recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Artio (artio, Gallo-Rim versiyasi, shuningdek, Dea Artio) — ayiqlarning keltlar maʼbudasi. Uning hurmati haqida dalillar, ayniqsa, Bern (Shveysariya) mintaqasida juda koʻp. Bu maʼbudaning nomi kelt soʻzidan kelib chiqqan *artos* — „ayiq".

Etimologiya
-----------

Maʼbuda Artio nomi Gall soʻzidan  kelib chiqan boʻlib  artos— „ayiq", protokelt ildizidan \* arto -, oʻz navbatida, proto-hind-yevropalik \*h₂ŕ̥tḱos bilan bir xil maʼnoga ega. Xuddi shu keltlar ildizi afsonaviy qirol Artur nomida  ham mavjud boʻlishi mumkin[ *manba 1010 kun koʻrsatilmagan* ].

Tasvirlar va bagʻishlov yozuvlari
---------------------------------

Maridan  bronza haykali (Bernga yaqin) oʻrindiqda oʻtirgan ayolni tasvirlaydi, uning oldida katta ayiq toʻrta oyoqda turadi, ayiqning orqasida kichik daraxt oʻsadi. Ayol tizzasida qandaydir mevalarni ushlab turadi — ehtimol-ayiq ovqatlantiradi. Barcha haykallar toʻrtburchak bronza asosda joylashgan boʻlib, unda  (CIL 13, 05160 dan olingan): „Deae Artioni / Licinia Sabinilla" (tarjimasi: „Licinia Sabinillaʼdan Artio [yoki Artionis] maʼbudasiga") yozuvi bor. Agar maʼbudaning ismi gallcha (garchi yozuvning sintaksisi lotin boʻlsa — da) boʻlsa, unda nominativ holatni Artioni  qoʻshimchasidan ikki yoʻl bilan tiklanishi mumkin: yoki ildiz bilan-I ga \*Artionis yoki ildiz bilan-N ga \*Artio. Ikkinchi variant-N \*Artiu Gaul nominativ zamon bilan bogʻliq boʻlishi mumkin.

Ushbu maʼbuda haqida boshqa bagʻishlov yozuvlari topilgan: Germaniyaning Daun, Valeybarx, Heddernhayme (Frankfurt-Mayn tumani) va Shtokshtadte shaharlari hududida (bu nomdagi ikkita shahar bor, ikkalasi ham Germaniyada).

Yana qarang
-----------

* Artius

Manbalar
--------

1. ↑  *Adrian Room*. Placenames of the World: Origins and Meanings of the Names for 6,600 Countries, Cities, Territories, Natural Features, and Historic Sites, McFarland, 2006, p. 57.
2. ↑  Delamarre, 2003, pp. 55—56
3. ↑  Deyts, p. 48; Green, pp. 217—218
4. ↑  CIL 13, 4203
5. ↑  CIL 13, 4113
6. ↑  CIL 13, 7375 [4, str. 125]
7. ↑  CIL 13, 11789

Adabiyotlar
-----------

|  |
| --- |
| **Artio** haqida Vikipediyaning qardosh loyihalarida koʻproq bilib oling |
|  | Maʼno va tarjimalari Vikilugʻatda |
|  | Media fayllar Vikiomborda |
|  | Taʼlim resurslari Vikiversitetda |
|  | Xabarlar Vikiyangiliklarda |
|  | Iqtibos, maqol va matallar Vikiiqtibosda |
|  | Asarlar matnlari Vikimanbada |
|  | Kitob va darsliklar Vikikitobda |
|
|
|

* Corpus Inscriptionum Latinarum (CIL); XIII jild: Inscriptiones trium Galliarum et Germaniarum
* *Delamar X.* (2003). Dictionnaire de la Langue Gauloise (2-nashr.) Parij: Editions Errance. ISBN 2-87772-237-6
* *Deyts S.* (1992) Des Dieux de la Gaule tasvirlari. Parij: Editions Errance. ISBN 2-87772-067-5.
* *Yashil M.* (1992) Keltlar hayotida hayvonlar va afsona. London: Routledge. ISBN 0-415-18588-2
* *Wightman E.M.* (1970) Roman Trier va Treveri London: Xart-Devis. ISBN 0-246-63980-6
**Gregarinalar** (Gregarinina) — sporalilar tipining sinfi. 500 ga yaqin turi bor. Turli umurtqasiz hayvonlarda, asosan boʻgʻimoyoqlilarda parazitlik qiladi. Uzunligi 10—15 mkm dan 16 mm gacha. Tanasi choʻziq, chuvalchangsimon; baʼzan dumaloq (tana boʻshligʻida parazitlik qiladigan G.). Koʻpchilik G. tanasining oldingi qismi ichak devoriga yopishadigan organoid-epimerit hosil qiladi. Tanasi pellikula qobiq bilan qoplangan, koʻpincha koʻndalang toʻsiq bilan 2 qismga: oldingi protomerit va keyingi deytomeritga boʻlingan. G. ichak devori yoki tana boʻshligʻida, baʼzan jinsiy bezlarda parazitlik qiladi. Asosan jinsiy yoʻl bilan koʻpayadi. Koʻpchilik G.da boshqa sporalilar uchun xos boʻlgan shizogoniya (jinssiz koʻp marta boʻlinish orqali koʻpayish) kuzatilmaydi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Villa Fallet, yosh Le Korbusier tomonidan yaratilgan Sapin uslubidagi chalet (1905)
**Sapin uslubi** yoki **qaragʻay daraxti uslubi** Shveytsariyaning La Chaux-de-Fonds shahrida shveytsariyalik rassom Charlz L’Eplattenye (1874-1946), professori tomonidan yaratilgan Art Nouveauning Shveytsariya variantidir. Oʻsha shahardagi sanʼat va dizayn maktabi hisoblanadi. L’Eplattenier tomonidan oʻrgatilgan asosiy tamoyil, sanʼat tabiatdan, bu holda shahar atrofidagi Yura togʻlarini qoplagan qaragʻay daraxtlaridan ilhomlantirilishi kerak edi.

L’Eplattenier 1905-yilda mintaqaviy sanʼat maktabida sanʼat va bezakning oliy kursini oʻqitishni boshladi, bu erda uning shogirdlari boʻlajak Le Korbusier Charlz-Eduard Janneretni oʻz ichiga olgan. U „Tabiat yagona ilhomdir" deb taʼkidlab, shogirdlarini hududdagi oʻsimliklar, gullar va yovvoyi tabiatni oʻrganishga undadi. Maktab maʼmuriyatiga yozgan rasmiy hisobotida u shunday deb yozgan edi: „Bizning oʻqishimiz yoki bezakimiz poydevori doimo qaragʻay daraxti boʻlib qoladi. Bu daraxt, har xil yoshda, butunligida yoki batafsil oʻrganilgan holda, bezatishning bitmas-tuganmas manbasini taqdim etadi".

Maktabning eng mashhur namunasi 1906-yilda oʻn sakkiz yoshli Janeret tomonidan ishlab chiqilgan villa Fallet boʻlib, u old eshik ustidagi qaragʻay daraxti naqshidan boʻlgan frizni oʻz ichiga oladi. Talabalar boshqa turli xil bezak buyumlarini yasab uslubni jozibador qilishdi. 1906-yilda Milanda boʻlib oʻtgan xalqaro koʻrgazmada oʻquvchilar tomonidan yaratilgan sakkiz yuzta dekorativ asarlar toʻplami taqdim etildi va bu maktab faxriy maqtovga sazovor boʻldi. Rassom Genriette Grandjan, yuqori kurs talabasi ham hozir Parijdagi Orse muzeyida saqlanadigan Sapin uslubida koʻplab buyumlar yasagan.

Krematoriya
-----------

La Chaux-de-Fonds krematoriyasi (1909-1910) uslubning eng keng qamrovli namunasidir. U Charlz L’Eplattenier tomonidan fasad haykaltaroshligi va ichki dekoratsiyada qaragʻay daraxti va qaragʻay konusining timsollarining uchburchak naqshlaridan foydalangan holda ishlab chiqilgan. L’Eplatttenierning ramziy suratlari keyinchalik qoʻshilgan. Krematoriyning jabhasi va ichki qismi stilize qilingan qaragʻay konusining haykali bilan bezatilgan, shiftida esa yuqori darajada stilize qilingan qaragʻay daraxti va olov naqshlari mavjud.

Yana qarang
-----------

* Stile Littorio uslubi
* Slow arxitektura uslubi
* Yakobet uslubi
* Adam arxitektura uslubi

Galareya
--------

Sapin uslubining ayrim detallari;

* 
* 
* 
*

Manbalar
--------

1. ↑  Jeanneret, Jean-Daniel, et al. L’art nouveau à La Chaux-de-Fonds. Revue historique neuchâteloise, 1998, no. 2, pp. 57-127
2. ↑  Rapport de la Commission de l’Ecole d’art, 1911-1912, p. 17. Archive of Museum of La Chaux-de-Fonds
3. ↑  „The "Coup de Fouet" magazine, vol. 16 (2010), pp. 2–10".
4. ↑  Dixon, Roger*. Victorian Architecture: With a Short Dictionary of Architects and 251 Illustrations*. Thames and Hudson, 1978. ISBN 978-0-500-18163-8.
5. ↑  Jeanneret, Jean-Daniel, et al. L’art nouveau à La Chaux-de-Fonds. Revue historique neuchâteloise, 1998, no. 2, pp. 57-127
6. ↑  „The "Coup de Fouet" magazine, vol. 16 (2010), pp. 2–10".
**Tyan-Shan kameliniyasi** (lotincha: *Kamelinia tianschanica*) — ikki urugʻpallalilar sinfi, ziradoshlar oilasi, kameliniya turkumiga mansub ko‘p yillik gulli o‘simlik turi. O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Toshkent viloyati G‘arbiy Tyan-Shan, Ohangaron daryosi vodiysida, Dukentsoy va Qorabog‘soyda o‘sishi ma'lum.

Tavsifi
-------

Tarqalishi va o‘sish sharoiti
-----------------------------

Tabiatda juda kam tarqalgan, dengiz sathidan 1200-1600 metr balandlikda toshlar orasida uchraydi. Toshkent viloyati G‘arbiy Tyan-Shan, Ohangaron daryosi vodiysida, Dukentsoy va Qorabog‘soyda o‘sishi ma'lum. Dukentsoy atrofida 600 tup o‘simlik o‘sadi. Maxsus o‘sish sharoitiga moslashgan, tashqi muhitning noqulay sharoitlariga chidamsiz tur bo‘lganligi sababli areali qisqarib ketgan. 2009-yilda O‘zbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasining Botanika bogʻida o'stirishga urinilgan. Ugom-chatqol davlat tabiat milliy bogʻi hududida muhofaza ostiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Kamelinia tianschanica".
2. ↑  *O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobi I jild*, 2019.
**Embiyalar** — hasharotlar turkumi. Uzunligi 1,5—22 mm. Qanotlari kalta, 2 juft; odatda, faqat erkaklarida rivojlangan. Ayrim turlarida ikkala jins ham qanotsiz. Ogʻiz organlari kemiruvchi. Moʻylovlari boshidan uzunroq. Oldingi oyoqlari uchki qismida pufaksimon; ipak hosil qiluvchi suyuqlik ishlab chiqaradigan bezlari bor. Qorin boʻlimining uchki qismida 2 boʻgʻimli oʻsimtasi joylashgan. Lichinkasi voyaga yetgan davriga oʻxshash; chala oʻzgarish orqali rivojlanadi, 200 ga yaqin turi maʼlum; asosan, tropik va subtropik hududlarda tarqalgan; koʻproq oʻrmonlarda oila boʻlib inda yashaydi. Daraxtlar oʻrta dengiz, poʻstlogʻi va toshlar os embiyasi. tiga, tuproqqa ipak iplardan koʻp tarmoqli naysimon in quradi. Oʻsimlikxoʻr, ayrim turlari oʻsimliklarga birmuncha ziyon yetkazadi; baʼzi turlari yirtqich. Qrim va Kavkazda relikt E. Oʻrta Osiyo hududida qanotsiz turkiston E.i tarqalgan. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Oq ayol** — ingliz-sakson, nemis, slavyan va boshqa folklor anʼanalarida uchraydigan oq libosda ayol arvohi; koʻp hollarda, maʼlum bir Oq ayolning tarixi va qiyofasi baʼzi mahalliy fojia afsonasiga bogʻlangan, koʻpincha eri, sevgilisi yoki boʻlajak turmush oʻrtogʻi tomonidan ayolning yoʻqolishi yoki xiyonati bilan bogʻliq.

Nemis folklorida oq ayolning qiyofasi bir-biridan farq qiladi: keltlar va keyinchalik ingliz, shuningdek, masalan, Shveytsariya afsonalarida, oq ayol koʻrinishi tez-tez tashlandiq qishloqlarda sodir boʻladi, arvohga aylangan ayolning kelib chiqishi nomaʼlum, korinishi esa irland  folklor arbobiga oʻxshash boʻlishi mumkin, ancha keyin tashkil etilgan XV-asrdan nemis afsonalari, bu arvoh har doim olijanob oilalar bilan bogʻliq va faqat oilaviy qal’alarda paydo boʻladi. Bunday hikoyalarda oq ayolning paydo boʻlishi koʻpincha oila aʼzolaridan birining oʻlimiga sabab boʻlgan, biroq ayni paytda u oilaning ajdodi boʻlgan, uning koʻrinishi xavf emas, balki biror narsa haqida ogohlantirish sifatida koʻrilgan. Shunga oʻxshash syujetdagi  afsonalar Fransuz folklorida ham  mavjud.

Germaniyada, Plassenburgdagi oq ayol Gogentsollerna haqida eng mashhur afsonalari (bu oila aʼzolarining oʻlimini oldindan aytib, 1940-yilgacha, faqat Plassenburgda emas, balki Ansbach va Bayrot kabi boshqa oila qal’alarida ham paydo boʻlgan) va Berlin shahar saroyidan oq ayol haqida. XVI-asrda Bert von Rosenberg (nemis. Bertha von Rosenberg) ota-bobo va Bohemiyada baron von Neigaus va Rosenberg oilasida paydo boʻlgan „oq ayol" haqida soʻz boradi. Berlin qal’asida uni 1625-1628-yillarda, keyin 1790-yilgacha bir necha marta koʻrishgan, ESBGA koʻra esa — 1840-1850-yillarda koʻrilgan. „Oq ayol"  rus imperatori Anna Ioannovnaga oʻlimidan oldin kelgan edi.

