recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Moʻmin Karimov** (13-fevral 1920-yil, Sirdaryo viloyati – 5-may 1978-yil, Toshkent viloyati) – Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi hamda Shon-sharaf ordeni sohibi.

Biografiya
----------

Moʻmin Karimov 1920-yil 13-fevralda Oʻzbekiston SSR tarkibiga kiruvchi Sirdaryo viloyatidagi Niyozbosh qishlogʻida oddiy dehqon oilasida tugʻilgan. Qishlogʻidagi maktabni tugatgach, kolxozda hisobchi boʻlib ishlay boshlagan.

1940-yilda Ishchilar va dehqonlar Qizil Armiyasi safiga chaqirilgan. U Moskvani mudofaa qilishda qatnashgan va u yerda ogʻir yaralangan. 1943-yilning kuz oyida Fastov yaqinida ikkinchi marta ogʻir jarohat olgan. Prjemysl uchun janglarda (1944-yil 17-iyul – 1944-yil 25-iyul) u dushman pozitsiyasini yorib oʻtgan. Dushman askarlarini yoʻq qilgan hamda ikki askarni asirga olgan. 1944-yil 21-iyulda daryoni kesib oʻtib, dushman joylashgan joyga bostirib kirgan, bitta „askar" ni qoʻlga olgan va 14 ta nemis askarini yoʻq qilgan. Oʻsha yilning 29-avgustida uchinchi darajali „Shon-sharaf" ordeni bilan taqdirlangan. 1945-yil 15-16-yanvarda 68 nafar nemis harbiylarini yoʻq qilgan (30 askar va 1 ofitserni Pilika daryosini kesib oʻtish paytida va 37 askarni Radomsko shahridagi koʻcha janglarida). 1945-yil 10-martda ikkinchi darajali „Shon-sharaf" ordeni bilan taqdirlangan. 1941-yil 17-apreldan 21-aprelgacha boʻlgan davrda 87 nafar nemis askarini yoʻq qilgan, janglarda yaralangan (urush paytida uchinchi marta), lekin xizmatda davom etgan. 1945-yil 27-iyunda birinchi darajali „Shon-sharaf" ordeni bilan taqdirlangan.

Moʻmin Karimov 1945-yilda demobilizatsiya qilingan. Undan keyin kolxozda, keyin esa maktabda ishlagan.

Moʻmin Karimov 1978-yil 5-may sanasida Toshkent viloyatida vafot etgan.

Mukofotlari
-----------

* I darajali „Shon-sharaf" ordeni (№ 260; 1945-yil 27-iyun);
* II darajali „Shon-sharaf" ordeni (№ 10215; 1945-yil 10-mart);
* III darajali „Shon-sharaf" ordeni (№ 155381; 1944-yil 29-avgust);
* Boshqa medallar;

Manbalar
--------

1. ↑  „Герои страны". 1-dekabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-fevral 2017-yil.
2. ↑  „Сайт МО РФ". 1-dekabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-fevral 2017-yil.
**Haydar Muhammad** (1936-yil 22-yanvar Toshkent — 2022-yil 9-oktyabr, shu yerda) — Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi, shoir va dramaturg, „Doʻstlik" ordeni sohibi.

Taʼlim
------

Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika institutining kechki filologiya boʻlimini tugatgan (1966).

Faoliyati
---------

Oʻzbekiston teleradiosida muharrir (1965-1976), Madaniyat ishlari vazirligida masʼul vazifalarni (1976-1980) bajargan. Koʻp yillar Hamza nomli Akademik drama teatrida adabiy emakdosh vazifasida xizmat qilgan.

Asarlari
--------

Uning birinchi sheʼriy toʻplami „Koʻnglim mening" nomi bilan 1975-yilda nashr boʻlgan. Shundan soʻng „Olchamning tugʻilgan kuni" (1978), „Yoʻllaringga mushtoqman" (1979), „Ipak gilamlar" (1990), „Hazilkash shoh" (Saylanma, 1994) kabi sheʼriy va dramatik asarlari, toʻplamlari chop etilgan.
Haydar Muhammad musiqa janrining juda koʻp turlari uchun sheʼrlar yozgan, „Shoir ovozi" dostoni (Sayfi Jalil musiqasi), „Yoshligim" syuitasi (D. Zokirov), „Mening oppoq qoʻshigʻim" kabi turkumlari (Bahrillo Lutfullayev musiqasi) shular jumlasidandir. Uning „Toshkentning nozanin malikasi" (Manas Leviyev musiqasi), „Koʻngil — chinni piyola" (1987, Komil Kenjayev musiqasi), „Kuyovlar konkursi" (1991, R. Azizxoʻjayev bilan T. Hasanov musiqasi), „Har kimki vafo qilsa…" (1994, Bobur haqida. A. Ismoilov, S. Hayitboyev musiqasi) kabi musiqali drama va komediyalari tomoshabinlarga manzur boʻlgan.
Haydar Muhammadning "Xotinlar „gap"idan chiqqan hangoma" (1990), "Sabʼai sayyor" (1991, Navoiy dostoni asosida), „Hazilkash shoh" (1994), „Sehrgar va ayyor" (1994), „Jinoyat ustida ushlansin" (1996), „Elyor botir" (1985) kabi drama va komediyalari Hamza nomidagi Oʻzbek Davlat akademik drama teatri, Muqimiy nomli respublika musiqali teatri, viloyat teatrlarida sahnalashtirilgan. „Toshkentning nozanin malikasi", „Koʻngil — chinni piyola", „Kuyovlar konkursi" asarlari esa Tojikiston, Qirgʻiziston teatrlarida ham sahna yuzini koʻrgan.
"Xotinlar „gap"idan chiqqan hangoma" komediyasi asosida suratga olingan „Temir erkak" filmi respublikamizda eng koʻp tomoshabin koʻrgan asarlardan biridir.
Haydar Muhammadning qator latifa, intermediya, hajviy hikoyalari „Mushtum" jurnali va gazetalarida chop etilib, „Tabassum" radiostudiyasi hamda televizion miniatyuralar teatrida foydalanib kelinadi.
Respublikamiz xalq teatrlari adibning „Ipak gilamlar", „Navoiy bir kuni", „Ulugʻbek sharofati", "Beruniyning baxt eshigi", „Sevgi jazavasi", "Sobir Rahimov va xoin", „Chiroyli ayolning iltimosi" kabi asarlarini ham sahnalashtirgan.
Haydar Muhammad tarjimasida ozarboyjon dramaturgi Anorning „Zanjir yoki qiyofalar" (Muqimiy teatri), turkman dramaturgi H. Muxtorning „Nevarali kelin" (Samarqandagi H. Olimjon nomli teatr), boshqird dramaturgi Farid Bogdanovning „Tungi mehmon" (Hamza nomli oʻzbek Davlat akademik drama teatri) kabi asarlari oʻzbek sahnasiga chiqqan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Oʻzbekistonda taniqli shoir va dramaturg Haydar Muhammad vafot etdi" (oʻzbekcha). *Daryo.uz*. Qaraldi: 27 noyabr.
2. ↑
**Dilbar Abdulhamidovna Akramova** 1946-yil 15-oktabrda Namangan viloyati Uychi tumanida tavallud topgan. 1967-yilda Toshkent to'qimachilik va yengil sanoat institutini tamomlagan. O'z faoliyatini 1967-yilda o'qituvchilikdan boshlagan. 1968-yildan Namangandagi to'qima matolar ishlab chiqaradigan korxonalarda ishlagan. 1996-yildan respublika Mehr shafqat va salomatlik jamg'armasi viloyat bo'limi raisi. 2002-yilda "O'zbekiston Qahramoni" unvoni bilan taqdirlangan. 

1962-yilda Toshkent to'qimachilik va yengil sanoat institutiga o'qishga qabul qilinib muhandis-texnolog mutaxassisligi bo'yicha diplom oldi. Otasining izidan borgan Dilbarxon o'z faoliyatini Namangan viloyati to'qimachilik texnikumida o'qituvchilikdan boshladi. Keyinchalik u faoliyatini o'z mutaxassisligi bo'yicha ishlab chiqarishda davom ettirib, 1968-1970-yillarda Namangan noto'qima matolar ishlab chiqarish fabrikasi laboratoriya boshlig'i lavozimida ishladi. O'z kasbiga nisbatan nihoyatda qiziqishi, fidoyiligi, mehnatsevarligi natijasida Dilbar Akramova noto'qima matolarni ishlab chiqarish sir-asrorlarini puxta o'rgandi, shuningdek, fabrikadagi ko'plab yoshlarga bilim va ko'nikmalarini singdirib bordi. O'ziga nisbatan o'ta talabchan Dilbar Akramova har sohada tengdoshlari va hamkasblariga o'rnak bo'lgani bois, 1970-yilda shoyi ishlab chiqarish kombinatida yoshlar yetakchisi bo'lib ish faoliyatini davom ettirdi. Ish jarayonida sohani yanada rivojlantirish borasidagi talab va takliflarni izchil o'rganib, uni amaliyotga tatbiq etdi hamda ijobiy natijalarga erisha oldi. 1975-yilda Dilbarxon avrli shoyi ishlab chiqarish kombinati pillakashlik korxonasiga rahbar o'rinbosari lavozimiga o'tka zildi. Ipak mahsulotlariga bo'lgan talab jahon bozorida oshib borayotganligini hisobga olgan Dilbar Akramova, o'z navbatida, kombinatda mahsulot hajmini bosqichma-bosqich oshirish borasidagi mulohazalarini va izlanishlarini yo'lga qo'yib bordi. Mana shunday jarayonlarda u o'zining tashabbuskorligi bilan korxonada hurmatga sazovor bo'ldi. Qaysi korxona yoki tashkilotda ishlamasin, o'z maqsadlari yo'lidan og'ishmaydigan qahramonimiz 1986-yilda Namangan badiiy buyumlar fabrikasida direktor lavozimida faoliyatini davom ettirdi. Ushbu fabrikada o'n yil davomida samarali mehnat qilgan Dilbarxon Akramova jamoasi bilan bir oiladek bo'lib ishladi hamda fabrikaning rivojlanishiga munosib hissasini qo'shdi. 1996-yildan boshlab O'zbekiston Mehr-shafqat va salomatlik jamg'armasi Namangan viloyati boʻlimi raisi lavozimida ishladi. Dilbar Akramova 2016-yilda vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  O'zME
2. ↑  O‘zbekiston
3. ↑  „Oʻzbekiston Qahramoni" unvonini berish toʻgʻrisida
4. ↑  Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 28 avgustdagi „Oʻzbekiston Qahramoni" unvonini berish toʻgʻrisidagi Farmoni[*sayt ishlamaydi*]
**Mixail Klimentiyevich Vinogradov** (1944-yil 28-yanvar, Vitebsk viloyati, Chashnitskiy tumani, Navasadi qishlogʻi – 2020-yil 29-oktyabr) – belarus meʼmori. Ikki marta Belarus Respublikasi Davlat mukofoti laureati (2004, 2008). Belarus Respublikasida xizmat koʻrsatgan arxitektor (2018).

Hayoti
------

Mixail Klimentiyevich Vinogradov 1944-yil 28-yanvarda tugʻilgan. U harbiy uchuvchi boʻlishga harakat qilgan, lekin sogʻligi sabab bundan voz kechishga toʻgʻri kelgan. 1961-yildan Minsk avtomat liniyalari zavodida birinchi va ikkinchi toifali tokarchi boʻlib ishlagan. 1964-yilda u Belorussiya politexnika instituti qurilish fakultetining kunduzgi arxitektura boʻlimiga oʻqishga kirdi. 1967-yildan 92-sonli harbiy loyihada texnik-arxitektor, „Belkaproyekt" institutida muhandis-arxitektor lavozimlarida ishlagan. 1968-yilda BPIni tugatgan (arxitektura fanlari oʻqituvchilari: A.P.Voinov, N.M.Maklyatsova, Y.V.Spit).

Oʻqishni tamomlagach, zilziladan zararlangan Toshkent shahriga boradi. Toshkentdagi „Toshdipragar" institutiga (meʼmor, katta arxitektor, guruh rahbari) ishga kiradi.

1972-yilda u Belorussiyaga qaytib keldi va „Belgorzproyekt" institutida ishladi (katta arxitektor, guruh rahbari, bosh loyiha meʼmori). 1979-yildan Minsk shahar ijroiya qoʻmitasi Bosh arxitektura va rejalashtirish boshqarmasining loyihalarni muvofiqlashtirish boʻlimi va shaharsozlik kengashi boshligʻi, 1981-yildan „Belgovsproyekt" institutida loyihalar bosh meʼmori, 1986-yildan „Minskproyekt" institutida loyihalar bosh arxitektori, 1998-yildan beri „Arxitektor M.K.Vinogradov ijodiy ustaxonasi" xususiy unitar korxonasi loyihasi direktori (Starozhovskaya koʻchasi, 8-74/a) boʻldi.

1974-yildan Belarus arxitektorlar uyushmasi aʼzosi. Umrini oxirigacha Minskda yashagan.

Loyihalari
----------

* Toshkentda Oʻzbekiston SSR xalq xoʻjaligi yutuqlari koʻrgazmasi (1970-yil, R.Ulkin, B.Suladze, N.Legostayeva bilan hammualliflikda)
* Navoiy koʻchasidagi eksperimental turar-joy binosi
* Belarus davlat universitetining tabiatshunoslik fakultet binosi
* Sankt-Peterburgdagi „Belgazprombank" binolari majmuasi.

Oilasi
------

Arxitektorning ukasi Ivan Klimentiyevich Vinogradov. Valentina Stepanovna bilan turmush qurgan. Oʻgʻlining ismi Yaroslav, u ham meʼmor.

Manbalar
--------

1. ↑  „minsknews.by". 1-noyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Вінаградаў Міхаіл Кліменцьевіч". *www.bis.nlb.by*. Qaraldi: 2-noyabr 2023-yil.
3. ↑  „Памёр архітэктар Міхаіл Вінаградаў — адзін з аўтараў Нацыянальнай бібліятэкі і мінскага чыгуначнага вакзала". *www.zviazda.by*. Qaraldi: 2-noyabr 2023-yil.
4. ↑  ВСЕ ИЛИ НИЧЕГО — ФИЛОСОФИЯ ЛИДЕРА МИХАИЛА ВИНОГРАДОВА
**Vladimir Rishadovich Alimov** (boshqirdcha: *Владимир Ришат улы Ғәлимов*. 1957-yil 6-dekabr, Karaidel, Karaidel viloyati, Boshqird Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi) sovet va rus uchuvchisi, polkovnik, Rossiya Federatsiyasi Qahramoni.

### Tarjimai holi

Vladimir 1975-yilda Sovet Armiyasi safiga chaqirilgan. 1979-yilda Saratov oliy harbiy aviatsiya uchuvchilar maktabini tamomlagan. 1986-yilda Chernobil AESdagi avariya oqibatlarini bartaraf etishda ishtirok etdi. Nurlanish dozasini koʻp miqdorda qabul qilganiga qaramay, armiya aviatsiyasida faol uchuvchi boʻlib qoldi. Vladimir Rishadovich toʻrt ming soatdan koʻproq parvoz qilgan va ikki yuzta parashyutdan sakragan. Yugoslaviya va Angolaga tashrif buyurishi hamda Chechenistondagi ikkala urushda qatnashishi kerak edi. Birinchi chechen yurishi paytida mayor Alimov „Jasorat" ordeni bilan taqdirlangan. Basayevchilar uchuvchini „Chorniy plash" deb atashgan va uning boshini 10 mingga baholadilar. Vladimir Rishadovich nafaqat birinchi darajali uchuvchi va zoʻr mutaxassis, balki yaxshi murabbiy hamdir. U Chechenistonda yosh aviator mutaxassislarni tayyorlagan.

### 1999-yil 13-dekabrdagi harakatlar

1999-yil 13-dekabrda Argun darasida jangarilar 368-hujum aviatsiya polki komandiri, Rossiya Federatsiyasi Qahramoni, polkovnik Sergey Borisyukning Su-25 hujumchi samolyotini portativ zenit-raketa majmualari bilan urib tushirishdi. Mayor Alimov urib tushirilgan Su-25 hujumchi samolyotini qidiruv-qutqaruv operatsiyasini boshqargan. Qidiruv guruhi bir nechta Mi-8 vertolyotlaridan iborat boʻlib, ularning har biri oʻn beshga yaqin parashutchini olib yurgan. Amaliyot davomida guruh jangarilar tomonidan pistirmaga uchragan shu sababli mashinalardan biri urilgan va favqulodda qoʻngan. Vladimir Alimov kuchli otishma ostida oʻz safdoshlariga yordamga bordi. Uning vertolyoti jiddiy shikastlangani va yukning ogʻirligiga qaramay, desantlarini jang maydonidan olib chiqishga muvaffaq boʻldi. Bazaga yetib kelganidan soʻng, Alimovning vertolyoti taʼmirdan chiqarildi. Ushbu maxsus operatsiya davomida katta leytenant Dmitriy Elistratov, mayor Andrey Sovgirenko va kapitan Aleksandr Ivanov ham oʻzlarining jasoratlarini koʻrsatdilar va ularning har biri keyinchalik Rossiya Federatsiyasi Qahramoni unvoniga sazovor boʻldi.

Manbalar
--------

1. ↑  .
2. ↑   440-y otdelniy vertolyotniy polk
3. ↑   Borisyuk S. K.
4. ↑   Yelistratov D. V.
5. ↑   Sovgirenko A. V.
6. ↑   Ivanov A. A.
**Hisobot** — korxonalar, tashkilotlar, kompaniyalar tomonidan oʻz faoliyati toʻgʻrisida davriy (oy, chorak, yil) va belgilangan shaklda tuziladigan, davlat, statistika va moliya organlariga taqdim etiladigan axborot, maʼlumotlar, hisobkitob hujjatlari elektron shaklda taqdim etiladi. Balans H. moliyaviy H. va statistik H. xoʻjalik yurituvchi subʼyektlar faoliyatida muxim ahamiyatga ega. Balans H.i — kompaniya buxgalteriya xisobotining asosiy shakli boʻlib, muayyan sana uchun kapitalni shakllantirish manbalari va kapi-tal qoʻyilmalar yoʻnalishini tavsiflaydi. Ikki tomonlama jadval shaklida tuziladi; uning chap qismi (aktiv)da kapital tarkibi va uning joylashtirilishi toʻgʻrisida maʼlumotlar, oʻng qismi (passiv)da kapi-tal manbalari koʻrsatiladi. Aktivda asosiy va aylanma kapital koʻrsatkichlari, passivda oʻziniki boʻlgan va jalb etilgan kapital tuzilmasi va miqdorlari beriladi. Juda batafsil tuziladigan ichki balans kompaniya boshqaruvi tomonidan kompaniya faoliyatini rejalashtirish va boshqarish-da, filiallar ishini nazorat qilishda foydalaniladi. Tashqi balans tashqi xisobotning boshqa shakllari bilan birga kompaniya faoliyati toʻgʻrisida toʻliq va ochiq axborot hisoblanadi. Davlat soliq va yuqori rahbarlik organlariga, fond birjalariga taq-dim etiladi, aksiyadorlar oʻrtasida tarqatiladi, maxsus maʼlumotnomalarda eʼlon qilinadi. Tijorat-savdo sirini saqlash maqsadlarida kompaniyalar balansida rasman ruxsat etilgan modda (band)larni guruhlash va umumlashtirishdan keng foydalaniladi (qisqa balans). Kompaniyalarning moliyaviy Hisobot hisobot topshirishning majburiy shakli. Unga quyida-gilar kiradi: kompaniyaning umumiy balansi; foyda va koʻrilgan zarar toʻgʻrisida hisobot; pul mablagʻlari harakati toʻgʻrisida hisobot va kompaniya rahbariyatining umumiy majlisda koʻrib chiqish va tasdiqlash uchun kom-paniya paychilari yoki aksiyadorlari eʼtiboriga havola etiladigan yillik dokladi.

Korxonalarning statistik hisoboti iqtisodiyotdagi ayrim boʻgʻinlarning ish koʻrsatkichlarini jamlash orqali tarmoqlar, mintaqalar va mamlakat iqtisodiy faoliyatining statistik koʻrsatkichlarini aniqlashga imkonkyat yaratdi.

Azimjon Akparaliyev

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mixail Vladimirovich Grulev** (1857-yil 20-avgust, Vitebsk viloyati, Rejitsa – 1943-yil 17-sentyabr, Nitssa) – harbiy boshliq, general-leytenant (1912), harbiy yozuvchi va jurnalist, rus-yapon urushi qatnashchisi.

Hayoti
------

Mixail Grulev. 1885-yil.
Mixail Vladimirovich Grulev 1957-yil 17-sentyabrda Vitebsk viloyatining Rejitsa shahrida yahudiy oilasida tugʻilgan. U dastlab Sebej tumanidagi maktabda, undan soʻng Varshava piyoda kadet maktabida taʼlim olgan hamda 65-Moskva piyoda polkida ofitser lavozimiga koʻtarilgan (1882). Kadet maktabiga kirishdan oldin u pravoslavlikni qabul qilgan (1879). 1888-yilda Bosh shtab akademiyasini tamomlagan. 1889-yildan boshlab Amur va Turkiston harbiy okruglarida xizmat qilgan va Hindiston, Xitoy, Misr va Yaponiyaga bir necha marta sayohatlar qilgan.

Mixail Grulev Sungari daryosi boʻyidagi Rossiya savdo ekspeditsiyasini boshqargan. 1895-yilda Yaponiyadagi rus harbiy agenti boʻlgan. Xitoyning Sharqiy temir yoʻli qurilishi boʻyicha tadqiqotlar olib borgan Manchuriya ilmiy ekspeditsiyasi boshqaruvchisi boʻlgan.

1904–1905-yillardagi rus-yapon urushi paytida 11-Pskov piyoda polkiga qoʻmondonlik qilgan. Liaolyan jangida uning qoʻmondonligi ostidagi polk general A. A. Bilderling rahbarligi ostidagi polk bilan birgalikda yapon kuchlariga qarshilik koʻrsatgan. Mixail Grulev Shahe daryosi yaqinidagi janglarda polk (keyinchalik diviziya) komandiri boʻlgan.

Urush oxirida, 1907–1909-yillarda u Bosh shtab boshqarmasi qoshidagi rus-yapon urushini tasvirlash boʻyicha harbiy-tarixiy komissiya aʼzosi boʻlib, „Tarix" asarini tuzishda ishtirok etgan. 1910-yilda Brest-Litovsk qal’asining shtab boshligʻi boʻlgan.

Mixail Grulev 1912-yilda general-leytenant unvoni bilan nafaqaga chiqqan. Keyinchalik Nitssaga koʻchib ketgan va 1943-yil 17-sentyabrda vafot etgan.

Asarlari
--------

* Sungari daryosi ekspeditsiyasi (1895).
* Sungari dayosining tavsifi (1895).
* Amudaryo: Oʻrta oqim haqida insho (1900).
* Pomir: Tarixiy va geografik eskiz (1904).
* Bosh shtab ofitseri va polk komandirining rus-yapon urushi haqidagi xotiralari (1908-1909).
* Hindistonning chegara qabilalarining soʻnggi 10 yildagi qoʻzgʻolonlari haqida insho (1909).
* Rossiyaning Markaziy Osiyodagi raqobati (1909).
* Armiya hayotidagi kunning dolzarb masalalari (1911).
* Yahudiy generalining eslatmalari (1930).

Manbalar
--------

1. ↑  Po drugim dannim, 20 marta 1858 goda (S. V. Volkov „Generalitet Rossiyskoy Imperii", t. 1, str. 408).
2. ↑  Vneshnyaya torgovlya. Borba s kontrabandoy
3. ↑  *Glushkov V. V.* „Kogda boy konchilsya, poyavilos takoe obilie nachalstva i vse … varvarski rugayut ostatki muchenikov". // Voenno-istoricheskiy jurnal. – 2001. – №№ 1, 2.

Havolalar
---------

* *Бердников Л.* «…по долгу совести и принятой присяги». М. В. Грулев: генерал-еврей на службе России «Новый Журнал» 2010, № 258
* *Грулев М. В.* Записки генерала-еврея. М.: Кучково поле; Гиперборея, 2007. Моё исповедное слово (Wayback Machine saytida 2011-09-20 sanasida arxivlangan)
* *Нискеров Г.* «Комментарий к комментарию».
**Jiyenbay Izbasqanov** (1949-yil 12-iyun, Shumanay tumani, Qoraqalpoq ASSR, Oʻzbekiston SSR, SSSR – 2023-yil 29-oktyabr) – taniqli qoraqalpoq shoiri. Oʻzbekchada ham ijod qilgan. Oʻzbekiston (?) va Qoraqalpogʻiston xalq shoiri (2005). Berdaq nomidagi Qoraqalpog‘iston davlat mukofoti laureti (?). U „Muhabbatning olmos qirralari" kitobi va koʻplab sheʼrlari bilan tanilgan. Turli yillarda „Jetkinshek" gazetasida boʻlim boshligʻi (1982–1985), Qoraqalpogʻiston Respublikasi Matbuot qoʻmitasida boshliq oʻrinbosari (1990–1995), „Qoraqalpogʻiston" gazetasida bosh muharrir (1995–2010) boʻlib ishlagan. Koʻpgina klassik asarlarni qoraqalpoqchaga tarjima qilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „O‘zbekiston va Qoraqalpog‘iston xalq shoiri Jiyenbay Izbasqanov vafot etdi". *Qalampir.uz* (30-oktyabr 2023-yil). Qaraldi: 27-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Qoraqalpog‘iston va O‘zbekiston xalq shoiri Jiyenbay Izbasqanov olamdan ko’z yumdi". *Uz.kursiv.media* (30-oktyabr 2023-yil). Qaraldi: 27-noyabr 2023-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Категория:Антропогенные географические объекты по алфавиту
Категория:ПРО:АГЕО:Последняя правка: в прошлом году
Категория:Культовые сооружения по алфавиту
Категория:Появились в 1905 году

**Toshkent kadet korpusidagi Bibi Maryam shafoat cherkovi** Toshkent shahrida (Oʻzbekiston) Mahtumquli koʻchasida joylashgan Rus pravoslav cherkovi Markaziy Osiyo Metropolitan okrugi Toshkent va Oʻzbekiston yeparxiyasining faol boʻlmagan pravoslav cherkovi hisoblanadi.

Tarix
-----

Ibodatxona 1901—yilda 2-Orenburg kadet korpusining Toshkent tayyorlov maktabi negizida tashkil etilgan. Bino Toshkent kadet korpusi uchun maxsus G. Veselov loyihasi boʻyicha qurilgan. Maktabda dastlab davlat hisobidan 100 nafar o‘quvchi tahsil olgan. Birinchi bitiruvchilar maktabni 1906—yilda tugatishgan.

Cherkov 1905-yil 16 oktyabrda Bibi Maryamning shafoat bayrami sharafiga nomlangan. Qurbongohda Buyuk Gersog Nikolay Konstantinovich tomonidan sovg'a qilingan va ilgari Pereslavl monastirlaridan birida turgan imperator Pyotr I ning ikonasi o'rnatilgan.

Inqilobdan keyin kadetlar korpusi tarqatib yuborildi. 1930—yilda ma'bad yopilib, gumbazi vayron qilingan. Hozirda sobiq cherkov binosi Toshkent tibbiyot akademiyasining 3-sonli klinikasi hududida joylashgan.

Surat
-----

Adabiyot
--------

* *Golenberg V. A.* O'tmishga oyna. - Toshkent, 2002 yil.
* *Golenberg V. A.* Turkiston viloyatining qadimiy ibodatxonalari. - Toshkent, 2011 yil.

Havolalar
---------

* Klinika haqida
* Kadet korpusi haqida
Poytaxt binosi, hovlidan suratga tushish.
14-asr oʻrtalarida Öreg koʻlining (Eski koʻl) ya`ni shimoliy chekkasida qurilgan **Tata qalʼasi** Vengriyaning Tata shahrining marvaridlaridan biridir sanaladi.  Uning gullab-yashnashi Lyuksemburglik Sigismund ( 1433–1437) va Matyas Xunyadi (1458–1490) hukmronligi davrida qirolning yozgi kurorti va sevimli qarorgohi sifatida qayd etilishi mumkin.  U Gabsburglar tomonidan yoqib yuborilgan va keyinchalik qayta tiklangan.  Qal'aning devorlari bu yerda yashagan Esterhazi oilasiga bog'liq bo'lgan romantik uslubning belgilarini aks ettiradi.

Ommaviy madaniyatda
-------------------

Bollivudning *"Raabta"* (2017)  va "Jodugar"  filmlarining qismlari qal’ada suratga olingan hisoblanadi.

Ma'lumotnomalar
---------------

1. 1 2  Adrian Phillips*. Hungary*. Bradt Travel Guides, 15 April 2010 — 449– bet. ISBN 978-1-84162-285-9.
2. ↑  *The Economy of Medieval Hungary*. BRILL, 19 April 2018 — 251– bet. ISBN 978-90-04-36390-8.
3. ↑  „Bollywood Movie Raabta Shooting Locations". *www.bollylocations.com*. 30-aprel 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-may 2017-yil.
4. ↑  „Füstbe borították a tatai várat a Trónok harca-vetélytárs Witcher forgatásán". 27-sentyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-aprel 2023-yil.

Tashqi havola
-------------
Bimetal termometr*Bimetal termometr*
**Termometr** (termo... — issiq va metr) — haroratni oʻlchash uchun moʻljallangan asbob. Ishi moddalarning kengayishi, elektr qarshiligi, gaz bosimi va boshqalarning traga bogʻlikligiga asoslangan. Termometrda qancha simob bor? 200006gramm. Termometrning suyuqlikli, gazli va qarshilikli turlari bor. Ulardan eng soddasi suyuqlikli termometrlar, asosan, rezervuar, naycha va shkaladan iborat. Rezervuar suyuqlik, masalan, simob bilan toʻldirilgan boʻladi. Harorat ortishi bilan rezervuardagi simob kengaya boradi va unga ulangan naycha ichida simob koʻtariladi. Harorat qancha yuqori boʻlsa, simob shuncha kengayadi va naycha boʻylab u shuncha yuqori koʻtariladi. Masalan, —35° dan Q750° gacha haroratni oʻlchashda simob (—80° dan 170° gacha — etil spirta, —200° dan Q20° gacha — pentan, — 20° dan Q300° gacha — kerosin) bilan toʻldirilgan termometrlar ishlatiladi. Turmushda, tibbiyot va meteorologiyada suyuqlikli termometrlardan qoʻllaniladi.

Fan va texnikada 269° dan Q1063° gacha haroratni oʻlchashda gazli termometrlar qoʻllaniladi. Bu termometrlar gaz (past harorat holatida geliy, yuqori haroratlarda esa azot) bilan toʻldirilgan idish, simobli aniq manometr va ularni ulovchi kapillyardan iborat.

Bunda temperatura gazning hajmi yoki bosimi oʻzgarishi orqali aniqlanadi. Sanoatda —60° dan Q550° gacha haroratni oʻlchashda koʻpincha manometrik termometrdan foydalaniladi. Bu termometr gaz (azot), but (xlorli etil) yoki suyuqlik (simob) bilan toʻldirilgan ballon hamda kapillyar va prujinali manometrdan iborat germetik tizimdan iborat. Temperatura oʻzgarishi bilan tizimdagi bosim oʻzgaradi, prujina deformatsiyalanadi, natijada mil shkala boʻylab harakatlanadi. Elektr qarshiligining traga bogʻliqligiga asoslangan qarshilik termometrlari va termoelektr yurituvchi kuchning traga bogʻlikdigiga asoslangan termoparalar ham fan va texnikada keng qoʻllaniladi. Bunday termometrlar yordamida —200° dan Q500° gacha haroratni oʻlchash mumkin.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Islom xattotligi** arab alifbosi yoki undan olingan alifbolardan foydalanadigan tillarda qo'l yozuvi va xattotlikning badiiy amaliyotidir. U arab, fors, usmonli va urdu xattotligini o'z ichiga oladi. Arab tilida *xatt Arabi* ( خط عربي) nomi bilan tanilgan bo'lib, arabchaga tarjima qilinganida chiziq, dizayn yoki qurilish degan ma'noni anglatadi.

Islom xattotligining rivojlanishi Qur'on bilan bog'langan. Odamlar va hayvonlarning badiiy tasvirlari Qur'on tomonidan aniq ta'qiqlanmagan bo'lsa-da, butparastlikdan qochish uchun islom kitoblarida rasmlar an'anaviy tarzda cheklangan. Garchi ba'zi olimlar bu haqda bahslashsalar ham, kufiy yozuvi 7-asr oxirida Iroqning Kufa shahrida kashf qilingan va yozuv shu shahar nomidan olingan. Qadimgi dunyoda rassomlar ko'pincha chiziqlar va tasvirlarni yaratish uchun mayda yozuvlardan foydalanib, anikonik taqiqni chetlab o'tishgan. Xattotlik, hatto axloqiy yaxshilik sifatida ham qadrli san'at turi boʻlgan. Qadimgi arab maqoli boʻlmish "Yozuv sofligi – qalb pokligi" bu fikrni tasdiqlaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  Blair, Sheila S.*. The art and architecture of Islam : 1250–1800*, Reprinted with corrections, New Haven: Yale University Press, 1995. ISBN 0-300-06465-9.
2. ↑  Chapman, Caroline (2012). *Encyclopedia of Islamic Art and Architecture*, ISBN 978-979-099-631-1
3. ↑  *Julia Kaestle.* „Arabic calligraphy as a typographic exercise" (10-iyul 2010-yil).
4. ↑  Lyons, Martyn.*. Books : a living history*. Los Angeles: J. Paul Getty Museum, 2011. ISBN 978-1-60606-083-4. OCLC 707023033.
**Izotoplar** (izo... va yun. topos — joy, oʻrin) — bitta kimyoviy elementning tartib raqamlariga teng , atom massasi har xil boʻlgan atom turlarining atom yadrosidagi protonlar soniga teng , neytronlar soni esa har xil (atom qobigʻidagi elektronlar soni ham teng) boʻlganligi sababli ularning fizik va kimyoviy xossalari deyarli bir xil boʻladi. Elementning I. i yadro zaryadiga, atom yadrosidagi neytronlar soniga, binobarin, atom massasiga qarab bir-biridan farq qiladi. Elementlarning I.i kimyoviy elementlar davriy sistemasida ayni bir joyda turadi. Masal, vodorodning uchta izotopi bor: vodorod, deyteriy va tritiy. Bularning hammasi davriy sistemada birinchi oʻrin (bitta katak)da joylashgan. Yadrodagi nuklonlar soni bir xil boʻlgan atomlar I.dan farq qilib izobarlar , yadrosidagi neytronlar soni bir xil boʻlgan atomlar esa izotonlar deb ataladi. Oddiy vodorod atomida bitta proton va ikkita neytron boʻlsa, yadrosi murakkablashadi, atom massasi 2 ga teng boʻladi, biroq yadro atrofida bitta elektron aylanaveradi. Bu vodorod atomi boʻlsada ogʻir vodorod — deyteriy atomi deb ataladi. Ogʻir vodorodning kislorod bilan birikish reaksiyasidan ogʻir suv olinadi.

Kimyodagi o‘rni
---------------

Deyteriy yadrosiga bitta neytron qoʻshilsa, oʻta ogʻir vodorod — tritiy, uning kislorod bilan reaksiyasi natijasida suv hosil boʻladi. Deyteriy va tritiy vodorodning ogir I.i, ulardan hosil boʻlgan suvlar kimyoviy xossalari jihatdan oddiy suvdan farq, qilmasada, fizik xossalari bilan bir-biridan keskin farq qiladi. Tabiatdagi ko'pchilik kimyoviy elementlar aralash I.dan iborat, deyarli hamma elementlarda I. mavjud. Masalan, simob 7 ta, qalay 10 ta, uran esa 3 ta izotopga ega. Hozirgacha 280 ga yaqin barqaror va 2000 dan ortiq radioaktiv I. maʼlum. Sunʼiy I.dan tinchlik va harbiy maqsadlarda yonilgʻi sifatida foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Wayne shtat universiteti** (**WSU**, **Wayne State**) — Michigan shtatining Detroit shahridagi davlat tadqiqot universiteti. 1868-yilda Detroit tibbiyot kolleji sifatida tashkil etilgan boʻlib, u 1934-yilda Detroit shahridagi boshqa kollejlar bilan birlashgan holda Wayne universitetiga aylandi. 1956-yilda universitet hozirgi Wayne shtat universiteti nomini oldi.

Wayne Michigan shtatidagi sakkiz tadqiqot universitetlaridan biri boʻlib, „R1: Doktorantura universitetlari — Juda yuqori tadqiqot faoliyati" qatoriga kiradi. Asosiy kampus 100 dan ortiq taʼlim va tadqiqot binolarini bogʻlaydigan 203 gektar maydonni oʻz ichiga oladi. Shuningdek, u Macomb, Oakland, Wayne and Jackson okruglarida oltita sunʼiy yoʻldosh kampusiga ega.

Tarix
-----

Wayne shtat universiteti 1868 yilda Detroit tibbiyot kolleji sifatida besh nafar fuqarolik urushi faxriylari tomonidan tashkil etilgan. 1868-yildagi kollej nizomi asoschisi Theodore Andrews McGraw, M.D. Michigan universiteti bitiruvchisi (BA 1859) tomonidan imzolangan. 1885-yilda Detroit tibbiyot kolleji oʻzining raqobatchisi Michigan tibbiyot kolleji bilan birlashdi va ular binolarni birlashtirdi. Qayta tashkil etilgandan soʻng McGraw 1915-yilda nafaqaga chiqqunga qadar ushbu lavozimlarni egallagan birinchi prezident va dekan boʻldi. Bu muassasalar bugungi kunda Wayne shtat universiteti tibbiyot fakulteti sifatida mujassamlangan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Wayne State at a Glance - Enrollment Headcount Quick Facts" (28-yanvar 2022-yil).
2. ↑  „Wayne State at a Glance - Employee Quick Facts" (25-yanvar 2021-yil).
3. ↑  „IPEDS - Wayne State University".
4. ↑  „Carnegie Classifications Institution Lookup". *carnegieclassifications.iu.edu*.  Center for Postsecondary Education. 27-iyul 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-avgust 2022.
5. ↑  „U.S. News Best Colleges: Wayne State University".
6. ↑  Coller, Frederick A.*. Theodore A. McGraw - Surgery, Gynecology And Obstetrics*. ROY MOODIE COLLECTION: Surgical Pub. Co. of Chicago, August 1929 — 237-239 bet.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti
**Yevgeniy Petrovich Dyatel** (13-fevral 1942-yil, Toshkent) rus iqtisodchisi, iqtisod fanlari doktori, professor, Ural universiteti iqtisod fakulteti dekani (1990–1992), Ural iqtisodiyot, boshqaruv va huquq institutining birinchi rektori (1992–1993), Ural davlat iqtisodiyot universiteti professori, Ural davlat arxitektura va rassomlik akademiyasi instituti direktori, dekani va kafedra mudiri.

Biografiyasi
------------

Yevgeniy Rostov universitetida (1964-yilda tugatgan) tahsil olgan.

1969-yilda nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan („Birlamchi shakllanishlar mulkining kelib chiqishi va rivojlanishining iqtisodiy muammolari" mavzusida), shundan soʻng Xabarovsk politexnika institutida katta oʻqituvchi boʻlib ishlagan.

Keyinchalik Yevgeniy Petrovich Sverdlovskka koʻchib oʻtdi va u yerda Ural universiteti (Ural davlat universiteti) qoshidagi Ijtimoiy fanlar oʻqituvchilari malakasini oshirish institutida va Iqtisodiyot fakulteti siyosiy iqtisod kafedrasida dotsent lavozimida faoliyat olib bordi.

Petrovich 1992-yilda Ural iqtisodiyot va huquq universitetini (hozirgi Ural iqtisodiyot, boshqaruv va huquq instituti, Yekaterinburg) tashkil etishda qatnashgan va uning birinchi rektori (1992–1993) boʻlgan.

Yevgeniy 1994-yilda Ural davlat kasb-hunar pedagogika universiteti (sobiq SIPI) Iqtisodiyot va huquq institutini (IHU) mustaqil tarkibiy boʻlinma (UGPPU) sifatida tashkil etishda ishtirok etgan (1994-yil 4-noyabrdagi 230-son buyrugʻi). 1998-yilgacha IEiP rektori lavozimida ishlagan.

Hozirda Ural davlat iqtisodiyot universitetining Iqtisodiyot nazariyasi kafedrasida professor lavozimida ishlaydi. Ural davlat arxitektura va sanʼat akademiyasi Urbanizm institutining ilmiy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari, Iqtisodiyot va boshqaruv fakulteti dekani va menejment kafedrasi mudiri boʻlgan.

Manbalar
--------
**Aloqa uzeli** — 1) telegraf, telefon, pochta orqali yuboriladigan xabarlar oqimini birlashtirish va taqsimlash uchun xizmat qiladigan aloqa tarmogʻining tarkibiy qismi. Tarmoq Aloqa uzeli elektr aloqa tarmoqlarining tuzi-lishiga muvofiq 3 xilga: telegraflar va shaharlararo telefon stansiyalari amalga oshiradigan asosiy Aloqa uzeli ga; katta sigʻimli telegraf stansiyalari va shaharlararo ATS amalga oshiradigan viloyat Aloqa uzeli ga; kichik sigʻimli telegraf stansiyalari va tuman ATSlari amalga oshiradigan tu-man Aloqa uzeli ga boʻlinadi. Radioeshitti-365rish uzeli tarmoq Aloqa uzelining bir turi hisoblanadi; 2) aholiga, ishlab chiqarish korxonalariga, tashkilotlarga turli aloqa xizma-ti koʻrsatiladigan aloqa korxonasi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Aftalar** (yun. aptha — yara) — ogʻiz boʻshligʻi shilliq qavatining kasalligi. Bunda koʻpincha til uchi yoki lunj va milklarda oq-sariq dumaloq eroziya yoki yalligʻlangan yarachalar paydo boʻladi. Ular ogʻrib, chaynash, gapirishni qiyinlashtiradi. Ahyon-ahyonda burun, 801koʻz va jinsiy aʼzolar shilliq qavatida ham A. uchrab turadi. A. baʼzan isitma, limfa bezlarining shishib ogʻrishi bilan oʻtadigan mustaqil kasallik yoki chil-lashir kabi meʼda-ichak kasalliklarining asorati hisoblanadi. A.ning kelib chiqishi, kechishi va boshqa xususiyatlarga koʻra bir necha turlari farq qilinadi. Sto-matit A.ning qayta-qayta qoʻzgʻaydigan alohida turidir. Davosi: achchiq, shoʻr, nordon ta-omlar yeyish, spirtli ichimliklar ichish taqiqlanadi. Sutli hamda muloyim ovqatlar buyuriladi, shifokor tavsiya qilgan dori eritmasi bilan ogʻiz chayiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ahmadjon Poʻstindoʻz madrasasi** — Buxoro madrasasi.

Tarixi
------

Ahmadjon Poʻstindoʻz madrasasi Asiriy guzarida, Buxoro amiriligida hukmronlik qilgan Amir Nasrulloxon (1826—1860) davrida, Domulla Ahmadjon ibn mulla Avazjon tomonidan bunyod etilgan. Ushbu madrasa 1705-yilda qurilgan. Tadqiqotchi olim Abdusattor Jumanazarov ushbu madrasaga oid bir qator vaqf hujjatlarini oʻrgangan boʻlib, madrasa bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirgan. Ushbu madrasa oldida Domulla Ahmadjon pishiq gʻisht, yogʻoch va ganchdan bitta maktab ham qurdirgan. Domulla Ahmadjon madrasa va maktab faoliyatini taʼminlash maqsadida Buxoroning shimoli rud tumanida 363 tanob yer, Chorbogʻi oliyda bir hammom, Asiriy guzarida esa uchta doʻkonini vaqf qilinadi.
Ushbu madrasada har juma kuni imom va maktab muallimi „Ixlos" surasini uch marotaba oʻqib, savobini voqif ruhiga bagʻishlagan. Ahmadjon Poʻstindoʻz madrasasi har bir hujrasida ikki nafardan talabalar istiqomat qilgan. Vaqf mulki ijaradorlariga uch yildan ortiq ijaraga berilmagan. Ahmadjon Poʻstindoʻz madrasasida koʻplab muallimlar dars bergan. Boshqa vaqf hujjatlariga koʻra ushbu madrasa uchun 1858—1858-yillarda Ahmadjon ibn Avazbadal tomonidan 306 tanob yer vaqf qilingan. Ushbu madrasada tahsil olgan talabalar va mudarrislar toʻgʻrisida ham maʼlumotlar saqlangan. Sadri Ziyo ushbu madrasada 10 ta hujralar boʻlganligini yozib qoldirgan.

Meʼmorchiligi
-------------

Ahmadjon Poʻstindoʻz madrasasi 9 ta hujra va 1 ta dars xona, qishqi masjid va yozgi ayvondan iborat boʻlgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Rahmatova S, Qurbonov H*. Buxoro guzarlari tarixidan lavhalar*. Buxoro: Buxoro nashriyoti, 1995 — 144 bet.
2. ↑  Abdusattor Jumanazar*. Buxoro taʼlim tizimi tarixi*. Toshkent: Akademnashr, 2017 — 592 bet.
3. ↑  Muhammad Ali Baljuvoniy*. Tarixi Nofeyi (Foydali tarix)*. Toshkent: Akademiya nashriyoti, 2001 — 122 bet.
**Aglomeratlash** (metallurgiyada) — mayda ruda va ruda konsentratlarini maxsus mashinalarda pishirib yirik boʻlaklar (aglomeratlar) hosil qilinadigan termik jarayon. Mashina bunkeriga (doʻlga) maydaligi 8 — 10 mm gacha boʻlgan ruda, yoqilgʻi va koloshnik (qarang Marten peni) kukunlari aralashmasi toʻldiriladi. Aralashma bunker-dozator orqali vintli aralashtiruvchiga uzatiladi. Aralashma maxsus namlagich yorda-mida maʼlum darajada namlangach, kon-veyer lentasining tagi teshik qutisiga uzatiladi. Bu qutiga toʻldirilgan ara-lashma gorelka tagiga kelgach aralashma yonadi. Qutidagi temperatura 1100 — 1200° gacha koʻtariladi. Temir oksidning bir qismi GʻeO gacha qaytarilgach, SiO2 bilan birikib, toshqol (shlak) hosil qiladi. Bu birikma eriydi va mayda materiallarni oʻzaro biriktirib, aglomerat hosil etadi. Qutidagi yoqilgʻining yonishi uchun tagidan havo berib turiladi. Yonish mahsulotlari ventilyator vositasida moʻridan havoga chiqarib yuboriladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kumkale -** Turkiyaning Çanakkale viloyatidagi qishloq. Aholisi 1016 nafar (2021). 2013-yilda qayta tashkil etilishidan oldin u shaharcha (*belde*) edi.

Geografiya
----------

Kumkale Troya milliy bogʻida joylashgan. (Troya — Turkiyadagi Jahon merosi obyektlariga kiritilgan qadimiy shahar). Chanoqqal’agacha boʻlgan masofa 27 kilometr (17 mi) hisoblanadi.

Tarix
-----

Ayrim tarixchilarning fikricha, bu qishloq eramizdan avvalgi IV asrda Buyuk Iskandarning Kichik Osiyoga yurishi boshlangan joy bo‘lishi mumkin.

Kumkale birinchi jahon urushidan oldin obod qishloq edi. Ammo Gelibolu kampaniyasining dastlabki bosqichlarida fransuz qoʻshinlari qishloq sohiliga qoʻnganligi sababli qishloq evakuatsiya qilindi. Urushdan keyin qishloq aholisi qayta tiklanmadi. Biroq, 1928-yilda baʼzi odamlar sobiq qishloqdan biroz sharqda joylashgan joyga joylasha boshladilar. Bu yangi qishloqning avvalgi nomi **Misrlik edi,** keyin esa Qumkale nomi ishlatila boshlandi. Bolgariyadagi turk ozchilik Bolgariyadan chiqarib yuborilganda, bir qancha oilalar Kumkalega joylashtirildi va 1992-yilda shahar uning shaharchasi deb eʼlon qilindi. Biroq , 2013-yilda Turkiya mahalliy hukumati qayta tashkil etilishi paytida uning qiyofasi qishloqqa aylantirildi.

Iqtisodiyot
-----------

Qishloqning asosiy iqtisodiy faoliyati qishloq xoʻjaligidir. Pomidor eng muhim mahsulot hisoblanadi. Asosan, paxta va kungaboqar yetishtiriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Köy, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 1 March 2023.
2. ↑  „Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2021" (tr) (XLS).  TÜİK. Qaraldi: 1-mart 2023-yil.
3. ↑  Law No. 6360, *Official Gazette*, 6 December 2012 (turkcha).
4. 1 2 3  „Çanakkale Mayor’s page (turkcha)". 20-avgust 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-aprel 2023-yil.
5. ↑  „Military history page {{in lang|tr}}". 17-noyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-yanvar 2016-yil.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Turkiya Çanakkale tumani |
| --- |
|  |
| Munisipalititlar | 
* Çanakkale
* Kepez
 |
|  |
| Qishloqlar | 
* Akçalı
* Akçapınar
* Akçeşme
* Alanköy
* Aşağıokçular
* Belen
* Bodurlar
* Çamyayla
* Çiftlikdere
* Çınarlı
* Çıplak
* Civler
* Dedeler
* Denizgöründü
* Dümrek
* Elmacık
* Erenköy
* Gökçalı
* Güzelyalı
* Halileli
* Haliloğlu
* Işıklar
* Kalabaklı
* Kalafat
* Karacalar
* Karacaören
* Karapınar
* Kayadere
* Kemel
* Kızılcaören
* Kızılkeçili
* Kirazlı
* Kocalar
* Kumkale
* Kurşunlu
* Maraşal Fevzi Çakmak
* Musaköy
* Ortaca
* Ovacık
* Özbek
* Salihler
* Saraycık
* Sarıbeyli
* Sarıcaeli
* Serçiler
* Taşlıtarla
* Terziler
* Tevfikiye
* Ulupınar
* Yağcılar
* Yapıldak
* Yukarıokçular
 |

 |
**Agrobiotsenoz** (yun. agro… va biotsenoz) — odamning dehqonchilik yuritish jarayonida (qishloq xoʻjaligi ekinlari ekish, bogʻlar barpo etish va boshqalar) tarkib topgan muayyan hududlar (maydonlar)dagi har xil oʻsimlik va hayvon (mikroorganizm)lar jamoasi. A. organizmlarning tabi-iy jamoadan farqi shundaki, uni tash-kil qiluvchi komponentlarning soni, rivojlanish intensivligi va yashash muddati doimo inson faoliyati taʼsirida boʻladi. A. hayvonot olami, asosan hasharotlardan (koʻpchiligi zararkunanda) iborat. Muayyan turdagi begona oʻtlar bilan birga tirik organizmlarning shak-llanishida madaniy oʻsimliklar belgilovchi shart-sharoit hisoblanib, A.ning energetik asosini tashkil etadi. Nati-jada har bir madaniy oʻsimlik turiga xos A. hosil boʻladi. A. flora va faunani anchagina oʻzgartirib yuboradi, shuning uchun ratsional A. yaratish uning kompo-nentlarini aniq hisobga olishni, ular sonini boshqarishda ilmiy asoslangan usullarni qoʻllashni, kimyoviy vositalar (oʻgʻitlar, pestitsidlar va boshqalar)dan toʻgʻri foydalanishni talab qiladi (yana qarang Bio-geotsenoz, Fitotsenoz).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yoʻldosh Oxunboboyev haykali** – Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. 1983-yilda qurilgan. Bino Xorazm viloyati Urganch tumanining Qoromon qishloq fuqarolar yigʻinida joylashgan. Bino davlat mulki hisoblanib, Xorazm viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida boshqariladi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2014-yil 5-dekabrdagi 335-sonli "Tarixiy, baadiy yoki oʻzga madaniy qimmatligi tufayli garov va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obyektlar roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisidagi qaroriga muvofiq Yoʻldosh Oxunboboyev haykali garov va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obyektlar sirasiga kiritildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Tarixiy, baadiy yoki oʻzga madaniy qimmatligi tufayli garov va ipoteka qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan obyektlar roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 5-dekabrdagi 335-sonli qarori". 25-iyun 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2023-yil 19-oktabr.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yuka Kinoshita** (yaponcha: *木下ゆうか* *Kinoshita Yūka*?, 1985-yil 4-fevralda tug'ilgan) Yaponiyalik YouTuber va competitive eater(xoʻranda).

Karyera
-------

Yuka Kinoshita 2014-yildan boshlab, yapon ovqatlanish musobaqalaridagi debyutidan besh yil oʻtgach, oʻzining ovqatlanishga yoʻnaltirilgan YouTube kanaliga videolar joylashtira boshladi.
Yaponiya televideniesi Yaponiya televideniesi
Kinoshita har kuni 5000 dan 23 000 kaloriyagacha boʻlgan taomlarni isteʼmol qiladigan videolarni yuklaydi. Odatda Kinoshita oʻz videolarini 5-7 daqiqalik qilib tayyorlaydi, lekin vaqti-vaqti bilan u mukbang anʼanasi boʻyicha uzunroq „jonli ovqatlanish" videolarini yuklaydi. 2020-yil iyun oyi holatiga koʻra, uning videolari 2 milliarddan ortiq koʻrildi.

Kinoshita videolari yapon tilida va ingliz tilida soʻzlashuvchi tomoshabinlar uchun ochiq, chunki ular inglizcha subtitrlar bilan birga joylanadi. Shu sababli u ingliz tilidagi yangiliklar manbalarining ham eʼtiborini tortdi. Shuningdek, u Yaponiya televideniesi, *Ōgui* (yaponcha: *大食い*?) dasturida namoyish etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *ASCII* „芸能事務所をやめてYouTuberになった理由 大食いタレント木下ゆうか" (ja-JP). Qaraldi: 13-iyul 2016-yil.
2. ↑  „Yuka Kinoshita". *YouTube*. Qaraldi: 20-fevral 2017-yil.
3. ↑  *Mills, Kelly-Ann*. „This is how a woman eating 137 bananas in one go sparked a diplomatic row" (20-iyul 2016-yil).
4. ↑  „A Japanese Woman's Impressive Appetite Leaves the Internet Hungry for More - Icidici" (en-US).  Global Voices (24-avgust 2015-yil). Qaraldi: 13-iyul 2016-yil.

Havolalar
---------

* Yuka Kinoshita kanali YouTubeda
* Yuka Kinoshitaning Yuka Kinoshita kanali YouTubeda
* Yuka Kinoshita Twitter sahifasi
* Yuka Kinoshitaning Instagram sahifasi
* Yuka Kinoshita Facebook sahifasi
* Yuka Kinoshita TikTokda
* Yuka Kinoshita profili Wayback Machine saytida arxivlangan (2018-08-22). arxivlangan
Binat Bibi masjidi Dakkada Marhamatning qizi Baxt Binat tomonidan 1454-yilda qurdirilgan va bugungi kunga qadar saqlanib qolgan eng qadimgi masjiddir. U Bengaliya sultoni Nosiriddin Mahmudshoh (1435–1459) davrida bunyod etilgan. Masjid Narinda hududidagi Hayot Bepari ko‘prigi yonida joylashgan.

Masjid to'rtburchak shaklda, bir gumbazli, ichki qismi 12 fut (3,7 m) lik kvadrat ko'rinishida bo'lib, kvadrat xonaning tepasida bitta yarim sharsimon gumbazi mavjud. Kirish eshiklarilar sharqda, shimolda va janubda joylashgan. Boburiylar davrigacha bo'lgan o'ziga xos xususiyatlarga qayrilma karnizlar va naqshinkor devorlar, sakkizburchakli minoralar hamda janub, shimoliy va sharqiy tomonlardagi kamarlar kiradi. Bezatish oddiy tarzda bo'lgan va bino gips bilan qoplangan.

Masjidning bir qismi 70 fut (21 m) balandlikdagi minora qurish va hozirgi binoni uch qavatdan yetti qavatga yetkazish loyihasini amalga oshirish maqsadida buzilmoqda.

Tuzilishi
---------

Masjid kvadrat shakldagi, bir gumbazli masjid bo'lib, uzunligi 12 feet (3.7 m) ni ashkil etadi. Kirish eshiklari sharqda, shimolda va janubda joylashgan. Boburiylar me'morchiligigacha bo'lgan o'ziga xos xususiyatlarga qayrilma kornizlar va naqshinkor devorlar, sakkizburchakli minoralar hamda janub, shimoliy va sharqiy tomonlardagi kamarlar kiradi. Bezatish oddiy tarzda amalga oshirilgan va bino gips bilan qoplangan. Binat Baxt dafn etilgan masjidning shimolida joylashgan fors (eroniy) tilida yozilgan masjidning tosh yozuvi saqlanib qolgan. Devor qalinligi taxminan 1,82 m. Mehrabning gʻarbiy devorning orqa tomonida proyeksiyasi bo'lgan.

Yagona gumbazli masjid vaqt oʻtishi bilan janubiy devori buzilib, janubga choʻzilgan holda toʻrtburchak shaklga keltirilgan. 1932-yilda yana yangi gumbaz qo'shilgan. 1962-yilda gʻarbiy tomonga yangi mehrob qurilgan. Vaqt o'tishi bilan Boburiylar davrigacha bo'lgan asl xususiyatlar yo'qolib ketgan, g'arbiy ayvonning tashqi jabhasi, shimoliy devori, gumbazi va suv havzasining yon devorlari an'anaviy *chinitukri* ishlari (keramika yoki shisha parchalari) bilan bezatilgan. Yangilangan devorlar asl strukturaning qalinligiga ega emas edi, shuning uchun mavjud tuzilmani qanday bo'lganligini aniqlash mumkul emas. Hozirgi vaqtda Boburiylargacha bo'lgan davrga oid saqlanib qolgan inshoot xususiyatlar - bu yozuv, sharqiy devor, shimoliy devor, asl gumbaz va egri kornizigi halos

Hozirgi holati
--------------

Masjidning bir qismi 70-fut (21 m) qurilishni o'z ichiga olgan ta'mirlash rejasini amalga oshirish maqsadida buzilmoqda. Loyihaga ko'ra, baland minorani ta'mirlash va hozirgi binoning uch qavatdany etti qavatgacha uzaytirish ishlari amalga oshrilishi kutilmoqda.

Galereya
--------

Yana qarang
-----------

* Bangladeshdagi masjidlar ro'yxati

Manbalar
--------

1. 1 2  „Pre-Mughal structure in ruin: Binat Bibi mosque partly demolished". *The New Nation*. Qaraldi: 16-iyul 2007-yil.

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Binat Bibi masjidi*** haqida turkum mavjud |

* Shaharning meros binolari