recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Buenos Ayres** — Argentina davlatining poyatxti. Shahrning toʻliq nomi **Ciudad Autónoma de Buenos Aires** (**Buenos Aires Avtonom shahri**) dir.

  

**Buenos-Ayres** — Argentina poytaxti, muhim iqtisodiy, siyosiy va madaniymaʼmuriy markazi. Rasmiy chegarasi federal poytaxt okrugi hisoblanadi. LaPlata qoʻltigʻining oʻng sohilida. Aholisi 6 mln. shahar atrofi bilan 11,8 mln. kishi (1999). Yanvarning oʻrtacha temperaturasi 22°, iyulda 10°, yiliga oʻrtacha 1000 mm yogʻin tushadi.

1536-yilda ispan bosqinchilarining sardori Pedro Mendos asos solgan. 1541-yilda ispanlar indeyslarning zarbasiga bardosh berolmay, shaharga oʻt qoʻyib vayron qilishgan. 1580-yil B.A. qayta qurila boshladi. 1776-yildan LaPlata vitse qirolligi poytaxti. 1816— 26 yillarda B.A. LaPlata Birlashgan provinsiyasining, 1880-yildan Argentinaning poytaxti.

B.A. yirik temir yoʻl tuguni (undan 18 tomonga temir yoʻl ketgan) va dengiz porti (yuk tushirish va ortish yiliga 20 mln. t), Janubiy Amerikadagi havo yoʻllarining markazi; xalqaro Eseys aeroporti bor. Mamlakat importining 85%i, eksportining43% i B.A. orqali oʻtadi. Mamlakat sanoat mahsulotining deyarli 50%i B.A.da ishlab chiqariladi. Sanoatining asosiy tarmoqlari: oziq-ovqat va yengil sanoat. Mashinasozlik, neftni qayta ishlash, kimyo, elektrotexnika, farmatsevtika, yogoch tilish, sement zavodlari bor. Universitet (1821-yildan), ilmiy muassasalar (adabiyot, iktisod, huquq va ijtimoiy fanlar akademiyalari), Argentina milliy kutubxonasi, 30 muzey, 40 dan ortiq teatr, konservatoriya (1893-yil), telemarkaz, metropoliten, botanika bogʻi bor. B.A.da axoliyey ispan tilida soʻzlashadigan Lotin Amerikasi davlatlari uchun kitoblar bosib chiqariladi. Shaharda koʻp qavatli, oyna va temirbetondan qurilgan mehmonxona, bank kabi maʼmuriy binolar koʻp. Meʼmoriy yodgorliklaridan Buenos-Ayres shahrining markaziy koʻchalaridan biri.

San-Ignasio cherkovi (1710—34), ratusha (1725—54), sobor (1804), "Kolon" teatri (1909) va 6. bor.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Havolalar
---------

* Rasmiy hukumat vebsayti (isp.)
* Sayyohlar uchun sayt (ingl.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsda ***Buenos Aires*** mavzusiga oid fayllar bor. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Janubiy Amerika poytaxtlari |
| --- |
|  |
| 
BMTga aʼzo mamlakatlar: Asunson **·**  Bogota **·**  Brazilia (shahar) **·**  Buenos Ayres **·**  Jorjtaun **·**  Karakas | Kito **·**  Lima **·**  Montevideo **·**  Paramaribo **·**  Santyago **·**  Sukre |

 |
| Buenos Ayres metropoliteni |
| --- |
| 

```
 
```
 |
| Maʼlumot |
| Davlat | Argentina |
| Shahar | Buenos Ayres |
| Ochilgan vaqti | 1913-yil 1-dekabr |
| Boshqaruvchi shirkat | Subterráneos de Buenos Aires S.E. |
| Davlat | Argentina |
| Uzunligi | 54.9 km |
| Stantsiyalari soni | 104 ta |
| Yoʻllari soni | 7 ta |
| Kunlik yoʻlovchilar soni | 1.38 million |
| Yillik yoʻlovchilar soni | 503,7 million |
| Sxemasi |
| Buenos Ayres metropoliteni |

**Buenos Ayres metropoliteni** (ispancha: Subterráneo de Buenos Aires) — Argentina poyataxti Buenos Ayres shahri aholisiga xizmat koʻrsatadigan metropoliten. Ushbu tarmoqning birinchi boʻlimi (Plaza de Mayo-Plaza Miserere) 1913-yilda ochilgan boʻlib, u dunyodagi 13-metroga aylandi va Lotin Amerikasida, Janubiy yarimsharda va ispan tilida soʻzlashuvchi dunyoda birinchi metro temir yoʻliga aylandi. Madrid metrosi besh yildan keyin yaʻni 1919-yilda ochilgan boʻlib ikkinchi oʻrinda turadi. 2015-yilga kelib, Buenos Ayres metro tizimiga ega Argentinaning yagona shahri, ammo Cordoba shahrida (Cordoba metrosi) metro qurish taklifi bor, Rosarioda metro qurish taklifi ham koʻrib chiqilmoqda.

Tarmoq 20-asrning boshlarida, juda tez kengaydi; 1944-yilga kelib uning asosiy yoʻnalishlari qurib bitkazildi, 2007-yil oxirida uning yangi liniyalari qoʻshildi. Ikkinchi Jahon Urushidan keyin kengayish surʻati keskin pasaydi. 90-yillarning oxirida kengayish tez surʻatda boshlandi va tarmoq uchun toʻrtta yangi liniya qurilishi rejalashtirildi. Shunga qaramay, tarmoqning kengayishi asosan shaharning transport ehtiyojlarini qondirdi.2015-yilga kelib, ikkita modernizatsiya rejalari taqdim etildi: Buenos-Ayres shahrining 670-sonli qonuni, F, G va I 3 ta yangi liniyalarni yaratishni taklif qilmoqda; va PETERS rejasi, bunda 2 ta liniya yaratiladi va I liniya kelajakda kengaytirish uchun qoldiriladi va yana bir qancha yoʻnalishlar boʻyicha oʻzgarishlar kiritiladi. 

Butun tarmoq 1939-yilda davlat tasarrufiga oʻtkazilib, 1990-yillarning oʻrtalariga qadar u imtiyoz modeliga kirgunga qadar davlat qoʻlida va ishida qoldi. Ilgari davlat tomonidan boshqariladigan liniyalar manfaatdor xususiy tomonlarga 20 yillik imtiyozlar sifatida taklif qilingan; Ikkita qoʻshimcha liniyalar ham ushbu xususiylashtirishga kiritilgan va ularning barchasi Metrovías tomonidan 1995-yildan beri ishlaydi, garchi tarmoq va harakatlanuvchi tarkib Buenos-Ayres shahrining mulki boʻlib qolmoqda.

Tarixi
------

Tarmoq va xizmatlar
-------------------

### Narxlar va foydalanish vaqti

Yana qarang
-----------

* Metropolitenlar roʻyxati

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* \* Interactive Buenos Aires Underground Map Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-11-20).
* Buenos Aires Cuidad Subte — Official Page
* Metrovías — Official Page
**Polyarografiya** (yun. polos — qutb va grapho — yozyapman) — erigan moddalar konsentratsiyasi va tabiatini aniqlashning elektrkimyoviy usullaridan biri. Tekshiriladigan eritmaga tushirilgan elektrod yordamida tok kuchi bilan kuchlanish orasidagi bogʻliqlikni oʻlchashga asoslangan. 1922-yilda Ya. Geyrovskiy taklif qilgan. Bu bogʻliklikda volt-amper egri chiziqdan — polyarogrammalarni tahlil qilib, Polyarograf sxemasi aniqlanadi.

Polyarogrammani hosil qilish uchun maxsus asbob — polyarografdan foydalaniladi. U elektrolizer 1, simob elektrod 2, simobli rezervuar 3, galvanometr 4, shunt 5, reostat 6, akkumulyator 7 dan iborat. Polyarogrammaning doimiy tok, oʻzgaruvchan tok, yuqori chastotali tok, ossillografik, impulsli xillari bor. Polyarogramma mineral xom ashyolarni tekshirish, reaktivlarning tozaligini nazorat qilish, kimyoviy jarayonlar tezligi va mexanizmini tadqiq qilish kabi maqsadlarda, geologiya, tibbiyot, metallurgiya, farmakologiya va boshqa sohalarda qoʻllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Polyaron** — inersion qutblanuvchi dielektrik muhitda elektronning barqaror kvant holati, kvazizarra. Bu holatda elektron oʻzining elektr maydoni bilan muhitning lokal (chekli) qutblanishini hosil qiladi. Muhitning lokal qutblanishi qam, oʻz navbatida, elektronga taʼsir etib, uni lokal qutblanish sohasida hara-kat qilishga majbur qiladi. Natijada lokal tebranib turgan elektronning lokal qutblangan muhit bilan oʻzaro "bogʻlangan" holati paydo boʻladi. P.ning spini 1/2 ga teng, yaʼni P. fermion hisoblanib, Fermi — Dirak statistikasiga boʻysunadi. Dielektrik va yarimoʻtkazgichlarning baʼzi xossalari P. yordamida tushun-tiriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vasiliy Remeslo** yodgorligi — 1982-yilda Piryatin shahrida SSSR Fanlar akademiyasi olimi, ikki marta Sotsialistik Mehnat Qahramoni va Ukraina SSRda xizmat koʻrsatgan fan arbobi Vasiliy Nikolaevich Remeslo sharafiga oʻrnatilgan yodgorlik. Haykaltaroshlar A. P. Vitrik, V. V. Suxenko, arxitektorlar Y. Chekanyuk, Y. Nabok.

Tarix
-----

1982-yilda Poltava viloyatining Piryatin shahrida olim Vasiliy Nikolaevich Remeslo haykali oʻrnatildi. U Piryatinskiy tumanida tugʻilgan, Mironov nomidagi bugʻdoy seleksiyasi va urugʻchiligi instituti direktori boʻlgan va seleksiyaning yangi usullarini ishlab chiqqan. Kuzgi bugʻdoyning 17 ta navining muallifi boʻldi. 1963-yilda u Lenin mukofotiga sazovor boʻldi. 1966 va 1977-yillarda ikki marta Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan. U Ukraina SSRda xizmat koʻrsatgan fan arbobi boʻldi. 1979-yilda Vasiliy Remeslo Ukraina SSR Davlat mukofotiga sazovor boʻldi. Olim Ukrainada, Dogʻistonda, Moskvada, Volgada ishlagan. U VASKhNILda agronom va selektsioner edi.

Poltava viloyatining Piryatin shahrida olim haykali mualliflari haykaltaroshlar Aleksandr Pavlovich Vitryk va V. V. Suxenko va meʼmorlar — Y. Chekanyuk va Y. Nabok.

Yodgorlik bronzadan yasalgan va granitdan yasalgan poydevorga oʻrnatilgan (balandligi 2,8 metr). Yodgorlik yonidagi joy granit plitalar bilan qoplangan.

2017-yil 10-fevral kuni alloma tavalludining 110-yilligiga bagʻishlab oʻtkazilgan tantanalarda, haykal poyiga gul qoʻyish marosimi tashkil etildi.

Vasiliy hunarmandchilik yodgorligi shaharda Sovet davrida qurilgan yodgorliklardan biridir.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Туризм". 4-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. 1 2 3  „Тур вихідного дня". 22-yanvar 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi.
3. 1 2  „Пирятин. Земля и люди". 5-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi.
4. ↑  *Полтавщина : Енцикл. довід.* — 822—823 bet.
5. ↑  „На Пирятинщині вшанували славетного земляка". *Пирятинська обласна рада*. 3-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi.
6. ↑  „Пирятинська ЦБС". 5-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi.

Havolalar
---------

* Myronivskiy nomidagi bugʻdoy instituti Arxivnaya kopiya
* Poltava davlat maʼmuriyatining madaniyat va turizm departamentining rasmiy sayti
* Ukrinform[*sayt ishlamaydi*]
**Vasiliy Gorin** (1896-yil tavallud topgan — 1938-yil vafot etgan) — Oʻrta Osiyo iqtisodiy kengashi kotibi. Turkiston harbiy okrugi shtabi 5-boʻlim boshligʻi.

Vasiliy Gorin 1896-yil iyun oyida Buxoro shahrida dehqon oilasida tug‘ilgan. Millati rus. Otasi xizmatchi bo‘lgan. Onasi hech qayerda ishlamagan. Uy bekasi.

Partiyaga a‘zo bo‘lishidan oldin sovetlarning turli tashkilotlarida ishlagan. 1919-yildan Kommunistik partiya a‘zosi hisoblangan.

1905—1915-yillarda Samarqand shahridagi gimnaziyada o‘qigan. 1915-yilda Polshaning Varshava politexnika instituti qurilish fakultetiga o‘qishga kirgan. Biroq o‘qishni otasining vafoti sababli 1-kursdan tashlab ketgan. 1916-yilda Tomsk texnologiya institutiga oʻqishga kiradi. Oʻqishidan ikki oy harbiy xizmatga chaqiriladi. 1917-yilda Toshkent praporshiklar maktabini bitirgach, Ashxobod shahriga 8-Sibir oʻqchilar polkiga yuboriladi. Ashxoboddan Rossiya imperiyasidagi Shimoliy frontga yuboriladi. Frontda 18-Sibir oʻqchilar polki kichik ofitseri, kesim qism rahbari darajasigacha koʻtariladi.

1920—1922-yillarda Krasnovodsk, Marv, Ashxobod kabi shaharlarda I Turkiston o‘qchilar brigadasi shtabida tezkor qism boshligʻi boʻlib ishlaydi. 1924—1926-yillarda O‘rta Osiyo harbiy okrugi Turkiston fronti shtabining o‘qchilar brigadasi raisi bo‘lgan. 1926—1930-yillari Toshkent shahrida O‘rta Osiyo harbiy okrugi shtabi 5-bo‘limi boshlig‘i bo‘lib faoliyat yuritadi. 1930—1932-yillarda esa O‘zbekiston SSR Davlat reja qo‘mitasida  mudofaa bo‘limi boshlig‘i bo‘lgan. Keyinchalik mazkur muassasada kotib va prezidium a‘zosi bo‘lgan. 1932—1934-yillarda O‘rta Osiyo iqtisodiy sovetida kotib bo‘lib ishlaydi.

SSSR Oliy Sudi harbiy kollegiyasi sayyor sessiyasining 1938-yil 7-oktyabrdagi yigʻilishida Gorin Vasiliy Vasilevich otishga hukm qilinadi va oʻsha kuni oʻsha kuni otib tashlanadi. Vasiliy Gorin nomi VKP (b) Siyosiy byurosi va shaxsan Stalin tomonidan maqullangan va kategoriyalarga ajratilgan qatagʻon qurbonlari roʻyxatiga kiritilgan. Vasiliy Gorin oʻlimidan keyin oqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Rustambek Shamsutdinov*. Oʻzbekistonda sovetlarning qatag'on siyosati va uning oqibatlari (1-kitob)* (o'zbekcha). Toshkent: Sharq nashriyoti 2012 — 83-bet bet. ISBN 978-9943-00-481-8.
2. ↑  Naim Karimov*. 1937-1938-yillardagi „Katta qirg'in"ning fojiali oqibatlari* (oʻzbekcha). Toshkent 2015 — 153 bet.
**Vasiliy Vasilyevich Gusyev** (1925-yil — 1989-yil) — Sovet Armiyasi brigadiri, Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi, Sovet Ittifoqi Qahramoni (1943).

Biografiyasi
------------

Vasiliy Gusyev 1925-yil 1-martda Podgorenka qishlogʻida (hozirgi Saratov viloyatining Rtishchevskiy tumani) tugʻilgan. Yetti yillik maktabni tugatgan, Qozogʻiston SSRning Chimkent viloyati Taxta-Orol sovxozida traktorchi boʻlib ishlagan. 1943-yilda Gusyev Ishchilar va Dehqonlar Qizil Armiyasiga xizmatga chaqirildi. Oʻsha yilning iyul oyida Ikkinchi jahon urushi frontlarida boʻldi. Bryansk, Voronej va 1-Ukraina frontlaridagi janglarda qatnashgan. Kursk jangida va Ukraina SSRni ozod qilishda qatnashgan. 1943-yil sentyabrgacha Qizil Armiya askari Vasiliy Gusyev Voronej fronti 3-gvardiya tank armiyasining 9-mexanizatsiyalashgan korpusining 69-mexanizatsiyalashgan brigadasining 1-batalyonida pulemyotchi boʻlgan. Dnepr jangida oʻzini yaxshi koʻrsata olgan.

1943-yil 22-sentyabr kuni tongda Gusyev va bir guruh koʻngillilar Dneprni kesib oʻtdi. Gʻarbiy qirgʻoqdagi kichik koʻprikni egallab olishdi. Chap qirgʻoqdan artilleriya yordami bilan ular Zarubintsi, Lukovitsa va Grigorovka qishloqlarini ozod qilishdi. Oʻsha janglarda Gusyevning shaxsan oʻzi dushmanning 20 ga yaqin askar va ofitserlarini yoʻq qildi. Keyinchalik Gusyev nemislarning qarshi hujumini qaytarishda faol ishtirok etib, dushmanning 25 askar va ofitserlarini yoʻq qildi. Jitomir yaqinidagi janglarda u ogʻir yaralanib, kasalxonaga yuborilgan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1943-yil 17-noyabrdagi farmoni bilan Qizil Armiya askari Vasiliy Gusyev Lenin ordeni, 4379-sonli „Oltin yulduz" medali va Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

1947-yilda brigadir unvoni bilan Gusyev demobilizatsiya qilindi. Keyin Oʻzbekiston SSR Navoiy shahrida yashagan. U yerdagi Avtomobil texnikumini tamomlagach, taʼmirlash-qurilish ustaxonalarida avtomexanik boʻlib ishlagan. 1989-yil 21-sentyabrda Navoiyda vafot etdi .

Shuningdek, 1-darajali Vatan urushi, Qizil Yulduz, 3-darajali „Mehnat shuhrati" ordeni, shuningdek, qator medallar bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Василий Гусев".  timenote.info.
2. ↑  Гусев Василий Васильевич [01.03.1925]
3. 1 2 3 4 5  „Vasiliy Gusev" (ru). *Герои страны („Heroes of the Country")*.

Adabiyot
--------

* Geroi Sovetskogo Soyuza: Kratkiy biograficheskiy slovar / Pred. red. kollegii I. N. Shkadov. — M.: Voenizdat, 1987. — T. 1 /Abaev — Lyubichev/. — 911 s. — 100 000 ekz. — ISBN ots. Reg. № v RKP 87-95382.
* *Rumyansev N. M.* Lyudi legendarnogo podviga. — Saratov, 1968.
**Vasiliy Ivanovich Chernov** — sovet geologi, eng yirik Gazli-gaz neft konini ochgan kashfiyotchilardan biri, Lenin mukofoti laureati.

Biografiya
----------

Vasiliy Ivanovich Chernov Qoʻqon shahrida tugʻilgan. Oilada olti opa va olti aka-uka bor edi. Uning akalari orasida mashhur Gʻarbiy Sibirdagi birinchi neft konlarini qidirish va ochish tashkilotchilaridan biri Sergey Ivanovich Chernov.

Vasiliy Ivanovich „Sredaznefterazvedka" trestining geologi boʻlib ishlagan.

„Markaziy Osiyoning yoʻl izlovchisi" kitobidan parcha:

> *Chernov ikki mavsum yashab, geologik tadqiqotlar olib borgan quduq yonidagi vagonda u tanigan choʻpon bor edi.* *Cho‘pon uni faxriy mehmon sifatida qabul qildi.* Ikki qumg‘on *sho‘r choy ichdik.* *Chernovning o‘zbek tilini yaxshi bilishi cho‘ponni qiziqtirdi.*
> 
> 
> *– Men, Qo‘qonlikman, – javob qildi Vasiliy Ivanovich.* *– Otam esa butun umr paxta zavodlarida mexanik bo‘lib ishlagan.*
> 
> 
> *Cho‘pon bir muddat jim turdi va Chernovning yuziga qarab: — Ko‘ryapman, xo‘jayin, — dedi.* *Mendan qoraroq bo'lib qolding*
> 
> 
> *- Shuning uchun men Chernovman, - hazillashdi Vasiliy Ivanovich.*
> 
> 
> *...Oradan bir yarim oy o‘tgach, "Gazli" omborxonasining zahiralari hisob-kitob qilindi.* *Bir paytlar Qizil Armiya askari bo'lgan professor sirli xatti-harakatini payqagan qumtepalar ostida noyob gaz koni topildi.* *O'n uchta gorizont - o'n uchta ulkan er osti gumbazlari kommunizm quradigan mamlakat uchun besh yuz milliard kub metr ko'k yoqilg'i va kimyoviy xom ashyoni tejash imkonini berdi.*
> 
> 
> *1958-yil avgust oyida Sovet hukumati Qizilqum va Qoraqum cho‘llari orqali Buxoro-Ural gaz quvuri tarixida misli ko‘rilmagan ikki ming kilometrdan ortiq diametrli ikki rezba qurish to‘g‘risida qaror qabul qildi va e’lon qildi.* *Gazli yetti yillik reja, mamlakatimizda kommunizmning moddiy-texnik bazasini yaratish rejasi tug'ilgan yorqin baxtli tong yulduzlaridan biri bo'ldi.*
> 
> 
> *Tabiatning misli ko‘rilmagan xazinasini kashf etgan o‘zbek geologlari va burg‘uchilariga butun mamlakat minnatdorchilik bildirdi. Gazlidagi noyob kon, uning ochilishida ayniqsa katta hissa qo'shgan, Lenin mukofoti bilan taqdirlangan.* *Bular* *A.* *Bakirov, P.* *N.* *Envkeev, S.* *VA.* *Ilyin (vafotidan keyin), L.* *G.* *Jukovskiy, E.* *IN.* *Kudryashov, K.* *A.* *Sotiriadi, V.* *VA.* *Chernov.*
> 
>

Oila
----

* Qizi — Tatyana Vasilevna Chernova (1937-yilda tugʻilgan), aktrisa, A.Navoiy nomidagi Oʻzbek opera va balet teatri balerinasi. Eʼtibor berishga arziydigan filmlar orasida: „Insolence" (1971), „Petka in Space" (1972) va „Muqaddas opa-singillar hayoti" (1982). Tatyana Chernova 1969-yildan 1982-yilgacha filmlar va telekoʻrsatuvlarda aktrisa sifatida ishtirok etgan. Aktrisa ishtirokidagi birinchi filmlar: Diqqat, sunami (1969) — rol: Ivanenkoning rafiqasi va Insolence (1971) — rol: Lidiya / Klara Fost.

Manbalar
--------

1. ↑  Nine eto Ферганская область, Узбекистан.
2. ↑  Vasiliy Ivanovich Chernov
3. ↑  *А. Нечаев.* „Г. Юнгвальд-Хилькевич: «Я жил на две семьи»" (ru).  <Комсомольская правда> в Украине> (22-oktabr 2009-yil). 12-fevral 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-yanvar 2012-yil.
**Vasiliy Aleksandrovich Chirkin** (1884.12.8, Yekaterinburg 1940.10.6, Toshkent) — rejissyor Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1936). Moskva filarmoniyasining drama sinfini tugatgan (1910). 1910—12 yillar Moskva Kichik teatrida, 1917—23 yillar Moskva Harbiy teatrida, 1924—34 yillar IvanovoVoznesensk, Kursk, Bryansk, Boku, Sverdlovsk, Qozon teatrlarida ishlagan. 1934-yil Toshkentga kelib, Rus teatri (hozirgi Oʻzbekiston rus akademik drama teatri) tashkilotchilaridan va birinchi badiiy rahbari boʻlgan. "Intervensiya" (L. Slavin), "Aristokratlar" (Nikolay Pogodin), "Tubanlikda" (Maksim Gorkiy), "Telba kun, yoki Figaroning uylanishi" (Per Bomarshe), "Otello" (Uilyam Shekspir), "Momaqaldiroq" (Aleksandr Ostrovskiy), "Vanyushin bolalari" (S. Naydyonov), "Pyotr I" (Aleksey Tolstoy), "Boy ila xizmatchi" (Hamza), "Hamlet" (Uilyam Shekspir, Mannon Uygʻur bilan hamkorlikda) kabi spektakllarga rejissyorlik qilgan. Yuqori ideallarga ishontirishga harakat qilish, hayot haqiqatining yorqin teatr shakllari bilan uygʻunlashib ketishi, spektakllarga Vaxtangov uslubini singdirishga urinish Ch. rejissurasiga xos.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Anno Domini (**miloddan** avvalgi) yillarda Yulian va Grigorian kalendarida yillarni belgilash va raqamlash uchun yaratilgan.Anno Domini atamasi Oʻrta asrga tegishli boʻlib, u lotincha, „Rabbiy yili" degan maʼnoni bildiradi. Lekin koʻpincha „Rabbiy" oʻrniga „ Yo Rabbimiz"  .foydalaniladi .A*nno Domini[[ Nostri Jesu"]]* iborasidan olingan. *Kristi* ", bu „Rabbimiz Iso Masih yili" deb tarjima qiladi.

 Klagenfurt soboridagi *Anno Domini* yozuvi, AvstriyaUshbu taqvim davri anʼanaviy tarzda Iso alayhissalomning kontseptsiyasi yoki tugʻilgan *yiliga* asoslanadi, *milodiy* bu davr boshidan yillarni hisoblaydi va eramizdan oldingi yillarni bildiradi. Ushbu sxemada nol yil yoʻq; Shunday qilib *, milodiy 1 yil darhol miloddan avvalgi 1 yildan keyin keladi*. Ushbu tanishuv tizimi 525 yilda Dionisiy Eksigus tomonidan ishlab chiqilgan, ammo 9-asrgacha keng qoʻllanilmagan.  .

Anʼanaga koʻra, ingliz tilida lotin tilidan keyin „AD" qisqartmasi yil raqamidan oldin qoʻyiladi, ammo u yildan keyin ham topiladi. Aksincha, BC har doim yil raqamidan keyin joylashtiriladi (masalan: AD 70, lekin 70 BC), sintaktik tartibni saqlaydi. Milodiy qisqartma „eramizning IV asrida" yoki „milodiy ikkinchi ming yillikda" boʻlgani kabi bir asr yoki ming yillikdan keyin ham keng qoʻllaniladi (garchi konservativ foydalanish ilgari bunday iboralarni rad etgan boʻlsa ham). Miloddan *avvalgi* iboraning inglizcha qisqartmasi boʻlganligi sababli, baʼzida AD *oʻlimdan keyin*, yaʼni Isoning oʻlimidan soʻng degan maʼnoni anglatadi, degan notoʻgʻri xulosaga keladi, bu esa Isoning hayoti bilan bogʻliq boʻlgan taxminan 33 yilni ham, hech kimga ham kiritmasligini anglatadi. Miloddan avvalgi va milodiy vaqt oʻlchovlari .

Havolalar
---------

* Kalendar konvertori


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Taqvimlar |
| --- |
|  |
| Taqvim
turi | 
* Oy taqvimi
* Oy-quyosh taqvimi
* Quyosh taqvimi
 |
|  |
| Boshqa turdagi taqvimlar | 
* Grigoriy taqvimi
* Islomiy taqvim
* Suryoniy taqvimi
* Turkman taqvimi
* Yulian taqvimi
* Xitoy taqvimi
* Eroniy taqvim
* Vyetnam taqvimi
* Bobil taqvimi
* Kapadokya taqvimi
* Maya taqvimi
 |
|  |
| 
* Turkum
 |

 |


1. ↑  "Anno Domini". *Merriam Webster Online Dictionary*. Merriam-Webster. 2003.. Qaraldi: 4 October 2011. "Etymology: Medieval Latin, in the year of the Lord"
2. ↑  „Online Etymology Dictionary". Qaraldi: 4-oktabr 2011-yil.
3. ↑  Teresi, Dick (July 1997). "Zero". *The Atlantic*. .
4. ↑  *Chicago Manual of Style* 2010, pp. 476-7; Goldstein 2007, p. 6.
5. ↑  *Chicago Manual of Style*, 1993, p. 304.
6. ↑  Donald P. Ryan, (2000), 15.
**Chavgon** (ozarbayjoncha: *Çovqan*) — otda oʻynaladigan jamoaviy sport oʻyini.

Etimologiyasi
-------------

Chavgon soʻzi fors tilidan kelib chiqqan boʻlib, "uchi egri tayoq" maʼnosini anglatadi.

Tarixi
------

Qad. Sharqda chavgon chorvadorlar oʻyini sifatida paydo boʻlgan. Keyinroq otliq askarlarning mashgʻulotiga aylangan. Sharq xalqlari chavgon toʻpini "goʻy", egri tayogʻini "chavgon" deyishgan. Shu bois bu oʻyin "goʻychavgon" deb ham atalgan. Bu tarixiy qoʻlyozmalarda oʻz ifodasini topgan. Mahmud Qoshgʻariyning "Devonu lugʻotit turk", Yusuf Xos Hojibning "Qutadgʻu bilig", Abdurazzoq Samarqandiyning "Majlai saʼdayn va majmai bahrayn", Zahiriddin Muhammad Boburning "Boburnoma" asari va boshqa manbalarda chavgon oʻyiniga oid qimmatli maʼlumotlar bor. Ayniqsa, Abdulqosim Firdavsiyning "Shohnoma", Unsur al-Maoliyning "Qobusnoma" asarlarida chavgon oʻyini mufassal berilgan. 16-asr miniatyura maktabiga mansub nomaʼlum musavvirning "Chavgon oʻyini" asarida bu oʻyinning qizgʻin lahzasi tasvirlangan. Abu Abdulloh Rudakiy, Abdurahmon Jomiy, Alisher Navoiy chavgon oʻyinidan ilhomlanishgan va ajib oʻxshatishlar yaratishgan. Bu anʼana Sharq adabiyotida hamon davom etib keladi. Yozuvchi Primqul Qodirovning "Humoyun va Akbar" tarixiy romani boburiy malikalarning chavgon oʻyiniga tayyorgarligini tasvirlashdan boshlanadi. Tarixiy manbalarda yozilishicha, chavgon oʻyini aynan boburiylar saltanati davrida Hindistonda keng ommalashgan.

1850-yilda Hindistonda xizmat qilayotgan ingliz otliq askarlari chavgon oʻyiniga qiziqib qolishgan va dastlabki musobaqalarni oʻtkazishgan. 1871-yilda Buyuk Britaniyada chavgon (polo) musobaqasi tashkil qilingan. Shu tariqa chavgon oldin Yevropa, keyin Amerika davlatlariga tarqalgan. 1900, 1904, 1920, 1924 va 1936-yillarda boʻlgan olimpiada oʻyinlari dasturidan ham joy olgan.

Tavsifi
-------

Zamonaviy chavgon oʻyini (hozirda koʻplab davlatlarda "polo" deb ataladi) maydonning oʻlchami 274x182 m, yogʻochdan tayyorlanadigan toʻpining diametri 8 sm, ogʻirligi 120—135 g, ikki yondagi darvozalarining eni 8 m dan, oʻyin vaqti 56 min. (7 min.dan 8 boʻlim). Musobaqalashayotgan ikki jamoadagi 4 tadan otliq oʻyinchi qoʻllaridagi uchi egri tayoq (klyushka) yordamida toʻpni raqib darvozasiga kiritishga harakat qiladi. Oʻyinchilarga uchrashuv davomida otlarini oʻzgartirishlariga ruxsat etiladi.

Hozirgi kunda chavgon oʻyini Ozarbayjon, Fransiya, Argentina, AQSH, Meksika, Buyuk Britaniya, Italiya davlatlarida rivojlangan.

Manbalar
--------

Chovqan, a traditional Karabakh horse-riding game in the Republic of Azerbaijan

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aleksandr Yakovlevich Miller** (1868-yilda tugʻilgan — 1940-yil 16-mart, Levallois-Perret, Fransiyada vafot etgan) — rus diplomati, sharqshunos, sobiq davlat maslahatchisi.

Tarjimayi holi
--------------

Aleksandr shifokor oilasida tugʻilgan. 1893-yildan boshlab tashqi ishlar vazirligida xizmat faoliyatini olib borgan.

1894—1899-yillarda Buxoroda siyosiy idoraning dragomani, 1899—1905-yillarda Seyistonda vitse-konsul, 1906-yilda Tehronda dragomanning birinchi missiyasi, 1907—1908-yillarda Liverpulda konsul, 1908—1910-yillarda Astrabadda konsul, 1910-yil oktyabr — 1913-yil yanvarda Tabrizda bosh konsul, 1913—1915-yillarda Ulan-Batorda diplomatik agent (Mo'g'uliston), 1915—1916-yillarda Ulan-Batorda bosh konsul sifatida faoliyat olib borgan. 1916-yil mart oyidan boshlab Buxoro amirligida istiqomat qilgan. 1916-yil oktyabridan Buxoro amirligida siyosiy agent sifatida oʻz xizmat faoliyatini oʻtay boshlagan.

U 1917-yilning mart oyida Buxoro amirligining siyosiy muxtoriyat maqomini buzmagan holda amalga oshirgan islohot loyihasining tashabbuskori va rahbari edi. Diplomat oʻsha yilning apreligacha rahbar lavozimda qolgan.

Fuqarolar urushi davrida Yager polki safida, Rossiya Janubiy Qurolli Kuchlarida (RJQK) va Rossiya armiyasida Qrim evakuatsiyasiga qadar koʻngilli askar sifatida xizmat qilgan. Evakuvatsiya jarayoni „Buyuk Gersog Aleksandr Mixaylovich" kemasida amalga oshirilgan. Fransiyada muhojir, Afg'onistonda elchixona tarjimoni, shuningdek Yager polkining qutqaruvchilar assotsiatsiyasi aʼzosi. U imperator Nikolay II xotirasiga bagʻishlangan Zelotlar ittifoqining rasmiy aʼzolaridan biri boʻlgan. 1926- va 1927-yillarda Parijdagi Sharqni oʻrganish boʻyicha Rossiya jamiyatining yigʻilishlarida maʼruzalar oʻqigan. 1927-yilda Sharqshunoslar jamiyati majlisining raisi sifatida tayinlangan .

Aleksandr Miller Osiyo mamlakatlari tarixiga oid qator asarlar muallifi hisoblanadi. U 1940-yilning 16 mart sanasida Parij yaqinidagi Levallois-Perretda vafot etgan. Uning singlisi Natalya (1875—1962) mashhur moʻgʻul olimi A. Simukovning onasidir.

Manbalar
--------

1. 1 2  „*Симуков А. Д.* Труды о Монголии и для Монголии Том 3 (часть 2). // Senri Ethnological Reports, 75". 28-iyul 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-iyul 2014-yil.
2. 1 2  „*Симукова Н. А.* Андрей Дмитриевич Симуков, жизнь и труды.". 12-avgust 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-iyul 2014-yil.
3. 1 2  Российское зарубежье во Франции 2010. sfn error: no target: CITEREFРоссийское\_зарубежье\_во\_Франции2010 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Miller Aleksandr Yakovlevich // Rossiyskoe zarubeje vo Fransii, 1919—2000 : biogr. slov. : v 3 t. / pod obщ. red. L. Mnuxina, M. Avril, V. Losskoy. — M. : Nauka : Dom-muzey Marini Tsvetaevoy, 2010. — T. 2 : L—R. — S. 186. — 684 s. — 1000 ekz. — ISBN 978-5-02-036267-3. — ISBN 978-5-02-036896-5 ; ISBN 978-5-93015-115-2(t. 2).
* Aleksandr Yakovlevich Miller 1868—1940
* Buxara v 1917 godu. Dokumenti // Krasniy arxiv. — 1927, № 1.
* *Shoxrat Kadirov.* Rossiysko-turkestanskiy istoricheskiy slovar. Tom 2. Oslo, 2004. (Rukopis).
* Nekrolog // Poslednie novosti. Parij, 1940. — 17 marta. — № 6929.
**Ali ibn Abdulaziz Margʻinoniy** (arabcha: على بن عبد العزيز المرغيناني — Ali ibn Abdulaziz ibn Abdurrazzoq Zahiriddin Kabir Margʻinoniy) — faqih.

Ali ibn Abdulaziz Margʻinoniy XI asr oʻrtalarida Margʻinonda muhaddis Abdulaziz ibn Abdurrazzoq al-Marg‘inoniy xonadonida tugʻilgan. Boshlangʻich taʼlimni Margʻinonda otasi Abdulaziz Margʻinoniydan olgan.

Ustozlari
---------

Keyinchalik Sayyid ibn Shujoʼ, Muhammad ibn Ahmad ibn Hamza va Burhoniddin Kabir Abdulazizlar huzuriga borib, fiqh boʻyicha taʼlimini davom ettirgan.

Shogirdlari
-----------

Ali ibn Abdulaziz Margʻinoniydan fiqh borasida oʻgʻli Abulmahosin Zahiriddin Hasan ibn Ali, Qivomuddin Ahmad ibn Abdurrashid va Tohir ibn Ahmadlar taʼlim olgan.

Vafoti
------

Ali ibn Abdulaziz Margʻinoniy 506/1112-13 yili vafot etgan.

Adabiyotlar
-----------

* Oʻrta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti. 2016.

Manbalar
--------

1. ↑  Qoriev O. A. Fargʻona fiqh maktabi va Bur-honiddin al-Margʻinoniy. — B. 57.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ansel Easton Adams** (1902-yil 20-fevral — 1984-yil 22-aprel) amerikalik landshaft forografi va oq-qora suratlari bilan tanilgan ekolog edi.

Adams butun umri davomida atrof-muhitni muhofaza qilish tarafdori boʻlgan. Fotograf birinchi kamerasini 12 yoshida Yosemite nomli milliy bogʻga birinchi tashrifi paytida oladi. U oʻzining dastlabki fotografik ishini Sierra klubi aʼzosi sifatida boshladi. Keyinchalik u milliy bogʻlarni suratga olish uchun AQSH ichki ishlar vazirligi bilan shartnoma tuzdi. U milliy bogʻ tizimini yanada kengaytirish uchun yordam berganligi va doimiy targʻiboti uchun 1980-yilda „Ozodlik" medali bilan taqdirlangan.

Shaxsiy hayoti
--------------

Adams San-Fransiskoning Fillmore tumanida Charles Hitchcock Adams va Olive Brayning yagona farzandi boʻlib dunyoga keldi. Uning onasi Baltimordan boʻlib, bobosi yuk tashish biznesi bilan shugʻullangan, ammo Nevadadagi muvaffaqiyatsizlikka uchrab, boyligini yoʻqotgan. Adamslar oilasi 18-asr boshlarida Yangi Angliyadan Irlandiya shimoliga koʻchib kelgan migrantlar hisoblanadi. Uning otasi tomonidan bobosi yogʻoch biznesiga asos solgan, keyinchalik boshqaruv Adamsning otasi qoʻliga oʻtadi. Keyinchalik, Adams bobosi boshlagan biznesni, yaʼni qizil oʻrmonlarni kesish biznesini qoralab chiqdi.

### Nashr etilgan asarlari

* Adams, Ansel*. Basic photo.*. New York: Morgan and Lester, 1948.
* Adams, Ansel*. The negative: exposure and development*. New York; London: Morgan and Lester; The Fountain Press, 1948.
* Adams, Ansel*. The print: contact printing and enlarging*. Boston: New York Graphic Society, 1950. ISBN 978-0-8212-0718-5.
* Adams, Ansel*. Camera and lens: the creative approach : studio, laboratory, and operation*, 1970. ISBN 978-0-87100-056-9.
* Adams, Ansel (1974). *Images 1923-1974.* Boston: New York Graphic Society. ISBN 978-0-8212-0600-3.
* Adams, Ansel*. Natural Light Photography.*. Little, Brown & Co. for New York Graphic Society, 1977. ISBN 978-0-8212-0719-2.
* Adams, Ansel*. Polaroid Land photography*. Boston: New York Graphic Society, 1978. ISBN 978-0-8212-0729-1.
* Adams, Ansel (1979). *Yosemite and the Range of Light*. Boston: New York Graphic Society. ISBN 978-0-8212-0750-5.

Yana qarang
-----------

* Atrof muhitni muhofaza qilish
* Monoxrom suratga olish

Manbalar
--------

1. ↑  Adams & Alinder 1985. sfn error: no target: CITEREFAdamsAlinder1985 (help)
2. ↑  Alinder 1996. sfn error: no target: CITEREFAlinder1996 (help)
**Brioriya** (lotincha: *Bryoria*) — Parmeliya oilasigamansub temiratkilar turi hisoblanadi. Uning 50 ga yaqin turlari mavjud.

Biologik tavsifi
----------------

 *Bryoria pseudofuscescens* (chapda) va *Bryoria* capillas (oʻngda)
Tallom butasimon, soqolli shaklda, osilgan yoki egilgan koʻrinishda. Shoxlari ingichka, uzun, ipsimon, butun uzunligi boʻylab yumaloqsimon, odatda yon shoxchalarisiz boʻladi. Rangi jigarrang, qizil-jigarrang, deyarli qora ranggacha, kamdan-kam holatlarda kulrang yoki oq rangga yaqinroq, yashil yoki sargʻish boʻladi. Sorediya asosida koʻpayadi.Soralii tekis yoki bukrsimon, baʼzida esa ular boʻlmasligi ham mumkin; apotetsiya kamdan-kam yuzaga keladi. Xaltalari ninatugma shaklida, rangsiz sakkizta ellipso turiladagi sporalardan iborat. Tallom tarkibida fumarprototsetrar kislotasi mavjud.

Hudud
-----

U barcha qitʼalarda uchraydi. U moʻtadil va koʻproq shimoliy hududlarda, asosan oʻrmon va togʻli hududlarda keng tarqalgan. Rossiyada uning 20ga yaqin turlari mavjud.

Yashash joyi
------------

Koʻpchilik brioriyalar — epifitlar hisoblanadi. Ular ignabargli daraxtlarning shoxlari va tanasida (archa, qaragʻay va b.), baʼzida bargli daraxtlarda, tuproqda, toshlarda, chirigan yogʻochlarda yashaydi. Ayrim turlar havoning ifloslanishiga nisbatan oʻta sezgir boʻladi.

Maʼnosi
-------

Brioria kiyik, uchuvchi-quyonlar, dalasichqon va boshqa kemiruvchilar uchun ozuqa sifatida xizmat qilishi ham mumkin. Uning turlardan biri, Brioria Fremonta (Rossiyaning Qizil kitoblari tarkibiga kiritilgan) boʻlib, u insonlar tomonidan tanovul qilinishi ham mumkin, asosan Shimoliy Amerika hindulari tomonidan isteʼmol qilinadi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 6  *Толпышева С. Ю.* „Бриория". *Большая российская энциклопедия*. 15-may 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-may 2022-yil.
2. 1 2 3 4 5 6  Голубкова (ред.) 1996. sfn error: no target: CITEREFГолубкова\_(ред.)1996 (help)
3. 1 2  Андреев, Гимельбрант 2014. sfn error: no target: CITEREFАндреев,\_Гимельбрант2014 (help)
4. 1 2  „Bryoria" (en). *Lichenportal.org/*.
5. ↑  Белый 2016. sfn error: no target: CITEREFБелый2016 (help)
6. ↑  Hutten, Woodward 2001. sfn error: no target: CITEREFHutten,\_Woodward2001 (help)
7. ↑  Вишневский М.В.*. Всё о грибах. Популярная энциклопедия*. Проспект, 2018.

Adabiyotlar
-----------

* *Флора лишайников России. Биология, экология, разнообразие, распространение и методы изучения лишайников*. М; СПб: Товарищество научных изданий КМК, 2014.
* Белый П. Н.*. Лишайники еловых лесов Беларуси*. Минск: Беларуская навука, 2016.
* „Род Bryoria Brodo et D.Hawksw. — Бриория",*Определитель лишайников России*. СПб.: Наука, 1996 — 18—32 bet.
* Martin Hutten, Karen Hutten, Andrea Woodward „Bryoria fremontii",*. 101 Common Mosses, Liverworts & Lichens of the Olympic Peninsula*. National Park Service, 2001 — 52 bet.
**Karlos Slim Helu** 2011-yilda Forbes media agentligining reytingi boʻyicha ikkinchi marta dunyoning eng badavlat kishisi deb tan olingan. Ota va onasi asli Livanlik nasroniy boʻlgan Karlos 1940-yilda Mexiko shahrida tavallud topgan. Karlos ota-onasi Julián Slim Haddad va Linda Helú larning 6 ta farzandining 5-isi.

Boyligi
-------

U 2015-yilda $80.5 milliard ga boyiganligi sifatida, eng koʻp daromad topganlar reytingida ham yetakchilik qiladi. Uning orqasidan boylik boʻyicha birinchi oʻrinda kelgan Bill Geyts (Bill Gates) dan $1 milliardga ozroq. Karlos Slim Helúning $80.5 milliard boyligi Lotin Amerikasida telekommunikatsiyada eng yetakchi boʻlgan America Movil va Telmexdagi 62 % ulushiga toʻgʻri keladi. Oʻzi va oilasga tegishli boʻlgan Grupo Carso guruhining koʻchmas mulk, konchlik va birjalardagi faoliyati va qolaversa Meksika bozorining 19 % ga oʻsishi Karlosni yuqoriga oʻringa koʻtardi. Karlos yana savdo guruhi Sachs va New York Timesda ham ulushlari borligini aytib oʻtish lozim.

U yaqinda oʻzining juda katta sanʼat asarlari toʻplamiga atab bunyod etilgan Soumaya Muzeyini yangi binoga oʻtkazdi. Muzey tashrif buyiruvchilar uchun bepul. Karlos Slim Helú 1995-yilda Telmex Fondiga (Fundación Telmex) asos soldi. 2011-yilda shu fondga tushirgan $4 milliard yordami uchun, Forbesning 2011-yilning eng koʻp yordam beruvchilari safidan ham oldingi oʻrinda turadi. Dunyoning eng qudratli shaxslaridan biri.

Shaxsiy hayoti
--------------

Karlos Slim Soumaya Domit bilan 1967-yil dan 1999-yillar oraligʻida ayoli vafot etguniga qadar oila qurib yashagan.
Slimning oltita farzandi bor, ular: Carlos, Marco Antonio, Patrick, Soumaya, Vanessa va Johanna.

Manbalar
--------

1. ↑  *Karlos Slim Helu (Carlos Slim Helú)*, 2013-01-25da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2013-03-20
Koordinatalari: 39°56′30″N 32°51′54″E﻿ / ﻿39.94167°N 32.86500°E﻿ / 39.94167; 32.86500GO

**Anqara qal’asi** (turkcha: *Ankara Kalesi*) Turkiyaning Anqara shahridagi tarixiy istehkom boʻlib, 7-asrda yoki undan keyin qurilgan. Saytdagi eng qadimgi istehkom miloddan avvalgi 8-asrda frigiyaliklar tomonidan qurilgan va miloddan avvalgi 278- yilda Galatiyaliklar tomonidan qayta tiklangan. Qal’a Rim, Vizantiya, Saljuqiy va Usmonli imperiyalari davrida qayta qurilgan va taʼmirlangan.

Tarix va arxitektura
--------------------

Qal’a bir-biridan 350 m 150 m gacha boʻlgan maydonni oʻrab turgan bir-biriga yaqin joylashgan minoralari boʻlgan ichki devor chizigʻidan va minoralari bir-biridan 40 m masofada joylashgan tashqi devor chizigʻidan iborat. Ikkala devor toʻplami ham koʻp miqdorda qayta ishlatilgan toshlardan foydalangan holda qurilgan. Ularning qurilishining aniq sanalari nomaʼlum, ammo ikkalasi ham Anqarani forslar tomonidan bosib olingan va vayron qilinganidan keyin, ehtimol, milodiy 622- yilda (Fossning fikriga koʻra, ichki devorlar Konstans II hukmronligi davriga tegishli boʻlishi mumkin; tashqi devorlar odatda shunday deb ishoniladi biroz keyinroq qurilgan).

* Qal’aning (Altindag ') va qal’aning havodan koʻrinishiQal’aning (Altindag ') va qal’aning havodan koʻrinishi
* Soat minorasi va asosiy darvozaSoat minorasi va asosiy darvoza
* Dungeon minorasiDungeon minorasi
* Anqara qal’asi Sharqiy qal’aAnqara qal’asi Sharqiy qal’a
* Ak kaleAk kale
* Sulton Aloaddin masjidiSulton Aloaddin masjidi
* Xoji Bayram masjidi bogʻidan qal’a koʻrinishiXoji Bayram masjidi bogʻidan qal’a koʻrinishi

Yana qarang
-----------

* Anqara tarixi

Maʼlumotnomalar
---------------

1. ↑  Clive Foss, *Late Antique and Byzantine Ankara* in Dumbarton Oaks Papers Vol. 31 (1977), pp. 70-72.

Havolalar
---------

* Anqara qal’asi (turk tilida)
* Qal’aning 150 dan ortiq rasmlari va uning atrofidagi manzaralar
* Anqara munitsipaliteti

Andoza:Ankara
Brinza
**Brinza** (rumincha: *brânză* — pishloq) — asosan, qoʻy, shuningdek sigir, echki sutidan yoki ularning aralashmasidan tayyorlanadigan shoʻrtang pishloq. Rangi oq yoki ochsariq, sal ushaluvchan, xushxoʻr, mazasi nordonshoʻrtang. Tarkibida 40—50% yogʻ, 49—52% suv, 4— 8% tuz bor, sutga nisbatan yengil hazm boʻladi. B.ni tayyorlash uchun sut shirdon fermenti yoki pepsin bilan ivitiladi. Hosil boʻlgan boʻtqa matodan tikilgan qopchalarda siqilib, zardobi ajratiladi, soʻng presslab, maʼlum shakl beriladi. 0,6—1,5 kg li kvadrat boʻlaklarga boʻlinib, yogʻoch chelak yoki bochkalarga qavatmaqavat joylanib, ustiga 18—22% li tuzli namakob quyiladi. B. yetilgunga qadar namakob vaqtvaqti bilan almashtirib turiladi. 6—8kuni ogʻzi berkitilib, savdo korxonalariga joʻnatiladi.

Yana qarang
-----------

* Sut mahsulotlari
* Sut sanoati
* Sut
* Tvorog
* Qaymoq

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**500 harakatli oʻyinlar** — Talʼat Usmonxoʻjayev va Asqar Tolipjonov hammuallifligida yozilga kitob. Kitob mavjud boʻlgan 500 harakatli oʻyinlar haqida yozilgan. Har bir harakatli oʻyinlar haqida alohida toʻliq maʼlumotlar taqdim etilgan. 

Vaqtlar oʻtgani sayin xalq harakatli oʻyinlari, milliy qadriyatlar tobora yoʻqolib ketmoqda. Shu sababli ushbu kitob milliy qadriyatlar, xalq harakatli oʻyinlarini saqlab qolish uchun yozilgan. Mazkur kitob keng qamrovli — ota-onalar, maktab, kollej, oliy oʻquv yurtlarining jismoniy tarbiya fakultetlari oʻqituvchilari va talabalari, shuningdek, bola tarbiyasiga oʻzlarini masʼul deb bilgan barcha kitobxonlar uchun moʻljallangan.

Toʻplamni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Maʼmura Qutliyeva — muharrir, Sunnat Musamedov — musahhih, Uygʻun Solixov — badiiy muharrir, Feruza Botirova — komputerda sahifalovchi, Surayyo Axmedova — texnik muharrir. Kitobni bosishga 2014-yil 17-noyabrda ruxsat berilgan. Adadi 2000 nusxa. Litsenziya raqami: AI№252.

Manbalar
--------

1. ↑  „500 harakatli oʻuinlar kitobi haqida".  kitobxon.com.

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Dinamik meteorologiya** - umumiy meteorologiyaning bir boʻlimi, atmosferada sodir boʻladigan dinamik va termodinamik jarayonlarni nazariy jihatdan oʻrganish, ob-havoni oldindan aytib berishning gidrodinamik usullarini ishlab chiqish va b. bilan shugʻullanadi. D. m.ning asosiy vazifasi atmosfera jarayonlarini prognozlashdan iborat (atmosferada shamol uzgarishi tenglamasi, turli toʻlqinlar harakati, bosimni hisoblash, EHM yordamida maʼlum muddatda shamol, harorat, bosimni baholash kabilar). D. m.ning muhim amaliy vazifasi ob-havo elementlari (t-ra, shamol tezligi, budut, yogʻinlar va b.)ga oid maʼlumotlarni oldindan hisoblash usullarini ishlab chiqishdir. At-mosferadagi radiatsion, elektr va fizika jarayonlarini oʻrganish ham D. m. vazifasiga kiradi (qarang Meteorologiya). Oʻzbekistonda D. m.ning asoschilari V. I. Gubin, Ye. M. Kozik va N. N. Roma-novlar hisoblanadi. D. m.ning kelajakda rivojlanishi atmosfera holatini kuzatish nuqtalarini koʻpaytirish, Yerning sunʼiy yoʻldoshlaridan olinadigan maʼlumotlardan, yangi elektron texnikadan foydalanishga bogʻliq boʻlib, fizika, kimyo, kibernetika fanlari yutuqlariga ham asoslanadi.

Hamidulla Abdullayev.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Guldon** — I) gul solib qoʻyiladigan, uy va jamoat joylarida ishlatiladigan badiiy buyum. Sopol, shisha, yogʻoch, tosh, kumush, tilla kabilardan yasaladi. Jahonning koʻpgina mamlakatlarida, jumladan Oʻrta Osiyoda ham qadimdan mavjud. 6—12-asrlarda Quva. Dulbuk, Isfara sh.larida rangli shisha G.lar yasash rasm boʻlgan. 14—15-asrlarda xon saroylariga kumush va tilla G.lar qoʻyilgan. 18—19-asrlarda asosan naqshli sopol G.lar tayyorlangan. Hozir G.lar chinni va kulollik zavodlarida ishlab chiqarilmoqda (yana qarang Vaza); 2) amaliy sanʼat (naqqoshlik, miskarlik, zargarlik, kashtachilik va b.)da G.ning badiiy qiyofasi turli shakllarda tasvirlanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bino
**Bino** — kishilarning yashashi, bilim olishi, ishlashi, hordiq chiqarishi uchun hamda maishiy va ishlab chiqarish maqsadlari, shuningdek hayvon, parrandalarni boqish va buyumlarni saqlash uchun quriladigan inshoot. Turar joy va jamoat binolari (maktab, teatr, kasalxona, magazin, hammom va hokazolar) boʻladi. Koʻpincha, umumiy tarzda fuqaro va sanoat binolari deb ataladi. Binoning asosiy qismlari: koʻtarib turuvchi konstruksiyalar (poydevor, ustunlar, devorlar), toʻsuvchi konstruksiyalar (pardevorlar, yopmalar) va tom. Binolar moʻljaldagi xizmat muddatiga qarab, muvaqqat va kapital xillarga boʻlinadi. Bino nimaga moʻljallanganiga qarab, meʼmoriy jihatdan, qavatlilik jihatdan, ishlatiladigan qurilish materiallari jihatdan har xil turlarga (gʻishtin, paxsa devor, sinchli, koʻp qavatli va boshqalar) boʻlinadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bárbara Latorre Viñals** (1993-yil 14-martda tugʻilgan) — ispaniyalik professional futbolchi, hozirda Atletico Madrid Femenino jamoasida Primerada hujumchi sifatida oʻynaydi. U ilgari Prainsa Saragosa, Real Sosedad Femenino, Espanyol va Barselonada oʻynagan, u bilan UEFA ayollar chempionlar ligasida ham oʻynagan.

Jamoalardagi faoliyati
----------------------

Latorre oʻzining kattalar darajasidagi faoliyatini futzalchi sifatida Ispaniya ayollar futzal chempionatida boshlagan, 2011-yilgacha uning gol urish qobiliyati zaxira jamoasi uchun hujumchini talab qilgan Primera División klubi Prainsa Saragosa eʼtiborini tortdi. U klubda ikki yil oʻtkazdi va tezda birinchi jamoa oʻyinchilaridan biriga aylandi hamda klubdagi ikkinchi mavsumida u va uning jamoadoshlari Copa de la Reina finalida Barselonaga yutqazib, Primera divizionida yil yakunlari jadvalida 7-oʻrinni egalladilar.

Latorre 2012-13-yilgi mavsum oxirida Saragosa bilan shartnomasini uzaytirishdan bosh tortdi va oʻsha paytdagi 5-oʻrindagi Espanyol klubiga oʻtishga qaror qildi. Espanyoldagi birinchi mavsumi yakunida u 13 ta gol urib, klubning eng yaxshi toʻpurariga aylanib 2013-14-yilgi mavsumning eng yaxshi 11 ta toʻpurari qatoridan joy olishga muvaffaq boʻldi.

2015-yilda Latorre bir necha asosiy futbolchilari ketganidan soʻng ketma-ket toʻrt liga chempioni Barselonaga qoʻshildi va 2015-16-yilgi chempionat oʻrtalarida 9 ta gol urgan hujumchi pozitsiyasida tezda oʻzini eng muhim oʻyinchilardan biri sifatida koʻrsatdi.

Xalqaro karyera
---------------

Uning debyuti 2016-yilning 15-sentyabrida boʻlib oʻtdi, u Ispaniyaning UEFA Ayollar oʻrtasidagi Yevro-2017 saralash bosqichi doirasida Las-Rozas-de-Madridda Chernogoriyaga qarshi 13:0 hisobida gʻalaba qozonganida zaxiradan maydonga tushdi.

Xalqaro gollar
--------------

| Raq. | Sana | Joy | Raqib | Hisob | Natija | Musobaqa |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | 2017-yil 23-oktyabr | Ramat Gan stadioni, Ramat Gan, Isroil | Isroil bayrogʻi Isroil  | **0-4** | 0-6 | 2019 FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati saralash bosqichi |

Yutuqlar
--------

Barselona
* Copa de la Reina: 2017

Ispaniya
* Algarve kubogi: Gʻolib 2017
* Kipr kubogi: 2018

Manbalar
--------

1. 1 2  „Bárbara Profile".  FC Barcelona. Qaraldi: 18-yanvar 2016-yil.
2. ↑  UEFA in UEFA's website
3. ↑  Bárbara, BDFutbol
4. ↑  „Barbara Latorre is new player of Espanyol".
5. ↑  „Barbara Latorre is new player of Espanyol".„Barbara Latorre is new player of Espanyol".
6. ↑  „So are the new signings of the female Barcelona".
7. ↑  „Jennifer Hermoso and Barbara Latorre: El Pichichi". Qaraldi: 18-dekabr 2015-yil.

Havolalar
---------

* Bárbara Latorre — UEFA competition record (archive)
* at FC Barcelona
* Bárbara Latorre at Soccerway
* Bárbara Latorre Twitter sahifasi
* Bárbara Latorre Facebook sahifasi