recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**2016-yilgi barcha Nigeriya muharrirlari konferentsiyasi** Nigeriya muharrirlar gildiyasi (NGE) tomonidan tashkil etilgan professional muharrirlarning eng katta yigʻilishi boʻlgan All Nigeriya muharrirlari konferentsiyasining (ANEC) yillik 12-nashri boʻldi. ANEC 2016 asosan qishloq xoʻjaligiga qaratilgan boʻlib, xom neftdan tushgan tushumlarga qarshi kurashda. „Yillar davomida hukumat siyosati hamda dasturlarini shakllantirgan gʻoyalar suvi teshigi" sifatida tasvirlangan tadbir Rivers shtatining poytaxti Port-Xarkortda boʻlib oʻtdi. Ochilish 2016-yil 3-avgustda shahardagi Prezident mehmonxonasida bo‘lib o‘tdi va shuningdek, konferensiya 2016-yil 7-avgust sanasida rasman yopildi.

Mavzu
-----

Har yili konferentsiya maʼlum bir mavzu boʻyicha oʻtkaziladi. 2016-yil uchun mavzu *Iqtisodiy diversifikatsiya: qishloq xoʻjaligi farovon Nigeriya uchun variant sifatida*.

Ishtirokchilar
--------------

Mahalliy hamda ular bilan birgalikda xorijiy maʼruzachilar, shu jumladan, amaliyotchi fermerlar, agrobiznes moliyachilari va siyosatchilar, shuningdek, Gʻarbiy Afrika muharrirlari forumi (WAEF), Afrika muharrirlari forumi (TAEF), Jahon muharrirlari forumi (WEF) va Jahon assotsiatsiyasi kabi tashkilotlar muharrirlari. Tadbirda gazetalar (WAN) ishtirok etdi.

### Faxriy mehmonlar

#### Maxsus mehmon

Delta shtatining sobiq gubernatori Emmanuel Uduagan xizmatda boʻlgan davrda qishloq xoʻjaligi va noneft resurslaridan xom neftga muqobil ravishda foydalanishdagi rolini eʼtirof etib, faxriy mehmon sifatida taklif qilindi.

Natijalar
---------

Konferensiya 2016-yil 7-avgustda qishloq xo‘jaligini „mamlakat iqtisodiyotini tiklash, ishsiz yoshlar armiyasini ish bilan taʼminlash, mamlakat va uning xalqlari farovonligiga erishish uchun qabul qilishning eng maqbul varianti" sifatida qatʼiy maʼqullash bilan yakunlandi. Rivers shtati gubernatori Ezenvo Nyesom Vike xavfsizlik shu asnoda infratuzilmani rivojlantirish sohasidagi yutuqlari uchun maqtovlar oldi.

Manbalar
--------

1. ↑  „All Nigerian Editors Conference holds in Port Harcourt". *Vanguard* (2016-yil 20-iyul). Qaraldi: 2016-yil 21-iyul.
2. ↑  „Uduaghan, others for Editors’ conference in Port Harcourt". *The News* (2016-yil 28-iyul). Qaraldi: 2016-yil 29-iyul.
3. ↑  Ernest Chinwo. „Editors Endorse Agriculture as Viable Option for Nation’s Economy". *Thisday* (2011-yil 7-avgust). Qaraldi: 2016-yil 8-avgust.

Havolalar
---------

* Nigeriya muharrirlar gildiyasi
**Saydiaxral Toʻxtayevich Toʻxtayev** (1-sentyabr 1942-yil, Toshkent – 3-yanvar 2022-yil) – mineral oʻgʻitlar formulasini yaratish va ishlab chiqish sohasidagi oʻzbek olimi. Kimyo fanlari doktori, professor, Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi akademigi.

Hayoti
------

Saydiaxral Toʻxtayevich 1942-yil 1-sentyabrda Toshkent shahrida tavallud topgan. 22-sonli maktabda oʻqigan. Keyin Politexnika institutining kimyo-texnologiya fakultetida tahsil olib, uni 1963-yilda tamomlagan. Topshiriq boʻyicha Respublika davlat azot sanoati institutining Chirchiq filialida texnologik muhandis boʻlib ishlagan.

Saydiaxral 1965-yildan Oʻzbekiston SSR FA Kimyo institutida amaliyotchi (1965–1966), aspirant (1966–1969), kichik va katta ilmiy xodim boʻlib faoliyat olib borgan. 1971-yildan boshlab oʻgʻitlar tarkibidagi mikroelementlarning fizik-kimyoviy xususiyatlarini oʻrganish bilan shugʻullanadigan laboratoriyaga rahbarlik qilgan. 1991–1992-yillarda ilmiy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari boʻlib ishlagan.

1969-yilda nomzodlik, 1984-yilda esa doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan.

Toʻxtayevich 1992–1999-yillarda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Oʻgʻitlar institutida boʻlim mudiri boʻlgan. Soʻngra umrining soʻnggi kunlarigacha Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Umumiy va noorganik kimyo institutida loyiha rahbari va bosh ilmiy xodim boʻlib ishlagan.

2000-yildan boshlab, Toshkent kimyo-texnologiya instituti „Noorganik moddalar texnologiyasi" kafedrasi mudiri boʻlgan.

Toʻxtayev 1986-yilda professor, 1989-yilda Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi va 2000-yilda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademigi boʻlgan.

Uning rahbarligida „Sihat", „Sardor", „Sadaf", „UzDEF", „Fandef" noorganik va organik birikmalar asosidagi zarari kam boʻlgan va yuqori samarali defoliantlar, bundan tashqari gʻoʻza koʻzalarining pishishi va ochilishini tezlatgichlar ham yaratildi.

Doktorlik va nomzodlik dissertatsiyalarini himoya qilgan 55 nafar shogirt tayyorlagan.

Saydiaxral 1997-yil „Shuhrat" medali bilan taqdirlangan.

Saydiaxral Toʻxtayevich 2022-yil 3-yanvarda Toshkentda vafot etgan.

Manbalar
--------




1. ↑  „ТЎХТАЕВ". Qaraldi: 2023-yil 8-noyabr.
2. ↑  „ТЎХТАЕВ". Qaraldi: 2023-yil 8-noyabr.
3. ↑  „Интервью с Саидахролом Тухтаевым". Qaraldi: 2023-yil 8-noyabr.
2017-yilning 20-oktyabr kuni Afgʻonistonning Kobul va Gʻoʻr viloyatidagi masjidlarga xudkush-terrorchilar hujum qilib, kamida 60 kishini oʻldirishadi.

2017-yilning 20-oktyabr kuni juma namozi paytida qurollangan shaxs Kobuldagi Imom Zamon shia masjidiga bostirib kiradi. Qurollangan shaxs masjidga oʻt ochib, bomba portlatib yuboradi, voqea natijasida esa 40 ga yaqin odam halok boʻladi.

Shu kuni juma namozi vaqtida Gʻoʻr viloyatidagi sunniylar masjidida ham xudkush-terrorchi oʻz portlovchi qurilmasini ishga tushirib, kamida 20 kishini oʻldiradi.

„Islomiy davlat" hisoblanmish Xuroson viloyati Kobuldagi hujum uchun javobgarlikni oʻz zimmasiga oladi.

2017-yilning oktyabr oyida isyonchilar Afgʻonistonda koʻplab hujumlar uyushtirishadi. Shu yilning 17-oktyabr kuni Gardiz va Gʻazna shaharlarida 70 dan ortiq odam halok boʻladi. Shuningdek, 19-oktyabr kuni ham Qandahor viloyatida 43 afgʻon askarining oʻlimiga sabab boʻlgan qoʻshaloq xudkush portlash hujumlari ham sodir etilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Afghanistan hit by suicide bomb attacks on mosques leaving 63 dead". *The Daily Telegraph*. 2023-yil 5-fevralda asl nusxadan arxivlangan.
2. 1 2 3 4 5 6 7  Afghan suicide mosque attacks kill scores of worshippers
3. ↑  „Afghanistan hit by suicide bomb attacks on mosques leaving 63 dead". *The Daily Telegraph*. 2023-yil 5-fevralda asl nusxadan arxivlangan.

