recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Qurbonov Shukur Olimjon o’g’li** (1951-yil 6 iyul) - shoir, tarjimon.

Biografiya
----------

ToshDU (hozirgi Oʻzbekiston Milliy universiteti)ning filologiya fakultetida oʻqidi (1968–1973). Mehnat faoliyatini "Sharq yulduzi" jurnalida boshlab (1973–1984), keyinchalik Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasining Toshkent viloyat boʻlimida (1984–1985), Oʻzbekiston teleradiokompaniyasida (1985–2002), "Sogʻlom bola uchun" jurnalida (2002–2006) xizmat qildi. Hozirda Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi nashriyotida bosh muharrir vazifasida ishlab keladi.

Ijodi
-----

Shukur Qurbonning "Oqqushlar koʻli" (1978), "Sogʻinch darvozasi" (1980), "Nafas" (1982), "Ona tilim" (1984), "Yoz kunlari" (1986), "Yori jonim" (1988), "Bir qalb manzarasi" (1990), "Sizni Xudo yetkazdi" (1995), "Arbaʼin-1" (2002), "Bayram ‒ bolalarniki" (2006), "Ellikqalʼa daftari", "Baliqchiliklar", "Tohir Malik saboqlari", "Abdulla Oripov saboqlari" (2008), "Ozoringni sogʻindim", "Hadisi shariflar asosida 1600 toʻrtlik" (2011), "Ozod Sharafiddinov saboqlari", "Muhammad Yusuf saboqlari" (2012), "Sharq marvaridi" kabi sheʼrlar, badialardan iborat kitoblari nashr etildi.
U "Temur Malik", "Behzod", "Soʻz yoʻli", "Vatandan ketish", "Doʻst", "Anbar ona", "Onam qoshidasan yoxud singlim Muhabbatga maktublar", "Singlim", "Ukajonlar, singiljonlarim", "Tinchlik toʻgʻrisida notinch bir qoʻshiq", "Hamroh", "Bir qalb manzarasi" kabi dostonlar yozdi. Shoirning "Ustod Shodi yoxud bastakor haqida hikoyat" dostoni asosidagi bir soatlik radiopostanovkasi Oʻzbekiston radiosi "Oltin fondi"dan oʻrin oldi. Tarjimon sifatida F. Petrarka, A. Pushkin, A. Mitskevich, J. Prever, N. Hikmat, M. Lermontov, R. Hamzatov, Ye. Yevtushenko va boshqa mumtoz hamda zamonaviy shoirlar asarlarini ona tilimizga oʻgirdi. Shukur Qurbon maʼnaviy-maʼrifiy yonalishdagi asarlari uchun 1989-yilda Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasining mukofoti bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Shoir Shukur Qurbon (Olimjon o’g’li)*, 2021-11-27da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2021-11-27

  



|  |  |
| --- | --- |
| Flag of OʻzbekistonBiografik ikona | *Oʻzbekistonlik shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Shulxa** (rus. sheluxa — qobiq, poʻchoq) — chigitdan moy olishda chiqadigan qoʻshimcha mahsulot; chorva mollari uchun ozuqa. 1 t chigitdan 300 kg atrofida Sh. olinadi. Tarkibida 4—6% oqsil, 2—3% yogʻ, 37% azotsiz ekstraktiv moddalar va 43% kletchatka, 0,02% erkin gossipol bor. 1 kg shahrida 0,21 ozuqa birligi, 10 g oqsil, 1,9 kaltsiy va fosfor, 0,02—0,05% zaharli yoki zararli modda boʻladi. Gidroliz sanoatida 1 t shahridan 85 l spirt, 300 kg linolit (qurilish plitalari), 28 kg karbonat angidrid, 20 kg sirka kislota va boshqalar olinadi. Sh. asfaltlangan ochiq maydonlarda bunt holida saqlanadi, saqlash muddati 6 oydan oshmasligi kerak. Shu muddat oʻtgach, uning sifati tekshirib turiladi (qarang Yogʻmoy sanoati).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ruxli oʻgʻitlar** — tarkibida oʻsimliklar oʻzlashtira oladigan rux boʻlgan mineral yoki organikmineral makrooʻgitlar. R.oʻ. sifatida rux sulfat, ruxli polimikrooʻgʻit (PMU7), ruxli kukun hamda tarkibida oʻsimliklar oʻzlashtira oladigan rux boʻlgan sanoat chiqindilari qoʻllaniladi. Urugʻlikni dorilashda va ekinlarni bargi orqali oziqlantirishda rux sulfat ning 0,05—0,1% li eritmasi ishlatiladi. Ruxli polimikrooʻgʻitlar (PMU7) tarkibida 20—25% rux, 1% MgO, 0,4% MnO, 13% CuO va boshqa elementlar boʻladi. Urugʻlikni dorilash hamda mevali ekin maydonlariga gektariga 3–5 kg hisobida solish uchun qoʻllaniladi. Ruxli kukun chigit va makkajoʻxori doniga 200 g/s, kand lavlagi urugʻiga 500 g/s, bodring va poliz ekinlari urugʻiga 200 g/kg hisobida ekish oldidan ishlov berishda qoʻllaniladi.

Tuproqning harakatchan rux bilan taʼminlanishini hisobga olgan holda R.oʻ. qoʻllash qoʻshimcha hosilni taʼminlaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Doyaxotin gaz-kondensat koni** — Buxoro viloyatining Qorakoʻl tumanida, Gazli sh.dan 80 km gʻarbda joylashgan. Doyaxotin strukturasi 1952 yilda geologik sʼyomka natijasida aniqlangan. 1966 yilda yura karbonatli yotqiziqlar gorizontidan sutkasiga 139,5 ming m3 gaz olina boshlagan. Konda 1969 yilgacha 8 ta burgʻi qudugʻi qazilgan. Quduqlarning oʻrtacha chuq. 2000 m. Konning geologik tuzilishida yura, bur, paleogen va neogentoʻrtlamchi yotqiziqlari ishtirok etgan. Tektonik jihatdan Doyaxotin strukturasi Chorjoʻy pogʻonasining shim.-gʻarbiy qismida joylashgan braxiantiklinaldan iborat. Uning shim.-gʻarbiy qanoti qiya, jan.-sharqi tikroq. Strukturaning uz. 10 km, kengligi 7 km, bal. 100 m. Sanoat ahamiyatiga molik gaz yura davri karbonatli jinslarining turli gorizontlarida joylashgan. D. g.-k.dagi gaz yengil, havoga nisbatan s or. 0,628—0,637, metan 90,99— 91,7%, etan va uglevodorodlar 0,77— 1,91%. Gazning tarkibida oltingugurt vodorodi 0,11—0,12%, karbonat angidridi 1,75—2,45%, azot oz. Kondensat ning potensial miqdori 32,5 sm3/m3, zichligi 0,7596—0,7737 g/sm3.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Darg’on ota yodgorligi** — Xorazmnig janubiy xududida, Amudaryoning so’l soxili xududida joylashgan bo’lib, Darg’on ota qishlogidan 3 km janubda joylashgan. Qal’aning qurilishi mil.av. IV asrda amalga oshirilgan bo’lib, uning maydoni 6ga bo’lgan. Afsuski, arxeologik tadqiqotlar olib borilmagan. 
Ilk o’rta asrlarda madaniy hayot davom etgan. Xorazmning janubiy shaharlaridan biridir. Rejalashtirilishida o’zgarish sodir bo’lmaydi, lekin tashqi devor tomonida axolining jotslashishi sodir bo’lib u o’z navbatida mudofaa devor Bilan o’rab olinib uning xajmi 50ga bo’lgan. Ilk o’rta asrlarda mudofaa devor bilan o’rab olingan. Yodgorlikning arxeologik jihatdan o’rganilishi yetarli darajada olib borilmagan. Ya.G’ulomov shaharning vujudga kelishini milodning VI asriga va uning ravnaq topish davrini esa XI-XIII asrlarga oid degan xulosaga kelgan .
Darg’on xarobalarining umumiy arxeologik ko’rinishi uning X asrda haqiqatdan ham Xorazmning katta shahari bo’lganligini tasdiqlaydi. Maqdisiy esa, uni yanglishib, Gurganchdan keyin ikkinchi shahar qatoriga kiritgan edi. 
SHaharning rivojlanishi ko’p jihatdan uning serqatnov yo’llar tutashgan yerda joylashganligi bilan ifodalanadi. Darg’on Buxoro, Amul va Marvdan Xorazmga boradigan yo’llarning muhim tuguniga aylangan edi (Ya.G'ulomov, 147-bet).

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* Ya.G'ulomov. Xorazmning sug'orilish tarixi. Toshkent, 1959.
**Shukuriy Fargʻoniy** (asl nomi **Abdushukur ibn Ortuqbek**) (XVIII asr oxiri, Fargʻona — XIX asr 2- yarmi, ?) — shoir.

Yoshligida Samarqandga kelib qolgan. Egarsozlik va naqqoshlikda ham nom chiqargan. Oʻsha davrda Samarqandda qurilgan koʻpgina binolarda Shukuriy Fargʻoniy naqshlari mavjud. Amir Nasrulloh taklifi bilan Buxoroda ham naqqoshlik qilgan.

Shukuriy Fargʻoniy mumtoz sheʼriyatning gʻazal, masnaviy, qasida, taʼrix va boshqalar janrlarida ijod etgan. Aksariyat masnaviylari hasbi hol va ijtimoiy-didaktik xarakterga ega. Taʼrixlarida davrning muhim voqealari (yirik binolar qurilishi, amirning yurishlari va atoqli kishilarning vafot qilgan vaqti) qayd etilgan. Lirikasida ishqiy kechinmalar tasviri, turmushdan shikoyat motivlari muhim oʻrin tutadi. Shoirning „Fargʻona chekar", „Judoyi Fargʻona", „Rozi dilim eshitgil" kabi sheʼrlarida tugʻilgan yurtiga hurmat, uni sogʻinish va qoʻmsash tuygʻulari ifodalangan. Shukuriy Fargʻoniy devonining qoʻlyozma nusxalari Rossiya Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti Sankt-Peterburg boʻlimi (inv. № 1581) va Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida (inv. № 5021) saqlanadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bitov** — organizmdagi tabiiy teshik, nay (mas, ayol jinsiy yoʻllari)ning tugʻma yoʻqligi (rivojlanish nuqsoni) yoki bitib qolishi. Koʻpincha tugʻma boʻladi. Qiz bola yoshligida yuqumli kasallik (skarlatina, difteriya, qizamiq va boshqalar) bilan ogʻrishi oqibatida ham yuzaga keladi. Jinsiy yoʻllarning yalligʻlanib chandiqlanishi, baʼzan tanosil aʼzolarining yaralanishi B.ga sabab boʻladi. B. koʻpincha qiz bola balogʻatga yetib hayz koʻrmay qolgandagina bilinadi. B.da hayz qoni dastlab qinga, keyin bachadon va naylariga, nihoyat qorin boʻshligʻiga oʻtib, qorin pasti ogʻriydi. B.ning oldini olish uchun qiz bolani yoshligidayoq mutaxassis vrach (ginekolog) koʻrigidan oʻtkazib turish lozim.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Leygun** - Xitoy mifologiyasiga ko‘ra, momaqaldiroq xudosi. Miflarda u ajdaho tana va inson boshi, qora rangli qanotlar, qush tirnoqlarga ega hamda qornida baraban chalayotgan ko‘rinishda tasvirlangan. Qolaversa, u faqat shim kiygan, yelkasiga baraban va o‘ng qo‘lida momaqaldiroqni yuzaga keltiradigan yog‘och bolg‘asini ko‘targan holda bo‘ladi, deb ishonilgan. Miflarda u qoʻy va cho‘chqalar bilan to‘ldirilgan aravada sayohatga chiqishi, sayohat asnosida barabanini chalib momaqaldiroqni chaqirishi va yomg‘ir yog‘ib, insonlarning dehqonchilik va chorvachilik ishlariga qut-baraka kirishi haqida hikoya qilinadi. Shuning uchun u insoniyatga manfaat keltiruvchi yaxshilik xudosi sifatida e’tiqod qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 273. sfn error: no target: CITEREFNajmiddinov,\_Karimov,\_Turdiyeva2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Najmiddinov J. Karimov J. Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480 bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.
**Gidroizolyatsiya materiallari** — qurilish konstruksiyalari va inshootlarini, binoni, suv va kimyoviy agressiv suyuqliklar (k-ta, ishqor va b.)ning zararli taʼsirlaridan himoya qilinadigan materiallar. Vazifasiga kura, G.m.ning filtralanishga qarshi, korroziyaga qarshi va germetiklaydigan xillarga; asosiy materialining turiga koʻra bitumli, plastmassali, mineral, metall va b. xillari bor. Bitumli G.m. eritkichlarda suyuqlantirilgan bitumlar (bitum loklari va emallari)dan yoki suvda eriydigan bitumlar (bitumli emulsiyalar, pastalar)dan foydalaniladi va bevosita himoya qilinadigan materiallarga surkaladi. Keyingi vaqtlarda elastikligi yuqori va yorilmaydigan bitumli-polimer G.m. keng ishlatiladi. Plastmassali G.m. epoksid, poliefir, polivinil va b. lak-boʻyoqlar, polimer eritmalar va betonlar, polietilen, polivinilxlorid pardalar, kauchukli germetiklar, rezina lentalar, shishaplastlar tarzida ishlab chiqariladi va ular himoya qilinadigan materiallarga surkaladi, suvaladi, yelimlanadi va qoplanadi. Mineral G.m. sement, loy va b. qovushoq minerallar asosida tayyorlanib, sement va silikat boʻyoqlar, gidrofob toʻkmalar, loy-beton tuldirgichlar tarzida ishlab chiqariladi. Ular himoya qilinadigan materiallarni boʻyashda, suvashda filtrlanishga qarshi tuldirgichlar sifatida ishlatiladi. Metall G.m. jez, mis, qurgʻoshin, pulat listlar tarzida i.ch. himoya qilinadigan materiallar uraladi. Hozirda metall G.m.ning urnini plastmassali, shishaplastikali G.m.lar olmoqda.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gidrogeotermiya** — gidrogeodinamik sistemalarda temperatura almashinuvi, yer osti suvlari va ularga toʻyingan qatlamlarning temperaturasini oʻzgarib turishi qonuniyatlarini oʻrganadigan fan. G. termal (yerning maʼlum chuqurliklarida toʻplanadigan yoki yer yoriqlaridan yuzaga oqib chiqadigan, temperaturasi 20° dan kam boʻlmagan) suvlarning hosil boʻlishi, suv miqdorining sutka, yil, asr mobaynida oʻzgarishi va sarflanishi qonuniyatlarini hamda yer osti boʻshliqparini oʻrganadi. G. yer yadrosidagi issiqlikni oʻrganish bilan aloqador. Arxeologik tadqiqotlardan maʼlum boʻlishicha, hatto jez davri (mil. av. 5—1-asrlar)da kishilar davolanish maqsadida termomineral suvdan foydalanishgan.

Tabiatda asosan uchta gidrogeotermik rejim mavjud: ochiq, yopiq va aralash. Keyingi paytlarda yer osti issiq suvlari tez-tez ifloslanmoqda. Bunday ifloslanishlarni bartaraf etishda termometrik oʻlchovlar muhim rol oʻynaydi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Inax** (qadimgi yunoncha: *Ἴναχος*) — qadimgi yunon mifologiyasida daryo xudosi. Okean va Tefiyaning oʻgʻli. Inaxni shuningdek Eneyning otasi deb ham atashgan. Inaxning singlisi va xotini Argiya, Foroney va Egialeniyng otasi, bir versiyaga koʻra, Ioning ham otasi. Afsonaga koʻra, Inax daryo boʻlib, Kefis va Asterion bilan birgalikda Poseydon va Gera oʻrtasidagi mamlakatga egalik qilish toʻgʻrisidagi nizoni hal qilgan. U yerni Geraniki deb eʼlon qiladi va gʻazablangan Poseydon undagi buloqlarni quritdi. Boshqa bir hikoyaga koʻra, Poseydon mamlakatning koʻp qismiga suv bostiradi. Suv tushayotgan joyda Poseydon Prosklistiyga ibodatxona qurishgan.

Yoki Inax shoh boʻlib, Inaxos daryosini oʻz nomi bilan atagan va Geraga qurbonliklar keltirgan. Inax oʻz yurtlaridan vodiyga olib kelgan birinchi Argivliklar yovvoyi nokni yeganliklari haqida hikoya qilinadi. Argos shahrini qurgan. Gerodotning soʻzlariga koʻra, uning qizi Io Finikiyaliklar tomonidan ular mol sotish uchun kelgan Argosda boʻlganlarida oʻgʻirlab ketilgan.

Sofoklning „Inax" satirik dramasining va nomaʼlum muallifning „Io" pyesasining bosh qahramoni.

Manbalar
--------

1. ↑  *Мифы народов мира. Энциклопедия. В 2 томах*. М.: Советская энциклопедия, 1991—92 — 512 bet.
2. ↑  *Gigin*. Mifi. Vvedenie 6
3. ↑   *Gesiod*. Perechen jenщin, fr.122 M.-U.
4. ↑   Gigin. Mifi 143
5. ↑   *Pavsaniy*. Opisanie Elladi II 15, 5; *Nonn*. Deyaniya Dionisa XXXVI 127
6. ↑   *Psevdo-Apollodor*. Mifologicheskaya biblioteka II 1, 1; 1, 3-4; III 1, 1
7. ↑   *Pavsaniy*. Opisanie Elladi II 22, 4
8. ↑  *Pavsaniy*. Opisanie Elladi II 15, 4
9. ↑  *Plutarx*. Grecheskie voprosi 51
10. ↑  *Kliment*. Stromati I 102, 1
11. ↑  *Gerodot*. Istoriya. 1.1
**Ismoilov Tagirjon** (1916-yilda tavallud topgan — vafot etgan sanasi nomaʼlum) — Oʻzbekiston SSR Fargʻona viloyati, mehnatkashlar deputatlari Leningrad tuman Soveti ijroiya qoʻmitasi raisi.

Hayoti va faoliyati
-------------------

1916-yilda Turkiston oʻlkasi Farg‘ona viloyati Qo‘qon uyezdi (hozirgi O‘zbekiston Farg‘ona viloyati Uchko‘prik tumanidagi Katachan qishlog‘ida tug‘ilgan. Millati oʻzbek.

Tagirjon Ismoilov 1933-yildan Pravda Moskva kolxozida katta xronometr bo‘lib ishlagan, so‘ngra O‘zbekiston SSR Farg‘ona viloyati Molotov tumani komsomol qo‘mitasi bo‘limini boshqargan. Toshkent qishloq xo‘jaligi institutini tamomlagan.

1940-yil mart oyida u KPSS aʼzoligiga qabul qilindi. 1942-yil sentyabr oyida u Qizil Armiya safiga safarbarlik uchun chaqirildi. 1943-yil fevral oyidan Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi. Janglardagi faoliyati asosan 377-alohida oʻziyurar artilleriya polki (2-armiya, 3-Belorussiya fronti) tarkibida oʻtdi. 1945-yil mart oyida Sharqiy Prussiyadagi janglarning birida oʻziyurar qurol komandiri Ismoilov chap oyogʻidan ogʻir yaralangan.

Leytenant Ismoilov nemis bosqinchilari bilan boʻlgan janglarda koʻrsatgan jasorati va jasorati uchun Qizil Yulduz ordeni bilan taqdirlangan.

1945-yil avgust oyida tuzalib, demobilizatsiya qilindi va O‘zbekistonga qaytib keldi va Farg‘ona viloyatining Molotov tumanida partiya tuman qo‘mitasi bo‘lim mudiri, 1948-yilda partiya raisi sifatida faoliyatini davom ettirdi. SSSR Taʼminot vazirligi tomonidan Molotov viloyati „Pravda Moskvy" kolxozi raisi bo‘lgan.

1951-yildan Fargʻona viloyati Mehnatkashlar deputatlari Molotov (1957-yildan — Leningrad) tuman Kengashi ijroiya qoʻmitasi raisi boʻlib ishlagan. Hudud asosan dehqonchilik bilan shugʻullangan, uning koʻplab kolxozlari mehnatkashlari paxta yetishtirish bilan shugʻullangan. Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashining V—VI, IX—X-chaqiriqlari (1959—1967, 1975—1985) deputati etib saylangan.

Mukofotlari
-----------

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1971-yil 8-apreldagi farmoni bilan Ismoilov Tagirdjon Lenin ordeni va O‘roq va bolg‘a oltin medali bilan hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. Uning vafoti sanasi belgilanmagan. 

* Lenin ordeni (1971);
* Mehnat Qizil Bayroq;
* Qizil Yulduz ordenlari (1951).

Manbalar
--------

1. ↑  „Tagirjon Ismoilov biografiyasi".
2. ↑  „Документы на сайте".
3. ↑  Депутаты Верховного Совета Узбекской ССР, 10-го созыв. Ташкент, 1981.
**Bitiniyalar** (Bithynia) -chuchuk suvlarda yashovchi oddjabrali mollyuskalar urugʻi. Chigʻanogʻining balandligi 15 sm gacha, tuxumsimon yoki oval konussimon, silliq, baʼzan spiral shaklda. 20 ga yaqin turi maʼlum. B. Yevropa va Osiyoda keng tarqalgan, Shim. Amerikada ham uchraydi. Oqmaydigan va tinch oqadigan suvlardagi oʻsimliklar va toshlarning ustida, suv tubidagi loyda yashaydi. Ayrim turlari parazit chuvalchanglar, asosan soʻrgʻichlilarning oraliq xoʻjayini, mas, V. Leachi odam va umurtqali hayvonlar paraziti — mushuk ikki soʻrgʻichlisining oraliq xoʻjayini hisoblanadi. Oʻzbekistondagi suv havzalarida B.ning bir necha turi tarqalgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Morze apparati** — signallarni Morze kodi vositasida uzatuvchi va qabul qiluvchi elektromagnit telegraf apparati. S. Morze 1844-yil yaratgan va amalda qoʻllagan. Tuzilishi oddiy, puxta ishlaydi, lekin signallarni uzatish va kabul kilish tezligi kichik. Morze apparati, asosan, uzatkich (kalit) va kabul qilgichdan iborat (rasmga k,.). Signallarni uzatish uchun kalit K bilan batareya B toki zanjirini Morze kodiga mos holdaulabuziladi. Elektromagnit E dan tok oʻtib, oʻzak yakor Ya ni tortadi. Natijada boʻyoq surtilgan yozuv gʻaptagi (PK) lentaga tegib, unda uzunqisqa iz qoldiradi. Lentani soat me-xanizmi uzluksiz surib turadi. Lentaning tezligi 160—180 sm/min, boʻlishi mumkin. Morze apparati vositasida soatiga 950— 1100 soʻzni 5 mm li poʻlat sim orqali 500 km gacha uzatish mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Parodiya** (yun. parodia — zid qoʻshiq) — adabiyot, teatr, musiqa va estrada janri, kulgi sanʼati, hajv va hazil turlaridan biri. Oʻziga xos harakat tar-zi, shuningdek, biror uslub, yoʻnalish, janr yoki muayyan qolipdagi nutq va boshqalarga hajviy, kinoyaviy va yumor bilan yondashish maqsadini koʻzlab qilingan ongli takdid. Biror sanʼatkor ijodi yoki ayrim asarning uslubiga taklid qilish yoʻli bilan yaratilgan kulgili asar. Ijtimoiy-siyosiy, maishiy hayotdagi ayrim voqealar ham P.ga mavzu boʻlishi mumkin. P. komediya sanʼatining, satiraning oʻziga xos yoʻnalishi hamdir. P. koʻpincha boʻrttirilgan boʻla-di, unda aks ettirilayotgan voqeaning shakli bilan mazmuni bir-biriga zid qilib koʻrsatiladi. P. Yunoniston dramaturgiyasi va teatrida paydo boʻlgan. Aristofan "Bulutlar" komediyasida Sokrat ustidan kulgan boʻlsa, "Qurbaqalar"da Yevripid tragediyalarini P. qilgan. Angliyada 17—18-asrlarda P. shaklidagi bir qator sahna asarlari yaratilgan. Fransiyada "Komedi Italyenn" va yarmarka teatrlarida koʻplab P. tomoshalari yuzagakelgan. 19-asrningoʻrtalarida F. Erve bilan J. Offenbaxning P.li operettalari shuxrat qozongan. 20-asrda P. janri "qiyshiq oyna", "koʻrsha-palak" nomli maxsus teatrlar tomo-nidan rivojlantirilgan. P. sirkda, qoʻgʻirchoq teatrida va estradada keng oʻrin egallab keladi.

Oʻzbek anʼanaviy teatrining repertuarida muqallid deb ataluvchi P.lar katta oʻrin egallab kelgan. Bunda masharaboz va qiziqchilarning aksariyati mahorat koʻrsatgan. 20-asrning birinchi yarmida Yusufjon qiziq, Oxunjon qiziq, Aka Buxor, Berdiyor mashara, Safar mashara va boshqalarning P.lari mashhur boʻlgan. Hoji tam-tam (Hojiqur-bon Hamidov) sozanda va xonandalarni P. qilishda mahorat koʻrsatgan. Ke-yingi yillar A. Bakirov, N. Rahimov, H. Umarov, T. Azizov va boshqalarni P. qilish kuchaydi. Baʼzan spektakl va kino-filmdan butun-butun sahnalar P. qilinadi. P. "Tabassum" radiojurnalida, televideniyening kulgi dasturlari, jumladan, televizion miniatyu-ralar teatrida keng qoʻllanib keladi. Oʻzbek sirki va dorbozlik sanʼatida Karim Zarifov, Niyoz Nurmatov, Akrom Yusupov, Muhammad chaqqon kabi oʻnlab qiziqchi va masharabozlar oʻz tomoshalarida P.ga katta oʻrin ajratib kelishgan.

Adabiyot
--------

* Qodirov M. Masharoboz va qiziqchilar sanʼati, T. 1971; Uzbek teatri anʼa-nalari, T. 1976.

Muhsin Qodirov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Paropamiz togʻlari** - Afgʻonistonning shimoli-gʻarbiy qismidagi togʻ sistemasi. Shim.-gʻarbiy etaklari — Bodxiz va Qorabel qirlari Turkma-niston hududida. Kenglik boʻylab yotuvchi tizmalar (Bandi Turkiston, Sa-fedkoʻh va boshqalar) dan iborat. Uz. 600 km chamasida, eni 250 km gacha. Koʻp qis-mining bal. 3000–3500 m; eng baland joyi 4565 m (Hisor tizmasida). Togʻlar aksari ohaktosh va slanetslardan, janubiy va sharqida granit va gneyslardan tuzilgan. Shimoliy etaklari lyoss bilan qoplangan. Iqlimi subtropik, kontinen-tal iqlim; vodiylarda temperatura iyulda 24— 30°, yanvarda 0—8°. Yillik yogʻin 100–350 mm. Landshafti aksari qismida togʻ choʻli va dashtidan iborat. Siyrak archa oʻrmonlari ham bor. Yovvoyi xdyvonlardan togʻ echkisi va qoʻyi, jayran, qulon, kemiruvchilar va sudraluvchilar yashaydi. Aholisi togʻlarda koʻchmanchi chorvachilik bilan hayot kechiradi. Vodiylarda bogʻlar, tokzorlar bor. Bugaoy va paxta yetishtiriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Parotit** (para... va yun. otos — quloq), **tepki** — quloq oldi soʻlak bezining yalligʻlanishi. Epidemik boʻlmagan P. va epidemik parotit farqdanadi. Oʻtkir epidemik boʻlmagan P. koʻproq katta yoshdagi kishilarda kuzatiladi va yuqumli kasalliklar (tif, dizenteriya va boshqalar), ogʻir operatsiyalar, bezlarning zararlanishi, stomatit va boshqa oqibatida paydo boʻladi, koʻpincha stafilokokklar qoʻzgʻatadi. Kasallik boshlanishida soʻlak bezlari shishib, qattiq boʻlib qoladi, ogʻiz qaqraydi, pastki jagʻning harakatlanishi qiyinlashadi. Gavda temperaturasi koʻtarilib, bez yoʻlidan yiring ajraladi. Baʼzan yuz nervi zararlanib nevrit paydo boʻlishi, bez massasining nekrozga uchrashi, abssess vujudga kelishi va boshqa asoratlar qolishi mumkin. Kasallik, asosan, 10—15 kunda tuzala boshlaydi yoki qaytalab turadigan surunkali shaklga oʻtadi.

Davosi. Shishni qaytaruvchi doridarmonlar, antibiotiklar, parhez buyuriladi, abssess hosil boʻlganda operatsiya qilinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tibbiyotga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Tit Flaviy Vespasian** (Titus Flavius Vespasianus) (39—81) — Rim imperatori (79—81); flaviylar sulolasidan. Vespasianning oʻgʻli va vorisi. 73—79 yillarda Vespasianning taxtdoshi sifatida senatdagi aristokratlar oppozitsiyasi bilan kurash olib borgan. Imperator boʻlgach, senat bilan kelishib hokimiyatni boshqargan. 80 yilda Rimda sodir boʻlgan oʻlat va yongʻin, 79-yil 24 avgustda Vezuviy vulqonining otilishi (uning natijasida Pompeya, Gerkulanum va Stabiya sh.lari yoʻq boʻlgan) oqibatlarini tugatish hamda turli maqsadlar uchun tarqatiladigan sovgʻalar, tomoshalar va jamoat binoladei qurilishi (Kolizey, Termalar qurilishi tugallangan va boshqalar) uchun katta mablagʻ sarflagan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Titan qotishmalar** - tarkibida muayyan miqdorda legirlovchi elementlar [alyuminiy A1 (8%), molibden Mo(30%), vanadiy (V 16%), marganets Mp (8%), temir Gʻe (5%) va boshqa] boʻlgan titan asosidagi materiallar. Mustahkamligi yuqori, uncha zich emas. Kriogen temperatura (—250°S) dan yuqori (300—600°S) tralarda dengiz suvi va boshqa yemiruvchi muhitlarda zanglash (korroziya) va yemirilishga turgʻun. Antifriksion (ishqalanishga qarshi) xossalari past boʻlganligi uchun Titan qotishmalardan tayyorlangan detallarning ishqalanuvchi sirtlarini moylab turishga toʻgʻri keladi. Titan qotishmalar samolyotsozlik, raketasozlik, energetika mashinasozligi, kemasozlik, kimyo sanoati va boshqa sohalarda ishlatiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Titish mashinasi** (toʻqimachilikda) — paxta, jun, kanop, zigʻir va boshqa tolalarni yigirishga tayyorlash maqsadida xaschoʻp va nuqsonli tolalardan tozalash va yoyib yumshatish qurilmasi. Yigiruvchilik va tolali materiallarga dastlabki ishlov berishdagi texnologik qurilmalardan biri. Mas. paxta tolasini titish uchun moʻljallangan Titish mashinasi taʼminlash bunkeri, valik (joʻva) lar, titish organi (qoziqli baraban), panjara (kolosnik), ventilyator, toʻrli barabanlar, titkichsavagichdan iborat. Titiladigan tolalar uyumi taʼminlash bunkeriga solinadi, valiklar va taʼminlash silindrlari ularni qozikli barabanga bir xil qalinlikda uzatib turadi. Baraban aylanganda qoziklari tolalarni titadi, shunda xaschoʻp va nuqsonli tolalar asosiy massadan ajralib, kolosnik orqali chiqindilar kamerasiga tushadi. Ventilyator hosil qiladigan kuchli havo oqimi titilgan va tozalangan tolalarni toʻrli barabanlarga uzatadi. Bu yerdan tolalar qatlami titkichsavagichga oʻtadi. Bu yerda yana titilib va tozalanib, navbatdagi mashina (yigirish mashinasi)ga uzatiladi. Titish mashinasining ish surʼati tolalar uzunligi birligiga yoki tolalar massasi qatlamiga toʻgʻri keladigan zarblar bilan belgilanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Santyago** (rasmiy nomi **Santiago de Chile**(isp.)) — Chili davlatining poytaxti va eng yirik shahri.

**Santiago** — Chili poytaxti. And toglari etagida, 540 m balandlikdagi soylikda, Map ocho daryosining har ikki sohilida joylashgan. Iklimi subtropik iqlim, yanvarning oʻrtacha temperaturasi 19,7°, iyulniki 7,7°. Yillik yogʻin 363 mm. Aholisi 4,64 mln. kishi (1997). S. — mamlakatning iqtisodiy, siyosiy va madaniy markazi. Transport yoʻllarining yirik tuguni. 4 aeroport bor. S. orqali Panamerika shossesi oʻtgan. Valparaiso porti bilan temir yoʻl orqali bogʻlangan. Metallsozlik, mashinasozlik, elektrotexnika, kimyo, toʻqimachilik, tikuvchilik, koʻnpoyabzal, poligrafiya, farmatsevtika, oziq-ovqat sanoati korxonalari bor. S.da yirik xorijiy va milliy kompaniyalar idoralari va banklar joylashgan.

