recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kiyatkin Petr Filipovich** (1898.17.9, hozirgi Rossiya Federatsiyasi Mordoviya Respublikasi — 1979.24.4, Toshkent) — seleksioner, Oʻzbekistonda qoʻychilik va echkilik seleksiyasi asoschilaridan biri. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1955), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan zootexnik (1950), qishloq xoʻjaligi fanlari doktori (1953), professor (1962). Leningrad qishloq xoʻjaligi institutini tugatgan (1927). "Oʻzbekjivotnovodsoyuz"da zootexnik (1927—30), Moskvadagi "Ovsevod" trestida Qozogʻiston va Oʻzbekiston boʻyicha bosh zootexnik (1930— 35), Oʻzbekiston chorvachilik tajriba stansiyasida (hozirgi Chorvachilik ilmiy tadqiqot instituti) boʻlim mudiri (193550, 1960-70, 1970-yildan maslahatchi), Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Zoologiya va parazitologiya institutida laboratoriya mudiri (1950—60). Ilmiy ishlari jundor-goʻshtdor, shu jumladan, hisori qoʻylar, jundor echkilar biol. si va genetikasi masalalariga bagʻishlangan. Pop, Chuyet, Parkent tumanlari xoʻjaliklarida oʻzoq yillar mobaynida seleksiya ishlari natijasida Oʻzbekiston jundor, jundor ("Sovetskaya sherstnaya") qora tivit beruvchi echki zotlarini, Oʻzbekiston goʻshtdor-jundor qoʻy zotini va podalarini yaratdi.

Manbalar
--------

* Puti i metodi vivedeniya novoy porodi sherstnix koz, T. 1964; Protsess porodoobrazovaniya ovets, T. 1968; Kurdyuchnie ovsi i plemennaya rabota s nimi, T. 1968; Myaso-sherstnie ovsi Oʻzbekistona, T. 1977.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Xaltali boʻrsiqlar**, bandi kutlar (Peramilidae) — xaltali sut emizuvchilar oilasi. Tanasining uz. 17—50 sm, dumi 9—26 sm, vazni 4,7 kg. Oldingi oyoqlarida 2—4 barmoqlari uzun va kuchli tirnoqli; orqa oyoqlaridagi 2 va 3barmoqlari yopishib oʻsgan boʻlib, faqat tirnoqlari ajralib turadi. Bu tirnoqlar yordamida yungini tozalaydi. Xaltasi tanasining keyingi qismida pastga qarab ochiladi. Xaltayailar orasida yoʻldoshga ega boʻlgan yagona vakil hisoblanadi. Embrioni xuddi haqiqiy yoʻldoshlilar singari implantatsiya boʻladi. 17—19 turi maʼlum. Avstraliya, Tasmaniya, Yangi Gvineya va boshqa o.da tarqalgan. Quruqlikda sakrab harakatlanadi. Koʻpchiligi hasharotxoʻr. Yilda 1 marta 2—8 bola tugʻadi. Boʻgʻozlik davri qisqa — 12,5 kun. Ayrim Xaltali boʻrsiqlar terisi va goʻshti uchun ovlangan. Soni juda kamayib ketgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Xalqaro yoga kuni har yili 2015-yil 21-iyundan buyon nishonlanadi. BMT Bosh Assambleyasi tomonidan 2014-yilda asos solinadi. Hindiston Bosh vaziri Narendra Modi Birlashgan Millatlar Tashkilotiga 21-iyun Xalqaro yoga kunini nishonlash taklifi bilan chiqadi, chunki bu Shimoliy yarimsharda yilning eng uzun kuni (yozgi quyosh tutilishi) va dunyoning ko‘pgina yerlarida alohida ahamiyatga ega.  

> Yoga Hindistonda paydo bo‘lgan qadimiy jismoniy, aqliy va ruhiy amaliyotdir. "Yoga" so‘zi sanskrit tilidan kelib chiqqan bo‘lib, "bog‘lanish" yoki "aloqa" degan ma’noni anglatib, tana va ongning uyg‘unligini anglatadi.  
> 
> Xalqaro yoga kuni butun dunyo bo‘ylab yoganing ko‘plab afzalliklari haqida xabardorlikni oshirishga yo‘naltirilgan.
> 
>

Tarixi
------

Xalqaro yoga kunini ta’sis etish to‘g‘risidagi qaror loyihasi Hindiston tomonidan taklif kiritilgan va rekord darajadashi davlat-a’zolari tomonidan ma’qullangan, mazkur hujjatni 175 delegasiya qo‘llab-quvvatlagan. Bu taklifni ilk bor Hindiston Bosh vaziri Narendra Modi BMT Bosh Assambleyasining 69-sessiyasi ochilishida shunday degan edi: "Yoga bizning qadimiy an’analarimizdan bebaho tuhfadir. 

Yoga ruh va tananing, ong va harakatning uyg‘unligini o‘zida mujassam etgan. Bu barcha jihatlarni muvofiqlashtirish muhimdir. Ushbu murakkab yondashuv bizning sog‘lig‘imiz va farovonligimiz uchun juda qadrli. Yoga nafaqat jismoniy mashqlar to‘plami; bu insonning o‘zi, dunyo va tabiat bilan uyg‘un bo‘lishga  yo‘l ochishdir.

Manbalar
--------

1. ↑  „Речь Премьер-министра Индии (на Wayback Machine)". 9-iyul 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-dekabr 2022-yil.
2. ↑  „ООН назначила Международный день йоги". 16-sentabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-iyun 2015-yil.
3. ↑  [ „Международный день йоги
21 июня"].
**Cyril Haran** (1931-yil 7-fevral — 2014-yil 25-iyun) — galiyalik futbolchi, menejer, ruhoniy, olim va maktab oʻqituvchisi. U Sligo okrugi, futbol jamoasiga murabbiylik qilgan.

Tarjimayi holi
--------------

Cyril Haran 1931-yil fevralda tug‘ilgan. Uning uchta singlisi bor edi: Grace Liddy (Cyril Harandan oldin vafot etgan), Margo (bu ukasi boʻlib, u vafot etgan paytda Sligo shahrida edi) va Vickey Haran (oʻsha paytda AQShning Kaliforniya shtatida boʻlgan). U 1940-yillarda yoshligida Grange uchun gal futbolini oʻynadi va klub prezidenti boʻldi. U Sligodagi Summerhill kollejida ingliz tilidan dars bergan (u yerda u „Cyrilly" yoki „Dosser" nomi bilan mashhur edi), shuningdek, maktabning futbol va galiyalik futbol jamoalarini oʻyinga tayyorlagan. U, shuningdek, Mayo okrugidagi Ballina shahridagi Sent-Muredach kolleji, 1968-yilda esa San-Diego universitetida dars bergan.

U Sent-Meri’sni birinchi Sligo katta yoshlilar futbol chempionatida gʻoliblikni qoʻlga kiritdi. 1977-yilda ular Konnacht katta klublar oʻrtasidagi futbol chempionati unvonini olgan birinchi Sligo klubi edi. 1978-yilda u Sligo futbol chempionatining yarim finalida Grangega qarshi oʻyinda Sent-Meri’s jamoasini boshqargan, lekin yuta olishmagan.

U 1983—1985 yillarda esa Sligo okrugi futbol jamoasini boshqargan. U boshqargan boshqa jamoalar Roscommon Gaels va St Michael’s edi. U oʻz jamoalariga: „Yigitlar, gʻalaba qozonish hamma narsa emas", — deb aytgan, soʻng toʻxtab, „Bu yagona narsa" deb taʼkidlagani uchun qayd etildi. U adabiyot va baliq ovlashdan zavqlanar edi.

Hurmatli Fr. Haran 58 yil ruhoniy boʻlib ishladi. U 1956-yilda Roscommon va Sooeyda murabbiy boʻlgan, lekin 1988-yilda u Grangega CC sifatida tayinlandi, 1997-yilda esa Ahamlish va Inishmurray cherkov ruhoniysi boʻldi. U 2003-yilda nafaqaga chiqqan. U tantanali marosim va taqdimotlarda qatnashdi. U 2014-yil iyun oyida 83 yoshida shimoli-gʻarbiy Hospiceda qisqa muddatli kasallikdan vafot etguniga qadar u Streedaghda vaqtini oʻtkazdi. Uning dafn marosimi Grangedagi Bengiz Maryam cherkovida boʻlib oʻtdi va u Sligo qabristoniga dafn qilindi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  „Fr Cyril Haran played huge role in Sligo GAA circles: Priest also remembered as renowned scholar and teacher". *The Sligo Champion* (1-iyul 2014-yil).
2. 1 2 3 4 5 6  „Very Rev. Fr. Cyril Haran, P.E. Ahamlish, Grange, Co. Sligo" (28-iyun 2014-yil).
3. 1 2  *Kilfeather.* „Fr. Cyril Haran R.I.P." (30-iyun 2014-yil).
4. ↑  „St Molaise Gaels". *The Sligo Champion* (14-dekabr 2011-yil).
5. ↑  „Nick Names". 5-may 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi.
6. ↑  „North Sligo: Presentation to Fr. Haran". *The Sligo Champion* (21-yanvar 2004-yil).
7. ↑  „Recently Deceased".
**Piranometr** (yun. rug — olov, apo — yuqorida va ...metr) — yotiq sirtga tushayotgan yigʻma yoki tarqoq quyosh radiatsiyasini oʻlchash uchun moʻljallangan asbob. Quyosh radiatsiyasi (nuri) ni qabul qiluvchi sirt sifatida manganin va konstanta polosalarini ketma-ket ulab (kavsharlab) hosil qilingan termoelektr batareya ishlatiladi. Batareyaning juft polosalari qorakuya bilan, toq polosalari oq magneziya bilan qoplanadi. Qorakuya quyosh nurini oq magneziyaga nisbatan koʻproq yutgani uchun polosalar oʻrtasida temperaturalar farqi vujudga keladi, shunda sirtda e. yu. k. hosil boʻladi. Uning quvvati tushayotgan quyosh radiatsiyasiga mutanosib ravishda oʻzgarib turadi. Radiatsiya miqdori galvanometr bilan oʻlchanadi. Faqat tarqoq radiatsiyani oʻlchash uchun asbobni toʻgʻri tushadigan quyosh nuridan toʻsadigan ekran qoʻllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kondensatlanish reaksiyalari** — ikki yoki bir nechta oddiy moddalardan murakkab birikmalar hosil boʻlishini tavsiflaydigan koʻp sonli reaksiyalar guruhining organik kimyoda nomlanishi. Bunda yangi uglerod-uglerod (S—S) bogʻlari hosil boʻladi. Kondensatlanish reaksiyalarida, koʻpincha, suv, vodorod, spirt, galogenvodorod va galogenlar ajraladi. Bu xildagi Kondensatlanish reaksiyalariga kroton kondensatlanish, benzoin kondensatlanish, aldol kondensatlanish, diyen sintezi va boshqa misol boʻla oladi. Bundan tashqari, geterotsiklik birikmalar hosil boʻladigan barcha reaksiyalar ham organik kimyoda Kondensatlanish reaksiyalari deb ataladi. Bu reaksiyalar jarayonida uglerod — uglerod, uglerod — geteroatom, geteroatom — geteroatom kabi yangi bogʻlar hosil boʻlishi mumkin. Odatda, eterifikatsiya, qayta eterifikatsiya, kislorod yoki azot va boshqa boʻyicha alkillash, atsillash reaksiyalari Kondensatlanish reaksiyalariga kirmaydi. Lekin bu sxemalarda polimerlar hosil boʻlishi polikondensatlanish reaksiyalari deyiladi. Kondensatlanish reaksiyalari sanoatda, lab.da keng qoʻllaniladi. Plastmassalar, loklar, sunʼiy tola va boshqa tayyorlashda ishlatiladigan koʻpgina sintez smolalar (mas, kapron) Kondensatlanish reaksiyalari bilan olinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Muzaffar Vohidovich Zohidov** (1953-yil Toshkent shahrida tugʻilgan) — sharqshunos, filolog, arabshunos. ToshDU sharq fakultetining 1976-yilgi bitiruvchisi. Sanʼatshunoslik nomzodi. 2010-yildan Oʻzbekistonning Belgiyadagi elchisi.

Faoliyati
---------

1976 — 1977-y. — Misrda xizmat safari; 1977-yildan Sanʼatshunoslik institutida kichik ilmiy xodim, 1978-yildan — aspirant, (orada: 1979 −1982-y. — Iroqda referent tarjimon), 1984-yildan katta ilmiy xodim. 1990 — 1996-y. — Oʻzbekiston kinematografistlar uyushmasi raisining birinchi oʻrinbosari; OʻzR TIV „Jahon" teleradio xizmati boshligʻi (1996 y), press-attashe birinchi kotibi (1997 — 2001 y); muxbirlik punkti mudiri; direktor oʻrinbosari; Axborot dasturlari xizmati boshligʻi.

### Ilmiy yoʻnalishi

Xorijiy mamlakatlar tarixi. 10 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi. Bir qancha respublika ilmiy konferensiyalari ishtirokchisi.

Ilmiy ishlari
-------------

Nomzodlik dissertatsiya mavzusi: „Borba progressivnix i reaksionnix tendensiy v yegipetskom kinematografe". — Tashkent, 1984.

1. Iroq kinosi // Oʻzbekiston sanʼati. — Toshkent, 1978. — № 5.
2. Misr kinosi va yoshlar // Oʻzbekiston adabiyoti va sanʼati. — 1984. 30-mart.
3. Realistik kino ustasi // Sovet Oʻzbekistoni sanʼati. — 1984. — № 5.
4. Arab mamlakatlari kinosi // Oʻzbekiston adabiyoti va sanʼati. −1984. −1-iyun.
5. Ideyno-esteticheskaya borba v yegipetskom kinematografe: — Tashkent, 1984.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Oʻzbekiston sharqshunoslari bibliografiyasi 2021, s. 216-219. sfn error: no target: CITEREFOʻzbekiston\_sharqshunoslari\_bibliografiyasi2021 (help)

Adabiyotlar
-----------

* *Oʻzbekiston sharqshunoslari bibliografiyasi*, Toshkent, 2021 — 216-219 bet.
**Muxtorov Abdurahim** (1931.1.1, Samarqand) — kulol, mayda shakllar ustasi. Oʻzbekiston Respublikasi sanʼat arbobi (1998). Us t a U. Joʻraqulovdan hunar oʻrgangan. 1962-yil dan mustaqil ishlaydi. M. Samarqand kulolligi (mayda haykaltaroshlik)da mavzuli kompozitsiyalar yoʻnalishiga asos soldi. Ijodida xalq anʼanalarini rivojlantirgan. M. ning asarlarida xalq ogʻzaki ijodiga xos joʻshqinlik, begʻubor hazil ruhi oʻz aksini topgan. Terrakota usulida kundalik maishiy hayot, xalq ogʻzaki ijodi manzaralari aks etgan milliy oʻyinchoqlar (odamlar, hayvonlar va boshqalar) yaratadi: "Choyxonachi", "Beshik", "Bozorda", "Farhod va Shirin", "Uloq", "Xoʻja Nasriddin", "Tuya va boʻtaloq", "Mash-shoq va qiz", "Ota" va boshqa

1982-yildan Samarqand shahri oʻquvchilar uyida kulollik toʻgaragini boshqaradi. Koʻplab shogirdlar tayyorladi. M. asarlari bilan respublika va chet mamlakatlar koʻrgazmalari (Yaponiya, Germaniya, Shveysariya, Moskva va boshqalar)da ishtirok etadi; asarlaridan namunalar respublika va chet mamlakatlar muzeylarida saqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**"Berlin-Rim oʻqi"** — 1936 yil 25 oktabrda Berlinda imzolanib, Germaniya bilan Italiya oʻrtasida tuzilgan harbiysiyosiy bitim. Bitimga muvofiq, Germaniya Efiopiyaning Italiya tomonidan bosib olinishini eʼtirof qildi. Har ikki tomon Ispaniyaning Franko hukumatini tan olganliklarini eʼtirof etishdi va unga harbiy yordam koʻrsatish boʻyicha choratadbirlar belgilashdi, Bolqon va Dunayboʻyi davlatlarpni iqtisodiy jihatdan asoratga solish rejalarini tuzishdi. 1936-yil 25-noyabrda "Kominternga qarshi pakt"ga Germaniya bilan Yaponiyaning imzo qoʻyishi "B.Berlin-Rim oʻqi"ning davomi boʻldi.

Yana qarang
-----------

* Antanta

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
konferensiya
**Berlin konferensiyasi** (Potsdam konferensiyasi) (1945-yil, 17-iyul — 2-avgust, Potsdam shahri) —ikkinchi jahon urushida gʻalaba qozongan davlatlarning boshliqlari — Iosif Stalin (SSSR), Harry Truman (AQSH) va Winston Churchill (28-iyuldan — Clement Attley, Buyuk Britaniya) ishtirok etgan konferensiya. Berlin konferensiyasi maqsadi urushdan keyingi dolzarb xalqaro muammolarni hal etishdan iborat edi.
Berlin konferensiyasi Yevropaning urushdan soʻnggi tuzilishi masalalari yuzasidan qaror qabul qildi. Germaniyani toʻla demilitarizatsiyalash, uning monopoliyalarini yoʻq qilish. fashistlar hujumiga uchragan davlatlarga urush natijasida yetkazilgan zararni qoplash uchun toʻlanadigan reparatsiya, Polshaning gʻarbiy chegaralari toʻgʻrisida qaror chiqardi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Siyosatga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 2017879-7
* LCCN: n50026604
* NKC: kn20050914028
* VIAF: 133170879
* en:WorldCat Identities: lccn-n50026604

 |
**Bruno Durieux** (1944-yil 23-oktyabrda tugʻilgan) — fransuz siyosatchisi .

Hayoti
------

Durieux *École politexnika* va ENSAE (*École nationale de la statistice et de l'administration économique*) bitiruvchisi. U maʼmuriy martaba boshlashdan oldin Marsel Bigeard qoʻmondonligi ostida Jazoirda xizmat qilgan. Siyosatga kirib kelgan Durieux 1976-yildan 1981-yilgacha Raymond Barre kabinetida ishlagan va 1986-yildan 1990-yilgacha Nord (departament) deputati boʻlgan.

1990-yilda Mishel Rokar maʼmuriyatining aʼzosi boʻldi. 1995-yilda hukumat oʻzgarishi bilan u mudofaa vaziri Charlz Million tomonidan chet elda mudofaa vazirligi vakili etib tayinlandi. 1997-yilda u fransuz mudofaa tizimlaridan foydalanadigan mamlakatlarda fransuz qurollaridan foydalanish boʻyicha maslahat berish missiyasi bilan Mudofaa vazirligi tomonidan 50% qoʻllab-quvvatlanadigan Xalqaro Mudofaa Maslahatchisining prezidenti etib tayinlandi.

U 1995-yilda Dromdagi Grignan meri etib saylangan va 2001 - va 2008-yillarda qayta saylangan. U hozirgi shahar hokimi.

Havolalar
---------

* De l'IVG à la peine de mort, maqola polémique de l'Humanité sur les prises de position de Bruno Durieux.
Manbalar
--------

Andoza:Biskra Province

```
Bu Jazoirdan 400 km, Biskradan 80 km va Ouled Jaloldan 20 km uzoqlikda joylashgan shahar.
```

DOUCEN Jazoirdagi eng asosiy qishloq xoʻjaligi hududlaridan biri hisoblanadi, ayniqsa palma oʻstirishda va xurmo sifatililigi Dajla Nour navi bilan mashhur. DOUCEN koʻplab qadimiy tarixiy maʼlumotlari bor, ulardan biri berber tilida „past joy" degan maʼnoni anglatadi, u erda unumdor tekislik hisoblanadi. va „dousen" deb yozilgan Douson aholisi 100% arab va musulmon DOUCEN shahri Jazoirning eng mashhur, eng qadimgi va eng boy shaharlaridan biri hisoblanadi.. Bu eng keng voha bu Biskradagi Ziban kelinining vohalaridan hisoblanadi. Rimliklar, keyin musulmonlar tomonidan qurilgan. U hududga oʻxshash — Qodir al-Sulton — (Sulton koʻli) Usmonli turklarining borligi bilan mashhur.

```
Douson qabilasida ikki qabila bor, Bouzid va Avlad Sidi Sulaymon yashagan. 1854-yilda fransuzlar Qizil minora deb nomlangan ulkan qal'ani ochgan. Fransuzlar uni mahalliy aholining terlari evaziga EL-SATHA deb nomlangan baland hududga qurdilar,fransuz armiyasi aholi harakatlarini kuzatib, bostirib olishni o'ylashgan.Yillar o'tib, qarshilik ko'tarildi va 1876 yilda Al-Amiriy hududidagi mashhur Bouzid inqilobidan keyin ikki qabila fransuz mustamlakachiligini mag'lub etishda hamkorlik qildi. Unga polkovnik Ahmad Tolib boshchilik qildi.
```

Shahidlar shahri sifatida tasvirlangan. Mustaqillik davrida DOUCEN shahri gullab yashnadi. Douson Siti 46-sonli milliy yoʻnalish orqali oʻtadi va qadimiy yodgorliklarga boy hududdir. DOUCENda konlar, foydali qazilmalar va uglevodorodlar borligi taxmin qilinadi. Quyosh energiyasini ishlab chiqarish uchun qulay hudud hisoblanadi va artezian quduqlarining koʻpligi , Douceneya turidan boʻlgan qovoq va pomidor sabzavot va mevalarning eng yaxshi turlarini ishlab chiqaradigan unumdor qishloq xoʻjaligi yerlari bilan ham mashhur.
Streisand uyi, Kaliforniya qirgʻoq yozuvlari loyihasidan olingan foto (2002).
**Streisand samarasi** deb biror axborotni yashirishga urinib, lekin oqibatda oʻsha axborotning keng ommaga maʼlum boʻlishi fenomeniga aytiladi. Samara uyining fotosuratini internetdan mahkama qarori orqali olib tashlashga uringan Barbra Streisand sharafiga shunday nomlangan. Mahkama OAVda shov-shuvga sabab boʻlib, Streisand uyining suratlari boshqa veb-saytlarga tarqab ketadi.

Streisand samarasiga misol qilib yana 2007-yili Tailand qiroli Bhumibol Adulyadejni parodiya qiluvchi videolar, 2008-yili Vikipediyaning Virgin Killer [en] maqolasi, 2009-yili Horizon shirkatining uni tanqid qiluvchi Twitter foydalanuvchisining xabari, 2010-yili avstraliyalik aborigen Steven Hodder-Wattsning Encyclopedia Dramaticani ban qilish harakatlarini olish mumkin.

Yana qarang
-----------

* Kobra effekti

Manbalar
--------

1. ↑  Today’s Business Law: Attempt to suppress can backfire, *London Free Press*
2. ↑  Since When Is It Illegal to Just Mention a Trademark Online?

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xalqaro zamonaviy musiqa jamiyati** (*ISCM,* inglizcha: *International Society for Contemporary Music*, nemischa:) — eng soʻnggi akademik musiqani targʻib qilishga bagʻishlangan xalqaro tashkilot. 1922-yilda Zalsburgda, Zalsburg festivalida tashkil etilgan. Jamiyat taʼsischilari tomonidan qabul qilingan nizomda „Musiqadagi eng avvalo eksperimental va erishish qiyin boʻlgan yoʻnalishlarni himoya qilish va qoʻllab-quvvatlash" niyati qayd etilgan. Jamiyatning asoschisi boʻlgan kompozitorlar orasida Arnold Schoenberg, Anton Vebern, Paul Hindemit, Darius Miyo, Aaron Koplend va boshqalar bor.

Jamiyat milliy boʻlimlar konfederatsiyasi — oʻz faoliyatini olib boradigan mustaqil tashkilotlarni oʻzida mujassam etadi. Milliy tashkilotlarni birlashtiruvchi asosiy loyiha Jamiyat tomonidan har yili oʻtkaziladigan Jahon musiqa kunlari festivalidir (inglizcha: *World Music Days*). Festival har yili yangi joyda oʻtkaziladi. Har bir milliy tashkilot eng yangi oltitagacha musiqa asarini festival tashkiliy qoʻmitasi koʻrib chiqishi uchun taklif qilish huquqiga ega va tashkiliy qoʻmita tomonidan qabul qilingan kompozitsiyalar festivalda ijro etiladi. Jamiyatning umumiy yigʻilishi ham festivallar doirasida boʻlib oʻtadi. Bundan tashqari, Jamiyat „World New Music Magazine" jurnalini nashr etadi.

Jamiyat tarixining dastlabki bosqichida Sovet Zamonaviy musiqa assotsiatsiyasining bastakorlari u bilan doimiy aloqada boʻlishgan (1932-yilda u tarqatib yuborilgunga qadar): Jamiyatning ikkinchi festivalida (1924yilda) Sergey Prokofyevning birinchi skripka kontserti (Yojef Sigeti tomonidan ijro etilgan) namoyish etilgan. Rossiya 2005-yilda Xalqaro zamonaviy musiqa jamiyati Bosh assambleyasining yigʻilishida Rossiya milliy boʻlimi tomonidan taqdim etilgan jamiyatga aʼzo boʻlgan, bu esa oʻz navbatida turli musiqiy tashkilotlarning birlashmasi hisoblanadi.

Jamiyat kotibiyati hozirda Amsterdamda joylashgan.

Jamiyat prezidentlari
---------------------

* Edvard Jozef Dent (1923-1938)
* Edvin Evans (1938-1945)
* Edvard Jozef Dent (1945-1947)
* Edvard Klark (1947-1952)
* Pauline Hull (1952-1953)
* Goffredo Petrassi (1954-1956)
* Geynrix Strobel (1957-1969)
* Andre Yurres (1969-1975)
* Jak Guyonnet (1975-1981)
* Zigfrid Palm (1982-1987)
* Zigmunt Krause (1987-1990)
* Maykl Finnissi (1990-1996)
* Arne Mellnes (1997-2002)
* Richard Tsang (2002-2008)
* Jon Devis (2008-2013)
* Piter Svinnen (2013-2019)
* Glenda Kim (2019yildan)

Havolalar
---------

* ISCM rasmiy sayti(ingl.) )
* ISCMning Rossiya milliy boʻlimining rasmiy veb-sayti Wayback Machine saytida arxivlandi (15-sentabr 2017-yil).
**Artishok** (Supaga) — koʻp yillik va bir yillik sabzavot ekini. Oʻrta den-giz mamlakatlarida 10-11 turi oʻsadi. Fransiya, Italiya, Hindiston, Jazoir va boshqa mamlakatlarda ekiladi. Rossiyaning jan, Moldaviya, Ukrainada ti-kanli A. (S. scolymus L.) turi koʻproq ekiladi. A. juda sershox boʻlib, boʻyi 2 m gacha bo-radi. Gullari koʻk-binafsha rangda, yi-rik toʻpgul hosil qiladi (bir toʻpguli ogʻirligi 100-200 g). Seret gulbandi va savatcha toʻpguli ovqatga ishlatiladi. A.da qand, oqsil (2,5-3%), uglevod (7-15%), S (0,4 mg%), V,, V2 vitaminlari, karotin, urugʻida 30% gacha moy bor. Xom va konservalangan, qaynatilgan A. souslar bilan isteʼmol etiladi, salatlar tayyorlanadi. Uglevodlari tarkibida diabet kasalliklari uchun foydali boʻlgan inulin bor. Janubiy zonalarda 3- 4 yillik, sovuq kuchli zonalarda bir yillik ekin, 100x80 sm sxemada ekiladi. Hosildorligi 50-250 s/ga (15- 50 ming toʻpgul). A. odatda koʻp yillik ekin tarzida eqilgandan soʻng ikkinchi yili gullaydi. Oʻzbekiston oʻsimlikshunoslik ilmiy tadqiqot institutida A.ni rayonlashtirish oʻrganilmoqda.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Paltaniemi** — Oulujärvi koʻli sohilidagi qishloq. U Finlandiyaning Kainuu shahridagi Kajaani shahar markazidan taxminan 10 kilometr (6.2 mi) shimolda joylashgan. Qishloqda 291 nafar aholi istiqomat qiladi (2020-yil dekabr). Kajaani aeroporti qishloqning sharqiy tomonida joylashgan.

XVII asrdan XIX asrning oxirigacha Paltaniemi Kainuuning ruhiy markazi boʻlib, u yerda cherkovning eng muhim ruhoniylari va amaldorlari yashagan. Paltaniemining hozirgi yogʻoch cherkovi 1726-yilda qurilgan boʻlib, qishloqdagi uchinchi cherkovdir: birinchi cherkov 1626-yilgi zilzilada vayron boʻlgan va ikkinchi cherkov 1716-yilda Buyuk gʻazab paytida ruslar tomonidan yoqib yuborilgan. Paltaniemi 1954-yilgacha, qishloq Kajaanin maalaiskunta tarkibiga kiritilgunga qadar Paltamo munitsipalitetiga tegishli edi.

Paltaniemi, ayniqsa, Finlandiya shoiri Eino Leinoning tugʻilgan joyi sifatida tanilgan va Eino Leino uyi muzeyi uning tugʻilgan joyida joylashgan. Finlandiya milliy eposi *Kalevalaning* tuzuvchisi sifatida tanilgan Elias Lonnrot ham Kajaani shahrida shifokor boʻlib ishlagan paytda qishloqda yashagan. Nemis zoologi Fritz Remmler Gestapo josusi sifatida ham shu yerda ishlagan, 1928-1939-yillarda Paltaniemida zoologik stansiyani boshqargan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Taajamat väkiluvun ja väestöntiheyden mukaan 31.12.2020" (fi).  Statistics Finland. Qaraldi: 1-oktabr 2022-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
2. 1 2 3 4 5  *Suutari.* „Kotiseutuna Kajaani: Maanjäristys tuhosi ensimmäisen kirkon Paltaniemellä – Kirkkoaholla on toiminut erikoinen eläintarha" (fi). *Kainuun Sanomat* (16-mart 2021-yil). 7-fevral 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-oktabr 2022-yil.
3. ↑  „Paltaniemi, synnyinseutu" (fi).  Kainuun Eino Leino -seura ry. Qaraldi: 1-oktabr 2022-yil.
4. ↑  „Eino Leino -talo Kajaanin Paltaniemellä" (fi).  Visit Kajaani. Qaraldi: 1-oktabr 2022-yil.
5. ↑  *Piippo.* „Näkökulma: Elias Lönnrotin Hövelön aika" (fi). *Kainuun Sanomat* (28-fevral 2021-yil). 1-oktabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-oktabr 2022-yil.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Paltaniemi*** haqida turkum mavjud |

* Paltaniemining Fonectada joylashgan joyi

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Palos**, sholcha — ikki tomonlama naqsh hosil qilib qoʻlda yoki mashinada toʻqib tayyorlanadigan patsiz gidam. Ip, jun, sunʼiy tolalardan toʻqiladi. Odatda, yer (pol)ga toʻshaladi. Gazlama toʻqish usulida arqoq ipini 2 xil koʻrinishda (vertikal tirqishli va tirqishsiz) matalishi vositasida ba-jariladi. Arqoq ipini bu usulda matalishi turli (handasiy va islimiy) naqshlar, ifodali tasvirlarni aniq hosil qilish imkonini beradi. Dunyoda Bolgariya, Hindiston, Eron, Ruminiya, Turkiya P.lari mashhur. Sharq mamlakatlari (Hindiston, Eron va boshqalar), jumladan, Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston hududida P. tayyorlash qad.dan keng tarqalgan, rang-barang goʻzal P.lar yaratilgan. Rangli asos yoki qalin arqoq ipi yordamida yaratilgan naqshlar zaminda bir oz boʻrtib mayin yotadi, yoddan toʻqilgan mujassamotda yoʻl-yoʻl qatorlar, yirik zinasimon naqshlar, urugʻ tamgʻasi tasvirlari, hayvon shakllari koʻp uchraydi. P. koloritida qizil rang ustun turadi. Samarqand, Buxoro, Shahrisabz, Xiva va boshqa joylarda fabrikalarda tayyorlanadi. Sirdaryo, Qashqadaryo va boshqa joylarda qoʻlda qad. anʼanaviy va zamonaviy usullarni qoʻllab P. toʻqish rivojlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Palto kiygan ot —** mashhur rus maqoli qahramoniga Sochida oʻrnatilgan yodgorlik. 2007-yil iyun oyida Sochi markaziga „Kim, kim? Palto kiygan ot!" komediya obrazidan ilhomlanib oʻrnatilgan.

Yodgorlik muallifi — Sochi haykaltaroshi Akop Xalafyandir.

Yodgorlikning tavsifi
---------------------

Qimmatbaho ingliz paltosini kiygan, chap tuyogʻida bir piyola sharob va tishlarida asl tamaki toʻldirilgan trubka tishlab olgan holda old oyoqlarini choʻzgan holda oʻtiradi. Ot oʻziga xos tabassum bilan jilmayadi: hayotdan lazzat olib qol!

Manzili
-------

Haykal kompositsiyasi Rossiyaning Krasnodar oʻlkasi, Sochi shahrining Markaziy tumanidagi Teatralnaya koʻchasida joylashgan.

Tarixi
------

Paltodagi ot figurasi 2007-yilda Sochi haykaltaroshi A. A.Xalafyan tomonidan yasalgan. Ogʻirligi 80 kg.dan ortiq boʻlgan qora metalldan yasalgan katta diametrli suv quvurining bir qismidan yodgorlikni yasashda foydalanilgan. Haykaltarosh temirchilik oʻchogʻi, bolgʻa, kuvalda va payvandlash uskunasidan foydalangan.

Haykalni moliyalashtirishni Sochi homiylaridan biri zimmasiga olgan, xarajatlar miqdori 120 ming rublni tashkil etgan. Yodgorlikni Sochi shahri sotib olgan.

Havolalar
---------

* M. Yu. Kruglyakova. Sochi. Chernomorskaya Rivera Rossii. — Veche, 2015. — S. 260-261. — ISBN 9785444477458.
* *Yuliya Chmelenko*. Kulturnaya jizn Kavkaza v preddverii Olimpiyskix igr. Nauchnoe Obщestvo Kavkazovedov, 27.01.2014.
* *Tatyana Kireeva*. V Sochi poyavilsya pamyatnik Konyu v palto. Komsomolskaya pravda, 25-iyunya 2007
* Skulptor iz Sochi „ojivlyaet" metall. RIA Novosti (video, tekstovoe izlojenie na sayte informatsionnogo agentstva Sochi-2014)
* Pamyatniki konyu v palto, yoshkinu kotu i schastyu. Stavropolskaya pravda, 25-fevralya 2012 g.
* „Kto, kto? — Kon v palto!" — Novomu godu po-kitayski posvyaщaetsya. Sochi-ekspress, 31.01.2014
* *Mixail Vostrishev.* Vsyo o Sochi. Istoriya i dostoprimechatelnosti. — M. „Algoritm", 2014 — S. 179
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Qorabura (maʼnolari).

**Qorabura** — toʻgʻon, damba, sohilboʻyi toʻsiklar kabi suv inshootlarini barpo etishda ishlatiladigan bogʻlama — fashina. q. Toshkent viloyatida qoraboʻyra, Zarafshon vodiysida navala yoki navola, Fargʻona vodiysida oʻluk, Sirdaryo vohasida qorabura, Xorazmda esa navard yoki vard nomlari bilan yuritilgan.

Q.lar shox-shabba va qamishdan silindr shaklida ishlanib, ohak tosh, chim va shagʻal bilan toʻldirilgan va koʻndalangiga 3 yoki 4 yeridan yulgʻun yoki qamish bilan bogʻlangan. Yozma manbalarda qayd etilishicha, Q.lar diametri 1–2 m, uz. 6–8 m va undan ham uzunroq boʻlgan.

Q.lar suv xoʻjaligida texnik jihatdan qulay va suv oqimiga chidamli uskuna hisoblangan. Ulardan bosh toʻgʻonlarni barpo etishdan tortib, qirgʻoqning daryo yoki soy oqimi yuvib ketgan obgir joylarni tiklashda keng foydalanilgan. Q.lar aksariyat daryo yaqinida qamishli, yulgʻunzor va chakalakzorlarga yaqin joylarda yasalgan. Bunday yerlar tarixda "Qorabura" nomini olgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Piretroidlar** — insektitsidlar, siklopropankarbon kombinata hosilariga mansub kimyoviy birikmalar guruhi. P.ning nisbatan kichik norma va past konsentratsiyali ish suyuqligini koʻpgina zararli hasharotlarga qarshi qoʻllaganda yuqori samaraga erishish mumkin. P. gʻoʻza va sabzavot ekinlari zararkunandalariga qarshi kurashda istiqbolli preparatlardan hisoblanadi. Oʻzbekiston oʻsimliklarni himoya qilish institutida oʻtkazilgan tadqiqotlar natijasiga koʻra qoʻllash uchun ruxsat etilgan preparatlar roʻyxatiga P.dan ambush, detsis, sumitsidin, sim-bush, ripkord, danitol, sumialfa, talstar, karate kiritilgan.

Juda koʻp zararkunandalarga taʼsir qilish xususiyatiga ega. Kapalaklar, qoʻngizlar, qandalalar, pashshalar, oʻsimlik bitlari, kanalar va oqqanotlarga qarshi qoʻllanganda yaxshi samara beradi. Gʻoʻzada, asosan, gʻoʻza tunlami, kuzgi tunlam, oʻsimlik bitlari, qan-dalalar va oqqanotlarga qarshi kurash uchun tavsiya etilgan. Sarf normasi 0,4–1 kg/ga; ish suyuqligi 200—300 l/ga. Oʻrtacha zaharli.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tamara** (Tamar) (12-asrning taxminan 60y.lari oʻrtasi — 1207) — Gruziya podshosi (1184—1207). Uning davrida Gruziya katta harbiysiyosiy muvaffaqiyatlarga erishgan. Gruziya qoʻshinlari Shamxor yaqinida Ozarbayjon otabegi Abubakr va uning ittifokchilari ustidan (1194), Basiani yaqinida — Rum sultoni Rukniddin ustidan gʻalaba qilib (1202), Karsni (1204) egallaganlar va deyarli butun Zakavkazyeni T. oʻz hokimiyatiga boʻysundirgan. Vizantiyadan tortib olingan yerlarda Trapezund imperiyasi tuzilgan, u uzok vaqt Gruziyaning taʼsir doirasida boʻlgan. Erzink sultoni, Arzirum amiri, Xilat sultoni, shuningdek, Shimoliy Kavkaz toglaridagi hukmdorlar Gruziyaning vassali boʻlishgan. Yirik mulqdorlar qonun chiqaruvchi hokimiyatni jamiyatning oliy tabaka vakillaridan tuzilgan majlisga berilishini, T.ga esa fakat ijroiya hrkimiyati huquqini qoldirishni talab etishgan. Muzokaralar natijasida T. davlat masalalarini yolgiz hal etish huquqidan mahrum boʻlib, uni Oliy davlat kengashi aʼzolari ("Darbozi") bilan birga hal etadigan boʻlgan. T. davrida mamlakatda yoʻllar, koʻpriklar, karvon saroylar, kalʼalar, cherkovlar, monastirlar qurilgan. T. ilmfanga xrmiylik qilgan. Sh. Rustavelining "Yoʻlbars terisini yopingan paxlavon" dostoni T.ga bagʻishlangan.

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tuygʻu organlari**, tuyish organlari — teri, tayanchharakat apparati (muskullar, pay va boshqalar), baʼzi shilliq qavatlar (lab, til va boshqalar) dagi masxus retseptorlar. Tuygʻu organlari yordamida organizm tashqi muxit turli omillarining kompleks taʼsiri (mexanik taʼsirot, tra, ogʻriq)ni qabul kidali. Tuygʻu organlari terida notekis tarqalgan; sezish xususiyati yuqori boʻlgan sohalar (odam qoʻlining barmoqlari, lab, jinsiy aʼzolar va boshqalar) da ular koʻp. Erkin nerv oxirlari Tuygʻu organlarining eng koʻp tarqalgan turidir. Tuygʻu organlarining turlitumanligi, ular sathi va muvaqqat qoʻzgʻalishining oʻziga xosligi organizmning xilmaxil taʼsirotlarni seza olishiga imkon beradi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
***Tamandua*** — ikki turdagi chumolixoʻrlar jinsi: janubiy tamandua (*T. tetradactyla*) va shimoliy tamandua (*T. mexicana*). Ular oʻrmonlarda va oʻtloqlarda yashaydilar, semiarborealdirlar va qisman tortiladigan dumlarga ega. Ular asosan chumolilar va termitlarni isteʼmol qiladilar, lekin vaqti-vaqti bilan asalarilar, qoʻngʻizlar va hasharotlar lichinkalarini yeyishadi. Asirlikda ular meva va goʻsht yeyishadi. Ularning tishlari yoʻq va oziq-ovqatlarini parchalash oʻzlarining kuchli qorinlariga bogʻliq.

Tamandua soʻzi Tupi-Guarani. 

| Rasm | Ilmiy ism | Umumiy ism | Tarqatish |
| --- | --- | --- | --- |
|  | Tamandua
*mexicana* | Shimoliy tamandua | Janubi-sharqiy Meksikadan janubiy Markaziy Amerika boʻylab va Janubiy Amerikada And togʻlarining gʻarbiy qismida Venesuela shimolidan Peru shimoligacha |
|  | Tamandua *tetradaktila* | Janubiy tamandua | Venesuela va Trinidaddan Argentina shimoliga, Braziliya janubiga va Urugvayga. |
|

Tavsif
------

Tamandualarning boshlari toraygan, uzun, quvurli tumshugʻi, kichik koʻzlari va chiqadigan quloqlari bor. Ularning toraygan ogʻizlarida 40 sm uzun boʻlgan til mavjud. Quyruq tuksiz va pushti rangga ega, qora dogʻlarning tartibsiz naqshlari bor. Old oyoqlarda toʻrtta tirnogʻi bor, uchinchi eng katta tirnoq, orqa oyoqlarda esa beshta raqam mavjud. 

Ularning moʻynasi qalin, junli, sargʻish-oqdan toʻq ranggacha, koʻpincha keng qora lateral chiziq bilan, deyarli butun tanasini qoplaydi. Shimoliy tamandualarning orqa tomonida qora V belgisi va gavdasi ustidagi „jilek"; janubiy tamandualar turli xil koʻrinishga ega: shimoliy tamandua kabi yelekli naqshdan, faqat qisman yelekli, butunlay ochiq yoki quyuq ranggacha.

Saqlash
-------

IUCN Qizil roʻyxati Tamandua tashvishli tur deb hisoblaydi. Ular hozirda juda keng tarqalgan, ammo turli tahdidlarga duch kelishadi. Ekvadorda tamandualar uy itlariga hujum qiladi, degan notoʻgʻri eʼtiqod tufayli ehtiyot chorasi sifatida oʻldiriladi. Boshqa joylarda ular goʻsht uchun ovlanadi yoki uy hayvonlari savdosi uchun qoʻlga olinadi. Ular quyruqlaridagi qalin tendonlar uchun ham olinadi, ular ipdan yasalgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „tamandúa" (es). *Los diccionarios y las enciclopedias sobre el Académico*. Qaraldi: 11-iyul 2022-yil.
2. ↑  *Gorog.* „Tamandua tetradactyla".  Animal Diversity Web. Qaraldi: 30-yanvar 2014-yil.
3. ↑  *Harrold.* „Tamandua mexicana".  Animal Diversity Web. Qaraldi: 30-yanvar 2014-yil.
4. ↑  *Gorog.* „Tamandua tetradactyla".  Animal Diversity Web. Qaraldi: 30-yanvar 2014-yil.

Gorog, Antonia.
**Valtasar** (oromiycha Bel-tuushshur — Bel podshoga madadkor boʻlsin) — Bobilning soʻnggi podshosi Nabonidning oʻgʻli. Mil. av. 539 y. forelar Bobilni egallagan paytlarida halok boʻlgan. Bobilni Kir II qoʻshinlari qamal qilgan paytda V. bazm tashkil qilgani ("Valtasar bazmi") va uning halok boʻlajagi haqidagi bashorat (oromiycha "mene, mene, tekel, uparsin" soʻzlarini devorda paydo boʻlishi) Bibliya ("Doniyol paygʻambar kitobi", 5,5—28)da keltirilgan va u sanʼat asarlarida aks etgan. Doniyol paygambar bu yozuvlarni quyidagicha sharxlagan: "... Alloh sening saltanatingni nihoyasiga yetkazdi... sen tarozu pallasidasan va juda yengilsan; saltanating midiyaliklar va forelarga taqsimlab beriddi". Oʻsha kuni tundayoq Bobil taslim boʻlgan, V. esa saroyga bostirib kirgan forelar tomonidan oʻddirilgan. Spesso viene in mente.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Samatovlar oilasi** - insonparvarlikning yuksak naʻmunasini koʻrsatgan oila. Ikkinchi jahon urushi davrida, 1941 -yil Samad ota va Mangʻit ona uch oʻglonini shu jumladan, Hamit Samatovni urushga kuzatadi. Ularning22nafar bolasi bòladi Hamit Samatov mardonavor janglarda jasoratlar koʻrsatgan va urushdan soʻng turli millatning qarovsiz qolgan bolalarini farzandlikka olib, taʼlim-tarbiya bergan. Hamit Samatov 1910 -yilda Samarqand viloyati Kattaqoʻrgʻon shahrida tugʻilgan, 1988 -yilda vafot etgan. Ikkinchi jahon urushida Moskva ostanolarida jang boshlagan. Gvardiya serjanti H.Samatov, bir nechta jang operatsiyalarida ishtirok etgan va mardonavor qahramonliklar koʻrsatgan. 1943 -yil kuzida janglardan birida, Dnepr boʻyida ogʻir yaralanib, oʻzi boshchilik qilgan vzvod aʻzolarini yoʻqotadi va oqim uni xushsiz, koʻp qon yoʻqotgan holatda Dneprning sohil boʻyiga chiqarib qoʻyadi. Uni ikki ukrain ayoli qutqarib olib, dushmandan yashirib gospitalga yetkazishadi. Gvardiya serjanti H.Samatov qoʻlidan ogʻir jarohat olib, nogiron sifatida oʻz vataniga qaytadi. 1944 -yil fevral oyining sovuq kunlarining birida Hamit Samatov poyezdan tushishi bilan perronda murgʻak, ochlikdan ozib ketgan bolaning mungli non soʻragan ovozini eshitadi va unga non berib, oʻylab oʻtirmasdan soʻgʻlom qoʻli bilan uni sovuqdan asrab shineliga oʻraydi va uyiga qarab yoʻl oladi. Hali uylanmagan Hamit Samatov urushdagi ayanchli manzara va kunlarni koʻrib, bagʻrikeng qalbi bilan oʻz uyida 13 nafar turli millatga mansub (Qoʻchqor — turkman, Sunnat — oʻzbek, Nurmuhammad — tojik, Donat - rus, Karim - oʻzbek, Ivan - rus, Murod - oʻzbek, Liza — rus, Jenya — belorus, Rashid - oʻzbek, Kerim — tatar, Mirali - oʻzbek, Arslon - arman) farzandlarni asrab olib gʻamxoʻrlik qiladi. Hamit Samatov zaxiradagi polkda mehnat faoliyatini davom ettiradi. Sanobar ismli qizga uylanadi. 13 farzandni oʻz farzandidek qabul qilgan Sanobar ham xaqiqiy oʻzbek ayoli timsolida namoyon boʻladi. Samatovlar oilasida 6 farzand dunyoga keladi va 19 farznadli oilaga aylanishadi. Bolalarni tarbiyalashda Hamit Samatovning ota-onasi — Samad ota va Mangʻit onaning mehri beqiyosdir. Hamit Samatov urushdagi va urushdan keyingi jasoratlari uchun orden va medallar bilan mukofotlanadi. Gvardiya serjanti Hamit Samatov haqida maqolalar gazeta va jurnallarda chop etiladi. Bir nechta videofilimlar surʻatga olinadi. Jangdagi qahramonliklar va urushdan keyingi baʻgʻrikenglikning bir insonda namoyon boʻlishi takrorlanmas va noyob tarixiy voqea sifatida, kelajak avlod uchun oʻchmas iz qoldiradi.

Adabiyot
--------

* Qodirov S, Odamdan yaxshi nom qolsin, T. 1975.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sam Sunderland —** (1989-yil 15-aprelda Pulda tug‘ilgan) Dubayda istiqomat qiluvchi britaniyalik ralli reyd mototsikl haydovchisi bo‘lib, 2017-yil va 2022-yillarda g‘alaba qozongan Dakar rallisida ishtiroki bilan tarixga kirgan.

Faoliyati
---------

Sunderland 2010-yil va 2011-yillarda BAA Milliy Baja chempionatida gʻalaba qozonganidan soʻng 2012-yilda Honda avtomobilini boshqarib, Dakardagi debyutini oʻtkazgan. U elektr nosozligi sababli uchinchi bosqichda musobaqadan chiqishga majbur boʻlgan va keyingi yili musobaqa oldidan sinovda ikkala bilagini sindirib, musobaqalarda qatnasha olmagan.

2014-yilda Honda jamoasi uchun Sunderland 1998-yilda Jon Dikondan beri Dakar bosqichida g‘olib chiqqan birinchi britaniyalik poygachi bo‘lgan, u ikkinchi bosqichda g‘alaba qozonib, umumiy tasnifda uchinchi o‘ringa ko‘tarilgan, faqat dvigatel ishdan chiqishi natiasida poygalardan chiqib ketishiga majbur boʻlgan. Oʻsha yilning oxirida Abu-Dabi choʻl tanlovining ikki bosqichida ham gʻalaba qozonib, Marokash rallisida ikkinchi oʻrinni egallagan, shundan soʻng KTM jamoasi bilan shartnoma imzolagan. Sam 2015-yilda Marokash rallisida g‘alaba qozongan va 2016-yilda Qatar rallisida g‘alaba qozongan. U 2017-yilda Dakar rallisida g‘olib chiqqan.

Sunderland „2017-yilda mototsikl toifasida gʻalaba qozonib, Dakar rallisi tojini qoʻlga kiritgan birinchi britaniyalik boʻlgani uchun" Qirollik avtomobil klubining 2017-yilgi Segrave kubogi sohibi boʻlgan.

2018-yilda Dakar rallisida Sem 4-bosqichda mag‘lub bo‘lishdan oldin 1 va 3-bosqichlarda g‘olib boʻlgan. 2019-yil Dakar rallisida Sem 5 va 7-bosqichlarda g‘alaba qozongan va umumjamoa hisobida 3-o‘rinni egallagan. 2020-yilda Saudiya Arabistonida Sam 5-bosqichda jarohat olib, halokatga uchragan.

Faoliyat natijalari
-------------------

| Yilllar | Turi | Avtoulovi | Darajasi | Bosqichardagi gʻalabalar soni |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2012-yil | Motorbike | Yaponiya Honda | Yoʻq | 0 |
| 2014-yil | Yoʻq | 1 |
| 2015-yil | Avstriya KTM | Yoʻq | 1 |
| 2017-yil | **1** | 1 |
| 2018-yil | Yoʻq | 2 |
| 2019-yil | 3 | 2 |
| 2020-yil | Yoʻq | 0 |
| 2021-yil | 3 | 1 |
| 2022-yil | Ispaniya Gas Gas | 1 | 1 |
|

Manbalar
--------

1. ↑  „Dakar Rally: Sam Sunderland becomes first British rider to win famous race". *BBC Sport*. Qaraldi: 14-yanvar 2017-yil.
2. ↑  „Sam Sunderland".  KTM.com. 11-yanvar 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-yanvar 2015-yil.
3. ↑  „Competitors: Sam Sunderland". *dakar.com*. Qaraldi: 4-yanvar 2015-yil.
4. ↑  „Competitors: Sam Sunderland". *dakar.com*. Qaraldi: 4-yanvar 2015-yil.

„Competitors: Sam Sunderland". *dakar.com*. Retrieved 4 January 2015.
5. ↑  „2017 Dakar winner Sunderland finds focus in freediving". Special Broadcasting Service. Reuters (4-may 2018-yil). Qaraldi: 10-iyun 2018-yil.
6. ↑  „Past Winners".  Royal Automobile Club. 12-iyun 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-iyun 2018-yil.
7. ↑  „Profile of Sam Sunderland".  Amaury Sport Organisation. 13-yanvar 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-fevral 2020-yil.
8. ↑  „Sam Sunderland Crashes Out of Dakar on Stage 5".  Enduro21.com. Qaraldi: 5-fevral 2020-yil.
**Abadat al-avson (arabcha: )**

Abadiy (arabcha boqiy, intihosiz, so‘ng­gi yo‘q, mangulik) *tasavvuf*da — mangu, doimiy, hamishalik, falsafada borliq, olamdagi muntazamlik va barqarorlik. Moddiy jihatdan qarovchilar nazdida materiya abadiy mavjud. Biroq diniy tasavvur bo‘yicha materiya Yaratuvchining yaralmishi, shunday ekan, uning abadiyligi nisbiy. Materiyaga nisbatan uning Yaratuvchisi abadiy hisoblanadi. Abadiylik Allohga xos doimiy sifat bo‘lib, hamma maʼnolarda ham abadiylik timsoli yagona Allohdir.

Ishlatilishi
------------

*Masti abadiy bo‘lg‘usi men*

*yanglig‘ azalda,*

*Har kimki fano dayrida bir*

*jom simurdi.*

(Navoiy. „Favoyid ul-kibar". VI, 588-g‘azal)

Abadiy mavzu — badiiy asar asosiga qo‘yilgan voqyea va hodisalar, mohiyat va mazmunning mangulik, doimiylik kasb etishi. Masalan, maʼrifiy adabiyotda ilohiy mavzuga va badiiy adabiyotda muhabbat, sevgi mavzusiga nisbatan qo‘llaniladigan sifat. Abadiy mavzuga bag‘ishlangan Imom al-Gʻazzoliyning *"Kimyoi saodat"*, mashhur xamsanavislar tomonidan yaratilgan „Xusrav va Shirin", "Layli va Majnun" kabi asarlar, Gʻarb adabiyotida muhabbatni abadiy mavzu sifatida talqin etgan dostonlarni tilga olish mumkin.

Abadiy qiyofat — Yaratganning doimiy mavjudligi va uning inson qalbida doimo aks etishi. Abadiy qiyofat Shayx Najmuddin Kubroning talqinicha, Allohga yaqinlashish va uning sifatlari bilan axloqlanishning o‘n usuli (*usuli ashara*)da doi­miy zikr bilan yuruvchi soliklargagina xosdir. Allohdan boshqa hamma narsani unutib, uning yodi bilan yashamoq doimiy zikrdir.

Adabiyotlar
-----------

1. ANATIL. — T.: „Fan", 1983. I, 21;
2. Jurji Zay­don. Tarӣx ādāb. — Qohira: „Dor al-hilol", 1898.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |