recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Makarey** (boshqa doktor Μάκaρ) — Yunon mifologiyasining qahramoni, Salonikalik tsikldan, Eolaning oʻgʻli. Oʻz opasin Kanakining jazmani boʻldi va buning uchun otasi uni jazoladi.

Mifologiyada
------------

Makarey(yunon tilidan tarjima qilingan — „baxtli") Eolaning oʻgʻli edi. Yunon mifologiyasida Eol ismli ikkita qahramon bor va Yevripid Fessali shohi, Ellin oʻgʻli va Devkalionning nabirasi boʻlgan Makareyning otasi deb ataydi. Ovid Eola shamollarining xudosi haqida gapiradi.

Makarey opasi Kanaka bilan zino qildi va u undan bola tugʻdi. Buni bilib, Eol Kanakani va bolani oʻldirdi yoki qizini bolani oʻldirishga va oʻz joniga qasd qilishga majbur qildi. Makarey ham oʻz joniga qasd qilishga majbur boʻldi.

Adabiyotda
----------

Makarey va Kanak afsonalari Yevrepid va Likofron, Antifan va Erif komediyasining fojialariga bagʻishlangan. Yevrepid pyesasini „Eol" yoki „Kanaka" deb atash mumkin, qolgan uchtasi „Eol"deb nomlangan. Barcha holatlarda matnlar butunlay yoʻqoladi. Antik olimlarning fikriga koʻra, komediyalar baxtli finalga ega boʻlishi mumkin. Ovid oʻzining "qahramoni"ga Kanaka nomidan yozilgan Makareyga maktubibini kiritdi. Bu asarda u afsonaning klassik versiyasiga amal qiladi.

Manbalar
--------

1. 1 2  Овидий 1973. sfn error: no target: CITEREFОвидий1973 (help)
2. 1 2  Гигин 2000. sfn error: no target: CITEREFГигин2000 (help)
3. ↑  Овидий 1973, Героиды, XI, прим. sfn error: no target: CITEREFОвидий1973 (help)

Adabiyotlar
-----------

1. Гигин*. Мифы*. Алетейя, 2000. ISBN 5-89329-198-0.
2. Публий Овидий Назон*. Элегии и малые поэмы*. М.: Художественная литература, 1973.
**Charles Andre Martinet** (talaffuzi: *Charlz Andre Martiney*, 1955-yil 17-sentyabr) amerikalik dublyaj aktyori, 1995-yildan beri u doimiy ravishda bir xil nomdagi kompyuter oʻyinlarida Mario personajini ovozlashtirb keladi. Shuningdek, u bir qator badiiy filmlar va teleseriallarda ham suratga tushgan.

Ish faoliyati
-------------

U 1955-yil 17-sentyabrda AQShning Kaliforniya shtati San-Jose shahrida tugʻilgan. 1995-yilda Nintendo uchun ishlagan Martinet oʻyin shoularida Marioni obraziga ovoz berib, televizor ekranida 3D Mario personajida koʻrina boshladi, u ekranda koʻringach harakatlangan holatda tomoshabinlarga gapirdi. Martinetning oʻzi esa maxsus jihozlangan xonada oʻtirib harakatni suratga olish tizimidan foydalangan holda Mario tasvirini nazorat qildi. U yashirin kamera yordamida tashrif buyuruvchilarni koʻrgan. Shunga oʻxshash tizim „Real vaqtda Mario" deb nomlangan (inglizcha: *Mario in Real-Time*).

Martine Mario ovoz bergan birinchi kompyuter oʻyini 1995-yilda chiqarilgan *Marioʻs Game Gallery* (1998-yilda *Marioʻs FUNdamentals* nomi ostida qayta chiqarilgan) edi. Biroq, uning ovozi 1996-yilda, *Super Mario 64* vizual oʻyini chiqarilgandan soʻng taniqli boʻldi. Mario bilan bir qatorda, Martine ushbu belgilar paydo boʻlgan oʻyinlarning koʻpchiligida Luiji, Vario, Valuidji, Toadsvort va boshqa qoʻziqorinlar qirolligi aholisi qahramonlariga ovoz berdi. Bundan tashqari, *Super Mario Advancedagi* baʼzi antagonistlar uning ovozida gapirishgan. Martinning dublyajdagi ovozi ushbu oʻyinlarning ingliz va yapon versiyalarida ham eshitiladi. Shuni unutmaslik kerakki U ovoz bergan personajlar oʻyin davomida ingliz tilida gaplashadi.

Martinet dublyaj aktyori sifatida boshqa loyihalarda ham ishtirok etdi. U "*Skies of Arkadia* „ oʻyinida Vigoro, *"Taqdir soyasida"* Homunculus, *"Taqdir aks* sadosi" filmida Lagerfeld va boshqa ovoz imkoniyati toʻgri kelgan personajlar dublyajida ovoz berdi. Shuningdek, u bir qator filmlar va teleseriallarda ham suratga tushgan boʻlib ularda asosan epizodik rollarni ijro etgan. Aynan, "Oʻlim roʻyxati "(1988), "Toʻqqiz oy "(1995), "Oʻyin "(1997) filmlaridagi aktyor sifatidagi rollarini misol keltirish mumkin

Manbalar
--------

1. ↑  „Charles Martinet (318 Character Images)" (en).  Behind The Voice Actors. Qaraldi: 14-aprel 2020-yil.
2. ↑  „Charles Martinet interview" (en).  Stuff.co.nz (9-sentabr 2009-yil). 29-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-iyun 2010-yil.
3. ↑  „Charles Martinet: the voice of Mario" (en).  MSN.com (9-avgust 2008-yil). 29-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-iyun 2010-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash
* Видео интервью Чарльза Мартине YouTubeda (ingl.)
**Aviatsiya tibbiyoti** – avi-atsiyaga oid tibbiy masalalar bilan shugʻullanuvchi fan sohasi. Vazifa-si: kishilarnish aviatsiya xizmatiga layoqatliligini tekshirish, uchuvchilarni uchishdan oldin tibbiy koʻrikdan, turli sinov-mashqlardan oʻtkazish, samolyotlarning odam organizmiga fiziologik va gigiyenik nuqtai nazardan qulayligini muhandislar bilan birga tekshirish, baxt-siz hodisalar yuz berganda tibbiy yor-dam koʻrsatish hamda uchuvchilarni psi-xologik tomondan chiniqtirish va boshqa Uchish vaqtida meteorologiya sharoiti va temperaturaning oʻzgarishi, kislorod parsi-al bosimining pasayishi, barometrik bosimning bir pasayib, bir koʻtarilib 6turishi, nurlar, kosmik radiatsiya va boshqa omillar (shovqin, vibratsiya va hokazo) uchuvchi organizmiga ta’sir koʻrsatadi. Bu jihatdan uchuvchi mehnati boshqa kasb egalarinikidan katta farq qiladi. Aviatsiya tibbiyoti asosan, samolyotda uchadigan xodimlarning mehnat qilishi, dam olishi, uxlashi va ovkatlanishi uchun eng qulay sharoitni oʻrganadi, avariya-qutqaruv vositalarining fiziologikgigiyenik asoslarini ishlab chiqadi. U aviatsiya gigiyenasi, aviatsiya fiziologiyasi, aviatsiya psixologiyasi va uchuvchilarning ish qobiliyatini aniqlash kabi boʻlimlardan iborat.

Manbalar
--------

1. ↑  "Aviatsiya tibbiyoti" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Makaron pishloq bilan** (inglizcha: *macaroni and cheese* *shuningdek* , AQShda *mac 'nʼcheese* *va* Angliyada macaroni cheese) — qaynatilgan makaron va pishloq (pishloq sousi), koʻpincha cheddar. Bundan tashqari, non boʻlaklari, goʻsht va sabzavotlar kabi boshqa ingredientlarni ham oʻz ichiga olishi mumkin.

Tarixi
------

Makaron va pishloqli toblamalar XIV asrdayoq Italiyaning Liber de Coquina pazandalik kitobida tasvirlangan boʻlib, unda parmesan va makaron taomi haqida maʼlumot boʻlgan. *Makerouns* nomi bilan maʼlum boʻlgan pishloq va makaronli toblama, shuningdek, XIV asrda oʻrta asr ingliz tilidagi „The Forme of Cury" kitobida *ham mavjud* boʻlgan.

Birinchi zamonaviy makaron va pishloq retsepti Elizabeth Ruffaldning 1770-yilda nashr etilgan „Experienced English Housekeeper" kitobiga kiritilgan. Ruffald retsepti: cheddar pishloqli beshamel sousi (fransuz oshxonasida Morne sousi) — makaron bilan aralashtiriladi, Parmesan sepiladi va pufakcha hosil boʻlguncha va oltin rangga qadar pishiriladi. 1784-yildagi yana bir retsept boʻyicha makaron naychalarini qaynatib, keyin elakdan oʻtkazib, tovaga solish kerak. Keyin makaronga unli „sariyog 'boʻlagi" bilan birga quyuq krem qoʻshiladi, idishga oʻtkazilgunga qadar besh daqiqa davomida pishiriladi, qovurilgan Parmesan va qalampir solinadi. *Britaniyalik Viktoriya davrining mashhur* „Mrs. Beetonʼs Book of Household Management" kitobi „Odatda pishloq bilan tortiladigan makaron" retseptini ikki nusxasini oʻz ichiga olgan.

Makaron va pishloqning koʻplab mintaqaviy oʻzgarishlari mavjud boʻlib, Amerika va Kanadaliklari ayniqsa diqqatga sazovordir.

Yana qarang
-----------

* makaronli pirog
* Karbonara

Manbalar
--------

* Steingarten, Jeffri (1997). *Hamma narsani yegan odam.* Nyu-York: vintage. ISBN 0-375-70202-4. „Qutining orqa tomoni" bobi birinchi marta 1992-yilda nashr etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Moskin, Julia*. „Macaroni and Lots of Cheese". *The New York Times* (4-yanvar 2006-yil). Qaraldi: 30-yanvar 2009-yil.
2. ↑  „Perfect Macaroni and Cheese". *Martha Stewart Living*. 66-jild, № February 1999. Qaraldi: 22–sentabr 2012–yil.`{{cite magazine}}`: CS1 maint: date format ()
3. ↑  *James L. Matterer.* „Makerouns".  Godecookery.com. Qaraldi: 20-oktabr 2010-yil.
4. ↑  *Townsends.* „'Macaroni' - A Recipe From 1784". *YouTube* (26-fevral 2018-yil). Qaraldi: 27-fevral 2018-yil.
5. ↑  *Mrs Beeton's Household Management - Mrs. Beeton (Isabella Mary), Isabella Beeton*. 27-fevral 2014-yilda qaraldi.

Havolalar
---------

* Mac va pishloqning qisqacha tarixi, Milliy jamoat radiosi sharhi
| Porto Alegre metropoliteni |
| --- |
| 

```
 
```
 |
| Maʼlumot |
| Davlat | Braziliya |
| Shahar | Salvador |
| Ochilgan vaqti | 1985-yil 2-mart |
| Boshqaruvchi shirkat | Porto Alegre SA Urban Train of Company |
| Davlat | Braziliya |
| Uzunligi | 43.4 km |
| Stantsiyalari soni | 22 ta |
| Yoʻllari soni | 1 ta |
| Kunlik yoʻlovchilar soni | 175 ming |
| Yillik yoʻlovchilar soni | 64 million |
| Sxemasi |
| Porto Alegre metropoliteni |

**Porto Alegre Metropoliteni** — federal hukumat, Rio Grande-do-Sul shtati hukumati va Porto-Alegre shahri tomonidan Braziliyadagi Trensurb (Porto Alegre SA Urban Train of Company) kompaniyasi orqali boshqariladi. U 22 ta stantsiyaga ega bo'lib, 43.4 km (27.0 mil) marshrutni tashkil etadi va kuniga 175000 foydalanuvchiga xizmat koʻrsatadi.

Tarixi
------

Aeroport stansiyasi
Porto Alegre shahrida qurilgan metroning 1-liniyasi 1980-yilda boshlangan boʻlib, u Porto Alegre markazini Kanoas, Esteio, Sapukayya do Sul, San-Leopoldo va Novo Gamburgo kabi shaharning shimoliy tomoniga bogʻlab turadi. Yoʻlni tanlab, ushbu trassa qurilishi oldidagi yagona variant – oʻsha paytda tranzitda jiddiy muammolarga duch kelgan BR-116 avtomagistralining ogʻir tirbandligini yengillashtirish uchun qilingan.

Yana qarang
-----------

* Metropolitenlar roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  „História" [History] (Portuguese).  Empresa de Trens Urbanos de Porto Alegre S.A.. Qaraldi: 15-iyun 2014-yil.

Havolalar
---------
**Avgustin Voloshin haykali** (ukraincha: *Пам'ятник Августину Волошину*) ― Ukraina siyosiy va diniy arbobi, Karpat Ukrainasi prezidenti Avgustin Volishin xotirasiga oʻrnatilgan yodgorlik. Ukraina Qahramoni oliy davlat mukofoti sohibi Voloshin Ukraina davlatchiligini tiklash uchun kurashda ulkan shaxsiy hissa qoʻshgan. Yodgorlik Zakarpatye viloyati Ujgorod shahrining qirgʻogʻida joylashgan.

Yodgorlik 2004-yili Avgustin Voloshin tavalludining 130-yilligi munosabati bilan ochilgan. Shuningdek, Voloshinning 65-yil muqaddam Zakarpatʼyeda Karpatiya Ukrainasi deb nomlangan mustaqil davlat tuzilganligini eʼlon qilgan sheriklari xotirasiga bagʻishlangan.

Loyiha muallif — haykaltaroshi Mixail Mixaylyuk, meʼmor Pyotr Gayovichdir.

Haykaltaroshlik kompozitsiyasida Avgustin Voloshin oʻtirgan holda tasvirlangan. Prezident oʻng qoʻlida 1939-yil 15-martdagi qonunlar toʻplamini ushlab turadi, ularning birinchi bandida Karpato-Ukraina mustaqil davlat ekanligi taʼkidlangan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Законодавство України".  zakon.rada.gov.ua. 1-sentabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-iyul 2017-yil.
2. 1 2  „Відкрито пам’ятник президенту Карпатської України" (uk).  Відкрито пам’ятник президенту Карпатської України. Qaraldi: 9-iyul 2017-yil.
3. 1 2 3  „Шукач | Pamyatnik Avgustinu Voloshinu" (ru).  www.shukach.com. Qaraldi: 9-iyul 2017-yil.
4. ↑  „Памятник Августину Волошину".  Украина. Qaraldi: 9-iyul 2017-yil.
**Mandi** anʼanaviy arab taomi boʻlib, u Saudiya Arabistonining Asir, Jizan hududlari, Yamandagi Hazramavt, Shabva kabi janubiy Arabiston hududlarida keng tarqalgan. 

 Tovuqli mandi
U Arabiston yarim orolida va Iordaniya, Misr, Suriya, Falastinda, umuman Fors ko'rfazidagi arab mamlakatlarida tarqalgan. Mandining tarkibi shundan iboratki, goʻsht issiq haroratda pishirilib, yogʻi goʻshtga va tagidagi guruchga tomiziladi. Pishirish boshlanishidan biroz vaqt oldin ziravorlanadi, soʻng yer ostiga qurilgan tandirda qoʻyiladi. Keyin aytilgandek tandirning tepasiga osilib, qopqogʻi tuproq bilan qoplanib, 3-4 soatga qoldiriladi. Shu tariqa, yog yuqori qismidagi goʻshtga tomiziladi va u pastga qarab guruch ustiga oqadi. Bu usul qiyin va uzoq vaqt talab qiladiganligi sabab, osonlik bilan topilmaydigan goʻsht turini talab qiladi. Undagi yog‘ tufayli odamlar mandiga tortiq qilishning ko‘plab rivojlangan usullarini o‘ylab topganlar. Shuning uchun u bir butun go‘shtdan emas, balki eng ko‘p to‘g‘ralgan go‘shtdan tayyorlanadi va hajmi-harorati kichikroq bo‘lgan pechlarda, guruch bilan pishiriladi. Ehtimol, mandining eng mashhur turi bu shaurma.

Mandi tayyorlash usuli
----------------------

 Tovuqli mandi
Uni tayyorlashda, avval, bochka ichida oʻtin yoqiladi va u choʻgʻga aylanganda goʻshtni bochka ichiga solib (choʻgʻ ustida, albatta, metall savat yo tunuka folga bilan) qoʻyiladi. Bochkani qopqogʻi bilan yopib, qum yoki tuproq qopqoqning ustiga qoʻyiladi. Ovqat yuqori olovda pishiriladi. Olovning alangalanishi va ovqatning yonishidan saqlash uchun havo kirishiga yoʻl qoʻymaslik kerak.

Ozuqaviy qiymati
----------------

Shahiyya (ishtaha) veb-saytiga koʻra, tovuqli mandi taomi (taxminan 300 g) quyidagi ozuqaviy maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi:

* Kaloriya: 471
* Yog': 7
* Toʻyingan yog'lar: 2
* Xolesterin: 92
* Uglevodlar: 65
* Proteinlar: 34

Tegishli mavzular
-----------------

* Zarb (Janubiy Shomdagi milliy taom)
* Haniz (Janubiy Arabiston milliy taomi)

*

Manba
-----
**Karolina** (ispancha: *Carolina* bask. Karolina) — koʻpirtirilgan qaymoq bilan toʻldirilgan qatlama xamirli savatchali shirinlik. Ispaniyada, birinchi navbatda, Bilbaoda keng tarqagan.

Tayyorlash usuli
----------------

Shirinlikni yasashda qatlamali xamirdan yasalgan asosga ehrom koʻrinishidagi koʻpirtirilgan qaymoq joylashtiriladi. U tuxum sarigʻi va shokolad bilan bezatiladi.

Tarixi
------

Eng keng tarqalgan fikrga koʻra, Karolina shirinligini birinchi boʻlib bilbaolik qandolatchi oshpaz tayyorlagan. Uning Karolina ismli qizi qaymoqni juda yaxshi koʻrar edi. Qandolatchi qaymoqni iflos qilmasdan yeyishiga qulay boʻlishi uchun xamirli savatchaga solib qoʻygan.

1930-yilda Karolina shirinligi retsepti Markiz de Paraberning (Mariya Mestayer de Echague) „Confitería y Repostería" (ispancha:  "Shirinliklar va shirinliklar pishirish") kitobiga kiritilgan.

Antropomorfik Caroline torti 2009-yilda Bilbao karnavalining rasmiy logotipida aks etgan. Tort logotipi tanlovga taqdim etilgan 12 ta ariza orasidan, hakamlar hay’ati baholashi va ommaviy ovoz berish orqali tanlab olingan. Qahramon ispan tilida Señor Carolino, bask tilida esa Don Karolino nomini olgan. Shirinlikni bezash uchun shunga oʻxshash variantlar kam uchramaydi: masalan, Atletik Bilbao oʻynaganda, koʻplab qandolatchilik doʻkonlarida shirinlik Bask bereti hamda qizil-oq sharf bilan bezatiladi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „La carolina, dulce y sabrosa carolina" (es). *Cosmo V* (11-oktabr 2017-yil).

[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  *Hizkuntze Zarandona*. „Ruta para golosos en Bilbao" (es). *El Correo* (25-may 2013-yil). Qaraldi: 5-noyabr 2020-yil.
3. ↑  Marquesa de Parabere*. Confitería y repostería*, 31, Espasa, 2003. ISBN 8467019913.
4. ↑  *Jon Mayora*. „El 'Señor Karolino' invitará a las fiestas de Carnaval en Bilbao" (es). *El Correo* (29-yanvar 2009-yil). Qaraldi: 5-noyabr 2020-yil.
**Portlovchi yulduzlar**, eruptiv yulduzlar — fizik jihatdan oʻzgaruvchi yulduzlar sinfi. Ularda portlash jarayonlari (erupsiya) sodir boʻlishi natijasida ravshanligi gʻay-ritabiiy ravishda, koʻpincha kuchli oʻzgaradi. Portlovchi yulduzlarga oʻta yangi yulduzlar va boshqa oʻzgaruvchan yulduzlar taalluqli. Koʻpgina Portlovchi yulduzlarda chaqnash tashqi qatla-mini tashlash bilan va yulduzlarda gaz qobigʻi hosil boʻlishi hamda uning fa-zoda sochilishi bilan roʻy beradi. Bunday yulduzlarning ravshanligi 10—15 yul-duz kattaligigacha ortadi. Bunday hodisa fotosferaning katta (1000–2000 km/s) tezlikda toʻsatdan kengayishi bilan bogʻliq (yana qarang Yulduzlar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aviadesant artilleriya qurilmasi** – havo-desant qoʻshinlari tarkibida harakat qiladigan oʻziyurar jangovar mashina. Asosan oʻt ochish quvvati, zireushligi bilan ajra-lib turadigan, oʻzicha harakat qila ola-digan maxsus mashina hisoblanadi. Turli (zirhlangan) ob’ektlarga qarshi qoʻllaniladi. Ogʻirligi qurolning ka-libriga qarab 3 t dan 20 t gacha. Desant tushiriladigan joyga (qarang Havo desanti) samolyot yoki vertolyotlar bilan yetkaziladi, yerga parashyutlarda tashlanadi, samolyot yoki vertolyotlarda aerodromdan, qoʻnish maydonlaridan jang maydoniga yetkazi-ladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mandozay tumani** ( pushtucha: *مندوزی وسلوالۍ* , forscha: ولسوالی مندوزی ) (yoki mạndېzạy̰ ,mạndwzạy̰), **Ismoil Khel**  nomi bilan ham tanilgan (pashtucha: ạsmạʿyl kẖېl), Afgʻonistonning Xost viloyatining markaziy qismida joylashgandir. U shimol va gʻarbdan Nodirshoh Kot tumani, sharqdan Xost (Matun) tumani, janubi-gʻarbdan Gurbuz tumani va janubdan Tani tumani bilan chegaradosh bo`lib. Aholisi 50 ming kishi iborat (2006-yil ma`lumotiga ko`ra). Tuman markazi — Dadval qishlogʻidir.

2009-yil 23-noyabr kuni Afgʻoniston Ichki ishlar vazirligi maʼlumotlariga koʻra, qurollangan shaxslar Xost shahriga uylariga qaytayotgan mashinaga oʻt ochishi oqibatida toʻrt kishi, jumladan, ikki ayol halok boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Archived copy". 6-oktabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-fevral 2010-yil.
2. ↑  "Afghanistan: Children killed in bomb attack in Khost City." 24 November 2009. Accessed at:

Havolalar
---------

* AIMS tuman xaritasi

Andoza:Districts of KhostAndoza:Khost Province
**"Makedoniyalik Adam"** yoki **"Govrlevolik Adam"** — 2000-yilda Skopye yaqinidagi Govrlevo qishlogʻi yaqinidagi arxeologik qazishmalar paytida topilgan, oʻtirgan holatda erkak tanasi shaklida balandligi 15 sm boʻlgan kichik sopol haykalcha. Qazishmalarni Skopye muzeyi arxeologi Milosh Bilbiya olib bordi, u artefaktni oktabr oyida neolit va kalkolit davri madaniy qatlamlari chegarasida olib borilgan dala ishlarining oxirgi kunida topdi.

Haykalcha miloddan avvalgi 4-3 ming yilliklarda yaratilgan. Topilganidan soʻng darhol haykalcha „*ming yillik kashfiyoti*" va dunyodagi oʻnta noyob arxeologik topilmalardan biri, deb atala boshlandi. Boshida M. Bilbiya uni „*Govrlevolik Adam*" deb nomladi, ammo brend yasash maqsadida nomi „*Makedoniyalik Adam*" deb oʻzgartirildi.

Odam gʻayrioddiy yuksak badiiy saviyada yaratilgan, u oʻsha davr realistik sanʼatining yorqin namunasidir. Muallif jismoniy yoki maʼnaviy faoliyat paytidagi odamni tasvirlashga harakat qilgan, buning natijasida bu figura Rodenning mashhur „Mutafakkir"iga oʻxshaydi. Erkak tanasi oʻtirgan holatda, uning anatomiyasi diqqatga sazovor: qorni yaxshi chizilgan, kindik koʻrinadi, mushaklar aniq chizilgan, umurtqa pogʻonasi va hatto singan fallosgacha koʻrinadi. Erkak diafragmali nafas olish paytida tasvirlangan, bu uning meditatsiya holatida ekanligini koʻrsatishi mumkin. Oʻsha paytda Makedoniya hududida Buyuk Onaga sigʻinish keng tarqalgan edi, shuning uchun bunday erkak haykalchasi oʻsha davr uchun tipik emas.

Haykalcha birinchi marta 2006-yil 30-sentabrda Bela Nou festivali doirasida keng ommaga taqdim etilgan. Bugungi kunga qadar „Makedoniyalik Adam" Skopye shahri muzeyida namoyish etilmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  „Macedonia News: New Promotional Activity for Millennium Finding – Adam of Govrlevo Re-branded as Adam of Macedonia". 8-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-avgust 2021-yil.
2. ↑  *M. Bilbiјa, Adam od Makedoniјa, Biznis Katalog — 2006, Agensiјa za marketing i izdavachka deјnost — Marili, 2006, 20-23*

Havolalar
---------

* Adam iz Makedonii
**Makedoniya dinari** (maked.: *македонски денар*) — Shimoliy Makedoniyaning milliy valyutasi, nomi qadimgi Rim denariyasidan kelib chiqqan.

Bir denar rasmiy ravishda 100 deniga teng, ammo 2013-yildan boshlab deni tangalari toʻlov vositasi sifatida ishlatilmaydi. 2000-yil 25-dekabrdan 2006 -yilgacha Umumrossiya valyutalar tasniflagichida u denar deb nomlangan.

Tarixi
------

U 1992-yil 26-aprelda muomalaga kiritilgan, oʻsha paytda u Yugoslaviya dinoriga teng edi. 1993-yil 5-mayda 100 eski denarga 1 yangi denar nisbatida denominatsiya amalga oshirildi. Muomalada 1, 2, 5, 10 va 50 denarlik tangalar; 10, 50, 100, 500 va 1000 denarlik — banknotalar mavjud. 2016-yilda 200 va 2000 denarlik banknotalar muomalaga kiritildi. Shu bilan birga, 5000 denarlik banknot muomaladan chiqarildi.

Tangalar
--------

Tangalarning old tomonida (avers) 16 nurli quyoshning stilizatsiya qilingan tasviri fonida nominal joylashgan. Orqa tomonda (revers) — chetida davlat nomi va chiqarilgan yili, markazda — mos tasvir. Barcha nominaldagi tangalarning cheti silliq.

Banknotalar
-----------

1993-yilda 10, 20, 50, 100 va 500 denar nominallarida yangi denar chiqarildi. 20 denar faqat ushbu birinchi banknotalar seriyasida chiqarilgan. 1996-yilda 1000 va 5000 denorlik banknotalar qoʻshildi. 2016-yilda 200 va 2000 denarlik banknotalar muomalaga chiqarildi, Shimoliy Makedoniya Respublikasi Milliy banki esa Milliy bankning muomaladagi banknotlarning amaldagi tarkibini muvozanatlashtirish boʻyicha rejalari doirasida 5000 denarlik banknotani muomaladan chiqarishni boshladi. 2017-yilda Shimoliy Makedoniya Respublikasi Milliy banki polimer kupyura sifatida chop etilgan hozirgi 10 va 50 dinarlik banknotlarni muomalaga kiritdi va ular 15-maydan muomalaga chiqarildi.

Valyuta kursi rejimi
--------------------

Manbalar
--------

1. ↑  20 years of the Macedonian denar will be celebrated Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-10-06). NovaMakedonija
2. ↑  Banknote News — Macedonia new 200- and 2,000-denar notes (B215, B216) confirmed Wayback Machine saytida arxivlandi (2017-02-03).(ingl.)

Havolalar
---------

• Makedoniya pul birligi, valyutasi
  
 • Makedoniya banknotlari galereyasi(olm.)(ingl.)
**Lat yeyish** — teri yuzasining butunligiga zarar yetmasdan turib, yumshoq toʻqimalarning mexanik shikastlani-shi. Kishini zarb bilan urganda yoki u qattiq joyga yiqilganda lat yeydi. Yengil, oʻrtacha va ogʻir Lat yeyish kuzatiladi, uning yengil yoki ogʻirligi mexanik taʼsir qiluvchi jism yuzasining ulchami va taʼsir tezligiga, shuningdek, toʻkimaning tuzilishiga bogʻliq. Koʻpincha teri va teri osti yogʻ qatlami, muskullar, suyak pardasi, boldirning oldingi qismi, kalla suyagi gumbazi lat yeydi. Shikastlangan joyda ogʻriq va shish paydo bulishi Lat yeyishning asosiy belgisi hisoblanadi. Shish kattalashib, atrofga tarqalgan sari ogʻriq kuchayishi mumkin. Lat yeyish hayot funksiyalarining vaqtinchalik buzilishiga sabab boʻladi, mas, koʻkrak qafasi qattiq lat yeganda nafas olish qiyinlashadi. Boshning Lat yeyishi miya chaykalishiga olib keladi yoki quyilgan qon miyani ezib koʻyadi (qarang Miya chayqalishi). Korin lat yeganda jigar va ichak yorilishi mumkin. Shikastlangandan soʻng toʻqimalarga kon quyilishining oldini olish uchun lat yegan joyga sovuq narsa qoʻyish (muz xalta yoki sovuq suvga lat-ta hullab bosish) kerak. Shikastlangan aʼzoni qimirlatmay, mahkam qilib bogʻlash lozim. Qattiq lat yeganda (bosh, koʻkrak qafasi, qorin shikastlanganda) kuchli ogʻriq paydo buladi, bemorning umumiy ahvoli ogʻirlashib, boshi ogʻriydi, koʻngli aynib, qayt qiladi. Bunda shikastlangan kishini darhol vrachga koʻrsatish lozim.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Chauder** (inglizcha: *chowder*)amerikacha baliqchilar taomidir. Chauder amerikaliklar taomi hisoblanib, bundan 250 yil oldin Angliya va Fransiyadan kelgan muhojirlar tomonidan AQShga olib kelingan.

Tarixi
------

1890-yilda *American Notes and Queries* nashri ushbu retseptni Kanadaga (boshqa versiyaga koʻra, Yangi Angliyaga) fransuzlar tomonidan olib kelinganligi haqida xabar berdi. Soʻnggi yillarda taom tayyorlanishining soddaligi tufayli mashhurlikka erishdi. „Chauder" nomi fransuzcha *chaudière* soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, „kotyol" degan maʼnoni anglatadi. Dastavval baliqchilar bir kun davomida sota olishmagan baliq va dengiz mahsulotlaridan tayyorlanadigan toʻyimli taomga nisbatan chauder deyishgan.

Biroq taom haqida eslatma XVIII asrning oʻrtalarida, xususan, Tobias Smollett romanlaridan birida topilgan. Ushbu taomning xushboʻyligi Herman Melvillening „Moby-Dick" romanida ham tasvirlangan. 1786-yilda Buyuk Britaniya shahzodasi William IV oʻsha paytda Nyu-Brunsvikda kema kapitani boʻlib xizmat qilganida chauder bilan mehmon qilishgan.

Keyinchalik taomning tarkibi yanada xilma-xil boʻldi: ular sabzavot, sut va bekon, koʻpincha tovuq goʻshti qoʻsha boshladilar. Buning natijasida baliqchilarning kamtar shoʻrvasi Shimoliy Amerikada mashhur birinchi taomga aylandi.

Asosiy komponentlar va retsept
------------------------------

Taomning retsepti 1894-yilda New Yorkdagi Delmonico restoranining mashhur oshpazi Charles Ranhofer tomonidan ishlab chiqilgan va nashr etilgan. Retsept *Chowder de Lucines*, deb nomlangan; uning tarkibiy qismlari orasida choʻchqa goʻshti, mollyuskalar, kartoshka, piyoz, maydanoz, pomidor, kekik, tuz va murch bilan bezatilgan krakerlar boʻlgan. Chauderning ham sut va mollyuska qoʻshib tayyorlanadigan turli xillari bor, misol uchun, klem-chauder.

Biroq boshqa retseptlar ham bor. Masalan, tovuq va sut qoʻshib tayyorlanadigan. Bundan tashqari, taomning yogʻ miqdorini oshirish uchun baʼzi retseptlarga maxsus yogʻ, bekon, shuningdek sariyogʻ va zaytun moyi qoʻshiladi. Bugʻdoy uni va rudan quyuqlashtirish uchun ham foydalanish mumkin Manhattan chauderi uning tarkibida pomidor borligi bilan ajralib turadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Leslie Bilderback, CMB*. The Complete Idiot's Guide To Comfort Food*. DK Publishing, 2007 — 86 bet. ISBN 978-1-4406-2617-3.
2. ↑  „Дело вкуса: в своей ракушке" (ru).  www.vokrugsveta.ru. Qaraldi: 24-may 2020-yil.
3. ↑   *Еда с Еленой Чекаловой* (Коммерсантъ nashri). .
4. ↑  „Американский суп чаудер - побалуйте свою семью".  moysup.ru. Qaraldi: 23-may 2020-yil.
5. 1 2  „Суп Чаудер: рецепты с фото от Шефмаркет" (ru). Qaraldi: 23-may 2020-yil.
6. ↑  „Классический суп чаудер. Рецепт" (ru).  Еда.ру. Qaraldi: 23-may 2020-yil.
**Kizevetter Rafael Georg** (1773.29.8, hozirgi Toleʼshov, Chexiya — 1850.1.1, Vena yaqinidagi Baden shahri) — avstriyalik musikashunos. Antik musiqa nazariyasi, Oʻrta asr Yevropa mamlakatlari (ayniqsa, Niderland) musika tarixiga oid tadqiqotlar olib borgan. Bolaligidan musiqaga oid risola va qoʻlyozmalar toʻplab, Yevropada Sharq mu-siqasi haqida ilk maʼlumotlar beruvchi "Die Musik der Araber" ("Arab musiqasi") nomli asari 1842-yilda Leypsigda nashr etilgan. Sharq musiqasini sharhlashda Kindiy, Ibn Sino, Safiuddin Urmaviy kabi olimlarning musiqaga doyr asarlaridan unumli foydalangan. Tadqiq doirasi va uslubi bilan qator musiqashunoslar, xususan, A. Ambros (1836—74)ga ijobiy taʼsir koʻrsatgan. 1821—43 y.lari Venadagi Musika doʻstlari jamiyati vitse-prezidenti sifatida Sharq, ayniqsa, arab mamlakatlari musiqasini targʻib etgan. Niderland akademiyasi mukofoti sovrindori (1826).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Antarktida zoogeografiya oblasti** — dunyo okeani zoogeogra-fiya oblastlaridan biri, Tinch va Atlan-tik okeanlarining Antarktida qitʼasi atrofidan 60° janubiy kenglikkacha boʻlgan qismini oʻz ichiga oladi, faqat ayrim joylarda (mas, Janubiy Amerikaning Tinch okeani qirgʻoqlari boʻylab) bu shartli chegaradan yuqoriroq koʻtariladi. Suv yuzasi harorati past, koʻpincha muz bilan qoplangan. Faqat sovuq va iliq oqimlar toʻqnash keladigan subantarktida suvlarida fito- va zooplankton koʻpayishi uchun juda qulay sharoit vujudga keladi. Shuning uchun Antarktida zoogeografiya oblasti o.ga chegaradosh suvlarda kitsimonlarning koʻp turlari yashaydi. Moʻylovdor kitlardan janub va pa-kana kitlar; quloqli tyulenlardan yoldor tyulen, janub dengiz mushugi; haqiqiy tyulenlardan yirik tyulen — dengiz qoploni, Uedella va Rossa tyuleni hamda nisbatan kichik, lekin koʻp sonli krabxoʻr tyulen endemik turlar hisoblanadi. Antarktida zoogeografiya oblasti o.da uchraydigan janub dengiz fi-lining uz. 5,5 m, ogʻirligi 2,5 t ga yetadi. Qushlardan pingvinlar koʻpchilikni 543tashkil etadi. Ular orasidan imperator va qirol pingvinlari, Adeli pingvini va boshqa, gigant boʻron qushi, kap kabutar-chasi endemik hisoblanadi. Antarktida zoogeografiya oblasti o.da al-batroslarning bir necha turi yashaydi, dengiz sudralib yuruvchilari uchramaydi. Baliqlar va umurtqasizlarning turlari koʻp emas, lekin ulardan anchaus baligʻi, qisqichbaqasimonlarning ayrim turlari va boshqa umurtqasizlar katta biomassa hosil qiladi. Antarktida zoogeografiya oblasti o. hayvonlari odam taʼsiriga kam uchragan. Hozir Antarktida va uning sohillari yaqinida suvlar xalqaro qoʻriqxona hisoblanadi. Ad..Kobishev Antarktida zoogeografiya oblasti ,Kubansev B. S, Ge-ografiya jivotnix s osnovami zoologii, M. 1988.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kartoshka nematodasi** (Hetero dea rostochiensis) — yumaloq chuvalchanglar oilasiga mansub parazit chuvalchang. Tanasi choʻziq, ikki uchi ingichka, avval oq, keyinroq sariq, oxiri jigarrang boʻladi. Voyaga yetgani 1,1 — 1,2 mm, erkagi urgʻochisidan kichikroq. Tuxumdan chiqqan lichinkasi 250 mk. Asosan, kartoshka tuganagini zararlaydi. Zararlangan urugʻlikdan koʻkarib chiqqan poyaning pastki qismi (yerdan 10 sm gacha boʻlgan qismi) yorilib, yaralanadi, ostki barglar sargʻayadi, soʻlib, toʻkiladi, hosili kamayadi. Kartoshka saqlanayotgan ombor harorati 5° dan oshib ketsa, kartoshkadan nematoda tuxum qoʻyib koʻpayadi, bunda kartoshka poʻsti yoriladi, lichinkalar sogʻlom kartoshkani zararlaydi, natijada koʻp kartoshka chirib ketadi. Kurash choralari: tashqi va ichki karantin; almashlab ekish; kuzda kartoshka ekiladigan maydonlarga nematitsidlar (geterofos, tiazon, karbation) solish.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Antekliza** (anti … va yun. klisis — ogʻish) — yotiqroq antiklinal koʻtarilma shaklidagi platforma poydevorining asosiy tektonik tuzilmasi. A yadrosi yoki asosiy platforma poydevori kem-briydan oddingi kristall jinslardan tuzilgan; bu jinslar ustida esa choʻkindi jinslar qatlami yotadi. A. asosan bir necha geologik davrlar ichida yuqoriga yoʻnalgan tektonik harakatlar natija-sida paydo boʻladi. Bu harakatlar taʼsirida A. yadrosidagi kristall jinsli poydevor har xil tezlik bilan koʻtarilishi natijasida ayrim qismlarga ajralib ketadi. Choʻkindi jinslar qalinligi A. gumbazida uning yon bagʻirlaridagiga qaraganda koʻproq boʻladi. A.ning koʻp joylarida choʻkindi jinslar umuman boʻlmaydi, bunday yerlarda kristall jin-sli poydevor yer yuzasiga chiqib qoladi (qarang Sinekliza).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pragadagi Badiiy akademiyaning kino va televizion maktabi** ( chex.  ) yoki **FAMU** — Chexiya Respublikasining Praga shahridagi kino maktabi boʻlib, 1946-yilda Pragadagi Ijro sanʼati akademiyasining uchta filialidan biri sifatida tashkil etilgan. Bu dunyodagi beshinchi eng qadimgi kino maktabidir. FAMUdagi aksariyat kurslarda o'qitish tili chex tilidir,ammo FAMU ingliz tilida ham ma'lum kurslarni olib boradi.Maktab bir necha bor *The Hollywood Reporter* tomonidan dunyodagi eng yaxshi kino maktablari ro'yxatiga kiritilgan.

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  Richard Taylor, Nancy Wood, Julian Graffy, Dina Iordanova*. The BFI Companion to Eastern European and Russian Cinema*. Bloomsbury, 2019 — 1942 bet. ISBN 1838718494.
2. ↑  *Bernard.* „FAMU at its origins".  FAMU. 10-sentabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-sentabr 2018-yil.
3. ↑  *Kenety, Brian*. „Czech FAMU named world's No.7 best film school". *Česká pozice* (1-avgust 2011-yil). Qaraldi: 10-sentabr 2018-yil.

Havolalar
---------

* FAMU rasmiy sayti
**Antalya Arena** (turkcha: *Antalya Arena*) ko'p funksiyali stadion, Turkiyaning Antaliya shahrida joylashgan. Stadion Turkiya Superligasida ishtirok etuvchi "Antalyaspor "klubining uy o'yinlariga mezbonlik qiladi. Antaliya Arena stadioni 2015-yilda ochilgan, stadion 32 539ta muhlisni qabul qilish imkoniyatiga ega hisoblanadi. Stadion qurilishi uchun qariyib 103 mln tur lirasi sarf qilingan. quruvchi kompaniya - General directory of Youth and Sports (GSGM) hisoblanadi. Antaliya Arena stadioni arxitektori - Azaksu Architecture Office. Stadion o'yingoh maydoning sig'imi - 68x105 va maydon tabiiy chim bilan qoplangan.

Tarixi
------

Arena qurilishi 2013-yilda boshlangan va 2-15-yilda yakuniga yetkazilgan.

2015-yil 26-oktabr kuni stadionning ochilishi boʻlib oʻtdi. Turkiya chempionatining 9-turi ochilish uchrashuvida Turkiyaning "Antalyaspor" va "Beshiktosh "jamoalari to'qnash keldi, yangi stadionda ilk uchrashuvda mezbonlar mehmonlar Beshiktosh jamoasiga 1-5 hisobida imkoniyatni boy berib qo'ydi.

Stadion parametrlari
--------------------

Stadion mukammal geometrik doira shaklidadir. Stadion tomiga quyosh batareyalari o'rnatilgan bu esa nisbatan elektr energiyasini o'zi ishlab chiqarishida muhim vazifa hisoblanadi, qamrov maydoni 13 ming kvadrat metrni tashkil etadi. Batareya quvvati - 1,4 megavatt. Bu Turkiyada muqobil energiya manbalaridan foydalangan holda qurilgan birinchi stadion hisoblanadi va quyosh panellari bilan ishlaydigan dunyodagi eng katta stadiondir. 5600 ta fotovoltaik modullar, kuniga 1,3 kVtgacha energiya ishlab chiqarishga qodir.

Manbalar
--------



1. ↑  „Турция построила крупнейший в мире стадион на солнечных батареях - Recycle". 11-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-mart 2016-yil.
2. ↑  „Antalyaspor - Beşiktaş (26.10.2015) Maç Detayı - Türkiye Spor Toto Süper Lig 2015/2016 @ Mackolik.com". 14-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-mart 2016-yil.
3. ↑  „Анталья Арена: в Турции открыли уникальный стадион на солнечных батареях (видео) - ЭкоТехника". 5-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-mart 2016-yil.
**Tanshixay** (mil. 2-asr) — syanbi qabilalar birlashmasi oqsoqoli. Qabila oqsoqollari kengashida bu lavozimga saylangan. Zodagonlar naslidan boʻlgan yosh, jasur T. boshqa qabila oqsoqollarini oʻziga tobe etib, syanbi qabilalar birlashmasiga boshchilik qilgan. 155—166 yillar mobaynida T. hunnular davlatiga qarashli boʻlgan, sharqdan gʻarbga tomon 14000 li masofaga choʻzilgan barcha yerlarni egallab olgan va qisqa muddat ichida ulkan saltanatga boshchilik qilgan. T. vafotidan soʻng, uning davlati parchalanib ketgan. Hunnular mana shu magʻlubiyatlaridan soʻng, yerlaridan, Vatanlaridan mahrum boʻlib olis Gʻarbga tomon yurishlarini boshlaganlar (yana qarang Xalqlarning buyuk koʻchishi, Gunnlar).

Adabiyot
--------

* Pletneva SP. Kochevniki srednevekovya, M. 1982.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Antanta (yashil)
**Antanta** (frans. entente — bi-tim)

1) Buyuk Britaniya, Fransiya va Rossiyaning Germaniya, Avstriya-Vengriya hamda Italiya ittifoqiga qarshi tuz-gan ittifoqi. „Uchlik bitimi", „Uchlik ittifoqi" deb ham yuritiladi. A. 1904-07 yillarda shakllandi. Har ikka-la ittifoqning maqsadi 19-asr oxirida boʻlingan dunyoni qayta taqsimlashdan iborat edi. Birinchi jahon urushi dav-rida A. ga Serbiya, Italiya, Yaponiya, Belgiya, Gresiya va Ruminiya, keyinchalik urushga kirgan AQSH qoʻshildi.

2) Yevropa tarixida boshqa bir kricha bloklar ham shunday nom bilan atalgan. Mas, Buyuk Bri-taniya, Avstriya-Vengriya va Italiyadan iborat Oʻrta dengiz A.si (1887-yil- 19-asr oxiri); Gresiya, Ruminiya, Turkiya va Yugoslaviya oʻrtasidagi Bolqon Axi (1934-yil- 30-yillar oxiri); Chexoslovakiya, Ru-miniya va Yugoslaviyaning Kichik Axi (1920-38).

Yana qarang
-----------

* Birinchi jahon urushi

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tanya Biank** — amerikalik jurnalist, yozuvchi va notiq. U ikkita kitob muallifi, ulardan biri „Army Wives" telekoʻrsatuvi uchun ilhom manbai boʻlgan.

Tarjimai holi
-------------

Biank jangovar faxriylar va harbiy xizmatchilar oilasida tugʻilgan. Uning otasi Qoʻshma Shtatlar armiyasida, polkovnik sifatida isteʼfoga chiqqan. Otasi 33 yil xizmat qilgan edi. Singlisi, brigada generali Maria Biank 2009-yilda Tanya Biankning eri bilan bir vaqtda Iroqqa yuborilgan.

Tanya 1989-yilda Herndon oʻrta maktabini tamomlagan. U Pensilvaniya shtati universitetida oʻqigan va u yerda jurnalistika boʻyicha bakalavr darajasini olgan. 1993-yilda universitetni tamomlagananidan keyin Biank Koreyada bir yil yashadi. U koreys tili va madaniyatini oʻrgangan, shu bilan birga qizlar maktabida ikkinchi til sifatida ingliz tilidan dars bergan. Koreyadan tashqari, Biank Germaniya, Kentukkidagi Fort-Noks, Buffalo, New York, Shimoliy Virjiniya va Jorjiya kabi turli joylarda yashagan. Tanya Fulbrayt olim.

Faoliyati
---------

Biank gazeta muxbiri edi va qoʻshinlar bilan dunyo boʻylab sayohat qildi. U *Fayetteville Observer gazetasining* sobiq muxbiri. Tanyaning 2002-yildagi Fort Braggdagi qotilliklarni yoritishi Kongressning soʻrovlariga va armiya siyosatidagi oʻzgarishlarga olib keldi. U sharhlovchi va harbiy sohaga oid turli nashrlarda yozuvchi boʻlib ishlagan. Jumladan, *Operation Homefront,* *Military Souse Magazine* va *Military Officer Magazine*. Uning ishlari *The New York Times* va *The Wall Street Journal jurnallarida ham nashr etilgan.* Biank koʻplab televideniya va radio nashrlarida mehmon boʻldi, jumladan, *Good Morning, America,* CNN, Fox News, MSNBC, ABC News va NPR .

Tanya ikkita kitob yozgan. Uning birinchi kitobi „*Army Wives: The Unwritten Code of Military Marriage"* (2006) dastlab „*Under the Sabers: The Unwritten Code of Army Wives" deb nomlangan.* Bu Biank maslahatchi boʻlib xizmat qilgan „*Army Wives*" teleserialini ilhomlantirdi. U shuningdek, „*Daunted: The Real Story of Americaʼs Servicewomen in Todays Military"* (2013) kitobini yozgan. Biankning „Having it All" hikoyasi „*Table: Laughter, Wisdom, and Strength in Military Life*" jurnalida nashr etilgan. Uning aytishicha, uning bu asari oʻz oilasi haqida emas, balki shaxsiy tajribalari toʻgʻrisida boʻlgan.

Shaxsiy hayoti
--------------

Biank polkovnik Maykl A. Marti bilan turmush qurgan. Ularning ikki farzandi bor..

Manbalar
--------

1. 1 2  „Tanya Biank:*Army Wives*". *Pritzkermilitary.org* (22-oktabr 2009-yil). Qaraldi: 5-mart 2005-yil.
2. 1 2 3 4 5  „Tanya Biank". *Elva Resa Publishing*. Qaraldi: 10-mart 2015-yil.
3. 1 2 3  *Quattrocchi.* „Army Wives: Behind the Scene". *Northern Virginia Magazine* (yanvar 2010). 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-mart 2015-yil.
4. ↑  „Tanya Biank". *Fresh Fiction*. Qaraldi: 10-mart 2015-yil.
5. ↑  *Barnes.* „From 'Army Wives' to military women". *Stars and Stripes* (21-mart 2013-yil). 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-mart 2015-yil.
6. ↑  *Matthews.* „'Army Wives' author reaches out to fellow spouses". *U.S. Army* (20-avgust 2009-yil). Qaraldi: 5-mart 2015-yil.
**Riyoziy Imomuddin** (? — Samarqand — 1479) — shoir, xattot va hofiz. Samarqand madrasalaridan biridatahsil koʻrgan. Turkiy va fors tillarida ijod qilgan. R. haqida maʼlumot, sheʼrlaridan namunalar "Majolisunnafois"dauchraydi. R. yoshligidan sheʼriyatga qiziqqan, salaflari ijodini qunt bilan oʻrgangan. Ilmi musiqiy, ilmi nujum va boshqa fanlar bilan ham shugʻullangan. Mumtoz adabiyotning anʼanaviy janrlarida turli mavzularda sheʼrlar yozgan. Navoiy R. bilan bir necha bor suhbatda boʻlgan va ijodiga yuqori baho bergan. Navoiyning yozishicha, u gʻazallar yozish bilan birga xattot, shuningdek, Qurʼonni ham yetti qiroat bilan oʻqiy oladigan hofiz boʻlgan. Hozirgacha R.ning 89 gʻazali, 3 qitʼasi, 1 ruboiy va 8 fardianiqlangan. Devonlarining 12 nusxasi London, Bangola, Sankt-Peterburg, Dushanba, Tbilisi fondlarida saqlanadi.

Ad.:Alisher Navoiy, Majolis unnafois, T. 1961.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dominik Distelberger** (nemischa:, tug‘. 1990-yil 16-mart) — avstriyalik yengil atletikachi, koʻpkurash mutaxassisi. U 2007-yildan beri Avstriya yengil atletika jamoasida o‘ynab kelmoqda, milliy chempionatlarning ko‘p karra g‘olibi va medal sovrindori, Rio-de-Janeyrodagi 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchisi.

Biografiya
----------

Dominik Distelberger 1990-yil 16-martda Quyi Avstriyaning Scheibbs shahrida tug‘ilgan.

U Purgstall an der Erlauf munitsipalitetining sport klubida yengil atletika bilan shugʻullangan, murabbiy Gervig Grünshteydl rahbarligida shugʻullangan.

U birinchi marta 2007-yilgi mavsumda Avstriya terma jamoasi tarkibida Belgraddagi Evropa yoshlar yozgi Olimpiya festivalida va Ostravadagi yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etganida oʻzini xalqaro miqyosda tanitdi.

2008-yilda Bidgoshch shahrida oʻtkazilgan oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida 110 metrga toʻsiqlar osha yugurish va 4×100 metrga estafeta bahslarida qatnashdi.

2009-yilda u Novi Sadda oʻtkazilgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Evropa chempionatida dekatlon boʻyicha oltinchi boʻldi. Shuningdek, joriy mavsumda u birinchi marta kattalar sportchilari oʻrtasidagi Avstriya chempionatida gʻolib chiqdi.

2011-yilda u Parijda boʻlib oʻtgan yopiq inshootlardagi Evropa chempionatida 15-oʻrinni egalladi, Ostravadagi yoshlar oʻrtasidagi Evropa chempionatida dekatlonda ettinchi oʻrinni egalladi. 2012-yilda Helsinkidagi Evropa chempionatida 15-natijasini koʻrsatdi. 2013-yilda Gyoteborgda boʻlib oʻtgan yopiq inshootlardagi Yevropa chempionatida yetptatlonda 11-oʻrinni egalladi. 2014-yil Syurixda boʻlib oʻtgan Evropa chempionatida u dekatlon dasturida 12-oʻrinni egalladi.

2015-yilda u hamyurtlari bilan birgalikda Bokuda boʻlib oʻtgan Yevropa oʻyinlarida yengil atletika boʻyicha umumjamoa hisobida gʻolib chiqdi.

2016-yilda u Amsterdamda boʻlib oʻtgan Evropa chempionatida start oldi, ammo bu erda oʻz faoliyatini muddatidan oldin yakunladi va natijaga erishmadi. Bir qator muvaffaqiyatli chiqishlari tufayli u Rio-de-Janeyrodagi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida mamlakat sharafini himoya qilish huquqiga ega boʻldi — u dekatlonning barcha yoʻnalishlari boʻyicha jami 7954 ball toʻplab, yakuniy protokolda 19-oʻrinni egalladi.

Rio Olimpiadasidan keyin Distelberger Avstriya yengil atletika jamoasida yana bir olimpiya siklida qoldi va yirik xalqaro musobaqalarda qatnashishda davom etdi. Shunday qilib, 2017-yilda u Belgradda boʻlib oʻtgan yopiq inshootlardagi Evropa chempionatida yetptatlonda toʻrtinchi oʻrinni egalladi, Londonda boʻlib oʻtgan jahon chempionatida dekatlon boʻyicha 17-oʻrinni egalladi.

2018-yilda Birmingemdagi yopiq inshootlardagi jahon chempionatida yetptatlon boʻyicha sakkizinchi oʻrinni egalladi, Berlindagi Evropa chempionatida qatnashdi va u erda dekatlonning yakuniy intizomi 1500 metrgadan oldin musobaqadan chiqdi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
**Romen Abdullayevich Zohidov** (1937— 17.12, Toshkent) — geliotexnik olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (2000), texnika fanlari doktori (1984), professor (1986). Moskva energetika institutini tugatgan (1961). Shu institutda katta ilmiy xodim (1966—69), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Fizika-texnika institutida katta ilmiy xodim (1969—71), Ilmiy asbobsozlik loyi-ha-konstruktorlik va texnologiya Mar-kaziy byurosi direktori (1971 — 86), Energetika va avtomatika instituti direktori (1986-yildan). Ilmiy ishlari, asosan, yuqori temperaturali geliotexni-kaning dolzarb masalalariga, yuqori potensialli jamlovchi tizimlar na-zariyasini hisoblash, loyihalash va yaratish texnologiyasi hamda ularni ma-teriallarni sinashda, mahsulotlar va energetik qurilmalarda qoʻllashga ba-gishlangan. Z.ning ilmiy ishlaridan quyosh elektr st-yasini (Qrim), yuqori tempaturali issiqlik fizikasi kompleksini (Mahachqala sh.), Quyosh pechini (Yerevan), yuqori temperaturali stendlarni ("Kvant" IICHB) yaratishda foydalanilgan.

Manbalar
--------

* Texnologiya i ispitaniya gomotexni-cheskix konsentriruyushix sistem, T. 1978. Nurli energiya konsentratsiyasining koʻzguli tizimlari, T. 1986; Sanoatda energotejamkorlik, T. 1993.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil