**Yoko Ono (**1933-yil 18-fevralda tug'ilgan) - yapon multimedia rassomi, qo'shiqchi, qo'shiqlar muallifi va tinchlik uchun kurashuvchi faolilardan.. Uning ishi, shuningdek, ijro san'ati va kino ijodini ham o'z ichiga oladi.

Ono Tokioda o'sgan va 1953-yilda oilasi bilan Nyu-York shahriga ko'chib o'tgan. U 1960-yillarning boshlarida Nyu-York shahrining shahar markazidagi san'atkorlar sahnasida ishtirok etadi, ular orasida Fluxus guruhi ham bor edi va 1969-yilda the Beatles guruhidan ingliz musiqachisi Jon Lennonga uylanganidan keyin mashhur bo'ldi. Er-xotin asal oyidan Vetnam urushiga qarshi ommaviy norozilik namoyishlari uchun sahna sifatida foydalangan. U va Lennon 1980-yil 8-dekabrda er-xotinning Dakota shtatidagi turar-joy binosi oldida o'ldirilgunga qadar turmush qurishdi. Birgalikda ularning Shon ismli bir o'g'li bor edi, u keyinchalik musiqachi bo'ldi.

  

Lennonning bevasi sifatida Ono uning merosini saqlab qolish uchun ishlaydi. U Manxettenning markaziy parkidagi Qulupnay maydonlari yodgorligini, Islandiyadagi Tinchlik minorasini va Yaponiyaning Saitama shahridagi Jon Lennon muzeyini (2010-yilda yopilgan) moliyalashtirgan. U san'at, tinchlik, Yaponiya va Filippindagi tabiiy ofatlarni bartaraf etish,  va boshqa shunga o'xshash sabablarga katta (xayriya) hissa qo'shgan. 2002-yilda u Tinchlik uchun ikki yilda bir marta 50 000 dollarlik LennonOno grantini tashkil qildi. 2012-yilda u Doktor Rayner Xildebrandt inson huquqlari mukofotini oldi va Artists Against Fracking guruhini moliyaviy jihatdan ta'minladi.

Biografiya
----------

### Yoshligi va oilasi

Ono 1933-yilning 18-fevralida Tokio shahrida Isoko Ono va Eisuke Ono oilasida tugʻilgan.  Ono tug'ilishidan ikki hafta oldin Eysuke ish beruvchisi Yokohama Specie Bank tomonidan Kaliforniyaning San-Frantsisko shahriga ko'chirilgan. Ko'p o'tmay, oilaning qolgan a'zolari unga ergashadilar, Ono birinchi marta otasi bilan ikki yoshida uchrashadi. Uning ukasi Keysuke 1936-yil dekabr oyida tug'ilgan. 

  

1940-yilda oila Nyu-Yorkka ko'chib o'tadi. Keyingi yili Eysuke Nyu-Yorkdan Xanoyga ko'chirildi va oila Yaponiyaga qaytib keldi. Ono Mitsui oilasi tomonidan boshqariladigan eksklyuziv xristian boshlang'ich maktabi Keimei Gakuenga o'qishga kirgan. U Tokioda Ikkinchi Jahon urushi va 1945-yil 9-martdagi bomba portlashi vaqtida qolgan, bu vaqt davomida u boshqa oila a’zolari bilan Tokioning Azabu tumanidagi maxsus bunkerda, ogʻir bombardimondan uzoqda boshpana topgan. Keyinchalik Ono oila a'zolari bilan Karuizava tog' kurortiga boradi. 

Tokiodagi portlashlardan keyin sodir bo'lgan vayronagarchilikda ochlik avj oldi; Ono oilasi o'z narsalarini g'ildirakli aravada tortib, ovqat qidirishga majbur bo'ldi. Ononing so'zlariga ko'ra, hayotining aynan shu davrida u "tajovuzkor" munosabatini va "begona" maqomini tushunishni rivojlantirgan. Boshqa hikoyalarda uning onasi qishloqqa juda ko'p mol olib kelgani va u yerda oziq-ovqatga almashtirilgani haqida hikoya qilinadi. Bitta latifada onasi Germaniyada ishlab chiqarilgan tikuv mashinasini 60 kilogram (130 lb)guruch uchun sotgan. 

1945-yilda urush tugaganidan so'ng, Ono oilasi Qo'shma Shtatlarga ko'chib o'tgandan keyin Yaponiyada qoldi va Nyu-Yorkning Skarsdeyl shahrida, boy shaharchaga joylashdi. 1946-yil apreliga kelib Gakushūin qayta ochildi va Ono qayta ro'yxatdan o'tdi. Tokio imperator saroyi yaqinida joylashgan maktab urushdan zarar ko'rmagan va Ono o'zini Yaponiyaning bo'lajak imperatori shahzoda Akixitoning sinfdoshi edi. 14 yoshida u qo'shiq kuylash bo'yicha vokal mashg'ulotlarini oldi. 

### Kollej davri

Ono 1951-yilda Gakushuin maktabni tamomlagan va bo'limga kirgan birinchi ayol sifatida Gakushuin universitetining falsafa dasturiga qabul qilingan. Biroq, u ikki semestrdan keyin maktabni tark etadi. 

Ono 1952-yil sentabr oyida Nyu-Yorkdagi oilasiga qo'shildi va yaqin atrofdagi Sara Lourens kollejiga o'qishga kirdi. Ononing ota-onasi uning kollejni tanlashini ma'qullashdi, lekin uning turmush tarzini ma'qullashmadi. 1956-yilda Ono kollejni tark etib, Tokiodagi eksperimental hamjamiyatning yulduzi yapon bastakori Toshi Ichiyanagi bilan qochib ketdi, keyin Juilliardda tahsil oldi.

Sara Lourensda u Alaster Riddan she'riyat, Ketrin Manseldan ingliz adabiyoti va Venalik qo'shiqchi Andrédan musiqa kompozitsiyasini o'rgangan. Ononing so'zlariga ko'ra, uning qahramonlari o'n ikki tonli bastakorlar Arnold Schoenberg va Alban Berg edi. U shunday deydi: "Ular nima qila olishi meni hayratda qoldirdi. Men o'n ikki ohangli qo'shiqlar yozdim, keyin mening musiqam o'qituvchim haqiqatdan ham bir oz noma'qul deb hisoblagan sohaga kirdi va shunday dedi: "Mana, shunday narsalar bilan shug'ullanadigan odamlar bor. Siz nimadir qilasiz va ularni avangard deb atashadi". Qo'shiqchi uni Edgar Varese, Jon Keyj va Genri Kouellning ijodi bilan tanishtirdi. Ono kollejni tark etdi va 1957-yilda Nyu-Yorkka ko'chib o'tdi va Yaponiya jamiyatida kotiblik va an'anaviy yapon san'ati bo'yicha darslar orqali o'zini qo'llab-quvvatladi.

Ono ko'pincha 1960-yillarning boshida Litva-Amerika rassomi Jorj Makiunas tomonidan asos solingan Dada ilhomlantirgan avangard rassomlarining erkin uyushmasi bo'lgan Fluxus guruhi bilan bog'langan. Maciunas uning ishidan hayratda qolgan va ishtiyoq bilan targ'ib qilgan va Onoga 1961-yilda Nyu-Yorkdagi AG galereyasida birinchi shaxsiy ko'rgazmasini tashkil qilish imkonini bergan. U Ononi rasman Fluxusga qo'shilishga taklif qildi, lekin u mustaqil qolishni xohlagani uchun bu taklifni rad etdi. Biroq, u Maciunas bilan hamkorlik qildi,  Sharlotta Moorman, Jorj Brecht va shoir Jekson Mac Low, guruh bilan bog'liq boshqalar orasida asosiy hamkorlar edi. 

 Chambers ko'chasi, 112, Fluxus voqealari bo'lib o'tgan Ononing 1960-yillardagi yashash joyi.
Ono birinchi bo'lib Jon Keyj bilan o'zining shogirdi Ichiyanagi Toshi orqali Keyjning yangi ijtimoiy tadqiqotlar maktabida eksperimental kompozitsiya darsida uchrashdi:  U Keyjning noan'anaviy neo-dadaizmi bilan ko'proq tanishdi.

1960-yilning yozida Keyj yangi maktabda dars berishni tugatgandan so'ng, Ono shahardagi boshqa avangard rassomlarning asarlari bilan birga o'z asarlarini taqdim etish uchun joy ijaraga olishga qaror qildi. Oxir-oqibat u Manxetten markazida Chambers ko'chasi 112-uyda arzon joy topdi va kvartiradan studiya va yashash joyi sifatida foydalandi, shuningdek, bastakor La Monte Yangga kvartirada kontsertlar uyushtirishga imkon berdi.  Ularning ikkalasi ham 1960-yil dekabridan 1961-yil iyunigacha u yerda bir qator tadbirlar oʻtkazdilar; tadbirlarda Marsel Duchamp va Peggi Guggenxaym kabi odamlar ishtirok etishdi. Ono va Yosh ikkalasi ham ushbu tadbirlarning asosiy kuratori bo'lganliklarini da'vo qilishadi, Ono esa oxir-oqibat Yosh tomonidan yordamchi rolga o'tganini da'vo qiladi. 

1961-yilda, Lennon bilan uchrashishdan bir necha yil oldin, Ono 258 o'rinli Karnegi resital zalida ("Asosiy zaldan" kichikroq) kontsertda o'zining birinchi yirik ommaviy chiqishini o'tkazdi. Ushbu kontsertda radikal eksperimental musiqa va chiqishlar namoyish etildi. 

Chambers Street seriyasida Ononing eng qadimgi kontseptual san'at asarlari, jumladan *, "Dastlabdi bosqichga qadam qo'yish"* san'at asariga mezbonlik qildi. U 1961-yil iyul oyida Macuniasning AG galereyasida ushbu asarni va boshqa ishlarini yana ko'rsatdi Ono bitta spektaklda rasmga o't qo'yganidan so'ng(ehtiyotsizlik oqibatida), Keyj unga qog'ozga olovga qarshi vosita bilan ishlov berishni maslahat berdi.

Bir necha yil alohida yashagach, Ono va Ichiyanagi 1962-yilda ajrashish uchun ariza berishdi. Ono ota-onasi bilan yashash uchun uyiga qaytdi va klinik depressiyadan aziyat chekib, qisqa muddatga Yaponiyadagi ruhiy shifoxonaga joylashtirildi.

### Karyerasining boshlanishi va farzandlari

1962-yil 28-noyabrda Ono amerikalik jazz musiqachisi, kino produseri va san'at promouteri Entoni Koksga turmushga chiqadi, Entoni Ononi ruhiy kasalxonadan ozod qilishda muhim rol o'ynagan. Ononing ikkinchi nikohi 1963-yil 1- martda bekor qilingan, chunki u Ichiyanagi bilan ajrashishni yakunlashga e'tibor bermagan. Ajralishni tugatgandan so'ng, Koks va Ono 1963-yil 6-iyunda yana turmush qurishdi. U ikki oydan keyin, 1963-yil 8-avgustda ularning qizi Kyoko Chan Koksni dunyoga keltiradi

Nikoh tezda buziladi, ammo ular birgalikdagi martaba uchun birga qolishadi. Ular Tokiodagi Sogetsu zalida, Ono Jon Keyj ijro etgan pianino tepasida yotgan holda chiqish qilishgan. Ko'p o'tmay, er-xotin Kyoko bilan Nyu-Yorkka qaytib kelishdi. Nikohning dastlabki yillarida, Ono Kyokoning ota-onaligining ko'p qismini Koksga qoldirgan, u o'z san'atini qadrlar va ko'p vaqtini o'z ishiga sarflar edi va Koks ham uning reklamasini boshqarishga qatnashgan.

Ono 1965-yilda Karnegi resital zalida ikkinchi marta ishtirok etdi, unda u "*Cut Piece*" debyutini o'tkazdi. 1966-yil sentabr oyida Ono rassom va siyosiy faol Gustav Metsgerning 1966-yil sentabr oyida "San'atdagi halokat" simpoziumida uchrashish uchun Londonga tashrif buyurdi. U o'z tadbirlarini o'tkazish uchun tanlangan yagona ayol rassom edi va so'zga taklif qilingan ikkita shaxsdan bittasi edi.  U 1967-yilda Angliyaning Liverpul shahridagi Bluecoat sanʼat jamiyatida *"Aql uchun musiqa" kontserti* chogʻida *"Tuman mashinasi"ning* premerasi boʻlgan.

Ono va Koks 1969-yil 2-fevralda ajrashishdi va oʻsha yilning oxirida u Jon Lennonga turmushga chiqdi. 1971-yilda vasiylik uchun jang paytida Koks sakkiz yoshli qizi bilan g'olib bo'ldi. U Ono giyohvand moddalarni iste'mol qilgani uchun noloyiq ona ekanligini muvaffaqiyatli da'vo qilganidan keyin vasiylikni qo'lga kiritdi. Ononing sobiq eri Kyokoning ismini "Rut Xolman" ga o'zgartirdi va keyinchalik qizni Tirik so'z cherkovi (yoki "yurish") deb nomlanuvchi tashkilotda tarbiyaladi. Ono va Lennon yillar davomida Kyokoni qidirib topishdi, ammo natija boʻlmadi. Nihoyat u 1998-yilda Kyokoni yana ko'radi.

### Jon Lennon bilan munosabatlar

 Yoko Ono va Jon Lennon turmush qurganlarida, 1969-yil mart
Ononing the Beatles guruhining har qanday a'zosi bilan birinchi aloqasi u Jon Keyj ustida ishlayotgan "*Notalar*" kitobi uchun Lennon-Makkartni qo'shig'ining qo'lyozmasini olish uchun Londondagi Pol Makkartnining uyiga tashrif buyurganida sodir bo'lgan.  Makkartni unga qoʻlyozmalarini berishdan bosh tortdi, lekin Lennon majburlashi mumkinligini aytadi.  Keyinchalik Lennon Onoga "The Word" ning qo'lyozma matnini berdi. 

Ono va Lennon birinchi marta 1966-yil 7-noyabrda Londondagi Indica galereyasida uchrashishdi, u yerda u interaktiv rasm va haykaltaroshlik haqidagi kontseptual san'at ko'rgazmasini "*Tugallanmagan rasmlar*" ni tayyorlayotgan edi. Ularni galereya egasi Jon Dunbar tanishtirdi. 

Lennon, shuningdek, Ononing "*Hammer a Nail"* asari bilan qiziqdi, unga tomoshabinlar oq rangga bo'yalgan yog'och taxtaga mix bolg'acha urishni taklif qilishdi. Ko'rgazma hali ochilmagan bo'lsa-da, Lennon toza taxtaga mix urmoqchi edi, lekin Ono uni to'xtatdi. Dunbar undan so'radi: "Bu kimligini bilmaysizmi? U millioner! U sotib olishi mumkin." Ono "Beatles" haqida bilmagandek o'zini ko'rsatdi (hatto u Pol Makkartni "Beatle" qo'shig'i nomini so'raganini ko'rgani borgan bo'lsa ham), lekin Lennon unga besh shilling to'lash sharti bilan jim" qildi va Lennon shunday javob berdi: "Men sizga xayoliy qo'shiq beraman. besh shilling va xayoliy mixni bolg'a bilan uring."

2002-yilda bergan intervyusida Ono shunday dedi: "Men uni juda yaxshi koʻrib qoldim. Bu haqiqatan ham g'alati vaziyat edi." Ono Lennonga o'zining kontseptual san'at asarlarini yuborib, unga yozishni boshladi va tez orada ikkalasi yozishma boshladilar. 1967-yil sentabr oyida Lennon Londondagi Lisson galereyasida Ononing yakkaxon *yarim shamol ko'rgazmasiga* homiylik qildi. Lennonning rafiqasi Sintiya nima uchun Ono ularga uyda qo'ng'iroq qilayotganini tushuntirishni so'raganida, u Ono faqat "avangard bema'niligi" uchun pul olishga harakat qilayotganini aytdi. 

1968-yil boshida, Beatles Hindistonga tashrif buyurganida, Lennon "Juliya" qo'shig'ini yozdi va Yokoning yaponcha imlo tarjimasiga ishora qilib, Onoga: "Okean bolasi meni chaqiradi" degan havolani kiritdi. 1968-yil may oyida rafiqasi Gretsiyada ta'tilda bo'lganida, Lennon Ononi uyiga tashrif buyurishga taklif qildi. Ular tunni avangard lenta halqalarining tanlovini yozib olish bilan o'tkazdilar, shundan so'ng, uning so'zlariga ko'ra, ular "tongda sevishgan". Ushbu sessiya davomida ikkalasi tomonidan yozilgan yozuvlar, oxir-oqibat, ularning birinchi hamkorlikdagi albomi bo'ldi, ya'ni "*Tugallanmagan musiqa №1:Ikki bokira qiz* "musiqiy-beton asari.

1968-yil 24 va 25-sentabrda Lennon "Baxt - bu issiq qurol" ni yozdi, unda Ono bilan bo'lgan aloqalar mavjud edi. Ono homilador bo'ldi, lekin u 1968-yil 21-noyabrda, Lennonning Sintiya bilan ajrashishiga ruxsat berilganidan bir necha hafta o'tgach, o'g'il homilasi tushib qoldi.   1968-yil 12-dekabrda Lennon va Ono boshqa bir qancha taniqli musiqachilar bilan birga The Rolling Stones, *The Rolling Stones Rock and Roll Circus* haqidagi BBC hujjatli filmida ishtirok etishdi. Lennon o'zining Beatles guruhining "Yer Blues" kompozitsiyasini oxirigacha ijro etdi va Ononing improvizatsiya qilingan vokal ijrosi to'plamni yakunladi. Film suratga olinganidan bir necha oy o'tgach, The Rolling Stones asoschisi Brayan Jonsning vafoti tufayli 1996-yilgacha chiqarilmaydi.

#### Dastlabki hamkorlik yillari

 Lennon va Ono Xilton Amsterdamdagi yotoqxonada, 1969-yil mart
Beatlesning so'nggi ikki yilida Lennon va Ono Vetnam urushiga qarshi ommaviy norozilik namoyishlarini yaratdilar va qatnashdilar. Ular 1968-yilda "*Tugallanmagan musiqa №1: Ikki* bokira qiz" bilan boshlangan bir qator avangard yozuvlar ustida hamkorlik qildilar, bu ikki rassomning oldingi muqovasida retushsiz tasviri mashhur edi. O'sha yili er-xotin The Beatles guruhining "Oq albom" ga "Revolution 9" deb nomlangan eksperimental ovozli kollajni yaratdilar, Ono esa "Tug'ilgan kun" filmiga qo'shimcha vokal, va "The Continuing" da bitta bosh vokal qo'shdi. Bungalov Bill hikoyasi "Beatles yozuvidagi yagona voqea bo'lib, unda ayol bosh vokal kuylaydi".

1969-yil 20-martda Lennon va Ono Gibraltardagi ro'yxatga olish idorasida turmush qurishdi va asal oyini Amsterdamda o'tkazdilar va bir haftalik "Tinchlik uchun yotoqxona "bilan kampaniya olib borishdi. Ular AQShda yana bir yotoqxonani rejalashtirishgan, ammo mamlakatga kirishga ruxsat berilmagan. Ular asal oyining ikkinchi qismini Monrealdagi Qirolicha Yelizaveta mehmonxonasida o'tkazishdi va u yerda "Tinchlikka imkoniyat bering" deb nomlangan kuyni yaratishdi.  Keyinchalik Lennon oʻzini "Makkartnini birinchi mustaqil kuyimda uni men bilan birga yozgan Yokoga berish oʻrniga hammuallif sifatida tanlaganlik uchun yetarli darajada aybdor boʻlgani"dan afsusda ekanligini aytdi. Er-xotin ko'pincha advokatlikni ijrochilik san'ati bilan birlashtirdilar, masalan, birinchi marta Vena matbuot anjumani chog'ida taqdim etilgan "bagizm" da, ular butun tanalariga sumka kiyib, xurofot va stereotiplarni satirik qilishdi. Lennon bu davrni Bitlzning "Jon va Yoko balladasi" qo'shig'ida batafsil bayon qilgan.

prDess conference that, "If I was a Jewish girl in Hitler’s day, I would approach him and become his girlfriend. After 10 days in bed, he would come to my way of thinking. This world needs communication. And making love is a great way of communicating." It was acknowledged that some Nazis, including Nazi "First Lady" Magda Goebbels, had Jewish lovers at one point in their lives.

Lennon o'z ismini 1969-yil 22-aprelda so'rovnomada o'zgartirdi va ikkinchi ism sifatida *Ono* uchun *Uinstonni* almashtirdi. Garchi bundan keyin u Jon Ono Lennon ismini ishlatgan bo'lsa-da, rasmiy hujjatlarda uni Jon Uinston Ono Lennon deb atashgan, chunki unga tug'ilganda berilgan ismni bekor qilishga ruxsat berilmagan. Er-xotin Angliyaning janubi-sharqidagi Berkshirdagi Sunninghilldagi Tittenhurst bog'iga joylashdilar. Ono avtohalokatga uchraganida, Lennon Beatlesning *Abbey Road* nomli so'nggi albomi ustida ishlayotgan paytda ovoz yozish studiyasiga shoh o'lchamdagi karavot olib keltiradi.

#### "Plastic Ono Band" guruhi

 Lennon va Ono "Tinchlik uchun imkoniyat bering" yozuvi, "Queen Elizabeth" mehmonxonasida, Monreal, 1969-yil
"Jon va Yoko balladasi" dan so'ng, Lennon va Ono o'zlarining yangi, ko'proq shaxsiy vakillik ishlarini nashr etish uchun o'z guruhini tuzish yaxshiroq bo'lishiga qaror qilishdi. Shu maqsadda ular Plastic Ono Bandni tuzdilar, bu nom Lennon tomonidan Ono "plastik stendlar" ni yozib olish uchun ishlatganidan keyin yaratilgan. Bu nom avvalroq Ono tomonidan ishlab chiqilgan va Apple matbuot ofisida o'rnatilgan ovozli va yorug'lik moslamasiga biriktirilgan edi. O'rnatish to'rtta perspeks ustundan iborat bo'lib, ularning har biri Beatles a'zosini ifodalaydi, ularning birida magnitafon va kuchaytirgich, ikkinchisida yopiq sxemali televizor va kamera, uchinchisida magnitafon va kuchaytirgich, to'rtinchisida miniatyuradagi yorug'lik shousi va baland ovozli karnay bor edi.

1969-yil iyul oyida Lennonning birinchi yakkaxon qo'shig'i "Give Peace a Chance" (Ononing "Remember Love" qo'shig'i bilan qo'llab-quvvatlangan) Plastic Ono guruhiga kiritilgan birinchi reliz bo'ldi. Oktabr oyida undan keyin "Sovuq Turkiya "(Ononing "Xavotir olma Kyoko (Mumiya faqat qorda qo'lini qidirmoqda)" qo'llab-quvvatlagan). Singllardan keyin dekabr oyida guruhning birinchi albomi, *1969-yil Torontoda "Live Peace in Toronto*" chiqdi, bu albom sentabr oyida Toronto Rock and Roll Revival festivalida jonli ravishda yozib olingan edi. Guruhning bu mujassamlanishi, shuningdek, gitarachi Erik Klapton, baschi Klaus Voormann va barabanchi Alan Uaytdan iborat edi. Ularning ishlashi birinchi rok standartlaridan iborat edi. Ikkinchi bo'limda Ono mikrofon oldiga chiqadi va ikkita asl mulohazaga asoslangan kompozitsiyani ijro etadi: "Xavotir olma Kyoko" va "Jon Jon (Tinchlikka umid qilaylik)".

Ono o'zining birinchi yakkaxon albomi *Yoko Ono/Plastic Ono Bandni* 1970-yilda Lennonning *Jon Lennon/Plastic Ono guruhiga* qo'shimcha qism sifatida chiqardi. Ikkita albomning muqovalari ham bor edi: Onoda uning Lennonga suyangan surati, Lennonda esa Onoga suyangan surati bor edi. Uning albomi tabiatdagi tovushlar (ayniqsa hayvonlar tomonidan yaratilgan) ijrochilari tomonidan qo'llaniladigan erkin jazz texnikasi bilan o'xshash bo'lgan qo'pol vokallarni o'z ichiga olgan. Ijrochilar orasida Ornette Koulman, boshqa taniqli erkin jazz ijrochilari va Ringo Starr bor edi. Albomdagi ba'zi qo'shiqlar Meredit Monk va so'zlar o'rniga qichqiriq va ovozli shovqin ishlatgan boshqa musiqa san'atkorlariga ta'sir qiladigan uslubda so'zsiz vokalizatsiyadan iborat edi. Albom AQSh chartlarida 182-o'rinni egalladi.

 Ono va Lennon,1971-yil
1971-yil 5-iyunda Lennon Fillmorda (o'sha paytda Filmore West) Frank Zappa bilan o'ynashga taklif qilinganida, Ono ularga qo'shildi. O'sha yili u *Fly* qo'sh albomini chiqardi. Unda u Fluxusning bir qator tajribalaridan tashqari, "Yoz o'rtasi Nyu-York" va "Aql poyezdi" kabi treklar bilan bir oz ko'proq an'anaviy psixidelik rokni o'rgandi. U, shuningdek, "Xonim" balladasi bilan kichik efirga chiqdi. Xavotir olma, Kyoko (Ona qo'lini faqat qorda qidirmoqda) "treki Ononing g'oyib bo'lgan qiziga yozilgan va Erik Klaptonni gitarada ijro etgan. 1971-yilda Ispaniyaning Mayorka shahrida Maxarishi Mahesh Yogi bilan o'qiyotganda, Ononing sobiq eri Entoni Koks Ononi qizi Kyokoni bolalar bog'chasidan o'g'irlab ketishda aybladi. Ular suddan tashqari kelishuvga erishdilar va ayblovlar bekor qilindi. Koks oxir-oqibat Kyoko bilan uzoqlashdi. Ono 1998-yilgacha qizini ko'rmaydi Bu vaqt ichida u *Fly* dan tashqari Lennon va Ononing *1969-yilda Torontodagi "Live Peace* "albomida ham mavjud "Don't Worry Kyoko" ni yozdi. Kyoko, shuningdek, "Rojdestvo muborak (urush tugadi)" ning birinchi qatorida Yoko "Rojdestvo muborak, Kyoko", keyin Lennon "Rojdestvo muborak, Julian "deb pichirlaganida ham tilga olinadi. Qo'shiq Buyuk Britaniyada 4-o'rinni egalladi, u yerda uning chiqarilishi 1972-yilgacha kechiktirildi va vaqti-vaqti bilan Buyuk Britaniyaning Singles Chart-da qaytadan paydo bo'ldi. Dastlab Vetnam urushi haqidagi norozilik qo'shig'i "Happy Rojdestvo (urush tugadi)" keyinchalik Rojdestvo standartiga aylandi. O'sha avgust oyida er-xotin Roberta Flak, Stivi Uonder va Sha Na Na bilan Madison Skver bog'ida WABC-TV telekanali xodimi Geraldo Rivera tomonidan tashkil etilgan aqliy nogiron bolalar uchun xayriya tadbirida birga bo'lishdi. 

*Portlend jurnalining* 2018-yilgi sonida muharrir Kolin V. Sargent 2005-yilda Portlendga (Meyn shtati) tashrif buyurganida Yoko bilan suhbatlashgani haqida yozadi. U Lennon bilan qirg'oq bo'ylab sayr haqida gapirdi va Meynda uy sotib olishni orzu qildi. "Biz mashinada hayajon bilan gaplashdik. Biz suv bo'yidan uy qidirayotgan edik... Biz joyni ko'rib chiqdik! Shahar nomini eslay olmagunimcha, biz shimolga suv bo'ylab haydab bordik. Biz ancha yuqoriga chiqdik, chunki u juda chiroyli edi."

1973-yilda Ono Plastic Ono Band va Elephants Memory deb nomlangan musiqachilar ishtirokida "Joseijoi Banzai, 1 va 2-qismlar" singlini yozdi va uni faqat Yaponiyada chiqardi. U yapon urushi qoʻshiqlaridan ilhomlangan soʻzlarni Pop ritmlari bilan birlashtirib, yangi yoʻnalishni koʻrsatib, feminizmni qo'llovchilarni quvontirdi.

#### Ajralish va yarashish

 Dakota, 1973-yildan beri Ono qarorgohi
1970-yilda Beatles tarqalib ketganidan so'ng, Ono va Lennon Londonda birga yashab, Onoga nisbatan tabloid irqchilikdan qochish uchun doimiy ravishda Manxettenga ko'chib o'tishdi. Ularning munosabatlari taranglashdi, chunki Lennon Angliyada unga qarshi qo'zg'atilgan giyohvand moddalar bo'yicha ayblovlar va Ono qizidan ajralgani sababli deportatsiya qilinishi mumkin edi. Er-xotin 1973-yil iyul oyida ajralishdi, Ono o'z karerasini davom ettirdi va Lennon Los-Anjeles va Nyu-York o'rtasida shaxsiy yordamchisi May Pang bilan yashadi; Ono Lennon va Pang munosabatlariga imkon bergan edi. 

1974-yil dekabriga kelib Lennon va Pang birgalikda uy sotib olishni o'ylashdi va u Ononing telefon qo'ng'iroqlarini qabul qilishdan bosh tortdi. Keyingi oy Lennon chekishni davosi topib olganini da'vo qilgan Ono bilan uchrashishga rozi bo'ldi. Uchrashuvdan so'ng Lennon uyiga qaytib, Pangga qo'ng'iroq qila olmadi. Ertasi kuni u qo'ng'iroq qilganida, Ono unga Lennon mavjud emasligini aytdi, chunki u gipnoterapiya seansidan keyin charchagan edi. Ikki kundan keyin Lennon Pang bilan birgalikda stomatolog qabulida yana paydo bo'ldi; u shu qadar aqlini yo'qotib qo'ygan va sarosimaga tushgandiki, Pang uning miyasiga biror narsa bo'lgan deb ishondi. U unga Onodan ajralish tugaganini aytdi, garchi Ono uni o'z xo'jayini sifatida ko'rishni davom ettirishga imkon beradi. 

Ono va Lennonning o'g'li Shon 1975-yil 9-oktabrda Lennonning 35 yoshga to'lgan kuni tug'ilgan. Shon tug'ilgandan so'ng, Lennon ham, Ono ham musiqa sanoatidan tanaffus qilishdi, Lennon o'g'lini parvarish qilish uchun uyda o'tirgan otaga aylandi. Shon musiqa sohasidagi martaba bilan ota-onasining izidan borgan; u yakkaxon ishni bajaradi, Ono bilan ishlaydi va "Saber Tish Tiger sharpasi" guruhini tuzdi.

Diskografiya
------------


|  |  |
| --- | --- |
| **Yakkaxon*** *Yoko Ono/Plastic Ono Band* (1970)
* *Fly* (1971)
* *Approximately Infinite Universe* (1973)
* *Feeling the Space* (1973)
* *Season of Glass* (1981)
* *It's Alright (I See Rainbows)* (1982)
* *Starpeace* (1985)
* *Rising* (1995)
* *A Story* (1997)
* *Blueprint for a Sunrise* (2001)
* *Between My Head and the Sky* (2009)
* *Yokokimthurston* (2012)
* *Take Me to the Land of Hell* (2013)
* *Warzone* (2018)
 | **John Lennon bilan birga*** *Unfinished Music No. 1: Two Virgins* (1968)
* *Unfinished Music No. 2: Life with the Lions* (1969)
* *Wedding Album* (1969)
* *Live Peace in Toronto 1969* (1969)
* *Some Time in New York City* (1972)
* *Double Fantasy* (1980)
* *Heart Play: Unfinished Dialogue* (1983)
* *Milk and Honey* (1984)

  |

Kitoblari va monografiyalari
----------------------------

* *Grapefruit* (1964)
* *Summer of 1980* (1983)
* ただの私 (Tada-no Watashi – *Just Me!*) (1986)
* *The John Lennon Family Album* (1990)
* *Instruction Paintings* (1995)
* *Grapefruit Juice* (1998)
* *YES YOKO ONO* (2000)
* *Odyssey of a Cockroach* (2005)
* *Imagine Yoko* (2005)
* *Memories of John Lennon* (editor) (2005)
* *2:46: Aftershocks: Stories From the Japan Earthquake* (contributor) (2011)
* *郭知茂 Vocal China Forever Love Song*
* *Acorn* (2013)

### Qo'shiq uchun yaratgan kliplari

| Yili | Qo'shiq nomi |
| --- | --- |
| 1981 | "Walking on Thin Ice" |
| 1981 | "Woman" |
| 1982 | "Goodbye Sadness" |

Manbalar
--------



1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  *(unspecified title)*
3. ↑  „Yoko Ono retrospective opens in Frankfurt". Yahoo Malaysia (16-fevral 2013-yil). 12-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 16-fevral 2013-yil.
4. ↑  „Strawberry Fields" (en-us). *www.centralpark.com* (2021-yil 6-may). Qaraldi: 2021-yil 7-noyabr.
5. ↑  *Ono.* „IMAGINE PEACE TOWER" (en-US). *IMAGINE PEACE TOWER*. Qaraldi: 2021-yil 7-noyabr.
6. ↑  „John Lennon Museum". *JapanVisitor Japan Travel Guide*. Qaraldi: 7-noyabr 2021-yil.
7. ↑  „¥5 Million New Year's Gift from Yoko Ono to Ondoy Victims | Philippine Embassy – Tokyo, Japan" (en-US). Qaraldi: 2021-yil 7-noyabr.
8. ↑  „Lennon Ono peace grants awarded" (en-GB) (2006-yil 9-oktyabr). Qaraldi: 2021-yil 7-noyabr.
9. ↑  „Yoko Ono Awarded Germany's Highest Human Rights Medal" (en-GB). *Artlyst*. Qaraldi: 2021-yil 7-noyabr.
10. ↑  „Isoko Ono". *Myheritage.nl*. Qaraldi: 2022-yil 7-fevral.
11. 1 2 3 4 5  „Yoko Ono: biography".  AllMusic. 30-yanvar 2014-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 1-fevral 2014-yil.
12. 1 2   „"Brought to Book", 31-iyul 1971-yil interview with Alan Smith",*Uncut Presents NME Originals Beatles-The Solo Years*, 2010 — 42 bet.
13. ↑  „Yoko Ono – Charts & Awards – Billboard Singles". *AllMusic*. Qaraldi: 12-yanvar 2014-yil.
14. 1 2 3 4  *Haven.* „Yoko Ono to speak at Stanford, Stanford Report".  Stanford University (19-dekabr 2008-yil). 12-noyabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlangan.
15. ↑  "New York, New York Passenger and Crew Lists, 1909, 1925-1957," database with images, FamilySearch ( : March 2, 2021), Yoko Ono, 1952; citing Immigration, New York City, New York, United States, NARA microfilm publication T715 (Washington, D.C.: National Archives and Records Administration, n.d.).
16. ↑  „Yoko Ono". biography.com. 16-fevral 2014-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 14-fevral 2014-yil.
17. ↑  Farago, Jason. „Hearing Yoko Ono All Over Again" (en-US). *The New York Times* (2015-yil 25-iyun). Qaraldi: 2021-yil 7-noyabr.
18. ↑  Munroe et al. 2000, s. 231 harvnb error: no target: CITEREFMunroeOnoHendricksAltshuler2000 (help)
19. 1 2  Munroe et al. 2000, s. 232 harvnb error: no target: CITEREFMunroeOnoHendricksAltshuler2000 (help)
20. ↑  Newhall, Edith. A Long and Winding Road. *ARTnews* (2000-yil oktyabr), s. 163.
21. 1 2 3 4 5 6 7  Munroe et al. 2000. sfn error: no target: CITEREFMunroeOnoHendricksAltshuler2000 (help)
22. 1 2  Munroe et al. 2000, s. 21 harvnb error: no target: CITEREFMunroeOnoHendricksAltshuler2000 (help)
23. ↑  Kotz, Liz (Winter 2001). „Post-Cagean Aesthetics and the "Event" Score". *October*. 95-jild. 55–89 [56]-bet. JSTOR 779200.
24. 1 2 3 4  „Yoko Ono Biography". Biography Channel (UK). 13-dekabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlangan.
25. ↑  „Ono, Yoko: Cut Piece".  Medien Kunst Netz (Media Art Net). 7-noyabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 5-noyabr 2017-yil.
26. ↑  „Centre of the Creative Universe: Liverpool and the Avant-Garde: Timeline".  tate.or.uk. 2-mart 2014-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 10-yanvar 2015-yil.
27. ↑  Hockinson, Michael J.*. The Ultimate Beatles Quiz Book*. Macmillan, 1992.
28. 1 2  Miles 2001. sfn error: no target: CITEREFMiles2001 (help)
29. ↑  Miles 1997. sfn error: no target: CITEREFMiles1997 (help)
30. 1 2 3 4 5 6  Harry 2001. sfn error: no target: CITEREFHarry2001 (help)
31. ↑  Buskin, Richard. „John Lennon: John Lennon Meets Yoko Ono". HowStuffWorks.com. 27-aprel 2014-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 17-aprel 2014-yil.
32. ↑  Sheff, David*. All We Are Saying: The Last Major Interview with John Lennon and Yoko Ono*. St. Martin's Griffin, 2000.
33. ↑  Williams, Precious. „Eternal flame". *The Scotsman* (19-may 2002-yil). 19-aprel 2019-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 12-mart 2020-yil.
34. ↑  *Two Virgins* liner notes, Apple, SAPCOR 2
35. ↑  Spizer, Bruce, *The Beatles on Apple Records*, 498 Productions, ISBN 0-9662649-4-0, 2003, pp. 107–108
36. ↑  Spitz 2005. sfn error: no target: CITEREFSpitz2005 (help)
37. ↑  Martoccio (2–noyabr 2020–yil). „Watch the Rolling Stones Tear Through 'Sympathy for the Devil' in 1968". `{{cite magazine}}`: Cite magazine requires `|magazine=` (yordam)CS1 maint: date format ()
38. ↑  Gibron (21–dekabr 1968–yil). „An in-depth Look at the Songs on Side-Three". `{{cite magazine}}`: Cite magazine requires `|magazine=` (yordam)CS1 maint: date format ()
39. ↑  Lewisohn, Mark, 2000, *The Complete Beatles Chronicle*, London: Hamlyn, ISBN 978-0-600-60033-6, p. 284
40. ↑  Kruse, Robert J. II, "Geographies of John and Yoko's 1969 Campaign for Peace: An Intersection of Celebrity, Space, Art, and Activism", in Johansson, Ola, Bell, Thomas L. eds. *Sound, Society and the Geography of Popular Music*, Ashgate, ISBN 978-0-7546-7577-8, 2009, p. 16
41. ↑  Norman, Philip*. John Lennon: The Life*. Doubleday Canada, 2008 — 608 bet. ISBN 978-0-385-66100-3.
42. ↑  Norman, Philip, John Lennon: The Life, 2008, Doubleday Canada, p. 608, ISBN 978-0-385-66100-3
43. ↑  Coleman, Ray, *Lennon: The Definitive Biography*, 1992, p. 550
44. 1 2  *Mark.* „Yoko Ono: If Only Hitler Had Sex With Jewish Women". *The Times of Israel*. 2019-yil 7-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 19-avgust.
45. ↑  Coleman, Ray, *Lennon: The Definitive Biography*, 1984b, p. 64
46. ↑  Norman, Philip, John Lennon The Life, Hammersmith, England: Harper Collins, 2008, ISBN 978-0-00-719741-5, p. 615 et seq
47. ↑  Emerick, Massey, 2006, pp. 279–80
48. ↑  *Calkin.* „Live Peace in Toronto 1969".  Jpgr.co.uk. 9-oktabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 1-fevral 2014-yil.
49. ↑  Blaney, John (2005). *John Lennon: Listen to This Book* (illustrated ed.). [S.l.]: Paper Jukebox. p. 42. ISBN 978-0-9544528-1-0.
50. ↑  „Women in Music: Trailblazing Female Singers, Songwriters and Musicians". makers.com. 3-fevral 2014-yilda asl nusxadan arxivlangan.
51. ↑  „Yoko Ono/Plastic Ono Band: Awards".  AllMusic.
52. ↑  Liner notes to Disc 2, *Sometime in New York City* album.
53. ↑  Carr, R.*. The Beatles: An illustrated record*. Harmony Books, 1978 — 83 bet. ISBN 0-517-53367-7.
54. ↑  *Kyoko* (2018), documentary by Marcos Cabotá. Far Visuals. Summary at FilmAffinity
55. ↑  Jackson, Andrew Grant. *Still the Greatest: The Essential Songs of The Beatles' Solo Careers*, Lanham, MD: Scarecrow Press, July 2012, p. 50.
56. ↑  „Various Artists: Now That's What I Call Christmas!: The Essential".  AllMusic. 5-fevral 2014-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 14-fevral 2014-yil.
57. ↑  „Happy Xmas (War Is Over): Overview".  AllMusic. 31-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 14-fevral 2014-yil.
58. ↑  *Sargent, Colin W.* „Imagine".  Portland Monthly (2018-yil aprel). 2021-yil 8-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 19-avgust.
59. ↑  Midori Yoshimoto, "Fluxus and Japanese Women Artists," in Japanese Women Artists in Avant-garde Movements, 1950-1975, exh. cat. (Tochigi, Japan: Tochigi Prefectural Museum of Fine Arts, 2005). Pg. 198.
60. ↑  Ali, Tariq. „John Lennon's power for the people". *The Guardian* (2-fevral 2010-yil). 9-yanvar 2017-yilda asl nusxadan arxivlangan.
61. ↑  Brenda Giuliano, Geoffrey Giuliano*. Press Release Interview with May Pang*, 1998. ISBN 978-0-7119-6470-9. 9-iyun 2011-yilda qaraldi.
62. ↑  *H.* „Sean Ono Lennon and Charlotte Kemp Muhl to release debut as Ghost of a Saber Tooth Tiger; win award for worst band name since Dogs Die in Hot Cars".  tinymixtapes.com. 31-iyul 2010-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 28-sentabr 2011-yil.
63. ↑  Scancarelli, Derek,
"Yoko Ono Discusses Her New Album 'Warzone'", *Forbes*, October 19, 2018. Retrieved February 22, 2019.
64. ↑  Ono, Yoko*. Acorn*. OR Books, 2013. ISBN 978-1-939293-23-7. 30-iyul 2013-yilda qaraldi.  Note ISBN 978-1-939293-23-7 (paperback), ISBN 978-1-939293-24-4 (ebook), but 30-iyul, 2013-yil(2013-07-30) holatiga koʻra, it is only available directly from the publisher