recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Imprinter slipda karta raqamining izini qoldirdi
**Imprinter** (inglizcha: *) — to'lov kartasi bilan tranzaksiyani amalga oshirishda slip berish uchun moʻljallangan mexanik qurilma. Qabul qilish nuqtasining identifikatsiya maʼlumotlari boʻrttirma boʻlgan imprinterga klishe kiritilgan. Plastik karta imprinterga solinadi va slip qoʻyiladi. Slipda qabul qilish punktining identifikatsiya maʼlumotlari va mijoz kartasining izi mavjud.*

Hikoya
------

Birinchi toʻlov kartalari qogʻoz boʻlib, ulardan olingan maʼlumotlar kvitansiyaga qoʻlda koʻchirilgan. Doʻkonda xaridlar uchun toʻlov jarayonini tezlashtirish va cheklarni toʻldirishda xatolikka yoʻl qoʻymaslik uchun ular mijozlar maʼlumotlari siqib chiqarilgan metall plitalardan foydalanishni boshladilar. Ushbu jarayonni soddalashtirish uchun 1940-yillarda bir nechta Amerika kompaniyalari tomonidan imprinterlar deb nomlangan maxsus qurilmalar ishlab chiqilgan. Ular toʻlov hujjatida mijozning metall tokenga siqib chiqarilgan maʼlumotlarini chop etish uchun uglerod qogʻozidan foydalanishga ruxsat berishdi. Ushbu texnologiyaning salbiy tomoni imprinter ishlab chiqaruvchilari turli xil texnikalar, kvitansiyalar va kartalardan foydalanganligi edi. Keyinchalik ushbu texnologiyani birlashtiruvchi standartlar ishlab chiqildi.

Addressograph eng yirik imprinterlar ishlab chiqaruvchisiga aylandi, 1950-yilda oʻzining birinchi bosma mashinasini ishlab chiqargan. Imprinterlar ham Farrington va Bartizan tomonidan ishlab chiqarilgan. Vaqt oʻtishi bilan imprinterlar bir qator yaxshilanishlarni boshdan kechirdilar: 1960-yillarda mexanik yoki elektr qurilma yordamida buyumning narxini yoki sotilish sanasini belgilash mumkin boʻlgan imprinterlar paydo boʻldi; imprinterlarning baʼzi modellari elektr motori bilan taʼminlangan, bu esa nusxa koʻchirish rolini harakatga keltirdi. Bugungi kunda ham POS ishlamay qolganda yoki quvvat va aloqada uzilishlar yuz berganda, imprinterlar vaqti-vaqti bilan zaxira qurilmalar sifatida foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Imprinter".  Moliyaviy kutubxona MaBiCo. Qaraldi: 2011-yil 2-yanvar.
2. 1 2 3  Yurjik P*. To'lov kartalari. 1870-2006 ensiklopediyasi*. М.: Alpina Pablisherz, 2007 — 98 bet. ISBN 9785961404364.
3. ↑  *Kuznetsov D.A.* Bank to'lov kartalarini ishlatish va himoya qilishning kelib chiqish tarixi, tasnifi va huquqiy masalalari / nashr=Rossiya ichki ishlar vazirligining Sankt-Peterburg universiteti Axborotnomasi. — СПб.: Rossiya federatsiyasi ichki ishlar vazirligi Sankt-Peterburg universiteti, 2007. — Andoza:Бсокр. — Andoza:Бсокр. — ISSN 2071-8284.
**Xalifa** (arabcha: خليفة‎) — xalifalikni boshqaradigan inson va Islom Ummatini shariat ahkomlariga boʻysungan holda boshqaradigan amaldor. Arabchadan lugʻaviy maʼnosi „elchi", „namoyonda". Muhammad (s.a.v) vafotlaridan keyin, musulmon ummatini boshqaradigan amaldorlar xalifa deb yuritiladi.

**Xalifa** (arab. — oʻrinbosar, noib) — musulmon jamoasi va musulmon davlatining diniy hamda dunyoviy boshligʻi. Xalifa Muhammadning (s.a.v) oʻrinbosari, umaviylar davridan boshlab esa Allohning yerdagi noibi hisoblangan. Muhammaddan (s.a.v) keyingi toʻrt Xalifa (Abu Bakr Siddiq, Umar, Usmon, Ali (r.a))ni xulafoi roshidin, yaʼni toʻgʻri yoʻldan boruvchi Xalifalar deb atashgan. Abbosiylar, fotimiylar sulolasidan boʻlgan hukmdorlar Xalifa nomi bilan atalgan. 13-asrdan keyin ayrim musulmon mamlakatlarining hukmdorlari oʻzini diniy boshliq deb ham daʼvo qilib, Xalifa nomiga ega boʻlishgan. 16-asrda turk sultonlari oʻzlarini Xalifa deb atay boshlaganlar, bu holat 1924-yilgacha, yaʼni usmonlilar davlati tugaguncha davom etgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

Ushbu maqolani tinglang (1 daqiqa)noicon
Spoken Wikipedia iconBu audiofayl ushbu maqolaning 10-avgust, 2023-yil(2023-08-10) sanasidagi versiyasi asosida yaratilgan boʻlib, shu sanadan keyin amalga oshirilgan tahrirlarni aks ettirmaydi.(Yordam · Koʻproq audiomaqolalar)
**Hayriye Ayshe Nermin Neftchi** (1924, Istanbul, Turkiya - 2003-yil 20-avgust, Bodrum) — turk siyosatchisi. Turkiya tarixida Turkiya Buyuk Millat Majlisi raisining birinchi ayol oʻrinbosari boʻlgan Neftchi 2003-yil 20-avgust kuni yurak xuruji tufayli vafot etdi. 1974 va 1975-yillarda Turkiya Respublikasi Madaniyat vaziri lavozimlarida ishlagan.

Hayotiy
-------

1924-yilda Istanbulda tug'ilgan Neftchi Anqara universitetining huquq fakultetini tamomlagan va mustaqil huquqshunos bo'lib ishlagan. Nermin Neftchi turmush o'rtog'i Nizamettin Neftchi bilan 1950 yilda Respublika Xalq partiyasiga (CHP) qo'shildi va 1965-yilgi umumiy saylovlarda Mush deputati bo'ldi. Neftchi 1969-yilgi umumiy saylovlarda fuqarolarning iltimosiga ko'ra Mush viloyatidan o'z nomzodini qo'ydi va Sharqiy viloyatlar orasida demokratiyaga o'tgandan beri umumiy ovoz berish yo'li bilan saylangan birinchi ayol deputat bo'ldi. Ikki muddat (13 va 14) parlament aʼzosi boʻlgan Neftchi partiya majlisi aʼzosi, CHP Markaziy Ijroiya Kengashi va Guruh Ijroiya Kengashi aʼzosi boʻlgan. Byulent Ejevit rais etib saylangan VI- Favqulodda Kongressdan keyin, Kamol Satir bilan birga CHPdan ketgan deputatlardan biri edi. U dastlab Respublikachilar partiyasiga, keyin esa ushbu partiyaning Güven partiyasi bilan birlashishi natijasida tashkil etilgan Respublika Ishonch partiyasiga (CGP) oʻtdi. 1973-yil may oyida u Turkiya Buyuk Millat Majlisining (TBMM) birinchi ayol vitse-prezidenti bo'ldi. 1973-yilgi umumiy saylovlarda qatnashmadi.

1974-yil noyabr oyida tashkil etilgan Sadi Irmakning 38-prezidentligi. Hukumatda u tashqaridan Madaniyat vazirligini tashkil qildi. Turkan Akyoldan keyin ikkinchi ayol vazirdir. Uning turli gazeta va jurnallardagi maqolalari bilan bir qatorda Kirkuk aholisining turkiy tuzilishi va folklorini tasvirlaydigan "*O Yakadan Bu Yakaya* "nomli kitobi ham bor.

  

1992-yilda rafiqasi Nizamettin Neftchidan ayrilgan Nermin Neftchi jurnalist Solih Neftchi va Sinan Neftchining onasi edi. 2003-yil 20-avgustda yurak xuruji tufayli Bodrumda vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „TBMM Albümü 2. Cilt (1950-1980)".  TBMM Basın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü. 12 aralık 2017da asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 17 nisan 2022.
2. 1 2  İlk kadın TBMM başkanvekili vefat etti, Hürriyet, 20 Ağustos 2003.
3. ↑  „Yeni Parti". Milliyet (3 temmuz 1972). Qaraldi: 26 aralık 2020.[*sayt ishlamaydi*]
VIZER (Wieser) Fridrix (1851.10.7, Vena — 1926.22.7, Sankt Gilgen) — Avstriya iqtisodchisi, siyosiy iqtisoddagi Avstriya maktabi namoyandasi. 1903-yildan Vena universitetida siyosiy iqtisod prof. U K. Menger va E. ByomBaverk bilan birgalikda meʼyoriy naflik nazariyasini ishlab chiqdi va mazkur atamani fanga kiritdi (qarang Meʼyoriy naflik nazariyasi). Marksning qiymatning mehnat nazariyasi va qoʻshimcha qiymat nazariyasini rad etishga harakat qildi. V. yaratilgan mahsulotning i.ch.ning 3 omili — mehnat, yer va kapital hissasiga toʻgʻri keladigan muayyan qismlari qiymati nazariyasini yaratdi. U kiymat, pul va real daromadlar nisbatiga qarab belgilanadigan pul nazariyasini ilgari surdi. V. qarashlari Gʻarb mamlakatlaridagi iqtisodiyot faiiga katta taʼsir koʻrsatgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Ogooué-Ivindo viloyati Gabonning to'qqizta viloyatining eng shimoli-sharqida joylashgan bo'lsa-da, uning Lope departamenti mamlakatning markazida joylashgan. U o'z nomini ikkita daryodan, Ogooué va Ivindodan olgan. Minglab kvadrat kilometr tropik o'rmonlarni o'z ichiga olgan bu viloyat eng katta va eng kam aholi yashaydigan va mamlakatning qolgan qismiga qaraganda ancha kam rivojlangan. 2013 yil holatiga ko'ra, uning aholisi 63,293 kishi edi. Asosiy shahar - Makokou.

Tarix
-----

1873—4-yillarda Antuan-Alfred Marche va Viktor de Kompyen (Marquis de Compiegné) Ogue daryosi hududini oʻrgandilar. Ular 1874 yilda Lopega kelishdi, ammo Ivindoning og'zida Fang-Meke xalqining dushmanligiga duch kelishdi. Pier Savorgnan de Brazza ham xuddi shunday 1875 yilning noyabrida va 1879-1882 yillar oralig'ida mintaqaga ekskursiya qildi.

1995 yil yanvar oyida Ogue-Ivindo o'rmonlarida Ebola virusi avj oldi. Roʻyxatga olingan 350 kishidan 19 kishidan 9 nafari vafot etgan. 2010 yilda viloyatda sariq isitma davom etayotgani xabar qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab" (en). *hdi.globaldatalab.org*. Qaraldi: 2018-yil 13-sentyabr.

| * k
* m
* t
Gabon provinsiyari |
| --- |
| 
* Estuaire
* Haut-Ogooué
* Moyen-Ogooué
* Ngounié
* Nyanga
* Ogooué-Ivindo
* Ogooué-Lolo
* Ogooué-Maritime
* Woleu-Ntem

 | Gabon |
Ushbu sahifa nomi mavzuning rasmiy tarjimasidir. Iltimos, uni oʻzgartirmang.

***Suv va olov*** (*Su ve Ateş*) 2013-yilda Özcan Deniz tomonidan suratga olingan turk filmidir.

Mazmuni
-------

Londonga uchayotgan samolyotda tasodifan uchrashgan Yağmur va Kemal bir-birlarini sevib qolishadi. Londonda eng goʻzal kunlarini oʻtkazgan juftlikning baxtli kunlari uzoq davom etmaydi. Yağmurning musaffo tuygʻulariga qaramay, Kemal undan uzoqlashishga majbur boʻladi. Chunki uning oʻzigagina ayon qorongʻu sirlari bor. Asl ismi Haşmet boʻlgan Kemal katta mahfiy toʻdaning ashaddiy dushmani, undan otasining xunini talab qilayotganlar bor va ularning opasi Haşmetni sevib qoladi. Oʻrtada shart tuziladiki, xun talab qilayotgan oʻgʻillar Haşmetni tinch qoʻyadi, agarki u opalariga uylansa. Hayoti chigal boʻlgan Haşmet oʻz muammolariga Yağmurni ham aralashtirishga majbur boʻladi.

Rollarda
--------

| Aktyor/aktrisa | Rol |
| --- | --- |
| Özcan Deniz | Haşmet |
| Yasemin Allen | Yağmur |
| Kaan Çakır | Hamza |
| Pelin Akil | Nupelda |
| Yusuf Akgün | Turhan |
| Cem Uçan | Sıtkı |
| İrem Candar | Yasemin |
| Burçin Birben | Alpago |
| Burcu Kıratlı | Helin |
| Şefika Tolun | Fadile Ana |
| Barış Yalçın |  |
| Sera Tokdemir |  |
| Açelya Elmas | Zeynep |
| Deniz Ali Cankorur | Kemal |
| Metin Coşkun | Reşit |

Havolalar
---------

* *Suv va olov* IMDbda Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash

  


|  |  |
| --- | --- |
| Film tasmasi | *Filmga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Pudong masjidi namoz zali
**Pudong masjidi** (simplified Chinese: 浦东清真寺; traditional Chinese: 浦東清真寺; pinyin: *Pǔdōng Qīngzhēnsì*) — Xitoyning Shanxay shahri Pudong shahridagi masjid.

Tarixi
------

Masjid dastlab 1935-yilda Pudong prospektidagi №16 Vujiatingda qurilgan. Kichik o'lchamlari tufayli 1984-yilda kengaytirildi. 1995-yilda masjid Pudong tumani hukumatining koʻmagi va mablagʻi bilan hozirgi joyida qayta qurildi.

Arxitekturasi
-------------

Masjid 1650 m2 maydonni egallagan boʻlib, hovli, namozxona, imom xonasi, tahoratxonasi va ofisni oʻz ichiga oladi. Bino tashqi ko'rinishi ochiq rangda. Yashil gumbazli. Asosiy bino arabcha me'morchilik uslubida qurilgan uch qavatdan iborat. Balandligi 40 metr keladigan minora va uchta kichikroq gumbaz bor. Masjidda kitoblar, diniy materiallar va oziq-ovqat sotiladigan do'kon ham mavjud.

Asosiy namozxona 500 kishini sig‘dira oladi, orqa tarafida juma namozi vaqtida ochiladigan qo‘shimcha namozxonasi 300 kishiga mo‘ljallangan va ayollar namozi xonasi 50 kishiga mo‘ljallangan.

Transport
---------

Masjidga Shanxay metrosining Yuanshen stadioni stansiyasidan shimol tomon piyoda borish mumkin.

Yana qarang
-----------

* Xitoyda Islom
* Xitoydagi masjidlar ro'yxati

Manbalar
--------

1. ↑  „Pudong Mosque, Shanghai,, China - Islamic Centers, Masjids Mosques, Muslim Owned Businesses, Islamic Schools and Colleges". *islamicfinder.org*.
2. ↑  „Traveling ke Shanghai? Yuk Mampir Sholat ke 5 Masjid Megah Ini" (id). *Dream Muslim Lifestyle*. Qaraldi: 2021-yil 10-avgust.
3. ↑  „Shanghai Masjid Pudong - iDEALShanghai". *idealshanghai.com*. 2015-yil 8-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 9-sentyabr.
**Antonimlar** (anti … va yun. onoma — ism, nom) — zid maʼnoli til birliklari. 3 turi mavjud: 1) leksik A. (baland — past, uzun — qisqa); 2) affik-A. (suvli — suvsiz); 3) sintaktik A. (yuz - bashara).

Antonimlar (zid maʼnoli soʻzlar) — grekcha anti — „zid", „qarama-qarshi" onoma yoki onyma — „nom" degani boʻlib, qarama-qarshi tushunchalarni ifodalaydigan soʻzlar, yaʼni maʼnosi bir-biriga zid boʻlgan soʻzlar antonim deyiladi.

Antonimik juft hosil boʻlishi uchun ikkita mustaqil tushuncha maʼno jihatdan oʻzaro qarama-qarshi boʻlishi kerak. Feʼllardagi boʻlishli-boʻlishsizlik xususiyati antonimlikni vujudga keltirmaydi. Antonimlar baʼzan juft holda qoʻllanib maʼno kengaytiradi yoki maʼno ifodalaydi: tunu kun (har doim). Koʻp maʼnoli soʻz oʻzining har bir maʼnosi bilan ayrim soʻzlarga sinonim boʻlishi mumkin: xafa soʻzi bir oʻrinda xursand soʻziga antonim boʻladi, yoki qattiq yer — yumshoq yer; baxil (xasis) odam — saxiy odam.

Bundan tashqari unga sinonim boʻlgan shod, xushvaqt kabi soʻzlarga antonim boʻla oladi. Demak, bir soʻz sinonimik qatorni tashkil etuvchi soʻzlarning har biri bilan atnonim boʻla oladi: baxil — yumshoq, saxiy; tez — sekin, ogʻir; chiroyli — xunuk, badbashara, badburush. Antonimik juftlar koʻchma maʼno ifodalashi mumkin: tunu kun (ravishga koʻchgan), achchiq-chuchuk (otga koʻchgan).

Antonim badiiy nutqda qoʻllanib tazod yaratish uchun xizmat qiladi: yaxshining ehsoniga yomonning boshi ogʻrir. Antonimlarni kel — kelma, bor — borma kabi birliklardan farqlamoq kerak, bu birliklar feʼlning boʻlishli va boʻlishsiz shaklidir. Antonimlar faqat bir xil soʻz turkumlari doirasida kuzatiladi yaxshilik — yomonlik (ot), uzun — qisqa (sifat), koʻp — oz (ravish), keldi — ketdi (feʼl). Nutqimizda lugʻaviy antonimlardan foydalanish fikrimizni taʼsirli ifodalashda katta ahamiyatga ega. Ayniqsa, badiiy adabiyotda zid maʼnoli soʻzlarni bir-biriga zidlash asosida badiiy sanʼat hosil qilinadi. Bunday sanʼatga tazod sanʼati deyiladi.

Yana qarang
-----------

* Antonimlar

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

Axborot resurslari
------------------

* (Wayback Machine saytida 2013-11-09 sanasida arxivlangan) oʻzbek tili haqida

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Evika Siliņa** – Latviya Respublikasi Bosh vaziri. Amaldagi qonunchilikka koʻra Latviya Hukumatiga rahbarlik qiladi. Hukumat tarkibini shakllantiradi. Evika Siliņa 1975 yil 3-avgust tugʻilgan – Latviya siyosatchisi, 2023 yildan beri Latviya Bosh vaziri boʻlib ishlagan.

Hayotni
-------

Oʻzgartiring Siliņa 1993-1997 yillarda Latviya universitetida huquq fakultetida tahsil oldi, u erda huquq boʻyicha bakalavr darajasini oldi va huquqshunos sifatida malaka oldi, Riga huquq maktabida ijtimoiy fanlar, xalqaro huquq va Yevropa huquqi boʻyicha magistr darajasini oldi. Siliņaning ona tili latvcha boʻlib, u ingliz va rus tilida ravon soʻzlashadi.

Siyosiy martaba
---------------

Evika Silina 2013 yil yanvaridan 2019 yil 23 yanvarigacha Ichki ishlar vazirligida parlament kotibi lavozimida ishlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Saeima ar 53 balsīm apstiprina Evikas Siliņas valdību" (2023-yil 15-avgust). 16 eylül 2023da asl nusxadan arxivlangan.
2. ↑  „Parlamentārā sekretāre - Iekšlietu ministrija". *web.archive.org* (2018-yil 3-avgust). Qaraldi: 2018-yil 3-avgust.

Havolalar
---------

* Instagramda Evika Siliņa


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
***Hercules*** 1997-yilda ekranlarga chiqarilgan animatsion film boʻlib, Walt Disney Pictures va Walt Disney Feature Animation studiyalari tomonidan ishlangan hamda Buena Vista Pictures Distribution tomonidan tarqatilgan. Film rejissori — John Musker va Ron Clements, produserlari — Alice Dewey, John Musker va Ron Clements, ssenariy mualliflari esa Ron Clements, John Musker, Donald McEnery, Bob Shaw va Irene Mecchidir. Filmda bosh qahramonlarga Tate Donovan, Danny DeVito, James Woods, Susan Egan, Rip Torn ovoz bergan.

Filmning ilk relizi 13-iyun 1997-yilda boʻlib oʻtgan. Film mablagʻi $85 millionni tashkil etib, kartina umumjahon boʻylab $$252 million daromad qilgan.

Mazmuni
-------

Qadimgi Yunoniston afsonalarida Zevs va Gera hudolarining oʻgʻli bor edi uning ismi Hercules edi. Uning donyoga kelishidan barcha hursand boʻlsada uning ukasi Hades gʻazabda edi. Hades Olympni zabt etishi uchun unga Hercules toʻsqinlik qilishinining oldini olish uchun uni oʻgʻirlashga buyruq beradi hamda uni gumdom qilish uchun unga damlama ichirayotgan vaqtda ikki dehqon kelib qoladi hamda damlamaning soʻngi tomchisini ichishga yoʻl qoʻymaydi. Damlama ichgandan soʻng Hercules oʻlmaslikdan mahrum lekin oʻzining alplik kuchini saqlab qolgan edi.
Ikki dehqon Herculesni oʻgʻil qilib asrab oladi. Hercules juda ham kuchli ammo sodda boʻlib voyaga yetadi. Bir kuni unga ota-onasi uni yoshligida topib olgani hamda Zevsning oʻgʻli ekanligi haqidagi haqiqat aytadi. Shunda Hercules otasini yoniga borish uchun ibodat xonaga boradi hamda Zevsni chorlaydi shunda Zevs keladi hamda oʻgʻli bilan koʻrishadi. Hercules Zevsning yoniga borishni xohlashi haqida aytganda Zevs unga u yerga oddiy insonlar kira olmasligini aytadi va uni Philning yoniga qahramon boʻlish uchun yuboradi.

Rollarda
--------

•Tate Donovan Herculesga ovoz berdi.
•Danny DeVito Philga ovoz bergan.
•James Woods Hadesga ovoz began.
•Susan Egan Megaraga ovoz berdi

Manbalar
--------

1. ↑  „Hercules".  British Board of Film Classification. Qaraldi: 21-iyul 2015-yil.
2. 1 2  „Hercules (1997)". *Box Office Mojo*. Qaraldi: 3-fevral 2008-yil.

Havolalar
---------

* *Hercules* IMDbda Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash
* *Hercules* Rotten Tomatoesda Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash
* *Hercules* Box Office Mojoda Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash

|  |  |
| --- | --- |
| Film tasmasi | *Filmga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* LCCN: n97017658
* en:WorldCat Identities (LCCN orqali): n97-017658

 |
**Jom —** (*kirillcha* ***ЖОМ***), Samarqand viloyati, Nurobod tumanidagi qishloq. Oʻzbekiston boʻyicha eng katta qishloqlardan biri hisoblanadi. „Jom" soʻzi **bekat** yoki **toʻxtab turish joyi** degan maʼnolarni anglatadi. Samarqand va Qashqadaryo viloyatlari chegarasida joylashgan. Janubda Chiroqchi tumanining Umakay qishlogʻi bilan chegaradosh. Qishloq aholisi tax. 35 ming kishidan ortiq(2023). Qishloq oʻz navbatida yuqori va pastki Jom qishloqlariga boʻlinadi. Qishloqda kattagina Jom bozori mavjud. Jom togʼlar bilan oʼralgan tabiati ayniqsa bahorda juda goʼzal.

