recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Qurilish materiallari** - binolar (inshootlar) qurish va taʼmirlashda ishlatiladigan tabiiy va sunʼiy ashyolar hamda buyumlar. Umumiy ishlarga moʻljallangan (mas, se-ment, beton, yogʻoch materiallar) va maxsus (mas, akustika materiallari, issiklik izolyatsiya materiallari, oʻtga chidamli materiallar) xillari bor.

Texnologik va ekspluatatsiya alomatlariga koʻra quyidagi asosiy guruhlarga boʻlinadi. Tabiiy tosh materiallar — mexanik ishlov beriladigan togʻ jinslari (qoplama plitalar, chaqiq tosh, shagʻal va boshqalar). Keramik materiallar va buyumlar — tuproqli xom ashyolardan qoliplash, pishirish yoʻli bilan tayyorlanadi (qarang Keramika, Gʻisht). Anorganik bogʻlovchi moddalar — suv bilan aralashganda plastik boʻtqaga, keyin toshsimon holatga aylanadigan kukunsimon materiallar (sement, gips, ohak va boshqalar). Beton va qorishmalar — bogʻlovchi moddalar, suv va toʻldirgichlar aralashmasidan olinadigan, maʼlum fizik-me-xanik va kimyoviy xossalarga ega boʻlgan tabiiy tosh materiallar. yirik oʻlchamli yigʻma konstruksiyalar va buyumlar tayyorlashda yengil betonlar ishlatiladi. Konstruktiv elementlarning egilish va choʻzilishga mustahkamligini oshirish uchun beton poʻlat armaturalar bilan birgalikda tayyorlanadi (qarang Temirbeton, Temir-beton konst-ruksiyalar). Metallardan qurilishda, asosan, poʻlat prokatlar ishlatiladi. Poʻlatdan armaturalar, bino karkaslari (sinchlari), quvurlar, trubo-provodlar, yopma materiallar va boshqa tayyorlanadi. Shu bilan birga alyuminiy qotishmalaridan ham foydalaniladi. Issiqlik izolyatsiya materiallari (mineral paxta, penobeton, asbest, penoshisha, fib-rolit va boshqalar) bino, inshoot, sanoat jihozlarining oʻraladigan konst-ruksiyalari uchun, quvurlarning issiklik izolyatsiyasi uchun ishlatiladi. Organik bogʻlovchi moddalar va gidroizolyatsiya materiallari — bitumlar, ruberoid, tol, asfalt-beton va boshqa Polimeryaarta sin-tetik polimerlar asosida tayyorlanadigan materiallarning katta guruhi kiradi. Ular pollarga toʻshashda (li-noleum, relin va boshqalar), konstruksion va pardozlash materiallari (shisha-plastlar, bezak plyonkalar), issiqlik va tovush izolyatsiya materiallari (pe-noplasshlar, shishaplastlar) sifatida ishlatiladi. L o k va boʻyoqlar — boʻyaladigan konstruksiya sirtida bezak va himoya qoplamasi hosil qiladi. Ular organik va anorganik bogʻlovchi moddalar asosida tayyorlanadi. Bulardan tashqari Qurilish materiallariga shisha (oyna) va plastmassalar ham kiradi.

Oʻzbekistonda Qurilish materiallaridan sogʻtuproq, sement, alebastr, ganch, qum, shagʻal, marmar va yogʻoch mavjud. Qurilish materiallari uchun Uzbekiston Respublikasi standartlarida jami 120 tadan koʻp standart qabul qilingan (2005 yilgacha).

Adabiyot
--------

* Stroitelnne materialm [Pod obshey red. V.G.Mikulskogo], M. 2000;

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Momo Havvo** (arabchada: حواء‎) - Ibroniy Injilidagi Ibtido kitobidagi qahramon. Ibrohim dinlaridagi asl hikoyaga ko'ra, Momo Havvo birinchi ayoldir, ammo yahudiylikdagi ba'zi tortishuvlar Lilitga ham bu maqomni berdi. Momo Havvo Odam Atoning xotini sifatida ham tanilgan.

### Islom dinida Havvo

Momo Havvo Qurʼonda ismi boʻyicha zikr etilmagan, ammo u Odam Atoning turmush oʻrtogʻi sifatida koʻrsatib oʻtilgan va islomiy odat boʻyicha حواء (Hawwāʾ) deya nomlanadi. Odam Atoning turmush oʻrtogʻi haqida 2-suraning 30-39, 7-suraning 11-25, 15-suraning 26-42, 17-suraning 61-65, 18-suraning 50-51, 20-suraning 110-124 va 38-suraning 71-85-oyatlarida aytib oʻtilgan.

Islom rivoyatlarida uning Odam Atoning qovurg‘asidan yaratilishi, u eriga sharob berib, uni harom mevadan yeyishga ko‘ndirgani, Iblisning jannatga kirgan to‘rt oyoqli ilon yordamida uni yo‘ldan ozdirgani haqida hikoya qilinadi.. Havva jannatdan haydalgach, Arabistonga, Jiddaga yetib keldi. Arofat yaqinida Odam alayhissalom bilan uchrashgach, u bilan birga hajga bordi.

Bir rivoyatga ko‘ra, Havva Odam alayhissalomning yoniga, boshqasiga ko‘ra Jidda shahrida, Havva onamiz (Mukbarat umna Havva) qabri deb atalgan joyda dafn etilgan. 1975 yilda Saudiya Arabistoni rasmiylarining buyrug'i bilan qabr joyi betonlashtirildi, chunki Haj mavsumi tugagandan so'ng, ziyoratchilar islom an'analarini buzgan holda Havva qabrida ibodat qilishdi.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ichki ishlar vazirligi madaniyat saroyi binosi** (Ilgarigi Qizil tong tikuv fabrikasi madaniyat saroyi binosi) – Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Meʼmoriy yodgorligi. Obyekt davri: 1936-yil. Toshkent shaharning Mirobod tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Chexov koʻchasi, 5-uy. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent shahar madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan – davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Asosan Sibirdagi Qumandilar yashovchi hudud
**Qumandilar** (mahalliy nomi **Qumand**, **Quvandi(g)**) turkiy Sibirning mahalliy aholisi. Ular asosan Rossiya Federatsiyasi tarkibidagi Oltoy oʻlkasi va Oltoy Respublikasida istiqomat qiladi. Ular Shimoliy Oltoy qumandin tilida gaplashadi.

1926-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Rossiya hududida 6335 qumandilar yashagan. 2010-yilgi aholini roʻyxatga olishda bu raqam bor-yoʻgʻi 2892 kishini tashkil etgan, ammo 1926-yilgi aholini roʻyxatga olishda baʼzi qardosh xalqlar kiritilgan. Qumandilarning bir qismi 1969-yilga kelib ruslar aholisi bilan birlashtirildi.

Sovet davrida va 2000-yilgacha hokimiyat qumandilarni Oltoy xalqining bir qismi deb hisoblagan. Hozirgi vaqtda Rossiya Federatsiyasi Hukumatining 2000-yil 24-martdagi 255-sonli qarori, shuningdek Rossiya aholini ro'yxatga olish (2002) boʻyicha ular tan olingan. Shimoliy Sibir va Uzoq Sharqdagi mahalliy oz sonli xalqlar tarkibida alohida etnik guruh sifatida tan olingan. Etnik huquqlarni himoya qilish maqsadida „Qumandi xalq tiklanish uyushmasi" tashkil etildi.

Kelib chiqishi
--------------

Omeljan Pritsak qumandilar nomidagi *kuman-* turkiy xalqlar, *kumanlar*-qipchoqlar va *Polovets* (Kumlar uchun slavyan atamasi) nomlari bilan maʼno jihatidan bir xil ekanligini taʼkidladi.

Biroq, qumandilarning seoks (qabilalari) kelib chiqishi haqida birqancha afsonalarga ega; L.Potapov ular dastlab turli xil xalqlar federatsiyasi: koʻchmanchi dasht chorvadorlari (Kumanlar kabi), tayga ovchilari (Chuvashlar), kiyik chorvadorlari (Nenets), baliqchilar (tatarlar) ekanligini taʼkidlaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  Russian Census 2010: Population by ethnicity Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-04-24). (ruscha)
2. 1 2 3  Nazarov, I.I.; Funk, D.A.; Kondratieva, N.M. (2020). "Кумандинцы" (ru). *Большая российская энциклопедия/Great Russian Encyclopedia Online*. . <!--->
3. 1 2  „Kumandin".  ELP Endangered Languages Project. Qaraldi: 15-iyul 2021-yil.
4. 1 2  *Bitkeeva, A.N.* „The Kumandin Language". *Endangered Languages of Indigenous Peoples of Siberia*.  UNESCO. Qaraldi: 15-iyul 2021-yil.
5. ↑  Potapov, Leonid P.*. Этнический состав и происхождение алтайцев. Историко-этнографический очерк* (ru). Leningrad: Nauka, 1969 — 21 bet.
6. ↑  Pritsak O. *"Stammesnamen und Titulaturen der altaischen Volker. Ural-Altaische JahrMcher"*, Bd. 24, 1952, Sect. 1–2, pp. 49–104
7. ↑  Potapov 1969, s. 58.
8. ↑  Potapov 1969, ss. 47, 60, 62, 74.
Germaniya Federativ Respublikasidagi yirik shaharlardan biri.
(Nemischa: *Freie und Hansestadt Hamburg*; Low Saxon: *Friee un Hansestadt Hamborg*).Berlin dan keyin Germaniyadagi ikkinchi eng katta shahar, shuningdek, Yevropa Ittifoqidagi 1,84 milliondan ortiq bo'lgan 7-o'rinda va eng yirik poytaxt bo'lmagan shahar. Gamburgning shahar hududida taxminan 2,8 million aholi istiqomat qiladi.[1] va uning atrofida besh milliondan ortiq kishi istiqomat qiladi. Germaniyaning 16 federativ shtatlaridan biri bo‘lgan Gamburg shimolda Shlezvig-Golshteyn va janubda Quyi Saksoniya bilan chegaradosh. Gamburg Germaniyaning shimolida, Elba daryosining ikkala qirg'og'ida, Alster va Bille daryolarining qo'shilish joyida, Elba Shimoliy dengizga quyilgan joydan 110 km janubi-sharqda joylashgan.

shahar 

Gamburg 

nem. Hamburg 

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Germaniya yerlari |
| --- |
|  |
| 
Bavariya • Baden-Vyurtemberg • Berlin • Brandenburg • Bremen yeri • Hamburg mustaqil genzey shahri • Hessen • Mecklenburg-Vorpommern • Quyi Saksoniya • Reynland-Pfalts • Saar • Saksoniya mustaqil davlati • Saksoniya-Anhalt • Shimoliy  Reyn — Vestfaliya • Turingiya mustaqil davlati • Schleswig-Holstein |

 |
Denis Kompton Avstraliya boʻylab uchinchi va oxirgi safarini amalga oshirdi.
Marylebone Kriket Klubining 1954—1955-yillarda Len Xatton sardorligi ostida **Avstraliya boʻylab gastrol safari** 1903—1904-yillarda xorijga gastrollarni rasmiy nazoratga olganidan beri oʻn birinchi boʻldi. Sayohat jamoasi Avstraliyaga qarshi Ashes seriyasida Angliya sifatida oʻynadi, ammo boshqa barcha oʻyinlarda MCC sifatida. Hammasi boʻlib 23 ta oʻyin oʻtkazildi; 5 ta sinov oʻyini (ularda Angliya 3:1 hisobida gʻalaba qozondi), 12 ta birinchi toifadagi boshqa oʻyin (ular 5:1 hisobida gʻalaba qozondi) va 6 ta kichik oʻyin (ular 5:0 hisobida gʻalaba qozondi). Bu professional kriketchi Avstraliya boʻylab MCC gastrollarini sardorlik qilgan yagona vaqt edi. Bu MCCning eng muvaffaqiyatli turlaridan biri boʻldi, Ashes saqlanib qoldi va jamoa oʻzining beshta gʻalabasini inning orqali qoʻlga kiritgan ekan.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Mauntin -Vyudagi sobiq Shockley Semiconductor binosi yonidagi esdalik lavhasi
**Shockley Semiconductor Laboratory** hozirda tugatilgan Amerika kompaniyasidir. Birinchidan, tez orada „ Silikon vodiysi" nomi bilan mashhur boʻlgan joyda kremniy yarimoʻtkazgich biznesi.

1956-yilda fizika boʻyicha boʻlajak Nobel mukofoti sovrindori Uilyam Shokli 4 qatlamli diodlar ustida ishlash uchun Shokli yarimo'tkazgichlar laboratoriyasini yaratdi. U universitetdagi tanishi, Beckman Instruments asoschisi Arnold Bekmanning moliyaviy yordamini ta'minladi. Shockley Semiconductor Beckman Instruments kompaniyasining sho''ba korxonasi sifatida tashkil etilgan, ammo Bekman Shoklini erkin qo'ygan. Shokli laboratoriyani Mountain View kichik shaharchasida joylashtirishga qaror qildi. Birinchidan, uning onasi u yerdan uncha uzoq boʻlmagan joyda yashagan, ikkinchidan, Stenford universiteti Mauntin-Vyudagi yerga egalik qilgan va uni elektronika ishlab chiqaruvchilariga qulay shartlarda bergan.

Shokli oʻzining sobiq xodimlarini Bell Labs’dan olib kela olmadi. Buning oʻrniga u Amerika universitetlarini yaqinda tugatgan, uning fikricha, elektronika boʻyicha eng yaxshi yosh mutaxassislar guruhini ishga oldi. Shoklining takabbur va hatto paranoyak boshqaruv uslubi yosh xodimlarga yoqmadi. Misol uchun, Shoklining kotibi uning barmogʻini kesib tashlagani va Shokli aybdorni topish uchun kompaniyaning barcha xodimlarini poligrafiya testidan oʻtishga majbur qilgani maʼlum boʻlgan (maʼlum boʻlishicha, kotibaning oʻzi tasodifan oʻzini pushta bilan kesib tashlagan). Soʻnggi tomchi Shoklining kremniy yarimoʻtkazgichlari boʻyicha ilgʻor tadqiqotlarni toʻxtatish qarori boʻldi. Sakkiz nafar yosh xodim — bular. „Xiyonatli sakkizlik" Bekmanga Shoklini professional menejer bilan almashtirishni taklif qildi. Bekman rad etdi. 1957-yilning kuzida sakkiz kishi oʻz ishlarini tashlab, oʻzlarining Fairchild Semiconductor kompaniyasiga asos solishdi.

Sakkiz kishining ketishi bilan Shokli yarimoʻtkazgich laboratoriyasi eng yaxshi xodimlarining koʻpini yoʻqotdi; bir necha oy oʻtgach, Shokli kompaniyasi yopildi.

Havolalar
---------

* Blasi, J. Kruse, D. Bernstein, A. „It All Began with Shockley",*. In the Company of Owners: The Truth about Stock Options (And Why Every Employee Should Have Them)*, 2003 — 3—7 bet. [[Maxsus:BookSources/

1. 978-0465007004|ISBN # 978-0465007004]].

* „Interview with Gordon E. Moore".



* „Beckman, Shockley and the 60th Anniversary of the Birth of Silicon Valley".



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
2011 yilgi zilzila va tsunamidan keyin Rikuzentakata
**Rikuzentakata** (yaponcha: *陸前高田市* *Rikuzentakata-shi*?) –Yaponiyaning Iwate prefekturasida joylashgan shahar. Shaharning umumiy maydoni 231,94 kvadrat kilometrni tashkil etadi.

Geografiyasi
------------

Rikuzentakata Iwate Hiroshima prefekturasining uzoq janubi-sharqiy burchagida joylashgan boʻlib, sharqda Tinch okeani bilan chegaradosh hisoblanadi. Shahar 2011-yilgi tsunami vayron boʻlgunga qadar Furukawanuma koʻlini oʻz ichiga olgan. Shaharning qirgʻoqboʻyi hududining bir qismi Sanriku Fukkō Milliy Bogʻi chegaralarida joylashgan.

Iqlimi
------

Rikuzentakata nam iqlimga ega. Bu yerda issiq yoz va sovuq qish boʻladi. Oʻrtacha yillik harorat 11.1 °C (52.0 °F). Yillik oʻrtacha yongʻin miqdori 1,343 millimetr (52.9 in), eng yomgʻirli oy sentyabr, eng qurgʻoqchi oy esa yanvar. Avgustda eng yuqori harorat 23.7 °C (74.7 °F) atrofida va eng pasti yanvarda, 0.0 °C (32.0 °F) .

Demografiyasi
-------------

Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Rikuzentakata aholisi 1950-yillarda eng yuqori choʻqqiga chiqdi va soʻnggi 70 yil ichida barqaror ravishda kamaydi.

Aholining oʻsishi| Yil | Aholi | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1920 | 20,773 | —     |
| 1930 | 24,494 | +17.9% |
| 1940 | 26,222 | +7.1% |
| 1950 | 32,609 | +24.4% |
| 1960 | 31,839 | −2.4% |
| 1970 | 30,308 | −4.8% |
| 1980 | 29,356 | −3.1% |
| 1990 | 27,242 | −7.2% |
| 2000 | 25,676 | −5.7% |
| 2010 | 23,302 | −9.2% |
| 2020 | 18,262 | −21.6% |

Tarixi
------

Hozirgi Rikuzentakata hududi qadimgi Mutsu provinsiyasining bir qismi boʻlgan. Bu hududda Emishi xalqi yashagan va Heian davrida Yamato sulolasi nazorati ostida boʻlgan.

### 2011-yil Tōhoku zilzilasi va tsunami

Rikuzentakata Toxokudagi zilziladan keyin tsunami tufayli deyarli butunlay vayron boʻlgan. Politsiya maʼlumotlariga koʻra, balandligi uch qavatdan kichik boʻlgan har bir bino butunlay suv ostida qolgan, balandligi uch qavatdan katta binolar qisman suv ostida qolgan, binolardan biri shahar hokimiyati boʻlib, u erda ham suv uchinchi qavatgacha koʻtarilgan. Mahalliy rasmiylarning hisob-kitoblariga koʻra, shahar aholisining 20-40 foizi halok boʻlgan.

Iqtisodiyoti
------------

Rikuzentakata mahalliy iqtisodiyoti asosan oziq-ovqat mahsulotlarini qayta ishlashga asoslangan. 2011-yil holatiga koʻra, oyster dehqonchiligi shahar uchun yillik sotuvdan ¥40 million ishlab chiqargan.

Manbalar
--------

1. ↑  Rikuzentakata city official statistics(yaponcha)
2. ↑  „ja:詳細データ 岩手県紫波町" (ja). *市町村の姿 グラフと統計でみる農林水産業*.  Ministry of Agriculture, Forestry and Fisheries (2016). Qaraldi: 13-aprel 2017-yil.
3. ↑  „Climate Rikuzen Takata: Temperature, Climograph, Climate table for Rikuzen Takata - Climate-Data.org". *en.climate-data.org*.
4. ↑  „Honderden doden in Japanse kuststad (Hundreds dead in Japanese coastal town)" (in Dutch). www.rtlnieuws.nl, Retrieved 12 March 2011
5. ↑  Tsunami preparation leads citizens into low-lying death traps.
**Tatyana Vladimirovna Bakalchuk** (1975-yil 16-oktabrda tugʻilgan) — rossiyalik tadbirkor, kiyim-kechak, poyabzal, uy-roʻzgʻor buyumlari va boshqa mahsulotlarning xalqaro onlayn-doʻkoni Wildberries asoschisi va bosh direktori. Forbes maʼlumotlariga koʻra, 2021-yil avgust holatiga koʻra Tatyana Bakalchuk 13 milliard dollar boyligi bilan Rossiyadagi eng boy ayol edi. 2022-yilda esa uning boyligi 2,1 milliard dollarga baholangan.

Tarjimai holi
-------------

Tatyana Bakalchuk (qizlik familiyasi Kim) 1975-yil 16-oktyabrda sovet koreyslari oilasida tugʻilgan. Uning onasi boshlangʻich maktab oʻqituvchisi, otasi esa muhandis edi. U Gazoprovod qishlogʻidagi maktabni bitirgan. 1997-yilda Kolomna pedagogika institutining chet tillar fakultetini tamomlagan. Oʻqishi davomida maktabda ishlab, repetitorlik bilan shugʻullangan. Tatyana dizaynerlik kasbini tanlamoqchi boʻlgan, biroq 1998-yildagi inqiroz sabab uning rejalari oʻzgaradi.

2000-yillarning boshlarida Bakalchuk boʻlajak turmush oʻrtogʻi Vladislav Bakalchuk bilan tanishadi. Vladislav maʼlumoti boʻyicha radiofizik va tadbirkor hamda „Utech" internet provayderining asoschisi edi. 2004-yilda Tatyana farzandi tugʻilgandan soʻng, oʻz biznes gʻoyasini amalga oshirish haqida oʻylaydi hamda kiyim va poyafzallarning Internet savdosini amalga oshirishni boshlaydi. Erining kompaniyasi tarkibiga kiruvchi dizayn studiyasida veb-sayt yasatadi va mashhur Otto va Quelle kataloglaridan tovarlarni buyurtma qilar va ularni ustiga pul qoʻyib qayta sotardi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Татьяна Бакальчук". 25-avgust 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-aprel 2023-yil.
2. ↑
**Xoʻjakarzon ota ziyoratgohi** – Samarqand viloyati Narpay tumani hududida joylashgan qadamjo.

Tarixshunos A. K. Bogaduxovning yozishicha, Korzanuroning jasadi uning nomi bilan ataladigan qabristonga dafn etilgan. Qadimgi manba va rivoyatlarda u inson baland boʻyli, jasur, dovyurak, harbiycha taʼlim va eʼtiqodga ega boʻlgan pahlavon kishi sifatida taʼriflanadi. Bu joyda joylashgan sagʻananing boʻyi 9 metrga tengligi ham Korzanuro uzun inson boʻlgani bildiradi.
XIX asrning oʻrtalarida qurilgan maqbaraning ilk shakli uch gumbazli va bir xonali boʻlgan. Bu turdagi uch gumbazli maqbaralar bunyod etilishi Doniyor paygʻambar va Xoja Abdudarun maqbaralarida foydalanilgan.
Binoning topilgan gʻisht devori maqbaraning ilk meʼmoriy ahvolini koʻrsatib beradi. Bundan tashqari, tadqiqotlar davomida tarixiy obidaning gʻarbiy qismida toʻrt ustunli chiroyli ayvoni ham boʻlganidan dalolat beradi.

„Boburnoma" asarida va „Donishnoma" gazetasining 1998-yil 27-fevraldagi tahririda Boburning piri Xoja Ahror Valiyning farzandi Xoja Yahyo oʻz farzandlari bilan haj ziyoratiga yoʻlga chiqqanda taxminan Kattaqoʻrgʻondan keyin, Shayboniyxon josuslari tarafidan oʻldirilgan. Shu hudud ayni damda Narpay tumanining „Xoʻjakarzon" qishlogʻi hududiga mos keladi.

1860—1885-yillarda Amir Muzaffarxon hokimyatidan ayrilib, ruslarga mustamlaka boʻlib qolgan. Hozirgi Narpay tumani hududidagi qishloqlar ulkan boʻlishiga qaramasdan, dushman bilan kurashlar katta talafotsiz oʻtmasdi. Shunday paytda Xoʻja Qosim Korzanuroga oʻxshagan yigitlar kurashga chiqqan.

Rivoyat qilishlaricha, Qosim Korzanuro juda ham dovyurak boʻlishi bilan birga, tengsiz kuch-qudrat egasi ham edi. Xotini rus millatiga mansub boʻlgan. Janglarda dushman oʻqlari uning qalqonli kiyimiga tegib toʻkilgan, ammo badaniga shikast yetkazmagan. Keyinchalik rus qoʻmondonlari Xoja Qosimdagi bu xislat sirini rafiqasidan bilib olishga urinishgan. Elparvar botirning boshi joynamoz ustida sajdaga yetib turgan paytda xotini tomonidan pichoqlab oʻldiriladi. Negaki uni oʻldirishning bundan boshqa iloji boʻlmagan. Shu tarzda „Xoja Korzan", yaʼni „Xotini pichogʻidan oʻldirilgan" yoxud „pichoqlab oʻldirilgan Xoja" talqinidagi nomlar bora-bora xalq orasida Xoʻjakarzon atamasining paydo boʻlishiga asos boʻlgan.

Hozirda „Xoʻjakarzon" maqbarasi qabristonning janubiy-gʻarbiy tomonida joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Самарқанд вилоят Нарпай туман "Хўжакарзон ота" зиёратгоҳи". Qaraldi: 30-sentabr 2023-yil.
2. ↑  „Хўжакарзон ота" зиёратгоҳи". Qaraldi: 30-sentabr 2023-yil.
**Xoja Ahror majmuasi** — Samarqand atrofidagi meʼmoriy yodgorlik (15—20-a.lar); Samarqand tumanidagi Ulugʻbek qishlogʻi hududida. Xoja Axror qabri yaqinida turli davrlarda bunyod etilgan Nodir Devonbegi madrasasi, ikki ayvon, masjid, minora hamda hovuzli hovlidan iborat majmua. Majmuaning markazi 8 yoqli hovuz, uning jan.da Xoja Axrorning oq marmarli qabrtoshi bor, qabrtoshiga arab yozuvida husnixat bilan marsiya yozilgan. Shimolida Nodir Devonbegi madrasasi, toʻrtburchak hovlining atrofida hujralar joylashgan; hovlining gʻarbida ayvon bor, bezaklari 17-asrga xos, marmar kursili ustunlar boshasi muqarnasli, shifti 3 qismga boʻlinib, yulduzsimon shakldagi hovuzaklar ishlangan. Ikkinchi murabba tarxli ayvonning sharqiy tomoni ochiq, qolgan uch tomoni kalin devor bilan oʻralgan, devorlariga chuqur ravoqlar ishlangan; yon tomonidan masjidga kiriladi. Masjid sinchli bino boʻlib, toʻgʻri toʻrtburchak tarxli, yogʻoch ustun toʻsinli, shifti vassali, nafis naqshlar bilan serhasham bezatilgan. Masjid izorasiga koshinkori naqshlar ishlangan, mexrob va ravoklari muqarnaslar bilan toʻldirilgan, yuqoridagi hoshiya qatorlar qirma usulida bajarilgan. Hujralar hovlining shim.da joylashgan, sodda, bezaksiz. Hovuz yonida tagi 6 qirrali minora qad koʻtargan. Taʼmir vaqtida tomi tunuka bilan yopilgan. Taʼmirlashda usta Saʼdulla (1909), ganchkor usta Tursunboy Ismoilov (1921), duradgor usta Hafiz va boshqa qatnashgan.

Adabiyot
--------

* Zaxidov P. Samarqandskaya shkola zodchix, T. 1965.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Samarqanddagi diqqatga sazovor joylar |
| --- |
|  |
| Ansambllar va komplekslar | 
Registon maydoni • Shohizinda • Bibi-Xonim • Abdiberun • Abdidarun • Buxoriy • Xoja ahror • |
|  |
| Maqbaralar | 
Goʻri Amir • Xoja Doniyor • Moturidiy yodgorlik majmui • Ruhobod maqbarasi • Oqsaroy • |
|  |
| Madrasalar | 
Ulugʻbek madrasasi • Tillakori madrasasi • Sherdor madrasa • |
|  |
| Masjidlar | 
Hazrati xizr masjidi • Hoja Ziyomurod masjidi • Koʻk masjid • Nisbatdor masjidi • Namozgoh masjidi • Qoʻsh-Hovuz masjidi |
|  |
| Boshqa diqqatga sazovor joylar | 
Ulugʻbek rasadxonasi • Afrosiyob • Samarqand muzeyi • Chorsu • Ishratxona • Koʻksaroy |

 |


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Rui Gil Soares de Barros** (talaffuzi: *Ruy Jil Soarish di Barrush*; 1965-yil 24-noyabrda tugʻilgan) — portugaliyalik sobiq professional futbolchi, hujumkor yarim himoyachi va hozirda murabbiy sifatida faoliyat olib bormoqda.

U Portugaliyada (Portuda), Italiyada — „Yuventus" da va Fransiyada (ikkita klubda) muvaffaqiyatli oʻynadi, keyinchalik murabbiy boʻldi. Sakkiz mavsum davomida u Primeira Ligada jami 191 oʻyin oʻtkazdi va „Portu" safida 43 ta gol urdi.

Klublardagi faoliyati
---------------------

Porto tumanidagi Paredes shahrida tugʻilgan Barros oʻzining professional faoliyatini ikkinchi divizionda SC Covilhã bilan boshlagan. U professional faoliyatini ikkinchi mavsumida „Varzim SC"ga Primeira ligasiga chiqishga yordam berdi.

Barros "Portu" bilan 1987-88-yillar mavsumida shartnoma imzoladi. Chempionat yakuniga qadar ligada 12 ta gol urdi. OFK Ayaksga qarshi Yevropa Superkubogi va Qitʼalararo kubokda „Penyarol"ga qarshi bahsda gol urdi (u Superkubok finalining birinchi oʻyinida ham gol urgan). Natijada u Portugaliyada yilning eng yaxshi futbolchisi deb topildi.

Terma jamoadagi faoliyati
-------------------------

"Varzim" tarkibida oʻynab yurgan paytda Barros Portugaliya terma jamoasi tomonidan terma jamoaga jalb etildi va 1987-yil 29-martda UEFA Yevro 1988 saralash bosqichida Malta terma jamoasiga qarshi oʻyinda (2:2 hisobida durang oʻynadi) va Madeyraning Funshal shahrida boʻlib oʻtgan oʻyinning ikkinchi yarmida maydonda toʻp surdi. „Yuventus"da oʻynagan vaqtida u allaqachon yetakchi oʻyinchi aylangan, garchi u oʻz mamlakatiga 1990-yilda Italiyada boʻlib oʻtadigan futbol boʻyicha Jahon chempionatiga chiqishga yordam bera olmagan boʻlsada.

Yutuqlari
---------

### Klub bilan

**Portu**

* Primeira Divisao: 1987-88, 1994-95, 1995-96, 1996-97, 1997-98, 1998-99
* Taça de Portugaliya: 1987-88, 1997-98, 1999-00
* Supertaça Candido de Oliveyra: 1993, 1994, 1996, 1998, 1999
* Yevropa Superkubogi: 1987-yil
* Qitʼalararo kubok: 1987-yil

**Yuventus**

* Italiya kubogi: 1989-90
* UEFA kubogi: 1989-90

**Monako**

* Fransiya kubogi: 1990-91
* UEFA chempionlar kubogida ikkinchi oʻrin sohibi: 1991-92

Shaxsiy sovrinlari

* Portugaliyada yilning eng yaxshi futbolchisi: 1988

### Murabbiy sifatida sovrinlari

**Portu**

* Supertaça Candido de Oliveyra: 2006

Manbalar
--------

1. ↑  Rui Barros Wayback Machine saytida arxivlandi (2016-03-04).; at SJPF (in Portuguese)
2. ↑  „European Competitions 1986-87". rsssf.com. Qaraldi: 28-fevral 2022-yil.
3. ↑  *Bedeschi.* „Gli eroi in bianconero: RUI BARROS" (it).  Tutto Juve (23-noyabr 2013-yil). Qaraldi: 10-sentabr 2015-yil.
4. ↑  *Conceição Silva.* „Portugal – Footballer of the Year".  RSSSF. Qaraldi: 27-aprel 2017-yil.
5. ↑  „Supertaça: FC Porto-V. Setúbal, 3–0 (ficha)" (pt).  Mais Futebol (19-avgust 2006-yil). Qaraldi: 27-aprel 2017-yil.
**Integral sxema** (**IS**), **mikrosxema** yoki **chip** – juda ixcham (mikrominiatyur) elektron qurilma. Elementlari (diodlar, tranzistorlar, rezistorlar, kondensatorlar va boshqalar) konstruktiv, texnologik va elektr jihatdan oʻzaro uzviy bogʻlangan (birlashtirilgan) va oʻta zich joylashtirilgan boʻladi. Uzluksiz yoki diskret (uzlukli) elektr va optik signallar tarzidagi axborotlarni qabul qilish, qayta ishlash uchun moʻljallanadi. Integral sxema quyidagi xillarga boʻlinadi: elementlarni birlashtirish (integratsiya) usuli boʻyicha – yaxlit (monolit) va gibrid (tarkibiy) (osma diskret elektron asboblarlan foydalanilgan) sxemalar; ishlov beriladigan signallarning xili boʻyicha – raqamli va analog sxemalar; ISdagi elementlar soni N (integratsiya darajasi) boʻyicha – kichik (N<102), oʻrta (N=102—103), katta (N=W—104) va juda katta (N>104) sxemalarga boʻlinadi. Integral sxema elektron hisoblash mashinalari, nazorat-oʻlchash apparatlari, aloqa texnikasi va boshqa sohalarda qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb11931204n (maʼlumot)
* GND: 4027242-4
* LCCN: sh85067117
* NDL: 00572448
* NKC: ph114781

 |
**Sofiya Niyozova** (tojikcha: *София Ниёзова*, 1919-yil 24-dekabr – 2010-yil) – tojikistonlik shifokor, akisherlik ginekologiya boʻyicha tibbiyot fanlari doktori, dotsent. SSSRda xizmat koʻrsatgan shifokor, "Mehnat Qizil Bayroq" ordeni sohibasi.

Biografiyasi
------------

Samarqand shahrida ishchi oilasida tugʻilgan Niyozova 1941-yilda Samarqand tibbiyot institutini tamomlagan. Keyingi yili u Tojikiston SSR sogʻliqni saqlash inspektori lavozimida ish faoliyatini boshlagan. Sogʻliqni saqlash vazirligida endigina ish faoliyatida oʻzini koʻrsata boshlagan vaqtda Niyozova egallab turgan inspektorlik lavozimni Ikkinchi Jahon urushi paytida shifokor boʻlib xizmat qilish uchun tark etgan.

Sofiya Niyozova urushning asosiy qismini Ukrainada oʻtkazgan va jang maydonlarida yaralangan minglab askarlarni davolab frontga qaytishiga koʻmaklashgan. 1946-yilda u Tojikistonga qaytib kelgan. Oradan ikki yil oʻtib Sofiya Niyozova Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi aʼzosi boʻlgan. 1953-yilda Tojikiston davlat tibbiyot institutining akusherlik va ginekologiya kafedrasi oʻqituvchisi lavozimida ish boshlagan va 1976-yilda tibbiyotdan nafaqaga chiqqunga qadar shu lavozimda faoliyat yuritgan. Keyingi yillarda u tibbiyot fanlari doktori (1956-yilda) va dotsenti (1961-yilda) unvonlarni qoʻlga kiritgan.

Niyozova faoliyati davomida turli mukofotlarga sazovor boʻlgan. 1956-yilda u tojikistonda xizmat koʻrsatgan shifokor unvoniga sazovor boʻlgani; 1969-yilda „Tojikistonda xizmat koʻrsatgan oʻqituvchi" unvonini qoʻlga kiritgan. 1970-yilda Sofiya Niyozova Ittifoq miqyosida xizmat koʻrsatgan shifokor unvoniga sazovor boʻlgan. Shuningdek, Sofiya Niyozova Ittifoq miqiyosida qilgan mehnatlari uchun "Mehnat Qizil Bayroq" ordeni va Tojikiston Oliy Kengashi Prezidiumining Faxriy ordeni bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Ниёзова София - Таджикистан - Энциклопедия на таджикском языке", *Таджикистан - Энциклопедия на таджикском языке*, qaraldi: May 19, 2020
2. 1 2  „Niyozmuhammadov, Bobojon – Prominent tajik figures of the". *fayllar.org*. Qaraldi: 27-noyabr 2017-yil.
**motiv** ( lotincha: *moveo* - "harakatlantiraman") - syujetning eng oddiy komponenti. Folklor va mifologik motiv (Yu. E. Beryozkin) - bir nechta folklor va mifologik matnlarda uchraydigan tasvir yoki epizod va/yoki tasvirlar va/yoki epizodlar to'plami. Bunga misol qilib, osmondan ortiqcha quyoshlarni urib tushurish motivini keltirish mumkin. Boshqa ta'riflar ham mavjud. B.V. Tomashevskiy o'zining "Adabiyot nazariyasi. Poetika" asarida motivga quyidagicha ta’rif berilgan: "Asarning ajralmaydigan qismining mavzusi motiv deyiladi. Aslini olganda, har bir gapning o‘ziga xos motivi bor.». A.N. Veselovskiy esa "Syujetlar poetikasi" da motivga quyidagicha ta'rif bergan: "Motiv deganda men ibtidoiy ongning yoki kundalik kuzatishning turli so'rovlariga majoziy ma'noda javob beradigan eng oddiy hikoya birligini nazarda tutyapman." "Motivning belgisi uning majoziy bir atamali sxematikligidir; bular quyi mifologiya va ertaklarning ajralmas elementlaridir"

Motivlarga misollar
-------------------

* 

Xalq dostonlarida uchraydigan tush motivi
**Abdushukur Xudoyqulovich Xamzayev** (1973-yil 10-dekabr, Uzun tumani, Surxondaryo viloyati) — 2022-yil 19-dekabrdan Oʻzbekiston Ekologik partiyasi Markaziy Kengashi Ijroiya qoʻmitasi raisi.

Biografiyasi
------------

Abdushukur Xamzayev 1973-yil 10-dekabrda Surxondaryo viloyatining Uzun tumanida ziyoli oilasida tug‘ilgan. 1995-yilda Samarqand qishloq xo‘jalik institutini, 2013-yilda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat boshqaruvi Akademiyasini tamomlagan. Qishloq xo‘jalik fanlari doktori, professor.

Mehnat faoliyati
----------------

1991-1995-yillar Samarqand qishloq xoʻjalik instituti talabasi. 1995-1996-yillar Surxondaryo viloyati Uzun tumani "Namuna" jamoa xoʻjaligida boʻlim agronomi. 1996-1999-yillar Samarqand qishloq xoʻjalik instituti aspiranti. 1999-2002-yillar Samarqand qishloq xoʻjalik instituti "Oʻsimlikshunoslik" kafedrasi assistenti. 2002-2003-yiilar Oʻzbekiston – Britaniya qoʻshma korxonasi "British Amerikan Tabako" kompaniyasi ilmiy tadqiqot boʻlimi boshligʻi. 2003-2008-yillar Samarqand qishloq xoʻjalik instituti "Oʻsimlikshunoslik" kafedrasi katta oʻqituvchisi, dotsenti. 2008-2011-yillar Samarqand qishloq xoʻjalik instituti agronomiya fakulteti oʻquv ishlar boʻyicha dekan muovini. 2011-2017-yillar Samarqand qishloq xoʻjalik institutining maʼnaviyat va maʼrifat masalalari boʻyicha prorektori.

2017-2021-yillar Oʻzbekiston Respublikasi Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi raisi oʻrinbosari - Oʻrmon xoʻjaligi ilmiy-tadqiqot instituti direktori. 2021-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi huzuridagi Oʻrmon xoʻjaligi ilmiy-tadqiqot instituti direktori (oʻrindoshlik asosida Toshkent davlat agrar universiteti professori). 

2022-yil 19-dekabrda Oʻzbekiston Ekologik partiyasi Markaziy Kengashi Ijroiya qoʻmitasi raisi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Главой Экопартии Узбекистана избран Абдушукур Хамзаев".

Havolalar
---------

* Аbdushukur Xamzayev|Rasmiy sahifasi Facebook
* Аbdushukur Xamzayev|Rasmiy sahifasi Telegram
* Аbdushukur Xamzayev|Rasmiy sahifasi Web
**Steve Chen** (1978-yil 18-avgustda tugʻilgan) – tay-amerikalik tadbirkor va dunyodagi eng yirik video almashish platformasi boʻlgan YouTube platformasining asoschilaridan biri. Uning onlayn video almashish sohasiga qoʻshgan innovatsion hissasi odamlarning internetdagi kontentni isteʼmol qilish va almashish usullarida inqilob qildi.

Bolaligi va taʼlimi
-------------------

Steve Chen Tayvanning Taypeyida tugʻilgan va keyinchalik AQShga koʻchib oʻtgan. U oliy maʼlumotni Purdue universitetida davom ettirdi va u yerda oʻqishni tugatdi. Oʻqishni tamomlagach, Chen bir qancha kompaniyalarda ishlash tajribasiga ega boʻldi.

YouTube yaratilishi
-------------------

2005 yilda Steve Chen sherigi Chad Hurley bilan birgalikda YouTubeʼga asos solgan. Ular foydalanuvchilarga videolarni onlayn yuklash, almashish va koʻrishni osonlashtiradigan platformani ixtiro qilishdi. YouTube rasman 2005-yil fevral oyida ishga tushirildi va foydalanuvchilar oʻz videolarini global auditoriya bilan baham koʻrish imkoniyatini qoʻlga kiritgach, u tezda mashhurlikka erishdi.

Chenning YouTubedagi roli
-------------------------

Steve Chen YouTube rivojlanishining dastlabki yillarida muhim rol oʻynagan. U platformaning texnik jihatlari uchun mas’ul edi, uning barqarorligini taʼminladi, chunki u eksponent ravishda oʻsib bormoqda. Uning rahbarligi ostida YouTube butun dunyo boʻylab millionlab foydalanuvchilarni oʻziga jalb qilib, videolarni almashish va kashf qilish uchun asosiy platformaga aylandi.

Google tomonidan sotib olinishi
-------------------------------

2006-yilda Google YouTubeʼning imkoniyatlarini tan oldi va platformani katta summaga sotib oldi. Steve Chen va uning jamoasi Google egaligi ostida YouTubeʼni rivojlantirish ustida ishlashda davom etdi. Ushbu xarid YouTube-ning internetdagi yetakchi video almashish platformasi sifatidagi mavqeini mustahkamladi.

Innovatsiya va taʼsir
---------------------

Steve Chenning qarashlari va YouTube-ga sodiqligi platformada koʻplab yangiliklar va yaxshilanishlarga olib keldi. Uning hissasi YouTubeʼning oʻsishida muhim rol oʻynadi va bu oʻz foydalanuvchilariga yangi funksiya va funksiyalarni taqdim etish imkonini berdi.

YouTubedan tashqari hayot
-------------------------

Steve Chen YouTube asoschilaridan biri sifatida tanilgan boʻlsa-da, u turli tadbirkorlik va ijodiy loyihalarda ham ishtirok etgan. U animatsiya va oʻyinlarga katta qiziqish koʻrsatdi va uning bu sohalardagi ishi unga eʼtirof va maqtovlarga sazovor boʻldi.

Merosi
------

Steve Chenning internetga va onlayn video almashishga taʼsirini ortiqcha baholab boʻlmaydi. Uning YouTube bilan kashshof ishi odamlarning video kontenti orqali bogʻlanish, almashish va muloqot qilish usullarini oʻzgartirdi. Uning merosi tadbirkorlar va kontent yaratuvchilarning kelajak avlodlarini ilhomlantirib, raqamli landshaftga taʼsir qilishda davom etmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  Diamond, Stephen F. (2012). „Facebook's Failed IPO and the Era of Insider Capitalism". *SSRN Electronic Journal*. doi:10.2139/ssrn.2140507. ISSN 1556-5068.
**Ivan Ivanovich Marshalkov** (1897-yil yanvar — 1958-yil 22-sentyabr) — sovet harbiy qoʻmondoni, general-mayor (06.04.1940).

Hayoti
------

Ivan Ivanovich Marshalkov 1897-yil yanvarda Moskva shahrida tugʻilgan. 1916-yilda u oʻrta maktabni tugatib, Aleksandr harbiy maktabiga oʻqishga kirdi. 1917-yilda harbiy maktabni tugatgach praporshik darajasiga ega boʻldi.

1918-yildan Qizil Armiyada xizmat qila boshladi. U 1919-yilda Butunittifoq Kommunistik partiyasi (bolsheviklar) va KPSS saflariga qoʻshilgan. Rossiya fuqarolar urushi yillarida diviziya komissari, rota komandiri boʻldi. Keyinchalik polk va boʻlinma darajasidagi xodimlar lavozimlarida faoliyat yuritdi. 1926-yilda u harbiy polkning komissari, besh yildan keyin esa polk komandiri etib tayinlandi.

1935-yil 22-dekabrda unga polkovnik unvoni, 1937-yil 15-iyunda esa brigada komandiri unvoni berildi. Shuningdek, 1937-yil 15-iyundan Xarkov harbiy okrugining 30-piyoda diviziyasi qoʻmondoni boʻldi. U diviziyani 1938-yil fevralgacha boshqargan. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, uch oy oʻtgach, „Trotskiy muxolifatiga" aloqadorlikda gumon qilinganligi sababli u Qizil Armiyaning transport va kiyim-kechak boʻlimi boshligʻligiga oʻtkazildi. 1938-yilda tergov ostida, KPSS safidan chiqarib yuborildi. Tergov davomida hech qanday ayblov qoʻyilmadi. 1938-yil dekabrdan Xarkovdagi Qizil Armiya Harbiy-iqtisodiyot akademiyasida oʻqituvchi boʻlib ishladi. 1940-yil iyun oyida unga general-mayor unvoni berildi. 1941-yildan esa oʻsha akademiyaning umumiy taktika kafedrasi katta oʻqituvchisi boʻldi.

### Ulugʻ Vatan Urushida ishtiroki

1941-yil sentyabr oyida oʻzining hamkasbi, 38-armiya qoʻmondoni, general-mayor V.V.Tsyganovning tavsiyasiga binoan u Xarkov harbiy okrugi qoʻmondoni oʻrinbosari, 20 mingga yaqin kishidan iborat Xarkov garnizonining boshligʻi etib tayinlandi. 1941-yil oktyabr oyining oxirida u shahar mudofaasiga rahbarlik qildi. 38-armiya shtab-kvartirasi va Janubi-gʻarbiy frontning shtab-kvartirasi maʼlumotlariga koʻra, u qoʻmondonlik vaqtida bir qator xatolarga yoʻl qoʻyib, topshiriqni bajara olmadi. 1941-yil noyabrdan Janubi-gʻarbiy front qoʻmondonining logistika boʻyicha yordamchisi etib tayinlandi.

1942-yil may oyidan boshlab amalga oshirilgan „Xarkov uchun ikkinchi jangda" magʻlubiyatidan soʻng Marshalkov Oʻrta Osiyo harbiy okrugiga kichik leytenantlar boshligʻi lavozimiga oʻtkazildi.

### Urushdan keyingi davr

1945-yil iyul oyida Oʻrta Osiyo harbiy okrugi ikkiga boʻlindi. General-mayor I.Marshalkov ushbu harbiy taʼlim muassasasini boshqarishda davom etdi.

1958-yil 22-sentabrda vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Marshalkov, Ivan Ivanovich". *www.generals.dk*. Qaraldi: 11-sentabr 2023-yil.
2. ↑  Соловьев Д. Ю. Все генералы Сталина. Том 8. — М. 2019. — С.19-20.

Adabiyot
--------

* Мельников, Владимир Михайлович*. Харьков в огне сражений. Забытый 41-й*, 2000 экз, Харьков: СИМ, 2008. ISBN 978-966-8549-49-6.
* Вохмянин, Валерий Константинович; Подопригора, Александр Иванович*. Харьков, 1941-й. Часть 2 Город в огне*, 1000 экз, Харьков: Райдер, 2009. ISBN 978-966-96896-7-2.
* *Соловьев Д. Ю.* Все генералы Сталина. Том 8. — М. 2019. — С.19-20.
**Aleksandr Lazarevich Gulyayev** (1845 – 1906) – rus harbiy yozuvchisi, Rossiya imperiyasining Oʻrta Osiyoga yurishlarida ishtirok etgan.

1845-yil 21-noyabrda tugʻilgan. Ural kazak armiyasi zodagonlaridan. U Orenburg Neplyuevskiy kadet korpusini tamomlagan. Ural harbiy maktabida dars bergan va Ural oʻquv yuzligida xizmat qilgan. 1867-yildan Turkiston harbiy okrugida xizmat qilgan, 1868–1869-yillarda Sirdaryo viloyati qoʻshinlari qoʻmondoni, 1868-yildan Turkiston harbiy okrugidagi 4-Ural yuzligi qoʻmondoni, yuzboshi. Aleksandr Gulyayev 1868-yilda Buxoro armiyasiga qarshi bir qancha janglarda, jumladan, Samarqand va Zirabuloq yonidagi janglarda, Choʻponota tepaliklari boʻlgan jangda qatnashgan. 4-darajali avliyo Anna ordeni, „Jasorat uchun" yozuvli ordeni bilan taqdirlangan. Kapitan unvoniga koʻtarilgan. 1870-yilda Ural kazak armiyasi hududiga qaytib kelgan. 1871-yilda Guryev qishlogʻining boshligʻi boʻlgan. 1873-yilda 1-Ural yuzligiga qoʻmondonlik qilgan. General Veryovkinning otryadi tarkibida Xiva ekspeditsiyasida qatnashgan. Xiva bosib olingach, Sankt-Peterburg ordeni bilan taqdirlangan. 1874–1878 yillarda u Ural oʻquv yuzligiga, 1879-yilda karantin tufayli qoʻshinlarning gʻarbiy chegarasida joylashgan kazak polkiga qoʻmondonlik qilgan. Oʻsha yili u podpolkovnik unvoniga koʻtarilgan. 1879-yil oxiridan boshlab yana Turkiston harbiy okrugida xizmat qiladi. 1880-yilda birlashgan Orenburg-Ural kazak diviziyasining qoʻmondoni boʻlib, 1880–1881-yillarda general Skobelevning Ahal-Tekin ekspeditsiyasida qatnashgan. U „Goʻktepani qoʻlga kiritgani uchun" kumush medali bilan taqdirlangan. 1881-yil dekabrdan polkovnik unvoni bilan 1882-yilda Eronning 3-darajali Arslon va Quyosh ordeni bilan taqdirlangan. 1882–1887-yillarda 2-Ural kazak polkining komandiri, 1887–1888-yillarda 3-Ural kazak polkining komandiri. 1889–1893-yillarda Guryev okrugi boshligʻi, 1894–1898-yillarda Ural harbiy xoʻjalik boshqarmasi maslahatchisi boʻlgan. 1898-yilda u kasallik tufayli xizmatdan boʻshatilgan holda general-mayor unvoniga koʻtarildi.

U Uralskda yashagan. Mariya ismli qizi bor edi. Aleksandr Lazarevich 1906-yil 1-yanvarda Uralskda vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Кавалеры золотого оружия «За храбрость» начиная с буквы Г". Qaraldi: 1-oktyabr 2023-yil.
2. ↑  „Гуляев Александр Лазаревич". Qaraldi: 1-oktyabr 2023-yil.
3. ↑  „Гуляев Александр Лазаревич". Qaraldi: 1-oktyabr 2023-yil.
**Tetaru Stansiyasi** (yaponcha: *手樽駅* *Tetaru-eki*?) – Yaponiyaning Miyagi prefekturasi, Matsusima shahridagi temiryoʻl stansiyasi. U Sharqiy Yaponiya temiryoʻl kompaniyasi (JR East) tomonidan boshqariladi.

Liniyalari
----------

Tetaru stansiyasiga Senseki liniyasi xizmat koʻrsatadi. U Aoba-dori stansiyasida Senseki liniyasining oxiridan 27,3 kilometr uzoqlikda joylashgan.

Stansiya tarkibi
----------------

Tetaru stansiyasida ikki yoʻnalishli trekka xizmat koʻrsatadigan bir tomon platformasi mavjud. Stansiya binosi yoʻq va qarovsiz.

Tarixi
------

Tetaru stansiyasi 1928-yil 10-aprelda Miyagi elektr temir yoʻlidagi stansiya sifatida ochildi. Chiziq 1944-yil 1-mayda milliylashtirildi. Stansiya 1987-yil 1-aprelda JNR xususiylashtirilgach, JR East tarmogʻiga kiritilgan. Stansiya 2011-yilning 11-martidan boshlab Toxokudagi zilzila va tsunami bilan bogʻliq boʻlgan liniyadagi shikastlanishlar tufayli yopildi va xizmatlar vaqtinchalik avtobus tezkor tranzit xizmati bilan almashtirildi. Stansiya 2015-yil 30-mayda qayta ochildi.

Atrofdagi hudud
---------------

* Miyagi prefekturasi 27 marshruti

Yana qarang
-----------

* Yaponiyadagi temir yoʻl stansiyalari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  *Sendai Branch, East Japan Railway Company.* „Sendai Branch, East Japan Railway Company (September 1, 2011)" (Japanese) (1-sentyabr 2011-yil). 2-sentyabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-sentyabr 2011-yil.
2. ↑  *Sendai Branch, East Japan Railway Company.* „Sendai Branch, East Japan Railway Company" (Japanese). 4-avgust 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-iyul 2015-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti (yaponcha)
**Peritonit** (yun. peritonaeum — qorin pardasi) — qorin pardasining yalligʻlanishi. Hamma yoshdagi kishilarda uchraydi. Odatda, qorin boʻshligʻidagi aʼzolarning shikastlanishi yoki ularga mikroblar (ichak tayoqchasi, streptokokk, stafilokokk) tushishi oqibatida yuzaga keladi. Meʼda, oʻn ikki barmoq ichak yarasi, oʻt pufagi, koʻrichakning yorilib ketishi va churraning qisilib qolishi, qorin boʻshli-gʻining jarohatlanishi va boshqa P.ga sabab boʻladi.

Oʻtkir va surunkali P. farq, qilinadi. Oʻtkir P.da dastlab bemorning koʻngli aynib, qusadi, qorni qattiq ogʻriydi, hiqichoq tutadi, ichi qotadi. Kasallik tezda zoʻrayib, qorin boʻshligʻida yiringli ekssudat toʻplanadi. Bunda bemorning rangi oqarib, koʻzlari xiralashadi, nafasi tezlashib, qorni shishib ketadi, tez-tez qusadi. Oʻtkir P. hayot uchun juda xavfli boʻlib, bemor zudlik bilan kasalxonaga yotqiziladi. Surunkali P. koʻpincha biror aʼzoning zararlanishi yoki surunkali kasallik (mas, sil) oqibatida paydo boʻladi, odatda, asta-sekin rivojla-nadi. Bunda qorin boʻshligʻida suyuklik toʻplanib, bemor ozib ketadi, qorni ogʻriydi, qabziyat kuzatiladi.

Davos i: oʻtkir P. operatsiya qilib davolanadi. Surunkali P.da davo kasallikning asosiy sababiga qarshi qaratiladi. Antibiotiklar buyuriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mahdiylik** — zamona oxir boʻlganda imom Mahdiy yerga kaytib keladi va adolatli tuzum oʻrnatadi deb hisoblaydigan diniy taʼlimot. Bu taʼlimot dastlab shialar oʻrtasida kelib chiqqan, keyinchalik sunniylar orasida ham qisman tarqalgan. Islom mamlakatlarida M. gʻoyalaridan ayrim davlatga qarshi harakatlarning rahnamolari ham foydalangan. Mac, Eronda bobiylar qoʻzgʻolonining boshligʻi Ali Muhammad (qarang Bob) va 1881 yilda Sudanda dehqonlar va koʻchmanchilarning isyoniga rahbarlik qilgan Muhammad ibn Ahmad (1848—85) va boshqa oʻzlarini Maxdiy deb eʼlon qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Oʻrta Osiyo madrasalari—8-asr oxiri — 9-asr boshlarida Oʻrta Osiyodagi oliy oʻquv yurtlari va mahalliy meʼmorlik hodisasi. 
Oʻrta Osiyoda oliy taʼlim Buxoro, Samarqand, Xiva, Qoʻqon, Toshkent shahridagi madrasalarda olingan. Bir necha asrlar davomida Oʻrta Osiyo madrasalarining arxitektura tuzilishida bir xillik kuzatilgan. Madrasalar ixcham to'rtburchak va hovlili monumental inshootlar shaklida bo'lib, ular atrofida binoga kirish qismi hamda ikki yoki to'rtta eksenel ayvonlarning arkalari joylashgan. Asosiy bino, odatda tashqi kirish yo’lagi bilan boshlanib uning yon tomonlarida ikkita gumbazli zal - qishki masjid va ma’ruzaxona yoki maqbara joylashgan. Ushbu bino tuzilishida o'lchamiga, nisbatiga va tafsilotlariga qarab turli xil me'moriy o'ziga xosliklarda mujassamlangan.
Oʻrta Osiyoda madrasalarining XV asrdagi binolari saqlanib qolmagan. Oʻrta Osiyoda saqlanib qolgan barcha madrasalar sinfxonalar (darsxona) va masjidlardan tashqari, talabalar va oʻqituvchilar uchun turar joylarni oʻz ichiga olgan. Madrasalar oʻquv va namoz xonalari yotoqxona bilan bogʻlangan bo’lgan. Ularning ko'pchiligida maxsus ajratilgan xonaga ega kutubxona (kitabxona) mavjud edi. U yerda kutubxonachilikning barcha qoidalariga rioya qilingan holda ishlar olib borilgan. (roʻyxatga olish, kitoblarni kitobga berish va olish, taʼmirlash, restavratsiya qilish va boshqalar). Bu kutubxonalar uchun ko'char va ko'chmas mulklarqatorida vaqf mablag’lar ajratilgan.
Oʻrta Osiyoda musulmon Sharqining boshqa davlatlaridan farqli oʻlaroq, majmuada masjid tomonidan shifoxonalar qurilmagan. O’z dorixonalariga ega boʻlgan kasalxonalar asosan madrasalar yonida qurilib, shifoxonalar bilan birga tibbiyot bilim yurtini tashkil qilgan. Dorixonalari boʻlgan kasalxonalar asosan madrasa yonida qurilib, tibbiyot bilim yurti ni tashkil qilgan. Kasalxona, dorixona va madrasa bir binoda joylashtirilish holatlari ham kuzatilgan. Tarixchi Hondamirning yozishicha, o’sha davr shifoxonalarining binosi madrasaga oʻxshagan.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Tojikiston Respublikasi Konstitutsiyasining 2-bobida inson huquqlari mustahkamlangan boʻlsa-da, mamlakatdagi korrupsiya hamda inson huquqlarining muntazam ravishda poymol etilishi demokratik va ijtimoiy islohotlar jarayonini sekinlashtirmoqda.

AQSh davlat departamenti 2009-yilda eʼlon qilgan hisobotida Tojikistonni inson huquqlarini buzishda ayblagan. Chegara bilmas muxbirlar tashkiloti tomonidan 2023-yil uchun tuzilgan matbuot erkinligi indeksida Tojikiston 180 ta mamlakat orasidan 153-oʻrinni egallagan.

Yana qarang
-----------

* Osiyoda inson huquqlari

Manbalar
--------

1. ↑  „Tajikistan" (inglizcha). Qaraldi: 9-yanvar 2017-yil.
2. ↑  „Index 2023 – Global score" (inglizcha). *Chegara bilmas muxbirlar*. Qaraldi: 3-may 2023-yil.

Havolalar
---------

* Human Rights Watch: Tojikiston (inglizcha)
* Tojikistonda senzura – IFEX [en] (inglizcha)

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |