recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Beyaz Kale** — Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti soxibi Orhan Pamuk qalamiga mansub boʻlgan bir roman. Ushbu roman 1985-yilda İletişim Yayınları nashriyotida chop etilgan.

Kitobning mazmuni
-----------------

Ushbu roman XVII asrda Istanbulda boʻlib oʻtgan voqealar haqida hikoya qiladi. Neapolga sayohat paytida Usmonli qaroqchilari tomonidan qoʻlga olingan venetsiyalikni Istanbulga olib kelishadi va qul sifatida sotishadi. Venetsiyalik qullar oʻz vaqtida uchrashishadi. Usmonli hali davrdan orqada emas, ammo Yevropa Usmonli imperiyasidan ancha oldinda ham emas edi. Ularning geografiyasi turlicha boʻlishiga qaramay, olimlar (boshqacha aytganda, savol beradiganlar, oʻz savollariga ilmiy javob izlaydilar) bir xil xurofotlarga duch kelishadi. 

Qisqa roman aqlli fantastikaga ega. Odamlar va joylar ikki asr oldin boʻlgan boʻlishiga qaramay, oʻquvchi hozirgi va bu joyni — qaysi mamlakatda, qaysi madaniyatda boʻlishidan qatʼiy nazar anglaydi. Hozirgi va bu joyni anglagandan soʻng, u Xojaning „Men kimman?" degan savoli bilan yolgʻiz qoladi.



|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

**Orhan Pamuk** |
| --- |
|  |
| Roman | 
* *Cevdet Bey ve Oğulları*
* *Sessiz Ev*
* *Beyaz Kale*
* *Kara Kitap*
* *Yeni Hayat*
* *Benim Adım Kırmızı*
* *Kar*
* *Masumiyet Müzesi*
* *Kafamda Bir Tuhaflık*
* *Kırmızı Saçlı Kadın*
* *Veba Geceleri*
 |
|  |
| Boshqa | 
* *Gizli Yüz* (ssenariy)
* *Öteki Renkler*
* *İstanbul: Hatıralar ve Şehir*
* *Babamın Bavulu*
* *Manzaradan Parçalar*
* *Saf ve Düşünceli Romancı*
* *Şeylerin Masumiyeti*
* *Ben Bir Ağacım*
 |

 |
**Qoraqatdoshlar** - ikki urugʻpallalilarga mansub oʻsimliklar oilasi. Oʻt, buta va kichik daraxtlardan iborat. Barglari oddiy, yon bargchasiz, ketma-ket qarama-qarshi yoki rozetka holida joylashgan. Gullari ikki jinsli, aktinomorf, toj-barglari 5, baʼzan 4 ta, bittadan yoki toʻpgullarga yigʻilgan. Mevasi koʻsak-cha, 35 turkumi (600 turi) mavjud, asosan, Shimoliy yarim sharning sovuq va moʻʼtadil mintaqalarida, ayniqsa, togʻlarda tarqalgan. Oʻzbekistonda 4 turkumga mansub 6 turi oʻsadi. Bular ichida isteʼmol qilinadigan qoraqat keng tarqalgan. Q.ning toshyorar, gortenziya, filodelfiya turkumi vakillari manzarali oʻsimlik sifatida oʻstiriladi. Badan turi tarkibida 20% gacha oshlovchi moddalar bor. Q.ning hamma turlari asalarilar uchun oziq. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Shashlik** yoki **kabob** — choʻgʻda pishirib (kuydirib) tayyorlanadigan goʻshtli taom. Anʼanaviy shashlik tindiriligan va oʻrtacha kattalikda toʻgʻralgan goʻshtdan tayyorlanadi.

Goʻsht, jigar, buyrak, dumba, charvi va b. masalliklardan Six K. titrama K. qozon K. parranda K. qiyma K. tandir K. pomidor K. dumbul K. charvi K. loʻla K. va b. turlari bor. Six K. — qoʻy goʻshtining lahm hamda dumba qismlaridan olib, har biri 10— 12 g keladigan loʻnda-loʻnda boʻlaklarga boʻlinadi, unga mayda toʻgʻralgan piyoz, tuz, qalampir (murch), kashnich urugʻi, zira, uzum sirkasi (anor yoki limon suvi) aralashtiriladi. Masalliq sirlangan yoki chinni idishga solinib, bir necha soat (4 soatdan 24 soatgacha) salqin joyda saqlanadi. Soʻngra goʻsht sixga 5—6 boʻlakdan qilib oʻtkaziladi (sixning uchida yogʻ boʻlishi kerak). Sixlar koʻrada toshkoʻmir yoki pista koʻmir choʻgʻida pishiriladi. K.ning bir tomoni qizarib pishgandan soʻng ikkinchi tomonini agʻdarish kerak. 1 kg goʻshtga 2—3 bosh piyoz, 1 choy qoshiqsa tuz, 4 osh qoshiqda uzum sirkasi (yoki bir dona limon); ziravor taʼbga koʻra kerak boʻladi. Qiyma K. — goʻsht qiymalagichdan 2 marta, piyoz bir marta oʻtkazilgach, qiyma tayyorlanadi. Qiymaga tuxum chaqilib qalampir, tuz aralashtiriladi. Soʻng qiymadan 50—60 g keladigan kiftalar yasaladi va uzunasiga sixga oʻtkaziladi. Kifta ustiga un sepib yuqorida aytilgandek choʻgʻda pishiriladi. 1 kg goʻshtga 3 bosh piyoz, 1 dona tuxum, 3—4 qoshiq un; ziravorlar kerak boʻladi. Dumbul K. — makkajoʻxorining dumbul soʻtasidan tayyorlanadi. Tozalangan soʻta 3—4 sm dan qilib kesiladi va namakobga 2—3 soat solib qoʻyiladi. Soʻng 2—3 donadan qilib sixga oʻtkaziladi va laxcha choʻgʻda pishiriladi.

K. Oʻrta Osiyo va Yaqin Sharq, Kavkaz xalqlarining sevimli taomi hisoblanadi. K.ni aslida chorvador xalklar ijod etgan.

Adabiyot
--------

* Maxmudov K. Oʻzbek taomlari, T. 19

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sharqiy sariq lentaqanot** yoki **sariq qorinli lentaqanot** yoki **janubiy sariq lenta**qanot (*Catocala neonympha*) ― Erebidae oilasiga mansub tungi kapalakdir.

Tavsifi
-------

Katta tungi kapalakning uzunligi qanotlari yoyilgan holda 50-68 mmga yetadi. Oldingi qanotlarning asosiy foni qoʻngʻir jigarrang boʻlib, toʻq jigarrang tuklar bilan qoplangan. Yuqori tomonidagi oldingi qanotlari nozik qirrali qora rangli chiziqlar va jigarrang chiziqlardan iborat murakkab naqshga ega. Chekkalari kulrang. Orqa qanotlari toʻq sariq rangga ega boʻlib, qanotining orqasini toʻliq qoplamagan qora median tasmasi bor. Orqa qanotning chekkasi rang-barang boʻlib, unda sargʻish va kulrang qoplamalarni koʻrish mumkin. Qorni kulrang-sariq rangda.

Hududi
------

Qrim dashtlari, Shimoliy Kavkaz, Janubiy Ural, Shimoliy Qora dengiz, Don viloyati, Volga boʻyi, Oʻrta Osiyo togʻlari , Janubi-Gʻarbiy Sibir tekisligi, Oltoy, Eron, Iroq, Afgʻoniston, Moʻgʻuliston, Xitoy va Shimoliy Hindiston.

Biologiya
---------

Mazkur tur mahalliylashtirilgan boʻlib, oʻsimliklarning bilan oziqlanadi. U yiliga bir avlodda rivojlanadi. Iyun oyining oxiridan avgust oyining oʻrtalarigacha parvoz vaqtidir. Kapalaklar tunggi vaqtlarda faol boʻladi. Koʻpincha sunʼiy yorugʻlik manbalariga jalb qilinadi. Tuxumlari qish boʻyi parvarishlanadi. Kapalak qurti tanasining ikki yonida yorqin rangdagi chiziq tushgan(orqa qismida bunday naqshlar yoʻq). Markaziy Osiyoda kapalak qurti dukkaklilar oilasiga mansub qizilmiya daraxtida rivojlanishi, eman (*Quercus*) va tol (*Salix*) barglari bilan oziqlanishi ham qayd etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Горбунов П. Ю. Ольшванг В. Н. Бабочки Среднего Урала: Справочник-определитель. — Екатеринбург: Сократ, 2007
Sharshara, Kanada
**Sharshara** — daryo oʻzanidagi tik jarliklardan suvning pastga otilib tushishi. Suv bir nechta pogʻonalardan oqib tushib, Sharsharalar qatori — kaskad hosil qilishi mumkin. Dare yumshoq va qattiq jinslardan tarkib topgan joylardan oʻtganda yumshoq jinsli joyni oʻyib kirib pogʻona hosil qiladi va shu pogʻonalardan pastga otilib tushadi. Sharshara pogʻonasi betoʻxtov yemirilib turadi va Sharshara oqimning yuqori tomoniga siljib boradi. Pogʻona tez yemirilib borgan joylarda Sharshara oʻrnida ostonalar hosil boʻladi. Togʻlardagi tor vodiy va daralarning oʻpirilib tushgan qattiq togʻ jinslari bilan toʻsilishi oqibatida hamda tekisliklarda daryoning qattiq jinslar yer yuzasiga chiqib qolgan joylardan oʻtishida ham Sharsharalar paydo boʻlishi mumkin.

Oʻrta Osiyo daryolarining togʻli hududlaridagi irmoklari, soylar baʼzi joylarda uncha katta boʻlmagan Sharsharalar (mas, Sangardakdaryo Sharsharasi) hosil qilgan. Daryolardagi Sharsharalar kema qatnovi va yogoch oqizishga xalaqit beradi, biroq GESlar qurish uchun kulaydir.

Dunyodagi eng baland va mashhur sharsharalarNomi Joylashgan oʻrni BalandAnxel Jan.Amerika 1054Tugela Afrika 933Yosemit Shim.Amerika 727Utigard Yevrosiyo 610Saterlend Okeaniya 580 Viktoriya Afrika 120Iguasu Janubiy Amerika 72 Niagara Shim.Amerika 51Boyoma Afrika 40

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bolgariyadagi gagauzlar** — bir paytlar zamonaviy sharqiy (Qora dengiz) Bolgariyaning asosiy aholisini tashkil etgan mahalliy turkiy tilli pravoslavlar. Ularning qishloqlari anʼanaviy ravishda Bolgariyaning shimoli-sharqida (Dobrudja) toʻplangan. Biroq, dastlabki yashash joylaridagi murakkab migratsiya va assimilyatsiya jarayonlari natijasida gagauzlar deyarli butunlay zamonaviy bolgar millatiga kirdi. Bundan tashqari, 1812-1830-yillarda Usmonlilar imperiyasining shartli ravishda „bolgar" yerlaridan Rossiya imperiyasiga kelgan 10 mingdan ortiq turkiyzabon muhojirlarning taqdiri mutlaqo boshqacha edi: vaqt oʻtishi bilan bu yerga koʻchib kelgan bolgarlarning bir qismi va vaqt oʻtishi bilan immigrantlarning avlodlari qabul qilinganligi sababli ularning soni oʻn baravar koʻpaydi. Gagauzlarning anʼanaviy dini — bu pravoslavlikka aylandi.

Tarixi
------

Ruminlarning 1918-yildagi Dobrudja etnik xaritasi. Xaritada „dengiz boʻyidagi" gagauzlar yashaydigan joylar qora rangda koʻrsatilgan, aholi punktlari maydoni 1940-yilda Ikkinchi jahon urushidan keyin Bolgariyaga ketgan.
Gagauziyaliklarga birinchi marta Qora dengizning gʻarbiy sohilida (hozirgi Bolgariyaning sharqiy qismida) duch kelishadi. Ularning qishloqlari Keyp-Emona va Ruminiyaning Konstanta shahri oʻrtasidagi hududda joylashgan. Bolgariya ichida Gagauz qishloqlari Provadiya va Shumen shaharlariga qadar joylashgan. Gagauziyaning asosiy shaharlari: Varna, Kavarna, Dobrich, Balchik, Shumen va Provadiya. Umuman olganda, 70 ga yaqin qishloq va shahar Gagauziya deb hisoblanadi.

1812-1830-yillarda Rossiya-Turkiya urushlarining oqibatlari tufayli gagauzlarning bir qismi Bessarabiyaga koʻchib ketgan. 1870-yildan beri Bessarabiya koloniyalari aholisining statistik maʼlumotlariga koʻra, oʻsha paytda Bessarabiya gagauzlari soni 30 ming kishidan oshmagan. Bundan taxmin qilish mumkinki, bundan yarim asr oldin, Bessarabiyaga 10 mingdan ortiq odam koʻchib oʻtmagan. Ular Benderi va Izmail synutlarida joylashgan.

1870-78-yillarda rus-turk urushidan keyin Adrianopollarni (bolgarcha:Odrin, turkcha:Edirne) ruslarning Gagauz qoʻshinlari tomonidan qoʻlga olinishi munosabati bilan, Yunon cherkovini qoʻllab-quvvatlab, bolgar cherkoviga borishni istamay, janubga koʻchib oʻtdilar va Xovs provinsiyasida joylashdilar.

Ushbu davrda 6,000 ga yaqin gagauzlar yangi yerlarga koʻchib oʻtishgan deb ishoniladi. Bundan tashqari, 1,000 ga yaqin gagauzlar Bolgariyaning Kazi Yambol qishlogʻida joylashdilar. Keyin, 1923-yildagi Lozanna tinchlik shartnomasi boʻyicha Turkiya va Yunoniston oʻrtasida aholi almashinuvi paytida, ular Sharqiy Frakiyadan Yunoniston Evros (Gʻarbiy Frakiya) hududiga koʻchirildi.

Yana qarang
-----------

* Gagauzlar

* Braziliyadagi gagauzlar

* Gretsiyadagi gagauzlar

* Ruminiyadagi gagauzlar

Manbalar
--------
**Aleksandr Ivanovich Gersen** (taxallusi Iskandar) [1812.25.3 (6.4), Moskva —1870. 9(21 ).1, Parij; Nitssada dafn qilingan] —rus adibi, publitsist, faylasuf, revolyutsion-demokrat. Moskva universitetini tugatgan (1833). 1836 y.dan Iskandar taxallusi bilan matbuotda qatnashgan. Londonda "Erkin rus bosmaxonasi"ni tashkil etgan (1853). "Fanda yuzakilik" (1842-43), "Tabiatii oʻrganish haqida maktublar" (1845—46) asarlari rus materialistik falsafasi anʼanalarining qaror to-pishi va taraqqiyotida salmokdi oʻrin tutadi.

G. V. G. Belinskiy izidan borib, sanʼatda tanqidiy realizm tamoyillarini qoʻllab-quvvatlagan. Sanʼatning hayot bilan uzviy bogʻliqligini taʼkidlab, ilgʻor gʻoyalarni targʻib etishda adabiyotni siyosiy minbar deb hisoblagan. "Sanʼat sanʼat uchun" degan nazariyaga, shuningdek naturalizmga qarshi kurashgan. "Kim aybdor" (1841-46), "Doktor Krupov" (1847), "Oʻgʻri zagʻizgʻon" (1948) asarlari muallifi. "Kechmish va oʻylar" avtobiografik asari (1852—68) G. badiiy ijodida markaziy oʻrin tutadi. Asar Rossiyada inqilobiy harakat tarixini real va badiiy yoritib bergan.

Gersenning ayrim asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan ("Oʻgʻri zagʻizgʻon", 1955).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Salehard** (1933-yilgacha Obdorsk) — shahar, Rossiya Federatsiyasi Tyumen viloyati Yamal Nenetslari muxtor okrugi markazi. Poluy daryosi Ob daryosiga quyiladigan joydagi dare porti, Shimoliy kutbiy doira yaqinida. Obning qaramaqarshi sohilida Labitnangi temir yoʻl stansiyasi bor. Aholisi 30,5 ming kishi (1998). Baliq konserva, sut zavodlari, uysozlik kombinati mavjud. Kurilish detallari ishlab chiqariladi. Yogʻoch ortishtushirish bazasi, zooveterinariya texnikumi, tibbiyot va ped. bilim yurtlari, madaniyatmaʼrifat bilim yurti, oʻlkashunoslik muzeyi ishlab turibdi. Shaharga 1595-yilda asos solingan. S.ning avvalgi nomi Obdorsk — Ob daryosi va komi tilida „dor" — yoni soʻzlaridan kelib chiqqan; lekin, nenetslar shaharni azaldan „Salehard", yaʼni, suv yoqasidagi manzilgoh deb atab keladilar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4516780-1
* LCCN: n99007968
* NKC: ge775396
* NLI: 001053904
* VIAF: 150279812
* en:WorldCat Identities (VIAF orqali): 150279812

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Amaala** - hozirda Saudiya Arabistonida ishlab chiqilayotgan yer va mulk megaloyihasi Red Sea Global  tomonidan boshqariladi va Saudi Vision 2030 dasturining bir qismini tashkil qiladi.Uning nomi arabcha "umid" so'zidan olingan bo'lib, Qizil dengiz sohiliga tashrif buyuruvchilarni jalb qilish uchun hashamatli turizm sohasiga aylantirilgan. Loyiha uchta asosiy rejadan iborat: The Coastal Development, Amaala Island va Triple Bay.

Loyiha shahzoda Muhammad ibn Salmon homiyligida. Davlat investitsiya fondi (PIF) rivojlanish boshqaruvi tashkiloti bosh direktor Nikolas Neapol bilan tuzilgan.Amaala, Qizil dengizdagi boshqa loyihalar bilan bir qatorda, 35,000 kishini ish bilan ta'minlashni rejalashtirgan. va 3800 km²dan ortiq maydonni egallash maqsad qilingan.

2022-yil 25-oktabrda AMAALA va The Red Sea Development Co. (TRSDC) Red Sea Global (RSG) tashkil etish uchun birlashtirilganligi e'lon qilindi.

Fazalar
-------

Loyihaning birinchi bosqichini 2020- yilning to‘rtinchi choragida yakunlash rejalashtirilgan. Loyiha 2028 -yilga qadar to'liq amalga oshirilishi kutilmoqda.

Imkoniyatlar
------------

* 2500 mehmonxona xonasi
* 200 chakana savdo do'konlari, san'at ko'rgazmalari va marinalar
* 700 ta villa
* Eng zamonaviy dengiz hayoti instituti

**Eslatmalar**

1. ↑  Previously known as The Red Sea Development Company (TRSDC) until 2022.
**Manbalar**

1. ↑  „Saudi Vision 2030". *vision2030.gov.sa*. Qaraldi: 17-may 2020-yil.
2. ↑  „Saudi Arabia Unveils Plans To Create Massive Red Sea Wellness Destinations" (en). *Forbes* (26-dekabr 2018-yil). Qaraldi: 10-iyun 2019-yil.
3. ↑  „PIF - Public Investment Fund". *www.pif.gov.sa*. Qaraldi: 17-may 2020-yil.
4. ↑  „Amaala, Red Sea projects to ‘generate 57,000 jobs’" (English). *Saudigazette* (16-fevral 2019-yil). Qaraldi: 31-may 2019-yil.
5. 1 2 3  „AMAALA" (en). *www.thebig5saudi.com*. 14-avgust 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-iyun 2019-yil.
6. ↑  „Saudi Arabia’s Red Sea Project, AMAALA merge to form Red Sea Global". *Arabian Business* (25-oktabr 2022-yil). Qaraldi: 25-oktabr 2022-yil.
**Vir kishmishi** - ertapishar xoʻraki, mayizbop uzum navi. Hoz. Oʻzbekiston oʻsimlikshunoslik institutida Babari va Qora kishmish navlarini oʻzaro chatishtirib chiqarilgan. Tupi kuchli oʻsadi. Guli ikki jinsli. Bargi katta (boʻyi va eni 20—22 sm), toʻgarak, besh boʻlakchali, oʻrtacha kertikli, toʻq yashil, tuksiz, cheti arra tishli. Uzum boshi oʻrtacha silindr-konussimon, bandi kalta, oʻrtacha tigʻiz, ogʻirligi 350—360 g. Gʻujumi oʻrtacha, tuxumsimon shaklda, yashilsimon sariq, etdor, sershira, urugʻi yoʻq, poʻsti yupqa. Avg. oʻrtalarida pishadi. Tarkibidagi qand 23—25%. Hosildorligi 200—250 s/ga. Oʻzbekistonning barcha viloyatlarida oʻstiriladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Montmorillonit** (Fransiyadagi Monmoriyon shahri nomidan) — qatlamli silikatlar sinfiga mansub gilli mineral. Kimyoviy tarkibi oʻzgaruvchan (Ca.Na) (Mg, Al, Fe)2 [(Si, Al)4O10(OH)2 nH2O. Monoklin singoniyali, kristallik strukturasi qatqat. Rangi oq, kulrang, qoʻngʻir. Qattikligi 1,5—2,5; zichligi 1700–2900 kg/m3. Koʻp alyuminiyli M. — beydellit, magniyligi —saponit, temirliligi — nontronit deb ataladi. Ishqorli muhitda har xil jinslarning nurashidan vujudga keladi. Dengiz muhitida gidroslyudalarning transformatsiyasi, lagunali havza va quruq iqlimli tuproqlarda esa kulsimon mayda zarrachalarning chirishidan hosil boʻladi. M. bentonit gillarning asosiy minerali. Yuqori sorbsi-yali, namlanganda boʻkadi, qajmi koʻpayib yoriq va gʻovaklarni toʻldiradi va suv oʻtkazmaydi. M.li gillar neft va gaz uyumlari uchun yaxshi toʻsiq vazi-fasini oʻtaydi. M.li gilmoya konlari Oʻzbekistonda Buxoro, Samarqand, Fargʻona, Qashqadaryo, Surxondaryo, Navoiy viloyatlarida mavjud. M.li gillar neft, toʻqimachilik, sovungarlik, sement sanoatlarida ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Suriyadagi** **chechenlar** — ikki ommaviy migratsiya paytida chechenlarning **Suriyaga** koʻchirilishi natijasida shakllangan chechen diasporasi.

Tarixi
------

Koʻchishning birinchi toʻlqini 1865-yilda sodir boʻldi.. P. Berjening maʼlumotiga koʻra, natijada 1871-yilda Suriyada 1200 chechen oilasi yashagan. Biroq, keyinchalik tif va bezgak epidemiyalari tufayli bu raqam sezilarli darajada kamaygan. Bugungi kunda Suriyadagi 6 ta aholi punktida migrantlarning birinchi toʻlqini avlodlari boʻlgan 2 mingga yaqin chechenlar istiqomat qiladi.

Yangi chechenlar tufayli diaspora koʻpaygan. Asosiy oʻsish 1912-yilda, ayniqsa keng koʻlamli koʻchirish amalga oshirilganda sodir boʻldi. Yangi kelganlar Golan tepaliklari hududiga va El-Kuneytra shahriga joylashishgan.

1967-yilda Olti kunlik urush natijasida bu hududlardan aholi Isroil kuchlari tomonidan quvib chiqarildi; uylarini yoʻqotgan aholi orasida chechenlar ham bor edi, ular oʻsha paytgacha kamida 10 qishloqda yashagan. Qochqinlar Damashq kabi yirik shaharlarga joylashishga majbur boʻldilar, u yerga asta-sekin moslashishidi va oʻz ona tilini yoʻqotdilar. Shunga qaramay, ular oʻzlarini chechenlar atashda davom etmoqdalar. Bu muhojirlar toʻlqini vakillaridan biri marhum olim va shoir Daib Vappi edi.

Yana qarang
-----------

* Nax xalqlari orasida muhojirlik ;
* Iordaniya chechenlari ;
* Turkiyadagi chechenlar ;
* Suriyadagi cherkeslar.

Manbalar
--------

[Turkum:Muhajirstvo]]

Adabiyotlar
-----------

* Бадаев С.-Э. С.*. Чеченская диаспора на Среднем и Ближнем Востоке: история и современность*, 500 экз, Нальчик: ГП КБР «Республиканский полиграфкомбинат имени Революции 1905 г.», 2008. ISBN 9785881959494.
Amadu Jorji (1972)
AMADU (Amado) Jorji (1912.10.8) — Braziliya yozuvchisi. „Karnaval mamla-kati" (1931) nomli ilk romanida shahar ziyolilari va mulkdorlari hayotidagi salbiy hodisalarni hajv qilsa, „Ka-kao" (1931), „Ter" (1933) romanlarida batraklar va ishchilar hayoti hikoya qilinadi. „Jubiaba" (1935) romanida irqchilikka qarshi chiqadi. A. Braziliya xalqining erk va adolat uchun kurashini yorituvchi „Luis Karlos Prestes hayoti" asarini yaratdi (1942), „Cheksiz dalalar" (1943), „Oltin mevalar dalasi" (1944) romanlari Braziliya dehqrnlari hayotiga bagʻishlangan. „Qizil kurtaklar" (1946) romanida realizm kuchli. „Keksa den-gizchilar" (1961) nomli ikki kissasida Braziliya xalqining oʻziga xos xususiyati koʻrsatilgan. A. Lotin Amerikasi ada-biyoti taraqqiyotiga katta hissa qoʻshgan. Uning asarlari dunyoning koʻpgina tillariga tarjima qilingan, yirik gumanist yozuvchi sifatida nom qozongan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Surkh-o- Parsa** (baʼzan **Surkhi** Parsa deyiladi) (dariycha: *سرخ پارسا*) — Afgʻonistonning Parvon viloyatidagi tuman. Tuman markazi Lulinj deb ataladi va u daryo atrofidagi yashil vodiylardan iborat.

Geografiyasi
------------

Tuman Surx, Parsa, Turkman, Gandaab, Paawaaz, shuningdek Lolenge va Do-aab deb nomlangan bir necha alohida vodiylardan iborat. Lolengeda „Shah Daleer" yoki „Jasur podshoh" deb nomlanuvchi tarixiy ziyoratgoh va katta tarixiy qal'a mavjud. Qal'a mahalliy aholi orasida „Sayid Sarvarxon qal'asi" nomi bilan mashhur. U yer Tangi Ajdaxar yaqinida joylashgan boʻlib, ikkita katta daryoning qoʻshilish joyiga toʻgʻri keladi. Daryolarning biri Turkman vodiysidan ikkinchisi tuman markazidagi Surx vodiysidan oqib oʻtadi. Surxdan keyin daryo Lolenge vodiysi boʻylab oqib oʻtadi va ikkita alohida qismga boʻlinadi. Ulardan biri Lolenj vodiysining oxirida boshqa daryoga qoʻshiladi. Shekh Ali tumanidan oqib oʻtadigan bu daryo Chardeh va Siaah Gerd tumanlari tomon oqadi.

Yana qarang
-----------

* Afgʻoniston tumanlari
* Turkman vodiysi

Manbalar
--------

1. ↑  „Surkhi Parsa" (inglizcha). *Mapcarta*. Qaraldi: 28-may 2018-yil.
**Anxramaynu** (fors tilidagi oʻrta asr manbalarida Ahriman, yunon adabiyotlarida Areimanios, Ariman) — zardushpgiylikyaa yovuz kuchlar, zul-mat va oʻlim boshligʻi, Axuramazdaning dushmani, inson ruhiyatidagi salbiy hissiyotlarning timsoli. Avesto kito-569bining „Gatlar" qismida A. nomi umu-man eslatilmaydi: ularda yovuzlik ruhi va yaxshilik ruhi — tegishlicha badkorliklar va odilliklar yoʻllarini tan-lagan egizaklardir. „Klchik Avesto"da A. — yovuz ruhlarni boshlab yuradi-gan „jaholat hokimi"dir; u har xil gunohlar, sehru jodular qiladi, yomonlik timsoli sifatida sovuqlik va qoru muzlikni, oʻlim, kasallik, keksalik, zaharli hasharotlarni yuboradi, bi-rinchi inson Govamardni halok etadi. Odatda u, Ahuramazdaga qarshi oʻz qoʻl ostidagi iblisona kuchlar — devlar yor-damida kurashadi. Uning zoʻri bilan dunyo bir-biriga qarama-qarshi 2 taraf — yax-shilik va yovuzliklar tarafiga boʻlinib qoladi. A. Avestoning „Dinkart" va „Zotseproʻm" degan qismlaridagi ri-voyatlarda tilga olinadi. Jumladan, „Dinkart" 7-kitobining 2-faslida va „Zotseproʻm"ning 12-faslida naql etilgan. Unda chegaralar dahsizligini saqlash uchun yaratilgan hoʻkizni oʻldirish bilan bogʻliq doston bor. A.ning qilmishi baribir jazosiz qolmaydi. Umuman A.ning yaxshilik va yorugʻlikka qarshi kurashi abadiy davom etadi. Lekin A. Ahuramazdani yengishga ojizlik qiladi, chunki har doim yaxshilik gʻolib chiqadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Tol (maʼnolari).

**Tol** (frans. tole — temir list) — tom yopish va izolyatsiya uchun ishlatiladigan gidroizolyatsiya materiali. Kartonga qora moy shimdirish yoʻli bilan tayyorlanadi. T.ning bir tomoniga mineral mahsulot, ikkinchi (tashqi) tomoniga yirik qum sepib ishlov beriladi. T.ning pastki tomoni qiyin eriydigan mum va baʼzan mayda qum bilan qoplanadi. T.ning kumsiz xillari ham boʻladi. T.ning bitumli yopmalarga qaraganda chidamliligi kam, asosan, inshootlarni vaqtincha yopishda, qurilish konstruksiyalarini suv va bugʻdan izolyatsiyalashda ishlatiladi. Oʻzbekistonda ishlab chiqariladigan T.ning eni 750, 1000 va 1025 mm, oʻrama (rulon) tarzida tayyorlanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Babaeski** Turkiyaning Marmara viloyatidagi shaharcha. Tuman aholisi 29,342 va umumiy maydoni 652 km².

Nomlanishi
----------

Babaeski nomi quyidagi afsonadan kelib chiqqan:Istilochi Ottoman Sultan shaharning soʻngi qamal qilishi oldidan Konstantinopolga ketishida shu shaharchaga toʻxtadi. U hozirgi kunda Kichik Masjid deb nomlanadigan eski masjid oldida qari erkak bilan uchrashadi va undan shaharcha qachon tashkil qilinganini soʻraydi. Erkak javob beradi „Eskidir, eski."Sulton erkakning yoshini soʻraganida, u yana javob beradi, "Baba…eski, "qaysiki „Ota qari" degan maʼnoni anglatadigan. Shundan beri Babaeski nomi shaharcha uchun ishlatadi.

Tarixi
------

Vizantiya vaqtlarida hudud Boulgarophygon deb atalgan va 896-yilda Bulgariyaliklar tomonidan magʻlubiyatga uchragan Vizantiyaning katta qismi boʻlgan. Gretsiyada Arteskos nomi bilan atalgan. Qadimiy vaqtlarda Burtudizon deb ham atalgan, lotinchada Burdidizum deyilgan.

Maʼlumotlar
-----------

Babaeski eng baland nuqtasi 150 m dan oshmaydigan nisbatan tekis landshaftda joylashgan. Devil Stream (Iblis Oqimi) tuman yerlarida joylashgan. Qishloq xoʻjaligi asosiy tarmogʻi. Kungaboqar, bugʻdoy sabzavotlardan asosiy ekinlar sifatida oʻstiriladi. Sanoatning rivojlanishi oʻn yillikda asosan toʻqimachilik fabrikalari shaklida tezlashdi.
Babaeski iyul oyining oxiridan avgust oyining boshiga qadarmilliy qoʻshiqchilar chiqish qiladigan yillik Babaeski Qishloq Xoʻjaligi festivaliga mezbonlik qiladi.

Aholisi
-------

Babaeski va Babaeski tumaniga qarashli qishloqlar turli kelib chiqishiga ege boʻlgan Onadoʻli turklari,Bolqon turklari-Muhocirlar,Yoruklar,Amuka qabilalari, musulmon magleno-rumliklar va Qrim tatarlari madaniy musulmonlar,Sunni Islomning Hanafiy mazhabiga mansub.

Belgilari
---------

Baʼzi tarixiy joylari:

* Eski masjid Mehmet istilochi tomonidan 1467-yilda qurilgan. Bu hali ham ishlatilmoqda.
* Cedid Ali Pasa Camii buyuk arxitektor Sinan tomonidan 1555-yilda Sulaymon davrida qurilgan. Bu buyuk Selimiye masjidi dizaynida qurilgan. Bu Bulgariyalik armiya tomonidan Balkan urushlarida buzilgan va keyin qayta qurilgan. Bu hali ham ibodat uchun ochiq.
* Dorduzlu Cesme 17-asrda qurilgan. Uning toʻrt tomoni va markazida gumbazi bor.
* Babaeski koʻprigi Murad4 tomonidan 1633-yilda qurilgan. Bu D-100 Xalqaro Yoʻllarining bir qismi va hozir ham foydalanishda.
* Hammom klassik yagona gumbaz stilida qurilgan va haliyam foydalanilmoqda.
* Ataturk boshlangʻich maktabi hokim Tevfik Gur tomonidan 1914-yilda qurilgan. Bu yogʻoch tom bilan qurilgan bir qavatlik bino. Bu hozir Thrace Universitetining kasbiy maktabi sifatida xizmat koʻrsatadi.

Galareya
--------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Manbalar
--------

1. ↑  Kazhdan, Alexander, muh. (1991), *Oxford Dictionary of Byzantium*, Oxford University Press, 317-bet, ISBN 978-0-19-504652-6
2. ↑  Antoninus Pius*. Intinerarivm Antonini Avgvsti* — 479 bet.
3. ↑  „Saltikname Ve Saltik Gazi̇ Bağlaminda Babaeski̇ / Babaeski̇ İn the Context of Saltikname and Saltik Ghazi"
4. ↑  „Trakya Halkları - trakyanet". 21-sentabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-mart 2023-yil.
**Anvar Mirsoatov** (taxallusi Mirzo Anvar, 1939.13.2, Toshkent) — manzarachi rassom, rangtasvir ustasi, Oʻzbekiston xalq rassomi (2001). P. Benkov nomidagi Respublika rassomlik bilim yurti (1962) va Nizomiy nomidagi Toshkent pedagogika instituti (1972) ni tugatgan. M. Gʻarbiy Yevropa sanʼati, fransuz impressionistlari, ayniqsa, neoimpressionistlari ijodini oʻrgandi, ulardan taʼsirlandi ("Mening qoʻshigʻim", 1974 va boshqalar). Rassom ijodida Oʻzbekistonning goʻzal tabiati, uning gullagan bogʻlari yetakchi oʻrin egallaydi: "Urgut" turkumi (1980), "Fargʻona hovlisi" (1986), "Oydin kecha" (1988), "Birinchi qor" (1994), "Togʻdagi erta bahor" (1994), "Sijjak" (1998), "Bogʻiston" (2000), "Chorbogʻ" (2000), "Vatan haqida qoʻshiq" (2000), "Qishki Chimyon" (2001) va boshqa M. asarlari respublika va xorijiy (AQSH, Yaponiya, Angliya, Shvetsiya, Turkiya va boshqalar) mamlakatlar muzeylari va xususiy toʻplamlarida saqlanadi. 2002-yil dan "Mirzo Anvar manzara galereyasi" ishlaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Anvar Sarmanovich Qurbonov** (1948, hozirgi Sirdaryo viloyati Guliston tumani) — quruvchi usta, Oʻzbekiston Qahramoni (1998). Mehnat faoliyatini 1969-yildan Guliston tumanidagi 60-sonli qurilish tashkilotida gʻisht teruvchilikdan boshlagan, shu tumandagi 3-mexanizatsiyalashgan kolonnada qurilish brigadiri (1975-81), "Sir daryojamqurilish"ga qarashli 49-sonli mexanizatsiyalashgan kolonnaning brigada boshligʻi (1981—98), Guliston tumanidagi 4-sonli qurilishmontaj boshqarmasida brigada boshligʻi (1998 — 2000), 2000-yildan shu boshqarma kasaba qoʻmi-tasining raisi. Guliston shahridagi 5-mavze, "Maʼnaviyat va maʼrifat" markazi, suzish basseyni, Alpomish sport majmuasi, Boks saroyi, Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy ban-kining viloyat boʻlimi singari koʻplab yirik meʼmorlik inshootlari qurilishida faol qatnashib, yuqori mehnat koʻrsatkichlariga erishgan, koʻplab quruvchi shogirdlar yetishtirgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Trixofitiya** (yun. trichos — qil, soch va phyton — oʻsimlik), qirma temiratki (moyxoʻrak) — zamburugʻlar qoʻzgʻatadigan yuqumli kasallik. T. ni parazit zamburugʻlarning bir necha turi qoʻzgʻatadi. Ulardan ayrimlari faqat odamda parazitlik qilib, T.ning yuzaki shaklini keltirib chiqaradi. Boshqalari, asosan, hayvonlar (sichqon, kalamush, sigir, ot, qoʻy va boshqalar)da parazitlik qiladi; T. bilan zararlangan odamlarda uning chuqur shakli paydo boʻladi.

Yuzaki T. bilan, asosan, bolalar, ayrim hollarda kattalar, ayniqsa, ayollar kasallanadi. Bunda teri va boshning sochli qismi, kamroq soqol va moʻylov kasallanadi. Kasallik sogʻlom odamga bemordan yoki uning buyumlari (bosh kiyim, taroq va boshqalar)dan oʻtadi. Zamburugʻ tushgan terida 5—7 kundan soʻng dumaloq qizil yalligʻlangan dogʻ paydo boʻlib, tezda kattalashadi va qipiklanadi. Boshning sochli qismidagi zamburugʻlar teridan tezda sochga oʻtadi. Soch tolalarining tusi oʻzgaradi, moʻrtlashadi, zararlangan joydagi tolalar toʻkilib ketadi, tirnoqlar ham zararlanadi.

Chuqur T.da odam badanida va boshning sochli qismida, soqol, moʻylovlarda yiringli yara (qarang Abssess) paydo boʻladi. Ular ogʻrib, bemorning umumiy ahvoli yomonlashadi, baʼzan temperaturasi koʻtariladi. Agar vaqtida davolanmasa, soch toʻkilib ketadi. T.ning chuqur shakli koʻpincha sut sogʻuvchilar va choʻponlarda kuzatiladi. Hozirgi jinsiy yoʻl bilan yuqadigan qov soha T.si ham aniklangan. T. bilan ogʻrigan bemor kasalxonada davolanadi. Teri T.si qisqa vaqt ichida tuzalib ketadi. Soch va tirnoq T.si uzoq davolanishni taqozo etadi.

Chuqur T.ning oldini olish uchun sichqon va kalamushlarga qarshi kurash olib boriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Trixofitiya" *OʻzME*. T-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tibbiyotga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Andrey Vladimirovich Gryazev** (ruscha: *Andrey Vladimirovich Gryazev;* 1985-yil 26-iyul, Perm) — yakka holda konkida uchish musobaqalarida qatnashgan rossiyalik figurali uchuvchi. 2004-yil oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempioni, 2007-yil Rossiya chempioni boʻlgan. Andrey havaskor sport faoliyatini 2009-yilda yakunlagan.

Faoliyati
---------

 Andrey Gryazev, 2007-yil
Gryazev 4 yoshida figurali uchishni boshlagan. 11 yoshida Aleksey Mishining maktabida oʻqish uchun Sankt-Peterburgga koʻchib oʻtgan, ammo 2002-yilgi oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida (14-oʻrin) muvaffaqiyatsiz chiqishdan soʻng u maktabni tashlab, Permga qaytib kelgan. Bir necha oy oʻtgach (maʼlumotlarga koʻra, uning sobiq oʻrtogʻi Aleksey Yagudinning maslahati bilan) Gryazev Tatyana Tarasova murabbiyligida mashgʻulotlarga qaytgan va natijada 2004-yilda jahon oʻsmirlar chempioni va Rossiya chempionatining bronza medali sovrindoriga aylangan. Oxirgi yutugʻi unga 2004-yilgi Jahon va Yevropa chempionatlarida qatnashish huquqini bergan va ushbu musobaqalarda 8 va 12-oʻrinlarni egallagan. 2005-yilda Gryazev bu natijalarni biroz yaxshilashga muvaffaq boʻlib, Rossiya chempionatida 2-oʻrinni, Yevropa chempionatida 5-oʻrinni va Jahon chempionatida 11-oʻrinni egalladi.

2007—2008-yilgi mavsumda Gryazev Rossiya kubogi Gran-pri bosqichida uchinchi va NHK Trophy musobaqasida yettinchi oʻrinni egalladi. 2008-yilgi Rossiya chempionatida uchinchi oʻrinni egalladi.

Andrey 2008—2009-yilgi mavsumdagi chiqishidan olgan jarohat tufayli Gran-pri seriyasini oʻtkazib yubordi. Milliy chempionatda faqat beshinchi oʻrinni egalladi. 2008—2009-yilgi mavsum oxirida, „Pirouette" figurali uchish jurnalining iyun sonida chop etilgan maʼlumotlarga koʻra, Andrey Gryazev oʻzining sport faoliyatini yakunlagan.

Natijalari
----------

### 2008-yildan keyin

| Musobaqa | 2007 — 2008 | 2008 — 2009 |
| --- | --- | --- |
| Rossiya chempionati | 3 | 5 |
| Gran-pri bosqichlari: Rossiya kubogi | 3 |  |
| Gran-pri bosqichlari: NHK Trophy | 7 |  |
|

### 2008-yilgacha

| Musobaqa | 2000 — 2001 | 2001 — 2002 | 2002 — 2003 | 2003 — 2004 | 2004 — 2005 | 2005 — 2006 | 2006 — 2007 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Jahon chempionatlari |  |  |  | 12 | 11 | 17 |  |
| Yevropa chempionati |  |  |  | 8 | 5 |  | 16 |
| Yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionati |  | 14 |  | 1 |  |  |  |
| Rossiya chempionati | 8 | 6 | 5 | 3 | 2 | 9 | 1 |
| Oʻsmirlar oʻrtasida Rossiya chempionati | 9 | 2 | 4 | 1 |  |  |  |
| Gran-pri bosqichlari: Cup of Russia |  |  |  |  | 7 |  | 7 |
| Gran-pri bosqichlari: Trophée Eric Bompard |  |  |  |  |  |  | 7 |
| Gran-pri bosqichlari: Cup of China |  |  |  |  |  | 3 |  |
| Gran-pri bosqichlari: Skate Canada |  |  |  |  |  | 9 |  |
|

Manbalar
--------

1. ↑  Andrey Gryazev snyalsya s chetvyortogo etapa Gran-pri po figurnomu kataniyu v Parije — iz-za travmi[*sayt ishlamaydi*]Andoza:Недоступная ссылка
2. ↑  Statya T. Flade, „Pirouette" № 6/2009
Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf muallifligi ostida yozilgan, 39 juzdan iborat „**Hadis va hayot**" silsilasi mashhur alloma, Qohiradagi „al-Azhar" dorilfununi mudarrislaridan biri shayx Mansura Ali Nosif hazratlarining „At-toj al-jomeʼ lil-usul fii ahadiysur Rasul" („Rasul sollallohu alayhi vasallamning hadislaridan asllarni jam qiluvchi toj") deb nomlangan ulkan asarlariga yozilgan komil va shomil sharhlardan iborat to‘plamdir.
Bugungi kungacha toʻplamning 34 ta juzi 32 jildda chiqqan. Ilk juzi 2003-yili „ Sharq" nashriyotida 10 ming nusxada nashr qilingan.
Bugungi kunda „Hilol-Nashr" nashriyotida 7-marta qayta nashr qilinayapti (bunga „Sharq" nashriyotida bosilganlari kirmaydi).
Ushbu kitob hozirda rus tiliga ham tarjima qilingan (Хадисы и Жизнь).

Kitob haqida fikrlar
--------------------

"Men ulamolarning oramizdan ketishlari va ilm darslarining kamayishidan qoʻrqmoqdaman. Qarab, surishtirib, Rasululloh sollallohu alayhu vasallamning hadislarini yozib olinglar", deb buyurdi.
Shunday qilib, birinchi kitobni buyuk tobein Ibn Shihob az-Zuhriy yozdilar. Bu kitob sodda boʻlib, sahobalardan eshitib, yozib olingan hadislar toʻplamidan iborat edi. Shundan soʻng hadis kitoblari yozish rasm boʻldi va keng miqyosdagi ilmiy harakatga aylandi.

```
*Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf*. "Hadis va hayot. 1-juz"
```

Bizning shiorimiz:
Ahl as-Sunna val-Jamoa mazhabi asosida sof aqida va haqiqiy islomga intiling. Qur’on va Sunnatni oʻrganing va unga amal qiling. Islomiy tarbiya, bag‘rikenglik va birodarlik ruhini yoying, buyuk ajdodlarga ergashing.
Diniy savodsizlikni yoʻq qiling, ixtiloflar va boʻlinishlarga chek qoʻying, fanatizm, bid’at va xurofotni yoʻq qiling.

Manbalar
--------

1. ↑  „ХАДИСЫ И ЖИЗНЬ". *azan.ru*. Qaraldi: 15-iyul 2022-yil.
2. ↑  „«Hadis va Hayot» kitoblarining to‘liq to‘plami sotuvga chiqarildi". *Kun.uz*. Qaraldi: 15-sentabr 2022-yil.
3. ↑  „Многотомное издание «Шейх Мухаммад Садык. Хадисы и Жизнь» Подробнее на livelib.ru: https://www.livelib.ru/selection/1997653-shejh-muhammad-sadyk-hadisy-i-zhizn?ysclid=l8323kl2nc471958393". *livelib.ru*. Qaraldi: 155.09.2022.
4. ↑  „«Ҳадис ва Ҳаёт»". *Islom.uz*. Qaraldi: 15-sentabr 2022-yil.
5. ↑  „Хадисы и Жизнь.". *knigogid.ru*. Qaraldi: 15-sentabr 2022-yil.
6. ↑  „«Ҳадис ва Ҳаёт» 1-жуз. Муқаддима". *Islom.uz*. Qaraldi: 15-sentabr 2022-yil.
7. ↑  „Шейх Мухаммад Садык Мухаммад Юсуф: Хадисы и Жизнь. Введение. Том 1 Подробнее: https://www.labirint.ru/books/401489/?ysclid=l836azkgg1338308274". *Labirint.ru*. Qaraldi: 15-sentabr 2022-yil.
**Andrey Sheptitskiy haykali** (ukraincha: *Пам'ятник Андрію Шептицькому*) — Ivano-Frankivsk markazidagi xuddi shu nomdagi maydonda oʻrnatilgan UGCC mitropoliti Andrey Sheptitskiyga bagʻishlangan yodgorlik.

Tantanali ochilish marosimi 2015-yil avgust oyida boʻlib oʻtdi va Ivano-Frankivskda boʻlib oʻtgan UGCC Patriarxal Kengashining oltinchi sessiyasi delegatlari va mehmonlari ishtirokida boʻlib oʻtdi.

Yodgorlik mitropolit Andrey tavalludining 150-yilligi va 1885-yilda tashkil etilgan Stanislav (Ivano-Frankivsk) yeparxiyasining 130-yilligi munosabati bilan qurilgan.

Yodgorlik, UGCC rahbari Svyatoslav (Shevchuk) tomonidan muqaddas qilingan. U „Ukraina xalqining Musosi" faoliyatini yuqori baholadi va barchaga „har qanday huquqbuzarni, barcha yovuzlikni magʻlub etish uchun kuch va erkin mustaqil Ukrainada ozod odamlar boʻlish uchun kuch" tiladi.

Haykaltaroshlik kompozitsiyasi anʼanaviy ukrain piktogramma boʻyash texnikasida figuralarning choʻzilgan nisbati bilan yaratilgan: metropoliten oʻtiradi va uning yonida ikkita bola bor. Yodgorlik mualliflari haykaltaroshlar Stepan Fedorin va Nikolay Gurmakdir.

Yodgorlikning, narxi va uning atrofidagi hududni tartibga solish bir million grivnani tashkil etadi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  „В Івано-Франківську відкрили пам’ятник митрополиту Андрею Шептицькому".  Радіо Свобода. 28-dekabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyul 2017-yil.
2. ↑  „В Івано-Франківську сьогодні офіційно відкриють пам'ятник Андрею Шептицькому".  kurs.if.ua. 28-dekabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyul 2017-yil.
3. ↑  „Праведному митрополиту Андрею Блаженнейший Святослав освятил памятник в Ивано-Франковске" (en).  news.ugcc.ua. 28-dekabr 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyul 2017-yil.
Категория:Горные вершины по алфавиту

Категория:Горные вершины — семитысячники
Категория:Природные географические объекты по алфавиту
Категория:ПРО:ГЕО:Размер статьи: менее 1000 символов
Категория:ПРО:ГЕО:Последняя правка: в текущем году
**Trivor** (7577 m) Qorakorumdagi Hispar-Muztog ' tizmasining eng baland cho'qqilaridan biridir. Bu dunyodagi eng baland cho'qqilar orasida 39-o'rinda turadi.

Hozirgacha faqat ikkita muvaffaqiyatli ko'tarilish bo'lgan, birinchisi 1960 yilda shimoli-g'arbiy tizma bo'ylab Buyuk Britaniya va AQShning Vilfridom Noysom  boshchiligidagi qo'shma ekspeditsiyasi tomonidan qilingan.

Eslatmalar
----------

1. ↑  „Гималайский журнал". 17-iyul 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-iyul 2011-yil.

Adabiyot
--------

* Jerji Vala, *Qorakoramning orografik eskiz xaritasi*, Shveytsariya Alp tog'larini tadqiq qilish jamg'armasi, Tsyurix, 1990 yil.
* Jill Neate, *Oliy Osiyo: 7000 metrlik cho'qqilarning tasvirlangan tarixi,* Alpinistlar, 1989 yil.
**Andrey Vladimirovich Lutay** (ruscha: *Андре́й Влади́мирович Лута́й*; 1986-yil 24-iyul, Belgorod, RSFSR, SSSR) — rossiyalik figurali uchuvchi. Xalqaro toifadagi sport ustasi. 2007—2008-yillarda boʻlib oʻtgan Rossiya chempionatining kumush medali sovrindori. 2009-yilgi Rossiya chempionatining bronza medali sovrindori. Yevropa va jahon chempionatlari ishtirokchisi. Xalqaro maydondagi eng yaxshi yutuq sohibi. Andrey Vladimirovich 2005-yilda oʻtkazilgan qishki Universiada musobaqasida 5-oʻrinni egallagan. Oʻsmirlar va kattalar oʻrtasidagi Gran-pri turniri ishtirokchisi. Xalqaro tanlovlar gʻolibi.

Andrey Lutay hozirgi vaqtda Bolgariyada figurali uchish boʻyicha murabbiy boʻlib faoliyat yuritadi.

Faoliyati
---------

Andrey xalqaro toifadagi sport ustasi unvonini oldi.

Andrey oʻzining birinchi muhim muvaffaqiyatiga 2006—2007-yilgi mavsumda, Moskva yaqinidagi Mytishchi shahrida boʻlib oʻtgan Rossiya chempionatida ikkinchi oʻrinni egallaganida erishdi. Oʻsha yili yevropa chempionatida 5-oʻrinni egalladi.

Keyingi 2007-2008 mavsumda Andrey Lutay Gran-pri turnirining Skate America va Cup of Russia bosqichlarida unchalik yaxshi qatnasha olmadi va 7 hamda 9-oʻrinlardan joy oldi. Rossiya chempionatida oʻtgan yilgi natijasini takrorlab, Yevropa chempionatida 8-oʻrinni egalladi.

 Andrey Lutai 2009-yilgi Yevropa chempionatida.
Andrey Lutay 2008—2009-yilgi mavsumda Trophee Eric Bompard turnirida chiqish qildi. U Fransiya turnirida11-chi va Yaponiya turnirida 8-oʻrinni egalladi. Milliy chempionatda uchinchi oʻrinni egallab, Yevropa chempionati uchun jamoaga kiritildi. Figurali uchish boʻyicha Yevropa chempionati uchun Rossiya terma jamoasining tarkibi maʼlum boʻldi. Jamoaviy turnirda Andrey yettinchi oʻrinni egalladi va bu natija rossiyalik yakka holda konkida uchuvchilarning turnirdagi eng yaxshi natijasi boʻldi (Voronov — 9-oʻrin, Borodulin — 13). Yevropa chempionati natijalariga koʻra, Andrey Jahon kubogi uchun terma jamoaga kiritildi. 2009-yilgi Jahon chempionatida u oʻz faoliyatida birinchi marta kuchli oʻntalikka kirdi.

Natijalari
----------

| Musobaqalar/mavsumlar | 2002/2003 ㅤ | 2003/2004 ㅤ | 2004/2005 ㅤ | 2005/2006 ㅤ | 2006/2007 ㅤ | 2007/2008 ㅤ | 2008/2009 ㅤ | 2009/2010 ㅤ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Jahon chempionatlari |  |  |  |  | 20 |  | 10 |  |
| Yevropa chempionati |  |  |  |  | 5 | 8 | 7 |  |
| Rossiya chempionati | 8 | 4 | 7 | 7 | 2 | 2 | 3 |  |
| Gran-pri bosqichlari: Cup of Russia |  |  |  |  |  | 9 |  |  |
| Gran-pri bosqichlari: Trophee Bompard |  |  |  |  |  |  | 11 |  |
| Gran-pri bosqichlari: Skate America |  |  |  |  |  | 7 |  | 10 |
| Gran-pri bosqichlari: NHK Trophy |  |  |  |  |  |  | 9 |  |
| Finlandia Trophy turnirlari |  |  |  |  |  |  | 8 |  |
| Carl Schefer xotirasi |  |  |  |  | 1 |  |  |  |
|

Manbalar
--------

1. ↑  „Стал известен состав сборной России на ЧЕ по фигурному катанию и Универсиаду-2009 | tatar-inform.ru". 11-yanvar 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-mart 2009-yil.
2. ↑  „Утвержден состав сборной России по фигурному катанию на чемпионат мира!". 11-fevral 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-mart 2009-yil.
Barbie logosi
**Barbie** (talaffuzi: *Barbi*) bolalar uchun moʻljallangan moda qoʻgʻirchoqdir. Ilk marotaba 1956-yilning martida Mattel, Inc shirkati tomonidan ishlab chiqarilgan. Ushbu qoʻgʻirchoqni amerikalik ishbilarmon ayol Ruth Handler Bild Lilli nomli olmon qoʻgʻirchogʻidan ilhomlangan holda yaratgan.

Mattel shirkati shu kungacha Barbie qoʻgʻirchoqlaridan milliardan ortiq donada sotishga muvaffaq boʻldi. Barbie va uning eng yaqin oʻgʻil bola doʻsti — Ken jahondagi eng mashhur ikki qoʻgʻirchoq oʻlaroq tasvirlanadi.

2001-yildan boshlab Barbie qoʻgʻirchoqlariga asoslangan koʻplab kompyuter-animatsion filmlar ishlandi. Ushbu filmlar 2017-yilga qadar AQShning Nickelodeon telekanali orqali efirga uzatilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Paul Ziobro.* „Mattel to Add Curvy, Petite, Tall Barbies: Sales of the doll have fallen at double-digit rate for past eight quarters".  Wall Street Journal (28-yanvar 2016-yil).
2. ↑  Norton, Kevin I.; Olds, Timothy S.; Olive, Scott; Dank, Stephen (1996-02-01). "Ken and Barbie at life size" (en). *Sex Roles* **34** (3): 287–294. doi:10.1007/BF01544300. ISSN 1573-2762. .
3. ↑  „Barbie shows signs of life as Mattel plots comeback". *Detroit Free Press* (18-aprel 2015-yil). Qaraldi: 15-yanvar 2017-yil.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Barbie*** haqida turkum mavjud |

* Rasmiy Barbie sayti (ingl.)

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Trixinalar**, trixinellalar (Trichinella) — trixinellalar oilasiga mansub nematodalar urugʻi. Erkagining uz. 0,6—1,6 mm, urgochisi 1,3— 4,4 mm. 2—3 turi bor. Spiral T. kup uchraydi. Voyaga yetgan davrida yirtqich va hammaxoʻr hayvonlar, jumladan, odam ingichka ichagi boʻshligʻida yashaydi. Otalangan urgʻochi T. ichak devoriga kirib olib, mikroskopik lichinkalar tugʻadi. Lichinkalar qon orqali barcha organlarga tarqaladi. Kapillyarlardan muskullarga oʻtib, bir oz oʻsgach, spirallanadi va ohak kapsulaga oʻraladi. Kapsulada bir necha vaqt tirik saqlanadi. Hayvonlar zararlangan goʻshtni yeb, T.ni yuqtiradi; ana shundan soʻng T. ingichka ichakka tushib voyaga yetadi. Odam yaxshi pishirilmagan choʻchqa yoki boshqa hayvon goʻshtini yeb zararlanadi. T. trixinellyoz kasalligini keltirib chikaradi. Soxta trixinella qushlarda parazitlik qiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Albin Sergey Yulyevich** — 1881-yili tug‘ilgan, Kuybishev o‘lkasi Rastovka qishlog‘idan, sobiq yirik yer egasi, zemstvo boshlig‘i, hibsga olingan vaqtda Xonqa rayoni omonat kassasida hisobchi bo‘lib ishlayotgan bo‘lgan. Mavjud tuzumga avvaldan dushman kayfiyatda bo‘lib xizmatchilar orasida doimiy ravishda mag‘lubiyatchilik ruhida aksilinqilobiy tashviqot olib borib podsholik davridagi hayotni maqgaganlikda, Sovet Ittifoqidagi ocharchilik to‘g‘risida tuhmat mish-mishlar tarqatganlikda ayblangan. Tilyayev Mulla Nurmat — 6413-sonli ish bo‘yicha otuvga hukm qilingan. U 1892-yili tug‘ilgan, Xonqa rayoni Tama-Durgadik qishloq sovetidan, ruhoniy, imom. 1932-yili kamomad uchun 5 yil qamoq jazosiga hukm etilgan, jazoni o‘tagan. Aholi orasida partiya va hukumatning tadbirlarini barbod qilishga qaratilgan targ‘ibot olib borganlikda, kolxozchilarni paxta ekmaslikka chaqirganlikda, mag‘lubiyatchilik tashviqoti olib borganlikda, sovet hokimiyatiga bo‘htonlar yog‘dirganliqsa, monarxik tuzumni maqtaganlikda ayblangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Shamsutdinov, Rustam*. Qatag‘on qurbonlari* — 77 bet. ISBN 978-9943-00-240-1.