recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Karpatka** (polyakcha: *Karpatka*) ― polshaning anʼanaviy torti yoki sut va vanil qoʻshilgan pudingli yoki qaymoqli krem bilan toʻldirilgan pishiriq. U odatda ikki xil xamirdan iborat: birinchi qavat usti marmelad quyuq krem bilan qoplangan uvalanuvchi xamir, ustidan qaynoq suvga qorilgan xamir. Shirinlik qaynoq suvga qorilgan xamir buklangan shakli va ustiga sepilgan oppoq shakar upasi bilan Karpat togʻlarining qorli choʻqqilarini yodga soladi Shuning uchun ham unga mazkur togʻning nomi berilgan.

Desertning kelib chiqishi boʻyicha aniq faktlar mavjud emas. Katta ehtimol bilan 1950-1960-yillarning boshlarida paydo boʻlgan, lekin faqat 1970 va 1980-yillarda mashhur boʻlgan deya fikr qilinadi. „Karpatka" rasmiy nomi birinchi marta 1972-yilda bir guruh boʻlgʻusi filolog talabalar tomonidan oʻylab topilgan. Tilshunos Katarjina Smikning 2016-yilda „Narodnaya Literature" jurnalida „Sweet Linguistics: Karpatka in Modern Colloquial Polyak" nomli maqolasida chop etilgan tadqiqotiga koʻra, Karpatka soʻzi ilk bor talabalar uchun ilmiy qoʻllanmada keltirilgan. Karpatka u yerda pechenye sifatida tilga olingan.

„Karpatka" uchun mahsulotlar (korj bilan krem kukuni) butun Polsha doʻkonlarida mavjud. 1995-yilda Karpatka Delecta kompaniyasi uchun Polsha Patent idorasi tomonidan roʻyxatga olingan savdo belgisiga aylandi. 1996-yilda xuddi shu nomdagi va shunga oʻxshash shakldagi mahsulot „Dr.Oetker" firmasi tomonidan bozorga chiqarildi. Bu oʻn ikki yillik huquqiy nizoga olib keldi. Natijada 2011-yil fevral oyidaoʻsha vaqtdan Rieber Foods Polska SA nomi bilan faoliyat yurita boshlagan Delecta foydasiga yakunlandi.

Yana qarang
-----------

* Vuzetka
* Napoleon
* millefeuille

Manbalar
--------

1. ↑  „Хиты семейных праздников. Любимая выпечка и десерты нашего детства / Эгина Агаджанян". 8-mart 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-mart 2022-yil.
2. 1 2  „Karpatka - Polish 'Mountain' Cake" (3-aprel 2018-yil). 15-mart 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-mart 2022-yil.
3. ↑  „Famous Polish Desserts: Karpatka". *www.tasteatlas.com*. 8-mart 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-mart 2022-yil.
4. 1 2  *Wschodni, Dziennik* „Językowo i widelczykiem. Karpatka stała się bohaterką artykułu z zakresu językoznawstwa". *Dziennik Wschodni*. 8-mart 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-mart 2022-yil.
5. ↑  *S.A, Wirtualna Polska Media* „Karpatka". *kuchnia.wp.pl* (28-oktabr 2019-yil). 8-mart 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-mart 2022-yil.
6. 1 2  *Agnieszka, Dybek* „*Językowo i widelczykiem. Karpatka stała się bohaterką artykułu z zakresu językoznawstwa*" (28 marca 2016). 8-mart 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-mart 2022-yil.
7. 1 2  Tomasz Ciechoński. Delecta kontra Dr. Oetker: Wojna dwunastoletnia o karpatkę. „Gazeta Wyborcza". Nr 37, wydanie z dnia 15/02/2011 Mój biznes, str. 26
8. 1 2  „*"Karpatka" z Delecty jest nasza! Proces z Dr Oetkerem zakończony*" (11-fevral 2011-yil). 8-mart 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-mart 2022-yil.
**Franklin „Pete" Adreon** (18-noyabr, 1902 – 10-sentabr, 1979) — amerikalik film va televizion rejissor, produser, ssenariychi va aktyor.

Hayoti
------

Merilend shtatining Gambrill shahrida tugʻilgan Adreon 30-yillarda dengiz qoʻriqchisi boʻlgan va Ikkinchi Jahon urushida AQSh dengiz korpusida xizmat qilgan. Dastlab Islandiyada oltinchi dengiz piyoda xizmatida boʻlgan mayor Adreon keyinchalik Quantikodagi dengiz piyodalari fotosuratlar boʻlimiga rahbarlik qildi.

1935-yilda tajribasiz holda kinotasvirga kirgan sobiq harbiy Adreon baʼzi kichik maoshli ishlarga, shu jumladan The Fighting Marines serialida texnik maslahatchi sifatida (u kapitan Xolms rolida ham paydo boʻlgan) ishga joylashdi. Va keyinchalik asta-sekin tanila borgan.

Keyin u turli xil seriallar va filmlarda rejissyor, prodyuser va yozuvchi sifatida ishlagan.
U 1979-yil 10-sentabrda 76 yoshda vafot etadi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  ADREON: WILLIAM, CHARLES, ROBERT — people search, genealogy, find deceased relatives and locate ancestors Retrieved 2016-12-09.

Havolalar
---------

* Franklin Adreon IMDbda
Zaglossus bruijnii*Zaglossus bruijnii*
**Uzuntumshuq yexidna** — barcha sut emizuvchilar kabi issiq qonli hayvondir. Tuxum qoʻyuvchi xaltalilar turiga kiradi.

Tasnifi
-------

Uning tanasini skelet koʻtarib turadi. Suyaklardan iborat boʻlgan skelet ichki aʼzolarini himoya qiladi. Tanasining oʻlchami 45-77 sm gacha yetadi. Dumi deyarli yoʻq. Tanasi oʻtkir ninalar bilan qoplangan. Tumshugʻi ingichka va jagʻlari nozik boʻlganligi sababli asosan chumolilar, termitlar, yomgʻir chuvalchanglari, yogʻoch zararkunandalari bilan oziqlanadi. Ogʻzidagi taroqsimon tanglayi bilan ozuqani maydalaydi.

Zaglossus bruijnii*Zaglossus bruijnii*

Tarqalish hududlari
-------------------

Yangi Gvineya hududlarida koʻp tarqalgan. Ilmiy nomlanishi — Zaglossus bruijni. Bundan tashqari bu tur Indoneziyaning Gʻarbiy Papua va Papua provinsiyalaridagi Qushlarning boshi yarimorolida va Fox togʻlarida, mos ravishda 1300 dan 4000 metrgacha (4300 dan 13100 futgacha) balandlikda joylashgan. Janubiy pasttekisliklar va shimoliy qirgʻoqlarda deyarli uchramaydi. Eng maqbul yashash joylari alp oʻtloqlari va nam togʻli oʻrmonlardir.

Koʻpayishi
----------

Bola ona tanasida uzoq vaqt rivojlanadi. Ona urgʻochining qornida maxsus qatlam mavjud boʻlib, ona oʻz tuxumini shu qatlamga qoʻyib olib yuradi. Tuxum yumshoq poʻstli va yopishqoq moddaga burkangan. Bolasi 7-10 kunda tuxumdan chiqadi.

Himoyalanishi
-------------

Xavfni sezgan uzuntumshuq yexidna yerga koʻmilib oladi. Ayrim hollarda dushmanlardan saqlanish uchun qornini ichiga yig’ib oladi. Tashqarida qolgan oʻtkir ninalar uni xavfdan himoyalaydi.

Noyobligi
---------

Ushbu tur IUCN tomonidan xavf ostida qolganlar roʻyxatiga kiritilgan. Uzuntumshoq yexidna soni inson faoliyati, jumladan, yashash joylarini yoʻqotish va ov qilish tufayli kamaydi. Uzuntumshoq yexidna tansiq taom hisoblanadi va Indoneziya hamda Papua Yangi Gvineya hukumatlari tomonidan ushbu turni tijorat maqsadida ovlash taqiqlangan. Shunday boʻlsa-da, anʼanaviy ovlashga ruxsat beriladi. 2013-yil yanvar oyida Xalqaro tabiatni muhofaza qilish tashkiloti boshchiligidagi ekspeditsiya Indoneziyaning Papua provinsiyasidagi Foja togʻlarida yovvoyi tabiatning „yoʻqolgan dunyosi" deb atagan bir qismi sifatida sut emizuvchilar populyatsiyasi topilgani haqida xabar berdi.

Manbalar
--------

1. ↑  (Mening birinchi ensiklopediyam\Hayvonot olami\Sutemizuvchilar\*Qushlar\ „Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi" davlat ilmiy nashriyoti\Toshkent-2018\8-bet)
2. ↑
**Uzuntumshuq qoʻngʻizlar** (Curculionidae) — qoʻngʻizlarning bir oilasi. 4000 turi maʼlum, shundan 400 ga yaqini koʻproq uchraydi. Boshining oldingi uchida kemiruvchi ogʻiz apparati joylashgan, boshida uzun naychasi (baʼzan Xartum deyiladi) bor. Boshidagi naychasi boshidan, ayrimlarida tanasidan ham uzun boʻladi. Shunga kura kalta xartumlilar va uzun xartumlilarga ajratiladi. Moʻylovlari, odatda boʻgʻimboʻgʻim. Koʻpchilik kalta xartumlilar qanoti reduksiyalangan, ustki qanoti birbiri bilan qoʻshilib oʻsgan. Uzuntumshuq qoʻngʻizlarning kupi oʻsimlik guli, kamdankam turlarining lichinkasi oʻsimlikning yer osti qismlari bilan ovkatlanadi (fitofaglar). Kalta xartumli Uzuntumshuq qoʻngʻizlar tuxumini tuproqqa, uzun xartumlilar esa oʻsimlik toʻqimalariga qoʻyadi. Lichinkasi oq yoki sargʻish, oyoqsiz, tana qoplagʻichi boʻgʻimli, oʻzi yashayotgan muqitda pilla ichida gʻumbakka aylanadi. Uzuntumshuq qoʻngʻizlar qishloq xoʻjaligi ekinlariga katta zarar keltiradi. Mas, lavlagi uzunburuni, tuganak filchalari, beda barg filchasi va boshqa

Kurash choralari: agrotexnika tadbirlariga rioya qilish va kimyoviy preparatlardan foydalanish.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Karriss Artingstall** (tugʻ. 1994-yil 23-noyabr) — britaniyalik bokschisi, 57 kg gacha toifasida ishtirok etadi, Birlashgan Qirollik terma jamoasi aʼzosi. 2019-yilgi Jahon chempionati gʻolibi, 2019-yilgi Yevropa chempionati kumush medali sovrindori, 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarining bronza medali sovrindori.

Faoliyati
---------

2019-yilda Alcobendasda (Ispaniya) ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida 57 kg gacha boʻlgan vazn toifasida u final uchrashuviga qadar yetib borib, italiyalik sportchi Irma Testaga yutqazib, turnirning kumush medalini qoʻlga kiritdi.

2019-yilda oktyabr oyida Ulan-udeda (Rossiya) boʻlib oʻtgan Olimpiya oldidan Jahon chempionatida britaniyalik sportchi hakamlarning alohida qaroriga koʻra filippinlik sportchi Nesthy Petecioga yutqazib, yarim finalni yakunladi. Natijada boks boʻyicha ayollar oʻrtasidagi oʻn birinchi Jahon chempionatida u bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 57 kg vazn toifasidagi britaniyalik sportchi yarim finalga qadar yetib bora oldi. Musobaqa davomida u Braziliya, Botsvana sportchilari, chorak finalda avstraliyalik bokschi Skay Nikolsonni nokautga uchratdi. Yarim finalda u Sena Iriega yutqazib, oʻyinlarning bronza medalini qoʻlga kiritdi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑  *arxiv nusxasi* (PDF), 2021-04-14da asl nusxadan (PDF) arxivlandi, qaraldi: 2022-04-25
3. ↑
4. ↑
**Gereford qoramol zoti** - goʻsht uchun boqiladigan zot. 18-asrning 2-yarmida Angliyaning Gereford (Xerefordshir) grafligida mahalliy zotlardan tanlash va saralash yoʻli bilan yetishtirilgan. Rangi toʻq qizil, boshi oq, boʻynining usti, koʻkrak osti, qornining pastki qismi, oyogʻi va dumida oq belgilari bor, gavda tuzilishi goʻshtdor mollar tuzilishiga xos. Yangi tugʻilgan buzoqlarining vazni 30—33 kg, 18 oyligida 400—450 kg. Sigirlarining vazni 550—600 kg, ayrimlariniki 750 kg, buqalari 850—1000 kg, ayrimlari 1100 kg gacha. Har bir sigiri oʻrtacha 1200—1400 kg yogʻli (4%) sut beradi. Boʻrdoqiga boqilganda 65—68% goʻsht-yogʻ qiladi. Goʻshti yumshoq va mazali. G. q. z. tez yetiladi, yem-xashak tanlamaydi, sharoitga nisbatan chidamli, yaylovlarda boqishga moslashgan. Buyuk Britaniya, AQSH, Kanada, Avstraliya, Yangi Zelandiya, Rossiya va Qozogʻistonda keng tarqalgan. Qozogʻistonda qozoqi va qalmiq qoramol zotlarini G.q.z. bilan chatishtirib oqbosh qozoqi qoramol zoti yaratilgan. Oʻzbekistonga G.q.z. buqalari 1963 yilda keltirilgan va "Zomin-1" naslchilik xoʻjaligida mahalliy zotlarni yaxshilashda foydalanilgan, chatishtirish natijasida mahsuldorligi yuqori duragaylar olingan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Uzuntovonlilar** (Tarsiidae) -chalamaymunlar oilasi. Bitga urugʻi, 3 turi: Filippin U.i, gʻarbiy U. sharq U.i bor. Dumi (uz. 13—27 sm) junsiz. Ayrim anatomik belgilariga kura maymunlarga oʻxshaydi. Boshi katta, 180° gacha burilishi mumkin. Koʻzlari juda katta, sargʻish. Orqa oyoklari oldingisiga nisbatan uzunroq. Tovon suyagi uzun (nomi shundan). Barmoqlari uzun, uchki qismida yostiqchasi bor. Malayya arxipelagi orollari yaqinida tarqalgan. Daryolar boʻyidagi butalar orasida yashaydi. Sakrab harakatlanadi. Tunda, daraxtlarda hayot kechiradi. Juft yoki yakka boʻlib yashaydi. Hasharotlar, oʻrgimchaklar, kaltakesaklar bilan oziqlanadi. 1 ta bola tugʻadi. Tutqunlikda koʻpaymaydi. Barcha turlar Xalqaro Qizil kitobga kiritilgan. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Muntazir** (taxallusi; ismi Yusufqori) (1831, Qoʻqon — 1889, Andijon) — shoir. Qoʻqondagi "Madrasai oliy"ni tugatgach, mudarrislik qilgan. U Nizomiy, Hofiz, Navoiy, Bedil asarlarini chuqur oʻrgangan. Muqimiy, Furqat, Zavqiy, Pisandiy, Muhay-yir, Rojiy Margʻinoniylar bilan yaqindan tanishgan, adabiy hamkorlik qilgan. Xudoyorxon oʻgʻli Nasriddinbekni Andijonga hokim etib tayinlaganda, M.ni unga maslahatchi qilib yuboradi (1860). Shu sababli umrining oxirigacha Andijonda yashab ijod qiladi.

M. oʻzbek va forstojik tillarida yozgan zullisonayn shoir sifatida shuhrat qozongan. Mumtoz sheʼriyatning anʼanaviy janrlarida ijod qilgan, koʻproq gʻazal, muhammas, muvashshah, ruboiylar yozgan. Ularda zamonadan shi-koyat, erk va maʼrifat gʻoyalari ifodalangan. M.ning "Bayozi Muntazir" sheʼ-rlar toʻplami bizgacha yetib kelgan. Bayo-zga 800 misradan koʻproq sheʼrlari kirgan.

Ad:. Asrlar nidosi, T. 1982; Ahmadjo-nova F. Adabiyotimizning oʻchmas siymolari, T. 1983.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Sublimatsiya (maʼnolari).

**Sublimatsiya** (lotincha: *sublimo* — yuqori koʻtaraman) — moddaning kristall (yoki qattiq) holatdan suyuq holatga oʻtmay turib, bevosita gaz holatga oʻtish jarayoni; issiklikning yutilishi bilan sodir boʻladi (I jins fazaviy oʻtish).

Kattiq jismlarning hammasi, mustasnosiz, ozmikoʻpmi Sublimatsiyalanadi. Baʼzi moddalarda, mas, qattiq karbonat-angidrid, yod, kamfora, naftalinlarda Sublimatsiya yetarli tezlik bilan yuz beradi; boshqa moddalarda bu jarayon odatdagi trada juda sekin boradi va amalda uni sezib boʻlmaydi. Moddaning massa birligini oʻzgarmas trada gaz holatiga oʻtkazish uchun unga berilishi lozim boʻlgan issiqlik solishtirma sublimatsiya issiqligi, oʻzgarmas bosimda qattiq jismning bevosita gazeimon holatga muvozanatiy fazaviy oʻtishidagi temperatura Sublimatsiya temperaturasi deb ataladi. Sublimatsiya tezligi, yaʼni vaqt birligi davomida gaz hrlatga oʻtgan modda massasi uning asosiy kinetik tafeiloti hisoblanadi. Meteorologiyada suv bugʻining toʻgʻridantoʻgʻri muz holatiga oʻtishi ham Sublimatsiya deb yuritiladi.

Sublimatsiyaning qattiq moddalarni qoʻshilmalardan tozalashda, kosmik apparatlarni yuqori tradan himoyalashda va boshqalarda ahamiyati katta.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Titr (maʼnolari).

**Titr** (kinematografiyada) — filmlardagi yozuv. Sarlavha, oraliq T.lari, shuningdek, kadr ichidagi T. (subtitr)larga boʻlinadi. Sarlavha T.larida kinostudiya va filmning nomi, chiqarilgan yili, uni yaratishda qatnashgan ijodkorlarning ism, familiyalari koʻrsatiladi. Oraliq T.larda film seriyasi, qismlari, novella yoki lavhaning nomi beriladi. Baʼzi filmlarda tushuntirish matnlari ham uchraydi. Kadr ichidagi T.dan esa chet el filmlaridagi replika va dialoglar tarjimasini berishda, shuningdek, oʻquv filmlarini tushuntirishda foydalaniladi. T.lar, ayniqsa, ovozsiz kino davrida muhim rol oʻynagan. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Munkachi** (Mynkacsy), asli Lib (Lieb) Mixay (1844.20.2, Ukrainaninghoz. Munkachevo shahri — 1900.1.5, Germaniyaning Bonn shahri yaqinida) — ven-ger rassomi, 19-asr venger tasviriy sanʼatida realizm asoschilaridan. E. Samoshi (1862—6E), Vena va Myunxen Badiiyot akadimyasi (1865—68), Dyusseldorfda L. Knaus (1868—69)da tahsil koʻrgan. Dyusseldorf va barbizon maktablari rassomlari hamda G. Kurbedan ilhomlangan. Dastlabki asarlari romantik oxanglarga boy ("Dashtda momaqaldiroq", 1867 va boshqalar). 1870-yillarda inqilobiy demokratik gʻoyalar taʼsirida ijtimoiy tanqidiy ruxdagi oʻtkir psixologik ishonchliligi va yorqin xalq vakillari bilan ajralib turgan asarlar yaratdi. "Oʻlimga hukm qilinganlar kamerasi" asari rassomga olamshumul shuhrat keltirdi. Koʻp shaklli lavhalar ustida ishlagan M. asarlarida dramatik qudrat va kompozitsiya yaxlitligiga erishdi. 1870-yillardan oʻtkir ifodali manzara va portretlar ("Laslo Paal", taxminan 1876—77 va boshqalar) bilan bir qatorda salon va akademizm xususiyatlariga ega boʻlgan asarlar ("Mana odam", 1896 va boshqalar) ham ishladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vanessa Bell** (née **Stiven**, 1879 yil 30 may - 1961 yil 7 aprel) ingliz rassomi va interyer dizayneri, Bloomsbury guruhining a'zosi va Virjiniya Vulfning singlisi (née Stiven).

Erta hayot va ta'lim
--------------------

Vanessa Bell (1902; age 23).
Vanessa Stiven ser Lesli Stiven va Julia Prinsep Dakvortning katta qizi edi. Oilada uning singlisi Virjiniya, aka-uka Tobi (1880–1906) va Adrian (1883–1948), onasi Garriett Tekerey boʻlgan oʻgay singlisi Laura (1870-1945) va oʻgay aka-uka Jorj va Jerald Dakvortlar, ular 22 Hyde Park Gate, Vestminster, Londonda yashagan. U uyda tillar, matematika va tarix bo'yicha ta'lim olgan va 1896 yilda Ser Artur Kopening san'at maktabiga borishdan oldin Ebenezer Kukdan rasm chizish saboqlarini olgan. Keyin 1901 yilda Qirollik akademiyasida rassomchilik bo'yicha tahsil oldi.

Shaxsiy hayot
-------------

Lady Ottoline Morrell, Maria Nys (later Huxley), Lytton Strachey, Duncan Grant, Vanessa Bell (1915).
1895 yilda onasi va 1904 yilda otasi vafotidan so'ng, Vanessa 22 Xayd Park Geytni sotib, Virjiniya va aka-uka Tobi va Adrian bilan Bloomsberiga ko'chib o'tdi, u yerda ular rassomlar, yozuvchilar va ziyolilar bilan uchrashib, muloqot qilishni boshladilar. Bloomsbury guruhini tashkil qilish uchun keling. Bloomsbury guruhining payshanba kuni kechqurun birinchi uchrashuvlari Bellning Gordon maydonidagi uyida boshlandi. Ishtirokchilar orasida: Litton Strachey, Desmond MacCarthy va keyinchalik, Maynard Keyns, Leonard Vulf, Rojer Fray va Dunkan Grant ham bor edi. 

Vanessa, Clive, Dunkan Grant va Dunkanning sevgilisi Devid Garnett Birinchi jahon urushi boshlanishidan sal oldin Sasseks qishlog'iga ko'chib o'tishdi va Sharqiy Sasseksdagi Firl yaqinidagi Charleston fermasida joylashdilar. Jon Meynard Keyns ham Bell yoqtirmagan Lidiya Lopokova bilan munosabatlariga qadar yaqin do'st va uyning tez-tez a'zosi edi.

Charlestonda Bell va Grant Rojer Fray tomonidan tashkil etilgan Omega ustaxonalari uchun rasm chizgan va komissiyalarda ishlagan. Uning birinchi shaxsiy ko'rgazmasi 1916 yilda Omega ustaxonalarida bo'lib o'tdi

Manbalar
--------

1. 1 2  Jones, Marnie (Winter 1985). "Review: Her Own Story". *The American Scholar* **54** (1): 130.
2. ↑  Jones, Marnie (Winter 1985). "Review: Her Own Story". *The American Scholar* **54** (1): 131.
3. ↑  Mackrell, Judith*. Bloomsbury ballerina : Lydia Lopokova, imperial dancer and Mrs John Maynard Keynes*, 17 October 2013. ISBN 978-1-78022-708-5. OCLC 893656800.
**Ratainda** yoki Ratenda — Hindistonning Panjob shtatiga qarashli Shahid Bhagat Singx Nagar tumanidagi katta qishloq. Moron pochta boʻlimidan 2,5 km, aholini roʻyxatga olish shaharchasi Apradan 6,3 km, Shahid Bhagat Singx Nagardan 11,7 km va Chandigarhdan 113 km uzoqlikda joylashgan.

Taʼlimi
-------

Qishloqda 1966-yilda tashkil etilgan oʻrta / oliy oʻrta (GSSS Ratainda maktabi) bilan panjabi tilidagi oʻrta maktab mavjud. Maktabda oʻyin maydonchasi, kutubxona mavjud.

Diniy joylari
-------------

Qishloqda uchta gurudvara va hindu ibodatxonasi bor.

Transporti
----------

### Temir yoʻl

Fillaur Junction eng yaqin poyezd stansiyasi boʻlib, 19.2 km (11.9 mi) uzoqlikda joylashgan.

### Havo

Eng yaqin mahalliy aeroport Ludhiana shahrida (50 km uzoqlikda). Eng yaqin xalqaro aeroport Chandigarhda joylashgan.

Taniqli shaxslar
----------------

* Baljit Singx Gosal — kanadalik siyosatchi, Ratainda shahrida tugʻilgan, 2011-yilgi saylovda Kanada jamoatlar palatasiga saylangan.

* Dhadxi Didaar Singx butun Panjobda Ratainda qishlogʻidan mashhur sirangi ustasi edi. Qishloqda haykali bor.

Manbalar
--------

1. ↑  „Ratainda Population Census 2011". *census2011.co.in*.
Ratatoskr tasvirlangan 17-asr Islandiya qo'lyozmasi. Qo'lyozmada tushuntirilmagan va boshqacha tarzda tasdiqlanmagan bo'lsa-da, bu rasmda Ratatoskr shox yoki tishga ega.
Skandinaviya mifologiyasida **Ratatoskr** ( qadimgi norscha, odatda "burg'ulash"  yoki "teshik tish"  degan ma'noni anglatadi) - burgutlar o'rtasida xabarlarni yetkazish uchun Yggdrasil dunyo daraxti bo'ylab yuqoriga va pastga yuguradigan sincap. Yggdrasil tepasida va daraxtning 3ta ildizidan biri ostida yashaydigan ilon Níðhöggr. Ratatoskr 13-asrda oldingi anʼanaviy manbalardan tuzilgan "*Poetik Edda"* va 13-asrda Snorri Sturluson tomonidan yozilgan *"Prose Edda"* da tasdiqlangan.

Etimologiya
-----------

*Ratatoskr* nomi ikkita elementdan iborat: "*rata"* va "*toskr"*. *Toskr* elementi odatda "tusk" degan ma'noni anglatadi. Gudbrandur Vigfusson *rati-* element "sayohatchi" degan ma'noni anglatadi degan nazariyani ilgari surish mumkin. Uning so'zlariga ko'ra, afsonaviy matkap Rati nomi xuddi shu atamani o'z ichiga olishi kuzatilinadi. Vigfussonning so'zlariga ko'ra, *Ratatoskr* "sayohatchi tus" yoki "alpinist tish" degan ma'noni anglatadi. 

Sophus Bugge, *Ratatoskr* nomi qadimgi ingliz tilidan olingan so'z bo'lib, "Kalamush - tish" degan ma'nolarni ham anglatadi. Buggening asosi birikmaning "*toskr* "elementi qadimgi Nors tilida boshqa joyda uchramasligiga bog'liq. Bugge *"toskr"* elementi qadimgi inglizcha *tūsc* ( Eski frizcha *tusk* ) so'zining islohoti ekanligini va o'z navbatida, "*Rata"* elementi qadimgi inglizcha *ræt* ("kalamush") ni bildirishini taklif qildi. 

Albert Sturtevantning so'zlariga ko'ra, "*Rata"* elementiga kelsak, Bugge gipotezasi *Háv[* da [eski Norse] *Rata* so'zi ( *Rati* \* ning gen. shakli) ishlatilganligi sababli haqiqiy asosga ega emas deb qaraladi. *amál]* (106, 1) Odin shoirning medini izlashda qoyalar orasidan *zerikish* uchun ishlatgan asbobni bildirish uchun [...]" va "*Rati\** keyinchalik mahalliy [Qadimgi Norscha] so'zi deb hisoblanishi kerak. "Burg'uchi, Gnawer" [.. . ]". 

Sturtevantning ta'kidlashicha, Buggening "*toskr"* elementiga oid nazariyasi bu so'z qadimgi Nors tilida boshqa joyda uchramasligi bilan qo'llab-quvvatlanishi mumkin. Shu bilan birga, Sturtevantning aytishicha, qadimgi Nors tilidagi *Tunne* ( Proto-Norse *\*Tunþē* dan olingan) nomi "o'ziga xos *tish* turiga ega bo'lgan odam" ni anglatadi va *-toskrning* proto-german shaklini nazariya qiladi. Sturtevant shunday xulosaga keladi: "[Qadimgi Norscha] so'zining faqat *Rata-toskr* nomida bo'lishi bu taxminga qarshi asosli dalil emas, chunki mahalliy kelib chiqishi ko'plab [Qadimgi Norse] *hapax legomenalari* mavjud, buning ekvivalentlari tomonidan tasdiqlangan. zamonaviy [er] Skandinaviya dialektlari."  Zamonaviy olimlar bu etimologiyani qabul qilgan holatda, *Ratatoskr* nomini "burg'ulash tishi" (Jesse Byock, Andy Orchard, Rudolf Simek  ) yoki "teshik tish" ( Jon Lindou  ) ma'nosi sifatida sanab o'tishdi.


1. 1 2  Orchard (1997:129), Simek (2007:261), and Byock (2005:173).
2. 1 2  Lindow (2001:259).
3. ↑  Guðbrandur (1874:483).
4. 1 2  Sturtevant (1956:111).
5. ↑  Sturtevant (1956:111–112).
**Rasul Xolid** (asl nomi Rasulov Xolid) (1911.20.6 — Toshkent — 1991.11.3) — adabiyotshunos, shoir va dramaturg. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1991), filol. fanlari doktori (1972). Toshkentdagi ishchilar fakultetini (1932), Madaniy qurilish institutini (1934), Til va adabiyot instituti aspiranturasini (1937) tugatgan. Respublika gaz. va jurnallarida ishlagan (1931— 49). Ped. fanlari ilmiy tadqiqot instituti ilmiy xodimi (194143; 194750), Adabiyot muzeyi ilmiy xodimi (1950—54) va direktori (1955—57), Til va adabiyot instituti sektor mudiri (1957—67). 1967 yildan Adabiyot muzeyi, 1978 yildan Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Qoʻlyozmalar instituti boʻlim mudiri. Ilk sheʼriy toʻgshami — "Qalb qoʻshigʻi" (1931). "Rayhon" (1938) va "Taras" (1939) dostonlari muallifi. Sheʼrlarida tabiat manzaralari, inson ichki kechinmalari, oʻzbek xalqining fidokorona mehnati ulugʻlangan. Bastakor I. Xamroyev bilan hamkorlikda "Shoirning orzusi" musiqali dramasini yaratgan (1962).

X.R. Furqat ijodining ilk tadqiqotchisi hisoblanadi: "Zokirjon Furqat ijodi" (1954), "Furqat" monografiyalari, Furqat asarlari 2 jildligi (1991; nashrga tayyorlovchi va xattot) va boshqa Folklorshunos sifatida "Oʻzbek xalq ertaklari" (1960, 2 j.li),"Balogardon" va "Murodxon" dostonlarini (1965) nashr ettirgan. "Kattalar alifbosi" (195258; 1964), "Vatan adabiyoti" (1950—55), "Oʻzbek adabiyoti tarixi" (1962) darsliklarining mualliflaridan. "Qozoq sheʼriyati antologiyasi"ni oʻzbek tiliga tarjima qilgan.

Manbalar
--------

* Hayot ilhomlari, T. 1949; Baxtnashʼasi, T. 1960; Inson madhi, T. 1968; Oʻzbek epik sheʼriyatida xalqchillik (18—19-asrning 1-yarmi), T. 1973.

Ad.:Imomxoʻjayev T. Xolid Rasul ijodi, T. 1973.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Rastovka** — Rossiyaning Tambov viloyati Mordovskiy tumanidagi qishloq. Lavrovskiy qishloq kengashi tarkibiga kiradi.

Geografiya
----------

Qishloq Tambov viloyatining janubi-gʻarbiy qismida, oʻrmon-dasht zonasida , Oka-Don pasttekisligida , R193 avtomagistralidan sharqda, taxminan 28 kilometr masofada joylashgan. toʻgʻri chiziq) Mordovning shimoli-sharqida, viloyatning maʼmuriy markazi. Mutlaq balandligi dengiz sathidan 175 metr  .

### Iqlim

Iqlimi moʻʼtadil kontinental, nisbatan quruq, qishi uzoq sovuq va yozi issiq. Eng sovuq oyning oʻrtacha havo harorati (yanvar) −10,6 °C (mutlaq minimal −39 °C); eng issiq oy (iyul) — 20,6 ° C (mutlaq maksimal — 40 ° C). Ijobiy harorat bilan davrning davomiyligi 145 dan 150 kungacha. Atmosfera yogʻinlarining oʻrtacha yillik miqdori 450-475 mm ni tashkil etadi, ularning asosiy qismi issiq davrga toʻgʻri keladi. Qor qoplami 135 kun davom etadi  .

### Vaqt zonasi

Derevnya Rastovka, kak i vsya Tambovskaya oblast, naxoditsya v chasovoy zone MSK (moskovskoe vremya). Smeщenie primenyaemogo vremeni otnositelno UTC sostavlyaet +3:00[5].

### Jins tarkibi

2010-yildagi Butunrossiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, aholining gender tarkibida erkaklar mos ravishda 35,3 %, ayollar — 64,7 %.

### Milliy kompozitsiya

2002-yilgi aholini roʻyxatga olish natijalariga koʻra, ruslar aholining milliy tarkibidagi 51 kishining 100 foizini tashkil etdi. 

1. ↑  Prikaz Ministerstva prirodnix resursov Rossiyskoy Federatsii ot 28 marta 2007 g. № 68 „Ob utverjdenii Perechnya lesorastitelnix zon i lesnix rayonov Rossiyskoy Federatsii"
2. 1 2  „Схема территориального планирования Мордовского муниципального района Тамбовской области".  Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП).

[*sayt ishlamaydi*]
3. ↑  „Rastovka" (en).  GeoNames. 27-mart 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-mart 2022-yil.
4. ↑  *Коряков Ю. Б.* „База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»". 11-fevral 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-mart 2022-yil.
„**Varzob**" — Tojikistonning Dushanbe shahridan boʻlgan sobiq futbol klubi.

Tarixi
------

Jamoa 1996-yilda Tojikiston Ichki ishlar vazirligi boʻlinmalaridan birining boshligʻi general-mayor boʻlgan dala qoʻmondoni Suxrob Qosimov tomonidan tuzilgan.

Dastlabki 2 mavsumni klub shahar chempionatida oʻtkazdi. 1998-yilda u Tojikiston chempionatida qatnashish ariza berdi (buning uchun badal toʻlash kifoya edi). Jamoaga «Vaxsh», «Regar» va «Pomir»ning yetakchi futbolchilari taklif etildi. Natijada "Varzob" birinchi mavsumdayoq muammosiz mamlakat chempionligini ham, kubokni ham qoʻlga kiritdi.

Jamoa keyingi 2 yil - 1999 va 2000-yillarda ham chempion boʻldi. Klubning asosiy muvaffaqiyatlari Tojikistonning eng oldi murabbiyi – Sharif Nazarov bilan bogʻliq edi.

2001-yildan keyin jamoa asta-sekin parchalana boshladi. Birinchidan, u oʻz ismini BDA ga oʻzgartirdi va 2005-yil boshida u chempionatni tark etdi. Hozirda Dushanbe chempionatida oʻynamoqda.

Mashhur futbolchilar
--------------------

* Aliyor Ashurmamadov
* Denis Knitel
* Oʻroz Nazarov
* Suxrob Hamidov

Yutuqlar
--------

* **Tojikiston chempioni (3)**: 1998, 1999, 2000.
* **Tojikiston kubogi sohibi (2)**: 1998, 1999.
* **Tojikiston kubogi finalchisi (1)**: 2000/01.

Manbalar
--------

1. ↑  „В ТАДЖИКИСТАНЕ В ФУТБОЛ ИГРАЮТ БЕСПЛАТНО". 3-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-sentabr 2010-yil.
2. ↑  „Шариф Назаров: Чуда ждать не приходится". 11-noyabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-sentabr 2010-yil.

Havolalar
---------

* ЧЕМПИОН ТАДЖИКИСТАНА ЕДЕТ ПОБЕЖДАТЬ
**Timothy „Tim" Doner** (1995-yil 25-oktabrda tugʻilgan) — amerikalik giperpoliglot, sobiq ijtimoiy media shaxsi va Vashingtonda joylashgan Ilgʻor mudofaa tadqiqotlari markazining Yaqin Sharq va Markaziy Osiyoga ixtisoslashgan tashqi siyosat tahlilchisi. Harvard universiteti va Cambridge universiteti bitiruvchisi. U 17 yoshida 2013-yilda 20 xil tilda gapirgan YouTube videosini chiqargach, mashhurlikka erishdi. Timothy New Yorkning Manxetten shahrida tugʻilgan va East Villageda istiqomat qiladi.

Yoshligi
--------

Timothy Doner, Doner Betsy va Ezra Doner oilasida 1995-yil 25-oktabrda AQShning New York shtatidagi Manxetten shahrida tugʻilgan. Timning tillarni oʻrganishga kirishishi, 13 yoshida, u oʻzining sevimli fank guruhi Hadag Nahashning soʻzlarini yodlaganidan keyin 2009-yilda qiziqish tufayli ibroniy tilini oʻrgana boshlaganida boshlangan. Keyin u arab va boshqa tillarga, masalan, fors, pushtu, hind, indoneziya, volof, hausa, suahili, isixosa, ojibve, golland, italyan, yapon va boshqa tillarni oʻrgangan.

Tillar
------

Doner ravon gapira oladimi yoki yoʻqmi, buni omma oldida koʻrsatgan tillar, bular, (hech qanday tartibda emas).

|  |
| --- |
| **Doner gapiradigan tillar roʻyxati** |
| Ingliz (ona tili) |
| fransuz |
| Yahudiy |
| Ibroniy |
| Arabcha |
| Forscha |
| Turkcha |
| Golland |
| Nemis |
| Pushtu |
| Mandarin Xitoy |
| Yapon |
| Xosa |
| Suahili |
| Volof |
| Hausa |
| Ojibve |
| Indonez |
| talyancha |
| Bengal |
| Hind |
| Rus |

Shaxsiy hayoti
--------------

Avstraliyaning *Sunrise shou* dasturiga bergan qisqa intervyusida Doner fors tili uning sevimli tillaridan biri ekanligini va XIV asrda yashagan Eron shoiri Hofiz-e-Shiraziy asarlarini oʻqishni yaxshi koʻrishini aytgan.

Manbalar
--------


1. ↑  „Krost Symposium: Multilingualism Matters" (en). *Texas Lutheran University*. Qaraldi: 29-yanvar 2022-yil.
2. ↑  *Talkoff, Emma K.*. „A Talk With the Polyglot". The Harvard Crimson (25-sentabr 2014-yil). Qaraldi: 14-noyabr 2021-yil.
3. ↑  „Achieving Awesomeness Now: Now You're Speaking My Language with Timothy Doner on Apple Podcasts" (en-US). *Apple Podcasts*. Qaraldi: 29-yanvar 2022-yil.
4. ↑  *Leland, John*. „Adventures of a Teenage Polyglot". *The New York Times* (9-mart 2012-yil). Qaraldi: 14-noyabr 2021-yil.
5. ↑  „TIMOTHY DONER: Teen speaks 23 languages" (en). *The Week UK* (10-aprel 2013-yil). Qaraldi: 29-yanvar 2022-yil.
6. ↑  *Reuters*. „Teen polyglot speaks of affinity for Hebrew" (en). *Ynetnews* (13-aprel 2013-yil). Qaraldi: 29-yanvar 2022-yil.
7. ↑  „Why I taught myself 20 languages — and what I learned about myself in the process" (en-US). *ideas.ted.com* (9-aprel 2015-yil). Qaraldi: 29-yanvar 2022-yil.
8. ↑  *Timothy Doner talks about his favorite language* (inglizcha), qaraldi: 2022-01-29
**Varxuman** — Sugd hukmdori (655 690). Ixshid unvoniga ega boʻlgan V.Shishpirdan keyin taxtga chiqqan. Uning davrida Sugʻd iqtisodi, madaniyati va sanʼati yuksak darajada rivojlandi. V. Samarqandla devoriy rasmlar bilan bezatilgap hashamatli saroy qurgan. Uizbu jahoiga mashhur boʻlgan rasmlarning birila V.ping oʻzi tasvir etilgan. V. davrila pul islo-\ogi oʻ|kachi;shb. Tan imisratorligi tashalariga oʻxshash jszlan tangalar tomopida 2 ta tamga tasvir etilgan boʻ.tsa, 2-tomonida hukmdorning ismi va unvopi yozilgan.

Adabiyot
--------

* Smirnova O. I. Ocherki iz istorii Sogda, M. 1970.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Zelim Kotsoev** (ozarb ozarbayjoncha: *Zelim Kotsoyev*, 1998-yil 9-avgust dunyoga keladi) — ozarbayjonlik dzyudochi, dzyudo bo‘yicha Ozarbayjon terma jamoasi a’zosi, 2018—2020 va 2021-yillardagi Yevropa chempionati bronza medali sovrindori, 2017-yilgi Jahon yozgi Universiadasi g‘olibi.

Tarjimai hol
------------

Zelim Kosoyev 1998-yil 9-avgustda Shimoliy Osetiyada tug‘ilgan. 2014-yil dekabr oyida 16 yoshli Kosoyev 18 yoshgacha bo‘lgan o‘smirlar o‘rtasida sambo bo‘yicha birinchi jahon chempionati g‘olibi bo‘ladi .

2014-yilda Afinada o‘smirlar o‘rtasida Yevropa chempioni bo‘ladi. 2015-yilda u Ukraina terma jamoasida ishtirok eta boshladi va mazkur yil Sofiyada o‘smirlar o‘rtasidagi Yevropa chempionatida g‘olib chiqadi. Shundan so‘ng Ozarbayjon terma jamoasiga o‘tadi. Kosoyevga Ozarbayjon terma jamoasida qatnashishni vatandoshi Xetag Gazyumov tavsiya qilgandi.

2015-yilda Kosoyev Sarayevoda bo‘lib o‘tgan o‘smirlar o‘rtasidagi jahon chempionatida kumush medalni olishga muvaffaq bo‘ladi .

2017-yilda Zelim Kosoyev Zagrebda o‘smirlar o‘rtasida jahon chempioni bo‘ladi. Aynan shu yili Mariborda o‘smirlar o‘rtasida Yevropa chempioni bo‘ladi. 2018-yilda Antaliya Gran-prisida g‘olib chiqadi. 2018-yil Tel-Avivdagi Yevropa chempionatida u bronza medaliga sazovor bo‘ladi. Kosoyev 2020-yilda Pragada o‘tkazilgan Yevropa chempionatida ham bronza medalini qo‘lga kiritadi .

2021-yilda Dohadagi IJF Judo Masters(ingl.)o'zb. turnirida u kumush medalni qo‘lga kiritadi. Xuddi shu yili Kosoyev "Katta dubulg‘a" turnirida ham g‘alaba qozonadi. Antaliyada o‘tkazilgan finalda u yaponiyalik jahon chempioni Aaron Volfni mag‘lub etdi. Ushbu yili Kosoyev Lissabondagi Yevropa chempionatida bronza medaliga erishadi.

2022-yil fevral oyida Tel-Avivdagi "Katta dubulg‘a" turnirida 3-o‘rinni egalladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Зелим Коцоев из Северной Осетии завоевал золото на первенстве мира по самбо". 26-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-aprel 2021-yil.
2. ↑  „Зелим Коцоев: хочу получить гражданство Азербайджана, присматриваюсь к местным девушкам". 26-aprel 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-aprel 2021-yil.
3. ↑  „Золотой результат Большого шлема: Азербайджан доминировал в Тель-Авиве". 20-fevral 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-mart 2022-yil.

Havolalar
---------

* Zelim Kosoyev — *judoinside.com* profili
**Sapoteklar** — Meksikaning Oahaqi shtatida yashovchi indeys xalqi. 350 ming kishi (1990y.lar oʻrtalari). Sapotek tilida soʻzlashadi. Amerika katta mongoloid irqiga mansub. Dindorlari — katoliklar. S.ning Monte — Alban sh. Meksikaning qad. madaniy markazi hisoblangan. S. madaniyati Meksika tarixida eng qad. hisoblanadi (mil. av. 4-asr — mil. 16-asrning boshlari). 150 ga yaqin 4 kamerali daxmalar, saroylar, ehromlar, juda koʻp devoriy yozuvlar, rasadxona, 120 qatorli ulkan amfiteatr, 40 m kenglikdagi tosh zina, toʻp oʻynash uchun moʻljallangan stadion va boshqa ochilgan. Mishteklar sardori kabridan katta miqdorda noyob tilla zargarlik buyumlari topilgan. S, asosan, qishloq xoʻjaligi, hunarmandchilik, chorvachilik, baliq ovlash bilan shugʻullanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Wells** (talaffuzi: *Uells*) — AQShning Nevada shimoli-sharqidagi Elko okrugida joylashgan kichik shahardir. Aholisi 2010-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra 1 292 kishini tashkil qilgan. Wells shtatlararo 80 va AQSh 93-yoʻnalishi kesishmasida, taxminan 50 milya (80 km) Elkodan sharqda joylashgan.

Geografiyasi
------------

Qoʻshma Shtatlar aholini roʻyxatga olish byurosi maʼlumotlariga koʻra, shaharning umumiy maydoni 6.9 kvadrat mil (18 km2) ni tashkil qiladi.

Wells shtatlararo 80 va AQSh 93-yoʻnalishi kesishmasida joylashgan.

Demografiyasi
-------------

2000-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 1 346 kishi, 525 xonadon va 352 oila istiqomat qilgan. Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 195,6 nafar kishi. Shaharning irqiy tarkibi 80,24% oq tanli, 6,76% tubjoy amerikaliklar, 0,30% osiyoliklar, 0,15% Tinch okeani orollari, 9,06% boshqa irqlardan va 3,49% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 19,47% ni tashkil etadi.

Shaharda 525 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 35,4 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 52,6 foizi er-xotinlar, 9,7 foizi eri boʻlmagan ayollar, 32,8 foizi esa oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 28,8 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 9,5 foizida 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydigan kishi bor.

Shahar aholisi yosh taqsimotiga koʻra, 29,3% 18 yoshgacha, 7,6% 18 yoshdan 24 yoshgacha, 27,9% 25 yoshdan 44 yoshgacha, 25,0% 45 yoshdan 64 yoshgacha, 10,3% 65 yosh yoki yoshi kattaroqdir. Aholining oʻrtacha yoshi 36 yosh. Har 100 ayolga 107,7 erkak toʻgʻri keladi. 18 va undan katta yoshdagi har 100 ayolga 106,5 erkak toʻgʻri keladi.

Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 35 870 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 41 827 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 31 250 dollarni, ayollarniki esa 20 852 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 16 835 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 8,6 foizi va aholining 11,9 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlar 18,9 foizi va 65 yoshdan oshganlarning 2,1 foizi qashshoq hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „U.S. Census website".  United States Census Bureau. Qaraldi: 14-may 2011-yil.
2. ↑  Federal Writers' Project*. Origin of Place Names: Nevada*. W.P.A. 1941 — 30 bet.
3. ↑  „Wells Quake - USGS".  Earthquake.usgs.gov. Qaraldi: 12-sentabr 2013-yil.
**Pretoriya** - JARning poytaxti. Apis daryosi sohilida, oʻrtacha 1738 m balandlikda. Transvaal provinsiyasining maʼmuriy markazi. Aholisi 526 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Yanvar (eng issiq oy)ning oʻrtacha temperaturasi 21,4°, iyul (eng sovuqoy)niki 10°. P. — transport yoʻllarining yirik tuguni. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Mamlakatning qora metallurgiya sanoati markazi. Shahar ishchilarining deyarli yarmi metallurgiya kombinatida ishlaydi. Mashinasozlik va metallsozlik (tayyor kismlardan avtomobil yigʻish, velosipedlar va elektr ji-hozlari ishlab chiqarish), kimyo, toʻqimachilik, oziq-ovqat, tamaki, sement, oynashisha, poligrafiya sanoati korxonalari, shahar yaqinida ferrovanadiy ishlab chikariladigan zavod bor. P. yakinidan olmos va temir rudalari qazib olinadi.

P. 1855-yilda burlar qalʼasi sifatida bunyod etilgan va burlarning siyosiy arbobi M. Pretorius nomiga qoʻyilgan. 1860-yildan Transvaal burlar respublikasi poytaxti. 1910-yildan JanubiyAfrika Ittifoqi, 1961-yildan JAR poytaxti. P.dahukumatidoralari, banklar, kompaniyalar joylashgan. Universitet, ilmiy tadqiqot institutlari, muzeylar, hayvonot bogʻi, rasadxona, kutubxonalar, teatrlar, kartinalar galereyasi va h.k. bor.

  

CentralPretoriaCopy

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Afrika poytaxtlari |
| --- |
|  |
| 
BMTga aʼzo mamlakatlar: Abuja **·**  Addis-Abeba **·**  Akkra **·**  Jazoir **·**  Antananarivu **·**  Asmera **·**  Bamako **·**  Bangi **·**  Banjul **·**  Bisau **·**  Brazzavil **·**  Bujumbura **·**  Viktoriya **·**  Vindxuk **·**  Gaborone **·**  Dakar **·**  Jibuti **·**  Juba **·**  Dodoma **·**  Qohira **·**  Kampala **·**  Kigali **·**  Kinshasa **·**  Konakri **·**  Librevil **·**  Lilongve **·**  Lome **·**  Luanda **·**  Lusaka **·**  Maseru **·**  Malabo **·**  Maputu **·**  Mbabane **·**  Mogadisho **·**  Monroviya **·**  Moroni **·**  Nayrobi **·**  Njamena **·**  Niamey **·**  Nuakshot **·**  Port-lui **·**  Porto-Novo **·**  Praya **·**  Pretoriya **·**  Rabot **·**  San-Tome **·**  Tarobulus al-Gʻarb **·**  Tunis **·**  Uagadugu **·**  Fritaun **·**  Xarare **·**  Xartum **·**  Yamusukro **·**  Yaunde

Boshqa hududlar: Jeymstaun **·**  Sen-DeniTan olinmagan davlatlar: Bir-Lelu **·**  Garoue **·**  Tombuktu **·**  Xargeysa **·**  Al-Ayun
 |

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Afrika geografiyasi | *Afrika geografiyasi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Aziz Oppoqovich Toʻrayev** — sovet iqtisodiyoti, davlat va siyosiy arbobi.

Biografiyasi
------------

1936-yilda tugʻilgan. SIKP aʼzosi.

1956-yildan — iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda ishtirok etgan. 1956-2020-yillarda — Boyavut viloyatidagi maktab oʻqituvchisi, boʻlim mudiri ikkinchi kotibi, tuman komsomol qoʻmitasining birinchi kotibi, boʻlim boshligʻi, Sirdaryo viloyat komsomol qoʻmitasining ikkinchi, birinchi kotibi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Sirdaryo viloyat qoʻmitasi targʻibot va tashviqot boʻlimi mudiri, Guliston shahar partiya qoʻmitasining birinchi kotibi, Oʻzbekiston MKP Madaniyat boshqarmasi boshligʻi, Oʻzbekiston SSR Kinematografiya davlat qoʻmitasi raisi, Abdulla Qodiriy nomidagi Toshkent davlat madaniyat instituti rektori, „Mehr va muruvvat" jamoat fondi raisi lavozimlarida ishlagan.

Oʻzbekiston SSR Oliy Sovetining 9-11-chaqiriqlar deputati etib saylangan.

Toshkentda yashaydi.

Havolalar
---------

* Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti deputatlari: Oʻninchi chaqiriq. (Qisqacha biografik maʼlumot). — T.: Oʻzbekiston, 1981. — S. 256.
* Toʻraev Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-11-01).
* Toʻraev
* GA RF R7523 105 152 "SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1971-yil 26-avgustdan 27-avgustgacha qabul qilingan qarorlari va ularga materiallar / 14-sonli bayonnomaga / No 2075-VIII dan 2078-VIII gacha.. 7-jild
**Azimmurod Xoʻjayev** (1909 – Samarqand – 1968) – koshinkor, kulol. Hunarni usta Gʻulomdan oʻrgangan. X. boshchilik qilgan ustaxona rejali ravishda qoplama sopol parchalarini tayyorlagan. Tillakori madrasaning burchak minorasiga sharafalar ishlagan; Amir Temur maqbarasi gumbazining aslini tiklab, koshinlar bilan bezagan (hamkorlikda); Buxorodagi Koʻkaldosh madrasasi, Mir Arab madrasasi, Turkiston (Qozogʻiston)dagi Xoʻja Ahmad Yassaviy maqbarasi va boshqa obidalarni taʼmirlashda ishtirok etib, ular uchun koshinlar tayyorlagan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
***Praetexta*** yoki ***fabula praetexta*** miloddan avvalgi III asrda Rimda Gney Navius tomonidan kiritilgan lotin tragediyasining janri edi. Bu anʼanaviy yunon miflari oʻrniga tarixiy Rim arboblari bilan bogʻliq.*Praetextaening* keyingi mualliflari Ennius,Pacuvius va Lucius Acciusni oʻz ichiga olgan. Bu nom Rim magistrlari va ruhoniylarining rasmiy kiyimi boʻlgan binafsha chiziqli *toga praetextaga* tegishli. Bu asosan Rim kiyimi edi.*Toga praetextani* rimlik erkin tugʻilgan qizlar ham voyaga etmasdan oldin kiyib yurishgan.

Rim respublikasining barcha fojialari endi yoʻqoldi..Imperatorlik davridan faqat bitta spektakl saqlanib qolgan — *"Octavia"* edi.

Yana qarang
-----------

* *Fabula atellana*
* *Fabula crepidata*
* *Fabula palliata*
* *Fabula saltata*
* *Fabula togata*
* Qadimgi Rim teatri

Manbalar
--------

1. ↑  Radicke, Jan*. 5 praetexta – a dress of young Roman girls* (inglizcha). Berlin: De Gruyter, 2022. DOI:10.1515/9783110711554-021. ISBN 978-3-11-071155-4.

Manbalar
--------

* Bernhard Zimmermann va Tomas Baier „Tragediya": *Brill’s New Pauly*, Antik davr jildlari tomonidan tahrirlangan: Hubert Cancik va Helmut Schneider. 2017-yil 21-iyulda onlayn maslahat
**Kiiu** —( estoncha: *alevik* ) Estoniya shimolidagi Harju okrugi, Kuusalu shahridagi kichik tuman. 859 nafar aholi istiqomat qiladi (2012 yil 1 yanvar holatiga).

Kiiu minorasi
-------------

Kiiu (nemischa:) minora - o'rta asrlardagi mudofaa minorasi bo'lib, Boltiqbo'yi mintaqasining boshqa joylarida ham topilgan va ba'zan "vassal qal'a" deb ataladi. Bu turdagi istehkomlar hech qanday yirik harbiy operatsiyalarda qo'llanilishi uchun mo'ljallanmagan. Estoniyadagi boshqa misollar orasida Vao minorasi va Purtse qal'asi mavjud.

Kiiu minorasi, ehtimol, 1520-yilda minoraning mahalliy xo'jayini Fabian fon Tiesenhausen tomonidan qurilgan. Dastlab minora ohaktosh devor va yordamchi binolar bilan o'ralgan. Minoraning o'zi konussimon va to'rt qavatga ega. Faqat ikkinchi qavat urush yoki tartibsizliklar paytida turar joy sifatida foydalanish uchun mo'ljallangan. Bu qavatda devorda karavot bo'shlig'i, shuningdek, boshqa qavatlarda mavjud bo'lgan kamin va hojatxona mavjud. Boshqa barcha qavatlar faqat mudofaa maqsadlari uchun mo\ljallangan, jumladan 11 xil shakldagi quchoqlar va qalin devor orqali o'tadigan spiral zinapoyalar bilan bog'langan. Uchinchi qavatni o'rab turgan rekonstruksiya qilingan ombor Estoniyada noyobdir.

Minora Livoniya urushi paytida vayron bo'lgan va keyinchalik mahalliy manora uyi uchun yordamchi bino sifatida ishlatilgan. 1973-yilda minora taniqli san'atshunos Villem Raam rahbarligida qayta tiklandi.

### Yana qarang

* List of castles in Estonia

Manbalar
--------

1. ↑  „Rahvastik" (et).  Kuusalu vald. 7-iyul 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-iyul 2010-yil.
2. ↑  Sakk, Ivar*. Estonian Manors - A Travelogue*. Tallinn: Sakk & Sakk OÜ, 2004 — 57 bet. ISBN 9949-10-117-4.
3. ↑  Viirand, Tiiu*. Estonia. Cultural Tourism*. Kunst Publishers, 2004 — 47–48 bet. ISBN 9949-407-18-4.

* Krahe, Friedrich-Wilhelm*. Burgen des deutschen Mittelalters. Grundriss-Lexikon* (de). Flechsig, 2000 — 783 bet. ISBN 3-88189-360-1.

Havolalar
---------

* Kiiu Arendus notijorat uyushmasi