recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Lu Syanshan** (xitoycha 陆象山, pinyin Lu Xiangshan) yoki **Lu Tzyuyuan** (xitoycha 陸九淵, pinyin Lu Jiuyuan) (1139-1192) — Song davridagi xitoylik faylasuf, neokonfutsiylik „Yurak maktabi" asoschisi edi.

Uning taʼlimotlari ikkita eng mashhur aforizmlarida kontseptuallashtirilgan: „Koinot mening yuragim (ongim, 心), mening yuragim — olam" va „Yurak va universal printsip (Li 理) bir"

Bu hikmatli soʻzlar, bir tomondan, Lu taʼlimoti va buddizm, ikkinchi tomondan, Chju Si falsafiy „prinsip maktabi" o‘rtasidagi bog‘liqlikni ochib beradi (Lu Chju Sining do‘sti va muxolifi edi). Mafkuraviy oʻxshashlikka qaramay, uning buddizmga munosabati salbiy edi: Lu buni „xudbinlik taʼlimoti" deb atadi va uni konfutsiy etikasiga qarama-qarshi qoʻyar edi.

Lu Syanshanning „Yurak maktabi" Van Yangmin (1472-1529) taʼlimotida yanada rivojlantirish orqali Chju Si nazariyasiga muxolifat sifatida oʻzini namoyon qildi.

Tarjimai hol
------------

U ziyoli oiladan chiqqan, 2-yoshida onasidan ayrilgan va 23-yoshida boshlang‘ich ilmiy darajani, keyinchalik to‘liq ilmiy darajani olgan. U Chju Si bilan doʻst edi, lekin uning nuqtai nazarini baham koʻrmadi.

Xu Angoning vatanparvarlik daʼvati taʼsirida 16-yoshli Lu vahshiylarga qarshi jang qilish uchun askar sifatida qatnashdi.

Adabiyotlar
-----------

* Lu Tszyu-yuan / Kobzev A. I. // Xitoyning maʼnaviy madaniyati: ensiklopediya: 5 jildda / Bosh muharrir M. L. Titarenko; Uzoq Sharq instituti. — Moskva: Sharq adabiyoti, 2006-yil. — 1-jild. Falsafa / muharrir M. L. Titarenko, A. I. Kobzev, A. E. Lukyanov. — 318-319 b. — 727 b.

Havolalar
---------

* "Dunyo bo'ylab" entsiklopediyasi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Lu Jiuyuan" (inglizcha). *Britannica*. Edinburgh:  Encyclopædia Britannica. Qaraldi: 10-dekabr 2022-yil.
**Oksipital uchburchak** orqa uchburchakning kattaroq qismi boʻlib, old tomondan toʻsh-oʻmrovsoʻrgʻichsimon muskuli, orqasidan trapetsiyasimon muskul tomonidan, pastdan Omohyoideus bilan chegaralangan.

  

U teri bilan hamda yuzaki va chuqur fassiya va quyida joylashgan Platisma bilan qoplangan.

Qoʻshimcha nerv teshib oʻtgan toʻsh-oʻmrovsoʻrgʻichsimon muskuldan trapetsiyasimon muskulning pastki yuzasiga boʻshliq boʻylab qiyshiq yoʻnaltiriladi. pastda, oʻmrov usti nervlar va koʻndalang boʻyin tomirlari va yelka chigalining yuqori qismi boʻshliqni kesib oʻtadi.

Uchburchakning yuqori qismi boʻyin chigalining teri nervlari hamda tashqi boʻyin venasi va platizma mushaklaridan hosil boʻladi.

Rasm
----

* Bo'yin muskullari. Oldindan ko'rinishi.Bo'yin muskullari. Oldindan ko'rinishi.

Yana qarang
-----------

* Boʻyinning orqa uchburchagi

Manbalar
--------

This article incorporates text in the public domain from page 565 of the 20th edition of Gray’s Anatomy (1918)

Havolalar
---------

* lesson6 at The Anatomy Lesson by Wesley Norman (Georgetown University)
**Asan Murtazayevich Murtazayev** (1900.20.11, Yevpatoriya – 1983, Toshkent) — fizik kimyogar. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1961), kimyo fanlari doktori (1950), professor (1950), Oʻrta Osiyo universitetini tugatgan (1930). Oʻrta Osiyo geol.qidiruv instituti xodimi (1930–31), Oʻrta Osiyo universitetida dotsent (1936–42), Nizomiy nomidagi Toshkent pedagogika institutida (1937– 42), Toshkent farmatsevtika institutida (1943–77) kafedra mudiri. Ilmiy ishlari fizik kimyo va elektrokimyoga oid. Murtazayev rahbarligida metallangan grafit elektrodni potensiometrik titrlashda qoʻllash usuli ishlab chiqilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "MURTAZAYEV Asan Murtazayevich" *OʻzME*. M-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑  *Ташкентский Фармацевтический Институт*, 2018-03-22da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2018-07-30

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mixail Ivanovich Kalinin** [1875.7(19).11, hozirgi Kalinin viloyati, Kashino tumani — 1946.3.6, Moskva] — 1917-yilgi Fevral inqilobi va Oktabr toʻntarishi qatnashchisi. Butun Rossiya MIK raisi (1919-yildan), SSSR MIK raisi (1922-yildan), SSSR Oliy Soveti Prezidiumi raisi (1938-yildan). 1926-yildan partiya MK Siyosiy byurosi aʼzosi (1919-yildan aʼzolikka nomzod). Iosif Stalin siyosatini qoʻllab-quvvatlab, 1930–40 yillardagi ommaviy qatagʻonlarga sanksiya bergan. 1925-yil fevralda milliy davlat chegaralanishi oʻtkazilishi munosabati bilan Oʻrta Osiyo (Toshkent)ga kelgan va milliy davlat chegaralanishi boʻyicha markaz nomidan tegishli yoʻl-yoʻriqlar bergan. Oqibatda Turkiston xalqlari birga yashab kelgan oʻlkalarni sunʼiy ravishda chegaralash vositasida ajratib-boʻlib yuborish siyosati yuritila boshlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Skopas** (Skopas) (mil. av. 4-asr) — yunon haykaltaroshi va meʼmori. Paros o.da tugʻilgan. Gretsiya va Kichik Osiyoning Tegeya (hozirgi Piali), Galikarnas (hozirgi Bodrum, Turkiya) va boshqa shaharlarida ishlagan. S. Tegeyadagi Afina Aleya ibodatxonasi (mil. av. 350—340) va Galikarnasdagi mavzoley (maqbara, mil. av. 4-asr oʻrtalari)ni barpo etishda meʼmor sifatida qatnashtan. S. klassika anʼanalarini davom ettirib, monumental, qahramonlik ruhi bilan sugʻorilgan haykaltaroshlik asarlari yaratdi, ularda sergʻayrat, kuchquvvatga toʻla, ichki hishayajonini yashira olmaydigan, kurash ruhi bilan toʻlibtoshgan kishilarning koʻrinishi, maʼnaviy ichki dunyosi ochib beriladi. Galikarnasda haykaltaroshlar Briaksis, Leohar, Timofeylar bilan hamkorlikda yaratgan relyeflaridan parchalar Britaniya muzeyida sakdanadi. S.ning koʻp asarlari jahon muzeylarida saqlanayotgan Rim nusxalaridan maʼlum: "Meliagr", "Menada", "Potos", "Navqiron Gerakl" va boshqa S.ning dramatizm bilan toʻla ijodi ellin davri madaniyati haykaltaroshl i giga kuchli taʼsir koʻrsatgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mixail Mesxi nomidagi stadion** - Gurjiston poytaxti Tbilisida joylashgan futbol va regbi uchun moʻljallangan stadiondir. Ushbu stadion 2001-yilda qurib bitkazilgan va oʻsha yili foydalanishga topshirilgan. Stadionda «Lokomotiv Tbilisi» futbol klubi oʻz uy oʻyinlarini oʻtkazadi. Ushbu stadionda Gurjiston Milliy terma jamoasi ham baʼzi oʻyinlarini oʻtkazadi. Stadion nomi gruzin futbolchisi Mixail Shalvovich Mesxi sharafiga qoʻyilgan. Sigʻimi 24.700 tomoshabinga moʻljallangan. Ushbu stadion yirikligi boʻyicha Gurjistonda Boris Paychadze nomidagi stadiondan keyingi oʻrinda turadi.


|  |  |
| --- | --- |
| **Toʻliq nomi** | Mixail Mesxi nomidagi stadion |
| **Joylashuvi** | Gruziya bayrogʻi Gruziya , Tbilisi |
| **Qurilgan yili** | 2001-yil |
| **Ochilgan yili** | 2001-yil |
| **Sigʻimi** | 24.700 |
| **Maydon oʻlchami** | 105x68m |
| **Uy jamoasi** | Lokomotiv Tbilisi |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sklerit** — sklerannng yalligʻlanishi. Revmatizm, sil, podagra, brutsellyoz va boshqa yuqumli kasalliklar oqibatida paydo boʻladi. Chuqur va yuza S. farq qilinadi. Chuqur S.da skleraning chuqur qatlamlari yalligʻlanadi va turli joylarida tugunlar koʻzga tashlanadi. Yalligʻlanish jarayoni koʻzning shox (muguz) pardasiga va yanada chuqurroq qatlamlariga tarqalishi mumkin. Tugunlar oʻrnida kulrang dogʻlar krladi. Yuza S.da koʻz oqi qizarib, shishadi va baʼzan shox pardaga ham oʻtadi. Koʻz yoshlanadi, bemor yoruqqa qaray olmaydi, lekin koʻrish faoliyati buzilmaydi. Baʼzan sklera abssessi kuzatiladi, bunda koʻz qattiq ogʻriydi, qizaradi va skleraning ayrim joylari shishadi. Kasallik abssessning yorilishi bilan tugaydi. S. oʻz vaqtida davolanmasa, keratit hamda iridotsiklitga sabab boʻlishi mumkin. Bemorni mutaxassis vrach davolaydi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mixail Muravyevga oʻrnatilgan yodgorlik ―** bu Shimoliy-Gʻarbiy mintaqada 1863-yildagi Polsha qoʻzgʻolonining Vilna general-gubernatori va tinchlanuvchisi boʻlgan rus davlat arbobi graf Mixail Nikolayevich Muravyovga saqlanib qolgan yodgorlik. Yodgorlik 1898-yilda Vilnada ochilgan va 1915-yilda Rossiyaga evakuatsiya qilinishidan oldin turgan.

Tarix
-----

### Niyat

Mixail Muravyov sharafiga yodgorlik oʻrnatish gʻoyasi 1889-yilda paydo boʻlgan. 1891-yilda eng yuqori tasdiqdan soʻng, yodgorlik uchun xayr-ehsonlarni muvaffaqiyatli yigʻish boshlandi, buning natijasida qurilish uchun zarur boʻlgan mablagʻ tezda taʼminlandi. Yodgorlikni oʻrnatish qoʻmitasi loyihani mahalliy rassomlarga — akademik I. P. Trutnev va V. V. Gryaznovga, haykalning asosi haykaltarosh M. A. Chijovning haykali boʻlishi sharti bilan, Muravyovni toʻliq oʻsishda tasvirlab berdi. Yodgorlik loyihasi 1896-yil fevral oyida imperator tomonidan tasdiqlangan, shundan soʻng saroy maydonida (keyinchalik Muravyevskiy deb nomlangan) general-gubernator saroyi oldida joy tanlangan.

### Ochilish

Yodgorlikning tantanali ochilishi va muqaddaslanishi 1898-yil 8-noyabrda boʻlib oʻtdi. Shuni taʼkidlash kerakki, hukumat, politsiya zobitlarining magʻrurligini saqlab, ularni ochilish bayramiga jalb qilmaslikni buyurdi.

### Demontaj

Yodgorlik 1915-yilgacha, birinchi jahon urushi paytida Vilna nemis qoʻshinlari tomonidan olib ketilgunga qadar turdi. Bir versiyaga koʻra, Ketrin II haykali singari, u evakuatsiya qilindi, boshqa tomondan u shaharda qoldi va Polsha hukumati keyinchalik unga eng katta haqoratni uyushtirdi — ular jamoat shahar hojatxonalarini qurdilar.

Kompozitsiya
------------

 Muravyov-Vilenskiy haykali
Bronza haykalning etagi baland toʻrtburchaklar granit poydevoridan iborat boʻlib, uning old tomonida Muravyovlarning umumiy gerbi „biz rus yerlarini sharmanda qilmaymiz" shiori bilan biriktirilgan. Qurol ostida „M. N. Muravyov 1863-1865" yozuvi bor edi. Shohsupaning oʻng tomonida tugʻilgan sana, chapda-grafning oʻlim sanasi yozilgan. Orqa tomonda shimoli-Gʻarbiy mintaqaning xaritasi joylashgan edi.

Haykalda Muravyov butun boʻyi, umumiy palto va ochilmagan boshi tasvirlangan. Graf oʻng qoʻlini qamish ustiga qoʻygan, u bilan Borodino jangida olingan jarohatlar tufayli oyoqlari hech qachon ajralmagan. Chap qoʻl Efes qilichi ustida yotar edi. Yodgorlik Muravyovning shakli va yuz xususiyatlarini barcha xarakterli tasavvurlarini muvaffaqiyatli yetkazdi. Yodgorlik temir panjara bilan oʻralgan boʻlib, uning atrofida toʻrtta qandil bor edi.

