recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Mantiq, matematika va informatika fanlarida, ayniqsa metalogika va hisoblash nazariyasida **samarali usul**  - bu muayyan sinfdan har qanday intuitiv "samarali" vositalar bilan muammoni hal qilish tartibi. Samarali usul ba'zan **mexanik** usul yoki tartib deb ham ataladi.

Ta'rif
------

Samarali usulning ta'rifi usulning o'zidan ko'proq narsani o'z ichiga oladi. Usulni samarali deb atash uchun uni muammolar sinfiga ]qarab ko'rib chiqish kerak. Shu sababli, bitta usul muammolarning bir sinfiga nisbatan samarali bo'lishi mumkin va boshqa sinfga nisbatan samarali *bo'lmasligi* mumkin.

Usul ushbu mezonlarga javob bersa, rasmiy ravishda muammolar sinfi uchun samarali deb ataladi:

* U cheklangan va aniq miqdordagi ko'rsatmalardan iborat.
* U o'z sinfidagi muammoga qo'llanilganda:
	+ U har doim cheklangan miqdordagi qadamlardan so'ng tugaydi.
	+ U har doim to'g'ri javob beradi.
* Printsipial jihatdan, u yozuv materiallaridan tashqari hech qanday yordamsiz odam tomonidan amalga oshirilishi mumkin.
* Muvaffaqiyatga erishish uchun faqat uning ko'rsatmalariga qat'iy rioya qilish kerak. Boshqacha qilib aytganda, muvaffaqiyatga erishish uchun hech qanday zukkolik kerak emas.

Majburiy emas, shuningdek, metod o'z sinfidan *tashqaridagi* muammoga qo'llanilganda, u javob kabi hech qachon natijani qaytarmasligi talab qilinishi mumkin. Ushbu talabni qo'shish samarali usul mavjud bo'lgan sinflar to'plamini kamaytiradi.

Algoritmlar
-----------

Funtsiya qiymatlarini hisoblashning samarali usuli bu algoritmdir. Samarali usul mavjud bo'lgan funksiyalar ba'zan samarali hisoblangan deb ataladi.

Hisoblash funksiyalari
----------------------

Samarali hisoblashning rasmiy tavsifini berish bo'yicha bir nechta mustaqil harakatlar taklif qilingan va ular turli xil ta'riflarga olib keldi (umumiy rekursiv funksiyalar, Tyuring mashinalari, λ-hisoblar ) keyinchalik ular ekvivalent ekanligi ko'rsatildi. Ushbu ta'riflar tomonidan qo'lga kiritilgan tushuncha rekursiv yoki samarali hisoblash sifatida tanilgan.

Cherkov-Tyuring tezisida aytilishicha, bu ikki tushuncha bir-biriga mos keladi: samarali hisoblab chiqiladigan har qanday son - nazariy funksiyada rekursiv hisoblanishi mumkin. Bu matematik bayonot emasligi sababli, uni matematik dalil bilan isbotlab bo'lmaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  Hunter, Geoffrey, *Metalogic: An Introduction to the Metatheory of Standard First-Order Logic*, University of California Press, 1971
2. ↑  Gandy, Robin (1980). *Church's Thesis and the Principles for Mechanisms*.
3. ↑  *Copeland.* „The Turing-Church Thesis". *AlanTuring.net*.  Turing Archive for the History of Computing (iyun 2000). Qaraldi: 23-mart 2013-yil.
4. ↑  The Cambridge Dictionary of Philosophy, *effective procedure*
Efenburg qal’asi
**Efenburg qoʻrgʻoni** — suv ustidagi qal’a. Shimoliy Germaniyadagi Loga qishlogʻida, Leda daryosi yaqinida joylashgan.

Tarixi
------

Qal’a 1642-1650-yillar oraligʻida Erxard Rijksfreyger fon Erenrouter ismli golland qoʻmondoni buyrugʻi asosida qurilgan. U qal’aga 1631-yilda uylangan xotini Eva sharafiga qoʻrgʻonga shunday nom bergan.

Meʼmoriy yechimi
----------------

Efenburg qal’asi Gollandiya klassik meʼmorchiligining eng qadimgi namunalaridan biridir. 1861-yilda qal’a favqulodda taʼmirga muhtoj holga kelib qolgan, bino deyarli vayron boʻlgandi.

Ikkinchi jahon urushi paytida (1939-1945-yillar) qal’a yana jiddiy shikastlangan. Uni taʼmirlash vaqtida tomining ayrim qismlarini tiklash imkoni boʻlmagan.

Keyinchalik amalga oshirilgan keng qamrovli taʼmirdan soʻng, Efenburg qal’asida Gʻarbiy Frizaning Sharqiy Akademiyasi kabi koʻplab turli muassasalar joylashgan.

2006-yilda qal’alar asl dizayniga qaytarildi. Tomi va koʻplab ichki detallari qayta tiklandi. 2007-yil yanvar oyidan boshlab qal’a boʻylab ekskursiyalar tashkil etiladi.

Manbalar
--------
Rossiya bayrogʻi Rossiya  qattiq pishlogʻi
**Kostroma pishlogʻi** — Rossiyada eng keng tarqalgan pishloqlardan biri boʻlgan qattiq rus pishlogʻi SSSRda ham eng keng tarqalgan pishloq edi. Xususiyatlariga koʻra u gollandiyalik Gouda pishlogʻiga oʻxshaydi, taʼmi biroz tortilgan, nordon, rangi oqdan och sariq ranggacha bir xil, kesimdagi naqsh kichik yumaloq koʻzlar bilan, yogʻ miqdori 45 % ni tashkil qiladi. Ishlab chiqarishning asosiy shakli ogʻirligi 3,5 dan 7,5 kg gacha boʻlgan past bir oz qavariq silindrli, retsept boʻyicha kamida 45 kunlik saqlash davri nazarda tutilgan.

Pishloq odatda stolda qora non bilan birga beriladi. XXI asrda Kostroma pishlogʻi ikki mamlakatda ishlab chiqariladi — Rossiya va Estoniya. 2017-yilda shahar markazida Kostromada pishloq muzeyi ochildi.

U birinchi marta XIX asrning ikkinchi yarmida Kostromada Vladimir Blandovning pishloq zavodlarida paydo boʻlgan (birinchi pishloq zavodi 1878-yilda qurilgan, 1912-yilda viloyatda allaqachon 120 ta zavod mavjud edi).

Yana qarang
-----------

* Ishlab chiqarilgan mamlakat boʻyicha pishloqlar roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  GOST R 52972-2008 „Siri polutvyordie. Texnicheskie usloviya"

Adabiyotlar
-----------

* Linda Petti. shunchaki. Tallin. Valgus 1978-yil.

Havolalar
---------

* Kiprinskiy sut zavodi: Kostroma pishloq
* Ovqatlanish kitobi: qattiq pishloqlar
* Pishloq Kostroma I va II
**Qazvin miniatyura maktabi** — Eron tasviriy sanʼatidagi maktablardan biri (16-asr 70—80-yillar). Shoh Ismoil II davrida Qazvin shahrida qutubxona tashkil etilgan, Mashhad va Tabrizdan kelgan naqqosh, xattot, musavvirlar ijodiy faoliyati zaminida shakllangan. Bu maktab vakillari diqqatni harakat tasvirlariga qaratganlar, rasmlar kam shaklliligi bilan ajralib turadi. Qazvin miniatyura maktabim.ning yirik vakillari Muhammadiy, Shayx Muhammad ("Yigit kitob va gul bilan", "Yigit toʻtiqush bilan") va boshqalarning asarlarida maishiy lavhalar jonli, rangdor ifodalangan. Sankt-Peterburgdagi Rossiya milliy kutubxonasida saqlanayotgan Jomiyning "Tuhfat ulahror" asariga ishlangan miniatyuralar Shayx Muhammadga nisbat beriladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Froylan Tursios** (1875-yil 7-iyul — 1943-yil 19-noyabr) gonduraslik yozuvchi, jurnalist va siyosatchi. U 20-asr boshidagi eng muhim Gonduras ziyolilaridan biri hisoblanadi.

Hayoti
------

U Olanchoning Juticalpa shahrida tugʻilgan. U Ichki ishlar vaziri, Gonduras Milliy Kongressi aʼzosi va Jenevada Millatlar Ligasi delegati boʻlgan.

U Nikaraguadagi partizan Augusto Sezar Sandinoning shaxsiy kotibi va Ruben Dario, Xuan Ramon Molina va boshqa koʻplab ziyolilar va faylasuflarning shaxsiy doʻsti edi.

Ijodi
-----

U Tegusigalpadagi *El Tiempo* kundalik gazetasini boshqargan va *El Pensamiento* (1894), *Revista Nueva* (1902), *Arte y Letras* (1903) va *Esfinge* (1905) jurnallariga asos solgan va boshqalar. Gvatemalada *El Tiempo* (1904), *El Domingo* (1908) va Gondurasda *El Heraldo* (1909), *El Nuevo Tiempo* (1911) va *Boletin de La Defensa Nacional* (1924) gazetalarini nashr etdi.

Asarlari
--------

* Mariposas (1895)
* Renglones (1899)
* Xojas de Otoño (1905)
* Anabel Li (1906)
* El Vampiro (1910)
* Tierra Materna (1911)
* El Fantasma Blanco (1911)
* Prosas nuevas (1914)
* Floresita sonora (1915)
* Cuentos del Amor y la Muerte (1930)
* Páginas del Ayer (1932)

Oʻlimi
------

U Kosta-Rikaning San-Xose shahrida vafot etdi, ammo Gondurasga qaytarildi va Tegusigalpada dafn qilindi.

Manbalar
--------

Qisqa film : La Risa de la Muerte (Oʻlim kulgi), uning „Kuentos del Amor y de la Muerte" („Sevgi va oʻlim ertaklari") qissasidan ishlangan. Rejissor Mariya Xose Pinel, Gonduras, 2010 yil

* Froylán Turcios at Find a Grave
* Short film: Laughter of Death (La Risa de la Muerte)
**Frontdagi muxbirlar haykali** — Moskvada Arbat tumanidagi Nikitskiy bulvarida joylashgan Jurnalistlar markaziy uyiga kiraverishda oʻrnatildi.

Tarix
-----

Faxriy jurnalist Fyodor Tsarev aytganidek, u oʻz hamkasblari bilan haykaltarosh Lev Kerbelga murojaat qildi, u ular bilan uchrashganida, u „gazetaga yozishmalar yozish uchun oʻtirgan jurnalistning qiyofasini" tasvirini koʻrishni xohlashini tan oldi. „Frontdagi muxbirlar haykali" haykaltaroshlik kompozitsiyasi haykaltarosh L. E. Karbel va arxitektor E. G. Rozanov tomonidan yaratilgan. Bu Reyxstag xarobalarida oʻtirgan yomgʻir paltosidagi muxbirning qiyofasi. Koʻkragida buyurtmalar, kamera osilgan, qoʻlida qalam va daftar, oyogʻida duffel sumkasi. Jurnalistning orqasida tepasida yozuvi boʻlgan eskirgan ustun bor („Moskvadan Brestgacha" oldingi muxbirlarning qoʻshigʻidan iqtibos — Konstantin Simonov matni, musiqa — Matvey Blanter):

> Sugʻorish idishi va daftar bilan, hatto avtomat bilan, olov va sovuqdan oʻtib ketdik …
> 
> 

va pastda

> Ulugʻ Vatan urushi jurnalistlari 1941-1945-yillarda.
> 
> 

Butun haykaltaroshlik kompozitsiyasi kichik granit poydevorida joylashgan.

Yodgorlik, 1993-yilda ochilgan. Faxriy jurnalistlar, bayram kunlari u yerda yigʻilib, haykal poyiga gul qoʻyishadi.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Фёдор Царёв.* „Как создавался памятник фронтовым журналистам".  Союз журналистов Москвы. Qaraldi: 8-may 2015-yil.

Havolalar
---------

* „Памятник фронтовым корреспондентам" (ru).  Intomoscow.ru. 12-avgust 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-iyun 2022-yil.



* „Памятник фронтовым корреспондентам" (ru).  MosGid.ru. 12-avgust 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-avgust 2014-yil.



* „Памятник фронтовым корреспондентам" (ru).  rutraveller. Qaraldi: 10-avgust 2014-yil.
**Fronton** (fransuzcha: *Fronton*, oks. Frontonh Fransiyaning Midi-Pyrenees mintaqasida joylashgan kommunadir. Kafedra — Yuqori Garonna. Bu Fronton kantonining bir qismidir. Kommunaning okrugi — Tuluza .

Kommuna Parijdan taxminan 570 km janubda, Tuluzadan 27 km shimolda joylashgan  .

Iqlim
-----

Iqlimi moʻʼtadil okeanik . Qishi yumshoq va qorli, bahor kuchli yomgʻir va momaqaldiroq bilan ajralib turadi, yoz quruq va issiq, kuz quyoshli. Kuchli janubi-sharqiy va shimoli-gʻarbiy shamollar ustunlik qiladi.

Aholi
-----

2010-yilda kommuna aholisi 5594 kishi edi.

Maʼmuriyat
----------

Hokimlar roʻyxati:| Davr | Familiya | Yuk tashish | Izohlar |
| --- | --- | --- | --- |
| 1945-yil | 1971-yil | Andre Re | Sotsialistik partiya |  |
| 1971-yil | 2001-yil | Jan Tissonier | Respublikani qoʻllab-quvvatlash uyushmasi |  |
| 2001-yil | 2014-yil | Mari Helen shampanyak | Xalq harakati uchun ittifoq |  |
| 2014-yil | 2020 | Yugo Kavagyak | partiyasiz |  |

Iqtisodiyot
-----------

2010-yilda mehnatga layoqatli yoshdagi (15-64 yosh) 3481 nafar aholidan 2701 nafari iqtisodiy faol, 780 nafari nofaol (faollik koʻrsatkichi 77,6 foiz, 1999 yilda 71,1 foiz). 2701 nafar faol aholidan 2460 nafari (1305 nafari erkak va 1155 nafari ayol) ishlagan, 241 nafari ishsiz (99 nafari erkak va 142 nafari ayol). Faol bo‘lmagan 780 nafar fuqaroning 328 nafari o‘quvchi yoki talabalar, 239 nafari nafaqaxo‘rlar va 213 nafari boshqa sabablarga ko‘ra harakatsizlardir  .

Diqqatga sazovor joylar
-----------------------

* Xudoning onasi faraz cherkovi (XII asr). 1981-yildan beri tarixiy yodgorlik

* MeriyaMeriya
* Tserkov Uspeniya Bojey MateriTserkov Uspeniya Bojey Materi
* Boenniy memorial.Boenniy memorial.
* Tserkov Uspeniya Bojey MateriTserkov Uspeniya Bojey Materi
* Interer serkvi Uspeniya Bojey MateriInterer serkvi Uspeniya Bojey Materi

1. ↑  Fizicheskie rasstoyaniya rasschitani po geograficheskim koordinatam
2. ↑  Le climat français(frans.)
3. ↑  „Base chiffres clés: emploi — population active 2010" (fr).  INSEE. Qaraldi: 6-dekabr 2014-yil.

 (priblijyonnie dannie, v 1999 godu vremennaya zanyatost uchtena chastichno)
4. ↑  „Eglise" (fr).  www.culture.gouv.fr. Qaraldi: 6-dekabr 2014-yil.
**Qon yaratuvchi aʼzolar** - odam va hayvonlarda qon va limfa hujayralari hosil boʻladigan aʼzolar. Odamda va sut emizuvchi hayvonlarda qizil koʻmik, taloq, limfa tugunlari, ayrisimon bez Qon yaratuvchi aʼzolara. hisoblanadi. Qizil koʻmik asosiy qon yaratuvchi aʼzo. Qizil koʻmikning hamma toʻqimasi qonning yetilgan hujayra elementlari bilan toʻla boʻladi. Qizil koʻmikdan farq qilib, sariq koʻmikda yogʻ ham boʻladi. Koʻmikda eritrotsitlar, leykotsitlarning turli shakllari va trombotsitlar shakllanadi.

Limfa tugunlari (qarang Limfa sistemasi) qon yaratilishi va organizmning himoya reaksiyalarida qatnashadi, ularda, asosan, limfotsitlar rivojlanadi. Qon yaratish aʼzolarining asosiy vazifasi qon hujayralarining yemirilishiga qaramay, ularni doimiy nisbatda saqlab turishdan iborat.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Raʼno Axatovna Ubaydullayeva** (1936.4.11, Toshkent) — iqtisodchi olima, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (2000), iqtisod fanlari doktori (1976), professor (1981). Toshkent moliya-iqtisod institutini tugatgan (1958). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Iqtisodiyot institutida laborant (1958—60), aspirant (1960—63), kichik ilmiy xodim (1963—64), katta ilmiy xodim (1964—66), boʻlim boshligʻi (1967—78; 1992—93), direktor oʻrinbosari (1978—90) boʻlib ishlagan. 1993 — 97 yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat vaziri oʻrinbosari. 1998-yildan "Ijtimoiy fikr" jamoatchilik fikrini oʻrganish markazi direktori. Ilmiy ishlari Oʻzbekistonda mehnat resurslaridan, xususan, ayollar mehnatidan foydalanishning ijtimoiy-iqtisodiy muammolari, oila, aholishunoslik, jamoatchilik fikrini oʻrganish va boshqa masalalarga bagʻishlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Ubaydullayeva Raʼno Axatovna" *OʻzME*. U-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

* Jenskiy trud v selskom xozyaystve Uzbekistana, T. 1969; Trudovie resursi Uzbekistana, T. 1970 (v soavtorstve); Strukturnaya preobrazovaniya v ekonomike i zanyatost jenshin. T. 1996; Mehnat iqtisodiyoti va sotsiologiyasi (oʻquv qoʻllanma), T. 2001.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**reCAPTCHA** — veb-xostlarga veb-saytlarga inson va avtomatlashtirilgan kirishni farqlash imkonini beruvchi CAPTCHA tizimi. Asl versiya foydalanuvchilardan oʻqish qiyin boʻlgan matnni yoki tasvirlarni moslashtirishni soʻradi. 2-versiya, shuningdek, agar cookie-fayllar va kanvas koʻrsatish tahlili sahifa avtomatik ravishda yuklab olinayotganini koʻrsatsa, foydalanuvchilardan matnni ochish yoki tasvirlarni moslashtirishni soʻradi. 3-versiyadan boshlab reCAPTCHA hech qachon foydalanuvchilarga halaqit bermaydi va foydalanuvchilar sahifalarni yuklaganda yoki tugmalarni bosganda avtomatik ravishda ishga tushadi. reCAPTCHA Google kompaniyasiga tegishli.

Xizmatning asl nusxasi kitoblarni raqamlashtirish uchun moʻljallangan ommaviy hamkorlik platformasi edi, ayniqsa kompyuterlar tomonidan skanerdan oʻtkazilmaydigan kitoblar. Tekshiruv skanerlangan sahifalardagi soʻz juftlarini soʻraydi, bir maʼlum soʻz tekshirish uchun boshqaruv sifatida ishlatiladi, ikkinchisi esa noaniq soʻzni kraudsorsing uchun ishlatiladi. reCAPTCHA dastlab Luis von Ahn, David Abraham, Manuel Blum, Michael Crawford, Ben Maurer, Colin MacMillen va Edison Tan tomonidan Carnegie Mellon universitetining Pitsburgdagi asosiy kampusida ishlab chiqilgan. 2009-yil sentabr oyida Google sotib oldi. Tizim *The New York Times* arxivlarini raqamlashtirishga yordam berdi va keyinchalik Google Books tomonidan xuddi shunday maqsadlarda foydalanildi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Shet.* „Are you a robot? Introducing 'CAPTCHA the ReCAPTCHA PREDATORS" (3-dekabr 2014-yil). 3-sentabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-fevral 2021-yil.
2. ↑  „reCAPTCHA v3". 25-sentabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-sentabr 2020-yil.
3. ↑  Ahn, Luis von (December 6, 2011), *Massive-scale online collaboration* (inglizcha), July 15, 2020da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2020-04-14
4. ↑  „reCAPTCHA: About Us". 11-iyun 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-avgust 2018-yil.
5. ↑  „Deciphering Old Texts, One Woozy, Curvy Word at a Time". *The New York Times* (28-mart 2011-yil). Qaraldi: 20-noyabr 2017-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash

Andoza:Google LLC
**Garni** — qad. qalʼa va turar joy qoldigʻi. Yerevandan 27 km sharqda joylashadi arman podsholarining yozgi qarorgohi (mil. av. 2-asr— mil. 17-asr). Qalʼa devorida 7 toʻgʻri burchakli minora bor. Devor va minora chegalar bilan oʻzaro mustahkamlangan yirik bazalt toshlardan tiklangan. Arxeologik qazishlar natijasida Garnining eneolit va jez davridan tortib, to oʻrta asrlargacha boʻlgan bir necha madaniy qatlami aniqlangan. Sathiga rangbarang tosh terilgan katta hammom harobasi (3-asr) va bir necha ibodatxona bor. Ibodat-xonalarning eng kattasi (4,82x16,02) majusiy qabilalarga mansub boʻlib, Kichik Osiyo yarim oroldagi ibodatxonalariga oʻxshashdir. Garni qabrlaridan jez va temirdan qilingan mehnat qurollari, harbiy aslahalar, zebziynat buyumlari topilgan.

  

* Garni
* 
* 
* 
* 
*

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Garonn pasttekisligi** (*Akvitaniya pasttekisligi*) — Fransiyaning janubi-gʻarbiy qismida joylashgan pasttekislik. Ushbu atama Garonna daryosining oʻrta va quyi oqimi boʻylab, Pireneya tog'lari, Markaziy Fransiya massivi va Biskay koʻrfazi oraligʻidagi pasttekislikka nisbatan aytiladi. Pasttekislik togʻ etaklari tektonik chuqurligi oʻrnida joylashgan. U asosan kaynozoy davrining boʻsh yotqiziqlaridan tuzilgan. Uning balandligi sharqda Biskay koʻrfazi qirgʻogʻidan shimoldan janubga qarab (200–300 m gacha) asta-sekinlik bilan oʻsib boradi. Xarakterli jihati shundaki, keng daryo vodiylari va tekisliklarning almashinishi, baʼzi joylarda tepalikli oraliqlarda joylashganligidir. Biskay koʻrfazi boʻylab juda koʻp koʻllar boʻlgan Landa qumli botqoqli pasttekisligi joylashgan. Bargli oʻrmonlar massivlari, qaragʻay oʻrmonlari; butalar ekilgan. Tamaki, don ekinlari yetishtiriladi.

Adabiyotlar
-----------

* Garonnskaya nizmennost // Bolshaya sovetskaya ensiklopediya : [v 30 t.] / gl. red. A. M. Proxorov. — 3-e izd. — M. : Sovetskaya ensiklopediya, 1969—1978..

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Habash quyoni** (lotincha: *Lepus habessinicus*) — Afrikaning sharqiy qismida yashovchi quyon turkumiga mansub sutemizuvchilar turi. Bu tur deyarli butunlay Afrika hududi bilan cheklangan, ba'zida u Sudanning sharqiy qismi hamda Keniyaning shimoliy qismida uchrashi mumkin.

Tavsifi
-------

Habash quyoni oʻzining umumiy koʻrinishi, uzun oyoq-qoʻllari va katta quloqlari bilan boshqa quyonlarga oʻxshaydi. Unda bosh va tana uzunligi 40 dan 55 sm gacha (16 va 22 dyuym) oʻsadi. Moʻynasi yumshoq va zich. Yuqori qismlari kumushrang kulrang, yelkada, orqada va dumda qora rang bor. Orqa tarafdagi tuklar uzunligi taxminan 2 sm (0,8 dyuym) boʻlib, kulrang-oq oʻqlarga ega, soʻngra oq yoki och buff tasma bilan qoplangan qora tasma va koʻpincha qora uchga ega. Yon tomonlari oqarib ketgan, alohida tuklar oq oʻqlarga ega. Pastki qismlari oq, moʻynasi orqa tomondan zichligi kamroq. Yupqa doljin tasmasi yon tomonlarini pastki qismlardan ajratib turadi. Jagʻi oq rangga ega, ba'zi quyonlarning koʻzlari oq rangga ega. Quloqlari juda katta, tashqi tomondan kumush-jigarrang, ichi esa oq rangda. Quloq uchlari atrofida qora hoshiya va chetining pastki qismlarida oq chekkasi bor. Dumining uzunligi 8,5 sm (3,3 dyuym), tepasi qora, pasti esa oq.

Tarqalishi
----------

Uy Jibuti, Eritreya, Efiopiya, Somali, Sudan davlatlarida yashaydi. Bu turni dengiz sathidan 2000 yoki 2500 m gacha boʻlgan balandliklarda uchratish mumkin. Ular ochiq oʻtloqlar, dasht va savannalar, kam miqdorda butalar boʻlgan choʻl hududlarida yashaydi.

Xulq-atvor
----------

U tungi turmush tarzini olib boradi degan taxmin mavjud.

Xususiyatlari
-------------

Ushbu turning boshi va tanasining uzunligi 40,0—55,0 sm. Ogʻirligi taxminan 2 kg. Orqa tomonining rangi qora chiziqli naqshli qizil-jigarrang. Dumining yuqori tomoni qora, pastki tomoni oq. Quloqlari juda uzun.

Manbalar
--------

1. ↑  Jonathan Kingdon; David Happold; Thomas Butynski; Michael Hoffmann; Meredith Happold; Jan Kalina (2013). *Mammals of Africa*. A&C Black. pp. 702–703. ISBN 978-1-4081-8996-2.
2. ↑  Johnston, C.H.; Tolesa, Z. (2019). "*Lepus habessinicus*". *IUCN Red List of Threatened Species*. **2019**: e.T41289A45189637. doi:10.2305/IUCN.UK.2019-1.RLTS.T41289A45189637.en. Retrieved 14 November 2021.

Havolalar
---------

* Smit, A.T. va Jonston, CH 2008. Lepus habessinicus Архивная копия
Qishloq markazidagi Pihlajavedentie (3481-bogʻlovchi yoʻl) va Asematie (6041-bogʻlovchi yoʻl) chorrahasi
**Haapamäki** — Finlandiyaning Keuruu munisipalitetida joylashgan qishloq. Bu tarixan Haapamäki temir yoʻl stansiyasida birlashadigan yirik temir yoʻl liniyalarining muhim uchrashuv nuqtasidir. Haapamäkidan Keuruu markazigacha 16 kilometr (9.9 mi) va Jyväskylä shahrigacha 74 kilometr (46 mi) masofa yuriladi. Finlandiya statistik boshqarmasi maʼlumotlariga koʻra, Haapamäki 857 nafar aholiga ega (2016-yil 31-dekabr), Keuruu shahri maʼlumotlariga koʻra, Haapamäki qishlogʻi aholisi 1500 nafarga yaqin.

 Haapamäkidagi VR Class Hr1 1002
Haapamäkidagi asosiy xizmatlar quyidagilardir: bank, dorixona, oziq-ovqat doʻkoni, avtomobil taʼmirlash ustaxonasi, kafe, veterinarlik, sartaroshlik va buyum bozori. Haapamäkida ikkita kichik koʻl bor: Petäisjärvi va Niemelänjärvi koʻllari, shuningdek, qishloqda bir nechta hovuzlar ham mavjud. Haapamäki baliq ovlash va qor avtomobili safari uchun ham yaxshi imkoniyatlarga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  „Taajamat väkiluvun ja väestöntiheyden mukaan" (fi).  Statistics Finland (31-dekabr 2016-yil). Qaraldi: 22-fevral 2021-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  „Haapamäki" (fi). *Villages of Keuruu*.  Town of Keuruu. Qaraldi: 22-fevral 2021-yil.
3. ↑  „Keuruun karttapalvelu" (fi).  Karttatiimi Oy. Qaraldi: 22-fevral 2021-yil.
4. ↑  „Yritysesittelyt ja julkiset palvelut" (fi). *Haapamäki - höyryvetureiden ja rautateiden kehto*.  Haapamäen kyläyhdistys. 14-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-fevral 2021-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Composer HTML muharriri
 „Amaya" ning HTML muharriri
**HTML muharriri** HTML belgilash tilini qoʻllab-quvvatlaydigan veb-sahifaning manba kodlari muharriri. Odatda manba kodlari muharrirlari va WYSIWYG muharrirlariga boʻlinadi, ular manba kodini tahrirlash imkoniyatiga ham ega boʻlishi mumkin.

HTML muharrirlari ixtisoslashgan dasturiy taʼminot boʻlib, ular HTML belgilarini yozish uchun bir qator qulayliklarni taʼminlaydi. Masalan, almashtirish yoki butun sahifa shablonlari, sintaksisni taʼkidlash. WYSIWYG boʻlinmalariveb-sayt yaratuvchisi kabi ishlashi ham mumkin. Har bir muharrir eksklyuziv boʻlib, bir qator oʻziga xos xususiyatlari, afzalliklari va kamchiliklariga ega.

Afzalliklari
------------

Layout dizayneri uchun matn muharriri (HTML muharriri) asosiy ishchi vosita hisoblanadi. Zamonaviy muharrirlar uchun kod yozishni tezlashtirish va avtomatlashtirish vositalari muhim, chunki, unumdorlik kod muharririga bogʻliq. Emmet kabi plaginlar bunday vositalarga aylanadi.

WYSIWYG muharriridan foydalanish uchun HTML tilini bilish shart emas. maxsus bilimsiz ham, siz belgilashdan toʻliq foydalanishingiz mumkin: oxirida nima boʻlishini darhol koʻrib, paragraflar, sarlavhalar, rasmlar yoki jadvallarni belgilay olasiz.

Biroq, ular professionallar orasida mashhur emas, chunki, kod ishlab chiqaruvchi har bir vizual muharrir professionalga qaraganda sub-optimal darajada koʻproq kod yaratadi. Bundan tashqari, bunday muharrir faqat professional maket dizayneri nostandart teglardan foydalanishi yoki markirovkaga JavaScript kodini kiritishi mumkin boʻlgan taqdirdagina belgilash bilan ishlashi mumkin.

Vizual muharrir va manba kodi muharririni solishtirish
------------------------------------------------------

Matbuot koʻpincha ikkita yondashuvni taqqoslash masalasini koʻtaradi: vizual muharrir va manba kodlari muharriri.

Manba kodlari muharriri manba kodini toza saqlash imkonini beradi. Belgilashning oʻzi vizual belgilashga qaraganda ancha moslashuvchan va aniqroqdir. Belgilash bir xil turdagi „tayyor" shablonlardan qochib, turli xil vizual komponentlarga erishish imkonini beradi.

Manba kodi muharrirlarini solishtirish
--------------------------------------

Manba kodlari muharrirlari, har qanday dasturiy taʼminot kabi, narxi, yangilanish oraligʻi, ishlatiladigan lisenziyasi, operatsion tizimni qoʻllab-quvvatlashi bilan farqlanadi. Biroq, boshqa dasturlarda mavjud boʻlmagan maxsus xususiyatlar ham mavjud: yordamchi protokollarni qoʻllab-quvvatlash (FTP, SFTP, GIT, SSH), imlo tekshiruvi, sahifani oldindan koʻrish, texnologiyalarni (XSLT, RSS, xPath, MathML, JavaScript) va HTMLning turli spesifikatsiyalarini (3.2, 4, XHTML, HTML5) qoʻllab-quvvatlash va ularni tekshirish, grafik formatlarni qoʻllab-quvvatlash.

Veb-sahifalarni loyihalash, yaratish va saqlash uchun qanday dasturiy vositalardan foydalanilmasin, asosiy HTML sifati sahifada ishlaydigan odamning malakasiga bogʻliq. HTML, CSS va boshqa skript tillarini bilish va ushbu sohalardagi joriy W3C koʻrsatmalari bilan tanishish har qanday dizaynerga WYSIWYG HTML muharriri bilan veb-sahifalarni yaratishga yordam beradi.

Manbalar
--------

1. ↑   *HTML Document Basics*. pp. 21–42.
**Radiogeologiya**, yadroviy geologiya — geologiyaning Yer modsasida tabiiy yadroviy oʻzgarish qonuniyatlarini va ularning geologik jarayonlarda namoyon boʻlishini oʻrganuvchi sohasi. "R" terminini fanga 1937-yil V. I. Vernadskiy kiritgan. R. yadro fizikasi, geokimyo, radiokimyo va kosmokimyo, geofizika bilan uzviy bogʻlangan. Bu soha asl R. izotop geologiya va mutlaq geoxronologiya (geoxronometriya) ga boʻlinadi. Asl. R.ga radioaktiv yemirilish jarayonlari muhim boʻlgan barcha geologik jarayon va hodisalar kiradi. R. tabiiy elementlar izotop tarkibining evolyusiyasini oʻrganadi. Radioaktiv parchalanish tezligiga qarab minerallar va tok jinslarining mutlaq yoshi aniqlanadi (yana qarang Massspektroskopiya); shunga asoslanib Yerda uning geologik tarixi davomida sodir boʻlgan geologik jarayonlarning ketmaketligi tiklanadi. Shuningdek, R. vazifasiga Yer pustila aksariyat Yer geotermikasi belgilovchi radioaktiv parchalanish jarayonining energetika balansini oʻrganish; foydali qazilma konlarini izlash va razvedka qilishning radiometrik metodlari asoslarini yaratish; Yer pusti va atmosferada kosmik nurlanish taʼsirida boʻladigan yadro reaksiyasini oʻrganish kiradi. R.ning bu soʻnggi yoʻnalishi kosmogoniya — Koinot rivojlanishi jarayonida atom yadrosi evolyusiyasini aniqdash bilan umumiy vazifani hal etadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Radiogalaktika** (radio... va Galaktika) — oʻzidan elektromagnit nurlanish spektrining radio toʻlqinlar sohasida nisbatan koʻp energiya tarqatuvchi galaktikalar. Aslida barcha galaktikalar radio toʻlqinlar sohasida nurlanishga ega, lekin bunda R.ning nurlanishi 1042 erg/sek dan kam emas. Eng kuchli radionurlanishga ega boʻlgan R. sinfini D — galaktikalar tashkil etib, ular fazoviy keng va optik nurlarda koʻrinuvchi toji boʻlgan elliptik galaktikalar hisoblanadi. Galaktika toʻdalarida esa eng kuchli R. ularning aynan markazida kuzatilib, juda massiv boʻlgan cD — galaktikalar bilan ustma-ust tushadi. R. ning radionurlanishi sinxrotron mexanizm orqali tushuntiriladi va ulardagi relyativistik zarralar bulutining magnit maydonda harakati tufayli sodir boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Radiometeorologiya** (radio... va meteorologiya) — troposfera va stratosferalagi meteorologik sharoitlarning radiotoʻlqin (asosan, ultraqisqa toʻlqin)lar tarqalishiga taʼsirini, shuningdek, radiosignallar yordamida troposfera va stratosferadagi meteorologik hodisalarni oʻrganuvchi fan sohasi. Radiometeorologik tadqiqotlarga birinchi marta A. S. Popov oʻzining yashin qaytargich asbobini yaratish bilan asos soldi (1895). 20-asr 20yillarida ultraqisqa radiotoʻlqinlarning tarqalishi, asosan, troposferadagi meteorologik jarayonlarga bogʻliqdigi, shuningdek, radiotoʻlqinlarning troposferada tarqalishidan unda sodir boʻlayotgan jarayonlarni oʻrganish mumkinligi aniqdandi.

Radiotoʻlqinlarning atmosferada tarqalish nazariyasi 20-asr 50-yillarida rus olimi V. A. Fok tomonidan yaratildi. Atmosferaning Yer sathidan 5 km balandligidagi qismi radiotoʻlqinlarning tarqalishida asosiy hisoblanadi, chunki shu qismda atmosferadagi bosim, temperatura va namlik hamda gidrometeorologik xossalar (atmosferadagi namlik kondensatsiyasi — yomgʻir tomchisi, tuman, bulutlar) va har xil aralashmalar kabi oʻzgaruvchi omillar havoning sindirish koʻrsatkichi p ga taʼsir qiladi. Radiotoʻlqinlarning troposfera va stratosferada tarqalishida ular sinadi, yutiladi, qaytadi va sochiladi. Bunda har bir hodisaning intensivligi stratosfera va troposferaning kuzatilayotgan vaqtdagi holatiga bogʻliq. Bunday muhitda tarqalayotgan radiotoʻlqinlarni oʻrganish yoʻli bilan muhitning meteorologik holatini aniqlash mumkin, Mas, atmosfera dielektrik singdiruvchanligi ye ning vertikal va gorizontal taqsimoti radiotoʻlqinlar. bilan aniqlanib, havo namligi, temperaturasi, yogʻinlar intensivligi, bulutlardagi suv zarralari konsentratsiyasi va boshqa meteorologik elementlar aniqlanadi.

R.ning iklimi turlicha hududlarda i ning mavsumiy oʻzgarishini, atmosfera gazlarida yutilishi (rasmga q.) hamda bulutlar va yogʻinlarda kuchsizlanishini oʻrganuvchi sohasi radioiqlimshunoslik deyiladi. R.da radiolokatsiya usullari keng qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Radiografiya** (radio... va ...grafiya) — ionlovchi nurlaniitk fotografiya usulida hisobga olib obʼyektlarni tekshirish usuli; ionlovchi nurlanishning fotokatlamga taʼsir qilishi natijasida hosil boʻlgan tasvir. Nurlanish turiga qarab, a, r, v P.ra boʻlinadi. Zaryadlangan zarra fotoqatlamga tushib, fotoemulsiya tarkibiga kiruvchi kumush bromidni ionlaydi va uning donachalarida yashirin tasvir markazlari hosil boʻladi. Fotoplyonka ochiltirilganda uning taʼsir qilgan joyida emulsiyaning qorayganligi ("treklar" hosil boʻlishi) koʻrinadi.

R. usulida bir qancha radiokimyoviy masalalar: radioaktiv izotoplarni identifikatsiyalash (taqqoslash), ularning konsentratsiyasini aniqlash, yarim yemirilish davrini va preparatning radiokimyoviy chastotalarini belgilash, namuna sirtida radioaktiv izotoplarning taqsimlanish tasvirini hosil qilish (avtoradiografiya) kabi masalalarni xal etish mumkin. Shu bilan birga, bunda radiofizikada qoʻllaniladigan qalin qatlamli plastinkalar va maxsus emulsiyalarni ishlatish mumkin.

Nurlanish intensivligini aniqlashning yana bir usulida tekshirilayotgan namuna nurlanishi taʼsirida emulsiyaning qorayish darajasi maʼlum faollikdagi preparat (etalonna taqqoslanadi. Bunda ayrim treklarga eʼtibor berilmaydi. Bu usulning biri kontrast R. deyiladi (bunda tasvir ayrim uchastkalarining qorayishi taqqoslanadi) va u namunada, gammadefektoskopiya va boshqalarda faollikning taqsimlanish manzaralarini hosil qilish uchun qoʻllaniladi. R. geologiyada minerallarning radioaktivligini tekshirishda, biologiyada obʼyektlardagi radioaktiv moddalarning tarqalashini oʻrganishda, texnikada gammadefektoskopiya va boshqalarda qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Radiostansiya** (radio... va stansiya) — axborotlarni radiotoʻlqinlar yordamida uzatish yoki qabul qilish uchun moʻljallangan texnik qurilmalar va apparatlar majmui. R.da radiouzatkich, radiopriyomnik, antennalar, tok manbai va sovitish qurilmalari, kabel yoki havo liniyalari, boshqarish punktlari va boshqa boʻladi. Uzatuvchi, qabul qiluvchi va qabul qiluvch iuzatuvchi R.lar bor. Uzatuvchi R. radioeshittirish (konsertlar, spektakllar va boshqalarni bir tomonlama uzatish uchun), televizion (televideniye dasturlarini uzatish uchun), magistral radioaloka (telegraf va telefon apparatlari yordamida radioaloka oʻrnatish uchun) hamda maxsus (radionavigatsiya, radioastronomiya va boshqa uchun) xillari bor. Ultraqisqa, qisqa, oʻrta va uzun toʻlqinlarda ishlaydi. Unda faqat radiouzatkich boʻladi (radiopriyomnik boʻlmaydi). Uzatuvchi televizion R.da ikkita radiouzatkich bor: biri tasvirni, ikkinchisi tovushni uzatadi. Qabul qiluvchi R. uzatuvchi R. signallarini qabul qiladi. Asosiy qismlari: antenna va radiopriyomnik. Muqim (statsionar) va Kuchma xillari bor. Odatda, koʻchma R. radiouzatkich bilan birga ishlatiladi. Qabul qiluvchiuzatuvchi R. ikki tomonlama aloqa qilishga imkon beradi. Asosiy qismlari: antenna, radiouzatkich, radiopriyomnik, tok manbai va qoʻshimcha qurilmalar. Signallarni galmagal uzatadigan va qabul qiladigan (simpleks) hamda bir vaqtda uzatibqabul qiladigan (dupleks) muqim va koʻchma xillari bor. Kuchma R. avtomobil, samolyot, kema va boshqalarga oʻrnatiladi. Muqim R. maxsus binoga joylashtiriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Radiospektroskopiya** (radio... va spektroskopiya) — qattiq, suyuq va gaz holatdagi moddalarni tadqiq qilish usullari majmui. Radiotoʻlqinlarning nurlanishi va rezonans yutilish spektrlarini oʻrganishga asoslanadi. Dastlab (1933) ammiakning inversion (qarang Inversiya) spektrini tadqiq qilishda qoʻllanilgan.

Optik spektroskopiya, infraqizil spektroskopiya va myossbauer uspektroskopiyadan farqli ravishda, R. energiyaning ichki kvantlari spektroskopiyasi hisoblanadi, shuning uchun unda energiyaning bir-biriga yaqin turgan satxlari orasidagi energiya oʻtishlari tadqiq qilinadi. R. usullari tadqiqotlarda foydalaniladigan fizik effektlarga bogʻliq boʻladi. Eng keng tarqalgan usullar; antiferromagnit rezonans, elektron paramagnit rezonans, ferromagnit rezonans, siklotron rezonans, yadroviy magnit rezonans, mikrotoʻlqinlar R.si, R. kvant genera h torlar va kuchaytirgichlar, lazerlar, molekulyar generatorlar, aniq vaqt va chastota standartlari va boshqalarning yaratilishiga asos boʻldi.

Yana q.
-------

* Radiospektrometr

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Chjou Libo** ( xitoy. 周立波 , pinyin Zhōu Lìbō ; 1908—1979) — xitoy yozuvchisi. Ikkita Stalin mukofoti sovrindori (1951, 1952). 1934 yildan Xitoy Kommunistik partiyasi(KKP) a'zosi.

Tarjimai hol
------------

Chjou Libo 1909 yilda tug'ilgan (boshqa ma'lumotlarga ko'ra, 1908 yilda). Shanxay universitetining iqtisod fakultetida tahsil olgan. 1932 yilda gomindan tomonidan inqilobiy harakat ishtirokchisi sifatida hibsga olinib, qamoqqa tashlangan. 1934 yilda u Xitoy inqilobiy yozuvchilar ligasiga a'zo bo'ldi. 1935-yilda u ozod qilingan hududga front chizig‘ini kesib o‘tib, Xitoy Xalq-ozodlik armiyasi safiga qo‘shildi (o‘sha yillarda Xitoy Xalq Ozodlik Armiyasi shunday nomlangan). 1937-1945 yillarda u armiya saflarida va ozod qilingan Xitoyning poytaxti - Yan'an shahrida bo'lgan. 1939 yildan Yan'an shahridagi Lu Xun Adabiyot va san'at akademiyasining adabiyot bo'limida dars bergan.

Chjou Liboning birinchi badiiy asarlari 1938 yilda paydo bo'lgan - "Jamiyatning eski raisi" hikoyasi va "Jang maydoni haqidagi ertaklar". 1946 yilda yozuvchi yer islohotini o‘tkazish uchun Manjuriyaga yuboriladi. Ushbu sayohat natijasida XXRdagi agrar islohotlarga bagʻishlangan "Dovul" (1948) romani yozildi.

Asarlar orasida: "SSRI haqida eslatmalar", "Shansi-Chahar-Xebey mintaqasi taassurotlari", Xitoy qishlog'ining sotsialistik qayta tashkil etilishi haqidagi "Tog'li qishloqdagi katta o'zgarishlar" (1958-1960) romanlari, "Po'lat otildi" "(1955) (ruscha tarjimada "Po'lat oqim" (1957)), ishchilar sinfi haqida. Qissalar, ocherklar, tanqidiy maqolalar yozgan. U Aleksandr Pushkinning "Dubrovskiy" qissasini, Mixail Sholoxovning "Bokira tuproq ko‘tarilgan" romanini xitoy tiliga tarjima qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Libo Zhou". *id.worldcat.org*. Qaraldi: 11-dekabr 2022-yil.

Adabiyotlar
-----------

Chjou Libo // Katta sovet ensiklopediyasi : A.M.Prohorov. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
**Chju Zaiyu** ( Chinese  ; 1536 - 1611 yil 19 may) - xitoylik matematik, fizik, xoreograf va musiqa nazariyotchisi. U Xitoyning Min sulolasining shahzodasi edi. 1584 yilda shahzoda Chju aniq matematik hisob-kitoblar orqali teng temperamentni innovatsion tarzda tasvirlab berdi.

Biografiya
----------

Chju Xenan provinsiyasining Qinyang shahrida aristokratlar oilasida tug‘ilgan, Min sulolasining to‘rtinchi imperatori Xunsi imperatorining oltinchi avlod avlodi. Chju 1593 yilda Chjen shahzodasi unvonini oldi, lekin uni tezda amakivachchasiga topshirdi. Imperatorning buyrug'i bilan unga 1606 yilda yangi unvon berildi, u o'zining ilmiy xizmatlarini tasdiqlovchi o'nta musiqiy risolani saroyga topshirdi. Uning o'limidan so'ngi ism-sharifi zhíngzhínín ("Janobi oliylari Chjen Dofin") deb ataladigan bo'ldi.

Chju musiqa nazariyasi va temperament (beshta risola saqlanib qolgan), musiqa tarixi (ikki risola saqlanib qolgan), raqs va raqs musiqasi (beshta risola saqlanib qolgan) va boshqa bir qancha asarlar yozgan. Uning ishi "ikki ming yillik akustik tajriba va tadqiqotlarning yutug'i (Robinson 1962: 224)"  deb ta'riflangan va u "o'z xalqi musiqasining eng muhim tarixchilaridan biri" deb ta'riflangan. 

Chju shuningdek, astronomiya, fizika, matematika va kalendriklarga oid risolalar yozgan (uchtasi saqlanib qolgan), Pekinning magnit og'ishini, simobning massa zichligini hisoblab chiqdi va Ming taqvimini tuzatish uchun bir tropik yil davomiyligini aniq tasvirlab berdi.

Chjuning ishi uning hayoti davomida ham, Qing sulolasi davrida ham rasmiy tan olinmagan. Bu Ming va Qing klassik ilm-fanga urg'u berish va matn talqini emas, balki empirik kuzatishga asoslangan g'oyalarni rad etish bilan bog'liq edi. 

*

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  Hermann von Helmholtz，Die Lehre von den Tonempfindungen als physiologische Grundlage für die Theorie der Musik. p 258, 3rd edition, Longmans, Green and Co, London, 1895
2. ↑  Robinson, Kenneth. *A critical study of Chu Tsai-yü's contribution to the theory of equal temperament in Chinese music*. Wiesbaden : F. Steiner, 1980.
3. ↑  Fritz A. Kuttner. "Prince Chu Tsai-Yü's Life and Work: A Re-Evaluation of His Contribution to Equal Temperament Theory", p. 163, *Ethnomusicology*, Vol. 19, No. 2 (May, 1975), pp. 163–206.
4. ↑  *China: A Cultural and Historical Dictionary* Dillon:. London: Curzon, 1998 — 388 bet. ISBN 0-7007-0439-6.

Qo'shimcha o'qish
-----------------

* Cho, Gen J. *XVI asrda Xitoy va Evropada musiqiy teng temperamentning kashfiyoti*. Lyuiston, Nyu-York : Edvin Mellen Press, 2003 yil.
*
**Rashid Salohutdinovich Ashuraliyev** — sovet iqtisodchisi, davlat va siyosat arbobi.

Biografiyasi
------------

Ashuraliyev Rashid Salohutdinovich 1931-yilda tugʻilgan. KPSS (Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi) aʼzosi hisoblangan.

Rashid Salohutdinovich 1950-yildan boshlab mamlakatdagi siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy sohalarda faoliyat olib borgan. Jumladan, 1950-1987-yillarda — Andijon viloyati Moskva tumani kolxozlarida bosh hisobchi oʻrinbosari, bosh hisobchi, hududiy boshqarma bosh hisobchisi, tuman qishloq xoʻjaligi tashkiliy kolxoz boʻlimi boshligʻi, Tashkiliy kolxoz ishlari boʻyicha bosh boshqarma boshligʻi vazifalarida mehnat qilgan. Shuningdek, Ashuraliyev Oʻzbekiston SSR qishloq xoʻjaligi vazirining oʻrinbosari, Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Komiteti qishloq xoʻjaligi boʻlimi mudiri oʻrinbosari, Oʻzbekiston SSRning Taʼminot vaziri, Oʻzbekiston SSR Vazirlar Soveti Raisining birinchi oʻrinbosari, Oʻzbekiston Kompartiyasi Samarqand viloyat qoʻmitasi birinchi kotibi lavozimlarida ham ishlagan.

Ashuraliyev Rashid SSSR Oliy Kengashining 11-chaqiriq, Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashining 9-va 10-chaqiriqlari deputati etib saylangan. KPSS (Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi)ning  XXVII s’ezdi delegati ham hisoblangan.

Rashid Ashuraliyev Oʻzbekistonda istiqomat qiladi.

Havolalar
---------

* Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti deputatlari: Oʻninchi chaqiriq. (Qisqacha biografik maʼlumot). — T.: Oʻzbekiston, 1981. — S. 190.
* GA RF R7523 105 91 SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1971-yil 8-aprelda qabul qilingan Farmonlari va ularga materiallar / 10-sonli bayonnomaga / No 1455-VIII dan 1458-VIII gacha, jild. 16
**Rashid Abdulxayevich Xaydarov** (1949-yil, SSSR, Oʻzbeksiton SSR, Andijon viloyati — 2014-yil, Oʻzbekiston Respublikasi, Toshkent) — oʻzbek va sovet fizigi, texnika fanlari doktori, professor.

Ilmiy faoliyati
---------------

Rashid Xaydarov 1985-yildan O‘zbekiston Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi instituti ilmiy asboblar bo‘limi doimiy mudiri.

Xaydarovning 3 ta monografiyasi, 200 dan ortiq ilmiy maqolalari turli nashriyotlarda nashr etilgan. 40 dan ortiq ixtirolar muallifi. Uning rahbarligi ostida to‘qqizta nomzodlik dissertasiyasi himoya qilingan.

Xaydarov suvni tozalash, zararsizlantirish va tuzsizlantirish uchun ko‘plab usul va tozalash qurilmalarni ishlab chiqqan, jumladan, bugungi kunda keng qo‘llanilayotgan to‘g‘ridan-to‘g‘ri osmos usulida sanoat suvini tozalash boʻyicha ixtiro ham aynan Xaydarovga tegishli.

Shuningdek, Xaydarov O‘zbekistonda suvni tozalash va gaz-havo aralashmalari sohasida joriy etilgan metall nanozarrachalar va bir qator nanokompozit materiallarning barqaror eritmalarini olish usullarini ham ishlab chiqqan.

Asosiy ilmiy ishlari
--------------------

— Xaydarov qalamiga mansub bir qancha ilmiy ishlar mavjud boʻlib:

— Xaydarov, R. A. va boshqalar. (2009) „Kumush nanozarrachalar sintezining elektrokimyoviy usuli", Nanopartikullar tadqiqotlari jurnali, jild. 11(5), bet. 1193-1200;

— Xaydarov, R. A. va boshqalar. „Metal ionlaridan suvni uglerod nanopartikullari bilan konjugatsiyalangan polimer nanokompozitlari yordamida tozalash", Water Research Vol. 44 (2010), bet. 1927-1933 yillar;

— Xaydarov, R. A. va boshqalar. „Kumush nanozarrachalarining suvli dispersiyalarini uzluksiz ishlab chiqarishning yangi usuli", Int. J. Nanopartikullar, № 3, 2010, bet. 77-91;

— Xaydarov, R. A. va boshqalar. „Quyosh energiyasi bilan ishlaydigan toʻgʻridan-toʻgʻri osmosni tuzsizlantirish", tuzsizlantirish 217 (2007) 225-232;

— Xaydarov, R. A. va boshqalar. „Suvdagi xlor-organik birikmalar va bakteriyalarni yoʻq qilish uchun nano-fotokatalizatorlar", Journal of Colloid and Interface Science, jild 406, 2013 yil 15 sentyabr, 105-110-betlar;

— Xaydarov, R. A. va boshqalar. „Nanokarbon-polimer nanokompozitlari", Nanozarralar xalqaro jurnali, 5-jild, 1-son, 2012-yil, 88-98-betlar;

— Xaydarov, R. A. va boshqalar. „Suvni zararsizlantirish uchun elektrolitik tarzda hosil qilingan kumush, mis va oltindan foydalanish" Suv taʼminoti jurnali RT-Aqua, 53, 2004, 567-572 shular jumlasidandir.

Manbalar
--------

1. ↑  „Хайдаров Рашид Абдулхаевич". 5-fevral 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-fevral 2017-yil.
2. ↑  Solar powered direct osmosis desalination
3. ↑  „Илмий асбобсозлик лабораторияси". 5-fevral 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-fevral 2017-yil.
4. ↑  „УзА - Большой потенциал наноматериалов". 5-fevral 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-fevral 2017-yil.
**Ras El Aioun** — Jazoir davlatining Batna viloyatida joylashgan tuman hisoblanadi. 2008-yilda ushbu tuman aholisi 130 000 atrofida bo'lgan. Ras El Aioun O'rta er dengizida va Jazoirning shimoliy-markaziy qismida joylashgan.

Ras-El-ayun bir necha yuz yil davomida Oulad Ali Ben Sabour va Oulad salame qabilalari tarkibida istiqomat qilgan, keyinchalik esa fransuz mustamlakachilari fransuz istilosi davrida tumanga kelishgan.

Ushbu Tuman turli xil geografiyaga ega. U shimolda Ain Azel va EL Eulma, janubda esa N'gaou va Oulad Si Slimane bilan chegaradosh sanaladi. Shuningdek, sharqda Merouana va Ayn Djasser, g'arbda esa Djezzar hamda Salah Bey bilan chegaradosh.

Ras-el-Aioun tuman chegarasi 910 km 2 joyni egallaydi, zichligi esa 111/km 2. Tumanning geografik hududida oʻtloqlar, oʻrmonlar, daryolar, oʻrikzorlar va togʻlar ustunlik qiladi.

Municipalities
--------------

Tuman yana etti munitsipalitetga bo'linadi.

* **Ras El Ayun**
* Jezar
* Gosbat
* Guigba
* Ouled Sellam
* Rahbat
* Talkhamt

Tarix
-----

### Fransuzlar istilosi davrida

1957-yilgacha 6 ta shahar Belezma deb nomlangan umumiy shaharni tashkil qilgan. 1958-yilga kelib bu hududda Ras El Aioun, Guigba, Oulad Salame va Rahbat kabi koloniyalar paydo bo'la boshladi.

### Mustaqillik davrida

Jazoir davlati o'z mustaqilligini qo'lga kiritdi. Va 1964-yilda ba'zi shaharlar bitta katta Kommuna sifatida birlashtirildi (Ras El Aioun, Guigba va Rahbat Ras El Aioun kommunasiga aylanadi), (Oulad Salame va Talkhamt bitta).

1984-yil dekabr oyida oltita kommuna yana mustaqil kommunalar sifatida qayta tashkil etildi.

1987-yilda Ras-El-Ayun okrugi oltita kommunani o'z ichiga oldi. (Ras El-Ayun, Oulad Salam, Guigba, Gosbat, Rahbat va Talkhamt) shaharlarini tashkil etti.

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* Ras El Aioun tumanining eski xaritalari

Andoza:Batna Province