recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Sovet askarlarining ommaviy qabri*** (Yenakiyevo shahri) — 1943-yil sentabr oyida, shaharning markaziy qismida jangda halok boʻlgan va jarohatlardan vafot etgan Qizil Armiya askarlarining jamoaviy dafn etilishi.

Umumiy maʼlumot
---------------

Manzil — Enakievo shahri, Partizanskaya koʻchasi , 98 (Vatutinskoye qabristoni hududida).

Tarix
-----

Janglar 34-gvardiya va 40-gvardiya boʻlinmalari va 320-oʻqotar diviziyaning janubiy qismi (5-zarba armiyasi) tomonidan olib borildi. Halok boʻlganlarning aniq soni maʼlum emas, harbiy roʻyxatga olish va roʻyxatga olish idorasi roʻyxatlarida 15 ta ism, shu jumladan ayol — hamshira Evgeniya Antonovna Maskina (harbiy qism haqida maʼlumot yoʻq).

Tavsif
------

1965-yilda yodgorlik oʻrnatildi — beton poydevorga (7,0 × 1,0 × 3,5 m) beton stela (5,5 × 4,0 × 0,8 m). Stelada „1941" „1945" yozuvlari bor. Stela yonida zanglamaydigan poʻlatdan yasalgan obelisk (balandligi 14,0 m) oʻrnatilgan. Obelisk poydevori yonida yodgorlik matni va familiyalari yozilgan choʻyan plitalar (1,0 × 1,3 m) mavjud.

Yodgorlikdagi yozuv matni: „Bu yerda Ulugʻ Vatan urushi yillarida Yenakiyevo shahrini fashist bosqinchilaridan ozod qilishda halok boʻlgan Sovet Armiyasi askarlari dafn etilgan".

Yozuvdan keyin, 11 kishining nomlari keltirilgan, shu jumladan 34-gvardiya miltiq diviziyasidan — 5 kishi, 40-gvardiya miltiq diviziyasidan — 1 kishi, 320-oʻqchi diviziyasidan — 6 kishi.

Adabiyotlar
-----------

* Rossiya Federatsiyasi Mudofaa vazirligining markaziy arxivi. M.Podilsk. 5-zarba armiyasining asosi (333), op.4885, ref.33. 5-zarba armiyasining jang yoʻlining tavsifi.- ll.28-29.
* Donetsk viloyat Vazirlar Kengashi arxivi. Shahar hududida oʻlganlar roʻyxati. T.9, 1-4-betlar.
* Ukraina SSR tarixi va madaniyati yodgorliklari. Maʼlumotnoma-maʼlumotnoma.-K. 1987.-141-bet.
* Katalog — 1943-yilda Donetsk viloyatining shahar va qishloqlarini ozod qilgan janubi-gʻarbiy va janubiy frontlarning birlashmalari, tuzilmalari va boʻlinmalari roʻyxati. Donetsk, 1988. — 9-10-betlar.

Havolalar
---------

* Donetsk viloyati madaniyat hammomining reestri (tarix va madaniyat xotiralari)[*sayt ishlamaydi*]
* Donetsk viloyati Yenakiyevo shahrining yodgorliklari va tarixiy joylari Andoza:Wayback 2
* Shukach.com saytidagi profil Andoza:Wayback 2 -da arxivlangan
Isola Minor
Yigirmanchi asrgacha oddiygina *l'isoletta* ("kichik orol") nomi bilan mashhur bo'lgan **Isola Minore** Italiya shahrining eng markaziy qismidagi Lago Trasimenodagi uchta orolning eng kichigi va Passignano sul Trasimenoga eng yaqini bo'lib, u munitsipal chegaralarining ichida joylashgan bo'lib. U ko'l sathidan taxminan 20 metr balandlikda (o'zi dengiz sathidan 258 m balandlikda) ko'tarilgan va o'lchamlari taxminan 450 x 260 m va taxminan 5 gektar maydonga ega bo'lgan vergul shaklida bo'ladi. Bu kattaroq Isola Maggiore orolidan 470 m shimoliy qismida joylashgan. Kichik Isola o'rmonlar bilan qoplangan va, qarag'ay eman daraxtlarining ko'plab karabataklarning uyalarini himoya qiladi.

O'rta asrlarda u juda ko'p aholiga ega bo'ldi. Biroq, XV asr davomida aholilarining qaroqchilarning vayronagarchiliklaridan qutulish uchun materikga *ommaviy ravishda* ko'chib o'tdilar va keyinchalik u faqat vaqti-vaqti bilan zohidlarning uylariga aylandi. Bugungi kunda orol xususiy mulkda va hech kim yashamaydigan xududdir. Bu parom marshrutlarining birortasidan emas, shuningdek, dengiz qirg'og'i yaqinidagi yoki boshqa maxsus inshootlar umuman yo'q.

Eslatmalar
----------

*Ushbu maqola italyancha Vikipediyadagi hamkasbining ushbu versiyasining tarjimasi sifatida yaratilgan* *.*

1. ‘Isola Minore’, Comune di Passignano sul Trasimeno.
**Hammom** — choʻmilish, yuvinish va poklanish uchun qurilgan maxsus bino. Asosiy xonasida issiq sui va issiq havo (turk, fin, Rim H.larida), issiq suv va bugʻ (rus, tatar H.larida) taʼsirida tsrlab, yuviniladi. In-son salomatligida H.ning aqamiyati katta.

Sharq mamlakatlarida oʻziga xos meʼmoriy H.lar qadimdan maʼlum. Yozma manbalar, arxeologiya maʼlumotlari 10—12-asrlarda Oʻrta Osiyo (Buxoro, Taroz, Niso va boshqa shaharlar) da H.lar issiklikni saqlash maq-sadida yerni chuqur qazib, deyarli yer ostida, yarim yer toʻla tarzida qurilganini koʻrsatadi. Buxoroda 16-asrda qurilgan Misgaron, Sarro-fon H.lari saqlangan. Arxitekturasi bir-biriga juda oʻxshash boʻlgan bu H.larning yechinish xonasi, choy ichib hordiq chiqariladigan katta (yogʻoch ustunli) xona, oʻrtada asosiy uqalash xonasi, uning atrofida yuviniladigan xonalar boʻlib, ular katta va kichik gumbazlar bilan yopilgan. Gʻisht, tosh terib ishlangan hovuzak (bak) larda issiq va qay-noq suvlar, xonalar ostidan qaynoq havo bilan isitilgan. Xonalardan xonalarga oʻtilgan (xonalar ichkariga tomon tobora isiy borgan). Oqava suvlar uchun ariqchalar qazilgan, xushboʻy moddalar va kul suv (ish-qorli suv) uchun moʻljallangan hovuzchalar sirti suvga chidamli maxsus qorishmalar ("qir") bilan qoplangan. Devorlar ganch bilan suvalgan, sirli sopol parchinlar bilan bezatilgan. Shahrisabz, Qarshi, Xiva (Anu-shon H.i) kabi shaharlarda qad. meʼmoriy H.lar saqlangan. Turkiyada 15—17-asrlarda qurilgan ulugʻvor H.lar saqlangan. Ularning koʻpchiligi ayollar va erkaklar uchun ikki qismdan iborat simmetrik qilib qurilgan. Boyazid hammomi (1501), meʼmor Xoʻja Sinon loyihasi bilan qurilgan Chinnili (1545), Xaseki (1556) H.lari muhim jamoat binolari qatorida serhashamligi bilan diqqatni tortadi.

Zamonaviy H.larning turli-tuman shakllari mavjud; suzish bas-seynlari, dezinfeksiya kameralari, fizioterapiya tadbirlari uchun xonalari, vannali va dushli, alohida xonalari dushlardan iborat yozgi pavilonlari boʻlgan H.lar bor. H.larning tarhi ularning vazifasiga qarab belgilanadi.

Kishi H.da yuvinganida uning barcha organizmi taʼsirlanadi. Issiqxonada badanning issiqtik chiqarishi qisman toʻxtaydi, uning temperaturasi 38—39° gacha koʻtariladi. Organizmda oksidlanish jarayoni va moddalar almashinuvi kuchayadi. Badandan kuchli ter chiqishi tufayli organizmning moddalar almashinuvida hosil boʻladigan mahsulotlarning chiqib ketishi zoʻrayadi, buyrakning ishi yengillashadi. Issiq havo taʼsirida teri kapillyar qon tomirlari kengayib, qon aylanishi yaxshilanadi. Yurak kasalligi, ateroskleroz, anevrizma, gi-pertoniya bilan ogʻrigan kishilar, shuningdek, bolalarning issiqxona (bugʻxona)dan foydalanishlari yaramaydi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hammom ibn Munabbih** (arab. همام ابن منبه) tobeinlar avlodidan boʻlgan islom olimi va hadis roviylaridan biridir.

**Biografiyasi**

U Munabbih ibn Komilning o‘g‘li, Vahb ibn Munabbih esa uning ukasi edi. Uning asosiy shogirdi Ma’mar ibn Rashid bo'lib, u Hammomdan eshitgan rivoyatlarini Abdurazzoq as-San’oniy va Abdulloh ibn Muborakka yetkazgan.

  

Hammom vafot etgan sana haqida ulamolar orasida ixtilof bor. Biografik manbalarda Hammomning vafot tarixi bo‘yicha ikkita qarama-qarshi sanalar keltiriladi. Birinchisi hijriy 101 yoki 102 (milodiy 719-720), ikkinchisi hijriy 131 yoki 132 (milodiy 749-750) yillardir.

**Asarlari**

*"Sahifa Hammom ibn Munabbih"* (Hammom ibn Munabbih sahifasi). Hammom Abu Hurayraning to’qqiz shogirdidan biri bo’lgan. Abu Hurayra Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan eshitgan hadislarini mazkur shogirdlariga aytib berar edi. Ular hadislarni sahifalarga yozib borganlar. Sahifalar orasida faqatgina "Sahifa Hammom ibn Munabbih" sahifasi baʼzi manbalar ichida bizgacha yetib kelgan. "Sahifa Hammom ibn Munabbih" kitobidan ilk iqtiboslar "Musannaf" kitobida keltirilgan. Hozirda sahifa to‘lig‘icha "Musnad Ahmad ibn Hanbal" hadis kitobidan joy olgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  *(unspecified title)*
3. ↑  *(unspecified title)*
4. 1 2  Bennet, Clinton*. The Bloomsbury Companion to Islamic Studies* — 92 bet. „Scholars disagree on the date of Hammam b. Munabbih’s death. Muhammed Hamidullah, who first discovered and published the Sahifa gives the year as 101 AH/719 CE. Beeston and Dickinson follow Hamidullah in this, while Jonathan Brown gives it as 130 AH/748 CE."
5. ↑  G. H. A. Juynboll, *Encyclopedia of canonical ḥadīth*, Leiden 2007, 30.
6. 1 2
**Abikey Zeyinuli Satbaev** (1881-1938)-Pavlodar Irtis viloyatining atoqli oʻqituvchisi.

Argʻin qabilasi Karjas boʻlimidagi Suyindik urugʻidan kelib chiqqan .Abikei Zeyinuli Satbaev yangi avlod maktabini shakllantirish ishiga bor kuch,bilim va tajribasini sarfladi.Uning rahbarligida qishloqlarda savodsizlikka barham berish aksiyasi o‘tkazildi. "O'qituvchi qanday bo'lishi kerak", "Tarbiyaviy ishda qanday choralar ko'rish kerak" va boshqalar. b. U o‘z maqolalarida ta’lim va ma’rifat masalalari,qozoq xalqining taraqqiyot yo‘llari,yoshlarning bilimini kengaytirish zarurati,nutq va xulq madaniyatini shakllantirish,adabiy adabiyotdan foydalanishning moslashuvchanligi masalalarini ko‘rib chiqdi.Abikei Zeynuli Satbaevning fikricha, haqiqiy o‘qituvchi uchun o‘z nomini va qadr-qimmatini asrab-avaylash,o‘z ishining pirovard maqsadi yo‘lida xato qilmaslik, qiyinchiliklarga bardosh bera olish juda muhim. Abikey Zeyinuli Satboev shogirdlari orasida ko'plab olimlar, respublikaning taniqli davlat arboblari bor (K. Satboev). Ularning fikricha, Abikei Zeynuli Satboev iste’dodli o‘qituvchi, talabchan, zukko, dunyoqarashi keng, bilimli, o‘ziga xos shaxs bo‘lgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *{{{title}}}*. ISBN 9965-08-265-0.
2. ↑  Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Педагогика / О 74 Жалпы редакциясын басқарған экономика ғылымдарының докторы, профессор Е. Арын - Павлодар: "ЭКО" ҒӨФ. 2006. - 482 б. ISBN 9965-808-85-6
**Futbol bo‘yicha Qozog‘iston kubogi-2018** mamlakat kubogi 27-marta bo‘lib, unda 25 ta klub ishtirok etdi.

18-mart kuni turnirning saralash bosqichiga start berildi. Final o‘yini 2018-yilning 24-noyabr kuni Ostona shahridagi "Astana Arena"da bo‘lib o‘tdi.

Jadval
------

Qozog‘iston kubogi-2018 taqvimi:

* Dastlabki bosqich - 2018-yil 18-martdan 26-martgacha
* 1/8 final - 2018-yil 18-aprel
* 1/4 final - 2018-yil 23-may
* 1/2 final - 2018-yil 14-27-iyun
* Final - 2018-yil 24-noyabr

Eslatmalar
----------

Havolalar
---------

1/8 final
---------

30-mart kuni 1/8 final juftliklariga qura tashlash marosimi bo'lib o'tdi .1/8 final o'yinlari 18-aprel kuni bo'lib o'tdi. Qur’aning ushbu bosqichida g'oliblar bitta o'yin natijasiga ko'ra aniqlandi.

1. ↑  „Трансляция жеребьёвки пар 1/8 финала". 15-oktabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-oktabr 2018-yil.

* Qozog'iston Professional futbol ligasi rasmiy saytida Qozog'iston kubogi
* Qozog‘iston futbol federatsiyasi rasmiy saytida Qozog‘iston kubogi Wayback Machine saytida arxivlandi (2013-01-23).
„Raqsga tushayotgan dehqonlar"
 „Shaxmat oʻynagan oʻlim"
**Albertus Pictor** (shved. Albertus Piktor, „Rassom Albertus"; 1440 yoki 1450-yillar orasida — 1507 yoki 1509-yillar oraligʻi), haqiqiy ismi **Albert Immenhausen** (shved. Albertus Immenhusen) — oʻrta asrlarning oxirida ijod qilgan shved rassomi, devor freskalari va markaziy va janubiy Shvetsiyadagi (Uppland, Vestmanland, Södermanland) koʻplab cherkovlar uchun sekkolari bilan mashhur.

Hayoti
------

Uning hayoti haqida kam maʼlumot mavjud. U asli Germaniyaning Hessian Immenhausen shahridan boʻlgan deb taxmin qilinadi. U birinchi marta Shvetsiya tarixiy hujjatlarida 1465-yilda Arbuga shahri rezidenti boʻlganida tilga olingan. Sakkiz yil oʻtgach, u Stokgolmga koʻchib oʻtdi va u yerda vafot etgan mahalliy rassomning beva xotiniga uylandi. Bu bilan oʻzining badiiy studiyasining egasi boʻldi. Albertus nafaqat rassom, balki organist, toʻquvchi va gobelenchi ham edi. 1479-yildan 1508-yilgacha boʻlgan davrda uning nomi turli fuqarolik ishlari boʻyicha hujjatlarda oʻn marta tilga olingan. 1507-yilda u ogʻir kasal boʻlib, toʻshakka mixlanib qolgani aytiladi, garchi Shvetsiyada uning vafot etgan yili odatda 1509-yil deb qabul qilingan boʻlsa-da, uning ismi 1507-yildan keyin tilga olinmaydi. Uning xotini taxminan 1522-yilgacha yashagan.

Ijodiy merosi
-------------

Albertus devor rasmlarining umumiy soni nomaʼlum. Uning Shvetsiyada saqlanib qolgan 37 ta cherkovni bezatgan suratlari saqlangan. Toʻqqizta rasm yoki Albertus ismining yana biron bir varianti bilan imzolangan. Uning muallifligining eng mashhur rasmlari „Raqsga tushayotgan dehqonlar" va „Shaxmat oʻynayotgan sharpa".

Yana qarang
-----------

Toby cherkovidan „Shaxmat oʻynayotgan sharpa" freskasi (shved. Täby kyrka) Ingmar Bergmanning „Yettinchi muhr" filmidagi mashhur sahnaning syujeti uchun manbalardan biri boʻlib xizmat qilgan, unda Antonius Blok Oʻlim sharpasi bilan oʻynagan. Gunnar Ohlson rolini ijro etgan rassomning oʻzi ham filmdagi qahramonlardan biri: cherkov devoridagi rasm ustida ishlayotganda u Blok bilan gaplashish sahnasi mavjud.

Galereya
--------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Adabiyotlar
-----------

*Svanberg, Jan med bidrag av Öberg, Jan*, Albertus Pictor: en biografik skis, Ingår i: Albertus Pictor : Bilder i urval samt studier och analizator 1, målare av sin tid. 2009 yil.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑

Havolalar
---------

* Nordisk Familjebok (shv.
**Xovard Kanningem** (inglizcha: *Howard G. Cunningham*), yoki **Uord Kanningem** (inglizcha: *Ward Cunningham*) 1949-yil 26-mayda tavllud topgan. Amerikalik dasturchi, wiki texnologiyasi ixtirochisi va ekstremal dasturlash sohasidagi yetuk shaxslardan biri hisoblanadi.

Biografiyasi
------------

Kanningem 1949-yil 26-mayda Indiana shtatining Michigan shahrida tug‘ilgan. U Indiana shtatining West Lafayette shahridagi Purdue universitetida bakalavr darajasini olgan.

1980-yillarning oxirida u wiki tushunchasini ishlab chiqa boshladi. U buni birinchi marta 1990-yillarning oʻrtalarida amalga oshirgan. 1995-yil 25-martda ushbu texnologiya asosida ishlaydigan dastur kodining „Portlend Sample Repository" birinchi sayti ochilgan. Buning uchun birinchi WikiWikiWeb wiki-motori ishlab chiqilgan. Kanningem dvigatel nomini tanlashini Gonolulu xalqaro aeroporti xodimini esga olgani bilan izohladi, u unga aeroport terminallari o‘rtasida harakatlanadigan kichik avtobusdan wiki-wiki-dan foydalanishni maslahat bergan. Gavayi tilida „wiki" soʻzi „tez" degan maʼnoni anglatadi. Kanningem, shuningdek, foydalanuvchilarga maqolalarni iloji boricha tezroq tahrirlash va yaratish imkonini beruvchi dvigatel yasashni rejalashtirgan.

**Wiki** — bu oʻz auditoriyasi tomonidan bevosita veb-brauzer yordamida birgalikda tahrirlangan va boshqariladigan gipermatnli nashr hisoblanadi. Odatda viki loyihaning mavzulari yoki koʻlami uchun bir nechta sahifalarni oʻz ichiga oladi hamda jamoatchilik uchun ochiq boʻlishi yoki tashkilot ichida ichki maʼlumotlar bazasini saqlash uchun foydalanish bilan cheklangan boʻlishi mumkin.

Dasturchi 2003-yildan 2005-yil kuzigacha Microsoft korporatsiyasida ishlagan. 2005-yildan 2007-yilgacha — Eclipse Foundation direktori lavozimida faoliyat yuritgan. 2007-yildan hozirgi kungacha AboutUs kompaniyasining bosh muhandisi hisoblanadi.

Qiziq faktlar
-------------

* Uord Kanningem oʻz nomi bilan atalgan hajviy qonun muallifi hisoblanadi.
* Kanningem AQSh Federal Aloqa Komissiyasi tomonidan berilgan qoʻshimcha sinf radio havaskor litsenziyasiga ega. Uning chaqiruv belgisi Kilo Nine Oscar rentgen, K9OX hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Portland Pattern Repository". 22-fevral 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-mart 2011-yil.
2. ↑  „Jurisimprudence". *Schott's Vocab Blog*. Qaraldi: 1-avgust 2019-yil.
3. ↑  „K9OX".  Федеральная комиссия по связи США. 1-aprel 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-may 2018-yil.
4. ↑  „Ward Cunningham".  Федеральная комиссия по связи США. 1-aprel 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-may 2018-yil.
5. ↑  „K9OX, Expired".  Федеральная комиссия по связи США. 1-aprel 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-may 2018-yil.
**Ferdinand Petrovich Vrangel** (1797, Pskov – 1870, Tartu) — rus dengiz sayyohi, admiral, Peterburg fanlar akademiyasining faxriy aʼzosi (1855 yildan). Rossiya geogr. jamiyatining muassislaridan biri. 1817–19 yillarda "Kamchatka" kemasida dunyo aylanasi boʻylab suzishda qatnashgan. 1820–24 yillarda Kolima ekspeditsiyasiga boshchilik qilgan. Ekspeditsiya Sibir sohilining Indigirka daryosidan Kolyuchi qUltiqchasigacha boʻlgan qismini tavsifladi va haritaga tushirdi, tabiiy boyliklari va xalqlari haqida maʼlumotlar toʻpladi. Chukotka dengizi sharqidagi orolning (keyinchalik Vrangel nomiga qoʻyilgan) Urnini aniqladi. 1825–27 yillarda dunyo aylanasi buylab suzgan ekspeditsiyaga rahbarlik qilgan. 1829–35 yillarda Amerikadagi rus qishloqlarini boshqargan. 1835–57 yillarda dengiz ishlari vaziri. 1864 yilda isteʼfoga chiqqan. Vrangel nomiga Alyaska yarim oroldagi togʻ va burun qoʻyilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "VRANGEL Ferdinand Petrovich" *OʻzME*. V-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Avliyo Sesiliya sobori bazilikasi** (fransuzcha : *Basilique Cathédrale Sainte-Cécile d’Albi*), **Albi sobori** nomi bilan ham tanilgan, Albi katolik arxiyepiskopi joylashgan joy. Birinchi marta Albigensian salib yurishidan soʻng qurilgan ekanligi aniq, gʻamgin tashqi koʻrinishi qal’aga oʻxshaydi, lekin ichki qism sanʼat va haykaltaroshlik, juda bezakli xor ekrani va Tuluza yoki janubiy fransuz gotikasida yorqin koʻk va oltin ranglardagi devorlar bilan bezatilgan. U 1282 yilda boshlangan va 200 yil davomida qurilgan. Bu dunyodagi eng katta gʻishtli bino ekanligi daʼvo qilinadi.  2010 yilda sobor, episkop binolari bilan birga, noyob arxitekturasi va dizaynidagi ajoyib izchillik tufayli YuNESKOning Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan ekanligi aniqlangan .

Manbalar
--------

1. ↑  Holly Haynes, „Albi Cathedral", Sacred Destinations
2. ↑  Sire 2013. sfn error: no target: CITEREFSire2013 (help)
3. ↑  „Episcopal City of Albi". *UNESCO World Heritage Centre*.  United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization. Qaraldi: 21-noyabr 2021-yil.
**Jabrlanuvchi** - jinoyat oqibatida yoxud aqli noraso shaxsning ijtimoiy xavfli qilmishi natijasida maʼnaviy, jismoniy yoki mulkiy zarar koʻrgan shaxc. Maʼnaviy zarar fuqaroning ornomusi va insoniy qadr-qimmatini toptashda, uni boshqa fuqarolar oldida kamsitishda, jamoatchilik oldida obroʻini tushirishda va badnom qilishda ifodalanadi. Jismoniy zarar — fuqaroning badaniga shikact va sogʻligʻiga putur yetkazish, jismoniy azob va ogʻriklarga duchor qilish, mulkiy zarar — shaxciy mulkni gʻayriqonuniy ravishda olish, unga shikact yetkazish yoki mulkka egalik qilish huquqini buzish demakdir. Fuqaroni J. deb topish haqida surishtiruvchi, tergovchi va prokuror — qaror, sud esa — ajrim chikaradi. Agar J. voyaga yetmagan yoki muomalaga layokatsiz deb topilgan boʻlsa, ishda uning qonuniy vakili ishtirok etadi. J.ning oʻlimi bilan tugagan jinoyat ishlarida J. huquklari qonunga binoan yaqin qarindoshlariga oʻtadi.

J.ga jinoyat ishida faol ishtirok etish va huquqlarini himoya qilish uchun keng vakolatlar berilgan. J.: koʻrsatuvlar berish, dalillar taqdim qilish, iltimosnoma berish va rad etish, surishtiruvchi, tergovchi, prokuror va sud harakatlari ustidan shikoyat qilishga; dastlabki tergov tugagandan keyin ishdagi barcha materiallar bilan tanishib chiqishga; sud muhokamasi olib borilayotgan tilni bilmasa, oʻz ona tilida gapirish va tarjimon xizmatidan foydalanishga hakli. J. oʻz manfaatlarini shaxsan oʻzi yoki oʻz vakili orqali himoya qilishi mumkin. J. sud muhokamasida qatnashayotib, guvohlarga, ekspertga, sudlanuvchiga, boshqa J.larga, fuqarolik daʼvogari va fuqarolik javobgariga savollar, sud tergovining istalgan paytida sud tekshirayotgan ish holatlari yuzasidan koʻrsatuv berish, arz qilingan fuqarolik daʼvosini quvvatlash huquqiga ega. J. ashyoviy dalillar va hujjatlarni hamda jinoyat sodir boʻlgan joyni koʻzdan kechirishda ishtirok etishi, sud majlisi protokoli bilan tanishishi va protokol yuzasidan oʻz mulohazalarini maʼlum qilishi mumkin. J. hukm ustidan shikoyat qilishga, boshqa shaxslarning shikoyat va prokuror protesta bilan tanishishga, ular yuzasidan eʼtirozlar bildirishga haqli. J. ish yuzasidan bilganlarini maʼlum qilishga va qoʻyilgan savollarga javob berishga majbur. Kursatuvlar berishdan bosh tortganligi va bila turib yolgʻon kursatuvlar berganligi uchun J. jinoiy javobgarlikka tortiladi (OʻzR JPK, 54—55-moddalar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Feret** (boshqa-Grech. Phέρης) — qadimgi yunon mifologiyasiga koʻra, Fessaldagi Fera shahrining asoschisi. Bu shaharning eponimi va uning egasi edi. Bundan tashqari, Argonautning otasi Admet sifatida ham tanilgan.

Hayot va yutuqlar
-----------------

Feretning onasi oʻlmas nimfasi Tiro edi, otasi esa esa Iolka shahrining (hozirgi Volos shahri) asoschisi boʻlgan oʻlmas qirol Krefey edi.

Boʻlib oʻtgan fojeali voqealardan soʻng (otasi va akasi oʻlimi) Ferret, ukasi Amifaon bilan birga, Fessiliyaga qochib ketadi. Birgalikda, aka-ukalar Ferni yotqizadilar va Feret u yerda hukmronlik huquqi bilan qirol boʻladi. U Perikliman bilan turmush quradi, nikohda uchta farzandi bor: ikki oʻgʻil — Admet va Likurga va qizi Idomen.

Bundan tashqari, baʼzan Ferretning Antigonning otasi (argonautning onasi Asterion) deb hisoblashadi. Bundan tashqari, Feret anʼanaviy ravishda Patroklusning onasi hisoblangan Periopisning otasi deb ham hisoblashadi.

Feret jiyani Yasonni (oʻldirilgan Esonning oʻgʻli) otasi tomonidan yoʻqotilgan va Pelias tomonidan adolatsiz ravishda ushlab turilgan Iolkdagi taxtni qaytarishga qaror qilganida qoʻllab-quvvatladi.Yordam sifatida Feret Yason bilan oʻgʻli Admetni oltin runani qidirishga yubordi. Admet boshqa argonavtlar bilan birga Kolxidadan qazib olingan runa bilan Argoga qaytgandan soʻng, Feret unga taxtini beradi. Pindar argonavtlar orasida Feretning oʻzini ham ataydi.

Adabiyotda Feret
----------------

Feret Yevripidanong "Alkest" fojiasining qahramoni. Ush bu asarda Feret quvnoq odam sifatida tasvirlangan, lekin xudbin-u allaqachon qari, lekin hayotni yaxshi koʻradi, oʻgʻli Admetning oʻrniga yer osti dunyosiga borishga rozi emas. Feret Gomerning "Iliada" va „Odisseya" sheʼrlarida ham tilga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  Mifi narodov mira. M. 1991-92. V 2 t. T.2. S.561
2. ↑  Gomer. Odisseya XI 259; Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka I 9, 11
3. ↑  Gigin. Mifi 14 (s.24)
4. ↑  Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka I 8, 2; 9, 14
5. ↑  Gigin. Mifi 14 (s.23)
6. ↑   Pindar. Pifiyskie pesni IV 125

Havolalar
---------

* Апполодор Мифическая библиотека. Книга I
* Греческая мифология Ферет
* Ферет Словарь античности
* В. Д. Гладкий. Древний мир. Энциклопедический словарь в 2-х томах
**Kontinental yotqiziqlar** - togʻ yon bagʻirlarida, daryo, botqoklik va koʻllar tubida hamda dasht va choʻllarda hosil boʻlgan yotqizikdar. Kontinental yotqiziqlar har xil ikdim va tabiiy geografik sharoitlarda hosil boʻlgan. Shuning uchun Kontinental yotqiziqlar tarkibi, qatlamlanishi, rangi, hayvon, oʻsimlik qoldiqlari va ulardagi qazilma boyliklarining turli-tumanligi bilan delta yotqiziqlaridan farq qiladi. Kontinental yotqiziqlardagi organik qoldiqlar (flora va fauna) faqat quruklikka xos boʻlib, dengizga mansublari dengiz va quruqlik chegarasida uchraydi. Kontinental yotqiziqlar saralanmagan dagʻal, chaqiq togʻ jinslari, konglomerat, shagʻal tosh va boshqalardan tashqil topgan (qarang Allyuviy, prolyuviy). Organogen va xemogen choʻkindilar aksariyat botkrkdik va koʻllarda toʻplanadi. Dasht va choʻllarda, daryo terrasalarida eol yotqiziklar va vaqtincha suv oqimidan qum, alevrit va loyqa bilan birga temir konkretsiyalari, kaolin, torf, koʻmir paydo boʻladi. Issiq va sernam gumid iqlim sharoitida tub jinslarning kimyoviy nurashidan alyuminiyga boy laterit, boksit, kaolin (delyuviy, elyuviy), koʻmir qatlamlari vujudga keladi. Issiq, yogʻingarchilik kam boʻladigan iqlimda koʻproq qizil rangli choʻkindi jinslar toʻplanadi. Oʻrta Osiyo hududida yura davrining kulrang, boʻr va neogen davrining qizil rangli Kontinental yotqiziqlar koʻp, ularning qalinligi togʻ oldi tekisliklarida bir necha ming km ga yetadi. Kontinental yotqiziqlarda temir rudasi, koʻmir, torf, kaolin, oʻtga chidamli giltoshlar, har xil tuz va gips konlari hamda oltin, qalay, magnetit, platina, olmos va boshqa nodir metallarning sochma konlari uchraydi. Oʻzbekistonning gʻarbi va Tojikistondagi boʻr davri hamda Fargʻona vodiysidagi neogen davri Kontinental yotqiziqlarda sanoat ahamiyatiga ega boʻlgan gaz va neft konlari bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mahmud Etemedzoda** (1915-yil 14-yanvar; Rasht, Eronda tugʻilgan) — **Behazin** nomi bilan tanilgan eronlik yozuvchi, siyosiy faol va adabiy tarjimon. U koʻplab zamonaviy Gʻarb klassikalarini hamda Shekspir va Gyotening ayrim asarlarini tarjima qilgan. U Tude partiyasining aʼzosi edi. Bir necha yil oldin bir guruh yosh zamondoshlari tavalludiga 100 yil boʻlganligi munosabati bilan uning hayot va ijod yoʻli haqida sharh berdilar. Behazin Eron adabiy doiralari tomonidan fors tilini yaxshi bilishi hamda G‘arb adabiy asarlarini fors tiliga qilgan tarjimalarining go‘zalligi va asl matnga yaqinligi tufayli yuqori baholanadi.‌‌

Hayot yoʻli
-----------

Behazin Parijdagi „Brest" universitetida dengiz muhandisligi bo‘yicha tahsil olgach, Eronga kelib, dengiz flotiga o‘qishga kiradi. U Xoramshahrga koʻchib oʻtadi va ikki yildan soʻng Bandar-e Anzaliydagi dengiz flotini taʼmirlash ustaxonasining bosh muhandisi boʻladi. U Eron Imperator dengiz floti leytenanti boʻlgan; uning chap qoʻli Angliya-Sovet qoʻshinlarining Eronga bostirib kirishi paytida Bandar-e Anzalida sovet bombasining shrapnellari oqibatida yaralangan va keyinchalik amputatsiya qilingan. U shu voqeadan soʻng, dengiz flotini tark etib, badiiy tarjimalar bilan shugʻullana boshlaydi.‌‌

### Tarjimalari

1. Mixail Sholoxov — Sokin Don oqimi
2. William Shakespeare — Hamlet
3. William Shakespeare  — Daniya shahzodasi
4. William Shakespeare — Otello
5. William Shakespeare — Qirol Lir
6. Romain Rolland — Sehrlangan qalb
7. Onore De Balzak — Qadimgi Goriot
8. Onore De Balzak — Amakivachcha Bette

Manbalar
--------

1. ↑  Habibullayev, Alimulla*. Oʻzbekiston sharqshunoslari bibliografiyasi (1949 — 2022-yillar)*. Toshkent: Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti, 2022 — 235-236 bet.

Adabiyotlar
-----------

* Habibullayev, Alimullar*. [e Oʻzbekiston sharqshunoslari bibliografiyasi (1949 — 2022-yillar]*. Toshent: Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti, 2022. ISBN ISBN RAQAM.
* ^ electricpulp.com. „BEHAZIN — Encyclopaedia Iranica". www.iranicaonline.org. Retrieved September 24, 2017.
* ^ بخارا — بزرگداشت صدمین زادروز م. ا. به‌آذین — 23 دی‌ماه 1393
**Mahmud Usmonov** (1910 — Toshkent — 1997.1.7) — ganchkor usta, Oʻzbekiston Badiiyot akadimyasi akademik (1997), Oʻzbekiston xalq rassomi (1977). Hunarni otasi usta Usmon Ikromovaan, keyinchalik Us t a Shirin Murodovdan oʻrgangan. U. ijodida Toshkent ganchkorligi sanʼati anʼanalarini rivojlantirdi, uni yangi mazmun bilan boyitdi; islimiy va girih naqshlarni mahorat bilan qoʻllab jozibador naqsh mujassamotlari yaratli; u ishlagan naqshlar nafis, aniq va loʻnda, oʻymalari mukammalligi bilan diqqatga sazovor. U. Oʻzbekiston amaliy sanʼat muzeyi (sobiq Polovsev uyi)ni taʼmirlashda, Navoiy teatri va Muqimiy teatrini bezashda faol qatnashgan; Hamza teatri (1967—68), Alisher Navoiy nomidagi adabiyot muzeyi (1968), Samarqand aeroporti (1969), Oʻzbekiston xalqlari tarixi muzeyi (1969—70), Oʻzbekiston sanʼat muzeyi (1973), "Buyuk ipak yoʻli" metro bekati (1980) va boshqa, shuningdek, xorijdagi (Donetsk, Kiyev, Toshxrvuz, Chimkent va boshqalar) jamoat binolarini ganchkorlik bn bezashda ustalarga rahbarlik qilgan. U. pedagog sifatida faoliyatini bolalar uyida boshlagan (1935—48), Toshkentdagi bolalar va oʻquvchilar uylari, saroyida ganch oʻymakorligi toʻgaragiga rahbarlik qilgan (1948—68); Benkov nomidagi respublika rassomlik bilim yurtida dars bergan (1952—60). U. koʻplab shogirdlar tayyorlagan, ular (Abdurahim Umarov, A. Sultonov, M. Sultonov, farzandi Mirvohid Usmonov va boshqalar) ustozlarining ishlarini davom ettirmokda.

Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1970).

Ac: Sanʼatim — saodatim, T. 1983.

Havolalar
---------

* 

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Konte qalami** — grafik va rassomchilikda qoʻllaniladigan sunʼiy grafit asosida tayyorlangan badiiy materiallar guruhi. Koʻpincha boʻr yoki qalam shaklida ishlab chiqariladi. Zichlik jihatidan u grafitdan past, lekin pasteldan qattiqroq. Bir oz koʻmirga oʻxshaydi. Chizish uchun maxsus qogʻoz, qoʻpol kartondan foydalaniladi. U oʻzining eng yaxshi fazilatlarini va ustunliklarini rangli qogʻozda teksturali yuzada koʻrsatadi va unda individual shtrixlar aniq koʻrinadi.

Tarixi
------

18-asrning oxirida Angliya parlamenti grafit eksportiga juda qattiq taqiq kiritdi. Rassom va ixtirochi Konte, Nikolas-Jak , Fransiya Respublikasi Milliy Konvensiyasining iltimosiga binoan, Angliyadan sof grafit importini almashtirish uchun yangi qalam ishlab chiqdi. Ixtiro 1795-yil 3-yanvarda patentlangan (patent № 32). Patentni olganidan koʻp oʻtmay, Konte qalam ishlab chiqarish uchun tashkil etildi va 1979-yilgacha, sharikli qalam ishlab chiqaruvchisi Bic tomonidan oʻzlashtirilguncha faoliyat olib borgan.

Konte qalami loydan, suvdan va boʻyash elementidan iborat boʻlib, ularga bosim ostida ishlov beriladi va pishiriladi.

Quyidagi ranglarda ishlab chiqariladi:

* sanguine
* sepiya
* bistr
* oq
* qora

Konte qalamini rangli qalamlardan farqlash lozim, oxirgilari kaolin (loy) va boʻyoqdan ham tayyorlanishi mumkin.

Yana qarang
-----------

* Sangina
* Pastel

Adabiyotlar
-----------

* *Nechaev S.* Ajoyib ixtirolar. ENAS-BOOK, 2012-yil. ISBN 978-5-91921-141-9
***Albidella*** — Alismataceae oilasiga mansub oʻsimliklar turkumi. Hozirgi vaqtda (2014 yil may) faqat bitta tur maʼlum, ***Albidella nymphaeifolia***, ilgari *Echinodorus nymphaeifolius* deb nomlangan. Uning vatani Kuba va Yukatan yarim oroli (Beliz, Gvatemala, Kampeche, Kintana Roo va Yukatan shtati).

Etimologiya
-----------

*Albidella* — bu taksonomik anagramma boʻlib, *Baldellia* oilasi nomidan olingan. Oxirgi nomi italyan zodagon Bartolomea Bartoloni-Baldelli sharafiga, tur tavsifi ismidir.

Tavsif
------

Barglari oʻzgaruvchan; bir oʻsimlikda bir vaqtning oʻzida har xil turdagi 2-3 ta poya rivojlanishi mumkin. Suvga botgan barglari kalta petiolat, uzun, shakli lansetsimon yoki chiziqsimon, och yashil, membranasi shaffof, 15 — 25 sm uzunlikda,0,8 — 1,8 sm kenglikda, uchi oʻsimtasion tagida sezilarli qanotli petiolegacha choʻzilgan. Ularning chetlari toʻlqinsimon va jingalak, baʼzan tor parallel, boshqa safar yaproqlari yuqoriga qarab kengayadi va yuqori 1/3 qismida eng keng boʻlib, tiniq boʻladi. Suzuvchi yoki suv ustidagi barglari 25-35 sm uzunlikda, uzun bargli, yaproqlari oval yoki tuxumsimon, ular bir-biriga tegib turdigan yoki qoplagan, koʻzga tashlanadigan boʻlaklarga ega. Shu jumladan, yaproqlar va boʻlaklar n 6 — 12 sm uzunlikda, 5-8 sm kenglikda, markaziy tomirlari uzunligi odatda kengligi bilan bir xil boʻladi. Yaproqda bir-biridan qisqa masofada, uzunligi 0,2 — 0,3 mm gacha boʻlgan aniq, qisqa va uzun pellusid chiziqlar mavjud. *Echinodorus berteroi ga juda oʻxshaydi.* 

Bu tur *Echinodorusdan* oddiy piramida shaklida shakllangan odatdagi panikulyar inflorescence bilan sezilarli darajada farq qiladi. Gulli poyasi 40-50 sm, toʻpgulining uzunligi 12-20 sm gacha ,gullari 2-6 boʻlak boʻlib joylashadi, pastki boʻgʻimning novdalari uzunligi 2,5-4 sm ga yetadi.Eni 0,5 — 0,8 sm, keyingi boʻlaklarda aylanalar atigi 2-5 mm uzunlikda boʻladi. Gultojibargi oq.Mevasi murakkab,20 bolakdan iborat,Ularning har biri 1.4-1.6 mm uzunlik va eni 1 mm gacha yetadi

Manbalar
--------

1. ↑  „World Checklist of Selected Plant Families: Royal Botanic Gardens, Kew" (en-GB). *apps.kew.org*. Qaraldi: 26-yanvar 2017-yil.
2. ↑  Burkhardt, Lotte*. Verzeichnis eponymischer Pflanzennamen - Erweiterte Edition. Index of Eponymic Plant Names - Extended Edition. Index de Noms éponymiques des Plantes - Édition augmentée* (de). Botanic Garden and Botanical Museum Berlin, Freie Universität Berlin, 2018-06-06 — A13 bet. DOI:10.3372/epolist2018. ISBN 978-3-946292-26-5.
3. ↑  A. Grisebach (1866-01-01) (en). *Catalogus plantarum cubensium exhibens collectionem Wrightianam aliasque minores ex insula Cuba missas*. .
4. ↑   (en) *Botanische Jahrbücher für Systematik, Pflanzengeschichte und Pflanzengeographie.*. **v.2 (1882)**. 1881-01-01. .
5. ↑  Garden. New York Botanical (1909-01-01). "North American flora." (en). *North American Flora*. Series 2 **v. 17, pt. 1 (1909)**. ISSN 0078-1312. .
6. ↑  Pichon, Marcel. 1946. Notulae Systematicae. Herbier du Museum National d’Histoire Naturelle de Paris, Phanérogramie, 12: 174-175
**Kontokorrent** (ital. conto corrente— joriy hisob-kitob), kontokorrent hisob varagʻi — 1) muayyan bir mijoz bilan jami operatsiyalar qayd qilinadigan maxsus yagona bank hisob varagʻi. Mijozlarning qoʻyilmalarini saqlash hamda naqd pulsiz hisobkitoblarini amalga oshirishga xizmat qiladi, bir paytning oʻzida ssuda schetli joriy hisob varaq va yagona debet-kredit hisob varagʻi vazifasini bajaradi; 2) amalga oshirilgan oldi-sotdilar boʻyicha jismoniy va yuridik shaxslar tomonidan oʻzlarining doimiy mijozlari bilan oʻzaro hisob-kitoblar uchun ochilgan aktiv hisob varaq.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Bir *vaqtning o'zida rang kontrastiga* misol (qarang. matndagi tushuntirish).
**Kontrast effekti** - ob'ektlarning (odamlar, hodisalar yoki jarayonlar) idrok etilgan parametrlarining odatdagiga nisbatan ortishi yoki kamayishi, agar undan oldin xuddi shunday qabul qilingan parametr kichikroq yoki kattaroq qiymatga ega boʻlsa. Kontrast effekti odamlarda ham, boshqa hayvonlarda ham namoyon boʻladi va idrok, idrok va undan kelib chiqadigan harakatlarga taalluqlidir.

Kontrast effektiga misollar:

* „Oʻrta" kulrang toʻrtburchaklar, agar unga qorongʻu yoki engil (mos ravishda) chegara qoʻshni boʻlsa, u haqiqatdan koʻra ochroq yoki quyuqroq deb qabul qilinadi.
* Koʻtarilgan narsa, agar odam ilgari boshqa engilroq narsalarni koʻtargan boʻlsa, ogʻirroq deb qabul qilinishi mumkin. Aksincha, oldingi narsa ogʻirroq boʻlsa, vazn kamroq koʻrinadi.
* Belgilangan miqdordagi mukofot uchun hayvonlar, agar ilgari olingan mukofot kamroq boʻlsa, koʻproq ishlaydi. Aksincha, agar ilgari olingan mukofot kattaroq boʻlsa, ular kamroq kuch bilan ishlaydi.
* Biror kishi goʻzalroq odamlar bilan solishtirganda yanada jozibali koʻrinadi va boshqalar goʻzalroq boʻlsa, kamroq jozibali koʻrinadi.

Mishel Chevreul tomonidan kashf etilgan bir *vaqtning oʻzida kontrast* ikki xil ob'ektning ranglari bir-biriga taʼsir qiladigan hodisani anglatadi (2-rasmga qarang). yuqorida kulrang chegara bilan misol). Effekt, qoʻshimcha ranglar ob'ektlari uchun paydo boʻlganda koʻproq seziladi. *Rang kontrastining taʼsiri* *kontrast* va *kontrast* tushunchalaridan ajralib turishi kerak, fotografiya va tegishli sohalarda qoʻllaniladigan, atrof-muhit yoki fon bilan solishtirganda ob'ektning rangi va yorqinligidagi farqni bildiradi.

Eslatmalar
----------

1. *Rosotti H.* Colour, Why the World Isn't Grey. — Princeton, New Jersey: Princeton University Press, 1985. — P. 135—136. — ISBN 0-691-02386-7
**Choriqulboy Pirnafasboy oʻgʻli** (1847, Buxoro viloyati Romitan tumanidagi Qoqishtuvon qishlogʻi — 1934, Chorjoʻy viloyatidagi Dargʻonota shahri) — yirik qorakoʻlchi boylardan biri. Oʻzbekistonda yersuv islohoti davrida (1925—26) Qizilqum yaylovlaridagi 50 ming bosh kuy va boshqa molmulklarini oʻz ixtiyori bilan sovet hokimiyatiga topshirgan. Biroq, shunga qaramasdan 1932-yilda qamalib, Orenburgga surgun qilingan. Oʻzbekiston SSR XKS raisi F.Xoʻjayevning aralashuvi bilan 1933-yilda Ch. surgundan kaytarilgan va unga Chorjoʻy viloyatidagi Dargʻonotada yashash uchun ruxsat berilgan. Ch. Romitan shahrida Zarafshon daryosi ustida hashamatli koʻprik (1911—14) va Xayrobod arigʻi boʻyida muhtasham klub (1924) qurdirgan. Oʻzbekiston istiqlolga erishgach, uning xoki Qoqishtuvon qishlogʻidagi Sazokli bobo (Hazrati Nasimiy) qabristoniga qayta dafn etilgan (1993). Qabri ustiga maqbara oʻrnatilgan.

Ad. .Halimov T. Sahovatli Choriqulboy, Buxoro, 1996.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kontraktura** (lot. contractura — tortish, tortishish), changak — boʻgʻim harakatining vaqtincha yoki butunlay cheklanishi. Boʻgʻimning yozilmay yoki bukilmay qolishi K.ning asosiy koʻrinishlaridandir. Boshqa harakatlar (mas, aylanma va yon tomonga — oʻngga yoki chapga) ham cheklanishi kuzatiladi. K. tugʻma boʻlishi mumkin, bu rivojlanish nuqsonlari bilan bogʻlangan boʻlib, tuzalmaydi va muayyan aʼzo shakli oʻzgarganicha qoladi, mas, maymoq oyoq. Orttirilgan K. koʻpincha, boʻgʻimning shikastlanishi yoki kasalligi, kuyishdan hosil boʻlgan chandiklarning tortishishi, muskullarning shikastlanishi natijasida yuzaga keladi. Bosh miya shikastlanishi (mas, insult)da ham K. sodir boʻladi, bunda muskullarni harakatga keltiruvchi nervlar falajlanadi (yana qarang Akashak).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tibbiyotga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Kosmik navigatsiya** - kosmik apparat (KA) ni boshqarish, tor maʼnoda — uning massa markazi harakatini boshqarishni tashqil etish. Kosmik navigatsiyaning asosiy masalalari navigatsiya parametrlarini oʻlchashdan va KAning massalar markazlari holat vektorlarining fazodagi hozirgi vaziyatlarini (KAning gʻalayonlangan harakat trayektoriyasini tavsiflovchi) aniqlashdan iborat. Kosmik navigatsiyaning qoʻshimcha masalalari: KAning haqiqiy orbitasini aniqlash, berilgan orbitadan ogʻishlarni hisoblash va boshqa Navigatsiya sistemasi kema borti va Yerdagi oʻlchash va hisoblash vositalarini oʻz ichiga oladi. Agar KAning harakat parametrlarini faqat bortdagi vositalar yordamidagina aniqlanadigan boʻlsa, Kosmik navigatsiya avtonom hisoblanadi. Kosmik navigatsiya sistemasi Yer sharining turli joylarida harakatlanayotgan kema va samolyotlarning koordinatalarini ham yuqori aniqlikda aniqlashiga imkon beradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Choriboy madrasasi** — Qarshi madrasasi.
Choriboy madrasasi Qarshining eng mashhur madrasalaridan biri hisoblanadi. Madrasa toʻgʻrisida XIX asrning soʻnggi choragiga oid ikkita hujjatda gap boradi. Qozi mulla Baqo xoja sudur oliy hukmdorga shunday murojaat qiladi: *„Sohibim, bu bandayi ojiz hazrati oliy va janob hukmdorimizning muborak boshiga tasadduk, boʻlsin. Hoji Choriboy madrasasi mudarrisi mulla Jalol xoja hazratimning oliy marhamati va mehribonligi tufayli, Qarshi viloyatidagi Mir Bekkibiy madrasasi mudarrisligiga va muftiligiga sarafroz etildi. Uning oʻrni boʻsh qoldi. Agar janob hukmdorimizning oliy marhamati va mehribonligi ila Yusuf sayyod madrasasi mudarrisi hoji mulla Kamoliddin Mir Bekkibiy madrasasiga mudarris va mufti etib sarafroz etilgan mulla Jalol xojaning oʻrniga tayinlansa, janobi oliyni duo qilgay. Hoji Choriboy madrasasi maoshi yigirma besh mann gʻalladir"*. Uzurli sabasiz 2 oyi 10 kun darsga qatnashmagan talabalar oʻqishdan chetlashtirilgan. Madrasa mutavvali tomonidan nazorat qilib borilgan. Hoji Choriboy madrasasi ham inqilobda omon qolganlar qatorida edi. 1923— 1924-yillardagi maʼlumotlarga qaraganda, vaqf yerlaridan yiliga 40 botmon gʻalla hosil olingan. 1925-yilda qizillar sarbozxonasiga aylantirilgan. Qizil askarlarning asosini ruslar tashkil etgan. Baʼzi kishilar hoji Choriboy madrasasi Abdullaxon madrasasining shimoli-gʻarbiy tomonida joylashgan deb taxmin qilishadi. Madrasa Qoʻqondagi koʻhna inshootlardan biri hisoblanadi.

Meʼmorchiligi
-------------

Choriboy madrasasi Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Jumanazar A. K*. Nasaf*. Toshkent: Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi nashriyoti, 2007 — 204 bet.
2. ↑  Ravshanov P*. Qarshi tarixi*. Toshkent: Yangi asr avlodi nashriyoti, 2006 — 639 bet.
**Kosmik chang** — sayyoralararo va yulduzlararo fazodagi juda mayda qattik, zarralar. Mas, sayyoralararo fazodagi bir dona Kosmik chang massasi ~ 10 3—10 5 boʻlib, Quyosh sistemasidagi changlar miqdori 1019—1020 g ni tashkil etadi. Bu changlar ekliptika tekisligiga nisbatan konsentratsiyaga ega. Ularning miqdoriy zichligi Quyoshdan uzoqlashgan sari 1-3 qonun boʻyicha kamayib borib, 3 astronomik birlikdan boshlab kuzatilmaydi. Sayyoralararo muhitdagi Kosmik chang manbai kometalarning sekin-asta parchalanishi, shuningdek, kichik sayyoralar va meteor jismlarning boʻlinishi natijasidir. Ularning oʻlchami yulduzlararo muhitdagi chang oʻlchamidan ancha katta. Yulduzlararo muhitdagi Kosmik chang, asosan, sovuq yulduzlar atmosferasining yuqori qismida vujudga kelib, yulduz shamoli taʼsirida fazoga tarqaladi. Undan tashqari, yangi va oʻta yangi yulduzlar portlashi vaqtida ham maʼlum changlar hosil boʻladi. Bunday changlar tarkibi ular qaysi gaz moddasida kondensatsiyalanib vujudga kelgani bilan bogʻliq. Masalan, "uglerod sinfidagi yulduzlar" atmosferasida koʻproq grafit va kremniydan tarkib topgan chang, "kislorod sinfidagi yulduzlar" atmosferasida esa silikatlardan iborat changlar vujudga keladi. Kosmik chang yulduzlar va boshqa osmon yoritkichlari sochadigan yorugʻlikni susaytiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Koshitse** — Slovakiyaning sharqidagi shahar. Slovakiya Rudali togʻlari etaklarida, Gorvad daryosi vodiysida joylashgan. Aholisi 241,8 ming kishi (1999). Transport yoʻllari tuguni. Qora metallurgiyaning yirik markazi. Metallurgiya kombinati, ogʻir mashinasozlik, magnezitni qayta ishlash, oziq-ovqat, yogʻochsozlik sanoati korxonalari, universitet, Sharqiy Slovakiya muzeyi bor. 14—18-asrlarga oid memoriy yodgorliklar, jumladan, gotika sobori saqlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kosmik suratga olish** - Yer, osmon jismlari va boshqa kosmik hodisalarni Yer atmosferasi tashkarisida turgan apparaturalar (Yer sunʼiy yoʻldoshlari, kosmik kema va boshqalar) yordamida suratga olish; elektromagnit spektrining turli sohalaridagi tasvirni beradi. Yerni Kosmik suratga olisho.ning masshtabi 1:1000000 - 1000000 boʻlib, bunda juda katta maydonning (bir necha oʻn ming kv. km. dan tortib, deyarli Yerning yarim shari sirtigacha) bir butun harakterli tasvirini suratga olish mumkin. Kosmik suratga olisho. usullari: aylanish davri qisqa boʻlgan kosmik apparatlar yordamida 150–300 km balandlikdan, aylanish davri uzun boʻlgan kosmik apparatlar yordamida 300–950 km balandlikdan suratga olish, radiotelevizion sistemalar asosida tasvirlarni Yerga uzatish, 36 ming km balandlikdagi geostatsionar yoʻldoshlardan tasvirlar olish va Yerga uzatish, Oy va sayyoralar sirtidan Yerni suratga olish va radiotelevizion yoʻl bilan axborotlarni Yerga uzatish. Olingan fotosuratlar, Yer atmosferasi, litosferasi, gidrosferasi va biosferasining regional, strukturali, global xususiyatlarini oʻrganishga imkon beradi. Shuningdek, Kosmik suratga olish o. Yerning maʼlum regionini qisqa vaqt ichida qayta-qayta suratga olish mumkin. Bu esa davriy (sutkali, fasliy va boshqalar) va epizodik (vulkan otilishi, oʻrmon yongʻinlari, suv toshqinlari va boshqalar), xoʻjalik faoliyatlarining turli koʻrinishlari (hosilni yigʻish, sugʻorish, suv havzalarini toʻldirish va boshqalar) kabi hodisalarning dinamik tuzilishini oʻrganish uchun sharoit yaratadi. Kosmosdan suratga olish birinchi marta: raketa yordamida — 1946-yil da, Yer sunʼiy yoʻldoshlari yordamida — 1960-yilda, kosmik kema yordamida — 1961-yilda boshlandi. Kosmik suratga olish o. da oq-qora, rangli foto va televizion suratga olishdan tashqari, infraqizil, mikrotoʻlqinli, spektrometrik va fotoelektron tasvirlarni olish ham amalga oshiriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |