**Panna** -Hindistonning Madhya Pradesh shtatidagi shahar va munisipalitet. U olmos konlari va go'zal va ilohiy ibodatxonalari bilan mashhur. Panna tumanning maʼmuriy markazi hisoblanadi.

Tarix
-----

Panna Bundela Rajput shtati edi. Bu 13- yoki17-asrgacha Gond aholi punkti bo'lgan (ma'lumotnoma), Gondilar Chandelalar tomonidan mag'lubiyatga uchragach, ular Madhya Pradeshning boshqa qismlariga ko'chib ketishgan. Shu kungacha bu hududda ko'plab hukmdorlar bo'lgan. Ilohiy jilo bilan bezatilgan Padmavatipuri Dhamning mashhur mandiri Madhya Pradeshdagi Vindxyachal markazidagi Panna shahrida joylashgan. Sayohatchi donishmand Mahamati Prannath va uning shogirdlari Pannaga ruhni uyg'otish haqidagi ilohiy xabar bilan yetib kelishdi. Cho'l orolni ko'rib, u erda Jagani bayrog'ini osishga qaror qildi. U qirol Chhatrasalga yordam berdi va unga Maharaja unvonini beradi. U o'n bir yil davomida u yerda qoldi va gumbaz ichiga samadxini oldi. Shuning uchun bu joy najot maskani [Muktipitha] yoki Padmavatipuri Dham sifatida tanilgan.

Panna Mo'g'allar imperiyasiga qarshi qo'zg'olon ko'targan Bundela Rajput rahbari Chhatar Salning vatani bo'lgan. 1732- yilda vafotidan so'ng, uning shohligi o'g'illari o'rtasida bo'lindi, qirollikning uchdan bir qismi ittifoqchisi Maratha Peshva Baji Rao I ga o'tdi.

Panna qirolligi Chhatar Sal Of Bundela Rajput klanining to'ng'ich o'g'li Harde Sahga bordi. 19-asr boshlarida Panna Britaniya Hindistonining knyazlik davlatiga aylandi va Nagod va Soxaval shtatlarini nazorat qildi. Raja Nirpat Singx 1857- yilgi qo'zg'olonda inglizlarga yordam berdi va inglizlar uni maharaja unvoni bilan taqdirladilar. Maharaja Mahendra Yadvendra Singx 1950- yil 1- yanvarda Hindiston hukumatiga qo'shildi va qirollik Hindistonning yangi Vindhya Pradesh shtatining Panna tumaniga aylandi. Vindxya Pradesh 1956- yil 1- noyabrda Madxya Pradesh bilan birlashtirildi.

Turizm
------

Pannada yo'lbars qo'riqxonasi mavjud bo'lib, u Panna milliy bog'i deb ataladi. So'nggi yillarda Pannada yo'lbarslarni ko'rish soni kamaydi va yo'lbarslarning rasmiy soni tabiatshunoslar tomonidan bahsli edi. 2009-yilda ikkita yo‘lbarsni Pannaga ko‘chirish rejalangan edi, biroq bu orada oxirgi erkak yo‘lbars g‘oyib bo‘ldi [3]. U yerga bir erkak yo‘lbars ko‘chirildi. Ko‘chirilgan yo‘lbarslardan biri 2010- yilda uchta bola tug‘di  .Qo‘riqxonada turli xil boshqa hayvonlar yashaydi[4] , ularning ko‘pini boshqa qo‘riqxonalarga qaraganda yaqinroqdan ko‘rish mumkin. Chunki Pannaga tashrif buyuruvchilar kamroq. Qo'riqxona yaqinida o'rmon uylari va mehmonxonalar mavjud. Unga Xajuraxodan ham borish mumkin. 

  

Panoramic view of waterfall on Panna Bypass.

Olmos qazib olish
-----------------

Olmos konlarining katta guruhi shimoli-sharqda Vindhya tog' tizmasida 240 kilometr (150 mi) ) ga cho'zilgan. Jan-Batist Tavernierning 1676 -yilda "Hindistonga sayohatlari" asarini tahrir qilgan Valentin Ballning so'zlariga ko'ra, Tieffenthaler 1765- yilda konlarga tashrif buyurgan birinchi yevropalik bo'lgan va Panna olmoslarini Hindistonning boshqa joylari bilan qattiqlik va olov bilan taqqoslab bo'lmaydi, deb da'vo qilgan. Bu hududdan haqiqatan ham katta olmoslar chiqmagan. Eng samarali konlar 1860- yilda ochilgan bo'lib, Sakkariyada 32 kilometr (20 mi) ) atrofida topilgan.

Panna shtati
------------

*

Geografiya
----------

Panna joylashgan24°43′N 80°12′E﻿ / ﻿24.72°N 80.2°E﻿ / 24.72; 80.2GO.  Uning o'rtacha balandligi 406 metr (1332 ft).

Iqlim
-----

Panna nam subtropik iqlimga ega. ( Köppen iqlim tasnifi *Cwa* ), yozi issiq, musson mavsumi biroz salqin va qishi salqin.

| **{{{Joy\_ot}}} iqlimi** |
| --- |
| Koʻrsatkich | Yan | Fev | Mart | Apr | May | Iyun | Iyul | Avg | Sen | Okt | Noy | Dek |

Transport
---------

Panna aeroporti hozirda ishlamayapti. Eng yaqin ishlaydigan aeroport Xajuraxo aeroportidir. Eng yaqin temir yo'l Satna 75 km uzoqlikda, Khajuraho 45 km uzoqlikda. .

Demografiya
-----------

 
Hindistonning 2011- yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra,  2011- yilda Panna aholisi 59,091 kishidan iborat edi. Pannada kattalar oʻrtacha savodxonlik darajasi 64,79% ni tashkil etadi. Bu mamlakat oʻrtacha koʻrsatkichidan 74.04% past. Erkaklar savodxonligi 74.14%, ayollar savodxonligi 54..44%. Pannada aholining 16,10 foizini 6 yoshgacha bo‘lgan bolalar tashkil qiladi.

| Sr. No | Kollej nomi | Manzil | Mutaxassislik | Turkum |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Chhatrasal Govt PG kolleji, | Panna avtobus bekati yaqinida | Hammasi | Ommaviy |
| 2 | Hukumat Politexnika kolleji, | Hospital Road, Panna (MP ) |  | Ommaviy |
| 3 | Hukumat Panna qizlar kolleji | Bada Bazar Panna |  | Ommaviy |
| 4 | Maharaja Agrasen Mahavidyalaya | Janakpur Road Panna, tuman. Panna (MP ) |  | Shaxsiy |
| 5 | Maharishi Mahvidyalaya | Janakpur Road Panna, tuman. Panna (MP ) | B. Ed | Shaxsiy |
| 6 | SVN kolleji Manour Panna | Manour NMDC Road, Panna (MP ) | B. Ed | Shaxsiy |
| 7 | Swami Vivekan va Mahvidyalaya | Janakpur, Panna tumani. Panna (MP) |  | Shaxsiy |
| 8 | Madhav paramedikal kollaj | Jankapur, Panna, tuman. Panna (MP) |  | Shaxsiy |

### Maktablar

| Sr. No | Maktab nomi | O'rta | Daraja | Turkum | Tan olingan kengash |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Kendriya Vidyalaya Panna (Govt. ) | Ingliz | O'rta | Ommaviy | CBSE |
| 2 | Javohar Navodaya Vidyalaya (Hukumat. ) | Ingliz | O'rta | Ommaviy |
| 3 | DAV davlat maktabi, Majgavan Panna | Ingliz | O'rta | Shaxsiy |
| 4 | Maxarashi Vidya Mandir, Janakpur | Ingliz | O'rta | Shaxsiy |
| 5 | Lisuex Anand o'rta maktabi, Mohan Nivas | Ingliz | O'rta | Shaxsiy |
| 6 | Maharani Durga Rajya Lakshmi o'rta maktabi, Gandi Chauk | Hind/ingliz | O'rta | Shaxsiy | MPBSE |
| 7 | Govt Excellence School, Indrapuri koloniyasi (Govt. ) | hind | O'rta | Ommaviy |
| 8 | Sarasvati Sishu Mandir, Ajay Garh Chauraha | hind |  | Shaxsiy |
| 9 | Lisuex Anand maktabi, Mohan Nivas | hind | O'rta | Shaxsiy |
| 10 | Milliy davlat maktabi | Hind/ingliz | O'rta | Shaxsiy |
| 11 | Qirollik davlat oliy o'rta maktabi | Ingliz | O'rta | Shaxsiy |
| 12 | Shri Aurobindo oliy o'rta maktabi | Hind/ingliz | O'rta | Shaxsiy |
| 13 | Mykinderland davlat maktabi, Ajaygarh Chauraha | Ingliz | O'rta | Shaxsiy | Yoʻq |
| 14 | Dimond davlat maktabi, Chitragupta Mandir yaqinida | Hind / Ingliz | O'rta | Shaxsiy |
| 15 | Eurokids Pre-International School, Bada Bazar | Ingliz | Asosiy | Shaxsiy |
| 16 | Bachpan se Pachpan, Ganesh bozori | Ingliz | Asosiy | Shaxsiy |
| 17 | Kidzee | Ingliz | Asosiy | Shaxsiy |
| 18 | Royal Kids, Kasalxona yaqinida | Ingliz | Asosiy | Shaxsiy |
| 19 | SJS davlat maktabi, Purushottampur | Ingliz | Asosiy | Shaxsiy |

* 

*

Izohlar
-------

1. ↑  „Archived copy". *www.hindustantimes.com*. 3-yanvar 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-fevral 2022-yil.
2. ↑  „Translocated tigress gives birth to three cubs for first time - Times of India". *articles.timesofindia.indiatimes.com*. 11-avgust 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-yanvar 2022-yil.
3. ↑  Falling Rain Genomics, Inc - Panna
4. ↑  „Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)".  Census Commission of India. 16-iyun 2004-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-noyabr 2008-yil.