recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Anarak** (forscha: انارک, **Romancha nomi Anarak**) — Eronning Isfahon viloyati, Nain okrugining Anarak tumanidagi shahar va uning markazi. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 1285 nafar, 462 oiladan iborat boʻlgan. Shahar dengiz sadhidan 1,429 metr (4,688 ft) balandda joylashgan.

Anarak Dasht-e Kavirga yaqin joylashgan, Nain shahridan taxminan 75 kilometr (47 mi) uzoqlikda joylashgan. Shahar eski devor vayronalari va uchta qoʻriqchi minorasi bilan oʻralgan boʻlib, ular taxminan 100 yil oldin Husayn Kashiy va uning lashkarlarini kiritmaslik uchun qurilgan. Bu mintaqada qishloq xoʻjaligi mahsulotlari kam yetishtiriladi. Lekin Anarak yaqinida joylashgan koʻplab konlar mavjud. Naxlalk qoʻrgʻoshin koni Anarak yaqinidagi eng yirik kon hisoblanadi.

Anarakdagilar anarakiy lahjasida gaplashadilar. Anarakda uning tarixi haqida muzey ham bor.

Anarak iqlimi odatiy choʻl iqlimi, kam yogʻingarchilik yogʻadi. Yozi issiq va quruq. Qadimgi uylarning koʻpchiligi somonli gʻisht (adobe)dan qurilgan boʻlib, hovlisi bor.

Manbalar
--------

1. ↑  „Statistical Center of Iran > Home".
2. ↑  Anarak can be found at GEOnet Nom Serveri, at this link, by opening the Advanced Search box, entering "-3053136" in the "Unique Feature Id" form, and clicking on "Search Database".
3. ↑  „Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006)" (Excel).  Eron statistika markazi. 11-noyabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Eron Islom Respublikasining maʼmuriy-hududiy boʻlinishi |
| --- |
|  |
| Ustonlar | 
* Alborz
* Ardabil
* Bushahr
* Fors
* Gilon
* Guliston
* Hamadon
* Hurmuzgon
* Ilom
* Isfahon
* Janubiy Xuroson
* Kirmon
* Kirmonshoh
* Koʻhgiluya va Buyir-Ahmad
* Luriston
* Markaziy
* Mozandaron
* Qazvin
* Qum
* Qurdiston
* Razaviy Xuroson
* Simnon
* Siston va Balujiston
* Tehron
* Xuziston
* Yazd
* Zanjon
* Gʻarbiy Ozarbayjon
* Sharqiy Ozarbayjon
* Shimoliy Xuroson
* Chahormahol va Baxtiyoriy
 |

 |
**Tabiiy geografik oʻlka** - tabiiy geografik raionlashtirishning yirik birliklaridan. Tabiiy geografik oʻlka yirik tabiiy hududiy majmua boʻlib, maydoni bir n yuz ming km² dan mln. km²gacha boʻlishi mumkin. Tabiiy geografik oʻlka koʻp hollarda makrorelyef tuzilishi jihatidan yaxlit boʻlib, Yer poʻstining yirik morfostrukturasi (platforma, plita, qalkon, burmali oʻlka)ga toʻgʻri keladi. Mas. Sharqiy Yevropa tekislik oʻlkasi, Oʻrta Sibir yassitogʻlik oʻlkasi, Oʻrta Osiyo tekislik oʻlkasi, Oʻrta Osiyo togʻli oʻlkasi va h.k. Tabiiy geografik oʻlkalarni aniqlashda orografik va morfostrukturaviy xususiyatlardan tashqari makroiqlim va atmosfera jarayonlarining makroregional xususiyatlari, kengliklar boʻylab mintaqalanish kabi xususiyatlar ham eʼtiborga olinadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tugʻma kasalliklar** - embrion taraqqiyotining buzilishidan paydo boʻladigan kasallik, nuqsonlar. Tugʻma kasalliklarda organizm, ayrim organlar tuzilishi va funksiyasi butunlay yoki qisman buziladi. Bu, asosan, homila rivojlanishida ona organizmiga zararli har xil omillar taʼsirida kelib chiqadi.

Irsiy omillar taʼsirida otaona jinsiy hujayralari yetilishi (meyoz) va otaona yoshiga qarab jinsiy hujayralardagi xromosoma apparati buziladi. Irsiy omillarga jinsiy xususiyatlar (genom)ga ionlovchi nurlar va kimyoviy moddalar taʼsirida yuz beruvchi mutatsion jarayon (qarang Mutatsiya) ham kiradi. Otaonaning yoshi ulgʻaygan sari Tugʻma kasalliklar bilan tugʻiluvchi bolalar soni ham koʻpayib boradi.

Embrion taraqqiyotiga fizik (ionlovchi nurlar, mexanik va termik taʼsirlar), kimyoviy (gormonal mutanosiblik, sifatsiz ovqatlanish, teratogen zaharlar) va biologik (virus, bakteriya, sodda hayvonlar, gelmintlar) omillar bevosita taʼsir etadi. Homila rivojlanayotgan vaqtda onadagi ruhiy taʼsirlanish qam organizmda endokrin sistema (ichki sekretsiya bezlari sistemasi) funksiyasining buzilishiga olib keladi.

Tugʻma kasalliklar natijasida ayrim organ yoki sistemalarning chala, baʼzan, toʻla rivojlanmasligi, mas. qoʻl va oyoqning butunlay yoki qisman rivojlanmasligi (ageneziya, aplaziya, gipogeneziya, gipoplaziya), organ va sistemalarning odatdagidan kuchlirok, rivojlanishi, mas. odam terisida shox modda taraqqiy qilishi (giperplaziya, gipergeneziya); organlar sonining koʻpayishi yoki kamayishi (mas. qoʻl va oyoq barmoqlarining koʻp boʻlishi — polidaktiliya); toq koʻzlilik (siklopiya); organning odatdagi joyidan boshqa tomonda joylashishi (mas. yurakning koʻkrak qafasit oʻngga, jigarning qorin boʻshligʻida chapga; taloqning esa oʻngda joylashishi va boshqalar) kuzatilishi mumkin.

Baʼzan, tugʻilgan bolalarning yuqori labida kemtik boʻladi yoki yuqori tanglayi rivojlanmay ochiq qoladi. Bu tugʻma kamchiliklar embrionga parazitlarning salbiy taʼsiri va irsiy xususiyatlardan kelib chiqadi. Tugʻma kamchiliklar ayrim organ va sistemalar rivojlanayotgan vaqtda hosil boʻlishi mumkin.

Koʻp tugʻma kamchiliklar egizaklarda simmetrik yoki asimmetrik holda boʻladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nodar Ambrosyevich Bandzeladze** (1937.10.11, Gruziya — 2000) — haykaltarosh, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1987). Tbilisi Badiiyot akadimyasi da taʼlim olgan (1958—63). 1963-yildan Samarqandda. Ijodini metallga zarb berib, boʻrtma tasvirlar ishlash bilan boshlagan ("Samarqandlik rassom ayol", 1964), gips, toshdan haykallar ham ishlagan: "Nasriddinni tinglamoqdalar" (babbit, 1975); "Suv keddi" (gips), "Onalik" (tosh), "Uyqudagi bola" (tosh) — hammasi 1980; xirurg, professor Zokirov portreta (bronza, 1980), "Egizaklar" (tosh, 1983), "Mirsharapov ot ustida" (mis, 1984), "Motam" (tosh, 1984) va boshqa Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1977).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Tugʻma tabiiy elementlar** - tabiatda barqaror minerallar shaklida uchraydigan kimyoviy elementlar. Tugʻma tabiiy elementlare. nometallar (uglerodning polimorf modifikatsiyalari — olmos va grafit, tugʻma S, Se, Te), yarim metallar (tugʻma As, Sb) va metallar (tugʻma Ai, Ag, Si, Pt, Pd, Ir, Fe, Ta, Pb, Zn, Hg, Bi)ra boʻlinadi. Odatda, mineralogik va genetik jihatdan Tugʻma tabiiy elementlare. bilan uzviy bogʻliq boʻlgan qattiq eritmalar, baʼzan intermetall birikmalar ham Tugʻma tabiiy elementlare. hisoblanadi. Mas. platina guruhidagi minerallar tarkibida sof platina bilan birga ferroplatina, poliksen va boshqa boʻladi. Tabiiy sharoitda bir qancha gazlar: azot, kislorod, vodorod, argon, geliy, kripton, ksenon, radon ham tabiiy holda uchraydi. Koʻpchilik Tugʻma tabiiy elementlare. kam uchraydi va baʼzi bir holatlardagina yirik toʻplamlar (konlar) hosil qiladi. Metallardan tugʻma oltin va platina guruhidagi elementlar, ayrim turdagi konlar rudasi tarkibidagi tugʻma mis, shuningdek kumush sanoatda mugʻim ahamiyatga ega. Nometallardan olmos, grafit, oltingugurtning ahamiyati katta. Oy jinslari va meteoritlarda Yer poʻstida kam uchraydigan tugma temir va temirnikel mavjud. Tugʻma tabiiy elementlare. sinfiga mansub ayrim minerallar polimorf modifikatsiyali boʻladi. Tugʻma tabiiy elementlare.ning kelib chiqishi magmatik, gidrotermal, metamorfik va gipergen jarayonlar bilan aniqlanadi va ular, asosan, sochma konlaraa uchraydi. Ayrim Tugʻma tabiiy elementlare. yirik toʻplamlar va konlar gʻosil qiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nodir Normatov** — Oʻzbekistonlik ijodkor. 1950-yilning 24-dekabrida Surxondaryo viloyati, Sherobod tumanidagi Poshxurd qishlogʻida tugʻilgan. ToshDU (hozirgi Oʻzbekiston Milliy universiteti)ning jurnalistika fakultetida tahsil olgan (1967-1972). „Bisot" (1982), „Jazo" (1985) hamda „Jarlikdan qushlar uchdi" kabi asarlar muallifi.

Mehnat faoliyati
----------------

* Oʻzbekiston ilmiy-ommabop va hujjatli filmlar kinostudiyasida rejissyor yordamchisi, muharrir, diafilmlar boʻlimi bosh muharriri(1972-1974).
* „Saodat" jurnalida (1974-1979), „Sovet Oʻzbekistoni" jurnalida (1979-1983), „Oʻzbekiston adabiyoti va sanʼati" gazetasida (1983-1989) , Oʻzbekiston Madaniyat fondida (1989-1991) turli lavozimlarda xizmat qilgan.
* 1997-yildan eʼtiboran Oʻzbekiston Badiiy Akademiyasida bosh mutaxassis, Xalqaro Aloqalar markazida tijorat direktori, 1998-yildan boshlab „Sanʼat" jurnalining bosh muharrir oʻrinbosari, 2000-yildan bosh muharrir vazifalarida xizmat qildi. 2009-yildan Oʻzbekiston Badiiy Akademiyasi Axborot va xalqaro aloqalar boshqarmasi boshligʻi lavozimida ishlab kelmoqda.

Asarlari
--------

Ijodkor Nodir Normatovning „Koʻhi tang hikoyalari" (1977-yil), „Bisot" (1982), „Jazo" (1985), „Jarlikdan qushlar uchdi" (1986), „Ismoil togʻaning tarozisi" (1987), „Daraxt tagidagi odam" (1988), „Barigal", „Roʻzi Choriyevning soʻnggi vasiyati", „Kamalak yashaydigan uy", „Zulayxo daraxti"(2016) kabi goʻzal va betakror asarlari mavjud.

Tarjima qilingan asarlari
-------------------------

Shoir ijodining maftunkorligi va oʻziga tortishi chet ellik tarjimonlarni Nodir Normatov sheʼrlarini tarjima qilishga undab kelmoqda. Jumladan, „Kumush yongʻoqlar", „Jazo", „Ismoil toganing tarozisi" qissalari va bir qator hikoyalari Sankt — Peterburglik yozuvchi Ganna Nemirko tomonidan rus tiliga tarjima qilinib, „Golubiye orexi" (1990) nomida chop etilgan.

Tarjimalari
-----------

Nodir Normatov ham tarjima sohasida sezilarli ishlar amalga oshirgan. Xususan, Suriya yodgorliklaridan „Pandnoma" (G.Normatova hamkorligida), K.Paustovskiyning „Isaak Levitan" qissasi, A.Nesinning „Lomakon" pyesalarini mahorat bilan tarjima qilgan.

Mukofotlari
-----------

Yozuvchi badiiy ijoddagi yutuqlari uchun 2010-yilda „Mehnat shuhrati" ordeni bilan taqdirlandi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  „arxiv nusxasi". 28-may 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-avgust 2022-yil.
4. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yuriy Fedosenko** (talaffuzi: *Yuriy Fedosenko*) (1989-yil 10-may, Ukrainada tugʻilgan)—ukrainalik professional futbolchi. Yarim himoyachi hisoblangan Yuriy Fedosenko Ukraina birinchi ligasi vakili „Desna Chernihiv" futbol klubida oʻynaydi. Yuriy Fedosenko 2008—2009-yilgi yozgi transfer mavsumida Ukraina Birinchi ligasi vakili „Gelios Kharkiv" futbol klubidan jamoa safiga qoʻshilgan edi.

Biografiyasi
------------

Yuriy Fedosenko 1989-yilda Volyn viloyatining Kovel shahrida tugʻilgan. Yuriy Fedosenko futbolchilik faoliyati davomida "Being a pupil of the Lutsk „Volyn"? (Lutsk „Volyn" ning oʻquvchisi boʻlasizmi?) „Dynamo" (Kiev), „Izotop" (Kuznetsovsk) va „Obriy" (Nikopol) klublarida oʻynagan.

Yuriy Fedosenko kattalar safidagi futbolchilik faoliyatini „Volyn Lutsk" futbol klubida boshlagan, biroq asosiy jamoa tarkibida birorta ham rasmiy oʻyin oʻtkazmagan. 2007-yilda Yuriy Fedosenko „Helios Kharkiy" futbol klubi safiga kelib qoʻshildi va u yerda birinchi ligada Ukraina kubogi doirasida 13 oʻyin (1 gol) oʻtkazdi. Yuriy Fedosenko 2008-yilda „Desna Chernihiv" futbol klubiga qoʻshildi. Shundan soʻng, 2009-yilda Yuriy Fedosenko „Phoenix-Ilyichevets" futbol jamoasiga oʻtdi. Kalinino bilan jamoa uchun birinchi ligada Yuriy Fedosenko 11 oʻyin oʻtkazdi (1 gol), Ukraina kubogida yana 3 ta oʻyin oʻtkazdi. Keyingi mavsumda (2009—2010) „Niva Ternopil" futbol klubi safida birinchi ligada ham 3 ta oʻyin oʻtkazdi. Keyingi mavsumda Yuriy Fedosenko Polshada uchinchi liga vakili „Radomyak" futbol klubi tarkibida oʻynadi. Keyin Yuriy Fedosenko Ukrainaga qaytib keldi, „Volyn Lutsk" futbol klubi bilan yigʻinni oʻtkazdi, ammo bosh murabbiy Anatoly Demyanenko Yuriyni asosiy jamoa bilan olib ketishdan bosh tortdi. 2013-yilda Yuriy Fedosenko „Sumy" futbol klubi bilan shartnoma imzoladi, biroq u birinchi ligada atigi 2 ta oʻyin oʻtkazdi. Mavsum oxirida Yuriy Fedosenko „Sumy" futbool klubini tark etdi.

Yuriy Fedosenko 2013-yildan 2014-yilgacha „Odek" jamoasida oʻynagan. Havaskorlar oʻrtasidagi Ukraina chempionatida Yuriy Fedosenko 6 ta oʻyin oʻtkazdi. 2014-yilda u „Malinsk" futbol klubiga oʻtdi va u yerda 2019-yilgacha oʻynadi.

Yana qarang
-----------

* Ukrainada futbol

Manbalar
--------

1. ↑  (ruscha)„Desna" posilyuє sklad 3 September 2008
2. ↑  „Десна усилилась четырьмя игроками". *football.ua*. Qaraldi: 5-sentabr 2021-yil.
3. ↑  „Феникс-Ильичевец: шесть новых игроков". *football.ua*. Qaraldi: 5-sentabr 2021-yil.
4. ↑  „Демьяненко: "Из новичков с командой полетит только Кинаш"". *football.ua*. Qaraldi: 5-sentabr 2021-yil.
5. ↑  „У ПФК Сумы четыре новичка". *football.ua*. Qaraldi: 5-sentabr 2021-yil.
6. ↑  „Сумы: девять потерь". *football.ua*. Qaraldi: 5-sentabr 2021-yil.
**Tugʻma tabiiy metallar** - rudali va sochma konlarda uchraydigan tabiiy yaxlit tugma metallar (oltin, kumush, platina va boshqalar); odatda, ularning oʻlchami bu metall zarralarining aksari qismini tashkil qilgan massasini oʻlchamidan keskin farq qiladi. Tugʻma tabiiy metallarm. kam uchraydi va massasi, odatda, 1 g dan ortiq boʻladi. Eng yirik tugma oltin Avstraliyada topilgan: "Xolterman plitasi" — uning ogʻirligi kvars bilan birgalikda 285 kg boʻlib, unda sof oltin massasi 83,3 kg va "Kutilgan notanish" — ogʻirligi kvars bilan birgalikda 70,9 kg, sof oltin — 69,6 kg. Yirik sof tugʻma platina Uraldagi dunitlarda (0,427 kg) va sochmalarda (9,639 kg) topilgan. Sochmalarda Tugʻma tabiiy metallarm.ning koʻp qismi ruda hosil boʻlish jarayenida gidrotermal eritmalarda hosil boʻlgan deb hisoblanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tugʻma kumush** — tugʻma tabiiy elementlar sinfiga mansub mineral. Kimyoviy tarkibi deyarli sof Ag(l,5% dan koʻp boʻlmagan aralashmalardan), Ai, Hg, Sb, Bi yoki Si ning Ag dagi tabiiy qattiq eritmalari orasida oʻzgarib turadi. Turlari: kyustelit (Ai 10% gacha), kongsbergit, arkverit, bordozit (Hg muvofiq ravishda 5,13 dan 30%gacha), animikit, allargentum (Sb 11 — 15%), chilenit (Bi 5% gacha), kumush (Si 0,1% gacha). Tugʻma kumush markazlashgan qirrali kub singoniyada kristallanadi. Chili (Xanarsilo)da topilgan ulkan taxta koʻrinishidagi Tugʻma kumushning ogʻirligi 1420 kg. Rangi oq boʻlib, koʻpincha usti yupqa qora parda bilan qoplangan boʻladi. Tugʻma kumush kam uchraydi, metallsimon yaltiraydi. yumshoq, oson bolgʻalanuvchan. Qattiqligi 2,5, zichligi 10,5 g/sm1. Gidrotermal tomirlarda koʻproq sulfidli polimetall konlarning sementlanish va oksidlanish zonalarida kaltsit, flyuorit, adulyar hamda Ag, So, Ni, Bi, U minerallari va boshqalar bilan birga uchraydi. Tugʻma kumush konlari xorijda Norvegiya (Kongsberg), Kanada (Kobalt), Germaniya (Shneberg va Annaberg) va boshqa joylarda mavjud. Tugʻma kumush tugʻma oltin bilan birga kumush, kolchedan, qoʻrgʻoshinrux konlarining oksidlanish zonasida uchraydi (Ural, Jezqazgan, Potosi va boshqalar). Oʻzbekistonda Qurama togʻlarining rudali konlarida keng tarqalgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yu.A nomidagi—park.Gagarina** Volgograd shahrining Krasnooktyabrskiy tumanidagi madaniyat va istirohat bog'i. Bu shahardagi eng qadimiy bog'lardan biri.Eng yaxshi yillarida u Rossiyadagi noyob yashil fondga ega 300 ta parklar ro'yxatiga kiritilgan.Bog' Madaniyat uyi bilan birgalikda Yu.VA.Gagarin.

Tarix
-----

Bir versiyaga ko'ra,park 1925-yilda ,boshqa versiyaga ko'ra,birinchi besh yillik reja yillarida—1930-yillarda Barrikady zavodi ishchilari tomonidan tashkil etilgan.1936-yil 18 noyabr, shuningdek,parkning tug'ilgan kuni hisoblanadi. Aynan shu kuni bog' yonida o'sha paytda Aeroportovskiy deb nomlangan madaniyat markazi ochildi.

### Stalingrad jangi

*Stalingrad jangi paytida bog'da shiddatli jangovar harakatlar bo'lib o'tdi,bu davrda madaniyat uyi va bog' binosi jiddiy zarar ko'rdadi.*

1942-yil avgust-sentyabr oylarida Stalingradga qilingan hujumda muvaffaqiyatsizlikka uchragan fashistlar qo'mondonligi oktyabr oyining boshlarida shaharning strategik ob'ektlarini egallash uchun eng yaxshi piyoda va tank bo'linmalarini tor hududlarga to'pladi.Bo'linmalarning bir guruhi 102,0 balandligi—Mamaev Kurganga hujum qildi, beshta bo'linmaning boshqa guruhi zavod hududiga bostirib kirish va Volgaga chiqish uchun shaharning g'arbiy qismidagi balandliklarga to'plandi.Bu erda asosiy zarba Aeroport va Haykal bog'lari va Barrikady zavodi orqali amalga oshirildi.Bu saytga polkovnik Leontiy Gurtiev ning 308-piyoda diviziyasining polklari joylashtirilgan.

1. ↑  „Парк загубленного периода" (ru). *vpravda.ru*.  Волгоградская правда (2-aprel 2012-yil). 24-sentabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-aprel 2018-yil.
2. ↑  „Парк имени Гагарина в Волгограде: от былого величия по-прежнему нет и следа" (ru). *v102.ru*.  Высота 102 (18-noyabr 2011-yil). 21-noyabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-aprel 2018-yil.
3. ↑  Колесов А.Д. 308–я стрелковая дивизия в боях за Сталинград 2002. sfn error: no target: CITEREFКолесов\_А.Д.\_308–я\_стрелковая\_дивизия\_в\_боях\_за\_Сталинград2002 (help)
**Maʼmuriy binolar** - davlat muassasalari va jamoat tashkilotlari uchun moʻljallab qurilgan binolar. Maʼmuriy binolar xonalari asosiy (xizmatlar xonasi, boʻlinmalari, qabulxona, muzokara va majlislar zali), xizmat koʻrsatuvchi va yordamchi xonalar (vestibyul, garderob, kutubxona, arxiv, oshxona, sanuzel xonalari, zinapoya, liftlar va boshqalar) guruhlarga boʻlinadi. Yirik shaharlarda Maʼmuriy binolar individual loyiha boʻyicha quriladi. Ular shahar qiyofasini oʻzgartirishga, meʼmoriy ansambllarni tashkil etishga xizmat qiladi. Masalan, Toshkentdagi Mustaqillik maydoni, Alisher Navoiy xiyoboni, Amir Temur xiyobonidagi Maʼmuriy binolar va boshqa Oxirgi oʻn yillikda maʼmuriy binolar majmuasini bank muassasalari, biznes markazlar, mehmonxonalar turkumidan iborat imoratlardan shakllantirish keng rusm boʻlmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tugalboy Sidiqbekov** [1912.1(14).5, Kensu tumani —1998, Bishkek] — Qirgʻiziston xalq yozuvchisi (1968). Qirgʻiziston FAakad. (1954). Ilk sheʼrlar toʻplami — "Kurash" (1933). "Bahodirlar" (1936), "Insonga" (1969), "Dovonda" (1980) sheʼriy kitoblari, "Kebekning oʻlimi" (1935), "Xasis ota" (1940) dostonlari bor. Romanlarida qishloq hayoti ("KenSu", 1—2kitob, 1937—38; qayta nashri — "Togʻlar orasida", 1958), qirgʻiz xalqining front ortidagi qahramonona mehnati ("Zamonamiz kishilari", 1948) hikoya qilingan. "Ayollar" trilogiyasida (1—2, 1962—66) qirgʻiz ayollarining jamiyatda tutgan oʻrni va roli, ularning joʻshqin faoliyati aks etgan. "Boʻronda", "Doʻstlik", "Dugonalar" hikoyalar toʻplami (1949) va "Togʻ bolalari" (1953), "Tengdoshlar" (1977) romanlari muallifi. Asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

Manbalar
--------

* Zamonamiz kishilari, T. 1951; Togʻ bolalari, T. 1954; Togʻlar orasida, T. 1961; Ispoved Bukentay [roman], M. 1980.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Krijovnik** (Grossularia) - toshyorardoshlar oilasiga mansub koʻp yillik buta, rezavor meva ekini. 50 dan ortiq turi bor. Asosan, Shimoliy Amerikada (46 xil turi) uchraydi. Koʻproq 3 turi: madaniy yoki ekma K. (G. reclinata) — Rossiyaning Yevropa qismi, Kavkazda, shuningdek, Yevropa mamla-katlari, Oʻrta Osiyoda oʻstiriladi; ti kapli K. (G.acicularis) Oʻrta Osiyo togʻlarida, Oltoyda, Sayan togʻlarida; bure i n K. (G.burejensis) Uzoq Sharqda uchraydi. Novdasi tikanli, boʻyi 1,5—2 m, popuk ildizli. Barglari 3—5 boʻlakchali. Gullari 2 jinsli, 1—3 tadan shingil boʻlib joylashgan. Mevasi soxta rezavor meva. Yumaloq yoki choʻziqroq, oq, sariq, qirmizi,qora, koʻp urugʻli; mevasi iyunning 2-yarmida yetiladi, oʻrtacha ogʻirligi 3,6—6 g. 1 tupi 2,5—4 kg hosil beradi. Mevasi tarkibida 7—18% qand, 30—60 mg% S, Vr R vitaminlari, karotin, pektin, temir, fosfor, kalsiy, 1—3% gacha organik kislotalar mavjud. K. mevasi yangiligida yeyiladi, murabbo, jem, kompot, sharbat va h.k.lar tayyorlanadi. K. parhish qilish, yogʻochlangan va koʻk qalamchalaridan koʻpaytiriladi.

Oʻzbekistonda AQShda chiqarilgan Qora Negus, Purman, Xauton, Rossiya navlaridan Rus K. navlari koʻproq tomorqa bogʻlarida yetishtiriladi.

Adabiyot
--------

* Abdullayev R. Yagudiva S, Tomorqada yetishtiriladigan rezavor mevalar, T. 1989.

Rixsivoy Joʻrayev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Mergel** — choʻkindi togʻ jinsi, ohaktosh va dolomitlardan gilli jinslarga oʻtishdagi oraliq holatda. Tarkibida 50 dan 80% gacha SaSO3 va MgCO3, 20 dan 50% gacha gilli material boʻladi. Gilli, ohaktoshli, boʻrsimon va dolomitli qoʻshimchalariga qarab kremnezyomli, glaukonitli, qumli, slyudali, bituminozli, koʻmirli va h.k. Mergellar farq qilinadi. Rangi har xil, koʻpincha, oqish. Tabiatda keng tarqalgan, proterozoydan boshlab barcha sistemalarda uchraydi. Karbonatli va gilli qatlamlarda koʻproqboʻladi. Baʼzi sement turlarini ishlab chiqarishda xom ashyo; qurilish materiali sifatida ham ishlatiladi. Ochiq usulda qazib olinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shlak** (nem.), toshqol — 1) metallurgiyada — eritish jarayonlarida (masalan, poʻlat eritishda) suyuq metall sirtini qoplovchi (soviganda toshsimon yoki shishasimon holatga oʻtuvchi) eritma. Shlak pechga maxsus solinadigan flyus, metallurgiya reaksiyalari natijasida ajralib chiqadigan qoʻshilmalar va yoqilgʻi kulidan iborat. Asosiy komponentlari — kislotali oksidlar §YU2va asosli oksidlar SaO, GʻeO, M§0, shuningdek neytral oksidlar A1203, 2pO. Tarkibidagi bu oksidlarning miqdoriga qarab, Sh. asosli yoki kislotali boʻlishi mumkin.

Metallurgiya jarayonlarida shlak muhim rol oʻynaydi: metallni pechdagi muhitning zararli taʼsiridan muhofaza qiladi, qalqib chiquvchi qoʻshilmalarni biriktirib oladi va boshqalar fizikkimyoviy funksiyalarni bajaradi; 2) bugʻ qozonlari oʻchoXlarida qattiq yoqilgʻi yonganda hosil boʻladigan qoldiqlar; 3) qurilishda — shlakportlandsement, mineral paxta va boshqalar olishda foydalaniladigan xom ashyo. Shlak beton toʻldirgichlari sifatida, yoʻl qurilishida ishlatiladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kaspiyorti Larrasi** (lat. *Larra transcaspica*) — Yerkovlov (*Crabronidae*) arilar oilasiga mansub qum arining noyob choʻl turi. Oʻzbekiston Qizil kitobiga kiritilgan.

Tavsif
------

Markaziy Osiyo: Qozogʻiston, Tojikiston, Turkmaniston, Oʻzbekiston va Eron. Choʻllarning yarim suvli biotoplarida tuproqli-qumli va shoʻrhok, nam joylarda yashaydi. Oʻzbekistonda Qizilqumning janubi-gʻarbiy qismlarida, Buxoro va Xiva atrofida qayd etilgan.

Yiliga bir marta nasl beradi. Ilk uchishi va tuxum qoʻyishi iyun-avgust oylarida, turli oʻsimliklarning gullarida, asosan yulgʻundoshlarda (*Tamarix*), sutlamadoshlarda (*Euphorbiaceae*) va murakkabguldoshlarda (*Asteraceae*) oziqlanadi. Urgʻochilari buzoqboshisimonlarni (*Gryllotalpa*) ovlaydi, ularga nayzasini sanchib falajlaydi, soʻng ustiga tuxum qoʻyadi. Buzoqboshi falajlikdan soʻng oʻziga kelgach oʻz iniga kirib yashayveradi, ari lichinkasi esa unda rivojlanishni davom ettiradi.

Bu turni ilk marta 1894-yilda rus entomologi Ferdinand Ferdinandovich Moravits (F.Morawitz,  1827-1896) ifodalab bergan. Arilarning soni hamma joyda kam. Yakka holda uchraydi. Xoʻjalik maqsadlarida suvga yaqin choʻl-qoʻriqlarning oʻzlashtirilishi, xususan, haydash, chorvachilikda yaylovdan haddan tashqari koʻp foydalanish oqibatida qirilib ketmoqda.

Muhofaza choralari
------------------

Yashash joylari va sonini mukammal oʻrganish, yashash joylarida muhofazasini tashkillashtirish lozim.

Adabiyotlar
-----------

* *Красная книга Республики Узбекистан. — Т. II — Животные*. Ташкент: Chinor ENK, 2009.
* Kazenas V. L. Royuщie osi Kazaxstana i Sredney Azii (Hymenoptera, Sphecidae). Opredelitel. — Alma-Ata: Nauka, 1978. — 172 s.

Havolalar
---------

* Larra eol.org(ingl.) )
* Kaliforniya Fanlar Akademiyasida Larra turlarining izohli katalogi.
**Boboyi ol madrasasi** Boboyi ol guzarida joylashgan bo‘lib, u yettita hujradan iborat bo‘lgan.

Tarixi
------

Biroq yigirmanchi asr boshlariga qadar buzilib ketgan. Ushbu madrasaning ham moddiy ta'minoti yaxshi bo‘lgan. Unda banoraspo‘sh domla dars o‘tgan. Boboyi ol masjidiga oid uchta vaqf hujjati topilgan bo‘lib, ularning qadimiysi ashtarxoniy Ubaydullaxon davrida hijriy 1116-yili ramazon oyida (1705-yil yanvar') tuzilgan. Ushbu masjidning g‘arbida Boboyi ol maqbarasi (keyinchalik Cho‘qmoqjon Bibi binti Boboniyoz hovlisi ham), shimoli va sharqida omma yo‘li, janubida Xojadod valadi mulla Ollohdod hovlisi bo‘lgan. U xom g‘ishtli sinch va poydevori tog‘ toshidan Sarrafon guzarining sharqiy tarafida bino etilgan. Boboyi ol taxminan Abdulazizxon va Subhonqulixon davrlarida yashab o‘tgan. Qozikalon Mir Badriddin arznomasida hazrat Boboyi ol madrasasining mulla Muhammad Murod ismli mudarrisi va imomi Abdullaxonning g‘arbiy madrasasiga yuborilgani, uning o‘rniga Rasiman (ip) bozori Chorsuqi masjidi imomi mulla Nurmuhammad o‘tkazilayotgani ma'lum qilinadi. Mudarris va imomlik maoshi 80 dan 90 tillagacha bo‘lgan. Bu o‘quv maskanida XIX asr oxirlarida banoraspo‘sh toifasidagi mudarris mulla Olimxoja dars o‘tgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Buxoro ta'lim tizimi tarixi. Abdusattor Jumanazar. Toshkent: Akademnashr, 2017. – B. 213.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Madrasa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Rustam Hamidovich Shodiyev** (15-may 1938-yil, Toshkent, 21-oktyabr 2020-yil(2020-10-21)   
 (82 yoshda)) — iqtisodchi olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1988), iqtisod fanlari doktori (1981) professor (1983). Moskva iqtisodiyot institutini tamomlagan (1960). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Iqtisodiyot institutida kichik (1960—67). katta (1968-71) ilmiy xodim, boʻlim mudiri (1971—79), direk-tor oʻrinbosari (1990—91). BMT masla-hatchilarini tayyorlash kursida oʻqigan (1979—80), BMTning Suriya Arab Respublikasi Moliya vazirligi bilan hamkorlikda amalga oshirgan loyihalari rahbari (198082; 1984-85). Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat vaziri oʻrin-bosari (1992—94), Tashqi ishlar vazirligida boshqarma boshligʻi (1995—97), Bank-moliya akademiyasi ilmiy markazi rahbari (1997—2000), Jahon iqtiso-diyoti va diplomatiya universitetida kafedra mudiri (2000—2005), Ilmiy ishlari jahon iqtisoliyogn va xatqaro iqtiso-diy munosabatlar, xizmat koʻrsatish, aholi turmush larajasi, aholini ijtimoiy himoya qilish, demografiya, mehnat va moliya tizimini rivojlantirish masatatariga bagʻishlangan. Oliy maktablar uchun larslik yaratgan. Osiyo taraqqiyot bankinnnt Oʻzbekistonda ag-rosektor infratuzilmalarini rivojlantirish loyihalarida ishtirok etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Sfera obslujivaniya i uroven jizni naseleniya, T.. 1984; Razvitiye sfern obslu-jivaniya naseleniya (politiko-zkonomicheskoy analiz), T.. 1993; Jahon iqtisodiyoti [Oliy uquv yurtlari uchun darslik] T. 2005.
2. ↑

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Boborahim Mirzayev** (1907 — Margʻilon — 1957) — xonanda (bariton), Oʻzbekiston xalq artista (1942). Moskva oʻzbek opera studiyasida oʻqigan (1936). Oʻzbek davlat konsert-etnografik ansamblida (1926—29), Oʻzbek davlat musiqali teatrida (1929—39), Navoiy teatrida (1939—49), Oʻzbek davlat filarmoniyasida (1949—55) yakkaxon xonanda. Dardli, hishayajonlarga boy ovozi bilan tanilgan. Soʻz va ohang ravonligi, nola va krchirimlardan mo-xirona foydalanish M. uslubiga xosdir. Musiqali dramalarda Asqar ("Arshin mol olon"), Neʼmat ("Halima"), Farhod ("Farhod va Shirin"), Qodir ("Gulsara") kabi rollarni, operalarda Er Targʻin, (Ye. Brusilovskiy, "Er Targʻin"), Hasanxon (A. Magomayev, "Nargiz"), Eskamilo (J. Bize, "Karmen") kabi partiyalarni ijro etgan. M. repertuaridan oʻzbek mumtoz ashula yoʻllari ("Tanavor", "Dugoh", "Chorgoh II, III, IV", "Bayet II" va boshqalar) hamda xalq qushiqlari oʻrin olgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

**Antidemping boji** — demping narxlaridagi tovar importi uchun import bojidan tashqari undiriladigan boj (*"Muhofaza choralari, antidemping va kompensatsiya bojlari toʻgʻrisida"gi OʻzR Qonunining 10-moddasi*).
Antidemping boji demping siyosatiga chek qoʻyishga qaratilgan asosiy chora sifatida qoʻllanuvchi qoʻshimcha bojdir. Dastlab, AQSh va Kanadada kiritilgan. Kanada qonuniga koʻra, import qilinayotgan tovarlar oʻz ichki narxlaridan past narxlarda eksport qilayotgan mamlakat uchun mazkur narxlar farqi qiymatida qoʻshimcha boj solinadi, biroq qoʻshimcha antidemping boji tovar narxining 50 % idan oshmasligi kerak. AQShda qasddan demping metodlari qoʻllanilayotganligi aniqlanganda, Prezident bunday tovarlarni olib kirishni taʼqiqlash huquqiga ega. Yevropa jamiyati dempingga qarshi qonunchiligi antidemping bojini demping siyosati yetkizgan zarardan kelib chiqqan holda belgilaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻzbekiston Yuridik ensiklopediyasi
**Rustam To'lqin o'g'li To'laganov** (6-oktabr 1991-yil, Toshkent, Oʻzbekiston) — oʻzbekistonlik professional bokschi boʻlib, yarim ogʻir vazn toifasida ishtirok etadi. Olimpiya oʻyinlarining bronza medali sovrindori (2016), havaskorlar oʻrtasidagi Osiyo chempionati kumush medali sovrindori (2015).

Havaskorlik faoliyati
---------------------

Rustam Toʻlaganov 2015-yil sentyabrda Bangkokdagi Osiyo chempionatida 91 kg vazn toifasida finalda qozogʻistonlik Vasiliy Levitga magʻlub boʻlib, kumush medalni qoʻlga kiritdi.

U 2015-yil oktyabr oyida Dohada boʻlib oʻtgan jahon chempionatida ishtirok etib, musobaqaning 1/16 finalida hakamlarning yakdil qarori bilan yangi zelandiyalik Devid Nik ustidan (3:0 hisobida) gʻalaba qozonadi, lekin chorak finalda esa kubalik Erislandi Savonga bir ovozdan (0:3 ball hisobida) imkoniyatni boy beradi.

Rustam Toʻlaganov 2016-yil avgust oyida Rio-de-Janeyroda boʻlib oʻtgan Olimpiada oʻyinlarida 91 kg vazn bilan bronza medalini qoʻlga kiritadi.

Professionallik faoliyati
-------------------------

Rustam 2017-yilning 27-oktyabrda amerikalik bokschi Robert Gerrani (2:5) hakamlarning yakdil qarori bilan (bal: 40-36, 40-36, 40-36) magʻlub etib, boksdagi professional faoliyatini boshlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Дмитрий Митрофанов и Рустам Тулаганов дебютировали на профессиональном ринге".  AllBoxing.Ru (29 октября 2017). Qaraldi: 16-yanvar 2018-yil.

Havolalar
---------

* Rustam Toʻlaganov — BoxRec
**Rustam Shatbievich Assakalov** (1984-yil 13-iyulda tugʻilgan, Novorossiysk, Krasnodar oʻlkasi) — Adige yunon-rum kurashchisi, Oʻzbekiston sharafini himoya qiladi. Osiyo va Osiyo oʻyinlari chempioni, jahon chempionatlari sovrindori.

Tarjimai hol
------------

1984-yilda Novorossiyskda (SSSR) tugʻilgan. 2012-yilgacha Rossiya terma jamoasida ishtirok etadi, keyin Oʻzbekistonga koʻchib keladi. 2013-yilda  u Osiyo chempioni boʻladi. 2014-yilda Rustam Osiyo chempionati kumush medali sovrindori va Osiyo oʻyinlari chempioni boʻladi. 2015-yilda Asaakalov Osiyo chempioni, jahon chempionati kumush medali sovrindori boʻladi. 2016-yilda u Rio-de-Janeyroda boʻlib oʻtgan Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etadi, ammo u yerda kurashchi atigi 8-oʻrinni egallaydi. 2017-yilda Osiyo chempionati bronza medalini, shuningdek, Islom birdamlik oʻyinlarining bronza medalini ham qoʻlga kiritadi. 2018-yilda Osiyo chempionati va Osiyo oʻyinlarining kumush medali sovrindoriga aylanadi.

2019-yili Qozogʻistonda oʻtkazilgan Olimpiya oʻyinlari oldidan jahon chempionatida 87 kilogrammgacha vazn toifasida Rustam Assakalov bronza medali bilan birga yana milliy olimpiya qoʻmitasiga olimpiya yo'llanmasini ham olib kiradi.

Tokiodagi Olimpiya oʻyinlarida Rustam Assakalov chorak finalda magʻlub boʻladi. Hamyurtimiz xorvatiyalik Ivan Huklekka qarshi shohsupaga chiqib, murosasiz kurash 4:1 hisobida xorvatiyalik kurashchi foydasiga hal boʻladi.

Osiyo chempionati,2018-yil

Havolalar
---------

* Rustam Assakalov — *Olympedia.org*
* Rustam Assakalov — *International Wrestling Database*

Manbalar
--------


1. ↑  Азиатские игры: Рустам Ассакалов стал серебряным призером *Kun.uz* 22.08.2018
2. ↑  Рустам Ассакалов - бронзовый призер чемпионата Азии *Olamsport.com*
3. ↑  Досадные поражения: сразу несколько узбекистанцев завершили свое участие на ОИ в Токио *uz.sputniknews.ru* 03.08.2021
**Antif** (qadimgi yunoncha: *Ἀντιφος* qadimgi yunoncha: *Ἀντιφος*) — yunon mifologiyasi qahramoni, Troya shohi Priamning oʻgʻli. Gomerning „Iliada" asari qahramonlardan biri.

Mifologiyada
------------

Gomer va Psevdo-Apollodorga koʻra, Antif troyan shohi Priam va uning rafiqasi Gekubaning oʻgʻli boʻlgan. Psevdo-Apollodorga koʻraPsevdo-Gigin uni boshqa priamidlar qatorida onasining kim ekanligini koʻrsatmasdan tilga olgan. Ioann Setsning yozishicha, Antif benikoh tugʻilgan, ammo ushbu muallif shahzodani uning oʻgay ukasi Is bilan adashtirib yuborgan.

Antif Troyada axeylar bilan boʻlgan janglarda ishtirok etgan. Gomerning yozishicha, Axill shahzodani Is bilan birga asir olgan, ammo keyinchalik uni toʻlov evaziga qoʻyib yuborgan. „Iliada" ning toʻrtinchi qoʻshigʻida hikoya qilinuvchi janglardan birida Antif Ayaks Telamonidni nayza bilan shikastlashga harakat qilgan, ammo imkoniyatni boy bergan va Odisseyning doʻsti Levkani jarohatlagan. U voqea joyida halok boʻlgan. Odissey buning uchun qasos olishga qaror qilgan, ammo Antif oʻlimdan qochib qutulishni uddalagan. „Iliada"ning oʻn birinchi qoʻshigʻida Antif jangchilar orasida yana — bu safar ukasi Is boshqargan aravada koʻrinish beradi. Miken shohi Agamemnon ularning ikkalasini ham oʻldiradi, Antifning boshiga qilich bilan urib jarohatlaydi. Gomerning soʻzlariga koʻra, halok boʻlganlardan zirhlarni yechib olayotgan Agamemnon Axill ularni qanday qilib qoʻllari bogʻlangan holda yetaklab ketganini yodga oladi.

Kritlik Diktis Antifning kemalar qarshisidagi jangda halok boʻlganini yozgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Аполлодор Афинский 1972. sfn error: no target: CITEREFАполлодор\_Афинский1972 (help)
2. ↑  Гигин 2000. sfn error: no target: CITEREFГигин2000 (help)
3. ↑  Ioann Tsets. Gomerika, 40. (original s latinskim kommentariem: Ioannis Tzetzae. Antehomerica, Homerica et Posthomerica. Lipsiae, 1793, Homerica, p. 61)
4. 1 2 3  Wagner 1894. sfn error: no target: CITEREFWagner1894 (help)
5. 1 2 3  Гомер 2008. sfn error: no target: CITEREFГомер2008 (help)

Adabiyotlar
-----------

1. Аполлодор Афинский*. Мифологическая библиотека*. Наука, 1972.
2. Гигин*. Мифы*. Алетейя, 2000. ISBN 5-89329-198-О.
3. Гомер*. Илиада*. М.: Наука, 2008. ISBN 978-5-02-025210-3.
4. Schirmer A. Antiphos 2 // Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie. — 1886. — Bd. I, 1. — Kol. 385.
5. Wagner. Antiphos 2 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1894. — Bd. I, 2. — Kol. 2530.
**Pito naychasi** — bir maromda turgʻun oqayotgan suyuqlik (gaz) ning toʻla bosimini oʻlchaydigan asbob. Toʻla bosim statik va dinamik bosimlarning yigʻindisiga teng. Pito naychasi uchi bukilgan manometrik naychadan iborat: pastki ochiq teshigini suyuqlik (gaz) oqimiga qaratib joylashtiriladi (rasm). Agar Pito naychasining oqim tezligiga parallel joylashtirilgan bukilgan qismining yon tomonidan teshik ochilsa, statik bosimni oʻlchash mumkin boʻladi. Toʻla va statik bosimlar maʼlum boʻlsa, dinamik bosimni va, demak, suyuqlikning oqim tezligini ham aniqlash mumkin. Pito naychasi fransuz olimi A.Pito nomiga qoʻyilgan (1732).

Pito naychasining tuzilishiPito naychasining tuzilishi
Katta bosimli Pito naychasi (mnevmometrik yoki to‘liq bosim naychasi) maxsus uskunalar va qurilmalarga ulanadi.

Bir vaqtning o‘zida parvozning ham tezligini ham balandligini aniqlash maqsadida aviatsiya havo bosimi qabul qilgichlarida Prandtl naychasining bir qismi sifatida foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. Muhammad Olim H.U. Aviatsiya asboblari va uchish-navigatsiya majmualari. TDTrU: - Toshkent. 2022. 92 b.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dderbi** (inglizcha: *Derby* — yarim qattiq pishloq. Buyuk Britaniyada qaynatilgan sigir sutidan tayyorlanadi. Unga qaymoq taʼmli xususiyat xos.

Tarixi
------

Derbi pishlogʻi haqida ilk yozma manbalar XVIII asrlarga toʻgʻri keladi. Pishloq nomi u ishlab chiqariladigan hudud nomi bilan bogʻliq. Pishloq Angliyaning Derbyshire grafligida ishlab chiqariladi.

Tavsifi
-------

Pishloqning taʼmi va xushboʻyligi uning saqlanish muddatiga bevosita bogʻliq. Qancha uzoq saqlangan boʻlsa, mazasi ham shunchalik boy boʻladi [norasmiy manba?]. Pishloq silliq tuzilishga ega. Zichligi cheddar pishlogʻini yodga soladi, ammo tayyorlash jarayoni farq qiladi.

Tayyorlanishi
-------------

Derbi pishlogʻini tayyorlash texnologiyasi boshqa pishloqlarnikidan birmuncha farq qilishi mumkin. Masalan, Sage *derbi* pishlogʻi (*Sage Derby*; inglizcha: *sage* — mavrak) mavrak qoʻshilib tayyorlanadi. P*ortveyn sharobi qoʻshilgan derbi pishlogʻi* (*Port Wine Derby*) ham bor. Mavrakli derbi, yaʼni Sage derbisi ozgina yalpizga oʻxshash taʼmga ega, portveynli derbisi esa qaymoqli taʼmga ega.

Sage derbi pishloqi uning masalligʻiga maydalangan mavrak qoʻshilishi bilan tayyorlanadi. Bu pishloqqa oʻziga xos taʼm beradi. Natijada, pishloqning tarkibida mavrak parchalari bilan toʻladi. Pishirish paytida mavrak hidini yumshatish uchun tugʻralgan ismaloq ham qoʻshiladi. Bu pishloqda yashil tusli marmarga oʻxshash izlar paydo qiladi. Ismaloq va mavrak nisbatini oʻzgartirish orqali pishloqning taʼmi va xushboʻyligi belgilanadi. XXI asrda tvorogli aralashmaga moychechak, kalendula va petrushka sharbati ham qoʻsha boshlashdi. Pishloq tez, 1-3 oy ichida tayyor boʻladi. Pishloq tayyor boʻlish jarayonida yumshoq zichligi zichroq boʻladi, uning oʻtli va achchiq taʼmi kuchayadi.

Manbalar
--------

1. 1 2  Cheesemaking Practice, Avtori: R. Andrew Wilbey,J.E. Scott,Richard K. Robinson
2. 1 2 3 4  „Angliyskiy sir Sage Derby". 5-yanvar 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyun 2022-yil.
3. ↑  Sir Derbi // Yeda.ru
Antifrizlar 
**Antifrizlar** (anti … va ing. freeze -muzlatish) — ancha past (- 75° dan 0° gacha) temperaturada muzlamaydigan suyu-kliklar; 0° temperaturadan past temperaturada ishlay-digan inki yonuv dvigateli va boshqa turli qurilmalarning sovitish tizimlarida ishlatiladi. Issiqlik hajmi, issiqlik oʻtkazuvchanligi, qaynash va alangalanish temperaturasi yuqori; past temperaturada qovushokligi 559kam. A. sovitish tizimi detallarini zan-glatmasligi, shlanglar va qistirmalar materi-allarini yemirmasligi kerak. Shuning uchun A. etilenglikol, glitse-rin, baʼzi spirtlarning suvdagi eritmasi va boshqa organik birikmalardan tayyorla-nadi. Koʻproq etilenglikolning suvdagi eritmasi ishlatiladi. Uning muzlash temperaturasi — 65° gacha.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Pitirim Sorokin
**Pitirim Aleksandrovich Sorokin** (21-yanvar 1889-yil, Turya, Perm gubernyasi — 2-oktyabr 1968-yil, Uinchester, Massachusetts shtati, AQSh) — kelib chiqishi rus boʻlgan amerikalik sotsiolog. Oʻng eserlar yetakchisi. 1920-yildan Petrograd universiteti profesori. Aksilinqilobiy faoliyati uchun shoʻrolar hukumati uni mamlakatdan chiqarib yuborgan (1922). 1923-yildan AQShda. 1930-yillarda Harvard universiteti professori. Shu yerda sotsiologiya fakultetini tashkil etib, uni boshqargan. Sorokin AQSH sotsiologiyasida hukmron boʻlgan empirik yoʻnalishni tanqid qilgan va "integral" sotsiologiya toʻgʻrisidagi taʼlimotni rivojlantirgan. Ijtimoiy borliqni individdan yuqori turuvchi ijtimoiy madaniy mavjudlik deb bilgan. Tarixiy jarayonni madaniyat asosiy tiplarining siklik almashinuvi deb tushuntirgan, bu madaniyatlar negizida til, axloq, sanʼat, fan, din birgalikda mavjud boʻladi. Hozirgi madaniyat umumiy inqirozni boshdan kechirmoqda deb hisoblagan Sorokin bu inqirozni materializm va fanning rivojlanishi bilan bogʻlaydi hamda diniy "idealistik" madaniyatni kasaltiribgina inqirozdan chiqish mumkin, deb izohlaydi. Gʻarb sotsiologiyasida Sorokinning ijtimoiy mobillik va ijtimoiy stratifikatsiyani oʻrganish sohasida qilgan empirik tadqiqotlari ham yuqori baholanadi.

Adabiyotlar
-----------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Xontaxta tizmasi** - Hisor togʻ tizmasining janubi-gʻarbiy tarmoklaridan biri. Janubiy va janubi-gʻarbda Katta Oʻradaryo, shim. shimoliy sharq va sharqqa 60 km dan ziyod masofaga choʻzilgan. Oʻrtacha bal. 1500–2500 m, eng baland joyi 2938 m. Suvayirgʻich qismi tekislangan yuzalardan iborat. Yon bagʻirlari janubiy va sharqiy qismida Katta Oʻradaryo oʻzanidan deyarli tik koʻtarilgan, shimoli-gʻarbiy yon bagʻri esa bir oz nishab. Etagida adirlar bilan tutashib ketgan va koʻplab daryolar (Langar, Katta Oʻradaryoning chap irmoqlari) bilan zich va chuqur kesilgan. Xontaxta tizmasi antiklinal strukturadir. Uning suvayirgʻich qismi paleozoy davri yetqiziqlaridan tashkil topgan. Tizmaning yon bagʻirlarida yura, boʻr va paleogen ohaktoshlari, gipsli gillar, mergel, qumtosh, konglomeratlar tarqalgan. Daryolar koʻp qismida chuqur daralar hosil qilgan. Ohaktoshlar tarqalgan hududida karst (karst gʻori, voronka va karrlari) hamda kuesta relyef shakllari hosil boʻlgan. Iqlimi quruq, yogʻingarchilik asosan, qish va bahorda boʻladi. Qoʻngʻir va jigarrang tuproqlarda archazorlar, butazor va boshqa oʻsimliklar tarqalgan. Yaylov sifatida foydalaniladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Antigenlar** — maʼlum sharoitda immun javob berish va maxsus antitelolar ishlanib chiqishi, yot hujayralarni yemirib limfotsitlar hosil boʻlishi, immunologik holat yoki tolerantlik shak-llanishiga sabab boʻladigan turli moddalar. Antigenlarning eng muhim xususiyati antigenlik va oʻziga xoslikdir. Xususiyatiga koʻra Antigenning toʻla va qisman, shuningdek eriydigan (oqsillar yoki ular komplekslarining boshqa moddalar bilan suvdagi eritmasi), korpuskulyar (bakteriyalar, hayvon hujayralari), kuchli va kuchsiz, tabiiy va sunʼiy hamda getero-, izo-, autoantigenlar farq qilinadi. Antigenni oʻrganish (ayniqsa toʻqimalar mutanosibligini) aʼzo va toʻqimalarni koʻchirib oʻtkazish, infeksion jarayonlarning rivojlanishi, shuningdek oʻsmalarni aniqlash va davolashda juda muhim ahamiyatga ega.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |