recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Maʼlumot** (pedagogikada) — shaxsning oʻqish-oʻrganish natijasida oʻzlashtirgan bilim koʻnikmalari hajmi, yoʻnalishi va darajasi. Taʼlimtarbiya hamda mustaqil bilim olish jarayonida olinadi. M. insoning ongli faoliyati jarayonida oʻzlashtirib boriladi. Ushbu jarayon bolaning fikrlash qobiliyati shakllanishidan boshlab dastlab oilada, soʻngra uzluksiz taʼlim tizimining turli bosqichlarida taʼlimtarbiya olish davomida amalga oshiriladi. Uzluksiz taʼlim tizimining har bir bosqichida tegishli taʼlim standartlari hamda oʻquv das-turlari bilan belgilangan hajm va yoʻnalishdagi M. oʻzlashtirib boriladi. M.ni oʻzlashtirish jarayonini tashkil qilishning asosiy shakli taʼlim va tarbiya mashgulotlaridan iborat. Bunda M. oluvchini talaba, oʻquvchi, shogird, bu jarayonga rahbarlik qiluvchilarni oʻqituvchi, murabbiy, ustoz deb nomlanadi. M. olish manbai darslik, qoʻllanma, qoʻshimcha adabiyotlar, atrof muhitdagi narsa va voqea-hodisalar, M. olish vositasi oʻquv qurollari hamda mantiqiy tafakkur jarayonidan iborat. M. oila, bogʻcha, maktab, akademik litsey yoki kasbhunar kolleji, oliy oʻquv yurti, maktabdan tashqari taʼlim muassasalari, oliy oʻquv yurtidan keyingi taʼlim shakllari — aspirantura, doktorantura hamda qayta tayyorlash va malaka oshirishda oʻzlashtiriladi.

Shaxsning M. darajasi boshlangʻich, umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, oliy boʻlishi mumkin. M. umumiy va maxsus M.ga ajraladi. Umumiy M. kelajakdagi ixtisosi, kasbidan qatʼi nazar, har bir kishi uchun zarur boʻlgan bilim, malaka va koʻnikmalarni anglatadi. Maxsus M. muayyan mutaxassislikdagi xodimning kasbiga oid M.ni bildiradi. Umumiy M. maxsus maʼlumotning zarur negizidir. Maxsus M. oliy (qarang Oliy taʼlim), oʻrta maxsus va kasb-hunar (qarang Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi) M.lariga boʻlinadi.

Saidqosim Usmonov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Marta Simlat**, **JK** nomi bilan tanilgan (1970-yil 2-yanvar) - polshalik model va yevrodans "qo'shiqchisi" bo'lib, 1990-yillarning o'rtalaridan oxirigacha italiyalik prodyuserlar Larri Pignagnoli va Davide Riva bilan muvaffaqiyatga erishgan.

Musiqiy karyerasi
-----------------

Simlat 1992-yilda Polshadan Italiyaga ko'chib o'tgan va modellik faoliyatini boshlagan. Biroq, oradan ko'p vaqt o'tmay, Whigfield jamoasi a'zolari Larri Pignagnoli va Davide Riva tomonidan e`tiborga tushgan. Simlat tezda o'zining birinchi yakkaxon qo'shig'i "You Make Me Feel Good" qo'shig'ini imzolagan hamda Fransiya, Italiya va Germaniyada ushbu qo'shiqni muvafaqqiyatli ijro etib, Kanada raqs chartlarida birinchi o'rinni egallagan.

Uning uchinchi yakkaxon qo'shig'i "You and I" Kanada raqs chartlarida yuqori pog'onaga ko'tarildi va Yevropada efirga chiqdi. Trek butun dunyo bo'ylab ko'plab raqs albomlariga, jumladan Muchmusic's *Dance Mix '95* va *Eurodisco '96 - Collectionga* ham kiritilgan. To'rtinchi yakkaxoni "My Radio" Yevropani hayratda qoldirdi va Yaponiyada ham mashhur bo'ldi.

1999-yilda J.K.ning so'nggi rasmiy yakkaxon qo'shig'i "Deep in the Night" chiqarilgan bo'lsada, 2005-yilda Benassi Bros vokalist Dhany bilan J.K.ning "Hit My Heart" va "Make Me Feel" nomli qo'shiqlarining kover versiyasini yaratdi. Uning aksariyat qo'shiqlari faqat Italiyada chiqarilgan.

Aslida, J.K. uchun barcha qo'shiqlarining vokal qismiGiovanna Bersola, Sandy Chambers va Zeitia Massiah tomonidan ijro etilgan. Simlat tomonidan videolar va jonli ijrolarda lab sinxronligi namoyish etilgan. Simlat Dance Machine 9-da "My radio (70-yillar)" qo'shig'i boshlanishida mikrofonini o'chirishni unutib qo'yganligi tufayli, lablarini sinxronlashtirgani bilinib qolgan. 2000-yilda o`zining so'nggi "You Got Me Dancing" rasmiy yakkaxonidan so'ng, Simlat omma e'tiboridan g'oyib bo'ldi va J.K. loyihasida o`rnini bo`sh qoldirib, loyihani tark etdi (bu balki tasdiqlangan lab-sinxron ayblovlari tufayli bo`lishi mumkin).

Manbalar
--------

Tashqi havolalar
----------------

*
Yon ko'rinish
**Villendorf venerasi** (nemischa:) — Gravett madaniy davriga oid uncha katta boʻlmagan ayol haykali. Avstriyaning Agsbax kommunasidagi Vaxau qoʻrgʻonidagi Villendorf hududi yaqinidagi qadimiy qabrlardan birida arxeolog Joseph Szombati tomonidan 1908-yil avgust oyida topilgan. Galgenberg Venerasi bilan birgalikda Vena tabiiy tarix muzeyidan (Avstriya) joy olgan.

Tavsifi
-------

11 sm oʻlchamdagi haykalcha bu hududda uchramaydigan oolit davri ohaktoshidan oʻyib yasalgan va qizil oxra bilan boʻyalgan. Bu oʻsha davr qadimgi xalqlarining harakatlarini koʻrsatishi mumkin. 2015-yilgi maʼlumotlarga koʻra, haykalcha 29 ming 500 yoshda. Ushbu haykalcha yasalgan joyi, tayyorlash usuli va madaniy maqsadi haqida deyarli hech narsa maʼlum emas.

Ayol shakli realistik uslubda yasalgan. Uning koʻkragi, qorni va sonlari katta va yumaloq. Aniq oʻyilgan chiziqlar kindik, jinsiy aʼzolar va koʻkrakka qorishib turgan qoʻllarni aks ettiradi. Uning bosh qismida sochlar yoki bosh kiyim aniq koʻrinadi; yuzga oid chizgilar umuman koʻrinmaydi.

Ayrim ekspertlar haykalni hind-yevropa davrigacha boʻlgan Yevropadagi unumdorlik xtonik maʼbudasi sanalgan Ona Yer bilan birlashtiradi. 2005-yilda haykalchaning narxi 60 million dollarga baholangan.

Madaniyatda
-----------

* Rassom Jeff Koons Dom Perignon Shampagne bilan hamkorlikda Villendorf Venerasi shaklining mavhum nusxasi asosida shampan idishlarining maxsus seriyasini (2013) ishlab chiqdi.
* Villendorf Venerasi „Yosh Papa" seriyalida (2016-yil) Muqaddas Taxt davlat kotibining doimiy qiziqish manbai sifatida namoyon boʻladi.
* Vladimir Mayakovskiy nomidagi Moskva akademik teatrining „Don Juan" spektaklida (2018-yil) haykalcha tasviri asosida yaratilgan real o‘lchamdagi qo‘g‘irchoqdan foydalanilgan. U spektakl oxirida paydo boʻladi va Keksa ona timsoli sifatida koʻrinadi.

2008-yil avgust oyida haykal topilganligining 100 yilligi munosabati bilan Avstriya pochtasi gologrammali maxsus pochta toplamini chiqardi. Markalar toʻplamidagi Villendorf Venerasining tasviri 80 ta alohida tasvirdan iborat boʻlib, 3d effekt yaratadi.

„O‘n uchinchi jangchi" badiiy filmida Villendorflik Veneradan ona ajdod — „Vandallarning onasi" obrazini yaratishda namuna sifatida foydalanilgan. Kartina Maykl Kriktonning romani asosida suratga olingan. Filmda haykalcha metalldan yasalgan va boshi yoʻq tarzida aks etadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Dokumentalniy serial BBC „Kak iskusstvo sotvorilo mir" (How Art Made the World, 2005). Film 1-y.
2. ↑  „«Молодой Папа»: гид по живописи, показанной в сериале Паоло Соррентино".  Artchive. Qaraldi: 19-dekabr 2018-yil.
3. ↑  „«Venus von Willendorf» auf dreidimensionalem Markenblock der Post". *Österreichische Post Aktiengesellschaft*.  www.post.at (8-avgust 2008-yil). 20-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-dekabr 2018-yil.

Havolalar
---------

 

* Kristofer LCE Witcombe tomonidan „Villendorf Venera"
* Vena tabiiy tarix muzeyining rasmiy sayti
* Vena tabiiy tarix muzeyi sahifasi „Vena. (Wayback Machine saytida 2020-09-20 sanasida arxivlangan) Bugun. (Wayback Machine saytida 2020-09-20 sanasida arxivlangan) Abadiy" (Wayback Machine saytida 2020-09-20 sanasida arxivlangan)
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Mushrif (maʼnolari).

**Mushrif** (taxallusi; ismi Mirzo Qalandar) (? — Isfara — 1825) — shoir va olim. Qoʻqon madrasasida oʻqigan. 1818-yildan Umarxon saroyida lashkar qozisi vazifasini bajargan. Muhammad Alixon davrida Isfarada qozi boʻlgan. Forsiy va turkiyda ijod qilgan. Gʻazal va qasidalarida Umarxonni madh etgan, tabiat goʻzalliklarini tasvirlagan, insof va adolatni ulugʻlagan. Mushrif Umarxon taklifi bilan "Shahnomayi nusratpayom" ("Gʻalabadan xabar beruvchi Shoqnoma") asarini yozgan (1822). Asar Fazliyning "Umarnoma" dostoni asosida yaratilgan. Unda Umarxonning bolalikdan vafotiga qadar hayoti aks ettirilgan. Asar 19-asr Qoʻqon adabiy muhitini oʻrganishda muhim ahamiyatga ega. Mushrif sheʼrlaridan namunalar Fazliyning "Majmuai shoiron" tazkirasida uchraydi. "Risolayi askariy" kitobi hamda diniy mavzudagi "Daloyil ulhayrot" asarining arabchadan forsiyga qilgan tarjimasi hali topilmagan. "Shahnomayi nusratpayom" ning qoʻlyozmasi Rossiya Fanlar akademiyasi Osiyo mamlakatlari institutining Sankt-Peterburg boʻlimida (inv. № 471) saqlanadi.

Ly.: Qayyumov P. Tazkirayi Qayyumiy, T. 1998.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vladimir Muravlev** (ruscha: *Владимир Муравлёв*) – rossiyalik balet artisti.

Hayoti
------

Muravlev 1974-yil 10-yanvarda Toshkentda (Oʻzbekiston) tugʻilgan. Ural Tansiqboyevning nabirasi. Baletmeyster Qoʻrqmas Sagatov qoʻl ostidagi Oʻzbek akademik balet maktabining (1993) sahna sanʼati yoʻnalishi boʻyicha tamomlagan. Hozirda Moskva klassik baletining bosh raqqosasi.

Bugungi kunning eng taniqli balerinalari, jumladan Tamara Rojo, Galina Shlyapina, Lyudmila Vasilev, Ekaterina Berezina, Olga Pavlova, Marina Rjannikova bilan birga hamkorlik qilgan.

Debyutlari
----------

1996-yil – Dmitriy Bryantsevning *„Bravo! Figaro" filmida graf Almaviva!*, Stanislavskiy va Nemirovich-Danchenko nomidagi Moskva akademik musiqa teatrida (Moskva Stanislavskiy baletida) *Figaro* (Beaumarchais ' Mariage de Figaro asosida);

1997-yil – Count Albrecht *Jizelda*, Alisher Navoiy nomidagi Davlat akademik opera va balet teatrida (Toshkent, Oʻzbekiston, Oʻzbek akademik balet maktabining 50 yilligiga bagʻishlangan);

1998-yil – Londondagi ingliz milliy baletida shahzoda Derek Dinning *„The Nutracker"* filmida (Buyuk Britaniya);

1998-yil – Londondagi ingliz milliy baletida Maykl Korderning „*Cinderella"* filmida shahzoda / shahzodaning doʻsti (Buyuk Britaniya);

2002-yil – Shahzoda Siegfried Irek Muhamedovning *„Swan Lake"* nomli yangi spektakli Wielki Teatrida – Polsha milliy operasi (Varshava, Polsha).

Mukofotlari
-----------

Muravlev 1994-yilda „Arabesk" xalqaro balet tanlovida (Perm, Rossiya) bronza medali, 1997-yilda Moskva xalqaro balet tanlovida (Moskva, Rossiya) diplom, 1997-yilda Jahon sanʼat festivali (Los-Anjeles, AQSh) Gran-pri va oltin medal bilan taqdirlangan. Shuningdek, 2002-yil Xalqaro raqs va musiqa festivalida (Bangkok, Tailand) Shveytsariyaning „LONGINES" soat kompaniyasi tomonidan nafislik uchun mukofotiga, 2006-yil Xalqaro farovonlik jamgʻarmasining „Shon-sharaf va afzallik" medali ga va 2009-yil Rossiyada xizmat koʻrsatgan artist nomiga sazovar boʻlgan.

Shuningdek qarang
-----------------

* Rossiya balet raqqosalari roʻyxati

Tashqi havolalar
----------------

* Vladimir Muravlevning rasmiy veb-sayti
* Moskva klassik baletining rasmiy veb-sayti (ruscha)
**Asirmatos** ( grekcha: *Ασύρματος*  [aˈsiɾ.ma.tos] kabi talaffuz qilinadi ) yoki **Attaliotika** ( grekcha: *Ατταλιώτικα*  [a.taˈʎo.ti.ka] kabi talaffuz qilinadi ) — Gretsiyaning Afinadagi aholi punkti bo'lib, U Filopappos tepaligining g'arbiy yon bag'irlarida, Ano Petralona tumani yonida joylashgan. Bu texnik jihatdan Petralona tarkibiga kiradi.

Asyrmatos nomi yunon flotining uzatuvchi antennasi sharafiga nomlangan ( *asyrmatos* yunoncha "simsiz" degan ma'noni anglatadi). Bu hudud Kichik Osiyodan Grek-turk urushidan keyin kelgan qochqinlar joylashgan eski karer edi. Qochqinlarning aksariyati esa Attaleiyadan kelganligi uchun bu tumanning boshqa nomi Attaliotika hisoblanadi. Yangi turar-joy qo'pol va vaqtinchalik materiallardan qurilgan bo'lib, xuddi xarobadek ko'rinar edi. 1944-yilda Dekemvriana paytida dengiz floti maktabi va uzatish antennasi yoqib yuboriladi, bu esa hukumat qochqinlarni tosh uylar va ko'p qavatli uylar qurilgunicha eski dengiz maktabi binolarida joylashtirishga qaror qiladi. 

Asyrmatos taniqli yunon neorealistik *"Synoikia To Oneiro"* filmi uchun tabiiy obraz sifatida foydalangan. Film Afinadagi qashshoqlik va qiyinchilik tasvirlarini aks ettirgani uchun 1960-yillarda Gretsiya hukumati tomonidan senzura qilingan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Στη Γειτονιά των Ονείρων: Ο Ασύρματος στου Φιλοπάππου".  mikros-romios.gr. Qaraldi: 27-mart 2015-yil.
2. ↑  „Μια θρυλική συνοικία, μια καταραμένη ταινία".  tovima.gr. Qaraldi: 27-mart 2015-yil.
3. ↑  „Η "Συνοικία το όνειρο" ξαναζωντανεύει στον Ασύρματο".  espressonews.gr. 21-oktyabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-mart 2015-yil.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Alisher Navoiy masjidi.

**Alisher Navoiy jomeʼ masjidi** — Oʻzbekistonning Buxoro viloyati Kogon shahrida joylashgan jomeʼ masjid. Shaharning gʻarbiy qismida bunyod etilgan ilk va yagona masjid.

Masjidning ilk binosi 1989—1991-yillarda 10x10 metr maydonda bunyod etilgan. 1992-yilda masjidga 600 m² yer maydoni ajratib berilgan. 1994-yilda masjidni kengaytirish ishlari boshlanib, tahoratxona va ayvon qurilgan. 1999-yil Davlat Adliya boshqarmasi roʻyxatidan oʻtkazilgan. Yillar mobaynida masjid hududi kengayib borgan va 2012-yilda 733 m² ga yetgan. 2016-yilda masjidning asosiy binosi toʻliq rekonstruksiya qilingan. 2018—2019-yillar davomida masjidda qurilish ishlari olib borilib, masjid ayvoni kengaytirilgan, tahoratxona qayta qurilgan.

Turli yillarda Roib Loyiqov (1991—1999), Toʻlqin Safarov (1999—2017), Afzal Kamolovlar (2017—hozirgacha) masjidga imom etib tayinlanishgan.

2020-yil 31-oktyabrda payvandlash xavfsizligi qoidalarining buzilishi sababli yongʻin sodir boʻlib, natijada masjid yordamchi binosining 35 m² tom qismi yongan.

Hozirda masjidning eski binosi oʻrnida yangi zamonaviy koʻrinishdagi masjid binosi qurilyapti.

Yana qarang
-----------

* Shom masjidi
* Zirabod masjidi

Manbalar
--------

1. ↑  „Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtgan diniy tashkilotlar". *Minjust.uz*. 1-yanvar 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-yanvar 2023-yil.
2. 1 2 3  „„Alisher Navoiy" jomeʼ masjid tarixi". *Naqshband.uz* (28-may 2020-yil). Qaraldi: 1-yanvar 2023-yil.
3. ↑  „Buxoro viloyat adliya boshqarmasi tomonidan davlat roʻyxatidan oʻtgan diniy tashkilotlar". *Buxoro.adliya.uz* (25-iyul 2018-yil). Qaraldi: 1-yanvar 2023-yil.
4. ↑  „Buxoro viloyatining Kogon shahridagi masjidda yongʻin sodir boʻldi". *Daryo.uz* (1-noyabr 2020-yil). Qaraldi: 1-yanvar 2023-yil.
**Yalpizli shokolad** (yoki **shokoladli yalpiz**) shokoladga yalpiz yoki krem de mente kabi yalpiz taʼmli qoʻshimchalrni qoʻshish orqali tayyorlangan mashhur shokolad turi. Yalpizli shokolad, ingredientlar va ishlab chiqarish jarayoniga qarab, turli xil hidga ega boʻlishi mumkin. Shokoladning tarkibida sutli shokolad, oddiy qora shokolad yoki oq shokolad boʻlishi mumkin, shu sababli, yalpizli shokoladning aniq oʻziga xos taʼmi yoʻq

AQSH Milliy qandolatchilar assotsiatsiyasi 19-fevralni „Yalpizli shokoladlar kuni" deb sanadi.

Mahsulotlar
-----------

 Marianna konfetlari maydalangan yalpizli shokolad bilan toʻldirilgan
### Yalpizli shokolad ishlab chiqaruvchi kompaniyalar

* Aero mit
* Andes bittermint
* Bendicks Bittermint
* Frango bittermint
* Hershey yalpizli shokolad chiplari
* Laura Sekord
* Lindt Mint Intense

Manbalar
--------

1. ↑  „Candy Holidays".  National Confectioners Association. 2-dekabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-dekabr 2014-yil.
2. ↑  „HERSHEY'S Mint Chocolate Chips".  The Hershey Company. Qaraldi: 1-dekabr 2014-yil.
**Minora-i Kabir** (Menār-e Kabir) — XI asrda qurilgan gʻishtli minora boʻlib, Tabasda (Markaziy Erondagi choʻl shahri) Saljuqiylar imperiyasi davrida bunyod etilgan.

Minora Tabasda 993-1014-yillar oralig'ida (Gaznaviylar davrining oxiri — ilk Saljuqiylar davrida) qurilgan eng qadimgi inson qoʻli bilan yaratilgan inshootlardan biri boʻlgan. Uning balandligi taxminan 40 m (130 ft) ga yaqin bo'lgan deb hisoblaniladi.

1907-yil 22-fevralda minora poydevorini zaiflashtirgan Kariz-e Allohobodda koriz qurilishi tufayli qulab tushgan. 

Minora 1935-yil 7-dekabrda Eron milliy merosidan biri sifatida qayd etilgan (Arxeologiya boʻlimining roʻyxati № 245). 

Minora qoldiqlari 1960-yillarda olib tashlangan va uning atrofidagi uylarning devorlaridan qolgan g'ishtlar topilgan.

Yana qarang
-----------

* Eronning madaniy meros, hunarmandchilik va turizm tashkiloti
* Saljuqiylar sulolasi

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Berberian, Manuel*. Earthquakes and Coseismic Surface Faulting on the Iranian Plateau*. Elsevier, 2014 — 328 bet. ISBN 9780444632975.
2. 1 2  Ambraseys, N. N.*. A History of Persian Earthquakes*. Cambridge University Press, 2005 — 197 bet. ISBN 9780521021876.
3. ↑   *The Geographical Journal*. **28**. Royal Geographical Society (Great Britain). 1906. p. 563.
4. ↑  م ناره کبیر گلشن طبس ، دهکده گلشن ، طبس
5. ↑  Allāh Mishkātī, Nuṣrat*. A List of the Historical Sites and Ancient Monuments of Iran*. Ministry of Culture and Arts Press, 1974 — 82 bet.

Havolalar
---------

* Moline, Judi (1978–1979). "Kunst des Orients". *Salğūq Minarets in Iran: Structural Developments* (Franz Steiner Verlag) **12**: 95–102.
**Zelenodolsk** (ukraincha: *Зеленодольськ*[zeˌlɛnoˈdɔlʲsʲk]) — Ukrainaning Dnepropetrovsk viloyati tarkibiga kiruvchi Krivoy Rog tumanidagi shahardir. Unda Ukrainaning hromadalaridan biri boʻlgan Zelenodolsk urban hromada maʼmuriyati joylashgan edi. Hozirda aholisi 12,692 yetgan. 2020-yil 18-iyulga qadar Zelenodolsk Apostolove tumaniga tegishli boʻlgan. 2020-yil iyul oyida Ukrainaning maʼmuriy islohoti doirasida bu tuman tugatilgan. Buning natijasida Dnepropetrovsk viloyatidagi tumanlar soni 7 taga qisqargan. Apostolove tumani hududi esa Krivoy Rog tumaniga birlashtirilgan. Zelenodolsk Rossiya tomonidan oʻzlarining daʼvo qilgan Xerson viloyatining bir qismi sifatida daʼvo qilingan. Ammo, ular tomonidan nazorat qilinmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Зеленодольская громада" (ru).  Портал об'єднаних громад України.
2. ↑  „Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ." (uk). *Голос України* (18-iyul 2020-yil). Qaraldi: 3-oktyabr 2020-yil.
3. ↑  „Нові райони: карти + склад" (Ukrainian).  Міністерство розвитку громад та територій України.
4. ↑
Andoza:Dnipropetrovsk Oblast

Andoza:Ukraina viloyatining hududiy bo'linmalari
**Taʼliq** (arab. — osish, osib quiish) — xattotlik uslubi; arab yozuvidagi xat uslublaridan biri. 14-asrda tavqe va riqo xatlari asosida ixtiro qilingan, ixtirochilari Tojiddin Salmoniy va Xoja Abulʼol. Tez yozish uslubida harflar bir-biriga osilib yoki ilinib turganday koʻrinadi (nomi ham shundan). Harflarning 5 qismi egri va 1 qismi toʻgʻri chiziklardan iborat. T. asosan insho va maktublarga tegishli boʻlib, munshiylar uni yuqoridan chapga qiyaroq qilib choʻzib yozgan. Shu jihati bilan shikasta xatiga oʻxshab ketadi. Dastlab munshiylar, idora kotiblari tomonidan ishlatilgan, rasmiy va shaxsiy yozishmalar, turli hujjatlarda qoʻllanilgan. Xoja Abdulhay Munshiy, Xoja Ixtiyor ushbu xat ustasidir. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Amidlanish** — karboksil guruhiga kiradigan gidroksili (-ON)ning amin (-NH2) guruhiga almashi-nishi yoʻli bilan kislotalarning amidlari hosil boʻlishi reaksiyasi. Hayvonlar va odam toʻqimalarida ammiakni zarar-sizlantirishning asosiy yoʻli sifatida fiziologik nuqtai nazardan katta ahamiyatga ega. Hayvon organizmida glu-tamat kislota bilan asparagat kislotaning amidlanib, glutamin va asparagin hosil boʻlishi koʻproqahamiyatli. A. murakkab fermentativ jarayon boʻlib, unda ade-nozinfosfat kislotalar energiyasidan foydalanadi. Atsidoz holatlarida mod-dalar almashinuvidan hosil boʻladigan kislotali moddalar glutami-naza fer-mentining taʼsirida glutamindan am-miak ajralib chikishi tu fayli buyrakda neytrallanadi. U organizmda kationlarni asrab qoladigan va shu tariqa qonning ishqor rezervini kamaytirmaydigan himoya mexanizmlaridan biridir.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yevgeniy Vasilyevich Vysotskiy** (1947-yil 4-aprel – 2011-yil 5-may) – Sovet va rus harbiysi, Afgʻon urushi qatnashchisi, Sovet Ittifoqi Qahramoni (20.09.1982), general-polkovnik (1993).

Hayoti
------

Yevgeniy Vasilyevich Vysotskiy 1947-yil 4-aprelda Tula viloyati, Belyov shahrida harbiy xizmatchi oilasida tugʻilgan. Bolalik va yoshlik yillari Toshkent va Dushanbe shaharlarida oʻtgan. 1963-yildan Oʻzbekiston SSR Surxondaryo viloyati Termiz shahrida istiqomat qilgan. 1965-yilda maktabning 11-sinfini tamomlagan. 1965-1966-yillarda Termiz shahridagi 11-sonli qurilish trestida geodezik yordamchisi boʻlib ishlagan.

Yevgeniy Vasilyevich 1966-yildan Sovet Armiyasi safiga qoʻshilgan. 1970-yilda zirhli kuchlar marshali P. S. Rybalko nomidagi Toshkent oliy tank qoʻmondonlik bilim yurtini tamomlagan. U 1970-yildan amfibiya tanklari vzvodining komandiri, jangovar razvedka patrul mashinalari rotasi komandiri va tank diviziyasining alohida razvedka batalyonining razvedka komandiri boʻlgan. 1974—1975-yillarda esa tank polkining tank bataloni boshligʻi lavozimlarida ishlagan. U Janubiy kuchlar guruhi va Turkiston harbiy okrugida xizmat qilgan. 1978-yili M.V.Frunze nomidagi Harbiy akademiyani tamomlagan. Yevgeniy Vasilyevich 1979-yil dekabrdan 1982-yil iyulgacha Afgʻoniston Demokratik Respublikasidagi Sovet qoʻshinlarining cheklangan kontingenti tarkibida boʻlgan va Afgʻoniston urushidagi jangovar harakatlarda qatnashgan. U 1979-yil dekabrdan 1980-yil dekabrgacha 70-alohida qoʻriqchilarning Qizil Bayroq (Qandahor) motooʻq miltiq brigadasi komandirining oʻrinbosari, 1980-yil dekabrdan 108-chi Nevelskaya Qizil Bayroq diviziyasining 180-motooʻq polkining komandiri boʻlgan.

U 1982-yil boshida Nejrab darasida (Kobuldan 60-70 kilometr shimoli-sharqda) yirik mujohidlar qoʻshinlarining bazasini yoʻq qilishda faol ishtirok etdi. Ushbu operatsiya uchun polk Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlanadi va uning komandiri podpolkovnik E.V.Vysotskiy Qahramon unvoniga nomzod boʻldi.

Afgʻoniston Demokratik Respublikasiga xalqaro yordam koʻrsatishdagi jasorati va qahramonligi uchun SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1982-yil 20-sentyabrdagi farmoni bilan podpolkovnik Yevgeniy Vasilyevich Vysotskiy Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni, Lenin ordeni va "Oltin yulduz "medali bilan taqdirlandi.

Yevgeniy Vasilyevich Vysotskiy 2011-yil 5-mayda vafot etgan.

Mukofotlari
-----------

* Sovet Ittifoqi Qahramoni (20.09.1982)
* Lenin ordeni (20.09.1982)
* Qizil Yulduz ordeni (1980-yil 17-dekabr)

Manbalar
--------

1. ↑  „ВЫСОЦКИЙ ЕВГЕНИЙ ВАСИЛЬЕВИЧ". *www.eurasian-defence.ru*. Qaraldi: 3-noyabr 2023-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  Umer Visotskiy Yevgeniy Vasilevich… – 5 Maya 2011 – 70-ya Otdelnaya Gvardeyskaya Motostrelkovaya Brigada.
3. ↑  *Merimskiy V. A.* V boyax s modjaxedami. // Военно-исторический журнал. – 1994. – № 8. – S.46.
**Andijon qishloq xoʻjaligi va agrotexnologiyalar instituti** — Andijon viloyati Andijon tumanida joylashgan institut hisoblanadi. Institut 1964-yil iyun oyida Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash injenerlari institutining Andijon filiali bazasida Andijon paxtachilik instituti nomi bilan tashkil etilgan. Institut tuzilmasida 5 ta fakultet, 21 ta kafedra, magistratura va maxsus-sirtqi boʻlimlari, axborot-resurs markazi hamda akademik litsey mavjud.

Tarixi
------

Andijon qishloq xoʻjaligi va agrotexnologiyalar instituti 1964-yil Toshkent davlat agrar universiteti negizida Andijon paxtachilik instituti nomi bilan tashkil etilgan edi.

1992-yil Oʻzbekiston Respublikasi Birinchi Prezidenti I. A. Karimovning 1992-yil 15-martdagi farmoniga asosan Andijon paxtachilik instituti negizida Andijon qishloq xoʻjalik instituti tashkil etildi.

2018-yil — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoevning 2018-yil 8-maydagi „Toshkent davlat agrar universitetida oliy maʼlumotli kadrlar tayyorlash tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida"gi PQ-3704-son qarori asosida Andijon qishloq xoʻjalik instituti negizida Toshkent davlat agrar universiteti Andijon filiali tashkil etildi.

2020-yil — Shavkat Mirziyoevning 2020-yildagi PQ-4795-son qarori asosida Toshkent davlat agrar universiteti Andijon filiali negizida Andijon qishloq xoʻjaligi va agrotexnologiyalar instituti tashkil etildi.

Oʻquv faoliyati
---------------

px250AndQXAI talabalar yotoqxonasi
Institut tuzilmasida 5 ta fakultet, 21 ta kafedra, magistratura va maxsus-sirtqi boʻlimlari, axborot-resurs markazi hamda akademik litsey mavjud.

Fakultetlar:

* Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini saqlash va qayta ishlash fakulteti
* Oʻsimliklar himoyasi va agrokimyo fakulteti
* Agrobiznes va raqamli iqtisodiyot fakulteti
* Agrobiologiya fakulteti
* Agroinjeneriya va Gedromelioratsiya fakultetiti

Oʻqish muddati:

Bakalavriatura: kunduzgi — 4 yil, sirtqi — 5 yil, maxsus sirtqi — 3 yil

Magistratura — 2 yil;

Fan va tadqiqotlar: Ilmiy yoʻnalishlar va olimlar
-------------------------------------------------

Andijon qishloq xoʻjaligi va agrotexnologiyalar institutining xodimi Abdullayev Orifjon Odiljon oʻgʻli Qozogʻiston Respublikasida boʻlib oʻtgan „Turk dunyosining eng yaxshi oʻqituvchilari" xalqaro tanlovida gʻolib boʻldi.

Manbalar
--------


1. ↑  „Taʼlim muassasasi 1964-yil iyun oyida tashkil etilgan".
2. ↑  „Andijon qishloq xo‘jaligi va agrotexnologiyalar instituti tashkil etiladi".
3. ↑  „Andijon qishloq xoʻjaligi va agrotexnologiyalar institutining yosh xodimi "Turk dunyosining eng yaxshi oʻqituvchilari" xalqaro tanlovida gʻolib qoʻlga boʻldi".
**Musʼhaf** (arab. — sahifalangan) — xalifa Abu Bakr Siddiq (r.a) davrida Qur’onning kiyik terisidan boʻlgan sahifalarga yozilgan toʻplami, sahifalangan Qurʼon. Xalifa Usmon ibn Affon (r.a)davrida koʻchirilgan Qurʼon nusxalari M.lar deb nomlangan. Keyinchalik kitob shaklidagi Qurʼonning har bir nusxasi M. deb nomlanavergan. Toshkentda Oʻzbekiston musulmonlari idorasida saqlanadigan Qurʼon qoʻlyozmasi (7asr) ham M.ning eng qadim nusxalaridan biridir.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yuriy Detochkin haykali** ― Eldar Ryazanov tomonidan suratga olingan *Avtomobildan saqlaning* filmi bosh qahramoniga atab Samara shahrida oʻrnatilgan haykal.

Tarix
-----

Yodgorlik 1927-yil 18-noyabrda Samara shahrida tugʻilgan Eldar Ryazanovning 85 yilligini nishonlash uchun oʻrnatildi. 2,2 m balandlikdagi va 470 kg ogʻirlikdagi bronza haykalda sugʻurta agenti, havaskor teatr aktyori va avtomobil oʻgʻrisi Yuriy Detochkin tasvirlangan, chunki u filmning soʻnggi sahnasida suratga olingan, u trolleybusning oldida shlyapa bilan salomlashish ishorasi bilan, oyoqlarida sumka va tabassum bilan „Salom Lyuba, men qaytib keldim!".

Kompozitsiyaning eskizini „Novaya gazeta" bosh rassomi Pyotr Saruxanov yaratgan, „Novaya gazeta" muharriri Dmitriy Muratov esa loyiha ustozlaridan biri boʻlgan. Bronza haykalning oʻzi Rossiya rassomlar uyushmasi aʼzosi Ivan Melnikov tomonidan yaratilgan. Haykaltaroshning soʻzlariga koʻra, u barcha sinovlarga qaramay, qalbida yaxshi narsalarni saqlab qolgan odamning ichki holatini tasvirlashga harakat qildi. Budjetdan tashqari mablagʻlarga yodgorlik yaratildi.

Haykaltarosh kompozitsiyani oʻrnatish uchun joy stansiya yonidagi maydon sifatida tanlandi, shunda yodgorlik samaraliklar va shahar mehmonlariga koʻrinardi. Yodgorlikni oʻrnatish joyi Ryazanovning oʻzi tomonidan tasdiqlangan. Eldar Ryazanov va uning rafiqasi tantanali marosimga tashrif buyurishdi va katta ekranda aktrisa Olga Arosevaning „avtomobildan ehtiyot boʻling" filmida Yuriy Detochkin Lyubani oʻynagan, u uning oldiga qamoqdan qaytgan. Yodgorlikning ochilishida samara viloyati hokimi Nikolay Merkushkin ham ishtirok etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „В Самаре открыли памятник Юрию Деточкину" (ru).  Полит.ру (9-noyabr 2012-yil). 19-sentyabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyul 2022-yil.
2. ↑  „В Самаре открыли памятник Юрию Деточкину" (ru).  Полит.ру (9-noyabr 2012-yil). 19-sentyabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyul 2022-yil.
3. 1 2 3  „В Самаре открыли памятник Юрию Деточкину" (ru).  Полит.ру (9-noyabr 2012-yil). 19-sentyabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-avgust 2013-yil.
**Velaskes**, Rodriges de Silva Velaskes (Rodrigues de Silva Velasquez) Diyego (1599.4 yoki 5.6, Sevilya — 1660.6.8, Madrid) — ispan rassomi, jahon realistik sanʼatining yirik namoyandasi. V. asarlari dadil, anik, kuzatishlari, yaratayotgan harakterini chuqur bilishi, uygʻunlikni oʻtkir his etishi, nozik va boy koloriti b-n ajralib turadi. Dastlab xalq maishiy hayotidan lavhalar yaratgan ("Nonushta", taxminan 1617; "Suv sotuvchi", taxminan 1620 va b.). 1623 y.dan Madridda saroy rassomi. Qirol toʻplamlari (koʻproq Titsian asarlari)ni oʻrganish hamda P. Rubens b-n uchrashuv V. mahoratini kamolga yetkazdi, dunyoqarashini chuqurlashtirdi. V. oʻz davri sanʼatida hukm surgan shartlilikni dadil buzib, mavjud hayotni boricha aks ettiruvchi keng umumlashma mazmunli asarlar yaratish yoʻllarini izladi. "Breda qalʼasining taslim boʻlishi" (1634) asari Yevropa sanʼatida tarixiy janrda yaratilgan muhim realistik asar boʻlib, unda insoniylik, gʻolib va magʻlublar oʻrtasidagi axloqiy munosabatlar xolisona yoritilgan.

V.ning portret ustasi sifatida shakllanishida saroy hayoti muhim rol oʻynadi, insonni chuqur oʻrganishga, gerdaygan va sovuq iltifot niqobi ostiga yashiringan qalb holatiga kirib borishga oʻrgatdi. Portretlar ("Gersog Olivares", "Infant Baltasar Karlos", 1634— 35), saroy ahli, doʻstlari, shogirdlarining bel va koʻkrak qismigacha tasvirlangan qiyofalarini yaratdi. "Venera oyna qarshisida" (1651) asarida yangicha kompozitsiya yechimini topgan. "Medichilar villasi" (1650—51) va b. asarlarida tabiatning yaxlit tasviriy obrazlarini yaratgan. Hayotining soʻnggi yillarida mashhur "Las Meninas" (1656), "Charxchilar" (1657) kabi asarlari dunyoga keldi.

**Diego Rodríguez de Silva y Velázquez** (talaffuzi: *Diego Rodriges de Silva i Velaskes*; 6 iyun, 1599 – 6 avgust, 1660) ispan musavviri boʻlgan. U barokko davriga oid portretchi rassom edi. Qator tarixiy va madaniy sahnalarni chizish bilan birga, u ispan va boshqa Yevropa zodagonlarining portretlarini solardi.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsda ***Diego Velázquez*** mavzusiga oid fayllar bor. |

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abdullah Bin Zayd al-Mahmud Islom madaniyat markazi** (odatda oddiygina **Bin Zayd** nomi bilan tanilgan, avval **Fanar yoki Qatar Islom madaniyati markazi** va **Spiral masjidi** (koʻrinishi sababli) sifatida ham nom qozongan) Qatar poytaxti Dohadagi madaniy tashkilotdir. Bu tashkilot *Doha Corniche* yaqinida joylashgan va shaharning diqqatga sazovor joyi hisoblanadi.

Markazning eng koʻzga koʻringan jihati uning oʻziga xos minora dizayniga ega masjididir. 2009-yilgacha Fanar masjidi mamlakatdagi eng katta masjid boʻlgan. Keyinchalik Imom Muhammad ibn Abdulvahhob masjidi bu borada ustunlikka erishgan, ammo haligacha u Qatardagi eng baland masjid boʻlib qolmoqda.

Masjidga mashhur qatarlik islom olimi va Qatar sud tizimining asoschisi Shayx Abdullah bin Zayd al-Mahmud nomi qoʻyilgan. Bu nom Qatar amiri tomonidan Qatar oliy sudyasi sifatidagi faoliyati davomida erishgan yutuqlari xotirasini abadiylashtirish maqsadida berilgan.

Tarixi
------

 Abdullah bin Zayd al-Mahmud Islom madaniyati markazi Kornish yoʻlidan koʻrinib turadi
Qatar Bosh vaziri Hamad bin Jassim bin Jobir Ol Tani 2008-yil 12-yanvarda boʻlib oʻtgan ommaviy marosimda tashkilotni rasman ochib bergan.

Faoliyatlar
-----------

Fanar madaniyat markazi bir qancha ijtimoiy, diniy va maʼrifiy tadbirlarda ishtirok etadi. Markaz Qatardagi eng yirik masjidlardan biriga egalik qilishdan tashqari, diniy fanlar asarni nashr etadi hamda arab va islom tillaridan dars berish bilan ham shugʻullanadi. Markazda kutubxona mavjud. Masjid mashhur sayyohlik maskani boʻlib, u yerga musulmon boʻlmaganlar ham kirishi mumkin.

Masjid arxitekturasi
--------------------

Anʼanaviy 21-asrdagi gʻisht va ohakdan qurilgan Qatar masjidlardan farqli oʻlaroq, mazkur inshoot marjon tosh, loy va yogʻochdan yasalgan. Ushbu materiallar tekis tomlarni oʻzgartirib, baland gumbazlarni qurish imkonini beradi. Bundan tashqari, anʼanaviy masjidlarda zamonaviy masjidlarda kam uchraydigan hovlilar ham mavjud. Shuningdek, basseyn koʻrinishidagi anʼanaviy ochiq tarzda qurilgan „*mothavaddah*" yuvinish havzalari va tahorat olish joylari bilan almashtirilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Qatar’s Second Largest Mosque Opens for Prayers".  Marhaba (22-iyun 2014-yil). 11-aprel 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-dekabr 2015-yil.
2. ↑  „PM opens Fanar cultural".  Ministry of Foreign Affairs (Qatar) (13-yanvar 2008-yil). 15-yanvar 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-may 2019-yil.
3. ↑  *Mohammed Hassan Al-Kuwari.* „دليـل المؤسسات الثقافية في قطر (Directory of Cultural Institutions in Qatar)" (Arabic).  Ministry of Culture, Arts and Heritage (2013). 22-dekabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi.
4. ↑  *Mohammed Hassan Al-Kuwari.* „دليـل المؤسسات الثقافية في قطر (Directory of Cultural Institutions in Qatar)" (Arabic).  Ministry of Culture, Arts and Heritage (2013). 22-dekabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi.

Havolalar
---------

* Fanar Islom madaniyat markazi va masjidi: Rasmiy bosh sahifa -(Wayback Machine saytida 2010-10-04 sanasida arxivlangan)

Koordinatalari: 25°10′19″N 51°19′43″E﻿ / ﻿25.172028°N 51.32860°E﻿ / 25.172028; 51.32860GO
**Yerqoʻrgʻon** — qad. shahar harobasi (mil. av. 9—8-asrlar — mil. 6-asr). Qarshi sh.dan 10 km shim.da joylashgan. Tarixiy manbalarda Baxl, Bolo, Valaam, Nashebolo deb tilga olingan. Ye.da dastlab Turkiston arxeologiya havaskorlari toʻgaragi aʼzolari (L. I. Zimin, I. Kastanye), keyinchalik arxeologlar A. I. Terenojkin (1946), S. K. Kabanov (1946—72 tanaffus bilan), Ya. Gʻulomov (1959—64), M. Ye. Masson (1963—64) tekshirishlar olib borgan. 1973-yildan Oʻzbekiston FA Arxeologiya institutining Qashqadaryo ekspeditsiyam qazish ishlari olib boradi. Ye. harobasi kalʼa va shahristondan iborat boʻlib, umumiy mayd. 150 ga, burjlar bilan mustahkamlangan 2 qator mudofaa devori bilan oʻralgan. Ichki devori (bal. 8 m gacha) beshburchak tarxli boʻlib, taxminan 40 ga maydonni oʻragan xandaq boʻlgan. Unda qalʼa, saroy majmuasi, ibodatxona, kulollar mahallasi, turar joylar va b. joylashgan. Kulollar mahallasidan bir necha xona, ustaxona qazib ochilgan, uning tagidan eng qad. mudofaa devori qoldiqdari topildi (mil. av. 8—7-asrlar). Ibodatxona sella (sajdagoh), bir necha kichik xona hamda ayvondan iborat boʻlgan. Shahar ikkinchi qator devorlari ichidan daxma, maqbara, temirchilar mahallasi kavlab oʻrganilgan. Qazish vaqtida sopol idish (xum, xumcha, hoʻqacha, kosalar, tova, qozon, togʻora, qadah va b.), diniy marosimlarda ishlatiladigan asboblar, maʼbudalarning sopol haykalchalari, Naxshab tangasi (3—6-asrlar), sugd yozuvi namunalari, muxr nusxasi topilgan.

Adabiyot
--------

* Isamiddinov M. X. Suleymanov R. X. Yerkurgan, T. 1984;
* Suleymanov R. X. Drevniy Naxshab, T. 2000.

Manbalar
--------

1. ↑  Rustam Sulaymonov. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Koordinatalari: 8°0′3″N 124°15′36″E﻿ / ﻿8.00083°N 124.26000°E﻿ / 8.00083; 124.26000GO

**Ogʻa Xon Islom sanʼati muzeyi** – Filippinning Lanao del Sur provinsiyasi Maravi shahrida joylashgan islom san'ati va Moro madaniyati muzeyi.

Fon
---

Mamitua Saber 1962-yil 13-iyunda ushbu muzeyni ochgan. Muzey dastlab bitta xonada boʻlgan. Muzey 1963-yilda Ogʻa Xon IV hozirgi muzey binosi qurilishi uchun xayriya qilganidan soʻng, muzey hozirgi joyiga koʻchirildi va hozirgi nomiga oʻzgartirildi.

Oq fasadli bino ichida joylashgan Ogʻa Xon muzeyi Filippindagi eng katta filippin musulmonlari kolleksiyasini oʻzi ichiga oladi.

Koʻrgazmalar
------------

Muzeyda Mindanao, Sulu arxipelagi va Palavandagi Moro va Lumad xalqlarining xalq sanʼatini saqlanadi. Ogʻa Xon muzeyida lantaka, kris va kampilan kabi Moro urushlarida ispan va amerikaliklarga qarshi janglarda foydalanilgan asboblar mavjud.

Pagoda tipidagi kichiklashtirilgan masjidlar, toʻrogʻonning nusxalari yoki qismlari, cholgʻu asboblari, qishloq xoʻjaligi anjomlari ham muzeyda namoyish etilgan madaniy buyumlar qatoridan joy olgan.

2016-yil dekabrida Abdulmari Imaoning Alloh ismining 300 dan ortiq kalligrafik haykallari Ogʻa Xon muzeyida topilgani xabar qilingan edi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „The Aga Khan Museum".  Mindanao State University. 25-noyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-iyul 2017-yil.

. Mindanao State University. Archived from the original (Wayback Machine saytida 2020-11-25 sanasida arxivlangan) on 25 November 2020. Retrieved 31 July 2017.
2. ↑  „Aga Khan IV – Timeline – 1963". *Heritage Society*. Qaraldi: 31-iyul 2017-yil.
3. ↑  *Gunting, Ayunan*. „Cool weather, rich culture and exquisite cuisine await you in Marawi". *Philippine Daily Inquirer* (27-avgust 2016-yil). Qaraldi: 31-iyul 2017-yil.
4. ↑  *Jalandoni-Robillos, Jessica*. „Abdulmari Asia Imao: Stalwart artist". *Philippine Daily Inquirer* (12-dekabr 2016-yil). Qaraldi: 31-iyul 2017-yil.
'*Angurbogʻ* (tojikcha: *Ангурбоғ*)  — qishloq jamoasi [[Tojikiston Mustaqilligining 20 yilligi qishlogʻi (Vaxsh n.)]|Tojikiston Mustaqilligining 20 yilligi qishlogʻi]] Vaxsh tumani. Angurbog‘dan mahalla fuqarolar yig‘inigacha 6 km, tuman markazigacha 10 km; asfalt yoʻl. Aholisi 2081 kishi (2009) va 1777 kishi (2017), tojiklar.

Iqtisodiyot
-----------

Unda boshlang‘ich maktab, tibbiyot punkti, kutubxona, choyxona, xususiy savdo markazi mavjud. Iqtisodiyotining asosiy tarmoqlari: sabzavotchilik, chorvachilik va bogʻdorchilik. Yerlar Vahsh daryosi orqali sugʻoriladi.

Aholisi
-------

Aholisi — 1777 kishi<ref>Taqsimoti maʼmurii Ҷumhurii Toҷikiston — **D**: Tojik milliy ensiklopediyasi, 2017.

Manbalar
--------

1. 1 2  Andoza:EMT
2. ↑  Tojikiston Respublikasining maʼmuriy boʻlinishi — Andoza:D.: SIEMT , 2017. — 580 b. — ISBN 978-99947-33-68-2

|  |  |
| --- | --- |
| Tojikiston geografiyasi | *Tojikiston geografiyasi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abbosa bint al-Mahdiy** (arabcha:  – Abbosa bint Muhammad al-Mahdiy al-Abbosiy)  — xalifalar xonadonidan.

Hayoti
------

Abbosa abbosiy xalifalaridan Mu­hammad Mahdiyning qizi, Hodiy va Horun ar-Rashidning singlisi. Abbosa bint al-Mahdiy Muhammad ibn Sulaymon ibn Aliga, uning oʻlimidan soʻng Ibrohim ibn Solih ibn al-Mansurga, uning vafotidan keyin Muhammad ibn Ali ibn Dovudga turmushga chiqqan. Uchinchi erining vafotidan soʻng, Iso ibn Jaʼfar Abbosa bint al-Mahdiyga sovchi qoʻyishni xohlagan. Abu Nuvosning xalifaga yozgan „Bir xoinni oʻldirishni istasang, uni qilich bilan emas, Abbosaga nikohlab qoʻyish bilan oʻldir", degan sheʼrini eshitib oʻz fikridan qaytgan.

Baʼzi manbalardagi rivoyatga koʻra, Horun ar-Rashid oʻz majlislarida ularning ikkisi ham qatnashishligini taʼminlash uchun singlisi Abbosa bint al-Mahdiy va Jaʼfar ibn Yahyo al-Barmakiyni nikohlab qoʻygan, ammo er-xotinlik munosabatlarini taʼqiqlagan. Biroq ular mazkur buyruqqa boʻysunmasdan Abbosa bint al-Mahdiy homilador boʻlgan. Horun ar-Rashid Jaʼfarni darhol qatl qildirgan.

Manbalarda hikoya tarzida kelgan bu voqea keyinchalik romanlarga mavzu boʻlgan. Jurji Zaydonning „*Abbāsa*" nomli romani turk tiliga tarjima qilinib, nashr etilgan (tarjimon Hasan Badriddin, 1923-yil).

Abbosa bint al-Mahdiyga otasi Mahdiy Abadon shahrining sharqiy tomonidan baʼzi hududlarni ajratib berganligi haqida maʼlumotlar uchraydi. „*Suvayqa al-Abbosa*" Abbosa bint al-Mahdiyning nomi bilan ataladi.

Adabiyotlar
-----------

* Yoqut. *Mu’jam.* – Bayrut: „Dor Sodir", 1957. III, 287-288;
* Ibn Xallikon. *Vafayāt.* – Bayrut: „Dor Sodir", 1978. I, 332-334;
* Mustafa Fayda*. „Abbase bint Mehdi". TDV İA.* – İstanbul: 1988. I, 30;
* J. Horovitz. „*Abbasa". EI2* (Ing.). I, 14.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Eski shahar (maʼnolari).

 
**Eski shahar (Toshkent)** — Toshkent shimoli-gʻarbida joylashgan tarixiy joy boʻlib,1865-yilgacha chor Rossiyasi hududida boʻlgan.Eski shahar nomi Toshkentda Yangi shahar vujudga kela boshlagandan keyin ishlatiladigan boʻldi.

#### Hududi

Eski shahar hudud jihatdan shimoldan Kaykovus kanali, sharqdan Anhor kanali, gʻarbdan Koʻkcha kanali, janubdan Zax kanallari bilan chegaralangan. Eski shaharning shakllanishi IX asrga oid davrlarga toʻgʻri keladi.X asr shaharsozligida ark, shahriston (ichki shahar), ichki va tashqi rabod ajralib turgan. Shahar baland devorli bir necha darvozalar bilan oʻralgan boʻlgan. Darvozalar soni va nomlari vaqt davomida oʻzgarib yoki yangilanib borgan. Har bir darvozada bir juftdan temir halqasi va kalit boʻlgan. Har bir darvozadan shahar markazi, yaʼni Eskixoʻja bozori tomonga yoʻllar ketgan. XV asr 2-yarmi va XVI asr 1-yarmida yirik binolar bunyoda etilgan.IXX asr oxirlarida Eski shahar hududi 1,5 ming gektar boʻlgan, ayni shu vaqtda Toshkent Turkistonda eng yirik shaharga aylangan edi.Maʼmuriy jihatdan Eski shahar — Beshyogʻoch, Koʻkcha, Sebzor, Shayxontohurga boʻlingan. Har bir daha uchun alohida hokimlar boʻlgan.

#### Tarixi

Toshkent Qoʻqon xonligiga qarashli boʻlgan davrlarda shaharni beklarbegi boshqargan. 1867-yil *Turkiston general-gubernatorligi* Eski shaharni rus maʼmuriyati shaharning nufuzli kishilari orqali va ularning yordamida boshqara boshladi. Eski shahar hududi IXX asr oxiridan boshlab asta-sekin kengayib bordi. Shahar devorlari shahar hududi ichida qolib keta boshlagach vaqtlar oʻtib buzib tashlana boshlangan. Qurilish ishlarida pishgan gʻishtdan foydalana boshlangan. Yevropa meʼmorligi uslubida yangi savdo binolari qad koʻtara boshladi. Eski shahar bozori atrofida sanoatchilar va mahalliy boylarning savdo korxonalari tashkil topgan edi. Madaniyat-maʼrifat muassasalari ham tashkil etila boshlandi. Xadra mahallasida 1883-yilga kelib Toshkentda birinchi ayollar va bolalar ambulatoriyasi ochildi. Shahar dumasi shu yilda Eski shaharning 17 ta koʻchalariga nom berdi: ushbu koʻchalar Shayxontohur, Taxtapul, Chigʻatoy boshqa nomlar bilan nomlandi. Koʻchalarga kerosinli fonus va is chiroqlardan 100 ga yaqini oʻrnatildi. 1884-yilga kelib Shayxontohurda rus-tuzem maktabi ochildi va ushbu maktab nafaqat Toshkentda, balki butun oʻlkada birinchi shunday maktab boʻldi. Eski shaharda 1910-yilga kelib 146 ming aholi istiqomat qiladigan 21 ming turar joy bor edi.
Eski shahar 1917-yildan boshlab Yangi shahar bilab birgalikda rasmiy ravishda maʼmuriy birlik deb hisoblana boshlandi. 1929-yilga kelib Yangi shahar va Eski shahar birlashtirildi. 1930-yil Toshkent Oʻzbekiston poytaxti boʻlgach, butun shahar miqyosida yangi maʼmuriy birlik sifatida qabul qilindi.

Manbalar
--------

1. ↑  Toʻxliyev, Nurislom, ed (2009). "Maqola nomi". *Toshkent: Ensiklopediya*. Toshkent: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi Davlat ilmiy nashriyoti. p. sahifa.
**Jigʻildon** — bir qancha umurtqasiz hayvonlar (koʻpchilik mollyuskalar, chuvalchanglar, hasharotlar) va qushlarda qiziloʻngachning kengaygan qismi. J. oziqni toʻplash va saqlash, baʼzan uni qisman qimyoviy qayta ishlash uchun xizmat qiladi. Hasharotlar J.ida nektar asalga aylanadi. Qushlarda J. oʻmrov suyagi oldida joylashgan, unda yirik bezlar boʻladi. J. muskullarining peristaltik qisqarishi tufayli undagi oziq meʼdaga tushadi yoki bolasini oziqlantirish uchun ogʻziga qaytariladi, hazm boʻlmagan oziq qoldigʻi chiqarib tashlanadi. Kaptarlarda tuxum bosishning 8-kunidan boshlab J. epiteliysi va J. bezlari oʻzgarib, oqish suyuqlik (J. suti) ishlab chiqara boshlaydi. Bu suyuqlik bilan kaptarlar oʻz joʻjalarini boqadi. Choʻl qushlari (oqbovur, qorabovur) J.ida joʻjalari uchun suv olib keladi. J. oziqni qiyinchilik b-n, lekin birdaniga koʻp topadigan yirtqich yoki nisbatan sekin hazm boʻladigan qattiq oziq bilan oziqlanadigan donxoʻr qushlarda ham rivojlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abdulaziz al-Buxoriy** (arabcha:  — Alouddin Abdulaziz ibn Ahmad ibn Muhammad al-Buxoriy) — hanafiy faqihi.

Hayoti
------

Abdulaziz Ahmad al-Buxoriy, asosan, usul al-fiqh ilmiga doir yozgan asarlari bilan tanilgan. Olimning hayoti haqida maʼlumotlar ko‘p emas. Fiqh taʼlimini amakisi Faxruddin Muhammad al-Maymurg‘iy va Hofizuddin Muhammad al-Buxoriylardan olgan. Shogirdlari orasidan Qavomuddin Muhammad al-Kokiy va Jamoluddin Umar al-Habboziy kabi mashhur hanafiy olimlari yetishib chiqqan.

Asarlari
--------

1. „*Kashf al-asrār fӣ sharh usӯl al-Bazdavӣ*". Mazkur kitob al-Pazdaviyning *hanafiy mazhabi usul al-fiqh*iga oid asarining sharhi bo‘lib, muallif asarni yozishda Imom al-Gʻazzoliyning „*Mustasfā*" nomli asaridan ham foydalangan.

2. „*Kashf al-asrār*" asari keyingi davr olimlari uchun ham muhim manba bo‘lib xizmat qilgan. Asar Qohira (1890-yil) va Istanbulda (1890-1891-yillar) to‘rt jildda nashr qilingan.

3. „*Tahqӣq*" („*Gʻā­ya at-tahqӣq*" yoki „*Sharh al-Husāmӣ*"). *Usul al-fiqh*ga oid mazkur asar Husomuddin al-Axsikatiyning „*Muntaxab*" nomli asariga yozilgan sharh hisoblanadi. Asar 1871-yil va 1876-yillarda Lakhnavda nashr qilingan.

Abdulaziz Ahmad al-Buxoriy f*iqh*iy asarlarga ham baʼzi sharhlar yozgan, jumladan, Burhonuddin al-Marg‘inoniyning „*Al-Hidāya*" asarini sharh­lashni boshlagan, ammo bu sharhini tugatmasdan, aynan „*Kitāb an-nikāh*" bobiga yetganda vafot etgan. Shuningdek, uning „*Risāla fӣ taxrӣj masāil zavi-l­-arhām fi-l-farāiz*", „*Al-Arbaʼӯn fi-l-hadӣs*", „*Kitāb al-afniya*" asarlari ham bor.

Adabiyotlar
-----------

1. Abdulaziz al-Buxoriy. *Kashf al-asrār.* — Is­tanbul: 1892. I, 3-4;
2. Al-Qurashiy. *Al-Javāhir al-muziyya.* — Qohira: 1978-79. II, 428;
3. Ibn Qutlub­g‘o. *Tāj at-tarājim.* — Bag‘dod: 1962. 35;
4. Hoji Xalifa. *Kashf az-zunӯn.* I, 112; II, 1395;
5. Az-Zirikliy*. Al-Aʼlām.* — Qohira: 1954-59. IV, 137;
6. Kahhola. *Mu’jam al-muallifӣn.* — Damashq: 1957-61. V, 242;
7. Brockelmann. *GAL. Suppl*. I, 637, 654; II, 268;
8. Seyyid Bey. *Üsül-i Fıkıh.* — İstanbul: 1333. 53-54, 193;
9. Fahrettin Atar. *"Abdülazîz el-Buhârî". TDV İA.* — İstanbul: 1988. I, 186-187.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |