recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Yoʻldosh Sharipov** (1913—1973-yil) — qoraqalpoq sovet aktyori va rejissori. Qoraqalpogʻiston ASSR xalq artisti (1949). Oʻzbekiston SSR xalq artisti (1957). 

1930-yilda Xorazm viloyat teatri (hozirgi Ogahiy nomidagi Xorazm viloyat musiqali drama teatri) sahnasida debyut chiqish qilgan. 1933—1936-yillarda, 1939-yildan esa Nukusdagi Qoraqalpoq teatri aktyori, rejissori edi. 1936—1939-yillarda Rossiya teatr va san’at institutida tahsil olgan.

Aktyor va rejissor 1945-1951 va 1961—1963-yillarda Nukus teatriga rahbarlik qilgan.

Sharipov 1943-yildan Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi (b) a’zosi boʻlgan.

**Oʻynagan rollari**
--------------------

• Boysari (Davqorayevning "Alpomish") 

• Makferson ("Rus savoli" K.Simonov), 

• Suxsurov ("Qabrdagi ovoz" A.Qahhor) va boshqalar.

**Rejjissorlik faoliyati**
--------------------------

• "Gulsara" Yashen va Muhamedovlar (1940—1948-yillarda) 

• Aymurzayevning "Oʻz tayoqchasi bilan" (1940-yilda)

• A.N.Ostrovskiyning "Qashshoqlik illat emas" (1944-1947—1956-yillarda)

• "Amudaryo boʻyida" Aymurzayev (1949-yilda)

• «Berdoq» (1958-yilda) Aymurzayeva va boshqalar

Adabiyotlar
-----------

* Teatr entsiklopediyasi. 5-jild / bob. ed. P. A. Markov - M.: Sovet Entsiklopediyasi, 1967-yil.
**Ollabergan Gavdonboy uylari** — Xorazm viloyati, Xonqa tumanidagi meʼmoriy yodgorlik. XIX asr va XX asr boshlarida qurilgan mahalliy boyning uylari. Uylar Xorazm viloyati madaniy meros boshqarmasi tasarufida. Uylar ta’mirtalab ahvolga kelib qolgan.

Tarixi
------

Ollabergan Gavdonboy uylari Xorazm meʼmorchiligining an’anaviy uslubida qurilgan turar joy boʻlib, uylar Xonqa tumani markazidaga G‘alaba ko‘chasida joylashgan. Ollabergan Gavdonboy XIX asr oxiri — XX asr boshlarida Xonqada yashagan mahalliy boylardan biri bo‘lgan boʻlib, savdo-sotiq hamda sanoat bilan ham shug‘ullangan. Hozirda Ollabergan Gavdonboy ikkita uyi saqlanib qolingan bo‘lib, birinchi uy 1910-yilda rus pishgan g‘ishtidan qurilgan. Uy bir qavatli bo‘lib, tekis tom usulida yopilgan. Tashqi devorlarga bo‘rtma shaklda g‘ishtdan naqsh berilgan. Qadimgi usuldan chekinib, katta-katta derazalar ishlangan. Ichki qismi ohak bilan suvalib, pol qilingan, keyinroq uy bir necha bor ta’mirlangan. Uy uncha katta bo‘lmagan dolon, mehmonxona, yotoqxonalar va boshqa xo‘jalik xonalaridan iborat boʻlib, bugungi ushbu hudud yoshlari tomonidan tikuvchilik sexi sifatida foydalanilmoqda. Ikkinchi uy XIX asr oxirida sinkori (nigirik) uslubida oʻsha paytdagi uylarga xos bo‘lmagan rejaga asosan qurilgan. Uy bir qavatli bo‘lib, tekis tom usulida yopilgan. Uy madrasalar kabi hovli atrofiga xonalar gir aylantirib qurilgan. Hovli atrofi ayvonlar bilan oʻralgan boʻlib, ayvon ustunlari, qoshi va eshiklari o‘ymakorlik asosida ishlangan.
Ikkala uy ham hozirgi kunda ta'mirtalab ahvolga kelib qolgan.

Manbalar
--------
**Frittata** - italyan taomi. Odatda asosi tuxumdan iborat bo‘ladi. **„Frittata"** so‘zi italyancha „*friggere*" fe’lidan olingan bo‘lib, „qovurmoq" degan ma’noni anglatadi, ingredientlar tovada birga qovuradi. Moslashuvchan taom bo‘lib, uni nonushta, tushlik yoki kechki ovqat uchun tanovul qilish mumkin.

Frittata ko‘pincha issiq yoki xona haroratida iste’mol qilinadi. U asosiy taom sifatida xizmat qilishi yoki yonma-yon salat va non bilan birga dasturxonga tortilishi mumkin. Frittata tez tayyor bo‘lishi bilan mashhur hamda u qolib ketgan mahsulotlardan foydalanishning ajoyib usuli hisoblanadi.

Tarixi
------

**Frittata** dastlab qolgan ingredientlardan foydalanish usuli sifatida yaratilgan va tejamkor taom sifatida tayyorlangan. An’anaviy italyan uy xo‘jaliklarida frittata ko‘pincha oldingi ovqatlardan qolgan sabzavotlar, pishloqlar va go‘shtlardan tayyorlangan. Ingredientlar atalangan tuxum bilan qo‘shildi va tovada birga pishirildi. Natijada mazali taom paydo bo‘ladi.

Vaqt o‘tishi bilan frittata taomi rivojlandi. Ingredientlar va lazzatlar jihatidan yanada xilma-xil bo‘ldi. Keyinchalik Italiya bo‘ylab mintaqaviy tafovutlar paydo bo‘ldi. Turli mintaqalarning o‘zlarining mahalliy ingredientlari va oshxona an’analarini o‘z ichiga olgan retseptlari paydo bo'ldi.

Tayyorlanishi
-------------

Ko‘pincha kartoshka, piyoz va tuxumdan tayyorlanadi, ba’zan esa maydalangan parmesan pishlog’i qo‘shiladi. Kartoshkani mayda kubiklar qilib, 5 daqiqa qaynatiladi, piyoz to‘g‘raladi va tovada qovuriladi. Tuxum ko‘pirtirgich bilan aralashtiriladi, ta’bga ko‘ra tuz, murch qo‘shiladi va tovaga quyiladi. Piyoz bilan qovurilgan aralashma ustiga maydalangan pishloq sepiladi va 10-12 daqiqa davomida pechga yuboriladi. Ko’katlar va yangi pomidorlar bilan tortiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Elizabeth David*. Italian Food*. Barrie & Jenkins, 1954. ISBN 978-0-7126-2000-0.
2. ↑  *Jamie Oliver.* „roasted chilli frittata". *Jamie magazine issue 7*. 20-fevral 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-sentyabr 2023-yil.
3. ↑  „Easy Frittata Recipe (Choose Your Add-Ins)".
**Al-Xorazmiy yodgorligi hiyoboni**  — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Diqqatga sazovor joy. Obyekt davri: 2000-yil. Xorazm viloyatining Urganch shahrida joylashgan. Obyekt manzili: Al-Xorazmiy koʻchasi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Xorazm viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv xuquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Rod Serling** (toʻliq ismi *Rod Edvard Serling*) – Amerikalik yozuvchi, prodyuser va ssenarist, Emmimukofoti laureati. 1924-yil 25-dekabrda Nyu-Yorkdagi Sirakuza shahrida tugʻilgan. The Twilight Zone seriali (1959-1964) bilan mashxur.

Serling Ikkinchi Jahon urushi paytida AQSh armiyasida xizmat qilgan. Ogayo shtatining Yellow Springs shahridagi Antiox kollejidagi talabalik yillarida Cincinnati radio va televideniesi uchun skriptlar yozishni boshlagan (1950). 1951 yilda u televizion dramalarni jonli tarmoq seriyalariga sotishni boshladi va tezda medianing yetakchi yozuvchilaridan biriga aylandi: keyingi toʻrt yil ichida u 90 ta frilanser skriptlarini sotdi. U 1955 yilda „Patterns" ssenariysi, shafqatsiz biznes rahbarlarining hikoyasi va ssenariysi uchun 1957 yilda Emmi mukofotiga sazovor boʻldi. „Requiem for a Heavyweight" dramasi koʻplab munozaralarga sabab boʻlgan va uning noroziliklariga qaramay, linch haqida „Shahar changga aylandi" (1958) va kasaba uyushma korruptsiyasi haqidagi „ Rank and File" (1959) kabi ssenariylar CBS -TV senzurasi tomonidan keng koʻlamda qayta koʻrib chiqilgan.

Senzuralar bilan kurashishdan charchagan Serling ilmiy-fantastik antologiyalar seriyasini yozish, ishlab chiqarish va hikoya qilish uchun realistik ssenariylar yozishdan voz kechdi. Oʻzining kutilmagan syujetli burilishlari va axloqiy saboqlaribilan mashhur boʻlgan "Twilight Zone "; buning uchun u 1959 yilda uchinchi yozma Emmi mukofotini qoʻlga kiritdi. U shuningdek, koʻpincha oʻzining televizion ssenariylari asosida ssenariylar yozgan, masalan, Patterns (1956) va The Rack (1956). U hammuallif ediMaymunlar sayyorasi (1968). Keyingi loyihalari orasida u Rod Serlingning tungi galereyasi (1970–73) fantastik antologiyasi seriyasini olib bordivaNyu-Yorkdagi Itaka kollejida dramatik yozishdan dars berdi.
**Umnyakov Ivan Ivanovich** (1890-yil 9-avgust, Petrozavodsk, Rossiya imperiyasi – 1976-yil 22-fevral, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR) – sovet sharqshunosi, arabshunosi, islomshunosi hamda tarixchi olim. Sankt Peterburg davlat universiteti professori, Oʻrta Osiyo geograflar jamiyati doimiy aʼzosi.

Biografiyasi
------------

Umnyakov Ivan Ivanovich 1890-yil 9-avgust kuni Rossiya imperiyasiga qarashli boʻlgan Petrozavodsk shahrida harbiy oilasida tugʻilgan. U 1901-yildan 1909-yilgacha Sankt Peterburg gimnaziyasida tahsil oladi. Gimnaziyani kumush medalga tugatganidan soʻng, Sankt Peterburg universitetining sharq tillari fakultetiga qabul qilinadi. Ushbu fakultetda ustozlari Shmidt, Mednikov, Krachovskiy, Jukovskiy, Smernikov va boshqalardan sharq mamlakatning tarixi, madaniyati va qadriyatlari haqidagi bilimlarni oldi. Universitetning maxsus topshirigʻi bilan Ivan Umnyakov „Narshaxiy va arab geograflarining Buxoro topografiyasida qoʻshgan hissasi" mavzusida maʼlumot toʻplagani Buxoroga boradi. Topshiriqni muvaffaqiyatli yakunlagandan soʻng, oltin medal bilan taqdirlanadi. Sankt Peterburg universitetining 1914-yil qizil diplom bilan tamomlagandan soʻng, Tashqi ishlar vazirligi oʻquv muassasasida tahsilini davom ettiradi. Ivan Umnyakov 1916-yil Rossiya siyosiy agentligining tarkibini kengaytirish maqsadida Buxoroga yuboriladi. 1918-yil Turkiston komissarining tavsiyasiga asosan, Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasining Buxorodagi vakolatxonasi rahbarligiga tayinlanadi. U 1920-yilgacha Buxoroni yanada puxta oʻrganishga kirishib, u yerning tarixiy qoʻlyozmalari bilan tanishib chiqqan.

Ivan Umnyakov 1944-yil sentyabr oyida Oʻzbekiston davlat universiteti (hozirgi Samarqand davlat universiteti) tashkil qilingach, tarix kafedrasida dotsent lavozimida ishlaydi. 1945-yildan 1949-yilgacha „Oʻrta Osiyo va Sharq tarixi" kafedrasida mudir boʻlib faoliyat yuritadi. Ivan Umnyakov 1974-yil 24-sentyabrda Samarqand davlat universitetining „Oʻzbek xalqlari tarixi" kafedrasida professor boʻlib ishlaydi.

Ivan Umnyakov 1976-yil 22-fevralda Samarqand viloyatida vafot etadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Умняков Иван Иванович (1890)". ru.openlist. Qaraldi: 12-sentabr 2023-yil.
2. ↑  „УМНЯКОВ, Иван Иванович / / [23.06.1890 - 21.02.1976"]. sentrasiya.org. Qaraldi: 12-sentabr 2023-yil.
**Yirikbargli andiz** (lotincha: *Inula macrolepis*) – qoqioʻtdoshlar oilasi, andiz turkumiga mansub gulli oʻsimlik turi. Hayotiy shakli ikki yillik. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Birinchi marta rus botanigi Aleksandr von Bunge tomonidan tasvirlangan. Samarqand viloyati hududida uchraydi.

Tavsifi
-------

Balandligi 50 sm gacha yetadigan ikki yillik oʻt oʻsimlik. Poyasi tik oʻsadi, yarmidan shoxlangan, pastki qismi uzun ipaksimon tuklar bor. Yuqorigi shoxlarining sirti qalin kulrang tuklar bilan qoplangan. Ildizoldi barglari choʻziq, bandi bilan qoʻshib hisoblaganda uzunligi 10 sm gacha yetadi, yuzasi dagʻal tukli, chetlari tishchalarga boʻlingan. Poyadagi barglari nashtarsimon, asosi yuraksimon, uzunligi 6 sm. Barglari poyaning yuqorisiga qarab kichrayib boradi. Gullari sariq, uchli tilsimon, uzunligi 1 sm, bir jinsli, savatcha to‘pgulda joylashgan. Savatchalarining diametri 2-3 sm, tashqi oʻrama barglari nashtarsimon tishli, chetlari dagʻal tuk bilan qoplangan, ichki oʻrama barglari yupqa pardasimon, chetlari och qirmizi tusda. Hasharotlar yordamida changlanadi. Iyul oyida gullab, mevasi iyulda pishib yetiladi. Urug‘i tuklar bilan oʻralgan, shamol orqali atrofga tarqaladi. Urug‘i va ildizpoyalari orqali koʻpayadi.

Tarqalishi va oʻsish sharoiti
-----------------------------

Tabiatda kam uchraydi, birinchi marta 1940—yilda gerbariy uchun yigʻib olingan. Samarqand viloyati hududida tarqalgan. Toʻqaylarda, sernam yerlarda va unumdor tuproqlarda oʻsadi. Oʻsimlik oʻsuvchi yerlarda shagʻal olinishi natijasida populyatsiya soni kamayib ketgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Inula macrolepis Bunge".
2. ↑  *O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobi I jild*, 2019.
**Xudo hofiz** (forscha: خداحافظ, Pushtun: خداۍ حافظ (khuday hafiz), bengalcha: *খোদা হাফেজ* (*Khoda Hafej*), urdu: خُدا حافِظ (*Xudā Hāfiz*), hindcha: *ख़ुदा हाफ़िज़*, kurdcha: خودا حافیز, ozarbayjoncha: *Xüdafiz*) — fors tilidagi „Xodafez" soʻzining qisqartirilgan shakli boʻlib, Eron, Afgʻoniston va Hindiston yarim orolida, shuningdek, oz miqdorda boʻlishiga qaramay, Ozarbayjon, Iroq hamda Kurdistonda foydalanib kelinayotgan forsiy jumla. Bu jumla xayrlashuv jarayonida xayrli tilak sifatida qoʻllanib kelinadi. Tilak Eronda yashovchi musulmonlardan tashqari musulmon boʻlmagan Janubiy Osiyo aholisi hamda xristianlar tomonidan ham keng foydalaniladi.

Maʼnosi
-------

Jumlaning tarjimasi „Xudo panohida boʻl"dir. Jumladagi fors tilidagi xudo va arab tilidagi hofiz „asrovchi, qoʻriqlovchi" kabi maʼnolarda keladi. Ushbu ibora fors/pushtun tilidan olingan boʻlib, keyinchalik ozarbayjon, kurd, sindhi, urdu, hind, bengal, panjob va boshqa tillarga oʻtgan. 

Hofiz soʻzi Qurʼonda 40 maratoba ishlatilgan boʻlib, ularning 13 tasi toʻgʻridan-toʻgʻri Ollohga, 4 tasi farishtalarga, 6 tasi paygʻambarlarga, 2 tasi *Lavhi mahfuz* nomli kitobga va qolganlari insonlarga nisbatan ishlatilgan. Shuningdek, turli hadislarda ham Xudo hofiz iborasi orqali Ollohga, farishtalarga va insonlarga nisbat berilgan.

Romanizatsiyasi
---------------

Transliteratsiyasi turli tillarda Khudā Hāfiz, Khudā Hāfez ve Khodā Hāfiz shaklida olinishi ham mumkin.

Aytilish shakllari
------------------

Pokiston va Bangladesh kabi hududlarning islomlashuvi jarayonida fors tilidan koʻra koʻproq Qurʼon tili boʻlgan arab tilining oʻrni muhim ahamiyat kasb etganligi tufayli *Allah Hafiz* tarzida aytiladi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Allah Hafiz instead of Khuda Hafiz, that's the worrying new mantra". *Indian Express*. Qaraldi: 8-mart 2007-yil.
2. ↑  *Shamim, Almas Kiran* „Allah Hafiz vs. Khuda Hafiz" (en). *Two Circles* (7-iyun 2011-yil). Qaraldi: 5-mart 2019-yil.
3. ↑  *Shamim, Almas Kiran* „Allah Hafiz vs. Khuda Hafiz" (en). *Two Circles* (7-iyun 2011-yil). Qaraldi: 5-mart 2019-yil.
4. ↑  „HAFÎZ" (tr). *TDV İslâm Ansiklopedisi*. Qaraldi: 19-sentyabr 2023-yil.
5. ↑  „good-bye. (n.d.). Online Etymology Dictionary.". *dictionary.com*. Qaraldi: 29-aprel 2015-yil.

Havolalar
---------

* The Milli Gazette: Khuda Hafiz versus Allah Hafiz: a critique by Mahfuzur Rahman
* Daily Times: Khuda Hafiz ka Allah hee Hafiz by Ejaz Haider
**Griffit instituti** – Sakler kutubxonasining Griffit tarafda joylashgan Misrshunoslik instituti boʻlib, Oksford universiteti, Angliya Sharqshunoslik fakulteti tarkibiga kiradi. U Oksford universitetining Misrologiya boʻyicha birinchi professori Frensis Llevelin Griffit tomonidan Misrologiya va Qadimgi Yaqin Sharq tadqiqotlarini rivojlantirish uchun asos solingan. Griffit oʻz vasiyatnomasida (xotini Nora Griffitning shaxsiy boyligi bilan koʻpaygan) mol-mulkini vasiyat qilib qoldirgan institutni tashkil etish uchun u 1939-yil 21-yanvarda oʻzining mustaqil boshqaruv qoʻmitasi bilan ish boshlagan. Rozalind Moss Griffit institutini ochilganidan boshlab 1960-yillarning oʻrtalarigacha boshqargan.

Griffit institutining arxiv boʻlimida asosan Misrshunoslik manbalarining muhim va noyob toʻplami mavjud hisoblanadi. Griffithning asl qoʻlyozmalar toʻplami va qazishma yozuvlari asosida qurilgan va u yozuvlar, chizmalar, akvarellar, eski negatiflar, fotosuratlar, siqish hamda ishqalanishlarning dastlabki nusxalarini oʻz ichiga oladi va ularni saqlaydi.

Institutda 70 ga yaqin asosiy materiallar guruhi orasida ser Alan X.Gardiner, Battiskomb Gunn va Yaroslav Cherniyning hujjatlari, Govard Karter 1922-yilda Tutankhamun qabrini kashf etganligi haqida yozuvlar, yana shuningdek, Nubiya ekspeditsiyalari hujjatlari ham mavjud hisoblanadi. Griffit va ser Genri Wellcome .

Institut ikkita yirik tadqiqot loyihasini tahrir qiladi va nashr etadi qadimgi *Misr ieroglif Matnlari, relyeflari va rasmlari topografik bibliografiyasi va onlayn Misrologik bibliografiya* (OEB). Shuningdek, u misrshunoslik sohasidagi bir qator muhim nashrlar uchun javobgardir, eng taniqli Gardinerning Misr grammatikasi va Folklorining qisqacha lugʻati.

Nihoyat, Griffit instituti misrshunoslik boʻyicha A. H. Gardiner sayohat stipendiyasini boshqaradi, uning maqsadi Buyuk Britaniya va Misr Arab Respublikasi Misrshunoslari oʻrtasida doʻstlik va hamkorlikni rivojlantirishdir.

Oksforddagi Ashmolean muzeyida 2014-yilning iyulidan noyabrigacha ochilgan *"Discovering Tutankhamun"* koʻrgazmasi Govard Karterning 1922-yilda Tutankhamun qabrini qazishini oʻrganib chiqdi. Griffit institutidan olingan asl yozuvlar, chizmalar va fotosuratlar namoyish etildi. Tutankhamun qabrining oʻn yillik qazish ishlarining toʻliq yozuvlari Karter vafotidan koʻp oʻtmay Oksford universitetidagi Griffit instituti arxivida saqlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Oxford University: Griffith Institute".  The National Archives. Qaraldi: 23-dekabr 2013-yil.
2. ↑  Nora Griffith – Artefacts of Excavation: British Excavations in Egypt 1880-1980 The Griffith Institute, University of Oxford
3. ↑  Nora Griffiths- Scots & Egyptology – Egyptology Scotland
4. ↑  James, T.G.H.*. A dedicated life: tributes offered in memory of Rosalind Moss*. Oxford: Griffith Institute, Ashmolean Museum, 1990. ISBN 0-900416-56-4.
5. ↑  „Ashmolean Museum". *Ashmolean website*. Qaraldi: 21-iyul 2014-yil.
6. ↑  „Griffith Institute Archive". Qaraldi: 21-iyul 2014-yil.

Havolalar
---------

* Griffit instituti rasmiy sayti
Kichik George Gwilt
**Kichik George Gwilt** (1775–1856) – ingliz meʼmori, arxitekturi. **Gwilt** Avliyo Saviour cherkovining sharqiy qismini qayta tiklashi bilan mashhurdir.

Biografiyasi
------------

 Southwark soborining sharqiy tomoni Kichik George Gwilt tomonidan tiklangan
Gwilt 1775-yil 8-may kuni Southwarkda tugʻilgan. Unga otasi biznesini topshirilgan ammo u meʼmor sifatida muvaffaqiyat qozongan. U birinchi ishi 1801-yilda West India Dock kompaniyasi uchun qurilgan yirik omborlar edi.

Gwilt arxitekturaning faol amaliyotidan koʻra oʻrganishga qiziqdi va u oʻzini arxeologik izlanishlarga bagʻishladi. U 1815-yil 14-dekabrda antikvarlar jamiyatining *Arxeologiya* va *Vetusta yodgorligi* uchun koʻplab maqolalar yozgan. 1820-yilda u London shahridagi Avliyo Maru-le-Bowdagi Wrencherkovini qayta qurishga rahbarlik qildi. Uning yuqori qismi temir kramplari chirishi tufayli olib tashlanishi kerak edi. Norman va Qadimgi Rim qoldiqlarini oʻz ichiga olgan binoning poydevori bir vaqtning oʻzida Gwilt boshchiligida taʼmirlangan.

Kichik George Gwilt Southwarkning qadimiy obidalari bilan qiziqdi va 1815-yilda *Gentlemenʼs jurnaliga* Winchester saroyi qoldiqlari haqida maqola yozdi. U shuningdek, Britton va Puginning *London jamoat binolari rasmlariga* oʻz hissasini qoʻshgan.

Gwiltning eng muhim arxeologik ishilaridan biri (hozirgi Sautvark sobori) Avliyo Saviour cherkovini qayta tiklash edi. Minora 1822-1885-yillarda 35 000 funt sterlingga tiklangan. Cherkovni oʻzining XIII asrdagi koʻrinishiga qaytarish ishtiyoqida u xorning sharqiy tomonidagi XVI asrda oʻrnatilgan derazalarni olib tashladi va uchta lansetli derazaga almashtirdi. Avliyo Saviour ibodatxonasi 3000 funt sterlingi jamoat hayriyasi hisobidan qayta tiklangan. Gwilt binoning qolgan qismini oʻz hisobidan tiklagan.

Gvilt 1856-yil 26-iyunda 81-yoshida vafot etdi. Va davlat kotibining buyrugʻi bilan Janubiy Avliyo Saviour xorining qabriga dafn qilindi.

Oilasi
------

George Gwilt 1800-yil 1-sentabrda Mary Ann Applegathga Isleworthdagi All Saints cherkovida nikohdan oʻtishdi. Mary Anning oʻgay otasi John Busch (1730-1795) landshaft meʼmoridir.

George va Mary Annning uchta oʻgʻli boʻlgan. George va Charles Edwin iqtidorli meʼmorlar edi, ammo ikkalasi ham yosh vafot etishgan. Charles Edwin baʼzi qadimiy yodgorliklari toʻgʻrisidagi maqolalarini Southwarkning *Arxeologiyasiga* taqdim etgan.

Ularning beshta qizi ham bor edi. Uchinchi qizi Xanna (1807-18930) astronomiyaga katta qiziqish boʻlgan va Qirollik Astronomiya Jamiyatining Jekson-Gwilt medali sovrindori hisoblangan. Ikkinchi qizi Sarahning kenja oʻgʻli Edvard Haldane Cotsworth(1832-1892) avstraliyalikilk fotografedi. Kichik qizi, Aderlinning oʻgʻli Martin Gwilt Jolley rassom edi(1859-1916).

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Burnet 1890.
2. 1 2  Worley 1905. sfn error: no target: CITEREFWorley1905 (help)

* Andoza:DNB This source notes:
	+ *Builder*, vol. xiv. (1856);
	+ *Gent. Mag.* (1833), pt. i. p. 254, (1856), ii. 250.
**Surji-Anjangaon shartnomasi** ― 1803-yil 30-dekabrda inglizlar va Maharashtra shtatida joylashgan Анджангаон[en] shahrida Maratha davlati rahbari Davlat Rao Shinde oʻrtasida imzolangan.

Shinde shartnomani Assai va Argaon janglarida magʻlub boʻlganidan keyin imzoladi. Bu ikkinchi Angliya-Maratha urushining birinchi bosqichida (1803-1805) Markaziy Hindistonda general-mayor Artur Uellslining harbiy yurishlari natijasi edi. Ushbu kelishuv natijasida doab (Ganga va Jamna oraligʻi), Dehli va Agra mintaqalari, Bundelkandning bir qismi, Bxaruch, Gujarat shtatining baʼzi hududlari va Ahmadnagar qalʼasi oxir-oqibat Britaniya Ost-Indiya kompaniyasining nazorati ostiga oʻtdi.

Shartnoma ikki marta (1805-yil noyabrda va 1817-yil 5-noyabrda) qayta koʻrib chiqilgan. Birinchi qayta koʻrib chiqish, asosan, Gvalior va Гохада[en] hududlarini Shindega qaytarishni nazarda tutgan. Shartnomaning ikkinchi qayta koʻrib chiqilishi uchinchi Angliya-Maratha urushi paytida inglizlarga Pindari bilan kurashda yordam berish evaziga Shindega koʻproq kuch berishni nazarda tutadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Haryana and its Changing Matters" *Haryana, a Historical Perspective*. Retrieved 2015-09-10.
2. ↑  *The dispatches of Field Marshal the Duke of Wellington, K. G... Volume 1 By Arthur Wellesley Wellington (Duke of)* — 571 bet.

Havolalar
---------

* Ensiklopediya Britanika Onlayn: Surdji-Ardjungaonskiy dogovor
1888-1914 mana shu yillar oralig'ida olingan rasm

**Otlarni xonakilashtirish**
----------------------------

### Otlarning kelib chiqish tarixi

Otlar taxminan 55 million yil avval keng maysazorlarda poyga qilishgan - ya'ni ular biz mavjud bo'lishimizdan ancha avval paydo bo'lgan. Ammo yozma tarix yuzaga kelmasdan oldingi davr qoldiqlari shuni ko'rsatadiki, muzlik davri oxirilarida, taxminan 10 000 yil oldin, Amerikada yovvoyi otlar nobud bo'lgan va G'arbiy Evropa va Markaziy Osiyoda kamayib borgan. Aksariyat olimlar, odamlar xuddi shu yerda otni xonakilashtirishgan deb hisoblashadi, ammo uy otlarining DNKsi juda xilma-xildir. Bu esa ularning bir necha joylarda turli xil yovvoyi otlar populyatsiyasidan kelib chiqqan bo'lishi mumkinligini ko'rsatadi.

  

### Otlarndan turli xil yo'llarda foydalanishgan

```
Odamlar taxminan *6000 yil* oldin otlarni xonakilashtirishgan va vaqt o'tgani sayin,  biz otning  2000 dan ortiq zotlarni yaratdik. Birinchi xonaki otlar, ish yoki minish uchun emas, aksincha,  asosan *oziq-ovqat manbai* sifatida saqlangan. Qozog'istonda, Markaziy Osiyoda, taxminan 5500 yil oldin go'sht uchun otlar boqilganligi haqida dalillar mavjud. Keyinroq, ular aravalarni tortish uchun foydalanildi va ot minish, Afg'oniston va Eronda taxminan *4000 yi*l oldin tarqalgan. Biz otlarni jang maydonlarida, fermalarda va boshqa joylarda o'z ehtiyojlarimizga mos holatda shakllantirganimizdek, bu hayvonlar ham  insoniyat tarixini shakllantirgan hisoblanadi.  Sayohat qilish, savdo qilish, o'ynash, ishlash va urush qilish usullari , bizning otlardan foydalanishimiz sababli chuqur shakllangan. *3000 yildan ko'proq vaqt* davomida otda yoki ot aravada bo'lgan  jangchida eng yaxshi qurol bor deb hisoblangan. vaqtlar  o'tib, *Osiyodan Yevropaga, Amerikaga* qadar otlardan foydalanish sivilizatsiyalar o'rtasidagi kuchlar muvozanatini o'zgartirdi. Ot mingan odamlar otsiz odamlar  bilan to'qnashganda, otlar ularga katta ustunlikni ta'minlagan. Har ikki tomonning otlari bo'lgan holatda,  janglar ularning otliqlari yoki otliqlarining kuchi va strategiyasiga asoslangan edi. Otlar *1900-yillarda* harbiy usullarni aniq belgilashda yordam berardi, toki ularning o'rniga pulemyotlar, tanklar, samolyotlar va boshqa zamonaviy qurollar kirib kelmagunga qadar. 
```

### Hozirgi kunda

Otlar ulkan bir kuch manbaidir. Ularning mushak tanalari old tomondan orqaga qaraganda og'irroq bo'lib, ular otlarga og'ir yuklarni tortish uchun yaxshi va yuklarni muvozanatda saqlash uchun yordam beradi. Shu bilan birga, ular chaqqon va tezdirlar, ya'ni qiyin vazifalarni yuqori tezlikda bajarishga mos keladi. Shuning uchun ming yildan ko'proq vaqt mobaynida odamlar otlarning kuchidan yerga ishlov berish va chorva mollarini boshqarish uchun foydalanishar edi. Hozirgi otlar askarlarni jangga olib borishga odatlanmagan, ular avvalgidek omoch tortmaydilar. Ammo otlar hali ham hayotimizning bir qismidir. Bugungi kunda dunyodagi 58 million ot ish va urush uchun emas, balki do'stlik, sport va dam olish uchungina foydalaniladi.

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* [Otlar haqida]

1. ↑  „Evolution of Horses and their Relatives". Qaraldi: 20-sentabr 2023-yil.
**Alfonso Martín Castillo** (1994-yilning 10-iyunida tug'ilgan), ba'zan **Alfonsito** nomi bilan ham ommaga tanilib kelgan, ispaniyalik futbolchi sanaladi, "Atletiko Baleares" jamoasida yarim himoyachi sifatida "AD Alcorcon"dan ijaraga olingan.

Klubi faoliyati
---------------

Jeres de la Frontera, Cadisz shahrida tug'ilgan Martin Xerez CD ning yoshlar tizimini tamomlagan va 2013-yil 7-yanvarda GE Bazan CFga qarshi zaxiradagi debyutini o'tkazgan.

2013-yil 3-may kuni Martin Segunda Divizion chempionatida Kordobaga qarshi oʻz uyida 1:3 hisobida magʻlub boʻlib, asosiy jamoadagi debyutini oʻtkazgan keyin futbolchi, avgust oyida ikkinchisiga o'tdi va Segunda B divizionida B tomoniga tayinlanadi va shu hududda to’p suradi.

2014-yilning yanvarida, kamdan-kam ishlatilgach, Martin uchinchi divizionda ham Ecija Balompiega o'tdi. 21-avgustda u Tercera Divizioni CD Guadalcacín jamoasiga o'tib ketadi.

2016-yilning 11-iyulida Martin Real Balompédica Linense bilan shartnomaga rozi bo'lgach, uchinchi darajaga o’yin futboliga qaytdi. Taxminan bir yil o'tgach, u o'sha diviziondagi boshqa zaxira jamoa - CD Vitoriya bilan shartnoma imzoladi.

2018-yil 2-avgustda Martin UD Melilla bilan shartnoma imzoladi va hali ham futbolchi uchinchi toifada to’p suradi. Keyingi 12-iyulda u ikkinchi divizionda AD Alcorcon bilan uch yillik shartnomaga rozi bo'ldi, lekin darhol Cultural y Deportiva Leonesa ga bir yilga ijaraga berildi.

2020-yil 25-avgustda Martin 2020—2021-yilgi mavsum uchun uchinchi divizion vakili Atletiko Balearesga ijaraga berildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Alfonso Martín, nuevo fichaje alfarero. Será cedido la próxima temporada a la Cultural Leonesa" (es).  AD Alcorcón (12-iyul 2019-yil). 30-avgust 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-avgust 2022-yil.
2. ↑  „Alfonso Martín, cedido al Atlético Baleares" (es).  AD Alcorcón (25-avgust 2020-yil). 30-avgust 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-avgust 2022-yil.
**Ampo** (indonezcha: *Ampo*) — Markaziy va Sharqiy Yavaning ayrim hududlari aholisi tomonidan isteʼmol qilinadigan tuproqdan tayyorlangan taom.

Tayyorlanishi
-------------

Taomni tayyorlash uchun guruch maydonlaridan yigʻilgan va toshlar va boshqa begona narsalardan tozalangan tuproq ishlatiladi. Yigʻilgan qattiq massa tayoqchalar bilan uriladi, shundan soʻng bambuk pichoq yordamida mahsulotdan ingichka tasmalar kesiladi va uzun spirallarga oʻraladi. Olingan tuproqli aylanalar 30-90 daqiqa davomida loydan yasalgan idishlarda pishiriladi va dudlanadi. Issiqlik bilan ishlov berishdan soʻng, taomni tanovul qilish mumkin.

Ampo tayyorlash Indoneziyaning Taban qishlogʻidagi oilalardan birining oilaviy biznesidir. Ushbu taomni mahalliy bozorda sotish orqali oila kuniga 2 dollarga yaqin daromad oladi. Ushbu taomni tayyorlovchi mahalliy aholidan biri Rasimaning aytishicha, uning taʼmi bevosita ishlatiladigan tuproq sifatiga bogʻliq.

Tibbiyotda qoʻllanilishi
------------------------

Amponing foydasi yoki zarari haqida rasmiy dalillar yoʻq. Biroq, mahalliy aholi uni ogʻriq qoldiruvchi vosita sifatida ishlatishadi. Ampo hatto homilador ayollar tomonidan ham isteʼmol qilinadi, chunki Taban aholisi bu taom chaqaloqning terisiga foydali taʼsir koʻrsatadi va uni sogʻlom va yorqin qilish imkonini beradi deb hisoblaydi.

Ilmiy nuqtai nazardan qaraganda, tuproqni taom sifatida isteʼmol qilish zarurati kamqonlik va yetarli darajada yaxshi ovqatlanmaslik bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. Shuningdek, oshqozon-ichak traktidagi muammolar tufayli ham boʻlishi mumkin.

Yana qarang
-----------

* Geofagiya

Manbalar
--------

1. ↑  *Heru Asprihanto.* „Indonesian village snacks on soil for better health" (en).  reuters.com (17-mart 2010-yil). Qaraldi: 13-yanvar 2017-yil.
2. ↑  „100 блюд, которые нужно успеть попробовать (Часть 4). Готовые блюда" (ru).  Пятница.ком. Qaraldi: 18-dekabr 2016-yil.
3. 1 2  „Деревня Табан: место, где едят землю (Индонезия)" (ru).  ABK Tourism. Qaraldi: 18-dekabr 2016-yil.

[*sayt ishlamaydi*]Andoza:Недоступная ссылка
4. ↑  „Ампо, закуски из чернозема" (ru).  MADplanet. 17-yanvar 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-dekabr 2016-yil.
5. ↑  „Приятного аппетита, или как приготовить... землю?" (ru).  saechka.ru. Qaraldi: 18-dekabr 2016-yil.
6. 1 2  „Деревня, жители которой едят землю" (ru).  globalscience.ru. Qaraldi: 18-dekabr 2016-yil.
7. ↑  „Самое необычное блюдо на Земле" (ru).  Velvet. 26-sentyabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-dekabr 2016-yil.
**Aleksandr Viktorovich Grebinyuk** (1981-yil 23-iyun) — ukrainalik futbolchi, hujumchi.

Oʻyin karyerasi
---------------

U Ukraina chempionatining ikkinchi ligasida Komsomol FK „Gornyak-Sport" va Poltavaning „Vorskla" dublida oʻynay boshladi. 2000-yilda Krivbasga koʻchib oʻtdi va yerda oʻsha yilning 12 iyunida Prikarpattyaga qarshi oʻyinda oliy ligada debyut qildi. Oʻyinning 60-daqiqasida Aleksandr Palyanitsa oʻrniga maydonga tushgan Grebinyuk 81-daqiqadayoq Ivano-Frankivsk jamoasi darvozasiga gol urdi. Bu debyut gol futbolchining oliy diviziondagi faoliyatidagi yagona gol boʻldi.

Toʻrt mavsumda Krivoy Rixliklar jamoasining asosiy hujumchisi boʻla olmagan Grebinyuk 2003-yilda Prikarpatyaga koʻchib oʻtdi va oxir-oqibat oʻz nomini Spartak (Sumi) ga oʻzgartirdi. Keyin u quyi diviziondagi „Nikolayev", „Aleksandriya", „Desna", „Lvov", „Niva" (Ternopol) va „Poltava-2-Karlovka" jamoalarida oʻynadi. Eng muvaffaqiyatlisi „Aleksandriya"dagi oʻyinlar davri boʻldi, unda Grebinyuk 103 ta oʻyin oʻtkazib, 28 ta gol urdi. 2005-yil sentyabr-oktyabr oylarida Aleksandr ketma-ket ettita oʻyinda iskandariyaliklarning raqiblariga gol urdi. Seriyaning soʻnggi oʻyinida hujumchi „Zvezda Kirovohrad"dan kelgan qoʻshnilar darvozasiga xet-trik qayd etdi.

Desna Chernihiv
---------------

Shundan soʻng, 2008-yilda u Chernigov shahridagi „Desna Chernigov" klubiga bir mavsum davomida qoʻshildi va u yerda 29 oʻyin oʻtkazdi va 4 gol urdi.

Mashʼal
-------

2009-yilning yozida Oʻzbekistonning „Mash’al Muborak" jamoasini himoya qilib, xorijga yoʻl oldi va u yerda 27 ta oʻyin oʻtkazib, 3ta gol urdi. 2010-yilning yozida Ukrainaga qaytib, Lvov bilan shartnoma imzoladi.

Desna Chernihiv
---------------

2011-2012-\*yilgi mavsum Desna Chernihivda boshlangan, ammo sentyabr oyidan beri Nyva Ternopil ranglarini himoya qilmoqda. Oleksandrning soʻnggi professional klubi „Karlivka" boʻlib, 2012/13-yilgi mavsumning yoz-kuz qismida himoya qilgan.

Shundan soʻng 2013-2014-yillarda „Globyne" (Globyne) va 2015-yilda „Rokyta" (Rokita qishlogʻi) havaskor jamoalarida oʻynagan.

Manbalar
--------


1. ↑  „Гребинюк Александр Викторович" (ruscha). Qaraldi: 3-avgust 2023-yil.
2. ↑  „Гребінюк Олександр Вікторович" (ruscha). 17-yanvar 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-mart 2021-yil.
3. ↑  „Поповнення Львова" (ruscha). Qaraldi: 3-avgust 2023-yil.
**Awara** (yaponcha: *あわら市* *Awara-shi*?) – Yaponiyaning Fukui prefekturasida joylashgan shahardir.

Geografiyasi
------------

Awara Fukui prefekturasining shimolida joylashgan boʻlib, shimolda Ishikawa prefekturasi va shimoli-sharqda Yapon dengizi bilan chegaradosh, Sakai shahri sharqdan, janubdan va gʻarbdan shaharni oʻrab turadi.

### Qoʻshni munitsipalitetlar

* Fukui prefekturasi
	+ Sakai
* Ishikawa prefekturasi
	+ Kaga

Iqlimi
------

Awara nam iqlimga (Köppen *Cfa*) ega, nam yoz va sovuq qish, kuchli qor yogʻishi bilan ajralib turadi. Awarada oʻrtacha yillik harorat 14,2 °C. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 2481 mm, sentyabr esa eng nam oy hisoblanadi. Avgustda eng yuqori harorat 26,8 atrofida °C, eng pasti esa yanvarda, 2,8 atrofida °C boʻladi.

Demografiyasi
-------------

Yapon aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Awara aholisi 2000-yilda eng yuqori choʻqqisiga chiqdi va shundan beri kamaydi.

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1970 | 29,436 | —     |
| 1980 | 30,975 | +5.2% |
| 1990 | 31,743 | +2.5% |
| 2000 | 32,178 | +1.4% |
| 2010 | 29,989 | −6.8% |
| 2020 | 27,524 | −8.2% |

Tarixi
------

Awara qadimgi Echizen viloyatining bir qismidir. Edo davrida hudud Fukui domenlari, Maruoka domenlari va Nishio domenlari oʻrtasida boʻlingan. Meiji restavratsiyasidan soʻng u Fukui prefekturasidagi Sakai tumanining bir qismiga aylantirildi.

Hukumati
--------

Awarada toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 18 aʼzodan iborat bir palatali shahar qonun chiqaruvchi organi boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakli mavjud.

Iqtisodiyot
-----------

Awara iqtisodiyoti aralash, qishloq xoʻjaligi va turizm sanoati Awara Onsenga asoslangan holda muhim rol oʻynaydi. Hitachi Zosen Fukui korporatsiyasi, gidravlik press ishlab chiqaruvchi, bosh shtabi Awarada joylashgan.

Taʼlim
------

Awarada shahar hukumati tomonidan boshqariladigan yetti davlat boshlangʻich maktabi va Fukui prefekturasi taʼlim kengashi tomonidan boshqariladigan bitta davlat oʻrta maktabi mavjud.

### Oʻrta maktab

* Kanazu oʻrta maktabi

Manbalar
--------

1. ↑  „Official website of Awara City" (Japanese).  Awara City. Qaraldi: 25-may 2018-yil.
2. ↑  Awara climate data
3. ↑  Awara population statistics
**Toʻrabek Osmanov** (1983-yil 3-may, Sirdaryo viloyati, Rossiya imperiyasi – 1937-yil 4-oktyabr) – bankir, SSSR davlat bankining Qozogʻistondagi boshqarmasi boshligʻi oʻrinbosari, 1937-yilgi siyosiy qatagʻon qurboni.

Biografiyasi
------------

Toʻrabek Osmanov 1983-yil 3-may kuni Rossiya imperiyasiga qarashli boʻlgan Sirdaryo viloyatida tugʻilgan. Uning otasi dehqon va chorvador edi. Oʻzi tugʻilib oʻsgan qishlogʻidagi rus maktabini 1906-yilda bitirgan. U 1910-yil Toshkent oʻqituvchilar seminariyasiga qabul qilinadi. Seminariyani tamomlaganidan soʻng, boshlangʻich taʼlim oʻqituvchisi mutaxassisligini oladi. 1916-yilda Toshkent okrugidagi maktablardan birida oʻqituvchi boʻlib ishlaydi. U shu bilan birgalikda, maktabining moliyaviy ishlari bilan ham shugʻullangan. Toʻrabek Osmanov 1917-yil SSSR Davlat bankining Toshkent idorasida buxgalter yordamchisi boʻlib ishlagan. U 1920-yildan 1921-yilgacha Oqmachit xalq komissarligida hisobchi, 1921-1922-yillarda Toshkent isteʼmolchilar kooperatsiyasi rahbari sifatida ishlagan. U 1922-yilda Qiziloʻrda ijroiya qoʻmitasi raisi lavozimiga tayinlangan. Toʻrabek Osmanov 1925-yil Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi aʼzoligiga qabul qilingan. U 1925-yil oʻrtalarida Qiziloʻrda sanoat bankiga rahbarlik qilgan. 1926-yil oktyabr oyida esa, Qozogʻiston SSR qishloq xoʻjaligi birlashmasi raisi lavozimiga tayinlandi va shu bilan birga Qiziloʻrda sanoat bankida ham faoliyatini davom ettirdi. Toʻrabek Osmanov 1927-yilda SSSR Davlat bankining Qozogʻistondagi boshqarmasi boshligʻi lavozimida ishladi. 1928-yilda u Qozogʻiston agrar bankiga boshqaruvchi sifatida ishlaydi. Uning bevosita taklifi va tashabbusi bilan Olmaota iqtisodiyot texnikumi tashkil qilindi.

Toʻrabek Osmanov 1937-yil 4-oktyabrda vafot etadi.

Xotirasi
--------

* Qiziloʻrda viloyatining markazida koʻchalarning biriga Toʻrabek Osmanov nomi berilgan.
* Rejissor Beybet Xusanbekov Toʻrabek Osmanov hayotiga bagʻishlab, hujjatlli filmni suratga olgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Османов, Тюрябек". Qaraldi: 13-sentabr 2023-yil.
2. ↑  „Архивные источники из истории банковского дела в Центральной Азии, ХХ век". Qaraldi: 13-sentabr 2023-yil.
Apis cerana
**Apis asalari**ning vatani Afro-Yevrosiyo materikidadir. Asalarilar butun Afrika va Yevroosiyoda tabiiy ravishda tarqalgach, odamlar asalarilarning hozirgi kosmopolit tarqalishiga mas'ul bo'lib, Janubiy Amerikaga (16-asr boshlari), Shimoliy Amerikaga (17-asr boshlari) va Avstraliyaga (19-asr boshlari) bir nechta kichik turlarni kiritganlar.
**Asalarilarning Apis avlodi** quyidagi 4 turga boʻlinadi:

Apis Dorzata
------------

1.**Hindiston yirik asalarisi (Apis Dorzata)** Hindistonda keng tarqalgan boʻlib, ishchi arilari tanasining uzunligi 18mm, erkak arisiniki esa 16mmga yetadi. Ona arilar tanasining kattaligi ishchi arilarnikiga oʻxshash boʻlib, ular daraxt daraxt shoxlarida tepadan pastga qarab tik tushgan uzunligi 2m, kengligi 0,6m keladigan bitta katta ikki yoqlama mumkatak in yasaydilar va bunday inchalarda 4-10kg gacha asal yigʻiladi. Bu asalarilar xoʻjalik ahamiyatiga ega emas, chunki odamlar tashlab ketgan asalari inlarini qidirib topib, asal oladilar.

Apis Florea
-----------

2. **Hindiston kichik asalarisi (Apis Florea)** Hindistondan to Sumatra, Borneo, Yava orollarigacha tarqalgan. Bu Hindiston kichik asalarisi Apis avlodlari ichida eng kichigi boʻlib, ishchi arisi tanasining uzunligi 7-8mm, ona arisiniki 13mm, erkak arisiniki esa 12mmga yetadi. Ular ham daraxt shoxlarida uzunligi 26sm va kengligi 20smgacha boʻlgan mumkatak uncha quradi, oilasidagi arilar soni 4-5mingtagacha yetadi.

Apis Seranaindika
-----------------

3.**Oʻrtacha kattalikdagi Hindiston asalarisi (Apis Sera­naindika)** tanasining kattaligi va xulq-atvoriga koʻra Oʻrta
Osiyo asalarilariga oʻxshash, Hindistonda va Rossiya terri­toriyasining Uzoq Sharq oʻrmonlarida uchraydi. Ular uzunligi 30 sm va kengligi 25 sm boʻlgan bir nechta mumkatak inchani daraxt gʻovaklariga yoki qoyalardagi kovaklarga qurib yashaydilar. Mumkatak ramkali uyalarda ham yashaydilar, ammo ularning hayotiga odamlar aralashsa, ular uyani tash­lab uchib ketadilar. Oilani tashkil kiluvchi arilar soni va asal toʻplashi boʻyicha hozirgi asalari oilalari, yaʼni apis mellifera turlaridan keyinda turadi. Arilar soni jadal koʻpayganda ularning vazni 1,5 kg ga, bir mavsum davomida
toʻplagan asal miqdori esa 25-30 kg ga yetishi mumkin.

Apis Mellifera
--------------

4.**Arilarning Apis Mellifera avlodi va turi** Antarkti­dadan tashqari hamma qitʼalarda yil davomida yirik oila
boʻlib yashaydi. Asalari oilasida butun hayoti davomida mum­katak inchalarga tuxum qoʻyuvchi urgʻochi ona ari boʻlib, ona ari qoʻygan tuxumdan minglab (bahor mavsumida 15-25 ming, yoz oʻrtalarida esa 50-60 ming), uya ichida ishlovchi, mumkatak inchalarni quruvchi, oʻsimlik gullaridan sharbat va gulchang
toʻplab uyaga keltiruvchi, yosh arilarni boqib, tarbiyalab yetish­tiruvchi, keltirilgan nektarni qayta ishlab qoʻriqlovchi, inchalarni tozalovchi ishchi arilar hamda faqat yoz davomida koʻpayib yashovchi bir nechta yuzlab erkak arilar yetishib chiqadi.

Manbalar
--------

1. „Asia’s biodiversity vanishing into the marketplace" Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-04-07). 2012-yil;

Adabiyotlar
-----------

1. "Hayvonot olami" ensiklopediyasi;
**Mantiye** (serbcha: *мантије*) — Serbiya va Bosniya oshxonasiga oid, qiyma goʻsht yoki pishloq bilan toʻldirilib pishiriladigan pishiriq turi. Serbiya mantiyesi toʻtrburchak shaklda ichi toʻldirib bukilgan xamir tayyorlanib, pishiriladi. Bosniya va Gertsegovinada esa yupqa yoyilgan xamirga masalliqlar bir tekisda yoyib chiqiladi, bunda xamir chetlari albatta stoldan osilib turishi kerak, keyin uzun va ingichka qilib oʻraladi hamda kichik boʻlaklarga kesiladi. Odatda, dasturxonga tortishdan oldin ustiga sarimsoqpiyoz qoʻshilgan qatiq quyiladi.

Butun Serbiya boʻylab original ravishda tayyorlab qadoqlangan va muzlatilgan mantiyelarni topishingiz mumkin.

Ushbu taomga pravoslav ruhoniylarining kiyimi — mantiya nomi berilgan. Bu soʻzning oʻzak kelib chiqishi yunoncha „mantion" soʻziga borib taqalishi mumkin. Bu „xalat" yoki „burma" degan maʼnolarni anglatadi.

Pazar mantiyelari
-----------------

Pazar mantiyelari yoki sanjak mantiyesi Novi Pazar shahar oshxonasining oʻziga xos taomidir. U qat-qat xamir va qiyma goʻshtdan tayyorlanadi.

Pazar mantiyelari, yaʼni ushbu taomni tayyorlashning Novy Pazar anʼanaviy usuli 2012-yilda Serbiyaning nomoddiy madaniy merosi roʻyxatiga kiritilgan. Mantiye Novi Pazar (Serbiya janubi-gʻarbiy qismi)da istiqomat qiluvchi bosniyalik aholisi kundalik taomnomasining bir qismi, shuningdek, oilaviy tadbirlarda doimiy ravishda tayyorlanadigan taom hisoblanadi. Original mantiyelar musulmonlarga xos ravishda faqat mol goʻshtidan tayyorlanadi. Qoʻy goʻshti va pishloq yoki karam qoʻshilib tayyorlanadigan namunalari ham paydo boʻlgan.

Galereya
--------

* Yogurt bilan sepilgan an'anaviy Pazar liboslariYogurt bilan sepilgan an'anaviy Pazar liboslari
* Yarim tayyor mahsulotlar, muzlatilgan mantiyaYarim tayyor mahsulotlar, muzlatilgan mantiya
* An'anaviy nonushtaAn'anaviy nonushta
* Pishloq bilan mantiyaPishloq bilan mantiya

Manbalar
--------

1. ↑  Загорац, Дејан; Марјановић, Слободан*. ГАСТРОНОМСКИ ВОДИЧ КРОЗ ГРАДОВЕ И ОПШТИНЕ*. Београд: СТАЛНА КОНФЕРЕНЦИЈА ГРАДОВА И ОПШТИНА – САВЕЗ ГРАДОВА И ОПШТИНА СРБИЈЕ, 2013 — 38,50,86,116 bet. ISBN 978-86-88459-25-9. 16. 1. 2019da qaraldi.
2. ↑  „Mantije". *Coolinarika*. Qaraldi: 24. 1. 2020.
3. 1 2  „Новопазарске мантије, специјалитет који чува традицију". *serbia.com*. Qaraldi: 5. 4. 2019.
4. ↑  „Пазарске мантије, традиционални начин припреме". *nkns.rs*. Qaraldi: 5. 4. 2019.
5. ↑  „S ljubavlju iz Novog Pazara – Sandžačke ili Pazarske mantije". *Bašta balkana*. Qaraldi: 4. 8. 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Al-Hakam II** yoki

Hokim II (arab. الحاكم بأمر الله الثاني) (vafoti 1352) – Mamluklar sultonligi davrida abbosiylarning Qohiradagi beshinchi xalifasi (1341–1352).

Hayoti:
-------

U Mustakafiyning o‘g‘li edi. Sulton Nosir Muhammad ibn Qalavun tavsiya qilganidek, u hijriy 742-yil Muharram oyi boshida bu lavozimni egalladi va Mustakfiy jiyani Ibrohimning taxtdan voz kechganini tan olmagani uchun oʻzidan keyingi merosni oʻgʻli Ahmadga ishonib topshirgan edi. Ular 741-yil zulhijja oyining o‘n birinchi kuni payshanba kuni kengash o‘tkazib, xalifa Ibrohim va valiahd va qozi Ahmaddan "Kim vorislikka loyiq" deb so‘radilar? Ibn Qayyud aytadi: "Qus shahrida vafot etgan marhum xalifa undan keyin oʻgʻli Ahmadni voris boʻlishni tavsiya qildi va men buni Qus shahrida qirq marta sinovdan oʻtkazdim va bu menga shahardagi noibim huzurida tasdiqlaganidan keyin isbot boʻldi". Xalifa Hokim II milodiy-1352 (hijriy-753) yil o‘rtalarida vabodan vafot etdi.

Manbalar
--------



1. ↑  Garcin, Jean-Claude (1967). "Histoire, opposition, politique et piétisme traditionaliste dans le Ḥusn al Muḥādarat de Suyûti"
2. ↑   [History, opposition, politics and traditionalistic pietism in Suyuti's Ḥusn al Muḥādarat] (PDF). Annales Islamologiques (in French). Institut Français d'Archéologie Orientale. 7: 33–90. Archived from the original (PDF, 14.62 MB) on 2011-07-24. Retrieved 2010-07-22.
3. ↑  Holt, P. M. (1984). "Some Observations on the 'Abbāsid Caliphate of Cairo". Bulletin of the School of Oriental and African Studies. University of London. 47 (3): 501–507. doi:10.1017/s0041977x00113710. JSTOR 618882.
**Ann Kathryn Turkel -** amerikalik aktrisa va taniqli model. Mashhur aktyor Richard Harris bilan hamkorlik qilgani va unga turmushga chiqqanligi bilan tanilgan.

Taʼlimi
-------

 Richard Harris va Ann Turkel 1977-yilda
Turkel Yahudiy oilasida dunyoga kelgan va Manhattanda voyaga yetgan. U 16 yoshga yetganda Neighborhood Playhouseʼda Sanford Meisner va Amerika Musiqiy va Dramatik Akademiyasida Filipp Burton bilan birga oʻqigan. Mana shu taʼlim dargohlari yosh Turkelning taniqli aktrisa boʻlib yetishishiga yordam bergan.

Faoliyati
---------

1960-yillarning oxirida aktrisa „American *Vogue"* uchun suratga tushgan. Patrick Lichfield 1970-yillarning boshlarida Birlashgan Qirollik, Bagama orollari va Italiyada uning modellik chiqishlarini suratga oldi va ularni 1981-yilga kelib *"The Most Beautiful Women"* kitobiga kiritgan.

*Turkel „Paper Lion"* (1968) filmida kichik rolni ijro etganidan soʻng, bosh rollarga taaklif etila boshladi. Birinchi asosiy roli 1974-yilda boʻlajak turmush oʻrtogʻi Richard Harrisning *"99 and 44/100% Dead"* filmidagi ijrosi boʻlgan. Keyinchalik ham ular filmlarda birgalikda arol ijro etishgan. *"The Cassandra Crossing"* (1976), *"Rendezvous"* (1977) va *"Ravagers"* (1979) shular jumlasidandir.

U 1982-yilda bir tele-shouda komiks qahramoni Modesty Blaisenitasvirlab, koʻpchilikning olqishiga sazovor boʻlgan.

Shaxsiy hayoti
--------------

Turkel va Harris 1974-yilda Beverly Hillsda turmush qurishgan. Ularning oilaviy munosabatlari uzoqqa choʻzilmadi. 1982-yilga kelib, maʼlum sabablarga koʻra ajrashishdi. Ajrashganiga qaramay, Turkey va Xarris yaxshi doʻst boʻlib qolishgani muxlislarga maʼlum.

Manbalar
--------

1. ↑  Goodwin, Cliff (2003). *Behaving Badly: Richard Harris*. London: Virgin Books. p. 162. ISBN 9781852279578.
2. ↑  Lighfield, Patrick (1981). *The Most Beautiful Women*. London: Elm Tree. p. 54. ISBN 9780241105559.
3. ↑  „People". *Star Tribune* (8-iyun 1974-yil), s. 3. Qaraldi: 25-sentyabr 2020-yil.
4. ↑  *Grant, Hank*. Rambling Reporter. *The Hollywood Reporter* (8-dekabr 1982-yil), s. 3. „And though the marriage was a failure, the divorce is proving a big success for Richard Harris and Ann Turkel. Sheʼs joined him in London for the West End bow of his „Camelot" and proving that two can live as cheaply as one in the same Savoy Hotel suite.".
5. ↑  *Gritten, David*. RICHARD HARRIS RESURFACES. *Los Angeles Times* (12-avgust 1990-yil), s. 3. „He now cast off from his life those elements that were hard to handle. Marriage went first: He divorced his second wife, actress Ann Turkel, in 1981. They remain friendly, but their marriage had been no more successful than his first.".

Havolalar
---------

* Ann Turkel IMDbda Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash
"**Yoshlar kuni**„ (*Ukr.* *"Yoshlar kuni"*) har yili iyun oyining oxirgi yakshanbasida Ukrainada nishonlanadigan mamlakat yoshlarining milliy bayramidir.

„Yoshlar kuni" tarixi 1958-yil 7-fevralda Ukraina Sovet Sotsialistik Respublikasi (Ukraina SSR) tarkibiga kirgan Sovet Ittifoqida, Oliy Kengash Prezidiumining Farmoni bilan „Sovet yoshlari kuni" tashkil etilgan paytdan boshlangan. SSSRning "*Sovet yoshlari kunini* *belgilash toʻgʻrisida* "gi iyun oyining oxirgi yakshanbasida nishonlandi.

1994-yil 22-iyunda, SSSR parchalanib, Ukraina mustaqillikka erishganidan koʻp oʻtmay, Ukrainaning birinchi prezidenti L. M. Kravchuk „ *Ukraina yoshlar uyushmalari va tashkilotlari tashabbusini qoʻllab-quvvatlash* toʻgʻrisida"*gi* 323/94-sonli Farmonni imzoladi. *Yoshlar kuni*", bu har yili iyun oyining soʻnggi yakshanbasida Ukrainada nishonlanishi belgilab qoʻyilgan.

Anʼanaga koʻra, ushbu kunda Ukraina boʻylab turli xil bayram tadbirlari oʻtkaziladi, ularning asosiy qahramoni yoshlardir. Yoshlarga tabriklar prezidentgacha boʻlgan oliy mansabdor shaxslar tomonidan yuboriladi.Ukraina yoshlari bilan birgalikda Belarus yoshlari ham oʻz bayramlarini nishonlaydilar. Rossiya Federatsiyasida, Sovet Ittifoqi parchalanganidan soʻng, "Yoshlar kuni" Rossiya Prezidenti B.Yeltsin tomonidan 27-iyunga koʻchirildi, garchi baʼzi shaharlarda asosiy bayram bayramlari oxirgi yakshanba kuni „eski uslubda" oʻtkaziladi iyun oyida, Ukraina va Belorussiya bilan bir vaqtda.

Yana qarang
-----------

* Yoshlar kuni
* Yoshlar va bolalar jamoat tashkilotlari kuni (Ukraina)

Manbalar
--------

1. ↑  Den molodyoji na Ukraine — 26-iyunya. Istoriya i osobennosti prazdnika v proekte Kalendar Prazdnikov 2010
2. ↑  „День молодёжи" (deadlink). 7-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-may 2010-yil.
3. ↑  *Yoshlar kuni (Ukraina)* — maʼlumot Katta sovet ensiklopediyasidan olindi..
4. ↑  %2F94 Pro Den molodі| vіd 22.06.1994 № 323/94