Shaharga 1541-yilil12 fevralda ispan mustamlakachilari tomonidan asos solingan. 19-asr boshlarigacha ispan generalgubernatorligining maʼmuriy markazi. Chili mustaqilligi eʼlon qilingan davrdan (1818) S. — mamlakat poytaxti. S.da mustamlakachilik davrida qurilgan meʼmoriy yodgorlik koʻp. Shahar markazidagi School de Chile maydoni atrofida sobor, ratusha va boshqa saqlangan. 3 universitet, harbiy bilim yurti, amaliy sanʼat maktabi, konservatoriya, Chili Fanlar akademiyasi va boshqa akademiyalar, ilmiy tadqiqot institutlari, kutubxonalar, muzeylar, teatrlar va rasadxona bor. Metropoliten qurilgan. SANTYAGO, SantyagodelosKabalyeros — Dominikana Respublikasining shimoliy qismidagi shahar. VegaReal vodiysida joylashgan. Santyago provinsiyasining maʼmuriy markazi. Aholisi 365 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Temir yoʻl tuguni. Qishloq xoʻjaligi (kofe, kakao, tamaki, sholi, chorvachilik) rayonining savdo markazi. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash, oziq-ovqat va poyabzal korxonalari bor. Shahar yaqinidan oltin qazib olinadi. Shaharga 1495-yilda X. Kolumb tomonidan asos solingan. Katolik universiteti, teatr, muzeylar bor.

Havolalar
---------

* Santiyago shahrining rasmiy vebsayti (isp.)
* Sayyohlar uchun qoʻllanma (ingl.) Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-11-01).

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsda ***Santiyago*** mavzusiga oid fayllar bor. |

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Janubiy Amerika poytaxtlari |
| --- |
|  |
| 
BMTga aʼzo mamlakatlar: Asunson **·**  Bogota **·**  Brazilia (shahar) **·**  Buenos Ayres **·**  Jorjtaun **·**  Karakas | Kito **·**  Lima **·**  Montevideo **·**  Paramaribo **·**  Santyago **·**  Sukre |

 |


  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Tagauriyaliklar (osetinlar) Tagauriyaliklar (oset. *Tægiatæ*) Shimoliy Osetinlarning bir guruhi boʻlgan ironiyaliklarning tarixiy nomlanishi. Tagauriyaliklar Shimoliy Osetiya hududining sharqiy qismida — Tagaur jamiyatida yashagan va 19-asrning oʻrtalariga qadar ular yashagan Darial darasi orqali oʻtadigan yoʻlni (hozirgi Gruziya harbiylari) nazorat qilgan.

Tarqalishi
----------

Togʻlarda tagauriyaliklar Gizeldon (Koban darasi, Dargav vodiysi), Genaldon (Saniban darasi) va Terek (Daryal darasi) daryolarining daralarini egallagan. Gʻarbda Tagauriyaliklar Kurtatinlar, janubda — Tirsigom jamiyati va Moxev gruzinlari bilan chegaradosh boʻlgan. Tagauriyaliklarning sharqiy qoʻshnilari Ingush jamiyati loamaroy, shimoliy qoʻshnilari esa kabardiyaliklar va baʼzan nogaylar boʻlgan.

Tekislikda Tagaur aldarlari Humallag (Inal Dudarov), Brut (Shanaevlar), Zilgi (Janxot Dudarov), Beslan (Beslan Tulatov), Karjin (Xas-Magomet Dudarov), Razdzog (Alxast Kunduxov) qishloqlariga asos solgan. Aldarlar tomonidan tashkil etilmagan ovullar: Batako , Zamankul , Yangi Batako, Elxotovo..

Tarixi
------

Tagaur jamiyati katta tagaur fuqarolik jamiyati va bir qancha kichik mustaqil jamoa-qishloqlarning siyosiy birlashmasi sifatida tuzilgan. Tagaur jamiyatining ijtimoiy tuzilishi murakkab tuzilishga ega boʻlgan. Mustaqil jamoalar Ganal , Jimara , Janubiy Lamardon va Shimoliy Lamardon qishloqlari edi. Yana ikkita shunday jamoalar Kakkadur va Sanibada — Tagiyatlar bilan birga yashagan. Ganal , Janubiy Lamardon va Sanibada oʻz yaylovlariga ega boʻlgan va qullarga egalik qilgan „kuchli" oilalar paydo boʻldi. Ammo boylik va zodagonlik jihatidan ular tagauriyaliklar jamoasining yuqori tabaqasi boʻlmish tagiatlardan past edi.

Yana qarang
-----------

* Tagauriya

Manbalar
--------

1. ↑  Tagaurskoe obщestvo
**Najiba Ayubi** afgʻon jurnalisti va inson huquqlari va matbuot erkinligi faoli.

Hayoti
------

Ayubi va uning oilasi 1996-yilda Tolibon hokimiyat tepasiga kelganida Eronga koʻchib oʻtgan va u yerda Eronda afgʻonlarga taʼlim berish uchun maktabga asos solgan. U 2001-yilda Afgʻonistonga qaytib, Save the Children tashkilotida ishlagan. Keyinchalik Ayubi notijorat media tarmogʻi The Killid Groupning boshqaruvchi direktori boʻldi. Hukumatning anonim tahdidlari va hujumlariga qaramay, Ayubi senzurani rad etadi va siyosatdan tortib, ayollar huquqlarigacha boʻlgan mavzularni nashr etadigan jurnalistlar guruhini boshqaradi. Bir misolda siyosatchilar uning uyiga qurolli odamlarni yuborishgan. Ayubi 2013-yilda Jurnalistikadagi jasorat mukofotiga sazovor boʻlgan uchta ayoldan biri edi. 2014-yilda u „Chegara bilmas muxbirlar" tashkiloti tomonidan 100 ta axborot qahramoni roʻyxatiga kiritilgan. 2015-yilda Ayubi Ashraf Gʻani tomonidan Xotin-qizlar ishlari vazirligi rahbarligiga koʻrsatilgan, biroq Milliy Assambleya tomonidan tasdiqlanmagan. 2016-yilda u Sobiq Prezident Ashraf Gʻani tomonidan Said Jamaludin [] ordeni bilan taqdirlangan (tarjimasi „Afghan prize for culture").

Manbalar
--------

1. ↑  „Najiba AYUBI - Dictionnaire créatrices". *www.dictionnaire-creatrices.com*. Qaraldi: 23-yanvar 2022-yil.
2. ↑  „Najiba Ayubi: "You do realise that you are a woman?"" (en). *International Federation for Human Rights* (3-iyun 2014-yil). Qaraldi: 28-avgust 2021-yil.
3. ↑  *Shinwari.* „Female Afghan journalist win 'Courage in Journalism' award" (en-US). *The Khaama Press News Agency* (4-may 2013-yil). Qaraldi: 28-avgust 2021-yil.
4. 1 2  „World Press Freedom Day 2017: Najiba Ayubi" (en). *UNESCO* (22-aprel 2017-yil). Qaraldi: 28-avgust 2021-yil.
5. ↑  *Detsch.* „Afghanistan’s Women Strive for Political Influence" (en-US). *The Diplomat* (28-fevral 2015-yil). Qaraldi: 28-avgust 2021-yil.
**Najim Rahimovich Hamroyev** (1933.10.1, hozirgi Navoiy viloyati Karmana shahri — 17.4.2016) — muhandis gidrotexnik-meliorator olim, Oʻzbekiston Qishloq xoʻjaligi fanlari akademiyasi akademik (1991), VASXNIL (1983), 1991-yildan Rossiya Qishloq xoʻjaligi fanlari akademiyasi muxbir aʼzosi, texnika fanlari doktori (1983), professor (1991). Mehnat Qahramoni (1981). Oʻzbekistonda (1983), Tojikistonda xizmat koʻrsatgan irrigator (1979), Qoraqalpogʻistonda xizmat koʻrsatgan quruvchi (1977). Oʻrta Osiyo politexnika institutini tugatgan (1957). "Oʻzbekgidroenergoqurilish" trestida muhandis (1958), Xish-rov GES qurilishi bosh muhandisi, qurilish boshligʻi (1959-60), Oʻzbekiston Ministrlar Soveti Ishlar boshqarmasi qurilish boʻlimida katta referant (1960—62), Buxoro viloyati ijroiya qoʻmitasi raisi oʻrinbosari (1962-63), Amu-Bu-xoro mashina kanali qurilishi boshqarmasi boshligʻi (1963—65), OʻzSSR ministrlar Soveti Suv qurilishi bosh boshqarmasi boshligʻi (1965 — 71), SSSR Ministrlar Soveti huzuridagi Oʻrta Osiyo irrigatsiya va sovxozlar qurilishi bosh boshqarmasi ("Glav-sredazirsovxozstroy") boshligi (1971—85); Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi ishlab chiqaruvchi kuchlarni oʻrganish Kengashida boʻlim mudiri (1985—90), Oʻzbekiston Suv qurilishi davlat qoʻmi-tasi raisining birinchi oʻrinbosari (1990—91). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Suv muam-molari instituti direktori (1991—96), bosh ilmiy xodim (1998—2002), ilmiy maslahatchi (2002-yildan), Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar mahkamasi huzuridagi Qishloq xoʻjaligi ilmiy-ishlab chiqarish markazi bosh direktori (1997-98).

Ilmiy ishlari choʻl va chala choʻl mintaqalarini sugʻorish va kompleks oʻzlashtirish, agrosanoat majmualarini barpo etish, suv xoʻjaligi va meliorativ sistemalar va inshootlar qurilishini tashkil etish hamda ularni ishlatish, yirik yer massivlarini oʻzlashtirishning ilmiy, ijtimoiy va iqtisodiy muammolariga bagʻishlangan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  
 


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Abbadi qasri
 Abbadi qasri
**Abbadi qasri** (fransuzcha: *Château d'Abbadie*) — Pyrénées-Atlantiques fransuz departamentidagi Hendaye shahri yaqinidagi neogotik qoʻrgʻon (château).

1864-1879-yillarda qurilgan dvoryanlar uyi („qasr") Evgen Viollet-le-Duc va Edmond Duthoit tomonidan neogotik uslubda yaratilgan va oʻz egasi, tadqiqotchisi va tasavvufchisi Antuan Tomson d’Abbadiga xos boʻlgan koʻplab sirli xususiyatlarni oʻzida mujassam etgan hamda uning ismi sharafiga nomlangan. Qasrning boy ilmiy va arxiv kolleksiyalari XIX-asrning muhim madaniy merosini ifodalaydi.

Qasr kulrang tosh bilan qoplangan va koʻrfaz ustidagi qoyada joylashgan. Koʻplab minoralar va oʻrta asr bezaklarining koʻpligi romantik tasvirni yaratadi. Qasrning binolari juda gʻayrioddiy koʻrinishdagi ibodatxonani oʻz ichiga oladi. Uyning oʻz rasadxonasi, shuningdek, ikki qavatli ulkan kutubxonasi ham bor. Qasrning devorlari koʻplab haykallar bilan bezatilgan va devor rasmlarida Afrika bezaklari va sirli shifrlangan yozuvlar mavjud boʻlib, ular hozirda oʻrganilmoqda.

Olim vafotidan keyin qasr Fransiya Fanlar akademiyasi tasarrufiga oʻtdi. Qasr 1984-yilda Fransiya tarixiy yodgorligi sifatida tasniflangan. 1857-yilda Antuan d’Abbadi meʼmor Klement Parentdan yangi qasr rejasini tuzishni buyurgan. K. Parentning loyihasi (1859-yil) Fransiya Uygʻonish davri qal’alarini eslatgan. 1864-yil 13-mayda Antuan d’Abbadi Viollet-le-Dukga neogotik dizaynlarni qayta ishlash iltimosi bilan murojaat qildi. U oʻz shogirdi Edmond Duthoitga loyihani boshlashni buyurdi va keyinchalik ustaning oʻzi ham qoʻshildi. K. Parentning arxitektura rejalari saqlanib qolgan, ammo jabhalar oʻzgartirilgan. Natijada, neogotik Modern uslubiga mos original bino yaratildi.

Charlz-Loran Maréchal (vitraj), Adrian Jinyo (rasm), Dantan Jun (haykaltaroshlik), Leon Parvillet (kulolchilik), Filipp-Jozef Brokar (shisha emal), Raulin (jihoz ishlab chiqaruvchi) va Berlinning Renaissance firmasi (mebel) ichki dizaynda ishtirok etishgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Serge Lonca — Château d’Abbadie". 4-fevral 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-fevral 2019-yil.
2. ↑  „Перечень исторических монументов Франции. Лист: Замок Аббади". 7-may 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-fevral 2019-yil.

Adabiyotlar
-----------

* М. Харит. «Знаменитые дома, замки, усадьбы».(Глава «Замок Аббади»), 2008 г. — 524с.: ил.порт.табл. UAB «Spaudos Konturai», Вильнюс, Литва (ISBN 978-5-9900539-39)

Havolalar
---------

* VIVIANE DELPECH: ABBADIA, ANTOINE D’ABBADIE’S ARCHITECTURAL LAST WILL AND TESTAMENT
* Замок и обсерватория Аббади
Zamonaviy abaya.
**Abaya** "plash" ( arabcha:  *ʿabāyah*, ko‘plik shakli عبايات *ʿabāyāt*, عباءات *ʿabā'āt* ), ba'zan *aba* deb ham ataladi. Oddiy, keng kiyim , mohiyatan choponga o'xshash ko'ylak bo'lib, Shimoliy Afrika, Arabiston yarim Oroli va O'rta Osiyo mamlakatlarning aksariyat qismidagi musulmon dunyosidagi ba'zi ayollar tomonidan kiyiladigan kiyim. Sharq  An'anaviy *abayatlar* qora bo'lib, yelkalaridan yoki boshidan o'ralgan matoning katta kvadrati yoki uzun kaftan bo'lishi mumkin. *Abaya* bosh, oyoq va qo'llardan tashqari butun tanani qoplaydi. Uni niqob bilan kiyish mumkin, ya'ni ko'zlardan tashqari hamma narsani qoplaydigan yuz pardasi bilan. Ba'zi ayollar ham uzun qora qo’lqop kiyishadi, shuning uchun ularning qo'llari ham yopiq. Abaya maxsus holatlarda, masalan, masjidga tashrif buyurish va Iyd al-Fitr va Qurbon hayitlari uchun islomiy bayramlarni nishonlash kabi keng tarqalgan. Indoneziyaning an'anaviy kiyimi kebaya o'z nomini *abayadan* olgan.
 

* 


1. ↑  Yarwood, Doreen*. The Encyclopedia of World Costume*. New York: Bonanza Books, 1978 — 9 bet. ISBN 0-517-61943-1.
```
**GʻOYAVIY SAVODSIZLIK** - mafkuraviy jihatdan yetarli bilim, malaka, koʻnikmaga ega boʻlmagan insonlarga xos boʻlgan xususiyat. Falsafaning asosini mustaqil fikrga, sobit eʼtiqodga, mustahkam iroda va dunyoqarashga ega boʻlmaslik tashkil etadi. Bunday kishi jamiyatda oʻz oʻrniga, oʻzining aniq hayotiy pozitsiyasiga ega boʻlmaydi. Natijada u turli zararli gʻoyalar, yot, begona mafkuralar taʼsiriga juda oson tushib qoladi. Soʻnggi yillarda ayrim gʻoyaviy savodsiz kishilarning turli xil mafkuraviy tazyiqlar tufayli yot, begona gʻoyalar taʼsiriga yoʻqligi, ishlab chiqilmaganligi natijasida hosil boʻladi. U koʻp hollarda maʼnaviy beqarorlik va pa- rokandalikka olib keladi. Gʻoyaviy zaiflik va mafkuraviy beqarorlik millatning birdamligi, davlatning qudratiga putur yetkazadi, uning taraqqa- yotini orqaga surib yuboradi. Masalan, Chingizxon bosqini, Chor istilosi davrlarida ayrim hukimdorlarning xalqni birlashtirib, kurashga safarbar etmagani oʻlkamizning qaramlik changaliga tushib qolishiga sabab boʻldi. Oʻzbekiston xalqining milliy istiklol mafkurasi hayotbaxsh va adolatli g'oyalarni oʻz ichiga oladi, tushuntirish va ishontirish, taʼlim-tarbiya maʼrifat yo'li bilan, fikrlar rang-barangligini saqlab qolgan holda, yuksak maʼnaviyat va mafkuraviy qatʼiyatni F.z.ka qarshi qoʻyadi.
```

Adabiyotlar
-----------

Falsafa qomusiy lugʻat
„OʻZBEKISTON FAYLASUFLARI MILLIY JAMIYaTI NAShRIYoTI"
„ShARQ" NAShRIYoT-MATBAA AKSIYaDORLIK KOMPANIYaSI BOSh TAHRIRIYaTI
TOShKENT — 2004
**GTL** (inglizcha: *Gas-to-liquids* — gazdan suyuqlikka, *Gaz-suyuqlik konversiyasi*. **GSK**) — bu tabiiy gazni yuqori sifatli, oltingugurtsiz motor yoqilgʻilariga va kerak boʻlganda, boshqa ogʻirroq, uglevodorod mahsulotlariga aylantirish jarayoni. Bunday texnologiyalarning faol rivojlanishi qayta tiklanmaydigan anʼanaviy neft (neft piki deb ataladigan) muammosini yengib oʻtishga yordam beradi.

GTL texnologiyasi quyidagi bosqichlarga boʻlinadi:

* Oltingugurtsiz tabiiy gazdan bug konversiyasi, avtotermik reforming yoki qisman oksidlanish yoʻli bilan sintez gazini (H2 + CO) ishlab chiqarish.
* Sintez gazining suyuq uglevodorodlar aralashmasiga aylanishi (Fisher-Tropsh sintezi).
* Olingan uglevodorodlarni gidrokrekinglash va gidrotozalashdan sintetik motor yoqilgʻisi, asosiy moylar va boshqa mahsulotlarni olish.

GTL texnologiyasining yana bir varianti Fisher-Tropsch usulini emas, balki sintez gazidan metanol ishlab chiqarishni qoʻllashdir. Keyin uni tseolit katalizatorlaridagi benzin fraktsiyasi orqali uglevodorodlarga aylantirish mumkin.

Tabiiy gazning narxi neftdan (barrel ekvivalentiga nisbatan) past boʻlgan sharoitda GTL yengil neft mahsulotlarini ishlab chiqarishda iqtisodiy afzalliklarga ega boʻlishi mumkin  .

GTL texnologiyasining noneft xom ashyosidan ekologik toza yoqilgʻi manbasi sifatida jozibadorligiga qaramay, GTL va tegishli texnologiyalar (jumladan, CTL) uchun bir qator muammolar mavjud: qayta ishlashning yuqori texnik murakkabligi, qayta ishlash ob’ektlarini qurish uchun yuqori kapital xarajatlar (1 barrel/kun oʻrnatilgan quvvatiga 100-200 ming dollar), investitsiya risklari (moliyaviy va texnologik) . Shuningdek, texnologiyalarning rivojlanishi Hiatus effektiga toʻsqinlik qiladi (texnologik xavflarni kamaytirish va texnologiya narxini pasaytirish uchun taxminan 20 yil davomida uzluksiz rivojlanish talab etiladi).

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Gas-to-liquids conversion Wayback Machine saytida arxivlandi (2015-09-06). // ARPA-E, 2012

Havolalar
---------

* Gazni suyuqlikka aylantirish Wayback Machine saytida arxivlandi (2015-09-06). // ARPA-E, 2012(Inglizcha) )
* Gazdan suyuqlikka: neftdan olinadigan transport yoqilgʻilariga munosib muqobilmi? // Oksford Energetika tadqiqotlari instituti, 2013-yil may ISBN 978-1-907555-74-9(Inglizcha) )
* Gazdan suyuqlikka oʻtadigan zavodlar katta ROI taklif qiladi, 2012-yil may(Inglizcha) )
* GTL: texnologiyalar, loyihalar, istiqbollar // Yangi texnik texnologiyalar: Analyt. kimyoviy portal sanoat
* www.pro-gas.ru/news\_interview/23.htm Andrey Pimenov: GTL texnologiyalarini joriy etish bilan allaqachon maʼlum yutuqlarga erishildi, 2014-yil
* GTL sanoati: hozirgi holat va istiqbollar, A.M. Kuznetsov, V.I. Saveliyev, N.V. Baxtizina, „NK" ROSNEFT "OAJ ILMIY-TEXNIK BULLETENI, 2012-yil
* GTLning oʻtmishi, buguni va kelajagi Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-06-05). V.Z. Mordkovich / Kimyo va hayot 2007-yil № 8
* GTL va CTL TEXNOLOGIYALARI HAQIDA QISQA SHAROR / TsSI TEK DV, 2013-yil