Taqiqlangan shahardagi imperator bogʻidagi dumaloq keson
**Keson** (xitoycha: 藻井), shuningdek **keson shifti** yoki ***oʻrgimchak toʻri*** shifti deb ham ataladi. Xitoy meʼmorchilik sanʼati meʼmorchiligida odatda ibodatxonalar va saroylar shiftida, odatda markazda va toʻgʻridan-toʻgʻri asosiy taxt tepasida joylashgan meʼmoriy xususiyatdir. Keson, odatda, shiftga oʻrnatilgan choʻkib ketgan paneldir. Koʻpincha qatlamli va boy bezatilgan.

 Anʼanaviy uslubdagi zamonaviy keson, Grand Hotel, Taypeyda
 Ibodat ziyoratgohining kesoni, Qing-An-Gong, Shanxua tumani, Taynan shahri, Tayvan.
*Keson* — kassaning umumiy nomi boʻlib, Xitoy meʼmorchilik sanʼati meʼmorchiligida kesson uning tuzilishi va joylashuvi boʻyicha juda rivojlangan konventsiyalar bilan tavsiflanadi.

Tuzilishi
---------

Keson shiftning markaziga joylashtirilgan choʻkib ketgan paneldir. Shift sathidan yuqoriga koʻtarilgan *dougong* (míní) strukturasi yordamida amalga oshiriladi, u bir-biriga bogʻlangan struktura elementlari orqali, nurlar ishlatilmaganligi sababli, oʻlchamlarning ketma-ket kichrayishi darajasini yaratadi. Nurlar kvadrat chegara bilan oʻralgan olti burchakli yoki sakkizburchak kessonni yaratish uchun ham ishlatilishi mumkin.

Kesonning oʻrtasi katta *relyef* oʻymakorligi yoki rasm bilan bezatilgan. Umumiy mavzular orasida „ikki ajdaho marvaridni taʼqib qilish" gʻoyasi ham mavjud. Taqiqlangan shaharning taxt xonalaridagi kessonlarda katta, burishib turgan ajdaho tasvirlangan, uning ogʻzidan qandilga oʻxshash „ Sariq imperator oynasi" deb nomlangan tuzilma ham boʻladi.

Kesonlar dastlab shipni qoʻllab-quvvatlash uchun ishlatilgan. Shuning uchun ular Xitoy meʼmorchiligi tarixida nisbatan yaqinda paydo boʻlgan inshootdir.

Boshqa tuzilmalarda ishlatilishi
--------------------------------

 Beixay bogʻidagi Besh ajdar pavilyonining kesoni.
Keson Xan sulolasi qabrlarida topilgan, bu meʼmoriy xususiyatdan kamida 2000 yil oldin ishlatilgan. Yer osti inshootidan tashqari, er usti inshootidagi eng qadimgi kesson balandligi 16 metr (52 ft)) ustida joylashgan kessondir. Xebey provinsiyasi, Jisyan, Dule monastirining Guanyin pavilonidagi Guanyin haykali, 984-yilda Liao sulolasi davrida qurilgan. Ichki ustunlardan foydalanmasdan, bu ship uchinchi qavatda olti burchakli ship ramkasi boʻlgan yashirin ikkinchi qavatdagi toʻrt qirrali ramka bilan ushlab turiladi.

Anʼanaviy Xitoy meʼmorchiligida binoning har bir jihati turli xil materiallar va texnikalar yordamida bezatilgan. Oddiy binolarda oddiy shift bezaklari yogʻoch chiziqlardan yasalgan va qogʻoz bilan qoplangan. Toʻqilgan yogʻoch chiziqlar yoki toʻsinlarga mahkamlangan joʻxori poyalaridan qurilgan panjarali shift koʻproq bezakli edi.

Sanqing zali (Uchta tozalik zali) — shiftida „uch" zaojing boʻlgan yuan davrining tuzilishi. *Zaojing* — Xitoy meʼmorchiligida imperator taxti yoki haykali ustidagi yogʻoch gumbaz hisoblanadi.

Keson qadimgi Xitoyning rasmiy arxitekturasida tobora standart boʻlib qolganligi sababli, shunga oʻxshash tuzilmalar Dunxuang kabi Buddist grottolarida ham paydo boʻldi.

Madaniy ahamiyati
-----------------

Kesonlar juda bezakli va faqat muhim yoki juda bezatilgan binolarga kiritilgan. Ularning oʻziga xos madaniy ahamiyati yoʻq edi, chunki ular tuzilishi jihatidan butun dunyo boʻylab qurilgan gumbaz va gumbazlarga teng edi. Biroq, boy bezak koʻpincha tanlangan mavzularda va kessonlarda namoyish etilganda madaniy ahamiyatga ega edi.

Yana qarang
-----------

* Xitoy meʼmorchilik sanʼati
* Taqiqlangan shahar

Manbalar
--------

1. ↑  „Zaojing ceiling".  taiwanschoolnet.org. 30-sentabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-iyun 2022-yil.
2. 1 2  „Zaojing ceiling".  taiwanschoolnet.org. 30-sentabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-iyun 2022-yil.
3. ↑  „浅谈法海寺曼陀罗的深刻内涵 (Deep meaning of the Mandala in the Fahai Temple in Brief)" (zh).  Beijing Municipal Administration of Cultural Heritage (aprel 2006). 12-iyun 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-oktabr 2007-yil.
4. ↑  „Caisson ceiling (Zaojing)".  peopledaily.com. Qaraldi: 3-sentabr 2007-yil.
5. ↑  Oxford English Dictionary, (1989) Oxford University Press, *caisson*
6. ↑  „浅谈法海寺曼陀罗的深刻内涵 (Deep meaning of the Mandala in the Fahai Temple in Brief)" (zh).  Beijing Municipal Administration of Cultural Heritage (aprel 2006). 12-iyun 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-oktabr 2007-yil.
7. ↑  „礼制对中国古建筑的影响 (Influence of Rites on Ancient Chinese Architecture)" (zh).  Construction Engineering Education Net (avgust 2006). Qaraldi: 30-oktabr 2007-yil.
8. ↑  Yu, Zhuoyun*. Palaces of the Forbidden City*. New York: Viking, 1984. ISBN 0-670-53721-7. , pp 253ff
9. ↑  „Caisson ceiling".  chinainfoonline.com. 24-iyul 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-sentabr 2007-yil.
10. 1 2  Steinhardt, Nancy Shatzman. "Liao: An Architectural Tradition in the Making, "*Artibus Asiae* (Volume 54, Number 1/2, 1994): 5-39. Page 11.
11. ↑  Ching, Francis D.K.*. A Global History of Architecture*. New York: John Wiley and Sons, 2007 — 787 bet. ISBN 978-0-471-26892-5.

Havolalar
---------

* Baoguo ibodatxonasi — Dougong va kesson tuzilmalari
* Fotoe.com saytida kesson tasvirlari toʻplami