recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Shyaulyay** (*Šiauliai*, 1795-yilgacha Saule, 1917-yilgacha rasmiy nomi Shavli) — Litvadagi shahar (1569-yildan). Transport yoʻli chorrahasi. Aholisi 146,5 ming kishi (2000). Shahar 15-asrdan maʼlum. Yirik korxonalari: velosiped, televizor, stanoksozlik, elektr konstruksiyalar ishlab chiqarish, shina taʼmirlash, koʻn zdlari; oziqovqat sanoati (goʻsht, sut, nonmakaron, pivo ktlari) korxonalari, uysozlik kti, trikotaj, koʻnattorlik, notoʻqima materiallar fabriklari, qandolat, koʻnpoyabzal, mebel ishlab chiqarish birlashmalari ishlab turibdi. Ped. instituti, teatr, "Aushra" tarixetnografiya muzeyi, fotografiya muzeyi mavjud. Meʼmoriy yodgorliklardan Uygʻonish davri Pyatro ir Povilo kostyoli (1595— 1625) saqlangan. 1976-yilda shahar markazida piyoda yurib sayr qilinadigan zona tashkil qilingan. Jamoat binolaridan Madaniyat saroyi va boshqalar bor.

Manbalar
--------

1. ↑  "Shyaulyay" *OʻzME*. Sh-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Davlat yoʻl harakati xavfsizligi xizmati** (Oʻzbekiston Respublikasida) — yoʻl harakati xavfsizligini taʼminlash qoidalariga rioya etilishi ustidan nazorat qiluvchii, harakatni tartibga solib turuvchi idora; Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar vazirligi tarkibidagi bosh boshqarma. Oʻzbekistonda dastlab 1936-yilda ichki ishlar xalq komissarligining IshchiDehqon militsiyasi bosh boshqarmasi tarkibida "Davlat avtomobil inspeksiyasi" tashkil etildi. Bu inspeksiya turli yillarda GAI — DAN (Davlat avtomobil nazorati) nomi bilan atab kelindi. 2001-yil may oyidan D.y.h.x.x. deb yuritila boshlandi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi ichki ishlar vazirligi, Toshkent shahar ichki ishlar Bosh boshqarmasi va viloyatlar ichki ishlar boshqarmalari tarkibida yoʻl harakati xavfsizligi boshqarmalari, shahar, tuman ichki ishlar boshqarma va boʻlimlari tarkibida avtomototransport vositalarining texnik holati, ulardan foydalanish meʼyorlari va qoidalariga amal qilishni nazorat etuvchi guruhlar tuzilgan. D.y.h.x.x. oʻz faoliyatida "Yoʻl harakati xavfsizligi toʻgʻrisida"gi Oʻzbekiston Respublikasining qonuni (1999-yil 19 avgust), Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksi va 2001-yil 1 martdan kuchga kirgan yangi tahrirdagi "Yoʻl harakati qoidalari"ga asoslanadi. D.y.h.x.x. zimmasiga yoʻl harakatini tartibga solish, harakatlanish xavfsizligini taʼminlash, haydovchi va piyodalar tomonidan "Yoʻl harakati qoidalari"ga rioya etilishini nazorat qilish, jamoat tartibini saklash, ichki ishlar idoralarining boshqa xizmatlari bilan birgalikda jinoyatchilikka qarshi kurash, avtomototransport vositalarining texnik holati, ulardan foydalanish qoidalariga amal qilishni nazorat etish, transport vositalarini roʻyxatga qoʻyish, roʻyxatdan chiqarish, haydovchilik guvohnomalari berish kabi vazifalar yuklatilgan. D.y.h.x.x. tarkibiga oliy va oʻrta maxsus maʼlumotga ega boʻlgan, shuningdek, Oʻzbekistan Respublikasi ichki ishlar vazirligi Akademiyasining maxsus fakultetini tamomlagan mutaxassislar qabul qilinadi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bogʻ oʻrmon ihotazorlari** — mevali bogʻlar, uzumzorlar va boshqa mikroiqlimini yaxshilash va tabiatning zararli omillaridan saqlash uchun ular atrofiga belbogʻ usulida, bogʻ ichida karta chegaralari boʻylab barpo etiladigan daraxtzorlar. Bogʻ oʻrmon ihotazorlari i. shamol tezligini susaytiradi, qishda bogʻlarni qor quyunlaridan asraydi. Bu esa mevali daraxtlarning yaxshi oʻsib, rivojlanishi, hosildorligining oshishiga taʼsir koʻrsatadi. Bogʻ oʻrmon ihotazorlari i. bogʻning chegarasi boʻylab (2—3 qatorli toʻrsimon tuzilishda) asosiy va ichki maydon,chalar boʻylab (1—2 qatorli yarim panjarasimon tuzilishda) ichki yordamchi ihotazorlardan tarkib topadi. Ichki ihotazor asosan oʻzaro 300–400 m oraligʻida joylashtiriladi. Ihotalar tutashgan joylarda 8–12 m enlikda ochiq joylar qoldiriladi. Qator oraliqlari 2,5–3 m, qatordagi daraxtlar oraligʻi 1,5–3 m boʻladi. Bogʻ oʻrmon ihotazorlari i. bog barpo etishdan 2—3 yil ilgari har bir mintaqaga moye tez oʻsadigan, ildiz bachki chiqarmaydigan daraxt koʻchatlari (terak, qayragʻoch, zarang, uchtikan va boshqalar) ekiladi (qarang Dala oʻrmon ihotazorlari).

Manbalar
--------

1. ↑  "Bogʻ oʻrmon ihotazorlari" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Amfiumalar** (Amphiumidae) -dumli amfibiyalar turkumining oilasi. Ikki turi bor. Ular AQShning sharqiy qismida tarqalgan. Tanasi 1 m cha. Oyoklari va undagi 2-3 ta barmoqlari yaxshi rivojlanmagan. Kichkina koʻzlari yupqa teri ostida. 4 juft ichki jab-rasi va jabra yoriklari umrbod saqlanib qolgan, umuman chala itbaliq holida boʻladi. Ikki turi — ugorsimon A. (A. means) va uch barmoqli A. (A. tridactyla) sholipoya va koʻlmak suvlarda balchiqqa koʻmilib yoki botqoq yerlardagi uyasida yashaydi. A.- tungi hayvon. Turli umurtqasizlar, mayda baliklar bilan oziqlanadi. Yozning oxi-rida 40-150 tacha tuxum qoʻyadi. Itbaligʻi noyabrda tuxumdan chiqadi. Lichinkasi 4 yoshida jinsiy voyaga yetadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


| * k
* m
* t
Dumli Suvda va quruqlikda yashovchilar |
| --- |
| Cryptobranchoidea | Yashirin jabralilar • Burchaktishlar |
| Salamandroidea | Ambistomasimonlar • Amfiumalar • Oʻpkasiz salamandralar • Ulkan Ambistomalar • Chinakam salmandrlar • Proteylar |
| Sirenoidea | Nastarin rangli |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Titikaka** — Markaziy And togʻlaridagi koʻl, Peru va Boliviya chegarasida. Janubiy Amerikada eng katta, Yer sharida eng yirik baland togʻ kuli (3812 m balandlikda). Maydoni 8,3 ming km². Uzunligi 150 km, kengligi 70 km, eng chuqur joyi 304 m. Kul urni tektonik soylik bulib, qirgʻoqlari egribugri, baʼzi joylari tik yon bagʻirli. Qamishzorlar bilan qoplangan. T.ga 45 ta dare va irmoklar kuyiladi, koʻldan Desaguadero daryosi oqib chiqib, Poopo koʻliga kuyiladi. Mart oyida suvi kupayib, may.—dek.da kamayadi. Qirgʻoqlari yaqinida suvi muzlaydi. T. — qad. suv havzasi qoddigʻi. Koʻldan baliq ovlanadi. Kema qatnaydi. Koʻl boʻyidagi eng yirik shahar va port — Puno (Peru). T.ning jan.sharqiy sohilida va orollarda indeyslarning qad. madaniy yodgorliklari saqlangan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kvimba tumani** Tanzaniyaning Mvanza viloyatidagi yettita tumandan biri hisoblanadi. Shimolda Magu tumani, sharqda Masva va Kishapu tumani, janubda esa Shinyanga qishloq okrugi va gʻarbda Misungvi tumani bilan chegaradosh. Tuman markazi Ngudu shahrida joylashgan. Sumve Kvimba tumanidagi yana bir muhim aholi punkti hisoblanib, u shifoxona va katta cherkovga ega.

Kvimba aholisining aksariyati Sukuma qabilasidan Vasukuma boʻlib, suaxili va sukuma tillarida gaplashadi. Aholining aksariyati sholi, shirin kartoshka, manok, tariq yoki makkajoʻxori yetishtirish bilan shugʻullanadi.

Chorvachiligi
-------------

2002-yilda Tanzaniya milliy roʻyxati Kvimba tumanidagi chorva mollari soni boʻyicha quyidagi statistik maʼlumotlarni koʻrsatdi:

* Qoramollar – 366 210 bosh
* Echkilar – 102 048 bosh
* Qoʻylar – 77333 bosh
* Eshaklar – 4416 ta

Transporti
----------

Shinyangadan Mvanzagacha boʻlgan T8 nomli asfaltlangan magistral yoʻl janubdan shimolga Kvimba tumanidan oʻtadi.

Taboradan Mvanzaga tomon harakatlanuvchi markaziy temir yoʻl tumandan sharqdan gʻarbga qarab harakatlanadi. Bundan tashqari, tuman chegaralaridagi Malya, Bukvimba va Mantare qishloqlarida uchta temir yoʻl stantsiyasi mavjud.

Maʼmuriy boʻlinmalari
---------------------

2012-yil holatiga koʻra, Kvimba okrugi beshta boʻlinma va 30 ta boʻlimga boʻlingan.

### Boʻlimlari

* Ibindo
* Ngudu
* Ngulla
* Nyamilama
* Mvamashimba

### Yana qarang

Manbalar
--------

1. ↑  „Mwanza Roads Network". *Tanroads*. 2016-yil 4-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 9-dekabr.
2. ↑  „Railways Network". *Tanzania Railways Limited*. 2016-yil 6-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 7-mart.
3. ↑  „Census 2012". *National Bureau of Statistics*. 2016-yil 5-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 9-dekabr.

| * k
* m
* t
Tanzaniyaning Mwanze viloyatida joylashgan tumanlar |
| --- |
| 
* Ilemela
* Kwimba
* Magu
* Misungwi
* Nyamagana
* Sengerema
* Ukerewe
* Buchosa

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* LCCN: n84112051
* VIAF: 144296572
* en:WorldCat Identities (VIAF orqali): 144296572

 |
**Isitish** — turar joylar, sanoat binolari, muassasalar va b. jamoat binolarini yilning sovuq paytlarida sunʼiy isitishga doir tadbirlar majmui. Kishilar oʻzini yaxshi his qilishi, texnologik jarayonlar meʼyorida oʻtishi, jihozlar, materiallar, mahsulotlar va b. yaxshi saqlanishi uchun xona temperaturasi moʻʼtadil (turar joylarda + 18°, tomosha zallarida +16°, kasallar operatsiya qilinadigan xonalarda +25° va h.k.) boʻlishi kerak.

Isitish qurilmalari majmui isitish tizimi deb ataladi. U mahalliy va markaziy isitishga boʻlinadi. Pechka, gaz va elektr qurilmalar yordamida isitish mahalliy isitish tizimiga kiradi. Isitish tizimi -issiqlik generatori (qozon), isituvchi elementlar(radiatorlar, reyestrlar) va issiqlik yoʻllari (quvurlar)dan iborat. Issiqlik generatorida yoqilgʻi (koʻmir, gaz, baʼzan, mazut va b.) yonganda issiklik eltuvchi (suv, bugʻ yoki havo) qiziydi. U quvur orqali borib, isituvchi elementlarni, ular esa xona havosini qizdiradi. Qozondagi suv temperaturasini oʻzgartirib, xona temperaturasini bir meʼyorda saqlash mumkin. Issiqlik eltuvchi turiga qarab, markaziy I. suv bilan isitish, bugʻ bilan isitish va havo bilan isitish xillariga boʻlinadi. Bitta generator bir yoki bir necha binoni isitadi. Binolar guruhi tuman qozonxonasidan yoki issiklik elektr markazidan isitilishi va issiq suv bilan taʼminlanishi mumkin. Suv bilan isitish va havo bilan isitish tizimlari turar joylar, oʻquv muassasalari, kasalxonalar, bogʻcha, yasli va b. binolarni I.da, bugʻ bilan isitish organik chang ajralmaydigan korxona binolarinigina I.da qoʻllanadi. Bulardan tashkari, gaz bilan isitish, elektr bilan isitish, aralash (kombinatsiyalashgan) isitish, nur bilan isitishpzm ham foydalaniladi. Yirik panelli binolarda radiatorlar, quvurlar devor yoki pol orasiga oʻrnatiladi. Kam qavatli va yakka (xususiy) binolarni isitishda pech bilan isitish usulidan foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Oʻzbek tilining izohli lugʻati (maʼnolari).

„**Oʻzbek tilining izohli lugʻati**" — oʻzbek tilining olti jildli izohli lugʻati. Oʻzbek lotin yozuvida tayyorlangan ilk keng koʻlamli izohli lugʻat. Loyiha Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining Maʼnaviyat va davlat tilini rivojlantirish masalalari departamenti hamda Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Oʻzbek tili, adabiyoti va folklori insituti hamkorlikda, Oʻzbek tilini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan amalga oshirilgan.

Lugʻat deyarli toʻliq tarzda 2006—2008-yillarda kirill yozuvida bosilib chiqqan izohli lugʻatga tayanadi. Lotin yozuvidagi nashr avvalgi nashrlarga muharrirlik qilgan Abduvahob Madvaliyev bilan bir qatorda Durdona Xudayberganova tahriri ostida tayyorlangan. Lotin yozuvidagi lugʻatdan kirill yozuvidagi versiyaga kiritilmagan 3 mingga yaqin soʻz oʻrin olgan.

Lugʻatga hozirgi oʻzbek adabiy tilida keng qoʻllaniladigan 80 000 soʻz va soʻz birikmalari, fan, texnika, sanʼat va madaniyat sohalariga oid atamalar, ayrim shevaga oid hamda tarixiy va eskicha soʻzlar kiritilgan. Lugʻatda soʻzlarning qoʻllanilishi oʻzbek adabiyoti va matbuotidan olingan misollar bilan dalillangan.

Lugʻatda 1990-yillarda qabul qilingan qoidalardan farqli oʻlaroq, kirill yozuvidagi „я" hamda „ё" harflari undosh harflardan keyin mos ravishda „ya" va „yu" oʻlaroq yozilgan. Xususan, oy nomi „sentabr" emas, balki „sentyabr" oʻlaroq yozilgan. Shuningdek, qoʻshtirnoqlar 1990-yillarda ishlab chiqilgan punktuatsiya qoidalaridagidek „..." shaklida emas, balki inglizcha qoʻshtirnoq "..." shaklida yozilgan.

Jildlar
-------

| Jild | ISBN | Jilddagi maqolalar qamrovi |
| --- | --- | --- |
| I | ISBN 978-9943-8834-4-4 | A — D |
| II | ISBN 978-9943-8834-5-1 | Е — K |
| III | ISBN 978-9943-8834-6-8 | L — P |
| IV | ISBN 978-9943-8834-7-5 | Q — S |
| V | ISBN 978-9943-8834-8-2 | T — V |
| VI | ISBN 978-9943-8834-9-9 | X — Ch |
|

Manbalar
--------

1. ↑  *Rahmonova, N.* „"O‘zbek tilining izohli lug‘ati" taqdimoti o‘tkazildi". *Oʻzbekiston milliy axborot agentligi* (1-iyun 2023-yil). Qaraldi: 22-iyul 2023-yil.
2. ↑  „6 jildli «O‘zbek tilining izohli lug‘ati» taqdimoti o‘tkazildi". *Kun* (1-iyun 2023-yil). Qaraldi: 22-iyul 2023-yil.

Havolalar
---------

* „Oʻzbek tilining izohli lugʻati" Book.uz saytida
**Dilorom Ergasheva**— Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi, shoira (DILOROM taxallusi bilan sheʼrlar yozadi) 1967-yil Namangan viloyati Uchqoʻrgʻon tumanida tugʻilgan. Namanganda joylashgan „Mashrab" nashriyoti muharriri sifatida faoliyat olib bormoqda. Namangan adabiy muhitining yetuk namoyondasi Abdulla Jabbor bilan turmush qurgan, ikki nafar farzandi (1 oʻgʻil, 1 qiz) bor. Oʻzbek adabiy olamiga qoʻshgan hissasi yuqori baholanib, 2022-yil 5-mart kuni Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoniga binoan Doʻstlik ordeni bilan taqdirlangan.
Oʻzbekistonlik Mehrinoz Abbosova, Shahriyor Shavkat, Anvar Botir, Nigora Muhammad singari yosh ijodkorlarning ustozi sifatida adabiyot ixlosmandlari orasida alohida mashhurlikka erishgan. Abdulla Oripov, Erkin Vohidov, Botirjon Ergashev, Mirzo Kenjabek, Sirojiddin Sayyid bilan hamkorlikda faoliyat olib borgan. Uning sheʼrlari Shuhrat Daryo, Orifjon Ergashev tomonidan qoʻshiqqa aylangan. Uning sheʼrlari turk, fors, hind, ingliz tillariga tarjima qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „8 Март – Халқаро Хотин-қизлар куни муносабати билан мукофотлаш тўғрисидаги Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармони". *president.uz* (2022-yil 5-mart). Qaraldi: 6-mart 2024-yil.

Adabiyotlar
-----------

H.Homidiy, M.Ma'murov „Namangan adiblari". Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi „Fan nashriyoti"-Toshkent, 2007-yil. 268-bet

Havolalar
---------

1. ↑  „В Наманганском инженерно-строительном институте состоялось духовно-просветительское мероприятие, посвященное празднику узбекского языка.". *nammqi.uz* (21-oktyabr 2023-yil). Qaraldi: 6-mart 2024-yil.
**Georgiy Oleksandrovich Urusov** (1931-yil 27-avgust, Farg‘ona—  2012-yil 7-iyun)—Ukraina arxitektori, Ukraina Milliy arxitektorlar uyushmasi aʼzosi, Ukraina arxitektura akademiyasining faxriy aʼzosi hisoblanadi.

Biografiyasi
------------

Georgiy Urusov 1931-yil 27-avgustda Farg‘ona (hozirgi O‘zbekiston) shahrida tavallud topgan. 1948-yilda Kislovodskdagi oʻrta maktabni tugatgan. 1954-yilda Kiev rassomlik institutining arxitektura fakultetini tamomlagan. Oʻqishni tugatgach, u „Dipromisto" institutida ishlagan.

1954-yildan beri arxitektor va 1961-yildan KPSS aʼzosi hisoblanadi.

1967 — 1976-yillarda sanatoriy-kurort ob’ektlarini loyihalash boʻyicha arxitektura ustaxonasini boshqargan.

1976 — 1982-yillarda institut bosh arxitektori va direktor o‘rinbosari sifatida faoliyat yuritgan. 1982-yildan 1996-yilgacha— Ukraina SSR davlat qurilishi aholi punktlarini rejalashtirish va rivojlantirish va arxitektura boshqarmasi boshligʻining oʻrinbosari boʻlgan.

1996 — 2003-yillarda arxitektura sohasidagi Ukraina Davlat mukofoti qoʻmitasi akademik kotibi boʻlib ishlagan.

Georgiy Urusov 2012-yil 7-iyunda vafot etgan.

Yaltada Kirov
90 dan ortiq loyiha muallifi va hammuallifi, shundan 53 tasi amalga oshirilgan.

Loyihalar muallifi va bosh arxitektori: Yesentukiydagi „Ukraina" (1972) va „Qozogʻiston" (1976) sanatoriylari.

Kiev yaqinidagi „Lisova Polyana" (1975), „Peremoha" sanatoriylari;

„Yosh Leninets" sanatoriy tipidagi kashshoflar lageri (birinchi bosqich 1975 — 1978, Yevpatoriya);

Yaltadagi S. M. Kirov nomidagi sanatoriy (1975—1981) va boshqa binolarni loyihalagan.

Faxriy unvonlari
----------------

1973-yilda Ukraina SSRda xizmat koʻrsatgan meʼmor.

1981-yilda Xalqlar doʻstligi ordeni medallari bilan taqdirlangan.

1970-yili „Jasoratli mehnat uchun (Harbiy jasorat uchun). Volodimir Ilich Lenin tavalludining 100 yilligi munosabati bilan" taqdirlangan.

1984-yili „Mehnat faxriysi" medalini olgan.

1999-yildan Ukraina xalq arxitektori.

2006-yili Ukraina Vazirlar Mahkamasining faxriy yorligʻi bilan taqdirlangan.

Adabiyotlar
-----------

* Madaniy merosni tadqiq qilish, tiklash va saqlashning zamonaviy muammolari : Koll. ilm-fan sanʼatshunoslik, arxitektura fanlari darajasi. va madaniy jild. 7 / Milliy akad. Ukraina sanʼat fakulteti, Prob. shu kunlarda sanʼat; Muharrir: V. D. Sydorenko va boshqalar.—Kiyev : Ximgest, 2010. — 512 b. [Wayback mashinasida arxivlangan.
* Ukraїnska radyanska ensiklopedіya : 12 jildda. / bosh ed. M. P. Bazhan; muharrir: O. K. Antonov va boshqalar. — 2-nashr. — K. : URE bosh tahririyati, 1974-1985.
* Mitsі Ukraїni : Yensiklopedichniy dovіdnik

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  „Хто є хто в будівництві та архітектурі 2010". 28 березня 2022da asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 15 квітня 2020.
2. ↑  Ukaz Prezidenta Ukraїni № 770/99 vіd 29 chervnya 1999 roku „Pro prisvoєnnya pochesnix zvan Ukraїni"
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2017 –yil 13 -apreldagi qarori bilan "Namangan viloyati To‘raqo‘rg‘on tumanida atoqli ma’rifatparvar Is'hoqxon Ibrat nomidagi yodgorlik majmuasini tashkil etish to‘g‘risida"gi qarori asosida To‘raqo‘rg‘on tumanida keng ko‘lamli ishlar amalga oshirilgan va Is’hoqxon Ibrat xotirasini abadiylashtirish maqsadida memorial majmua bunyod etilgan.G‘oyibnazar qozi madrasasi me’moriy yodgorlik binosi rekonstruksiya qilinib, Ibrat muzeyi tashkil etilgan. Xalq amaliy san’ati va badiiy xunarmandchilik markazi faoliyati yo‘lga qo‘yilgan.

Muzey haqida qisqacha ma’lumot. Muzey joylashgan bino 1860-yil G‘oyibnazar qozi farmoni bilan toliblar ilm olishi uchun mo‘ljallangan madrasa sifatida Mulla Qirg‘iz ibn Ibrohim tomonidan qurilgan. Ibrat xuddi shu yerda qozi lavozimida o‘z faoliyatini yuritgan.Bino ta’mirlanib muzey ekspozisiyasi uchun ixtisoslashtirilgan. Bino isitish tizimi, kondisionerlar va xavfsizlik video kuzatuv tizimi bilan ta’minlangan.

Muzey ekspozisiyasi media ma’lumot beruvchi zamonaviy infokiosklar va televizorlar bilan jihozlangan.

Muzey ekspozisiyasi bo‘limlari

Is’hoqxon To‘ra Ibrat muzeyi

1. Is’hoqxon To‘ra Ibrat hayoti va shaxsiy buyumlari

2. Is’hoqxon To‘ra Ibrat ilmiy salohiyati

3. Is’hoqxon To‘ra Ibrat ijod xonasi

Qatag‘on qurbonlari xotirasi muzeyi

Manbalar

1. ↑
2. ↑
3. ↑
**Mahalliy oʻgʻitlar** - bevosita xoʻjaliklarning oʻzidan chiqadigan oʻgʻitlar. Ularga goʻng , goʻng shaltogʻi, koʻpgina organik moddalar, jumladan, oʻsimlik qoldiqlari, xoʻjalik chiqindilari va boshqalardan tayyorlangan turli kompostlar kiradi. M.oʻ. tuproqning fizikkimyoviy va biologik xossasini yaxshilaydi. Uning suv shimishini, fosfatlarning eruvchanligini oshiradi, suvda eriydigan tuzlar migra-siyasini kamaytiradi, oziq elementlarini yuvilishdan saklaydi, M.oʻ. mineral oʻgʻitlar bilan birga qoʻllanganda oʻsimlik suv va oziq elementlarini yaxshi oʻzlashtiradi. M.oʻ. tarkibida oʻsimlik uchun zarur oziq elementlar (azot, fosfor, kaliy) va barcha mikroelementlar bor. M.oʻ. kuzgi shudgorlashda asosiy oʻgʻitlar sifatida goʻng sepgich mashinada gektariga 20—40 t solinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
***99 frank*** — fransuz yozuvchisi Frederik Beigbederning 2000-yildagi romani. Kitob Frantsiyada 2000-yil avgust oyida Grasset & Fasquelle nashriyotida nashr etilgan va shundan beri *€ 14.99* va *€ 5.90* nomlari ostida qayta nashr etilgan. Kitobning dastlabki nashridan ko'p o'tmay, rahbarlari *99 frankni* o'qiganidan so'ng, Beigbeder o'z ishidan bo'shatildi.

2007-yilda kitob xuddi shu nomdagi filmga adaptatsiya qilingan, filmni rejissyor Yan Kunen va ssenarist Nikolas va Bruno lar tomonidan yaratilgan.

Qabul qilinishi
---------------

Jonatan Evans kitobning 2002-yilgi ingliz tilidagi tarjimasini shubha ostiga qo'ydi, u kitobni Fransuzchadan Inglizchaga tarjima qildi, shuningdek franklarni funtga o'zgartirdi. *Guardian* sharhlovchisi Nikolas Lezard ham kitobga kiritilgan o'zgarishlar haqida fikr bildirdi va "geografik va madaniy tarjimalar hech qanday tarzda izchil yoki muvaffaqiyatli bo'lmasligini" ta'kidlab o‘tadi.

Moslashuvlar
------------

### Teatr

Stefan Okante rejissyorligidagi Treviso teatrida *99 frank* sahna asari namoyish etilgan.

### Film

Asosiy maqola: 99 Francs (film)
2004-yilda *99 frank* film moslashuvi ishlab chiqilayotgani e'lon qilindi. Film 2007-yil 26-sentyabrda namoyish etilgan va AgoraVox tomonidan "murosasiz" film sifatida yuqori baholangan.

1. ↑  Reyns-Chikuma, Chris (October 2008). "La fiction d'affaires : Une autre exception franCaise? 99 Francs de Frederic Beigbeder.". *Contemporary French & Francophone Studies* **12** (4): 455–462. doi:10.1080/17409290802447498.
2. 1 2  „99 francs (14.99€)".  Krinein Magazine. Qaraldi: 2012-yil 24-noyabr.
3. ↑  Lezard, Nicholas. „Ad execs quoting Gramsci? Only in France". London: Guardian (2003-yil 12-iyul). Qaraldi: 2012-yil 24-noyabr.
4. ↑  Parker, Rebecca*. Thinking Translation*. Brown Walker Press, 2008 — 87–94 bet. ISBN 978-1599424613.
5. ↑  „Projet/ "99 francs "va devenir une pièce".  Le Parisen (2001-yil 26-dekabr). Qaraldi: 2012-yil 24-noyabr.
6. ↑  „Le best-seller de Beigbeder attendra des jours meilleurs".  Le Parisen (2004-yil 25-yanvar). Qaraldi: 2012-yil 24-noyabr.
7. ↑  „99 francs : une œuvre sans concession".  Agora Vox (2007-yil 12-oktyabr). Qaraldi: 2012-yil 24-noyabr.
Andoza:Frédéric Beigbeder
**Suyuqlanish** – moddaning qattiq kristall holatdan suyuq holatga utishi; issiqlik yutilishi bilan kechadigan jarayon. Suyuqlanayotgan moddaning tarkibi oʻzgarmasa *kongurent suyuqlanish*, oʻzgarsa *inkongurent suyuqlanish* deyiladi. Suyuqlanish jarayonida moddaning tartibli kristall tuzilishi buziladi, kristallar yuzasida va kristallitlarning oʻzaro chegaralari yaqinida suyuq mikrotomchilar paydo boʻladi. Qizdirilgan sayin bu mikrotomchilar yiriklashadi va bir-biriga quyilib, suyuq faza boʻlib shakllanadi, kristallar esa fragmentlar shakliga oʻtib to toʻliq yoʻqolgunga qadar oʻlchamlari kichiklashadi. Mayda kristall polidispers moddalarning suyuq holatga oʻtishi oʻzgarmas temperaturada emas, balki maʼlum temperaturalar oraligʻida amalga oshadi; eng mayda kristallarning suyuqlanish temperaturasidan boshlanadi va eng yirik kristallarning suyuqlanish temperaturasida tugaydi. Qattiq eritmalar ham oʻnlab temperatura oraligʻida suyuladi. Bu temperatura oraligʻi holat diagrammasiga mos ravishda eritmalar tarkibiga bogʻliq.

Anorganik holat moddalar 275 °C dan (geliy 4Ne) 3380 °C gacha (volfram W) temperatura oraligʻida suyuqlanadi. Suyuqlanish temperaturasi eng yuqori boʻlgan birikmalarga gafniy nitrid HfN (3300 °C), sirkoniy karbid ZrC (3887 °C), tantal karbid TaS (3985 °C) va gafniy karbid HfC (3890 °C) kiradi. Organik moddalar 350—850 °C da suyuqlanadi. Suyuqlanish tabiatda (Yer yuzasida muz va qorning erishi, minerallarning magmalar hosil qilib suyuqlanishi va boshqalar), fan va texnika, quyish, kavsharlash, sof moddalar olishda muhim ahamiyatga ega.

Adabiyotlar
-----------

* Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Chan Yuk Chi** (1984-yil, 8-sentyabrda tugʻilgan) — Gonkonglik sobiq professional futbolchi. Hozirda u butun futbolchilik faoliyatini oʻtkazgan Gonkong birinchi divizioni „Tai Po" klubi bosh murabbiyi.

Jamoalardagi faoliyati
----------------------

Chan Yuk Chi Gonkongda tugʻilgan. U oʻrta maktabda oʻqib yurganida „Ye Hope" va „Gonkong Reynjers" yoshlar jamoasiga qoʻshildi, lekin futbol oʻynash orzularidan voz kechishni tanladi va har ikki tomonning bosimi tufayli oʻqishga eʼtibor qaratdi.

Uchinchi tuman divizioni ligasi tashkil etilganda, Tai Po futbol klubi ligaga qoʻshildi va Chan Yuk Chi oʻsha paytdan boshlab jamoaning bir qismi boʻldi. Gonkong ilgʻor darajadagi imtihonni (HKALE) tugatgandan soʻng, Chan Yuk Chi Gonkong Fan va Texnologiya Universitetida kompyuter fanlari boʻyicha oʻqishni davom ettirdi va uch yildan soʻng muhandislik bakalavriati diplomini oldi.

Chan Yuk Chi universitetda oʻqigan paytida u oʻz vaqtini oʻqish va yana futbol oʻrtasida oʻtkazdi. Birinchi semestrda maktab yotoqxonasida yashagandan soʻng, Chan Yuk Chi universitetda oʻqishning qolgan qismi uchun uyiga koʻchib oʻtdi, chunki Tai Po shahrida boʻlib oʻtgan Tai Po FC mashgʻulotlarida qatnashish qulayroq edi. Shuningdek, u mashgʻulotlarda murabbiy vazifasini ham oʻz zimmasiga oldi, chunki u ham HKFA „C" litsenziyasi boʻyicha murabbiy.

U universitetni tugatgandan soʻng, Tai Po futbol klubi 2-diviziondan 1-divizionga koʻtarildi va oʻshandan beri u professional futbolchiga aylandi (bu Gonkongda Gonkong futbolining umumiy eʼtirof etilgan pasayishi sifatida odatiy holdir). U OAVga futbolda biror narsaga erisha oladimi yoki yoʻqligini bilish uchun kamida 2-yil davomida professional futbolda qatnashishini aytdi. U, shuningdek, professional futbolchi boʻlish uning orzusi ekanligini bir necha bor eslatib oʻtgan, jumladan, Gonkong rahbari Donald Tsang bilan suhbatda.

Klub koʻtarilganidan beri Tai Poda kafolatlangan boshlangʻich oʻyinchi boʻlmasada, birinchi divizion mavsumida Chan Yuk Chi hali ham sardorlikni saqlab qoldi, shuningdek, oʻyin daqiqalarining katta qismini va koʻplab boshlangʻich oʻyinlarni, jumladan, 90 daqiqa davomida oʻynab, oʻtkazib yubordi. Oʻyinda Tai Po bir necha kubok sohibi Kitchi ustidan 2–1 hisobida gʻalaba qozondi, himoyachi Joel 90-daqiqada toʻgʻridan-toʻgʻri jarima zarbasidan gol urdi. U klub safida birinchi mavsumda jami 19 ta oʻyinda maydonga tushdi.

Chan Yuk Chi toʻlaqonli futbolchi boʻlishdan tashqari, klubda kotib yordamchisi ham boʻlgan.

Tai Po 2017-yilning 16-iyulida Chan futboldan ketganini, ammo klubda murabbiylik lavozimida qolayotganini eʼlon qildi.

Faxrlar
-------

Tai Po
* Gonkong uchinchi tuman divizioni ligasi: 2003–04
* Gonkong Angliya kubogi: 2008–09
* Gonkong Katta Challenge Shield: 2012–13
* Gonkong koʻchatlari kubogi: 2016–17

Manbalar
--------

1. ↑  Wofoo Tai Po — Football can fulfill dreams (和富大埔—足可圓夢)，Wofoo Social Enterprises，2007，"Chan Yuk Chi — The Football Dream of university graduate" (陳旭智—大學生的足球夢) p.12-19 ISBN 978-988-99851-1-0
2. ↑  *Kwong.* „Tai Po 'hungry for more' as squad for next season is finalized". *offside.hk*. Qaraldi: 16-iyul 2017-yil.
XI-asrda Zigfridning ilon bo'laklarini pishirishi va yeyishi haqidagi runik matnlari, shundan so'ng Zigfrid qushlarning tilini tushunish qobiliyatiga ega bo'ladi.
**Qushlarning tili** - rus xalq ertagi, A. N. Afanasyev, shuningdek, koʻp xalqlar orasida keng tarqalgan ertak syujeti.

Propp tahlili
-------------

O'z tahlilida V. Ya. Proppning eng mashhur N. Afanasievning ertagiga asoslanmagan, lekin boshqa variantga tayanadi. Bu yerda yosh qahramon qushlar tilini donishmand choldan o'rganadi. Tahlilchi I.A. Xudyakov tomonidan yozib olingan ertaklarni ko'rib chiqadi. Boshqa rus folklor yig'uvchilari esa qushlarning tilini tushunish ilonni yeyish bilan boshlanishini ta'kidlashadi. U bu motivni slavyan, yunon, fin ("Kalevala") va Dolgan mifologiyasidagi arxetipik syujet bilan bog'laydi. Bundan u afsonaning asosiy tamoyilini Ilonning ramziy ovqatlanishi bilan boshlash marosimlarining aks-sadosi sifatida chiqaradi. Propp prototipga eng yaqin deb ta'kidlagan ba'zi variantlarda, aksincha, Ilon qahramonni yeydi va keyin uni qayta qusib chiqaradi. Natijada, qahramon qushlarning tilini tushunish yoki umuman, hamma narsani bilish qobiliyatiga ega bo'ladi deb taxmin qilinadi.

Afanasyevning ertagi
--------------------

Afanasyev tomonidan yozilgan ertak Propp tomonidan tahlil qilingan mifologik syujet bilan unchalik bog'liq emas. Hikoya tug'ilgandanoq qushlarning tilini tushunish qobiliyatiga ega bo'lgan bola haqida. Olti yoshida u bulbulning kelajakda "*otasi suv uzatib turadi, onasi unga sochiq berib turadii - yuzini, qo'llarini artadi" degan bashoratini eshitadi va ota-onasiga yetkazadi.* Bashoratdan qochish uchun ota-onasi uni qayiqda dengizga jo'natadilar. Qushlarning tilini va bashoratlarini tushunish sovg'asi bolaga ko'plab baxtsiz hodisalardan omon qolishga va oxir-oqibat chet el qirolligida shahzoda bo'lishga yordam beradi. U o'z ona joylarini ziyorat qilishga qaror qiladi, bir uyda to'xtaydi va ertalab yuvinishni buyuradi. Unga xizmat qiladigan uy egalarida u o'z otasi va onasini tanib qoladi. Shunday qilib, uzoq vaqtdan beri qilingan bashorat amalga oshdi va ertak baxtli tugaydi: "*va ularning barchasi birga yashay boshladilar hamda yaxshi narsalarni qila boshladilar*". Bu ertak XIX-asrning oxirida ingliz tiliga tarjima qilingan va bir necha bor qayta nashr etilgan "Ruslardan xalq ertaklari" ("Ruslardan xalq ertaklari") toʻplamiga kiritilgan. Syujetning o'zagi - bashorat qilingan taqdirning qadimiy motivi va bashorat qilinganidan qochishning befoydaligi, uni Paris afsonasidan kuzatish mumkin.

Manbalar
--------

1. 1 2  Афанасьев А. Н. „Птичий язык",*. Народные русские сказки*. М.: Наука, 1984—1985 — 223—224 bet.
2. 1 2  Пропп В. Я. „Птичий язык",*. Исторические корни волшебной сказки*. М.: Лабиринт, 2011. ISBN 9785876042552.
3. ↑  „Ertak "Qush Tili": A Xulosa".
4. ↑  „The Language of the Birds" (en).  Project Gutenberg. 2013-yil 9-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 2-mart.

Adabiyot
--------

* Sahna raqami 671. "Uch til" // Qiyosiy syujet indeksi. Sharqiy slavyan ertak
Qadimgi nayzaQadimgi nayza
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Nayza (maʼnolari).

**Nayza** — 

1) sanchish yoki irgʻitish uchun moʻljallangan ov va jang quroli. Paleolit davrida paydo boʻlgan. Ilk Nayza 1,5 dan 5 m gacha uzunlikdagi yogochdan uchi oʻtkir qilib yasalgan. Dastlab Nayza uchiga oʻtkir tosh, keyinchalik suyak sanchqi mahkamlangan. Jez davrida Nayza sanchqisi metalldan yasalgan. Qoʻllanilishiga qarab Nayzaning uzunligi turlicha boʻlgan: irgʻitiladigan Nayzalar kalta, piyoda askarlar Nayzasi oʻrtacha, otliq askarlar Nayzasi uzun boʻlgan. 19-asrda miltiq uchiga sanchqisimon (uchlik) va pichoqsimon (taktik) Nayzalar oʻrnatilgan. Nayza jaxrn xalqlarining deyarli hammasida keng tarqalgan; 

2) yengil atletikada qoʻllaniladigan asbob.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nuh Ibn Mansur**, amiri Rashid (963 — Buxoro — 997) — Somoniylar davlatining amiri (976—97), amir Mansur ibn Nuhnpsh oʻgʻli. Otasining vafotidan soʻng taxtga oʻtirdi (976 yil 26-sentabr). Siyosiy va harbiy sohada is-lohotlar oʻtkazgan. Muhammad ibn Abdulloh ibn Aziz vazir, Abulhasan Sim-juriy sipohsolor (bosh qoʻmondon) boʻldi. Siyosiy jarayonlarda turk lashkarboshilarining mavqei kuchaygan. N.ibn M.ning lashkarboshisi Foyiq Raboti Malik yaqinida boʻlgan jangda ataylab yengilgan va qoraxoniylar hukmdori Bugʻroxon (Horun ibn Muso) Buxoroni urushsiz ishgʻol qilgan (992). Biroq, Bugʻroxon kasallik tufayli Qashqarga qaytib ketayotganda yoʻlda vafot etgan (992). N. ibn M. Amul (Chor-joʻy)dan qaytib, Buxoroni qayta egallagan. Bu paytda Somoniylar davlatiga qarashli Xuroson Abu Ali Simju-riy (Abulhasan Simjuriyning oʻgʻli) va Foyiq, Gʻazna va Hirot viloyatlari Sabuktegin qoʻlida boʻlgan.

N.ibn M. bilan Sabuktegin oʻrtasida Kesh va Naxshabda oʻzaro uchrashuv boʻlib, unda Sabuktegin somoniylarni qoʻllabquvvatlashga vaʼda bergan. Gar-diziyning yozishicha, Sabukteginning 20 ming kishilik qoʻshini Abu Ali Simjuriy (997 yilv.e.) va Foyiq as-karlariga Hirot atrofida kuchli zarbalar bergan. N.ibn M. Buxoroga qaytgan. Biroq uning Somoniylar davlatini tanazzuldan saqlab qolish yoʻlidagi harakatlari oʻz natijasini ber-madi. Qoraxoniylarning Buxoroga 996 yil qilgan hujumlari oqibatida Sabuktegin bilan Bugʻroxonning vorisi Nasr Iloqxon oʻrtasida N. ibn M.ning ishtirokisiz muzokaralar oʻtkazilib, somoniylarga Movarounnahrning faqat markazi qoldiriladi.

N.ibn M. saroyida shoir Daqitsiy ijod qilgan. Mashhur tabib Abu Ali ibn Sino 16 yoshida N.ibn M.ni davolab, oʻsha davrda Sharqdagi eng boy kutubxona sanalgan Somoniylar davlatining kutubxonasida mutolaa qilish imkoniyatiga ega boʻlgan.

Adabiyot
--------

* Abu Sa’id Gardizi, Zayn alaxbar. T. 1991.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aleksandr Vasilyevich Kolchak** (1873, Sankt-Peterburg — 1920, Irkutsk) — Rossiya harbiy arbobi, qutb tadqiqotchisi, gidrolog, Rossiyadagi Fukarolar urushida oqlar harakatining bosh rahbarlaridan biri, admiral (1918). Qutbga uyushtirilgan ekspeditsiyalarda (1900-02, 1903, 1908-11) qatnashgan. Birinchi jahon urushi davrida Qora dengiz floti qoʻmondoni (1916—17). Bolsheviklar hokimiyati va sovet rejimiga qarshi kurashgan. 1918-yil oktabrda inglizlar yordamida Omskiy egalladi. 4-noyabrda Ufa direktoriyasi (Butun Rossiya muvaqqat hukumati) tarkibiga harbiy va dengiz vaziri qilib kiritildi. 18-noyabr da Omskda harbiy toʻntarish qilib, Ufa direktoriyasini tarqatib yubordi va Butun Rossiya Omsk hukumatini tuzdi (rais — Vologodskiy P.), oʻzini "Rossiya davlatining oliy hukmdori" deb atadi. K. Sibir, Ural, Uzoq Sharqda qattiqqoʻllik bilan tartib oʻrnatdi. U Rossiyaning quruqlik va dengizdagi butun qurolli kuchlari Oliy bosh qoʻmondoni unvoniga sazovor boʻlgan. K. Turkistondagi shoʻrolarga qarshilik harakati rahbarlaridan Madaminbek, Katta Ergash, Junaidxon bilan aloqalar oʻrnatib, ularni oʻz rahbarligida "Yagona Rossiya uchun sovet rejimiga qarshi kurash"ga daʼvat qildi. Biroq, uning bu daʼvatlarini milliy yetakchilar qatʼiy rad qilib, Turkiston mustaqilligi uchun kurashdilar. K. 1919-yil noyabrda qizil armiya qoʻshinlaridan magʻlubiyatga uchrab, Omskdan Irkutskka chekingan. 1920-yil 4-yanvarda Oliy bosh qoʻmondonlik vakolatini sirtdan Denikinga topshirdi. 15-yanvarda Irkutskda oq chexlar tomonidan asir olinib, bolsheviklarga berildi, 7-fevralda Irkutsk Favqulodda komissiyasi (CHK) tomonidan otib oʻldirildi.

Adabiyot
--------

* Grajdanskaya voyna v Rossii: perekrestok mneniy, M. 1994.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hindiston prezidenti** (Bhārat kē Rāṣṭrapati) – Hindiston Respublikasi davlat rahbari. Prezident nominal ijroiya hokimiyati rahbari, mamlakatning birinchi fuqarosi, shuningdek, Hindiston Qurolli Kuchlarining oliy qoʻmondoni. Droupadi Murmu 2022-yil 25-iyuldan boshlab oʻz lavozimini egallagan 15-chi va amaldagi prezidentdir.

Prezidentlik idorasi Hindiston Konstitutsiyasi kuchga kirgan 1950-yil 26-yanvarda mamlakat respublikaga aylangach tashkil etilgan. Prezident bilvosita Hindiston parlamentining ikkala palatasi va Hindistonning har bir shtat va hududining qonun chiqaruvchi assambleyalarini oʻz ichiga olgan saylovchilar kolleji tomonidan saylanadi, ularning oʻzlari ham fuqarolar tomonidan bevosita saylanadi.

Hindiston Konstitutsiyasining 53-moddasida aytilishicha, prezident oʻz vakolatlarini bevosita yoki unga boʻysunuvchi hokimiyat tomonidan amalga oshirishi mumkin, biroq prezidentga berilgan barcha ijro etuvchi hokimiyatlar amalda Vazirlar Kengashiga rahbarlik qiluvchi bosh vazir tomonidan amalga oshiriladi. Prezident konstitutsiyaga binoan Kengash tavsiyasiga koʻra harakat qiladi va 142-moddaga muvofiq Oliy sud tomonidan qabul qilingan farmonlarning bajarilishini taʼminlaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  „President okays her own salary hike by 300 per cent". *The Indian Express* (2009-yil 3-yanvar). 2018-yil 25-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 6-may.
2. ↑  *Constitution of India*. Ministry of Law and Justice, Government of India, 1 December 2007 — 26 bet.
**Silos** (ispancha silos — yertoʻla, don saqlanadigan oʻra) — chorva mollari uchun oʻsimlik (makkajoʻxori, kartoshka, kungaboqar, vikasuli aralashmalari, ildizmevalar, tabiiy pichanzorlar oʻtlari, poliz ekinlari palaklari va boshqalar) koʻk poyalarini havo kirmaydigan qilib konservalash yoʻli bilan tayyorlanadigan ozuqa. Tarkibida karotin, vitamin S saqlanadi. Toʻgʻri tayyorlangan S. tarkibida organik kislotalar, xususan, sut (2% gacha), sirka (0,6% gacha) kislotalari, ayrim turlarida propion, valeriana kislotalari mavjudligi tufayli oʻziga xos yoqimli hid va nordonroq mazaga ega. S. bostirish texnologiyasi buzilganda va notoʻgʻri saqlanganda yogʻ kislotasi paydo boʻladi. S. sifati undagi vodorod ionlarining miqdori (rN)ga qarab aniqlanadi. Sifatli S. tarkibida rayon 4—4,2 boʻladi. S.ning ozuqali qimmati oʻsimlik turi, oʻrib olish vaqtidagi rivojlanish fazasi, tayyorlash texnologiyasi va saqlanish sharoitiga bogʻliq. Yuqori sifatli S. tayyorlash uchun makkajoʻxori doni sutmum pishish davrida, kungaboqar gullay boshlashi, dukkaklilar dukkak tugishining boshlanishi bilan oʻriladi. 100 kg makkajoʻxori silosida 20 ozuqa birligi, 1,4 kg hazm boʻladigan protein, 150 g kalsiy, 50 g fosfor, 1500 mg karotin, 100 kg kungaboqar S. ida 16 ozuqa birligi, 1,4 kg protein bor.

Oʻzbekistonda S. bostirish 20-asrning oʻrtalaridan qoʻllaniladi. S, asosan, makkajoʻxori, oq joʻxori poyasidan yoki poyasi va donidan tayyorlanadi. S. hayvonlarda ovqat hazm boʻlishini yaxshilaydi. Buzoqlarga dukkakli, yumshoq boshoqsoch oʻtlardan, choʻchqalarga qand lavlagi, sabzi, kartoshka, poliz ekinlar, makkajoʻxori soʻtasi va boshqa aralashmasidan, parrandalarga dukkakli oʻtlar, sabzi, qand lavlagi va boshqalardan tayyorlangan S. berish tavsiya etiladi. S, asosan, qishda, qurgʻoqchil rayonlarda yezda beriladi.

S. bostirishda koʻk poya silos kombayni yordamida oʻriladi, 2—4—7 sm uzunlikda maydalanadi, soʻng silos inshootlariga joylanadi. Bostirilgan S. ogʻir traktorlar bilan zichlanadi, ustiga polietilen plyonka yopilib, keyin 30—35 sm qalinlikda tuproq bilan koʻmiladi. Toʻgʻri tayyorlangan S.ning ozuqalik qimmati va vitaminlar deyarli toʻla saqlanib qoladi. S. bostirish texnikasi buzilsa (ayniqsa, zich bostirilmasa), aerob mikroorganizmlar jadal rivojlanadi, ozuqa oʻz-oʻzidan tez qiziydi; ozuqalik qimmati keskin pasayadi.

S. ochilgach, kundalik ratsionga loyiq miqdori olinib, soʻng darhol usti zich yopib qoʻyilishi lozim. Aks holda havo taʼsirida oksidlanish jarayoni boshlanib, ozuqa sifati buziladi. Sogʻiladigan va soʻqimga boqiladigan qoramollar ratsionida S. toʻyimlilik boʻyicha 50% gacha, choʻchqalar ratsionida 20% gacha boʻlishi mumkin. Katta yoshdagi qoramollarga 1 kunda oʻrtacha 15–20 kg, otlarga 10–12 kg, qoʻylarga 3–4 kg beriladi.

Goʻzal Ishimova, Roʻzimat Hamroqulov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ali ardobus** (Ibrohimov Ali Fayzullaxoʻjayevich) (1900.15.1, Qiziloʻrda — 1959.9.11, Toshkent) — raqqos va baletmeyster, ak-tyor, pedagog. Oʻzbekistonda (1944) va Qoraqalpogʻistonda (1943) xizmat koʻrsatgan artist. Qiziloʻrda ritmik gim-nastika studiyasini (1917), Xalq Maori-fi Komissarligi qoshidagi Toshkent te-atr studiyasining xoreografiya boʻlimini (1921) tugatgan. Yusufjon qiziq Shakar-jonov, Mahkam hofiz, Orif garmon Tosh-matov, Chervonxon, Oʻktamxon, Qumrixon kabilardan oʻzbek raqs harakatlarini oʻrgandi. 1918-yilning sentabrdan Toshkentdagi Mannon Uygʻur rahbarligidagi teatrda ishlay boshlaydi. A. koʻproq ba-let va raqs bilan shugʻullandi. 20-yillarda „Latifa", „Yallama yorim", „Qashqarcha", „Ufori Toshkent", „Gul oʻyin", „Zang oʻyin", „Qayroq oʻyin", „Doira oʻyin", „Afgʻoncha" kabi xalq raqslarini oʻzlashtirib, ularning sahna tu-rini yaratdi. A. Dushanba musiqa-teatr studiyasini (1929-30), „Togʻ burgutlari" raqs studiyasi va etnografik ansamblini (1930-33), Olmaota raqs studiyasini (1934), Uygʻur musiqali drama teatrini (1935), Oʻzbek filarmoniyasining ashula va raqs ansamblini (1937-41) tashkil etishda faol qatnashdi. 1943-45 yillarda Qoraqalpogʻistonda raqs studiyalari va ansambllar tashkil qilib, milliy xalq oʻyinlari asosida birinchi qoraqalpoq sah-na raqslarini yaratgan. Oʻzbekistonda teatr va raqs havaskorligini rivojlan-tirishga katta hissa qoʻshgan. Toshkent, Samarqand, Andijon, Namangan va boshqa shaharlarda havaskorlar toʻgaragi tash-kil qilgan. Sahnalashtirgan eng yaxshi raqslari: „Nogʻora", „Raqs" „Bayot" kabi yakka, „Uygʻurcha", „Qoraqalpoqcha", „Samarqandcha toʻy" (syuita), „Urgut beshqarsagi" va boshqa ommaviy raqslar.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Daniel Koperberg** (1997-yil, 8-dekabrda tugʻilgan) — Isroil Milliy Ligasining Maccabi Haifa jamoasi safidagi rossiyalik isroillik basketbolchi.

Dastlabki yillar
----------------

Daniel Koperberg Rossiyaning Sankt-Peterburg shahrida tugʻilgan va isroillik oila tomonidan asrab olingan  tugʻilganidan bir necha oy oʻtgach. Koperberg Isroilning Xayfa shahrida oʻsgan va u yerda Maccabi Haifa yoshlar jamoasi va Ibroniy Reali oʻrta maktabida oʻynagan.

Professional martaba
--------------------

2016-yilning 7-iyulida Daniel Koperberg Haifaning Maccabi klubi bilan uch yillik shartnoma imzoladi. Oʻsha mavsumda Koperberg Isroil ligasi yulduzlar oʻyinida va Slam Dunk tanlovida ishtirok etdi.

2018-yilning 9-yanvarida Koperberg Xaifaning Maccabi klubi bilan shartnomani ikki yilga uzaytirdi. Xuddi shu kuni u mavsumning qolgan qismida Isroil milliy ligasining Hapoel Afula klubiga ijaraga berildi.

2018—2019-yilgi mavsumda Koperberg Xaifa bilan 2019-yilgi Isroil milliy ligasi chempionligini qoʻlga kiritdi va Isroil Premer-ligasiga qaytishga muvaffaq boʻldi.

2019-yil, 23-dekabrda Koperberg Xaifa bilan xayrlashdi.

2019-yilning 30-dekabrida Koperberg Tel-Avivning Hapoel klubi bilan uch yillik shartnoma imzoladi.

Isroil terma jamoasi
--------------------

Koperberg 18 yoshgacha boʻlgan Isroil terma jamoasi aʼzosi edi.

2017-yil iyul oyida Koperberg 20 yoshgacha bo‘lgan Isroil terma jamoasiga o‘rtacha 10,7 ochko va 6,9 ribaund to‘plagan holda 2017-yilgi FIBA 20 yoshgacha bo‘lganlar o‘rtasidagi Yevropa chempionati finaliga chiqishga yordam berdi. Bir oy oʻtgach, u 2017-yilgi yozgi Universiadada ishtirok etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Maccabi Haifa signs Amit Simhon, extends Daniel Koperberg". *Sportando* (2016-yil 7-iyul). Qaraldi: 2016-yil 7-iyul.
2. ↑  „Maccabi Haifa extends Daniel Koperberg". *Sportando* (2018-yil 9-yanvar). Qaraldi: 2018-yil 9-yanvar.
3. ↑  „מבלי שמצא קבוצה: קופרברג שוחרר ממכבי חיפה" (he). *ONE.co.il* (2019-yil 23-dekabr). Qaraldi: 2019-yil 23-dekabr.
4. ↑  „דניאל קופרברג אדום לשלוש השנים הבאות" (he). *basket.co.il* (2019-yil 30-dekabr). Qaraldi: 2019-yil 30-dekabr.
5. ↑  „Koperberg at the 2015 FIBA Europe Under-18 Championship". *fibaeurope.com*.
6. ↑  „Koperberg at the 2017 FIBA Europe Under-20 Championship". *fibaeurope.com*.
**Chimqoʻrgʻon makoni** — chorvachilik va dehqonchilik bilan shugʻullangan qabilalar qarorgohi (miloddan avvalgi 1ming yillikning boshlari). Qashqadaryo viloyatidagi Chimqoʻrgʻon suv omborining jan. qirgʻogʻida. Arxeolog Duke Xuan tomonidan topilgan (1970). 1972-yil ning aprel—may oylarida tekshirilgan. Makonning katta qismi suv ostida qolib buzilgan. Tepalikda saklanib qolgan qismining sharkdan gʻarbga tomon uz. 22-24 m, eni shim.dan jan.ga 7 m, balandligi 1,6 m. Chimqoʻrgʻon makonidan 7 mingga yaqin sopol parchalari, hayvon suyaklari, yorgʻuchoq, jez parchasi va boshqa topilgan. Sopol buyumlarning koʻpchiligi qoʻlda yasalgan tuvak, tovoq va tovalardan iborat. Baʼzi idishlarga loy boʻlakchalari yopishtirib bezatilgan, ayrimlarida mato izlari saqlanib qolgan.

CH.m.ning sopol buyumlari miloddan avvalgi 1ming yillikning boshlari va 7-asrlarda chorvachilik va dehqonchilik bilan shugʻullangan qabilalarning makonlaridan topilgan buyumlarga oʻxshaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Chimqoʻrgʻon makoni" *OʻzME*. Ch-harfi[*sayt ishlamaydi*] Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |