recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Svyatoslav Anatolievich Syrota** (ukraincha: *Сирота Святослав Анатолійович*; 1970-yil 1-oktyabrda tugʻilgan) – ukrainalik sport funksioneri va sobiq futbolchi. Ukraina sport ustasi (1995).

Biografiya
----------

24 yoshida Ukraina davlat universitetining jismoniy tarbiya va sport fakultetini tamomlagan. 1987-yildan 1998-yilgacha "Dinamo Kiyev", "Dnepr Dnepropetrovsk "kabi turli klublarda oʻynagan. 2002-yildan 2004-yilgacha Kiyev shahar futbol federatsiyasining texnik kotibi boʻlib ishlagan. Nafaqaga chiqqandan soʻng, 2008-yil iyul oyida Ukraina Professional futbol ligasining ijrochi direktori etib tayinlandi.

Professional futbol ligasi prezidenti
-------------------------------------

2008-yildan 2010-yilgacha Professional futbol ligasi prezidenti boʻlgan. 2008-yil 16-dekabrda Ukraina kasaba uyushmalari Federatsiyasi binosida boʻlib oʻtgan PFLning 3-hisobot-saylov konferensiyasida saylangan. Dastlab oltita nomzod boʻlgan edi: Ravil Safiullin (PFL prezidenti), Miletiy Balchos, Yuriy Malishev, Sergey Moxnik, Anatoliy Revutskiy va Svyatoslav Syrota. Ravil Safiullin, Miletiy Balchos va Anatoliy Revutskiy boʻlgan nomzodlardan voz kechdi. Konferensiya delegatlari qolgan uchta nomzoddan birini tanlash huquqiga ega edi. PFL ijrochi direktori lavozimiga Svyatoslav Sirota 39 ta ovoz olib, saylandi. Moxnik ettita, Malyshev esa bitta ovoz oldi.

Ukraina Professional futbol ligasi markaziy kengashining 2009-yil 25-noyabr kuni boʻlib oʻtgan yigʻilishida Sirota keyingi hisobot-saylov konferensiyasigacha liga prezidenti vazifasini bajarishdan chetlashtirildi. Markaziy kengash unga nima uchun liga mablagʻlarini notoʻgʻri ishlatgani haqida gumon borligini tushuntirish uchun 23 dekabrgacha vaqt berdi. Liga prezidentining birinchi oʻrinbosari Mikola Lavrenko („Oleksandriya" PFK prezidenti) *ex officio* liga prezidenti vazifasini bajaruvchi boʻldi.

„Syrota" 2013-yilda PFL ustidan daʼvo arizasi bilan Fuqarolik ishlari boʻyicha sudga murojaat qilgan. Fuqarolik sudi uni qonuniy asosda toʻliq oqladi va Ukraina Professional futbol ligasining harakatlarini bekor qildi.

Manbalar
--------

1. ↑  Svyatoslav Syrota. Football Federation of Ukraine.
2. 1 2 3  The president of PFL was dismissed from his position due to suspicion in financial fraud. newsru.ua. 25 November 2009.
3. ↑  PFL: if Svyatoslav Syrota will not return money, the case will be overtaken by law enforcement agencies. newsru.ua. 27 November 2009.
4. ↑  Sviatoslav Syrota had won in Civil Court against PFL. sport.ua. 18 March 2014.

Havolalar
---------

* Brief biographic overview at PFL web-site (ukraincha)
* Ilchenko, D. *„Will answer according to the law"*. Interview of the former president of PFL of Ukraine. „Sport-Express". 30 November 2009.
* Svyatoslav Syrota: I did not get framed – this is pure fraud. speech of the former president of PFL. 21 January 2010.
* Maksymov, M. *The mired in corruption scandals PFL started to get treated by former army physician.*. Glavred. 5 March 2010.
* Balchos, M. *Appeal of Professional Football League to Football Federation of Ukraine*. Professional Football League of Ukraine. 23 April 2010.
**Hilda Maria Carlen** (1991-yil 13-avgustda tugʻilgan) — shvetsiyalik darvozaboni, Damalsvenskanning Linköpings klubida oʻynagan. U Shvetsiyani yuqori darajadagi xalqaro miqyosda himoya qilgan.

Klubdagi karyerasi
------------------

2009-yilgi mavsum uchun Malmyo bilan shartnoma imzolaganidan so'ng, Karlen Carolin Jonsson, so'ngra Tor Byorg Xelgadottirning yordamchisi bo'lgan. Shuningdek, u 2010-yilgi mavsumni Damallsvenskanning raqibi Linköpings klubida ijara asosida o'tkazdi va u yerda asosiy darvozabon Sofia Lundgrenni o'rinbosari bo'ldi. Carlen Linköpingsning 2010–11-yilgi UEFA Ayollar Chempionlar Ligasida ZNK Krka ustidan g'alaba qozongan o'yinida maydonga tushgan, lekin ligada o'ynamadi va uning o'rniga Stattena IF jamoasiga yuborildi.

Carlen 2013-yilgi mavsumda Elitettanning Hammarby IF jamoasiga qo'shildi va o'zining asosiy o'yinchi bo'lishga intildi. U 2014-yilda Piteå IF bilan Damallsvenskanga qaytdi va 2014-yilning 13-aprelida Piteåning Linköpings ustidan 1:0 hisobidagi g'alabasida o'zining yuqori saviyali debyutini o'tkazdi.

U Pitea bilan birinchi mavsumida 20 ta o'yin o'tkazdi va Arets målvakt (inglizcha: *Goalkeeper of the Year* uchun nomzod bo'ldii) mukofoti Hedvig Lindahl tomonidan qo'lga kiritildi.

Xalqaro karyera
---------------

Carlen 2009-yilda Belarusda o'tkazilgan 19 yoshgacha bo'lgan ayollar o'rtasidagi UEFA chempionatida va 2010-yilda Germaniyada bo'lib o'tgan FIFA U-20 ayollar o'rtasidagi Jahon chempionatida Shvetsiya darvozaboni bo'lgan. U 2015-yilning 12-fevralida Finlandiyaga qarshi terma jamoadagi debyutini oʻtkazdi. O'sha oyda u 2015-yilgi Algarve kubogi uchun tarkibga kiritilgan.

2015-yil may oyida Carlen va Pitea jamoadoshi Emiliya Appelqvist ikkalasi ham Shvetsiya terma jamoasining 2015-yilda Kanadada boʻlib oʻtadigan ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatida ishtirok etishi uchun asosiy tarkibga kiritilgan.

Shaxsiy hayot
-------------

Hildaning otasi Per Carlen, jamoa murabbiyi va sobiq futbolchi. Uning onasi Margareta va akasi Oscar ham Shvetsiyani gandbolda himoya qilishgan.

Yutuqlar
--------

### Klub

#### Shvetsiya LdB FC Malmö

* Damalsvenskan : 2011-yil
* Svenska Superkubogi : 2011, 2012

#### ShvetsiyaLinköpings FK

* Svenska Superkubogi : 2010-yil

### Xalqaro

* Yozgi Olimpiya o'yinlari : Kumush medal, 2016-yil

Manbalar
--------

1. ↑  „List of Players – 2015 FIFA Women's World Cup". *Fédération Internationale de Football Association*. Qaraldi: 24-iyun 2015-yil.
2. ↑  „Profile" (Swedish). *Svenska Fotbollförbundet*. Qaraldi: 25-iyun 2015-yil.
3. ↑  „Profile".  FIFA.com. 11-iyun 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-iyun 2015-yil.
4. ↑  „Hilda Carlén i UEFA Women´s League" (Swedish). Damfotboll.com (13-oktabr 2010-yil). Qaraldi: 8-mart 2015-yil.
5. ↑  *Sundkvist, Peter*. „Piteåspelare klara för fotbolls-VM" (Swedish). Sveriges Radio (11-may 2015-yil). Qaraldi: 31-may 2015-yil.
6. ↑  *Ahlin, Per*. „Hildas handbollsgener trivs i fotbollsmålet" (Swedish). Dagens Nyheter (24-iyul 2010-yil). Qaraldi: 8-mart 2015-yil.
**Birgalikda** (fin: *Yhdessä*) - Public art uslubidagi haykal. Finlandiyalik rassom Byorn Väkströmning yarim mavhum ommaviy sanʼat namunasi. Stokmann univermagi va Xelsinkidagi temir yoʻl vokzali oʻrtasidagi Kayvopixa hovlisida joylashgan.

Tarixi
------

Haykal 2018-yilda Xelsinki universiteti talabalar jamiyati tashkil etilganining 150 yilligi munosabati bilan ushbu jamiyat buyurtmasi asosida yasalgan.

Raqs tushayotgan juftlikning bronza haykali jamiyatdagi birdamlik, tenglik va insonning umum eʼtirof etilgan huquqlarini hurmat qilishga chorlash timsoli hisoblanadi.

Qizil granitdan yasalgan poydevorga fin tilida gravyura sifatida quyidagicha matn oʻyib yozilgan: „Helsingin yliopiston ylioppilaskunta ∙ Tulevaisuuden puolesta ∙ 150-vuotiaan ylioppilaskunnan kunniaksi ∙ 13.5.2018". Keyinchalik shved va ingliz tillarida ushbu soʻzlarning tarjimasi oʻyma shaklda qoʻshilgan.

Haykal yasash ishlari HYY Yhtymä mablagʻlari tomonidan moliyalashtirilgan va Italiyaning Pietrasanta shahrida bronzadan quyilgan. Moviy patina Björn Wekström tomonidan „Fonderia Mariani" quyish zavodi bilan hamkorlikda ishlab chiqilgan. Granit poydevor Finlandiyaning „Loimaan Kivi" firmasi tomonidan yasalgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Фёдоров, М.* „Скрытые формы Хельсинки: птица-позвонок, человек-игла и планетарные долины". *yle.fi*.  YLE (5-avgust 2018-yil). Qaraldi: 2-aprel 2021-yil.
2. ↑  *Matias Risikko.* „Tvåspråkiga HUS fick enspråkig skulptur i gåva" (sv). *stbl.fi*.  STBL (18-may 2018-yil). Qaraldi: 2-aprel 2021-yil.
3. ↑  „Kaivopihalla on nyt Weckströmin Yhdessä-veistos" (fi). *helsinginuutiset.fi*.  Helsingin Uutiset (14-may 2018-yil). Qaraldi: 2-aprel 2021-yil.
**Qaysartepa** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: V—VIII, XVI—XVII asrlar. Toshkent viloyatining Ohangaron tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Ohangaron daryosi chap qirqogʻi, Eski qoʻrgʻon qishlogʻi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Knered tinchligi** (dat. Knærødfreden; shved. Knäredfreden) — 1611-1613-yillardagi Daniya-Shved urushini tugatgan tinchlik shartnomasi.

Tinchlik muzokaralari 1612-yilning qishida Smoland va Halland chegarasida boshlangan va bir yarim oy davom etgan. Shvetsiya tomonidan rikskansler Aksel Oksenshern va Riksrod aʼzolari Nils Belke, Gustav Stenbok va Henrik Gorn, Daniya tomonidan K. Friis va Daniya Riksrodining yana uchta aʼzosi vakillik qilishgan. Muzokaralar davomida Daniya vakillari Kneredda, shvedlar esa chegaradan 10 km uzoqlikda joylashgan Ulfsbek rezidensiyasiga joylashgan. Muzokaralar Daniya-Shvetsiya chegarasi vazifasini oʻtagan daryo ustidan oʻtgan koʻprikda boʻlib oʻtgan. Vositachi sifatida ingliz elchilari J.Spens va R. Anstruter qatnashishgan.

20-yanvar kuni shartnoma imzolangan. 1570-yilgi Shtettin shartnomasini tasdiqlashdan tashqari, tomonlar urush paytida egallab olingan yerlarni bir-birlariga qaytarishga vaʼda berishgan (Shvetsiya — Yemtland va Xeryedalen , Daniya — Kalmar va Elanddagi Borgolmni). Shvetsiya tomonidan harbiy xarajatlarni toʻlash garovi sifatida (1 million riksdaler), Daniya 6-yil davomida Elvsborg , Nua va Gamla-Lyodyose shaharlarini, shuningdek, Gyoteborg va Vesteryotland xeradlari Askim, Xising, Sevedal , Bollebyugd, Ale, Vetle va Flundrelarni barcha daromadlari bilan tutib turgan.

Shvetsiya Ezeldagi Zoneburg qal’asiga boʻlgan daʼvosidan voz kechgan va Daniyaning Titis-fyord (Tyus-fyord) va Varanger-fyordlar orasidagi hududdagi Loparlardan soliq yigʻish huquqini tan olgan. Ikkala qirolga ham oʻzlarining gerblarida uchta tojdan foydalanishga ruxsat berilgan, yagona sharti shundaki — ular oʻzaro hududiy daʼvo qilish huquqini bermagan. Shvetsiyaning barcha fuqarolari endi Daniya davlatida erkin savdo qilishlari mumkin edi va aksincha. Shvetsiya kemalari endi zund boji uchun toʻlov qilishlari shart boʻlmagan.

Tinchlik Angliya qiroli Yakov I tomonidan kafolatlangan.

Manbalar
--------

* *Bexell S. P.* Hallands tarixi va beskrivning. — Goteborg, 1931-yil.
* Nordisk familjebok. B.11. — Stokgolm, 1914-yil.
* Salmonsens konversationsleksikon, B. 14. — Kobenhavn, 1923-yil.

Havolalar
---------

* Originaltraktater med främmande makter — Danmark — 20 yanvar 1613 yil (djvu formatida). Arxivnaya kopiya
Oʻrnatilgan Common Lisp|  |
| --- |
| Paradigmalar | Multi-paradigm: procedural, functional, object-oriented, meta, reflective, generic |
| Turkum | Lisp |
| tomonidan ishlab chiqilgan | Giuseppe Attardi |
| Dasturchilar | Daniel Kochmański, Marius Gerbershagen |
| Qachon yaratilgan | 1-yanvar 1995 -yil |
| Barqaror chiqarish | 21.2.1 / 1-fevral, 2021-yil |
| Matn yozish intizomi | Dinamik, kuchli |
| Asosiy tili | C, Common Lisp |
| Platforma | ARM, x86 |
| OS | Unix-like, Android, Windows |
| Litsenziya | LGPL 2.1+ |
| Veb-sayt | common-lisp.net/project/ecl |
| tomonidan oʻzgartirilgan |
| Lisp, Common Lisp, C |

**Embeddable Common Lisp** (**ECL**) — bu ANSI Common Lisp dasturlash tilining kichik bir tatbiqi boʻlib, u mustaqil ravishda ishlatilishi yoki C tilida yozilgan mavjud ilovalarga oʻrnatilishi mumkin boʻadi. U operatsion tizimda mahalliy bajariladigan fayllar va yangi kutubxonalarni yaratadi (yaʼni Common Lisp kodidan unix-da bajariladigan va bogʻlanadigan format (ELF) fayllari va C kompilyatorini qoʻllab-quvvatlaydigan koʻpgina platformalarda ishlaydi. ECL ish vaqti ilovalar tomonidan foydalanish uchun dinamik ravishda yuklanadigan kutubxonadir. U GNU Lesser Public License (LGPL) 2.1+ ostida bepul va ochiq kodli dasturiy taʼminot sifatida tarqatiladi.

U ish vaqti tizimi va ikkita kompilyatorni, C kompilyatori kutilmagan joylarda ilovalarni joylashtirishga imkon beruvchi bayt -kod tarjimonini va samaraliroq ishlash vaqti uchun Common Lisp dan C ga kompilyatsiya qiluvchi oraliq til turini oʻz ichiga oladi. Ikkinchisida, shuningdek, Common Lisp-ning bir qismi sifatida inline C-ni qoʻllab-quvvatlaydigan mahalliy xorijiy funksiya interfeysi (FFI) mavjud. Inline C FFI Common Lisp makroslari, maxsus Lisp `setf` kengaytmalari va kompilyator-makroslari bilan birgalikda maxsus kompilyatsiya vaqti C preprotsessoriga olib keladi.

Havolalar
---------

* Juzeppe Attardi. „Embedable Common Lisp", ACM Lisp Pointers 8(1), 1995, 30-41.
* Rasmiy sayti
* GitLab -da oʻrnatilgan Common-Lisp



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Andrey Dmitriyevich Vinogradov** (1942-yil 8-avgust, Samarqand – 2021-yil 16-mart, Moskva) – sovet va rus biokimyogari, mitoxondrial biokimyo, bioenergetika va fermentologiya boʻyicha mutaxassis. Moskva davlat universitetining xizmat koʻrsatgan professori, SSSR Davlat mukofoti laureati.

Biografiyasi
------------

M. V. Lomonosov nomidagi Moskva davlat universitetining biologiya fakultetini tamomlagan (1964). „Nafas olish zanjirida teskari elektron almashinuvi" mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan. Olim 70-yillarda membrana bioenergetikasi va fermentologiyasi asoschilari: professor Britton Chance (Pensilvaniya universiteti), professor Efraim Raker (Cornell universiteti) va professor Tomas Singer (Fransisko) rahbarligida AQShning yetakchi laboratoriyalarida amaliyot oʻtagan. 1980-yilda Nyu-York Davlat Universitetida professor sifatida ishlagan. 1982-yilda „Suksinatdegidrogenaza: tuzilishi va funksiyalari" mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. Professor (1985). 1991-yilda Andrey Dmitriyevich Vinogradov kafedra asoschisi, akademik S. E. Severin bilan 10 yil ishlagan.

Ilmiy faoliyati va yutuqlari
----------------------------

Andrey Dmitriyevich Vinogradovning ilmiy qiziqishlari sohasiga bioenergetik tizimlar fermentologiyasi, mitoxondriyadagi ferment-energiya konvertorlarining ishlash mexanizmlari, mitoxondriyalar tomonidan reaktiv kislorod turlari generatorlari fermentlarining fiziologiyasi ham kiradi.

Koʻp yillar davomida Andrey Dmitriyevich Vinogradov mitoxondrial nafas olish zanjiri fermentlarini oʻrganadigan kichik, ammo juda samarali ilmiy guruhga rahbarlik qilgan.

Biochemistry (Moskva) (1990-yildan), Acta Biochimica Polonica (2005-yildan beri), Biochimica et biophysica acta. Bioenergiya (2015-yildan beri) jurnallarining tahririyat kengashi aʼzosi.

Mukofotlari
-----------

Andrey Vinogradov 1984-yilda SSSR Davlat mukofoti laureati boʻlgan. „Biologik katalizning kimyoviy asoslari" (1964–1982) asarlar turkumi uchun mualliflar jamoasi tarkibida Davlat mukofotiga sazovor boʻlgan.

Moskva universitetining xizmat koʻrsatgan professori (2012).

Manbalar
--------

1. 1 2  „Кафедра биохимии биологического факультета МГУ - официальный сайт | Mexanizmi funksionirovaniya energopreobrazuyuщix fermentov mitoxondriy". *biochem.bio.msu.ru*. 13-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-aprel 2021-yil.
2. ↑  „Виноградов Андрей Дмитриевич | Letopis Moskovskogo universiteta". *letopis.msu.ru*. 13-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-aprel 2021-yil.
3. ↑  „Скончался Андрей Дмитриевич Виноградов". *www.bio.msu.ru*. 13-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-aprel 2021-yil.
4. ↑  „Редакционная коллегия – «Биохимия»". *biochemistrymoscow.com*. 13-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-aprel 2021-yil.
5. ↑  „Editorial Team | Acta Biochimica Polonica" (en). *ojs.ptbioch.edu.pl*. 13-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-aprel 2021-yil.
6. ↑  „Biochimica et Biophysica Acta - Bioenergetics Editorial Board" (en). 18-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-aprel 2021-yil.
**Qoyatoshdagi suratlar**  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Toshkent viloyatining Ohangaron tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Qizilolmasoy va Aqchasoy orasi, Qizilolmasoy konidan 1 km. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oʻzbek hammomi** — Qashqadaryo viloyati Qarshi shahri „Navroʻz" MFY, Nasaf koʻchasi 41-uyda joylashgan meʼmoriy yodgorlik. Oʻzbek hammomi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining „Moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish sohasidagi faoliyatni tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida" 2018-yil 19-dekabrdagi PQ-4068-son qaroriga muvofiq Oʻzbekiston moddiy va madaniy merosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Tarixi
------

Hammom Abdullaxon II davrida hijriy 1004-yilda (1594—1595 milodiy) qurilgan.

Qarshidagi qadimiy hammom tabiiy ravishda, yagona nozik meʼmoriy uslubda XVI asrda Buxoro, Samarqand va Shahrisabzdagi oʻrta asr hammomlariga monand qilib bunyod etilgan. XVI asrga oid bu hammom Sharq meʼmorchiligining noyob namunasidir.

Arxitekturasi
-------------

Hammom gumbaz va ravoqlardan iborat. Issiqlik moʻtadil boʻlishi uchun hammom yer yuzasidan 3 metr pastda qurilgan. Hammomning yer osti qismida keng, katta xona boʻlib, undan boshqa xonalarga ravoqlar orqali oʻtilgan. Xonalar yonlamasiga uch qator, uzunasiga besh qator qilib joylashtirilgan markaziy xonalarga boʻlingan. Hammomning har bir xonasi maʼlum bir xizmatga moʻljallangan va shunga qarab har xil isitilgan.

Hammomda uch xonaning issiq boʻlishi koʻzda tutilgan. Qolgan xonalarning hammasida harorat turli darajada boʻlgan. Alohida sovuq xona ham mavjud boʻlgan. Gumbazi baland, katta xonadan issiq boʻlimga oʻtilgan. Tagxonadan yoqilgan olov xonadagi toshni qizdirgan. Toshning davolash xususiyati sababli bel, suyak ogʻriqlariga duchor boʻlgan kishilar uning ustida yotishgan va shifo topishgan. Gumbazning tepasidagi tuynukdan yorugʻ tushgan. Xonalarning biridan ikkinchisiga ravoqlar orqali oʻtilgan. Birinchi xonada kiyimlar saqlangan, ikkinchisida mijozlar issiqqa moslashganlar, chiqish oldidan yana bu xonada dam olganlar. Uchinchi xonada sovuq va issiq zaxirasi boʻlgan.

Galeriya
--------

* Oʻzbek hammomi tepadan ko'rinishiOʻzbek hammomi tepadan ko'rinishi
* Oʻzbek hammomi kirish qismiOʻzbek hammomi kirish qismi
* Oʻzbek hammomi shimoli-ga'rbiy tomondan koʻrinishiOʻzbek hammomi shimoli-ga'rbiy tomondan koʻrinishi

Adabiyotlar
-----------

Poyon Ravshanov*. Qarshi tarixi*, Yangi asr avlodi nashriyoti, Toshkent, 2006 — 647 bet. ISBN 5-633-01899-0. 

Nasriddinov K, Xujayarov U*. Qarshi shahrining me'moriy yodgorliklari*, Yangi asr avlodi, Toshkent, 2011 — 136 bet. ISBN 978-9943-08-629-6.

Manbalar
--------



1. ↑  „Qarshi hammomi meʼmoriy yodgorligi".
2. ↑  „Моддий маданий мероснинг кўчмас мулк объектлари миллий рўйхатини тасдиқлаш тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 846-сон 04.10.2019 й. қарори". *Lex.uz*. Qaraldi: 22-sentabr 2020-yil.
3. 1 2  Ravshanov P*. Qarshi tarixi*. 506-bet.
4. ↑  Nasriddinov K, Xujayarov U*. Qarshi shahrining meʼmoriy yodgorliklari 20-bet.*
**Galli gumbez (Signalnaya bashnya)** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: IX—XI asrlar. Qoraqalpogʻiston Respublikasining Qoʻngʻirot tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Kubla Ustyurt" posyolka fuqarolar yigʻini. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qurgansha qal’a (Daoʻletgerey)** — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: X—XIII asrlar. Qoraqalpogʻiston Respublikasining Qoʻngʻirot tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Yoshlik" posyolka fuqarolar yigʻini. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Xrom rudalari (maʼnolari).

**Xrom rudalari**, xromitlar - tarkibida texnik jihatdan sanoatda ishlatishga yarokli hamda iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiq miqsor va konsentratsiyada xrom boʻlgan tabiiy mineral hosilalar. Tarkibida xrom boʻlgan minerallardan faqat xromshpinelidlar sanoat ahamiyatiga ega. Xrom rudalari (mineral) ning asosiy minerallari — xromshpinelidlar va silikatlar — serpentin, xlorit, baʼzan olivin, piroksen, plagioklaz, uvarovit, xromaktinolit, talk, brusit, karbonatlar, sulfidlar va boshqa Yaxlit va xolxol Xrom rudalari (mineral) maʼlum. Rudalarda muhim komponentlarning miqdori: Sg2O3 10—62%; A12O3 4,034%, Gʻe2O3 1,018%; GʻeO 7,0— 24%; MgO 10,533%; SiO2 0,427% boʻlib, baʼzilarida platina guruhi elementlari 0,1—0,2 g/t va Ai 0,2 g/t gacha boʻladi. Zararli aralashmalar — S, R va Sa 1% dan ortiq. Ruda tanalarining shakli turlicha: platformalardagi stratiform massivlarda — qatlam shaklida, qalinligi bir necha oʻn sm dan bir m gacha, baʼzan bir necha km ga choʻzilishi mumkin; burmali oblastlardagi massivlarda — choʻziq linzasimon, shtoksimon shakllarda boʻladi. Xrom rudalari (mineral) konlari bazaltoid va ultraasosli magmalarning kristallanishidan hosil boʻladi. Xromitli formatsiyaning 3 turi: peridotitortopiroksenitnoritli formatsiya (platformalarda), peridotitli va gabbonoritperidotitli formatsiya (geosinklinal oblastlarda) farq(qilinadi. Xrom rudalari (mineral) delyuvial, elyuvial va dengiz sohillaridagi sochmalarda ham mavjud. Sanoatda foydalanish boʻyicha rudalarning metallurgik, olovbardosh va kimyoviy tiplari maʼlum. Xrom rudalari (mineral)ning asosiy konlari JAR, Zimbabve, Rossiya Federatsiyasi (Ural), Turkiya, Filippin o.lari, Hindiston va Finlandiyada bor.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Otto Ohlendorf Eynsatzgruppen sudida guvohlik berib, Eynsatzgruppen qotilliklarini oqlamoqda.
**Genotsidni oqlash** genotsidni inkor etishdan farqli oʻlaroq, genotsidning axloqiy jihatdan oqlanishi yoki zarurligi haqidagi daʼvodir. Jinoyatchilar koʻpincha genotsid qurbonlari jiddiy xavf tugʻdirganini, yaʼni ularning oʻldirilishi millat yoki davlatning qonuniy oʻz—oʻzini himoya qilish harakati ekanligini taʼkidlaydi. Zamonaviy xalqaro jinoyat huquqiga koʻra, genotsidni hech qanday bahona bilan himoya qilib boʻlmaydi.

Genotsid koʻpincha jangarilarga qarshi harbiy faoliyat sifatida maskalanadi. Bu holatda rad etish va oqlash oʻrtasidagi farq koʻpincha xiralanib qoladi.

Genotsidni oqlashga misollar turk millatchilarining armanlar genotsidiga oid daʼvolari, natsistlarning Holokost boʻyicha oqlashlari, Ruandadagi genotsid davrida Tutsiyga qarshi targʻibot, Serb millatchilarining Srebrenitsa qirgʻini va Myanma hukumatining Rohinjalar genotsidi haqidagi daʼvolari misol boʻla oladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Scarre, Geoffrey (December 2005). "Excusing the Inexcusable? Moral Responsibility and Ideologically Motivated Wrongdoing". *Journal of Social Philosophy* **36** (4): 457–472. doi:10.1111/j.1467-9833.2005.00288.x.
2. ↑  Jones, Adam „Is genocide ever justified?",*. Genocide: A Comprehensive Introduction*. Routledge, 2006 — 28–30 bet. ISBN 978-1-134-25981-6.
3. ↑  Ihrig (2016), ss. 12–13. sfnp error: no target: CITEREFIhrig2016 (help)
4. ↑  *Lower, Matthew; Hauschildt, Thomas* „The Media as a Tool of War: Propaganda in the Rwandan Genocide". *Human Security Centre* (9-may 2014-yil). Qaraldi: 16-mart 2021-yil.
Photo of the bridge Soat minorasi binosidan koʻrinishi
**Government koʻprigi** yoki **Arsenal koʻprigi** Missisipi daryosi boʻylab joylashgan boʻlib, Rok-Aylend, Illinoys va Ayova shtatidagi Davenportni bogʻlaydi. Ayova shtatlararo temir yoʻli Kengash Bluffs, Ayova va Chikago, Illinoys oʻrtasidagi sobiq Chikago va Rok-Aylend temir yoʻllari uchun koʻprikning yuqori qavatidan foydalanadi. Pastki paluba ikki shahar oʻrtasida avtomobil harakatini amalga oshiradi. U Upper Mississippi Mile Marker 483 yaqinida, Missisipi daryosi qulfi va 15-sonli toʻgʻonga ulashgan. Hozirgi tuzilma (1896-yilda qurib bitkazilgan) bu joylashuvdagi toʻrtinchisi. Koʻpriklarning barchasi daryo boʻylab harakatlanishni taʼminlash uchun aylanma qismi bilan qurilgan.

1856-yilda qurib bitkazilgan birinchi **Rok-Aylend koʻprigi** Missisipi orqali oʻtadigan birinchi temir yoʻl koʻprigi edi. Koʻprik 482 metr uzunligi va tortishish oraligʻi 87 metr. U hozirgi koʻprikdan yuqorida joylashgan edi. Bu janubga (Tinch okeaniga janubiy temir yoʻl yoʻnalishini yaratishga intilgan) va paroxodlari Chikagodagi temir yoʻllardan raqobatga duch kelgan Sent-Luisga tahdid edi. *Effie Afton* koʻprik ochilganidan bir necha hafta oʻtib urib ketdi va qayiq kompaniyalari sudga daʼvo qilishdi. U taʼmirlangan, ammo 1866-yilda oʻsha joyda yogʻoch konstruktsiya bilan almashtirilgan. 1868-yilda ikkinchi koʻprik muzli boʻron va tornado tufayli buzilgan; ammo qurilish brigadalari koʻprikni taʼmirlab, qayta ochgan. Koʻprik 1872-yilda ikki qavatli koʻprik bilan almashtirildi. Uchinchi koʻprik, 112 metr uzun, hozirgi joyda Rok oroli qirgʻogʻi yaqinida quyi oqimda qurilgan. 1880-yillarda koʻprikda ot trolleybuslari joylashgan. Elektr aravalari hozirgi koʻprikda 1940-yilgacha harakat qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Iowa Interstate Railroad System Map Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-05-06)..
2. ↑  Interstate Railroad[*sayt ishlamaydi*] Quad Cities Chamber of Commerce
3. ↑  *Turner.* „First Mississippi bridge opened 155 years ago, ushering in new era, new jobs" (13-fevral 2011-yil).
4. ↑  Tweet, Roald D. The Quad Cities: An American mosaic.

Havolalar
---------

* USACE — Rok-Aylend hukumati koʻprigi Wayback Machine saytida arxivlandi (2009-01-15).
* Missisipi bilan bogʻlanish: Rok-Aylend koʻprigida temir yoʻllar va qayiqlar toʻqnashdi
* Historic American Engineering Record
* Rok oroli Rock Island Government Bridge
* Missisipi daryosi boʻylab birinchi temir yoʻl koʻprigi va uning uchta vorislarining tasviriy tarixi
* Hukumat koʻprigi (Arsenal koʻprigi)
* Hukumat koʻprigi, Davenport, Ayova
**Daniya** birinchi marta 1896-yilgi **Olimpiada** o'yinlarida qatnashgan va o'sha paytdan beri har bir yozgi Olimpia o'yinlarida qatnashish uchun sportchilarni yuborgan, 1904-yilgi kam ishtirok etgan o'yinlardan tashqari. Daniya 1948-yildan beri bir necha bor Qishki Olimpia o'yinlarida, shu jumladan 1988-yildan beri har bir o'yinda qatnashgan.

Daniya uchun eng ko'p medal keltiruvchi sport turi suzishdir. Daniya 1998-yilgi Qishki Olimpia o'yinlarida kyorling bo'yicha Qishki o'yinlarda faqat bitta medalni qo'lga kiritdi.

Daniya Milliy Olimpia qo'mitasi 1905-yilda tashkil etilgan.

#### Suzish

Daniya birinchi marta 1900-yilda suzish bo'yicha musobaqalarda qatnashgan va bitta musobaqada qatnashgan va bitta (bronza) medallni qo'lga kiritgan.

### Yengil atletika

Daniya birinchi marta 1896-yilda yengil atletika bo'yicha musobaqalarda qatnashib, 3 kishini yuborgan. Millat hali sportda oltin medallni qo'lga kiritmagan, to'rt marta kumush va uch marta bronza medallini qo'lga kiritgan. Mamlakatning birinchi medali 1900-yilda bronza bo'lgan, o'shanda Ernst Schultz 400 metrga yugurishda uchinchi o'rinni egallagan.

### Qilichbozlik

Daniya 1896-yilgi o'yinlarda bronza medallini qo'lga kiritgan yagona shamshirga ega edi.

### Gimnastika

Daniya birinchi martta 1896-yilgi Olimpia o'yinlarida gimnastika bo'yicha qatnashgan, og'ir atletikachi Viggo Jensen arqonga ko'tarilish musobaqasiga kirib, beshtadan to'rtinchi o'rinni egallagan.

### Otishma

Daniya 1896-yilgi ilk o'yinlarda o'q otish bo'yicha qatnashib, barcha beshta musobaqada qatnashib, kumush va ikkita bronza medallini qo'lga kiritdi. Mamlakatning sportdagi birinchi oltin medalli 1900-yilda Lars Yorgen Madsenning miltiqdan otish bo'yicha g'alabasi bilan kelgan.
**Yeghishe Charents** (armancha: *Եղիշե Չարենց*; 1897-yil 13-mart — 1937-yil 27-noyabr) — arman shoiri, yozuvchisi va jamoat arbobi. Charentsning adabiy mavzusi oʻz tajribalaridan kelib chiqqan holda Birinchi jahon urushi, Rus inqilobi va asosan Armaniston va armanlar haqida boʻlgan. U Armanistonda „XX asrning buyuk shoiri" deb tan olingan.

Kommunizm va SSSRning dastlabki tarafdorlaridan biri boʻlgan Charents bolsheviklar partiyasiga qoʻshiladi. Ayniqsa u Leninning yangi iqtisodiy siyosati davrida Armaniston Sovet Sotsialistik Respublikasining faol tarafdoriga aylanadi. Biroq keyinchalik Iosif Stalin boshchiligidagi Sovet ittifoqining boshqaruvidan hafsalasi pir boʻladi. Charents futurizm gʻoyasini ilgari surgan. U 1930-yildagi Katta tozalash davrida Ichki ishlar xalq komissarligi tomonidan hibsga olingan va 1937-yilda oʻldirilgan. Keyinchalik Stalinning oʻlimidan soʻng, 1954-yil Anastas Mikoyan uni oqlagan. 1955-yilda Xrushchyov erishi davrida Sovet davlati tomonidan rasman reabilitatsiya qilingan.

Biografiyasi
------------

### Yoshligi

Yerevandagi Charents uy-muzeyi
Charents arkasi
Yeghishe Charents 1897-yilda Kars viloyatida (ilgari Sharqiy Armaniston, keyinchalik Rossiya imperiyasi tarkibida boʻlgan) gilam savdosi bilan shugʻullanuvchi **Yeghishe Abgari Soghomonyan** oilasida dunyoga kelgan. Uning oilasi hozirgi Eronning Gʻarbiy Ozarbayjon ustoniga qarashli Maku shaharchasida yashab kelgan arman urugʻidan boʻlgan. Charents dastlab arman boshlangʻich maktabida, keyinchalik 1908 — 1912-yillarda Karsdagi rus texnik oʻrta maktabida taʼlim olgan. U asosiy vaqtini oʻqishga sarflagan. 1912-yilda shoirning ilk sheʼri armanlarning *Patani* (Tiflis) davriy nashrida chop etilgan. 1915-yilda Birinchi jahon urushidagi qoʻzgʻalishlar va Usmonlilar imperiyasidagi Arman genotsidi paytida u oʻz ixtiyori bilan Kavkaz frontida otryadda jang qilgan.

Ijodiy yuksalish va siyosiy taraqqiyot
--------------------------------------

Manbalar
--------

1. 1 2  (armancha) Aghababyan, S. *«Չարենց, Եղիշե Աբգարի»* (Charents, Yeghishe Abgari). Soviet Armenian Encyclopedia. vol. viii. Yerevan, Armenian SSR: Armenian Academy of Sciences, 1982, pp. 670-672.
2. ↑  Coene, Frederik*. The Caucasus: an introduction*. London: Routledge, 2010 — 204 bet. ISBN 9780415486606.
3. ↑  *Shakarian, Pietro A.* „Yerevan 1954: Anastas Mikoyan and Nationality Reform in the Thaw, 1954–1964". *Peripheral Histories* (12-noyabr 2021-yil). Qaraldi: 14-noyabr 2021-yil.
4. ↑  Beledian, Krikor (2014). "Kara-Darvish and Armenian Futurism". *International Yearbook of Futurism Studies* **4**: 263–300. doi:10.1515/futur-2014-0025. ISBN 978-3-11-033400-5. .
5. ↑  Hacikyan, Agop J.; Gabriel Basmajian; Edward S. Franchuk*. The Heritage of Armenian Literature, Vol. 3: From The Eighteenth Century To Modern Times, vol. 3*. Detroit: Wayne State University Press, 2005 — 959 bet. ISBN 0-8143-3221-8.
**Oʻrdaksimon choʻchqa** — oʻrdak yoki **oʻrdak-choʻchqa** (fin: *Posankka* — Finlandiyaning Turku shahridagi haykal. Uning ramzi „Karibiya" mehmonxona-akvaparki oldida, Turku universiteti va talabalar shaharchasiga yaqin joyda joylashgan.

Bu choʻchqaning gibrid tasviri (fin: *possu*) va oʻrdaklar (fin: *ankka*). Unda oʻrdakning tanasi va boshi bilan pushti hayvonga oʻxshaydi, lekin choʻchqa burunlik va dumi bilan yasalgan haykal. Haykal Alvar Gullichsen tomonidan 1999-yilda yasalgan. Haykal dastlab Aurajoki daryosida suzib yurgan. 2001-yilda haykal hozirgi joyiga oʻrnatildi. Har qishda oʻrdaksimon choʻchqa boshiga Santa shlyapasi qoʻyiladi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Alvar Gullichsen (1961–) Posankka" (inglizcha).  Wäinö Aaltosen Museo. 9-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-yanvar 2011-yil.
2. ↑  *Heli Peltoniemi.* „Hiippalakki kruunasi Posankan joulun" (fincha).  Turun Sanomat (17-dekabr 2010-yil). 9-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-dekabr 2010-yil.

Adabiyotlar
-----------

* *Leslie Mullen.* „Pondering PigDuck". *Astrobiology Magazine European Edition* (2008-yil avgust). 11-may 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-yanvar 2011-yil.



* „Pinkki sekasikiö ui sydämiin" (fincha). *Turun Sanomat* (15-may 2009-yil).

[*sayt ishlamaydi*]
**Lemu** ( fincha talaffuzi:  [ˈlemu] ; shvedcha : *Lemo* ) — Finlyandiyaning sobiq munitsipaliteti va oʻrta asrlarga oid eski cherkovi bor hudud. Askainen bilan birgalikda munitsipalitet 2009-yil 1-yanvarda Masku bilan birlashtirildi .

G'arbiy Finlyandiya viloyatida joylashgan va janubi-g'arbiy Finlyandiya mintaqasining bir qismidir. Munitsipalitet 1603 nafar aholiga ega (2004-12-31) va 47,25 km² (18,24 kv milya) (dengizdan tashqari) maydonni egallagan, shundan 0,11 km² (0,04 sq mi) ichki suvdir. Aholi zichligi har kvadrat kilometrga 34,01 nafar kishi (88/kv milya).

Munitsipalitet faqat fin tilida so‘zlashishadi.

| Lemu

Lemu - Lemo |
| --- |
| Mamlakat | Finlyandiya |
| Viloyat | G'arbiy Finlyandiya |
| Mintaqa | Janubi-g'arbiy Finlyandiya |
| Submintaqa | Turku |
| Masku bilan birlashtirildi | 2009 yil 1 yanvar |
| Hukumat |
| •  Shahar boshqaruvchisi | Rauli Lumio |
| Hudud |
| • Jami | 47,25 km 2 (18,24 kv milya) |
| • Yer | 47,14 km 2 (18,20 m²) |
| • Suv | 0,11 km 2 (0,04 kv mil) |
| • Daraja | 420 |
| Aholi
(2003) |
| • Jami | 1548 |
| • Daraja | 378 |
| • Zichlik | 33/km 2 (85/kv mi) |
|  | +1,2% o'zgarish |
| Vaqt zonasi | UTC+2 ( EET ) |
| • Yoz ( DST ) | UTC+3 ( EEST ) |
| Rasmiy tillar | fin |
| Urbanizatsiya | 63,2% |
| Ishsizlik darajasi | 5,5% |
| Veb-sayt | http://www.lemu.fi/ |

**Manbalar**
------------

1. ↑  „http://www.lemu.fi/".
**Louxi ismli kampir** (fin: *Louhi*) — Kareliya xalq eposidagi Poxyola oʻlkasi bekasi va Kalevala fin dostonidagi kuchli sehrgar. Kalevala dostonida Louxi, salbiy xarakterga ega keksa ayol sifatida tasvirlangan. Uning tashabbusi bilan Ilmarinen sehrli Sampo tegirmonini yaratadi, shundan soʻng u qizlaridan birining turmush oʻrtogʻi boʻlgan. Toʻy paytida uning eri Lemminkyaynen tomonidan oʻldirilgan. Vaynyameynen tomonidan oʻgʻirlab ketilgan Sampo yoʻqolganidan soʻng, Louhi kasalliklarni Kalevala mamlakatiga yuboradi. Aynan u Quyosh va Oyni oʻgʻirlaydi.

Shu bilan birga, fitnalarda „Pohyaning qizi" (yaʼni, baʼzi versiyalarga koʻra, Louhi) „oʻrmon qushlari, hayvon, koʻl baliqlarining bekasi" deb atalardi, ular oʻljani uzoq shimoldan janubga, odamlar yashaydigan yerlarga, haydashga chaqirganlar.

Etimologiyasi
-------------

A. Turunenga koʻra ruscha, „Louhi, Pohyola bekasi" iborasida „Louhi" soʻzi (fin: *Louhi Pohjolan emanto*) — Poxyola uning bekasining nomi emas, hududning epiteti hisoblanadi. Solishtiring fincha louhi „qoya, tosh" va Pohyolaning doimiy epiteti „qoyali Pohyola".

Obrazning zamonaviy qoʻrinishi
------------------------------

* 2007-2008-yillarda Louxi koʻli boʻyida joylashgan Louxi qishlogʻida „Louxi kampirga, yaxshi nomini qaytaraylik" nomli syujetlar festivali boʻlib oʻtgan. Tashkilotchilarining fikriga koʻra, Louhi kampir yovuz jodugar emas, balki oʻz xalqining farovonligi haqida qaygʻuradigan haqiqiy uy bekasi edi.

Toponimi
--------

Kareliya shimolidagi qishloq va Venera shimolidagi tekislik Louxa ismli kampir nomi bilan atalgan.

Yana qarang
-----------

* Vammatar

Manbalar
--------

1. ↑  Seitsemäsviidettä runo
2. ↑  Петрухин В. Я.*. Мифы финно-угров*. Астрель : АСТ : Транзиткнига, 2005.
3. ↑  Айхенвальд А. Ю 1988. sfn error: no target: CITEREFАйхенвальд\_А.\_Ю1988 (help)
4. ↑  Andoza:Нп3*.* .
5. ↑  XOZYaYKA LOUXI — VYeRNYeM DOBROYe IMYa !!!, капустник 2008 goda // Neofitsialniy sayt pgt. Louxi, s seredini 2009 goda na sayte obnovlyalos tolko reklama taksi dlya turistov.

Adabiyotlar
-----------

* Poxyola / Ayxenvald A. Yu // Mifi narodov mira : Ensikl. v 2 t. / gl. red. S. A. Tokarev. — 2-e izd. — M. : Sovetskaya ensiklopediya, 1988. — T. 2 : K—Ya. — S. 327.
* Predislovie / D. A. Bakulin // Sampo. Runi Poxyoli : karelskiy narodniy epos / pred. D. A. Bakulin, per. A. A. Bakulin. — SPb, 2018.
* Louhi (Finnish goddess) — Britannica Online Encyclopedia
**Minxoj Gʻulomovich Gʻulomov** (tojikcha: *Минҳоҷ Ғуломович Ғуломов*; 1929-yil 3-sentyabr Samarqand – 1996-yil 6-may Dushanbe) – sovet va tojik olimi va davlat arbobi. Tojikiston Sogʻliqni saqlash vazirligining bosh psixiatri boʻlgan. SSSR Tibbiyot fanlari akademiyasining muxbir aʼzosi (1988).

Hayoti
------

Gʻulomov Samarqandda zodagonlar oilasida tugʻilgan. Uning bobosi Muhammad Rahimboy va ukasi Muhammad Aminboy Samarqandning eng boy kishilari boʻlgan, Muhammad Rahimboy esa Buxoro amiri nomidan bir necha marta oliy hazratlarining vakolatli elchisi boʻlib xizmat qilgan. Qolaversa, bir muddat Samarqand shahri hokimi lavozimlarida ham ishlagan. 1910–1913-yillarda Minxoj Gʻulomovning bobosi va uning ukasi Aminboy mablagʻlari hisobidan 1610-yilda qurilgan Xoʻja Ahror Valiy madrasasi qayta taʼmirladilar, hozirda masjid mamlakat yodgorligi hisoblanadi. 1917-yil fevral inqilobidan keyin uning bobosi Buxoro amirligida hokimiyat uchun bolsheviklar bilan kurashgan Samarqanddagi „Shoʻroi islom" tashkiloti (Samarqand tarixi 1-jild, 366-bet) rahbariyatida boʻlgan. Buyuk tojik adibi Sadriddin Ayniy oʻzining „Buxoro" kitobining 2-qismida Minxoj Gʻulomov bobosining hurmati va obroʻ-eʼtiborini tasdiqlaydi. Sadriddin Ayniy yozganidek: „Buxorolik savdogarning eng sharafli mehmoni jahonga mashhur boy Muhammad Rahimboy – samarqandlik Toʻycha edi. Uni Buxorodagi toʻyga taklif qilishdi va katta izzat va xarajat bilan kutib olishdi".

Gʻulomov I. P. Pavlov nomidagi Samarqand tibbiyot universitetining tibbiyot fakultetini tamomlagan. SSSR Sogʻliqni saqlash vazirligi Psixiatriya institutida klinik ordinaturani tamomlagan, 1954–57-yillarda V. P. Serbskiy nomidagi Butunittifoq umumiy va sud-psixiatriya ilmiy tadqiqot instituti aspiranturasida tahsil olgan. 29 yoshida nomzodlik, 36 yoshida esa doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan.

Gʻulomov Tatariston Respublikasi sobiq bosh vaziri oʻrinbosari Nigina Sharapova va Birinchi kanal boshlovchisi Nasiba Gʻulomovaning otasi. Uning qizi, taniqli tadbirkorning rafiqasi Nazira Gʻulomova 2000-yil fevralida Dushanbeda „nomaʼlum shaxslar" tomonidan oʻgʻirlab ketilgan, biroq eri toʻlov toʻlaganidan keyin qoʻyib yuborilgan.

Vafoti
------

1996-yil 6-may kuni Dushanbeda fuqarolar urushi paytida Minxoj Gʻulomov Tojikiston tibbiyot universiteti rektori Yusuf Isxakiy bilan birga otib oʻldirilgan.

Butun shahar olimlarni dafn qildi. Odamlar oqimi tufayli transport harakati toʻxtatildi, oʻsha kuni minglab odamlar Medgorodokdagi mitingga yigʻildi. U Dushanbedagi SariOsiyo qabristoniga dafn etilgan. Dafn marosimidan soʻng Tatariston Respublikasi Prezidenti Emomali Rahmonov halok boʻlganlarning oila aʼzolari oldiga kelib hamdardlik bildirdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „ШАРОПОВА Нигина Минхожевна" (ru). ЦентрАзия. 24-avgust 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-avgust 2018-yil.
2. ↑  „Замок над могилой". 12-iyun 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-iyun 2022-yil.
**Mulyukov Batu Gataullovich (Ataullovich)** (tatarcha: *Бату Мөлеков*) (1928-yil 17-aprel, Oʻzbekiston SSR, Boysun qishlogʻi — 1999-yil 23-oktyabr, Qozon) — bastakor, oʻqituvchi. Tatar ASSRda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1977). RSFSRda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1981). Abdulla Toʻqay nomidagi Tatar ASSR Davlat mukofoti laureati (1984).

Biografiyasi
------------

Mulyukov Batu Gataullovich 1928-yil 17-aprelda Oʻzbekiston SSRning Boysun qishlogʻida tugʻilgan. Tez orada uning oilasi Orenburgga koʻchib keladi. Mulyukov 1948-yilda Orenburgda joylashgan musiqa maktabiga borgan.

1957-yilda Qozon konservatoriyasini tamomlagan (A.Leman sinfi).

1970-1996 yillarda Qozon madaniyat va sanʼat institutida dars bergan.

1991-yildan professorlik darajasini olgan.

Mulyukov Batu Gataullovich 1999-yil 25-oktyabrda Qozon shahrida vafot etdi.

Ijodi
-----

Tatar opera va balet teatri sohasiga oʻz hissasini qoʻshgan. Majit Gʻofuriyning „Qora yozlar" romani asosida Gʻaray Rahim librettosiga yozilgan „Kara sevgi uchun" operasini yaratgan. N.Xanzafarov librettosiga yozilgan „Sembike" („Suyumbike") operasini yozgan. X.Gardanov sheʼrlariga bagʻishlab „Toʻqay" oratoriyasini yaratgan. Abdulla Toʻqayning „Taftilau", „Tugan tel", „Par at" sheʼrlari ijro etilgan tatar xalq kuylarida „Toʻqay" oratoriyasidan foydalanilgan.

Operalar

* „Qora yuzlar" („Sevgi uchun jazo") (1981)
* „Soembika" („Suyumbike") (1999)

Simfoniya (1969)

„Chelnidagi bayram" simfonik uverturasi (1977)

Oratoriyalar

* R. Xaris sheʼrlarida „Qozon" (1977)
* X. Gardanov misralaridagi „Toʻqay" (1985).
* „Asrlar va daqiqalar" (1987)

M.Husayn misralaridagi „Fasllar" kantatasi (1967).

Skripka va pianino ansambli uchun konsert (1972)

Ovozli va simfonik orkestr uchun konsert (1978)

Kamera-instrumental va kamera-vokal kompozitsiyalari, qoʻshiqlar, dramatik tomoshalar uchun musiqa va boshqalar.

Unvonlari
---------

* Tatar ASSRda xizmat koʻrsatgan artist (1977)
* RSFSRda xizmat koʻrsatgan artist (1981)
* Abdulla Toʻqay nomidagi Tatar ASSR Davlat mukofoti (1984)

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5  Tatarskiy ensiklopedicheskiy slovar. — Kazan: Institut Tatarskoy ensiklopedii AN RT, 1999 — S. 371.
2. ↑  „Бату Гатауллович Мулюков – композитор". Qaraldi: 2-avgust 2023-yil.
3. ↑  Григорьев Л. Платек Я.*. Советские композиторы и музыковеды*, 1981. 2-avgust 2023-yilda qaraldi.

Havolalar
---------

tatarstan.ru//Mulyukov Batu Gataullovich Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-03-04).
**Gottfrid dorixonasi** — Viborgdagi sobiq dorixona binosi. Krasnoarmeiskaya va Progonnaya koʻchalari burchagida, Bozor maydoniga qaragan Vyborg shahrining markazida joylashgan ikki qavatli uy boʻlib, meʼmoriy yodgorliklar roʻyxatiga kiritilgan.

Tarixi
------

 Dumaloq minora va sobiq dorixona
Viborgda tibbiy amaliyot haqida birinchi eslatma XV-asrga toʻgʻri keladi. Biroq, uzoq vaqt davomida shaharda dorixona yoʻq edi: uni ochish uchun Shvetsiya Qirolidan ruxsat olish kerak edi. Finlandiyada birinchi boʻlib qirollik ruxsatini olgan Viborg jarrohi Piter Gotfrid boʻlib, u Qora birodarlar koʻchasidagi shahar devorining qoramol oʻtadigan darvozasida dorixona ochgan. Xuddi shu joyda qurilgan hozirgi ikki qavatli bino XVIII-asrga tegishli.

XIX-asrning oxirida Viborg qayta qurildi. Tosh shahar va Shoxli qal’a istehkomlari buzib tashlandi; barbacan va qoramol oʻtadigan darvozadan Dumaloq minora qoldi, u dorixona binosi bilan birga yangi Bozor maydonining chetida joylashgan edi. Qayta rejalashtirish munosabati bilan dorixona binosi 1880-yilda meʼmor F. Patsius loyihasi boʻyicha va 1884-yilda meʼmor Y. A. Arenberg loyihasi boʻyicha qayta qurildi va kengaytirildi. Shimol mamlakatlari bankiga ulangan dorixonaning Neorenessans davri fasadi, hatto, rekonstruksiya qilinganidan keyin ham, maydon shakllanishidan ancha oldin rivojlangan eski koʻcha tartibini eslatuvchi egri chiziqni saqlab qoldi. Apteka fasadi yoʻnaltirilgan shahar devorining yana bir eslatmasi — Bozor maydonining gʻarbiy burchagidagi sobiq istehkomlar chizigʻi boʻylab rangli granit qoplamasidir.

Finlandiyadagi eng qadimgi dorixona binosi Sovet-Fin urushlarigacha (1939-1944) oʻz ishini bajarib turgan. Piter Gottfrid 1689-1698-yillarda dorixonani saqlab qoldi, keyinchalik egalari oʻzgardi. Dorixonaning soʻnggi egasi Hilda Yaatinen xojaligini urush voqealari tufayli Xelsinkiga koʻchirdi, u yerda hali ham Runeberg koʻchasida dorixona mavjud.

Hozirda Viborgdagi dorixona binosining birinchi qavatida Nord-West restorani joylashgan, ikkinchi qavati esa turar joy sifatida ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Viborg i okrestnosti. Kratko i interesno / Red. L. G. Kalinina. — Viborg: IPK „NP-Print", 2018. — 56 s.
2. ↑  „Текст под первым изображением: Karjaportinkatu 17, where resided the oldest pharmacy in Finland". 19-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-oktabr 2018-yil.

Adabiyotlar
-----------

* *Выборг и окрестности. Кратко и интересно*. Выборг: ИПК «НП-Принт», 2018.
* Кепп Е.Е.*. Выборг. Художественные достопримечательности*. Выборг: «Фантакт», 1992.

Havolalar
---------

* „Virtual Vyborg" da binoning surati