**John Adam Belushi** (talaffuzi: „Djon Adam Belushi", 1949-yil 24-yanvar — 1982-yil 5-mart) amerikalik komediyachi, aktyor va musiqachi boʻlib, u NBC telekomediya komediyasining *Saturday Night Live* sketch-shousining yettita asl aktyorlaridan biri sifatida tanilgan. Faoliyati davomida Belushi oʻzining *SNL* yulduzi Dan Aykroyd bilan shaxsiy va badiiy hamkorlikda boʻlgan, u ikkalasi ham Chikagoning Ikkinchi Siti komediya klubida ishlayotganida tanishgan.

Yoshlik
-------

 Belushi Wheaton Markaziy oʻrta maktabining katta sinfida (1967)
John Adam Belushi Agnes Demetri va Adam Anastos Belushi oilasida Illinoys shtati, Chikagoning gʻarbiy tomonidagi Humboldt bogʻida tugʻilgan. Agnes, dorixona ishchisi, Ogayo shtatida Korchedan kelgan alban muhojirlari oilasida tug‘ilgan, Adam esa Qytezedan kelgan alban immigranti bo‘lgan, u Chikagodagi Shimoliy avenyudagi Fair Oaks restoraniga egalik qilgan va keyinchalik u yerda restoran ochgan.

Karyera
-------

Belushi Chikagoda Tino Insana va Steve Beshekas bilan birgalikda Gʻarbiy Kompas Trio (1955-yildan 1958-yilgacha Chikagoda faol boʻlgan Compass Players improvizatsiya kabare revyusi nomi bilan atalgan) oʻzining komediya truppasini ochdi. Ularning muvaffaqiyati The Seond City improvizatsiya qilingan komediya truppasi asoschisi Bernard Sahlinsning qiziqishini uygʻotdi. 1971-yilda ularning chiqishlarini koʻrgani borib, Belushidan aktyorlar tarkibiga qoʻshilishni soʻradi. The Second Cityda Belushi Harold Ramis, Joe Flaherty va Brian Doyle-Murray bilan uchrashdi va ishlay boshladi.

1972-yilda Belushiga Chevy Chase va Christopher Guest bilan birgalikda 1972-yilda Brodveydan tashqarida oʻynagan Woodstockning parodiyasi *Lemmings* filmida rol taklif qilindi. Belushi va Jacklin Nyu-York shahriga koʻchib oʻtishdi. U yerda Belushi *Lampoon* jurnali xodimlari tomonidan yaratilgan, ishlab chiqarilgan va yozilgan komediya radio-shousi boʻlgan *Lampoon Radio soatida* yozuvchi, rejissyor va aktyor sifatida ishlay boshladi. Belushi tomonidan ishlab chiqarilgan shoularning aktyor aʼzolari orasida Ramis, Flaherty, Brian Doyle Myurray, uning ukasi Bill Murray, Gilda Radner va Richard Belzer bor edi. 1974-yilda Torontoga mahalliy „The Second City" aktyorlarini tekshirish uchun safari chogʻida u Den Aykroyd bilan uchrashdi. Jacklin shouning yordamchi prodyuseri boʻldi, Belushi va u 1976-yil 31-dekabrda turmush qurishdi. „National Lampoon Show" 1974-yilda mamlakat boʻylab sayohat qildi.

Oʻlim
-----

  

1982-yil 5-mart, juma kuni soat 12:00 atrofida PDT Belushining fitnes murabbiyi va vaqti-vaqti bilan qoʻriqchisi Bill Wallace Belushining Chateau Marmont mehmonxonasidagi bungaloviga yozuv mashinkasi va audiokassetalarni yetkazib berish uchun keldi, chunki Belushi ularni oldingi kuni soʻragandi. Wallace Belushini oʻlik holda topdi, bunga qadar boshqa hech kim yoʻq edi. Besh kun davomida na huquq-tartibot idoralari, na tergov idorasi vakili hech qanday tafsilotlarni oshkor qilmadi. 11 mart kuni Los-Anjeles okrugi eksperti Thomas Noguchi oʻlim sababi kokain va geroin bilan birgalikda giyohvand moddalar bilan zaharlanish boʻlganini eʼlon qildi.

Filmografiya
------------

| Yil | Sarlavha | Rol | Izohlar |
| --- | --- | --- | --- |
| 1975 | *Tarzoon: Shame of the Jungle* | Craig Baker | Inglizcha versiya, ovoz |
| 1978 | *Animal House* | John Blutarsky |  |
| *Goinʼ South* | Deputy Hector |  |
| 1979 | *Old Boyfriends* | Eric Katz |  |
| *1941* | Captain Bill „Wild Bill" Kelso |  |
| 1980 | *The Blues Brothers* | Jake „Joliet Jake" Blues |  |
| 1981 | *Continental Divide* | Ernie Souchak |  |
| *Neighbors* | Earl Keese | (filmning oxirgi roli) |

### Televizion

| Yil | Sarlavha | Rol | Izohlar |
| --- | --- | --- | --- |
| 1975-1980 | *Saturday Night Live* | Har xil rollar | 79 epizod; ham yozuvchi |
| 1976 | *The Beach Boys: Itʼs OK* | Politsiya № 2 | televidenie filmi; ham yozuvchi |
| 1978 | *The Rutles: All You Need Is Cash* | Ron rad etish | Televizion film |

### Boshqalar

| Yil | Sarlavha | Izohlar |
| --- | --- | --- |
| 1973 | *National Lampoon Lemmings* | Bosqich |
| 1973-1974 | *The National Lampoon Radio Hour* | Radio, shuningdek ijodiy direktor |
| 1975 | *The National Lampoon Show* | Bosqich |

Manbalar
--------



1. ↑  Browne, Ray Broadus*. The Guide to United States Popular Culture*. Popular Press, 2001 — 78– bet. ISBN 978-0879728212. 10-sentabr 2014-yilda qaraldi.
2. 1 2  Sellers, Robert*. An A–Z of Hellraisers: A Comprehensive Compendium of Outrageous Insobriety*. Random House, 2010 — 53– bet. ISBN 978-1409051008. 10-sentabr 2014-yilda qaraldi.
3. 1 2  „Mother of John, Jim Belushi Dies at 64" (en). *Tulsa World*. Associated Press (23-dekabr 1989-yil). Qaraldi: 22-noyabr 2020-yil. „Mrs. Belushi died Thursday at her home in suburban Addison after a battle with cancer.".
4. ↑  „Denny-Mahoney - User Trees".  Genealogy.com.
5. ↑  „Denny-Mahoney – User Trees". *Genealogy.com*. Qaraldi: 15-iyun 2017-yil.
6. ↑  „Adam A. Belushi". *Chicago Tribune* (2-iyun 1996-yil). Qaraldi: 22-noyabr 2020-yil. „Mr. Belushi married his wife, Agnes, in 1946 and settled in Wheaton, where the famous Belushi brothers grew up. John sometimes helped his father at the restaurant, while Mrs. Belushi worked in a pharmacy.".
7. ↑  E. W. Jr. Smith*. Athletes Once: 100 Famous People Who Were Once Notable Athletes*. Fireship Press, 2010 — 195 bet. ISBN 978-1611791402. „"...Andoza:Nbsson of Agnes, a first generation Albanian-American, and Adam, an Albanian immigrant and restaurant operator who left his native village, Qyteze, in 1934.""
8. ↑  „The National Lampoon Radio Hour". *NPR* (17-noyabr 2003-yil).
9. ↑  „The Final Days of John Belushi: What Led to His Sudden Death? | Biography". *www.biography.com*.
10. ↑  „L.A. Coroner Is Suspended For 30 Days". *The Washington Post* (12-mart 1982-yil). Qaraldi: 6-aprel 2022-yil.