recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Pol Martin Jr.** (1938-yil 28-avgustda tugʻilgan) — kanadalik siyosatchi. U Kanadaning 21- bosh vaziri edi. U, shuningdek, Kanada Liberal partiyasining rahbari edi. U 2003-yil 12-dekabrda Jan Kretyen isteʼfoga chiqqanida bosh vazir boʻldi. U 2004-yil 28-iyundagi saylovda gʻalaba qozondi, chunki liberallar boshqa siyosiy partiyalarga qaraganda koʻproq oʻrin egalladi; lekin ular koʻpchilik oʻrinlarni qoʻlga kirita olmadilar, shuning uchun u ozchilik hukumatini boshqardi. 2006-yil 23-yanvarda yana bir saylov boʻlib oʻtdi; uning partiyasi bu saylovda magʻlub boʻldi, shuning uchun Stiven Xarper keyingi bosh vazir boʻldi.

Martin butun dunyoda moliya vaziri sifatida oʻzining moliyaviy boshqaruvi, iqtisodiyotning oʻsishi va hukumatni kamomaddan chiqargani uchun katta hurmatga sazovor boʻlgan. Uning Bosh vazir sifatidagi faoliyati kanadaliklarning aksariyati tomonidan odatda falokat sifatida koʻriladi.

Martin Ontario shtatining Vindzor shahrida tugʻilgan. Uning otasi oʻttiz uch yil davomida Kanada jamoatlar palatasining aʼzosi boʻlgan va vazirlar mahkamasining bir qismi edi. Martin 1961-yilda Toronto universitetini tarix va falsafa boʻyicha bakalavr darajasini va 1965-yilda Toronto universitetining yuridik fakultetini tamomlagan. 1965-yilda Sheila Martinga uylandi.

U 1988-yilda Kvebekning Monreal shahrida LaSalle-Emard otidan parlamentga saylangan. 1993-yildan 2002-yilgacha moliya vaziri boʻlgan. U byudjetni muvozanatlashi (davlatning pul qarzini toʻxtatish) bilan mashhur boʻldi. 2003-yilda u Liberal partiya yetakchisi etib saylandi, bir oydan keyin esa bosh vazir etib tayinlandi.

Janob Martin hukumati bir jinsli nikohni qonuniy qildi. 2004-yilda homiylik janjali bilan ham muammolarga duch keldi. 2006-yilda parlament ishonchsizlik votumini qabul qildi, bu esa 23-yanvarda milliy saylov oʻtkazilishiga majbur qildi. Liberallar saylovda magʻlub boʻldi, Martin esa bosh vazir lavozimidan mahrum boʻldi. Koʻp oʻtmay, u Liberal partiya rahbari lavozimidan isteʼfoga chiqdi.

Oʻn toʻrt oylik lavozimda boʻlgandan soʻng, Pol Martin „janob Diters" laqabini oldi. Uni *The Economist* jurnali shunday deb atagan. Aytishlaricha, bu uning fikrini tez-tez oʻzgartirganligi sababli.

Manbalar
--------

1. ↑  „Indepth:Sponsorship Scandal". Qaraldi: 1-yanvar 2021-yil.
2. ↑  British magazine dubs Martin 'Mr. Dithers'
**Meksika boʻyi pasttekisligi** — Shim. Amerikaning jan.sharqidagi pasttekislik, AQSH va Meksikada. Atlantika boʻyi pasttekisligi, Appalachi togʻlari, Markaziy tekisliklar, Uoshito togʻlari, Buyuk tekisliklar bilan chegaralangan, jan.dan Meksika qoʻltigʻi bilan oʻralgan. Eni 350 km gacha. Eng baland joyi 150 m. Choʻkindi jinslardan tarkib topgan. Yer yuzasi yassi tekislik boʻlib, daryo vodiylari (Missisipi, Rio-Grande va boshqalar) bilan kesilgan. Iklimi subtropik, jan.-gʻarbiy qismida tropik iqlim. Yanv.ning oʻrtacha temperaturasi shim.da 4—8°, sohil qismida 12°, iyulniki 26—28°. Yillik yogʻin gʻarbida 600–800 mm, sharqida 1200–1500 mm. Tuproqlari qizil, chimli karbonatli, chimli allyuvial va botqoq tuproklar. Hududining 1/3 qismi oʻrmon. Qoraqaragʻay, qayin, dub, magnoliya, daryo vodiylarida botqoqsarvi, terak oʻsadi. Savannalar bor. Paxta, tamaki, sholi, shakarqamish ekiladi. Yirik neft va gaz konlari topilgan. Yirik shaharlari: Yangi Orlean, Xyuston (AQSH), Tampiko, Verakrus (Meksika).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Irwin Laawrence** „**Paul**" **Mazursky** (1930-yil 25-aprel — 2014-yil 30-iyun) — amerikalik kinorejissyor, ssenariynavis va aktyor. Koʻpincha zamonaviy ijtimoiy masalalarga bagʻishlangan dramatik komediyalari bilan tanilgan, u besh marta Oskar mukofotiga nomzod boʻlgan: uch marta eng yaxshi original ssenariy, bir marta eng yaxshi moslashtirilgan ssenariy va bir marta *turmushga chiqmagan ayol* uchun eng yaxshi film (1978). Uning boshqa filmlariga *Bob & Carol & Ted & Alice* (1969), *Blume in Love* (1973), *Harry and Tonto* (1974), *Moscow on the Hudson* (1984), and *Down and Out in Beverly Hills* (1986) kiradi.

Erta hayoti va taʼlimi
----------------------

U Nyu-Yorkning Bruklin shahrida yahudiy oilasida tugʻilgan, raqs darslari muallimi, pianinochi Jean (née Gerson) va mardikor David Mazurskyning oʻgʻli. Mazurskyning bobosi Ukrainadan kelgan muhojir edi. Mazursky 1951-yilda Bruklin kollejini tamomlagan.

Karyerasi
---------

Mazursky oʻzining kino karerasini Stenley Kubrickning *„Fear and Desire"* (1953) birinchi filmida aktyor sifatida boshlagan. Kubrick ijodi uchun oʻz ismini tekshirishni soʻradi va oʻsha paytda u Paul nomini oʻzgartirishga qaror qildi. Ikki yil oʻtgach, u *„The Blackboard Jungle"* (1955) filmida hokimiyatga oid muammolari boʻlgan oʻsmirlar sinfidan biri sifatida taniqli lavozimda paydo boʻldi. Uning aktyorlik karerasi bir necha oʻn yillar davomida davom etdi.

Shaxsiy hayoti
--------------

Mazurskiy 1953-yildan to vafotigacha kutubxonachi va ijtimoiy xodim Batcy Mazursky bilan birga yashadi. Ularning Meg va Jill ismli ikkita qizi bor edi. Mazursky ateist edi.

Mazursky kardiopulmoner sifatida hibsga olingan va 2014-yil 30-iyunda Los-Anjelesdagi Sidars-Sinay tibbiyot markazida 84 yoshida vafot etgan.

Filmografiyasi
--------------

### Rejissyor sifatida

| Yil | Film | Izohlar |
| --- | --- | --- |
| 1996 | *Faithful* | Badiiy filmChazz Palminteri tomonidan yozilganNomzod — Golden Bear |
| 1998 | *Winchell* | Televizion filmScott Abbott tomonidan yozilgan |
| 2003 | *Coast to Coast* | Televizion film Frederik Rafael tomonidan yozilgan |
| 2006 | *Yippee* | Hujjatli film |

Manbalar
--------



1. ↑  „Paul Mazursky Biography (1930-)".  Filmreference.com. Qaraldi: 10-iyul 2014-yil.
2. ↑  Variety: „Secret lunch honors Ladd" by Bob Verini September 27, 2007
3. ↑  *Farber, Stephen*. „A Night in Hollywood, a Day in Ukraine". *The New York Times* (31-dekabr 2006-yil). Qaraldi: 30-dekabr 2006-yil.
4. 1 2  Natale, Richard (1 July 2014). "Paul Mazursky, Director of 'Unmarried Woman,' Dies at 84". *Variety* (Penske Business Media, LLC.).. Qaraldi: 10 July 2014. Paul Mazursky]]
5. ↑  *Cheng, Cheryl*. „Betsy Mazursky, Widow of Director Paul Mazursky, Dies at 90". *The Hollywood Reporter* (3-oktabr 2017-yil).
6. ↑  *Farber, Stephen*. „A Night in Hollywood, a Day in Ukraine". *The New York Times* (31-dekabr 2006-yil). Qaraldi: 31-dekabr 2006-yil. „I’ve always felt very Jewish but very ambivalent about being Jewish. I’m an atheist.".
7. ↑  *Woo, Elaine*. „Paul Mazursky dies at 84; director chronicled trends of '60s and '70s". *Latimes.com* (1-iyul 2014-yil). Qaraldi: 10-iyul 2014-yil.
**Parhez**, diyeta — miqdori, kimyoviy tarkibi, kaloriyaliligi (quvvati) va pishirib tayyorlanishi jihatidan maxsus tanlangan ovqat ratsioni, sogʻlom kishilar hamda bemorlarga moʻljallangan ovqatlanish rejimi. Parhezda organizmning oziq-ovqatlarga boʻlgan fiziologik ehtiyoji qondiriladi. Bemorlarga Parhez buyurilganda moddalar almashinuvi yoki biror aʼzo funksiyasi buzilgan boʻlsa, uning faoliyatini tiklash koʻzda tutiladi. Buning uchun baʼzi oziq-ovqat mahsulotlari maxsus usullar bilan kayta ishlanadi. Yara kasalligi, kolit, yogʻ bosish va boshqa kasalliklarda Parhez keng qoʻllanadi. Kasallikning davri, boskichi va fazasiga qarab, Parhezning bir necha varianti tavsiya etiladi. Kasalxonada davolanayotgan bemorga vrach kam ovqat yeyiladigan kunlar (mas, 1—2 kun) belgilaydi. Bu kunlarda bemorni ataylab qisman och qoʻyish uchun alohida ratsiondan foydalaniladi. Oʻz bilgicha Parhez tanlash yomon oqibatlarga sabab boʻlishi mumkin.

Yana qarang
-----------

* Parhez bilan davolash

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Tibbiyotga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Koʻk kapalak | *Biologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Koordinatalari: 48°50′54.959999999991″N 2°20′35.988″E﻿ / ﻿48.84859999999999758°N 2.34333000°E﻿ / 48.84859999999999758; 2.34333000GO

**Parij universiteti**, Sorbonna — Fransiyadagi yirik oʻquv va ilmiy markazlardan biri.1150-yili asos solingan. 1215-yil cherkov maktabi negizida vujudga kelib, Yevropada birinchi dunyoviy universitet hisoblangan. Dastlab sanʼat, huquq, ilohiyot, tibbiyot fakultetlari boʻlgan. 1257-yil Parijning Lotin kvartalida Sorbonna deb atalgan kollej tashkil etilgan (asoschisi — R.De Sorbon nomi bilan bogʻliq). 17-asrda Sorbonna kolleji bilan Parij universiteti qoʻshilib, ularning har ikki nomi aynan ishlatila boshladi. Parij universiteti oʻrta asrlarda va 17-asrga kadar Yevropada ilohiyot va yurisprudensiya sohasida yirik oʻquv yurti va ilmiy markaz hisoblangan. 1793-yil Konvent qaroriga muvofiq universitet yopildi va 1806-yilda kayta tiklandi. A.Lavuazye, L.Paster, P.Kyuri, J.B.Perren, P.Lanjeven kabi mashhur olimlar faoliyati Parij universiteti bilan bogʻliq. 1970-yillarda Parij universiteti kayta tu-zilib, 13 mustaqil universitet tashkil etildi. Universitet huquq va iqtisodiyot fanlari, tabiiy fanlar, adabiyot va ijtimoiy fanlar, tibbiyot, farmokologiya boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydi. Universitetda bir kancha ilmiy tadqiqotlar institutlari, markazlar, oliy maktablar, kutubxonalar mavjud. Universitetda 250 mingdan ortiq talaba taʼlim oladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Graduation | *Oliy oʻquv yurti haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Xalq maslaxatchilari** (Oʻzbekiston Respublikasida) - 1-instansiyada jinoyat va fuqarolik ishlarini koʻrishda katnashish uchun saylangan fuqarolar. Ish boʻyicha qaror chiqarishda sudya bilan teng xuquqqa ega. Odatda, ishni koʻrayotgan sud tarkibiga 2 nafar xalq maslahatchisi kiradi. Odil sudlovni amalga oshirishda fukarolar Xalq maslaxatchilari sifatida qatnashishi ularning fuqarolik burchi hisoblanadi. Sud tarkibida odil sudlovni amalga oshirishda Xalq maslaxatchilari mustaqiddirlar va fakat konunga boʻysunadilar. Xalq maslaxatchilarining suddagi faoliyatiga hech qanday aralashuvga yoʻl qoʻyilmaydi, bunday aralashuv qonun boʻyicha javobgarlikka olib keladi. Sud tarkibida faoliyat koʻrsatayotgan davrda xalq maslahatchisi uning roziligisiz boʻshatilishi yoki boshqa ish joyiga oʻtkazilishi mumkin emas. Xalq maslaxatchilarining shaxsi daxlsizdir. Xalq maslaxatchilariga nisbatan jinoyat ishi faqat Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori yoki uning vazifasini bajaruvchi shaxs tomonidan qoʻzgʻatilishi mumkin. Xalq maslaxatchilari 25 yoshdan kichik boʻlmagan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi orasidan turar joy yoki ish joyi boʻyicha fuqarolar yigʻinida ochiq ovoz berish orqali 2,5-yil muddatga saylanadi. Xalq maslaxatchilarining huquqiy maqomi Oʻzbekiston Respublikasining "Sudlar toʻgʻrisida"gi (yangi tahriri) qonunida (2000-yil 14 dekabr) kursatib berilgan (62modda).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xalqaro ayollar kasalxonasi va tugʻruq markazi** (WHI&FC), Ugandadagi xususiy ixtisoslashtirilgan sogʻliqni saqlash muassasasidir. Shu jumladan, u bepusht juftlarni davolashga ixtisoslashgan.

Manzil
------

Kasalxona *Bukoto-Kisaasi yoʻlida*, Uganda poytaxti Kampala shahridagi Bukoto nomli mahallada joylashgan. Bu taxminan 4 kilometr (2 mi), yoʻl boʻylab, Mulago milliy yoʻnaltiruvchi kasalxonasining shimoli-sharqida joylashgan. WHI&FC taxminan 7 kilometr (4 mi), yoʻlda, Kampala markaziy biznes tumanidan shimoli-sharqda. Xalqaro Ayollar kasalxonasi va tugʻruq markazining koordinatalari: 0°21’02.0" N, 32°35’57.0" E (kenglik: 0.350552; Uzunlik: 32.599165).

Umumiy koʻrinish
----------------

WHI&FC 2004-yilda tashkil etilgan. Kasalxona Sharqiy Afrika hamjamiyati va Buyuk koʻllar mintaqasi mamlakatlarida ginekologiya, onalik va tugʻish boʻyicha xizmatlarni taklif qiladi. Kasalxona Ugandada birinchi in vitro urugʻlantirish kontsepsiyasi va tugʻilishi bilan bogʻliq holat boʻlgan. Oʻshandan beri, 2017-yil dekabr holatiga koʻra, kamida 10 000ta shunday holatda homilador boʻlib, kasalxonada tugʻilgan tugʻilgan chaqaloqlar mavjud 2009-yil noyabr oyida 54 yoshli ona WHI&FC da in vitro sogʻlom bola tugʻdi.

Taqdim etilgan xizmatlar
------------------------

2020-yil noyabr oyidan boshlab WHI&FCda quyidagi xizmatlar mavjud. (Roʻyxat toʻliq emas): 1. Antenatal parvarish 2. Tugʻruq jarayonlari 3. Kesish yoʻli bilan tugʻilish 4. Postnatal parvarish 5. Ginekologik laparoskopiya 6. Laparoskopik jarrohlik 7. In vitro kontsepsiya 8. Surrogat kontsepsiya 9. Erkaklar va ayollarda bepushtlikni tekshirish

Boshqa mulohazalar
------------------

WHI&FC Ruandaning Kigali shahrida 2014-yilda ochilgan *Kigali IVF va Fertility Clinic* nomi bilan tanilgan shuba klinikasiga ega.

*

Manbalar
--------

1. 1 2  *EA Health Organization.* „Women's Hospital International and Fertility Centre".  East African Health Organization (noyabr 2020). Qaraldi: 17-noyabr 2020-yil.
2. ↑  *WHI&FC.* „Women's Hospital International & Fertility Centre: Who We Are".  Women's Hospital International and Fertility Centre (WHI&FC) (17-noyabr 2020-yil). Qaraldi: 17-noyabr 2020-yil.
3. ↑  *Charles Wendo.* „Woman gives birth at 54 years-old" (21-noyabr 2009-yil). Qaraldi: 17-noyabr 2020-yil.
4. ↑  *Ivan Ngoboka.* „Fertility clinic opens in Kigali" (2-aprel 2014-yil). Qaraldi: 17-noyabr 2020-yil.
**Meksikanlar** (oʻzlarini - mexikano deb atashadi) — xalq, Meksikaning asosiy aholisi. Umumiy soni 91 mln. kishidan ortiq. Shundan 78 mln. kishi Meksikada yashaydi (1990-yillar oʻrtalari). Shuningdek, AQSH (13 mln. kishi)da, Kanada (30 ming kishi) va Lotin Amerikasining boshqa mamlakatlarida hamda Ispaniyada yashaydilar. Asosan, metislar. Ular ispan bosqinchilari (16-asr), kuchib kelgan ispanlar bilan tub joy indeys (atsteklar, mayya, otomi, mishteklar, sapoteklar) va qora tanli aholi bilan aralashib ketishidan tashkil topgan. 19-asrga kelib metislar Meksika millatining negizini tashkil qilgan. M. ispan tilida soʻzlashadi. Dindorlari — aksariyati, katoliklar, qolgani — asosan, protestantlar (baptistlar). M. dehqonchilik, chorvachilik bilan shugʻullanadi, koʻp qismi sanoatda band.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**"Xulq ovozi"** ( oʻzbekcha: *«Халқ овози» газетаси* ; tojikcha: *Рӯзномаи «Халқ овозӣ»* Халқ овозӣ) — Tojikistonda nashr etiladigan oʻzbek tilida markaziy respublika ijtimoiy-siyosiy gazeta. U Tojikiston Respublikasi hukumatining rasmiy nashrlaridan biri hisoblanadi. Gazeta bosh idorasi Dushanbe markazida, Sa’diy Sheroziy xiyobonida joylashgan. Gazetaning oʻzbek tilidan nomi "*Golos Naroda"* deb tarjima qilingan. In 1929—1955 Bu yilda "Qizil Tojikiston" *(Tojikistoni Surx),* deb nomlangan 1955—1992 "Sovet Tojikistoni" *(Tojikistoni Sovetiy).*

Hozirgi kunda u haftada bir marta, olti ming nusxadan ortiq tiraji bilan sakkiz sahifadan iborat bo‘lib chiqadi. Tijoratning katta qismi o‘zbek tilida so‘zlashuvchi xodimlari bo‘lgan davlat idoralarida obuna orqali tarqatiladi, qolgan qismi gazetaning qolgan obunachilari uchun sotuvda. Faqat o'zbek tilida, o'zbek kirill alifbosida nashr etilgan. Gazetaning o‘zbek tilida khalkovozi.tj rasmiy sayti ham mavjud bo‘lib, u yerda yangiliklar va boshqa maqolalar chop etiladi, gazeta arxivi saqlanadi.

Gazeta 1929 yil fevral oyida, O'zbekiston SSR tarkibiga kirgan Tojikiston ASSR hali mavjud bo'lgan paytda chiqa boshlagan. Xuddi shu yilning oxirida mustaqil Tojikiston SSR tashkil topdi. Tojikiston SSR KP Markaziy Komitetining rasmiy organlaridan biri boʻlib, 1955-yilgacha "Qizil *Tojikiston" (* Oʻzbek tilida "Qizil Tojikiston", yaʼni *Qizil Tojikiston* ) deb atalgan va "Tojikiston Soveti" *(Tojikistoni Kengashi) deb oʻzgartirilgan.* - ya'ni o'zbek tilidan tarjimada *Sovet Tojikiston).* Gazeta har kuni nashr qilinib, uning tiraji 93,5 ming nusxaga yetdi. 1963 yilda gazeta Mehnat Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlangan. Keyin SSSR qulaganidan va mustaqillik sotib Tojikiston, gazeta "Xalq ovozi" (- o'zbek tarjima *Golos odamlar* *Halo ovozi)* o'z nomini o'zgartirdi. 1992-1997 yillarda Tojikistonda davom etgan olti yillik fuqarolar urushi paytida, mamlakatning boshqa ommaviy axborot vositalari kabi, u tanazzulga yuz tutdi, ammo fuqarolar urushi tugaganidan keyin, hatto Tojikiston va O'zbekiston o'rtasidagi norasmiy sovuq urush davrida ham u to'liq ishladi. 1990-yillarning oxirida munosabatlari yomonlashdi va nihoyat normal holatga qaytdi va faqat 2017 yilga kelib do'stona munosabatlarni topdi.
**Qoraxitoy gaz-neft koni** - Qashqadaryo viloyati Koson tumanidagi kon. Qarshi shahridan 20 km shim.-sharqda. 1961-yilda ochilgan. 1965-yilda foydalanishga topshirilgan. Kon relyefi kuchsiz tabaqalangan tekislikdan iborat. Q.g.-n.k. Muborak koʻtarilmasining jan. qismidagi eng baland maydonda, 15gorizont shipi boʻyicha asimmetrik braxiantiklinal burmada joylashgan. Burma shim.-gʻarbiy yoʻnalishda choʻzilgan, uning gumbazi koʻtarilma-uzilma koʻrinishida. Q.g.-n.k.da jami 17 ta quduq qazilgan; paleozoy erasi, yura, boʻr va neogen, toʻrtlamchi davr jinslari ochilgan. Sanoat miqyosidagi gaz-lilik quyi boʻr davrining (12-, 13gorizontlar), neftgazlilik esa, yuqori yura davrining yotqiziqlari bilan bogʻliq. Gaz uyumi toʻliq qatlamli, gumbazli, tektonik toʻsilgan tipga mansub. Uyum oʻlchami 4,3x2,05 km, balandligi 155 m. Gazga toʻyingan qatlam qalinligi 23,3 m. Neft uyumi ustida gaz qopqogʻi mavjud. Neft yuqori oltingugurtli (2,35%), smolali (15,5— 30%), parafinli (2,29-4,01%). Q.g.-n.k. zaxirasiga koʻra kichik konlar toifasiga kiradi. Hozirgi kunda kondan foydalanilmokda.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xalqaro astronomiya ittifoqi** — Xalqaro ilmiy jamiyat. Jahondagi astronomik muassasalar, rasadxonalar, intlarning harakati bilan 1919-yil tashkil etilgan. Unga 70 davlat aʼzo. Oʻzbekiston 1998-yildan aʼzo. Asosiy vazifalari: astronomiyaning barcha sohalarini rivojlantirishga yordam koʻrsatish; astronomik tadqiqotlarda ilmiy hamkorlikni yoʻlga qoʻyish; astronomiya fani manfaatlarini boshqa xalqaro tashkilotlarda himoya qilish. Xalqaro astronomiya ittifoqii. ish organlari ijroiya qoʻmitasi va astronomiyaning alohida muammolari bilan shugʻullanuvchi 37 ta qoʻmitasidan iborat 7 ta boʻlimni oʻz ichiga oladi. Qoʻmitalari, asosan, xalqaro konferensiya, simpozium va boshqalarni tashkil qilish yoʻli bilan muvofiqlashtirish ishlarini olib boradi. Umumiy ishni Xalqaro astronomiya ittifoqii. Bosh assambleyasi boshqaradi; u har 3 yilda bir marta yigʻiladi. Bosh assambleya umumiy yigʻilish va majlislarida astronomiyaning eng dolzarb masalalari toʻgʻrisidagi maʼruzalar tinglanadi, astronomik kuzatishlar hisobotlari tasdikdanadi va yangi tadqiqotlar dasturlari taklif kilinadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
BORIY (lot. Vopshp). VN — Mendeleyev davriy sistemasining VII guru-higa mansub sunʼiy radioaktiv kimyoviy element. Tartib raqami 107. Barqaror nuklidlari yoʻq, massa soni 261 va 262 ga teng boʻlgan 2 ta izotopi maʼlum. Eng uzoq mavjud boʻluvchi nuklidi 62V[T|/2= 1 1,8 mk sek, boshqa maʼlumotlarga koʻra (I— 2)-10’ sek]. Oksidlanish darajasi +3 dan +7 gacha; baholangan maʼlumotlarga koʻra VN^’ ionining radiusi 0,083 nm. Ogʻirlik miqdorida olinmagan, uning xossalari oʻrganilmagan. Kimyoviy xossalariga koʻra Boriy (unsur) Ke (reniy)ning analogi boʻlishi kerak (nazariy hisoblar). VN°/ Vp5+ning standart elektron potensiali — 0,1V (hisoblab topilgan). Boriy (unsur) izotoplari V1 (vismut) izotoplarini 54Sg (xrom) ionlari bilan siklotronda nurlantirish (bombardirovka qilish) yoʻli bilan sintez qilinadi. Boriy (unsur)ni olish borasidagi ilk tajribalar 1976-yilda SSSRda Yu.Boriy (unsur)Oganesyan rahbarligida oʻtkazilgan. 262VN va 26|VN ning yadroviy xossalari toʻgʻrisidagi birinchi ishonchli maʼlumotlar tegishlicha 1981 va 1989-yillarda Germaniyada olingan. 1997-yilda IYUPAK elementni boriy (Boriy (unsur)Bor sharafiga) deb tasdikdadi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

| Kimyoviy elementlar davriy sistemasi |
| --- |
|  |  | Guruhlar |
|  |   | 1 | 2 |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| Davrlar | 1 | H |   | He |
| 2 | Li | Be |   | B | C | N | O | F | Ne |
| 3 | Na | Mg |   | Al | Si | P | S | Cl | Ar |
| 4 | K | Ca |   | Sc | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga | Ge | As | Se | Br | Kr |
| 5 | Rb | Sr |   | Y | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn | Sb | Te | I | Xe |
| 6 | Cs | Ba | La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi | Po | At | Rn |
| 7 | Fr | Ra | Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Cn | Nh | Fl | Mc | Lv | Ts | Og |
| 8 | Uue | Ubn | Ubu | Ubb | Ubt | Ubq | Ubp | Ubh | Ubs |   |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ishqoriy metallar | Ishqoriy yer metallar | Lantanoidlar | Aktinoidlar | Superaktinoidlar | Oʻtish metallar | Yengil metallar | Yarim metallar | Qolgan metallmaslar | Galogenlar | Inert gazlar | Xossalari nomaʼlum |

 |


  


|  |  |
| --- | --- |
| Kimyo | *Kimyoga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Zardob kasalligi** — davolash yoki maxsus —seroprofilaktika maqsadida odam organizmiga begona oqsil (hayvonlarning immun zardoblari) yuborilganda roʻy beradigan allergik reaksiya. Ilgari tegishli zardob (mas, qoqshol yoki difteriyaga qarshi zardob) qabul qilmagan kishilarda ushbu zardoblardan biri yuborilgandan keyin, odatda, 8—12 kun oʻtgach, baʼzan esa bir necha daqiqadan soʻng Z.k.ning belgilari paydo boʻladi. Avval ukol qilingan joy va uning atrofiga, keyin butun badanga eshakemga oʻxshash toshma toshadi, qichishadi, bemor isitmalaydi, ukol oʻrni atrofidagi, soʻngra boshqa limfa tugunlari kattalashadi, boʻgʻimlar, bosh va yurak sohasida ogʻriq paydo boʻladi, baʼzan bosh miya shikastlanishiga xos oʻzgarishlar (kollaps, hushsizlik, tirishish va b.), buyrak va b. aʼzolar funksiyalarining buzilish holatlari kuzatiladi. Kasallik bir lahzada oʻtib ketishi yoki botbot qoʻzib turishi mumkin. Bemorda paydo boʻlgan oʻzgarishlarga qarab kalsiy preparatlari, ogʻir hollarda esa kortikosteroidlar va b. buyuriladi (yana q. Seroterapiya). Bemor oʻz vaqtida shifokorga koʻrinib, kerakli doridarmonlarni qabul qilsa, tuzalib ketadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qumsaqich** - murakkabguldoshlar oilasiga mansub koʻp yillik oʻtsimon oʻsimliklar turkumi. Asosan, Yevrosiyoning moʻʼtadil iklimli mintaqalarida tarqalgan. Oʻzbekistondayakannamo q. Va yalangʻochurugʻ q. turlari uchraydi. Yakannamo Q.ning ildizi yaxshi rivojlangan. Boʻyi 50—80 sm, poyasi pastdan shoxlangan. savatchalari bitta yoki 2—3 tadan, shingilsimon roʻvak shaklida toʻpgul hosil qiladi. Savatchalari 2 gulli, gullari sariq. Iyul—oktabrda gullab urugʻlaydi. Daryo oʻzanlari, shagʻal-toshli yerlar va togʻ yonbagʻirlarida oʻsadi. Q.ning ayrim turlari tarkibida past navli kauchuk bor. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Qiz minorasi** - (turkcha: *Kız Kulesi*) togʻrisida farqli rivoyatlar mavjud boʻlgan, haqida koʻplab afsonalar yaratilgan, Bosforning Marmara dengiziga yaqin qismida joylashgan Salajak yaqinidagi kichik bir orolda qurilgan inshootdir.

Uskudarning ramziga aylangan bu minora, Uskudardagi Vizantiya davridan qolgan yagona memoriy asardir. Qurilish tarixi Miloddan avvalgi 24-yillarga borib taqaladigan bu minora Qora dengizning Marmara dengizi bilan tutashgan yeridagi kichik orolda qurilgan. Baʼzi Yevropalik tarixchilar uni *Leander minorasi* deb atashadi. Minora haqida koʻplab afsonalar mavjud. Avliyo Chalabiy minorani oʻz asarida shunday tasvirlaydi:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Dengizning o'rtasida qirg'oqda bir o'qlik masofa uzoqda, to'rtburchak, sanatkorona qurilgan bir minoradir. Balandligi naqd 80 arshindir, sath masofasi ikki yuz qadamdir. Ikki tomondan eshigi maavjutdir. | "|

Minoraning bugungi kundagi poydevori va pastki qavatining muhim qismlari Mehmed II Fotih davrida qurilgandir.Uning ustidagi bir qarashda medalyonni eslatuvchi lavhada minoraga bugungi shaklini berdirgan Sulton Mahmud II ning 1832-yilda usta xattot Rasimning qalami bilan ishlangan bir muhri bor. Minoraning Eminoʻnu semti tarafi kengroq boʻlib, bu yerda sardoba ham mavjud boʻlgan.

Dastlab yunonlar davrida bir qabr maqrasi joylashgan orol, keyingi davrlarda, Vizantiya davrida qurilgan qoʻshimcha bino bilan birgalikda bojxona stantsiyasi sifatida foydalanila boshlangan. Usmonlilar davrida esa namoyish maydonchasidan tortib mudofaa qal'asigacha, surgun stantsiyasidan torib epidemiya xonasiga qadar koʻplab funksiyalar yuklangan.

Asrlar davomida bu minora insonlarga, kechalari dengizdan oʻtuvchi kemalarga oʻzining koʻzni qamashtiruvchi nurlari bilan yoʻl koʻrsatib turuvchi mayoq vazifasini bajarib kelgandir. 2000-yilda "Qiz minorasi" restavratsiya qilinib, hozirda vilkalar pichoq tovushlari eshitilib turadigan joyga aylantirildi. Qiz minorasiga yetib olish uchun Salajak va Oʻrtakoʻydan qayiq orqali oʻtish kerak boʻladi.

Juda qadimiy tarixga ega boʻlgan Qiz minorasi bir vaqtlar boʻgʻozdan oʻtuvchi kemalardan soliq yigʻish maqsadida ham foydalanilgan. Minora bilan Yevropa qirgʻoqlari boʻylab katta bir zanjir tortilib, kemalarning Anadolu qirgʻoqlari orqali Qiz minorasi oʻrtasidan oʻtishiga (oʻsha paytda kema oʻlchamlari kichik boʻlgani uchun oʻta olar edilar) ruxsat berilgan edi. Bir muncha vaqt oʻtgach, Minora zanjirni koʻtara olmadi va Yevropa qirgʻoqlari tomoniga qarab quladi. Minoradan suvga qaralganida uning xarobalarini koʻrish mumkin

Qadimda Arkla (kichik qal'a) va Damialis (sigir buzogʻi) nomi bilan mashhur boʻlgan minora, bir muddat „Tour de Leandros" (Leandros minorasi) nomi bilan ham mashhur boʻlgan. Hozirda u Qiz minorasi nomi bilan atalib, shu nom bilan eslanmoqdadir.

Havolalar
---------

* Qiz minorasi aks etgan tasvirlar galareya Wayback Machine saytida arxivlandi (30-iyun 2022-yil).
* Kosmosdan Qiz minorasi 10-avgust 2010-yil

Manbalar
--------

1. ↑  „https://kizkulesi.com/efsaneler".
2. 1 2 3 4  „https://kizkulesi.com/tarihce".
3. ↑  „https://kizkulesi.com/basin-bulteni".
**Zarbxona**, tanga saroyi — tangalar zarb qilish, orden, medallar, koʻkrak nishonlari va b. davlat unvon belgilari, shuningdek, zarhallash, kumushlash va zargarlik sirlash usullari bilan metaldan oʻyma va bosma mahsulotlar tayyorlaydigan davlat korxonasi. 3. milliy davlat barpo boʻlishi bilan tanga zarb kilish davlat monopoliyasiga aylangan sharoitlarda tashkil qilinadi.

Eng qad. Z.lar mil. av. Yunonistonda va Rimda tashkil etilgan edi. Dastlabki tangalar metallning oddiy kichik boʻlagidan iborat boʻlgan. Keyinchalik rasmli va yozuvli tangalar zarb qilina boshlagan. Maye, Eron shohi Doro 1 8,4 g ogʻirlikdagi oltin tangalar zarb ettirgan. Oʻrta Osiyoda davlat pul lari zarb etadigan Z.lar 8—10 a.larda paydo boʻlgan. Amir Temur hukmronligi davrida Samarqanddagi zarbxona Temuriylar davlati uchun tanga pullar zarb etgan.

19-asrning 40y.larida Xiva, Buxoro, Qoʻqon xonliklaridagi Z.larda aversi Sobiq Ittifoqda 1921 y.gacha Petrograd (hozirgi SanktPeterburg) Z.sida ordenlar va yubiley medallari tayyorlangan. 1921 y. avgustdan kumush, 1924 yildan mis, keyinchalik bronza va nikelli, 1961 yildan boshlab esa jez va neyzilberdan tangalar zarb qilina boshladi. 1942 yilda tashkil etilgan Moskva zarbxonasida orden, medallar, qimmatbaho metallardan koʻkrak nishonlari va b. mahsulotlar tayyorlangan.

Oʻzbekiston mustaqillikka erishganidan keyin 1992 yilda Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki huzurida „Davlat Belgisi" ishlab chiqarish birlashmasi tashkil qilindi. Shu birlashma tarkibida Toshkent zarbxonasi 1997 y. 20-martda ishga tushirildi. Z.da OʻzRning tangalari, orden, medallari, koʻkrak nishonlari va b. ishlab chiqariladi.

Av.: Istoriya Oʻzbekistana v istochnikax // Oʻzbekiston v soobsheniyax puteshestvennikov i uchyonix (20—80 godi XIX v), T. 1990.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qiyshiq boʻyin** - boʻyin yumshoq toʻqimalari va muskullarining bir tomonlama tortishishi, umurtqa pogʻonasi boʻyin qismining qiyshayishi yoki kasallanishi natijasida boshning bir tomonga qiyshayib qolishi. Koʻpincha homilaning ona qornida notoʻgʻri rivojlanishi yoki tugʻruq vaqtida bola boʻynining yumshoq toʻqimasiga shikast yetishi oqibatida paydo (tugʻma Qiyshiq boʻyin) boʻladi. Kishi kuyganda, jarohatlanganda, yalligʻlanish jarayonlaridan soʻng boʻyinda chandiq hosil boʻlganda ham boʻyin qiyshayib qolishi mumkin. Tugʻma Qiyshiq boʻyinda boʻyin bir tomonga (shikast yetgan muskul tomonga) qiyshayib qoladi, ensa oʻsha tomonda yelkaga yaqin turadi, iyak esa koʻtarilgan va qarama-qarshi tomonga burilgan boʻladi. Chandiqlanish natijasida paydo boʻlgan Qiyshiq boʻyinda boʻyinning qiyshayishi chandiqning joylashishi va katta-kichikligiga bogʻliq. Bola boshini bemalol qimirlata olmasa-da, ogʻriq sezmaydi. Tugʻma Qiyshiq boʻyinda boʻyinning qiyshiqligi bola tugʻilgan kunidan boshlab bilinadi. Oʻz vaqtida davolanmasa, unga ikkilamchi nuqsonlar — umurtqa pogʻonasi boʻyin qismining qiyshayishi qoʻshiladi. Koʻpincha chaqaloq boshi uzunchoq va yon tomonlari goʻyo yassi boʻlib koʻrinadi. Tugʻruq tufayli bosh shaklining bu xildagi oʻzgarishi keyinchalik yoʻqolib ketadi. Biroq bunday bola doimo boshini bir tomonga qiyshaytirib yotadi, bu esa Qiyshiq boʻyinning rivojlanishiga olib kelishi mumkin. Shu sababli, bolalar ensasi ostiga bosh toʻfi tursin uchun yumshoq paxta chambar qoʻyish tavsiya etiladi. Ona bolada salgina, hatto vaqtinchalik oʻzgarish sezsa, darhol vrachga murojaat etishi kerak.

Baʼzi hollarda Qiyshiq boʻyin operatsiya qilinadi. Operatsiyadan soʻng ota-ona vrach nazoratida davo gimnastikasi va massaj qilib turishlari kerak.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Zardevor** — kashta tikib bezatiladigan badiiy buyum; uy bezagi. Eni 40— 70 sm, uzunligi uy devorini qamrab oladigan qilinadi. Uy devorining yuqori qismiga shiftga taqab gir aylantirib qoqiladi. Baxmal, sidirgʻa shoyi, satinga yoʻrma, bosma, ilma choklarda rangbarang ipaklar, zar ip Zardevor bilan qoʻlda kashta tikib, gajim tutib bezatiladi. Bezak mujassamotini oʻsimliksimon naqshlar tashkil qiladi: gul, shoxchalardan tuzilgan bir maromda takrorlanuvchi mehroblar qatori hoshiya naqsh bilan oʻralgan. Qizlarning sepiga kirgan Z.ni qadimdan xonadonlarda xotinqizlar tayyorlagan, hozir badiiy buyumlar fkalarida (mas, Toshkent, Andijon va b.da popop mashinalarida ham kashta tikib) ishlab chiqariladi. 19-asr oʻrtalari 20-asr boshlarida Samarqand, Toshkent, Surxondaryo va b. joylarda tayyorlangan Z.lardan namunalar respublika muzeylarida saqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Qumri Ahmedova** (1915-yil tavallud topgan — 2014-yil vafot etgan) — Tojikiston Iqtisodiy Kengashiga qarashli Stalinobod ipak kombinati yigiruvchisi (1948-yildan). Lenin ordeni va O‘roq va bolg‘a oltin medali, kombinat ishchilari o‘rtasida o‘tkazilgan sotsialistik musobaqada g‘olibasi. Oʻzbekiston Respublikasi hamda Sotsialistik mehnat Qahramoni.

Hayoti va faoliyati
-------------------

1915-yil 8-martda Turkiston o‘lkasi, Farg‘ona viloyati, Skobelev uezdida (hozirgi Farg‘ona viloyatida) o‘rta oilada tug‘ilgan. Milllati oʻzbek, ijtimoiy ahvoli — ishchi.

1939-yildan Stalinobod ipak oʻrash kombinatida sanoat pilla yetishtirishda, 1948-yildan Stalinobod ipak kombinati pilla oʻrash sexida yigiruvchi boʻlib faoliyat yuritgan. Qumri Ahmedova bir necha bor kombinat ishchilari o‘rtasida o‘tkazilgan sotsialistik musobaqasi g‘olibasi bo‘lgan va bir necha bor Tojikiston SSR Oliy Kengashi Prezidiumining faxriy yorliqlari bilan taqdirlangan.

1990-yillar boshidagi xususiylashtirishdan keyin Dushanbe ipak fabrikasi ishlamay qolgan natijada Qumri Ahmedova ishsiz qoladi.

1965-yildan Qumri Ahmedova nafaqaga chiqdi. Dushanbe shahrida (1929—1961-yillarda — Stalinobod shahri) yashagan. U 2014-yil iyun oyida vafot etdi.

Mukofotlari
-----------

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1960-yil 7-martdagi Farmoni bilan Xalqaro xotin-qizlar kunining 50 yilligi munosabati bilan mehnatdagi yuksak yutuqlari va ayniqsa samarali ijtimoiy faoliyati uchun Qumri Ahmedovaga Oʻzbekiston Respublikasi Qahramoni unvoniga loyiq ko‘rilgan. Shu bilan bir qatorda Sotsialistik mehnat Qahramoni, Lenin ordeni hamda O‘roq va bolg’a oltin medali bilan tagʻdirlangan.

Qumri Ahmedova Lenin ordeni bilan 1960-yil 3-mart, shu jumladan "1941—1945 yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun" medali bilan (1945-yil 6-iyun) taqdirlangan.

Adabiyotlar
-----------

* Таджикская советская энциклопедия (тадж.). — Душанбе, 1978. — Т. 1.
* Таджикская национальная энциклопедия (тадж.) — Душанбе, 2011. — Т. 1.

Manbalar
--------



1. 1 2 3  „Qumri Ahmedova biografiyasi".
2. 1 2  Tojik milliy ensiklopediyasi. — T.1. — Dushanbe, 2011. (tojik tilida)
3. 1 2  Tojik Sovet Ensiklopediyasi. — T.1. — Dushanbe, 1978. (tojik tilida)
4. ↑  „На самолеты, тракторы и комбайны! Как таджикские женщины в годы Великой Отечественной Войны превратились в мужчин". 28-fevral 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-fevral 2022-yil.
H. Platonov. Oksana. 1888 yil.
**Qiz** — balogʻat yoshiga yetganidan to turmushga chiqqunga qadar mezoni boʻlgan ayol kishi .

Slavyan anʼanalari
------------------

13-15 yoshdan (hayz koʻrishning boshlanishi) *qizcha* deb nomlangan. *Kelin, qiz, devak* atamalari turli joylarda turlicha, lekin koʻproq — katta guruhga (15-20 yosh) nisbatan qoʻllanilgan.

  

Tegishli fiziologik belgilar turli xil bashoratlarni keltirib chiqardi. Koʻkrakning erta rivojlanishi qizning turmush qurishdan oldin pokiza qolmasligidan qoʻrqishiga olib keldi, aksincha, erta yetuklik „bokiralik" uzoq davom etishidan dalolat beradi; Erta jinsiy rivojlanish nikohdagi muvaffaqiyatsizlikni bashorat qildi: qiz kelajakdagi erini sevmaydi, uning bolalari erta vafot etadi, erta hayz koʻp sonli bolalarni bildiradi, kech hayz koʻrish farzandsizlik bilan tahdid qiladi (Vitebsk, Galisiya Polyaklari). Ayol fiziologiyasi haqidagi oʻziga xos gʻoyalarga koʻra, ukrainaliklar begunoh qizning hayz koʻrishi oʻrim-yigʻim paytida va qattiq sovuqda toʻxtaydi, deb ishonishgan.

 Marvarid sirgʻali q

Manbalar
--------

1. 1 2  Кабакова 1999. sfn error: no target: CITEREFКабакова1999 (help)

Adabiyot
--------

* Devushka / Kabakova G. I. // Slavyanskie drevnosti: Etnolingvisticheskiy slovar : v 5 t. / pod obщ. red. N. I. Tolstogo; Institut slavyanovedeniya RAN. — M. : Mejd. otnosheniya, 1999. — T. 2: D (Davat) — K (Kroshki). — S. 36-39. — ISBN 5-7133-0982-7.
**Qumi xonaqohi madrasasi** — Samarqand madrasasi. Qumi xonaqohi madrasasi Ofarinkentdagi mashhur Qumi xonaqohi bilan bitta meʼmoriy inshoot boʻlgan. Vaqf hujjati mavjud boʻlib, unda xonaqoh yonidagi hujralarda talabalar yashashi hamda ularga shaʼriy ilmlardan dars oʻtilgani taʼkidlanadi. Tadqiqotchi olim Abdusattor Jumanazar ushbu madrasaga oid bir qator vaqf hujjatlari va manbalarni oʻrgangan boʻlib, madrasa bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirgan. Hujjatning yana ikkita alohida qismi mavjud. Ulardan birinchisida hijriy 1011-yili (1602—1603) Xoja Qosim ibn Mirzo Qosim ushbu vaqf muklarini boshqaruvchisi ekanini qozi Yasovul ibn Turdi oqa, Ibodulla shayx ibn hoji Abdurahmon guvohligida tasdiqlangan. Mutavvali hosildan ushr olgan. Qolganini xonaqoh imorati zaruriyatiga sarflaydi. Undan ortib qolganidan uchdan bir qismi voqif avlodlariga boʻlib berilgan. Yana uchdan bir qismi shu xonaqoh masjidida besh vaqt namozni ado etishga xizmat qiluvchi imom, xonaqohda talabalarga dars beruvchi 1 nafar mudarris va musulmonlar ibodatiga chorlovchi muazzinga taqsimlangan. Mazkur hujjat bilan Samarqand viloyati vaqf ishlari boshqaruvchisi V.L Vyatkin ham tanishgan. Madrasa hujralarida ikki nafar talaba istiqomat qilgan. Uzurli sabasiz 2 oyi 10 kun darsga qatnashmagan talabalar oʻqishdan chetlashtirilgan. Madrasa mutavvali tomonidan nazorat qilib borilgan. Madrasa Pashanba tumanida joylashgan boʻlgan va mashhur madrasalardan biri boʻlgan. Rossiya imperiyasi davriga oid ushbu madrasaning vaqf hujjatlari saqlanib qolgan.

Meʼmorchiligi
-------------

Qumi xonaqohi madrasasi Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Tursunova M*. Samarqand madrasalari (monografiya)*. Toshkent: Fan nashriyoti, 2019 — 208 bet.
2. ↑  Abdusattor Jumanazar*. Samarqand taʼlim tizimi va madrasalari tarixi*. Toshkent: Fan, 2021 — 520 bet.
**Radiotelegraf aloqa** — telegraf aloqaning xabarlar (telegrammalar) radiotoʻlqinlar yordamida uzatiladigan turi. Dastlab (20-asrning 1choragi) xabarlar telegraf kodidan foydalanib uzatilgan. Radiotelegraf aloqada qoʻllanilgan apparatlar kam quvvatli uzatkichlar va qabul qilgichlardan iborat boʻlgan. Keyinchalik tezkor avtomatik uzatkich — transmitterlar va elektromexanik qayd qilish qurilmalari — ondulyatorlardan foydalanilgan. Harf teruvchi telegraf apparatlari yaratilganidan, radioaloqa va telegraf aloqa takomillashganidan, Yer sunʼiy yoʻldoshlaridan foydalana boshlanganidan soʻng Radiotelegraf aloqa ham ancha takomillashli. Simli telegraf aloqadan farqli ravishda Radiotelegraf aloqa koʻshimcha oraliq apparatlardan foydalanmagan holda xabarlarni uzoq masofalarga uzatishga imkon beradi. Uning yordamida harakatlanib turgan obʼyektlar (samolyotlar, kosmik kemalar va boshqalar) bilan aloqa oʻrnatish mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**„Qizcha va qushqanot"** (ruscha: *Девочка и птицелёт*) — ukrain yozuvchisi Vladimir Kiselyov qalamiga mansub bolalar uchun moʻljallangan roman. Muallif asarni 1966-yil yozgan. Romandagi sheʼrlarni Leonid Kiselyov yozgan. „Qizcha va qushqanot"ni oʻzbek tiliga Meli Normatov bilan Jamol Erkinxoʻjayev tarjima qilgan.

Asardagi hodisalar 1960-yillarda Kiyev shahrida sodir boʻladi. Bosh qahramon Olya va uning doʻstlari qush kabi qanot qoqib uchadigan moslama ixtiro qiladilar va birga turli tajribalarni oʻtkazadilar.

Syujet
------

Asardagi hodisalar 1960-yillarda Kiyev shahrida sodir boʻladi. Oʻn uch yoshli Olya kimyo va sheʼriyatga qiziqadi va doʻstlari bilan uchuvchi moslamani ixtiro qiladi. Olya sinfdan qolgan oʻquvchi Kolyaga doskaga chiqishdan qoʻrqmaslikni oʻrgatadi. Olya va Kolya yaqin doʻstlarga aylanadilar.

Qahramonlar
-----------

* Olya – oʻn uch yoshli qizaloq, bosh qahramon
* Kolya – sinfdan qolgan bolakay, Olyaning doʻsti
* Lena – aʼlochi oʻquvchi va bilagʻon
* Vitya – Olyaning yana bir doʻsti

Oʻzbekcha tarjima
-----------------

„Qizcha va qushqanot"ni oʻzbek tiliga 1968-yil „Detskaya literatura" nashriyoti chop etgan ruscha nashridan Meli Normatov bilan Jamol Erkinxoʻjayev tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1974-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya" nashriyotida chop etilgan. Oʻzbek tilidagi nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Surayyo Saydaliyeva – muharrir, A. Shterenberg – rassom, L. Miroyedova – muqova rassomi, K. Nazarov – rasmlar muharriri, L. Shishikina – texnik muharrir, M. Ilyosov – musahhih. Kitob adadi – 45 000 nusxa.

Havolalar
---------

* „Qizcha va qushqanot" Lib.ru saytida (rus.)

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bronza qumgʻon
**Qumgʻon** — choy idish; ichi qalay bilan oqartirib misdan yasalgan dastali, qopqoqli (baʼzan qopqoqsiz), joʻmrakli idish. Suv ichish, choy qaynatish uchun ishlatiladi. Ogʻzi (boʻyni) keng, joʻmragi qisqa (baʼzan yoʻq), qorni katta (ovalsimon); ogʻzi-boʻyni kattaligi bilan obdastadan farq qiladi.

Kandakori oʻyma naqshlar bilan bezatiladi. Qadimdan sopol qumgʻonlar keng tarqalgan, keyinchalik misdan bolgʻalab ishlangan. Sanoat rivojlanishi bilan quyib, temirdan ishlab, ustidan sirlab tayyorlana boshlangan. Hajmiga koʻra katta qumgʻon (4—5 litr suv sigʻadi), oʻrta qumgʻon (2-3 litr), qumgʻoncha (1-1,5 litr) deb nomlangan. Sharq mamlakatlari, Kavkaz va Oʻrta Osiyoda keng tarqalgan. Qumgʻonning jozibador qilib bezatilgan namunalari respublika muzeylari va xususiy toʻplamlarda saqlanadi.

Yana qarang
-----------

* Obdasta

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Fredrik Fasting Torgersen (markazda) tanib olish uchun koʻrsatish jarayonida.
**Tanib olish uchun koʻrsatish** (kir. **Таниб олиш учун кўрсатиш**) protsessual harakat boʻlib, jinoyat jabrlanuvchisi, guvohi, gumon qilinuvchi, ayblanuvchi yoki sudlanuvchining biror shaxs yoki narsa toʻgʻrisidagi koʻrsatuvini tekshirib koʻrish uchun amalga oshiriladi.

Shaxs tanib olish uchun tergov olib borilayotgan ishga aloqasi boʻlmagan, tashqi belgilari bilan oʻziga oʻxshaydigan shaxslar guruhi orasida xolislar huzurida koʻrsatiladi. Tanib olish uchun koʻrsatilayotgan shaxslarning umumiy soni uch nafardan kam boʻlmasligi kerak. Tanib olinuvchiga tanib olish uchun koʻrsatiladigan shaxslar guruhi orasida istagan joyni egallash taklif qilinadi. Tanib olinuvchi kiyimi, soch qirqtirishi yoki tarashi yoxud boshqa belgilari bilan tanib olish uchun koʻrsatiladigan oʻzga shaxslar orasida yaqqol ajralib turmasligi lozim. Shaxsni tanib olish uchun koʻrsatishning iloji boʻlmaganda yoxud xavfsizlikni taʼminlash maqsadida uning fotosuratidan foydalanish mumkin. Tanib olish uchun jadval qogʻozga yaxshilab yopishtirilib, muhrlangan va raqamlangan, lekin suratga olingan shaxslarning ismi va familiyalari koʻrsatilmagan kamida uchta fotosurat koʻrsatiladi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-процессуал кодекси, 14-боб".  lex.uz.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Huquqshunoslikka oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |