recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Qubayza ibn Uqba**(arabcha:قبيزة بن عقبة — Qubayza ibn Uqba — Toʻliq ismi:Qubayza ibn Uqba ibn Muhammad (vafoti 215/830-yil)) — muhaddis.

Hayoti
------

Qubayza ibn Uqba mashhur roviylar Iso ibn Tahovoniy, Molik ibn Mugʻavvil, Osim ibn Muhammad, Yunus ibn Abu Isʼhoq, Shuʼbiy, Sufyon Savriy va boshqa koʻplab kishilardan hadis eshitgan. Juda katta ilmiy salohiyatga ega boʻlganligidan „*Avʼiyatul ilm*", „*ilmning idishi*" deb eʼtirof etilgan.

Shogirdlari
-----------

Qubayza ibn Uqbadan Ahmad ibn Hanbal, Imom Buxoriy, Usmon ibn Abu Shayba, Mahmud ibn Gʻaylon, Abu Quddoma Saraxsiy, Muhammad ibn Yahyo Zuhayliy, Abu Zaraʼ Roziy va boshqa koʻplab muhaddislar hadis rivoyat qilishgan. Qubayza ibn Uqbaning eng ulugʻ fazilatlaridan biri islom olamida eng faqih tobeinlardan boʻlgan Sufyon Savriydan hadis va fiqh ilmini oʻrganganligi hisoblangan.

Vafoti
------

U 215/830-yilda vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻrta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. — B. 880.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Qubchur** — uy hayvonlari uchun olingan soliq turi. 1235-yil Oʻqtoy qoon tomonidan joriy qilingan. Q.ga binoan 100 bosh jonivordan biri saltanatga soliq tarzida topshirilgan. Kimning uy hayvonlari soni yuzdan kam boʻlsa, u Q.ga tortilmagan. Dastlab Q, asosan, chorvadorlarga nisbatan qoʻllangan. Keyinchalik u oʻtroq aholidan ham undi-rilgan. Kichik Osiyoda q. faqat chorvachilik bilan mashgʻul aholi qatlamidan olingan. Elxoniylar davlatida chorva-dorlar ham, dehqonlar ham Q.ga tortilgan. q. arablar tomonidan joriy etilgan xirojga muvofiq kelgan. Elxoniylar saltanatida moʻgʻullar va koʻchmanchi aholi koʻp istiqomat qiladigan oʻrinlarda Q va qad. soliqturlari mustahkam mavqega ega boʻlgan hududlarda xiroj atamasi isteʼmolda boʻlgan. Oltin Oʻrda va Oʻrta Osiyo xonliklarida 100 bosh jonivordan 1% miqdorda davlat hisobiga olinadigan soliq q. istilohi bilan yuritilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Quduq
Har xil turdagi quduqlar

**Quduq** — vertikal shaxta yoki oʻra koʻrinishidagi gidrotexnika inshoo-ti. Quduqning aholini suv bilan taʼminlash va sugʻorish uchun yer osti suvlarini yigʻish maqsadida quriladigan suv toʻplovchi;yer osti suvlarini yer usti suvlari bilan qoʻshish yoki drenaj suvlari va tindirilgan kanali-zatsiya suvlarini yigʻish maqsadida quriladigan suv singdiruvchi; daryo, koʻl, suv omborlaridan olinadigan suvlarni rostlash maqsadida qirgʻoqqa yaqin quriladigan qirgʻoq boʻyi xillari boʻladi.

Suv toʻplovchi Quduq juda keng tarqalgan boʻlib, asosan, ichimlik suv olish uchun quriladi. Konstruksiyasi, qurilish usuli hamda devorining mustahkamligiga qarab shaxtasimon va quvurli (burgʻilangan) xillarga boʻlinadi. Shaxtasimon Quduq uncha chuqur joylashmagan kam bosimli suv saqlovchi qatlamlardagi suvni olish uchun quriladi. Bunday Quduqlar kichik posyolkalar, chorvachilik fermalari, dala shiyponlari va yaylovlarni suv bilan taʼminlash maqsadida qaziladi, suvi isteʼmol uchun yaroqli boʻlsa, maxsus tozalash talab etilmaydi. Ularning diametri (yoki kengli-gi) 0,8 dan 1,5 m gacha, chuq. 30–40 m gacha (baʼzi joylarda 100–300 m gacha) boʻladi. Shaxtasimon Quduqlarga suv filtrlar yoki gʻovak betondan qilingan devorlar orqali oʻtadi. Shaxtasimon Quduqlarning koʻpchiligi debeti sutkasiga 5—100m3atro-fida. Devorlari yogʻoch, tosh va beton bilan mustahkamlanadi. Undagi suv turli suv chiqaruvchi qurilmalar yordamida olinadi. Quvurli (burgʻilangan) Quduq turli chuqurlikda yotgan, suvi koʻp boʻlgan (bosimli va bosimsiz) yer qatlamlaridan suv olish uchun quriladi. Bularda suv saqlovchi qatlamlar sathidan yuqoriga, hattoki oʻz bosimi bilan yer sirtigacha koʻtarilishi mumkin (mas, artezian Quduqlar). Quvurli Quduqlarning chuqurligi 800 m gacha boradi. Bu turdagi Quduqlarning suvi markazlashtirilgan suv bilan taʼminlash sistemasida ishlatiladi. Quvurning suv saqlovchi qatlamga yetgan qismiga filtr (be-ton, keramika, shagʻal va boshqalar) ishlanadi. Quvurli Quduqlarning suvi markazdan qochirma choʻktirma nasoslar, erliftlar va sifonlar yordamida chiqarib olinadi. Suv singdiruvchi Quduq vertikal drenajning bir turi sifatida berk botiqlarning zaxini qochirishda qoʻllaniladi. Quduq vositasida zax bosgan qatlamni suv yutgich qatlam bilan birlashtirib, ortiqcha suvni suv yutgich qatlamga oʻtkazib yuborish mumkin. Qirgʻoq boʻyi Quduqi panjaralar bilan boʻlingan kameradan iborat boʻlib, suv daryo, koʻl va boshqa manbalardan quvur orqali oqib keladi.

Quduq vazifasiga koʻra funt, artezian, drenaj va kuzatish Quduqga boʻlinadi.

Yana q.
-------

* Artezian kudugʻi
* kuzatuv kudugʻi
* Kollektor-drenaj tarmogʻi
* Koriz

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Teshik-tosh ziyoratgohi** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Diqqatga sazovor joy. Obyekt davri: I—II asrlar. Andijon viloyatining Jalaquduq tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Teshiktosh aholi punkti, "Gʻayrat" MFY, "Teshik-tosh" QFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Andijon viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. "Vaqf" xayriya jamoat fondiga tekin foydalanish shartnomasi asosida biriktirilgan. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Haniflar** — islom dini vujudga kelmasdan ilgari arablar orasida yakkahudolik gʻoyasini targʻib qilgan shaxslar. Musulmonlar rivoyatiga qoʻra, ular islomgacha Arabistonda qabila xudolariga sigʻinishni rad etgan, yakkahudoga astoy-dil ishongan, lekin xristianlikka ham, yahudiylikka ham qoʻshilmagan. Muhammad (sav) ham oʻz targʻibotini H.dan biri sifatida boshlagan. Qurʼonda Ibrohim ham hanif deb nomlangan, uning chinakam yak-kaxudolikka asoslangan dinini Muham-mad (sav) tiklagan, deb hisoblanadi.

8—9-asrlardan boshlab musulmon adabiyotida H. koʻpincha "musulmonlar", islom esa "xaniflik dini" maʼnosida ishlatilgan. Sufiylar ham oʻzlarini H. deb atashardi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Pragadagi Krosin favvorasi. akvarelda ishlangan. Rudolf fon Alt. 1843-yil
**Rudolf fon Alt** (nemischa:; 1812-yil 28-avgust, Vena — 1905-yil 12-mart, Vena) — avstriyalik boʻyoqchi rassom. Vena shahrida tugʻilgan, toshbosmachi Yakob Altning (1789—1871) oʻgʻli va rassom Frans fon Altning (1821—1914) ukasi. Uning toʻliq ismi Rudolf Ritter fon Alt, chunki 1889-yilda u Ritter (ritsar) unvonini olgan.

Rudolf Alt rassomlik boʻyicha dastlab akvarel bilan ishlashda usta boʻlgan otasi Yakob Alt tomonidan, 1828-yildan esa Vena Tasviriy sanʼat akademiyasida oʻqitilgan. Keyin otasining sayohatlarida qatnashgan. Italiyaning shimoliga sayohatidan soʻng (1833) Rudolf fon Alt oʻzini rasm chizishga bagʻishladi. U Venetsiya, Neapol, Vena, Alp togʻlari, Lombardiya, Bogemiya, Galisiya, Dalmatiya, Bavariya va Dunay mintaqasidagi Peshtgacha boʻlgan shaharlar, shuningdek Rossiyaning landshaftlarini chizgan. 1863-yilda Qrimga, 1867-yilda esa Sitsiliyaga sayohat qilgan.

1897-yilda rassom doʻstlarining iltimosiga binoan Rudolf fon Alt Vena uyushmasi boʻlinishiga rahbarlik qildi. U, shuningdek, uyushmaning oylik „Ver Sakrum" (lotincha „Muqaddas bahor") almanaxini nashr etdi. Rudolf fon Alt 1905-yilda Vena shahrida vafot etdi. Rasmlarining aksariyati Venadagi turli muzeylarda saqlanadi. 2005—2006-yillarda Venadagi Albertina muzeyida uning asarlarining retrospektiv koʻrgazmasi boʻlib oʻtdi.

Rudolf fon Alt — XIX asrning Venadagi eng mashhur rassomlaridan biri. Uning yutugʻi akvarel boʻyicha mahoratida boʻlgan. U 1000 dan ortiq akvarel rasmlarini yaratdi, ular oʻsha davrdagi Avstriyani, ham landshaftlarni, ham birinchi navbatda arxitekturani topografik jihatdan aniq atmosferada aks ettiradi. U birgina Vena shahridagi Avliyo Stefan soborini bezashda 100 martadan koʻp rasm chizgan. 150 ga yaqin rasmlardan iborat raisonné katalogi 2011-yilda nashr etilgan. Sanʼatga ishqiboz kolleksioner Yakob Gsell uning homiylaridan biri boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  „arxiv nusxasi". 25-sentabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-avgust 2022-yil.

Havolalar
---------

* Biografiya(olm.) )
**Çırağan saroyi** (turkcha: *Çırağan Sarayı*), sobiq Usmonli saroyi, hozirda Kempinski Hotels tarmogʻidagi besh yulduzli mehmonxona. Bosforning Yevropa qirgʻogʻida, Turkiyaning Istanbul shahridagi Beshiktosh va Ortaköy oʻrtasida joylashgan.

Bir kechasi AQSh$35,419,68ga baholanadigan Sulton Suite 2012-yilda CNN Go tomonidan tuzilgan *dunyodagi eng qimmat 15 mehmonxonalar* roʻyxatida 14-oʻrinni egalladi.

Tarixi
------

Sulton Abdulaziz tomonidan qurilgan saroy arman saroy meʼmori Nigogayos Balyan tomonidan loyihalashtirilgan boʻlib, uning oʻgʻillari Sarkis va Hagop Balyan tomonidan 1863—1867-yillar oraligʻida, barcha Usmonli sultonlari oʻz ajdodlarining saroylaridan foydalangan holda oʻz saroylarini qurgan davrda qurilgan. Çırağan saroyi bu an'ananing soʻnggi namunasidir. Ichki devorlari va tomi yogʻochdan, tashqi devorlari rangli marmardan ishlangan. Goʻzal marmar koʻprik saroyni orqadagi tepalikda joylashgan Yulduz saroyi bilan bogʻlaydi. Juda baland bog 'devori saroyni tashqi dunyodan himoya qiladi.

Saroyning qurilishi va ichki bezagi 1872-yilgacha davom etdi. Sulton Abdulaziz oʻzining muhtasham saroyida uzoq vaqt yashamadi. Taxtdan tushirilganidan koʻp oʻtmay, 1876-yil 30-mayda ssaroyning ichida oʻlik holda topildi. Uning vorisi va jiyani Sulton Murod V Çırağan saroyiga koʻchib oʻtdi, ammo atigi 93 kun hukmronlik qildi. U ukasi Abdul Hamid II tomonidan ruhiy kasallik tufayli taxtdan agʻdarilgan va 1904-yil 29-avgustda vafotigacha u yerda uy qamogʻida yashagan.

1909-yil 14-noyabrda Ikkinchi Konstitutsiyaviy monarxiya davrida Sulton Mehmed V Usmonli parlamentiga oʻz majlislarini shu binoda oʻtkazishga ruxsat berdi. Oradan ikki oy oʻtgach, 1910-yil 19-yanvarda katta yongʻin saroyni vayron qildi va faqat tashqi devorlari saqlanib qoldi. "Sheref Stadi" deb nomlangan uning bogʻi koʻp yillar davomida Beshiktosh JK klubi uchun futbol maydoni boʻlib xizmat qildi.

1987-yilda vayron boʻlgan saroyni Yaponiya korporatsiyasi sotib oldi, u saroyni qayta tikladi va uning yoniga zamonaviy mehmonxona majmuasini qoʻshdi. Zamonaviy mehmonxona binosi 1990-yilda, tiklangan saroy binosi 1992-yilda ochilgan. Bugungi kunda u besh yulduzli Kempinski mehmonxonasi uchun hashamatli lyukslar va mehmonlarga xizmat koʻrsatadigan ikkita restoran sifatida xizmat qilmoqda.

  

Saroy 2007-yilning birinchi choragida qayta ta'mirlandi, u barokko uslubi va yumshoq ranglari bilan haqiqiy saroyga oʻxshaydi.

* 1840-yilda saroy1840-yilda saroy
* Çırağan saroyi 1910-yildagi yong'in natijasida vayron bo'lganÇırağan saroyi 1910-yildagi yong'in natijasida vayron bo'lgan
* Bosfordan saroy darvozasining ko'rinishiBosfordan saroy darvozasining ko'rinishi
* Bosfordan yon ko'rinishiBosfordan yon ko'rinishi
* Çırağan saroyi ichidagi zinapoyali atriumÇırağan saroyi ichidagi zinapoyali atrium
* Çırağan saroyi ichidagi atrium zaliÇırağan saroyi ichidagi atrium zali

Manbalar
--------

1. ↑  Arnold, Helen *CNN Go*. 25 March 2012. Retrieved 2014-10-09
2. ↑  „Resmi sitesindeki açıklama". 31 martda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31 mart.
**Quddusdagi Xolokost qurbonlari** yodgorligi Rossiya va Gruziya xalq rassomi, Rossiya Badiiy akademiyasi prezidenti Zurab Tsereteli tomonidan yaratilgan yodgorlik majmuasidir.

Tarixi
------

Konslagerlarning yahudiy mahbuslariga bagʻishlangan yodgorlik Rossiya prezidenti Vladimir Putin tomonidan Quddusga rasmiy tashrifi chogʻida Isroilga sovgʻa qilingan. 2005-yil 28-aprelda ochilgan.

Dastlab, yodgorlik Moskvada Poklonnaya tepaligida oʻrnatilishi rejalashtirilgan edi. Keyin Putinning Quddusga tashrifi kelishib olinib, uni Isroilga hadya qilishga qaror qilindi. Isroilda u dastlab Yad Vashem muzeyiga oʻrnatilishi kerak edi, ammo yodgorlikdagi yalangʻoch odamlar tasviri sababli u Isroil prezidenti qarorgohidagi bogʻga oʻrnatildi.

Yodgorlik oʻrnatilgandan soʻng, „Maariv" gazetasi va undan keyin bir qator boshqa nashrlar, raqamlarda dastlab yahudiylar uchun majburiy sunnat belgilari yoʻqligi haqida yozdi va bu kamchilik oʻrnatishdan oldin shoshilinch ravishda tuzatildi, ammo Tsereteli matbuot xizmati bu maʼlumotni rad etdi.

Tavsifi
-------

Kompozitsiya bronzadan qilingan. U 6 ta haqiqiy oʻlchamdagi inson figuralarini ifodalaydi: 5 katta odam va bitta bola. Uch nafar voyaga yetgan mahbus oilasini — ota, ona va bolani toʻsib turibdi. Ona qoʻrqmasligi uchun bolaning koʻzlarini qoʻli bilan yopib olgan.

Poydevorli yodgorlikning balandligi 2 metr 70 santimetr, figuralarning balandligi 1 metr 80 santimetr.

Poydevorda uchta tilda — rus, ingliz va ibroniy tillarida „Rossiya Federatsiyasi Prezidenti Vladimir Putin va butun rus xalqidan" yozuvi oʻyib yozilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Президент России".  archive.kremlin.ru. 18-sentabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-may 2012-yil.
2. ↑  „Президент России".  archive.kremlin.ru. 20-sentabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-may 2012-yil.
3. ↑  „Памятнику, подаренному Путиным Израилю, сделали обрезание".  MIGnews. 10-iyul 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-may 2012-yil.
4. ↑  „Сделал ли Церетели памятнику обрезание?". 26-fevral 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-may 2012-yil.
5. ↑  „Путин увязал борьбу с терроризмом с торжествами в День Победы" (ru). *Известия* (28-aprel 2005-yil). 9-iyul 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-iyun 2021-yil.

Yana qarang
-----------

* Isroil-Rossiya munosabatlari

Havolalar
---------

* „Памятник жертвам Холокоста работы Зураба Церетели в Израиле".  Российская академия художеств (28-aprel 2005-yil). 18-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-may 2012-yil.
**Çılgın Türkler - Kıbrıs** — Turgut Özakman qalamiga mansub boʻlgan bir roman hisoblanadi. Ushbu roman 2012-yilda Bilgi Yayınevi nashriyotida chop etilgan.

Kitobning mazmuni
-----------------

Ushbu kitob Kipr haqida yozilgan. Turgut Özakman, ushbu kitobda, Rossiya-Usmonli urushidan soʻng, Kiprni bosib olinishidan xavfsirab, xavfsizlik maqsadida Usmonli davlati tomonidan vaqtincha Buyuk Britaniyaga berilishi, Birinchi jahon urushida Birlashgan Qirollikning Kiprni egallashi, oroldagi oʻzgarishlar, ularning turklar va yunonlarga aks etishi, inglizlar orolni evakuatsiya qilishlari, Kipr Respublikasining tashkil etilishi, Yunonlarning turklarga nisbatan shafqatsizligi, unda turklarning qarshiligi va ular topmoqchi boʻlgan vositalar va nihoyat Kipr tinchlik amaliyoti haqida soʻz boradi va u tugaydi.

Kitob haqida
------------

Ushbu roman Turgut Özakmanning yozgan eng soʻnggi kitobi hisoblanadi. Roman chop etilgan yildan bir yil oʻtib, 2013-yilda yozuvchi vafot etadi.

|  |  |
| --- | --- |
| Romanlar | *Romanga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |



|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

**Turgut Özakman** |
| --- |
|  |
| Roman | 
*Korkma İnsancık Korkma (1994)* • *Romantika (2000)* • *19 Mayıs 1999 Atatürk Yeniden Samsun'da (2002)* • *Şu Çılgın Türkler (2005)* • *Diriliş - Çanakkale 1915 (2008)* • *Cumhuriyet - Türk Mucizesi (2009)* • *Cumhuriyet - Türk Mucizesi 2 (2010)* • *Çılgın Türkler - Kıbrıs (2012)* |

 |
**Hasan ibn Sabboh** - 1051-yilda Fors (Eron) da tugʻilgan. Markazi Alamut (Burgut uyasi) boʻlgan hashshoshiylar (Ismoiliylar) tashkil qilgan shialar guruhiga mansub oʻrta asr davlati asoschisi. Hasan ibn Sabboh Misr fotimiylarining malayi boʻlgan. Maʼlumki fotimiylar islom olamidagi eng yirik shialar guruhi boʻlgan. Ular XI asrning 2-yarmida Hasanni Eronga shialikni targʻibot qilishga yuborishgan. Biroq Hasanga fotimiylarning murosasizlik siyosati yoqmadi va ulardan ajralib chiqib buyuk davlat qurishga qaror qildi. Hasan 1081-yildan Qohirada oʻziga tarafdor yigʻa boshladi. Notiqlik sanʼatidan durustgina taʼlim olgani unga qoʻl keldi. Kichik Osiyoga kelgan hashshoshiylar saljuqiylarning qatagʻoniga uchradi. Taʼqibdan qochib Alamut qal’asini egallashdi. Saljuqiylarning bosh vaziri Nizom ul-Mulk ularning xatarli kuch ekanligini angladi va ularga qarshi qatagʻonni ommaviylashtirdi. Biroq Sulton Malikshohning vafoti hashshoshiylarning faol harakatiga turtki boʻldi va ular oʻzlarini mustaqil deb eʼlon qilishdi. Vaziyatdan foydalangan Hasan zabt etgan hududlarida shariatni kuchdan qoldirdi. Ularning gʻoyasiga zid fikrlovchilar oʻlimga hukm qilinadigan boʻldi. Hasan saljuqiylar joriy qilgan barcha soliqlarni bekor qildi va aholini ommaviy jamoat ishlariga jalb qildi. Tez orada Alamut mustahkam qal’aga aylandi. Biroq Hasanning buyuk davlat tuzish rejasi xomhayol boʻlib chiqdi. Shundan soʻng u dunyoga dahshat solish uchun katta qoʻshin tashkil qilishdan voz kechdi va yollanma qotillar (fidoiylar)ni tashkil etishga kirishdi. U qotillarni saralab imtihon oʻtkazardi, 200 nomzod ichidan 5-10 kishi olinardi. Odamkushlik firqasiga aʼzo boʻlganlarga ortga qaytish yoʻqligi aytilib ongi zaharlanardi. Ular asosan, rohib, savdogar, tabib, masxaraboz, darvish qiyofalarida faoliyat koʻrsatgan. Alamutdagi pirlar minglarcha kishilarni gumrohlikka yetaklagani yetmagandek, ular nazoratidagi aholining barchasi giyohvandga aylangandi. Hasan ibn Sabboh oʻz ortidan ergashtirish uchun turli hiylalarni ishlatgan. Uning bir nechta qiyofadoshlari boʻlib, bir qiyofadoshi giyohvand moddalardan mast boʻlib oʻzini yoqib yuborgan. Ertasiga Hasan omma oldida koʻrinish bergan. Mazkur firibgarlik barchani qoyil qoldirgan. Hasan ibn Sabbohning vafotidan soʻng hashshoshiylar davlati yana 150 yil yashadi. Moʻgʻul xoni Xulaku Alamutni vayron qilib (1256) ularning faoliyatini toʻxtatdi. Hashshoshiylarning eng soʻnggi manzilgohlari Misr mamluklar sultoni Qulovun (1273) va uning vorisi Malik Ashraf tomonidan tugatildi (1284).

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

1. 1 2  *(unspecified title)*
**Hasan ibn Muhammad Darbandiy** — (1064—yilda vafot etgan)shayx, imom, hofiz bo‘lgan.

**Abulvalid Hasan ibn Muhammad ibn Ali Balxiy Darbandiy** ilm talabida yurt kezib Buxoroda Abu Abdulloh Muhammad ibn Ahmad Gʻunjor va boshqadan, Bagʻdodda Abu Husayn ibn Bishron va bu kishining tabaqasidagilardan, Damashqda iffatliligi bilan tanilgan shayx Abdurrahmon ibn Abu Nasr va boshqadan, Naysoburda Abu Zakariyo Muzakkiy va Abu Bakr Hiriydan, Basrada Abu Umar Hoshimiydan, Misrda Ibn Nazif Farrodan hadis eshitgan.
Hasan ibn Muhammad Darbandiydan Abu Bakr Xatib, Abu Ali Haddod, Abu Abdulloh Faroviy, Abdulmunʼim ibn Qushayriy, Zohir Shahhomiy va boshqalar hadis rivoyat qilgan.
Ibn Najjor aytgan: „*Darbandiy Buxorodan Iskandariyaga safar qildi-lar. Koʻp hadis rivoyat qiluvchi, saduqlardan edilar. Biroq husnixatlari u qadar chiroyli emasdi. Hadis ilmini juda yaxshi bilmas edilar. Balxda Ali ibn Ahmad Xuzoʼiydan, Naysoburda Abu Zakariyo Muzakkiydan, Hirotda qozi Abu Mansur Azdiydan, Istirobozda Bundor ibn Muhammaddan, Basrada qozi Abu Umar Hoshimiydan, Misrda Abu Abdulloh ibn Nazifdan hadis eshitganlar*".
Abdulgʻofir „Tarix" kitobida aytgan: „*Abulvalid yurt kezdilar, hadislarning sanadlari bilan bir qatorda, gʻariblarini ham oʻrgandilar*".
Alloma 456/1064—yilda Ramazon oyida Samarqandda vafot etgan.
Abdulgʻofir „As-siyoq" kitobida aytgan: „*Abulvalid Darbandiy soʻfiy muhaddis, hadis talabida yurt kezgan shayxlardan edilar".*
Bizga Ahmad ibn Hibatulloh, u kishiga Abu Ravh Bazzoz, u kishiga Zohir, u kishiga Abulvalid Hasan ibn Muhammad, u kishiga Abulqosim Hasan ibn Muhammad Anboriy, u kishiga Muhammad ibn Ahmad ibn Misvar xabar berdilar. U kishiga Miqdom ibn Dovud, u kishiga Ali ibn Maʼbad, u kishiga Ismoil ibn Jaʼfar roviy Amr ibn Abu Amrdan, u kishi Abdulloh ibn Abdurrahmon Ashhaliydan, u kishi Huzayfadan aytib berganlar: "Paygʻambar (s.a.v.): „Jonim Uning qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, albatta, yaxshilikka buyurasizlar va yomonlikdan qaytarasizlar. Agar buni qilmasangizlar, tezda Alloh taolo Oʻzining bir azobini yuboradiki, soʻngra duo qilsangiz ham, sizlardan qabul qilmaydi", — dedilar*".*

Adabiyotlar
-----------

* „Oʻrta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi"; Samarqand:Imom Buxoriy xalqaro markazi 2018.

Manbalar
--------

1. ↑  Шамсиддин Заҳабий. Сияру аълами-н-нуба-ла. Ж.18. – 297; Имом Шамсиддин Заҳабий. Сияру аъламин нубало. Машҳур даҳолар сийрати. Таржимон А. Иноятов. – Б. 191.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Qudrat Umarovich Xoʻjayev** (1911.5.5 — Toshkent — 1981.9.8) — aktyor, rejissyor Oʻzbekiston xalq artista (1956). Moskva teatr sanʼati institutini tugatgan (1936). Ijodiy faoliyatini 1929 yilda Toshkent ishchiyoshlar teatrida aktyorlikdan boshlagan. 1936—41 yillarda va yana 1952 yildan Hamza teatrida aktyor. Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. Yangiyoʻl teatrida rejissyor, Samarqand va Namangan viloyat teatrlarining badiiy rahbari (1942—52). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutida pedagog (1961 — 81). Fitratning "Arslon" spektaklidagi Imom roli X.ning ilk sahnaviy obrazidir. Frans (Shiller, "Karokchilar"), Laert, Kassio (U. Shekspir, "Otello"), Qori (A. Qahhor, "Tobutdan tovush"), Jogen (R. Tagor, "Gang daryosining qizi"), Sezar (U. Shekspir, "Yuliy Sezar"), Serebryakov (Chexov, "Vanya togʻa"), Sakkokiy (M. Shayxzoda, "Mirzo Ulugbek"), Saidxon (S. Azimov, "Qonli sarob"), Ilhom (B. Rahmonov, "Yurak sirlari") kabi rollari bilan shuhrat qozongan. Rejissyor sifatida "Farhod va Shirin" (Xurshid), "Momakaldiroq" (A. Ostrovskiy), "Halima" (F. Zafariy) singari spektakllarni saxnalashtirgan. Har qanday obrazning tashqi qiyofasi, nutqi, yurishturishini, oʻziga xos odatlarini puxta oʻylardi, shu orqali qahramonining ichki dunyosini ochib berardi. Uning qahramonlari koʻpincha madaniyatli, bilimdon, salohiyatli boʻlardi. X. satirik obrazlar ustasi sifatida ham tanilgan. Shu xususiyatlar kinofilmlardagi obrazlarida ham oʻz aksini topgan (Nargiz, "Alisher Navoiy"; Naziriy, "Hamza"; Naqshobiy, "Ikki dil dostoni" va boshqalar).

Ac: Goʻzallik shaydosiman, T. 1976; Sahnaga yoʻl, T. 1982; Monolog ob aktyorskoy jizni, T. 1983.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hasanboy Sultonov** (1942-yil 10-iyun — 2000-yil) — Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi, ustoz askiyachi.

Faoliyati
---------

1959-yil oʻzi tugʻilib oʻsgan Sultonobodagi oʻrta maktabni tamomlab, Fargʻona davlat pedagogika institutining fizika fakultetiga oʻqishga kiradi. Mehnat faoliyatini 1964-yil Quva shahrida yosh avlodga tabiat sirlarini oʻrgatishni boshlagan. 1996-yil Sultonobod qishlogʻidagi 33-maktabda mehnat faoliyatini samarali yuritib oʻsha davr talabiga mos boʻlgan hona tashkil etadi.

Adabiyotlar
-----------

* Maxmudov, Avazbek*. Andijon sanʼati fidoiylari*, Toʻldirilgan 2-nashr, Toshkent: Akademnashr, 2018 — 116-119 bet. ISBN 978-9943-5226-4-0. 3-iyun 2023-yilda qaraldi.

Manbalar
--------

1. 1 2  Mahmudov, Avazbek*. Andijon san'ati fidoiylari*, To'ldirilgan 2-nashr, Akademnashr, 2018 — 116-119 bet. ISBN 978-9943-5226-4-0. 3-iyun 2023-yilda qaraldi.

|  |  |
| --- | --- |
| Flag of OʻzbekistonBiografik ikona | *Oʻzbekistonlik shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Azurit** (frans. L’azur, arab, loju-vard – havo rang tosh, lazur) – mineral. Qattiqligi 3,5–4. S.ogʻ.–3,89. Rangi toʻq koʻk. Monoklin sistemasida taxtacha va prizmalar hosil qilib kristalla-nadi. Koʻpincha kukunsimon uyum holda uchraydi. Oynasimon yaltiraydi. Kislo-talarda uglekislota chiqarib yengil eriydi. Yer ustida misning birlamchi ruda minerali – xalkopirit, bornit, xira rangli rudalar va boshqalarning oksidlanishi hisobiga hosil boʻladi. A. bilan yonma-yon tugʻma mis, malaxit, kuprit, xrizokola va boshqa mis rudalarining oksidlanish zo-nasida uchraydi. A.ning tarkibida mis 55,3%. A. mis olish, toʻtiyo va koʻk rang ishlab chiqarishda ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

1. ↑  Warr, L.N. (2021). "IMA–CNMNC approved mineral symbols". *Mineralogical Magazine* **85** (3): 291–320. doi:10.1180/mgm.2021.43. .
**Azov** – Rossiya Federatsiyasining Rostov viloyatidagi shahar. Don daryosi boʻyidagi port. Azov Qora dengiz sohilidagi qadimgi shahar – Tanais oʻrnida barpo qilingan. Don daryosi Azov dengizining Taganrog qoʻltigʻiga quyiladigan joydan 7 km be-rida. Aholisi 80,9 ming kishi (1992). Temir yoʻl stansiyasi. Mashinasozlik, yengil, oziq-ovqat sanoati korxonalari bor. Qurilish materiallari ishlab chiqariladi. Poli-texnika va industriya-ped. texnikumlari, ped. bilim yurti, tarix-oʻlkashunoslik muzeyi bor. Miloddan avvalgi 1-ming yillikda Azov oʻrnidagi Meotidada meotlar yasha-gan. Milodiy 10–11-asrlarda Kiyev Rusining Tmutarakan knyazligi tarkibiga kirgan. taxminan 1067-yil qipchoqlar tomonidan egal-langan va Azov oʻrnidagi qishloqqa Azuv (Azoq)xon nomini berganlar. 13-asrdan Oltin Oʻrdaga qarashli Azoq shahri boʻlgan, 14-asrda venesiyalik va genuyaliklarning koloniyasi (Tana) boʻlgan. 1395-yilda Amir Temur egallagan. 1471-yildan Turkiyaga qarashli qal’a. 1637–42 yillarda Azovni Don kazaklari egalladi. 1696-yilda Pyotr 1 qoʻshinlari bosib oldi. 1711-yilda Azov Turkiyaga qaytarib berildi. Biroq 1739-yildan yana Rossiya tarkibiga oʻtdi. 1775–82 yillarda Azov gubernyasi markazi, 1810-yildan Yekaterinoslav gubernyasi posadi. 1920-yil 1-martdan shahar.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hasan ibn Ali Marg‘inoniy** (arabcha: حسن بن علي المرغيناني — Hasan ibn Ali Marg‘inoniy — Toʻliq ismi: Hasan ibn Ali Zahiriddin Kabir ibn Abdulaziz (vafoti XII asr.)) — Faqih.

Faoliyati
---------

Hasan ibn Ali Marg‘inoniy fiqh ilmining *Zahiriddin Abulmahosin* nomi bilan tanilgan namoyandasi. Faqih va muhaddis bo‘lib, shu ilmlarning mintaqada ravnaq topishi va tarqalishiga katta hissa qo‘shgan. Unga Abdulaziz ibn Umar ibn Moza, Shamsulaimma Mahmud O‘zgandiy, Zakiyuddin Xatib Mas’ud ibn Hasan Koshoniylar ustozlik qilishgan. Shogirdlari qatorida esa Iftixoruddin Tohir, Zahiriddin Muhammad ibn Ahmad, Faxriddin Hasan ibn Mansur O‘zgandiy kabi taniqli faqihlar bo‘lgan. Uning oila aʼzolaridan ham ko‘plab islom olimlari yetishib chiqqan.

Asarlari
--------

* „*Kitobu-l-aqdiya*" („*Qozilik haqidagi kitob*")
* „*Kitobu-sh-shurut*" („*Shartlar bayoni haqidagi kitob*")
* „*Kitobu-l-fatovo*" („*Fatvolar kitobi*")
* „*Kitobu-l-favoid*" („*Foydali narsalar haqidagi kitob*") va b. as. muallifi bo‘lgan.

Manbalar
--------

1. ↑   O‘rta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. — B. 421.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
AZOT TOʻPLOVCHI MIKROOR-GANIZMLAR, azotfiksatorlar – at-mosferadagi molekulyar azot (N2) ni oʻzlashtiruvchi va uni organik birik-malarga oʻtkazuvchi mikroorganizmlar. Azot toʻplovchi mikroorganizmlar m. ga dukkakli oʻsimliklar (beda, sebarga, noʻxat va boshqalar) bilan simbioz hayot kechiruvchi Phisobium turkumiga mansub bakteriyalar (qarang Tuganak bakteriyalar) ki-radi. Dukkakli oʻsimliklar eqilgan har bir gektar maydonda yiliga 100– 250 kg va undan ortiq atm. azoti toʻplanadi. Beda ildizida toʻplangan biologik azot tuproq unumdorligini oshiradi, tuproq tarkibidagi chirindi miqdorini koʻpaytiradi, tuproqning gidrolitik kislotaligini pasaytiradi. Dukkak-siz oʻsimliklar (qandogʻoch, jiyda va boshqalar) ildizida tuganaklar hosil qiluvchi ak-tinomitsetlar ham Azot toʻplovchi mikroorganizmlar m. hisoblanadi. Ba’zi azot toʻplovchi bakteriyalar ayrim tropik oʻsimliklar bargi toʻqimalarida tuganaklar hosil qilib rivojlanadi. Tuproqda va suv havzalarida erkin yashovchi sporali anaerob bakteriya – klostri-dium, aerob sharoitda yashovchi mikro-organizmlar – azotobakter (qarang Azoto-bakterin), oligonitrofillar (azotsiz oziqmuhitida yashovchi bakteriyalar) ham azot toʻplovchi faol mikroorganizmlarga kiradi. Koʻk-yashil suvoʻtlarning koʻpchilik turlari (Nostoc, Anabaena va boshqalar), ayrim toʻq-qizil oltingugurt bak-225teriyalar va yashil bakteriyalar ham ak-tiv Azot toʻplovchi mikroorganizmlar m. dir. Azot toʻplovchi koʻk-yashil suvoʻtlarning 80 turi ma’lum boʻlib, 45 turi Oʻrta Osiyo tuproqlari va suv havzalarida tarqalgan. Ayrim zamburugʻ turlari, achitqilar, spiroxetlar va boshqa ham atm. azotini toʻplashda ishtirok etadi. Azot toʻplovchi mikroorganizmlar m. tabiatda azotning aylanishida, xususan oʻsimlikni oʻzlashtira olish mumkin boʻlgan azot bilan ta’minlashda, ya’ni atm. azotini oʻsimliklar foyda-lanadigan koʻrinishga keltirishda katta ahamiyatga ega (qarang Azotfiksatsiya).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Villari effekti** — mexanik deformaiiyalar (choʻzilish, buralish, egilish va b.)ning ferromagnetiklar magnitlanuvchanligiga taʼsiri. Italyan fizigi E. Villari (Ye. Villari, 1836— 1904) ochgan (1865). Magnitlanganda oʻlchamlari qisqaradigan ferromagnetiklar (mas. nikel) choʻzilganda magnitlanganligini kamaytiradi. Bu hodisa teskari (manfiy) V. e. deb ataladi. Aksincha, magnitlanganda oʻlchamlari uzayadigan ferromagnetiklar (mas. tarkibida 65% nikel boʻlgan temir-nikel qotishmasidan yasalgan sterjen) choʻzilganda magnitlanganligini koʻpaytiradi. Bu hodisa toʻgʻri (musbat) V. e. deb ataladi. Aytib oʻtilgan materiallar siqilganda V. e. ishorasi teskarisiga oʻzgaradi. V.e. yuz berishiga sabab ferromagnetiklarga mexanik kuch taʼsir ettirilganda ularning strukturasi oʻzgarishidir. V. e. texnikada muayyan magnit xossalariga ega boʻlgan materiallar yaratishda keng qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Mary Gow** (talaffuzi: *Meri Laytbodi Gou*) (1851-yil 25-dekabrda tavallud topgan) – ingliz akvarelist rassomi.

Biografiya
----------

 *Ona va bola*, 1894-yil
Mary Gow koʻplab asarlarini Gou janr va tarixiy mavzularda ijod qilgan. Mary Gowning asarlari Jeyms Gouning (1852 – 1885) qizi va rassom Endryu Kerrik Gouning (1848-1920) singlisi boʻlgan edi. Mary Gow akvarelda asosan figuralar va janrlarni, ayniqsa yosh qizlarni chizgan.

Mary Gow Xizerli maktabida tahsil olgan va asosan Britaniya rassomlari qirollik jamiyatida keng koʻrgazmalar oʻtkazgan. 1869-1880-yillar orasida oʻn sakkizta asar yuborgan. Shuningdek, Mary Gow 1873-yildan Qirollik akademiyasida, Londondagi Yangi galereyada va Qirollik Birmingemda namoyish etilgan. Rassomlar jamiyati Mary Gowning Mari-Antuanetta kartinasi 1908-yilda Chantrey vasiyatiga koʻra sotib olingan. Mary Gowning eri janr rassomi Sidney Prior Xoll (1842-1922) boʻlgan. Mary Gow 1907-yilda turmushga chiqgan.

Mary Gow oʻz asarlarini 1893-yilda Illinoys shtatining Chikago shahrida boʻlib oʻtgan Butunjahon Kolumbiya koʻrgazmasida Tasviriy sanʼat saroyida namoyish etadi.  Mary Gowning "*Ona va bola* „ asari *"Dunyo rassomlari ayollari* "kitobiga kiritilgan.  Mary Gow 1875-yilda suv boʻyoqlari boʻyicha Qirollik rassomlar institutiga aʼzo boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Mary or Mary Louisa Gow in Bénézit
2. ↑  *Nichols.* „Women's Art at the World's Columbian Fair & Exposition, Chicago 1893". Qaraldi: 29-iyul 2018-yil.
3. ↑  Women Painters of the World on Project Gutenberg
4. ↑  Archive of members on website of the Royal Institute of Painters in Water Colours
**Baxtiyor Mamajonovich Olimjonov** (1949-yilda tugʻilgan) — oʻzbek iqtisodiy va davlat arbobi, Surxondaryo viloyati hokimi (2000-yil 24-mart — 2002-yil 21-fevral).

Tarjimai holi
-------------

Mehnat faoliyatini Andijon viloyati qishloq xoʻjaligida boshlagan. 1998-yilgacha „Oʻzqishloqxoʻjaliktaʼminottuzatish" davlat kooperativ konserni raisi boʻlgan. 1998-yildan Oʻzbekiston Bosh vazirining oʻrinbosari, qishloq va suv xoʻjaligi vaziri boʻlgan. 2000-yil 23-martda Oʻzbekiston Prezidenti Islom Karimov Alimjonovni Surxondaryo viloyati hokimi lavozimga tayinlash toʻgʻrisidagi farmonni imzoladi, 24-mart kuni boʻlib oʻtgan viloyat Kengashining sessiyasida uni lavozimiga tasdiqladi. 2000-yil oktabr oyidan 141-son Jarqoʻrgʻon saylov okrugi boʻyicha Oliy Majlisga deputat etib saylangan, 2002-yilda agrar, suv xoʻjaligi va oziq-ovqat masalalari boʻyicha Oliy Majlis Senati qoʻmitasi raisining oʻrinbosari boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „ОЛИМЖОНОВ (АЛИМДЖАНОВ) Бахтиер Мамажонович | TsentrAziya". *centrasia.org*. Qaraldi: 5-may 2021-yil.
2. ↑  „Выпуск № 61 (24248) | Pravda Vostoka". *press.natlib.uz*. Qaraldi: 11-iyun 2021-yil.
**Baxtiyor Anvarovich Islomov** — oʻzbek diplomati, iqtisodchi. 2003—2008-yillarda Oʻzbekistonning Rossiyadagi elchisi.

Maʼlumoti
---------

1977-yilda — Moskva davlat xalqaro munosabatlar institutini xalqaro iqtisodiy munosabatlar mutaxassisligi boʻyicha, 1988-yilda — Sovet Ittifoqi Tashqi ishlar vazirligi Diplomatik akademiyasida rahbar kadrlar tayyorlash kurslarini tamomlagan. Iqtisod fanlari doktori, professor.

Mehnat faoliyati
----------------

1977-1981 — Oʻzbekiston fanlar akademiyasining iqtisodiyot instituti aspiranti.

1981-1983 — Toshkent aloqa instituti „Siyosiy iqtisod" kafedrasi assistenti.

1983-1987 — Oʻzbekiston SSR Tashqi ishlar vazirligi matbuot kotibi.

1988-1990 — Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Prezidiumi xalqaro aloqalar boʻlimi mudiri.

1990-1992 — Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Iqtisodiyot instituti yetakchi ilmiy xodimi. Garvard universitetida taklif etilgan olim sifatida tadqiqot faoliyati olib borgan.

1993-1996 — Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti xalqaro aloqalar boʻyicha prorektori, Xalqaro iqtisodiy rivojlanish boshqarmasi boshligʻi.

1994-1996 — BMTning Oʻzbekiston Respublikasidagi vakolatxonasi maslahatchisi, BMTTDning makroiqtisodiy tahlil va kadrlar tayyorlash loyihasi direktori.

1996-2001 — Yaponiyaning Toxoku universiteti qoshidagi Shimoliy-Sharqiy Osiyo tadqiqotlari markazi professori, Xitotsubashi universiteti professori.

2001-2002 — Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti kafedra mudiri. Respublika „Ustoz" jamgʻarmasi ijrochi direktori. Bank-moliya akademiyasi ilmiy-uslubiy ishlar boʻyicha prorektori.

2002-2003 — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirining maslahatchisi.

2003-2008 — Oʻzbekiston Respublikasining Rossiya Federatsiyasidagi favqulodda va muxtor elchisi.

2004-2008 — Oʻzbekiston Respublikasining Belarus Respublikasidagi favqulodda va muxtor elchisi.

2008-yil 11-dekabrdan — 2012-yil yanvargacha — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirining oʻrinbosari.

Favqulodda va muxtor elchi martabasiga ega.

Ingliz va fransuz tillarini biladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Министерство иностранных дел Республики Узбекистан". 22-noyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-yanvar 2023-yil.
2. ↑  „ИСЛАМОВ Бахтиер Анварович".
**Arqish** (turkiycha) — 6 — 14-asrlarda turkiy xalqlarda uzoq yurtlarga 673savdo-sotiq ishlari bilan qatnovchi to-jirlar, ot-ulovlar, aravalar va ularni boshqaruvchi mutasaddi shaxslar guruhi, yaʼni karvon maʼnosini anglatuvchi istiloh. A. Kultegin bitiktoshida, Yusuf Xos Hojibning „Qutadgʻu bilik", Mahmud Koshgʻariyning „Devonu lugʻotit turk" asarida ishlatilgan, soʻnggi bor 14-asr obidasi Rabgʻuziyning „Qisasi Rabgʻuziy" asarida qayd etilgan. Hozirgi oʻzbek adabiy tilidagi „Karvonboshi" maʼnosi qadimda A. ulugʻi soʻz birikmasi yordamida ifodalangan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Darlen Conley** (talaffuzi: „Darlen Konli", 1934-yil 18-iyul — 2007-yil 14-yanvar) amerikalik aktrisa edi.

Conley ning karerasi ellik yil davom etdi, biroq u kunduzgi televideniyedagi chiqishlari, xususan, *„The Bold and the Beautiful"* filmida hayotdan koʻra kattaroq moda sanoatchisi Sally Spectarni tasvirlashi bilan mashhur edi. Conley bu rolni 1989-yildan oʻn sakkiz-yil oʻtgach vafotigacha oʻynadi. Darlenning Sally personaji Amsterdam va Las-Vegasdagi Madam Tyussoning mumdan yasalgan galereyalarida namoyish etiladigan yagona serial qahramonidir.

Hayot va martaba
----------------

Irlandiyalik Conley Irlandiyaning Dublin shahrida tugʻilgan, Melba (niyasi Manthey) va Raymond Conleyning qizi boʻlgan. 1950-yillarning oxiri va 1960-yillarning boshlarida Conley Chicago Uptown Circuit Players va Drawrights kompaniyasi sayohatchi teatr guruhida ishlagan. U *„The Birds"* filmida biroz vaqt ishtirok etdi, undan keyin esa *„Valley of the Dolls"* va *„Lady Sings the Blues"* kabi filmlarda oʻxshash kichik rollarni ijro etdi. Darlen shuningdek*, Mary Tyler Moore shousining* beshinchi mavsumining birinchi epizodida qamoqxona nazoratchisi sifatida paydo boʻlgan. Darlen 1981-yilda *„Little House of the Prairine"* filmida „Dono yurak" nomli epizodda paydo boʻldi.

### Kasallik va oʻlim

Conley 2004-yilda yiqilib, bir nechta suyaklari singanligi sababli kasal boʻlib qoldi. U tuzalib, ishga qaytdi (garchi u odatda sahnada oʻtirgan boʻlsa ham).

2006-yilning kuzida ommaviy axborot vositalarida Conleyning operatsiya qilingani va oshqozon saratoni uchun davolangani haqida xabarlar paydo boʻldi. Conley 2007-yil 14-yanvarda vafot etdi. *B & B* Conleyning John McCook shousida unutilmas lahzalari aks etgan videorolikni taqdim etdi.

Manbalar
--------


1. ↑  *Times Staff and Wire Reports*. „Darlene Conley, 72; actress in TV soaps, movies". *soapcentral.com*. Qaraldi: 17-yanvar 2007-yil.
2. ↑  Darlene Conley Biography ((?)-)
**Arqon koʻpburchagi** — kuchlar tizimining tayanch reaksiyalari va teng taʼsir etuvchi kuchlarini topish, eguvchi momentlar epyuraparini yasash, arkasi-mon va osma tizimlarning eng maqbul qiyofalari (shakllari)ni aniqlash hamda yasen jismlar statistikasiga doir boshqa masalalarni yechishning grafik usulida foydalaniladigan koʻpburchak. Ikki uchi tangʻib bogʻlangach ip (arqon)ning bir necha nuqtasiga qoʻyilgan kuchlar bilan tarang tortilishi natijasida hosil boʻlgan koʻpburchak Arqon koʻpburchagi dir. Arqon koʻpburchagi kuch koʻpburchagi (rasmga q.) bilan birga yassi ke-simlarning geometrik harakteristikalarini aniqlashda, muhandislik gidravlikasi, iqtisodiyotning baʼzi masalalarini yechish va boshqalarda ham qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vrach nazorati** (jismoniy tarbiya va sportda)— jismoniy tarbiya va sport bilan shugʻullanmoqchi boʻlganlarni saralash, bajarilayotgan mashqlaring ular organizmiga taʼsirini (ijobiy, salbiy) oʻrganish maqsadida oʻtkaziladigan tibbiy nazorat; sport tibbiyotining asosiy qismi. V. n. ning asosiy vazifalari: jismoniy tarbiya va sport bilan shugʻullanmoqchi boʻlganlarning salomatligi, funksional holatini aniqlash va olingan natijalarga asosan ularning mashqlar bilan shugʻullanishi uchun ratsional tavsiyanomalar berish; jismoniy tarbiya va sport bilan shugʻullanish jarayonida mashqlar taʼsirida jismoniy rivojlanish, salomatlik, funksional holatda boʻlayotgan oʻzgarishlarni muntazam kuzatib turish; mashqlarni notoʻgʻri bajarish oqibatida kelib chiqadigan patologik holatlarni aniqlash, oldini olish va davolashdan iborat.

Nazorat vrachi jismoniy mashqlar vositalarini qoʻllashda vrachlik-jismoniy tarbiya dispanserlarining tashkiliy-metodik ishlariga rahbarlik qiladi; jismoniy tarbiya va sport bilan shugʻullanmoqchi boʻlganlar yoki shugʻullanayotganlarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazadi; optimal harakat tartibini koʻrsatadi; jismoniy tarbiya va sport boʻyicha vrachlik konsultatsiyasini beradi; jismoniy tarbiya darslari va sport mashqlari jarayonida vrach-pedagog nazoratini olib boradi; ommaviy sport tadbirlarida tibbiy yordam koʻrsatadi. V. n. boʻyicha tashkiliy-metodik rahbarlikni vrachlik-jismoniy tarbiya dispanserlari olib boradi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Niquero** Kubaning Granma mintaqasida joylashgan munisipalitet va shahardir. U viloyatning qirg'oq mintaqasida,joylashgan bo'lib, viloyatning eng g'arbiy nuqtasi ushbu munitsipalitetda joylashgan.Shahar Guakanayabo ko'rfazi bilan chegaradosh.

Tarixi
------

Kuba inqilobi davrida Niquero 26-iyul harakatining 82 a'zosi, jumladan Fidel Kastro, Raul Kastro, Che Gevara va Camilo Cienfuegos bo'lgan *Granma* yaxtasining joylashgan joyi bo'lgan. 1956-yil 2 dekabrda Meksikaning Tuxpan shahridan jo'nab ketgan yaxta Los-Kayuelosga, shahardan bir necha km janubda, Playa Las Koloradas plyaji yaqinida qo'ndi. Munitsipalitetning janubida joylashgan Desembarko del Granma milliy bog'i (ya'ni: *Granma NP qo'nishi* ) voqea nomi bilan atalgan.

Geografiyasi
------------

Munitsipalitet Belich, Guanito, Yagua, La Marea, El Platano, Sevilya Abaxo, Kabo Kruz, Xondon, Marea de Belich, Alegria de Pio, Estacadero, La Rikardo va boshqalar barrioslariga boʻlingan  Niquero, shuningdek, Kubaning eng janubiy munitsipalitetidir.

Demografiyasi
-------------

2004 yilda Niquero munitsipalitetida 41 252 kishi istiqomat qilgan.  Umumiy maydoni 582 km2 (225 mi²) ,  aholi zichligi 70.9/km2 (184/sq mi) .

Transport sohasi
----------------

Shahardan "Circuito Sur de Oriente "(CSO) davlat avtomagistrali kesib o'tadi. Keyp-Kruzda Faro Vargas nomli mayoq bor.

Chegaradosh shaharlar
---------------------

* Meksika Tuxpan (Veracruz, Mexico)

Yana qarang
-----------

* Kuba munitsipalitetlari
* Kuba shaharlari ro'yxati

Manbalar
--------

1. 1 2  *Guije.com.* „Niquero" (es). Qaraldi: 6-oktabr 2007-yil.
2. ↑  *Atenas.cu.* „2004 Population trends, by Province and Municipality" (es) (2004). 27-sentabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-oktabr 2007-yil.
3. ↑  *Statoids.* „Municipios of Cuba" (iyul 2003). Qaraldi: 6-oktabr 2007-yil.

Havolalar
---------

Media related to Niquero at Wikimedia Commons

|  |  |  |  |  |
|  |  |  |
|    **(Shahar nomini kiriting)**     |
|  |
|  |  |  |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Limuzin (maʼnolari).

**Limuzin** — goʻshti uchun boqiladigan qoramol zoti, Fransiyaning markaziy va jan.-gʻarbiy viloyatlaridagi goʻshtdor qoramollar zotlaridan tanlash va saralash asosida yaratilgan. Fransiyaning Limuzin tarixiy viloyati nomi bilan atalgan. Zot sifatida 19-asrdan maʼlum. L. zoti mollari tez yeti-luvchan, muskullari kuchli rivojlangan, suyaklari ingichka, tusi qizil. Buqalari vazni 1000–1200 kg, sigirlari vazni 600–650 kg. Sigirlari serpusht. Yillik sogʻimi 1500–1800 kg. Buzoqlari sut emish davrida jadal oʻsadi va 8 oyligida tirik vazni 240– 300 kg ga yetadi. Buzoq goʻshti olish maqsadida 3 oylik buzoklar 150–170 kg ga yetganda soʻyiladi. Buqachalar goʻshtga jadal boqilganda 12 oyligida 500 kg vaznga yetadi. L. har xil tabiiy xoʻjalik sharoitga yaxshi moslashadi. AQSH, Angliya, Vengriya, Germaniya, Rossiya va boshqa davlatlarda koʻplab tarqalgan. Belarus, Ukraina, Litva va boshqa da L. zotidan boshqa zotlar bilan chatishtirishda samarali foydalanilmoqda. L. zoti buqalari urugʻi Oʻzbekistonga 2002-yildan boshlab olib kelinmoqda hamda Fargʻona va boshqa viloyatlar boʻrdoqichilik korxonalari va fermer xoʻjaliklarida kammahsul boʻlgan sigirlarni sanoat usulida chatishtirishda foydalanilmoqda.

Ubaydulla Nosirov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |