**Amerika qoʻshma Shtatlari va Avstriya oʻrtasidagi tinchlik shartnomasi** (eng. Treaty of Peace between Austria and the United States of America) ― Birinchi jahon urushi oxirida 1921-yil 24-avgustda Vena shahrida imzolandi. Alohida tinchlikni imzolash zarurati shundan iborat ediki, AQSh Senati Antanta davlatlari va yangi tashkil etilgan Avstriya Respublikasi oʻrtasida tuzilgan koʻp tomonlama Sen-Jermen tinchlik shartnomasini ratifikatsiya qilishdan bosh tortdi (Avstriya-Vengriyaning merosxoʻrlaridan biri, Toʻrtlik ittifoqining bir qismi sifatida urush).

Imzo tarixi
-----------

1917-yil 6-aprelda Amerika Qoʻshma Shtatlari Birinchi jahon urushi davrida Germaniya imperiyasiga qarshi kurashda Ittifoq kuchlariga qoʻshildi.

4-dekabr kuni, Kongress oldida soʻzga chiqqan AQSh Prezidenti Vudro Vilson, uning mamlakatiga Avstriya-Vengriyaga urushini eʼlon qilishga imkon beruvchi qaror qabul qilishni talab qildi, uning soʻzlariga koʻra, „Germaniya hukumatining vassali" edi. 7-dekabrda 169 Qoʻshma qarori Kongress tomonidan deyarli bir ovozdan qabul qilindi; keyinchalik uni imzolashi bilan Prezident Gabsburg imperiyasiga qarshi urush eʼlon qildi.

1918-yil 17-oktabrda Vengriya Avstriya bilan ittifoqini  tugatdi va shu bilan Sen-Jermen va Trianon shartnomalarida qonuniy ravishda rasmiylashtirildi. Parij tinchlik konferentsiyasida amerikalik vakillar tomonidan imzolangan ikkala shartnoma imzolangan boʻlsa-da, Senat AQSh Millatlar Ligasida ishtirok etishni istamasligi sababli ularni ratifikatsiya qilishdan bosh tortdi.

Natijada, Qoʻshma Shtatlar va Avstriya hukumati yangi tashkil etilgan xalqaro tashkilot bilan bogʻliq boʻlmagan alohida tinchlik shartnomasini tuzish boʻyicha muzokaralar boshladi. 1921-yil 24-avgustda Vena shahrida shartnoma imzolandi, shundan soʻng uni Avstriya tomoni 8-oktabrda, AQSh Senati 18-oktabrda, Amerika prezidenti 21-oktabrda ratifikatsiya qildi. 1921-yil 8-noyabrda  Vena shahrida ratifikatsiya hujjatlari almashinuvi boʻlib oʻtdi, bu tinchlik shartnomasining kuchga kirishini tasdiqladi.

Shartnoma shartlari
-------------------

Shartnomaning 1-moddasida Avstriya hukumati AQSh hukumatiga Sen-Jermen shartnomasini imzolagan boshqa ittifoqdosh mamlakatlarga berilgan barcha huquqlar va imtiyozlarni beradi.

Shartnomaning 2-moddasida Sen-Jermen shartnomasining qaysi bandlari Qoʻshma Shtatlarga nisbatan qoʻllanilishi aniqlangan. 3-moddaga koʻra, ratifikatsiya hujjatlari almashinuvi nazarda tutilgan.

Effektlar
---------

Tinchlik shartnomasi Amerika-Avstriya munosabatlarining asoslarini Millatlar Ligasi tomonidan qattiq nazoratni chetlab oʻtdi. Natijada, AQSh birinchi Avstriya Respublikasi hukumatiga Sen-Jermen  shartnomasiga muvofiq harbiy yordam yukini yengillashtirishga qisman yordam berdi.

1924-yil 26-noyabrda Vashingtonda Avstriya va Vengriya hukumatlari tomonidan amerikaliklarga toʻlanadigan tovon miqdorini aniqlash uchun qoʻshma Amerika-Avstriya-Vengriya komissiyasi tashkil etildi.

Yana qarang
-----------

* Birinchi jahon urushi
* Sent-Jermen shartnomasi (1919)
* Avstriya-Amerika munosabatlari

Manbalar
--------

1. ↑  Scott, James Brown (Jan. 1918) (en). *War Between Austria-Hungary and the United States*. **12** (The American Journal of International Law nashri). pp. 165—172. .
2. ↑  Elsea, Jennifer*. Declarations of War and Authorizations for the Use of Military Force: Historical Background and Legal Implications*. Federation of American Scientists: Congressional Research Service, 2014 — 4 bet.
3. 1 2  *League of Nations Treaty Series* — 156—161 bet.
4. ↑  *League of Nations Treaty Series* — 70—75 bet.