recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Giro tumani**  Afgʻonistonning janubi-sharqidagi Gʻazni viloyatida joylashgan, 50 km G'azni janubi-sharqida. Tuman keng tekislik boʻlib, past togʻlar tarqalgan. 2002-yilgi ma'lumotlarga ko'ra, 40 000 dan ortiq aholi istiqomat qiladi. Tuman Ghilji pashtunlarining Tarakay qabilasining markazida joylashgan. Tuman markazi — Pana.Bu hududning boshqa tumanlari singari, u ham davom etayotgan qurg'oqchilikdan jiddiy zarar ko'rmoqda. So‘nggi yillarda hosil kamayib bormoqda, qishloq xo‘jaligi asosiy daromad manbai hisoblanadi.Yo'llar yomon ahvolda. Sog'liqni saqlash va ta'lim xizmatlarini yanada yaxshilash kerak. 2016-yil 5-sentabr kuni yuzlab jangarilar tumanni egallash uchun kelishilgan hujumni boshlaganidan so‘ng 80 nafar Tolibon jangarisi halok bo‘ldi, 100 nafari yaralandi. Operatsiya chog‘ida besh nafar xavfsizlik xodimi ham halok bo‘ldi, sakkiz nafari yaralandi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „District Profile".  UNHCR. 2005-yil 27-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 22-oktyabr.
2. ↑  Ghazni Province Tribal Map (Page 4).
Qadimgi yunon kubogidagi Glavk
**Glavk** (qadimgi yunoncha: *Γλαῦκος*) — qadimgi yunon mifologiyasida. Bolaligida Glavk sichqonchani quvgan (Giginning soʻzlariga koʻra u toʻp oʻynagan), soʻng asal solingan bochkaga tushib, vafot etgan. Nihoyat folbin Polid tomonidan topilmaguncha Minos uni behuda qidirdi. Apollon ishora yubordi va Minos orakulning bashoratiga ishora qilib, Poliiddan Glavkni tiriltirishni talab qildi va shu maqsadda uni Glavkning jasadi bilan birga qabrga qamab qoʻydi. Poliid oʻldirilgan ilon boshqa ilon qoʻygan oʻtdan jonlanganini va xuddi shu oʻt yordamida Glavk tirilishini payqadi. Melesagorning yozishicha, uni Asklepiy
 tiriltirgan. Afsonaning ratsional talqiniga ko‘ra Glavk asal ichib qornini buzgan, doktor Poliid esa uni shifobaxsh o‘t yordamida davolagan, bu haqda u doktor Dragondan bilib olgan .

Yupiterning Yevropa yo‘ldoshidagi uning sharafiga Glavk (Glaukos Linea) deb nomlangan.

Keyin Minos Poliiddan Glavkka fol ochish sanʼatini oʻrgatishini talab qildi. Poliid buni qildi, lekin Kritdan ketishdan oldin u Glavkka ogʻziga tupurishni buyurdi. Glavk itoat qildi va darhol oʻzining bashoratli sovgʻasini yoʻqotdi .
Glavk ulgʻaygach, Kritdan Italiyaga kelgan , Kritliklar esa uni Yapigiya  qidirib topishgan.

Manbalar
--------

1. ↑  afsonaviy Krit qiroli Minos va Pasifaning
2. ↑  Пасифая
3. ↑  Гигин. Мифы 136; Овидий. Ибис 557—558 кратко
4. ↑  Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека III 10, 3; Овидий. Фасты VI 750—752; Гигин. Мифы 49; Гигин. Астрономия II 14, 5
5. ↑  Палефат. О невероятном 26
6. ↑  Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека III 1, 2; 3, 1-2
7. ↑  Сервий. Комментарий к «Энеиде» Вергилия VII 72, 796 // Молчанов А. А. Социальные структуры и общественные отношения в Греции II тыс. до н. э. М. 2000. С.109
8. ↑  Афиней. Пир мудрецов XII 522f // Молчанов А. А. Социальные структуры и общественные отношения в Греции II тыс. до н. э. М. 2000. С.109
Hayoti
------

Narges Abyar 1972-yil fevral oyida Tehronda tugʻilgan. U badiiy adabiyot bo‘yicha fors va ingliz tillarida 29 ta kitob muallifi, Eron filologiyasi bo‘yicha magistr darajasiga ega, Eron kinosining muvaffaqiyatli ssenariy muallifi va rejissyori. Narges Abyar eronlik prodyuser Muhammad-Husayn Qosimiyga turmush qurgan. U, shuningdek, Erondagi eng muvaffaqiyatli ayol kinematograflardan biri bo‘lib, u 2012-2018-yillarda „Xandaq 143", „Nafas" va „To‘lin oyda" kabi filmlari tufayli xalqaro festivallar va „Fajr" kinofestivalining kino mukofotlari to‘plamiga ega. Abyar fors adabiyotida tahsil olgan; u bolalar, yoshlar va kattalar uchun bir qancha qisqa hikoyalar va badiiy adabiyotlar yozgan. U oʻzining rejissyorlik faoliyatini 2005-yilda „Koʻzgudagi obʼyektlar tuyulganidan ham yaqinroq" filmi va koʻpchiligi Eron-Iroq urushiga bagʻishlangan bir qancha qisqa metrajli va hujjatli filmlar bilan boshlagan.

Muvaffaqiyatlari
----------------

Muvaffaqiyatli eronlik yozuvchi va rejissyor Narges Abyarning kino ishi 2019-yil 10-14-dekabr kunlari Fransiyaning Karkason shahrida boʻlib oʻtgan ikkinchi fransuz siyosiy filmlari festivalida Badiiy filmlar tanlovida taqdim etildi va uchta asosiy mukofotga sazovor boʻldi. Narges Abyarning soʻzlariga ko‘ra, dunyoning boshqa joylarida bo‘lgani kabi Eronda ham ayollar boshqalarning ishonchini qozonish uchun erkaklardan ko‘ra ko‘proq mehnat qilishlari kerak. Eron kinosida bu holat ayollarga nisbatan ham mavjud. Abyarning oʻzi Eron kinosidagi yetuk ayolning belgisi boʻlib, u ayol rejissyor sifatida oʻz obroʻ-eʼtibori bilan „Fajr" kinofestivalini boshqaradi va uning filmi „Fajr" kinofestivalining eng yaxshi mukofotini qoʻlga kiritadi. U, shuningdek, Erondagi eng muvaffaqiyatli ayol kinematograflardan biri bo‘lib, u 2012-2018-yillarda „Xandaq 143", „Nafas" va „To‘lin oyda" kabi filmlari tufayli xalqaro festivallar va „Fajr" kinofestivalining kino mukofotlari to‘plamiga ega.

Kitoblari
---------

-Daraxt yelkasidagi tog‘ (Kooh rooye shaneh-haye Derakht); (Eng yaxshi gʻolib „Muqaddas mudofaa", roman 2004)

-Badanida toʻymas qurtlar boʻlgan bola (Pesar-e Kerm be Doosh Khandagh-e balaa); Isfahon adabiy mukofoti va tanlangan eng yaxshi kitoblar festivali

-"Uchinchi koʻz" romani 2006 yilning eng yaxshi muqaddas himoyasi nominatsiyasida

-Yupqa bahor afsonasi; Salambakeha Nobel mukofoti laureati va adabiy yozuvchilar laureati

-Na kunduzi, na kechasi bor edi (na shab bood na rooz); Lady Cultural Adabiyot mukofoti

-Osmondagi baliqlar haqida sheʼrlar; Eng yaxshi kitob festivalida tanlandi

-Ikki beshlik tarixi; Eng yaxshi kitob festivallari reytingida tanlangan

-Farovonlarning tinimsiz borligi

Manba
-----

1. 
2.
**Narimon Abdullayev** (1952 Urganch)—Sharqshunos-filolog-eronshunos, filologiya fanlari nomzodi, dotsent.

Faoliyati
---------

ToshDU sharq fakultetining 1974-yil bitiruvchisi. 1974 — 1976-yillar davomida Afgʻonistonda tarjimon boʻlib ishladi. 1976 — 1992-yillarda TDPI umumiy tilshunoslik kafedrasida fors tilidan dars berdi. Shu orada u yana bir necha bor (1979 — 1981, 1987 — 1989) Afgʻonistonda xizmat safarida boʻldi. 1992 — 1995-yillar OʻzFA QI doktoranti. 1996-yildan Afgʻoniston bilan iqtisodiy, madaniy, savdo sohalarida hamkorlik ishlari tashkilotchilaridan. Hozir Kobul shahridagi Toshkent yogʻ-moy kombinatiga tegishli  Savdo uyining direktori.

Ilmiy yoʻnalishi
----------------

fonetika, turkologiya, dialektologiya.

Asosiy ilmiy ishlari:
---------------------

Nomzodlik dissertatsiyasi mavzusi:

# „Afgʻoniston shevalarining fonetik xususiyatlari". — Toshkent, 1982.

# Afgʻoniston o‘zbek shevalari haqida // Sovet turkologiyasi. — Baku, 1979. — № 5.

# Afgʻonistondagi oʻzbek lahjalari haqida // Irfon. — 1980. — № 5. — S. 123 — 140.

# Afgʻoniston oʻzbek lahjalarining leksikasi // Oʻzbek tili va adabiyoti. — Toshkent, 1980. — № 1.

# Afgʻonistonda oʻzbek adabiy tilining shakllanishi // Melliyathoi barodari. — Kobul, 1987. — № 23. — B.84 — 89 — afgʻon tilida.

# Afgʻoniston oʻzbeklari // Fan va turmush. — Toshkent, 1987. — № 5. — B.24 — 25.

# „Yulduz" roʻznomasi tilining fonetik xususiyatlari haqida // Melliyathoi barodari. — Kobul, 1988. — № 32. — B.27 — 31.

Manbalar
--------
**Yevropa fanlar, sanʼat va adabiyotlar akademiyasi, EANIL** (Academie Europeenne des Sciences, des Arts et des Lettres, AESAL) — 1980-yilda tashkil etilgan va milliy akademiyalarning 300 dan ortiq aʼzolarini, 54 nafardan 72 nafar Nobel mukofoti sovrindorlarini birlashtirgan xalqaro nodavlat tashkilotdir. mamlakatlar.

EANILning maqsadi irqiy, milliy, til, diniy va boshqa farqlardan qatʼi nazar, tinchlik manfaatlari yo‘lida xalqlar o‘rtasida taʼlim, fan, sanʼat va adabiyot sohasidagi hamkorlikni rivojlantirishdan iborat.

YuNESKO, milliy akademiyalar va boshqa xalqaro va milliy tuzilmalar bilan hamkorlik qiladi.

Akademiyaning bosh qarorgohi Fransiyaning Parij shahrida joylashgan.

Faoliyatga tadqiqot oʻtkazish, konferensiyalar tashkil etish, hisobotlarni nashr etish kiradi. Har yili xalqaro simpoziumlar oʻtkazadi.

Akademiyaning asl maqsadi G‘arb va Sharq (birinchi navbatda SSSR) o‘rtasida ko‘prik o‘rnatish edi. Hozirda Akademiya Yevropaning dunyodagi rolini yaxshiroq tushunish va anglash maqsadida Amerika, Afrika, Osiyo, Okeaniya vakillari bilan keng hamkorlik qilmoqda.

EANILning hozirgi prezidenti Jan-Patrik Konnerad, London Imperial kolleji prezidenti va taniqli fizika professori, Eurosciencening sobiq prezidenti.

EANILning birinchi prezidenti Iren Joliot-Kyurining sobiq hamkori va Lui de Broylning shogirdi professor Raymond Daudel edi. Daudel 2006-yilda hayotining so‘nggi kunlarigacha akademiyani boshqargan.

Akademiyani tashkil etish tashabbusi (1973) akademiya tashkil etilganidan beri uning bosh kotibi boʻlgan doktor Nikol Lemer d’Agadjioga tegishli.

Manbalar
--------

1. ↑  „HISTORIQUE DE L’ACADÉMIE EUROPÉENNE DES SCIENCES, DES ARTS ET LETTRES". *europeanacademysciencesartsandletters*. Qaraldi: 10-dekabr 2022-yil.
2. ↑  „arxiv nusxasi". 2011-yil 1-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 10-dekabr.

Havolalar
---------

* Akademiya veb-sayti:
* Akademiya haqida YuNESKO saytlari:
	+ ;
	+ ;
	+ .
Gundelachsches Haus

##### **Geothe muzeyi – G**ermaniyada joylashgan muzey. **Geothemuseum Stützerbachlmenau** va **Scheusingen** o'rtasida shisha zavodining egasi Johann Niclaus Gundelachning sobiq uyida joylashgan († 1748). Geothe 1776-yildan 1780- yilgacha o'n uch marta nabirasi Gottlob († 1778) va nevarasi Johann Daniel Gundelachning († 1811) mehmoni bo'lgan. 1776 yil 25 iyuldagi kundaligida shunday deb yozgan edi: "Gersog Frauwga erta bordi. U Schleusingen. Men tushdan keyin. Einsiedel bilan Schutzerbachga. Kechasi Gundelach" Geothening Gundelaxga yozgan maktublari bizgacha yetib kelmagan bo‘lsa kerak. Saks-Veymar-Eyzenaxlik Karl Avgust (1757–1828) ham u bilan qoldi. Goethening tashriflari, ehtimol, uning Saksoniya-Veymar-Eyzenax gersogligidagi kon boshlig'i lavozimi va 1777 yilda Ilmenauda boshlangan chinni ishlab chiqarish bilan bog'liq edi. Gundelach bir necha avlodlar davombo'lgan oiladan chiqqida shisha ishlab chiqarish bilan shug'ullangan va Allzunah shisha zavodida ham sherik bolgan.

Bino ikki qavatli bo'lib, shifer bilan qoplangan baland mansard tomi bilan qoplangan. Keyingi egalari "Goethezimmers" ning eski holatda saqlanishini ta'minlashdi. U 1962— yildan beri Geothening ommaviy yodgorligi hisoblanadi. Muzey Geothening ilmiy izlanishlari, Ilmenaudagi konchilik masalalari bo'yicha yozgan asarlari bilan tanishadi, Shtutzerbax moybo'yoqlari bilan qog'ozlarni ko'rsatadi va texnik shisha va qog'oz ishlab chiqarish tarixi haqida ma'lumot beradi.

Ushbu Stützerbacher uyiga qo'shimcha ravishda, Geothe Jogann Elias Glazerning uyiga tez-tez tashrif buyurdi. Bu o'z navbatida Gundelachlar bilan bog'liq edi.

Ob'ekt Ilmenau shahridan boshlanadigan Ilmenau-Stutzerbach Gyote piyoda yo'lining oxiri hisoblanadi.

Adabiyotlar
-----------

* Villi Erlix : *Ilmenau, Gabelbax, Shtutzerbax.* *Gyote yodgorliklari va "Gyote izidan" yurish yo'li.* Veymardagi Klassik nemis adabiyoti milliy tadqiqot va memorial markazlari tomonidan nashr etilgan. 4. ed. Veymar 1978 yil.
* Villi Erlix: *Gyotexaus Shtutzerbax.* Klassik nemis adabiyoti uchun vd milliy tadqiqot va memorial markazlari tomonidan nashr etilgan. Veymar 1972 yil.

Havolalar
---------

* Gyote muzeyi Shtutzerbax
* 2015 yilda qayta ochilgandan keyin to'plamga e'tibor qaratildi

Manbalar
--------

1. ↑  *Johann Wolfgang Goethe Sämtliche Werke. Briefe und Tagebücher und Gespräche.* Band 2 (29): *Das erste Weimarer Jahrzehnt: Briefe, Tagebücher und Gespräche vom 7. November 1775 bis 2. September 1786.* Hrsg. von Hartmut Reinhardt. Frankfurt am Main 1997, S. 55.
2. ↑   Stammbaum Gundelachs
Alisher Navoiy "Xamsa" si tarkibiga kiruvchi dostonlar

vaznini oʻrganish shoir badiiy mahoratining yana bir muhim

qirrasi haqida tasawur hosil qilishga yordam beradi. Zero, dostonlarda

vazn va u orqali ritm obraz yaratishning asosiy vositalaridan

bo'lib, muallif gʻoyaviy niyati, qahramonlar ruhiyati,

voqealar rivoji va umuman badiiy asar mazmuniga koʻp jihatdan

bogʻliqdir.

Sharqshunos olim N.Konrad Navoiy "Xamsa" si

haqida gapirar ekan, ritmlardagi har xillik jihatidan bu besh

dostonni musiqa ilmidagi pentatonikaga oʻxshatgan edi. "Biri -

haqiqiy major, ikkinchisi - haqiqiy minor; uchinchisi - majorga

"yaqinlashayotgan" , to'rtinchisi - "minorga yaqinlashayotgan"

va nihoyat beshinchi doston major va minorning ajralmas birligidir"

. Garchi Navoiy "Xamsa"si forsigo'y salaflari Nizomiy va

Dehlaviy dostonlariga nazira tarzida vujudga kelgan boʻ lsa-da,

Navoiy oʻz "Xamsa"si misolida an’anaviy shakl doirasida ham

yangi fikr ayta olish imkoniyatini, belgilab berilgan shakllarni

jilvalantirish usullari mavjudligini koʻrsatib berdi. Xususan,

"Xamsa" dostonlari uchun avvaldan qat’iy belgilab qo'yilgan

she’riy oʻlchovlarning vazn xususiyatlaridan foydalanib, oʻz

gʻoyaviy niyatini amalga oshirdi. Dastawal, "Xamsa" vaznlarining

turkiy epik she’riyatda qoʻllanilish koʻlamiga va Navoiyning

bu sohadagi novatorligi bilan bogʻliq jihatlarga e’tibor qaratsak.

Alisher Navoiy "Xamsa"sidagi birinchi doston "Hayrat ulabror"

Nizomiy dostoni singari sari’ bahrining sariyi musaddasi

matviyi makshuf vazni (afoyili va taqti’ i: muftailun muftailun

foilun, - W - / - W - /—V -) da yaratilgan. 0 ʻzbek adabiyotida

Navoiygacha bu vazn Durbekka nisbat beriladigan "Yusuf va

Zulayxo" , Haydar Xorazmiyning "Maxzan ul-asror" ("Gulshan

ul-asror")i va Sayyid Qosimiy dostonlarida qo'llanilgan edi.

Soʻnggi ikki muallifning dostonlari Nizomiy "Maxzan

ul-asror"iga bevosita javob bo'lganligi uchun ushbu dostonlarda

mazkur she’riy o'lchov qoʻ llanilgan. Sayyid Qosimiyning

"Gulshani roz" dostoni garchi Nizomiy dostoniga javoban

yozilmagan boʻlsa-da, mazmuniga koʻra pandnoma ruhidagi

doston boʻlganligi uchun unda aynan shu mavzudagi dostonlar

uchun moʻ ljallangan sari’ bahridan foydalanilgan. A.Rustamov

sari’ bahri pand-nasihat ohangiga ega boʻlgan bahr boʻlganligi

uchun "Xamsa"larning birinchi dostoni shu she’riy oʻ lchovda

yaratilgan, degan fikrni bildiradi. Haqiqatan ham, sari’ bahri

epik poeziya vaznlari orasida eng yengil va oʻynoqi ohangga ega

boʻ lgan vazn hisoblanadi. Pand-nasihat ruhidagi fikrlarning kitobxon

tomonidan malol kelmaydigan darajada qabul qilinishiga

erishish uchun aynan shunday ohangdagi she’riy o'lchov zarur

edi. Har ikkala holatda ham dostonlar uchun tanlangan she’riy

o'lchov asar mavzusiga mutanosib ekanligini koʻ rish mumkin.

1. ↑  olim haqida
**Naxud** soʻzi fors-tojik tilidan eski oʻzbek tiliga oʻtib oʻzlashgan. Ammo Oʻrxun-Yenisey yozma manbalarida, Mahmud Qoshgʻariy lugʻatida,XV asrlargach yozilgan turkiy yozma manbalarda qayd etilmagan. Alisher Navoiy asarlarida shunday berilgan:
Borcha naxud oʻrniga durri xushob,
Reza chagʻandar yeriga laʼli nob.
(Hayrat ul-abror , 126)

Shakllari
---------

Eski tojik tilida naxoʻd نخود nav’e az hububoti loʻbiyoy (FZT. I, 1969, 841), hozirgi tijik tilida naxoʻd, fors tilida noxod, kurd tilida pok, hozirgi turkiy tillarda:turkman tilida noxut, oʻzbek tilida noʻxat-noxot, oʻzbek tilining dialektlarida naxut(Qashqadaryo), naxoʻd(Buxoro,Samarqand), ozarbayjon tilida noxud, turkiy tillar lugʻatida نخود noxoʻd (Budagov, II , 1869, 282), noxud, noxut, nogʻut(Radlov, III , 694) tarzida beriladi.

Etimoni va morfemik boʻlinishi
------------------------------

Soʻzning etimoni haqida maʼlumotlar uchratmadik. Bizning kuzatishimizcha, soʻz ikki morfemadan tashkil topgan. Ular na+xud, birinchi morfema na — fors-tojik tilidagi inkor maʼnosini ifodalovchi grammatik kategoriya, ikkinchisi xud soʻzi boʻlib, koʻpincha meva, oʻsimliklarni madaniy va „yovvoyi"sini farqlashda qoʻllanadi. Tekshirilayotgan naxud soʻzi ham donlar turiga kiruvchi madaniylashgan navidir. Donning madaniylashmagan dukkakli boshqa turlaridan farqlab, uni na+xud, yaʼni madaniy, oʻzicha oʻsmaydigan deb nomlangan.

Manbalar
--------


1. ↑  Vafoyev, Bahrom*. Don nomlari*, "FAN" nashriyoti, Toshkent, 1991 — 44-45 bet. ISBN 5 - 648 - 01251 -9.
**Google Mapathon** - bu Google tomonidan o'tkaziladigan yillik mapaton tadbiri bo'lib, u Google Map Maker orqali jamoatchilikni Google Xaritalarni yaxshilashga taklif qiladi. Tadbir birinchi marta 2013-yilda Hindistonda, keyinroq 2014-yilda Avstraliyada o'tkazilgan. Dastur Hindistondagi muammoli suvlarga cho'zildi, chunki u hatto muhim harbiy sezgir hududlarni ham ayamaganlikda ayblangan.

2013-yil
--------

Mapaton 12-fevraldan 25-martgacha bo'lib o'tdi. Mahalliy ma'lumotlar hajmini oshirishga qaratilgan eng yaxshi 1000 xaritachiga smartfon va planshetlar ko'rinishidagi sovg'alar va'da qilingan. Google kompaniyasi Vishal Sainini turnir g'olibi deb topdi. Saini harbiy ob'ektlarga juda yaqin joylashgan Pathankot shahrini xaritaga tushirgan. Survey of India kompaniyani qonunlarni buzganligi haqida ma'lum qildi va shikoyat qildi. Biroq Google bunga javoban kompaniya har qanday xavotirni muhokama qilishga tayyorligini aytdi. 21-mart kuni General Surveyor Google’dan mapatonni ishga tushirishdan oldin agentlikdan hech qanday ruxsat olmaganligini aytib, tadbirni to‘xtatishni so‘radi.

2014-yil
--------

Tanlovning 2014-yilgi nashri 24-martdan 20-aprelgacha Avstraliyada bo'lib o'tdi va eng yaxshi 315 xaritachiga sovrinlar berildi .

Manbalar
--------

1. ↑  „Why is Google's Mapathon in hot waters in India? All you need to know". *Tech2News* (2014-yil 12-avgust). 2017-yil 9-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 25-noyabr.
2. ↑  Mapathon 2013
3. ↑  „Google says its Mapathon contest is in line with Indian laws" (2013-yil 8-aprel). 2017-yil 7-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 25-noyabr.
4. ↑  Sandeep Joshi. „'Google didn't take permission for Mapathon'". *The Hindu* (2013-yil 24-aprel).
5. ↑  Mapathon 2014
**Goshan** - Hindiston Federatsiyasining Ladax hududidagi Kargil tumanidagi qishloq. Qishloq Kargil tuman markazidan 77 kilometr uzoqlikda joylashgan.

Demografiya
-----------

Hindistonning 2011-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, Goshanda 189 xonadon bor mavjud bo'lgan. Goshan qishlogʻining savodxonlik darajasi 76,49% ni tashkil qiladi. Goshanda erkaklar savodxonligi 85,07%, ayollarning savodxonligi 67,13% ni tashkil qiladi. qishloq aholisining savodxonlik darajasi butun Hindstonning deyarli savodxonlik darajasidan yuqori korsatgichni tashkil etadi, ammo erkaklar va ayollar o'rtasidagi o'zaro farq katta ko'rsatgichni tashkil etadi.

Demografiya (2011-yil aholini ro'yxatga olish)|  | Jami | Erkak | Ayol |
| --- | --- | --- | --- |
| Aholi | 1485 | 763 | 722 |
| 6 yoshgacha bo'lgan bolalar | 290 | 140 | 150 |
| Rejalashtirilgan kasta | 0 | 0 | 0 |
| Rejalashtirilgan qabila | 1476 | 758 | 718 |
| Savodxonlik | 76,49% | 85,07% | 67,13% |
| Ishchilar (barchasi) | 370 | 249 | 121 |
| Asosiy ishchilar (barchasi) | 100 | - | - |
| Marjinal ishchilar (jami) | 270 | 162 | 108 |

Transport
---------

### Yo'l

Goshan Ladax va Hindistonning boshqa joylariga Srinagar-Leh avtomagistrali yoki NH 1 orqali o'zaro bog'lanib turadi.

### Temir yo'l

Goshanga eng yaqin temir yo'l stansiyalari - Sopore temir yo'l stansiyasi va Srinagar temir yo'l stansiyasi 178 kilometr va 185 kilometr masofada joylashgan. Eng yaqin yirik temir yo'l stansiyasi Jammu Tawi temir yo'l stansiyasi bo'lib, 445 kilometr masofada joylashgan. Gosha qishlog'i aholining rivojlanishi va ijtimoiy iqtisodiy jihatdan rvoj topishi, sanoatlashuvu va qishloq xo;jaligi mahsulotlarining hududddan tashqarida joylashgan yirik iste'molchilarga yetqazib berishda temir yo'l transporti muhim ahamiyatga ega hisoblanadi.

### Havo

Eng yaqin aeroport Kargil shahrida 85 kilometr masofada joylashgan, ammo hozirda u ishlamayapti. Keyingi eng yaqin yirik aeroportlar Srinagar xalqaro aeroporti va Leh aeroporti 183 kilometr va 292 kilometr masofada joylashgan.

Yana qarang
-----------

* Ladax

Manbalar
--------

1. ↑  „Goshan Population". *Our Hero*. 2022-yil 28-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 28-avgust.
**Yoel** (ivritcha: *יוֹאֵל* — *Yō'ēl*; grekcha: *Ἰωήλ* — *Iōḗl*; suryoniycha:  — *Yu’il*) — Vafuilning oʻgʻli, afsonaga koʻra, oʻzining vaʼzlarini yozib qoldirgan birinchi eski ahd paygʻambar (sollallohu alayhi vasallam). Yoel kitobining hajmiga koʻra, u „kichik paygʻambarlar" deb ataladi.

Biografiyasi
------------

Miloddan avvalgi V asrda tugʻilgan va yashagan (miloddan avvalgi IX va II asrlar oʻrtasidagi boshqa hisob-kitoblarga koʻra) Yahudiyada.

„Paygʻambar Yoele kitobining" uchta bobga umumiy qabul qilingan boʻlinishi 1205-yilda ingliz ilohiyotchisi Stephen Langton tomonidan nashr etilgan Vulgata nashriga qaytadi. „Paygʻambar Yoelning kitobi" tematik ravishda ikkita asosiy qismdan iborat (Yoʻil 1. 1 — 2. 27 va 2. 28 — 3. 21). Birinchi qismda Yahudoning hozirgi paygʻambardagi vaziyat bilan bogʻliq bashoratlar mavjud, ikkinchi qismda esa oxirgi hukm haqidagi bashoratlar mavjud.

Xristian anʼanalariga koʻra, Yoel havoriylar ustiga Muqaddas Ruh tushishini bashorat qilgan: „…Soʻngra Oʻz Ruhimni yogʻdiraman har bir inson ustiga, Vahiylar keladi yigitlaringizga. Bashoratlar qilar sizning oʻgʻil-qizlaringiz. Karomatli tushlar koʻrar qariyalaringiz. Oʻz Ruhimni yogʻdiraman oʻsha kunlarda, Hattoki qulu choʻrilaringiz ustiga". (Yoel. 2:28-29). Bu soʻzlar hosil bayrami kuni havoriy Petr tomonidan keltirilgan: „…Soʻngra Oʻz Ruhimni yogʻdiraman har bir inson ustiga, Vahiylar keladi yigitlaringizga. Bashoratlar qilar sizning oʻgʻil-qizlaringiz. Karomatli tushlar koʻrar qariyalaringiz. Oʻz Ruhimni yogʻdiraman oʻsha kunlarda, Hattoki qulu choʻrilaringiz ustiga".

Manbalar
--------

1. 1 2  Yoel. Kniga proroka Yoelya. // Православная энциклопедия

Adabiyotlar
-----------

* Pamyat svyatogo proroka Yoelya // Jitiya svyatix na russkom yazike, izlojennie po rukovodstvu Chetix-Miney svt. Dimitriya Rostovskogo : 12 kn. 2 kn. dop. — M.: Mosk. Sinod. tip. 1903—1916. — T. II: oktabr, Den 19.
* Yoel // Pravoslavnaya ensiklopediya. — M. 2000-. — 752 s.
* Yoel, v Biblii // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb. 1890—1907.
**Niki Fernandes** va **Pavlo** ( Andoza:En-telaffuz ) – ABC telekanalining *"Yoʻqotilgan"* dramatik teleserialidagi xayoliy qahramonlar boʻlib, ular Tinch okeanining janubiy qismidagi orolda samolyot halokatidan keyin qirqdan ortiq odamning voqealarini kuzatib boradi. Okeanik 815-reysdan keyin omon qolish uchun kurashayotgan qahramonlarni amerikalik aktrisa Kiyle Sanches va braziliyalik aktyor Rodrigo Santoro ijro etgan.

Ikkilik birinchi marta 3-mavsumning boshida paydo bo'ldi. Aviahalokatdan keyingi kunlarda atigi 15 kishi tilga olinganidan so'ng, serial prodyuserlari boshqa qahramonlarning taqdiri haqida savollarga duch kelishdi va Niki va Pavlo qahramonlari shu vaqtda paydo bo'ldi. Qahramonlar tomoshabinlar va tanqidchilarga umuman salbiy ta'sir ko'rsatdi. *Yo‘qolgan* shou-rassom Deymon Lindelof ham shou muxlislari duetni yomon ko‘rishini tan olgandi. Shu tufayli, qahramonlar o'sha mavsumda keyin hayotlari bilan xayrlashdilar.

1. ↑  "Further Instructions." *Lost*, ABC. 18 Ekim 2006. 3. Bölüm, 3. sezon
**Yirik oq akula** (*Carcharodon carcharias*), shuningdek, **oq akula**, **oq ko'rsatgich** yoki oddiygina **oq** akula sifatida ham tanilgan, barcha yirik okeanlarning qirg'oq yuzasi suvlarida uchraydigan yirik skumbriya akulalarining bir turi. U o'zining kattaligi bilan ajralib turadi, katta ayol akulalar uzunlig 6.1m gacha o'sadi va etuklik davridagi og'irligi esa 1.905-2.268 kilogrammgacha yetishi mumkin. Biroq, barcha oq akulalar ham bu korsatgichga erisha olmaydi. O'rtacha erkak oq akulalar 3.4m dan 4.0 metrgacha urg'ochilari esa 4.6m dan 4.9 metrgacha bo'ladi.2014-yilgi tadqiqotga ko'ra, katta oq akulalarning umri 70 yil yoki undan ko'proqni tashkil qiladi. Ushbu ma'lumot avvalgi hisob-kitoblardan ancha yuqor ko'rsatgichni korsatgan. Bu esa ularni hozirda ma'lum bo'lgan eng uzoq umr tog'ayli baliqlardan biriga aylantiradi.Xuddi shu tadqiqotga ko'ra, erkak oq akulalarga jinsiy etuklikka erishish uchun 26 yil, urg'ochilar esa nasl qoldirishga tayyor bo'lishlari uchun 33 yil kerak bo'ladi. Yirik oq akulalar 25 km/s tezlikda suzishi mumkin. rity.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Great white sharks: 10 myths debunked". Qaraldi: 3-iyun 2016-yil.
2. ↑  *Viegas, Jennifer* „Largest Great White Shark Don't Outweigh Whales, but They Hold Their Own".  Discovery Channel. 7-fevral 2010-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 19-yanvar 2010-yil.
3. ↑  „Just the Facts Please".  GreatWhite.org. Qaraldi: 3-iyun 2016-yil.
Nikolaev (lat. Nikolaev) - oyning narigi tomonidagi ekvatorial mintaqadagi katta zarba krateri. Bu nom sovet kosmonavti Andriyan Grigorevich Nikolaev (1929-2004) sharafiga berilgan va 1970 yilda xalqaro astronomiya Ittifoqi tomonidan tasdiqlangan.krater shakllanishi kech embrionga tegishli.

Kraterning tavsifi
------------------

 Lunar Orbiter - V zondining surati.
Kraterning eng yaqin qo'shnilari G'arbiy-shimoli-g'arbiy Kurchat krateri; shimoli-g'arbiy qismida Wiener krateri; shimolda Neyman krateri; Sharqda-shimoli-Sharqda Appleton krateri; janubda Titus krateri va Janubi-g'arbda Tereshkova krateri. Nikolaev kraterining janubida Moskva dengizi joylashgan. Krater markazining selenografik koordinatalari 35°05 'n 151°17' n 35,08° n 151,28° N G, diametri 42,7 km, chuqurligi 2,2 km.

Nikolaev krateri ko'pburchak shaklga ega va o'rtacha darajada vayron qilingan. Mil biroz tekislangan, Shimoliy va Janubiy qismida u deyarli atrofdagi er bilan tenglashgan. Ichki mil keng, terasli tuzilish qoldiqlari bilan. Atrofdagi milning balandligi 1040 m ga etadi, krater hajmi taxminan 1270 km 3 ni tashkil qiladi. Idishning pastki qismi kesib o'tilgan, Janubiy qismida bir nechta kichik kraterlar bilan belgilangan. Radial ravishda cho'zilgan shpallar bilan past Markaziy tepalik mavjud.

sun'iy yo'ldosh kraterlari
--------------------------

 LAC-31, LAC-32, LAC-49 xaritalarining fragmentlari.

| Nikolaev  | Koordinatalar | Diametri, km |
| --- | --- | --- |
| G | 34°23′N 154°11′E﻿ / ﻿34.38°N 154.19°E﻿ / 34.38; 154.19﻿ (Николаев G)GO | 21.5 |
| J | 31°35′N 155°26′E﻿ / ﻿31.59°N 155.43°E﻿ / 31.59; 155.43﻿ (Николаев J)GO | 18.8 |

shuningdek qarang
-----------------

* Oydagi kraterlar ro'yxati
* oy krateri
* Oy kraterlarining morfologik katalogi
* Sayyora nomenklaturasi
* Selenografiya
* Oyning mineralogiyasi
* Oyning geologiyasi
* Kechiktirilgan kuchli bombardimon

Eslatmalar
----------

Havolalar
---------

* Oyning raqamli foto atlasi. Архивная копия
* „Описание кратера на сайте The Moon-Wiki" (en). 2018-yil 31-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 11-dekabr.



* Andersson, LE va EA Whitaker, NASA Oy nomenklaturasi katalogi, NASA ma'lumotnoma nashri 1097, 1982 yil. Архивная копия

1. ↑  „Справочник Международного Астрономического Союза". 2018-yil 21-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 5-iyul.
Al-Ravda orolidagi Nil ustunini oʻlchash, Qohira
**Nilometr** yil davomidagi suv toshqini mavsumida Nil daryosining suvini balandlik darajasini oʻlchash uchun ishlatiladi. Misrda tirsak birligida sozlangan nilometrlarning uchta asosiy turi mavjud:

1. Vertikal ustun
2. Nil daryosiga olib boradigan zinapoya
3. Quduqli chuqur quduq

Agar suv sathi past boʻlsa, oziq-ovqat ham kamroq boʻlar, agar suv sathi juda baland boʻlsa, bu ham halokatli boʻlar edi. Unumdor tuproqqa ega boʻlish uchun va dalalar uchun suv toshqini qanchalik muhim ekanligini koʻrsatadigan oʻziga xos belgi bor edi.

Iyul va noyabr oylari orasida Misr orqali oʻtadigan Nil daryosi qirgʻoqlarini buzib yubordi. qoʻshni suv toshqinlarini qoplagan edi. Suvlar taxminan sentyabr va oktyabr oylarida kamaydi va ekin maydonlari ustida qora loydan iborat juda unumdor loy qodiqlari qoldirdi.

Qadimgi misrliklar oʻz yillarini ajratgan uch fasldan biri *Axet* yoki toshqinlar mavsumi edi.

Yillik suv toshqini Misr tsivilizatsiyasi uchun katta ahamiyatga ega edi. Kuchli boʻlmagan suv toshqini qishloq xoʻjaligi rivojlanishini uchun muhim omil edi; Biroq, odatdagidan koʻra kamroq boʻlgan suv toshqinlari ocharchilikka olib kelar, ammo suv toshqinlarini koʻp boʻlishi xuddi shunday halokatli boʻlib, toshqin tekisliklarda qurilgan inshoatlarni koʻp qismini yuvib ketar edi. Milodiy 622-999 yillardagi yozuvlar shuni koʻrsatadiki, yillarning 28 foizi suvga choʻmish darajasi kutilganidan past boʻlgan.

Keyingi suv toshqini hajmini bashorat qilish qobiliyati qadimgi Misr ruhoniylarining sirining bir qismi edi.

 Elephantine orolidagi nilometr
Nilometr uchun eng oddiy dizayn daryo suviga botgan vertikal ustun edi. Suvning chuqurligini koʻrsatadigan belgilangan daraja mavjud. Ushbu oddiy koʻrinishnià Qohira markazidagi Al -Ravda orolida hali ham koʻrish mumkin.

Nilning suvini hajmini oʻlchashning yana bir yoʻli pastki suvga olib boradigan bir guruh zinapoyalardan iborat edi. Asvandagi Bu joy Misr tarixida ham alohida ahamiyatga ega boʻlgan.

Foydalanilishi
--------------

Nilometrlar fir’avnlar hukumdorligi davrida paydo boʻlgan boʻlsa-da, ulardan keyinchalik Misrda hukmronlik qilganlar ham foydalanganlar. Nilomertlarning baʼzilari Rim davrida qurilgan.

XX asrga kelib Nilning yillik suv toshqlari sezilarli darajada kamayadi, keyin esa Asvan toʻgʻonining qurilishi bilan butunlay toshqinlar toʻxtaydi. Asvanni baland toʻgʻonlari Misr va uning qishloq xoʻjaligiga hamda nilomertga ham katta taʼsir oʻtkazadi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Brian Fagan*. The Great Warming: Climate Change and the Rise and Fall of Civilizations*. Bloomsbury Publishing, 1 August 2010 — 167 bet. ISBN 978-1-59691-780-4.
**"Yonib ketgan qishloqlarga yodgorlik" —** Slovechno qishlogʻiga kiraverishda (Ukraina, Jitomir viloyati, Ovruch tumani) oʻrnatildi**.** Yodgorlik 1942-1943-yillarda fashistlar qoʻlida halok boʻlgan qishloq aholisi xotirasiga oʻrnatilgan.

Slovechno viloyati partizan Polissya markazlaridan biri edi. Bu yerda oʻtib boʻlmaydigan oʻrmonlarda partizan otryadlari (O. N. Saburova, T. L. Grishana va boshqalar) va yashirin tashkilotlar faoliyat koʻrsatdi. 1942-yil 4-dekabrda xalq qasoskorlari Slovechnodagi fashistik garnizonni yoʻq qilishdi, koʻplab qurol va oʻq-dorilarni qoʻlga kiritishdi, partizan bazalariga Germaniyaga joʻnatish uchun tayyorlangan non va chorva mollarini olib kelishdi. Qattiq nafrat bilan partizanlarning harakatlariga javoban fashistlar 13 qishloqni kulga aylantirdilar va oʻrmonda yashirinishga ulgurmagan aholi tiriklayin yoqib yuborildi.

Yodgorlik pushti granitdan yasalgan boʻlib, unda kuchini yoʻqotayotgan oʻgʻlini qoʻllab-quvvatlayotgan ona tasvirlangan. Hayot va oʻlim oʻrtasidagi lahzalar, insoniyat fojiasi, oʻnglab boʻlmas baxtsizliklar, bu sabrli zaminga kelgan lahzalar koʻrsatilgan.

Yozuvli poydevorning sayqallangan yuzasi yuqoriga otilayotgan alanga shaklida.

Yodgorlik 1980-yilda qurilgan, uning mualliflari haykaltarosh I. S. Tabachnik, meʼmor P. N. Biryuk.

Manbalar
--------

1. ↑  Vіkі lyubit pam’yatki/Jitomirska oblast/Ovrutskiy rayon
2. ↑  Pamyatnik spalenomu selu ta zagiblim jitelyam Slovechnogo
3. ↑  Pamyatniki istorii i kulturi Ukrainskoy SSR, katalog-spravochnik. 1987. 736 s. — S. 174.
4. ↑  „Памятник жертвам Великой Отечественной войны". 2014-yil 16-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 22-mart.
5. ↑  Selo Slovechno, Jitomirskaya oblast
6. ↑  Selo Slovechno, Jitomirskaya oblast, wikimapia.org
7. ↑  Albom Slovechno
8. ↑  Foto Planeta. Fotografii gorodov, poselkov, sel i dereven
9. ↑  Pamyatniki monumentalnogo iskusstva Jitomirskoy oblasti. Jitomir, izdatelstvo „Volin", 2011, s. 156, 157, 169.
10. ↑  „Памятник жертвам войны". 2014-yil 20-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 19-aprel.
Niue (inglizcha:*Niue*, Niue.*Niuē-fekai*; eski nomi **Savij** (inglizcha:*Savage*), "vahshiy") — Yangi Zelandiya bilan erkin assotsiatsiyalashgan bir xil nomdagi orol va o‘zini o‘zi boshqaradigan davlat tuzilmasi. Tinch okeanining janubida, Polineziyada, Tonga orollaridan sharqda joylashgan. Amerika Samoasi, Kuk orollari va Tonga hududiy suvlari bilan chegaradosh. Maydoni 262 km². Aholisi 2344 nafar (2023). Poytaxti — Alofi (yoki Alofis) shaharchasi.

Niue bayrog‘i
Niue gerbi</center
(Niuean)
Flag

Tarixi
------

Asosiy maqola:**Niue tarixi**

Niue tarixi 1909-yil 18-dekabrda Buyuk Britaniya protektoratiga aylantiriladi.Keyinroq bu hudud Yangi Zelandiya bilan assosiatsiyalangan davlat hisoblanadi.

Geografiyasi
------------

*Asosiy maqola:Niue geografiyasi*

Niue xaritasiNiue xaritasini Tinch okeanidan ko‘rinishi

Xalqaro vaqti
-------------

PO Box 280

INGLEBURN NSW 1890

AUSTRALIA

+61 2 9829 5600

Ish vaqti
Dushanbadan jumagacha

8:00dan 17:00gacha (Sidney vaqti)

Havolalar
---------

Wikimedia IncubatorWikimedia Incubator
Wikimedia inkubatorida ***ниуэанском tilida***  Vikipediyaning **sinov boʻlimi** bor
**Gulrang Toshmuhammedova**– Sharqshunos-filolog-eronshunos, filologiya fanlari nomzodi, dotsent. (1937 – 2011) Toshkent shahrida tugʻilgan. SAGU (hozirgi OʻzMU) sharq fakultetining 1959-yil bitiruvchisi.

1959-yildan ToshDU sharq fakulteti arab filologiyasi kafedrasi laboranti va arab tili oʻqituvchisi; 1961-yilda Iroqda Bagʻdod universiteti filologiya fakultetida malaka oshiruvchi; 1967-yilda OʻzFA SHI aspiranti; 1970-yildan ToshDU sharq fakulteti (1991-yildan ToshDSHI) arab filologiyasi kafedrasida oʻqituvchi, katta oʻqituvchi va 1975-yildan dotsent.

**Ilmiy yoʻnalishi –** hozirgi zamon arab adabiyoti. 20 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi. Bir qancha Xalqaro ilmiy konferensiyalar ishtirokchisi.

**Asosiy ilmiy ishlari:**

Nomz. diss. mavzusi: "Ranniye sotsialno-bыtovыe romanы Nagiba Maxfuza". – T. 1970.

1. Najib Mahfuz va uning "Xan al-Xaliliy" romani // Sharq yulduzi. – Toshkent, 1968. – №8.

2. "Novыy Kair" Nagiba Maxfuza // Zvezda Vostoka. – Tashkent, 1968.

3. Roman "Pereulok al-Midakk" Nagiba Maxfuza // Trudы TashGU. Ser. Vostokovedeniye. – Tashkent, 1973. -vыp.456. – S. 59 – 67.

4. Yazыkov, masterstvo v rannix romanax N. Maxfuza // Trudы TashGU. Ser. Vostokovedeniye. – Tashkent, 1976. -Vыp. 497. – S. 38 – 47.

5. Obrazы romana Nagiba Maxfuza "Nachalo i kones" // Trudы TashGU. Ser. Vostokovedeniye. – Tashkent, 1977. -Vыp. 546. – S. 9 – 17.

6. Syujetno – kompozitsionnыe osobennosti rannix romanov Nagiba Maxfuza // Trudы TashGU. Ser. Vostokovedeniye. – Tashkent, 1981. Vыp. 589. – S. 99 – 109.

7. Ideyno-tematicheskiye osnovы romana Maxfuza "Xan al-Xalili" // Trudы Tash-GU. Ser. Vostokovedeniye.– Tashkent, 1982. – №697. – S. 87 – 98.

8. 5. Obrazsы sovremennoy arabskoy prozы. – Tashkent: TashGU, 1986.

-v soavtorstve s X. Akbarovoy.

9. Roman Nagiba Maxfuza "Miraj" // Vostokovedeniye. – Tashkent, 1986. – S. 96 – 104.
Категория:Горные вершины по алфавиту


Категория:Горные вершины по алфавиту

Категория:Горные вершины — семитысячники
Категория:Природные географические объекты по алфавиту
Категория:ПРО:ГЕО:Последняя правка: в текущем году
**Noshak** ( dariycha nwsẖạkẗ, pushtucha nwsẖḵ‎, urducha nwsẖạkẗ, forscha nwsẖạkẗ) (7492 m) — Afgʻonistondagi eng baland togʻ. Tog'ning sharqiy va janubiy yon bag'irlari Pokistonga tegishli. Afg'onistonning shimoli-sharqiy qismida joylashgan bo'lib, Hindukush tizimida Tirichmirdan keyin ikkinchi va dunyoda 52-o'rinda turadi. Noshak, shuningdek, 7000 m dan ortiq tog'larning eng g'arbiy qismidir.

Tog'ning birinchi ko'tarilishi 1960 yilda Pokiston tomonidan yaponiyalik Toshiaki Sakay va Ivatsubo tog'i tomonidan amalga oshirilgan va 1973 yilda Polsha Tadeush Piotrovski va Anjey Zavada ekspeditsiyasi qishda tog'ni zabt etgan, bu tog'ning birinchi qishki ko'tarilishi edi. 7000 m dan ortiq.2009-yil 19-iyulda Noshakda birinchi marta afgʻon ekspeditsiyasi koʻtarilgan.

2011 yilda rossiyalik bir guruh alpinistlar rus va sovet alpinizmi tarixida birinchi marta Noshak cho'qqisiga chiqishdi. Guruh a'zolari: Renat Shafikov, Dmitriy Chijik, Denis Apraksin, Andrey Gromov, Yuriy Baxmurov, Valeriy Leontiev, Konstantin Korolev. Guruh Kazidedan boshlanib, daryo darasidan o‘tdi. Qozidi va r. Ishtarg va 5000 balandlikda tayanch lager o'rnatdi. U yerdan toqqa chiqish guruhi ko'tarildi. Tepasida Rossiya bayroqlari va vimpellari, Ulug 'Vatan urushidagi G'alaba bayrog'i, 66-brigada  bayrog'i ko'tarilgan.

2018-yil 10-avgustda birinchi ayol afg‘onistonlik 24 yoshli Hanifa Yusufiy cho‘qqiga chiqdi  .

Eslatmalar
----------

1. ↑  „RISK — Команда «Синяя Дыня» (ТК МАИ) Взошла на Ношак 7492 метра" (ru). *www.risk.ru*. 2013-yil 21-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 22-aprel.
2. ↑  „Впервые афганская женщина поднялась на высочайшую вершину страны - пик Ношак" (en).  4sport.ua. 2018-yil 29-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 29-avgust.

Havolalar
---------

* „Peakware.com". *peakware.com*. 2016-yil 5-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 22-aprel.



* „Сайт первой афганской экспедиции". 2013-yil 15-iyunda asl nusxadan arxivlangan.



* „Страница на SummitPost". *www.summitpost.org*. 2008-yil 29-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 22-aprel.
**Gxosh Aurobindo** (1872-1950) — hind faylasufi. Aristotel, Dante, Shelling, Gyote asarlarini aslida oʻrgandi. Gʻarb va Sharq madaniyatini mukammal oʻzlashtirish natijasida bu ikki xil madaniyatning oʻzaro birlashadigan, sintezi boʻla oladigan oliy madaniyat haqida xulosalar yozdi. Gxoshning fikricha, intellektual ong inson evolutsiyasi va jarayonida oliy pogʻona emas, balki oraliq pogʻonadir. U yoga yoʻlidan borib, mistik darajaga erishdi, koʻplab metafizik asarlar yaratdi. Bular qatorida eng mashhuri „Savitri" asaridir. Uning

„Oʻlmas qalbni izlab"

„Abadiyat yoʻlida"

kabi asarlari tasavvuf falsafasidagi gʻoyalar bilan hamohangdir. Gxosh hind yoga taʼlimotini shakllantirdi. Shu maʼnoda uni integral vedanta (yoki integral yoga) asoschisi deb tan olganlar. Gʻarb va Sharq maʼnaviyatidagi kamchiliklarni: Gʻarb materializmini hamda Sharq spiritualizm va tarkidunyochiligini chetlab oʻtishga harakat qilib, Gʻarb va Sharqni oʻzaro kelishtiradigan umuminsoniy mistik diny dunyoqarash tizimi ishlab chiqdi. Gxoshning 30 jildlddan ortiq asarlari orasida falsafiy gʻoyalari salmoqli oʻrin tutadi.

Manbalar
--------



1. ↑  *Falsafa qomusiy lug'at*. Sharq-2004 — 73 bet.
YUN SONDO
---------

  «Tog‘lardagi yangi qo‘shiqlar». — Koreya janubiga surgun paytida 

1642-yil shoir Yun Sondo tomonidan yozilgan sikl. She’r Tao

Yuan Minning « O‘z uyimga» she’riga nazira qilib bog‘langan.

  Qadimgi inonchlarga ko‘ra To‘qqiz manba, narigi dunyo.

  «Baliqchining yil fasllari» — Sijo sikli 1651-yilda surgundagi 

shoir tomonidan muallifi ma’lum bo‘lmagan XIV asrda yozilgan

«Baliqchi qo‘shig‘i» dostoni motivi asosida yaratilgan.

  Toza suv ... Buyuk xitoylik shoir Syuy Yuanning ( 

340—278-yy.) «Ota — baliqchi» asari asosida yaratilgan nazmiy

obraz bo‘lib, ushbu asarda surgundagi shoir va darbadar

baliqchining uchrashuvi haqida hikoya qilinadi. Fojiaviy nuqtada 

tuhmatga chiday olmagan shoir o‘z joniga qasd qilmoqchi bo‘lganda 

baliqchidan nima qilish kerakligini so‘raydi. U esa unga javoban

qo‘shiq kuylaydi:

                   Sanlan suvi toza bo‘Iganda,

                   Men unga qo‘lim (qalpog‘im)ni yuvaman.

                   Sanlan suvi ifloslansa gar,

                   Men и suvda oyog‘imni yuvaman.

  Sanlan daryosining toza suvi — dunyodagi uyg‘unlik ramzidir. 

Shunda xizmatga borish mumkin bo‘ladi (amaldor qalpog‘ining

ipini yuvib).Xira suv — dunyoda tartib buzilganligining alomati.

Bunday holatda odam lardan alohida ajralib, tarkidunyo qilgan

ma’qul.

  Marim o‘ti— suv yong‘og‘i (yong‘oqsimonlar oilasiga mansub 

o‘simlik).

  U podshohligiga boramiz! ~ Ammo u yerdagi daryolar / / о‘z

qa’rida ming yillik nafratni saqlab turadi! — Bu yerda gap Szisyue (eramizdan avvalgi V asrdan boshlab, hozirgacha), U 

hukmdori Fu-chaning maslahatchisi to‘g‘risida bormoqda. Szisyue Xitoy podsholigining qo‘shni podshohliklar bilan olib borgan 

janglardagi g‘alabalarining ilhomlantiruvchisi bo‘lgan.

  Chuga boramiz!— Chu balig‘ining ichida shoirning motamli

qalbi yotadi — Chu podshohligida yashovchi Syuy Yuan ko‘zda

tutilgan. U Szyu — syuy va Syuy Yuan dafn etilmagan, ularning

jasadlarini suv yutib yuborgan. O‘sha davrning tasavvuriga ko‘ra 

insonning jismoniy o‘limidan qo‘rqilmagan. Masalan, qiynalib

jon berish yoki dafn qilinmagan jasad (o‘lim ) qo‘rqinchli

hisoblangan. Kishilar bunday o‘limning inson, uning yaqin

qarindoshlari narigi dunyoda borishgach, ularga katta zarar

berishiga ishonishgan. 

1. ↑  **{{Veb manbasi}} andozasidan foydalanishda `sarlavha=` parametrini belgilashingiz kerak.** „" (rus tili) (2022-yil 13-dekabr). Qaraldi: 2022-yil 13-dekabr.
2. ↑  **{{Veb manbasi}} andozasidan foydalanishda `sarlavha=` parametrini belgilashingiz kerak.** „" (2022-yil 13-dekabr).
3. ↑  **{{Veb manbasi}} andozasidan foydalanishda `sarlavha=` parametrini belgilashingiz kerak.** **{{Veb manbasi}} andozasidan foydalanishda `url=` parametrini belgilashingiz kerak.**  (2022-yil 13-dekabr).
**Notting Hill karnavali** (Notting Hill Carnival) ― har yili 1966-yildan beri Londonning Notting Hill, Kensington va Chelsi tumanlari koʻchalarida avgust oyida ikki kun („bank dushanba" va oldingi yakshanba) oʻtkaziladigan karnaval.

„Karnaval mahalliy koʻp millatli jamoani birlashtirish va irqiy mojarolarni tugatish uchun yaratilgan. Karnaval asoschisi Roun Laslett rus ildizlariga ega. Londonda amerikalik va rus oilasida tugʻilgan. U tomonidan tashkil etilgan birinchi karnavallarda bir necha yuz kishi ishtirok etdi — endi butun dunyodan bir millionga yaqin odam unga keladi", — BBC, Notting Hilldagi rus karnavalining ildizlari Wayback Machine-da 2019-yil 2-sentabrdagi Arxiv nusxasi.

Karnavalda yetakchi rolni odatda 1950-yillarda Kensington va Chelsi aholisining katta qismini tashkil etgan Trinidad va Tobago orollaridan kelgan ingliz afrokarib jamoasining vakillari oʻynaydi. Oʻtmishda karnaval 2 million tomoshabinga toʻplandi va Trinidad va Tobago karnavalidan keyin ishtirokchilar soni boʻyicha karnavallarning jahon reytingida ikkinchi oʻrinni egalladi.

Festival davomida koʻplab mahalliy boy odamlar vandallardan himoya qilish va jinoiy vaziyatlardan qochish uchun oʻz uylarini yogʻoch qalqon bilan yopishga majbur boʻlishadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „BBC — 1Xtra — Black History — 1965". 2010-yil 2-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 1-sentyabr.
2. ↑  Security Tight At Notting Hill Carnival |Sky News|UK News
3. ↑  „Costumes of the Carnival | Notting Hill Carnival". *My Notting Hill* (august 26-27 2007). 2008-yil 18-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 1-sentyabr.
4. ↑  „Notting Hill millionaires build barricades around their mansions to protect them from carnival revellers tomorrow as police search the area and prepare their acid attack kits.". 2018-yil 25-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 25-avgust.

Havolalar
---------
**Zaharli oʻsimliklar** - tarkibida zaharli moddalar bor oʻsimliklar. 3. oʻ. 2 guruhga boʻlinadi: 1) haqiqiy 3. oʻ. — zaharlilik turning xususiy belgisi hisoblanadi; 2) shartli 3. oʻ. — turdagi ayrim oʻsimlik zaharli boʻladi (mas, zigʻir va oq joʻxori ayrim hollarda sianid kislota chiqaradi). Haqiqiy 3. oʻ.ning 10 ming turi bor. Asosan, subtropik va mamlakatlarda oʻsadi, mas, zaqqum. Oʻsimliklarningzaharliligi ulardagi turli organik birikmalar — alkaloidlar, glikozidlar, glikoalkaloidlar, efir moylari, kislotalar, laktonlar, toksalbuminlar, smolali organik moddalarning miqdoriga bogʻliq. Bu moddalar oʻsimliklarning turli organida toʻplanadi (mas, parpi va morolquloqning , asosan, ildiz poyasida, angishvonagulning bargida va h. k.). 3. oʻ. barcha jonivorlarga bir xilda taʼsir etmaydi. Mas, odam uchun zaharli belladonna va bangidevona quyon va qushlarga mutlaqo zararsiz, piretrumning baʼzi turlari hasharotlarga zararli boʻlsa, isiqqonli hayvonlar uchun zararsiz; dengiz piyozi kemiruvchilarga zaharli, boshqa hayvonlar uchun zararsiz va h. k. Zaharli moddalar oʻsimlikning turli oʻsish davrlarida toʻplanadi. Oʻsimlikning zaharliligi ular koʻkarib turganida qurigandagisiga qaraganda koʻproq boʻladi, baʼzilarida esa kurigandan keyin zaharliligi butunlay yoʻqoladi. Maye, uchma, ayiqtovon va b. Koʻpchilik 3. oʻ.ning dorivorlik xususiyatlari ham bor (isparak, qizgʻaldoq, koʻknori, achchiqmiya va b.). Bulardan olinadigan preparatlar har xil kasalliklarni davolashda ishlatiladi.

Manbalar
--------

Tamaki barglari asosan zaharli va noqonuniy shuning uchun ular toğlarda koʻp ham uchramaydi.Ammo ularni dalalarda,ayniqsa quyosh nuri kam tushadigan õtloq , chakalakzorlarda uchratish mumkin.
Багульник болотной guli esa asosan ziddi zahar sifatida ishlatiladi.Ammo barglari quyoshda quritilsa va hidlab koʻrilsa qattiq bosh oğriğini chaqiradi.Oʻt yovvoyi boʻlgani uchun uni deyarli hamma yerdan topsa boʻladi.

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Andoza:Театр

**Ufa davlat tatar teatri "Nur"** - Ufa shahridagi drama teatri.Joylashgan: st. SSSRning 50 yilligi,d.36.

Birinchi teatr
--------------

"Nur  "teatri haqida birinchi eslatma 1912 yilga borib taqaladi.Tatar truppasi Ufada Sayyor tatar teatri aktrisasi Sohibjamal Gizzatullina-Voljskaya (1892-1974) tomonidan tashkil etilgan.19 yoshli Sohibjamal bu teatrning ham rejissyori,ham birinchi professional rassomi edi.Truppa repertuarini mashhur tatar dramaturglari (M.Fayzi,G.Kamol,F.Amirxon,S.Ramiev, Gʻ.Qulaxmetov ) hamda rus va xorijiy klassiklarning pyesalari (A.Ostrovskiy) tashkil etgan.J.B. Molyer.G. Gyote,Shiller.O.Denneri).Truppa Ural,Volga bo'yi,O'rta Osiyo, Shimoliy Kavkaz,Qrim va G'arbiy Sibirda faol gastrollarda bo'ldi.U 1918-yilda tarqab ketdi.fuqarolar urushining og'ir sharoitlarida.

Yangi teatr
-----------

Teatr mavjudligining yangi bosqichi 1989 yilda teatr "Nur" teatr-studiyasi sifatida qayta tiklangandan so'ng boshlandi.1991 yilda teatr-studiya davlat maqomini oldi.

1994-yilda sobiq "Olov" kinoteatri poydevoriga yangi teatr binosi qurildi.Bino loyihasi P. rahbarligida Bashkirgrazhdanproekt institutida ishlab chiqilgan.M.Andreev va Boshqirdiston arxitektorlar ittifoqi tomonidan yilning eng yaxshi loyihasi uchun ikkinchi mukofot bilan taqdirlandi.

1998-yil oktyabr oyida teatr jamoasi allaqachon qurilgan "B" blokiga ko'chib o'tdi.2000-yil 12-iyunda teatrning Kichik zalining tantanali ochilishi bo'lib o'tdi.Qurilish 2007-yilgacha va 2007-yil 15-oktyabrda davom etdi "Nur" teatrining 15-mavsumi o‘z sahnasida ishlay boshladi.

Hozirda teatrda ikkita zal mavjud-Katta (balkon,kassa va VIP o'rindiqlar,479) Kichik zal (225 o'rinli) va kamerali sahna (50 o'rin).

Spektakllar tatar tilida,rus tiliga sinxron tarjima bilan ijro etilgan.

Teatr ro‘parasida Gabdulla To‘qay haykali o‘rnatilgan.

Repertuar
---------

Teatr truppasi  repertuari milliy klassika,zamonaviy tatar va boshqird,shuningdek,xorijiy mualliflarning asarlaridan iborat.

"Nur" teatri sahnasida quyidagi spektakllar qo'yiladi:

* "Kuyovlar Gergeri" (T.Minnullin)
* "Hoji afandi uylanyapti" (Sh.Kamol)
* "Buzg'unchi yosh" (I.Abdullin)
* "Poyafzal" (T.Gizat,J.Fayzi)
* "Oygul mamlakati" (M.Karim)
* "Orzular ro'yobga chiqadigan joyda" (I.Zayniev)
* "Salom, bu baxtmi? "(D.Salimzyanov)
* "Kulma, men o'lyapman" (M.Gilyazov)
* "Qizning o'g'irlanishi" (M.Karim)
* "Mening qaynonam" (G.Xugayev)
* "U qaytib keldi" (A.Atnaboev)
* "Onamning oq ko'ylagi" (Sh.Xusainov)
* "Bu xiyobonda edi" (Z.Hakim)
* "Chiqish" (N.Isanbet)
* "Quyoshli tomonda yashang" (M.Kunafin)
* "Zyatek" (G.Ibrohimov)
* "O'tmishdagi ayol" (R.Shimmelpfennig)
* "Bir vaqtlar shaharda" (M.Bagaev)

Ma'muriyat
----------

* Teatr direktori Firzat Gabidullin,Boshqirdiston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan madaniyat xodimi.
* Teatrning bosh rejissyori-Boshqirdiston Respublikasi xalq artisti Azat Ziganshin.

Manba
-----

1. ↑  tatarcha: *Нур* — луч
2. ↑  „Архивированная копия". 2013-yil 3-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 30-noyabr.

Havolalar
---------

* Teatr veb-sayti Архивная копия -da arxivlangan