recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Nabi Qayumovich Abdurahmonov** (1958.7.11, Toshkent) — rejissyor, Oʻzbekiston Respublikasi sanʼat arbobi (2005). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist (1994). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1980). „Yosh gvardiya" teatrida rejissyor (1980-88). 1988-yil „Dard" teatr-studiyasini tashkil qildi. 1991-yildan Oʻzbekiston Yoshlar teatri badiiy rahbari va bosh rejissyori. A. teatrda chuqur ramziylik va ayni vaqtda mantiqiylikka yoʻgʻrilgan oʻziga xos spektakllar sahnalashtirdi: „Zoʻraki tabib" (Molyer), „Malikai Turandot" (K.Gotssi), „Iblis ayol" (P.Merime), „Ekvus" (Sheffer), „Gugurt tutgan qizcha" (Andersen), „Te-vye sutchi" (Sh. Aleyxem), „Umar Xayyom yulduzlari" (T.Zulfiqorov, 1998, „Yilning eng yaxshi spektakli" deb baholangan), „Xolstomer" (L.Tol-stoy), „Ato etilgan muhabbat tariqa-ti" (Navoiyning „Lison-ut-tayr" dos-toni asosida; „Yilning eng yaxshi rejissyorlik ishi" nominatsiyasi boʻyicha „Ofarin" mukofotini olgan) va boshqa.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
POMPONATSSI (Pomponatius) Pyetro (1462.16.9, Mantuya — 1525.18.5, Bolonya) — italyan faylasufi. Paduya, Ferrara va Bolonya universitetlarida dare bergan. "Jonning ulmasligi haqida" (1516) asarida "ikki haqiqat" nazariyasidan kelib chiqib, jonning ulmasligini ratsional dalillar bilan isbotlash mumkinligini inkor etgan; P. Aristotel falsafasiga asoslanib, Ibn Rushd va Foma Akvinskiynkig jon haqidagi taʼlimotlarini tanqid qilgan. Ortodoksal tomizm vakillari P.ning bu kitobiga qarshi chiqqanlar. Taqlir va iroda erkinligi masalalarida P. stoitsizm taʼlimotiga yaqin konsepsiyani ilgari surgan. Xudoning mavjudligini inkor etmasada, u tabiat va jamiyat ishlariga aralashmay-di, deb hisoblagan. P. 16— 17-asrlar Gʻar-biy Yevropa hurfiqoliligining rivojlanishiga taʼsir koʻrsatdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pomir tillari** — hind-yevropa tillari oilasining eroniy tillar guruhiga mansub. Gʻarbiy va Janubiy Pomir vodiylarida (Tojikistonning Togʻli-Badaxshon muxtor viloyatida va Afgʻoniston, Pokiston, Shimoliy Hindistonning unga tutash hududlarida) va Sarikoʻl togʻ tizmalarida (Xitoyning Sinszyan-Uygʻur muxtor viloyatida) tarqalgan. Pomir tillariga vaxan, ishkoshim, yozgʻulom tillari hamda shugʻnon, rushan, xuf, bartong, oʻroʻshoʻr, sarikoʻl singari qardosh til va lahjalar kiradi. Hozir oʻlik til qisoblangan qadimgi vanj va sargʻulom tillari ham shu tillar guru-hidan hisoblangan. Ayrim belgilariga koʻra, munjon va unga yaqin boʻlgan iydgo tillari Pomir tillariga qoʻshilsada, bu masala munozarali boʻlib qolmoqda.

Pomir tillarining tarixiy-genetik tavsifi ularni boshqa sharqiy eroniy tillardan farqlanuvchi oila sifatida oʻrganish imkonini bermaydi. Bir qator shunday belgilar turli Pomir tillarini boshqa sharqiy eroniy tillar bilan alohidaalohida yaqinlashtiradi. Barcha Pomir tillarining struktur oʻxshashligi va katta umumiy lugʻaviy fond ularning muayyan til jamoasida oʻzaro yaqin, oʻxshash rivojlanganligini koʻrsatadi.

Pomir tillari yozuvga ega emas. Pomir tillarida soʻzlashuvchilarning koʻpchiligi uchun yozuv va taʼlim tili — tojik tili, sarikoʻl tilida soʻzlashuvchilar uchun esa uygʻur tili hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Pomo qiz, XX-asr boshlari. Surat: Edvard Kertis
**Pomo** — Amerika Qoʻshma Shtatlarida, Kaliforniyaning shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan hind xalqlari guruhi. 1990-yilda ularning umumiy soni 4900 kishi edi. Ular pomoan tillarida gaplashardilar, ingliz tilini oʻzgartirib. Bir necha oʻnlab odamlar kashaya tilida, 10 ga yaqin odam markaziy Pomo tilida, janubi-sharqiy va sharqiy Pomoda 1 kishidan soʻzlashadi, qolgan tillar yoʻq boʻlib ketgan. Imonlilar xristianlar: katoliklar va protestantlar. Qisman saqlanib qolgan anʼanaviy marosimlar.

Ular 7 guruhga boʻlingan: janubiy pomo, janubi-gʻarbiy pomo yoki kashaya („tezkor, chaqqon" dan oʻz nomi), markaziy pomo, shimoliy pomo, shimoli-sharqiy pomo, sharqiy pomo, janubi-sharqiy pomo.

Bu nom "*pomo-poma*" — „qizil tuproqli boʻshliq yaqinida yashaydiganlar" dan kelib chiqqan, shimoliy Pomo oʻrtasidagi qishloqning nomi, ehtimol fotoalbomlarning rivojlanishidan kelib chiqqan.

Janubi-gʻarbiy pomo (kashaya) hududida 1812-1841-yillarda rus aholi punkti bor edi Ross (keyinchalik Fort Ross), kreollar, kodiak eskimoslar bilan aralash nikohlar, ruslar keng tarqalgan. Kashaya tilida rus tilidan olingan 40 ga yaqin oʻzshashliklar saqlanib qolgan.

Havolalar
---------

* Pomo People: Brief History
* Big Valley Band of Pomo Indians
* Pomo History, Location, Language, Daily Life, Land, and Today
* Dry Creek Pomo Indians
* А.А.Истомин. Селение Росс и калифорнийские индейцы \\ "Советская этнография", 1980, №4, с.57-69.
* А.А.Истомин. Индейская политика российской колониальной администрации в Калифорнии в 1821-1841 годах // Власть в аборигенной Америке. М. 2008, с.500-524.
* R.L.Oswalt. Kashaya Texts. Berkeley, 1964.
ID ayollar ishlari bo‘yicha maslahatchisi brigada generali Gila Kalifi-Amir o‘z otishma mahoratini mashq qilmoqda. 2010-yil
**Mudofaa shtabi boshligʻining gender masalalari boʻyicha maslahatchisi (GENAD) (ibron** ivritcha: *יועצת הרמטכ״ל לענייני מגדר* , yoʻl-yoʻl יוהל״ם **Yohalam**) Isroil Mudofaa Kuchlaridagi ayol zobit boʻlib, IDFda xizmat qilayotgan ayollarning imkoniyatlaridan optimal foydalanish imkonini beruvchi shart-sharoitlarni targʻib qilish uchun mas’uldir. Xotin-qizlarga harbiy xizmatni o‘tash davomida teng imkoniyatlar yaratish va ayollarni harbiy rahbarlik lavozimlariga singdirish masalalari bilan shugʻullandi. 2021-yildan buyon bu lavozimni brigada generali Ella Shado-Shechtman egallab kelmoqda.

Tarixi
------

Ayollar ishlari maslahatchi boʻlgan Ayollar korpusiga borib taqaladi. khayil nashim uchun), bu 1949-yildan 2001-yilgacha mavjud boʻlgan. Korpus ayollar askarlari uchun mas’ul boʻlgan, jumladan: ularni qabul qilish, yollash va ID boʻlinmalariga oʻtkazish. Xizmat vaqtida WC ularga boshqa korpusdagi boʻlinmalarga biriktirilgan WC boʻlinmalari orqali turli xizmatlar koʻrsatdi. Shuningdek, u yangi immigrantlar va rivojlanayotgan hududlarni oʻrgatgan ayollar askar-oʻqituvchilari boʻlinmasini boshqargan.

1990-yillardan boshlab korpusning vakolatlari asta-sekin mintaqaviy qoʻmondonliklarga va alohida komandirlarga oʻtkazila boshlandi, ayol askar-oʻqituvchilar boʻlinmasi esa Taʼlim va yoshlar korpusiga koʻchirildi. 2001-yilda Mudofaa vaziri Shaul Mofaz korpusning demontaj qilinishini eʼlon qildi. Uning buyrugʻi oʻrniga shtab boshligʻining ayollar ishlari boʻyicha yangi maslahatchisi tayinlandi. Korpusning oxirgi qoʻmondoni brigada generali Suzy Yogev edi.

2001-yil 1-sentyabrda Suzi Yogev ayollar ishlari boʻyicha maslahatchi lavozimini tashkil etish, Bosh ayollar ofitserlari qoʻmondonligini tugatish va alohida ayol askarlarning muammolarini hal qilish vakolatlarini tegishli qoʻmondonlarga topshirish va ayollar uchun vakolatlarni berish tashabbusi bilan chiqdi. GOC armiyasi shtab -kvartirasiga askarlar oʻquv bazasi.

2014-yilga kelib, ayollar masalalari boʻyicha maslahatchining unvoni va funksiyasi „Gender masalalari boʻyicha maslahatchi" ga oʻzgartirildi (Ushbu oʻzgarish va u olib kelgan keyingi siyosat oʻzgarishlari 2016-2018-yillar davomida Isroilda kuchli tortishuvlarni keltirib chiqardi. Bosh shtab boshlig‘i Aviv Koxavi natijada baʼzi qadamlar tashlab, gender masalalari bo‘yicha maslahatchi vakolati va darajasini cheklashga qaror qildi.

Manbalar
--------

1. ↑  IDF spokesperson (30-noyabr 2011-yil). „More female officers in more positions in the IDF". Press-reliz.  Qaraldi: 8-dekabr 2011-yil.
2. ↑  „תא"ל אלה שדו שכטמן נכנסה לתפקיד היוהל"ם" [Brigadier General Ella Shad-Shechtman took up the post of Chief of Staff], IDF website, 09.11.2021
**Muddatli depozit** — bu maʼlum saqlash muddati (bir necha oydan bir necha yilgacha) belgilangan bank omonati.  Bunday omonat bankda omonatga qoʻyilgan summa miqdorida saqlanadi va foizlari bilan birga omonatchiga toʻliq qaytariladi.  Muddatli depozitlar boʻyicha pul mablagʻlarini toʻldirish yoki qisman yechib olishga yoʻl qoʻyilmaydi.  Pul mablagʻlarini muddatidan oldin olib qoʻyish uchun omonatchiga jarima solinadi yoki shartnoma shartlariga koʻra, qaytarilgan omonat boʻyicha foizlar minimal qiymatga tushiriladi.

Depozitlarning dolzarbligi tufayli bank oʻz aylanmasida ulardan foydalanishni aniqroq rejalashtirishi mumkin.  Shuning uchun bunday hisob raqamlari boʻyicha foiz stavkalari jamgʻarma depozitlariga qaraganda yuqori.  Bundan tashqari, shoshilinch hisob varaqlar katta texnik xarajatlarni talab qilmaydi, bu ham omonatchining ish haqiga taʼsir qiladi.

Tayyorlash
----------

Mablagʻlarning omonatga qoʻyilganligi omonat daftarchasi, omonat yoki depozit sertifikati yoki bank tomonidan omonatchiga qonun hujjatlarida ushbu hujjatlar uchun nazarda tutilgan talablarga javob beradigan boshqa hujjat bilan tasdiqlanadi.

Eng koʻp qoʻllaniladigan shartnoma — bu omonat ochish va mijozning depozit hisob varagʻiga pul mablagʻlarini kiritish.  Ushbu shartnomada omonat ochilgan sana, omonatchi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, omonatga qoʻyilgan summa, valyuta, omonat muddati, foiz stavkasi va boshqa shartlar koʻrsatilgan.

Hisob varaq ochish shartnomasi asosida bank mijoz va bank oʻrtasidagi bank hisob varagʻini, depozit hisob varagʻini ochish, yuritish va yopish boʻyicha munosabatlariga oid barcha hujjatlar va maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan bank soliq organiga kerakli xabarlarni yetkazadigan yuridik  faylni shakllantiradi.

Foizlarni hisoblash
-------------------

Foizlarni quyidagicha hisoblash mumkin:

* Oddiy qiziqish formulalaridan foydalanish.
* Murakkab foiz formulalari.
* Shartnoma shartlariga muvofiq qatʼiy yoki oʻzgaruvchan foiz stavkasidan foydalanish.
* Agar shartnomada foizlarni hisoblash usuli koʻrsatilmagan boʻlsa, u holda ular belgilangan foiz stavkasidan foydalangan holda oddiy foiz formulasi boʻyicha hisoblanadi .

Manbalar
--------

1. 1 2  Розничный банковский бизнес 2010. sfn error: no target: CITEREFРозничный\_банковский\_бизнес2010 (help)

Adabiyotlar
-----------

* *Деньги. Кредит. Банки: Учебник для вузов*, 2-е изд. перераб. и доп. М.: Юнити-Дана, 2003 — 322 bet. ISBN 5-238-00474-5.

* *Розничный банковский бизнес. Бизнес-энциклопедия*, Библиотека Центра исследований платежных систем и расчетов. М.: ЦИПСиР; «Альпина Паблишер», 2010. ISBN 978-5-9614-1231-4.
**Muchkalitsa** (serbcha: *Мућкалица*) — serb taomi, goʻsht va sabzavotlardan tayyorlangan ragu. Muchkalitsa retseptlari janubiy Serbiyadagi mahalliy oshxonaning bir qismidir: Leskovats, Kosovodagi Shar-Planina, Toplitsa. Bu taomning asosiy xususiyati shundaki, pishirishdan oldin goʻshtni grilda tayyorlab olish kerak. Uning nomi mućkati soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, „silkitish, aralashtirish" degan maʼnoni anglatadi.

Tayyorlanishi
-------------

Muchkalitsa goʻshti anʼanaviy tarzda grilda pishiriladi, koʻpincha, sovib qolgan kabobdan tayyorlanadi. Shu bilan birga, koʻplab retseptlarda goʻsht oddiy tovada qovuriladi. Bu choʻchqa goʻshti, mol goʻshti yoki qoʻy goʻshti boʻlishi mumkin. Qovurilgan sabzavotlar: piyoz, shirin qalampir, pomidor va sarimsoqqa qovurilgan goʻsht boʻlaklari qoʻshiladi. Bir oz suv yoki bulyon solib, pishgunicha qaynatiladi, baʼzan pechda bir necha daqiqa pishiriladi.

Muchkalitsaning turli hududiy variantlari mavjud. Eng mashhuri Leskovats muchkalitsasi, choʻchqa goʻshti, piyoz, bolgar qalampiri, pomidor, sarimsoq va garmdoridan tayyorlanadi.

Toplitska muchkalitsasi — choʻchqa goʻshti filesi, feta pishlogʻi, qoʻziqorin, soya sousi va kavardan tayyorlanadi.

Sharplanin muchkalitsasi — qoʻy goʻshtidan tayyorlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Spesii, pryanosti i travi v domashney kuxne / Aleksey Onegin. — M.: Eksmo, 2020
2. ↑  „Leskovačka mućkalica – recept". *Sećanja*. Qaraldi: 24. 1. 2020.
3. ↑  „Leskovačka mućkalica – recept". *secanja.com*. Qaraldi: 16. 1. 2021.
4. ↑  Serbskaya muchkalitsa / Mućkalica (resept)
5. ↑  „Stari recepti sa juga Srbije: Leskovačka mućkalica". *juznasrbija.info*. Qaraldi: 16. 1. 2021.
6. ↑  „Mućkalica". *odabranirecepti.blogspot.com*. Qaraldi: 16. 1. 2021.
7. ↑  „Leskovačka mućkalica". *Nezavisne*. Qaraldi: 24. 1. 2020.
8. ↑  Leskovachka muchkalitsa
9. ↑  „Toplička mućkalica". *Kuhinjica*. Qaraldi: 24. 1. 2020.
**Muborak Toshqo'ziyeva**- Sharq-shunos-filolog-arabshunos, filologiya fanlari nomzodi, dotsent. 1940-yil Toshkent shahrida tugʻilgan. ToshDU (hozirgi OʻzMU) sharq fakultetining Leningrad DU dagi 1962-yil bitiruvchisi. 

1962-yildan ToshDU sharq fakultetining arab filologiyasi kafedrasida arab tili va adabiyoti oʻqituvchisi, orada 1969 – 72 yillar SSSR FA Sharqshunoslik instituti aspiranti. 1979 – 1980-yillar Yamanda Aden universiteti oʻqituvchisi. 1981-yildan yana ToshDUning sharq fakultetida xorijiy Sharq xalqlari adabiyoti kafedrasida oʻqituvchi, katta oʻqituvchi, dotsent va kafedra mudiri (1985–1994). 2002-yildan nafaqada.

**Ilmiy yoʻnalishi –** hozirgi zamon arab adabiyoti. 20 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi. Bir qancha Xalqaro ilmiy konferensiyalar ishtirokchisi.

**Asosiy ilmiy ishlari:**

Nomz. diss. mavzusi: "Poetika Abu Nuvasa (sistema izobrazitelnыx sredstv)". – M. 1981.

  

1. Xarakteristika sravneniy v lirike Abu Nuvasa // Nauchn. tr. TashGU. Vostokovedeniye.  – Tashkent, 1972. – Vыp. 430. – S. 41 – 45.

2. Priroda metaforы v lyubovnoy liriki Abu Nuvasa // Vostokovedeniye, Nauchnыe trudы TashGU. – Tashkent, 1976. -vыp. 497. - S. 47 – 58.

3. Simvolы v lirike Abu Nuvasa // Trudы TashGU. Ser. Vostokovedeniye. – Tashkent, 1977. – Vыp. 546. S. 26 – 36.

4. Xrestomatiya arab. poezii. -Toshkent: TashGU, 1978. -126 s.

5. Oppozitsiya v lirike Abu Nuvasa // Vostokovedeniye, Nauchnыe trudы TashGU, – Tashkent, 1981. – Vыp. 589.  – S. 78 – 86.

6. Epitetы v lirike Abu Nuvasa // Arabskaya literatura (klassika i sovremennost). – Tashkent, 1982. B.35 – 51. 

7. K voprosu ob opredelenii prinsipov sostavleniya "Slovarya Divana al-Mutanabbi" // Problemы sovremennoy sovetskoy arabistiki. – Yerevan, 1990. – Vыp. 2. – S. 263 – 268.
**Ninachilar** (Odonata) — hasharotlar turkumiga mansub. Gavdasining uzunligi 1,4—120 mm, qanotlari 90 mm gacha yetadi. Fasetkali koʻzlari harakatchan, boshining katta qismini egallaydi. Moʻylovlari kalta, koʻzga zoʻrgʻa koʻrinadi. Qanotlari qalin toʻrlangan. Dorzoventral (orqadan qorin tomonga yoʻnalgan) qanot muskullarining, erkaklarida ikkilamchi qoʻshilish organining boʻlishi bilan boshqa hasharotlardan farq qiladi. 4500 ga yaqin (boshqa maʼlumotlarga koʻra, 3000 dan ortiq) turi bor. Arktika va qurgʻoqchilik hududlaridan tashqari hamma joylarda tarqalgan. Asosan, tropik hududlarda, suv havzalari yaqinida uchraydi. Yirtqich voyaga yetgan N. hasharotlar bilan oziqlanadi. Oʻljasini havoda tutadi. Yirik N. lichinkasi itbaliqlar va baliqlar chavoqlariga hujum qilishi mumkin. Yarim oʻzgarish orqali rivojlanadi. Havoda uruglanadi. Tuxumlarini suv tubiga yoki suvdagi oʻsimliklarga qoʻyadi. Lichinkalari yirtqich, ogʻiz organlari oʻljasini tutuvchi organ — niqobga aylangan. Maxsus tashqi jabralar (dum jabralari) yoki orqa ichak oʻsimtalari (rektal jabralar) yerdamida nafas oladi. 3 ta kenja turkum: teng qanotlilar, har xil qanotlilar, aralash qanotlilarga boʻlinadi. Keyingi turkumga oldingi ikki turkumining ham belgilarini mujassamlashtirgan, tropik hududlarda tarqalgan bitta urugʻ kiradi. Oʻzbekiston hududida N.ning oʻnlab turlari tarqalgan. Togʻli hududlarda Oʻrta Osiyo uchun endemik, yirik N. kordu-legaster; vohalar va togʻ oldi xududlarida shaynli ninachilar koʻp uchraydi. N. qanotli qasharotlar, ularning lichinkasi esa qon soʻruvchi hasharotlarning suvdagi lichinkalari bilan oziqlanadi. N.ning lichinkalari baliklar uchun oziq.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Badanga shikast yetkazish** – jabrlanuvchining badaniga qasddan yoki ehtiyotsizlik orqasida jismoniy zarar yetkazib, tanasining anatomik butunligini yoki aʼzolaridan birining fiziologik funksiyasini buzish. Oʻzbekiston Respublikasi JKda Badanga shikast yetkazishye.ning ogʻirlik darajasiga qarab: qasddan badanga ogʻir, oʻrtacha ogʻir, yengil shikast yetkazish, kuchli ruhiy hayajonlanish holatida qasddan badanga ogʻir yoki oʻrtacha ogʻir shikast yetkazish, zaruriy mudofaa chegarasidan chetga chiqib, qasddan badanga ogʻir shikast yetkazish, ijtimoiy xavfli qilmish sodir etgan shaxsni ushlashning zarur choralari chegarasidan chetga chiqib, badanga qasddan shikast yetkazish (104–109-moddalar) boʻyicha alohida javobgarlik koʻzda tutilgan. Sodir etilayotgan paytda hayot uchun xavfli boʻlgan qasddan badanga ogʻir shikast yetkazish natijasida koʻrish, soʻzlash, eshitish qobiliyatini yoʻqotish yoxud biron aʼzoning ishdan chiqishi yoki uning faoliyati tamoman yoʻqolishiga, ruhiy kasalga chalinishga yoki umuman sogʻligʻi buzilib, umumiy mehnat qobiliyatining 33% dan kam boʻlmagan qismining doimiy yoʻqolishiga yoxud badanning tuzalmaydigan darajada xunuklashishiga sabab boʻlgan shikast yetkazish qasddan badanga ogʻir shikast yetkazish sanaladi va aybdor 5 yildan 8 yilgacha muddatga; Badanga shikast yetkazishye. oʻta shafqatsizlik bilan; ommaviy tartibsizliklar jarayonida; taʼmagirlik niyatida; bezorilik oqibatida; millatlararo yoki irqiy adovat zamirida; diniy taassublar zamirida; kishi aʼzolarini kesib olib, boshqa kishiga koʻchirish (transplantat) maqsadida; bir guruh shaxslar tomonidan sodir etilgan boʻlsa, 8 yildan 10 yilgacha muddatga ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Badanni artish** – salomatlikni har tomonlama mustahkamlashga qaratilgan choratadbir; davo-profilaktika muolajasi; bunda suvga hoʻllangan dagʻal sochiq bilan butun gavda yoki uning ayrim qismlari (qoʻl, oyoq va boshqalar) ni tez va kuch bilan artib, keyin teri qizarguncha quruq sochiq bilan ishqalanadi. Kuniga Badanni artish, bunda suv haroratini 30– 32° dan 18–20° gacha pasaytirib borish yaxshi naf beradi. Badanni artish kishini tetiklantiradi va organizmning tashqi taʼsirotlarga chidamini oshiradi. Bu muolajada teridagi qon tomirlari torayib, organizm kam issiqlik yoʻqotadi va gavdada koʻp issiqlik yigʻiladi. Teridagi qon tomirlar torayganda periferik aʼzolarga qon oqib kelishiga toʻsqinlik oshadi; yurak qisqarishi tezlashadi va qon bosimi bir oz koʻtariladi. Teriga sovuq tekkanda nerv sistemasi qoʻzgʻaladi, bunda sovuq taʼsir qila bersa, teridagi toraygan qon tomirlari kengayib, devoridagi muskullar tonusi oshadi, qon tez oqib keladi. Teri qon tomirlari kengayganda qon bosimi bir oz pasayadi va puls sekinlashadi. Badan oldin hoʻl, keyin quruq sochiq bilan artilsa, teri qon tomirlari bir oz vaqt torayib, sovuq seziladi, teri oqaradi va muzdek tuyuladi. Tomir kengayishi bilan teri qizaradi va qoʻlga issiq seziladi, kishi oʻzini tetik, bardam, baquvvat sezadi. Organizmni chiniqtirish, charchoqni yozish, nevrasteniya va boshqa kasalliklarni davolashda Badanni artish muolajasi qoʻllaniladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Badalbek ko‘hna madrasasini** Abdullaxon timi yaqinida, 42 hujrasi bo‘lgan.

Tarixi
------

Yillik vaqf mablag‘i 25000 tangani tashkil etgan. Markaziy davlat asrovxonasida uning vaqf hujjati ro‘yxatda I-323, № 9 raqami bilan qayd etilgan. Ammo hozir uning o‘rni bo‘sh, "hujjat yo‘q" deb yozib qo‘yilgan. Ro‘yxatda ta'kidlanishicha, hijriy 1226-yili (1811) ushbu madrasa uchun 700 tanob sug‘oriladigan yer, 4 tegirmon, 30 ta savdo do‘koni va 1 moy juvoz vaqf qilingan. Hujjat asl nusxa bo‘lgan. Shunga qaramay, madrasa faoliyatiga doir rasmiy hujjatlar va birlamchi manbalar saqlanib qolgan. Quyida ulardan zarur bo‘laklarni tarjima qilingan.
Qozikalon Mir Badriddin arizasidan: "Ko‘hna Badalbek madrasasi mudarrisi mulla Isa Pirmast tumaniga qozilik lavozimiga jo‘natilgan Domulla Sher madrasasi mudarrisi mulla Asliddinning bo‘sh qolgan o‘rniga o‘tish uchun oliy marhamatingizdan umdvor bo‘lib janobi oliyni duo qiladi. Maoshi 55 tilla.
Jo‘ybori kalon madrasasining 13 nafar duogo‘y mudarrislaridan biri mulla Rahmatulloh Ko‘hna Badalbek madrasasi mudarrisi mulla Isaning bo‘sh qolgan o‘rniga o‘tish uchun oliy marhamatingiz va mehribonligingizdan umidvor bo‘lib janobi oliyni duo qiladi. Maoshi 40 tilla.
Ko‘hna Badalbek madrasasi mavqei anchagina baland bo‘lgani mudarrislarning maoshidan ko‘rinib turibdi. Qozikalon Mir Badriddin tomonidan yozilgan hujjatlarning birida madrasa kutubxonasi va kutubxonachisi to‘g‘risida ma'lumot berilgan: "Usta Solih madrasasida bo‘sh qolgan dars o‘rniga Ko‘hna Badalbek madrasasi kutubxonachisi mulla Abdunabixoja o‘tish uchun oliy marhamatingizdan umidvor bo‘lib duo qiladi. Maoshi 4 tilla. Ushbu madrasada ham banoraspo‘sh domla dars o‘tgan. Madrasa
sho‘rolar hukmronligining ilk davrlaridayoq buzib tashlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Buxoro ta'lim tizimi tarixi. Abdusattor Jumanazar. Toshkent: Akademnashr, 2017. – B. 207.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Madrasa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Boris Dmitriyevich Korjavin** (1892.28.9, hozirgi Rossiya Federatsiyasi Kostroma viloyati Buy shahri — 1984.24.11, Toshkent) — gidrotexnik olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1950), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan irrigator (1950). Leningrad politexnika institutini tugatgan (1925). 1925—40 yillarda Oʻzbekistondagi suv xoʻjaligi idoralarida bosh muhandis lavozimida ishladi. Katta Fargʻona kapali qurilishida (1940) muhandis, OʻzSSR Suv xoʻjaligi xalq komissari oʻrinbosari va xalq komissari (1941 —46), "Sredazgiprovodxlopok" tresti Amudaryo ekspeditsiyasi direk-tori oʻrinbosari (1946-51), OʻzSSR Suv xoʻjaligi vaziri oʻrinbosari (1954—58), "Sredazgiprovodxlopok" instituti direktori (1958—62) boʻlgan. 1966-yildan OʻzSSR Fanlar akademiyasi Ishlab chikaruvchi kuchlarni oʻrganish kengashining irrigatsiya sektorida katta ilmiy xodim. Ilmiy ishlari qadimdan sugʻoriladigan yerlarning gidromeliorativ tarmoqlarini qayta tiklash va Zarafshon daryosi vodiysida sugʻorishni rivojlantirish tizimini ishlab chiqish masalalariga bagishlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Havolalar
---------

* 


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Boris Anatolievich Dolingo** (ruscha: *Борис Анатольевич Долинго*, 1955-yil 3-dekabr, Qoʻqon) — fantastika yoʻnalishida ijod qiluvchi rus yozuvchisi, jurnalist, fantast muharriri, Ihor Halimbadji nomidagi orden laureati.

Tarjimayi holi
--------------

Boris Dolingo Qo‘qonda shifokorlar oilasida tug‘ilgan. U Ashxobodda oʻrta maktabni tugatgan, keyinchalik ota-onasi bilan Sverdlovskga koʻchib oʻtgan. U yerda Ural davlat universitetining metrologiya fakultetini tamomlagan. Universitetni tugatgach, shahar Metrologiya institutida, keyinchalik shahar tez tibbiy yordam shifoxonasida mutaxassis boʻlib ishladi. Bunga parallel ravishda, 1985-yilda Dolingo Vecherniy Sverdlovsk gazetasi qoshidagi Jurnalistika jamoat institutini tamomlagan. XX asrning 80-yillari oxiridan Boris Dolingo adabiy faoliyat bilan shugʻullana boshladi, Sverdlovskdagi „Aelita" qurultoylarida faol ishtirok etgan. Biroq, bir muncha vaqt Boris Dolingo adabiy faoliyatini toʻxtatdi va biznes bilan shugʻullandi. XXI asrning boshlarida u yana adabiy faoliyatini davom ettirdi, shuningdek, nashriyotda ham faoliyat koʻrsatdi. „Uralskiy sledopyt" jurnalining fantastik asarlar boʻlimiga rahbarlik qildi, shuningdek, „Aelita" elektron nashriyotining asoschisi. Yozuvchi va adabiy muharrir sifatidagi koʻp yillik hissasi uchun Boris Dolingo 2011-yilda Igor Xalimbadji nomidagi „Badiiy adabiyot ritsarlari ordeni" mukofotiga sazovor boʻlgan, shuningdek, „Aelita" mukofotining bir nechta maxsus mukofotlari bilan taqdirlangan.

Adabiy ijod
-----------

Boris Dolingo maktab yillarida adabiy faoliyatni boshlagan. Uning „Imumkin variantlar" nomli ilk qissasi 1990-yilda „Aelita" festivali yakunlarida nashr etilgan. Dolingo asarlarini bir necha yil davomida nashr ettirmagan. Uning birinchi yirik asari 2001-yilda nashr etilgan „The Edge Wanderer" nomli dilogiya romani boʻlgan. Asar sayyoraga kelgan yerlik sarguzashtlari haqida hikoya qiladi, uning yaratuvchisi uni 6 yuzga ajratgan, ularning har biri alohida olam boʻlib, ular orasidagi oʻtish faqat murakkab oʻtishlar tizimi orqali mumkin. 2002-yilda yozuvchining navbatdagi „Zrozumiti vichnist" romani nashr etildi, unda interaktiv oʻyin yaratuvchisining oʻzi ixtiro qilgan voqelikka qochib, mustaqil hayot kechira boshlagani haqida hikoya qiladi. 2008-yilda „Blukach po granyax" turkumidagi „Vimusheniy blukach" nomli uchinchi romani nashr etildi. 2009-yilda „Gra u Vavilon" dilogiyasi nashr etildi. Asarda begona sivilizatsiya vakillari Yerni yon tomonlari uzunligi 160 kilometr boʻlgan kvadratlarga boʻlishga muvaffaq boʻlishlari haqida hikoya qilinadi. 2015-yilda yozuvchining „Poki ya pamyatayu" 2017-yilda „Utikachi" romani nashr etilgan bo‘lib, Dolingoning shu nomdagi asarlari to‘plamiga kiritilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Борис Долинго". *fantlab.ru*. Qaraldi: 16-iyun 2023-yil.
2. ↑  „БОРИС АНАТОЛІЙОВИЧ ДОЛІНГО: БІОГРАФІЯ". *people.su*. Qaraldi: 16-iyun 2023-yil.

Havolalar
---------

* Boris Dolingo *fantlab.ru* saytida [Wayback mashinasida arxivlangan ] (ros.)
* Dolingo Boris Anatolyevich [Wayback mashinasida arxivlangan .] (ros.)
* Boris Dolingo *LiveLib* -da [Arxivlangan 2019-yil 16-noyabr, Wayback Machine- da.] (ros.)
**Muborakshoh** (7-1266) -. Chigʻatoy ulusi xoni (1265—1266). Qora-Hulagu va Ergene (Orqina) xotun oʻgʻli. Jamol Qarshiytt yozishicha, 1265-yil mart oy-ida Ohangaronda xon deb eʼlon qilingan. Chigʻatoy avlodlaridan 1-boʻlibislom dinini qabul qilgan. Shunday qilib Oʻrta Osiyoni ilk marotaba Xubilay qoon tomonidan tayinlanmagan moʻgʻul hukmdori boshqara boshlagan. Bu holga qarshi boʻlgan Xubilay Turkistonga boshqa bir chigʻatoiy shahzoda Baroq (Baroqxon)ni yuborgan. 1266-yil sentabrda M. Xoʻjand yaqinidagi jangda magʻlubiyatga uchrab, asir olingan, shundan soʻng Baroq Oʻzgandda oʻzini xon deb eʼlon qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muboshir** (arab. — ish yurituvchi) — biror ishga boshchilik qiluvchi, boshqaruvchi, boshliq. 1) Somoniylar va saljuqiylar davrida amir va sultonlarning ishonchli kishisi; 2) Usmonli turk imperiyasida markaziy davlat idorasidan viloyatlarga har xil topshiriklar bilan yuboriladigan vakil; 3) 17—18-asrlarda Buxoro xonligida markaziy davlat idorasining moliya devonidagi amaldor; 4) Yaqin va Oʻrta Sharq mamlakatlarida markaziy davlat idoralarida har xil topshiriklarni bajaruvchi, baʼzan devonda ish boshqaruvchi kichik amaldor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tuxumli qahva** (vyetnamcha: *Cà phê trứng*) — anʼanaviy ravishda tuxum sarigʻi, shakar, quyultirilgan sut va robusta qahvasidan tayyorlangan Vyetnam ichimligi. Ichimlik Xanoydan kelib chiqqan va butun Vyetnam boʻylab tortiladi.

Tarix
-----

Afsonaga koʻra, urush paytida sut tanqis boʻlgan, shuning uchun uning oʻrniga tuxum sarigʻi ishlatilgan.

Xanoydagi Giang qahvasi tovuq tuxumi sarigʻi, qahva kukuni, quyultirilgan sut va ixtiyoriy pishloqdan tayyorlangan ichimlik bilan mashhur. Chashka baʼzan issiq suv havzasida tortiladi yoki haroratni saqlab qolish uchun kichik shamga qoʻyiladi. Qahva asoschisi Nguyen Jiangning oʻgʻlining aytishicha, otasi 1940-yillarning oxirida Vyetnamda sut mahsulotini tuxum sarigʻi bilan almashtirganda, bu ichimlik retseptini ishlab chiqdi.

Tarkibi va tayyorlash
---------------------

Qahva tayyorlash uchun mahsulotlar: tovuq tuxumi, shakar, sut va qahva. Tuxum sarigʻi, sut va shakar bilan qoʻlda koʻpirtiriladi va qaynatilgan. Keyin issiq yoki sovuq qahva bu aralashmaga quyiladi, bu esa chiroyli aromatik koʻpik hosil qiladi. Qahva ichishdan oldin koʻpikni isteʼmol qilish uchun choy qoshiq beriladi.

Ichimlik kichik stakanda beriladi. Ichimlikni issiq tutish uchun stakandagi qahva iliq suvli idishga joylashtiriladi. Tuxum aralashmasini toʻldirgandan soʻng, stakan tagida qahva yanada boy taʼmga ega boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Hanoi street food tour: grazing, Vietnamese style". *www.telegraph.co.uk*. Qaraldi: 3-iyul 2021-yil.
2. ↑  „Egg coffee makes world top 10 best drink list | VOV Online Newspaper". *web.archive.org* (7-dekabr 2014-yil). 7-dekabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-iyul 2021-yil.
3. ↑  „Egg Them On | Oi — Oi: Everywhere You Go…". *web.archive.org* (21-yanvar 2015-yil). 21-yanvar 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-iyul 2021-yil.
4. ↑  „In Hanoi, an Adventure for Coffee Lovers — Scene Asia — WSJ". *web.archive.org* (8-dekabr 2014-yil). 27-iyul 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-iyul 2021-yil.
5. ↑  „Hanoi's Coffee Habit by @lemi in Hanoi, Vietnam | Lemi — Discover and Shop Local" (en). *lemiapp.com*. Qaraldi: 3-iyul 2021-yil.
**Tuyaboʻgʻiztepa** — ilk oʻrta asrlarga mansub daxmali tepaliklar (mil. 5— 8-asrlar). Tuyaboʻgʻiz suv ombori (Toshkent dengizi)ning shimoli-gʻarbiy qirgʻogʻi yaqinida, Oʻrtaboz degan joyda joylashgan. 1959—61y.larda (T. Aʼzamxoʻjayev) oʻrganilgan. Daxmalar tepalik koʻrinishida, boʻyi 2 m, diametri 15- 20 m boʻlgan. Baʼzi daxmalar katakombali inshootlar boʻlib, 2,6x2 m li xonalarga ajratilgan. Mehnat qurollari, sopol idishlar, temir pichoq, tanga, marjon, chigʻanoqlar chiqqan. Baʼzi daxmalardan nauslar ochilgan. Ulardan tartibsiz suratda qoʻyilgan, silindr shaklidagi ossuariy va skeletlar topilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Tuyaboʻgʻiztepa" *OʻzME*. T-harfi[*sayt ishlamaydi*] Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mehmet Naim Talu** (22-iyul 1919, Istanbul — 1998-yil 15-may, Istanbul), turk byurokrati va siyosatchisi. Turkiya Respublikasining sobiq Bosh vaziri .

Hayoti
------

Kabatosh o'g'il bolalar o'rta maktabini tugatgandan soʻng, 1943-yilda Istanbul universiteti iqtisodiyot fakultetini tamomlagan. Sumerbankda bir muddat ishlagandan so‘ng 1946-yilda Turkiya Respublikasi Markaziy bankiga o‘tadi. U 1967-yilda ushbu tashkilotda Bosh direktor boʻladi, u yerda 1966-yilda ishonchli shaxs boʻyicha Bosh direktor boʻlib ishladi. 1970-yilda Markaziy bank qayta tashkil etilgandan soʻng u bank va direktorlar kengashi raisi etib tayinlanadi.

Siyosiy hayotga Erim hukumatida savdo vaziri sifatida kiradi. U Melen hukumatidagi mavqeini ham saqlab qoladi. 1972-yili Savdo vaziri boʻlganida, oʻsha davr prezidenti Jevdet Sunay tomonidan Senat aʼzoligiga tayinlangan. Melen hukumati chekinganda, u Respublikachilar ishonchli partiyasi va Adolat partiyasining qoʻshma nomzodi etib saylanadi. Turkiya hukumatiga asos solgan.

U 1974-yil fevraligacha hokimiyatda qoladi, 1973-yilgi saylovlar natijasida hech bir partiya mustaqil ravishda hukumat tuzish uchun yetarlicha ko‘pchilik ovozga ega bo‘la olmadi. Bulent Ejevit raisligida Jumhuriyat Xalq partiyasi va Milliy najot partiyasi koalitsiyasi tuzilganidan soʻng, vazifani Bulent Ejevitga topshirdi. 1976-yilda favqulodda vaziyatlar Senati tugadi.

1998-yil 15-mayda Istanbulda vafot etadi. Qabri Zincirlikuyu qabristonida.

U ingliz tilini biladi. Uylangan va ikki farzandi bor.

Manbalar
--------

1. ↑  „36. hükûmet". 7 eylül 2016da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30 ağustos 2016.
Koordinatalari: 41°19′31″N 69°15′18″E﻿ / ﻿41.32528°N 69.25500°E﻿ / 41.32528; 69.25500GO

**Abay koʻchasi** — Oʻzbekiston poytaxti Toshkent shahrida joylashgan koʻchalaridan biridir. Abay koʻchasi qozoq shoiri Abay Qoʻnonboyev ismi bilan boʻgliq boʻlib nomlangandir. Koʻcha Shayxontohur tumanida joylashgan.

Tarixi va nomi
--------------

Koʻchaning nomi qozoq yozma adabiyotining asoschisi, maʼrifatparvar shoiri Abay Qoʻnonboyev ismi bilan nomlangan. 

2011-yilda Navoiy koʻchasidan boshlanib va Abay koʻchasidan ham oʻtgan mashhur Navoiy bozori "Malikaga" koʻchdi. Bu yerda asosan zamonaviy texnika va telefonlar sotilib borilgan edi. Koʻchgan yerda biroz vaqt oʻtib yangi uylar qurildi va keyinchalik Tashkent City markazi barpo etildi.

Abay koʻchasining soʻngida Qozogʻiston elchixonasi va Abay Qoʻnanboyevga haykal joylashgan. Yangi elchixona va haykal yozning 2013-yilida, Qozogʻiston prezidenti Nursulton Nazarboyev tashrif buyurgan vaqtda ochilgan edi. Davlatlar oʻrtasida yangi elchixonalar qurilishi Qozogʻistonning poytaxti Ostonada 2010-yilda Islom Karimov va Nursulton Nazarboyev orasida kelishilib olingan edi.

18-oktabrning 2019-yilida Lacetti rusmli avtomobil haydovchisi yoʻl harakati politsiyasi inspektorini urib ketdi. Jarohat olgan xodim shifoxonaga yotqizildi.

Tavsifi
-------

Abay koʻchasi shimoldan Alisher Navoiy va  Bobir Zokirov koʻchasining yakunidan boshlanib Zulfiyaxonim koʻchasigacha choʻziladi. Abay koʻchasidan Abdulla Qodiriy koʻchasi oʻtadi.

Mashhur binolar va inshootlar
-----------------------------

Abay koʻchasi Toshkentning markaziy koʻchalarida joylashgani binoan bu yerda koʻplab bino va inshoatlar joylashgan.

### Juft tomondan

Turonbank banki  

Oʻzbekiston Respublikasi qurilish vazirligi DUK Toshkent viloyat filiali

### Toq tomondan

48-sonli Oilaviy Poliklinika
Salvia restorani

Manbalar
--------

1. ↑  Auezov M.O. Abay Kunanbayev. Stati i issledovaniya, Alma-Ata, 1967
2. ↑  „Навоийская ярмарка переезжает". *Gazeta.uz*. Qaraldi: 26-may 2022-yil.
3. ↑  „Gazeta.uz". Qaraldi: 26-may 2022-yil.
4. ↑  „Gazeta.uz". Qaraldi: 26-may 2022-yil.
**GAZ Group** - Rossiya avtomobil kompaniyasi.Bosh qarorgohi Nijniy Novgorodda joylashgan.GAZ guruhi Rossiyaning sakkiz mintaqasidagi 13 ta ishlab chiqarish korxonalarini, shuningdek, savdo va xizmat ko'rsatish tashkilotlarini birlashtiradi.GAZ guruhi yengil va o'rta yuk ko'taruvchi tijorat avtomobillari, og'ir yuk mashinalari, avtobuslar, quvvat bloklari va avtomobil komponentlarini ishlab chiqaradi.

GAZ guruhining asosiy yuridik shaxsi "GAZ Group *MChJ boshqaruv kompaniyasi* boshqaruviga o'tgan "GAZ" YoAJ (butun xoldingning moliyaviy natijalarini UFRS bo'yicha birlashtiradi, avtomobil butlovchi qismlarini ishlab chiqarish bilan shug'ullanadi) hisoblanadi.

GAZ guruhi GAZ PJSC atrofida birlashtirilgan xolding kompaniyasi bo'lib, mashinasozlik sohasidagi bir qator sanoat korxonalarini birlashtiradi, ular asosan GAZ YoAJning sho'ba korxonalari hisoblanadi.

GAZ Group Management Company MChJ 2006-yil 28-sentyabrda tashkil etilgan  va 100% GAZ PJSCga tegishli .

Hikoya
------

2000-yilda Sibir alyuminiy guruhi (keyinchalik asosiy elementga aylanadi) avtomobil zavodlarini sotib olishni boshladi. Birinchisi Pavlovsk avtobusi, keyin esa Gorkiy avtomobil zavodi va boshqalar. Ruspromavto kompaniyasi avtomobil aktivlarini boshqarish uchun tashkil etilgan. 2001-yilda kompaniya GAZ, PAZ, LiAZ, GolAZ, KavZ, YaMZ va boshqa zavodlarni nazorat qildi.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayt
* Amerika uslubidagi raqobat: yangi sanksiyalar tahdidi tufayli Oleg Deripaska o'zi nazorat qiladigan GAZ guruhining aktivlarini sotishni boshladi // RIA Novosti, 3.03.2020

Eslatmalar
----------

1. 1 2  „Структура владения ОАО «ГАЗ»".  gazgroup.ru (31-avgust 2009-yil). 30-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-fevral 2011-yil.
2. ↑  „Отчёты эмитентов в 2007 году". 28-sentabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-dekabr 2019-yil.
3. ↑  „«Сибирский алюминий» сел в «Павловский автобус»". 4-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-iyun 2020-yil.
4. ↑  „Автомобильная промышленность". 4-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-iyun 2020-yil.
**Liberiyaliklar** (oʻz nomi — Ameriko-Liberiyaliklar yoki Amerikano-Liberiyaliklar) — Gʻarbiy Afrikadagi xalq, Liberiya aholisi. Liberiyada ular Monroviyada va Montserrado, Margibi, Merilend, Grand-Basa, Grand-Keyp-Maunt va Sino grafliklarida yashaydilar. Ularning soni taxminan 150 000 kishi. Liberiya va unda yashovchi liberiyaliklarning rasmiy tillari ingliz va kreol tillaridir. Liberiyaliklar asosan xristianlardir. Ularning aksariyati protestantlar, kamroq qismi katoliklardir.

Oilasi
------

Liberiyaliklar oilasi kichik (nuklear), nikohi virilokal, nikoh qalin toʻlovi ham amalda. Xalqda patrilineal qarindoshlik hisobi va muntazam turdagi qarindoshlik atamalarining tizimi mavjud.

Dini
----

 Liberiyaliklar masjidi
Barcha Liberiyaliklar asosan xristianlardir. Ularning koʻpchiligi protestantlar, liberiyaliklarning kamroq qismi katoliklikga eʼtiqod qiladi.

Tili
----

Liberiyaliklar german guruhining hind-yevropa oilasiga mansub ingliz va kreol tillarida gaplashadi.

Mashgʻulotlari
--------------

Liberiyaliklarning asosiy kasblari tadbirkorlik, savdo va hunarmandchilikdir. Yigirish va toʻqish, boʻyra, savat, teri ishlab chiqarish kabi hunarmandchilik turlari rivojlangan. Odamlarning maʼlumot darajasi ancha yuqori. Ular Yevropa moddiy madaniyatiga ega.

Manzilgohlari
-------------

Liberiyaliklarning manzilgohlari yetarlicha katta. Ular kreol (Gʻarbiy Hindiston) tipidagi gʻisht yoki betondan qurilgan cherepitsa tomli uylarda yashaydilar. Baʼzan uylar ikki qavatli boʻladi.

Taomi
-----

Liberiyaliklar asosan oʻsimlik mahsulotlariga boy taomlarni isteʼmol qiladilar, masalan, ildiz sabzavotli fufa, sabzavotli shoʻrvalar, boʻtqalar, yassi non va baliq taomlari.

Adabiyotlar
-----------

* Попов В. А. Либерийцы // Народы и религии мира / Глав. ред. В. А. Тишков. М.: Большая Российская Энциклопедия, 1999. - С. 289
* Токарева З. Либерия // Энциклопедия для детей. Т. 13. Страны. Народы. Цивилизации / Глав. ред. М.Д. Аксёнова. - М.: Аванта+, 2001. - С. 493
* Ходош И. А. Либерия : историч. очерк / И.А. Ходош, М. 1961. С. 15
* Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition. - 2009. - P. 35
* Subah P. Iron ore in Liberia. Past production and future prospects / P. Subah, Mining Magazine, 1981, v. 145, No 3, Sept. P. 204-208

Manbalar
--------

1. ↑  „Americo-Liberians". *BlackPast.org*. — „They are an estimated population of 150,000 [Americo-Liberians] out of the 3.5 million people in the nation.". 10-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-iyun 2009-yil.
2. ↑  „Americo-Liberians". *BlackPast.org*. — „They are an estimated population of 150,000 [Americo-Liberians] out of the 3.5 million people in the nation.". 23-oktabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-iyun 2009-yil.
3. ↑  Tokareva Z. Liberiya // Ensiklopediya dlya detey. T. 13. Strani. Narodi. Tsivilizatsii / Glav. red. M.D. Aksyonova. — M.: Avanta+, 2001. — S. 493

Havolalar
---------

* Энциклопедия "Народы и религии мира", либерийцы
* Либерийцы на Ethnologue: Languages of the World
**Adjika** (abxazcha: *аџьыка*, gruzincha: *აჯიკა*) — pastasimon massa shaklidagi abxaz va gruzin achchiq ziravor boʻlib, unga maydalangan (anʼanaviy ravishda — toshda) qizil qalampir, koriander, koʻk hilba (utsxo-suneli) va boshqa oʻtkir ziravorlar (yangi yoki quritilgan), sarimsoq kiradi va ung maʼlum miqdorda osh tuzi qoʻshiladi.

Adjika odatda qizil rangga ega, ammo pishmagan qalampirdan yashil rang ziravor tayyorlanishi mumkin.

Pomidorlar anʼanaviy adjika tarkibiga kirmaydi, ammo vaqt oʻtishi bilan turli xil sabzavotlar pyuresi, shu jumladan pomidorlarni ham oʻz ichiga olgan oʻzgarishlar paydo boʻldi. Bugungi kunda „adjika" deb nomlangan doʻkonlarda sotiladigan achchiq souslarning muhim qismi pomidordan iborat. Pomidor, paprika va ular bilan birga keladigan suyuqlikni oʻz ichiga olgan souslarning toʻgʻri nomi — satsebeli.

Kelib chiqish tarixi
--------------------

"Adjika" soʻzi abxaz tilidan boʻlib, oddiygina „tuz" degan maʼnoni anglatadi (aniqrogʻi, џyka, chunki a — aniq artikl), Achei-џyka — non (acha) bilan tuz — salomlashish, rus non va tuz ga qarang.

Abxazlar bunday ziravorlar aralashmasini „apiril-jika" deb atashadi, bu „qalampirli tuz" yoki „adjiktsatsa" (ačykaaaa), yaʼni „bir narsa bilan tuzlangan" va dunyoning qolgan xalqlari oddiygina ajika deyishadi.

* Megrelian adjikaMegrelian adjika
* Yashil adjikaYashil adjika
* Yongʻoq bilan AdjikaYongʻoq bilan Adjika

Manbalar
--------

1. ↑  Копешавидзе Г. Г.*. Абхазская кухня*. Сухуми: Алашара, 1989 — 77 bet.
2. ↑  Похлёбкин 1983. sfn error: no target: CITEREFПохлёбкин1983 (help)
3. ↑  Видео: Абхазская аджика 2004. sfn error: no target: CITEREFВидео:\_Абхазская\_аджика2004 (help)
4. ↑  Похлёбкин 1973. sfn error: no target: CITEREFПохлёбкин1973 (help)
5. ↑  Abkhaz-Adyghe etymology
6. ↑  Apsny.Ru — Pripravi

Adabiyotlar
-----------

* Похлёбкин В.В.*. Всё о пряностях*. М.: Пищевая промышленность, 1973 — 154—155 bet.
* Похлёбкин В.В. „Грузинская кухня",*. Национальные кухни наших народов*. М.: Лёгкая и пищевая промышленность, 1983 — 123 bet.
* Копешавидзе Г.Г.*. Абхазская кухня*. Сухуми: Алашара, 1989 — 5, 77—78 bet.
**Vazha Margvelashvili** (gruzincha: *ვაჟა მარგველაშვილი*; tugʻ. 1993-yil 3-oktyabr, Samegrelo-Zemo Svaneti, Gruziya) — gruziyalik dzudochi, 66 kg gacha vazn toifasida, Gruziya terma jamoasi aʼzosi. 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchi va 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari kumush medali sovrindori, Yevropa chempioni, Jahon va Yevropa chempionatlari gʻolibi.

Faoliyati
---------

2015-yilda jamoa tarkibida Ostonada (Qozogʻiston) oʻtkazilgan Jahon chempionatining bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2016-yilda u shaxsiy chempionatda ham, jamoa tarkibida ham Yevropa chempioni boʻldi, ammo Rio-de-Janeyrodagi (Braziliya) Yozgi Olimpiada oʻyinlarida u atigi 17-oʻrinni egalladi.

2017-yilda Budapeshtda (Vengriya) boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida shaxsiy chempionatda bronza medalini qoʻlga kiritdi. Xuddi shu turnirda Gruziya jamoasi chorak finalga chiqdi va yakunda yettinchi boʻldi. Oʻsha yili Vazha Margvelashvili Varshavadagi (Polsha) musobaqalarda jamoa tarkibida Yevropa chempioni boʻldi va 66 kg gacha vazn toifasida 1/8 finalga chiqdi. Vazha Sankt-Peterburgdagi (Rossiya) „Masters" turnirining bronza medali sohibiga aylandi.

2018-yilda Vazha Margvelashvili Guanchjoudagi Masters turnirida bronza medalini qoʻlga kiritdi. Yevropa va Jahon chempionatlarida u 66 kg gacha boʻlgan vazn toifasida 1/16 finalga chiqdi. 2019-yilda Minskda (Belarus) boʻlib oʻtgan Yevropa oʻyinlarining bronza medali sovrindori boʻldi. Bu unvon bilan bir vaqtda Yevropa chempioni unvoni ham oʻynaldi. Oʻsha yili Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Olimpiada oldidan Jahon chempionatida Vazha Margvelashvili yana 1/16 final bosqichidan oʻta olmadi.

2021-yil aprel oyida Lissabonda (Portugaliya) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida 66 kg gacha boʻlgan vazn toifasida finalga chiqdi, u yerda italiyalik sportchi Manuel Lombardoga yutqazib, kumush medalini qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili Budapeshtdagi (Vengriya) Jahon chempionatida u muvaffaqiyatsiz ishtirok etdi va yana 1/16 final bosqichida qatnashmadi. Vazha Margvelashvil Doʻhadagi (Qatar) Masters musobaqasida ham bronza medali sohibiga aylandi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarining 66 kg gacha boʻlgan vazn toifasida gruziyalik dzudochi birinchi bosqichda rossiyalik Yakub Shamilovni vaza-ari evaziga magʻlubiyatga uchratgan boʻlsa, keyingi bosqichda isroillik Baruch Shmailovni ippon hisobida magʻlub etdi. Yarim finalda vaza-ari 2016-yilgi Yozgi Olimpiada kumush medali sovrindori An Ba-ulga qarshi jang natijasini hal qildi. Oltin medalning natijasi ham vaza-ari bahosiga koʻra hal qilindi va yaponiyalik Hifumi Abe Olimpiya chempioni boʻldi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  *arxiv nusxasi*, 27–iyul 2021–yilda asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 29–may 2022–yil`{{citation}}`: CS1 maint: date format ()
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