Tarixi
------

Jomning qachon paydo boʻlgani aniq maʼlum emas. XVIII-XIX asrlarda Qarshidan Samarqandga olib boradigan eng xavfsiz yoʻllardan biri shu qishloqdan oʻtgan. Tarixda bu qishloq bir qancha qoʻzgʻolonlarga guvoh boʻlgan.

Iqtisodiy-ijtimoiy ahvoli
-------------------------

### Aholi

Bu qishloqda asosan oʻzbeklarning **ors-saroy** (*saroy* urugʻining bir tarmogʻi) urugʻiga mansub odamlar yashaydi. Aytishlaricha, *ors-saroy* „arslon saroy" yaʼni „botir, jasur, sheryurak saroylar"dan olingan.

### Iqtisodi

Qishloq aholisi asosan qishloq xoʻjaligi, tadbirkorlik,chorvachilik bilan mashgʻul. Qishloq ayollari esa oʻz gilamlari bilan mashhur. Jom gilamlari viloyat hududi boʻyicha sotiladi. Qishloqda togʻ toshlarini qazib chiqaruvchi kon (kar’yer) ham bor. Ammo, mustaqillikdan keyin, sarmoyalar kamligi sababli unchalik unumlik faoliyat koʻrsatmaydi.
**Metropoliten-muzey** (Metropolitan Museum of Art) — AQSH ning (Nyu-Yorkda) eng yirik markaziy sanʼat muzeyi. 1870-yilda tashkil etilib, 1872-yilda ochilgan. Shaharning markaziy bogida joylashgan. Fort-Trayon bogʻida boʻlimi bor. Eksponatlari, asosan, shaxsiy kolleksiyalardan muzeyga tortik, qilingan sanʼat asarlaridan iborat. Amerika rangtasviri va haykaltaroshligi, qurollar, Uzoq va Yaqin Sharqning qad. sanʼati, Qad. Misr sanʼati, Yunoniston, Qad. Rim va Islom sanʼati, oʻrta asr sanʼat asarlari (boʻlimi), musiqa asboblari, gravyura va litografiyalar, Yevropa rangtasviri, 20-asr sanʼati, kitoblar muzeyi, bolalar muzeyi, kostyum instituti (mato va kiyimlar toʻplami) va boshqa boʻlimlari mavjud. M.-m.da jahon sanʼ-atining koʻpgina nodir yodgorliklari, jumladan, Gʻarbiy Yevropa rangtasvirining shoh asarlari, shuningdek Oʻzbekiston hududida yaratilgan amaliy sanʼat asarlari ham saqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Serer** — Senegal Respublikasining Diurbel shahri yaqinida va Dakar shahri janubi-sharqidan oʻtuvchi Nielumole daryosining quyi oqimida yashovchi xalq; Senegalda yashovchi ikkinchi yirik etnik guruh. Taxminan 32 ming kishi ham Gambiyada yashaydi. Umumiy soni 1,9 million kishidan ortiq.

Tarixi
------

Ayrim fikrlarga koʻra, Serer xalqi afsonaviy gangara xalqi avlodlaridir, VIII asrda ular soninke tomonidan istilo qilingan. Boshqa bir taxminlarda, jamoa XI asrda Mavritaniya janubida shakllangani aytiladi. Almoravidlarning bosimi ostida Senegal daryosining janubiga koʻchib oʻtgan hamda fulbalar bilan hamkorlikda 1186-yilda Valo davlatiga asos solgan. Keyinchalik ular Senegalning quyi oqimiga koʻchib oʻtib, Fulbedan mustaqil ravishda Sin va Salum mustaqil davlatiga asos solgan. XIX asrning 2-yarmida marabotlar harakati taʼsirida xalq orasida islom dini tarqalgan.

Oila qadriyatlari
-----------------

XX asr oʻrtalariga qadar sulola onalar bilan belgilanar edi. 1939-yil maʼlumotlariga koʻra, katta boʻlinmagan matrilineal oilalarni (ndokya) ona tarafidan dalalar va chorva mollariga egalik qilgan erkaklarning kattalar boshqargan. Har bir oilaning oʻz nomi boʻlib, oila ichida nikoh taqiqlanadi. Boshqaruv oqsoqollar kengashiga tegishli.

Tili va madaniyati
------------------

Serer tili Niger-Kongo tillari makro oilasining Atlantika oilasiga mansub. Sererlarning bir qismi volof tilida gaplashadi. Diniy mansublik: anʼanaviy eʼtiqod tarafdorlari, musulmonlar. Ajdodlar madaniyatining Oliy xudo Shoxga ibodat qilishni targʻib etuvchi madaniyat — pangol ham ancha rivojlangan. Asosan, yerga ishlov berish qishloq xoʻjaligi (yeryongʻoq, tariq, sholi), qirgʻoqboʻyida — baliqchilik; yeryongʻoq plantatsiyalarida korandalik bilan shugʻullanishadi.

Manbalar
--------

1. ↑   Серер // Народы и религии мира: Энциклопедия / Гл. редактор В. А. Тишков;. — М.: Большая российская энциклопедия, 1999. — С. 899. — ISBN 5-85270-155-6.
2. ↑   Серер // Народы мира. Энциклопедия / под науч. ред. Л. М. Минца; науч.-ред.совет: А. О. Чубарьян, А. А. Фурсенко и др. — М. : ОЛМА Медиа Групп, 2007. — 640 с. — ISBN 978-5-373-01057-3.
3. ↑   Сереры (серер) // Самойловка — Сигиллярии. — М. : Советская энциклопедия, 1955. — С. 580. — (Большая советская энциклопедия : [в 51 т.] / гл. ред. Б. А. Введенский ; 1949—1958, т. 38).
4. ↑  Серер // Народы и религии мира: Энциклопедия  / Гл. редактор В. А. Тишков;. — M.: Большая российская энциклопедия, 1999. — Andoza:Бсокр. — ISBN 5-85270-155-6.

Havolalar
---------

* Etnolirik. Tassou: Afrika ayollarining qadimiy soʻzlashuvi
**Andrey Aleksandrovich Petrov** (1986-yil 13-oktyabrda tugʻilgan) — Oʻzbekiston yengil atletikachisi, uzoq masofalarga yugurish boʻyicha ixtisoslashgan.

Sport faoliyati
---------------

2012-yil Dushanba (Tojikiston) shahrida oʻtkazilgan xalqaro yarim marafon gʻolibi. Yarim marafon boʻyicha jahon chempionatida ishtirok etib, (1:06:16) 39-natijani koʻrsatadi.

2013-yilda u Gonkongdagi "Standart Chartered Hong Kong Marathon" marafonida qatnashadi. Koʻrsatilgan vaqt (2.20.24) Andreyga marafonda Osiyo vise-chempioni boʻlish imkonini berdi.

2014-yilda Inchxondagi Osiyo oʻyinlarida marafon poygasida ishtirok etayotib, poygadan chiqib ketgan. 

2015-yilda 3000 metr masofaga yugurish boʻyicha Oʻzbekiston kubogining kumush medali (8.38.54), shu masofada Oʻzbekiston chempioni (8.27.78), Dushanba yarim marafonining (1:07.05) kumush medali sohibi boʻlgan. 2015-yil 27-sentabrda u Berlin marafonida qatnashib, 2:23.24 natija bilan 61-oʻrinni egalladi. 2015-yilgi Osiyo chempionati bronza medali sovrindori 10 000 metrga yugurishda (30:20.68) va 5000 metr masofada (14:17.48) oltinchi boʻladi.

2016-yil 2-yanvar kuni Xitoyning Syamin shahrida xalqaro marafonda 2:17.48 natija qayd etib, 2016-yilda Braziliyada oʻtkazilgan Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etish uchun Olimpiya me’yorlarini bajarib, shaxsiy eng yaxshi natijani qayd etadi.

2:15:51 hisobida Xitoyda boʻlib oʻtgan XVI marafon boʻyicha 2017-yilgi Osiyo chempionati kumush medali sovrindori sanaladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Андрей Петров стал победителем международного полумарафона в Душанбе
2. ↑  „Марафон в Гонконге". 2016-yil 4-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 6-noyabr.
3. ↑  Чемпионат Азии по лёгкой атлетике 2015 ru.wikipedia.org
4. ↑  Andrey Petrov (Wayback Machine saytida 2022-09-22 sanasida arxivlangan) uzathletics.uz

Havolalar
---------

* Andrey Petrov - IAAF veb-saytidagi profil (inglizcha)
* Andrey Petrov[*sayt ishlamaydi*]
**Al-Muhojir ibn Xolid ibn al-Valid** (arabcha: ) (657-yilda vafot etgan) - xalifa Ali (h. 656–661) qo'shini tarkibida xizmat qilgan, atoqli sarkarda Xolid ibn Validning oʻgʻli. Siffin jangida vafot etgan.

Hayoti
------

Al-Muhojirning otasi Xolid ibn Valid Qurayshning boy Banu Maxzum urug'idan bo'lgan ilk musulmon istilolarining yetakchi sarkardasi edi. Al-Muhojir akasi Abdurrahmon ibn Xolid ibn al-Validdan farqli ravishda Birinchi fitna davomida xalifa Ali tarafdori bo'lgan, 657-yilning yozida boʻlib oʻtgan Siffin jangida Alining asosiy dushmani Suriya hokimi va Damashq xalifaligining boʻlajak asoschisi Muoviya I qoʻshiniga qarshi jangda halok boʻlgan. Abdurrahmon 666-667-yilda Muoviyaning buyrug‘i bilan zaharlanib o‘ldirilgani iddao qilingandan so‘ng, Makkadan kelgan al-Muhojirning o‘g‘li Xolid Suriyada amakisini zaharlagan Muoviyaning tabibi Ibn Utalni o‘ldirgan va shu sababli hibsga olingan, keyinchalik qon puli to‘laganidan keyin qo‘yib yuborilgan. Xolid ibn Muhojir ham shoir edi. U Ikkinchi fitnada Umaviylarga qarshi xalifalikka da'vogar Abdulloh ibn az-Zubayr tarafdori bo'lgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Hinds 1991. sfn error: no target: CITEREFHinds1991 (help)
2. ↑  Kilpatrick 2003. sfn error: no target: CITEREFKilpatrick2003 (help)
3. ↑  Arafat 1967.

Adabiyotlar
-----------

* Arafat, W. (1967). "Notes and Communications". *Bulletin of the School of Oriental and African Studies* **30** (3): 681–684.
* Kilpatrick, Hilary*. Making the Great Book of Songs: Compilation and the Author's Craft in Abû I-Faraj al-Isbahânî's Kitâb al-aghânî*. London: Routledge, 2003. ISBN 0-203-22061-7.
**"Qozoqcha tadbirkorlik Koreyada" (qozoqcha: *Қазақша бизнес Кореяда*) -** toʻliq metrajli badiiy film, „Qozoqcha tadbirkorlik" mediafranshizasining toʻrtinchi filmi. 2019-yil Kazteleproduct va The Groove kinostudiyalari ishlab chiqarilgan.

Mazmuni
-------

Jomart Qanatulining mehmonxonasida xalqaro konferensiya oʻtmoqchi. U yerda yangi texnika turlari tanishtiriladi. Jomart shu sababli mehmonxonani yuqori texnologiyali yashash texnikasi bilan jihozlashni boshlaydi. Shveysar Baqdaulet juda qimmat uskunalarni sindirib oldi. Uni faqat Seuldagina taʼmirlash boʻladi. Qahramonlar shuning uchun Janubiy Koreyaga boradilar. Avvalgidek yomon voqealarga aralashmaslik uchun Yerkoshni Qozogʻistonda qoldirib ketdi. Anʼanaviy Q-yumor bilan bir qatorda, vatanparvarlik motivlari, shuningdek, "Qozoqcha tadbirkorlik" epizodlarini boshqa komediyalardan ijobiy ajratib turadigan qon rishtalari mavzusi ham oʻtib ketadi. Koreyaning yashash mamlakati sifatida qabul qilinishi bejiz emas: janubiy va shimol siyosiy tizimlarining tikanli simlar bilan uzoq davom etgan toʻqnashuvi yolgʻiz odamlarni "boshqa tomon" va "bu tomon" ga ajratdi. Shunday qilib, omadsiz qahramon Ramazan Amantayni (KXDR rahbariga parodiyalarsiz ham oʻtmagan) qutqarish boʻyicha muzokaralar sezilarli siljishga olib kelmaydi: har safar sotsialistik tomon askarlari qarindoshlari bilan muloqotni toʻxtatib qoʻyishadi.

Rollarda
--------

* Jomart Baltabayev — Nurlan Koyanboev
* Alen — Jan Bayjanbaev
* Yerkosh — Ramazan Amantay
* Aisulu — Gulnaz Jolanova
* Maqpal — Darigʻa Badiqova

Yutuqlari
---------

Yaqinda ommaviy axborot vositalarida mahalliy chiqqan "Qozoqcha tadbirkorlik Koreyada" filmi Qozogʻiston prokatida Hollywoodning "Qasoskorlar" blokbasterini ortda qoldirgani haqida xabarlar tarqalgan. 2020-yil 22-yanvar holatiga koʻra, 26-dekabrda chiqqan "Qozoqcha tadbirkorlik Koreyada" oilaviy komediyasining kassasi 1 milliard 107 million tengega yetdi. Shu tariqa, Nurlan Koyanbayevning filmi nafaqat mahalliy filmlar orasida eng yuqori daromad keltiruvchi film boʻldi, balki mahalliy kinoprokat tarixidagi barcha filmlar orasida kassa boʻyicha yangi rekord oʻrnatdi. Ilgari bir vaqtning oʻzida 1 milliard 103 million tenge daromad olgan "Qasoskorlar" va "Qirol sher" filmi 1 milliard 39 million tenge bilan yetakchilik qilgan edi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Qazaqsha biznes Koreyada". 16-may 2022-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 23-noyabr 2022-yil.
2. ↑  „«Бизнес по-казахски в Корее»: любовь, Ким Чен Ын и Ninety One" (ruscha) (2019-yil 29-noyabr). 2019-yil 29-noyabrda asl nusxadan arxivlangan.
3. ↑  „"Бизнес по-казахски в Корее" оказался круче "Мстителей": что с этим не так" (ruscha). 2022-yil 23-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 23-noyabr 2022-yil.
**Maqsad** (falsafada) — inson amaliy faoliyatining avvaldan fikran oʻylangan natijasi. Maqsad insonlarga xos boʻlib, uni kelajakning loyihasi, deb taʼriflash mumkin. Ehtiyoj, manfaat, motiv individ yoki ijtimoiy guruh xulq-atvori, faoliyatining muhim tarkibiy qismlari boʻlsa, Maqsad faoliyat yoʻnalishini belgilovchi elementdir. Maqsadning shakllanishiga subʼyektning ehtiyoj va manfaatlari kuchli taʼsir oʻtkazadi. Maqsadning real va noreal, qisqa muddatli va uzoq muddatga moʻljallangan, asosiy va ikkinchi darajali va boshqa turlari bor. Real Maqsadlar subʼyektning imkoniyatlari, atrof muhitning holati va obyektiv qonuniyatlarni hisobga olsa, noreal Maqsadlar faqatgina subʼyektning orzu-istaklarini ifodalaydi, atrofdagi vaziyatni hisobga olmaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Rifoa Tahtoviy** (arabcha: ; 1801, Tahto — 1873, Qohira) — Misr maʻrifatparvarligining ilk vakili. 1825-yilda Muhammad Ali tomonidan Fransiyaga oʻqishga joʻnatilgan yoshlar orasida ularning diniy-axloqiy xatti-harakatlarini kuzatib yuruvchi imom sifatida Parijga boradi. Al-Azhar madrasasida oʻqigan va diniy maʻlumotga ega boʻlgan bu shayx texnika va harbiy ishlarni oʻrganish uchun Parijga borgan yoshlarni kuzatish bilan cheklanmasdan fransuz tilini oʻrganadi, Fransiya madaniyati va tafakkuri bilan tanishadi, Volter, Russo, Monteskyelarining asarlarini oʻqiydi. Fransiyada u 1830-yil iyul revolyusiyasini oʻz koʻzi bilan koʻradi va bu unda kuchli taassurot qoldiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  *Xorijiy Sharq xalqlarining ilgʻor ijtimoiyfalsafiy fikrlari tarixi ocherki*, 1971 — 155 bet.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BIBSYS: 90594934
* BnF: cb121324046 (maʼlumot)
* GND: 118886738
* ISNI: 0000 0000 8168 7289
* LCCN: n82231552
* NTA: 073441716
* SELIBR: 37899
* SUDOC: 029771730
* TDVİA: rifaa-et-tahtavi
* VIAF: 96964876
* en:WorldCat Identities: lccn-n82231552

 |
**Maria Pilar León Cebrián** — (1995-yil 13-iyunda tugʻilgan), **Mapi Leon** nomi bilan tanilgan, ispaniyalik professional futbolchi, „Barselona" klubi va Ispaniya ayollar terma jamoasi himoyachisi.

Leon oʻz faoliyatini oʻzining tugʻilib oʻsgan Prainsa Saragosa klubida boshlagan, RCD Espanyol va Atletiko Madridga oʻtgan. „Atletiko"da u murabbiy Anxel Villakampa qoʻl ostida chap qanot himoyachisidan markaziy himoyachiga oʻtdi. Leon klubdagi faoliyati davomida birinchi liga va Copa de la Reyna chempionligini qoʻlga kiritdi.

Yoshligi
--------

Mariya Pilar Leon Cebrián 1995-yil 13-iyunda ota-onalari Xaver va Pilar oilasida tugʻilgan. Leon Saragosaning La Almozara tumanida katta akasi va singlisi bilan katta boʻlgan.

Leon yetti yoshida voleybol oʻynashni boshlagan va bolaligida boshqa koʻplab sport turlari bilan shugʻullangan, shu jumladan beysbol ham. Keyinchalik u mahalliy Gran Via jamoasida futzal oʻynay boshladi va u yerda qanot himoyachisi sifatida oʻynadi. Taxminan shu yoshda unga sanʼat maktabiga borish uchun stipendiya berildi, ammo futbolga eʼtibor qaratish uchun mukofotni rad etdi.

Leonni Saragosa CFFning sobiq sport direktori Devid Maganya topdi va u va uning akasi Xavi Carrefour supermarketida xarid qilish paytida futbol oʻynayotganini payqab qoldi. U 11 yoshida klub bilan shugʻullana boshlagan.

Jamoalardagi faoliyati
----------------------

### Prainsa Saragosa (2011—2013)

Ikki yil davomida oʻzlarining B jamoasi bilan rivojlanib boʻlgach, Leon 16 yoshida Prainsa Saragosa bilan Primerada debyut qildi. Uning „Saragosa" bilan debyuti „Barselona"ga qarshi boʻlgan.

2013-yilda Saragosa Copa de la Reina finaliga chiqdi va u yerda Leoning boʻlajak klubi „Barselona" bilan toʻqnash keldi. Klub bilan boʻlib oʻtgan soʻnggi oʻyinida Leon finalni boshladi, chunki Saragosa „Barselona"ga 4:0 hisobida magʻlub boʻldi va u birinchi ichki dublini amalga oshirdi.

 Leon va "Barselona "2019-yilgi UEFA ayollar chempionlar ligasi finalida
### Xalqaro oʻyindagi gollar

| **Mapi Leon — gollar Ispaniya** |
| --- |
| # | Sana | Joy | Raqib | Hisob | Natija | Musobaqa |
| 1. | 2021-yil 23-fevral | La Ciudad del Fútbol, Las Rozas de Madrid |  Polsha | **3** — 0 | 3-0 | UEFA ayollar oʻrtasidagi Evro-2021 saralashi |
|

Manbalar
--------

1. ↑  Giovio, Eleonora. „Mapi León, la central que vigila hasta lo que pasa en la grada". *El País* (11-iyun 2019-yil). Qaraldi: 1-iyul 2021-yil.
2. ↑   *Dare to Play: Mapi León*.
3. ↑  *Pérez.* „Mapi León: "Nadie me hubiera dicho a mí que iba a llegar hasta aquí"" (17-may 2021-yil). Qaraldi: 23-iyun 2021-yil.
4. ↑  „La zaragozana María León ficha por el Atlético de Madrid". *espiritudeportivo.es*.  Espiritu Deportivo (7-avgust 2014-yil). Qaraldi: 29-iyun 2021-yil.
5. ↑  *Clavero.* „Mapi León: de La Almozara al trono europeo". *heraldo.es*.  Heraldo de Aragón (20-may 2021-yil). Qaraldi: 24-iyun 2021-yil.
6. ↑  Mapi, BDFutbol
7. ↑  *Menayo.* „El Barcelona firma el primer doblete de su historia". *marca.com*.  MARCA (16-iyun 2013-yil). Qaraldi: 30-iyun 2021-yil.
**Daniel Paul Burton** (1963-yil 4-dekabr) – amerikalik velosiped ishqibozi , Yuta shtatidagi Eagle Mountain va Antarktida qirgʻogʻidan Janubiy qutbga velosipedda ekspeditsiyani yakunlagan birinchi odam (birinchi velosipedchi boʻlmasa ham).

Burton oʻzining „Janubiy qutb epokasi" ekspeditsiyasini 2013-yil 2-dekabrda Gerkules Inletda boshlagan va 2014-yil 21-yanvarda Janubiy qutbga yetib kelgan.

Tarjimai holi
-------------

Burton kompyuter dasturchisi boʻlgan. Faoliyatiga yigirma uch yil boʻlgach, 40 yoshida formadan chiqqanda Burton qonini tekshirtirish uchun borgan. Uning xolesterin darajasi past, qon bosimi yuqori va biroz ortiqcha vaznga ega boʻlgan. U togʻ velosipedini boshlagan hamda 2008-yilda Yuta shtatining Saratoga Springs shahrida Epic Biking deb nomlangan velosiped doʻkonini ochgan. U LOTOJA Classic ni olti marta tugatganidan soʻng koʻproq ishlar qilishni istaydi. Odamlarni ilhomlantirish va Amerika Diabet Assotsiatsiyasiga xayr-ehson qilishni ragʻbatlantirish uchun Antarktika boʻylab sayohatga chiqishga qaror qilgan. Shuningdek, Burton 2012-yil 30-noyabrda xolesterin miqdorining oshib ketishi oʻlimiga sabab boʻlgan onasining sharafiga ot minib chiqishni xohlagan.

Janubiy qutbda
--------------

Burton qum, muz va qor uchun moʻljallangan keng shinalar bilan qattiq mustahkamlangan yogʻli velosipedlarni minishni boshlagan. U 2012-yilda Erik Larsenning dunyoning tubiga sayohat qilishga urinishlari bilan qiziqq boshladi. Larsen ortiga qaytishdan oldin chorak yoʻlni bosib oʻtgan. Bir yil davomida mashgʻulot oʻtkazgan Burton 2013-yil 2-dekabrda oʻz ekspeditsiyasiga yoʻl olgan. U Gerkules Inletdan boshlab, 775 milya (1,247 km) Borealis Yampa fatbikeda geografik janubiy qutbga yetmaguncha davom etgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *Allred.* „Eagle Mountain man first to ride bike to South Pole".  Daily Herald. 2017-yil 4-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 29-iyul.
2. ↑  Biking Bis, Utah Man First to Ride to South Pole
3. ↑  „Expedition log".  Epicsouthpole.blogspot.com. Qaraldi: 2014-yil 17-iyul.
4. 1 2  Salt Lake Tribune, Utah man sets a world record biking to the South Pole
5. ↑  Daniel, Burton*. South Pole Epic*, 2015. ISBN 978-1-5054-1697-8.
6. 1 2  *Stewart.* „The end of the world': South Pole cyclist seeks to inspire others' fitness goals".  Go Skagit (2014-yil 19-may). Qaraldi: 2014-yil 29-iyul.
7. ↑  „South Pole Epic by dpburton at Garmin Connect – Details".  Connect.garmin.com (2013-yil 3-dekabr). Qaraldi: 2014-yil 17-iyul.
8. ↑  Borealis Yampa

Havolalar
---------

* Janubiy qutb epik blogi
* Rasmiy sahifa, Kundalik Epic
* Hill AFB da TEDx nutqi, 2014 yil
* Untold Story podcast intervyu (Wayback Machine saytida 2020-11-28 sanasida arxivlangan), 2019
Pavel Serverovich Izatullaev (1972-yil 4-avgust) — sovet, oʻzbek va rus futbolchisi, himoyachi va yarim himoyachi sifatida oʻynagan.

Futbolchilik faoliyati
----------------------

U kattalar oʻyinini „Zarafshon" (Navoiy) klubi tarkibida Sovet Ikkinchi ligasida boshlagan. SSSR parchalanganidan soʻng u Qozog'iston Premer-ligasining „Uralets" (Uralsk) klubiga oʻtdi, ammo bor-yoʻgʻi 5 ta oʻyin oʻtkazdi. Keyingi yili u Qozogʻiston chempionati debyutanti „Qorachaganak" jamoasiga kelib qoʻshildi va bir yarim mavsumni oliy va birinchi ligada oʻtkazdi. Keyin esa sobiq jamoasi „Zarafshon" ga qaytdi, uning tarkibida uch mavsumni Oʻzbekiston oliy ligasida oʻtkazdi .

2000-yilda u Rossiyaga koʻchib oʻtdi va ikkinchi divizion klublari  — „Torpedo-Viktoriya" (Nijniy Novgorod), „Diana" (Voljsk), „Nosta" (Novotroitsk) klublarida oʻynadi. Faoliyatining oxirida u havaskor klublarda oʻynadi.

Faoliyatini tugatgandan soʻng Cheboksari shahrida bolalar murabbiyi boʻlib ishlagan („Dinamo" oʻsmirlar sport maktabi va 5-sonli gimnaziya), birinchi murabbiylik toifasiga ega. 2000 va 2002-yillarda tavallud topgan yoshlar terma jamoalari murabbiylik qilgan. 2017-yilda u Chuvashiyaning eng yaxshi murabbiyi deb topildi.

Manbalar
--------

1. ↑  PYeRVIMI „OTSTRYeLYaLIS" 13-LYeTNIYe
2. ↑  „Zayavki komand gruppi 2002 goda rojdeniya". 2022-yil 20-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 18-sentyabr.
3. ↑  Sezon finishiroval

Havolalar
---------

* FootballFacts.ru saytidagi
**Rofe ibn Lays ibn Nasr ibn Sayyor** (arabcha: ) 809—806-yillarda Abbosiylar xalifaligiga qarshi keng koʻlamli qoʻzgʻolon koʻtargan Xurosoniy arab zodagonlaridan biri.

Tarixi
------

Rofe ibn Lays Xurosonning oxirgi umaviy hokimi Nasr ibn Sayyorning nabirasi edi. Uning otasi Lays xalifa al-Mansur tomonidan Fargʻonadagi turk hukmdoriga elchi qilib yuborilgan. Shuningdek, „*amir al-moʻminin*" unvoniga sazovor boʻlgan. Balozuriy Ahmad ibn Yaxyo ibn Jobir ibn Dovudning yozishicha, Rofe ibn Lays Samarqandda garnizon qoʻmondoni boʻlib xizmat qilgan.

796-yilda xalifa Horun ar-Rashid Abbosiylar elitasining taniqli vakili Ali ibn Iso ibn Mahonni Xurosonga hokim etib tayinlaydi. Alining viloyat aholisini shafqatsizlarcha ekspluatatsiyasi va zulmkor moliyaviy choralari mahalliy elitaning qattiq noroziligiga sabab boʻldi. Buning natijasida xorijiylar qoʻzgʻolonlari avj oldi. 805-yil aprel oyida xalifa Horun ar-Rashidga tobora koʻproq shikoyatlar kelib tushdi. Xalifa vaziyatni oʻzi tekshirish uchun Rayga bordi. Biroq, Ali oʻzi bilan qimmatbaho buyumlardan iborat ulkan xazinani olib kelgan. Manbalarga koʻra 30 million oltin dinor olib kelgan. Natijada, xalifa Horun ar-Rashid uni hukmronligini oʻz joyida qoldiridi.

Vafoti
------

Ushbu voqealardan soʻng 806-yili Rofe ibn Lays Samarqandda qoʻzgʻolon koʻtaradi. Ushbu qoʻzgʻolon tez orada Xuroson boʻylab tarqalib, ham arablar, ham eronlik mahalliy aholi orasida qoʻllab-quvvatlanadi. Rofe ibn Laysni ham oʻgʻuz va qarluq turklari qoʻllab-quvvatlagan.

Horun ar-Rashid Alinining oʻrniga Harsama ibn Aʼyonni tayinladi va 808-yilda vaziyatni hal qilish uchun sharqqa qarab yurish qildi. Horun ar-Rashid 809-yil mart oyida Tus shahrida vafot etdi. Horun ar-Rashid vafotidan keyin Rofe ibn Lays Horunning oʻgʻli va Xurosonning yangi hokimi al-Maʼmunga taslim boʻlishni tanladi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  Bosworth 1995. sfn error: no target: CITEREFBosworth1995 (help)
2. 1 2  Bosworth 1989.
3. ↑  Kennedy 2004. sfn error: no target: CITEREFKennedy2004 (help)

Adabiyotlar
-----------

* *The History of al-Ṭabarī, Volume XXX: The ʿAbbāsid Caliphate in Equilibrium: The Caliphates of Mūsā al-Hādī and Hārūn al-Rashīd, A.D. 785–809/A.H. 169–192*, SUNY Series in Near Eastern Studies.. Albany, New York: State University of New York Press, 1989. ISBN 978-0-88706-564-4.
* Bosworth, C. E. ed (1995). "Encyclopaedia of Islam. Volume VIII: Ned–Sam" (2nd nashri). Leiden: E. J. Brill. ISBN 978-90-04-09834-3. .
* Daniel, Elton L.*. The Political and Social History of Khurasan under Abbasid Rule, 747–820*. Minneapolis & Chicago: Bibliotheca Islamica, Inc. 1979 — 172ff bet. ISBN 978-0-88297-025-7.
**Peillon *( frans. Peillon )*** Fransiyaning janubi-sharqida joylashgan kommunadir. 2015-yil martigacha kommuna maʼmuriy jihatdan bekor qilingan L’Eskaren kantonining *(Nitstsa tumani)* bir qismi boʻlgan.

Aholi
-----

Aholisi 1322 kishi (2006), o'sish tendentsiyasi aniq: 1439 kishi (2012), aholi zichligi 165,4 kishi/km².

Iqtisodiyoti
------------

**2010 yilda** mehnatga layoqatli (15 yoshdan 64 yoshgacha) 931 nafar aholining 721 nafari iqtisodiy faol, 210 nafari nofaol (faollik darajasi 77,4 foiz, 1999 yilda – 68,6 foiz). 721 nafar faol mehnatga layoqatli aholining 670 nafari (362 nafari erkak va 308 nafari ayol) ishlagan, 51 nafari ishsizlar ro‘yxatiga kiritilgan (29 nafar erkak va 22 nafar ayol). 210 nafar mehnatga layoqatli harakatsiz fuqarolarning 75 nafari o‘quvchilar yoki talabalar, 78 nafari nafaqaxo‘rlar, yana 57 nafari boshqa sabablarga ko‘ra harakatsizlar.

**2010 yil** davomida kommunada 1346,0 kishidan iborat 551 ta soliqqa tortiladigan xonadon mavjud edi. Shu bilan birga, o'rtacha daromad soliq to'lovchiga 22 ming 135 yevroni tashkil etdi.

Manbalar
--------

«1. 

«2.

Havolalar
---------

1. «

2. «
'Yunon-fors urushlari' (mil. av. 500—449 yillar, tanaffuslar bilan) – yunon shahar-davlatlarining Ahamoniylar davlati bosqinchilik siyosatiga qarshi olib borgan urushi. Forslar Kichik Osiyoning markaziy tumanlarini bosib olgach, Oʻrta dengizning sharqiy sohillarini va unga yaqin orollarni boʻysundirishga harakat qila boshlaganlar (mil. av. VIasr). Forslar mil. av. 492 yil Bolqondagi yunonlarga qarshi sarkarda Mardoniy boshchiligida 1-yurish uyushtirganlar, lekin Afon burniga yaqin joyda koʻtarilgan kuchli dengiz boʻronidan halokatga uchrab, Frakiyani bosib olish bilan chegaralanib, orqaga qaytganlar. Forslarning 2-yurishi Datis va Artafern boshchiligida mil. av. 490-yil boshlangan. Hal qiluvchi jang Attikadagi Marafon yaqinida boʻlib, afinaliklar Miltiad boshchiligida forslar ustidan gʻalaba qozonganlar (qarang Marafon jangi). Bu xushxabarni Marafondan Afinaga (orasi 42 km 195 m) yetkazgan jarchiga bagʻishlab 1896-yildan beri marafon yugurishlari oʻtkazilib kelinadi. Forslarning 3-yurishi podshoh Kserks boshchiligida mil. av. 480-yilda boʻlgan. Mil. av. 480-yil iyunda fors qoʻshinlari Sparta podshosi Leonid boshchiligidagi yunonlar himoya qilib turgan Fermopil togʻ yoʻli orqali bostirib kirganlar. Ushbu jang „uch yuz spartaliklar jasorati" nomida tarixga muhrlangan. Forslar Attikani va Afinani egallagan. Aynan shu jangda forslar gʻalaba qozongan, qolgan barcha janglarda yunonlar gʻalaba qozongan. Salamin o. yonida mil. av. 480-yil 28-sentyabrda fors floti, mil. av. 479-yil Plateya shahrida Mardoniy boshliq quruqlikdagi armiya magʻlubiyatga uchragan. Shundan soʻng yunonlar Egey dengizi va Kichik Osiyoda forslarga qarshi urush olib borgan. Kiprdagi Salamin shahri yaqinida mil. av. 449-yilda yunonlar dengizda yirik gʻalabaga erishgan (qarang Salamin jangi). Kalliy bitimiga asosan, forslar Egey dengiziga hukmronlik qilishdan voz kechib, Gellespont, Bosfor hamda Kichik Osiyodagi shahardavlatlarning mustaqilligini tan olganlar.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Sher Ali Xon** −1863-1879-yillarda Afgʻoniston amiri boʻlgan, (1825-1879).U Afgʻonistondagi Barakzoylar urugʻiga mansub boʻlgan. Doʻst Muhammadxonning oʻgʻillaridan biri edi.

### Islohotlar

Sher Ali Xonning amir sifatida hukmronligi Afg‘onistondagi Barakzoy boshqaruvini isloh qilishga urinishlari bilan ko‘pincha esga olinadi. Sher Ali Xon hukmronligi davrida amalga oshirilgan oʻzgarishlarga hukumat lavozimlarining yaratilishi, harbiy islohotlar, Afgʻonistonda birinchi pochta xizmatining joriy etilishi va afgʻon rahbarining pushtu tilini targʻib qilish boʻyicha birinchi urinishlari kiradi.

Sher Alixon Barakzoy sardorlarining kuchini cheklashga harakat qildi. U oʻgʻillariga viloyatlarni boshqarishga ruxsat bermay, oʻziga sodiq hokimlarni tayinladi. Shuningdek, unga davlat masalalari boʻyicha maslahat beradigan 12 kishidan iborat kengash bor edi. U Bosh vazir (Sadr-i Aʼzam), moliya vaziri, ichki ishlar vaziri, urush vaziri, tashqi ishlar vaziri va xazina vaziri kabi turli vazirlik idoralarini yaratdi.

Sher Alixon davrida Afgʻoniston 5ta viloyatga: Kobul, Hirot, Afgʻon Turkistoni, Qandahor va Farohga boʻlingan. Ilgari Faroh Hirotga boʻysungan edi, lekin buning oʻrniga u uni alohida viloyat qilib, uni amakivachchasi Sardor Muhammad Afzalga berdi (Muhammad Afzalxon bilan adashtirmaslik kerak).

Sher Ali Xonning hukmronligiga Britaniya imperiyasi va Rossiya imperiyasining bosimi toʻsqinlik qildi, ammo Sher Ali Xon Afgʻonistonni ularning bosqinlaridan saqlashga harakat qildi. Afgʻonistonga Rossiya hukumatining general Stoletov boshchiligidagi missiyasi (1877-yil) yuborilishidan xavotirlangan inglizlar oz missiyasini 1878-yilda joʻnatadilar, afgʻon amiri Sher Ali Xon esa bu missiyani qabul qilinishidan bosh tortdi va inglizlar oʻz kuchlarini yigʻib, Kobulga yurish qildilar. Sher Ali Xon Rossiya imperiyasidan siyosiy va harbiy yordam soʻrash maqsadida Kobulni tark etishni maʼqul koʻrdi. U Mozori Sharifda 1879-yilda vafot etdi va taxtni oʻgʻli Muhammad Yoqubxonga qoldirdi. Uning vafotidan soʻng ikkinchi ingliz-afgʻon urushi boshlandi.

.

  

*

Adabiyotlar
-----------

1. ↑  Dupree, Louis*. Afghanistan*, 2nd, Oxford Pakistan Paperbacks, 1997 — 403 bet. ISBN 978-0-19-577634-8.
2. ↑  „Afghanistan, A Study in Internal Political Developments, 1880-1896 – Kakar History Foundation" (en-US). Qaraldi: 2021-yil 4-dekabr.
3. 1 2  Bizhan, Nematullah*. Aid Paradoxes in Afghanistan: Building and Undermining the State* (en). Routledge, 2017-08-14. ISBN 978-1-351-69265-6.
4. ↑  „Government and Society in Afghanistan: The Reign of Amir Abd Al-Rahman Khan – Kakar History Foundation" (en-US). Qaraldi: 2021-yil 4-dekabr.

Havolalar
---------

* Profil: Amir Sher Ali Xon

| Humkdorlik unvoni |
| --- |
| Oʻtmishdoshi:**Dost Mohammad Xon** | **Barakzoy sulolasiAfg'oniston amiri**9 June 1863 – 1866 | Vorisi:**Mohammad Afzal Xon** |
| Oʻtmishdoshi:**Muhammad A'zam Xon** | **Barakzoy sulolasi Afg'oniston amiri**7 October 1868 – 21 February 1879 | Vorisi:**Muhammad Yoqub Xon** |

Andoza:Monarchs of Afghanistan