recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Dima Ghawi** (1975-yil 18-iyulda tugʻilgan) – iordaniya-amerikalik mukofotga sazovor boʻlgan muallif, yetakchilik boʻyicha asosiy notiq va amaliy murabbiy. Dima Ghawi, LLC asoschisi hamda *"Breaking Vases: Shattering Limitations &amp; Daring to Thrive – A Middle eastern Womanʼs Story"* (2018) nomli kitobning muallifi hisoblanadi.

Tarjimai holi
-------------

Ghawi Turkiyaning Anqara shahrida tugʻilib, Iordaniyaning Amman shahrida oʻsgan va keyinchalik 1996-yilda Kaliforniyaning San-Diego shahriga koʻchib kelgan. Yaqin Sharq madaniyati va qadriyatlari ichida oʻsgani uning dastlabki tanlovlariga katta taʼsir koʻrsatgan. Ghawi oʻzining hikoyasi bilan ilk marotaba 2014-yilda TEDxLSU sahnasida oʻrtoqlashgan.

Ghawi oʻzining qamoqdan qochish, toʻsiqlarni buzib oʻtish, qitʼalarni kesib oʻtish haqidagi hikoyasini boshqalarga kuch bagʻishlash, bundan tashqari oʻzgaruvchan hayotdagi maqsadlarini kashf qilish hamda yaratishga jur’at eta olishi uchun yordam beradi.

Faoliyati
---------

Ghawi uch karra TEDx nutq soʻzlovchisi va oʻzining „*Breaking Vases: Shattering Limitations & Daring to Thrive – A Middle Eastern Womanʼs Story"* xotira kitobi bilan xalqaro eng koʻp sotilgan kitob muallifi boʻlgan.

Ghawi xizmatlari uchun 2014-yilgi Prezidentning koʻngillilar xizmati mukofoti, 2019-yilgi Baton Rouge Business Report ning „2019-yilda biznesdagi nufuzli ayollar" mukofoti, 2014-yilgi Baton Rouge Business Report ning „Forty Under 40" va 2016-yil Luiziana shtati universitetining „Esprit de Femme mukofoti" nomli mukofotlar bilan taqdirlangan. Oʻzining professional va xayriya ishlari bilan koʻplab nashrlarda asosiy oʻrinni egallagan.

Kitoblari
---------

* Ghawi, Dima*. Breaking Vases: Shattering Limitations & Daring to Thrive - A Middle Eastern Woman's Story*. Dima Ghawi, LLC. 2018 — 232 bet. ISBN 978-0997809350.

Manbalar
--------

1. ↑  *TEDxTalks.* „Breaking Glass - A Leadership Story: Dima Ghawi at TEDxLSU". *YouTube*.
2. ↑  *GoalCast.* „Transform Fear Into Power, Take Control of Your Destiny!". *YouTube*.
3. ↑  *Spring Hill College TEDx.* „The Secret to Transforming your Dream into Reality". *YouTube*.
4. ↑  *Duchmann.* „2019 WIB: Dima Ghawi". *Business Report*.
5. ↑  *Font.* „Forty Under 40: Dima Ghawi". *Business Report*.
6. ↑  „2016 Espirt de Femme Honorees". *LSU Women's Center*.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti
**Haska Meyna masjidi portlashi** (Afgʻoniston Islom Amirligi (2021-yilgacha Afgʻoniston islom respublikasi) Nangarhor viloyati, Haska Meyna tumani) 2019-yilning 18-oktyabr kuni sodir etilib, portlash natijasida masjidda kamida 73 nafar namozxon halok boʻlgan. Hujum oqibatida yana oʻnlab kishilar turli darajada jarohatlangan. Biroq hech qaysi guruh ushbu voqeaga nisbatan javobgarlikni oʻz zimmasiga olmagan.

Hujum
-----

Haska Meyna tumanidagi Javdara qishlogʻida joylashgan Haska Meyna masjidida oʻqiladigan juma namozi vaqtida bomba portlashi sodir boʻlgan. Oʻsha paytda masjidga juma namozida ishtirok etish uchun yuzlab odamlar tashrif buyurgan. Bomba portlashi natijasida 72 kishi halok boʻlgan, kamida 36 kishi turli darajada jarohat olgan. Portlash masjid tomining qulab tushishiga sabab boʻlgan, shu sababli koʻplab jasadlar vayronalar ostida qolib ketgan. The New York Times gazetasining xabar berishicha, portlash erkaklar namozi vaqtida masjidga kirib, portlovchi moddalarni portlatgan xudkush terrorchi tomonidan sodir etilgan.

Portlash qurbonlari orasida qishloqdagi yagona shifokor Muhammad Aref va uning bir necha oila aʼzolari, shuningdek, 23 nafar oʻsmir va bolalar ham boʻlgan. Bundan tashqari hujum oqibatida ikki oʻqituvchi halok boʻlgan.

Mas’uliyat
----------

Uyushtirilgan ushbu hujum uchun javobgarlikni hech qaysi guruh oʻz zimmasiga olmaydi. Tolibon masjidning portlashi va qulashiga hukumatning minomyot hujumi sabab boʻlganini daʼvo qilgan holda ushbu ayblovni rad etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Afghanistan mosque bombing kills 62 worshippers" (18-oktyabr 2019-yil).
2. ↑  „Blasts in Afghanistan mosque kill scores of worshippers". *Al Jazeera English*. Qaraldi: 18-oktyabr 2020-yil.
3. ↑  „Bombing at Afghanistan mosque kills at least 60". *UPI*. Qaraldi: 20-oktyabr 2019-yil.
4. ↑  „Explosions At Mosque Kill At Least 62 People In Afghanistan". *NPR.org*. Qaraldi: 18-oktyabr 2019-yil.
5. ↑  „Mosque bombing kills 62 people in eastern Afghanistan" (en). *The Guardian*. Qaraldi: 18-oktyabr 2019-yil.
6. ↑  „Afghan Village of 70 Families Faces Ruin With Mosque Massacre". *The New York Times*. Qaraldi: 20-oktyabr 2019-yil.
7. ↑  „Afghan Village of 70 Families Faces Ruin With Mosque Massacre". *The New York Times*. Qaraldi: 20-oktyabr 2019-yil.
8. ↑  „Blasts in Afghanistan mosque kill scores of worshippers". *Al Jazeera English*. Qaraldi: 18-oktyabr 2020-yil.
**Grigoriy Ivanovich Sxovrebov** (1924-yil 15-yanvar, Janubiy Osetiya viloyati Djava tumani, Msxlebi qishlogʻi – 2003-yil 2-avgust, Samarqand) – sovet uchuvchisi, Oʻzbekiston fuqaro aviatsiyasi boshqarmasi aviatsiya komandiri, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1980).

Hayoti
------

Sxovrebov 1924-yil 15-yanvarda Janubiy Osetiya viloyati, Leningrad viloyati, Djava tumani, Msxlebi qishlogʻida nasroniy oilasida tugʻilgan. Oʻrta maktabni tamomlagan.

1940-yil noyabr oyida maxsus ishga qabul qilish dasturi orqali Tsxinvali uchish klubiga kirdi. 1941-yil aprel oyida uchish klubini tugatgach, Kirovobod harbiy uchuvchilar maktabiga yuborildi. 1941-yil noyabr oyida maktab tugatilgandan soʻng, u V. P. Chkalov nomidagi Borisoglebsk Qizil Bayroq aviatsiya uchuvchilar maktabiga oʻtkazildi. 1943-yil noyabrdan Telavi va Armavirdagi uchuvchilar maktablarida tahsil oldi. 1945-yil sentyabrdan Nukusdagi 239-aviatsiya otryadida Po-2 samolyotining uchuvchisi boʻlib ishlagan. 1949-yil sentyabr oyida Li-2 samolyotining ikkinchi uchuvchisi sifatida qayta tayyorlashdan oʻtdi va 1952-yilda An-2 samolyotini boshqarish uchun qayta tayyorlandi. 1954-yilda Fuqaro havo flotining 163-aviatsiya otryadiga (Oʻzbekiston fuqaro aviatsiyasi boshqarmasining Samarqand qoʻshma aviatsiya otryadi) bort komandiri lavozimiga oʻtkazildi. U bu otryadda 20 yildan ortiq ishlagan. Sxovrebov 1961-yil aprel oyida oʻsha eskadronning An-2 samolyotida oddiy uchuvchi boʻlib ishlay boshladi. Parvoz vaqtida u geologik ekspeditsiyalarga xizmat koʻrsatish uchun maxsus parvozlarni amalga oshirdi, qishloq xoʻjaligi zararkunandalariga qarshi kurashda qatnashdi va Oʻzbekistondagi paxta dalalari defoliatsiya parvozlarini amalga oshirdi. 1958-yilda Eronda chigirtkalarga qarshi kurash ekspeditsiyasida qatnashgan. Oʻzbekistonning Sirdaryo va Jizzax viloyatlarida boʻsh yerlarni oʻzlashtirish, paxta va boshqa qishloq xoʻjaligi ekinlari hosildorligini oshirish, havo transportidan samarali foydalanishga katta hissa qoʻshdi. Chorak asr davomida 131 ming 600 gektar paxta maydonini parvarishlashga katta hissa qoʻshdi. 1983-yil iyul oyida u 436-parvoz otryadiga oʻtdi va 1985-yil oktyabr oyidan nafaqaga chiqdi.

Grigoriy Sxovrebov 2003-yil 2-avgustda vafot etgan va Samarqand harbiy qabristoniga dafn etilgan.

Mukofotlari
-----------

Sxovrebov 1980-yilda Sotsialistik Mehnat Qahramoni, Lenin ordeni va Oʻroq va Bolgʻa oltin medali, 1971-yilda Oktyabr Inqilobi ordeni, 1965-yilda Mehnat Qizil Bayroq ordeni va 1979-yilda SSSR Davlat mukofoti bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Цховребов Григорий Иванович".  tashkentpamyat.ru. Qaraldi: 21-sentyabr 2023-yil.
2. ↑  „Цховребов Григорий Иванович". Qaraldi: 21-sentyabr 2023-yil.
**George Saunders**(1958-yil 2-dekabrda tugʻilgan)— amerikalik qisqa hikoyalar, insholar, romanlar va bolalar kitoblari muallifi. Uning asarlari *The New Yorker*, *Harper’s*, *McSweeney’s*, and *GQ* jurnallarida chop etilgan.Sirakuza  universiteti professori Saunders 1994,1996,2000 va 2004-yillarda badiiy adabiyot boʻyicha „Milliy jurnal mukofotini" yutadi va 1997-yilda „O.Henri Awards" ikkinchi mukofotni qoʻlga kiritadi.1996-yil PEN/Xeminguey mukofoti,2006-yilda Sonders MakArtur stipendiyasini oladi va shuningdek „CommComm" qisqa hikoyasi uchun Jahon Fantaziya mukofotini qoʻlga kiritgan.

Hayoti
------

George Saunders
**George Saunders** Texasning Amarillo shahrida tugʻilgan.Chikago yaqinidagi Illinoys shtatidagi Oak Forestida yashagan.St. Damian Catholic maktabida oʻqigan va Illinoys shtatidagi Oak Forestdagi Oak Forest oʻrta maktabini tamomlagan. Yigirma yoshining bir qismini u Chikagoda tom yopuvchi, Beverly Hillda qoʻriqchisi sifatida va qassobxonada sotuvchi bo'lib ishlagan.1981-yildaKolorado shtatining Golden shahridagi Kolorado maktabidan geofizika muhandisi boʻlgan.1988-yilda Tobias Wolff bilan birga ishlagan va Sirakuza  universitetida ijodiy yozish boʻyicha magistrlik darajasiga ega boʻldi.u yerda yozuvchi Paula Redick bilan uchrashdi va unga uylangan.Ularning ikkkita bolasi bor(Caitlin Saunders va Alena Saunders).

Asarlari
--------

* Lincoln in the Bardo
* Tenth of December
* A Swim in a Pond in the Rain
* CivilWarLand in Bad Decline
* Pastoralia
* Fight of the Century
* My Ideal Bookshelf
* The Braindead Megaphone

Mukofotlari
-----------

Saunders toʻrt marta badiiy adabiyot boʻyicha *Milliy jurnal mukofotini* qoʻlga kiritadi. Uning birinchi qisqa hikoyalar toʻplami „CivilWarLand in Bad Decline" 1996-yil PEN/Xeminguey mukofotining finalchisi edi.2001-yilda Saunders Lannan jamgʻarmasi tomonidan badiiy adabiyot boʻyicha Lannan adabiy stipendiyasini oladi.2017-yilda oʻzining „ Lincoln in the Bardo" nomli birinchi romanini nashr etadi,„Booker Prize" mukofotini qoʻlga kiritadi va Nyu-York Taymsning bestselleriga aylanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Tobias wolff". Qaraldi: 20-sentabr 2023-yil.
2. ↑  „bolalari haqida". Qaraldi: 15-sentabr 2023-yil.
3. ↑  „G.Saundersning asarlari". Qaraldi: 15-sentabr 2023-yil.

Havolalar
---------

 
1. ↑  „George Saunders bilan suhbat" (inglizcha). Qaraldi: 15-sentabr 2023-yil.
**Fuji** (yaponcha: *富士市* *Fuji-shi*?) – Yaponiyaning Shizuoka prefekturasida joylashgan shahardir.

Geografiyasi
------------

Fuji daryosi qirgʻogʻida joylashgan Fudzi shahrining koʻp qismi Fudzi togʻining yaxshi manzaralariga ega. Shahar janubdan Tinch okeanidagi Suruga koʻrfazi bilan chegaradosh.

### Demografiyasi

Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Fuji aholisi soʻnggi 50 yil ichida tez oʻsgan.

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1960 | 155,78 | —     |
| 1970 | 195,598 | +25.6% |
| 1980 | 222,48 | +13.7% |
| 1990 | 239,963 | +7.9% |
| 2000 | 251,559 | +4.8% |
| 2010 | 254,049 | +1.0% |

### Iqlimi

Shahar issiq va nam yoz va nisbatan yumshoq qish bilan tavsiflangan iqlimga ega (Köppen iqlim tasnifi *Cfa*). Fujida oʻrtacha yillik harorat 16.2 °C (61.2 °F). Oʻrtacha yillik yogʻingarchilik 2,159.1 millimetr (85.00 in), eng yomgʻirli oy sentyabr. Avgustda eng yuqori harorat 27.0 °C (80.6 °F) atrofida va eng pasti yanvarda, taxminan 5.8 °C (42.4 °F) boʻladi.

Hukumati
--------

Fuji toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 32 aʼzodan iborat bir palatali shahar qonun chiqaruvchi organi boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Shahar Shizuoka prefekturasi assambleyasiga besh aʼzosini qoʻshadi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Dietining quyi palatasida Shizuoka 3-okrugi va 4-okrug oʻrtasida boʻlingan.

Iqtisodiyoti
------------

Fuji Shizuoka prefekturasining yirik sanoat markazlaridan biri boʻlib, shaharda Meiji davridan beri Nippon Paper Industries (sobiq Daishowa Paper Industries) va Oji Paper Company kabi koʻplab qogʻoz fabrikalari joylashgan. Boshqa tarmoqlarga oziq-ovqat mahsulotlarini qayta ishlash, metall va transport uskunalari kiradi. Avtomobil qismlari ishlab chiqaruvchi Jatco shtab-kvartirasi Fujida joylashgan. Viloyat qishloq xoʻjaligi asosan yashil choy yetishtirish va bogʻdorchilikka yoʻnaltirilgan.

Taʼlim
------

Fujida shahar hukumati tomonidan boshqariladigan 27 ta davlat boshlangʻich maktabi va 16 ta davlat oʻrta maktabi mavjud. Shaharda Shizuoka prefekturasi taʼlim kengashi tomonidan boshqariladigan toʻrtta davlat oʻrta maktabi va shahar hukumati tomonidan boshqariladigan bitta davlat oʻrta maktabi bor.

Manbalar
--------

1. ↑  Fuji City official statistics. *city.fuji.shizuoka.jp*. (yaponcha).
2. ↑  Fuji population statistics
**Tsuruga** (yaponcha: *敦賀市* *Tsuruga-shi*?) – Yaponiyaning Fukui prefekturasida joylashgan shahardir.

Geografiyasi
------------

Tsuruga Fukui prefekturasining markazida joylashgan boʻlib, janubda Shiga prefekturasi va shimolda Yapon dengizining Wakasa koʻrfazi bilan chegaradosh. Yapon dengizi sohilidagi shaharlar orasida Tsuruga Tinch okeaniga eng yaqin shahar hisoblanadi. Tsuruga va Nagoya orasidagi masofa atigi 115 km.

### Qoʻshni munitsipalitetlar

* Fukui prefekturasi
	+ Echizen
	+ Mihama
* Shiga prefekturasi
	+ Takashima
	+ Nagahama

### Iqlimi

Tsuruga nam subtropik iqlimga ega (Köppen iqlim tasnifi *Cfa*). Yogʻingarchilik yil davomida koʻp, ayniqsa dekabr va yanvar oylarida kuchli boʻladi. Tsurugada oʻrtacha yillik harorat 15.6 °C (60.1 °F). Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 2,199.5 mm (86.59 in) dekabr eng yomgʻirli oy. Avgustda eng yuqori harorat 27.7 °C (81.9 °F) atrofida va eng pasti yanvarda, taxminan 4.7 °C (40.5 °F) boʻladi.

Demografiyasi
-------------

Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Tsuruga aholisi soni boʻyicha 2000-yilda eng yuqori choʻqqiga chiqdi.

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1970 | 56,445 | —     |
| 1980 | 61,844 | +9.6% |
| 1990 | 68,041 | +10.0% |
| 2000 | 68,145 | +0.2% |
| 2010 | 67,76 | −0.6% |
| 2020 | 64,264 | −5.2% |

Tarixi
------

Tsuruga oʻzini „Wakasa mintaqasi" ning yetakchi shahri sifatida tanitgan boʻlsa-da, shahar aslida qadimgi Echizen provinsiyasida joylashgan edi.

Hukumati
--------

Tsuruga toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 26 aʼzodan iborat bir palatali shahar qonun chiqaruvchi organi boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega.

Iqtisodiyoti
------------

  

Tsurugada ikkita atom energetika obyekti bor. Ular Monju ko'rgazmali atom stansiyasi va Tsuruga atom elektr stansiyalaridir.

Taʼlim
------

Tsuruga shahar hukumati tomonidan boshqariladigan 13 ta davlat boshlangʻich maktabi va Fukui prefekturasi taʼlim kengashi tomonidan boshqariladigan ikkita davlat oʻrta maktabiga ega. Shuningdek, bitta xususiy oʻrta maktab va bitta xususiy oʻrta maktab mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  „Official website of Tjsugaru City" (ja).  Awara City. Qaraldi: 5-iyul 2018-yil.
2. ↑  Tsuruga population statistics
**Nora Filippovna Kiladze** (1929-yil, Gruziya SSR, Lanchxutskiy tumani Mamati qishlogʻi) – Gruziya SSR, Lanchxutskiy tumani, Beriya kolxozining kolxozchisi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1951-yil), Lenin ordeni va Oʻroq va bolgʻa oltin medallari sohibasi.

Biografiya
----------

Nora Filippovna 1929-yilda Lanchxuti tumani (hozirgi Lanchxuta munitsipaliteti) Mamati qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. Urushdan keyingi davrda u Lanchxuta viloyatidagi Beriya kolxozining choy plantatsiyasida oddiy kolxozchi boʻlib ishlay boshlagan.

U staxanovchi choy yetishtiruvchi Jona Yasonovna Kiladze tomonidan tashqil qilingan kolxoz sotsialistik musobaqasida ishtirok etdi. Bu musobaqada Nora Kiladzening singlisi ham faol tarzda ishtirok etgan. 1950-yilda u 0,5 gektar maydonda 6133 kilogramm navli yashil choy barglarini yigʻgan va shu munosabat bilan SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1951-yil 5-iyuldagi farmoni bilan „1950-yilda yuqori sifatli yashil choy barglaridan yuqori hosil olgani uchun*"* ''Sotsialistik Mehnat Qahramoni'' unvoni, Lenin ordeni va Oʻroq va bolgʻa oltin medallari bilan taqdirlangan(№ 6634)

Xuddi shu farmon bilan Beriya kolxozi ishchilari Shushana Monasovna Darchiya, Venera Vissarionovna Maxaradze va Yekaterina Xristoforovna Chxaidzega ham ''Sotsialistik Mehnat Qahramoni'' unvoni berildi.

Keyingi yillarda N. F. Kiladze Lanchxuti viloyatining asosiy qishloq xoʻjaligi ekini boʻlgan choy barglarini yigʻishda yuqori koʻrsatkichlarni namoyish etishda davom etdi. Nafaqaga chiqqanidan soʻng Nora Flippovna oʻzi tugʻilgan Lanchxuti tumani Mamati qishlogʻida yashadi. U Lenin ordeni (07.05.1951) va medallar bilan taqdirlangan.

Mukofotlari
-----------

Lenin ordeni

Oʻroq va bolgʻa oltin medali

Sotsialistik Mehnat Qahramoni

Manbalar
--------



1. ↑  „Nora Filippovna".
2. ↑  „Список Героев Социалистического Труда".
**Nodir Xudush oʻgʻli Abbosov** (ozarbayjoncha: *Nadir Xuduş oğlu Abbasov* 1925-yil, Ganja) – Sovet Ozarbayjon partiyasi rahbari, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1976).

Hayoti va faoliyati
-------------------

1925-yilda Ozarbayjon SSRning Ganja shahrida (hozirgi Ozarbayjon Respublikasining Ganja shahri) ishchi oilasida tugʻilgan. Millati ozarbayjon.

Mehnat faoliyatini 1942-yilda boshlagan. 1944—1949-yillarda Sovet Armiyasi saflarida xizmat qilgan. 1948-yilda KPSS(b)/KPSS safiga qoʻshildi.

1950—1953-yillarda – Ozarbayjon komsomolining Ganja viloyat qoʻmitasi raykom kotibi, boʻlim mudiri. 1953-yilda – Kirovobod shahrida Ozarbayjon komsomolining Kirovobod shahar qoʻmitasining birinchi kotibi (1989-yildan – Ganja). Ozarbayjon qishloq xoʻjaligi institutini tamomlagan. 1953—1955- yillarda Ozarbayjon KP MK huzuridagi Oliy partiya maktabida tahsil olgan.

1956—1961-yillarda – Kirovobod toʻqimachilik kombinati partiya qoʻmitasi kotibi, Nizomiy sovxozi partiya qoʻmitasi kotibi, Ozarbayjon Kompartiyasi Kirovobod shahar qoʻmitasi boʻlim mudiri.

1962—1970-yillarda – Gadabay, Kasum-Ismoilovskiy ishlab chiqarish boshqarmalarining partiya tashkilotchisi, Ozarbayjon KP MK inspektori, Ozarbayjon Kommunistik partiyasi Agdam tuman qoʻmitasining birinchi kotibi.

1970—1978-yillarda – Ozarbayjon Kommunistik partiyasi Salyan tuman qoʻmitasining birinchi kotibi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1976-yil 27-dekabrdagi Farmoni bilan Butunittifoq sotsialistik musobaqasida erishilgan katta muvaffaqiyatlar uchun ishlab chiqarish va sotishni koʻpaytirish boʻyicha rejalar va sotsialistik majburiyatlarni bajarishda mehnat jasorati koʻrsatdi. 1976-yilda gʻalla, paxta, uzum, sabzavot va boshqa qishloq xoʻjaligi mahsulotlari holatini baholagan Abbosov Nodir Xudush oʻgʻli Lenin ordeni va "Oʻroq va „Bolgʻa" oltin medali bilan Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

1978-yildan – Ozarbayjon Kommunistik partiyasi Agjabadi tuman qoʻmitasining birinchi kotibi. Keyinchalik nafaqaga chiqdi.

Ozarbayjon SSR Oliy Kengashining VII-X-chaqiriqlar deputati (1967—1985). Ozarbayjon Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasi aʼzosi. KPSS XXIV (1971) va XXVI (1981) qurultoylari delegati. Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining 2002-yil 2-oktyabrdagi farmoni bilan „Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti stipendiyasi" bilan taqdirlangan.

Mukofotlari
-----------

Lenin ordeni (12.12.1973; 27.12.1976),

Oktyabr inqilobi ordeni (04.08.1971), 2 ta

Mehnat Qizil Bayroq ordeni (30.04.1966; 23.02.1981)

Manbalar
--------



1. ↑  „Nodir Abbosov biografiyasi".
2. ↑  Депутаты Верховного Совета Азербайджанской ССР. Девятый созыв.. — Баку: Азернешр, 1976. — С. 10.
3. ↑  Депутаты Верховного Совета Азербайджанской ССР. Восьмой созыв.. — Баку: Азернешр, 1973. — С. 10.
**Geisei** (yaponcha: *芸西村* *Geisei-mura*?) – Yaponiyaning Kochi prefekturasining Aki tumanida joylashgan qishloq.

Geografiyasi
------------

Geisei Sikoku orolining janubi-sharqidagi Kochi prefekturasida joylashgan. Janubi Tinch okeaniga, shimoli esa togʻlarga tutashib ketgan.

Iqlimi
------

Geisei nam subtropik iqlimga ega (Köppen iqlim tasnifi *Cfa*). Yogʻingarchilik koʻp, ammo yozning namligi va qishi quruqroq oʻrtasida sezilarli farq bor.

Demografiyasi
-------------

Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Geisei aholisi 1960-yillardan beri doimiy ravishda kamaydi.

Tarixi
------

Barcha Kochi prefekturasida bo'lgani kabi, Geisei hududi ham qadimgi Tosa provinsiyasining bir qismi edi. Aki tumani nomi Nara davri yozuvlarida uchraydi. Edo davrida, hudud Kochi qal'asidagi o'rnidan Yamauchi urug'i tomonidan boshqariladigan Tosa domenining bir qismi edi.

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1950 | 6 689 | —     |
| 1960 | 5 746 | −14.1% |
| 1970 | 4 601 | −19.9% |
| 1980 | 4 653 | +1.1% |
| 1990 | 4 539 | −2.5% |
| 2000 | 4 355 | −4.1% |
| 2010 | 4 048 | −7.0% |

Hukumati
--------

Geisei toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va besh aʼzodan iborat bir palatali qishloq kengashiga ega boʻlgan mer-kengash shakliga ega. Geisei, Aki tumanining boshqa munitsipalitetlari bilan birgalikda Kochi prefekturasi assambleyasiga bitta aʼzosini qoʻshadi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, qishloq Yaponiya Diet quyi palatasining Kochi 1-okrugiga kiradi. Geyseining birinchi meri Masao Okamura 1946-yildan Nishibun meri boʻlib ishlagan.

Iqtisodiyoti
------------

Mahalliy iqtisodiyot bogʻdorchilik va issiqxona xoʻjaligiga asoslangan boʻlib, baliq ovlash va oʻrmon xoʻjaligi kichikroq rol oʻynaydi.

Taʼlim
------

Geiseida qishloq hukumati tomonidan boshqariladigan bitta davlat boshlangʻich maktabi va bitta davlat oʻrta maktabi mavjud. Qishloqda oʻrta maktab yoʻq.

Manbalar
--------

1. ↑  „Geisei village official statistics" (ja).
2. ↑  Geisei population statistics
**Müjdat Gezen** (1943-yil 29-oktyabrda tugʻilgan) – turk teatr aktyori va yozuvchisi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Müjdat Gezen 1943-yil 29-oktabrda Istanbulda tugʻilgan. U Vefa oʻrta maktabida oʻqigan. Shu maktabda bir umrlik eng yaqin doʻstlari boʻlgan Uğur Dündar va Kemal Sunallar bilan tanishgan. 1960-yilda oʻqishni tugatgandan soʻng Istanbul shahar konservatoriyasining teatr yoʻnalishida oʻqishni davom ettirgan. Uylanganidan soʻng uning Elif Gezen ismli qizi tugʻilgan.

Faoliyati
---------

Oʻrta maktabda oʻqib yurgan paytlarida sheʼriyat va teatrga qiziqa boshlagan. 1960-yilda Istanbul shahar teatrida oʻz kasbi boʻlgan teatr sanʼatini tanlagan. Keyinchalik u turli xususiy teatrlarda oʻz faoliyatini davom ettirgan. 1962-yilda birinchi marta filmda rol oʻynagan. Müjdat Gezen oʻzining birinchi kitobini 1975-yilda yozgan. 1980-yildagi Turkiya davlat toʻntarilishidan soʻng u yigirma kunga qamaladi. Uning shoir Nozim Hikmet haqidagi kitobi Turkiyada bosib chiqarish qatʼiyan taqiqlangan. Shu sababli 1982-yilda oʻzining nashriyot tashkilotiga asos solgan. 1986-88-yillarda Cumhuriyet gazetasida tahrirchi sifatida ishlagan. 1991-yilda *Müjdat Gezen Sanat Merkezi* (qisqacha MSM) nomidagi badiiy tashkilotga asos solgan. Teatr va musiqa kabi turli sanʼat yoʻnalishlari boʻyicha shogirdlariga trening mashgʻulotlarni oʻtishni boshlagan. 1998-yilda Müjdat Gezen nomidagi teatr guruhiga asos solgan. 2007-yilda UNICEF tomonidan Turkiyada elchi lavozimiga tayinlangan. 2011-yilda doʻsti Uğur Dündar bilan birgalikda Televizion maktabga asos solishgan.

Jinoiy javobgarlikka tortilishi
-------------------------------

Müjdat Gezen 2018-yilda Uğur Dündar boshchiligidagi teledasturda „oʻz joyingni bil" degan gapi uchun prezident Recep Tayyip Erdoğanni haqorat qilish aybi bilan jinoiy javobgarlikka tortilgan. U oʻzini himoya qilib: "Bu gapni haqorat sifatida aytmagan edim, chunki bu soʻzlarni Erdoğanni oʻzi ham ishlatar edi, shu bilan birga „oʻz joyingni bil" soʻzi ham turk lugʻatida haqorat sifatida qayd etilmagan"-deya taʼkidlab oʻzini oqlagan
.

Manbalar
--------

1. ↑  Whoʻs who page (turkcha)
2. ↑  „En Turquie, le comédien Müjdat Gezen risque la prison pour «insulte»à Erdogan" (fr). *LEFIGARO*. Qaraldi: 28-fevral 2021-yil.
3. ↑  „Metin Akpınar ve Müjdat Gezen’in sanat hayatı…(Müjdat Gezen ve Metin Akpınar kimdir? )". *www.sozcu.com.tr* (24-dekabr 2018-yil). Qaraldi: 28-fevral 2021-yil.
4. ↑  „Müjdat Gezen Sanat Merkezi - Yetişkinler İçin Kurslarımız". *www.mujdatgezensanatmerkezi.com.tr*. Qaraldi: 28-fevral 2021-yil.
5. ↑  Müjdat Gezen Art center page (turkcha)
6. ↑  UNICEF page (turkcha)
7. ↑  „Actors Gezen and Akpınar face prison sentence for ‘insulting President’". *Bianet - Bagimsiz Iletisim Agi*. Qaraldi: 28-fevral 2021-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Aktyor | *Aktyor yoki aktrisa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Erdal Tosun** (1963-yil 9-aprelda tugʻilgan – 2016-yil 30-noyabrda vafot etgan) turk aktyori.

Biografiyasi
------------

1982-yilda Mimar Sinan Fine Arts Universityni tamomlagan. Faoliyatini asosan sahna aktyori sifatida boshlagan. Oʻsha davrda Tosun Murathan Mungan, Yılmaz Erdoğan kabi taniqli dramaturg va rejissyorlar bilan birgalikda ishlagan. Hattoki amerikalik mashhur aktyor Woody Allen yozgan pyesalar spektakllariga moslashtirilgan filmlarda suratga tushgan. Shuningdek, u hayoti davomida 40 dan ortiq filmlar va 13 ta telekoʻrsatuvlarni olib borgan. Tosun 1983-yilda rejissyor Atıf Yılmaz tomonidan suratga olingan *Mine* filmida kinodagi ilk rolini oʻynadi. Tonusning eng mashhur rollari orasiga 2010-yilgi *Rina* filmidagi oʻynaga rolini misol qilish mumkin. Televideniyega kelsak, Tosun *Kardeş Payı* teleserialida suratga tushgan. Bu uning oʻlimidan oldingi rollaridan biri boʻlgan. Ovoz (dublyaj) artisti sifatida Tonus *League of Legends* video oʻyini uchun ovoz berdi.

### Shaxsiy hayoti

1995-yilda Tosun Ilknur Tosunga ismli qizga uylandi, lekin 20 yillik turmushdan keyin ular ajrashishdi. Ularning 1996-yilda tugʻilgan Zeynep Kiraz Tosun ismli bir qizi bor edi.

Oʻlimi
------

Erdal Tosun 2016-yil 30-noyabr kuni erta tongda Istanbuldagi yoʻlning chorrahasidan oʻtib ketayotganda avtohalokatga uchrab vafot etdi. Erdal Tosunni Zincirlikuyu qabristonining otasi va ukasi dafn etilgan joyga uni ham dafn etishdi.

Filmografiya
------------

### Kinolari

* *Mine* (1983)
* *Vizontele* (2001)
* *Vizontele Tuuba* (2004)
* *G.O.R.A.* (2004)
* *Lovelorn* (2005)
* *My Father and My Son* (2005)
* *Magic Carpet Ride* (2005)
* *Home Coming* (2006)
* *The Masked Gang: Iraq* (2007)
* *Kutsal Damacana* (2007)
* *The Masked Gang: Cyprus* (2008)
* *Jolly Life* (2009)
* *Vay Arkadaş* (2010)
* *Telling Tales* (2015)
* *Trouble on Wheels* (2015)
* *Düğün Dernek 2: Sünnet* (2015)

Yana qarang
-----------

 Media related to Erdal Tosun at Wikimedia Commons

* Erdal Tosun IMDbda
* Erdal Tosun AllMovieda

Manbalar
--------

1. ↑  „Erdal Tosun's filmography" (tr).  sinematurk.com. Qaraldi: 20-iyun 2019-yil.
2. ↑  „Tosun kardeşlerin annesi Sevim Tosun hastaneye kaldırıldı!" (tr).  www.superhaber.tv (24-noyabr 2017-yil). Qaraldi: 31-iyul 2019-yil.
3. ↑  „Erdal Tosun ve İlknur Tosun boşandı" (tr).  www.sabah.com.tr (23-iyun 2015-yil). 1-dekabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-iyun 2019-yil.
4. ↑  „Erdal Tosun'un ardından kahreden sözler: Beni de bindirin" (tr).  www.hurriyet.com.tr (1-dekabr 2016-yil). 22-dekabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-iyun 2019-yil.
5. ↑  „Famous Turkish actor Erdal Tosun killed in car accident at age 53".  www.dailysabah.com (30-noyabr 2016-yil). Qaraldi: 31-iyul 2019-yil.
**Valentin Sergeyovich Zubov** (1946-yil 10-iyun, Samarqand, Oʻzbekiston SSR) – sotsiologiya fanlari doktori (1992), professor (1992). Ukraina Oliy Radasidagi „Yuliya Timoshenko bloki" fraksiyasi aʼzosi (2007-yil noyabr – 2010-yil sentyabr), Milliy xavfsizlik va mudofaa qoʻmitasi raisining oʻrinbosari (2007-yil dekabrdan), III darajali „Buyuk xizmatlari uchun" ordeni sohibi (2010).

Valentin Zubov 2010-yil 21-avgustdan „Ukraina xalq mehnat ittifoqi" siyosiy partiyasi rahbari.

Hayoti
------

Valentin Zubov 1946-yil 10-iyun Samarqandda tugʻilgan. Otasi harbiy xizmatchi Sergey Yaqimovich (1916–1969), onasi Anastasiya Nikiforivna (1917–1978), xotini Lyudmila Stepanevna (1953). Farzandlari Oksana (1971), Olga (1971), Anastasiya (1980) va Gennadiy Zubov (1948).

Taʼlim va ilmiy faoliyati
-------------------------

Xarkov davlat universitetining tarix fakultetida tahsil olgan (1965–1970). Tarixchi, tarix va ijtimoiy fanlar oʻqituvchisi. T. G. Shevchenko nomidagi Kiyev davlat universiteti aspiranti (1977). Nomzodlik dissertatsiyasi mavzusi – „Har tomonlama rivojlangan shaxsni tarbiyalashda havaskor badiiy ijodiyotning oʻrni" (Kiyev universiteti 1981). Keyinchalik „Iqtisodiy islohotlar sharoitida qishloqning ijtimoiy muammolari" mavzusida doktorlik dissertatsiyasini yoqlagan.

Siyosiy faoliyati
-----------------

2002-yil apreldan 2006-yil aprelgacha Yuliya Timoshenko blokidan 4-chaqiriq Ukraina xalq deputati. Yuliya Timoshenko bloki fraksiyasi aʼzosi (2002-yil may oyidan), xavfsizlik faoliyatini qonunchilik bilan taʼminlash boʻyicha quyi qoʻmita raisi, Milliy xavfsizlik va mudofaa masalalari qoʻmitasining razvedka va kontrrazvedka idoralari, chegara va bojxona organlari qoʻmitasi raisi (2002-yil iyunidan).

2007-yil noyabr oyidan Yuliya Timoshenko blokidan 6-chaqiriq Ukraina xalq deputati (roʻyxatda oʻn toʻqqizinchi). Saylovlar vaqtida u vaqtincha ishlamadi.

2006-yil apreldan 2007-yil iyungacha Yuliya Timoshenko blokidan 5-chaqiriq Ukraina xalq deputati boʻlgan. Milliy xavfsizlik va mudofaa qoʻmitasi raisining oʻrinbosari (2006-yil iyuldan), „Yuliya Timoshenko bloki" fraksiyasi aʼzosi (2006-yil may oyidan). 2007-yil 12-iyunda deputatlik yorliqlarini imzolagan.

2010-yil 27-aprelda u Yanukovich kelishuvini ratifikatsiya qilish uchun ovoz berdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Указ Президента України № 829/2010 «Про відзначення державними нагородами України працівників підприємств, установ і організацій»". 1 грудня 2017da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10 березня 2018.
2. ↑  „Політична партія «Народно-трудовий союз України»". 6 жовтня 2009da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5 січня 2011.
**Sakaiminato** (yaponcha: *境港市* *Sakaiminato-shi*?) – Yaponiyaning Tottori prefekturasida joylashgan shahardir.

Geografiyasi
------------

Sakaiminato uzoq gʻarbiy Tottori prefekturasida, Yumigahama yarim orolining shimoliy qismida joylashgan. U uch tomondan Nakaumi koʻli, Yapon dengizi va ularni bogʻlaydigan Sakai kanali bilan oʻralgan. Sakai kanali va Eshima Ohashi koʻprigi boʻylab, Shimane prefekturasidagi Matsue shahri bilan chegaradosh.

Atrofdagi munitsipalitetlar
---------------------------

Tottori prefekturasi

* Yonago

Shimane prefekturasi

* Matsue

### Iqlimi

Sakaiminato nam iqlimga ega (Köppen *Cfa*). Sakaiminatoda oʻrtacha yillik harorat 15.5 °C (59.9 °F). Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1,903.3 mm (74.93 in) eng nam oy iyul hisoblanadi. Avgustda eng yuqori harorat 27.3 °C (81.1 °F) atrofida va eng pasti yanvarda, taxminan 4.9 °C (40.8 °F). Uning rekord darajasi 38.5 °C (101.3 °F) ni tashkil qiladi.

Demografiyasi
-------------

Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Sakaiminato aholisi quyidagicha edi.

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1920 | 21 199 | —     |
| 1930 | 24 267 | +14.5% |
| 1940 | 22 386 | −7.8% |
| 1950 | 29 746 | +32.9% |
| 1960 | 32 714 | +10.0% |
| 1970 | 34 145 | +4.4% |
| 1980 | 38 278 | +12.1% |
| 1990 | 37 282 | −2.6% |
| 2000 | 36 843 | −1.2% |
| 2010 | 35 219 | −4.4% |

Etimologiyasi
-------------

Yapon tilidagi Sakaiminato nomi ikkita kanji belgisidan hosil boʻlgan. Birinchisi, 境, „chegara" degan maʼnoni anglatadi, 港 – „port" degan maʼnoni anglatadi.

Tarixi
------

Sakaiminato hududi qadimgi Hōki provinsiyasining bir qismi boʻlgan va shahar chegaralarida Yayoi va Kofun davriga oid qoldiqlar topilgan.

Hukumati
--------

Sakaiminato toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 15 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash shakliga ega. Sakaiminatoning hozirgi meri Kentaro Date boʻlib, u 2020-yil 25-iyuldan beri bu lavozimda ishlab kelmoqda. Sakaiminato Tottori prefekturasi assambleyasiga ikki aʼzoni qoʻshadi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Tottori 2-okrugiga kiradi.

Iqtisodiyot
-----------

Sakaiminato dengiz porti Sanʼin mintaqasi uchun dengiz porti sifatida uzoq tarixga ega. Ikkinchi jahon urushidan keyin shahar butun Gʻarbiy Yaponiya uchun baliqchilik sanoatining asosi boʻlib xizmat qildi.

Taʼlim
------

Sakaiminatoda oltita davlat boshlangʻich maktabi va shahar hukumati tomonidan boshqariladigan uchta davlat oʻrta maktab mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  „Sakaiminato city official statistics" (ja).
2. ↑  Sakaiminato population statistics
3. ↑  „市議会のしくみ：さかなと鬼太郎のまち境港市 Sakaiminato City Council". *Sakaiminato City*. Qaraldi: 10-mart 2022-yil.
4. ↑  "Kurayoshi Plain". *Encyclopedia of Japan*. Tokyo: Shogakukan. 2012. Archived from the original on 2007-08-25.. Qaraldi: 2012-04-12.
**Bagaudin Gospoevich Kodzoev** (1934-yilning 4-may sanasida tavallud topgan – 2010-yil 17-iyun sanasida 76 yoshida vafot etgan) – „40 yil oktyabr" sovxozi mexanizatsiyalashgan makkajoʻxori yetishtirish brigadasi aʼzosi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1986-yil).

Hayoti va faoliyati
-------------------

1934-yil 4-mayda Ingushetiya Respublikasining (hozirgi Nazran tumani) Kantishevo qishlogʻida tugʻilgan. Mehnat faoliyatini 1945-yilda surgunda boshlagan, Qozogʻistondagi Dimitrov nomidagi kolxoz traktor-dala brigadasi ishchilariga oziq-ovqat tarqatuvchi boʻlib ishlagan.

1948—1957-yillarda „Stalinets-1" va „Stalinets-6" kolxozlarida ishlagan. 1957—1959-yillarda Qorabuloq shakarni qayta ishlash zavodi (Taldiqoʻrgʻon viloyati) temirchilik sexida ishlagan.

1959—1960-yillarda vataniga qaytadi va qishlogʻi Kantishevogada 2-boʻlim traktorchisi va 1-darajali traktorchi, 1960—2009-yillarda (49 yosh) mexanizatsiyalashgan aʼzo boʻlib ishlagan. „40-yil oktyabr" sovxozining makkajoʻxori yetishtirish boʻlimida faoliyat yuritgan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1986-yil 29-avgustdagi farmoni bilan Kodzoev Bagaudin Gospoevich yuqori ishlab chiqarish yutuqlari, oʻn birinchi besh yillikning vazifalari va sotsialistik majburiyatlarini muvaffaqiyatli bajarganligi va koʻrsatgan mehnat jasorati uchun Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni, Lenin ordeni va Oʻroq va Bolgʻa oltin medali bilan taqdirlandi.

U Kantishevskiy qishloq kengashi deputati, Nazran tuman kengashi deputati, KPSS Chechen-Ingush viloyat qoʻmitasi byurosi aʼzosi, 1985-yilda esa Oliy Kengash deputati etib saylangan. U KPSS XXVII qurultoyiga delegat etib saylangan.

2010-yil 14-iyunda vafot etgan. Bagaudin Kodzoev tugʻilib oʻsgan qishlogʻida dafn etilgan.

Mukofotlari
-----------

Lenin ordeni (29.08.1986),

Oktyabr inqilobi (03.13.1981),

Mehnat Qizil Bayroq (12.23.1976),

„Shon-sharaf belgisi" (12.15.1972) ordeni

„Mehnat faxriysi" (1984-yil)

SSSR xalq xoʻjaligi yutuqlari koʻrgazmasining kumush medali,

„RSFSR qishloq xoʻjaligi sotsialistik musobaqasi aʼlochisi" (1984-yil),

„10-besh yillikning barabanchisi" koʻkrak nishonlari. (1980-yil)

„12-besh yillikning barabanchisi" (1990-yil).

Manbalar
--------



1. ↑  „Bagaudin Kodzoev".
2. ↑  *Шакриев Б.* Кукурузное поле Багаудина Кодзоева // Сердало. — 2007. — № 84 (9851; 19 июня).
Qozi ko‘rpesh — Bayan sulu qozoq tilidagi kitob.
**Qozi ko‘rpesh — Bayan sulu maqbarasi** — X-XI asrlar. qurilgan arxitektura yodgorligi. Sharqiy Qozogʻiston viloyati, Ayagoʻz tumani, Tangsiq qishlogʻi yaqinida, Ayagoʻz daryosining oʻng qirgʻogʻida joylashgan.

Tavsifi
-------

Maqbara asosi toʻrtburchak taqa shaklida (tashqi tomondan maydoni 7,10x7,10 m, ichki tomondan 3,38x3,38 m), yuqoriga qarab torayib, gumbaz bilan oʻralgan. Balandligi 11,65 m, yerdan gumbazgacha balandligi 4,35 m. Devori granit plita toshdan somon aralash loy bilan yasalgan, qalinligi 1,86 metr. Kirish eshigi sharqqa qaratilgan. Janubiy-sharqiy devori o'lchami 0,7x0,5 m teshik bor (devordan 2,3 m balandlikda). Qozi Ko‘rpesh – Bayan sulu maqbarasining yonida to‘rt tosh haykal bo'lgan. Ularning tasviri eng birinchi bo'lib 1771-yili G.Voloshin qog'ozga tushirgan. Tosh haykallarda uchta ayol va bir erkak tasvirlangan. Xalq rivoyatiga ko‘ra, uch ayolning birinchisi Bayan Sulu, ikkinchisi singlisi Oygiz, uchinchisi singlisi Aytangsiq, erkak esa Qo‘zidir. Afsuski, bu tosh haykallar endi g'oyib bo'ldi. Mahalliy rivoyatlarda Qo‘zi ko‘rpesh – Bayon sulu qabri va uning yonidagi tosh haykallar Sariboyning ukasi Taylaq bi tomonidan yasalgani aytiladi.

Tadqiqot tarixi
---------------

1768-1774-yillari qozoq dashtida Rossiya imperiyasining uyushtirgan ikkinchi tadqiqot safari chogʻida X.Bardanes Ayago‘z bo‘ylab toshdan qurilgan Qozi Ko‘rpesh nomli binoning saqlanganin yozgan.

1840-1843-yillari A.I.Shrenkning Markaziy Qozogʻiston tarixiy obidalarini oʻrganish chogʻida maqbara haqidagi maʼlumotlar uchraydi.

1856-yili Cho'qan Valixonov maqbara bilan uning atrofida joylashgan tosh haykallarning qog‘ozga chizgan.

1915-yilda mashhur tarixchi A.N.Beloslyudovning "Qozi Ko‘rpesh – Bayan Sulu dostonin o'rgangan" G.N.Potaninga maktubida quyidagi satrlar bor: "...Qozi Ko‘rpesh-Bayan sulu maqbarasiga ikki marta borib keldim. U (4 haykal) haykallar yo‘q. Maqbara yon tomondan o‘qqa tutilib, qulab tushayapti. Mening marhum akamning (Viktor Nikolaevich) aytishi bo'yicha, haykallarni Germaniyaga olib ketdi. Beloslyudov maqbaraning balandligi 18 metrdan 11-12 metrgacha pasayganini haqida bashorat qilgan.

1952-yilgi Alkey Xaqanuli Marg'ulan boshchilik qilgan Qozogʻiston SSR Fanlar Akademiyasining arxeologik ekspeditsiyasi.

1982-yili maqbara Qozogʻiston SSR-ning tarixiy-madaniy ahamiyatga ega yodgorliklarining roʻyxatiga kiritilib, davlat muhofazasiga olindi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Махаббаттың отаны – Аягөз" (qozoqcha) (14-aprel 2018-yil).
2. ↑  „Қозы Көрпеш-Баян Сұлу мазары" (qozoqcha).
3. ↑  Постановление Совета Министров Казахской ССР от 26 января 1982 года № 38 «О памятниках истории и культуры Казахской ССР Республиканского значения».

Adabiyotlar
-----------

* Qozi Korpesh — Bayan sulu maqbarasi // *Qozogʻiston*. Milliy entsiklopediya. — Almati: Qozoq entsiklopediyasi, 2005. — T. III. — ISBN 9965-9746-4-0. (CC BY-SA 3.0)
**Mahmud Esad** **Coşan** (1938-yil 14-aprel – 2001-yil 4-fevral) – turk akademik yozuvchi, voiz, islom professori va naqshbandiya yetakchisi.

Biografiyasi
------------

Coşan 1938-yil 14-aprelda Chanoqqal’aning Ayvajik tumani, Ahmetche qishlogʻida tugʻilgan. 1950-yilda Vezneciler boshlangʻich maktabini, 1956-yilda Vefa oʻrta maktabini tamomlagan. Istanbul universiteti Adabiyot fakulteti arab-fors filologiyasida oʻqishni boshlagan. Arab tili va adabiyoti, fors tili va adabiyoti, oʻrta asrlar tarixi va turk-islom sanʼati boʻyicha sertifikatlar olgan. 1965-yilda XV asr shoiri Hatipoğlu Muhammad va uning asarlari haqida dissertatsiyani himoya qilib, fan nomzodi ilmiy darajasini oldi. 1973-yilda dotsent, Anqara universiteti Turk-islom adabiyoti boʻlimiga oʻqituvchi boʻldi. 1977–1980-yillarda Teologiya kollejida dars bergan. Shu vaqt davomida parallel tarzda Sakarya hukumati arxitektura-muhandislik akademiyasida turk tili va adabiyoti fanidan dars bergan. 1982-yilda professor unvonini oldi.

İskenderpaşa jamoasi
--------------------

1977-yilda Mehmed Zohid Kotku buyrugʻi bilan hadis suhbatlarini boshlagan. Keyinchalik Naqshbandiya-Xolidiya tariqasining İskenderpaşa Jamiya rahbari boʻlgan. 1987-yilda oʻz xohishi bilan nafaqaga chiqdi. U konferensiya, suhbat, nashriyot va turli korporativ faoliyatini davom ettirdi. U 28-fevral harmiy memorandumida Avstraliyaga ketdi.

Vafoti
------

Coşan va uning kuyovi Ali Yücel Uyarel 2001-yil 4-fevralga oʻtar kechasi Avstraliyaning Dubbo shahrida avtohalokatda vafot etgan. Koshanning oʻlimi haqidagi xabar kelganidan soʻng, Jamoat aʼzolari Üsküdarning Kichik Chamlija shahridagi İskenderpaşa jamoasi markaziga borishgan. Coşanning otasi Halil Necati Coşan va ukasi Mithat Coşan Çilhane masjidida taʼziyani qabul qilishgan. 2001-yil 9-fevralda uning janoza namozi Fotih masjidida oʻqildi. Eyup Sulton qabristoniga dafn etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „biyografi.net: Esat Coþan biyografisi burada ünlülerin biyografileri burada". *www.biyografi.net*.
2. 1 2 3 4 5  Radikal: „Nakşibendi şeyhi öldü – Nakşibendi tarikatının ünlü kollarından İskender Paşa cemaatinin şeyhi Coşan, Avustralyaʼda trafik kazasında yaşamını yitirdi. Aynı kazada ölen Uyarel, şeyhin olası haleflerinden sayılıyordu" 5 Şubat 2001
3. ↑  „Coşan, Eyüp'te toprağa verildi". *arsiv.ntv.com.tr*.
**Anatoliy Naumovich Kuzmin** (1924-yil 19-oktyabr Verx-Anuyskoye, Oltoy oʻlkasi – 1992-yil 04-iyun, Samarqand, O'zbekiston) – sovet armiyasi kichik serjanti, Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi, Sovet Ittifoqi Qahramoni (1945).

Hayoti
------

Anatoliy Naumovich Kuzmin 1924-yil 19-oktyabrda Verx-Anuyskoye qishlogʻida (hozirgi Oltoy oʻlkasining Bystroistokskiy tumani) tugʻilgan. U oilasi bilan 1930-yilda Biyskga, 1938-yilda Ashxobodga koʻchib oʻtdi. Oʻrta maktabni tamomlagan. 1942-yilda Kuzmin Qizil armiya safiga chaqirildi. Oʻsha yilning sentyabr oyidan Ulugʻ Vatan urushi frontlarida xizmat qildi. Stalingrad, Don, Janubi-gʻarbiy 1 va 2-Ukraina frontlaridagi janglarda qatnashgan. U Ulugʻ Vatan urushining Stalingrad jangida, Ukraina Sovet Sotsialistik Respublikasi va Polshani ozod qilishda ishtirok etgan.

1945-yil yanvar oyiga kelib kichik serjant Anatoliy Kuzmin 1-Belorussiya fronti 47-armiyasining 60-piyoda diviziyasi 1281-piyoda polkida xizmat qilgan. U Visla-oder operatsiyasida qatnashdi. 1945-yil 15-16-yanvarda Kuzmin Germaniya mudofaasini yorib oʻtishda hamda Novy Dvor Mazovetski shahri yaqinidagi Visla daryosini kesib oʻtishda qatnashdi va dushmanning bir nechta oʻq otish nuqtalarini yoʻq qildi. Daryoning gʻarbiy sohilidagi koʻprikda u nemislarning qarshi hujumlarini qaytardi, ogʻir yaralandi, ammo jangni davom ettirdi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1945-yil 24-martdagi farmoni bilan „Visladan oʻtishda koʻrsatgan jasorati va qahramonligi uchun" kichik serjant Anatoliy Kuzmin Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan taqdirlandi. Lenin ordeni va Oltin yulduz medali ham taqdim etildi.

U uzoq vaqt kasalxonada davolandi. 1947-yil sentyabr oyida nogironligi sababli demobilizatsiya qilindi. 1949-yilda Kuzmin Ashxobod yuridik maktabini tamomlagan, soʻngra Pyatigorsk va Barnaul prokuraturalarida ishlagan. 1961-yildan Samarqand shahrida yashab mehnat faoliyatini olib bordi.

Anatoliy Kuzmin 1992-yil 4-iyunda vafot etgan va Samarqand harbiy qabristoniga dafn etilgan.

Mukofotlar
----------

Anatoliy Kuzmin 1-darajali Vatan urushi ordeni va bir qator medallar bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Анатолий Наумович Кузьмин". *www.warheroes.ru*. Qaraldi: 20-sentabr 2023-yil.
2. ↑  „«Ветеран великой отечественной войны, Герой СССР – Кузьмин Анатолий Наумович»". *www.admbi.ru*. Qaraldi: 20-sentabr 2023-yil.
3. ↑  „Скромный и отважный: сын алтайской земли Анатолий Кузьмин о себе рассказывал мало При цитировании ссылка на сайт портала «Вечерний Барнаул» обязательна https://barnaul.press/". *www.barnaul.press*. Qaraldi: 20-sentabr 2023-yil.
**Xoja hasan andoqiy**, Abu Muhammad Hasan ibn Husayn alAndoqiy (1069, Buxorodagi Andoq qishlogʻi — 1157.2.11, Buxoro) — xojagonlik tariqatining yirik namoyandasi. Buxoro madrasalarida tahsil olgan. Xojagon — naqshbandiya tariqatining mashhur shayxi Xoja Yusuf Hamadoniyning isteʼdodli muridi va 2 xalifasi sifatida ustozi bilan birgalikda Xorazm va Bagʻdodga borgan. Oʻz umrini muridlar tarbiyalash bilan oʻtkazgan. Shuningdek, X.H.A. gpasavvufnint xojagonlik tariqatini ishlab chiqishda Abduxoliq Gʻijduvoniyta katta yordam bergan. "Rashahot" asarida yozilishicha, "u oʻz davrining buyuk shayxlaridan biri va tariqat yoʻlida eng yaxshi insonlardandir". Mashhur olim Samʼoniy Marvdagi Yusuf Hamadoniy xonaqosi va Buxorodagi xonaqoda ul zotdan hadis ilmini oʻrgangan.

Adabiyot
--------

* Abdulkarim asSamʼoniy, Nasabnoma (AlAnsob), Buxoro, 2003; Faxruddin Ali Safiy, Rashahot, T. 2003; Hasaniy M. Razzoqova M. Xojagon tariqati va Xoja Hasan Andoqiy, T. 2003.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gerbrandi minorasi** (niderlandcha: *Gerbrandytoren*) — Eysselsteyndagi (Niderlandiya) minora, 1961-yilda qurilgan.

Tavsifi
-------

Minora FM va TV eshittirishlari uchun ishlatiladi. U 100 metr balandlikdagi beton minoradan iborat boʻlib, uning ustiga antenna ustuni oʻrnatilgan. Minoraning umumiy balandligi dastlab 382,5 metrni tashkil etgan boʻlsa, 1987-yilda u 375 metrga qisqardi. 2007-yil 2-avgustda analog antenna raqamli bilan almashtirildi, balandligi esa yana 9 metrga kamaydi. Hozirda minoraning balandligi 366,8 metrni tashkil qiladi.

Minora 1940-1945-yillarda bosh vazir lavozimida ishlagan golland siyosatchisi Piter Gerbrandi sharafiga nomlangan.

Gerbrandi minorasidan unchalik uzoq boʻlmagan joyda (Cabauw) yaqinida joylashgan yana bir eʼtiborga molik antenna meteorologik oʻlchovlar uchun ishlatiladi, balandligi 213 m. 2015-yil 4-sentabrda yaqin atrofdagi 196 m balandlikdagi yana bir antenna oʻrta toʻlqin uzatgich Lopik(ingl.)oʻzb. buzildi.

Yongʻinlar
----------

2011-yil 15-iyulda Gerbrandi minorasida kichik yongʻin sodir boʻldi. Bir necha soatdan keyin Smilddagi shunga oʻxshash minora(ingl.)oʻzb. yonib, qulab tushdi. Shundan soʻng, ehtiyot chorasi sifatida, Gerbrandi minorasidagi barcha uzatgichlar toʻxtatildi va Niderlandiyaning aksariyat qismi FM eshittirishi va raqamli televideniyesiz qoldi.

Havolalar
---------

* Gerbrandy Toren na sayte Structurae
* Drawings at SkyscraperPage.com
* World’s Greatest Christmas Tree Foundation
**Suba** — Keniya va Tanzaniyaning janubi-gʻarbiy qismida yashovchi xalq. Ularning soni taxminan 180 ming kishi. *Basuba* xalqining oʻz nomi. Xalq Bantu xalqlarini nazarda tutadi. Tanzaniyaning Mara mintaqasidagi Tarime tumanida ham o‘zlarini Suba deb ataydigan odamlar bor, biroq ularning bir etnik guruhga mansubligi aniq emas. Ularning tili juda oʻxshash.

Subaning ona tili — Ikisuba. Bugungi kunda xalq vakillarining aksariyati katoliklik. Xalq vakillari Viktoriya koʻlidagi 2 orolda — Rusinga va Mfanganoda istiqomat qilishgan va ular Keniyada joylashgan oxirgi qabila hisoblanadi. Qabilaning tili materikda yashovchi Subalarning muhim qismi orasida til oʻzgarishiga qadar yaqin atrofdagi Luo xalqi tomonidan katta taʼsir koʻrsatadi. Natijada ularning tili Qizil kitobga xavf ostida qolgan tillar qatorida kiritilgan. Ushbu lingvistik oʻzgarishlarga qaramay, Suba oʻzining etnik oʻziga xosligini saqlab qoldi.

Sohil boʻylab joylashgan suba xalqi oʻzlarini Uregi, Gvassi va Kaksingri deb atashgan. Ikkinchisi Mbita Point deb nomlangan kichik baliqchilar qishlogʻida yashaydi va Uregi tepaliklarida yashovchilar bilan chambarchas bogʻliq. Subalarning yana bir kichik guruhi — xuddi shu nomdagi baland togʻlarda yashaydigan gvasiylar. Ular koʻl yaqinida yashovchi suba qabilasining eng katta guruhidir. Bugungi kunda orollar va baland togʻlarning koʻplab aholisi hali ham Luganda tili bilan chambarchas bogʻliq boʻlgan Suba lahjasini saqlab qolishgan, garchi koʻp jihatdan unga Luo xalqining tili kuchliroq taʼsir koʻrsatadi.

Abasuba Community Peace Museum
Subalarning aksariyati Mfangano orolida yashaydi. 2013-yildan beri Suba dekabr oyida Rojdestvo oldidan haftada ikki kun davomida Rusinga orolida yillik madaniy festival Rusinga festivaliga mezbonlik qiladi. 2018-yilda festivalda 13 davlatdan 8000 kishi qatnashdi. Mfangano orolida Abasuba Community Peace Museum va *Mavanga gʻorlari joylashgan*. Suba dastlab Ugandadan Viktoriya koʻli boʻylab koʻchib oʻtgan va Rusinga va Mfangano orollariga joylashgan. Boshqa kichik guruhlar XVIII asr boshlarida xuddi shu koʻl qirgʻogʻiga koʻchib oʻtdilar va joylashdilar. Orollarda qo‘nim topganlar o‘z nomiga „chula" so‘zini qo‘shgan, bu „orol xalqi" degan maʼnoni bildirgan. Boshqalar oʻzlarini Fangano deb atashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Племя суба в Энциклопедии народов мира Andoza:Проверено
2. ↑  „#KeFestivals: Rusinga Festival -" (en).  Paukwa (18-iyun 2019-yil). Qaraldi: 29-oktyabr 2019-yil.
3. 1 2  „Rusinga festival: saving the Abasuba culture" (en).  The EastAfrican (29-dekabr 2018-yil). Qaraldi: 29-oktyabr 2019-yil.

Adabiyot va manbalar
--------------------

* Okoth-Okombo, Duncan (1999) 'Til va etnik oʻziga xoslik: Abasuba ishi', *Keniya fanlar jurnali* (seriya C, gumanitar va ijtimoiy fanlar) 5, 1, 21-38.
* Heine, Bernd va Brenzinger, Mathias (tahrirlar) (2003) „Afrika", *YuNESKOning yoʻqolib ketish xavfi ostidagi tillar Qizil kitobiga kiritilgan*. (kirish pastki)