recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Gʻuncha (maʼnolari).

**Gʻuncha** — oʻsimliklarning gul kur-tagi, yozilganda gulga aylanadi. Gʻ. oʻsimliklarning oddiy barg kurta-gidan yirikligi va uchining toʻmtoqligi bilan farq qiladi. Gʻ.da gulning barcha qismlari shakllangan. Barg qoʻltigʻidan hosil boʻlgan Gʻ. (gul boʻrtmasi) oʻsib rivojlanib, to yozilguncha oʻtgan davr gʻunchalash davri deb ataladi. Bu davr oʻsimlik turiga xos asosiy belgi hisoblanadi. Xalq orasida ishlatib kelinayotgan (ayrim oʻsimliklarga nisbatan) shona soʻzi ham aslida gʻuncha mazmunini beradi, shuning uchun gʻunchalash davri shonalash davri deb ham yuritiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xalqaro shartnoma** - davlatlar yoki xalqaro huquqning boshqa subʼyektlari oʻrtasida siyosiy, iktisodiy, madaniy yoki boshqa sohalarga oid oʻzaro huquq va majburiyatlarni belgilab beradigan kelishuv; xalqaro huquqning asosiy manbai. Xalqaro shartnoma 2 tomonlama va koʻp tomonlama shartnomalarga boʻlinadi. Koʻp tomonlama shartnoma ochiq boʻlishi (unga boshqa davlatlar qoʻshilishi) va yopiq boʻlishi (unga boshqa davlatlar Xalqaro shartnoma ishtirokchilarining roziligi bilangina qoʻshilishi) mumkin. Xalqaro shartnoma ning nomlari turlicha: shartnoma, bitim, konvensiya, pakt, deklaratsiya, memorandum statut, protokol, ustav, bayonot va boshqa Xalqaro shartnoma muddati tugagandan keyin, unda belgilangan majburiyatlar bajarilgach, taraflarning oʻzaro kelishuvi boʻyicha va denonsatsiya yoʻli bilan amal qilishdan toʻxtaydi.

Oʻzbekiston Respublikasi mustaqillikka erishgach, Xalqaro shartnomalarda teng, mustaqil mamlakat sifatida qatnashadigan boʻldi va koʻpdan koʻp Xalqaro shartnomalarni ratifikatsiya qildi. Mamlakatimizning siyosiy, iktisodiy, huquqiy va boshqa sohalardagi barcha xalqaro huquqiy munosabatlari Oʻzbekiston Respublikasining "Xalqaro shartnomalar toʻgʻrisida"gi qonuni (1995 yil 22 dekabr) bilan tartibga solinadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Geometrik yasashlar** - geometrik figuralarni maʼlum asboblar yoki vositalar yordamida yasash haqidagi taʼlimot. G.ya. masalasi asosan toʻgʻri chiziqlar, koʻpburchaklar, aylanalar va b.ni yasashdan iborat. Bular asbob va vositalar (mas, chizgʻich, sirkul, goʻniya, bir tomonli chizgʻich va h.k.) yordamida bajariladi. G.ya. odatda, tekislikda va fazoda yasash usullariga boʻlinadi. Tekislikda G.ya. bilan N. N. Lobachevskiy shugʻullangan. Fazoda G. ya. chizma geometriya usullari bilan bogʻliq. Tekislikda ham, fazoda ham G. ya. maʼlum aksiomalarga, boshqacha aytganda, yasalishi jihatidan juda sodda boʻlgan elementar masalalarga keltiriladi. G.ya.ning asosiy usullari: nuqtalarning geometrik oʻrnini topish, geometrik almashtirishlar, jumladan, gomotetiya usuli, oʻxshashlik usuli, algebraik usul.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Geomexanika** (geo... yermexanikasi) (togʻ jinslari mexanikasi) — tabiiy va texnologik omillar taʼsiridan togʻ jinslarining fizik-mexanik xossalari, zoʻriqish holati, deformatsiyalanishi va yemirilishini oʻrganadigan fan. Taʼsir etuvchi omillarning asosiylari termik (Yerning sovishi va isishi) va mexanik (gravitatsiya, Yerning aylanishi natijasida hosil boʻladigan markazdan qochuvchi kuchlar, koinot jinslarining tortilishi) jarayonlar hisoblanadi. G.ning asosiy vazifasi Yer poʻsti ayrim uchastkalarining zoʻriqqan deformatsion holati (kattiq, suyuq va gaz holatidagi fazalari)ning oʻzgarishini tushuntirish va kelajakda boʻladigan oʻzgarishlarni bashorat qilishdan iborat. G. togʻ jinslari mexanik xususiyatlarining paydo boʻlish obyektiv qonuniyatlarini va Yerning maʼlum qismlarining siljishi, mustahkamlanishi va yemirilishi sabablarini oʻrganadi. G. 19- va 20-asrlar boʻsagʻasida geofizikanint bir boʻlimi sifatida geol. va mexanika fanlarining tutashgan sohasida vujudga kelgan. Muhandislik geol.si, yaxlit muhit mexanikasi, gidro va gaz-mexanika, termodinamika bilan ham aloqador. Bu fanlarning metodlari G. tadqiqotlarida keng ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Geokimyoviy toʻsiqlar** — Yer poʻstining ayrim uchastkalarida muayyan kimyoviy elementlar migratsiya imkoniyatining keskin kamayish zonalari. Aralashmada ayni vaqtda kimyoviy elementlarning choʻkishi kuzatiladi va ular konsentratsiyasining keskin oshishiga, jumladan, sanoat ahamiyatiga ega boʻlgan konlarning vujudga kelishiga olib keladi. Ruda qatlamlarining vujudga kelish omillariga qarab texnogen va tabiiy xillarga boʻlinadi. Tabiiy G. t. oʻz navbatida fizik-kimyoviy, mexanik, biogeokimyoviy tusikdarga bulinadi. Fizikkimyoviy G. t. ahamiyatli boʻlganligi uchun yaxshi oʻrganilgan. G. t. ruda hosil boʻlish jarayonlarida muhim rol oʻynaydi. Foydali qazilma konlarini ishga solishda sunʼiy (texnogen) G. t.ni hosil qilishning muhim ahamiyati bor. Bunda G. t. atrof muhitni ifloslanishdan saqlaydi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Geometrik almashtirish**— toʻgʻri chiziq, tekislik yoki fazoni oʻzaro bir qiymatli akslantirish; maʼlum qonuniyat va qoidalarga asosan berilgan figuradan yangi figura hosil qilish. Masalan, oʻq simmetriyasi yoki markaziy simmetriya — eng oddiy G. a. Uni quyidagicha taʼriflash ham mumkin. Maʼlum qoida asosida tekislikning har bir M nuqtasiga shu tekislikdagi aniq Af nuqta mos keltirilsa, tekislikdagi nuqtalarni almashtirish yoʻli aniqdangan yoki qisqacha, almashtirish berilgan deyiladi va bu ramziy tarzda quyidagicha koʻrsatiladi: f(M)=M\ Bundagi M’ nuqta M nuqtaning obrazi (aksi), M nukta esa M’ nuqtaning pro-obrazi (asli) deyiladi, / ramzi almashtirishning nimadan iboratligini koʻrsatadi. M’ nuqtaning vaziyati M nuqtaning vaziyatiga bogʻliq boʻlgani uchun Af nuqta M nuqtaning argumenta, M nukta esa Af nuqtaning funksiyasi deyiladi. Figuralar analitik usulda ham almashtirilishi mumkin. Geometriyada har bir nuqtaning pro-obrazi bittagina nukta boʻlgan obrazlarni hosil qiluvchi G. a.lar muhim. Bunday G. a. odatda, oʻzaro bir qiymatli almashtirish deyiladi. Geometriyada uchraydigan hamma oʻzaro bir qiymatli almashtirishlar ichida harakat deb ataluvchi G. a. muhim oʻrin tutadi (har qanday ikki M va N nuktani tutashtiradigan almashinuvchi figuraning MN kesmasi shu nuqtalarning obrazlari M’ va N’ ni tutashtiruvchi kesmaga teng boʻlsa, bunday almashtirish harakat deb ataladi). Geometriyada ayrim almashtirishlar bilan bir qatorda G. a.lar toʻplami ham ahamiyatli. Bulardan gruppa deb atalgan toʻplamlar yana ham muhimroq. G. a.lar geometriyaning yetakchi va samarali yoʻnalishlaridan biri hisoblanadi.
Sabirov shohzod 94 334 33 11

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ostropel** (rumincha: *Ostropel*) — qalin tomat sousi bilan qovurilgan tovuqdan tayyorlangan Ruminiya va Moldova taomidir. Bundan tashqari, taomga sarimsoq yoki yashil piyoz qoʻshishingiz mumkin. Baʼzan oʻrdak, quyon goʻshti, qoʻzichoq yoki boshqa goʻshtlar ham ishlatiladi.

Tayyorlanishi
-------------

Parranda goʻshti boʻlaklari tuzlanadi va choʻchqa yogʻi yoki moyda ozgina qovuriladi. Keyin mayda toʻgʻralgan piyoz va un qoʻshiladi. Piyoz va un qovurilganda, iliq suv yoki bulyon quyiladi, tomat pyuresi yoki tomat sousi, sarimsoq, qalampir, dafna yaprogʻi, tuz qoʻshiladi va yumshoq boʻlgunga qadar dimlab pishiriladi. Tayyor boʻlishidan biroz oldin sirka qoʻshiladi. Qush pishgan taomning selini quyib va maydanoz sepib tortiladi. Joʻxori boʻtqasi odatda yengil salat bilan birga garnir sifatida ishlatiladi.

Ostropelning mintaqaviy turlari mavjud. Misol uchun, Olteniyada sousga sabzi va sirka qoʻshiladi va soʻngida taomga joʻxori boʻtqasi oʻrniga qaynatilgan kartoshka beriladi.

Ruminiya oshxonasida ham xuddi shu nomdagi sarimsoq sousi mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  Нестерова А.*. Блюда из курицы, индейки, утки и гуся*. PИПОЛ классик, 2008. ISBN 9785386004750.
2. ↑  Community Center Romanian*. Romanian Cookbook*. Reflection Pub Co, 2010 — 262 bet. ISBN 0-9797618-6-7.
3. ↑  „Ostropel recipe in Oltenia". Qaraldi: 25-sentabr 2011-yil.
4. ↑  Красичкова А.*. Приготовление вкуснейших соусов, подлив, заправок, приправок, маринадов, кляров и панировок*. Москва: PИПОЛ классик, 2010. ISBN 5386021486.
5. ↑  „Румынский чесночный соус (остропел)". Qaraldi: 15-oktabr 2021-yil.
**Kremenetsdagi Taras Shevchenko yodgorligi** (ukraincha: *Пам'ятник Тарасові Шевченку*) — Ternopil viloyati, Kremenets shahrida ukrain shoiri Taras Grigoryevich Shevchenkoga oʻrnatilgan yodgorlik.

1995-yilda shahar markazidagi xuddi shu nomdagi koʻchada shahar bogʻida oʻrnatilgan. Haykaltarosh — Yakov Chayka, meʼmor - V. Fedorchuk.

Mahalliy ahamiyatga ega monumental sanʼat yodgorligi, xavfsizlik raqami 1372.

Taras Shevchenko nomidagi Kremenets mintaqaviy gumanitar-pedagogika akademiyasi hududida shaharda Kobzarning ikkinchi yodgorligi ham mavjud.

3,5 m balandlikda bolgʻalangan misdan yasalgan haykal boʻlib, poydevor balandligi 1,4 m - beton va granit.

Manbalar
--------

1. ↑  U kamenі, bronzі, granіtі (іlyustrovaniy almanax). — Ternopіl: Terno-graf, 2014. — S. 70.
2. ↑  Na Kremenechchinі naraxuvali vіdrazu chotiri pam’yatniki Shevchenku Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-08-16). Andoza:Wayback 2 // Svoboda. — 2014. — 7 bereznya.

Adabiyotlar
-----------

* Tosh, bronza, granitda (tasvirli almanak). - Ternopil: Terno-grafik, 2014-yil. - FROM. 70. - ISBN 978-966-457-202-3.
* *Rotman M. Fil Is. Gutsalov A.* Taras Shevchenko avlodlar xotirasida. - Ternopil: PE „Lider", 2014-yil. - FROM. 137. ISBN 978-966-97291-1-8.
Xaritonovdagi shu nomdagi ibodatxonadagi taʼlim belgisi
**Ilohiy Ona „Taʼlim" ikonasi** — qadimgi Vizantiya Xudo onasining tasviri boʻlib, rus pravoslav cherkovida moʻjiza sifatida hurmat qilinadi. Belgidan ro'yxat (shuningdek, moʻjizaviy sifatida hurmat qilinadi) Moskvadagi Qizil maydonda Xudoning onasining Qozon Ikon sobori cherkovida saqlanadi. Bayram 5 (18)-martda nishonlanadi.

Umumiy maʼlumot
---------------

Belgining nomi tasvirning oldida ota-onalar farzandlari uchun ibodat qilib, donolik, aql va homiylik haqida soʻrashini aytadi.

Ushbu rasm „Odigetriya" tipidagi Bokira qizning piktogrammalariga tegishli. Rossiyada ikonaning paydo boʻlish vaqti nomaʼlum. 1917-yilgacha u Moskvadagi Qizil maydondagi Qozon soborida saqlangan. Sobor vayron boʻlgandan soʻng ikona yoʻqolgan va hozirgi vaqtda ikonadagi roʻyxat yangi qayta qurilgan cherkovda hurmatga sazovor.

Belgida ona chap qoʻlida oʻtirgan ilohiy chaqaloq bilan tasvirlangan. Uning qoʻli (belgining baʼzi roʻyxatlarida — chapda, boshqalarda — oʻngda) Bokira qizning yuziga choʻzilgan.

Tasvir sharafiga cherkovlar
---------------------------

Ilohiy Onaning „Taʼlim" belgisi bilan atalgan eski cherkovlar mavjud emas va yangilari Moskva, Moskva viloyati va Trans-Baykal oʻlkasida qurilgan:

* Nekrasovka (Moskva) shahridagi Ilohiy Ona taʼlim ikonasi cherkovi.
* Novye Vatutinki (Moskva) shahridagi Ilohiy Ona taʼlim ikonasi cherkovi.
* Trans-Baykal oʻlkasining Shilka shahridagi Ilohiy Ona ikonasi cherkovi Taʼlim.
* Moskva viloyati, Novoxaritonovo qishlogʻidagi Ilohiy Ona ikonasi ibodatxonasi.

Ibodat
------

„Men farzandimni Rabbim Iso Masihga va sizning eng pok, samoviy homiyligingizga ishonaman".

Manbalar
--------

1. ↑  Ikona Bojiey Materi „Vospitanie"
2. ↑  Xram Kazanskoy ikoni Bojiey Materi na Krasnoy ploщadi (Moskva)
3. 1 2  Ikona Bojiey Materi „Vospitanie"
4. ↑  Tserkov Ikoni Bojiey Materi Vospitanie v Nekrasovke.
5. ↑  Tserkov Ikoni Bojiey Materi Vospitanie v Novix Vatutinkax.
6. ↑  Tserkov Ikoni Bojiey Materi Vospitanie v Shilke.
7. ↑  Chasovnya Ikoni Bojiey Materi Vospitanie v Novoxaritonovo.

Adabiyotlar
-----------

* S. Snessoreva: Eng muqaddas Theotokosning erdagi hayoti va uning muqaddas moʻjizaviy piktogrammalarining tavsifi. Sankt-Peterburg, 1898-yil.
* E. Poselyanin: Xudoning onasi. Uning erdagi hayoti va mo''jizaviy piktogrammalarining tavsifi, 1914-yil.

Havolalar
---------

* Bibi Maryamning piktogrammalari „Taʼlim"
* Novokharitonovo. Xudo onasining „Taʼlim" ikonasi ibodatxonasi.
* Akathist „Taʼlim" belgisi oldida
* „Taʼlim" belgisi (Sretenskiy Moskva monastirining veb-saytida).
* Taʼlim belgisi (Spas TV studiyasining videofilmi)
Vikipediyada shunday familiyali boshqa shaxslar haqida ham maqolalar mavjud, qarang: Ahmedov.

**Murodjon Ahmedov** (1918.1.1, Qoʻqon yaqinidagi Afgʻon qishlogʻi — 1988.18.5, Qoʻqon) — aktyor va xonanda (dramatik bariton). Oʻzbekiston xalq artisti (1967). Hamroqul qori, Rahmon hofizlardan ashula yoʻllarini, 3. Mir-zatovdan sahna sirlarini oʻrgangan. Qoʻqondagi yosh tomoshabinlar teatri (1933 — 34), Qoʻqon (1940 — 55), Fargʻona (1956 — 81) teatrlarida ishlagan. Drama, 868musiqali drama va komediyalarda rang-barang obrazlar yaratgan; Tohir („Tohir va Zuhra"), Haydar, Ravshan („Nurxon", „Ravshan va Zulxumor"), Bahodir („Bur-gutning parvozi"), Gʻofir („Boy ila xizmatchi"), Aziz („Aziz va Sanam"), Navroʻz („Gul va Navroʻz"), Karl Moor („Qaroqchilar"), hofiz („Oʻtgan kunlar"), Oʻktam („Kumush toʻy") kabi jami 70 dan ortiq xilma-xil qahramonlar qiyofasini gavdalantirgan. A. qahramonlarini ja-soratli, olijanob, yuksak tuygʻular egasi qilib yorqin tasvirlagan. „Oltin vodiy kuychisi" telefilmi va „Oʻtgan kunlar" badiiy filmida („Oʻrtar"ni aytib) su-ratga tushgan. A. maqom ustasi, baland avjlarni ham bemalol ayta oladigan kuchli, shirali ovozga ega boʻlgan. „Bu oqshom", „Oʻrtar", „Toza lutf", „Bayot-3", „Nasri Uz zol", „Buxoro irogʻi" kabi maqom yoʻllari, ashula va katta ashulalar A. repertuaridan oʻrin olgan. Toʻxtasin Gʻifurbekov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Murodxon (maʼnolari).

"MURODXON" — "Rustamxon" turkumi dostonlaridan. Fozil Yoʻldosh oʻgʻlidan yozib olinib, nashr etilgan. Turkum 5 doston ("Sultonxon", "Murodxon", "Oftob pari", "Rustamxon", "Rustamning yaralanishi")dan iborat. Unda Murodxonning boshiga davlat kushi qoʻnib, Oqtosh eliga podsho boʻlishi, goʻzal Orzigulga oshiq boʻlib, uni izlashidagi sarguzashtlari, Orzigulni olib, yurtiga qaytishi voqealari tasvirlangan. "M."da mardlik, vatanpar-varlik, adolat va haqiqatgoʻylik gʻoyalari kuylanadi. Murodxon yorini izlab, safarga otlanarekan, oʻzoʻrniga qoʻygan otaliq. — bek va amaldorlardan mamlakatni adolat bilan boshqarishni, beva-bechoralarning holidan doim xabardor boʻlishni tayinlaydi. Bu narsa dostonda xalq ijodiga xos demokratik ruh yanada yorqin namoyon boʻlganligini koʻrsatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Murodbek Karimovich Hamroyev** (1936.1.1, Olmaota — 1983.14.2, Toshkent) — adabiyotshunos olim, filol. fanlari doktori (1964), professor (1975). SSSR Pedagogika Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1979). Oʻrta Osiyo universitetini tugatgan (1959). Qozogʻiston Fanlar akademiyasi Adabiyot va sanʼat institutida, akademiyaning uy-gʻurshunoslik boʻlimida ishlagan (1961—74), Qozogʻiston Fanlar akademiyasi Pedago-gika fanlari ilmiy tadqiqot institutida (1975—76), Oʻzbekiston Pedagogika fanlari ilmiy tadqiqot institutida direktor oʻrinbosari (1976), direktor (1977— 83). Asosiy ilmiy ishi turkiy sheʼr tuzilishi asoslari mavzuida. Asarlari turkiy xalqlar mumtoz va hozirgi zamon sheʼriyatining qiyosiy tahli-liga, uning umumiy qonuniyatlari va asosiy xususiyatlarini koʻrsatishga bagʻishlangan. H. "Uygʻurcha-ruscha adabiyotshunoslik terminlari lugʻati" (1974), "Asarlar osha soʻnmas soʻz" (1969), "Asrlar sahifasi" (1972), "Navoiy va uygʻur adabiyoti" va boshqa asarlar muallifi.

Manbalar
--------

* Osnovn tyurskogo stixoslojeniya, Alma-Ata, 1963; Istoriya, teoriya, masterstvo, Alma-Ata, 1964; Rassvet kultur! uygurskogo naro-da, Alma-Ata, 1967; Ocherki teorii tyurkskogo stixa, Alma-Ata, 1969; Uygurskaya literatura (Uchebnik), 2 izd. Alma-Ata, 1977.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  
 



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pastel** (frans. pastel — xamir) — rasm ishlashda foydalaniladigan gʻilofsiz yumshoq, rangli maxsus qalam; P. bilan rasm chizish usuli; shuningdek, shu usulda ishlangan sanʼat asari. Gʻa-dir-budur qogʻoz, karton, gruntlangan mato, teri, pergamentga chiziladi, boʻyoq qatlami purkagich bilan fiksativ sepib mustahkamlanadi. Shtrixlardan keng foydalanish P.ni fafikaga yaqinlashtiradi. taxminan 15-asrning 2yarmida yuzaga kelgan, 17-asrdan tasviriy anʼanalari kuchaydi. Nafis va jozibali usuli, mayin bezagi rassomlarni oʻziga jalb qiladi. J.Fuke, J.Sharden, E.Delakrua, E.Mane va boshqa asarlari mashhur. Oʻzbekistonlik rassomlardan R. Ahmedov, J. Umarbekov, B. Jalilov va boshqa P.da samarali ijod kiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
'*Xalqaro Biznes Maktab* - Pekin Xorijiy Bilimlar Universiteti qoshidagi Xalqaro Biznes Maktabi 2001 – yilda asos topgan. G’arbiy kampusda joylashgan bo’lib, Xalqaro Biznes Maktabi Pekin Xorijiy Bilimlar Universitetining o’qitish miqyosidagi eng katta maktabi hisoblanadi. PXBU qoshidagi XBM menedjment va iqtisodiyot yo’nalishlari bo’yicha bakalavr, xalqaro biznes magistranti kabi turli xil o’quv dasturlarini taklif qiladi va shu jumlada darajasiz o’qitish dasturlari ham bor. 2017 – yilga kelib, XBM talabalarining soni 2000 ga yetdi va ulardan 400 nafari 60 xil davlatlardan kelgan xalqaro talabalrdir.

**Oʻquv dasturlar:**

**Bakalavr:** Xalqaro Biznes, Xalqaro Moliya, Xalqarol Marketing, Xitoy Biznes Bilimlari, Xalqaro Iqtisodiyot va Savdo

**Magistratura:** Xalqaro Biznes, Moliya

**Qisqa muddatli taʼlim:** Xitoy Biznes Bilimlarining sertifikati, Xalqaro Asos

**XBM Tadbirlari**

2017 — yil may oyida, XBM Ipak Yo;lidagi Biznes Maktablari birlashmasini tashkil qildi
2015 — yil sentabr oyida, doktorantura darajasi uchun ikkinchi tartibli yangi yoʻnalish ochildi — „Xalqaro tijorat va mahalliy boshqaruv"
2015 — yil iyun oyida, XBM Ispaniyaning Barselona universiteti bilan va Fransiyaning Yevropa Menedjmenti maktabi bilan aloqalar oʻrnatdi.
2015 — yil aprel oyida, XBM innovatisya va tadbirkorlik markazini tashkil qildi
2013 — yilda, XBM Tijorat Vazirligi bilan kelishuvga qoʻl qoʻydi. Kelishuvning maqsadi — Xitoy va butun dunyo orasidagi iqtisodiy va sarmoya almashtirishni rivojlantirish va chet eldagi sarmoyalarning nazorat qilish yoʻllarini kuchaytirish.
2012 — yilda, XBM Malaya Universiteti, Malayziya Janubiy Kolledji, Myunix Biznes Maktabi, Dortmund Xalqaro Menedjment Instituti kabi koʻplab xorijiy institutlar va universitetlar bilan kelishuvlar bitdi.
2012 — yilda, XBM ning G20 nomli tadqiqot markazi Moliya Vazirligining xalqaro boʻlim tomonidan 3 ketma-ket yil uchun 1 million pul miqdori bilan taʼminlandi.
2012 — yilda, PXBU ning milllatlararo iqtisodiy menedjment oʻqitish markazi, Taʼlim Vazirligi tomonidan milliy tajriba oʻtkazish oʻquv markazi deb baxo berildi.
2010 — yilda, XBM Chikagodagi Illinois Universiteti, Virginia Universiteti, San-Fransisko Universiteti, Britaniyadagi Lankaster Universiteti, Avstraliyadagi Edit Kovan Universiteti, Vyetnam Milliy Universiteti, Vyetnam Iqtisodiyot va savdo Universiteti, Tailanddagi Khon Kaen Universiteti, Janubiy Afrikadagi Shimol-Gʻarb Universiteti, Rossiyadagi Plexanov Iqtisodiyot Universiteti bilan doʻstona aloqalar oʻrnatdi.
**Nazir akbarobodiy** (taxallusi; asl ism-sharifi Sayid Vali Muhammad, 1735, Dehli — 1830, Agra) — hind shoiri. Urdu tilida ijod qilgan ilk xalq shoiri. U sheʼriyatga oddiy mehnatkash obrazini olib kirgan. Doston, gʻazal, ruboiy, masnaviy, qasida hamda hajviy sheʼrlar yozgan. Ijodida dunyo va axli dunyo mavzusi katta oʻrin egallaydi. N.A. tabiat manzaralari, turli xalq sayillari, hindular, musulmonlarning bayramlarini yuksak badiiy mahorat bilan, jonli tarzda bayon qilgan. "Odamnoma", "Banjarnoma", "Oqibat", "Yomgʻir mavsumi manzarasi", "Kashshoqlik", "Baxti qaro shahar" kabi asarlari mashhur.

N.A. sharq adabiyotida keng tarqalgan Farhod va Shirin, Layli va Majnun syujetlari bilan bir qatorda qad. hind adabiyotidagi (Ram va Sita, Nala va Damayantiy), shuningdek, panjob ogʻzaki ijodidagi obrazlarga (Hiyr va Ranjha) ham murojaat qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nazim Seytxalilovich Osmanov** (ruscha: *Назим Сейтхалилович Османов* ; 1939-yil 28-aprel — 1985-yil 7-sentyabr) — Muborak Kommunistik partiya qoʻmitasining birinchi kotibi, Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti deputati. 1939-yilda Qorasuvbozorda tugʻilgan, keyinchalik, 1944-yilda qrim-tatar bo‘lgani uchun deportatsiya qilingan. Oʻzbekiston SSRda surgunda o‘sgan. Dastlab Shahrisabzda agronom boʻlib ishlagan.

1968-yilda Kommunistik partiyaga aʼzo boʻlib, Muborak hududi loyihasini qoʻllab-quvvatlash uchun Muborak shahriga koʻchib oʻtgan, soʻng, oʻzining siyosiy faoliyatini boshlangan.

Muborakda tuman ijroiya qoʻmitasi aʼzosi, soʻngra 1980-yilning noyabr oyida Muborak tuman partiya qoʻmitasining birinchi kotibi boʻladi. 1985-yilning avgust oyida shahar partiya qo‘mitasiga koʻchiriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Gazeta „Lenin bayragʼi" ot 10 sentyabrya 1985 goda
2. ↑  Cherkez Ali. Sonʼsuz izanlar // Dostlukʼ meshʼali: Ocherkler. — Tashkent : Gʼafar Gʼulam adina edebiyat ve sanaat neshriyati, 1984.— S. 41-63.

Havolalar
---------

* Sovet Oʻzbekistoni gazetasida nekrologi
* Lenin Bayrogʻi gazetasida nekrologi
**Akmaljon Qosimov** (1937.20.2, Shahrixon shahri — 2004.23.6, Toshkent) — biokimyogar, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (2000), biol. fanlari doktori (1978), professor (1978). ToshDUni tugatgan (1961). ToshDU biofizika kafedrasida assistent (1964-66), katta oʻqituvchi (1966), dotsent, tuproqshunoslik fakulteti dekan oʻrinbosari (1969—73), oʻsimliklar fiziologiyasi kafedrasi mudiri (1973—76), Andijon pedagogika instituti rektori (1976—92), viloyat hokimi oʻrinbosari (1992—93), Andijon universiteti rektori (1993—95), Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi raisi oʻrinbosari (1995 — 2000). Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi bosh boshqarmasi boshligʻi (2000—04). Ilmiy ishlari radioaktiv nurlanish, metallarning ultradispersiyali kukuni. past harorat va tuzlarning hujayra hamda organizmdagi fiziologik va biokimyoviy jarayonlarga taʼsirini oʻrganishga bagʻishlangan.

Manbalar
--------

* Mitoxondriya i xloroplasti, T. 1984 (v soavtorstve); Vliyaniye raliatsii na energiticheskuyu sistemu rasteniy. T.. 1985; Kletka i kletochnme strukturn. T. 1986; Biokimyo [darslik], T. 1988 (hamkorlikda); Biokimyodan amaliy mashgʻulotlar, T, 1989 (hamkorlikda); Biologiya [maʼlumotnoma]. T, 1998 (hamkorlikda).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Akobir Sobirovich Qurbonov** (1975-yil 29-iyulda Buxoro viloyati Buxoro tumanida tugʻilgan) — oʻzbek sambochisi va kurashchi. 1999-yil kurash boʻyicha jahon chempioni, sambo boʻyicha jahon kubogi gʻolibi (2002) va bronza medali (1998), sambo boʻyicha jahon chempionatining kumush (1998, 2001, 2004) va bronza (2002, 2004) medallari sovrindori. 2010-yilda Pekindagi Jahon oʻyinlarida sambo boʻyicha musobaqalar gʻolibi. Xalqaro toifadagi Oʻzbekiston sport ustasi. U ikkinchi yarim oʻrta vazn (74 kilogrammgacha), birinchi oʻrta (82 kilogrammgacha) va ikkinchi oʻrta (90 kilogrammgacha) vazn toifalarida ishtirok etgan. 1996-yil Oʻzbekiston IIV Akademiyasini tamomlagan. 1996-yilda Oʻzbekiston IIV Akademiyasi „Jismoniy tarbiya" kafedrasi katta oʻqituvchisi.

Oilasi
------

Otasi Sobir Qurbonov — sovet sambochisi, SSSRda xizmat koʻrsatgan sport ustasi, SSSR, Yevropa va jahon chempioni.

Havolalar
---------

* „Курбанов Акобир" (ru). *ВнутриСамбо*. Qaraldi: 27-iyul 2022-yil.
**Akmal Ikromov tumani** — T.dagi maʼmuriy-hududiy birlik. 1977-yil Chilonzor va Oktabr (hozirgi Shayxontohur) tumanlarini ixchamlashtirish maqsadida, ular hududida tashkil etilgan. Davlat arbobi Akmal Ikromov nomiga qoʻyilgan. 1977-yildan hozirgi chegarasida janubiy va jan.sharkdan Zargarlik va Qatortol koʻchalari bilan boshlanib, gʻarb va shim.gʻarbda avtomobil halqa yoʻliga tutashadi. Maydoni 2797 ga, jumladan, koʻkalamzor yerlari — 1124 ga. Aholisi 228,3 ming kishi (2004). Koʻchalar soni 424 tani tashkil etib, shundan 8 tasi markaziy hisoblanadi. Asosiy avtomagistrallari: Lutfiy, Hamroqul Tursunqulov, Farhod, Sulton Segizboyev, Uygʻur, Nazarbek, Ziyo Sayd, Toʻqimachi koʻchalari va Kichik halqa yoʻl. Tumanda 50 ta mahalla mavjud.

Tuman hududida quyidagi sanoat korxonalari: zargarlik zavodi, bulkakonditer, sut ktlari, „Toshkentsut" aksiyadorlik jamiyati, „Fonon" zdi, „OsiyoFud" non mahsulotlari korxonasi, „Chevar" tikuvchilik ishlab chiqarish. birlashmasi, „Gazavtomatika" korxonasi, „Toshinterm" Oʻzbekiston — Xitoy, „Shayxontohurtekstil" koʻshma korxonalari, Toshkent mexanizatsiya vositalari va jihozlari hamda stanoksozlik tajribaeksperimental mexanika zdi, toʻqimachilik ktining 4yigiruvtoʻquv fabrikasi, 13 avtotransport va 5 qurilish tashkiloti mavjud. Tumanda Jahon tillari unti, Davlat soliq akademiyasi, yuridik kolleji, sanʼat internat maktabi, 3 ta akademik litsey, 5 kasbhunar kolleji, 37 umumiy taʼlim maktabi, 53 bolalar bogʻchasi va yaslisi, 8 davolash yaslisi, 6 davolashprofilaktika muassasasi, 22 poliklinika, 6 oilaviy poliklinika, 5 kasalxona va dispanser bor. Tuman aholisiga 512 oziq-ovqat va 550 sanoat mollari doʻkoni, 420 maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchasi xizmat qiladi. 2 madaniyat uyi, 8 jamoat kutubxonasi, „Vatan" kinoteatri, Akmal Ikromov nomidagi madaniyat va istirohat bogʻi bor. Turar joy fondining umumiy foydali maydoni 3486 ming m2 (2004). Tumanda qurilish ishlari 1966-yildan boshlangan. T. ni rekonstruksiya qilish va rivojlantirish Bosh planiga muvofiq tumanda katta qurilish ishlari olib borilmoqda; 70, 72 ATS, stomatologiya poliklinikasi, maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari, „Karvonsaroy bozori", „Oʻrikzor", „Guliston" turar joy massivlari, bolalar bogʻchalari, maktablar qurilib ishga tushirildi. Farhod va Uygʻur koʻchalari kengaytirildi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Akmalxuja Yusupovich Mavlonov** (1975-yilda tugʻilgan) — oʻzbek davlat arbobi, 2021-yil 18-noyabrdan Oʻzbekiston davlat bojxona qoʻmitasi raisi, bojxona xizmati general-mayori .

Biografiya
----------

2002-yilda Toshkent davlat yuridik institutini tamomlagan. Shu yili Namangan shahar Davlatobod tumani prokuraturasida ish boshlagan, keyinchalik Namangan viloyati prokuraturasida turli lavozimlarda ishlagan. 2006 yildan Bosh prokuratura boshqarma prokurori, katta prokurori, soʻng Margʻalon tumani prokurori, Sirdaryo viloyati prokurorining birinchi oʻrinbosari va Xorazm viloyati prokurori lavozimlarida ishlagan.

2018-yil 25-fevralda u O‘zbekiston Bosh prokuraturasining Soliq, valyutaga oid jinoyatlarga va jinoiy daromadlarni legallashtirishga qarshi kurashish departamenti boshlig‘i, keyinroq O‘zbekiston Bosh prokuraturasi huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti boshlig‘i etib tayinlangan edi. 2018-yil avgustidan 2019-yil iyuligacha O‘zbekiston Bosh prokurori o‘rinbosari lavozimida ishlagan. 2019 yil iyul oyida u Namangan viloyati prokurori etib tayinlangan. 2020-yil noyabr oyida u yana Bosh prokuror oʻrinbosari lavozimini egalladi.

O‘zbekiston Prezidentining 2021-yil 18-noyabrdagi farmoni bilan O‘zbekiston Davlat bojxona qo‘mitasi raisi etib tayinlangan va unga bojxona xizmati general-mayori unvoni berilgan.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining shaxsiy tarkibi |
| --- |
|  |
| Bosh vazir | 
* Abdulla Aripov
 |
|  |
| Bosh vazir oʻrinbosarlari | 
* Ochilboy Ramatov (kommunal, qurlish, transport)
* Jamshid Qoʻchqorov (iqtisodiyot)
* Jamshid Xoʻjayev (investitsiyalar va tashqi savdo)
* Zulayho Mahkamova (oila va xotin-qizlar)
 |
|  |
| Vazirlar | 
* Sherzod Qudbiyev — iqtisodiyot va moliya;
* Laziz Qudratov — Sanoat, savdo va investitsiyalar;
* Bobir Islomov — togʻ-kon sanoati va geologiya;
* Amrillo Inoyatov — sogʻliqni saqlash;
* Behzod Musayev — kambagʻallikni qisqartirish va bandlik;
* Hilola Umarova — maktabgacha va maktab taʼlimi;
* Joʻrabek Mirzamahmudov — energetika;
* Botir Zokirov — qurilish, uy-joy kommunal xoʻjaligi;
* Ibroxim Abduraxmonov — oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar;
* Aziz Abduhakimov — tabiat resurslari;
* Adham Ikromov — yoshlar siyosati va sport;
* Poʻlat Bobojonov — ichki ishlar;
* Sherzod Shermatov — raqamli texnologiyalar;
* Ozodbek Nazarbekov — madaniyat va turizm;
* Baxtiyor Saidov — tashqi ishlar;
* Bahodir Qurbonov — mudofaa;
* Aziz Voitov — qishloq xoʻjaligi;
* Shavkat Hamroyev — suv xoʻjaligi;
* Ilhom Mahkamov — transport;
* Abdulla Qoʻldoshev — favqulodda vaziyatlar;
* Akbar Toshqulov — adliya;
* Tursinxon Xudayberganov — Oʻzbekiston Respublikasi mahalla va nuroniylar vaziri.
 |

 |
**Parfiya tili**, parfiy tili — hind-yevropa tillari oilasidagi eroniy tillar guruxiga mansub ulik til. Arshakiylar sulolasi xukmronligi davrida (miloddan avvalgi 3-asr —mil 3-asr) Parfiya davlatining rasmiy tili (ilk davrlarda grek va oromiy tillari bilan birga). Arshakiylar davrigacha tarixiy Parfiya viloyatida hamda Kaspiy dengizining jan.sharkida, arshakiylar davrida esa Eron, Armaniston, Iroq va Oʻrta Osiyoda ham tarqalgan. 3—6-asrlarda sosoniylar saltanatida rasmiy til paqlaviy (oʻrta fors tili) boʻlganda ham qisman qoʻllanishda boʻlgan va asta-sekin fors tiliga aralashib singib ketgan (6-asr oxirlari). Parfiya yozuvi oromiy yozuvndan kelib chiqqan. Qad. yozma yodgorliklari — sopolaklarda saqlanib qolgan xoʻjalik hujjatlari miloddan avvalgi 1-asrga mansub.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Pardo braziliyaliklar** - Braziliya Geografiya va Statistika Instituti (IBGE) tomonidan Braziliya aholini roʻyxatga olishda ishlatiladigan teri rangi yoki irq toifasi.

Pardo-portugalcha atama boʻlib, jigarrangning turli xil soyalarini tavsiflaydi. Boshqa toifalar-branco (oq), negro (qora), amarelo (sariq) va indígena (mahalliy).

Ta'rif
------

Pardo tushunchasi Braziliya Geografiya va Statistika Instituti tomonidan 1950-yildan beri qoʻllanilib kelinmoqda va portugal tilida "jigarrang" degan maʼnoni anglatadi.

Aholi
-----

Pardo aholisi 20-asrda tez koʻpaydi. 1940-yilda braziliyaliklarning 21,2% pardo deb tasniflangan. 2000-yilda pardo aholisi umumiy aholining 38,5 foizini tashkil etdi va bu aholi yildan-yilga ortib bormoqda.

2010-yilga kelib, avvallari asosan oq tanli aholiga ega boʻlgan Braziliya endi Pardo va qora tanli aholi tomonidan muvozanatlangan edi. Oq tanlilar ulushi 48%, Pardo va qora tanlilar mos ravishda 43% va 7,5%.

Pardolarning mintaqalar boʻyicha taqsimlanishi Braziliya shimolida 64%, shimoli-sharqda 58% va oʻrta gʻarbda 43,7% ni tashkil qiladi.

"Hamaning poklanishi" kartinasi Braziliyada amnistiya sinfining shakllanishini aks ettiradi

Havolalar
---------

1. ↑  „Braziliya geografiya va statistika instituti" (2021-yil 25-dekabr). 2007-yil 25-avgustda asl nusxadan arxivlandi.
2. ↑  „População parda brasileira cresce e branca diminui - EXAME.com" (2021-yil 25-dekabr). 2016-yil 9 martda asl nusxadan arxivlandi.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-03-09).
**Pardaqanotlilar** (Hymenoptera) — hasharotlar turkumi. Eng xilma-xil hasharotlar turkumlaridan biri (har xil maʼlumotlarga binoan 150 mingdan 300 ming gacha turi bor). Keng tarqalgan. Uz. 0,2 mm dan (trixogrammalar eng mayda hasharot) 4—6 sm gacha (shoxdumlilar, tropik arilar, ayrim yay-doqchilar). Odatda, 2 juft shaffof pardasimon qanotlari bor. Orqa qanotlari nisbatan kichik, oldingisiga ilmoqchalar orqali birikadi. Chumolilar ikkilamchi qanotsiz P.dir. Tuban P.ning ogʻiz organlari kemiruvchi, yuksak P.niki — kemiruvchiyalovchi yoki soʻruvchi (pastki labi hartumchaga aylangan). Urgʻochi P.ning tuxum qoʻygichi bor; zaharli tuxum qoʻygichi zahar soluvchi nashtarga aylangan. Toʻliq oʻzgarish orqali rivojlanadi. Erkak P. gaploid tuxumlardan, urgʻochilari urugʻlangan diploid yoki urugʻlanmagan tuxumlardan rivojlanadi (k,. Partenogenez). P. nerv sistemasi boshqa hasharotlarga nisbatan kuchli rivojlangan; shartsiz reflekslari xilma-xil va murakkab (ay-niqsa, jamoa boʻlib yashovchi P.da) boʻlib, nayeli toʻgʻrisida gʻamgʻoʻrlik qiladi. Koʻpchilik P. gulli oʻsimliklarni changlatishda ishtirok etadi. Ayrim turlari (arrakashlar, shoxdumlilar va boshqalar) oʻsimliklarga ziyon keltiradi. Bir qancha parazit turlari (yaydoqchilar)dan zararkunanda hasharotlarga biologik qarshi kurashda foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Parda Tursun** (taxallusi; asl ism-sharifi **Parda Tursunov**) (1909.7.11, Namangan viloyati Pop tumani Chor-kesar qishlogʻi — 1957.28.9, Toshkent) — yozuvchi. Almaiy nomidagi oʻlka uzbek namuna ishmaktabi (1923—27), Toshkent pedagogika bilim yur-tida (1927—28) oʻqigan. "Batrak" gaz.da masʼul kotib (1930—31), "Kizil Oʻzbekiston" gaz.da adabiy xodim (1931—34; 1939—40). 1935—36 yillarda Oʻrta Osiyo plan-iqtisod institutida birmuncha muddat taqsil koʻrgach, Oʻzbekiston Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi raisi kotibi (1937—38), Oʻzbekiston Telegraf agentligi (1940—45)da adabiy xodim va muharrir, partiya tarixi institutida ilmiy xodim (1948—50).

P.T.ning adabiy faoliyati 1929—30 yillarda kichikkichik hikoyalar yozish bilan boshlangan ("Alvasti", 1929; "Zoʻrlik", 1932 va boshqa toʻplamlar). P.T.ning bu hikoyalaridan keyinchalik uning "Haq yoʻl" (1947) avtobiografik qissasi "oʻsib chiqqan". P.T. 1940-yilda yozilgan bu qissasi ustida uzoq vaqt ishlab, uni 1947-yilda nashr etadi. Keyinchalik mazkur qissaga sayqal berish, unda belgilangan qaxramonlar hayoti va jamoalashtirish davri manzaralarini tasvirlashda davom etib, dastlab "Oʻqituvchining yoʻli" (1949), keyin esa "Oʻqituvchi" romanini (1951) yozadi. Toshkent va Namangandagi bir necha maktab va koʻchalarga P.T. nomi berilgan.

Ac: Oʻqituvchi |Roman], T. 1972.

Adabiyot
--------

* Ikromov O. Parda Tursun. Adabiy portret, T. 1968; Uzbek adabiyoti tarixi, 3-j. T. 1972.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Havolalar
---------

* Nekrolog


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Parda hosil qiluvchi moddalar** — biror sirtga surilganda qisqa vaqt ichida yupqa parda qatlam hosil qiladigan sintetik yoki tabiiy moddalar (odatda, polimerlar yoki oligomerlar). Bu pardalarning muhim xossasi shundaki, ular sirtga adgeziyalanadi (yopishib turadi), qattiq, elastik, nam oʻtkazmaydigan tashki muhit taʼsiriga chidamli boʻladi. Parda hosil qiluvchi moddalarq.m. sirtga organik erituvchilarda eritilgan eritmalar holida, suv yoki plastifikatorlardagi dispersiya holida beriladi. Parda rangeiz (tarkibida pigment boʻlmasa) yoki sarikdan toʻq jigarranggacha boʻlishi mumkin. Parda hosil qiluvchi moddalarq.m. — lok-boʻyoq mate-riallari (alif, moy, lok, boʻyoq)ning asosidir. Parda hosil qiluvchi moddalarq.m. tabiiy (oʻsimlik va hayvon yelimi, zigʻir, tung va degidratlangan kanakunjut moyi, kanifolni qayta ishlash mahsulotlari) va sintetik (alkid, epoksid, fenolaldegid, poliefir va perxlorvinil smolalar) xillarga boʻlinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vassargʻa** — oʻrta hamda kechpishar xuraki va vinobop uzum navi. Xalq seleksiyasi yoʻli bilan Oʻzbekistonda chiqarilgan. Oq va qora V. xillari bor. Tupi oʻrtacha kuchli oʻsadi. Guli ikki jinsli. Bargi katta (16—18 sm), besh boʻlakli, kam kertikli, arra tishli. Oq V.ning uzum boshlari oʻrtacha (boʻyi 13— 20 sm, eni 6—10 sm), silindr-konussimon, oʻrtacha tigʻiz. Ogʻirligi 250 g. Gʻujumi oʻrtacha (17—19 mm), dumaloq, baʼzan tuxumsimon, sargʻish, karsillaydi, poʻsti yupqa. Avgust oʻrtalarida pishadi. Tarkibida qand 21—23% ga boradi. Hosildorligi 100—120 s/ga. Qora V.ning uzum boshlari katta (19—24 sm), konussimon, oʻrtacha tigʻiz, ogʻirligi 300—400 g. Gʻujumi oʻrtacha, dumaloq, qora, poʻsti qalin, sent.ning ikkinchi yarmida yetiladi. Tarkibida 22—23% qand bor. Hosildorligi 140—160 s/ga. Qora V.dan 1936-yildan "Vassargʻa" qizil desert vino ishlab chiqariladi. Oq V. Samarqand, Buxoro, Toshkent, Fargʻona viloyatlarida, qora V. Qashqadaryo viloyatida koʻp ekiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Vatan (maʼnolari).

**Vatan** — kechki shaftoli navi. R. R. Shreder nomidagi ilmiy tadqiqot institutining Samarqand filialida A. S Cherevatenko tomonidan mahalliy shaftoli naachari (Roʻgʻo-ni gov x Sariq nektarin)ni chatishti-rib chiqarilgan. Oʻzidan changlanadi. Daraxti oʻrtacha oʻsadi. Shoxshabbasi baquvvat. Guli ikki jinsli. Mevasi yirik (130—150 g), dumaloq, eti och-sariq, mevalari meva bandida mahkam oʻrnashgan, deyarli toʻkilmaydi. Poʻsti tukli. Eti danagidan yaxshi ajralmaydi. Danagi oʻrtacha kattalikda. Koʻchati ekilgandan keyin 3-yildan hosil qiladi. 10—12- yil yaxshi hosil beradi. Sugʻorilganda mevasi yiriklashadi. Sovuqqa va kasalliklarga chidami oʻrtacha. Mart oʻrtalarida gullaydi. Mevasi sent. oxi-rida pishadi. Oʻzbekistonning hamma viloyatlari uchun tavsiya etilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Mirzarahimov Qosim** (1925.16.5, Chimkent — 2000.26.6, Toshkent) — haykaltarosh, Oʻzbekiston Badiiyot akadimyasi akademik (1997), Oʻzbekiston xalqrassomi (1996). Respublika rassomlik bilim yurtini haykaltaroshlik boʻlimi (F. Grishchen-ko sinfi)ni tugatgan (1964). Yoshligida baxtsiz hodisa tufayli 1947-yildan I guruh nogironi. Davolanish uchun Toshkentga olib kelingan. Nogironlik kasali ogʻirlashib toʻshakda yotgan holda faqat bitta chap qoʻli bilan moʻʼjaz va dastgohli plastika, haykallar yaratishda davom etadi. M. asarlarining asosiy mavzusini zamondoshlar siymosini ifoda etuvchi psixologik portretlar turkumi tashkil etadi: "General Sobir Rahimov", "Fransua Mitteran", "Qiz portreta", "Avtoportret", "Gimnastikachi qiz", "Turgʻut Ozal", "Bill Klinton", "Yoshlik", "Alisher Navoiy", "Shoira Zulfiya", "Onam", "Ular tinchlik’ istaydi" (chinni, 1989) va boshqa Butun hayoti va ijodi matonat ramzi boʻlgan haykaltarosh merosi yoshlarga oʻrnak si-fatida katta ahamiyatga ega. "Oʻzbektelefilm"da M. ga bagʻishlangan hujjatli film yaratilgan. 1965-yildan shaxsiy koʻrgazmalari uyushtirilgan. Asarlari respublika va xorijiy mamlakatlar muzeylarida saqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sus** — Tunisning sharqiy sohilidagi shahar, Sus viloyatining maʼmuriy markazi. Aholisi 100 ming kishiga yakin. Transport yoʻllari tuguni. Oʻrta dengiz sohilidagi port. Yogʻmoy, toʻqimachilik, metallsozlik sanoati korxonalari, tayyor qismlardan avtomobil yigʻish zavodi bor. Kustar usulda saxtiyon teri ishlanadi. Hunarmandchilikda toʻr, kashta, gilam toʻqiladi. Arxeologiya va islom sanʼati muzeylari bor. Shaharga mil. av. 11-asrda asos solingan. 7-asr oxiridan arablar kul ostida. 8—9-asrlarda qurilgan meʼmoriy yodgorliklar, xususan, Katta masjid (9-asr) sakdangan. Kurortlar bor. Turizm rivojlangan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Mariya Gloriosa
 Erfurt qo'ng'irog'i (1497)  yoki har qanday yaxshi sozlangan qo'ng'iroq:  E dagi zarba notasi, xum notasi pastda oktava, kichik uchinchi, beshinchi, oktava yoki nominal, ikkinchi oktavada katta uchinchi va mukammal beshinchi. .
**Mariya Gloriosa** yoki **Erfurt qo'ng'irog'i** - Erfurt soborining taniqli qo'ng'irog'i, Geert van Vu tomonidan 1497 yilda qo'yilgan. O'rta asrlarda dunyodagi eng katta elektron qo'ng'irog'i bo’lib , u hozir elektr bilan chayqaladi. 1985 yilda yoriqni tuzatish uchun ishlatilgan keyin 2004 yil avgust oyida qo'ng'iroq 2001 yildagi boshqa yoriq tufayli qayta eritilgan.

Diametri:8 feet 5 3⁄4 inches [2,584 mm] , vazni: 13 tonna 15 kVt. [12555 kg], eslatma: E [1497 standart].  Shu bilan bir qatorda: 2570mm, 11450 kg, bugungi standartlar bo'yicha eslatma: F-.  U taxminan 2 metr balandlikda. 

Har qanday yaxshi sozlangan qo'ng'iroqda bo'lgani kabi, g'o'ng'iroqning ohangi zarba ohangidan bir oktavaga yaqin va boshqa barcha notalar ohangda bo'ladi,

Manbalar
--------

1. 1 2  Musical Association (1902). *Proceedings of the Musical Association, Volume 28*, p.32. Whitehead & Miller, ltd.
2. ↑  John Alexander Fuller-Maitland (1910). *Grove's dictionary of music and musicians*, p.615. The Macmillan company. Strike note shown on C. Give's Erfurt bell on p.614.
3. ↑  "Erfurt Cathedral", *Sacred-Destinations.com*.
4. ↑  „"Great Bells of Germany", *GCNA.org*". 25-iyun 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-yanvar 2013-yil.
5. ↑  "Erfurt Cathedral, Germany, (Gloriosa) Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-12-02).", *The Sound of Bells*.
Andoza:Bells

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4432849-7
* LCCN: sh2008000015

 |