recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Kure Tasho qishlogʻi bozorchasi
**Nakatosa** (yaponcha: *中土佐町*?) – Yaponiyaning Kochi prefekturasidagi Takaoka tumanida joylashgan shaharcha. 2022-yil 31-iyul holatiga koʻra, shaharda 3363 xonadonda 6200 nafar aholi istiqomat qilgan.Nakatosa shahrining umumiy maydoni 193,20 km² ni tashkil qiladi.

Geografiyasi
------------

Nakatosa Kochi prefekturasining markaziy qismida, Shikoku orolining Tinch okeaniga qaragan sohiida joylashgan.

### Qoʻshni munitsipalitetlar

Kochi prefekturasi

* Susaki
* Tsuno
* Shimanto

Iqlimi
------

Nakatosada nam subtropik iqlimga ega, Yozi issiq va qishi salqin, qor yogʻishi bilan ajralib turadi. Nakatosadagi oʻrtacha yillik harorat 15,6 °C. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 2533 mm, eng yomgʻirli oy esa sentyabr. Harorat yanvarda oʻrtacha eng yuqori boʻlib, 25,3 °C atrofida, eng pasti yanvarda 5,5 °C atrofida.

Demografiyasi
-------------

Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Nakatosa aholisi 1950-yillardan beri kamayib kelmoqda.

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
|  1920  | 11 888 | —     |
|  1930  | 12 562 | +5.7% |
|  1940  | 12 922 | +2.9% |
|  1950  | 16 146 | +24.9% |
|  1960  | 14 184 | −12.2% |
|  1970  | 11 311 | −20.3% |
|  1980  | 10 753 | −4.9% |
|  1990  | 9 852 | −8.4% |
|  2000  | 8 722 | −11.5% |
|  2010  | 7 592 | −13.0% |

Tarixi
------

Butun Kochi prefekturasi kabi Nakatosa hududi ham qadimgi Tosa provinsiyasi tarkibiga kirgan. Edo davrida bu hudud Kochi qal'asidagi Yamauchi urug'i boshqaruvidagi Tosa domeni mulklari tarkibiga edi. 1889-yil 1-oktabrda zamonaviy munitsipalitetlar tizimining yaratilishi bilan Kure (久礼) va Kaminokae (上ノ加江) va Nishibun (西分村) qishloqlari tashkil etilgan. 1901-yil 12-iyunda ular shahar maqomiga koʻtarilgan va 1957-yil 1-iyulda ular birilashtirilib, Nakatosa nomini olgan. 2006-yil 1-yanvarda Takaoka tumanidan Onomi qishlogʻi Nakatosaga qoʻshilgan.

Hukumati
--------

Nakatosa toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan hokim va olti aʼzodan iborat bir palatali hokim-kengash boshqaruv shakliga ega. Nakatosa Shimanto, Tsuno va Yusuxara munitsipalitetlari bilan birgalikda Kochi prefekturasi assambleyasiga ikki aʼzoni qoʻshadi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan shahar Yaponiya dieti quyi palatasining Kochi 2-okrugiga kiradi.

Iqtisodiyoti
------------

Mahalliy iqtisodiyot bogʻdorchilik va issiqxona xoʻjaligiga yoʻnaltirilgan boʻlib, tijoratda baliq ovlash kichikroq rol oʻynaydi.

Taʼlimi
-------

Nakatosada ikkita davlat boshlangʻich maktabi va shahar hukumati tomonidan boshqariladigan uchta davlat oʻrta maktabi mavjud. Shaharda yuqori maktab yoʻq.

Transport
---------

### Temir yoʻl

 Sikoku Railway Company – Dosan Line

* Tosa-Kure

Tashqi havolalar
----------------

* Media related to Nakatosa, Kochi at Wikimedia Commons
* Nakatosa rasmiy veb-sayti{{{2}}}
* Nakatosa rasmiy veb-sayti {{{2}}}

Manbalar
--------

1. ↑  „Nakatosa town official statistics" (ja).
2. ↑  kochi-prefektura/nakatosa-49497/ Nakatosa iqlim maʼlumotlari[*sayt ishlamaydi*]
3. ↑  Nakatosa aholisi statistikasi
**Gidrofil qoplamalar** — gidrofil (suv bilan yaxshi taʼsirlashadigan) materiallar sirtiga yupqa qatlamda eriydigan beriladigan suv oʻtkazmaydigan moddalar. Materiallarga gidrofoblash eritmalari, emulsiyalari yoki bugʻlari bilan ishlov berib, monomolekulyar satlam yoki yupqa parda koʻrinishidagi G. q. hosil qilinadi. Bunday G. q. suv bilan kam taʼsirlashib, material sirtida mustahkam oʻrnashib qoladi. Gidrofoblagichlar sifatida yogʻli kislotalarning hamda mis, alyuminiy, sirkoniy va b. metallarning tuzlari, organik birikmalar ishlatiladi. G. q. turli materiallar (metall, yogʻoch, plastmassa, charm, tolali materiallar)ni suvning yemiruvchi yoki namlash taʼsiridan himoya qiladi. Mashinasozlik, qurilish va toʻqimachilik sanoatida keng qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oʻzgʻur** (qirg. Oʻzgur — yetaklovchi, hammadan oldinda boʻlmoq) — Oʻsh shahri yaqinidagi Japalak qishloq xoʻjaligidagi qadimiy qishloq.

Iqlimi dam olish uchun juda yaxshi, yozda shahar aholisi va turli mamlakatlarning sayyohlari kelishadi.

Dangi Kanyoni dam oluvchilar uchun eng jozibali joy. Togʻlardan toʻgʻridan-toʻgʻri qishloq orqali boʻronli oqim oqadi AK-Buura daryosi (akbura).

Geografik joylashuvi
--------------------

Qishloq osh shahrining janubi-sharqida joylashgan.
Hududning relyefi xilma-xil. Daryo boʻyida koʻplab oʻsimlik turlari mavjud,
Janubda va janubi-gʻarbda Tuleyken qishlogʻi, shimolda-Sharqda on-adir qishlogʻi bilan chegaradosh.
AK-Buura daryosi qishloqdan oqib oʻtadi. Qirgʻoqlardan birida taza-Suu suv olish stantsiyasi va dam olish uchun koʻplab joylar mavjud.

Tarix
-----

Ilgari qishloq „Konur-Jazz" deb nomlangan, bu qirgʻiz tilidan tarjima qilingan „erta bahor" degan maʼnoni anglatadi.

Ishlab chiqarish
----------------

Qishloqda taza-Suu suv olish stansiyasi mavjud.

Ijtimoiy sohasi
---------------

Oʻzgur qishlogʻi 5 blokga (Maale) boʻlingan.

Aholisi
-------

Aholisi 10 mingdan ortiq. 98% qirgʻizlar. Qolgan ruslar, oʻzbeklar, nemislar, tatarlar va boshqalar.

Qishloqda ikkita maktab mavjud: „S.Alimkulova (J.Mamitova)", „AK-Buura".

Aholi asosan savdo, qishloq xoʻjaligi bilan shugʻullanadi. Ishlaydigan odamlarning bir qismi Rossiya, Qozogʻiston, Germaniya va Koreyada joylashgan.

Qishloqda „Oʻzgʻur" sport va futbol klubi mavjud boʻlib, uning sportchilari koʻplab xalqaro va mintaqalararo musobaqalarning oltin, kumush va bronza medallari sohiblari hisoblanadi.

Mashhur odamlari
----------------

Mendi Mamazairova (5-yanvar 1943-yil) Qora-Suu tumanidagi Konur-jaz qishlogʻida tugʻilgan — xalq yozuvchisi.

Manbalar
--------
**Abdolla Abdirahmanuli Asilbekov** (1896-1938), jurnalist, yozuvchi va jamoat arbobi.

Argʻin qabilasi Quandiq urugʻining toʻka boʻlimidan kelib chiqqan.

*"Bizning ham kunimiz tug'ildi", "Oktyabr kunida"* nomli hujjatli hikoyalari 1921-yilda nashr etilgan. Orinbor shahrida alohida kitob holida nashr etilgan. S.Seyfullin "Tor yo'l, sirg'anoq kechish' nomli romanida Abdolla haqida toʻliq maʼlumot berilgan.

To'g'ri gap, xalq xarakterli, millat qiziqish tushinadigan botir sifatida Asilbekov "Alash o'rda" hukumati ma'rifatparvarlarini o'qitish, yerga o'troqlashtirish, iqtisodiy yo'nalishdagi rioya qilish bo'yicha ko'z qarashlarni faollashtirilgan. U 1922-yilda tug'ilgan. A.Baytursinov qozoq ishchilari kengashida va S.U.Saduakasov va Auezovning "*kommunistik-mustamlakachilik siyosatiga qarshi"* fikrlarini, ocharchilik oqibatlarini bartaraf etish bo'yicha takliflarini qo'llab-quvvatladi. 1921-yilda Auezov bilan birgalikda Qoyandi yarmarkasida qozoq muxtoriyatining bir yillik bayramiga rahbarlik qildi. Yarmarkada Qojimukan, Mayra, Iso, Crazy Umar, Zarubay, Amire, Shashubay, Gabbas, Kalibeklar ishtirok etib, ko'ngilochar tadbirlar tashkil etishdi, M. U Auezov ijodini yuqori baholagan. 1932-yilgi ocharchilikni qoralab, hukumat oldiga tegishli masala qo‘ydi. Asilbekov va Auezov o'rtasidagi do'stlik haqida ma'lumot S.Begalin, Q.Quanishbayev, K. Tog‘izoqovning xotiralarida bayon qilingan.

Maqola va ocherklari "Tirchiq ", "Mehnatkash qozoq", "Sovetskaya dasht" gazetalarida, "Qizil Qozogʻiston" jurnalida chop etilgan .

Ishlari
-------

Bu bizning ham kunimiz. Hikoya. Orinbor, 1921.

Tashqi havola
-------------

* Asilbekov Abdolla[*sayt ishlamaydi*]

Manbalar
--------

1. ↑  *{{{title}}}*. ISBN 5-7667-9037-6.
2. ↑  Мұхтар Әуезов энциклопедиясы — Алматы, «Атамұра» баспасы, 2011 жыл. ISBN 978-601-282-175-8
3. ↑  Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса — Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
SENDBERG (Sandburg) Karl (1878. 6.1, Geylsberg, Illinoys shtati — 1967.22.7, FletRok, Shimoliy Karolina shtati) — amerikalik shoir, folklorchi. Dastlabki toʻplami — "Chikago haqida sheʼrlar" (1916). "Gʻalla yanchuvchilar" (1918), "Tutun va poʻlat" (1920) va boshqa toʻplamlarida jiddiy ijtimoiy muammolar koʻtarilgan. S. sheʼriyati uchun urbanizmga xos obrazlilik, tilining "gazetabopligi", folklor qoʻshiqdariga yaqin boʻlgan erkin sheʼr yaratish maxrrati harakterlidir ("Amerikacha qoʻshiqlar toʻplami", 1927). U. Uitmen anʼanalarida yozilgan "Xalqmi ha!" dostoni yozuvchining 20-asr 30y.laridagi keskin ruhiy holatini ifodalaydi. Keyinchalik uning ijodida falsafiy lirika ustunlik qila boshlaydi ("Asal va tuz", 1963). "Xotiralar qoyasi" (1948) tarixiy romani hamda "Avraam Linkoln" tarjimai holi (1—6j.lar, 1926—39) mashhur.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muhammad Salim oxund** (1820-yil, Gurlan — 1916-yil, Xiva) - mudarris, yirik diniy olim. Xiva shahrining bosh qozisi. 

Muhammad Salim oxund 1820-yilda Gurlanda tug'ilgan. Ota tomonidan ajdodlari nayman bo'lgan. Xiva shahrida Olloqulixon madrasasida tahsil olgan. Madrasa ta'limini tugatgandan so'ng, xalq orasida Muhammad Salim oxund sifatida nom qozonadi. Biroq, biroz vaqt Buxoroda yashaydi. Buxorodaligida o'ziga munosib ish topolmay, hamrohi bilan mardikor bozoriga chiqadi va bir badavlat odam tomonidan farzandlarini o'qitish uchun muallimlikka yollanadi. Biroz pul jamg'argandan keyin, Ko'kaldosh madrasasidan hujra olib, madrasada o'qiy boshlaydi. Madrasa mudarrislar jamoasiga tahsil imtihonini a'lo topshirgan Muhammad Salim oxund keyinchalik Ko'kaldosh madrasasida mudarris sifatida faoliyat yuritadi.

1860-yillarning oxirlarida Xiva xoni Muhammad Rahimxon Feruz Buxoro amiri saroyiga tashrif buyuradi va yurtiga qaytishda Muhammad Salim oxundni ham o'zi bilan birga olib qaytadi. Muhammad Salim Gurlanga qaytganda ota-onasi vafot etib ketishgan edi. Uni ammasi va jiyani Yusufboy qarshi oladi. Keyinchalik Yusufboy jiyani Muhammad Salim oxundning Gurlan bekligidagi yerlarida ish boshqaruvchi vazifasini bajaradi.

Muhammad Salim oxund 1870-yilda Xivaga kelganda Muhammad Rahimxon uni Xiva shahri raisi lavozimiga tayinlaydi. U ijarada yashab, Xivada shariat qonun-qoidalari, diniy rasm-rusumlar, ibodatlar ijrosini adolat bilan nazorat qiladi. Shu bilan birga, o'quvchilarning o‘z vaqtida maktabga qatnashi, talabalarning ahvoli, Xiva bozorlarida savdogarlar xaridorlarni aldamasligi uchun doimiy ravishda tosh-tarozini nazorat qilib boradi. Keyinchalik, aql-zakovati tufayli xon uni yangi lavozimga tayinlaydi. Salim oxund 30 yoshda ekanligida Xiva shahrining bosh qozisi mansabiga tayinlanadi. Shundan keyin oʻzining kuchli ilmi va iqtidori tufayli umrining soʻnggigacha uzoq payt bu mansabda faoliyat koʻrsatgan.

1873-yilgi podsho Rossiyasining Xiva yurishi natijasida Xiva xoni Muhammad Rahimxon urushda fon Kaufman qo'shinlaridan yengiladi. Shu vaqtda Muhammad Salim oxundning Kaufman bilan olib borgan muzokaralari natijasida Konstantin Kaufman va Muhammad Rahimxon II o'rtasida Gandimiyon shartnomasi imzolanadi. 

1905-yilda Xiva shahrida Qozikalon madrasasini qurdiradi. Ichan-qal’a muzey-qoʻriqxonasi yodgorliklari tarkibiga kiradi. Madrasa qurilishida taniqli xorazm ustalari Xudaybergan hoji, Qalandar Koʻchum, Matjon Qulimov, Bagʻbek Abdurahmonov, Vais Kulol va boshqalar qatnashgan.

Muhammad Salim oxund 1916-yilda, Xivada 90 yoshida vafot etadi. Uni Shohi Mardon qabristoniga dafn etishadi. Muhammad Salim oxunddan olti farzand qolgan. Katta o'g'li Bobooxun Salimov Xorazm Xalq Sovet Respublikasining birinchi adliya vaziri (nozir) boʻlgan.

1. ↑  „Khiva-Qozi Kalon madrasa" (inglizcha). *turkestantravel.com*. Qaraldi: 13-oktabr 2023-yil.
**Alimurat Gaipov**(1915-yil 10-yanvar, Samarqand viloyati, Rossiya imperiyasi – 1985-yil 7-mart, Leninobod viloyati, Tojikiston SSR, SSSR) – Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi, 109-razvaedka rotasi vzvod komandiri yordamchisi, 4 karra „Shon-sharaf" ordeni sohibi.

Biografiyasi
------------

Alimurat Gaipov 1915-yil 10-yanvar kuni Rossiya imperiyasiga qarashli boʻlgan Samarqand viloyatida dehqon oilasida tugʻilgan. Millati – oʻzbek. U oʻzi tugʻilgan qishlogʻidagi kolxozda brigadir boʻlib ishlagan. 1939-yil oktyabr oyida Ishchi-dehqonlar Qizil Armiyasi safiga chaqirilgan. U Ikkinchi jahon urushi boshlangan payti, hozirgi Eron hududida joylashgan 83-Turkiston togʻ diviziyasida xizmat qilgan. 1942-yil avgust oyidan shu diviziyaning 100-harbiy polkda pulemyotlar otryadida komandir boʻlib ishlagan. U 1944-yil sentyabr oyida 109-razvedkasida otryad komandiri, bundan soʻng esa razvedka komandiri yordamchisi lavozimiga tayinlandi. 1944-yil oktyabr oyida hozirgi Slovakiya davlati hududidagi qishloqlarda birida front chizigʻi boʻylab dushmanning harbiy taktikasini oʻrgandi hamda oʻrgangan maʼlumotlarini kundaligiga qayd etib bordi. Kerakli maʼlumotlarni toʻplab, vazifasini namunali bajarganligi uchun SSSR Oliy Kengashi Sovetining 1944-yil 6-noyabrdagi 38-qaroriga muvofiq, serjant Alimurat Gaipov 3-darajali „Shon-sharaf ordeni" bilan taqdirlangan.

Alimurat Gaipov 1945-yil Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasiga aʼzo boʻldi. Alimurat Gaipov 1945-yil 1-yanvar kuni, batalyonda payti dushman qoʻshini batalyonga bostirib kiradi. Shu payt, Gaipov oʻzining askarlarini nazorat qilib, 7 ta dushman qoʻshinining yoʻq qildi. SSSR Oliy Kengashi Sovetining 1945-yil 8-yanvardagi farmoni bilan, „Qizil bayroq" ordeni bilan mukofotlandi. Oradan 2 kun oʻtgach, unga 2-darajali „Shon-sharaf ordeni" ordeni taqdim etildi. Alimurat Gaipov 1945-yil 27-yanvarda hozirgi Polsha davlati hududidagi qishloqlarida birida dushman qoʻshinlari bilan jang qiladi, oʻsha paytda u 6 ta dushmanini yoʻq qiladi. 1945-yil 21-apreldagi qarorga muvofiq, u „Qizil yulduz" ordeni bilan mukofotlanadi.

U 1945-yil oktyabr oyida Samarqand viloyatiga demobilizatsiya qilindi. Shundan soʻng, kolxoz raisi lavozimida ishladi.

Alimurat Gaipov 1985-yil 7-martda Tojikiston SSRda vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Гаибов Алимурат Кавалер ордена Славы". MinOboroni Rossiya. Qaraldi: 14-sentabr 2023-yil.[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  „Советский «Георгий»". Qaraldi: 14-sentabr 2023-yil.
**Temmes** Finlandiyaning markaziy g'arbiy qismidagi Shimoliy Ostrobotniyadagi sobiq munisipalitetdir. 2000-yilda bu hududda 700 kishi istiqomat qilgan. Bu taniqli fin folklorshunosi va shoiri Martti Haavioning tug'ilgan joyidir. 2001 yildan beri hududning aksariyat qismi Tyrnäva munitsipaliteti tarkibiga kiradi. Alohida anklavlar Liminka , Lumijoki va Rantsila bilan birlashtirildi. Hududdagi qishloqlarga Haapakyla, Haurukyla, Karsamä, Temmes va Ylipäa kiradi.

Tarix
-----

Temmes hududi okean bilan chegaradosh bo'lgan tosh davridan beri aholiga ega. 14-asrda bu hududdagi aholi soni barqaror boʻlib qoldi va 1550-yillarda Shvetsiyalik Gustav I choʻlni joylashtirishni buyurganida, aholi soni koʻpaydi. Temmesjoki daryosi bo'yida joylashgan turar-joy. Katta g'azab paytida Temmes hududi asosan vayron qilingan. O'rta asrlar va yangi davr boshlarida asosiy savdo baliqchilik edi. Qishloq xoʻjaligi 18-asrda boshlangan.

| Temmes |
| --- |
| Temmesning Finlandiyada joylashgan joyi |
| Koordinatalar: 64°40'N 025°36'EKoordinatalar : 64°40'N 025°36'E |
| Mamlakat | Finlandiya |
| Mintaqa | Shimoliy Ostrobotniya |
| Submintaqa | Lakeus kichik hududi |
| Nizom | 1899 yil |
| Konsolidatsiyalangan | 2001 yil |
| Hudud |
| • Yer | 116 km 2 (45 kv milya) |
| Aholi
(2000) |
| • Jami | 700 |
| Vaqt zonasi | UTC+2 ( EET ) |
| • Yoz ( DST ) | UTC+3 ( EEST ) |

**Manbalar**
------------

1. ↑  „https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Temmes".
Vikipediyada shunday familiyali boshqa shaxslar haqida ham maqolalar mavjud, qarang: Maksimenko.

**Andrey Yuriyevich Maksimenko** (ukraincha: *Максименко Андрій Юрійович*; 1972-yil 5-iyun, Ukraina SSR) – Sovet, ukrain va qozoq nafaqadagi futbolchisi, himoyachi va yarim himoyachi sifatida oʻynagan. Futbolchilik faoliyatini yakunlaganidan soʻng murabbiy faoliyatini boshladi. Metallurg (Zaporijya) U-15 jamoasi katta murabbiyi.

Klub faoliyati
--------------

  

  

2004-yilda tajribali futbolchi Oʻzbekiston Superligasi jamoasiga yoʻl oldi va u yerda „Samarqand-Dinamo" klubi bilan shartnoma imzoladi. Samarqand jamoasi tarkibida Oliy ligada 12 ta oʻyin oʻtkazibdi. Keyinchalik Andriy Ukrainaga qaytdi va mavsumning qolgan qismini u „Nijin" FK havaskorlar jamoasida oʻtkazdi. 2005-yilda u Zaporojyega qaytib keldi va u yerda havaskor jamoasi ZALK klubini himoya qildi va mavsum oxirida futbolchilik faoliyatini yakunladi.

Murabbiylik faoliyati
---------------------

Futbolchi faoliyati yakunlangach, murabbiylik faoliyatini boshlagan. 2005-yilning aprelidan 2015-yilning iyunigacha „Metalurg" SDYUSHOR jamoasida murabbiy boʻlib ishlagan. 2015-yilning iyulidan dekabrigacha „Metallurg U-19" jamoasini tayyorlashda yordam berdi. Ayni paytda u yana „Metalurg" SDYUSHORda, U-15 jamoasi katta murabbiyi boʻlib ishlamoqda.

Manbalar
--------

1. 1 2  Profіl[*sayt ishlamaydi*] na ofіsіynomu saytі Zaporіzkoї shkoli futbola „Metalurg" (rus.)

Havolalar
---------

* Futbolchining oʻyinlari statistikasi FFU rasmiy saytida[*sayt ishlamaydi*]
* Futbolchining tashrif qogʻozi UPL rasmiy saytida
* Statistika vistupіv gravsya na saytі saytidagi futbolchining oʻyinlari statistikasi
* Profil FootballFacts.ru saytida
* Futbolchi profili footbook.ru saytida
**Tetrazzini ―** Amerika oshxonasining mashhur taomidir, anʼanaviy retseptda parranda goʻshti va parmesan bilan qaymoqli sousda tayyorlangan makaron. Taom 20 asrning mashhur italiyalik qoʻshiqchisi Luiza Tetrazzini sharafiga nomlangan.

Tarixi
------

Tetrazzini 1908—1910-yillarda San-Fransiskodagi Palace Hotel ning oshpazi Ernest Arbogast tomonidan ixtiro qilingan deb taxmin qilinadi: aynan shu Kaliforniya shahrida 1905-yil 11-yanvarda Luiza Tetratsinining Amerikada debyuti boʻlib oʻtdi. Biroq, Nyu-Yorkdagi Knickerbocker mehmonxonasida birinchi marta tayyorlangan taomning yana bir versiyasi mavjud. Tetrazzini va kurka bilan birinchi media javobi 1908-yil oktabr oyida Amerikaning Good Housekeepingpublished ayollar jurnalida paydo boʻldi: oʻquvchilarga spagetti qaymoqli sousda, maydalangan pishloq, maydalangan qoʻziqorin va maydalangan non bilan sepilgan hindu taomini „42-chi koʻchada restoranda" topish mumkinligi haqida xabar berilgan.

Tovuqli Tetrazzini taomini mashhur oshpaz Louis Paquet qildi

Masaliqlar6
-----------

Tetrazzini uchun universal standart mavjud emas, shuning uchun juda koʻp retseptlar mavjud: koʻpincha ular asosiy plomba bilan ajralib turadi (masalan, tovuqli tetrazzini, orkinosli tetrazzini). Makaron sifatida, masalan, Linguini, spagetti yoki tuxumli makaron boʻlishi mumkin. Bezatish uchun maydanoz va non poʻstining kombinatsiyasi, lekin baʼzida maydalangan pishloq va bodom ham ishlatilishi mumkin. Anʼanaviy pishirish-pechda, kasserol kabi idishlarda pishirish. Baʼzi retseptlarda krem bilan qoʻziqorin shoʻrva pyuresi qoʻshilishi tavsiya etiladi. Tetrazzini uchun boshqa retseptlar mavjud, ular orasida ancha murakkab.

Manbalar
--------

1. ↑  *Amanda Gold.* „Bay Area stars freshening up 5 classic dishes" (inglizcha). *SFGATE* (31-may 2009-yil). Qaraldi: 11-iyul 2021-yil.
2. ↑  Gattey, Charles Neilson*. Luisa Tetrazzini: The Florentine Nightingale*. United Kingdom: Scolar Press, 1995 — 41–44 bet. ISBN 1859280102.
3. ↑  *Niosi, Andrea* „Chicken Tetrazzini". *Foodreference* (2004-yil dekabr). Qaraldi: 6-sentabr 2012-yil.
4. ↑  Peters, Erica J. *San Francisco: A Food Biography*. New York: Rowman & Littlefield, 2013, p. 177. „The 'restaurant on Forty-second' may refer to the Knickerbocker Hotel, then located on 42nd Street and Broadway."
5. ↑  Peters, Erica J. *San Francisco: A Food Biography*. New York: Rowman & Littlefield, 2013, p. 177.
6. 1 2  „Готовим дома индейку тетраццини - рецепт с фотографиями и ингредиентами" (ruscha). *Рецепты*. Qaraldi: 11-iyul 2021-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Charles Sinclair. chicken tetrazzini // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 127—128. — 632 p. — ISBN 978-1-4081-0218-3.
**Tom-de Boj** (FR. Tome des Bauges) — Savoydagi Boj togʻ tizmasida ishlab chiqarilgan fransuz yarim qattiq pishlogʻi. 2002-yildan buyon NMPT sertifikatiga ega.

Pishloq geografiyasi
--------------------

Fransiyada pishloqning oʻndan ortiq navlari ishlab chiqariladi, ularning nomi tom (tome yoki tomme) soʻzidan iborat boʻlib, unga ushbu turdagi pishloq ishlab chiqariladigan qishloq yoki tuman nomi qoʻshiladi. Tom de Boj ulardan biri boʻlib, Boj togʻ tizmasi hududida (en: Bauges) ishlab chiqarilgan boʻlib, Anesi va Fransiyadagi eng katta Lak du Burje koʻli ustida joylashgan.

Tavsif
------

Tom de Boj boshining ogʻirligi 1,1-1,4 kg, silindrsimon, diametri 18-20 sm va balandligi 3-5 sm. Qobigʻi  2-3 mm qalinlikda, kulrang rang, biroz mogʻirlagan sariq-jigarrang; Turli turlar yashil yoki qizil yorliq bilan belgilanadi. Pulpa qattiq, och sariq somon rangi, kichik teshiklari bilan. Taʼmi achchiq.

Eng kam yog 'darajasi — 45 g 100 g pishloq uchun, quruq moddada uchun  50 g yogʻ miqdori  kamida 100 g ga.

Tom de Boj ham bo''laklarga boʻlinib sotiladi, lekin faqat qobiq uch tomondan saqlanib qolishi sharti bilan.

Ishlab chiqarish xususiyatlari
------------------------------

Tom de Boj — mahalliy oʻtloqlarda boqiladigan maʼlum zotdagi sigirlarning (Tarenta (inglizcha) rus, Abondance va Montbéliardning pasterizatsiyalanmagan sigir sutidan tayyorlangan qaynatilmagan presslangan pishloq. Podaning kamida 50% birinchi ikki zotdagi sigirlardan iborat boʻlishi kerak. Sigirlarning vazniga, ularning ozuqasiga, ayniqsa sovuq mavsumda mos kelishi kerak boʻlgan qatʼiy qoidalar ham oʻrnatildi. Eng yaxshi pishloq apreldan sentabrgacha, sigirlar tog ' yaylovlarida oʻtlanganda ishlab chiqariladi. Qishda, sigirlar somon bilan oziqlanadi va pishloqning taʼmi biroz oʻzgaradi.

Ishlab chiqarish aylanishi ham qatʼiy tartibga solinadi. Anʼanaviy va boshqa texnologiya oʻzgarishidan tashqari, sutni qayta ishlashga yoʻl qoʻyilmaydi. Pishloq pishishi vaqti-5 hafta.

Manbalar
--------

1. ↑  „TOME DES BAUGES AOC,a TOMME of Savoy cheese. — Bauges — TravBuddy" (deadlink). 23-yanvar 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-noyabr 2011-yil.

Havolalar
---------

* Официальный сайт Том-де-Бож (frans.)
* Том-де-Бож на сайте сыров с сертификатом AOP (frans.)
* Том-де-Бож на сайте cookipedia (ingl.) — подробная география и производство, точное описание по сертификату
**Torchic** (yaponcha: アチャモ atyamo, inglizcha Torchic) ​​— Nintendo va Game Freak kompaniyalariga tegishli Pokémon oʻyinlari, manga va anime turkumidagi Pokemon. Torchic dastlab Pokémon Ruby va Sapphire oʻyinlarida, keyinroq esa turli reklama buyumlari, spin-offlar, franchayzaning animatsion va bosma moslashuvlarida paydo boʻldi.

2003-yilda chop etilgan Ruby va Sapphire oʻyinlarida Torchic oʻyinchining oʻyin boshida tanlashi mumkin boʻlgan uchta boshlangʻich Pokemondan biridir.

Reaksiya va sharhlar
--------------------

GameSpotdan Greg Kasavin „Torchic" Pikachu, Psidak va Koffing kabi tasdiqlangan klassik Pokemon safiga qoʻshildi", deb yozgan edi. „GameSpy" ning Djerald Villoria „Torchicani" muxlislar orasida sevimli" deb atadi. IGN muharriri Pokemon Chick shunday deb yozgan edi: oxirigacha boshlangʻich Pokemon sifatida tanlagan har bir kishi baxtli va tanlamaganlar bu haqda afsuslanadilar. Yana bir maqolada, u Madkipni tanlab, endi u „odamlarning ommasiga qoʻshilib: — nima uchun, nima uchun men Torchicni tanlamadim?!" deb yozdi. U, shuningdek, agar oʻyinchilar Torchicni tanlamasalar, ularda keyinchalik ularda olovli Pokemon opsiyalari kam boʻladi deb qoʻshimcha qildi. IGNDAN Lukas M. Tomas, Pokemon Chimcharning soʻnggi muxlislari uchun mos ekanligini yozgan. Official Nintendo Magazinedan Tomas Ist, „Blazikenning Torchicning qanday rivojlanganligini kuzatish juda gʻalati" deb izoh berdi.

Yaponiyada pokemonning markazida Game boy Advance SP konsolining eksklyuziv versiyasi sotilgan, uning dizayni Torchicga bogʻliq edi.

Manbalar
--------

1. ↑  Pokemon Ruby/Sapphire/Emerald Version Review — GameSpot[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  „GameSpy: Pokemon Mystery Dungeon: Explorers of Darkness - Page 2".  Ds.gamespy.com. 10-iyun 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-iyun 2011-yil.
3. ↑  „Pokemon Ruby Version Pokemon of the Day: Blaziken (#257) - IGN FAQs".  Faqs.ign.com. 10-iyun 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-aprel 2011-yil.
4. ↑  „Pokemon Ruby Version Pokemon of the Day: Swampert (#260) - IGN FAQs".  Faqs.ign.com. 10-iyun 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-iyun 2011-yil.
5. ↑  „Pokemon Ruby Version Pokemon of the Day: Numel (#322) - IGN FAQs".  Faqs.ign.com. 10-iyun 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-iyun 2011-yil.
6. ↑  *Lucas M. Thomas.* „Countdown to Diamond and Pearl - DS Feature at IGN".  Ds.ign.com (14-mart 2007-yil). 10-iyun 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-iyun 2011-yil.
7. ↑  „Nintendo Feature: Best Fire Pokémon" (deadlink).  Official Nintendo Magazine (29-sentabr 2010-yil). 20-aprel 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-iyun 2011-yil.
8. ↑  „Nintendo Feature: Great Pokémon Collectibles".  Official Nintendo Magazine (5-may 2009-yil). 3-iyun 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-aprel 2011-yil.

Havolalar
---------

* Profil Torchika na Bulbapedia.net (ingl.)
**Toskana** (/ ˈ t ʌ s k ə n i / *TUSK -ə-nee* ; italyancha : *Toscana* [tosˈkaːna]) Italiyaning markaziy qismidagi hudud boʻlib, maydoni taxminan 23 000 kvadrat kilometr (8 900 kvadrat milya) va taxminan 3,8 million aholi istiqomat qiladi. Viloyat poytaxti - Florensiya (*Firenze*).

Toskana o'zining landshaftlari, tarixi, badiiy merosi va yuksak madaniyatga ta'siri bilan mashhur. U Italiya Uyg'onish davri  va italyan tilining asoslari tug'ilgan joy sifatida qabul qilinadi. Dante Aligyeri, Petrarka, Jovanni Bokkachcho, Nikkolo Makiavelli va Franchesko Gickardini tomonidan adabiyotda Toskana lahjasidan foydalanish natijasida o'rnatilgan obro'-e'tibor uning butun Italiyada madaniyat tili sifatida rivojlanishiga olib keldi.  Bu yerda sanʼat va ilm-fan tarixida nufuzli koʻplab arboblar yashagan va Uffizi kabi mashhur muzeylarni oʻz ichiga oladi va Palazzo Pitti. Toskana shuningdek, Chianti, Vino Nobile di Montepulciano, Morellino di Scansano, Brunello di Montalcino va oq Vernaccia di San Gimignano kabi vinolari bilan mashhur. Kuchli til va madaniy o'ziga xoslikka ega bo'lgan u ba'zan "xalq ichidagi millat" deb hisoblanadi. 

Toskana Italiyada sayohatchilar uchun Veneto'dan keyin ikkinchi eng mashhur Italiya hududidir.
**Samigʻ Fayzullovich Abdullayev** (1917.25.10 — Toshkent −1998.10.5) — ras-som. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1975). Toshkent badiiy bilim yurti (1933 — 38) va Toshkent sanʼat instituti (1954 — 60)da taʼlim olgan. Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. Taman va Kerch yarim orollarida koʻrsatgan jasorati uchun Qahramon unvoni berilgan (1944). Oʻzbekiston Rassomlar uyush-masi boshqaruvi raisi (1945 — 55), Oʻzbekiston davlat sanʼat muzeyi direktori (1956 — 88). A. ijodi rang-barang va sermazmun, asarlarida tabiat, inson goʻzalligi, ayniqsa zamondoshlari, urush qahramonlari, mehnatkash xalq oʻz aksi-ni topgan. Portretlar („Avtoportret", 1945; „Rezida", 1954; „General-leytenant F. Norxoʻjayev", 1977; „B. Boboyev", 1985 va b.), manzaralar („Kolxoz manza-rasi", 1953; „Chirchiq vodiysida", 1977; „Bahor", „Dengiz boʻyida", 1979), na-tyurmortlar („Gullar", 1966; „Toshkent mevalari", 1981; „Natyurmort", 1985 va b.) yaratgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Eneolit** (lot. — mis, misli va yun, — tosh), mis davri, mistosh davri — neolityaan jez asriga oʻtish davri (miloddan avvalgi 4—3 ming yilliklar). E. davrida insoniyat misdan ilk bor foydalana boshlagan. Ammo mis yumshoq va moʻrt edi, bu esa uni ishlatishni qiyinlashtirardi. Shuning uchun mis 100 ming yillab ishlatilib kelingan tosh qurollarni isteʼmoldan siqib chiqara olmadi. Shunga koʻra, bu davr mistosh davri ham deyiladi. E. davri arxeologik yodgorliklari Zarafshon quyi oqimida Kaptarning qumi, Katta Tuzkon makonlari, Sarazm, Namozgohtepa, Qoradepe (Turkmaniston) kabilarda qazib oʻrganilgan. Bu davrda odamlar dehqonchilik va chorvachilik bilan shugʻullanganlar. Mehnat qurollari toshdan, suyakdan tayyorlangan. Kulolchilik ancha ravnaq topgan: idishlarga geometrik naqshlar solingan, odam va hayvon tasvirini solish ham odat boʻlgan. E. davri yodgorliklaridan qazish paytida pishirilgan loydan yasalgan koʻplab ayol haykalchalari (maʼbudalar) topilgan. Eneolit davri hususiyatlaridan biri shuki, bu davrda patriarxat davriga o'tish boshlandi, Metallurgiya, Ibodatxonalar, ketmon, Suniy Sug'orma dehqonchilik, chorvachilik, tikuvchilik kabi ixtirolar qilindi(arxeologiyadan hususiyat aytish kerak bo'lsa bundan foydalaning) 

Ad.:Gulyamov Ya.G. Islamov U.I. Askarov A.A. Pervobntnaya kultura v nizovyax Zarafshana. T. 1966; Masson V.M. Altshdepe, M. 1981.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Umedjon Sharipov** (tojik Umedjon Sharipov; 1992 yil 4 sentyabr; Tojikiston) — tojikistonlik futbolchi, yarim himoyachi. 2013 yildan Tojikiston terma jamoasida ham oʻynamoqda. U oʻz mamlakatining yoshlar terma jamoasida oʻynagan.

Karyera
-------

Umedjon Sharipov Qoʻrgʻon-tepadagi oʻsmirlar sport maktabida futbol boʻyicha tahsil olgan. Keyinchalik Qoʻrgʻon-tepaning „Vaxsh" klubi yoshlar jamoasida oʻynay boshladi. 2012 yilgacha ushbu klubda toʻp surgan va oʻsha yili Dushanbening „Istiqlol" klubiga koʻchib oʻtgan. U 2016-yil boshiga qadar „Istiqlol"da toʻp surgan, soʻngra oʻz vatani Vaxshga qaytgan. 2017 yil boshida u Oʻzbekistonning Muborak shahrining „Mash’al" klubi bilan bir yillik shartnoma imzoladi[1].

2012 yildan buyon Tojikiston yoshlar terma jamoasida oʻynab kelmoqda. 2013 yilning avgust oyida u Hindiston terma jamoasiga qarshi oʻyinda ilk bor Tojikiston terma jamoasiga chaqirildi. U terma jamoaga tushdi, lekin maydonda oʻynamadi. 2014-yilda SHaripov ikki marta Estoniya va Belarus terma jamoalariga qarshi oʻyinlarda oʻz mamlakati terma jamoasiga chaqirilgan boʻlsa-da, yana murabbiylar maydonga qoʻyib yuborilmagan va zaxirada qolgan. U milliy terma jamoadagi debyutini 2015 yilning iyun oyida Bangladeshga qarshi oʻyinda oʻtkazgan. Keyingi yillarda u ham muntazam ravishda Tojikiston terma jamoasiga chaqirilib turdi [2].

Yutuqlar
--------

Tojikiston chempioni: 2014, 2015
Tojikiston chempionatining kumush medali sovrindori: 2013 yil
Tojikiston chempionatining bronza medali sovrindori: 2012 yil
Tojikiston kubogi sohibi: 2013, 2014, 2015
Tojikiston kubogi finalchisi: 2012 yil
Tojikiston Superkubogi sohibi: 2014, 2015
**"Balaliq shagʻimning aspani"**—2011-yilda rejissyor Rustem Abdirashevning Qozogʻistonning birinchi prezidenti Nursulton Nazarboyevning bolaligi va yoshligi haqidagi badiiy filmi. Koʻp seriyali „Koʻshbasshi joli" dostonining birinchi qismi. 2011-yil 7-aprelda Nursulton Nazarboyev Ostonadagi „Qozogʻiston" markaziy konsert zaliga tashrif buyurdi va film taqdimotini tomosha qildi.

Mazmuni
-------

Film Olmaota viloyatining Uchqoʻngʻir yaylovi, Shamalgʻan qishlogʻi, Qaskeleng va Olmaota shahrida suratga olingan. Hikoya Nursulton Abishulining „Bez pravyx i levyx", „Episentr mira", „V serdse Evrazii" asarlari asosida yaratilgan boʻlib, real hayot yoʻlidan hikoya qiladi.

Bolaligidan Sulton ismli Nursulton Abishuli uchuvchi boʻlishni orzu qilgan. Maktabni tugatgach, u Kiyevdagi Fuqarolik aviatsiyasi institutida oʻqish imkoniyatiga ega boʻldi. Biroq, taqdir uni butunlay boshqacha yoʻnalishga aylantiradi.

Rollarda
--------

* Yerjan Jarilqosinov *Nursultonning yoshligidagi otasi*
* Nurjumon Ixtimboev Nursultonning keksayib qolgan otasi
* Almagul Alisheva — Nursultonning yoshligidagi onasi
* Natalya Arinbasarova Nursultonning qarigan onasi
* Eljas Alpiev — Nursulton bolaligida
* Abilmansur Serikov — Nursulton maktabda oʻqib yurgan paytlari
* Nurlan Alimjonov — Nursulton yoshligida
* Bibigul Tolegenova Nursultonning buvisi
* Daulet Abdygaparov — *Mambetbay*
* Nursulton Nazarboyev — *kamo*

Filmning davomi
---------------

U „*Koʻshbasshi joli"* kinodostonining „Olovli daryo" deb nomlangan ikkinchi qismi va „Temirtau" deb nomlangan uchinchi qismini suratga olmoqda. Kinoepopeya 2013-yilda yakunlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  *ckzkazakhstan.kz.* „Мәдени жаңалықтар" (12-mart 2012-yil). 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. 1 2  *akorda.kz.* „Нұрсұлтан Назарбаев«Балалық шағымның аспаны» атты жаңа көркем фильмнің тұсаукесерін тамашалады" (7-aprel 2011-yil).

[*sayt ishlamaydi*]

Havolalar
---------

* Qozoqfilm Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-06-29).
* Prezident haqidagi film davom etmoqda
**Ummu Harom bint Milhon** (arab. أم حرام بنت ملحان; turkcha: Hala Sulton) Muhammad alayhissalomning ona tomondon xolalari va u zotning ayol sahobalaridan edi. U Madina ansorlaridan bo‘lgan..

Hayoti
------

U Ummu Sulaymning singlisi edi va ularning uyiga Muhammad alayhissalom tez-tez tashrif buyurardilar. Ikki ukasi Harom ibn Milhon va Sulaym ibn Milhon Badr va Uhud janglarida qatnashganlar. U Muhammad alayhissalomning sahobalari Uboda ibn Somit bilan turmush qurgan. Uboda ansoriylardan birinchi bo‘lib Aqaba bay’atida qatnashgan. Ummu Harom Anas ibn Molikning ham xolasi edi  .

Ummu Harom qabri
----------------

Ummu Harom maqbarasi Kiprning Larnaka shahrida joylashgan va uning yonida masjid qurilgan. Masjid "Hala Sultan Tekkesi" nomi bilan mashhur.

Manbalar
--------

1. ↑  „Umm Haram Bint-i Mihan’s Shrine, Larnaca, Cyprus". 13-dekabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-iyun 2023-yil.
2. 1 2  „Women companions of Prophet Umm Haram: Traveling by sea for jihad" (2-iyun 2011-yil).
3. ↑  „Companions of Prophet Muhammad, Allah's peace and blessing be upon her". *www.alsiraj.net*.
4. ↑  *Qutub, Muhammad Ali* „Umm Haram bint Milhan". *idealmuslimah.com*.
5. ↑  „Guide: Hala Sultan Tekke Mosque Larnaca Cyprus". *Travel with Hussain*. 10-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi.
**Olimpiya Birdamligi** dasturining Nizomi 1978-yili Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasining maxsus komissiyasida maʼqullangan. Uning vaqtinchalik qarorgohi Rim shahridagi Italiya Milliy olimpiya qoʻmitasi binosida joylashgan edi, 1980-yili Shveysariyaning Lozanna shahriga koʻchirildi. 1981-yili Baden-Baden shahrida oʻtkazilgan Olimpiya Kongressidan soʻng Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi ushbu komissiyaga maʼmuriy muxtorlik berdi.

Milliy olimpiya qoʻmitalarining amaliy faoliyatiga koʻmaklashish uchun 1973-yilda Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi Olimpiya Birdamligi dasturi maxsus jamgʻarmasini taʼsis etdi (telekompaniyalarning olimpiya musobaqalari translyatsiyasidan olingan mablagʻlarning 1/3 qismi). Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasining ushbu dasturi vazifasi asosan Milliy olimpiya qoʻmitalari faoliyatini muvofiqlashtirish va olimpiya harakatini rivojlantirishga koʻmaklashishdan iborat.

Dastur maqsadlari
-----------------

Olimpiya Birdamligi qabul qilgan dasturning asosiy maqsadlari quyidagilardir:

— Olimpizmga asoslangan tamoyillarni tarqatish;

— murabbiylar, Milliy Olimpiya Qoʻmitasi boshqaruvchi kadrlarini tayyorlaydigan turli kurslar va seminarlar tashkil etish;

— sport maʼmurlarini tayyorlash;

— Milliy Olimpiya Qoʻmitasi rahbarligi yoki shafeligida milliy, hududiy va min taqaviy miqyosdagi musobaqalarni tashkil etishga, shuningdek, hududiy yoki mintaqaviy oʻyinlarda ishtirok etish uchun delegatsiyalarni tayyorlashga koʻmaklashish;

— Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etish uchun sportchilar va ja moalarni tayyorlashda MOQga koʻmaklashish va murabbiy hamda sportchilarga stipendiyalar toʻlash;

— sport anjomlari va jihozlar bilan taʼminlash;

— Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etish uchun kompensatsiya toʻlash;

— Osiyo, Afrika va Lotin Amerikasidagi rivojlanayotgan mamlakatlarning Milliy Olimpiya Qoʻmitasi faoliyatiga amaliy yordam koʻrsatish maqsadida murabbiylar, jismoniy tarbiya va sport sohasidagi boshqa mutaxassislarni yoʻnaltirish;

-sport-uslubiy, informatsion va boshqa koʻplab maxsus adabiyotlar va hujjatlarni chop ettirish va boshqalar.

1984-yildan buyon Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi Milliy olimpiya qoʻmitalarining muayyan sportchilari va rasmiy shaxslarining yozgi va qishki Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etishi uchun yoʻl harajatlarini qoplab kelmoqda.

Ushbu dasturlar Olimpiya Birdamligi Komissiyasi nazoratidadir. Mazkur komissiya Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi Prezidenti tayinlagan aʼzolardan tarkib topgan boʻlib, Olimpiya Birdamligi faoliyatini boshqarish va asosiy yoʻnalishlarini aniqlash uchun mas’uldir. Misol tariqasida dasturlarning tasdiqlanishi, ularning byudjeti, monitoringi, qoʻllanish vositalarini keltirish mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  „XOQning "Olimpiya birdamligi" dasturi asosida tashkil etilgan o'quv-texnik seminari yakunlandi". Qaraldi: 8-avgust 2022-yil.
2. ↑  ; Farhod Turdiyev; Munavvarxon Rasulova*"Olimp sari"* (oʻzbek). "Navro'z" nashriyoti — 57 bet. ISBN 978-9943-381-37-7.
**Moshtabiblar** — Sharq tabobatiga oʻz hissasini qoʻshgan Toshkentlik tabiblar sulolasi. Sulola tarixi uzoq oʻtmishga ega. Rivoyatlarga koʻra, Amir Temurning dardiga ham shu sulolaning bobokaloni Moshtabib malham boʻlgan ekan. Hatto Moshtabiblar ajdodi Amir Temurdan avval Chigʻatoy ulusi davrida ham „Xoʻja xon tabib" nomi bilan mahshur boʻlganligi haqida hikoya qilinadi. Moshtabiblar sulolasining ulugʻi singan qoʻl yoki oyoqni taxtakachlab gilmoya surib qoʻyish usulidan mohirona foydalangan. Bu usul necha yuz yillardan beri avloddan avlodga oʻtib kelmoqda.  

„Moshtabib" atamasi haqida xalq oʻrtasida bir necha taxminlar bor. Unga koʻra, Haj ibodati niyatida yoʻlga chiqqan tabib bobolarimiz yoʻlda uchragan bemorlarni davolaganlar. „Shoshlik tabib — Shoh tabib" atamasi balki oʻsha asrlarda rasm boʻlgandir. Boshqa bir tahminlarga koʻra, „Moshtabib", „Mostabib", yaʼni singan yoʻki chiqqan joyni moslab va jipslab qoʻyuvchi kabi maʼnolardan kelib chiqgan degan tahminlar bor.  

Tarixda nomi qolgan Moshtabiblarning ulugʻlari Azimhoji, Arbobboy, Mutalboy, Muhammad Shukur oʻz davrining olim va ulamolari boʻlish bilan bir qatorda tabiblikda ham shuhrat qozonishgan.  

Sulolaning keyingi avlodlari Muhammad Ibrohim (1871—1952), Muhammad Sobir (1900—1966), Abdujabbor Muhammad Sobir oʻgʻli (1934—2006) uzoq yillae davomida Shayxontohur tumanining Gulbozor mahallasida yashab, tabibchilik sohasida faoliyat olib borishgan. Muhammad Sobir oʻgli bemorlarni davolashda oʻz usuli bilan tayyorlagan dori-darmonlar, shuningdek, singan joyni qimirlatmaslik uchun tol novdasidan taxtakach yasab „taxtakachlash" usulidan foydalangan. Mashhur professor travmatolog Odil Shokirov bilan yaqin hamkorlik qilgan, vrachlarga bemorlarni xalq tabobati usullaridan foydalanib davolash boʻyicha zarur maslahalatlar bergan..

Manbalar
--------

1. ↑  Toʻxliyev, Nurislom, ed (2009). "Moshtabiblar". *Toshkent: Ensiklopediya*. Toshkent: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi Davlat ilmiy nashriyoti. p. 364.
Paul Kruger
-----------

Stephanus Johannes Paulus Kruger (1825 yil 10 oktyabr - 1904 yil 14 iyul) Janubiy Afrikalik siyosatchi edi. U 19-asrda Janubiy Afrikada hukmron siyosiy va harbiy arboblardan biri va 1883-1900 yillarda Janubiy Afrika Respublikasi (yoki Transvaal) prezidenti boʻlgan. Um Pol ("Pavel amaki") laqabli, u xalqaro miqyosda shuhrat qozongan. 1899-1902 yillardagi Ikkinchi Boer urushi paytida, Transvaal va uning qo'shnisi Orange Free State davlatining Britaniyaga qarshi kurashining yuzi. U Afrikanerdomning timsoli deb atalgan va munozarali shaxs bo'lib qolgan, muxlislar uni fojiali xalq qahramoni sifatida hurmat qilishadi.

Keyp koloniyasining sharqiy chekkasida tug'ilgan Kruger 1830-yillarning oxirlarida bolaligida Buyuk Trekda qatnashgan. U Bibliyadan tashqari deyarli hech qanday ma'lumotga ega emas edi. Voortrekker rahbari Andries Pretoriusning himoyachisi, u 1852 yilda Buyuk Britaniya bilan Qum daryosi konventsiyasining imzolanishiga guvoh bo'lgan va keyingi o'n yil ichida Janubiy Afrika Respublikasini shakllantirishda, uning komandolarini boshqarishda va raqib Bur o'rtasidagi nizolarni hal qilishda muhim rol o'ynadi.. 1863 yilda u general-komendant etib saylandi, u prezident Tomas Fransua Burgers saylanganidan so'ng iste'foga chiqishidan oldin o'n yil davomida bu lavozimni egalladi.

Kruger 1877 yil mart oyida Janubiy Afrika Respublikasi Buyuk Britaniya tomonidan Transvaal sifatida anneksiya qilinishidan biroz oldin vitse-prezident etib tayinlangan. Keyingi uch yil ichida u Londonga ikkita deputatni boshqarib, uni bekor qilishga harakat qildi. U 1880–81 yillardagi Birinchi Bur urushida burlarning g‘alabasi bilan yakunlangan Janubiy Afrika Respublikasi mustaqilligini tiklash harakatining yetakchi shaxsiga aylandi. Kruger 1883 yilgacha ijroiya triumvirati a'zosi bo'lib ishladi, keyin prezident etib saylandi. 1884-yilda u London konventsiyasiga vositachilik qilgan uchinchi delegatsiyani boshqargan, unga ko'ra Britaniya Janubiy Afrika Respublikasini to'liq mustaqil davlat sifatida tan olgan.
**Pernitsioz anemiya** oshqozon ichak traktidan (GIT) **vitamin-B12** ning absorbsiyasi buzilishi oqibatida kelib chiqadigan **anemiya** (kam qonlik)ning bir turi hisoblanadi. Odatda vitamin B12 yetishmovchiligi GITdagi qanaqadir muammo hisobiga B12 vitamin absorbsiyasi buzilishi bilan bogʻliq bo'ladi. Bu holat odatda ***Pernotsioz anemiyada*** sodir boʻladi va atrofik gastritda oshqozon sekretsiyasining buzilishi bilan bogʻliq hisoblanadi. Atrofik gastritda asosan oshqozondagi *parietal hujayralar* shikastlanishi hisobiga *ichki faktor*deb nomlanuvchi modda ishlanmaydi va bu modda ishlanmasligi V-B12 ni soʻrilishi kerak qismga yetqazilishidagi muammolarga sabab boʻladi. Aslida esa ichki faktor quyidagi tartibda V-B12 soʻrilishiga yordamlashadi. 

1. Parietal hujayralardan ishlab chiqarilgan ichki factor 12 barmoq ichakda R-B12 komplexni kutadi.

2. 12 barmoqli ichakda ichki faktor V-B12 ni bogʻlab, iliumgacha transportini taʼminlaydi. Shuningdek, bu birikma B12ni hazm shiralari taʼsirida parchalanishni oldini oladi.

3. Ilium hujayralari apikal yuzasida ichki faktorni sezuvchi retseptorlar mavjud, (*B12ni emas, ichki faktorni taniydi*).

4. Shu hujayralar endositoz orqali IF-B12 ni qaʼbul qiladi va qonga oʻtkazadi. Qondagi ***transkobalamin**-**2*** orqali B12 kerakli qismlarga boradi. 

5. Ichki faktor yetishmasligi B12 oʻzlashtirilishida muammolarga sabab boʻladi.

B12 GIT orqali soʻrilganidan soʻng, dastlab, yuqori miqdorda *jigarda* zahiralanadi. Keyinchalik zahiradan, kerak boʻlganda suyak koʻmigiga chiqariladi.  B12 ning kunlik miqdori *1-3mikrogram* hisoblanadi, jigar va boshqa to'qimalardagi zahira esa 1000 marotaba koʻp hisoblanadi. Shu sababli, 3-4 yillik defitsit hollarida ham zahira hisobiga organizm normal saqlanadi va shuncha muddatdan keyingina anemiya belgilari yuzaga keladi.

Foliy kislotasi (pteroilglutamat kislota) yetishmovchiligi
----------------------------------------------------------

Foliy kislotasi normada koʻkatlarda, baʼzi mevalarda, goʻshtda (ayniqsa jigar) boʻladi. U pishirish vaqtida osonlikcha parchalanadi (yoʻqqa chiqadi). Shuningdek, tez-tez uchraydigan turli GIT kasalliklari vaqtida B12 va Foliy kislata soʻrilishi buziladi. Misol qilib oladigan boʻlsak, ***spru*** kasalligida absorbsiyaning buzilishi yuzaga keladi. Foliyning yetishmovchiligi ham eritropoezda muammolar paydo boʻlishini oshiradi. Kobalamin absorbsiyasidagi yetishmovchilik uning zahirasi katta boʻlganligi sabab bir necha yil simptomlarsiz kechsa, foliy kislatasi yetishmovchiligi bir necha oydan keyin bilinadi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Linda Costanzo: Medical physiology; 6th

edition, 2018.
2. 1 2 3  Artur Guyton, John Hall: Textbook of

medical physiology; 14th edition, 2020.
3. 1 2 3 4  
Indu Khurana, Arushi Khurana: Textbook of medical physiology; 2nd edition, 2009.
**Pierre Thomas** — amerikalik jurnalist. U ABC Newsda katta adliya muxbiri sifatida ishlaydi. U ikki marta Emmy mukofotini qoʻlga kiritgan, shuningdek Pibodi va Dyupon  mukofotlarini gʻolib qilgan va qora tanli jurnalistlar milliy assotsiatsiyasi tomonidan „Yil jurnalisti" deb topilgan.

Yoshlik
-------

Tomas 1984-yilda Virjiniya Politexnika instituti va Davlat universitetini tamomlagan. Talabalik davrida uning oʻquv dasturi Virjiniya shtatining Roanoke shahrida joylashgan universitet radiostansiyasi WVTFda amaliyot oʻtashni oʻz ichiga olgan.

Karyera
-------

Tomas oʻz faoliyatini The Roanoke Times va World-News gazetalarida boshlagan. U 1987-yilda The Washington Post ga koʻchib oʻtdi va u yerda oʻn yil ishladi va Ben Bredli ustozligi ostida ishladi. Keyinchalik Tomas 1997-yilda CNN da ish olib, televideniyega oʻtdi va u yerda adliya muxbiri boʻlib ishladi. Tomas ABC News telekanaliga 2000 yilda qo‘shilgan.

Mukofotlar
----------

2001-yilda Tomas va ABC News jamoasi 2001-yil 11-sentabr voqealarini yoritganliklari uchun Emmy, Pibodi va DuPont mukofotlarini qoʻlga kiritdilar. U va ABC News jamoasi 2009-yilda Prezident Obamaning inauguratsiyasini yoritishi uchun yana Emmi mukofotini qoʻlga kiritdilar.
2012-yilda qora tanli jurnalistlar milliy assotsiatsiyasi Tomasni, xususan, AQSh vakili Gabbi Giffordsning otib o‘ldirilgani (boshqa tarmoqlar noto‘g‘ri ravishda uning vafot etgani haqida xabar bergani) hamda o‘lim haqidagi xabarlarni to‘g‘ri xabar qilishdagi yutuqlarini taʼkidlab, „Yil jurnalisti" deb eʼlon qildi. Usama bin Lodin.
2015-yilda Tomas „Jurnalistika va matbuot erkinligiga qoʻshgan hissasi" uchun Radio Televideniyesi Raqamli Yangiliklar Assotsiatsiyasining Jon F.Xogan „Eng yuqori xizmat" mukofotiga sazovor boʻldi.
**Pik kasalligi** - bu oldingi va schyot-faktura dementsiyasining variantidir.Markaziy asab tizimining noyob surunkali, progressiv kasalligi, odatda, 50 yoshdan oshgan va miya yarim korteksining vayronagarchiliklari va atrofiy qismi asosan old va vaqtincha aktsiyalar sohasida xarakterlanadi.Kasallik boshlanishining o'rtacha yoshi 54 yil, o'limdan oldin o'rtacha davomiyligi 6 yil.

Alomatlar
---------

Klinik jihatdan o'lja qulashi buzilgan mantiqiy fikrlash va idrok, hissiy tekislash, hissiy tekislash, afasiya va Amnessiyaning befarqligi va ekstappiramida norozsiyalari bilan.Qoida tariqasida, anosognozlar kuzatiladi.

Xulq-atvor passiv, afontan.Maydon bo'lishi, nosozlik, iflos til, odobsiz xatti-harakatlar bo'lishi mumkin.Doimiy nutq aylanmasi, stereotipik faoliyat xarakterlidir.Mayer-Gross grammofon alomatini tasvirlab bergan: bemorlarning har qanday mavzusi, ammo qisqa vaqt ichida, nutqning ayrimlari va inqilojidagi narsalarni takrorlash.

Klinik alomatlarda, Altsgeymer kasalligi kasallikka o'xshaydi, ammo bundan farqli o'laroq, cho'qqisidan ko'proq xavfli bo'lib qoladi, tezda shaxsiyatning parchalanishiga olib keladi.Shu bilan birga, aynan shundaki, shaxsiyatning buzilishi va aralashmalar buzilgan, bu xotira buzilishi natijasida paydo bo'ladi.

Patomorfologiya
---------------

Neyronlarda miya to'qimasini gistologik tekshirish, g'ayrioddiy qo'shinlar topiladi.Piramidal neyronlar shishgan, sitoplazmatik cho'qqilar mavjud.Kulik materiyaning qalinligi kamayadi, kulrang va oq materiya orasidagi chegara xiralashgan.Vitriculyerlarning kengayishi kuzatilmoqda (asosan qorinchalarning oldingi shoxlari) va subarachnoid makon, yarim sharlardagi jo'yaklarning chuqurlashishi.

  

O'ninchi qayta ko'rib chiqilgan kasalliklarning xalqaro tasnifi bo'yicha, u "G31.0" Miyadagi miya atrofiyasi "bo'limiga muvofiq, shuningdek" cho'qqisidagi F02.0X \* demans "bo'limida ham tavsiflanadi.O'n birinchi qayta ko'rib chiqilgan kasalliklarning xalqaro tasnifiga ko'ra, u "6D83 LOB-VISA DENSIYA" ustuniga tegishli.

Eslatmalar
----------

*

Havolalar
---------

* Pik kasalligida miya to'qimalarida gistologik o'zgarishlar .