recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Aizik Aronchik
**Aizik Borisovich Aronchik** (ruscha: *Айзик Борисович Арончик* ; 1859-yil 28-dekabr – 1888-yil 2-aprel) — yahudiy millatiga mansub boʻlgan rus inqilobchisi, podshoh Aleksandr II ga boʻlgan suiqasdda qatnashgan va jazolangan.

Faoliyati
---------

Aronchikning oilasi yahudiy savdogarlari boʻlib, hozirgi Belarusiyaning Gomel shahridan boʻlib, u Sankt-Peterburg temir yoʻl muhandislari institutida tahsil olgan, ammo inqilobchilar bilan aloqada boʻlganidan keyin kursni tugatmasdan, 1879-yilda oʻqishni tashlab ketgan. 

U Nikolai Kletochnikov [ru] bilan uchrashish va xabar almashish ishonib topshirilgan ikkita inqilobchidan biri edi, inqilobchilarning politsiya boʻlimi ichidagi agenti hisoblangan.  1879-80-yillarda u Silantiev nomi bilan oʻzini er-xotin sifatida koʻrsatgan inqilobchi Galina Cheryavskaya bilan Narodnaya Volya aʼzolari uchrashishi mumkin boʻlgan xavfsiz uyda joylashadi.

1879-yil noyabr oyida u „Narodnaya Volya" tomonidan podshohni oʻldirishga urinishda ishtirok etdi, uning poyezdi oʻtayotganda Moskva — Kursk temir yoʻli ostidagi minani portlatib yubordi. Aronchik 188- yil 17-martda hibsga olindi, u yigirmalik sudida ayblanuvchilardan biri edi. U sudda shunday dedi: "Men hech qachon „Narodnaya volya" va „ Cherniy Peredel" fraksiyalarining tamoyillarini ajratmaganman va hozir ham ajratmayman. Ularning har biri Rossiyada inqilobni amalga oshirish uchun kurashga asoslanadi. Men birinchi navbatda sotsialist, ikkinchidan esa inqilobchi boʻlsam ham, men ular bilan birgaman." 

U umrbod qamoq jazosiga hukm qilindi. Toʻrt yildan keyin Alekseyev Ravelin [ru] unda ruhiy kasallik belgilarini koʻrsatdi va 1884-yil avgustda Shlisselburg qal’asiga koʻchirildi, u yerda uning ruhiy holati jismoniy kasallik bilan birlashdi. U 1888-yil 2-aprelda uzoq davom etgan azob-uqubatlardan so‘ng vafot etguniga qadar kamerasini hech qachon tark etmatmagan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Арончик, Айзик Борисович". *Chronos*.
2. ↑  Aronchik, Aizik Borisovich on Brokhaus and Efron Jewish Encyclopedia in 16 volumes, Moscow 1908-1913
3. 1 2  Great Soviet Encyclopedia 1st edition (1926) v.3 p.451
**Muqaddas Yelena orolida Beliye** (inglizcha: *White Saint Helenians*) — Avliyo Yelenada yashovchi yevropalik odamlarning etnik guruhi Hozirgi vaqtda Yevropadan kelgan muhojirlar va ularning avlodlari mahalliy aholining 25%ni tashkil etuvchi etnik ozchilikni tashkil qiladi.

Tarixi
------

Muqaddas Yelena 1502-yil 21-mayda Hindistondan uyga ketayotganda portugaliyalik dengizchi João da Nova tomonidan kashf etilgan. Portugallar orolni hayotsiz deb topdilar. Orolning birinchi doimiy rezidenti 1515-1545 yillarda orolda yolgʻiz yashagan portugaliyalik Fernand Lopes edi. Orollarga egalik qilish huquqi uchun kurashda Buyuk Britaniya Gollandiyani magʻlub etdi va 1659-yilda Sankt-Yelenada kemalar uchun suv va oziq-ovqat taʼminoti punkti hamda harbiy bazani joylashtirdi. Shundan soʻng orolga Yevropadan, asosan, Buyuk Britaniyadan kelgan muhojirlar joylasha boshladi. 1900-yildan 1901-yilgacha orol bur harbiy asirlari uchun surgun qilingan joy edi.

Joriy pozitsiyasi
-----------------

Hozirgi vaqtda oq tanlilar Sent-Yelena, Asension va Tristan da -Kunyada etnik ozchilik boʻlib, jami 1932 kishini tashkil etadi, bu orollarning umumiy aholisining 25%ni tashkil qiladi.

Yana qarang
-----------

* Sankt-Yelenadagi xitoylar
* Sent-Yelenadagi afrikaliklar
* Avliyo Yelena, Koʻtarilish va Tristan da Kunyaning demografiyasi

Manbalar
--------

1. ↑  „The World Factbook — Central Intelligence Agency" (en) (deadlink).  www.cia.gov. 28-dekabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-fevral 2018-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2010-12-28).
2. ↑  „Историческая хронология Святой Елены." (deadlink). 16-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-fevral 2018-yil.
3. ↑  „Brooke: History of St. Helena" (deadlink) (24-fevral 2005-yil). 24-fevral 2005-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-fevral 2018-yil.
4. ↑  *John Grimshaw.* „Saint Helena 15.55 South 5.43 West: Boer Prisoners on St. Helena, 1900-1902".  Saint Helena 15.55 South 5.43 West (29-mart 2011-yil). Qaraldi: 25-fevral 2018-yil.

Havolalar
---------

* The World Factbook — Central Intelligence Agency Wayback Machine saytida arxivlandi (2010-12-28).
**„Moʻjizakor Nikolay"** — 13-asrga oid Novgoroddan kelib chiqqan rus ikonasi. U Rossiya davlat muzeyi kolleksiyasida kolleksiyasida saqlanadi.

Tarix
-----

Ikona haqidagi xabarlar 1162-yildan buyon xronikalardan maʼlum boʻlgan. U Novgoroddagi Muqaddas ruh monastiri da saqlangan. 1920-yillarda u Novgorod muzeyi kolleksiyasiga berildi, u yerda 1926-1928-yillarda restavratsiya qilindi. 1929-1932-yillarda RSFSR Xalq Maorif Komissarligi tomonidan tashkil etilgan Germaniya, Avstriya, Angliya va AQShda qadimiy rus yodgorliklari koʻrgazmasida ishtirok etdi. 1933-yilda ikona Rossiya muzeyiga berildi.

Restavratsiyadan oldin, 18-asrda piktogrammani taʼmirlash paytida qilingan yozuv tufayli 1500-yilga tegishli deb hisoblangan: „ *… Xudoning Kalomi 1500 mujassamlanishidan boshlab, bu buyuk muqaddas ierarx Nikolay Mirlikiysikiy Moʻjizakorning tasviri yozilgan, bu rasm Yovvoyi dalalardan olingan…*". Qayta tiklanganidan keyin ikona birinchi marta 12-asrga tegishli ekanligi maʼlum boʻldi. 1937-yilda sanʼatshunos A. I. Nekrasov ikonani 12-13-asrlar oxiriga oidligini ilgari surdi. Sanʼatshunoslar V. N. Lazarev va G. S. Kolpakovalar uni 13-asr oʻrtalariga mansub deb hisoblaydi.

Ikonografiya
------------

Ikona joʻka taxtasida tuvalsiz boʻyalgan. Taxta uch qismdan iborat, asl yon dublonlar yoʻqolgan (ombir tishi izlari saqlanib qolgan), taxtalar keyinchalik kesilgan dublonlar bilan mahkamlangan.

Muqaddas Nikolay beligacha tasvirlangan, u oʻng qoʻli bilan duo qiladi va chap qoʻlida Injilni ushlab turibdi. Avliyoning yuzi Vizantiyaga xos, ammo akademik Lazarev taʼkidlaganidek, shakllar Vizantiya ustasining ishi emas — „*chiziqlar taxta yuzasiga kesilganga oʻxshaydi, ichida nimadir oʻyib ishlangan*".

  

Ikonaning chetida Novgorodda uzoq vaqtdan beri umumiy shafoatchilar sifatida hurmatga sazovor boʻlgan aziz avliyolar suratlari joylashgan:

* yuqorida — bosh farishtalar Maykl (Mikoil) va Gabriel (Jabroil);
* chap taraf — Stolpnik Simeon, Boris va nomaʼlum shahid ayol;
* oʻng taraf — shahida Yevdokia, Gleb, shahid Flor;
* pastki maydon shahidlarning yarim uzunlikdagi tasvirining qoldiqlari.

Manbalar
--------

1. 1 2  Lazarev V. N. Russkaya ikonopis ot istokov do nachala XVI veka. — M.: Iskusstvo, 2000. — Str. 166
2. 1 2  Jivopis domongolskoy Rusi: Katalog vistavki. — M.: Советский художник, 1974. — Str. 98-100
3. ↑  Колпакова Г. С.*. Искусство Древней Руси: Домонгольский период*, Новая история искусства. М.: Азбука, 2007 — 475-478 bet. ISBN 978-5-352-02088-3.
4. ↑  Lazarev V. N. Russkaya ikonopis ot istokov do nachala XVI veka. — M.: Iskusstvo, 2000. — Str. 38-39
**Muomala layoqati** (huquqda) — fuqaro yoki yuridik shaxsning oʻz harakatlari bilan huquqqa ega boʻlish va oʻzi uchun majburiyat yaratish qobiliyati. Fuqaro toʻlgach ega boʻladi. 14 yoshdan 18 yoshgacha boʻlgan va 14 yoshga toʻlmagan voyaga yetmaganlarning Muomala layoqati toʻla hajmda boʻlmaydi. Ushbu yoshdagi voyaga yetmaganlar qonunda nazarda tutilgan harakatlarni qonuniy vakillarining roziligi yoki mustaqil ravishda bajarishlariga yoʻl qoʻyiladi (qarang Voyaga yetmaganlar). Fuqaro toʻla hajmda Muomala layoqatiga ega boʻlishi uning oʻz xatti-harakatlarining ahamiyatiga baho bera olish, ular qanday oqibatlarga olib kelishi mumkinligini tushunish qobiliyatiga egaligi bilan belgilanadi. Fuqaroning oʻz xattiharakatlarining ahamiyatiga tushunish qobiliyati uning ruhiy jihatdan sogʻlom, aqli raso boʻlishiga ham bogʻliq. Bunday jihatlarga ega boʻlmagan fuqarolar muomalaga layoqatsiz deb hisoblanadi.

Hojiakbar Rahmonqulov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gustav Robert Kirchhoff** (1824.12.3, Kenigsberg – 1887.17.10, Berlin) — nemis fizigi, Berlin fanlar akademiyasi aʼzosi (1874-yildan). Kenigsberg universitetini tugatgan (1846). Ilmiy ishlari elektr. optika va mexanikaga oid. Tarmoqlangan zanjirlar boʻylab oquvchi elektr tokining taqsimlanish qonuniyatlari (qarang Kirxgof qoidalari)ni yaratgan va elektr potensiali tushunchasini fizikaga birinchi boʻlib kiritgan (1845–49), deformatsiya nazariyasi, elastik jismlarning harakati va muvozanati hamda suyuqliklar oqimi masalalari bilan shugʻullangan (1849–58). Nemis kimyogari R.V.Bunzen bilan hamkorlikda spektral tahlil usuliga asos solgan (1854–59) va kimyoviy elementlardan seziy (1860) va rubidiy (1861)ni topgan. Mutlaq qora jism tushunchasini fanga kiritgan va oʻz nomi bilan atalgan nurlanish qonuni (qarang Kirxgof nurlanish qonuni)ni yaratgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  *(unspecified title)*
2. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Sovet markasida oʻzbek cholgʻu asboblari
**Nogʻora** — urib chalinadigan musiqa asbobi. Nogʻoraning koʻp xili mavjud. Kosasi tuvaksimon boʻladi. Yogʻoch va sopoldan yasaladi. Usti hayvon terisi bilan qoplanadi. Qoʻsh nogʻora karnay va surnaylar bilan qoʻshilib oʻzbek milliy ansamblini tashkil etadi. Hozirgi kunda ham bu asboblar toʻy-u tomoshalarda keng qoʻllaniladi.

Turlari
-------

Oʻzbekistonda nogʻoraning *doʻl nogʻora*, *rez nogʻora* va *koʻs nogʻora* kabi turlari bor. Doʻl nogʻora yoʻgʻon tovush chiqaradi va diamtetri 60 sm cha boʻladi. Rez nogʻoraning tovushi ingichka boʻladi va diamtetri 20-30 sm boʻladi. Koʻs nogʻoraning diamtetri 30-40 sm boʻladi va shuning uchun rez nogʻoranikidan yoʻgʻonroq, doʻl nogʻoranikidan ingichkaroq tovush chiqaradi.

Koʻs va rez nogʻora bir-biriga qoʻshilib yasalagan *qoʻsh nogʻoralar* ham mavjud. Ikkalasining tovushi orasidagi farq bir kvarta intervalidir. Bu doira chalishda ishlatiladigan „bum" va „bak" kabi tovushlarini chiqarish imkonini yaratadi. Nogʻoradan chiqqan tovushlar faqat „tum" va „tak" deb yuritiladi.

Nogʻoraning misdan yoki choʻyandan yasalagan yirik turlari ham mavjud. Bu tur nogʻoralar ammo keng tarqalmagan.

Chalish uslublari
-----------------

Rez va koʻs nogʻora ikkita choʻp bilan chalinadi. Doʻl nogʻora yoʻgʻonroq bitta choʻp bilan chalinadi.

Havolalar
---------

* Oʻzbekiston Mumtoz Musiqasi saytida nogʻora haqida maʼlumot
* Nogʻora tarixi (olm.)
**Qizil Vindzor** (ingl. *Windsor Red)*, shuningdek, *Windsor Red Cheese* nomi bilan ham tanilgan, pasterizatsiyalangan sigir sutidan tayyorlangan yarim qattiq Britaniya pishlogʻidir. Oʻz xususiyatlariga koʻra bu turdagi pishloq Chedder pishlogʻiga oʻxshaydi, ularning orasidagi farqlar Red Windsor baʼzi qoʻshimchalar bilan tayyorlanadi. Pishloq Angliyaning Lestershir shahridagi sut zavodida ishlab chiqariladi.

Tavsifi
-------

Pishloqning teksturasi qattiq kremsimon va maydalangan pushti rangli marmar dogʻlari bilan vino taʼmiga ega. 100 gramm pishloq massasida 30 gramm yog 'bor.

Ishlab chiqarish
----------------

Pishirish jarayonida sutni quyish paytida pishloq massasi biroz joylashishi kerak. Shundan soʻng mayda boʻlaklarga boʻlinadi va 20 dan 40 daqiqagacha pishiriladi. Shundan soʻng massa pres ostida joylashtiriladi. Bu jarayon pishloqning kislotaliligini oshiradi. Pishloq deyarli tayyor boʻlgach unga qizil vino yoki likyor qoʻshiladi va yana press ostiga qoʻyiladi. Shuning uchun u qisqa vaqt davomida saqlanadi. Red Windsor uchun pishloq massasi Chedder pishlogʻi bilan bir xil retsept boʻyicha tayyorlanadi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Red Windsor". 13-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-yanvar 2017-yil.
2. 1 2  „Секреты гастрономии". 11-avgust 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-yanvar 2017-yil.
3. ↑  „Самые вкусные сыры в мире, которые вы должны попробовать". 2-iyun 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-yanvar 2017-yil.
**" Muqaddamat ul- Adab "** — Fors va Chig‘atoy tillari lug‘ati bo‘lib 12-asrda arab tilidan dars bergan Mahmud Zamaxshariy yozgan (tuzgan) lug‘atdir.

Shuningdek mo‘g‘ul tili ham qo‘shilgan. Lug‘atning birinchi qo‘lyozmasi Abdurauf Fitrat tomonidan Buxorada topilgan. Asarning saqlanib qolgan eng qadimgi qo‘lyozmalari 13-15 asrlarga tegishlidir. Lug‘at o‘g‘uz qipchoq va qang turklari lahjalari haqidagi malumotlarni o‘z ichiga olgan bo‘lib, asar yillar davomida madrasalarda darslik sifatida o‘qitilib kelingan. Bu lug‘at Devonu lug‘oti-at turk dan keyinggi eng muhim asarlardan biridir. Shuningdek bu lug‘at 14-asrda mo‘g‘ul tiliga uchun ham zarur edi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Н.Н. Поппе, Монгольский словарь Мукаддимат ал-адаб, часть 1-2 //Труды Института Востоковедения, XIV, Москва-Ленинград, 1938" (1938). Qaraldi: 9-dekabr 2022-yil.
2. ↑  „Yoshio Saito, The Mongolian words in the Muqaddimat al-Adab: Romanized Text and Word Index, Tokyo 2008 (845 pp)" (2008). Qaraldi: 9-dekabr 2022-yil.

Tashqi manba
------------

1. ↑  „, Digital Library of the Middle East". Qaraldi: 9-dekabr 2022-yil.
**Qizil daraxt** — tropik mamlakatlarda oʻsadigan, yogʻochi qizil va jigarrang tovlanadigan daraxtlar turi. Janubiy Amerika va Afrikada oʻsadigan maxagoniya. Osiyoning sharqijanubidagi gunafsha hidli sappon daraxti yogʻochi jahon bozorida qadrlanadi. Yogʻochi juda pishiq, ogʻir, yaxshi silliqlanadi. Qizil daraxt yogʻochi qadimdan yuqori sifatli qimmatbaho mebellar, musiqa asboblari tayyorlashda va xonalarning ichki devorlarini qoplashda qoʻllanilgan. Tiss, qandagʻoch, sekvoyaning yogʻochi qizilligidan, baʼzan ular ham Qizil daraxt deb ataladi. Lekin ularda chin qizil yogʻochlik xususiyati yoʻq.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Koordinatalari: 55°55′05″N 39°10′31″E﻿ / ﻿55.91806°N 39.17528°E﻿ / 55.91806; 39.17528GO
„**Shokolad parisi**" — Vladimir viloyati, Pokrov shahridagi yodgorlik, balandligi 3 metr va ogʻirligi 600 kg.

Haykalning eng yaxshi loyihasi uchun tanlov Vladimir va Sankt-Peterburg hunarmandlari oʻrtasida oʻtkazildi. Natijada shokolad uchun birinchi yodgorlikning yaratuvchisi Vladimir haykaltaroshi, qum figuralari boʻyicha Yevropa tanlovi gʻolibi Ilya Shanin edi, uning asarlari Germaniya, Avstriya, Belgiya shaharlarida taqdim etilgan.

Bronza haykal 2009-yilda yaratilgan va matbuotga koʻra shokolad uchun dunyodagi birinchi yodgorlikdir. Yodgorlik goʻyo shokolad boʻlagidan yaratilgan va qoʻlida shokoladli ajoyib Pari obrazini ifodalaydi. Yodgorlik 2009-yil 1-iyulda ochilgan va Pokrovskiy shokolad muzeyidan bir necha qadam narida joylashgan.

Yodgorlikning ochilishi Rossiyadagi Kraft Foods kompaniyasining 15 yilligi doirasida boʻlib oʻtdi va u shaharga ajoyib sovgʻa taqdim etdi. Kompaniyaning „Alpen Gold", „Milka" va „Vozdushniy" markali shokolad ishlab chiqaradigan qandolat fabrikasi Pokrov shahrini tashkil etuvchi korxona hisoblanadi. 

* Pokrovdagi shokolad yodgorligiPokrovdagi shokolad yodgorligi
* haykalning boshi va yuzihaykalning boshi va yuzi
* yon ko'rinishyon ko'rinish
* orqa ko'rinishorqa ko'rinish

Manbalar
--------

1. ↑  „Первый в мире памятник шоколаду открыли в Покрове Владимирской области" (ru).  РИА новости (1-iyul 2009-yil). 4-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-noyabr 2011-yil.
**Shokirxon Mirzaboboyeva** (1938-yil, Fargʻona, Fargʻona viloyati — ?) — ip yigiruvchi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1981).

Tarjimayi holi
--------------

Shokirxon Mirzaboboyeva 1938-yili Oʻzbekiston SSR Fargʻona viloyati Fargʻona shahrida tavallud topgan. Millati oʻzbek. Oʻrta maktabni hamda fabrika-zavod tayyorlov maktabini tugatgan keyin 1950-yil oʻrtalarida Feliks Dzerjinskiy nomidagi Fargʻona toʻqimachilik kombinatida ish boshlaydi. Qisqa vaqt ichida ip yigiruvchi koʻnikmasini egallaydi. Oʻz faoliyatida yengil sanoatda ip yigirishning ilg‘or usullari qo‘lladi, buning natijasida ishlab chiqarish topshiriqlarini muddatidan oldin bajarishga erishdi. Qilgan mehnati uchun 8-besh yillikda (1966—1970) Mirzaboboyeva 1971-yili Mehnat qizil bayrogʻi ordeni, 9-besh yillikdagi (1971—1975) yutuqlari uchun 1974-yilda Oktyabr inqilobi ordeni bilan taqdirlanadi. Keyingi 10-besh yillikda (1976—1980) Oʻzbekiston SSR yengil sanoatida ip yigirish boʻyicha yetakchilikni saqlab qolib, ishlarining natijasiga koʻra sotsialistik musoqbaqada gʻoliblikka erishadi. 1981-yil 17-martda SSSR Oliy Soveti Prezidiumi farmoniga asosan Mirzaboboyeva „Sotsialistik Mehnat Qahramoni" unvoni hamda Lenin ordeni va „Oʻroq va bolgʻa" oltin medali bilan taqdirlanadi. KPSSning 25-syezdida delegat etib saylangan. Fargʻona shahrida istiqomat qilgan. Keyingi taqdiri nomaʼlum.

Mukofotlari
-----------

* Lenin ordeni (1981-yil 17-mart);
* Mehnat qizil bayrogʻi ordeni (1971-yil 5-aprel);
* Oktyabr inqilobi ordeni (1974-yil 20-fevral).

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Mirzababayeva Shakirxon" (rus tilida). 8-iyun 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyun 2023-yil.
2. 1 2 3  „Ukaz Prezdiuma Verxovnogo Soveta SSSR" (rus tilida). 5-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyun 2023-yil.
3. ↑  „Fotohisobot" (rus tilida). *„Pravda Vostoka" gazetasi, №258 (18230)* (1976-yil 3-noyabr). 10-aprel 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-iyun 2023-yil.
**Shokoladli harflar** Gollandiyaning Sinterklaas (Avliyo Nikolay) bayrami bilan bog'liq konfet shaklidir. Sinterklaas bayramini nishonlayotganlarga an'anaviy tarzda shokoladdan tayyorlangan bosh harflari har yili beshinchi dekabrda bo'lgan Sinterklaas arafasida yoki oltinchi dekabr kuni bo'lgan Sinterklaas kuni ertalab beriladi. Unda har xil o'lchamlar, turlar va lazzatlar mavjud.

Har bir harf uchun bir xil miqdordagi shokoladdan foydalanish uchun ishlab chiqaruvchi harfning qalinligini aniqlaydi. Shunday qilib, bir harf boshqasidan ustun bo'lmaydi, masalan, **W** yoki **M** kabi keng harflar uchun **I** yoki **J** kabi tor harflarga qaraganda ko'proq shokolad ishlatiladi. Buning o'rniga, keng harflar shokoladning yupqa qatlami bilan tayyorlanadi va ingichka harflar uchun shokoladning qalinroq qatlami olinadi.

Tez-tez ishlatiladigan shrift - Egyptienne .

Manbalar
--------

1. ↑  „Dutch Chocolate Letters Explained!".  Dutch Community. 22-fevral 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-fevral 2014-yil.

Havolalar
---------
*Usmonli davlat* arbobi, 269-bosh vazir **Said Halim** posho *(1863-1921).*

Said Halim
Halim posho 1863-yilda Misr poytaxti Qohira shahridagi Shubra saroyida dunyoga kelgan. Halim posho zamonaviy Misrning asoschisi Muhammad Ali (1769-1849) ning nabirasi edi. Bolaligida arab, fors, ingliz va fransuz tillarini oʻrgangan, keyin Shveytsariyada 5 yil (1890-1895) siyosatshunoslik boʻyicha tahsil olgan. 1890-yil oxirlarida Qohira markazida Halim poshoga atab italiyalik arxitektor Antonio Laschiak loyihalari asosida saroy qurilgan. 1888-yildan u „Shura-i Devlet" (Davlat Kengashi) aʼzosi boʻlib, keyinchalik turli maʼmuriy lavozimlarda ishlagan. 1912-yilda „Birlik va taraqqiyot" partiyasining bosh kotibi boʻldi. 1913-yilda Mahmud Shavkat posho oʻldirilgach, bosh vazir va tashqi ishlar vaziri boʻldi. 1913-yil syentabrda Bolgariya bilan tinchlik shartnomasi tuzgani uchun sulton Mehmed V Said Halimni Imtiyoz („Sodiq xizmatlari uchun") ordeni bilan taqdirlaydi. Halim posho bosh vazir sifatida Usmonli-Germaniya ittifoqini imzolagan, bu esa Turkiyani Birinchi Jahon urushiga kirishiga olib keldi. Urush tugagach, 1919-yil mart oyida Said Halim ittifoqchilar tomonidan urush boshlaganlikda ayblanib hibsga olindi va 1919-yil 29-mayda Malta qamoqxonasiga tashlangan. Ammo, 1921-yilda u oqlandi. Istanbulga qaytmoqchi boʻlganida unga ruxsat berishmaydi, shundan soʻng Halim posho Sisiliyaga ravona boʻladi. Halim posho 1921-yil 6-dekabrda Rimda arman dashnoqlari tomonidan „Arman qirgʻini" dagi ishtiroki uchun oʻldirilgan. Jasadi Istanbulga olib kelinib dafn etildi.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Shokila**, shovqila (tovush chiqaruvchi) — zargarlik buyumi; Xorazm ayollarining murakkab, koʻp qismli taqinchogʻi. Sh. peshonani yopib turuvchi osmatuzi, chakkalik (yarimtirnoq)ka ulanadi hamda ular birgalikda ansambl hosil qiladi. Sh. halqachalardan tuzilgan turlicha uzunlikdagi zanjirlarga yaproqcha, marjon, gʻuncha, zigʻiraklardan iborat osilmachoqlar biriktirib hosil qilinadi hamda 2 ta halqali chakka taqinchogʻining har biriga sershokilali oʻzaro ketmaket ulangan 3—4 ta qubbalar qatori osiladi (baʼzan ular uchburchak tumor bilan tugaydi). Qimmatbaho turlarida zanjirlar markaziga koʻpincha oval shaklidagi yuzasi ziynatlangan turunjlar oʻrnatiladi, ayrimlariga 5—6 tadan dur, laʼllar qadaladi. Sh. taqilganda, turli uzunlikdagi marjon qatorlari iyak, boʻyin, koʻkrak uzra ketmaket bir tekis yotadi. Ayollar Sh. taqib yurganida tana harakatiga qarab tovush chiqarib, jaranglaydi (nomi shundan).

Quloq yoki chakkaga taqiladigan taqinchoqlarga biriktiriladigan Sh. kabi marjonlar Oʻzbekiston hududidan topilgan kushonlar davriga oid haykallarda uchraydi. Sh. 19-asr 1-yarmida kunda, 19-asr 2-yarmida toʻyhashamlarda taqilgan. 19-asr oxiridan Sh. qismlarga boʻlinib ketgan, ular ham Sh. deb ataladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Said Shermuhamedov** (1930.12.5, Qorakoʻl tumani — 16.02.2016) — faylasuf olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (2000), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1980), falsafa fanlari doktori (1973), professor (1978). Samarqand universitetni tugatgan (1953). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Falsafa va HUQUQ boʻlimida kichik ilmiy xodim (1957—58), Falsafa va huquq institutida katta ilmiy xodim (1958—60), ilmiy kotib (1960—61), direktor oʻrinbosari, sektor mudiri (1961—64). Oʻzbekiston KP MK fan va madaniyat boʻlimi mudiri oʻrinbosari (1964—65), madaniyat boʻlimi mudiri (1965—70). Oʻzbekiston Maorif vaziri (1970—84), Oʻzbekiston Pedagogika ilmiy tekshirish instituti direktori (1984—85), Toshkent Davlat Universiteti falsafa fakultetida kafedra mudiri (1985— 2002), professor (2002-yildan). Ilmiy ishlari madaniyat nazariyasi va boshqalar muammolarga bagʻishlangan. Oʻzbekiston Falsafa jamiyati prezidenti (1990-yildan). Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mukofoti laureati (1992). "Shuhrat" medali bilan mukofotlangan (1995).

Manbalar
--------

* Na yazike yedinstva, T. 1991; Mustaqillik — buyuk neʼmat, T. 1997; Filosofiya cheloveka, T. 2001; Istiklol quyoshi, T. 2002.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
***MythBusters*** (ingl. *myth* - „asotir", *busting* - „buzish", „yoʻqqa chiqarish"; oʻzbekchada ***AsotirBuzarlar***) Discovery kanali uchun avstraliyalik Beyond Television Productions ishlab chiqargan hujjatli teleserialdir. Koʻrsatuv mezbonlari, maxsus effektlar mutaxassislari Adam Savage va Jamie Hyneman, ilmiy metodlarni qoʻllab mish-mish, asotir, kinosahna, internet videolarni fosh etishadi.

Serial San Franciscoda suratga olinadi, biroq baʼzi jarayon unsurlari Artarmon, Avstraliyada amalga oshiriladi. Reja va kichik tajribalar San Franciscodagi Hyneman ustaxonalarida; keng fazo yoki maxsus imorat talab etadigan tajribalar esa shahardan tashqarida bajariladi.

Ikkinchi mavsum davomida Savage va Hyneman jamoasining quruvchilaridan boshqa ikkinchi jamoa tashkil etilib, ular hozirda asosiy ikkovlondan alohida ustaxonada tajribalar oʻtkazishadi.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Mythbusters".  Beyond Distribution. 4-fevral 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18/10/2010.

Wayback Machine saytida arxivlandi (4-fevral 2013-yil).

Havolalar
---------

* Discovery.com Mythbusters sahifasi

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***MythBusters*** haqida turkum mavjud |



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Televideniyega oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Pinar Deniz** — Turk aktrisasi. 1993-yil 4-noyabrda Turkiya davlati, Adana viloyatida tugʻilgan.

Hayoti va faoliyati
-------------------

U 1993-yil 4-noyabrda Adanada asli arab oilasida tug‘ilgan va ikki yoshidan Istanbul shahrida ulgʻaygan. Istanbul universitetining jamoatchilik bilan aloqalar va reklama boʻlimini tamomlagan. U 2014-yilda Star TV telekanilda namoyish etilgan *Sil Baştan* teleserialida Evrim obrazini gavdaltirishi orqali ilk aktrisalik tajribasiga ega boʻlgan. Shuningdek u xonanda Murat Dalkilichning *Yani* qoʻshigʻining klipida oʻynagan. 2016-2018 yillar oraligʻida Kanal D telekanalida namoyish etilgan *Vatanim Sensin* serialida Yulduz obrazini gavdalantirgan. U 2018-yilda FOX telekanalida Berk Cankat bilan bosh roʻlni *Bir Deli Ruzgar* teleserialida Go‘kche obrazini ham gavdalantirgan. U Netflix platformasida namoyish etilgan *Sevgi 101* serialida Burju obrazini gavdalantirgan. Bugun 2021-yilda Turkiyaning Kanal D telekanalida namoyish qilina boshlagan „Jeylin Erguvan" obrazini gavdalatirayotgan „Hukum" serialida, „Sevgi*101"* da bosh rolni ijro etgan Kan Urganjiog‘li bilan bosh rollarni gavdalantirishmoqda.

Manbalar
--------

1. ↑  „Adana’da doğdum". 25 ocak 2020da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25 ocak 2020.
2. ↑  „Mardinliyim. Aslen Arap kökenliyiz..Tarabya’da sokak kültürüyle büyüdüm". 25 ocak 2020da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25 ocak 2020.
3. ↑  „Arşivlenmiş kopya". 12 nisan 2020da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 12 nisan 2020.

Havolalar
---------

* Pinar Denizning Instagram sahifasi
* Pinar Deniz Twitter sahifasi
* Pinar Deniz IMDbda Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash
**Saida Axmedovna Xoliqova** (12-yanvar, 1912-yil, Buxoro — 10-dekabr, 1975-yil, Dushanbe, Tojikiston) — tojik soveti iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi. Tojikiston Markaziy Komiteti kotibi. Tojikiston SSR Oliy Kengashi deputati. SSSR Oliy Kengashining 3-4-chaqiriq deputati. Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzosi.

Biografiyasi
------------

Saida Xoliqova 1912-yil 12-yanvarda Buxoro shahrida ishchi oilasida tugʻilgan.

1929—1931-yillarda — Oʻzbekiston SSR Buxoro shahridagi ipak-yigiruv fabrikasi zavod qoʻmitasi raisi.

1931—1933-yillarda — Buxoro shahar „Obshchepit" umumiy ovqatlanish uyushmasi boshqaruvi raisi.

1933—1934-yillarda — Oʻzbekiston SSR davlat savdo va kooperatsiya xodimlari kasaba uyushmasi rahbari.

1934-yil fevraldan maygacha — O‘zbekiston SSR Toshkent shahar „Obshchepit" trestining tashkiliy bo‘limi boshlig‘i.

1934—1936-yillarda — Tojikiston LKSM Markaziy Komiteti axborot bo‘limi mudiri o‘rinbosari. 

1936—1937-yillarda — Tojikiston LKSM Markaziy Komiteti buxgalteriya sektori mudiri.

1937—1939-yillarda — Tojikiston SSR Stalinobod shahar davlat kutubxonasi qoʻlyozmalar boʻlimi mudiri.

1939—1940-yillarda — Stalinobod shahridagi Tojikiston LKSM Temiryo‘l okrug qo‘mitasining 1-kotibi.

1940-yildan Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzosi.

1942—1943-yillarda — Tojikiston KP(b) Markaziy Komiteti kadrlar boʻlimi mudiri.

1945—1948-yillarda — Tojikiston KP(b) Stalinobod shahar qoʻmitasi kotibining oʻrinbosari — Tojikiston KP(b) Stalinobod shahar qoʻmitasining savdo va umumiy ovqatlanish boʻlimi boshligʻi.

1948-yilda — Stalinobod viloyati Tojikiston Kompartiyasi Stalinobod okrug komiteti 1-kotibi.

1948—1954-yillarda — Tojikiston KP(b) MK kotibi.

1954—1958-yillarda — Tojikiston SSR Oliy Kengashi Prezidiumi raisining oʻrinbosari.

1958-yildan — nafaqaxoʻr.

1975-yil 10-dekabrda Dushanbe shahrida vafot etgan

Mukofotlari
-----------

* Lenin ordeni
* Mehnat Qizil Bayroq ordeni
* Tojikiston SSR Oliy Kengashi Prezidiumining faxriy yorligʻi

Manbalar
--------

1. ↑  „ХАЛИКОВА Саида Ахмедовна | ЦентрАзия".
2. ↑  „Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898 - 1991".
**Jamallullayl Tuanku Said sirojiddin bin al-Marhum Tuanku Said Putra** (1943.17.5, Malayziya, Perlis shtatidagi Arau shahri) — malayziya davlat arbobi. Angliyaning Vellingboro shahridagi umumiy taʼlim kollejini (1963), Qirollik harbiy akademiyaning Sandxyortst zobit kadetlar kursini (1965) tugatgan. 1965 yildan Malayziya qurolli kuchlari safida, soʻng Perlis futbol assotsiatsiyasi prezidenti (1977—95), Tuanku Said Putra jamgʻarmasi raisi (1986— 2001), 2001 yil 7 maydan rasman Perlis shtati rojasi (hukmdori). 2001 yil 12 dekabrdan 2006 yil 12 dekabrgacha Malayziyaning Oliy hukmdori (podshosi). 2006-2011 yillarda Perlis shtati rojasi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Davlat yetakchisi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

Andoza:Malayziya Qirollari
Andoza:Malayziya shtatlari rojalari
2022-yilning 21-noyabr kuni soat 16:22 da  Xitoyning markaziy qismidagi Xenan shahri, Anyang shahri, Venfeng tumanida fabrikada yong‘in boshlanib, yong'inda 38 kishi halok bo‘lib, ikkita kishi jarohatlandi.  Davlat matbuoti ma'lumotlariga ko‘ra, yong‘in "noqonuniy payvandlash" natijasida kelib chiqqan. 

Hukumatning bayon qilishicha, 200 dan ortiq qutqaruvchi va 60 o't o'chiruvchi yong'in bilan kurashgan, shuningdek, qurbonlarning qarindoshlari uchun voqea joyida psixologlar ham kelgan. Davlat ommaviy axborot vositalarining ta'kidlashicha, yong'in Anyangning "yuqori texnologiyalar zonasi" dagi kichik xususiy kompaniyaga tegishli bo'lgan ob'iektda boshlangan.

Manbalar
--------



1. ↑  China factory blaze kills 38 Retrieved 27/11/2022.
2. ↑  „安阳文峰区：周到细致做好家属抚慰、依法赔偿和困难救助等善后工作" (22-noyabr 2022-yil).
3. ↑  „Chinese factory fire that killed 38 caused by illegal welding – media" (en). *Reuters* (22-noyabr 2022-yil). Qaraldi: 22-noyabr 2022-yil.
4. ↑  „Factory fire kills 38 people in central China, state media reports" (en). *CNN* (22-noyabr 2022-yil). Qaraldi: 22-noyabr 2022-yil.
5. ↑  „Dozens dead in factory fire in Chinese city of Anyang – state media". *TheGuardian.com* (22-noyabr 2022-yil).
6. 1 2  „38 killed in factory fire in central China" (en). *aljazeera.com*. Qaraldi: 22-noyabr 2022-yil.
**Monatsit** (nem. monazit, yun. monazo — yakka yashayman) — mineral; seriy guruhiga mansub nodir yer elementlari fosfati. Kimyoviy tarkibi (Ce,La...) [Ro4]. Monoklin singoniyali. Koʻpincha turli qoʻshimchalari boʻladi, bulardan asosiylari: TYU2(28% gacha), SiO2 (6% gacha), V2O5(5% gacha) va boshqa Plastinkasimon, baʼzan qalin taxtachasimon kristallar, turli shaklli donachalar, donachali massalar hosil qiladi. Koʻpincha kuchli radioktiv. Rangi sariq, sariqyashildan qoʻngʻir, qizil-qoʻngʻirgacha. Kattikligi 5—5,5, zichligi 4,9—5,5 g/sm3. M. konlari, odatda, granitli pegmatitlar bilan, baʼzan ishuriy granit, siyenitlarda gidrotermal karbonatli tomirlar bilan bogʻliq.

M. asosan, daryo va dengizdagi sochmalardan (Hindiston, Braziliya, Shri Lanka) olinadi. Oʻrta Osiyo, jumladan, Oʻzbekistonda Chorkesar, Oqtov va Chatqol-Kurama togʻlarida va boshqa joylarda aksessor koʻrinishida kup uchraydi. Seriy va toriy olishda xom ashyo.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Raps** (Brassica napus var. napus) — karamdoshlar oilasining Brassica avlodiga mansub bir yillik moyli va yemxashak ekini. Miloddan avvalgi 4ming yillikda ham ekilgan. Yevropada 14-asrdan ekila boshlagan va hozir asosiy moyli ekin hisoblanadi. Oʻzbekistonda oraliq ekin sifatida ekiladi. Kuzgi (V. binnis) va bahorgi (V. appua) guruhi bor. Ildizi duksimon, poyasi sershoh, boʻyi 50—150 sm. Barglari gʻuj, bandli, kam tukli. Toʻpguli 25—40 ta, guli shingil. Gullari mayda, sariq, baʼzida oq tusli. Mevasi uzun (5—10 sm), kambar (3–4 mm) qoʻzoq. Doni sharsimon, rangi och qoramtir. 1000 dona urugʻi vazni 3—7 g. R. uzun kun oʻsimligidir. Urugʻi 1—3° da unib chikadi, 15—20° da yaxshi oʻsib rivojlanadi. Kuzgi R.ning vegetatsiya davri 270— 300 sutka, bahrrgisiniki 95—PO sutka. Chetdan changlanadi. R. urugʻi tarkibida 32—50% moy, 23% oqsil mavjud. Moyi ovqatga, shuningdek, margarin, sovun ishlab chiqarishda, toʻqimachilik va sanoatning boshqa tarmoqlarida ishlatiladi. Kunjarasi chorva uchun yaxshi ozuqa. Qatorlab yoki keng qatorlab, 2—4 sm chuq.ka ekiladi. Sovuqqa chidamliligi past, qishda kuchli sovukdar boʻlmaydigan mintaqalarda ekiladi. Rivojlanishining boshida namga talabchan. Chorva mollari uchun yaxshi ozuqabop ekin hisoblanadi. 150 s/ga dan tortib 250 s/gacha koʻk massa beradi. Asalshirali oʻsimlik. R.ni oraliq ekin sifatida oʻzini yoki turli ekinlarga aralashtirib ekish mumkin. Oʻzi ekilganda ekish normasi 12–15 kg/ga, javdar bilan aralash ekilganda 8–10 kg/ga. Doni boʻyicha hosiddorligi 15—25 s/ga.

Asosiy zararkunandalari: R. arrakashi, R. bargxoʻri, karam oq qurti, R. gulxoʻri, yashirin hartumlilar. Kasalliklari: alternarioz, soxta kul kasalligi.

Kurash choralari: yerni kuzda shudgor qilish, begona oʻtlarni gerbitsidlar bilan yoʻqotish, ekinlarga insektitsidlar sepish.

Halima Otaboyeva.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Yevropada anʼanaviy jamiyatning inqirozi va kapitalistik munosabatlarning rivojlanishi zodagonlar va knyazlarda oʻz daromadini oshirish istagini kuchaytirdi. Ular jamoa yerlarini egallab olib, dehqonlarning ulushini qisqartirdi, natural va pul yigʻimlarini, dehqonlarning ishlab berish majburiyatlarini oshirdi. Amerikadan gʻalla va kumushning oqib kelishi natijasida yuz bergan narx-navo inqilobidan ham, avvalo, Yevropa dehqonlari aziyat chekdi. Dehqonlarning ogʻir ahvoli ularni qoʻzgʻolon koʻtarishga majbur qildi.

Buyuk dehqonlar urushi
======================

Dehqonlar qoʻzgʻoloni 1524-yil yozida Germaniyada boshlandi. Xalq reformatsiyasi deb atalgan bu qoʻzgʻolonga ruhoniy Tomas Myunser boshchilik qildi. Qoʻzgʻolon tez orada butun Germaniyani qamrab oldi va Buyuk dehqonlar urushi degan nom oldi. Unda oʻn minglab dehqonlar qatnashdi. Bir yildan oshiq davom etgan qoʻzgʻolon 1526-yil boshida magʻlubiyatga uchradi. Uning koʻplab ishtirokchilari qattiq jazolandi, Tomas Myunser qatl qilindi.

Manbalar
--------
**Stryjevka** (belarus *Stryeŭka,Stryjeŭka* rus *Strievka* polyak*Stryjówka*)-Belarusiyadagi qishloq, Grodno viloyati Voranava tumanidagi qishloq.

Tarixi
------

Urush davrda qishloq Polshada, Belystok voevodeligida, Grodno okrugida, Aziory kommunasida joylashgan. 1939-yilda Sovet qoʻshinlari Polshaga bostirib kirgach, qishloq BSSR tarkibiga kirgan.1941-1944-yillarda Germaniya bosib olgandan keyin qishloq yana BSSR tarkibida boʻlgan. 1991-yildan esa Belarus Respublikasi tarkibiga kirgan.

Styjevkadagi jang
-----------------

1943-yil 20-sentyabrda nemis harbiy politsiyasi qishloq yaqinida leytenant Zbignev Czarnocki qoʻmondonligi boshchiligida „Kzarniy" taxallusi bilan ichki armiyaning VIII zarba beruvchi kadrlar batalyonini yoʻq qilgan natijada 32 partizan halok boʻldi va 3 nafari tirik qoldi. Qishloq aholisini aybini fosh qilishi natijasida u tunda toʻxtagan va polshalik boʻlinma qurshab olingan. Ilgari u Niemen ustidan yurishida, Wiercielishki yaqinida va Gluche Bagno choʻlida gʻalabali janglarda qatnashgan. „Czarny" askarlari xotirasiga moʻljallangan obelisk yodgorligi Stryjewskada joylashgan edi.

Kursant Bohdan Smolarski (1924-yilda tugʻilgan) — yozuvchi Micheslavning oʻgʻli boʻlgan. (1888-1967), U oʻlimidan soʻng 1966-yilda oʻsha paytdagi milliy mudofaa vaziri, Polsha marshali Marian Spyxalskiy tomonidan Jasorat xochi bilan taqdirlangan.

1992-yilda Butunjahon uy armiyasi askarlari assotsiatsiyasining saʼy-harakatlari bilan Jang va shahidlik joylarini himoya qilish kengashi koʻmagida uy armiyasi askarlari qabridagi yodgorlik oʻrnatilgan. Belarusdagi Polyaklar ittifoqida faoliyat yurituvchi Grodno shahridagi Polsha rassomlari jamiyati aʼzolari unga qarashgan. 2022-yil iyul oyida yodgorlik Belarus hukumati tomonidan vayron qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Kolejny pomnik pamięci polskich żołnierzy zniszczony na Białorusi" (23-iyul 2022-yil).
**Monaxlar**, rohiblar (yun. monachos— yolgʻiz) — ijtimoiy diniy guruh. Ular tarki dunyo qilishi, molmulkdan voz kechishi, nafeini tiyishi (oila qurmasligi), qarindoshlik va ijtimoiy aloqalardan xoli boʻlishi, qatʼiy intizomga rioya qilishi kerak va h. k. M. monastirda yashashi va uning qoidalarini bajarishi shart hisoblanadi.

Monaxlik dastlab miloddan avvalgi 1ming yillikda Xindiston (buddizm)d,a, keyinchalik Xitoy, Yaponiya, Tibet, Jan,-Sharkiy Osiyo va Qad. Sharq mamlakatlarida paydo boʻlgan. Xristianlika,a monaxlik 3—4-asrlarda vujudga kelgan. Bu dinda monaxlikka oʻtgan kishi sochini oldirib, yangi ism qabul qiladi, alohida kiyim kiyadi. Islom dinida M. boʻlmagan, lekin mohiyatan ularga yaqin turgan oʻziga xos oqim vakillari — sufiylar deb ataladi (qarang Tasavvuf).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sidon sarkofagi ―** antik davrning eng mashhur sarkofagilaridan biri boʻlib, 1887-yilda Sidon nekropolida yana uchtasi bilan topilgan va keyinchalik Istanbul arxeologiya muzeyiga koʻchirilgan.

Uzoq vaqt davomida sarkofag miloddan avvalgi 311-yilda Penteliya marmaridan yasalgan deb hisoblangan. Iskandar Zulqarnayn shoh qilib qoʻygan bogʻbon Abdalonimni dafn qilish uchun. Karl Shefold releflarning uslubini Lisippiydan avval, yaʼni bu sana uchun juda eski deb hisoblaydi, shuning uchun sarkofagning tegishliligi hozirda ilmiy jamoatchilikda juda bahsli.

Sarkofagning bir tomonida Issus jangi (ehtimol, Aleksandr mozaikasi bilan bir xil manbadan), ikkinchisida — ov sahnalari, ehtimol Iskandar va Sidon shohi ishtirokida tasvirlangan.

Yana qarang
-----------

* Iskandarning mozaikasi
* Mashhur qadimiy sarkofagilar

Adabiyotlar
-----------

* Volkmar von Graeve: Der Alexandersarkophag und seine Werkstatt. Berlin 1970.
* Richard Neudecker: Alexandersarkophag. In: Der Neue Pauly (DNP). Band 1, Metzler, Stuttgart 1996, ISBN 3-476-01471-1, Sp. 462.
* Alexander Demandt: Alexander der Große. Leben und Legende. C. H. Beck, München 2009, ISBN 978-3-406-59085-6, S. 152-153.

Havolalar
---------

* На Викискладе есть медиафайлы по теме Сидонский саркофаг
**Ummu Ruvmon Zaynab binti Omir ibn Uvaymir ibn Abd Shams ibn Attob al-Kinoniya** (vafoti 628-yil; hijriy 6-yilda), kunyasi „Ummu *Ruvmon* **"** (arabcha: ) Islom payg‘ambari Muhammad sollallohu alayhi vasallamning sahobasi edi. U Abu Bakr roziyallohu anhoning xotini va Oisha roziyallohu anhoning onasi boʻlgan.

Biografiyasi
------------

Zaynab Kinana qabilasining Al-Horis ibn G‘anam urug‘idan bo‘lgan Amir ibn Umaymirning qizi edi. U Azd qabilasidan boʻlgan Abdulloh ibn Horisga turmushga chiqdi va ularning Tufayl ismli bir oʻgʻli bor edi. Oila Makkaga koʻchib oʻtdi va u yerda al-Horis Abu Bakr bilan ittifoq tuzdi. Abu Bakr Siddiq esa allaqachon Qutayla binti Abduluzzoga uylangan edi.

Oradan ko‘p o‘tmay, Ummu Ruvmon beva bo‘lib, hech qanday yordamsiz qoldi. Keyin Abu Bakr unga uylandi. Ularning ikki farzandi bor edi, bular: Abdalrahmon va Oishadir .

Ummu Ruvmon 622-yili Oisha va uning o‘gay farzandlari Asmo va Abdulloh hamrohligida Madina shahriga hijrat qildilar.

Ibn Saʼd Ummu Ruvmonni 628-yil aprel/may oylarida Madinada vafot etganini aytadi Biroq, Ibn Hajar al-Asqaloniy uning oʻlimini 630-yilda deb maʼlumot keltirgan.  U qabrga tushirilayotganda, Muhammad: „Kim *hurning* qanday koʻrinishini bilmoqchi boʻlsa, Ummu Ruvmonga qarasin", dedi.

Manbalar
--------

1. ↑  Talhami, Ghada*. Historical Dictionary of Women in the Middle East and North Africa*, 2012 — 632–634 bet.
2. ↑  Stone, Caroline*. The Embroideries of North Africa*, 1985 — 76 bet. „"...and perhaps it should not be forgotten that Aisha, the favourite wife of The Islamic Muhammad, whose name means 'The Living One', was (death 627) the daughter of Umm Ruman, 'The Mother of the Pomegranate'.""
3. 1 2  Muhammad ibn Jarir al-Tabari. *Tarikh al-Rusul waʼl-Muluk*. Translated by Landau-Tasseron, E. (1998). *Biographies of the Prophetʼs Companions and Their Successors*, pp. 171-172. Albany: State University of New York Press.
4. 1 2 3 4 5  Muhammad ibn Saad, *Kitab al-Tabaqat al-Kabir* vol. 8. Translated by Bewley, A. (1995). *The Women of Madina*, p. 193. London: Ta-Ha Publishers.
5. ↑  Nāsikh al-tavārīkh : zindagānī-i Payāmbar vol:2, 1162 ISBN 9643311120
**Tatyana Dmitrievna Kuznetsova** (ruscha: *Татьяна Дмитриевна Кузнецова*; 1941-yil 14-iyul - 2018-yil 28-avgust) sovet kosmonavti edi. U hukumat tomonidan insoniy kosmik parvozlar dasturi tomonidan tanlangan eng yosh odam edi.

Hayot
-----

Kuznetsova 1941-yilda Moskvada tugʻilgan 1958-yilda u o'rta maktabni tugatdi va keyingi yili matn terish va stenogramma bo'yicha o'qishga kirdi. Uning birinchi ishi 1959-yilda Moskvadagi Radioelektron sanoat vazirligida stenograf, so'ngra boshqa davlat ilmiy-tadqiqot institutlarida kotiblik lavozimlarida ishlagan.

1958-yilda o'smirlik chog'ida u sevimli mashg'ulot sifatida parashyut bilan shug'ullangan va 1961-yilga kelib viloyat va mamlakat chempioni bo'lgan. 1964-yilda u parashyut bo'yicha instruktor bo'ldi.

1961-yil dekabr oyida kosmonavt kursantlarini tanlashga Sovet hukumati ruxsat berdi, koinotdagi birinchi ayol Sovet fuqarosi bo'lishini ta'minlash niyatida. 1962-yil fevral oyida Kuznetsova 400 dan ortiq da'vogarlar orasidan "Vostok "kosmik kemasida yolg'iz kosmosga parvoz qilish uchun o'qitiladigan besh ayol kosmonavtlar guruhiga qo'shildi. U endigina 20 yoshda bo'lsa ham, uning parashyutdagi mahorati va jasorati kosmonavtlarni o'z dasturiga tanlashga majbur qildi. Mashg'ulotning dastlabki kunlarida Kuznetsova koinotdagi birinchi ayol bo'lishni afzal ko'rgan edi, ammo 1962-yil yozining oxiriga kelib, jismoniy va hissiy jihatdan qiyin tayyorgarlik rejimidagi ba'zi muvaffaqiyatsizliklar uni mashg'ulotlardan chetlashtirishga olib keldi.

Oldingi qiyinchiliklarga qaramay, Kuznetsova 1965-yil yanvar oyida ikki ayoldan iborat "Vosxod 5 "missiyasida kosmik parvozga tayyorgarlik ko'rish uchun kosmonavtlarni tayyorlashga chaqirildi, ammo u uchish imkoniyatiga ega bo'lmay turib, loyiha bekor qilindi.

Kuznetsova nihoyat 1969-yilda kosmonavtlar dasturidan nafaqaga chiqdi, shundan so'ng kelajakdagi Sovet parvozlarida ayollar bo'lmasligi aniq bo'ldi. Biroq, u o'quv markazida qoldi va geofizik tajribalar va tadqiqotlarda yordam berdi. 1979-yildan u Harbiy havo kuchlari zaxirasida xizmat qilgan va 1991-yilda podpolkovnik darajasiga ko'tarilgan

Kuznetsova 2018-yil 28-avgustda vafot etdi

Manbalar
--------

1. ↑  „Умерла космонавт-испытатель Татьяна Кузнецова" (ru). *RIA Novosti* (29-avgust 2018-yil). Qaraldi: 29-avgust 2018-yil.
2. 1 2 3  *Women in Space - Following Valentina*. Springer Science & Business Media, 2006 — 47 bet.
3. ↑  *Cuzub.* „The First Cosmonaut Woman's Journey: When it entered history" (6-mart 2018-yil). Qaraldi: 30-sentabr 2022-yil.
4. 1 2 3 4 5  „Kosmonaut Tatyana Kuznetsova, Trained with Tereshkova, died :: Society :: RBC" (en-US). *vaaju.com*. Qaraldi: 31-avgust 2018-yil.
5. 1 2  „Кузнецова Татьяна Дмитриевна". *www.astronaut.ru*. Qaraldi: 31-avgust 2018-yil.
6. 1 2  Gibson, Karen*. Women in Space: 23 Stories of First Flights, Scientific Missions, and Gravity-Breaking Adventures*. Chicago Review Press, 2014 — 50 bet.
7. ↑  *esa*. „First woman in space: Valentina" (en-GB). *European Space Agency*. Qaraldi: 31-avgust 2018-yil.

Havolalar
---------

* Biografiya
**Ummonda fohishalik** noqonuniy, lekin Sharqiy Yevropa, Janubiy Osiyo, Shimoliy Afrika va Xitoydan kelgan ayollar mamlakatda fohishalik bilan shug'ullanadi. Fohishalik barlarda, mehmonxonalarda, tungi klublarda, fohishaxonalarda, massaj salonlarida va sog'lomlashtirish klublarida tez tez uchraydi.

Huquqiy holat
-------------

Faqat qonuniy nikohda jinsiy aloqaga ruxsat beriladi. Ayollarning qonuniy nikohdan tashqari jinsiy aloqasi *zino* (noqonuniy jinsiy aloqa, zino) sifatida jinoiyat hisoblanadi. Jinsiy aloqada bo'lganlik uchun qonuniy ravishda jazolanganlar, ularning mijozlari emas, balki ayollardir. Bu uch yildan besh yilgacha qamoq jazosiga hukm qilinadi. Fohishalikdan olingan daromadlar evaziga yashash jinoyat hisoblanib, jarima va uch oygacha qamoq bilan jazolanadi (Jinoyat kodeksining 221-moddasi). Politsiya tazyiqlari tez-tez sodir bo'ladi. 2016-yil dekabr oyida Bausherda oʻtkazilgan reydlarda 43 nafar ayol, 2017-yil avgust oyida Al-Xuvayrda bir vaqtda oʻtkazilgan reydlarda 100 dan ortiq ayol hibsga olingan. Yuzlab janubi-sharqiy osiyolik ayollar fohishalik uchun hibsga olindi va 2016-yilning noyabrida Janubi-Sharqiy Osiyodan kelgan ayollarga turistik vizalar berilishi cheklandi. 2017-yilning avgustidan oldingi 3 yil ichida fohishalik uchun 273 kishi hibsga olingan va ularning barchasi kamida 3 yil qamoq jazosiga hukm qilingan.

Jinsiy aloqa savdosi
--------------------

Ummon, asosan, Janubiy va Sharqiy Osiyo, Sharqiy va Shimoliy Afrikadan kelgan, ko'pincha o'z mamlakatlari fuqarolari tomonidan jinsiy savdoga uchragan ayollar uchun mo'ljallangan va tranzit mamlakatdir. Ummonda diplomatik vakolatlari bo'lmagan mamlakatlardan kelgan uy xizmatchi ayollari jinsiy savdoga ayniqsa moyil ekanligi haqida anekdot xabarlar bor. 1990-yillar va 2000-yillarning boshlarida sobiq Sovet Ittifoqi hududidan yosh ayollar jinsiy aloqa uchun sotilgan. 2005-yilda Ummon Xalqaro Mehnat Tashkilotining majburiy mehnatni taqiqlovchi 1959-yilgi konventsiyasini ratifikatsiya qildi. O'sha vaqtga kelib chet ellik mehnat muhojirlari Ummon aholisining 60 foizini tashkil qilgan va ularning turmush darajasi Ummondagi o'rtacha ko'rsatkichdan past edi.

Manbalar
--------



1. 1 2  „The Legal Status of Prostitution by Country". *ChartsBin*. Qaraldi: 28-yanvar 2018-yil.
2. ↑  *Oman Royal Police Handbook*. Intl Business Pubns USA, 20-mart 2009-yil — 113 bet. ISBN 978-1438736907.
3. ↑  „ROP arrests over 100 women for prostitution in Al Khuwayr - Oman" (en). *Muscat Daily News* (16-avgust 2017-yil). 28-yanvar 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-yanvar 2018-yil.
4. ↑  *Fahad Al Mukrashi*. „Oman tightens tourist visa rules to curb prostitution". *Gulf News* (30-noyabr 2016-yil).
5. ↑  *Al Shaibany.* „Oman cracks down on prostitution in an attempt to 'clear streets'" (en). *The National* (23-avgust 2017-yil). Qaraldi: 28-yanvar 2018-yil.
6. ↑  Melissa Hope Ditmore*. Encyclopedia of Prostitution and Sex Work*. Greenwood Publishing Group, 2006 — 40–41 bet. ISBN 9780313329692.