recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**E. I. Totleben haykali** ― Sevastopolning tarixiy xiyobonida Qrim urushi paytida Sevastopolning muhandislik mudofaasini boshqargan taniqli harbiy muhandis Edvard Ivanovich Totleben sharafiga oʻrnatilgan.

Yodgorlik 1909-yilda qurilgan. Yodgorlik mualliflari: havaskor rassom, general Aleksandr Aleksandrovich Bilderling va haykaltarosh Ivan Nikolayevich Shreder.

Tavsif
------

Yodgorlikning markazida ulkan stilobatda joylashgan pilon joylashgan. Ustunning yuqori qismida Eduard Ivanovich Totlebenning haykali oʻrnatilgan. Pilon atrofidagi stilobatda oltita turli xil qoʻshinlarning jangchilarining haykallari oʻrnatilgan: yer osti galereyasida sapyor; dengizchi-artillerist; hujum qiluvchi askarlar.

Yodgorlikning orqa tomoniga Sevastopol istehkomlari joylashgan xarita mustahkamlandi. Xarita bronzadan qilingan. Shuningdek, yodgorlikning orqa tomonida Kartush 3-darajali Sent-Jorj ordeni bilan Totlebenni mukofotlash haqida hikoya qiluvchi matn bilan mustahkamlangan:

General — dyutant

Graf Eduard Ivanovich Totleben

„Muhandislik sanʼatining namunasini tashkil etadigan Sevastopol binolarini qurish uchun dastlabki mehnat bilan mukofotlandi va hujumning har bir turini qaytarishda yorqin jasorat uchun 3-sanʼat Avliyo Jorj ordeni bilan taqdirlandi".

Yodgorlik bazasida „Sevastopolni himoya qilish 1854-1855" yozuvi yozilgan.

Yodgorlikning balandligi 13,75 metr. Barcha haykallar bronzadan qilingan. Poydevor kulrang granitdan qilingan.

Yodgorlik tarixi
----------------

Sevastopolni (1941-1942) portlovchi toʻlqin (yoki qobiq) bilan himoya qilish paytida yodgorlik boshini yirtib tashladi („Sevastopol mudofaasi"panoramasida joylashgan ekspozitsiyada boshsiz yodgorlikning rasmini koʻrish mumkin). 1945-yilda yodgorlik tiklandi, asarni haykaltarosh L. M. Pisarevskiy boshqargan.

Manbalar
--------

1. ↑   Danniy geograficheskiy obʼekt raspolojen na territorii Krimskogo poluostrova, bólshaya chast kotorogo yavlyaetsya obʼektom territorialnix raznoglasiy mejdu Rossiey, kontroliruyuщey spornuyu territoriyu, i Ukrainoy, v predelax priznannix bolshinstvom gosudarstv — chlenov OON granits kotoroy spornaya territoriya naxoditsya.

Adabiyotlar
-----------

* *Севастополь: Краткий путеводитель по центру locationа*. Севастополь: Библекс, 2006. ISBN 966-8231-70-8.
* *Памятники Севастополя*. Киев: Мистецтво, 1976.
* *Выжившие образы прошлого: судьба дореволюционных памятников в советском Севастополе*. Омск: ОмГУ. 2016.

Havolalar
---------

* „Памятник генерал-лейтенанту Э. И. Тотлебену". 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-mart 2009-yil.
**Zubtsovskiy yodgorlik majmuasi** — Sovet askarlari dafn etilgan joy va Ulugʻ Vatan urushiga bagʻishlangan yodgorlik. Tver viloyati, Zubtsov shahrida joylashgan.

Harbiy qabriston Moskva togʻida Volganing oʻng qirgʻogʻida (Pavlova koʻchasi) joylashgan. Uning oʻlchamlari 250×100 m.

1941-yil 11-oktabrdan 1942-yil 23-avgustgacha Zubtsov nemis ishgʻoli zonasida edi. Zamonaviy yodgorlik oʻrnida birinchi dafn marosimlari shahar ozod qilingandan soʻng darhol amalga oshirildi. Keyingi maqsadlarda dafn marosimlari Zubtsovskiy va Pogorelo-Gorodishchenskiy tumanlarining koʻplab qishloqlaridan bu yerga koʻchirildi. Harbiy qabristonga jami 11789 nafar harbiy xizmatchi dafn etilgan, ular orasida nomaʼlumlar yoʻq.

Beton, granit va marmardan yasalgan yodgorlik 1978-yil 9-mayda ochilgan. Yodgorlik majmuasi nayza shaklidagi 15 metrlik obeliskni oʻz ichiga oladi, uning atrofidagi maydon temir-beton plitalar bilan qoplangan va bir tomondan banner koʻrinishidagi beton stela bilan chegaralangan: „Ozod qiluvchi askarlarga shon-sharaflar" yozuvi bor. Devorning tagida bronza lavha oʻrnatilgan: „Bu yerda Zubtsov zaminida nemis bosqinchilari bilan janglarda halok boʻlgan oʻn bir ming uch yuz qirq uch sovet askari yotadi. Ularning nomlari granitga solingan kapsulada abadiy saqlanadi".

Manbalar
--------

1. 1 2  „Зубцовский мемориальный комплекс // Достопримечательности Тверской области" (ru). *welcometver.ru*. Qaraldi: 19-fevral 2022-yil.
2. 1 2  „Зубцовский мемориальный комплекс // «Карта Памяти»" (ru). *memory-map.1sept.ru*. Qaraldi: 19-fevral 2022-yil.
3. ↑  „Достопримечательности Зубцова на сайте администрации города". *www.gorod-zubcov.ru*. 19-fevral 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyun 2022-yil.

Havolalar
---------

* Tver viloyatining tarixiy va madaniy merosi obʻektlari roʻyxati.
**Yigittepa**  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Toshkent viloyatining Oqqoʻrgʻon tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Shohruxiya" QFY, "Xosildor" MFY, Hosildor mahallasi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Arctic Monkeys** - 2002-yili Sheffilda tashkil tashkil etilgan ingliz rok guruhi. Guruh tarkibiga Aleks Tyorner (bosh vokal, gitara, klaviatura), Jeymi Kuk (gitara, klaviatura), Nik OʻMalli (bas gitara, bek-vokal) va Mett Xelders (baraban, bek-vokal) kiradi. Guruhning sobiq aʼzosi Endi Nikolson (bas gitara, bek-vokal) debyut albomi chiqqanidan koʻp oʻtmay, 2006-yili guruhni tark etdi.

Arctic Monkeys Internet orqali omma eʼtiboriga tushgan birinchi guruh sifatida tan olindi. Ularning debyut albomi „*Odamlar men nima desa, men emasman"* (2006) Buyuk Britaniya tarixidagi eng tez sotilgan debyut albomiga aylandi va eng katta albomlaridan biri sifatida eʼtirof etildi. 2007-yili Brit Awards mukofotining eng yaxshi Britaniya albomi nominatsiyasida gʻolib boʻldi. Guruhning ikkinchi albomi "*Eng yomon sevimli tush*" (2007) ham tanqidchilar tomonidan iliq kutib olindi va 2008-yili BRIT mukofotining „Eng yaxshi Britaniya albomi" nominatsiyasiga sazovor boʻldi. Ular *Humbug* (2009) va *Suck It and See* (2011) filmlarini chiqarishdi.

Guruh shon-shuhratiining asosi tanqidchilar tomonidan eʼtirof etilgan beshinchi albomning *AM* (2013) muvaffaqiyati sabab boʻldi, bu „I Wanna Know?". U toʻrtta *Billboard* chartlarida birinchi oʻrinni egalladi va AQShda mukofotga sazovor boʻldi. 2014-yilda BRIT mukofotlari marosimida albom Britaniyada yilning eng yaxshi albomi sovrinini qoʻlga kiritgan uchinchi boʻldi. Ularning oltinchi albomi "*Tranquility Base Hotel &amp; Casino* "(2018) guruhning oldingi gitaradagi ishlaridan tubdan farq qilib, aksincha, pianinoga yoʻnaltirilgan edi. U 2019-yilgi Grammy mukofotlarida "Eng yaxshi muqobil musiqa albomi" nominatsiyasiga sazovor boʻldi, *bu "Odamlar men nima desa, men shunday emasman" filmidan* keyin ikkinchi boʻldi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Laura, Barton*. „The question: Have the Arctic Monkeys changed the music business?". *The Guardian* (25-oktabr 2005-yil). Qaraldi: 5-iyun 2006-yil.
2. ↑  *Bramley.* „Arctic Monkeys add album prize to group gong at Brits". *The Guardian* (19-fevral 2014-yil). 2-mart 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-fevral 2014-yil.
**Abu Jaʼfar Varroq Buxoriy** — Muhaddis.
(hijriy 220 yilda miylodiy 835 yilda tugʻilgan).
Abu Jaʼfar Muhammad ibn Abu Hotim Varroq Buxoriy Imom Buxoriyning xodimi va kotibi boʻlgan. Shuningdek Nahvshunos olim boʻlgan. U Imom Buxoriyni yaqindan bilgan va u kishidan koʻp rivoyatlarni keltirgan kishilardan biri boʻlgan. Imom Buxoriyning hayotiga bagʻshlangan „SHamoili Buxoriy" asarining muallifi. Abu Abdulloh Muhammad ibn Yusuf Firabriy ham undan Imom Buxoriy haqidagi foydali maʼlumotlarni rivoyat qilgan.

kitoblari
---------

SHamoili Buxoriy

Adabiyotlar
-----------

* Movarounnahrlik allomalar

Manbalar
--------

1. ↑  Abu Jaʼfar Muhammad ibn Abu Hotim Varroq Buxoriy „SHamoili Buxoriy" tarjimon SHonazarov A. "Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi nashriyoti —2023 B—14 "

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
***Arctostaphylos luciana*** — **Santa Lucia manzanita** umumiy nomi bilan maʼlum boʻlgan manzanita turi, Kaliforniya shatati uchun endemik boʻlgan turlardan biri hisoblanadi.

Tarqalishi
----------

Yogʻochli oʻsimlik Arctostaphylos luciana janubiy Santa Lucia togʻlarida, San Luis Obispo okrugidagina uchraydi.

Arctostaphylos luciana qirgʻoq boʻyidagi shalfeyli butazorlarda, slanetsga boy hududlar va togʻ yon bagʻirlarida 100-800 metr balandlikda oʻsadi. Dengiz qatlamining yuqori chegarasida, okeanga tutash boʻlgan qoyalarda ham uchraydi.

Tavsifi
-------

*Arctostaphylos luciana* — 2–3 metr (6.6–9.8 ft) balandlikkacha yetadigan buta yoki kichik koʻp novdali daraxt turi hisoblanadi.

Oʻsimlikning barglari kulrang, mumsimon va junli silliq koʻrinishda yoki tuksiz, qirralari va silliq shaklda boʻladi. Ular asosli boʻgʻimli, yumaloq va oval koʻrinishda boʻlib, 1.5–2.5 centimetr (0.59–0.98 in) kenglikka va 2–4 centimetr (0.79–1.57 in) uzunlikka ega.

Toʻpguli pushti va oq, tuksiz, urnasimon va pastga qaragan „manzanita" gullaridan tashkil topgan. Gullash davri fevraldan martgacha davom etadi.

Mevasi qizildan to yashil-qizil ranggacha boʻlib, kattaligi 1.2 centimetr (0.47 in) ga teng.

Muhofazaga olinish holati
-------------------------

Bu tur Kaliforniya mahalliy oʻsimliklar jamiyati nodir va yoʻqolib ketish xavfi ostidagi oʻsimliklar inventarizatsiyasida juda xavfli va himoyasiz turlar qatoriga kiritilgan. Baʼzi populyatsiyalari Los Padres milliy oʻrmonining janubiy Kuesta tizmasi hududidagi botanika maxsus ilmiy-izlanish zonasida muhofazaga olingan va shu hududda koʻpaytiriladi.

Yana qarang
-----------

* Arctostaphylos obispoensis — Kuesta *tizmasining tepasida joylashgan*
* Arctostaphylos pilosula — Kuesta *tizmasining sharqiy tomonida joylashgan*

Manbalar
--------

1. ↑  „NatureServe Explorer 2.0".
2. 1 2 3 4 5  "Field Guide to Manzanitas, "Michael Kauffmann, Tom Parker, & Michael Vasey, Backcountry Press, 2015, ISBN 978-1-941624-02-9, page 77.
3. ↑  Calflora: Distribution map.
4. 1 2 3 4 5 6  Jepson Flora Project (eds.) 2014. [*sayt ishlamaydi*]
5. ↑  CNPS, Rare Plant Program. 2016.
6. ↑  Los Padres National Forest: Cuesta Ridge Botanical Special Interest Area

Havolalar
---------

* Calflora maʼlumotlar bazasi: *Arctostaphylos luciana* (Santa Lucia manzanita)
* Jepson Manual eFlora (TJM2) *Arctostaphylos luciana* davolash[*sayt ishlamaydi*]
* *Arctostaphylos luciana* (Santa Lucia manzanita) uchun USDA oʻsimliklar profili
* UC fotosuratlar galereyasi — *Arctostaphylos luciana*

Andoza:Taxonbar
Hujayra sikli
**Hujayra sikli**, hujayra ning hayotiy sikli — hujayraning boʻlinishidan soʻng yana boʻlingunchayoki oʻlguncha oʻtgan hayot davri. Bir hujayralilar Hujayra sikli ularning hayot davriga toʻgʻri keladi. Toʻxtovsiz boʻlinadigan hujayralar Hujayra sikli mitoz sikliga toʻgʻri kelib, ketma-ket almashinib turadigan 4 davr: postmitoz yoki sin-tezdan oldingi (O, inglizcha §GO\U — oʻsish, yiriklashish), sintez (8, in-glizcha 8uMpe518 — sintez), mitozdan oldingi yoki sintezdan keyingi (S2) va mitoz (M) dan iborat. S:davrda transkripsiya sodir boʻladi; sintezlangan oqsillar toʻplanadi; DNK sinteziga tayyorgarlik koʻriladi. 5 davrda DNK replikatsiyalanadi, xromosomalar materiali 2 hissa ortadi. S2davrda hujayralar boʻlinishga tayyorlanadi; boʻlinish dukini hosil qiladigan oqsillar sintezlanadi. Mitoz — Hujayra siklining yakuniy davri boʻlib, unda reduplikatsiyalangan xromosomalar hujayraning har xil qutblariga tarqaladi.

Hujayra sikli va uning davrlarining davomiyligi koʻpayadigan hujayralarning xili, yoshi, organizmdagi gormonlar balansiga bogʻliq. Vaqtga nisbatan S: va S2davrlari oʻzgaruvchan boʻladi; tinim davrlari boʻlgan Hujayra sikli ayniqsa uzoq davom etadi. Bunday hollarda O0 yoki tinim davri (inglizcha §ar — ora-liq, interval) alohida ajratiladi. Agar tinim davri hisobga olinadigan boʻlsa, u holda Hujayra sikli haftalab, hatto oylab davom etishi mumkin (mas, jigar hujayralari). Neyronlarda Hujayra sikli organizm umriga teng boʻladi.

Yana qarang
-----------

* Meyoz
* Mitoz


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xuaybey**— Xitoyning Anxuy provinsiyasi shimolidagi prefektura darajasidagi shahar hisoblanadi. Sharqda Suzhou (Anxuy), janubda Bengbu, gʻarbda Bochjou, shimoli-gʻarbda Xenan va shimoli-sharqda Jiangsu provinsiyalari bilan chegaradosh boʻlib, holisi 2020-yilgi rasmiy maʼlumotlariga koʻra 1,970,165 kishini tashkil etdi. Shaharning maʼmuriy hududi 2,741 km2 (1,058 mi²) tashkil qiladi. .

Prefektura darajasidagi Xuaybey shahri 4 ta okrug darajasidagi boʻlinmalarni boshqaradi. Ular 3 ta tuman va 1 okrugni oʻz ichiga oladi.

* Lieshan District
* Xiangshan District
* Duji District
* Suixi County

Ular yana 43 ta posyolka darajasidagi boʻlinmalarga ajraladi. Yani 20 ta shaharcha, 8 ta posyolka va 15 ta tumanlardan iborat.

Iqlim
-----

|  **iqlimi** |
| --- |
| Koʻrsatkich | Yan | Fev | Mart | Apr | May | Iyun | Iyul | Avg | Sen | Okt | Noy | Dek | Yil |
| Mutlaq maksimal, °C | 14,2 | 18,8 | 22,0 | 27,9 | 31,4 | 33,3 | 37,2 | 37,4 | 35,3 | 29,8 | 22,6 | 19,7 | 37,4 |
| Oʻrtacha maksimal, °C | 5,4 | 7,0 | 11,3 | 17,0 | 22,3 | 25,1 | 28,5 | 30,2 | 26,2 | 20,4 | 14,3 | 7,9 | 18,0 |
| Oʻrtacha harorat, °C | 0,0 | 1,0 | 4,6 | 10,1 | 15,5 | 19,4 | 23,2 | 24,1 | 20,5 | 14,3 | 7,9 | 2,4 | 11,9 |
| Oʻrtacha minimal, °C | −4,4 | −3,9 | −1,1 | 3,8 | 9,4 | 14,8 | 19,4 | 20,1 | 16,4 | 9,7 | 3,0 | −1,9 | 7,1 |
| Mutlaq minimal, °C | −12,8 | −12,3 | −10,2 | −5,3 | −0,8 | 5,9 | 13,7 | 11,5 | 6,2 | −0,5 | −4,1 | −10,6 | −12,8 |
| Yogʻingarchilik meʼyori, mm | 76,2 | 103,0 | 173,5 | 180,2 | 187,4 | 244,2 | 332,8 | 232,1 | 256,4 | 196,3 | 107,0 | 85,7 | 2 176 |

Havolalar
---------

* Government website of Huaibei

Andoza:Anhui topics
**Hujayra markazi**, sentriol (lotincha: sepspit, yun. kepGgop — oʻrta nuqta, markaz) — hayvonlar va ayrim oʻsimliklar hujayrasi organoidi. asosiy vazifasi boʻlinayotgan hujayra qutblarini belgilash. Hujayra markazi silinr shaklidagi 2 ta kichik boʻlakchadan tashkil topgan; biri ikkinchisiga nis-batan toʻgʻri burchak hosil qilib joylashadi. Hujayra markazi har biri 3 ta mikronay-chadan iborat 9 ta bogʻlamni oʻz ichiga oladi. Hujayra markazi — sitoplazmaning oʻzidan-oʻzi koʻpayadigan organoidi. Koʻpayishi oqsil kichik boʻlakchalarining oʻzi-oʻzini yigʻish jarayoni orqali amalga oshadi. Hujayra markazi hujayraning boʻlinishida muhim ahamiyatga ega. Undan boʻlinish duklari oʻsa boshlaydi.

Organizmning rivojlanish jarayonida Hujayra markazining joylashishi va shakli oʻzgarib turadi. Hujayraning boʻlinishi tamom boʻlgach hosil boʻlgan har bir yangi hujayra bir juftdan Hujayra markaziga ega boʻladi. Hujayra markazining notoʻgʻri boʻlinishi patologik holatga sabab boʻladi. Hujayra markazi gulli oʻsimliklarda boʻlmaydi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hujjat al-Islom** (arab. حجة الإسلام) musulmon olimlarga beriladigan sharafli unvon boʻlib, "islomning hujjati/isboti" yoki "islomning e’tiborli shaxsi" degan ma’noni anglatadi.

Sunniylikda
-----------

Bu unvon sunniy olamida ilk bor ellinizm ta’siridagi faylasuflar va ismoiliylarga qarshi raddiylar bildirgani uchun XI asr ilohiyotchisi Abu Homid Gʻazzoliyga nisbatan qoʻllangan. Keyinchalik u qozilarni hurmatlash atamasi sifatida ham ishlatilgan.  

Hozirgi davrda misrlik muhaddis Qozi Ahmad Shokir oʻz ustozi Muhammad Rashid Rizo vafotidan keyin uning "Hujjat ul-islom" boʻlganini bayon qilgan. Devbandiylar bu unvonni boshqa din olimlari bilan olib borgan bahslari va Dorul Ulum Devbandni tashkil etgani uchun oʻzlarining yetakchilari, hanafiy-moturidiy olimi Muhammad Qosim Nanutviyga berganlar.

Shialikda
---------

Isnoash’ariya shialarida bu unvon olimlarga nisbatan qoʻllanadi. U dastlab yetakchi olimlarga sharaf sifatida ishlatilgan boʻlsa, endi bu atama oyatullohdan quyi olimlar iyerarxiyasidagi maqomni bildiradi.
Shialar orasida birinchi boʻlib bu unvonni Qojarlar davrida yashagan Muhammad Boqir Shaftiy (vaf. 1843) olgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 6  Algar, Hamid (23-mart 2012-yil). "Ḥojjat-al-Eslām". *Encyclopædia Iranica*. **XII**. p. 426. .
2. ↑  ibn Abd al-Aziz ibn Hammad al-Aql, Abdurrahman „Al-Ustadhun Al-Imam Hujjat al-Islam As-Sayyid Muhammad Rashid Rida",*. Jamharat Maqalat Allamah As-Shaykh Ahmad Muhammad Shakir*. Dar al-Riyadh, 2005 — 653–665 bet.
**Hua Mulan** ( кит. savdo. língín , masalan. pinyin , pinyin *Xua Mùlan* ) - faqat erkaklar armiyaga olib ketilganiga qaramay, keksa otasining o'rniga urushga ketgan Xitoy she'riyatining qahramoni. "Mulan qo'shig'i "she'ri 6-asrda yozilgan, ammo Guo Maoqian tomonidan yaratilgan 12-asr to'plamidagi keyingi versiyadan farqli o'laroq, asl nusxasi saqlanib qolmagan. Xua Mulanning haqiqiy prototipi bor-yo'qligi noma'lum.

Ism
---

"Mulan" nomi "magnoliya "degan ma'noni anglatadi ( *"mù"* daraxt va *"lan"* "orkide" degan ma'noni anglatadi). Mulan nomiga ko'pincha "gul" degan ma'noni anglatuvchi *"Huā* "familiyasi qo'shiladi.

Syujet
------

Mulan erkak qiyofasiga kirib, otasining o'rniga urushga ketadi. Keyin imperator unga davlat lavozimini beradi. Shundan so'ng u uyga qaytadi va uni ziyorat qilishga hamkasblari ogohlantirmay kelib qoladi. Shunda uni ayollar kiyimida ko'rgachgina aslida ayol kishi ekani fosh bo'ladi.

Mutaxassislar tasvirlangan voqealar qaysi vaqtga tegishli ekanligi haqida juda ko'p bahslar bor: ba'zilari Shimoliy Vey davriga (eramizning 425-445 yillari ), boshqalari imperator Suy Yang-di ( 604-617 ) davriga to'g'ri keladi.

Madaniyatda
-----------

### Adabiyot

Ming sulolasi davrida Mulan haqida roman yozilgan. U shuningdek, keyingi bir qator boshqa asarlarning qahramoni.

Xua Mulan Jin Guliangning "Vu Shuang Pu" (yjīngī, Tengsiz qahramonlar jadvali) asarida tasvirlangan.

### Animatsiya

1998 yilda Walt Disney kompaniyasi Mulan haqida xuddi shu nomdagi multfilmni suratga oldi, 2004 yilda - uning davomi .

Shuningdek, 1998 yilda Italiyaning "A Mondo TV" kompaniyasi rejissyor Orlando Korradi tomonidan 87 daqiqalik "Xua Mulan afsonasi" animatsion filmini suratga oldi.

Mulan (kāngāngān: māngāngyān) — 2020-yilda Xitoyda ishlab chiqarilgan multfilm.

### Kino

Mulan haqida bir qancha badiiy filmlar va seriallar suratga olingan.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Multiplikator (maʼnolari).

**Multiplikator** - 1) mashina valining aylanishlar chastotasini (sonini) oshirish uchun moʻljallangan qurilma. Kuchaytiruvchi tishli uzatmalardan iborat. Alohida mexanizm tarzida tayyorlanadi. Mashina valining aylanishlar chastotasi muayyan opera-siyani bajarish uchun yetarli boʻlmagan hollarda M.dan foydalaniladi. M. asosan turli sinov ishlarida, lab.da qoʻllanadi; 2) suyuklikning bosimini oshirish uchun moʻljallangan gidravlik qurilma. Birbiriga tutashtirilgan ikki silindrdan iborat (rayem). Silindrlardan biri yuqori bosimga, ikkinchisi past bosimga moʻljallanadi. Past bosim silindrida katta diametr (D) li porshen joylashgan. U yuqori bosim silindrida joylashgan kichik diametr (d) li plunjer bilan biriktirilgan. Ish silindriga boradigan bosim R dan -g- marta (40—60-marta) katta boʻladi. M. gidravlik presslarda, pnevmogidravlik kuchaytirgichlarda qoʻllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Multiprogrammalash** (multi... va programma) — turli masalalarga taalluqli bir necha dastur (programma) ni raqamli hisoblash mashinasi (RHM) da bir vaqtda bajarish usuli. Koʻp dasturli rejimda RHM xotirasida bir yoʻla bir necha masala dasturi boʻladi. Bir dastur tugashi bilan (yoki bir dasturni bajarish kechiksa) M. 2das-turga oʻtishga imkon beradi. Agar RHM bir vaqtda bir necha abonentning dasturi bilan band boʻlsa, u koʻp dasturli rejimda, bir abonentning dasturi bilan band bulsa, bir dasturli rejimda ishlayotgan hisoblanadi. M.dan asosiy maksad — RHM qurilmalarining boʻsh turib qolishiga yoʻl qoʻymaslik, ish unumdorligini oshirish. Boshkaruvchi dastur (monitor) bir dastur tugashi bilan 2dasturning bajarilishini taʼminlaydi. M. apparat va dastur vositalari bilan amalga oshiriladi. Apparat vositalariga xotira muhofazasi va toʻxtatishlarni tashkil qilish kiradi. Dastur vositalari dispetcherdasturlar va programmalash tillaridan iborat.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mubinjon Baratov** — (1933 – 2005) Nurota shahri (Navoiy viloyati)da tugʻilgan. SAGU (Hozirgi OʻzMU) sharq fakulteti xorijiy sharq mamlakatlari tarixi boʻlimining 1956-yil bitiruvchisi. Sharqshunos-tarixchi-hindshunos, falsafa fanlari doktori, professor (1974). OʻzFAning haqiqiy aʼzosi (2000).
1956 – 1959-yillar OʻzFA Falsafa va huquq institutida aspirant; 1959 – 1975-yillar shu institutda kichik ilmiy xodim, keyin katta ilmiy xodim, (shu orada: 1959 – 1966-yillar OʻzFAning Falsafa kafedrasida oʻqituvchi, katta oʻqituvchi (1961), dotsent (1964) va nihoyat kafedra mudiri); 1966-yildan sharq falsafasi tarixi sektorining mudiri; 1970 – 1975-yillarda shu institut direktori (shu orada: 70-yillarda ToshDUning sharq va falsafa fakultetlarida oʻqituvchi; 1975 – 1976-yillarda Oʻzbek ensiklopediyasining bosh muharriri; 1976 – 1980-yillarda, OʻzFA SHI direktori (shu orada: 1979-yildan OʻzFA muxbir aʼzosi); 1980-yildan 1993-yilgacha ToshDU qoshidagi ijtimoiy fanlar oʻqituvchilarining malakasini oshirish institutining direktori (ayni vaqtda: 1982 – 1993 yy. ToshDUning Ijtimoiy fanlar boʻyicha prorektori); 1993 – 2003-yillar OʻzFA Falsafa va huquq institutida Maʼnaviyat va shaxs boʻlimining mudiri, grant rahbari boʻlgan.

Ilmiy yo'nalishi
----------------

Sharq xalqlari falsafasi tarixi. 150 tadan ortiq monografik tadqiqotlar, risolalar, ilmiy va ommabop maqolalar, darslik va oʻquv qoʻllanmalar muallifi. Falsafa boʻyicha Butunjahon kongressi qatnashchisi (Varna, Bolgariya, 1973.). Bir qancha Xalqaro ilmiy konferensiyalar ishtirokchisi. 1979-yildan OʻzFA muxbir aʼzosi. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi, Beruniy nomidagi Davlat mukofoti sohibi.

Adabiyotlar
-----------

1. Falsafa: darslik. – Toshkent, 1970, 1975.
2. Xorijiy Sharq xalqlari ilgʻor ijtimoiy-falsafiy fikrlar ocherklari (kollektiv monografiya). – Toshkent, 1971. Vivekananda. - B.60 – 69; Aurobindo Gxosh. - B.87 – 92; Rabindranat Tagor. – B.76 – 86; Maxatma Gandi. – B.107 – 120; Djavaxarlal Neru. – B.127 – 135; Radxakrishnan. – B.136 – 141; Adjoy Gxosh. – B.141 – 148.
3. M.K. Gandi — buyuk mutafakkir // Moxandas Karamchand Gandi. — Toshkent, 1972. – B.31 – 51.
4. Hindistonda ijtimoiy fikrlar (kollektiv). — Toshkent, 1973.
5. Hindistonda ijtimoiy-falsafiy fikr tarixidan. — Toshkent: Fan, 1976. – 264 b. – ham mualliflikda.
6. Materializmning idealizmga qarshi kurashi // Markscha-lenincha filosofiya asoslari. – Toshkent, 1976. – B.22 – 54.
7. Зарубежный Восток и современность. – Ташкент: Fan, 1977.
**Shemaxaqalʼa** - Xorazmning 13-14-asrlardagi yirik savdohunarmandchilik markazi xarobasi. Ustyurt platosining jan.sharqida, Koʻhna Urganchdan 50 km gʻarbda joylashgan. Barpo etilgan davri aniq belgilanmagan. S.P.Tolstov rahbarligidagi Xorazm arxeologiyakompleks ekspeditsiyasi tomonidan 1946 va 1948 yillarda tekshirish ishlari olib borilgan. Sh. 2 kismdan iborat. Qad. qismida toʻgʻri burchak hosil qilib kesishgan koʻchalar boʻlgan. Paxsadan bunyod etilgan mudofaa devorining jan. tomonida minoralari va darvozasi boʻlgan. Shaharning chekka qismidagi mahallalar Oltin Oʻrda davrida vujudga kelgan. Shahar markazida tosh bloklardan yasalgan jome masjidi va amaldorlarning uylari joylashgan. Shahar atrofida hunarmandlar mahallalari boʻlgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Suharto** (Suharto) (1921.8.6, Kemusu, Jokyakarta yaqinida) — Indoneziya davlat arbobi, general. Indoneziya xalqining Gollandiya mustamlakachilariga qarshi qurolli kurashida qatnashgan (1945—1949); Indoneziyaga tegishli Gʻarbiy Irianni ozod etish uchun tuzilgan qoʻshinlarga boshchilik qilgan (1962—63). S. zaxiradagi strategik piyoda qoʻshinlar qoʻmondoni (1963—1965), keyinchalik hokimiyatni harbiy guruhlar boshqargan paytda piyoda qoʻshinlar vaziri (1965-yil 30 sent.). 1966-yil martdan hokimiyat tepasida. Uning hukmronligi davri shafqatsiz qatag'onlar bilan xarakterlanadi - asosan sotsialistlar va ularning tarafdorlariga qarshi, shuningdek, bu narsalarda shunchaki gumon qilingan; turli hisob-kitoblarga ko'ra, uning qatag'onlari 500 mingdan 2 milliongacha odamning hayotiga zomin bo'lgan. 1997-yilda Osiyo bozorlaridagi moliyaviy-iqtisodiy inqiroz Indoneziyaga katta zarar yetkazgan, mamlakatda siyosiy tanazzul yuz bergan (1998-yil may). S. isteʼfoga chiqishga majbur boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Indoneziya Prezidentlari |
| --- |
|  |
| 
 | 
1. Sukarno
2. Suharto
3. Baharuddin Yusuf Habibiy
4. Abdurahmon Vohid
5. Megavati Sukarnoputri
6. Susilo Bambang Yudhoyono
7. Joko Widodo
 | 
 |

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Davlat yetakchisi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Xato: blok «Qoʻshimcha» andoza Geokarda yoʻq.


**Soymalitosh rasmlari** (qirgʻizcha: *Саймалуу-Таш*) - Fargʻona tog tizmasining Koʻgart dovoni yaqini (Qirgʻiziston hududi)dagi qoyatoshlarga ishlangan tasvirlar. 1902 yilda topograf N. Xludov topgan. Dastlab I. Poslavskiy, keyinroq B. Zima, A. Bernshtam, Yu. Golyanduxin va boshqa tomonidan oʻrganilgan. Soymalitosh rasmlarining umumiy soni 10—12 mingdan ortiq boʻlib, bu yerda eng koʻp qoyatosh rasmlari toʻplangan. Soymalitosh rasmlari turli davrlarda yaratilgan: mil. av. 3ming yillikda, yana bir qismi mil. av. 1ming yillikning 2-yarmida ishlangan; mil. 1—8-asrlar va undan keyingi davrlarga mansub rasmlar ham uchraydi. Soymalitosh rasmlari qattiq buyum, tosh bilan uriboʻyib soya, oddiy chiziqlar, narsalar shakli va naqshdor uslubda ishlangan. Yovvoyi buqa, ot, it, togʻ echkisi, arhar, qoplon, quyosh tasviri, chayla, oʻqyoy va boshqa bor; yer haydash, raqs lavhalari, qandaydir diniy marosimlarni bajarayotgan kishilarning tasvirlari ham uchraydi. Sanʼat obidasi boʻlgan Soymalitosh rasmlari Oʻrta Osiyo xalqlari tarixi, hayoti, urfodatlari va boshqalarni oʻrganishda qimmatli manbadir.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Toʻrtkoʻltepa (maʼnolari).

**Toʻrtkoʻltepa** — Toshkent viloyatidagi shahar xarobalari. T.I — Yangiyoʻl sh. gʻarbida joylashgan. Kurkuldaq irmogʻi chap soxilida kvadrat (400x400) tarhli qalʼa, yirik xom gʻishtdan (46—52x25 — 26x10—12 sm) qurilgan devor bn oʻralgan. Yu. F. Buryakov oʻrgangan (1977). Devor poydevorining qalinligi 8 m, saqlanib qolgan bal. 8 m. Devorga yondosh qilib supali xonalar qurilgan.

Ularda jangchilar yashagan. Qovunchi madaniyatitz. tegishli sopol buyumlar chiqqan.

T. II (Shaharbobo) — Ohangaron daryosining chap sohilida joylashgan. Strategik qulay balanddikda, daryoning quyilish yeriga yaqin joyda, 2 tomondan daryo oʻzani va koʻshimcha kavlangan xandaq bn oʻralgan. ShoshIloq ekspeditsiyasi tomonidanʼ aniqlangan (1975). Shim.gʻarbdan — jan. sharqqa qarab 750 m ga choʻzilgan, kengligi 300 m dan ziyod. Shaxristonning bal. 18 m gacha. Shim. qismida toʻrtburchak (75x80 m) tarxli, bal. 22 m gacha boʻlgan qalʼa joylashgan.

T. III (Unjaket) — Chirchiqdaryosi etagidagi Gul qishlogʻida joylashgan. Yu. F. Buryakov tomonidan aniqlangan (1971). 1972-yilda kavlash ishlari olib borilgan. Qalʼaning paxsa devori koʻtarma poydevor ustiga qurilgan. U 9-asr oxiri — 10-asrdan 13-asr boshigacha mavjud boʻlgan. Qalʼa va shahriston yongʻindan xarobaga aylangan. 15—17-asrlarda T. III da hayot bir oz jonlangan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yukori Yalpoktepa**  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Toshkent viloyatining Ohangaron tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Aqchasoydan 1.5 km sharqqa. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Mening mulkim** ("Chastnaya sobstvennost") — haftalik iqtisodiy gazeta. Kichik va oʻrta biznes subʼyektlari, aksiyadorlar, bank xodimlari, ishbilarmonlarga moʻljallangan, Toshkent shahrida oʻzbek va rus tillarida nashr etiladi. 1994-yil mart oyidan chiqa boshlagan. Muassislari: Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasi, Oʻzbekiston Respublikasi Tovar ishlab chiqaruvchilar va tadbirkorlar palatasi, "Biznes-fond", Qimmatli qogʻozlar bozorini boshqarish va muvofiklashtirish markazi, Koʻchmas mul k birjasi, "Madad" sugʻurta agentligi, "Tadbirkorbank", "Zamin" banki, Oʻzbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi, "Zakovat" fondi va boshqa Gazetada "Biznes ishi" (normativ — huquqiy hujjatlar, qonunchilik hujjatlariga sharhlar), "Tovarlar va narxlar" (birja, kichik va oʻrta xususiy biznes, tadbirkorlar uchun birja, chakana va ulgurji bozordagi narxlar axborotnomasi), "Qimmatli qogʻozlar bozori" (aksiyalar, obligatsiyalarni korporativ boshqarish, hisobga olish, sotish masalalari), "Biznes-amaliyot" (tovarning ichki va tashqi bozordagi harakati), "Bank va mijoz", "Investor yon daftaridan" kabi ruknlari bor. Gazeta 4—3 bichimda 16 sahifada chiqadi. Bosh muharrir M. P. Reznikova. Adadi 2250 nusxa (2003).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Silvia Fontana** (*talaffuz: Silviya Fontana;* 1976-yil 3-dekabrda tugʻilgan) — yakka holda konkida uchish musobaqalarida ishtirok etgan sobiq figurali uchuvchi boʻlib, Qishki Olimpiya oʻyinlarida Italiyani ikki marta himoya qilgan.

Faoliyati
---------

Fontana toʻrt yoshida konkida uchishni boshlagan. U 1993 −1994-yilgi mavsumda Italiyani xalqaro musobaqalarda himoya qila boshlagan. Faoliyati davomida beshta milliy chempionlikni qoʻlga kiritgan va Yevropa chempionatida 7-oʻrinni hamda Jahon chempionatida 8-oʻrinni egallagan. 2002-yilda Salt Lake City shahrida bo‘lib o‘tgan qishki Olimpiya o‘yinlarida 10-o‘rindan joy olgan. Fontana 2002-yildan keyin konkida uchishni tark etgan. U 2005 — 2006-yilgi mavsumda oʻz vatani Italiyada boʻlib oʻtadigan Olimpiadada ishtirok etish umidida yana figurali uchishga qaytgan. Uning Italiya milliy terma jamoasida 2-oʻrinni egallaganligi unga Italiya Olimpiya terma jamoasiga kirish huquqini bergan.

Fontana Olimpiadadan soʻng butun dunyo boʻylab muz shoularida, shuningdek, Italiya televideniyesida efirga uzatiluvchi konkida uchish shoularida ishtirok etgan. U turmush oʻrtogʻi John Zimmerman bilan Florida shtatda murabbiylik bilan shugʻullanadi. Ularning oʻquvchilari orasida Haven Denney / Brandon Frazier bor va hozirda Vanessa James / Morgan Ciprès juftligiga murabbiylik qilishmoqda.

Shaxsiy hayoti
--------------

Fontana Nyu-York shtatining Staten orolida tugʻilgan, Rimda oʻsgan va faoliyati davomida New Jersey shtatining Hackensack shahrida taʼlim olgan. Fontana 2003-yil 28-avgustda amerikalik konkida uchuvchi John Zimmermanga turmushga chiqqan.

Dasturlari
----------

| **Mavsum** | **Qisqa dastur** | **Erkin dastur** |
| --- | --- | --- |
| 2005 — 2006  | * Blues C. Brown
 | * Turandot Giacomo Puccini Vanessa-Mae
* Nessun dorma Giacomo Puccini
 |
| 2001 — 2002  | * Histoire d’Amour
* Carlos Almaran
* Another Cha Cha  Santa Esmeralda
* Mexico con Amor
 | * Carmen  Georges Bizet
 |
| 2000 — 2001  | * Flamenco  Otmar Liebert
 | * Time to Say Good e  Andrea Boccelli
 |

Natijalari
----------

| **Natijalar** |
| --- |
| **Xalqaro** |
| **Musobaqa** | 1993 — 94 | 1995 — 96 | 1996 — 97 | 1997 — 98 | 1998 — 99 | 1999 — 00 | 2000 — 01 | 2001 — 02 | 2005 — 06 |
| Olimpiada |  |  |  |  |  |  |  | 10 | 22 |
| Jahon chempionati | 25 | 24 |  | 18 | 16 | 19 | 10 | 10 |  |
| Yevropa chempionati | 22 | 20 |  | 18 | 13 | 8 | 11 | 7 |  |
| Rossiya GP kubogi |  |  |  |  | 11 | 9 | 9 |  |  |
| GP Lalique |  |  |  |  |  |  | 10 | 7 |  |
| GP Skate America |  |  |  |  | 10 |  |  |  |  |
| GP Skate Canada |  |  | 7 |  |  | 5 |  |  |  |
| GP Sparkassen |  |  |  |  |  |  |  | 7 |  |
| Universiada |  |  |  |  |  |  | 3 |  |  |
| Italiya chempionati | 1 | 1 | 3 | 2 | 1 | 1 | 2 | 1 | 2 |
| GP = Gran-pri |

Manbalar
--------

1. ↑  *Rutherford, Lynn*. „Change of scenery serves Denney, Frazier well". *IceNetwork* (17-may 2013-yil). Qaraldi: 4-dekabr 2022-yil.
2. ↑  *Wojnarowski, Adrian*. „Fontana fulfilling dream in Italy". *The Record (Bergen County)* (21-fevral 2006-yil). Qaraldi: 11-dekabr 2007-yil. „Figure skater Silvia Fontana, right, a resident of Hackensack, enjoying a break from training with her coach, Robin Wagner.".
**4-may** — Grigoriy taqvimida yilning 124- (kabisa yilida 125-) kuni. Yil yakuniga 241 kun qoladi.

|  |
| --- |
| ← **May** → |
| Du | Se | Ch | Pa | Ju | Sh | Ya |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |   |   |   |   |
| 2023-yil |

Bayramlar
---------

*Yana qarang: Turkum:4-may bayramlari*

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Bu boʻlim chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

Voqealar
--------

*Yana qarang: Turkum:4-may voqealari*

* 1807 — Finkenshteyn kelishuvi *(tasvirda)*.
* 1912 — Italiya Rodos orolini okkupatsiya qildi.
* 1919 — Xitoyda talabalar qoʻzgʻoloni boshlandi.
* 1932 — Al Capone soliq toʻlamaganligi uchun hibsga olindi.
* 1979 — Margaret Thatcher Birlashgan Qirollik Bosh vaziri etib saylandi.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Bu boʻlim chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

Tavalludlar
-----------

*Yana qarang: Turkum:4-mayda tugʻilganlar*

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Bu boʻlim chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

 1655 yil—italyan musiqa ustasi, fortepiano asoschisi Bartolomeo Kristofori, 

1899 yil—nemis avtosanoatchisi, "Opel" kompaniyasiga tamal toshini qo‘ygan Frits fon Opel, 

1929 yil— britaniyalik taniqli aktrisa Odri Xepbyorn (asl ismi Odri Ketlin Xepbyorn-Raston),

1971 yil—Rossiya milliy futbol terma jamoasi bosh murabbiyi Leonid Slutskiy,

1987 yil—ispaniyalik futbolchi, "Chelsi" klubi a'zosi Fransesk Fabregas.
2003-yil dunyo farmatsevti Javohir Rahimov.

Vafot etganlar
--------------

*Yana qarang: Turkum:4-mayda vafot etganlar*

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Bu boʻlim chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

Havolalar
---------

* days.peoples.ru Wayback Machine saytida arxivlandi (2006-06-28).(rus.)
**Aleksandr Filippovich Samoylov** — (Tarjimasi: Aleksandr Filippovich Samoylov) (1867-yil 7-aprel — 1930-yil 22-iyul) rus fiziologi va elektrofiziologiya va elektrokardiografiyaning kashfiyotchisi boʻlib, diagnostika maqsadida EKGdan foydalanish usullarini qoʻllagan. U 1903-yildan to vafotigacha Qozon universitetida professor boʻlib ishlagan.

Samoylov Odessada tavallud topgan va yoshligida otasidan ayrilganidan soʻng, u oila uchun pul topish maqsadida ishlay boshladi. U mahalliy gimnaziyaga bordi va keyin Novorossiysk universitetiga fizika va matematika fanlarini oʻqishga kirdi. Keyin u Derpt (Tartu) universitetida tibbiyot fakultetida oʻqishga oʻtdi va 1892-yilda tibbiyot fakultetini tugatdi. Hayvonlar organizmidagi temir tanqisligi haqidagi dissertatsiya uchun Peterburgda doktorlik ilmiy darajasini oldi va Ivan Pavlovning ovqat hazm qilish boʻyicha tadqiqotlarini oʻrgandi. 1894-yilda u Moskvaga Ivan Sechenov qoʻl ostida ishlashga ketdi. 1883-yilda u Nikolay Vedenskiyning nervlar va mushaklardagi elektr jarayonlari va ularning telefon apparati yordamida kuzatishlari haqidagi maʼruzalarini eshitgan. Bu uni kapillyar elektrometr yordamida shunga oʻxshash jarayonlarni oʻrganishga, soʻngra elektrogrammalar deb ataladigan baraban yozuvchisini loyihalashga olib kelgan. Keyin u qurbaqalarning yurak mushaklarining faoliyatini oʻrganishni davom ettirdi va yurak sikllari bilan bogʻliq elektr impulslarini aniqlay oldi. 1904-yilda u Bryusseldagi Xalqaro fiziologiya kongressida Villem Eynxoven bilan uchrashdi va keyin simli galvanometrdan foydalanishni boshladi. U 1908-yilda qurbaqalarda EKG va vagus nervlarini stimulyatsiya qilish boʻyicha tajribalarini nashr etdi. U yurak aritmiyalarini va ularning tashxisini tekshirishni oʻrgana boshladi. 1903-1930-yillarda Qozon universitetining zoologiya kafedrasida ishlay boshlagan. Fiziologiyadan tashqari, u musiqa, musiqa nazariyasi va akustika bilan qiziqdi va ayniqsa, inson mushaklari harakati bilan bogʻliq boʻlgan nota yozuvlariga qiziqishi yuqori boʻlgan. U yurak xurujidan vafot etgan va Moskvada joylashgan qabristonlardan biriga dafn qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  Samojloff, A. (1908). "Elektrokardiogrammstudien.". *Beiträge zur Physiol. Und Pathol. V. O. Weiss.*: 171.
2. ↑  Samojloff, A. (1914). "Die Vagus-und Muskarinwirkung auf die Stromkurve des Froschherzens". *Pflügers Archiv für die gesamte Physiologie des Menschen und der Tiere* **155** (8): 471–522. doi:10.1007/BF01681165. .
3. ↑  Makarov, Leonid (2010). "Alexander Samoylov: Founding father of Russian electrophysiology". *Cardiology Journal* **17** (5): 537–539. PMID 20865690. .
4. ↑  "Commemoration of Alexander Samoilov" (en). *Nature* **158** (4009): 300. 1946. doi:10.1038/158300d0. ISSN 0028-0836.

Tashqi havolalar
----------------

* Biografiya
***3 Ninjas Kick Back*** — Psygnosis tomonidan ishlab chiqilgan va Sony Imagesoft tomonidan SNES, Sega Genesis va Sega CD uchun 1994-yil 1-iyun da chop etilgan beat 'em up janridagi videooʻyin.

Oʻyin xuddi shu nomdagi filmga asoslangan.

Tarixi
------

Ellik yil oldin usta samuray nindzya turnirida sehrli xanjarni yutib olish uchun jang qildi, u qadimgi samuray qilichi bilan birga boyliklarga toʻla maxfiy gʻorni ochishning kaliti edi. Turnirda gʻalaba qozonib, xanjarni haqli ravishda qoʻlga kiritgandan soʻng, usta Koga boshligʻi tomonidan oʻgʻirlangan. Usta hamma joyda qidirsa-da, na Kogadan, na xanjardan asar topa olmadi. Endi, izlanishlarini davom ettirish uchun juda keksa boʻlgan usta qimmatbaho xanjarni olishda yordam berish uchun oʻzining uchta yosh shogirdi, yosh nindzya aka-uka Rokki, Kolt va Tum-Tumni yuboradi.

U qonuniy egasiga qaytarilgach, xanjar yana nindzya turniri gʻoliblari orqali yosh avlodlarga oʻtadi.

Oʻyin jarayoni
--------------

Bosh qahramon sifatida uchta aka-ukadan biri tanlanishi kerak boʻlgan dastlabki belgilar ekrani mavjud. Oʻyinning oʻzi juda standart fonda aylantiruvchi oʻyin. Har bir qahramonning oʻziga xos quroli bor. Rokkida bo, Koltda katana, Tum-tumda esa sai bor. Dushmanlar Koga uchun ishlaydigan isyonchi nindzya, itlar va koʻrshapalak kabi yovvoyi hayvonlar va harakatlanuvchi toshlar va boshoqlar kabi xavflardan iborat. Quyida koʻrsatilganidek, oʻyin menyusi xuddi shu nomdagi film uchun ishlatiladigan afishaning tizim koʻrinishidir.

Tizimlar
--------

Oʻyin Sega Genesis va Super Nintendo Entertainment System-da chop etilgan. Oʻyin, shuningdek, *Hook* bilan birga Sega CD-da chiqarilgan.

Reytinglar va fikrlar
---------------------

SNES versiyasini koʻrib chiqib, GamePro oʻyinni „oʻrtachadan past sarguzasht" deb atadi, bu oʻyinni soʻnggi avlod belgilar grafikasi va baʼzan noqulay boshqaruvlarni keltirib oʻtdi, garchi ular ovoz effektlari va ikki oʻyinchining birgalikdagi oʻyinini maqtashdi va „film muxlislariga yoqishi mumkin" deb tan olishdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Chronic Games — *3 Ninjas Kick Back*" (en).  Chronic Games. 21-avgust 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-mart 2012-yil.
2. ↑  *Sega Fan.* „*3 Ninjas Kick Back* Review" (en).  Sega-16 (18-dekabr 2008-yil). 1-aprel 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-mart 2018-yil.
**Orogen** (yun. oros — togʻ va ... gen) — Yer poʻstining tektonik faol zonasi — geosinklinallar rivojlanishining 2-bosqichi. Bu bosqichda koʻtarilishlar boʻlib, togʻlar yuzaga kelgan. O. terminini fanga avstraliyalik geolog L. Kober (1921) kiritgan. Uning fikricha, O. u kuzatgan Alp togʻlari singari simmetrik tuzilishga ega boʻlib, qattiq massalar orasida joylashgan boʻladi va ular tomonidan taʼsir qiluvchi bosim ostida yuzaga keladi. Kober O.ni bir necha zonalar (markaziy, tutashgan va chekka)ga ajratishni taklif etib, ularni tavsiflab bergan. Burmali togʻlar, geosinklinal, geosinklinal sistemadan O. sinonimi sifatida foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Said-Ahmad Aripbayev** (1896-yil, Margʻilon – 8-may 1987-yil, Fargʻona), SSSR siyosiy arbobi, Ulugʻ Vatan urushi faxriysi, Bolsheviklar partiyasi aʼzosi hamda kommunist.

Tarjimai hol
------------

Said-Ahmad 1896-yilda Margʻilonda tugʻilgan. Bolaligida u ota-onasiga yordam bergan, poyabzal bilan ishladi. Bir marta, inqilobchilar Fargʻonada Sovet hokimiyatini oʻrnatish uchun kelganida, 2-Kovilyar polkining komandiri Anderson Said-Ahmadning yoniga keldi.

Ular Lenin haqida suhbatni boshladilar. Anderson Said-Ahmadga inqilob haqida gapirib berdi. Keyinchalik, 1919-yilda Said-Ahmad Anderson otryadiga qoʻshilib, skaut boʻlgan.

Uning kiyimlari 1981-yildan beri Leningraddagi Buyuk Oktabr Sotsialistik inqilobi Davlat muzeyida saqlanmoqda.

U 1987-yil 8-mayda Fargʻona shahrida 101 yoshida vafot etdi.

Ikkinchi jahon urushida qatnashishi
-----------------------------------

U gazetada shunday deb yozdi:

> Men savodsiz hunarmandman. Men koʻp narsani tushunmadim. Bir narsa menga juda yaqin va qadrdon edi - boylarni olib, fabrikalar, yerlar, suvlarni odamlarga topshirgan Sovet hukumati.
> 
> 

1918-yilda Said-Ahmad inqilobni himoya qilish uchun partizan boʻlinmalariga boradi.

> Ikki yil davomida partizan otryadlariga rahbarlik qildim va Turkiston jabhasi qoʻmondoni M.V. Fransuzning buyrugʻiga binoan 1920-yil may oyida mahalliy millatlardan Qizil Armiya chaqirildi va men koʻngilli ravishda qoʻshildim.
> 
>

Urushdan keyingi hayoti
-----------------------

Said-Ahmad 7 yil davomida Fargʻona bozorining boshligʻi boʻlib ishlagan. Ish davomida boshliq Fargʻona hokimi bilan doʻstlashdi. U 1982-yilda 96 yoshida nafaqaga chiqdi.

Mukofotlari va unvonlari
------------------------

Said-Ahmad uzoq umri davomida koʻplab mukofotlarga sazovor boʻldi. Barcha mukofotlar Leningraddagi Oktabr inqilobi muzeyida saqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Zwischen Tienschan und Kusylkum.*Banditenjagd in den Bergen Usbekistans // Das Beste zum X Parteitag!— 1981. — ISSN 4 — Mr.4 — Berliner Zeitung Site 4 — Mr.4 — Berliner Zeitung
2. ↑  "Inson taqdirlari" gazetasi. Uning ismi Maksim // Kommuna. - 1977. - ISSN 4196 560780, 4196
3. ↑  Inkilob Hamisha Navkiron. Faxriy Said-Ahmad // Fargoniy Ostida. - 1961. - noyabr. - ISSN 17.032
4. ↑  1981-yil 24-noyabrda qabul qilinganligi toʻgʻrisida guvohnoma.
5. ↑  Said-Axmed Aripbaev. Olti urush yili // Kommuna. - 1926. - ISSN 5-36.6-89
6. ↑  V boyah za sovetskuyu vlast v Ferganskoy doline Izd-vо Akademii nauk UzSSR, 1957 – 205 bet
7. ↑  Yuriy Kovalyov. Fargonaning Ang Keksa Bolshevigi Xakid Hikoy // №51. - 1980. - mart. - ISSN 16.392
Masjidning koʻrinishi.
**Karakoʻy masjidi**, shuningdek, **Merzifonlu Kara Mustafo Posho masjidi** sifatida ham tanilgan, Raimondo D’Aronco tomonidan 1903-yilda Karakoʻy maydonida qurilgan va 1958-yilda buzib tashlangan masjiddir.

Mehmed II ning davrida qurilgan bir takka vayron boʻlgach, uning oʻrniga XVII asrda Merzifonlu Qora Mustafo Posho tomonidan ostida doʻkonlari boʻlgan va Yogkapani deb nomlangan kichik masjid qurdirildi. Bu masjidning vayron boʻlishi munosabati bilan 1903-yilda xuddi shu joyda Abdulhamid II ning buyrugʻi bilan D’Aronko tomonidan Art Nouveau uslubidagi masjid qurilgan. Masjid 1958-yilda maydonning kengaytirilishi munosabati bilan buzib tashlangan.

Marmar jabhali, gumbazli, ko‘p burchakli rejali masjidning vayron bo‘lgan qismlari boshqa masjidlarda qo‘llangani aytilsa-da, bunga dalil topilmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Karaköy Camii Nereye Kayboldu. Can ALPGÜVENÇ". 15 nisan 2014da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17 ocak 2014.
2. ↑  „Karaköy Camii efsanelerle örtüldü". 4 kasım 2013da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17 ocak 2014.
3. ↑  „Karaköy Camisi’nin sadece kayıp iki taşını bulabildik". 2 ağustos 2013da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17 ocak 2014.