Yana qarang
-----------

* Yokai
* Yurey
* Arvoh
* Qora Shaq

Manbalar
--------

1. ↑  „The White Lady: A New York Ghost Story from" (deadlink).  American Folklore. 2011-yil 23-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 22-avgust.

 (Wayback Machine saytida 2011-07-23 sanasida arxivlangan)
2. ↑  „The Legend Of The White Lady Of Wopsy Mountain".  Pennsylvania-mountains-of-attractions.com. Qaraldi: 2013-yil 21-iyun.
3. ↑  Mit Shakespeare durch die Welt der Geister, s. 162.
4. ↑  Dames blanches, rouges et vertes sur le site de la France pittoresque (extraits du dictionnaire des superstitions)
5. ↑  Sage von der Weißen Frau
6. ↑  Afrodita u vlasti. Tsarstvovanie Yelizaveti Petrovni — Yevgeniy Anisimov — Google Knigi

Adabiyotlar
-----------

* Белая женщина // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
**Chortoqsoy** - Qirgʻiziston Respublikasi (ozroq qismi) va Namangan viloyatidagi soy. Chatqol tizmasining Boʻzbittov togʻi (2875 m) yon bagʻridan boshlanib, asosan, Uychi tumani hududida tugaydi. Kuchli sel kelgan paytlaridagina Sirdaryogacha yetib keladi. Shimoliy Fargona kanali bilan kesishgan joyda kanal suvi Chortoqsoy ostidan dyuker orqali oʻtgan. Uz. 67 km. Havzasining maydoni 715 km². Oʻrtacha yillik suv sarfi 1,8 m³/sek. Yogʻinsochin va buloq suvlaridan toʻyinadi.

Chortoqsoy Pochchaota sugʻorish sistemasiga kiradi. 1957-yil Chortoqsoyda nasos styasi qurilib 6 ming ga dan ziyod yer sugʻoriladigan boʻldi. Bahorgi sel va toshqinlarning buzish kuchini kamaytirish uchun Alixon qishlogʻi yaqinida sel suvini toʻplaydigan selxona qurildi. Soy boʻyida Chortoq shahri va sanatoriysi, qishloklar joylashgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sepkisoy** — Samarqand viloyatining gʻarbida Qashqadaryo havzasidagi daryo. 1100 m balandlikdagi buloqdan boshlanadi. Yuqori oqimida Jinichka nomi bilan maʼlum. Qashqadaryogacha yetib bormaydi. Xonuy qishlogʻidan 2 km shim.gʻarbda tugaydi. Uz. 39 km, havzasining maydoni 180 km². Qoryomgʻir suvlaridan toʻyinadi. Ingichka shaharchasi yonida koʻp yillik oʻrtacha suv sarfi 0,36 m³/sek. oqim moduli 2 l/sek, km². Oʻrtacha yillik suv sarfi 1,13 m³/sek.dan (sersuv yilda) 0,025 m³/sek.gacha (kamsuvli yilda) oʻzgaradi. Suv toshqini fevral oʻrtasidan boshlanadi. Suvning eng koʻp sutkalik sarfi shu oyda (baʼzida martda) kuzatiladi. Suv toshqini aprel boshlarida tugaydi. Okt.—dek.da (har yili emas) yomgʻir suvlari toʻplanib qoladi. Ingichka shaharchasidan pastrokda daryo suvi ekin maydonlarini sugʻorishga sarflanadi va Sepki qishlogʻidan pastda qurib qoladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Elektrli laqqa baliqlar** — laqqalar turkumiga mansub chuchuk suv baliqlari oilasi. Uzunligi 65 sm (ayrim manbalarda 1 m gacha), moʻylovlari 3 juft. Orqa suzgichi boʻlmaydi, yogʻ suzgichlari yaxshi rivojlangan, koʻkrak suzgichlari tikansiz. Terisi ostida juft elektr organlari joylashgan. Elektr organlari tanasining orqa va boʻyin qismi oʻrta chizigʻida oʻzaro yondoshgan boʻladi. Elektr organlari ogʻirligi baliq tanasi umumiy massasining 25% ni tashkil etadi; elektr razryadi kuchi 360 V ga boradi. 1 turi Gʻarbiy Afrika suvlari va Nil daryosida tarqalgan. Olabula tusda. Koʻzi qorongʻilikda nurlanadi. Elektrli laqqa baliqlarb. elektr organlaridan oʻljasini tutishda foydalanishi aniqlanmagan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yepiskop Aleksandr** (dunyoviy ismi **Andrey Ivanovich Kulchitskiy**; 1823-yil, Grodno viloyati, Kobrin tumani, Kamen Shlyaxetskiy qishlogʻi – 1888-yil 28-dekabr, Kostroma, Rossiya imperiyasi) – rus pravoslav cherkovining yepiskopi, Turkiston va Toshkent, Kostroma, Galich yepiskopi.

Hayoti
------

Aleksandr Kulchitskiy 1823-yilda Grodno viloyati, Kobrin tumani, Kamen Shlyaxetskiy qishlogʻida (hozirgi Brest viloyati, Oktyabr qishlogʻi) ruhoniy Ivan Kulchitskiy oilasida tugʻilgan. U Avliyo Innokentning (Kulchitskiy) qarindoshi edi. 1847-yilda Litva diniy seminariyasini tamomlagan. Oʻsha yilning 26-sentyabrida u Kobrin Pyotr va Pol cherkovida ruhoniy etib tayinlandi va shahar maktablarida oʻqituvchilik qila boshladi. Keyinchalik ayoli vafot etgan va 1852-yil 3-noyabrda rohib boʻldi.

1853-yilda Sankt-Peterburg diniy akademiyasiga oʻqishga kirdi. 1857-yil 14-mayda u akademiyani ilohiyot fanlari nomzodi ilmiy darajasi bilan tugatdi va oʻsha yilning noyabr oyida petitsiyaga koʻra Pekin ruhoniylar missiyasiga slavyan tili oʻqituvchisi sifatida qabul qilindi. U Xitoy hukumati tomonidan Yevropa tillarini oʻrganish uchun yaratilgan Albazin maktabida dars bergan. 1864-yilda 500 rubl pensiya bilan missiyadan ishdan boʻshatildi.

1866-yil 9-martdan Polotsk diniy seminariyasining inspektori boʻlgan. 1869-yil 20-aprelda u arximandrit darajasiga koʻtarildi.

1871-yil 18-avgustda u Sankt-Peterburgda bir qator ruhoniylik xizmatlariga va voizlik qilishga chaqirildi. 1871-yil 17-noyabrda u Rimdagi pravoslav cherkovining rektori etib tayinlandi. 1878-yil 12-martda Sankt-Peterburgdagi Aleksandr Nevskiy Lavra soborida Turkiston yepiskopi etib tayinlandi. 1883-yilgacha shu yerda faoliyat yuritdi. U fidoyi missioner va xayriyachi, pravoslav dini va rus aholisining himoyachisi boʻlgan.

Turkistonda u Issiqkoʻl yaqinida Muqaddas Trotskiy monastiriga asos solgan.

1883-yil 6 avgustdan Kostroma va Galich yepiskopi etib tayinlandi. 1888-yil 16-dekabrda vafot etdi. U Kostroma Ipatiev monastirida dafn etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „ПРЕОСВЯЩЕННЫЙ АЛЕКСАНДР КУЛЬЧИЦКИЙ". *www.pravzhizn.com*. Qaraldi: 26-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „ПРЕОСВЯЩЕННЫЙ АЛЕКСАНДР КУЛЬЧИЦКИЙ, уроженец местечка Камень Шляхетский Кобринского уезда, с православной миссией в Пекине, Риме и Туркестан | Brestskiy Kurer". 2-iyun 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-iyun 2019-yil.
3. ↑  „АЛЕКСАНДР (КУЛЬЧИЦКИЙ)". *www.drevo-info.ru*. Qaraldi: 26-noyabr 2023-yil.

Havolalar
---------

* Выпускники Санкт-Петербургской духовной академии
**Belgorod-dnestrovskiy** (1918-yilgacha va 1940 — 44 yillarda Akkerman) — Ukrainaning Odessa viloyatidagi shahar. Dnestr limanidagi port, Qora dengizdan 20 km. Temir yoʻl stansiyasi. Aholisi 57 ming kishi (1999). B.D. yunonlarning qad. Tira shahri oʻrnida 9-asrda vujudga kelgan. 14-asrda moʻgʻullar egallagan va shaharni Oq-Libo deb atagan. 14-asrda genuyaliklarning Monkastro koloniyasi, 15-asrda Moldaviya knyazligi tarkibida boʻlib Chetatya-Alba deb atalgan, 1484-yildan turklarga qarashli qalʼa, 1812-yilda Rossiya imperiyasiga qoʻshib olingan, 1918 — 40 yillarda Ruminiya tarkibida (ChetatyaAlbe) boʻlgan. B.D.da goʻsht-sut, baliq-konserva. uzum vinosi, un, tibbiy buyumlar, tibbiy asboblar zavodlari, karton, mebel, tikuvchilik fabrikalari, qurilish materiallari kombinati, baliq sanoati texnikumi, qishloq xoʻjaligi texnikumi, tibbiyot va ped. bil im yurtlari, oʻlkashunoslik muzeyi bor.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qalqonlilar** — chala tishlilar oilasi. Uz. 12 sm dan 100 sm gacha, dumi 2,5 sm dan 50 sm gacha, vazni 0,3 kg dan 55 kg gacha. Tanasining orqa qismi suyak qalqon, uning sirti muguzdan iborat qalqon bilan qoplangan. Oldingi oyoq panjalarida 4 ta, orqa oyoq panjalarida 5 ta oʻtkir tirnoqli barmoqlari bor. Tishlari bir xilda tuzilgan, 28 tadan 100 tagacha; ularning soni hatto bir turning turli individlarida bir xilda boʻlmaydi. 9 URUQQa mansub 20—25 turi mavjud. AQShning Janubidan Chili va Argentinagacha boʻlgan hududlarda tarqalgan. Asosan, yalangliklarda yashaydi. Xavf tugʻilganida ayrim Q. tanasi oʻralib, sharga oʻxshash boʻlib qoladi. Mayda hayvonlar bilan oziqlanadi. 2 tadan 12 tagacha bola tugʻadi. Goʻshti va qalqoni uchun ovlanadi; lab. obʼyekti sifatida foydalaniladi. Koʻpchilik turlarining soni kamayib ketgan. Bir necha turi Tabiatni muhofaza qilish xalqaro ittifoqi Qizil kitobiga kiritilgan. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Bekmurod Oltiboyev** (tugʻ. 1996-yil 17-iyun, Surxondaryo viloyati, O'zbekiston) — oʻzbek dzudochi, 100 kgdan ortiq vazn toifasida, Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi. 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchi, 2018-yilgi Yozgi Osiyo o'yinlari sovrindori.

Biografiya
----------

1996-yil 17-iyunda Bekmurod Oltiboyev Surxondaryo viloyatida tugʻilgan.

Faoliyati
---------

2015-yilda Chirchiqda (Oʻzbekiston) oʻtkazilgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Osiyo kubogida Oltiboyev oltin medalni qoʻlga kiritdi. Oʻsha yilning oktyabr oyida u Bangkokda (Tailand) oʻtkazilgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Osiyo chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritdi.

2016-yilda u yana Oʻzbekistonda oʻsmirlar oʻrtasidagi Osiyo kubogini qoʻlga kiritdi, shuningdek, Berlinda (Germaniya) oʻtkazilgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa kubogida bronza, Kochida (Indiya) oʻtkazilgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Osiyo chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritdi. Toshkentdagi Gran-prida Oltiboyev chorak finalga qadar yetib borib, yakunda yettinchi oʻrinni egalladi.

2017-yilda Antaliyada (Turkiya) Gran-prisi u 1/4 final bosqichida toʻxtadi va oxir-oqibat ettinchi boʻldi. Oʻsha yili Toshkentda bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2018-yilda Xuxxotoda (Xitoy) oʻtkazilgan Gran-prida Bekmurod Oltiboyev navbatdagi bronza medalini qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili avgust oyida u Jakartada (Indoneziya) boʻlib oʻtgan Yozgi Osiyo oʻyinlarida qatnashib, bronza medalini qoʻlga kiritdi. Bokuda (Ozarbayjon) boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida u bronza uchun kurash olib bordi, ammo yaponiyalik Hisayoshi Harasawaga yutqazdi. Noyabr oyida u Toshkentda kumush, Guanchjoudagi „Masters" musobaqasida esa beshinchi boʻldi.

2019-yilda u Tel-Avivdagi (Isroil) Gran-prida bronza uchun bahsda magʻlub boʻlgan, shuningdek, Dusseldorfdagi (Germaniya) „Katta dubulgʻa" turnirida chorak finalga chiqqan. Oʻsha yili Osiyo-Tinch okeani chempionatida uchinchi oʻrin uchun bahsda magʻlub boʻldi. Budapeshtdagi (Vengriya) Gran-prida u ham beshinchi boʻldi. Oʻz uyidagi Gran-prida u ketma-ket ikkinchi yil kumush medalni qoʻlga kiritdi.

2020-yilda yanvar oyida Tel-Avivdagi Gran-prida beshinchi, oktyabr oyida Vengriyadagi „Katta dubulgʻa" musobaqasida yettinchi oʻrinni egalladi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 100 kgdan ortiq vazn toifasida u chorak finalda chexiyalik Lukash Krpalekkaga yutqazib qoʻydi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. 1 2 3 4 5 6
4. ↑
5. ↑
6. ↑
Ishtirokchi davlatlar
**1938 yilgi futbol boʻyicha jahon chempionati** Fransiyada birinchi boʻlib,Yevropa qitʼasida ikkinchi jahon chempionati boʻldi. Mezbon sifatida Fransiya 1936 yilning avgustida FIFA tomonidan boshqa nomzod Shvetsiyadan oldin tanlangan. Birinchi marta kubokda mezbon davlat va amaldagi chempion bevosita ishtirok etdi.Braziliya yarim finalda Italiyaga 2:1 hisobida magʻlub boʻldi,Italiya finalda Vengriyani 4:2 hisobida magʻlub etib, ikkinchi marta kubokni qoʻlga kiritdi. Italiya futbol federatsiyasi prezidenti Ottorino Barassi keyinroq kubokni karavoti ostidagi poyabzal qutisiga yashirdi. Shunday qilib, kubok II.Ikkinchi jahon urushida u zarar koʻrmagan.

Malakalar
---------

Asosiy maqola: 1938 yilgi FIFA Jahon chempionati saralashi

### 16-tur

Oddiy va qoʻshimcha taymlari 1:1 hisobida yakunlangan oʻyindan soʻng oʻtkazilgan takroriy oʻyinda nemislar ochilish oʻyinida Shveytsariyaga 4:2 hisobida magʻlub boʻldi. Birinchi davrada turnir bilan xayrlashdi. Turnirning kutilmagan davlatlaridan biri boʻlgan Vengriya Gollandiya Antil orollarini 6:0 hisobida magʻlub etdi. Shvetsiya esa birinchi davra bahsida Avstriyani magʻlub etgani uchun avtomatik tarzda chorak finalga oʻyinsiz yoʻl oldi. Kuba va Ruminiya oʻrtasidagi gollar va 3:3 hisobidagi durang bilan yakunlangan uchrashuvdan soʻng ertasi kuni yana oʻyin oʻtkazildi. Markaziy Amerika davlati Kuba katta syurpriz uyushtirib, ilk bor ishtirok etgan futbol bo‘yicha jahon chempionatining chorak finaliga chiqdi. Mezbon Fransiya Belgiyani 3:1 hisobida mag‘lub etib, chorak finalga chiqdi.

### final uchrashuvi

Parijda ilk bor finalga yo‘l olgan vengerlar va so‘nggi chempion Italiya o‘rtasida kechgan uchrashuv kutilganidek gollar bilan boshlandi.6-daqiqada Kolaussi bilan hisobda oldinga chiqib olgan italiyaliklarning quvonchi 2 daqiqa davom etdi.8-daqiqada Titkos tomonidan kiritilgan gol bilan hisob 1:1 boʻlgan boʻlsa-da, italiyaliklar 16-daqiqada Piola va 35-daqiqada yana bir marta Kolaussining gollari evaziga 3:1 hisobida ustunlik bilan kiyinish xonasiga kirib kelishdi. Ikkinchi bo‘limda Sarosining 70-daqiqada urgan goli vengerlarni biroz hayajonlantirgan bo‘lsa-da,82-daqiqada Piolaning goli hisobni 4:2 ko‘rinishiga olib keldi.

Manbalar
--------

* Grune, Hardy: *Fußball-WM-Enzyklopädie 1930-2006*, AGON-Sportverlag, Kassel, 2004, ISBN 3-89784-261-0
**Spainiklar** (Diplozoon) - monogenetik soʻrgʻichlilar sinfiga, diplozoonidlar oilasiga mansub urugʻning nomi. Bir necha turi bor. Uz. 8 mm gacha. Karpsimon baliqlar jabrasida, keng tarqalgan turi — paradoksal spaynik otscha baliqlar jabrasida parazitlik qiladi. Yosh S. alohida yashaydi. Keyinchalik yosh parazitlar qorin va yelka soʻrgʻichlari yordamida birbiriga yopishib olib yashashga oʻtadi. Bunday S. dan birining urugʻ yoʻli ikkinchisining tuxum yoʻliga ochiladi. Natijada ular birbirini urugʻlantiradi. Bu parazitlar oʻzinioʻzi otalantira olmaydi. Voyaga yetgan parazitlarning baliqlar jabralariga yopishish uchun yopishuvchi disklari, klapanlari va ilmoqchalari mavjud.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kalkutta**, Kalkatta — Hindistondagi shahar, Hugli daryosi (Gang daryosining irmogʻi) boʻyida. Gʻarbiy Bengaliya shtatining maʼmuriy markazi. Mamlakatning eng katta iqtisodiy, savdo-moliya va madaniy markazlaridan. Aholisi 4,4 mln. kishidan ziyod, Katta Kalkuttada 11,5 mln. kishi (1990-yillar oʻrtalari). Katta Kalkutta oʻzaro tutashib ketgan va daryo sohili boʻylab 100 km ga choʻzilgan bir necha oʻnlab katta-kichik shaharlardan iborat.

Iqtisodiy geografik oʻrnining qulayligi K.ning rivojlanishiga imkon yaratdi. Kalkutta — transport yoʻllari tuguni, yirik port. Kalkutta porti yuk eksport qilishda 1-oʻrinda, import boʻyicha Bombay (Mumbay)dan keyin turadi (yillik yuk ortib-tushirish 10 mln. t). Xalqaro aeroport (Damdam), metropoliten bor. Kalkutta sanoati mahsulotining yetakchi tarmogʻi — jut sanoati (90% milliy va dunyo jut sanoati mahsulotining qariyb yarmini beradi). Katta Kalkuttada 100 dan ortiq jut korxonasi bor. Metallsozlik va mashinasozlik (sanoat uskunalari, elektronika, kemasozlik va kema remonti, avtomobilsozlik, stanoksozlik) korxonalari mavjud. Boʻyoqlar, plastmassa, rezina buyumlari, kimyofarmatsevtika preparatlari, oʻgʻitlar, ip gazlama, trikotaj, oyna, kun poyabzal ishlab chiqarish, poligrafiya, neft kimyosi hamda oziq-ovqat sanoatlari rivojlangan.

Kalkuttaga 1686—90-yillarda Angliyaning OstIndiya kompaniyasi asos solgan. Shahar kompaniyaning faktoriyasi va Uilyam forti atrofida qurila boshladi. Fort atrofidagi 3 qishloqdan birining nomi bilan Kalkutta (Kaligat) deb atalgan. 1757-yil 23-iyulda Kalkuttadan shimolrokda joylashgan Plessi qishlogʻi yonida boʻlib oʻtgan jangda inglizlar (800 ingliz askari va 2200 sipohi) Bengaliya navobi Siroj ud-Davlaning 68 ming kishilik qoʻshinini tormor etdilar. Oʻsha jangdan soʻng Hindistonda Britaniya mustamlakachi imperiyasi oʻrnatila boshladi, Kalkutta esa uning maʼmuriy markazi boʻlib qoldi. 1773—1911 -yillarda shahar Hindistondagi ingliz mustamlaka maʼmuriyatining eng katta sanoat, savdo, moliya va madaniy markazi edi. 19-asr oʻrtalarida Kalkuttada choy, toʻqimachilik va jut sanoatining yirik fabrika va zavodlari qurildi. 1911 yilda Britaniya Hindistoni poytaxtining Dehliga koʻchirilishi bilan Kalkutta oʻzining avvalgi mavqeini yoʻqotdi.

Kalkuttada 2 ta universitet (jumladan, Kalkutta universiteti) va boshqa oliy oʻquv yurtlari, ilmiy tadqiqot muassasalari, Milliy kutubxona (1912), Hind muzeyi (1814), Viktoriya muzeyi (1906), botanika bogʻi, rasadxona bor. Qalʼa (Uilyam forti, 1696—1781) saqlangan. Kalkuttaning tarixiy markazi boʻlgan bu qalʼa shaharni ikkiga — hukumat binolari, universitet, hashamatli uy-joylar va sanoat, savdo korxonalari, ishchilar mahallalari joylashgan qismlarga boʻlib turadi.

* 
* 
* 
*

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bosh reja**, asosiy reja -1) meʼmorlikda shahar va boshqalarning kelajakdagi rivojini aks ettiruvchi ilmiy asoslangan loyiha. Aholi yashaydigan manzillar (shahar, qishloq, yoʻldosh shaharcha va boshqalar) da yangi binolar qurish, meʼmoriy obidalarni taʼmirlash, koʻkalamzorlashtirish, koʻcha, maydon, transport yoʻllari, yer osti yoʻllari, kanalizatsiya va boshqalarni vujudga keltirish kabilar aks etadi. Shahar qurilish ishlari (meʼmorlik, muhandislik, tibbiy, ijtimoiy taraqqiyot darajasi bilan qurish va loyihalash ishlari, aholi oʻsish darajasini hisobga olish) va boshqa loyihalar Bosh reja ga boʻysundiriladi. Unda shaharning maʼlum yillarda koʻzda tutilgan taraqqiyoti, qayta tiklash ishlari, qurilishlarning muddatlari mujassamlangan boʻladi; 2) sanoat korxonasi Bosh reja si korxona loyihasining asosiy qismlaridan biri boʻlib, tarkibiga ishlab chiqarish binolarini joylashishi, transport aloqalari, hududini obodonlashtirish va boshqa masalalarni rejalashtirishni uygʻunlikda hal qilish kiradi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Xitoy pasportining "Forma 97" versiyasi.
 XXR pasportining birinchi ikki varianti 1949-yil.
**Xitoy Xalq Respublikasi fuqarosi pasporti** (xitoycha: **中华人民共和国护照**), Xitoy Xalq Respublikasi fuqarolari sifatida roʻyxatdan oʻtgan XXR fuqarolariga shaxsini tasdiqlash va chet elga chiqish uchun beriladigan rasmiy hujjat.

Gonkong va Makao uchun ularning tegishli pasportlaridan foydalaniladi.

Turlari
-------

Xitoyda bir necha turdagi pasportlar beriladi:

* oddiy ("shaxsiy oddiy") pasport;
* rasmiy pasport;
* diplomatik pasport;
* Maxsus Ma'muriy Hudud pasporti, ya'ni, Makao pasporti va Gonkong pasporti.

Oddiy Xitoy pasportining yangi versiyalari ("Forma 97-2") 2007-yildan beri o'zidan oldingi "Forma 92" va "Forma 97-1" o'rnini egallab bormoqda.

**Oddiy pasport - Ichida**

Pasport "Forma 97-2" - bu oddiy Xitoy pasporti (machine readable passport (MRP)).

Shaxsiy ma'lumotlar old muqova ostida joylashgan - maxfiy raqamli texnologiya yordamida chop etilgan rangli fotosurat ham shu yerda. Xususan, quyidagilar mavjud:

* Pasport turi (P)
* Mamlakat kodi (CHN)
* Pasport raqami (Gxxxxxxxx)
* Ism (familiya va ism)
* Jinsi (M) yoki (F)
* Olti xonali ma'muriy qismning kodi , sakkiz xonali tug'ilgan sana, uch xonali seriya raqami va chek raqamidan iborat identifikatsiya kartasi raqami (18 xonali kod).
* Tug'ilgan sana (DD. MMM. YYYY)
* Chiqarilgan sana (DD. MMM. YYYY)
* Tug'ilgan joyi (viloyat yoki mamlakat, agar yo'lda tug'ilgan bo'lsa)
* Berilgan joy (viloyat yoki chet elda berilgan diplomatik/konsullik uyi)
* Yaroqlilik muddati (DD. MMM. YYYY)
* Imzo

**Tillar**

Barcha ma'lumotlar xitoy va ingliz tillarida.

**Pasport yozuvlari**

Xitoy tilida

中华人民共和国外交部请各国军政机关对持照人予以通行的便利和必要的协助.

Inzgliz tilida

The Ministry of Foreign Affairs of the People’s Republic of China requests all civil and military authorities of foreign countries to allow the bearer of this passport to pass freely and afford assistance in case of need.

*O'zbek tiliga tarjimasi:*

*Xitoy Xalq Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi xorijiy davlatlarning barcha harbiy va maʼmuriy muassasalaridan erkin harakatlanishni taʼminlash va zarur hollarda pasport egasiga yordam berishni soʻraydi.*

Oddiy XXR pasportlari bilan vizasiz kirish mumkin bo'lgan mamlakatlar
---------------------------------------------------------------------

Oddiy Xitoy pasporti egalari Gonkong yoki Makao pasporti egalariga qaraganda ancha kam sonli mamlakatlarga vizasiz kirishlari mumkin.

 Oddiy XXR pasportlari bilan vizasiz kirish mumkin bo'lgan mamlakatlar

Xitoy bo'ylab sayohat
---------------------

Oddiy xitoy pasporti egalari materikdagi Xitoy boʻylab erkin harakatlanishlari mumkin. Gonkong va Makaoning maxsus ma'muriy hududlariga kirish uchun ular Xitoy rasmiylaridan maxsus ruxsat olishlari kerak.

Manbalar
--------

1. ↑  „《中俄边境旅游暂行管理实施细则》" (zh-hans). *www.aihui.gov.cn*. 30-oktyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-iyul 2022-yil.
2. ↑  „申办护照/旅行证". *cs.mfa.gov.cn*.
**Galymbek Jumatov** (qozoqcha: *Ǵalymbek Saǵymbaıuly Jumatov*, *Gʻalimbek Smogboyovich Jumatov* ; 1952-yil 15-oktyabrda Qozogʻistonning Ulguli shahrida tugʻilgan) — qozoq yozuvchisi, shoir, Qozogʻiston Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi, Shahar gazetasi asoschisi.

Hayoti
------

G'alimbek Jumatov Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi oilasida tug'ilgan. Otasi Sagʻimbay Jumatov Stalingrad jangida qatnashgan va ogʻir yaralangan. O'rta maktabni tugatgandan so'ng u Sovet Armiyasi safida xizmat qildi. Xizmat Lvovda bo'lib o'tdi. Armiyada xizmat qilgandan so'ng, Jumatov Qozoq davlat universitetining jurnalistika fakultetiga o'qishga kiradi. Oʻqishni tamomlab, viloyat "Qizil tu" (hozirgi "Sariarqa samali") gazetasida avval muxbir, soʻngra muharrir oʻrinbosari lavozimlarida ishlagan. 1991—1995-yillarda respublika "Xalq kengashi" gazetasi muxbiri. 2007-yilda Gʻalimbek Jumatov Pavlodar viloyatida birinchi boʻlib davlat tilidagi "Shahar "tijorat gazetasiga asos soldi. Jumatov hozirda "Nayzatas" adabiy jurnalining bosh muharriri.

Ishi
----

### Yozish uslubi

Galimbek Jumatov adabiy faoliyatini bolalar yozuvchisi sifatida boshlagan. Uning birinchi kitobi "Traktor qanday qilinadi?" ("Traktor qanday qurilgan?") Pavlodar traktor zavodida o'zini ko'rgan bola haqida hikoya qiladi. Ushbu kitob 1984-yilda nashr etilgan. Oradan ikki yil oʻtib, 1986-yilda uning "Ala koʻjek" ("Al-rang quyon") kitobi nashr etildi, bu muallif shuhrat keltiradi. Jumatov nasriy asarlardan tashqari she'r ham yozadi. 2005-yilda Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari toʻplamiga bagʻishlangan "Jeńis jalaýyn jelbiretken" (Jeńis jalaýyn jelbiretken) qoʻshiqlar toʻplamini chiqardi.

### Ishlari

* Traktor qalai jasaladimi? (Traktor qanday qurilgan?) (1984)
* Ala kójek (rangli quyon) (1986)
* Jalǵas - jaýyngerdiń balasy (Jalǵas - urush o'g'li) (1992)
* Keń aýlaly úıdenbiz (Katta hovli bolalari) (1992)
* Biz – 42 árippiz (Biz – 42 harf) (2003)
* Jeńis jalaýyn jelbiretken (G'alaba bayrog'i) (2005)
* Ana ósııeti (Ona xotirasi) (2006)
* Saǵynysh sazy (Sog'inch ohanglari) (2006)
* Kemeldi eldiń Kemeri (Kemer hayoti) (2007)
* Máshhúr taǵlymy (Máshhúr Jusip merosi) (2008)
* Sary beleń (sariq vaqt) (2008)
* Astanam ásem-asqaq án (Ostona haqida qo'shiqlar) (2008)
* Arnaly aǵys (Hayot yo'li) (2013)

### Qo'shiqlari

* Jeńis Joly (G'alaba yo'li) (2005)
* Maydanger atalarǵa (Bobolar urushi) (2005)

Manbalar
--------

1. ↑  „Одак мушелерi | Member of Union: Galymbek Zhumatov".  writers.kz. 13-dekabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-noyabr 2015-yil.

Havolalar
---------

* Irtish tuman kutubxonasi
**Barbi:"Super Malika "** — Izekiel Norton rejissyori boʻlgan amerikalik kompyuter animatsion filmi.

Syujet
------

Kara — kundalik va baʼzan zerikarli hayotga ega zamonaviy malika. Ota-onasi uni tushunishni istamaydi, tantanalar va ziyofatlar oʻz xohish-istaklaridan ustunroq ekanini taʼkidlaydilar. Baron Von Revendeylning, ilmiy tajribalarining begunoh qurboni kapalak, koʻk koʻzli sargʻish ayolni oʻpsa, uning hayoti keskin oʻzgaradi. Endi, Kara superqahramon qobiliyatiga ega boʻlishdan tashqari, yangi nom — Super Yaltiroqni oladi. Jamiyat uchun bu sirli nom ostida u jinoyatga qarshi kurashadi va odamlarni har xil xavf-xatarlardan qutqaradi. Ammo Glitterning shon-shuhrat qozonishi Korinning hasadini uygʻotadi va u Karaning oʻzgarish sirini bilib oladi. Endi sahnada ikkinchi super-qahramon paydo boʻladi —Toʻq rangli Yaltiroq. Kara raqibning koʻrinishidan mamnun emas, chunki endi matbuot eʼtiborini unga qaratmaydi. Ammo mashhurlik asosidagi janjal uzoq davom etishiga yoʻl qoʻyilmaydi, chunki hokimiyatga chanqoq baron nihoyat qirollikka daʼvo qilish uchun qizlarni yoʻldan qaytarishi kerak.

Rollarga ovoz berdilar
----------------------

| Aktyor | Rol
 |
| --- | --- |
| Kelli Sheriden | Kara, Super Yaltiroq  Kara, Super Yaltiroq  |
| Britni Irvin | Korin, Toʻq rangli Yaltiroq  Korin, Toʻq rangli Yaltiroq  |
| Maykl Kopsa | Fon Revendeyl Baron Fon Revendeyl  |

Manbalar
--------

1. ↑  IMDb Barbie in Princess Power

Havolalar
---------

* *Barbie in Princess Power* IMDbda
**Davlat ramzlari** — muayyan bir davlatning milliy suverenitetini ifodalaydigan, tarixan tarkib topgan alohida, eng muhim belgilari. Ular bevosita xalq, millat hayoti, anʼanalari, ruhiyati, folklori, tarixi bilan chambarchas bogʻliqdir. D.r. mustaqil davlatning muhim tashqi belgilarini oʻzida mujassamlantiradi. D.r.da xalqning azaliy orzusi, ezgu niyatlari, bugungi hayot mazmuni aks etadi. D.r. konstitutsiya yoki maxsus qonun bilan belgilab qoʻyiladi. Davlat bayrogʻi, davlat gerbi, davlat madhiyasi, davlat ranglari, davlat boshligʻining standarti (bayrogʻi), davlat muhri, davlat shiori asosiy D.r. hisoblanadi. "Oʻzbekiston Respublikasi" nomi, Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi, oʻzbek tili, Oʻzbekistonning oʻz bayrogʻi, gerbi, madhiyasi, poytaxti (Toshkent shahri), Oʻzbekistonning davlat mukofotlari va unvonlari, milliy valyutasi(soʻm), umumxalq bayramlari mustaqil oʻzbek davlatining yorqin timsollaridir.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Kyle Dacuyanning Berlin sheʼriyat festivalidagi chiqishi
**Sheʼr oʻqish sanʼati** – sheʼrni ifodali va ohangdor qilib oʻqish. Sheʼrni ovoz chiqarib oʻqish oʻquvchiga sheʼr orqali oʻz tajribasini ifodalash, uni his-tuygʻular bilan yetkazib berish imkonini beradi. Oʻqish jarayonida ijrochi ohang va ichki kechinmalardan foydalangan holda pauzalarni oʻz oʻrnida qoʻllashi kerak boʻladi. Sheʼriy chiqishlar odatda kafe yoki kitob doʻkonlaridagi kichik sahnalarda uyushtiriladi, u yerda bir nechta shoirlar oʻz ijod namunalarini oʻqiydilar. Bunday tadbirlarning „asosiy mehmoni" sifatida taniqli shoirlardan biri tanlanishi mumkin va boshqa mashhur shoirlar ham amfiteatr yoki institut auditoriyasi kabi kattaroq joyda sahnaga chiqib sheʼr oʻqishlari mumkin.

Ovoz ogʻzaki sheʼriyatda faol, jismoniy jihatdan muhim narsadir. Unga voiz va tinglovchi, ijrochi va auditoriya kerak. Sado „shoir ovozi"ning jonlanish tizimi. Sheʼr baland ovozda oʻqilganda tinglovchi uni tushunadi, his qiladi, shu bilan birga sheʼrning oʻz „ovozi" boʻladi. Sheʼriyat, uni ifodali oʻqish ovoz bilan bogʻliq sanʼat boʻlgani uchun, oʻquvchi oʻz tajribasidan kelib chiqqan holda, uni oʻz his-tuygʻulariga, intonatsiyaga, maʼnosiga koʻra oʻzgartiradi; ohang va urgʻu orqali boshqariladigan sheʼrlar oʻziga xos tarzda har qanday oʻquvchi ham anglab yetmaydigan mohiyatga ega boʻladi. Sheʼrni ifodali oʻqish uning asosiy elementi sifatida „pauza"ni ham oʻz oʻrnida va aniq koʻrsatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Hirsch, Edward*. Voice – A Poet's Glossary*. New York: Houghton Mifflin Harcourt, 2014. ISBN 9780151011957.
2. 1 2  Hollander, John*. Committed to Memory*. New York: Riverhead Books, 1996. ISBN 9781885983152.
3. ↑  *Pinsky, Robert.* „Reading Aloud".  New Yorker (2009-yil 27-aprel).
**Muqagʻali Maqatayev** (qozoqcha: *Мұқағали Мақатаев*) — Sovet qozoq shoiri, yozuvchi va tarjimon.

Muqagʻali Maqatayev Almati viloyati Narynqol (hozirgi Raiymbek) tumanidagi Qarasaz qishlogʻida 1931-yilning 9-fevral kuni tavallud topgan. 1948-1949-yillarda Qozogʻiston davlat universitetida filologiya oʻrganildi. 1952-1969-yildarda rus tili oʻqituvchisi sifatida yuksak maktabda, Qozoq Radioda bir notiq, „Sovet chegarasi" gazetasining masʼul kotibi, „Sotsialistik Qozogʻiston" va „Madaniyat va hayot" gazetalari va „Yulduz" jurnali uchun adabiy yordamchi boʻlib ishladi. 1970-yilda Qozogʻiston Yozuvchilar uyushmasining aʼzosi boʻdi.

Muqagʻali Maqatayevning sheʼriy asarlari ilk 1948-yilda chop etildi, uning „Appassionata" sheʼri uchun maʼlum boʻdi. Makatayev sheʼriyat kollektsiyalari qozoq milliy sheʼriyatining oltin fondini kirdi.

Muqagʻali Maqatayev 1976-yilning 27-mart kuni Almati shahrida 45 yoshida vafot etdi. 1999-yilda Muqagʻali Maqatayev vafotidan keyin Qozogʻiston Respublikasi Davlat mukofoti bilan taqdirlandi.

Oilasi
------

Otasi – Suleyman, onasi Nagʻima (1905—1995).

Xotini – Lashin (1928—2006).

Bolalari – Maygul, Lazzat, Almagul, Sholpan (qizlari), Aybar va Juldiz (1953-yilda tugʻilgan). Oxirgi ikki farzandi uning oʻgʻillari.

Manbalar
--------

1. ↑  Макатаев Мукагали (Wayback Machine saytida 2016-03-03 sanasida arxivlangan) // «Казахстан». Национальная энциклопедия. — Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2005. — Т. III. — ISBN 9965-9746-4-0.
2. 1 2  „Мукагали Макатаев: биография и творческое наследие поэта". 22-may 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-fevral 2020-yil.
3. 1 2 3  „Портал «История Казахстана». Мукагали. Человек с душой ребенка.". 24-sentyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-sentyabr 2020-yil.
**Jamiya Darussalom** - arab kolleji, 1924-yilda Kaka Muhammad Oomer tomonidan Oomerobodda tashkil etilgan. Jamiya Darussalom Hindiston janubidagi islomiy muassasasi hisoblanadi.

Tarixi
------

Jamiya Darussalom - hayvon terisi savdosi bilan shug'ulanuvchi savdogar Kaka Muhammad Oomer tomonidan asos solingan islom universiteti boʻlib, u 1924-yil 7-dekabrda Oomerobod deb nomlangan yangi tashkil etilgan qishloqda ushbu muassasaga asos solgan. U musulmonlar va umuman mamlakatning diniy, ta'lim, islohot va farovonlik ehtiyojlarini qondirish uchun xizmat qilishini niyat qilgan.

Ta'lim tizimi
-------------

Jamiya Darussalom turli islom fanlari bo'yicha ta'lim beradi. U aspirantura, bakalavriatdarajasi, diplom va sertifikat beruvchi turli kurslarda o'qishlikni taklif etadi. JDSA to'rt tilda o'qitish imkoniga ega: fors, arab, ingliz va urdu tillari. Shuningdek, Qur'on yodlash bo'yicha treninglar ham mavjud.

Taniqli bitiruvchilari
----------------------

* Jaloliddin Umri (Jamoat-i Islomiy Hind sobiq amiri)
* 
* Ziyo-ur-Rahmon Azmiy (Muhadis-al-asor, muallif, olim, professor va Madina Islom universiteti Hadis kafedrasi sobiq dekani)
* Doktor Muhammad Xon Umri (Jamia Millia Islamia, Islomshunoslik kafedrasi assistenti, Nyu-Dehli
* Hafiz ur Rahmon Azami Umri Madaniy (Jamiya Darussalomning sobiq direktori, Oomerobod)

Yana qarang
-----------

* Oomerobod
* Kaka Muhammad Oomer


1. ↑  More, J. B. Prashant*. The political evolution of Muslims in Tamilnadu and Madras, 1930-1947*. Hyderabad, India: Orient Longman, 1997 — 57 bet. ISBN 81-250-1011-4.
**Seytumer Osmanovich Osmanov** (1907.20.12—2008) — biolog olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi. Biol. fanlari doktori (1969). Simferopol pedagogika institutini tugatgan (1933). Chelyabinsk pedagogika instituti zoologiya kafedrasi dotsenti va mudiri (1938—1940), Sevastopol biol. stansiyasida katta ilmiy xodim (1940— 41), Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi (1941—1944), Qoraqalpogʻiston pedagogika instituti zoologiya kafedrasi dotsenti va mudiri (1944—1950), Iqtisodiyot va madaniyat institutida katta ilmiy xodim (1950—1957), Kompleks ilmiy tadqiqot instituti baliqchilik laboratoriya mudiri (1957—1958). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Qoraqalpogʻiston filiali zoologiya va parazitologiya sektori boshligʻi (1958—1959), parazitologiya laboratoriya mudiri (1959-yildan). Ilmiy ishlari baliqlar parazitlari ekologiyasi, sistema-tikasi, biol.si va zoogeografiyasiga bagʻishlangan.

Manbalar
--------

* Paraziti rib Oʻzbekistona, T. 1971.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Petrus Brovka** (Petr Ustinovich) [1905.12 (25).6, Vitebsk viloyati 1980] — Belarus xalq shoiri (1962), Belarus Fanlar akademiyasi akad. Belarus ensiklopediyasi bosh muharriri (1966-yildan), Mehnat Qahramoni (1972). 1926-yildan ilk sheʼrlari bosila boshlagan. "1914" (1935), "Katerina" (1938) dostonlarida batrak ayollarning qismati, hayotda oʻz oʻrnini topishi tasvirlangan. "Belarus" (1943), "Non" (1946) dostonlari va qator sheʼrlari ("Kastus Kalinovskiy", "Belarus jangchilariga", 1943) urush davri belarus adabiyotining eng yaxshi namunalaridan hisoblanadi. Urushdan keyingi yillarda xalqlar doʻstligi, kishilarning fidokorona mehnati tarannum etilgan "Aka va singil", "Xalq minnatdorligi" (1946), "Hayotyoʻli" (1950), "Kunlar oʻtib boradi" (1961) toʻplamlari shoirga katta shuhrat keltirdi. B. Shevchenko, Mayakovskiy, Tvardovskiy, Tichina singari koʻpgina shoirlarning asarlarini belarus tiliga tarjima qilgan. Uning koʻpgina asarlari esa jahondagi bir qator xalqlar tillariga tarjima qilingan. B. sheʼrlari ("Yurak onti", "Oʻy", "Sen — mening bolalarim", "Eman daraxti", "Sheʼriyat"), "Daryolar tutashganda" romani oʻzbek tilida nashr etilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |



1. ↑  *(unspecified title)*