recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Verner** [ixtirochi, fransuz matematigi P. Verne (1580—1637) nomidan] — 1)asbobsozlikda — ulchash asboblarida asosiy shkala boʻlinmalari boʻyicha uzunlik va burchaklarni aniqroq hisoblash uchun moʻljallangan qoʻshimcha shkala. V. yordamida asosiy shkala boʻlinmalari qiymatlarining ulushlari aniqlanadi. Ishi kuzatuvchi kishi koʻzini asosiy va qoʻshimcha shkalalardagi 2 chiziqchaga (shtrixga) toʻgʻri keltirishiga asoslangan; bunda shtrixlardan biri ikkinchisining davomi boʻlishi va ularning uchlari mos kelishi kerak. V. asosiy shkala boʻylab sirpanadi. Uning shkalasi boʻlinmalari asosiy shkalanikiga qaraganda ancha maydaroq boʻladi. V.ning hozirgi nomi — nonius; 2) radiopriyomnik va b. radioapparatlarni radiotoʻlqinlarga aniq sozlash uchun moʻljallangan moslama.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Mikelanjelo. "Sistina cherkovi "ga tayyorgarlik rasmlari (1511)
**Ma'lumotnoma** (inglizcha *ma'lumotnoma* - ma'lumotnoma, izoh) - yordamchi tasvir: rassom yoki dizayner tafsilotlarni aniqroq etkazish, qo'shimcha ma'lumot, g'oyalarni olish uchun ishdan oldin o'rganadigan rasm yoki fotosurat. Ma'lumotnoma turli xil pozalarda odamning fotosuratlari, faqat qo'llarning yoki tananing boshqa qismlarining fotosuratlari bo'lishi mumkin, ular anatomiyani o'rganish va chizish uchun zarurdir. Kompyuter grafikasi sohasida ma'lumotnoma odam ko'rmoqchi bo'lgan narsani taxminiy ifodalash yoki suhbatdoshga o'z g'oyasini boshqalarning misollari orqali etkazishga urinish sifatida ishlatiladi.

Ma'lumotnomalar ko'pincha zamonaviy rassomlar tomonidan o'z loyihalari uchun ishlatiladi. Ular odatda quyidagilarni o'z ichiga oladi:

* qahramonning to'liq tasviri;
* o'lcham tavsifi;
* ba'zi xarakterli xususiyatlar;
* ba'zi ob'ektlarning matnli sharhlari va boshqalar.

Havolalar
---------

* netology.ru ga havola
* Birja tasvirlarini yaratishda ma'lumotnomalar bilan qanday ishlash kerak?[*sayt ishlamaydi*] "Ko'p burchakli"
* Chizilgan havolalar nima? www.bolshoyvopros.ru
**Maklyura** (Macluea) — tutdoshlar oilasiga mansub oʻsimliklar turkumi. Bitta turi — mevali M. yoki toʻq sariq M. bor. Ilgari boshqa turkumlarga mansub deb hisoblaigan 12 tur oʻsimlik ham, baʼzan M.ga kiritiladi. Mevali M. — ikki uyli, bargi tukiladigan daraxt. Boʻyi 20 m cha, quyuk. shox-shabbali, novdalari tikanli. Bargi spiralsimon oʻrnashgan, yaxlit, tuxumsimon, lentasimon. Mevasi dumaloq, tilla rangsariq, bujmaygan, apelsinga uxshayli, isteʼmol qilinmaydi. Shim. Amerika, AQSH ning jan.da oʻsadi. Oʻzbekistonda manzarali oʻsimlik sifatida va yashil devor uchun oʻstiriladi. Yogʻochi sariq, pishiq, ogʻir, tokarlikda ishlatiladi; yogʻochi va ildizidan sariq boʻyoq olinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yem** — 1) mollarga beriladigan toʻyimli ozuqa. Chorvachilikda suli, arpa, makkajoʻxori, oq joʻxori, bugʻdoy, qora bugʻdoy, soya, vika, noʻxat donlari va b. Ye. oʻrnida ishlatiladi. Ye. boʻladigan donlar tarkibida 75% gacha uglevodlar, 12% protein, 2—5% yogʻ, 1—4% mineral moddalar hamda V guruhiga mansub vitaminlar mavjud. 100 kg Ye.da 38—133 ozuqa birligi, 6,7—14,2 kg hazm boʻluvchi protein bor. Barcha hayvonlar va parrandalarga Ye. aralash yem va yem aralashmasi koʻrinishida beriladi. Ye.ning toʻyimliligini oshirish maqsadida kepak, kunjara, pivo, spirt, shakar zavodlari chiqiti, baliq uni, goʻsht uni, goʻsht-suyak uni, qon uni va boshqa. Yem.ga aralashtiriladi yoki boshqa turdagi ozuqalarga Yemiga. aralashtirib tert qilinadi. Yem. yengil hazm boʻlishi uchun maydalanadi, tuyiladi, tegirmonda un qilib tortiladi, achitiladi va h. k. Mogʻorlagan, qoʻlansa hidli, qora yoki qoʻngʻir tusdagi, rangi aynigan, zaharli moddalari boʻlgan don va don mahsulotlarini Yem. oʻrnida ishlatib boʻlmaydi. Aralash yem, Yemxashak); .

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**IMOM BUXORIY XALQARO JAMGʻARMASI** — buyuk muhaddis Imom Buxoriyning boy
maʼnaviy merosini chuqur o‘rganish va keng targ‘ib qilish maqsadida tuzilgan xalqaro jamg‘arma (1998 yil 4 noyabr). Muassasalari: Oʻzbekiston musulmonlari idorasi, Madaniyat ishlari vazirligi, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi, Toshkent shahar va Samarqand viloyat
hokimliklari, „Oʻzbekturizm" va „Oʻzbekiston havo yo‘llari" milliy kompaniyalari,
Oʻzbekiston milliy universiteti va Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti, „Maʼnaviyat va
maʼrifat" jamoatchilik markazi, „Mahalla" va „Oltin meros" jamg‘armalari va boshqalar.
Boshqaruvi -Toshkent shahrida, Samarqand bo‘limi — Chelak tumanidagi Imom Buxoriy
yodgorlik majmuida joylashgan.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti I. A. Karimovning „Imom al-Buxoriy xalqaro
jamg‘armasini qo‘llab-quvvatlash to‘g‘risida"gi Farmonida (1998 yil 16 noyabr)
jamg‘armaning asosiy vazifalari belgilab berilgan. Jamg‘armaning dastlabki ustav fondi
Vazirlar Mahkamasi zaxira fondidan o‘tkazilgan 50 mln. so‘m va Quvayt Davlati Amiri
tomonidan Imom Buxoriy yodgorlik majmuasiga xayriya etilgan 500 ming AQSh dollaridan
shakllandi. Jamg‘armaning asosiy fondlariga uning balansiga o‘tkazilgan binolar va
ko‘chmas mulklar, jumladan, Imom Buxoriy yodgorlik majmui kiradi. Jamg‘armaning
milliy va xorijiy valyutadagi hisob raqamlari Oʻzbekiston fuqarolari va tashkilotlari,
xalqaro tashkilotlar va xorijiy shaxslarning xayriya ulushlari uchun ochiq, deb
belgilangan. Tashkiliy tuzilmasi rais va uning o‘rinbosarlari, ilmiy tadqiqotlarni
muvofiqlashtirish, turizmni rivojlantirish, xalqaro aloqalar va investitsiyalar, qo‘lyozmalar
elektron kutubxonasi, Imom Buxoriy nashriyoti kabi bo‘limlarni o‘z ichiga oladi.

Adabiyotlar
-----------

* ISLOM ENSIKLOPEDIYASI „Oʻzbekiston milliy entsiklopediyasi"
* Davlat ilmiy nashriyoti, 2004
**Yelkali Deisus** — moʻgʻullar istilosidan oldingi davrga xos rus ikonasi. U Davlat Tretyakov galereyasi toʻplamida saqlanadi.

Tarixi
------

Ikona XII asrning oxiriga (I.E.Grabar, V.I. Antonova) yoki XIII asr ilk oʻttiz yilliga xos (V. N.Lazarev, G.S.Kolpakova). Ikonaning kelib chiqishini Vladimir Rus davri bilan qiyoslashadi. Bunga deisusdagi Bokira Maryamning yuz xususiyatlari Bogolyubskaya ikonasidagi chehra aksiga yaqinligi bilan izohlanadi. U Moskva Kremlining Uspenskiy soborida Avliyo Filippning qabri ustida joylashgan edi. XVI asrda qayta tiklangan.

Ikona 1936-yilda Tretyakov galereyasiga Qurol-yarogʻlar palatasidan (Orujeynaya palata) kelgan. Xuddi shu yili I.A. Baranov tomonidan aniqlangan.

Ikonografiyasi
--------------

"Farishtalar bilan Najotkor Emmanuel" ikonasi singari, yelkali Deisus mehrobining toʻsinini bezash uchun chizilgan, ammo badiiy ijro jihatidan undan quyi sifatda:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Bu erdagi shaxslar nozik ma'naviyatdan mahrum bo'lib, ularning ijrosi juda kam arxaik an'analarga rioya qilgan juda kam malakali ustaning qo'lini ochib beradi. | "|

Ikonadagi shakllar kichik burilishlarda taqdim etilgan, Bokira Maryam va choʻqintiruvchi Yuhanno yuzlari Najotkor yuzidan kattaroq tasvirlangan, bu uning tasviri birmuncha uzoqroqda turgandek aks ettiradi. Bokira Maryam boshida sariq chizigʻi boʻlgan qizil-jigarrang maforium bor, uning ostida quyuq koʻk qalpoq koʻrinadi. Iso Masih jigarrang chiton va toʻq yashil himation kiygan holda. Choʻqintiruvchi Yuhanno Masihning ruhi bilan bir xil rangdagi jubba kiygan.

Iso Masih va Choʻqintiruvchining yuzlaridagi asl boʻyoq qatlami yoʻqolgan (Isoning yuzida boʻyoq qatlami taxtagacha oʻchib ketgan va keyinchalik unga qizgʻish tus berilganining dogʻlari bor). Tangri onasining yuzi yaxshiroq saqlangan. Biroq, uning ham yuqori qatlamlaridagi boʻyoqlarda yoʻqotishlar bor. Uning yuzi oʻng tomonida qora boʻyoq bilan qilingan qadimiy yozuv parchasi saqlanib qolgan.

Ikona 3 gorizontal qismdan tasalgan joʻka taxtasiga chizilgan. Romi temir mixlar bilan mahkahlangan. Kemali ikona taxtasiga maxsus mato tortilmagan. XVI asrlarda levkas mato ustiga qoʻyilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Государственная Третьяковская галерея. Каталог собрания*. Москва: Красная площадь, 1995 — 65-66 bet.
2. 1 2  Антонова В. И. Мнёва Н. Е.*. Каталог древнерусской живописи XI — начала XVIII в.в. Опыт историко-художественной классификации. В 2-х томах*. М.: Искусство, 1963 — 68-69 bet.
3. 1 2  *Живопись домонгольской Руси: Каталог выставки*. М.: Советский художник, 1974 — 82-85 bet.
4. ↑  Лазарев В. Н.*. Русская иконопись от истоков до начала XVI века*. М.: Искусство, 2000 — 41 bet.
5. ↑  Колпакова Г.С.*. Искусство Древней Руси: Домонгольский период*, Новая история искусства. М.: Азбука, 2007 — 443-446 bet. ISBN 978-5-352-02088-3.
**Xalq lashkarlari** - qadimda va oʻrta asrlarda urush vaqtida fuqarolardan (asosan, koʻngillilardan) tashkil topadigan harbiy tuzilmalar; chet el bosqinchilariga qarshi kurash uchun keng xalq ommasini jalb kilish shakllaridan biri. Xalq lashkarlari deyarli barcha xalqlar tarixida juda qadimdan maʼlum. Bir davlat boshqa bir davlatga hujum qilganida bosqinchilikka uchragan mamlakat xalqi oʻz vatanini mudofaa qilish uchun qoʻliga qurol olgan va muntazam qoʻshinlar bilan bir qatorda dushmanga qarshi kurashgan. Xalq lashkarlari koʻngilli vatanparvarlardan tashkil topganligi bilan partizanlarga oʻxshab ketsada, ular bir-biridan farq qiladi: yaʼni partizanlar dushman bosib olgan xududda harakat kiladi, Xalq lashkarlari esa, dushman bosib olmagan xududda tuziladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Polimerbeton**, plastobeton — boglovchi moddalari organik polimerlardan iborat sementsiz beton. P. tayyorlashda bogʻlovchi moddalar sifa-tida, asosan, termoreaktiv smolalar (mas, furan, toʻyingan efir, karbamid, epoksid smolalar va boshqalar), baʼzan termoplastik smolalar ishlatiladi. Toʻldirgichlar (dagʻal dispers toʻldirgichlar) sifatida oʻlchami 5 mm gacha boʻlgan kvars qumi, granit, bazalt toshlarining 50 mm gacha maydalangan boʻlakchalari qoʻllanadi. Tayyor mahsulotlarning tannarxini va boglovchi moddalar sarfini kamaytirish, xossalarini yaxshilash maksadida P. tarkibiga oʻlchami 0,15 mm gacha boʻlgan mayda dispers toʻldirgichlar (barit, kvars, andezit va boshqa togʻ jinslari uni), shuningdek, plastifikatorlar, eri-tuvchilar va suyultirgichlar, gʻovak hosil qiluvchi moddalar (poroforlar), sirt faol moddalar, antipirenlar, boʻyagichlar va shahrik. kiritiladi. P. oʻta ogir (3,5-4 t/m3), ogʻir (2,2-2,4 t/m3), yengil (1,6—1,8 t/m3) va oʻta yengil (0,4— 0,5 t/m3) xillarga boʻlinadi. P.ning xossalari bogʻlovchi moddalarning tu-riga, toʻldiruvchi va toʻldirgichlar fraksion tarkibiga, aralashtirish va barcha komponentlarni zichlashtirish-ga, shuningdek, bogʻlovchi moddalarning qotish darajasiga bogʻliq. P. elektroliz vannalari, ishlab chiqarish korxonalari pollari uchun koshinlar, oqova suvlar uchun quvurlar, kimyoviy taʼsirlar va yemirilishga chidamli konstruksion materiallar ishlab chiqarishda qoʻllanadi. P.dan farqli oʻlaroq polimersement tarkibiga asosiy komponentlar sifatida 1:(0,005—0,2) nisbatda anorganik boglovchi material (sement, gips, ohak) va polimer qoʻshimchalar (suvda eruvchan epoksid, poliefir, karbamid smolalar, polivinilatsetat, lateks va boshqalarning suvdagi dispersiyasi), toʻldirgichlar (mas, boʻr, yanchilgan qum, talk) kiradi. Polimersement, asosan, bino va inshootlar devorlarini suvashda qoʻllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yelkaning aylanuvchi orqa arteriyasi** (*posterior circumflexae arteria*) qo'ltiq osti arteriyasining uchinchi qismidan kurakostining pastki chegarasida paydo bo'ladi va to'rtburchak bo'shliq orqali qo'ltiqosti nervi bilan orqaga o'tadi.

U yelkaning jarrohlik bo'yniga o'raladi va deltasimon mushak va yelka-bo'g'imlarga tarqalib, oldingi aylanuvchi yelka va qo'lning chuqur arteriyasi bilan anastomozlanadi.

U katta yumaloq mushak, kichik yumaloq mushak, deltasimon va (faqat uzun bosh)yelkaning uch boshli mushaklarining innervatsiyasini ta'minlaydi.

Qo'shimcha rasmlar
------------------

* Orqa tomondan ko'rinadigan o'ng tomonning supraskapular va aksiller nervlari.Orqa tomondan ko'rinadigan o'ng tomonning supraskapular va aksiller nervlari.
* Posterior boldir suyagi sirkumfleks arteriyasiPosterior boldir suyagi sirkumfleks arteriyasi

Yana qarang
-----------

* Yelkaning aylanuvchi oldingi arteriyasi

Manba
-----

1. ↑  *Clinically Oriented Anatomy 7th ed*, 2014 — 718 bet.

Ushbu maqola Gray's Anatomy (1918)ning 20-nashrining 589-betidagi umumiy foydalanishdagi matnni o'z ichiga oladi.

Havolalar
---------

* Posterior\_humeral\_circumflex\_artery at the Duke University Health System's Orthopedics program
* lesson3axillaryart&vein at The Anatomy Lesson by Wesley Norman (Georgetown University)
**Imod Faqih Kirmoniy** (1310 – Kirmon – 1371) – fors-tojik shoiri.

Taʼlimi
-------

Kirmon, Sheroz va Yazd madrasalarida tahsil olgan. Adabiyot bilimdoni sanalgan. Shayx Ozariy "Javohir ul-asror" ("Sirlar javohiri") va Davlatshoh Samarqandiy "Tazkirat ush-shuaro" ("Shoirlar tazkirasi") asarida uning bilimi, fazilatlari va shoirlik mahoratiga yuksak baho bergan.

Ijodi
-----

Imod Faqih sermahsul shoir boʻlib, undan bizga 6 masnaviy va bir devon yetib kelgan. Ijodiy merosi 16 ming baytdan iborat. Dostonlari "Tariqatnoma", "Safonoma", "Suhbatnoma", "Muhabbatnoma", "Dahnoma" ("Oʻn noma"), "Tuhfat ul-ixlos" ("Ixlos tuhfasi") deb nomlangan. Ularning barchasi irfoniy mavzuda. Ijodiy merosida gʻazal asosiy oʻrin egallaydi. 26 qasida, 107 ruboiysi ham bor.

Navoiy eʼtirofi
---------------

Alisher Navoiyning "Nasoyim ul-muhabbat"da yozishicha, Imod Faqih vajd-u hol sohibi, xonaqoh va muridlariga ega, samoʼ suhbatiga moyil boʻlgan. Makka safariga ketayotib, Sherozda Hofiz Sheroziy bilan uchrashgan va duo olgan. Hajdan qaytgunicha shuhrati olamni tutgan emish.

Manbalar
--------

1. ↑  Shayx Ozariy*. Javohir ul-asror*.
2. ↑  Davlatshoh Samarqandiy*. Tazkirat ush-shuaro*.
3. ↑  *Alisher Navoiy: Qomusiy lugʻat*.
4. ↑  Alisher Navoiy*. Nasoyim ul-muhabbat*.
**Yem-xashak balansi** - xoʻjalikdagi mavjud yem-xashak miqdorini unga boʻlgan ehtiyoj bilan qiyoslash. Odatda, u chorva mollarining belgilangan davrda yem-xashak bilan qanchalik taʼminlanganligini aniqlash, agar kamchil boʻlsa, uni tayyorlash tadbirlarini koʻrish maqsadida kelgusi yil uchun, shuningdek, istiqbol rejaga asosan bir necha yilga moʻljallab tuziladi. Yem-xashakka boʻlgan ehtiyoj chorva mollarining miqdorini va yoshini hisobga olgan holda, ularni toʻgʻri boqishdagi ilmiy koʻrsatmalarga asosan belgilanadi. Mavjud yem-xashak molxonada boqish davrida saqlashga qoʻyilgan yem-xashak miqdoriga va yem-xashak ekinlari hamda yaylovlar maydoniga, ulardan olinadigan hosilning salmogʻiga qarab aniqlanadi. Keyin turli xil yem-xashak miqdori alohida hisoblanib, uning qancha ozuqa biryaigita tengligi va tarkibidagi hazm boʻladigan oqsil miqdori aniqlanadi. Ye.-x. b.ning kirim va chiqim qismlari bor, kirim qismida yil boshidan qolgan ozuqalar qoldiqlari, xoʻjalikda ishlab chiqarilgan ozuqalar, mollarni oziqlantirishga yaroqli chiqindilar va boshqa xoʻjaliklardan olinadigan ozuqalar (oshxona va sanoat chiqindilari). Chiqim qismida chorva mollarining rejalashtirilgan davrdagi yem-xashakka boʻlgan ehtiyoji va boshqa xoʻjaliklarga sotish moʻljallangan yem-xashak miqdori, ozuqaning ehtiyoj foizi koʻrsatiladi. Mavjud yem-xashak miqdori yem-xashakka boʻlgan ehtiyojga teng kelishi kerak. Ye.-x. b. yozgi va kishki davrlarga aloxida tuziladi. Bu davrlarning davomiyligi xoʻjalik joylashgan hududning tabiiy shart-sharoitlari bilan belgilanadi.

E.-x. b. mollar turlari va ularning sut mahsulotlariga, tirik vazni, yoshiga qarab alohida guruhlar boʻyicha (Mas, sigirlar, gʻunajinlar, buqalar, 1 yoshgacha boʻlgan buzoqlar, boʻrdoqiga boqilayotgan soʻqimlar) mol boshi sonini davrlar boʻyicha kunlarga koʻpaytirilib, ozuqakun miqdori, soʻngra ozuqa turlariga koʻra sutkalik ratsionini ozuqa-kun miqdoriga koʻpaytirib umumiy ozuqa miqdori topiladi. Ye.-x. b. ozuqalarning tabiiy holati, ozuqa birligi, hazm boʻluvchi protein boʻyicha ham tuziladi. Ye.-x. b. kelasi yillar uchun ozuqa bazasini mustahkamlash va uni rivojlantirish rejasi hamdir.

Kaudenbay Karibayev.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xalqaro astronavtika federatsiyasi** — kosmik fazoni tinchlik maqsadlarida tadqiq qilish va oʻzlashtirish muammolari, shuningdek, raketa texnikasi va kosmik huquq masalalari bilan shugʻullanuvchi xalqaro ilmiy tashkilot. 1950 yil astronavtika va raketa jamiyatlarining Parijda oʻtkazilgan 1Xalqaro kongressida 8 ta davlat (Avstriya, Argentina, Buyuk Britaniya, Daniya, Ispaniya, Fransiya, Germaniya, Shvetsiya) vakillari Xalqaro astronavtika federatsiyasif. tuzish haqida qaror qabul qildi. Xalqaro astronavtika federatsiyasif. Xalqaro astronavtika kongressini oʻtkazib turadi. 1952 yil Shtutgart (Germaniya) da boʻlib oʻtgan ZXalqaro astronavtika kongressida Xalqaro astronavtika federatsiyasif.ning nizomi qabul qilindi. 1960 ydan Xalqaro astronavtika federatsiyasif. qoshida Xalqaro astronomiya akademiyasi va Xalqaro kosmik huquq instituti faoliyat koʻrsatadi. Ushbu tashkilotlar oʻz nizomi va boshqaruv organlariga ega. Xalqaro astronavtika federatsiyasif.ning asosiy boshqaruv organi Bosh assambleya bulib, u har yili Xalqaro astronavtika federatsiyasif.ning kongressi bilan yigʻiladi. Bosh assambleya sessiyasida Xalqaro astronavtika federatsiyasif. ning joriy ishlarini prezident va 4 ta vitseprezidentdan iborat byuro boshqaradi. 40 ga yaqin mamlakatning ilmiy tashkilotlarini birlashtiradi. YUNESKO va Xalqaro elektr aloqa ittifoqi qoshida konsultativ maqomga ega. Xalqaro astronavtika federatsiyasif.ning shtabkvartirasi va kotibiyati Parij shahrida joylashgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Imom Zomin qabri** XVI asrdagi islom ulamosi Muhammad Ali (xalq orasida Imom Zamin nomi bilan mashhur) qoldiqlari joylashgan maqbaradir. U Hindistonning Dehli shahridagi Qutb Minor majmuasida joylashgan bo'lib, Mug'allar imperatori Humoyun davrida, majmuaning asl yodgorliklari qurilganidan ancha keyin Ali tomonidan qurilgan.

Fon
---

Imom Zamin Muhammadning to‘g‘ridan-to‘g‘ri avlodi bo‘lib, asl ismi Muhammad Ali bo‘lgan. Shunday qilib, Zomin sayyid boʻlib, soʻfiylikning chishti tariqatiga mansub edi. U Sulton Sikandar Lodiy davrida Turkistondan Dehliga koʻchib oʻtgan va keyinchalik Qutb Minor majmuasida Quvvat-ul-islom masjidining *imomi* (bosh ruhoniysi) boʻlgan deb ishoniladi .

Kirish eshigidagi yozuvga ko'ra, maqbara Humoyun davrida 1537-1538 yillarda Zomin tomonidan qurilgan . U 1539 yilda vafot etgan. Oloy Darvazaning sharqida joylashgan maqbara asl yodgorliklar guruhidan ancha keyin qurilgan va Qutb Minor majmuasiga oxirgi qoʻshimcha boʻlgan . Zomin maqbara markaziga dafn etilgan .

Arxitektura
-----------

Maqbara Lodhi meʼmoriy uslubida qurilgan. Maqbara toʻrtburchak shaklda, oʻlchami 7.3 metr (24 ft) ham uzunlikda, ham kenglikda. Tom o‘n ikki ustun bilan mustahkamlangan va g‘arb va janubdan tashqari, har tomondan *jalisi* bo‘lgan qumtosh gumbaz bilan o‘ralgan. Marmar ichki bezatish va kenotafani qurishda keng qo'llaniladi. Maqbaraning g‘arbiy tomonida marmardan yasalgan *mehrob* (masjid devoridagi musulmonlar qaysi tomonga namoz o‘qiyotganini ko‘rsatadigan tokcha) joylashgan. Janub tomonda joylashgan kirish eshigi ham marmardan qilingan .

Butun qumtosh strukturasi dastlab sayqallangan shlyapa bilan qoplangan bo'lib, uning bir qismi hali ham saqlanib qolgan. Darvoza eshigi ustida Zomin nomi nasx yozuvida yozilgan .

Galereya
--------

* Oldinda qabr, orqada Alay Darvoza va Qutb Minor Oldinda qabr, orqada Alay Darvoza va Qutb Minor
* Qabr lavhasi Qabr lavhasi
* Maqbaraning ichki qismi, zaminda marmardan yasalgan senotaf Maqbaraning ichki qismi, zaminda marmardan yasalgan senotaf

Ma'lumotnomalar
---------------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Smith 2005. sfn error: no target: CITEREFSmith2005 (help)
2. 1 2 3  Ranjan Kumar Singh*. The Islamic Monuments of Delhi*. Patridge Publishing, 2016. ISBN 9781482873146.
3. 1 2 3 4 5 6  Y.D. Sharma*. Qutb Minar & adjoining monuments*. Archaeological Survey of India, 2002 — 71 bet. ISBN 9788187780076.

### Bibliografiya

* Smith, Ronald Vivian*. The Delhi that No-one Knows*. Orient Blackswan, 2005. ISBN 9788180280207.
**Imom Nasoiy** (arabcha: إمام نساي — Abu Abdurrahmon Ahmad ibn Ali ibn Shuayb ibn Ali ibn Sinon ibn Bahr Xurosoniy (827-915)) — Muhaddis.

Faoliyati
---------

Imom Nasoiy hadischilik bobida eng ishonchli 6 hadis to‘plamlaridan birining muallifi. Naso (Niso) shahrida tavallud topgan. Ona yurtida Qur'oni karimni yod olib, boshlang‘ich diniy ma'lumotlarni olgandan keyin kengroq ilmu ma'rifat hosil qilish niyatida xorijiy mamlakatlarga safarga chiqadi. 15 yoshli muhaddis Hijoz, Iroq, Shom, Misr va boshqa mamlakatlarga borib diniy fanlarni puxta o‘zlashtiradi. U Misrning "Zuqoqu-l-qanodil" mahallasida uzoq vaqt yashab, so‘ngra Damashqqa boradi. U yerda umaviylarga yon bosmagani sababli tazyiq ostida ogir holatga tushadi. Bir rivoyatga ko‘ra, Makkaga yetib borib, o‘sha yerda, ikkinchi rivoyatga ko‘ra, Baytu-l-Makdis (Quddus)da vafot etgan.

Asarlari
--------

"*As-sunanu-l-kubro*" to‘plami uning shoh asari hisoblanadi. Bundan tashqari, alloma "*As-sunanu-s-sug‘ro*" yoki "*Al-mujtabo*", "*Al-xasois*", "*Fazoilu-s-sahoba*", "*Al-manosik*" va boshqa kitoblarni yozib qoldirgan.

Manbalar
--------

1. ↑  O‘rta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. – Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. – B. 473.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Polimer modifikatsiyasi**

Polimer modifikatsiyasi natijasida hosil bo'lgan yangi materialga yuqori termal barqarorlik, zarba kuchi, qattiqlik, biologik parchalanish, moslashuvchanlik va boshqalar kabi kerakli xususiyatlarni beradi.

Polimer modifikatsiyasi orqali nisbatan arzon standart plastmassalarni moslashtirilgan xususiyatlarga ega yangi materiallarga aylantirish ko'pincha iqtisodiy jihatdan o’ziga jalb qiladi. Tegishli qo'shimchani tanlash ko'rib chiqilayotgan polimerga, kerakli effektga va ishlov berish sharoitlariga bog'liq.

**Polimer modifikatsiyasi turlari**
-----------------------------------

Polimer modifikatsiyalarini ikkita umumiy turga bo'lish mumkin - turli shakllardagi fizik modifikatsiyalar va kimyoviy modifikatsiyalar bo'lib, unda polimer yangi material hosil qilish uchun kimyoviy jihatdan o'zgartiriladi.

**Fizik modifikatsiyalar**
--------------------------

Fizik modifikatsiyaga chigallashish, tutilish va radiatsiya ta'sirida o'zgartirish kabi jarayonlar kiradi.

**Kimyoviy modifikatsiyalar**
-----------------------------

Kimyoviy modifikatsiya yangi polimerlarni sintez qilish uchun keng tarqalgan muqobildir. Ko’pchilik biladigan misollar vulkanizatsiya va erituvchisiz reaktiv ekstruziyadir.

**Sirtiy modifikatsiya**
------------------------

Sirtiy xususiyatlar materiallarning mo'ljallanganidek ishlashi uchun juda muhimdir. O'z-o'zidan polimerlar ko'pincha kerakli sirt xususiyatlariga ega emas. Shunday qilib, sirtni o'zgartirish texnikasi, ayniqsa, plastmassa sanoati uchun ishqalanish qarshiligi va suv o'tkazuvchanligi kabi kerakli xususiyatlarni olish uchun muhim ahamiyatga ega bo'ldi.
**Zardolu** - sariq oʻrik.Fors-tojik tili materiali boʻlgan ushbu soʻz zard va oli boʻlaklaridan iborat boʻlib, zard — sariq rang maʼnosini bildiradi.
Soʻzlarda, koʻpincha, uni tashkil qiluvchi boʻlaklarning asosi maʼlum bolmaydi. Qoʻshma soʻzlarning koʻpchiligida esa komponentlar ham u darajada oʻzaro qorishib ketmagan boʻladi. Bu soʻzda ham ikkala komponent aniq. Zardolu soʻzi ham shu formada XV asrgacha boʻlgan turkiy yozma manbalarda uchramaydi. Alisher Navoiy asarida:
Shirada zardolu etib qand hal,
Yoʻq qadu amrud qaduyi asal.
(Hayrat ul-abror 214)

Zardolu soʻzining kelib chiqishi
--------------------------------

Qadimgi eron tilida (eramizgacha IX — VI asrlarda) zayisu — zayica — sariq, oltin rangli maʼnosini anglatgan soʻz, keyinchalik zard formasiga kelib qolgan.
Bunda yana zar, zarrin soʻzlarini ham eʼtiborga olish kerak. Shunday qilib, zard soʻzi ham yasama boʻlib, u zard yoki zart boʻlishi kerak. Chunki -t, -d yasovchi qoʻshimchasi fors tilida rang bildiruvchi soʻzlar yasashda qatnashadi. Bundan tashqari, oʻzbek va boshqa turkiy tillardagi sariq, koʻk sifatlari eroniy tillardagi zar, zard, kabut, kabud soʻzlari bilan asosi yaqin boʻlsa kerak.
"Gʻiyos ul-lugat"da  Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-12-03). zardolu formasida berilgan. Ammo zard soʻzining etimoni aniqlangan emas.

Zardolu soʻzi ishlatilgan manbalar
----------------------------------

„Boburnoma"da ham zardolu (Bobur, 1960, 39, 61), „Turkiy tillar lugʻati"da (Budagov, 1868, 1, 604) fors tilida zardalu, afgʻon tilida zardalu, tojik tilida zardoli, urdu tilida zard-alu kabi formalarda qoʻllanadi.

Zardolu soʻzi dialektikada
--------------------------

Zardolu turkiy tillarning birortasida ham qoʻllanmaydi. Faqat oʻzbek tilining Samarqand-Buxoro dialektida zardoli, Qashqadaryo shevalarida ham zardoli shaklida qoʻllanadi.
Zardolu soʻzi oʻzbek tilining Samarqand-Buxoro dialektikada, yana fors-tojik tilining taʼsiri nisbatan kuchli boʻlgan dialekt, shevalarda zaldor — zardol formasida metateza hodisasi asosida qoʻllanadi.

Boshqa nomlari
--------------

„Devonu lugʻotit turk"da shu mevani atash uchun sargʻ eruk til birligi qoʻllangan.

Havolalar
---------

* [ Zardolu soʻzi haqida
* [ Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-12-03). Gʻiyos ul-lugʻat

Manbalar
--------

1. ↑  Vafoyev, Bahrom*. Meva nomlari*, "FAN" nashriyoti, 1991 — 12-13 bet. ISBN 5 - 648 - 01251.
**Robert Ivanovich Kochiyev**
**Robert Ivanovich Kochiyev** (1966-yil 16-martda tugʻilgan. Tsxinvali Janubiy Osetiya Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi, RSFSR, SSSR) — Rossiya davlat va siyosat arbobi, VI chaqiriq Davlat Dumasi deputati. Davlat Dumasining Xavfsizlik va korrupsiyaga qarshi kurash qoʻmitasi aʼzosi. Kommunistik partiya fraksiyasi aʼzosi.

Hayoti
------

1989-yilda Shimoliy Osetiya davlat tibbiyot institutini tamomlagandan soʻng „pediatriya" mutaxassisligi boʻyicha oliy tibbiy maʼlumot oldi.

1993—2005-yillarda Vladikavkaz savdo-ishlab chiqarish korxonasi „Sevospotrebsoyuz"da bosh direktor oʻrinbosari lavozimida ishlagan. 2005-yildan 2011-yilgacha „Zabava" MChJda bosh direktor lavozimida ishlagan.

2007-yilda u Rossiya Federatsiyasi Kommunistik partiyasi roʻyxatlari boʻyicha toʻrtinchi chaqiriq Shimoliy Osetiya-Alaniya Respublikasi parlamenti deputati etib saylangan.

2011-yilda u Rossiya Federatsiyasi Kommunistik partiyasi nomzodlari roʻyxatida Davlat Dumasiga nomzod boʻldi, mandatlarni taqsimlash natijasida VI chaqiriq Davlat Dumasining deputati boʻldi.

2016-yilda u bir mandatli saylov okrugi boʻyicha va Rossiya Federatsiyasi Kommunistik partiyasi roʻyxatlari boʻyicha 7-chaqiriq Davlat Dumasi deputatligiga nomzodini qoʻydi, bir necha kundan keyin bir mandatli saylov okrugidagi saylovlardan oʻz nomzodini olib tashladi. Rossiya Federatsiyasi Kommunistik partiyasi roʻyxatlari boʻyicha Davlat Dumasiga oʻtmaydi.

2017-yilda u Rossiya Federatsiyasi Kommunistik partiyasi roʻyxatlari boʻyicha oltinchi chaqiriq Shimoliy Osetiya-Alaniya Respublikasi parlamentiga saylangan, vaqtincha ishsizlar maqomida deputatlikka koʻrsatilgan.

Mukofotlar
----------

Rossiya Federatsiyasi jazoni ijro etish xizmatining „Rossiya penitentsiar tizimini rivojlantirishga qoʻshgan hissasi uchun" medali.

Rossiya Favqulodda vaziyatlar vazirligining „Marshal Vasiliy Chuykov" medali

„Harbiy jasorati uchun" Rossiya XOQ COO koʻkrak nishoni

Rossiya Federatsiyasi Ichki ishlar vazirligining „Rossiya Ichki ishlar vazirligiga koʻrsatgan yordami uchun" koʻkrak nishoni

Rossiya Federatsiyasi TsKP Kommunistik partiyasining „Partiya jasorati" ordeni.

Manbalar
--------

1. ↑  „Кочиев Роберт Иванович" (ruscha).  www.gosduma.net. 4-avgust 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-mart 2019-yil.
2. 1 2  „Депутатский корпус".  parliament-osetia.ru. 13-mart 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-mart 2019-yil.
3. ↑  „Депутатский корпус".  parliament-osetia.ru. 11-mart 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-mart 2019-yil.
4. ↑  „Постановление ЦИК о результатах выборов депутатов Госдумы шестого созыва" (ruscha).  Российская газета. 6-dekabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-mart 2019-yil.
5. ↑  „В РСО-Алания сняли с регистрации двух кандидатов в депутаты Госдумы".. 8-mart 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-mart 2019-yil.
6. ↑  „Депутатский корпус".  parliament-osetia.ru. 13-mart 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-mart 2019-yil.
7. ↑  „Данные кандидата. Выборы депутатов Парламента Республики Северная Осетия-Алания шестого созыва". .

[*sayt ishlamaydi*]
**Sakina Jaffrey** (1962-yil 14-fevralda tugʻilgan) — amerikalik aktrisadir.

Yoshligi
--------

Jaffrey New-York shahrida tugʻilgan, ota-onasi hindistonda tugʻilgan, aktrisa va oziq-ovqat va sayohat yozuvchisi Madhur Jaffrey va aktyor Saeed Jaffreyning kenja qizi. U uch yoshida ota-onasi ajrashishdi va u otasidan uzoqlashib olisda katta boʻladi, keyinchalik u Buyuk Britaniyaga koʻchib oʻtadi.

U Manhattanning Grinvich qishlogʻida oʻsgan va u yerda PS 41da qatnashgan. Keyinchalik u Upper East Sidedagi Nightingale-Bamford maktabida oʻqidi.

Jaffrey Xitoy madaniyatiga boʻlgan muhabbatini katta singlisi Meeradan olgan. U 1984-yilda Vassar kollejini tamomlagan, kollejning xitoy tili va adabiyoti yo‘nalishi bo‘yicha, aktrisa bo‘lishidan avval tarjimon bo‘lishni rejalashtirgan edi.

Faoliyati
---------

17 yoshida Jeffrey New-Yorkdagi jamoat teatrida Wallece Shawnning „*Marie va Bruce*" spektaklida professional aktyorlik debyutini qilgan.

U otasi bilan „Masala" (1991-yil) filmida va onasi bilan *"Mukammal qotillik"* (1988-yil) filmida suratga tushgan. 2002-yilda u Mark Wahlberg rolini oʻynagan *"Charlie haqidagi haqiqat"* filmida paydo boʻladi. Uning bolalari Kassius va Jamila u bilan birga „*Helenni tarbiyalash*" (2004-yil) va *"Ode"* (2008-yil) nomli filmlarda rol ijro etadi.

U Netflix serialidagi *"Kartalar uyi"* (2013-yil) da Oq uy apparati rahbari Linda Vasquez rolini o‘ynagan. 2014-yilda u Foxning *Sleepy Hollow* teleserialining ikkinchi mavsumida yangi sheriff Leena Reyes rolida paydo boʻlishi eʼlon qilindi.

2016-yildan 2018-yilgacha u NBC telekanalining *Timeless* teleserialida Milliy xavfsizlik agenti Denise Christopher rolida bosh rolni ijro etgan.

U, shuningdek, 2017-yilda rejissyor NoahBaumbach tomonidan suratga olingan va Dastin Hoffman va Adam Sandler ishtirokidagi komediya-drama *janridagi „Meyerowitz Stories"* filmida Malini Soni rolini ijro etgan.

Shaxsiy hayoti
--------------

Jeffrey New-York chekkasida eri, jurnalist Frencis Wilkinson va ularning ikki farzandi Cassius va Jamila bilan yashaydi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Sakina Jaffrey". *Woody King Jr.'s New Federal Theatre*. — „Sakina Jaffrey was born on February 14, 1962 in Manhattan.". Qaraldi: 12-iyun 2022-yil.
2. ↑  *Sid Adilman*. The three faces of Saeed Jaffrey. *Toronto Star* (2-fevral 1992-yil), s. C1.
3. ↑  *Kay Renz*. Actress Sakina Jaffrey: Getting Used to the Red Carpet. *Boca Raton News* (4-iyul 2004-yil), s. 8V.
4. ↑  *Woo.* „Saeed Jaffrey dies at 86; Actor exuded flair and versatility from Bollywood to Britain" (inglizcha). *Los Angeles Times* (17-noyabr 2015-yil). Qaraldi: 10-fevral 2022-yil.
5. ↑  *Goodman.* „House of Cards: TV Review" (inglizcha). *The Hollywood Reporter* (26-yanvar 2013-yil). Qaraldi: 10-fevral 2022-yil.
6. ↑  „Sleepy Hollow Casting Scoop: House of Cards Star Is the New Sheriff in Season 2". *E! Online* (27-may 2014-yil). Qaraldi: 10-fevral 2022-yil.
7. ↑  „'House of Cards' actress Sakina Jaffrey feels '100% New Yorker'". *CNN* (21-may 2019-yil).

Havolalar
---------

* Sakina Jaffrey IMDbda
**Robert Leonidovich Klikov** (1943-yil 20-fevral) — hujumchi sifatida oʻynagan sovet futbolchisi. SSSRning „B" toifasidagi bir qator Ukraina jamoalaridagi oʻyinlari bilan tanilgan. 1969-yil Ukraina SSR chempioni.

Futbolchilik faoliyati
----------------------

Robert Klikov 1961-yildan Fargʻonaning „B" toifasidagi "Spartak" jamoasi tarkibida futbol maydonlarida oʻynagan. 1963-yilda Klikov Krivoy Rogning „B" toifasidagi yana bir „Konter" jamoasining oʻyinchisi boʻldi va u 1964-yil oxirigacha oʻynadi. 1964-yilgi mavsum oxirida Robert Klykov Dnepropetrovskning „Dnepr" jamoasida edi, lekin faqat zaxira jamoada oʻynadi. 1965-yilda Klykov Kirovohradning „B" toifali „Zirka" jamoasi tarkibida oʻynadi. 1966-yilda futbolchi Chernigovning „Desna" jamoasiga qoʻshildi va u yerda 1967-yil oxirigacha oʻynadi.

1968-yilda Robert Klikov Ivano-Frankivskning „Spartak" jamoasining „B" toifasi oʻyinchisiga aylandi. Bu yil u 13 ta gol bilan jamoaning eng yaxshi toʻpurari boʻldi. Keyingi yili u jamoa tarkibida „B" toifasida Ukraina SSR chempioni boʻldi. 1969-yil oxirida Klikov Pervomayskning „B" toifali „Budivelnik" jamoasi tarkibida boʻldi, ammo maydonga tushmadi. Keyingi yili Robert Klykov Cherkasining „Dnepr" jamoasida oʻynadi, shundan soʻng u futbol maydonlarida oʻyinlarini yakunladi.

Yutuqlar
--------

* 1969-yilgi Ukraina SSR futbol chempionatining „B" klassi gʻolibi.

Manbalar
--------

1. ↑  „В Івано-Франківську вшанували ветеранів футболу (Фото)". 24 червня 2021da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4 липня 2021.

Havolalar
---------

* Profіl futbolіsta na saytі FootballFacts.ru (ros.)
* Profіl futbolіsta na saytі *ukr-football.org.ua* Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-07-10). [Arxіvovano 10 Lipnya 2021 u Wayback Machine.]
**Robert Hooke** (talaffuzi: *Robert Huk*; 1635-yil 18-iyul, Uayt oroli — 1703-yil 3-mart, London) — ingliz tabiatshunos olimi, konstruktori, ixtirochisi. Hooke havo nasosi va burama barometr ixtiro qilgan, mikroskop, koʻzguli teleskop, shamol kuchini oʻlchaydigan va b. asboblarni takomillashtirgan. Oʻsimlik va hayvon toʻqimasining hujayralardan tuzilganligini tekshirgan („hujayra" soʻzini fanga Hooke kiritgan). Hooke Gyuygens bilan birga termometrning doimiy nuqtalari: muzning erish nuqtasi va suvning qaynash nuqtasini aniqlagan. Elastik jismlarga qoʻyilgan kuch bilan uning deformatsiyasi orasidagi bogʻlanish qonunini kashf etgan (qarang Hooke qonuni). Hooke osmon jismlari bir-biriga tortiladi, degan fikrni ilgari surgan, tortishish kuchlari masofa kvadratiga teskari mutanosib ekanligi, sayyoralar elliptik orbitalar boʻyicha harakatlanishini aniqlagan. Yorugʻlikning toʻlqin tabiati haqidagi nazariyani quvvatlagan.

Manbalar
--------

1. 1 2  *(unspecified title)*

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
1939-yilda suv minorasi.
**Marks maydonidagi suv minorasi** ― Novosibirskning Leninskiy tumanidagi muhandislik inshooti boʻlib, 1938-1939-yillarda qurilgan. 2005-yilda mahalliy ahamiyatga ega boʻlgan meʼmoriy yodgorlik sifatida tan olingan. Marks maydoni yonida, Vatutina koʻchasi, 29/1 da joylashgan.

Minora Marks maydonining muhim meʼmoriy yodgorliklaridan biridir. Uning balandligi taxminan sakkiz qavatli binoning balandligiga teng, devorlarning tashqi aylanasining diametri 19 m.U balandligi tufayli atrofda keyingi qurilgan binolardan yuksalib koʻrinib turadi va bu bilan qiziqarli meʼmoriy urgʻu beradi.

Tarixi
------

1920-yillardan boshlab Novosibirsk jadal rivojlana boshladi. 1930-yilda shaharda Krivoshchekovskaya Sloboda aholi punktlarini oʻz ichiga olgan Zaobskiy tumani tashkil etildi. 1938-1939-yillarda yangi tuman aholisini uzluksiz suv bilan taʼminlash maqsadida suv minorasi qurildi. Shuningdek, u Sibselmash zavodiga suv kirishini taʼminladi.

XX asrning oʻrtalaridan boshlab minora oʻz faoliyatini toʻxtatdi va 1985-yilgacha tashlab qoʻyildi va soʻng yoshlar klubiga aylantirildi. 1990-yillarda binoda NTN-4 telekompaniyasi joylashgan boʻlib, u 2005-yilda faoliyatini toʻxtatdi. Minora ichida NTN-4 telekompaniyasining studiya ichki qismi saqlanib qolgan. Minora panjarasida telekompaniya logotiplari hali ham saqlanib qolgan. 2014-yil holatiga koʻra, minora tashlandiq holatda edi va sotuvga qoʻyildi.

Yana qarang
-----------

* 1-sonli suv minorasi
* 2-sonli suv minorasi
* 3-sonli suv minorasi

Manbalar
--------

1. ↑  „Перечень объектов культурного наследия по г. Новосибирску (пункт 15)" (ru). *www.nasledie-nso.ru*. 7-mart 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-noyabr 2021-yil.
2. ↑  Памятники истории 2011. sfn error: no target: CITEREFПамятники\_истории2011 (help)
3. ↑  „НГС. Башню сносит (фоторепортаж)" (ru). *news.ngs.ru*. 15-noyabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-noyabr 2021-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Воеводина Т. В. Грес М. В. Минов И. Г. и др.*. Памятники истории, архитектуры и монументального искусства Новосибирской области Книга 1.Новосибирск*. Новосибирск: ПК «ДЕАЛ», 2011. ISBN 5-8402-0368-8.
* *Виды Новосибирска в конце XIX – начале XX веков, 2-е изд. перераб.*, Новосибирск, 2010.

Havolalar
---------

* „Архитектура Новосибирска. Водонапорная башня на пл. Маркса" (ru). *nsk.novosibdom.ru*. 16-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-noyabr 2021-yil.



* „Водонапорная башня на 2ГИС" (ru). *2gis.ru*. Qaraldi: 4-noyabr 2021-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
**Gavkushon madrasasi** Gavkushon guzarida, Qarshi darvozasi yo‘lida, o‘ttiz bitta hujradan iborat bo‘lgan.

Tarixi
------

Uning Vaqf hujjati saqlanib qolgan. Unda mazkur madrasa hijriy 977-yil shavvol oyida (1570-yil mart-aprel') Jo‘ybor shayxlaridan Xoja Kalonxoja nomi bilan mashhur Nosiriddin Xoja Saʼd tomonidan qurilgani taʼkidlanadi. Uning yuqori va pastki hujrali, ichki va tashqi sahnali, peshtoqli hamda tahoratxonasi bo‘lgan.
Vaqf hujjatining o‘lchami 19,5 sm juda ensiz qog‘ozga yozilgan. Yozuvi nastaʼliq, tili arabiy, forsiy. Bosh qismi charm, qog‘ozi bo‘zga shirachlab yopishtirilgan. Yaxshi saqlangan. Uzunasiga 233 qator, asl nusxa. Voqif Qorako‘l viloyatida Arg‘unshoh, Harqanruddagi Shirvon, Xutfardagi Asfand chandiq, Qasri jallobon va Mo‘g‘iyon kabi qishloqlardagi barcha yerlarini ushbu madrasa foydasiga vaqf qilingan. Mutavalli o‘zi, so‘ngra avlodlari, ulardan hech kim qolmasa, qozikalon mudarris bilan maslahatlashib mutavalli tayinlangan. Vaqf hujjatining Amir Shohmurod davrida ko‘chirilgan nusxasida „mudarrisning o‘zi mutavalli bo‘ladi",
deyilgan.
Vaqf mulkidan tushgan mablag‘dan mutavalli ushr olgan. Undan qolgani madrasa imorati zaruratiga sarflangan. So‘ngra ramazon oyida har kuni musulmonlarga ulashish maqsadida 0,5 man undan non, 0,5 man go‘shtdan halim pishirilgan. Uni tayyorlash uchun 9 kumush tangaga masalliqlar sotib olingan. Uni pishiruvchiga har kuni bir tanganing to‘rtdan biri miqdorida haq to‘langan. Madrasa masjidi uchun har ikki yilda kigiz va bo‘yra sotib olingan. Qolgan mablag‘dan ushr olinib, u 5 qismga bo‘lingan. Mudarris undan 3 hissa, muazzin 1 hissa, madrasa va masjid xizmatchisi 1 hissa olgan. Xizmatchi asosan farroshlik vazifasini bajargan. Qolgan 9 hissadan mudarrisga 3, talabalarga 4 hissa berilgan. Bu madrasada talabalar oliy, avsat (o‘rta) va adno (quyi) toifaga bo‘lingan. Talabalarga ajratiladigan haqni mutavalli va mudarris maslahatlashib, ularning darajasi va fanlarni o‘zlashtirishini hisobga olib taqsimlab bergan. Qolgan 2 hissa madrasaga kelib yashovchilarga ajratilgan. Ko‘kaldosh, Gavkushon madrasalariga boshqa madrasalar hamda viloyatlardan mudarrislar va olimlar tez-tez kelib turishgan. Mazkur 2 hissa ajratilayotganida shu holatlar eʼtiborga olingan bo‘lsa kerak.
Uzoq safarga ketgan va jamoat namozlarida ishtirok etmaganlardan hujra olib qo‘yilgan. Vaqf mulki bir kishiga uch yildan ortiq ijaraga berilmagan. Ushbu vaqf hujjati hijriy 977-yil zulhijja oyining yettinchi kuni (1580-yil 12 may) qozikalon tomonidan tasdiqlangan.
Boshqa tarixiy manbalarda ham mazkur madrasa to‘g‘risida qiziqarli maʼlumotlar topish mumkin. Ulardan birida: „Ilgari sag‘ir moli so‘yiladigan joy bo‘lganidan shunday (yaʼni Gavkushon) atalgan", — deyiladi. U Buxoroning beshinchi darajadagi eng oliy toifali madrasalaridan ikkinchisi bo‘lgan. Abdurauf Fitrat uning yillik vaqf mablag‘ini 190 ming tanga degan.

Manbalar
--------

1. ↑  Buxoro taʼlim tizimi tarixi. Abdusattor Jumanazar. Toshkent: Akademnashr, 2017. — B. 223.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Madrasa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Afrosiyob (maʼnolari).

**Afrosiyob koʻchasi** — shaharning markaziy qismida, Toshkent shahrining Yakkasaroy, Chilonzor va Mirobod tumanlari hududida joylashgan. Koʻchaning umumiy uzunligi qariyb 2,3 km ni tashkil qiladi. Koʻcha nomi afsonaviy Turon shohi Afrasiyob sharafiga nomlangan.

Kesishgan koʻchalar
-------------------

Koʻcha Islom Karimov va Olmazor ko‘chalari chorrahasidan boshlanib, so‘ng chapga burilib, Shahrisabz ko‘chasi bilan kesishgan joyda tugaydi. Shuningdek, Oybek, Buyuk Turon, Sharof Rashidov, Mirobod, Yunus Rajabiy va Beshyog‘och ko‘chalari bilan kesishadi. U Koʻhinur va Vosit Vohidov koʻchalariga parallel oʻtadi. Bu ikki tomonlama harakat va ikkita qatnov qismiga ega boʻlgan asfaltlangan sakkiz qatorli yoʻldir.

Binolar
-------

Koʻchaning boshlanish qismida joylashgan Humo arenasi
Uylarning toq tomonida raqamlash 1-uydan 41-uygacha, juft tomondan 2-uydan 16-uygacha boʻladi. Jamoat ahamiyatiga ega boʻlgan binolarga Janubiy Koreya va Turkmaniston elchixonalari, Sharof Rashidov nomidagi mahalla qoʻmitasi kiradi. Shuningdek, ko‘chada Respublika qo‘g‘irchoq teatri, Islom Karimov nomidagi ilmiy-maʼrifiy majmua, „Humo Arena" ko‘p funksiyali muz majmuasi va „Moviy gumbazlar" bulvari joylashgan. Koʻcha Burijar va Anhor kanallari ustidan oʻtadi.

Transport
---------

Koʻcha boʻylab joylashgan Kosmonavtlar metro bekati
Koʻcha boʻylab jamoat transporti va Oʻzbekiston, Kosmonavtlar, Oybek metro bekatlari, avtobus yoʻnalishlari joylashgan. Aeroport koʻchadan taxminan 6 km masofada joylashgan.

Yana qarang
-----------

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  [ „улица Афросиаб
Ташкент"] (ru). *geodzen.com*. Qaraldi: 19 iyul.
**Faltset** (lot. falso — soxta soʻzidan) — erkak ovozining eng yuqori registri. Tovushlar bosh chanogʻi rezonatori yordamida chiqariladi. Tembrida qoʻshimcha tovush (oberton)lar kamligi bilan asosiy registrlardan farq qiladi (nomi shundan). FALYA Manuel de (1876.23.11, Kadis, Ispaniya — 1946.14.11, AltaGrasiya, Argentina) — ispan kompozitori, pianinochi, dirijyor. 20-asr musika namoyandasi. Madrid konservatoriyasida taʼlim olgan (1896—98). Milliy musiqa jamiyati ga (1914), Milliy musiqa (kante xondo) festivaliga (F.Garsiya Lorka bilan birgalikda, 1912) asos solgan. 1907—14 yillar Parijda, 1939-yildan Argentinada yashagan. F. ijodi ispan kompozitorlik sanʼati choʻqqisidir. Ijodida milliy musika anʼanalari (kante xondo, menestrellar sanʼati, milliy romans, Servantes davridagi professional musiqa va boshqalar) bilan 20-asr Yevropa musiqa yutuqlari uygʻunlashgan. Uslubi aniq mavzulari va bayonning qisqaligi, nozik did bilan saykallangan shakllar, orkestr boʻyoqlarining boyligi bilan ajralib turadi. "Qisqa umr" operasi (1905), "Sexrgar muhabbat" (1915) va "Treugolka" (1919) baletlari, vokal turkumlari ("7 ta ispan xalq qoʻshigʻi", 1914 va boshqalar), fortepiano ("Betik fantaziyasi", 1919 va boshqalar), gitara ("Debyussi xotirasiga", 1920), turli ansambl va konsert asarlari mashhur. Fortepiano va orkestr uchun yozgan "Ispan bogʻlaridagi tunlar" syuitasi (1913) hamda b. asarlarida musiqiy impressionizm tamoyillari oʻz aksini topgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Afsonak** (*Thermopsis*) — burchoqdoshlar oilasiga mansub koʻp yillik oʻtlar turkumi. Asosan Osiyo va Shimoliy Amerikada oʻsadi. Koʻpchiligi zaharli. Baʼzi turlari ekinlar orasida oʻsadi. Oʻrta Osiyoda bu turkumning 3 turi boʻlib, Oʻzbekistonda tarqalgan *Th. dolichocarpa* va *Th. alterniflora* nomli turlarining barglari uch yaproqli, poyasi tuqdor; gullari sariq shingil toʻpgulga yigʻilgan, kosachasi yotiq tukli; dukkaklari tasmasimon choʻziq, bir oz buqilgan, tukdor. Urugʻlari jigarrang, baʼzan koʻkimtir. Yozda gullaydi. A.ning baʼzi turlaridan tibbiyotda balgʻam koʻchiruvchi va nafas markazini qoʻzgʻatuvchi dori sifatida foydalaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |