recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Muhammad Yusuf Mashriqi** (1987-yil 7-iyulda tugʻilgan) — amerikalik afgʻonistonlik professional futbolchi.

Yoshligi
--------

Mashriqining futbol nasl-nasabi Afg'oniston terma jamoasining sobiq a'zosi bo'lgan otasi Tohirdan boshlangan.  10 yillik Afgʻoniston urushi paytida kommunistlar uning mamlakatini nazoratga olishganda, futbol Tohir va uning rafiqasi Safora hamda ularning 5 va 3 yoshli oʻgʻli Sobir va qizi Sobira uchun omon qolish uchun ikkinchi oʻrinni egalladi. Tohir oilasini olib Pokistonga qochib ketdi. Ular AQSh elchixonasiga yetib kelishdi va 1985-yilda Amerika Qo'shma Shtatlarida eson-omon qolishdi. Nyu-Yorkning Flushing tumaniga joylashib, Muhammad ikki yildan so'ng, 1987-yilda tug'ilgan.

Faoliyati
---------

### Yoshligi

Mashriqi Flushing o'rta maktabida o'qigan va to'qqiz yoshidan boshlab Nyu-Yorkdagi mashhur Blau Weiss Gottschee klubida o'ynagan va to'rtta Davlat kubogi chempionligini qo'lga kiritgan. U 2001-yildan 2005-yilgacha mintaqaviy ODP a'zosi bo'lgan va USL Super-Y ligasida Bruklin Knights uchun o'ynagan va ularga milliy yarim finalga chiqishga yordam bergan. U Long Island universitetida to'rt yil kollej futbolida o'ynagan.

Kollej yillarida Mashriqi 2006 2007-yillarda "Bakersfield Brigade" uchun USL Premer Rivojlanish Ligasida va 2009-yilda Brooklyn Knights bilan o'ynagan.
a
Mashriqi 2008-yilgi mavsumoldi mavsumida nufuzli Paris Saint-Germain klubining 17 yoshgacha bo'lgan futbolchilari va Nyu-York Red Bulls Major League Soccer jamoasida mashg'ulot o'tkazgan. Mashriqi hozirda MLS zaxira divizionida to'p suradigan "Nyu-York Red Bulls"ning zaxira o'yinchisi va bir vaqtning o'zida Nyu-Yorkning "Brishna FC" havaskor jamoasida o'ynamoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  „Mohammed Mashriqi - 2008 Men's Soccer". *liuathletics.com*. Qaraldi: 19-yanvar 2017-yil.
2. ↑  „Archived copy". 11-oktabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-yanvar 2012-yil.
3. ↑  „Archived copy". 10-oktabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-yanvar 2012-yil.
4. ↑  „Archived copy". 24-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-dekabr 2011-yil.
5. ↑  „Five Boro Sports". *fiveborosports.com*. Qaraldi: 19-yanvar 2017-yil.

"Five Boro Sports". *fiveborosports.com*. Retrieved 19 January 2017.
**AMK** (***A**çık **M**ert **K**orkusuz*) Turkiyada chiqadigan kundalik gazetadir.

Gazetaning birinchi soni 2012-yil 9-iyun kuni chiqdi va narxi 50 kurush edi. Futbol, basketbol, voleybol va boshqa sport yangiliklarini nashr etgan. Aksariyat yangiliklar futbol haqida boʻlsa-da, 3-4 sahifalarida basketbolga oid yangiliklar ham bor edi. U 2019-yil 5-yanvarda so'ngi nusxasi bilan nashr qilish tugatildi.

Sharhlar
--------

Garchi AMK ochiq, Mert, Qoʻrqmas degan maʼnoni anglatadi, deb aytilgan boʻlsa-da, bu uning maʼnosi emasligi va hamma biladigan soʻkinish soʻzining qisqartmasi ekanligi haqida tanqidlar bor boʻlgan.

Hamkorlari
----------

* Jamoat televideniesi
* Jamoat radiosi
* „Sözcü" gazetasi
* Qoʻrqmas
* Purse-Seiner jurnali

Manbalaar
---------

1. ↑  „Açık Mert Korkusuz yayın hayatına son veriyor" (Türkçe). *Sputnik Türkiye* (20190 nisan 1045+0300). 4 aralık 2021da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4 aralık 2021.
2. ↑  „AMK mizah, siz anlamıyorsunuz... Siz Londra’da "fcuk"dan hiç alışveriş yapmıyor musunuz?".  Hürriyet. 13 ağustos 2016da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1 aprel.
3. ↑  „Kadın bedeni üzerinden küfür: AMK".  Sabah. 23 temmuz 2014da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1 aprel.
Vikipediyada shunday familiyali boshqa shaxslar haqida ham maqolalar mavjud, qarang: Maltsev.

**Semyon Aleksandrovich Maltsev** (ruscha: *Семён Александрович Мальцев*;  1904-yil, Qoʻqon shahri, Fargʻona viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — 3-darajali harbiy yurist, Qizil Armiyada 100-oʻqchi diviziyasining harbiy prokurori, Ikkinchi jahon urushi davridagi rus hamkori. Rossiya milliy mehnat partiyasining asoschisi va rahbari.

Biografiya
----------

Semyon Maltsev Qizil Armiyada100-oʻqotar diviziyasining harbiy prokurori edi. 1941-yil iyun oyida Semyon Maltsev Belorussiya SSRning Minsk shahri yaqinidagi Gʻarbiy frontda bedarak yoʻqoldi. Qoʻlga olingan yoki taslim boʻlganligi haqida maʼlumotlar mavjud emas.

1941-yil sentyabr oyida Semyon Maltsev Hammelburg shahridagi Rossiya Xalq Ozodlik Armiyasi harbiy ofitserlari asirlari uchun lagerda Rossiya Milliy Mehnat partiyasini tashkil etdi va unga rahbarlik qildi. Semyon Maltsev ham Rossiya Milliy mehnat partiyasi Markaziy qoʻmitasini boshqargan.

```
Semyon Maltsevni tanigan insonlarning soʻzlariga koʻra:
```

> 
> U oʻrta boʻyli, juda nozik, koʻzlarida yalligʻlanlanish bor edi. U ogʻir bosiq, oʻziga ishongan va magʻrur inson edi. U rus milliy partiyasini tayyorlash zarurligi haqida gapirar edi, chunki nemislar yaqinda Sovet Ittifoqini parchalashi mumkunligini va ularga yangi Rossiyani qurishda yordam berishimiz kerakligi haqida gapirgan edi.
> 
> 
> 

1943-yilda Rossiya Milliy mehnat partiyasi tarqatib yuborildi va Semyon Maltsevning keyingi taqdiri nomaʼlumligicha qoldi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Мальцев Семён Александрович". 31 березня 2019da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31 березня 2019.
2. ↑  *Boris Kovalev.* Povsednevnaya jizn naseleniya Rossii v period natsistskoy okkupatsii. — M.: Molodaya gvardiya, 2011. ISBN 5457246213(rus.)
3. ↑  *Chuev Sergey*. Spesslujbi Tretego Reyxa: Kniga 2. 2003 g.(rus.)
4. ↑  З Гітлером проти Сталіна, частина 1 «Радіо Свобода» 22 листопад 2011(rus.)
***AMBA*** (ruscha: *АМБА*) — rejissor-multiplikator Gennadiy Tishchenko tomonidan ishlangan ilmiy fantastik janrdagi animatsion film.

