recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Moʻynali qurbaqa** (inglizcha: *toad in the hole*) yoki **sosiskali qurbaqa** (inglizcha: *sausage toad*) anʼanaviy ingliz taomidir, Yorkshir pudingi uchun xamirda pishirilgan sosiskalar. Odatda piyoz sousi va sabzavotlar bilan tortiladi.

Tarixi
------

Xamirli pudinglar XVIII-asr boshlarida Hannoverlar Britaniyasida mashhur taomga aylangan. „Hannover pazandachiligi" muallifi Jennifer Stid (inglizcha: *Jennifer Stead* XVIII-asr oʻrtalarida „moʻynali qurbaqa" bilan bir xil boʻlgan nomaʼlum retseptni topdi. Xanna Glassning 1747-yilda chop etilgan „Sodda va yengil pazandalik sanʼati" kitobi kolbasa oʻrniga kaptarlardan foydalanadigan „moʻynali kaptar" retseptini bayon qiladi. Bosma nashrlarda „moʻynali qurbaqa" birinchi paydo boʻlishi 1787-yilga toʻgʻri keladi.

1861-yilda Izabella Biton dumli romshteks va qoʻzichoq buyraklari bilan shunga oʻxshash retseptni keltiradi. Charlz Elm Frankatelli 1852-yilgi retseptda „kunduzgi savdo tugaganidan keyin kechasi 6 pens yoki 1 shillingga har qanday goʻsht boʻlagini arzonroq sotib olish mumkin", deb yozadi. Zamonaviy italyan oshxonasining birinchi kitobida ushbu retsept „Inglizcha qayta pishirilgan qaynatma goʻsht" (italyancha: *lesso rifatto all’inglese*) yoki „moʻynali qurbaqa" deb ataladi, retseptda qaynatma goʻsht qoldiqlari et sifatida olingan, keyin yana xamirda pishirilgan.

„Moʻynali qurbaqa" nomining kelib chiqishi nomaʼlum. Ammo u sosiska xamir chuqurchasidan moʻralab turgan qurbaqadek koʻringani uchun shunaqa nomlangan, deb hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  John Ayto; John Ayto*. The Diner's Dictionary: Word Origins of Food and Drink*. Oxford University Press — 372— bet. ISBN 978-0-19-964024-9.
2. ↑  Emily Ansara Baines; Emily Ansara Baines*. The Unofficial Downton Abbey Cookbook: From Lady Mary's Crab Canapes to Daisy's Mousse Au Chocolat--More Than 150 Recipes from Upstairs and Downstairs*. "F+W Media, Inc." — 213— bet. ISBN 978-1-4405-8291-2.
3. ↑  Alan Davidson; Alan Davidson*. The Oxford Companion to Food*. Oxford University Press — 822— bet. ISBN 978-0-19-104072-6.
4. ↑  Jennifer Stead; Jennifer Stead*. Georgian Cookery: Recipes & History*. English Heritage, 1985. ISBN 978-1-85074-869-4.
5. ↑  Francatelli, Charles Elme*. A Plain Cookery Book for the Working Classes*, 1862. ISBN 0-946014-15-9.
6. ↑  Pellegrino Artusi; Pellegrino Artusi*. La scienza in cucina e l'arte di mangiar bene*. E-text. ISBN 978-88-97313-74-8.
7. ↑  Duncan McCorquodale; Duncan McCorquodale*. A Visual History of Cookery*. Black Dog, 2009. ISBN 978-1-906155-50-6.
**Stephen Adams** (1807-yil 17-oktyabr — 1857-yil 11-may) qul egasi va Amerika Qoʻshma Shtatlari vakili (1845-1847) va Missisipi shtatidan senator (1852-1857) edi.

Shaxsiy hayot
-------------

Adams Janubiy Karolina shtatining Pendleton shahrida baptist ruhoniy Devid Adams oilasida tugʻilgan, u ota-onasi bilan 1812-yilda Tennessi shtatining Franklin okrugiga koʻchib oʻtgan. U davlat maktablarida oʻqigan, huquqni oʻrgangan, 1829 yilda advokaturaga qabul qilingan, Franklin okrugida amaliyot bilan shugʻullangan.U qul egasi boʻlgan.

Karyera
-------

1833-yildan 1834-yilgacha Missisipi shtatining Aberdin shahriga koʻchib oʻtib, huquq amaliyotini boshlaganida  Tennessi Senati aʼzosi edi. U 1837 yildan 1846 yilgacha tuman sudining sudyasi boʻlgan va yigirma toʻqqizinchi Kongressga Demokratik vakil sifatida saylangan , 1845 yil 4 martdan 1847 yil 3 martgacha xizmat qilgan. 1848 yilda u yana tuman sudining sudyasi boʻldi, 1850 yilda Missisipi Vakillar palatasining aʼzosi va 1851 yilda shtat konstitutsiyaviy konventsiyasining delegati boʻldi .Adams 1852-yil 19-fevralda Jefferson Devis  isteʼfosi tufayli yuzaga kelgan boʻsh oʻrinni egallash uchun AQSh Senatiga saylangan va 1852-yil 17-martdan 1857-yil 3-martigacha xizmat qilgan.Senatda ishdan boʻshatish boʻyicha qoʻmita raisi (Oʻttiz uchinchi va oʻttiz toʻrtinchi Kongresslar) boʻlgan.Muddati tugagach, u Tennessi shtatining Memfis shahriga koʻchib oʻtadi va u erda 1857-yil 11-mayda  chechakdan vafot etguniga qadar  sud amaliyotini davom ettirdi  va Elmvud qabristoniga dafn qilindi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Johnson 1906, s. 55 harvnb error: no target: CITEREFJohnson1906 (help)
2. ↑  „Congress slaveowners", *The Washington Post*, 2022-01-13, qaraldi: 2022-01-14
3. ↑  „Monroe County - Stephen Adams".  co-directors. 14-oktyabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-mart 2020-yil.
4. ↑  The American Almanac and Repository of Useful Knowledge, for the Year 1858
**Aziz Nesin** (taxallusi; asl ismi Mahmud Nusrat) (1915, Istanbul – 1995, Izmir; Istanbulda dafn etilgan) – turk hajviy yozuvchisi, dramaturg, Nafis sanʼat akademiyasi (Istanbulda oʻqigan (harbiy maʼlumotga ham ega. Keyinchalik, noqonuniy xatti-harakatlari tufayli, 100kunga qamalgan va qo'shindan haydalgan). „Marko posho" (1946) taraqqiyparvar hajviy gazeta va boshqa matbuot organlarida ishlagan. „Nuh kemasi" (1949) hajviy jurnal nashr etgan. Koʻplab hajviy hikoya, poema va romanlar muallifi, siyosiy va ijtimoiy hajv ustasi. „Jinnilar ozod boʻldi", „Ishbilarmon odam", „Noziq va nafis", „Xudoga shukur" va boshqa asarlari siyosiy oʻtkir va dolzarb. Ularda yozuvchi jamiyat illatlarini fosh qiladi, kulgili vaziyat, xususiyat va holatlar orqali kishilarni beixtiyor oʻz nuqsonlaridan kulishga majbur etadi. A. N. asarlarining qahramonlari – ish axtarave-rib bezor boʻlgan mayda amaldor, omad-siz ziyoli va qashshoq ishchi („Yashasin kambagʻallik", „Maydon soatlari", „Xotin kishi boʻlganimda-yu…" va boshqalar) „Shunday boʻldi, bunday boʻlmaydi" avto-biografik qissasi, „Aziznoma" hajviy sheʼrlar va „Mamlakatlardan birida" hajviy hikoyalar toʻplamlari mavjud. Turk xalqining 60/100% ahmoqligi, keyinchalik 1982-yilgi konstitutsiya tahriri e'lon qilinganligi uchun butun xalqni ahmoqqa chiqargan. Shu orqali ko'plab munozaralarga sabab bo'lgan. Hajvchi yozuvchilar xalqaro tanlovlarida „Dafna chambari" olgan (1956, 1957). Oʻzbekistonda boʻlib oʻtgan Osiyo va Afrika mamlakatlari yozuvchilarining Toshkent anjumanlari ishtirokchisi. Asarlari oʻzbek („Musht ketdi", 1966; „Xushtak afandim", 1969; „Fut-bol qiroli", 1978 va hokazo) va boshqa tillarda nashr qilingan. Umrining so'ngi yillarida prostatitdan aziyat chekkan shundan so'ng ko'zlari ko'rmay qo'ygan. Vassiyatiga ko'ra: dastlab jasadi ko'milmagan, balki o'likxonada saqlangan ammo jasadning yomon ahvolga kelganligi tufayli shifokorlar jasad ko'milishini talab qilishgan. Ateist bo'lgani uchun diniy ehkomlarsiz, noma'lum qabrga ko'mib tashlangan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2002-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Kultegin byusti 8-asrga oid marmardan yasalgan byust. Ikkinchi Turk xoqonligining sarkardasi va shahzodasi Kul Teginga tegishli deb hisoblanadi. Ushbu bosh o'tirgan gavdaning bir qismidir. Ushbu haykalning tana qismi Mo'g'ulistonning Xoshöo-Tsaidam shahridagi Kultegin majmuasidagi haykalning bosh qismi topilgan binodan topilgan. Bu joydan topilgan boshqa artefaktlar: oltin diadema, Bilgaxon toji, ushbu tosh haykal va hozirda yo'qolgan bir qator rasmlar Tang kitobida aytilishicha, Xitoy hunarmandlarining ijodlari bo'lgan. Kultegin byustidagi qalpoqni haykaltarosh Kulteginning haqiqiy bosh kiyimidan koʻchirgan boʻlishi ham mumkin. Bosh kiyimda tasvirlangan qush Bilgaxonning Oltin tojiga o'xshaydi. Haykalning bosh qismini topgan chex arxeologi Lumir Jisl Kultegin bosh kiyimida tasvirlangan qushni dastlab burgut, keyinroq turklar o'lim bilan bog'lagan lochin deb o'ylagan. Shuningdek, sharqiy turklar orasida mashhur feniks bo'lishi ham mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  *Stark, Soren* „Some Remarks on the Headgear of the Royal Türks". Qaraldi: 15-dekabr 2023-yil.
**Fuqarolarning huquq va burchlari** — fuqarolarning Konstitutsiya va qonun hujjatlarida oʻz ifodasini topgan asosiy huquq va burchlari. Ular davlat organlari tomonidan muhofaza etiladi va bajarilishi nazorat qilinadi. Oʻzbekiston Konstitutsiyasining 2boʻlimida fuqarolarning asosiy huquqlari, erkinliklari va burchlari quyidagicha turkumlanadi: 1) Shaxsiy huquq va erkinliklar; 2) Siyosiy huquqlar (qarang Siyosiy huquq va erkinliklar); 3) iqtisodiy-ijtimoiy huquklar (qarang Iqtisodiy huquq va erkinliklar).

Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida fuqarolarning quyidagi burchlari koʻrsatilgan: fuqarolar Konstitutsiya va qonunlarga rioya etishga, boshqa kishilarning huquqlari, erkinliklari, shaʼni va qadrqimmatini hurmat qilishga; Oʻzbekiston xalqining tarixiy, maʼnaviy va madaniy merosini avaylab asrashga; atrof tabiiy muhitga ehtiyotkorona munosabatda boʻlishga; qonun bilan belgilangan soliqpar va mahalliy yigʻimlarni toʻlashga majburdirlar. Oʻzbekiston Respublikasini himoya qilish — Oʻzbekiston Respublikasi har bir fukarosining burchidir. Fuqarolar qonunda belgilangan tartibda harbiy yoki muqobil xizmatni oʻtashga majburdirlar.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Jarohatlanish va ularda ko'rsatadigan birinchi yordam

**Birinchi yordam** — baxtsiz hodisalar roʻy berganda, kishi shikastlanganda yoki toʻsatdan kasal boʻlib qolganda uning hayotini asrab qolish va yomon asoratlardan omon qolishi uchun koʻrsatiladigan tez va oddiy tadbirlar majmui; shifokor yetib kelguncha yoki ularni shifoxonaga olib borguncha amalga oshiriladi. Birinchi yordam oʻz-oʻziga yoki boshqalar tomonidan (**o**ʻ**zaro**) koʻrsatilishi mumkin. Shikastlangan odam jarohatini oʻzi bogʻlay olsa, zaharlanish alomati boʻlganida, mast, koʻp suyuqlik ichib meʼdani yuvish va qayt qilishga quvvati kelsa, oʻz-oʻziga Birinchi yordam koʻrsatishi mumkin. Oʻzaro Birinchi yordam odatda boshqa kishi tomonidan koʻrsatiladi. Kishining hayoti xavf ostida qolganda, mast, qon ketganda, tok urganda, zaharlanishda, koma, shok va boshqa holatlarda darhol Birinchi yordam koʻrsatish zarur. Keyingi koʻrsatiladigan tibbiy yordam Birinchi yordamning qanchalik toʻgʻri koʻrsatilganligiga bogʻliq. Mast, suyak ochiq singanda bogʻlov va shina (taxtakach)ning tez va toʻgʻri qoʻyilishi (qarang Immobilizatsiya), koʻpincha shok va boshqa ogʻir kasalliklarning oldini olishga, shikastlanib behush yotgan kishini yonboshi bilan yotqizish traxeya va bronxlarga qusuq massasi hamda qon ketib qolmasligiga yordam beradi.

Birinchi yordam uch xil tadbirlar majmuasini oʻz ichiga oladi: 1) tashqi shikastlovchi omillar (elektr toki, bosib qolgan ogʻir narsa va boshqalar) taʼsirini darhol bartaraf etish yoki shikastlangan kishini noqulay sharoitdan xoli qilish (suvdan, oʻt tushgan joydan olib chiqish va boshqalar); 2) shikastlanish tarziga qarab Birinchi yordam koʻrsatish (bular haqida q. Suyak chiqishi, Suyak sinishi, Zaharlanish, Hushdan ketish, Jarohatlanish, Kuyish va b.); 3) yaqin atrofdagi kasalxona, poliklinikaga yetkazish. Odam toʻsatdan betob boʻlib qolganida, turli xil baxtsiz hodisalar roʻy berganida, albatta tez yordam chakirish, noiloj qolgan hollarda duch kelgan transportda davolash muassasasiga olib borish zarur. Toʻgʻri Birinchi yordam koʻrsatish uchun doim tegishli bilim va malakani oshirib borish lozim. Ishxona, avtomashina va uydagi dori qutichasida Birinchi yordam uchun zarur boʻlgan hamma narsalar boʻlishi kerak.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abissal yotqiziqlar** — hozirgi za-monda Tinch, Atlantika va Hind okeanlari tubining katta (90%) qismida hosil boʻlgan choʻkindilar. Bunday yotqiziklar koʻpincha 3 km dan ortiq chuqurlikda oksidlanish muhitida paydo boʻladi. Abissal yotqiziqlar: 1) mayda hayvon organizmlarining skletlaridan; 2) quruqlikdan shamol yoki dengiz oqimi natijasida keltirilgan mineral zarrachalardan, suv osti va suv usti vulkan jinslaridan, kosmik chan-glardan tashkil topadi. Suv organizmlarining okean tubida tezda parchalanib ketishi uchun kimyoviy sharoit boʻlmasa, u holda organik balchiqlar hosil boʻladi. Lekin organizmlar okean tubida kam boʻlsa yoki oksidlanish muhitida ularning skeletlari tezda erib ketsa, u holda koʻproq anorganik mineral yotqiziqlar vujudga keladi. Agar bu yotqiziklar tar-kibida temir boʻlsa, temirning oksid-lanishi natijasida loy choʻkindilari qizil rangga boʻyaladi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Abissal yotqiziqlar" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Saksovul** (*Haloxylon*) — shoʻradoshlar oilasiga mansub buta va daraxtlar turkumi. Boʻyi 1,5–12 m, tanasining diametri 1 m gacha boradi. Guli mayda, ikki jinsli, qaramaqarshi, tangachasimon, guloldi qoʻltigʻida bittadan oʻrnashgan. Barglari uchli, rivojlanmagan, tangachasimon, gul xreil qiluvchi novdachalari qari shoxlardan oʻsib chiqadi. Saksovulning yashil novdalari organik modsa toʻplashga xizmat qiladi. Iillik yosh novdalarining koʻp qismi kuzda, ayniqsa, sovuq tushishi bilan toʻkilib ketadi, ozroq qismi esa yogʻochga aylanib saqlanib qoladi. Alr.dan gullay boshlaydi, oktabrda urugʻlaydi. Osiyo (Oʻrta Osiyo, Eron, Afgʻoniston, Xitoy, Mongoliya)da 10 turi uchraydi. Oʻzbekistonning Qizilqum choʻllarida oʻrmonlarni hosil qiluvchi asosiy turlar — oq va qora Saksovuldir. Kora S. (*H. aphyllum*) — bargsiz buta yoki daraxt, bal. 4—9 (12)m gacha. Asosan, Osiyoning choʻl va chala choʻllarida, shoʻrxok yerlarda, shoʻrlangan qumlarda, taqirlarda koʻp tarqalgan. Urugʻidan koʻpayadi. Yoʻllarda ixotazorlar barpo etishda foydalaniladi. Qora S. katta daraxtzorlar hosil qiladi, oq Saksovuldan tana va shoxshabbasining qoramtir boʻlishi, bargining tuzilishi bilan ajralib turadi. Oq S. (*H. persicum*) — yirik buta. Bal. 2,5–6 m. Ildizi 10–11 m chuqurlikka boradi. Qozogʻiston, Oʻrta Osiyo, Eron, Afgʻoniston, Iroq, Saudiya Arabistoni, Gʻarbiy Xitoyning choʻl va sahrolarida oʻsadi. Oq Saksovul qumliklarni mustahkamlash uchun ekiladi. Zaysan Si (*H. ammodendron*) turi Qoraqalpogʻistonning ayrim joylari (Ustyurt)da uchraydi.

Saksovulning xalq xoʻjaligida ahamiyati katta. Undan, asosan, oʻtin (yoqilgʻi), qoʻylar va tuyalar uchun toʻyimli ozuqa, qumlarni mustahkamlovchi, shamolni toʻsuvchi vosita sifatida foydalaniladi. Saksovul oʻrmonlari tuproqni eroziyadan saqlashda muhim oʻrinda turadi. Saksovul 50—60 yil yashaydi. Asosan, urugʻidan koʻpayadi va 5—7yili normal urugʻlay boshlaydi. Oʻrta Osiyo va Qozogʻistonda Saksovul oʻrmonlari 22 mln. ga atrofida. Oʻzbekistonda Saksovul oʻrmonlari 1229 ming ga, shundan oq Saksovul 976 ming ga, qora Saksovul 253 ming ga ni egallaydi.

Oʻzbekistonda choʻl va yaylovlarga ekish uchun 1991-yilda chiqarilgan Nortuya navi rayonlashtirilgan. Soʻnggi yillarda Saksovulni koʻpaytirish maqsadida bir qator oʻrmon xoʻjaliklari tashkil etilib, sunʼiy saksovulzorlar barpo qilinmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  Xonazarov, Abdushukur. *OʻzME*. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Rieter** – Shveysariyaning Vintertur shahrida joylashgan toʻqimachilik mashinalari ishlab chiqaruvchisi.

Tarixi
------

1795-yilda Iogann Yakob Riter (1762—1826) tomonidan asos solingan kompaniya dastlab toʻqimachilik mahsulotlarini ishlab chiqargan. 1806-yilda Napoleon kontinental Yevropa va Buyuk Britaniya oʻrtasidagi savdoning oldini olish uchun kontinental blokadani joriy qilganligi sababli, Rieter Britaniya toʻqimachilik mashinalari uchun ehtiyot qismlarni olish imkonsiz boʻlib qoldi. Natijada, kompaniya ehtiyot qismlarni oʻzi ishlab chiqarishni boshladi va 1810-yilda birinchi oʻz-oʻzidan yaratilgan toʻqimachilik mashinasi uning ustaxonasini tark etib, keng ommaga tarqaldi.

1982-yilda Rieter Britaniyaning Ernest Scragg & Sons Ltd toʻqimachilik mashinalari kompaniyasini sotib oldi Guruh 1992-yilda Automatik (1947-yilda asos solingan) kompaniyasini oʻz nazoratiga oldi.

2011-yilda avtomobil ehtiyot qismlari boʻlimi, ilgari Rieter Automotive, Rieterdan ajralib, yangi korporatsiyaga aylandi; Rieter boshqaruv kengashining ikki aʼzosi, Pete Spuhler va Michaell Pieper Autoneumdagi oʻz ulushlarini maʼlum bir kelishilgan muddatga saqlab qolishga va yangi kompaniyaga har biri 12,5 million CHF miqdorida subordinatsiya qilingan kredit berishga kelishib oldilar.

2017-yil 30-iyunda Rieter hozirda Rieter Component boʻlimi ostida faoliyat yurituvchi Schweiter Technologies AG, Horgen (Shveysariya) dan SSM Textile Machinery Divisionni (SSM) sotib oldi. SSM ip oʻrash uskunalari bilan shugʻullanadi. SSM 1989-yilda Schärer, Schweiter va Mettler kompaniyalarining birlashishi natijasida tashkil topgan. 2012-yil fevral oyida SSM Giudici Sp A. Galbiate, Italiya kompaniyasini sotib oldi. SSM, shuningdek, Xitoyning Zhongshan shahrida SSM (Zhongshan) Ltd nomi ostida shoʻba korxonasiga ega boʻlib, u savdo/qoʻllab-quvvatlash/xizmat operatsiyalarida yordam beradi, shuningdek, Osiyo bozorlari uchun mashinalarni boshqarish, ishlab chiqarish va yigʻishda yordam beradi.

Manbalar
--------

1. 1 2  "Rieter Annual Report 2016" (Wayback Machine saytida 9-dekabr 2017-yil sanasida arxivlangan) (PDF). Rieter Group. Retrieved 2017-05-10.
2. ↑  Plunkett, Jack W.*. Plunkett's Advertising & Branding Industry Almanac 2007*, 2007-yil oktabr. ISBN 9781593920944.
3. ↑  History & Milestones.
4. ↑  The Indian Textile Journal - Volume 102 
Sorabji M. Rutnagur "As on January 1, 1992 the Rieter-group takes over Automatik Apparate- .
5. ↑  „Rieter Automotive to become Autoneum". *www.textilemedia.com*. Qaraldi: 16-mart 2020-yil.
6. ↑  „About us | SSM - Schärer Schweiter Mettler AG".
7. ↑  „SSM Zhongshan Relocated to New Industrial Park | Textile Excellence - Textile & Apparel Newspaper / Magazine" (20-may 2016-yil). 9-yanvar 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-sentyabr 2022-yil.
**Muzaffar Xoldarboyevich Soliyev** (1975-yil 22-may, Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — oʻzbek davlat arbobi, 2021-2023-yillarda Nurafshon shahar hokimi, 2017—2021-yillarda Oʻzbekiston uy-joy-kommunal xizmat koʻrsatish vaziri.

Biografiya
----------

1997-yilda Toshkent davlat texnika universitetini tugatgan.

1997—1999-yillarda Harbiy xizmat.

1999—2015-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tizimidagi moddiy-texnik va harbiy taʼminot xizmatlarida turli lavozimlarda ishlagan.

2015—2017-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirining oʻrinbosari boʻlgan.

2017-yil 5-iyulda „Oʻzkommunxizmat" agentligi negizida tashkil etilgan Uy-joy, kommunal xizmatlar vazirligiga rahbar etib tayinlandi.

2021-yil 14-yanvarda Oʻzbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tomonidan „ishidagi kamchiliklar, qayta-qayta ogohlantirishlardan xulosalar chiqarilmaganligi uchun" ishdan boʻshatilgan. Uning oʻrniga Sherzod Hidoyatov uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish vaziri etib tayinladi

15-yanvar kuni Nurafshon shahar hokimi etib tayinlandi va 2023-yil 10-aprelda ushbu lavozimdan ozod qilindi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Нурафшон шаҳри ҳокими Музаффар Солиев ишдан олинган".  kun.uz.
2. ↑  „САЛИЕВ Музафар Холдарбаевич". *centrasia.org*. Qaraldi: 2021-yil 4-mart.
3. ↑  *Kun uz.* „Шерзод Хидоятов будет назначен министром жилищно-коммунального обслуживания" (ru). *Kun.uz*. Qaraldi: 2021-yil 4-mart.
4. ↑  „Нурафшон шаҳри ҳокими Музаффар Солиев ишдан олинди" (ru-UZ).
**Jome masjidi** 1612-yilda qurilgan masjid boʻlib, Hindistonning Maharashtra shtatidagi Avrangobod shahridagi Killa Arrak yaqinida joylashgan. Bu tarixiy ahamiyatga ega manzilgoh hisoblanadi, chunki u 1612-yilda qurib bitkazilgan. Qurilish 1610-yilda Malik Amber tomonidan Avrangobod (o'sha paytda "Fatehpur" deb nomlangan) asos solinganidan so'ng boshlangan. Masjid keyinchalik 1692-yilda Avrangzeb (R.H.) tomonidan kengaytirilgan. U Avrangobodning eng qadimgi masjidlaridan biri bo'lib, hali ham yaxshi holatda saqlangan.

Tarixi
------

Masjidni 1612-yilda Malik Amber 1610-yilda **Xaraki** deb nomlagan shaharda qurdirgan va Malik Ambar 1626-yilda vafot etgach uning o'rniga o'g'li Fotexon o'tirgan va Xadki shahri nomini "Fatehnagar" ga o'zgartirgan. 1633-yilda Boburiylar Davlatobodni egallab olishganda, Nizom Shohi hukmronlik yerlari, shu jumladan Fatehnagar Boburiylarning qo'l ostiga o'tdi. Milodiy 1653-yilda shahzoda Avrangzeb ikkinchi marta Dekan noibi etib tayinlanganida, u Fotehnagarni poytaxt qilib, uni Avrangobod deb nomlaydi. Jome masjidi yaqinida Killa Arrak qal'asini qurdiradi, masjid qal'a devorlarining chegarasida joylashgan. Masjidning meʼmoriy qurilish uslublarini bilgan Avrangzeb 1692-yilda masjidning old qismida toʻrtta ark qurib, hududni kengaytirdi. Muhtasham qal'a orasidagi Amxar (Jamoat zali) va Jome masjidi hali ham yaxshi holatda saqlangan yagona inshootlardir.

Tuzilishi
---------

Early morning view of Delhi Gate, Aurangabad Dehli darvozasining erta tong ko'rinishi, Aurangobod
Masjid Avrangobodning Killa Arrak yaqinida joylashgan. Oldindagi 9 ta qirrali arkdan 5 tasini Malik Ambar oʻrnatgan.

Galereya
--------

 Jome masjidi yaqinidagi Makka darvozasi, Avrangobod, 1880-yillarda Din Dayal tomonidan suratga olingan

Yana qarang
-----------

* Aurangabad, Maxarashtra shahridagi sayyohlik joylari
* Aurangobod, Maharashtra
* Olamgir masjidi, Aurangobod
* Kali masjidi, Jalna

