***Spektr*** – 2015-yilda Eon Productions tomonidan suratga olingan va ishlab chiqarilgan josuslik filmi. James Bond haqidagi filmlar seriyasining yigirma toʻrtinchi filmi. Rejissyor Sam Mendes tomonidan suratga olingan. Hikoyasi John Logan, Neal Purvis va Robert Wade tomonidan yaratilgan. Filmda Daniel Craig Bond rolini ijro etgan, Kristof Vals, Lea Seydu, Ben Uishou, Naomi Xarris, Deyv Bautista, Monika Bellucci va Ralf Fiennes bilan birga rol oʻynagan. Film Sony Pictures Releasing tomonidan tarqatildi. Filmda Bond Ernst Stavro Blofeld boshchiligidagi „Spectre" nomli xalqaro jinoyat tashkilotiga qarshi kurash olib boradi.

Dastlab „Spectre"ni suratga olmaslgini aytgan boʻlsa-da, Mendes 2014-yilda Nikolas Winding rejissyorlik qilishdan bosh tortganidan keyin qaytishini tasdiqladi. Mendes John Glenndan keyin James Bond filmlarini ketma-ket suratga olgan birinchi rejissyor boʻldi. Spectre va unga bogʻliq voqealarning kiritilishi „Thunderball" mojarosining yakunini belgiladi, unda Kevin Makklori va Fleming romanga film huquqlari boʻyicha uzoq davom etgan huquqiy tortishuvlarga duch kelishdi. „Spectre" bu elementlarni 1971-yilgi „Diamonds are Forever" (tarjimasi – Olmoslar abadiydir) filmidan keyin aks ettirilgan birinchi filmdir. Sony Pictures xakerlar hujumiga uchraganidan soʻng, Sony va Eon moliya, kaskadyorlik, suratga olish joylari boʻyicha ziddiyatlarga duch kelgani maʼlum boʻldi. Spectrening yakuniy byudjeti 245–300 million dollarni tashkil etadi, bu esa uni yaratilgan eng qimmat filmlardan biriga aylantiradi. Asosiy suratga olish ishlari 2014-yil dekabr oyida boshlangan va 2015-yil iyuligacha davom etgan. Suratga olish ishlari Avstriya, Buyuk Britaniya, Italiya, Marokash va Meksikada boʻlgan.

„Spektr" premyerasi 2015-yil 26-oktabrda Royal Albert Hallda boʻlib oʻtdi va oʻsha kuni Buyuk Britaniyada anʼanaviy va IMAX formatlarida, 6-noyabrda esa Qoʻshma Shtatlarda teatrlashtirilgan. Film tanqidchilardan turli xil baholarni oldi, ular harakatlar ketma-ketligini, aktyorlar ijrosini (ayniqsa, Kreyg va Bautistaning) va musiqiy notalarni maqtashdi, lekin tempni va formulali hikoya qarorlarini tanqid qilishdi. U butun dunyo boʻylab 880 million dollar yigʻib, 2015-yilning oltinchi eng koʻp daromad keltirgan filmi va James Bond filmlar seriyasida „Skyfall"dan keyin ikkinchi oʻrinni egalladi. Filmdagi „Writing's on the Wall" qoʻshigʻi „Eng yaxshi original qoʻshiq" nominatsiyasida „Oskar" va „Oltin globus" mukofotlariga sazovor boʻldi. Seriyaning navbatdagi filmi „Oʻlish vaqti emas" nomi bilan 2021-yilda chiqdi.

Syujet
------

Mexiko shahrida Oʻliklar kunida MI6 agenti Jeyms Bond odamlar bilan toʻla stadionni portlatmoqchi boʻlgan ikki terrorchini oʻldiradi. Terrorchilar joylashgan bino portlaydi va qulab tushadi. Asosiy terrorchi Marko Sciarra vertolyotda qochishga harakat qiladi, lekin Bond vertolyot bortiga chiqishga muvaffaq boʻladi va Sciarrani vertolyotdan uloqtirib yuboradi va uning ustida uchib ketadi. Bond Sciarraning barmogʻidan qora sakkizoyoq koʻrinishidagi ramzli uzukni olib qoladi, bu maʼlum bir tashkilotga aʼzolikni koʻrsatadi.

Londonda M Bondni rasmiy ruxsatsiz harakat qilgani uchun jazolaydi va uni ishdan chetlatadi. Bond Milliy xavfsizlik markazining yangi rahbari Maks Denbi (C) bilan uchrashadi. C "Toʻqqiz koʻz" dasturining tashabbuskori – CNS, uning mohiyati toʻqqiz mamlakat (AQSh, Yaponiya, Germaniya, Fransiya, Britaniya, Janubiy Afrika, Xitoy, Ispaniya, Avstraliya) razvedka xizmatlari oʻrtasidagi hamkorlikdir. C „00" dasturini yopishni rejalashtiradi. Eve Moneypenni Bondga Skyfall portlashidan omon qolgan narsalarni olib keladi. Bond unga oʻlimidan sal oldin qilingan avvalgi M (Judi Dench)dan video xabarni koʻrsatadi, unda Bondga Sciarrani oʻldirishni va uning dafn marosimida qatnashishni buyuradi. Oʻtkazilgan narsalarda Bond vasiylik guvohnomasini, asrab oluvchi otasining va fotosuratda boshi kuygan oʻgay ukasining kuygan fotosuratini topadi. M ning buyrugʻi bilan Bondni tomiriga kuzatuvchi mikrochiplarni kiritgan Q ham ikki kun davomida Smart Blood dasturini oʻchirib, yordam berishga rozi boʻladi.

Bond dastlab oʻzi uchun ishlab chiqarilgan, lekin 009ga berilgan Aston Martin DB10[en] avtomobilini arsenaldan oladi va Sciarraning dafn marosimiga, Rimga boradi. Markoning bevasi Lusiya Sciarra bilan uchrashadi. Bond unga suiqasdning oldini oladi va eri aʼzo boʻlgan tashkilot Sciarrani almashtirish boʻyicha yigʻilish oʻtkazmoqchi ekanligini aytadi. Jeyms yigʻilishga boradi va Sciarradan olingan tashkilot ramzi boʻlgan uzuk koʻrigidan oʻtkaziladi. Yigʻilishda Sciarra Mexikodagi oʻz sheriklari bilan suhbatda aytib oʻtgan maʼlum bir rangpar qirolni oʻldirish toʻgʻrisida qaror qabul qilinadi. Bond Frants Oberxauzer deb tan olgan tashkilot rahbari ham olomon ichida Jeymsni taniydi, lekin Bond mashinasida qochib ketadi. Oberxauzerning yordamchisi janob Xinks taʼqib qiladi. Taʼqib paytida Moneypenny Bondga telefon orqali rangpar qirol janob Uayt, Bond yillar oldin kurashgan Kvant aʼzosi ekanligini aytadi. Bond Xinksning mashinasiga oʻt qoʻyishga muvaffaq boʻladi va uning oʻzi mashinani Tibrga choʻktirib yuboradi. Shu vaqtda, Tokio konferentsiyasida Janubiy Afrikaning rad etishi sababli C dasturidan voz kechiladi.

Bond Altaussee shahriga boradi. Telefonida topilgan talliy bilan zaharlanishdan oʻlgan keksa janob Uaytni topadi. Uayt Bondni Xoffler klinikasida psixolog boʻlib ishlaydigan qizi Madlen Swannga yuboradi. Uaytning oʻzi oʻz joniga qasd qiladi. Bond Uaytning qizini topadi. Xinks boshchiligidagi Oberxauzerning odamlari tomonidan oʻgʻirlab ketilganida, Bond ularni samolyotda toʻxtatishga harakat qiladi, natijada deyarli barcha oʻgʻirlab ketuvchilar halok boʻladi. Toʻqnashuv natijasida Xinks mashinadan tushib ketadi, biroq omon qoladi. Jeyms va Madlen Alp togʻlariga kelgan Q oldiga boradi. Madlen tashkilot nomini „Spektr" ekanligini ochib beradi. Q oldingi filmlardagi barcha salbiy qahramonlar (Le Chiffre, Dominic Greene, White, Raul Silva, Sciarra va oldingi filmdagi yollanma askar Patris) ushbu tashkilot aʼzolari boʻlganligini aniqlaydi. Bundan tashqari, vakillari C dasturini qabul qilishdan bosh tortgan Janubiy Afrikada portlash sodir boʻladi va ular dasturga rozi boʻlishadi. C „00" dasturini yopishga qaror qiladi. Maʼlum boʻlishicha, „Toʻqqiz koʻz" dasturi toʻliq kuzatuvni, shu jumladan MI6 agentlarini ham koʻzda tutadi. M dasturga mutlaqo qarshi boʻladi.

Rollarda
--------

| Aktyor | Rol
 |
| --- | --- |
| Daniel Craig | James Bond  James Bond  |
| Christoph Waltz | Ernest Stavro Blofeld  Ernest Stavro Blofeld  |
| Léa Seydoux | Madeleine Swann  Madeleine Swann  |
| Ralph Fiennes | М  М  |
| Ben Whishaw | Q  Q  |
| Andrew Scott | Max Denby (С)  Max Denby (С)  |
| Naomie Harris | Eve Moneypenny  Eve Moneypenny  |
| Dave Bautista | Hinks  Hinks  |
| Monica Bellucci | Sciarra  Sciarra  |
| Rory Kinnear | Bill Tanner  Bill Tanner  |
| Jesper Christensen | White mr. White  |
| Judi Dench | М  М  |
| Michael Wilson |   |

Manbalar
--------

1. ↑  *Martin, William* „ʻSPECTREʼ: Poster and synopsis revealed for new Bond film". *Cultbox* (4-dekabr 2014-yil). Qaraldi: 4-dekabr 2014-yil.
2. ↑  *The Official James Bond 007 Website | Bond returns in SPECTRE*, 2–may 2017–yilda asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 20–oktabr 2015–yil`{{citation}}`: CS1 maint: date format ()
3. ↑  „Synopsis - Spectre".  EON Productions. 2017-yil 26-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 16-yanvar.
4. ↑  „Would the world be a better place if James Bond had never existed?". *The Economist* (2015-yil 28-oktyabr). — „In earlier Bond films, this stood for the Special Executive for Counter-intelligence, Terrorism, Revenge and Extortion. In the new one, the acronym has been quietly dropped". 2015-yil 4-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 5-noyabr.
5. 1 2  „Sam Mendes: *Spectre* about Bond's childhood". BBC Entertainment (27-fevral 2015-yil). Qaraldi: 28-fevral 2015-yil.
6. 1 2  Hewitt, Chris. Bond is Back: Spectre. *Empire* (26-fevral 2015-yil), s. 60-71. Qaraldi: 26-fevral 2015-yil.

| * k
* m
* t
James Bond |
| --- |
| Kitoblar | 
* Royal qimorxonasi
* Yashayver
* Moonraker
* Yashasin olmoslar
* Rossiyadan muhabbat bilan
* Doktor No
* Goldfinger
* For your eyes only
* Sharli momaqaldiroq
* Meni sevgan josus
* Hazrati Oliyalarining maxfiy xizmatida
* Ikki hayoting bor
* Oltin toʻpponchali kishi
* Sakkizoyoq. Koʻz chaqnashi

 |
| Filmlar | 
* Doktor No
* Rossiyadan muhabbat bilan
* Goldfinger
* Sharli momaqaldiroq
* Ikki hayoting bor
* Hazrati Oliyalarining maxfiy xizmatida
* Yashasin olmoslar
* Yashayver
* Oltin toʻpponchali kishi
* Meni sevgan josus
* Moonraker
* Faqat sening koʻzlaring uchun
* Sakkizoyoq
* Qotillik uchun sharoit
* Koʻz chaqnashi
* Qotillik uchun ruxsatnoma
* Oltin koʻz
* Ertangi kun doim bor
* Dunyo ham kam
* Oʻlishning mavridi emas
* Royal qimorxonasi
* Mehribonlik kvanti
* Skyfall
* Doira
* Oʻlish vaqti emas

 |
| Norasmiy filmlar | 
* Hech qachon „hech qachon" dema
* Royal qimorxonasi (film, 1954)
* Royal qimorxonasi (film, 1967)

 |
| Aktyorlar | 
* Barry Nelson
* David Niven
* Sean Connery
* George Lazenby
* Roger Moore
* Timothy Dalton
* Pierce Brosnan
* Daniel Craig

 |