Henry Ford (1863-1919)
**Henry Ford** (30-iyul, 1863 – 7-aprel, 1947) — Ford Motor Company Amerika korxonasining asoschisi va ommaviy sanoatda qoʻllanadigan zamonaviy yigʻish chiziqlarining otasi. 1879-yildan Deytroytda mexanik shogirdi. 1893-yildan "Edison ilyumineyting kompani", 1899—1902-yillarda "Deytroyt avtomobil kompani" bosh muhandisi. 1892—93 yillarda oʻzining birinchi 4 taktli ichki yonuv dvigateliga ega boʻlgan (4 o.k.) avtomobilini yaratdi. 1903-yilda "Ford Motor" kompaniyasiga asos soldi. Keyinchalik bu kompaniya jahondagi eng yirik avtomobil kompaniyalardan biriga aylandi. Oʻz zavodlarida standartlashtirish va konveyerpotok usulini keng qoʻlladi, mehnatni intensivlash orqali yuqori mehnat unumdorligini taʼminlashga erishdi. Keyinchalik mehnatni tashkil etishning F. qoʻllagan tizimi va uning qarashlari tarixga fordizm nomi bilan kirdi. Mehnatni va ishlab chiqarishni tashkil etish toʻgʻrisidagi oʻz qarashlari va tajribalarini "Mening hayotim va ishim" (1922); "Bugun va erta" (1926); "Olgʻa harakat" (1930) kitoblarida bayon etgan. Asarlari 20-yillarda rus tiliga tarjima qilingan.

Genri Ford (1863 yil 30 iyul - 1947 yil 7 aprel) amerikalik sanoatchi va biznes magnati edi. U Ford Motor kompaniyasining asoschisi va ommaviy ishlab chiqarish konveyer texnikasining bosh ishlab chiqaruvchisi edi. Ford o'rta sinf amerikaliklar sotib olishi mumkin bo'lgan birinchi avtomobilni yaratdi va uning avtomobilni qimmatbaho hashamatdan foydalanish mumkin bo'lgan transportga aylantirishi 20-asr manzarasiga chuqur ta'sir ko'rsatdi.

Ford Michigan shtatining Springwells shaharchasidagi fermada tug'ilgan va 16 yoshida Detroytda ishlash uchun uyini tark etgan. Bu vaqtdan bir necha yil oldin Ford birinchi marta avtomobillarni sinab ko'rdi va 1880-yillarning ikkinchi yarmida Ford dvigatellarni ta'mirlashni va keyinchalik qurishni boshladi va 1890-yillargacha Edison Electric kompaniyasining bo'linmasi bilan ishladi. U 1903 yilda biznesdagi oldingi muvaffaqiyatsizlikka uchragan, ammo avtomobillarni qurishda muvaffaqiyat qozonganidan so'ng Ford Motor kompaniyasiga rasman asos solgan.

Fordning 1908 yilda Model T avtomobilini taqdim etishi transportda ham, Amerika sanoatida ham inqilob qildi. Ford Motor kompaniyasining yagona egasi sifatida u dunyodagi eng boy va taniqli odamlardan biriga aylandi. U "Fordizm", ishchilar uchun yuqori ish haqi bilan birga arzon tovarlarni ommaviy ishlab chiqarish bilan mashhur. Ford ham besh kunlik ish haftasining kashshoflari qatorida edi. Ford iste'molchilik global tinchlikning kaliti ekanligiga ishondi. Uning xarajatlarni tizimli ravishda pasaytirishga sodiqligi ko'plab texnik va biznes yangiliklariga, jumladan, Shimoliy Amerika va olti qit'aning yirik shaharlarida dilerlik markazlarini qo'yadigan franchayzing tizimiga olib keldi.

Ford Birinchi jahon urushining birinchi yillarida o'zining pasifizmi bilan mashhur edi, garchi urush paytida uning kompaniyasi asosiy qurol yetkazib beruvchiga aylandi. U Millatlar Ligasini ilgari surdi. 1920-yillarda Ford o'zining The Dearborn Independent gazetasi va "Xalqaro yahudiy" kitobi orqali antisemitizmni targ'ib qilgan. U Qo'shma Shtatlarning Ikkinchi Jahon urushiga kirishiga qarshi chiqdi va bir muddat Amerika Birinchi Qo'mitasi boshqaruvida xizmat qildi. 1943 yilda uning o'g'li Edsel vafot etganidan so'ng, Ford kompaniya ustidan nazoratni tikladi, ammo qaror qabul qilish uchun juda zaif edi va tezda qo'l ostidagilar nazorati ostiga o'tdi. U 1945 yilda kompaniyani nabirasi Genri Ford II ga topshirdi. U boyligining katta qismini Ford jamg'armasiga va kompaniya nazoratini oilasiga qoldirib, 1947 yilda vafot etdi.

Hayotning boshlang'ich davri

Genri Ford 1863-yil 30-iyulda Michigan shtatidagi Springwells Township fermasida tug‘ilgan.[1] Uning otasi Uilyam Ford (1826–1905) Irlandiyaning Kork okrugida 16-asrda Angliyaning Somerset shahridan koʻchib kelgan oilada tugʻilgan.[2] Uning onasi Meri Ford (née Litogot; 1839–1876) Michigan shtatida belgiyalik muhojirlarning kenja farzandi sifatida tug‘ilgan; uning ota-onasi u bolaligida vafot etgan va uni qo'shnilari O'Herns asrab olishgan. Genri Fordning ukalari Margaret Ford (1867–1938); Jeyn Ford (taxminan 1868–1945); Uilyam Ford (1871-1917) va Robert Ford (1873-1934). Ford sakkizinchi sinfni bir xonali maktabda, [3] Springwells o'rta maktabida tugatdi. U hech qachon o'rta maktabga bormagan; keyinchalik u tijorat maktabida buxgalteriya kursini o'qidi.[4]

12 yoshida otasi unga cho'ntak soatini sovg'a qilgan. 15 yoshida Ford do'stlari va qo'shnilarining soatlarini o'nlab marta demontaj qilib, qayta yig'ib, soat ta'mirchisi obro'sini qozongan.[5] Yigirma yoshida Ford har yakshanba kuni Yepiskop cherkoviga to'rt mil piyoda bordi.[6]

1876 yilda onasi vafot etganida Ford vayron bo'ldi. Otasi uni oxir-oqibat oilaviy fermani o'z qo'liga olishini kutgan, biroq u fermer xo'jaligi ishlarini mensimagan. Keyinchalik u shunday deb yozgan edi: "Men hech qachon fermani yaxshi ko'rmaganman - bu men yaxshi ko'rgan fermadagi ona edi" [7].

1879-yilda Ford Detroytda mashinist shogirdi boʻlib ishlash uchun uyini tark etdi, dastlab Jeyms F. Flower & Bros. keyinroq Detroit Dry Dock Co. bilan 1882 yilda u Dearbornga qaytib, oilaviy fermada ishladi. Westinghouse portativ bug 'motorini boshqarishga mohir bo'ldi. Keyinchalik u Westinghouse tomonidan bug' dvigatellariga xizmat ko'rsatish uchun yollangan.[8]

Fordning so'zlariga ko'ra, 1875 yilda u 12 yoshida ikkita muhim voqea sodir bo'lgan: u soatni oldi va u Nichols va Shepard yo'l dvigatelining ishlashiga guvoh bo'ldi, "... men ko'rgan otdan boshqa birinchi transport vositasi". Ford o'zining fermer xo'jaligi ustaxonasida "bug' vagon yoki traktor" va bug' mashinasini qurdi, lekin "qozon xavfli" bo'lgani uchun "bug' engil avtomobillar uchun mos emas" deb o'yladi. Ford shuningdek, u "trolleybus simlari xarajati tufayli elektr energiyasi bilan tajriba o'tkazishni ko'rmaganini va "hech qanday akkumulyator batareyasi amaliy bo'lgan og'irlikni ko'rmaganligini" aytdi. 1885 yilda Ford Otto dvigatelini ta'mirladi va 1887 yilda u bir dyuymli teshikli va uch dyuymli zarbali to'rt davrli modelni yaratdi.1890 yilda Ford ikki silindrli dvigatel ustida ish boshladi.

Ford shunday dedi: "1892 yilda men ikki silindrli to'rt ot kuchiga ega dvigatel bilan ishlaydigan, ikki yarim dyuymli teshik va olti dyuymli zarbaga ega bo'lgan, qarshi valga kamar bilan bog'langan birinchi avtomashinani yaratdim. keyin zanjir orqali orqa g'ildirakka.. 10 yoki 20 milya tezlikni boshqarish uchun kamar debriyaj dastagi orqali o'zgartirildi.