recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Bosniya va Gersegovina pasporti Bosniya va Gersegovina** fuqarolariga xalqaro sayohat yoki shaxsini tasdiqlash uchun beriladigan rasmiy hujjat. Bosniya pasporti egalari vizasiz tashrif buyurishi mumkin boʻlgan mamlakatlar soni boʻyicha 2006-yildan beri dunyo miqyosida eng yaxshilangan 5 ta pasportdan biridir. Bu dunyodagi eng yaxshi 47-chi pasport boʻlib, Bosniya va Gersegovina fuqarolari 118 ta davlatga vizasiz sayohat qilish imkonini beradi.

Biometrik pasportlar
--------------------

2011-yilda Bosniya va Gersegovina fuqarolari uchun Shengen davlatlarining vizalarini bekor qilish shartlaridan biri biometrik pasportlarni (elektron pasport) joriy etish edi. Bosniya va Gersegovina Ichki ishlar vazirligi 2009-yil 4-iyuldan 15-oktabrgacha biometrik pasportlar tizimini sinovdan oʻtkazdi. Bosniya va Gersegovinada Ichki ishlar vazirligi, roʻyxatga olish idoralari va boshqa xavfsizlik agentliklari bilan avtomatlashtirilgan tekshiruvlar oʻtkazilmaguncha pasport berilmadi. Biometrik pasportlarni berish jarayonida 162 ta muassasa ishtirok etmoqda va shuning uchun Bosniya elektron pasportini dunyodagi eng xavfsiz pasportlardan biriga aylantiradi. Dastlab biometrik pasportlar 2009-yilning oxirigacha sinovdan oʻtkazilishi eʼlon qilingan edi. 2009-yil 15-iyulda Bosniya fuqarolik ishlari vaziri Bosniya va Gersegovina 2009-yil 15-oktyabrda nemis ishlab chiqaruvchisi Bundesdruckerei’dan koʻproq miqdordagi pasportlar yetkazib berilishini eʼlon qildi. 2010- yil 15-dekabrdan boshlab Bosniya pasporti egalari barcha Shengen davlatlari orqali vizasiz sayohat qiladilar. 2014-yil iyun oyida IDDEEA Bosniya va Gersegovinani biometrik pasportlarning uchinchi avlodini (SAC) joriy etishini eʼlon qildi, bunda Bosniya va Gertsegovina polikarbonat sahifasida rangli tasvirga ega boʻlgan kam sonli davlatlardan biri boʻladi.

Diplomatik pasportlar
---------------------

Bosniya va Gertsegovina diplomatik pasportlari egalari ayrim mamlakatlar uchun vizani bekor qilish huquqiga ega.

Viza talablari
--------------

Viza talablari Bosniya va Gersegovina fuqarolariga  Bosniya va Gersegovina   Vizasiz kirish  Elektron viza olish  eVisa  Viza olish va online olish  Viza "Biznes"  Visa required
2018-yil may oyi holatiga ko‘ra, Bosniya va Gersegovina fuqarolari 118 mamlakat va hududga vizasiz bo‘lishlari mumkin bo‘lib, Henley viza cheklovlari indeksiga ko‘ra, Bosniya va Gersegovina pasporti sayohat erkinligi bo‘yicha 46-o‘rinni egalladi. Bosniya va Gertsegovina pasporti 2006-yildan beri eng yaxshilangan passportlar reytingida 5 ta pasportdan biri hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „The Henley & Partners Visa Restrictions Index Celebrates Ten Years". *Prnewswire.com*. Qaraldi: 4-yanvar 2018-yil.
2. ↑  „Japanski pasoš najpoželjniji na svijetu, BiH na 47. Mjestu".
3. ↑  „Archived copy". 16-yanvar 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-fevral 2010-yil.
4. ↑  „Global Ranking - Passport Index 2017".  Henley & Partners. 8-avgust 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-mart 2017-yil.
5. ↑  „The Henley & Partners Visa Restrictions Index Celebrates Ten Years". *Prnewswire.com*. Qaraldi: 4-yanvar 2018-yil.
**Pozil otaliq** (taxminan XVII asr, Rishton, Buxoro xonligi — 1704-yil, Rishton, Buxoro xonligi) — oʻzbeklarning ming urugʻidan, Rishton shahri hokimi, ukasi Ashurbek (Ashuqrul) bilan birgalikda Fargʻonani 1701—1704-yillarda boshqargan.

Tarjimayi holi
--------------

Pozil otaliq Buxoro xoni Abdulazizxon hukmronligi(1645—1681) davrida, yaʼni Fargʻona hokimi Rustam Hoji Sulton oilasida Rishton shahrida tavallud topgan. Rustam Hoji Sultonning otaliqdan tashqari Ashurbek (Ashurqul) ismli kichik oʻgʻli ham boʻlgan. Afsonalarga koʻra, Oltin beshik avlodi hisoblangan Axsi shahri biyi Tangriyor Xudoyor Ilik Sulton II umrining oxirida oʻzining qarorgohini Rishtonga koʻchirib, Fargʻona vodiysini shu yerdan turib boshqargan. Uning avlodi Rustam Hoji Sulton esa markazni Axsi shahriga qayta koʻchirtiradi. Lekin bu bilan Rishton oʻzining siyosiy ahamiyatini yoʻqotmaydi. Rishton shahriga oʻzining toʻngʻich oʻgʻli Pozil Otaliqni hokim etib tayinlaydi. Ammo hukmron sinflar tomonidan Fargʻonaning boʻlajak hukmdori ukasi Ashurbekning eʼlon qilinishi, aka-uka oʻrtasida dushmanlikni keltirib chiqaradi. Rus tarixchisi va etnografi Vladimir Nalivkin Mulla Shamsining bergan maʼlumotlarga asosan quyidagilarni yozib qoldirgan: 

> Rustam Hoji Sulton vafotidan soʻng saroy amaldorlari uning katta oʻgʻli Pozil otaliq oʻrniga kichik oʻgʻli Ashurqulni hukmdor deb eʼlon qiladi. Otaliq Rishtonga qaytib, u yerdan turib qoʻzgʻolon koʻtaradi. 1704-yili Ashurqul qoʻshini bilan Rishtonga yurish qilib, shaharni qamal qiladi, ammo oʻzi jangda halok boʻladi. Shunda qoʻshin voyaga yetmagan oʻgʻli Shohruxni hukmdor deb eʼlon qiladi hamda qamalni davom ettiradi. Tez orada Pozil otaliq ham vafot etadi. Shundan keyin Rishton taslim boʻlib, Shohruxning hukmronligini tan oladi.
> 
> 

Rishton egallaganidan keyin Shohrux qoʻshini shaharni butunlay vayron qilib tashlaydi. Ammo Pozil otaliqning farzandi Rajabbiyning hayoti saqlab qolinadi. 1709-yili Shohruxbiy Fargʻona vodiysining janubiy va shimoli-gʻarbiy hududlarini egallab, Buxoro xonligidan mustaqil beklik tuzadi.

Pozil otaliqning oʻgʻli Rajabbiyning Doʻstqul Bahodir ismli farzandi boʻlgan. Oʻz navbatida Doʻstqul Bahodirning Irisqulbiy, Niyozqulbiy, Jumaqulbiy, Islomqulbiy, Togʻayqulbiy, Imomqulbiy ismli oʻgʻillari boʻlgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Vladimir Nalivkin*. Kratkaya istoriya Kokandskogo xanstva.* (rus tilida). Qozon: Tipografiya Imperatorskogo universiteta, 1886 — 215 bet.
2. ↑  Mirzo Olim Maxdum hoji*. Tarixi Turkiston*. Toshkent: Yangi asr avlodi, 2008 — 244 bet.
**Fan Chjungyan** (xitoycha 范仲淹, pinyin Fan Zhongyan; 989, Usyan uyezdi — 1052) — Xitoy davlat arbobi va Song davri yozuvchisi.

Tarjimai hol
------------

1015-yilda (26 yoshda) Tsinshi unvonini oldi. Dastlab, u Xitoyning Tinch okeani sohillarida suv oqimlari qurilishiga rahbarlik qilgan. 1034—1036-yillarda Ouyang Syu bilan birgalikda imperator kutubxonasini kataloglashtirdi.
1040—1044-yillarda Gʻarbiy Syaning Tangut podsholigi bilan boʻlgan urushda Fan Shensi provinsiyasiga qoʻmondon oʻrinbosari etib tayinlangan, 1041-yilda esa viloyat mudofaasini tashkil etish bilan shugʻullangan. 1044-yilda tinchlik oʻrnatilishi imperator saroyi tomonidan Fanning shaxsiy muvaffaqiyati sifatida baholandi, garchi xitoyliklar kumush, ipak va choyga katta soliq toʻlashlari kerak edi. Fan poytaxtga chaqirilib, kansler o‘rinbosari darajasiga ko‘tarildi. Bu lavozimda Fan 1045-yilda hayotning turli sohalarida bir qator islohotlarni amalga oshira boshladi.
Ortodoksal konfutsiylik boʻlgan Fan 10 banddan iborat islohot loyihasini taklif qildi, keyin esa imperator tomonidan maʼqullandi, jumladan soliq siyosati va mansabdor shaxslarni tekshirish tizimidagi oʻzgarishlar. Fan Xitoy boshqaruv tizimining asosiy muammolaridan birini yetarli darajada malakali amaldorlar va mutaxassislarning yo‘qligida ko‘rdi. U butun mamlakat boʻylab yangi maktablar ochilishini yoqladi.

Ijodiyoti
---------

Fan Chjungyan Ci janridagi koʻplab sheʼrlar muallifi. Uning eng mashhur asari „Yueyang minorasi haqida eslatmalar". Asar minorani qayta qurgan Teng Tzitsing (xitoycha: 滕子京) taklifiga binoan yozilgan. Boshqa narsalar qatorida, unda muallif oʻz oʻrnini egallashni orzu qilgan „qadimgi xalqlar" (shi-ziyolilar tabaqalari) haqidagi mashhur tavsifni oʻz ichiga oladi: "Poytaxt saroylarida xalqqa gʻamxoʻrlik qiladiganlar va daryolar orasida. va koʻllar ular suverenga gʻamxoʻrlik qiladi. Dunyo qiyinchiliklarida birinchi va quvonchlarida oxirgi (xitoycha: 不以物喜，不以己悲，居廟堂之高，則憂其民；處江湖之遠，則憂其君。是進亦憂，退亦憂；然則何時而樂耶？其必曰：「先天下之憂而憂，後天下之樂而樂」乎！噫！微斯人，吾誰與歸！).

Manbalar
--------

1. ↑  „Xitoy bibliografik bazasi" (xitoycha). *Harvard Univercity*.  The Faculty of Arts and Sciences. Qaraldi: 4-dekabr 2022-yil.
Категория:Журналы по алфавиту
Категория:Печатные издания, возникшие в 1934 году
Категория:Журналы США
Категория:Журналы на английском языке
***Fan falsafasi---***ruscha: *Философия науки*—falsafa boʻyicha Amerika tomonidan koʻrib chiqiladigan ilmiy jurnal.

Hikoya
------

1934-yildan beri nashr etilgan. Chikago Press universiteti Fan falsafasi uyushmasi nomidan. Birinchi muharrir Уильям Малисофф(ingl.)o'zb."ilmiy nazariyalarning maʼnosi, taʼriflari va ramziyligi, nazariy tamoyillarning tabiati va shakllanishi, turli kontekstlarda fanning funktsiyalari va maʼnosi boʻyicha tadqiqotlarni nashr etish" ni maqsad qilgan. Yiliga 5 ta nashr chiqariladi.

Bosh muharrirlar
----------------

Yillar davomida jurnalning bosh muharrirlari edi.

* Uilyam Malisoff
* Чарльз Уэст Чёрчман(ingl.)o'zb.
* Richard Rudner
* Kennet Schaffner
* Robert E. Butts
* Qiziqarli qizil ikra
* Filipp Kitcher
* Норетта Коэга(ingl.)o'zb.
* Maykl Dikson
* Джеффри Барретт(ingl.)o'zb.

shuningdek
----------

* Falsafiy jurnallar

Eslatmalar
----------

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti
**Exetl** yoki **Exetley** (qadimgi yunoncha: *Ἔχετλος, Ἐχετλαῖος*) — yunon mifologiyasi va Marafon jangi qahramoni.

U haqidagi hikoyalar Pavsaniy qaydlaridan bizgacha yetib kelgan. Marafon aholisi Exetlni bexad hurmat qilgan. Hikoyalarga koʻra, Marafon jangi davom etayotgan bir vaqtda nomaʼlum shaxs afinaliklarga yordamga kelgan, uning kiyim-kechaklari dehqonlarning liboslarini yodga solgan. U Fors armiyasidan boʻlgan koʻplab varvarlarni omoch tishi bilan oʻldirib, koʻzdan gʻoyib boʻlgan. Afinaliklar uni hech qayerdan topa olishmagan, keyin esa u haqidagi savollar bilan Orakulga murojaat qilishgan, Orakul ularga Exetliy-bahodirni qahramon sifatida hurmat qilishning oʻzi yetarli ekanligini aytgan. Uning odamlar qarshisida koʻrinish berishi afsonalarda tez-tez sodir boʻlganidek, xudolar yoki ularning qiyofasidagi qahramonlarning mojaroga aralashuvi deb hisoblangan.

Exetl koʻpincha soqolli, yalangʻoch va chorva tomonidan tortib ketilayotgan omochni ushlab turgan holda, Buzigga oʻxshash qiyofada tasvirlangan. Baʼzi olimlar ularning ikkisi orasidagi oʻxshashlik qishloq xoʻjaligi bilan bogʻliqligini taʼkidlaydilar. Buzig qishloq xoʻjaligining kashshofi hisoblangan qahramon boʻlib, uning ismi "hoʻkizning boʻyinturugʻi "degan maʼnoni bildirgan boʻlsa, Exetl ismi esa „εχέτλη" dan olingan boʻlib, „omoch" degan maʼnoni bergan. F. Pfister Exetl haqidagi afsonani Gomer qahramonlaridan yangi klassik xudolarga oʻtish davrining boshlanishi deb hisoblagan.

 Naqsh solingan devorning Exetl tasviri aks etgan parchasi 
Exetlning jasorati miloddan avvalgi 5-asrda Afina agorasida yaratilgan oʻyma devor yodgorligida tasvirlangan. U jangning boshqa epizodlaridagi qahramonlar, masalan, Kallimax va Kichik Miltiad kabi jangchilar orasidan aniq ajralib turadi. Afinaliklar nazdida Exetlning afsonaviy maqomi uning Afina, Gerkules va Tesey siymosi aks ettirilgan bir qator suratlarga qoʻshilishi bilan namoyon boʻlgani taxmin qilinadi.

1880-yilda Robert Brauning u haqida „Echetlos" deb nomlangan sheʼr yozgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Leonhard Schmitz (L. S.). Echetlus // Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, ed. by Smith, William. Volume II. London, 1846, p. 3.
2. ↑  Павсаний. Описание Эллады, I, 32, 5(4).
3. ↑  Pavsaniy. Opisanie Elladi, I, 32, 5(4).
4. ↑  Fink, Dennis. The Battle of Marathon in Scholarship: Research, Theories and Controversies Since 1850. Jefferson, NC: McFarland & Company, Inc. Publishers, 2014, p. 187. ISBN 9780786479733.
5. ↑  Pausanias’s Description of Greece. Cambridge: Cambridge University Press, 2012, p. 489.
6. ↑  Friedrich Pfister. Der Reliquienkult im Altertum. Vol. II, Giessen, 1909—1912, S. 423.
7. ↑  Ferrario, Sarah. Historical Agency and the `Great Manʼ in Classical Greece. Cambridge: Cambridge University Press, 2014, p. 39. ISBN 9781107037342
8. ↑  Steinbock, Bernd. Social Memory in Athenian Public Discourse: Uses and Meanings of the Past. Ann Arbor, MI: University of Michigan Press, 2013, p. 88. ISBN 9780472118328.
**Pozanti** (grekcha: *Πενδοσις* , avval arabcha: ) Turkiyaning Adana viloyatidagi shaharcha va tuman. Shahar Chukurovaning baland togʻlarida joylashgan boʻlib, Oʻrta er dengizi sohillari uchun asosiy darvoza hisoblanadi. Pozanti tog‘ etaklarida, tog‘lardan o‘tuvchi sanoqli dovonlardan birining etagida turadi. Shahar hokimi — Mustafo Chay (MHP).

Tarix
-----

Pozanti bir qancha nomlarga ega. Antik davrda bu *Pendonsis* yoki *Pendosis*, arablar uchun *El Bedendum* va nihoyat *turkchada Bozanti* va *Pozanti* edi.Toros togʻlari orqali oʻtadigan dovonga kiraverishda turgan Pendonsis strategik ahamiyatga ega boʻlib,Anatolianing baland tekisligi bilanCilicia yoki Çukurova past tekisligi va undan keyingi Yaqin Sharq oʻrtasidagi darvoza edi. Pozanti Xet, Fors, Iskandar Zulqarnayn, Rim va Vizantiya qoʻlidan oʻtgan. Abbosiylar davrida musulmon qoʻshinlari, 1071-yildagi Manzikert jangidan keyin turklar esa bu hududdan oʻtgan. Salib yurishlari paytida dovon nazorati Vizantiyaga, keyin Armaniston Kilikiya Qirolligiga va Mamluklarga qaytarildi va nihoyat 1517-yilda Selim I tomonidan Usmonlilar nazoratiga oʻtkazildi.

Pozanti shamolli va qorongʻi, tarixining koʻp qismida qal’a va yoʻl uyi boʻlgan, ammo 1917-yilda temir yoʻl qurilgach, koʻproq odamlar bu hududda doimiy yashay boshlagan. Biroq, yoʻlda oʻtgan savdo hanuzgacha mahalliy iqtisodiyotning asosiy haydovchisi hisoblanadi.

Birinchi jahon urushi oxirida Pozanti qisqa muddat Fransiya qoʻshinlari tomonidan bosib olingan.

Transport
---------

Pozanti Gar — Pozanti temir yoʻl stantsiyasi boʻlib, Pozantini Adana, Nig'de, Kayseri, Anqara va Karaman bilan bogʻlaydigan uchta magistral xizmat koʻrsatadi.

Chukurova darvozasi sifatida Pozanti, Markaziy Anadoludan Çukurova va undan sharq tomon yoʻnalishlarda ishlaydigan bir qancha avtobus kompaniyalari uchun toʻxtash joyidir.

Belgilar
--------

Shahar markazidagi yagona tarixiy bino Usmonli generali Jemal Poshoning masjidi va favvorasi boʻlib, 1919-yilda qurilgan va shundan beri taʼmirlanib, kengaytirilgan. Dovonga kiraverishda Anhshaning eski va yangi qal’alari joylashgan.

XIX-asr qal’asi qoldiqlari boʻlgan Ibrohim poshoning kazematlari zamonaviy avtomagistral yonidagi Tekir nomli tepalikda joylashgan. Vizantiyaning Fenese shahri xarobalari Aşçıbekirl qishlogʻi yaqinida joylashgan. Kamışl qishlogʻi yaqinida Ören va Asarning baland oʻtloqlarida (*yayla*) koʻproq xarobalar topilgan.

Yana qarang
-----------

* Padyandus
* Belemedik

Manbalar
--------

 

1. ↑  „Population of city, towns and villages - 2011".  Turkish Statistical Institute. 22-oktabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-iyul 2012-yil.
**Poziriq mozorqoʻrgʻonlari** - temir davriga oid mozorqoʻrgʻonlar (miloddan avvalgi 5— 3-asrlar). Oltoydagi Poziriq vodiysida. Poziriq mozorqoʻrgʻonlaridan M. P. Gryaznoye (1929) va S. I. Rudenko (1947- 49) miloddan avvalgi 1-ming yillik oʻrtalariga oid 5 ta katta mozorqoʻrgʻon ochishgan. Ular katta tosh tepaliklardan iborat. 4 m. gacha chuqurlikda 50 m² ga yaqin maydonga aylana lahadlar qurilgan. Toshqoʻrgʻonlar ostida muzliklar vujudga kelganligi natijasida dafn jihozlari va turli asbob-anjomlar saqlanib qolgan. Topilmalarning koʻpchiligi sanʼat buyumlari boʻlib, oltoyliklarning Oʻrta Osiyo saklari va Jan. Rossiya skiflari bilan yaqin aloqada boʻlganligidan darak beradi. Topilmalar ora-sida otliklar, ovchi itlar va kiyiklar tasviri solingan dunyoda eng qad. Old Osiyo patli gidami va shoyi matolar bor. Qabila boshliklarining dabdabali dafn etilishi Oltoy chorvador jamoalarida ijtimoiy boʻlinish mavjudligini koʻrsatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Himolay mushugi** — Fors mushugiga oʻxshash uzun yungli mushuk zoti hisoblanadi. Baʼzi joylarda Himolay mushugini siam mushugining uzun yungli turi yoki fors mushugining rang-barang turi sifatida tasniflashadi. Butunjahon mushuklar federatsiyasi ularni Colorpoint Shorthair va Javanese zotlari bilan birlashtirib, **Colorpoint** yagona zotiga aylantirgan.

Tashqi koʻrinishi
-----------------

 3 yoshli Himolay mushugi
### Tanasi

Umuman olganda, fors mushugi singari, Himolay mushugi ham dumaloq tana va qisqa oyoqlarga ega, bu ularning boshqa mushuklar kabi balandlikka sakray olishini qiyinlashtiradi.

### Boshi

Boshqa fors mushuklarida boʻlgani kabi, Himolay mushuklarining ikki turi mavjud, ular anʼanaviy yoki qoʻgʻirchoq yuzli va koʻproq egilgan koʻrinadigan yuz xususiyatlariga ega.

Himolay mushuklari, xuddi peke yuzli fors mushuklari singari burunlari qisqa va juda katta, yumaloq koʻzlari bor, burun terisi toʻgʻridan-toʻgʻri koʻzlari orasida joylashgan bo'ladi.

### Yungi

Himolay mushugi tanasidagi moʻynaning asosiy qismi oq yoki sargʻish boʻladi, lekin yungidagi dogʻlar turli xil ranglarda boʻladi: qora, koʻk, lilak, shokolad rang, qizil (olov rang) va sargʻish.

Shokolad va lilak rangli dogʻlarga ega Himolaylar juda kamyob boʻladi, chunki shokolad yoki lilak mushukchalar tugʻulishi uchun ikkala ota-ona ham Shokolad/lilak genini olib yurishi kerak, chunki bu xususiyat autosomal retsessivdir.

Salomatligi
-----------

Fors ajdodlari tufayli baʼzi Himolaylar polikistik buyrak kasalligini (PKD) keltirib chiqaradigan genga ega boʻlishi mumkin, ammo, genetik test qaysi mushuklar PKD genini olib yurishini aniqlashtirish mumkin, shuning uchun mushuklar sterilizatsiya qilinishi kerak.

Koʻpgina uzun yungli mushuklar singari, Himolaylar yunglarini yaxshi va sogʻlom koʻrinishi uchun har kuni tarash kerak boʻladi. Bundan tashqari, uy egalari mushuklar yuzini har kuni artib turishlari ham zarur. Himolay mushuklarini choʻmiltirish, mushukning moʻynasi va terisida yogʻ miqdorini kamaytirishga yordam beradi, shuning uchun baʼzi seleksionerlar tomonidan tez-tez choʻmiltirib turish tavsiya qilinadi.

Galereya
--------

* 
* 
* 
* Himalayan Male Cat 5 years Old Lilac Point

Manbalar
--------

1. ↑  *Berg.* „The Himalayan Persian". *CFA.org*.  Cat Fanciers' Association (CFA) (1999). 16-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-mart 2004-yil.
2. ↑  Clutton-Brock, Juliet (1981). *A natural history of domesticated mammals* (1st University of Texas Press ed.). Austin: University of Texas Press. p
3. ↑  Berg, Linda (1999). „The Himalayan Persian". *CFA.org*. Alliance, Ohio, US: Cat Fanciers' Association (CFA). Archived from the original on 16 May 2013. Retrieved 4 March 2004.
4. ↑  „The Dalai Lama's Cat Series by David Michie". *www.goodreads.com*.

Havolalar
---------

* Himolay mushuk zoti
* Himolay-Fors CFA zoti maqolasi
* Himolay mushugi Curlie katalogida
**Liliya Ivanovna Zapashchikova** (1938.28.3, Qoʻqon) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1995). Toshkent Davlat Universitetining filol. ftini tugatgan (1960). 1960-yildan Qoʻqon shahridagi 4-maktabda guruh, soʻng boshlangʻich sinf oʻqituvchisi, 1966-yildan Toshkentdagi toʻqimachilar madaniyat saroyida kutubxonachi, bolalar sektori pedagogi, 1974—97 yillarda Yakkasaroy tumanidagi 89maktab rus tili va adabiyoti oʻqituvchisi. 3. darslarni yuqori uslubiy darajada oʻtgan va noanʼanaviy dars usullari (munozara, seminar, adabiy bahs, adabiy matnni badiiy tahlil qilish, mustaqil fikrlash)dan unumli foydalangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Joʻra Xonazarovich Xonazarov** - Sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi.

Tarjimai hol
------------

1939-yildan KPSS a’zosi.

1929-yildan iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarning faol ishtirokchisi. 1929—1946-yillarda oʻqituvchi, komsomol xodimi, partiya xodimi, Oʻzbekiston KP (b) Qorasuv tuman qoʻmitasining birinchi kotibi, Oʻzbekiston KP (b) Boʻka tuman qoʻmitasining birinchi kotibi, partiya komiteti kotibi. Oʻzbekiston Kompartiyasi Qoraqalpogʻiston viloyat qoʻmitasi, Oʻzbekiston SSR qishloq xoʻjaligi vaziri, ,,Glavgolodnostepstroy" boshligi, Usmon Yusupov nomidagi,,Xalqobod" uyushmasi direktori lavozimlarida faoliyat olib borgan.

5-chaqiriq Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti deputati etib saylangan.

1992-yildan keyin vafot etgan.

Sharhlar
--------

> 
> Joʻra Xonazarov mehnat faoliyatini oʻqituvchilikdan boshlagan, Toshkent shahar yoshlar tashkilotlarida mas’ul lavozimlarda ishlagan. Keyinchalik Qoraqalpogʻiston Muxtor Respublikasi, Oʻzbekistonning Toshkent va Sirdaryo viloyatlarida mas’ul rahbarlik lavozimlarida ishlagan. J.Xonazarov Oʻzbekiston qishloq xoʻjaligi vaziri ham boʻlgan. Joʻra ota futbolga ishtiyoq bilan mehr qoʻygan, ,,Paxtakor" stadioni qurilishida faol ishtirok etgan, ,,Paxtakor" futbol jamoasini shakllantirishda, Qibray sport bazasi majmuasini qurishda har tomonlama yordam bergan. Joʻra Xonazarov stadionlar qurish, yangi futbol jamoalarini yaratish va shakllantirish, futbolni ommaga targʻib qilishni hayotining asosiy vazifasi deb bilgan. Uning tashabbusi bilan Jizzax, Yangiyer, Guliston, Paxtaorol, Yerjar, Oqqoʻrgʻon, ,,Pyatiletka" sovxozidagi stadionlar qurilgan.
> 
> 
> 
> Qolaversa, respublika Qishloq xoʻjaligi vaziri lavozimida ishlab yurgan davrida koʻplab fermer xoʻjaliklari rahbarlarining sa’y-harakatlarini yangi zamonaviy stadionlar barpo etish, qishloq yoshlarini sportga keng jalb qilishga  yoʻnaltirgan. Shu tariqa, Toshkent viloyatining oʻzida 50-yillarning oxiri va 60-yillarning boshlarida Politotdel, Sverdlovets, Dmitriyev va boshqa kolxozlarda katta stadionlar qurilgan. 1975-yilda Usmon Yusupov nomidagi,,Xalqobod" uyushmasiga rahbar etib tayinlanganidan soʻng, iqtisodni yuksaltirib, har doimgidek sport inshootlarini qurgan. Xonazarov tashabbusi bilan tashkil etilgan,,Sohibkor" futbol jamoasi 10 000 oʻrinli yangi stadionda toʻp surgan.
> 
>

Havolalar
---------

* GA RF R7523 105 152 «SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1971-yil 26-avgustdan 27-avgustgacha qabul qilingan qarorlari va ularga materiallar / 14-sonli bayonnomaga / No 2075-VIII dan 2078-VIII gacha.. 7-jild

Manbalar
--------

1. ↑  Ханазаров
**Joʻraqand** — qovunning oʻrtapishar navi. Xalq seleksiyasida yaratilgan. Shakli choʻziq, ellipssimon yoki tuxumsimon. Poʻsti silliq, bir oz gʻadir-budur, uz. 18— 23 sm, ogʻirligi 2—3 kg. Yoppasiga toʻr bilan qoplangan, toʻrlari yirik, dagʻalroq. Eti qalin (4—4,5 sm), oq, baʼzan och yashil, muloyim, sal karsillaydi, shirin. Tarkibida 12,1% quruq modda, 9,5% qand, shu jumladan 7,2% saharoza bor. Urugʻi Joʻraqand qovun navi. oʻrtacha, sargʻish. Urugʻidan unib chiqqandan soʻng birinchi xrsili 78—90 kunda pishadi. Oqpalak kasalligiga chidamliroq. Hosildorligi 20—28 t/ga. Asosan Toshkent, Fargʻona viloyatlarida ekiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Mahmudov Joʻra (maʼnolari).

**Joʻra Mahmudov** (1942.4.1, Toshkent - 2022.1.23) — rejissyor, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1992). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1971). 1971—75 yillar Oʻsh, 1975—78 yillar Samarqand, 1983—94 yillar Sirdaryo teatrlarida bosh rejissyor, 1978—83 yillar televideniyeda, 1997— 2002-yillar Yosh tomoshabinlar teatrida rejissyor, 1994—97 yillar Madaniyat ishlari vazirligida yetakchi mutaxassis boʻlib ishlagan. Sahnalashtirgan spektakllari: "Ona" (K. Chapek), "Qiyomat qarz" (Oʻ. Umarbekov). "Insonlikka nomzod" (M. Karimov), "Ogʻriqtishlar" (A. Qahhor), "Soxta oqsuyak" (J. Molyer), "Qayerdasan, jon bolam" (M. Bo-boyev), "Qirol Lir" (U. Shekspir) va boshqa M. har bir spektaklni badiiygʻoyaviy yuksakligi, taʼsir kuchini oshirishda tasviriy musiqiy, texnik vositalardan unumli foydalangan. M.ning "Adolat kuni", "Ovsinlar", „Sohibjamol", "Sadoqat" kabi sahna asarlari. "Osmondan tanga yoqqan kun", "Tomchi", "Alpomish", "Ikkivoy va Beshvoy" kabi kichik tomoshabinlarga bagʻishlangan ertak-pyesalari ham bor.

Manbalar
--------

1. ↑  "Mahmudov Joʻra" *OʻzME*. M-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Bertolina** (Italiya. torta bertolina) — Italiya pirogi, Shimoliy Italiya Krema shahridan, Lombardiya shahridan odatiy kuzgi shirinlik. Odatda yumaloq shaklda pishiriladi. Uning asosiy tarkibiy qismlaridan biri boʻlgan Amerika uzumlari yoki Konkord uzumlari tufayli oltin jigarrang rang va qulupnay lazzatiga ega. Oʻzgarishlar mavjud, ayniqsa pirog uyda pishirilganda, chunki koʻplab oilalar retseptlariga ega va ularni avloddan-avlodga uzatadilar.

Aniq kelib chiqishi nomaʼlum, ammo birinchi marta pirog 1800-yillardan keyin pishirilgan: Amerikadan olib kelingan qulupnay uzumining birinchi yangiliklari XIX-asr boshlariga toʻgʻri keladi va keyinchalik u oddiy uzum bilan gibridlangan boʻlishi mumkin.

*Masaliqlar*:

* Un;
* Makkajoʻxori uni;
* shakar;
* Shakar kukuni;
* Saryog;
* Zaytun moyi;
* Tuxum;
* vanil;
* Uzum;
* Xamirturush.

Har yili sentabr oyida Bertolinlar festivali Piazza Duomo asosiy maydonidagi Kremda oʻtkaziladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Crema. Festa della bertolina: piazza Duomo ospita la tradizione, il gusto e la solidarietà". 1-dekabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-yanvar 2021-yil.

Yana qarang
-----------

* Lombardiya oshxonasi

Adabiyotlar
-----------

* Così come viene. Le torte. Alessandra Benassi. Youcanprint, 2018. — 150 p. — P.44. — ISBN 8827836926, 9788827836927
* The World of Wine and Food: A Guide to Varieties, Tastes, History, and Pairings. Don Philpott. Rowman & Littlefield, 2016. — 484 p. — P.386. — ISBN 1442268042, 9781442268043
**Jarrett Matthew Jack** — (1983 yil 28 oktyabrda tugʻilgan) amerikalik professional basketbol murabbiyi va sobiq futbolchi, hozirda Milliy Basketbol Assotsiatsiyasining (NBA) Phoenix Suns jamoasida yordamchi murabbiy. U Georgia Techda kollejda oʻynashdan oldin Shimoliy Carolina, Maryland va Massachusetsdagi toʻrtta oʻrta maktabda oʻqigan. U Denver Nuggets tomonidan 2005-yilgi NBA loyihasida 22-oʻrinni egallagan edi, undan oldin Portland Trail Blazers, Indiana Pacers, Toronto Raptors, New Orleans Pelicans, Golden State Warriors, Cleveland Cavaliers, Bruklin Netslik va New York Knicks.

Maktab karyerasi
----------------

Jack toʻrtta oʻrta maktabda, jumladan Maryland DeMatha Catholic High School va St. Vincent Pallotti High School, Shimoliy Karolinadagi Mount Sion akademiyasi va Massachusetsdagi Vuster akademiyasida tahsil olgan.

Scout.com tomonidan toʻrt yulduzli ishga qabul qilingan Jack 2002-yilda mamlakatning 9-raqamli himoyachisi va 40-raqamli oʻyinchi sifatida qayd etilgan.

Kollejdagi karyerasi
--------------------

Oʻrta maktabdan soʻng Jack Atlantadagi Georgia Tech jamoasida oʻynadi. Ikkinchi kursda (2003-04) Georgia Techni NCAA finaliga 12,5 ochko va 5,1 golli uzatma bilan olib borishga yordam berdi. Georgia Techdagi oʻzining kichik va oʻrtacha 15,5 ochko, 4,8 ribaund va 4,5 assistentlik qildi.

Georgia Tech-da NBA loyihasiga kirish huquqidan voz kechganidan soʻng, Jack 2014-yil 13-dekabrda Atlantadagi boshlangʻich marosimlarda biznesni boshqarish boʻyicha diplom oldi.

Manbalar
--------

1. ↑  Jarrett Jack Recruiting Profile
2. ↑  „All ACC Faces in the Crowd: Jarrett Jack". *The Technique* (3-sentabr 2004-yil). Qaraldi: 17-mart 2007-yil.
3. ↑  Jarrett Jack, 10-year NBA veteran, graduates from Georgia Tech

Havolalar
---------

* NBA G ligasi profili
Kimono(yapon tilida:着物 ) yapon milliy kiyimi boʻlib "kiyiladigan narsa(kiyim)" maʻnosini bildiradi. Dastlab kimono soʻzi barcha kiyim kechaklarni bildirgan va vaqt oʻtishi bilan ayollar, erkaklar va bolalar kiyadiga uzun milliy kiyimni bildirgan.

  

**Kimono** — yapon erkak va ayollarining anʼanaviy kiyimi; oʻzbek toʻniga oʻxshash bari ustma-ust (chapi oʻngi ustiga) oʻtkaziladi va belbogʻ ("obi") bilan mahkamlanadi. Keng yenglari ("sode") quyida solqilanadi. Ayollar K.si belbogʻining oʻta kengligi va qoʻltiq oʻmizining oʻyigʻi kabi ichki qirgʻoqlari tikilmaydigan uzun yenglari bilan ajralib turadi. Ishlatiladigan matosi va bichimiga koʻra, K. toʻngi, uylik, kundalik, kishilik va marosim turlariga boʻlinadi. 


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Xolis Shohakim Toshkandiy**(arabcha:خليس شوحكيم توشكندي — Xolis Shohakim Toshkandiy(XII-XIII asrlarda yashagan)) — adib,tarjimon va shoir.

Faoliyati
---------

Xolis Shohakim Toshkandiy „Yusuf va Zulayho" nomli dostoni bilan mashhur. O‘tgan asrdan buyon xalq orasida keng tarqalgan bu dostonning bir necha qo‘lyozmalari hozirgacha saqlanib qolgan. Uning baʼzi nusxalari Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik Qo‘lyozmalar Muzeyida mavjud.
Muallifning muqaddimasidan maʼlum bo‘lishicha, uning Havoiy degan sayramlik do‘sti nasr bilan „Yusuf va Zulayho" degan doston yozib, shoir undan shu dostonni sheʼriy qilib bitishni iltimos qilgan. Natijada Xolis Shohakim Toshkandiy dostonni yozishga kirishib, uni nazmga solgan. Bu jarayonda Xolis Shohakim Toshkandiy doston tuzilishini o‘zgartirib o‘z didiga moslab qayta ishlagan.
U fol’klordan foydalanib nazm bilan boshqa dostonlar ham yozgan. „Iskandarnoma", „Vafotnoma", „Ayyub qissasi", „Qiyomatnoma" kabi diniy mavzularda sheʼriy dostonlar yozdi.
Uning xalq orasida mashhur boʻlgan qissalardan Mirza Sodiq Munshiy Jondariyning „Daxmai shohon" („Shohlar maqbarasi") yozilgan vaqti 1206/1791-yil), muallifi nomaʼlum boʻlgan xalq dostonlaridan „*Qissayi Zevarshoh*", „*Qissayi Jarir*" kabi qissalarni tarjima qilgan.

Asarlari
--------

* „Yusuf va Zulayho"
* „Iskandarnoma"
* „Vafotnoma"
* „Ayyub qissasi"
* „Qiyomatnoma"

Manbalar
--------

1. ↑  O‘rta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. — B. 656.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Hazrati Turki Jandiy** — (X asr) Buxoroning olim va orif valiylaridan biri. Shayxning toʻliq ismi **Abu Nasr Ahmad ibn al-Fazl Muso al Jandiy**. Hazrati Turki Jandiy Sirdaryo atrofidagi Jand shahrida tugʻilib, Buxoroda ilmiy kamolga yetgan.
„Nasabnoma"da: „Abu Nasr ibn Abu Ishoq Kalobodiyning safdoshlaridan, tafsir va hadis ilmida mumtoz (peshqadam) edilar", deb eʼtirof etilgan.

Hazratning qabri Buxoro shahri janubida boʻlib, azaldan ulugʻ ziyoratgoh hisoblanadi. U soʻfiylikda yuqori oʻrinda boʻlib, ibrati, nafasi, holi bilan el muhabbatini topgan.

Bular haqida „Nasabnoma", „Nazmi kitobi Mullozoda", ayniqsa, „Tuhfat uz-zoirin" kitobida nozik maʼlumotlar berilgan.

Turki Jandiy ziyoratgohi obod ziyoratgohlardan sanaladi. Turki Jandiy maqbarasi (yoshi nomaʼlum, ehtimol XVI asr oʻrtalarida qayta qurilgan). Bu maqbara shaharning asosiy sayyohlik zonasidan janubda, Namozgoh masjidiga olib boradigan Namozgoh koʻchasining sharqiy tomonida joylashgan. Qurilishning aniq yoshi maʼlum emas, Badr va Tupevning 1971-1972-yillardagi eʼlon qilinmagan qazishma hisobotlari hozirgi bino XVI asr oʻrtalarida qurilgani, uch qurilish davridan oʻtganligi haqida maʼlumot beradi. Arxitektura nuqtai nazaridan, binoning koʻzga koʻringan gumbazi temuriylar davri meʼmorchiligidan dalolat beradi va Mir Arab madrasasini va Samarqanddagi Goʻri Amir maqbarasini eslatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  as-Samoniy „Nasabnoma" (Al-ansob), 32-bet
2. ↑

3. S.Mustafoyev, M.Ablayev — „Turonzamin aziz avliyolari va ulamolari tazkirasi", T.: „Sano-standart" nashriyoti, 2015

Manbalar
--------
**1630-yildagi Pereyaslav bitimi** — bu Rossiyaning janubi-gʻarbiy qismida boʻlib oʻtgan dehqon-kazaklar qoʻzgʻolonidan keyin 1630-yil may oyida polshalik getman Stanislav Konetspolskiy va Zaporijjya kazak boshligʻi oʻrtasida tuzilgan kelishuv.

Rossiya tomon yoʻnaltirish tarafdori Getman Taras Fedorovich boshchiligidagi qoʻzgʻolon 1630-yilning aprel-may oylarida Poltava va Kiev viloyatlarida boshlandi. Taras Fedorovich Ukraina xalqiga qoʻzgʻolonchilar armiyasiga qoʻshilishga, „kazak erkinliklarini olishga" va „pravoslav dinini himoya qilishga" chaqirdi.

1630-yil 4-aprelda Korsun yaqinidagi jangda toj getmani Stanislav Konetspolskiyning Polsha armiyasi kazak armiyasi tomonidan magʻlubiyatga uchradi va karvon va ogʻir qurollardan mahrum boʻldi. Keyinchalik Pereyaslavl qoʻzgʻolon markaziga aylandi. Bu yerda jang 3 haftadan koʻproq davom etdi. Polyaklarning shaharga bostirib kirishga boʻlgan muvaffaqiyatsiz urinishidan soʻng (1630-yil 25-may) kelishuv tuzildi va qoʻzgʻolon Zaporojye kazak oqsoqollari va Rech Pospolita hukumati oʻrtasidagi murosa bilan tugadi. Ushbu shartnomani tuzish, ayniqsa, oʻsha paytda getmanga aylangan va Polshaga moyil boʻlgan Anton Konashevich-But tomonidan talab qilingan.

1630-yildagi Pereyaslav bitimiga koʻra, kazaklar reestri 6 mingdan 8 ming kishiga koʻpaydi, u boy kazaklar — „ulamolar" ning bir qismini oʻz ichiga oldi. Kazaklar oʻzlarining getmanini tanlash huquqini oldilar. Roʻyxatga kiritilmagan („yozilmagan") kazaklar uylariga borishlari kerak edi.

Manbalar
--------

1. ↑   Переяславское соглашение 1630 // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
2. ↑  Institut istorii AN SSSR, A. I. Baranovich. Vossoedinenie Ukraini s Rossiey, 1654-1954, Izd-vo Akademii nauk SSSR, 1954
3. ↑  „Dovіdnik z іstorії Ukraїni. Za red. І. Pіdkovi ta R. Shusta. — K.: Geneza, 1993.". 30-yanvar 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-iyun 2022-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Гуслистный К. Г. «Крестьянско-казацкие восстания на Украине в 30-х годах XVII века», в кн."Воссоединение Украины с Россией. Сборник статей", Москва 1954
* «История Украинской ССР», т.1 Киев 1956.
**Hazrat Sufiyoni Savriy qadamjosi** — Buxorodagi meʼmoriy yodgorlik.

Tarixi
------

Buxoro eski shahar qismida Toʻpxon guzarida Hazrat Shayx Sufiyoni Savriy qadamjosi mavjud. Mazkur ziyoragohda qadimda darvozaxona va masjid mavjud boʻlgan. Qadamjoda oʻndan ortiq qabrlar mavjud boʻlib, ustida yozuvli marmartoshlar bor, ammo vaqt oʻtishi bilan bu yozuvlar oʻchib ketgan. Hozirgi kunda ularni oʻqishni imkoni mavjud emas. Hazrat Sufiyoni Savriy (715—778) yillarda yashagan. Sufiyoni Savriy ziyoratgohi toʻgʻrisida „Tuhfat az zoirin" va „Tarixi Mullozoda" manbalarida maʼlumotlar uchraydi. Manbalarga koʻra bu yerda Sufiyoni Savriy dafn qilinmagan. Ushbu ziyoratgoh esa qadamjodir.
Hazrat Sufiyoni Savriy toʻgʻrisida Fariddin Attor oʻzining *"Tazqirat ul-avliyo" asarida shunday yozilgan: Hazrati Shayx Sufiyoni Savriy, qoddasallohu sirrahu, shayxlarning ulugʻlaridan boʻlib, xalifalikni qabul etmagan zotdir. Zohir va botin ilmlarida naziri yoʻq erdi. Bir kuni masjidga avval chap oyogini bosib kirgan edi, bir ovoz eshitdi: „Yo Savr! Nechun oʻng oyogʻing bilan kirmading?" Sufiyon Savriy bu sadoni eshitishi bilan behush boʻldi. Xushiga kelgach, qoʻli bilan soqoliga yopishib, oʻz yuziga bir necha tarsaki urdi va dedi: „Bir sunnatni tark etib, adabsizlik qilganing uchun otingni Savr qoʻydilar, yana bir adabsizlik qilsang, tasavvur etgilki, ne derlar!" Bir kuni ekinzor ichiga kirganida, ovoz keldi: „Yo Savr! Banda Haqdan inoyat yetsa, uning oyogʻini va jamʼi andomini yaramas ishlardan saqlagaydir!" Sufiyon hazratlari betob boʻlib qoldi. Xalifaning juda ham sodiq bir nasoro tabibi bor edi, uni Sufiyonni davolamoq uchun joʻnatdilar. Shayxning peshobini shishaga solib koʻrdi. Boshini chayqab yigʻladi: „Bu Savrning Alloh taolo qoʻrquvidan jigari pora-pora boʻlibdi", -dedi. Filhol, zunnorini kesib musulmon boʻldi. Xalifa: „Biz hakimni bemor huzuriga joʻnatdik, deb oʻylabmiz. Magar bemorni hakimga joʻnatgan ekanmiz!"* - deb yozilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Sadriddin Salim Buxoriy*. Buxoroning tabarruk ziyoratgohlari*. Buxoro: Durdona nashriyoti, 2012 — 291 bet.
2. ↑  Fariduddin Attor*. Tazkirat ul-avliyo*. Toshkent: Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2013 — 464 bet.
Xolxoʻja Eshon — (1874—1920) — Fargʻonalik qoʻrboshi. Xolxoʻja Eshon Turkistondagi milliy ozodlik harakatining faol ishtirokchisi.

Qoʻrboshilik faoliyati
----------------------

Xolxoʻja Eshon Fargʻona vodiysidagi yirik qoʻrboshi boʻlib, Oʻsh uyezdida faoliyat olib borgan. Shermuhammadbek va Katta Ergashning oʻrinbosarlaridan biri. Fargʻona vodiysida sovet rejimiga qarshi kurash olib boradi. Fargʻona vodiysida 9 mingtaqa qoʻmondoning toʻrtinchisi. Xolxoʻja Eshon Turkistonda qizil armiyaga kurashda oʻzining shafqatsizligi bilan tanilgan. U maishati buzuq va shuhratparast boʻlib, Oliy bosh qoʻmondon Madaminbekka dastlab boʻysunmagan. Shu sababli Madaminbek Xolxoʻja Eshon eshonni xalq oldida sazoyi qilib, uning 150 safdoshini qurolsizlantiradi, Sulayonqul ismli qoʻrboshini otishga buyruq beradi. U uch oy davomida qamoqda saqlangan. 1919-yil iyul oyida Katta Ergashning tashabbusi bilan, Madaminbek Xolxoʻja Eshonni qamoqdan ozod qiladi. Uning yaqin kishilariga qirq dona miltiqni ham qaytarib bergan. Bu davrda qizil armiyaning hujumlari natijasida Xolxoʻja Eshon, uning tarafdorlari va Oʻsh shahri aholisi ogʻir vaziyatda qolgan. Qizil armiya istiqlolchilik harakati ishtirokchilarni shahardan surib chiqadi. Eski shahar talanib, bozorga oʻt qoʻyiladi. Qizil armiyaga dashnoqlar ham qoʻshilgach, talon-toroj, zoʻrlash va hatto bolalar oʻldirilib, tanasi boʻlaklarga ajratilgan. Oʻsh shahrida davom etgan 5 kunlik janglardan soʻng. 2000 kishi halok boʻlgan. Tarixchi olim Qahramon Rajabov arxiv hujjatlariga asoslanib, Xolxoʻja Eshon tinch aholini talamagan va ulardan hech narsa tortib ololmaganligi toʻgʻrisida yozgan. Madaminbekning 1920-yil may oyida vafotida Xolxoʻja Eshon ham faol ishtirok etgan. 1920-yil dekabr oyida u Qoshgʻarga boorish paytida Alayku darasidan oʻtayotgan 300 nafar hamrohi bilan qor koʻchkisi ostida qolgan va 46 yoshida vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Rajabov Q (2022). *Turkiston qoʻrboshilari "Oʻzbekiston tarixi" jurnali*.
2. ↑  Rajabov Q*. Turkiston qoʻrboshilari*. Toshkent: „Fan", 2022 — 400 bet.
**Hazrati Ali Buva ziyoratgohi**

Tarixi
------

Parkent tumani Kumushkon qishlogʻi „Chashma" mahallasining eng yuqori qismida joylashgan. Dastlab 1982-yilda Kumushkon qishlogʻi aholisi tomonidan hashar yoʻli bilan 1 ta xonaqoh va 1 ta ayvon barpo etilgan. 2010-yilda mahalliy ustalar tomonidan qaytadan taʼmirlangan. Ziyoratgohda 3 ta xonaqoh, 1 ta ayvon mavjud. Ushbu muqaddas joyda 5 ta buloq bor. Buloqlardan chiqayotgan suv kumushga toʻyingan boʻlib, tarkibidagi 60 dan ortiq mikroelementlar oshqozon-ichak kasalliklari uchun shifo sanaladi.

Ziyorat va turizm
-----------------

„2019-2021-yillarda Toshkent viloyatida turizm sohasini jadal rivojlantirish toʻgʻrisida" Hukumat qarori (1053-son, 31.12.2019-yil) qabul qilindi. Qarorga muvofiq, Toshkent viloyatining Boʻstonliq, Ohangaron, Parkent, Boʻka, Chinoz, Zangiota tumanlari va Angren shahri „Oltin halqa" turizm konsepsiyasi asosida rivojlantiriladi.
Shuningdek, Parkent tumanining „Kumushkon" MFY hududida „Kumushkon" turizm qishlogʻi tashkil etiladi. Shunga koʻra, qaror bilan „Oltin halqa" turizm konsepsiyasi hamda „Kumushkon" turizm qishlogʻini tashkil etish chora-tadbirlar rejasi tasdiqlandi.

**"Oltin halqa"** turizm konsepsiyasining asosiy vazifalaridan biri hududdagi turistik maskanlarda qulay shart-sharoitlar yaratish orqali aholi va tadbirkorlarning daromadini oshirishdan iborat.
Qaror bilan Toshkent viloyatida turizmni rivojlantirish boʻyicha qoʻshimcha amalga oshiriladigan investitsiya loyihalarining manzilli roʻyxati tasdiqlandi. Unga koʻra 45 ta investitsiya loyihalari amalga oshiriladi, 1523 ta yangi ish oʻrni yaratiladi.

Havolalar
---------

* 
*
**Kimmeriylar** (ossuriycha gimirrai— xalq; yun. kimmerioi) — qad. koʻchmanchi qabilalar ittifoqi. Eron podsholari yozuvlarining akkadcha varianti K.ni Turkiston (hozirgi Oʻzbekiston)ning gʻarbida yashagan saklar deb tushuntiradi. Ular Oʻkuz (Amudaryo)ning shim. da yashashgan. Ossuriya manbalari K.ning 3 dohiysi: Teushpa, Tugdamme (yun. Ligdamis) va Sandaksatra nomlarini keltirgan. Miloddan avvalgi 700 yilda K. Rossiyaning jan.ga bostirib kirishgan. Gerodot va boshqa tarixchilarning yozishicha, K. Qora Kimmeriylar. Klazomen (Ioniya)dan topilgan sarqofadagi tasvir (miloddan avvalgi 6-asr) dengizning shim. sohillaridan Frakiyagacha boʻlgan hududda yashagan va bu yerlardan skiflar tomonidan quvib chiqarilgan, biroq yunon tarixchi va geograflari koʻpincha K. bilan skiflarni (ular qabiladosh boʻlgani uchun) chalkashtirib yozishgan. Miloddan avvalgi 7-asrda bu yerdan Kichik Osiyoga oʻtib Frigiyani (taxminan 675) va Lidiyaning poytaxti Sardi (652) ni, taxminan miloddan avvalgi 623 y. Kiaksarning Midiya podsholigini zabt etganlar. Miloddan avvalgi taxminan 600 yil K.ni Lidiya podshosi Aliatt tor-mor keltirgan. Keyinchalik Kichik Osiyodagi mahalliy aholi bilan aralashib ketgan. K.dan qolgan moddiy madaniyat yodgorliklarini arxeologlar, odatda, Katakomba madaniyati bilan bogʻlaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hazrat Obloqulov** (1928, Gʻijduvon tumani Todon qishlogʻi) — usta dehqon, Oʻzbekiston Qahramoni (2000); Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan qishloq xoʻjalik xodimi (1998). Mehnat faoliyatini Ikkinchi jahon urushi yillari Gʻijduvon tumani Todon qishlogʻidagi jamoa xoʻjaligi aʼzoligidan boshlagan. 1960-yildan shu tumandagi S. Ayniy nomli jamoa (hozirgi shirkat) xoʻjaligida paxtachilik brigadasi boshligʻi, 1999-yildan bosh pudratchi. O. rahbarlik qilayotgan jamoa aʼzolari paxtachilikda yangi agrotexnologiyalarni qoʻllab, yuqori hosildorlikka, shartnomaviy rejalarni muntazam oshirib bajarishga erishdi. Koʻplab shogirdlar yetishtirgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xolxoʻja Mukarramovich Umarov** (1955.2.2, Toshkent) — quruvchiusta, ishlab chiqarish novatori, Oʻzbekiston Qahramoni (1997). Urta maktabni tugatganidan soʻng 1977-yildan "Toshkent uyjoyin vestqurilish" kor poratsiyasiga qarashli "Toshkent maxsus pardoz qurilish" aksiyadorlik jamiyatining 42qurilish boshqarmasida usta (1977—80), suvoqchilar brigadasi boshligʻi (1980—2000), 2001-yildan usta. U. Toshkent shahrida, ayniqsa, 90-yillardan keyin barpo etilgan uyjoy, madaniymaishiy, sport majmualari binolari, saroylarini pardozlash ishlarida mahorat koʻrsatgan, yuqori mehnat unumdorligiga erishgan, koʻplab-quruvchipardozlovchi shogirdlar yetishtirgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hazrati Imom darvozasi** — Buxoro darvozasi.

Tarixi
------

Hazrati Imom darvozasi VIII asrga qadar Darvozayi Nav (Yangi darvoza) deb nomlangan. Keyinchalik buxorolik mashhur avliyo va ulamo Abu Hafs Kabir Buxoriy (767—832) sharafiga Darvozayi Imom deb ham atashgan. Taruxchi Narshaxiyning maʼlumotiga koʼra, Abu Hafs Kabirning qabri shu darvoza yonidagi tepaliklarda joylashgan. Hazrati Imom darvozasi Haqroh deb ham atalgan. Sababi oʻtmishda koʻpgina kishilar shaharning aynan shu darvozasidan chiqib, mushkullariga najot soʻragani Abu Hafs Kabir huzuriga borganlar. U kishi bergan fatvolar toʻgʻri boʻlgani sababli insonlarlar avliyoni Imomi Hojatbaror, ziyoratgohga borgan qayroq yoʻlni Haqrah yaʼni Haqiqat yoʻli deb ataganlar. Hazrati Imom darvozasi qutlugʻ ziyoratgohning boshlanish joyi sifatida belgilandi. Abu Hafs Kabir qabristonida Afrosiyob qabri joylashgan. Ushbu darvoza X asrlarda Darvozayi Ma‘bad deb ham nomlangan.

Meʼmorchiligi
-------------

Hazrati Imom darvozasi XVI asrda Shayboniylar davrida qayta tiklangan. Darvozaning balandligi 11,6 metr, kengligi 13 metr, asosi 1,5 metrdan iborat bo‘lgan. Darvoza usti esa 31 ta gultojdan tashkil topgan. Darvoza guldastalari uch qavatli bo‘lib, u yerda qo‘riqchilar turadigan xona bo‘lgan. Darvozadan shaharga kirishda yo‘lning o‘ng tomonida savdo do‘konlari bo‘lib, u yerda ot-aravalar uchun kerakli anjomlar sotilgan. Yo‘lning chap tomonida shisha ishlab chiqaradigan korxona hamda ombor va yo‘lovchilarni suv bilan taʼminlaydigan quduq mavjud edi. Hazrati Imom yo‘li Samarqand, Toshkentga boradigan yo‘l ustida boʻlgan. Bu qadimiy yo‘l Arkdan Sitorai Mohi-Xossagacha qayroq tosh bilan terilgan.
Darvoza 2009-yil sentyabr oyidan qayta tiklana boshlandi. Darvozaning har biri diametri 8,5 metrni tashkil etgan ikki guldastasi poydevorini mustahkamlashda oʻtmish ustalarining qadimiy usullaridan foydalanildi. Chunonchi, xarsangtoshlar ustiga avval qurigan qamish, keyin ohaktosh va yana qamish qatlamlari yotqizilgandan soʻnggina ustalar loyihaga asosan gʻisht terishga kirishgani yangi obidani zax suvlar va shoʻr taʼsiridan saqlash imkonini berdi. Balandligi 10 metr, devorlari qalinligi 1,56 metr boʻlgan, 23 ta gultoj, 365 ming dona oddiy salloti va 52 ming dona obi gʻisht, 65 ming kubometr betondan iborat. Qurilish ishlarini usta-meʼmorlar Muzaffar Mirzayev, Ma’mur Mirzayev va Ma’ruf Mirzayevlar olib borishgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Сухарева О.А*. К истории городов Бухарского ханства (историко-этнографические очерки)*. Ташкент: Изд-во академии наук Узбекской ССР, 1958 — 145 bet.
2. ↑  Abdusattor Jumanazar*. Buxoro taʼlim tizimi tarixi*. Toshkent: Akademnashr, 2017 — 592 bet.
3. ↑  To'rayev H.H*. Buxoro tarixi*. Buxoro: Durdona, 2020 — 320 bet. ISBN 978-9943-6571-0-6.