recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Yurak ishlashi
**Qorincha yurakning** pastki qismidagi ikkita katta kameradan biri bo'lib, qonni to'playdi va o'pka yoki tanaga haydaydi. Qorincha tomonidan haydaladigan qonni qorinchaga o'tishi esa yurakning yuqori qismida joylashgan qorinchadan kichikroq bo'lgan bo'lma tomonidan ta'minlanadi. Kameralar orasida intervertikulyarlar mavjud.Qorinchalararo interventrikulyar vositalar (masalan, interventrikulyar septum ), bir qorincha ichidagi intraventrikulyar vositalar (masalan, intraventrikulyar bloklar ).

To'rt kamerali yurakda, masalan, odamlarda, ikkita qon aylanish tizimida ishlaydigan ikkita qorincha mavjud: o'ng qorincha qonni kichik qon aylanish doirasiga, chap qorincha esa aorta orqali qonni katta qon aylanish tizimiga haydaydi .

Tuzilishi
---------

 Qorinchalar va qorincha septumini ko'rsatadigan yurak bo'limi
Qorinchalar yurak bo'lmachalariga qaraganda qalinroq devorlarga ega va yuqori qon bosimini hosil qiladi. Qonning butun tana va o'pka bo'ylab haydalishi uchun talab qilinadigan qorinchalar uchun fiziologik yuk, qorinchalarni to'ldirish uchun bo'lmada vujudga keladigan bosimdan ancha katta. Bundan tashqari, **chap qorincha** o'ngga qaraganda qalinroq devorlarga ega, chunki u qonni tana bo'ylab haydashi kerak, o'ng qorincha esa faqat o'pkani to'ldiradi. 

### Shakli

Chap qorincha o'ngga qaraganda uzunroq va konussimon shaklga ega .U sternokostal yuzaning kichik qismini va yurakning diafragma yuzasining sezilarli qismini tashkil qiladi; u hamda yurak uchini hosil qiladi. Chap qorincha esa o'ng qorinchaga qaraganda qalinroq va muskullidir, chunki u yuqori bosimda qonni haydaydi.

O'ng qorincha uchburchak shaklida bo'lib, yurak uchiga yaqin joylashgan. Uning devori uchki qismda eng qalin bo'lib,bo'lmachadan uning asosiga qarab ingichkalashib boradi. Biroq, ko'ndalang kesim orqali qaralganda, o'ng qorincha yarim oy shaklida ko'rinadi. O'ng qorincha ikki qismdan iborat: sinus va konus. Sinus - bu trikuspid qopqog'idan oqib chiqadigan oqim. O'ng qorinchani mushakdan uchta tasma ajratadi: parietal, septal va moderator. Moderator tasmasi oldingi papillyar mushak asosidan qorincha septumiga tutashadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „How your Heart works?". *HealthyWa*.
2. ↑  Leng J. Right ventricle. In: Weyman AE, ed. Principle andpractice of echocardiography. Philadelphia: Lippincott Williams& Wilkins, 1994:901–21
3. 1 2  Haddad F, Couture P, Tousignant C, Denault AY. The right ventricle in cardiac surgery, a perioperative perspective: I. Anatomy, physiology, and assessment. Anesth Analg. 2009;108(2):407-21. doi:10.1213/ane.0b013e31818f8623.
4. 1 2  Haddad F, Couture P, Tousignant C, Denault AY. The right ventricle in cardiac surgery, a perioperative perspective: I. Anatomy, physiology, and assessment. *Anesth Analg*. 2009;108(2):407-21. doi:10.1213/ane.0b013e31818f8623.
5. ↑  Farb A, Burke AP, Virmani R. Anatomy and pathology of theright ventricle (including acquired tricuspid and pulmonicvalve disease). Cardiol Clin 1992;10:1–21
**Seren qal’a** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: XIX asr. Qoraqalpogʻiston Respublikasining Qoraoʻzak tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Qorauzak" OFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Gipermetropiya** (yun. hypermetros— haddan tashqari va opos — koʻz) (sinonimi — **Uzoqdan koʻrish**) — koʻz nur sindirish (refraksiya) meʼyorining buzilishi. Odatda, koʻzning nur sindirish xususiyati 3 xil boʻladi. Birinchisida koʻzga tushgan nurlar toʻr pardada sinib, koʻz narsalarni yaxshi, normal koʻradi. Ikkinchisida nurlar fokusi kalta boʻlib, ular toʻr pardaga bormay, koʻzning ichida sinib, oʻz fokusida yigʻiladi. Bunda koʻzning koʻrish xususiyati faqat yaqinga yetadi, bu yaqindan koʻrish deyiladi. Uchinchisida esa koʻzga tashqi muhitdan tushgan nurlar toʻr pardadan „koʻzning orqasi", yaʼni „manfiy masofa"ga oʻtib ketadi. Bunda koʻz uzoqdan ham, yaqindan ham yaxshi koʻrmaydi, chunki nurlar fokusi uzokda yotadi; koʻz toʻr pardasiga faqat ayrim nurlar tushadiyu, lekin u tashqi muhitdagi buyumlar shaklini toʻliq aks ettira olmaydi.

Koʻzning nur sindirish xususiyati dioptriya bilan hisoblanib, yosh odamlarda gipermetropiya refraksiyasi ikki yoki koʻpi bilan uch darajagacha boʻlsa, uni akkomodatsiya qoplay oladi va odam 40—50 % gacha koʻrishi mumkin. Lekin bunday odamlarning koʻzi tez charchaydi, qizaradi, koʻzi va qovogʻida ogʻriq seziladi, boshi ogriydi. 40 yoshdan oshgan odamlarda esa, akkomodativ apparat yoshlarnikiday yumshoq va harakatchan boʻlmagani uchun akkomodatsiya kuchi kamayadi. Ular harflarni yaqindan oʻqiy olmaydilar. Gipermetropiya bolalarda gʻilaylikka olib keladi. Uzoqdan koʻruvchi kishilarga qavariq koʻzli koʻzoynak taqish tavsiya etiladi.

Yana qarang
-----------

* Miopiya
* Gʻilaylik

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
| Koʻzni tekshirish | *Oftalmologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Gʻanisher Yunusov** (1905-yil tavallud topgan — 1964-yil 1-aprel vafot etgan) — paxtakor, Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyati Guliston tumani Molotov nomidagi kolxoz dala brigadasi brigadiri. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1957-yil).

Hayoti va faoliyati
-------------------

1905-yilda Turkiston o‘lkasi Fargʻona viloyatining Andijon tumanida (hozirgi Oʻzbekiston Andijon viloyati Andijon viloyatida) kambagʻal dehqon oilasida tugʻilgan. Millati oʻzbek.

1930-yilda O‘zbekiston SSR Farg‘ona viloyati (hozirgi Andijon) Andijon tumanidagi Karl Marks nomli qishloq xo‘jaligi arteliga ishga kirib, tez orada paxtachilik brigadasini boshqaradi. 1940-yilda partiya chaqirig‘i bilan Toshkent (1963-yildan — Sirdaryo) viloyatidagi Och dashtni o‘zlashtirishga boradi. Mirzacho‘l (1952-yildan — Guliston) tumanidagi Molotov nomidagi paxtachilik kolxozida zveno, so‘ngra paxtachilik brigadasi brigadiri lavozimlarida ish boshlagan.

