**Tabiiy bino —** barqarorlikka katta eʼtibor beradigan bir qator qurilish tizimlari va materiallarini oʻz ichiga oladi. Tabiiy qurilish orqali barqarorlikka erishish yoʻllari chidamlilik va minimal qayta ishlangan, moʻl-koʻl yoki qayta tiklanadigan resurslardan, shuningdek qayta ishlangan yoki qutqarilgan holda sogʻlom yashash muhitini yaratadigan va ichki havo sifatini saqlaydigan resurslardan foydalanishga qaratilgan. Tabiiy qurilish texnologiyadan koʻra koʻproq inson mehnatiga tayanadi. Maykl G.Smit taʼkidlaganidek, bu "mahalliy ekologiya, geologiya va iqlimga bogʻliq; maʼlum bir qurilish maydonchasining xarakteriga va quruvchilar va foydalanuvchilarning ehtiyojlari va shaxsiyatiga bogʻliq.

Tabiiy qurilishning asosi qulaylik va sogʻlikni yoʻqotmasdan binolar va boshqa qoʻllab-quvvatlovchi tizimlarning atrof-muhitga taʼsirini kamaytirish zarurati hisoblanadi. Barqaror boʻlish uchun tabiiy qurilish asosan moʻl-koʻl mavjud, qayta tiklanadigan, qayta ishlatiladigan yoki qayta ishlangan materiallardan foydalanadi. Tez tiklanadigan materiallardan foydalanish tobora koʻproq eʼtiborga olinmoqda. Tabiiy qurilish materiallariga tayanishdan tashqari, meʼmoriy dizaynga eʼtibor kuchayadi. Binoning yoʻnalishi, mahalliy iqlim va sayt sharoitlaridan foydalanish, dizayn orqali tabiiy shamollatishga eʼtibor operatsion xarajatlarni tubdan kamaytiradi va atrof-muhitga ijobiy taʼsir koʻrsatadi. Yilni qurish va ekologik izni minimallashtirish keng tarqalgan boʻlib, energiya olish, joyida suv olish, muqobil kanalizatsiya tozalash va suvni qayta ishlatish bilan shugʻullanadi.

Porch of a modern timber framed home

Materiallar
-----------

Tabiiy binolarning koʻp turlari uchun umumiy boʻlgan materiallar loy va qumdir. Suv va, odatda, somon yoki boshqa tola bilan aralashtirilganda, aralash cob yoki adobe (loy bloklari) hosil boʻlishi mumkin. *Tabiiy qurilishda odatda ishlatiladigan boshqa materiallar: er (*rammed tuproq *yoki* tuproq sumkasi sifatida), yogʻoch (shnur yoki yogʻoch ramka/post-va-nur), somon, guruch korpuslari, bambuk va tosh. Tabiiy binolarda qayta ishlatiladigan yoki qayta ishlangan turli xil materiallar keng tarqalgan, shu jumladan urbanit (ishlatilgan betonning qutqarilgan qismlari), transport vositalarining shamol ekranlari va tabiatda toksik boʻlishi mumkin boʻlgan boshqa qayta ishlangan oynalar.

Ushbu qurilish yondashuvi amaliyotchilari tomonidan atrof-muhit yoki sogʻliqqa katta salbiy taʼsir koʻrsatishi sababli boshqa materiallardan qochishadi. Bularga nochor yigʻilgan yogʻoch, zaharli yogʻoch konservantlar, Portlend tsementiga asoslangan aralashmalar va avtoklavlangan gazbeton, boʻyoqlar va gazdan tashqari uchuvchan organik birikmalar (VOC), poʻlat, chiqindi materiallar kabi boshqa qoplamalar kabi olingan mahsulotlar kiradi. rezina shinalar ular qayta ishlanadigan hududlarda va baʼzi plastmassalar; ayniqsa polivinilxlorid (PVX yoki „vinil") va tarkibida zararli plastifikatorlar yoki gormonlarni taqlid qiluvchi formulalar mavjud.

Texnika
-------

Koʻpgina anʼanaviy texnikalar va materiallar hozirda mashhurlikning tiklanishini boshdan kechirmoqda. Bu iqlimga mos bino dizayni va mahalliy materiallarning mavjudligi asosida butun dunyoda farq qiladi.

### Adobe

Asosiy maqola: Adobe va Mudbrick
Eng qadimgi qurilish usullaridan biri, adobe shunchaki loy va suv bilan aralashtirilgan qumdir. Koʻpincha, kuch uchun tugʻralgan somon yoki boshqa tolalar qoʻshiladi. Keyin aralashmani kerakli shaklda quritishga ruxsat beriladi. Odatda adobe gʻisht shaklida shakllantiriladi, ular devorlarni hosil qilish uchun toʻplanishi mumkin.

Loy va qumning (yoki kattaroq agregatning) optimal nisbati toʻgʻrisida turli xil daʼvolar mavjud. Baʼzi eng yaxshi adobe tuproq oʻz ichiga oladi, deb aytish 15% — 30% moddiy birga bogʻlash uchun loy. Boshqalarning aytishicha, gʻishtlarning yorilishi yoki parchalanishini oldini olish uchun loy va qumning teng nisbati eng yaxshisidir. Bloklar qoliplarga quyilishi va quritilishi yoki bloklarga bosilishi mumkin. Loy bilan boʻyalgan va tabiiy moy bilan jilolangan Adobe jozibali va bardoshli zamin yaratadi.

Devorlarni himoya qilish va texnik xizmatni kamaytirish uchun adobe binolari odatda katta osma va katta poydevorlarga ega. Adobe tashqi koʻrinish va himoya qilish uchun cob yoki ohak asosidagi aralashmalar bilan shuvalgan boʻlishi mumkin. Adobe yaxshi issiqlik massasiga ega, yaʼni issiqlik yoki sovuqni uzatish sekin. Biroq, bu yaxshi izolyator emas, shuning uchun izolyatsiyani qoʻshish mumkin (Tercihen tashqi tomondan) yoki havo maydoni yoki oʻrtasida izolyatsiya bilan qurilgan er-xotin devor. Anʼanaviy qalin, izolyatsiyalanmagan adobe qishi qattiq boʻlmagan yoki oʻsha sovuq davrlarda kunlik quyosh taxmin qilinadigan mintaqalarda eng yaxshi ishlashini isbotladi. 

### Bambukdan yasalgan

Asosiy maqola: Cob (building)
Bambuklar dunyodagi eng tez oʻsadigan oʻsimliklardan biri hisoblanadi. Bambukdan iskala, koʻpriklar, uylar va binolar uchun qurilish materiali sifatida foydalanish mumkin. Bambuk-bu yogʻochga oʻxshash ogʻirlik va vazn nisbati yuqori boʻlgan tabiiy kompozit material va uning kuchi odatda kuchli yumshoq yogʻoch yoki qattiq yogʻoch yogʻochga oʻxshaydi[1]. Bu yogʻochni albatta oʻrganib chiqgan maʼqul.

### Cob-Saisiyat

Asosiy maqola: Cordwood construction
Kichik kelishi eringni qurish bilan bir tirik tom
*Cob* atamasi loy, qum, somon va tuproq aralashmasiga asoslangan monolitik qurilish tizimini tavsiflash uchun ishlatiladi. Qurilishda hech qanday shakl, gʻisht yoki yogʻoch ramka ishlatilmaydi; u yerdan qurilgan. „Loy" qurilishining turli shakllari asrlar davomida dunyoning koʻp joylarida, turli xil nomlar ostida ishlatilgan va kamida 10000 yil oldin boshlangan. Cob binosi 13-asrdan oldin Angliyada foydalanishni boshlagan va birinchi jahon urushidan keyin foydasiga tushib qolgan, garchi bugungi kunda u qayta tiklanmoqda. Cob-bu eng sodda va eng qimmat qurilish texnikalaridan biri, garchi u odatda juda koʻp mehnat talab qilsa. Kobning boshqa katta afzalligi-koʻp qirrali; uni har qanday shaklda osongina shakllantirish mumkin. 19-asrning oxiriga kelib Angliyada cob binosi foydasiga tushib qolgan boʻlsa-da, minglab cob tuzilmalari hozirgi kungacha saqlanib qolgan (faqat Angliyaning Devon shahrida 20,000)[1] turlari juda ham koʻp. Odatda „kam qavatli" inshootlar bilan bogʻliq boʻlsa-da, Yamanda va boshqa yaqin Sharq mamlakatlarida u asrlar davomida sakkiz qavatli va undan ortiq „kvartirali" binolarda ishlatilgan[2]. Bu inshootlarni qurishda albatta texnika xavfsizligiga qatʼiy amal qilish talab etiladi. Biz buni albatta oʻrganishimiz kerak boʻladi. Bu odatda kam harajatni talab etadi. Shuning uchun binoni mukammal qurish ham talab etiladi.

Kobga oʻxshash aralashmalar, shuningdek, tabiiy qurilishning bir necha usullarida gips yoki plomba sifatida ishlatiladi, masalan adobe, tuproq sumkalari, yogʻoch ramkalar, shnurva somon toʻplamlari ham misol boʻladi. Shunday qilib, yer tabiiy binoning asosiy tarkibiy qismi hisoblanadi.
Yaqinda Cob kodi AQSh xalqaro turar-joy kodeksiga kiritildi. Bundan koʻrinib turibdiki sifatli boʻlishi kerak.

### Kurdishvili

Asosiy maqola: Earthbag construction va Super Adobe
Cordwood bir uy, bir qism
**Yogʻochli qurilish-bu tabiiy qurilish** usuli uchun ishlatiladigan atama boʻlib, unda „daraxt daraxti" yoki debarked daraxtning qisqa uzunlikdagi qismlari devor yoki boshoq aralashmalari bilan devor qurish uchun oʻzaro yotqizilgan. Shunday qilib, shnur devorlari uchun toʻldiriladi, odatda yogʻoch ramka tuzilishidagi ustunlar orasida. Shnurli devorlarni boshqa usullar bilan birlashtirish mumkin (masalan, qoʻpol tuproq, boshoq yoki engil loy) jozibali kombinatsiyalar ishlab chiqarish. Yogʻochli devor qurilishi nisbatan yuqori issiqlik massasini taʼminlaydi, bu haroratning oʻzgarishini minimallashtirishga yordam beradi.[1]

### Yer sumkasi

Asosiy maqola: Timber frame
Yer sumka devorlarini qurish texnikasida ishlatiladigan eng tipik plomba materialidir. Ushbu qurilish usuli poydevorlar, poydevorlar, devorlar va hattoki tonozli yoki gumbazli tomlarni hosil qilish uchun loydan tashqari Stabilizatorsiz tuproq yoki boshqa aralashmalar bilan toʻldirilgan toʻplangan polipropilen yoki tabiiy tolali (burlap) sumkalardan foydalanadi. Soʻnggi yillarda tuproq sumkalari bilan qurilish tabiiy qurilishda tobora koʻproq qoʻllaniladigan texnikalardan biriga aylandi. Bu oʻz-oʻzidan, koʻpincha erkin shakldagi rammed-er tuzilmalarini osonlashtiradi. Uning tobora ommalashib borishi, moslashuvchan va oʻrganish va ishlatish uchun qulay boʻlgan potentsial arzon qurilish texnikasida moʻl-koʻl va tez-tez mavjud boʻlgan materialdan (erdan) foydalanish bilan bogʻliq. Biroq, yer kambagʻal izolyator boʻlgani uchun, ekstremal iqlim sharoitida endi pomza, guruch korpuslari yoki erning barchasi yoki bir qismi uchun yaxshi izolyatsion qiymatga ega boʻlgan boshqa materialni oʻrnini bosadigan boshqa plomba oʻzgarishlari oʻrganilmoqda (shuningdek qarang) guruch korpusining bagvol qurilishi).

### Gempkret

Asosiy maqola: Timber frame
Hempcrete yoki Hemplime-bu kompozitsion qurilish materiali, Kenevir hurds (shives) deb nomlanuvchi Kenevir oʻsimlikining tugʻralgan yogʻochli poyasi va qoliplarga quyilishi mumkin boʻlgan materialni yaratish uchun ohak asosidagi biriktiruvchi aralashmasi. Bu devorlar, taxta plitalari, shiftlar va tomni izolyatsiyalash uchun ishlatilishi mumkin boʻlgan yuk koʻtarmaydigan 'nafas oladiganʼ izolyatsion materialni hosil qiladi. U Hempcrete, Canobiote, Canosmose va Isochanvre kabi nomlar ostida sotiladi. Hempcrete bilan ishlash anʼanaviy ohak aralashmalariga qaraganda osonroq va izolyator va namlik regulyatori vazifasini bajaradi. Unda betonning moʻrtligi yoʻq va shuning uchun kengaytiruvchi boʻgʻinlar kerak emas.[2]

Boshqa oʻsimlik mahsulotlari singari, Kenevir ham yutadi CO 2 atmosferadan oʻsib, uglerodni saqlab qoladi va kislorodni chiqaradi. Nazariy 165 uglerod kg soʻriladi va tomonidan qulflangan boʻlishi mumkin 1 m 3 ishlab chiqarish davomida hempcrete devor.   ohaktoshga aylanganda bu taʼsirga qoʻshiladi.[3]

Odatda bosim kuchi 1 MPa atrofida, turar-joy betonining 1/20 atrofida. Bu past zichlikdagi materialdir va harakat ostida yorilishga chidamli boʻlib, uni zilzilaga moyil boʻlgan joylarda ishlatish uchun juda mos keladi. Hempcrete devorlari qurilish qurilishida vertikal yukni qoʻllab-quvvatlaydigan boshqa materialning ramkasi bilan birgalikda ishlatilishi kerak, chunki hempcrete zichligi anʼanaviy betonning 15% ga teng.[2]

### Rammed yer

Rammed earth-bu siqilgan erdan yasalgan devor tizimi yoki siqilgan boshqa material. Bu juda kuchli va bardoshlidir. Sifatli rammed tuproq devorlari zich, qattiq va toshga oʻxshash boʻlib, ekologik jihatdan katta foyda va past parvarishlash xususiyatlariga ega. 

Rammed yer taxminan 10000-yil davomida past balandlikdan balandgacha va kichik kulbalardan saroylarga qadar barcha turdagi binolarda ishlatilgan.

Rammed tuproq devorlari nam tuproqni (qum, loy va baʼzan shagʻalni oʻz ichiga olgan) qoʻlda yoki mashinada ishlaydigan tamperlar bilan harakatlanuvchi, qayta ishlatiladigan shakllarga urish orqali hosil boʻladi. Anʼanaviy rammed tuproqda taxminan 70% agregat (shagʻal, qum) va 30% loy aralashmasi maqbuldir. Kerakli rangga erishish uchun aralashga pigmentatsiya qoʻshilishi mumkin. Taxminan 5-10 dyuym aralash nam pastki tuproq shakllar ichiga joylashtiriladi va toʻliq siqilishga qadar uriladi va jarayon kerakli balandlikka erishilguncha takrorlanadi.  

### Tosh

Tosh ming yillar davomida qurilish materiali sifatida ishlatilgan. U uzoq vaqtdan beri katta chidamlilik materiali sifatida tan olingan. Gizadagi piramidalar, Buyuk Britaniyadagi dafn xonalari va Maltadagi ibodatxonalar 4000 yil oldin toshdan qurilgan va hanuzgacha turibdi. Tosh qurilishining dastlabki shakli sifatida tanilgan quruq tosh, yoki quruq stakalash. Bular dala devorlari, koʻpriklar va binolar kabi mustaqil tuzilmalar boʻlib, ular tartibsiz shakldagi toshlardan ehtiyotkorlik bilan tanlangan va sirpanmasdan bir-biriga mos keladigan qilib joylashtirilgan. Tuzilmalar odatda poydevorda kengroq va balandlik oshgani sayin torayib boradi. Ular hech qanday maxsus vositalarni talab qilmaydi, faqat toshlarni tanlash va joylashtirishda hunarmandning mahorati.

Anʼanaviy tosh devor quruq tosh qalashadi rivojlandi. Tosh bloklari tekis (kurslar) yoki notekis (kurssiz) balandlikdagi qatorlarga yotqiziladi va toshlar orasiga yopishtirilgan ohak eritmasi bilan oʻrnatiladi. Anʼanaviy tosh devorlari bugungi kunda kamdan-kam qoʻllaniladi, chunki tosh karer, kesish va tashish uchun qimmat, qurilish jarayoni esa mehnat va mahorat talab qiladi.

Tosh yuqori termal massaga ega boʻlgan juda bardoshli, past texnik qurilish materialidir. U koʻp qirrali, koʻplab shakllar, oʻlchamlar, ranglar va toʻqimalarda mavjud va pollar, devorlar, kamar va tomlar uchun ishlatilishi mumkin. Tosh tabiiy landshaft bilan yaxshi aralashadi va boshqa qurilish maqsadlarida osongina qayta ishlanishi mumkin.

### Somon bale

Santa Cruz qurilish somon bale, CA
Oʻtlar va somon butun dunyo boʻylab oldindan tarixi buyon barpo yoʻllar bilan bir qator foydalanish boʻlgan boʻlsa-da, mashina-ishlab modulli toy ularning uyushma oʻrta Gʻarbdagi Amerika Qoʻshma Shtatlarida erta 20-asrda qaytib kunga koʻrinadi, Nebraska ayniqsa qum-hills, oʻt moʻl va boshqa edi qaerda qurilish materiallari (hatto sifatli sodlar ham) yoʻq edi. Somon yigʻish binosi odatda bir qator qatorlarni toʻplashdan iborat (koʻpincha yugurish bogʻichi) koʻtarilgan poydevorda yoki poydevorda, oʻrtasida namlik toʻsigʻi mavjud. Balya devorlari koʻpincha bambuk yoki yogʻoch pinlari bilan (toylarga yoki ularning yuzlariga ichki) yoki sirt simlari bilan bogʻlangan meshlar, soʻngra ohak asosidagi formulalar yoki tuproq/loy bilan ishlov berish yordamida gipslangan yoki gipslangan. Balya binolari boshqa materiallarning konstruktiv ramkasiga ega boʻlishi mumkin, ular orasida „toʻldirish" deb nomlangan (oddiygina izolyatsiya va gipsli substrat sifatida xizmat qiladigan) yoki toʻplamlar aslida „yuk koʻtaruvchi" yoki „Nebraska uslubi"deb nomlangan teshiklar va tomlarni qoʻllab-quvvatlashi mumkin, yoki „gibrid" somon toʻplamiga ishora qiluvchi ramka va yuk koʻtaruvchi kombinatsiyasidan foydalanish mumkin.&nbsp;[chaqirish zarur]

### Yogʻoch ramka

Zamonaviy yakunlandi ramka yogʻoch-ramka uy
Yogʻoch ramka qurilishining asosiy elementlari—birlashtirilgan yogʻochlar, loy devorlari va somon tomlari 9-asrga kelib Yevropa va Osiyoda mavjud edi. Bu 19-asrga qadar Shimoliy madaniyatlarda uy qurishning keng tarqalgan usuli boʻlib qoldi. Yogʻochdan yasalgan ramka qurilishida hunarmandchilik muhim ahamiyatga ega edi va hisoblanadi. Eng qadimgi yogʻoch ramka tuzilmalari (masalan, Skandinaviyaning yogʻoch ramkali stave cherkovlari) Yaponiyada bunday inshootlar singari hunarmandchilikni ham, tarkibiy dizaynning texnik jihatlarini ham kuchli tushunishini namoyish etadi.[[[Yaponiya|chaqirish zarur]]]

Yogʻoch ramka, odatda, bir „ egilgan foydalanadi." Egilgan-bu truss singari, ikkita ustun, taqish nurlari va ikkita raftersdan iborat tizimli tayanch. Bu duradgorlik orqali doirasida ulangan. Hunarmandchilik bilan shugʻullanish uchun egilishning asosiy tarkibiy jihatlarini tushunish kerak. Bu duradgorlik bilimlari bilan bir qatorda yogʻoch ramka qurilishining asosidir.&nbsp;[ 

Yogʻochni ramkalash endi zamonaviy qurilish usuli boʻlib, ommaviy uy qurish va jamoat binolariga juda mos keladi. Bir qator tabiiy izolyatsiya va yogʻoch qoplamalar yoki zamonaviy ohak ishlab chiqaruvchilar bilan birgalikda butunlay tabiiy mahsulotlardan foydalangan holda tezda yuqori mahsuldor, barqaror bino qurish mumkin. Foyda juda koʻp-bino umri davomida yaxshiroq ishlaydi, chiqindilar kamayadi (koʻp narsa qayta aylanishi, kompostlanishi yoki yoqilgʻi sifatida ishlatilishi mumkin). —

Yana qarang
-----------

* Avtonom binoBiofil dizayn
* Bino
* Yer tuzilishi
* Yashil bino
* Yogʻochni qayta ishlash
* Qayta tiklanadigan issiqlik
* Oʻzini oʻzi taʼminlaydigan uylar
* Uotl va daub
*

Manbalar
--------

1. ↑  Smith, Michael G. "The Case for Natural Building, "in Kennedy, Smith and Wanek (2002), 6.
2. ↑  Chiras, Daniel D.*. The Natural House: A Complete Guide to Healthy, Energy-efficient, Environmental Homes*. White River Junction, Vt.: Chelsea Green Pub. 2000 — 127–128 bet. ISBN 978-1-890132-57-6.
3. ↑  Gibson, Scott*. The Workshop: Celebrating the Place Where Craftsmanship Begins*. Newton, CT: Taunton Press, 2003 — 172 bet. ISBN 978-1-56158-575-5.
4. ↑  Lakkad, S. C.; Patel, J. M. (1–iyun 1981–yil). „Mechanical properties of bamboo, a natural composite". *Fibre Science and Technology* (inglizcha). 14-jild, № 4. 319–322-bet. doi:10.1016/0015-0568 (81)90023-3. ISSN 0015-0568. `{{cite magazine}}`: Check `|doi=` value (yordam)CS1 maint: date format ()
5. ↑  Smith, Michael G. "Cob Building, Ancient and Modern, "in Kennedy, Smith and Wanek, (2002), 132-133.
6. ↑  William Stanwix and Alex Sparrow. *The Hempcrete Book*, Green Books, 2014, ISBN 978-0-8578412-0-9. (p. 23, 1st Edition).
7. 1 2  Priesnitz, Rolf B. (March–April 2006). „Hemp For Houses". *Natural Life Magazine*. 14–may 2021–yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31–oktabr 2022–yil.`{{cite magazine}}`: CS1 maint: date format ()
8. ↑  Kuittinen, Matti; Zernicke, Caya; Slabik, Simon; Hafner, Annette (11–mart 2021–yil). „How can carbon be stored in the built environment? A review of potential options". *Architectural Science Review*. 1–17-bet. doi:10.1080/00038628.2021.1896471. ISSN 0003-8628.`{{cite magazine}}`: CS1 maint: date format ()
9. ↑  „Tradical Hemcrete 2008 Information Pack".  American Lime Technology. 2019-yil 29-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 25-avgust 2009-yil.
10. ↑  Pisé terminology
11. ↑  Jaquin, P. A.; Augarde, C. E.; Gerrard, C. M. (2006), „Analysis of Historic Rammed EarthCconstruction" (PDF), Structural Analysis of Historical Constructions, New Delhi 2006 `{{citation}}`: Missing or empty `|title=` (yordam)
12. ↑  Jaquin, P. A.; Augarde, C. E.; Gerrard, C. M. (2006), „Analysis of Historic Rammed Earth construction" (PDF), Structural Analysis of Historical Constructions, New Delhi 2006 `{{citation}}`: Missing or empty `|title=` (yordam)

Referatlar
----------

* Lin Elizabeth, L. va Adams, C. tahr. 2000. Muqobil qurilish, zamonaviy tabiiy qurilish usullari pub. *jon Vili tomonidan & Sons, inc.* NY, NYKennedi, J. Smit, M. va Vanek, C. nashr.
* 2002. Tabiiy qurilish sanʼati: dizayn, qurilish, resurslar. Gabriola oroli, mil.avv. Yangi Jamiyat Publishers. Ianto Evans, Maykl G. Smit va Linda Smiley.
* 2003. Qoʻlda ishlangan uy: boshoqli kottej qurish boʻyicha amaliy va falsafiy qoʻllanma. Chelsi Yashil Nashriyoti. Vulli T. 2006.
* Tabiiy bino: materiallar va texnikalar boʻyicha qoʻllanma. Kroud Matbuoti.

* Tabiiy Quruvchi bilim tarmogʻi, Facebook aʼzo talab

Andoza:Environmental technologyAndoza:Sustainability