recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Navoiy maqbarasi** - Hirotdagi (Afgʻoniston) meʼmoriy yodgorlik. Shahar tashqarisidagi Musallo markazida, Injil arigʻining janubiy qirgʻogʻi yaqinida joylashgan gumbazli oddiy bino. Gavharshodbegim maqbarasiga qiyoslab hirotlik savdogar hoji Gʻulomhaydar Muxtarzoda qurdirgan (1947). Tarhining tashqarisi 10x10 m, ichkarisi 6x6 m. Devor qalinligi 1 m. Anʼanaviy mayda chorsi gʻisht (18x18x5 sm) ganchxok loyida terilgan. Ichki bezagida ganchkori naqsh va iroqisimon bezak qoʻllangan. Tarzlari ravoqli, tobadonli, janubiy ravoq — ochiq eshik vazifasini oʻtaydi. Gumbaz osti gardishining 4 tomonida darcha bor. Maqbara bezaksiz, xona oʻrtasida kichik daxma qora marmar (182x41—35,6x4 sm) bilan qoplangan, unda nastaʼliq xatida "Hazrat Amir Kabir Nizomiddin Alisher Navoiy Hiraviy. Tavalludi 844, vafoti 906 hijriy, Donishparvar vazir" degan soʻzlar bitilgan. Mazkur qabrtosh Kobuldan keltirib oʻrnatilgan (1967). Navoiy maqbarasini va uning atrofidagi masjid, maqbaralarni qayta qurish oʻzbek meʼmorlari tomonidan loyihalashtirilmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Muzeyning tashqi ko'rinishi
**Navoiy viloyati tarixi va madaniyati davlat muzeyi** (avvalgi nomi: *Navoiy viloyat tarixiy-oʻlkashunoslik muzeyi*) — Oʻzbekistonning Navoiy viloyati, Karmana shaharchasida joylashgan muzey. 1992-yil 30-yanvarda tashkil etilgan.

Tarixi
------

Oʻzbekiston Respublikasi Turizm va Madaniy meros vazirligi huzuridagi Madaniy meros agentligi Navoiy viloyati tarixi va madaniyati davlat muzeyi 1992 yil 30 yanvarda viloyat tarixiy-o‘lkashunoslik muzeyi nomi bilan Navoiy viloyati hokimligining 12/284-sonli qarori asosida tashkil etilgan va 2017 yil 15 dekabrdagi 429-sonli qaror asosida Navoiy viloyati tarixi va madaniyati davlat muzeyi nomi bilan qayta tashkil etildi; 
Navoiy viloyati tarixi va madaniyati davlat muzey o‘z faoliyatida asosan, Zarafshon vohasi (Navoiy viloyati hududi)ning tarixi, bebaho va noyob topilmalari, o‘ziga xos moddiy va nomoddiy madaniy merosi bo‘yicha ekspozitsiyalar yaratilib, mamlakatning boshqa bir hududida uchramaydigan va takrorlanmaydigan tabiiy, me’moriy-majmualari, san’at asari darajasida saqlanib kelingan qoyatosh suratlarini, tarixiy maskan va ziyoratgohlarini chuqur o‘rgangan holda mahalliy va horijiy sayyohlarni bu tarixiy manbalardan bahramand etib kelmoqda

Joylashgan manzili: Navoiy viloyati Karmana tumani , Sadoqat ko'chasi 14 -uy
Elektron pochtasi:E-mail: muzey-navoiy @gmail.uz
Bogʻlanish kontaktlari: Telefon: (79) 210-10-14
Tashkilot rahbari: [Raxmonov Xasan Ebodullayevich]

Fotogalereya
------------

* 
* 
* 
* 
*
**„Oq soʻyloq"**, baʼzan **„Oq soʻyloqtish"** oʻlaroq tarjima qilinadi (inglizcha: *White Fang*) — amerikalik yozuvchi Jack London qalamiga mansub roman. Kitob oʻlaroq birinchi marta 1906-yil „Macmillan" nashriyoti tomonidan chop etilgan. Ilk bor oʻsha yili „Outing" jurnalida chop etilgan.

Romandagi hodisalar 1890-yillarda Kanadada sodir boʻladi. „Oq soʻyloq" muallifning „Yovvoyilik chaqirigʻi" (inglizcha: *The Call of the Wild*) romanining sherigi va mavzu jihatdan aksidir. „Oq soʻyloq" romanining bosh qahramoni boʻri boʻlsa, „Yovvoyilik chaqirigʻi" romanining bosh qahramoni xonakilashtirilgan it haqidadir.

Roman bosh qahramon Oq soʻyloq nuqtai nazaridan soʻzlab beriladi. Bu esa muallifga jonivorlar dunyoga va insonlarga qanday koʻz bilan qarashi haqida yozish imkonini bergan. Asarda axloq kabi murakkab mavzular ham koʻrib chiqiladi. Roman bir necha tilga, jumladan, oʻzbek tiliga tarjima qilingan, uning asosida bir necha film suratga olingan.

„Oq soʻyloq" gʻarbda roman hisoblanadi. Rossiyada, shu sabab Oʻzbekistonda ham qissa deb yuritiladi. Romanni oʻzbek tiliga Olim Otaxon tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 2010-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa uyida chop etilgan.

Syujet
------

Bir indeysning iti undan qochib ketadi. Oradan yillar oʻtib indeys itni boʻricha bilan koʻrib qoladi. Boʻrichaga Oq soʻyloq laqabini berishadi.

Boʻri ulgʻayadi, insonlarga boʻysunishni oʻrganadi. Oq soʻyloq nomaqbul xoʻjayon qoʻliga tushib qoladi. Bu xoʻjayin it urishtirishga qiziqadi. Janglarning birida Oq soʻyloq oʻlishiga oz qoladi. Buni yosh Weedon Scott (talaffuzi: *Uidon Skott*) ismli muhandis koʻrib qoladi va Oq soʻyloqni sotib oladi. Scott Oq soʻyloqqa yaxshi qaraydi, ikkisi bir-biriga bogʻlanib qoladi.

Qahramonar
----------

* Oq soʻyloq – bosh qahramon; boʻri
* Grey Beaver (talaffuzi: *Grey Biver*) – Oq soʻyloqning birinchi xoʻjayini
* Beauty Smith (talaffuzi: *Byuti Smit*) – Oq soʻyloqning ikkinchi xoʻjayini
* Weedon Scott (talaffuzi: *Uidon Skott*) – Oq soʻyloqning uchinchi xoʻjayini

Oʻzbekcha tarjima
-----------------

Asarni oʻzbek tiliga rus tilidan Olim Otaxon tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 2010-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa uyida chop etilgan. Mazkur nashr lotin yozuvida nashr qilingan. Asarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Shoyim Boʻtayev – muharrir, Akrom Bahromov – rassom, Shuhrat Mirfayozov – rasmlar muharriri, Tatyana Smirnova – texnik muharrir, Dono Toʻychiyeva – musahhih, Jamila Turgʻunova – komputerda sahifalovchi. Kitob adadi – 3 000 nusxa.

Havolalar
---------

* „Oq soʻyloq" Ziyouz saytida

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
AGA BURYATLARI MUXTOR OKRU-GI — Rossiya Federatsiyasining Chita viloyati tarkibidagi muxtor okrug. 1937-yil 26-sentabrda tashkil etilgan. Maydoni 19 ming km². Aholisi 79 ming kishi (1993). Okrug tarkibida 3 maʼmuriy tuman, 4 shaharcha bor. Maʼmu-riy markazi — Aginskoye shaharchasi. Tabiati. A. Aga Buryatlari muxtor okrugi o. Sharqiy Bayka-lortining janubida. Janubi-gʻarbdan shimoli-sharqqa parallel holda Cherskiy, Dauriya, Mogoytuy (okrugning eng baland nuqtasi — Alxanay choʻqqisi, 1663 m) tizmalari choʻzilgan. Jan.da 700 — 800 m ba-landlikdagi Onon boʻyi tekisligi bor. Iqlimi keskin kontinental, moʻtadil. Yoz issiq, iyulninig oʻrtacha temperaturasi gʻarbda 16°, janubi-sharqda 18°. Qish sovuq, bulutsiz kunlar koʻp, qor kam, yanvarning oʻrtacha temperaturasi — 22° dan — 24’ gacha. Yiliga janubi-sharqda 300 mm lan gʻarbda 400 mm gacha yogin yogʻadi. Bahor va yozning boshlarida yogʻingarchilik boʻlmaydi. Qor qoplami 3 — 6 sm. Vegetatsiya davri gʻarbida 90 kundan 150 kungacha. Daryolari kamsuv. Okrugning janubiy va sharqiy chegarasidan Onon daryosi, oʻzidan esa Ononning Ileya va Aga irmoqlari oqib oʻtadi. Janubiy da kichik koʻllar bor. Gʻarbidagi togʻlarda podzollashgan va kulrang tuproqlar, tekisliklarda karbonatli kashtan va qoratuproqlar tarqalgan. Pasttekisliklarda dasht oʻsimliklari oʻsadi. Okrug hudining 30% oʻrmon. Aholisi. A. Aga Buryatlari muxtor okrugi o.ning asosiy aholisi buryatlar va ruslar; shuningdek ukrainlar, tatarlar va 6. yashaydi. Shahar aholisi 33%. Aholisining oʻrtacha zich-ligi 1 km² ga 4,2 kishi. Xoʻjaligida qishloq xoʻjaligi muhim rol oʻynaydi. Okrug hududining 2Gʻ5 qismi dasht yaylovlari va pichanzorlardan iborat. Aga Buryatlari muxtor okrugi da mayin junli yaylov qoʻychiligi, goʻsht-sut chorvachiligi, yilqichilik (okrugning janubi-sharqida) rivojlangan. Gʻalla ekinlaridan bugʻdoy, suli, arpa va yem-xashak ekinlari ekiladi. Sanoati asosan mahalliy qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlaydi. Oryol kon-boyitish kombinati va Aginskoye yogʻ zavodi bor. Oʻrmon sanoati Ara, Ilya, Duldurga, Aginskoyeda rivojlangan.146Okrugning sharqiy qismini temir yoʻl kesib oʻtgan. Argaley, Aginskoye, Mogoy-tuy va Sugol orqali avtomobil yoʻli oʻtadi. Okrugning gʻarbiy qismida Darasun — Duldurga — Xapcheranga avtomobil yoʻli bor.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oq tomoqli suv mushugi**, yoki **rangli suv mushugi**, yoki **dogʻli suv mushugi** (lotincha: *Hydrictis maculicollis*) — Sahro janubidagi Afrikada yashovchi Suvsarlar oilasiga mansub yirtqich sutemizuvchi. *Hydrictis* jinsining yagona vakili.

Taʼrif
------

Oq tomoqli suv mushugining uzunligi taxminan 44 dan 68 sm gacha, dum uzunligi 13,5 dan 19,0 sm gacha Ogʻirligi — taxminan 3 dan 5 kg gacha. Erkaklar urgʻochilarga qaraganda kattaroqdir.

Tana ingichka va uzun, yassi dumi bilan choʻzilgan. Keng boʻyinli katta bosh keng va qisqa tumshugʻiga torayadi. Quloqlari qisqa va yumaloq. Moʻynali terisining rangi shokolad rangdan qizil-jigarranggacha oʻzgaradi. Tomoq va boshning orqa qismida oqdan dogʻlar mavjud. Rangi urgʻochi va erkaklar uchun farq qiladi. Albinizmlar kam uchraydi.

Tish formulasi: {\displaystyle I{3 \over 3}C{1 \over 1}P{4 \over 3}M{1 \over 2}=36}

Tarqalishi
----------

Oq tomoqli suv mushugi Afrikaning Sahro janubida keng tarqalgan. Tarqatish maydoni Gʻarbiy Afrikadagi Gvineya-Bisaudan Efiopiyaning janubi-gʻarbiy qismiga, shuningdek janubi-gʻarbdan Namibiya shimoliy chegarasiga, Botsvana va Zimbabvening shimoli-gʻarbiy qismiga, sharqdan Keniya va Tanzaniya, Malavi va Mozambikning bir qismi orqali Janubiy Afrikaning sharqiy qismiga choʻzilgan.

Ozuqasi
-------

Suv mushugi baliqlar (*Moʻylovli baliqlar*, *Clarias*, *Haplochromis*, *Micropterus salmoides*, *Salmo trutta*, *Tilapia*) va qurbaqalar (asosan *Xenopus laevis*, *Rana*) bilan oziqlanadi. Yovvoyi tabiatda Suv mushuklar timsohlarning oʻljasiga aylanishi mumkin. Krikun burgutini bolalarni ham ovlashi mumkin.

Koʻpayishi
----------

Tanzaniyadagi Viktoriya koʻlida juftlash iyul oyida boʻlib oʻtadi va bolalar ikki oylik homiladorlik davridan keyin sentyabrda tugʻiladi. Chaqaloqlar 1 dan 3 gacha koʻr boʻlib tugʻiladi va 1 yilgacha onasi bilan qoladi. Erkaklar ularning tarbiyasida qatnashmaydi.

Manbalar
--------

1. ↑   Sokolov V. Ye. Pyatiyazichniy slovar nazvaniy jivotnix. Latinskiy, russkiy, angliyskiy, nemeskiy, fransuzskiy. 5391 nazv. Mlekopitayuщie. — M.: Russkiy yazik, 1984. — S. 99. — 352 s. — 10 000 ekz
2. ↑   Polnaya illyustrirovannaya ensiklopediya. „Mlekopitayuщie" Kn. 2 = The New Encyclopedia of Mammals / pod red. D. Makdonalda. — M.: Omega, 2007. — S. 467. — 3000 ekz. — ISBN 978-5-465-01346-8.
3. ↑  Serge Larivière: Lutra maculicollis. In: Mammalian Species. 712, 2002, S. 1-6 pdf Arxivnaya kopiya ot 21 yanvarya 2012 na Wayback Machine

Adabiyot
--------

* Serj Lariviere: Lutra maculicollis. In: Sutemizuvchilar turlari. 712, 2002, S. 1-6
**1452-yilgi Xuanxe daryosining toshqinlari** Shandong va Xenandagi Xuanxe boʻyida, shuningdek, Xuay daryosi vodiysida yuz minglab fermerlarga taʼsir koʻrsatgan yirik tabiiy ofatlar edi.

Birinchi toshqin 1448 yilda Linqingdagi suv toshqini natijasida toʻrt yil oldin Shavanda amalga oshirilgan keng koʻlamli jamoat ishlarini vayron qilib tashladi. Shandun shahridagi Katta kanalga oqib kelgan loyni tozalash uchun katta kuch talab etiladi. Yerdagi ishlar taʼmirlangandan soʻng, Jingtay imperatori ikkita ibodatxona qurishni buyurdi – biri Xeyangshanda, ikkinchisi Shavanda. Aholi vakillari toshqinlarni oldini olish uchun daryo xudolariga ibodat qilishga majbur boʻldi.

Oy taqvimi boʻyicha oltinchi oyga kelib, Shavandadagi shimoliy qirgʻoq yana yorilib ketdi va butun Katta Kanal floti uning yoʻnalishiga tashlangan qum bilan qolib ketdi.

Yana qarang
-----------

* 1448-yil Xuanxe daryosining toshqini
* 1453-yil Xuanxe daryosining toshqini

Manbaalar
---------

1. 1 2  Tsai, Shih-Shan Henry. *SUNY Series in Chinese Local Studies*: *The Eunuchs in the Ming Dynasty*. SUNY Press, 1996. ISBN 0791426874, 9780791426876. Accessed 16 Oct 2012.
**Gurdush (Goʻjayli) qabristoni** — quyi Zarafshonning qad. oʻzanida joylashgan, jez davriga oid kabriston. 1953-yilda Ya. Gʻ.Gʻulomov tomonidan oʻrganilgan. Gurdush qabristonida 5 ta yorma qabr tekshirilgan. Mayyitlar bukchaygan holda bir yoni bilan dafn etilgan. Chirib, kukunga aylangan skeletlarning bilaklari, oyoq va umurtgʻa suyaklari oʻrnida qimmatbaho toshlar va jezdan yasalgan qoʻshaloq bilaguzuklar, turli xil munchoqlar, quloq yaqinida esa isirgʻalar bor. Har bir qabrda sirti naqshlangan 1—2 ta tuvaksimon sopol idish yoki ularning parchalari uchraydi.

Gurdush qabristoniga oʻxshash yodgorliklar qad. Xorazm, Fargʻona vodiysi, Toshkent va Samarqand viloyatlarida ham topilgan. Bular mil. av. 2-ming yillikning 2-yarmida Oʻrta Osiyo choʻl va dashtlarida istiqomat qilgan oʻtroq chorvador qabilalarning moddiy madaniyat tarixini oʻrganish uchun qimmatli manbadir.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
* Gulyamov Ya. G. Arxeologicheskiye raboti k zapadu ot Buharskogo oazisa, Trudi In-ta istorii arxeologii AN UzSSR, vip. 8, T. 1956; Gulyamov Ya. G. Islamov U. Askarov A. Pervobitnaya kultura i vozniknoveniye oroshayemogo zemledeliya v nizovyax Zarafshana, T. 1966.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Cruella de Vil** (talaffuzi: Kruella de Vil) — britaniyalik yozuvchi Dodie Smith qalamiga mansub *101 ta dalmatin* romanidagi xayoliy qahramon. Disney studiyasi tomonidan ishlangan *101 Dalmatians* (1961), *101 Dalmatians II: Patch’s London Adventure* (2002) animatsion filmlarida hamda *101 Dalmatians* (1996), *102 Dalmatians* (2000), *Cruella* (2021) filmlarida ushbu personaj ishtirokidagi sahnalar mavjuddir.

Adaptatsiyalar
--------------

### Animatsion filmlar

#### *101 ta dalmatin* (1961)

Asosiy maqola: 101 ta dalmatin
Cruella personaji birinchi marta 1961-yilda ishlangan *101 ta dalmatin* multfilmida salbiy qahramon timsolida paydo boʻldi. Filmda unga amerikalik aktrisa Betty Lou Gerson ovoz berdi.

2002-yilda *Forbes* jurnali Disney studiyasi yaratgan Cruella personajini eng badavlat xayoliy qahramonlar roʻyxatida oʻn uchinchi oʻringa loyiq topdi.

#### *102 ta dalmatin*

Asosiy maqola: 102 ta dalmatin
2003-yilda ishlangan 102 ta dalmatin animatsion filmida ham Cruella ishtirokidagi sahnalar mavjud. Filmda unga amerikalik ovoz aktrisasi Susanne Blakeslee ovoz berdi.

#### *101 Dalmatians: The Series*

Asosiy maqola: 101 Dalmatians: The Series
Cuella *101 Dalmatians* animatsion serialida ham asosiy salbiy obrazlardan biri sifatida paydo boʻldi. Serialda unga amerikalik aktrsa April Winchell ovoz berdi.

#### *101 Dalmatian Street*

Asosiy maqola: 101 Dalmatian Street
Cruella *101 Dalmatian Street* animatsion serialida ham asosiy salbiy qahramon sifatida paydo boʻldi. Unga shotland aktrisasi Michelle Gomez ovoz berdi. Serial voqealari 80-yillarning oxirlarida yoki 90-yillarning boshlarida boʻlib oʻtadi.

### Filmlar

#### *101 ta dalmatin* (1996)

Asosiy maqola: 101 ta dalmatin
Amerikalik aktrisa Glenn Close 1996-yilda chiqarilgan *101 Dalmatians* filmida Cruella de Vil obrazini gavdalantirdi.

#### *102 ta dalmatin*

Asosiy maqola: 102 ta dalmatin
2000-yilda *102 ta dalmatin* filmi chiqarildi. Unda amerikalik aktrisa Glenn Close film bosh qahramoni — Cruealla jonlantirdi.

### *Cruella*

Asosiy maqola: Cruella (film)
2021-yilda Disney studiyasi Cruealla filmini omma eʼtiboriga havola etdi. Filmga Craig Gillespie rejissorlik qildi. Ssenariyni esa Dana Fox va Tony McNamara yozishdi. Film bosh qahramoni — Cruella rolini amerikalik aktrisa Emma Stone ijro etdi.

Filmda Cruellaning asl ismi Estella Miller boʻladi. Bolaligida onasi Catherine dizayner Baroness von Hellmanga tegishli dalmatinlar tomonidan oʻldiriladi. Qasos ilinjida, Estella oʻzida 'Crueallaʼ personasini yaratadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „The Forbes Fictional Fifteen". *www.forbes.com* (13-sentabr 2002-yil). Qaraldi: 24-avgust 2007-yil.
"Kote" **Konstantin Aleksandrovich Marjanishvili** (1872.9.6 – 1933.17.4) — rejissyor, gruzin teatri asoschilaridan. Gruziya xalq artisti (1931). Sahna faoliyatini 1893-yil aktyor sifatida boshlagan. 1897-yildan rus teatrlarida ishlagan. 1913-yil Moskvada "Erkin teatr" ("Goʻzal Yelena" spektaklini qoʻygan), 1920-yil Petrogradda Komik opera teatrini tashkil etgan. 1919-yil Kiyevda ham ishlagan (shaharning barcha teatrlariga komissar boʻlgan). 1922-yildan gruzin teatrining yetakchi arboblaridan, uning islohchisi. 1928-yil Kutaisida dramatik teatr (hozirgi Tbilisidagi Marjanishvili nomidagi teatr)ni tashkil etdi. "Koʻzibuloq", "Gruziyada quyosh tutilishi", "Hamlet", "Uriel Akosta", "Don Karlos" kabi spektakllari teatr ravnaqiga munosib hissa boʻlib qoʻshildi. Fojiaviy, dramatik, komik, operetta, pantomimik kabi birbiriga kontrast janrdagi spektakllar sahnalashtirib, muvaffaqiyat qozongan.

