recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Botirbek Rustamovich Hasanov** (1940-yil 14-dekabr, Yangiyoʻl, Toshkent viloyati, Oʻzbekiston SSR ) — oʻzbekistonlik olim, navoiyshunos, filologiya fanlari doktori, professor.

Biografiyasi
------------

Botirbek Hasanov 1940-yilning 14-dekabrda Yangiyoʻl shahrida tugʻilgan. 1957-yilda Toshkent davlat universitetining sharq fakultetining arab boʻlimiga oʻqishga kiradi. Mazkur fakultetni 1962-yilda bitirib, shu yildan 1970-yilgacha arab tiliga ixtisoslashgan oʻrta maktabda arab tilidan dars bergan.
1970-yildan Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Alisher Navoiy nomidagi davlat adabiyot muzeyida avval kichik ilmiy xodim, keyinchalik boʻlim boshligʻi lavozimlarida ishlagan. Botirbek Hasanov boshchiligida respublikaning turli viloyatlariga uyushtirilgan ilmiy arxeografik ekspeditsiyalarda oʻzbek adabiyoti yodgorliklarini xalq orasidan toʻplash, qoʻlyozmalar fondini boyitish, qoʻlyozma merosni oʻrganish, qoʻlyozma va toshbosma asarlarni toʻplash, ularni birlamchi ishlovdan oʻtkazish, ilmiy tavsifini tuzish ishlari amalga oshirilgan. Natijada, muzey fondiga minglab qoʻlyozma va toshbosma asarlar toʻplandi. Ularning ilmiy kataloglari chop etildi. Botirbek Hasanov 1974-yilda „Alisher Navoiyning „Sab’at abhur" lugʻati (filologik tadqiqot)" mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1990-yilda „Принципы составления рукописных словарей к произведениям Наваи" mavzusida doktorlik ishini himoya qilgan. 1993-yilda „Fan" nashriyoti tomonidan „Navoiy asarlari uchun qisqacha lugʻat" kitobi nashr qilingan. 1996-yilda „Movarounnahr" nashriyoti tomonidan „Arabcha-oʻzbekcha boshlangʻich lugʻat" va 1995-yilda Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyoti tomonidan „Qur’oni Karim soʻzlarining arabcha-oʻzbekcha koʻrsatkichli lugʻati" kitoblari nashr qilingan. 2000-yil Abdulla Qodiriy nomidagi xalq merosi nashriyoti orqali „Risolayi Aziza" — „Sabot — ul ojizin" sharhi kitobini chop ettirdi. Bu kitobda islom aqidalari Qur’oni Karim va sunnat talablari asosida, bayon qilingan. Soʻfi Olloyorning „Sabot —ul ojizin" asarining hozirgi zamon tilida keng kitobxonlar ommasi tushuna oladigan holatdagi sharhi amalga oshdi. Olim vafotidan soʻng amalga oshirgan izlanishlari uchun Xalqaro Babtin mukofoti (Quvayt) bilan mukofotlandi.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 2-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2023 — 383 bet.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Janadaryo *(Jandaryo)*** – Sirdaryoning qadimiy kanallarining eng janubiy qismi. Miloddan avvalgi 1-ming yillikning birinchi yarmi va miloddan avvalgi III—II asrlargacha daryoning asosiy kanali boʻlgan. 1819-yilgacha Orol dengiziga quyilgan.

Janadaryo is located in OʻzbekistonJanadaryoJanadaryoclass=notpageimage| Janadaryoning O'zbekistonda joylashishi
U Qiziloʻrda viloyatining janubi-gʻarbiga yoʻnalib, hozirgi Qiziloʻrda viloyati hududidagi Qizilqumni kesib oʻtib, Orol dengizining sobiq janubi-sharqiy qirgʻogʻi yaqinidagi Qoraqalpogʻiston qumlarigacha choʻzilgan. Umumiy uzunligi taxminan 300 km. Toshkent shahridan 700 km gʻarbda joylashgan.
XX asrning 2-yarmida Janadaryo kanalining bir qismi (boshqa kanal – Quandaryo bilan birga) kanallashtirildi va Sirdaryo suvlarining bir qismi sholizorlar tizimidan oqib oʻtishi shu yerga yoʻnaltirildi. Janadaryoning quyi oqimida qumlar orasida qora saksovullar oʻsgan.
Janadaryo vodiysi ilk oʻrta asrlardagi Jend podsholigini tashkil qilgan. Keyinchalik Janadaryo vodiysi qoraqalpoqlar uchun koʻchmanchi hudud boʻlib, ular daryo oʻzanining navbatdagi tanazzulidan keyin Amudaryoning quyi oqimiga koʻchib oʻtgan. Daryo havzasida turli davrlarga oid koʻplab xarobalar mavjud boʻlib, ular quruq iqlim va zamonaviy doimiy aholining yoʻqligi (qoʻrgʻonlar, qabristonlar, mazarlar) tufayli yaxshi saqlanib qolgan.

Iqlimi
------

Iqlimi salqin. Oʻrtacha harorat 15°C. Eng issiq oy avgust, 35°C, eng sovuq oy esa yanvar, −10 °C. Yiliga oʻrtacha yogʻingarchilik 131 millimetrni tashkil qiladi. Eng yomgʻirli oy – mart, yomgʻir 25 millimetr, eng quruq oy – sentyabr, 1 millimetr.
Sirdaryoning bahorgi sel fasllari davrida daryo oʻzanidan foydalanish maqsadida suvni oqizish loyihalari koʻrib chiqilgan.

|  |
| --- |
|  |

Eng yirik aholi punkti Qozogʻiston hududida, Qiziloʻrdadan 200 km uzoqlikda joylashgan Chirikrabot (Shirikrabot). 1946 va 1948—1949-yillarda S. P. Tolstov tomonidan oʻrganilgan. Miloddan avvalgi 1-ming yillikning birinchi oʻrtalaridan faoliyat koʻrsatgan. XIX asr boshlarigacha qalʼa sifatida foydalanilgan.

Manbalar
--------

1. ↑   Geonames.org ma'lumotlar bazasi (cc-by); post yangilandi 2012-01-17; maʼlumotlar bazasiga yuklab olish 2017-02-28
2. ↑  „Ming yillik kanallar tarixi :: Verxoturov Dmitriy :: Babroteka: mustaqil elektron kutubxona". 22-iyul 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-iyul 2015-yil.
3. ↑  Peel, M C; Finlayson, B L. "Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification". *Hydrology and Earth System Sciences* **11**: 1633-1644. doi:10.5194/hess-11-1633-2007.. Qaraldi: 30-yanvar 2016-yil. Janadaryo]]
4. 1 2  „NASA Earth Observations Data Set Index".  NASA. Qaraldi: 30-yanvar 2016-yil.
5. ↑  „NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)".  NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission. Qaraldi: 30-yanvar 2016-yil.
**Kashfiyot** — izlanish, tekshirish, ilmiy tadqiqot natijasida, baʼzan esa tasodifan topilgan, yaratilgan ilmiy yangilik. Unga tabiat hodisalari va jamiyat qonuniyatlarini ongli ravishda ilmiy idrok qilish natijasida erishiladi. Kashfiyot tufayli moddiy dunyoning ilgari insoniyatga maʼlum boʻlmagan obyektiv qonuniyatlari, xossalari va hodisalari maʼlum boʻladi. Kashfiyot insoniyatning bilish jarayoni darajasini tubdan oʻzgartiradi. Kashfiyot fan-texnika inqilobining asosini tashkil etadi, fan va texnika taraqqiyotiga tubdan yangi yoʻnalishlarni baxsh etadi. Inson bosib oʻtgan tarixiy jarayonda juda koʻp Kashfiyotlar qilindi. Kashfiyot bilan ixtironi bir-biridan farqlay bilish kerak. Kashfiyot natijasida muayyan qonuniyatlar yaratiladi, ixtiro natijasida esa muhim yangiliklar yaratilishi mumkin. Masalan, Arximedning suv chiqarish vinti oʻta yangilik boʻlsa ham u ixtiro hisoblanadi, I. Nyutonning butun olam tortishish qonuni esa olamshumul Kashfiyotdir. Hatto ichki yonuv dvigatelining yaratilishi ham ixtiro, lekin N.Kopernikning Yerning oʻz oʻqi atrofida va sayyoralar (shu jumladan, Yer)ning Quyosh atrofida aylanishi toʻgʻrisidagi gʻoyasi — olamshumul Kashfiyot Avtomobil va samolyotning yaratilishini ham ilmga, tabiat krnuniyatlariga asoslangan ixtiro deyish mumkin. Lekin Galileo Galileyning qushlarning uchishiga taqlid qilib samolyotning uchish sxemasini yaratishi Kashfiyot. hisoblanadi. Beruniy, Ibn Sto, Ulugʻbek yaratgan qonuniyatlar ham Kashfiyotlar jumlasiga kiritiladi.

Har qanday ixtiro ham K. boʻla olmaydi, lekin ixtiro K.ga suyangan holda qilinadi. Atom va vodorod bombalarining kashf qilinishini Kashfiyot jumlasiga kiritish mumkin, biroq, raketalarni yasash ixtiro hisoblanadi (yana q. Ixtirochilik).

Kashfiyot ham, ixtiro ham qonunchilikda muhofazalanadi. Ilmiy Kashfiyotlar va ixtirolarni roʻyxatga olish, mualliflik huquqini qonunlarda mustahkamlab qoʻyish davlat tizimi mavjud. Oʻzbekistonda Kashfiyot va ixtirolarni muhofazalash ishlari bilan Oʻzbekiston Respublikasi Davlat patent idorasi shugʻullanadi (qarang Ixtirochilik huquqi]]).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Artezian suvlari** — bosim taʼsirida boʻlgan yer osti suvlarining bir turi, suv oʻtkazmaydigan qatlamlar oraligʻida hosil boʻladi, ular ochilganda suv burgʻi quduqlardan fontan shaklida otilib chikddi. Artezian suvlari Yevropada birinchi marta Fransiyaning Artua (lot. Artesium) provinsiyasida ochilgani uchun shu nomni olgan. Bunday quduqlar Xitoy va Misrda juda qadimdan maʼlum edi. Oʻrta Osiyoning sugʻoriladigan zonasi Turon payette-kisligi artezian havzalari tizimiga ki-radi, uning tarkibida Sirdaryo va Amu-daryo guruhlariga boʻlinadigan nisbatan kichik bir qancha havzalar bor. Har bir yirik artezian havzasining turli gori-zontlaridagi suvlar turli xil kimyoviy tarkibga ega: oʻta minerallashgan xlorid tipli shoʻr suvlardan to kam mineral-lashgan gidrokarbonat tipidagi suvlargacha uchraydi. Artezian suvlarining birinchi turdagi suvlari, odatda, havzaning juda chuqur qismlarida joylashgan boʻladi, mineral va termal suvlar manbai hisoblanadi; ikkinchisi — yuqori gorizontlarda joy-lashgan boʻlib, yay-lovlarni suv bilan taʼminlashda (mas, Qizilqum yaylovlari, Qarshi choʻl va hokazo), ichimlik suvi olish-da, ekinlarni sugʻorishda foydalaniladi (qarang Artezian qudugʻi).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Shomonlik** (*shamanlik*, *evenk tilida* *shaman*— jazavaga tushish) – diniy eʼtiqod shakllaridan biri. Yovuz va ezgu ruhlarga, ularning inson hayotiga taʼsiriga ishonish shaharnining asosini tashkil etadi. shahaharda uning ruhoniylari – shomonlar ruhlar bilan aloqa bogʻlay oladigan, boʻlajak voqealarni oldindan aytib bera oladigan shaxslar deb, ularga sigʻiniladi. Maxsus kiyim kiygan, childirma ushlagan va boshqalar turli narsalar taqingan shomonning xalq oʻrtasida raqs tushib va jazavaga kirib, ruhlar bilan „aloqa bogʻlashi" hamda ulardan maʼlum yoʻlyoʻriq olishi shahrining asosiy marosimi hisoblanadi. Bu diniy eʼtiqodda oddiy dindorlarga belgilangan keng marosimchilik belgilari va ibodatxonalar yoʻq. Shomonlarga bemorlar oʻzlarini davolash maqsadida murojaat qilib turadilar. Sh. Afrika, Shimoliy va Sharqiy Osiyoning koʻp xalqlarida (turkiy xalqlar orasida Islom kirib kelishidan oldin), Sibirda, indeyslar va boshqalar xalqlarda tarqalgan. Shomonlikka munosib koʻrilganlarni maxsus belgilari va koʻplab qobiliyatlar talab qilingan. Ortiqcha barmoq bilan tugʻulganlar, yaʼni shamanlarning oltinchi barmogʻi boʻlishi lozim edi. Shomonlar qoʻshiq, musiqa, rassomchilik, raqs, soʻzamonlik va haykaltaroshlikni yaxshi bilishlari kerak edi. Ularning marosimlarda aytiladigan qoʻshiqlari davolash va jodulash xususiyatiga ega boʻlgan. Ular oʻtib ketgan ajdodlari arvoxlariga sigʻinishgan. Ulardan madad soʻrashib qurbonlik marosimlarini oʻtkazishgan. Ularning asosiy ish qurollari,,bubin *nomli childirma, qamchi, changqovuz, morin xur boʻlgan. Maxsus kiyimlarida mistik ramzlar boʻlgan. Ularning raqslari tabiyat jonvorlari harakatini eslatardi, bunga sabab oʻlgan ajdodlar arvoxlari hayvon qiyofasiga kirib, ular yoniga kelishiga ishonishardi. Oʻzbekiston xalqlari orasida ham shomonlar bor, ularni hamma,,baxshi* nomi bilan yaxshi biladi. Ular ham ajdodlariga atab qurbonliklar qilishadi, bashorat, jodu va davolash ishlarini bajarishadi. Ular ish qurolida ham doira, qamchi, changqovuz, xanjarlarni koʻrishimiz mumkin va bu ish qurollari doim qurbonlik qilingan jonzotlar qoni bilan qonlanib turgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

Manbalar
--------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Amnistiya – sudlanganlarning bir qismini qonun asosida toʻla yoki qisman ozodlikka chiqarish.

**Amnistiya** (yun. amnestia – kechirish, gunohidan oʻtish; amnistiya) – oliy davlat hokimiyati organining xususiy akti, ayrim shaxslarni jinoiy jazodan ozod qilish, jinoyat ishini bekor etish yoki jazoni yengillatish toʻgʻrisidagi qarori. Amnistiya jinoyat va boshqa huquqbuzarlikni sodir etgan shaxslarni jazodan toʻla yoki qisman ozod etish, tayinlangan jazo turini yengilrogʻi bilan almashtirish toʻgʻrisida insonparvarlikni namoyish qiluvchi farmoyishdir. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga koʻra, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Amnistiya toʻgʻrisidagi hujjatlarni qabul qilish va Oʻzbekiston Respublikasi sudlari tomonidan hukm qilingan fuqarolarni afv etish vakolatiga ega. Amnistiya xalq oʻrtasida „umumiy afv" deb ham yuritiladi. Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligi eʼlon qilinganidan beri Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Amnistiya toʻgʻrisidagi 11 ta farmoni eʼlon qilingan (2001-yil 1-yanvargacha). Bu farmonlar xalqaro huquq normalarida, Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va boshqa qonunlarida nazarda tutilgan insonparvarlik tamoy-illariga izchillik bilan amal qilishning yuksak namunasidir. Amnistiyaga asosan, jazodan ozod qilingan shaxslar takroran jinoyat qilishdan oʻzlarini tiyishlari lozim, chunki takroran sodir qilgan jinoyati uchun hukm etilgan shaxslarga nisbatan keyinchalik qabul qilingan Amnistiya qoʻllanilmaydi va bu holat unday shaxsni jazodan ozod etishga monelik qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI PREZIDENTINING FARMONI". *Lex.uz*. Qaraldi: 10-oktabr 2023-yil.
2. ↑  „O’zbekiston davlat mustaqilligining e’lon qilinishi va uning tarixiy ahamiyati". *WWW.SAVOL-JAVOB.COM*. Qaraldi: 10-oktabr 2023-yil.
3. ↑  "Amnistiya" *OʻzME*. A-harfi[*sayt ishlamaydi*] Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Huquqshunoslikka oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Kirbi Fabien** (1990-yilning 10-sentyabr sanasida dunyoga kelgan) – Kanadaning sobiq professional futbol hujumchisi va U Sports kompaniyasiga qarashliy UBC Thunderbirds futbol terma jamoasi safida hujum chizigʻi murabbiyi boʻlib ham ishlagan.

Universitetdagi faoliyati
-------------------------

Fabien 2008-yildan 2012-yilgacha Kalgari Dinos jamoasi safida MDH futboli oʻynay boshlaydi.

Professional faoliyati
----------------------

### BC Lions

2011-yilgi MDH mavsumida Kanada Futbol Ligasida Havaskor skautlar jamoasi safida ishtirok etadi va 2012-yilgi CFL loyihasida ishtirok etish huquqiga ega boʻlgan oʻyinchilar reytingida 15 chi eng yaxshi oʻyinchi boʻladi. Kanada Universitetlar oʻrtasida otkaziladigan Sport oʻyinilarida jamoasi bilan toʻqqizinchi oʻrinni egallaydi. 2012-yilgi CFL loyihasida esa BC Lions jamoasi bilan yettinchi oʻrinni egalladi, ammo 2012-yil 28-mayda Kalgari Dinos jamoasi bilan yana bir yil oʻynash uchun qaytishini eʼlon qildi. 2013-yilning 27-mayida „Sherlar" jamoasi bilan keyingi mavsum uchun shartnoma imzoladi. Fabien „Sherlar" jamoasi tarkibida besh yil oʻynaydi va 2018-yilda erkin agentga aylanishdan oldin „Sherlar" jamoasi tarkibida jami 77 ta oʻyinda maydonga tushgan.

### Monreal Alouettes

Uch oydan koʻproq vaqt davomida jamoasi qolgan Fabien 2018-yil 24-mayda Monreal Alouettes jamoasi bilan shartnoma imzoladi. 2018-yil 25-iyul jamoa safidan chiqiqishiga qadar beshta oʻyinda maydonga tushadi.

Murabbiylik faoliyati
---------------------

2021-yilda Fabien oʻzining birinchi murabbiyi Bleyk Nill tomonidan UBC Thunderbirds jamoasi uchun hujum chizigʻi murabbiyi sifatida ishlashga uchun taklif oladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Kirby Fabien".  Calgary Dinos. Qaraldi: 3-sentyabr 2022-yil.
2. ↑  „Fabien slips to No. 15 in final CFL draft rankings".  Calgary Dinos (24-aprel 2012-yil).
3. ↑  „Fabien confirms return to Dinos in 2012".  canadafootballchat.com (29-may 2012-yil).
4. ↑  „Lions come to terms with Fabien, secure class of 2013".  Canadian Football League (27-may 2013-yil).
5. ↑  „Als officially sign Canadian guard Fabien".  Canadian Football League (24-may 2018-yil).
6. ↑  „Transactions – Football player trades and signings".  Canadian Football League. Qaraldi: 3-sentyabr 2022-yil.
7. ↑  „2021 Football Coaching Staff".  UBC Thunderbirds. Qaraldi: 3-sentyabr 2022-yil.

Havolalar
---------

* Monreal Alouettes profili
* Kanada futbol ligasi profili
* CFL profile (old link) (2015-yil 23-sentyabrda arxivlaridan)
* BC Lions profile (2014-yil 23-noyabrda arxivlaridan)
**Kliring valyutasi**
**Kliring valyutasi** – valyuta kliringi kelishuvida ishtirok etuvchi mamlakatlar oʻrtasida xalqaro hisob-kitoblar uchun foydalaniladigan valyuta, xalqaro hisob birligi. Valyuta kliring shartnomasi shartlaridan biri kliring turidagi bitimda ishtirok etuvchi mamlakatlarning turli tashqi iqtisodiy operatsiyalar ishtirokchilari boʻyicha oʻzaro majburiyatlari va daʼvolari qaydlari saqlanadigan valyutani tanlashdir. Shartnomada ishtirok etuvchi mamlakatlardan birining valyutasi, uchinchi davlatning valyutasi yoki xalqaro hisob birligi.

Kliring valyutasida hisob-kitob qilish tartibi
----------------------------------------------

Asosiy maqola: Valyuta kliringi
Kliring shartnomasi doirasida shartnomada ishtirok etuvchi davlatlarning jismoniy va yuridik shaxslari oʻrtasidagi barcha hisob-kitoblar oʻzaro majburiyat va daʼvolarni naqd pulsiz hisob-kitob qilish yoʻli bilan kliring valyutasida amalga oshiriladi. Kliring hisobvaraqlari boʻyicha toʻlovlar har bir mamlakatda oʻz valyutasida, agar valyuta kliring shartnomasida boshqacha qoida nazarda tutilgan boʻlmasa, kliring valyutasi tegishli davlat kursi boʻyicha milliy valyutaga konvertatsiya qilingan holda amalga oshiriladi.

Kliring valyutasida hisob-kitoblarni amalga oshirish tartibi quyidagicha: bir davlatning yuridik va jismoniy shaxslari oldida pul majburiyatlari boʻlgan importer va boshqa qarzdorlari tegishli summalarni kliring kursi boʻyicha milliy valyutada depozitga qoʻyadi. kontragent mamlakat bankining shu davlatdagi bankda ochilgan kliring hisobvaragʻiga valyuta. Boshqa tomonning kontragentlariga (masalan, eksportchilarlarga) toʻlovlar tegishli bankdagi kliring hisobvaragʻidagi mablagʻlar qoldigʻidan kliring valyutasida amalga oshiriladi. Agar kliring valyutasida qoldiq boʻlmasa, kliring shartnomasi shartlariga koʻra, kreditorlar (masalan, eksport qiluvchilar) hisobvaraqda kliring valyutasidagi mablagʻlar paydo boʻlguncha yoki texnik kreditni kutishlari kerak. ushbu valyutada taqdim etiladi."/>.

Kliring valyutalariga misollar
------------------------------

Yana qarang: Clearing Valyuta klassifikatori

| Kliring bitimida ishtirok etuvchi mamlakatlar | Amal qilish muddati | Kliring valyutasi |
| --- | --- | --- |
| SSSR va sotsialistik mamlakatlar oʻrtasidagi ikki tomonlama shartnomalar | 1950-1963 | Sovet rubli |
| SSSR – Finlandiya toʻlov tizimi: tarix va darslar]  | 1945-1990 | Rub |
| Ikki tomonlama kelishuvlar: Bolgariya-Hindiston, Polsha-Hindiston, SSSR-Hindiston | 1970-yillar | Hind rupisi |
| SSSR – Pokiston | 1970-yillar | Pokiston rupisi |
| Bolgariya – Shri-Lanka | 1970-yillar | Britaniya funt sterlingi |
| SSSR – Xitoy | 1970-yillar | Shveytsariya franki |
| SSSR – Yugoslaviya | 1970-yillar | AQSH dollari |
|

Manbalar
--------

1. ↑  Wayback Machine saytida /73091.pdf arxivlandi (2014-07-27).
2. ↑
**Filipp Landri** (fr. Philippe Landry) — kanadalik fransuzzabon dramaturg va aktyor (asosan hajviy janrda). Ottava, Kanada rezidenti. Chernobil fojiasiga bag'ishlangan *"Pripyatga qaytish"* dramasi - avariyaning sobiq bartarafchisi, uni Rido mukofoti (Kanada milliy poytaxti mintaqasi teatr mukofoti) finalchilari ro'yxatiga kiritdi.

Biografiyasi
------------

Ottava universitetining teatr fakultetida tahsil olgan. O'qish davrida u kampusda ko'plab spektakllarda, shu jumladan keng omma uchun ham o'ynagan.

Asosiy rol - aktyor-komediyachi. Bu maqomda u *"Qushlar anjumani"* (La Conférence des oiseaux), *"Turkaret"* (Turkaret), *"Voyzek"* (Voyzek), *"Do‘stlar"* ("Les Amis", "Comédies des Deux-Rives" teatri tomonidan sahnalashtirilgan), *"Kivi"* (Kivi, The Théâtre Jeunesse en Tête), *"Farsni o'yna"* (Perdre la Fars), Jangchilar (Les Guerriers), *"Zozotning sarguzashtlari"* (les Z'aventures de Zozote), *"Oy ertaklari"* (Contes de la Lune, Theatre de tomonidan sahnalashtirilgan).

U, shuningdek, TFO-da Franko-Ontariyalik *"Ellik ellik"* (Moitié-Moitié) teleserialida o'ynagan.

"Pripyatga qaytish"
-------------------

Shuningdek, yaqinda Filipp Landri dramaturg sifatida shuhrat qozondi. 2011-yilda Ottava formatsiz sanʼat festivali (Festival Fringe) doirasida Theatre de Dehors truppasi tomonidan sahnalashtirilgan "Pripyatga qaytish" spektakli 2012-yilda Rido mukofotiga "Yil yutugʻi" nominatsiyasida nomzod boʻlgan va keyinchalik fransuz-Ontariyada "Tirik barglar" (Les Feuilles Vives) teatr festivalida taqdim etildi. Chernobil avariyasining sobiq bartarafchisining ruhiy jarohatiga bag'ishlangan spektakl unga Ukrainada shuhrat keltirdi.

Ayni paytda Filipp Kvebek dramaturgi Mishel Uellette (fr:Mishel Ouellette) ishtirokida *"Pripyatga qaytish"* ning ikkinchi nashrini yozmoqda.

Havolalar
---------

* 
* Wayback Machine saytida arxivlandi (2022-11-05).
**Saygʻoqli davlat buyurtma qoʻriqxonasi** (zakaznigi) - saygʻoqlarni va ular koʻpayadigan hududlarni muhofaza qilish maqsadida 1991-yilda tashkil etilgan. Qoraqalpogʻiston Respublikasining Qoʻngʻirot tumanida, Ustyurt platosining shim.gʻarbiy qismida joylashgan. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Tabiatni muhofaza qilish davlat qoʻmitasiga qaraydi. Maydoni 1 mln.ga. Buyurtmaxonaning sharqiy chegarasi Qozogʻiston Respublikasining davlat chegarasigacha, gʻarbiy chegarasi Aterov (Guryev) va Oqtoʻba viloyatlari chegaralariga qadar boradi. Ustyurtda yashaydigan saygʻoqlar Qoraqalpogʻiston hududining Ustyurt qismida koʻpayib, yozda Qozogʻiston choʻllariga koʻchadi, kuzda yana Ustyurtga qaytadi. Bu hududda Oʻzbekiston Qizil kitobiga kiritilgan tuvaloq va boshqa hayvonlar ham yashaydi. Buyurtma hududida saygʻoqlarning umumiy soni 30 mingga yaqin (2003).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jiyemuratov Jumamurat Jiyemuratovich** (1920-yil 7-may, Moʻynoq – 2001-yil 24-may, Nukus) – Sovet qoraqalpoq partiyasi yetakchisi, Ulugʻ Vatan urushi faxriysi, Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi, Qoraqalpog‘iston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Nazorat qoʻmitasi raisi.

Biografiyasi
------------

Orol dengizining janubiy qirgʻogʻidagi Mo'ynoq tumani Madelinskiy qishlogʻida tavallud topgan. Millati qoraqalpoq. Otasi – Seydanov Jiyemurat (Qaraqalpoqcha Seydan ul Jiyemurat) (1888 – 1975-yil 4-oktyabr). Onasi – Seydanova Ummagulsin (1890—1990). Akasi – Jiyemuratov Uralbay Jiyemuratovich (1935-yil 1-yanvar – 2003-yil 20-noyabr) Turmush oʻrtogʻi – Jiyemuratova Bibixan Ajimurat Qizi (1925-yil 5-may – 2003-yil 11-avgust).

Taʼlimi
-------

1934—1939-yillar tumanidagi oʻrta maktabda tahsil olgan
1948—1950-yillar – Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Qoʻmitasi huzuridagi ikki yillik partiya maktabida oʻqigan
1954—1957-yillar – KPSS Markaziy Komiteti huzuridagi uch yillik Oliy partiya maktabini tamomlagan.

Ulugʻ vatan urushi
------------------

1942-yilda Sovet Armiyasi saflarida xizmat qilgan. 1942-yil 5-iyulda xizmatga chaqiruv olgan. 1942-yil 29-sentyabrda jarohati tufayli harbiy qismni tark etgan, u yerda Volga harbiy okrugining 37-zaxira miltiq diviziyasida Qizil Armiya askari sifatida roʻyxatga olingan. Sovet Armiyasi safidan qaytgach, Moʻynoq tuman komsomol qoʻmitasining ikkinchi kotibi boʻlib ishlagan.
1944—1945-yillarda yana Sovet Armiyasi saflarida xizmat qilgan. Kichik serjant sifatida 1945-yil 8-iyunda Qizil Yulduz ordeni bilan taqdirlangan. U 1945-yil 27-oktyabrda xizmatni tugatib, Kalinin frontining 527-piyoda polki, 2-Belorussiya fronti 5-motooʻqchi polkida kapitan unvoniga erishgan.

Faoliyati
---------

1939—1942-yillarda – hisobchi, keyin Moʻynoq tumani Madelinskiy qishloq Soveti kotibi boʻlib ishlagan.
1945—1946-yillarda Moʻynoq tuman ijroiya qoʻmitasi umumiy boʻlim mudiri.
1946—1947-yillarda – Oʻzbekiston komsomoli Moʻynoq tuman qoʻmitasining birinchi kotibi.
1947-yil avgust – 1948-yil sentyabr – Oʻzbekiston Kompartiyasi Moʻynoq tuman qoʻmitasining birinchi kotibi.
1950—1951-yil sentyabr – Moʻynoq tuman ijroiya qoʻmitasi raisi.
1951—1953-yillarda Oʻzbekiston Kompartiyasi Moʻynoq tuman qoʻmitasining birinchi kotibi.
1953—1954-yillarda Qoraqalpogʻiston Muxtor Sovet Sotsialistik Respublikasi Madaniyat vaziri.
1957-yil – Oʻzbekiston Kompartiyasi Qoraqalpogʻiston viloyat qoʻmitasi maʼmuriy, savdo va moliya organlari boʻlimi boshligʻi.
1957—1959-yillarda Oʻzbekiston Kompartiyasi Qoʻngʻirot tumani qoʻmitasining birinchi kotibi.
1959—1960-yillarda Chimboy tumani ijroiya qoʻmitasi raisi.
1961—1963-yillarda Oʻzbekiston Kompartiyasi Nukus shahar qoʻmitasi birinchi kotibi.
1963—1966 yillarda – Qoraqalpogʻiston viloyat partiya qoʻmitasi va KKASSR Vazirlar Soveti partiya-davlat nazorati qoʻmitasi raisi, bir vaqtning oʻzida viloyat partiya qoʻmitasi kotibi, KKASSR Vazirlar Sovetining oʻrinbosari ham boʻlgan.
1966—1985-yillarda Qoraqalpogʻiston Muxtor Sovet Sotsialistik Respublikasi Xalq nazorati qoʻmitasi raisi.

Manbalar
--------

1. ↑
2. ↑
**Usenbay Baltaniyozov** (1940-yil, Qoraqalpogʻiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi, Oʻzbekiston SSR) — Oʻzbekiston SSR, Qoraqalpogʻiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi, Kegeyli tumanidagi „Xalqobod" sovxozining mexanizatori. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1973). SSR Oliy Kengashining 7 va 8-chaqiriq deputati.

Biografiyasi
------------

Usenbay Baltaniyozov 1940-yilda Qoraqalpogʻiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasining qishloq aholi punktlaridan birida tugʻilgan. Mahalliy qishloq maktabini tugatgach, 1956-yilda Kalinin kolxozida ishlagan. Mexanizatsiya kurslarini tamomlagan. 1958-yildan mexanizator, Kegeyli tumanidagi „Xalqobod" sovxozi mexanizatsiyalashgan boʻlinmasi aʼzosi. 1969-yilda Amudaryo deltasida paxta yetishtiruvchi shu kolxozga mexanizatsiyalashgan brigadaga brigadir etib tayinlanadi .

Usenbay Baltaniyozov brigadasi paxtachilikda yuqori mehnat natijalarini koʻrsatgan. Sakkizinchi besh yillikda (1966—1970) Usenbay Baltaniyozov brigadasi har yili Kegeyli tumani paxtakorlari oʻrtasidagi sotsialistik musobaqada birinchi oʻrinni egallagan. Sakkizinchi besh yillik rejadagi koʻrsatgan mehnat natijalari uchun Usenbay Baltaniyozov Lenin ordeni bilan taqdirlangan..

Keyingi yillarda ham Usenbay Baltaniyozov rahbarlik qilgan jamoa paxta xomashyosini yetishtirish va yigʻib olishda yaxshi natijalarni koʻrsatib keldi. Brigada 1973-yilda davlatga paxta xomashyosi topshirish boʻyicha toʻqqizinchi besh yillik (1971—1975)ning sotsialistik majburiyatini muddatidan uch yil oldin bajardi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1973-yil 10-dekabrdagi farmoni bilan Lenin ordeni hamda „Oʻroq va "Bolgʻa" oltin medali bilan taqdirlangan(18476-son).

SSSR Oliy Kengashining 7 (1966—1970) va 8-chaqiriq (1970—1974) deputati etib saylangan.

### Mukofotlari

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1973).
* Lenin ordeni – ikki marta (04.08.1971; 1973).

Manbalar
--------

1. 1 2  „Балтаниязов Усенбай" (ru). *Герои страны („Heroes of the Country")*.
2. ↑  „Депутаты Верховного Совета СССР VII-го созыва 1966—1970". 27-oktyabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-sentyabr 2022-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Депутаты Верховного Совета СССР. Восьмой созыв. — М. 1970. — С. 45, 547.
* История Узбекской ССР с древнейших времён до наших дней. — Ташкент: изд. Фан, 1974. — С. 558. — 582 с.
* Министерство производства и заготовок сельскохозяйственных продуктов Узбекской ССР. Социалистическое сельское хозяйство Узбекистана. — Ташкент: изд. ЦК Компартии Узбекистана, 1974. — С. 6.

Havolalar
---------

* „Балтаниязов Усенбай" (ru). *Герои страны („Heroes of the Country")*.
**Nitritlar** — nitrit kislota tuzlari. Ishqoriy metallar va ammoniy N.i koʻproq, ishqoriy-yer metallar, qoʻrgoshin va kumush N.i nisbatan kam-roq ishlatiladi. Kaliy, natriy, bariy N.i suvda yaxshi eriydi, kumush, simob, mis N.i esa oz eriydi. N.ning aksariyati spirt, efir va boshqa organik erituvchilarda juda oz eriydigan termik bekaror birikmalar. Faqat ish-qoriy metallarning N.i parchalanmay suyuklanadi, qolganlari 25—300° da parchalanadi. N.ning ajralish jarayoni murakkab boʻlib, parallel va ket-ma-ket reaksiyalarni oʻz ichiga oladi. Asosiy gazsimon ajralish mahsulotlari — NO, NO2, N2 va O2, qattiq moddalar sifatida metall oksidi yoki elementar metall boʻladi. Neytral muhitda N. azot (N)-oksid NO gacha kay-tariladi, kislotali muhitda esa nit-ratlargacha oksidlanadi. Organik galo-genidlar bilan reaksiyaga kirishib organik N. RONO qamda nitrobi-rikmalar hosil qiladi. Sanoatda nit-rozo gazini (NO+NO2 aralashmasi) ishqoriy metallar karbonatlari yoki gidroksidlari eritmalariga yuttirish (absorbsiyalash) yoʻli bilan olinadi. Boshqa metallarning N.i NaNO2 ga metallarning tuzlarini taʼsir ettirib almashinish reaksiyasi yordamida yoki shu metallar nitratlarini qaytarish yoʻli bilan olinadi. Azo boʻyagichlar sintezida, kaprolaktam ishlab chiqarishda, oziq-ovqat konservantlari oʻrnida, rezina ishlab chiqarishda, toʻqimachilik va metallni qay-ta ishlash sanoatida oksidlovchi va kaytaruvchi, amilnitrit C5HnONO va boshqa tibbiyotda qon tomirni kengaytiruvchi modda sifatida ishlatiladi. formulasi HNO2

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Liard daryosi** − Shimoliy Amerika oʻrmonidagi daryo hisoblanib Kanadadagi Yukon va Shimoli-Gʻarbiy hududlar boʻylab oqadi. Pelly togʻlaridan boshlanib, 1115 km boʻylab janubi-sharqqa, Britaniya Kolumbiyasi tomonga qarab choʻzilgan. Bu daryo Qoyali togʻlarning shimolidagi chegarasi hisoblanadi va bu daryo Fort Simpsondagi Makenzi daryosiga qarab oqadi. Liard daryosi Tayga oʻrmonlarining taxminan 277,100 km kvadrat qismini oqirib ketadi.

Geografiyasi
------------

Daryolarning kelib chiqish joyi Quyi Makenzi daryosining chuchuk suvlari ekoregionidir. Yukonda daryo atrofidagi hudud *Liard daryosi vodiysi* deyiladi va Alyaska yoʻli daryoga ulanib ketadi. Bu atrofdagi hudud Liard tekisligi deb ataladi va Yukon-Tanana provinsiyasining bir qismi hisoblanadi. 
Liard daryosi Nahanni buyvollari uchun yoʻl ham sanaladi.

Tarixi
------

Daryoning mahalliy nomi Nêtʼił Tué', ya'ni Kaska tilida „Osilgan daryo"ni bildiradi. Bu nomning tarixi daryoning boshlanish qismi bilan bogʻliqdir. U yerda Kaskaliklar koʻpincha echkilar uchun tuzoqlar qoʻyishgan va daryoning mahalliy nomi mana shu tuzoqlarga aloqadordir.

1. ↑  „Liard River".  Britannica Online Encyclopedia. Qaraldi: 24-yanvar 2008-yil.
2. ↑  *N.C. Larter; J.S. Nishi; T. Ellsworth; D. Johnson; G. More* „Observations of Wood Bison Swimming across the Liard River, Northwest Territories, Canada" (PDF).  Arctic, VOL 56, NO. 4, P. 408-412 (dekabr 2003). Qaraldi: 24-yanvar 2008-yil.
Qaffol Shoshiy maqbarasi
**Qaffol shoshiy maqbarasi** — Toshkent shahridagi meʼmoriy yodgorlik (16-asr); Hazrati Imom (Hastimom) nomi bilan mashhur boʻlgan imom Abu Bakr Muhammad ibn Ali Ismoil Qaffol ashShoshiyga atab, uning qabri ustiga qurilgan. Dastlabki maqbara saqlanmagan. Q.Qaffol Shoshiy maqbarasi meʼmor Gʻulom Husayn tomonidan 1541—42 yillarda chorsi (25×26×5 sm) pishiq gʻishtdan bunyod etilgan. Maqbarachorgoqtarxli (13,3×12,5 m), katta xona va uning toʻridagi sagʻanali xonadan iborat. Katta xona (6×6 m) ning uch tomoni peshtoqli, qoʻsh qavatli gumbaz bilan yopilgan. Bosh peshtoq va uning 2 yonidagi burjlari anʼanaviy usulda. Maqbara burchaklarida 2 va 3 qavatli 8 yoqli va toʻrtburchak tarhli hujralar bor. Eshik tepasidagi kitobada maqbara qurilgan sana, meʼmor va xattotning nomi yozilgan; poygumbazidagi yozuvlar saqlanmagan. Maqbaraning tarzlari bezaksiz, derazalariga panjaralar ishlangan. Maqbara poliga mavjli qilib gʻishtlar yotqizilgan. Q.Qaffol Shoshiy maqbarasi asosida keyinchalik Hazrati Imom majmuasi vujudga kelgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Maykl Jozef Klassen** (1991-yil 20-martda tug'ilgan) - sobiq professional Kanada futboli himoyachisi. U to'rtinchi raundda, 2013-yilgi CFL loyihasida Monreal Alouettes tomonidan umumiy 32-o'rinda bo'lgan va 2013-yil 27-mayda jamoa bilan imzolangan Kalgari Dinos uchun MDH futboli o'ynagan.

Professional faoliyati
----------------------

### Monreal Alouettes

2013-yilgi CFL loyihasida to'rtinchi raund tanlovi bo'lgan Klassen Monreal Alouettes uchun to'rt mavsum o'ynadi, 54 o'yinda maydonga tushdi, 48 himoyachi, sakkizta himoyachi toplari va beshta maxsus jamoalar to'pini to'pladi. 2016-yilgi mavsumdan so'ng yangi shartnoma imzolaydi, yig'in boshlanishidan oldin, 2017-yil 27-mayda Alouettes tomonidan qo'yib yuborildi.

### Kalgari Stampeders

Maykl Klassen o'zining tug'ilgan shahri Kalgari Stampeders bilan Monreal tomonidan qo'yib yuborilgandan kiyin to'rt kun o'tib shartnoma imzoladi. Bir mavsumni Stampeders bilan o'tkazdi va sakkizta o'yinda ishtirok etadi..

### Ottava Redblacks

Klassen Ottava Redblacks bilan 2018-yilning 20-fevralida erkin agent sifatida bir yillik shartnoma imzolagan. 28 himoyachi va to'rtta top bilan yangi martaba rekordlarini o'rnatadi va "Qizil qoralar" 2019-yil 8-fevralda shartnomani ikki yillik uzaytirishga rozi bo'lishdi .2019-yil 18-dekabrda nafaqaga chiqqanlar ro‘yxatiga kiritilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Alouettes ink three from 2013 Draft class". 26-avgust 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-iyul 2013-yil.
2. ↑  Michael Klassen - 2012 Football
3. ↑  *TSN ca Staff.* „Alouettes release Canadian DTs Klassen, Oramasionwu - TSN.ca". *TSN* (30-may 2017-yil). Qaraldi: 8-fevral 2019-yil.
4. ↑  Stamps sign Calgary born Michael Klassen
5. ↑  Ottawa Redblacks sign Canadian DLs Michael Klassen, Daryl Waud
6. ↑  „REDBLACKS ink Klassen to two-year extension" (en). *CFL.ca* (8-fevral 2019-yil). Qaraldi: 8-fevral 2019-yil.
7. ↑  „2019 CFL Transactions". *CFL.ca*. Qaraldi: 23-fevral 2021-yil.

Tashqi havolalar
----------------

* Ottava Redblacks bio Wayback Machine saytida arxivlandi (2018-06-19).
**Maʼmurjon Salimjonovich Toʻxtasinov** (1958.18.11, Oltiariq tumani) — lirik xonanda, Oʻzbekiston xalq artisti (2000). Toshkent madaniyat institutini tugatgan (1986). Oltiariq madaniyat uyida badiiy rahbar, musiqa maktabida oʻqituvchi (1986— 96), "Uzbeknavo" birlashmasi Fargʻona viloyati boʻlimida yakkaxon xonanda (1997-yildan). Ovozi mayin, keng diapazonli, ijro uslubi Fargʻona vodiysi hofizlik anʼanalariga asoslangan. Repertuaridan maqom yoʻllari ("Chorgoh", "Saraxbori Oromijon", "Savti Suvora" va boshqalar), mumtoz ashula va zamonaviy bastakorlar asarlari ("Kucha bogʻi", "Mustahzod", A. Ismoilovning "Gohogoho kelasan", R. Tursunovning "Gʻamzasin" va boshqalar) oʻrin olgan. Ayniqsa, "Bobur" (1990, "Yaxshilik"), "Layli va Majnun" (1993), "Kecha va kunduz" (1995), "Shahzoda va Malika" videofilmlariga aytgan mumtoz va oʻzi bastalagan ashulalari mashxur. Tojikiston, Qozogʻiston, Germaniya kabi mamlakatlarda gastrolda boʻlgan. Ijrolari 2 ta gramplastinka ("Dilrabolar", 1987; "Orzular parvozi", 1988) Oʻzbekiston radiosi fonojamgʻarmasiga yozilgan. Xalqaro Bobur mukofoti sovrindori (1998).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**GameRankings** — bu ingliz tilidagi oʻyinlarni taqriz qilish agregatori. GameRankings 14500 dan ortiq videooʻyinlarga tegishli 315 000 dan ortiq maqolalarni indekslangan. Uning asosiy vazifasi kompyuter oʻyinlarining boshqa saytlardagi sharhlarini kuzatish va ularni birlashtirib, har bir oʻyin uchun oʻrtacha reytingni nashr etish edi. Shunga oʻxshash tizim Metacritic, GameStats va Rotten Tomatoes saytlari tomonidan qoʻllaniladi.

Reytinglar koʻrib chiqish uchun qabul qilingan barcha baholar asosida foiz sifatida eʼlon qilindi. Hisob-kitoblar turli oʻyin saytlari va jurnallaridan olingan. Shu bilan birga, barcha nashrlar emas, balki faqat eng mashhur va obroʻlilar hisobga olinar edi.

Oʻyin oltita umumiy sharhni toʻplaganida, unga maʼlumotlar bazasidagi barcha boshqa oʻyinlar va konsolidagi oʻyinlar bilan taqqoslaganda reyting berildi.

2019-yil dekabr oyida sayt yopilgan vaqtda yettita oʻyinning umumiy reytingi 97 % yoki undan yuqori boʻlgan: *Super Mario Galaxy*, *The Legend of Zelda: Ocarina of Time*, *Super Mario Odyssey*, *Super Mario Galaxy 2*, *The Legend of Zelda: Breath of the Wild*, *Grand Theft Auto IV* va *Grand Theft Auto V*.

2008-yil oktabr holatiga koʻra, sayt maʼlumotlar bazasida 27 000 dan ortiq oʻyinlar yozuvlari mavjud edi.

Yopilishi
---------

2019-yil dekabr oyida sayt asoschilari 20 yillik faoliyatdan soʻng GameRankings yopilishini eʼlon qilishdi. Sayt rasman 2019-yil 9-dekabrda oʻz faoliyatini toʻxtatdi. Yopilgandan soʻng, GameRankings havolalari Metacritic shoʻba saytiga yoʻnaltiriladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Reviews and News Articles - GameRankings". *GameRankings*. 21-mart 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-iyul 2022-yil.
2. ↑  *Plunkett, Luke* „RIP Gamerankings.com". *Kotaku*.  G/O Media (5-dekabr 2019-yil). Qaraldi: 6-dekabr 2019-yil.
3. ↑  „GameRankings home page".  CBS Interactive. 16-oktyabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: октябрь 2008.
4. ↑  *Tyner, Allen and Doyle, Marc.* „Big News from the GameRankings / Metacritic Team" (en). *Gamerankings.com*. 5-dekabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-dekabr 2019-yil.
5. ↑  *Cooper, Dalton.* „Review Aggregate Site GameRankings is Shutting Down". *Gamerant.com* (5-dekabr 2019-yil). 5-dekabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-dekabr 2019-yil.
6. ↑  *Plunkett, Luke.* „RIP Gamerankings.com" (en). *Kotaku* (6-dekabr 2019-yil). 6-dekabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-dekabr 2019-yil.
7. ↑  *Кривов, Кривов.* „GameRanking проиграл войну Metacritic. 20-летний портал закрывают". *GameTech* (6-dekabr 2019-yil). 7-dekabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-dekabr 2019-yil.
8. ↑  *Taylor, Haydn.* „GameRankings to close down after 20 years" (en). *Gamesindustry.biz* (6-dekabr 2019-yil). 10-yanvar 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-dekabr 2019-yil.

Havolalar
---------

• Rasmiy sayt Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-03-01).
**Gruziya Tashqi ishlar vazirligi** (gruzincha: *საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო*, sakartvelos sagareo sakmeta saministʼro)—Gruziyaning jismoniy va yuridik shaxslarining chet eldagi manfaatlarini himoya qilish va targʻib qilish uchun mas’ul boʻlgan davlat organi hisoblanadi. Vazirlikka Gruziya Bosh vaziri tomonidan vazirlar mahkamasi aʼzosi sifatida tayinlanadigan tashqi ishlar vaziri rahbarlik qiladi. Hozirda bu lavozimda 2022-yil 4-apreldan beri Ilya Darchiashvili faoliyat olib bormoqda.

Faoliyat
--------

Gruziya tashqi xizmati-Tashqi ishlar vazirligi, Diplomatik vakolatxonalar va konsullik xizmatlari Gruziya Konstitutsiyasi, Tashqi siyosat strategiyasi hamda Milliy xavfsizlik konsepsiyasida mustahkamlangan asosiy milliy manfaatlar va qadriyatlariga xizmat qiladi. Vazirlik mamlakat xavfsizligi va xalqaro maqomini oshirish hamda globallashib borayotgan dunyoda uning manfaatlarini ilgari surish maqsadida Gruziyaning tashqi siyosatini olib boradi.

Tarixi
------

### Gruziya Demokratik Respublikasi

Evgeni Gegechkori
Tashqi ishlar vazirligi 1918-yil 26-mayda, Gruziya oʻz mustaqilligini eʼlon qilgan kuni tashkil etilgan. Natijada chet ellarda diplomatik ishlarni olib borish uchun zarur boʻlgan tashqi ishlar komissiyalari, diplomatik vakolatxonalar va boshqa tuzilmalar tuzildi. Akaki Chkhenkeli siyosiy lider sifatida birinchi tashqi ishlar vaziri boʻlgan. 1918-yil noyabrda Evgeniy Gegechkori tashqi ishlar vaziri etib tayinlandi.

Tashqi ishlar vazirligi Gruziya Demokratik Respublikasining asosiy tashqi siyosat agentligi boʻlgan. U hukumat nomidan diplomatik muzokaralar olib borgan. Vazirlik parlamentga hisobdor boʻlgan. Vazirlik xodimlari soni 50 kishidan oshmagan va uning tuzilmasi quyidagicha boʻlgan :

* **Tashqi ishlar vaziri**–vazirlik direktori, direktor oʻrinbosari, yuridik maslahatchisi, vazirning kotibi hisoblanadi.
* **Kadrlar boʻlimi**–vazirning kadrlar boʻlimi boshligʻi, mas’ul kotib, haydovchi.
* **Siyosiy boʻlim**–boʻlim boshligʻi, Yevropa boʻlimi boshligʻi, Osiyo boʻlimi boshligʻi, boʻlimlar, idoralar masʼul kotiblari va tarjimonlar.
* **Umumiy boʻlim**–boʻlim boshligʻi, mas’ul kotib va ​​uning yordamchisi, kantsler.
* **Axborot byurosi**–boʻlim boshligʻi, mas’ul kotib, kantsler va tarjimonlar.

Tashkiliy tuzilma
-----------------

### Tashqi ishlar vaziri

Tashqi ishlar vaziri vazirlikning bosh ijrochi direktori va Gruziya Bosh vaziriga bevosita hisob beradigan va maslahat beradigan Vazirlar Mahkamasi aʼzosi hisoblanadi. Vazir butun vazirlik va uning xodimlarini tartibga soladi va nazorat qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო - წლიური ანგარიშები". *mfa.gov.ge*. 17-mart 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-sentyabr 2020-yil.
2. ↑  „Akaki Ckhenkeli" (en). *Akaki Ckhenkeli*. Qaraldi: 22-sentyabr 2020-yil.
3. ↑  „საგარეო საქმეთა სამინისტრო (1918-1921) - NPLG Wiki Dictionaries". *www.nplg.gov.ge*. Qaraldi: 22-sentyabr 2020-yil.
**Oʻtror mudofaasi** — moʻgʻullar istilosi davrida Xorazmshohlar davlatiga qarashli Oʻtror shahrini qahramonona mudofaa qilinishi (1219-yil sentabr — 1220-yil mart). Muhammad xorazmshohning Oʻtrordagi noibi Inolchiq tomonidan moʻgʻul savdogarlarining oʻldirilishi va mol-mulklarining musodara etilishi (1218-yil) Oʻrta Osiyoga istilochilik yurishini boshlash uchun Chingizxonga bahona boʻlgan. 1219-yil sentabrda moʻgʻullar shaharni qamal qilishga kirishganlar. Inolchiq ixtiyorida shahar mudofaasi uchun 20 ming kishilik qoʻshin bor edi. Shuningdek, Muhammad xorazmshoh Oʻtrorga Qoracha hojib boshliq 10 ming askarni koʻmak uchun joʻnatgan edi. Shaharni osonlik bilan egallash mushkulligini fahmlagan Chingizxon oʻgʻillari Chigʻatoy va Oʻqtoy boshchiligidagi qoʻshinlarining bir qismini qoldirgan. Shundan soʻng lashkarining asosiy kuchlarini 3 qismga boʻlgan: birini u katta oʻgʻli Joʻjixon boshchiligida Oʻtrordan shimolidagi Jand va Barchinligʻkentni boʻysundirishga yuborgan, ikkinchisini — Uloq noʻyon va Suketu cherbi boshchiligida Oʻtrordan janubidagi Banokat bilan Xoʻjandni bosib olishga joʻnatgan. Oʻzi esa kichik oʻgʻli Tuli va mashhur Jebe noʻyon va Subutoy bahodirlar bilan Buxoroga qarab yurgan. Manbalarga koʻra, Oʻtror qamali 5 oy davom etgan. Moʻgʻullar shaharga oqib kiruvchi ariqlarni koʻmib tashlashgan, manjaniqlardan shaharga qarata tosh va yonuvchi moddalar irgʻitganlar, qoʻrgʻon atrofidagi xandaqlar tuproq hamda shox-shabbalar bilan toʻldirilgan, devorlar ostidan lahimlar qazilgan, tevarakatrofdagi dovdaraxtlar kesilib, uzun, ulama qamal shotulari yasalgan.

Oʻtror mudofaasi davrida nafaqat qamaldagilar, balki moʻgʻullar ham katta talafot koʻrishgan. Qamaldagilarning safi kundan kun siyraklashib, oziq-ovqat tanqisligi kuchaygan. Oʻtror mudofaasining eng ogʻir paytida Qoracha hojib shaharni moʻgʻullarga topshirishni taklif qilgan, ammo Inolchiq bu taklifni rad etgan. Shunda Qoracha hojib oʻziga qarashli 10 ming askari bilan Soʻfiyxon (Soʻfixona) darvozasidan chiqib moʻgʻullarga taslim boʻlgan. Biroq xiyonatkorlikni moʻgʻullar ham kechirishmagan, ular Qoracha hojib va uning askarlarini qatl etishgan. Moʻgʻul qoʻshini manjaniq va arrodalar yordamida shahar devorlaridan raxnalar ochib ichkariga yopirilib kirgan. Inolchiq 20 ming askari bilan shahar ichidagi mustahkam qalʼaga kirib olib, yana 1 oy davomida son jihatdan oʻzidan bir necha yuz barobar ortiq gʻanim bilan qahramonona jang qilgan. Chigʻatoy Inolchiqni tiriklayin ushlashni buyurgan. Chigʻatoy va Oʻqtoy uni qoʻlga olib Samarqandga Chingizxon huzuriga keltirganlar. Oʻtror mudofaasi rahbari beshafqat qatl etilgan.

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Finlandiya — Yaponiya munosabatlari** (fin: *Japanin ja Suomen suhteet*, yaponcha: *日本とフィンランドの関係*) — Finlandiya va Yaponiya oʻrtasidagi ikki tomonlama diplomatik munosabatlar.

Tarixi
------

Finlandiya va Yaponiya oʻrtasidagi diplomatik aloqalar Yaponiyaning 1919-yil 23-maydagi Finlandiya suverenitetini tan olishiga javoban 1919-yil 6-sentyabrda oʻrnatilgan.

1936-yilda Xelsinkida Yaponiya elchixonasi ochildi. Ikkinchi Jahon urushi paytida Yaponiya va Finlandiya Axis va ularning ittifoqchilari tomonida kurashganlar. 1944-yil 19-sentyabrda Finlandiya hukumati Ittifoqdosh davlatlar bilan tinchlik shartnomasini imzoladi va Axis davlatlari hamda ularning ittifoqchilari bilan diplomatik munosabatlarni tugatdi.

Ikkinchi jahon urushidan keyin ikki davlat oʻrtasidagi diplomatik munosabatlar 1952-yilda konsulliklar darajasida tiklandi (Sigeto Aburabashi va Ryuxey Xonda Yaponiyaning ketma-ket bosh konsullari boʻlishgan). 1957-yil 8-martda elchixona darajasida aloqalar oʻrnatildi.

Finlandiyaning Tokioda elchixonasi va Osaka shahrida faxriy bosh konsulligi hamda Sapporo, Nagoya va Kitakyushu shaharlarida bir qator faxriy konsulliklari mavjud.

1987-yilda Yaponiya Bosh vaziri Yasuxiro Nakasone birinchi marta Finlandiyaga tashrif buyurdi. 2010-yilda Finlandiyaga Yaponiya imperator saroyi vakili malika Takamado tashrif buyurdi.

2017-yil 10-iyul kuni Finlandiya mustaqilligining 100 yilligini nishonlash munosabati bilan Yaponiya Bosh vaziri Shinzo Abe va uning rafiqasi mamlakatga tashrif buyurdi.

2019-yil yanvar oyida Yaponiya va Finlandiya oʻrtasida diplomatik munosabatlar oʻrnatilganining 100 yilligi sharafiga Sapporoda (Xokkaydo) qor haykallari festivalida Xelsinki soborining qor nusxasi Yaponiyaning oʻz-oʻzini mudofaa qilish kuchlari tomonidan yasaldi.

2019-yil 2-iyuldan 5-iyulgacha valiahd shahzoda Akishino va uning rafiqasi malika Kiko Finlandiyaga tashrif buyurib, Finlandiya prezidenti Sauli Niinistyo va uning rafiqasi Jenni Xaukio bilan prezidentning Kultaranta yozgi qarorgohida uchrashdi.

Yaponiyaning Finlandiyada elchisi **Kazuxiro Fujimura** (2022-yildan), Finlandiyaning Yaponiyada elchisi **Pekka Orpana** (2018-yil 1-sentyabrdan) vakillik qilmoqda.

Turizm
------

*Visit Finland* maʼlumotlariga koʻra, yaponlar 2015-yilda Finlandiya mehmonxonalarida 203 mingdan ortiq tunab qolishgan va 80 million yevrodan ortiq mablagʻ sarflaganlar. Xelsinkidan keyin Yaponiyadan kelgan sayyohlarni Laplandiya mintaqasi va Qutb yogʻdusi jalb qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Синдзо Абэ: Финляндию и Японию сближают Joulupukki и муми-тролли".  YLE. 21-oktabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-iyul 2017-yil.
2. ↑  „Pekka Orpana is the new Ambassador to Tokyo" (inglizcha) (14-avgust 2018-yil). 1-sentabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-sentabr 2018-yil.
3. ↑  „Финляндия привлекает японских туристов".  YLE. Qaraldi: 15-iyul 2017-yil.

[*sayt ishlamaydi*]

Havolalar
---------

* „Japan’s relations with Finland 1919-1944" (inglizcha). Qaraldi: 7-avgust 2017-yil.



* „日本・フィンランド二国間関係" (yaponcha). Qaraldi: 8-avgust 2017-yil.