recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Puliancholai** - Hindistonning Tamilnadu shtatidagi Kolli tepaliklari ( Sharqiy Ghats ) etagidagi xuddi shu nomdagi zich o'rmon hududida 30 ga yaqin oila va 10-15 choyxonadan iborat bo`lgan qishloq hisoblanadi. U Tiruchirapalli tumanida joylashgan, taxminan Tiruchirappalli (tuman shtab-kvartirasi) yo'li bilan 72 km uzoqlikda joylashgan. Eng yaqin shahar (taxminan 30 km) Thuraiyur B Mettur.va Thamampatti hisoblanadi. Puliancholayga Erode yoki Namakkaldan ham erishish mumkin.

Turizm
------

Chola me'morchiligi markazi bo'lgan hudud madaniy merosga boy hisoblanadi.U mintaqada ko'plab ibodatxonalar, yodgorliklar va o'sha hududga xos bo'lgan boshqa me'morchilik namunalari joylashgan. Tegishli boshpana yoki asosiy vositalarning etishmasligi uzoq vaqt qolish uchun yagona cheklovdir.

Sayyohlardan tashqari, dindorlar iyun va iyul oylarida o'rmonga taxminan 12 km uzoqlikda joylashgan Shiva ibodatxonasiga sayohat qilish uchun kelishadi. Turizmdan tashqari, ularning asosiy tirikchiligi marjinal qishloq xo'jaligi va mahalliy bozorlarga sotish uchun o'rmonda yovvoyi holda o'sadigan mevalarni yig'ishdir.

Yo'lda bir necha soatlik sayohat Pachaimalai tepaligiga, 150 futlik sharsharaga ega bo'lgan boshqa tepalikka olib boradi. Qo'shni Perambalur tumanida Vettakudi va Karavatti qushlar qo'riqxonalari kabi hududlar mavjud.

Tabiat
------

Kolli tepaliklari dorivor o'simliklari bilan mashhur. O'rmondan bir necha kilometr uzoqlikda, Agaya Gangay (Samoviy Ganges) deb nomlangan baland tepaliklarda, Puliancholaydagi oqimni oziqlantiradigan daryo tizimining bir qismi bo'lgan suv sharsharalari bor. Oqim mahalliy aholi orasida Iyyaar yoki Kallaar nomi bilan tanilgan; yomg'ir paytida yovvoyi daryoga aylanadi va shifobaxsh xususiyatlarga ega ekanligiga ishoniladi.

Puliancholay yovvoyi tabiatga boy buta o'rmonlari va daryo bo'yidagi o'rmonlarning buzilmagan hududi edi.

Havolalar
---------

* Turist ma'lumotlari
**Aviatsiya mayogʻi** – uchuvchiga kechasi va tuman vaqtlarida aerodromni koʻrsatib turuvchi signal qurilmasi. Ilgari (1938–40 yillarda) ikki xil: havo yoʻli va aerodrom Aviatsiya mayogʻi boʻlar edi. Havo yoʻli Aviatsiya mayogʻi bir-biridan 20–40 km oraliqda oʻrnatilar edi. Aerodrom Aviatsiya mayogʻi bevosita aerodromning oʻziga oʻrnatiladi. Quvvati 1,5 dan 3 kVt gacha choʻgʻlanma lampalar Aviatsiya mayogʻi uchun yorugʻlik manbai vazifasini oʻtaydi. Aviatsiya mayogʻi 60– 80 km naridan koʻrinib turadi. Hozir radionavigatsiya rivojlanganligi munosabati bilan havo yoʻli Aviatsiya mayogʻi ishlatilmaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Aviatsiya mayogʻi" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aviamodelchilik** (avia... va lot modulis – oʻlchov) – uchish apparati modellarini yasash va uchirish. A. yoshlar texnik ijodi turlaridan biri. Uchmay-digan (geometrik shakli oʻxshatiladigan tarixiy yoki zamonaviy samolyot nus-xasi) va uchadigan modellar bilan shugʻullanadigan xillari bor. Uchadigan model uchish tarzi, oʻlchami, dvigatelining turiga qarab erkin uchadigan, kordli va radio bilan boshqariladigan turlarga boʻlinadi. Erkin uchadigan modellar pla-nerlar, rezina motorli, taymerli xillarga boʻlinadi. Planer modeli motor-siz uchish apparati boʻlib, havo oqimida varrakka oʻxshash uchiriladi. Rezina mo-torli modellarda tortish kuchini havo vinti (parrak) vujudga keltiradi. Par-rakni rezina motor harakatlantiradi. Taymerli modelning uchishini maxsus mexanizm – taymer cheklaydi. Kordli modellarni modelchi-uchiruvchi kord iplari yordamida boshqarib uchiradi. Radio bilan boshqariladigan modellar bortiga oʻrnatilgan radioapparaturaga yerdan yuboriladigan signallar yordamida boshqariladi. Oʻzbekistonda A. sporti, ayniqsa, 20-asr oʻrtalaridan rivojlandi. Maktab, bolalar uyi, oʻquvchilar saroyi, klublarda A. toʻgaraklari bor. Shahar va tuman aeroklublarida, yosh texni-klar stansiyalarida A. kabinetlari tashkil qilingan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jeshuv qal’asi** ― 1902-1906-yillarda qadimgi Lubomirskiy qal’asi oʻrnida qurilgan Jeshuvning asosiy diqqatga sazovor joylaridan biridir.

Birinchi istehkom xuddi shu joyda joylashgan va ehtimol XVI-asrda qurilgan. Keyinchalik, XVI-asrning oxirida, bu bino Nikolay Spytek Ligejaning mustahkam uy-joyi edi. 1620-yilda bino mudofaa saroyi binosining namunasi edi. 1637-yildan qal’a Lubomirskiylar oilasiga tegishli edi.

Asosiy qurilish ishlarini Gamerenlik Tilman va Karol Geynrix Vaydeman boshqargan. 1820-yilda majmua Avstriya hukumati tomonidan qayta qurildi va sud va qamoqxona maqsadlari uchun moslashtirildi. XX-asr boshlarida uning vayron boʻlishi qal’a tuzilishining eskirgan holati bilan bogʻliq edi. Dastlabki shaklida faqat minora darvozalari va qal’a minoralari saqlanib qolgan. Qal’a devorlarining oʻrtasida Jeshuvdagi Lubomirskiy yozgi saroyi joylashgan.

Adabiyotlar
-----------

* Czapczyńska D. i Janczykowski J. *Zamek w Rzeszowie* w: *Dzieje Rzeszowa*, Tom I, Rzeszów 1994-yil(pol.) )
* Malczewski J. *Zamek w Rzeszowie, jego otoczenie va właściciele*, Wyd. Libri Ressovienses, Rzeszow, 1995-yil(pol.) )
**Aviatorlar** yodgorligi - Rostov viloyati, Novocherkask shahrida joylashgan samolyot shaklidagi yodgorlik-stela.

Tarix
-----

Fuqarolar urushidan so'ng, 1927-yilda Novocherkasskda harbiy tashkilot paydo bo'ldi - 15-alohida korpus tuzatuvchi alohida havo eskadroni (OKKAO). Unga fuqarolar urushi qahramoni Aleksandr Georgievich Dobrolej qo'mondonlik qilgan. 1928-yil kuzida Shimoliy Kavkaz harbiy okrugining birinchi aviatsiya bo'linmasi bo'lgan 13-chi yengil bombardimonchi aviatsiya brigadasi tuzildi. Havo brigadasi 150 dan ortiq samolyotlardan iborat edi. Ivan Danilovich Florovskiy uning birinchi qo'mondoni bo'ldi. 1932-yilda Novocherkasskda 13-havo brigadasining 44-havo eskadroni bazasida SSSRda yengil bombardimonchi aviatsiya navigatorlari uchun birinchi kurslardan biri tashkil etildi.

1936-yilda 13-aviatsiya brigadasi o'rniga 55-yengil bombardimonchilar brigadasi tuzildi. 1938-yilda 55-havo brigadasi negizida 12-uzoq masofali bombardimonchi aviatsiya polki tuzildi, u 1940-yil aprel oyida 81-uzoq masofali bombardimonchi aviatsiya polkiga aylantirildi va Kutaisi shahriga ko'chirildi. Ulug' Vatan urushi yillarida Xotunok aerodromida 216-qiruvchi aviatsiya diviziyasining bir nechta polklari joylashgan edi.

Xotunokdagi aerodrom bilan bog'liq barcha aviatorlar sharafiga 1981-yilda yodgorlik belgisi - MiG-21 samolyoti va uning yonida - Vatan uchun janglarda halok bo'lganlarning ismlari yozilgan yodgorlik plitalari o'rnatildi.

Novocherkassk 24-sonli maktab muzeyida Xotunokdagi aerodromning o'tmishi haqida hikoya qiluvchi eksponatlar mavjud edi.

Manbalar
--------

1. ↑  Памятник Советским авиаторам
2. ↑  Крылья Новочеркасска
3. ↑  Памятник советским авиаторам
4. ↑  МБОУ СОШ № 24 города Новочеркасска
5. ↑  Недействующий аэродром Хотунок (Новочеркасск)

Havolalar
---------

* Sovet aviatorlari haykali tarixi
* Xotunokdagi aviatorlar haykali
**Valeria Katharina Kleiner** (1991-yil 27-martda tugʻilgan) — germaniyalik futbolchi. U ayollar Bundesligasida „Bayer Leverkuzen" va Germaniya U20 ayollar milliy terma jamoasida himoyachi sifatida oʻynagan.

Faoliyati
---------

Valeriya Kleiner 1998-yilda TSV Oberreitnauda futbol oʻynay boshlagan. Keyinchalik u FC Wangen va VfB Friedrichshafen klublarida oʻynadi.

2007-yilda u „Fraiburg" safiga qoʻshildi va „Saarbryuken"ga qarshi oʻyinda ilk bor maydonga tushdi va Bundesligada „Fraiburg" jamoasida oʻynagan eng yosh futbolchiga aylandi.

U 2010—2011-yilgi va 2011—2012-yilgi futbol mavsumlarida „FFC Frankfurt" klubi safida edi.

2013-yil 9-avgustda u „Bayern Munich" bilan shartnoma imzoladi.

2008-yil oktyabr oyida Kleiner Germaniyaning 17 yoshgacha boʻlgan ayollar milliy terma jamoasiga birinchi chaqiruvini qoʻlga kiritdi. 2008-yilning may oyida u jamoa sardori lavozimini egalladi va Germaniyaning Nyons shahrida 17 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi UEFA chempionatida gʻolib chiqdi. Xuddi shu turnirda u UEFAning eng yaxshi 11 jamoasidan joy oldi.

2008-yil noyabr oyida u 19 yoshgacha boʻlgan Germaniya milliy terma jamoasining bir qismi boʻlib, 2008-yilgi FIFA U17 ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatida uchinchi oʻrinni egalladi. 2010-yilda 19 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi UEFA chempionatidan soʻng UEFA uni eng yaxshi 10 nafar futbolchi roʻyxatiga kiritdi.

2010-yil iyun oyida Kleiner murabbiy Maren Maynert tomonidan Germaniya U20 ayollar terma jamoasiga 2010-yilda Germaniyada boʻlib oʻtgan, FIFA U20 ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatida ishtirok etish uchun tanlangan.

Yutuqlari
---------

Milliy terma jamoa safida
* FIFA U20 ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati: 2010-yil
* FIFA U17 ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati, uchinchi oʻrin: 2008-yil
* 17 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi UEFA chempionati gʻolibi: 2008-yil
* DFB-Pokal: 2011-yil

Shaxsiy yutuqlari
* Frits-Valter bronza medali: 2008-yil

Manbalar
--------

1. ↑  „FIFA U-17 Women's World Cup Germany 2010 – List of Players: Germany" (PDF). *FIFA* (27-aprel 2011-yil). 5-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-dekabr 2021-yil.
2. ↑  „Kleiner zu Bayern" (olmoncha).  sueddeutsche.de. Qaraldi: 15-avgust 2013-yil.

Havolalar
---------

* Valeria Kleinerning rasmiy sayti Wayback Machine saytida arxivlandi (2023-02-02).
* Valeria Kleiner Germaniya U-20 jamoasidagi profili
**Gulnora Hasanovna Ravshanova** (1946.26.5, Termiz shahri) — Oʻzbekiston xalq artisti (2004). Termiz davlat pedagogika institutini tugatgan (1975). Xadicha Boboxonovanint qizi. 1963-yildan Surxondaryo viloyat musiqali drama teatrida aktrisa. R. oʻz ijodi davomida lirik, dramatik, komik kabi turli xarakterdagi obrazlar yaratdi: Maysara (Hamza, "Maysaraning ishi"), Nurxon (K.Yashin, "Nurxon"), Ledi Milford (Shiller, "Makr va muhabbat"), Saodat (E.Vohidov, "Istambul fojiasi"). Sotti (S.Ahmad, "Kelinlar qoʻzgʻoloni"), Bibi (Sh.Pardayev, "Osmonsiz uy"), Toʻlgʻanoy (Ch.Aytmatov, "Momo yer"), Bibixonim va Ona turk (Q.Abdunabiyev, "Amir Temur va Yildirim Boyazid"), Kuntugʻmishbeka (U.Azim, "Atpomishning qaytishi"), Malika (X.Xursandov, "Oʻlding aziz boʻlding") va boshqa.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Valeriy Pavlovich Chkalov** (ruscha: *Валерий Павлович Чкалов*; 2-fevral, 1904 — 15-dekabr, 1938) rus sinovchi-uchuvchisi, Sovet Ittifoqi Qahramoni (1936) boʻlgan. Aerobatika kashshoflaridan biri boʻlgan Chkalov Tupolev ANT-25 uchogʻida 1937-yil iyunida Moskvadan Vashingtonga shimoliy qutb orqali betoʻxtov uchib, xalqaro shuhratga erishgan. 8 811 kilometrlik bu parvoz 63 soat davom etgan. 

Chkalov 1938-yil 15-dekabrida Polikarpov I-180 apparatini sinash paytida halokatga uchrab, vafot etgan. Uning sharafiga qishlogʻi nomi Chkalovsk, deb oʻzgartirilgan. Orenburg shahri 1398—1957-yillar orasida Chkalov, deb nomlangan. Moskva, Sankt-Peterburg, Nijniy Novgorod va Yekaterinburg metropolitenlarida *Chkalovskaya* bekatlari bor, Toshkent metropoliteni bekatlaridan biri ham 2012-yilgacha *Chkalov*, deb nomlanar edi.

Manbalar
--------

1. ↑  Богданов Н. Г. «В небе — гвардейский Гатчинский»
2. ↑  Валерий Чкалов под мостом не летал?
3. ↑  10 самых-самых памятников Березовщины - Газета - Туризм и Отдых
4. ↑   История НИИ ВВС.

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Koʻrshapalaklar** (Microchiroptera) — qoʻlqanotli sut emizuvchilar kenja turkumi. Mevaxoʻr qoʻlqanotlilarga nisbatan kichik (tanasining oʻz. 2,5 sm dan 14 sm gacha) va uchishga koʻproq moslashgan, quloq suprasi kengroq. Keyingi oyoqlarining tovonida togʻay pix boʻlib, unga uchish pardasining keyingi uchi tutashgan. Tishlari hasharotxoʻrlarnikiga oʻxshash tuzilgan, oziq tishlarining qirralari oʻtkir. Koʻzlari yaxshi koʻrmaydi. Koʻrshapalak mukammal exolokatsiya xususiyatiga ega; atrofdagi narsalarning holatini (jumladan, oʻljasini) eshitish organlari orqali qabul qilinadigan ultratovush signallari yordamida aniqlaydi. Koʻrshapalakning eshitish organlari 0,2 ms dan 100 ms gacha davom etadigan 20—120 k/s chastotali qisqa ultratovush impulslarini qabul qiladi. Bunday signallar boʻgʻizda hosil boʻlib, ogʻiz yoki burun orqali tarqaladi. Koʻrshapalak exolokatsiya orqali diametri 0,1—0,08 mm gacha boʻlgan sim toʻsiqlarni sezishi aniqlangan. Exolokatsiya orqali sezish 10– 15 m dan oshmaydi. 650 ga yaqin turi, jumladan, Oʻzbekistonda 19 turi maʼlum. Tunda yoki shomda faol uchib, oziq qidiradi. Koʻpchilik turlari, jumladan, Oʻzbekistonda tarqalgan barcha koʻrshapalak hasharotlar bilan oziqlanadi. Koʻpchilik turlari tropik va suptropik iqlimda tarqalgan. Ayrim tropik turlari mevalar, gul nektari va changi, issiqqonli hayvonlarning qoni, sut emizuvchilar, sudralib yuruvchilar va baliqlar bilan oziqlanadi. Daraxtlar kovagi, toshlar yorigʻi, gʻorlar va imoratlardagi pana joylarni oʻziga makon qilib oladi. Minglab individlardan iborat koloniya hosil qiladi. Ayrim gʻorlarda koʻrshapalak koloniyasidagi individlar soni 20 mln.ga yetishi aniqlangan. Moʻtadil va sovuq iqlimda tarqalgan K. geteroterm boʻlib, ularning tana harorati tashqi muhit harorati taʼsirida oʻzgarib turadi. Koʻpchilik shimol K.i 7—8 oylik qishqi uyquga ketadi. Odatda, gʻorlar, tashlandiq shaxtalar va chuqur yoriqlarda qishlaydi. Bir qancha turlari qishlash uchun janubiyga uchib ketadi. Yilda bir marta 1—2 tadan koʻzi yumuq, yungsiz bola tugʻadi. 20 yilgacha yashaydi. Koʻpchilik tungi hasharotlarni, jumladan, qishloq xoʻjaligi zararkunandalari, qonxoʻr ikki qanotlilarni kirib juda katta foyda keltiradi. Oʻsimlikxoʻr turlari gullarni changlantiradi va urugʻlarni tarqatadi. Amerikadagi ayrim koʻpchilik odamlar orasida qutirish kasalligi virusi va ayrim infeksiyali kasalliklarni tarqatishi aniqlangan. Bir qancha turlari muhofaza qilinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gulparshin Srimbetova** (1945, Moʻynoq tumani) — qoraqalpoq xonandasi (lirikdramatik soprano), Qoraqalpogʻiston (1973), Oʻzbekiston (1974) va Boshqirdiston (1977) xalq artisti. Toshkent konservatoriyasini tugatgan (1970). Nafasi keng, jarangdor ovoz sohibasi. Berdaq nomidagi Qoraqalpoq davlat filarmoniyasida yakkaxon xonanda (1961—63 va 1970-yildan). Repertuaridan xalq qoʻshiklari ("Dembermes", "Bibisanam", "Eshvoy", "Adingnan" "Ellarim bordi" va boshqalar), kompozitor ("Nukus gullari", "Yor-yor aytayin", N. Muhammaddinov) va bastakorlar asarlari ("Dutorim mening", X. Turdiqulov) oʻrin olgan. Qozon, Ufa, Moskva kabi shaharlarda gastrolda boʻlgan. Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1974).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Reyka** (rus. — yogʻoch gʻoʻla) — 1) tishli R. — bir tomoniga tishlar ochilgan prizmatik yoki silindrik sterjen; tishlari tishli gʻildirak (shesternya) tishlari bilan ilashib, ilgarilamaqaytma harakat qiladi. Aylanma qarakatni ilgarilama harakatga aylantirib beradi va aksincha. Yuk koʻtarish mexanizmlari, stanoklar va boshqalarda qoʻllaniladi;2) geodeziyada — a) ikki nuqta balandligini aniqlash uchun nivelir bilan ishlatiladigan moslama; toʻgʻri toʻrtburchak yoki dvutavr kesimli, 3–4 m uzunlikdagi yogʻoch taxtacha. Oʻngi (yuzi)da yoki ikkala tomonida shashkasimon yoki shtrix shkalali boʻladi; v) optikmexanik masofa oʻlchagich (dalnomer) bilan masofani oʻlchashda oʻzgaruvchan va oʻzgarmas bazis sifatida ishlatiladigan geodezik asbob; 3) suvokchilikda, yer oʻlchashda ishlatiladigan moslama (qarang Gazchoʻp).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Koʻshk (Koʻchik)** — toʻrt ustunli, tomi gumbazli, asosan, yogʻochdan qurilgan yengil inshoot; pavilon, kiosk. Kelib chiqishi jihatidan oddiy oʻtovga borib taqaladi. Oʻrta asrlar Sharq meʼmorligida keng tarqalgan. Dastlab qadimgi koʻchmanchi xalqlarning koʻchib yurishiga qulay uy (koʻchik) sifatida paydo boʻlgan. Arava ustiga oʻrnatilgan koʻshklardan ham foydalanilgan. Keyinchalik koʻshklar badavlat kishilar, hukmdorlar uchun bezakdor qilib bogʻlar ichida qurilgan. Tarixiy manbalarda koʻshk namunalari haqida maʼlumotlar saqlangan. Vizantiya elchisi Zemarx 568-yilda Oʻrta Osiyo koʻchmanchilarining xoqoni oʻrdasida 4 tovus haykalini koʻtarib turgan koʻshkni koʻrgani haqida yozgan. 738-yilda Termiz yaqinida arab sarkardasiga oltin va kumush bilan bezatilgan 2 koʻshk taqdim etilgan va boshqa X—XV asrlarda koʻshk meʼmorligi rivojlanib, aksari bogʻ ichkarisidagi sinchkori yengil qurilmalar (koʻshklar) ustun, ayvon va boloxonali, zebu ziyvatli, hashamatli, koʻrkam imoratlari bilan koʻzga tashlangan. Amir Temur bunyod etgan bogʻlar ichidagi koʻshklar shaklu shamoyili bilan meʼmoriy taraqqiyotda yangi davr ochgan. Samarqand atrofida bunyod etilgan (XIV—XVI asrlarda) bogʻ-rogʻlar ichidagi koʻshklar haqida tarixiy manbalar aniq maʼlumot beradi. Samarqanddagi Koʻksaroy, Shahrisabzdagi Oq saroyni Bobur koʻshklar qatoriga kiritgan. Koʻshk meʼmorligi Turkiya, Xitoy, Yaponiya va boshqa mamlakatlarda keng tadbiq etildi. Yevropaga ham Sharq orqali ("kiosk shaklida") kirib kelgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Koʻrlar maktabi** - koʻr va zaif koʻruvchi bolalar uchun internat maktabi tipidagi maxsus taʼlim-tarbiya muassasasi. Koʻrlar maktabi koʻrlar va zaif koʻruvchilar internat maktabiga boʻlinadi. Oʻzbekistonda birinchi marta 1920-yil nogiron (kar, koʻr, aqli zaif) bolalar uchun internat maktabi sifatida tashkil etilgan. Toshkentda zaif koʻruvchilar uchun 20 oʻquvchidan iborat maktab 1922-yil, alohida moslashtirilgan internat maktabi 1935-yil ochilgan. Koʻrlar internat maktabiga mutlaqo koʻrmaydigan, zaif koʻruvchilar internat maktabiga 0,05% gacha koʻrish qobiliyatiga ega boʻlgan bolalar qabul qilinadi. Koʻr va zaif koʻruvchilar respublika, viloyat va shahar xalq taʼlimi boshqarmalari tomonidan tashkil etilgan tibbiy psixologik-pedagogik komissiyalar tomonidan koʻrikdan oʻtkaziladi va oʻqishga yoʻllanma beriladi. Koʻr va zaif koʻruvchi bolalar uchun maxsus taʼlim-tarbiya Oʻzbekiston Respublikasining "Taʼlim toʻgʻrisida"gi qonuni (1997) asosida amalga oshiri-ladi. Koʻrlar maktabi Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi tizimiga kiradi.

Koʻrlar maktabida 2 boʻlim mavjud boʻlib, 1-boʻlimda 10 yillik, 2-boʻlimda 11 yillik tayanch taʼlim beriladi. Koʻrlar maktabining boshlangʻich sinflarida oʻqish maxsus reja, dastur, daryolik va oʻquv qoʻllanmalari asosida, yuqori sinflarda normal maktablarning 5—9-sinflar darsliklaridan foydalanib olib boriladi. Koʻrlar internat maktabida har birsinfga 8 oʻquvchi, zaif koʻruvchilar internat maktabida 10 oʻquvchi qabul qilinadi. Darsliklar Brayl alifbosi (relyef-nuqta) asosida tayyorlanib bosiladi. Oʻquv rejasi, dasturi, daryolik va oʻquv qoʻllanmalari Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi Taʼlim markazining maxsus taʼlim boʻlimi tomonidan tayyorlanadi. Maktabning 2-boʻlimida oʻqiydigan zaif koʻruvchi bolalar daryo jarayonida turli texnika va kattalashtiruvchi optik vositalar, maxsus yoritqichlardan foydalanadilar. Koʻrlar maktabi oʻquvchilari doimiy ravishda koʻz vrachi, nevropatolog va boshqa vrachlar nazoratida boʻladi. Koʻrlar maktabi qoshida maktabgacha tarbiya boʻlimi mavjud boʻlib, ular maxsus maktabda oʻqish uchun tayyorlanadi. Koʻrlar maktabida maxsus usullar (ayniqsa, taʼlimning 1-bosqichida) keng qoʻllaniladi. Asosiy eʼtibor ojizlik oqibatlarini tuzatish, davolash, fazoviy tasavvur va oriyentatsiyani ustirishga qaratilgan boʻladi. Oʻqishni tugatgan oʻquvchilar mehnat qilishlari yoki oliy va oʻrta maxsus oʻquv yurtiga kirib oʻqishni davom ettirishlari mumkin. 2000/2001 oʻquv yili boshi OʻzRda 7 koʻrlar internat maktabi (1369 oʻquvchi), 2 zaif koʻruvchilar internat maktabi (386 o'quvchi) ishladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gulnora Nizomovna Mavayeva** (1931.30.7, Samarqand) — balerina, raqqosa. Oʻzbekiston xalq artisti (1964). Tamaraxonim nomidagi balet maktabida (1939—41), Navoiy teatrining balet studiyasida (1944—48) taʼlim olgan. Moskva xoreografiya bilim yurti qoshidagi oʻzbek balet studiyasini (1951), Leningrad xoreografiya bilim yurtining pedagogika boʻlimini (1971) tugatgan. 1945—49 va 1951—67 yillar Navoiy teatrida yetakchi balet solisti. Toshkent xoreografiya bilim yurtida (1971-yildan; 1975—78 yillar badiiy rahbar) hamda Toshkent madaniyat instituti (1974-78), Misr (1979-80), Yaman (1980—81) balet maktablarida, 1982-yildan Toshkent davlat milliy raqs va xoreografiya oliy maktabida mumtoz raqs oʻqituvchisi. Mumtoz va jahon baletlarida bir qancha partiyalarni ijro etgan: Mariya, Zarema (B. Asafyev, "Boqchasaroy favvorasi"). Esmeralda (Ch. Puni, "Esmeralda"). Siren pariyey, Avrora (P. Chaykovskiy, "Uyqudagi goʻzal"). Suyumbeka (F. Yarullin, "Shurale"), Mirta (A. Adan, "Jizel"), Xuanita (K. Glyuk, "Don Juan") va boshqa Oʻzbek baletlaridagi Gulnora (G. Mushel, "Raqqosa"), Oynisa (D. Zokirov, B. Giyenko, "Oynisa"), Lola (Ik. Akbarov, "Orzu") kabi partiyalarida Yevropa mumtoz raqsini anʼanaviy oʻzbek raqs harakatlari bilan uygʻunlashtirishga intilgan. Mavayeva oʻzbek mumtoz, xalq va zamonaviy raqslarning ham mohir ijrochisidir. U koʻproq lirik raqqosa boʻlib, raqslari jozibador va nafisligi bilan ajralib turadi. Eng yaxshi raqslari: "Katta oʻyin", "Pilla", "Fargʻona ruboiysi", "Orzu", "Bahor", "Shoʻx qiz", "Ey sarvi ravon", "Oʻynasin", "Raqqosa", "Zebunniso" va boshqalar.

Manbalar
--------

1. ↑  "MAVAYEYA Gulnora Nizomovna" *OʻzME*. M-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Dominik** **Plechatý** (1999-yil, 18-aprelda tugʻilgan) — chexiyalik futbolchi, Praganing Sparta klubidan ijaraga olingan Slovan Liberec tomonidan, **Dominik** **Plechatý** himoyachi sifatida maydonda harakat qiladi.

Klubdagi faoliyati
------------------

### Yoshligi

Yoshlar darajasida **Dominik** **Plechatý** Sparta Prague klubida oʻynagan, 2016-17 UEFA Yoshlar Ligasida (Titograd va Altinordu klublariga qarshi) 3 ta oʻyinda ishtirok etgan.

### Chexiya Sparta Prague

U 2019-yil, 10-fevralda Chexiya Birinchi Ligasining Bohemians Praha 1905 klubiga qarshi o‘yinida asosiy jamoa safida debyut qilgan. U 2020/21-yilgi mavsumda UEFA Yevropa ligasi guruh bosqichida Lille, Milan va Celtic klublariga qarshi 5 ta oʻyinda maydonga tushdi.

U asosiy jamoadagi birinchi oʻyinidan beri 15 liga oʻyinida, 1 Chexiya kubogida va 5 UEFA Yevropa Ligasida gol urmagan.

### Chexiya Vlašim (ijara)

2018-yilning 17-iyulida u Chexiya milliy futbol ligasida Vlashim klubiga ijaraga berildi. Olti oylik ijarada u chempionatning 14 ta oʻyinida va Chexiya kubogining 3 ta oʻyinida maydonga tushib birorta gol ura olmadi.

### Chexiya Jablonec (ijara)

2019-yil, 8-iyulda u Jablonec klubiga ijaraga berildi. Bir yillik ijarada u 26 ta liga oʻyinida va 2 ta Chexiya kubogida maydonga tushib birorta ham gol urmagan.

Xalqaro faoliyati
-----------------

U Chexiya U-18, Chexiya U-19, Chexiya U-20 va Chexiya U-21 terma jamoalarida 18, 19, 20 va 21 yoshgacha boʻlgan xalqaro futbol oʻynagan. U 27 ta oʻyinda maydonga tushib birorta ham gol ura olmagan.

Faoliyat statistikasi
---------------------

### Klub

*2021-yil, 24-mart holatiga ko'ra*

| Klub | Mavsum | Liga | Kubok | Mintaqaviy | Boshqa | Jami |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Divizion | Oʻyin | Gol | Oʻyin | Gol | Oʻyin | Gol | Oʻyin | Gol | Oʻyin | Gol |
| Vlasim (ijara) | 2018-19 | Fortuna Národní liga | 14 | 0 | 3 | 0 | — | — | 17 | 0 |
| Sparta Prague | 2018-19 | Fortuna liga | 5 | 0 | 0 | 0 | — | — | 5 | 0 |
| 2020-21 | 9 | 0 | 1 | 0 | 5 | 0 | — | 15 | 0 |
| Jami | 14 | 0 | 1 | 0 | 5 | 0 | 0 | 0 | 20 | 0 |
| Jablonec (ijara) | 2019-20 | Fortuna liga | 28 | 0 | 2 | 0 | 0 | 0 | — | 30 | 0 |
| Karyera jami | 56 | 0 | 6 | 0 | 5 | 0 | 0 | 0 | 67 | 0 |

Manbalar
--------

1. ↑  „Sparta v Bohemians 1905 game report". *Soccerway* (10-fevral 2019-yil).
2. ↑  „Dominik Plechatý, Últimas noticias & perfil del jugador | Goal.com". *www.goal.com*. Qaraldi: 17-mart 2021-yil.

Havolalar
---------

* Dominik Plechaty Chexiya Birinchi Ligasining rasmiy statistikasi
* Dominik Plechatý
**Reyn slanetsli togʻlari** — Reyn daryosi oʻrta oqimining har ikki sohilida joylashgan togʻlar, asosan, Germaniya hududida. Shimoliy dan janubga 150 km, gʻarbdan sharqqa 400 km ga choʻzilgan. Oʻrtacha bal. 500–600 m, eng baland joyi 880 m (GroserFeldberg choʻqqisi). Yassi platolar bor. Slanets va kvarsitlardan, shuningdek, qumtosh va oxdktoshlardan tuzilgan. Kad. vulkan natijasida hosil boʻlgan relyef shakllari saqlangan. Reyn, Mozel, Lan daryolari vodiylari bilan parchalangan. Reyn slanetsli togʻlarit.ning shim. qismidagi togʻ oldi bukilmasida Rur toshkoʻmir havzasi joylashgan. Togʻ yon bagʻirlari oʻrmonlar (qoraqayin, qoraqaragʻay, dub) bilan krplangan. Yassi joylarida botqokliklar va yalangliklar uchraydi. Daryo vodiylarida dehqonchilik qilinadi. Tokzorlar bor. Chorva boqiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sovetlar uyi** — Shimoliy Osetiya-Alaniya Respublikasining Vladikavkaz shahridagi arxitektura va shaharsozlik yodgorligi. Rossiyaning va Shimoliy Osetiyaning madaniy merosi hisoblanadi. U shaharning tarixiy markazida, markaziy Ozodlik maydonida joylashgan. Vladikavkazdagi eng katta bino va liftlar bilan jihozlangan shahardagi birinchi bino.

Tarixi
------

1936-yilgacha, bugungi kunda Sovetlar uyi joylashgan joyda, asl Pushkin maydoni barbot qilingan. 1936-yilda meʼmorlar Petuxov va B. R. Simonov tomonidan loyihalashtirilgan Sovetlar uyi qurilishi boshlandi. Besh qavatli binoning qurilishi 1940-yilda yakunlandi.

Binoning umumiy hajmi 60 ming kub metrni tashkil qiladi.  Markaziy binoning ikki tomonida binoning butun balandligi boʻylab ustunli uchta qavatli ikkita chiqib turuvchi risalit mavjud.

Hozirgi vaqtda binoda Respublika hukumati va Shimoliy Osetiya parlamenti joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Перечень выявленных объектов культурного наследия Республики Северная Осетия-Алания". 26-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-fevral 2020-yil.
2. 1 2 3  Торчинов 1999. sfn error: no target: CITEREFТорчинов1999 (help)
3. ↑  Киреев 2014. sfn error: no target: CITEREFКиреев2014 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Киреев Ф. С.*. По улицам Владикавказа*, 2-е изд. доп. и перераб, Владикавказ: Респект, 2014. ISBN 978-5-905066-18-4.
* Торчинов В. А.*. Владикавказ : Краткий историко-краеведческий справочник*. Владикавказ: Северо-Осетинский научный центр, 1999 — 141—142 bet. ISBN 5-93000-005-0.
**Domenlar** (frans. domaine — bu yerda sohalar, qismlar) — magnit, elektr yoki elastiklik xossalari bilan yoxud zarralarning tartibli joylashganligi yoki elastiklik xossalari bilan yoxud zarralarning tartibli joylashganligi yoki yoʻnalganligi bilan bir-biridan farqlanuvchi bir jinsli muhit soxalari. Ferromagnit va antiferromagnit D. segnetoelektr D. Gann D.i, elastik D. suyuq kristallardagi D. va b. xillari mavjud. Ferromagnetiklarning spontan magnitlanganligi (atomlar magnit momentlarining parallel yoʻnalganligi) sohasi (oʻlchami 10~s— 10~2 sm) — ferromagnit D.ni, segnetoelektriklarning spontan magnitlanganligi sohasi (oʻlchami 10~5 — 10~3sm) — segnetoelektr D.nihosil qiladi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Reyunion** (fr.*Réunion*, reyu. kreol.*Rényon*) — Fransiyaning dengizorti mintaqasi. U Hind okeanidagi xuddi shu nomdagi orolda, Madagaskardan 700 km sharqda joylashgan.

Geografik joylashuvi va tabiati
-------------------------------

Reyunion – Madagaskardan sharqda joylashgan Hind okeanidagi vulqonli orol. Eng baland nuqtasi soʻngan vulqon Piton-de-nej (3069 m). 

Iqlimi - tropik. Orolning janubi-gʻarbiy qismi choʻlbiyobonlardan iborat. Shimoli-sharqiy tomonida hind xurmosi, temir va zaytun daraxtlari, daraxtsimon paporotniklar va palmalar oʻsadi.

Davlat tuzilishi va siyosiy partiyalari
---------------------------------------

Davlat tuzilishi – Fransiyaning dengizorti departamenti. Orolni Fransiya tomonidan tayinlanadigan prefekt boshqaradi. Oʻz-oʻzini boshqarish organlari – Bosh va Mintaqaviy Kengashlar. Hududiy jihatdan ikki okrugga boʻlinadi. Siyosiy partiyalari: Kommunistik partiya, Demokratik tashkilotlar.

Iqtisodi, transport kommunikatsiyalari
--------------------------------------

Qurilish mahsulotlari, shakar ishlab chiqarish zavodlari, konserva korxonalari faoliyat koʻrsatadi.

Baliqchilik va ovchilik rivojlangan. Shakarkamish, vanil va boshka ekinlar yetishtiriladi. Mamlakat iqtisodida turizm ham alohida ahamiyat kasb etadi. Importi: isteʼmol va sanoat mahsulotlari. Eksporti: shakar, vanil, yorongul yogʻi va boshqalar. 2006-yilda YAIM mikdori 4790 mln (aholi jon boshiga - 5995) dollarni tashkil etgan. Asosiy savdo hamkorlari: Fransiya va YeI mamlakatlari.

Asosiy porti – Le-Por.

Tarixi
------

Orol 1513-yili portugallar tomonidan ochilgan va bungacha bu yer kimsasiz boʻlgan. Reyunionning geografik jihatdan qulay (Yevropa va Afrika oʻrtasidagi dengiz savdo yoʻlida) joylashganligi rivojlanishini taʼminladi. 1869-yilda Suvaysh kanalining ishga tushirilishiga qadar orol strategik jihatdan ahamiyati yuqori edi. 1642-yili fransuz dengizchilarining orolga tushishi natijasida orol Fransiyaga koʻshib olindi va Burbon deb nomlandi. XVII asr oxirida qaxva plantatsiyalarida ishlatish uchun Madagaskardan qullar olib kelindi. Fransiyaning respublika deb eʼlon kilinishi bilan orol nomi Reyunion deb oʻzgartirildi. 1946-yil martida Reyunion "dengizorti departa- menti", 1974-yildan esa dengiz orti maʼmuriy hududi» maqomini oldi. 2005-yilda Mozambik boʻgʻizidan kichik orollar - Yevropa va Basas-da-Indiya Fransiyaning Janubiy va Antarktika hududlari ittifoqiga oʻtdi.

Manba
-----

* Departament kengashi sayti (fransuzcha)
* Prefekt vebsayti (fransuzcha)
* Mintaqa Kengashi veb-sayti (fransuzcha)
**Reykyavik** — Islandiyaning poytaxti. Mamlakatning siyosiy, iqtisodiy va madaniy markazi. Islandiya o.ning janubi-gʻarbiy qismida, Atlantika okeanining Faxsafloui qoʻltigʻi sotsilida joydashgan. Iqlimi qishi yumshoq subarktika dengiz iqlimi. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi 0,4°, iyulda 11 — 12°. Qishda qoʻltiq suvi muzlamaydi. Yillik yogʻin 800 mm. Aholisi 135,6 ming kishi (2022).

Reykyavik — transatlantika yoʻlidagi muhim port. Transport yoʻllari tuguni. Aeroporta xalqaro ahamiyatga ega. Reykyavik — baliq sanoati va savdosining jahonda eng yirik markazlaridan. Shahar sanoati, asosan, baliq xoʻjaligi va baliq ovlash flotiga xizmat koʻrsatish bilan bogʻliq. Oziq-ovqat sanoatida baliq uni, moyi va boshqa ishlab chiqariladi. Kema verfi, poyabzal, toʻqimachilik sanoati korxonalari, alyuminiy, sement zavodlari ishlab turibdi. Baliq sanoati uchun jihozlar ishlab chiqariladi. Maishiy ehtiyojlar va uylarni isitish uchun qaynoq yer osti suvlaridan foydalaniladi. Universitet, pedagogika instituti, institutlar milliy kengashi, meteorologiya, patalogiya va bakteriologiya institutlari; yirik kutubxonalar, muzeylar, badiiy galereya, milliy teatr bor. Shahar oʻrnida 17-asrgacha qishloq boʻlgan. 1920-yildan Islandiya Qirolligi, 1944-yildan Islandiya Respublikasi poytaxti.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Yevropa poytaxtlari |
| --- |
|  |
| 
BMTga aʼzo mamlakatlar: Amsterdam **·**  Andorra-la-Velya **·**  Afina **·**  Belgrad **·**  Berlin **·**  Bern **·**  Bratislava **·**  Brussel **·**  Budapesht **·**  Buxarest **·**  Vaduts **·**  Valletta **·**  Varshava **·**  Vatikan **·**  Vena **·**  Vilnyus **·**  Dublin **·**  Zagreb **·**  Kiyev **·**  Kishinyov **·**  Kopengagen **·**  Lissabon **·**  London **·**  Lyublyana **·**  Lyuksemburg **·**  Madrid **·**  Minsk **·**  Monako **·**  Moskva **·**  Oslo **·**  Parij **·**  Praga **·**  Reykyavik **·**  Riga **·**  Rim **·**  San-Marino **·**  Sarayevo **·**  Skopye **·**  Sofiya **·**  Stokgolm **·**  Tallin **·**  Tirana **·**  Helsinki **·**  Podgoritsa

Boshqa hududlar poytaxtlari: 
Vatikan **·**  Gibraltar **·**  Duglas **·**  Longyir **·**  Malta qarorgohi **·**  Mariyexamn **·**  Sent-Piter-Port **·**  Sent-Xeliyer **·**  Torsxavn **·**  Episkopi
Mustaqilligi tan olinmagan mamlakatlar: Prishtina **·** Tiraspol
 |

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kudoʻnggarlik** — toʻqilgan ipgazlama va shoyini hamda oshlab olingan charmni urib tekislash, silliklash va unga jilo berish (pardozlash) kasbi. K. bilan usta-kudoʻnggar shugʻullangan. Oʻrta Osiyo, xususan, Oʻzbekistonda qadimdan maʼlum. Us t a K. da toʻqmoqsimon yogʻoch asbob-kudoʻngdan foydalangan. K. kasbi ayrim joylarda (mas, Margʻilonda) kichik xususiy hunarmandchilik korxonalarida saqlanib qolgan. Hozir bu kasb toʻqimachilik korxonalarida pardozlash mashivalari zimmasiga yuklangan. Buning uchun gazlama agat, poʻlat, shisha, yashma (rangdor tosh)dan yasalgan gʻaltaqlar (roliklar) orasidan muayyan haroratda bosim ostida oʻtkaziladi. Shunda gazlama yoki charm sirti bir tekis, silliq va yaltiroq boʻlib chiqadi. Bu ishni maxsus presslarda ham bajarish mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vertikal doira asbobi** - osmon yoritqichlarining ufqdan balandligini, shuningdek kuzatuv joylarining geografik koordinatalarini oʻlchash uchun ishlatiladigan astronomiya asbobi. Tuzilishi va ishlash usuliga koʻra universal asbobga oʻxshaydi. V. d. a. gorizontal oʻqqa oʻrnatilgan optik truba va darajalarga boʻlingan doiradan iborat. Uni ikkinchi (vertikal) oʻq atrofida istalgan vaziyatga burish mumkin. Bu asbobdan asosan yulduzlarning mutlaq kataloglari (jadvallari) ni tuzishda foydalaniladi. V. d. a.ni yasash gʻoyasini 19-asrda V. Ya. Struve oʻrtaga tashlagan. 1962 yilda Leningraddagi Pulkovo rasadxonasida fotografik V. d. a. yaratilgan, unda yoritqichlarni kuzatish jarayonlari deyarli avtomatlashtirilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**„Kuy avjida uzilmasin tor"** — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. 1986-yil Moskva shahrida „Xudojestvennaya literatura" nashriyotida rus tilida chop etilgan. 1991-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa birlashmasida oʻzbek tilida chop etilgan.

Ruscha nashr
------------

Ruscha nashr 1986-yil Moskva shahrida „Xudojestvennaya literatura" nashriyotida chop etilgan. Asar kirish soʻzini Robert Rojdestvenskiy yozgan. Kitob adadi – 10 000 nusxa.

Oʻzbekcha nashr
---------------

Oʻzbekcha nashr 1991-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa birlashmasida chop etilgan. Toʻplamga muallif 1960-, 1970- hamda 1980-yillarda yozgan sheʼrlari va „Ruhlar isyoni" dostoni kiritilgan. Asar rasmlarini I. Kiriakidi chizgan.

Oʻzbekcha nashr boshida Vohidovning tarjimai holi keltililgan. Asar „Kuy avjida uzilmasin tor", „Dildorga noma yozdim", „Oʻrtada begona yoʻq", „Ona tilim oʻlmaydi" turkumlariga boʻlingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Kuy avjida uzilmasin tor" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 26-noyabr 2016-yil.
2. ↑  „Kuy avjida uzilmasin tor" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 26-noyabr 2016-yil.

Havolalar
---------

* „Kuy avjida uzilmasin tor" Ziyouz saytida


|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Greenpoint, Bruklin, Nyu-York shahridagi doʻkon mushugi
**Bodega mushugi** (shuningdek, **gostronom**, **ombor, doʻkon** yoki **bozor mushugi** deb ham ataladi) — *doʻkonda* yashaydigan, ishlaydigan mushuk turi. Ferma mushuklari, kutubxona mushuklari va kema mushuklari singari, doʻkon mushugi odatda kemiruvchilarni yoʻq qilish va ularni koʻpayishini oldini olish uchun biologik zararkunandalarga qarshi kurashadigon aralash zotli mushukdir.

Doʻkon mushugi doʻkon egasi tomonidan boqiladigan uy mushugi yoki doʻkon egasi tomonidan muntazam ovqatlanish orqali doʻkonga jalb qilinadigan yarim yovvoyi mushuk boʻlishi ham mumkin. Sogʻliqni saqlash boʻlimlari odatda doʻkon mushuklarini isteʼmol qilinadigan mahsulotlar sotiladigan muassasalardan tirik hayvonlarni taqiqlovchi oziq-ovqat kodlari ostida taqiqlaydi.

Etimologiyasi
-------------

 Gudzon maydonidagi doʻkoniga mushuki, Manxetten, Nyu-York shahri
Bu atama ispancha *doʻkon* soʻzidan olingan boʻlib, „omborxona" yoki „sharob qabri" deb tarjima qilinadi. Bu atama odatda Nyu-York shahridagi oziq-ovqat, shirinliklar, goʻshtlar, sendvichlar, alkogolsiz ichimliklar va boshqa asosiy mahsulotlarni sotadigan doʻkonga murojaat qilish uchun ishlatiladi. Bu atama odatda Nyu-Yorkdagi  va Amerikaning boshqa shaharlaridagi yirik latinolar yashaydigan korxonalar bilan bog‘lanadi.

Qonuniyligi
-----------

 2020-yil, may, G‘arbiy Queenʼs Road, Gonkong, doʻkonda tushdan keyin uxlayotgan mushuk
*Nyu-York shahar sogʻliqni saqlash va ruhiy gigiena departamenti* doʻkon mushuklarining oziq-ovqat bilan ifloslanishi mumkinligidan xavotirlanib, Oziq-ovqat xizmati muassasalariga xizmat hayvonlari boʻlmagan tirik hayvonlar yoki baliqlarni olib kirilishi, jarimalar jadvalining 23-bobiga koʻra, oziq-ovqat mahsulotlarini sotadigan muassasalar 200 dan 350 dollargacha jarimaga tortiladi. Shunga qaramay, mushuklar Nyu-York shahridagi 10 000 dan ortiq doʻkonlarning koʻpchiligida mavjud; *The New-York Times gazetasining* xabar berishicha, koʻplab doʻkon egalari mushuklarni qonunga qaramasdan saqlashadi, chunki ular mushuklarni doʻkonda saqlash kemiruvchilarning koʻpayishidan koʻra afzalroq deb hisoblaydilar, bu esa 300 dollar jarimaga tortiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Wang, Hansi Lo* „New York City Bodegas and the Generations Who Love Them".  NPR (10-mart 2017-yil). Qaraldi: 21-oktabr 2019-yil.
2. ↑  „CHAPTER 23 – APPENDIX 23-C FOOD SERVICE ESTABLISHMENT AND NON RETAIL FOOD SERVICE ESTABLISHMENT PENALTY SCHEDULE". *New York Department of Health and Mental Hygiene*. Qaraldi: 21-oktabr 2019-yil.
**Shahzoda Jihangir** (1531-yilda Istanbulda −1553-yil 27-noyabr, Aleppo) — Sulton Suleymonning qonuniy rafiqasi Aleksandra Anastasiya Lisovska Sultondan kenja oʻgʻli. Istanbulning tumanlaridan biri va masjid Shexzoda Jihangir sharafiga nomlangan.

Biografiya
----------

Shahzoda 1531-yilda Istanbulda tugʻilgan. U Suleymon va Aleksandra Anastasiya Lisovskalarning oltinchi farzandi va beshinchi oʻgʻli edi. Anʼanaga koʻra, Jihangir saroyda tarbiyalangan. Shahzodaning tugʻma nuqsoni bor edi. Uning dumba va boshqa sogʻliq muammolari bor edi. Doimiy ogʻriqni bostirish uchun Jahongir giyohvandlikka berilib ketdi. Yoshi va kasalligiga qaramay, u turmushga chiqdi. Buni hisobga olib, Jihangir Usmonli taxtiga daʼvo qilmadi. Biroq, Jihangir ziyoli, xattotlikka mehr qoʻygan, „Zarifiy" nomi bilan sheʼrlar yozgan (turkcha: Zarifiy), otasi bilan uzoq suhbatlashdi. Jismoniy nuqsoniga qaramay, sanjaqqa yuborilganda Jihangirning kanizaki bor edi. U oʻgay akasi Mustafaga (Sulaymon va Mahidevronning oʻgʻli) ehtiros bilan bogʻlangan degan fikr bor. Ammo shuni taʼkidlash joizki, Mustafa Jihangir endigina ikki yoshga toʻlganida poytaxtni tark etgan.

Shahzoda Jihangir nomi berilgan Istanbuldagi masjid

Oʻlim
-----

Jihangir Mustafa qatl qilinganidan bir necha hafta oʻtgandan soʻng, Halabda 22 yoshida vafot etadi (afsonalarda Jihangir akasini sogʻinib vafot etgani aytiladi). Jihangir vafot etgandan soʻng Istanbuldagi Shehzade masjidida katta akasi Shahzoda Mehmed yoniga dafn qilinadi. Shuningdek baʼzi manbalarda Sulaymon Sinanga bu kvartalda hozirgacha shu shahzoda nomi bilan ataladigan goʻzal masjid qurishni buyuradi. Ulugʻ meʼmor tomonidan qurilgan „Jihangir" masjidi yongʻin natijasida vayron boʻlgan va undan bizning davrimizga qadar hech narsa saqlanib qolmagan deyiladi..

Shuningdek
----------

"Muhtasham yuz yil" serialidagi Shahzoda Jihangirning bolaligi rolini Engin Khepileri ijro etadi. Shahzoda Jihangirning ulgʻaygan rolini Tolga Saritash ijro etadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Öztuna; Yılmaz*. Kanuni Sultan Süleyman* (turkcha). Ötüken Neşriyat A.Ş. 2016 — 208 bet. 15-iyul 2022-yilda qaraldi.
2. ↑  Turan; Şerafettin*. Islam Ansiklopedisi* (inglizcha). İslâm Araştırmaları Merkezi, 2006 — 290—292 bet. 15-iyul 2022-yilda qaraldi.
3. ↑  Lord Kinross*. Ottoman Centuries* (inglizcha). HarperCollins, 2002 — 640 bet. ISBN 0688080936, 9780688080938. 15-iyul 2022-yilda qaraldi.
Svetlana Babanina
**Svetlana Viktorovna Babanina** (1943.4.2, Tambov viloyati) – suvda suzish boʻyicha jahon rekordchisi, xizmat koʻrsatgan sport ustasi (1964). 1954-yildan Oʻzbekistonda yashaydi. Uch marta mamlakat chempionligi oltin medali bilan taqdirlangan (1962, 1963, 1964). Spartakiada gʻolibi (1963). Jahon universiadasining ikki oltin, ikki kumush va bir bronza medaliga sazovor boʻlgan (1965, Vengriya). 4x100 m estafeta suzishida Yevropa chempioni (1966). Tokio olimpiadasida ikki marta bronza medali bilan mukofotlangan (1964). 100 m ga brass usulida suzish boʻyicha ikki marta jahon rekordini oʻrnatgan (1964, 1965). 1995 y dan respublika olimpiada rezervlari bilim yurtining murabbiysi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Babanina Svetlana Viktorovna" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Shudrlar** — qadimiy Hindistondagi 4 ta ijtimoiy tabaqa (varna) ning eng quyisi. "Manu qonunlari"da aytilishicha, shahrining asosiy burchi "qayta tugʻilganlar" deb ataladigan yuqori varna vakillari (brahman, kshatriy, vayshi)ga xizmat qilishdan iborat boʻlgan. Sh. ning deyarli haqhuquqi boʻlmagan. Ular hindularning muqaddas kitoblari — "Veda"larni oʻqishi, hatto eshitishi ham man qilingan, "qayta tugʻilganlar" bilan birga maʼbudlarga qurbonlik marosimlarida qatnashish va h.k.dan mahrum edi. Kastalar 4 ta varnadan kelib chiqqan, degan fikrni ayrim mutaxassislar xato deb biladi. Hozir Hindistonda quyi toifa vakillari "Roʻyxatga olingan kasta (toifa)lar" deb ataladi va ular Konstitutsiya himoyasiga olingan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |