recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Qori Qunduziy** (asl ismi **Imomali Sulton Muhammad**) (1786, Qunduz — 1857, Qoʻqon) — shoir va tarixchi.

Tugʻma koʻr boʻlgan. Buxoroda tahsil olib, u yerda „Hofizi Qurʼon" boʻlib tanilgan. Arab tilining sarf va nahvi, fiqh, hadis va adabiyot ilmini chuqur bilgan. Umarxon (1787—1822) Qoʻqon xonligi taxtiga oʻtirgach, Qori Qunduziy ham Qoʻqon shahriga butunlay koʻchib kelgan. Oʻzbek va fors tillarida ijod qilgan. Qoʻqon shoirlari va olimlari orasida ham yuksak eʼtiborga ega boʻlgap. Abdulkarim Fazliy ham oʻzining „Majmuai shoiron" tajirasida uni „fiqhu tafsirdan xabardor", „ahodis mazmuni va sheʼr qonunidan boxabar". „kalomi majid zamirini ravshan qiluvchi sirlar qulfiga tili kalit" ekanligini alohida taʼkidlagan.

Qori Qunduziy „Mahfiy" vl „Komiy" taxalluslari bilan ijod qilgan. Gʻazal, taʼrix va muammolar yozgan. Asosan, sheʼriy taʼrixlarni oʻzida jamlagan „Tavorixi manzuma" („Nazmiy taʼrixlar") asari bizgacha toʻla yetib kelgan. Asar XIX asr oʻzbek mumtoz adabiyotining nodir namunalaridan boʻlish bilan birga, Qoʻqon xonligi tarixini yorituvchi muhim tarixiy asarlardan biri hisoblanadi. Bu asarda asosan, 1822—1848-yillarda xonlik tarixida muhim oʻrin tutgan taniqli siymolar: xonlar, vazirlar, qozilar, mingboshilar, shoirlar, olimlarning vafot sanalari; baʼzi binolarning qurilshi yillari va boshqa ayrim muhim sanalar sheʼriy yoʻsinla goʻzal ifoda etilgan. Masalan, Bobur, Amir Umarxon kabi hukmdorlar, Ado, Maxmur, Nola, Vazir kabi shoirlarning vafot sanalari, Nodirabegim va Muhammad Alixonning Amir Nasrulloh tomonidan oʻldirilishi, Olloqulixon vafoti, Sheralixon, Xudoyorxonlarning taxtga oʻtirishlari kabi voqealar sheʼriy taʼrix qilingan. Qori Qunduziyning muammo janriga bagishlangan „Hall ul-faroid" (Muammolarni yechish yoʻllari), shariat qoidalariga doir „Viqoya" asari asosida „Sharhi Viqoya" nomli kpgoblar yaratgani xaqida ham maʼlumotlar bor.

Adabiyot
--------

* Qayyumov P, Tarixi Qayyumiy |1-kitob], T. 1998.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qorin pardasi** - odam va hayvonlar qorin boʻshligʻi devorlarini ichki tomondan qoplab, uning ichidagi aʼzolarni oʻrab turadigan yupqa seroz parda. Qorin pardasining tashqi qavati mezoteliydan hosil boʻlib, birikti-ruvchi tolali toʻqima esa uning asosini tashkil etadi. Qorin pardasi ichki aʼzolarni oʻrab turuvchi visseral varaq va qorin devorini oʻrab turuvchi pariye-tal varaqdan iborat. Normal holatda varaklar oʻrtasidagi boʻshliqda seroz suyuqlik boʻladi. Qorin pardasi shu suyuqlik bilan namlanib turgani uchun qorin boʻshli-gʻidagi aʼzolar birbiri bilan ishqalanmaydi. Qorin pardasining tashqi boʻshligʻida yogʻ toʻqimalari, buyrak, buyrak usti bezi va siydik yoʻli joylashgan. Qorin pardasi bu aʼzolarni faqat oldingi yuzasinigina qoplab turadi. Ichki aʼzolar Qorin pardasi bilan har tomonlama (intra-peritoneal), uchala tomondan (mezo-peritoneal) yoki bir tomonlama (ekstraperitoneal) oʻralishi mumkin. Qorin pardasi ichaklar uchun tutqichlar hosil qiladi; ular oraligʻida yogʻ toʻqimalari, limfa tugunlari va qon tomirlar joylashgan. Qorin pardasi qorin boʻshligʻidagi aʼzolar oldida yogʻ qatlami — charvint hosil qiladi. Qorin pardasi hujayralari himoya xususiyatiga ega boʻlib, ular baʼzi kasalliklar (appenditsit, meʼda yarasining yorilib ketishi va boshqalar) da hamda operatsiyalarda qorin boʻshligʻiga tushgan mikroblarni nobud qiladi. shikastlanishlarda, ayrim operatsiyalar (mas, appenditsit) kechiktirilganda Qorin pardasining yalligʻlanishi — peritonit kuzatiladi.Qorin parda ichaklar uchun tutqichlar hosil qiladi. Qorin parda boshligʻida joylashgan ingichka ichak seroz parda bilan atroflicha oʻralgan boʻlib uning orqa tomonidagi ichak tutqich ildizi radix mesenteri qorin boʻshligʻining orqa devoriga borib yopishadi.

To'liq maqola: uz:Qorin parda


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Dodol** — kokos suti, palma shakari va guruch unidan tayyorlangan irisga oʻxshash shirinlik boʻlib, u Janubi-Sharqiy va Janubiy Osiyoda, xususan, Indoneziya, Malayziya, Singapur, Bruney, Filippin, Janubiy Hindiston, Tailand, Shri-Lanka va Myanmada ommalashgandir. U yerlarda *mont kalama* deb ataladi. Dodol shirin, choʻziluvcha va yopishqoq boʻladi. Anʼanaviy jigarrang dodol bilan bir qatorda mango sharbati yoki pandan barglarining essensiyasi (Pandanus amaryllifolius) bilan tayyorlangan rangdor va xushboʻy konfetlar mashhur.

Mintaqaviy xususiyatlari
------------------------

Asosan musulmonlar yashaydigan mamlakatlarda, masalan, Indoneziya yoki Malayziyada dodol bolalarga Ramazon hayiti va Qurbon hayiti bayramlarida beriladi.

Baʼzi mamlakatlarda dodolga durian taʼmi beriladi. Bu taʼmga *lempuk*, deyiladi bu konfetlar, odatda, sariq boʻladi. Lempuk dodol Tailand, Kelantan, Terengganuda, Medan shahrida va Sumatraning boshqa shaharlarida mashhur. Hindistonning gʻarbiy qirgʻoqlarida (Portugaliya Hindistoni deyiladi), xususan, Goa shtatida dodol Rojdestvo bayramida yeyiladi.

Balida dodol quruq makkajoʻxori barglariga oʻralgan holda sotiladi.

Shri-Lankada sovishidan oldin tayyor qorishmaga hind yongʻogʻi va kardamon qoʻshiladi. Qorishma sovishi uchun tovada qoldiriladi, ortiqcha kokos moyi silqib ketishi uchun tova qiyshaytirib qoʻyiladi. Bu variant *kalu-dodol* deb ataladi.

Tayyorlanishi
-------------

Asosiy ingrediyentlar: kokos suti, yopishqoq guruch uni, oddiy guruch uni va tozalanmagan palma shakari. Anʼanaga koʻra, yopishqoq guruch uni va oddiy guruch uni 6:1 nisbatda olinadi. Iris tayyorlash jarayoni oddiy, ammo 6 soatcha davom etadi.

2 kg un aralashmasi uchun taxminan 2 litr kokos suti va 1,5 litr shakar siropi olinadi. Un va sirop aralashtiriladi va qorishma teng yarmigacha kamayguncha doimiy aralashtirilib oʻrtacha olovda pishiriladi. Keyin qorishmaga kokos suti qoʻshiladi va quyuq jigarrang boʻlgunga qadar doimo aralashtirib, past olovda pishirishda davom etiladi. Qorishma juda choʻziluvchan, aralashtirish qiyin, yaltiroq va tova devorlaridan oson ajraladigan, barmoqqa yopishmaydigan boʻlib qoladi. Keyin unga turli qoʻshimchalar qoʻshiladi (yongʻoq, ziravorlar v.b.) va sovitiladi. Dodol sovigach, gelga oʻxshab qoladi va uni kesib boʻlaklasa boʻladi.

Manbalar
--------

1. 1 2
2. 1 2 3 4  Cesar Vega, Job Ubbink, Erik van der Linden*. The Kitchen as Laboratory: Reflections on the Science of Food and Cooking*. Columbia University Press, 2012-02-07. ISBN 9780231526920.
3. ↑  Bhuwon Sthapit, Hugo A. H. Lamers, V. Ramanatha Rao, Arwen Bailey*. Tropical Fruit Tree Diversity: Good practices for in situ and on-farm conservation*. Routledge, 2016-05-12 — 246 bet. ISBN 9781317636212.
4. ↑  Bruce Kraig, Colleen Taylor Sen*. Street Food Around the World: An Encyclopedia of Food and Culture*. ABC-CLIO, 2013-09-09 — 330 bet. ISBN 9781598849554.

Havolalar
---------

* Рецепт додола YouTubeda
**„Ertaklarning kumush kitobi"** — chex yozuvchisi Božena Němcová qalamiga mansub ertaklar toʻplami. Toʻplamga kichik yoshdagi maktab bolalari uchun moʻljallangan ertaklar kiritilgan.

Toʻplamni rus tilidan oʻzbek tiliga S. Saydaliyeva tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1988-yil Toshkent shaharida „Yosh gvardiya" nashriyotida chop etilgan. Asar rasmlarini T. Shumskaya chizgan. 1986-yil aynan shu nashriyotda muallifning boshqa ertaklar i „Ertaklarning oltin kitobi" nomi bilan chop etilgan.

Toʻplam 1982, 1986-yillarda Olmaotada hamda 2016-yilda Sankt-Peterburgda rus tilida, 1984-yil Dushanbeda tojik tilida chop etilgan.

Yana qarang
-----------

* „Ertaklarning oltin kitobi"

Manbalar
--------

1. ↑  „Ertaklarning kumush kitobi" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 21-sentabr 2016-yil.
2. ↑  „Ertaklarning oltin kitobi" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 21-sentabr 2016-yil.

Havolalar
---------

* Ertaklar to’plami[*sayt ishlamaydi*]

  


|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Qorayozi bobo ziyoratgohi** — Fargʻona viloyati Oʻzbekiston tumanida joylashgan qabriston. Ziyoratgohga Hazrat Alining avlodi boʻlgan Said Battolning oʻgʻli Asadulloh (Qorayozi bobo) dafn etilgan. Temuriylar davrida qabr ustiga maqbara qurilgan. Qoʻqon xonligi davrida 1723-yili ziyoratgoh qaytadan taʼmirlangan. Shu davrda ziyoratgohning atrofidan 10 gektar yer vaqf ajratilgan. Qorayozi bobo ziyoratgohining dastlabki binosi qachon barpo etilganligi toʻgʻrisida maʼlumotlar mavjud emas. Faqat vaqfnomalarda 1723-yili taʼmirlanganligi taʼkidlanadi. Mazkur ziyoratgoh shundan keyin 1938-yilgacha saqlanib turgan, soʻng buzib yuborilgan. Eski xarobalar ustida 2002-yilda yangi maqbara tiklandi. Hozirda ziyoratgoh uch xonadan iborat gumbazli shaklda pishiq gʻishtdan barpo etilgan. „Qorayozi" soʻzi „qora" — katta „yoz" kenglik, dala degan maʼnolarni bildiradi. Demak, „Qorayozi" katta kenglik, katta dala degan maʼnoni bildiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Qorayoz bobo ziyoratgohi". *madaniymerosfergana*.  Farg'ona Madaniy meros boshqarmasi. Qaraldi: 3-iyun 2023-yil.
2. ↑  Baxtiyor Eraliev, Ikromiddin Ostonaqulov, Nodirjon Abdulahatov*. O‘zbekiston ziyoratgohlari va qadamjolari. 1-kitob. Farg‘ona viloyati*. Turon zamin ziyo, 2013 — 320 bet bet. ISBN 978-9943-335-24-0. 2-iyun 2023-yilda qaraldi.
*Besakih Ibodatxonasi*

== Besakih ibodatxonasi == - Indoneziyaning sharqiy Bali shahridagi Agung tog'i etagidagi Besakih qishlog'idagi pura majmuasi mavjud. Bu Baliya hinduizmi ning eng muhim, eng katta va eng muqaddas ibodatxonasi va bir qatorda Bali ibodatxonalaridan biri. Gunung Agung tomonida deyarli 1000 metr balandlikda joylashgan bu 23 ta alohida, ammo bir-biriga bog'liq bo'lgan ibodatxonalardan iborat keng majmua bo'lib, eng katta va eng muhimi Pura Penataran Agung hisoblanadi. Ma'bad olti qavatda qurilgan bo'lib, qiyalik bo'ylab joylashib ketgan. Kirish joyi kandi bentar bilan belgilangan(ajratilgan shlyuz) va uning orqasida Kori Agung ikkinchi hovliga kirish eshigi hisoblanadi.

Tarix
-----

Ma'badning aniq kelib chiqishi noma'lum, ammo uning muqaddas joy sifatidagi ahamiyati deyarli tarixdan oldingi davrlarga to'g'ri keladi. Pura Penataran Agung va boshqa bir qancha ibodatxonalarning tosh asoslari kamida 2000 yil oldin bo'lgan megalitik pog'onali piramidalarga o'xshaydi.

Bu, albatta, 1284 yilda birinchi yava bosqinchilari Baliga joylashgan paytdan boshlab hindlarning ibodat joyi sifatida ishlatilgan. 15-asrga kelib, Besakih kuchli Gelgellar sulolasining davlat ibodatxonasiga aylandi .

Joylashuv
---------

Ma'bad Balining asosiy vulqoni bo'lgan Agung tog'ining janubiy etagida joylashgan .

Arxitektura
-----------

Besakih Ibodatxonasi - bu parallel tizmalarda o'tirgan yigirma uchta ibodatxonadan tashkil topgan majmua. U bir qator hovlilar va g'ishtli shlyuzlarga ko'tariladigan zinapoyalarga ega, ular o'z navbatida Pura Penataran Agung deb ataladigan asosiy shpil yoki Meru tuzilishiga olib boradi. Bularning barchasi bir o'q bo'ylab to'g'rilangan va ruhiy shaxsni yuqoriga va muqaddas hisoblangan tog'ga yaqinlashtirishga qaratilgan. 

Kompleksning asosiy qo'riqxonasi - Pura Penataran Agung. Asosiy ma'badning ramziy markazi lotus taxti yoki padmasana bo'lib , u butun majmuaning marosim markazidir. Taxminan XVII asrga to'g'ri keladi.

1963-yilda taxminan 1700 kishining hayotiga zomin boʻlgan Agung togʻining bir qator otilishi Pura Besakihga ham tahdid solgan. Lava oqimlari ma'bad majmuasini bir necha metrga o'tkazib yubordi. Ma'badning qutqarilishi baliyaliklar tomonidan mo*jizaviy deb hisoblanadi va xudolar o'zlarining kuchlarini namoyish etishni xohlashlarini, lekin Bali sodiqlari o'rnatgan yodgorlikni buzmasliklarini istashlari haqidagi signaldir deb hisoblashgan.*

Festivallar
-----------

Har yili majmuada kamida yetmishta festival o'tkaziladi, chunki deyarli har bir ziyoratgoh yillik yubileyini nishonlaydi. Ushbu tsikl 210 kunlik Bali Pavukon kalendar yiliga asoslangan .

Yana qarang
-----------

1 Indoneziya arxitekturasi
2 Bali hinduizmi

Adabiyotlar
-----------

1 "Agung tog'i va Pura Besakih". Muqaddas manzillar  
2"Agung tog'ining geologiyasi" 
3"Ada Pungutan Liar di Besakih, Pariwisata Bali Tercoreng". Indoneziya.

Havolalar
---------

Besakih sayohat qo'llanmasi
**Temiratki** — tashqi koʻrinishi, kechishi va keltirib chiqaruvchi sabablari turlicha boʻlgan koʻpchilik teri kasallikyaarinch ifodalovchi termin. Qichishib, usti qipiklanib turadigan har xil toshmalar qadimdan T. deb atalgan. Qizil yassi T. pushti T. yuzdagi oddiy T. psoriaz — qipikli T. trixofitiya — qirma T. va boshqa farq qilinadi.

Qizil yassi temiratki — terining surunkali kasalligi. Bunda bilakning ichki, boldirning old yuzasiga, bel, jinsiy aʼzolar terisiga qizil, och pushti yoki binafsha rang, oʻrtasi botiq, yaltiroq, koʻpburchak shaklida mayda tugunchalar toshadi. Ular qagtiq qichishadi, kattalashib atrofga tarqaladi, baʼzan bir-biri bilan qoʻshilib, pilikchalar hosil qiladi. K,izil yassi T. koʻproq katta yoshdagi kishilarda badanning xamma joyida (yuzdan tashqari), ogʻiz shilliq qavatida, labning qizil hoshiyasida uchraydi.

Pushti temiratki — terining infeksion kasalligi; turli yoshdagi kishilarda kuzatiladi. Dastlab terida yumaloq yoki oval shakldagi och pushti rangli mayda dogʻlar paydo boʻladi. Oradan 4—20 kun oʻtgach dogʻlar badanning xiylagina qismini egallaydi, oʻrtasi qazgoklanib turadi. Bemorning umumiy ahvoli oʻzgarmasligi ham mumkin, baʼzan uning temperaturasi koʻtarilib, badani qichishadi, darmonsizlanadi. Keyinchalik dogʻlar qoʻngʻir tus olib, oradan 4—8 hafta oʻtgach, oʻzoʻzidan yoʻqolib ketadi, oʻrni qolmaydi.

Baʼzan allergiyaga moyil kishilarning kasallik vaqtida terisi notoʻgʻri parvarish qilinsa, oʻtkir yalligʻlanish kuzatiladi (dogʻlar qipqizil boʻlib, namiqib turadi).

Yuzdagi oddiy temiratkin i streptokokklar qoʻzgʻatadi. Yuzga, ogʻiz atrofiga har xil kattalikdagi och pushti rang toshmalar toshadi. Koʻproq bolalarda kuzatiladi.

Tukli temiratki, asosan, qoʻloyoqlarning yoziladigan joylari, koʻpincha dumba sohasida uchraydi. Shy joylarda ichida tuk boʻlgan, usti qipikli, ushlab koʻrilganda qoʻlga kattik, unnaydigan mayda kulrang tugunchalar paydo boʻladi. Koʻproq bolalarda kuzatiladi. Kasallangan teri quruq, gʻadirbudur boʻladi. Soch follikulalarida muguzlanish jarayonining buzilishi oqibatida vujudga keladi (qarang Son). Kasallikka xos alomatlar bola 2— 5 yoshligidayoq yuzaga kelib, balogʻatga yetgan davrida aniq koʻzga tashlanadi, borabora yoʻqolib ketadi; kasallik aksari qishda qoʻziydi. Bemorni teri kasalliklari boʻyicha mutaxassis vrach davolaydi. Unga doridarmonlardan tashqari, maxsus parhez buyuriladi. Terini toʻgʻri parvarish qilish tavsiya etiladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Temirchaklar** (Tettigonioidea) -toʻgʻri qanotli hasharotlar turkumi katta oilasi, 7 mingga yaqin turi maʼlum. Oʻzbekistonda 100 dan ortiq turi uchraydi. Orqa oyoqlari sakrovchi. Koʻpchiligi (asosan, erkagi)ning oldingi qanotida ovoz chiqaruvchi organi bor. Issiq va iliq iqlimli mamlakatlarda tarqalgan. Eshitish organi oldingi oyogʻining boldir qismida joylashgan. Tuxum qoʻygichi qilichsimon, uzun. T. oʻsimlikxoʻr, shuningdek, yirtqichlari ham bor. Oʻrmon chetlari, butazorlar, gʻorlar, toshlar ostida va boshqa joylarda yashaydi. Tuxumi qishlaydi; bahorda tuxumdan lichinka rivojlanadi. Lichinka 1—2 oy mobaynida 5—8 marta pust tashlab taraqqiy etadi. Hayot sikli bir yoki bir necha yil (dshpauza hisobiga) davom etadi. Baʼzi T. (yashil T. va kulrang T.) qurgʻoqchilik yillari ekinlar (gʻalla, tokzorlar)ga ziyon keltiradi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Echkiemar** — xalq seleksiyasida chi. qarilgan oʻrtapishar xoʻraki uzum navi. Sharqiy ekologikgeografik navlar guruhiga kiradi. Tupi kuchli oʻsadi. Bargi oʻrtacha, besh boʻlmali, kertiklari yuza, chetlari arra tishli. Guli funksional urgʻochi. Uzum boshi yirik (boʻyi 30 sm gacha), oʻrtacha ogʻirligi 450 g, gʻujumi yirik, choʻzinchoq oval, toʻq qizil, eti tigʻiz, sershira, tarkibida qand miqdori 20%, nordonligi 3,8—4,5%, karsillaydi, poʻsti yupqa, hosili faol harorat yigʻindisi 3400—3800° da 135 kunda, avgustning 2-yarmida yetiladi. Hosildorligi 100—120 s/ga. Antraknoz va ragʻa kasalligiga chidamli. Novdalari uzun qoldirib, koʻproq ishkom yoki voishlarda oʻstiriladi. Uzumi yangiligida yeyiladi. Toshkent, Sirdaryo, Namangan va Samarqand viloyatlarida koʻproq ekiladi.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Vahmaqush**, inuya (Remiz pendulinus) — chittaklar oilasiga mansub qush. Mazkur urugʻning yagona turi, 10 tacha kenja turi bor. Oʻzbekistondagi eng mayda qushlardan, uz. 11 sm, vazni 10 g cha. Rangi oqishdan toʻq jigarrang va qoramtirgacha boʻladi. Boshining ikki yonida qora yoʻli bor. Pati mayin. Tumshugʻi uzun va oʻtkir uchli. V. Yevropa va Osiyoning jan.da tarqalgan. Oʻzbekistonning hamma joyida (koʻproq qamishzorlarda) oʻtroq yashaydi. Oʻsimlik tolalari va momiqlaridan tol va qamishlarning suvga osiliv turgan shoxchalariga kichkina osma uya soladi. 6—8 dona tuxum qoʻyadi. Tuxumini faqat modasi bosadi. Tuxumdan 13—14 kunda joʻja chiqadi. Joʻjalari 16—18 kunda uchirma boʻladi. V. zararkunanda hasharotlar va ularning lichinkalari bilan oziq-lanib, qishloq xoʻjaligiga foyda keltiradi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

Vahmaqush rasmi
*Remiz pendulinus*
**Invertor** (lotincha: inverto — agʻdaraman, oʻzgartiraman) — 1) elektrotexnikada — oʻzgarmas elektr tokini bir yoki koʻp fazali oʻzgaruvchan tokka oʻzgartiruvchi boshqariladigan elektr ventilli qurilma. Bogʻlik, (mustaqilmas) va mustaqil xillari bor. Bogʻliq I.da tok chastotasi elektr tarmogʻining tok chastotasi bilan aniqlanadi; musta-qil I.da tok chastotasi I. bilan nagruzkaning elektr zanjirlarini boshqarish rejimlari va parametrlariga boglits buladi (rasm). I. yuqori voltli oʻzgarmas tok elektr uzatish liniyalarida, induksion pechlarda, elektr bilan tortish qurilmalari va b.da qoʻllaniladi; 2)radiotexnikada — radioqurilma kirishidagi elektr signalining amplitudasi, qutbliligi va fazasi chiqishidagi shu parametrlarga Karaganda teskari oʻzgaradigan elektr zanjiri yoki elektron qurilma; 3) qisoblash texnikasida — elementar mantiqiy operatsiya — "yoʻq"ni aniqlaydigan elektron qurilma. Potensial va impulsli xillari bor. Potensial I. qurilma kirishida kuchlanish sathi yuqori boʻlganda chiqishida past boʻlishini taʼminlaydi va aksincha. Impulsli I. impulsli signallarni oʻzgartirib beradi. Analog hisoblash mashinalarida I. kirish signali qutbliligini teskari qutblikka oʻzgartirib beradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Vengriyadagi Baks-Kiskun okrugining joylashuvi
**Helvécia** — Vengriya janubi Buyuk tekisligi Baks -Kiskun okrugi hududidagi yirik qishloq .

Tarixi
------

Helvécia 1892-yilda Shveytsariyada tugʻilgan oʻqituvchi Heinrich Eduard Weber (vengriyada Veber Ede) tomonidan tashkil etilgan. 1870-yillarda tarixiy uzumzorlarning koʻp qismini yoʻq qilgan buyuk filoksera epidemiyasidan soʻng, Buyuk tekisliklarning qumli tuproqlari uzum etishtirish uchun avvalgidan koʻra qimmatroq boʻldi. Helvécia 501 uzumzor ishchilari tomonidan joylashtirilgan, ularning aksariyati Balaton vino mamlakatidan. 1952-yilda yaqin atrofdagi Kecskemet mustaqilligini qoʻlga kiritdi.

Geografiyasi
------------

U 73.66 km2 (28 mi²) maydonni egallaygan va 4522 kishi aholisi bor (2015). Uning aholisining aksariyati qishloq xoʻjaligida ishlaydi. Aholining qariyb yarmi qishloqlarda yashaydi. Qolganlari taxminan ikki markaz oʻrtasida taqsimlanadi 3 km masofada joylashgan: eski Helvécia-Ótelep va Szabo-Sándor-telep yoki Újtelep, dastlab sobiq kolxoz uchun turar-joy maydoni.

Qardosh shaharlar — qardosh shaharlar
-------------------------------------

Helvécia egizaklar:

* Ruminiya Cârța, Romania
* Shveysariya Sirnach, Switzerland
* Serbiya Vršac, Serbia
* Slovakiya Zatín, Slovakia

Baxtsiz hodisa
--------------

1973-yilda bu yerda eng kamida 37 kishi halok boʻlgan, temir yoʻlni kesib oʻtishda jiddiy baxtsiz hodisa yuz berdi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Gazetteer of Hungary, 1st January 2015*. Hungarian Central Statistical Office. 3 September 2015
2. ↑  „XXVI. Szüreti Mulatság pályázat" (hu). *helvecia.hu*.  Helvécia (30-aprel 2020-yil). Qaraldi: 3-aprel 2021-yil.
**Lopagno**— Shveysariyaning Ticino kantonida joylashgan qishloq boʻlib u sobiq munisipalitet hisoblanadi.

2001-yilda munitsipalitet boshqa qoʻshni munitsipalitetlar Cagiallo, Roveredo, Sala Kapriaska, Tesserete va Vaglio bilan birlashtirilib, yangi va yirikroq Kapriaska munitsipaliteti tashkil etildi.

Tarixi
------

Lopagno birinchi marta 1335-yilda *Lopagnio nomi bilan tilga olingan*.

Lopagno, Kagiallo va Kampestro bilan birgalikda oʻrta asrlardan beri *Visinanzani* tashkil etdi. 16-17-asrlarda qishloqdan bir qancha yirik koʻchishlar boʻlgan. Qishloq iqtisodiyoti qishloq xoʻjaligi, savdo va qurilish faoliyatiga asoslangan edi. Lopagno aholisi 1802-yil 26-yanvarda Helvetiya Respublikasi hokimiyatiga qarshi koʻtarilgan xalq qoʻzgʻoloni rahbarlaridan biri edi. 1952-yildan beri Lopagno shahrida aqliy nogironlarni parvarish qilish boʻyicha Don Orion instituti faoliyat koʻrsatmoqda.

S. Apolloniya ibodatxonasi 16-asrga toʻgʻri keladi va Tesserete cherkoviga qaram hisoblanadi.

2000-yilda mehnatga layoqatli aholining toʻrtdan uch qismi qishloqdan tashqarida ishlagan.

Manzili
-------

Tarixiy aholisi
---------------

Tarixiy aholi quyidagi jadvalda keltirilgan:

Manbalar
--------

1. ↑  Amtliches Gemeindeverzeichnis der Schweiz published by the Swiss Federal Statistical Office (olmoncha) accessed 14 January 2010

* Lopagno in German, French and Italian in the online Historical Dictionary of Switzerland.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Buxoro amirining saroyi (maʼnolari).

**Buxoro amirining saroyi** (ruscha: *Дворец эмира Бухарского*) — Qrim Respublikasining (de jure — Ukraina; de facto — Rossiyaning) Yalta shahridagi ikki qavatli sharqona saroy. Buxoro amirligi hukmdori Abdulahadxon tashabbusi va rus imperatori Nikolay IIning ruxsati bilan 1907-yildan boshlab qurila boshlangan va 1910-yilda qurib bitkazilgan. Amirning Rossiyadagi birinchi yirik qarorgohi (unga tegishli bo'lgan ikkinchi saroy Rossiyaning Jeleznovodsk shahrida joylashgan). Hozirda saroy Rossiyaning Federal ahamiyatga ega meʼmoriy yodgorligi boʻlib, unda Rossiyaga qarashli Oʻzbekiston sihatgohi joylashgan.

Tarixi
------

Buxoro amirligi hukmdori Abdulahadxon portreti, (1893-yil)
Markaziy Osiyo hududida temir yoʻl oʻtkazilgandan soʻng, Abdulahadxon yoz oylarini Kavkaz va Qrimda oʻtkazishga odatlanib qolgan. Uning tashabbusi bilan, ushbu hududlarda sharqona saroylar qurilgan. Qrimning Yalta shahrida qad koʻtara boshlagan saroy, 1910-yilda qurib bitkazilgan. U 3 yil, 1907—1910-yillar davomida barpo etilgan. Saroyga Abdulahadxon *Dilkusho* (*Maftunkor*) deb nom bergan.

Saroy 1917-yilga qadar Buxoro amirlarligi hukmdorining mulki hisoblangan. Sovet hokimiyati oʻrnatilganidan soʻng, bino milliylashtirilgan. 1924-yildan hozirgi kunga qadar saroyda Oʻzbekiston sihatgohi oʻz faoliyati olib bormoqda. Binoga Ikkinchi Jahon urushi davrida zarar yetgan. Keyinchalik unda restavratsiya ishlari olib borilgan. Hozirda binoda Yalta sihatgohining 8-korpusi joylashgan.

Meʼmorchiligi
-------------

Mavritan uslubidagi gumbazli, minorali va shiyponli saroy moʻjaz va nafis qilib qurilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Qrimdagi Oʻzbekiston sihatgohi tarixi". *Kknews.uz*. Qaraldi: 29-mart 2021-yil.
2. 1 2 3  „Дворец эмира Бухары: направление «восток-запад» в Ялте". *Krymania.ru*. Qaraldi: 29-mart 2021-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Fayzi Shohismoil** (10-noyabr 1938-yilda tugʻilgan) — shoir, jurnalist va tarjimon. Bolaligi Oʻzbekistonning Samarqand viloyati Mitan (hozirgi Ishtixon) tumanida oʻtdi. Soʻngra Toshkent viloyati Yangiyoʻl tumanida oʻsib ulgʻaydi. Harbiy xizmatda boʻldi. Toshkent universitetining jurnalistika fakultetini bitirdi. Respublika markaziy gazetalarida adabiy xodim, boʻlim mudiri, masʼul kotib, muxarrir oʻrinbosari, Oʻzbekiston teleradio kompaniyasida chet ellarga eshtirishlar radiostansiyasida boʻlim mudiri, bosh muharrir, direktor oʻrinbosari, „Jahon adabiyoti" jurnalida masʼul kotib boʻlib xizmat qildi. Koʻplab sheʼrlari respublika, viloyat, tuman, gazetalarida chop etildi. Bolalar shoiri, xalqaro sharhlovchi, tarjimon sifatida tanildi. „Adashboy", „Irmoqlar", „Choʻqqi bilan suxbat", „Bizning olam", „Yigʻloqi bulut", „Bahor qoʻshiqlari" sheriy toʻplamlari bosib chiqdi. Bolalar va kattalar uchun oʻnlab qoʻshiqlar muallifi, „Mehnat shuhrati" ordeni sohibidir.

Kitoblari
---------

* „Adashboy" she`rlar toʻplami 1973-yil.
* „Irmoqlar" she`rlar toʻplami 1978-yil.
* „Yoshlik bayozi 80" she`rlar toʻplami 1980-yil.
* „Mening uchqur toychogʻim" she`rlar va ertaklar toʻplami 1985-yil.
* „Qoʻshiqlar toʻplami" maktab yoshidagi bolalar uchun qoʻshiqlar toʻplami 1983-yil.
* „Bizning olam" bolalar uchun she`rlar toʻplami 1988-yil.
* „Yigʻloqi bulut" bolalar uchun she`rlar toʻplami 1991-yil.
* „Guldasta" bolalar uchun she`rlar toʻplami 2010-yil.
* „Buvim ertak aytganda" bolalar uchun she`rlar toʻplami 2020-yil.

Manbalar
--------

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Sard tili** — roman tillaritsgm biri. Sardiniya orol va unga yaqin boshqa orollarda tarqalgan. 1,5 mln.dan ortiq kishi soʻzlashadi. 11—14-asrlarda Sardiniyaning rasmiy tili boʻlgan. 20-asrda oddiy soʻzlashuv tili, matbuot va sheʼriyat tili sifatida qoʻllanadi. (Sard tili da badiiy nasr yaratilmagan). Sard tili eng kad. roman tillaridan boʻlib, u koʻproq italyan tilining jan. laxjalariga yaqin turadi. Oʻz navbatida, bir necha lahjalari bor. Fonetik va morfologik jixatlari bilan boshqa roman tillaridan birmuncha farqqiladi. Leksikasida katalan, ispan va italyan tillarining taʼsiri seziladi. Sard tili yagona adabiy til meʼyoriga ega emas. Yozuvi lotin grafikasiga asoslangan. Undagi ilk matnlar 11-asrga mansub.

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. 1 2 3  *(unspecified title)*
3. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Tillarning yer shari | *Jahon tillaridan biri haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Fayyum portretlari** - Qad. Misrda ipshangan marhumlarning rangtasvir portretlari; dastgohli rangtasvirning qad. namunalari. 1887-yilda ilk bor eng yirik topilmalar aniqlangan joy (Fayyum vohasi) nomidan shunday atalgan. Eng rivojlangan davri 1— 3alar oʻrtalariga toʻgʻri keladi. Fayyum portretlari mum rassomligi usulida taxtaga ishlanib, soʻng mumiyolangan murdalar tobutining yuz qismi oʻrniga qoʻyilgan. Fayyum portretlarining dastlabkilari matoga ishlangan. Baʼzan avvaldan xonadonlar uchun ham tayyorlanib, tasvirlangan shaxs vafotidan soʻng uning mumiyosiga qoʻyilgan. Fayyum portretlarining uslub jihatidan 2 — antik sanʼat anʼanalari hamda misrliklar sanʼatiga ergashgan yoʻnaliishari kuzatiladi. Fayyum portretlarida obrazlar oʻta hayotiy, aniq shakllar hajmli, chiziqlari ifodali, tekis qilib roʻparadan, baʼzan bir ozgina (3/4 ga) burilgan hodda nursoya vositasida shakllantirilgan. Fayyum portretlari ning boy toʻplamlari Rossiya (Moskvadagi Tasviriy sanʼat muzeyi va Ermitajda), Misr (Qohiradagi Misr muzeyida), Buyuk Britaniya (Luvr, Britaniya muzeyida), Germaniya (Berlindagi davlat muzeylarida) va boshqalarda saqlanadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sardinalar** — seldsimonlar oilasining 2 urugʻi (sardinalar, sardinopslar)ni oʻz ichiga oladigan baliklar guruhi. Tanasi 2 yondan siqilgan, uz. 30— 35 sm gacha. Tanasining yon tomonlari boʻylab qora dogʻlar, dum suzgichi asosida 1 juft uzun tangachalar boʻladi. Har bir urugʻi bir necha tur va kenja turlarni oʻz ichiga oladi. Janubiy va Shimoliy Amerikaning sharqiy sohillaridan tashqari, barcha iliq va subtropik dengizlarda tarqalgan. Uzoq Sharq sardinasi, yaʼni ivasi Uzoq Sharq dengizlarida, yevropa sardinasi Gʻarbiy Yevropa dengizlarida tarqalgan. Planktonxoʻr, 8—14 yil yashaydi; 2 yoshida voyaga yetadi. Uvildirigʻini (25—29 ming) suvning yuza qismiga (pelagik) qoʻyadi. Ovlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Matthias Maurer** (talaffuzi: *Matthew Maurer* 1970-yil 18-martda tugʻilgan) — Yevropa kosmik agentligi astronavti va materiallar boʻyicha olim. Maurer 2015-yilda kosmik mashgʻulotlarda qatnashish uchun tanlangan.

Hayoti
------

 
Maurer Sankt Wendel, Saarlandda tugʻlulib oʻsgan. Maurer Malteser Favqulodda Xizmatida feldsher sifatida majburiy fuqarolik xizmatini oʻtagan. U Germaniyaning Saarbrücken shahridagi Saarland universitetida materialshunoslik va texnologiya boʻyicha tahsil olgan. 1999-yildan 2004-yilgacha Maurer Germaniyaning RWTH Aachen universiteti Materialshunoslik institutida doktorlik dissertatsiyasini yoqlagan. Uning muhandislik fanlari doktori (Dr.-Ing.). "Termik purkalgan qoplamali alyuminiy koʻpikli engil kompozitsiyalar" mavzusidagi dissertatsiyasi bir qancha ilmiy mukofotlarga sazovor boʻlgan. Doktorlik darajasini tugatgandan soʻng, Maurer butun dunyo boʻylab uzoq muddatli sayohatga chiqdi. 2006-yilda Maurer MBA boshqaruv darajasiga ega boʻlgan Hagen universitetida iqtisod boʻyicha qoʻshimcha oʻqish kursini muvaffaqiyatli yakunladi.

Astronavt faoliyati
-------------------

Maurer 2008-yilda 8500 nafar nomzodlar bilan birga kosmonavt sifatida Yevropa kosmik agentligiga ariza topshirgan va tanlovdan oʻtgan oʻn kishidan biri boʻlgan. Ammo dastlab Yevropa astronavtlar korpusiga tayinlanmagan. 2010-yilda u Yevropa kosmik agentligida ekipajni qoʻllab-quvvatlash muhandisi sifatida ishlay boshladi. 2015-yil iyul oyida Yevropa astronavtlar korpusiga rasman qoʻshilgan

2020-yil 12-may kuni u Texasdagi Jonson kosmik markaziga ESA astronavti Thomas Pesquet va rossiyalik kosmonavtlar Sergey Ryzhikov, Sergey Kud-Sverchkov, Oleg Novitskiy va Pyotr Dubrov bilan birga COVID-19 pandemiyasi davridagi mashgʻulotlar uchun yetib keldi.

### Ekspeditsiya 66/67

2020-yil 28-iyulda Maurer SpaceX Crew-2 da Thomas Pesquet uchun zaxira ekipaj aʼzosi sifatida eʼlon qilindi.

 Maurerning birinchi kosmik yurishi paytida olingan rasm
2020-yil 14-dekabrda Maurer rasman 2021-yil 10-noyabrda boshlangan SpaceX Crew-3 missiyasiga tayinlandi. U NASA astronavtlari Raja Chari bilan birga Xalqaro kosmik stansiyaga uchishdi. Stansiya bortida ular 66-ekspeditsiyaga qoʻshilishdi. Bu missiya uni 2018-yilda Aleksandr Gerstdan keyin oʻn ikkinchi nemis kosmonavtiga aylantirdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Биография М. Маурера".  EKA.
2. ↑  „Матиас Йозеф Маурер. Биография".  Сайт «Космическая энциклопедия». Qaraldi: 17-may 2021-yil.
3. ↑  „Matthias Maurer" (inglizcha). *www.esa.int*. Qaraldi: 1-oktabr 2021-yil.
4. ↑  *ESA.* „Matthias Maurer". *ESA* (20-avgust 2020-yil).
5. ↑  *@ShuttleAlmanac.* „.@NASA gave a lift to the upcoming...".
6. ↑  „NASA assigns astronauts for third SpaceX commercial crew mission" (inglizcha). *SpaceNews* (15-dekabr 2020-yil). Qaraldi: 5-oktabr 2021-yil.
**Dell**, Amerika koʻptilli kompyuter texnologiyasi kompaniyasi boʻlib, kompyuter ishlab chiqarish boʻyicha eng yirik kompnayilardan biri. 2005-yil natijalariga koʻra Fortune 1000 roʻyhatida 26-oʻrinni egallagan. Dell kompaniyasi bosh ofisi Round Rock, Texas, AQShda joylashgan. 

Ushbu shirkatning asoschisi, xoʻjayini va CEO'si Michael Dell boʻlib, shirkat Dell Technologies'ga tegishli hisoblanadi.

Tarixi
------

Michael Dell, Dellning asoschisi
Kompaniya Michael Dell tomonidan 1984-yil Ostin (Texas, AQSh) shahrida *PC Limited* nomi bilan asos solingan. Kompaniya 1988-yil *Dell Computer* va 2003-yil esa *Dell, Inc.* nomini olgan.

1987-yil Yevropa bozorlariga chiqadi, 1994-yilda esa Osiyo–Tinch okeani regioni bozorlariga chiqadi. 2005-yil Fortune Dellni "AQShda hammada katta qiziqish uygʻʻotadigan kompaniya" deb aytadi (dunyo reytinggida 3 oʻrinda).

Dell – XX asr boshlari XXI asrda eng dinamik kompaniyalar biri hisoblanadi. Faoliyating ilk yillarida kompaniya daromadi $300 mingdan kamroqni tashkil etar edi. 2005-yilga kelib kompaniya daromadi $ 50 milliardga yetdi.

Faoliyati
---------

Dell – shaxsiy kompyuter, noutbuk, server, maʼlumotlarni saqlash qurilmalari, KPKʼlar va boshqa koʻpgina qurilmalar yaratish, ishlab chiqarish, sotish va xizmat koʻrsatish bilan shugʻullanadi.

Faoliyati koʻrsatkichlari
-------------------------

Dell kompaniyasida umumiy ishchilar soni 145,000 (2018) kishini tashkil etadi.
2018-yil natijalariga koʻra kompaniya daromadi $78.7 milliardni tashkil etgan, sof foydasi esa 2006-yilga koʻra $3.57 milliardni tashkil etdi. Kapitalizatsiya esa 2007-yil 9-avgust sanasida $61.1 milliardni tashkil etdi.

Modellari
---------

### Dell Vostro 15

Dell kompyuterlarining eng yangi modellaridan boʻlgan Dell Vostro 15 kompyuteri oʻziga xos xususiyatlarga ega. U mukmmal rivojlangan yuz orqali insonni tanish, barmoq izi orqali skanerlash va kompyuter xavsizligini taʼminlash qulayliklariga egadir. Eng qizigʻi ushbu kompyuterning old kamerasi Web-Camera 24px turiga kiradi va uning xotirasi hajmi 1 TBni tashkil etadi. U oʻz ichida 240 HDD va 250 SSD disklarga ega. RAM hajmi 4,8,16 va 32 lik turlarga boʻlinadi. Ushbu kompyuter asosan dasturlash va hisobot ishlarini olib borish uchun moʻljallangan hisoblanadi. Kompyuterning ovozli boshqarish tizimi ham mavjud boʻlib u Microsoft kompaniyasining Windows 10 dasturiy tizimida ishlayd

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Dell*** haqida turkum mavjud |

* Rasmiy sayti (mobil)

1. ↑  „Dell Company Profile" (deadlink). 19-yanvar 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyul 2010-yil.
2. ↑  „2018 annual results".  Craft.
**La Palma** Kubaning Pinar del Rio mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. U provinsiyaning shimoliy qismida, Florida boʻgʻozi sohilida, Konsolasion del Sur shimolida va Vinales shimoli-sharqida joylashgan.

Umumiy koʻrinishi
-----------------

Viñales vodiysi Jahon merosi ob’ekti La Palma sharqida joylashgan, Sierra del Rosario biosfera rezervati esa sharqqa qadar choʻzilgan. Mashhur sayyohlik maskani boʻlgan Cayo Levisa — Kolorados arxipelagining 2 kilometr (1.2 mi)ga yaqin qismida joylashgan.

La Palma shahar muzeyi Marti koʻchasida joylashgan.

Demografiyai
------------

2004-yilda La Palma munitsipalitetida 35 426 kishi istiqomat qilgan.Umumiy maydoni 621 km2 (240 mi²).Aholi zichligi 57.0/km2 (148/sq mi).

Yana qarang
-----------

* Kuba munitsipalitetlari
* Kuba shaharlari roʻyxati

Havolalar
---------

1. ↑  *Atenas.cu.* „2004 Population trends, by Province and Municipality" (es) (2004). 27-sentabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-oktabr 2007-yil.
2. ↑  *Statoids.* „Municipios of Cuba" (2003-yil iyul). Qaraldi: 7-oktabr 2007-yil.

Havolalar
---------

Media related to La Palma, Cuba at Wikimedia Commons

|  |  |  |  |  |
|  |  |  |
|    **(Shahar nomini kiriting)**     |
|  |
|  |  |  |

Andoza:Municipalities in Pinar del Río
**Dispetcherlash** — i. ch. va b. jarayonlarni tezkor nazorat qilish hamda boshqarishni markazlashtirish; axborotlarni uzatish va qayta ishlashning eng zamonaviy vositalarini qoʻllashga asoslanadi. D. asosiy i. ch. siklidagi barcha jarayonlarning uzluksiz bajarilishini, tejamliligini taʼminlashga, yordamchi va xizmat koʻrsatuvchi boʻlinmalarning uzluksiz ishlashini uyushtirishga xizmat qiladi.

D.ni dispetcherlik xizmati amalga oshiradi. D. ishlab chiqarish jarayoni murakkab, koʻp bosqichli korxonalarda katta ahamiyatga ega boʻlib, u koʻpgina sohalar — mashinasozlik, metallurgiya, elektrotexnika, energetika va elektrlashtirish, kimyo, qurilish va qurilish materiallari, yengil va oziq-ovqat sanoatlari, qishloq va suv xoʻjaligi, transport tarmoklari va b. sohalarda keng qoʻllaniladi: Energetikani D.da elektr st-yalar, elektr uzatish liniyalari va b. operativ boshqariladi. Energetika dispetcheri bir qancha elektr st-yalari va elektr tarmoqlarining birgalikdagi ishini tekshiradi hamda muvofiqlashtiradi. Sanoat korxonalarini D .da kelayotgan axborotni avtomatik ishlash uchun mantiqiy qurilmadan yoki boshqaruvchi kompyuterlardan foydalaniladi. Qurilishni D. aloqa, avtomatik hisobga olish va nazorat qilishning hozirgi zamon jihozlari yordamida amalga oshiriladi. Bunda qurilish oʻz vaqtida ishchilar, materiallar, loyihalar, qurilish mashinalari, transport bilan taʼminlanadi; qurilish may-donlari ishlari muvofiklashtiriladi; ishchilar, mashinalarning boʻsh turib qolishi va b. kamchiliklar yoʻqotiladi. Avtomobil, havo, suv va temir yoʻl transportlaridagi dispetcherlik xizmatining tarkibi va tashkil etilishi ayrim turdagi transportlarning xususiyatiga va ularning texnik jihozlanishiga koʻra sanoat korxonalaridagi dispetcherlik xizmatidan farq qiladi, bunda yoʻlovchi va yuklarni toʻxtovsiz va maromida tashishga asosiy eʼtibor qaratiladi. Oliy oʻquv yurtlarida dispetcherlik xizmati dare jadvallarini tuzish, oʻquv auditoriyalarini tasdiqlash, darslarni oʻtish jarayonini nazorat qilib borish vazifalarini oʻz ichiga oladi. Dispetcherlik xizmati i. ch. samaradorligini taʼminlovchi tizim boʻlganligi bois, rivojlangan mamlakatlarda bu tizimni uzluksiz takomillashtirib borish va eng zamonaviy texnik uskunalar bilan jihozlashga katta ahamiyat beriladi. D. mehnat unumdorligini 12—25% oshirishga imkon beradi. Uni tashkil etishga ketgan harajatlar 1 —2 yilda toʻla qoplanadi.

Hoz. Oʻzbekistonda xalq xoʻjaligining yirik korxonalari (mas, "Toshkent aviatsiya ishlab chiqarish birlashmasi" aksiyadorlik jamiyati, Asaka avtomobil zdi, Buxoro neftni qayta ishlash zdi va b.)da eng samarali ishlaydigan, zamonaviy texnik uskunalarga asoslangan dispetcherlik tizimi tashkil etilgan.

Sadir Salimov.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Disproporsiyalar** — iqtisodiyotga xos boʻlgan mutanosiblik (turli sohalar oʻrtasidagi nisbat)larning buzilishi, izdan chiqishi. D. yuz berganda jami talab bilan taklif, i. ch. bilan isteʼmol, jamgʻarma bilan isteʼmol, sanoat bilan qishloq xoʻjaligi, ishlab chiqarish bilan transport, eksport bilan import, pul massasi bilan tovarlar va xizmatlar massasi va b. oʻrtasidagi mutanosiblik buziladi. Jami talab va taklifning oʻzaro mos tushmasligi D.ni keltirib chiqaruvchi asosiy sabab hisoblanadi. D. natijasida iqtisodiy tanglik va hatto boʻhronlar paydo boʻlishi mumkin. D. kelib chiqish sababiga koʻra iqtisodiy D. (iqtisodiy subʼyektlarning yakka va tarqoq boʻlishi, ular faoliyatining bozor orqali oʻzaro toʻla uygʻunlashmaganligi), tabiiy D. (tabiiy sharoitning qulay kelmasligi, turli ofatlarning boʻlishi, kutilmaganda tabiiy resurslarning yetishmay qolishi), siyosiy D. (siyosiy beqarorlik tufayli xoʻjalik aloqalarining vaqtincha uzilib qolishi, iqtisodiy talafot keltiruvchi urush harakatlarining yuzaga kelishi) mavjud. D. oʻtkinchi harakterga ega boʻlib, ular muayyan vaqtdagina yuzaga keladi va keyinchalik bartaraf etiladi. D.ning barta-raf etilishi bozor mexanizmi va davlat tomonidan iqtisodiyotning tartiblanishi orqali amalga oshiriladi.

Ahmadjon Oʻlmasov.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tosh chorshanba oʻgʻli** (1909 Qashqadaryo viloyati Shaxrisabz tumani Kunchiqar qishlogʻi — 1967) — dostonchi. Togʻasi va amakisi baxshi oʻtgan. Ulardan dostonchilik sirlarini oʻrgangan. Repertuarida 20 dan ortiq oʻzbek xalq dostoni boʻlib, ulardan "Alpomish", "Goʻroʻgʻlining tugʻilishi", "Avazxon", "Nurali", "Kelinoy" kabi dostonlar, koʻpgina terma, ertak, maqol, topishmoqdar yozib olingan. T. Tosh chorshanba oʻgʻli 1960-yilda jahon sharqshunoslarining Moskva kongressida ishtirok etib, "Alpomish" dostonidan parchalar kuylab bergan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**"Shamol aso"** (inglizcha: *Wind Wand*) — Yangi Zelandiya mamlakati shaharlari va Londonda yaratilgan kinetik haykal.

Tarixi
------

Koʻp marotaba oʻtkazilgan Lay tajribalardan soʻng, 1966-yilda Torontoda boʻlib oʻtgan Xalqaro haykaltaroshlar simpoziumi (inglizcha: *Toronto International Sculpture Symposium* — Toronto xalqaro haykaltaroshlik simpoziumi) uchun birinchi „tayoqchani" qurish imkoniyati taqdim etildi. Lekin hech qachon tuzilmani demontaj qilish imkonini beradigan texnik xusisiyatlarga moslashtirilgan tarzda qurilmadi. Maʼlumki, original dizayn alyuminiy yordamida ishlab chiqilgan.

1999 -yil 31-dekabrda 45-metrlik aso Yangi Zelandiyaning Yangi Plimut shahridagi yangi qirgʻoqboʻyida velosiped yoʻlakchasi markaziga oʻrnatildi. U boʻron paytida vayron boʻldi va qayta tiklash uchun buzib ham tashlandi. Taʼmirlashdan soʻng, Lay tugʻilgan kunining 100-yilligi munosabati bilan 2001-yil 5-iyulda yana sayr qilish markaziga oʻrnatildi. Yodgorlik fiberglas (shisha tolasi) va uglerod tolasidan yasalgan. Uning ogʻirligi taxminan 900 kg va diametri 200 mmni tashkil etadi Aso uchidagi shar 1296 LED chiroqlardan iborat boʻlib, yumshoq qizil rang taratadi.

2001-yilda Londonning Canary Wharf biznes mavzesida ingliz dizayneri Ron Arad gʻoyasi asosida yasalgan va Vestferri sirki ustiga 50 metrli igna — „Shamol tayoqchasi" (inglizcha: *Windwand*Windwand) oʻrnatildi. Bu aso uglerod tolasidan qilingan, butun uzunligi boʻylab torayib ketadi va yuqori qismida LED chiroq mavjud.

2012-yil may oyida Taranaki mintaqasi hokimiyatining veb-saytida beshburchak koʻrinishidagi yangi haykalni sinovdan oʻtkazish haqida xabar paydo boʻldi. Xabarda asoda oltita tayoqcha boʻlishi ham qayd qilingandi. Maʼlum qilinishicha, tayoqchalar mavjud nusxadan ancha kichikroq boʻlgan 11 metrli beshta tayoq beshburchakning burchaklarida va 12 metrli tayoqcha markazda joylashgan boʻladi. Barcha tayoqchalar Layning asl eskizlari boʻyicha yaratilgan, yagona farq materialda boʻlib, haykalni yasash uchun faqat shisha tolasidan foydalanilgan. Bunday sanʼat inshootlari Oakland va Nyu-Plimut shaharlarida joylashtiriladi. Loyiha hozirda Waiwhakaiho daryosi vodiysida sinovdan oʻtkazilmoqda.

Manbalar
--------

1. 1 2  „wind wand" (en). 1-oktabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-avgust 2012-yil.
2. 1 2  „New artworks set for Taranaki" (en). 1-oktabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-avgust 2012-yil.
3. ↑  „Coastal Walkway" (en). 1-oktabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-avgust 2012-yil.
4. ↑  „Wind Wand. New Plymouth. New Zealand. - Kinetic Sculpture" (en). 1-oktabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-avgust 2012-yil.
5. ↑  „Ron Arad - Windwand (2000)" (en). 1-oktabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-avgust 2012-yil.
**Qum  › wikiQum vannalari - Vikipediyavannalari**, qumga tu shish, psammoterapiya — issiq qumdan davo maqsadida foydalanish; issiq bilan davolash usullaridan. Qa-dimda quyoshda qizigan issiq qum bilan davolash keng rusum boʻlgan; arab, yunon, rimliklar va Sharqiy Hindiston aholisi oʻrtasida bu usul samarali qoʻllanilgan. Qum vannalari haqidagi maʼlumotlar Ibn Sino qoʻlyozmalarida ham qayd etilgan. "Agar qumdan mahorat bilan foydalana olsangiz, moddalar al-mashinuvini yaxshilashga erishiladi. Inson baquvvat boʻlib, kayfiyati tetiklanadi. Ortiqcha moddalar tezda erib, ter bilan chiqib ketadi, u surun-kali sovuklikni bartaraf etadi, bosh ogʻrigʻini qoldirib, miyani mustahkamlaydi". Qum bilan davolash yoz oylarida oʻtkaziladi, asosan, qumning yuqori qatlamidan foydalaniladi. Ertalab qum maydonchalarida medal-on shaklida 2x1 m hajmidagi "joʻyacha"lar tayyorlanadi. Har bir "joʻyacha" ning bosh tomoniga 6—10 sm balandlikda qumdan tayyorlangan yostiqchalar qoʻyiladi. Bemorlar muolaja qabul qilishdan yarim soat oldin kelib, maxsus soya joyda dam olishadi va issiq muhitning termik sharoitiga koʻnikishadi. Bu vaqtda tibbiy xodimlar bemorning vazni, gavda harorati, qon bosimi, pulsi va h.k.ni oʻlchaydi. Bevosita muolaja oʻtkazish oldidan ertalab tayyorlab qoʻyilgan va oftobda qizigan "joʻyacha"larning yupqa qavati olinadi va toʻplab qoʻyiladi. Bemor joʻyachaga yotgandan keyin uning badani qum bilan oʻraladi va eng ustki qismi toʻplab qoʻyilgan issiq qum bilan koʻmiladi. Qum vannalari umumiy va mahalliy boʻlishi mumkin. Umumiy Qum vannalari oʻtkazilganda bemorning tanasi va qoʻl-oyoqlari (yurak sohasidan tashqari) issiq qum bilan oʻraladi. Mahalliy usulda bemorning qoʻl va oyoqlari yoki tanasining ayrim qismigina oʻraladi. bemorning boshi ustiga quyoshdan himoya qilish uchun soyabon qoʻyiladi. Umumiy qumli vannalar kattalar uchun 20—30, bolalar uchun esa 10—15 min davomida qabul qilinadi. Mahalliy muolaja 40— 60 min. soʻngra issiq suvda yuvinish tavsiya etiladi. Qum vannalari taʼsirida butun tana bir xidda qiziydi, ogʻriq qoladi. Organizmda oksidlanish jarayonlari kuchayadi. Qum vannalarini poliartrit, periferik nerv sistemasi kasalliklari, ayollar jinsiy aʼzolarining surunkali kasalliklarida buyuriladi.

Tibbiy tiklanish va fizioterapiya ilmiy tadqiqot institutinkng Termiz filialida bemorlarni qum bilan davolash yoʻlga qoʻyilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tibbiyotga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |