**Aleksandr Vladimirovich Filimonov** (ruscha: *Александр Владимирович Филимонов*; 1973-yil 15-oktyabrda tug‘ilgan) — Rossiya futbol assotsiatsiyasining sobiq darvozaboni. U plyaj futboli boʻyicha Rossiya milliy terma jamoasi bilan 2011-yilda FIFA plyaj futboli bo‘yicha jahon chempionatida g‘olib chiqdi.

O‘zining professional faoliyati davomida u Moskvaning „Spartak" klubi va Rossiya milliy futbol jamoasida o‘ynagan, shuningdek, Yevro-2000 saralash pley-offida Andriy Shevchenkodan o‘tkazib yuborgan tasodifiy goli bilan mashhur bo‘lgan.

Faoliyatini dastlabki yillari
-----------------------------

Yoshkar-Ola shahrida tug‘ilgan Filimonov o‘zining ilk yillarini SSSRning boshqa joylarida o‘tkazgan. Otasi futbol murabbiyi bo‘lganligi uchun u yoshligidan futbolga qiziqqan.

Yoshkar-Oladagi „Burevestnik" futbol akademiyasini tugatgandan so‘ng, u 1990-yil yozida o‘zining birinchi kattalar futbol jamoasiga o‘tdi - Sovet Ikkinchi B — ligasidan „Stal Cheboksari" FC. O‘n yetti yoshda u mavsumda bor-yo‘g‘i ikkita o‘yin o‘tkaza oldi. O‘sha yilgi qishda u Yoshkar-Olaga qaytib keldi va 1991-yilgi Sovet Ikkinchi ligasi B turnirida ishtirok etish uchun mahalliy FK Drujba Yoshkar-Ola jamoasiga qo‘shildi. Koʻp oʻtmay Filimonov oʻzini „Drujba"ning asosiy darvozaboni sifatida o‘zini ko‘rsatdi va 38 ta oʻyinda maydonga tushdi. U shuningdek, kattalar faoliyatidagi yagona gol boʻlgan gol urdi.

1991-yilgi mavsum yakuniga yaqinlashganda, Sovet Ittifoqi tarqalib ketdi. 1992-yil boshida Filimonov „Fakel Voronej" jamoasiga qo‘shildi, u kutilmaganda SSSR Birinchi ligasida musoboqani o‘rta qismida yakunlaganiga qaramay, yangi tashkil etilgan Rossiya Premer-ligasiga qo‘shildi. Uning harakatlariga qaramay, Fakel birinchi mavsumidayoq quyi ligaga tushib ketdi. Filimonov Fakel bilan yana bir mavsumni Rossiya Birinchi Ligasida o‘tkazdi va Rossiya Premer-ligasining yuqori o‘rinlaridagi „Tekstilshchik Kamishin" jamoasiga o‘tdi, u 1993-yilda 37 oʻyinda 20 ta o‘yinda maydonga tushdi va Fakel uchun jami 71 oʻyin o‘tkazdi.

„Tekstilshchik"da Filimonov tezda o‘zini asosiy jamoa posboni sifatida ko‘rsatdi va 1994-yilda UEFA kubogida „Nant" va „Bekeshaba" ga qarshi o‘zining birinchi Yevrokubok turnirini oʻtkazdi. Tekstilshchik bilan ikki mavsum davomida Filimonov eng istiqbolli rossiyalik posbonlardan biri sifatida e‘tirof etildi va 1995-yil 6-iyunda u Rossiya U 23 terma jamoasida San-Marinoga qarshi debyut qildi va 1995-yil kuzida U 23 jamoasida uchta o‘yinida qatnashdi.

Spartak Moskva
--------------

Filimonovning „Tekstilshchik" bilan shartnomasi 1996-yilda yakuniga etgan va klubning moliyaviy ahvoli sababli ularni o‘zaro shartnomani uzaytirishga to‘sqinlik qilgan. O‘shanda Moskvaning „Spartak" klubi „Vakker Insbruk" klubiga ketgan Stanislav Cherchesovning o‘rniga yangi posbon qidirayotgan edi. „Spartak" Ruslan Nigmatullin bilan shartnoma imzolagan edi, biroq o‘z tarkibini yanada kuchaytirish uchun Moskva klubi Filimonov bilan shartnoma imzoladi. Dastlab, Filimonov Nigmatullin uchun zaxira darvozaboni rolini o‘ynadi va UEFA Chempionlar Ligasida o‘ynash imkoniyatini qo‘ldan boy berdi, ammo u erdagi birinchi mavsumida Filimonov yana birinchi posbonga aylandi, chunki Georgiy Yartsev Filimonovning barqarorligini ko‘proq afzal ko‘rdi.

„Spartak"dagi faoliyatining qolgan qismi uchun Filimonov klubning asosiy tarkibiga kirdi. 2001-yilning yozida klubni tark etganida, u oltita chempionlikni qoʻlga kiritgan, Chempionlar Ligasining ko‘plab o‘yinlarida ishtirok etgan (jumladan, „Arsenal" ustidan 4:1 hisobida gʻalaba qozongan) va Rossiya terma jamoasining ishonchli a‘zosiga aylandi. Bu vaqtga kelib Maksim Levitskiy klubning asosiy posboniga aylangan edi.

Keyingi faoliyat
----------------

"Spartak"dan ketganidan so‘ng, Filimonov og‘ir jarohat olgan Aleksandr Shovkovskiyni o‘rniga darvozani himoya qilish uchun Kiyevning „Dinamo" jamoasiga o‘tdi. U bir necha marta maydonga tushdi xolos, chunki Vitaliy Reva Shovkovskiyning o‘rnini bosdi. „Dinamo" bilan shartnomasi tugaganidan so‘ng, u „Uralan Elista" jamoasida o‘ynash uchun Rossiyaga qaytib keldi. Uralan bilan ikki mavsumdan so‘ng u FK Moskva bilan shartnoma imzoladi. 2004-yilgi mavsumning birinchi yarmida u Moskvada muntazam maydonga tushdi, ammo 2005-yilga kelib u klubning uchinchi posboni bo‘ldi va birorta ham maydonga tushmadi.

2007-yil yanvar oyida Filimonov Kiprning "Nea Salamina" jamoasiga o‘tdi. U professional futboldagi faoliyatini yakunlashdan oldin Rossiyaning „Kuban Krasnodar" va O‘zbekistonda Toshkentning „Lokomotiv" klublarida ham to‘p surgan.

2009-yilda u 35 va undan katta yoshdagi nafaqaga chiqqan futbolchilar o‘rtasida o‘tkazilgan **Legends Cup 2009** turnirida g‘olib chiqqan Rossiya terma jamoasining bir qismi bo‘ldi.

2011-yilda Filimonov plyaj futboliga o‘tdi va Moskvaning „Lokomotiv" jamoasiga qo‘shildi va u bilan mamlakat chempioni va superkubogini qo‘lga kiritdi. Plyaj futbolidagi muvaffaqiyati unga milliy terma jamoaga taklifnomani taqdim etdi va u bilan 2011-yilda FIFA plyaj futboli bo‘yicha jahon chempionatida g‘olib chiqdi.

Keyinchalik u 2014-15-yilgi mavsumda 41 yoshida o‘zining sobiq „Spartak" va rossiyalik jamoadoshi Dmitriy Alenichev boshqargan „Arsenal" jamoasi bilan Rossiya Futbol Premer-ligasiga qaytdi va ketma-ket uch marta to‘rtinchi bosqichdan yuqori pog‘onaga ko‘tarildi. Biroq, u mavsumning ikkinchi yarmida „Arsenal"dagi boshlangʻich o‘rnini yo‘qotdi va 2015-16-yilgi mavsum uchun uchinchi darajali PFL jamoasi FSK Dolgoprudniy bilan shartnoma imzoladi. U 2017-18-yilgi mavsum yakunlangach, Sovet Ittifoqi futbol chempionatining so‘nggi faol oʻyinchisi sifatida nafaqaga chiqdi.

Milliy terma jamoa
------------------

Filimonov 1998-yilning 25 martida Fransiyaga qarshi oʻrtoqlik o‘yinida Rossiya terma jamoasi safida ilk bor maydonga tushdi. U 1998-yilda to‘rtta o‘rtoqlik o‘yinida maydonga tushdi, ammo murabbiylar Boris Ignatyev va Anatoliy Byshovets qo‘l ostida asosiy milliy posbon bo‘lmagan. „Spartak"da uni boshqargan Oleg Romantsev milliy murabbiy bo‘lgach, vaziyat o‘zgardi. Filimonov Evro-2000 saralash bosqichida Rossiya terma jamoasining asosiy posboni bo‘lgan, u yerda jamoa ajoyib o‘yin oʻtkazgan, jumladan, 1999-yil 5-iyunda Stad de Fransda Fransiyaga qarshi 3:2 hisobida g‘alaba qozongan.

1999-yil 9-oktyabrda Rossiyaning Ukrainaga qarshi o‘yinida Filimonov faoliyatidagi burilish nuqtasi yuz berdi, bunda Rossiyaning g‘alabasi Evro-2000 pley-offiga yo‘llanmani taʼminlar edi. Rossiya va Ukraina o‘rtasidagi eski postsovet raqobati uchrashuvni juda kutilgan katta o‘yinga aylantirdi, natijada "Lujniki" stadionida o‘n besh yil ichida birinchi marta eng ko‘p bilet sotilgan edi. O‘yin davomida Rossiya to‘pga egalik qilishda ustunlik qildi, ammo 75-daqiqagacha gol ura olmadi, Valeriy Karpin jarima zarbasidan Ukraina darvozasini ishg‘ol qildi. Ammo 88-daqiqada ukrainaliklar maydonning chap chetida darvozadan uzoqda jarima zarbasi belgiladi. Andriy Shevchenko to‘pni Filimonovning qo‘liga to‘g‘ri tepdi, ammo Filimonov zarbaga tayyor bo‘lmadi va gol o‘tkazib yubordi. Uchrashuv 1:1 hisobida yakunlandi va Fransiya guruhdan chiqdi, Ukraina esa Rossiya hisobidan pley-offga chiqdi.

Keyinchalik Filimonov Rossiya terma jamoasi uchun yana to‘rtta oʻyinda g‘alaba qozondi, ammo faqat o‘rtoqlik o‘yinlarida. U Rossiya terma jamoasi safida boshqa raqobatbardosh o‘yinlarda qatnashmagan. U 2002-yilgi jahon chempionatida Rossiya terma jamoasiga kiritilgan, biroq sobiq jamoadoshi Ruslan Nigmatullin soyasida qolib ketgan.

Yutuqlar
--------

* Rossiya Premer-ligasi: 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001
* Rossiya kubogi : 1998
* Afsonalar kubogi : 2009
* FIFA plyaj futboli boʻyicha jahon chempionati : 2011
* Rossiya plyaj futboli ligasi: 2011
* Plyaj futboli boʻyicha Rossiya Superkubogi: 2011

Manbalar
--------

1. ↑  *Arnhold.* „Aleksandr Vladimirovich Filimonov - International Appearances". 4-aprel 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. ↑  „Andriy Shevchenko's seven greatest career moments". *Goal.com*. Qaraldi: 7-iyul 2012-yil.

Havolalar
---------

* Toʻliq oʻyin tarixi (ruscha)
* Milliy terma jamoalar statistikasi
* 1999-yilda Ukrainaga qarshi o‘tkazib yuborilgan gol YouTubeʼda
* Aleksandr Filimonov