Syujeti
-------

Marsda AMBA tajribasi davomida olimlar bir hafta ichida biomassadan Mars choʻlidagi AMBA qishlogʻini — milliondan ortiq odam yashashi mumkin boʻlgan Avtomorf bioarxitektura ansamblini oʻstirishdi.

AMBA-2 loyihasi bioarxitektor Xarper boshchiligidagi Karnak tizimidagi Mirra sayyorasida yakunlandi. Biomassaning oʻsishini Reks itining genetik jihatdan oʻzgartirilgan miyasi boshqargan, u oʻz bekasi qiz Yuliyani qutqarayotib halok boʻlgandi. Tajriba boshlanganidan bir hafta oʻtgach, aloqa uzildi. Shunda elchi Yuliya sayyoraga uchib keladi va Reks bilan uchrashadi, u dastlab hamma narsa yaxshi boʻlganini, keyin esa mahalliy kremniy organizmlarining soʻrilishi natijasida kremniy viruslari keltirib chiqaradigan mutatsiyalar boshlanganini ayatdi.

Natijada Xarper halokatli nurlanish dozasini oladi. Reks uning boshini ajratib oladi, uni avtonom hayotni qoʻllab-quvvatlash tizimiga ulaydi va Xarperning bir nechta klonlarini yaratadi, shunda yerdagi olimlar Xarperning boshini ulardan birining tanasiga yopishtirishadi.

Xarperning aytishicha, u loyiha nomiga ikkinchi maʼnoni qoʻygan: Texnologik sivilizatsiyaning oxiri.

Odamlar Yerga uchib ketishadi, Mirra esa ularga ergashdi. U odamlar ortidan ostfazoga kira olmaydi, uning Yerga parvozi esa minglab yillar davom etishi kerak edi.

Film ustida ishlaganlar
-----------------------

* Senariy muallifi va rejissor: Gennadiy Tiщenko
* Postanovkachi-rassomlar: Gennadiy Tishenko, T. Areshkova, A. Yeryomin
* Operator: Vladimir Milovanov, Ernst Gaman
* Bastakor: Semyon Son
* Ovoz operatori: Oleg Solomonov
* Ovoz berganlar: Vsevolod Abdulov, Lyudmila Gnilova, Aleksandr Lushchik va Rogvold Suxoverko

Manbalar
--------

1. ↑  „Сайт Геннадия Тищенко. Фильмография". 8-iyul 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-oktabr 2018-yil.

Havolalar
---------

* *Birinchi film* IMDbda
* *Ikkinchi film* IMDbda

  


|  |  |
| --- | --- |
| Film tasmasi | *Kinematografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Prigotovlenie (Iordaniya)
**Jijig-galnash** — suyakka tovuq, qoʻzichoq yoki mol goʻshtidan tayyorlangan chechen milliy taomidir. Goʻsht tuz qoʻshilgan holda katta boʻlaklarda qaynatiladi, unga bugʻdoy yoki makkajoʻxori unidan chuchvara tayyorlanadi. Xinkal analogi. Chechen tilidagi „jijig" soʻzi „goʻsht", „galnash" — „chuchvara", degan maʼnoni anglatadi.

Tavsif
------

Goʻshtni qaynatib olinadi. Qiyma tayyorlash uchun xamirturushsiz xamirni yozib va uni dumaloq qatlamga aylantiriladi, soʻngra uzun chiziqlar bilan kesib olinadi, soʻngra romblarga aylantiriladi. Bugʻdoy unidan galnash chigʻanoqlar yoki tekis kvadratlar shaklida oʻraladi, makkajoʻxori barmoqlari bilan tekislangan oval shakli biriktiriladi. Shundan soʻng, chuchvara shoʻr suvda qaynatiladi.

Taom issiq holda, goʻsht va sarimsoq bilan idishga solinadi. Goʻsht boʻlaklari chuchvara ustiga qoʻyiladi. Goʻsht va chuchvara sarimsoqqa botirib, bulyon bilan yuviladi. Jijig-galnashni smetana to-beram sousi bilan berish mumkin.

Manbalar
--------

1. 1 2  "Chechensi: istoriya i sovremennost" / Sostavlenie i obщaya redaksiya Yu. A. Aydaeva. — Moskva: Mir domu tvoemu, 1996.
2. 1 2  Aliroyev&Sajdullajev 1999. sfn error: no target: CITEREFAliroyev&Sajdullajev1999 (help)
3. 1 2  Хаджиева 2020. sfn error: no target: CITEREFХаджиева2020 (help)
4. ↑  Aliroyev&Sajdullajev 1999, s. 38. sfn error: no target: CITEREFAliroyev&Sajdullajev1999 (help)

Adabiyotlar
-----------

* *«Чеченцы: история и современность»*. Москва: Мир дому твоему, 1996.
* Ибрагим Алироев, Малик Сайдуллаев*. Чеченцы. Кто они?*, Москва, 1999.
* Зарема Хаджиева*. Восток – дело вкусное!*. ЛитРес, 2020. ISBN 978-5-04-193607-5.
Tafsiri hilol kitobi
**Tafsiri Hilol** — Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf hazratlarining qalamlariga mansub olti jildlik Qurʼoni Karim kitobining tafsiridir.
„Tafsiri Hilol" — butun olamga mudarris boʻlgan buyuk ulamolar yurti — Movarounnahr diyorida yozilgan eng yangi tafsirdir. Zamonamizning din olimlaridan biri shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf hazratlarining ushbu tafsirlari oʻzining sodda va ravon tili, teran va daqiq uslubi bilan ajralib turuvchi shoh asardir. „Tafsiri Hilol" moʻtabar tafsirlarning anʼanalariga sodiq qolgan holda, bugungi kun kitobxonining saviyasi, dunyoqarashi va ehtityojlarini ham hisobga olib yozilgan boʻlib, oʻquvchini Qur’oni karim maʼnolarining bitmas-tuganmas hikmatlariga oshno etadi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din ishlari bo‘yicha qoʻmitasi ning 61 -sonli tavsiyasi ila chop etilgan..Olim asarni 1991—1993-yillar oraligʻida Makka shahrida yozgan. Hozirgi kunda bu asar nafaqat oʻzbek xalqi balki qarqosh boʻlgan qozoq, qirgʻiz, turkman xalqlari va yevropa,osiyo mamlakatlari musulmon aholisi uchun Qurʼoni Karimning eng ishonchli tarjima va tafsiri boʻlib xizmat qilib kelmoqda, shu sababdan ham bu kitobni ingliz, rus va boshqa tillarga tarjima qilish jaroyonlari yoʻlga qoʻyilgan.

Manbalar
--------

1. ↑
**Muhammad Yusuf Kargar** ( forscha: محمد یوسف کارگر ) afgʻon futbol menejeri boʻlib – 2008-2009 va 2010-2014 –yillarda Afgʻoniston milliy futbol jamoasiga ustozlik qilgan.

Karyera
-------

Uning oilasi Afg'onistonda birinchi tog'-chang'i kurortini tashkil qilgan va u 1978-yilda 16 yoshida mamlakat chempioni bo'lgan. 1979-yilda Sovet qoʻshinlarining Afgʻonistonga bostirib kirishi munosabati bilan u changʻi uchishni toʻxtatgan.  1970 va 1980-yillarda Afg'oniston milliy futbol jamoasi a'zosi bo'lgan. U 2001-yilda Afgʻoniston milliy terma jamoasining katta menejeri boʻlganidan soʻng Afgʻoniston yoshlar terma jamoalariga murabbiylik qilgan.  U Afg‘oniston milliy futbol jamoasini 2013-yilda SAFF kubogini qo‘lga kiritgan va 2011-yilda ikkinchi o‘rinni egallagan eng muvaffaqiyatli davriga olib keldi.

2015-yil yanvar oyidagi hujum
-----------------------------

Kargar 2015-yilning 10-yanvarida Kobuldagi qarorgohi yonida pichoqlangan. U boshi va bel qismidan pichoq jarohati olgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Afghanistan - Yousef Kargar - Profile with news, career statistics and history - Soccerway". *int.soccerway.com*. Qaraldi: 3-fevral 2021-yil.
2. ↑  „Afghanistan - Yousef Kargar - Profile with news, career statistics and history - Soccerway". *int.soccerway.com*. Qaraldi: 3-fevral 2021-yil.
3. ↑
4. ↑  „Samachaar.in".
5. ↑  „Afghan Soccer Coach Stabbed".
**Oleg Aleksandrovich Lesnichenko** (1967-yil 16-mart, Taganrog, Rostov viloyati) — sovet va rus futbolchisi, hujumchi va yarim himoyachi.

Biografiya
----------

Rostov viloyatining Taganrog shahridagi 28-maktabning sport sinfi oʻquvchisi boʻlgan. Kattalar darajasida u 1984-yilda Taganrogning „Torpedo" tarkibida SSSR ikkinchi ligasida debyut qilgan. Keyinchalik ikkinchi va ikkinchi quyi ligada „Drujba" (Maykop), „Luch" (Azov), „Atommash" (Volgodonsk), „Ximik" (Belorechensk) klublarida toʻp surgan.

1991-yil ikkinchi quyi ligada, Oʻzbekistonning „Binokor" (Buxoro) klubida oʻynagan. SSSR parchalanib ketganidan soʻng Namangan viloyatining „Norin" (Haqqulobod) jamoasi tarkibida Oʻzbekiston birinchi ligasida yarim mavsum oʻtkazdi.

1992-yilning yozida u Vedrichga (Rechitsa) koʻchib oʻtdi. Belarus Premyer-ligasida u 12 oʻyin oʻtkazib, bitta gol urgan. Yagona golini 1992-yil 12-oktyabrda BELAZ bilan oʻyinda boʻlgan.

1993-yilda u Ukraina chempionatiga oʻtadi va ikkinchi ligada Prometey / Medita klubida (Shaxtyorsk) oʻynagan. Keyingi yili u Rossiyaga qaytib keldi va u yerda professional faoliyatining oxirigacha ikkinchi va uchinchi liga jamoalari „Energiya" (Pyatigorsk), „Istochnik" (Rostov-na-Donu), „Torpedo" (Taganrog), „Spartak-Bratskiy" jamoalarida oʻynadi.

U professional faoliyatini 29 yoshida yakunlagan, keyin bir necha yil Taganrogning havaskor jamoalarida („Avangard-Kolos-2", „Fakel", „Metallurg", „Krasniy Kotelshchik-V") va faxriylar musobaqalarida ishtirok etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Лесниченко Олег Александрович - Торпедо Тг (Нап)". 14-iyun 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyun 2023-yil.
2. ↑  „Lesnichenko Oleg - футболист, нападающий". 14-iyun 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyun 2023-yil.

Havolalar
---------

* Footballfacts.ru
* Transfermarkt.my
**Jild** (arab.) — 1) biror narsa ustidan kiydirib, qoplab qoʻyiladigan buyum, gʻilof. Masalan, yostiq J. koʻrpa J.; 2) kitobni yaxshi saqlash uchun uning muqovasiga oʻlchab tikilgan, odatda, teri-charmdan yasalgan qin; 3) ilgari oʻquvchilar oʻquv ashyolari solib yurishi uchun portfel oʻrnida ishlatgan xalta. J. biror matodan konvert taxlitida tikilib, ikki yonidan latta tasmaga biriktirilgan va yelkaga oʻtkazib boʻyinga osib yurilgan; 4) biror katta asarning alohida kitob holidagi qismi, shuningdek, bir necha kitobdan iborat asarning har biri, tom. Masalan, Alisher Navoiy asarlarining 10j. i.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Andoza:Произведение средневековой литературы

**Tafsir al-Baydaviy** ( arabcha:  yoki **Anvar at-Tanzil va asror at-tavil** ( arabcha:  -Abdulloh ibn Umar al -Baydaviyning Qur'oni karim tafsiri (ilohiy izoh).

"Tafsir" al-Baydaviy "Asharikalam "pozitsiyasidan yozilgan va oldingi tafsirlardan tuzilgan "al-Kashshaf "al-Zamaxshariyning (moʻʼtaziliy komponentini olib tashlangan) hajmiga ko'ra "o'rtacha" tafsirlardan biridir. Qur'onning har bir surasidan so'ng, Baydaviy bu suralarning qadr-qimmati haqida hadislar joylashtirgan (ularning aksariyati ishonchsiz) . Uzoq vaqt davomida bu tafsir boshqa mamlakatlarda bo'lgani kabi Usmonli imperiyasi madrasasida ham o'qitilgan. Bu tafsirga 250 dan ortiq sharhlar yozilgan, eng mashhuri Muhammad Shayxzoda asari hisoblanadi .

Nashrlar ro'yxati
-----------------

* Buloq bosmaxonasida (Qohira)  1865 yilda.
* Farsda  1866 yilda.
* Istanbulda  1868 va  1887 yilda.
* 1869 yilda Laknau shahrida (Hindiston).
* Mustafo al-Bobiy bosmaxonasida (Misr)  1938 va 1955 yilda.
* "Al-Mashhad al-Husayniy" (Misr) bosmaxonasida  1960 yilda.

Eslatmalar (tahrir)
-------------------

1. ↑  Абдуль-Азиз ибн Ибрахим ибн Касим*. Путеводитель по научным текстам*, 1, Эр-Рияд: Дар ас-Самайи, 2000 — 104 bet. ISBN 9960-36-159-4.
**Visa Electron** — Kanada, Avstraliya va Irlandiyadan tashqari deyarli butun dunyoda mavjud debet karta. Karta VISA tomonidan 1980-yillarda taqdim etilgan va Visa Debetning qardosh kartasi. (Yagona farq shundaki, Visa Electron kartasi faqat hisobda mavjud boʻlgan miqdorni toʻlashi mumkin, lekin undan koʻp emas, Visa Debit esa cheklangan overdraftga ruxsat beradi). Agar Visa Electron logotipi kartadagi yagona VISA logotipi boʻlsa, u har doim onlayn avtorizatsiyani talab qiladi; mablagʻlar har bir operatsiya bilan tekshiriladi.

Karta turli mintaqalarda turli xil xususiyatlarga ega. Misol uchun, baʼzi banklar uni debet karta sifatida chiqarishi mumkin, boshqalari kredit kartasi sifatida, lekin koʻp hollarda karta debet karta sifatida chiqariladi. Bunday holda, toʻlov kartasini olish uchun soʻrov mijozning daromadini tasdiqlovchi hujjatlarni talab qilmaydi.

Pul mablagʻlarini saqlashdan tashqari, karta egasiga baʼzi mamlakatlarda chiqarilgan anʼanaviy bank kartalaridan farqli oʻlaroq, karta egasi mamlakatidan tashqarida ham bankomatlardan naqd pul olish imkonini beradi. Bu Visa Electron kartalarining PLUS banklararo tarmogʻiga ulanganligi tufayli mumkin.

Buyuk Britaniyada Visa Electron hamma joyda qabul qilinmaydi (masalan, uning singlisi Visa Debet), lekin koʻpincha bolaning hisobi uchun debet kartasi sifatida taklif etiladi. Boshqa mamlakatlarda, masalan, Avstraliyada, chakana sotuvchilar VISA „Barcha kartalarni qabul qilish" dasturi boʻyicha kartani qabul qilishlari shart, bu oddiy Visa Debit kartasiga ham tegishli, garchi kartalarning oʻzi bu mamlakatlarda chiqarilmagan.

Kredit kartalarini chiqarish uchun qatʼiy mezonlar mavjud boʻlgan mamlakatlarda Visa Electron yoshlar va talabalar orasida mashhur boʻldi. Har bir operatsiya hisobdagi qoldiqni tekshirishni talab qilganligi sababli, kartadan undagidan koʻra koʻproq mablagʻni yechib boʻlmaydi. Shuning uchun banklar Visa Electronni maʼlum sabablarga koʻra boshqa karta ololmaydigan mijozlarga berishadi.

Yana qarang
-----------

* Sotib olish
* Bank kartalarini chiqarish

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
**Bilyarda qal’asi** (qora. Biljarda) — Chernogoriya, Tsetin shahridagi qal’a. 1838-1867-yillarda Chernogoriya hukmdorlarining qarorgohi.

Tarix
-----

Tsetinskiy monastiridagi qal’a 1838-yilda chernogoriyalik Lord Pyotr II Negosh va uning idorasi qarorgohi sifatida Rossiya harbiy Yakov Ozeretskovskiy loyihasi asosida qurilgan. Dastlab u yangi uy deb nomlangan, keyinchalik bino Bilyarda deb nomlangan — 1839-yilda Vena shahrida sotib olingan Bilyardaga koʻra (boshqa maʼlumotlarga koʻra-Italiyada). U Piter II Negosh va uning vorislari — knyazlar Danilo I va Nikola I uchun 18670yilgacha Shahzoda saroyi qurilgunga qadar yashash joyi boʻlib xizmat qilgan.

Muzey
-----

U toʻrt dumaloq minorali qal’a devoridan va ichidagi ikki qavatli binodan iborat. Tsokol binolarda xizmatchilar xonalari, oshxona va oshxona mavjud edi. Yuqori qavat 25 xonadan, shu jumladan qurol-yarogʻ, billiardli zaldan, Senat majlislar zalidan, lordning yotoq xonasidan, uning ishxonasidan, davlat idorasidan, lordning kotibining yotoqxonasidan iborat edi. XIX-asrning ichki qismi haqida toʻliq maʼlumotlar saqlanmagan. Maʼlumki, qurol-yarogʻlar, rus imperatorlari Pyotr I va Nikolay I portretlari, Qorageorgiyaning birinchi serb qoʻzgʻoloni rahbari, ingliz shoiri Bayron, Napoleon va Sakson Fridrix rasmlari devorda osilib turgan. 1951-yilda Billiarda binosida muzey ochildi, hozir esa Chernogoriya Milliy muzeyi. Bilyard xonasi Venalik rassom Yoxan Bes (1847) tomonidan Piter Negosh portreti bilan bezatilgan. Lordlar kabinetida 9 tilda kitoblar bilan boy kutubxona mavjud. Bilyardada Negoshning qoʻlyozmalari, shu jumladan „togʻ toji" va „tun asrlarni toʻplaydi" sheʼrlari mavjud. Bilyarda hovlisida „Chernogoriya relefi" rejasi mavjud.

Birinchi toifadagi madaniyat yodgorliklariga ishora qiladi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Biljarda".  // montenegrina.net. 26-noyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-aprel 2015-yil.
2. ↑  Rellie, Annalisa и др.*. Montenegro*. Bradt Travel Guides, 2015 — 86 bet.
3. ↑  „Njegošev muzej Biljarda".  // mnmuseum.org. 6-fevral 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-aprel 2015-yil.
4. ↑  *Geografski podaci i istorijski razvoj Cetinja*. // mku.gov.me.
**Immobilizatsiya** (lot. immobilisis — qimirlamaydigan, harakatsiz) — gavdaning shikastlangan yoki kasal qismini (odatda, qoʻl-oyoq va umurtqa pogʻonasini) qimirlamaydigan qilib qoʻyish. Suyak singanda, chiqqanda, ta-yanch-harakat aʼzolarining yalligʻlanish kasalliklarida (osteomiyelit, sil va b.), suyak va yumshoq toʻqimaning turli jaroxatlarida, shuningdek, operatsiyadan keyin gavdaning tegishli joylarini maʼlum vaziyatda ushlab turish uchun I. qoʻllaniladi. Shikastlanganda ogʻriqni kamaytirish, travmatik shok va infeksiya tushishining oldini olishda, bemorning tezda sogʻayib ketishida I. ning ahamiyati katta. Vaqtincha (transport) va doimiy (davolash) I. qilinadi. Vaqtincha I. suyak singanda va b. ogʻir shikastlanishlarda birinchi yor-dam koʻrsatishning eng muhim vosita-sidir. Vaqtincha I. uchun maxsus shinalar (Detiriks, Kramer, Bogdanov va h.k.), shuningdek, qoʻl ostida bor boʻlgan faner, taxta va b. materiallar (mas, taxtakach) dan foydalaniladi. Shinalash — vaqtincha I. ning asosiy turi hisoblanadi. Bemor kasalxonaga keltirilgandan soʻng vaqtincha I. doimiy I. bilan almashtiriladi (qarang Suyak si-nishi, Suyak chiqishi). Davo I. si gips bogʻlov, tortib qoʻyish, ortopedik moslama, korset va b. yordamida kilinadi. Singan suyak boʻlaklarini jarroxlik yoʻli bilan biriktirib qoʻyish uchun maxsus vint, plastinka va b. qoʻllaniladi. Taxtakachlash ham I. ga yordam beradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Jigʻa** — bosh kiyim (salla, doʻppi, toj) ustiga oʻrnatiladigan bezak, taqinchoq. Tuzilishi qirgʻoqlari oʻzaro jipslashtirilgan ikki palla yupqa kumushdan iborat boʻlib, yuqori qismida tovus, ukki patlari oʻrnatish uchun naychasi boʻlgan, sirtiga bosma naqshlar ishlanib, tilla suvi yugurtirilgan, marvarid, feruza va b. tosh va rangdor shishalar qadab bezatilgan. J. qadimiy boʻlib, yozma manbalarda u haqda maʼlumotlar, miniatyuralarda tasvirlari saqlangan. Qadimdan toʻy va tantanalarda, baʼzan "koʻz tegish"dan saqlanish niyatida ham tikilgan. Shox, shahzoda, bekzodalar taqqan yakka qadaluvchi J. asosan ayollar doʻppisining ikki chakkasiga qadaladigan qoʻshjigʻa (Xorazmda koʻproq uchraydi), bolalar bosh kiyimiga "yomon koʻzdan asrash" niyatida qadaladigan qatorjigʻa kabi turlari bor. Toshkentda, shuningdek, nikoh toʻyida kuyovlar (qizning otasi sovFa qilgan J.ni taqib, ularga koʻrinish bergan), bolalarning sunnat toʻyida ularning bosh kiyimlariga J. taqilgan.

Shuningdek, ot, tuya va b.ga taqiladigan J.lar ham boʻlgan, ular, odatda, hayvonlar noʻxtasiga qadalgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Immunogenetika** (immunitet va genetika) — immunitetning genetik mexanizmini oʻrganadigan biologik fan. I. immunitet va immun reaksiyalar boshqarilishi asosini tashkil etadigan irsiylanish va oʻzgaruvchanlik qonuniyatlarini oʻrganadi hamda immunologik metodlar yordamida immunitetning genetik mexanizmlarini ochib beradi. I. 20-asr boshlarida odam va hayvonlar qon guruxlarining oʻrganilishi hamda organizmning toksinlar yoki infeksiyalarga taʼsirchanligi ularning irsiy xususiyatlariga bogʻlikligi aniqlanishi bilan fan sifatida shakllana boshladi. I. immunologiya, genetika, molekulyar biologiya, biokimyo bilan bogʻlangan. U antigenlarni sintezlovchi va immun reaksiyalarni boshqa-ruvchi genlar kodining (qarang Genetik kod) kashf etilishi tufayli rivojlanadi. Organlarning koʻchirib oʻtkazilishi va qon quyishda toʻqimalarning mos kelmasligi hayvonlar hujayrasi sirtida joylashgan toʻqimalar muvo-fiqligi gen faoliyati tufayli sin-tezlangan mahsulot bilan bogʻliq. Shu sababdan immunologik jihatdan bir-biridan kam farq qiladigan donor va retsipiyentlarni tanlab olish transplantatsiya ishlarining muvaffaqiyati garovi hisoblanadi. Toʻqimalar muvo-fiqligi genlarning oʻrganilishi na-tijasida odam organizmining koʻpchilik kasalliklarga (sklerozning ayrim shakllari, revmatoid artrit, bolalar diabeti, gijja) taʼsirchanligi ana shu genlarning muayyan allellariga bogʻliqligi aniqlangan. Hujayra tashqi membranasi antigenlariga viruslar (shu jumladan onkoviruslar) birikib olishi tufayli bu antigenlar organiz-mni virus infeksiyasiga taʼsirchan qilib qoʻyadi. Toʻqima muvofikligi an-tigenlari sintezini kodlashtiruvchi genlardan tashqari immun reaksiyalarni boshqaruvchi dominant Ir. genlar (qarang Dominantlik) ham boʻladi. I. "begona"ni immun bilib olish mexanizmini ham oʻrganadi. "Begona"ni bilib olish strukturalariga Vlimfotsitlar va ularning analogi Tlimfotsitlar sirtida joylashgan immunoglobulin re-septorlar kiradi. Immunoglobulin polipeptid zanjirining sintezi ikki-ta (V va S) gen orkali kodlanadi; V — antiteloning spetsifikligini, S — uning qaysi guruh (sinf, kenja sinf, tip)ga mansubligini belgilaydi. Immun javobning shakllanishida immunkompetentli hujayralarning oʻzaro taʼsiri omillarini hamda immun si-stemasining irsiy zararlanishini oʻrganish ham I. vazifasiga kiradi. I. sohasidagi ishlar transplantologiya, transfiziologiya, klinik I. naslchilik ishlarida katta ahamiyatga ega.

Adabiyot
--------

* Petrov R. V. Immunologiya i immunogenetika, M. 1976; Geneticheskiy kontrol immunnogo otveta. Inglizchadan tarjima, M. 1976.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Qorasuv madaniyati** - arxeologik madaniyat (miloddan avvalgi 2-ming yillikning oxirgi choragi va 1-ming yillikning boshlari). Jan. Sibir, Qozogʻiston va Ob daryosining yuqori qismida yashagan qabilalarning manzilgoh va mozorqoʻrgʻonlari. Arxeolog S.A.Teplouxov 20-yillarda Xakasiyaning Qorasuq daryosi vohasida oʻtkazgan arxeologik qazishlar natijasida topgan. Toshdan yasalgan maʼbudalar, turli mehnat va harbiy qurollar, jimjimador sopol idishlar, dastalariga hayvon suratlari solingan jez pichoq va boltalar, bilaguzuk va boshqa topilgan. Arxeologik topilmalar Qorasuv madaniyati qabilalarining Moʻgʻuliston, Shim.Xitoy, Qozogʻiston va Oʻrta Osiyo aholisi bilan iqtiso-diy va madaniy aloqada boʻlganligini koʻrsatadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Chilton** - diniy tasavvurlarga koʻra, gʻayritabiiy kuchga ega boʻlgan afsonaviy 40 ruh.

**Chilton**, chiltan — diniy tasavvurlarga koʻra, gʻayritabiiy kuchga ega boʻlgan afsonaviy 40 ta ruh. Rivoyatlarda Ch.lar odamlar koʻziga koʻrinmaydi, baʼzan ular orasida odam qiyofasida yashaydi deb talqin etiladi. Ular, odatda, mozor va shahrik. odamlar boʻlmaydigan joylarda uchraydi deb tasavvur qilinadi. Turli ofatlardan saqlanish, kasaldan qutulish maqsadida Ch.larga atab pilikdan yasalgan 40 chiroq yoqish, ularga bagʻishlab turli taomlar pishirish odati boʻlgan. Taomlar Ch. oshi deb atalgan va ular shu marosim munosabati bilan toʻplangan xotin-qizlarga tarqatilgan. Hozirgi vaqtda Ch.lar va ular bilan bogʻliq boʻlgan urf-odatlar deyarli yoʻqolib ketgan.

Rivoyatlarda chiltonlar odamlar koʻziga koʻrinmaydi, baʼzan ular orasida odam qiyofasida 
yashaydi deb talqin etiladi. Ular, odatda, mozor va shu kabi odamlar boʻlmaydigan 
joylarda uchraydi, deb tasavvur qilinadi. Turli ofatlardan saqlanish, kasaldan qutulish 
maqsadida chiltonlarga atab pilikdan yasalgan 40 chiroq yoqish, ularga bagʻishlab turli 
taomlar pishirish odati boʻlgan. Taomlar chilton oshi deb atalgan va ular shu marosim 
munosabati bilan toʻplangan xotin-qizlarga tarqatilgan. Hozirgi vaqtda Chiltonlar va ular bilan 
bogʻliq boʻlgan urf-odatlar deyarli yoʻqolib ketgan.

Ahmad Yassaviy hikmatlarida Ch.lar qirq tan, yaʼni qirq odam. Bu qirq kishi avliyolik quvvatiga ega boʻlib, dunyo masalalarini hal qilishda Xudoning amri bilan ish koʻradilar. Oʻlganlar oʻrni tirik odamlar bilan toʻldirib turiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Ahmad Yassaviy. Devoni hikmat. T.: «G'afur G'ulom nomidagi Nashriyot-matbaa birlashmasi», 1992. B. 203.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Koʻkcha (maʼnolari).

**Koʻkcha** — oʻrtapishar qovun navi. Shakli tuxumsimon, dum va uch tomonlari ingichkaroq, yirik, oʻz. 33—40 sm, ogʻirligi 4—6 kg. Sirti tekis, yoppasiga tur bilan qoplangan, toʻrlari mayda, gulsiz. Tusy yashil, toʻri qalin boʻlganidan kulrangga oʻxshash. Poʻsti qattiq, etining kdlinligi 4—4,5 sm, oq, poʻstiga yaqin joyi yashil. Sershipa, shirin, karsillaydi. Tarkibida 7,5—14,8% qand, shu jumladan, 5—10% saharoza, 5—15% quruqmodda bor. Urugʻxonasi oʻrtacha. Urugʻdan unib chiqqanidan keyin hosili 88—90 kunda pishadi. 250—320 s/ga hosil beradi. Fargʻona vodiysida koʻp ekiladi. Andijon, Fargʻona, Toshkent va Buxoro viloyatlari uchun rayonlashtirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Suriyaning Halab qal’asiga egilgan kirish
**Bükülmüş** yoki mudofaaning **bilvosita kirish darvozasi**, oʻrta asr istehkomida mudofaa xususiyatlaridan biri boʻlgan. Kirish eshigi egilgan shaklda, qal’adagi darvozaga oʻtish joyi boʻlib, keskin buriladi. Uning maqsadi darvozaga shoshilishga urinayotgan hujumchilarni sekinlashtirish va dushmani eshiklarga qarshi hujumiga toʻsqinlik qilishdir. U koʻpincha faol mudofaa vositalari bilan birlashtirilagan holda qurilgan boʻlib, masalan, machicolations, bu esa tajovuzkorlarni tor oʻldirish zonasiga cheklab qoʻyadi. Uning mudofaa funktsiyasi darvoza oldidagi barbikan bilan bogʻliq.

Tarixi
------

Bu uslub mudofaa darvozasi arab va arman istehkomlariga, shuningdek salibchilarning qal’alariga xosdir. Aleppo qal’asi birinchi bu uslubdagi darvozagamisol boʻlib, murakkab oʻtish joyini oʻrab turgan ulkan darvoza minorasi bilan birga qurilgan. Salibchilar qal’alari orasida eng murakkab egilgan kirish yoʻli Krak des Chevaliersdagi burilishli kirish rampasi boʻlib, u bir nechta minoralardan va machicolations orqali himoyalanadi, lekin Bethgibelindagi Hospitaller qal’asiga bilvosita kirish ham murakkab boʻlgan. Asosiy darvozaga qoʻshimcha ravishda, orqa eshiklar odatda kichikroq oʻlchamdagi egilgan kirishga ega boʻlishi mumkin. Krakdagi kabi egilgan darvozalar Yevropa qal’alarida kamroq uchraydi, bu yerda hatto kuchli himoyalangan qoʻriqxonalarda ham kirish yoʻlaklari toʻgʻri shaklda boʻladi. Misol uchun, Harlech qal’asidagi uzun darvoza yoʻlagiga qarang, u bir nechta eshiklar va qotillik teshiklaridan foydalangan holda qurilgan, lekin hech qanday burilish yoʻq. Ketkart Kingning taʼkidlashicha, mudofaa darvozasi Yevropada salibchilar davlatlariga qaraganda kamroq tarqalgan, chunki Yevropada transport asosan hayvonlar tortadigan aravalarga asoslanadi, bu esa burama oʻtish joyidan harakatlanishga noqulay boʻlgan, shu sabab bunday mudofaa darvozasi Yevropada kam qurilgan.

Yana qarang
-----------

* Qadimgi Rim meʼmorchilik sanʼati
* Sulaymon ustuni
* Klassik arxitektura

Manbalar
--------

1. ↑  Kennedy, Hugh*. Crusader Castles*. Cambridge University Press, 2000. ISBN 0-521-79913-9.
2. ↑  David James Cathcart King*. The castle in England and Wales: an interpretive history*. Routledge, 1991.

Havolalar
---------

* Adrianjboas.com
**Urchitish** (chorvachilikda) — chorva hayvonlarini genetik takomillashtirish jarayonlarini boshqarish, mavjud hayvon zotlari, tiplari, liniyalarini yaxshilash va yangilarini chiqarish toʻgʻrisidagi fan; chorvachilikda seleksiyanayelchilik ishlarining nazariy asosi (qarang Zootexniya, Zot). URCHUQ, duk — tolalardan qoʻlda yoki mashinada ip yigirish va pishitish uchun muljallangan moslama yoki qurilma; yigirishpishitish mashinalarining asosiy ish organi. Sharq mamlakatlarida qoʻl U. qadimdan qoʻllanilgan, mashina U.lari 18-asr 2yarmida paydo boʻlgan (qarang Yigirish). Qoʻl U. yogʻochdan uzunchoq, oval shaklida yasalgan moslama boʻlib, ip yigiruvchi uni qoʻlda aylantirib turgan. Shunda tolalar (paxta, jun va boshqalar) birbiriga ilashib, choʻzilib va buralib ingichka ipga aylangan. Mashina U.lari patron, shpul va gʻaltak kiydirib qoʻyiladigan murakkab geometrik shaklli poʻlat shpindel. Kalava ip, pilta va iplarni pishitish (burash) hamda maʼlum oʻlcham va shaklda oʻramlar hosil qilishga muljallangan yigirish va pishitish mashinalarida qoʻllanadi. U.ning tabiiy tolalar (paxta, jun, zigʻir va boshqalar) va kimyoviy tolalar uchun muljallangan turlari bor.

Koʻpchilik U.lar egiluvchan (tasmali) uzatma, baʼzilari vintli gʻildiraklar bilan harakatlantiriladi. Kimyoviy tolalarni yigirish uchun muljallangan U.lar elektr dvigatel bilan aylantiriladi. Gilam toʻqish, arqon eshish uchun yaraydigan yoʻgʻon iplar tayyorlashda kush buramli U.lar qoʻllanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Tekislik (maʼnolari).

Shvetsiyada Tekislik
**Tekislik** — qurukliklarda, dengiz va okeanlar tubidagi yassi yoki biroz oʻrqir boʻlgan katta maydonlar. Quruqlikda dengiz sathidan past boʻlgan botiq Tekislik (mas. Kaspiyboʻyining shim. va sharki), bal. 0 dan 200 m gacha boʻlgan payettekislik (Gʻarbiy Sibir), 200 dan 500 m gacha boʻlgan baland (Ustyurt) va 500 m dan ziyod yassitogʻliklarga (Eron togʻligining ichki qismlari) boʻlinadi. Tekislik yuzasining yotiq (Betpakdala choʻlining gʻarbiy qismi), qiya (togʻ oldi shleyflari) va botiq (Qashqar tekisligi) shakllari mavjud. Mezorelyefiga koʻra yassi, pogʻonasimon, toʻlqinsimon, sertepa, oʻydimchuqur va h.k. Tekisliklar farq qilinadi. Tekisliklarning kelib chiqishi, geologik strukturasi va rivojlanish tarixi turlicha. Ekzogen jarayonlarning taʼsir etishiga koʻra denudatsion (dastlabki togʻlarning yemirilishidan hosil boʻlgan) va akkumulyativ (choʻkindi jinslar toʻplanishidan yuzaga kelgan) Tekisliklarga boʻlinadi. Tekisliklar Yer yuzasining katta qismini egallaydi. Quruqlikdagi Tekisliklarda katta daryo havzalari, koʻllar joylashgan, ularning inson tomonidan oʻzlashtirilishi qulay. Eng yirik tekisliklar: Shimoliy Amerikadagi Buyuk va Markaziy tekisliklar, Janubiy Amerikadagi Amazonka va Gviana pasttekisliklari, Yevropadagi Sharqiy Yevropa, Osiyodagi Gʻarbiy Sibir, Turon, Buyuk Xitoy, HindGang Tekisliklari, Afrikadagi Sahroi Kabir va Sudan, Avstraliyadagi Markaziy pasttekisliklar. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Uraz Kaygilarog'lu** (1987 yil 30 iyunda tug'ilgan) - turk aktyori va teleboshlovchisi. Istanbul Bilgi universitetining reklama fakultetini tamomlagan.

Faoliyati
---------

Kaygılarog'lu o'z faoliyatini 2008 yilda boshlagan. Uning yutug‘i 2011 yilda Show TV o‘smirlar uchun komediya dramasi *Pis Yedili* serialidagi roli bilan sodir bo‘ladi. U bir vaqtning o'zida Foxning "*Haram* "komediya serialida Feminen og'aning xarakterini tasvirlaydigan aktyorlar tarkibiga qo'shildi. 2012-2017 yillar oralig'ida "Sira Sende Türkiye", "Kuyruk", "Ve Kazanan", "Takip", "Tam Zamani" va "Kamuflaj" tanlovlarini taqdim etgan.  2013-yilda TRT 1 telekanalida *Eski Hikâye* serialida O‘mer rolida paydo bo‘ldi.

2014-yilda TRT 1 telekanalida shoirning "Odil Erdem Bayazit" hayotiga asoslangan *Yedi Güzel Adam* dramasida rol ijro etgan.  U 2015-2017 yillar oralig'ida komediyaga qaytdi, u "Berna Koralturk" bilan birgalikda "*Baba Candir* "komediya serialida Haluk Güney rolini o'ynadi. Bu rol fenomenga aylandi. U drama va komediya muvaffaqiyati uchun tanqidchilar tomonidan maqtovga sazovor bo'ldi. 

1. ↑  „Uraz Kaygılaroğlu kimdir, kaç yaşında ve nereli?".  CNN Türk (4-iyul 2019-yil). Qaraldi: 7-avgust 2020-yil.
2. ↑  „URAZ KAYGILAROĞLU KİMDİR?" (8-fevral 2017-yil). Qaraldi: 7-avgust 2020-yil.
3. ↑  „Uraz Kaygılaroğlu kimdir? Uraz Kaygılaroğlu kaç yaşında?" (25-iyul 2020-yil). Qaraldi: 7-avgust 2020-yil.
4. ↑  „Şişmanken de kendimi çok beğeniyordum".
Brücke von Mukhuri Muxuri koʻprigi
 Asosiy koʻcha
Blick ins Lugella-Tal Lugella vodiysining koʻrinishi
**Muchuri** (gruzincha: *მუხური*) — G‘arbiy Gruziyaning Samegrelo-Yuqori Svanetiya va Tschchorozqu munitsipalitetida joylashgan qishloq. Qishloq chegarasi asosan Rioni pasttekisligi, qisman Katta Kavkazning etaklarigacha choʻzilgan. Qishloq markazi yaqinida Katta Kavkazdan boshlanib, bu yerdan Lugella vodiysigacha choʻziladigan Khobi daryosi (*gruzincha* ხობისწყლი) ustida ikki kamarli va tosh devorli ko‘prik o‘tgan. Muchuri sharqda Chobiszqali qishlogʻi (gruzin tilida ხობისწყალი), janubda Zumi (ზუმი) va Khabume (ხაბუმე) va shimolda Kanti (კთი) qishloqlari bilan chegaradosh.

1990-yillarga qadar qishloqda Kavkaz asalarilar uchun eng yirik sovet naslchilik stansiyalaridan biri joylashgan edi. Asal yetishtirish bugungi kunda ham qishloq ahli uchun muhim daromad manbai bo‘lib qolmoqda.

Qishloq markazidan taxminan 3,5 km yuqorida, Lugella-Tal vodiysida Shurubumu (*gruzincha* შურუბუმუ) deb nomlangan gʻor mavjud.

Shuningdek, Lugella vodiysida, shahar markazidan taxminan 5 km uzoqlikda, tarkibida kalsiy miqdori yuqori boʻlgan mineral suv bulogʻi joylashgan.

Yoz oylarida Muchuri Gruziya shaharlari aholisi uchun ancha mashhur joy hisoblanadi. Qishloq hududida joylashgan Khobistskhali toʻgʻonlari chuqurligi uch metrgacha boʻlgan kichik choʻmilish koʻlini hosil qiladi. Har yili avgust oyida „Menchuruva-Meisterschaft" (*Mingrelian* მენჩურუვა) chempionati faqatgina Muchurida boʻlib oʻtadi. Musoboqa yakunida eng yaxshi suzuvchi taqdirlanadi.

Qishloq sayyohlar uchun 2647 metr balandlikdagi Tobavarchkhili togʻ koʻliga (*Mingrelian va Gruzin tilida:* ტობავარჩხილი) olib boradigan bir necha kunlik aylanma yoʻlning boshlangʻich nuqtasi sifatida ham bilinadi.

Qishloqdan chiqqan mashhurlar
-----------------------------

* Lasha Gakharia (1947—2004), gruzin yozuvchisi.

Manbalar
--------

1. ↑  Jozef Antala TREK TO TOBAVARCHKHILI LAKE 2019-12-21
2. ↑  Manana Vardiashvili HONEY PRODUCTION, EXPORT, AND HINDERING FACTORS 2015-04-12
**Birinchi jahon urushi qahramonlari** yodgorligi — Kaliningrad shahrida Birinchi jahon urushi boshlanganiga 100-yil toʻlishi munosabati bilan bu urushda halok boʻlgan rus askarlari va ofitserlari xotirasiga bagʻishlangan yodgorlik.

Astronomik bastion yaqinida, Gvardeyskiy prospekti va Gornaya koʻchasi kesishmasida joylashgan.

Yodgorlik haqida
----------------

Yodgorlikni oʻrnatish gʻoyasi Rossiya Harbiy-Tarix Jamiyatiga tegishli. Rossiya Federatsiyasi xalq artisti Salavat Shcherbakov yodgorlikning eng yaxshi versiyasi uchun tanlovda gʻolib chiqdi. Yodgorlik faqat jamoat xayriyalari evaziga yaratilgan boʻlib, uning toʻplami ham jamiyat tomonidan eʼlon qilingan. Sharqiy Prussiyaning sobiq maʼmuriy markazi Kaliningrad shahrining Astronomik qal’asi yaqinidagi maydon oʻrnatish joyi sifatida tanlangan, u erda yuz yil oldin, Birinchi jahon urushining dastlabki davrida rus armiyasi nemislar bilan jang qilgan armiya. Yodgorlik Rossiya Harbiy-Tarix Jamiyati tomonidan Rossiyaning turli shaharlarida Birinchi jahon urushi boshlanganining 100-yilligiga bagʻishlab oʻrnatilgan shunga oʻxshash yodgorliklar qatorida birinchi boʻldi.

Yodgorlik Birinchi jahon urushida qatnashgan turli tabaqa vakillari — zodagon ofitser, talaba raznochintsy, praporshchik va dehqon askari timsoli boʻlgan baland poydevor ustidagi toʻrtta bronza haykaldan iborat. Yodgorlik mualliflarining fikricha, bu oʻsha urush boshlanishidagi barcha tabaqalarning birligini anglatadi.

Yodgorlikning tantanali ochilishi 2014-yil 30-mayda boʻlib oʻtdi. Ochilish marosimida Rossiya Harbiy-tarixiy jamiyati raisi, Rossiya Federatsiyasi Madaniyat vaziri Vladimir Medinskiy va Kaliningrad viloyati gubernatori Nikolay Tsukanov, Kaliningrad jamoat tashkilotlari vakillari ishtirok etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Памятник героям Первой мировой войны открыт в Калининграде." (ru).  Российское военно-историческое общество (8-avgust 2014-yil). 24-oktabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-oktabr 2014-yil.
2. 1 2  *Галина Белоглазова.* „В Калининграде открыли памятник героям Первой мировой." (ru).  Российская газета (30-may 2014-yil). 6-oktabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-oktabr 2014-yil.
3. ↑  „В Калининграде открыли памятник героям Первой мировой войны." (ru).  Клопс.Ру (30-may 2014-yil). 24-oktabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-oktabr 2014-yil.
**Mona Singha** (19-yil 19-avgust, 2011-yil), shuningdek, **Kalpana Kartik** sahna nomi bilan tanilgan. U 1950-yillarda oltita filmda suratga tushgan. Mona marhum hind kino aktyori va kinorejissyori Dev Anandning bevasi.

Mona Singha Shimladagi Sent-Bede kollejida oʻqiyotganda goʻzallik malikasi nomini olgan. U 1951-yilda *Baazi* filmi bilan Navketan Films kompaniyasidan Chetan Anand tomonidan olingan filmlar bilan tanishgan. U keyingi barcha filmlarida birga ishlagan Dev Anand bilan birga rol ijro etgan. Uning ekran nomi — Kalpana Kartik — oʻsha davrda unga Chetan Anand tomonidan berilgan. Uning boshqa filmlari: *Aandhiyan* (1952), *Humsafar* (1953), *Taxi driver* (1954), *House No. 44* (1954) va *Nau Do Gyarah* (1957).

Faoliyati
---------

Mona Singha Lahorda panjoblik nasroniy oilasida tugʻilgan. Uning otasi Gurdaspur tumani Batala shahridagi soliq idorasi hodimi edi va u besh aka-uka va ikki opaning eng kichigi boʻlgan. Oradan koʻp vaqt oʻtmay uning oilasi Shimla shahriga koʻchib oʻtgan.

U Shimla shahridagi Sent-Bede kollejining talabasi boʻlgan. Bitiruv yilida u *Miss Shiml*a tanlovida gʻolib chiqqan va uni Bombeylik kinorejissyor Chetan Anand eʼtiborga olgan. U yerda onasi Monaning amakivachchasining rafiqasi Uma Anand bilan birga boʻlgan. U oilasini unga oʻzining yangi tashkil etilgan „Navketan Films" kinokompaniyasiga yetakchi xonim sifatida qoʻshilishiga ruxsat berishga ishontirgan. Shunday qilib, Mona Singha yana Kalpana Kartik nomini oldi va u Bombeyga (hozirgi Mumbay nomi bilan tanilgan) koʻchib oʻtgan. Uning birinchi *Baazi* filmi katta muvaffaqiyat qozondi va Hindiston kinosida muhim rol oʻynagan.

Kalpana Kartik *Tere Ghar Ke Samne* (1963), *Jewel Thief* (1967), *Prem Pujari* (1970), *Shareef Budmaash* (1973), *Heera Panna* (1973) va *Jaaneman* (1976) filmlarida yordamchi prodyuser sifatida ishlagan. Dev Anand bu filmlarda bosh rolni ijro etgan.

Filmografiyasi
--------------

Aktrisa sifatida| Yil | Film | Rol |
| --- | --- | --- |
| 1951 | *Baazi* | Dr. Rajni |
| 1952 | *Aandhiyan* | Janki |
| 1953 | *Humsafar* | Malti |
| 1954 | *Taxi Driver* | Mala |
| 1955 | *House No. 44* | Nimmo |
| 1957 | *Nau Do Gyarah* | Raksha |

Prodyuser sifatida| Kino | Yil |
| --- | --- |
| *Tere Ghar Ke Samne* | 1963 |
| *Jewel Thief* | 1967 |
| *Prem Pujari* | 1970 |
| *Shareef Budmaash* | 1973 |
| *Heera Panna* | 1973 |
| *Janeman* | 1976 |
|

Manbalar
--------



1. ↑  Anand, Dev*. Romancing with Life - an autobiography*. Penguin Viking, 2007 — 108 bet. ISBN 978-0-670-08124-0.
2. ↑  *Massey.* „Dev Anand: Actor and director who towered over India's film industry - Obituaries". *The Independent* (14-dekabr 2011-yil). 25-fevral 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-fevral 2012-yil.
3. ↑  *says.* „Kalpana Kartik – Interview – Cineplot.com". 19-sentabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-sentabr 2016-yil.
**Birinchi sinf oʻquvchisi haykali** — Rostov-donuning Leninskiy tumanidagi Gorkiy koʻchasidagi 36-sonli gimnaziya hovlisida joylashgan bronza yodgorlik. 2011-yil 1-sentabrda bilimlar kuni ochildi.

Tarix
-----

Yodgorlikni yaratish tashabbusi Rostov-donuning Leninskiy tumani rahbari Sergey Suxaryovga tegishli. Oʻzining intervyusida u loyihani ishlab chiqishning dastlabki bosqichlarida u yakuniy haykalni „tomda yashaydigan bola va Karlson" haqidagi hikoyadan qandaydir tarzda chaqaloqning xarakteriga oʻxshashni istashini taʼkidladi.

Shahar hokimiyati yodgorlikning eng yaxshi eskizini yaratish uchun 7-9-sinf oʻquvchilari oʻrtasida tanlov oʻtkazishga qaror qildi. Hammasi boʻlib oʻnlab eskizlar taqdim etildi.

Tanlov gʻolibi 36 — sonli gimnaziya sinfining 9-sinf oʻquvchisi Anna Nikolayeva edi. Monumentni yaratish uchun pul homiylar tomonidan taqdim etilgan va haykaltarosh Dmitriy Lindin tanlangan.

U talabaning qalam eskiziga koʻra haykal yaratdi. Yodgorlikni yaratish uchun taxminan olti oy kerak boʻldi, u Rostov-donu shahridagi ustaxonalardan birida quyildi.

Tavsif
------

Yodgorlik bronzadan yasalgan, balandligi taxminan 2 metr, vazni yarim tonna. Yodgorlikda maktab kiyimida kiyingan birinchi sinf oʻquvchisi kulib turgan bola tasvirlangan. U globus ustida oʻtiradi va qoʻlida kitob tutadi. Haykaltaroshning soʻzlariga koʻra, bu yodgorlik teng ishtiyoq bilan oʻqish va dam olishni biladigan haqiqiy birinchi sinf oʻquvchisiga xos xususiyatlarni oʻzida mujassam etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „1 сентября в Ростове-на-Дону откроют памятник первокласснику" (deadlink). 19-iyun 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-mart 2017-yil.
2. ↑  „В Ростове-на-Дону открыли памятник первокласснику". 8-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-mart 2017-yil.
3. ↑  „В День знаний в Ростове откроют памятник первокласснику". 8-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-mart 2017-yil.
4. ↑  „В Ростове-на-Дону открыли памятник первокласснику". 8-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-mart 2017-yil.
5. ↑  „В Ростове-на-Дону открыли памятник первокласснику". 8-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-mart 2017-yil.
6. ↑  „В Ростове-на-Дону открыли памятник первокласснику". 8-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-mart 2017-yil.
7. ↑  V Rostove-na-Donu otkrili pamyatnik pervoklassniku // Rossiyskaya gazeta
8. ↑  V Rostove-na-Donu otkrili pamyatnik pervoklassniku // Rossiyskaya gazeta
9. ↑  „В Ростове-на-Дону открыли памятник первокласснику". 8-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-mart 2017-yil.