recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Daniel Faalele** (1999-yil 9-noyabrda tug'ilgan) - Milliy Futbol Ligasi (NFL) Baltimor Ravens uchun avstraliyalik professional amerika futbol hujumchisi. U Minnesota shtatida kollej futboli o'ynagan.

Erta hayot va o'rta maktabdagi martaba
--------------------------------------

Faalele 1999-yil 9-noyabrda Viktoriya shtatining Melburn shahrida samoalik ota va Tongan onasining oilasida tugʻilgan. USA Today gazetasining 2017-yilgi maqolasiga ko'ra, uning otasi bo'yi 1,94 m, og'irligi 290 funt (131 kg) edi. Faalele yoshligida basketbol va regbi bilan shug'ullangan, to Gavayi universiteti futbol jamoasi murabbiylar shtabining a'zosi uni Avstraliyada o'yinchilarni mashgúlot qilish chog'ida topib olmaguncha.

Michigan bosh murabbiyi Jim Harbaugh tomonidan boshqariladigan mahalliy lagerda qatnashib, ko'plab divizion dasturlarida qiziqish uyg'otgach, Faalele Florida shtatining Bradenton shahridagi IMG akademiyasida futbol o'ynash uchun ishga qabul qilindi. 2016-yilda sport bilan shugʻullanib, oʻrganganidan soʻng, u 2017-yilda IMGning hujum chizigʻida turdi, jamoa magʻlubiyatsiz oʻtdi va u 2018-yilgi Under Armour All-America oʻyinida oʻynash uchun tanlandi.

Kollej karyerasi
----------------

Faalele 10 ta o'yinda haqiqiy birinchi kurs talabasi sifatida o'ynadi, mavsumning so'nggi sakkiz o'yinini to'g'ri kurashda boshladi va "Buyuk o'nlik" konferensiyasi faxriy yorlig'iga sazovor bo'ldi. Mavsumdan so'ng u *GQ Australia* tomonidan Avstraliyaning 50 ta eng zo'r sportchilari ro'yxatiga kiritilgan. Faalele 11 o'yinni to'g'ri kurashda boshladi va ikkinchi kurs talabasi sifatida yana "Buyuk o'nlik" nominatsiyasiga sazovor bo'ldi. 2020-yilda oʻsmir sifatida Faalele COVID-19 tufayli mavsumni tark etdi.

Havolalar
---------


1. ↑  *Mika.* „Family proud of Minnesota offensive lineman Daniel Faalele". *samoaobserver.ws* (1-iyul 2019-yil). Qaraldi: 28-aprel 2022-yil.
2. ↑  „IMG Academy's 'freakish' offensive lineman Daniel Faalele readying for anticipated debut". *usatodayhss.com* (26-iyun 2017-yil). Qaraldi: 1-may 2022-yil.
3. ↑  „IMG Academy's 'freakish' offensive lineman Daniel Faalele readying for anticipated debut". *usatodayhss.com* (26-iyun 2017-yil). Qaraldi: 1-may 2022-yil.
4. ↑  *Metcalfe.* „Larger-than-life Faalele making an impact at Minnesota". *ESPN.com* (26-dekabr 2018-yil). Qaraldi: 5-dekabr 2020-yil.
5. ↑  *Staples.* „Think big: 6'9", 396-pound Daniel Faalele has coaches drooling—and he's never played a down". *Sports Illustrated* (6-mart 2017-yil). Qaraldi: 5-dekabr 2020-yil.
6. ↑  *Mason.* „Daniel Faalele's quick rise from football rookie in Australia to the Gophers' line". *The Athletic* (26-oktabr 2018-yil). Qaraldi: 5-dekabr 2020-yil.
7. ↑  *Dodd.* „The biggest player in college football is just now learning how to dominate". *CBSSports.com* (22-iyul 2019-yil). Qaraldi: 5-dekabr 2020-yil.
8. ↑  *Riley.* „These Are Australia's 50 Greatest Living Athletes". *GQ Australia* (3-mart 2019-yil). Qaraldi: 5-dekabr 2020-yil.
9. ↑  *Ryan, Megan.* „Rashod Bateman named Big Ten Receiver of the Year; Tyler Johnson also first team". *Star Tribune* (5-dekabr 2019-yil). Qaraldi: 5-dekabr 2020-yil.
**Nilot tillari** — Afrika sharqidagi sharqiy sudan tillari; Nil - Sahroi Kabir tillari makrooilasining shari-nil tillari oilasiga mansub. Sudan, Uganda, Keniya, Tanzaniyada, shuningdek, Kongo va Efiopiyaning ayrim hududlarida tarqalgan. Soʻzla-shuvchilarning umumiy soni 20 mln. kishidan ortadi. Nilot tillarining oʻzaro qarindoshligi ularning fonetik tuzilishi va asosiy lugʻat tarkibi (50 foizgacha), kishilik, soʻroq va koʻrsatish olmoshlari; otlarning koʻplik shakli kabi til hodisalarini oʻrganish ja-rayonida aniklangan.

Mavjud tasniflarga koʻra, Nilot tillari gʻarbiy, sharqiy va jan. zonalarga boʻlinadi; gʻarbiy Nilot tillari —3 guruhchaga boʻlina-di va 20 dan ortiq tilni qamrab ola-di; sharqiy Nilot tillari —2 guruhchaga boʻlina-di va 12—14 ta tilni oʻz ichiga oladi; janubiy Nilot tillari —3 guruhchaga boʻlinadi va 10 dan ortiq tilni qamrab oladi. Sharqiy va jan. zonalarga mansub Nilot tillari ti-pologik jihatdan va oʻzaro qarindoshlik munosabatlariga koʻra bir-biriga yaqin turadi, gʻarbiy Nilot tillari esa bir nechta fonetik va grammatik xususiyatlari bilan ulardan farq qiladi. 1920—50 yillarda Nilot tillari uchun lotin grafikasi asosida alifbolar yaratish yoʻlida dastlabki urinishlar boʻlgan, biroq bu jarayon nihoyasiga yetmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Makushi** (portugalcha: *Macuxi*) — Shimoliy Braziliya (Rorayma shtati) va sharqiy Venesuela chegaralaridagi janubiy Gayanada yashovchi mahalliy hindu xalqi. Ular *makushi*, *makoussi*, *teueya* va *teveya* deb ham ataladi.

Tili
----

Makushilar Karib havzasi oilasiga kiruvchi makushi-kapon kichik guruhiga mansub makushi tilida gaplashadi. Mintaqaga nazar tashlansa, odamlar mahalliy tillarda, yaʼni Braziliyada portugalcha, Venesuelada ispancha va Gayanada inglizcha ham gapirishlari mumkin. Makushi tili lotin yozuvidan foydalanadi. Injilning Yangi Ahdi 1996-yilda makushi tiliga tarjima qilingan.

Madaniyati
----------

Makushilar yoʻllar va soʻqmoqlar orqali birlashgan qishloqlarda yashaydi. Qishloqlardagi uylar markaziy hovli atrofida quriladi. Turmush qurgan makushi ayoli oʻzining qizlik oilasi yashaydigan qishloqda qoladi. Makushilar sulolasida qaynota katta rol oʻynaydi.

Ogʻzaki yetib kelgan rivoyatda makushilar olovni yaratgan quyosh bolalarining avlodlari sifatida tasvirlanadi. Bundan tashqari, ular *Vashaku (makushicha Washacá)*ni, yaʼni hayot daraxtini kashf qilganiga ishonishadi. Makushilar *stkaton* deb ataluvchi hayotiy tamoyilga ishonadi va ular buning quyosh bilan bevosita bogʻliq ekaniga eʼtiqod qilishadi.

Makushilarning bir nechta epik qahramonlari bor, jumladan:

* **Makuniema** (*Makunayma*) — qahramon, makushi xalqining yaratuvchisi. Uning ismi „u tunda ishlaydi" maʼnosini anglatadi.
* **Insikiran** (shuningdek, Pia, *Insikiran* nomi bilan ham tanilgan) Makunyemaning ukasi.
* **Kanaima** (*Canaima*) *-* odamlarni qul qiladigan, ularni xavfli hayvonlarga aylantiradigan yoki gʻazab bilan oʻldirishga majbur qiladigan yovuz ruh. Baʼzi qotillar oʻz tanalarini qul qilish uchun giyohvand moddalar yoki maxsus marosimlar orqali Kanaymani maxsus marosimlar orqali chaqirishgan

Tarixi
------

 Toplar raqsga tushmoqda
Iyezuit missioneri boʻlgan Cuthbert Carey-Elves 1909-yilda Gayananing Rupununi mintaqasiga joylashib, makushilar bilan birga 23 yildan ortiq yashab, ularning tilini oʻrgandi.

XVIII asrda yevropalik mustamlakachilar Makushilar hududini bosib olib, yangi fermalar va qishloqlar tashkil etib, makushilarni koʻchishga majbur qilgan.

Braziliya hukumati makushilar uchun maktablar va shifoxonalar qurib berdi. 2005-yildan esa ular butun Braziliya boʻylab oʻzlarining yer huquqlarini tan olish uchun tashviqot kampaniyasi olib bormoqda. Ayrim makushilar juda oʻqimishli. Joenia Uapishana (port. *Joenia Vapixana)* Braziliya Oliy Federal Tribunalida nutq soʻzlagan birinchi hindu yuristi boʻldi.

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  *Народы и религии мира: Энциклопедия*, 100000 экз, М.: Большая рос. энцикл. 1999 — 312 bet. ISBN 5-85270-155-6.
3. ↑  „Macushi" (en).  Ethnologue. Qaraldi: 3-avgust 2019-yil.
4. ↑  „Macushi Myths and Legends (Makushi, Makusi, Macusi)".  www.native-languages.org. Qaraldi: 3-avgust 2019-yil.
**Burenkaas** (niderlandcha: *Boerenkaas*) Gollandiya gauda pishloqining bir turi hisoblanadi. Ikkinchi turdan oʻzining hunarmandchilikka oid kelib chiqishi (fermer xoʻjaliklarida pasterizatsiya qilinmagan sutdan ishlab chiqarilgan, hech qachon yirik sanoat korxonalarida ishlab chiqarilmagan), shuningdek, uzoqroq tayyor boʻlish yetish muddati — kamida 18-24 oy, 4-yildan koʻproq vaqt davomida tayyor boʻladigan brendlar ham mavjud.

4-yil saqlangan burenkaas toʻq sariq-jigarrang qobiq bilan qoplangan, pishloqning oʻzi esa sargʻish rangga ega, yengil zigʻir rangga ega. Pishloq zich, maydalangan, espressoning achchiq taʼmi bilan yongʻoq taʼmiga ega. Maxsus tayyorlash amaliyotji taʼmning haddan tashqari qattiqligidan xalos boʻlishga imkon beradi va uni yanada nozik qiladi.

Burenkaas Gollandiyada juda uzoq vaqt davomida ishlab chiqarilgan, ammo u faqat 1997-yilda gauda pishloqidan alohida hisoblangan. Gollandiya pishloq ishlab chiqarishning 75 foizini eksport qilishiga qaramay, burenkaas ishlab chiqarishning katta qismi mamlakatda qolmoqda va eksport qilinmayabdi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Boerenkaas Gouda" (en).  Murray's Cheese. Qaraldi: 22-yanvar 2016-yil.
2. 1 2  „Gouda Boerenkaas 4+ years" (en). *Cheeses A — Z*.  La Fromagerie. 17-avgust 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyun 2022-yil.
3. 1 2  *Mary Murphy.* „The Gouda the Dutch Eat: Boerenkaas" (en).  Formaggio Kitchen (24-fevral 2011-yil). Qaraldi: 22-yanvar 2016-yil.
4. ↑  Boerenkaas (nid.)

Havolalar
---------

* Boerderijzuivel — Oer van de Bur (kerak. )
**Dissidentlar** (yun. dissidentes -qoʻshilishmaganlar, qarshilar) — 1) davlat dini katolitsizm yoki protestantizm boʻlgan davlatlarda hukmron dinga eʼtiqod qilmaydigan xristianlar. Kuchma maʼnoda — oʻzgacha fikr qiluvchilar. 2) 1950—80-y.larning oʻrtalarida koʻpchilik sotsialistik mamlakatlarda mustabid tuzumga qarshi harakat qatnashchilarining nomi. In-son va fuqaro huquq hamda erkinliklariga rioya qilinishi uchun, oʻzgacha fikrlovchilar taʼqib etilishiga qarshi turli shakllarda chiqishlar qilishdi, sovet qoʻshinlarining Chexoslovakiyaga (1968) va Afgʻonistonga (1979) kiritilishiga qarshi norozilik bildirishdi. D. maʼmurlar tomonidan qatagʻonlarga duchor etildi, koʻplari josuslik, davlatga xiyonat qilish kabi soxta ayblar bilan ayblanib jazoga tortildi, majburlab ruhiy kasalliklar shifoxonalariga yotqizildi ("jazolash psixiatriyasi"), mamlakatdan surgun qilindi yoki muhojir boʻlib ketishga majbur boʻldi (V. I. Bukovskiy, P. G. Grigorenko, A. D. Saharov, A. I. Soljenitsin va b.).

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
"ULUGʻ TURKISTON" - Toshkent shahrida tashkil topgan ziyolilarning "Ittifoq" jamiyatining nashr organi. 1917-yil 25 apreldan Toshkent shahrida chika boshlagan. Gaz.ga Sodiq Abdusattorov, Kabir Bakirov, P. Domogatskiy muharrirlik qilgan. "U. T." dastlab (41 soniga qadar) "Turkestanskiye vedomosti" matbaasida, keyinchalik "Umid" matbaasida chop etilgan (jami 155 soni chiqqan). 137 sonidan boshlab gaz.ning oxirgi sahifasi kirill imlosi (ruscha)da berilgan. Shuningdek, gaz.ning yana alohida 9 ta ilova sonlari ham nashr qilingan. "U.T." "Yashasin millatlar muxtoriyati" shiori ostida ish yuritgan. Gaz. da turli toifadagi va turli siyosiy qarashlarga taallukli ziyolilar, ulamolar ham ishtirok etgan. Laziz Azizzoda, Muxtor Bakirov, Mustafo Choʻqayev, Fayzulla Xoʻjayev, Sherali Lapin, Shokirjon Rahimiy, Gʻozi Yunus, Abdurauf Fitrat, Nushervon Youshev, Yusuf Xaliliy kabi ziyolilarning maqolalari bosilgan. "U.T." 1917—18 yillarda Turkistondagi siyosiy, iqtisodiy va madaniy jarayonlarni yoritib borgan. Sahifalaridan yangi tuzila boshlagan milliy siyosiy jamiyatlar, ularning oʻzaro aloqa va faoliyatlari, jamiyatlar tomonidan nashr qilinayotgan gaz. va jur.lar, Turkiston musulmonlarining qurultoylari, Turkiston muxtoriyati, bolsheviklarning oʻlkada olib borgan siyosati va boshqa materiallar oʻrin olgan. "U.T." 1918-yil Turkiston ASSR ichki ishlar komissarligi ixtiyoriga oʻtgach, 1918-yil noyabrda komissar Orif Klebleyevning buyrugʻi bilan toʻxtatilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Granosiyenit** — intruziv togʻ jinsi. Mineral tarkibiga koʻra granit bilan siyenit oraligʻida. Strukturasi toʻliq kristallangan, donali, teksturasi massiv. Mineral tarkibi siyenitga juda ham yaqin, undan faqat 15% dan ortiqroq kvars minerali borligi bilan farq qiladi. Undan tashqari G. tarkibida kaliyli dala shpati (ortoklaz, mikroklin yoki pertit) 50% dan 70% gacha, nordon plagioklaz 10% dan 30% gacha, rangli minerallar 10% dan 20% gacha boʻladi. Aksessor minerallardan G.da apatit, sirkon, sfen va magnetit uchraydi. G. Qurama togʻlarida tarqalgan. Imoratlar poydevori, yer osti yoʻllarini bezashda ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Laminar oqim** (lot. lamina — plastinka, qatlam) — suyuqlik yoki gazning tartibli (qatlamli) aralashmasdan oqishi. Laminar oqimda suyuqlik yoki gaz oqimga nisbatan parallel ravishda qatlam-qatlam boʻlib siljiydi. Suyuqlik yoki gazlarning kichik tezlik bilan oqishi, oʻta qovushoq suyuqliklarning oqishi, shuningdek, kichik hajmdagi jismdan suyuqlikning ohista oqib oʻtishi va boshqalar laminar oqimga misol boʻladi. Suyuqliklarning ingichka (kapillar) naydan oqish paytida, podshipnikdagi moy qatlamida, jism sirtidan suyuqlik yoki gaz oqib oʻtayotganda shu sirt yaqinida hosil boʻluvchi chegara qatlamlarda va boshqalarda laminar oqimni kuzatish mumkin. Suyuqlik yoki gazlarning harakat tezligi osha borib, vaqtning maʼlum paytida laminar oqim tartibsiz turbulent oqimga aylanadi.

Suyuqliklarning naydagi laminar oqimini kuzatish uchun ingliz fizigi Osborne Reynolds katta bakdagi suyuqlikni uzun shisha nay orqali, kichik tezlik bilan oqizgan. Shu naydagi suyuqlikka rangli suyuqlik qoʻshib, ohista oqizilganda, rangli suyuqlik nay boʻylab rangsiz suyuqlikka aralashmasdan yoʻnaladi. Naydagi suyuqlik oqimining tezligi oshirilsa, maʼlum tezlikdan keyin rangli suyuqlik rangsiz suv qatlamlari bilan aralashib ketadi, yaʼni suyuqlikning laminar harakati yoʻqolib, oʻrniga tartibsiz — turbulent harakat paydo boʻla boshlaydi. Suyuqlikning oqish maromi Reynolds soni Re bilan belgilanadi. Laminar harakat Re ning biror qiymatida (kritik qiymati Re da) buziladi. Re < Rekr boʻlganda laminar oqim, Re > Rekr boʻlganda esa turbulent oqim roʻy beradi. Naydagi suyuqlikning qovushoq laminar oqimi Poiseuille qonuni orqali aniqlanadi. Laminar oqim gidrotexnikada hisobga olinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Fizika | *Fizikaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ertakchi** — ertak aytuvchi, hikoyachi. Repertuaridagi ertaklar xarakteri va hikoya qilish uslubiga koʻra E.lar bir-biridan farq qiladi: ular ijrochi va ijodkor E.larga boʻlinadi. Birinchisi oʻzi eshitgan ertakni aynan takrorlaydi. Ikkinchisi — isteʼdodli E. oʻzi eshitgan, oʻrgangan ertaklarni ijro etmay, ularga yangiliklar kiritadi, ertakka ijodkor sifatida yondashib, anʼanani buzmagan holda, ertakka yangi motiv va epizodlar qoʻshadi, uning taʼsir kuchini oshiradi; ularni oʻz didi, qobiliyati va dunyoqarashi, tinglovchilar saviyasi va talabiga moslab oʻzgartiradi.

Ertaklarning badiiy asar darajasiga yetishi, avloddan avlodga oʻtib kelishida professional E.larning xizmatlari katta boʻlgan. E.lardan Hamrobibi Umarali qizi koʻproq qahramonlik, Hasan Xudoyberdi oʻgʻli sehrli, Haydar Boycha oʻgʻli hayvonlar haqidagi, Nurali Nurmat oʻgʻli (Nurali qiziq) maishiy, Rasulov Husanboy sehrlisarguzasht, Shukurov Abdugʻofir mardlik va qahramonlik mazmunidagi ertaklarni ijro etishgan va ularning ijodi xalq orasida keng tarqalgan.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Dissimilyasiya (maʼnolari).

Dissimilatsiya - so'z tarkibidagi bir xil (yoki o'xshash) tovushlardan 

birining boshqa tovushga ko'chishi: birorta > bironta (ror > ron), kissa > kista

(ss > st) kabi. Bu hodisani assimilatsiyaning aksi deyish mumhin.

Dissimilatsiya hodisasi yo'nalishiga qarab ikki xil bo'ladi:

a) progressiv dissimilatsiya. Bunda keyingi tovush o'zgaradi: zarur > zaril kabi;

b) regressiv dissimilatsiya. Bunda oldingi tovush o'zgaradi: 

maqtanmoq > maxtanmoq kabi.

Tovushning o'zgarish darajasiga ko'ra dissimilatsiya yana ikki turga 

bo'linadi:

a) to ‘liq dissimilatsiya. Bunda ikkita bir xil tovushdan biri noo'xshash 

tovushga aylanadi: kissa > kista (ss > st) kabi;

b) to ‘liqsiz dissimilatsiya (qisman dissimilatsiya). Bunda tovushning 

artikulatsion xususiyatlaridan ayrimlarigina o'zgaradi. Masalan, uchta > ushta

(ch > sh) kabi: «ch» va «t» undoshlarining ikkalasi ham portlovchi, ammo 

«t»ning ta’sirida «ch» sirg'aluvchi «sh» ga o'tgan.

Tovushlar o'rtasidagi masofaga nisbatan ham dissimilatsiya ikki xil 

bo'ladi:

a) kontakt dissimilatsiya. Bunda yonma-yon turgan tovushlardan biri 

o'zgaradi: kissa > kista kabi:

b) distant dissimilatsiya. Bunda dissimilatsiyaga uchrayotgan tovushlar 

bir-biridan uzoqroqda joylashgan bo'ladi. Masalan: birorta > bironta kabi.

Manba: A.Jamolxonov "Hozirgi o'zbek adabiy tili"￼ 75-bet.(by Anvarov S.)

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Lamedon** (qadimgi yunoncha: *Λαμέδων*) — yunon mifologiyasidagi Egialeyaning (boʻlajak Sikionning) oʻn sakkizinchi shohi. Uning ismi „xalq homiysi" degan maʼnoni anglatadi.

U haqida Pavsaniydan maʼlum boʻlib, unga koʻra u Koronning kenja oʻgʻli va oʻn oltinchi shoh Koraksning ukasi boʻlgan. Koraks farzandsiz vafot etganidan soʻng, hokimiyat Fivdan qochgan Antiopaga uylangan (yoki uni oʻgʻirlab ketgan) Epopeyning qoʻliga oʻtadi, ammo shu sababli fivanliklar Egialiyaga qarshi urush boshladilar. Jangda uning amakisi Lik Epopeyni oʻldirib, shaharni egallaydi. Lamedon urushni toʻxtatish uchun Antiopani fosh qildi, buning uchun Lik uni shoh etib tayinladi va Fivga qaytib keldi. Shoh boʻlib, Lamedon Klitiyning qizi afinalik Fenoga uylandi. U unga Zevksippa ismli qiz tugʻdi.

Lamedon Axeyning oʻgʻli Arxandr va Arxitel bilan jang qilganda, u gʻalabadan keyin Zevksippani xotinlikka olgan va uning vorisi boʻlgan (keyinchalik shahar nomini oʻz sharafiga oʻzgartirgan) Attikalik Sikionni yordamga chaqirgan. Kesariyalik Yevseviy yilnomasida (II, 175) yozilishicha, Lamedon 40-yil hukmronlik qilgan.

O.Gruppe u bilan troyanliklar haqidagi afsona qahramonlari ismlarini taqqislagan, natija ishonarli emas.

Manbalar
--------

1. ↑  Leonhard Schmitz (L. S.). Lamedon // Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, ed. by Smith, William. Volume II. London, 1846, p. 713.
2. ↑  H. W. Stoll: Lamedon. In: Wilhelm Heinrich Roscher (Hrsg.): Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie. Band 2,2, Leipzig 1897, Sp. 1818.
3. 1 2  Pavsaniy. Opisanie Elladi, II, 5, 5.
4. ↑  Псевдо-Аполлодор. Biblioteka (Mifologicheskaya biblioteka), III, 5, 5.
5. 1 2  Pavsaniy. II, 6, 2-3.
6. ↑  Otto Gruppe. Griechische Mythologie und Religionsgeschichte. 23. 130.
7. ↑  W. Kroll: Lamedon. In: Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE). Band XII,1, Stuttgart 1924, Sp. 543-544.
**Distillangan suv** - haydash (distillash) yoʻli bilan tarkibidagi erigan mineral tuzlar, organik moddalar va boshqa qoʻshimchalardan tozalangan suv. Tibbiyotda ishlatiladigan Distillangan suvda nitrat, nitrit va sulfat kislotalar, xlor, kalsiy ionlari, karbonat angidrid va boshqa qoʻshimchalar boʻlmasligi kerak, 10 ml shunday suv buglantirilganda qoldigʻi 0,5 mg dan oshmasligi lozim. Teri ostiga yuboriladigan erit-malar va koʻzga tomiziladigan dorilar tayyorlash uchun Distillangan suv qayta sterillanadi yoki qaynatib olinadi. Distillangan suvda organizm uchun zarur mikroelementlar boʻlmaganligi sababli ichishga yaramaydi, uzoq, isteʼmol qilinganda meʼda toʻqimalaridagi tuzlarni yuvib ketadi, na-tijada epiteliy hujayralari boʻkib, nobud boʻladi. Distillangan suv kimyo va fizika labaratoriyalarida erituvchi sifatida ishlatiladi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Spazmolitik moddalar** (spazm va ... liz) — silliq muskulli aʼzolar (tomir, bronx, meʼdaichak, oʻt, siydik yoʻllari va boshqalar) devorini boʻshashtiradigan dorilar. Miotrop va neyrotrop Spazmolitik moddalar boʻladi. Silliq muskullarga bevosita taʼsir etadigan miotrop Sm.ga papaverin, noshpa, eufillin, dibazol va boshqa, silliq muskullarning qisqarishiga sabab boʻladigan nerv impulyelarini yoʻqotadigan neyrotrop Sm.ga esa xolinolitik moddalar (mxolinolitiklar — atropin, spazmolitik va boshqalar) hamda simpatomimetik dorilar (adrenalin, efedrin, izadrin) kiradi. Sm. stenokardiya, bronxiol astma, miya tomirlari spazmi, xoletsistit, meʼda va oʻn ikki barmoq ichak yarasi, oʻt va buyrak toshi kasalliklarida qoʻllanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**(Abu Isʼhoq) Ibrohim ibn Yaʼqub ibn Abu Nasr ibn Obid ibn Abu Nasr ibn Madusa al-Kushoniy al-G‘unjiyriy** (hijriy 478-yil zulqaʼda oyining boshlari (milodiy 1085-yil)da tug‘ilgan) asosli bahs-u munozara qiluvchi faqih, go‘zal suvratga ega fozil kishi, yirik mufassir va kamtarin voiz bo‘lgan.

Ustozlari
---------

Ibrohim al-Gʻunjiyriy hadis ilmining sir-asrolarini aKushoniyada Abulqosim Ubaydulloh ibn Umar al-Xatibdan, Samarqandda Abu Ibrohim Ishoq ibn Muhammad at-Tanuxiy, Abulhasan Ali ibn Usmondan, Buxoroda Abu Bakr Muhammad ibn Hasan ibn Mansur an-Nasafiy kabi olimlardan olgan..

Vafoti
------

Ibrohim al-Gʻunjiyriy 553/ 1158 yoki 554/1159 yili vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Abdulkarim Samʼoniy. Al-Ansob. J.4. — Bayrut. Doru-l-fikr, 1998. 285.
2. ↑  Z. Munavvarov va boshqalar*. Ренессанс олимлари қомуси* (oʻzbekcha, inglizcha va arabcha), 2021-yil — 83 bet. ISBN 978-9943-7557-7-2.

Adabiyotlar
-----------

•Abdulloh Abdulhamid Saad. Oʻrta Osiyo olimlari qomusi. —T.: Imom Buxoriy respublika ilmiy-maʼrifiy markazi nashriyoti, 2007. 268.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Renessans olimlari qomusi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Tosh:**

1) tarozi yordamida jismlar massasini oʻlchash, tortish uchun moʻljallangan, turli shakl va ogʻirlikdagi yuk, qadoq tarozi tosh, yaʼni ogʻirlik oʻlchovi; odatda, shayinli tarozida oʻlchanib, quyidagi toʻplami qoʻllaniladi: 10 mg, 20 mg, 50 mg, 100 mg, 200 mg, 500 mg, 1 g, 2 g, 5 g, 10 g, 50 g, 100 g, 200 g, 500 g. Savdosotiqda va boshqa maqsadlarda foydalaniladigan tarozilarda bulardan katta massali T.lar ham qoʻllaniladi; 

2) masofa oʻlchov birligi, amir (yoki podsho) ning choparlari yoʻl uzunligani oʻlchayotganda har bir 8000 qadamga bir T. qoʻyib ketishgan. Agar 1 qadam q0,75 m boʻlsa, unda 1 T. q 800000,75 mq6000 m q 6 km boʻlgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Kamalakdagi spektr.
**Spektr** (lot. *spectrum* — „koʻrinish") kontinuum ichida oʻzgaruvchi xususiyatlar toʻplamidir. Optikadan bir misol qilib kamalakni olish mumkin: undagi ranglar (yorugʻlik xususiyatlari) uzluksiz oʻzgarib boradi. Yorugʻlik spektrini spektroskopiya fani oʻrganadi.

**Spektr** (lot. spectrum — tasavvur, tasvir) (fizikada) — 1) tizimni yoki jarayonni tavsiflovchi birorbir fizik kattalikning barcha qiymatlari majmui. S. diskret (uzlukli) va uzluksiz boʻladi; 2) birorbir nurlanishda mavjud boʻlgan toʻlqin chastotalari majmui; 3) har bir yoʻnalishda muayyan uzunlikli yoki chastotali monoxromatik toʻlqin tarqaladigan qilib ajratilgan elektromagnit nurlanish; 4) ekran, fotoplastinkadagi tasvir; 5) elektromagnit nurlanish koʻrinadigan yorugʻlikdan iborat boʻlganda S. hosil qiladigan rangli yoʻl. Turli xil nurlanishlarning modda tomonidan yutilish va chikarish S.lari, elektromagnit toʻlqinlar oʻzgaruvchan toklarining chastota S.lari, Quyosh xromosferasining S. va boshqa koʻpgina S.lar oʻrganilgan. Bu ishlar optik spektral asboblar, toʻlqin va chastota oʻlchagichlar va boshqa yordamida amalga oshiriladi. Koʻpincha tebranish chastotasi S.idan foydalaniladi. Tebranishning tabiatiga qarab elektromagnit tebranishlar Si, akustik S, optik S. xillari mavjud. Elektromagnit tebranishlar Si, ayniqsa, optik diapazondagisi (toʻlqin uz. 103—10~3 mkm) yetarli daraja oʻrganilgan. Optik S.ning chiqarish (obʼyektdan yorugʻlik chiqayotganda hosil boʻladi), yutilish (moddadan yorugʻlik oʻtayotganda hosil boʻladi), sochilish va qaytarish jarayonlarida sodir boʻladigan xillari bor. U kimyoviy taxlidda, atom va molekulyar fizikada va boshqalarda qoʻllanadi. Tebranish Si chizikli va tutash xillarga boʻlinadi. Chizikli S. chastotalari birbiridan maʼlum kattalikda farq qiluvchi garmonik tebranishlarni, tutash S. esa chastotalari turlicha boʻlgan garmonik tebranishlarni oʻz ichiga oladi. 

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Fizika | *Fizikaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Spencer Compton -** (taxminan 1673-yil — 1743-yil 2-iyullarda yashagan) — ingliz davlat arbobi. U 1742-yildan 1743-yilgacha vafotigacha Buyuk Britaniyaning Bosh vaziri boʻlgan.

Hayoti
------

Kompton Nortemptonning 3-grafi va uning rafiqasi Meri Noelning uchinchi oʻgʻli, baptist Noelning qizi, 3-Vikont Kempden edi. U Sent-Pol universitetida tahsil olgan va 1690-yil 28-fevralda, 15 yoshida Oksforddagi Triniti kollejida tahsil olgan. Shundan soʻng u 1687-yilda Oʻrta maʼbadga qabul qilindi.

Siyosiy martaba
---------------

Uning oilasi Tori partiyasining yuqori boʻgʻinida boʻlishiga qaramay, u akasi bilan janjallashib qolganidan keyin Whig partiyasiga aʼzo boʻldi. Parlamentda u tezda taniqli Whig davlat arbobi sifatida ajralib turdi va qirq yildan ortiq doʻstlik davom etgan Robert Walpolening hamkoriga aylandi.

### Bosh Vazir

1742-yil yanvarda u Robert Walpolening oʻrniga Gʻaznachilikning birinchi Lordi va Bosh vazir lavozimini egalladi, garchi Jon Karteret aslida hukumat uchun mas'ul edi. Oʻsha paytga kelib Spenser Komptonning sogʻligʻi yomonlashgan va baʼzi qarorlar uning xabarisiz qabul qilingan. U oʻlimigacha oʻz lavozimida qoldi va turmush qurmagan va vasiyatnoma qoldirmasdan vafot etdi - natijada hech kim uning barcha unvonlarini meros qilib olmadi.

Meros
-----

Wilmington, Delaver va Wilmington, Shimoliy Karolina shaharlari; Wilmington, Massachusets va Wilmington, Vermont shaharlari va ikkinchidan, Los-Anjelesdagi Wilmington mahallasi uning sharafiga nomlangan. Delaver shtatining Wilmington shahrida Compton Towers uy-joy loyihasi ham uning nomi bilan atalgan.

Eslatmalar
----------


1. ↑   „Colericke-Coverley",*Alumni Oxonienses 1500–1714* Foster:. Oxford, 1891 — 304–337 bet.
2. ↑  Named in 1863 to commemorate the founder's birthplace.
3. ↑  „Compton Towers".  Wilmington Housing Authority. 25-iyun 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-sentabr 2008-yil.
**Dodge Journey** - bu FCA US MChJ tomonidan 2008-yildan beri ishlab chiqarilgan o'rta o'lchamli suv Avtomobil 2007-yilda Frankfurt avtosalonida taqdim etilgan.Dastlab AQSh bozori uchun rejalashtirilgan,u Fiat Freemont sifatida boshqa bozorlarda ham sotila boshladi.

Dodge Journey ketma-ket uch yil davomida Chrysler guruhining 12 ta eng yaxshi xavfsizlik tanlovlaridan biri deb topilgan mashinadir  .

Dodge Journey 3604 sm³ hajmli va 283 ot kuchiga ega va 6 silindrli V-dvigatel bilan jihozlangan bo'lib.U bilan 6 pog'onali avtomat uzatmalar qutisi bilan birgalikda 2,4 litrli dvigatellar 4 pog'onali avtomat bilan birlashtirilgan,eski versiyalari esa anch yangiroq edi 2,7 va 3,4 litrli dvigatel bilan birga keladi.

 Dodge Journey

2011 yangilash
--------------

2011-yilda yangilangan Dodge Journey butunlay yangi osma,va yangi 6 silindrli 283 ot kuchiga ega,48 ot kuchiga ega dvigatelni oldi.Bilan oldingi kuchga qaraganda kuchliroq edi,ammo tejamkorroq,shuningdek yumshoq teginish,yuqori sifatli materiallar va yaxshilangan ichki dizaynga ega yangi kabina.Dodge Journey-ning asosiy jihozlari bu ESC dinamik barqarorlashtirish tizimi va turli yo'l va ob-havo sharoitida krossoverni ma'lum traektoriyada ushlab turishga yordam beradigan har qanday tezlikda ishlaydigan tortishni boshqarish tizimi,blokirovkaga qarshi tormoz tizimi va ag'darishning oldini olish tizimini o'z ichiga oladi.Tashqi o'zgarishlarga LED orqa chiroqlar va xromli egzoz uchlari va 19 dyuymli alyuminiy g'ildiraklar kiradi.

Manba
-----

1. ↑  *Комсомольская правда.* „Двенадцать моделей Chrysler Group получили титул самого безопасного автомобиля Top Safety Pick" (ru) (27-dekabr 2012-yil). 17-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-fevral 2020-yil.
2. ↑  „Обновленный Dodge Journey". 12-yanvar 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12-yanvar 2014-yil.

Havolalar
---------
**Piskent** — Toshkent viloyati Piskent tumanidagi shahar (1966-yildan), Tuman markazi. 1952-yilgacha qishloq.

Ohangaron daryosining oʻng sohilida. Yaqin temir yoʻl stansiyasi — Toʻytepa (14 km). Viloyat markazi (Toshkent shahri)dan 41 km. Aholisi 31,4 ming kishiga yaqin (2003).

Piskent (Biskat) — Toshkent vohasining engqad. shaharlaridan biri. 10-asr geograflarining maʼlumotlarida u Iloq davlati tarkibiga kirgan. V.V.Bartold va M.Ye.Masson Piskentni Ohangaron daryosining chap sohilidagi (hozirgi Piskent shahri chekkasidagi) yodgorlik qoldiqlari bilan aynan bir, deb koʻrsatadilar. Piskentdan 1-asrga mansub qabristonlar (Piskent Mingtepasi) va 5-asrga oid novuslar topilgan.

Piskentning dastlabki qismi Pushti Mahmud tepaligi boʻlib, u 6—7-asrlarda shahar shakliga kira boshlagan. 10— 12-asrlarda ravnaq topgan. Shosh (Toshkent)dan Fargʻonaga oʻtgan savdo yoʻlining ustida qulay joylashganligi tufayli 9— 10-asrlarda bu yerda qad. tarixchilar tomonidan Biskat deb atalgan shaharcha paydo boʻlgan. 13-asr boshida moʻgʻul bosqinchilari Piskentni vayron qilganlar. 13-asr oʻrtalarida uning gʻarbiy chekkasi yana tiklangan boʻlsada, shahar kichrayib, qishloq darajasiga tushib qoldi. 14— 16-asrlarda Piskent temuriylar va boshqa hukmdorlar mulki tarkibiga kirgan. 17-asr oxiri va 18-asrda shahar yana inqirozga uchraydi. Aholisi gʻarb tomonga koʻchib oʻtadi. Piskentning 19-asr da mudofaa devorlari va 4 darvozasi boʻlgan. Oʻsha davrda Piskent Qoʻqon xonligi tarkibiga kirgan.

Piskentda tuman hokimiyati binosi, maʼmuriy idoralar, paxta tozalash zavodi, "Kanop" Uzbekistan—Chexiya qoʻshma korxonasi, gʻisht ishlab chiqarish sexlari, "Piskentsifat" brezent tikish korxonasi, metall quymalar tayyorlovchi "Mehnat" aksiyadorlik jamiyati, yaxna ichimliklar sexi, non ishlab chiqarish korxonasi, mebel ishlab chiqarish kichik korxonasi faoliyat koʻrsatadi.

Keyingi yillarda shaharda dehqon bozori, "Saodat" tantanalar uyi, "Sogʻlom avlod" tayanch punkti, 150 oʻrinli tugʻruqxona, yuzlab savdo doʻkonlari va maishiy xizmat koʻrsatish sho-xobchalari qurildi.

Markaziy yoʻllar Piskentni Toshkent, Olmaliq, Ohangaron va boshqa shahar va tumanlar bilan bogʻlaydi. Shahar yaqinida Toshkent suv ombori joylashgan.

Piskent Olmaliq shahri bilan uzviy bogʻlangan. Olmalikdan Piskentga sanoat mollari, Piskentdan Olmaliqqa esa qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetkaziladi.

Adabiyot
--------

* Bobur Z.M. "Boburnoma", T. 1958; Bartold V.V. "Turkestan v epoxu mongolskogo nashestviya", Soch.t. 1,M. 1963; Massoy M.Ye. Axangeran, Arxeologo-topograficheskiy ocherk, T. 1953, Burya-kov Yu.F. Genezis i etapi razvitiya gorodskoy kulturi Tashkentskogo oazisa, T. 1982.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Johannes van Dam** (Amsterdam, 1946-yil 9-oktabr — Amsterdam, 2013-yil, 18-sentabr) — gollandiyalik jurnalist va mamlakatning oziq-ovqat boʻyicha eng mashhur yozuvchisi.  Van Dam deyarli 25 yil davomida milliy kundalik *Het Parool* uchun oziq-ovqat haqida muntazam eslatmalar yozgan.

 **Johannes van Dam**
Van Dam tibbiyot va psixologiyani oʻrgangan va 1983-yilda Amsterdamda oshxona kitoblari doʻkonini ishga tushirishdan oldin 1967-yildan 1981-yilgacha gazeta biznesida ishlagan (*Het Vrije Volk* va *Haagse Post* uchun). 1986-yilda u Gollandiyalik haftalik *Elsevier* nashri uchun oziq-ovqat haqida maqola yozishni boshladi va 1989-yilda kitob doʻkonini sotdi va *Elsevierdan* tashqari *Het Parool* va Belgiyaning *De Morgen* kundalik gazetalari uchun toʻliq rejimda maqola yozishni boshladi. U 2005-yilda *De Dikke Van Dam* nomli oziq-ovqat haqidagi kitobini nashr etdi. U bir muncha vaqt sogʻligʻi bilan bogʻliq muammolar, jumladan qandli diabetdan azob chekib, 2013-yilda Amsterdam kasalxonasida vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Culinair journalist Johannes van Dam overleden" (niderlandcha). *de Volkskrant* (18-sentabr 2013-yil). Qaraldi: 19-sentabr 2013-yil.

Havolalar
---------

* „Johannes van Dam in eigen woorden: 'Ik ben geen betweter. Ik wéét dat ik het beter weet'" (niderlandcha). *de Volkskrant* (19-sentabr 2013-yil). Qaraldi: 20-sentabr 2013-yil.
* Saving Johannes Story about Johannes van Dam by the Amsterdam-based American poet & writer Eddie Woods.
**„Asotirlar va rivoyatlar"** — oʻzbek xalq asotirlari va rivoyatlari toʻplami. Toʻplamni professor Malik Murodov hamda Muharram Shayxova tuzgan va nashrga tayyorlagan. Kitob 1990-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya" nashriyotida chop etilgan.

„Asotirlar va rivoyatlar" oʻzbekcha asotirlar bilan rivoyatlarni oʻziga jamlagan ilk alohida asardir. Kitobga kiritilgan asotirlar va rivoyatlar M. Rizayev, Tojixon opa, U. Hasanov, M. Ziyodulla oʻgʻli, B. Xudoybergan qizi, M. Olloberganov, Qodir baxshi, Eshmurod baxshi, X. Umarov, Ahamadali ota, N. Qurbonnazarov, S. Qoraboyev, A. Saparov, I. Qodirov, A. Ahmedov, Q. Ahmad oʻgʻli, Bozorboy, N. Saidmurod Panoh oʻgʻli, T. Boboxonov, Yusuf baxshi, N. Abdullayev, A. Rahimov, Y. Zokirova, A. Haqqul oʻgʻli, B. Ziyodov, T. Boboxonov, A. Karimovlar tomonidan aytilib, Malik Murodov tomonidan yozib olingan. Ayrim asotir va rivoyatlar K. Imomov, Maqsud Shayxzoda. S. Tolstovning kitoblari va „Oʻzbek sovet ensiklopediyasi"dan, ayrimlari esa B. Murodov va S. Umarov toʻplagan materiallardan olingan.

Asarni nashrga tayyorlashda yana quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Shavkat Turob – muharrir, Z. Azamatov – rassom, R. Zufarov – rasmlar muharriri, J. Nadirova – texnik muharrir, S. Saydolimov – musahhih. Kitob adadi – 105 000 nusxa.

Manbalar
--------

1. ↑  „Oʻzbek afsona va rivoyatlari" (ruscha). *Rossiya davlat kutubxonasi*. Qaraldi: 24-sentabr 2016-yil.

Havolalar
---------

* „Asotirlar va rivoyatlar" Ziyouz saytida

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Johiz**, al-Johiz Abu Usmon Amir ibn Baxr (taxminan 767 — Basra — 868) — arab mutafakkiri, yozuvchi. Moʻʼtaziliylar nazariyotchilaridan biri. "Aljohiziya" deb nom olgan ilohiyot maktabiga asos solgan. Yunon tabiat falsafasi gʻoyalari taʼsirida moddaning abadiyligi va xususiyatlarining doimiy oʻzgarib turishi haqidagi fikrlarni bayon qilgan. J. tirik va noorganik jismlar oʻziga xos tabiiy xususiyatlarga ega, deb hisoblaydi. U insonning iroda erkinligini tabiiy intilish sifatida talqin etgan. 100 dan ortiq falsafiy asarlar va badiiy toʻplamlar muallifi. Bular orasida "Olibsotarlar haqida kitob" hajviy novellalar toʻplami, stilistika va ritorikaga oid "Joylashtirish va isbotlash kitobi", tarixiy-siyosiy mazmundagi "Arablar va ularning mijozlari haqida kitob" risolalari mashhur. Ularda oʻrta asr arab Sharqi shaharlari aholisining shaxsiy va ijtimoiy hayoti, urf-odati, axloqi toʻgʻrisida maʼlumotlar berilgan. J. asarlarida kichik hikoyalar, sheʼrlar, ertaklar bor. J. arab adabiyoti, xususan, adab janri taraqqiyotiga taʼsir koʻrsatgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kumana** — Venesuelaning shim.sharqiy qismidagi shahar, Mansanares daryosining Karib dengizidagi Karyako qoʻltigʻiga quyilish joyidagi port. Sukre shtatining maʼmuriy markazi. Aholisi 232 ming kishidan ziyod (1990-yillar oʻrtalari). Baliqchilik sanoatining yirik markazi. Oziq-ovqat, tamaki, toʻqimachilik sanoati korxonalari bor. Qishloq xoʻjaligi (kakao, kofe, sitrus mevalar) rayonining savdo markazi. Shaharga 1520-yilda asos solingan. Sharqiy universitet, kutubxona bor. Turizm rivojlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bostirib sugʻorish**, yoppasiga sugʻorish — sugʻorish usullaridan biri. Tuproq sharoiti va yerning nishabiga qarab, sugʻoriladigan yer 0,1—0,25 ga kattalikdagi maydonilarga boʻlinadi, atrofiga 0,2—0,4 m balandlikda marza olinadi. Bostirib sugʻorish usuli faqattuproqshoʻrini yuvish, yaxob berish, sholi va bedani sugʻorishda qoʻllaniladi. Bostirib sugʻorish suvning ortiqcha sarflanishiga, tuproq tarkibining buzilishiga, yerning shoʻrlanishi va botqoklanishiga sabab boʻlgani uchun bu usuldan kam foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Bostirib sugʻorish" *OʻzME*. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Johiz Abu Usmon Amr ibn Bahr** — (767—868 yillar) mutakkalim, adib bo‘lgan.

**Johiz Abu Usmon Amr ibn Bahr** Moʻ’taziliylar oqimi nazari­yotchilaridan biri. „Al-johiziyya" deb nom olgan ilohiyot maktabining asoschisi. Johiz Abu Usmon Amr ibn Bahr yunon tabiat falsafasi gʻoyalari taʼsirida moddaning abadiyligi va xususiyatlarining doimiy oʻzgarib turishi haqidagi fikrlarni bayon etgan. Johiz Abu Usmon Amr ibn Bahr tirik va noorganik jismlar oʻziga xos tabiiy xususiyatlarga ega, deb hisoblaydi. Johiz Abu Usmon Amr ibn Bahr insonning iroda erkinligini tabiiy intilish sifatida talqin etgan. Aql-idrok beradigan dalillarni islom aqidalariga tatbiq etish tarafdori boʻlgan. Hayvonot olamiga bagʻishlangan 10 jildli „Al-hayavon" nomli, arab tili notiqligiga oid „Al-bayon va-t-tabyin", baxil odamlar hayotidan olingan hajviy hikoyalar yozilgan „Al-buxalo" kabi asarlari hozirgacha yetib kelgan.

Adabiyotlar
-----------

* „Oʻrta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi"; Samarqand:Imom Buxoriy xalqaro markazi 2018.

Manbalar
--------

1. ↑  Islom ensiklopediyasi. – b. 85.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Bernard Maknally** (inglizcha: *Bernard Maknally*; tug'. 1963-yil 17-fevral, Shrewsbury, Angliya) — futbol murabbiyi va sobiq Shimoliy Irlandiya terma jamoasi yarim himoyachisi. Ayni paytda u "Nyutaun" klubini murabbiy sifatida boshqaradi.

Biografiya
----------

Maknally Shrewsbury shahrida o'sgan va u yerda "The Grange" maktabida tahsil olgan.

Martaba
-------

Professional futbolchi sifatida u birinchi marta 1981/82-yilgi mavsumda o'z shahrining "Shrewsbury Town" jamoasida paydo bo'lgan. Bernard shu zahotiyoq asosiy futbolchilardan biri ekanligini isbotladi va jami 284 ta oʻyin oʻtkazdi. 1989-yil iyul oyida Maknally "Vest Bromvich"ga 385 000 funt sterlingga sotilgan. "Stok Siti" va "Sanderlend" klublari bilan ham muzokaralar olib borildi. 1993-yilda Bernard jamoa bilan mamlakat kubogining ikkinchi bosqichiga yo'l oldi. Biroq, keyinchalik u jamoadagi birinchi o'rnini saqlab qola olmadi, shu munosabat bilan uni 1996-yilda Xensford Taun klubi sotib oldi. U yerda ikki yil o'tkazdi va keyin bir necha oy Telford Yunaytedda o'ynab, faoliyatini yakunladi.

2004-yilda Maknally o'zining sobiq jamoasi Telford Yunaytedni boshqargan. Ammo tez orada jamoa bankrot bo'ldi, shu sababli murabbiy 2008-yil fevral oyida Hindistonning "Puna" klubini boshqargan. U ish sharoitidan norozi bo'lgani uchun Hindiston jamoasida uch oy qoldi. 2009-yil sentyabr oyida Maknally Xensford Taun bilan shartnoma imzoladi. Mavsumning birinchi yarmidan so'ng jamoa quyi ligaga tushib ketish arafasida edi, biroq yangi murabbiy tufayli ular tezda o'yinni to'g'irlashdi. Bernard klubda 2010-yilning sentyabrigacha qoldi.

2011-yil iyun oyida Bernard Maknally Uels Premer-ligasi klubi "Nyutaun"ga bosh murabbiy etib tayinlandi. 2011/12-yilgi mavsumda "Nyutaun" Uels kubogi finaliga chiqdi, ammo penaltilar seriyasida mag'lub bo'ldi va keyingi mavsumda ligadagi o'rnini saqlab qola oldi. Ammo uning ayblovlarini yaxshi bajarishiga qaramay, 2013/14 mavsumida Maknally o'zining birinchi klubi Shrewsbury Townga qaytishi e'lon qilindi.

2015-yilda u Xensford Taun boshqaruvchisi lavozimini egalladi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4
2. ↑  „Pune FC: Exit Hall, Enter McNally" (en). I League (17-fevral 2008-yil).
3. ↑  „Bernard McNally appointed Newtown manager" (en). BBC Sport (24-iyun 2011-yil). Qaraldi: 24-iyun 2011-yil.
4. ↑  „Hednesford boss looks to the future" (en). *The Non-League Football Paper* (29-oktabr 2015-yil). Qaraldi: 1-oktabr 2017-yil.
Koordinatalari: 42°51′0.50000000039688″N 74°35′4.4000000015785″E﻿ / ﻿42.8501388888889991335°N 74.584555555555994033°E﻿ / 42.8501388888889991335; 74.584555555555994033GO

**Bishkek gumanitar universiteti** — Qirgʻiziston Respublikasining poytaxti Bishkek shahrida joylashgan va 1979-yilda asos solingan universitet.

Universitet tuzulishi
---------------------

Hozirgi kunda universitet uchta institut, 9 fakultet, kollej va litseydan iborat. Universitet 28 ta mutaxassislik boʻyichabakalavrlar va magistrlarni tayyorlaydi.

Tarixi
------

Universitet dastlab 1979-yilda SSSR Vazirlar Kengashining qarori bilan ochilgan Frunze rus tili va adabiyoti pedagogik instituti sifatida faoliyatini boshlagan. 

1992-yil 17-iyunda universitet Davlat tillar va gumanitar fanlar institutiga aylantirildi.

Qirgʻiziston hukumatining 1994-yil 8-maydagi qaroriga binoan taʼlim muassasasi hozirgi nomiga ega boʻldi. Akademik Kusein Karasaev (1901-1998) qirgʻiz va sovet tilshunosi, leksikograf, qituvchis, adabiyotshunos, folklorshunos olim boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Bishkek Humanities University".  University Directory. Qaraldi: 22-mart 2015-yil.
2. ↑  „Bishkek Humanities University".  4icu. Qaraldi: 22-mart 2015-yil.
3. ↑  „Bishkek Humanities University in Kyrgyz Presents Honorary Doctorate". 23-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-mart 2015-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2015-09-23).
4. ↑  „Bishkek Humanities University (BHU)".  Classbase. 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-mart 2015-yil.
5. ↑  „University history".  BHU. Qaraldi: 22-mart 2015-yil.
**Enterobioz** (entero... va yun. — hayot) — ostritsalar qoʻzgʻatadigan gijja kasalligi. Ular odam ichagida parazitlik qiladi. Urgʻochi gijjalar vaqtvaqti bilan orqa chiqaruv teshigidan oʻrmalab chiqib (koʻpincha kechasi) shu teshik atrofidagi teri burmalariga tuxum qoʻyadi. Tuxumlar 4—6 soat davomida lichinkalarga aylanadi. Bu davrda orqa chiqaruv teshiga sohasi qattiq qichishadi; qashinish davomida bemor parazit tuxumini qoʻliga ilashtiradi, tuxum oʻrinkoʻrpaga, kiyimkechakka ham tushadi; oʻrinkoʻrpa yigʻilganda esa tuxum baʼzan havoga oʻtadi, oʻyinchoqlarga, roʻzgʻor buyumlariga, suv, oziq-ovqatlarga, ogʻiz va burun shilliq pardalariga oʻtirib qoladi. Parazitning organizmda (ichakda) yashash davri 3—4 hafta. Shunday qilib, odamning ostritsa bilan zararlanishi doimiy ravishda davom etadi. Ostritsalar ichak devorining shilliq qavatiga boshi bilan yopishib olib, oʻsha joyda qon sizib turadigan mayda yuza yaralar hosil boʻlishiga olib keladi. Ostritsalarning yashash davomida ajratgan mahsuloti taʼsirida va unga bakterial infeksiya qoʻshilishi oqibatida ichak shilliq qavatining yalligʻlanishi, teri qattiq qichishishi bilan kechadigan allergik holat (qarang Allergiya), shuningdek, bemor qichinaverishi natijasida uzoq vaqt bitmaydigan, jzemaga oʻxshash yara hosil boʻlishi, atrofi qizarib yalligʻlanishi mumkin. Bemor uyqusizlikdan qiynaladi, ishtahasi yoʻqoladi, boshi, qorni ogʻriydi, ichi ketib, kuchaniq keladi, asabi, ruhiyati buziladi. E. bilan kasallangan bolalarda uyqusizlik, bosh ogʻrishi, tez toliqish, ishtaha pasayishi, uyquda tish gʻijirlatish, kechasi siyib qoʻyish, burun qichishishi va boshqalar qolatlar kuzatiladi. E. boʻlgan qizlarda ostritsalar jinsiy aʼzolarga oʻrmalab chiqishi va qattiq qichishtirishi oqibatida onanizm kelib chiqadi.

Laboratoriya usullaridan tuxumlarni topish maqsadida perianal qirmani mikroskopiya qilish muhim hisoblanadi.Enterobioz tashxisida yopishqoq lenta yoki 50%li glitseringa namlangan paxta tampondan foydalanish samarali.Najasda ostritsa tuxumlari kam aniqlanadi,chunki urgochilari odatda ichakda tuxum qoymaydi. 
Piperazin va uning tuzlari E.ni vrach davolaydi. 
Bu parazitni uy sharoitida davolab bo‘lmaydi 

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |