**Coole bogʻi** – taxminan 1000 akr (4 km²) boʻlgan qoʻriqxona. Irlandiyaning Galway okrugida Gortdan bir necha mil gʻarbda joylashgan. U Sanʼat, meros va Gaeltacht departamentiga kiruvchi Irlandiya milliy bogʻlari va yovvoyi tabiat xizmati tomonidan boshqariladi. Bogʻ deyarli Irlandiyaga xos boʻlgan turlar deb nomlanuvchi mavsumiy koʻllar bilan ajralib turadigan past darajadagi karst ohaktosh hududida joylashgan. Keng oʻrmonzorlarga ega. 6 kilometr uzunlikdagi yoʻllar va VIII asr oxiridagi devor bilan oʻralgan rasmiy bogʻ mavjud.

Tarixi
------

Bogʻ ilgari Gregori oilasining mulki edi. Coole House VIII asr oxirida Robert Gregori uchun qurilgan: kvadrat ayvonli, uch qavatli uy va asosiy xonalari Kul Lof va Burren tepaliklariga qaragan derazalari boʻlgan oshxona, mehmonxona va kutubxona.
1880-yilda Robertning nevarasi Uilyam Genri Gregori Isabella Augusta Perssega uylandi, u Gregori xonimga aylandi. Birinchi jahon urushida ularning yagona farzandi, Qirollik uchuvchi korpusining uchuvchisi Robertning oʻlimi shoir V. B. Yeatsning „Irlandiyalik harbiy xizmatchi oʻz oʻlimini oldindan bilgan" asarlarini yozishga ilhomlantirdi.

Devor bilan oʻralgan bogʻda Irlandiya adabiy tiklanishining koʻplab yetakchi namoyandalarining bosh harflari bilan oʻyilgan mis olxa daraxti bor, ular Gregori xonimning shaxsiy doʻstlari boʻlgan, jumladan, Yeats, Edvard Martin, Jorj Bernard Shou, Jon Millington Singe, Mario Manlio, Rossi va Sean OʻKeysi. Yeatsning „Kuldagi yovvoyi oqqushlar" sheʼri Coole bogʻidagi oqqushlarning goʻzalligidan ilhomlangan. Yeatsning Tur Ballidagi uyi atigi 3 mil uzoqlikda edi. Shuningdek, „Coole Park, 1929" sheʼrini yozgan, bu bogʻni Irlandiya adabiyotining tiklanishining ramzi sifatida tasvirlaydi:

„Mana, sayohatchi, olim, shoir, oʻzingni ol,

Bu xona va yoʻlaklar yoʻq boʻlganda.

Qichitqi oʻtlar shaklsiz tepalikda toʻlqinlansa,

Koʻchatlar singan tosh orasida ildiz otganda".

Coole uyi 1927-yilda Robert Gregorining beva qolgan rafiqasi Margaret Gregori tomonidan Irlandiya shtatiga, qaynonasi uchun umrbod ijara huquqi bilan sotilgan. Gregori xonim 1932-yilda vafot etdi va tez orada mebellar kim oshdi savdosiga qoʻyildi. Milliy arxiv maʼlumotlariga koʻra, bino vayronaga aylangan. 1964-yilda Mishel Mak Liammóir tomonidan eʼtiborsizlik qilingan va 1941-yilda shtat tomonidan buzib tashlangan. Bugungi kunga kelib, uning ustida turgan plintusgina qolgan.

Buguni
------

Maydonlar butun yil davomida jamoatchilikka ochiq. Sobiq xoʻjalik binolarida joylashgan. Tashrif buyuruvchilar markazi yuqori mavsumda (apreldan sentyabrgacha) ishlaydi. Markazda choyxonalar, Gregori xonim va Coole Parkning adabiy tarixi haqida audio/vizual taqdimot, shuningdek, "Coole bogʻi „Men va Nu" nigohida, Gregori xonimning nevaralari nomli multimedia koʻrgazmasi mavjud.

2014-yilda kasallik Milliy bogʻlar va yovvoyi tabiat xizmati (Irlandiya) tomonidan tasdiqlanganidek, xavfsizlik nuqtai nazaridan Coole bogʻidagi koʻplab daraxtlarni kesishga majbur qildi.

Atrof-muhiti
------------

Turlough gidrologiyaning efemer tabiati ekologiyani keltirib chiqaradi. Turloughlar Yevropa Ittifoqining yashash joylari boʻyicha direktivasida ustuvor yashash joylari sifatida belgilangan. Coole Park Coole-Garryland majmuasining bir qismi boʻlib, maxsus qoʻriqlash hududiga nomzoddir.

1990-yildan beri Coole Lough & Garryland Wood Ramsar konvensiyasiga muvofiq xalqaro ahamiyatga ega boʻlgan suv-botqoq yerlari sifatida himoyalangan.

Qushlar uchun himoya
--------------------

Yirtqich qushlarni otish mumkin boʻlmagan yovvoyi qushlar qoʻriqxonasi 1976-yildagi „Yovvoyi tabiat toʻgʻrisida"gi qonunga muvofiq belgilangan. Bogʻ Yevropa Ittifoqining Qushlar toʻgʻrisidagi direktivasiga koʻra, qushlar uchun maxsus himoya hududiga kiritilgan: bu maydon 520 ga 1996-yilda suvda suzuvchi qushlar, xususan, oqqushlar qishlash uchun muhimligi sababli tayinlangan. SPA kichikroq Muhim qushlar hududi, Coole Park va Garryland majmuasi bilan bir-biriga mos keladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „National Inventory of Architectural Heritage: Coole Park".  Department of Arts, Heritage and the Gaeltacht. Qaraldi: 20-mart 2013-yil.
2. ↑  „Landed estates database: Coole".  NUI Galway. 28-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-mart 2013-yil.

„Coole-Garryland Nature Reserve website". Qaraldi: 29-avgust 2018-yil.
3. ↑  „Coole House". *nationalarchives.ie*. Qaraldi: 19-yanvar 2015-yil.
4. ↑  „National Inventory of Architectural Heritage: Coole Park (house)".  Department of Arts, Heritage and the Gaeltacht. Qaraldi: 20-mart 2013-yil.