recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Korolyov Aleksey Vasilyevich** (1897. 15.5, Ryazan — 1960.24.5, Toshkent) — geolog olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1960). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1947), geol.-mineralogiya fanlari doktori (1942), professor (1942). Moskva konchilik akademiyasini tugatgan (1926).

Oʻrta Osiyo geol. boshqarmasi konsultant-geologi (1929—37). Oʻrta Osiyo politexnika institutida dotsent (1930—33), kafedra mudiri (1932). Ilmiy ishlari Qoramozor konlarining geologik xususiyati, elementlarning geokimyoviy tarixi va Yerning rivojlanish tarixida ruda hosil qiluvchi elementlarning rolini aniqlashga bogʻishlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

* Struktura i metallogeniya Almalika. Nekotorie voprosi teorii endogennogo rudoobrazovaniya, 2 izd. T. 1970.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Bilgi qutisi:
Muallif – Imom Tabaroniy

**"Al-Mu’jam al-avsat"** (arab. المعجم الأوسط) – buyuk hadis roviyi Imom Tabaroniy (874-971 milodiy, 260-360 hijriy) tomonidan yozilgan mashhur hadis kitoblaridan biri.

Tavsif
------

Maktaba Shomilaga koʻra, kitobda 9500 ga yaqin hadis mavjud. Bu Imom Tabaroniyning boshqa kitoblari qatorida yozgan yirik hadis kitoblaridan biridir. Kitobda "sahih", "zaif" va "mavzu" (toʻqima) hadislar keltirilgan.

Nashrlari
---------

Kitob dunyoning koʻplab tashkilotlari tomonidan turli tillarda nashr etilgan:  

• Al-Mu’jam al-avsat (7 jild): Nashr qilingan: DKI, Bayrut, 2012).  

• Al-Mu’jam al-avsat, arabcha–urducha, (7 jildli toʻliq toʻplam. Nashr qilingan: Non, Dorussalom  



1. ↑  „Mu'jam al-Awsat". *www.alkitab.com*. Qaraldi: 30-aprel 2019-yil.
2. ↑  „المعجم الأوسط • الموقع الرسمي للمكتبة الشاملة". *shamela.ws*.
3. ↑  „Ma’ajim al Tabarani". *mahajjah.com*. Qaraldi: 30-aprel 2019-yil.
4. ↑  „al-Mu`jam al-awsat". *www.amazon.co.uk*. Qaraldi: 30-aprel 2019-yil.
5. ↑  „Mu'jam al-Awsat (7 vol) المعجم الأوسط للطبراني". *www.alkitab.com*. Qaraldi: 30-aprel 2019-yil.
6. ↑  „Urdu: Al-Mujam Al-Awsat Arabic - Urdu (7 Volumes Full Set). By Imam Tabrani". *www.darussalaam.co.uk*. Qaraldi: 30-aprel 2019-yil.
**Xurritlar**, xurriylar — til jihatidan urartlarga qardosh boʻlgan qad. qabilalar. Shim. Mesopotamiya va Dajla daryosining soʻl irmoklari havzasida mil. av. 3ming yillikdan, mil. av. 2ming yillikdan esa Furot daryosining yuqori va oʻrta havzasida, Suriya, Tavr togʻlari, qisman Falastinda va boshqa yerlarda yashaganlar. X.ning eng koʻp tarkalgan markazi Zakavkazye boʻlgan degan taxminlar mavjud. Suriya va Mesopotamiyada X. somiylar bilan aralash yashashgan. Mil. av. 16 —13-asrlarda X. Shimoliy Mesopotamiyada Mitanni davlatini barpo etib, Xett podsholigita kuchli taʼsir koʻrsatgan. Mil. av. 2 —1-ming yillik boshidagi ossuriy manbalarida X. subareylar deb qayd etilgan. Mil. av. 1-ming yillikda X. Armaniston togʻlari atrofida tarqoq holda yashashgan. X. mixxat yozuvidan foydalanishgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Samoviy yuzlik haykali** (ukraincha: *Пам'ятник Небесній сотні*) yoki **Ukrainaning barcha halok boʻlgan qahramonlari sharafiga yodgorlik** — Qoʻshma Shtatlarda birinchi boʻlib Kievdagi Qadr-qimmat inqilobi (Evromaydan) paytida vafot etganlar uchun yodgorlik. Blumingdale (Blumingdale, Illinoys), Chikago yaqinida, Muqaddas Andrery Ukraina pravoslav cherkovi yonida. Yodgorlik xoch shaklida yasalgan.

Yodgorlik mualliflari taniqli haykaltarosh, Ukrainada xizmat koʻrsatgan artist Yevgeniy Prokopov va meʼmor Orest Baranikdir.

Yodgorlikni oʻrnatish uchun mablagʻ toʻplashda AQSh-ning ukraina jamoatchiligi ishtirok etadi va yodgorlik qurilishini senator Jon Makkeyn qoʻllab-quvvatladi.

2015-yil sentabr oyida ochilgan. Muqaddas marosim Kiev va Butun Rus-Ukraina Patriarxi Filaret tomonidan oʻtkaziladi (UOC-KP).

Ochilishda Ukraina moliya vaziri Natalya Yaresko, Ukrainaning Chikagodagi bosh konsuli Larisa Gerasko, Illinoys gubernatori Bryus Rauner va kongressmen Piter Roskam ishtirok etadi. Ochilish marosimida senatorlar Jon Makkeyn va Mark Kirkning tabrik maktublari oʻqiladi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Monument to Heavenly Brigade to be unveiled in Illinois" (en). *The Ukrainian Weekly*. Qaraldi: 3-iyul 2017-yil.
2. ↑  *VIDIA.* „У США встановили перший пам'ятник "Небесній Сотні"" (22-sentabr 2015-yil). 13-mart 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-iyul 2017-yil.
3. 1 2 3 4  „У США відкрили пам'ятник Небесній Сотні" (uk). *5 канал*. Qaraldi: 3-iyul 2017-yil.
4. 1 2 3 4  „У США відкрили перший пам'ятник Небесній Сотні" (uk). *VIDIA® Медіа-портал української діаспори* (21-sentabr 2015-yil). Qaraldi: 3-iyul 2017-yil.
5. 1 2 3 4  „У Блумінгдейл відкрили пам’ятник Небесній Сотні". *Час i Подii*.  www.chasipodii.net. 5-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-iyul 2017-yil.
6. 1 2 3  „У США відкрили перший в країні пам'ятник Небесній Сотні".  espreso.tv. 2-fevral 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-iyul 2017-yil.
**Aleksey Leonidovich Sorokin** (1972-yil 5 -aprelda Moskvada tug'ilgan) - VEB.RF moliyaviy korporatsiyasi raisining o'rinbosari. Ilgari u Rossiya—2018 futbol boʻyicha jahon chempionatiga tayyorgarlik koʻrish va oʻtkazish boʻyicha tashkiliy qo'mita raisi va bosh direktori lavozimlarida ishlagan.

Biografiya
----------

1994-yilda Moskva davlat lingvistik universitetining tarjimonlik fakultetini tamomlagan. Ikki tilda - ingliz va fransuz tillarida erkin so'zlasha oladi.

O'qishni tugatgandan so'ng Rossiya Federatsiyasi Tashqi ishlar vazirligiga xizmatga kirdi va u yerda 2000-yilgacha ishladi.

2002-yilda Tashqi ishlar vazirligi Diplomatik akademiyasining xalqaro huquq fakultetini tamomlagan.

2004-yil aprel oyida u Moskva sport qo'mitasi boshlig'ining o'rinbosari (keyinchalik - Moskva shahri) hukumatining Jismoniy tarbiya va sport qo'mitasi raisining o'rinbosari (keyingi o'rinlarda - Moskva shahri) lavozimini egalladi), xalqaro sport ishlariga rahbarlik qildi va boshqarmaning mintaqalararo aloqalari. 2004-yilda Moskva shahar Jismoniy tarbiya va sport qo'mitasini Sergey Korol boshqargan, 2005-yilda uning o'rniga Mixail Stepanyants tayinlangan.

Eslatmalar
----------

Havolalar
---------

* Gazeta saytidagi dosye. RU
* Sport veb-saytidagi dosye. RU
* Aleksey Sorokin, "Rossiya-2018" tanlov qo'mitasi bosh direktori. "Lenta. Ru" 14.12.2010
* Aleksey Sorokin: "Bizda pul ishlash uchun hech qanday rag'bat yo'q." Vedomosti 21/12/2011
**Alen Sutter** (fransuzcha: *Alain Sutter*) 1968-yil 22-yanvarda Bernda tavallud topgan. Shveytsariyalik futbolchi, hujumkor yarim himoyachi, „Grasshoppers" va Shveytsariya terma jamoasidagi oʻyinlari bilan tanilgan. 1994-yilgi jahon chempionati ishtirokchisi.

Futboldagi faoliyati
--------------------

Sutter oʻz faoliyatini Shveytsariyaning eng qadimgi klublaridan biri „Grasshoppers Zurichda" boshlagan. Faoliyatining boshida Alen „Young Boys" klubiga ijaraga berildi. 1993-yilda kreativ yarim himoyachi Germaniyadan kelgan selektsionerlarning eʼtiborini tortdi. Xuddi shu yili u Nyurnbergga koʻchib oʻtdi. 1994-yil AQSHda boʻlib oʻtgan jahon chempionatida milliy terma jamoa uchun oʻyinlarda oʻzini muvaffaqiyatli koʻrsatgan Sutter "Bavariya" kabi eng mashhur boʻlgan nemis klubiga oʻtdi. Ammo yuqori raqobat tufayli, 1995-yilda Alan Bundesliganing „Frayburg" jamoasiga oʻtishga qaror qildi. 1998-yilda Satter Amerikaning „Dallas Bern" klubida oʻtkazgan ikki mavsumdan soʻng professional faoliyatini tugatishga qaror qiladi.

Hozirgi kunga kelib sobiq futbolchi Alen Satter Shveytsariya televideniyasida faoliyat yuritmoqda va eng muhim oʻyinlarni sharhlash bilan mashgʻul boʻlmoqda.

Terma jamoada
-------------

Futbolchining terma jamoadagi faoliyati noaniq boʻlgan. Sutterning faoliyatining choʻqqisi 1994-yil deb hisoblanadi. U oʻshanda AQSHdagi jahon chempionatida muvaffaqiyatli ishtirok etgan. Turnirda Alen Kolumbiya, Ruminiya va AQSh terma jamoalariga qarshi oʻyinlarda maydonga tushdi. Ruminiyaliklarga qarshi kechgan duelda u gol urgan va jamoaning 1/8 finalga chiqishiga yordam bergan.

Keyinchalik, faoliyatida muntazam ravishda pasayish kuzatilgan. Sutter Shveysariya terma jamoasi safida 68ta o‘yin o‘tkazib, jami hisobda 5ta gol kiritishga muvaffaq boʻlgan.

Yutuqlari
---------

**"Grassxoppers"**

* 1Chempion Futbol boʻyicha Shveytsariya chempionati — 1990/91
* Shveytsariya kubogi sohibi — 1988/89, 1989/90
* Shveytsariya Superkubogi sohibi — 1989-yil

Jamoalari
---------

| Nomi | Mamlakat | Yillar |
| --- | --- | --- |
| Grasshopper-Club Zürich | Shveytsariya | 1985-1987 |
| BSC Young Boys | Shveytsariya | 1987-1988 |
| Grasshopper-Club Zürich | Shveytsariya | 1988-1993 |
| FC Nürnberg | Germaniya | 1993-1994 |
| Bayern de Múnich | Germaniya | 1994-1995 |
| SC Freiburg | Germaniya | 1995-1997 |
| Dallas Burn | AQSh | 1997-1999 |

Manbalar
--------

1. ↑  „Швейцария VS. Колумбия 0:2" (ru).  soccerway.com (27-iyun 1994-yil). 7-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-iyul 2016-yil.
2. ↑  „Румыния VS. Швейцария 1:4" (ru).  soccerway.com (22-iyun 1994-yil). 7-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-iyul 2016-yil.
3. ↑  „США VS. Швейцария 1:1" (ru).  soccerway.com (18-iyun 1994-yil). 26-noyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-iyul 2016-yil.
**Samsung Galaxy S20** — Samsung Electronics tomonidan ishlab chiqarilgan Android asosidagi smartfon. Samsung Galaxy S20 smartfoni, Samsung Galaxy S20+ va Samsung Galaxy S20 Ultra bilan birgalikda Samsung kompaniyasining San-Fransisko shahrida boʻlib oʻtgan Galaxy Unpacked 2020-yil 11-fevraldagi koʻrgazmasida namoyish etildi.

Tarix
-----

Samsung kompaniyasining San-Fransisko shahrida boʻlib oʻtgan Galaxy Unpacked 2020-yil 11-fevraldagi koʻrgazmasi Galaxy Z Flip taqdimoti bilan boshlandi, yana Galaxy Buds+ quloqchini namoyish etildi. Lekin mazkur marosimning asosiy qurilmalari — Samsung Galaxy S20, Samsung Galaxy S20+ va Samsung Galaxy S20 Ultra turkumidagi flagmanlar boʻldi. Telefonning nomi dastlab Galaxy S11 deb taxmin qilingan edi, chunki u avvalgi Galaxy S10 dan keyingi smartfon edi. Biroq, 2020-yil yanvar oyida ketma-ket sizdirilgan maʼlumotlar telefon nomini ochib berdi Galaxy S20. Bundan tashqari, telefonga oid tafsilotlar chiqarilishidan oldin keng tarqalib ketdi, shuning uchun telefonning texnik xususiyatlari va dizayniga oid deyarli barcha tafsilotlar chiqarilishidan oldin ma'lum bo'ldi. Leaker Maks Vaynbax haqiqiy telefonni chiqarilishidan bir oy oldin qo'lga kiritdi va bu odamlar taxmin qilgan hamma narsani tasdiqladi. Mutaxassislarning ta'kidlashicha, fevral oyigacha "kompaniya taqdim etishni rejalashtirayotgan barcha narsalar allaqachon sizib chiqib ketgan." Telefonning texnik xususiyatlariga oid jadvallardan tashqari, marketing materiallari va telefonlarning real hayotdagi tasvirlari ham sizdirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Rebecca, Fleenor* „Samsung Galaxy S20 Unpacked event 2020" (inglizcha). *Cnet*. Qaraldi: 16-iyun 2022-yil.
2. ↑  *Jagmeet, Singh* „Samsung Galaxy Unpacked 2020: Samsung Galaxy S20 Series, Galaxy Z Flip, Galaxy Buds+, and More Expected" (inglizcha). *Gadgets360*. Qaraldi: 16-iyun 2022-yil.
3. ↑  *DIMAX* „Galaxy S20, S20+ va S20 Ultra taqdim qilindi – narx va jihatlari" (oʻzbekcha). *Terabayt*. Qaraldi: 16-iyun 2022-yil.
4. ↑  *Jessica, Dolcourt* „Galaxy S20 vs Galaxy S11: Samsung's rumored name change makes my head spin" (inglizcha). *Cnet*. Qaraldi: 16-iyun 2022-yil.
5. ↑  *Yoni, Heisler* „Samsung’s full Galaxy S20 lineup just leaked in a real-life photo" (inglizcha). *BGR*. Qaraldi: 16-iyun 2022-yil.
**Samoviy yuzlik yodgorligi** (ukraincha: *Пам'ятник Небесній сотні*) — Kiev shahridagi Evromaydan qahramonlari maydonida joylashgan qadr-qimmat inqilobi (Evromaydan) paytida vafot etganlar uchun yodgorlik Ternopil.

Kompozitsiyaning balandligi 9 metr (postamensiz), figuraning oʻzi deyarli 3 metr, bronzadan yasalgan.

Kompozitsiya dekorativ boʻronning ramzi boʻlib, unda Samoviy yuzning timsoli sifatida himoyalanmagan yigit va farishta tasvirlangan.

 Ternopildagi Samoviy yuz haykali loyihasi

Tarixi
------

Ternopil meri Sergey Nadal tashabbusi bilan shaharda Samoviy yuzlik xotirasiga yodgorlik oʻrnatishga qaror qilindi. 2014-yil mart oyi boshida ochiq tanlov eʼlon qilindi. Hududni har tomonlama obodonlashtirish orqali yodgorlikni Yevromaydon qahramonlari maydoniga oʻrnatishga qaror qilindi.

2015-yilda, Ukraina Mustaqillik kuni arafasida, kelajakdagi yodgorlik joyiga eslatuvchi tosh oʻrnatildi. Kuzda maydonni obodonlashtirish va boʻlajak yodgorlikka poydevor qoʻyish ishlari boshlandi.

2015-yilning yozida „Samoviy yuzlik" yodgorligining eng yaxshi dizaynini aniqlash uchun tanlov oʻtkazildi. Haykaltarosh Roman Vilgushinskiy va meʼmor Ivan gʻolib chiqdi.

2015-yil sentabr oyida Ternopil shahar kengashi ijroiya qoʻmitasi loyiha-smeta hujjatlarini tasdiqladi, buning natijasida „Samoviy yuzlik" yodgorligini ishlab chiqarish va oʻrnatish uchun shahar byudjetidan 2 million 441 ming 559 griven ajratildi.

2016-yil 14-oktabrda,Muqaddas onasini himoya qilish kuni va Ukraina himoyachisi kuni Ternopolda Samoviy yuzning haykali tantanali ravishda ochiladi. Haykal Evromaydon qahramonlari maydoniga oʻrnatilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „В Тернополе открыли памятник Героям Небесной Сотни (фото)" (ruscha). Qaraldi: 3-iyul 2017-yil.
2. ↑  „PRESS-ЦЕНТР | Zaxіdnoukraїnskiy іnformatsіyniy portal".  press-centr.com. 29-fevral 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-iyul 2017-yil.
3. ↑  „Конкурси".  www.rada.te.ua. 5-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-iyul 2017-yil.
4. ↑  „Пам'ятник Небесній Сотні варто доопрацювати, вважають тернополяни - 20 хвилин" (ukraincha).  te.20minut.ua. 6-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-iyul 2017-yil.
5. ↑  „Чому Тернопіль досі без пам'ятника Небесній Сотні - 20 хвилин" (ukraincha).  te.20minut.ua. 11-iyul 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-iyul 2017-yil.
6. ↑  „У Тернополі відкрили пам’ятник Небесній сотні" (ukraincha).  zikua.tv. Qaraldi: 3-iyul 2017-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
**Fonos** (boshqa Φονος) — qadimgi yunon mifologiyasida qotillikning tasviri.

Mifologiya
----------

### Hesiod

Gesiod Teogoniyasida (226-232) Fonosning nasl-nasabini boshqa birodaru opa-singillari bilan birga tasvirlab berdi:

"Va nafratlangan Eris kasalmand Fonosni tugʻdi, Letu va Limosa va yegʻloqi Algosa;
Gismin, Meki, Fonos va Androktasiya;
Nikeya, Psevdiya, Logos va Amfillogiya;
Disnomiya va Ata doimo bir birining yonida va Xorkos eng koʻp yerdagi odamlarga zarba beradi;
Gesiodga tegishli „Gerkules qalqoni" dostonida Fonos qalqonda tasvirlangan koʻplab figuralardan biri edi.

### Esxil

"… menga quloq soling, xudolar, biz bilan nima his qilyapsiz! Uzoq vaqt davomida qilingan ishlarning qonini yangi mukofot bilan qaytarib oling. Qadimgi Qotillik (**Phonos**) nasl tugʻishni toʻxtatsin! ".
Amfiaray kuchli Tydeusni („ Yettiga qarshi Fibaga qarshi urushda") yovuz ismlar bilan qayta-qayta qoralaydi: qotil, shahardagi tartibsizlikni yaratuvchisi, Argos aholisi uchun yovuzlikning asosiy oʻqituvchisi, Eriniyaning chaqiruvchisi, xizmatkor. **fonos** ".
### Kvint Smirnskiy

Fonos afsonalarda eslatib oʻtilgan, u urushning boshqa xudolari bilan birga janglarda qatnashadi.

„Keyin jang jabhalari toʻqnash keldi: qoʻrquv har ikki tomonda ham yangradi. Oʻsha paytda kurash qiyin edi; Kidoimos F**onos** bilan birga dahshatli yuz bilan olomon orasidan oʻtib ketdi …".

Manbalar
--------

1. ↑  Гесиод*. Теогония* — 228 bet.
2. ↑  Caldwell, p. 42 lines 226—232, with the meanings of the names (in parentheses), as given by Caldwell, p. 40 on lines 212—232.
3. ↑  „PONOS - Greek God or Spirit of Hard Labour & Toil (Roman Labor)". *www.theoi.com*. Qaraldi: 13-aprel 2021-yil.
4. ↑  Гесиод*. Щит Геракла* — 155 bet.
5. ↑  Эсхил*. Орестея*.
6. ↑  Эсхил*. Семеро против Фив* — 569—574 bet.
7. 1 2  Квинт Смирнский*. После Гомера*.
**Lindiwe Mabuza** (1938-yil 13-avgust - 2021-yil 6-dekabr) Janubiy Afrikalik siyosatchi, diplomat, shoir, akademik, jurnalist va madaniy faol edi. U aparteidga qarshi faol boʻlib, Janubiy Afrikaning birinchi demokratik tarzda saylangan parlamenti aʼzosi sifatida oʻz mamlakatiga xizmat qilishni davom ettirdi. Keyin u taniqli diplomat sifatida faoliyatini davom ettirdi. U Janubiy Afrika sanʼat asarlarini vatanga qaytaruvchi Ifa Lethu jamgʻarmasining oqsoqollar maslahat kengashida ishlagan. U Buyuk Britaniyada joylashgan Dramatic Need xayriya tashkilotining homiysi va bolalar uchun ijodiy sanʼatni targʻib qilgan va Thabo Mbeki fondining maslahat kengashi aʼzosi boʻlgan. U Buyuk Britaniyaning Nelson Mandela bolalar jamgʻarmasi raisi boʻlib ishlagan.

Faoliyati
---------

Mabuza Janubiy Afrikaning KvaZulu-Natal shtatidagi Nyukasl shahrida tugʻilgan. U oʻrta maktabni Nyukasldagi Sent-Luis Betrand oʻrta maktabida tamomlagan. Keyin u Lesotodagi Roma kollejiga oʻqishga kirdi va sanʼat bakalavri darajasini oldi. Aparteid Janubiy Afrikada ish topish uchun kurashi tufayli Mabuza Svazilendga koʻchib oʻtdi va ingliz va zulu tillari oʻqituvchisi boʻldi. 1964-yilda u Qoʻshma Shtatlarga koʻchib oʻtdi va Stenford universitetiga oʻqishga kirdi va u yerda ingliz tili boʻyicha magistrlik darajasini tamomladi. U Minnesota universitetida Amerika tadqiqotlari yoʻnalishi boʻyicha ikkinchi magistrlik darajasini olish uchun davom etdi. 1968-yilda Minnesota universitetining sotsiologiya kafedrasi oʻqituvchisi boʻldi. 1969-yilda u Ogayo universitetiga adabiyot va tarix kafedrasi dotsenti lavozimiga kirdi. Keyinchalik 1993-yilda u Kuala-Lumpurda (Malayziya) diplomatiya boʻyicha oʻqishni tamomladi. Uning Janubiy Afrikani tark etishiga sabab boʻlgan Janubiy Afrikadagi irqiy segregatsiyaning shaxsiy tajribasi va Fuqarolik huquqlari harakatida afro-amerikaliklarning ogʻir ahvoliga duch kelishi Mabuzani Janubiy Afrika va Afrikadagi oʻz xalqini ozod qilish uchun kurashga qoʻshilishga undadi. 1975-yilda u Afrika Milliy Kongressiga (ANC) qoʻshildi va Zambiyadagi Lusakaga koʻchib oʻtdi. 1977-yilda u ANCdagi ayollar uchun feministik jurnal *- "Ayollar ovozi"* muharriri boʻldi. U, shuningdek, Zambiyadan Afrikaning koʻplab mamlakatlariga radioeshittirishlar olib boradigan ANC radiostansiyasi boʻlgan "Radio Freedom"da radio jurnalisti va eshittirishchisi boʻlgan. U, shuningdek, ANC Madaniyat qoʻmitasining raisi edi.

Manbalar
--------


1. ↑  „Poet and freedom fighter Lindiwe Mabuza passes away". *The Citizen* (7-dekabr 2021-yil). Qaraldi: 7-dekabr 2021-yil.
2. ↑  *Nolundi.* „Biography of Lindiwe Mabuza by Kayla Johansen". *www.sahistory.org.za* (2-fevral 2017-yil). Qaraldi: 6-aprel 2017-yil.
3. ↑  *Refugees, United Nations High Commissioner for*. „Mabuza, Lindiwe" (inglizcha). *UNHCR*. Qaraldi: 6-aprel 2017-yil.
4. ↑  „Mabuza, Lindiwe 1938– – Dictionary definition of Mabuza, Lindiwe 1938– | Encyclopedia.com: FREE online dictionary" (inglizcha). *www.encyclopedia.com*. Qaraldi: 6-aprel 2017-yil.
**Astrophysics and Space Science** ("Astronomiya va kosmik fan") — astronomiya, astrofizika hamda kosmik fanlar jurnali. Hamda ushbu jurnal astrobiologiyaning astrofizik jihatlarini, shuningdek astronomiya, astrofizika, kosmik fanlardagi yangi kashfiyotlar, ilmiy maqolalarni yoritib berish maqsadida nashr qilinadigan xalqaro ilmiy jurnal hisoblanadi. Jurnal ikki oyda bir marta ingliz tilida chop etiladi. Astronomiya va kosmik fan jurnali 1968-yilda tashkil etilgan va Springer Science + Business Media tomonidan umumiy hamkorlik asosida nashr etilgan. 2016-yildan 2020-yilgacha professor Elias Brinks va professor Jeremi Mold ushbu ilmiy jurnalda bosh muharrirlar edi. 2020-yildan boshlab yagona bosh muharrir sifatida professor Elias Brinks faoliyat yurita boshladi. Jurnal bosh muharriri sifatida Zdenek Kopal (Manchester universiteti) (1968-1993) va Maykl A. Dopita (Avstraliya Milliy Universiteti) (1994-2015) kabi bir qancha ilm-fan hodimlari faoliyat yuritganlar. Astronomiya va kosmik fan junali nahr qilinishi modeliga ko'ra gibrid (Transformtiv) jurnal hisoblanadi.
2021-yilgi ma'lumotlarga ko'ra jurnal saytida yuklab olishlar soni 124,024 ga teng. Rasmiy saytga tashrif buyuruvchilar soni ham salmoqli qiymatni tashkil etadi.

Abstraktlashtirish va indekslash
--------------------------------

2020-yilgi ma'lumotlarga ko'ra jurnalning ta'sir omili 1,833 ga teng.Besh yillik ta'sir omili 2020-yilgi ma'lumotlarga ko'ra 1,661 ga teng.

Jurnal quyidagi ma'lumotlar bazalarida abstraktlanadi. Hamda ushbu ro'yxatdagilar asosida indekslanadi:

* Akademik OneFile
* Akademik qidiruv
* Astrofizika ma'lumotlar tizimi
* Kimyoviy referatlar xizmati
* CSA/ ProQuest
* Joriy tarkib / Fizika, kimyo va Yer fanlari
* Statistikaga joriy indeks
* EBSCO ma'lumotlar bazalari
* EI/Compendex
* GeoRef
* INIS atom indeksi
* Tekshirish
* ISIS fan tarixining joriy bibliografiyasi
* Ilmiy iqtiboslar indeksi
* Scopus
* SIMBAD
* Zentralblatt matematika
* Google Scholar
* Japanese Science and Technology Agency (JST)
* Journal Citation Reports/Science Edition
* ProQuest Advanced Technologies & Aerospace
* Database
* Norwegian Register for Scientific Journals and Series
* ProQuest-ExLibris Primo
* ProQuest-ExLibris Summon
* SCImago
* TD Net Discovery Service
* UGC-CARE List (India)
* Wanfang
* OCLC WorldCat Discovery Service

Jurnalning elektron ISSN — 1572-946X, chop etishdagi ISSN — 0004-640X.
LCCN raqami — sn79018902, OCLC raqami — 37915714.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Jurnalning rasmiy sayti".  Astrophysics and Space Science. Qaraldi: 12-iyun 2022-yil.
2. ↑  „The evolution of the Science Citation Index".  International mikrobiology. Qaraldi: 13-iyun 2022-yil.

Havolalar
---------

Jurnalning mualliflik huquqi va ruxsatlari
Springer siyosati
**Morenali relyef** - muzliklar taʼsirida paydo boʻladigan relyef. Muzliklar togʻ jinslarini yemirib, ularni bir joydan ikkinchi joyga koʻchiradi. Chekingan muzliklar yirik (gʻoʻlatosh, harsang toshlar), mayda (shagal) toshlar va qum hamda qumoq jinslarni qoldirib ketadi. Bu yotqiziqlar koʻpdan-koʻp tepalar, chuqurliklar (koʻpincha koʻllar) hosil qiladi. Morenali relyef Rossiyaning Yevropa qismida keng tarqalgan va tuproq qatlami qalin boʻlganidan ancha tekis koʻrinadi. Togʻlarda ham Morenali relyefni uchratish mumkin. Togʻlarda vodiy yon bagʻirlarida morenalardan hosil boʻlgan ayrim va qator tepaliklar ajralib turadi. Oxirgi morena yotqiziqlaridan yoy shaklidagi morena uyumlari va xilma-xil tepaliklar paydo boʻladi. Togʻlardagi morena yotqiziqlarida tuproq qatlami yupqaroq, lekin, unumdor boʻladi. Morenali relyef Oʻrta Osiyo togʻlarida keng tarqalgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Asʼhob ul-uxdud** (*arabcha*: choh egalari) – "Buruj" surasining 4-oyatidan keltirilgan iqtibos. A.U. haqida "Tarixi anbiyo va hukamo"da quyidagicha maʼlumot berilgan: ular asli yamanlik boʻlib, oʻzlariga oʻxshash imonsiz Zulvos ularga podshoh boʻlgan. Zulvosning sehrgar vaziri qarigan chogʻida bir yigitni shogirdlikka olib tarbiyalay boshlaydi. Oʻsha yigit tasodifan bir imonli obidga uchrab, pinhona tarzda shogird tushadi va yuksak ruhoniy martabalarga erishadi. Yigit bir kuni odamlarga hamla qilayotgan ajdahoni oʻz hukmiga boʻysundiradi. Podshoh hojibining koʻzini davolaganidan keyin hojib ham Allohga imon keltiradi. Podshoh hojibdan qanday shifo topganining sababini bilgach, obid va yigitni oʻz huzuriga chaqirib, dindan qaytishini buyuradi. Ular rozi boʻlmagach, hojib va obidni oʻldirib, yigitni dengizga tashlashni buyuradi. Yigitning duosi bilan mulozimlar suvda gʻarq boʻlib, yigit sogʻ-salomat qaytib keladi va podshohni dinga daʼvat qiladi. Podshoh yigitni togʻdan tashlab yubormoqchi, toshboʻron qilmoqchi, oʻqqa tutmoqchi boʻladi, ammo uning barcha harakati zoye ketadi. Yigitda Haq taolo vasli va ishqi gʻolib kelgani sababli, ularga Allohning nomini tilga olib oʻq uzishni maslahat beradi. Shundagina yigitga oʻq tegib halok boʻladi. Yigit oʻlgach, A.U. ham oʻtda butkul kuyib ketadi.

Manbalar
--------

1. ↑  *"Alisher Navoiy: Qomusiy lugʻat"*.
2. ↑  *"Tarixi anbiyo va hukamo"*.
**Astropolyarimetriya** (asto… va yunoncha polaris – qutbga oid, metreo – oʻlchayman) – osmon yoritqichlari nurining qutblanish darajasini oʻlchab, ularning ayrim fizik xususiyatlarini oʻrganuvchi astrofizik usul. Yoritqich nurining qutblanish darajasi polyarimetr vositasida oʻlchanadi. Polyarimetrik oʻlchashlar vizual, fotografik va fotoelektrik usullar bilan bajariladi. Yoritqichdan kelayotgan nur astrofotometri tushishidan oldin Zaryad aloqasiga asoslangan matritsali Quyosh teleskopi polyarizator orqali oʻtadi. Polyarizatorni oʻz oʻqi atrofida aylantirib, fotometrga tushayotgan nurning intensivligi oʻlchanadi. Nur qutblanmagan boʻlsa, polyarizatorni aylantirganda uning intensivligi oʻzgarmaydi. Agar nur qutblangan boʻlsa, polyarizatorning maʼlum aylanish burchagida uning intensivligi eng kuchli (Imax) boʻladi. Yoritqich nurining qutblanish darajasi deb p =(Imav– Imin) /(Imav+Imin) kattalikka aytiladi.

Koʻpginayulduzlar, Quyoshtoji, sayyoralar, Oy sirti ayrim qismlarining nurlari qutblanganda Astropolyarimetriya Anashu qutblangan nurlarning paydo boʻlish sabablarini hamoʻrganadi. Masalan, Quyosh tojining 50 % igacha qutblangan nurlar va fotosfera nurining tojdagi tez elektronlarga sochilishi natijasida hosilboʻladi. Osmon yoritqichlarining fizik tabiatini oʻrganishda Astropolyarimetriya Qoʻshimcha fizik maʼlumot beradi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent 2000-yil

Havolalar
---------

* Maʼlumotlar ombori Wayback Machine saytida arxivlandi (2019-11-28).

|  |  |
| --- | --- |
| Saturn | *Astronomiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Asʼhobi Kahf** – oʻz davri podshohi Daqyonus (imperator Detsiy) zulmidan qochib, imonlarini saqlash maqsadida gʻorga kirib yashiringan va Alloh taoloning irodasi, ilohiy moʻjiza bilan koʻp yillar uxlatib qoʻyilgan yosh yigitlar va ularning iti. 

A.K.ning necha kishi boʻlganligi haqida (3, 5, 7 kishi) ixtilof bor. Ular Allohning inoyati bilan 309 yildan soʻng uygʻonib, Tamlixo degan sheriklarini yegulik uchun shaharga yuborishadi. Tamlixo sotuvchiga yegulik haqqini toʻlash uchun Daqyonus davridagi tangani beradi. Sotuvchi bu eski pulni koʻrib, Tamlixoni podshoh huzuriga olib keladi. Podshoh bu holatga oydinlik kiritish uchun olimlarni chaqiradi. Olimlar Injilda bu haqda bashorat kelganini aytishadi. Podshoh bu ishdan xursand boʻlib, Tamlixo bilan gʻorga keladi va A.K. suhbatiga musharraf boʻladi. A.K. taomni yeb boʻlishgach, yana uyquga ketishadi va uyqu chogʻida Haq taolo amri bilan vafot etadilar. Podshoh ana shu gʻorda ulkan bir maqbara qurdiradi.

A.K. haqida "Tarixi anbiyo va hukamo"da maʼlumot berilgan. Shuningdek, Alisher Navoiy "Hayrat ul-abror"da Nizomiy, Amir Xus­rav va Jomiyni fano Kahfining asʼhobiga, oʻzini esa ularning itiga mengzagan:

> Kahfi baqo ichra alar boʻlsa gum,
> 
> 
> Men ham oʻlay robiuhum kalbuhum.
> 
> 
> 
> ("Hayrat ul-abror", 13-bob )
> 
> 

"Xamsat ul-mutahayyirin"da Sogʻariy degan shoir ushbu baytga javob yozgani va bu javob Navoiyga ham, Jomiyga ham maqbul tushmagani haqida maʼlumot beriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  *"Alisher Navoiy: Qomusiy lugʻat"*.
2. ↑  *"Tarixi anbiyo va hukamo"*.
**Róża Mariya Herman** (1902-yil 16-yanvar — 1995-yil 7-mart) — polshalik ayol shaxmatchi. U 1950-yilda FIDE tomonidan Xalqaro ayol usta unvoniga sazovor boʻlgan.

Biografiyasi
------------

Roza Herman 1902-yil 16-yanvarda Polshaning Lodz shahrida tugʻilgan.

1935-yil iyun oyida u Varshavada boʻlib oʻtgan birinchi Polsha ayollar chempionatida 4-oʻrinni band qildi, mazkur chempionatda Regina Gerlecka gʻolib boʻldi. Ikki oy oʻtgach, Herman Varshavadagi ayollar oʻrtasida boʻlib oʻtgan 5-jahon chempionatida 6-oʻrinni egalladi (Vera Menchik gʻalaba qozondi).

1936-yilda Roza Herman Avstriyaning Semmering shahrida boʻlib oʻtgan ayollar oʻrtasidagi xalqaro turnirda qatnashdi. Ushbu musobaqa yakuniga koʻra Sonja Graf gʻalaba qozondi. Herman esa 11-oʻrinni egalladi. Keyingi yili u ikkinchi Polsha ayollar chempionatida 6-oʻrinni qoʻlga kiritdi va bu chempionatda ham Gerlecka yana gʻalaba qozondi. 1937-yil avgust oyida Stokgolmda boʻlib oʻtgan ayollar oʻrtasidagi 6-jahon chempionatida Herman 10-16-oʻrinlarni egalladi (Vera Menchik gʻalaba qozondi). 1939-yilda u Varshava ayollar chempionatida Gerlecka bilan 1-2-oʻrinlarga daʼvogarlik qildi.

Ikkinchi jahon urushidan keyingi yillar
---------------------------------------

Ikkinchi jahon urushidan keyin Roza Herman 1949—1950-yillarda Moskvada boʻlib oʻtgan ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida 16-oʻrinni band etdi (bu musobaqada Ludmila Rudenko gʻalaba qozongan). U 1949-yilda Lodzda va 1950-yilda Torunda ikki marta ayollar oʻrtasida oʻtkazilgan musobaqalarda Polsha chempioni unvoniga sazovor boʻldi. 1951-yilda Chestochovada tashkil etilgan turnirda esa ikkinchi oʻrinni egalladi.

Vafoti
------

Roza Herman tibbiyot fanlari doktori boʻlgan va oʻzining tugʻilgan shahri Lodzda yashagan. U 1995-yil 7-martda jonajon shahri Lodzda 93 yoshida vafot etadi.

Manbalar
--------
Quirijn van Brekelenkam (1661)
**Tikuvchilik** — kasb-hunar turi; kiyim-kechak: koʻrpa-toʻshak va boshqa buyumlarni tikish kasbi. Tikuvchilik vositalari, material va texnikasi turli davrlarda turli xalqlarning moddiy va madaniy saviyasi, iqlim sharoiti, ehtiyoj va imkoniyatlari, urf-odatlari zaminida taraqqiy etgan (qarang Kiyim). Arxeologik qazishlar natijasida jaxonning turli mamlakatlari hududidan topilgan tikuvchilik vositalari, kiyim-kechak va uy-roʻzgʻor buyumlari bu kasbning barcha xalqlarda qadimdan mavjudligi, oʻziga xos taraqqiyot bosqichlarini oʻtaganligini koʻrsatadi. Tikuvchilik buyumlari dehqonchilik bilan shugʻullanadigan xalqlarda koʻproq oʻsimlik tolalaridan toʻqilgan gazlamalardan, chorvador xalqlarda aksariyat jun gazlama va teridan tikilgan.

19-asrgacha barcha xalqlarda, jumladan, Oʻrta Osiyo xalqlarida ham tikuvchilik ishlari qoʻlda bajarilgan. Baʼzi sohalarda bu kasb namunalari yuksak sanʼat darajasiga koʻtarilgan (mas. gulkoʻrpa, zarbof toʻn, choyshab, jiyak va h.k.). Turli davrlarda tikuvchilikdan mustaqil kasb sifatida etikdoʻzlik, mahsidoʻzlik, poʻstindoʻzlik, doʻppidoʻzlik, kashtadoʻzlik, gilamchilik va boshqa koʻplab kasb turlari ajralib chiqqan. 19-asr 2-yarmidan Yevropa mamlakatlarida tikuvchilikda maxsus tikuv mashinalari keng qoʻllanila boshladi, keyin boshqa hududlarga, shu jumladan, Oʻzbekistonga ham tarqaldi (qarang Tikuv mashinasi). Tikuvchilik taraqqiyotining hamma davrlarida bichiqchilik uning ajralmas qismi boʻlgan. Oʻrta Osiyoda, shu jumladan, Oʻzbekistonda tikuvchilik hunarmandchilikdan yengil sanoatning yirik tarmogʻiga aylandi. Zamonaviy texnika bilan uskunalangan korxonalar tashkil etildi, mahalliy tikuvchi, kosib va boshqa hunarmandlar tikuvchilikning yangi texnikasini oʻzlashtirdilar (qarang Yengil sanoat).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Elektrokimyoviy analiz usullari** — moddalarni elektr toki yordamida tekshirishga asoslangan kimyoviy analiz usullari majmui. Amalda elektrokimyoviy analizning elektroliz (elektrogravimetrik analiz, ichki elektroliz, metallarni kontakt almashtirish — sementatsiya, polyarografik analiz) va titrimetrik (ampermetrik, konduktometrik, potensiometrik titrlash) usullaridan foydalaniladi.

Elektrogravimetrik analiz elektroliz natijasida hosil boʻlgan elementning massasini aniqlashga asoslangan. U, asosan, rangli, ogʻir va baʼzan qora metallarni miqdoriy aniqlashda yoki ularni bir-biridan ajratishda qoʻllanadi. Ichki elektroliz usuli turli materiallar tarkibidagi metallar miqdorini aniqlashda qoʻllanadi. Metallarni kontakt almashtirish (sementatsiya) usulidan modda tarkibida juda oz miqdorda uchraydigan metallarni ajratib olishda va ularning konsentratsiyalarini oshirishda foydalaniladi. Polyarografik usulda analiz qilinishi zarur boʻlgan modda eritmasi simob tomchilardan iborat katod yordamida elektroliz qilinadi. Bunda modda sifat va miqdoriy jihatdan analiz qilinadi (qarang Polyarimetriya).

Titrimetrik usullarda neytrallanish, choʻktirish, kompleks hosil boʻlish, oksidlanishqaytarilish reaksiyalarining tugashi indikatorlar ishtirokida titrlash yoʻli bilan aniqlanadi. Ampermetrik usulda titrlashning tugashi mikroelektrod maʼlum potensialga ega boʻlganida tok kuchining keskin oʻzgarishi boʻyicha (qarang Ampermetrik titrlash), konduktometrik usulda esa eritmaning elektr oʻtkazuvchanligi oʻzgarishiga qarab aniqlanadi. Potensiometrik titrlash usulida eritmadagi moddaning konsentratsiyasini aniqlash mumkin. 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Tillaqosh** — zargarlik buyumi; ayollarning bosh kiyimi ustidan peshonaga taqiladigan taqinchogʻi. Tilla yoki tilla suvi yugurtirilgan kumush va boshqa metallardan yasaladi. T. asosini qayrilma qosh shaklidagi bir-biri bilan tutashadigan 2 boʻlak hosil qiladi, boʻlaklar tutashgan joyga bir dona laʼl qadaladi, boʻlaklar yuzasi naqshlar bilan bezatilib, yuqori cheti feruza koʻzlar bilan hoshiyalanadi; qayrilma qosh shaklining yuqorisiga panjarali naqshlar ishlanadi va T. uchburchak shaklidagi toj koʻrinishiga ega boʻladi, panjarali gullar oʻrtasiga feruza koʻzlar bilan hoshiyalanadigan marjon va boshqa qadamalar oʻrnatiladi. T.ning quyi qismiga oʻzaro almashinib keladigan mayda munchoq va yaproqchalar terilgan biri kalta, biri uzun zanjirlar osiladi. T.ning yuqori qismining markazi (uchi) va ikki chekkasidan zanjirlar chikarilib, ular markazda birlashadi va ilgak bilan yakunlanadi. Bir xil badiiy usulda bezatilgan T. gajak, isirgʻa, zebigardon bilan birga ansambl hosil qiladi. T. shakliga oʻxshash peshonaga taqiladigan ziynat buyumi Fargona vodiysida bargak, tepa qismidagi panjarali naqshlari boʻlmagan turi Buxoroda bolo abru deb ham ataladi, Xorazmning osmatuzi taqinchogʻi oʻziga xos bezatilishi bilan T.dan farq qiladi. Qadimdan kelin hamda yosh ayollarni himoyalovchi tumor vazifasini bajargan. T. hozir, asosan, toʻy marosimida va raqqosalarning milliy libosining tarkibiy qismi sifatida qoʻllaniladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Valki** (ukraincha: *Валки*) — Ukrainaning Xarkov viloyati Bohoduxov tumanidagi shahar. Valki Mja daryosi bo'yida joylashgan. Shahar Kostiv va Gontiv Yar kabi qishloqlar bilan chegaradosh. U Ukrainaning aholi punktlaridan biri bo'lgan Valky aholi punktining ma'muriyatiga mezbonlik qiladi. Aholisi 8,721 nafarni tashkil etadi.

1920-yil may oyida atrofdagi qishloqlarning 1500-3500 kishidan iborat dehqon armiyasi Valkiyni qo'lga olishga harakat qiladi. Ular qurol yo'qligi sababli muvaffaqiyatsizlikka uchraydi va uning a'zolari qatl qilinadi.

2020-yil 18-iyulgacha Valki Valki tumanining maʼmuriy markazi boʻlgan. 2020-yil iyul oyida Ukrainaning maʼmuriy islohoti doirasida bu tuman tugatilib, Xarkov viloyatidagi tumanlar soni yettitaga qisqargan. Valkiy tumani hududi Bohoduxov tumaniga birlashtirilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Валковская городская громада" (ru).  Портал об'єднаних громад України.
2. ↑
3. ↑  „Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ." (uk). *Голос України* (18-iyul 2020-yil). Qaraldi: 3-oktabr 2020-yil.
4. ↑  „Нові райони: карти + склад" (Ukrainian).  Міністерство розвитку громад та територій України.
**Elektr taʼminoti** — elektr energetikasining sanoat, qishloq xoʻjaligi, transport, shahar xoʻjaligi, aholi va boshqalarni elektr energiyasi bilan taʼminlash hamda uning taqsimoti bilan shugʻullanadigan boʻlimi. Unga elektr energiya manbalari, kuchlanishni oshiruvchi va pasaytiruvchi elektr st-yalari, taʼminlashtaqsimlash elektr tarmogʻi, turli yordamchi qurilmalar va inshootlar kiradi. Ishlab chiqariladigan elektr energiyasining asosiy qismi sanoat ehtiyojlari uchun ishlatiladi.

Elektr taʼminotining asosiy manbalari elektr st-yalari (qarang Elektr stansiyasi), hududiy energetika tizimlarining energiya bilan taʼminlash tarmoqlari (qarang Elektr tarmogʻi). Yirik sanoat korxona

ʼminlash uchun issiqlikelektr markazlari IEM (TETS) dan foydalaniladi. Bularning quvvati sanoat korxonalari va shahar xoʻjaligining energiya va issiklikka boʻlgan ehtiyoji bilan belgilanadi (qarang Issiklikelektr markazi, Issiqlikelektr stansiyalari). Elektr taʼminoti tizimida koʻpincha yuqori kuchlanishli tok ishlatiladi. Maishiy korxonalar va uyroʻzgʻorda 220 V (kamdan kam hollarda 110 V), yirik sanoat korxonalari, transport va shahar xoʻjaligida 110 va 220 kV, ayrim yirik sohalarda 330 va 500 kV kuchlanishli elektr energiyasidan foydalaniladi.

Elektr taʼminoti tizimining sxemasi elektr energiyasi manbaidan energiyani isteʼmolchilarga uzatishda oraliq kommutatsiya va transformatsiya (kuchlanishni oʻzgartirish) bosqichlari soni kam boʻlishiga, energiya manbaini iloji boricha isteʼmolchiga yaqinroq qilib qurishga asoslanadi. Energiyani isteʼmolchilarga uzatishda kabelli va simli uzatish usullaridan foydalaniladi. Kuchlanishni oʻzgartiruvchi (asosan, pasaytiruvchi) st-yalar isteʼmolchilar zich joylashgan hududning oʻrtarogʻiga quriladi.

Oʻzbekistonda Elektr taʼminoti asosan, 20-asr boshlarida Toshkentda 2 elektr st-ya qurish bilan boshlandi. Eng yirik GESlar: Chorvoq GES, Xoʻjakent GES, Gʻazalkent GES, Farhod GES, eng yirik issiqlikelektr markazlari (IEM): Fargʻona IEM, Muborak IEM, Toshkent IEM; yirik elektr uzatish liniyalari (EUL) soni 20 dan ortiq (qarang Energetika). Resggublika shaharlari va qishloqlarini elektr bilan taʼminlash markazlashtirilgan.

Toshkent shahrida dastlabki elektr st-yalari 20-asr boshlarida qurilgan. Markazlashgan shahar Elektr taʼminotining boshlanishi Boʻzsuv GES ning birinchi navbati (1926) va 6 kV kuchlanishli oʻzgaruvchan tok kabel tarmogʻining ishga tushirilishi bilan bogʻliq. Hozir asosiy shahar Elektr taʼminoti manbalari: Toshkent DIES, Toshkent issiqlik elektr markazi (IEM), Toshkent GES lari kaskadi. Bundan tashqari, Elektr taʼminoti tizimida 60 dan ortiq kichik st-yalar, transformator punktlarq, taqsimlash punktlari, kabel va havo simlari bor. (2005).

Ergash Shoismatov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tenochtitlan** (Tenochtitlan) - atsteklar davlati poytaxti (14—16-asrlar). Rivoyatlarga koʻra, Teskoko koʻlining gʻarbiy qismidagi orolda 1325-yil barpo etilgan. Shahar xarobasi maydoni 1000 ga ni tashkil etgan. T.ni koʻplab kanallar kesib oʻtgan, shahar koʻtarma koʻpriklari boʻlgan 3 ta damba yordamida quruklik bilan bogʻlangan. Shahar 4 rn — Kuepopan, Teopan, Moyotlan va Astakalkoga, ular esa oʻz navbatida xar biri 5 kvartal (mahalla)ga boʻlingan. T. markazida mahobatli ibodatxonalar (bosh ibodatxonaning bal. 30 m), hukmdorlar va zodagonlar saroylari joylashgan; shahar doirasida hunarmandlarning maxsus mahallalari — Amantlan va boshqa mavjud boʻlgan. Meksika ispan bosqinchilari tomonidan bosib olinayotgan vaqtda T. butkul vayron qilingan (1521) va uning xarobalari oʻrnida Mexiko shahriga asos solingan.

Javli Tursunov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4401405-3
* VIAF: 242273504
* en:WorldCat Identities: viaf-242273504

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu 1.8-metr-diameter (6 ft) kristall elektrolier (qandil) Minnesota shtati Capitol rotunda gumbazidan osilgan. Qoʻlda ishlaydigan vinç dastlab uni 37 m (120 ft) ga tushirdi s da koʻrsatilganidek, texnik xizmat koʻrsatish uchun polga. 1910-yil fotosurati.
 Minnesota shtati Capitol elektrolierining kirish eshigi lampochkalarni koʻrsatish uchun ochiq
**Elektrolier** — elektr lampalarni ushlab turish uchun armatura. Odatda, bu atama yuqoridan osilgan murakkab yorugʻlik moslamasini, masalan, katta, koʻp lampochkali marjon chiroqni bildiradi. Bundan tashqari, bu atama Qoʻshma Shtatlardagi meʼmorlar tomonidan elektr koʻcha chiroqlari yoki ustunga yoki standartga oʻrnatilgan har qanday tashqi yorugʻlik moslamasiga nisbatan qoʻllaniladi. Bu soʻz qandilga oʻxshash boʻlib, u yaratilgan.

Bu atamaning misoli ser Jon Betjemanning „Bir necha kech xrizantema" (1954-yil) toʻplamidagi „Metropolitan temir yoʻli — Beyker koʻchasidagi bufet" sheʼrida mavjud: „Erta elektr! Qanday yorqin umid bilan / Odamlar bu koʻp tarmoqli **elektrolierni** yaratdilar, / Temir arqon atrofida burishdi / Va koʻzni qamashtiruvchi vakuum globuslari aniq osilib tursin, / Va keyin yuraklar bilan boy fitna toʻldi' / Bromsgrove tomonidan kaltaklangan misdan Gildiya."

* Sheffild Town Hall, Angliyaning katta zinapoyasidagi elektrolizatorSheffild Town Hall, Angliyaning katta zinapoyasidagi elektrolizator
* Owatonna, Minnesota shtatidagi Milliy fermerlar bankidagi elektrolier otkritka c. 1910-yilOwatonna, Minnesota shtatidagi Milliy fermerlar bankidagi elektrolier otkritka c. 1910-yil
* 1894-yil Pullman Memorial Universalist cherkovida 45 ta filialga ega bronza elektrolier, Albion, NY1894-yil Pullman Memorial Universalist cherkovida 45 ta filialga ega bronza elektrolier, Albion, NY

Manbalar
--------

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tenor** (lot. tenor — ovozning tekis xarakati) — 1) oʻrta asr Yevropa cherkov (grigorian) xoraljal ohang rivojidagi asosiy, uzoq ushlab turiladigan parda (nomi shundan). Keyinchalik, koʻp ovozli asarlarda asosiy ovoz (partiya) nomi; 2) erkak xonandaning baland (ingichka) ovozi. Diapazoni s—s2. Lirik (Faust, Lenskiy) va dramatik (Xoze, German va boshqalar) turlari bulib, birinchisining yukrri registri kuchli, kuyni ohangdor, yengil harakatda namoyish etadi; dramatik T. esa nisbatan yoʻgʻonroq, har bir tovushga yorqin tembr va badiiy taʼsirli ifoda beradi. Opera ijrochiligida xarakterli (Trike — "Yevgeniy Onegin"), qahramonona (Zigmund — "Valkiriya"), lirikdramatik (Otello), T.—altino (Munajjim, "Oltin xoʻrozcha gʻaqida ertak") kabi turlari ham ajratiladi. Oʻzbekistonda S. Yarashev, F. Abdurahmonov, A. Azimov, I. Jalilov, K.Serjanov va boshqa T. ovoziga ega; 3) mispuflama musiqa cholgʻu asbobi. Puflama sozlar orkestrida asosiy sozlardan; 4) oʻzga musiqa sozlarining T. turlari (saksofon q T. T. q trombon va boshqalar).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Valiahd** (arab.— toju taxt merosxoʻri. voris) — podshoh yoki xonning tiriklik chogʻida oʻz xohishi yoxud kasalligi tufayli oʻz oʻrniga tayin qilgan shaxs. V. uning oʻgʻli yoki boshqa bir kishi ham boʻlishi mumkin. V. podshoh yoki xonning karoridan keyin maxsus davlat kengashida (unda sayyidlar, nufuzliamir va mansabdorlar, podshoh yoki xonning balogʻatga yetgan yaqin qarindoshlari qatnashgan) tasdiqlangan. Chingizxon va Amir Temur zamonida V. tayinlashda ularning yoshiga emas, balki davlatni boshqara olish qobiliyatiga eʼtibor berilgan. Mas. Amir Temur ham oʻgʻillari Mironshoh va Shohruxni emas, balki nabirasi Muhammad Sultonni, u vafot etgach, Mirzo Jahongirning oʻgʻli Pirmuhammadni V. qilib tayinlagan edi. Shayboniylar va ashtarxoniylar zamonida (16—17-asrlar) xon xonadoniga mansub yoshi ulugʻ kishilargina V.likka tayinlangan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tennesse vodiysi** — Tennese daryosining drenaj havzasi boʻlib, asosan AQShning Tennessi shtatida joylashgan. U janubi-gʻarbiy Kentukkidan shimoliy Jorjiya va Missisipi shimoli-sharqidan Virjiniya va Shimoliy Karolina togʻlarigacha choʻzilgan. Vodiyning chegarasi Tennessi vodiysi boʻlinishi deb nomlanadi. Tennessi vodiysi Tennessi shtatining qonuniy ravishda tan olingan Grand Boʻlinmalarining shakllanishiga katta hissa qoʻshmoqda.

Tennessi vodiysi — Shimoliy Alabama uchun keng tarqalgan atama, Xantsvill shahri (Buyuk Filadelfiyani Delaver vodiysi deb atashga oʻxshash).

Geografiyasi
------------

Tennessi vodiysi Xolston daryosi, Uotuga daryosi va Shimoli-sharqiy Tennessi va janubi-gʻarbiy Virjiniya shtatidagi Doe daryosidan, shuningdek Asheville, Shimoliy Karolinadan sharqda, Fransiya keng va kaptar daryolarining boshlari bilan boshlanadi. Ularning barchasi Fransuz Broad va Xolstonning qoʻshilishida, Noksvildagi Tennessi daryosini hosil qilish uchun birlashadi. U yerdan daryo janubi-gʻarbga qarab Kichik Daryo, Kichik Tennessi va Klinchning qoʻshimcha irmoqlarini oʻzlashtirib, Chattanoga yetib borguncha Xivasse va Ookeega birlashadi.

Muhim shaharlar
---------------

Manbalar
--------

Havolalar
---------