**Mariel Margaret Hamm-Garsiaparra** (qizlik familyasi: ***Hamm*** ; 1972-yil 17-martda tugʻilgan) – amerikalik isteʼfodagi professional futbolchi, ikki karra Olimpiya oltin medali sovrindori va ikki karra FIFA ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati chempioni. Futbol timsoli sifatida eʼtirof etilgan. U 1987-yildan 2004-yilgacha Qoʻshma Shtatlar ayollar futbol terma jamoasida hujumchi sifatida oʻynagan. Hamm 2001-yildan 2003-yilgacha Vashington Ozodligida oʻynagan Qoʻshma Shtatlardagi birinchi professional ayollar futbol ligasi boʻlgan Ayollar Birlashgan Futbol Assotsiatsiyasining (WUSA) yuzi edi. U Shimoliy Karolina Tar Heels ayollar futbol jamoasida kollej futbolini oʻynagan va jamoaga ketma-ket toʻrtta NCAA Division I Ayollar futbol chempionatida gʻolib chiqishga yordam bergan.

Milliy terma jamoadagi faoliyati davomida Hamm toʻrtta FIFA ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati turnirlarida qatnashdi: 1991-yilda Xitoyda, 1995-yilda Shvetsiyada, 1999-yilda va 2003-yilda AQShda. U uchta Olimpiya oʻyinlarida jamoani boshqargan, jumladan: 1996-yil Atlantada (birinchi marta ayollar futboli oʻynagan), 2000-yilda Sidneyda va 2004-yilda Afinada. U ushbu 7 xalqaro turnirda 42 ta oʻyinda maydonga tushib, 14 ta gol urib, xalqaro faoliyatini yakunladi.

Hamm 2013-yilgacha eng koʻp xalqaro gol urish boʻyicha rekordchi boʻlib, 2017-yil holatiga koʻra sobiq jamoadoshi Ebbi Vambach va kanadalik hujumchi Kristin Sinklerdan keyin uchinchi oʻrinda turibdi. Hozirda u AQSh terma jamoasi tarixida xalqaro oʻyinlarda qatnashish boʻyicha uchinchi (276) va martabali uzatmalar boʻyicha (144) birinchi oʻrinni egallab turibdi. Ikki marta 2001 va 2002-yillarda FIFA Jahonning eng yaxshi futbolchisi deb topilgan Hamm va uning jamoadoshi Mishel Akers tashkilotning 100 yilligini nishonlash uchun ularni FIFA 100 roʻyxatiga kiritganida, Pele tomonidan FIFAning 125 ta eng zoʻr futbolchilaridan ikkitasi deb eʼtirof etilgan. Hamm besh yil ketma-ket AQSh futbolida yilning eng yaxshi ayol sportchisi deb topildi va uchta ESPY mukofotini qoʻlga kiritdi, jumladan, yilning eng yaxshi futbolchisi va yilning eng yaxshi ayol sportchisi. Ayollar sport fondi uni 1997 va 1999-yillarda yilning eng yaxshi sportchisi deb topdi. U Milliy futbol shon-shuhrat zaliga, Alabama sport shon-shuhrat zaliga, Texas sport shon-shuhrat zaliga, Shimoliy Karolina futbol shon-shuhrat zaliga kiritildi va Jahon futboli shon-sharaf zaliga kiritilgan birinchi ayol edi.

Los-Anjeles FKning hammuallifi boʻlgan Hamm, shuningdek, "Barselona"ning global elchisi va A Seriya klubi „Roma" direktorlar kengashida. *"Maqsad uchun borish: Futbol va hayotda gʻalaba qozonish boʻyicha chempion qoʻllanma" kitobi muallifi* Hamm bir qancha filmlar va telekoʻrsatuvlarda, jumladan HBO telekanalining *"Dare to Dream: The Story of Dream: AQSh ayollar futbol jamoasining hikoyasi"* hujjatli filmida suratga tushgan.

Yoshligi
--------

Alabama shtatining Selma shahrida tugʻilgan Mia Bill va Stephanie Hammning olti farzandining toʻrtinchisi edi. Tugʻilgandan keyin kichkintoy sifatida tuzatuvchi poyabzal kiygan. Hamm bolaligini oilasi bilan Amerika Qoʻshgima Shtatlari havo kuchlarining turli bazalarida oʻtkazgan. Hamm Italiyaning Florensiya shahrida yashab, u yerda juda mashhur boʻlgan futbol oʻynagan; uning butun oilasi tezda sport bilan shugʻullanishdi. Besh yoshida, oʻsha paytda Texasning Vichita-Folls shahrida yashagan Hamm oʻzining birinchi futbol jamoasiga qoʻshildi. Uning otasi Mia va uning yangi asrab olingan akasi 8 yoshli Garretga murabbiylik qilgan.

Hamm yoshligidan sport bilan shugʻullangan va oʻrta maktabda oʻgʻil bolalar jamoasida futbolchi sifatida yaxshi oʻynagan. Oʻrta maktabning birinchi va ikkinchi kurs talabasi sifatida u Vichita-Follsdagi Notre Dame katolik oʻrta maktabida futbol oʻynagan. U 1987-yilgi AQSh Olimpiya festivalida oʻynagan, Amerika Qoʻshma Shtatlari ayollar milliy futbol jamoasida oʻynagan eng yosh futbolchi. Yangi futbolchi sifatida u koʻpincha hujumchi sifatida ish boshlagan, ammo jamoadagi birinchi yilida gol urmagan. Hamm Virjiniya shtatining Burk shahridagi Leyk Breddok oʻrta maktabida bir yil oʻtkazdi va Lake Braddock futbol jamoasiga 1989-yilgi shtat chempionatida gʻalaba qozonishga yordam berdi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Hamm birinchi boʻlib oʻzining kollejdagi sevgilisi, Amerika Qoʻshma Shtatlari dengiz piyodalari korpusining vertolyot uchuvchisi Christian Corry bilan turmush qurgan; ular olti yil turmush qurgandan keyin 2001-yilda ajrashishdi. U 2003-yil 22-noyabrda Goleta shahrida (Kaliforniya shtati) bir necha yuz mehmon ishtirok etgan marosimda oʻsha paytdagi Boston Red Sox shogirdi Nomar Garsiaparraga turmushga chiqdi. 2007-yil 27-martda Hamm egizak qizlarni dunyoga keltirdi: Grace Isabella va Ava Caroline. Besh hafta erta tugʻilgan boʻlsa-da, har bir qizning vazni 5 pound (2.3 kg) boʻlgan. Er-xotin 2012-yil yanvar oyida Garrett Anthony ismli oʻgʻil koʻrdi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Foudy.* „The essence of Mia". *ESPN.com* (2012-yil 22-iyun). Qaraldi: 2017-yil 18-iyun.
2. ↑  *Quashie.* „Whatever Happened To ... ? '90s Sports Icons Edition". *Bleacher Report* (2016-yil 30-noyabr). Qaraldi: 2017-yil 18-iyun.
3. ↑  Nelson, Murry R.*. American Sports: A History of Icons, Idols, and Ideas*. ABC-CLIO, 2013. ISBN 978-0313397530.
4. ↑  *Hilton.* „No Me in Mia". *ESPN.com*. 2017-yil 30-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 18-iyun.
5. ↑  „Christine Sinclair passes Mia Hamm as 2nd highest goal-scorer in history". *Fox Sports* (2016-yil 15-fevral). 2022-yil 11-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 2-avgust.
6. ↑  „Soccer mom returns: Mia Hamm gets Freedom honor". *ESPN.com* (2009-yil 1-may). Qaraldi: 2017-yil 1-iyun.
7. ↑  *Alexander.* „World Cup Soccer Stats Erase The Sport's Most Dominant Players: Women".  Jezebel (2014-yil 7-iyul). 2016-yil 21-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 11-avgust.
8. ↑  „Mia Hamm".  MAC Hermann Trophy. Qaraldi: 2017-yil 2-iyun.
9. ↑  *Millward.* „Pele's list of soccer's best includes Hamm, Akers". *USA Today* (2007-yil 4-mart). Qaraldi: 2017-yil 3-iyun.
10. ↑  „All-Time ESPY Winners". *ESPN* (2010-yil 24-iyun). Qaraldi: 2014-yil 10-noyabr.
11. 1 2  „Soccer star raising goals in women's sports". *CNN.com*. 2022-yil 21-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 20-dekabr.
12. ↑  Hilton, Lisette*. Feet of Gold*, August 30, 2004. 2009-yil 8-iyulda qaraldi.
13. ↑  Christopher, Matt*. Mia Hamm: On the Field with ...*. Little, Brown Books for Young Readers, 2009. ISBN 978-0316095259.
14. ↑  Pettus, Elise.
15. ↑  *Kurspahic.* „#4, Mia Hamm, Lake Braddock Soccer, 1989".  Mount Vernon Gazette (2006-yil 16-avgust). 2011-yil 18-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 3-iyun.
16. ↑  „Mia Hamm – Most Beautiful, Mia Hamm". *People.com*. Qaraldi: 2011-yil 17-may.
17. ↑  Longman, Jere. „Hamm Pays Personal Price for Soccer". *The New York Times* (2001-yil 20-iyul). Qaraldi: 2011-yil 17-may.
18. 1 2  „Hamm, Garciaparra tie knot". *USA Today* (2003-yil 24-noyabr). Qaraldi: 2013-yil 25-oktyabr.
19. ↑  „Nomar, Hamm wed in private ceremony".  CNN (2003-yil 25-noyabr). 2013-yil 25-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 25-oktyabr.
20. ↑  *Brock.* „Notes: Garciaparra gives twins update". *MLB.com* (2007-yil 30-mart). Qaraldi: 2013-yil 25-oktyabr.
21. ↑  *Stueven, Michele.* „Soccer Star Mia Hamm Welcomes Twin Girls". *People* (2007-yil 27-mart). Qaraldi: 2013-yil 25-oktyabr.
22. ↑  Nalbone, John. „Nomar Garciaparra was a 'star in waiting'". *The Times* (2013-yil 10-aprel). Qaraldi: 2013-yil 25-oktyabr.