Manbalar
--------

1. ↑  „Qila Arrak, Aurangabad (Maharastra), India, Travel Guide and Travel information, Meriyatrra.com". 6-oktyabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-may 2011-yil.
2. ↑  *Banerjee, Rajiv*. „History revisited at Aurangabad the 'city of gates'". *The Economic Times*.
3. ↑  „Aurangabad Tourist Attractions, best places to visit in Aurangabad". 2-sentyabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-may 2011-yil.
4. ↑  „Qila Arrak, Aurangabad (Maharastra), India, Travel Guide and Travel information, Meriyatrra.com". 6-oktyabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-may 2011-yil.
5. ↑  „Archived copy". 24-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-may 2011-yil.
6. ↑  „JAMA Masjid Aurangabad,Mosques in Aurangabad,Famous Mosques of Aurangabad,Aurangabad Mosques". 28-sentyabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-may 2011-yil.
7. ↑  „Aurangabad: JAMA Masjid, Aurangabad Tourist Places to Visit for Mosque". 14-sentyabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-may 2011-yil.
**Siyosiy huquq va erkinliklar** — fuqarolarning asosiy konstitutsiyaviy huquqlaridan bir guruhi (fukarolik, shaxsiy huquq va erkinliklar, iqtisodiy huquq va erkinliklar kabilar bilan bir qatorda). Siyosiy huquq va erkinliklar fuqarolarga mamlakat ijtimoiy va siyosiy hayotida qatnashish imkonini beradi. Bu huquq va erkinliklar jamiyat va davlat boshqaruvida qatnashish huquqi, saylov huquqi, qonunlarga muvofiq, jamoat birlashmalariga uyushish, mitinglar, yigʻilishlar va namoyishlar oʻtkazish, axborot erkinligi, ommaviy harakatlarda ishtirok etish, ariza, taklif va shikoyatlar berish orqali davlat organlari, muassasalar yoki xalq vakillariga murojaat qilish huquqi kabilarni oʻz ichiga oladi. Oʻzbekiston fuqarolarining siyosiy huquq va erkinliklari Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida (8-bob), „Fuqarolarning saylov huquklari kafolatlari toʻgʻrisida" (1994-yil 5-may). „Oʻzbekiston Respublikasining referendumi toʻgʻrisida" (1991-yil 18-noyabr (2001-yil 30-avgustda yangi tahrirda) qabul qilingan), „Siyosiy partiyalar toʻgʻrisida" (1996-yil 26-dekabr), „Vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar toʻgʻrisida" (1991-yil 14-iyun (1998-yil 1-mayda yangi tahrirda) qabul qilingan), „Kasaba uyushmalari, ularning huquklari va faoliyatining kafolatlari toʻgʻrisida" (1992-yil 2-iyul), „Oʻzbekiston Respublikasida jamoat birlashmalari toʻgʻrisida" (1991-yil 15-fevral) kabi bir qancha qonunlar va qonun kuchiga ega boʻlgan hujjatlar bilan belgilab qoʻyilgan..

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ruhiy kasallik** atamasi ostida asab tizimlaridagi buzilishlar oqibatida paydo boʻluvchi, jamiyatda oʻrnashib qolgan meʼyorlardan keskin chiquvchi hatti-harakatlarga olib keluvchi kasallik tushuniladi. Ruhiy kasallikka chalinish koʻpincha bemorning xulq-atvorining oʻziga ham, atrofdagi odamlarga ham xavfliligi bilan xarakterlanadi. Faqat oʻtkir holatlargina emas, balki nim oʻtkir va surunkali kechuvchi ruhiy buzilishlar, hattoki remissiya holatlari ham bemor tomonidan xulq-atvorining kutmaydigan harakatlari bilan kuzatiladilar va shoshilinch yordamga muhtoj boʻladilar.

**Psixik kasalliklar**, ruhiy kasalliklar, psixozlar — bosh miya faoliyatining buzilishidan kelib chikadigan kasalliklar: ruhiy faoliyatning funksional uzgarishidan to uning butunlay buzilishigacha boʻlgan holatlar.

Ruhiy kasallikda bemor voqealikni toʻgʻri idrok etolmaydi, shu jihatdan Ruhiy kasallik ichki kasalliklardan farq qiladi. Ruhiy kasallikning sabablari xilma-xil, bular orasida irsiy omil (nayel) asosiy oʻrin tutadi. Mas, oligofreniya, psixopatiya, maniakal-depressiv psixoz, epilepsiya va shizofrenshttt kelib chiqishida kishining nasl-nasabi muqim rol oʻynaydi. Ruhiy kasallikning paydo boʻlishi va avj olishiga infeksion kasalliklar, bosh miyaning shikastlanishi, intoksikatsiya, ruhiy iztiroblar ham sabab boʻlishi mumkin.

Onaning homiladorlik paytida kasallanishi yoki shikastlanishi sababli homilaning zararlanishi bolaning ruhiy rivojlanishdan orqada qolishiga, epilepsiya va boshqa ruhiy oʻzgarishlarga olib keladi. Surunkali alkogolizm va narkomaniya ham bora-bora kishini Ruhiy kasallikga olib borishi mumkin. Ruhiy kasallikning vujudga kelishida kasallikka sabab boʻladigan omillardan tashqari, kishining oʻziga xos xususiyatlari, uning ilgari boshidan kechirgan kasalliklari (mas, miya shikastlanishi, alkogoldan zaharlanish, ichki aʼzolar kasalliklari, naslida ruhiy kasallik borligi va boshqalar) ham ahamiyatga ega.

Ruhiy kasallikning belgilari, asosan, gallyusinatsiya, alaxlash, shilqimlik, hayajonlanish, ong va xotira zaiflashuvi, esi pastlik va h.k.dan iborat.

Ruhiy kasallik kishining jinsi va yoshiga ham bir qadar bogʻliq. Umuman bemorni qancha erta davolashga kirishilsa, oqiba-ti shuncha yaxshi boʻladi. Kasallikni yashirib yoki uyalib, vrachga vaqtida murojaat qilinmasa, dard ulgʻayib, davolash ancha qiyinlashadi. Shuning uchun kishi oʻzida andak ruhiy oʻzgarish sezsa, darhol vrachpsixiatr ga koʻrinishi kerak.

Ruhiy bemorlar maxsus psixiatriya kasalxonalarida davolanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

● 

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tibbiyotga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Grammatik kategoriya** - 1) maxsus koʻrsatkichlar yordamida soʻzlarning oʻzgarishi, birikish va gap hosil qilish qoidalariga asoslangan umumgrammatik tushuncha. G. k. grammatikaning qaysi sohasiga oidligiga koʻra morfologik va sintaktik kategoriyaga boʻlinadi. Sintaktik kategoriyalar morfologik kategoriyaga teng boʻlmaydi. Mas, bizning oila — toʻq oila. Bu jumlada morfologik jihatdan toʻrt soʻz, uch xil soʻz turkumi bor (olmosh, ot va sifat, ot), sintaktik jihatdan esa faqat ikki boʻlak — ega va kesim mavjud.
Fe'lda 3 ta gramatik kategoriya bor. Mayl,zamon,shaxs-son kategoriyasi

Ld.:Gʻulomov A. Gʻ. Asqarova M. A. Hozirgi zamon oʻzbek tili, T. 1961.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**„Spartak"** — Toshkentning sobiq sovet va oʻzbek futbol klubi.

Tarixi
------

1937-yilda Toshkent shahar jamoasi negizida tashkil etilgan va 1955-yilda tarqatib yuborilgan. Toshkentning „Paxtakor" klubidan oldingi klub hisoblangan.

1955-yilda „B" toifasida „Spartak" safida toʻp surgan 12 nafar futbolchi keyingi mavsumda „Paxtakor"ga oʻtishgan.

Ular orasida Oleg Jmak, Qobil Muqimov, Idgay Tazetdinov, Yuriy Uskov va Mixail Arustamov futbolchilik faoliyatini yakunlab, ushbu jamoaga murabbiylik qilishgan.

2008-yilda qayta tiklangan „Spartak" Oʻzbekiston ikkinchi ligasi final bosqichining „A" guruhi gʻolibiga aylandi va keyingi 3 mavsum Birinchi ligada oʻynadi.

Yutuqlari
---------

* Oʻzbekiston SSR chempioni (4 marta): 1937, 1938, 1950, 1951.
* SSSR Birinchi ligasi: „B" toifasidagi zonal turnirida 7-oʻrin (1953).
* SSSR Kubogi: 1/16 final (1954).
* Oʻzbekiston ikkinchi ligasi: 1-oʻrin (2008).
* Oʻzbekiston Birinchi ligasi: 6-oʻrin (2009).

Havolalar
---------

* Клуб в базе footballfacts
* Матчи клуба в базе Wildstat


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Futbolga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Rum Mehmed Posho masjidi** (turkcha: *Rum Mehmet Paşa Camii*) - Turkiyaning Istanbul shahridagi katta va aholi zich joylashgan Üsküdar tumanida joylashgan eski Usmonli masjidi.

Rum Mehmed Posho masjidi Bosfor bo'g'ozi qirgʻogʻiga va Üsküdar tumanida joylashgan Şemsi Pasha, Yeni Valide va Mihrimah Sulton tarixiy masjidlariga yaqin hududda joylashgan. Yodgorlik Sharqiy Rim imperiyasining bosib olinishi va qulashi ortidan Usmonli imperiyasi davrida Osiyoda (Anadolu) qurilgan ilk masjid hisoblanadi.

Tarixi
------

Masjid 1471-yilda asli yunon millatiga mansub bo'lgan vazir Rum Mehmed Posho uchun qurilgan. Masjidni qurishda tosh va g'ishtdan foydalanilgan bo'lib, yodgorlik Usmonli va Vizantiya me'moriy elementlarni o'zida mujassam etgan. Masjid 1953-yilda qayta tiklangan.

Galereya
--------

Yana qarang
-----------

* Islamic architecture

Manbalar
--------

1. ↑  „Rumi Mehmet Paşa Cami İbadete Yeniden Açıldı" (tr). *erolkara.net Bilmek Gerek*. Qaraldi: 11-avgust 2022-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Rum Mehmed Pasha Mosque at ArchNet.org

Havolalar
---------

* Images of Rum Mehmed Pasha Mosque
**Davlat byudjeti daromadlari** yoki **byudjet daromadlari** - bu davlat tomonidan davlat xarajatlarini moliyalashtirish uchun soliqlar va soliq bo'lmagan manbalardan olinadigan pul. Davlat byudjeti daromadlari, shuningdek, davlat xarajatlari davlat byudjetining tarkibiy qismlari va hukumatning moliyaviy siyosatining muhim elementidir. Soliqlarni yig'ish hukumatning eng asosiy vazifasidir, chunki daromad davlatning ishlashi, umumiy manfaatni ta'minlash (jamoat manfaatlarini bajarish uchun ijtimoiy shartnoma orqali) va uning qonunlarini bajarish uchun zarurdir; daromadning bu zarurati zamonaviy byurokratik davlat rivojlanishining asosiy omili edi. 

Davlat byudjeti daromadlari davlat qarzi va pul bosib chiqarishdan farq qiladi, bu ikkalasi ham davlatning pul taklifini byudjet daromadlarini ko'paytirmasdan oshiririshning vaqtinchalik chorasi sifatida xizmat qiladi.

Manbalar
--------

Hukumat daromad olishi mumkin bo'lgan turli manbalar mavjud. Davlat daromadlarining asosiy manbalari turli makonda va zamonda turlicha bo'lgan. Zamonaviy davrda soliq tushumlari odatda hukumat uchun asosiy daromad manbayi hisoblanadi.  OECD tomonidan e'tirof etilgan soliq turlariga daromad va foyda soliqlari, turli yig'imlar badallari, ijtimoiy soliq, mol-mulk solig'i va boshqa soliqlar kiradi. 

Soliq bo'lmagan daromadlar davlat korporatsiyalaridan olinadigan dividendlar, jarimalar, yig'imlar, davlat mulkini xususiylashtirishdan tushumlar va xalqaro moliya institutlarining tashqi kreditlari va qarzlari ko'rinishidagi kapital tushumlarini o'z ichiga oladi. Tashqi yordam ko'pincha rivojlanayotgan mamlakatlar uchun asosiy daromad manbayi bo'lib, ba'zi rivojlanayotgan mamlakatlar uchun esa asosiy daromad manbai hisoblanadi. 

Malum bir vaziyatlarda tizimda mahalliy hukumatlar o'z daromadlarining bir qismini o'zidan yuqori hukumatdan transfert to'lovlari ko'rinishida yordam olishlari mumkin.

Siyosat
-------

Ko'pchilik hukumatlarda davlat daromadlarini nazorat qiluvchi moliya vazirligi, soliq xizmati va boshqa organlar mavjud. Hukumatlar, shuningdek, daromadlarni yig'ish uchun ajratilgan alohida daromad yig'ish xizmatiga ega bo'lishi mumkin.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Bräutigam, Deborah (2002). "Building Leviathan: Revenue, State Capacity and Governance". *IDS Bulletin* (Institute of Development Studies) **33** (3): 1–17. doi:10.1111/j.1759-5436.2002.tb00034.x. .
2. ↑  „Definition of Taxes".  OECD (19-aprel 1996-yil). Qaraldi: 23-mart 2022-yil.
**Biotsenoz** (bio... va yun. koinos — umumiy) — shartsharoiti bir xildagi muhitga moslashib olgan va bitta joyning uzida birga yashaydigan barcha organizmlar. B.da yashaydigan oʻsimlik hamda hayvonlar doim bir-biriga maʼlum munosabatda boʻladi. Ularning shu munosabati hayot kechirish sharoitiga ham taʼsir kursatib turadi. B. u mumiy tabiiy kompleks — biogeotsenozning bir qismidir. Odamking xoʻjalik faoliyati B.ni oʻzi uchun foydali tomonga qarab oʻzgartirishi mumkin. Turlar urtasidagi munosabatlarning ikki va undan koʻp tur uchun qulaylik tugʻdiradigan xili oʻzaro yordam deyiladi. Maye, hasharotlar yordamida changlanadigan oʻsimliklar changni bir usimlikdan ikkinchi usimlikka olib oʻtadigan va shu bilan oʻsimliklarning chetdan changlanishini taʼminlaydigan hasharotlarga muhtojdir. Boshqa hollarda turlar orasidagi munosabatlar uzaro qaramaqarshi tarzda buladi. Yirtqichlikda bir tur hayvonlar boshqa tur hayvonlarni yeydi. Ikkala tur tashqi muhitning bir xildagi shartsharoitidan foydalansayu, usha shartsharoit miqdori cheklanib qoladigan boʻlsa, bunday turlar oʻzar o raqobat tarzidagi munosabatga utadi. Maye, Usimliklar yorugʻlik va tuprokdagi mineral moddalar uchun raqobat qiladi. Mikroblardagiantibioz qaramaqarshi munosabatlarning uziga xos shaklidir. Birga hayot kechirishning boshqa shakllari ham bor. Maye, simbioz, parazitizm. B.ni oʻrganish amaliy jihatdan muhim ahamiyat kasb etadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Mengliyev Baxtiyor Rajabovichning**  (1965-yil 20-noyabr, Qashqadaryo viloyati Dehqonobod tumani)da tugʻilgan.

Biografiyasi
------------

### Taʼlim

1983-yilda tumandagi oʻrta maktabni Oltin medal bilan bitirgan. 1983-1990 yillarda Termiz davlat pedagogika institutining oʻzbek tili va adabiyoti yoʻnalishini imtiyozli diplom bilan tamomlagan. 1984-1986 yillarda harbiy xizmatda boʻlgan.
Buxoro davlat universitetida aspirantura (1991-1994) va doktoranturani 1998-2001) oʻtagan.
1996 yil 13-sentabrda nomzodlik, 2002 yil 1 noyabrda doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 2003-yilda professor ilmiy unvonini olgan.

  

### Mehnat faoliyati

Termiz davlat universitetida oʻqituvchi 1990-1991, Qarshi davlat universitetida oʻqituvchi, katta oʻqituvchi, dotsent, professor, fakultet dekani 1994-2008, Oʻzbekiston milliy universitetida professor, kafedra mudiri 2008-2016, Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universitetida fakultet dekani, professor, kafedra mudiri 2016-2023 lavozimlarida faoliyat koʻrsatgan. 2023 yil 10 oktabrdan Toshkent amaliy fanlar universitetida tadqiqotchi-professor lavozimida ishlab kelmoqda.

Mukofotlari va ilmiy unvonlari
------------------------------

Baxtiyor Mengliev – jami 250 dan ortiq nashriy ish muallifi. Shundan, 56 ta jurnal maqolasi, 8 ta monografiya, 6 ta darslik, 10 ta oʻquv qoʻllanma, 5 ta lugʻat, 1 ta qomus.
Intellektual mulk agentligining 10 ta mualliflik guvohnomasini olgan.
4 marta „Yilning eng yaxshi oʻquv adabiyoti muallifi" tanlovi gʻolibi (2-oʻrinlar).
Web of Science xalqaro ma’lumotlar bazasidagi reytingi:
Scopus – 2
Google Scolar – 14.
Baxtiyor Mengliev 68 nafar ilmiy darajali kadr tayyorlagan. 
Jumladan:
fan doktori – 17 nafar;
falsafa doktori (fan nomzodi) – 48 nafar.
Til bilish darajasi:
Rus tili – S1
Ingliz tili – B2
Turk tili – B2
Turkiya (Marmara un-ti, Karabyuk un-ti), Qozog‘iston ( un-ti, un-ti) va Rossiya Federatsiyasi (Spb un-ti)da ma’ruza qilgan.

Xalqaro ilmiy jurnallardagi faoliyati
-------------------------------------

Muharrirlik faoliyati
---------------------

Turkologiyani rivojlantirishdagi xizmatlari
-------------------------------------------

Asarlari
--------

Manbalar
--------

Havolalar
---------
**Cheksizlikni** (∞; matematika miqdorlari hal qila olmaydi boshqa matematik tushng ojiz nechalarni kengaytirish maqsadida ishlatiladigan tushuncha. Matematik analizda cheksiz kichik, cheksiz katta miqdorlar, geometriyada cheksiz uzoqlashgan elementlar, haqiqiy sonlar toʻplamini ikkita „maxsus" son —oo va +oo bilan, toʻplamlar nazariyasida natural sonlar qatori 1, 2,… ni transfinit sonlar bilan toʻldirish va h.k. tushunchadir.

Masalan, hosila tushunchasi cheksiz kichik ikki miqdor nisbatining limiti, integral esa soni cheksiz koʻp „cheksiz kichik"lar yigʻindisining limiti boʻlib, bunday „kengaytirishlar" matematika va boshqa fanlarda muhim ahamiyatga ega. Oʻzgaruvchan cheksiz kichik, cheksiz katta miqdorlarni oʻzgarmas cheksiz katta miqdorlardan farq qilish uchun „potensial" va „aktual" cheksizlik terminlari vujudga kelgan.

Havolalar
---------

* Georg Kantor i rojdenie teorii transfinitnix mnojestv

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pavel Yevstafiyevich Garkovenko** (1825-yil 4-iyul - 1893-yil) - rus armiyasining general-leytenanti, Kavkaz va Rus-turk urushi (1877-1878) qatnashchisi.

Hayoti
------

Pavel Garkovenko 1825-yil 4-iyulda tug'ilgan.

Pavlovsk kadetlar korpusida oʻqishni tugatgandan soʻng, 1844-yil 10-avgustda 16-artilleriya brigadasida praporshchik unvoniga ega boʻldi.

Keyin leytenant unvoni bilan 1850-1855-yillarda Kavkazdagi 19-artilleriya brigadasiga o'tkazildi. Pavel Yevstafiyevich Garkovenko Kavkazda tog'lilar bilan ko'plab janglarda qatnashgan. Ushbu janglardagi jasorati uchun shtab-kapitan unvoni va 3-darajali Stanislav ordeni bilan taqdirlangan (1857).

1877-1878-yillardagi Rus-turk urushida qatnashgan. Rus-turk urushida polkovnik unvoniga ega bo'lgan va Kavkaz artilleriya brigadasining 2-batalyoniga qo'mondonlik qilgan. Kavkaz artilleriya brigadasining 2-batalyoni bilan Ardaxonga hujum qilgan. 1877-yil 31-iyulda Garkovenko 4-darajali Muqaddas Georgiy ordeni bilan taqdirlandi. 

1877-yil 23-oktyabrda Pavel Garkovenko Aladjin tepaligidagi va Deva-Boynudagi janglarda qatnashgan 40-artilleriya brigadasi qo'mondoni vazifasini bajaruvchi etib tayinlandi.

Kavkaz urushidagi harbiy jasorati uchun Garkovenkoga "Jasorat uchun" yozuvi bo'lgan oltin shamshir, 3-darajali Avliyo Vladimir ordeni va general-mayor unvoni (1879 yil 13 iyul) berildi. 1879-yilda Garkovenko 40-artilleriya brigadasi qo'mondoni etib tayinlandi.

1886-yilda Garkovenko Turkiston harbiy okrugi artilleriya boshlig'i etib tayinlandi, 1889-yilda esa general-leytenant unvonini oldi.

Pavel Garkovenko 1893-yil 30 oktyabrda vafot etdi. U Toshkentdagi Botkin qabristoniga dafn etilgan.

Mukofotlari
-----------

* Stanislav ordeni (1857);
* Avliyo Vladimir ordeni (1870);

Manbalar
--------
**Al-Mafjar** (arabcha: ) — Qatardagi tashlandiq qishloq. Al-Shamal munitsipaliteti janubida joylashgan. Qadimiy qishloq xarobalarini sayyohlik maskani sifatida qayta qurish rejalashtirilgan.

Al-Mafjar taxminan "bombardimonchi" deb tarjima qilinadi. Qishloqning shimolida baland yer borki, u uzoq vaqtdan beri dengiz suvi yuvilishiga to‘sqinlik qilgan, biroq dengiz sathi kutilmaganda ko‘tarilgach, dengiz suvi "portlab", qishloq atrofiga tarqalgan. Shuning ortidan qishloq "Al-Mafjar" nomini olgan.

Galereya
--------

* Ruined building in Al MafjarAl-Mafjardagi vayronaga aylangan bino
* Stone wall remnants in Al MafjarAl-Mafjardagi tosh devor qoldiqlari
* Abandoned car on Al Mafjar beachAl-Mafjar plyajida tashlab ketilgan mashina
* Traditional dhow on Al Mafjar beachAl-Mafjar plyajidagi kema

Yana qarang
-----------

* Qatarning tabiiy hududlari

Manbalar
--------

1. ↑  Collectif, Petit Futé*. Qatar 2015 Petit Futé (avec cartes, photos + avis des lecteurs)* (French). Petit Futé, 2014 — 136 bet.
2. ↑  „GIS Portal".  Ministry of Municipality and Environment. 22-oktyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-avgust 2017-yil.
**Aleksandr Mixaylovich Ribnik** (1922-yil 5-fevral, Yefremov – 2013-yil 29-sentyabr, Hayfa) – sovet, oʻzbek, isroillik teatr tanqidchisi. Sanʼatshunoslik fanlari nomzodi, professor.

Hayoti
------

Aleksandr Mixaylovich Ribnik 1922-yil 5-fevralda Rossiyaning Yefremov shahrida tugʻilgan. Bolaligi va yoshligi Moskvada oʻtgan. 1940-yilda GITISning teatrshunoslik boʻlimiga oʻqishga kirgan.

Institutning birinchi kursini tamomlagandan soʻng, 1941-yil avgust oyida ixtiyoriy ravishda Moskva komsomol aʼzolarining qiruvchi batalyoniga qoʻshildi. 29-oktyabrda u Moskva yaqinidagi janglarda ogʻir yaralangan. 1941-yil noyabr oyida tuzalib ketganidan soʻng, Ulugʻ Vatan urushi frontlarida Qizil Armiya safida jang qildi (pulemyotchi, otryad boshligʻi va razvedka vzvod komandirining yordamchisi). 1942-yil sentyabr oyida yana ogʻir yarador boʻldi. Tuzalib ketgach, 1943–1944-yillarda V.M.Molotov nomidagi Dengiz Aviatsiya Texnikumida (VMATU) oʻqidi. 1944-yildan Boltiq floti havo kuchlarining 53-aralash aviatsiya polkida fotolaborator boʻlib xizmat qildi.

Aleksandr Mixaylovich Ribnik 1946-yil sentyabr oyi boshida kichik serjant unvoni bilan demobilizatsiya qilindi. 1950-yilda GITISni tugatdi va GITISning kunduzgi aspiranturasiga oʻqishga kirdi. 1951-yildan GITIS va Nemirovich-Danchenko nomidagi maktabda dars bera boshladi.

1954-yilda Toshkentga koʻchib keldi. 1954–1957-yillarda Hamza nomidagi Toshkent sanʼatshunoslik institutining Teatr va xoreografiya kafedrasi mudiri, 1957–1992-yillarda esa direktori oʻrinbosari boʻlib ishladi. Shu bilan birga 1955–1995-yillarda A.N.Ostrovskiy nomidagi Toshkent teatr va rassomlik institutida ham dars berdi. U 1961-yilda KPSS aʼzoligiga qabul qilindi.

Aleksandr Mixaylovich Ribnik 1995-yilda Isroilga joʻnab ketdi. Hayfada ilmiy maʼruzalar oʻqidi va bir qator maqolalar ham chop etdi.

U 2013-yil 29-sentyabrda Isroilning Hayfa shahrida vafot etdi.

Oilasi
------

Qizi – Tatyana Aleksandrovna Rybnik, teatr mutaxassisi.

Mukofotlari
-----------

* Qizil Yulduz ordeni (1945-yil 13-aprel).
* „1941–1945-yillarda Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun" medali (1946-yil 18-avgust).
* Birinchi darajali Vatan urushi ordeni (1986-yil 1-avgust).

Manbalar
--------

1. ↑  Ильхом — Театр Марка Вайля. sfn error: no target: CITEREFИльхом\_—\_Театр\_Марка\_Вайля (help)
2. 1 2 3 4  „Рыбник Александр Михайлович 1920 г.р.". № записи: 51008577.  Подвиг народа. 1-yanvar 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-iyul 2016-yil.
3. 1 2  „Рыбник Александр Михайлович". № записи: 1537743223.  Подвиг народа. 1-yanvar 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-iyul 2016-yil.
4. ↑  Письма о Ташкенте. sfn error: no target: CITEREFПисьма\_о\_Ташкенте (help)
5. ↑  „Рыбник Александр Михайлович". № записи: 1519502777.  Подвиг народа. 1-yanvar 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-iyul 2016-yil.

Havolalar
---------

* „Рыбник Александр Михайлович".  Театр и его история. Qaraldi: 10-iyul 2016-yil.



* „Александр Михайлович Рыбник".  Письма о Ташкенте (7-fevral 2014-yil). Qaraldi: 10-iyul 2016-yil.



* „Скончался Александр Михайлович Рыбник".  Ильхом — Театр Марка Вайля. Qaraldi: 10-iyul 2016-yil.
***Demandasaurus darwini*** (lat.) hozirgi Ispaniya hududida taxminan 125 million yil davomida erta boʻr davrida yashagan Diplodokoid super oilasining Rebbachisauridae oilasiga mansub sauropod dinozavrlarining bir turi.

Oʻrganish tarixi
----------------

Turga 2011-yilda bir guruh tadqiqotchilar nomi berilgan va tavsiflangan: Fidel Torsida Fernandes-Baldor, Xose Ignasio Kanudo, Pedro Huerta, Diego Montero, Xabier Pereda Suberbiola va Leonardo Salgado. Jins nomi kashfiyot qilingan togʻ tizmasini anglatadi, Sierra de la Demanda. Maxsus nom Charlz Darvinni sharaflaydi.

MDS-RVII golotipi Barremianning oxiridan Aptianning boshigacha boʻlgan Castrillo de la Reina shakllanishida topilgan. U bitta qisman skeletdan iborat.

Taʼrif
------

*Demandasaurus* oʻrta kattalikdagi sauropod boʻlib, uzunligi 10 dan 12 metrgacha va ogʻirligi 5 tonnaga yaqin. Son suyagi uzunligi 274 santimetr.

Suyaklarning tahlili shuni koʻrsatdiki, dinozavr *Rebbachisauridae* oilasiga mansub, shuningdek, Afrikaning *Nigersaurus* turiga qardosh takson hisoblanadi. *Demandasaurus* ham Iberiyadan kelgan birinchi *Rebbachisauridae* hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  X. Pereda Suberbiola, F. Torcida, L. A. Izquierdo, P. Huerta, D. Montero and G. Pérez. 2003. First rebbachisaurid dinosaur (Sauropoda, Diplodocoidea) from the early Cretaceous of Spain: palaeobiogeographical implications. Bulletin de la Societé Géologique de France 2003(5):471-479.
2. ↑  Fidel Torcida Fernández-Baldor, José Ignacio Canudo, Pedro Huerta, Diego Montero, Xabier Pereda Suberbiola & Leonardo Salgado (2011). Demandasaurus darwini, a new rebbachisaurid sauropod from the Early Cretaceous of the Iberian Peninsula. Acta Palaeontologica Polonica.