**Littleton** — Amerika Qoʻshma Shtatlarining Arapahoe, Douglas va Jefferson okruglarida hamda Colorado shtatida joylashgan uy boshqaruvi munitsipaliteti. Littleton, Arapahoe okrugining va Denver-Aurora-Leykvud, CO Metropolitan statistik hududining bir qismidir. AQShning 2020-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra shahar aholisi 45,652 kishidan iborat, Colorado shtatidagi aholi soni boʻyicha 20-oʻrinni egalladi.

Tarixi
------

Littleton shahrining tarixi 1859-yilda Pikeʼs Peak Gold Rushdan boshlanadi, bu nafaqat oltin izlovchilarni, balki savdogarlar va fermerlarni ham shaharga olib keldi. Richard Sullivan Little New Hampshireda muhandis boʻlib, sugʻorish tizimlarida ishlash uchun Gʻarbga yoʻl oldi. Koʻp oʻtmay, hozirgi Littleton hududiga joylashishga qaror qildi va 1862-yilda rafiqasi Angeline bilan koʻchib keldi. Littlelar koʻplab qoʻshnilar bilan birga 1867-yilda qoʻpol va tayyor un zavodini qurdilar va bu jamiyatda mustahkam iqtisodiy bazani taʼminladi. 1890-yilga kelib, jamoa 245 kishiga koʻpaydi va aholi Littleton shahrini qoʻshish uchun ovoz berishdi.

Geografiyasi
------------

Littleton dengiz sathidan 5,351 feet (1,631 m) balandlikda joylashgan. Shahar Colorado markazida, AQSh Route 85 va Colorado shtat 470-avtomagistrali kesishmasida joylashgan boʻlib, shahar. Denver shahri markazidan 9 milya (14 km) janubda va Colorado Springsdan 55 milya (89 km) shimolda joylashgan.

Littleton Janubiy Platte daryosi boʻyida, Janubiy Rokki togʻlarining oldingi tizmasidan bir necha mil sharqda, Buyuk tekisliklarning Colorado Piedmont mintaqasida joylashgan.

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 13.87 kvadrat mil (35.9 km2) ni tashkil qiladi. Shundan 12.98 kvadrat mil (33.6 km2) quruqlik va 0.89 kvadrat mil (2.3 km2) suvdan iborat.

Denverning chekkasi sifatida Littleton Denver-Aurora metropolitan hududi va Front Range Urban Corridorning bir qismidir. U shimolda Denver va Englewood, shimoli-sharqda Grinwood qishlogʻi, sharqda Centennial, janubda Highlands Rancho, gʻarbda Kolumbin va Kolumbin vodiysi, shimoli-gʻarbda Bow Mar bilan chegaradosh.

Shahar atrofidagi okruglarning aksariyat okruglaridan farqli oʻlaroq, Littleton bir xil uy raqamlash tarmogʻida, shu jumladan shahar markazi ham.

### Iqlimi

| **Littleton iqlimi** |
| --- |
| Koʻrsatkich | Yan | Fev | Mart | Apr | May | Iyun | Iyul | Avg | Sen | Okt | Noy | Dek | Yil |
| Mutlaq maksimal, °C | 26 | 24 | 30 | 31 | 32 | 37 | 37 | 37 | 34 | 31 | 28 | 24 | 37 |
| Mutlaq minimal, °C | −29 | −31 | −21 | −14 | −6 | 2 | 7 | 6 | −8 | −17 | −19 | −34 | −34 |
| Yogʻingarchilik meʼyori, mm | 9 | 12 | 37 | 38 | 70 | 48 | 48 | 51 | 28 | 31 | 29 | 16 | 416 |

Demografiyasi
-------------

| Aholi o‘sish tarixi |
| --- |
| Yil | Aholi |  | %± |
| **1880** | 100 |  | — |
| **1900** | 738 |  | — |
| **1910** | 1 373 |  | 860% |
| **1920** | 1 636 |  | 192% |
| **1930** | 2 019 |  | 234% |
| **1940** | 2 244 |  | 111% |
| **1950** | 3 378 |  | 505% |
| **1960** | 13 670 |  | 3 047% |
| **1970** | 26 466 |  | 936% |
| **1980** | 28 631 |  | 82% |
| **1990** | 33 685 |  | 177% |
| **2000** | 40 340 |  | 198% |
| **2010** | 41 737 |  | 35% |
| **2020** | 45 652 |  | 94% |
| AQSh aholisini ro'yxatga olish |

2010-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, shaharda 41,737 kishi, 18,312 xonadon va 10,724 oila istiqomat qilgan. Aholi zichligi 1,241/km². Shaharning irqiy tarkibi 89,0 % oq tanli, 2,2 % osiyolik, 1,4 % afroamerikalik, 0,8 % amerikalik hindular, 0,1 % Tinch okeani orollari, 3,9 % boshqa irqlardan va 2,6 % ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi. Har qanday irqga mansub ispanlar va lotinlar aholining 12,4 foizini tashkil etadi.

Shaharda 18,312 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 27,1 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 44,8 foizi er-xotinlar birga yashagan, 4,3 foizida xotini boʻlmagan erkaklar, 9,5 foizida eri boʻlmagan uy bekasi va 41,4 % oilasiz edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 34,7 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 12,4 foizida esa 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar mavjud. 

Main Street in Downtown Littleton Littleton markazidagi asosiy koʻchaAholining yosh bo‘yicha taqsimlanishi 18 yoshgacha bo‘lganlar 21,6 %, 18 yoshdan 24 yoshgacha bo‘lganlar 7,7 %, 25 yoshdan 44 yoshgacha bo‘lganlar 25,6 %, 45 yoshdan 64 yoshgacha bo‘lganlar 29,3 %, 65 va undan katta yoshdagilar 15,8 % tashkil etadi. Aholining oʻrtacha yoshi 41,3 yoshni tashkil etdi. Shaharning gender tarkibi 48,3 % erkaklar va 51,7 % ayollar.

Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 54,512 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 74,744 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 52,674 dollarni, ayollarniki esa 40,297 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 33 889 dollarni tashkil etadi. Oilalarning qariyb 7,4 foizi va aholining 11,0 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlar 13,8 foizi va 65 va undan katta yoshdagilarning 9,0 foizi.

Iqtisodiyoti
------------

2013-yil holatiga ko‘ra, 16 yoshdan oshgan aholining 66,8 foizi mehnat resurslariga to‘g‘ri keldi. Qurolli kuchlarda 0,1 %, fuqarolik ishchi kuchida 66,7 %, ish bilan bandlar 61,2 % va ishsizlar 5,5 % edi. Ish bilan band boʻlgan fuqarolik ishchi kuchining kasbiy tarkibi: boshqaruv, biznes, fan va sanʼatda 44,4 %; 25,0 % savdo va ofis ishlarida; 17,8 % xizmat kasbida; 6,6 % ishlab chiqarish, transport va materiallarni tashishda; 6,2 % tabiiy resurslar, qurilish va texnik xizmat koʻrsatishda. Ishlaydigan fuqarolik ishchi kuchining eng koʻp foizini ishlaydigan uchta sanoat: taʼlim xizmatlari, sogʻliqni saqlash va ijtimoiy yordam (20,1 %); professional, ilmiy va boshqaruv, maʼmuriy va chiqindilarni boshqarish xizmatlari (14,1 %); chakana savdo (11,2 %)ni tashkil qildi.

Littletonda yashash narxi oʻrtacha; AQShdagi oʻrtacha 100 bilan solishtirganda, jamiyat uchun yashash qiymati indeksi 101,8 ni tashkil qiladi. 2013-yil holatiga koʻra, shahardagi uyning oʻrtacha qiymati 269 000 dollarni tashkil etdi, oʻrtacha tanlangan uy egasining oylik narxi ipotekaga ega boʻlgan uy-joylar uchun 1,668 AQSh dollarini va kreditsizlar uchun 470 dollarni, oʻrtacha yalpi ijara esa 902 dollarni tashkil etdi.

Hukumati
--------

Coors Building Coors binosi
Littleton boshqaruv shaklidagi kengash-menejerga ega boʻlgan uy boshqaruvidagi munitsipalitet. Shahar kengashi shahar siyosatini ishlab chiqadi va yillik shahar byudjetini tasdiqlaydi. Shahar boshqaruvchisi kengash siyosatini amalga oshiradi va shahar hokimiyati va uning boʻlimlarining kundalik boshqaruvini nazorat qiladi.

Kengash yetti aʼzodan iborat — toʻrtta qonun chiqaruvchi okrugning har biri uchun bir aʼzo, ikkita umumiy aʼzo va mer. 2021-yildan boshlab barcha kengash aʼzolari 4 yillik muddatga saylanadi. Shahar kengashiga umumiy saylovlar toq yillarda oʻtkaziladi, bunda kengashning uch yoki toʻrtta oʻrinlari saylanadi. 2021-yilda Littleton saylovchilari xalq tomonidan saylangan birinchi mer Kyle Schlachterni toʻrt yillik muddatga sayladilar.

Okrug markazi sifatida Littleton Arapahoe okrugining maʼmuriy markazi hisoblanadi. Viloyat maʼmuriyatining asosiy maʼmuriyati Littletonda joylashgan va koʻpchilik okrug hukumati boʻlimlari oʻz faoliyatlarini shaharda tashkil qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Explore Census Data".
2. ↑  „Find a County".  National Association of Counties. Qaraldi: 7-iyun 2011-yil.
3. ↑  „Active Colorado Municipalities as of December 11, 2009 (271 municipalities)". 12-dekabr 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-dekabr 2007-yil.
4. ↑  „General History of Littleton | Littleton CO".
5. ↑  „US Gazetteer files: 2010, 2000, and 1990".  United States Census Bureau (12-fevral 2011-yil). Qaraldi: 23-aprel 2011-yil.
6. ↑  „Littleton, CO".  Google Maps. Qaraldi: 24-fevral 2016-yil.
7. ↑  „Distance Calculator".  Infoplease. Qaraldi: 24-fevral 2016-yil.
8. ↑  „Physiographic Provinces of Colorado [Map"].  Colorado Geological Survey. Qaraldi: 24-fevral 2015-yil.
9. ↑  „General Map of Colorado". *Colorado Life Zones*. 3-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-fevral 2016-yil.
10. ↑  „Colorado: 2010 - Population and Housing Unit Counts".  United States Census Bureau (avgust 2012). Qaraldi: 18-fevral 2015-yil.
11. ↑  „OMB Bulletin No. 13-01". *Office of Management and Budget* (28-fevral 2013-yil). Qaraldi: 9-fevral 2015-yil.
12. ↑  „U.S. Census website".  United States Census Bureau. Qaraldi: 18-fevral 2015-yil.
13. ↑  „Littleton, Colorado".  City-Data.com. Qaraldi: 18-fevral 2015-yil.
14. ↑  „City Manager | Littleton CO". *www.littletongov.org*. 21-oktyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-oktyabr 2022-yil.
15. ↑  „City Council Members | Littleton CO". *www.littletongov.org*. 30-aprel 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-oktyabr 2022-yil.
16. ↑  „County Locations".  Arapahoe County, Colorado. Qaraldi: 26-fevral 2015-yil.

Andoza:KOlorado