recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ukrainka** ( ukra. Ukraínka ) — Ukrainaning Kiev viloyatidagi shahar. Obuxovskiy tumaniga kiritilgan.

Dnepr va Stugna daryolarida joylashgan. Kiev shahridan 38 kilometr uzoqlikda joylashgan.

Tarixi
------

Shahar haqida birinchi eslatma XV asr boshlariga to'g'ri keladi.

Tripolye issiqlik elektr stansiyasi qurilishi bilan bir qatorda Ukrainka ham o'sib, energetiklar shahriga aylandi. 1979 yil 20 noyabrda Ukrainka qishlog'i viloyat ahamiyatiga ega bo'lgan shaharlar guruhiga kirdi.

1991 yilda Ukrainkada Kiev Patriarxiyasining "Kutilmagan quvonch" Xudo onasining ikonasi cherkovining qurilishi boshlandi va 2000 yilda Moskva Patriarxati cherkovi ishlay boshladi.

2002 yilda shahar jamoatchiligi yangi ming yillikning birinchi rahbarini sayladi. U Pavel Genrixovich Kozyrevga aylandi. Xuddi shu yili Ukrainkada mahalliy gazetaning birinchi soni nashr etildi.

Bugungi kunda Ukrainka Dneprdagi sayyohlik shahri.

1989 yil yanvar oyida aholi soni 16327 kishini tashkil etdi.

2009 yil 1 iyun holatiga ko'ra, Ukrainka shahrida 15 050 kishi istiqomat qiladi, aslida esa 17 000 dan ortiq kishi yashaydi.

Geografiya
----------

Ukrainka Kiyevdan janubda Dnepr bo'ylab 40 km va Kiev-Donetsk avtomagistralidan 5 km uzoqlikda joylashgan. Shahar Kiev viloyatining markaziy qismida, Dnepr daryosining o'ng qirg'og'ida, poytaxtning janubi-sharqida joylashgan. Shahar relyefi asosan tekis, lekin asosan jarliklar va jarliklar bilan ajratilgan, bu Ukrainaning janubiy chekkalari uchun xosdir. Trypillya qishlog'i o'rtasidagi chegarada va shaharning chekkasida Devich tog'i ko'tariladi, shaharning eng baland nuqtasi, mutlaq balandligi 260 m.Janubiy va sharqda shahar Kozinka va Stugna bilan o'ralgan. daryolar, Dneprga quyiladi. Stugna daryosi Trypilska issiqlik elektr stansiyasi qurilishi doirasida yaratilgan yangi sun'iy kanal bo'ylab oqadi. Shaharni Ukraina shahar kengashi boshqaradi, bu Plyuty qishlog'i ma'muriy jihatdan bo'ysunadigan mahalliy hokimiyat organi. Qo'shni aholi punktlari - Obuxov shahri, Kozin qishlog'i va Tripolye qishlog'i. Shahar kengashining maydoni 4884 gektar, shundan Ukrainka shahrining maydoni 907 gektar va Plyuty qishlog'ining maydoni 396 gektarni tashkil qiladi. Dam olish maskanining shahar tashqarisidagi hududi 56 gektarni tashkil etadi (Kozinka, Stugna daryolari bo'yida va Kanevskiy suv ombori qirg'og'ida 15 ta dam olish maskani (dam olish markazlari, yoshlar va bolalar lagerlari, yaxta klublari) mavjud). umumiy sig'imi 2 ming o'rin). Bosh reja doirasidagi 73 gektar maydonni jamoaviy dachalar egallaydi, shundan 35 gektar Kanevskiy suv ombori bo'yida, 38 gektar Stugna daryosi bo'yida joylashgan.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Hidoyat (maʼnolari).

**Hidoyat** (arab. — toʻgʻri yoʻl) — haqiqiy eʼtiqod yoʻlidan yurish. 

Hidoyatning qarama-qarshisi zalolat (toʻgʻri yoʻldan ozish)dir. 

Hidoyat Alloh oʻz bandalari uchun koʻrsatgan eng toʻgʻri yoʻl hisoblanadi.

Qurʼonning hidoyat toʻgʻrisidagi oyatlarida taʼkidlani-shicha, Alloh taolo hidoyat yoʻliga hammani ham boshlamaydi, balki oʻzi xohlagan, tanlagan kishilarnigina bu neʼmatga musharraf etadi. Alloh Muhammad sollallohu alayhi vasallam (sav) ga xitob qilib: "Sen xohlagan kishingni hidoyatga erishtira olmaysan, lekin Alloh oʻzi xohlaganiga hidoyat ato qilur" — degan mazmunda oyat nozil qilgan. 

— "(Ey Muhammad!) Siz o‘zingiz suygan kishilarni hidoyat qila olmaysiz, lekin Alloh o‘zi xohlagan kishilarni hidoyat qilur", oyati karimasining ma’nosi qanday? Bundan "Biron kishini hidoyatga da’vat qilishning foydasi yo‘q" ma’nosi chiqmaydimi?

— Qur’oni karimdagi "hidoyat" so‘zi ikki ma’noda ishlatiladi. Birinchisi, rabboniy ma’rifat nurining qalbga kirishi. Mana shu ma’nodagi hidoyat Alloh jalla jalaluhuga xosdir. Alloh taoloning: "(Ey Muhammad!) Siz o‘zingiz suygan kishilarni hidoyat qila olmaysiz..." oyatida nazarda tutilgan ma’no mana shudir.

Ikkinchisi, adashgan insonni tushuntirish, dalillarni bayon qilish va suhbat bilan haq yo‘lga boshlash. Mana shu ma’nodagi hidoyatni Alloh anbiyolari va O‘zining solih ulamo bandalari uchun joriy qilgan. Alloh taoloning: "...Albatta, Siz (vahiy yordamida) to‘g‘ri yo‘lga boshlaysiz" oyatidan mana shu ma’no iroda qilinadi.

Hidoyat haqida bir necha hadis ham rivoyat qilingan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Sozlanishi tilim kengligi bilan stol usti plastik maydalagich
**Maydalagich**, **maydalash taxtasi**, **maydalagich vositasi**, **maydalovchi** — yogʻoch yoki plastmassa taxtaga poʻlat plastinkali pichoqlar bilan jihozlangan sabzavot va mevalarni maydalashda qoʻllaniluvchi vosita hisoblanadi. Tilimning qalinligi pichoqlar va taxta orasidagi boʻshliqning oʻlchamiga bogʻliq. Pichoqlarning balandligi gayka-barashka bilan mahkamlanishi yoki sozlanishi mumkin.

Tuzilishiga koʻra maydalagichlar, qoʻlda ishlaydigan mexanik va elektron tuzilmaga boʻlinadi. Eng oddiy maydalagich — bu ish paytida moyil holatda bir qoʻl bilan qoʻllab-quvvatlanadigan poʻlat pichoqli taxta hisoblanadi. Ish stoli maydalagich yon devorlari va ish paytida stol ustida siljishini oldini oluvchi urgʻu bilan jihozlangan. Maydalagichlarning baʼzi modellari siqish qopqogʻi boʻlgan kub shaklidagi harakatlanuvchi bunker bilan jihozlangan, bu yerda sabzavotlar maydalash uchun joylashtiriladi. Zamonaviy maydalagichlar turli maqsadlar uchun olinadigan pichoq taroqlari toʻplami bilan jihozlanib, shuningdek, mandolin sabzavot kesgichlari deb ham ataladi. Maydalash funksiyasi koʻplab oshxona kombaynlari va sabzavot kesuvchilarda mavjud.

Karomni tuzlashda katta hajmda qoʻlda maydalash uchun bir nechta parallel pichoqli maydalagichlardan qoʻllaniladi.[].

Manbalar
--------

1. ↑  Словарь Даля|Шинковать
2. ↑   „Шинковка",*Краткая энциклопедия домашнего хозяйства* — 704 bet.
3. ↑  Б. В. Чаблин „Бесприводные овощерезки",*. Оборудование предприятий общественного питания. Ч. 1. Механическое оборудование*, 2-е, М. — Берлин: Директ-Медиа, 2015 — 324 bet. ISBN 978-5-4475-4803-2.
4. ↑  Ched Sarno, Kris Karr. Bezumno seksualnaya kuxnya

Adabiyotlar
-----------

* „Шинковка",*Краткая энциклопедия домашнего хозяйства* — 704 bet.
* Shinkovki // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1961. — T. IX. — Stb. 643—645 — 890 s.
**Konfutsiylik** yoki **konfutsiychilik** - Xitoydagi axloqiy-siyosiy taʼlimot; keyinchalik eng taʼsirli 3 asosiy falsafiy-diniy oqimdan biri (daosizm va buddizm bilan birga). Konfutsiy asos solgan. Konfutsiyning ilk davomchilari — Men-szi (Mek Ke — miloddan avvalgi 371—289), Ven-szi (miloddan avvalgi 6-asr), Xan Fey-szi (miloddan avvalgi 233 yil v.e.), keyingi davrda Fan Chjen (6-asr), Xan Yuy (768—824) va boshqa

Konfutsiy taʼlimotida insonparvarlik (jen), odob qoidalari (li), fazilat (de) tushunchasi muhim oʻrin egallaydi. Insonparvarlik tushunchasiga koʻra, odamlar axloqiy va ijtimoiy munosabatlarda yoshi ulugʻ, mavqei baland kishilarni xurmat qilishlari, podshohga sadoqatli boʻlishlari kerak. Odob qoidalari tushunchasiga koʻra, u tufayli yuksak fazilatlar shakllanadi, jamiyat rivoj topadi, adolat tantana qiladi. Burchni ado etish tufayli inson kamolotga erishadi. Uning negi-zida "sen oʻzing nimaga erishishni istasang, unga boshqalarning erishishiga koʻmaqlash", "sen nimani orzu qilmasang, uni boshqalarga ravo koʻrma" kabi hayotiy tamoyillar yotadi. "Buyuk taʼlimot" va "Oʻrtalik haqida taʼlimot" degan asarlarni Konfutsiy yozgan deb taxmin qilinadi. Bu kitoblarga koʻra, odamlarning birgalikda oqilona yashashi tartibining muhim shartini 5 ta oddiy va buyuk fazilat tashqil etadi: donolik; insonparvarlik; sadoqat; kattalarni hurmat qilish; jasorat. Bu fazilatlar oʻziga va boshqalarga xalollikni va chuqur hurmatni anglatadi. Faqat mumtoz va komil insonlargina bunday fazilatga ega boʻladi.

Konfutsiyda taʼkidlanishicha, qonun inson manfaatlariga xizmat qilmogʻi lozim. Qonun oʻzgarishi bilan manfaatdorlik va manfaatsizlik tushunchalari ham boshqacha maʼno kasb etadi, inson faoliyatida tub oʻzgarish roʻy beradi. Oʻtmishda oʻrnatilgan tartibga sajda qilish yangi qonunlar ruhiga ziddir. K.da jamiyatni boshqarishga katta eʼtibor berilib, unga koʻra, jamiyatni keragidan ortik, oddiy qonunlar bilan toʻldirib yubormaslik zarur. Xitoyda asrlar mobaynida K.ning turli maktablari yuzaga kelgan. Ular oʻrtasida keskin kurash borgan.

Konfutsiy milodiy 1 -a.da davlat taʼlimotiga aylandi, 9-asrda buddizm, 11-asrda daosizm ustidan toʻla gʻalaba qozondi. Bunga, ayniqsa, Sun davri (960—1279)da neokonfutsiychilik rivojlanganligi tufayli erishildi.

Rasul Iosirov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Professor Mamatxan Karabaev
**Mamatxan Sadirovich Karabaev** (tugʻ. 1971-yil, Chimkent viloyati, Qozogʻiston SSR) —geolog olim, geologiya-mineralogiya fanlari nomzodi (1990), geologiya-mineralogiya fanlari doktori (2017), professor (2019).

### Tarjimai holi

**Mamatxan Karabaev** 1961-yil 29-mayda Chimkent viloyatida tugʻilgan. 1983-yilda Toshkent davlat universitetini muhandis-geolog mutaxassisligini tamomlagan. 1990-yilda geologiya-mineralogiya fanlari nomzodi ilmiy darajasiga ega boʻldi. 2017-yilda *Auminzatau va Bukantau togʻlaridagi oltin va oltin-nodirmetalli maʼdanlashuvning mineralogik-geokimyoviy xususiyatlari va qidiruv-baholash mezonlari* mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan va geologiya- mineralogiya fanlari doktori ilmiy darajasiga ega boʻlgan. 2019-yilda professor ilmiy unvoniga ega boʻlgan.

### Mehnat faoliyati

1983-2020-yillarda Geologiya va geofizika instituti mineralogiya va geokimyo boʻlimida aspirant, kichik ilmiy xodim, katta ilmiy xodim, yetakchi ilmiy xodim va boʻlim mudiri sifatida faoliyat olib borgan. 2010-2015-yillar O‘zbekiston milliy universiteti dotsenti lavozimlarida ishlagan. 2020-yildan Geologiya fanlari universiteti professori.
Geologiya va geofizika instituti DSs.24/30.10.2020.GM.125.01 raqamli, „Mineral resurslar instituti" DSs.24/30.12.2019.GM.40.01 raqamli, Tojikiston Respublikasi Geologiya va seysmologiya instituti 6D.KOA-OS7 raqamli, Qirg‘iziston Respublikasi Geologiya va Seysmologiya intitutlari qoshidagi D25.23.677 raqamli Ilmiy kengashlari aʼzosi.
Faoliyati davomida 25 ortiq ilmiy loyihalar ishtirokchisi va rahbari sifatida faoliyat yuritgan. 110 dan ortiq ilmiy ishlar, monografiyalar, shuningdek, ilmiy va amaliy hisobotlari muallifi. 3 nafar falsafa doktori va 20 dan ortiq magistrni yetishtirib chiqargan.

### Mukofotlari

2020-yilda „Sodiq xizmatlari uchun medali" bilan mukofotlangan.

Manbalar
--------
**Unnob** soʻzi arab tili leksikasidir. Turkiy yozma manbalarda uchramadi. Alisher Navoiy asarlarida:
Ul labi unnobgun koʻnglumga ekkan tuxmi mehr,
Koʻnglum ichra yishurun durdonadek unnob aro.
(Gʻaroyib us-Sigʻar, 39)

Shakllari
---------

Ushbu soʻz eski tojik tilida unnob, hozirgi tojik tilida unnob(tojik va boshqa tillarda kam qoʻllanib, kitobiy soʻzlar qatlamiga kiradi), fors tilida **عناب** (onnab) tarzida isteʼmolda boʻladi. Hozirgi arab tilida **عُنَّابٌ** jilonjiyda soʻzi bilan shu asosdan yana **عنَبٌ** koʻpligi **أَعنْاَبٌ** uzum, mango kabi mevalar nomi koʻrsatiladi.

Koʻchma maʼnosi
---------------

Arab tilidan oʻzlashtirilgan bu soʻz klassik fors-tojik va oʻzbek klassik poeziyasida meva nomidan tashqari yana koʻchma maʼnolarda qoʻllanadi. Budagov lugʻatida اعناب unnab- grudnaya yagoda deb berilgan(Budagov, I , 1869, 767). Bu soʻz hozirgi oʻzbek tilida ham kitobiy soʻz boʻlib, maʼlum talablar vositasida qoʻllanadi.

Manbalar
--------


1. ↑  Vafoyev, Bahrom*. Meva nomlari*, "FAN" nashriyoti, Toshkent, 1991 — 27 bet. ISBN 5 - 648 - 01251 -9.
„**Nega unday qilding sen?**" — „Bolalar" oʻzbek pop-rok guruhi ijro etgan qoʻshiq. Guruhning 1990-yil chiqarilgan „1-albom" nomli studiyaviy albomiga toʻrtinchi trek oʻlaroq kiritilgan. 1992-yil „Melodiya" leybli bilan Toshmuhamedov nomidagi Toshkent grammofon zavodida chiqarilgan „Bolalar" plastinkasiga ham kiritilgan. Qoʻshiq matnini ham, kuyini ham guruh aʼzosi Husan Sodiqov yozgan[], ammo 1992-yilgi plastinkada unga kiritilgan barcha ashulaning soʻzi va kuyini guruh solisti Tohir Sodiqov yozgani eʼtirof etilgan.

„Nega unday qilding sen?" qoʻshigʻi „Bolalar" repertuaridagi eng keng tanilgan taronalarning biri boʻlib, guruh Oʻzbekistonda hamda qoʻshni mamlakatlarda shuhrat qozonishga hissa qoʻshgan. Qoʻshiqda muallif oʻzgaga turmushga chiqqan yoriga murojaat qiladi.

Qoʻshiqning bir necha versiyasi mavjud. „Bolalar" guruhining 1998-yil eʼlon qilingan va asosan remikslardan iborat „8-albom" nomli albomiga „Nega unday qilding sen?" qoʻshigʻining remiksi uchinchi trek oʻlaroq kiritilgan. Shuningdek, taronaning sekinroq tempda ijro etilgan versiyasi ham bor.

Manbalar
--------

1. ↑  „"Болалар" гуруҳининг 1 чи оригинал альбоми". *YouTube* (18-oktyabr 2020-yil). Qaraldi: 23-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Болалар" (ruscha). *Discogs*. Qaraldi: 23-iyul 2022-yil.
3. ↑  *Inoyatova, Nazira* „Tohir Sodiqov. Bolalikdan "Bolalar"gacha...". *Sahro*. Qaraldi: 23-iyul 2022-yil.
4. ↑  „"Болалар" гуруҳининг 8 чи оригинал альбоми". *YouTube* (29-oktyabr 2020-yil). Qaraldi: 23-iyul 2022-yil.

Havolalar
---------

Ushbu maqolani tinglang (2 daqiqa)noicon
Spoken Wikipedia iconBu audiofayl ushbu maqolaning 28-iyul, 2022-yil(2022-07-28) sanasidagi versiyasi asosida yaratilgan boʻlib, shu sanadan keyin amalga oshirilgan tahrirlarni aks ettirmaydi.(Yordam · Koʻproq audiomaqolalar)
* „Nega unday qilding sen?" YouTubeda
Touch Tone® telefoni.
**Telefon** — tovush uzatish va qabul qilish uchun moʻljallangan telekommunikatsiyalar qurilmasidir. Odatda, tovushning mexanik energiyasini elektrik signallar energiyasiga aylantirish, masofadan uzatish va uni qaytadan tovushga aylantirish prinsipi bilan ishlaydi.

**Telefon** (**tele**... *olis* va **fon** *un* = *olisun*) — 1) elektr signallarini tovush signallariga aylantirib beradigan elektrakustik asbob. Elektromagnitli, elektrodinamik va pyezoelektr turlariga bo'linadi. Elektromagnitli T. eng keng tarqalgan. Uning asosiy elementlari doimiy magnit, chulgʻamli qutblar va membranadan iborat. Abonent "telefon qilganida" T. signalining oʻzgaruvchan elektr toki taʼsirida membrana tebranib, tovush hosil qiladi. T. telefon apparati, turli radiotexnika asboblari va boshqa qurilmalarda ishlatiladi; 2) telefon apparatining qisqa nomi; 3) telefon aloqasining qisqa nomi.

Shuningdek
----------

* Mobil telefon
* IP-telefoniya

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tepaqoʻrgʻon** — Chust shahrining yonginasida joylashgan boʻlib, qadimiy qishloqlardan biri hisoblanadi.

Aholisi
-------

Bu qishloqdagi Moʻnchoqtepa tarixiy yodgorligi qishloqning yoshi ulugʻligidan dalolat beradi. Bu qishloqdan oʻqimishli, ziyoli insonlar koʻplab yetishib chiqqan. Aholi asosan anorchilik, xurmochilik va dehqonchilik bilan daromad topadi. Deyarli, aholining 99%ini oʻzbeklar tashkil etadi. Shuningdek, bu qishloqda koʻplab xoʻjalarni uchratish mumkin. Qishloq ahli sahiy, hatto Tojikistondan qochib kelgan qochoq tojiklarga oʻz yerlaridan joy ajratib berishgan.

Maorif
------

Qishloqda bitta maktab, bitta gimnaziya joylashgan. 16-maktab Chust maktablari orasida eng qadimiy maktablaridan biri hisoblanadi. Dastlab, Pushkin, keyinchalik Shodlik deb nomlanagan bu maktabda yaqin oʻtmishda nafaqat tepaqoʻrgʻonliklar, balki, qoʻshni qishloqlardan ham koʻplab oʻquvchilar taʼlim olgan. Hozirda maktab 9 yillik taʼlim bermoqda. Bu maktab koʻplab oʼqimishli isteʼdodlarni yetishirib chiqargan. Shulardan biri rahmatli Rashidxon Nurdinov. Yana bir oʻquv dargohi bu — 49-IDUM. Bu oʻquv dargohi yosh maktablardan biri boʻlsada, Chust tumani orasida yaxshigina obroʻ topgan.Bu maktabning deyarli 95% oliy oliy oʻquv yurtlari talabalari boʻlishgan.Bu maktabda koʻplab ziyoli oʻqituvchilar bor.Bulardan: Nilufar Ismoilova, Umarova Yulduz, Nilufar Abdullayeva,Shomaraliyev Rafiqjon...Qishloqda shuningdek Qishloq vrachlik punkti, kichik konsert zali, bitta stadion mavjud. Qishloqda 2 ta qabriston bor.

Iqtisodiyoti
------------

Tepaqoʻrgʻon qishlogʻidagi aksariyat yigitlar Rossiyada ishlashadi. Kichik biznesga davlat rahbariyati tomonidan koʻplab eʼtibor tufayli Tepaqoʻrgʻonda koʻplab doʻkonlar qurilmoqda. Shuningdek qishloqda Gʻisht ishlab chiqaradigan mini-sex faoliyat yuritmoqda.
**Unsurlar davriy sistemasi** (boshqa nomlari: **Unsurlar davriy jadvali**, **Mendeleyev davriy sistemasi**) — kimyoviy unsurlarni ularning atom raqami, [[elektron konfiguratsiyasi]fig ] va davriy takrorlanuvchi kimyoviy xossalariga asoslangan holda jadval shaklida tasvirlashdir. Unsurlar unda atom raqamlari (protonlari soni) oshib borishi tartibida joylashgan. Jadvalning standart shakli tepada 18 × 7 kataklardagi asosiy unsurlar va ostida ikki qator boshqa guruh unsurlaridan iborat. Jadval shuningdek toʻrtta toʻrtburchak bloklar: chapda s-blok, oʻngda p-blok, oʻrtada d-blok va pastda f-bloklarga boʻlinishi mumkin. Jadval qatorlari davr, s-, d- va p-bloklardagi ustunlar esa guruh deyiladi; bu ustunlarga galogenlar yoki inert gazlar degan alohida nomlar ham beriladi. Davriy jadval taʼrifiga binoan u davriy qonunga koʻra tuzilgan uchun, har qanday davriy jadval yordamida tegishli unsurlarning xossalari orasida aloqadorlik keltirib chiqarish va yangi, hali ochilmagan yoki sintezlanmagan unsurlar xossalarini bashorat etish mumkin. Natijada davriy jadval kimyoda keng qoʻllanilib, muhim asos boʻlib xizmat qiladi.
**Metan** (kon gazi, botqoq gazi), CH4 — rangsiz, hidsiz gaz. Mol. m. 16,04. Suvda kam eriydi, etanol, efir, uglerod (1U)-xlorid va uglevodorodlarda eriydi. M. — to'yingan uglevodorod qatorining dastlabki vakili bo'lib, boshqa alkanlar singari radikal oʻrin almashinish reaksiyalari (galogenlash, sulfoxlorlash, sul-fooksidlash, nitratlash va boshqalar)ga kirishadi.

Metan — tabiiy va kon gazlarining asosiy qismini tashkil etadi, sellyulozaning anaerob achishidan ham hosil bo'ladi.Saturn, Yupiter va uning yo'ldoshi bo'lgan Titan atmosferasining asosini tashkil etadi. M. sanoat miqyosida tabiiy gazlardan yoki krekinggazdan past temperaturali distilyasiyalash yo'li bilan ajratib olinadi. Labaratoriyada atsetatlardan, karbid yoki metallarning metilgalogenidlaridan olinadi. Metan yonilg'i, sintezgaz xom ashyosi, vodorod, atsetilen, texnik uglerod, uglerod (1U)-xlorid, xloroform, freonlar va boshqa mahsulotlar ishlab chiqarishda qo'llanadi. Zaharli emas, ammo portlovchi aralashmalar hosil qiladi, ko'mir konlarida yuz beradigan noxushliklar shuning oqibatida kelib chiqadi. Bundan tashqari uylarda va xonadonlarda ishlatiladigan tabiiy gaz ham metandir.

Manbalar
--------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Oʻzbekistonda chexlar ilk bor 19-asrning oxirlarida paydo boʻlgan.

Tarixi
------

Oʻzbekistonga birinchi chexiyaliklardan biri — bu musiqachi Leysek. 19-asrning 80-yillarida Markaziy Osiyo mintaqasiga kelib, u mahalliy milliy ohanglarga ehtiros bilan berilib ketgan. 1890-yilda Toshkentda uning „Osiyo sart, qirgʻiz va tatar qoʻshiqlari cholgʻu asboblari uchun va fortepiano uchun transkripsiyada" asari kitob javonlarida paydo boʻlgan. Koʻp oʻtmay Leysek oʻz vataniga joʻnab ketgan va Gʻarbiy Yevropada birinchi oʻzbek musiqa sanʼatining koniyertlarini bergan. Leysek Toshkentda xor sanʼati tashkilotchilaridan biri hisoblanadi.

Chexlarning Oʻzbekiston bilan munosabatlari
-------------------------------------------

Oʻzbekiston va Chexiya oʻrtasidagi munosabatlar jadal rivojlanish bosqichida. Buni Turkiston-press NIA agentligiga eksklyuziv intervyu bergan Chexiya Respublikasining Oʻzbekiston Respublikasidagi elchisi Ginek Peyxa taʼkidlapft. Janob elchi, 2013-yil oktabr oyi oxirida Chexiya bir vaqtning oʻzida bir nechta muhim voqealarni nishonlapft — 25- va 26-oktabrda parlament saylovlari boʻlib oʻtpft, 28 oktabrda Chexiya oʻzining asosiy milliy bayramini nishonlapft. Tovar aylanmasiga kelsak, Chexiya tomoni maʼlumotlariga koʻra, 2013-yilning sakkiz oyi davomida u $55 millionga yaqinlashgan. Uning ishonchi komilki, yil oxiriga qadar bu koʻrsatkich sezilarli darajada oshadi, bu Oʻzbekistonga Chexiya trolleybuslarini yetkazib berish boʻyicha qoʻshma loyihani amalga oshirish bilan bogʻliq.[]

Qonunchilik
-----------

Oʻzbekiston Respublikasi va Chexiya Respublikasi, keyinchalik „Ahdlashuvchi Ttomonlar" deb ataladi, ikki Ahdlashuvchi Tomon oʻrtasidagi iqtisodiy hamkorlikni mustahkamlash va kengaytirish istagida, bir Ahdlashuvchi Tomon investorlarining boshqa Ahdlashuvchi Tomon hududida investitsiyalari uchun qulay shart-sharoitlar yaratish istagini bildirgan holda, ushbu Shartnomaga muvofiq investitsiyalarni ragʻbatlantirish va oʻzaro himoya qilish ushbu sohada tadbirkorlik tashabbusini rivojlantirishga xizmat qilishini eʼtirof etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Чехи в Узбекистане | Посольство Чешской Республики в Ташкенте". *www.mzv.cz*. Qaraldi: 2020-yil 18-iyun.
2. ↑  „Железная дорога, танец". *Мир русской грамзаписи. The World of Russian Records*. Qaraldi: 2020-yil 18-iyun.

Havolalar
---------

* Tarixi
* Shexlarning Oʻzbekiston bilan munosabatlari
* Qonunchilik
**Koʻlbor ilon**, koʻlvor ilon (*Vipera lebetina*), gyurza — qora ilonlar oilasiga mansub zaharli ilon. Oʻz. 1,6 m gacha. Tanasining usti sargʻish yoki qizgʻishmalla rangda boʻlib, koʻpincha kulrang yoki qizgʻish kundalang dogʻlar bilan qoplangan. Afrikaning shim.-gʻarbidan va Oʻrta dengizdagi ayrim orollardan to Pokiston va Shim.-Gʻarbiy Hindistongacha boʻlgan hududlarda, Kavkazning sharqiy qismida, Qozogʻiston jan.da va Oʻrta Osiyoda tarqalgan. Oʻzbekistonda Xovos atrofida, Samarqand va Surxondaryo viloyatlarida uchraydi. Mayda qushlar, sut emizuvchilar va sudralib yuruvchilar bilan oziqlanadi. Tunda faol. 3 yoshida voyaga yetadi. Zahari tibbiyotda ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Oʻktam Pratov** (18-avgust 1934-yil, Xumson qishlogʻi, Toshkent viloyati, Oʻzbekiston — 2017-yil[]) — oʻzbek biolog olimi. Oʻzbekiston Respublikasi fan arbobi (2001), biologiya fanlari doktori (1988), professor (1994). Oʻrta Osiyo universitetini tugatgan (1959). Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Botanika institutida kichik ilmiy xodim (1959—62, 1965— 68), aspirant (1962—65), katta ilmiy xodim (1968—85), direktor va sistematika laboratoriya mudiri (1985—93). 1995-yildan markaziy gerbariy laboratoriya mudiri. Liviya davlatida katta muhandis (1977—85), 1997-yildan Oʻzbekiston milliy universiteti botanika oʻquv-ilmiy markazi rahbari. Ilmiy tadqiqotlari Oʻrta Osiyo florasini oʻrganishga, undan oqilona foydalanish va muqofaza qilishga, ayrim yirik, murakkab oila va turkumlarni monografik tarzda oʻrga-nib, ularning filogeniyasini ishlab chiqishga oid. Pratov 20 dan ziyod yangi oʻsimlik turi, 20 seksiya va 1 ta tribani ilk bor fanga olib kirdi. 10-jiddli „Oʻrta Osiyo oʻsimliklari aniqlagichi" (1972— 93), „Ruscha-oʻzbekcha botanika terminlari lugʻati" (1963), „Oʻsimliklar aniqlagichi" (1995) mualliflaridan. Pratov rahbarligida Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobning 2-nashri oʻzbek va rus tillarida chop etildi.

Adabiyotlar
-----------

* Botanika [darslik] (hamkorlikda) Toshkent, 2003
* Yuksak usimliklar sistematikasi (hamkorlikda), Toshkent, 2003
* Oʻzbekiston begona oʻsimliklarining zamonaviy tizimi va bi-nar (qoʻsh) nomlari (hamkorlikda), Toshkent, 2003.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |



  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Qoʻngʻirot (maʼnolari).

**Qoʻngʻirot** — Buxoro viloyati Gʻijduvon tumanida joylashgan qishloq. Qishloqda oʻzbeklarning Qoʻngʻirot qabilasi yashagan. Qishloq tarixi taxminiy 1398-yillarga borib taqaladi. Aytilishicha, oʻsha davrda 300 kishiga yaqin
Qoʻngʻirot qabilalaridan biri qishloqqa koʻchib kelgan va ular bu joyni Qoʻngʻirot deya nomlashgan. Ushbu nom oʻsha vaqtdan beri saqlanib kelmoqda.

16-asrning oʻrtalarida qishloqda 2000 tadan ortiqroq odam yashagan. Ular boshqa qabilalardan kelin yoki kuyov qabul qilishmagan. Bu odat yaqin-yaqingacha saqlanib kelgan. Oʻzbekiston mustaqillikka erishgandan soʻng aholi qaytadan roʻyxatdan oʻtkazilgan. Shundan soʻnggina bu odat yoʻqolib ketdi.

Qabila Buxoro xonligi tugatilgunicha zardushtiylik diniga eʼtiqod qilgan.[] Shundan soʻng qabila islom dinini qabul qilgan.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Enzimologiyada **2-(asetamidometilen)suksinat gidrolaza** (EC)) kimyoviy reaksiyani katalizlovchi ferment hisoblanadi.

2-(asetamidometilen)suksinat + 2 H 2 O {\displaystyle \rightleftharpoons } asetat + suksinat yarimaldegid + NH 3 + CO 2
Shunday qilib, ushbu fermentning ikkita substrati 2-(asetamidometilen)süksinat va H 2 O, uning 4 ta mahsuloti asetat, suksinat yarimaldegid, NH 3 va CO 2 dir.

Bu ferment peptid aloqalaridan tashqari uglerod-azot aloqalarida, xususan, chiziqli amidlarda taʼsir qiluvchi gidrolazalar oilasiga tegishli boʻlib, ushbu ferment sinfining tizimli nomi **2-(asetamidometilen)suksinat amidohidrolaza (deaminatsiya qiluvchi, dekarboksillovchi)** hisoblanadi. Bu ferment **alfa-(N-asetilaminometilen)suksinik kislota gidrolaza** deb ham ataladi. Bu ferment B6 vitamini metabolizmida ishtirok etadi.

Manbalar
--------

* "Enzymes of vitamin B6 degradation. Purification and properties of two N-acetylamidohydrolases". *J. Biol. Chem.* **260** (4): 2379–83. 1985. PMID 3972793.
* "The bacterial oxidation of vitamin B6. 8. Enzymatic breakdown of alpha-(N-acetylaminomethylene) succinic acid". *J. Biol. Chem.* **244** (10): 2601–5. 1969. PMID 5769993.
**Valyuta birjasi** — ishtirokchilari chet-el valyutasi orqali ish yuritadigan savdo faoliyatni tashkil qilishda yordam beruvchi, valyuta bozori infrastrukturasining bir elementidir. Valyuta birjasi valyuta bozorining asosiy elementlarining faoliyatini tashkil qilib beradi: savdo sistemasi (kontragent qidirish mexanizmi), kliring va hisob sistemasi (kelishuv ijro mexanizmi).

**Valyuta birjasi** - q. Birja.

Valyuta va moliyaviy aktivlar shoshilinch savdosi bilan mutahassis ravishda faoliyat ko’rsatadigan valyuta birjalari mavjud, - London moliyaviy fyucherslar halqaro birjasi (London International Financial Futures Exchange), Amsterdamdagi Evropa opcion birjasi (European Options Exchange), Frankfurtdagi Olmon shoshilinch birjasi (Deutsche Terminboerse), Singapur birjasi (Singapore International Monetary Exchange), Sidneydagi shoshilinch savdo birjasi (Sydney Futures Exchange), Venadagi Avstriya shoshilinch opcion birjasi (Oesterreichische Termin Option-boerse). Iqtisodiy nuqtai-nazarda valyuta birjasi – bu birjaviy tashkiliy valyuta bozorining uyushgan ishtirokchisidir. Huquqiy ma’noda esa, valyuta birjasi xorijiy valyuta orqali birjaviy savdoni tashkil va tartibga solish yo’li bilan ko’tara bozorini shakllantiruvchi yuridik shaxs deb hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑
3. ↑
4. ↑
Enzimologiyada 2-amino-4-gidroksi-6-gidroksimetildigidropteridin difosfokinaz (EC 2.7.6.3) kimyoviy reaksiyani katalizlovchi ferment hisoblanadi.

ATP + 2-amino-4-gidroksi-6-gidroksimetil-7,8-dihidropteridin {\displaystyle \rightleftharpoons } AMP + (2-amino-4-gidroksi-7,8-dihidropteridin-6-il) metil difosfat
Shunday qilib, ushbu fermentning ikkita substrati ATP va 2-amino-4-gidroksi-6-gidroksimetil-7,8-dihidropteridin, uning ikkita oxirgi mahsuloti AMP va (2-amino-4-gidroksi-7,8-dihidropteridin) −6-il)metildifosfat hisoblanadi.

Ushbu ferment transferazlar oilasiga, xususan, fosfor oʻz ichiga olgan ikkita guruhni (difosfotransferaza) oʻtkazadigan fermentlarga tegishli. Ushbu ferment sinfining tizimli nomi **ATP: 2-amino-4-gidroksi-6-gidroksimetil-7,8-dihidropteridin 6'-difosfotransferaza** boʻlib, mumiy qoʻllaniladigan boshqa nomlar orasida **2-amino-4-gidroksi-6-gidroksimetildihidropteridin pirofosfokinaz**, **H2-pteridin-CH2OH pirofosfokinaz**, **7,8-dihidroksimetilpterin-pirofosfokinaz, 7,8-dihidroksimetilpterin-pirofosfokinaz**, **HPPK** −8-gidroksi-6-gidroksimetildihidropteridin pirofosfokinaz, HPPK-8-hidroksi-6-gidroksimetildihidropteridin, 7,8-dihidroksimetilpterin-pirofosfokinaz, HPPK-8-hidroksi-6-gidroksimetildihidropteridin pirofosfokinaz, HPPK-8-hidroksi-6-gidroksimetildihidropteridin **pirofosfokinaz**, HPPK **-8-hidroksi-6-gidroksimetildihidropifokinaz kabi nomlari ham mavjud.** Bu ferment folat biosintezida ishtirok etadi.

Ushbu ferment 7,8 digidrofolatga olib boradigan uch bosqichli yoʻlning birinchi bosqichini katalizlaydi. Bakterial GES (gen xalq yoki sulD) 160 dan 270 gacha boʻlgan oqsildir aminokislotalar. Pastki eukaryotda Pneumocystis carinii, HPPK koʻp funktsiyali, fermentining (gen fas) Markaziy qismi hisoblanadi[2].

2007 yil oxiriga kelib, fermentlarning ushbu klassi uchun 1DY3, 1EQ0, 1EQM, 1EX8, 1F9H, 1F9Y, 1G4C, 1HKA, 1HQ2, 1IM6, 1KBR, 1Q0N PDB kirish kodlari bilan 23 ta tuzilma 1RTZ 1RAO 1RB0 1RU1, 1RU2, 1TMJ, 1TMM, 2BMB, 2CG8, 2F63 va 2F65 .

Manbalar
--------

1. ↑  "Cloning, sequence analysis, and overexpression of Escherichia coli folK, the gene coding for 7,8-dihydro-6-hydroxymethylpterin-pyrophosphokinase". *J. Bacteriol.* **174** (18): 5971–7. September 1992. doi:10.1128/jb.174.18.5971-5977.1992. PMID 1325970. PMC 207135. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=207135.

Qoʻshimcha adabiyotlar
----------------------

* "The biosynthesis of folic acid. IX. Purification and properties of the enzymes required for the formation of dihydropteroic acid". *J. Biol. Chem.* **244** (6): 1582–92. 1969. PMID 4304228.
* "Hydroxymethyldihydropteridine pyrophosphokinase and dihydropteroate synthetase from Escherichia coli". *Methods Enzymol.* **18B**: 765–771. 1971. doi:10.1016/s0076-6879(71)18150-5.
* "The enzymatic synthesis of hydroxymethyldihydropteridine pyrophosphate and dihydrofolate". *Biochemistry* **8** (12): 5022–8. 1969. doi:10.1021/bi00840a052. PMID 4312465.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Shamol (maʼnolari).

„**Shamol**" — „Bolalar" oʻzbek pop-rok guruhi ijro etgan qoʻshiq. 2007-yil eʼlon qilingan. Qoʻshiqning matnini ham, kuyini ham guruh solisti Tohir Sodiqov yozgan[] Qoʻshiq lya minor tonalligida yozilgan.

2020-yil guruh aʼzosi Husan Sodiqov oʻzining rasmiy YouTube kanalida „Shamol" qoʻshigʻini guruhning 2007-yilga qadar eʼlon qilingan, eski va yangi toʻrt qoʻshigʻidan iborat „16-albom" nomli albomiga ikkinchi trek oʻlaroq kiritgan, ammo bu taronalar 2007-yilda albom shaklida eʼlon qilinmagan, balki shunchaki singl oʻlaroq chiqarilgan. 2020-yil Sodiqovning YouTube kanalida qoʻshiqning remiksi eʼlon qilingan.

„Shamol" qoʻshigʻi „Bolalar" guruhining 2007-yil „iTunes"da eʼlon qilingan „The Very Best of the Fontana Years" (tarjimasi „Fontana yillarning eng sara [qoʻshiqlari]") terma albomiga ilk trek oʻlaroq kiritilgan. Bu albom markaziy osiyolik xonanda yoki guruhning „iTunes"da eʼlon qilingan ilk albomidir. Ammo albom mualliflik huquqlari bilan bogʻliq kelishmovchiliklar tufayli 2012-yildan keyin platformadan olib tashlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Atayev, Nodir* „Akkord zinalari". *Gitara chalishni oʻrganamiz*. 2022-yil 31-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 19-oktyabr 2022-yil.
2. ↑  „"Болалар" гуруҳининг 16 чи оригинал альбоми". *YouTube* (27-dekabr 2020-yil). Qaraldi: 19-oktyabr 2022-yil.
3. ↑  „iTunes - Music - The Very Best of the Fontana Years by Bolalar (ingl.)".  Apple Music (22-yanvar 2007-yil). Qaraldi: 2012-yil 11-may.

Havolalar
---------

* „Shamol" YouTubeda
* Qoʻshiq remiksi YouTubeda
**Vanchinbalin Gularans** (mong. Vanchinbalyn Gularans; yana Gulransa; 1820—1851) — ichki moʻgʻul tarjimoni va shoiri, V.Injinnashning akasi.

Biografiya
----------

Gularans 1820 yilda Ichki Mo'g'ulistondagi Tumed Yuiqi chuulgan Josotu xoshunida (hozir u Liaoning viloyatining Chaoyang shahar okrugidagi Beipiao shahar okrugi erlari) Tuslagch Tayji Vanchinbalaning to'ng'ich o'g'li bo'lib tug'ilgan. U ziyoli zodagonlar oilasida tarbiyalanib, bolaligidan eski moʻgʻul yozuvi va xitoy tilini oʻrgangan; tarixiy asar va rivoyatlarni o‘qidi, mashhur xitoy asarlari tarjimalarida o‘zini sinab ko‘rdi.

Song davridagi xitoy romani "Shuy hu ruan" (Mong. Khuiten uulyn bichig — "Sovuq togʻ bitigʻi")ning antifeodal dehqon qoʻzgʻoloniga bagʻishlangan tarjimasi Gularanlar uch yillik mehnatdan soʻng atigi yarmini bajardilar; bu tarjima uning o'g'li Sunweidanzui tomonidan yakunlandi.

1843-yilda otasi vafotidan so‘ng gularanlar tuslag‘ch tayji unvonini meros qilib oladi va manjur xizmatiga kiradi. U 1851 yilda 31 yoshida vafot etdi.

Yaratilish
----------

Gularans umrining ko‘p qismini xitoy tilidan tarjima qilishga bag‘ishlagan bo‘lsa-da, uning ijodida yaratgan bir necha o‘nlab she’rlari asosiy o‘rinni egallaydi. Ularda gularonlar mamlakat va jamiyatda ro‘y berayotgan voqealarga yorqin munosabatda bo‘lishdi; Xullas, 1841-yilda, birinchi afyun urushi boshlanganidan so‘ng, Manjjur hukumati otasi boshchiligidagi Xoshun qo‘shinini urushga chaqirganda, Gularanlar unga bag‘ishlab "Bosqinchilarni yengib, qaytib kel" (Mong. Turemgiylegchdiig) she’rini yozdilar, u erda urushni tezroq tugatish istagini bildirdi. Bir Xuddi shu tarzda u bir qancha sheʼrlar yozgan (Enh Tovshin, Myrodol, Tsergiin Hüree Sanagdma, turgeneet tuvrohiyig tepaliklar, syrhiy muhai ametad, Tsagaan Hairem, Ulsyn Tölö, oʻryon patritesni ifodalovchi).

Adabiyotlar
-----------

Gularans. Shuy hoog mongolchlov. Bot I. — Ulugʻiston, MUZD, 1995. — x. 140

Manbalar
--------

1. ↑  *Yatskovskaya, K.N.* „Mo'g'ul adabiyoti" (ruscha) (12 iyul 2010 yil). Qaraldi: 8-dekabr 2022-yil.
Shayx Galip maqbarasi Galata Mavleviy lojasi
 Galata Mavleviy Lojasi bogʻidagi Shayx Galip qabri
**Shayx Gʻolib** toʻliq nomi **Gʻolib Mehmed Esed Dede** (1757-yil — 1799-yii 3-yanvar) bo'lgan mashhur turk devon adabiyoti shoiri va tasavvufchisi edi.

Hayoti
------

U 1757-yilda Istanbulda dunyoga keldi. Tugʻilgandagi ismi Mehmet edi. Otasining ismi Mustafo Sayyid, onasining ismi esa Emine Xonim edi. U Galata Mavlaviyxonasida Shayx Husayn Dede va Xoʻja Neshet Afandidan til va adabiyot darslari oldi. Kichik yoshlaridanoq sheʼr yozishni boshladi. 24 yoshga kirgan vaqtidayoq uning devon tuzishga yetarli darajada sheʼrlari bor edi. 1791-yil 9-iyunda U Galata Mavlaviyxonasining shayxi etib tayinlandi. U 1798-yilda vafot etdi va shu mavlaviyxona hovlisidagi qabristonga dafn etildi.

Adabiy uslubi
-------------

U Esed va Gʻolib taxalluslari bilan ijod qilgan. 1780-yil 24 yoshga kirganida oʻzi yozgan sheʼrlarni toʻplab devon yaratgan. U turk adabiyotida birinchilardan boʻlib, timsolga oʻxshatish uslubida ijod qilgan. Bu uslubda koʻplab yangiliklar ixtiro qilgan, ammo devon anʼanalaridan uzoqlashmagan va turk devon adabiyotining rivojlanishiga katta hissa qoʻshgan. Shayx Gʻolib asarlarining eng ahamiyatli jihati shundaki, ular tasavvufiy asoslarga ega. Tasavvuf va timsolga oʻxshatish uslubini uygʻunlashtirganligi sababli turk adabiyotida yangi davrni boshlab bergan hisoblanadi[]. U oʻz asarlarida kuchli timsollardan foydalanib, koʻpincha tasavvur unsurlariga yer bergan. Oʻquvchiga yetkazmoqchi boʻlgan fikrlarini oʻxshatish va timsollar orqali tasvirlagan. Turk adabiyotidagi Sebk-i Hindi oqimining eng muhim namoyandalaridan biridir. Shayx Gʻolib mumtoz turk adabiyotining soʻnggi buyuk shoiridir.

Asarlari
--------

* *Devon* (sheʼrlar)
* *Husn-ü Ashq* (*Goʻzallik va Sevgi*)
* *Sherh-i Cezire-i Masnaviy*
* *As-Sohbetu’s-Sofiyya*
* *Zübde-i alem*

Yana qarang
-----------

* MEB 100 turk adabiyoti roʻyxati

Manbalar
--------

* *Galata Mevlevihanesi*. Ankara: Yeni Avrasya Yayınları, Nisan 2003. ISBN 975-6669-30-6.

1. ↑  „Arşivlenmiş kopya". 25 şubat 2022da asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 25 şubat 2022.
2. ↑  Dayıoğlu, Server; ss. 58
3. ↑  Dayıoğlu, Server; ss. 59

Havolalar
---------

* Shayx Gʻolib devoni, Madaniyat vazirligining elektron kitob saytidan. Toʻliq matn 2010- - 12-iyun 2010-yil sanasida
* Shayx Gʻolibning „Hüsn ü Aşk" masnaviyi, Madaniyat vazirligi elektron kitob saytidan arxivlangan. Toʻliq matn 2010-yil - 4-iyun 2010-yil sanasida
* Shayx Galip haqida tadqiqot
Bu ism mo'g'ul; "Vanchinbalin" - familiya emas, otasining ismi; bu shaxsning shaxsiy ismi "Injinnash".
**Vanchinbalyn Injinnash** (Mong. Vanchinbalyn Injinnash?, ᠸᠠᠩᠴᠢᠨᠪᠠᠯᠤᠨ
ᠢᠨᠵᠢᠨᠤᠰᠢ?, qadimgi moʻgʻulcha: Inǰannasi) (1837-yil 15-may - 1892-yil 25-fevral) — Xitoyning hozirgi Liaoning hududidagi moʻgʻulistonlik shoir, qissa yozuvchi va tarixchi. Yana bir janubiy mo‘g‘ul yozuvchisi V. Gularansning ukasi.

Biografiya
----------

U 1837-yil 15-mayda Ichki Moʻgʻulistonning Shudarga-Bat xoshun Tumed-Yuiqi chuulgan Josotu hududida (hozirgi Liaoning provinsiyasining Chaoyang shahar tumanidagi Beipiao shahar tumani erlari) tayjining yettinchi oʻgʻli boʻlib tugʻilgan. Vanchinbal va uning rafiqasi Mayuxa. Bolaligida u Haschuluu (Qasčilaɣu) ismini oldi, uning xitoycha ismi Biaoyin (kánín), kattalar ismi Zhongting (qāsčilaɣu) edi. Vanchinbal-tayjining xitoy, moʻgʻul, manchu va tibet tillarida toʻplangan keng kitob kutubxonasi bor edi. Adabiy asarlar she’r yozishdan boshlangan (Tergulegch tsetseg ba hos bolzhmor, Tsagaan ul, Sayxan xur, Azh amdral, Bögtor noyon, Gashuudal). Injinnash ikki marta uylangan; birinchi xotini Xarachin shahzodasining qizi bo'lib, undan ikki o'g'li bor edi.

Yaratilish
----------

Uning she’rlari, tarix va romanlari kuchli fuqarolik tuyg‘usi, kuchli ijtimoiy tanqidi bilan ajralib turadi. "Moviy sutra" ("Moviy kitob") tarixiy romani, ehtimol uning XIII asr voqealari haqidagi eng mashhur asarlaridan biri bo‘lib, insonparvarlik va vatanparvarlik g‘oyalarini targ‘ib qiladi. "Ko‘k sutra"ning dastlabki sakkiz jildi, so‘zboshidan ko‘rinib turibdiki, 18-asrning 30-yillarida yozilgan bo‘lib, Injinash Vanchinbalning otasiga tegishli bo‘lib, u o‘limidan oldin kitobni tugatishga ulgurmagan. 1871-1891 yillarda yozilgan bu asarning 120 jilddan hozirgi kungacha faqat 69 tasi yetib kelgan. Qing imperiyasi va ularning inson qadr-qimmati uchun kurashi.

"Bir qavatli ayvon" va yana bir "Qizil ko‘z yoshlar palatasi" romani Xitoy adabiyotini, xususan, "Qizil palatadagi tush" romanini eslatadi. Bundan tashqari, ular ko'plab xitoycha qarzlar va xitoy tilidan to'g'ridan-to'g'ri tarjimalarni o'z ichiga oladi, bu esa Xitoy madaniyati bilan tanish bo'lmagan o'quvchi uchun ularni qiyinlashtiradi. Shu bilan birga, Injinash har doim mo'g'ul tilida yozgan va hech qachon xitoyparast pozitsiyani egallamagan.

30-yillardan boshlab Injinnash asarlari xitoy, ingliz, rus va nemis tillariga tarjima qilingan.

Ishlar
------

Moviy sutra (Koke sudur, Khöh sudar)
Qizil ko'z yoshlar palatasi
Bir qavatli ayvon (Nigen dabqur asar, Negen davhar asar)

Manbalar
--------

1. ↑  *Inžannaši, Inžannaši* „NUKAT" (2002 yil). Qaraldi: 8-dekabr 2022-yil.
2. ↑  *Injannasi* „Faceted Application of Subject Terminology" (inglizcha). Qaraldi: 8-dekabr 2022-yil.

turkum
15-mayda tug‘ilganlar
1837 yilda tug'ilgan
1892 yilda vafot etgan
**2-degidro-3-deoksi- D -pentonat aldolaz fermenti** ( EC)) kimyoviy reaksiyani katalizlaydigan ferment hisoblanadi.

2-degidro-3-deoksi- D pentonat {\displaystyle \rightleftharpoons } piruvat + glikolaldegid.
Bu ferment liazalar oilasiga, xususan, uglerod-uglerod bogʻlarini ajratuvchi aldegid- liyazlarga tegishli boʻlib, ushbu ferment sinfining tizimli nomi **2-degidro-3-deoksi-D-pentonat glikolaldegid-liyaza (piruvat hosil qiluvchi) dir**. Umumiy qoʻllaniladigan boshqa nomlar orasida **2-keto-3-deoksi-D-pentonat aldolaza**, **3-deoksi-D-pentuloson kislotasi aldolazasi** va **2-dehidro-3-deoksi-D-pentonat glikolaldegid-liazasi kabilari mavjud**. Bu ferment pentoza va glyukuronat oʻzaro konversiyalarida ishtirok etadi.

Manbalar
--------

* Dahms AS (1974). "3-Deoxy-D-pentulosonic acid aldolase and its role in a new pathway of D-xylose degradation". *Biochem. Biophys. Res. Commun.* **60** (4): 1433–9. doi:10.1016/0006-291X(74)90358-1. PMID 4423285.
* "2-Keto-3-deoxy-d-xylonate aldolase (3-deoxy-d-pentulosonic acid aldolase)". *Methods Enzymol. 90 Pt* **E**: 269–72. 1982. PMID 7154955.
**Sofiya Ahmedovna** **Vohidova** — Xalq maorifi a’lochisi, tarix fanlari doktori (1984), professor.

Tarjimayi holi
--------------

Sofiya Vohidova 1937-yilda Toshkent viloyatining Bekobod tumanida tavallud topgan. 1961-yilda Toshkent davlat universiteti (hozirgi O‘zbekiston Milliy universiteti) filologiya fakultetining jurnalistika bo‘limini tamomlagan.

Olima ish faoliyatini Andijon davlat pedagogika instituti (hozirgi Andijon davlat universiteti)dan boshlaydi. 1979-yildan 1993-yilgacha mazkur institutda kafedra mudiri lavozimida ishlab kelgan, 1980—1985-yillarda Andijon shahar Kengashiga deputat bo‘lgan[].

Ilmiy faoliyati
---------------

Olima "O‘zbekiston kolxozchi-dehqonlari madaniy texnika saviyasining o‘sishi (Andijon viloyati misolida)" mavzusidagi nomzodlik, "O‘zbekiston kolxozchi-dehqonlarni madaniy va kasb-hunar saviyasini oshirish (1959—1975-yillar)" mavzusidagi doktorlik dissertatsiyalarini himoya qilgan.

Sofiya Vohidova o‘z ilmiy tadqiqotlarida qishloq infratuzilmasini o‘zgartirish muammolarini, qishloq aholisining, ayniqsa, yoshlarnimg madaniylik darajasini, kasb-hunar egallashdagi saviyasini ko‘tarish, turmush tarzini, urf-odatlarini zamonaviy hayot bilan bog‘lash kabi dolzarb muammolarni ko‘tarib chiqqan[]. O‘z faoliyati davrida vazirlik, viloyat hokimligi, o‘zi faoliyat ko‘rsatgan oliy ta’lim muassasalari rahbarlari tomonidan bir necha bor rag‘batlantirilgan.

Profesor Sofiya Vohidovaning ilmiy yo‘nalishi bir qancha sohalarni qamrab olgan. O‘zbekiston kolxozchi-dehqonlarni madaniy va kasb-hunar hayot faoliyatini o‘rgangan, siyosatshunoslik asoslari yo‘nalishida faoliyat ko‘rsatgan.

Asarlari
--------

Professor Sofiya Vohidova quyidagi ilmiy va o‘quv-uslubiy ishlarni chop ettirgan:

1. O‘zbekiston kolxozchi-dehqonlari madaniy va professional texnika saviyasining o‘sishi (1959–1970-yillar). — Toshkent: Fan, 1975.

2. Qishloq mehnatkashlari madaniyati va mehnat malakasini oshirish masalalari. — Toshkent: Fan, 1977.

3. O‘zbekiston qishloq mehnatkashlari madaniyati va professional texnika saviyasining o‘sishi, 1966—1970-yillar. Toshkent: Fan, 1986.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ўзбекистон тарихчилари (библиографик маълумотнома)*, биринчи жилд. Тошкент: Fan va texnologiya, 2012. — 71 bet.
2. ↑  Вахидова С.А*. Рост культурного и профессионально-технического уровня колхозного крестьянства Узбекистана в условиях развитого социализма (1966-1975): диссертация ... доктора исторических наук: 07.00.02*, Ташкент, 1984 — 371 bet.
3. ↑  Вахидова С.А*. Повышение культурного и профессионально-технического уровня колхозного крестьянства Узбекистана, 1966-1975 гг*. Ташкент: Фан, 1986. — 117 bet.
Enzimologiyada **2-degidro-3-deoksigalaktonokinaza** (EC)) kimyoviy reaksiyani katalizlovchi ferment hisoblanadi.

ATP + 2-degidro-3-deoksi-D-galaktonat {\displaystyle \rightleftharpoons } ADP + 2-degidro-3-deoksi-D-galaktonat 6-fosfat
Shunday qilib, ushbu fermentning ikkita substrati ATP va 2-dehidro-3-deoksi-D-galaktonatdir, uning ikkita oxirgi mahsuloti ADP va 2-dehidro-3-deoksi-D-galaktonat 6-fosfatdir hisoblanadi.

Bu ferment transferazlar oilasiga kiradi, xususan, fosfor oʻz ichiga olgan guruhlarni (fosfotransferazalarni) oksidlovchi sifatida alkogol guruhiga kiritilgan. Ushbu ferment sinfining tizimli nomi **ATP: 2-degidro-3-deoksi-D-galaktonat 6-fosfotransferazadir**. Umumiy qoʻllaniladigan boshqa nomlar orasida **2-keto-3-deoksigalaktonokinaza**, **2-keto-3-deoksigalaktonat kinaz (fosforillovchi)** va **2-okso-3-deoksigalaktonat kinaz** kabilari mavjud. Bu ferment galaktoza almashinuvida ishtirok etadi.

Manbalar
--------

* "Glucose and galactose metabolism in Gluconobacter liquefaciens". *Biochim. Biophys. Acta* **48** (3): 484–500. 1961. doi:10.1016/0006-3002(61)90046-4.
**Tohir Muxtarovich Axmadaliev** (tugʻ. 1965-yil 3-noyabr, Andijon viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — oʻzbek deputati, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining demokratik institutlar, nodavlat tashkilotlar va fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari boʻyicha deputati.

Biografiyasi
------------

Tohir Muxtarovich Axmadaliyev 1965-yil 3-noyabrda Andijon viloyatida tugʻilgan. Toshkent xalq xoʻjaligi instituti va Sankt-Peterburg (Rossiya) davlat iqtisodiyot va moliya universitetini tamomlagan va oliy maʼlumotga ega. Kasbi iqtisodchi-matematik. Shuningdek, u rus va nemis tillarini yaxshi biladi.[]

Martaba
-------

Axmadaliyev Oʻzbekiston Liberal demokratik partiyasi aʼzosi etib tayinlangan.

Axmadaliyev Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Andijon viloyati boʻyicha deputati.

Demokratik institutlar, nodavlat tashkilotlar va fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari qoʻmitasi etib tayinlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „314-IV-сон 10.06.2020. О создании межпарламентской группы Олий Мажлиса Республики Узбекистан по сотрудничеству с Сеймом Литовской Республики". *lex.uz*. Qaraldi: 2021-yil 5-may.
2. ↑  „Депутаты". *parliament.gov.uz*. 2021-yil 6-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 17-noyabr.
3. 1 2  „arxiv nusxasi". 2021-yil 6-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 17-noyabr.
4. ↑  „Кандидаты" (ru). *elections.uz*. Qaraldi: 2021-yil 5-may.