„Afghanistan hit by suicide bomb attacks on mosques leaving 63 dead". *The Daily Telegraph*. Archived from the original on 5 February 2023.
**Engin Chag'lar-** asl ismi **Chag'lan Övet** (1940-yil 28-avgust, Istanbulda tug'ilgan) - turk kino aktyori .

Hayoti
------

Onasi Skopyeda tug'ilgan. Uning otasi Azov dengizidagi kichik shaharchada tug'ilgan va keyinchalik Istanbulga oilasi bilan ko`chib kelgan. Uning otasi ishlab chiqarish materiallari ishlab chiqaradigan zavodiga ega edi. U o'rta maktabda Robert kollejida o'qishgan. U 1958-yilda qisqa muddat Galatasaroyda o'ynadi. Germaniyada universitetda tahsil olgan. 1965-yilda harbiy xizmatga otlangan. U hatto Kiprda dengizchi sifatida harbiy xizmatni o'tagan. Ishdan bo'shagach, "Ses" jurnali tanloviga kirdi va Ug'ur Güçludan keyin 2-o'rinni egalladi. O'sha yili Sümer Tilmaç, Kadir İnanir, Demir Karahan, Altan Bozkurt kabi nomlar tanlovda ishtirok etdi. Kinodagi faoliyatini 1968-yilda Bilge Olgachning *Öksüz* filmi bilan boshlagan. U 1969-yilda rejissyor Orxan Aksoy tomonidan suratga olingan *Kınalı Yapıncak* filmida Hülya Koçyiğit bilan birga bosh ro'lni ijro etish orqali tanildi. Hulki Saner bilan shartnoma tuzgach, Metin Erksan rejissyorligidagi filmlarda suratga tushdi va 1974-yilda kinodan ketdi. Ushbu sanadan keyin u bir nechta filmlarda ro'l o'ynadi, ammo kinoga to'liq qaytmadi. 2016- yilda FİLMSAN jamg'armasi direktorlar kengashi raisi etib saylangan.

Filmografiya
------------

Manba
-----

1. ↑  Andoza:Web kaynağı
2. ↑  „TSA' da Engin Çağlar". 15 temmuz 2021da asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 15 haziran 2023.
3. ↑  „Engin Çağlar röportaj". *AnadoluAjansı* (23 eylül 2021). 4-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 21 şubat 2018.

* Engin Chaglar Beyazperdeda 24 Temmuz 2020 tarihinde </link>
* Engin Chaglar IMDbda Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash
* Engin Chaglar Sinemalar.com saytida 28 Şubat 2023 tarihinde </link>
* Engin Chaglar SinemaTürkda 28 Şubat 2023 tarihinde </link>
* Engin Chaglar TSAda 15 Temmuz 2021 tarihinde </link>
**2017-yilgi erkaklar shashka boʻyicha Gollandiyalik xalqaro chempionati** (niderlandcha: *Nederlands kampioenschap dammen 2017*) 2017-yil 6-apreldan 15-aprelgacha Urk shahrida aylana tizimida 11 turdan iborat bo‘lib o‘tqazildi.

Jami 12 nafar ishtirokchi ushbu chempionatda ishtrok etishdi, shu jumladan, 6 nafar xalqaro grossmeyster (shashka) (GMI), 2 nafar xalqaro usta (shashaka)(MI), 2 nafar FMJD ustasi ishtrok etishdi.

2 Oltin — Marteyn van Eisendorn

2 Kumush — Aleksandr Balyakin

2 Bronza — Ron Heusdens

Turnir jarayoni
---------------

Marteyn van Eisendorn va Valdo Aliar chempionatda debyut qilishdi. 65 yoshli Valdo finalning eng keksa debyutantiga aylandi. O‘smirlar o‘rtasida ikki karra jahon chempioni bo‘lgan Marteyn darhol Gollandiya chempioniga aylandi (11 ta o‘yinda 18 bal to‘plagan), amaldagi chempionni yirik 4 ochko bilan ikkinchi o‘ringa olib chiqdi. Auke Scholma ikki yil ketma-ket uchinchi o‘rinni egalla olmay 3-o‘rinni 13 ball to‘plagan yuqori tajribali Ron Heusdensga boy berdi.

Natijalar
---------

Onderlinge natijalari:

2017-yilgi erkaklar shashka boʻyicha Gollandiya xalqaro chempionat jadvali| O‘rni | Ismi | Maqomi | KNDB-reytingi | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | Ballar | G‘alaba | + | - |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **1** | Marteyn van Eisendorn | GMI | 1471 |  | 1- | 1 | 2 | 1+ | 2 | 1+ | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | **18** | 7 | 2 | 1 |
| **2** | Aleksandr Balyakin | GMI | 1521 | 1+ |  | 1 | 1 | 2 | 1 | 1 | 1+ | 2 | 1+ | 1 | 2 | **14** | 3 | 3 | 0 |
| **3** | Ron Heusdens | GMI | 1421 | 1 | 1 |  | 2 | 1 | 1 | 0 | 2 | 2 | 1 | 1+ | 1 | **13** | 3 | 1 | 0 |
| **4** | Marino Barkel | MF | 1405 | 0 | 1 | 0 |  | 2 | 1- | 1 | 2 | 1 | 1 | 2 | 1+ | **12** | 3 | 1 | 1 |
| 5 | Yitse Slyump | MI | 1358 | 1- | 0 | 1 | 0 |  | 2 | 1 | 1 | 2 | 1 | 1+ | 2 | **12** | 3 | 1 | 1 |
| **6** | Vauter Simpa | GMI | 1514 | 0 | 1 | 1 | 1+ | 0 |  | 2 | 1- | 1 | 2 | 1+ | 1+ | **11** | 2 | 3 | 1 |
| **7** | Auke Scholma | GMI | 1459 | 1- | 1 | 2 | 1 | 1 | 0 |  | 1 | 1 | 1 | 1+ | 1 | **11** | 1 | 1 | 1 |
| **8** | Ben Provost | MF | 1453 | 0 | 1- | 0 | 0 | 1 | 1+ | 1 |  | 1 | 2 | 1 | 2 | **10** | 2 | 1 | 1 |
| **9** | Anton van Berkel | MI | 1437 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 1 | 1 | 1 |  | 2 | 1 | 2 | **9** | 2 | 0 | 0 |
| **10** | Xeyn Meyer | GMI | 1450 | 0 | 1- | 1 | 1 | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 |  | 2 | 2 | **9** | 2 | 0 | 1 |
| **11** | Valdo Aliar |  | 1287 | 0 | 1 | 1- | 0 | 1- | 1- | 1- | 1 | 1 | 0 |  | 0 | **7** | 0 | 0 | 4 |
| **12** | Niko Kops |  | 1290 | 0 | 0 | 1 | 1- | 0 | 1- | 1 | 0 | 0 | 0 | 2 |  | **6** | 1 | 0 | 2 |

Havolalar
---------

* chempionat[*sayt ishlamaydi*] (mavjud havola)
* Turnir jadvalidagi yakuniy pozitsiya

Manbalar
--------

1. ↑  toernooiresultaat + ratings in Toernooibase
**Hamadon shartnomasi** Usmonlilar imperiyasi va Xotakiylar davlati oʻrtasida 1727-yil oktyabr oyida Hamadon shahrida imzolangan, Usmonli–Xotakiy urushiga yakun yasagan shartnoma hisoblanadi.

Ashrafshoh Xotakiy 1725-1729

Umumiy tavsifi
--------------

Usmonlilarning Forsga eksansiyasi davom etar ekan, Ashraf Xotakiy akasi Mahmud Xotakiydan hokimyatni tortib olib, oʻzini butun Forsning yagona qonuniy hukmdori deb eʼlon qildi va Usmonlilardan barcha qoʻshib olingan hududlarni qaytarib berishni talab qildi. Ashraf ham oʻzini sunniy xalifa deb eʼlon qildi. Usmonlilar buni diplomatik haqorat deb bildilar va barcha aloqalarni uzdilar va afgʻonlarga urush eʼlon qildilar. Usmonlilarning asosiy maqsadlaridan biri Safaviylar sulolasini vassal davlat sifatida taxtga qayta tiklash edi. Natijada Ashraf Xotakiy sobiq Safaviylar podshosi Sulton Husaynni qatl qildi. Urush 1726-yilda Usmonlilar Ozarbayjon hududida dushmanlik boshlaganidan keyin boshlandi.

Shartnoma shartlari
-------------------

Afgʻon armiyasining ichki muammolari va ahvoli tufayli oldinga intilmaslikni maʼqul koʻrgan Ashraf Xotakiy tinchlik kelishuvi boʻyicha muzokaralarni boshladi. Xotakiylar bu jangda Usmonlilarga qarshi harbiy gʻalabaga erishdilar. Ashraf Xotakiy ham rasman shoh deb tan olindi, Usmonlilar esa unga Eron shohi sifatida tan olishgan. Bundan tashqari, afgʻonlar tomonidan yuborilgan ziyorat karvonlari Usmonlilar tomonidan himoya qilinadi. Usmonlilar bosib olingan yerlarini saqlab qolish uchun muvaffaqiyatli muzokaralar olib borib, siyosiy yutuqlarga erishdilar. Usmonlilar Zanjon, Sultoniya va Abharni oʻz nazoratiga olishlari bilan afgʻonlar oʻzlarining gʻalabalari ortidan qoʻlga kiritgan hududlardan chiqib ketishdi.

Natijasi
--------

Urush Ashraf Xotakiyning birlashishiga va oʻzining kurd va zardushtiy aholisi, hatto shia shohsevan qabilalari tomonidan qoʻllab-quvvatlanishiga imkon berdi. Shunga qaramay, afgʻonlar hali ham koʻpchilikni tashkil etib, Eron aholisi tomonidan zoʻravon sifatida koʻrildi. Oqibatda bu ichki qoʻzgʻolonlarni keltirib chiqardi va afgʻonlar va ularning Isfahondagi maʼmuriyatining kuchini zaiflashtirdi. Va natijada Nodirshohning yuksalishi boshlandi. Koʻp sonli janglardan soʻng afgʻon qoʻshinlari 1729-yil 21-noyabrda shaharni tark etib, Isfahondan qaytishga majbur boʻldilar.

Manbalar
--------

1. ↑  Balland, D.*. AŠRAF ḠILZAY*, 2 (en), Encyclopædia Iranica — 796–797 bet. 14-fevral 2024-yilda qaraldi.
2. ↑  Akbulut, Mehmet Yilmaz (2015). *The scramble for Iran: Ottoman military and diplomatic engagements during the Afghan occupation of Iran, 1722–1729* (Thesis). Boğaziçi University. 21-bet.
3. 1 2 3 4 5 6 7  Balland 1987.
4. ↑  Akbulut 2015, s. 165-167.
**Ahmadshoh durroniy** (taxminan 1721 — 1773) — afgʻon davlat arbobi va sarkarda, mustaqil afgʻon davlati asos-chisi, shoir. Afgʻonlarning durroniy qabilasining sadozay urugʻidan. 1738 y. Eron shohi Nodirshoh Afshar xizma-tiga kirgan. 1747 y. Nodirshoh vafot etgach, A. D. Eron armiyasidagi afgʻon qoʻshinlarini Afgʻonistonga olib ket-gan. 1747 y. Afganistan shohi deb e’lon qilingan. Oʻz hukmronligi ostiga barcha afgʻon qabilalari hamda xonlariii bir-lashtirib, ularni turli sovgʻalar, yerlar, mansablar bilan oʻziga tarafdor qilib olgan. Hindiston, Eron va Jan. Tur-kistonga qator harbiy yurishlar uyush-tirib, Panjob (1748 — 51), Kashmir (1752), Sirxind va Sind (1757), Balu-jiston (1750), Seyiston (1754), Xuro-son (1754) va Balxni (1752) bosib olgan. 1761 y. Panipat jangida marathalarni tor-mor keltirgan. Umrining soʻnggi dav-rida sikhlar bilan uncha muvaffaqiyatli boʻlmagan urushlar olib borgan.A. D. 17- a. afgon she’riyatining da-vomchisi sifatida pashtu tilida lirik she’rlar yaratgan. 1940 y. Kobulda A. D.ning 3000 baytdan iborat devoni nashr etildi. A. D. devonining koʻlyozmalaridan biri Oʻzbekiston FA Sharqshunoslik institutida saqlanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ismoilov Shukurulloh Habibulloh o'g'li** (1976-yil 20-fevral, Urganch, Oʻzbekiston SSR) – oʻzbekistonlik fizik fanlari nomzodi, iqtisodiyot fanlari doktori (2016), professor (2020).

Biografiyasi
------------

Ismoilov Shukurulloh Xabibulla o‘g‘li 1976-yilda Xorazm viloyati, Urganch tumanida tug‘ilgan. 1998-yil Toshkent davlat universitetini tugatgan. Mutaxassisligi – fizik-o‘qituvchi. 01.04.07 – "Qattiq jismlar fizikasi" ixtisosligi bo‘yicha fizika-matematika fanlari nomzodi. Umumiy pedagogik staji 23 yil.

2005-yildan Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti va uning Urganch filialida turli lavozimlarda ish faoliyatini olib kelmoqda. 02.09.2020-yildan 29.12.2023-yilgacha Ilmiy ishlar va innovatsiyalar bo‘yicha direktor o‘rinbosari lavozimida;

03.01.2024-yildan Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti Urganch filiali direktor lavozimida ishlab kelmoqda.

Sh.H.Ismoilov Toshkent axborot texnologiyalari universiteti Urganch filialida 1 fundamental loyiha raxbari (2007-2010) va 1 ta Yosh olimlarni fundamental loyihalarini qo‘llab kuvvatlash jamg‘armasi loyihasi (2008-2009) raxbari, TATU da 1 ta  amaliy loyiha (2019-2020) va 1 ta fundamental loyiha (2019) ishtirokchisi sifatida qatnashgan. Yevropa ittifoqining TEMPUS va ERASMUS+ loyihalari ishtirokchisi.

Respublikamiz va horijiy mamlakatlar ilmiy-texnik jurnallarida 70 dan ortiq ilmiy maqolalari chop qilgan. 3 ta uslubiy ko‘rasatmalar muallifi.

2014-yil sentyabr - dekabr oylarida Janubiy Koreyaning Chung-Ang universitetida 4 oylik malaka oshirish kursini o‘tagan.

2016-yil yanvar – fevral oylarida O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta-maxsus ta’lim vazirligi, Bosh ilmiy metodik markazida 144 soatlik "Ta’lim tizimi menejmenti" qayta tayyorlash kursi;

2016-yil noyabr – dekabr oylarida O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta-maxsus ta’lim vazirligi, Bosh ilmiy metodik markazida 352 soatlik "Boshqaruv kadrlari zaxirasini maqsadli o‘qitish" kurslarini tugatgan. 

### Oilasi

Oilali. 3 nafar farzandi bor.

Ilmiy faoliyati
---------------

Ismoilov Shukurulloh 2016-yilda iqtisodiyot fanlari doktori (DSc) ilmiy darajasini, 2019-yilda dotsent, 2020-yilda professor ilmiy unvonini olgan. 6 ta oʻquv qoʻllanma, 2 ta monografiya, 45 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi.

Manbalar
--------

1. ↑  „TATUga yangi rektor tayinlandi" (2021-yil 16-iyun).
2. ↑  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 1-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2022 — 342 bet.
3. ↑  „Назначен исполняющий обязанности ректора ТУИТа" (2021-yil 16-iyun).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Andoza:Артиллерия периода Второй мировой войны
Qurol o'z davri uchun juda mukammal dizaynga ega edi. Yarim avtomatik gorizontal xanjar va kichik tormoz tormozi bilan jihozlangan monoblokli barrel toymasin yotoqlari bo'lgan aravaga o'rnatildi.Qurol Shvetsiyaning Bofors qurol kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan va asosan eksport uchun mo'ljallangan edi. 1932 yilda birinchi prototip yaratildi. 1934 yilda qurol **m / 34** boshlang'ich nomini olgan holda seriyali ishlab chiqarishga tayyor edi. 1935 yilda 12 ta qurolga birinchi buyurtma Gollandiyadan olingan. Shvedlarning o'zlari 1937 yilda bunday turdagi birinchi qurollarni sotib oldilar va ularni **37 mm pkan M/34** deb nomladilar. Ishlab chiqarish jarayonida M/38 deb nomlangan yangi versiya paydo bo'ldi, u ishlab chiqarishda eski versiyani almashtirdi. Bofors 37 mm qurol 1930-yillarning oxirida o'z joyida nemis 3,7 sm Pak 35/36 uchun munosib raqobatchi bo'lgan, shuning uchun buning natijasida ba'zi tijorat muvaffaqiyatlariga erishildi. Import qilingan mamlakatlar orasida Daniya, Finlandiya, Buyuk Britaniya, Polsha, Turkiya va Yugoslaviya bor edi. Qurolning litsenziyalangan nusxalari Daniya, Finlandiya, Niderlandiya va Polshada ishlab chiqarilgan.

  

Nemis 37 mm Pak 35/36 tankga qarshi quroli va Amerikaning 37 mm M3 tankga qarshi quroli Bofors dizaynining nusxasi emas edi. Qurol osma va rezina shinalar bilan metall g'ildiraklarga ega edi. Hisoblash 5 mm qalinlikdagi kavisli qalqon qopqog'i bilan himoyalangan va uning pastki qismi menteşalarga suyanishi mumkin edi.

 Finlandiyaning 37 mm Bofors tankga qarshi quroli, oldingi ko'rinishi(Muzeyda)
 Fin 37 mm Bofors tankga qarshi qurol, orqa ko'rinish(Muzeyda)
Shvetsiyada qurol 1937 yilda **37 mm infanterikanon m / 34** ( 1934 yil modeli - piyoda quroli) belgisi ostida qabul qilingan.1938 yilda qurol biroz modernizatsiya qilindi va **37 mm pansarvarnskanon m/38** (1938 yil modeli - tankga qarshi qurol) nomi ostida ishlab chiqarildi. **37 mm Kanon m / 38 stridsvagn** deb nomlangan qurolning tank versiyasi ham mavjud edi, u Landsverk Strv m / 38, Strv m / 39, Strv m / 40 va Strv m / 41 (oxirgisi shved) engil tanklari bilan jihozlangan. Chexiya engil tankining versiyasi TNHP-S ).
**Avsallar** Turkiyaning Antalya viloyati Alaniya tumaniga qarashli mahalladir. Aholisi 15220 nafar (2022). 2013-yilda qayta tashkil etilishidan oldin u shaharcha (*belde*) boʻlgan.

Geografiya
----------

Bu Turkiyaning janubida gʻarbdan sharqqa oʻtuvchi D.400 Turkiya davlat magistralidagi qirgʻoq boʻyidagi shaharcha. Alaniyagacha boʻlgan masofa 24 kilometr (15 mi) hamda Antaliyaga 110 kilometr (68 mi).

Tarix
-----

Avsallar 15-asrda Kenchek Señirdan (Qirgʻizistonning Talas viloyatidagi tarixiy manzilgoh) avshar qabilasiga mansub oʻgʻuz turklari tomonidan tashkil etilgan deb taxmin qilinagan. Avsallar nomi avsharlar (-lar turkiy koʻplik qoʻshimchasi) soʻzining buzilgan shakli hisoblangan. Avvalgi aholi punkti hozirgi Avsallar shimolida joylashgan. 1843-yilda yongʻindan keyin odamlar hozirgi joyga koʻchib oʻtishgan. 1986-yilda Avsallar posyolkaning markazi deb eʼlon qilingan.

Iqtisodiyot
-----------

Shahar iqtisodiyoti turizm va sitruschilikka bogʻliq. Ammo yangi mehmonxonalar qurilishi tufayli dehqonchilik uchun ajratilgan yerlar ulushi qisqargan.

Xalqaro munosabatlar
--------------------

Avsallar bilan egizak:

* Polsha Nowy Sącz, Poland

Manbalar
--------

1. ↑  Mahalle, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 22 May 2023.
2. ↑  „Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2022, Favorite Reports" (en) (XLS).  TÜİK. Qaraldi: 2023-yil 22-may.
3. ↑  „Law No. 6360" (tr). *Official Gazette* (2012-yil 6-dekabr).
4. ↑  „Classification tables of municipalities and their affiliates and local administrative units" (tr) (DOC). *Official Gazette* (2010-yil 12-sentyabr).
5. ↑  „Miasta partnerskie i zaprzyjaźnione Nowego Sącza" (Polish). *Urząd Miasta Nowego Sącza*. 2013-yil 23-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 1-avgust.
**Jamiya Ashrafiya** (جامعہ اشرفیہ, **Ashrafiya islom universiteti**), Pokistonning Lahor shahrida — 1947-yilda muftiy Muhammad Hasan tomonidan asos solingan diniy taʼlim muassasasidir. Universitet hayotning turli sohalariga xizmat qiladigan ko'plab islom olimlarini yetishtirgan.

Tarixi
------

Maktab 1947-yil 14-sentyabrda, Pokiston hududida Hindistonning boʻlinishidan bir oy oʻtgach tashkil etilgan. Muhammad Hasan Amritsari Britaniyalik Hindiston musulmonlari uchun mustaqil vatan yaratishni qo‘llab-quvvatlagani uchun universitetga Deobandiy olimi Ashraf Ali Tahonaviy nomini berdi.

U Nila Gumbad Anarkali shahridagi to'rtburchak uch qavatli binoda Lahorning zich joylashgan hududi markazida tashkil etilgan. 1955-yil 28-martda Kanal yo'li va Ferozepur yo'li o'rtasidagi 120 *kanalli* yer sotib olingan va yangi maktab binosi qurilishi masjidning poydevorini qo'yish bilan boshlangan. 1957-yilda koʻpchilik xodimlar va talabalar yangi kampusga koʻchib oʻtgan va 1958-yilda mashhur olim Muhammad Idris Kandhlaviy davrida *hadis* kurslari oʻqitilish amalyoti boshlangan.

Bugungi kunda asosiy kampus masjid, katta ma'muriy va o'quv bloki, ikkita pansionat (biri mahalliy talabalar uchun, biri chet ellik talabalar uchun), shifoxona va professor-o'qituvchilar va xodimlar uchun turar joydan tashkil topgan.

Yetakchilik
-----------

Muftiy Muhammad Hasan 1961-yil 1-iyunda vafot etgan. Uning o‘g‘illari muftiy Muhammad Ubaydulloh (marhum), Mavlono Abdurrahmon Ashrafiy (marhum), Mavlono Fazlur Rahim va muftiy Hasanning nabirasi Mavlono Hofiz Arshad Ubayd universitet ishlarini boshqargan.

Filiallari
----------

Jamiya Ashrafiyaning asosiy filiali 120 kanalli hududni o'z ichiga olgan Lahorning Ferozpur yo'lida joylashgan. Jamiya Ashrafiyaning boshqa filiallari quyida keltirilgan: 

1. Madrisatul Faysal Lil Bannat, Model Town, Lahor (asosiy ayollar filiali)
2. Madrasa Ashrafiya, Eski Anarkali, Lahor
3. Mahad Al-Quba, Johr shahrida, Lahor
4. Madrasa Baytul Qur'on Samanobod, Lahor
5. Iqro Baytul Atfaal, Lahor, Alloma Iqbol shaharchasida
6. Ahsanul maktabi, Gujjar Pura, Lahor.
7. Madrasa Hasan, Bedian Road, Lahor.
8. Madrasa Sodiq, Raiwind Road, Lahor.
9. Madrasa Ashrafiya lil Bannat, Garden Town, Lahor .
10. Madrasa Abdulloh bin Zubayr, Gulshan-e-Ravi, Lahor .
11. Madrasa Hasan, Hasan Abdal, Ravalpindi.

Havolalar
---------

 Media related to Jamiya Ashrafiya at Wikimedia Commons

* Rasmiy sayti


1. ↑  „Jamia Ashrafia". 2012-yil 10-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 10-yanvar.
2. ↑  „Ashrafia Islamic University Lahore – A Leading Institution of Islamic Learning". *ashrafia.org.pk*. Qaraldi: 2020-yil 20-dekabr.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Salom (maʼnolari).

**Salom** (arab. — sulh, doʻstlik, omonlik) — 1) kishilarning koʻrishganda bir-birlari bilan oʻzaro soʻrashish ifodasi. Jahondagi koʻpgina xalqlarda salom soʻz orqali bajariladi. Har qanday odamga murojaat yoki muomala qilishdan oldin salom berish va alik olish insoniy fazilatdir (qarang Assalomu alaykum); 2) xonamirlar bilan uchrashuv (audiyensiya) ham salom deb atalgan. Amir, xonlarning qabulxonasi salomxona deb atalib, uning xizmatchisi salom ogʻasi deb yuritilgan; 3) kelin kuyov xonadoniga kelgandan keyingi birinchi kun ertalab uni kuyov ota-onalariga va yaqin qarindoshlariga taʼzimga olib chiqish marosimi yoki umuman kelinchak taʼzimi (qarang Kelin salom).
SALOMAT BESHNI OLINGCHI DEGAN SPZLAR

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Changsha masjidi ichidagi gumbaz
**Changsha masjidi** (simplified Chinese: 长沙清真寺; traditional Chinese: 長沙清真寺; pinyin: *Chángshā Qīngzhēnsì*) – Xitoyning Xunan provinsiyasi Changsha shahri Tyansin tumanida joylashgan masjid. Changsha masjidi Changsha Islom uyushmasi joylashgan.

Tarixi
------

Changsha masjidi birinchi marta Xenan va Shensi provinsiyalaridan kelgan ishbilarmonlar tomonidan 1711-yilda Sin sulolasi davrida „Kèsì" (客寺) nomi bilan qurilgan.

1918-yilda Nankinlik ishbilarmonlar masjidning Jingling (镜陵义学) maktabini qoʻshdilar.

1938-yilda yongʻin binolarning koʻp qismini vayron qildi. Keyin mahalliy musulmonlar masjidni qayta qurdilar.

Madaniy inqilob davrida *Qur’on* qizil gvardiyachilar tomonidan yoqib yuborilgan.

1985-yilda Changsha hukumati Baisha qudugʻi yaqinidagi Tyansin tumanidagi Xuilong togʻida yangi masjid qurish uchun 0,85 million yuanga byudjet ajratgan.

Arxitekturasi
-------------

Changsha masjidi.
Masjid islom arxitekturasi uslubida qurilgan. Umumiy 3,948-square-metre (0.976-acre) maydonni, shu jumladan 1,400-square-metre (0.35-acre) qurilgan maydonni egallaydi. Namozxona, ayvon va boshqa inshootlardan iborat. Namozxona uch qavat.

Transporti
----------

314-, 171-, 139-, 108-sonli avtobuslar bilan „Baisha Well" avtobus bekatiga (白沙井站) borish mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  Wang Jinmei. „zh:全国政协民宗委就"积极引导宗教与社会主义社会相适应"赴湘调研" (zh). *China.com.cn* (2015-yil 17-oktyabr).
2. ↑  „zh:长沙清真寺简介" (zh). *Ethnic and Religious Affairs Bureau of Changsha* (2015-yil 30-iyul). 2017-yil 7-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 18-fevral.
**Antokiya** (turkcha: *Antakya*) — Turkiyaning janubidagi shahar. Oʻrta dengiz yaqinida. Xatay elining maʼmuriy markazi. Aholisi 124 ming kishi (1990). Toʻqimachilik, pax-ta tozalash, yogʻ-moy va oziq-ovqat sano-ati korxonalari bor. Baliq ovlanadi. Shaharga miloddan avvalgi 300 yilda Osiy daryosi boʻyida Salavk I asos solgan va Antioxiya (qadimgi yunoncha: *Ἀντιόχεια*) deb atagan. Salavkiylar davlatining poytaxti bulgan. 64 yildan keyin Rim tasarrufidagi Suriya provinsiyasi no-ibining qarorgohi. 6-7-asrlarda Vizantiya tarkibida boʻldi. Qadimda va Oʻrta 540asrlarda savdo-hunarmandchilik rivoj-langan shaharlardan edi. 6-asrda shaharni Eron qoʻshinlari vayron qilgan. 1516-yildan Turkiya tarkibida va oʻsha davrdan A. deb atalgan. 3-13-asr larga oid meʼ-morlik yodgorliklari saqlangan. Arxeologiya muzeyi bor.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb119430650 (maʼlumot)
* GND: 4085823-6
* NKC: ge139163
* VIAF: 257569269
* en:WorldCat Identities (VIAF orqali): 257569269

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abbey Crown** (inglizcha: *) — Shotlandiya qiroli Jeyms V davrida zarb qilingan 20 shillinglik oltinga teng boʻlgan tangadir. Bu tangalar Holyrood Abbey’da zarb qilib muomalaga chiqarilganligi uchun shu joy nomi bilan atalgan.Kelib chiqish joyiga koʻra, bu pul birligi oʻz nomini oldi.Shuning uchun ham chiqarilgan joy nomi bilan bilan atalgan.Bu tangalar oltindan boʻlib, u quyidagicha yillarda, yaʼni 1526-yildan 1539 yillargacha zarb qilingan va muomalaga kiritilgan.Bu tangalardan savdo-sotiqda keng foydalanilgan.Aholi orasida bu tangalar keng miqyosda foydalanilgan.Oʻn uch yil davomida Abbey toji tangalari Shotlandiyada qirolligida pul sifatida muomalada foydalanilgan.*

Abbey toji 1526-yildan 1539-yilgacha zarb qilingan. Old tomonda sher tasvirlangan qalqon. Dumaloq lotin yozuvi „Yoqub V, Xudoning inoyati bilan Shotlandiya qiroli" degan maʼnoni anglatadi. Orqa tomonda xoch tasvirlangan, uning burchaklarida Shotlandiya qushqoʻnmasining milliy ramzlari joylashgan.Shotlndiya qirolligida pul birligi sifatida muomalaga kiritilgan.

21 karatli oltinning bir untsiyasidan (875-sinov) 9 ta abbey tojlari zarb qilingan. Bu zarb qilinib muomalaga kiritilgan tangalar oltin oʻrnini egalladi. Abbey tojining tangalari oʻrnini, qisqa vaqtdan soʻng, oltin dukat tangalari bilan almashtirildi.Abbey toji tangalari qisqa vaqt muomalada boʻlgan boʻlsa-da,Shotlandiya qirolligi savdo-sotiq munosabatlarida shotland xalqiga bu tangalar katta xizmat qildi.Keyinchalik bu tangalar oʻrninini, oltin dukat tangalar zarb qilana boshlagandan keyin, dukat tangalar egalladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Кривцов В. Д. „Аббатская крона",*. Аверс №7*, 2005 — 8 bet.
2. ↑  „Coin (obverse), crown, from reign of James V" (inglizcha).  National Museums Scotland. 7-yanvar 2016-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 24-dekabr 2015-yil.
3. ↑  Gemmill E. Mayhew N.*. Changing values in medieval Scotland*. New York: Cambridge University Press, 1995 — 135—136 bet. ISBN 0-521-02709-8.
**Marun Abbud** (arab. مارون عبود‎ ; 1886—1962) - Arab livanlik shoir, yozuvchi, jurnalist va adabiyotshunos.

Biografiya
----------

1886 yil 9 fevralda Ayn-Kfaa (араб. عين كفاع‎) yaqinida Jebeyl o'sha paytda Usmonli imperiyasiga tegishli bo'lgan tog'li Livanda. U bir qator Livan maktablarida Arab, Suriya va fransuz tillarini o'rgangan. Ota o'g'lining ruhoniy bo'lishini orzu qilar edi, lekin u uning xohishlariga ergashmadi. 1900 yilda u Sent-jon Maron maktabiga o'qishga kirdi va 4 yil davomida "Ar-Rauda"gazetasida ko'plab she'rlarini nashr etdi.

Bayrutdagi huquq institutini tamomlagan. Avliyo Jozef universitetida Arab adabiyoti professori bo'ldi.

1962 yil 2 iyunda vafot etdi.

Ijodkorlik
----------

Birinchi nasriy asar "Marikning bevasi" qissasi 1935 yilda nashr etilgan. "Qizil Amir" (1954) tarixiy hikoyasida, Amir Bashirni feodal parchalanishini tugatishga intilgan buyuk islohotchi sifatida tasvirlaydigan rasmiy tarixshunoslikdan farqli o'laroq, Abbud uni despot sifatida ko'rsatadi. O'tmishdagi Arab yozuvchilari haqida bir qator adabiy monografiyalar yozgan.

Bibliografiya
-------------

* "Marikning bevasi" (1935)
* "Sahifalar va hikoyalar" (1945)
* "Mitti qahramonlar" (1948)
* "Xaltadan" (1953)
* "Qizil Amir" (1954)

**Rus tilida**

* To'plam Livan yozuvchilarining hikoyalari, M. 1958: hikoyalar
* To'plam zamonaviy Arab Nasri, M.-L. 1961: Marikning bevasi
* To'plam zamonaviy Arab romani, M. 1963: qadamlar
* To'plam mening shahrimda yomg'ir yog'moqda, M. 1966: ota Stefanning va'zi

Havolalar
---------

* Abbud Marun
* BSE
**Shaʼroniy** (yoki ash-Shaʼroviy), Abdulvahhob ibn Axmad—misrlik
mashhur soʻfiy va ilohiyotchi.

Faoliyati
---------

Saqiyat — Abu Shaʼra qishlog‘ida 1493-yilda tug‘ilgan, o‘z shajarasini
(asossiz ravishda) Ziyoniylar sulolasidan chiqqan Tlemsen hukmdorlariga, ular orqali
alaviy Muhammad ibn al-Hanafiyaga bog‘lagan. Qohirada yashab, ijod etgan. Shofi’iylik
fiqhini u Misrning atoqli faqihi Zakariyo al-Ansoriydan o‘rgangan. Ibn Arabiy qarashlari
unga katta taʼsir ko‘rsatgan. Qohirada Shaʼroniy soʻfiy vaʼzxon sifatida tezda shuhrat
qozongan, tarafdorlari ko‘paygan. Badavlat qozi Abdulqodir al-Mag‘oziliy unga atab
madrasa kurdirgan va vaqf sifatida bir qancha yer mulklari ajratib bergan. Shaʼroniy va uning
avlodlari undan merosiy foydalanish huquqini olganlar. Shu tufayli Shaʼroniy ko‘p xayr-u sadaqalar qilgan, kambag‘allar, mayib-majruhlar, shuningdek, ko‘p sonli muridlarini
boqqan, bular uning shuhrati yanada ortishiga sabab bo‘lgan. Shaʼroniy 1565-yilda vafot etadi.
1774-yilda uning sag‘anasi
ustiga uning nomi bilan ataladigan masjid bunyod etilgan, u hozir ham saqlangan.
Masjid joylashgan ko‘cha va yaqin atrofdagi mavze ham uning nomi bilan ataladi.

Taʼlimoti
---------

Shaʼroniy hadis, fiqh, soʻfiylik va boshqalarga oid 60 dan ziyod asar yozgan.Ibn Arabiyning kuchli taʼsiriga
qaramay, Shaʼroniy uning vahdat al-vujud taʼlimotini qabul qilmagan.U „maʼrifatli" soʻfiylik
tarafdori bo‘lib, fiqh va islom aqidalarini chuqur bilish har bir soʻfiy uchun shart deb
hisoblagan.U tavakkulni bir taraflama -har bir ishni Allohning irodasiga tashlab
qo‘yishni, bu bilan „qashshoqlikda kun kechiruvchi bekorchilar va tekinxo‘rlarni"
soʻfiylikda ortib borishiga qarshi chiqqan.Fiqh sohasida Shaʼroniy mezon nazariyasini ishlab
chiqqan, unga ko‘ra, islomdagi 4 asosiy mazhab o‘rtasidagi ixtiloflar asosan shariat
qoidalariga amal qilishga oid.Shaʼroniy fikrig ko‘ra, barcha mazhab asoschilari haq bo‘lib, diniy
qonun negazida sobitqadam bo‘lganlar. Ular o‘rtasidagi farq faqatgana shariatning u yoki
bu qoidasini „murakkablashtirish" (tashdid) yoki „engillashtirish" (taxfif)dan iborat
bo‘lgan.

Adabiyotlar
-----------

* Husniddinov, Zuhriddin*. Islom ensiklopediyasi*. Toshkent: „O’zbekiston milliy entsiklopediyasi" Davlat ilmiy nashriyoti, 2004.
**Gelonii Muhiddin Abduqodir ibn Abiy Solih Jangiydoʻst** (1077-yil, Gelon viloyati, Eron — 1166-yil) — fors ilohiyotchisi, mutasavvif. 18 yoshida Bagʻdodga keladi va juda koʻp olimlardan saboq oladi. Uning xanbaliya mazhabiga oid vaʼzlari shuhrat qozonadi. Keyinchalik Geloni Qurʼon tafsirchisi va muftiy sifatida faoliyat koʻrsatadi. U hadis va fiqh ilmlaridan dars beradi. Geloni hanbaliya mazhabida qatʼiy turgan, Muhammad (sav) sunnatlariga soʻzsiz rioya etgan. Vaʼzlarida musulmonlar uchun zarur boʻlgan oʻnta axloqiy qoidani bayon etgan. Geloni oʻzining tariqat uslubini vujudga keltirmagan, biror tariqatga boshchilik qilmagan boʻlsa ham uni qodiriya sufiylik tariqatining asoschisi deb hisoblaydilar. Ammo, haqiqatda esa, bu tariqat uning avlodlari yoki muridlari tomonidan faqat 13-asrning oʻrtalarida, baʼzi mutaxassislarning fikricha, hatto 15-asrda vujudga kelgan. Xalq ommasi uni moʻjiza koʻrsatishga qodir boʻlgan aziz-avliyo va bechoralarning homiysi deb, ulugʻlar edi. Unga Gʻavsul Aʼzam („ulugʻ himoyachi") va piri dastgir („madadkor pir") laqablarini berishgan. Geloni maqbarasi Bagʻdodda boʻlib, islomdagi mashhur muqaddas joylardan biri hisoblanadi.

Gelonining „Al-gʻunya li talib tariq l-haqq" („Haq yoʻlidan boruvchi toliblar yoʻlini tugʻrilash") asari saqlanib qolgan. Bu asarda hanbaliya mazhabi nuqtai nazaridan islomdagi 73 firqaga bulingan musulmon jamoasining ijtimoiy, axloqiy burch va vazifalari bayon qilingan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Masazır** (shuningdek, **Masazyr** va **Masazir**) Ozarbayjonning Absheron tumani tarkibiga kiruvchi qishloq. Umumiy aholi soni 3,247. Massasyr-Gel koʻlida joylashgan.
Masazyr atrofidagi relyef shimoli-sharqqa tomon tekis, janubi-gʻarbga qarab tepalikda joylashgan. Yaqin atrofdagi eng baland nuqta — dengiz sathidan 354 metr balandlikda, Masazyrdan 8,0 km janubda joylashgan Shabandagʻ. Masazir atrofida aholi zich joylashgan boʻlib, har kvadrat kilometrga 982 kishi toʻgʻri keladi. Eng yaqin yirik jamoa Boku, Masazirdan 16,2 km janubi-sharqda joylashgan. Masazyr atrofida juda koʻp nomli togʻlar mavjud.
Masazyr atrofi mohiyatan ochiq buta landshaftidir. Hududning iqlimi moʻtadil. Mahalladagi oʻrtacha yillik harorat 17 °C. Eng issiq oy avgust, oʻrtacha harorat 30 °C, eng sovuq oy esa dekabr oyi 6 °C. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 477 millimetrni tashkil qiladi. Yomgʻirli oyi noyabr, oʻrtacha 83 mm yogʻingarchilik, eng qurug'i esa avgust, 6 mm yogʻingarchilik tashkil qiladi.

Manbalar
--------

* Masazır GEOnet nomlar serverida

|  |  |
| --- | --- |
| Ozarbayjon geografiyasi | *Ozarbayjon geografiyasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


| * k
* m
* t
Absheron tumani hududiy birliklari |
| --- |
| Maʼmuriy markazi: **Xırdalan** |
| 
* Aşağı Güzdək
* Ceyranbatan
* Çuxanlı
* Digah
* Fatmayı
* Hacıvəli
* Hökməli
* Keytih
* Masazır
* Mehdiabad
* Məmmədli
* Miadzhik
* Nağdalı
* Novxanı
* Pirəkəşkül
* Pirəkəşkül-Qobuston
* Qobu
* Qobustan
* Saray
* Suleyman
* Sündü
* Utalgi
* Uzun-Dere

 |  |
Tor daryodan o'tib ketayotganda, ikkinchi Asir Bifröst ko'prigidan o'tmoqda (1895), Lorenz Frolich
Skandinaviya mifologiyasida **Kerlaugar** ( *qadimgi norscha* *kerlaugning* koʻplik shakli "choynak-vanna") yaʼni "vanna" ikki daryo boʻlib, bu daryolar orqali Tor xudosi oqib oʻtadi. Kerlaugarlar XIII asrda oldingi an'anaviy materiallardan tuzilgan "*Poetik Edda"* da va XIII asrda Snorri Sturluson tomonidan yozilgan *"Prose Edda"* dagi xuddi aynan shu oyatning iqtibosida tasdiqlangan.

Attestatsiyalar
---------------

Kerlaugarlar *Poetik Eddada* bir marta ta'kidlab o'tilgan. "*Grimnismal* "*she'riy Edda* she'rida Grimnir, Asbru ko'prigi "*hammasini alanga bilan yondiradi*" va har kuni xudo Tor Kormt va Örmt va ikkita Kerlaugar suvlari bo'ylab sayr qilishini aytib o'tadi.

*"Prose Edda"* da daryolar ikki marta, bir marta *Gylfaginningda* va bir marta *Skáldskaparmalda* aytib o'tilgan. *Gylfaginning'da* High Thor sudga borish uchun daryolar bo'ylab yurishini aytgan va keyin yuqorida keltirilgan *Grimnismal* stanzasini qo'llab-quvvatlaydi. *Skáldskaparmála* Kerlaugar *Nafnaşulur* daryolari ro'yxatida paydo bo'ladi.

Nazariyalar va talqinlar
------------------------

*Rudolf Simekning* ta'kidlashicha, buning ma'nosi "g'alati" va Tor haqidagi boshqa yo'qolgan afsonaga ishora qilishi mumkin.

Boshqa tarafdan, *Gudbrandur Vigfusson*, xuddi shu she'rdagi va boshqa bir qancha daryo nomlari kelib chiqishi irlandcha ekanligini va uni *Chervell* kabi *Ker* yoki *Chardan* boshlanadigan daryo nomlari bilan bog'lagan. U *Frederik York Pauell* bilan birga *Corpus Poeticum Borealeda* uni "Charloks" deb tarjima qilishgan.

Tor mifologiyada tez-tezdan daryolarni kesib o'tadi. Jon Lindou buni "chegaralarning narigi tomonida yashaydigan" *jötnar* olamida oʻtkazgan koʻp vaqtlari bilan aloqador deb hisoblaydi va jötnar va suv oʻrtasidagi ramziy bogʻlanishga ishora qiladi. misol sifatida okeanda yashovchi Jörmungandr.

Manbalar
--------

1. ↑  Orchard (1997:100).
2. ↑  Faulkes (1995:18).
3. ↑  Faulkes (1995:161).
4. ↑  Simek (2007:183).
5. ↑   „Prolegomena § 33: The Eddic Poems",*Sturlunga Saga including the Islendinga Saga of Lawman Sturla Thordsson and other works* (en) Vigfússon:. Oxford: Clarendon Press, 1878 — clxxxvii bet.
6. ↑   „Didactic Mythology",*Corpus Poeticvm Boreale: The Poetry of the Old Northern Tongue, from the Earliest Times to the Thirteenth Century* (en) Vigfússon:. Oxford: Clarendon Press, 1883 — 72 bet.
7. ↑  Vries, Jan de*. Altgermanische Religionsgeschichte* (de). W. De Gruyter, 1970 — 145 bet.
8. ↑  Lindow (2001:290).
9. ↑  Lindow (2001:290—291).

Ma'lumotnomalar
---------------
Shved palaxmoni, XIX asr.
**Palaxmon** yoki **katapulta** — uzoq masofaga uloqtiruvchi mexanik qurilma. Bunda toʻpni itarish uchun kimyoviy (portlovchi modda) emas, balki mexanik potensial energiya ishlatiladi. Palaxmonni Qadimgi Yunonistonda ixtiro qilishgan.

**Palaxmon** (fors, arab. — falloxun) — toshotar, sopqon. Qadimda va oʻrta asrlarda tosh yadrolarini dushman tomon irgʻitadigan maxsus urush quroli. Manjaniqnnt kichikturi. Palaxmon aksariyat mudofaa inshootlari, xususan, qalʼa devorlarini buzish maqsadida qoʻllangan. Oʻt sochish qurollari, jumladan, toʻpning qurollanishga kirib kelishi palaxmondan foydalanishga chek qoʻygan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Diodor von Sizilien 14,42,1 und die Erfindung der Artillerie im Mittelmeerraum". 2008-yil 17-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 11-may.
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abu Mixnaf**
Abu Mixnaf (to‘liq ismi ibn ibn Yahyo sid Abu Mixnaf al-Azdiy al-Gomidiy, vafot etgan. 774, kufa) - uning islomiy davri. -arabcha. Abu Mixnafning otasi al-azd yirik qabila uyushmasining boshlig'i bo'lib, Ali ibn Abu Tolib tarafida Siffin jangida qatnashgan.

Faoliyat
--------

Shayx Abu Mixnaf asarlarining asosiy manfaatlari Iroq tarixi, iroqliklarning suriyaliklarga qarshi kurashi, Alilarning Umaviylarga qarshi kurashi, xorijiylarning chiqishlariga qaratilgan edi. Taniqli islom olimi Stanislav Prozorov uni ilk islomning ichki tarixini (Muhammad vafotidan keyin hokimiyat uchun kurash va qabilalarning islomdan olib chiqib ketilishi, xalifa Usmon ibn Affonning oʻldirilishi, oʻldirilishi) tasvirlagan birinchi islom tarixshunosi deb hisoblaydi. Iroqdagi siyosiy kurash, mintaqaviy va qabilaviy raqobat va boshqalar)
Abu Mixnaf arab qabilalari haqidagi diniy-tarixiy rivoyatlar (axbor) materiallarini jamlab, umumlashtirib, Alilar harakati tarixini toʻliq aks ettiruvchi bir qator tarixiy monografiyalar yozdi.
Abu Mixnafning tarixiy asarlari shia tarixnavisligiga asos solib, uning keyingi taqdiriga kuchli ta’sir ko‘rsatdi.

Ilmiy ishlar
------------

Taniqli islom namoyandalari Ibn an-Nadim va an-Najoshiylar Abu Mixnaf asarlarining jami 40 dan ortiq sarlavhalarini beradilar, ulardan al-Madainiy, Nasr ibn Muzohim al-Minkoriy, Hishom kabi keyingi tarixchilar foydalandilar. ibn Muhammad al-Kalbiy va boshqalar.Bu asarlardan musulmonlar istilosiga bag‘ishlangan bir guruh asarlarni, Alilar harakati tarixidagi eng muhim voqealarni tasvirlashga bag‘ishlangan yana bir guruhini va nihoyat, uchinchidan, Sharqiy xalifalikdagi umaviylar davridagi siyosiy voqealar — xorijiylar qoʻzgʻolonlari, Iroq hokimlarining boʻlginchilik harakatlariga qarshi kurash va boshqalarni oʻz ichiga olgan eng koʻp sonli asarlar guruhi.
Abu Mixnaf asarlari at-Tabariy tufayli kengroq ma’lum bo‘ldi, u o‘zining "Tarixi payg‘ambarlar va podshohlar" asarida Abu Mixnafga taalluqli bo‘lgan asarlardan qariyb to‘rt yuz marta foydalangan va shu tariqa uning matnlarini tiklash imkonini bergan. uning monografiyalari.

Adabiyotlar
-----------
Abul Barakot Hibatulloh ibn Malka al-Baladiy,Bagʻdodiy—faylasuf,
tabiatshunos, tabib. Bag‘dod xalifalari va saljuqiylar sultonlari saroyida tabiblik qilgan.1077-1164—yillarda yashagan.

Asarlari
--------

Bagʻdodiyning asosiy asari „al-Mu’tabar fil hikma" bizgacha yetib kelgan. Bu asar sharq
peripatetizmi ruhida yozilgan bo‘lib uch qismni — mantiq,fizika va metafizikani o‘z ichiga
oladi. Ikkinchi bo‘limda (Ibn Sino fizikasiga nisbatan) muammoni toraytirib, asosiy
eʼtibor tabiiy-ilmiy masalalarni tadqiq etishning asosiy vositalari sifatida tajriba va
kuzatishga qaratiladi.Metafizikada, asosan, sharq peripatetiklari izidan borib Bagʻdodiy ularning
ayrim qoidalarini tanqid qiladi. Unga ko‘ra yagonalikdan faqat yagonalik kelib chiqadi,
abadiy o‘tkinchi hodisalarni (havodis) o‘ziga sig‘dira olmaydi, xudoning mohiyatidan
tashqari uning boshqa atributlari bo‘lishi mumkin emas hamda o‘nta fazoviy akdlar
mavjud deb tanqid qildi. Keyinchalik bu tanqid kalom bilan falsafani yaqinlashtirishga
zamin hozirlagan ar-Roziy tomonidan davom ettirildi.

Adabiyotlar
-----------

* Husniddinov, Zuhriddin*. Islom ensiklopediyasi*. Toshkent: „O’zbekiston milliy entsiklopediyasi" Davlat ilmiy nashriyoti, 2004.
„**Haqiqat zardobi**" – taqdim etishga qodir boʻlmagan yoki maʼlumot olish uchun ishlatiladigan psixofaol dori vositalarining har qanday soʻzlashuv tilidagi nomi. Bularga etanol, skopolamin, 3-xinuklidinil benzilat, midazolam, flunitrazepam, natriy tiopental va amobarbital va boshqalar kiradi.

Bunday moddalarning xilma-xilligi sinovdan oʻtgan boʻlsa-da, ulardan ilmiy, axloqiy va qonuniy foydalanish boʻyicha jiddiy muammolar kelib chiqqan. Hozirda haqiqatni aytishning izchil yoki bashorat qilinadigan kuchayishiga olib kelishi isbotlangan dori yoʻq. Bunday moddalarning taʼsiri ostida soʻroq qilingan subyektlarning xotiralari qayta tiklanishi va uydirilishi mumkinligi aniqlandi. Bunday giyohvand moddalar fuqarolik va jinoiy ishlarni tergov qilish jarayonida qoʻllanilganda, ular Gʻarb huquq tizimlari va huquq ekspertlari tomonidan haqiqiy tergov vositasi sifatida qabul qilinmagan. Qoʻshma Shtatlarda ulardan foydalanish AQSh Konstitutsiyasining beshinchi tuzatishini (jim turish huquqi) buzish hisoblanadi, deb taxmin qilingan. Inson huquqlari boʻyicha Yevropa sudi orqali haqiqat zardobidan foydalanish inson qadr-qimmatini buzilishi yoki qiynoq shakli sifatida qaralishi mumkinligi haqida xavotirlar bildirilgan. Bu qiynoqlarning oldini olish va jazolash toʻgʻrisidagi Amerika konvensiyaning buzilishi ekanligi qayd etilgan.

Tarixi
------

1913-yilda AQSHning Dallas shtatida yashovchi vrach Robert House insonga yarim uyqu holatini beruvchi skopolamin moddasini oʻz bemorida qoʻllaydi. Bemor esa koʻpchilikdan yashirib yuradigan gaplarini aytib yuboradi.
1920-yillardan boshlab AQSH maxsus xizmatlari ushbu moddani qoʻllay boshlaydilar.

Manbalar
--------

1. ↑  „Мумбайскому террористу введут «сыворотку правды»".  Lenta.ru (3. 12. 2012). 2012-yil 12-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 14-avgust.

(rus.)
2. ↑  Truth serum for suspected Indian serial killers(ingl.) – The Sydney Morning Herald, 5 yanvarya 2007 goda
3. ↑  Brown, David. „Some Believe 'Truth Serums' Will Come Back". *The Washington Post* (2006-yil 20-noyabr). Qaraldi: 2017-yil 4-yanvar.
4. ↑  Rinde, Meir (2015). "Stranger than fiction". *Distillations* **1** (4): 16–23.. Qaraldi: 22 March 2018. Haqiqat aralashmasi]]
5. ↑  Pilkington, Ed. „Judge approves use of 'truth serum' on accused Aurora shooter James Holmes". *The Guardian* (2013-yil 12-mart).
6. ↑  „Annotation 9 - Fifth Amendment". *Find.Law*. Qaraldi: 2017-yil 4-yanvar.
7. ↑  Sadoff, David A.*. Bringing International Fugitives to Justice Extradition and its Alternatives*. Cambridge: Cambridge University Press, 2016 — 296–297 bet. ISBN 9781107129283. 2017-yil 3-yanvarda qaraldi.
8. ↑  Keller, Linda M. (2005). "Is Truth Serum Torture?". *Ame Rican University International Law Review* **20** (3): 521–612.. Qaraldi: 3 January 2017. Haqiqat aralashmasi]]
9. ↑  „The Legal Prohibition Against Torture". *Human Rights Watch* (2004-yil 1-iyun).
10. ↑  *Devid Braun* Nekotorie veryat v vozvraщenie „sivorotki pravdi" (Wayback Machine saytida 2007-01-29 sanasida arxivlangan) – Inopressa, 20 noyabrya 2006