recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kufton** — oʻrta asrlarga oid mulk. Sheroboddaryo havzasi (Surxondaryo viloyati) da joylashgan. Tabariyning yozishicha, 705 yil Qutayba ibn Muslim Amudaryoni kechib oʻtganda uning xuzuriga Chagʻoniyon podshosi, soʻngra K. podshosi sovgʻa salom, pul bilan kelishgan. K. podshohi Qutaybani oʻz yurtiga taklif etgan. Soʻngra har ikki podshoh oʻz mulklarini ixtiyoriy suratda Qutaybaga topshirganlar. Arablar istilosidan soʻig K. mulki manbalarda uchramaydi. Biroq bu atama 15-asrgacha Termiz va Chagʻoniyon shimolidagi togʻlar nomi — Koʻhton shaklida saqlanib qolgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Labillik** (lotincha: labilis — sirpanuvchan, beqaror) (fiziologiyada) — nerv va muskul toʻqimalarining funksional harakatchanligi; bunda toʻqima taʼsirlanish ritmida eng katta chastota bilan qoʻzgʻaladi (qarang Koʻzgʻalish). Bu taʼlimotni fanga rus fiziologi N. Ye. Vvedenskiy kiritgan (1892). Uning taklifiga binoan, qoʻzgʻaluvchi toʻqimaga 1 sek.da beriladigan eng koʻp taʼsirotga toʻqimaning oʻshancha miqdorda harakat potensiallari bilan bergan javob reaksiyasi L. oʻlchovi qilib olinadi. L. toʻqimaning faoliyati jarayonida ortib-kamayib turishi mumkin, bu taʼsirotning kuchi va chastotasiga, neyro-gumoral taʼsirlarga (qarang Neyro-gumoral regulyasiya) bogʻliq. Yoʻgʻon nerv tolalari eng katta L.ka ega, ular 1 sek.da 500—600 impuls oʻtkazadi. Toʻqimalarning funksional holatini aniqlashda, shuningdek, mehnat va sport fiziologiyasida L. muhim ahamiyat kasb etadi.

Biol. va tibbiyotda "L." harakatchanlikni, beqarorlikni (masalan, kishilarning ruhiyati, fiziologik holatini), yaʼni organizmning tashqi va ichki omillarga nisbatan oʻzgaruvchanligini anglatadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xoliqiy Muhammadjon** (1890-yil, Qoʻqon — 1938-yil 18-noyabr, Buxoro viloyati) — maʼrifatparvar pedagog.

Biografiyasi
------------

Muhammadjon Xoliqiy 1890-yilda Qo‘qonda tug‘ilgan, dastlab Qo‘qon madrasalaridan birida tahsil olgan, so‘ngra Buxoro madrasasida o‘qishni davom ettirgan. Buxoroda jadidchilik g‘oyalari bilan tanishgan, mashhur jadidchilar bilan yuzma-yuz suhbat qurgan. 1910 yil oʻz uyida yangi usul maktabini ochgan va bolalarni oʻqitgan; shoir Charxiy shu maktabda oʻqigan. 1917 yil Koʻqondagi „Taʼlimi maorif" („Maorif tarqatish") jadidlar tashkilotida sarkotib boʻlgan. 1917—26 yillarda Qoʻqondagi dorilmuallimin (1920-yildan taʼlimtarbiya texnikumi)da husnixat, ona tili va adabiyotdan dare bergan; dorilmualliminda yozuvchi Abdulla Qahhor, akad.lar T. Zohidov, J. Saidov oʻqigan. Ayni paytda 1918—28 yillarda Qoʻqondagi 11maktabda oʻqituvchi. 1929—30 yillarda va 1937-yildan millatchilikda ayblanib, hibsda boʻlgan. Turmada vafot etgan. 1913-yildan jadid matbuotida ilmmaʼrifatga doir maqolalarini eʼlon qilgan. „Turkiy alifbo" darsligi (1916), „Jumhuriyat nima?" (1917) risolasi muallifi.

Manbalar
--------

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oydinniso** — (1980-yil 30-aprel, Samarqand, Paxtachi) Oʻzbekistonlik yozuvchi va shoira. Shoiraning bolalar uchun ertaklari, topishmoqlar toʻplamlari chop etilgan. Uning sheʼrlari ingliz, rus, olmon, turk, tojik, qoraqalpoq tillariga tarjima qilingan. Oydinniso 2010-yildan buyon Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi muharriri.

Faoliyati
---------

Oʻquvchilik yillari „Paxtachi" tuman gazetasida jamoatchi muhbir boʻlgan va tahririyat qoshidagi „Yosh qalamkashlar" toʻgaragiga qatnashib, bir qator tanlovlarda oliy oʻrinlarni egallagan. Talabalik davrida turkum sheʼrlari va maqolalari bila omma eʼtiborini tortgan va 1999-yilda respublika yos ijodkorlarining Zomin seminari gʻolibi sifatida shuhrat qozongan. Oydinniso „Turkiston" gazetasida 2000-yildan 2005-yilgacha faoliyat yuritgan. Keyinchalik „Xordiq" gazetasida va „Yangi asr avlodi" nashriyot-matbaa markazida ishlagan. Ayni paytda Gʻafur Gʻulom nashriyotida ishlamoqda.

Ijodi
-----

> 
> Shunday bo’ladimi odam ham,
> 
> 
> Shuncha xo’rlaydimi yurakni?
> 
> 
> Do’ndirarmi shunchalar oson,
> 
> 
> Bir umr tilangan tilakni.
> 
> 
> Uzr so’rab ustiga ustak,
> 
> 
> Tortadimi dilga tarsaki.
> 
> 
> Olqishmidi yoki haqorat –
> 
> 
> Ikkisiga o’xshar qarsagi.
> 
> 
> 

Oydinniso

Shoiraning dastlabki sheʼrlari „Zarafshon", „Paxtachi" gazetalari shuningdek, „Gʻuncha", „Gulxan" jurnallarida chop etilgan. Bundan tashqari Oydinnisoning sheʼrlari „Oʻzbek modern sheʼriyati", „Istiqlol umidlari", „Yurtni sevmoq — saodat" va boshqa bir qator toʻplamlardan oʻrin olgan.
Oydinnisoning „Nomsiz", „Mensizlik", „Qaytish", „Qoralama", „Hovur", nomli sheʼriy toʻplamlari hamda „Hayot daraxti" nomli qissqasi chop etilgan. Shoira nafaqat sheʼr yozgan balki Yapon adibi Ryunoske Akutagavaning bir qator novellalarini oʻzbek tiliga oʻgirgan, jumladan „Batat boʻtqasi" nomli kitobni nashrga tayyorlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Oydinniso (1980)" (26-sentabr 2013-yil). Qaraldi: 9-oktabr 2022-yil.
2. ↑  S. Mirvaliyev, R. Shokirova*. Oʻzbek adiblari.*. Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2016 — 434 bet.
**Zarafshon arxeologiya ekspeditsiyasi** — Buxoro vohasidagi arxeologik yodgorliklarni tadqik etish maqsadida tuzilgan dastlabki ilmiy ekspeditsiya (1934, 1939—40). Qad. yodgorliklarni saqlash Oʻzbekiston komiteti, Davlat Ermitaji, Moddiy madaniyat tarixi instituti tomonidan tashkil etilgan bu ekspeditsiyaga A. Yu. Yakubovskiy rahbarlik qilgan. Unda M. M. Dyakonov, V. A. Shishkin, T. Mirgʻiyosov, V. Yu. Kesayev va b. qatnashgan. 1934-yil Buxoro bilan Samarqand oʻrtasidagi qad. karvon yoʻlida arxeologik qidiruv ishlari oʻtkazilgan va bu yoʻl yokasida joylashgan soʻnggi antik hamda ilk oʻrta asr yodgorliklari: Qiziltepa, Shohshahidon, Shahrivayron, Abumuslimtepa, Boʻrixona, Ganchxona, Hazora, Dingak va b. yodgorliklar tadqiq etilgan, shuningdek, Kampir devor qoldiklari oʻrganilgan. 1939—40-yillar 3. a. e. Poykand sh. harobalari topografiyasini oʻrgandi, ark va shahristonda dastlabki qidiruv ishlari olib bordi.

Adabiyot
--------

* Yakubovskiy A. Yu. Arxeologicheskaya ekspeditsiya v Zaravshanskuyu dolinu v 1934 g .; Trudi Otdeleniya Vostoka Ermitaja, t. 2, L. 1940; Yakubovskiy A. Yu. Kratkiy polevoy otchet o rabote Zaravshanskoy arxeologicheskoy ekspeditsii Ermitaja i IIMK v 1939 g .; Trudi Otdeleniya Vostoka Ermitaja, t. 2, L. 1940.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Omonat** — umumiy maʼnoda: saqlashga ishonib topshirilgan, ishonchli. Bir insonning ikkinchi insonga vaqtinchalik ishonib topshirgan narsasi ham omonat hisoblanadi. Bu nomoddiy qadriyatlarni (til, madaniyat, millat) va moddiy (narsalar, ko'chmas mulk) saqlash uchun berilgan deb ham tushuniladi.

**Omonat** — mijozning maʼlum bir shartlar asosida bankka qoʻygan pul mablagʻlari. Omonatga pul mablagʻlarini kirim kilish miqdori, ularni saqlash muddati va maqsadi omonatning turi shartlaridan kelib chiqqan holda belgilanadi.

Oʻzbekiston Respublikasida amaldagi qonunchilikka koʻra, omonat kimning nomiga qabul qilinsa, uning nomiga omonat daftarchasi rasmiylashtiriladi. Omonat nomiga boshqa shaxs mablagʻ topshirishi mumkin, bunda mablagʻ kimning nomidan topshirilgan boʻlsa, oʻsha shaxs omonatchi hisoblanadi. Omonatdan mablagʻlar omonatchining birinchi talabiga koʻra, toʻliq yoki qisman berilishi taʼminlanadi. Omonatchi omonatga qoʻygan mablagʻidan shaxsan oʻzi yoki ishonchli vakili orqali foydalanish huquqiga ega. Omonatdagi mablagʻlar bir yoki bir necha kishiga, shuningdek, davlatga, alohida tashkilot va korxonalarga vasiyat qilinishi mumkin. Omonat boʻyicha daromadlar foiz yoki yutuq koʻrinishida toʻlanadi. Foiz stavkasining miqdori banklar tomonidan mustaqil ravishda belgilanadi. Banklar talab qilib olinadigan, muddatli va jamgʻariluvchi omonat turlariga pul mablagʻlarini qabul qiladilar (yana qarang Depozit).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Koordinatalari: 41°19′20″N 69°16′21″E﻿ / ﻿41.32222°N 69.27250°E﻿ / 41.32222; 69.27250GO

**Abdulla Qodiriy koʻchasi** — Oʻzbekiston Respublikasining poytaxti Toshkent shahrining Yashnobod, Mirzo Ulugʻbek, Yunusobod va Shayxontohur tumanida joylashgan koʻchalardan biridir. Abdulla Qodiriy koʻchasi  Nukus koʻchasidan  boshlanib  Zarqaynar koʻchasida yakunlanadi.

Tarixi va nomi
--------------

Koʻchaning nomi oʻzbek shoiri Abdulla Qodiriy nomi bilan nomlangan.

13-may 2017-yili Toshkentda Abdulla Qodiriy koʻchasida ayollar velopoygasi boʻlib oʻtdi.

22-yanvar 2021-yili Toshkentning bir nechta koʻchalarida avtobus, yoʻnalishli taksi, tez tibbiy yordam, oʻt oʻchiruvchi mashinalar harakati uchun alohida ajratilgan yoʻlaklar tashkil etilishi rejalashtirilgan edi. Shu jumladan Abdulla Qodiriy koʻchasidan ham oʻtilishi kerak edi.

25-may 2021-yili poytaxtdagi Humo Arena muz saroyi yonida „Moʻynoqqa madad" xayriya velomarofoniga start berildi. Shu munosabat bilan xayriya velomarafonini oʻtkazish doirasida ishtirokchilarning harakatlanish yoʻli boʻylab koʻchalarning bir qismi vaqtincha yopildi. Shu jumladan Abdulla Qodiriy koʻchasi ham. Mazkur xayriya tadbirdan tushgan mablagʻlar Orolboʻyi hududida yashayotgan aholining turmush sharoitlarini yaxshilashga, jumladan, Moʻynoq tumani Ali ovul qishlogʻini obod qilish, sugʻorish-irrigatsiya tizimlarini yaxshilash, toza ichimlik suvi tarmogʻini oʻtkazish, yangi ish oʻrinlari yaratish va aholining boshqa muammolarini hal etishga yoʻnaltirildi.

Tavsifi
-------

Abdulla Qodiriy koʻchasi Nukus koʻchasidan boshlanadi, shningdek koʻchani boshida Fargʻona yoʻli va Istiqbol koʻchasi joylashgan. Abdulla Qodiriy koʻchasi Zarqaynar koʻchasida yakunlanadi. Abdulla Qodiriy koʻchasidan Mahtumquli koʻchasi, Movarounnahr koʻchasi, Mustaqillik shoh koʻchasi, Qori Niyoziy koʻchasi, Amir Temur shoh koʻchasi, Sharof Rashidov koʻchasi, Labzak koʻchasi, Abay koʻchasi, Sebzor koʻchasi va Qorasaroy koʻchasi kesishadilar.

Mashhur binolar va inshootlar
-----------------------------

Abdulla Qodiriy koʻchasida koʻplab binolar va inshootlar joylashgan. Koʻcha eng taniqlilaridan biri hisoblanadi va Toshkent shahrining markazida joylashgani sababli koʻchada koʻplab maʼmuriy, taniqli inshootlar mavjud. Shuningdek koʻcha Yangi va Eski Toshkentdan oʻtadi.

Yana qarang
-----------

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  „улица Абдуллы Кадыри" (ru). Qaraldi: 18 iyul.
2. ↑  „13-may kuni Toshkentda ayollar velopoygasi boʻlib oʻtadi".  Gazeta.uz. Qaraldi: 10-iyun 2022-yil.
3. ↑  „Toshkentda avtobus va maxsus transport uchun alohida yoʻlaklar tashkil etiladi".  Gazeta.uz. Qaraldi: 10-iyun 2022-yil.
4. ↑  „25-may kuni velomarafon sabab Toshkentning ayrim koʻchalari yopiladi".  Gazeta.uz. Qaraldi: 10-iyun 2022-yil.
**Omonqoʻton gʻori** — mustye davriga oid gʻor. Samarqand viloyati, Ur-gut tumanidagi Omonqoʻton qishlogʻidan 2 km sharq tomondagi Bulbulzorsoyning baland sohilida joylashgan. Arxeolog D. N. Lev tekshirgan (1947— 57). 2 ta madaniy qatlam aniqlangan. Omonqoʻton gʻorida yashagan odamlarning mehnat qurollari diorit, kvars va chaqmoqtoshdan yasalgan qirgʻichlar, tigʻi qirrali qoʻpol pichoqlar, nayzasimon tosh qurollar va nukleuslardan iborat (jami 140 ta tosh qurol topilgan). Gʻordan koʻpdab hayvon (arhar, qoʻngʻir ayiq va boshqalar) suyaklari chiqqan; suyaklar uzunasiga yorilgan, ularda olovda kuyganlik izlari bor. O.gʻ. Oʻzbekistondagi eng qadimgi manzilgoxlardan boʻlib, fan uchun ahamiyati katta.

Manbalar
--------

1. ↑  „Nomi va joylashuvi ajoyib qishloq - Omonqo‘ton" (uz). Qaraldi: 17 iyul.
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abdulla Musavvir Xurosoniy**, shuningdek, **Abdulloh Buxoriy** — 16-asr 2-yarmida Buxoroda yashagan miniatyurachi fors rassomi, Buxoro miniatyura maktabi vakili.

Biografiyasi
------------

Abdullaning tug‘ilgan va vafot etgan sanalari aniq emas. Uning qayerdan kelgani ham nomaʼlum. Ushbu rassom haqida juda kam maʼlumot mavjud. Usmonli adibi, biografi va tarixchisi Mustafo Ali Chelabiy afandi (1541—1600) „Manakib-i Hunarvaron" („Isteʼdodli amallar") asarida Abdullaning Shayxzodaning shogirdi bo‘lganligi, Behzodning o‘zidan tahsil olgani haqida yozilgan. Boshqa bir manbalarga koʻra, uning ustozi Mahmud Muzahhib boʻlib, u ham Behzodning eng yaxshi shogirdlaridan boʻlgan. Shuningdek, Abdulla Buxoriy Mahmud Muzahhib bilan birga 1540—1949-yillarda Movarounnahrda hukmronlik qilgan Xon Abdalaziz kitobxonasining yetakchi rassomi bo‘lganligi ham maʼlum.

Shayboniylar urugʻidan boʻlgan Abdalazizxon kitobxonani otasi Ubaydulladan meros qilib olgan va uni oʻz davlatining asosiy madaniy markazi sifatida saqlab qolish uchun koʻp harakat qilgan. Uning qoshidagi kutubxona ustaxonasi rahbari Mavlono Sulton Mirek al-Munshiy boʻlgan. U yerdagi koʻpchilik rassomlar Hirotlik edi. Rassom Abdulla Buxoriy xon kitobxonasida xizmat qilib, qoʻlyozmalarni tasvirlashda qatnashgan. Baʼzi tadqiqotchilarning fikriga koʻra, u 1570-yillargacha, boshqalarga koʻra — 1580-yillarning oʻrtalarigacha ishlagan.

Hirot miniatyura maktabi anʼanalari taʼsirida, qoʻlyozma kitoblarga naqsh va nafis suratlar ishlagan. Behzodning shogirdi Abdulla va Mahmud Muzahhib imzolari bilan bir xil turdagi miniatyuralar Saʼdiyning 1542—1649-yillarda Abdalazizxonga bag‘ishlangan „Boʻston" nusxasida (Gulbenkian to‘plami, Lissabon) mavjud. Bu miniatyuralar ham Behzodning kompozitsion sxemalarini takrorlaydi.

1549-yilda xon Abdulaziz vafotidan so‘ng, Movarounnahr g‘alayonlar bosib olinganidan so‘ng, Mahmud Muzahhib va Abdullaxon Buxoroda yashab, yangi hukmdorlarga xizmat qilishda davom etdilar. 1557-yilda esa Abdullaxon II Buxoro taxtiga oʻtirdi. Alisher Navoiyning bugungi kunda Fransiya Milliy kutubxonasi ( Parij) va Oksforddagi Bodlean kutubxonasi o‘rtasida bo‘lingan sheʼriy to‘plami Buxoro hukmdori Yor Muhammad Sultonga bag‘ishlangan bo‘lib, 1553-yilga tegishli.

Mashhad madaniy yodgorliklari muraqqasida Abdullaning hozirgi tadqiqotchilar shartli ravishda nomlagan "Bogʻda musiqa asbobi bilan turgan miniatyurasi bor. Abdullaning 1575-yilda yaratgan „Uchrashuv", „Sevishganlar" nomli asarlari diqqatga sazovor.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Abdulla Musavvir Xurosoniy" *OʻzME*. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑  „Kamoliddin Behzod - Oyina" (30-mart 2020-yil). Qaraldi: 17-iyul 2023-yil.
3. ↑  „Kamoliddin Behzod". Qaraldi: 17-iyul 2023-yil.
4. ↑  Пугаченкова Г. Галеркина О*. Миниатюры Средней Азии*, 1979 — 148 bet.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ali Sankabosiy** (arabcha: على السنكباثى — Abulhasan Ali ibn Ahmad ibn Robiyʼ ibn Shofeʼ Sankabosiy) — Roviy, imom.

Ali Sankabosiy Samarqandning zohid, taqvodor imomi va hadis roviysi boʻlgan. U XI asrning boshida Samarqandga qarashli Sankabos qishlogʻida tugʻilgan. Ali Sankabosiy boshlangʻich taʼlimni otasi Ahmad ibn Robiyʼ ibn Shofeʼdan olgan.

Ustozlari
---------

Ali Sankabosiy hadis ilmining sir-asrorlarini otasi Ahmad ibn Robiyʼ ibn Shofeʼdan va Ahmad ibn Humayd Sankabosiy. hamda hofiz Abu Saʼiyd Abdurahmon ibn Muhammad ibn Muhammad Astraboziylardan oʻrgangan va ulardan hadis rivoyat qilgan.

Shogirdi
--------

Ali Sankabosiydan roviy va imom Abulqosim Abdulloh ibn Umar Kasoiy. yoki Koshoniy. va Abulhasan Ali ibn Usmon kabi allomalar hadis rivoyat qilgan.

Vafoti
------

Ali Sankabosiy 452/1061 yili (zulhijja oyining 9 sanasida — 3-yanvarda) Samarqandda vafot etgan..

Adabiyotlar
-----------

* Abdulloh Abdulhamid Saad. Oʻrta Osiyo olimlari qomusi. -T.: Imom Buxoriy respublika ilmiy-maʼrifiy markazi nashriyoti, 2007.

Manbalar
--------

1. ↑  Abulfayz Muhammad Husayniy Zabidiy. Tarixu-l-uʼrus min javahiru-l-qomus. J, 5. Doru-l-hidoya. 272
2. ↑  Abu Abdulloh Yoqut Hamaviy. Muʼjamu-l-buldon. J, 7. — Bayrut, 1979. 25
3. ↑  Shamsiddin Zahabiy. Tarixu-l-islom va-l-vafayotu-l-mashohir va-l-aʼlom. J. 35. — Bayrut. Lubnon. 1987. 61
4. ↑  Abu Abdulloh Yoqut Hamaviy. Muʼjamu-l-buldon. J, 7. — Bayrut, 1979. 25.
5. ↑  Abulfayz Muhammad Husayniy Zabidiy. Tarixu-l-uʼrus min javahiru-l-qomus. J, 5. Doru-l-hidoya. 322.

|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Xivchinoyoqlilar** (Pedipalpi) -oʻrgimchaksimonlarning bir guruxi. X.ning 3 turkumi: telifonlar, tartaridalar va frinlar bor. Telifon (chayonoʻrgimchak)lar (70 tur) tanasi 7 sm gacha. Boshkoʻkragi birikkan, qorni boʻgʻimlarga boʻlingan ipsimon dum bilan tugaydi. Tartaridalar (30 tur) tanasi 2–7 mm. Koʻzi yoʻq. Tuproqda, oʻsimlik qoldiklari ostida va boshqa joylarda yashaydi. Tuxumini tuproqdagi chuqurchaga qoʻyadi va shu yerda tuxumdan bolalari chiqadi. Frinlar (50 tur) kattaligi 45 mm gacha. Boshkoʻkragi qalqon bilan qoplangan. Urgʻochisi 60 ga yaqin tuxumini qorni tagida olib yuradi. 3 yoshda voyaga yetadi. X. asosan, tropik mintaqalarda tarqalgan. Hasharotlar va boshqa mayda umurtqasizlar bilan oziqlanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abdulla Sultonovich Sultonov** (1913.13.3 Toshkent 1983.26.10) — kimyogar olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1966). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1973). Kimyo fanlari doktori (1964), professor (1966). Oʻrta Osiyo universitetini tugatgach (1935), shu universitet organik kimyo kafedrasida assistent (1935—40), dotsent (1940—47). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Kimyo institutida laboratoriya mudiri (1947—59). Polimerlar kimyosi ilmiy tadqiqot institutida direktor muovini (1959— 63). Oʻrta Osiyo neftni qayta ishlash ilmiy tadqiqot instituti direktori (1964—78), laboratoriya mudiri (1978—83). Asosiy ilmiy ishlari neftni kayta ishlash va neft kimyosi sanoati organik katalizi muammolariga oid. S. gidrokreking, gidrooltingugurtsizlash, gidrogenizatsiya, gazlarni oltingugurt birikmalaridan tozalash va boshqa kimyoviy jarayonlarda qoʻllanadigan katalizatorlarning yangi turlarini sintez qilgan. Karbon kislotalarni dekarboksillash va biologik faol katalizatorlarni qoʻllashning nazariy asoslarini ishlab chiqqan.

Manbalar
--------

* Ximicheskaya teoriya kataliza D.I.Mendeleyeva i dalneyshiye yeyo razvitiya, T.. 1961.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Ali Yusufzoda — 1900-yili Ozarbayjon SSR Shush shahrida tugʻilgan, ozarbayjon, din xizmatchisining oʻgʻli, Parijda siyosiy fanlar institutini tugatgan, u joyga mussavatchilar hukumati tomonidan yuborilgan. 1926—1927-yillari „Mussavat" partiyasi ishi boʻyicha qamoqqa olingan, „Mussavat" partiyasining Boku komiteti aʼzosi sifatida 10 yilga hukm qilingan, jazo muddatini 1935 yili oʻtab qaytgan. Mussavatchilar partiyasining faol aʼzosi sifatida sovet hokimiyatiga qarshi aksilinqilobiy ish olib borganlikda, 10-yil qamoq jazosidan keyin ham bu kurashini toʻxtatmaganlikda, lagerlarda jazo muddatini oʻtash chogʻida lagerda yangidan tuzilgan „Mussavat" Markaziy Komiteti tarkibiga kirganlikda, aksilinqilobiy namoyishlar oʻtkazishda tashkilotchilik qilganda, Ozarbayjonda mussavatchilarning yashirin aksilinqilobiy tashkilotini tuzishda faol ishtirok etganlikda ayblangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „RUSTAM SHAMSUTDINOV, QATAGʻON QURBONLARI, Ikkinchi kitob. «SHARQ» NASHRIYOT-MATBAA AKSIYADORLIK KOMPANIYASI BOSH TAHRIRIYATI TOSHKENT-2007." (1-noyabr 2018-yil).
Nicolas Léonard Sadi Carnot 17 yoshda, 1813-yil.
**Nicolas Léonard Sadi Carnot** (talaffuzi: *Nikola Leonar Sadi Karno*; 1-iyun 1796-yil, Parij — 24-avgust 1832-yil) — fransuz fizigi va muhandisi, issiqlik dvigatellari nazariyasi yaratuvchilardan biri. „Olovning harakatga keltiruvchi kuch va bu kuchni rivojlantiradigan mashinalar haqida mulohazalar" nomli yagona va mashhur asarida (1824) issiqlikdan harakat olish masalasini koʻrib chiqdi. Ideal aylanma jarayonni (Carnot sikli) tahlil qilib, u issiqroq jismdan sovuqroq jismga issiqlik oʻtgandagina foydali ish bajaradi, degan xulosaga keldi. U, shuningdek, foydali ish koeffitsiyenti faqat isitkich va sovitkich temperaturalariga bogʻliq, issiqlik dvigatelining tuzilishi va ish bajaruvchi jism tabiatiga bogʻliq boʻlmaydi, deb tushuntiradi (Carnot teoremasi). Benoît Paul Émile Clapeyron 10 yildan soʻng (1834) Carnot fikrlarini matematik shaklga keltirdi. Keyinroq Rudolf Clausius va William Thomson Carnot gʻoyalarini rivojlantirib, termodinamikaning ikkinchi bosh qonunini bayon qildilar (1850).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BIBSYS: 90595476
* BNC: 000512617
* BNE: XX990764
* BnF: cb118952307 (maʼlumot)
* CANTIC: a11682474
* CiNii: DA01091919
* GND: 118838067
* ISNI: 0000 0000 8122 3476
* LCCN: n85800215
* NDL: 00435327
* NKC: ola2002158459
* NLA: 35969919
* NLG: 255015
* NLI: 000028649
* NLP: A36366730
* NSK: 000095722
* NTA: 068463707
* RERO: 02-A003078245
* SELIBR: 181194
* SUDOC: 026767724
* en:Trove: 1167834
* VIAF: 44296404
* en:WorldCat Identities: lccn-n85800215

 |
**Rumil Jiangirovich Vildanov** (1939.24.11, Bishkek -1987.18.2, Moskva, Toshkentda dafn etilgan) — kompozitor, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1977). Toshkent konservatoriyasini (1962, kompozitsiya boʻyicha) bitirgan. 1962—68 yillari va 1982 yildan Toshkent konservatoriyasida oʻqituvchi. 4 simfoniya (1962, 1967, 1968, 1971), 2 fortepiano (1965, 1968) va skripka (1968) konsertlari, oratoriya, kantata, simfonik poema, torli kvartet va boshqa kamer asarlar, xor, romans va qoʻshiqlar muallifi. 1970-yillardan asosan kinomusiqa bilan shugʻullangan. 100 dan ortiq badiiy, hujjatli, multiplikatsion va telefilmlarga musiqa yozgan. Muqimiy teatrida "Oʻn ikkinchi kecha", (Shekspir asari asosida, 1971), "Andro va Sandro" (T. Xugayev asari asosida, 1975) musiqali komediyalari, Navoiy teatrida "Notanish ayol", "Zaharlangan hayot", "Elegiya" bir aktli baletlari sahnalashtirilgan (1980). Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1983).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Ruminiya maʼmuriy jihatdan 41 ta okrugga boʻlingan, ular 256 ta munitsipakitet va 2686 ta kommunaga boʻlingan. Okruglar markaziy hukumat tamonidan tayinlanadigan prefektlar boshqaradi. Yevropa Ittifoqining 1059 / 2003-sonli qoidalariga muvofiq, Ruminiya hududi 8 ta rivojlanish mintaqasiga boʻlingan, ular maʼmuriy-hududiy birlik emas, balki mamlakatning faqat statistik zonalari.

Kommunalar oʻz boshqaruviga ega boʻlmagan qishloqlarga boʻlingan. Ruminiyada jami 13 092 ta qishloq bor.

Buxarest hududi sektorlarga boʻlingan, sektorlarning vakillik organlari mahalliy kengashlar, sektordagi ijro etuvchi hokimiyat boshligʻi mer hisoblanadi.

Ruminiyada tan olinmagan milliy-hududiy muxtoriyat Secuy viloyati hisoblanadi.

Hududiy birliklarning nomenklaturasi
------------------------------------

Ruminiyaning maʼmuriy boʻlinmalari NUTS standartiga amal qiladi:

* NUTS 1-darajasi: Ruminiya
* NUTS 2-darajali : 8 ta rivojlanish mintaqasi
* NUTS darajasi 3: 41 okrug va 1 munitsipalitet (Buxarest)
* NUTS darajasi 4: ishlatilmaydi
* NUTS darajasi 5: 256 shahar va 2686 kommuna

Yana qarang
-----------

* Ruminiyaning maʼmuriy-hududiy boʻlinish tarixi
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Oʻzbegim (maʼnolari).

**„Oʻzbegim: Sheʼrlar"** — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. 2005-yil Toshkent shahrida „Sharq" nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi lotin yozuvida chop etilgan.

Toʻplamga shoirning 1953-yildan 1996-yilgacha yozilgan sheʼrlari, jumladan, „Oʻzbegim" va „Inson" qasidalari hamda Matmusa obrazi haqidagi hajviyalari kiritilgan. Kitobda eʼtirof etilishicha, unga kiritilgan sherlarni Vohidovning oʻzi saralab bergan.

Asarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Minhojiddin Mirzo, Erkin Malik — muharrirlar, Anvar Masalxoʻjayev — rassom, Gulchehra Shoabduraximova — badiiy muharrir, Raʼno Boboxonova — texnik muharrir, Nodira Oxunjonova — musahhiha. Kitob adadi — 10 000 nusxa.

Havolalar
---------

* „Oʻzbegim" Ahmad Fargʻoniy nomidagi Fargʻona viloyat axborot-kutubxona markazi saytida


|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Alifbe** — dastlabki savod beradigan oʻquv qoʻllanmasi. Alifbe bosma, yozma harflar va ular ifodalaydigan nutq tovushlari, ularning yozilishini oʻzlashtirish, sodda boʻgʻin va soʻzlarni qoʻshib oʻqishga oʻrganish va oʻqilayotgan narsani toʻgʻri tushunish hamda sodda soʻz va gaplarni yozishga oʻrganishga yordam beradi. Maktabxonalarda flifbe boʻlmagan. Uning oʻrniga savod oʻrganish uchun maxsus taxta qoʻllanilgan. Taxtaning bir tomoniga tartib bilan arab harflari, ikkinchi tomoniga esa abjad yozilgan. Talabalar harflarni batamom yod olgandan soʻng abjadxonlikka va haftiyakxonlikka oʻtar edilar. Bu usul asosan 1900-yilgacha davom etgan. Turkiston sarus-tuzem maktablarining hamda yangi usuldagi maktablarning paydo boʻlishi bilan alifbe darsligi yuzaga keldi. 1902-yilda rus-tuzem maktablarining oʻzbek sinflari uchun birinchi oʻzbek alifbesi — „Ustodi avval" nashr etildi. Bu alifbening muallifi Saidrasul Saidazizov. Kitob 1917-yilgacha 17-marta nashr etilgan. Shu yillarda Munavvarqori Abdurashidxonovning „Adibi avval" (oʻzbek maktablari uchun birinchi alifbe), Mulla Rustambek ibn Yusufbekning „Taʼlimi avval", P. Bidanovning „Sullami avval", A. Avloniyning „Birinchi muallim", A. Ibodiyevning „Tahsil ul-alifbo", M. Faxriddinovning „Rahbari avval" kabi alifbelar nashr qilingan. Keyinchalik Shokirjon Rahimiy yaratgan „Sovgʻa" darsligi nashr qilingan. Shuningdek, M. Qodirov va boshqalarning „Kattalarga oʻqish" (1920), F. Ergʻoziyev va A. Yoʻldoshevning „Alifbe" (1936) kitoblari bosilib chiqqan. 1938-yildan Oqilxon Sharafiddinov tuzgan alifbe nashr qilindi; mazkur alifbe Q. Abdullayeva hammuallifligida qayta ishlanib nashr etildi va oʻzbek maktablarida oʻquv qoʻllanmasi vazifasini bajardi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining 1993-yil 2-sentabrda „Lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosini joriy qilish toʻgʻrisida" Qonuni qabul qilingach, bir qancha alifbelar tayyorlandi. Xususan, 1996-97 yillarda Oqilxon Sharafiddinov, Q. Abdullayeva va boshqalarning „Alifbe" („Shodlik"), T. Gʻafforova, E. Shodmonov, R. Eshturdiyevaning „Alifbe" („Savod"), katta yoshdagilar uchun Y. Abdullayevning „Hamrohim", „Sovgʻa", Y. Abdullayev, Sh. Yoʻldoshevaning „Yangi alifbo va imlo" oʻquv qoʻllanmalari chop etildi.

Yana qarang
-----------

* Oqilxon Sharafiddinov — birinchi oʻzbek alifbesi muallifi.
* Darslik

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oʻzbek liboslari galereyasi** — milliy liboslar namoyish etiladigan uy. Kiyimlarni modellash va loyihalash, ularni milliy mato koloritida namoy-ish qilish, milliy kiyimlarni targʻib qilish, yan-gilarini oʻylab topish, modalar koʻrsatuvini tashkil qilish, xalqaro uch-rashuatar (aloqalar)ni, milliy libos sanʼatini rivojlantirish, kon-traktlar tuzish bilan shugullanadi. Toi^kentning Eski joʻva maydonida 2005-yilda qurildi (meʼmori Yu.Mi-roshnichenko). "Modern" uslubida qurilgan bino (86,0x36,0, yon tomonlari 24,0x30,0 m, markaziy qismi 36,0x36,0) baland moviy gumbaz bilan yopilib, ichki va tashqi tomonlari meʼmoriy-badiiy jihatdan qad. va zamonaviy meʼmorchilik anʼanalari asosida bezatilgan. Bino balandligi 25,90 m, 4 qavatli [pastki (yer ostidagi) qavatni hisobga olganda], 1-qavatda vesti-byul, modalar galereyasi, atelye, savdo joyi, kafe-bar va boshqa, 2-qavatda kiyimlar namoyish zali, kolleksiyalar joyi, matolar va tayyor kiyimlar doʻkoni va boshqa, 3-qavatda tomosha may-doni, bufet, xizmatchilar va texnik xodimlar joylashgan. Oʻziga xos meʼmoriy yechimga ega boʻlgan baland peshtokli kirish qismi orqali serhasham koʻrgazmalar zaliga oʻtiladi. Liboslar tayyorlaydigan ustaxonalar, savdo shahobchalari, umumovqatlanish korxonasi ham binoning qavatlariga joylashtirilgan. Ganchkorlik, yogʻoch oʻymakorligi va naqqoshlik namunalari bilan bezatilgan bino loyihasi Toshkent bosh reja loyihalash instituti tomonidan ishlab chiqilgan. Binoni bezatishda xalq ustalaridan M.Sultonov. X. Odilov, A.Karimov, A.Abdullayevlar shogirdlari bilan qatnashdilar.

Toʻlqinoy Qodirova, Rahmatilla Solihov.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qahramon Faizullaevich Ergashev** (1-oktyabr 1964-yilda Kitob tumani, Qashqadaryo viloyati, Oʻzbekiston SSRda tugʻilgan) — oʻzbek siyosatchisi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati.

Biografiya
----------

1964-yil 1-oktyabrda Qashqadaryo viloyati Kitob tumanida tugʻilgan. 1987-yilda Toshkent Xalq xoʻjaligi institutining sirtqi boʻlimini iqtisodchi mutaxassisligi boʻyicha tugatgan.

Mehnat faoliyatini 1981-yilda Kitob viloyatining tumanlararo bazasida qadoqlovchi sifatida boshlagan. 1985-1986-yillarda Kitaba shahar isteʼmolchilar jamiyatida tovar mutaxassisi boʻlib ishlagan. 1987-1992-yillarda — „Baxt" savdo markazining direktori. 1992-1995-yillarda — isteʼmolchilar jamiyatining raisi. 1995-1998-yillarda — „Kitob non" ishlab chiqarish kompaniyasi rahbari. 1998-2009-yillarda — „Davr" savdo-ishlab chiqarish kompaniyasi rahbari. 2009-2010-yillarda — Kitob shahridagi „Okila" xususiy kompaniyasi rahbari. 2010-yildan buyon Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati. U Sanoat, qurilish va savdo qoʻmitasining aʼzosi.

Manbalar
--------

1. ↑  *arxiv nusxasi*, 2021-05-19da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2021-04-30
2. ↑  „arxiv nusxasi". 29-aprel 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-aprel 2021-yil.
3. ↑
**Teylerioz** — kavsh qaytaruvchi hayvonlarda uchraydigan invazion transmissiv kasallik. Limfa bogʻlamlari va parenxima organlarida, soʻngra qon eritrotsidlarida parazitlik qiladigan Thieleria avlodiga kiruvchi bir hujayrali pigmentsiz sodda parazitlar qoʻzgʻatadi. Kasallik Yevropa, Osiyo va Afrika davlatlariga tarqalgan. Qoramollarda T.sergenti, T.mutans; qoʻy va echkilarda T.ovis keltirib chiqaradi. Koʻproq 6 oylik buzoklar qattiq kasallanadi. Kasallik koʻzgʻatuvchisi sogʻlom mollarga zararlangan yaylov kanalari orqali yuqadi. Kasallik, asosan, yilning iliqissiq faslida, kanalarning faol harakati davrida boshlanadi. Limfa bezlari, taloq va jigar kattalashadi, shirdon shilliq qavatida yumaloq yaralar paydo boʻladi.

Davolash: globulin, bigumal qoʻshilgan xinotsid, tetratsiklin qatori antibiotiklari, simptomatik vositalar (kofein, ftalazol, kobalt xlorid, mis sulfat, vitamin V12) yaxshi samara beradi.

Oldini olish: krramollar T.ga qarshi tirik vaksina yordamida emlanadi. Qarshi kurashish asosan qoʻzgʻatuvchini tashuvchi kanalarni yoʻqotishga qaratiladi. Mollarning kanalashi muntazam koʻzdan kechiriladi, bahoryozkuz oylarida har haftada bir marta kanalarga qarshi ishlov beriladi, chorvachilik obʼyektlari, molxonalari har 1,5—2 oyda bir marta dezakarizatsiya qilinadi.

Hoshim Nurmamatov.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Hello, World!** (oʻzbekcha: *Salom, Dunyo*) kompyuter dasturlash tillardagi dastur boʻlib, bu dastur yozilgandan soʻng dasturlash tili uni ishlab chiqaradi yoki ekranda koʻrsatadi. „Hello, World!" dasturlash tillarida juda oddiy dastur boʻlib, u tez-tez bir ishchi dastur uchun dasturlash tilining asosiy sintaksisini koʻrsatish uchun ishlatiladi
Bundan tashqari, „Hello, World!" dasturlash tilining kompilyator, ishlab chiqish muhiti va ishlatish karra muhit toʻgʻri oʻrnatilganligiga ishonch hosil qilish uchun foydali boʻlgan yaxshi sinov testi deb hisoblanadi. Birinchi bor C++ dasturida 1978-yilda qoʻllanilgan.

Misollar
--------

Ci da

```
# include <stdio.h>

main()
{
        printf("hello, world\n");
}

```

* C++ da 
```
# include <iostream>

using namespace std;

int main()
{
 cout << "Hello, world!" << endl;
 return 0;
}

```
* C Sharpda

```
using System;

class HelloWorld
{
 static void Main()
 {
 Console.Write("Hello, world!");
 }
}

```

* Javada

```
package helloworld;

public class HelloWorld {
 public static void main(String[] args) {
 System.out.println("Hello, world!");
 }
}

```

* Rubyda

```
puts „Hello, World!"

```

* Python, Lua va Perl dasturlarida:

```
 print(„Hello, world!")

```

* PHPda:

```
 <?php
echo „Hello, world!";
?>

```

Manbalar
--------

1. ↑  .
„The Programming Language B".
2. ↑  „Programming in C: A Tutorial" (deadlink). 11-iyun 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-iyun 2016-yil.

Havolalar
---------

* Kolleksiya „The Hello World" — „Hello World" real tillarni 60+ uchun, shu jumladan, 400 dan ortiq dasturlar
* Hello world Har xil tillarda
* GNU Humor Collection
* — Tasviriy ishlar (grafik dasturlarda)
**"Salom va xush kelibsiz**" — 2006-yilda Enigma loyihasi tomonidan yozilgan qo'shiq.

Vokal qismini Endryu Donalds ijro etgan, uning ovozi hali ham to'rtinchi va beshinchi albomlarda eshitilishi mumkin. 

Bundan tashqari, muxlislarni "**Salom va xush kelibsiz**" ning "jumboqli" bo'lmagan uslubi qiziqtirdi. Natijada albomga qoʻshiqning mutlaqo yangi versiyasi kiritildi. Dastlab, singlning chiqarilishi oktabrga rejalashtirilgan edi, ammo keyinchalik sana 25-noyabrga, nemis promouterlik jangchisi Feliks Shturmning WBA jahon chempioni unvoni uchun jangidan bir kun oldin o'zgartirildi. Ammo jarohat tufayli jang va shunga mos ravishda singlning chiqarilishi 2006-yil martiga qoldirildi. Disk 10-mart kuni Germaniya do'konlari peshtaxtalarida paydo bo'ldi.

7-noyabr kuni Virgin Germany "*Salom va xush kelibsiz* "qo'shig'i uchun klipni ommaga taqdim etdi. Ko'rish LAUNCHcast'ning Germaniya bo'limi orqali mavjud edi. Videoda Shturm mashgʻulotlarda va avvalgi janglarda aks etgan. Biroq, ikki kundan keyin Virgin Germany singlning chiqarilishi kechiktirilganini va video barcha veb-saytlardan olib tashlanganini e'lon qildi.

Chiqarilgan kuni Enigma-ning rasmiy veb-sayti yangilandi, video Windows Media Player yoki Real Player orqali translatsiya qilish uchun mavjud bo'ldi.

Qo'shiqlar ro'yxati
-------------------

* *Salom va xush kelibsiz [radio tahriri]* (3:39)
* *Salom va xush kelibsiz [momaqaldiroq aralashmasi]* (6:09)
* *Salom va xush kelibsiz [bo'ron aralashmasidan keyin]* (6:28)
* Videoklip: *Salom va xush kelibsiz* (3:20)

Manbalar
--------
**Suvni zararsizlantirish** - aholini yetarli va sifatli ichimlik suvi bilan taʼminlash (qarang Suv taʼminoti) hamda inson salomatligiga ziyon yetkazmaslik maqsadida xoʻjalikda ishlatiladigan va ichimlik suvni **mikroorganizmlardan** tozalash. Suvni zararsizlantirish kimyoviy va fizik usullar yordamida amalga oshiriladi. Fizik usullarga *qaynatish, ultrabinafsha nurlar, gamma nurlari* va *ultratovushlar* yordamida zararsizlantirish kiradi. Bunda suvni ichimlik suvining sifat darajalariga javob beradigan talabga keltirish mumkin. Qaynatish Suvni zararsizlantirishning muhim usullaridan boʻlib, bu jarayonda suvdagi barcha mikroorganizmlar oʻladi va suvning tabiiy mazasi buzilmaydi. Lekin koʻp miqdordagi suvni qaynatish imkoni yoʻq, shu sababli barcha mamlakatlarda vodoprovod suvlari xlorlab zararsizlantiriladi. Suvni xlorlash birinchi marta 1910-yilda amalga oshirilgan. Bu usul aholi salomatligini saqlashda katta ahamiyatga ega ekanligi aniklangandan soʻng u keng koʻlamda yoʻlga qoʻyildi.

Zero_liquid_discharge_system

Suvni xlorlashning samaradorligi suv muallaq moddalardan toʻliq xalos qilinishiga, xlorning optimal dozasi toʻg'ri tanlanishi va xlor bilan suvning toʻla toʻkis aralashish vaqti (30—60 min)ni toʻgʻri tanlashga bogʻliq. Xlor suvga qoʻshilgach, faqat mikroblar bilan emas, balki organik moddalar bilan ham reaksiyaga kirishishi hamda muallaq moddalarga yutilishi mumkin. Shuning uchun suvga qoʻshiladigan xlor miqdorining optimal dozasi tajriba yoʻli bilan toʻgʻri tanlab olinishi zarur.

Keyingi yillarda suvni xlorlashning yangi usullari topildi. Bunda elektrolit sifatida maxsus tayyorlangan natriy xlorid eritmasi, yukrri minerallashtirilgan yer osti suvi yoki dengiz suvidan foydalanish mumkin. Bunda gipoxlorid elektroliz yoʻli bilan vodoprovod stansiyasida Suvni zararsizlantirish uchun ishlatiladi. Bu usul iqtisodiy jihatdan tejamli.

Rivojlangan mamlakatlarda suvni ozon yordamida zararsizlantirish keng yoʻlga qoʻyilgan, bunda eng katta suv tarmogʻi inshootlarida suv ozon bilan zararsizlantiriladi. Ozon faqat bakteriotsid xususiyatga ega boʻlib qolmay, balki suvning organoleptik xususiyatlarini ham yaxshilaydi.

Suvni zararsizlantirishda qoʻllanadigan noyob usullarga suvni ultrabinafsha nurlar bilan, simobkvars yoki simobargon lampalari yordamida zararsizlantirish kiradi. Bu usullarning barchasi inson salomatligini muhofaza qilishga qaratilgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sheila McInerney** (1958-yil 22-fevralda tugʻilgan) — amerikalik sobiq professional tennischi.

Biografiya
----------

Asli Nyu-Yorkning Rim shahridan boʻlgan McInerney sakkiz yoshida tennis oʻynashni boshlagan. Rim Erkin Akademiyasining sobiq talabasi, keyinchalik tennis bilan shugʻullanish uchun Mayamiga koʻchib oʻtdi va Palmetto oʻrta maktabida oʻqidi. 1976-yilda Janubiy Kaliforniya universitetiga (USC Troyans) tennis boʻyicha stipendiya oldi.

Havaskor sifatida McInerney 1977-yilgi AQSh ochiq chempionatining asosiy toʻr bahslarida qatnashish huquqini qoʻlga kiritdi va uchinchi raundgacha yetib bordi, u yerda uch setda Billi Jan King tomonidan magʻlub boʻldi. 1978-yilda u USC jamoadoshi Barbara Hallquist bilan birgalikda AQSh Clay Court chempionatida juftlik bahslarida ikkinchi oʻrinni egalladi.

U 1980-yilda USCni tamomlaganida, u toʻrtta Amerika tanlovini qoʻlga kiritdi va oʻzining katta yilida troyanlar sardori boʻldi. 1980-yildan 1983-yilgacha McInerneyni professional tarzda ishtirok etdi va Fransiya Ochiq chempionati va Wimbledon musobaqalarida juftlik oʻynadi.

Hozirda tennis boʻyicha murabbiy boʻlgan McInerneyni 1986-yilgi xayrixohlik oʻyinlari va 1987-yilgi Panamerika oʻyinlarida AQSh ayollar jamoalariga murabbiylik qilgan. 1985-yildan beri u Arizona Sun Devils ayollar tennis jamoasining uzoq vaqtdan beri bosh murabbiyi hisoblanadi.

1985-yilda bosh murabbiy sifatidagi birinchi mavsumidan beri Sun Devil ayollar tennisi 557 uchrashuvda gʻalaba qozondi, 36 ta NCAA turnirining 35 tasida gʻalaba qozondi (2020-yilda chempionlik mavsumi yoʻq), shu jumladan 34 tasida ketma-ket gʻalaba qozondi va har mavsumda milliy chempionatda gʻalaba qozondi. eng yaxshi 40 talikka kirdi. McInerney ikki marta ITA janubi-gʻarbiy mintaqasida yilning eng yaxshi murabbiyi va bir mavsum davomida Pac-12 yilning eng yaxshi murabbiyi deb topildi (2016, 2022). 2016-yilda u shuningdek, ITA va umuman kollej tennisiga oʻz sadoqati va hissasi boʻyicha ketgan ITA murabbiyiga beriladigan ITA Xizmat mukofoti bilan taqdirlandi.

WTA karyera finallari
---------------------

### Juftliklar: 1 ta ikkinchi oʻrin

| Natija | Sana | Turnir | Maydon turlari | Hamkor | Raqiblar | Hisob |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Magʻlubiyat | 1978 | U.S. Clay Courts | Tuproqli maydon | Qoʻshma Shtatlar Barbara Hallquist | Shvetsiya Helena Anliot
Daniya Helle Sparre-Viragh | 1-6, 3-6 |

Manbalar
--------

1. ↑  *Delaney, Anne*. „The ball bounced Sheila McInerney's way". *Observer-Dispatch* (11-noyabr 2015-yil).
2. ↑  *Lorge, Barry*. „Victory by Austin Recalls '71 Evert". *Washington Post* (5-sentabr 1977-yil).
3. ↑  „Connors Three-Time Clay King". *The Indianapolis Star* (14-avgust 1978-yil), s. 23.
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Eroziya (maʼnolari).

**Eroziya** (tibbiyotda) — teri epitelial yoki shilliq qavatlarining shilinishi va yaralanishi. E.da epitelial qavat zararlanadi. Mexanik taʼsirlar (mas, terining chaqalanishi, shilinishi), degenerativ yalligʻlanish jarayonlari (mas, meʼda E.si), yaralangan joydan ajraladigan patologik suyuklik taʼsiri (mas, bachadon boʻyni E.si) E.gaolib keladi. Meʼda shilliq qavati E.si kattaligi mayda nuqtachalardan bir necha santimetrgacha boʻlib, meʼda kirish qismida uchraydi. Teri E.si mexanik taʼsirlar tufayli, shuningdek, teridagi pufakchalar, pustulalarning yorilishidan vujudga keladi. E. koʻproq qizil rangda boʻlib, baʼzan yiring bilan qoplanadi. Bachadon boʻyni eroziyasi, asosan, bachadon boʻyni kanalining yalligʻlanishi oqibatida vujudga keladi. E. butunlay tuzalib ketganidan soʻng oʻrnida vaqtinchalik dogʻ qoladi. E.ni keltirib chiqaruvchi sabablarni aniqlab davolash kerak.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Sanjar Zokirov** (1983-yil 6-yanvarda Toshkent, Oʻzbekiston SSR) — 60 kg gacha boʻlgan vazn toifasida ishtirok etgan oʻzbek dzyudochisi. XXVIII yozgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi, Osiyo chempionati sovrindori, oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionati sovrindori.

Sport faoliyati
---------------

2002-yilda 60 kg vazn toifasida Oʻzbekiston ochiq chempionatida bronza medali sohibi boʻldi. Zokirov Sanjar Cheju (Koreya Respublikasi) shahrida dzyudo boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasida oʻtkazilgan jahon chempionatida oʻz vazn toifasida qozogʻistonlik Asset Tusupov ustidan finalda gʻalaba qozonib, oltin medalni qoʻlga kiritdi. U Pusan shahrida (Koreya Respublikasi) boʻlib oʻtgan Yozgi Osiyo oʻyinlarida 60 kg gacha boʻlgan vazn toifasida xitoylik Jia Yunbinni ikkinchi davrada magʻlub etdi. Zokirov Sanjar Tasalli boʻyicha raundda qirgʻizistonlik Namir Tursunboyev va hindistonlik Akram Shohdan qoʻli band kelgan boʻlsa, ammo keyin Masato Utisibaning bronza medali uchun kurashda imkoniyatni boy berdi.

U 2003-yilda Chejuda (Koreya Respublikasi) dzyudo boʻyicha boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida 60 kg vazn toifasida finalda moʻgʻulistonlik dzyudochi Xashbaatar Sagaanbaatarga yengiladi. Osakada (Yaponiya) dzyudo boʻyicha 60 kg gacha boʻlgan vazn toifasida oʻtkazilgan jahon chempionatidagi ishtiroki muvaffaqiyatsiz yakunlandi.

Sanjar Zokirov 2004-yilda Afinada (Gresiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiya oʻyinlarida 60 kilogrammgacha boʻlgan vazn toifasida u birinchi davrada grek dzyudochisi Revazi Zintiridis bilan boʻlib oʻtgan bahsda gʻalaba qozonadi. Oʻzbekiston chempionatida 66 kg vazn toifasida kumush medalni qoʻlga kiritadi.

2005-yilda Qohirada (Misr) dzyudo boʻyicha jahon chempionatida unga yana omad kulib boqmadi. Nyu-York (AQSH) ochiq chempionatida 66 kg vazn toifasida uchinchi oʻrinni egalladi.

Manbalar
--------

1. ↑  *admin.* „«УЗБЕКИСТАН ОПЕН»: УРОКИ ЯПОНСКОГО" (ru-RU). *Узбекистан, день в истории - 2002 год.*. Qaraldi: 25-avgust 2021-yil.
2. ↑  „JudoInside - World Junior Championships Jeju Island Korea Event". *www.judoinside.com*. Qaraldi: 25-avgust 2021-yil.
3. ↑  „World Championships Osaka 2003 / IJF.org". *www.ijf.org*. Qaraldi: 25-avgust 2021-yil.
4. ↑  „Men's - 60kg judo results" (12-avgust 2004-yil). Qaraldi: 25-avgust 2021-yil.