**Amaravati** (Hindistonton obidasi) — Hindistonning Andxra Pradesh shtatining *amaldagi* hukumat qarorgohi. Hindistonning Guntur tumanidagi Krishna daryosi bo'yida joylashgan.

Hindistonning Bosh Narendra Modi 2015-yil 22-oktabr kuni Uddandarayunipalem qishlog‘ida bo‘lib o‘tgan tantanali tadbirda bu inshootga poydevor toshini qo‘ydi. 

Amaravati 2200 yildan ko'proq vaqt oldin tashkil etilgan bo'lib, poytaxt sifatida xizmat qilgan.Keyinchalik Amaravati buddistlarning muqaddas ta'lim maskani bo'lgan. Britaniyalik Raj davrida ko'plab qadimiy Buddist yodgorliklari Britaniya va Hindistonning boshqa muzeylariga olib ketilgan. 

Andxra-Pradesh Bosh Vazirining idorasi 2016-yil aprel oyidan beri Velagapudi shahridan turib ishlaydi. Andxra-Pradesh qonun chiqaruvchi organi Haydarobodda 2017-yil martigacha Velagapudi shahrida yangi qurilgan muvaqqatqonunchilik binolariga ko‘chirilgunga qadar qoldi.

Etimologiya
-----------

"Amaravati" nomi Satavahana sulolasining qadimiy poytaxti bo'lgan tarixiy Amaravati qishlog'idan olingan hisoblanadi. Guntur, Vijayavada, shuningdek Tenali shaharlari Amaravatining asosiy shaharlari sanaladi.

*Amaravati nomi* so'zma-so'z tarjimada "o'lmaslar uchun joy" deb tarjima qilinadi. U ilgari *Dhanyakataka sharafiga shu nom bilan atalgan bo'lib,bu yerda* Shakyamuni Budda Kalachakra Dxarmaning yurak mohiyatini shaklini Shambala shohlariga iqtibos keltirish kerak edi.

Tarix
-----

 

Southern India, Andhra Pradesh, Amaravati, Satavahana Period – Veneration of the Buddha as a Fiery Piller – 1943.72 – Cleveland Museum of Art Janubiy Hindiston, Andxra-Pradesh, Amaravati, Satavahana davri - Buddani olovli ustun sifatida hurmat qilish - miloddan avvalgi 100 yil. AD 200 - Klivlend san'at muzeyi, Ogayo(Ohio), AQSh
Ilgari "Dhanyakatakam" nomi bilan tanilgan Amaravati obidasi Andxra Pradeshning madaniy merosi va tarixi uchun muhim shahardir. Uning tarixi miloddan avvalgi 2-asrga borib taqaladi va u eng qadimgi Hindiston imperiyalaridan biri bo'lib, Andxra-Pradeshning ajdodlari sulolasining ( Andhras ) poytaxti bo'lgan. Satavahalar sulolasi Andxra Pradesh davrida mashhur bo'lib, ular ushbu mintaqada TeluguYangi yili( Ugadi ) festivalini tashkil qilgan. Ularning asosiy tili Brahmi skriptidan foydalangan tartibda yozilgan Prakrit edi, bu Telugu tili skripti uchun asos sifatida xizmat qiladi. Ular bugungi kunga kelib, bu mintaqadagi ko'plab yozuvlarda uchraydigan ushbu Prakrit tilida juda ko'plab tangalar chiqardilar. Bu davrda buddizm amaliyoti, Buddizm dini barchaga ustunlik qilgan hisoblanadi. Bu davrda mintaqada buddizmning tarqalishi uchun qisman sulola javobgar bo'lgan.

Shahar ham bir vaqtlar Mahayana buddizmining muqaddas yer bo'lgan. Shaharda vaqt o'tishi bilan vayron bo'lgan Mahachaitya (shuningdek, Amaravati Stupa nomi bilan ham tanilgan) deb nomlanuvchi katta buddist stupa bo'lgan, ammo u vaqt o'tishi bilan vayron bo'lgan. Bu, shuningdek, deyarli barcha Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlaridan ko'plab buddist izdoshlari tashrif buyuradigan buddist ta'lim va san'at markazi edi. Buni amaldagi Amaravati Stupa, juda ko'p buddist yozuvlari, haykallari va mamlakatdagi Gautam Budda me'morchi;il haykalidan ko'rish mumkin.Ammo ming afsuslar bo'lsinki, mintaqadagi boshqa ko'plab qadimiy Amaravati buddist marmarlari va buddist yodgorliklari davr o'tishi bilan, vaqt o'tishi bilan vayron qilingan va ularning ba'zilari Britaniya hukmronligi davrida Chennay muzeyi va Britaniya muzeyiga eksport qilingan, bugungi kunda u yerda ko'rish mumkin bo'lgan Ohaktosh marbellaridagi haykallarda ko'plab buddist san'ati, yozuvlar va buddist stupalar bayram sifatida xizmat qiladi. Shahar Nagarjuna Konda bilan birga butun Hindiston va Andxra Pradeshda buddizmning eng boy muqaddas joylaridan biri sifatida qaraladi.

Mamlakatning hozirgi poytaxt hududi ham 2200 yil oldin o'zining birinchi qonunchiligini qayd etganligi bilan tarixiy ahamiyatga molik. Hozirgi poytaxt hududiga qadimgi Amaravati obidasi kiradi. Hudud Nizamobodda tashkil etilishidan oldin Maurya, Satavahanas, Ikshvakus, Vishnukundina, Pallavalar, Cholas, Kakatiyas, Dehli sultonligi, Musunuri Nayaks, Baxmani sultonligi, Vijayanagara imperiyasi, Golkonda sultonligi va Mug'allar imperiyasi tomonidan boshqarilgan. U 1750-yilda Fransiyaga berilgan, ammo 1759-yilda inglizlar tomonidan qo'lga olingan. Guntur 1768-yilda Nizomatga qaytdi, lekin 1788-yilda yana Britaniyaga berilgan. U qisqa vaqt ichida Haydar Ali tomonidan ishg'ol qilingan. Keyin uni Vasireddi Venkatadri Nayudu boshqargan. U Britaniya mustamlakasi davrida Madras prezidentligining bir qismi edi.

2014-yilda Andxra-Pradeshni qayta barpo etish to‘g‘risidagi qonunga ko‘ra, Haydarobod shahri Andxra-Pradeshning bifurkatsiyasidan keyin yangi tashkil etilgan Telangana shtatining poytaxti bo‘ldi. Ammo, Haydarobod o'n yildan ortiq bo'lmagan muddatga har ikki mamlakatning qo'shma poytaxti bo'lib qoladi. Umumiy qilib aytganda, Amaravati Andxra Pradesh poytaxti sifatida xizmat qilish uchun qurilmoqda. 

Shaharning poydevori 2015-yil 22- oktyabrda Uddandarayunipalem shahrida tashkil qilingan. Hindiston Bosh vaziri Narendra Modi ; Andhra Pradesh shahri bosh vaziri N. Chandrababu Naidu ; Hindistonning vitse-prezidenti va Rajya Sabha Muppavarapu Venkaya Naidu raisi, shuningdek, gubernator ESL Narasimxon ; Yaponiya iqtisodiyot savdo va sanoat vaziri Yosuke Takagi ; va Singapurning Savdo va sanoat vaziri S. Isvaran shaharga poydevor qo'yishdi. 

2020-yilning avgust oyida Andxra-Pradesh Qonunchilik Assambleyasi Andxra-Pradesh shtatining markazsizlashtirish va barcha hududlarni inklyuziv rivojlantirish, qamrab olish toʻgʻrisidagi qonunni 2020-yilda qabul qildi. Uning qoidalariga ko'ra, Visakxapatnam ijro etuvchi (ijroiya) poytaxt hisoblanadi, Amaravati va Kurnool esa munosib ravishda qonun chiqaruvchi va sud poytaxtlari bo'lib xizmat qiladi. Ammo bu qaror Amaravati fermerlarining keng ko'lamli noroziliklariga keltirib chiqardi. Ushbu aktga Andxra-Pradesh Oliy sudida e'tiroz bildirildi, u sud tinglovini yakunlamaguncha status-kvoni saqlab qolish haqida buyurdi. 2021-yil 22-noyabrda YS Jagan Moxan Reddi boshchiligidagi hukumat aktni bekor qildi.

Geografiyasi
------------

 
Shahar Guntur tumanida, Krishna daryosi bo'yida qad rostlamaqda. Shahar 10 kilometr (6.2mi) Vijayavadadan janubi-g'arbda, 25 kilometr (16mi) Gunturdan shimolda, 45 kilometr (28mi) Tenali janubi-sharqida, Hindistonning Andxra- Pradesh shtatidagi Andhra qirg'oq mintaqasining Koromandel qirg'og'ini o'rab olgan. 
 

 APCRDA ofisida. Amaravati 3D eskiz xaritasi
Andxra-Pradesh shtatining o'n uchinchi bosh vaziri N. Chandrababu Naidu Amaravatini Hindistonning odamlariga yo‘naltirilgan toza, barqarorlik va yashashga qulaylik tamoyillari zaminida qurilgan aqlli shahar hamda dunyodagi eng baxtli shahar bo‘lishini reja qildi. Chizma taxtasidagi innovatsion xususiyatlar qatorida shahar atrofidagi navigatsiya kanallari va Krishna daryosidagi orolga ulanish tasviri mavjud. Hukumat shaharni rivojlantirish uchun AQSh$2–4 billion sarmoya kiritishni nazarda tutgan. 

Shaharning 51% i yashil maydon hamda 10% i suv havzalariga ega bo'lishi uchun mo'ljallangan bo'lib, uy yerda eng mashhur binolarni joylashtirish rejasini ilgari surganlar. U Singapur namunasi bo'lib, bosh rejani Singapur hukumati tomonidan tayinlangan ikkita maslahatchi tayyorlaydi. Keyin shaharga xalqaro tus berish uchun boshqa xalqaro maslahatchilar va arxitektorlar jalb qilinishi rejalashtirilgan.

Shaharning qurilishini rejalashtirish
-------------------------------------

 APCRDA ofisida Amaravatining 3D modeli
Model view of Amaravati in APCRDA office APCRDA ofisida Amaravati shahrining namunaviy ko'rinishi
Andxra-Pradesh Shtat Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 1-sentabrdagi majlisida poytaxtni shtatning markaziy qismida, Vijayavada yonida barpo etish hamda 3 mega shahar va 14 ta aqlli shahar bilan shtatning markazlashmagan rivojlanishiga yo‘naltirilishi to‘g‘risida qaror qabul qilindi. Shtat hukumati Krishna daryosining janubiy qirg'og'idagi Vijayavada, shuningdek, Guntur shaharlari o'rtasida Prakasam to'siqning yuqori oqimidagi Poytaxt hududini aniqladi. Amaravati poytaxti 217,23 km 2 maydonga ega hamda Guntur tumanidagi 3 mandalda (Thullur, Mangalagiri va Tadepalli) 25 ta qishloqqa tarqalgan. Poytaxt hududidagi 25 ta qishloqda 27 000 ga yaqin xonadonda 1 million atrofida aholi istiqomat qiladi. bundan tashqari eng yaqin shaharlar Vijayavada 30 km masofada joylashgan va Guntur 18 km masofada tashkil etilgan. Shuningdek eng yaqin temir yo'l stantsiyasi - Tadepalli yaqinidagi Canal temir yo'l stantsiyasi hamda eng yaqin aeroport - Gannavaram, u 22 km masofada joylashgan. Shahar 217km 2 maydondan ortiq yoyilishi rejalashtirilgan, shuningdek, umumiy qiymati 553,43 milliard. Poytaxt Hududini Rivojlantirish Agentligiga (CRDA) tegishli bo'lib, shundan atigi 126 milliard davlat hissasi (o'z kapitali 66,29 milliard hamda qo'llab-quvvatlovchi grant 59,71 milliard) 8 yilga mo'ljallangan. 2018-yilning aprelidan boshlab 2026 yil-martigacha (2018–2019 yillarda 5 milliard hamda keyingi olti yil uchun yiliga 18 milliard, shuningdek, 2025–2026 yillarda 13 milliard miqdorda mablag' yo'naltirilgan ). 

Andxra-Pradesh poytaxt mintaqasini rivojlantirish boshqarmasi (APCRDA)| **Shahar hududi tafsilotlari:** | **Yerdan foydalanish** |
| Yo'llar, kommunal xizmatlar, bog'lar, tabiiy oqimlar, suv havzalari | 27,885 akr |
| Turar-joy maydoni uchun yer uchastkalari (fermerlar) uchun ajratilgan | 11,826 akr |
| Hozirda CRDAga tegishli bo'lgan boshqa ishlanmalar ehtiyojlari uchun | 14037 akr |
| CRDA yurisdiktsiyasi ostidagi umumiy maydon | 53,748 akr |

Amaravati shahridan foydalanish| Yerdan foydalanish | Maydoni (kv. km) | **%** |
| --- | --- | --- |
| Aholi yashash joyi | 60,77 | 27.9 |
| Tijorat | 20.99 | 9.34 |
| Ommaviy va yarim ommaviy | 11.49 | 5.29 |
| Ochiq joylar va dam olish | 52.78 | 24.29 |
| Sanoat | 12.26 | 5.64 |
| Suv ob'ektlari | 25.78 | 11.87 |
| Yo'l harakati va transport | 23.04 | 10.61 |
| Madaniy meros | 0,15 | 0,07 |
| Urug'lik kapitali | 10.67 | 4.91 |
| Jami | 217.23 | 100 |

Hukumatning hissasi CRDA tomonidan 2037-yildan keyin to'lanishi kerak. Oxir oqibat, shtat yoki ittifoq hukumatlari shaharni qurish uchun hech qanday xarajat qilmaydi, ammo to'liq turli xil rivojlanish sxemalari uchun yerlarni sotishdan tushgan daromadlar (171,51 milliard ), ajratilgan miqdor, kreditlar hamda mahalliy soliqlar (2037-yilga kelib 146,41 milliard ) nomidan moliyalashtiriladi. Shtat, shuningdek, ittifoq hukumatlari yiliga 120 milliard daromad olishlari kutilmoqda, shundan faqat davlat tovar hamda xizmatlar solig'i (mamlakat GST) yiliga 60 milliardni tashkil qiladi. Butun shaharning qurilishi davlat hukumatining ma'naviy ko'magida kreditlar va yer sotish hisobiga o'zini-o'zi moliyalashtirish hisobiga rejalashtirilgan. CRDA 2037- yilga kelib shahardagi umumiy xarajatlarni qondirgandan keyin 333 milliard sof ortiqcha daromad olinishi rejalashtirilmoqda. Shtat hukumatining hamda uning xodimlarining turar joyi uchun zarur bo'lgan jahon darajasidagi ob'ektlarni taqdim etishga mo'ljallangan Amaravati hukumat majmuasi ham CRDA loyihasining tarkibiy qismidir. Amaravatidagi avtobus tezkor tranzit tizimi (BRTS) qo'shni Vijayavada hamda Guntur shaharlari bilan jahon miqyosidagi yo'l tarmog'i orqali bog'lanish uchun ham bu CRDA loyihasining bir qismidir. Hozirda Amaravati hukumat majmuasi ham, BRTS ham mablag' xarajatlar bilan 140 milliard bo'lishi reja qilingan.

Vaqt jadvali
------------

Permanent Secretariat Tower 5 under construction in Amaravati Amaravatida 5-minorasi qurilayotgan doimiy kotibiyat minorasi, 2019- yil aprel
Amaravati Secretariat in Velagapudi Velagapudidagi Amaravati kotibiyati
Raft foundation works of Andhra Pradesh secretariat in Amaravati Amaravati shahridagi Andhra Pradesh kotibiyatining rafta poydevori ishlari
Government complex under construction near Rayapudi Rayapudi yaqinida qurilayotgan hukumat majmuasi
Construction equipment at Government complex in Amaravati (January 2019 Amaravatidagi hukumat majmuasida qurilish uskunalari (2019- yil yanvar)
NGO housing under construction in Amaravati (March 2019) Amaravatida NNT uylari qurilmoqda (2019- yil mart)
Constructions along seed access road Urug'larga kirish yo'li bo'ylab qurilishlar
### Holat

2019-yilda yangi shtat hukumati atigi 500 million funt sterling miqdorida byudjet ajratdi hamda oldingii Naidu hukumati tomonidan boshlangan qurilish o'rtasida hamma ishlaydigan loyihalarni darhol to'xtatdi. Amaravati loyihasi muddati ko'rinmagan holda sezilarli darajada sekinlashishiga sabab bo'ldi. 

2020-yil holatiga binoan, Amaravatining Andxra-Pradeshning yagona poytaxti sifatida taqdiri muvozanatda,sababi amaldagi YSRCP hukumati poytaxtning Ijroiya va Sud qismlarini mos ravishda Visakxapatnam va Kurnoolga ko'chirishni taklif qildi. Hukumatning mazkur qaroriga muvofiq viloyat fermerlarining 644 kundan buyon norozilik bildirishlari davom etmoqda. Agitatorlar hali ham bosh vazir tayinlanishini ishonchli yechim sifatida kutmoqda.

Hukumat va siyosat
------------------

 Guntur va Krishna tumanlarida tarqalgan Andxra-Pradesh poytaxti mintaqasidagi Amaravati xaritasi
### Ma'muriyat

Amaravati - bu shahar xabardor qilingan hudud hamda uning shaharsozlik, shuningdek rejalashtirish faoliyati Amaravati Development Corporation Limited hamda Andhra Pradesh Capital Region Development Authority (APCRDA) tomonidan ushbu loyihalar amalga oshiriladi. Velagapudidagi Andhra Pradesh kotibiyati shtat hukumati xodimlari uchun ma'muriy blok hisoblanadi. 

Andhra Pradesh Secretariat Velagapudi Velagapudidagi Andxra Pradesh kotibiyati
APCRDA shahar ustidan o'z yurisdiktsiyasiga ega Andxra-Pradesh poytaxti mintaqasini qamrab olgan konturbatsiya hisoblanadi. Poytaxt 217,23 km.kv (83.87 mi) maydonda joylashgan hamda uchta mandaldan, ya'ni Mangalagiri, Tullur,shuningdek Tadepalledan iborat qishloqlarni (shu jumladan ba'zi qishloqlarni ) o'z ichiga oladi. Urug'lik kapitali 16,94 km.kv (6.54 mi )maydonga tarqalgan. 

Quyidagi jadvalda poytaxtning bir qismi bo'lgan tegishli mandallar ostida aniqlangan qishloq hamda qishloqlar ro'yxati keltirib o'tilgan. 

| Mandal | Aholi punktlari |
| --- | --- |
| Thullur mandali | Abbarajupalem, Ainavolu, Ananthavaram, Borupalem, Dondapadu, Kondarajupalem (aholisi kamaygan), Lingayapalem (jumladan, Modugulankapalem qishloqlari ), Malkapuram, Mandadam ( Tallayapalem qishlog'i ), Nekkallu, Veneduyadan Vetchurupalayu, Sakallu, Nelapaduya , Ratçurupalu , |
| Mangalagiri mandali | Krishnayapalem, Nidamarru, Kuragallu (shu jumladan Nerukonda qishloqlari ), Nowlur (jumladan, Yerrabalem va Bethapudi qishloqlari ) |
| Tadepalle mandali | Penumaka, Tadepalle (M) (qism) (Nulakapet, Dolas Nagar va boshqalar). ), Undavalli |

*Eslatmalar:*

* M - munitsipalitet
* Qavs ichidagi nomlar tegishli aholi punktidagi qishloq ro'yxatlari.

Til va din
----------

Amaravati aholisi, asosan, telugu tilida so'zlashadigan insonlar, shuningdek, ba'zi urdu va boshqa ozchilik qismidir. Telugu tili shaharning rasmiy tilidir. Hindular juda katta ko'pchilikni tashkil qiladi, lekin bu yerda musulmonlar, nasroniylar hamda buddistlar ham mavjud. Diniy joylarga Amaralingeswara Swamy Temple va Amaravati merosi majmuasidagi Amaravati stupa kiradi.

Iqtisodiyot va infratuzilma
---------------------------

Shtat hukumati dastlab shahar qurilishi uchun Singapurda joylashgan Ascendas-Singbridge hamda Sembcorp Development konsortsiumini barpo etish tashabbusi bilan chiqdi. Shahar infratuzilmasi 7–8-yillarda rivojlantirilishi kerak edi, yillar bosqichma-bosqich, taxminiy qiymati 33,000 million, Housing and Urban Development Corporation Limited (HUDCO) dan 7,500 million, Jahon bankidan 500 million dollar hamda Hindiston hukumatidan 2,500 million,shundan 1,500 million ajratilgan. 

2019-yilning iyul oyidan boshlab Jahon banki Amaravati uchun moliyalashtirishni to'xtatdi. 2019-yilning sentyabr oyidan boshlab esa Ascendas-Singbridge va Sembcorp Development konsortsiumi ham loyihadan chiqdi. 2019-yilda faqat shtat hukumati tomonidan ajratilgan 500 million byudjeti bilan Amravati loyihasi sezilarli darajada sekinlashdi va oxirgi muddat ushbu loyiha amalda ko'rinmadi. 

Moliya, adliya, sog'liqni saqlash, sport, ommaviy axborot vositalari hamda elektronikadan iborat to'qqizta mavzuli shaharlar; Norman Foster, Hafeez Contractor, Reliance Group, shuningdek, NRDC-India tomonidan ishlab chiqilgan hukumat binolari shahar ichida qurilishi rejalashtirilgan. Mangalagiri IT parkida 75 million AQSH dollar sarmoyasi bilan Osiyoda o'ziga xos to'rtinchi yirik Pi ma'lumotlar markazi va Pi Care Services, sog'liqni saqlash BPO,  ochildi. HCL Technologies, IT firmasi Amaravatida o'z markazlaridan birini tashkil qiladi. 

BRS Medicity 1,8 milliard dollar sarmoya bilan Amaravatiga keladi. Shtat poytaxtining bir qismi boʻlgan Mangalagiri mandalida ishlab chiqarilgan Mangalagiri sarilari hamda matolari Andxra-Pradeshdagi geografik koʻrsatkichlardan biri sifatida roʻyxatga olingan.

Ta'lim
------

Acharya Nagarjuna University Acharya Nagarjuna universiteti
**Kollejlar va universitetlar**

Shahar chegaralarida davlat tomonidan moliyalashtiriladigan universitetlar mavjud:

* Acharya Nagarjuna universiteti
* Guntur tibbiyot kolleji
* Acharya NG Ranga qishloq xo'jaligi universiteti
* Krishna universiteti
* NTR Sog'liqni saqlash fanlari universiteti doktori
* Milliy dizayn instituti
* Rajiv Gandi bilim texnologiyalari universiteti, Nuzvid
* Butun Hindiston tibbiyot fanlari instituti, Mangalagiri

Shahardagi xususiy va avtonom kollejlarga quyidagilar kiradi:

* KL universiteti
* Vignanning fan, texnologiya va tadqiqot fondi
* Andhra Loyola kolleji
* SRM universiteti, Andhra Pradesh
* Vellore texnologiya instituti
* Siddhartha tibbiyot kolleji
* Gudlavalleru muhandislik kolleji
* NRI Tibbiyot fanlari akademiyasi
* Andhra xristian kolleji
* Vasireddi Venkatadri texnologiya instituti
* Katuri tibbiyot kolleji

Amrita universiteti, Amiti universiteti va Hindiston-Buyuk Britaniya Sog'liqni saqlash instituti (IUIH) singari xususiy institutlar London King's College bilan hamkorlikda Amaravatida rejalashtirilgan..2018- yilda Ainavolu yaqinida shaharning birinchi menejment instituti Ksavye boshqaruv maktabi qurilayotgan edi.

Turizm
------

Night view of Prakasam Barrage Prakasam barajining tungi ko'rinishi
Krishna daryosi qirg'og'ida hamda tabiiy sayohatlar, shuningdek, meros joylari o'rtasida joylashgan shaharda bir nechta sayyohlik joylari mavjud:

* Dhyana Budda haykali
* Amaravati stupa
* Arxeologiya muzeyi, Amaravati
* Amaralingeswara ibodatxonasi
* Undavalli g'orlari
* Bhavani oroli
* Kondapalli qal'asi
* Kanaka Durga ibodatxonasi
* Prakasam baraji
* Kondaveedu qal'asi

Transport
---------

APSRTC Amaravati bus APSRTC Amaravati avtobusi
Andhra Pradesh Davlat Avtomobil transporti korporatsiyasi (APSRTC) tomonidan Pandit Neru avtovokzalidan hamda NTR avtovokzalidan, Tenali avtovokzalidan boshqariladigan avtobuslar hududni munosib ravishda Vijayavada, shuningdek, Tenali, Guntur bilan bog'laydi.

Hukumat boshqa ommaviy transport vositalarini, masalan, monotemiryo'l, avtobus tez tranzit tizimi (BRTS), shuningdek, tramvay yo'llarini o'rganishi kerak. APSRTCning shimoliy hamda janubiy ikkita yangi omborini qurish taklif qilinmoqda. Avtorikshalar poytaxt hududida qisqa masofalarga ham ishlaydi. 

### Havo

NTR Amaravati xalqaro aeroporti barcha Andhra Pradesh poytaxti mintaqasiga xizmat qiladi.

### Yo'llar

Kurnool va Kadapa Feeder Roads tomonidan qo'llab-quvvatlanadigan Amaravati-Anantapur tezkor yo'li - bu Anantapur, Guntur, Kadapa, Kurnool hamda Prakasam tumanlaridan Amaravati, Rajamahendravaram, Kakinada, shuningdek, Visakxapga tezroq yo'l kirishini ta'minlashda davom etayotgan yashil maydondagi ekspress yo'li loyihasi hisoblanadi.. Amaravati urug'lik kapitali yo'li 16-milliy avtomagistraldan asosiy poytaxt hududiga kirish uchun qurilayotgan arterial yo'ldir. Bundan tashqari, Vijayavada-Amaravati yo'li shaharni Vijayavada bilan bog'lash uchun xizmat qiladi.

### Temir yo'llar

Taklif etilayotgan Amaravati tezyurar dumaloq temir yo'l liniyasi shaharni yaqin atrofdagi Vijayavada, Guntur hamda Tenali shaharlari bilan bog'laydi, uzunligi 105 kilometr (65 mi) ga yetadi. Taxminiy qiymati 1,3 million AQSH dollari. Tenali, Guntur va Vijayavada shaharlari o'rtasida 100 ta metro loyihasi taklif etiladi.

Sport
-----

### ACA xalqaro kriket stadioni

ACA cricket stadium at Mangalagiri (April 2019) Mangalagiridagi ACA kriket stadioni (2019- yil aprel)
ACA xalqaro kriket stadioni (Andhra kriket assotsiatsiyasi xalqaro kriket stadioni nomi bilan ham tanilgan) - Amaravatidagi Mangalagiri shahrida qurilayotgan stadion sanaladi. U Guntur tumanida joylashgan bo'lib, 24 gektar maydonni egallaydi. Stadion Andhra Kriket Assotsiatsiyasiga tegishlidir, ushbu stadion 40 000 tomoshabinga mo'ljallangan. 

### Amaravati xalqaro sport majmuasi

Majmua Vidyadxarapuramda 8.9 akra (3.6 ga) yer. Ushbu sport majmuasi 50×20 va 20×20 metrli ikkita basseyn, ochiq sintetik trek, koʻp maqsadli yopiq zal hamda Ground+2 klub binosidan iborat. Ushbu sport majmuasi Andxra-Pradesh sport ma'muriyatining (SAAP) yangi, zamonaviy bosh qarorgohi bo'ladi.

Voqealar
--------

### F1H2O Hindiston Gran-prisi

2018-yilning 16-noyabrdan boshlab 18 noyabrgacha Amaravati Hindistonda bo'lib o'tgan ikkinchi (2004-yil Mumbaydan keyin) F1H2O jahon chempionati Gran-prisiga mezbonlik qildi. Tadbir, ayniqsa, jamoalardan biri shtatning rangi hamda nomini olganidan so'ng ommaviy axborot vositalarining e'tiborini o'ziga jalb etdi, shuningdek, bu F1H2O tarixidagi birinchi hind brendi jamoasiga aylanishiga sababchi bo'ldi. Amaravati jamoasi haydovchilar Jonas Andrson va Erik Edin boshchiligida.

### Amaravatidagi birinchi milliy ayollar parlamenti

Buddistlarning ruhiy rahbari Dalay Lama 2017-yilning 10- fevralda Amaravatidagi Birinchi Milliy ayollar parlamentida ishtirok etdi.. U shunday dedi: "Amaravati shahrini yangi Andxra-Pradeshning poytaxti qilish juda yoqimli harakat hamda uning barcha jabhalarda yaxshi rivojlanishini tilab qolaman. Bu meros shahri yillar davomida juda ko'p o'zgarishlarga duch keldi.. . Tinchlik bor joyda iqtisodiyot gullab-yashnaydi" 

### Baxtli shaharlar sammiti

APCRDA tomonidan qo'llab-quvvatlanadigan Baxtli shaharlar sammiti Amaravati 2019, Amaravatini fuqarolarning baxtiga, orzu-umidlariga e'tibor qaratgan holda shahar innovatsiyasi bo'yicha o'rnatish uchun inauguratsion sammitning muvaffaqiyati hamda tezligini mustahkamlashga qaratilgan. YS Jagan Mohan Reddi Andxra-Pradeshning bosh vaziri etib saylanganidan keyin, Baxtli uylar loyihasining muhokamasi olib borildi. Andxra-Pradesh hukumati 2018-yilning aprel oyidan boshlab Amaravati shahrida ilk baxtli shaharlar sammitiga ham muvaffaqiyatli mezbonlik qildi. Sammitda 15 dan ortiq mamlakatdan 1500+ delegatlar, jumladan, taniqli shahar rahbarlari va shahar ekspertlari ishtirok etdi.

Yana qarang
-----------

* Rejalashtirilgan shaharlar ro'yxati
* Visakxapatnam
* Fintech Valley Vizag
* HITEC shahri

Adabiyotlar
-----------

1. ,,Andxra Pradesh hukumati uchta kapitalli qonun loyihasini qaytarib oladi" bugunnung biznesi. 2021-yil 21-noyabrda olingan
2. ,,AP poytaxti hududi dekloratsiyasi- qayta ko'rib chiqilgan buyruqlar". Munitsipal ma'muryati va shaharsozlik boshqarmasi. 2015-yil 22-sentabr 2016-yil 21-fevralda olindi
3. Subha Rao GVR (2015-yil 23-sentabr)Hindu Vijayavada 2015-yil 31-oktabrda olingan

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Amaravati*** haqida turkum mavjud |

 

* Telugudagi dolzarb voqealar
* Taklif etilayotgan poytaxt hududining bosh rejasi Wayback Machine saytida arxivlandi (2015-09-23). shu jumladan xarita