzoda
* Boʻritosh Mustafoyev
* Foziljon Otaxonov
* Ravshan Muhiddinov
* Nigʻmatilla Yoʻldoshev
* Muzrob Ikromov
* Ruslanbek Davletov
* Akbar Toshqulov
 |

 |
**Disklash**, tuproqni disklash — yerning ustki haydalma qatlamini diskli borona va yumshatgichlar (lushchilnik) bilan ishlash. D.da tuproqni yumshatish, maydalash, aralashtirish va qatlamni yuza agʻdarish ishlari bajariladi. Chimli yerlarda ajriq va shunga oʻxshash oʻtlarni yoʻqotish, chim palaxsa koʻchmasligini oldini olish maqsadida yer haydashgacha oʻtkaziladi. Sugʻorma dehqonchilik sharoitida qumoq tuproqlarda D. yer haydashdan oldin yoki dalani ekin ekishga tayyorlashda; palaxsali shudgorni ishlashda, hali yetilmagan yerni bahorgi haydovdan soʻng yoki bahorgi boronalash kechikkanda, oraliq ekin ekish uchun yozgi shudgor vaqtida 10—12 sm chuqurlikda oʻtkaziladi. Haydalgan bedapoyalarda qayta koʻkargan oʻt va bedalarni yoʻqotish, eski bedapoyalarda tuproq aeratsiyasini yaxshilash, shuningdek, yangi poyalarni koʻkartirish uchun D. yaxshi samara beradi. Biroq, ildizpoyali begona oʻt bosgan yerlarni ekishdan oldin D. dalaning yanada oʻt bosishiga olib keladi (ildizpoya maydalanib, dalaga yoyilib ketadi).

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Rodney A. Hawes Jr.** (1939-yilda tugʻilgan) — amerikalik biznes rahbari, investor va xayriyachi. U 1992-yildan 1998-yilgacha Swiss Re bilan birlashgunga qadar Nyu-York fond birjasida sotiladigan Life Re korporatsiyasining qayta sugʻurta korporatsiyasi raisi va bosh ijrochi direktori boʻlib ishlagan. U Garvard biznes maktabiga katta xayriya hissalarini qoʻshgan, u yerda uning sharafiga Hawes Hall nomi berilgan.

Yoshligi
--------

Kichik Rodney A. Hawes 1939-yilda tugʻilgan va Boise yaqinidagi Aydaxo shtatining Marsing shahrida oʻsgan. Uning otasi gazeta muharriri edi. Uning onasi maktab oʻqituvchisi edi.

Hawes Stenford universitetini tamomlagan. U 1969-yilda Garvard biznes maktabida biznes boshqaruvi boʻyicha magistr darajasini oldi, u yerda Beyker olimi boʻlgan.

Faoliyati
---------

MBA darajasidan oldin Hawes Nyu-Yorkdagi Mutual Life Insurance kompaniyasida (hozirgi AXA) besh yil ishlagan.

Hawes 1972-yilda sugʻurta sanoati uchun qoʻshilish va sotib olish boʻyicha maslahat beruvchi Insurance Investment Associates kompaniyasiga asos solgan.

Hawes hamkasblari bilan 1988-yilda shtab-kvartirasi Konnektikutda joylashgan qayta sugʻurtalash korporatsiyasi boʻlgan Life Re korporatsiyasini sotib oldi. Hawes uning raisi va bosh ijrochi direktori boʻlib ishlagan. Korporatsiya 1992-yilda Nyu-York fond birjasida roʻyxatga olingan. 1998-yilda Swiss Re bilan birlashdi.

Hawes WR Berkley korporatsiyasi direktorlar kengashida ishlagan.

Xayriya
-------

 Garvard biznes maktabi kampusidagi Hawes Hall.
Hawes Garvard biznes maktabiga uning sharafiga nomlangan va 2002-yilda qurib bitkazilgan. Hawes Hall qurilishi uchun katta xayriya qildi. U, shuningdek, Charter Oak State kollejida Beverly & Rodney Hawes Jr. Endowed stipendiyasi bilan taqdirlangan.

Hawes 1997-yildan beri Brigham Young universiteti qoshidagi Marriott menejment maktabining Milliy maslahat kengashida xizmat qiladi

Shaxsiy hayoti
--------------

Hawes Beverly bilan turmush qurgan. Ularning olti farzandi bor. Hawes presviterian sifatida tarbiyalangan. U 1966-yilda Iso Masihning Oxirgi zamon avliyolari cherkoviga (LDS cherkovi) oʻtgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Company Overview of ContractPal, Inc.: Rodney A. Hawes Jr.". *Bloomberg Business*. Qaraldi: 3-noyabr 2015-yil.
2. ↑  Benedict, Jeff*. The Mormon Way of Doing Business: How Nine Western Boys Reached the Top of Corporate America*. London: Hachette, 2007 — ? bet. ISBN 9780759516694.
3. ↑  „A Campus Built On Philanthropy: Hawes Hall". *Harvard Business School*. Qaraldi: 3-noyabr 2015-yil.
4. ↑  Broughton, Philip Delves*. What They Teach You At Harvard Business School: My Two Years Inside the Cauldron of Capitalism*. London: Penguin Books, 2009 — 12–13 bet. ISBN 9780141046488. OCLC 359890501.
5. ↑  „National Advisory Council: Rodney A. Hawes Jr.". *Marriott School of Management*. Qaraldi: 3-noyabr 2015-yil.
6. ↑  „Beverly & Rodney Hawes Jr. Endowed Scholarship". *Charter Oak State College*. Qaraldi: 3-noyabr 2015-yil.
**Ganja-qorabogʻ**, Ganjiy Qorabox (joy nomidan) — ikki qismdan iborat xorazmcha (raqsbop) lirik qoʻshiq. Birinchi qismi 3/4 oʻlchovidagi vazminroq doyra usulida, ikkinchi qismi esa undan jonliroq 6/8 oʻlchovidagi xafif usulida ijro etiladi. Lapar yoʻlidagi G.-Q.ning cholgʻu va ashula yoʻllari, ayniqsa Tamaraxonim ijrosida mashhur boʻlgan. Bularni kompozitor M. Burhonov yaxlit asar tarzida "Goʻzal qizga" nomi bilan joʻrsiz xor uchun qayta ishlagan. "Lazgi", "Aytsammi, yo aytmasam", "Qurbon oʻlam" ashulalari qatori Xorazm vohasi musiqa uslubi Kavkaz xalqpari (Ozarbayjon, Dogʻiston) musiqasi bilan oʻzaro yaqinligini va ijodiy taʼsirini ifodalaydi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Muhammadjon Karimov** (1919.20.6 — Toshkent — 1998.26.7) — xonanda, Oʻzbekiston xalq hofizi (1992). Dutor, tanbur chalishni, mumtoz ashula yoʻllarini dastlab otasi Karimbobo, Noʻʼmonqori hofizlardan, maqom yoʻllarini Toʻychi hofiz, Domla Halim kabi ustozlardan oʻrgangan. Oʻzbekiston sanoat kengashi qoshidagi ashula va raqs ansamblida yakkaxon xonanda (1935— 39), Xorazm viloyati teatri, Chorjoʻy oʻzbek teatri, Mirzachoʻl teatrlarida ashulachi va aktyor (1939—1942). 2- jahon urushi qatnashchisi (1942—44). Oʻzbekiston radioqoʻmitasining milliy musiqa ansambli (1944—45), "Maqom" ansamblida xonanda (1960-y.lari), Toshkent shahri turli musiqa maktablari va sanʼat muassasalarida yoshlarga anʼanaviy ashulachilik sirlarini oʻrgatgan. Repertuaridan maqom yoʻllari ("Dugoh", "Segoh", "Bayot 1 — U","Chorgoh" va b.), oʻzbek ashula va katta ashulalar ("Samarqand Ushshogʻi", "Toshkent Irogi", "Girya", "Naylarman", "Qalandar I, II", "Layli va Majnun", "Ulkim jonon", "Ayrilmasun" va b.), oʻzbek bastakorlari asarlari ("Sayyora", Hamza; "Raʼnolanmasun", Yu. Rajabiy; "Munojot", I. Ikromov; "Figʻonkim", A. Ubaydullayev va b.), shuningdek, oʻzi musiqa bastalagan qoʻshiqlar: "Kel, ey dilbar" (Mashrab), "Kaʼbam onam" (Ibrohim Adham), "Derlar" (Huvaydo) va b. oʻrin olgan. K. tiniq, kuchli va nihoyatda jozibali ovoz sohibi. Uning ijro uslubi oʻziga xos dardmandlik, yurakdan joʻshib aytish, chuqur falsafiy mazmun, har bir soʻzini aniq, dona-dona qilib aytish bilan ajralib turadi. K. ijro etgan ashulalari Toshkent gram-yozuv studiyasi tomonidan bir necha plastinkada chiqarilgan ("M. Karimov kuylaydi", 1969, 1980, 1983 va b.), Oʻzbekiston teleradiokompaniyasi tomonidan uning ijodiga bagʻishlangan 2 videofilm suratga olingan ("Muhammadjon Karimov kuylaydi", 1991; "Munojot", 1997).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Leonid II** (qadimgi yunon leědias) — Agiadlar sulolasidan eramizdan avvalgi 254-243 va 241-235 yillarda Sparta shohi.

Biografiya
----------

Qoʻmondon Kleonimning oʻgʻli va qirol Kleomen II ning nabirasi. Suriyada Selevk I Nikator saroyida tarbiyalangan boʻlajak qirol Suriya hukmdorining qiziga uylangan edi. Taxminan miloddan avvalgi 262-yil. Leonidas Spartaga qaytib, jiyani Arey II ning qoʻriqchisi boʻldi.

Ares II miloddan avvalgi 254-yilda vafot etgan. 8 yoshida va hokimiyat Leonid II ga oʻtdi. U Evripontid qiroli Agis IV islohotlarining asosiy raqibiga aylandi.

Agis IV ga sodiq boʻlgan Efors Leonid II ni sudga olib keldi va uning oʻrniga ular qizi Chilonidaning eri Kleombrotni koʻndirdilar, u ham Agiad oilasidan edi, lekin Agis islohotlarini qoʻllab-quvvatladi. Leonidas Kleombrotusni tark etgan qizi Chilonida bilan Afina Mednodomna maʼbadida panoh topdi. U sudga chaqiruv oldi, lekin maʼbadni tark etmadi, keyin esa miloddan avvalgi 243-yilda spartaliklar. e. qirollikni Agis islohotlarini qoʻllab-quvvatlagan Kleombrotga topshirdi. Biroq, yirik yer egalari islohotlardan norozi boʻlib, miloddan avvalgi 241-yil Leonidasni qirollikka qaytardi.

Leonidas II miloddan avvalgi 235-yilda vafot etgan. Agiadlar oilasidan boʻlgan yangi sparta qiroli uning oʻgʻli Kleomen III edi.

Adabiyot
--------

* *Leonidas II*. .
**Xadichai Kubro madrasasi** (1993—1998-yillarda **Eshon Boboxon madrasasi**) — Oʻzbekiston musulmonlari idorasi tasarrufidagi ayol-qizlar oʻrta-maxsus islom bilim yurti. Toshkent shahrida (Oʻzbekiston, Toshkent, Uchtepa tumani, Oʻrikzor dahasi, Zarafshon koʻchasi 15-uyda) joylashgan.

Madrasa oʻz faoliyatini 1993-yilda *Eshon Boboxon* nomi ostida boshlagan. 1998-yilda nomi *Xadichai Kubroga* oʻzgartirilgan.

Bilim yurtida Oʻzbekiston Respublikasi viloyatlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi musulmonlari uchun oʻrta maʼlumotli dinshunos, odobnoma, boshlangʻich arab tili oʻqituvchisi tayyorlanadi. Oʻqish muddati 3 yil (ilgari 4 yil boʻlgan).

Hozirda talabalarga 30 ga yaqin oliy maʼlumotli mudarrislar dars berishmoqda. Bilim yurti ikki qavatli binoda joylashgan boʻlib, jami 7 ta oʻquv mashgʻulot xonalari mavjud.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Xadichai Kubro madrasasi". *Shosh.uz*. Qaraldi: 24-sentabr 2021-yil.
2. 1 2  „Taʼlim muassasasi". *Xadicha.uz*. 24-sentabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-sentabr 2021-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-09-24).
NGC 3982 spiral galaktikasi.
***Tumanlik va Yulduz Klasterlari Yangi Umumiy Katalogi*** (inglizcha: *New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars*; qisqartmasi — **NGC**) osmon jismlari jamlangan astronomik katalogdir. 1888-yili John Louis Emil Dreyer tomonidan John Herschelning Tumanlik va Yulduz Klasterlari Katalogi davomi sifatida boshlangan. NGC oʻz ichiga 7840 obyektni oladi, ular **NGC obyektlari** deyiladi. U eng katta batafsil kataloglardan biridir, unda yulduzlardan tortib to galaktikalargacha yoritilgan. Dreyer keyinchalik NGC ga qoʻshimcha qilib *Indeks Kataloglari* (inglizcha: *Index Catalogues*; qisqartmasi — **IC**) ni chop etdi. Ulardan biri 1895-yili nashr qilinib, 1520 obyektni, ikkinchisi esa 1908-yili bosilib, 3866 obyektni, jami 5386 **IC obyektlari**ni oʻz ichiga olgan.

Janubiy yarimshardagi obyektlar oʻsha paytda nisbatan kam oʻrganilgani uchun NGC da batafsil yoritilmagan. Katalogning yangi, toʻldirilgan variantlari — *Qayta Tekshirilgan Yangi Umumiy Katalog* (inglizcha: *Revised New General Catalogue*; qisqartmasi — **RNGC**) 1973-yili Sulentic va Tifft tomonidan, *NGC2000.0* esa 1988-yili Sinnott tomonidan boshlangan.

Yana qarang
-----------

* NGC obyektlari
* IC obyektlari

Havolalar
---------

* Qayta Tekshirilgan Yangi Umumiy Katalog

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***NGC obyektlari*** haqida turkum mavjud |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***IC obyektlari*** haqida turkum mavjud |

|  |  |
| --- | --- |
| Saturn | *Astronomiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Qalmoq oti
**Qalmoq** — Kaspiy dengizining shimoliy va shimoli-gʻarbiy qismidagi dasht mintaqalarida yashovchi ot zoti. Uning katta, qoʻpol ilgaksimon burunli boshi, kuchli rivojlangan pastki jagʻi va qisqa boʻyni bor. Orqa qismi tekis, old va orqa oyoqlari kuchli, mushaklari rivojlangan. Rangi odatda dafna yoki soyasimon jigarrang rangda. Otlar juda kuchli, yengil va tez boʻlib, qirgʻiz oti kabi 100 kilometrgacha dam olmasdan va oziqlanmasdan yugurishga qodir. XIX asrda ularning soni kamida yarim million edi.

Qalmoq oti Qirgʻiz oti bilan bogʻliq. Ushbu zor XVII asr boshlarida qalmoqlar Oʻrta Osiyodan Kaspiy choʻllariga koʻchish chogʻida olib kelgan moʻgʻul otlaridan kelib chiqqan. U chidamlilik va kuch bilan ajralib turadi, ular nisbatan katta oʻsishga ega, shuning uchun u otliqlar uchun ishlatilgan. XIX asrning boshida Elista qishlogʻida ushbu zotning xususiyatlarini yaxshilash uchun zavod otxonasi ochildi. Biroq, 1930-yillarga kelib, zotli otlarning xususiyatlari boshqa zotlar bilan aralashganligi sababli juda oʻzgarib turardi (boʻyi 140 dan 160 sm gacha) va va noyob tipik vakillar standartdan turli xil oʻzgarishlargacha ega edi. XX asrning oxirida zotni tiklash ishlari olib borildi .

Yana qarang
-----------

* Moʻgʻul oti
* Yoqut oti
* Qulon
* Prjevalskiy oti

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Калмыцкая лошадь // Военная энциклопедия : [в 18 т.] / под ред. В. Ф. Новицкого … [и др.]. — СПб. ; [М.] : Тип. т-ва И. Д. Сытина, 1911—1915.
2. ↑  Доброхотов А. Ф. „Калмыцкая лошадь",*. Частное животноводство*. Москва — Ленинград: Государственное издательство колхозной и совхозной литературы, 1935.
3. 1 2  „Калмыцкая лошадь" (ru). *Сельскохозяйственная электронная библиотека знаний*.  Центральная научная сельскохозяйственная библиотека. Qaraldi: 11-iyul 2022-yil.
**Yangi yulduzlar** — toʻsatdan portlaydigan, portlashi chaqnab ketish va qobigʻini tashlash bilan yuz beradigan hamda ushbu qobigʻi juda katta tezlik (koʻpincha bir necha 100 km/sek dan to 1000 km/sek gacha) bilan kengayadigan yulduzlar. Ayrim hollarda qobiqning kengayishi undan ham katta tezlikda sodir boʻladi. Mas, Burgut turkumidagi yangi yulduz 1918 yilda chaqnab, qobigʻi 1700 km/sek tezlik bilan kengayishi aniklangan. Keyinchalik (1922, 1926 va 1931 yillarda) olingan fotosuratlarda gaz qobigʻi ham kengayib borayotgani kuzatilgan. Oʻsha va boshqa fotosuratlar bilan olib borilgan oʻlchashlar shuni koʻrsatadiki, qobiqning radiusi taxminan yiliga 1" kattalashib borgan. Ushbu yangi yulduzgacha boʻlgan masofa 1200 yorugʻlik yiliga teng chiqqan. Portlagunga qadar uning ravshanligi taxminan +5 boʻlsa, portlagandan keyin uning ravshanligi maksimumga (—8tga) yetgan.

YA.yu.da maksimum ravshanlik (yorqinlik) ka erishish toʻsatdan (atigi bir necha oʻn soatda) yuz bersa, maksimumdan keyingi pasayish juda sekin (bir necha oy, yil va hatto oʻn yillarda) roʻy berib, oʻz holiga uzoq muddatda qaytadi. Yangi yulduzlar "sekin" va "tez" oʻz holiga qaytuvchi turlarga boʻlinadi. Mas, yuqoridagi Burgutning yangisi "tez" yangi yulduz, 1934 yilda portlagan Gerkulesning yangisi esa "sekin" rivojlanuvchi yangi yulduz hisoblanadi.

Koʻpchilik Yangi yulduzlar bizdan juda uzoqda joylashgan. Ularning mutlaq kattaliklari Quyoshnikiga teng boʻlsa ham koʻrinish darajalari 10—15 marta kuchsiz hisoblanadi. Portlaganidan soʻng yangi yulduz asta-sekin oʻzining dastlabki holatiga albatta qaytadi. Bizning Galaktikamizda kuzatiladigan Yangi yulduzlar paydo boʻlishi hodisasi va oddiy chaqnashi yiliga 20—30 tani tashkil qiladi. Aslida esa Galaktikamizda yiliga yuzdan ortiqYa.yu. hodisasi sodir boʻladi. Yangi yulduzlar qayta chaqnab yana "yangi" jarayon roʻy berishi mumkin.

Mas, Shimoliy tojning T si (1866, 1966 yillarda chaqnagan), Kompasning T si (har 20 yilda chaqnab turadi) qayta Yangi yulduzlar hisoblanadi. Barcha yudduzlar portlashlari ichida eng samaralisi oʻta Yangi yulduzlarning portlashi hisoblanadi. Agar normal yangi yulduz portlaganda oʻz ravshanligini taxminan 500 000 marta oshirsa, oʻta yangi yulduzning ravshanligi (chaqnashi) 100 000 000 marta oshadi. Uning maksimumdagi mutlaq qiymati kamida — 16t,5 ga teng. Hisoblashlar va kuzatuvlarga koʻra, Galaktikada oʻta yangi yulduz taxminan 400 yilda bir marta paydo boʻladi. Yangi va oʻta Yangi yulduzlar hodisalari boshqa galaktikalarda yaxshi kuzatiladi.

Salohiddin Nuritdinov.

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Tarixi
------

Muzey 1993-yil 12-noyabr sanasida Jizzax viloyati hokimligi qaroriga binoan, tuman tarixini oʻrganish uchun mahalliy faollar tomonidan tashkil etilgan. Muzeyning ilk direktori va ochilishida faollik koʻrsatgan mahalliy tarixchi, faol Sattor Qoraboyev hisoblanadi. tashkil etilgan 1994 yil 18 may Xalqaro muzeylar kuni munosabati bilan muzey tashrif buyuruvchilar uchun ochilgan. 

Muzey binosi viloyat madaniy-meros ob’ektlarini muhofaza qilish inspeksiyasi homiyligida muzey binosi kapital taʼmirdan chiqarilib, ko‘rgazma zali zamon talabiga mos ravishda jihozlangan. Ilmiy xodimlar tomonidan Zomin tumanidagi qadimiy yodgorliklarda qazuv ishlarida qatnashib muzeyni yangi arxeologik topilmalar bilan boyitish ko‘zda tutilgan.

Eksponatlar
-----------

Muzey fondidagi eksponatlarning qadimiyligi eramizdan avvalg 3-asrdan boshlab, oʻtgan asrning boshigacha boʻlgan davrga taqaladi va xususan Kushon podsholigi, Qoraxoniylar davlati, Arablarning O‘rta Osiyo istilosi kabi davrlarga oid eksponatlarni qamrab oladi. Topilmalar asosan Mozortepa, Kultepa, Jartepa va yana bir qancha yodgorliklar hududidan topilgan keramik buyumlar, suyaklar, qurollardan iborat. 18-19-asr Zomin tepaliklarida yashagan xalqalarning kiyimlari, urf odatlariga oid eksponatlar bor.

Eksponatlar soni| Umumiy eksponatlar soni | Asosiy fondda | Yordamchi fondda | Ko‘rgazmada |
| --- | --- | --- | --- |
| 4564 | 2944 | 1620 | 568 |

Qiziq faktlar
-------------

Muzey binosi 1909-yilda avvaliga Rossiya imperiyasi qoʻshinlari garnizoni ofitserlar majlisi uchun, imperiyaning Turkiston chegarasidagi forposti sifatida qurilgan. Sovet ittifoqi davrida binodan turli yillarda harbiy gospital, doʻkon, ma'murlik binosi va tugʻruqxona sifatida foydalanilgan. Binoning yuz yillik ekspuatatsiyasidan soʻng bino ahvoli restavratsiya ishlari olib borilishi kerak boʻlgan ayanchli holga kelib qoladi. 2013-yilda Madaniyat vazirligi tomonidan rekonstruktsiyadan chiqariladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Jizzax viloyati muzeylari rasmiy sahifasi". 25-sentabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-sentabr 2022-yil.
2. ↑  „В Заамине реконструирован краеведческий музей".
3. ↑
hozirgi kunda muzeyimizga yana e'tibor berilmoqda
**Abu Abdulloh ibn Abdurrahim ibn Nasrulloh az-Zanjoniy** — faylasuf va mufassir bo‘lgan. Baʼzi ilmlarni bilgan. U milodiy 1891-yil (hijriy 1309-yil) ribiʼu-l-avval oyi Zanjonda tug‘ilgan. Zanjon ulamolaridan islom fiqhi asoslari, arab tili va adabiyotidan saboq olgan. So‘ngra 1326-yildan 1329-yilgacha Eronning hakimlaridan biri — al-Mirzo Ibrohim az-Zanjoniydan falsafa va falakiyot ilmidan tahsil olgan. So‘ngra Tehronga borib, u yerda bir qancha muddat fransuz maktablaridan birida o‘qigan. So‘ng Zanjonga qaytib kelgan va Najafga borgan. Muhammad Kozim al-Yazdiy va Shayxushshariʼa al-Isfahoniydan fiqh va usulni o‘rgangan. Islom dinining ulug‘ peshvolari bo‘lgan Ibn al-Hasan al-Isfahoniy, al-Og‘a Mirzo Husayn an-Noiyniy, al-Og‘a Ziyouddin al-Iroqiylarning darslariga qatnashgan. U yerda to‘qqiz yil yashab, ijtihodda yuksak darajaga erishgan. 1338-yilning oxirlarida Zanjonga qaytgan. Yana Eronning baʼzi shaharlariga safar qilgan. So‘ngra Suriya, Falastin, Qohira va Makkaga ziyorat qilgan. Ushbu ziyorati davomida ko‘plab ilm ahillari bilan tanishgan. So‘ngra yana Zanjonga qaytib kelgan va shariat qozisi bo‘lib ishlash bilan bir qatorda fiqh, falsafa, tafsir va hadis ilmlaridan dars bergan. Hijriy 1347-yil muharram oyining 7-sanasida Damashqdagi arab akademiyasiga aʼzo etib yuborilgan. Uni Eron maorif vazirligi Tehron universitetining professori etib tayinlagan va o‘sha yerda tafsir, axloq, falsafa tarixidan taʼlim bergan.
U hijriy 1360-yil (milodiy 1941-yil) jumaduloxir oyining 7-sanasi Zanjonda vafot etgan.

Asarlari
--------

### Nashr etilgan arab tilidagi asarlari

* „Tarixu-l-Qurʼon" („Qurʼon tarixi")
* „Tarixu-l-faylasufi-l-forisiyi-l-kabiyr Sadriddin ash-Sheroziy" („Zabardast fors faylasufi Sadruddin Sheroziyning tarjimai holi")
* „Sharhu risolati baqoi-nnafs baʼda fanoi jasad Nasiriddin at-Tusiy" ("Nasiruddin at-Tusiy qalamiga mansub „Jasadning vafotidan keyin nafsning boqiylig"i risolasiga sharh")
* „Tahoratu ahli-l-kitob" („Ahli kitob tahorati")

### Arab tilidagi qo‘lyozma asarlari

* „Usulu-l-Qurʼoni-l-ijtimoʻiya" („Qurʼonning ijtimoiy usullari")
* „al-Vohid la yasduru anhu illa alvohid" („Birdan faqat bir chiqadi")
* „at-Tasavvuf fi-t-tarix" („Tarixda tasavvuf")
* „al-Islom va-l-uvrubiyyun" („Islom va yevropaliklar")
* „Siyaru-l-Imom al-Husayn ibn Ali alayhimi-s-salom" („Imom al-Husayn ibn Ali (a.s.)ning siyratlari")
* „Sirru intishori-l-islom" („Islom yoyilishining siri")
* „Dinu-l-fitra" („Fitrat dini")
* „al-Maʼorif fi Eron qabla-l-islom" („Eronda islomdan oldin mavjud bo‘lgan maorif")

Manbalar
--------

1. ↑  Z. Munavvarov va boshqalar*. Ренессанс олимлари қомуси* (oʻzbekcha, inglizcha va arabcha), 2021-yil — 27 bet. ISBN 978-9943-7557-7-2.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Renessans olimlari qomusi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Zond (maʼnolari).

"ZOND" — kosmik fazoni oʻrganish va uzoq komsik masofalarga ggarvoz qilish texnikasini takomillashtirish maqsadida uchirilgan sayyoralararo avtomatik st-yalar (SAS) nomi. Astrooriyentatsiya tizimi va korreksiya (tu-zatish kiritish) dvigatel qurilmasi bilan taʼminlangan. Bort apparatlari Quyosh energiyasi yordamida ishlaydi. Kema ichida temperatura va bosim avtomatik tarzda bir xil ushlab turiladi. Ogʻirligi 960 kg cha. 1966-yil 2 apreldan 1970-yil 20 okt.gacha 8 "3." uchirilgan. "Z."larni uchirish natijasida Yer — Mars orasidagi kosmik fazo oʻrganildi, sifatli fotosuratlar yordamida Oyning teskari tomoni relyefi oʻrganildi, uning toʻliq haritasini tuzish va oy globusini yasashga imkon tugʻildi. Yerga qoʻndirish sistemasi sinaldi, Oy va Yerning fotosuratlari olindi va h. k.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Obid Hasanov** (1902, Margʻilon — 1976.25.8, Toshkent) — aktyor. Oʻzbekiston xalq artisti (1973). 1919—25 yillarda Qoʻqon drama trup-pasida, 1925—27 yillar Samarqand musiqali teatrida aktyor. 1927—44 yillar Hamza teatrida, 1945—46 yillar Toshkent yosh tomoshabinlar teatrida, 1946—56 yillarda Qoʻqon teatrida, 1958-yildan Hamza nomidagi akademik drama teatrida ishlagan. H. kichik, epizodik rollarning mohir ijrochisi sifatida tanilgan, Eshon (Hamza, "Boy ila xizmatchi"), Amir Muzaffar (Uygʻun, I.Sulton, "Alisher Navoiy"), dehqon chol (S.Azimov, "Zamon drama-si"), jarchi (M.Shayxzoda, "Mirzo Ulugʻbek") va boshqa rollari shular jumlasidan. Bir qancha filmlarda ham suratga tushgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Yangi zamonaviy sanʼat muzeyi** (inglizcha: *New Museum of Contemporary Art*) — Nyu-Yorkdagi zamonaviy sanʼat muzeyi, XX—XXI asr oxirlaridagi dunyodagi eng yirik sanʼat asarlari toʻplamidan biri.

Muzey tarixi
------------

*Yangi zamonaviy sanʼat muzeyi* 1977-yilda Nyu-Yorkdagi Uitni muzeyida rasm va haykaltaroshlik boʻyicha kurator boʻlgan Marsiya Taker (Marcia Tucker, 1940-2006) tomonidan tashkil etilgan. 1983-yilda Yangi muzey xodimlari 41- Venetsiya sanʼat biennalesida Amerika pavilyonining dizayni uchun mas’ul edilar. 1999-yildan beri muzey direktori Liza Fillips (Lisa Phillips), shuningdek, ilgari Uitni muzeyida kurator boʻlib ishlagan.

Har yili Yangi muzey kamida oltita yirik koʻrgazmani, shu jumladan yakkaxon koʻrgazmalarni tashkil qiladi. Qoidaga koʻra, sanʼat olamida oʻz nomini qozongan, lekin hali bunday yirik va nufuzli muzey hududlarida namoyish etilmagan rassomlar taqdim etiladi. Shunday qilib, 1980-yilda bu yerda Jeff Koonsning birinchi shaxsiy koʻrgazmasi boʻlib oʻtdi. 1987-yilda muzeyda fojiali halok boʻlgan rassom Ana Mendietaning asarlari retrospektivasi boʻlib oʻtdi. 2001-yilda Yangi muzeyda janubiy afrikalik rassom Uilyam Kentrijning birinchi AQSh retrospektivi boʻlib oʻtdi. 2006-yilda u Andrea Zittel asarlarining birinchi koʻrgazmasini ham oʻtkazdi.

Mavjudligining dastlabki 5-yilida muzey faqat byuro shaklida taqdim etilgan. U tomonidan tashkil etilgan koʻrgazmalar turli ijaraga olingan binolar hududida oʻtkazildi. 1983-yilda Yangi muzey 583 Broadwaydagi *Astor binosiga* koʻchib oʻtdi. 1994-yilda bino sotilgandan soʻng, muzey oʻzining ikkinchi qavatidagi binolarni ijaraga oldi. 2005-yilda Yangi muzey yana yapon meʼmorlari Kazuyo Sejima va Ryuyo Nishizava tomonidan qurilgan Boverydagi (Nyu-York) etti qavatli binoga koʻchdi. Uning tantanali ochilishi 2007-yil dekabr oyida boʻlib oʻtdi. Bu yerdagi umumiy koʻrgazma maydoni taxminan 20 000 м² ni tashkil qiladi.

Eslatmalar
----------

Havolalar
---------

* Yangi zamonaviy sanʼat muzeyining rasmiy sayti
**Kamfora** (Camphora), kamfara, C10H16O, — oʻziga xos hidli, rangsiz kristall, suyuqlanish temperaturasi 179°. K. tabiatda keng tarqalgan, koʻpgina efir moylari (mas, kamfora moyi) tarkibiga kiradi. K. — nitrat va atsetat sellyuloza plastifikatori (selluloid va kinoplenkalar ishlab chiqarishda), tutunsiz porox flegmatizatori; nerv faoliyati stimulyatorlari jumlasiga kiradi. Tibbiyotda kamfora daraxtilai olinadigan sof K. yoki oqqaragʻay moyidan olinadigan K. ishlatiladi. Yurak-tomir va markaziy nerv sistemasi faoliyati, nafas susayganda, kol-lapepa. krupoz pnevmoniya va b. yuqumli kasalliklarda, narkotiklar va uyku dorilaridan zaharlanganda moyli eritmasi teri ostiga yuboriladi, issiq tushirish, balgʻam koʻchirish maqsadida poroshogi ichiriladi; saramas, parotit va b.ni davolashda antiseptik va ogʻriq qoldiruvchi modda sifatida (mazi) surtiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Sidneyda yangi yil
**Yangi yil kuni** — 1-yanvar kuni, grigoriy kalendarining va Rim imperiyasida ishlatilgan yulian kalendarining birinchi kunida nishonlanadi. Odatda xristianlarning grigoriy kalendarida yangi yil Isoning sunnat qilish ziyofatini belgilagan. Ingliz va Luteran cherkovida hali ham shu asnoda nishonlanadi. Bunga qaramasdan, aksar mamlakatlar hozirda grigoriy kalendarini ishlatadi va bu mamlakatlarda, ayniqsa sobiq Sovet mamlakatlarida, yangi yilda hech qanaqa diniy mavzu yoʻq va insonlar bu bayramni dunyoviy bayram hisoblaydi. Yangi yil kuni kirib kelishini koʻpchilik odam salyut otib kutib oladi. Yangi yil dunyodagi haqiqatan global yagona bayramdir.

Yana qarang
-----------

* Yangi yil

Manbalar
--------

1. ↑  McKim, Donald K.*. Dictionary of Theological Terms*. Westminster John Knox Press, 1996 — 51 bet. ISBN 0664255116.
2. ↑  Hobart, John Henry*. A Companion for the festivals and fasts of the Protestant Episcopal Church*. Stanford & Co. 1840 — 284 bet.
3. ↑  „Tatil Otel - Yılbaşı Gecesi".
**Abu Abdulloh al-Iyloqiy** (arabcha:  — Abu Abdulloh Muhammad ibn Dovud al-Iyloqiy) — faqih.

Biografiyasi
------------

Abu Abdulloh al-Iyloqiy Xurosonda Hasan ibn Mas’uddan, Marvda ar-Ravz­dan, Nishopurda Muhammad ibn Yahyodan fiqh ilmidan saboq olgan. Chiroyli siyratli olim ko‘p xayrli ish qilar, kishilarning hojatlarini chiqarishga doimo moyil bo‘lgan. As-Sam’oniy o‘zining „*al-Ansāb*" asarida Abu Abdulloh al-Iyloqiyni o‘zi bilan Marvga kelib, „*al-Amidiyya*" madrasasida vafot etgunicha yashaganlarini hamda Abu Abdulloh al-Iyloqiydan hadis ilmidan taʼlim olganini aytib o‘tgan.
Abu Abdulloh al-Iyloqiy rabi’ul-avval oyida vafot etgan va Sinjzonda Yusuf al-Hamadoniy hazirasiga dafn qilingan.

Adabiyotlar
-----------

1. As-Sam’oniy. „Al-Muntaxab min mu’jam shuyӯx". — Riyoz: 1417/1996. III, 1453-1454;
2. Abdulkarim as-Sam’oniy. Nasabnoma. — T.: „Hilol-nashr", 2017. 245.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Obimashad arigʻi**, Obimashhad arigʻi — Samarqand shahrining shim.sharqiy qismida joylashgan shu nomdagi bulokdan boshlangan ariq. Aslida Obimashad arigʻi Siyob anhorining irmoqlaridan boʻlib, Samarqanddan kesib oʻtgan No-vadon, Siyobcha, Jarariq kabi suv man-balari bilan bir qatorda shaharning suv taʼminoti va atrofidagi dehqonchilik va bogʻdorchilik yerlarini sugʻorishda muhim ahamiyat kasb etgan. Obimashad arigʻining suvi samarqandliklar oʻrtasida muqaddas sanalgan. Rivoyatlarga koʻra, Qusam ibn Abbos ibn Abdulmutallib (Muhammad paygʻambarning amakivachchasi) Obi-mashhad bulogʻining yoqasida shahid boʻlib, uning yaqiniga dafn etilgan. Shu boisdan uning mozori "Mashhad", yaʼni, shahid boʻlgan yer deb atalgan. Har yili Navroʻzda shahar aholisi Obimashad arigʻi so-hillarida toʻplanib "Qozon toʻldi", "Boy boʻldi" va "Gunoh toʻkildi" deb atalgan turli sayil va marosimlar oʻtkazganlar hamda uning suvi bilan ta-horat olib gʻusl etganlar. Obimashhad qadimda aslida "Obimaskat" shaklida talaffuz etilib, u "Katta qishloqning suvi" (yaʼni arigʻi) nomini anglatgan.

Adabiyot
--------

* Muhammadjonov A. R. Quyi Zarafshon vodiysining sugʻorilish tarixi (Qadimgi davrdan to XX asr boshlarigacha), T. 1972; Abu Tohirxoja, Samariya, T. 1991.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Blue** Nun — H.Sichel Söhne (Mainz) kompaniyasiga tegishli nemis sharob brendi.

1923-yili 1921-yilgi uzum hosilidan yasalgan. Blue Nun, koʻp yillar davomida, to 1990-yillarning oxirigacha Liebfraumilch sifatida tasniflangan yagona nemis sharobi hisoblanar edi. Ammo, hozirda, turli xil usulda tayyorlangan sharoblar navlari shu nom bilan ataladi. U ilk bor ishlab chiqilganida, uning yorligʻi isteʼmolchini shoshirib qoʻyadigan gotik uslubidagi yozuvlar va chiroyli nomlarsiz, soddagina tayyorlangan. Sichel 1927-yili Buyuk Britaniyada oʻz ofisini ochish bilan eksport uchun maqsadli bozorni tanladi. 1950-yillardan buyon Blue Nun ovqat davomida isteʼmol qilinishi mumkin boʻlgan sharob sifatida targʻib qilinadi. Shu bilan sharob va taomni aralashtirish muammosiga barham berdi. Aytish mumkinki, Blue Nun xalqaro ommaviy bozor talablarini inobatga olgan holda samarali ishlab chiqarilgan ilk sharob edi.

Ikkinchi jahon urushidan keyin brend Buyuk Britaniya va Qoʻshma Shtatlarda juda mashhur boʻldi. U mashhurligi boʻyicha ikkinchi oʻrinda boʻlgan qizil Bordo sharobi bilan bir xil narxda sotilgan. 1984-1985-yillarda oʻzining eng mashhurlik nuqtasiga erishgan vaqtda, AQShda yillik sotuvlar 1,25 million qutini tashkil etgan, dunyoning qolgan qismida 750 000 quti sotilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *The Oxford Companion to Wine*, 3rd, Oxford University Press, 2006. ISBN 978-0-19-860990-2.

Havolalar
---------

* 
*
**Kalif-Sherobod qator tepalari** — Hisor (Koʻhitangtov) tizma togʻlarining janubi-sharqiy etaklari va Surxondaryo viloyatidagi qator tepalar. K.-Sh. q.t. janubi-gʻarbdan shimoli-sharqqa tomon choʻzilgan. 2 qismdan iborat: Kalif qismi Amudaryodan boshlanib Turkmaniston bilan Oʻzbekiston chegarasigacha davom etadi. Sherobod qismi esa chegaradan Sherobod daryosigacha choʻzilgan. Kalif qismi uz. 26 km, eng baland joyi 839 m. U 2 qismdan: shimoli-gʻarbiy (Katta-Chagʻal, 839 m; Kiyan-Chagʻal, 519 m; Korajadogʻ, 446 m) va janubi-sharqiy qismi (Rangibalan, 705 m va Kulapashar, 446 m)dan iborat. Ularning orasi pastqamlik. Eng keng joyi 12 km. Sherobod qismi nisbatan ensizroq (8–10 km), uz. 50 km, ikki qator tepa — gryada boʻlib, shimoli-gʻarbiy qismi Oqtov (985 m), Qorachagʻil (1116 m), janubi-sharqiy qismi esa Oqtov (850 m), Daragitov (860 m) va Xoʻjaibesh (1100 m) dan iborat. K.-Sh. q.t. kuchli parchalangan. Jan.sharqiy yon bagʻirlari nisbatan yotiqroq va qiya tekislikka aylanib asta-sekin Sherobod choʻliga tutashadi. Shim.-gʻarbda esa Poshxurd botigʻi va Qoʻhitangtov togʻ oldi past-baland qirlari va past togʻlari bilan tutashadi. K.-Sh. q.t.ning suvayirgʻichlari paleogenning nurashga chidamli qumtoshlaridan tuzilganligi tufayli shakli keskin ifodalangan va quyida yotgan jinslarni nurashdan saqlaydi. Antiklinallarning oʻq qismi boʻr (gil, qumtosh, alevrolit va mergel), yon bagʻirlari esa paleogen va neogen davrlari (qumtosh, ohaktosh) jinslaridan tashkil topgan. Qator tepalar uchun kuesta relyef shakli xos. Doimiy oqar daryolar yoʻq. Muzrabot, Talxab darasidan oqib oʻtuvchi soylar bahorda sersuv. Tuproklari oddiy boʻz tuproq, Sherobod tepalari toʻq boʻz tuproq. Yotqiziqlar tarkibida gips va tuz mavjud boʻlganligi tufayli tuproqlar, grunt hamda quduq suvlari ham shoʻr. Qoʻngʻirbosh, rang , shuvoq, biyurgʻun, shoʻra, gulxayri, oqquray va b. oʻsimliklar oʻsadi. Asosan, chorvachilik, ayrim joylarda lalmi dehqonchilik bilan shugʻullaniladi. Yaylovlarning mahsuldorligi gektariga oʻrtacha 1—3 s.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Turkmaniston bayrogʻi | *Turkmaniston geografiyasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**To'qmoq** yoki **sepkil tumshug'i** ( *Turdus philomelos* ) - deyarli butun Yevrosiyoda yashaydigan qoraqushlar oilasiga mansub sayr qiluvchi qushlar turidir. Yuqori patlari jigarrang, pastki patlari qora dog'lar bilan yoki sarg'ish rangga ega va uchta kichik turi tanilgan. U takrorlanadigan qo'shiqlarga o'xshash o'ziga xos qo'shiqlari bilan mashhur.

Ular o'rmonlarda, bog'larda ko'payadi va qisman ko'chib yuradi.Ularning muhim qismi janubiy Yevropa, Shimoliy Afrika va Yaqin Sharqda qishlaydi. Shuningdek, u Yangi Zelandiya va Avstraliyada tur sifatida joylashtirilgan. Dunyo aholisi xavf ostida bo'lmasa-da, Yevropaning ba'zi qismlari dehqonchilik amaliyotidagi o'zgarishlar tufayli aholi soni keskin kamayib ketdi.

Ular chirillab-qichqiruvchi to‘ng‘iz devorlari loy bilan qoplangan butalar yoki daraxtlarga piyola shaklida uya yasaydi va to‘rt-beshta qora dog‘li ko‘k tuxum qo‘yadi. Ular omnivordirlar va salyangozlarning qobig'ini anvil sifatida ishlatadigan tosh ustida sindiradilar. Ular ichki va tashqi parazitlardan ta'sirlanib, mushuklar va boshqa yirtqich qushlar tomonidan ovlanadi.
1989 Paragvay pasporti Pre Mercosur turi
 Diplomatik, rasmiy va konsullik pasportlari
**Paragvay pasportlari** Paragvay fuqarolariga Paragvaydan tashqarida sayohat qilishlari uchun beriladi. Merkosur mamlakatlarida sayohat qilish uchun Paragvay fuqarolari faqat shaxsiy guvohnomalaridan foydalanishlari mumkin (*Cédula de Identidad*).

Paragvay pasporti dunyoning istalgan nuqtasiga sayohat qilish uchun amal qiladi, garchi baʼzi mamlakatlarga sayohat qilish uchun viza talab qilinadi. Paragvay pasporti 9303.2 3 4 5 6 koʻrgazmada oʻrnatilgan Xalqaro fuqaro aviatsiyasi tashkilotining (ICAO) tavsiya etilgan standartlariga (hajmi, tarkibi, joylashuvi, texnologiyasi) javob beradi.

Paragvay hukumati biometrik pasportlarni 2010-yil 1-apreldan boshlab standart sifatida bergan boʻlsa-da, pasportlarning uch turi mavjud.

Paragvay konsullik pasporti Paragvay fuqarolariga, agar ular chet elda yashasa, berilishi mumkin. Konsullik pasportlari Tashqi ishlar vazirligining Asunson shahridagi shtab-kvartirasida chop etiladi va elchixonalar va konsulliklar orqali yetkaziladi. Konsullik pasportlari besh yil muddatga amal qiladi va uzaytirilmaydi.

Pasport turlari
---------------

Sayohat xarakteriga koʻra ularni quyidagilarga boʻlish mumkin:

**Oddiy pasport (politsiya yoki konsullik)** — bayram va ish safari kabi oddiy sayohatlar uchun beriladi.

**Diplomatik pasport** — Paragvay diplomatlari, Paragvay hukumatining yuqori mansabdor shaxslari va diplomatik kurerlarga beriladi.

**Rasmiy va xizmat pasporti** — rasmiy ish boʻyicha Paragvay hukumatining alohida vakillariga beriladi.

Paragvay pasportining holati
----------------------------

Janubiy umumiy bozor (MERCOSUR) bundan mustasno, dunyoning barcha mamlakatlariga sayohat qilish uchun Paragvay fuqarosi pasporti talab qilinadi.

Merkosur mamlakatlariga sayohat qilish uchun Paragvay fuqarosiga faqat Milliy ID Card (cedula) kerak.

Bundan tashqari, Paragvay fuqarolari, Ispaniyaning sobiq mustamlakasi sifatida, osonlashtirilgan va tezkor tarzda Ispaniyada doimiy yashash uchun ruxsat olish huquqiga ega.

Pasportni ishga qabul qilish
----------------------------

Yangi pasportlarga ariza berish uchun Paragvay fuqarolari quyidagi talablarga javob berishi kerak (MRE. Res. № 305, 2010-yil 10 mart):.

* Tabiiy paragvaylik boʻling.
* Shaxsiy hujjat yoʻqolgan taqdirda Paragvay fuqarolik guvohnomasi, oldingi pasport yoki politsiya hisobotiga ega boʻling.
* Anketani toʻldiring va imzolang.
* Diplomatik va/yoki Konsullik vakolatxonasi yurisdiktsiyasida rezident boʻling.
* Politsiya yozuvi yoʻq.
* Pasport fotosurati: kengligi: 35 mm, balandligi: 45 mm; Bosh balandligi (sochning yuqori qismigacha): 34,5 mm; Suratning yuqori qismidan sochning yuqori qismigacha boʻlgan masofa: 3 mm
* Diplomatik va/yoki Konsullik vakolatxonasining shtab-kvartirasida shaxsiy koʻrinish.

Yana qarang
-----------

* Pasportlar roʻyxati
* Paragvay fuqarolari uchun viza talablari

Manbalar
--------

1. ↑  „..:: www.MRE.gov.py ::.." (14-fevral 2007-yil). 14-fevral 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-avgust 2021-yil.
2. ↑  „Passports / Pasaportes - Embassy of Paraguay. London, UK". *www.paraguayembassy.co.uk*. Qaraldi: 26-iyul 2021-yil.
**Bulavin qoʻzgʻoloni** — Don, Soʻl qirgʻoq va Sloboda Ukrainasi va Oʻrta Volgaboʻyida Don kazagi K. A. Bulavin (taxminan 1660—1708) rahbarligida chor hukumatiga qarshi koʻtarilgan dehqonlar va kazaklar qoʻzgʻoloni (1707—09). Qoʻzgʻolonchilar Cherkassk, Saritsin va boshqa shaharlarni qoʻlga oldilar. V. V. Dolgorukiyning jazo armiyasi tomonidan ular bir necha marta magʻlubiyatga uchragach, boy kazaklar qoʻzgʻolondan chetlashishgan. K. A. Bulavin xoin yasovul S. Ananin tomonidan Cherkasskda oʻldirilgan (1708). Oʻrta va Quyi Volgada qoʻzgʻolon 1709-yil boshigacha davom etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Bulavin qoʻzgʻoloni" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
1. Abdomen   

2. Ingichka ichak  

Yoʻgʻon ichak (3. *Sigmoid colon*. 6 *Rectum* 7. Anus)  

4. Odamning ko'r ichak  

5. Appendiks
**Yoʻgʻon ichak** — odam va umurtqali hayvonlar ichagining bir qismi; oʻng yonbosh sohasida bevosita ingichka ichakdan keyin boshlanib orqa chiqaruv teshigi (anus) bilan tugaydi. Evolyusiya jarayonida umurtqali hayvonlar yoʻgʻon ichagining shakli oʻzgargan: tuban umurtqalilar, reptiliylar va qushlarda Yoʻgʻon ichak qisqa, u bilan ingichka ichak oʻrtasida aniq chegara yoʻq. Togʻayli va ikki xil nafas oluvchi baliqlar, quruqda va suvda yashovchilar, sudralib yuruvchilar Yoʻgʻon ichak kloakaga tutashadi. Koʻpchilik sut emizuvchilar, xususan, odamda Yoʻgʻon ichak koʻrichak (appendiks oʻsimtasi bilan), chambar ichak (koʻtariluvchi, koʻndalang, tushuvchi va sigmasimon qismlari bilan) va toʻgʻri ichakdan iborat. Odam yoʻgʻon ichagining uz. 1,5–2 m boʻlsa, diametri ingichka ichakka nisbatan ikki hissa katta. Uning devori esa shilliq, shilliq osti qavati, muskul va seroz pardadan iborat. Shilliq pardada koʻndalang joylashgan burmalar boʻlib, unda shilliq ishlovchi mayda bezlar va limfoid toʻqimalar mavjud. Uzunasiga yoʻnalgan muskul tolalari lentasimon tarqalganidan ichakdagi moddalar sekin (16—18 soat) yoʻnaladi. Yoʻgʻon ichakning koʻtariluvchi qismida ovqat qoldigʻining bir qismi va suv shimiladi. Ovqat tarkibidagi kletchatka Yoʻgʻon ichakda par-chalanib, uning maʼlum bir qismi shimiladi. Axlat, asosan, Yoʻgʻon ichakda shakllanib toʻgʻri ichakda yigʻiladi va ixtiyoriy boʻshalish roʻy beradi. Yoʻgʻon ichak kasalliklaridan appenditsit, kolit, proktit va b. kuzatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bulent Ortachgil konserti - 2014 yil dekabr
**Ibrahim Bulent Ortachgil** (1950-yil 1-martda tugʻilgan, Anqara ) — turk qoʻshiqchisi, qoʻshiq muallifi va bastakor .

1974-yili "*Men bilan o'ynay*sanmi "nomli albomi bilan musiqiy hayotiga kirgan san'atkorning bu albomi o'sha paytda ovoza bólmagan bo'lsa-da, yillar davomida kult maqomiga erishdi. 1980-yillarning oxirigacha musiqa bozoridan chekingan Oʻrtachgil 1980-yillarning oʻrtalarida Fikret Qiziloq bilan birga ishlagan va oʻsha yillarda oʻzi yaratgan kompozitsiyalarni eʼlon qilgan.

1980-yillarning oxiridan beri musiqa hayotini yolg'iz davom ettirgan O'rtachgil albom va sahna asarlarida Erkan O'g'ur, Gurol Ag'irbash, Akin Eldes, Jem Aksel va Baki Duyarlar kabi muhim musiqachilar bilan hamkorlik qildi va faoliyati davomida 7 ta yakka albom chiqardi. Boshqa tomondan, u Zuhal Oljay, Birsen Tezer, Teoman va Leman Sam kabi vokalchilar bilan duet kuyladi. 2000 yilda ko'plab taniqli musiqachilar ishtirokida *"O'rtachgil qo'shiqlari" deb nomlangan "O'rtachgil qo'shiqlari"* deb nomlangan o'lpon albomi chiqdi.

 2008 yil noyabr oyida Istanbulda konsert berayotganda
Bulent Ortachgil uzoq vaqtdan beri Marmarisning Bozburun shahrida istiqomat qiladi.

### studiya albomlari

* 1974 yil: *Men bilan o'ynaysizmi?*
* 1990: *2.* *Parda*
* 1991: *O'ynashda davom eting*
* 1994: *Bu qo'shiqlar odam emas*
* 1998 yil: *Nur*
* 2003: *Tungi yolg'on*
* 2010: *Siz*
* 2022: *Ellik yarim*

### Boshqa albomlar

* 1976 yil: *3 ta ertak* (ertak albomi)
* 1984 yil: *Shamolga qo'shiqlar* (jonli yozilgan va chiqarilmagan albom)
* 1985 yil: *Biz qo'shiqlarimiz.* *.* (Fikret Qizilok bilan jonli ravishda yozib olinmagan albom)
* 1986 yil: *Deraza oldidagi gul* (Fikret Qiziloq bilan)
* 1999: *Eski daftarlar* (uning dastlabki asarlarining qayta ko'rib chiqilgan talqinlari)
* 2007 yil: *Konsert* ( Teoman bilan jonli yozuv)
* 2007: *Kattalar uchun bolalar qo'shiqlari* (1987 yilda Fikret Qizilok bilan yozilgan va 20 yildan keyin chiqarilgan albom)
* 2017: *Simfonik Ortachgil* (konsert DVD)

Manba
-----

Maxsus

1. 1 2  *(unspecified title)*
**Yoʻldosh Sulaymon** (Yoʻldoshali Sulaymonov)1935-yil 12 avgustda Fargʻona viloyatining Oʻzbekiston tumanidagi Mingtosh Qishlogʻida dehqon oilasida tavallud topgan. Uning hayotga, adabiyotga qiziqishi odamlarga muhabbati oʻquvchilik chogʻlarida (1944—1954) shakllangan edi. Fargʻona institutida oʻqigan yillarida (1955—1960) ilk sheʼrlari, hikoyalari, maqolalari matbuotda chop etila boshladi. Institutni tugatgach, u 27 yil «Fargʻona haqiqati»(sobiq «Kommuna») gazetasi tahririyatida mehnat qildi.

1986—1995-yillarda Oʻzbekiston Yozuvchilari uyushmasi Fargʻona viloyati boʻlimi masʼul kotibi, «Maʼnaviyat va maʼrifat» markazi viloyat boʻlimi rahbari boʻldi. 1996—2001-yillarda Yoʻldosh Sulaymon Oʻzbekiston yozuvchilar uyushmasi raisining birinchi oʻrinbosari boʻldi.

Yoʻldosh Sulaymon bolalar yozuvchisi sifatida 15 ta sheʼriy, beshta ocherk va hikoyalar toʻplamini chop ettirdi. U «Avlodlar», «muhabbat» qissalari, «Subhidam»(1973), «Vafo»(1979) romanlari muallifi.

Mustaqillik yillarida adib barakali ijod etdi. Uning «Fargʻonanoma», «Gulnoma», «Margʻlonnoma», «Qoʻqonnoma», «Fargʻnaning quliman», «Hirotga sayohat», «Jonimsiz-ey kurtaklarim»sheʼriy kitoblari,]]"Jalada qolgan gul]]"qissasi]]"(1997), «Armon»romani(1999), «Osmonga sigʻmagan muhabbat»dramatik dostoni(1999) bosildi.

U Fargʻna farzandi, Fargʻona kuychisi? Fargʻonaliklar oshigʻi. Fargʻonaliklarni kuylash orqali mamlakatga, oʻzbeklarga boʻlgan mehr-muhabbatini ifodalaydi. Uning asarlarida hayotbaxsh ruh, sururiylik kuchliki u ham fargʻona ahli tabifatiga hosdir.

Yoʻldosh Sulaymon «Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi», «Doʻstlik ordeni» sohibi. U Oʻzbekiston Oliy majlisi deputati.

Asarlari
--------

* Muhabbat. Qissa. T.: «Yosh gvardiy», !983
* Armon. Roman. T.: Adabiyot va sanʼat nashri,1999

Adabiyot
--------

* Oxunjon Hakimov «Yoʻldosh Sulaymon muhabbati». Adabiy portret. T.: 1995