recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kökar** ( talaffuzi ) — Finlandiya , Aland arxipelagining janubi-sharqidagi orol munitsipaliteti hisoblanadi. Munitsipalitet 221 nafar aholi istiqomat qiladi (28-fevral 2023-yil)  va 2165,02 kvadrat kilometr (835,92 sq mi) maydonni egallaydi, shundan 2101,46 km 2 (811,38 sq mi) suvli maydonlar hisoblanadi. Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 3,48 nafar (9,0/kv milya).

Munitsipalitet bir tilda shvedcha. U erda Östra Långskär qo'riqxonasi joylashgan. Boshqa taniqli orollar orasida Kirkogårdsö bor.

Ulla-Lena Lundberg , fin yozuvchisi, 1947 yilda Kokarda tug'ilgan.

Diqqatga sazovor joylar [ manbani tahrirlash ]
----------------------------------------------

**Aziz Anna cherkovi qirol** Gustav III davrida eski monastir cherkovi o'rnida qurilgan va Hamnyo orolida joylashgan. U monastir xarobalari yonida joylashgan. Qo'ng'iroq minorasi 19-asrda qurilgan. Qo'ng'iroq minorasini 1978 yilda kuzgi bo'ron vayron qilgandan keyin qayta tiklash kerak edi. Cherkovda yelkanli kemaning maketi osilgan. Bu Shimoliy Afrika qaroqchilari tomonidan qo'lga olingan, ammo keyinchalik qochishga muvaffaq bo'lgan mahalliy dengizchi tomonidan berilgan. Modelda 64 ta to'p mavjud .

**Mahalliy muzey** 1988 yilda ochilgan va uning maqsadi 19-asrdan 1940-yillarga qadar Kokar aholisining qanday yashaganligini ko'rsatishdir. 1913 yilda qurilgan hozirgi muzey binosi eski maktab bo'lgan.

There is also **a Bronze Age site** dating back to 1150–1050 BC. It was found in 1918.

|  |  |
| --- | --- |
| Mamlakat | Finlandiya |
| Mintaqa | Aland |
| Submintaqa | Arxipelag kichik mintaqasi |
| Hukumat |
| • Munitsipal menejer | Kurt Forsman |
| Hudud
(2018-01-01)  |
| • Jami | 2 165,02 km 2 (835,92 sq mi) |
| • Yer | 63,55 km 2 (24,54 kv milya) |
| • Suv | 2 101,46 km 2 (811,38 kv mi) |
| • Daraja | Finlandiyada 305-oʻrinda |
| Aholi
(2023-02-28)  |
| • Jami | 221 |
| • Daraja | Finlandiyada 308-oʻrinda |
| • Zichlik | 3,48/km 2 (9,0/kv mi) |
| Ona tili bo'yicha aholi soni |
| •  Shvedcha | 91,6% (rasmiy) |
| •  Fin | 8% |
| • Boshqalar | 0,4% |
| Yoshi bo'yicha aholi |
| • 0 dan 14 gacha | 3,1% |
| • 15 dan 64 gacha | 58,7% |
| • 65 yoki undan katta | 38,2% |
| Vaqt zonasi | UTC+02:00 ( EET ) |
| • Yoz ( DST ) | UTC+03:00 ( EEST ) |
| Munitsipal soliq stavkasi | 19,75% |
| Veb-sayt | www.kokar.ax |

**Manbalar**
------------

1. ↑  „http://www.maanmittauslaitos.fi/sites/maanmittauslaitos.fi/files/attachments/2018/01/Suomen\_pa\_2018\_kunta\_maakunta.pdf".
2. ↑  „https://pxnet2.stat.fi/PXWeb/pxweb/fi/StatFin/StatFin\_\_vrm\_\_vamuu/statfin\_vamuu\_pxt\_11lj.px/table/tableViewLayout1/".

[*sayt ishlamaydi*]
3. ↑  .
**Akhullu** (ozarbayjoncha: *Axullu*; armancha: *Հախլլու*) yoki **Hartashen** (armancha: *Հարթաշեն*) Ozarbayjon Xoʻjavend tumanidagi qishloq hisoblanadi. Qishloq Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushi davrida quvgʻin qilingunga qadar aholining koʻpchiligini ozarbayjonlar tashkil etgan.

Tarixi
------

Qishloq Sovet davrida Togʻli Qorabogʻ avtonom viloyati Hadrut tumani tarkibiga kirgan. Tog‘li Qorabog‘ mojarosidan oldin qishloqda 600 ga yaqin ozarbayjonliklar istiqomat qilgan. 1992-yil 8-yanvarda qishloqning ozarbayjon aholisi arman kuchlarining o‘qqa tutilishi tufayli Axulluni tark etishga majbur bo‘ldi/ Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushi paytida qishloq 1992-yil 2-oktabrda arman qoʻshinlari nazoratiga oʻtgan. Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushidan soʻng qishloq ajralib chiqqan Artsax Respublikasining Hadrut viloyati tarkibiga kirgan. Qishloq 2020-yil Togʻli Qorabogʻ urushi paytida Ozarbayjon nazoratiga oʻtgan.

Tarixiy meros obʼyektlari
-------------------------

Qishloq va uning atrofidagi tarixiy meros obʼektlari orasida 17-19-asrlarga oid qabriston mavjud.

Demografiyasi
-------------

Sovet davrida qishloqda 600 ga yaqin aholi, asosan, Ozarbayjonlar yashagan. Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushidan soʻng qishloqning ozarbayjonlik boʼlgan aholisi qishloqni tark etishga majbur boʻldi

Manbalar
--------

1. ↑  Ваган Арутюнян. События в Нагорном Карабахе: январь—декабрь 1990 г.. Ереван, Изд. АН Армянской ССР, 1993.
2. 1 2  *Bloodshed in the Caucasus: Escalation of the Armed Conflict in Nagorno-Karabakh*. Human Rights Watch, 1992 — 28 bet. ISBN 978-1564320810.
3. ↑  „Azerbaijan Development Gateway". 2008-yil 14-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 10-fevral.
4. ↑

* Axullu GEOnet nomlar serverida
**Jean-François Champollion** (talaffuzi: *Jan-Fransua Shampolon*) (1790-yil 23-dekabr — 1832-yil 9-mart) — fransuz misrshunosi, misrshunoslikning asoschisi. Rozett toshidagi 3 til: yunon, Misr iyeroglifi, misr yozuvining so‘nggi shakllaridan, tez yozuv deb atalgan qisqartma iyerogliflarda yozilgan yozuvni tadqiq qilib, qadimgi Misr iyeroglif yozuvini o‘qish uslubini yaratgan. Qadimgi Misr tili grammatikasining ilk muallifi. 1822-yilda Champollion Misr iyerogliflarini o‘qish yo‘lini topgan. 1799-yilda general Napoleon Bоnаpаrt Misrga qilgan yurish vaqtida topilgan Rozett toshiga yozilgan yozuv Misr yozuvlarini o‘qib chiqish uchun dastlabki asos bo‘lgan. Bu yozuvda Makedoniyadan chiqqan Ptolemey degan podsho tilga olingan. Ptolemey farmonlarini o‘z fuqarolari uchun 2 tilda chiqargan. Champollion bir qancha alomatlarni aniqlashga muvaffaq bo‘lgan. Dastlab bu ish toshlardagi yozuvlarni o‘qib chiqarish bilan cheklangan. Keyinchalik papirusdagi tekstlarni o‘qib chiqarishga kirishilgan. Natijada tarixchilar misrliklarning mil. avv. 3500-yilgacha bo‘lgan hayoti, urf-odatini va diniy marosimlarini o‘rganish imkoniyatiga ega bo‘ldilar.

Manbalar
--------

* Ergashev Sh. — "Qadimgi sivilizatsiyalar " — Toshkent: „O‘zbekiston" NMIU, 2016.
* Boynazarov F. A. — „Qadimgi dunyo tarixi" — T.: A.Qodiriy nomidagi xalq merosi nashriyoti, 2004.
* Kabirov A. — „Qadimgi dunyo tarixi" — Toshkent: „Tafakkur", 2016.

Adabiyotlar
-----------

* Bekmuhammadov H. Y. Tarix terminlarining izohli lug‘ati. Toshkent, O‘qituvchi, 1986.
* Boboyeva M. Q. Qurbongaliyeva R. S. Qadimgi dunyo tarixidan izohli lug‘at. Toshkent, O‘qituvchi, 1992.
* Qadimgi dunyo tarixi: (maktab, akademik litsey, kasb-hunar kolleji o‘quvchilari, abiturientlar va tarix fani o‘qituvchilari uchun qo‘shimcha qo‘llanma).Tuzuvchi-mualliflar: F.Sultonov va boshq.; O‘zR xalq taʼlimi vazirligi, Respublika Taʼlim markazi, O‘zR FA Tarix instituti. -T.; Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi „Fan" nashriyoti, 2007.

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Samarqand Sulchi** — Saturnning Enceladus yo'ldoshi yuzasida joylashgan yivli relyef hududi. Ushbu hudud 30,5° shimoliy kenglikda, 326,8° g'arbiy uzunlikda joylashgan bo'lib, uzunligi taxminan 383 kilometrni tashkil qiladi. Samarqand sulci uch qismdan iborat. Janubiy va sharqiy kengaytmalar mos ravishda g'arbiy va shimoliy tomondan Sarandib Planitia bilan bog'langan. Shimoliy qismlari kraterli yerlar hududigacha cho'zilgan.

Voyager II tasvirlaridan foydalangan holda , Kargel va Pozio (1996) ushbu xususiyatning shimoliy va janubiy/sharqiy kengaytmalari turli xil kelib chiqishi va yoshi bilan ajralib turadigan xususiyatlar ekanligini aniqladilar. Sarandib Planitia atrofidagi qismlar balandligi 1-1,5 km bo'lgan va nisbiy topografik pastliklar ichida joylashgan "tog' tizmalari" sifatida tavsiflangan. Kargel va Pozio (1996) ular Shimoliy Amerikadagi Appalachi tog'lariga o'xshash qatlama kamar bo'lishi mumkinligini taxmin qilishdi. Samarqand Sulchining shimoliy qismi chiziqli yoriqlardan iborat ekanligi aniqlandi, bu esa siqilish burmasi kamaridan ko'ra, Samarqand Sulchining shimoliy qismi aslida kengaytma bo'lishi mumkinligini ko'rsatadi. Kargel va Pozio (1996) Samarqand Sulchining ikkala hududidagi kraterlar soni tahliliga asoslanib, yorilish tizmalardan oldin hosil boʻlgan, degan fikrni bildirishdi.
ADAMAR (Hadamard) Jak (1865.8.12, Versal – 1963.17.10, Parij) – fransuz matematigi. Fransiya fanlar akademiyasi a’zosi. Mat.ning turli sohalarida ilmiy tadqiqot ishlari olib borgan. Sonlar nazariyasida rus matematigi P. L. Chebishev qoʻygan "Tub sonlar taqsimlanishining asimptotik qonuni" muammosini hal qilgan. A. hozirgi zamon "Butun analitik funksiyalar nazariyasi"ning yaratilishiga katta hissa qoʻshgan. Uning differensial tenglamalarga doir ishlari diqqatga sazovor. A. mexanikada ustuvorlik muammolari va muvozanatlik holatiga yaqin holatdagi mexanik tizimlarning trayektoriyalari xossalarining tadqiqi, mat.ni maktabda oʻqitish masalasi bilan ham shugʻullangan. London, Vashington va boshqa mamlakatlar fanlar akademiyaslari faxriy a’zosi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Samarqand Oʻrta asr tangasi.** 1896-yili V.V.Bartold Sankt-Peterburg universitetidagi tangalarni tadqiq etayotib, Samarqandda 1264-65 yillari zabt etilgan, yozuvlari turkiy tilda bitilgan 5 ta mis tanga topilgan. 1941-yili esa Samarqand atrofida oʻsha davrdagi ustiga kumush yugurtirilgan shu xil 43 ta mis dirham topilgan. Tangalar Chigʻatoy honi, Baydarning oʻgʻli va Chigʻatoyning nevarasi, 1260-66 yillari hukmronlik qilgan Olgʻuning zarbxonasiga tegishli boʻlgan.

Bunday tangalarning averz(yuz) va reverz(orqa) tomonlaridagi aylana bitikda zarb qilishga doir maʼlumotlar arab yozuvida keltirilgan.

Bu tangalar **Qorahoniylar** joriy etgan mis dirhamlar sirasiga kiradi, lekin ular **Xorazmshohlar** va **moʻgʻullar** hukmronligi davrida ham zarb qilingan. Shu turdagi tangalarning eng qadimiysi — Ermitajda saqlanayotgan 474/1081-82 yilga mansub.

XI asrning 30 yillaridan boshlab to XIII asrning ikkinchi yarmiga qadar butun musulmon olami kabi Oʻrta Osio ham kumush tanqisligiga uchragan. Kumush yetishmaganligi sababli, tangalar mis va oltin zarb qilingan. Kumush tanga oʻrnini bosuvchi ustiga kumush yugirtirilgan mis dirhamlar aynan shu davrda chiqarilib, majburiy muomalaga chiqarilgan „tahdidli" yozuvlarning siri ham shunda. Bu tangalar qariyb 30 yil davomida faqat Samarqandning oʻzida va atrofida savdo ishlari olib boorish uchungina zarb qilingan. Samarqandning turkiy tildagi yozuvli tangalari davlat tomonidan chiqarilib, katta miqdorda zarb qilingan. Shu vaqtda shaharda kumush yugurtirilgan shunga oʻxshash fors tilidagi yozuvli mis tangalar ham chiqarilgan. Forsiy bitiklar XV-XVI asrlardagi ayrim tangalarda ham uchraydi. Amir Temur tangalarida esa arabiy, forsiy yozuvlardan tashqari turkiy va moʻgʻul yozuvlari ham koʻzga tashlanadi.

Oʻrta Osiyoda **Somoniylardan** tortib **Shahboniyxonlargacha** boʻlgan hukmdorlar zarb etgan tangalardagi yozuvlarning bari faqat arab tilida bitilgan. Bu tangalarning eng qadimiysi 384/994-95 yilga, keyingilari esa 472/1079-80 yilga tegishli. Uygʻur yozuvli tangalar Sharqiy Turkistondan tashqari Oʻrta Osiyoda ham, yaʼni Samarqand, Buxoro, Kesh va boshqa shaharlarda zarb qilingan.

Oʻrta Osiyoda Gʻarbiy Eron (fors) toponimiyasining faol shakllanishi arab istilosi davrida boshlangan. Aynan shu davrda muomalaga yangi forsiy topoformantlar „qishloq" maʼnosidagi **-deh** va **-obod** kirib keladi va Oʻrta Osiyoda kelib chiqishi Garbiy Eron boʻlgan yangi fors ili (forsiy) bilan birgalikda keng tarqaladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Shamsiddin Kamoliddinov, Ergash Umarov. Zafar Hakimov. „Moziydan Sabo". 4.(44).2009.
Antoine Meillet
**Antoine Meillet** (11-noyabr 1886, Mulen — 21-sentabr 1936, Shatomeyan) — fransuz tilshunosi. Peterburg Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1906), Parij lingvistik jamiyati kotibi (1906—36), Parijdagi Slavyanshunoslik ilmiy tadqiqot instituti tashkilotchisi va shu institutning ilmiy jurnal muharriri. Tilshunoslikda ijtimoiy yoʻnalishning asoschisi. Uning fikricha, til nutqiy faoliyatining ijtimoiy mahsuli, binobarin, til-shunoslikning asosiy vazifalaridan biri jamiyat qurilishidagi oʻzgarishlarning til qurilishidagi oʻzgarishlarda aks etishini oʻrganishdir; til ayrim shaxslarga qarashli boʻlishi barobarida, eng avvalo, ijtimoiy hodisa; turli mamlakatlar olimlarining hamkorligi tilshunoslikning taraqqiyotini belgilaydigan omillardan biri. M.ning "Jahon tillari" nomli asari eʼlon qilingan (M. Koen bilan hamkorlikda, 2nashri 1952-yilda). "Hindevropa tillarini qiyosiy oʻrganishga kirish" (1903), "Tarixiy tilshunoslikda qiyosiy metod" (1925), "German tillari guruhining asosiy xususiyatlari" (1925) kabi asarlari rus tilida chop etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  "MEYE (Meillet) Antuan" *OʻzME*. M-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Samir Amin
==========

**Samir Amin** (arabcha سمير أمين , fransuz Samir Amin); 1931-yil 3-sentabrda tugʻilgan, Qohira, Misr — 2018-yil 12-avgust, Parij, Fransiya) — fransuzzabon Misrlik siyosatshunos va iqtisodchi Dakarda (Senegal), globallashuv tadqiqotchisi, neomarksizm nazariyachilaridan biri va dunyo-tizimlari yondashuvining asoschilari, qaram rivojlanish tadqiqotchisi.

Samir Amin Qohirada shifokorlar oilasida tug'ilgan - misrlik va fransuz ayol. Uning bolaligi va yoshligi Port Saidda o'tgan. Qohirada Amin fransuz o'rta maktabida o'qidi, shundan so'ng u 1947 yilda abituriyentlik guvohnomasini (fransuz bakalavriyati) oldi. 1947—1957-yillarda Parijda oʻqigan, u yerda siyosatshunoslik (1952), statistika (1956) va iqtisod (1957) fanlari boʻyicha ilmiy darajalarni olgan.

Parijda bo'lganida Samir Amin Fransiya Kommunistik partiyasiga qo'shildi, lekin keyinchalik Sovet marksizmidan uzoqlashdi va maoistik doiralar bilan aloqada bo'ldi va bir muncha vaqt hatto qizil Xmerlarning bo'lajak rahbarlariga ham ta'sir qildi. Amin bir guruh talabalari bilan "Mustamlakachilikka qarshi talabalar" jurnalini nashr etdi. 1957 yilda u o'z dissertatsiyasini taqdim etdi, uning ilmiy rahbarlaridan biri Fransua Perru edi. Dastlab u "Kapitalizmning kelib chiqishi - global miqyosdagi kapitalistik jamg'arma" deb nomlangan, ammo keyinchalik shunday nomlangan: Kapitalizmdan oldingi iqtisodiyotlarning xalqaro integratsiyalashuvining tarkibiy ta'siri. Rivojlanmagan deb ataladigan iqtisodlarni vujudga keltiruvchi mexanizmni nazariy tadqiq qilish.

Dissertatsiya himoyasidan so‘ng Amin Qohiraga qaytib keldi va u yerda 1957-1960 yillarda Misr Iqtisodiyot vazirligi bilan hamkorlik qildi va Études de l'Organisme de Developpement Économique boshqaruvchisi bo‘ldi. Keyin u Misrni tark etib, Bamakoga jo'nadi, u erda unga Amin 1960-1963 yillarda Mali rejalashtirish vazirligi maslahatchisi lavozimini taklif qilishdi. 1963 yildan 1980 yilgacha u shtab-kvartirasi Senegal poytaxti Dakarda joylashgan Birlashgan Millatlar Tashkilotining Iqtisodiy rivojlanish va rejalashtirish bo'yicha Afrika institutida (Institut Africain de Developpement Économique et de Planification; IDEP) ishlagan. 
1970 yilgacha u bu ishni Puiti, Dakar va Parij universitetlarida dars berish bilan birlashtirdi. 1970 yilda Amin IDEPni qabul qildi va 1980 yilgacha institutini tark etib, Dakardagi Uchinchi Jahon Forumi direktori bo'lishga taklif qilinguncha uning direktori bo'lib qoldi.
Uchinchi Jahon forumi direktori (Dakar). "Review of Political Economy" jurnalining tahririyat hay’ati a’zosi edi.

Havolalar
---------

S. Aminning bibliografiyasi

S.Amin maqolalarining rus tiliga tarjimalari
**La Défense** (fransuzcha: *La Défense* mudofaa) — Parij chekkasida, Hauts-de-Seine departamentining 16- okrugidan gʻarbda joylashgan zamonaviy biznes va turar-joy maydoni. Yevropadagi eng yirik biznes markazi hisoblanadi. . U "Parij Manxetteni "deb ham ataladi. Unda 20 000 kishi istiqomat qiladi va har kuni Defenseda joylashgan 1500 ta firma va tashkilotlardan 150 000 xodim ishga keladi.

Uzunligi −1,2 km va kengligi-250 m boʻlgan piyodalar zonasi boʻlgan kvartalning qurilishi 1955-yilda boshlangan. Birinchi ofis binosi 1958-yilda ochilgan. Hozir La Defenseda turli banklar va sugʻurta kompaniyalarining koʻplab bosh qarorgohlari joylashgan. Eng taʼsirli binolar Areva minorasi, Manxetten, Gan, CNIT (Ilgʻor sanoat va texnologiyalar markazi). Biroq, eng mashhur bino Buyuk Mudofaa arkasi, Arc de Triomphening zamonaviy versiyasi hisoblanadi.

*

Faktlar va raqamlar
-------------------

* 12 ta sektorga boʻlingan;
* 3 500 000 m² ofis maydoni;
* 1500 ta kompaniya (shundan 20 ta eng yirik fransuz kompaniyasidan 14 tasi va 50 ta global kompaniyadan 15 tasi);
* 150 000 xodim;
* Mudofaada 20 000 kishi yashaydi;
* 210 000 m² maydonni doʻkonlar / savdo markazlari egallaydi;
* 2600 ta mehmonxona xonasi;
* 310 000 m² monolit plitalar bilan qoplangan;
* 11 gektar yashil maydon;
* 90 000 m² yoʻllar, shundan 60 000 m² qoplangan;
* 60 ta haykaltaroshlik va zamonaviy sanʼat yodgorliklari.
* Parijdagi 18 ta eng baland binolardan 13 tasi La Defenseda joylashgan.

 Eyfel minorasidan mudofaa koʻrinishi
 Kechasi mudofaa
Manbalar

1. ↑  Spisok prodoljayut londonskiy Canary Wharf, sentr Frankfurta i madridskiy kvartal Cuatro Torres. Les Echos, vipusk ot 09/11/2008, posvyaщyonniy 50-letiyu Defans
Landshaftni **rejalashtirish** — landshaft arxitekturasining bir tarmogʻi. Erv Zube (1931-2002-yillarda) fikriga koʻra, landshaftni rejalashtirish — bu tabiiy jarayonlar va muhim madaniy va tabiiy resurslarni himoya qilgan holda raqobatdosh yerdan foydalanish oʻrtasida obodonlashtirishni rivojlantirish bilan bogʻliq faoliyat sifatida belgilanadi. Frederik Lou Olmsted tomonidan ishlab chiqilgan park tizimlari va yashil yoʻllar landshaftni rejalashtirishning asosiy misollaridir. Landshaft dizaynerlari, odatda, qurilish ishlarini topshirmoqchi boʻlgan mijozlar uchun ishlaydi. Landshaftni rejalashtiruvchilar keng koʻlamli masalalarni, shuningdek, dizayn loyihalarini cheklaydigan loyiha xususiyatlarini tahlil qiladilar.

Landshaftni rejalashtiruvchilar keng geografik miqyosdagi, koʻplab yerdan foydalanishga yoki koʻplab mijozlarga tegishli yoki uzoq vaqt davomida amalga oshiriladigan loyihalar ustida ishlashi mumkin. Misol tariqasida, foydali qazilmalarni rejasiz ravishda qazib olish natijasida yetkazilgan zarar aholining landshaftni rejalashtirishga boʻlgan talabining dastlabki sabablaridan biri edi.

Yevropada
---------

Alberti bozorlar uchun shahar maydonlari va boʻsh joydan maksimal darajada foydalanish uchun oʻziga xos ilovalar zarurligi haqida yozgan. Shimoliy Evropada bu turar-joy maydonlarini yashil maydonlar atrofida rejalashtirish kerak degan gʻoyaga aylandi. Ushbu turdagi birinchi makon Place des Vosges edi. Buyuk Britaniyada turar-joy maydonlari ham qurilgan va ularni rejalashtirish jamoat ochiq maydonlarini (shaharlar ichidagi jamoat bogʻlarini) birlashtirish gʻoyasiga aylangan. Frederik Lou Olmsted Bostondagi park tizimlari haqidagi taklifi bilan bu gʻoyaga turtki berdi — mashhur Emerald Necklace. Patrik Aberkrombi bu gʻoyani oldi va uni London okrugi uchun 1943-1944-yillardagi ajoyib ochiq kosmik rejasiga kiritdi. Amaldagi landshaftni rejalashtirishga misol sifatida RWE kompaniyasining kon qazib olish ishlaridan keyingi rejalari va ular ochiq konlar natijasida hosil boʻlgan zararlangan ekotizimlar va landshaftlarni tiklash uchun qayta ishlashda qoldiq va tuproqdan qanday foydalanishni rejalashtirganligidir (masalan,). Garzweiler yer usti koni).

AQShda
------

Qoʻshma Shtatlarda landshaft arxitektorlari shaharsozlik bilan bir qatorda tabiiy muhitga yoʻnaltirilgan landshaft rejalashtirish xizmatlarini taqdim etadilar. Biroq, Kanada va Yevropadan farqli oʻlaroq, AQShda yerdan foydalanishni rejalashtirishning milliy tizimi yoʻq. Frederik Lou Olmsted va Ian McHarg ikki nufuzli amerikalik landshaft meʼmorlari boʻlib, ular ham rejalashtiruvchi sifatida ishlagan. McHargning landshaftni ustki rejalashtirish boʻyicha ishi GISning rivojlanishiga va Jek Dangermond tomonidan ESRIning asoslanishiga hissa qoʻshgan.

Maʼlumotnomalar
---------------

1. ↑  Madanipour, Ali*. Public and Private Spaces of the City* (en). Routledge, 2003-09-02. ISBN 1134519850.
2. ↑  *RWE.* „Recultivating open-cast mines" (en). *www.group.rwe*. Qaraldi: 2020-yil 30-aprel.

Havolalar
---------

* Yevropa landshaft konventsiyasi (Yevropa Kengashining rasmiy bayonoti).
„**Dunyoning ishlari**" — Oʻzbekiston xalq yozuvchisi Oʻtkir Hoshimov qalamiga mansub memuar qissa. Asar katta-kichik hikoyalardan iborat, uzoq yillar davomida yozilgan va toʻliq tarzda 2005-yilda *"Sharq nashriyoti"* tomonidan nashr etilgan. Keyinchalik boshqa nashriyotlar tomonidan ham koʻp bora qayta nashr etildi.

Jumladan 2015-yilda *Yangi asr avlodi* nashriyoti tomonidan 336 betli qattiq muqovada nashr etildi. Shu yili *Meriyus* nashriyoti tomonidan 272 betda, 3000 nusxali qattiq muqovada nashr etildi. Ushbu nashrning ustki qismida qishloq koʻchasidagi uylar va adibning onasi tasvrilangan.

Kitobning orqa tomonida adibning quyidagi soʻzlari keltirilgan: *"Dunyoda hech bir chegarani tan olmaydigan va quyosh kabi muttasil nur sochib turadigan sehrli kuch bor. Bu—Ona mehri! Alloh Onani shunday yaratgan!"*

Oʻtkir Hoshimov asarini 2005-yilgi nashrida shunday taʼriflagan: „Bu qissa katta-kichik novellardan iborat. Biroq ularning barchasida eng aziz odam — onam siymosi bor. Bundagi odamlarning hammasini oʻz koʻzim bilan koʻrganman. Faqat baʼzilarining ismi oʻzgardi, xolos. Bu odamlarning qismati ham qaysidir jihatdan onamga bogʻlangan."

Oʻzbekiston xalq yozuvchisi Oʻtkir Hoshimov XX asr oʻzbek adabiyotida oʻz oʻrni va uslubiga ega boʻlgan adib. Uning asarlari oddiy va xalqchilligi bilan ajralib turadi. *Dunyoning ishlari* asari ham ana shunday xalqchil asarlar sirasiga kiradi. Asar 2024-yilda tarjimon Mark Ris tomonidan ingliz tiliga oʻgirilgan.

Oʻtkir Hoshimovning qirqdan ortiq asarlari nashr etilgan. Ushbu kitoblarning umumiy tiraji 2 million nusxadan oshiq. Yozuvchi asarlari koʻpgina xorijiy tillarga tarjima qilingan.

Asar haqida
-----------

Jonli va hayotiy tasvirlar, oʻzbekona yondashuv va xarakter, qahramonlar oʻrtasidagi suhbatlar mutolaa taʼsirini kuchaytiradi. Asar adibning bolalik davridagi voqealari asosida qurilgan. Sovet davridagi oddiy qishloq oilalaru, odamlar turmush tarzi adibning onasi bilan uygʻunlashtirib tasvirlangan. Oʻtkir Hoshimov shu kichik asarida ham dunyoning ishlarini mujassamlashtirgan.

Oʻzbekiston xalq yozuvchisi Said Ahmad qissani shunday tariflagan: „„Dunyoning ishlari" asarini qissa emas, doston deb atashni istardim. U qoʻshiqday oʻqiladi. Uni oʻqib turib, oʻz onalarimizni oʻylab ketamiz. Shu mushfiq, shu jafokash onalarimiz oldidagi bir umr uzib boʻlmas qarzlarimizning aqalli bittasini uza oldikmi, degan bir andisha, bir savol koʻz oldimizda koʻndalang turib oladi. Qissa bizni insofga, insonni qadrlashga, hurmat qilishga chaqiradi" .

Manbalar
--------

1. ↑  „"Dunyoning ishlari" ingliz tilida nashr etiladi". *oyina.uz*. Qaraldi: 26-fevral 2024-yil.
2. ↑
3. ↑
4. ↑  „arxiv nusxasi". 2021-yil 27-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 27-dekabr.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
| Romanlar | *Romanga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

* Dunyoning ishlari asari haqida (Wayback Machine saytida 2021-09-27 sanasida arxivlangan)
Alisher Navoiy va "Chig'atoy turkiy'' sida ijod etgan shoirlar asarlari bo'yicha tuzilgan lug'atlardan biri Mirzo Mexdixon ( Nizomiddin Muhammad Hoji al-Xusayn as-Safaviy)ning "Sangloh" asaridir. Lug'atga grammatik ocherk ham qo'shimcha qilingan bo'lib u  Maboni ul-lug'at (Til asoslari) deb atalgan.

  Mirzo Mehdihon o'zining "Sangloh" asarini Hijriy 1173( melodiy 1760 yil) yozib tugatgan. Unda Lutfiy , Mir Haydar, Navoiy, Xusayn Boyqaro, Bobur asarlarida qo'llangan turkiy so'zlar fors tilida izohlangan, ular qatnashgan baytlardan keltirilgan. Lug'atga klassik ijodkorlarning asarlaridagi ma'nosini topish qiyin bo'lgan so'zlar jamlangan. Shundan kelib chiqib, Mirzo Mehdixon uni "Sangloh'' deb atagan. Ma'nosi "Toshloq yer" degani.

  Muallif "Sangloh"ning kirish qismida "Chig'atoy turkiy"si,  xususan Navoiy asarlari bo'yicha tuzilgan boshqa lug'atlarni tilga oladi. Uning bu ma'lumoti tufayli "Badoyiu ul-lug'at" "Abushqa"dan tashqari Rumiy, Farog'iy, Nadir Ali,  Mirzo Abdujalil  Nosiriyming bizgacha yetib kelgan lug'atlari bo'lgani to'g'risida xabar topamiz.

  Lug'at 5 juzga bo'lingan: birinchisi belgisiz bo'lib, o'z ichiga "alif" bilan boshlanuvchi so'zlarni qamrab oladi. Ikkinchi juzda boshlanishi ب, ز harfli so'zlar keladi. Uchinchi juzda ع,غ,ظ,ط,س,ش, va  ف harfli so'zlar; to'rtinchi juzda  ق,ك bilan boshlanadigan so'zlar;  beshinchi juzda esa و,ه, ن,ي, ل, harflari bilan boshlanadigan so'zlar beriladi.

Manbalar
--------

1Tarixiy leksikografiya. Qosimjon Sodiqov.

Toshkent 2013.
**Lapáncsa** ( nemis : *Lappantsch ) —* Vengriyaning Baranya okrugidagi qishloq.

| Lapáncsa

Lappansch |
| --- |
| Qishloq |
|  |
| Koordinatalar: 45°49'N 18°30'EKoordinatalar : 45°49'N 18°30'E |
| Mamlakat | Vengriya |
| Tuman | Baranya |
| Hudud |
| • Jami | 0,65 kv mil (1,68 km 2 ) |
| • Yer | 0,65 kv mil (1,68 km 2 ) |
| Vaqt zonasi | UTC+1 ( CET ) |
| • Yoz ( DST ) | UTC+2 ( CEST ) |

Tarix
-----

Lapansadan oldin Gathvege qishlog'i 1349 yildayoq bu hududda bo'lgan. Qishloq Mohach jangi paytida vayron qilingan .

Lapáncsa proper 1760 yilda Bavariyadan 18 nemis oilasi tomonidan tashkil etilgan. Uning nomining kelib chiqishi noma'lum.  Ikkinchi jahon urushi tugagunga qadar aholining barchasi Rim-katolik Dunay Svabiyaliklari boʻlgan , ular mahalliy tilda s *tifulder* deb atalgan , chunki ularning ota-bobolarining aksariyati 17-18-asrlarda Fuldadan kelgan.  Sobiq nemis koʻchmanchilarining koʻpchiligi Potsdam kelishuvi natijasida 1945-1948 yillarda Ittifoqchilar tomonidan bosib olingan Germaniya va Ittifoqchilar tomonidan bosib olingan Avstriyaga surgun qilingan.  Vengriyaning bir nechta nemislarihozirda u erda yashaydi; bugungi kunda aholining aksariyati Chexoslovakiya-Vengriya aholi almashinuvidan kelgan vengerlarning avlodlari.

Geografiya
----------

Lapáncsa umumiy maydoni 1,68 km 2 ni tashkil qiladi. Qishloqdan uchta daryo oqib o'tadi, ulardan biri Karashitsa (Dunay) daryosi. Qishloqdagi yagona katolik cherkovi Katolikus Templom diqqatga sazovor joylardan biridir.

Demografiya
-----------

2021 yil yanvar holatiga ko'ra, Lapancsa 176 nafar aholiga ega edi.

2011 yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, aholining 84,7 foizi o'zini venger, 7,9 foizi lo'li, 1,5 foizi nemis, 15,3 foizi esa o'zini e'lon qilmagan. (Ikki identifikatsiya tufayli jami 100% dan ko'proq bo'lishi mumkin.) Diniy taqsimot 58,6% Rim-katolik, 3% islohotchi, 1% yunon katolik, 4,4% diniy bo'lmagan va 33% e'lon qilmagan.

Adabiyotlar
-----------

1. ↑  „https://www.sulinet.hu/oroksegtar/data/magyarorszagi\_nemzetisegek/nemetek/branau\_baranya/pages/019\_lapancsa.htm".
2. ↑  „https://www.feked.hu/etc/Stifolder\_tortenet.pdf".
3. ↑  „https://ldu-online.de/die-vertreibung".
**inglizcha:**  ***)** (1938-yil 28-iyunda tug'ilgan) - amerikalik siyosatchi, huquqshunos va professor. U 2009-yildan 2011-yilgacha Markaziy razvedka boshqarmasi direktori va 2011-yildan 2013-yilgacha prezident Barak Obama davrida mudofaa kotibi lavozimlarida ishlagan. Panetta 1977 yildan 1993-yilgacha Qo'shma Shtatlar Vakillar palatasining a'zosi bo'lgan.1993–94-yillarda Byudjet boshqaruvi boshqarmasi direktori va 1994-yildan 1997-yilgacha oʻsha paytdagi prezident Bill Klinton devonining raisi (shtab boshligʻi) boʻlgan. U* Panetta davlat siyosati maktabining *asoschisi va Santa Klara universitetining davlat siyosati professori.*

2009-yil yanvar oyida o'sha paytdagi prezident Barak Obama Panetta Markaziy razvedka boshqarmasi direktori lavozimiga tayinlanganini e'lon qildi. AQSh Senati 2009-yilning fevralida Panettaning tayinlanishini tasdiqlagan edi. Panetta direktor sifatidagi faoliyati davomida Pokistonda Usama bin Ladenni o'ldirish bo'yicha muvaffaqiyatli harbiy operatsiyani boshqargan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Leon Panetta Tapped to Head CIA, Prompting Criticism From Lawmakers". फॉक्स न्यूज़ (जनवरी ५, २००९). 18 जून 2009da asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: मई १८, २०१६.
2. ↑  „Obama names Panetta for CIA". एसोसिएटेड प्रेस (जनवरी ९, २००९). 28 जनवरी 2016da asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: मई १८, २०१६.
**Libra** neft koni Janubiy Amerika materigida joylashgan Braziliyaning Rio-de-Janeyro shtati qirgʻoqlaridan 170 kilometr uzoqlikdagi shelfda joylashgan. Ushby neft koni Janubiy Amerikada baki dunyodagi eng yirik neft konlaridan biri sanaladi. Konning maydoni taxminan 1550 km², taxminan 2000 m chuqurlikda, suv omborining chuqurligi dengiz tubidan 3500 m pastda joylashgan.

Libra koni Santos havzasidagi chuqur tuzdan oldingi konlarda joylashgan. Libraning qayta tiklanadigan zaxiralari 8-12 milliard barrel neftga baholanib kelinmoqda, bu esa 3-5 oy ichida dunyoning barcha neft talabini qoplashi mumkin degani. Biroq, zaxiralar haqidagi maʼlumotlar hali tasdiqlanmagan, chunki hozirgacha barcha hisob-kitoblar faqat bitta quduq maʼlumotlari asosida amalga oshirilgan va hisoblab chiqilgan.

Birinchi muhim uglevodorod konlari 2007-yilda Braziliya dengizidagi tuzdan oldingi zonada topilgan. Ushbu zonadagi neft zaxiralarini oʻzlashtirish mamlakatga jahon neft qazib oluvchilarning beshtaligiga kirishiga imkon yaratib beradi. Braziliya mamlakatining Janubiy Amerika materigida eng yirik neft qazib oluvchi davlatlar uchtaligiga olib kirdi (Janubiy Amerika materigida Venesuela va Ekvador mamlakatlari asosiy neft qazib oluvchi davlatlar sanaladi).

Hududda ishlab chiqarishda qatnashuvchi kompaniyalar quyidagi, ikkita eng yirik Total va Petrobras kompaniyalari hisoblanadi. Libra neft koni Braziliya mamlakatining yoqilgʻi sanoati tarkibida muhim oʻrin tutuvchi kon sanaladi. Shuningdek Libra neft koni Brazilyaning yoqilgʻi sanoat tarkibidagi neft ishlab chiqarishdan olinadigan avtomobil yoqilgʻilar va boshqa sanoat mahsulotlari uchun kerakli moy mahsulotlari uchun muhim xom ashyo bazasi boʻlib xizmat qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „First Break - Гигантское месторождение Либра в Бразилии ушло с молотка | EAGE".  eage.ru. 2020-yil 28-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 13-aprel.
2. ↑  „Разведка запасов бразильского месторождения Libra в 2014 г потребует $400-500 млн" (ru).  ПРАЙМ (2014-yil 24-yanvar). 2014-yil 26-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 13-aprel.
3. ↑  Ukreplyaya strategicheskiy alyans, Petrobras i Total zakrili sdelki na 1,95 mlrd doll SShA // neftegaz.ru
**Lichess** - bu xuddi shu nomdagi notijorat tashkilot tomonidan boshqariladigan bepul va ochiq manbali Internet shaxmat serveri. Sayt foydalanuvchilari anonim ravishda onlayn shaxmat o'ynashlari va ixtiyoriy ravishda reyting o'yinlarini o'ynash uchun akkauntni ro'yxatdan o'tkazishlari mumkin. Lichess reklamasiz va barcha funksiyalar bepul, chunki sayt homiylarning xayriyalari hisobidan moliyalashtiriladi. Xususiyatlarga shaxmat *jumboqlari*, *kompyuter tahlillari*, turnirlar va *shaxmat variantlari* kiradi.

Lichess 2010 yilda *fransuz* dasturchisi **Tibo Duplessis** tomonidan asos solingan. Lichess-da ishlaydigan dasturiy ta'minot va dizayn asosan AGPL litsenziyasi va boshqa bepul va bepul bo'lmagan litsenziyalar ostida ochiq manba hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Why is lichess free?". *Lichess.org*. Qaraldi: 2014-yil 2-iyul.
2. ↑  „Lichess Features". *Lichess.org*. Qaraldi: 2016-yil 5-dekabr.
3. ↑  „Become a Patron of lichess.org".  Lichess. — „We are a non‑profit association because we believe in a free, world-class chess experience for anyone, anywhere. We rely on support from [lichess users] to make it possible. If you've gotten something out of lichess, please take a second to pitch in!". Qaraldi: 2017-yil 22-noyabr.
**Liliger** (inglizcha: *; inglizcha:*  — „sher") — erkak sher va urgʻochi liger oʻrtasidagi duragay.

Kelib chiqishi
--------------

 Kiara va Novosibirsk hayvonot bogʻining boshqa liligerlarining onasi liger Zita
Liligerlar, ligerlar kabi, tabiiy ravishda paydo boʻlmaydi. Liligerning birinchi qayd etilgan tugʻilishi 2012-yil sentyabr oyi boshida Novosibirsk hayvonot bogʻida sodir boʻlgan. Ota-onalar — Samson sher va Zita ligress, 2004 yild- tugʻilgan. Yangi tugʻilgan urgʻochi Kiara deb nomlangan edi. Ona sherning suti boʻlmagani uchun liligerni uy mushuki ovqatlantirgan. 2013-yil may oyining oʻrtalarida Samson va Zita yana uchta liligren dunyoga keltirganlar.

Qoʻshma Shtatlarda liligerning birinchi tugʻilishi 2013-yil 29-noyabrda Oklahoma shtatidagi Vinnwood hayvonot bogʻida qayd etilgan. Ertasi kuni oʻsha urgʻochi yana ikkita bola tugʻgan. 2017-yilda erkak liliger tugʻilishining birinchi qayd etilgan holati xabar qilingan.

2019-yil oktyabr oyida Seaside Safari Park xodimlari Blag ismli erkak liligerni kashf etishgan. U 2012-yil 27-fevralda Liliger ko‘chma hayvonot bog‘ida tug‘ilgan va 2019-yil oktabr oyi boshida Vladivostok-Naxodka trassasidagi mini-hayvonot bog‘idan safari bog‘iga kirgan.

Tanqid
------

Tabiatda uchramaydigan duragaylarga salbiy munosabatda boʻlgan AQShda Novosibirsk hayvonot bogʻi sher va liligerni bir qafasga joylashtirgan xodimlari tanqid qilindi. Amerika hayvonot bogʻlari va akvariumlar assotsiatsiyasi bunday tajribalarni behuda deb hisoblaydi, chunki assotsiatsiya maʼlumotlariga koʻra hayvonot bogʻlarining asosiy maqsadi hayotiyligi shubhali duragaylarni koʻpaytirish emas, balki tabiatda mavjud turlarni saqlab qolishdir.

Manbalar
--------

1. ↑  „Киара — это первый на планете лилигр!". 2017-yil 6-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 18-iyun.
2. ↑  „Лигрица Зита в Новосибирском зоопарке впервые показала троих маленьких лилигрят". 2013-yil 21-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 20-iyun.
3. ↑  „Three Female Liligers are Born at the Garold Wayne Interactive Zoological Park". *24-7pressrelease.com* (2013-yil 4-dekabr). 2020-yil 4-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 6-mart.
4. ↑  *Halee Powers.* „First male LiLigers (lion-liger hybrids) born in Oklahoma". *okcfox.com* (2017-yil 11-sentyabr). 2020-yil 4-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 6-mart.
5. ↑  „В Приморском сафари-парке поселился первый на Дальнем Востоке лигр".  ТАСС (2019-yil 4-oktyabr). 2020-yil 23-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 6-mart.
6. ↑  „Лигр Благ из Приморского Сафари-парка оказался лилигром".  ТАСС (2019-yil 17-oktyabr). 2020-yil 31-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 6-mart.
7. ↑  „«Liliger» Born in Russia No Boon for Big Cats". 2016-yil 23-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 18-iyun.
**Aleksandriya esxata**, Chekka Iskandariya – Aleksandriya yurishlari davrida istilo qilingan mamlakatlarda qurdirgan 70 dan ortiq shahardan biri. Hozirgi Xoʻjand sh. oʻrnida boʻlgan. Arri-an va Kvint Kursiy Rufning yozishicha, Aleksandr Marokandani zabt etgach, Ta-nais (Sirdaryo) boʻyiga kelib, qoʻshiniga dam beradi. Shunda u qoʻshin joylashgan yer atrofini devor (uz. 60 stadiy, 1 stadiy – 176,6 m) bilan oʻrab bir shahar qurishni amr qiladi. Chunki bu shahar uning skif (sak)larga qarshi urushlarida mudofaa uchun zarur edi. Shahar shu qadar tez bunyod etiladiki, hatto 17 (yoki 20) kun deganda mudofaa inshootlari va turar joylar ham qurib bitkaziladi. Aleksandr bu shaharni ham oʻz nomi bilan atashni buyurib, unga ellin asirlari va urushga yaroqsiz boʻlib qolgan makedon askarlarini joylashtiradi. Soʻng oʻz oda-tiga binoan tangrilarga qurbonliklar qilib, katta tantana uyushtiradi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mashhad** (forscha: مشهد / Maŝhad) — Eronning shimoli-sharqiy qismida joylashgan yirik shahar. Razaviy Xuroson ustonining maʼmuriy markazi. Kattaligi va aholisi soni boʻyicha Eronning ikkinchi (Tehrondan keyin) yirik shahri. 2011-yil maʼlumotlariga koʻra, Mashhadda 2 million 750 mingdan koʻproq kishi yashaydi. Mashhad aglomeratsiyasida esa 3 milliondan ziyod kishi istiqomat qiladi. Shaharning umumiy maydoni — 327 km². Eronning eng yirik diniy, madaniy, siyosiy, iqtisodiy, savdo va sanoat markazlaridan biri. 

Mashhad shahri, Razaviy Xuroson ustonining shimoli-sharqida, Kashafrud daryosi vodiysida joylashgan. Eron-Turkmaniston davlat chegarasidan taxminan 70 kilometr janubda joylashgan. Tehron — Mashhad temir yoʻl liniyasining oxirgi stansiyasi, Eron shimoli-sharqidagi muhim va yirik avtomobil yoʻllari tuguni. Shahar hududi oʻrtacha dengiz sathidan 995 metr balandlikda joylashgan.

Mashhad Eronning metallsozlik, yogʻochsozlik, toʻqimachilik, oziq-ovqat, kimyo sanoati boʻyicha eng yetuk shaharlaridan biri hisoblanadi. Qurilish materiallari ishlab chiqariladi. Issiqlik elektr styasi, universitet bor. Hunarmandchilikda gilam toʻqiladi, uy-roʻzgʻor va zargarlik buyumlari tayyorlanadi.

M. oʻrnida 9-asrda Sanobod qishlogʻi boʻlgan. M. nomi dastlab arab geograflari asarlarida tilga olingan (10-asrda). Shahar 11—12-asrlarda gʻaznaviylar va saljuqiylar qoʻl ostida boʻlgan. 13-asr oxirida moʻgʻullar hujumi natijasida shaharning koʻp qismi buzilgan. 14-asr oxiridan Xurosonning eng yirik shaharlaridan biri. Temuriylar va Safaviylar hukmronligi davrida M. ravnaqtopgan. 1736—47 yillarda Nodirshoh davlatining poytaxti. 1795-yilda M.ni qojarlar egallagan.

M. — shialarning "muqaddas" shahri. Meʼmoriy yodgorliklaridan Imom Rizo maqbarasi (9-asr). Gavharshod begim masjidi (1405—18), Madrasa, karvonsaroylar saqlangan. Nodirshohmaqbarasi, Rizoshoh bemoristoni 20-asrda qurilgan. Shahar chekkasida fors shoiri A. Firdavsiyning qabri bor (qabr ustiga maqbara qurilgan).

Aholisi
-------

2011-yilgi maʼlumotlarga koʻra, Mashhad shahrida 2 749 374 kishi istiqomat qiladi. Oʻrtacha zichlik — 8 400 kishi/km². Mashhad aglomeratsiyasida esa 3 milliondan ziyod kishi istiqomat qiladi. Mashhad aholisining etnik tarkibida forslar koʻpchilikni tashkil etadi. Shaharda shuningdek turkmanlar, kurdlar, ozarbayjonlar, tojiklar, hazoralar va boshqa millat vakillari istiqomat qiladi. Aholi dindorlarining asosiy qismi islom dinining shia mazahabiga eʼtiqod qiladi. Shahar rasmiy tili, butun Erondagi kabi fors tili.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Issiq limonli choy
 Limon choyi qog'oz paketlarida, ichimliklar sotadigan avtomat
**Limon choy**, limon ta'mli choy ichimligi bo'lib, Angliya da (ba'zilar Rossiya deyishadi) paydo bo'lgan va uni issiq yoki sovuq holda iste'mol qilish mumkin. Oddiy **Limonli choy** larga: **limonli qora choy**, **limonli yashil choy** va boshqalar kiradi  .

Hong Kong limon choyi
---------------------

Limonli choy, odatda Hong Kong da **limonli choy** deb ataladi, Gonkongdagi choy restoranlari va tez ovqatlanish joylarida keng tarqalgan ichimlik turlaridan biridir. Uni issiq yoki sovuq holda iste'mol qilish mumkin. Issiq ichimliklar **issiq limonli choy** deb ataladi va muzli ichimliklar **muzlatilgan limonli choy** deb ataladi.

Hong Kong uslubidagi limonli choy, odatda finjon qalinligi taxminan 3–5 mm bo'lgan, uch yoki to'rtta dilimlangan limon bilan birga keladi, unga qora choy qo'shiladi va mehmonlar limon kislotasini ketkazinshi uchun choy qoshiq yoki ichimlik somoni bilan siqishlari mumkin.

### Choy restoranida limonli choy

Limonli choy ko'pincha Gonkongdagi choy restoranlarida ovqat iste'mol qilishda, ovqat bilan birga ichishda ishlatiladi (masalan: nonushta, tushlik, tez ovqatlanish, peshindan keyin choy va oddiy ovqat), ananasli bulichkalar va tuxumli tortlar kabi ba'zi gazaklar bilan birga ichiladi. "Muzlatilgan limonli choy" yoki "portlangan limon" deb nomlanadi.

Tarixi
------

1904 yilda AQSH ning Lui shahrida Butunjahon koʻrgazmasi boʻlib oʻtadi.Britaniyalik qora choy savdogarlari tashrif buyuruvchilarni jalb qilish maqsadida barcha sinab koʻrishi uchun tezda muz bo'laklari bilan qora choyni ichishlarini taklif qiladilar; Buyuk BritaniyaBuyuk va Amerika Qo'shma shtatlari dunyodagi klassik muzlatilgan limonli choyni yaratadilar

Yana ko'rib chiqng
------------------

2007 yilda Hong Kong da Xitoy tili bo'yicha 2 imtihon sertifikati (yozish qobiliyati) test savollaridan birida "Limonli choy" bo'lib, u tasodifan Syao Yuanning oldingi eslatmalarida "Muzlatilgan limonli choy" sarlavhasiga o'xshardi va bir xil deb topilib ayblangan. Test savollarini ko'rib chiqish Gonkong jamiyatida qizg'in muhokamalarga sabab bo'ldi. O'n yil o'tgach, Syao Yuan boshqa voqealar uchun ham hibsga olingan.

Limon choyi Rossiya dan kelgan ichimlik ekanligini ta'kidlash uchun 2017 yildan boshlab harakat boshlanadi. Vita reklamalarida Limon Choyi sur'ati qoyiladi, reklama fon musiqasi sifatida Merchant (odatda Tetris qo'shig'i sifatida tanilgan) qo'shig'i qo'yila boshlandi.

Rasm
----

* Muzli limon choyMuzli limon choy
* Choy restoranlarida muzlatilgan limonli choy, ba'zi choy restoranlari mijozlarga o'z xohishlariga ko'ra siro'p qo'shishlariga ruhsat berishadi.Choy restoranlarida muzlatilgan limonli choy, ba'zi choy restoranlari mijozlarga o'z xohishlariga ko'ra siro'p qo'shishlariga ruhsat berishadi.
* Muzlatilgan limonli choy plastik butilkalarda sotiladiMuzlatilgan limonli choy plastik butilkalarda sotiladi

Havolalar
---------

1. ↑  „簡單自製5款健康檸檬茶！明目、止咳、緩解便秘、護心血管！". 2021-yil 18-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 2-noyabr.
**Lion universiteti** (fransuzcha: *Université de Lyon*), Fransiyaning Lion va Sent-Etyen shaharlarida joylashgan boʻlib, 11 aʼzo va 24 ta tegishli muassasani oʻz ichiga olgan oliy taʼlim va tadqiqot markazidir. Ushbu markazdagi uchta asosiy universitet quyidagilardir:

**\***Sogʻliqni saqlash va fanni oʻrganishga qaratilgan Klod Bernard universiteti Lion 1, taxminan 27,000 talabasini oʻz ichiga oladi(Klod Bernard universiteti Lion 1 (fransuzcha: Université Claude-Bernard Lyon 1, UCBL) U fransuz fiziologi Klod Bernard sharafiga nomlangan. U fan va texnologiya, texnika va sport fanlariga ixtisoslashgan.Universitet 2009-yil yanvar oyidan beri mustaqil. 2020-yilda u 420 million yevrodan ortiq yillik byudjetni boshqargan va 2857 nafar professor-oʻqituvchilarga ega edi.);

\*Ijtimoiy fanlar va sanʼatga yoʻnaltirilgan Lyon 2 universiteti(Lumière University Lion 2 (fransuzcha: Université Lumière Lyon 2) hozirgi Lion universitetini tashkil etuvchi uchta universitetdan biri boʻlib, shu nomdagi eski universitetdan chiqqan va asosan Lionning oʻzida ikkita kampusga ega. Unda sanʼat, gumanitar va ijtimoiy fanlar boʻyicha 3-8 yillik taʼlim boʻyicha jami 27500 talaba tahsil oladi.);

\*Huquq va gumanitar fanlarga yoʻnaltirilgan Jan Mulin universiteti Lion 3 (Jan Mulin universiteti Lion 3 (fransuzcha: Université Jean Moulin Lyon 3), Fransiyaning Lion shahridagi uchta davlat universitetlaridan biri. U fransuz qarshilik jangchisi Jan Mulen sharafiga nomlangan. U huquq, siyosat, siyosat, menejment va tillarga ixtisoslashgan.U Lion akademiyasi tasarrufidadir. U yerda bakalavriat va aspiranturada jami 29 ming talaba tahsil oladi. Universitet Lion universiteti, Koimbra guruhi va Yevropa universitetlar assotsiatsiyasining aʼzosidir).

Aʼzolar
-------

* Klod Bernard universiteti Lion 1
* Lion 2 Lumière universiteti
* Jan Mulin universiteti Lion 3
* Jan Monnet universiteti
* École Normale Supérieure de Lion
* École Centrale de Lion
* École nationale des travaux publics de l'État (ENTPE)
* INSA Lion
* Institut d'études Politiques de Lion
* VetAgro Sup (ilgari École Nationale Vétérinaire de Lyon)
* Saint-Étienne milliy universiteti (ENISE)
* National de la Recherche Sientifique markazi (CNRS)

Birlashgan muassasalar
----------------------

* Emlyon biznes maktabi
* Lion katolik universiteti
* Lion milliy oliy arxitektura ekoli
* Sent-Etendagi Milliy oliy meʼmorchilik maktabi
* Sent-Etyen Mines milliy oliy oliygohi
* École supérieure de Commerce va Management (ESDES)
* Institut polytechnique de Lion (CPE Lyon, ECAM Lyon, ISARA Lyon, ITECH Lyon)
* École nationale des travaux publics de l'État
* Axborot va Bibliotekalar milliy oliy fanlari universiteti (aniq)

Yana qarang
-----------

* KROUS

Manbalar
--------

1. ↑  *K-Sup.* „UDL EN". *lyon-university.org*. Qaraldi: 11-aprel 2018-yil.
2. ↑  *K-Sup.* „UDL - Nos membres et associés" (fr-FR). *UDL*. Qaraldi: 2019-yil 25-aprel.

Havolalar
---------

* Lion universiteti
**Lippo** ( serb : Lipova , rom.  *Lipova* ) ( nemis : *Lippovar ) —* Vengriyaning Baranya okrugidagi qishloq. Aholisi magyarlar, Vengriya nemislari, ozchilik serblar. Ikkinchi jahon urushi tugagunga qadar aholining koʻpchiligi Dunay boʻyi shvabiyaliklari boʻlgan, ularni mahalliy tilda *Stifolder* deb ham atashadi, chunki ularning ajdodlari bir vaqtlar 17-asr va 18-asrlarda Fulda (tuman) dan kelgan.  Sobiq nemis ko'chmanchilarining ko'pchiligi haydalgan1945-1948 yillarda ittifoqchilar tomonidan bosib olingan Germaniya va ittifoqchilar tomonidan bosib olingan Avstriya , Potsdam kelishuvi natijasida.  U yerda faqat bir nechta Vengriya nemislari yashaydi, bugungi kunda aksariyati Chexoslovakiya-Vengriya aholi almashinuvidan kelib chiqqan vengerlarning avlodlaridir. Ular sobiq Dunay Svabiya aholisining uylarini egallab olishgan.

| Lippo |
| --- |
| Qishloq |
| Koordinatalar: 45°52'N 18°34'EKoordinatalar : 45°52'N 18°34'E |
| Mamlakat | Vengriya |
| Tuman | Baranya |
| Vaqt zonasi | UTC+1 ( CET ) |
| • Yoz ( DST ) | UTC+2 ( CEST ) |

1. ↑  „https://www.feked.hu/etc/Stifolder\_tortenet.pdf".
2. ↑  „https://ldu-online.de/die-vertreibung".
**Lockheed C-130 Hercules** - Amerikaning o'rta va uzoq masofali harbiy transport samolyoti. AQSh, NATO mamlakatlari va boshqa bir qator davlatlarning asosiy harbiy transport samolyotlari. 2014-yil uchun bu dunyodagi eng keng tarqalgan harbiy transport samolyoti . 1998-yilga kelib, Gerkules butun dunyo bo'ylab deyarli 25 million soat parvoz qildi  .

Tarixi
------

 Kanada kuchlarining Grinvud bazasidan (Yangi Shotlandiya) C-130
 M551 Sheridanni C-130 dan uchuvchi trubkasi (LARES qo'nish tizimi) yordamida juda past balandlikdan tushiring.
Samolyot dizayni eskirgan C-119 Flying Boxcar, C-47 Skytrain va C-46 Commando transport samolyotlarini almashtirishni qidirayotgan AQSh Harbiy-havo kuchlarining iltimosiga binoan boshlandi. Koreya urushi tajribasi asosida ishlab chiqilgan AQSh havo kuchlari qo'mondonligiga ko'ra, yangi mashina o'zgargan urush sharoitlariga javob berishi kerak edi. Mijozlar loyiha uchun quyidagi talablarni taqdim etdilar: samolyotda 92 yo'lovchi yoki to'liq jihozlar va qurollarga ega 72 askar yoki qurol, texnika va parashyutlarga ega 64 parashyutchi bo'lishi kerak. 1100 dengiz mili parvoz masofasi va bitta dvigatel nosozligi bilan parvozni davom ettirish imkoniyati talab qilingan. Alohida talab tayyorlanmagan dala aerodromlaridan uchish qobiliyati edi.

Eslatmalar
----------

Havolalar
---------

* C-130 Hercules (Lockheed Martin rasmiy veb-sayti)
* Variantlar (Lockheed Martin rasmiy sayti)
* C-130 Hercules (Lockheed Martin rasmiy veb-sayti)
* Yangi Zelandiya havo kuchlari birinchi ikkita modernizatsiya qilingan harbiy-texnik hamkorlikdagi C-130H "Hercules" ni oldi // armstrade.org, 2012-yil iyul
* Shimoliy Shvetsiyada uchuvchining xatosi samolyot halokatiga olib keldi[*sayt ishlamaydi*] (mavjud havola) // inforupor.ru
* Norvegiya samolyoti halokatga uchragan hudud himoyalangan hudud hisoblanadi[*sayt ishlamaydi*] (mavjud havola) // inforupor.ru (mavjud havola 04.03.2016 dan [2342 kunlar])

1. ↑  World Air Forces 2015, p.8
2. ↑  „C-130 Broad Area Review (January 1998)". 2021-yil 11-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 12-iyun.