**Samara viloyati** - Rossiya Federatsiyasidagi viloyat. Rossiya Yevropa qismining jan.

sharqida joylashgan. Volga boʻyi federal okrugiga kiradi. 1928-yil14 mayda (Oʻrta Volga viloyati sifatida) tashkil qilingan. 1929-yildan Oʻrta Volga oʻlkasi, 1935-yildan Kuybishev oʻlkasi, 1936-yildan 1991-yilgacha Kuybishev viloyati deb atalgan. Maydoni 53,6 ming km². Aholisi 3239,8 ming kishi (2002), asosan, ruslar, shuningdek, chuvash, tatar, mordva, ukrain va boshqa millat vakillari ham yashaydi. Shahar aholisi – 80,6%. Markazi – Samara shahri. Boshqa yirik shaharlari: Tolyatti, Sizran, Novokuybishevsk. Tarkibida 27 maʼmuriy tuman, 11 shahar, 23 shaharcha bor.

Geografiyasi
------------

Viloyat Sharqiy Yevropa tekisligining janubi-sharqida, Volga daryosining oʻrta oqimida, oʻrmonli dasht va dasht zonalari chegarasida joylashgan. Volga daryosi ikki (oʻng va chap sohili) qismga boʻlib turadi. Oʻng sohil qismida Volga boʻyi qirlari (eng baland joyi 370 m) bor. Chap sohili ham pastbaland. Foydali qazilmalari: neft, tabiiy gaz, bitum, yonuvchi slanets, sof oltingugurt, gips, ohaktosh. Iqlimi kontinental quruq. Yanvarning oʻrtacha xarorati –14°, iyulniki 20°–22°. Yillik yogʻin 300–400 mm. Vegetatsiya davri 180 kun. Asosiy daryosi – Volga. Irmoqlari: Us a, Sizran, Katta Cheremshan, Sok, Samara, Chagra, Katta Irgiz va boshqa Kuybishev va Saratov suv omborlari bor. Viloyat hududining 12% oʻrmon. Tuproklari: toʻq sur tusli tuproq, qoratuproq, kashtan, podzollashgan tuproqlar. Viloyatda boʻri, tulki, los, qobon, olmaxon, quyon, boʻrsiq, kemiruvchilar, suv kalamushi va boshqalar; qushlardan – qur, chil kaklik, karkur uchraydi. Daryo, koʻl va boshqa suv havzalarida baliqturi koʻp. Viloyat hududida Samarskaya Luka milliy bogʻi, Jiguli qoʻriqxonasi bor. Yirik issiklik elektr stansiyalari, GESlar mavjud.

Maʼmuriy boʻlinishi
-------------------

Asosiy maqola: Samara viloyatining maʼmuriy hududiy boʻlinishi
Viloyat tarkibiga 10 shahar okrugi va 27 munitsipal tuman kiradi.

Samara viloyatining maʼmuriy boʻlinishi
**Viloyat tumanlari:**
1. Alekseyev tumani
2. Bezenchuk tumani
3. Bogatov tumani
4. Bolsheglushitsk tumani
5. Bolshechernigovsk tumani
6. Borsk tumani
7. Voljsk tumani
8. Yelxov tumani
9. Isaklin tumani
10. Qamishlin tumani
11. Kinel-Cerkas tumani
12. Kinel tumani
13. Klyavlin tumani
14. Koshkin tumani
15. Krasnoarmeysk tumani
16. Krasnoyarsk tumani
17. Neftogorsk tumani
18. Pestravsk tumani
19. Poxvistenevsk tumani
20. Privoljsk tumani
21. Sergiyev tumani
22. Stavropol tumani
23. Sizran tumani
24. Xvorostyan tumani
25. Chelno-Vershin tumani
26. Shentalin tumani
27. Shigon tumani

Iqtisodiyoti
------------

Yetakchi sanoat tarmoqlari: mashinasozlik va metallsozlik (yengil avtomobillar – Volga avtomobil zavodi; samolyotlar – "Aviakor"; stanoklar – Oʻrta Volga stanoksozlik zavodi, "Soliton" korxonasi; qishloq xoʻjaligi mashinalari – Sizran qishloq xoʻjaligi mashinasozlik zavodi; sement sanoati uchun jihozlar – "Volgotsemmash" ishlab chiqarish birlashmasi, konchilik va energetika sanoatlari uchun jihozlar – "Tyajmash" korxonasi, neft qazib olish uchun jihozlar – Samara doloto zavodi; transformator podstansiyalari – "Elektroshchit" zavodi; podshipniklar – "Shar" va boshqa korxonalar). Neftni qayta ishlash, neft kimyosi va kimyo sanoatlari (Samara, Novokuybishevsk va Sizran neftni k,ayta ishlash zavodlari); sintetik spirt, fenol, atseton ishlab chiqarish – "Sintezspirt" zavodi; "Sintezkauchuk" ishlab chiqarish birlashmasi; mineral oʻgʻitlar ishlab chiqarish – "Kuybishevazot", "Tolyattiazot", "Kuybishevfosfor" ishlab chiqarish birlashmalari, kimyo oʻgʻitlari zavodi; "Uglerod" korxonasi – sintetik smolalar; "Plastik" korxonasi – polimer plyonkalar, kurilish materiallari (sement, asbotsement quvurlari, shifer va boshqalar), oziq-ovqat (un, goʻsht, sut, yogʻmoy korxonalari), yengil sanoatlari rivojlangan.

Qishloq xoʻjaligi
-----------------

Qishloq xoʻjaligi gʻallachilikchorvachilikka ixtisoslashgan. Tariq, kuzgi javdar, arpa, grechixa, qand lavlagi, dukkaklilar ekiladi. Asosiy texnika ekini – kungaboqar. Kartoshka, sabzavot, yem-xashak ekinlari ham yetishtiriladi. Mevazorlar bor. Asalarichilik rivojlangan. Chorvachilik goʻshtsut va goʻshtjunga ixtisoslashgan. Koramol, choʻchqa, qoʻy va echki boqiladi. Volgada kemalar katnaydi. Avtoyoʻllar uz. 7227 km, temir yoʻllar uzunligi 1388 km. Beryoza qishlogʻida "Kurumoch" xalqaro aeroporti bor. 11 oliy oʻquv yurti, 8 muzey, 5 teatr, sirk, filarmoniya, Sergiyev Mineral Suvlari kurorti mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


| * k
* m
* t
Privoljsk federal okrugi |
| --- |
| Boshqirdiston | Mariy El | Mordoviya | Tatariston | Udmurtiya | Chuvashiya | Permskiy oʻlkasi | Kirov viloyati | Nijegorod viloyati | Orenburg viloyati | Penza viloyati | Samara viloyati | Saratov viloyati | Ulyanov viloyati |

| * k
* m
* t
Rossiya Federatsiyasining subyektlari |
| --- |
| Respublikalar | 
Adigeya •
Oltoy Respublikasi •
Boshqirdiston •
Buryatiya •
Dogʻiston •
Ingushiya •
Kabarda-Balkariya •
Qalmogʻiston •
Qorachoy-cherkasiya •
Kareliya •
Komi •
Qrim •
Mariy El •
Mordoviya •
Saxa •
Shimoliy osetiya alaniya •
Tatariston •
Tiva •
Udmurtiya •
Xakasiya •
Checheniston •
Chuvashiya
 |
| Oʻlkalar | 
Oltoy oʻlkasi •
Zabaykal o'lkasi •
Kamchatka oʻlkasi •
Krasnodar oʻlkasi •
Krasnoyarsk oʻlkasi •
Permskiy oʻlkasi •
Primorsk oʻlkasi •
Stavropol oʻlkasi •
Xabarovsk oʻlkasi
 |
| Viloyatlar | 
Amur viloyati •
Arxangelsk viloyati •
Astraxon viloyati •
Belgorod viloyati •
Bryansk viloyati •
Vladimir viloyati •
Volgograd viloyati •
Vologda viloyati •
Voronej viloyati •
Ivanovo viloyati •
Irkutsk viloyati •
Kaliningrad viloyati •
Kaluga viloyati •
Kemerovo viloyati •
Kirov viloyati •
Kostroma viloyati •
Koʻrgan viloyati •
Kursk viloyati •
Leningrad viloyati •
Lipetsk viloyati •
Magadan viloyati •
Moskva viloyati •
Murmansk viloyati •
Nijegorod viloyati •
Novgorod viloyati •
Novosibirsk viloyati •
Omsk viloyati •
Orenburg viloyati •
Oryol viloyati •
Penza viloyati •
Pskov viloyati •
Rostov viloyati •
Ryazan viloyati •
Samara viloyati •
Saratov viloyati •
Saxalin viloyati •
Sverdlovsk viloyati •
Smolensk viloyati •
Tambov viloyati •
Tver viloyati •
Tomsk viloyati •
Tula viloyati •
Tyumen viloyati •
Ulyanov viloyati •
Chelyabinsk viloyati •
Yaroslavl viloyati
 |
| Federal ahamiyatga ega shaharlari | 
Moskva •
Sankt-Peterburg •
 |
| Muxtor viloyati | 
Yahudiylar muxtor viloyati
 |
| Muxtor okruglar | 
Nenetslar muxtor okrugi1 •
Xanti-Mansilar muxtor okrugi2 •
Chukotka muxtor okrugi •
Yamal Nenetslari muxtor okrugi2
 |


|  |  |
| --- | --- |
| Rossiya geografiyasi | *Rossiya oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |