**Eugene Curran Kelly** (talaffuzi: *Yudjin Karren Kelli*; 1912-yil 23-avgust — 1996-yil 2-fevral) amerikalik aktyor, raqqos, qoʻshiqchi, kinorejissyor va xoreograf edi. U oʻzining baquvvat va sportchi raqs uslubi, chiroyli koʻrinishi va ekranda oʻynagan yoqimli qahramonlari bilan mashhur. U 1940- va 1950-yillarning eng mashhur musiqiy filmlaridan biri boʻlgan „Stenli Donen"da rol oʻynagan, xoreografiya va rejissyorlik qilgan.

Kellyning „*An American in Paris"* (1951) filmidagi roli eng yaxshi film uchun Akademiya mukofotiga sazovor boʻlgan, Donen bilan birga rejissyorlik va xoreografiya qilgan „*Singinʼ in the Rain"* (1952) va oʻsha davrdagi boshqa musiqiy filmlari bilan mashhur. „*Cover Girl"* (1944) va „*Anchors Aweigh"* (1945) filmidagi rollari uchun u „Eng yaxshi aktyor" nominatsiyasida Akademiya mukofotiga nomzod boʻlgan. U Donen bilan birgalikda rejissyorlik qilgan „*On the Town"* (1949) filmi uning rejissyorlik debyuti boʻldi. Keyinchalik, 1950-yillarda, myuzikllarning mashhurligi pasayganida, u Donen bilan birga rejissyorlik qilgan soʻnggi filmi boʻlgan „*Brigadoon"* (1954) va „*Itʼs Fair Weather"* (1955) filmlarida rol oʻynadi. Uning yakkaxon rejissyorlik debyuti „*Invitation to the Dance"* (1956) boʻlib, MGMning soʻnggi musiqiy filmlaridan biri boʻlgan va tijorat muvaffaqiyatiga erishmagan.

Kelly filmdagi debyutini Judy Garland bilan „*For Me and My Gal"* (1942) filmida qilgan, u bilan birga „*The Pirate"* (1948) va „*Summer Stock*" (1950) filmlarida ham suratga tushgan. Shuningdek, u „*Black Hand"* (1950) va „*Inherit the Wind"* (1960) dramalarida ham rol oʻynagan, buning uchun u tanqidiy maqtovlarga sazovor boʻlgan.

Kelly 1960-yillarda rejissyor boʻlib ishlagan, jumladan „*A Guide for the Married Man"* (1967) va *"Hello, Dolly!"* (1969) kabi filmlari bilan eng yaxshi film uchun Oskar nominatsiyasini oldi. U „*Ziegfeld Follies"* (1946) filmida boshlovchilik qildi va rol oʻynadi. Kelly bundan tashqari „*Thatʼs Entertainment!"* (1974), „*Thatʼs Entertainment, Part II"* (1976), „*Thatʼs Dancing!"* (1985) va „*Thatʼs Entertainment, Part III"* (1994) filmlarini suratga olgan.

Uning koʻplab yangiliklari Gollivud myuziklini oʻzgartirdi va u deyarli yakkaxon balet shaklini kino tomoshabinlari uchun tijorat nuqtai nazaridan maqbul qilib qoʻygan. Kelly 1952-yili faoliyati yutuqlari uchun Akademiya Faxriy mukofotini oldi; Oʻsha yili *"Parijdagi amerikalik"* filmi oltita Akademiya mukofotini qoʻlga kiritdi, jumladan, eng yaxshi film. Keyinchalik u Kennedi markazining faxriy mukofotlarida (1982) va Ekran aktyorlari gildiyasi va Amerika kino institutidan umrbod muvaffaqiyat mukofotlarini oldi. 1999-yilda Amerika Kino Instituti uni Klassik Gollivud kinosining 15-eng buyuk erkak ekran afsonasi sifatida ham tanladi.

Yoshligi
--------

Kelly Pitsburgning Sharqiy Ozodlik mahallasida tugʻilgan. U fonograf sotuvchisi James Patrick Joseph Kelly va uning rafiqasi Harriet Catherine Curranning uchinchi oʻgʻli edi. Uning otasi Kanadaning Ontario shtatidagi Peterboro shahrida irlandiyalik kanadalik oilada tugʻilgan. Uning onasi tomonidan bobosi Derry (Irlandiya) dan muhojir boʻlgan va buvisi nemis ajdodlaridan edi. U sakkiz yoshida Kellyning onasi uni va uning akasi Jeymsni raqs darslariga yozdirdi. Kellyning eslashicha, ular ikkalasi ham isyon koʻtarishdi: „Bizga unchalik yoqmasdi va bizni opa-singillar deb atagan mahalla bolalari bilan mushtlashishda qatnashardik… 15 yoshimgacha boshqa raqsga tushmadim" Bir vaqtlar uning bolalik orzusi tugʻilib oʻsgan Pitsburg Pirates jamoasida shortstop oʻynash edi.

U raqsga tushishga qaror qilganida, mohir sportchi edi. Kelly Pitsburgning Morningsayd mahallasidagi Sent-Rafael boshlang‘ich maktabida o‘qigan va 16 yoshida Peabodi o‘rta maktabini tamomlagan. U Pensilvaniya shtati kollejiga jurnalistika fakultetiga oʻqishga kirdi, lekin 1929-yildagi halokatdan soʻng u maktabni tashlab, oilasiga moddiy yordam berish maqsadida ish topdi. U mahalliy isteʼdodlar tanlovlarida pul mukofoti olish uchun ukasi Fred bilan raqs tartiblarini yaratdi. Ular mahalliy tungi klublarda ham chiqish qilishdi.

Shaxsiy hayoti
--------------

1940-yillarning oʻrtalaridan 1950-yillarning boshlarigacha Blair va u Beverli-Xillzdagi uylarida haftalik ziyofatlar uyushtirdilar va ular koʻpincha „Oʻyin" deb nomlanuvchi charadesning kuchli raqobatbardosh va jismoniy versiyasini ijro etishdi.

Uning hujjatlari Xovard Gotlib Arxiv tadqiqot markazida joylashgan Boston universiteti.

Kelly umrining oxirlarida Irlandiya fuqaroligini chet elda tugʻilish boʻyicha Irlandiya fuqaroligiga ega boʻldi. Ariza uning nomidan rafiqasi Patrisiya Uord Kelly tomonidan boshlangan.

1983-yil 22-dekabrda aktyorning Beverli-Xillzdagi uyi yonib ketdi. Rojdestvo daraxti simlarining notoʻgʻriligi ayblangan. Yongʻindan hech kim jiddiy jarohat olmadi faqat Kellyning qoʻli kuydi.

Filmografiyasi
--------------

| Sana | Spektakl | Rol | Teatr |
| --- | --- | --- | --- |
| 1938-1939 | *Leave It to Me!* | Secretary to Mr. Goodhue
Chorus | Imperial teatri, Brodvey |
| 1939 | *One for the Money* | Ensemble | But teatri, Brodvey |
| 1939-1940 | *The Time of Your Life* | Performer — Harry
Choreographer |
| 1940-1941 | *Pal Joey* | Performer — Joey Evans | Ethel Barrimor teatri, BrodveySent-Jeyms teatri, Brodvey |
| 1941-1942 | *Best Foot Forward* | Choreography | Ethel Barrimor teatri, Brodvey |
| 1958-1960 | *Flower Drum Song* | Director | Sent-Jeyms teatri, Brodvey |
| 1974 | *Take Me Along* | Performer — Sid Davis | Muny, mintaqaviy  |
| 1979 | *Coquelico* | Producer | 22 qadam, Nyu-York |
| 1985-1986 | *Singinʼ in the Rain* | Original film choreography | Gershvin teatri, Brodvey |

### Televizion

| Yil | Sarlavha | Rol |
| --- | --- | --- |
| 1957 | *Schlitz Playhouse* | Tom T. Triplet |
| 1958 | *Omnibus* | Oʻzi |
| 1962-1963 | *Going My Way* | Father Chuck OʻMalley |
| 1965 | *Gene Kelly: New York, New York* | Oʻzi |
| 1965 | *The Julie Andrews Show* | Oʻzi |
| 1967 | *Jack and the Beanstalk* | Jeremy Keen, Proprietor (Peddler) |
| 1971 | *The Funny Side* | Oʻzi |
| 1973 | *Magnavox Presents Frank Sinatra* | Oʻzi |
| 1978 | *Gene Kelly: An American in Pasadena* | Oʻzi |
| 1979 | *The Mary Tyler Moore Hour* | Oʻzi |
| 1980 | *The Muppet Show* | Oʻzi |
| 1984 | *The Love Boat* | Charles Dane |
| 1985 | *North and South* | Senator Charles Edwards |
| 1986 | *Sins* | Eric Hovland |
| 2007 | *Family Guy* | Oʻzi (*Road to Rupert*) |

### Radio

| Yil | Dastur | Epizod | Manbalar |
| --- | --- | --- | --- |
| 1943 | *Suspense Mystery Radio Play* | *Thieves Fall Out* |  |
| 1946 | *Hollywood Players* | *The Glass Key* |  |
| 1949 | *Suspense Mystery Radio Play* | *To Find Help* |  |

Manbalar
--------

1. ↑  *RTÉ Publishing.* „Gene Kelly was proud of Irish roots – RTÉ Ten". *RTÉ.ie*. 29-iyul 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-oktabr 2014-yil.
2. ↑  DiLeo, John*. 100 Great Film Performances You Should Remember, But Probably Don't*. Limelight Editions, 2002 — 225 bet. ISBN 978-0-87910-972-1.
3. ↑  „100 Greatest Film Musicals". Qaraldi: 8-aprel 2016-yil.
4. ↑  „The Best Movie Musicals of All Time". 21-fevral 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-aprel 2016-yil.
5. ↑  „The Top 100 Greatest Movie Musicals of All Time". 6-fevral 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-aprel 2016-yil.
6. ↑  „The 42nd Academy Awards (1970) Nominees and Winners". *oscars.org*. Qaraldi: 8-aprel 2016-yil.
7. ↑  „Hello, Dolly!". *The New York Times*. Qaraldi: 8-aprel 2016-yil.
8. ↑  Billman, Larry*. Film Choreographers and Dance Directors*. North Carolina: McFarland and Company, 1997 — 374–376 bet. ISBN 0-89950-868-5.
9. ↑  Mitoma, Judy*. Envisioning Dance on Film and Video* (en). Routledge, 2013-10-18 — 71-77 bet. ISBN 978-1-135-37644-4.
10. ↑  „Heritage Gazette Vol.12 no.1: Entertainment and Recreation (May 2007)".  content.yudu.com. Qaraldi: 27-oktabr 2014-yil.
11. ↑  Hirschhorn, C.*. Gene Kelly: A Biography*. Regnery, 1975. ISBN 9780809282609. 27-oktabr 2014-yilda qaraldi.
12. 1 2  Thomas, Tony*. The Films of Gene Kelly – Song and Dance Man*. New York, NY: Carol Publishing Group, 1991. ISBN 0-8065-0543-5.
13. ↑  „On Stage: Kate Hepburn, Richard Rauh and old Nixon".  old.post-gazette.com. 25-oktabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-oktabr 2022-yil.
14. ↑  „St Raphael Elementary School".  straphaelelementaryschool.net. 8-oktabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-oktabr 2014-yil.
15. ↑  Blair, Betsy*. The Memory of All That*. London: Elliott & Thompson, 2004. ISBN 1-904027-30-X.
16. ↑  *Kelly, Patricia Ward*. „My Genealogy". *The Irish Independent* (21-aprel 2013-yil). Qaraldi: 2-fevral 2016-yil.
17. ↑  „Oscar-winning actor Gene Kelly's mansion was destroyed early Thursday". *United Press International* (22-dekabr 1983-yil). Qaraldi: 28-dekabr 2020-yil.
18. ↑  Warga, Wayne.
19. ↑  Blackstone Audio „Suspense" vol. 2 issued 2015
20. ↑  „Suspense — To Find Help" *Escape and Suspense*.