Yana qarang
-----------

* Ketrin II haykali (Vilna)

Manbalar
--------

1. ↑  „Архивированная копия". 14-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-fevral 2013-yil.

„Архивированная копия". 14-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-fevral 2013-yil.
2. 1 2 3  F. Askidov. „Za vashu i nashu svobodu!" Xronika borbi za nezavisimost [Polshi]. Родина (журнал) № 12 — 1994, str. 75

Havolalar
---------

* Arxivnaya kopiya Mixail
* Graf Mixail Nikolaevich Muravyov xotirasiga (1898-yil 8-noyabrda Vilnada unga haykal ochilgan kuni) ) Vikimanbada
70-yillarning o'rtalarida dunyoning siyosiy bo'linishi: k'ok - "birinchi dunyo", qizil - "ikkinchi dunyo", yashil — "uchinchi dunyo"
**Uchinchi dunyo** - XX asrning ikkinchi yarmining siyosiy atamasi, sovuq urushda bevosita ishtirok etmagan mustaqil davlatlarni anglatadi

Dastlab, bu ibora G'arb dunyosiga ("birinchi dunyo") yoki sovet blokiga ("ikkinchi dunyo") qo'shilmagan barcha davlatlarni anglatardi. Keyinchalik, bu atama rivojlanish darajasida zaif mamlakatlarga nisbatan qo'llanila boshlandi

Tarix
-----

Zamonaviy ma'noda, bu atama birinchi marta 1952-yil 14-avgustda "L'Observateur" jurnalida fransuz olimi Alfred Sovining maqolasida ishlatilgan, ushbu maqolada u uchinchi dunyo davlatlarini an'anaviy jamiyatdagi uchinchi mulk bilan taqqoslagan. Dastlab, bu atama sovuq urush davrida g'arbiy dunyoga yoki sotsialistik mamlakatlarga tegishli bo'lmagan mamlakatlarga tegishli edi. Uchinchi dunyo rivojlangan davlatlar o'rtasidagi raqobat sahnasi edi.

1974-yildan beri maoistlar SSSRning" sotsial-imperializm" va "revizionizm "ni tanqid qilib, "uchinchi dunyo" bilan tanishdilar. 1959-yilda tashkil etilgan "Qo'shilmaslik harakati" uchinchi dunyo mamlakatlarini mustaqil xalqaro-siyosiy kuchga aylantirishga urinish edi.

Havolalar
---------

1. ↑  Написание со строчной буквы без кавычек третий мир даётся по словарю: Лопатин В. В. Нечаева И. В. Чельцова Л. К. Прописная или строчная?: Орфографический словарь. — М.: Эксмо, 2009. — С. 441. — 512 с. — (Библиотека словарей ЭКСМО). — 3000 экз. — ISBN 978-5-699-20826-5.
2. ↑
**Mixail Nikiforovich Xanin** (1902. 18.1, Samara viloyati — 1976) — patofiziolog, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1954), tibbiyot fanlari doktori (1942), professor (1942), Saratov universiteta tibbiyot fakultetini tugatgach (1928), hozirgi Ulyanovsk viloyat kasalxonasida vrach (1928—30), Saratov Tibbiyot instituti patofiziologiya kafedrasida aspirant (1930—32), assistent (1932—38), dotsent (1938—40), Toshkent tibbiyot akademiyasi patofiziologiya kafedrasi mudiri, professor (1941—72). Ilmiy ishlari Oʻrta Osiyoda uchraydigan toksik gepatit, ensefalit hamda jigarning surunkali kasalliklarida allergiya va autoallergiya jarayonlarini aniqlash va oʻrganishga bagʻishlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  "XANIN Mixail Nikiforovich" *OʻzME*. X-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
***Animus in consulendo liber*** (lotincha: „Munozarada ozod qilingan aql") Shimoliy Atlantika Shartnomasi Tashkilotining (NATO) shioridir. Bu ibora Rim tarixchisi Sallustning *„Conspiracy of Catiline (Katilinning fitnasi)"* (52.21) asaridan olingan bo‘lib, Charlz Enton tomonidan „mulohazaga to‘sqinlik qilmaydigan aql" deb tarjima qilingan.

Qoʻllanilishi
-------------

 NATOning Bryusseldagi qarorgohidagi chap devordagi shior, 2013-yil
Bu iboraning toʻliq qoniqarli tarjimasi topilmagan, fransuzcha versiyasi — „l’esprit libre dans la consultation" — ehtimoliy jihatdan asl maʼnoga yaqin keladi. Ingliz tilida bu jumla „munozarada erkin fikr" deya soddaroq va hatto, murakkabroq koʻrinishda „Insonning aqli maslahatda cheklanmagan" deya maʼnolarda ham qoʻllanilib kelingan.
Shior NATO Kengashi raisi Andre de Staercke tomonidan NATOning oʻsha paytdagi Bosh kotibi Pol-Anri Spaak koʻzda tutilgan maslahatlashuv ruhini aks ettirish uchun tanlangan. De Staercke bu iqtibosni San-Gimignanodagi Bosh sudya saroyiga tashrifi vaqtida esga oldi, u yerda sudya oʻrindigʻida „animus in consulendo liber" yozuvi oʻyib yozilgan edi. Bu shior Bryusseldagi NATO shtab-kvartirasining asosiy kengash xonasi devorida, rais oʻrindigʻining orqasida aks ettirilgan. Ungacha esa bu shior bir necha yil davomida Port-Dofindagi konferentsiya maydoniga yozilgan edi.

Bu shior bir necha yil davomida Port-Dofindagi konferentsiya maydonini bezatib keldi va 1967 yilda NATOning Bryusseldagi yangi uyiga koʻchirildi va u erda rais oʻrindigʻi orqasidagi devorni bezatadi.

Kichik Cato yoshlar jamiyatining Rim Senatiga qilgan murojaatida Sallust keltirgan shior iqtibos sifatida aytib oʻtildi, murojaatnomadagi shiorining asl konteksti quyidagicha:

>  „Ammo ularni (ajdodlarimizni) buyuk qilgan boshqa fazilatlar ham bor ediki, ular bizda umuman mavjud emas. Bular: vatan rivojida gʻayratli boʻlish, chet elda adolatli hukmronlik qilish, maslahatlarni shubha va ehtirosdan xoli mustaqil ruhda yaratishdir"
> 
> 
> 

.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  „Animus in consulendo liber".  NATO. Qaraldi: 23-mart 2015-yil.
2. ↑  Sallust*. Jugurthine war and Conspiracy of Catiline: with an English commentary, and geographical and historical indexes*. Harper, 1838 — 282 bet.
3. ↑  Sallust*. Sallust*, Revised, Loeb Classical Library, Cambridge: Harvard University Press [Translation first published 1921], 1931. ISBN 0-674-99128-1. 23-mart 2015-yilda qaraldi.  In Latin, sed alia fuere, quae illos magnos fecere, quae nobis nulla sunt: domi industria, foris iustum imperium, animus in consulendo liber, neque delicto neque lubidini obnoxius.

Havolalar
---------

* „NATO tomonidan maxfiylashtirilgan - NATO shiori".  Shimoliy Atlantika Shartnomasi Tashkiloti.
**Skikda** — Jazoirning shim.sharqiy qismidagi shahar. Skikda viloyatining maʼmuriy markazi. Aholisi 130 ming kishidan ziyod. Oʻrta dengiz boʻyidagi port. Neft kimyosi, neftni qayta ishlash, oziq-ovqat (zaytun moyi, meva va baliq konvervalari i.ch.) sanoati korxonalari, issiklik elektr st-yasi bor. Plastmassa ishlab chiqariladi. S.ga quvurlar orqali keltirilgan neft va gaz eksport qilinadi. SKIL (yun. Skyles) — skiflar podshosi (mil.av. 5-asr). Gerodotning yozishicha, S. skiflar podshosi Ariapeyt (Ariapif) va Istropol sh. dan boʻlgan yunon qizining farzandi boʻlgan. Onasi S.ga yunon tili va yozuvidan taʼlim bergan. S. Olviya shahrida katta uy soldirgan, unda barcha narsalarda ellinlarga taklid qilib, ellincha yashagan va ellinlar udumi boʻyicha maʼbudlarga qurbonlik qilgan. Bundan xabar topgan skiflar S.ga qarshi isyon koʻtargan. U Frakiya podshosi Sitalk huzuriga qochib borgan. Skiflar va frakiyaliklar oʻrtasidagi urush davrida S. birodari Oktamasadga topshirilgan va qatl etilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Uchinchi Koreya ba'zan koreys diasporasi deb ham ataladi. Dunyoning 170 dan ortiq mamlakatlarida deyarli 7 mln. koreyslar yashaydi. Eng yirik diasporalar Xitoyda yashaydi (2,4 mln. atrofida), AQSh (2 mln. dan ortiq) va Yaponiyada (900 mingdan ortiq). MDHda koreys di- asporasi (etnonimi - kore saram) 4-o‘rinni egallaydi va taxminan 500 ming kishini tashkil etadi. 0'zbekistondagi koreys diasporasi (150 ming atrofida) son jihatidan 6-o'rinni egallaydi (Kanada va Rossiyadan keyin).
Koreys immigratsiyasi XIX asrning o'rtalaridan boshlangan.
Uning sababi - qashshoqlik, og'ir soliqlar, keyinroq esa yapon bos- qini. Dastlabki migratsiyaning asosiy yo'nalishi - Manjuriya va Rossiya Uzoq Sharqi boTgan. XX asr boshlarida koreyslaming Ga- vayi, Kalifomiya, Meksika va Kubaga bir martalik immigratsiyasi sodir boTgan. 60-yilIardan koreyslaming butun dunyo bo'ylab immigratsiyasi boshlangan.
Agar 1864 yilda Rossiya imperiyasiga ko'chib kelgan dastlabki koreyslar guruhi 14 ta oiladan iborat bo'lsa, 1917 yilda

  

Amurbo'yi oblastidagi koreys immigrantlarining soni 84 mingdan ortiq kishini tashkil etgan. Yapon bosqini yillarida Manjuriya hududida va Rossiya Uzoq Sharqida yaponlar bilan kurashuvchi vatanparvarlik tashkilotlari va partizanlik otryadlari tuzildi. Koreys vatanparvar tashkilotlari bu yerda ona tilida milliy maktablar, ga- zeta va jurnallar tashkil etdi, bosib olingan Koreyada bularni ochishning iloji yo'q edi.
Koreyslar (uch kishi) o'zbekiston hududida ham paydo bo'lgan, ular Rossiya imperiyasi aholisining 1897 yildagi birinchi Umumiy aholi ro'yxatida - Qo'qon va Namangan uyezdlarida hamda Namanganda qayd etilgan. 1926 yilda o'tkazilgan birinchi Umumittifoq aholi ro'yxatida 0'zbekistonda 36 nafar koreys qayd etilgan.
**Uchkaratepa**  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: III—VIII asrlar. Samarqand viloyatining Pastdargʻom tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Bogʻishamol" MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
Astraxanit
**Astraxanit** (Astraxon shahri nomidan) — mineral, natriy bilan magniyning suvli sulfati. Formulasi Na2Mg(SO4)2·4(H2O). Kimyoviy formulasi Na2Mg [SOJ2• 4N20. Qattikligi 2—3. S. ogʻ. 2,3. Monoklin singoniyali. Kam uchraydigan kristallari ustunsimon yoki izotermik shaklda. Odatda zich massa holida uchraydi. Rangsiz yoki oqish. Shishaga oʻxshash yaltiroq. 45—60° temperaturada tuzli eritmalarda hosil boʻladi. Koʻpincha koʻllarda uchraydi, taʼmi shoʻr-taxir. Markaziy Osiyoda Astraxanit Qora-boʻgʻozgoʻl qoʻltigʻi, Quvli, Dengizkoʻl va Qoraumbetʼkoʻllari yotqiziklarida koʻp miqdorda topilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *OʻzME. Birinchi jild. Toshkent 2000-yil* (PDF), 2020-09-29da asl nusxadan (PDF) arxivlandi, qaraldi: 2021-01-28

Havolalar
---------

* Wayback Machine saytida arxivlandi (2019-11-28).
* Астраханит в базе webmineral.com (ingl.)
* Блёдит в Геовикипедии


  


|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Mineral haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Sklerodermiya** (sklero... va derma) — terining qotib qolishidan iborat kasallik. Kollagen kasalliklar guruhiga xos. S.ning cheklangan (oʻchokli), diffuz (tarqalgan), sistemali turlari bor. Oʻchoqli S. pilakcha shaklida, yoʻl-yoʻl va yuzaki boʻlishi mumkin. Pilakcha shaklli S.da terining turli joyida qizgʻish, dumaloq yoki uzunchoq dogʻlar yuzaga keladi. Keyinchalik ular qotib, teri sargʻimtir tusga kiradi va undagi tuklar toʻkilib ketadi. Bu davrda bemor hech qanday ogʻriq sezmaydi. Bir necha oy yoki yildan soʻng terining qotgan joyi atrofiyalanadi. Yoʻl-yoʻl S.da yuz va qoʻloyoq terisi zararlanadi. Koʻproq bolalarda uchraydi. Yuzaki S. ayollarda koʻp kuzatiladi, bunda koʻkrak, orqa va jinsiy aʼzolar terisida mayda, qattiq, koʻkishoq dogʻlar paydo boʻlib, keyin teri yuzaki atrofiyaga uchraydi. Tarqalgan S.da yuz, qoʻloyoq, tana va boshqa terisi shishib, qattiqlashadi, atrofiyalanadi. Bemorning yuzi mumdek qotib turadi, barmoklari qarakatlanmaydi, Sistem al i S. (sistemali avj oluvchi skleroz)da organizmning barcha biriktiruvchi toʻqimalari va mayda tomirlarda sklerotik oʻzgarishlar yuz beradi. S.ga teztez sovqotish, jismoniy, ruhiy shikastlanish va boshqa sabab boʻladi. Organizm biriktiruvchi toʻqimalari mikrotsirkulyasiyasi va funksiyasiningoʻzgarishi kasallikning avj olishiga imkon beradi. Kasallik sekinasta, qoʻloyoq tomirlarining spazmi (tortishishi), umumiy harakatning cheklanishi, boʻgʻimlarning ogʻrishi va terining zararlanishi bilan boshlanadi. Kasallik oraliq toʻqima va ichki aʼzolar tomirlariga oʻtganda, oʻpka, yurak va h.k. faoliyati buziladi.

Davos i. Kortikosteroidlar, tomir kengaytiruvchi moddalar, fizioterapiya, shuningdek, sanatoriylarda davolanish buyuriladi.

Adabiyot
--------

* Arifov S, Eshboyev E. Teri va tanosil kasalliklari, T. 1996.
* Yoqubova M.A. Muhammadjonova L.A. "KOLLAGENOZLAR" (Tibbiyot oliy oʻquv yurtlari davolash, tibbiy pedagogika, pediatriya va stomatologiya fakultetlari 4-kurs talabalari uchun oʻquv qoʻllanma) Andijon – 2018, 102 b.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Skorodit** (yun. skorodon — sarimsoq; zarb bilan urilganda sarimsoq xidi chiqadi nomi shundan) — arsenatlar sinfiga mansub meneral, tarkibi Gʻe {AsO4}2H2O. Tarkibida 7,1% gacha A12O3 boʻlgan xillari — alyumoskorodit, 16% gacha R,O5 boʻlgan xillari fosfoskorodit deb nomlanadi. Rombik singoniyada kristallanadi. Rangi och yashildan qoʻngʻir tusgacha. Qattikligi 3,5—4,0. Zichligi 3,1—3,3 g/sm³. Kristallari dipiramida, tabletka, prizma shakllarida; odatda zich, tuproqsimon agregatlar; poʻstloq, sferolitlar mayda kristalli druzalar holida uchraydi. Odatda, koʻpincha oltinni oʻzida yigʻuvchi mineral — arsenopiritning oksidlanishi natijasida hosil boʻladi. S. oltin konining darakchisi sifatida maʼlum. Oʻzbekistonning koʻp hududlarida uchrashiga karamay, faqat Burchmullada mufassal oʻrganilgan. Xorijda Germaniya (Saksoniya), AQSH, Braziliya, Baykalorti va Uralda S. konlari mavjud. Tojikistonning Takeli, Mosrif konlarida uchraydi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Birlashgan millatlar tashkilotining bosh assambleyasi** — BMT asosiy organlaridan biri, barcha a’zolarining umumiy yigʻilishi. Butun BMTga tegishli vazifalar hamda vakolatlarning muhim qismini bajaradi. BMT barcha asosiy organlari orasida eng vakolatlisi. Shu organlarni shakllantirishda ishtirok etadi. BMTga a’zo hamma davlatlar oʻz vakillariga ega boʻlgan yagona organ. Mazkur vakillar koʻpi bilan 5 delegat va yana shuncha delegat oʻrinbosari va zarur miqdordagi maslahatchilar va ekspertlardan tashkil topadi. BMTga a’zo davlatlarning barchasi BMT Bosh Assambleyasida teng huquqli, ya’ni har biri bir ovozga ega. Delegatsiya majlislar zalida davlatning ingliz tilidagi rasmiy nomiga muvofiq alifbo tartibida joylashadi. BMT Bosh Assambleyasi BMT Ustavi doirasidagi yoki uning har qanday organi vakolat hamda vazifalariga doir har qanday masala yoxud ishni, biron-bir davlat yoki Xavfsizlik Komiteti oʻrtaga qoʻygan masalalarni muhokama qilish, shuningdek BMT a’zolari va Xavfsizlik Kengashiga oid tavsiyalarni berish vakolatiga ega. BMT Bosh Assambleyasi Xavfsizlik Kengashining doimiy boʻlmagan a’zolarini (doimiy a’zolari BMT Ustavi 23-moddasida koʻrsatilgan), Iqtisodiy va Ijtimoiy kengash a’zolarini saylaydi; Xavfsizlik Kengashi bilan birga Xalqaro sud sudyalarini saylashda qatnashadi; Xavfsizlik Kengashi tavsiyasiga binoan BMT Bosh kotibini tayinlaydi; Xavfsizlik Kengashining va BMT boshqa organlarining yillik hamda maxsus dokladlarini qabul qilib, koʻrib chiqadi; BMT byudjetini muhokama etib, tasdiqlaydi. BMT Bosh Assambleyasi navbatdagi yillik sessiyaga (u odatda sentabr oyining 3-seshanba kuni ochiladi), shuningdek maxsus yoki (1950-yildan) favqulodda sessiyaga yigʻiladi. Maxsus sessiyalar Xavfsizlik Kengashi, BMT a’zolarining koʻpchiligi yoki bular ma’qullagan holda BMT a’zolaridan birining talabi bilan chaqiriladi. BMT Bosh Assambleyasining har bir sessiyasida rais va uning 21 oʻrinbosari saylanadi. Xavfsizlik Kengashi doimiy a’zolarining vakillari sessiya raisi etib saylanmaydi. Shuningdek ikkita protsedura qoʻmitasi tuziladi. BMT Bosh Assambleyasining 7 bosh qoʻmitasi va 2 doimiy qoʻmitasi bor. Bosh Assambleya tavsiya tusidagi rezolyutsiyalarni qabul qiladi.

Yana q.
-------

* Birlashgan Millatlar Tashkilotining Xavfsizlik Kengashi

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Koʻkterak**, shoʻrterak, chinniterak (*Populus bachofenii* Wierz.) — toldoshlar oilasiga mansub daraxt. Boʻyi 35–40 m, keng shox-shabbali. Barglari yirik, uch, besh, yetti burchakli, cheti koʻngura, orqasi mayin, oq tukli, usti kumushrang-yashil, yaltiroq. Barg yozishidan oldin toʻpguli kuchala chiqaradi. Oʻrta Osiyo, Gʻarbiy Yevropa, Oʻrta dengiz sohillari va Eronda koʻp tarqalgan. K. qalamcha va ildiz bachkisidan koʻpaytiriladi, tez oʻsadi. Manzarali oʻsimlik sifatida ekiladi. Yogʻochi imoratlar qurish, duradgorlikda ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Tetsubin
**Тэцубин** (yaponcha: *鉄瓶*?) — yaponcha choʻyan choynagining bir turi.

Anʼanaviy tetsubin yonayotgan koʻmir ustida isitiladi. Yaponiyaning choy marosimi sanʼatida maxsus koʻchma mangal 瓶掛 mavjud.

Tetsubinning tashqi tomoni odatda naqshinkor naqshlar bilan bezatilgan. Ushbu choynaklarning oʻlchamlari va shakllari turlicha boʻlishi mumkin, bu esa ularni mashhur toʻplamga aylantiradi. Kichik tetsubinning hajmi 0,5 litrni tashkil etsa, kattasi 5 litrgacha suyuqlikni oʻziga sigʻdira oladi.

Tetsubinning tarixiy kelib chiqish muddati aniq aniqlanmagan. Baʼzi nufuzli yapon manbasi [ kim? ] Tetsubinning taʼkidlashicha, tedorigama deb nomlangan oʻchoqlardan kelib chiqqan boʻlib, u Sen-no Rikyu davridayoq choy marosimida qoʻllanila boshlangan. XIX asrda toʻgʻridan-toʻgʻri stakanda qaynatilgan choy keng tarqaldi, shuning uchun tetsubin uy-roʻzgʻor buyumlari emas, balki maqom belgisiga aylangan.
Bundan tashqari, tetsubinga oʻxshash, ammo ichki qismi emal bilan qoplangan, nisbatan kichik hajmdagi choʻyan qozonning bir turi ham mavjud. Ular qaynatiluvchi choynak sifatida xizmat qilgan. Shuningdek, kyusu (急須) deb ataladi, lekin kyusu odatda keramikadan tayyorlanadi. Bundan tashqari, kyusu odatda choy toʻri bilan sotiladi.

Ivate va Yamagata prefekturalari eng mashhur tetsubin va kyusu ishlab chiqaruvchilari hisoblanadi.

Tarixi
------

Bir gipotezaga koʻra, uning mashhurligining oʻsishi sentya (yashil bargli choy turi) bilan parallel ravishda sodir boʻlgan. Sentya XVII asr oʻrtalarida Xitoydan Yaponiyaga kirib kelgan. Kukunli mattyua yashil choyidan farqli oʻlaroq, sentya XVIII asrda mashhurlikka erishdi va choynakning mashhurligi parallel ravishda oʻsib bordi.

Tetsubinning shakli, mustaqil shaklda boʻlmay, oʻz davrining koʻplab choynaklariga oʻxshab ketgan. Bunday mahsulotlar orasida i*tedorikama, toyama, mizusosogi, dobin* va *yakkan* tetsubinga eng yaqin turi hisoblanadi. Eng yaqini esa *yakkan* boʻlib, u faqat quyma temirdan emas, balki misdan yasalganligi bilan ham ajralib turadi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Genshoku Chadō Daijiten* 原色茶道大辞典: Tankosha, 1975. Japanese illustrated encyclopedia of „the way of tea", entry for „tedorigama".
2. ↑  „History of the tetsubin". Qaraldi: 30-dekabr 2011-yil.

Adabiyotlar
-----------

* PLW sanʼati. Tetsubin: yapon suv idishi. Geldermalsen nashrlari, Niderlandiya, 1988-yil. ISBN 978-9072370013. 582 b.(Inglizcha) )
Tetromino oʻyinining ekran tasviri. Bunday video boshqotirma o‘yinlarini uzoq vaqt o‘ynagan odamlar ko‘zlarini yumganda yoki uyquga ketayotganlarida shunday harakatlanuvchi tasvirlarni ko‘rishlari mumkin.
***Tetris* effekti** (shuningdek, ***Tetris* sindromi**) insonlarning bir faoliyatga nisbatan koʻp vaqt va eʼtiborlarini bagʻishlaganlarida paydo boʻladi, bu ularning fikrlari, xayoliy tasvirlar va tushlarini shakllantira boshlaydi. Bu effekt nomi *Tetris* videooʻyinidan kelib chiqqan.

Uzoq vaqt davomida *Tetris* o‘ynagan insonlar real hayotdagi turli shakllar, masalan, supermarket javonidagi qutilar yoki ko‘chadagi binolarni bir-biriga mos keltirish haqida o‘ylashlari oʻylay boshlaydilar.

Misollar
--------

 Dengizda uzoq vaqt oʻtkazadigan odamlar, masalan, kruiz kemalaridagi yoʻlovchilar va ekipaj aʼzolari, qirgʻoqqa qaytgandan soʻng, yerda ustida harakat qilayotgandek illyuziya tuygʻusini boshdan kechirishlari mumkin, bu hodisa oʻz-oʻzidan harakat qilish illyuziyalari deb ataladi.
*Tetris* effekti boshqa videooʻyinlar bilan ham sodir boʻlishi mumkin. Shuningdek, bu effekt video boʻlmagan oʻyinlarda, masalan, jumboqni bajargandan soʻng egri chiziqlar illyuziyasi, shaxmat taxtasining kataklari (yoki bogʻliq boʻlmagan narsalar yoki hodisalarda shaxmat donalarini tasavvur qilish) yoki beixtiyor aqliy vizualizatsiya kabi oʻyinlarda ham namoyon boʻladi.

Stickgold (2000) *Tetris effektli* tasvirni protsessual xotiraga bogʻliq boʻlgan xotiraning alohida shakli ekanligiga oid fikrni oʻrtaga tashlaydi. Tadqiqotlari shuni koʻrsatdiki, anterograd amneziyasi boʻlgan, yangi deklarativ xotiralarni shakllantira olmaydigan odamlar, oʻyinni umuman eslay olmasalar ham, kun davomida *Tetris* oʻynagandan soʻng, shakllarning tushishini tushlarida koʻrishadi.

Tarixi
------

Bu atama haqida eng qadimgi maʼlumotlardan biri Jeffri Goldsmitning 1994-yil may oyida *Wired* jurnalida chop etilgan „Bu sizning *Tetrisdagi* miyangiz" maqolasida uchraydi.

2018-yilda bu atama Enhance tomonidan PlayStation 4 da yangi *Tetris effekti* nomi bilan eʼlon qilindi.

Yana qarang
-----------

* Avtomatiklik
* Domino effekti
* Miyaga oʻrnashib qoladigan kuy
* Fiksatsiya (psixologiya)
* Magistral gipnoz
* Neyroplastiklik
* Tetromino
* Videooʻyinlarga qaramlik
* Fantom tebranish sindromi
* Derealizatsiya

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *Earling.* „Do Computer Games Fry Your Brain?". *Philadelphia City Paper* (21-mart 1996-yil). 22-yanvar 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-yanvar 2008-yil.
2. ↑  Stickgold, Robert; Malia, April; Maguire, Denise; Roddenberry, David; O'Connor, Margaret (2000-10-13). "Replaying the Game: Hypnagogic Images in Normals and Amnesics". *Science* **290** (5490): 350–353. doi:10.1126/science.290.5490.350. ISSN 0036-8075. PMID 11030656.
3. ↑  *Fagan.* „This gorgeous new Tetris game is inspired by science to entrance you for hours". *Business Insider* (7-iyun 2018-yil). Qaraldi: 12-iyun 2018-yil.

Havolalar
---------

* *Tetris orzulari* — Scientific American jurnali, 2000 yil oktyabr
* Oʻyinni uzatish hodisalari
Tetraedr
**Tetraedr** (qadimgi yunoncha: *τέσσαρες* - tetra va ἕδρα - hedra — yoq, asos) — uch burchakli piramida. Tetraedrning yoqlari muntazam uchburchaklardan iborat boʻlsa, u muntazam Tetraedr deyiladi. Muntazam Tetraedr — muntazam koʻpyoklarning 5 ta turidan biri; uning 4 ta (uch burchakli) yoqlari, 4 ta uchi va 6 ta qirrasi bor. Muntazam Tetraedr qolgan 4 ta muntazam koʻpyoqlilardan farqli ravishda simmetriya markaziga ega boʻlmaydi. Muntazam Tetraedr ning 6 ta simmetriya tekisligi boʻlib, bu tekisliklarning har biri Tetraedr ning bir qirrasi va bu qirra bilan uchrashmaydigan qirrasining oʻrtasidan oʻtadi.

Hajm - {\displaystyle V={{\sqrt {2}} \over 12}a^{3}\,}

Yuza - {\displaystyle S={\sqrt {3}}a^{2}\,}

{\displaystyle R={{\sqrt {6}} \over 4}a\,}

{\displaystyle r={{\sqrt {6}} \over 12}a\,}

Yana qarang
-----------

* Geometriya

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Uzoqboy Sarimsoqov** (1930-yil tavallud topgan — 2004-yil 25-yanvar vafot etgan) — sovet xoʻjalik, davlat va siyosiy arbobi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni.

Hayoti va faoliyati
-------------------

1930-yilda Oʻzbekiston SSR Andijon viloyati Qoʻrgʻontepa tumanida (hozirgi Oʻzbekiston Respublikasi Andijon viloyati Qoʻrgʻontepa tumanida) tugʻilgan. Millati oʻzbek. Toshkent qishloq xo‘jaligi institutini tamomlagan Uzoqbay Sarimsoqovich 1950-yildan Andijon viloyati Qo‘rg‘ontepa tumanidagi „Savay" paxtachilik sovxozida agronom, so‘ngra partiya qo‘mitasi kotibining o‘rinbosari, 1959-yildan shu sovxoz direktori lavozimlarida ishlagan.

1957-yilda u KPSS aʼzoligiga qabul qilindi. U rahbarlik qilgan davrda „Savai" sovxozi yildan-yilga paxta xomashyosi yig‘im-terimini oshirib, uni yetishtirish bo‘yicha davlat rejasini izchil bajarib bordi. Sovxoz direktori Uzoqboy Sarimsoqov ikki marta Lenin ordeni, besh yillik yakunlari boʻyicha (1966-1970) Mehnat Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlangan. Keyinchalik Andijon viloyat ijroiya qo‘mitasi raisi, so‘ng O‘zbekiston Kompartiyasi Andijon viloyat qo‘mitasi kotibi, O‘zbekiston Kompartiyasi Izboskan tuman qo‘mitasining birinchi kotibi bo‘lib ishlagan. U tuman rahbari sifatida O‘zbekiston SSRning asosiy mahsuloti — paxta yetishtirish va davlatga topshirish siyosatini davom ettirdi.

SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1976-yil 25-dekabrdagi Farmoni bilan Butunittifoq sotsialistik musobaqasida erishilgan yuksak muvaffaqiyatlar, ishlab chiqarish va sotishni koʻpaytirish boʻyicha rejalar va sotsialistik majburiyatlarni bajarishda koʻrsatilgan mehnat jasorati uchun 1976-yilda davlatga paxta, g‘alla va boshqa qishloq xo‘jaligi mahsulotlari yetishtirgan Sarimsoqov Uzoqboy Lenin ordeni va "O‘roq va bolg‘a" oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. Keyinchalik O‘zbekiston Kompartiyasi Qo‘rg‘ontepa tuman qo‘mitasining birinchi kotibi bo‘lib ishlagan.

VI va VII chaqiriq SSSR Oliy Kengashi (1962-1970) va IX va X chaqiriqlar Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti (1975-1985) deputati, SSSR Markaziy Qoʻmitasi aʼzosi etib saylangan. Oʻzbekiston Kommunistik partiyasi aʼzosi. 2004-yil 25-yanvarda ona shahri Qo‘rg‘ontepada vafot etdi.

Mukofotlari
-----------

Lenin ordeni (1965, 1973, 1976);

Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1971)

Manbalar
--------



1. 1 2 3 4  „Uzaqboy Sarimsoqov biografiyasi".
2. 1 2  Deputati Verxovnogo Soveta SSSR. Shestoy soziv. — M. 1962.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Uyqudagi malika (maʼnolari).

*Sleeping Beauty*, Henry Meynell Rheam tomonidan
**"Uyqudagi malika"**, klassik ertak bo‘lib, unda go‘zal va ajoyib uxlab yotgan bir malika ishtirok etadi. Bu hikoya birinchi marta Charles Perrault tomonidan nashr etilgan. Shuningdek, Aka-uka Grimmlar tomonidan tayyorlangan versiya, 1697-yilda Perrault tomonidan chop etilgan *Histoires ou contes du temps passé* ning og‘zaki tarjima qilingan versiyasidir.

Manbalar
--------

1. ↑  Bottigheimer, Ruth. (2008). "Before *Contes du temps passe* (1697): Charles Perrault's *Griselidis*, *Souhaits* and *Peau*". *The Romantic Review*, Volume 99, Number 3. pp. 175–189.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Uyqudagi malika*** haqida turkum mavjud |

* *Sleeping beauty in the woods*, by Perrault, 1870 illustrated scanned book via Internet Archive
* *The Stalk of Flax* adapted by Amy Friedman and Meredith Johnson Wayback Machine saytida arxivlandi (2018-11-10).
* + Sleeping Beauty
	+ Little Briar-Rose
**Uzatish nisbati** - mashina mexanizmlari, shu jumladan, aylanma harakatlanuvchi uzatmalarning asosiy koʻrsatkichlaridan biri. Mexanizm aylanuvchi zvenolarining burchak tezliklari yoki aylanish chastotalari (sonlari) nisbati bilan belgilanadi. Odatda, Uzatish nisbati mexanizmning yetakchi (harakatlantiruvchi) zvenosi burchak tezligi (yoki aylanishlar soni) bilan yetaklanuvchi (harakatlanuvchi) zvenosi burchak tezligi (yoki aylanishlar soni) orasidagi nisbatni bildiradi (l = ~or) Uzatish nisbati oddiy mexanizmlar (tishli gʻildiraklar jufti, chervyakli, tasmali uzatmalar va boshqalar) uchun ham, koʻp zvenoli murakkab mexanizmlar (koʻp pogʻonali reduktorlar, planetar reduktorlar, uzatmalar va boshqalar) uchun ham taalluqli. Mexanizmlar (ayniqsa, ilashma uzatmalar) uchun Uzatish nisbati tushunchasi bilan birga uzatish soni termini ham ishlatiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gʻoibiy Abdurahmon** (1899, Margʻilon — 1931, Moskva) — maʼrifat-parvar pedagog. Rus-tuzem maktabi (1915), Orenburgdagi "Madrasai Husayniya" (1918), Toshkentdagi mao-rif instituti (1921) ni tugatgan. Arab, fors, turk, rus tillarini bilgan. Qoʻqon va Margʻilon shaharlaridagi maktablarda (1919—20), Toshkentdagi oʻqituvchilar tayyorlash kursida (1921 — 23) oʻqituvchi, 1-internat mudiri (1923—25), Fargʻonada oʻqituvchilar tayyorlash kursida mudir (1925—26), Fargʻona taʼlim-tarbiya texnikumida ilmiy mudir, oʻzbek tili va adabiyoti oʻqituvchisi, okrug xalq maorif boʻlimi, Oʻzbekiston maorif xalq komissarligida metodist (1926— 30). 1931-yil millatchi sifatida qamoqqa olinib, Moskvaga joʻnatilgan. "Yozu-vimizni lotinga oʻtkazish" (1930. samarqand), "Ona tili va adabiyotdan oʻqitish yoʻllari" (1930, Samarqand), "Kattalarni qanday oʻqitish kerak?" (1930, Toshkent-Boku) oʻquv qoʻllan-malari muallifi. "Fargʻona xalq qoʻshiklari"ni toʻplagan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Felli** (grekcha: *Φελλί*) Grevena munitsipalitetiga qarashli qishloq va jamoadir. 2011-yilgi mahalliy hukumat islohotidan oldin u Grevena munitsipaliteti tarkibiga kirgan va uning munitsipal okrugi edi. 2011-yilgi aholini roʻyxatga olishda qishloqda 1035 nafar kishi va jamoada 1094 nafar kishi yashayotganligi aniqlangan. Felli jamoasi 57,857 km2 maydonni egallagan.

Maʼmuriy boʻlinishi
-------------------

Felli jamoasi ikkita alohida aholi punktlarida istiqomat qiladi:

* Eleftherochori (59 nafar aholi)
* **Felli** (1035 nafar aholi)

Yuqorida tilga olingan aholi soni 2011-yilga toʻgʻri keladi.

Aholisi
-------

2011-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Felli aholi punktining aholisi 1035 nafar kishini tashkil etdi, bu oldingi, 2001-yildagi aholini roʻyxatga olish bilan solishtirganda deyarli 285% ga oʻsgan koʻrsatkichdir. Bu oʻsish 2008-yilda 600 nafar mahbusga moʻljallangan qamoqxonaning ochilishi bilan bogʻliq.

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Yil | Aholi |
| --- | --- |
| 2001 | 269 nafar |
| 2011 | 1035 nafar |

 |

Manbalar
--------

1. ↑  „ΦΕΚ B 1292/2010, Kallikratis reform municipalities" (el).  Government Gazette.
2. 1 2 3  „Population & housing census 2001 (incl. area and average elevation)" (el).  National Statistical Service of Greece. 21-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi.
3. ↑  „Ο ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΡΕΒΕΝΙΩΤΩΝ ΚΟΖΑΝΗΣ ΣΤΟ ΦΕΛΛΙ ΓΡΕΒΕΝΩΝ" (el).  greveniotis.gr. 14-iyul 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-iyun 2014-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
*Xoʻja porsotepa* — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Buxoro viloyatining Peshku tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Talisobun" MFY, Talisobun qishlogʻi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Buxoro viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
Категория:Животные по алфавиту
Biologik klassifikatsiyasi (tasnifi)
Категория:Животные по алфавиту
Olam: Hayvon

Категория:Животные по алфавиту
Turi: Akkordlar
Категория:Животные по алфавиту
Kichik turi: Umurtqali hayvonlar

Категория:Животные по алфавиту
Sinfi: Toshbaqa
Категория:Животные по алфавиту
Kichik sinfi: Yon boʻyinli toshbaqalar

Категория:Животные по алфавиту
Oilasi: Podokomiddel
Категория:Животные по алфавиту
Koʻrinishisi: Toʻq yashil, toʻq jigarrang va qoramtir

Категория:Животные по алфавиту
Категория:Животные по алфавиту
***Karbonemiya*** (lat. tinglang ) — Podokomiddel oilasiga mansub. Yoʻq boʻlib ketgan yon boʻyinli toshbaqalar turkumi, Kolumbiyadagi Serrexon formatsiyasidagi paleotsen *konlaridan* maʼlum. *Carbonemys cofrinii* ning yagona maʼlum turlarini oʻz ichiga oladi.

*Carbonemys cofrinii* toshga aylangan qoldiqlari 2005-yilda Kolumbiyaning Cerrexon koʻmir konida kech Paleotsenga (taxminan 60 million yil oldin) tegishli boʻlgan xuddi shu nomdagi shaklda topilgan. Karapasning uzunligi 1,72 m, bosh suyagining aylanasi 24 sm. Bu eng katta chuchuk suv toshbaqalaridan biri.

 Kolumbiyadagi *Serrexon* shakllanishi

Eslatmalar
----------

1. ↑  „Researchers reveal ancient giant turtle fossil".  Phys Org (17-may 2012-yil). 22-sentabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-may 2102-yil.
2. ↑  *Maugh II, Thomas H.* „Researchers find fossil of a turtle that was size of a Smart car".  LA Times (18-may 2012-yil). 22-sentabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-may 2012-yil.

Foydalanilgan adabiyotlar:
--------------------------

* Cadena, Edwin A. David T. Ksepka, Calos A. Jaramillo va Jonatan I. Bloch. 2012 yil. Kolumbiyaning kech Paleotsen Serrexon shakllanishidan yangi pelomedusoid toshbaqalar va ularning filogenez va tana hajmi evolyutsiyasiga taʼsiri. Sistematik paleontologiya jurnali 10 (2): 313-331.

*