recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Prerafaelitlar** (yun. rgaye — ol-din va Rafael) — 19-asr 2yarmida oʻrta asrlar va Rafaelgacha boʻlgan Ilk Uy-gʻonish davri sanʼatidagi samimiylik, poklikni eʼtirof etib, akademizmga qarshi chiqqan ingliz rassomlari va yozuvchilar. 1848-yilda "Prerafaelitlar birodarligi"ni tashkil qilgan (D.G.Rossetti, J.E.Milles, X.Xant va boshqalar). P. hayotni, oʻzidan, naturadan rasm ishlashga daʼvat qilgan; hayotni goʻzallashtirishga boʻlgan intilishi ijodda borliqni uslublashtirish va mayda k,ismlarigacha aniqishlanadigan bezakdorlikning hukmronligiga olib keldi. Mas, U. Morris hissiz mashina ishlab chiqarishga qarshi jonli qoʻl mehnatini yaratishga harakat qildi. P. gʻoyalari va amaliyoti adabiyotda simvolizm (U.Pater, O.Uayld) va tasviriy hamda amaliy bezak sanʼatida modern (O.Byordsli va boshqalar)yoʻnalishiga turtki berdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Galats** — Ruminiyadagi shahar, Dunay daryosining chap sohilidagi dengiz kemalari kira oladigan port. Galats judesining maʼmuriy markazi. Aholisi 307,4 ming kishi (1990). Yilnomalarda 14-asrdan tilga olingan. Xalqaro savdo markazi sifatida 16-asrdan maʼlum. Temir yoʻl, dengiz, dare, avtomobil va quvur transporta yoʻllarining muhim tuguni. Yirik metallurgiya markazi. Metallsozlik va mashinasozlik, jumladan kemasozlik, qishloq xoʻjaligi mashinasozligi zavodlari, oziq-ovqat sanoati, toʻqimachilik, koʻn poyabzal, yogʻochsozlik, qurilish materiallari va lak-boʻyoq korxonalari bor. Chetga qishloq xoʻjaligi mahsulotlari va yogʻoch-taxta chiqaradi. G. orqali mamlakatga temir rudasi, koks, paxta, asbob-uskuna va b. keltiriladi. G. baliq sanoati rivojlangan rayonning markazi. Oliy oʻquv yurtlari, madaniyat saroyi, muzeylar bor.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Ajimat Matiyev**(1905-yil Olmaluu-Buloq qishlog'ida tavallud topgan,Fargʻona viloyati,Andijon tumani,) — Qirgʻiziston SSR Jalolobod viloyati, Achinsk tumani, Olmalu-Buloq kolxozi raisi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1948-yil).

Biografiyasi
------------

Ajimat Matiyev 1905-yilda Olmalu-Buloq qishlogʻida (hozirgi — Jalolobod viloyati Suzoq tumani) dehqon oilasida tavallud topgan. 1920-yillarning oxirlarida hozirgi Qirgʻiziston janubidagi kolxoz harakatida faol yuritgan. Ajimat Matiyev birinchilardan bo‘lib tug‘ilib o‘sgan qishlog‘idagi qishloq xo‘jaligi arteliga ishga kirgan. 1934-yildan — Achinsk viloyati "Olmalu-Buloq" kolxozi raisi lavozimida ishlagan.
"Olmalu-Buloq" jamoa xoʻjaligini Jalolobod viloyatidagi ilgʻor qishloq xoʻjaligi korxonalari qatoriga olib chiqgan. Kolxoz 1947-yilda qoramol bo'yicha rejani 120 foizga, qo'y va yilqichilik bo'yicha 108,9 foizga, jun bo'yicha 110 foizga, sut bo'yicha 113 foizga ortig'i bilan bajargan. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1948-yil 15-sentyabrdagi farmoni bilan Lenin ordeni va O‘roq va Bolg‘a oltin medali shuningdek Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.
1953—1960-yillarda Olmalu-Buloq qishlogʻi qishloq kengashi raisi, 1960—1987-yillarda Olmalu-Buloq kolxozining naslchilik fermasi boshligʻi boʻlib ishlagan.

Mukofotlari
-----------

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni
* Lenin ordeni
* Oʻroq va Bolgʻa medali

Vafoti
------

Ajimat Matiyev 1991-yil 26-avgustda vafot etgan.

Adabiyotlar
-----------

* „Qirg'iziston". Uluttuk ensiklopediyasi: 1-jild. Asanov Y. A. B.: Mamlekettik til jana borboru ensiklopediyasi, 2006. ISBN 9967-14-046-1
* Borbugulov M. O'sh viloyatlari ensiklopediyasi, Frunze, 1989-yil
**Buvot** g‘azoti 623-yil oktabyrda yoki hijriy 2-yilda, Rabiul-avval oyida bo‘lib o‘tgan. Muhammad alayhissalom 200 kishilik qo‘shin bilan Quraysh karvoniga qarshi yurish uchun yo‘lga chiqadilar. Bir muddat Buvotda qolib, jang bo‘lmasdan ortga qaytadilar.

### Voqea bayoni

Vaddan g‘azotidan taxminan bir oy o‘tgach, Muhammad alayhissalom shaxsan ikki yuz kishini, jumladan, muhojirlar va ansorlarni Umayya ibn Xalaf boshchiligidagi Quraysh karvoni yo‘lidagi Buvotga olib bordilar. Biroq, hech qanday jang bo‘lmadi. Haykalning yozishicha, Umayya ibn Xalaf boshqa yo‘l tutgan edi. Shundan so‘ng Muhammad alayhissalom Xabar cho‘lidagi Zot as-Soqga chiqdilar. U yerda namoz o‘qiganlar va o‘sha yerda masjid qurilgan.

Manbalar
--------

1. ↑   Mubarakpuri, Saifur Rahman Al (2005), The sealed nectar: biography of the Noble Prophet, Darussalam Publications, p. 244, ISBN 978-9960899558
2. ↑  
Haykal, Husayn (1976), The Life of Muhammad, Islamic Book Trust, pp. 217–218, ISBN 9789839154177
3. ↑  Afzalur Rahman (1993), Muhammad As a Military Leader, Kazi Publications, p. 119, ISBN 9781567441468
4. ↑   Safiurahman Al-Mubaraki (1996), The Sealed Nectar, Dar-us-Salam, p. 203, ISBN 9781484974858
5. ↑  Muhammad Husayn Haykal (May 1994), The Life of Muhammad, Islamic Book Trust, p. 217, ISBN 978-983-9154-17-7
6. ↑  Muhammad Mohar Ali (1997), The Biography of the Prophet and the Orientalists, King Fahd Complex for the Printing of the Holy Qur'an, p. 547, ISBN 9960-770-68-0
**Rishton** (Roshidon) volosti — 1876—1926-yillarda Turkiston general-gubernatorligining Fargʻona viloyati Qoʻqon uyezdi tarkibidagi maʼmuriy-hududiy birlik.

Maʼmuriy markazi — Roshidon yaʼni Rishton boʻlib, sobiq qadimiy shahar boʻlgan va oʻsha davrda soʻnggi feodal davrdagi savdo-hunarmandchilik, dehqonchilik va bogʻdorchilik shaharchasi hisoblangan.

Tarixi
------

1876-yilda Qoʻqon xonligi Rossiya imperiyasi tarkibiga qoʻshilgach, Fargʻona viloyati 1873-yilda Konstantin Kaufman tomonidan ishlab chiqilgan „Nizom" asosida boshqarila boshlanadi. 1880-yil boshida Fargʻona viloyatining uyezdlari kengaytiriladi va beshta yangi uyezdga — Qoʻqon, Margʻilon, Namangan, Andijon va Oʻsh uyezdlariga aylantiriladi. Yangi mustamlaka davlatlarni boshqarish uchun Rossiya imperiyasi alohida qonunlar (nizomlar) ishlab chiqadi. Bu hujjatlarga ko‘ra, Rishton volosti Qo‘qon okrugi tarkibiga kiritiladi. 1886-yilda Turkiston general gubernatorligi tomonidan mustamlakachi xalqlarni boshqarish uchun yangi „Nizom" ishlab chiqiladi.

1923-yillarda Sovet hokimiyati oʻrnatilinib, 1926-yildagi rayonlashtirish jarayonida Rishton volosti oʻrnida Oʻzbekiston SSR Markaziy Ijroiya Qoʻmitasining 1926-yil 29-sentyabrdagi 5-sonli farmoni bilan Rishton tumani tashkil etiladi. Fargʻona viloyatida joylashgan va 50 yil davomida faoliyat olib borgan Rishton volosti keyinchalik oʻz faoliyatini toʻxtatadi.

Geografiyasi
------------

Rishton volosti Fargʻona viloyatining janubi-gʻarbida, Soʻx daryosining oʻng qirgʻogʻida, Olay tizmalarining etaklarida joylashgan edi. Volost karvon yoʻllari kesishmasida, togʻ oldi tekisliklari va togʻli hududlar tutashgan joyda qulay joylashuvga ega boʻlgan, yaʼni bu hududdagi oʻtroq va koʻchmanchi aholining joylashish chegarasi ham aynan shu yerdan oʻtgan.

Volost hududi 25 250 gektar boʻlib, shundan 9 633 gektar maydoni sugʻoriladigan yer hisoblangan. Volost gʻarbda Qoʻqon okrugining Yaypan, shimolda Qoʻqon uyezdining Zohidon, sharqda Margʻilon tumanining Oltiariq va janubda Qoʻqon okrugining Soʻx volosti bilan chegaradosh boʻlgan.

Volostning asosiy gidrotexnik inshootlari kichik sugʻorish kanallari koʻrinishida boʻlib, Rishtonariq, Toʻdaariq, Doʻtirariq, Zarariq suvlari, asosan, Soʻx daryosidan oqib kelgan.

Maʼmuriy boʻlinishi
-------------------

1882—1912-yillarda Qoʻqon okrugi 4 qismga (Boshqird, Beshariq, Konibodom, Prigorodniy) boʻlingan, ular tarkibidan 23 ta volostlar oʻrin olgan. Okrugning maʼmuriy boʻlinishidan soʻng, uning tarkibiga Rishton volostidan (Bachqir tumani) tashqari Soʻx, Beshariq, Yaypan, Isfara, Konibodom, Aravon, Ganjiravon, Qaynar, Kenaga, Qudash, Chirchiq-Jidiy, Janjol, Qipchoq, Qoraqalpoqsux, Yangiqoʻrgʻon, Oʻltarma, Nayman, Buvayda, Nagutqipchoq, Laylak, Mahram volostlari ham kirgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „РИШТАНСКИЙ РАЙОН".
2. ↑  Tsentralniy gosudarstvenniy arxiv Rossii v Sankt-Peterburge .F.1882. l.4
3. ↑  „Риштанский район (Rishton Tumani)".
4. ↑  Tsentralniy gosudarstvenniy arxiv Rossii v Sankt-Peterburge. F.1882. l.4
uTube.uz — taʼlimiy video portal. uTube.uz portalida koʻplab video maʼruzalar va video darsliklar, turli yoʻnalishlar boʻyicha seminar hamda intervyular toʻplangan. Portal taʼlim olishning zamonaviy shakllarini (masofali, sinxron, uzluksiz) taqdim etadi. 
Materiallarni on-line koʻrish hamda koʻchirib olish imkoniyati mavjud. 2022-yil may holatiga koʻra uTube.uz taʼlimiy videoportalda 30,200 dan oshiq videolar bor. Videoportalga maʼlumotlar muntazam ravishda yangilanib turiladi.

### Tarixi

Video portal 2009-yilda tashkil etilgan. Dastlab Oʻzbekistonning boy tarixi va taʼlimiy-ilmiy, maʼnaviy-axloqiy hamda madaniy ahamiyatga ega resurslarini shakllantirish va rivojlantirish maqsadida tashkil etilgan.

### Video maʻlumot yuklash

Portalga videolarni yuklash uchun ID.UZ tizimidan roʻyxatdan oʻtish talab qilinadi.

### Videolarning formati boʻyicha talablar

.avi,.webm,.mp4,.mpeg,.movie,.mov,.mv va.mkv. formatlaridagi videolarni joylashtirish imkoniyati mavjud.

### Videolarning hajmi boʻyicha talablar

2 000 Mb hamjgacha boʻlgan videolarni saytga joylashtirish mumkin. 2000 Mb dan oshiq videolar server tomonidan qabul qilinmaydi va saytga joylashtirilmaydi. 
Yuklangan barcha videofayllar format qilingan holda 854px ga 480px oʻlchamdagi. mp4 formatga oʻzgartiriladi.

Manbalar
--------

1. ↑   uTube.uz — Taʼlimiy video portal
2. ↑  Yagona identifikatsiya tizimi
**Pochta texnikasi** - pochta aloqaspaya asosiy ishlab chiqarish operatsiyalari (pochtani qabul qilish, manzil boʻyicha egalariga yetkazish, ajratish, tashish va boshqalar) ni bajarishda foydalaniladigan qurilma va transport vositalari. Eng sodda Pochta texnikasi 1653 i. fransuz Renuar de Villays taklifi bilan yaratilgan pochta yashigidir. Pochta 19-asr boshlarida otga qoʻshilgan relsli ekipajlarda, 1830-yil Buyuk Britaniyada Liverpul — Manchester oraligʻida temir yoʻl ishga tushishi bilan pochta vagonlarida tashila boshladi. Transport yoʻli, suv, avtomobil va havo transport larining rivojlanishi pochta alokasining keng suratda oʻsishiga olib keldi. Shundan soʻng dunyodagi barcha rivojlangan mamlakatlarga tarqaldi. Pochta muassasalarida pochtakassa apparatlari qoʻllanila boshladi. Ular joʻnatilgan pullarni qabul qilib olish va egalariga toʻlashni, qiymatli xat, joʻnatma, te-lefamma va boshqalarni qabul qilishni huj-jatlashtirish imkonini beradi. Joʻnatma, xatlar, banderol, gaz. va jur.larni ajratishni mexanizatsiyalashda maxsus pochta mashinalaridan foydalaniladi. Yirik pochta uzellarida junatiladigan pochtalarni ajratishda yarim avtomat mashinalardan, ichki ishlab chiqarishda esa konveyerlardan foydalaniladi.

Joʻnatmalarni manzil boʻyicha ajratishda yarim avtomat saralash mashinalari ishlatiladi; mashina taqsimlash konveyeri, toʻplagich va klavishli pultdan iborat. Operator pult orkali mexanik yoki elektron qurilmalariga manzil beradi, yaʼni toʻplagichga yuk tushirish joyini belgilaydi. Hozir deyarli barcha pochta muassasalarida kompyuter xizmatidan foydalaniladi. Joʻnatmalar aviatsiya, temir yoʻl, avtotransport vositalarida tashiladi, telegraf, telefon, internet orqali uzatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Virtual sayohat turizm - turistlar oʻz joylarini tark etmasdan deyarli istalgan joyda (teatr, muzey, mehmonxona, kafe, milliy bogʻ meʼmoriy obidalar va boshqalar) sayohat qilishlari mumkin boʻlgan juda arzon turizm turidir. Texnologik taraqqiyot olib kelgan innovatsiyalar bilan yanada takomillashayotgan virtual turizm hajmi yildan-yilga ortib bormoqda. Ushbu turdagi turizmning boshqa turizm turlaridan asosiy farqi uning arzonligi va bazi hollarda bepuligidir. Shunday qilib, sayyohlar sayohat, oziq-ovqat va turar joy xarajatlari, xavfsizlik muammolari viza va virtual sayohat paytida qoʻshimcha vaqt sarflashdan ozod qilinadi. Turli veb-saytlar va ilovalar turli narxlarda yoki bepul virtual sayohatni taklif qiladi.

Hozirgi vaqtda Virtual turizmning asosiy vazifasi bu odamlar hali bormagan koʻrmagan joylarni tanishtirish orqaliy reklama qilishdir chunki odatda virtual sayohat qilgan insoning usha yerni oʻz koʻzi bilan koʻrish istagini yanada oshiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  „7 virtual turizm nümunələri". 17-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-oktabr 2021-yil.
**Abduqodir Abraimov** — qirgʻiz sovet partiya va davlat arbobi, Qirgʻiziston ASSR Bosh sudi raisi (1931—1932). U SSSR NKVD maxsus uchligining aʼzosi edi.

Biografiyasi
------------

Abduqodir Abraimov 1905-yili Toshtak qishlogʻida (hozirgi Jalolobod viloyati) dehqon oilasida tavallud topgan. 1917-yilda ota-onasidan ayrilgan, 1919-yildan mardikor boʻlib ishlagan. 1920 — 1922-yillarda bolalar uyida yashagan va oʻqigan.

1922 — 1923-yillarda Toshkent volost inqilobiy qoʻmitalari ishchilari kurslarida tahsil olgan, soʻngra Turkiston SSRda ishlagan. Xonobod volosti ijroiya qoʻmitasi kotibi, RKK Bozorqoʻrgʻon okrug komiteti masʼul kotibi etib saylangan. 1925 — 1926-yillarda RKSM Jalolobod okrug qoʻmitasining iqtisodiy-huquqiy boʻlimini boshqargan. Qirgʻiziston ASSR komsomoli. 1927-yilda KPSS(b) aʼzoligiga qabul qilindi. 1928 — 1930-yillarda Tver viloyati sovet-partiya qurilish maktabini tamomlagan, soʻngra KPSS (b) Oʻsh okrug qoʻmitasining madaniyat va targʻibot boʻlimiga rahbarlik qilgan. 1930-yil sentyabrdan 1931-yilgacha Bolsheviklar Butunittifoq Kommunistik partiyasi Bozorqoʻrgʻon tuman qoʻmitasining ijrochi kotibi va 1931-yildan 1932-yilgacha — Qirgʻiziston ASSR Bosh sud raisi lavozimlarida ishlagan.

1932 — 1933-yillarda Bolsheviklarning Butunittifoq Kommunistik partiyasi Chuy okrug qoʻmitasining birinchi kotibi, soʻngra 1937-yil aprelgacha Butunittifoq Ketmen-Tube okrug qoʻmitasining birinchi kotibi hamda 1937-yilda Qirgʻiziston KP (b) MK Sovet savdosi boʻlimi mudiri boʻlgan. 1937-yil 16-iyundan Qirgʻiziston KP(b) MK aʼzosi hisoblanadi. Bu davrda SSSR NKVDning 1937-yil 30-iyuldagi 00447 sonli buyrugʻi bilan tuzilgan maxsus uchlikka qoʻshilgan.

1937-yil oktyabrdan dekabrgacha Qirgʻiziston SSR Qishloq xoʻjaligi xalq komissari boʻlgan.

1937-yil dekabrda hibsga olindi. Abduqodir Abraimov 1938-yil noyabrda Qirgʻiziston SSRning Tosh-Debe qishlogʻi yaqinida Bishkek shahridan 30 km uzoqlikdagi Suymenqulda otib oʻldirilgan.

Mukofotlari
-----------

Qirgʻiziston ASSR Markaziy Ijroiya Qoʻmitasining faxriy yorligʻi — *Toshkoʻmir, Ketmen-Tube yoʻlining birinchi bosqichi qurilishiga mohirona, muvaffaqiyatli rahbarlik qilgani uchun*.

Manbalar
--------

1. ↑  ЦентрАзия. sfn error: no target: CITEREFЦентрАзия (help)
2. ↑  Справочник по истории КПСС…. sfn error: no target: CITEREFСправочник\_по\_истории\_КПСС… (help)
3. ↑  „Сталинский план по уничтожению народа: Подготовка и реализация приказа НКВД № 00447 «Об операции по репрессированию бывших кулаков, уголовников и других антисоветских элементов» // Архив Александра Н. Яковлева". 13-avgust 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-mart 2017-yil.
4. ↑  „Составы троек в 1937−1938 годах // Сайт Nkvd.memo.ru". 4-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-mart 2017-yil.
5. ↑  Кыргызский фотоархив. sfn error: no target: CITEREFКыргызский\_фотоархив (help)

Havolalar
---------

* „Абдраимов Абдукадыр" (ru).  Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898—1991. Qaraldi: 8-may 2020-yil.



* „Абдукадыр Абдраимов — комсомольский вожак 20-х годов" (ru).  Кыргызский фотоархив. Qaraldi: 8-may 2020-yil.



* „Абдраимов Абдукадыр" (ru).  ЦентрАзия. Qaraldi: 9-may 2020-yil.
**Voyangan qal’a** — Shovot tumanidagi Manoq qishlogʻidagi Xorazm fermer xoʻjaligidagi hududida joylashgan (Sobirov, 63-64 betlar). Rejalashtirilishi jihatdan toʻgʻriburchak shaklida, yer sathidan 2-3 m balandlikka qurilgan. Uning hajmi 280x360 m. Yodgorlikning ichki tuzilishi jihatidan ikki qismga ajratilganligi yaqqol koʻzga tashlanadi. Qadimda devor bilan oʻrab olingan boʻlib, uning saqlanib qolishi turlicha 2-6 m. Ayniqsa janubiy qismda yaxshi saqlanib qolgan devor va yarim aylanali burjlar qoldigʻi koʻzga tashlanadi. Burchakda yarim aylanali burjlar mavjud. Devor avval, paxsadan, keyin, toʻrt tamoni teng xomgʻishtdan qurilgan (40x41x9-11 sm). SHarqiy tamonda yodgorlikning ikkinchi qismi joylashgan, uning hajmi 320x220 m. SHaharning gʻarbiy tamoni 10 ga tashkil etgan. Yodgorlikning gʻarbiy qismidagi devorni kesish ishlari olib borildi, natijada ikki qurilish davri aniqlangan: 1- qurilish davri devor paxsadan qurilgan, balandligi 2,94 m, yoʻlak kengligi 2,5 m, devor qalinligi 4, 5. M. 2 — qurilish davri paxsadevor ustiga xomgʻishtli kvadrat shaklda devor qurilgan (40x40x10). Milodiy V-IX asrlarda mudofaa devorining yuqori qismi, yaʼni uchinchi qurilish davrida paxsadevor qurilgan. Antik davrdagi yoʻlak paxsadevor bilan toʻldirilgan. Bu davrda paxsadevor balandligi 1 m. qalinligi esa 4 m. Mudofaa devorga tashqi va ichki tamonidan qoʻshimcha devor qurilmagan. Bunday holatni devor burjida ham kuzatish mumkin. Ilk oʻrta asrlarda yodgorlikning gʻarbiy va sharqiy qismlarida madaniy hayot davom etgan. SHahar hududi sharqiy tamon kengayib, IX-X asrlarga kelib umumiy maydoni 17 ga boʻlgan. Oʻrta asrlar maʼlumotlariga asoslanib, Ya. Gʻulomov Ardaxushmiton Ambarmanoq yonidagi Rait (Voyangon) shahri xarobalarining oʻzginasidir deb taʼkidlagan (Gʻulomov, 151-bet).

Manbalar
--------

Havolalar
---------

1. Gʻulomov Ya. Gʻ. Xorzmning sugʻorilish tarixi. Toshkent, 1957.
2. Sobirov Q. S. Xorazmning qishloq va shaharlari mudofaa inshootlari. Toshkent, 2009.
**Novda** (cormus) — yuksak oʻsimliklar — daraxt va butalarning asosiy organlaridan biri. Poya, undagi barg va kurtaklardan iborat. N. ildiz sistemasi bilan birgalikda qirqquloqlar, qirqboʻgʻimlar, plaunlar, ochiq urugʻli va yopiq urugʻli oʻsimliklarning tanasini tashkil qilib, novdali oʻsimliklar (kormofitlar) deb nomlanadi. Bir yillik oʻsimliklar N.si faqat bir mavsum, koʻp yilliklari esa har xil yashaydi va har yili kurtaklardan yangi N. oʻsib chiqadi. Ortotrop (tik oʻsadigan) va, baʼzan plagiotrop (yotiq oʻsa-digan) N.lar farq qilinadi. Koʻpchilik oʻsimliklarda N. yoki uning bir qismi koʻrinishi oʻzgarib (metamorfozga uchrab) tikanga (doʻlanada), tuganakka (kartoshkada), gajakka (tokda) aylangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nova** Vodolaha (ukraincha: *Нова Водолага*, ruscha: *Новая Водолага*) — Ukrainaning Xarkov viloyati, Xarkov tumanidagi shahar tipidagi aholi punkti. Unda Ukrainaning aholi punktlaridan biri bo'lgan Nova Vodolaha posyolkasi ma'muriyati joylashgan.  Aholisi 10,633 nafar

Nova Vodolaha Olxovatka daryosining qirg'og'ida, Mja daryosining o'ng irmog'i Donetsning drenaj havzasida joylashgan.

### Transporti

Nova Vodolaha Xarkov va Dneprni bog'laydigan M29 avtomagistrali yo`lida joylashgan. Aholi punktidan shimolda joylashgan M18 avtomagistral yo`li sharqdan Xarkov viloyati bilan bog`langan.

Vodolaha temir yo'l stantsiyasi Xarkov ( Merefa orqali) va Dneprni (Krasnohrad) bog`laydigan stansiya hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Нововодолажская громада" (ru).  Портал об'єднаних громад України.
2. ↑  Новая Водолага // Большая Советская Энциклопедия. / под ред. А. М. Прохорова. 3-е изд. том 18. М. «Советская энциклопедия», 1974.
**Kuril orollari** — Kamchatka yarimoroli va Xokkaydo (Yaponiya) orollari oraligʻidagi orollardir. Oxota dengizini Tinch okeandan ajratib turadi. Rossiya Federatsiyasining Saxalin viloyati tarkibida. Uzunligi qariyb 1200 km. Maydoni 15,6 ming km². Parallel orollar — Katta Kuril orollari va Kichik Kuril orollaridan iborat. Katta Kuril orollari 3 guruhga: janubiy (Kuvashir, Iturup, Urup va boshqalar), oʻrta (Simushir, Ketoy, Ushishir va boshqalar) va shimoliy (Lovushki, Shiashkotan, Onekotan, Paramushir va b.) guruhlarga boʻlinadi. Orollarning koʻp qismi togʻlik (balandligi 2339 m. gacha). 160 vulkan, shulardan 40 ga yaqini harakatdagi vulqonlar, issiq mineral buloqlar mavjud. Kuchli zilzilalar boʻlib turadi. Janubiy orollarda oʻrmonlar bor, shimoliy orollar tundra oʻsimliklari bilan qoplangan. Baliq (keta va boshqalar) va dengiz hayvonlari (nerpa, sivuch va boshqalar) ovlanadi. Kuvashir orolida Kuril qoʻriqxonasi joylashgan.

Kuril orollari toʻgʻrisidagi ilk maʼlumotlarni 1697-yilda rus sayyohi V.V. Atlasov maʼlum qildi. 1855-yildagi Rossiya-Yaponiya shartnomasiga koʻra, Iturup orolidan shimoldagi barcha Kuril orollari Rossiyaning mulki deb eʼlon qilindi. 1875-yildagi Rossiya—Yaponiya shartnomasidan keyin esa ular Yaponiya boshqaruvida boʻldi. 1945-yildagi Krim konferensiyasi karoriga binoan, SSSR tasarrufiga oʻtdi, 1945-yilning avgust oyida, SSSR—Yaponiya urushi jarayonida sovet qoʻshinlari tomonidan egallandi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Uchtepa (Alohida-alohida, biridan 30-40 metr uzoqlikda tepaliklar)** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Toshkent viloyatining Oqqoʻrgʻon tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Oytamgʻali" QFY, Oytamgʻali mahallasi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mustang** (*ispancha*: **mustango**) — xonaki otlarning yovvoyilashgan avlodi. Yevropaliklarning istilosidan keyin ular Shimoliy Amerikaga keltirgan xonaki otlarning yovvoyilashuvidan kelib chiqqan. Egasiz qolgan, qoʻralardan chiqib ketgan otlar hosildor yaylovlar — preriyalarda yovvoyilashib, kattakatta uyurlarga aylangan. Mahalliy aholi Mustanglarni goʻshti, terisi uchun ovlagan, qoʻlga oʻrgatgan. XVIII—XIX-asrlarda ularning soni 4 mln.ga yetgan. Mustang XX asrga kelib bir necha oʻn ming nafargacha kamayib ketgan. Avstraliyada ham yovvoyilashgan yilqilar — brambi (Avstraliya mustangi) saqlanib qolgan. Amerika va Avstraliyada Mustanglar yashaydigan hududlar qoʻriqxonalarga aylantirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**El Ksiba** — Marokash, Beni- Mellal-Khénifra, Beni- Mellal viloyatida joylashgan kichik shaharcha boʻlib hisoblanadi. 2004-yildagi statistik maʼlumotlarga koʻra, uning aholisi 18,481 kishini tashkil qiladi.

Eng sovuq qishda harorat noldan pastga tushib, natijada atrofdagi qishloqlarda qor yogʻadi. Shahar zaytun, bodom va qaragʻay kabi turli tuman daraxtlar bilan oʻralgan. El Ksibada togʻlardan oqib oʻtadigan bir nechta buloq va daryolar ham mavjud. El-Ksibada yashovchi odamlar asosan Marokashning Berber qabilalaridan hisoblanadi. 

El-Ksiba jangi bu yerda 1913-yil 8-10-iyun kunlari boʻlib oʻtdi.

Manbalar
--------


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Flag of Morocco Béni Mellal provinsiyasi |
| --- |
|  |
| 
**Markazi:** Beni Mellal |
|  |
| Munitsipalitetlar | 
* Beni Mellal
* El Ksiba
* Kasba Tadla
* Zaouiat Cheikh
 | 
 |
|  |
| Qishloq kommunalari | 
* Aghbala
* Ait Oum El Bekht
* Boutferda
* Dir El Ksiba
* Foum El Anceur
* Foum Oudi
* Guettaya
* Naour
* Oulad Gnaou
* Oulad M'Barek
* Oulad Said L'Oued
* Oulad Yaich
* Oulad Youssef
* Semguet
* Sidi Jaber
* Taghzirt
* Tanougha
* Tizi N'Isly
 |

 |
**Surxondaryo tarixi** kitobi bir qator surxondaryolik tarixchi olimlari tomonidan Surxondaryo vohasi tarixi haqida yozilgan kitob. Kitob mundarija, 8 bob, xulosa qismi va foydalanilgan ababiyotlar va manbalar roʻyxatidan iborat. Kitobda asosan Surxon vohasi sivilizatsiyaning qadim beshiklaridan biri ekanligini isbotlovchi dalillar, manbalar, tarixiy qazilmalar, tarixiy yodgorliklari, haqida maʼlumotlar keltiriladi.
**Birinchi bob**da Surxondaryo viloyati tarixining eng qadimgi davri yaʼni tosh asridan Yunon-Baqtriya va Kushon podsholiklari davrigacha boʼlgan davr olingan. Unda Surxondaryo vohasida tasvriy sanʼatning paydo boʼlishi, Zarautsoy tasviri sirlari, jez davri yutuqlari, ilk temir davrida dastlabki davlatchilik birlashmalarining shakllanishi, Baqtriya yerlari Eron ahamoniylari, Iskandar Zulqarnayn saltanati, Yunon-Baqtriya va Kushon podsholiklari tarkibida boʼlgan davrlariga oid maʼlumotlar mavjud.
**Ikkinchi bob**da oʼrta asrlarda Surhon vohasining ijtimoiy-iqtisodiy, madaniy hayoti, ilm-fan rivoji, X-XI asrlarda Chagʼoniyon adabiyoti va Termiz sayyidlari haqida maʼlumotlar bor.
**Uchinchi bob** Surxon vohasini Shayboniylar va ashtarxoniylar hukmdorligi davrida va Buxoro amirligi tarkibida boʼlgan davr ichida hudud joylashuvi, aholisi, hunarmandchiligi, adabiy hayotini XIX-asr oxiri XX-asr boshlariga qadar tasvirlaydi.
**Toʼrtinchi bob** Surxon vohasining 1917-1941-yillar orasida boʼlgan davrni oʼz ichiga oladi. Surxon vohasidagi milliy-ozodlik harakatlari, qatagʼon yillari va mustabid tuzum davrida vohadagi ijtimoiy-siyosiy ahvol, Surxondaryo qishloq xoʼjaligi, maorif va madaniyat, sogʼliqni saqlash tizimi ushbu bobda tahlil qilinadi.
**Beshinchi bob**da Ikkinchi jahon urushi yillarida surxondaryoliklarning frontdagi qahramonliklari va Surxon vohasi aholisining urush yillarida mudofaani tashkil qilishdagi moddiy yordamlariga oid maʼlumotlar bor.
**Oltinchi bob**da urushdan keyin mustaqillikka boʼlgan davr sanoati, voha adabiy harakatchiligi, tibbiyot xizmatlari, qishloq xoʼjaligi, maorif va madaniyat koʼrsatilgan boʼlsa, **yettinchi bob** Surxondaryoning mustaqillik davri yillarini izohlaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  , SURXONDARYo VILOYaTI
2. ↑  , SURXONDARYo VILOYaTI
3. ↑  , Paygʻambar alayhissalom avlodlari Termizga qanday kelib qolganlar?
4. ↑  , SURXON VOHASI 1917-1941 — YILLARDA BXSRNING TASHKIL TOPISHI VA SURXON VOHASIDAGI MILLIY — OZODLIK HARAKATLARI
5. ↑  , Shoʻrchi tarixidan lavhalar
**Shamolsiz orollar**, Janubiy Antil orollari — Karib dengizidagi vulkan va marjon orollar guruhi, Kichik Antil orollari arxipelagining janubiy qismi. Tarkibida Aruba, Kyurasao, Bonayre, Aves va boshqa orollar bor. Maydoni 1,2 ming km². Aholi, asosan, Kyurasao va Aruba o.larida yashaydi. Yirik orollar relyefi togʻli, maydalari — payettekislik. Iqlimi tropik, yillik yogʻin 500– 600 mm. Doim yashil qattiq bargli oʻrmonlar va butazorlar bilan qoplangan. Milliy bogʻlar tashkil etilgan. Sorgo, banan, batat plantatsiyalari bor. Qoʻy va echki boqiladi. Neft konlari topilgan. Yirik shaharlari: Villemstad va Oranyestad. Orollarga dastlab 1499-yilda yevropalik dengizchi sayyoxlardan A.Oxeda va A.Vespuchchi borgan. Orollar (Shamolli o.larga nisbatan) shimoli-sharqiy passat oqimiga nisbatan ters joylashganligi sababli Shamolsiz orollar deb nomlangan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
| Kunmin metropoliteni |
| --- |
|  |
| Maʼlumot |
| Davlat | Xitoy |
| Shahar | Kunmin |
| Ochilgan vaqti | 2012-yil 28-iyun |
| Boshqaruvchi shirkat | Kunming Rail Transit Corporation |
| Davlat | Xitoy |
| Uzunligi | 87.2 km |
| Stantsiyalari soni | 59 ta |
| Yoʻllari soni | 3 ta |
| Kunlik yoʻlovchilar soni | 0.48 million |
| Yillik yoʻlovchilar soni | 88 million |
| Sxemasi |
| Kunmin metropoliteni |

**Kunmin metropoliteni**-Yunnan provintsiyasining poytaxti Kunmin shahrida tezkor tranzit tizimi. 3 milliondan ortiq aholiga ega Kunmin, Xitoyning eng katta shaharlaridan biri bo'lib, u metro tizimi qurilgan edi. Tizim 3 ta liniyadan iborat bo'lib, yana 3 ta liniya qurilmoqda. Metro odatda shahar markazidagi yer osti segmentlari va atrof-muhitning yuqori darajali ajratilgan segmentlaridan iborat.

Tarixi
------

1 va 2-liniyalarda qurilish ishlari bir necha oylik kechikishlardan so'ng 2010-yil may oyida rasman boshlandi. Yuqori sinov uchastkasi 2009-yildan beri qurila boshlandi. 1 (34 km) va 2 (22 km) liniyalari 2012-yilda ochilishi kerak edi, ammo kechikishlar bilan 2013-yil boshiga qadar ochilmadi. 3-liniyada qurilish 2010-yil avgustda boshlandi va 2017-yil 29-avgustda ochilgan .

Yana qarang
-----------

* Metropolitenlar roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  „昆明地铁1号2号线首期工程开工\_新闻中心\_新浪网". *news.sina.com.cn*. Qaraldi: 19-mart 2019-yil.
2. ↑  *Dan Siekman.* „Metro Line 3 construction to start this month".  GoKunming (17-fevral 2011-yil). 21-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-avgust 2013-yil.

Havolalar
---------

* Kunming Metro Official Website Wayback Machine saytida arxivlandi (2011-01-29).
* UrbanRail page on Kunming Rail
* Fotogalereyalar , ,
**Kelly Browne** — amerikalik xokkey hujumchisi, hozirda NCAAdagi Boston College Eagles jamoasida oʻynaydi.

Karyera
-------

Oʻrta maktabda u Tabor akademiyasiga qoʻshilishdan oldin birinchi marta Burlington oʻrta maktabi jamoasida oʻynagan va oʻzining katta yilida jamoa sardori boʻlib ishlagan. U 2018-yilda bir qator mukofotlarni qoʻlga kiritdi, jumladan, NEPSAC I divizionida yilning eng yaxshi oʻyinchisi, Boston Bruinsning John Carlton xotira kubogi va Mustaqil maktab ligasi MVP gʻolibi boʻldi.

U 2018-yilda Boston kollejiga qoʻshilgan va universitetning ayollar xokkey dasturida oʻynagan. U birinchi yilida 39 oʻyinda 26 ochko toʻpladi va Xokkey Sharqining barcha yangi oʻyinchilari jamoasiga kiritildi. 2019-yil oktyabr oyi oxirida u New Hampshire Wildcats ustidan 5:2 hisobida gʻalaba qozonib, toʻrtta gol urdi va oʻzining birinchi kollegial xet-trikini qayd etdi. Oʻsha yili u 36 oʻyinda ochko ishlab chiqarishini 36 ballgacha yaxshiladi. U 2020—2021-yilgi mavsumda oʻsmirlar jamoasi sardori etib tayinlandi va dekabr oyining birinchi haftasida 2020-yilgi xokkey boʻyicha haftaning eng yaxshi xokkeychisi deb topildi.

Xalqaro karyera
---------------

2016 va 2017-yillarda Browne har yili oʻtkaziladigan American Girls Select U18 oʻyinchilarni rivojlantirish lagerida va AQSh Xokkey ayollar milliy festivalida ishtirok etdi. Keyin u 2018-yilda Qoʻshma Shtatlar sharafini himoya qildi va besh oʻyinda ikki ochko toʻpladi, chunki mamlakat oltin medalni qoʻlga kiritdi.

U 2020-yil fevral oyida Kanadaga qarshi 2019—2020-yilgi Chempionat seriyasida debyut qilish uchun AQSh kattalar terma jamoasiga chaqirilgan.

Shaxsiy hayot
-------------

Browne Boston kollejining Carroll boshqaruv maktabida tahsil olgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Brothersburlington.sports@wickedlocal.com.* „Hockey standout Kelly Browne headed for Tabor Academy next year". *Burlington Union*.
2. ↑  *Writer.* „Tabor's Kelly Browne named best girls hockey player in Eastern Massachusetts". *southcoasttoday.com*.

[*sayt ishlamaydi*]
3. ↑  „The Dream Coming True for Kelly Browne". *Boston College Athletics*.
4. ↑  *Salzano.* „GOAL BY GOAL: Kelly Browne Scores A Quad Trick To Lead BC Women’s Hockey Past New Hampshire". *BC Interruption* (1-noyabr 2019-yil).
5. ↑  *Fundaro.* „2020—2021 NCAA Preview: Hockey East, part 2". *The Ice Garden* (18-noyabr 2020-yil).

[*sayt ishlamaydi*]
6. ↑  „Hockey East Tabs Browne, McArthur for Weekly Awards". *Boston College Athletics*.
7. ↑  „Kelly Browne". *teamusa.usahockey.com*.
8. ↑  „Local rink stars move to next level - The Boston Globe". *BostonGlobe.com*.
9. ↑  *Tokarski.* „USA Hockey announces roster for February Rivalry Series". *The Ice Garden* (17-yanvar 2020-yil).
10. ↑  „Kelly Browne - Women's Hockey". *Boston College Athletics*.
**Machay gʻori** — Surxondaryo viloyatining Boysun tumanida joylashgan ibtidoiy odamlar manzilgohi (mil. av. 12—6ming yillik). Koʻhitang togʻi yaqinida, Machaydaryoning oʻng qirgʻogʻida joylashgan. Oʻ. Islomov tomonidan oʻrganilgan (1970—71). M.gʻ.ning bal. 3,5-4 m, uz. 8 m, kengligi 10 m ga yetadi. Ikki madaniy qatlamdan iborat: ustki qatlam mezolit davriga, tepa qatlam — soʻnggi mezolit va ilk neolit davriga oid.

M.gʻ.dan mehnat qurollari, yovvoyi hayvonlarning suyaklari, oziq-ovqat qoldiklari chiqqan; ushbu madaniy qatlamning qalinligi 40 sm ga yetadi, bu esa shu gʻorda uzoq vaqt davomida ibtidoiy odamlar yashaganidan dalolat beradi. Mehnat qurollari tayyorlashda yovvoyi hayvonlarning suyaklaridan foydalanilgan. Qurollarni (teshkichlar, kamon oʻqlari) tayyorlash jarayoni birmuncha tezlashadi. Bundan tashqari, toshdan tayyorlanishi juda qi-yin boʻlgan teshikli igna, ponasimon va tishli asboblar va boshqa qurollar kabi tamomila yangi qurol shakllaridan foydalaniladigan boʻlgan. Tosh qurollar, paykonlar, botiq tigʻli qurollar, keskichlar va boshqa qurol turlarining soni ortgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
"KELINOY" — xalqdostoni; shu nomdagi liro-epik dostonlar turkumi. 19— 20-asrlarda yaratilgan. Surxondaryo va Qashqadaryoda, shuningdek, Tojikiston va Turkmanistonning jan. hududlarida yashovchi oʻzbeklar oʻrtasida keng tarqalgan. Dastlab naql, rivoyat va termalar sifatida (kichik epik va xayotiy voqealar asosida) yuzaga kelgan. Keyinchalik yaxlit va mustaqil syujetli doston shaklida kuylangan. "K."ning bir necha tarixiy davrlarga xos variant va versiyalari bor. Umir baxshining "K.", Qodir Rahim oʻgʻlining "Masharoy-Norgʻuloy", Rajab baxshi va Buri boxshmlarning "Izzatoy" kabi "K." dostoni variantlarida bosh qahramon (Ke-linoy)ning goʻzalligi, aql-idroki taʼriflanib, tengsiz nikoh, baʼzi salbiy urf-odatlar qoralangan. Keyinchalik Tosh Chorshanba oʻgʻli, Umir baxshi, Mamadrayim baxshi (1889—1970), Hazratqul Xudoyberdi oʻgʻli, Chori Xoʻjamberdi oʻgʻli, Zohir Qoʻchqor oʻgʻli va b. baxshilar yaratgan "Oysha", "Toshgul", "Oytoshgul", "Xonsuluv", "Oysihat" va "K." turkumidagi boshqa dostonlarda xotin-qizlar erki va xalq ozodligi masalalari ilgari surilgan. "K." turkumida hozirgi ham dostonlar yaratilmoqda va ijro etilmoqsa. Ad.: Kelinoy, T. 1962.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
„**Qozoqtelefilm**"-ekran ijodiy jamoasi, Qozogʻiston Respublikasi Televideniye va radioeshittirish davlat qoʻmitasi tizimidagi televizion kinostudiya boʻlimi. 1969-yilda tashkil etilgan (1994-yildan Qozogʻiston teleradiokorporatsiyasi). 1967-yilda Qozogʻiston televideniyesining adabiy-dramatik koʻrsatuvlar bosh tahririyati qoshida televidenie filmlari boʻlimi sifatida ochilgan, keyinchalik esa „Qozoqtelefilm" nomi bilan tashkil etilgan. „Qozoqtelefilm" kinostudiyasi tarkibida ikkita ijodiy birlashma mavjud edi: „Xronika" ijodiy birlashmasi barcha televideniye tahririyatlari uchun har kuni 16 mm plyonkada suratga olish bilan shugʻullangan; „Shigʻarmashi" ishlab chiqarish birlashmasi kino va konsert dasturlarini suratga olish bilan shugʻullangan. U toʻrtta ijodiy yoʻnalishda filmlar yaratdi: hujjatli televideniye, badiiy va multfilmlar, teatr namoyishi; kino-kontsert dasturlarini yaratish. Filmni suratga olishda B.Gʻabitov-Jansugirov, O.Duyimboev, B. Tetkin, T.Ibraev , K.Axmetov, Q.Umarov kabi rejissyorlar ishtirok etgan. Bosh operatori E. Tinishboyev edi. G.Smirnov, A. Fedulov, Yu. Dubrovin taklif qilindi. 1967-92-yillarda studiya ikki mingdan ortiq telefilmlarni suratga oldi va chiqardi. 1993-yilda „Qozoqtelefilm" kinostudiyasini davlat tomonidan moliyalashtirish toʻxtatilgach, kino ishlab chiqarish toʻxtatildi. Studiyaga videotexnologiya vositalaridan foydalangan holda film yaratish vazifasi yuklatildi. Shu davrdan boshlab „Qozogʻelebeinefilm" studiyasida „XIX asr yetakchisi" nomi ostida 10 ta turkum hujjatli film-portretlar suratga olindi. „Kulpash" badiiy filmini suratga oldi, turli mavzularda 12 ta videofilm chiqardi. Bundan tashqari, boshqa studiyalar tomonidan yaratilgan 14 ta multfilm qozoq tiliga tarjima qilingan. „Qozoqtelefilm"dan tashqari Qozogʻiston Prezidentining teleradiokompleksi va bir qancha mustaqil telekanallar video va telefilmlar ishlab chiqarish bilan shugʻullanadi. „Qozoqtelefilm" kinostudiyasida ishlab chiqarilgan filmlar Butunittifoq telefilmlar festivallarida bir qancha sovrinlarni qoʻlga kiritgan ("Oʻqituvchi "ssenariysi P.Bortnikov, rejissyor N.Alpiev , 1982; „ Dombira cheki" ssenariysi S.Morozov, 1983) va "Sinov "filmi mualliflari (stsenariy muallifi Gʻ.Shalaxametov, rejissyor M.Goldovskaya) Butunittifoq Lenin Kosomoli mukofotiga sazovor boʻldi. 2002-yilda Sh.Aymanov nomidagi „Qozoqfilm" kinostudiyasida „Telefilm" ijodiy uyushmasi ochildi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Qazaqstan": Ұlttiq ensklopediya/Bas redaktor Ә. Nisanbaev — Almati „Qazaq ensiklopediyasi" Bas redaksiyasi, 1998
ISBN 5-89800-123-9
2. ↑  Qazaq mәdenietі. Ensiklopediyaliq aniqtamaliq. Almati: „Aruna Ltd." JShS, 2005 ISBN 9965-26-095-8
**Amir Temur gʻori** — Surxondaryo viloyati Boysun togʻidagi ibtidoiy odamlar manzilgohi boʻlgan gʻor. Bu gʻorda 1939-yilda A. P. Okladnikov arxeologik qazishlar olib borgan. Unda uchta qatlam boʻlib, yuqoridagi ikkitasi yangi tosh davriga, eng quyisi mustʼye davriga taalluqlidir. Bu qatlamda oʻchoq va baʼzi joylarida pista koʻmirning qoldiqlari topilgan. Amir Temur gʻoridan Teshiktosh gʻoridagiga oʻxshash qoʻpol ishlangan yirik qirgʻichlar, plastinalar, lappaksimon nukleuslar va ulardan uchirib olingan tosh parchalari chiqqan. Shu bilan birga gʻordan xilma-xil hayvon va qushlarning suyak qoldiqlari ham topildi. Amir Temur gʻorida ibtidoiy odamlar jamoa-jamoa boʻlib yashagan, ovchilik va temirchilik bilan shugʻullangan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Amir Temur gʻori" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  




|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Omonxona bulogʻi** — Surxondaryo viloyati, Boysun togʻlari orasida joylashgan. Omonxona bulogʻi suvi tarkibida kremniy kislotasi, temir, alyuminiy va boshqa koʻplab mineral moddalar mavjudligi aniqlangan.

Joylashuvi
----------

Omonxona bulogʻi Surxondaryo viloyatidagi Omonxona qishlogʻi Boysun tumani markazidan 16 kilometr uzoqlikda joylashgan. Uning atrofi quyuq archazor bilan oʻralgan boʻlib, yaqin orada Omonxona gʻori ham mavjud. Gʻorning balandligi 3.5 metr, umumiy maydoni esa 60 kvadrat metrdni tashkil etadi. Gʻor ichidagi harorat tashqaridagi haroratdan koʻra farqli boʻladi.

Buloq suvi
----------

Buloq suvi tarkibida kremniy kislotasi, temir, alyuminiy va boshqa koʻplab mikroelementlar mavjudligi aniqlangan. Mutaxassislarning fikricha, suv tarkibidagi foydali birikmalar jigar, oʻt pufagi yoʻllarini davolash xususiyatiga ega.

2018-yilda buloq suvi fabrika tomonidan qadoqlana boshlangan. Mazkur ish „Oʻzbekiston temir yoʻllari" AJ tomonidan amalga oshirilgan. Soʻrovlarga koʻra, mahalliy aholi ham noqoqnuniy tarzda shu ish bilan shugʻullanganligi aniqlangan va ularning faoliyati toʻxtatilgan.

Omonxona sanatoriyasi
---------------------

Omonxona buloq suvining shifobaxshligi sababli bu hududga Oʻzbekistonning turli hududlaridan insonlar davolanish uchun kelishadi. Shu sababli ham mazkur hududda „Omonxona" sihatgohi tashkil etilgan boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil oktyabr oyidagi qaroriga binoan „Oʻzbekiston temir yoʻllari" AJ ixtiyoriga berilgan.

Sanatoriyada asosan buloqning maʼdanli suvli muolajalari amalga oshiriladi. Shuningdek, sihatgohda qoʻshimcha ravishda massaj, diagnostika, UZI, elektroterapiya, fitoterapiya singari oʻnlab davolash xizmatlari ham yoʻlga qoʻyilgan.
Shuningdek, mazkur hududda Oʻzbekiston temir yoʻllari aksiyadorlik kompaniyasiga qarashli
zamonaviy „Omonxona" davolash maskanidan tashqari, yana bitta zamonaviy mehmonxona, hamda 9 ta oilaviy mehmon uyi, shuningdek, shifobaxsh suvni qadoqlash korxonasi faoliyat yuritmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  „Omonxonaning mo`jizakor bulog`i". *geografiya.uz*.  geografiya.uz. Qaraldi: 08-2023.
2. ↑  „Boysundagi Omonxona bulog‘ining siri nimada?". daryo.uz. daryo.uz (16-yanvar 2018-yil). Qaraldi: 08-2023.
3. ↑  „Shifobaxsh suvi pullanayotgan «Omonxona» sihatgohi: bu ishda hammasi qonun-qoidalarga mosmi?". kun.uz. kun.uz (18-iyun 2020-yil). Qaraldi: 08-2023.
**Xitoytepa**  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: I-II asrlar. Jizzax viloyatining Zomin tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Kultepa" QFY, Kultepa qishlogʻi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Jizzax viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Rodinske** (ukraincha: *Ро́динське*, pronounced [ˈrɔdɪnʲsʲke]; ruscha: *Родинское*) — Ukrainaning Donetsk viloyatidagi Pokrovsk munitsipalitetiga tegishli shaharcha. Aholisi: 9,850 (2022 est.) ni tashkil etadi.

Tarixi
------

1950-yilda ko'mir konlari ochilishi natijasida tashkil etilgan. 1962-yilda u shahar maqomini olgan.

Demografiyasi
-------------

2001-yilgi demografik ma'lumotlarga ko'ra,shahar aholisining ona tili quyidagilar 

* Rus tili 75,9%
* Ukrainlar 23,2%
* Arman 0,3%
* Belarus 0,1%

Shahardagi turar joylar
-----------------------

Shahar boshqarmasi maʼlumotlariga qaraganda, uy-joy fondining umumiy maydoni 250,0 ming kvadrat metrni tashkil qiladi. Katta va kichik uy-joy fondi shaharning janubida joylashgan boʻlib, unda 2007-yilda tashkil etilgan "Yagona buyurtmachining Rodin markazi" munitsipal korxonasi xizmat koʻrsatadi. Uy-joy fondining 80%i yaroqsiz holatda, Shaharning shimoliy qismida fermer xo'jaliklari mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  „Населення України". 24-sentabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-noyabr 2022-yil.
2. ↑  „Home". *ukrcensus.gov.ua*.
Andoza:Donetsk Oblast
**Qoʻgʻa**, chakan — qoʻgʻadoshlarga mansub koʻp yillik ildizpoyali oʻsimlik. Poyasi tik oʻsadi, silindrsimon yoʻgʻon, boʻyi 2–3 m. Barglari keng tasmasimon. Gullari mayda, ayrim jinsli, gulqoʻrgʻonsiz, qoʻngʻir tusli toʻpgulga yigʻilgan. Erkak gullari toʻpgulning yuqori qismida, urgʻochi gullari esa ost qismida joylashgan. Ildizpoyasi serkraxmal, yer bagʻirlab oʻsadi. Iyun—sentabrda gullaydi va mevalaydi. Mevasi yongʻoqcha. Uchmali mayda urugʻlari shamol vositasida tarqaladi. Urugʻidan hamda ildizpoyalaridan koʻpayadi. Oʻrta Osiyodatarqalgan. Botqoq joylarda, suv omborlari, ariqlar va tashlama kanallarning qirgʻoqlarida, toʻqayzorlarda oʻsadi. Sholi maydonlarini ifloslaydi.

Kurash choralari: yer ildizpoya joylashgan chuqurlikkacha haydaladi va soʻngra ildizpo-yalar yigʻishtirib olinadi. Sugʻorish sistemasidagi kanallar tozalanadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kindiktepa arxeologik manzili** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: XII asr. Jizzax viloyatining Zomin tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Zomin tumani Beshkubi QFY Zomin Beshkubi yoʻnalish 45 km joylashgan. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Jizzax viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktyabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.