recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Suv xoʻtikchalari** (Asellidae) - teng oyoklilar turkumiga mansub qisqichbaqasimonlar oilasi. Hovuz, koʻl va tinch oqadigan suvlarda koʻp uchraydi. Keng tarqalgan turlaridan biri suv xoʻtikchasining uz. 12–20 mm. 6 juft oyoklari yordamida. suv tubida harakatlanadi. Qorin boʻshligʻidagi plastinkasimon jabralari yordamida nafas oladi. Tuxum qoʻyib, juda tez koʻpayadi. Suv xoʻtikchalarining urgʻochisi tuxumdan chiqqan bolalarini koʻkrak oyoklari asosidagi xaltachasida olib yuradi. Detrit, suvoʻtlar, daraxtdan tushgan va chirigan barglar bilan oziqlanib, suvni tozalaydi; oʻzlari esa baliqlar ozigi hisoblanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nastaʼliq** — xattotlik uslubi, arab mumtoz xat uslublaridan biri. 14-asrda shakllangan, nazariy asoschisi Mir Ali Tabriziy. Bu xat nasx va taʼlsh xat uslublari asosida yaratilgan boʻlib, har-flarning 5/6 qismi egri va 1/6 qismi toʻgʻri chiziqlar asosida yoziladi. Dastlab moʻʼtabar qoʻlyozmalarni, asosan, badiiy adabiyot namunalarini kuchirishda va alohida qitʼalarni bitishda foydalanilgan. Keyinchalik bu yozuv kitobat sanʼatidan nasx va suls yozuvlarini siqib chiqaradi. Oʻrta Osiyo, Eron, Ozarbayjon, Afgʻoniston va Hindistonda keng tarkalgan. Jaʼfar Boysunkuriy, Azhar Tabriziy, Sultonali Mashxadiy va uning shogirdlari N.da ijod qilgan. Ayniqsa, Mir Ali Haraviynnng N.ni Movarounnahrda tarqalishida xizmati katta. Darvish Muhammad ("Favoid ul-xutut"), Munis Xorazmiy ("Savodi taʼlim"), Muhammad Azim ("Mirʼoti taʼlim") asarlarida N. xatining asoslarini oʻrganish bayon etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* NKC: ph551291
* TDVİA: nestalik

 |
**Carly Hunt** (talaffuzi: *Karli Xant*; 1981-yil 4-iyunda tugʻilgan) — nafaqadagi ingliz futbolchisi. Yarim himoyachi sifatida oʻynagan va Angliyani yuqori darajadagi xalqaro miqyosda himoya qilgan.

Faoliyati davomida u egizak singlisi Gemma bilan birga mashgʻulot qilgan va ularga tajovuzkor oʻyin uslubi uchun *rottveylerlar* laqabini berishdi.

Jamoalardagi faoliyati
----------------------

Hunt 14 yoshida Millwall Lionessesning asosiy jamoasida oʻynay boshlagan. Opa-singillar 16 yoshida oilasi Dartfordga koʻchib oʻtgandan keyin Croydon Ladies safiga oʻtishdi.

Croydon 2000-yilda ayollar oʻrtasidagi Angliya kubogini qoʻlga kiritdi. Gemma gʻalaba golini kiritdi, ammo Carly tizza operatsiyasidan keyin finalni oʻtkazib yubordi. 

2000-yil dekabr oyida ikkala opa-singil ham bir oʻyinda, Carly jamoadoshiga hujum qilgani uchun chetlatilgan. Bu duet bir yildan soʻng „Charlton Athletic"dan katta tarkibdagi parchalanishdan keyin „quvilgan". Ular 2002-yil fevral oyida Doncaster Belles safida debyut qilishdi. 2003-yil sentyabr oyida sobiq Charlton jamoadoshi Carmaine Walker bilan maydonda janjallashib, Huntga yana bir qizil kartochka koʻrsatildi. Bir necha kun oʻtgach, voqea Angliyadagi mashgʻulotlarga oʻtdi, natijada Carly va Gemma Hunt, shuningdek, Charltonning Walkeri va Eartha Pond uzoq muddatga oʻyinlardan chetlashtirildi.

Hunts 2004-yilda Donkaster Rovers Bellesdan Leeds United Ladiesga ketishdi, biroq koʻp oʻtmay AFC Wimbledon Ladiesga oʻtishdi.

Terma jamoalardagi faoliyati
----------------------------

Hunt Angliya U-18 terma jamoasi sardori edi. U 2002-yilda Norvegiya va Nigeriyaga, 2003-yilda esa Italiyaga qarshi oʻyinlarda ishtirok etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ed Harris*. Introducing the Rottweilers super twins of women's soccer. *The Evening Standard* (3-avgust 2000-yil).
2. ↑  *Dennison, Stephanie*. „Life Support". London: The Observer (10-iyun 2000-yil). Qaraldi: 30-may 2010-yil.
3. ↑  *Ed Harris*. Introducing the Rottweilers super twins of women's soccer. *The Evening Standard* (3-avgust 2000-yil).
4. ↑  *Dennison, Stephanie*. „Life Support". London: The Observer (10-iyun 2000-yil). Qaraldi: 30-may 2010-yil.
5. ↑  „Women's FA Cup: The history". BBC Sport (1-may 2003-yil). Qaraldi: 30-may 2010-yil.
6. ↑  *Jo Page*. ROTTWEILER TWINS IN THE DOGHOUSE; Soccer sisters see red.. The Daily Record (28-dekabr 2000-yil).
7. ↑  „Charlton set to lose England duo". BBC Sport (23-dekabr 2001-yil). Qaraldi: 30-may 2010-yil.
8. ↑  *Paula Cocozza*. Football: Premiership: Women's football. *The Guardian* (11-fevral 2002-yil).
9. ↑  „Premier League & FA Cup Results". Fair Game (28-sentabr 2003-yil). Qaraldi: 30-may 2010-yil.
10. ↑  „Quartet suspended". theFA.com (1-mart 2004-yil). Qaraldi: 30-may 2010-yil.
**Bavariya** — GFR yeri. Dunay havzasida. Maydoni 70,6 ming km2. Aholisi 12,584 mln. kishi (2011). Maʼmuriy markazi — Myunxen shahri. Bavariya mamlakatning eng baland togʻli qismida. Myunxenda iyulning oʻrtacha harorati 17 °C, yiliga 935 mm yogʻin yogʻadi. Daryolari Dunay havzasiga mansub, koʻl koʻp. Hududining 1/3 qismi oʻrmon bilan band; togʻ yaylovlari bor.

Tarixi
------

Bavariya hududida olmonarning bavar qabilasi yashagan. 1070—1180-yillar Bavariyada velf qabilasi hukmronlik qilgan. 1180—1918-yillar Vittelsbaxlar sulolasi idora qilgan. 1806-yildan qirollik va Reyn ittifoqi aʼzosi. 1871-yildan Olmoniya imperiyasi tarkibida. 1945-yildan Amerika okkupatsiya zonasi, 1949-yildan esa GFR tarkibiy qismi.

Iqtisodi
--------

Bavariya — industrial-agrar rayon. Elektr energiyasining yarmini GESlar beradi. Urushdan keyingi yillarda neftni qayta ishlash (Ingolshtadt, Nyoyshtadt) va neft kimyosi sanoati bunyod etilgan (neft Marsel, Genuya, Triyest portlaridan quvurlar orqali keltiriladi). Bavariya GFR alyuminiy mahsulotining 1/3 qismini beradi (Tyoging). Sanoatning yetakchi tarmogʻi mashinasozlik: elektrotexnika, (Myunxen, Nyurnberg , Erlangen), umumiy mashinasozlik (Augsburg , Ashaffenburg), transport mashinasozligi, jumladan avtomobilsozlik (Myunxen, Augsburg , Ingolshtadt) va samolyotsozlik (Augsburg), aniq mexanika (Nyurnberg). Toʻqimachilik (Xof, Augsburg) va tikuvchilik, oziq-ovqat sanoati ham muhim oʻrin tutadi.

Transporti
----------

Temir yoʻllari asosan elektrlashtirilgan. Avtomobil yoʻli koʻp, Dunay, Mayn daryolarida kema qatnaydi. Bavariyada Bavariya Fanlar akademiyasi (1759-yil tashkil etilgan) va 3 ta universitet bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Germaniya yerlari |
| --- |
|  |
| 
Bavariya • Baden-Vyurtemberg • Berlin • Brandenburg • Bremen yeri • Hamburg mustaqil genzey shahri • Hessen • Mecklenburg-Vorpommern • Quyi Saksoniya • Reynland-Pfalts • Saar • Saksoniya mustaqil davlati • Saksoniya-Anhalt • Shimoliy  Reyn — Vestfaliya • Turingiya mustaqil davlati • Schleswig-Holstein |

 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Germaniya | *Germaniya geografiyasi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Bahri bayt** (arab, bahr – vazn va bayt soʻzidan) – ijodiy musobaqa. Bu avvaldan Sharq ijodkorlari o‘rtasida mavjud bo‘lgan ijodiy musobaqa hisoblanadi. Ushbu ijodiy musobaqa uchun maxsus qoidalar ishlab chiqilgan bo‘lib, bunda qatnashuvchilar navbatma-navbat bayt aytib tortishishadi.

Turlari
-------

Bahri baytning 2 turi bor: 

1) qatnashuvchilardan biri aytgan baytning oxirgi soʻzi qaysi harf bilan tugagan boʻlsa, ikkinchisi birinchi soʻzni xuddi shu harf bilan bosh-lab bayt aytadi. Masalan: 

Kimga qildim bir vafo, kim yuz jafosin koʻrmadim,

Koʻrguzub yuz mehrkim, dardu balosin koʻrmadim.

Men vafosi vaʼdasidin shodmen.

Ul vafo, bilmonki, qilmas yo qilur.

Bahri baytda mavzu va mazmun birligi shart emas, ammo aytilgan bayt yoki misra takrorlanmasligi kerak; 2) qatnashuvchilardan biri ikkinchisiga qayerga borgani, kimnikiga qoʻngani, qoʻnoq joyda kimni koʻrgani. qanday ovqat yegani va qanday qoʻshiq aytgaii yoki eshitgani haqida soʻroq beradi. Javob beruvchi soʻroqqa biror joyning nomini aytadi. Keyingi har bir soʻroqqa oʻsha joy nomining oxirgi harfi bilan boshlanadigan jumla yoki qoʻshiq bilan javob qaytaradi. Tortishuv tomonlardan biri yengilgunga qadar yoki muayyan vaqt mobaynida shu tartibda davom etadi.

Mavzu
-----

Bahri baytda mavzu va mazmun birligi shart emas, ammo aytilgan bayt yoki misra takrorlanmasligi kerak. Qolaversa, o‘yinni ma’lum bir ijodkor she’riyati yuzasidan yoki umumiy tarzda ham o‘ynash mumkin. Ushbu o‘yindan ko‘zlangan asosiy maqsad ishtirokchining quvvai hofizasi va adabiy didini sinovdan o‘tkazish hisoblanadi. 

Bahribayt so‘zining bir-biridan go‘zal, bir-biridan qolishmaydigan kabi ma’nosi ham bor.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Carlyle Blackwell** (talaffuzi: „Karlayl Blekvell", 1884-yil 20-yanvar — 1955-yil 17-iyun) amerikalik ovozsiz kino aktyori, rejissyor va prodyuser boʻlgan.

Dastlabki yillar
----------------

Blackwell Pensilvaniya shtatining Troy shahrida tugʻilgan. J. Stuart Blackton uni kashf qilgunga qadar u Kornel universitetida oʻqigan va uning qiziqishini aktyorlikka oʻzgartirgan.

Karyera
-------

Blackwell 1910-yilda Vitagraph Studios tomonidan J. Stuart Blackton tomonidan suratga olingan *Uncle Tom’s Cabin* filmida debyut qildi. Oʻsha paytdan 1930-yilgacha, talkie aktyorlik faoliyatini yakunlaganida, 180 dan ortiq filmlarda suratga tushgani maʼlum boʻlgan. Kino sanoatiga qoʻshgan hissasi uchun Blackwell Gollivud shon-shuhrat xiyobonidagi 6340 Gollivud bulvarida kinofilmlar yulduziga ega. Keyingi yillarida u prodyuser va yozuvchi sifatida ham faol boʻlgan. 1930-yildagi soʻnggi filmidan soʻng, Blackwell jonli teatrda sahnada chiqish qildi.

Shaxsiy hayot va oʻlim
----------------------

1909-yil 8-iyulda u Ruth Hartmanga uylandi. 1923-yilda Hartman bilan ajrashdi. 1926-yil 19-iyulda Londonda u Leah Barnatoga uylandi. 1933-yilda Barnato bilan ham ajrashishdi va Avon Taylor bilan oila qurdi. 1934-yilda er-xotin Konnektikut shtatining Brukfild shahrida ferma uyini sotib olishdi. Ular 1936-yilda ajrashishgan. Keyinchalik esa Hillerich beysbol koptoklari boshqaruvchisi Frank Bredsbining bevasi Nancy Nickelson Bradsby bilan 1947-yilda vafotigacha turmushda boʻldi. 1948-yilda Ann Enochga uylandi va Annning vafotidan soʻng boshqa nikoh qurdi.

1955-yil 17-iyunda Blekvell 71 yoshida Mayamida vafot etdi.

### Filmografiya

Uning Angliyadagi ishi
Carlyle Blackwell 1921-yilda Angliyaga borib, *Bulldog Drummond* (1922) deb nomlangan filmda birinchi Bulldog Drummond rolini oʻynadi.

### Boshqa filmlar


|  |  |
| --- | --- |
| * *An American Invasion* (1912)
* *The Adventures of American Joe* (1912)
* *The Colonel’s Escape* (1912)
* *The Parasite* (1912)
* *The Mayor’s Crusade* (1912)
* *The Boomerang* (1913)
* *The Redemption* (1913)
* *The Struggle* (1913)
* *A Daughter of the Underworld* (1913)
* *The Spitfire* (1914)
 | * *The Secret Formula* (1914)
* *The Last Chapter* (1915)
* *The Shadow of Doubt* (1916)
* *Beyond the Wall* (1916)
* *Youth* (1917)
* *The Good for Nothing* (1917)
* *The Cabaret* (1918)
* *The Beloved Blackmailer* (1918)
* *Three Green Eyes* (1919)
* *The Restless Sex* (1920)
* *Bulldog Drummond* (1922)

  |

Manbalar
--------


1. ↑  *Waitkus, Jay*. „Brookfield Home Of Silent Movie Pioneer Listed For Sale For $879K". *Brookfield Daily Voice*. Qaraldi: 25-dekabr 2020-yil.
2. ↑  „Nancy Rachel Nichelson Bradsby Blackwell ID 119155494 at findagrave.com".
**Vannoccio Biringuccio** ( italyancha: *Vannoccio Biringuccio* ; 1480- yil ,20 -oktyabr, Siena - 1539- yil, 30 -aprel, Rim ) - italiyalik kimyogar, metallurg va me'mor. Uzoq vaqt davomida Italiya, Chexiya va Avstriyada kimyo, metallurgiya va quyish bo'yicha tahsil olgan. Bir muncha vaqt u Sienadagi zarbxona direktori bo'lgan, ammo 1515-yilda u tanga qotishmasining tarkibini o'zgartirgani uchun shahardan haydalgan. Butun Evropada quyish ustasi sifatida tanilgan, u Florentsiya Respublikasida harbiy texnika ishlab chiqarish bilan shug'ullangan. Bu yerda 1529-yilda Biringuchchio oʻsha davrning eng katta toʻplaridan birini tashlagan, ogʻirligi 6 tonnadan ortiq, uzunligi 6,7 metr boʻlgan.1531-1535 -yillarda u yana Siena shahrida yashagan; hayotining so'nggi yillarida u Vatikanning bosh quyish zavodi lavozimini egallagan. 1540-yilda (o'limidan keyin) "Pirotexnika" (Pirotexnika) risolasi Venetsiyada nashr etilgan; keyinchalik bir necha marta qayta nashr etilgan.

Biringuccio birinchilardan bo'lib metallar havoda yoqilganda og'irligi oshishini payqagan ( kalsinlanish, ya'ni "ohak" ga aylanish). Biringuchchioning asosiy ilmiy ishi uning o'n jildlik "Pirotexnika" (Pirotechnia, yunoncha. - "olov "va "san'at", "hunarmandchilik"; pirotexnika - yong'indan foydalanish bilan bog'liq hunarmandchilikning tavsifi), unda 16-asr boshlarida kimyoviy texnologiyaning ko'plab masalalari muhokama qilinadi. Bu ishda Biringuccio metallurgiya, tog'-kon va quyish sanoati, tahlil usullari, kulolchilik va shisha ishlab chiqarish va boshqalar haqida juda ko'p amaliy muhim ma'lumotlarni taqdim etdi. P. U eritish pechlari, puflagichlar, yirik quyma - to'p va qo'ng'iroqlar ishlab chiqarishda qo'llaniladigan turli mexanizmlar, texnikalar va operatsiyalarni batafsil tavsiflab berdi, oltin va kumushni olish usullarini ko'rib chiqdi, birlashma texnikasi va nitrat kislotasini tayyorlash usulini tasvirlab berdi. Kitobning oxirgi jildi porox va turli xil pirotexnika kompozitsiyalarini tayyorlashga bag'ishlangan.

Ba'zi bo'sh joy (to'qqizinchi kitob) "Pirotexnika" va alchemical g'oyalar taqdimoti berilgan; unda Biringuccio alkimyogarlar haqida ancha qattiq gapiradi, ularni charlatanlar deb ataydi. Biringuchchioning o'zi, texnologik jarayonlarni ko'rib chiqayotganda, alkimyoviy nazariyalarga emas, balki eksperimental ma'lumotlarga asoslanishni afzal ko'radi.

"Pirotexnika" Biringuccio o'z davri uchun noyob texnik ensiklopediyaga aylandi va butun Yevropada keng shuhrat qozondi.

Eslatmalar
----------

1. 1 2  *(unspecified title)*

Adabiyot
--------

* *3* in the *Great Soviet Encyclopedia*, 1969–1978 (Russian)
* Волков В. А. Вонский Е. В. Кузнецова Г. И. Выдающиеся химики мира. — М.: ВШ, 1991. 656 с.
* Фигуровский Н. А. Очерк общей истории химии. От древнейших времен до начала XIX века. — М.: Наука, 1969. 455 с.
**Muhammed Fethullah Gülen** (1941-yil 27-aprelda tugʻilgan-) turkiyalik yozuvchi va islomshunosdir. Gülen jahondagi eng muhim musulmonlaridan biri hisoblanadi. Fethullah Gülen Gulen oqimining asoschisidir. Gülen Islom dinini Said Nursining islom haqida yozganlariga tayanib talqin qiladi.

Gülen butun dunyoga yoyilgan maktab va universitet tarmogʻining asoschilaridan biridir. Gülenning tarafdorlari uni turkcha *hocaefendi*, yaʼni *hoji aka* deb atashadi. Gulënning tarafdorlari uni tinchlik va muloqotga chaqiradi deb aytishadi. Biroq, bir qator siyosatchilar va islomshunoslar Gülenning Turkiy va boshqa mamlakatalarda davlatni qoʻlga olishga intilayotgan radikal oqim boshchisi deb hisoblashadi.

Oʻzbekiston hukumati Said Nursi va Fethullah Gulenning tarafdorlarini ("nurchilar" va "Gulenchilar"ni) milliy xavfsizlikka tahdid deb qaraydi. Shu kungacha Oʻzbekistonda "Nurchilar" diniy oqimiga aloqador bir nechta shaxs jazolandi.

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  „How far they have travelled (Qancha yo'l bosishdi)". *The Economist* (6-mart 2008-yil). Qaraldi: 2-may 2012-yil.
3. ↑  „Fethullah Gülen's Grand Ambition: Turkey's Islamist Danger (Fethullah Gulenning ulkan maqsadi: Turkiyaning Islomiy Xavfi)". Qaraldi: 2-may 2012-yil.
4. ↑  „Bahs maydoni: Nurchilar oʻzbek jamiyatiga xavf soladimi?". *Ozodlik Radiosi*. Qaraldi: 2-may 2012-yil.


  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Birja bitimi** — „Birjalar va birja faoliyati toʻgʻrisida"gi OʻzR Qununining 22-moddasiga muvofiq, birja tomonidan roʻyhatga olingan birja tovari xususida birja savdosining birjada qayd etilgan natijasi boʻyicha tuzilgan oldi-sotti shartnomasidir. Birjada roʻyxatga olingan bitimlar notarial tasdiqlanmaydi, qonunlarda nazarda tutilgan hollar bundan mustasno. Birja bitimlarida birja nomidan va hisobidan amalga oshirilishi mumkin emas. Birjalar va birja faoliyati toʻgʻrisida"gi OʻzR Qonunining 24-moddasiga koʻra*, birja aʼzolari birja bitimlarining ishtirokchilari hisoblanadilar. Birja aʼzolari(**brokerlar**) mijozlarning topshirigʻiga binoan, shuningdek oʻz nomlaridan va oʻz hisoblaridan (**dillerlar**) bitimlar tuzishlari mumkin. Birja aʼzolari oʻrtasidagi birja bitimlari birja savdolarining natijalariga koʻra tuziladi.*

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik Ensiklopediyasi
**Qarnob choʻl buyurtma qoʻriqxonasi** — janubda Samarqand viloyati chegarasi boʻylab, gʻarbda Navoiy viloyati chegarasi boʻylab, shimolga Buxoro viloyati chegarasi boʻylab joylashgan. U sharqda „Nurobod" davlat buyurtma qoʻriqxonasi, janubda „Muborak" davlat buyurtma qoʻriqxonasi bilan chegaradosh.

Tashkil etilishi
----------------

Navoiy viloyat hokimligining 1998-yil 9-iyundagi f-90-sonli qarori bilan muddatsiz vaqtga tashkil etilgan. Qoʻriqxonaning umumiy maydoni — 28,500 ha (285 km2; 110 mi²) ni tashkil etadi.
Tashkil etishdan maqsad — birinchi navbatda yo‘rg‘a tuvaloqni (Chlamydotis undulata) hamda uning yashash muhitini, shuningdek Qarnob choʻlining butun biologik majmuasini muhofaza qilishdan iborat. Buyurtma qoʻriqxona yoʻrgʻa tuvaloqning mavsumiy uchib oʻtish yoʻlida joylashgan. Yoʻrgʻa tuvaloq bu hududda asosan mavsumiy uchib oʻtish davrida uchraydi. Yozda nisbatan kamroq uchratish mumkin. Kuzgi uchib oʻtishda eng koʻp miqdordagi tuvaloqlar shu yerdan topilgan.

Tavsifi
-------

Qarnob buyurtma qoʻriqxonasi Qarnob choʻli biotopiga xos boʻlgan oʻsimlik va hayvonot dunyosidan tashkil topgan dasht hududidan iborat.
Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi — Navoiy viloyati ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish boshqarmasi tasarrufida.
Buyurtma qoʻriqxona doimiy qoʻriqlash ximatiga ega emas. Hudud tezkor reydlar oʻtkazish usuli bilan qoʻriqlanadi.

Tabiati
-------

Hayvonot dunyosi asosan qushlar va sudralib yuruvchilardan tarkib topgan. Hayvonlarning eng koʻp turlari bahor va kuzda, mavsumiy koʻchish paytida kuzatiladi. Oʻtroq turlarga: tolay tovushqoni (Lepus tolai), oddiy tulki (Vulpes vulpes), korsak (Vulpes corsac), kamenka (Turdidae), so‘fito‘rg‘ay (Alaudidae), kichik yirtqich qushlar (Falconidae), dasht agamasi, toshbaqa (Argionemys (Testudo) horsfieldii)lar kiradi. Buyurtma qoʻriqxonaning asosiy obyekti shubhasiz, qoʻriqxona hududida oz miqdorda in quruvchi yoʻrgʻa tuvaloq (Chlamydotis undulata) UzRDB RL hisoblanadi. Yoʻrgʻa tuvaloqlarning katta qismini asosan koʻchish davrida kuzatish mumkin.

Yana qarang
-----------

Oʻzbekistondagi qoʻriqxonalar

Manbalar
--------

1. ↑  „O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI TABIAT RESURSLARI VAZIRLIGI" (oʻzbek). Qaraldi: 14-may 2023-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Chet tili** - insonlarning ona tili boʻlmagan til. Biror odam chet tilini faqat oʻrganish orqali - maktablarda, til kurslari va avtodidaktik yoʻlar l bilan - yoki chet tillari hududida yashovchi bolalikdagi oʻyin orqali oʻrganishi mumkin.

Ishda va biron joylarda kamida bitta chet tilini bilish muhim ahamiyatga ega.

### Germaniya

Germaniyadagi umumtaʼlim maktablarida oʻqitiladigan eng keng tarqalgan chet tillari ingliz tili, shuningdek, lotin, fransuz, ispan, italyan, rus, daniya va golland tillaridir. Koʻpchilik oʻquvchilar 5-sinfdan oʻqishni boshlaydilar. Borgan sari ingliz tili darslari joriy etilmoqda: boshlangʻich maktabda hatto bolalar bogʻchasidayoq bolalar oʻzlarining birinchi chet tilini qiziqarli tarzda tanishtiradilar. Boshqa tilni 11-sinfda, keyin esa 11-sinfda oʻrganish mumkin. 

GDRda oʻrta maktablarda rus tilini va boshqa tillarni oʻzlashtirish 5-sinfdan boshlangan. , 7-dan boshlab Fakultativ darslar asosan ingliz tillarida joriy qilingan.

IfD Allensbach tomonidan 2006 va 2007 yillar oraligʻida oʻtkazilgan soʻrovda deyarli yarmi.Oʻn toʻrt yoshdan oshgan nemislarning *hech qanday* chet tilini bilmasligi yoki tshnmasligi koʻrsatiladi.

### Shveysariya

Shveysariya maktab tizimida toʻrtta milliy tildan eng koʻp gapiriladigan uchta tildan biri odatda birinchi chet tili sifatida oʻqitiladi. Fransuz ona tiliga ega bolalar uchun nemis yoki italyan, italyan ona tiliga ega bolalar uchun nemis yoki fransuz yoki Nemis tilida soʻzlashuvchi bolalar uchun italyan tili (*de-fakto*, birinchi sinfdan boshlab oʻqitiladigan yuqori nemis tili allaqachon Shveysariya-Germaniya bolalari uchun birinchi chet tilidir, diglossia ga qarang). Romansh tilida soʻzlashuvchi bolalar koʻpincha ikki tilda oʻsadi. Turli kantonlar qaysi chet tilini birinchi boʻlib oʻrganishni hal qiladi.

### Lyuksemburg

Mamlakatning koʻp tilli va koʻp madaniyatli oʻziga xosligini saqlab qolish uchun Lyuksemburg maktab tizimida chet tilini oʻqitish birinchi sinfdan boshlanadi. Ona tilidan tashqari ­ Lyuksemburg  *(Lëtzebuergesch)* tilidagi darslar butunlay nemis tilida olib boriladi. Ikkinchi sinfdann boshlab fransuz tili ikkinchi chet tili sifatida qoʻshiladi. Litseyda fransuz nemis tillarinii hal qiladi (7/8 sinf darajasi) taʼlim tili sifatida. Lyuksemburg ona tilini oʻqitish 8-sinfdan boshlab ixtiyoriy, oʻquvchilar uchinchi majburiy chet tili sifatida ingliz tilini tanlaydilar.

Yana qarang
-----------

* Nemis tili chet tili sifatida
* Chet tillarini oʻrgatish va oʻrganish boʻyicha tadqiqotlar
* chet tilini oʻrgatish
* chet tilining oʻsishi
* Umumiy Yevropa maʼlumotnoma tizimi
* tilni egallash
* ikkinchi til

* Kristian Bosselmann-Cyran (Hrsg.): *Fremdsprachen und Fremdsprachenerwerb.* Berlin 1997 (= *Das Mittelalter. Zeitschrift des Mediävistenverbandes.* Band 2).
* **Skript xatosi: „Vorlage:Literatur" moduli yoʻq.**
* Wie lernt man eine Fremdsprache? Infoseite auf dem Webangebot der Europäischen Kommission (die Seite ist im Archiv, zuletzt aktualisiert am 2. Juni 2008)
**Travellers Rest** (talaffuzi: *Travelle Rest*) — AQShning Janubiy Karolina shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2010-yilgi aholini roʻyxatga olishda 4 576 kishini tashkil qilgan.

Demografiyasi
-------------

| Aholi o‘sish tarixi |
| --- |
| Yil | Aholi |  | %± |
| **1960** | 1 973 |  | — |
| **1970** | 2 241 |  | 136% |
| **1980** | 3 017 |  | 346% |
| **1990** | 3 069 |  | 17% |
| **2000** | 4 099 |  | 336% |
| **2010** | 4 576 |  | 116% |
| **2020** | 7 788 |  | 702% |
| AQSh aholisini ro'yxatga olish |

Travelers Rest aholisi irqiy tarkibi| Irqlar | Soni | Foiz |
| --- | --- | --- |
| Oq tanli (ispan emas) | 6004 | 77,09% |
| Qora yoki afro-amerikalik (ispan boʻlmagan) | 879 | 11,29% |
| Tugʻma amerikalik | 16 | 0,21% |
| osiyolik | 151 | 1,94% |
| Tinch okeani oroli | 4 | 0,05% |
| Boshqa/aralash | 343 | 4,4% |
| Ispan yoki lotin | 391 | 5,02% |

2000-yilgi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 4 099 kishi, 1 563 xonadon va 1 137 oila istiqomat qilgan. Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 930,8 nafar kishi toʻgʻri keladi. Shaharning irqiy tarkibi 77,36% oq tanli, 18,30% afro-amerikalik, 0,27% tubjoy amerikalik, 1,22% osiyolik, 1,68% boshqa irqlardan va 1,17% ikki yoki undan ortiq irqdan edi. Aholining 4,22% ispan yoki lotin millatiga mansub edi.

Shaharda 1 563 ta uy xoʻjaligi boʻlib, ulardan 38% 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 49,6% er-xotinlar birga yashagan, 18,6% eri boʻlmagan ayollar, 27,2% esa oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 22,5 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 8,8 foizida esa 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydigan kishi bor.

Shahar aholisi yosh taqsimotiga koʻra, 29,9% 18 yoshgacha, 9,6% 18 yoshdan 24 yoshgacha, 29,4% 25 yoshdan 44 yoshgacha, 20,3% 45 yoshdan 64 yoshgacha, 10,7% 65 yosh yoki yoshi kattaroqdir. Aholining oʻrtacha yoshi 32 yoshni tashkil qiladi. Har 100 ayolga 93,1 erkak toʻgʻri keladi. 18 va undan katta yoshdagi har 100 ayolga 86,7 erkak toʻgʻri keladi.

Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 34 917 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 38 229 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 30 377 dollarni, ayollarniki esa 22 634 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 15 704 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 12,2 foizi va aholining 15,8 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlarning 23,9 foizi va 65 va undan katta yoshdagilarning 11,8 foizi qashshoq hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Government".  Travelers Rest SC. Qaraldi: 12-mart 2018-yil.
2. ↑  „Geographic Identifiers: 2010 Demographic Profile Data (G001): Travelers Rest city, South Carolina". *American Factfinder*.  U.S. Census Bureau. Qaraldi: 10-fevral 2017-yil.
3. ↑  „City Officials: Travelers Rest annexes local university" (en). *WYFF* (19-aprel 2013-yil). Qaraldi: 2-dekabr 2021-yil.
4. ↑  „Census of Population and Housing".  Census.gov. Qaraldi: 4-iyun 2015-yil.
5. ↑  „Census Population API".  United States Census Bureau. Qaraldi: 15-oktabr 2022-yil.
6. ↑  „Explore Census Data". *data.census.gov*. Qaraldi: 14-dekabr 2021-yil.
**Travmatologiya va ortopediya instituti** — Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligiga qarashli ilmiy tadqiqotlar muassasasi. 1932-yilda Toshkent shahrida Ortopediya, travmatologiya va suyak sili ilmiy tadqiqotlar instituti ochilib urush davrida yopilgan edi. 1946-yilda hozirgi nomda qaytadan tashkil etilgan.

Institutning 200 oʻrinli kasalxonasida 8 klinik (kattalar va bolalar oʻtkir jarohatlari, kompressiondistraksion osteosintez, kattalar, oʻsmirlar va bolalar ortopediyasi, vertebrologiya, anesteziologiya va reanimatsiya) va 3 ilmiy boʻlim, 9 laboratoriya, klinik ordinatura, ilmiy kutubxona, travmatologik tez yordam punkti va boshqa bor (2004). Institut xodimlari kattalar va bolalarda suyak chiqishlarini joyiga solish, singan suyak boʻlaklarini ulash (osteosintez qilish), jarohatlangan paylar va muskullarni tiklash, shuningdek, yirik boʻgʻimlarning degenerativdistrofik kasalliklari, suyak kaltaligi va qiyshiqligi, umurtqa jarohatlari va kasalliklari, bolalarda uchraydigan tugma kasalliklarni davolash ustida ish olib boradi. Institut faoliyati M. S. Astrov, I. I. Orlov, O. Sh. Shokirov, N. M. Shomatov va boshqa olimlar nomi bilan bogʻliq.

Mustaqillik yillarida institutda yirik boʻgʻimlarni endoprotezlash, tizza boʻgʻimi artroskopiyasi, umurtqaning rekonstruksiyasi va transpedikulyar fiksatsiyasi, sterjenli osteosintez kabi eng zamonaviy davolash usullari, kompyuterli va magnitrezonansli tomografiya, ultratovush tekshiruvi singari noyob diagnostika usullari keng tatbiq qilindi. Shuningdek, ogʻir jarohatlarda bemor gomeostazidagi oʻzgarishlar, osteoporoz va qariyalarda suyak moʻrtligi muammosi boʻyicha fundamental tadqiqrtlar oʻtkazildi, yirik boʻgʻimlar artrozi va revmatoid artritni ortopedik davolash, umurtqa nostabilligini toʻgʻrilash, bolalarda son suyagining tugʻma va patologik chiqishlarida rekonstruktiv operatsiyalar, suyaklar deformatsiyasini toʻgʻrilash, kalta suyaklarni choʻzish, son suyagi proksimal qismining, uzun suyaklar diafizining, bolalar tirsak boʻgʻimining jarohatlarida stabilfunksional osteosintez qilish kabi dolzarb mavzularda ilmiy tadqiqotlarlar oʻtkaziladi.

Institutning konsultativ poliklinikasida suyakboʻgʻimlar jarohatlari va kasalliklari boʻyicha tibbiy maslahat yordami koʻrsatiladi. Rentgenologiya, klinikbiokimyo, elektrofiziologiya va biomexanika laboratoriyalari zamonaviy asbobuskunalar bilan jihozlangan. Institutning metodiktashkiliy boʻlimi Oʻzbekistonda travmatologiya va ortopediya xizmatining holatini doimiy monitoring qiladi va takomillashtirish yoʻllarini ishlab chiqadi.

Institutda 70 dan ortiq malakali travmatologortoped olimlar, shu jumladan, 10 fan doktori va professor, 30 fan nomzodi xizmat qiladi (2004). Institut ilmiy toʻplam, monografiya, qoʻllanma va ommabop risolalar nashr etadi, ilmiy anjumanlar va amaliy seminarlar uyushtiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Amin Umariy** (1913.20.5, Qoʻqon −1942.14.11, Toshkent) — oʻzbek shoiri, dramaturg, tarjimon. Samarqand pedakademiyasida oʻqidi. Ishchi fakulteti, OʻzDU va Toshkent davlat pedagogika institutida dars berdi (1935 — 36). „Guliston", „Oʻzbekiston adabiyoti va sanʼati" jurnallari hamda „Qizil Oʻzbekiston" gazetasida ishladi (1937 −1941).

Amin Umariyning „Yangroq sadolar" (1932), „Davr tantanasi" (1933), „Yoshlik" (1935), „Farzand", „Sadoqat", „Sheʼrlar", „Bolalik qoʻshiqlari", „Ov" zim" (1937- 39), „Qasamyod" (194?) kabi sheʼriy toʻplamlari, „Toshotar", (1939) kabi hikoya va ocherklari bosilib chiqdi. Amin Umariyning 38-yillardagi sheʼrlarida yoshlik tuygʻulari, qaynoq qalb orzulari, yaratdi va yuksalish ishtiyoqida mehnat qilayotgan kishilarning kechinmalari aks ettirilgan boʻlib, ular chuqur lirizm, obrazlar, tasvir vositalarning jozibadorligi, tilining sodda va yorqinligi bilan ajralib turadi.

Amin Umariyning Ikkinchi jahon urushi yillaridagi sheʼrlarida kishilarimizning jasorati, matonati kuylangan. Amin Umariy Yashin bilan hamkorlikda „Hamza" (1940), Tuygʻun bilan birgalikda „Qasos" (1941) dramalarini yaratgan. U G. Geyne, T. Shevchenko, M. Yu. Lermontov asarlaridan ayrimlarini oʻzbek tiliga tarjima qildi. As: Tanlangan asarlar, T.: 1951; Sheʼrlar, T.: 1973. Ad:. Olimjon A. Amin Umariy, T.: 1954; Ikromov O. Amin Umariy, T.: 1964.

Manbalar
--------

1. ↑  "Amin Umariy" *OʻzME*. A-harfi[*sayt ishlamaydi*] Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Havolalar
---------

* Wayback Machine saytida arxivlandi (2017-06-10).
* Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-04-14).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Savoye sudi
 Savoy sudi, *Keizerstraatning* orqa jabhasi va *Korte Maagdenstraatning* (bu erda qorongʻi) tomoni
 Avstriyaning Margaret saroyining ichki hovlisi
**Xof van Savoye** (Savoy sudi) yoki **Avstriyaning Margaret saroyi** Belgiyaning Mechelen shahrida XVI asr boshlarida qurilgan bino. Bu Shimoliy Yevropadagi Uygʻonish davrining birinchi binolaridan biri edi. Bino oʻzining manzarali ichki bogʻi bilan ham tanilgan.

Tarixi
------

Niderlandiya gubernatori Avstriya archgersoginyasi Margaretga *Korte Maagdenstraatda* (Virgins Short Street) joylashgan uy berildi, lekin u uni juda kichik deb topdi va 1507-yilda kengayish kampaniyasini boshladi. Margaret oʻzining jiyani, keyingi Muqaddas Rim imperatori Charlzni oʻz saroyida tarbiyalagan va u 1530-yilgacha bu saroyda yashagan(vafotigacha).

Tarixchi Erik Ives saroyning ichki hovlisi va janubiy qanotini tasvirlaydi.Ehtimol Anna Boleyn uni Margaret saroyida tarbiyalanganida koʻrgan boʻlsa kerak. Saroy 1530-yillarda Anna uchun qayta qurilgan Uaytxoll saroyi uchun namuna boʻldi.

1546-yilda porox zahirasini saqlaydigan shahar darvozasi *Zandpurning*(qum darvozasi) portlashi saroyga tuzatib boʻlmas zarar keltirdi. 1561-yilgacha u shaharga tegishli edi. Oʻsha yili u Mechelenning birinchi arxiyepiskopi va Filipp II ning oʻng qoʻli Granvellening qarorgohi sifatida yangi nom oldi.

1609-yilda bino shahar tomonidan qaytarib sotib olindi va 1616-yildan 1795-yilgacha Niderlandiya Buyuk Kengashining shtab-kvartirasi boʻlib xizmat qildi.

*Xof van Savoye* *Gerechtshof* (Adliya sudi) deb nomlandi, chunki unda quyi sudlar (Jinoyat va Fuqarolik sudi, Tinchlik sudi va Politsiya sudi) ham birgalikda joylashgan.

Yana qarang
-----------

* Bjeg qal’asi
* Gotika
* Barokko
* Mesen qal’asi

Manbalar
--------

1. ↑  Ives, E. W.*. The life and death of Anne Boleyn : 'the most happy'*. Malden, MA: Blackwell Pub, 2004. ISBN 978-0-631-23479-1. OCLC 53144651.
2. ↑  Ives, Eric William*. The Life and Death of Anne Boleyn: 'The Most Happy'*. Wiley-Blackwell, 2004 — 23 bet. ISBN 978-0-631-23479-1. 19-sentabr 2011-yilda qaraldi.
3. ↑  „8 impresionantes casas abandonadas en el mundo".  Puebla On Line. 8-noyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-iyul 2022-yil.

Adabiyotlar
-----------

* „Paleis Margaretha van Oostenrijk (ID: 3472)" (Dutch). *De Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed*.  Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed (VIOE). Qaraldi: 19-sentabr 2011-yil.


* „Keizerstraat (ID: 13738)" (Dutch). *De Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed*.  Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed (VIOE). Qaraldi: 19-sentabr 2009-yil.
**Umlaut** (nem. Umlaut — unlini almashtirish) — soʻzdagi unlilarning grammatik shakl yasash vositasi sifatida almashinuvi; oʻzakdagi orqa qator unlining oʻzidan keyingi (asosan, suffiksal) unli taʼsirida old qator unliga aylanishidan iborat fonetik hodisa. Masalan, german tillarida, xususan, nemis tilida a, o, i unlilari oʻzakka qoʻshiladigan qoʻshimchalardagi i tovushi taʼsiri ostida yoki koʻplik qoʻshimchasi qoʻshilganda, koʻplik shaklini hosil qilishda yumsharib, a, b, i tovushlariga aylanadi: Nutz — foyda, niitzlich — foydali; Buch — kitob, Biicher — kitoblar; alt — keksa, alter — keksaroq; Sohn — oʻgʻil, Sohne — oʻgʻillar va boshqa

"U." termini germanistikadan tashqari turkiyshunoslishA ham qoʻllanadi, chunonchi uygʻur pilit va oʻzbek tilining ayrim (Namangan viloyati) shevalarida U. xrdisasi uchraydi. Mas, uygʻur tilida at(uy hayvoni)+i = ati va sh.k.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sovitish texnikasi** - texnikaning sunʼiy ravishda past (+10 dan — 150° gacha) temperatura olish va undan foydalanish bilan shugʻullanadigan sohasi. Bundan past temperaturalarga doir masalalar bilan kriogen texnishei shugʻullanadi. Past temperatura sovitish mashinasi yoki sovituvchi moddalar (mas, muz, sunʼiy muz, suyuk, azot) yordamida hosil qilinadi. Sovitish texnikasidan xalq xoʻjaligining deyarli barcha sohalarida foydalaniladi. Oziqovqat sanoatida uyroʻzgʻor, magazinlar, lab.lar va boshqa joylarda tez buziladigan mahsulotlar sovitkichda sovitiladi, muzlatkichda muzlatiladi va saqlanadi. Tez buziladigan mahsulotlar sovitkichli transportda tashiladi. Kime sanoatida tuzlarni kristallash, gazlarni suyultirish, azot, vodorod, kislorod ajratib olish va boshqa maqsadlarda sunʼiy sovukdan foydalaniladi. Qurilishda su v oʻtkazmaydigan va mustahkam qilish uchun St. yordamida grunt (yer) muzlatiladi, mashi nasozlikda presslanadigan detallar sovitiladi, poʻlatga termik ishlov beriladi va h.k. Jamoat, i.ch. va turar joy binolarida havoni sovitib yoki isitib va quritib (moʻʼtadillashtirib) beradigan qurilma — konditsioneram ham sovitkich ishlatiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
"SOVPLASTITAL" — Oʻzbekiston — Italiya qoʻshma korxonasi. Toshkent shahrida joylashgan. Plastmassa, rangli shisha, chinni, sogyul, yogʻoch va boshqalardan xalq isteʼmoli tovarlari va yuksak badiiy sovgʻa buyumlari — uy, ofis, meqmonxona, umumiy ovqatlanish korxonalari, dala hovlilarga moʻljallangan plastmassa mebellar va turli jihozlar, chinni, billur, rangli shishadan ishlangan roʻzgʻor buyumlari, santexnika jihozlari, rangli gullar va guldastalar — jami 800 dan ortiq nomdagi mahsulotlar ishlab chiqaradi. Korxona tarixi 1969-yilda Toshkent shahrida sobiq SSSR Kime sanoatiga qarashli plastmassalarning atmosfera taʼsiriga chidamliligini oʻrganish lab. tashkil etilishidan boshlanadi. 1970-yilda laboratoriya ilmiy tadqiqot va loyihatexnologiya boʻlimiga aylantirildi. 1974-yilda Oʻzbekiston maishiy kimyo va plastmassa buyumlari ishlab chiqaradigan "Oʻzmaishiykimyoplast" birlashmasi (1982-yildan "Oʻzmaishiyplastika" ilmiyi. ch. birlashmasi) tashkil topdi.

1987-yilda birlashma va Italiyaning "AlmaRoze" firmasi bilan hamkorlikda OʻzbekistanItaliya "S." qoʻshma korxonasi tuzildi. 1998-yildan masʼuliyati cheklangan jamiyat (LTD) shaklidagi qoʻshma korxona. Uning tarkibida "MVM", "S. va Tabor", "S. va Sonya", "Italfud", "Toshinvestplast" shoʻʼba korxonalari bor. Qisqa davr mobaynida korxona Markaziy Osiyoda plastmassadan xalq isteʼmoli tovarlari va yuksak badiiy saviyadagi buyumlar i.ch. boʻyicha yetakchi korxonaga aylandi. Korxonaga xom ashyo va turli rangli konsentratlar Rossiya, Ukraina, Italiya, Qozogʻiston, Janubiy Koreya, shuningdek, Shoʻrtan gazkimyo majmuidan olinadi.

Korxonada eng zamonaviy texnologiyalar, yuqori texnologik uskunalar, dizayn joriy etilgan, 4,4 mlrd. soʻmlik mahsulot ishlab chiqarildi, shu jumladan, eksport hajmi 352 ming AQSH dollaridan ortiq boʻldi (2002). Korxona koʻpincha xalqaro koʻrgazmalarda oʻz mahsulotlari bilan ishtirok etgan va medallar, diplomlar, sovrinlar bilan mukofotlangan.

Korxona mahsulotlari Buyuk Britaniya, Kanada, Shveysariya, Rossiya, AQSH, Germaniya, Qozogʻiston va boshqa mamlakatlarga eksport qilinadi. Rossiya (Moskva, Nijniy Novgorod), Shveysariyada savdo uylari, Toshkent va Samarqand sh.larida firma magazinlari bor.

Aleksandr Melkumov.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Platina (II) xlorid -** noorganik birikma, platina va xlorid kislotasining PtCl 2 formulali tuzi, jigarrang yoki kulrang-yashil kristallar, suvda yomon eriydi.

Olinishi
--------

* Xlor va platina kukunining reaksiyasi:

{\displaystyle {\mathsf {Pt+Cl\_{2}\ {\xrightarrow {500^{o}C}}\ PtCl\_{2}}}}
* Platina (II, IV) xloridining parchalanishi:

{\displaystyle {\mathsf {Pt\_{2}Cl\_{6}\ {\xrightarrow {435^{o}C}}\ 2PtCl\_{2}+Cl\_{2}}}}
* Bugʻlanish jarayonida vodorod tetraxlorplatinat (II) ning parchalanishi:

{\displaystyle {\mathsf {H\_{2}[PtCl\_{4}]\ {\xrightarrow {100^{o}C}}\ PtCl\_{2}+2HCl\uparrow }}}

Fizikaviy hossalari
-------------------

Platina (II) xlorid ikki xil kristall modifikatsiyaning kristallarini hosil qiladi:

* α-PtCl 2-kulrang-yashil kristallar, 500 °C dan yuqori haroratlarda mavjud;
* β-PtCl 2-jigarrang kristallar.

Kristallar Pt 6 Cl 12 klasterlaridan iborat.

Suvda yomon eriydi.

Kimyoviy xossalari
------------------

* Qizdirilganda parchalanadi:

{\displaystyle {\mathsf {PtCl\_{2}\ {\xrightarrow {285^{o}C}}\ Pt+Cl\_{2}}}}
* Konsentrlangan xlorid kislotasi yoki ishqoriy metall xloridlari bilan tetraxlorplatinatlar (II) hosil boʻladi:

{\displaystyle {\mathsf {PtCl\_{2}+2HCl\ {\xrightarrow {}}\ H\_{2}[PtCl\_{4}]}}}
{\displaystyle {\mathsf {PtCl\_{2}+2NaCl\ {\xrightarrow {}}\ Na\_{2}[PtCl\_{4}]}}}
* Vodorod bilan qaytariladi:

{\displaystyle {\mathsf {PtCl\_{2}+H\_{2}\ {\xrightarrow {150-200^{o}C}}\ Pt\downarrow +2HCl}}}
* Qizdirilganda kislorod bilan oksidlanadi:

{\displaystyle {\mathsf {PtCl\_{2}+O\_{2}\ {\xrightarrow {300-400^{o}C}}\ PtO\_{2}+Cl\_{2}}}}
* Ftor bilan reaksiyaga kirishadi:

{\displaystyle {\mathsf {2PtCl\_{2}+5F\_{2}\ {\xrightarrow {350^{o}C}}\ 2PtF\_{5}+2Cl\_{2}}}}
* Vodorod ftorid bilan reaksiyaga kirishadi:

{\displaystyle {\mathsf {2PtCl\_{2}+4HF\ {\xrightarrow {200-250^{o}C}}\ Pt+PtF\_{4}+4HCl}}}
* Xlor bilan reaksiyaga kirishadi:

{\displaystyle {\mathsf {PtCl\_{2}+Cl\_{2}\ {\xrightarrow {200-250^{o}C}}\ PtCl\_{4}}}}

Adabiyotlar
-----------

* *Химическая энциклопедия*. М.: Советская энциклопедия, 1992. ISBN 5-82270-039-8.
* *Справочник химика*, 3-е изд. испр, Л.: Химия, 1971.
* Лидин Р.А. и др.*. Химические свойства неорганических веществ: Учеб. пособие для вузов*, 3-е изд. испр, М.: Химия, 2000. ISBN 5-7245-1163-0.
* Рипан Р. Четяну И.*. Неорганическая химия. Химия металлов*. М.: Мир, 1972.


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sovuq havo oqimi** - atmosfera frontlaridan boʻlib, issiq havo tomon harakat qiladi va katta mintaqada havo temperaturasini ancha pasaytiradi (qarang Arktika havosi). Sovuq havo oqimi. siklon ortida, sovuq front orqasida roʻy beradi. Kirib kelayotgan Sovuq havo oqimida antitsiklon yuzaga keladi. Oʻrta Osiyoga arktika va moʻtadil kenglik sovuq havosi shim.dan yoki shim.gʻarbdan Ural, Gʻarbiy Sibir, Qozogʻiston, O‘zbekiston va Ustyurt orqali keladi. Sovuq havo oqimio. taʼsirida havo oqimlari meridional yoʻnalishga mos kelgan vaqtda Oʻrta Osiyoda traning pasayishi kuzatiladi, yaʼni kechki bahor va ertangi kuz sovuklari tushishiga olib keladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**La Bussier qal’asi** (fransuzcha: *Château de La Bussière*) — Fransiyaning La Bussier tumani chekkasida, Centre-Luara vodiysi mintaqasida joylashgan suv ustidagi qasr. U Жьен (округ) [Жьена; Gien] shahridan taxminan 10 km shimoli-sharqda joylashgan. Luara departamentining janubi-sharqida. Qal’a Luara qal’alariga tegishli boʻlib *, Jak Koeur yoʻlida* (*Jak-Ker yoʻli) joylashgan*. 1993-yil noyabr oyidan boshlab qal’aning baʼzi qismlari Fransiyaning tarixiy yodgorliklari roʻyxatiga kiritilgan. 1995-yil may oyida qal’aning xususiy mulkda boʻlgan boshqa qismlari ham tarixiy obidalar deb eʼlon qilindi.

Aprel oyining boshidan oktabr oyining oxirigacha Baliqchilik muzeyi ochiq, shuning uchun qasr baʼzan Baliqchilar qal’asi deb ataladi (fransuzcha: *Château des Pêcheurs*). Yozda qal’a hovlisida mumtoz musiqa konsertlari oʻtkaziladi.

Tarix
-----

Qal’a XII asrda qal’a sifatida qurilgan. Uning birinchi egasi Etyen de Fan (fransuzcha: *Étienne de Feins*). 17-asrda La Bussière fransuz qirollik saroyiga yaqin boʻlgan va zodagonlar oilasidan chiqqan Lui de Tiletning shaxsiy qarorgohiga aylantirildi. 1814-yilda boy Chasseval graf oilasi qal’ani sotib oldi. 1962-yilda Chasevallarning avlodlari qal’ani muzeyga aylantirdi.

Muzey
-----

Muzeyning keng kolleksiyalari baliq ovlash eksponatlari va 17-asr fransuz zodagonlarining uy-roʻzgʻor buyumlarini oʻz ichiga oladi. Muzey majmuasi qal’aning asosiy binosi, issiqxonalar, bogʻlar va goʻzal hovlini oʻz ichiga oladi.

Galereya
--------

* Bogʻda qovoqBogʻda qovoq
* OshxonaOshxona
* OshxonaOshxona
* Koʻrgazmada chigirtka qanotli baliqlarKoʻrgazmada chigirtka qanotli baliqlar

Manbalar
--------

1. ↑  „Château de la Bussière, actuellement musée de la Pêche".  www.pop.culture.gouv.fr. 4-may 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-dekabr 2019-yil.
2. ↑  Nicola Williams, Virginie Boone*. The Loire*, 2-е изд. Oakland: Lonely Planet, 2002 — 143 bet. ISBN 1864503580.
3. ↑  P. Fabbri*. Kunst und Geschichte. Schlösser und Städte der Loire*, 2003 — 12 bet.
4. ↑  Henri Stein (1891). *Chronique bibliographique gâtinaise* (Annales de la Société historique et archéologique du Gâtinais nashri). Fontainebleau. pp. 153. .

Havolalar
---------

* Qal’aning rasmiy sayti(Fransuzcha) )
**Nalbaki** — Ozarbayjonning milliy raqsi hisoblanadi. Ular ushbu raqsni 2 xil kuy bilan ijro etadilar.

Tarixi
------

Bu milliy raqs 2 xil musiqa ostida ijro etiladi. Ulardan biri Bayati-Shiraz daryosidagi Ozarbayjonlarning qadimiy oʻyini „Nalbaki". Ikkinchisi esa Gilman Salahovning bastalaganidir.

Boshqa sanʼat janrlarida
------------------------

"Nalbaki" xalq raqsining kuyi „Pispisa xonim va janob Sichqoncha" (1974) filmida Tig-Tig xonim va janob Sichqonning toʻy sahnasida ishlatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Üzeyir Hacıbəyov*. Azərbaycan xalq musiqisinin əsasları. Didaktik material — „Bayatı-Şiraz" Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-03-31).
2. ↑  *R.Rzayeva.* Unudulmaz əziz müəllimim Qılman Salahov Haqqında xatirələrim Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-01-27).. "Musiqi dünyası" jurnalı.

Video
-----

* Nalbaki (1) Tig-Tig xonim va janob Sichanning marosimi
* Ozarbayjon davlat raqs ansambli — Nalbaki (2) raqsi

Shuningdek, qarang.
-------------------

* Kitgili shahrida
* Ledi Pispisa va janob sichqon (film, 1974)
* Ozarbayjon musiqa
**Nalchik** (1921 yildan) - Kabarda-Balkariya poytaxti. Katta Kavkazning shim. etaklarida, Nalchik daryosi boʻyida joylashgan. Temir yoʻl stansiyasi. Aholisi 235,7 ming kishi (1998). N. Kabarda-Balkariya sanoat mahsulotining 50%ini beradi. Mashinasozlik ("Sevkavelektrod", "Telemexanika" korxonalari, elektrovakuum, yarim-oʻtkazgichli priborlar, stanok-sozlik va boshqa zavodlari), rangli metallsozlik, kimyo oziq-ovqat, yengil sanoatlari rivojlangan. Baland togʻ geofizika ilmiy tadqiqot instituti, 3 oliy oʻquv yurti (shu jumladan, KabardaBalkariya universiteti), 2 teatr, oʻlkashunoslik, tasviriy sanʼat muzeylari, filarmoniya faoliyat koʻrsatadi. Balneologik va togʻiqlimiy kurorti bor (N.dan 3 km narida, Dolinskda 500–550 m balandlikda joylashgan). N. Shimoliy Kavkazdagi turizm va alpinizm markazlaridan biri. N. 1817— 18 yillarda ruslarning harbiy istehko-mi sifatida vujudga kelgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kuran va Munjan tumani** — Afgʻoniston sharqidagi Badaxshon viloyatining 28 tumanidan biri. Hindukush tog'larida joylashgan tumanda 8000 ga yaqin aholi istiqomat qiladi. Tuman maʼmuriy markazi — Kuran va Munjan .

Tuman viloyatning janubi-gʻarbiy burchagida joylashgan boʻlib, shimoli-sharqida Jurm va Zebak tumanlari bilan chegaradosh. Tuman chegaralarining aksariyati Afgʻonistonning boshqa viloyatlari bilan tutashgan, biroq tumanning sharqiy chekkasidagi juda kichik bir qismi Afgʻoniston va Pokiston oʻrtasidagi xalqaro chegarada joylashgan .

2015-yil 26-oktabrda Hindukushdagi zilzila epitsentri 45 ballni tashkil qilgan km shimoldan.

Havolalar
---------

Tashqi havolalarXarita[*sayt ishlamaydi*] Afgʻoniston axborot boshqaruvi xizmatlarida
-------------------------------------------------------------------------------------

 Dunyodagi eng yaxshi lapis lazuli qazib olinadigan Kuran Va Munjan tumanidagi Sar-i Sang shahridan lazurit namunasi.
1. ↑  „Map of the earthquake M7.5 - 45km N of `Alaqahdari-ye Kiran wa Munjan, Afghanistan" (26-oktabr 2015-yil).
2. ↑  „M7.5 - 45km N of `Alaqahdari-ye Kiran wa Munjan, Afghanistan".  United States Geological Survey (26-oktabr 2015-yil). Qaraldi: 26-oktabr 2015-yil.