1924-yildan Gruziya davlat kino sanoatida ham ishlagan. "Oʻgay ona Samanishvili", "Qonun va burch", "Gogi Ratiani", "Soʻna" kabi filmlarga rejissyorlik qilgan. Marjanishvili ijodi Gruziya ki-nosining shakllanishiga va N. Shengelaya, Marjanishvili Chiaureli kabi Gruziya kinosining yirik arboblari ijodiga katta taʼsir etdi va ular Marjanishvili rejissyorlik sanʼati prinsiplarini rivojlantirdilar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Siolkovskiy Konstantin Eduardovich** [1857.5(17).9, Ryazan viloyati — 1935.19.9, Kaluga] — aviatsiya, aerodinamika va raketalar dinamikasi sohasidagi rus olimi va ixtirochisi; bolaligida ogʻir kasallikdan keyin kar boʻlib qolib, oʻqishni davom ettirolmagan. 1879-yilda oʻqituvchilik unvoniga imtihon topshirgan. Borovsk (Kaluga gubernyasi) dagi uyezd bilim yurtida mat. va geometriyadan dars bergan (1880— 98). 1880-81 yillarda bu sohadagi mavjud ixtirolardan bexabar "Gazlar nazariyasi" ilmiy ishini yozib, unda gazlar kinetik nazariyasi asoslarini tavsifladi. 1897-yilda Rossiyada birinchi aerodinamik truba qurgan. Keyinroq dunyoda birinchi boʻlib raketa nazariyasiga va suyuq yonilgʻili raketa dvigateli nazariyasiga asos solgan. Ilmiy ishlari 3 muammoga: metall aerostat (dirijabl)ni ilmiy asoslash (1885— 92), aeroplanning suyriligi (1894-yilda eʼlon qilingan), sayyoralararo raketalar (1896-yildan) ga bagʻishlangan. Uchishda reaktiv harakatdan foydalanish gʻoyasi birinchi marta S. tomonidan 1883-yilda bayon etilgan. S. 1903-yilda "Reaktiv asboblar bilan fazoni tadqiq etish" asarida birinchi boʻlib raketa harakati fazoda va tortishish maydonida oʻzgaruvchan massali jism harakatiga oʻxshashligini, sayyoralararo aloqada raketalardan foydalanish mumkinligini asoslab berdi. 1929-yilda "Kosmik raketa poyezdlari" asarida bosqichli raketa harakati nazariyasini yaratdi. Yerga sunʼiy yoʻddosh boʻladigan raketa masalasi bilan birinchi boʻlib shugʻullandi, Yerdan tashqarida st-yalar qurish fikrini ilgari surdi. Oydagi kraterga S. nomi berilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Yozuvchi, shoir yoki dramaturgga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Kadrina Parish** (estoncha: *Kadrina vald*) — Estoniya shimolidagi Lääne-Viru okrugidagi qishloq munisipaliteti. U 329,26 maydonni egallaydi km² (tumanning umumiy maydonining 10%) va aholisi 5156 kishi (2004—yil 1—yanvar holatiga). 2005—yilda Saksi cherkovi tarqatib yuborilgan va Kiku, Pariisi va Salda qishloqlari Kadrina cherkoviga birlashtirilgandan soʻng, Saksi cherkovining katta qismi Tapa cherkoviga qoʻshilganidan beri cherkov hozirgi chegaralariga ega.

Maʼmuriy markazi — 2600 nafar aholiga ega hisoblanadi. Boshqa yirik aholi punktlari — Hulja kichik tumani (600 aholi) va Kihlevere (200 aholi), Vohnja (200 aholi) va Viitna (100 aholi) qishloqlari. Jami boʻlib 32 ta qishloq bor.

Shaharchaning shimoliy chegarasi, shuningdek, Lahemaa milliy bogʻining janubiy chegarasi hisoblanadi.

Tallin — Narva yoʻli (1-son, E20 qismi) va Tallinn - Sankt-Peterburg temir yoʻli Kadrina hududi orqali oʻtadi.

Aholi punktlari
---------------

Kichik tumanlar

Hulja, Kadrina

Qishloqlar

Ama, Arbavere, Hõbeda, Härjadi, Jõepere, Jõetaguse, Jürimõisa, Kadapiku, Kallukse, Kihlevere, Kiku, Kõrveküla, Lante, Leikude, Loobu, Läsna, Mõndavere, Mäo, Neeruti, Ohepalu, Orutaguse, Pariisi, Põima, Ridaküla, Rõmeda, Salda, Saukse, Sootaguse, Tirbiku, Tokolopi, Udriku, Uku, Undla, Vaiatu, Vandu, Viitna, Vohnja, Võduvere, Võipere

Din
---





Kadrina Parishdagi dinlar (2021) 

  Qayd etilmagan (85.9%)  Lyuteran (7.0%)  Pravoslav (3.0%)  Boshqa (1.5%)  Noma'lum (2.6%)

Galereya
--------

* Kallukse pine Kallukse qarag'ayi
* Nabudi lake Nabudi ko'li
* Viitna Pikkjärv Viitna Pikkjärv
* Kadrina railway station allee Kadrina temir yo'l stantsiyasi
* Kadrina church Kadrina cherkovi
* Neeruti manor Neeruti manor
* Viitna inn Viitna mehmonxonasi
* Undla manor house Undla manor uyi

Manbalar
--------

1. ↑  „X-GIS(4) Portal". *xgis.maaamet.ee*. Qaraldi: 31-yanvar 2022-yil.
**Crows Nest** AQShning Indiana shtatida joylashgan shahardir. Marion okrugi tarkibiga kiradi.

Aholisi
-------

73 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.

Manbalar
--------

1. ↑  „American FactFinder".  United States Census Bureau. Qaraldi: 31-yanvar 2008-yil.

Havolalar
---------

* 

Town of Crows Nest Historic District
AQSh Tarixiy joylarning milliy reyestri
Andoza:Infobox NRHP/conv

**Lua xatosi in Modul:Location\_map at line 522: Unable to find the specified location map definition: "Module:Location map/data/Indiana" does not exist.**Joylashuv
 
Roughly bounded by Kessler Blvd. White R. and Questover Circle, IndianapolisHudud
 
65 acre (26 ha)Meʼmorchilik uslubi
 
Colonial Revival, Tudor Revival, et al.NRHP maʼlumotnomasi No.
00000305NRHPga qoʻshilgan
 
13-aprel 2000-yil



|  |  |
| --- | --- |
| AQSh geografiyasi | *AQSh geografiyasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

1. ↑  Andoza:NRISref
**Mavlono Xojagiy Imkanagiy**(arabcha:مولانا خوجاجي إمكاناجي — Mavlono Xojagiy Imkanagiy(vafoti 1600-yil)) — soʻfiy.

Faoliyati
---------

Mavlono Xojagiy Imkanagiy Shahrisabzda yashagan mashhur Naqshbandiy shayxlaridan biri boʻlib, tariqatdagi silsilasi otasi Shayx Mavlono Darvesh Muhammad Shaxrisabziy Imkanagiydan (vafoti 1562-yil) boshlanadi. Mavlono Xojagiy Imkanagiy otasi haqida "*Intixob az kitobi „An-nasama" („Nasama" kitobidan parcha") nomli asarida yozgan.*
Mavlono Xojagiy Imkanagiy diniy ilmlar bilan birga dunyoviy ilmlarni ham yaxshi bilgan. Rivoyatlarga koʻra, u koriz usulida suv chiqarib, balandlik yerlarni sugʻorishni yoʻlga qoʻygan. Ana shu fazilatlari tufayli „*Xoʻjai ilm koni*" degan nom olgan.
Sharafuddin Roqimiy oʻzining „*Tarixi tomm*" nomli asarida bu zot haqida shunday yozadi: „Hazrati qutbu-l-aqtob mavlono Mavlono Xojagiy Imkanagiy (q.s.) Hazrati Mavlono Darvesh (q.s.)ning toʻngʻich oʻgʻillari va farzandi arjumandlaridir. Ul zot oʻz sohibi hollari Hazrati Mavlono Muhammad Zohid xalifa, irodat qoʻllarini qutbu-l-aqtob, zubdatu-l-avliyo, xulosatu-l-atqiyo, qudvatu-l-abror, usvatu-l-axyor Hazrati Xoja Ahpop (q.s.), pok etaklariga urgan va asʼhobi kirom, xulafoi humomlariga aylangan, kamol martabasiga erishgan edilar. Hazrati Mavlono Xojagiy (q.s.)ning muridlari koʻpdir, har biri komil boʻlib, mamlakat viloyatining valiysi edilar… Sanai 1010/1600-yilda Hazrati Mavlononing purfutuh ruhi muboraklari tan savmiʼasidan oliy olam xonaqohiga olib ketildi. Munavvar qabrlari Shahrisabz viloyatining Imkona qoryasidadir".
Mazkur asarda qayd etilishicha, Mirzo Moʻmin Munshiy Mavlono Xojagiy Imkanagiy vafotiga shunday tarix bitgan:

```
Qutbi oliyqadr mullo Xojagin koni safo,
On ki tuxmi nekui juz dar dili mardum nakisht.
Raft az olam javon gʻavvosi bahri maʼrifat..
Baski bud on qutbi olam, nekxoqi mardumon,
Haq taolo dod oʻro joy dar mulki bihisht.
Shayxi ahli din chu bud on muqtadoi roʻzgor,
„Shayxi ahli din" qazo taʼrixi favti oʻ navisht.
```

Mazmuni:

```
Oliyqadr qutb mullo Xojagay safo konidir,
Olamlar diliga yaxshiliqdan oʻzga narsa ekmadi.
Ul maʼrifat dengizi gʻavvosi olamdan yosh ketdi…
U olam qutbi, odamlarga yaxshilik tilovchi zot edi,
Haq taolo unga bihisht mulkidan joy berdi.
Din ahli shayxi, zamon muqtadosi edi,
Qazo uning v.i tarixini „Shayxi ahli din" (1010-yil) deb yozdi.
```

Manbalar
--------

1. ↑  Muhammadiyev N. Nasaf va Kesh allomalari. — B. 70.

|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Toshev Davron- Buxorolik miniatyurachi rassom
**Davron Toshev**- Buxorolik miniatyurachi rassom. "Hunarmand" uyushmasi a'zosi (2000), "Markaziy Osiyo hunarmandlari" festivali qatnashchisi (2001-2003), "Shuhrat" medali sohibi (2005), O'zbekiston Badiiy ijodkorlar uyushmasi a'zosi (2006).

Tarjimai holi
-------------

1970-yil 5-yanvarda Boxoro viloyatida tug'ilgan. 5-hunar-texnika bilim yurtini tugatgan (1985-1989), Buxoro davlat universiteti badiiy grafika bo'limi (2004-2007) Toshkent shahridagi "Sanoi nafis" ijodiy guruhi ustalari shogirdi (1992-1994), Kogon shahridagi "Me'mor" kichik korxonasi bosh rassomi (1994-1997), Buxoro shahar ixtisoslahtirilgan san'at maktabi o'qituvchisi (1997- 2010), "Hunarmand uyushmasi a'zosi (2000), "Markaziy Osiyo hunarmandlari" festivali qatnashchisi Qozog'ston (2001-2003), "O'zbekiston miniatyurasi" ko'rgazmasi qatnashchisi Fransiya (2005), O'zbekiston Badiiy ijodkorlar uyushmasi a'zosi (2006), "Aquarelles" ko'rgazmasi qatnashchisi Fransiya (2011), "Usta davron" (BUXORO IPAK QOGOZ, ООО) miniatyura va tabiiy Buxoro qog'ozi ishlab chiqish maktabi asoschisi (2018).

Ijodi
-----

200 dan ortiq ijod namunalari mavjud. Buxoro miniatyura maktabi rivojiga alohida hissasini qo'shgan, nafaqat O'zbekiston, xorijda ham hamkasblari va miniatyura san'ati muxlislariga yaxshi tanish. Musavvir Sharq miniatyura san'atining ham badiiy, ham poetik usullarini mahorat bilan uyg'unlashtirgan.

Usta Davron Toshev ijodidan
"Marché d'Art de Noël" ko'rgazmasi qatnashchisi Fransiya (2006), shahsiy ko'rgazma, Bryussel shahri (Belgiya-2006), shahsiy ko'rgazma, Lion shahri (Fransiya-2007), shahsiy ko'rgazma, Grenoble shahri (Fransiya-2008), shahsiy ko'rgazma, (Fransiya-2009), shahsiy ko'rgazma, Kamoliddin Behzod nomidagi memorial-bog' muzeyi (Toshkent-2012). 

Rassom Buxoro miniatyura dunyosiga shu qadar chuqur kirib borganki, uning asarlari personajlar mukammalligi, chiziqlarning nozikligi bilan ajralib turadi. Davron Toshev zamonaviy o'zbek miniatyura san'atida birinchi yo'nalishga mansubdir.Hozirgi kunda rassomning 100 dan ziyod shogirtlari mavjud.

Mukofot va unvonlari
--------------------

* 1997-yil Buxoro davlat universiteti bakalavr bitiruvchisi

* 2005-yil "Shuhrat" medali sohibi

Suratlar mavzusi
----------------

Usta Davron miniatyura maktabi
* "Bahrom qora qasrda"

* "Sevishganlar bog'i"

* "Oshiq musavvir"
* "Shohona ov"
* "Shoh va cho'pon"
* "Bog'da bazm"
* "Bazm"
* "Hamsa"
* "Shohnoma"
* "Darvesh"

* "Karvon"

Manbalar
--------

* ustadavron.uz saytidan.
* saytidan

>  Turkum: Buxoroda tug'ilgan| 1970- yil tug'ilgan| 5-yanvarda tug'ilgan| rassmom| miniatyurist
> 
> 

1. ↑  „Usta Davron".
**Davran (Davron) Babayev** (1972-yil 23-avgust) — sovet va qirgʻiz futbolchisi, hujumchisi va yarim himoyachisi. Qirgʻiziston terma jamoasida oʻynagan.

Faoliyati
---------

### Klub faoliyati

U 1989-yilda SSSR ikkinchi ligasida Oʻshning „Alay" tarkibida kattalar darajasida oʻynay boshlagan, ikki mavsumni jamoada oʻtkazgan.

SSSR parchalanganidan soʻng u Oʻzbekistonning „Neftchi" (Fargʻona) klubiga oʻtdi va bu klubda birinchi mustaqil Oʻzbekiston chempionati gʻolibi boʻldi. 1993-yilda Alayga qaytib keldi va u bilan birga Qirgʻiziston chempionatida bronza medallarini qoʻlga kiritdi va 39 ta (boshqa maʼlumotlarga koʻra 38) gol urib, mavsumning eng yaxshi toʻpurari boʻldi. 1994-yildan yana Oʻzbekistonda oʻrta toifadagi klublar va milliy chempionat autsayderlari „Navroʻz" (Andijon), "Zarafshon" (Navoiy), MHSK (Toshkent) klublarida oʻynagan.

U O‘zbekiston oliy ligasida jami 112 ta o‘yin o‘tkazib, 16 ta gol urgan.

1999-yildan Qirgʻiziston klublarida oʻynagan. 1999-yilda „Jashtyk-Ak-Altyn" klubi tarkibida chempionatning bronza medali sovrindori boʻldi, 2000-yilda esa „Dinamo-Olay" tarkibida Qirgʻiziston kubogi finalchisiga aylandi. 2006-yilgacha Oʻshning „Dinamo-Alay" va „Alay" jamoalarida oʻynagan.

Babayevning Qirgʻiziston chempionatining bir mavsumidagi gollar soni boʻyicha rekordini 2003-yilda (boshqa maʼlumotlarga koʻra, takrorlangan) Roman Kornilov yangilagan, u „SKA PVO" uchun 39 ta gol urgan.

### Milliy terma jamoa

1992-yil 3-oktyabrda Qirg‘iziston terma jamoasi safida O‘zbekistonga qarshi O‘rta Osiyo kubogi bahsida tanaffus vaqtida Vasiliy Ermoshkin o‘rniga maydonga tushgan. 1992-1996-yillarda u milliy terma jamoada muntazam o‘ynagan, jami 10 ta o‘yin o‘tkazib, gol ura olmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Soglasno nekotorim istochnikam takje imel grajdanstvo Uzbekistana
2. ↑  „Забивали сотни голов — вспомним, какие сильные игроки были в Кыргызстане". 13-fevral 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-fevral 2019-yil.
3. ↑  „Киргизия 2 : 6 Узбекистан". 7-fevral 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-fevral 2019-yil.

Havolalar
---------

* Profil na sayte FootballFacts.ru
* Davron Boboyev at National-Football-Teams.com
**Kungaboqar kapalagi**, kungaboqar kuyasi (Homoeosoma nebulella Hb.) — parvova kapalaqlar oilasiga mansub kapalak, kungaboqarumtg xavfli zararkuvandasi. Yevropa, Kichik va Janubi-Sharqiy Osiyo, Gʻarbiy Sibir, Qozogʻiston va Oʻrta Osiyoda uchraydi. Qanotlari yoyilganda 20–27 mm, oldingi kanoti och kulrang, qanotining oʻrtasida 4 ta qora rang nuqtasi bor; keyingi qanoti oldingisinikiga qaraganda kengroq, oqish, qanotining tomirlari qoramtir. Qurtining oʻz. 17 mm, och kulrang, tanasining ustki tomonida 3 ta jigarrang chizigʻi bor.

Oxirgi yoshdagi qurti tuproqning xaydov qatlamida yupqa pilla ichida qishlab chiqadi. Bahorda qurt gʻumbakdan uchib chiqqan kapalaqlar dastlab murakkabguldoshlarga mansub begona oʻtlarga, gullash davrida kungaboqarga oʻtadi, bir kapalak kungaboqar savatchasiga 200—300 tagacha tuxum qoʻyadi. Tuxumdan 4—5 kundan soʻng qurt chiqadi va qurtlari 3 yoshgacha gul, soʻngra urugʻ ichiga kirib pista magʻzi bilan ovqatlanadi. Qurtining rivojlanish davri 2— 3,5 hafta davom etadi, 4-yoshdagi qurtlar oʻsimlikdan yerga tushib, tuproq orasiga kiradi va shu joyda pillaga oʻralib, kelasi yil koʻklamgacha diapauza holatida boʻladi. Bir yilda 2 avlod beradi.

Kurash choralari: kungaboqarning zararkunandaga chidamli (pistasi poʻchogʻi qattiq — "zirhli") navlarini ekish; hosil yigʻib olingandan soʻng kungaboqar ekilgan maydonlarni chuqur shudgorlash (qishlovchi gʻumbaqlari oʻladi), begona oʻtlarni yoʻqotish; insektitsidlar purkash.

Zuhra Saidona.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Niels Henrik Abel** (talaffuzi: *Nils Henrik Abel*; 1802-yil 5-avgust — 1829-yil 6-aprel) — norvegiyalik matematik, turli sohalarga yirik hissa qoʻshgan. Eng muhim hissalaridan biri, radikallarda umumiy kvintik tenglamani yechish mumkin emasligini koʻrsatuvchi birinchi toʻliq dalilni ishlab chiqqan. Bu yashagan davrdagi eng muhim yechilmagan masalalardan biri boʻlib, 250 yildan ortiq vaqt davomida yechimsiz qolib kelayotgan boʻlgan. Abel, shuningdek, elliptik funktsiyalar sohasida yangiliklarni kiritgan, Abel funksiyalarini kashf etgan. Olim qashshoqlikda yashayotganida ilmiy kashfiyotlarni qilgan. 26 yoshida sil kasalligidan vafot etgan.

Oslo va Gjerstadda Abelga haykallar oʻrnatilgan. Abel portreti Norvegiyaning 500 kronlik banknotasiga joylashtirilgan (1978). 2002-yilda Abelning 200 yilligi sharafiga Norvegiya hukumati matematika boʻyicha Abel mukofotini taʼsis etgan. Oydagi Abel krateri uning sharafiga nomlangan.

* „Abelmonumentet" Qirollik saroyi oldida„Abelmonumentet" Qirollik saroyi oldida
* Osloda (Xristianiya) Gustav Vigeland tomonidan „Abelmonumentet" deb nomlangan Niels Henrik Abel haykali.Osloda (Xristianiya) Gustav Vigeland tomonidan „Abelmonumentet" deb nomlangan Niels Henrik Abel haykali.
* Niels Henrik Abel haykali GjerstaddaNiels Henrik Abel haykali Gjerstadda
* Frolands verkda Gustav Lærum tomonidan Abel uchun yodgorlikFrolands verkda Gustav Lærum tomonidan Abel uchun yodgorlik

* 
* 
* 
*

Manbalar
--------

1. ↑  Ore, Øystein (2018-04-18). „Niels Henrik Abel". *Store Norske Leksikon* (norveg).
2. ↑  „Niels Henrik Abel". Qaraldi: 3-may 2022-yil.
3. ↑  „Niels Henrik Abel" (no). *www.matematikk.org*. Qaraldi: 5-may 2018-yil.

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Vengriyadagi Baks-Kiskun okrugining joylashuvi
**Kunfehértó** — Vengriyaning Janubiy Buyuk tekisligi Baks-Kiskun tumani hududida joylashgan qishloq. Qishloq yaqinida dam olish qishlogʻi bor. Kichik oʻlchamli boʻlgani uchun qishloqqa kirish uchun faqat bitta asosiy yoʻl bor. Bunga rioya qilish orqali taxminan 2 km qishloqdan oʻtib, biri soʻnggi yillarda bir nechta yangi uylar qurilgan boshqa uchiga etib boradi. Bir necha yuz metr narida yozgi dam olish uylari hududiga yetib boradi. Bu erda, shuningdek, venger tilida tó deb ataladigan kichik koʻlni topasiz.

Qishloqdagi koʻp odamlar dehqonchilik, hunarmandchilik yoki boshqa tadbirkorlik bilan kun kechiradi, katta qishloqlar yoki shaharlarda esa shifokorlar va advokatlar kabi bilim talab qiladigan kasblar koʻproq uchraydi.

Vengriyadagi xorvatlar bu qishloqni *Fertov* va *Vertov* deb atashadi.

Tarix
-----

Qishloq qurish g‘oyasi 1948-yildan oldin paydo bo‘lgan edi. Bungacha bu yerda yashovchi aholi uchun faqat boshlang‘ich maktab va vokzal bor edi. Bugungi qishloq joylashgan joy asosan puszta va yaylovlardan iborat edi. 1950 yilda maydon er uchastkalari (lar) bilan oʻlchandi va aynan shu yer uchastkalarida qishloq qurilgan. 1951 yilda qishloqqa Baksfexerto nomi berildi, ammo 1952 yilda qishloqda elektr quvvati oʻrnatilgandan soʻng Kunfexerto deb oʻzgartirildi. Birinchi davrda 1950-1953 yillarda 180-190 ga yaqin uy-joy qurildi. Keyingi yillarda shahar hokimiyati, bolalar bogʻchasi, pochta boʻlimi kabi jamoat binolari qurildi.

Koʻl atrofidagi barcha yozgi kottejlar yaqin vaqtgacha koʻplab nemis, golland va avstriyalik sayyohlar uchun mashhur yozgi dam olish maskani boʻlgan, ammo soʻnggi oʻn yil ichida Balaton koʻli va Vengriyaning boshqa yirik joylari mashhur boʻlganidan soʻng, bu mehmonlar bugun deyarli yoʻq. Bundan tashqari, har yozda koʻplab bolalar bir yoki ikki hafta yozgi lagerlarda yoki koʻl yaqinidagi sport inshootlarida dam olishadi.

Geografiyasi
------------

U 78.37 km2 (30 mi²) maydonni egallagan va 2307 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Qishloq ikki shahar Kiskunhalas va Jánoshalma oʻrtasida joylashgan, taxminan 50 Serbiya chegarasidan km.

Manbalar
--------

1. ↑  „Folia onomastica croatica 14/2005.".

 (462 KB) Živko Mandić: Hrvatska imena naseljenih mjesta u Madžarskoj,

Tashqi sayt
-----------

* Rasmiy sayti
**Shensi** — Xitoyning shim.gʻarbiy qismidagi provinsiya. Xuanxe daryosining oʻrta oqimi havzasvda. Maydoni 195,8 ming km². Aholisi 35,9 mln. kishi (1999). Maʼmuriy markazi — Sian shahri shahrida qadimdan dehqonchilik rivojlangan. Jami ekin maydonlarining yarmidan koʻprogʻiga donli ekinlar (bugʻdoy, tariq, sholi) ekiladi. Paxta, moyli oʻsimliklar yetishtiriladi. Janubiy dagi hududlarda yiliga 2 marta hosil olinadi. Bu yerda tung, lok daraxtlari, sitrus mevalar oʻstiriladi. Chorvachilikda qoʻy, echki, qoramol boqiladi. Toshkoʻmir, temir rudasi, neft qazib chiqariladi. Qora metallurgiya, metallsozlik, mashinasozlik, neftni qayta ishlash, kimyo, toʻqimachilik, sement sanoati korxonalari bor. Asosiy sanoat markazlari: Sian, Baotszi.

SH. hududining bir qismi mil. av. 6— 4-asrlarda Sin podshohligi tarkibida boʻlgan. 9-asrdan hozirgi nomi bilan ataladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qalakay qoʻriqxonasi** — Bien daryosi vodiysida, Jungʻor Olatogʻ togʻining shimoliy choʻqqilari yaqinida, kichik platoda joylashgan noyob qadimiy rasadxona.

Tavsifi
-------

Kalakay ziyoratgohi aylana shaklida, kichik va katta toshlardan yasalgan, diametri 97 m. Doira markazida muzlik gʻoyib boʻlganidan keyin bu yerda qolgan ulkan tosh bor. Doira ichida katta toshlardan xoch yotqizilgan boʻlib, u asosiy nuqtalarga yoʻnaltirilgan. Maʼbad quyosh doirasiga oʻxshaydi. Doiradagi xoch — quyosh ramzi koʻplab qadimiy sivilizatsiyalarda takrorlanadi.

Tadqiqotlarga koʻra, yodgorlik eramizdan avvalgi birinchi ming yillikka oid. Ziyoratgohdan uncha uzoq boʻlmagan joyda yodgorlikka kirmaydigan saklar davriga oid qoʻrgʻonlarning katta guruhi bor.

Olimlar ziyoratgohning qurilishi soat va kalendar ekanligini aniqladilar. Shuning uchun ham u rasadxona deb ataladi, bu yerda qadimda quyosh chiqishi va botishi, kun bilan tenglashish kunlari, yangi fasllarning kelishi, yomgʻirli fasl va hokazolar hisoblangan.

Muzlik toshida sak davriga oid chizmalar — qiyshiq shoxli arxarlar (*quyosh ramzi*) va qurbonlik teshiklari tasvirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Святилище Калакай — DRIVE2" (ru).  www.drive2.ru (5-dekabr 2016-yil). Qaraldi: 26-avgust 2019-yil.
2. ↑  „Путеводитель Джунгарский Алатау". Qaraldi: 13-iyul 2019-yil.
**Maruvathur** - Hindistonning Tamil Nadu shtatidagi Thuraiyur kvartalidagi Tiruchirappalli tumanidagi qishloq.

Joylashuvi
----------

Maruvathur Tamil Nadu orolining sharqiy tog' tizmasidagi Pachaimalai etaklari yaqinida joylashgan. Maruvathur, toza ekologik qishloq, Thuraiyur 9km shimolda joylashgan. Bu qishloq Venkadatanur, Sengaatupatti, Kirambur, Sellipalayam, Renganatapuram va Krishnapuram bilan o'ralgan. Maruvathurda Palamalayan ibodatxonasi, Palayathal ibodatxonasi, Poonatchi ibodatxonasi, Kamatchi ibodatxonasi, Perumal ibodatxonasi, Murugan ibodatxonasi va Mariamman ibodatxonasi kabi ko'plab ibodatxonalar joylashgan. Lord Perumal ibodatxonasida joylashgan Panjamuga Anjeneyar ibodatxonasi o'zining me'morchiligi bilan mashhur. Dunyoda bunday haykallarni kamdan-kam uchratish mumkin.

Aholisi
-------

Maruvathurning 60%i o'qimishli odamlar.Bu qishloqda oliy taʼlim uchun imkoniyat mavjud. Bu qishloqning asosiy iqtisodi qishloq xo'jaligiga bog'liq. Asosiy oziq-ovqat ekinlari guruch, shakarqamish, piyoz, banan, kokos daraxtlari va limon daraxtlaridir. Bu qishloq Pachamalai bilan o'ralgan.. Iqlimi yil davomida salqin. Bu qishloq sement yo'llari, suv inshootlari, elektr inshootlari, telefon inshootlari, mobil minoralar, pochta aloqasi, Internet va transport kabi yaxshi ichki me'morchilikka ega. 2014-yil 31-avgustda qayta qurilgan Shri Kamatchi Amman Koil "Kumabxishekam" uch kun davomida nishonlangan va hozir Dehlidan tashrif buyurgan odamlar yashaydi. Bu katta hodisa bo'lgan va yaqinda 2016- yil 21-fevralda qayta qurilgan Shri Chinnappillai Amman koil va Periyasamy, Santhana Karuppu koil "Kumbabhishekam" ikki kun davomida nishonlangan.U bu qishloqdagi qudratli xudolardan biri. Shri Poonatchi Amman Koilning "Punarutarnam"i 2016-yil 10-iyulda katta shon-sharaf bilan nishonlandi.

Bu qishloqning umumiy aholisi 10 ming kishi. Aholining qariyb 50 foizi fermerlar, 25 foizi yakka tartibdagi tadbirkorlar, 25 nafari yaqin atrofdagi shahar va shaharlarda ishlayotgan mutaxassislardir.
**Marv urushlari** - Buxoro amirligi hukmdori Amir Shohmurodning Marvni boʻysundirish uchun olib borgan urushlari (1786, 1788, 1790). 1786 i. Shohmurod Marv hokimi Bayramalixon ustiga bir necha bor qoʻshin joʻnatgan. Birinchi hujum vaqtida Bayramalixon oʻldirilib, shahar atrofi talontaroj qilingan. Oʻzaro tuzilgan bitimga koʻra, Bayramalixonning oʻgʻillaridan Muhammad Karimxon Marv hokimi etib tayinlangan. Ammo u tezda hokimiyatdan chetlatilib, oʻrniga akasi Xoja Muhammad Husayn oʻtqazilgan. 1788-yil Shohmurod yana Marvga yurish qilib, shahar va uning atrofini suv bilan taʼminlaydigan Murgʻob daryosidagi Sultonband toʻgʻonini (uni qoʻriqlab turgan qalʼa boshligʻining xoinligi tufayli) egallab, uni buzdirib tashlagan. Marv suvsiz qolgan, biroq u taslim boʻlmagan. Aholi oʻrtasida ochlik, qashshoqlik avjga chiqqan, natijada shahar boʻysunishga majbur boʻlgan. Shohmurod Marvga 5 ming kishilik qoʻshin kiritib, ularni shahar aholisi uylariga joylashtirgan. Marvning 15 ming (ayrim manbalarda 30 ming) aholisini Buxoro va Samarqand viloyatlariga koʻchirtirib kelgan. Marvni boshqarish Shohmurodning ukalari Umarbiy va Fozilbiylarga topshirilgan. Sultonband toʻgʻoni qayta tiklangan. Murgʻobning quyi oqimida Islomobod qalʼasi qurilgan. Biroq Marv yana Shohmurodga boʻysunishdan bosh tortgan. Shoh-murod 1790-yil yana Marvga qoʻshin tortib kelgan, lekin shaharni qoʻlga kirita olmagach, Sultonband toʻgʻonini buzdirib tashlab, shahar va uning atrofini yana suvdan mahrum qilgan. Marv vohasi choʻlbiyobonga aylangan. Shahar aholisi Umarbiyga qarshi isyon koʻtarib, shahar darvozasini Shohmurodga ochib bergan. Umarbiy ukasi Fozilbiy bilan Shahrisabzga qochgan. Marv hokimligi Shohmurodning oʻgʻli Din Nosirbiyga topshirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**"Sittaford jumbog'i"** (inglizcha: *The Sittaford Mystery*, 1931) - Agata Kristining detektiv romani. SSSRda roman birinchi marta 1986 yilda "Наука и религия" jurnalining 7-10-sonida, keyin esa Lenizdat nashriyoti tomonidan nashr etilgan.

Syujet
------

Dartmurdagi (Devonshire grafligi) kichik Sittaford qishlog'i butunlay qor bilan qoplangan. Janubiy Afrikadan tashrif buyurgan Uilett xonim ruhlarni chaqirish uchun spiritual seans o'tkazmoqda. Unda ruh uyni Miss Uilletga ijaraga bergan va Ekzempton shahriga ko'chib o'tgan uy egasi kapitan Trevilyanning o'ldirilishi haqida e'lon qiladi. Kapitanning eng yaqin do'sti mayor Barnabi Trevelyandan qor bo'roni payti xabar olish uchun boradi va uning murdasini topadi. Qotillikni tergov qilish inspektor Narrakotga topshiriladi, inspektor Narrakot o'sha kuni shaharda bo'lgan o'ldirilgan odamning jiyani Jeyms Pirsondan shubhalanadi va uni hibsga oladi. Hibsga olingan Pirsonning unashtirilgan sevgilisi Emili Trefusis parallel tergov olib boradi.

Asardagi qahramonlar
--------------------

* Jozef Trevilyan - boy odam, sobiq kapitan
* Emili Trefusis - Pirsonning kelini. Haqiqiy qotilni aniqlash uchun harakat qilib, mustaqil tergov olib boradi
* Jim Narrakott - politsiya xodimi, tergov ishlarini olib boradi
* Jon Barnabi - mayor, o'ldirilgan kapitan Trevilyanning eng yaqin do'sti
* Gloria Uillett - ruhlarni chaqirish uchun seans bo'lib o'tgan uyning ijarachisi
* Violetta Uilett - Miss Uiletning qizi
* Ronald Garfild - Sittafordda yashovchi fuqaro
* Janob Raykroft - Sittafordda yashovchi fuqaro
* Janob Dyuk - Sittafordda yashovchi fuqaro
* Jeyms Pirson - o'ldirilgan kapitan Trevilyanning jiyani. Bosh gumondor
* Charlz Enderbi - jurnalist, Emiliga tergovni olib borishga yordam beradi

Filmga moslashtirish
--------------------

2006-yilda Agata Kristining Marpl Xonim turkumidan telefilm ishlab chiqilgan. Kinodagi voqea-hodisalar o'zgartirilgan va kinodagi voqea - hodisalar asar syujetidan keskin farq qiladi.

* Ba'zi qahramonlarning yoshi o'zgartirildigan.
* Trevilyanning ismi kinoda Klayv, romanda Jozefga o'zgartirilgan.
* Ko'pgina qahramonlarning o'tmish hayoti o'zgartirilgan.
* Asarda Marpl xonim mavjud emas, lekin kinoda bor.
* Inspektor Narrakott yo'q.
* Qotilning shaxsi.

1. ↑  *Бавин С. П.* Зарубежный детектив XX века. — М.: Книжная палата, 1991. — С. 89. — ISBN 5-7000-0247-7
2. ↑  „Библиография А. Кристи". 25-noyabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-noyabr 2009-yil.
**Sitora Jumanazarovna Hamidova** ( 1989- yil 12-may, Termiz, Surxondaryo viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR ) — o‘rta va uzoq masofalarga yugurish hamda marafon yugurish bo‘yicha o‘zbekistonlik yengil atletikachisi. 2016-yilgi yozgi Olimpiya o‘yinlarida ishtirok etgan.

Tarjimai hol
------------

Sitora Hamidova 1989-yil 12-mayda Surxondaryo viloyati, Termiz shahrida dunyoga keladi. Termiz davlat universitetini tamomlaydi.

Sitora 2015-yilda 10 000 metrga yugurish bo‘yicha O‘zbekiston chempionati, 2016-yilda kross bo‘yicha O‘zbekiston chempionati g‘olibi bo‘ladi .

U 2016-yilda Rio-de-Janeyrodagi yozgi Olimpiya o‘yinlarida O‘zbekiston terma jamoasi tarkibiga kiradi. 10 000 metrga yugurishda u oltin medalni qo‘lga kiritgan efiopiyalik Almaz Ayanaga 2 daqiqa 40,32 soniyani boy berib, O‘zbekiston rekordi – 31 daqiqa 57,77 soniya bilan 24-o‘rinni egalladi. Marafonda Sitora Hamidova 2 soat 39 daqiqa 45 soniyada eng yaxshi natija ko‘rsatgan 133 nafar ishtirokchi orasida 54-o‘rinni egalladi. Hamidova g‘olib - keniyalik Jemima Sumgongga 15 daqiqa 41 soniyada imkoniyatni qo‘ldan boy beradi .

Uch marotaba jahon chempionatlarida ishtirok etadi. 2015—2019-yillarda u marafonda marraga yetib kela olmaydi, 2017-yilda 10 000 metrga yugurishda (31.57.42 soniya natija bilan) O‘zbekiston rekordi bilan 18-o‘rinni egalladi.

Hamidova 2018-yili Jakartadagi yozgi Osiyo o‘yinlarida 5000 va 10000 metrga yugurishda 8-o‘rinni egallagan edi.

10 000 metr (31.57.42 natija bilan) va yarim marafonda (1:13.10 natija bilan) O‘zbekistonning amaldagi rekordchisiga aylanadi.

O‘zbekiston bo‘yicha xalqaro toifadagi sport ustasi.

Shaxsiy rekordlar
-----------------

* 1500 metrga yugurish — 4.24.6 (2009-yil 6-iyun, Bishkek )
* 3000 metrga yugurish — 9.20.56 (2011-yil 11-iyun, Toshkent )
* 5000 metrga yugurish — 15.50.26 (2001-yil 23-iyul, Cheboksari )
* 5000 metrga yugurish (yopiq) — 15.56.38 (2018-yil 26-yanvar, Toshkent)
* 10 000 metrga yugurish — 31.57.42 (2017-yil 5-avgust, London )
* Yarim marafon — 1:14.02 (2018-yil 9-sentyabr, Minsk )
* Marafon — 2:33.46 (2019-yil 14-aprel, Varshava )

Manbalar
--------

1. ↑  „Ситора Хамидова". *uzathletics.uz*. 9-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-sentabr 2022-yil.
2. ↑  „Хамидова Ситора". *uzathletics.uz*. Qaraldi: 26-avgust 2020-yil.
3. ↑  „Olympedia – 10,000 metres, Women". *www.olympedia.org*. Qaraldi: 26-avgust 2020-yil.
4. ↑  „Olympedia – Marathon, Women". *www.olympedia.org*. Qaraldi: 26-avgust 2020-yil.
5. ↑  „РЕКОРДЫ УЗБЕКИСТАНА ПО ЛЕГКОЙ АТЛЕТИКЕ (СТАДИОН, ШОССЕ)". *uzathletics.uz*. Qaraldi: 26-avgust 2020-yil.
6. ↑  „Ситора Хамидова". *uzathletics.uz*. 1-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-sentabr 2022-yil.
7. 1 2 3 4 5 6 7  „Sitora KHAMIDOVA | Profile". *www.worldathletics.org*. Qaraldi: 26-avgust 2020-yil.