1944-yil avgustda lager ozod qilinganidan keyin Gęsiówka yahudiy asirlari va ichki armiyaning „Zośka" batalonining polshalik qarshilik jangchilari.
 Nowolipki 18 koʻchasidagi Avgustin cherkovining minorasidan Varshava gettosi tomon koʻrinish. Pavia koʻchasidagi oldingi vayronalarda, ularning orqasida qoʻriq minoralari bilan baland devor bilan oʻralgan, Gesiowka qamoqxonasining gʻarbiy tomoni. Okopova koʻchasidagi yahudiy qabristoni Gesiovka qamoqxonasi orqasida orqa fonda koʻrinadi. 1945-yil bahori
**Gęsiówka** (talaffuzi: *Gensyuvka*) Polshaning Varshava shahridagi *Gęsia* koʻchasida mavjud boʻlgan va Ikkinchi Jahon urushi paytida Germaniya ishgʻoli ostida fashistlarning konslageriga aylangan qamoqxonaning polyak tilidagi nomi.

1945-56-yillarda Gęsiówka qamoqxona va mehnat lageri boʻlib xizmat qilgan, dastlab Sovet NKVD tomonidan ichki armiyaning polshalik qarshilik jangchilari va Polshaning Stalin rejimiga qarshi kurashgan boshqa jangchilar Polsha kommunistik maxfiy politsiyasi tomonidan qamoqqa tashlangan.

Tarixi
------

Ikkinchi jahon urushidan oldin Gęsiówka Gęsia koʻchasida (hozirgi Anielewicza koʻchasi), Okopova koʻchasi yahudiy qabristoni bilan kesishgan joyda qad rostlagan Polsha armiyasining harbiy qamoqxonasi edi. 1939-yildan boshlab, Germaniyaning Polshani bosib olishi bilan u nemis xavfsizlik politsiyasining (*Arbeitserziehungslager der Sicherheitspolizei Warschau*) qayta tarbiyalash lageriga aylandi.

1943-yilda qamoqxona asosan Polshadan tashqari boshqa mamlakatlardan, xususan Gretsiya va Vengriyadan kelgan yahudiy mahbuslar uchun konslagerga aylantirildi. Faoliyati davomida Varshava konslageri deb nomlanuvchi lagerda qul sifatida saqlangan taxminan 8000-9000 mahbus bor edi. 4,000 dan 5,000 gacha mahbuslar lagerdagi xolokost paytida, Varshava qoʻzgʻoloni paytida va qoʻzgʻolondan keyin yashiringan holda halok boʻlganligi taxmin qilingan.

Sobiq Gęsiówka qamoqxonasi hozirda Polsha yahudiylari tarixining POLIN muzeyi joylashgan.

Varshava qoʻzgʻoloni paytida ozodlik
------------------------------------

 *Zośka* batalyonining *Vacek* zirhli vzvodining askarlari, Okopova va Shitniya koʻchalarining burchagi, 1944-yil 2-avgust
 *Zośka* batalyonining polshalik qarshilik jangchilari bilan ozod qilingan yahudiy ayollar. 1944-yil 5-avgust
1944-yil 5-avgustda, Varshava qoʻzgʻoloni paytida, Ryszard Białous va Eugeniusz Stasiecki boshchiligidagi armiyaning Radoslav guruhining „Zośka" skautlar bataloni Gęsiówka lageriga hujum qildi. 2-avgust kuni Polsha isyonchilari tomonidan qoʻlga olingan va Vaclav Mikuta boshchiligidagi Zoskaning yangi tashkil etilgan zirhli vzvodiga tayinlangan ikkita Panter tankidan biri boʻlgan *Magda* asosiy quroldan oʻq otib hujumni qoʻllab-quvvatladi. Bir yarim soat davom etgan jangda SD soqchilarining aksariyati oʻldirildi yoki asirga olindi, ammo baʼzilari Paviak qamoqxonasiga qochib ketishdi.

Hujumda faqat ikki polshalik jangchi halok boʻldi. Nemislar 1943-yilda Varshava gettosini yoʻq qilgandan soʻng nemislar tomonidan qul sifatida saqlangan va 1944-yil iyul oyida Gęsiowka lageri mahbuslarining koʻpchiligi evakuatsiya qilinganidan keyin ortda qolgan 348 yahudiy mahbus oʻlimdan qutqarildi.

Ikkinchi jahon urushidan keyin
------------------------------

1945-yil yanvar oyida Gęsiówka Sovet NKVD tomonidan ichki armiyaning polshalik qarshilik jangchilari va Polshadagi yangi Stalin rejimining boshqa muxoliflarini qamoqqa tashlash uchun ishlatilgan, mahbuslar u yerda ogʻir sharoitlarda saqlangan. Polsha kommunistik maxfiy politsiyasi oʻsha yilning oxirida lager maʼmuriyatini oʻz qoʻliga oldi va 1956-yilgacha undan jinoiy va siyosiy mahbuslar, jumladan "xalq dushmanlari" uchun qamoqxona va mehnat lageri sifatida foydalanishda davom etdi.

Gęsiówka ozodlik yodgorligi
---------------------------

Gęsiówka liberation memorial plaque at 34 Anielewicza Street — the inscription is in Polish, Hebrew and English

Gęsiówka 1960-yillarda buzib tashlangan. Uning oldin mavjudligining yagona koʻzga koʻringan dalili — Anielevich koʻchasi, 34-uy devoridagi lagerning 1944-yildagi ozodligi xotirasiga oʻrnatilgan lavha.

Yodgorlik 1994-yilda Varshava qoʻzgʻolonining ellik yilligiga bagʻishlangan tantanali marosimda ochilgan. Zośka bataloni zirhli vzvod komandiri Vaslav Mikuta marosimda nutq so'zlagan. 

Yodgorda polyak, ibroniy va ingliz tillarida yozuvlar mavjud.

Galereya
--------

* Lager qo'mondoni o'rinbosari qo'lga olingan vayron qilingan bunker -->Lager qo'mondoni o'rinbosari qo'lga olingan vayron qilingan bunker -->
* "Zośka" batalyonining "Gievont" kompaniyasining polshalik qarshilik jangchilari Gęsiówkani ozod qilingandan so'ng himoya qildi (1944 yil 5 avgust)" Zośka" batalyonining "Gievont" kompaniyasining polshalik qarshilik jangchilari Gęsiówkani ozod qilingandan so'ng himoya qildi (1944 yil 5 avgust)
* Gęsiówka ozod qilingandan keyin - rasmda, polshalik qarshilik jangchisi va ozod qilingan 348 yahudiyning ikkitasi (1944 yil 5 avgust)Gęsiówka ozod qilingandan keyin - rasmda, polshalik qarshilik jangchisi va ozod qilingan 348 yahudiyning ikkitasi (1944 yil 5 avgust)
* "Gęsiówka" kontslagerini ozod qilgandan keyin tasvirlangan uchta polshalik qarshilik jangchilari - chapdan o'ngga: noma'lum isyonchi Stanislav Kozicki (kod nomi "Howerla") va Vaclav Cyniak (kod nomi "Orlicz")"Gęsiówka" kontslagerini ozod qilgandan keyin tasvirlangan uchta polshalik qarshilik jangchilari - chapdan o'ngga: noma'lum isyonchi Stanislav Kozicki (kod nomi "Howerla") va Vaclav Cyniak (kod nomi "Orlicz")
* "Zośka" batalyonining "Gievont" kompaniyasining polshalik qarshilik jangchilari ozod qilingandan so'ng Gęsiówkani himoya qildilar. Orqa fonda krematoriy binosi ko'rinadi"Zośka" batalyonining "Gievont" kompaniyasining polshalik qarshilik jangchilari ozod qilingandan so'ng Gęsiówkani himoya qildilar. Orqa fonda krematoriy binosi ko'rinadi
* Polsha qarshilik jangchilari ozod qilingandan keyin Gęsiówka qo'riq minorasidaPolsha qarshilik jangchilari ozod qilingandan keyin Gęsiówka qo'riq minorasida
* Ozod qilingan yahudiy mahbuslar - biri nemis Stahlhelm kiygan - kamera uchun jilmayibOzod qilingan yahudiy mahbuslar - biri nemis Stahlhelm kiygan - kamera uchun jilmayib
* Gęsiówka bunkeri "Zośka" bataloni askarlari tomonidan vayron qilingan.Gęsiówka bunkeri "Zośka" bataloni askarlari tomonidan vayron qilingan.
* "Gęsiówka" kontslagerini ozod qilgandan so'ng tasvirlangan uchta polshalik qarshilik jangchilari - chapdan o'ngga: Voytsex Omyła (kod nomi "Wojtek"), Yuliush Bogdan Deczkovski (kod nomi "Laudański") va Tadeush Milevski (kod nomi "Ćwik")"Gęsiówka" kontslagerini ozod qilgandan so'ng tasvirlangan uchta polshalik qarshilik jangchilari - chapdan o'ngga: Voytsex Omyła (kod nomi "Wojtek"), Yuliush Bogdan Deczkovski (kod nomi "Laudański") va Tadeush Milevski (kod nomi "Ćwik")

Manbalar
--------

1. ↑  The United States Holocaust Memorial Museum *Encyclopedia of Camps and Ghettos, 1933–1945*, Geoffrey P. Megargee, Martin Dean, and Mel Hecker, Volume I, part B, pages 1512-1515
2. ↑  Kopka 2007, s. 117 harvnb error: no target: CITEREFKopka2007 (help)
3. ↑  „Judaica - Page 4 | WarsawTour — Official Tourist Portal of Warsaw". 10-yanvar 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi.
4. ↑  Wojciech Rostafinski. How the Last Jews in Warsaw Were Saved. Courtesy of Heralds of Truth, Michigan.
5. ↑  „Gęsiówka – a prison and Nazi concentration camp on the Gęsia Street - Sites of martyrdom - Heritage Sites - Warszawa - Virtual Shtetl". 24-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-aprel 2015-yil.

Havolalar
---------

* Varshavadagi oʻlim haqidagi guvohliklar mahbuslarni, shu jumladan „Terror yilnomalari" toʻplamidagi Gęsiówkani toʻsib qoʻydi