1947-yilda KPSS safiga qoʻshildi. U respublikadagi birinchi brigada sardorlaridan hisoblangan. U muntazam ravishda mo‘l paxta hosiliga erishdi, buning uchun 1944-1951-yillarda besh xil orden bilan taqdirlandi.

SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1957-yil 11-yanvardagi Farmoni bilan sovet paxtachiligini rivojlantirishda erishilgan ulkan muvaffaqiyatlar, paxta yetishtirishda fan yutuqlari va ilgʻor tajribalardan keng foydalanilgani, yuqori hosil olish uchun paxta xomashyosidan barqaror hosil olgani uchun Yunusov G‘anisher Lenin ordeni va "O‘roq va Bolg’a" oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

U umrining oxirigacha Molotov (1957-yildan — Lenin nomidagi) kolxozida ishlashni davom ettirdi. U o‘zining boy tajribasini yosh paxtakorlarga o‘rtoqlashdi. Oʻzbekiston Kompartiyasi MK aʼzoligiga saylangan (Partiyaning XVI qurultoyida). Sirdaryo viloyatining Guliston tumanida yashagan. 1964-yil 1-aprelda vafot etgan.

Mukofotlari
-----------

Lenin ordeni (1948, 1957);

Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1944, 1951);

"Shon-sharaf belgisi" ordeni (1946, 1950);

„Mehnat jasorati uchun" (1959).

Manbalar
--------



1. 1 2 3  „G’anisher Yusupov biografiyasi".
2. 1 2 3 4  Nekrolog, gazeta „Kizil Uzbekistoni", 3 aprelya 1964 goda
***Qalblar sayrgohi*** ( arabcha:  ) arab oʻrta asrlariga oid hikoyalar, latifalar va sheʼrlar toʻplamidir va bundan tashqari boshqa mavzudagi sheʼrlar iboratdir.  Yozuvchi Ahmad at-Tifoshiy (1184-1253) hozirgi Jazoirning Tiffex shahrida tug'ilgan va Tunis, Misr va Damashqda bilim olgan. Uning qiziqishlari huquq, tabiatshunoslik, astrologiya, she'riyat va ijtimoiy fanlarni o'z ichiga olgan.

Rene R. Xavamning *Les Délices des cœurs par Ahmad at-Tifachi* nomli fransuz tiliga tarjimasi 1971 va 1981 yillarda nashr etilgan va Edvard A. Leysi tomonidan ingliz tiliga tarjima qilingan *"Yuraklarning zavqi yoki nima topa olmaysiz" deb nomlangan. Bu kitob* 1988 yilda Gay Sunshine Press tomonidan nashr etilgan.Uning ingliz tilidagi nusxasi1989 yilda Lambda adabiy mukofotiga loyiq to'pildi

Yana qarang
-----------

* *Xursandchilik entsiklopediyasi*

Manbalar
--------

1. ↑  Shereen El-Feki*. Sex and the Citadel: Intimate Life in a Changing Arab World*. Chatto & Windus, 2013 — 223–225 bet. ISBN 978-0-7011-8316-5.
**Tifiy** (Tifis, Ifiy, qadimgi yunoncha: *Τῖφυς*) — yunon mifologiyasida mashhur munajjim, argonavt, Kolxida yoʻlida „Argo"ning rulchisi; Simplegadalar oʻrtasida kemani boshqarib, argonavtlarni boshqa falokatlardan qutqardi.

Agniy / Gagniyning (yoki Forbant va Girminaning) oʻgʻli. Ferekidning yozishicha, Ponteyning oʻgʻli. Asli yoki Beotiyadagi Tifa shahridan, yoki fespiyalik.

Baʼzi qadimgi mualliflarning fikriga koʻra, ochiq dengizda suzib yurish uchun birinchi marta murakkab yelkandan foydalanganlar argonavtlardir. Ulardan oldin yelkanlar umuman yoʻq edi yoki juda ibtidoiy edi. TifiygaAfina oʻrgatgan.

Seneka „Argo" kemasining boshqaruvchisi Tifiyni birinchi bo‘lib yelkanni amalda qoʻllagan odam, deb atadi:

*Tifiy birinchi boʻlib dengizga yelkanlarni yoyishga jurʼat etdi*
*va shamollarni yangi qonunlarga boʻysundirdi, soʻngra yelkanlarni shamolga qoʻydi*
*Janubiy shamol sadosi ularni uzun izlar boʻylab siljitib,*
*machtaning oʻrtasida, gohida esa oxirida.*
Tifiy mariandinlar yurtida kasallikdan vafot etdi. Uning oʻrniga argonavt, pahlavon, yaxshi rulchi Ankey keldi.

Manbalar
--------

1. ↑   Apolloniy Rodosskiy. Argonavtika I 104—109; Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka I 9, 16; Valeriy Flakk. Argonavtika I 417, 481; Statsiy. Fivaida VIII 213
2. ↑   Apoll. Rhod. I 105—108; II 854
3. ↑   Seneka. Medeya 2
4. ↑   Apolloniy Rodosskiy. Argonavtika II 846—848; Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka I 9, 23; Valeriy Flakk. Argonavtika V 13-20; Gigin. Mifi 14 (s.34); 18
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Tip (maʼnolari).

**Tip** (phylum) (hayvonlar sistematikasida) — yuksak taksonomik kategoriyalardan biri. T. darajasi berilgan muayyan hayvonlar guruhi (taksoni). T. oʻzaro qarindosh boʻlgan sinflarni birlashtiradi; koʻpincha sinfdan yirikroqtaksonlar — T.larga boʻlinadi. Bitta T.ga kiradigan organizmlarning umumiy tuzilish belgilari oʻxshash boʻladi.

Fransuz paleontologi J. Kyuvyenij hayvonlarni 4 shox (umurtqalilar, yumshoqtanlilar, boʻgʻimlilar, nurlilar) ga ajratish toʻgʻrisidagi taklifiga asoslanib, fransuz zoologi va anatomi A. Blenvin (1825) "T." tushunchasini fanga kiritadi. J.Kyuvye fikricha, T. oʻzgarmas, biri ikkinchisi bilan bogʻlanmagan. Rus olimlari A.O.Kovalevskiy va I.I.Mechnikovlar koʻp hujayrali organizmlarning barcha T.i embriogenezi umumiyligini aniqladi. Hozir T.ga muayyan guruhga mansub organizmlar kelib chiqishidagi umumiy stvol sifatida qaraladi. Hayvonot olamidagi T.lar soni va nomi toʻgʻrisida yagona fikr yoʻq. Har xil sistemalarga qaraganda hozir hayvonot dunyosida 10 dan 33 tagacha (koʻpincha 18—25) T. mavjud. Mas. J.Kyuvye davridan boshlab ayrim zoologlar halqali chuvalchanglar bilan boʻgʻimoyoqlilarni yagona boʻgimlilar T.iga birlashtirishni yoki yaqingacha T. hisoblangan eng sodda hayvonlarni bir necha T.ga boʻlishni tayutif etishadi. T.lar tarkibiy jihatdan ham bir-biridan farq qiladi. Masalan, plastinkalilar T.i 2, pogonofalar 150, boʻgʻimoyoklilar bir mln.dan koʻproq turni oʻz ichiga oladi. Shuningdek, T.ning kenja T.ga boʻlinishida ham munozarali fikrlar mavjud.

Sistematik nomenklaturada T. (typus) — muayyan takson nomining tavsifi bilan bogʻliq boʻlgan oʻsimlik yoki hayvon nusxasi (golotip); agar golotip nusxa saqlanmagan boʻlsa, etalon sifatida shu seriyadagi boshqa nusxalar (paratip) yoki tipik material olingan joydan yigʻilgan yangi nusxalar (laktotip), baʼzan T.ning original tavsifi yoki rasmi etalon sifatida qabul qilinadi. Urugʻ T.i — shu urugʻ tavsifi uchun asos boʻlgan tur; T. oilasi — T. urugʻi....TIPIYA (yun. typos — iz; nusxa) — oʻzlashma qoʻshma soʻzlarning birinchi qismi; poligrafiya usulida nashr, chop etish bilan aloqadorlikni bildiradi (mas. fototipiya, avtotipiya).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**PlayStation** (boshqa nomlari **PS**, **PS1** yoki **PSX**) — Sony Computer Entertainment tomonidan ishlab chiqarilgan videooʻyin konsoli. Ushbu konsolning chiqish sanasi Yaponiyada 3-fevral 1994-yil,, Shimoliy Amerikada 9-sentyabr 1995-yil, Yevropada 29-sentyabr 1995-yil hamda Avstraliyada 15-noyabr 1995-yilda boʻlib oʻtdi. Shuningdek, ushbu PlayStation Nintendo 64 va Sega Saturn kabi beshinchi avlod videooʻyin konsollari bilan raqobatlasha oladi.

Modellar
--------

### PlayStation One

PlayStationning ilk original versiyasi boʻlgan PlayStation One Sony tomonidan ishlab chiqildi. Chiqish sanasi — 7-iyul 2000-yil. a smaller, redesigned version of the original PlayStation. Shuningdek, Sony PS Onedan keyin PlayStation 2ni chiqardi.

Eslatmalar
----------

1. ↑  PlayStation (yaponcha: *プレイステーション* *Pureisutēshon*?)

Manbalar
--------

1. ↑  „Business Development/Japan".  Sony Computer Entertainment Inc. 22-aprel 2004-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-dekabr 2007-yil.
2. 1 2  „SCEE 2000—Key Facts and Figures" (deadlink).  Sony Computer Entertainment Europe. 19-sentyabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-noyabr 2006-yil.
**Platon Ivanovich Ivanov** (1891 — 1968) — psixolog olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1968), professor (1938), 1927-yildan Oʻzbekistonda. Dastlab Samarkanddagi Oʻzbek oliy pedagogika institutida dars bergan. Nizomiy nomidagi Toshkent pedagogika institutida ped. (1930—39), psixologiya kafedralari (1939—68) mudiri. Shu institutda psixologiya laboratoriya ni ochgan va unga rahbarlik qilgan. Psixologiyaning turli masalalariga, xususan, iroda va harakter tarbiyasiga oid bir necha asarlari, pedagogika institutlari talabalari uchun darsliklari nashr etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Platsenta** (lotincha: *placenta* — kulcha), bola oʻrni — homiladorlik davrida hosil boʻladigan va homila bilan ona organizmini bir-biriga bogʻlab, ular oʻrtasida moddalar almashinuvini taʼminlaydigan organ. Homila Platsenta orqali ona qonidan kislorod hamda oziq moddalar olib, unga parchalanish mahsulotlari va karbonat angidrid ajratadi. Platsenta homilaga har xil moddalar kelishini boshqarib, toʻsiq vazifasini ham oʻtaydi. Platsentada fermentlar va vitaminlar boʻladi; unda ona organizmiga taʼsir etuvchi gormonlar (gonadotropin, estrogen, progesteron) va boshqa moddalar sintezlanadi. Platsenta homiladorlikning 4-oyida toʻliq shakllanadi: normal rivojlangan homila Platsentasi yumaloq, qalin, yumshoq, shakli kulchaga oʻxshaydi. Homila Platsentaga kindik yoki kindik tizimchasi orqali birikadi. Platsentaning ikkita yuza-si: bachadon devoriga qaragan ona yuzasi (bazal plastinka) va ichkariga — amnion (homila qopi) boʻshligʻiga qaragan homila yuzasi boʻladi. Kindik qon tomirlar bilan shu homila yuzasiga bi-rikib turadi. Platsenta funksiyasining buzilishi homiladorlikda turli asoratlar-ga, mas, bolaning chala tugʻilishi, Platsentaning erta ajralishi, homiladorlik toksikozlari va boshqalarga sabab boʻladi (yana qarang Yoʻldosh).

Oʻsimliklar Platsentasi gulli oʻsimliklarda urugʻkurtakli tuguncha ichidagi oʻsimta; qirqqulokdoshlarda sporangiyli boʻrtma. Platsenta orqali kurtak ona oʻsimlik bilan bogʻlanib turadi.

Yana q.
-------

* Yoʻldosh

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tavqe** (arab. — shoh yorligʻi, farmoni, muhri) — xattotlik uslubi, arab yezuvidagi xat uslublaridan biri. Shoh farmon va nishondari, qozixona, mahkama hujjatlari, asosan, T.da bitilgan. Harflarning yarmi tekis chiziq, yarmi doyra chiziklar asosida yoziladi; yozuv tez bitilganligi uchun harflar, soʻzlar qoʻshilib yozilgan. Harflar shakllari suls yozuvinikiga oʻxshab ketadi, ammo "T."da "alif" va harf tayoqchalari birmuncha kaltaroq, harflardagi egmalar yey shaklida emas, koʻproq oʻtkir burchak hosil qilib bukiladi. Nasx yozuvchi xattotlar T.ni oson egallagan. Ibn Muqla, Ibn Bavvob va boshqa xattotlar T. xatining ustasidir.

Baʼzi hollarda Qurʼon suralari boshlanishi, keltirilgan ibora va jumlalar hamda kitob xotimalari shu xatda bitilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Amaliy geometriya** — chizma geometriya fanining qonun-qoidalari asosida bajarilgan ilmiy tadqiqot ishlari nati-jalarini qurilishda, mashinasozlikda, meʼmorlik va boshqa sohalarda qoʻllash bilan shugʻullanadigan fan sohasi. Umuman analitik geom. chizma geom. differensial geometriya, proyeksiyalash geometriyasi va boshqa sohalar qoidalarini ishlab chiqarishning turli sohalarida qoʻllash bilan shugʻullanadigan geometriyani A.g. deb yuritish mumkin.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
*P. insignis* yogʻoch
***Platonia insignis***, ***Platonia*** turkumining yagona turi, Braziliya, Paragvay, Kolumbiya va Gayananing nam oʻrmonlarida Janubiy Amerikada oʻsuvchi Clusiaceae oilasiga mansub daraxt. Keng tarqalgan nomlari orasida **bacuri** (bacurí, bacury, bakuri, pacuri, pakuri, pakouri, packoeri, pakoeri), **maniballi**, **naranjillo** va **bacurizeiro** bor.

  

*Platoniya* Yangi Kaledoniyada *oʻsuvchi Montrouziera* bilan bogʻliq.

Tavsif
------

*Platonia insignis* — balandligi 25-40 m ga yetadigan daraxt. Uning poʻstlogʻida piramidal toj va moʻl-koʻl sariq lateks mavjud. Barglari qarama-qarshi, oddiy choʻzinchoq yoki elliptik shaklda, uzunligi 8-15 sm va yaltiroq toʻq yashil, chetlari toʻlqinsimon va teriga oʻxshash.

Gullari 5-7 dona pushti rangda, beshta gulbargli. Mevasi yumaloqdan ovalgacha, 7-14 sngacha uzunlikdagi, qalin, sariq poʻstga ega. Mevasi papayyaga oʻxshaydi. Po‘stloq bosilganda sariq rangli lateks chiqadi. Yopishqoq oq eti xushboʻy, shirin va nordon taʼmga ega. Meva ichida 3 tadan 5 tagacha urugʻlar mavjud.

Oq qorinli toʻtiqush (*Pionites leucogaster*) oʻsimlikning changlatuvchisi hisoblanadi .

Oʻstirish va foydalanish
------------------------

 Bakuri plantatsiyasi
Bakuri mevalari uchun oʻstiriladi, undan turli xil ziravorlar va ichimliklar tayyorlanadi. Meva tarkibida yuqori miqdorda fosfor, temir va vitamin C mavjud. Yogʻli jigarrang urugʻlaridan teri kasalliklarini davolash uchun uy sharoitida ishlatiladi.

Yog 'va sariyogʻ
----------------

 Bakuri yogʻi
Bakuri yogʻi teriga tez kirib boradigan tripalmitinning yuqori darajasi (50 % dan 55 %) tufayli yuqori soʻrilish tezligiga ega. Meva tarkibidagi palmitoleik kislotaning yuqori miqdori (5 %) bakuri yogʻini yumshatuvchi va namlovchi vosita sifatida foydali qiladi.

**Fizik-kimyoviy maʼlumotlar**

| Indeks | Birlik | Malumot qiymati |
| --- | --- | --- |
| Yod indeksi | gl2/100g | 57 |
| sovunlanish koʻrsatkichi | mgKOH/g | 211 |
| kislotalilik | mgKOH/g | 10,71 |
| Peroksid indeksi | meq/kg | 5 |
| Birlashish nuqtasi | °C | 35 |

Kimyo
-----

Platoniya trioksijenli *ksantonlarning* tabiiy manbaidir. Lateks tarkibida rezinotol mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  Ruhfel, B. R. V. Bittrich, C. P. Bove, M. H. G. Gustafsson, C. T. Philbrick, R. Rutishauser, Z. Xi, and C. C. Davis (2011). Phylogeny of the Clusioid Clade (Malpighiales): Evidence from the Plastid and Mitochondrial Genomes. American Journal of Botany 98: 306-25.
2. ↑  Morais, L. R. Banco de Dados Sobre Espécies Oleaginosas da Amazônia, não-publicado
3. ↑  „*Platonia insignis*". 18-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-avgust 2010-yil.
**Tavorixi guzida** — nomli tarixiy asar, muallifi nomaʼlum.

Tarixi
------

„Tavorixi guzida" eski o‘zbek tilida yozilgan asar bo‘lib, asosan, O‘zbekistonning XVI asr boshlaridagi tarixidan hikoya qiladi. Unda, shuningdek, muallifning taʼkidlashicha, O‘g‘uzxon va Alanquvo tarixi, yaʼni turkiy xalqlarning qadimgi tarixi, Chingizxon hukmdorligi va Temuriylar saltanati voqealari ham qisqacha bayon qilingan. Asarning tarixiy voqealar bayoni nuqtai nazaridan eng qimmatlisi, bevosita muallif qalamiga mansub qismi Abulxayrxon va Shayboniyxon tarixlaridir. Asarning muallifi nomaʼlum, lekin Shayboniyxonning saroy tarixchilaridan bo‘lgani matnning o‘zidan bilinadi va uning bevosita topshirig‘i bilan yozilgani uning boshlanishidayoq taʼkidlangan: *„Bilgilkim bu kitobning tasnifig‘a, bu tavorixning taʼlifig‘a sabab ul bo‘ldikim… podshohi muazzam sohib as-sayf val qalam imom az-zamon va xalifa ar-Rahmon himmatidin oliy tutub, davlat rikobin bosib, Movarounnahr viloyatini olib, davlat va saodat birla taxtgohida o‘lturub, xutba va siqqa (tanga)ni imom az-zamon va xalifa ar-Rahmon nomi birla muzayyan va mukarram qilg‘onda, muborak xotirig‘a andog‘ keldikim, to guzida tarixlardin intixob qilib, bir guzida so‘zlarni jamʼ etib tartib doirasig‘a kelturgay va ul podshohi kishvaristonning haqiqatin va avlodi kiromining mohiyatin elga bildurgay. Ul sababdin bu faqir, haqir, zaif an-nahif ar-rojiy… g‘a farmon bo‘ldikim… Taqi kitobg‘a „Tavorixi guzida" — „Nusratnoma" ot berildi, bu tavorixi zarif to‘qqiz yuz sakkizda jumod ul-avval oyida (1502-yil noyabr) jamʼ etilib bitildi"*.
Hozirgi vaqtda „Tavorixi guzida"ning birorta ham mukammal nusxasi mavjud emas. Jahon kitob xazinalarida uning nisbatan to‘la va qisqa tahrirdagi o‘nga yaqin nusxalari borligi maʼlum. Nisbatan to‘la ikki nusxadan biri Britaniya muzeyida (№ Or.3222) va ikkinchisi — Rossiya FA Osiyo xalqlari institutining Sankt-Peterburg bo‘limi kutubxonasida (№V-745) saqlanadi. O‘zR FA Sharqshunoslik instituti xazinasida „Tavorixi guzida"ning to‘rtta qisqa tahrirdagi nusxalari bor. Qayd etilgan nusxalar asosida asarning fotofaksimil matni ham chop etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Ziyayeva D*. Oʻzbekiston tarixiga oid manba va tadqiqotlar (XIX—XX asr boshlari) monografiya*. Toshkent: Nurafshon business, 2020 — 456 bet.
2. ↑  Masʼul muharrir Habibullayev N.N*. Oʻzbekiston tarixi (xrestomatiya) 3-jild*. Toshkent: Fan va texnologiya, 2014 — 380 bet.
Qovurilgan oʻrgimchak va hasharotlar sotayotgan ayol. Kambodja, 2010.
**Qovurilgan oʻrgimchaklar** Kambodjaning ayrim yerlarida mashhur boʻlgan yegulikdir. Poytaxt Pnompenda koʻp sotilmasa-da, mamlakatning boshqa shaharlarida kundalik taom sifatida yeyiladi. Yirik oʻrgimchaklar oʻrmonlarda ovlanib, yogʻda qovuriladi. Bu anʼana qachon boshlangani nomaʼlum, bir taxminga koʻra Qizil Khmerlar hukmronligi paytidagi ocharchilik tufayli shunday ozuqa isteʼmol qilinishi boshlangan, deyiladi.

Bunda asosan katta tarantulalar pishiriladi, bir porsiyasi 300 riel (~150 soʻm) turadi. Tayyorlangan oʻrgimchaklarga sarimsoq, tuz, qayla qoʻshiladi. Mazasi "tovuq va baliqqa oʻxshaydi, "deb taʼriflangan.

Manbalar
--------

1. 1 2  Eating spiders in Skuon, Cambodia
2. ↑  Ray, Nick (2002), *Lonely Planet Cambodia*, Lonely Planet Publications, ISBN 1-74059-111-9. p. 308.
3. ↑  ABC News Online (2-sentabr, 2002). "Spiderwomen serve up Cambodiaʼs creepy caviar Wayback Machine saytida arxivlandi (2008-06-03)..

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsda ***Qovurilgan oʻrgimchaklar*** mavzusiga oid fayllar bor. |
**CTR** (inglizcha: *click-through rate* — tiqillatib kirish tezligi) — Internet-marketingdagi koʻrsatkich. CTR banner yoki reklamani bosish sonining foiz sifatida oʻlchanadigan taassurotlar soniga nisbati sifatida aniqlanadi . Texnika va internet rivojlanishi eskicha uslubdagi marketing reklamalariga qo‘shimcha shaklda yangicha internetdagi reklamalarning ham yaralishiga sababchi bo‘ldi. Yangi reklama uslublari paydo bo‘lishi esa o‘z-o‘zidan reklama samaradorligini hisoblash formulalari shakllanishiga olib keldi. CTR ham xuddi shu formulalardan biri hisoblanadi.

**CTR ni hisoblash formulasi:**

{\displaystyle {\text{CTR}}={{\text{Bosishlar soni}} \over {\text{Taassurotlar soni}}}\times 100(\%)}
* Masalan: reklama **10 marta** koʻrsatilgan va **2 marta** reklamaga qiziqish bildirilib reklamani bosish orqali maʼlum yoʻnaltirilgan havolaga oʻtilgan. Shunda uning CTR ko‘rsatgichi **20%** ni tashkil qiladi.

CTR qisqartmasi **„si-ti-ar"** deb talaffuz qilinadi. CTR har qanday reklama kompaniyasi samaradorligining muhim koʻrsatkichidir. CTR indikatori internetdagi har qanday gipermatn havolasiga qoʻllanilishi mumkin. Eng yuqori CTR ko‘rsatgichi qidiruv tizimlarida kontekstli reklamada bo‘lishi mumkin, bunda reklama beruvchilarning reklamalari foydalanuvchi qidiruv soʻrovlariga qarab koʻrsatiladi.

Reklamaning CTR (bosish tezligi) ga quyidagi omillar muhim taʼsir koʻrsatadi:

* Bannerlarga joylashtirilgan rasmlar va matnlar.
* Hajm, katta reklamalar koʻproq eʼtiborni tortadi.
* Yorqinlik va kontrast.
* Media (ovoz, video) yoki animatsiyadan foydalanish.
* Interaktivlik.
* Reklama maydonidagi joylashuv o‘rni.

**CTR** koʻpincha reklama birligi yoki reklama maydoni sifatining oʻlchovi hisoblanadi. Shu bilan birga esda saqlash lozimki, rasmli reklama uchun CTR qiymati uni koʻradigan foydalanuvchilar sonidan *(taassurotlar soni)* va ular unga beradigan eʼtibordan ancha kam ahamiyatga ega. Umuman olganda CTR qanchalik yuqori bo‘lsa marketing kompaniyasi davomida reklamalar orqali odamlar eʼtiborini jalb qilish shunchalik samarali bo‘ladi. Shuningdek CTR reklamangiz, kontentingiz va veb-sahifalaringiz qidiruvchilar uchun qanchalik mos ekanligini koʻrsatishdan tashqari, CTR ham organik va pulli qidiruvda qidiruv tizimlari boʻyicha reytingga taʼsir qiladi. CTR orqali Google reyting algoritmi sizning reklamangiz yoki veb-sahifangiz qidiruv sahifasida qayerda koʻrinishini aniqlaydi. Bu sizning veb-saytingizni qidiruv natijalarida qancha odam koʻrishi va saytingizga shu maʼlumotni olish uchun kirishiga taʼsir qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  CTR — opredelenie
2. ↑  Click-Through Rate Formula
3. ↑  Click-Through Rate (CTR)

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Lonjeron** (frans. longeron, longer — boʻylama yurish) — muhandislik inshootlari, uchish va harakatlanish qurilmalari (koʻpriklar, samolyotlar, avtomobillar, vagonlar, kemalar va boshqalar) ning asosiy kuch tushadigan qismi. Konstruksiyasining uzunligi boʻyicha (boʻylamasiga) joylashadi. Masalan, uchish apparatida — samolyot qanoti, fyuzelyajidagi va vertolyotning koʻtaruvchi vinti parragidagi L. (koʻndalang toʻsin) konstruksiyaga mustahkamlik, bikrlik beradi; avtomobilda — L. avtomobil ramalarining boʻylama toʻsini; unga dvigatel, yurish qismi, kuzov, bamper (bufer) lar va boshqa mahkamlanadi. L. tavrsimon, qutisimon, shvellersimon va quvursimon kesimli boʻladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**„Harbiy hamdoʻstlikni mustahkamlash uchun" medali** — Rossiya prezidenti huzuridagi Hukumat aloqalari va axborotlashtirish federal agentligining idoraviy medali boʻlib , Rossiya Federatsiyasi FAPSIning 1996-yil 22-maydagi buyrugʻi bilan taʼsis etilgan. 2003-yil 1-iyulda FAPSI bekor qilinganligi munosabati bilan ushbu medalni berish toʻxtatildi.

Mukofotlash qoidalari
---------------------

"Jangovar hamdoʻstlikni mustahkamlash uchun" medali bilan federal aloqa va axborotlashtirish organlarining harbiy xizmatchilari (harbiy xizmatchilardan tashqari) va fuqarolik xodimlari;

* harbiy hamdoʻstlik va harbiy hamkorlikni mustahkamlashdagi xizmatlari uchun;
* federal aloqa va axborotlashtirish organlarining jangovar va safarbarlik tayyorgarligini mustahkamlashga qoʻshgan katta shaxsiy hissasi uchun;
* Mashqlar, manevrlar va hukumat aloqalari va axborotlashtirish federal agentligiga boshqa xizmatlardagi alohida xizmati uchun taqdirlanadi.

Baʼzi hollarda medal Rossiya Federatsiyasining boshqa fuqarolari va xorijiy davlatlarning federal hukumat aloqa va axborot organlariga yuklangan vazifalarni hal qilishda aniq yordami uchun berilgan. Medal koʻkrakning chap tomoniga taqiladi va harbiy kiyim kiyish qoidalarida belgilangan tartibda davlat mukofotlaridan keyin joylashtiriladi. Qabul qiluvchining „Harbiy xizmatdagi farqi uchun" idoraviy medali boʻlsa, uning oldida „Harbiy hamdoʻstlikni mustahkamlagani uchun" medali joylashgan.

Medalning tavsifi
-----------------

Medal tombakdan qilingan, diametri 32 mm boʻlgan doira shakliga ega, har ikki tomonida qavariq hoshiya bilan chegaralangan. Medalning old tomoni markazida kesishgan qilichlar fonida qalqonning boʻrtma tasviri joylashgan, qalqonning markazida besh qatordan iborat"JANGDAGI HAMDOʻSTLIGINI MUSTAHKAMLASH UCHUN"; pastki qismida eman shoxlarining relyef tasviri joylashgan. Medalning orqa tomonida markazda boʻrtma yozuv mavjud: „FAPSI"; ustki qismida — tebranish lentasining relef tasviri; pastki qismida dafna shoxlarining relyef tasviri joylashgan.
Koʻz va halqa yordamida medal kengligi 24 mm boʻlgan ipak muare tasmasi bilan qoplangan beshburchak blokga ulanadi. Lentaning chetlari boʻylab 5 mm kenglikdagi koʻk chiziqlar; oʻrtada — 5 mm kengligida qizil chiziq bilan ajratilgan teng yashil chiziqlar.

Manbalar
--------



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Soʻqoq** — Parkent tumanidagi qishloqlardan biri. Soʻqoq fuqarolar yigʻini shu nomli qishloq va shirkat xoʻjaligi hududlarida tashkil topgan. Yer maydoni - 6826 gektar.

Aholisi
-------

Aholi soni 9064 kishi boʻlib (2006-yil hisobiga koʻra), asosan, oʻzbeklar. Aholi zichligi - 133,3 kishi/km².
Qishloqda 4 ta maktab, kutubxona, klub, qishloq davolash punkti, poliklinika, maishiy xizmat koʻrsatish uyi, aloqa boʻlimi, avtomat telefon stansiyasi mavjud.

Tarixi
------

Mahalliy oqsoqollarning fikriga koʻra „Soʻqoq" soʻzi turkiycha — „yolgʻiz oyoq yoʻli", arab tilida esa — „kiyik yoʻli" ma'nosini bildiradi. Baʼzilar qishloq nomini uning shifobaxsh suvlari bilan bogʻliq deyishadi. Bu yerda arxeologik yodgorlik hisoblangan qoʻrgʻonlar va qabristonlar mavjud. Mazkur qoʻrgʻonlarda arxeologik qazilmalar olib borish xalqimiz oʻtmishiga koʻpgina oydinliklar kiritishi mumkin.

Joylashuvi
----------

Soʻqoq qishlogʻi Parkentdan 18 km janubi-sharqda, Chotqol togʻ tizmalarining gʻarbiy etaklarida, So`qoqsoy daryosining sohillarida joylashgan. Yer sathi notekis, dengiz yuzasiga nisbatan 940-1360 metr oraligʻida oʻzgaradi. Qishloqdagi mavjud zilol buloqlar markazlashtirilgan ichimlik suvi tarmogʻini va Soʻqoqsoyni suv bilan taminlab turadi. Ba'zi buloqlarning suv sarfi 10 l/sek ga yetadi. Soʻqoq dam olish maskani ob-havosi, tabiiy joylashishi, shifobaxsh buloq suvlari bilan mamlakatimiz va uning tashqarisida dong taratgan. Qishloqning toqqa tutashgan qismida togʻ meliorativ tajriba stansiyasi, meteostansiyasi hamda „Parkent" togʻ-oʻrmonchilik xoʻjaligi ish olib boradi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Parkent tumani*, Ilmiy-ommabop nashr (o`zbekcha), Toshkent: "O`qituvchi" nashriyoti, 2006-yil — 80-81-bet bet. ISBN 5-645-04605-6.
**Ifimedeya** (Iphimedia, Ifimeda, qadimgi yunoncha: *Ἰφιμήδεια*) — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni. Dastlabda piloslik maʼbuda **i-pe-me-de-ja** boʻlgan.

Triopning qizi, Aloeyning xotini (yoki Poseydonning qizi). U Poseydonni sevib qolgan, qoʻllari bilan dengiz suvini olib, koʻkragiga quygan. Poseydondan Ot va Efialt (Aloadlar) ismli ikki oʻgʻil tuqqan. Yoki Poseydon Enipey qiyofasini olgan va unga egalik qilgan.

U Frakiya qaroqchilari tomonidan oʻgʻirlab ketilgan va Naksosga olib borilgan, Frakiya yetakchilaridan biriga erga berilgan. Keyinchalik oʻgʻillari tomonidan ozod qilingan. U Milasdagi kariyaliklar tomonidan sharaflanadi. Delfidagi Polignot suratida Aidada tasvirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Predmetno-ponyatiyniy slovar grecheskogo yazika. Mikenskiy period. L. 1986. S.142, imya ne svyazano s imenami s Ifi- iz *\*Fiphi-*
2. ↑  Gomer. Odisseya XI 305
3. ↑  Gigin. Mifi 28
4. ↑  Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka I 7, 4; Pindar. Pifiyskie pesni IV 89
5. ↑  Ovidiy. Metamorfozi VI 116
6. ↑  Diodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka V 50, 6; 51, 1; Parfeniy. O lyubovnix strastyax 19
7. ↑  Pavsaniy. Opisanie Elladi X 28, 8

Adabiyotlar
-----------

* *Ифимедия, мать Алоадов: догреческое божество в гомеровском эпосе*.
**Igdalen** (fransuzcha: *Igdalen*), shuningdek, **igdalan** (fransuzcha: *Igdalan*) va **agdal** (fransuzcha: *Agdal*) — Nigeraning shimoli-gʻarbiy qismida, shuningdek, Mali va Jazoirda istiqomat qiluvchi berber xalqi hisoblanadi.

Igdalenlar Malining sharqiy qismida istiqomat qiluvchi idaksaxaqlar xalqiga yaqin hisoblanadi. Madaniy nuqtai nazardan esa igdalenlar tuareglarning aʼzosidir. Kel-fervan, kel-tamat va boshqa qabilalar bilan birgalikda, igdalenlar Kel-Air konfederatsiyasini tashkil etadi.

Ular asosan islom diniga eʼtiqod qilishgan.

Tarixi
------

Qadimda ular choʻponlar va murabitlar tabaqasidan boʻlishgan.

Igdalenlar berberlar orasida birinchilardan boʻlib, Sahroi Kabirdan janubga koʻchib oʻtishgan deb ishoniladi. Ular taxminan XI asrda Niger daryosi vodiysiga joʻnashgan. Hozirda ular Air platosida istiqomat qilishadi.

Tili
----

Igdalenlar Tagdal tilida soʻzlashishadi. Y songay tillarining shimoliy qismiga kiradi, ammo ularga tuareg tillarining taʼsiri katta boʻlgan.

Hudud va aholi soni
-------------------

Igdalenlar asosan Nigeraning shimoli-gʻarbiy qismida, masalan Tanut va Tchintabaraden shaharlarida istiqomat qilishadi. Biroq, Mali va Jazoirning chegaradosh hududlarida ham igdalen aholi punktlarini uchratish mumkin. Chorvachilikning mavsumi vaqtida igdalenlar janubga, shimol tomondagi choʻlga borishadi.

*Ethnologue*ning bahosiga koʻra, dunyoda taxminan 27 000 igdalen xalqining vakillari mavjud.

Yana qarang
-----------

* Daussaxak
* Tuaregi

Manbalar
--------

1. ↑   Тагдал в Ethnologue. Languages of the World.
2. 1 2 3  Bernard Surugue, Catherine Baroin, Edmond Bernus, Yveline Poncet*. Du sel et des dattes: introduction a l'étude de la communauté d'In Gall et de Tegidda-n-tesemt*. Centre nigérien de recherches en sciences humaines, 1966.
3. ↑  Olson, James Stuart*. The peoples of Africa: an ethnohistorical dictionary*. Westport, Conn.: Greenwood Press, 1996. ISBN 0-313-27918-7.
Thai Airways International Public Company Limited (Tay: hảhảhhẗ thāiộnẗhẢ thālạlạlḢ khālīlḱhār)- 1961-yilda tashkil topgan aviakompaniyaning korporativ shtab-kvartirasi Bangkokning Chatuchak tumanidagi Vibhavadi Rangsit yoʻlida joylashgan. 2012-yilning oʻrtalarida yangi Airbus A320 yordamida Thai Smile nomi ostida mintaqaviy aviatashuvchini ishga tushirdi.

Tailand Suvarnabhumi aeroportidagi asosiy markaz va Pxuket xalqaro aeroportidagi ikkilamchi markaz ishlaydi, aviakompaniya va uning shoʻba korxonalari Boeing va Airbus keng fyuzelyajli samolyotlaridan tashkil topgan 64 ta samolyot parkidan foydalangan holda 37 mamlakatdagi 101 dan ortiq yoʻnalishlarga parvoz qiladi. Tailand Smile shoʻba korxonasi esa tor korpusli samolyotlarni boshqaradi. 2013-yildan boshlab Bangkok va Los-Anjeles oʻrtasidagi qatnovlar Seul yaqinidagi Incheon xalqaro aeroporti orqali amalga oshirilgan. Biroq, u 2015-yil 25-oktabrda AQShdagi xizmatini tugatdi. Tailandning yoʻnalishlar tarmogʻida Yevropa va Osiyoga parvozlar ustunlik qiladi, ammo aviakompaniya Okeaniyaning beshta shahriga xizmat koʻrsatadi. Tailand Xitrou aeroportiga xizmat koʻrsatadigan birinchi Osiyo-Tinch okeani aviakompaniyasi edi. Osiyo-Tinch okeani tashuvchilari orasida kompaniya Yevropadagi eng yirik yoʻlovchi operatsiyalaridan biriga ega. 2021-yil holatiga koʻra, Tailandning eng uzun yoʻnalishi — Suvarnabhumi aeroportidan (VTBS) Xitrou aeroportiga (LHR) (5950 milya). 2019-yil oxiriga kelib, uning 22 054 nafar xodimidan 1 438 nafari uchuvchilari mavjud ekanligi aniqlangan.

Kabin xizmatlari
----------------

**Qirollik birinchi toifasi (birinchi daraja)**
Tailand Royal First Class hozircha mavjud emas. Aviakompaniyaning buyurtma boʻyicha soʻnggi 3 ta Boeing 777-300ER samolyotlari Royal First Class saloni bilan jihozlanishi rejalashtirilgan.

**Royal Silk Class (Biznes klass)**
Tailandning Royal Silk Class o‘rindiqlari Tailandning barcha samolyotlarida o‘rnatilgan. Burchak qobiqli dizayn oʻrindiqlari 150 dan 160 sm gacha (58 dan 62 dyuymgacha) balandlikda va 51 dan 55 sm gacha (20 dan 21,5 dyuymgacha) kenglikga ega. Taʼmirlashdan oldin Boeing 777-300ER samolyotlarida Royal Silk oʻrindiqlari Kopengagen, Oslo, Stokgolm va Moskvaga reyslarda premium ekonom-klass oʻrindiqlari sifatida sotilgan edi. Royal Silk o‘rindiqlarining yangi to‘plami THAIning Boeing 777-300ER, Boeing 787-8 va Airbus A350-900 samolyotlarida mavjud. Taylandga yangi 787-9s yetkazib berilgandan soʻng, endi yangi samolyot bortida Zodiac Cirrus yoki Reverse Herringbone oʻrindiqlari mavjud.

**Iqtisodiyot klassi**
Tailandning iqtisod klassi samolyot turiga qarab 81 dan 86 sm gacha (32 va 34 dyuym) oʻrindiqlarni taklif qiladi. AVOD bilan shaxsiy ekranlar Airbus A350-900, Boeing 777-200ER/-300ER, Boeing 787-8/-9 samolyotlarida mavjud.

Manbalar
--------

* 

* Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-06-22).

Havolalar
---------

Tay aviakompaniyalarining qatnov roʻyxati 2018 Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-06-22).
**Abu Amir Nujayd** (arabcha:  — Ismoil ibn Nujayd ibn Ahmad as-Sulamiy an-Naysoburiy) — so‘fiy shayx.

Tasavvuf tariqatining yirik na­moyandasi. Abu Abdurrahmon as-Sulamiyning bobosi. Hadis hofizi Hamdon as-Sulamiyning nabirasidir. Abu Usmon Hiriyning shogirdi. Abu-l-Hasan Bishr as-Sijziy, Abu Salama al-Bovardiy, Abu Nasr al-Qabboniy, Abu Amr az-Zujojiy, Abu Bakr al-Kattoniy, Abu-l-Husayn Muzayyinlar suhbatidan bahramand bo‘lgan. Tasavvufda ko‘proq malomatiyya tariqatiga rag‘bat bildirgan. U „*Al-Juz’ fi-l-­hadӣs*" („*Hadis ilmida kitob*") nomli asar yozgan. Na­voiy „*Nasoyim ul-muhabbat*"ga „*Nafahot ul-uns*"­dan ushbu shayx haqidagi bobni aynan kiritgan.

Adabiyotlar
-----------

1. Alisher Navoiy. TAT. — T.: Gʻafur Gʻulom nomidagi NMIU, 2011. X, 224;
2. Alisher Navoiy. Qomusiy lug‘at. — T.: 2016. I;
3. Erhan Yetik. „İbn Nüceyd". TDV İA — İstanbul: 1999. XX, 234-235.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abu Bakr Kuluiy (Kalaviy) Naddof** (? — 1366) — hunarmand (jun tituvchilar oqsoqoli, jun tituvchi — naddof), 1365 — 66 yillarda moʻgʻul bosqinchilariga qarshi Samarqandda koʻtarilgan sarbadorlar qoʻzgʻoloni rahbarlaridan biri. Qoʻzgʻolon Moʻgʻuliston xoni Ilyosxoʻja 1365 — 66 yillarda Movarounnahrga hujum qilgan davrda boshlandi. Qoʻzgʻolon rahbari Mavlonozoda va A. B. K. N. Samarqand amiri qochib ketgach, shahar mudofa-asini oʻz qoʻllariga olib, fuqaroni qurollantirganlar va moʻgʻullar hujumini qaytarganlar. Shundan soʻng sarbadorlarning bevosita ishtirokida shahar aholisini talash va zoʻravonlik boshlangan. Amir Husayn Samarqandga yurish qilib, Konigilda sarbadorlar boshliqlari ustidan shar’iy sud jarayoni oʻtkazib, A. B. K. N.ni oʻlimga mahkum etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Abu Bakr Kuluiy Naddof" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abu Bakr Muhammad Korzaniy** (arabcha: ابو جعفر محمد كرزاني — Abu Bakr Muhammad ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Muso ibn Rijʼa ibn Hanish Korzaniy) — roviy.

Abu Bakr Muhammad Korzaniy X asr boshida Korzon qishlogʻida tugʻilgan. Abu Bakr Muhammad Korzaniyning ota-bobolari taniqli muhaddis va roviylaridan boʻlgan. U boshlangʻich taʼlimni tugʻilib oʻsgan qishlogʻi Korzanda otasi Ahmad va bobosi Muhammadlardan olgan. U taʼlim olish bilan birga dehqonchilik qilgan va boshqa dehqonlarga rahbarlik (raislik) ham qilgan.

Shogirdlari
-----------

Abu Bakr Muhammad Korzaniy Muhammad Korzaniydan esa Abu Muhammad Ahmad ibn Ali Dabusiy va Abu Saʼd Idrisiylar hadis tinglagan. Abu Saʼd Idrisiyning yozishicha u Arbinjonga borganida Abu Bakr Muhammad Korzaniydan hadis yozib olgan.

Vafot
-----

Abu Bakr Muhammad Korzaniy 370/980-981 yildan oldin Rabinjon shahrida vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Abu Abdulloh Yoqut Hamaviy. Muʼjamu-l-buldon. J, 4. — Bayrut, 1979. 428.
2. ↑  Abdulkarim Samoniy. Ansob. J, 3. — Bayrut, 1988. 27.
3. ↑  Abu Abdulloh Yoqut Hamaviy. Muʼjamu-l-buldon. J, 9. — Bayrut, 1979. 344.

Adabiyotlar
-----------

* Suyundik Mustafo Nurotoiy. Xatirchilik tabarruk siymolar. — T.: Muharrir. 2010. 31.
**Ozar** (taxallusi; toʻliq nomi Lutf Alibek Ogʻoxon Begdiliy oʻgʻli) (1722— 1780) — shoir va adabiyotshunos. Eronning Qum, Sheroz va Isfahon shaharlarida yashab, fors tilida ijod etgan. Zamondoshi shoir Mir Sayd Ali Mushtoq taʼsirida sheʼrlar yozgan. "Vola", "Naghat" taxalluslari bilan ham asarlar yaratgan. Sheʼrlar devoni mavjud. "Yusuf va Zulayho", "Daftari noʻh osmon" kabi doston va tazkiralar muallifi. Mashhur asarlaridan biri "Otashkada" (1779) 2 kitobdan iborat boʻlib, unda 10—18-asrlarda Eron, Movarounnahr va Hindistonda yashab ijod etgan 842 shoir hayoti va ijodi haqida maʼlumot berilgan, ularning asarlaridan namunalar keltirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Buyuk Britaniya Mustaqillik partiyasi** ( **UKIP** ; /ˈjuːkɪp/ *YOO-kip* ) Birlashgan Qirollikdagi yevroskeptik, o'ng qanot populistik siyisiy partiyadir. Partiya 2010-yillarning oʻrtalarida parlamentning ikki a'zosiga ega bo`lgan. Buyuk Britaniyani Yevropa Parlamentida ifodalovchi eng yirik partiya boʻlganida oʻzining eng katta muvaffaqiyat darajasiga erisgan. Hozirda partiyani Nil Xemilton boshqarmoqda.

UKIP 199q1-yilda Alan Sked tomonidan Londonda tashkil etilgan yagona nashrdan iborat Evroskeptik partiya bo'lgan Anti-Federalist Liga sifatida paydo bo'lgan. 1990-yilda u UKIP deb o'zgartirildi.Ammo uning o'sishi sekinligicha qoldi. 1997-yilda Yevroskeptik Referendum partiyasi tarqatib yuborilgunga qadar uni asosan ortda qoldirdi. 1997-yilda Sked partiyaning nufuzli arbobiga aylangan Nayjel Faraj boshchiligidagi fraksiya tomonidan hokimiyatdan chetlashtirildi. 2006-yilda Faraj rasman lider bo'ldi va uning rahbarligi ostida partiya kengroq siyosiy platformani qabul qildi. Immigratsiyaning o'sishi, xususan oq britaniyalik ishchilar sinfi bilan bog'liq xavotirlardan foydalandi. Bu 2013-yilgi mhalliy saylovlar, 2014-yilgi Yevropa parlamenti saylovlari va 2015-yigi umumiy saylovlarda sezilarli yutuqlarga erishildi. 2016-yilgi Brexit referendumida Buyuk Britaniya Yevropa Ittifoqidan chiqish uchun ovoz berganidan so'ng, Faraj UKIP rahbari lavozimini tark etdi. Keyinchalik Brexit partiyasiga qo`shildi. Keyinchalik UKIP o'zining ovoz ulushi va a'zoligi keskin pasayib ketdi, deyarli barcha saylangan vakillaridan mahrum bo'ldi.

Tarixi
------

### Tashkil etish va dastlabki yillar: 1991–2004

 Dastlabki UKIP logotipi
UKIP 1991yilda tarixchi Alan Sked tomonidan tashkil etilgan Evroskeptik siyosiy partiya Anti-Federalist Liga sifatida faoliyat boshlangan. Liga yaqinda imzolangan Maastrixt shartnomasiga qarshi chiqdi. Hukmron Konservativ partiyani Birlashgan Qirollikni Yevropa Ittifoqidan (EI) chiqarishga undashga harakat qildi. Liberal partiyaning sobiq nomzodi, Bryugge guruhi aʼzosi hamda London Iqtisodiyot maktabi (LSE) professori Sked LSEning Yevropa tadqiqotlari dasturidan dars berayotganda yevroskeptitsizmga oʻtgan edi. Anti-federalistik liganing bayrog'i ostida Sked 1992-yilgi umumiy saylovad Bath uchun parlament a'zoligiga (MP) nomzod bo`lgan. Saylovada 0,2% ovoz to'plagan. 1993-yil 3-sentabrda LSEda boʻlib oʻtgan Liga yigʻilishida Briytaniya Milliy partiyasi (BNP) bilan chalkashmaslik uchun ataylab "Britaniya" atamasidan chetlashgan holda, bu guruh Buyuk Britaniya Mustaqillik partiyasi deb oʻzgartirildi.

* Buyuk Britaniyadagi evroskeptitsizm
* Rossiyaning 2016 yilgi Brexit referendumiga aralashuvi
* Buyuk Britaniya siyosiy tarixida 2010-yillar

Manbalar
--------

### Iqtiboslar

1. 1 2 3  Ford & Goodwin 2014. sfn error: no target: CITEREFFordGoodwin2014 (help)