Sovet Ittifoqining sobiq rahbari Mixail Gorbachyov 1998-yilda Pizza Hut televizion reklamasida tasvirlangan. U 1997-yilning noyabr oyida Qizil maydonda va Moskvaning boshqa joylarida joylashgan Pizza Hut restoranida suratga olingan. U 1998-yil yanvar oyida xalqaro miqyosda efirga uzatildi, lekin Rossiyada emas. Reklamada Pizza Hut restoranidagi oila Gorbachyovning siyosiy merosini muhokama qiladi. Ayol Gorbachyov ularga Pizza Hut sovgʻa qilganini aytmaguncha, ikki erkak rozi boʻlmaydi. Gorbachev topgan pullarini oʻz jamgʻarmasi loyihalarini moliyalashtirish uchun ishlatgan. Reklama sobiq Sovet Ittifoqi hududida kapitalizmning gʻalabasini tasvirlovchi tasvir sifatida tasvirlangan.

Tarkib
------

Reklama yaqinda yogʻgan qordan keyin "Four Seasons" mehmonxonasi nuqtai nazaridan Najotkor Masih sobori va Manejnaya maydonining havodan koʻrinishi bilan boshlanadi. Keyin Gorbachyov soyabon bilan qor boʻylab oʻz nabirasi Anastasiya Virganskaya bilan yurmoqda, fonda Avliyo Bazil sobori koʻrinadi. Ular Qizil maydondagi Pizza Hut restoraniga kirib, burchakdagi stolga joylashadilar.

Restorandagi bir oila boshqa stolda oʻtirishibdi. Ota (Richard Marner oʻynagan) Gorbachyovni payqab qoladi va "U tufayli bizda iqtisodiy chalkashlik bor", deb shikoyat qiladi. "U tufayli bizda imkoniyat bor", deb eʼtiroz bildirdi oʻgʻli. Daʼvo ortidan qarshi daʼvo keladi: "U tufayli bizda siyosiy beqarorlik bor" - "U tufayli bizda erkinlik bor" - "Toʻliq tartibsizlik" - "Umid!". Ona gapga aralashadi: "U tufayli bizda koʻp narsa bor ... Pizza Hut kabi." Endi oila rozi. Ular va butun restoran uning yutuqlarini tabriklash uchun qoʻllarida pizza boʻlaklari bilan oʻrinlaridan turishadi. Kamera Gorbachevning oʻziga qaraydi va diqqatni tortadi.

Fonli ovozda shunday deyilgan: "Baʼzida hech narsa odamlarni Pizza Hutʼdan yoqimli issiq pitsadan koʻra yaxshiroq birlashtira olmaydi." Olqishlar xori butun Moskva boʻylab jaranglagandek yanada balandroq eshitiladi. Yakunda "Yaxshi do‘stlar. Ajoyib pizza." koʻrsatilgan. "Siz chekkada boʻldingizmi?" shiorini oʻz ichiga olgan boshqa versiyasi ham yaratilgan.

Fon
---

 Moskvadagi Pizza Hut 1990-yilda ochilishidan oldin
Pizza Hut 1990-yilda Moskvada, Rossiyada birinchi McDonaldʼs ochilganidan bir necha oy oʻtgach ochilgan. Bu qisman Gorbachyovning qayta qurish siyosati tufayli Sovet Rossiyasida ochilishi mumkin boʻlgan birinchi xorijiy restoranlardan biri edi. Moskvada Pizza Hut gʻoyasi Sovet Ittifoqining Qoʻshma Shtatlardagi elchisi Anatoliy Dobrynin va Pizza Hut bosh kompaniyasi PepsiCo bosh direktori Donald M. Kendall oʻrtasidagi shaxsiy doʻstlikdan kelib chiqqan. Bu Sovet Ittifoqi va Amerika korporatsiyasi oʻrtasidagi eng yirik bitimning bir qismi edi.  Sovet Ittifoqi parchalanganidan keyin kelishuv bekor qilindi, bu Pizza Hutning taʼminot zanjirini oʻldirdi.

Pizza Hut ilgari BBDO’dan tez-tez reklama buyurtma qilgan. BBDO art-direktori Ted Shaine kompaniya "Gorbachyov biror narsa qilishga tayyorligini eshitganini" esladi, biroq boshqalar bu g‘oyani BBDO o‘zlari ishlab chiqqanini aytishdi.

Shartnoma tuzish uchun bir necha oy kerak boʻldi. IMGdagi Ketie OʼNeill Bistrian Gorbachyov uchun muzokaralar olib bordi. Uzoq davom etish qisman Gorbachyov uchun toʻlovni oshirish edi, lekin ayni paytda uning haqiqiy ikkilanishini ifodaladi. Uning rafiqasi Raisa Gorbachyova reklama uning obro‘siga putur yetkazishidan qo‘rqdi. Gorbachyov ssenariyni yakuniy maʼqullashi mumkin boʻlgan shartlarga rozi boʻldi. Shuningdek, u pitsa yemasligi Pizza Hutning hafsalasi pir boʻlishiga olib kelgan. OʼNil Bistrian Gorbachyovning oila aʼzolaridan biri, uning nabirasini pitsa boʻlagini yeyishni taklif qildi.

Gorbachyov olgan aniq miqdor hech qachon oshkor etilmagan, garchi bu tarixdagi eng katta isteʼdod toʻlovlaridan biri ekanligi taʼkidlangan. *The New York Times gazetasining yozishicha*, baʼzi maʼlumotlarga koʻra, Gorbachyov 1 million AQSh dollariga yaqin (2021-yilda taxminan 2 million dollarga teng) maosh olgan.  Gorbachyovning aytishicha, pul Gorbachyov jamgʻarmasi uchun ishlatiladi va CNN soʻzlaridan iqtibos keltirgan:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Men kutubxona va *perestroika* arxivini yaratish jarayonidaman va bu loyiha muayyan mablag‘ talab qiladi. *Perestroika* Rossiyaga va butun dunyoga turtki berdi. Bu ikki markazda sodir bo'lgan hamma narsa saqlanib qolishi juda muhimdir. Bu hayotning muhim qismidir. Bu nafaqat iste'mol, balki ijtimoiylashuv hamdir. Agar bu odamlar uchun foydali ekanini ko'rmaganimda, men bunga rozi bo'lmagan bo'lardim. | "|

Ishlab chiqarish
----------------

 Reklamada oʻngdagi oq bino (bu zargarlik doʻkoni) ishlatilgan. Rasmning oʻrtasida Iberiya darvozasi va cherkovi koʻrinadi.
OʼNil Bistrian, rejissyor Peter Smillie va yana bir qanchalar 1997-yil noyabr oyida Moskvaga uchib ketishdi. Oldindan ishlab chiqarish bir necha kun davom etdi. Asosiy suratga olish ikki kun davom etdi. Gorbachyov limuzinda kechikib keldi. Suratga olish jarayonida Qizil maydon bir kunga yopildi. Qizil maydonda namoyish etilgan Pizza Hut aslida suratga olish uchun almashtirilgan zargarlik doʻkoni edi. Ichkarida suratga olish ishlari Moskvadagi haqiqiy Pizza Hut restoranida olib borilgan. Qizil maydon va cherkovlarni suratga olish uchun ekipaj Kremlning oʻziga kinokameralarni oʻrnatdi. Baʼzi qiyinchiliklarga ob-havo kiradi, bu past harorat va past yorugʻlikni anglatadi. Reklama keyinchalik Crew Cuts firmasidan Clayton Hemmert tomonidan tahrirlangan. U bir-birining ustiga aks-sado va qoʻshiqlar qoʻshish orqali reklamaning oxirini shakllantirishda muhim rol oʻynadi. Ishlab chiqarish xarajatlari million dollardan kamga baholangan.

Eshittirish va qabul qilish
---------------------------

Reklama 1998-yil 1-yanvarda boʻlib oʻtgan "Rose Bowl "futbol oʻyini chogʻida Qoʻshma Shtatlarda efirga uzatilgan, ammo Gorbachyov reklamada qatnashgani uchun ommaviy axborot vositalarida qattiq tanqid qilingan, faqat Rossiyada emas. Dastlabki translyatsiyadan bir necha yil oʻtgach, reklama bir necha marta virusli videoga aylandi. *Time* reklama roʻyxatini "Top 10 sharmandali mashhur reklama roliklari" roʻyxatiga kiritdi. *Thrillist* uni 2014-yilgi maqolada mashhur 11 ta eng gʻalati maʼqullashlardan biri deb atagan. 2010-yilda Rossiyaning "*Snob*" jurnaliga bergan intervyusida Gorbachyov turli xil qoʻllab-quvvatlash xatlarini olganini aytdi.

Tahlil
------

Gorbachyovni reklama roligidagi dramaning kuzatuvchisi sifatida tasvirlashdi. U "chiroyli film va gʻalati reklama" sifatida taʼriflangan va sobiq jahon yetakchisining paydo boʻlishining hayratlanarli qiymatidan foydalangan. Reklama shuningdek, Gorbachyov Rossiyadan tashqarida uning ichidan koʻra koʻproq mashhur boʻlganligi bilan bogʻliq edi.

Reklamada: kapitalizm kommunizmdan yaxshiroq, chunki u Pizza Hut-ni amalga oshirishga imkon berdi. 2012-yilda Nadia Kaneva va Elza Ibroscheva Gorbachyovning Pizza Hut reklamasida paydo boʻlishi — shuningdek, Enni Leybovits — 2007-yilda suratga olingan Louis Vuitton bosma reklamasida paydo boʻlishi "kommunizmning oʻtishi va yangi, kapitalistik va isteʼmolchi tartibning gʻalabasi" deb yozishgan. Gorbachevning "kuchli Gʼarb brendlarining tijorat vakiliga aylanishi" va "marketing maqsadlarida uning ramziy maqomini tanlashi uning siyosiy arbob sifatida ahamiyatsizligining istehzoli ramzi boʻlib xizmat qiladi" postkommunistik kontekstda".

Keyingi ishlanmalar
-------------------

 1989-yilda Gorbachyov davrida qulagan Berlin devorining qolgan qismi.
1998-yil oktyabr oyida Pizza Hut Moskvani tark etdi.

Gorbachyov *The Guardian nashriga* 1998-yildagi Rossiya moliyaviy inqirozi tufayli jamgʻarmalarini yoʻqotganini aytdi.

1997-yilda Gorbachyov CNN telekanaliga yana reklamalarda qatnashishni rejalashtirmaganligini aytdi. 2000-yilda Gorbachyov Vena shahrida Demner, Merlicek & Bergmann tomonidan Avstriyaning federal temir yoʻllari boʻlgan ÖBB uchun tayyorlangan reklamada tasvirlangan. Shiori "ÖBBda qayta qurish" edi va Wien Floridsdorf temir yoʻl stantsiyasida suratga olingan. Reklama ORF-da birinchi marta 2000-yil 10-mayda efirga uzatilgan. 2007-yilda Gorbachyov Enni Leybovits tomonidan Louis Vuitton uchun avtomobilda Berlin devorining qolgan qismlari yonida olingan fotosurat reklamasida tasvirlangan. Pizza Hut reklamasidan farqli oʻlaroq, bu reklama Rossiyada namoyish etilgan.

Pizza Hut Rossiyaning 2022-yilgi Ukrainaga bostirib kirishiga javoban oʻzining 50 ta rus shoxobchasi faoliyatini toʻxtatdi.

Gorbachyov oʻlimidan bir necha soat oʻtgach, Pizza Hut Twitterda mashhur mavzuga aylandi.

Yana qarang
-----------

* Rossiya Federatsiyasining iqtisodiy tarixi
* Donald Trump filmografiya § Reklama

Manbalar
--------

1. 1 2  *Broder.* „The Man Who Brought Pizza". *Jacobin*. 1-dekabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-mart 2021-yil.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  *Musgrave.* „Mikhail Gorbachev's Pizza Hut Thanksgiving Miracle". *Foreign Policy*. 1-dekabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-mart 2021-yil.
3. ↑  *Ramirez.* „Soviet Pizza Huts Have Local Flavor". *The New York Times* (11-sentabr 1990-yil). 25-iyun 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-mart 2021-yil.
4. ↑  *Stanley, Alessandra*. „From Perestroika to Pizza: Gorbachev Stars in TV Ad". *The New York Times* (3-dekabr 1997-yil). Qaraldi: 9-mart 2021-yil.
5. ↑  „Gorbachevning pitsa uchun pitchi chiqdi" (23 dekabr, 1997 yil). 22-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-mart 2021-yil.
6. ↑  *G. Zhang.* „Yes, That Was Former Soviet Leader Mikhail Gorbachev Shilling for Pizza Hut in an Old Commercial". *Eater* (15-avgust 2019-yil). 16-avgust 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi.
7. ↑  *McGauley.* „The 11 Most Bizarre Celebrity Endorsements Of All Time". *Thrillist*. 6-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-mart 2021-yil.
8. ↑  „Михаил Горбачев. Стоила мне эта работа очень дорого" (ru). *Snob*. 29-oktabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-mart 2021-yil.
9. 1 2 3  Nadia Kaneva & Elza Ibroscheva „5: Media and the Birth of the Post-Communist Consumer",*. Media Transformations in the Post-communist World: Eastern Europe's Tortured Path to Change* Peter Gross & Karol Jakubowicz:. Lexington Books, 2012 — 82 bet. ISBN 9780739174944. 20-iyul 2021-yilda qaraldi.
10. ↑  „Pizza Hut Says 'Nyet' To Moscow". *CBS News* (28-oktabr 1998-yil). 17-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi.
11. ↑  „"Perestroika in den ÖBB"? - Michail Gorbatschow dreht für die ÖBB einen Werbefilm" (de-AT). *Der Standard* (4-may 2000-yil). 13-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-mart 2021-yil.
12. ↑  „ÖBB - "Gorbachev"". *AdForum* (avgust 2000). 13-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi.
13. ↑  „ÖBB-Fernsehspot "Perestroika" mit Michail Gorbatschow als Hauptdarsteller am 10. Mai on air - BILD (web)" (de). *OTS.at*. 14-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-mart 2021-yil.
14. ↑  *Levin, Dan*. „Louis Vuitton Ad Shows Gorbachev Accompanied by Subversive Text (Published 2007)". *The New York Times* (5-noyabr 2007-yil). Qaraldi: 12-mart 2021-yil.
15. ↑  „Михаил Горбачев стал лицом Louis Vuitton". *Kommersant*. Qaraldi: 13-mart 2021-yil.
16. ↑  *Kollewe.* „KFC and Pizza Hut owner and Heineken pause business in Russia". *The Guardian* (9-mart 2022-yil). 20-may 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-mart 2022-yil.
17. ↑  *Grenier.* „Mikhail Gorbachev's pop culture legacy" (en-GB). *Deutsche Welle*. Qaraldi: 1-sentabr 2022-yil.

Havolalar
---------

* YouTubeʼda Gorbachyov Pizza Hut reklamasi
* Gorbachev va Pizza Hut Fransiya 24-da