recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Stalin haykali** — sobiq Sovet Ittifoqi generalissimusi, Sovet davlati yetakchisi Iosif Vissarionovich Stalin (Djugashvili)ga oʻrnatilgan va saqlanib qolmagan yodgorlik.

Tavsifi
-------

Urushdan keyingi birinchi oʻn yillikda koʻplab sovet haykaltaroshlari shaharsozlik nuqtai nazaridan Oryoning eng muhim inshootlarining meʼmoriy va badiiy yechimiga katta hissa qoʻshdilar. Bular harbiy rahbarlar, taniqli sovet arboblarining yodgorliklari, monumental ishlar, parklar, maydonlar va jamoat binolarini bezash uchun dekorativ haykaltaroshlik namunalari edi. Ushbu asarlardan biri Stalinning oʻttizinchi yillarning bosh kiyimi va shinelida toʻliq boʻy-bastida aks ettirilgan marmar haykalidir. Yodgorlik haykaltarosh, RSFSR xalq rassomi G. V. Nerodi tomonidan yasalib, 1951-yilda Sanoat maydoniga (hozirgi Polikarpov maydoni) oʻrnatilgan. Bu asarning badiiy qiymati juda yuqori edi. Shakl ikki qismdan iborat boʻlib, oʻrnatish vaqtida birlashtiruvchi vositani ehtiyotkorlik bilan yopishtirish talab etilar edi. Ammo bu masalada mahalliy mutaxassislar muvaffaqiyatga erisha olmadi. Ulangan qism takror va takror koʻrinib qolaverdi. Ular haykaltaroshdan kelib, nuqsonni tuzatib ketishni soʻrashga qaror qilishgan. Neroda kelib, qismlarni ulab, ikki kundan keyin ketgan. Shu bilan uning ulanish siri nomaʼlumligicha qoldi. Haykal demontaj qilinmaguncha tikuv butunlay koʻrinmas edi. Stalin vafotidan soʻng, yodgorlik tunda poydevoridan buzib tashlangan.

RF Kommunistik partiyaning Oryol boʻlimi tashabbusi bilan Stalin haykali qayta tiklanishi mumkin. Ijtimoiy faollarning fikricha, Iosif Stalin siymosi Rossiya tarixida muhim ahamiyatga ega va shuning uchun ham u abadiylashtirishga loyiqdir. Yodgorlik allaqachon yasalgan va oʻrnatish uchun oʻz vaqtini kutmoqda.

Shu bilan birga, 2015-yildan beri Oryol aholisining bir qismi yodgorlikni oʻrnatish fikriga qarshi boʻlib, Oryol shahri rahbariyatiga I. V. Stalin byustini oʻrnatishga ruxsat bermaslik haqida iltimos bilan murojaat qilgan. Oryol kommunistlarining yodgorlik oʻrnatishga boʻlgan yangi urinishi Bosh kotib xotirasini abadiylashtirishga qarshilarning imzo toʻplash aksiyasini oʻtkazishlariga asos boʻldi.

Yana qarang
-----------

* Stalin yodgorliklari
* Burgut yodgorliklari ro'yxati

Manbalar
--------

1. ↑  Б. В. Антипов*. Из прошлого. Орёл 1943—1955 гг. (Воспоминания архитектора).*. Орёл: Вешние воды, 2002 — 54—56 bet. ISBN 5-87295-142-6.
2. ↑  „В Орле могут восстановить памятник Сталину".  Газета «Известия». Qaraldi: 6-iyul 2017-yil.
3. ↑  „Почти 3000 человек подписали петицию с требованием не устанавливать памятник Сталину в Орле".  Информационный портал "Истоки". Qaraldi: 15-aprel 2015-yil.
4. ↑  „Жители Орла просят мэра не устанавливать в городе бюст Сталина".  Сетевое издание «Орловские новости». 3-fevral 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-yanvar 2019-yil.

Havolalar
---------

* „Сквер им. И.В. Сталина в Орле".  rutraveller. 12-dekabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-iyun 2022-yil.
**Chaqar masjidi** — Margʻilondagi meʼmoriy yodgorlik (1911); xonaqoh, ayvon va xoʻjalik binolaridan iborat boʻlgan. Bizgacha binoning ayvon qismi saqlangan. Ayvonning uch tomoni yopiq, shifti toʻsinlar yordamida toʻgʻri toʻrtburchaklarga boʻlinib, ularning har biriga gullar solingan guldonlar ishlangan, rangbarang naqshlar bilan serhasham bezatilgan.

Chaqar „xizmatkor, kambag‘al, yo‘qsil" degan maʼnoni bildiradi. Qadimda kambag‘allar yashaydigan joylar shunday deb atalgan. „Chaqar" so‘zi toponim sifatida raspublikamizning ko‘pgina joylarida uchraydi. Jumladan Samarqand viloyatining Narpay tumanida, Qoraqalpogʻistondagi Amudaryo tumani hududlarida „Chaqar" nomli qishloqlar bor. Toshkent shahrida bir mahalla „Chaqar", deb ataladi.

„Chaqar" masjidi — XX asr boshida Marg‘ilonning yirik sarmoyadorlaridan biri Sayyid Ahmadxonxo‘janing kuyovi Sayyid Jalolxon to‘ra tomonidan eski nuragan masjid o‘rniga qurilgan. Hajmi jihatidan uncha katta emas, nomutanosib ko‘rinishga ega.

Binoning faqat ayvon qismi saqlanib qolgan. O‘z vaqtida bu qism sharqqa qaragan uch tomoni yopiq, to‘sinli va ustunli ayvonning bir qismi bo‘lgan. Qishki xona va xo‘jalik binolari buzilib ketgan.

Shiftlarning eng yuqori qismining o‘rta oralig‘iga „hovuz" yasalib, girih uslubida naqsh solingan. Masjid shiftlariga ko‘k, yashil va pushti tusdagi yozuvlar bilan bezak berilgan. Ayvonning baland jimjima karniziga qizil gulli sebargalar tasviri tushirilgan.

To‘sinlardan birida bino qurilgan sana hijriy 1329-yil (1911-yil) va xo‘jandlik meʼmorlar To‘xtabek va Mirbobo hoji ismlari qayd qilingan.
Shiftlarg ishlatilgan bo‘yoq va bezak kompozitsiyalarining uyg‘unlashgan holati Farg‘ona xalq ustalari amaliy sanʼatining ajoyib namunasidir.

Hozirda ushbu inshootda „Sayyid Jalolxon to‘ra" rasmiy masjidi faoliyat ko‘rsatmoqda.
„Chaqar" Said Jalolxon toʻra masjidi Fargʻona viloyati Margʻilon shahar Oxunboboyev MFY hududidagi Abdug‘ofurov nomli ko‘chasi 37-uyda joylashgan. Jome masjidi sifatida faoliyat olib olib bormoqda. Masjid imom xatibi — Yunusxon Mamarasulov (2023-yil iyun holatiga koʻra).

Manbalar
--------

1. ↑  „CHAQAR MASJIDI". Qaraldi: 28-iyun 2023-yil.
2. ↑  Rasuljon Mirzaahmedov va b*. Marg'ilon zamini javohirlari*. Fargʻona 2014 — 49 bet. ISBN 9789943427211.
3. ↑  „ФАРҒОНА ВИЛОЯТИ". *masjid.uz*. Qaraldi: 29-iyun 2023-yil.
**Gugenotlar** - 16-18-asrlarda Fransiyadagi kalvinizm tarafdorlari. G.ning katoliklar bilan kurashi Diniy urushlarga aylangan. 1598 yildagi Nant ediktiga koʻra G. diniy eʼtiqod erkinligiga ega boʻlib, bir muncha siyosiy mustaqillikni qoʻlga kiritganlar. Rishelye davrida (1629) G.ning siyosiy mustaqilligiga barham berilgan; Lyudovik XIVdavrida (1685) Nant edikti bekor qilingan, G. diniy eʼtiqod erkinligidan mahrum boʻlishgan, ular yoki katolik diniga oʻtishlari yoki Fransiyani tark etishlari lozim boʻlgan (G.ning koʻpchiligi mamlakatni tark etgan). 18-asr oxiridagi Buyuk fransuz inqilobi davrida G. katoliklar bilan teng huquqli boʻlishga erishganlar.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Dendrariy** (yun. dendron — daraxt), dendrologiya bogʻi, arboretum — daraxtlar, butalar, yarim butalar, chirmashuvchilar kolleksiyasi ekilgan ochiq maydon. D. mustaqil yoki botanika bogʻi tarkibiga kiradi. D. bir necha gektardan yuzlab gektargacha maydonni egallaydi. D. ilmiy, uquv, madaniy-maʼrifiy, tajriba, i.ch. ahamiyatiga ega; ularda har xil turdagi daraxt oʻsimliklarini namoyish qilish, tajriba va tadqiqot ishlari olib borish uchun baza boʻlib xizmat qiladi. D.da oʻsimliklar ustida muntazam ravishda kuzatuv ishlari olib boriladi, daraxt va butalarning fenologiyasi, oʻsish va koʻpayish xususiyatlari oʻrganiladi. Shu jumladan xoʻjalik va biologik xususiyatlariga qiyosiy baho beriladi va ulardan foydalanish va rayonlashtirish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqiladi, seleksiya ishlari olib boriladi. D.ning asosiy vazifalaridan biri — har xil oʻsimliklarning introduksiyasm boʻlib, oʻrmon xoʻjaligi, oʻrmon ihotazorlari, koʻkalamzorlashtirish uchun foydalanishda eng chidamli va hosildor shakllar ajratib oli-nadi. D.larda oʻstiriladigan va oʻrganilgan qimmatli tur va shakllarning urugʻ va koʻchatlarini tarqatish ishlari katta ahamiyatga ega. D.ning majburiy qismi — introduksiyali va reproduksiyali koʻchatzorlardir. Birinchi koʻchatzorda ekspozitsiya uchun urugʻkoʻchat va koʻchatlar yetishtiriladi, ikkinchisida esa koʻchatlar parvarish qilinib boshqa D.lar va i.ch. ehtiyojlari uchun yetkazib beriladi.

Oʻzbekistonda Janubiy Oʻzbekistan seleksiya stansiyasi (Denov)ning subtropik va efir moyli butalar D.si, Oʻzbekiston oʻrmonchilik xoʻjaligi ilmiy tadqiqot institutining teraklar D.si (Toshkent sh. yaqinidagi "Dendropark"), oʻrmon daraxtlari va butalari D.si (Toshkent viloyati Soʻqoq qishlogʻidagi Chatqol togʻoʻrmon melioratsiya st-yasi), Oʻzbekiston FA Botanika bogʻidagi daraxtlar (qayin, qaragʻay va b.) va butalar D.si va b. bor (yana q. Dendrologiya).

Abduxalil Qayimov, Mirza Sobirov.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Dendrit (maʼnolari).

**Dendrit** (yun. dendron — daraxt) — daraxtsimon shaklli mineral agregatlar (baʼzan kristallar). D. moddaning tor muhitda tez kristallanishidan, shuningdek, minerallarning ayrim qismlarini eritma bilan bir xil taʼminlanmay oʻsishidan hosil boʻladi. Shakli daraxt shoxchasi, qirqquloq bargi va yulduzchaga oʻxshash boʻladi. Bir-biriga parallel yoki qoʻshaloq oʻsgan mineral individlaridan tashkil topadi. D. tugʻma elementlar, marganets oksidlari, uraninit va b. koʻpchilik minerallar va muzda kuzatiladi. Oʻzbekistonda gil, karbonat, qumtoshlarda psilomelan D. keng tarqalgan. Baʼzan psilomelan D.ni oʻsimlik qoldirgan iz deb notoʻgʻri taʼriflaydilar. D. kon qidirishda darakchi rolini bajaradi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Beknazar Doʻstmurodov** (1957.15.6, Yakkabogʻ tumani) — Oʻzbekiston xalq hofizi (2001). Toshkent davlat teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1980). Muqimiy teatrikl aktsr va xonanda. Mumtoz ashula, katta ashula va maqom yoʻllarini O.Hotamov, F.Mamadaliyev, O.Otaxonov, A.Ismoilovlardan oʻzlashtirgan. Repertuaridan Shashmakrm va Fargʻona-Toshkent maqom yoʻllari ("Saraxbori Navo", "Saraxbori Segoh", "Chorgoh", "Ushshoq" va boshqalar), mumtoz va zamonaviy bastakorlar ashulalari ("Firoqingizda", "Guluzorim", "Sen-siz", "Vatan yagonadir" va boshqalar), katta ashu-laggar ("Yovvoyi Chorgoh", "Diyorim Oʻzbekiston", "Oʻzbekiston madhi", "Mu-borak toʻyta ksldik" va boshqalar) oʻrin olgan. M.Dadaboyeva, M. Hasanova bilan hamnafaslikda O.Hotamov bastalagan "Koʻzing ne balo qaro boʻlibdur", "Sarvqomat" kabi ikki ovozli (duet) ashulalarni ijro etgan. Doʻstmurodov keng diapazonli, shirali va baland ovoz sohibi; uning ijrosi barcha pardalarda ravon va tekis. Doʻstmurodov hamnafaslari S.Niyozov va A.Ibrohimovlar bilan Respublika katta ashula ijrochilarining koʻrik-tanlovi laureati (bosh sovrin, Andijon, 2001). Doʻstmurodov ijodiga bagʻishlangan 2 videofilm yaratilgan ("Oʻzbektelefilm" studiyasi, 1994. 2001). Doʻstmurodov AQSH, Angliya, Fransiya, Gsrmaniya, Hinliston, saudiya Arabistoni kabi mamlakatlarda gastrolda boʻlgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Koʻz xiralashuvi**, koʻrishning pasayishi — koʻrish oʻtkirligining pasayishi. Har bir koʻzning koʻrish oʻtkirligi uzoqdan va yaqindan kurishga tekshiriladi (qarang Uzoqdan koʻrish, Yaqindan koʻrish). Koʻz xiralashuvi koʻpincha koʻz refraksiyasining anomaliyalari (miopiya, gipermetropiya va astigmatizm)da paydo boʻladi. 40 yoshdan boshlab esa gavharning qotishi sababli koʻzning koʻrish qobiliyati susaya boradi va 50— 60 yoshda ancha susayadi. Shuning uchun yaqindan oʻqish qiyinlashadi. Koʻz xiralashuvi ga koʻzning optik soqalarida uchraydigan turli xastaliklar (keratit, shox parda yarasi yoki unga oqtushishi, koʻz ichiga qon quyilishi, katarakta, shishasimon tananing xiralashishi) sabab boʻlishi mumkin, shuningdek, keksalikdagi Koʻz xiralashuvi kuzatiladi. Toʻr parda va kurish nervining tugʻma nuqsonlari, kasalliklari, koʻz shikastlanishi, glaukoma, organizmda moddalar almashinuvining buzilishi, qontomir, endokrin va nerv sistemasining kasalliklari ham Koʻz xiralashuviga olib keladi. Koʻz xiralashuvi shabkoʻrlik va rang ajrata olmaslik bilan birga kechishi ham mumkin.

Koʻz xiralashganda sababini aniqlab, soʻng koʻrishni yaxshilash choralari kuriladi. Koʻzoynak yoki kontaktli linzalar, jarrohlik usullari yordamida kurish utkirligini oshirish mumkin. Koʻz xiralashuvining oldini olish uchun glaukomani erta aniqlash va davolash, gigiyena va xavfsizlik texnikasi qoidalariga rioya qilish lozim.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ko‘ndalang yo‘lli bo‘ritish ilon** ( lotincha: *Lycodon striatus*) — suvilonlar oilaga mansub ilonlar turi.

Tavsif
------

Tana uzunligi 45 sm. Boshi bo‘yniga qaraganda zaif ifodalangan. tumshug‘i biroz siqilgan va uning uchi to‘g‘ridan-to‘g‘ri yumaloqlangan. Bu ilon turi qovurg‘asiz, tanchalari silliq, terisi silliq yaltillab turadi. Tanasining yuqori qismi qora yoki to‘q jigarrang.

Tarqalishi
----------

Shri-Lanka orolida, Hindiston, Nepal, Pokiston, Afg‘oniston, Sharqiy va shimoli-sharqiy Eronda, Turkmaniston janubida, O‘zbekiston va Tojikistonning g‘arbiy qismida yashaydi.

Hayot tarzi
-----------

Dengiz sathidan 1800 m balandlikda joylashgan Sariq tuproqli va toshli qir-adirlar, siyrak yarimcho‘l o‘simliklari bilan qoplangan past tog‘larda uchratish mumkin. 

Juda yashirin hayot kechiradi. Oqshom va tunlari faol harakatda bo‘ladi. Issiq taftini yoqtiruvchi ilon turi, bahorda u kaltakesak va ilonlarning boshqa turlariga qaraganda kechroq qishlashdan keyin paydo bo‘ladi. Kunduzi u tuproqdagi yoriqlar, kemiruvchilarning chuqurlari va toshlar ostida yashirinadi. Mayda kaltakesaklar bilan oziqlanadi. 

Bu tuxum qo‘yuvchi ilon. Juftlash may oyida sodir bo‘ladi. Urg‘ochisi iyun oyining oxirida — iyulda 9—10 x 26—31 mm o‘lchamdagi 2—5 ta cho‘zinchoq oq tuxum qo‘yadi.

Kichik turlari
--------------

3 xil kichik turda shakllandi:

* *Likodon striatus striatus*
* *Ikki rangli lycodon striatus*
* *Lycodon striatus sinhaleyus*

Soni
----

Barcha joyda kam sonli: O‘zbekistonda sanoqli topilmalar orqali ma’lum.

Himoya choralari
----------------

Surxon, Kitob va Nurota qo‘riqxonalarida muhofaza omtiga olingan. O‘zbekiston Qizil kitobiga kiritilgan.

Fotosurat
---------

* 
*

Manbalar
--------

1. Красная книга СССР: Редкие и находящиеся под угрозой исчезновения виды животных и растений. Том 1 / Главная ред. коллегия: А. М. Бородин, А. Г. Банников, В. Е. Соколов и др. — 2-е изд. — М.: Лесная промышленность, 1984. — С. 191. — 392 с.

Havolalar
---------

* The Reptile Database: Lycodon striatus (ingl.)
**Iesviy** („balandlikda yashaydi") — eski Ahddagi qahramon, Dovudga hujum qilgan, ammo Abesa tomonidan oʻldirilgan refaimlarning avlodi; yahudiy urf-odatlarida Ishbi be-Nob deb ataladi; eng. Ishbi-Benob (Ishbibenob).

Isroilliklar va Filistlar oʻrtasidagi janglardan birida Dovudni oʻldirishga uringan bu Filist giganti (2tsar. 21:16, 17). Keyin ikkinchisini Abishay qutqardi (Ibron. Abishay), Saruinning oʻgʻli (Ibron. Zeruy), Filistni oʻldirgan. Shundan soʻng Dovudning hamrohlari „Isroilning nuri oʻchmasin", deb shohni boshqa jangga qoʻymaslikka qaror qilishdi.

Tadqiqotchilar uchun bu Filistning nomi nomaʼlum boʻlib qoldi va uni tushunish haqida koʻp bahs-munozaralarga sabab boʻldi.Agar Ishbi be-Nob haqiqatan ham „Ishbi Nob" yoki „Ishbi Nobda yashaydi" degan maʼnoni anglatsa (slav. Yangi; tom maʼnoda — „tepalik", „ balandlik"), keyin "nob" nomi ostida Ieronim davrida Nobe nomi bilan tanilgan va hozirda Ramladan Quddusgacha boʻlgan qadimgi yoʻlda joylashgan Bet Nuba deb nomlanishi kerak. Ayalon) va Quddusdan 20 km shimoli-gʻarbda dengiz sathidan 213 m balandlikda joylashgan. U yerda 1192-yilda xoj yurishlari paytida  Richard Lionheart oʻz armiyasi bilan ikki marta qoldi.

Yana qarang
-----------

* Yabusiylar
* Injil nomlari

Manbalar
--------

1. ↑  Иесвий // Библейская энциклопедия архимандрита Никифора. — М. 1891—1892.
2. ↑  Ишби бе-Ноб // Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона. — СПб. 1908—1913.
3. ↑  Нов // Библейская энциклопедия архимандрита Никифора. — М. 1891—1892.
**Nariman Narimanov haykali** (ozarbayjoncha: *Nəriman Nərimanovun heykəli*, Nariman Narimanovun heykeli) — Ozarbayjonning taniqli jamoat va siyosiy arbobi Nariman Narimanov haykali, Ozarbayjon poytaxti Boku shahrida, Yasamal tumanida, Nariman Narimanov shoh koʻchasida joylashgan. Haykaltaroshi Ozarbayjon SSR xalq rassomi Jalol Karyagdi, meʼmorlari T. Abdullaev, Yu. Qodimov.

Tarixi
------

Haydar Aliyevning soʻzlariga koʻra, Narimanovga haykal oʻrnatish oson boʻlmagan. Aliyev Suslov va Brejnevga ikki marta tashrif buyurgan, lekin ular, Aliyev eslaganidek, Narimanov haqida mutlaqo boshqacha ma'lumotlarga ega edi. Nihoyat Aliyev oʻz yoʻliga tushdi.

1972-yil 6-iyunda, Sovetskaya maydonida 1971-yilda Ozarbayjon SSR xalq artisti Jalol Karyagdi tomonidan yasalgan yodgorlik ochiladi. Ochilishda Haydar Aliyev nutq soʻzladi.

2008-yilda yodgorlik rekonstruksiya qilinadi. Haykal metallni qoplagan axloqsizlik va moxlardan tozalangan, poydevor oʻrnatilgan tepalikning old devori qora marmar plitalar oʻrniga och sariq marmar bilan qoplangan.

Adabiyotdagi yodgorlik
----------------------

Yodgorlik ozarbayjon adibi Baxish Babayev asarida tilga olingan:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Narimanov haykali pastdan yoritilgan ikkita kesishgan projektor. U ko'proq Ramzesning ulkan haykaliga oʻxshardi. | "|

Manbalar
--------

1. 1 2 3  Эльмира Ахундова.*. Гейдар Алиев. Личность и эпоха*. Б.: Озан, 2007 — 285 bet.
2. ↑  Назар Пашаев.*. Победа культурной революции в Советском Азербайджане*. М.: Наука, 1976 — 132 bet.
3. ↑  „Памятник Н. Нариманову очищают от мха и грязи". 8-sentabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-sentabr 2014-yil.
4. ↑   Бахыш Бабаев. Одиночество вдвоем. Повести и рассказ. — Б.: Язычы, 1990. — С. 81. — 174 с.
**Koʻzdan kechirish** (jinoyat huquqida) — tergov harakati; jinoyat izlari va boshqa ashyoviy dalillarni topish, sodir boʻlgan hodisa tafsilotlarini va jinoyat ishi uchun ahamiyatli boshqa holatlarni aniqlash maqsadida surishtiruvchi, tergovchi, baʼzan sud oʻtkazadi.

Qotillik, bosqinchilik, talonchilik, oʻgʻirlik, haloqat qabilar yuz berganda joy, bino, tevarak-atrof, shuningdek, murda koʻzdan kechiriladi. Bu harakat jinoyat ishi qoʻzgʻatilmasdan oldin ham amalga oshirilishi mumkin. Tintuvda topilgan narsalar va hujjatlar, pochtatelegraf joʻnatmalarini jinoyat ishiga qoʻshishdan oldin Koʻzdan kechirish shart. Jinoyat ishiga aloqador deb hisoblangan buyumlar va holatlar Koʻzdan kechirish chogʻida xolislar huzurida tahlil qilinadi, zarur boʻlsa — tegishli mutaxassislar yordamida fotosuratga, kinotasvirga, videoyozuvga tushiriladi, nusxalari va qoliplari olinadi. Koʻzdan kechirish jarayoni va uning natijalari haqida bayonnoma tuziladi (Oʻzbekiston Respublikasi JPK 135—141-moddalar).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**George Denis Patrick Carlin** (talaffuzi: *Jorj Denis Patrik Karlin*; kir. **Жорж Карлин**; 12-may, 1937 – 22-iyun, 2008) amerikalik qiziqchi, yozuvchi, ijtimoiy tanqidchi va aktyor boʻlgan. Komediya albomlari uchun beshta Grammy mukofoti olgan. Carlin oʻzining qora yumori, siyosat, ingliz tili, psixologiya, din va turli tabu mavzular haqidagi fikrlari bilan tanilgan. Carlin va uning "Yetti iflos soʻz" komik dasturi 1978-yili AQSh Oliy Sudida qarab chiqilayotgan *F.C.C. v. Pacifica Foundation* ishida eʼtibor markaziga tushgan, unda 5-4 ovozlar nisbati bilan hukumatning ommaviy radioda soʻkish soʻzlarni senzuralash huquqi oʻz kuchida qoldirilgan edi. Bir gazetada Carlin "kontrmadaniyatchi qiziqchilar dekani" deb baholangan edi.

1977-yildan uning HBO uchun maxsus tomoshalari yozila boshlandi. 1980-yillar oxiridan boshlab Carlin chiqishlari zamonaviy Amerika jamiyatining ijtimoiy-madaniy tanqidiga bagʻishlandi. U Qoʻshma Shtatlardagi siyosiy masalalarni muhokama qilib, Amerika madaniyatining keragidan ortiqcha qismlarini satira qildi. 2004-yili Carlin Comedy Central kanalining eng buyuk qiziqchilar roʻyxatida Richard Pryor'dan keyin ikkinchi oʻringa qoʻyildi.

George Carlin 2008-yil 22-iyunda Santa Monica shahridagi kasalxonada yurak kasalligidan vafot etdi. 2008-yil 10-noyabrida Carlin'ga vafotidan keyin Amerika yumori uchun Mark Twain mukofoti berildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „George Carlin Biography (1937–)".  FilmReference.com. Qaraldi: 30-iyul 2009-yil.
2. ↑  „Comedian George Carlin wins posthumous Grammy".  Reuters (8-fevral 2009-yil). Qaraldi: 8-fevral 2009-yil.
3. ↑  *Norman, Michael*. „George Carlin, counterculture comedians' dean, dies at 71". *The Plain Dealer* (23-iyun 2008-yil).
4. ↑  „Stand Up Comedy & Comedians".  Comedy Zone. Qaraldi: 10-avgust 2006-yil.
5. ↑  Watkins M and Weber B (24-iyun 2008-yil). George Carlin, Comic Who Chafed at Society and Its Constraints, Dies at 71. *NY Times* archive Retrieved 6-mart 2011-yil
6. ↑  „Grammy-Winning Comedian, Counter-Culture Figure George Carlin Dies at 71".  Foxnews.com (23-iyun 2008-yil). Qaraldi: 23-iyun 2008-yil.
7. ↑  „George Carlin becomes first posthumous Mark Twain honoree". Reuters (23-iyun 2008-yil). Qaraldi: 25-iyun 2008-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy sayti
* George Carlin IMDbda

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsda ***George Carlin*** mavzusiga oid fayllar bor. |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Koʻza** — roʻzgʻor buyumi; suv va boshqa suyuqliklar solish, tashish, saqlashda ishlatiladigan idish. Tagi va boʻgʻzi tor, qorni keng, dastali. Oʻrta Osiyoda sopol va m i s Koʻzalar keng tarqalgan. Aksariyat hollarda sopol Koʻzalar pishirilmasdan oldin chizib naqshlanadi. Sopol Koʻzaning ichi sirlanadi (sirlan-magani ham boʻladi). Sopol Koʻzaning koʻp ishlatiladigan dastasiz turi moʻndi deb ataladi. Mis Koʻza sopoldan tayyorlanganidan shakl jihatidan keskin farq qiladi. Mis Koʻza joʻmraksiz obdastani eslatadi: boʻyni ingichka, bir quloqli, qorni keng, pastga tomon kengayib boradi. Tagida keskin konusga oʻxshash pastak chambaragi bor. Murakkab shakldagi mis Koʻzaning avval ayrim boʻlaqlari quyilib, soʻng ular birbiriga qalaylanadi. Koʻzani koʻzagar kulol yoki miskar tayyorlaydi, boʻyama (sopol Koʻza) va uyma (metall Koʻza) naqshlar bilan bezatiladi. Metall Koʻza ning oltin, kumushdan ishlanib, kandakori naqshlar bilan bezatilgan, baʼzan qimmatbaho toshlar qadalgan namunalari respublika va chet mamlakatlar muzeylarida saqlanadi.

Yana q.
-------

* Piyola

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Koʻzga oq tushishi**, leykoma -koʻz muguz (shox) pardasining xiralashuvi; odatda, parda shikastlanganda yoki unda yalligʻlanish, yaralanish jarayoni paydo boʻlganda kuzatiladi. Baʼzan tugʻma boʻlishi ham mumkin. Xiralashuvning jadalligiga koʻra, Koʻzga oq tushishit.ning bir necha xili ajratiladi: bilinar-bilinmas xiralashuv, "dogʻ" koʻrinishida va, nihoyat butunlay oq tushib qolishi. Mugoʻz parda markazi qorachiq roʻparasida xiralashgan boʻlsa, koʻrish quvvati pasayib, bora-bora koʻz koʻr boʻlib qolishi mumkin. Koʻzga oq tushib mugoʻz parda teshilgan boʻlsa, oq chuqurroqdagi toʻqimalarga, koʻpincha rangdor pardaga oʻtib ketadi, bu koʻz ichi bosimining oshishi (ikkilamchi glaukoma)ga sabab boʻladi. Davosi: keratoplastika — jarrohlik usuli qoʻllanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Moʻytan**, moʻytin — oʻzbek, boshqird va qoraqalpoq xalqari tarkibidagi qabila, urugʻ nomi. Qadimdan Orol dengizi boʻylarida yashab, dehqonchilik va baliqchilik bilan shugʻullangan. 19-asr oʻrtalarida qoraqalpoq M.lari 276 xoʻjalik boʻlib, Xiva xonligiga 265 tilla soliqtoʻlagan, 54 navkar, 162 qazuvchi berganlar. Oʻzbek M.larining koʻpchiligi 19-asrning oxiri va 20-asrning boshlarida Zarafshonning oʻrta oqimida yashagan. 1920-yilda Samarqand viloyatida M.lardan 7 mingga yaqin kishi roʻyxatga olingan. Ishtixon, Nurota, Bulungʻur tumanlarida, ozroq qismi Karmana atroflarida hamda Qashqadaryoning quyi oqimlarida yashagan. Zarafshon vodiysida yashovchi M.larning bir qismi oʻtroq oʻzbeklarga aralashib, oʻz urugʻ nomlarini unutganlar. Ad.: Materiali Vserossiyskoy perepisi, vip. 5, ch. 1, T. 1923; Materiali po rayonirovaniyu Sredney Azii, kn. 1. ch. 1. Buhara — T. 1926.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**George Enescu** (talaffuzi: *Jorje Enesku*; 1881.19.8, hozirgi Jorje Enesku, Ruminiya — 1955.4,5 Parij) — rumin kompozitori, skripkachi, dirijyor, pedagog. Zamonaviy rumin kompozitorlik maktabi asoschisi. Vena (1893) va Parij (1899) konservatoriyalarini tugatgan. Uslubi milliy musiqa (leutarlar ijodi) hamda Yevropa kompozitorlik sanʼati (ayniqsa, musiqiy romantizm va impressionizm) anʼanalarining uygʻunlashuviga asoslangan. Ijodida insonning qismat ustidan erishgan gʻalabasi ("Edip" operasi, 1936, ijodning choʻqqisi; 3 simfoniya, 1905—18; Kamer simfoniya, 1954; soʻnggi kvartetlar, 1944—51 va boshqalar), Vatan (milliy quylarga asoslangan "Rumin poemasi", 1897; 2 rumin rapsodiyasi, 1901; skripka va fortepiano uchun 3 sonatasi, 1906 va boshqalar) va boshqalar mavzular yorqin ifodasini topgan. E. №99 yildan Yevropa va Amerika mamlakatlarida gastrolda boʻlib jahonning eng yirik skripkachi va dirijyorlaridan biri sifatida shuhrat qozongan. Ulugʻvor va joʻshqin ijro uslubi mukammal texnikaga asoslaigan. Keng qamrovli repertuaridan mumtoz (Bax, Motsart, Betxoven, Brams va boshqalar) va zamonaviy (ayniqsa, frannuz), shuningdek, rumin kompozitorlari asar lari oʻrin olgan. 1958-yildan Buxarestda E. nomidagi Xalqaro musiqa festivali oʻtkaziladi.

Manbalar
--------

1. 1 2  *(unspecified title)*
2. 1 2  *(unspecified title)*
3. ↑  *(unspecified title)*

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Qalampir** — Solanaceae (Ituzumdoshlarga) mansub chala buta, buta yoki koʻp yillik oʻtsimon oʻsimliklar turkumi, sabzavot ekini. Yovvoyi holda Amerikaning tropik rayonlarida uchraydi. Issiqsevar oʻsimlik. Peru Q. i (*C. angulosum*), kolumbiya Q. i (*C. conicum*), egilgan Q. i (*С. гиевсеш*), sabzavot Q. (*C. annuum*) yoki garmdori va boshqalar turlari bir yillik oʻsimlik sifatida hamma qitʼalarda oʻstiriladi. Sabzavot Q.i turining poyasi tik (1 m gacha), ildizi oʻqildiz, mevasi koʻp urugʻli, qizil, sariq, toʻq sariq, qoʻzoq, shakli turlicha. Mevasi tarkibida qand, quruq modda, S, V,, V2vitaminlari, karotin, alkoloidlar bor. Sabzavot Q.i platsentasi tarkibidagi kapsaitsin alkaloidi miqdoriga qarab chuchuk (qarang Bolgar qalampiri) va achchiq boʻladi. Uzbekistonda achchiq Q.ning "Margʻilon 330" va "Nafis" ("Pikantngy"), mayda mevali "Kelin tili" navlari koʻp ekiladi. Achchiq Q. qoʻzogʻining poʻsti yupqa, shakli maydauzunchoq. Gullaganidan keyin mevasi 35—40 kunda yetiladi. Uruti issiqxonalarga sepilib, ochiq yerlarga koʻchati ekiladi. Hosiddorligi 200 s/ga. Koʻk va pishgan (qizil) qoʻzoqlari xom holida isteʼmol qilinadi, ovqatga solinadi, sirkalash, tuzlash, konservalashda, quritilgan mevasi tolqoni ziravor sifatida ishlatiladi. Tibbiyotda qandli diabet kasalligi hamda qonni suyultiruvchi davo sifatida, sanoatda shamollashga qarshi ishlatiladigan Q. malhamli mato ishlab chiqarishda foydalaniladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sanʼat saroyi** — Toshkentdagi Alisher Navoiy nomli kinokonsert zali (1964, meʼmorlari V. Berezin, S. Sutyagin, Yu. Xaldeyev, D. Shuvayev, Hamza nomidagi Oʻzbekiston davlat mukofoti, 1964). Keng hajmli kinofilmlar namoyish qilish, ijtimoiy-siyosiy yigʻinlar oʻtkazish, konsertlar berish uchun muljallangan. Katta zali (1964, 2300 urinli), kichik zali (1976; 590 oʻrinli), qahvaxona, bar va bufet bor. Sanʼat saroyi konstruktivizm va funksionalizm uslubida qurilgan. Hyp va soyadan samarali foydalanilgan. Katta zal akustik asboblar bilan jihozlangan. Interyeri "Nasriddin afandi sarguzashtlari" mavzuida koshinli namoyon, sopol lagan (rassom A. Gan va A. Kedrin), "Melodiya" haykalli mujassamot (haykaltarosh Yu. Kiselev) bilan bezatilgan. Shiftidagi bezakli metall qandillar devordagi qandillar (meʼmor S. Sutyagin) yogʻoch va gʻisht bezaklar bilan oʻzaro uygʻunlashgan. 1978-yilda interyeri tula rekonstruksiya kilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qalay oʻlati** — oq qalayning kulrang qalayga shakl oʻzgarishi ((5—>a). Odatdagi oq qalay kulrang qalayga (13,2° dan yuqori trada) aylanganda hajmi (25% ga) kengayib (R8p ning zichligi a8p nikiga qaraganda katta), kukunga aylana boshlaydi. Bu hodisa Q.oʻ. deyiladi. Qalayli buyumlarning sovuqda yemirilib, kukunga aylanib ketishining (—33° da Q.oʻ. ayniqsa tezlashadi) sababi ana shu. Qoʻrgʻoshin va boshqalar koʻpgina aralashmalar Q.oʻ.ni toʻxtatadi. Yonilgʻi idishlarning qalay bilan kavsharlangan joyidagi qalayning "qalay oʻlati"ga uchrab yemirishi natijasida Janubiy qutbda R.Skott ekspeditsiyasi 1912-yilda halok boʻlgan.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Andoza:НП-Казахстан
**Priishimka** (qozoqcha: *Приишимка*—Qozogʻiston Respublikasining Oqmoʻla viloyati Astraxan tumaniga qarasli qishloq. Novocherkassk qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO Kodi —113650600.

Geografiya
----------

Qishloq Ishim daryosining chap qirg'og'ida, tumanning janubi-sharqiy qismida, tuman ma'muriy markazi—Astraxanka qishlog'idan janubi-sharqdan 22 kilometr (to'g'ri chiziqda) 9 kilometr uzoqlikda joylashgan. qishloq okrugi ma'muriy markazining janubi-sharqida - Novocherkassk qishlog'i.

Mutlaq balandligi dengiz sathidan 308 metr.

Iqlimi sovuq moʻʼtadil, namligi yaxshi. Oʻrtacha yillik havo harorati ijobiy boʻlib,+4,4°S atrofida. Iyul oyining oʻrtacha oylik havo harorati +20,6° ga etadi. Yanvarning oʻrtacha oylik harorati-14,1° atrofida. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 375 mm. Yogʻingarchilikning asosiy qismi iyun va iyul oylariga toʻgʻri keladi.

Eng yaqin aholi punktlari: Ondiris qishlog'i - shimoli-sharqda, Novocherkasskoye qishlog'i - shimoli-g'arbda.

Tarix
-----

Aholi punkti Karlagning bir qismi sifatida maxsus ko'chmanchilar uchun turar joy (14-sonli mehnat posyolkasi) sifatida paydo bo'lgan.

Aholi
-----

1989-yilda qishloq aholisi 364 kishi edi (ulardan polyak—31 %, ruslar— 29 %).

1999-yilda qishloq aholisi 302 kishi (155 tasi erkak va 147 tasi ayol) edi. 2009 yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra qishloqda 209 kishi (105 erkak va 104 ayol) yashagan.

| Численность населения |
| --- |
| 1989 | 1999 | 2009 |
| 364 | Andoza:Уменьшение302 | Andoza:Уменьшение209 |

Ko'chalar
---------

* st. Beibitshilik

Eslatmalar
----------

1. ↑  „База КАТО".  Агентство Республики Казахстан по статистике. 27-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-fevral 2013-yil.
2. ↑  „Priishimskoye". *www.geonames.org*. Qaraldi: 3-avgust 2022-yil.
3. ↑  „Климат: Приишимка - Климатический график, График температуры, Климатическая таблица - Climate-Data.org". *ru.climate-data.org*. Qaraldi: 3-avgust 2022-yil.
4. ↑  „Итоги Всесоюзной переписи населения 1989 года по Казахской ССР. Том 3". Qaraldi: 3-avgust 2022-yil.

[*sayt ishlamaydi*]
5. 1 2  „Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года".  Агентство Республики Казахстан по статистике. 13-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi.
6. ↑  „Новые почтовые индексы АУЛ(СЕЛО) ПРИИШИМКА, РАЙОН АСТРАХАНСКИЙ, Казахстан. Поиск индекса по адресу". *bizgid.kz*. Qaraldi: 3-avgust 2022-yil.
**Sugʻurlar** (*Marmota*) — tiyinlar oilasiga mansub kemiruvchilar urugʻi. 15 turi bor. Tanasining uz. 60 sm cha, dumi 20 sm cha, ogʻirligi 2,5–9 kg. Boʻyni kalta, koʻzi katta, quloq suprasi kichik. Junlari kalin va uzun. Yevrosiyo va Shimoliy Amerikada tarqalgan. Oʻzbekistonda uzun dumli (kizil) S. va koʻk S. uchraydi. Togʻ hamda pasttekisliklardagi oʻtloklarda yashaydi. 1 — 6 ta kirishchikish teshikli murakkab uyalar (3 m cha chukurlikda, 8 m cha uzunlikda) qaziydi. Qishda uyquga kiradi. Oila boʻlib hayot kechiradi. Koloniya xreil qiladi. May oyida bolalaydi. Bolalari iyun—iyul oylarida uyasidan chiqadi. 2 yidda jinsiy voyaga yetadi. Har xil oʻtlar (asosan, boshokli), baʼzan chuvalchang, mollyuska va hasharotlar bilan oziqlanadi. Yogʻi va moʻynasi uchun ovlanadi. Koʻk S. Tabiatni muhofaza qilish xalqaro ittifoqi roʻyxatiga va Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
*Shunday nomli film uchun Sugʻur kuni (film) maqolasiga qarang.*
Sugʻur
**Sugʻur kuni** (inglizcha: *Groundhog Day*) — AQSh va Kanadada 2-fevral kuni nishonlanadigan bayram. Shu kun oʻz inidan chiquvchi sugʻurni kuzatish kerak deb hisoblanadi. Uning harakatlariga qarab bahor qanchalik tez kelishini bilish mumkin. Ishonchlarga qaraganda, agar kun bulutli boʻlsa, sugʻur oʻz soyasini koʻrmaydi va inini bemalol tark etadi — demak, qish yaqinda tugaydi, bahor esa erta keladi. Agar kun quyoshli boʻlsa, sugʻur oʻz soyasini koʻradi va iniga qaytib berkinadi — qish yana olti hafta davom etadi. AQSh va Kanadaning bir necha shahar va qishloqlarida bu kuni mahalliy sugʻurlar-meteorologlarga bagʻishlangan festivallar oʻtkaziladi, bunday festivallar koʻp sonli turistlarni jalb qiladi.

Sugʻur kuni kinoda
------------------

* *Sugʻur kuni* (1993)

Havolalar
---------

* Sugʻur kunining tarixi (ingl.)
* Sugʻur kunining tarixi (ingl.)
* Sugʻur kuniga bagʻishlangan veb sahifalar roʻyxati Wayback Machine saytida arxivlandi (2007-12-31). (ingl.)

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Arba Kanfot**-(**ibr.**To‘rtburchakli libos) yahudiylikdagi kichkina hajmdagi ibodat libosi. Uni "sisit" va "talit katan" deb ham nomlaydilar. Arba Kanfot uzunligi 3 fut, eni esa 1 fut bo‘lib, tepa qismining o‘rtasidan boshdan kiyishlik uchun joy bor. "Sonlar" kitobi (15, 37-41)da keltirilganidek, uni faqat erkaklar kiyishadi. Shuningdek,"talit" faqat tonggi ibodat vaqtida kiyimning ustidan tashlab olinsa, Arba Kanfot esa kiyimning ustidan kun davomida kiyib yuriladi. Ashkenazlarda "talit" 13 yoshdan buyurilsa,Arba Kanfot esa bola o‘zi mustaqil ravishda kiyinib yechinishga qodir bo‘lgandan keyishi mumkin. Arba Kanfotning kun davomida kiyim ustidan keyish odati qachon paydo bo‘laganini aniq aytish mushkul. Tahminlarga ko‘ra, Yevropada yahudiylar qattiq tazyiq ostida bo‘lgan vaqtlari bu odatni kiritganlar. Ular kun davomida katta "talit"ni kiyib yura olmaganlar, faqatgina ibodat vaqtida sinagogada kiyganlar. Biroq, amrni buzmaslik maqsadida Arba Kanfotni kiyim ustidan tashlab yurganlari qayd qilinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 44. sfn error: no target: CITEREFNajmiddinov,\_Karimov,\_Turdiyeva2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Najmiddinov J. Karimov J. Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480 bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.
**Sugʻurta shartnomasi** - fuqaro yoki yuridik shaxs (sugʻurta qildiruvchi) bilan sugʻurta tashkiloti (sugʻurtalovchi) oʻrtasida vujudga keladigan fuqarolikhuquqiy munosabatlar asosi. Sugʻurta boʻyicha majburiyatlar shartnoma tuzish yoki majburiy sugʻurtani rasmiylashtirish orqali vujudga keladi. Sugʻurta shartnomasi yozma shaklda tuzilishi lozim. Sugʻurta shartnomasi bitta hujjatni tuzish asosida yoki sugʻurtalovchi tomonidan sugʻurta qildiruvchiga uning yozma arizasi yoki ogʻzaki murojaatiga binoan imzolanadi. Sugʻurta shartnomasining shartlarini oʻz ichiga olgan sugʻurta polisi (guvohnomasi) topshirish yoʻli bilan tuzilishi mumkin. Sugʻurtalovchi shartnoma tuzish chogʻida sugʻurtaning alohida turlari boʻyicha Sugʻurta shartnomasining oʻzi ishlab chiqqan shakllarini qoʻllashga hakli.

Sugʻurta shartnomasining muhim shartlari Oʻzbekiston Respublikasi FK da (929modda) belgilab qoʻyilgan. Mulkiy Sugʻurta shartnomasida sugʻurta qildiruvchi bilan sugʻurtalovchi oʻrtasida: sugʻurta obʼyekti boʻlgan muayyan molmulk yoxud boshqa mulkiy manfaat toʻgʻrisida; yuz berishi ehtimoli tutilib sugʻurta amalga oshirilayotgan voqea (sugʻurta hodisasi)ning xususiyati toʻgʻrisida; sugʻurta puli miqdori toʻgʻrisida; sugʻurta tovoni miqdorini aniklash tartibi haqida, agar shartnomada uni sugʻurta pulidan oz miqdorda toʻlash mumkinligi nazarda tutilgan boʻlsa; sugʻurta mukofotining miqdori va uni toʻlash muddati; shartnomaning amal qilish muddati haqida kelishuvga erishilishi lozim. Shaxsiy Sugʻurta shartnomasida taraflar oʻrtasida: sugʻurtalangan shaxs gʻaqida; sugʻurtalangan shaxs hayotida yuz berishi ehtimoli tutilib sugʻurta amalga oshirilayotgan voqea (sugʻurta hodisasi)ning xususiyati; sugʻurta puli miqdori; sugʻurta mukofotining miqdori va uni toʻlash muddatlari; shartnomaning amal qilish muddati va boshqa xaqida kelishuvga erishilishi lozim.

Sugʻurta shartnomasi tuzilayotganda sugʻurta qildiruvchi oʻziga maʼlum boʻlib, sugʻurta hodisasi yuz berishi ehtimolini va uning yuz berishi tufayli kutilajak zarar miqdori (sugʻurta xavfi)ni aniqlash uchun muhim ahamiyatga ega boʻlgan xrlatlarni sugʻurtalovchiga xabar ^lishi shart. Sugʻurta shartnomasi boʻyicha taraflar oʻz majburiyatlarini bajarmaganda yoki lozim darajada bajarmaganda qonun hujjatlarida belgilab qoʻyilgan tartibda va asoslarda javobgar boʻladi. Sugʻurta shartnomasi amal qilishining boshlanishi, muddatidan oldin bekor boʻlishi yoki oʻzoʻzidan haqiqiy hisoblanmasligi hollari qonunda koʻrsatilgan. Umrbod Sugʻurta shartnomasi 20 yoshdan 70 yoshgacha boʻlgan fuqarolar bilan tuziladi. 1guruh nogironlari bilan bunday shartnoma tuzilmaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  "Sugʻurta shartnomasi" *OʻzME*. S-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Huquqshunoslikka oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Sugʻdiyona kishmishi** - oʻrtapishar xoʻraki uzum navi. Bogʻdorchilik, uzumchilik va vinochilik ilmiy tadqiqot institutining Samarqand filialida Pobeda va Krra kishmish navlarini chatishtirib chiqarilgan (K.V.Smirnov, Ye.P.Perepelitsina). Sharqiy ekologikgeografik navlar guruhiga kiradi. Tupi kuchli oʻsadi. Bargi oʻrtacha, 5 boʻlmali, yuzasi biroz burmali, ostki qismi tuksiz. Guli ikki jinsli. Uzum boshi yirik, ogʻirligi 800—900 g, shingillari oʻrtacha havol, gʻujumi yirik — 5 g gacha, mumgʻubor bilan qoplangan. Poʻsti yupqa, taʼmi shirin, xushxoʻr. Toʻliq pishganda qand moddasi 25—26% ga yetadi. Hosili avgust oxiri — sentabr boshlarida toʻliq yetiladi.

Oʻrtacha hosildorligi 180—200 s/ga, yangiligida isteʼmol qilinadi, mayiz solinadi (25—26,2% mayiz tushadi).

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Touré** (born **Touré Neblett**; March 20, 1971) is an American writer, music journalist, cultural critic, podcaster, and television personality. He was a co-host of the TV show *The Cycle* on MSNBC. He was also a contributor to MSNBC's *The Dylan Ratigan Show*, and the host of Fuse's *Hiphop Shop* and *On the Record*. He serves on the Rock and Roll Hall of Fame Nominating Committee. He taught a course on the history of hip hop at the Clive Davis Institute of Recorded Music, part of the Tisch School of the Arts in New York. 

**Ture** (tug'ilgan **Touré Neblett** ; 1971-yil 20-mart) - amerikalik yozuvchi, musiqa jurnalisti, madaniyat tanqidchisi, podkaster va televizion shaxs. U MSNBC telekanalidagi *The Cycle* teleko'rsatuvining boshlovchisi bo'lgan. U, shuningdek, MSNBC ning *The Dylan Ratigan Show* ko'rsatuvida ishtirokchi va Fuse 's *Hiphop Shop* va *On the Record* dasturlarining boshlovchisi bo'lgan. U Rok-n-Roll shon-shuhrat zaliga nomzodlar qo'mitasida ishlaydi.  U Nyu-Yorkdagi Tisch san'at maktabining bir qismi bo'lgan Klayv Devis nomidagi Yozilgan musiqa institutida xip-xop tarixidan dars bergan. 

Ture bir nechta kitoblarning muallifi, jumladan, *"Ko'chma va'da qilingan er"* (2003), *"Soul City* "(2005), *"Kim post-qoralikdan qo'rqadi?"* *Endi qora bo'lish nimani anglatadi* (2011) va *men o'lardim 4 U: Nima uchun shahzoda ikonaga aylandi* (2013). U, shuningdek, The Daily Beast gazetasida tez-tez qatnashadi. 

1. ↑  Toure Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-04-13). Faculty directory, Clive Davis Institute of Recorded Music. Retrieved April 12, 2013.
2. ↑  *Menz, Wonders, Petey E. Jeannie Sui* „Critic Touré Reveals Prince's Religious Roots" (27-mart 2012-yil).
3. ↑  *Menz, Wonders.* „Critic Touré Reveals Prince's Religious Roots" (27-mart 2012-yil).
4. ↑  Toure Wayback Machine saytida arxivlandi (2014-04-13). Faculty directory, Clive Davis Institute of Recorded Music. Retrieved April 12, 2013.
5. ↑  „Author Page Touré". *thedailybeast.com*.  The Daily Beast. Qaraldi: 23-oktabr 2017-yil.
Relslar sifatini tekshiradigan ultratovush defektoskop
**Defektoskop** (lotincha: *defectus* — kamchilik va ...*skop*) — metall va metallmas materiallardan qilingan buyumlardagi nuqsonlar (siniqlar, darzlar va boshqalar) ni buyumlarga ziyon yetkazmasdan aniqlash uchun moʻljallangan qurilma. Magnitli, rentgen va gamma nurlarga, ultratovush toʻlqinlariga, elektr induksiya hodisasiga asoslangan, kapillyar va boshqa turlari bor. Muqim (statsionar) qurilmalar, koʻchma asboblar, laboratoriya asboblari tarzida ishlab chiqariladi. Muqim defektoskoplarda nuqsonlarni ham aniqlab, ham qayd qiladigan va bir yoʻla baholab ketadigan qurilmalar boʻladi. Kuchma defektoskoplar milli (strelkali) ixcham asbob, yorugʻlik yoki tovush signallari beradigan asbob va boshqalar bilan taʼminlanadi. Laboratiriyada ishlatiladigan defektoskop ancha sezgir boʻladi, koʻpincha, ossillograf va raqamli indikator bilan taʼminlanadi. Baʼzi defektoskoplar tez harakatlanayotgan buyumlardagi nuqsonlarni aniqlay oladi yoki oʻzi buyumga nisbatan harakatlanadi. Juda yuqori temperaturagacha qizdirilgan buyumlardagi nuqsonlarni aniqlash uchun moʻljallangan defektoskoplar ham bor (qarang Defektoskopiya).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Psammofitlar** (lot. psammos — qum va ...fit) — uchma qumlarda oʻsadigan choʻl oʻsimliklari. Shamol qumni uchirganida ildizining ochilib qolmasligi, qum koʻmib qoʻymasligi va qumda koʻmilib qolgan urugʻining koʻkarib chiqishi uchun turli moslanishlar hosil qilgan. Daraxtlar va butalar, qumda koʻmilib qolgan poyasidan kuchli rivojlangan ildizlar (saksovul, qandim); qumdan chiqib qolgan ildizlardagi qoʻshimcha kurtaklardan novdalar hosil qilish (qum akatsiyasi va boshqalar) xususiyatiga ega. Oʻtsimon P. qalin qum qatlamidan oʻsib chiqa oladigan ipsimon uzun, tez oʻsadigan ildizpoya hosil qiladi (iloq). Koʻpchilik P. — efemerlar. Koʻp yillik P.ning barglari mayda, reduksiyaga uchragan yoki barglari boʻlmaydi, poyasi orqali fotosintez va transpiratsiya qiladi (saksovul). P.ning mevasida turli xil oʻsimtalar va tuklari boʻlishi tufayli shamolda yaxshi uchganidan qumda koʻmilib qolib ketmaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |