**Adelia Armstrong Lutz** (/lʌts/ ; 1859 - yil 25 - iyun – 1931 - yil 17 - noyabr) - XIX asr oxiri va XX asr boshlarida faol bo'lgan amerikalik rassom. U Tennessi shtatining Noksvill shahrida Noksvill san'at klubi direktori va Nikolson san'at ligasining hammuallifi sifatida san'at to'garaklarini tashkil qildi. Uning natyurmortlari va portretlari butun Amerika janubida namoyish etilgan va ular uning sobiq uyi tarixiy Vestvudda doimiy ko'rgazma mavzusi bo'lib kelmoqda.

Lutsning Noksvilldagi (Vestvud) uyi Milliy tarixiy joylar ro'yhatiga kiritilgan .

Hayoti
------

Lutz Tennessi shtatining Jefferson okrugidagi onasi va buvisi Adelia va Enn Armstronglar uyida tug'ilgan. U Robert va Luiza (Franklin) Armstrongning qizi va Knoksvillning ilk yer egasi Druri Armstrongning nabirasi edi, uning uyi Crescent Bend hali ham Kingston Paykda joylashgan. U bolaligini otasi Bleak House tomonidan qurilgan antebellum saroyida o'tkazdi. Lutz 1905 - yilda Robert Franklin Armstrongga turmushga chiqqan romanchi Enn V. Armstrongning (1872 – 1958) opasi edi.

Lutz 1870-yillarning boshlarida Noksvilldagi Sharqiy Tennessi Ayollar Institutiga qatnashgan va u yerda kelajakdagi Noksvill xayriyachisi Meri Boys Templning sinfdoshi edi. Keyinchalik u Baltimordagi Southern Home maktabida va Virjiniya shtatining Staunton shahridagi Avgusta seminariyasida (Meri Bolduin kollejida) o'qidi. U Vashingtondagi Korkoran galereyasida va Filadelfiyadagi Pensilvaniya Tasviriy san'at akademiyasida badiiy ta'limni davom ettirdi. Bu davrda u Yevropa bo'ylab gastrollarda bo'ldi.

 Lutz o'z ustaxonasida rasm chizmoqda, 1880-yillarning oxirida Frank B. MakKrari tomonidan suratga olingan
Noksvillga qaytib kelgandan so'ng, Lutz Market maydonidagi Kern binosida joylashgan studiyada rasm chizishni o'rgatdi. U tadbirkor Jon Edvin Lutsga (1854 – 1920) 1886 - yil 10 - fevralda Noksvilning Ikkinchi Presviterian cherkovida turmushga chiqdi. Ularning uyi, otasi Lutsga bergan yer ustida joylashgan Vestvud 1890- yilda qurib bitkazildi. Uyning dizayni Lutz uchun studiya va galereyani o'z ichiga olgan, u keyingi yillarda uyida tez-tez tashrif buyuruvchilar uchun shaxsiy ko'rgazmasini ochadi. Lutzlarning ikki farzandi bor edi: Luiza Lutz Xolluey va Edvin Rouland Luts.

Lutz Noksvill san'at klubining direktori va uning vorisi Nikolson Art ligasining boshlang'ich a'zosi edi. Ushbu liga a'zolari orasida rassomlar Lloyd Branson, Ketrin Uayli va Charlz Krutch, fotograf Jozef Knaffl va me'mor Jorj Franklin Barber bor edi. Lutz 1878-yilda Bransonning ilk portretlaridan biriga suratga tushgan va uning studiyasi 1880-yillarning oxirida sherigi Frenk B. Makkrari tomonidan suratga olingan. Lutsning "Onasiz" kartinasi 1897 - yilda Neshvilldagi Tennessi 100 yillik ko'rgazmasida namoyish etilgan va u Nikolsonning bir qancha a'zolari 1902 - yilda Virjiniyadagi Richmond Art Club ko'rgazmasida asarlarini namoyish etgan Luts 1910 - va 1911 - yillardagi Appalachi ekspozitsiyalarida badiiy namoyishlarni tashkil qilishda yordam berdi va u 1913 - yilda Milliy tabiatni muhofaza qilish ko'rgazmasi San'at bo'limi Ijroiya kengashi a'zosi edi.

Lutz 1931 - yilda vafot etgunga qadar rasm chizishni davom ettirdi. U dastlab Noksvillning Yangi Grey qabristoniga dafn qilindi, ammo keyinchalik Kingston Payk yaqinidagi Highland Memorial qabristoniga ko'chirildi. Lutsning uyi, Vestvud 1984 - yilda Milliy tarixiy joylar ro'yhatiga kiritilgan. Uning nabirasi Sesil Hollouey Matheny 2009 - yilda 97 yoshida vafot etguniga qadar buvisining uyda yashadi Lutzning uy ichidagi studiyasi xuddi Lutz uni tark etganidek saqlanib qolingan va Matheny vafot etganida ham Lutzning tugallanmagan rasmlari saqlanib qolingan edi.

Ishlari
-------

Lutz vaqti-vaqti bilan portretlar (ayniqsa, uning bolalari) va landshaftlarni chizgan bo'lsa-da, uning sevimli mavzusi gullar edi, u Vestvuddagi bog'ida gullar parvarishi bilan ham shug'ullangan. Uning asarlari butun janubdagi ko'rgazmalarda namoyish etilgan va vaqti-vaqti bilan turli mukofotlarga sazovor bo'lgan. Uning rasmlari hozirda Noksvill san'at muzeyi, Sharqiy Tennessi tarix markazi va Tennessi shtati muzeyi kollektsiyalarining bir qismidir.

Lutz ko'p ishlarini Vestvuddagi studiyasida bajargan. Studiya soborga o'xshagan, baland shiftli va yorug'lik tushib turadigan bir uzun xonadan iborat. Devorlari Lutzning afzal ko'rgan qizil rangiga bo'yalgan. Studiyaning kaminida Lutzning sevimli mualliflarining portretlari bilan bo'yalgan koshinlar mavjud.

Asarlari
--------

* Xollixoklar natyurmortiXollixoklar natyurmorti
* NatyurmortNatyurmort
* Dam olishDam olish
* Meri Kirkland, xotini Jeyms KirklandMeri Kirkland, xotini Jeyms Kirkland

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Alice Howell, Lucile Deaderick (ed.), "Adelia Armstrong Lutz," *Heart of the Valley: A History of Knoxville, Tennessee* (Knoxville, Tenn.: East Tennessee Historical Society, 1976), pp. 561–562.
2. 1 2 3 4 5 6 7  Kim Trent, Rezoning Application for Westwood, Knoxville-Knox County Metropolitan Planning Commission, 6 June 2013.
3. ↑  Janie Preston Collup French, *Notable Southern Families*, Vol. 1 (Lookout Publishing Company, 1918), p. 20.
4. ↑  "Olive Logan at the Female Institute," *Knoxville Daily Chronicle*, 11 April 1872, p. 4.
5. ↑  "East Tennessee Female Institute Prizes," *Knoxville Daily Chronicle*, 13 June 1872, p. 4.
6. 1 2 3  Frances Elizabeth Willard and Mary Ashton Rice Livermore, "Adelia Armstrong Lutz," *A Woman of the Century* (Moulton, 1893), pp. 478-479.
7. 1 2 3 4 5 6  Jack Neely, "Aslan Foundation Acquires a Kingston Pike Landmark," *Metro Pulse*, 30 May 2012. Retrieved: 6 April 2014.
8. 1 2  James C. Kelly, "Portrait Painting in Tennessee," *Tennessee Historical Quarterly*, Vol. 46, No. 4 (Winter 1987), p. 203-204.
9. 1 2  James Hoobler, "Adelia Armstrong Lutz", *Tennessee Historical Quarterly*, Vol. 61, No. 1 (Spring 2002), p. 15-16.
10. ↑  "Great Treat for Richmonders," *The Richmond Times*, 11 May 1902, p. 2.
11. ↑  Gifford Pinchot, Don Carlos Ellis, Julia Clifford Lathrop, *The First Exposition of Conservation and Its Builders* (Press of Knoxville Lithographing Company, 1914), p. 90.
12. ↑  *McRary, Amy*. „Historic Westwood readies for restoration and inspiring future". *Knoxville News Sentinel* (3-avgust 2013-yil).

Havolalar
---------

* Adelia Armstrong Lutz at Find a Grave
* Adelia Lutz – entries at the Calvin M. McClung Historical Collection