recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Maleyevsk** (qozoqcha: *Малеевск*) — Qozogʻistonning Sharqiy Qozogʻiston viloyati Ziryanov tumanidagi qishloq (1984—1997-yillarda — aholi punkti ). Maleevskiy qishloq okrugining ma'muriy markazi.

Aholi
-----

1999-yilda qishloq aholisi soni 2799 kishi (1360 erkak va 1439 ayol) edi. 2009-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, qishloqda 1807 kishi (883 erkak va 924 ayol) istiqomat qikgan.

Geografik joylashuv
-------------------

Ziryanovdan 17 km shimolda daryo boʻyida joylashgan. Buqtirma.

Iqtisodiyot
-----------

Maleyevsk viloyati asosan yog'och kesish va yogʻochga ishlov berishga moʻljallangan edi. Bu yerda laminatlash sexi — aholi punktlarini tashkil etuvchi korxona ishlagan. SSSR parchalanishi bilan ustaxona oʻz ahamiyatini yoʻqotib borgan va Maleyevsk qishlogʻi qishloqqa aylandi. Shu bilan birga, u yaqin atrofdagi Lesnaya Pristan qishlogʻi bilan birlashtirildi.

Noishlab chiqarish sohasi
-------------------------

Qishloqda umumta’lim maktabi, oilaviy ambulatoriya, kutubxona, 7 ta savdo korxonasi, pochta aloqasi bo‘limi mavjud edi. Qishloq o'z nomini 1810-yilda qishloq yaqinida boy ma'dan konini topgan konchi Maleyev nomiga qoʻyilgan. Hozirgi vaqtda Maleyevsk koni "Kazzinc "MChJ Zyryanovskiy kon-qayta ishlash kompleksining asosi hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года".  Агентство Республики Казахстан по статистике. 2013-yil 13-mayda asl nusxadan arxivlangan.

| * k
* m
* t
Sharqiy Qozogʻiston viloyati Altay tumanining aholi yashash punktlari |
| --- |
| 
* Aleksandrovka (Jana Buqtirma posyolka maʼmuriyati)
* Aleksandrovka (Sredigorniy qishloq okrugi)
* **Altay**
* Altayka
* Andreyevka
* Bayanovsk
* Berezovka
* Berezovskoye
* Bogatirevo
* Borodino
* Buqtirma (stansiya)
* Bikovo
* Vasilyevka
* Shigʻis
* Dorodnitsa
* Yermakovka
* Zavodinka
* Zubovka
* Kremnyuxa
* Krestovka
* Kutixa
* Landman
* Leninsk
* Maleyevsk
* Mayak
* Nikolsk
* Jana Buqtirma
* Janasharua
* Oktyabrskiy
* Orlovka
* Parigino
* Podorlenok
* Polyanskoye
* Pribrejniy
* Proletarka
* Putinsevo
* Sajayevka
* Severnoye
* Seleznyovka
* Serebryansk
* Snegirevo
* Solovyovo
* Sredigornoye
* Turgʻisin
* Feklistovka
* Chapayevo
* Shirikqayin

 |

Havolalar
---------

* Maleevskiy qishloq okrugi Ziryanovskiy tumani hokimi saytidan
**Noah Cameron Schnapp —** Amerikalik aktyor. U ilmiy-fantastik yoʻnalishda yaratilgan Stranger Things filmidagi Will Byers roli sababli dunyoga tanilgan. 2004-yil 3-oktabrda Nyu York shahrida tavallud topgan.

| Tugʻilgan |  | 2004-yil 3-oktabr(18 yosh) Nyu York ,AQSH |
| --- | --- | --- |
| **Fuqaroligi** |  | **Amerika va Kanada** |
| **Kasbi** |  | **Aktyor** |
| **Ijodiy faoliyati** |  | **2014-yildan hozirgacha** |

Biografiyasi
------------

Schnapp Nyu York shahrida Mitchell va Karine Schnapp oilasida tugʻilgan. U yahudiy hisoblanadi va uning egizak singlisi mavjud. Bir paytning oʻzida Amerika va Kanada fuqaroligini olgan Noah 5 yoshidan boshlab aktyorlik sohasiga qiziqishni boshlagan. Avvalo maktab va jamoat sahnalarida rol oʻynashni boshlagan va 8 yoshida oʻqituvchisining maslahati bilan aktyorlik ijodini boshlagan.

Schnapp Pennsylvania Universitetida biznes va innovatsiya sohasida oʻqimoqda va 2026-yilda universitetni bitiradi.

Ijodiy faoliyati
----------------

Schnappning debut roli Steven Spielberg tomonidan suratga olingan Bridge of Spies(2015) filmidagi Roger boʻlgan. Undan soʻng esa animatsion The Peanuts Movie filmidagi Charlie Brown rolini ijro etgan.

U 2016-yil iyul oyida Stranger Things filmidagi Will Byers roli bilan dunyoga mashhur boʻldi va filmning ikkinchi mavsumiga ham rol ijro etishga taklif etildi.

Mukofotlari
-----------

| Mukofot | Yili | Boʻlimi | Film nomi |
| --- | --- | --- | --- |
| MTV Movie&
TV Awards | 2018 | Eng qoʻrqinchli ijro
Eng yaxshi ekran jamoasi | Stranger things |
| Peopleʼs Choice
Awards | 2022 | 2022-yilning eng yaxshi erkak teleyulduzi | - |
| Teen Choice Awards | 2019 | Yozgi tele-aktyor | - |
| Young Atrist Awards | 2017 | TV boʻlimlaridagi eng yaxshi ijro | Stranger Things |
**Zabit Samedov** (ozarbayjoncha: *Zabit Səmədov*, 1984-yil 21-iyulda tugʻilgan) – professional kikbokschi „Axmat" klubi (Grozniy, Checheniston) uchun „Maugli" laqabi ostida jang qiladi. Minskning „Patriot" klubi sobiq jangchisi.

Biografiyasi
------------

Zabit Samedov Gruziyada ozarbayjon oilasida tugʻilgan va 10 yoshida Minskka koʻchib kelgan. Samedov 9 yoshidan jang sanʼati bilan shugʻullana boshlagan. Dastlab u Aziz Dursunov qoʻl ostida 6 oy karate bilan shugʻullangan, soʻngra muaytayga oʻtgan. 1998-yilda u Minskda joylashgan Chinuk Gym nomli sport zaliga qoʻshildi. U murabbiyi Dmitriy Pyasetskiy qoʻl ostida Aleksey Ignashov va Sergey Gur bilan birga mashgʻulot oʻtkazdi.

Muvaffaqiyatsiz dori sinovi
---------------------------

2009-yilda Samedov Badr Xari va Errol Zimmermanni janglari paytida steroid ishlatganlikda aybladi. Uning daʼvolarini Ruslan Qoraev qoʻllab-quvvatlagan. 2019-yilda Xari Niderlandiya doping idorasi (DAN) tomonidan dori-darmon tekshiruvidan o‘ta olmagani ma’lum bo‘ldi. Samedovning o‘zi 2007-yilda Las-Vegasda bo‘lib o‘tgan K-1 Jahon Gran-prisidan so‘ng anabolik steroid uchun ijobiy test o‘tkazdi.

Manbalar
--------

1. ↑  Zabitʼs Biography from his official website
2. ↑  Zabit Samedov: „Mne predlagali stat bokserom i sotrudnichat s Donom Kingom"  (ruscha)
3. ↑  Zabit SAMYeDOV: Mne predlagali stat bokserom i sotrudnichat s Don Kingom (ruscha)
4. ↑  „Steroid Accusations Hit MMA World". *www.sbnation.com*. Qaraldi: 2014-yil 25-avgust.
5. ↑  „ru:Забит Самедов: "Я один из редчайших бойцов, кто не потребляет допинг"" (ru). *valetudo.ru*. Qaraldi: 2014-yil 25-avgust.
6. ↑  Badr Hari Suspended for DOPING

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Zabit Samedov*** haqida turkum mavjud |

* Zabit Samedovnig rasmiy sayti
* Profili
**Noju** soʻzi eski oʻzbek tiliga firs-tojik tilidan oʻtib oʻzlashgan. Soʻzning etimoni anniq emas. Eski tojik tili yozma manbalarida ham noju soʻzi qayd etilmagan. Alisher Navoiy asarlarida noju tarzida qoʻllangan:
Oʻqlaring paykon bila haryon quruq jismimdadur,
Shoxlar uzra koʻngullardekki ul nojuda bor.
(Gʻaroyib us-sigʻar , 215)

Fors va afgʻon tilida
---------------------

Hozirgi eroniy tillardan fors tilida **ناژ** naj va **ناژو** naju qaragʻay (Rubinchik, 2 , 1970, 609) shaklida uchraydi holos. Bu soʻz juda kam isteʼmolda boʻlganligidan eski yozma manbalarda ham qayd etilmagan. Hozirgi tojik, afgʻon tillarida ham noju soʻzi qoʻllanmaydi.

Etimoni
-------

Noju soʻzi qadimgi fors tiliga sanskrit yoki boshqa tillardan oʻtib qolgan boʻlsa kerak. Oʻzbek tilining Samarqand-Buxoro dialektida qoʻllanuvchi gujum soʻzi noju soʻzi bilan umumiylikka ega boʻlsa kerak.

Manbalar
--------


1. ↑  Vafoyev, Bahrom*. O'simliklar nomlari*, "FAN" nashriyoti, Toshkent, 1991 — 151 bet. ISBN 5 - 648 - 01251 -9.
**Tomas Jeyms Vilsak** (1950-yil 13-dekabrda tugʻilgan) — amerikalik siyosatchi. Vilsak 2021-yildan beri Jo Bayden prezidentligi davrida AQShning 32-chi va amaldagi Qishloq xoʻjaligi vaziridir. U, shuningdek, 2009-yildan 2017-yilgacha Barak Obama prezidentligi davrida 30-chi qishloq xoʻjaligi kotibi boʻlgan. U 1999-yildan 2007-yilgacha Ayova gubernatori bo'lgan.

Vilsak 1950-yil 13-dekabrda Pensilvaniya shtatining Pitsburg shahridagi Rim-katolik bolalar uyida tug'ilgan, u yerda 23 yoshli tug'ilgan onasi (kotiba) 1950-yil sentabridan beri "Gloriya" taxallusi bilan yashagan; u "Kennet" sifatida suvga cho'mgan.[7] U 1951-yilda ko'chmas mulk agenti va sug'urta sotuvchisi Bud va Dolli Vilsak tomonidan asrab olingan. Ular unga Tomas Jeyms deb nom berishdi. Vilsack Shady Side Academy, Pitsburgdagi tayyorgarlik maktabida o'qidi. 1972-yilda Hamilton kollejida bakalavr darajasini oldi. Gamiltonda bo'lganida u Delta Upsilon birodarligiga qo'shildi. U 1975-yilda Albany yuridik maktabida yuris doktori unvonini oldi.Kollejda u rafiqasi Kristi bilan tanishdi va turmushga chiqdi. Ular o'qishni tamomlagandan so'ng Ayovaga ko'chib ketishdi. Ularning ikki farzandi bor.

Vilsak 1998-yilda gubernatorlikka nomzod bo'lishidan oldin Ayova shtati Senatida ishlagan. U o'sha va keyingi saylovlarda 2002-yilda g'alaba qozondi. 2006-yilda u boshqa nomzodlik qilmaslikka qaror qildi.

2006-yil dekabr oyida Vilsack 2008 yilda Demokratik prezidentlikka nomzodini qo'yishini aytdi. U bir necha oydan keyin musobaqani tark etdi. U Nyu-Yorklik senator Hillari Klintonni ma'qulladi.

2020-yil dekabr oyida o'sha paytdagi saylangan prezident Jo Bayden ikkinchi marta Qishloq xo'jaligi kotibi lavozimiga Vilsakni nomzod qilib ko'rsatdi. 2021-yil 23-fevralda Qoʻshma Shtatlar Senati 92-7 ovoz bilan Vilsak nomzodini ikkinchi marta tasdiqladi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Nichols.* „Biden to pick Vilsack for agriculture secretary, Fudge for HUD" (en). *Axios* (8-dekabr 2020-yil). 9-dekabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 8-dekabr.
2. ↑  „Senate confirms Tom Vilsack to serve again as agriculture secretary".  CNN (23-fevral 2021-yil).
**Chapayevo** (qozoqcha: *Чапаев*), 1748-yildan beri Yaitskiy (1775-yildan — Ural) kazak armiyasining Kalmykovskaya qal’asi sifatida tanilgan. 1899-yildan 1939-yilgacha. — Lbischensk) — Qozogʻistonning Gʻarbiy Qozogʻiston viloyatida joylashgan Oqjayk tumanidagi qishloq.

Geografiyasi
------------

Uralskdan 130 km janubda,Ural daryoning oʻng qirgʻogʻida joylashgan.

Aholisi
-------

1765-yilda 144 kazak xizmat qilgan.

1862-yilda aholi soni 783 kishi (394 m.p. va 389 m.p.)ni tashkil etgan (manba: Statistik maʼlumotlar materiallari 1866-yil. FROM. P.).

  

1999-yilda qishloq aholisi 8344 kishi (4254 erkak va 4090 ayol)ni tashkil etgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 8476 kishi (4110 erkak va 4366 ayol) istiqomat qiladi.

2019-yil boshida qishloq aholisi 9488 kishi (4678 erkak va 4810 ayol)ni tashkil etgan.

Tarixi
------

Kalmikov boʻyida Kalmikovskaya qal’asi sifatida „oʻgʻrilarning qirgʻiz-kaysak va qalmiqlarning Yaik daryosi boʻylab koʻtarilishini ushlab turish va bu xalqlarning har qanday qarshiliklarini toʻxtatish uchun" tashkil etilgan. Asl nomi — *Lbischenskiy* qishlogʻi. U 1899-yilda Ural viloyatidagi *Lbischensk* okrug shahriga aylantirildi. Bir vaqtning oʻzida Kalmykovskiy okrugi Lbischenskiy deb oʻzgartirilgan.

Fuqarolar urushi qatnashchisi V. I. Chapaevning vafot etgan joyi(1919). 1939-yilda u Chapaev nomiga oʻzgartirildi.

1997-yilda Chapaev, Chapaevskiy, Aqjayk va Taypak tumanlarini birlashtirish jarayonida Aqjayk tumanining viloyat markaziga aylangan.

Diqqatga sazovor joylari
------------------------

1927-yildan buyon qishloqda Vasiliy Ivanovich Chapaev muzeyi mavjud boʻlib, u Qozogʻistonning Respublika ahamiyatga ega tarixi va madaniy yodgorligi sifatida tan olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Численность населения Республики Казахстан по полу в разрезе областей, городов, районов, районных центров и поселков на начало 2019 года".  Комитет по статистике Министерства национальной экономики Республики Казахстан. 2020-yil 13-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 17-noyabr.
2. 1 2  „Калмыковская крепость" (ru).  газета «ИНФОРМБИРЖА news» (2016-yil 3-mart). Qaraldi: 2019-yil 21-iyul.
3. 1 2  „Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года".  Агентство Республики Казахстан по статистике. 2013-yil 13-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 30-iyun.
**Nomotetik metod** (yunoncha nomotheticht- qonun chiqaruvchi sanʼat) — I. Kant taʼlimotida bilishning qonunlari va qoidalarini aniqlashda aqlning qonun chiqaruvchi faoliyati uslubi Kant izidan Vindelband tomonidan kiritilgan , Rikkert tomonidan toʻla- toʻkis bayon etilgan tabiatshunoslik ning predmeti narsalarning borligʻi sifatida kiritilgan, ular umumiy qonunlar bilan belgilangan. Tabiatshunoslik tabiat qonunlarini ochmaydi, balki aqliy faoliyatning natijasi sifatida yaratiladi. Nomotetik madaniyat haqidagi fanning individuallashtiruvchi ideografik metodini metafiziklarchalarcha qarshi quyadi. Ideografik metod tarixiy fanlarga qarama — qarshi oʻlaroq, faqat takrorlanmaydigan faktlarni tavsiflab, tabiatshunoslikni tabiat belgisi ostida tushunadi, takrorlanuvchi hodisalar, ularning amal qilish uslublari doimo bir xildir. Bu metod formal- mantiqiy teskari munosabatlar qonunida tushunchaning hajmi va mazmunini ilmiy fikrlash tartibini soddalashtirib aks ettiradi .

Adabiyotlar
-----------

Falsafa qomusiy lugʻat. Oʻzbekiston faylasuflari Milliy jamiyati nashriyoti Toshkent — 2004 .B-306
Andoza:Infobox Organisation**Rossiyadan kelgan nemis yoshlari e.** **V.** (DJR) — erkin demokratik, partiyasiz va nodavlat konfessiyaga ega yoshlar uyushmasi hisoblanadi. DJR Sovet Ittifoqining voris davlatlaridan kelgan yosh muhojirlarning, ayniqsa Ikkinchi Jahon urushidan keyin bir necha oʻn yillar davomida Rossiya nemislari sifatida Germaniyaga koʻchib oʻtgan muhojirlarning manfaatlarini himoya qilish maqsadida tashkil etilgandir. Immigrantlar guruhining murakkab ijtimoiy va madaniy tuzilmalari tufayli DJR, kelib chiqishidan qatʼi nazar, barcha muhojirlarning ehtiyojlari va tashvishlarini ifodalovchi ochiq yoshlar tashkilotiga aylandi. DJRning federal idorasi Stuttgartda joylashgan. Eng yirik tuman uyushmalari Stuttgart, Berlin va Frankfurtda tashkil etilgan boʻlib, ularning har biri 1000 ga yaqin aʼzolardan iborat. Oʻz bayonotlariga koʻra, assotsiatsiya 9 federal shtat va 42 okrugda faoliyat yuritadi.

Vazifalar va maqsadlar
----------------------

Oʻz bayonotlariga koʻra, DJR oʻzini sobiq Sovet Ittifoqi mamlakatlaridan kelgan barcha muhojirlarning manfaatlari, yordam tashkiloti va madaniy uyushmasi sifatida koʻradi. Bu yerda Rossiyadan kelgan nemislar, muhojirlar, boshpana izlovchilar yoki kvotali qochqinlarni ham eslatib oʻtish kerak. DJRning asosiy vazifalaridan biri nemis jamiyatiga ijtimoiy, siyosiy va madaniy darajada integratsiyalashuvi uchun qulay shart-sharoitlarni yaratishdir. DJR yoshlarga mustaqil ravishda turli xil takliflarni ishlab chiqishga imkon berish orqali hamda oʻzlariga yordam berish orqali ushbu maqsadlarga erishishga harakat qiladi. Imkoniyatlarni kengaytirish konsepsiyasiga koʻra, zoʻravonlik, giyohvandlik va jinoyatlarsiz omon qolish uchun yoshlarni mustahkamlaydigan ijobiy tajribaga egadir. Takliflar asosan madaniy tadbirlar, guruh va dam olish tadbirlari, maʼlumot va integratsiya seminarlari, sport va madaniy loyihalar, uchrashuvlar kechalari yoki shaxsiy, maktab va kasbiy savollar va muammolar boʻyicha maslahat va yordamdan iborat. Ish deyarli faqat ixtiyoriy asosda amalga oshiriladi va birinchi navbatda integratsiya va yoshlar bilan ishlash boʻyicha barcha provayderlar bilan hamkorlikni va oʻz takliflarini mahalliy hamjamiyatga integratsiyalashni nazarda tutadi.

Federal kengash
---------------

* Roman Ramenski, Federal rais
* Aleksandr Probst, Federal rais oʻrinbosari
* Olga Zhus
* Filipp Gruenwald
* Kathrina Hermann

Yana qarang
-----------

* Aussiedler va Aussiedler
* Rus nemislari

Havolalar
---------

* DJR Augsburg sayti
* DJR Frankfurt veb-sayti
**Makrooila** - tilshunoslikning tarkibiy birligi hisoblanadi va u bir nechta tillar oilalarini o'z ichiga oladi. Bir nechta oilalarning bitta katta makrooilaga birlashishi odatda faqat farazlarga asoslanadi va shuning uchun ko'plab tilshunoslar tomonidan noaniq qabul qilinadi. Shunga asoslanib, har qanday makrooila haqida gapirganda, masalan, Nostratik yoki Xitoy-Kavkaz, shuni esda tutish kerakki, bu holda "makrooila" atamasi faqat unga kiritilgan tillar guruhlari o'rtasidagi mumkin bo'lgan aloqani anglatadi.

Ba'zi tavsiya etilgan giperfamiliyalar va boshqalar.
----------------------------------------------------

 Dunyo xaritasidagi eng yirik til tarmoqlari
**Borean makrooilasi**

* Afroasiatik makro oila
* Nostratik makrooila
* Xitoy-Kavkaz makrooilasi
* avstriyalik makro oila
* Amerika makro oilasi

**Niger-Saxara makrooilasi**

* Niger-Kongo tillari
* Nilo-saxara tillari

**Xoysan tillari**

* Hadza
* Makrokoisan "hadzadan keyingi"
	+ Sandawe Khoi Kwadi
		- Sandave
		- Khoi-kwadi
			* Quadi
			* Markaziy Xoysan (= Xoy)
				+ Khoikhoi
				+ Kalahari Xoy
	+ Periferik Xoysan
		- Janubiy Xoysan (= !kwi-taa ~ tuu)
			* ! Kwi
			* Taa
		- Jutsoan
			* G'arbiy Xoan
			* Shimoliy Xoysan (= Chju)

Havolalar
---------

* *Старостин Георгий.* „Языковые макросемьи (15:50)".  postnauka.ru (2012). Qaraldi: 2014-yil 10-yanvar.

Yana qarang
-----------

* Hind tillarining makrooilalari
* Tarixiy tilshunoslik
* Evolyutsion tilshunoslik
Rossiyadagi kon ishlaridan lavha.
Rossiyadagi konlar joylashuvi
Rossiyada mineral resurslar topilgan koʻplab joylar mavjud: neft, tabiiy gaz, koʻmir, kaliy tuzlari, nikel, qalay, alyuminiy xom ashyosi, volfram, oltin, platina, asbest, grafit, slyuda va boshqalar. Rossiyada koʻplab foydali qazilmalar konlari topilgan. Yer tubida koʻplab neft, tabiiy gaz, koʻmir, qora, rangli, nodir va qimmatbaho metallar rudalari, noyob tuproq elementlari, kon-kimyoviy nometal texnik xom ashyo, qimmatbaho va bezak toshlari va mineral materiallar konlari mavjud. Biroq, Rossiyaning foydali qazilmalari zaxiralarini haqiqiy miqdoriy baholash qiyin, chunki turli manbalar turli xil maʼlumotlarni taqdim etadi, baʼzi hollarda ular koʻp marta farq qiladi. Injener-geolog Grigoriy Boyarko Rossiya Federatsiyasining jahon zaxiralaridagi ulushini quyidagicha baholaydi: neft – 10-12%, gaz – 32%, koʻmir – 11%, temir – 25%, nikel – 33%, qoʻrgʻoshin – 10%, rux – 15%. %, kaliy tuzlari – 31%. Rossiya nikel, oltin, kumush, platina guruhi metallari, olmos va boshqa foydali qazilmalarning tasdiqlangan zaxiralari boʻyicha etakchi oʻrinni egallaydi. Rossiya Federatsiyasining umumiy foydali qazilma zaxiralari (2001-yil) 28 000 milliard AQSH dollariga baholanmoqda, shundan gaz 32,2% ni tashkil qiladi; koʻmir va neft slanetslari – 23,3%; moy – 15,7%; metall boʻlmagan foydali qazilmalar – 14,7%. Optimal rivojlanish stsenariysi boʻyicha Rossiyaning qaʼridagi mineral xomashyoning chegirma qiymati **4214 milliard dollarni (dunyoning 14,2%), keng rivojlanish stsenariysi boʻyicha esa 1253 milliard dollarni (4,2%) tashkil etadi.**

1. ↑  *Большая советская энциклопедия. Третье издание. Том 22. РЕМЕНЬ-САФИ*.
**Madrasa as-Savlatiya** (arabcha: , *Madrasa as-Savlatiya;* yoki qisqartma: "as-Savlatiya") Saudiya Arabistonining Makka shahrida joylashgan islom maktabidir. Bu Saudiya Arabistonidagi eng qadimiy maktabi hisoblanadi.

Tarixi
------

As-Savlatiya madrasasiga 1873-yilda Rahmatulloh Qayranaviy tomonidan asos solingan. Qayranaviy Shayx al-Ulamo (yetakchi olim) Ahmad Zayni Dahlan tomonidan Masjid al-Haromga o'qituvchi etib tayinlangan edi. U dars berishni boshlagan va darslar rejalashtirilgan akademik ma'ruzalar emas, balki va'z sifatida o'qitilgan[  ]. U hindistonlik musulmon muhojirlar va boy xayrixohlar bilan to'planib, sahih islomiy huquq maktabini yaratish, islom ilmlarini yanada mustahkamroq o'quv dasturi sifatida yoyish kerak deb bilgan.

Madrasa hijriy 1290- (milodiy 1874-) yilda tashkil etilgan. Uning faoliyatiga eng katta hissa qoʻshganinson Kalkuttalik Savlat an-Niso ismli ayol boʻlib, madrasa uning nomi bilan atalgan[  ].

Hozirgi holati
--------------

Madrasa hali ham faoliyat yuritadi, uning butun dunyoda taniqli bitiruvchilari bor.

Tarixchi Rozi Bsherning so'zlariga ko'ra, maktab Makkada qit'alar va Hind okeani bo'ylab boshqa jug'rofiy hududlarga yetib borgan mustamlakachilikka qarshi intellektualizm va siyosiylashuvning tanqidiy va yetarlicha o'rganilmagan tarixini ifodalaydi. "Savlatiyya va boshqa maktablarni Osiyo va Afrika ziyolilari tomonidan shaharda (Makkada) asos solgan bitiruvchilar Arabiston yarim oroli va dunyoning boshqa qismlarida intellektual, madaniy, ijtimoiy va siyosiy hayotga hissa qoʻshganlar". 

Maktab asoschisi Ramatulloh Qayranaviy tomonidan yozilgan *"Izhar ul-haqq"* kitobi Ahmad Didotning nasroniylik haqidagi munozaralarga faol qiziqishining asosiy sababi bo'lgan[  ].

Madrasa mashhur manbalardan tilga olingan bo‘lib, shayx hazratlari Imdodulloh Muhojir Makkiy Rahmatullohi Alayhi tomonidan asos solingan. Ehsonni shayx hazratlarining shogirdi bo‘lgan muhtaram xonim bergan[  ].

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* LCCN: n80118131
* VIAF: 123156653
* en:WorldCat Identities: lccn-n80118131

 |

1. ↑  *Exploring the Dutch Empire: Agents, Networks and Institutions, 1600-2000*. Bloomsbury, 21 May 2015 — 119 bet. ISBN 9781474236447. 2020-yil 26-martda qaraldi.
2. 1 2  Bernard G. Weiss*. Studies in Islamic Legal Theory*. BRILL, 2002 — 381 bet. ISBN 9004120661. 2020-yil 26-martda qaraldi.
3. ↑  Bsheer, Rosie*. Archive wars : the politics of history in Saudi Arabia* (en). Stanford, California: Stanford University Press, 2020 — 32, 36–39, 189 bet. ISBN 978-1-5036-1258-7. OCLC 1128886034.
4. 1 2  *Bsheer.* „How Saudi Arabia obliterated its rich cultural history" (en). *Middle East Eye* (2020-yil 20-oktyabr). Qaraldi: 2022-yil 17-yanvar.
**Haqiqiy taler** ( nemischa: )-1597-yilda Brunsvik- Volfenbüttel gertsogi Geynrix Yuliyning satirik talerlari seriyasidan qo'zg'olonchilar va lyugenthallardan keyin uchinchi tangalarning nomi. Uning yaratilishi gertsogning va Stokxaymlarning mahalliy aristokratik oilalari bilan to'qnashuvi bilan bog'liq.

Oldinda lotincha "RECTE FACIENDO NEMINEM TIMEAS" yozuvi 4 qatordan iborat bo‘lib, "To‘g‘ri ish qiling va hech kimdan qo‘rqmang" degan ma’noni anglatadi. Orqa tomonda, o'rtada, oyoqlari bilan "Yolg'on" va "Tuhmat" ni oyoq osti qilgan, Haqiqat allegoriyasi bo'lgan yalang'och odam tasvirlangan. "VERITAS VINCIT OMNIA CALVMNIA MENDACIVM" yozuvi "Haqiqat yolg'on va tuhmatni yengadi" degan ma'noni anglatadi. Haqiqiy talerdagi tasvirlar seriyadagi oldingi tangalarga qaraganda aristokratik oilalar uchun kamroq haqoratli edi. Tangada nayza yalagan itlar, arslon qiynagan togʻi, tabiiy sabablarga koʻra halok boʻlgan gersogning raqiblarini ifodalovchi oʻlik yovuz odamlar timsolida kamsituvchi allegoriyalar yoʻq edi.

Haqiqat talerlari Goslar zarbxonasida zarb qilingan. Asosiysi, haqiqiy talerlar Augsburg zarb ustaviga ko'ra, sof kumushning 1⁄9 Köln markasini o'z ichiga olishi kerak bo'lgan reyxstalerlar edi. Bu 29,23 g 889 kumush yoki 25,98 g sof kumushga to'g'ri keldi.

Manbasi
-------

1. 1 2  Фенглер 1993. sfn error: no target: CITEREFФенглер1993 (help)
2. 1 2  Kahnt 2005. sfn error: no target: CITEREFKahnt2005 (help)
3. ↑  „Reppa Lexikon-Eintrag: Reichstaler" (de).  Большой лексикон монет (nemischa:). 2019-yil 15-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 19-iyul.

Adabiyot
--------

* Фенглер Х. Гироу Г. Унгер В.*. Словарь нумизмата*, 2-е изд. перераб. и доп, М.: Радио и связь, 1993. ISBN 5-256-00317-8.
* Kahnt Helmut*. Das große Münzlexikon von A bis Z*, 1. Auflage, Regenstauf: Battenberg Verlag, 2005. ISBN 3-89441-550-9.
"**Sheesh**" - bu Janubiy Koreyaning "BabyMonster" qizlar guruhi tomonidan birinchi "BabyMons7er" mini-albomi uchun yozilgan qoʻshiq. U YG Entertainment tomonidan 2024-yil 1-aprelda mini-albomning asosiy singli sifatida chiqarilgan.

Fon va reliz
------------

2024-yil 28-fevral kuni YG Entertainment *BabyMonster* 1-aprel kuni "BabyMon7ser" nomli birinchi mini-albomni chiqarishini eʼlon qildi. Shuningdek, Ahyeon sog'lig'i muammolaridan forig' bo'lganidan keyin guruhga qo'shilishi e'lon qilindi. 18-mart kuni Yang Hyun-suk "Sheesh" ning etakchi singli sifatida e'lon qildi. Tuman tarkibiga kirgan klip 21-27-mart kunlari chiqarildi (tuman: Ahyeon, Ruka, Chiquita, Rora, Asa, Pharita, va Rami). 28-mart kuni tizer video chiqarildi, keyin bir kunlik album traki namunaviy videosi chiqdi. Qoʻshiq musiqa videosi va mini-albom bilan birga 1-aprel kuni chiqarildi.

Kompozitsiyasi
--------------

Musiqiy videosi
---------------

Reyting natijalari
------------------

Taraqqiyot
----------

Chartlar
--------

Reliz tarixi
------------

Manbalar
--------

| * k
* m
* t
BabyMonster |
| --- |
| 
* **Ruka**
* **Pharita**
* **Asa**
* **Ahyeon**
* **Rami**
* **Rora**
* **Chiquita**

 |
| Mini-albom | 
* *BabyMons7er*

 |
| Singllar | 
* "Batter Up"
* "Stuck in the Middle"
* "Sheesh"

 |
| Leybl | 
* YG Entertainment

 |
| 
* Commons page **Commons**

 |
**Rasina** (serbcha: *Расина*) – Serbiya janubidagi daryo. Uzunligi 92 km (57 mi), Serbiyaning Rasina viloyatidan oqib oʻtadi va Krushevac shahri yaqinidagi Zapadna Moravaga quyiladi.

Daryoning tarixiy nomi – **Arsen** (Arsen).

Rasina Goč togʻining janubiy yon bagʻirlaridan, Rasovka qishlogʻi yaqinida, serblarning eng mashhur Vrnjačka Banja kurortining janubi-gʻarbida joylashgan. Daryo dastlab janubi-sharqda, Jeljin va Kopaonik togʻlari atrofida, Mitrovo Polye, Bzenitsa, Pleš, Yablanitsa, Grčak, Toskichi, Budilovina va Milentiya qishloqlari yonidan oqib oʻtadi. Rasina kichik Brus shahriga etib kelganida, yuqori Rasina mintaqasiga kiradi.

Bu vaqtda daryo Veliki Yastrebak togʻining gʻarbiy tomoniga yetib boradi va shimolga qarab oqadi. Bogishe va Zlatari qishloqlaridan daryo Ćelije qishlogʻida sunʼiy Cheelije koʻlini hosil qiladi.

Quyi Rasina viloyatida aholi zich joylashgan, maʼmuriy markazi Kruseva tumani. Uning quyi oqimida Rasinadan keyin Zapadna Moravaga alohida oqib tushadigan Pepeljusha daryosining parallel oqimi keladi. Krushevacdan yetti kilometr oʻtgach, Rasina Makrešane qishlogʻidagi Zapadna Moravaga oqadi.

Rasina 990 km2 (380 mi²) maydonni suv bilan taminlaydi. Qora dengiz daryo havzasiga tegishli. Daryo hududida kema qatnovi mumkin emas.

Celije koʻli
------------

Suv ombori 1980-yilda, 52 m (171 ft) yilda tashkil topgan baland toʻgʻon qurilgan. Koʻl Velika Morava daryosini tartibga solish dasturi doirasida, yaʼni Iron Gate I gidroelektr stantsiyasiga va uning Erdap koʻliga yetib boradigan choʻkindi miqdorini kamaytirish uchun yaratilgan. 1984–yilda Majdevo qishlogʻida suv tozalash inshooti qurildi. Zavod 2012-yilda rekonstruksiya qilingan. Quvvati oshishi hisobiga Chichevac va Varvarin munitsipalitetlaridagi suv inshootlari tarmoqqa ulangan.

Koʻl 2030–yilgacha suv taʼminoti uchun xizmat qilish uchun moʻljallangan edi.

2019-yil may oyida Serbiya Tabiatni muhofaza qilish instituti tomonidan oʻtkazilgan dastlabki tekshiruv natijasida koʻlni tabiiy yodgorlik sifatida huquqiy muhofaza qilish uchun asos bor degan xulosaga kelindi.

Manbalar
--------

1. ↑  R. Stanković (23 November 2017), „Vodovod-Kruševac produžava vek jezeru Ćelije za tri decenije" [Kruševac waterworks company prolonged the life of the Lake Ćelije for three decades], *Politika* (serbcha), 15-bet
2. ↑  Slavica Stuparušić. Rtanj, novo zaštićeno prirodno dobro (sr). *Politika* (2019-yil 16-may), s. 8.
**Rostovka** — Rossiyaning Penza viloyati Kamenskiy tumanidagi qishloq, Kamenskiy SSSR tarkibiga kiradi .

Geografiya
----------

U *Rostovka* daryosi ( Shuvardaning irmog'i) qirg'og'ida, Kamenka shahri tuman markazidan 10 km shimolda joylashgan.

Qishloq tarixi
--------------

17-asr oxiri yoki 18-asr boshlarida Penza tumanidagi Zavalniy lageri tarkibida tashkil etilgan. 1710-yilda 17-dehqon xo'jaligi bor edi, general-mayor, brigadir Ivan Mixaylovich Golovin, 1719 yilgacha Rostovning Arxangelskoye qishlog'iga yana 67-dehqon keltirildi. Ehtimol, dehqonlarning sobiq vatani uchun, ularni tashish mumkin bo'lgan joydan (Buyuk Rostov shahri) nom berilgan. Ehtimol, Golovingacha bo'lajak generalning dachadagi kichik er uchastkasi Rostov ismli harbiy xizmatchiga tegishli bo'lgan. 1780-yildan - Penza viloyatining Nijnelomovskiy tumani tarkibida. 1795-yilda qishloqda 196 dehqon xo'jaliklari bo'lib, ular har bir auditor uchun yiliga 3-rubldan to'lashardi. Bilan krepostnoylik bekor qilinishidan oldin. Rostovka malika Varvara Vasilevna Dolgorukova uchun ko'rsatilgan, u 665 revizion dehqon joniga ega, 140 gektar er uchastkasida 203 xonadon, kvitrentadan 181 ta soliq, 83 ta korvee, dehqonlar 1978 gektar ekin maydonlariga ega. pichan tayyorlash, 221 dek. yaylov, yer egasi 2002 y. qulay yer, shu jumladan o'rmon va butalar 1080 dess. 1877-yilda - Nijnelomovskiy tumanidagi *Kamenskaya* volostida 259 ta hovli, Archangel Maykl nomidagi yog'och cherkov (1780 yilda qurilgan), 1884-yilda qurilgan yog'ochdan yasalgan diniy cherkov, Eski imonlilarning ibodatxonasi. 1896 yilda Arxangelsk cherkovining 1300 parishioni va 400 ga yaqin eski imonlilar namoyish etildi. 1897-yilda - 305 baptistlar va eski imonlilar - qochoqlar. 1896-yilda zemstvo maktabi ishladi. 1911-yilda - Rostovka qishlog'i, Arxangelsk identifikatori, Nijnelomovskiy tumanining *Kamensk* volosti, bitta dehqon jamiyati, 313 xonadon, ta'lim vazirligi maktabi, 3 cherkov, 2 ibodatxona, kredit sherikligi, suv tegirmoni, 3 shamol tegirmoni. 4 ta temirchilik zavodi, kaliy zavodi, 4 doʻkon .

1928-yildan beri qishloq O'rta Volga viloyatining Penza tumanidagi Kamenskiy tumani qishloq kengashining markazi (1939-yildan - Penza viloyati tarkibida). 1955 yilda - Suvorov kolxozining markaziy mulki. 1980-yillarda - Kamenskiy qishloq kengashi tarkibida.

Diqqatga sazovor joylar
-----------------------

Qishloqda Archangel Mayklning faol bo'lmagan cherkovi (1911) joylashgan  .

Taniqli odamlar
---------------

Rostovka - RSFSR xalq artisti, Mali teatrining bosh rejissyori (1937–1944), aktyor, professor, SSSR Davlat mukofoti laureati (1942, 1951) Ilya Yakovlevich Sudakov (1890–1969) .

1. ↑  „Народный каталог православной архитектуры". 2021-yil 10-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 12-sentyabr.
**Piz Cengalo** ([tʃ'ɛŋɡalɔ]) (3,369 m) - Alplar taxtalasidagi Bregaglia tog', Graubünden va Italiya Shveytsariya kanton chegarasida joylashgan. D.W.Freshfield va C.Comyns Tucker tomonidan birinchi marta tog'ga chiqish yo'lboshchisi F.F.Devouassoud bilan 1866-yil 25-iyul kuni sodir bo'ldi. "Cengalo" nomi "tschingel" degan ma'noni anglatadi.

2011-yil 28-dekabr kuni taxminan 1,5 million kub metr tosh summit hududidan ajralib, tog'ning Shveysariya tomonida katta yer siljishiga sabab bo'ldi. Soglio va Bondo eshitilishi mumkin edi. Shu hududda yana ko'p toshlar tushib qolishi kutilayotganligi sababli, ba'zi ko'chalar va tog'larga chiqish yo'llari yopilgan. 2017-yil 23-avgust kuni tog'da yana bir yer siljishi yuz berdi, bu 2011-yilgiga qaraganda taxminan uch baravar katta deb taxmin qilinadi.

Ma'lumotnomalar
---------------

1. ↑  Collomb, Robin G. *Bregaglia West*, Goring: West Col Productions, 1984
2. ↑  "Fast unbemerkt: Riesen-Bergsturz im Bergell", tagesschau.sf.tv, 3 January 2012. Accessed 9 May 2012
3. ↑  "Enormous landslide goes by unreported", worldradio.ch, 4 January 2012. Accessed 9 May 2012
4. ↑  „Bondo bleibt Sperrgebiet" (de). *www.suedostschweiz.ch*. Qaraldi: 2017-yil 25-avgust.

Tashqi bog'lar
--------------

* Piz Cengalo SummitPostda
* Hikrdagi Pizzo Cengalo
* Piz Cengalo shahridan 360° panorama
Aholi xaritalari — Aholining joylanishi va aholini joylashtirish, uning tarkibi va qayta tiklanishi, aholini koʻchirish va ijtimoiy-iqtisodiy xususiyatlarni koʻrsatadigan xaritalar. aholi xaritalari hududni iqtisodiy geografik baholash, xalq xoʻjaligini rejalashtirish, ijtimoiy xizmat va madaniy qurilish masalalarini hal qilishda muxim ahamiyat kasb etadi. aholi xaritalarini tuzishda har xil xaritagrafik usullardan: belgilar, xaritadiagramma, xaritagramma, chiziqli belgilar (epyuralar), nuqtalar, areallar va b.lardan foydalaniladi. aholi xaritalari mazmuniga koʻra aholining joylanishi va uni joylashtirish xaritalariga, demografik, etnografik-antropologik va ijtimoiy-iqtisodiy xaritalarga boʻlinadi.

Oʻzbekiston aholisi 1980-yilda Oʻzbekistonning oʻquv-oʻlkashunoslik atlasida, 1985-yilda 2 jildli Oʻzbekistonning ilmiy-maʼlumotnomali atlasida oʻz ifodasini toptan. toshkentning 2000 yilligiga bagʻishlab nashr etilgan maxsus geografik atlasda aholi xaritalari berildi. 1992-yil Oʻzbekiston respublikasi fanlar akademiyasi geografiya boʻlimi 1,1 mln. masshtabli oʻzbekiston aholisining milliy tarkibi xaritasini nashr etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abduqahhor Abdumalikovich Zaparov** (1955-yil 2-avgust, Andijon tumani, Andijon viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, texnika fanlari doktori, professor.

Biografiyasi
------------

Abduqahhor Zaparov 1955-yil 2-avgustda Andijon tumani Nayman qishlogʻida ziyoli oilasida tugʻilgan. 1973—1977-yillarda Andijon davlat pedagogika instituti fizika fakultetida tahsil olgan. 1977—1983-yillarda shu institut oʻqituvchisi, 1983—1986-yillarda Rosiya Fanlar akademiyasi Suv muammolari instituti aspiranturasida oʻqigan. 1987—1991-yillarda Fanlar akademiyasi Umumiy fizika institutining Andijondagi laboratoriyasi kichik ilmiy xodimi, 1991—2015-yillarda Andijon davlat universiteti Umumtexnika fanlari kafedrasi mudiri lavozimida ishlagan. Hozirda Andijon davlat universiteti Umumtexnika fanlari kafedrasi professori.

Ilmiy faoliyati
---------------

1993-yilda dotsent, 2022-yilda professor ilmiy unvoni berilgan. Olim tomonidan 200 dan ortiq ilmiy-uslubiy ishlar eʼlon qilingan, shundan 5 ta darslik, 3 ta oʻquv qoʻllanma, 2 ta monografiya, 10 ta oʻquv-uslubiy qoʻllanma, 3 ta elektron darslik, 60 dan ortiq ilmiy maqolalardir. 2022-yilda „Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 30 yilligi" koʻkrak nishoni bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 2-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2023 — 383 bet.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Anoraxon Mamasodiqovna Qosimoxunova**, **Anarxan Mamasadikovna Kasimaxunova** (1954-yil 27-sentyabr, Qorasuv shahri, Oʻsh viloyati, Qirgʻiziston SSR) — oʻzbekistonlik olima, texnika fanlari doktori, professor.

Biografiyasi
------------

Anoraxon Qosimoxunova 1954-yil 27-sentyabr Oʻsh viloyati Qorasuv shahrida xizmatchi oilasida tugʻilgan. 1970-yilda Fargʻona politexnika institutini energetika fakultetiga oʻqishga qabul qilingan. 1975-yilda insitutni tugatgach, „Elektr yuritma" kafedrasida tadqiqotchi lavozimiga tayinlangan va Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi qoshidagi Kibernetika institutida tadqiqot ishlarini olib borgan. 1979-1984-yillarda Fargʻona politexnika institutida „EAPU" kafedrasi oʻqituvchisi, 1984—1985-yillarda energetika fakultetining dekani muovini, dekan vazifasini bajaruvchi, 1986—1994-yillarda „Elektr yuritma" kafedrasining dotsenti, 1994—1996-yillarda „Elektr "kafedrasining katta ilmiy xodimi, 1996—2001-yillarda „Elektr yuritma" kafedrasining dotsenti, 2001—2004-yillarda „Iqtidorli talabalar bilan ishlash boʻlimi"ning boshligʻi, 2004—2009-yillarda „Elektr energetikasi" kafedrasining mudiri, 2009—2010-yillarda „Energetika" fakultetining dekani lavozimida ishlagan. 2010-yilning mart oyidan „Elektr energetikasi" kafedrasining professori lavozimida ishlab kelmoqda.

Ilmiy faoliyati
---------------

1976—1979-yillarda Leningrad shahridagi Butunittifoq tok manbalarini ilmiy tadqiqot, loyiha-konstruktorlik va texnologik tekshirish institutining aspiranturasida oʻqigan. 1982-yil 2-oktyabrda „Fototermobatareyalar yordamida quyosh va issiqlik energiyasini toʻgʻridan toʻgʻri elektr energiyasiga aylantirishni tadqiqot qilish" mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini yoqlab, texnika fanlari nomzodi ilmiy unvoniga ega boʻlgan. 2003-yili „Fototermobatareyalarning ekspluatatsion ish rejimlarini tadqiqot qilish" mavzuzida doktorlik dissertatsiyasini yarim oʻtkazgichlar va dielektriklar fizikasi ixtisosligi boʻyicha yoqlab, texnika fanlari doktori ilmiy darajasiga, 2010-yili professor ilmiy unvoniga ega boʻldi. 2017-yilda „O‘zbekiston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan yoshlar murabbiysi" faxriy unvoni bilan taqdirlangan. 350 dan ortiq ilmiy ishlar, shundan 9 ta monografiya, 3 ta darslik, 3 ta o‘quv qo‘llanmasi, 6 ta ixtiro 1 ta foydali model muallifi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 2-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2023 — 383 bet.
2. ↑  „Shavkat Mirziyoyev Xalqaro xotin-qizlar kuni bayrami munosabati bilan bir guruh ayollarni mukofotladi" (2018-yil 7-mart).
3. ↑  „8 mart–Xalqaro xotin-qizlar kuni bayrami munosabati bilan mukofotlash toʻgʻrisida" (2018-yil 8-mart).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Nutq** — tilning fikr ifodalash va almashish jarayonlarida amal qilishi, tilning alohida ijtimoiy faoliyat turi sifatidagi muayyan yashash shakli. Nutq deganda uning ogʻzaki (ovozli) va yozma ravishda namoyon boʻlishidagi jarayonlar, yaʼni soʻzlash jarayoni va uning natijasi (xotirada saqlangan yoki yozuvda qayd etilgan nutqiy fikrlar, asarlar) tushuniladi.

Lingvistik nazariyada nutq tushunchasi muayyan til jamoasida qabul qilingan ifoda vositalari tizimi hisoblangan mavhum til tushunchasiga hamda ijtimoiy borliq (hayot)ning eng harakterli koʻrinishlaridan boʻlgan aniq, bir qadar umumiyroqtil tushunchasiga qaramaqarshi qoʻyiladi. Boshqa odamlar xulqatvori va faoliyatiga taʼsir koʻrsatish maqsadida ularga axborot, xabar yetkazishga xizmat qiladigan asl nutq (tashqi nutq), yaʼni gapirish, til belgilarining eshitish aʼzolari tomonidan idrok qilinadigan (ovoz yozib oluvchi uskunalar yordamida qayd etiladigan va qayta takrorlanadigan) artikulyasiyasi tarzida yoki ushbu belgilarning yozuvda shartli aks etishi tarzida yuzaga chiqadi.

Asl nutq („tashqi nutq") bilan bir qatorda ichki nutq ham bor. U soʻzlovchi ongida bilishga yordam beradigan turli xil masalalarni muhokama qilish va hal etishga qaratiladi. Ichki nutq tashki nut asosida, tovush yoki yozuv qoʻllanmagan holda, faqat ovozli ntqdagi soʻzlar haqidagi aniq tasavvurlar bilan kechadigan ak/shy jarayonlar tarzida amalga oshadi. Yozma nutq ogʻzaki nutqdan bir qadar shakllanganligi, soʻzlarning oʻta sinchkovlik bilan tanlab olinishi, grammatik jihatdan aniq, lekin murakkab shakllanganligi, ogʻzaki nutq uchun xos boʻlgan ohang, mimika va qoʻl harakatlarining bevosita qoʻllana olmasligi bilan farqlanadi. Nutqning monologik (qarang Monolog) va dialogik (qarang Dialog) turlari mavjud.

Nutq aloqa-aralashuv vazifasidan tashqari yana boshqa vazifalar, chunonchi, poetik vazifa ham bajarishi mumkin. Nutqning alohida koʻrinishi oʻqishdir.

Har bir kishining nutq individual, oʻziga xos xususiyatlarga ega boʻladi; vaholanki, asosiy til unsurlari — lugʻat tarkibi va grammatik qurilishi yakka shaxslargagina tegishli boʻlmay, umumnikidir, yaʼni muayyan til jamoasiga umuman taalluqyai boʻladi. Nutq kishi tafakkuri, uning ongi bilan chambarchas bogʻliqdir. Nutqda kishining oʻy-fikrlari shakllanadi va mavjud boʻladi. Nutq tufayli va nutq asosida borliqni umumlashgan holda mavxumiy aks ettirish, individuallik doirasidan chiqib, jamoatchilik mahsuliga aylanadigan mantiqiy tushunchaviy fikrlash mumkin boʻladi. Nutq kishi ruhiyatining boshqa jihatlarini, uning sezgilari, idroki, xotirasi, oʻyxayollari, hissiyoti, irodasi va boshqalarning namoyon boʻlishi va amal qilishida, kishi ongining rivojlanishida ham katta ahamiyatga ega. Nutq qoʻllanish sohasiga qarab badiiy nutq ilmiy nutq rasmiy nutq kabi shakllarga ega boʻladi. Har qanday shaklda va har qanday holatda ham aniklik, ravonlik, soddalik, taʼsirchanlik nutqning eng muhim belgilari boʻlib qolishi kerak.

Adabiyotlar
-----------

Abduvahob Mavdaliyev OʻZME Birinchi jild. Toshkent. 2000-yil
**Royal Clipper** — „Prussiya" (1902-1910) qiyofasida qurilgan besh ustunli toʻrt yulduzli kruiz yelkanli kemasi. U kema qurilmalari boʻyicha polshalik mutaxassis Zygmunt Choreń tomonidan ishlab chiqilgan boʻlib, 2000-yilda foydalanishga topshirilgan va 227 yoʻlovchiga moʻljallangan.

Royal Clipper 20 tugungacha tezlikka erisha oladi.

Tarix
-----

Yelkanli Gwarek kruiz kemasi uchun moʻljallangan, uchta ustunli korpus Gdanskdagi kemasozlik zavodida qurilgan, ammo 1999-yilda u katta yelkanli qayiqga aylantirilgan. Buning uchun kema 11 metr uzunlikdagi kamonli va yelkanli qayiqning orqa tomoniga ega klassik „kesuvchi" kamon bilan jihozlangan. 20-asrning boshlarida yaratilgan mashhur nemis besh ustunli shamol regulyatori Preußen yelkanli qayiqning prototipiga aylandi. Ammo, undan farqli oʻlaroq, Royal Clipper faqat yoʻlovchi kemasi sifatida yaratilgan.

Hozirda kema Shvetsiyaning Star Clippers kompaniyasiga tegishli boʻlib, u ham ikkita egizak kema, toʻrt ustunli Star Clipper va Star Flyerga egalik qiladi. Yozda Royal Clipper kema Oʻrta yer dengizi boʻylab sayohat qiladi. Qishda esa kema Kichik Antil orollarining janubiy qismi orqali Karib dengizi boʻylab sayohat qiladi. Hajmi tufayli u katta kruiz kemalari kira olmaydigan kichik portlarga tashrif buyurishi mumkin.

Dizayn
------

Royal Clipper kema qoʻshimcha dizel va elektr dvigatellar bilan jihozlangan boʻlib, ular almashtirish orqali bir xil pervanelda ishlashi mumkin. Kema palubasi tanlangan teak bilan qoplangan va uning ustunlari 60 metr balandlikka yetadi. Barcha 42 yelkanning umumiy maydoni 5 ming kvadrat metrni tashkil qiladi. Mexanizmlar va jihozlar bilan alyuminiydan yasalgan relslar Rossiyaning „Bars" kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilgan.

Umumiy xususiyatlar
-------------------

* Tezlik (maksimal) — 20 tugun (yelkan ostida), 13,5 tugun (dvigatel ostida)
* Ustunlar soni — 5 ta
* Yoʻlovchi kemalari — 4
* Yoʻlovchilar soni — 227
* Kabinalar — 114
* Yelkan maydoni — 5205 m²
* Korpus uzunligi — 120,4 m
* Kengligi — 16,46 m
*

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4
2. ↑  „Парусник Royal Clipper – покоритель морей".  proboating.ru. 2017-yil 9-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 8-yanvar.
3. ↑  „ИЗГОТОВЛЕНИЕ РЕЙ ДЛЯ ОКЕАНСКОГО ПАРУСНИКА «ROYAL CLIPPER»".  shiprepairing.ru (2000-yil 15-fevral). Qaraldi: 2020-yil 5-sentyabr.

Havolalar
---------

* „Royal Clipper" // windgammers.narod.ru
* Supershiplardan f/f — 4-seriya: „Yelkan orzulari — Royal Clipper" (2003) Discovery Channel
**Pafos** (yun. „hissiyot", „ehtiros", „iztirob") - yozuvchini maftun etgan va butun asarga singib ketgan, undagi badiiy tasvirning yoʻnalishini belgilab beradigan joʻshqin tuygʻu, gʻoya, his-hayajon. Pafos adabiy asarda badiiy gʻoyaning ehtiros bilan gʻoyat tasirchan, oʻquvchini hayrat va larzaga solar darajada ifoda etilishi boʻlib, adib unda oʻz nuqtayi nazari va qarashlarini yashirmaydi. Asar pafosi oʻquvchining oʻz nuqtayi nazarini aniq belgilab olishga ham koʻmak beradi.

Badiy gʻoya
-----------

Gʻoya-asarlarning tasvir abyekti ustidan chiqarilgan „hukm", yaʼni hayot hodisalari haqida kishilarning tasavvurlari va oʻsha hodisalarga munosabatlarini ifodalagan tafakkurlaridir. Badiy gʻoya asarda tasvirlangan hodisa, yuygʻu, qahramonlar xarakteri, ruhuyati, xatti-harakati va taqdiridankelib chiqadigan fikr boʻlib, kitobxon qalbida tugʻilgan his-hayajon oʻylari, adib oʻz oldiga qoʻygan badiiy niyatning amaliyotdagisamarasidir.

Manbalar
--------

N.Karimov va boshqa. AdabiyotT:Maʼnaviyat,2002 234-bet.
**„Povestlar"** — qirgʻiz yozuvchisi Chingiz Aytmatov qalamiga mansub qissalar toʻplami. Toʻplam 1986-yil Toshkent shahrida „Oʻqituvchi" nashriyotida chop etilgan. Toʻplamga „Birinchi muallim", „Boʻtakoʻz" hamda „Oq kema" qissalari kiritilgan. Asar rasmlarini V. Slabunov chizgan.

Birinchi muallim
----------------

Asosiy maqola: Birinchi muallim
„Birinchi muallim" qissasi ilk bor 1962-yil chop etilgan. Asarni oʻzbek tiliga Zaynab tarjima qilgan.

Qissada taʼlim-tarbiyaning Qirgʻizistonning olis qishloqlariga yetib borishi haqida soʻz yuritiladi. Rejissor Andrey Konchalovskiy 1965-yil qissa asosida „Birinchi muallim" filmini suratga olgan.

Boʻtakoʻz
---------

Asosiy maqola: Boʻtakoʻz (qissa)
„Boʻtakoʻz "qissasi ilk bor 1960-yil chop etilgan.

Qissadagi voqeralar katta hayotdan olisdagi kichik choʻlquvarlar kollektivida sodir boʻladi. Asarda hayotni sevuvchi oʻsmir Kamol qoʻpol traktorchi Abubakirga shogird tushadi. Abubakir Kamolning porloq orzu-istaklarini puchga chiqarishga urinadi.

Oq kema
-------

Asosiy maqola: Oq kema
„Oq kema" qissasi ilk bor 1970-yil „Noviy mir" jurnalida chop etilgan. Asarni oʻzbek tiliga Asil Rashidov tarjima qilgan.

Qissada Issiqkoʻl boʻyida yashovchi yetti yoshli yetim bola haqida hikoya qilinadi. 1975-yil qissa asosida „Qirgʻizfilm kinostudiyasida film suratga olingan. Film SSSR davlat mukofoti bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Birinchi muallim; Boʻtakoʻz; Oq kema" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 2016-yil 4-noyabr.

Havolalar
---------

* „Birinchi muallim" Ziyouz saytida
* „Boʻtakoʻz" Ziyouz saytida
* „Oq kema" Ziyouz saytida

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Axmetjon Atajanovich Mamatov** (1962-yil, Paxtaorol tumani, Chimkent viloyati, Qozogʻiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, iqtisod fanlari doktori, professor.

Biografiyasi
------------

Axmetjon Mamatov 1962-yilda Chimkent viloyatining Paxtaorol tumani Sverdlov qishlogʻida tugʻilgan. 1986-yilda Toshkent davlat universitetini iqtisodchi, siyosiy iqtisod fani oʻqituvchisi ixtisosligi boʻyicha tamomlagan. Oʻzining mehnat faoliyatini 1986-yildan Sirdaryo davlat pedagogika instituti „Siyosiy iqtisod" kafedrasi laboranti lavozimidan boshlab, 1987—1988-yillarda kafedra oʻqituvchisi, 1988—1991-yillarda Toshkent davlat universiteti iqtisodiyot fakulteti aspiranti, 1992—1995-yillarda Guliston davlat universiteti „Iqtisodiy nazariya" kafedrasi katta oʻqituvchisi, 1995—1998-yillarda Toshkent davlat universiteti iqtisodiyot fakulteti doktoranti, 1999-yildan Guliston davlat universiteti „Menejment" kafedrasi mudiri, 2000-yildan iqtisodiyot fakulteti dekani lavozimida ishlagan. 2000—2007-yillar va 2010-2017-yillarda Guliston davlat universiteti iqtisodiyot fakulteti dekani lavozimida ishlagan. 2017-yildan Toshkent Moliya instituti „Iqtisodiyot" kafedrasi professori lavozimida ishlab kelmoqda.

### Oilasi

Oilali. 4 nafar farzandi bor.

Ilmiy faoliyati
---------------

1992-yilda „Valovoy doxod predpriyatiy i osobennosti vzaimootnosheniy predpriyatiy s obshestvom" mavzusida nomzodlik ishini himoya qildi. 2003-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat va jamiyat qurilishi akademiyasida „Shakllanayotgan bozor munosabatlari tizimida yalpi ichki mahsulot" mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qiladi. 2017-yilda professor ilmiy unvoni berilgan. 6 ta monografiya, 8 ta oʻquv qoʻllanma, 2 ta darslik, 8 ta risola, 18 ta oʻquv-uslubiy majmua, 250 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 2-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2023 — 383 bet.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

Havolalar
---------

* Axmetjon Mamatov Google Scholar
**Nyu-York shahri oshxonasi** AQShdagi turli etnik guruhlarga mansub ko'plab oshxonalarni o'z ichiga oladi. Deyarli barcha oshxonalar Nyu-Yorkda turli etnik mahallalarda ham, tashqarida ham keng tarqalgan.

### Nyu-York bilan bog'langan yoki ommalashgan taom

 Tuxum benedikt
 Qora va oq pechenie
* Hot-doglar - tuzlangan karam, piyozli sous yoki xantal bilan birga

#### Ashkenazi yahudiy oshxonasi

Bagel va lox
Challa
Matzo sharcha go'shtli sho'rva
Odatda Nyu-York bilan bog'liq bo'lgan oshxonaning aksariyati qisman Ashkenazi yahudiylarining katta jamoasi va ularning avlodlariga bog'langan.

Dunyoga mashhur Nyu-York delikates muassasasi, odatda "deli" deb ataladi.Ular dastlab shahar yahudiylarining muassasasi bo'lgan. Hozirda Nyu-Yorkdagi yahudiy taomlarining katta qismi butun dunyo bo'ylab mashhur bo'lib ketga. (Nyu-York shahridagi yahudiylar xitoy taomlarini ham yaxshi ko'rishadi va bu jamoaning ko'p a'zolari buni o'zlarining ikkinchi etnik oshxonasi deb bilishadi. )

1. ↑  Zelinsky, W. (1985). „The roving palate: North America's ethnic restaurant cuisines". *Geoforum*. 16-jild. 51–72-bet. doi:10.1016/0016-7185(85)90006-5.
2. ↑  *Let's Go New York City*. Let's Go, 2008-11-25. ISBN 9780312385804. 2011-yil 14-mayda qaraldi.
3. ↑  Tuchman, Gary; Harry Gene Levine (October 1993). „New York Jews and Chinese Food: The social construction of an ethnic pattern". *Journal of Contemporary Ethnography*. 22-jild, № 3. 1-bet. doi:10.1177/089124193022003005. Qaraldi: 9 May 2013.