recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ipoteka** (yun. hypotheke — garov) — koʻchmas mulk (yer yoki bino)ni ssuda olish maqsadida garovga qoʻyish. Bunda garovga qoʻyilayotgan mulk qarz beruvchining qoʻliga oʻtmay, qarzdor ixtiyorida qoladi. Oʻzbekistonda I.ga xizmat koʻrsatadigan maxsus bank bor (qarang Ipoteka banki).

LTV
---

Kreditning narxga nisbatani (LTV) — bu kreditorlar tomonidan kreditning olingan aktiv qiymatiga nisbatini ifodalaydigan moliyaviy atama.

Koʻchmas mulk sohasida bu atama banklar va qurilish jamiyatlari oʻrtasida keng tarqalgan, bu birinchi ipoteka navbatini koʻchmas mulkning umumiy baholash narxida foizdagi nisbatini bildirish uchun qoʻllaniladi. LTV koeffitsienti qanchalik yuqori boʻlsa, qarz beruvchi uchun kredit shunchalik xatarli boʻladi. Qoidaga koʻra, LTV 60% dan kam boʻlsa, kredit olish imkoniyati ancha yuqori boʻladi.

Mulk baholanishi odatda baholovchi tomonidan amalga oshiriladi, lekin eng yaxshi koʻrsatkich tayyor xaridor va tayyor sotuvchi oʻrtasida choʻzilgan qoʻl uzunligida shartnoma hisoblanadi. Umumiy qoidaga koʻra, banklar, agar xarid „yaqinda boʻlgan" boʻlsa (1-2 yil ichida) baholangan qiymat va sotib olish narxidan pastrogʻidan foydalanadilar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑  „What Is Loan-To-Value (LTV) Ratio And How To Calculate It". *forbes.com*. Qaraldi: 8-avgust 2023-yil.
3. ↑  „Loan-to-value ratio". *spotblue.com*. Qaraldi: 8-avgust 2023-yil.
4. ↑  „Loan-to-Value (LTV) Ratio: What It Is, How to Calculate, Example". *investopedia.com*. Qaraldi: 8-avgust 2023-yil.
5. ↑  „Loan-To-Value (LTV) Ratio". *financestrategists.com*. Qaraldi: 8-avgust 2023-yil.
6. ↑  „How mortgage brokers rip you off". *lendersa.com*. Qaraldi: 8-avgust 2023-yil.
7. ↑  „WHAT IS ARM’S LENGTH TRANSACTION? 13 THINGS (2023) YOU OUGHT TO KNOW". *gokcecapital.com*. Qaraldi: 8-avgust 2023-yil.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Svetlana Georgiyevna Yevseyeva** (1932-yil 4-sentabrda tugʻilgan, Toshkent) — rus shoirasi va tarjimoni.

Biografiyasi
------------

Harbiy oilasida tug‘ilgan. Toshkent pedagogika institutini (1956) va A. M. Gorkiy nomidagi Adabiyot institutini (1962) tugatgan. 1962-yilda Belarus yozuvchisi Artur Volskiyga turmushga chiqqan va Minskka ko‘chib o‘tgan. Belaruslik musiqachi Lyavon Volskiyning onasi.

Ijodi
-----

Shoiraning birinchi kitobi „Olma daraxti ostidagi ayol" (1962) kitobxonlar va tanqidchilar tomonidan iliq kutib olingan. 1960-yillarda sheʼriyat rivojlangan davrda mashhur bo‘lgan. „Oy" (1965), „Chorlayapman!" lirik sheʼriy to‘plamlar muallifi (1974), „Yevrosiyo" (1979), „So‘nggi vidolashuv" (1983), „Odam izlab" (1988) to‘plamlari shoiraning yorqin isteʼdod egasi ekanligini isbotlab bergan.

David Samoylov Svetlana Georgiyevnani o‘zining kundaliklarida eslab o‘tgan. Vladimir Neklyayev shoira haqida shunday degan: „Moskvadan Minskka kelgan Svetlana Yevseyeva tez fursatda nafaqat rus, balki, belorus tilida yozadigan belarus shoirasi bo‘lib qoldi".

Yanka Kupala, Yakub Kolas, Maksim Tank va boshqalarning sheʼrlarini rus tiliga tarjima qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Загадка аднаго верша". *Верш дня*.  Часопіс «Сонечны вецер» (красавік 2007). 24-fevral 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi.

Adabiyot
--------

* *Vyartsinskiy A.* Uzixodjan // Adabiyot va sanʼat, 1965 yil, 29-kastratsiya
* *Dmitriev O.* Inertsiyaga qarshi // Sheʼriyat, 1976, 17-son.
* Yaoʻseeva Svyatlana Georgievna // Belarus yozuvlari: Bibliografik slounnik. 6 tonna / pad qizil. A. I. Maldzis. T. 6. — Minsk: BelEn, 1992-1995.

Havolalar
---------

* Svetlana Evseevaning Gʻarbiy Rossiya veb-saytidagi sheʼrlari Arxivnaya kopiya
* Svetlana Evseeva. Oʻzing haqida kuylash — yolgʻiz oʻzing haqida emas // Bizning zamondoshimiz, 2017 yil, 7-son
* Svetlana Evseeva: Mening baxtim — mening rus tilim // Gʻarbiy Rossiya, 2011 yil 26-noyabr, Arxivnaya kopiya
* Svetlana Evseeva. Maksim Tankga maktublar // Neman, 2018 yil, № 7 Arxivnaya kopiya -da
**Ketubim** (ibr. „kitoblar, muqaddas matnlar") - yahudiylik dinining muqaddas kitobi TaNaXning uchinchi qismi hisoblanadi. U Tehilim (Zabur), Mishle (Sulaymoning Masallari), Iyov (Ayyub), Shir ashirim (Nashidalar nashidasi), Kohelet (Voiz), Rut, Ester, Yeremyaning marsiyalari, Doniyol, Uzayr va Nehemya, Divre Ayamim (I va II Tarixlar) kabi qismlardan iborat bo‘lib, ularda ibodat vaqtida o‘qiladigan duolar, shuningdek, tarixiy voqealar bayon qilingan. Mil.avv. II asrga oid manbalarda Ketubim TaNaXning tarkibiga kiritilmaganini ko‘rish mumkin. Biroq, urfga ko‘ra, Ikkinchi Ibodatxonaning vayron bo‘lishiga qadar, Iom Kippur kechasi Iyov, Ezra va Nexemiya, Doniyol kabi qismlari o’qilgani, uning o‘sha vaqtdayoq muqaddas kitoblar qatoriga kiritilganiga dalolat qiladi. Iosif Flaviy Ketubim nomli alohida qismni zikr qilmagan. Ushbu ma’lumotlarga asosan aytish mumkinki, Ikkinchi Ibodatxona davri oxiriga qadar, Ketubim kitobi TaNaXning alohida qismi sifatida shakllantirilmagan bo‘lsada, biroq u muqaddas hisoblangan. Ketubim nomi dastlab Ikkinchi Ibodatxona vayron etilgach, Ketubim borasidagi din arboblari munozaralarida uchraydi. Ikki avlod almashinuvidan so‘ng, uning barcha qismlari muqaddasligi e’tirof etilib, o‘sha kunning o‘zidayoq TaNaXning qismi sifatida qo‘shildi. Umuman olganda, bularning barchasi uzoq davom etib kelayotgan tarixiy jarayonning rasmiyatchilik nuqtai nazaridan yakunlangani edi.

Manbalar
--------

1. ↑  Najmiddinov, Karimov, Turdiyeva 2017, s. 250. sfn error: no target: CITEREFNajmiddinov,\_Karimov,\_Turdiyeva2017 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Najmiddinov J. Karimov J. Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480 bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.
**Örenbel** — Gumushhane viloyatining Kelkit tumaniga qarashli qishloq.

Tarixi
------

Qishloqning eski nomi „Kalur" deb atalgan. Mintaqada sodir boʻlgan urushlar taʼsirida aholi punkti vayron boʻlganligi sababli 1516-yil manbasida „Karur" nomi bilan kimsasiz (boʻsh) qishloq sifatida qayd etilgan. Mintaqada Usmonli boshqaruvi tomonidan boshlangan koʻchirish siyosati natijasida aholi punkti 1530 va 1591-yilgi aholi roʻyxatida faqat musulmonlar yashaydigan qishloq sifatida qayd etiladi. 1642-yilgi avariz daftariga koʻra, qishloqda atigi 2 ta musulmon xonadonidan avariz soligʻi olingan. 1530-yildagi maʼlumotlarga koʻra, qishloqda Shayx Ummet Zaviyya boʻlgan. 1835-yil aholini roʻyxatga olishda Karur nomli qishloqda faqat musulmonlar yashagan (faqat erkak aholi hisoblangan), 13 xonadonda 36 nafar erkak aholi yashagan. 1876-yildagi maʼlumotlarga koʻra „Kalur" nomi bilan mashhur boʻlgan qishloqda 19 xonadonda 57 kishi istiqomat qilgan. Bu sana haqidagi maʼlumotlarga koʻra, XVI asrda tilga olingan Shayx Ummet darajasidan tashqari Shayx Emin darajasining ham borligi qayd etilgan.

Turkiya Respublikasining tashkil topishi bilan Kelkit tumanining Kalur nomi bilan qishloqlari orasida joylashgan aholi punktining nomi 1950-yillarning oxiriga kelib oʻzgartirilib, 1960-yilgi aholini roʻyxatga olishdan boshlab hozirgi nomi bilan manbalarga kiritila boshlandi.

Joylashuvi
----------

Gumushhane shahar markazigacha 110 km, Kelkit tumanigacha 34 km uzoqlikda joylashgan.

Aholisi
-------

| Qishloq aholisining yillar boʻyicha maʼlumotlari |
| --- |
| 2020 | 105 |
| 2019 | 103 |
| 2018 | 171 |
| 2017 yil | 10 |
| 2016 yil | 18 |
| 2015 yil | 17 |
| 2014 yil | 121 |
| 2013 yil | 199 |
| 2012 yil | 142 |
| 2011 yil | 168 |
| 2010 yil | 164 |
| 2009 yil | 165 |
| 2008 yil | 166 |
| 2007 yil | 148 |
| 2000 | 173 |
| 1990 yil | 215 |
| 1985 yil | 229 |
|

Manba
-----

1. ↑  *Gümüşhane İdari, Sosyal ve Ekonomik Tarih (1850-1918)* (Türkçe). İstanbul: Gümüşhane Üniversitesi Yayınları, 2014 — 37,192,225,236 bet. ISBN 978-605-63476-5-8.
2. ↑  „1960 Genel Nüfus Sayımı: İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (Türkçe).  sehirhafizasi.sakarya.edu.tr (1963). 18 şubat 2020da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26 aralık 2021.
**Zatiruxa** (**zatirka**) rus taomidir, qoʻlda tayyorlangan lapsha bilan shoʻrva. Unli osh bilan bir xil. Ism „siltmoq", „silmoq" feʼllaridan kelib chiqqan. Taomning kelib chiqishi haqida ertak bor. Boy xonadondagi ishchi non uchun xamir yorgandan soʻng, qoʻllarini yuvmadi va uyiga qaytib keldi, u yerda kaftlarini bir-biriga ishqalab, bolalarini boqish uchun hosil boʻlgan xamirni qaynatdi.

Tayyorlanishi
-------------

Qoʻllarning kaftlari tuxum, sut yoki suvga boritiladi, keyin unga botiriladi. Shundan soʻng, ular bir plastinka ustida bir-biriga ishqalanadi. Olingan xamir pelletlari bulonda, sutda yoki suvda qaynatiladi. Boshqa ingredientlar: kartoshka, piyoz va sabzi, yashil piyoz, maydanoz, arpabodiyon, dafna yaprogʻi, qora murch. Goʻsht, yogʻsiz, qoʻziqorin bulyonida zatirux uchun koʻplab retseptlar mavjud. U bilan sutli osh ham tayyorlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Poxlyobkin V. V. Natsionalnie kuxni nashix narodov". 9-iyul 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-iyun 2022-yil.
2. ↑  Krestyanskiy sup zatiruxa
3. ↑  Nataliya Stepanova. Pir za kopeyki. Litres, 2018. — ISBN 9795040953447
4. ↑  Sup „Zatiruxa" s kuritsey (fotoresept)
5. ↑  Sup-zatiruxa molochnaya

Adabiyotlar
-----------

* Zatirka // Kultura pitaniya. Ensiklopedicheskiy spravochnik / Pod red. I. A. Chaxovskogo. — 3-e izdanie. — Mn.: „Belorusskaya ensiklopediya imeni Petrusya Brovki", 1993. — S. 100. — 540 s. — ISBN 5-85700-122-6.
**Azometin boʻyoqlar** – molekula-222sida xromofor guruhlar boʻlgan organik boʻyovchi moddalar. Azometin boʻyoqlar toʻq rangli boʻlishi bilan azoboʻyoqlardan farq qiladi. Ular aromatik yoki geterotsiklik aldegidlar va aminlarni hamda aromatik nitrozo-birikmalarni faol metilen guruhli birikmalar bilan oʻzaro ta’sir ettirish va boshqa yoʻllar bilan olinadi. Sintetik usulda olingan dastlabki boʻyoqlardan biri boʻlgan toʻq qizil rangli mureksid ham Azometin boʻyoqlar ga kiradi. Azometin boʻyoqlar rangli fotografiya va toʻqimachilik sanoatida ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mordexay Xiyayevich Bachayev** (adabiy taxallusi — **Muhib**; 1911—2007-yillar) — yahudiy-tojik yozuvchisi va shoiri, tarjimon.

Biografiyasi
------------

Mordexay Bachayev 1911-yilda Marv shahrida tugʻilgan. Tez orada uning oilasi Samarqandga koʻchib oʻtadi va u yerda boshlangʻich yahudiy diniy maktabini, keyin rus oʻrta maktabini, soʻng Toshkent universitetining pedagogika fakultetini tamomlaydi. 1930-yilda „Bayroki mihnat" yahudiy-tojik gazetasining masʼul kotibi boʻldi. 1938-yilda Bachayev noqonuniy ravishda repressiya qilingan. 1953-yilda ozodlikka chiqib, Dushanbeda qoʻnim topgan, u yerda tarjimon va adabiy muharrir boʻlib ishlagan. 1973-yilda Isroilga muhojirlik qildi. Muhojirlikdan soʻng darhol yahudiy-tojik lahjasida oylik byulleten chiqarishni boshladi.

1927-yilda Bachayevning birinchi sheʼrlari „Roshnai" gazetasida nashr etilgan. 30-yillar boshida uning 3 ta sheʼriy toʻplamlari nashr etilgan: „Qizil bahor", „Jamoa quvvati" va „Mehnat ovozi". Rus, tojik va oʻzbek tillaridan adabiy asarlarni yahudiy-tojik shevasiga tarjima qilgan. 1974-1975-yillarda surgunda „Tosh xaltada" romanini nashr etdi. 1978-1979-yillarda „Gʻazal", „Gulzor" sheʼriy toʻplamlari nashr etilgan. Injilni tojik tiliga tarjima qilish bilan shugʻullangan. Injil mavzularida bir qancha sheʼriy asarlar yozgan.

Havolalar
---------

* Bachaev Mordexay — statya iz Elektronnoy evreyskoy ensiklopedii
* K 95-letiyu Muxiba — Mordexaya Xiyaevicha Bachaeva Arxivnaya kopiya ot 12 avgusta 2018 na Wayback Machine
* *Шарки Р.* „«Куллиёт» Мухиба".  Агентство еврейских новостей (22-yanvar 2009-yil). 6-aprel 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-mart 2013-yil.



* Yakubov I. Nash velikiy patriarx Muxib[*sayt ishlamaydi*] (nedostupnaya ssilka) // Buxarskaya gazeta. — 2011, mart. — № 196. — S. 18—19, 23.
**Boytepa (Aqqusata qabristoni)**  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Toshkent viloyatining Quyichirchiq tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "Yangi hayot" QFY, Boytepa mahallasi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Jumanazar Ozodovich Otajanov** (1976-yil 11-iyun, Xiva, Xorazm viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbek fizigi, iqtisodchisi va siyosatchisi, II va IV chaqiriq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati. Oʻzbekiston „Milliy tiklanish" demokratik partiyasi aʼzosi.

Tarjimai holi
-------------

1998-yilda Toshkent davlat universitetida, 2004-yilda ikkinchi mutaxassislik bo‘yicha O‘zbekiston Milliy universitetida tahsil olgan. 2007-yilda O‘zbekiston Prezidenti huzuridagi Davlat va jamiyat qurilishi akademiyasini tamomlagan.

2010-yilda II chaqiriq O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati etib saylangan. 2020-yilda yana IV chaqiriq O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputatligiga saylangan, shuningdek, Oliy Majlis Qonunchilik palatasining Fuqarolar salomatligini muhofaza qilish qo‘mitasi aʼzosi lavozimiga tayinlangan.

2021-yil 25-avgustda O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning farmoni bilan ,,Sodiq xizmatlari uchun" medali bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Депутаты". *parliament.gov.uz*. 10-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-yanvar 2022-yil.
2. ↑  „Архивированная копия". 7-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-yanvar 2022-yil.
3. ↑  „ 332-IV-сон 10.06.2020. О создании межпарламентской группы Олий Мажлиса Республики Узбекистан по сотрудничеству с Меджлисом Туркменистана". *lex.uz*. 10-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-yanvar 2022-yil.
4. ↑  „О награждении в связи с тридцатилетием независимости Республики Узбекистан группы государственных служащих и работников производственной и социально-экономической сфер" (ru). *president.uz*. 10-yanvar 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-yanvar 2022-yil.
**Amir Temur dahmasi** — Qashqadaryo viloyati Shahrisabz shahrida joylashgan Dor ussiyodat majmuasida joylashgan qadimiy inshoot.

Joylashuvi
----------

Hazrati Imom majmuasi yoki boshqacha qilib aytganda Jahongir Mirzo maqbarasida joylashgan darvozaxonasidagi qoldiqlaridan taxminan 35 metr sharqda joy olgan.

Tarixi
------

Ayrim manbalardagi maʼlumotlarda zikr etilishicha, Amir Temur Shahrisabzda yashab yurgan davrlarda koʻplab meʼmor hamda muhandislarni toʻplagan va o‘g‘li Jahongir Mirzo maqbarasidan taxminan o‘ttiz-qirq qadam narida o‘zi uchun mo‘ljallangan maqbaraning qurilish loyihasini tayyorlashni buyurgan. Shaxsan oʻzi mana shu loyiha bo‘yicha ko‘rsatma va maslahatlarini berib borgan. Loyiha tayyor bo‘lganidan soʻng esa, uni ko‘zdan kechirish uchun kelgan Amir Temur, dahma tarxiga tegishli o‘zgartirishlar ham kiritib, maqbara qurilishini darhol boshlashga buyruq beradi. Qurilish ishlari taxminan 1394-yilda boshlangan.

Tarixshunos olimlarning fikricha ayni shu yerda Amir Temur oʻzi uchun tayyorlagan dahma joylashgan. Mazkur tarixiy inshoot noyob meʼmoriy yodgorlik hisoblanadi. Mazkur hududdagi chuqur arkasimon ravoqlar mavjudligi sababli bu hudud xochsimon shakl hosil qilib qolgan. Uning ravoqlari ohakdoshdan terib chiqilgan. Ravoqning ichki devorlari, arkalarning arxivoltasi yaʼni yuqori qismi tarixiy bitiklar bilan bezab chiqilgan.

Arxeologik izlanishlar
----------------------

Arxeologik olimlar mazkur hududda koʻplab izlanishlar amalga oshirishgan boʻlib, jumladan, Y.Gʻulomov bu hududda 1933-yilda olib borgan izlanishlari davomida interyerdagi bitiklarni oʻqishga uringan. Keyinchalik, bu hududda 1942-yilda M.Messon va G.Puchenkovalar bir qator izlanishlar olib borgan. Ular olib borgan tadqiqot natijalariga asosan, bitiklardagi yozuvlar aniqlangan. Unga koʻra, „Dahma bir kishini dafn etish uchun moʻljallangan, oʻzining qatʼiy tusdagi koʻrkamligi va gʻayrioddiy hashamdorligi bilan kishini lol qoldiradi." deb yozilgan.

Devoriy bitiklar sulz xatining bir qator uslublarida bitilgan. Shuningdek, unda Qurʼondan olingan bir necha iqtiboslar ham joy olgan. Yana Allohning goʻzal ismlari ham identifikasiyalangan.

Yana qarang
-----------

* Dor ussiyodat majmuasi
* Jahongir Mirzo maqbarasi

Manbalar
--------

1. ↑  „Qashqadaryo viloyati". *uzbekistan.travel.uz*. Qaraldi: 08-2023.
2. ↑  „Tarixiy haqiqat izidan: Amir Temur nega Shahrisabzda dafn etilmagan?" (o'zbek). kun.uz. kun.uz (10-mart 2018-yil). Qaraldi: 08-2023.
3. ↑  F.Abduxoliqov; A.Razzoqov; K.Rahimov; A.Hakimov; B.Abduhalimov*. O'zbekiston obidalaridagi bitiklar Qashqadaryo*. Uzbekistan today, 2016-yil — 187 bet. ISBN 978-9943-4510-6-3.
4. ↑  M.E.Messon; G.Puchenkova*. Shahrisabz pri Temure* — 29 bet.
**Guldurama manzilgoxi**  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: V—X asrlar. Toshkent viloyatining Ohangaron tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Angren oyning pastki oqim boʻyi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Kleopatra VII Filopator** (qadimgi yunoncha: *Κλεοπάτρα Φιλοπάτωρ*) — Makedoniya Ptolemey (Lagid) sulolasidan ellinistik Misrning so'nggi malikasi.

Rim imperiyasi generali Mark Antoniyning dramatik sevgi hikoyasi bilan mashhur. Hukmronligining soʻnggi yillarida , Misr Rim tomonidan zabt etildi , Kleopatraning oʻzi Oktavianning asiriga aylanmaslik uchun oʻz joniga qasd qildi. U filmlar va adabiy asarlarning eng mashhur qadimiy qahramonlaridan biri boʻlgan va shunday boʻlib qoladi .

Umumiy maʼlumot
---------------

Kleopatra VII Misrni 22 yil ketma-ket akalari (ular anʼanaviy ravishda rasmiy erlar) Ptolemey XIII va Ptolemey XIV bilan birgalikda, soʻngra Rim qoʻmondoni Mark Antoniy bilan haqiqiy nikohda boshqargan. U Rim istilosidan oldin Misrning oxirgi mustaqil hukmdori edi. U Yuliy Tsezar va Mark Entoni bilan boʻlgan muhabbati tufayli keng mashhurlikka erishdi. Qaysardan uning Antoniydan Sezarion ismli oʻgʻli, ikki oʻgʻli va bir qizi boʻlgan boʻlishi mumkin.

Kleopatra — Plutarx, Suetonius, Appian, Dio Cassius, Josephus Flavius uchun manbalar. Koʻpincha, qadimgi tarixshunoslik unga noqulay; Kleopatrani qoralash Misrni bosqinchi Oktavian va uning atrofidagilar tomonidan amalga oshirilgan, ular har qanday yoʻl bilan qirolichani tuhmat qilishga intilib, uni nafaqat Rimning xavfli dushmani, balki yovuz daho sifatida ham koʻrsatishgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Pastuxov P. I. „Lukresiya, Kleopatra i Prozerpina".

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BIBSYS: 90224949
* BNC: 000068584
* BNE: XX889851
* BnF: cb11938532d (maʼlumot)
* CANTIC: a10832221
* GND: 11856322X
* ISNI: 0000 0004 5304 9473
* LCCN: n80067160
* LNB: 000138426
* NDL: 00620501
* NKC: jn20000700908
* NLA: 49682372
* NLG: 100988
* NLI: 000032491
* NLK: KAC201624465
* NSK: 000374480
* NTA: 069889511
* SELIBR: 182837
* en:SNAC: w6nt5bj6
* SUDOC: 027316564
* TePapa: 49549
* en:Trove: 1458864
* ULAN: 500341470
* VIAF: 67762941
* en:WorldCat Identities: lccn-n80067160

 |
**Qorachinor** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Toshkent viloyatining Ohangaron tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Geologlar shaharchasi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*. Qaraldi: 21-iyul 2022-yil.
**Gʻovasoy** — Namangan viloyatidagi daryo. Chatqol tizmasining janubiy yon bagʻridan boshlanadi. uzunligi. 96 km. Havzasining maydoni 657 km². Ohangaron platosida chuqur dara hosil qilib oqadi. Gʻova qishlogʻi yaqinida daryo suvi ariqkanallarga olinadi, Sirdaryoga yetmasdan togʻ oldi tekisliklarida tugaydi. Daryo havzasida (2600-2700 m balandlikda) ikkita koʻl boʻlib, daryo suvining bir qismi shu koʻllardan chiqadi. Gʻovasoyning oʻrtacha koʻp yillik suv sarfi 6,3 m’/sek. Qor va muzlik suvlaridan toʻyinadi. Daryo suvining 21% ni sizot suvlar tashkil qiladi. Vegetatsiya davrida yillik suv oqimining 87% oqib oʻtadi. Mart — avgust oylarida suvi koʻpayadi. Gʻovasoy suvidan Namangan viloyati, Chust va Pop tumanlari ekin maydonlari sugʻoriladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Gidrologiya | *Gidrologiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Sarbhon** — Hindistonning Gujarat shtatida Surat tumanidagi Bardoli munisipalitetida joylashgan qishloq. U Bardoli shahridan taxminan 10 km janubda, 88-sonli davlat avtomagistralida, 8-milliy avtomagistral va 6-milliy avtomagistral oʻrtasida joylashgan. Surat aeroporti eng yaqin aeroport hisoblansa, Bardoli temir yoʻl stansiyasi eng yaqin temir yoʻldir.

Qishloqning asl nomi **Shree Bhuvan** (Devalar/Rishis uyi) boʻlib, keyinchalik hozirgi Sarbhon shaklini olishdan oldin **Sur** Bxavanga aylantirilgan.

Taʼlim
------

Sarbhonda ikkita maktab bor:

* Kasturba Prathmik Shala (standart 1-sinfdan standart 9-sinfgacha)
* NB Patel Sabhon Vibhag Sarvajanik oʻrta maktabi (Standart 1-dan Standart 10-sinfgacha va Savdo/sanʼat oqimlari bilan standart 11-12-sinfgacha)

Tafsilotlar
-----------

Sarbhonning ona tili gujarati tili va qishloq aholisining aksariyati gujarati tilida gaplashadi. Sarbhonliklar muloqot uchun gujarati tilidan foydalanadilar.

* **Sarbhon va uning atrofidagi eng yaqin temir yoʻl stantsiyasi** :

Sarbhonga eng yaqin temir yoʻl stansiyasi Bardoli boʻlib, u 9,0 kilometr masofa uzoqlikda joylashgan. Quyidagi jadvalda boshqa temir yoʻl stansiyalari va uning Mamakudidan masofasi koʻrsatilgan. Bardoli temir yoʻl stansiyasi 9.0 km, Gangadhara temir yoʻl stansiyasi 10.4 km, Bagumra temir yoʻl stansiyasi 14.0 km, Chalthan temir yoʻl stansiyasi 17.7 km, Madhi temir yoʻl stansiyasi 19.2 km uzoqlikda joylashgan.

* **Sarbhonga eng yaqin aeroport** :

Sarbhonning eng yaqin aeroporti Surat aeroporti boʻlib, 36.4 km masofada joylashgan. Sarbhon atrofida yana bir nechta aeroportlar joylashgan boʻlib, ular quyidagilardir. Surat aeroporti 36.4 km. Daman aeroporti 73.5 km. Bhavnagar aeroporti 121.2 km.

* **Sarbhonga eng yaqin shahar/shaharcha**:

Sarbhonga eng yaqin shahri/shahar/muhimi 6,9 kilometr masofada joylashgan Mahuvadir. Sarbhondan atrofdagi shahar/shahar/TP/CT quyidagilar: Mahuva 6.9 km. Bardoli 8.1 km. Chalthan 17.6 km. Kadodara 18.2 km. Mahuvar 21.5 km.

* **Sarbhon va uning atrofidagi maktablar** :

Sarbhonga eng yaqin maktablar quyidagilar hisoblanadi. NG Patel maktabi 4.2 km. Adarsh maktabi Vanesa Gaam 6.1 km. Pardipata maktabi va oʻrta maktab 6.5 km. Gotasa boshlangʻich maktabi Kirtika Patel direktori 2 6.8 km. GH Bhakta maktab maydoni 7.0 km.

Yana qarang
-----------

* Suratning diqqatga sazovor joylari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Surat tumani hududiy birliklari |
| --- |
|  |
| Shahar va shaharchalar | 
* Bardoli
* Bhestan
* Chalthan
* Chhaprabhatha
* DREAM siti
* Dindoli
* Godadara
* Ichchhapor
* Kadod
* Kadodara
* Kamrej
* Kanakpur-Kansad
* Karchelia
* Kim
* Kosad
* Kosamba
* Limbayat
* Limla
* Mahuva
* Mandvi
* Mota
* Olpad
* Parvat
* Rander
* Sachin INA
* Sachin
* Sayan
* Surat (tuman ma’muriy markazi)
* Tadkeshvar
* Tarasadi
* Un
* Utran
* Zanxvav
 |
|  |
| Qishloqlar | 
* Akoti
* Barbodhan
* Bhairav
* Bhanodra
* Bhatha
* Bhuvasan
* Bodhan
* Eklera
* Ena
* Haripura
* Kapletha
* Kumbhariya
* Lajpor
* Mohnivilla
* Nani Naroli
* Sarbhon
* Sevni
* Simalthu
* Umarpada
* Vachhavad
* Varad
* Variav
* Veluk
* Zervavra
 |

 |
**Koʻper effekti** — metallarda erkin elektronlarning juft (koʻper jufti) boʻlib birlashishi natijasida oʻta oʻtkazuvchanlik hosil boʻlishi. 1956-yilda L. Koʻper kashf qilgan. Koʻper effekti hozirgi zamon oʻta oʻtkazuvchanlik nazariyasining asosi hisoblanadi. Metallarning oʻta oʻtkazuvchanligi kvant effektlarga bogʻliq. Metaldda harakatlanayotgan elektron metall strukturasidagi panjaralarni deformatsiyalaydi. Deformatsiya natijasida bir-biriga "bogʻlangan" elektronlar hosil boʻladi. Kvant nazariyada bunday "juftlashgan" elektronlar paydo boʻlishi ularning fononlar — panjara tebranishi kvantlari almashinuvidan deb tushuntiriladi. Fononlar almashinuvi natijasida elektronlar orasida maʼlum tortilish kuchi (Frelix kuchi) paydo boʻladi. Kritik temperaturadagi metallarda bunday tortilish kuchi kulon (elektrostatik) kuchidan katta boʻlib, metall kritik holatga oʻtadi (qarang Oʻta oʻtkazuvchanlik).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Stefan Lazarević** (serb kirillcha: Stefan Lazarević, taxminan 1377—1427-yil 19-iyul), Stefan Ball (serbcha: Stefan Visoki) nomi bilan ham tanilgan, Serbiya hukmdori shahzoda (1389—1402) va despot (1402) −14). Shahzoda Lazar Xrebelyanovichning oʻgʻli, u oʻsha paytdagi eng zoʻr ritsarlar va harbiy rahbarlardan biri hisoblangan. Otasining Kosovodagi vafotidan keyin (1389), u Moraviya Serbiyasining hukmdori boʻldi va 1393-yilda voyaga yetguniga qadar onasi Milika (Nemanjić) bilan birga hukmronlik qildi. Stefan mustaqillikka erishgunga qadar Usmonlilar vassali sifatida qator janglarda qoʻshinni boshqargan. U 1402-yilda vizantiyaliklardan despot unvonini olgan.

1403-04 yillarda Vengriya ittifoqchisi boʻlib, u katta mulk, jumladan, muhim Belgrad va Golubac qalʼasini egalladi. U shuningdek, Ajdahoning ritsarlik ordenida ham yuqori darajaga ega edi. Uning hukmronligi davrida jiyani Djurađ Brankovich bilan uzoq davom etgan toʻqnashuv 1412-yilda tugadi. Stefan ham Zetani meros qilib oldi va Venetsiyaga qarshi urush olib bordi. U farzandsiz boʻlganligi sababli, oʻlimidan bir yil oldin, 1426-yilda jiyani Dyuradjni merosxoʻr qilib tayinladi.

Ichki jabhada u serb zodagonlarining qarshiligini sindirdi va Serbiyani siyosiy, iqtisodiy, madaniy va harbiy jihatdan mustahkamlash uchun tinchlik davrlaridan foydalangan. 1412-yilda u oʻsha paytda Bolqondagi eng yirik kon boʻlgan Novo Brdoni boshqarish boʻyicha alohida boʻlimga ega Minalar kodeksini chiqardi. Bu kodeks Serbiya despotatining asosiy iqtisodiy tayanchi boʻlgan Serbiyada togʻ-kon sanoatining rivojlanishini kuchaytirdi. Uning vafoti paytida Serbiya Yevropadagi eng yirik kumush ishlab chiqaruvchilardan biri edi. Arxitektura sohasida u Morava maktabini rivojlantirishni davom ettirdi. Uning hukmronligi va shaxsiy adabiy asarlari baʼzan Serb yerlarida Uygʻonish davrining dastlabki belgilari bilan bogʻliq. U Serbiyaga ritsarlik turnirlari, zamonaviy jangovar taktika va oʻqotar qurollarni taqdim etdi. Usmonlilar tomonidan bosib olingan qoʻshni mamlakatlardan kelgan olimlar va qochqinlarga boshpana berib, ularni qoʻllab-quvvatlab, sanʼat va madaniyatning katta homiysi edi. Bundan tashqari, u oʻzi yozuvchi edi va uning eng muhim asari — Uygʻonish davri satrlari bilan ajralib turadigan „Muhabbatga hurmat". Uning hukmronligi davrida Resava maktabi tashkil topdi.
**Advokatura** — advokatlarning uyushgan koʻngilli jamoat tashkiloti. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi 116-modda 2-qismida sud va tergov ishioʻi yuritish har qanday bosqichida malakali yuridik yordam olish huquqi kafolatlanishi, fuqarolarga, korxona, muassasa va tashkilotlarga (jismoniy va yuridik shaxslarga) yuridik yordam berish uchun advokatura fao-liyat koʻrsatishi belgilangan. A. tashkil etish va ish tartibi qonun bilan belgilanadi. „Advokatura toʻgʻrisida"gi Qonunda (1996-yil 27-dekabr) taʼkidlanishicha, A. — huquqiy muassasa hisoblanib, u ad-vokatlik faoliyati hamda xususiy advo-katlik amaliyoti bilan shugʻullanuvchi ay-rim shaxslarning mustaqil, koʻngilli, kasbiy birlashmalarini oʻz ichiga oladi, Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari, ajnabiy fuqarolar, fuqaroligi boʻlmagan shaxslarga, korxo-nalar, muassasalar, tashkilotlarga yuridik yordam koʻrsatadi, oʻz faoliyatini Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi 3-bobida koʻrsatilgan Konstitutsiya va qonunning ustunligi toʻgʻrisidagi prinsip hamda mustaqillik va boshqa demokratik prinsiplar asosida amalga oshiradi. Advokatlik faoliyati bilan shugʻullanish huquqini beruvchi litsen-ziyani belgilangan tartibda olgan shaxs oʻz advokatlik byurosini ochib yakka tartibda faoliyat koʻrsatishga yoxud ix-189tiyoriylik asosida boshqa advokatlar (sheriklar) bilan hay’atlar va firmalar tuzishga qaqdidir. Advokatlar byuro, hay’at va firmalari, shuningdek, advo-katlar birlashmalari Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vazirligi, vilo-yatlar, Toshkent sh. hokimliklari adliya boshqarmalari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilaydigan tartib-da roʻyxatga olinadi. Advokatlar byuro, hay’at va firmalarini tuzish, ular tu-zilishi, shtatlari, vazifalari, mablagʻ sarflash tartibi, rahbar organlarining vakolatlari, ularni saylash tar-tibi hamda advokatlar byuro, hay’at va firmalarining faoliyatiga doir boshqa masalalar ularning ustavlari (nizomlari) bilan tartibga solib turiladi. A. notijorat tashkilotdir va faoliyatni oʻz mablagʻlari hisobidan amalga oshiradi. A. mablagʻlari, davlat bilan A. oʻrtasidagi oʻzaro munosabatlar „Advokatlik faoli-yatining kafolatlari va advokatlarning ijtimoiy himoyasi toʻgʻrisida"gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida (1998-yil 25-dekabr) belgilab be-rilgan. A.lar qonunda belgilangan tar-tibda advokatlarning jamoat birlashmalarini tuzishi mumkin (qarang Oʻzbekiston advokatlar uyushmasi).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Koʻpayish** (biologiyada) — barcha mavjudotlarning oʻziga oʻxshash organizmlar hosil qilish orqali oʻz hayoti uzluksizligi va uzviyligini taʼminlash xususiyati. Koʻpayish jinssiz va jinsiy boʻladi. Jinssiz Koʻpayish 2-marta yoki koʻp marta boʻlinish, yaʼni shizogoniya (bir hujayralilarda); spora hosil qilish (tuban va sporali oʻsimliklarda); vegetativ koʻpayish (organlar bir qismining aj-ralib chiqib, yangi organizm hosil qilishi) va kurtaqlanish (koʻp hujayralilarda) orqali sodir boʻlishi mumkin. Boʻlinish va spora hosil qilib Koʻpayishda organizm jinsiy jihatdan ixtisoslashmagan bitta xujayradan rivojlanadi. Vegetativ Koʻpayishda esa yangi organizm ova organizmning bir qismidan hosil boʻladi.

Jinsiy Koʻpayish 2 xil jinsiy hujayraning koʻpayishi, yaʼni urugʻlanish yoki partenogenez (tuxum hujayraning urugʻlanmasdan rivojlanishi) orqali roʻy beradi. Koʻpchilik hayvonlarning hayot siklida Koʻpayishning turli shakllari, mas, jinssiz va jinsiy, urugʻlanish va partenogenez, urugʻlanish va vegetativ koʻpayish qonuniy almashinib turadi. Oʻsimliklarning Koʻpayishi ham jinssiz (sporofit) va jinsiy (gametofit) naslning gʻallanib turishi orqali boradi. Koʻpayish muddati va tezligi harorat, kun uzunligi, oziq miqdori va tashqi muhitning b. omillari bilan bogʻliq. Yuksak hayvonlarda Koʻpayish organlari faoliyati nerv sistemasi va ichki sekretsiya bezlari tomonidan boshqarib turiladi.

Yana q.
-------

* Jinssiz koʻpayish
* Vegetativ koʻpayish
* Jinsiy koʻpayish
* Partenogenez
* Nasl gʻallanishi

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Shoira Azimovna Musayeva** (1956-yil 15-dekabr, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olima, iqtisodiyot fanlari nomzodi, professor.

Biografiyasi
------------

Shoira Musayeva 1956-yil 15-dekabr Samarqand viloyatida tugʻilgan. 1977-yilda Samarqand kooperativ institutini tovarshunos mutaxassisligi boʻyicha tugatgan. 1992—1993-yillarda Samarqand kooperativ instituti „Marketing" kafedrasi assistenti, 1993—1997-yillarda „Savdoni tashkil etish" kafedrasi katta oʻqituvchisi, 1997-yilda „Tijorat va savdo logistikasi" kafedrasi dotsenti, 1997—2021-yillarda „Marketing" kafedrasi dotsenti vazifasida faoliyat koʻrsatgan. 2021-yildan Samarqand iqtisodiyot va servis instituti „Marketing" kafedrasi professori vazifasini bajaruvchi.

### Ilmiy faoliyati

1989-yilda Moskva kooperativ institutida ruscha: *„Кооперативная торговля книгами в Узбекской ССР и пути её совершенствования"* mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qiladi. 1990-yilda iqtisodiyot fanlari nomzodi ilmiy darajasini oladi. 1997-yilda dotsent ilmiy unvoni beriladi. 5 ta monografiya, 140 ta ilmiy maqolalar muallifi.

Mukofotlari
-----------

* „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligiga 15 yil" esdalik nishoni (2006);
* „Oʻzbekiston Respublikasi Mustaqilligining 30 yilligi" esdalik nishoni (2021).

Manbalar
--------

1. 1 2 3  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 1-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2022 — 342 bet.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Ingliz tili grammatikasi (maʼnolari).

**„Ingliz tili grammatikasi"** — Muhibbek Rustamov hamda Margarita Asiryans qalamiga mansub ingliz tili grammatikasi boʻyicha qoʻllanma. 2006-yil Toshkent shahrida chop etilgan. Qoʻllanma Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi akademiyasi buyurtmasi bilan tayyorlangan va akademiyaning ingliz tilini oʻrganayotgan talabalariga moʻljallangan boʻlsa-da, undan ingliz tilini oʻrganayotgan barcha kitobxonlar foydalanishi mumkin.

Qoʻllanmada ingliz tili grammatikasi qisqacha tushuntirish matnlari va jadvallar yordamida mujassamlashtirilgan holda bayon qilingan. Xususan, kitobda ingliz tilining sodda grammatikasi doirasida ot, olmosh, son, sifat, feʼl, sifatdosh, modal fe’l, bogʻlovchi va old koʻmakchilar (predloglar) hamda gapdagi soʻz tartibi kabi mavzular yoritilgan.

Asarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: A. Abduazizov, A. Rahmonov – taqrizchilar, B. Yarov, A. Kurganov – muharrirlar, S. Yashina – texnik muharrir. Kitob adadi – 100 nusxa.

Havolalar
---------

* „Ingliz tili grammatikasi" Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi akademiyasi saytida Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-01-10).
* "Hasanboy rasulov Ingliz tili grammatikasi" Wayback Machine saytida arxivlandi (2020-11-29).

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Qaraumbet Karvon saroy** — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: X-XI asrlar. Qoraqalpogʻiston Respublikasining Qoʻngʻirot tumanida joylashgan. Obyekt manzili: "El obod" posyolka fuqarolar yigʻini. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Lex.uz*.
2. ↑  „Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 4-oktabrdagi 846-sonli qarori". *Backend.madaniymeros.uz*.
**Koʻpala Yanka** (taxallusi; asl ismi Ivan Dominikovich Lutsevich) [1882.25.6(7.7), Vyazinka, hozirgi Minsk viloyati Molodechnensk tumani — 1942.28.6, Moskva] — Belorus xalq shoiri (1925), akademik (1928). Zavonaviy belorus adabiyoti asoschilaridan. Ijodi 1905-yildan boshlangan. "Vay" (1908), "Cholgʻuchi" (1910), "Hayot yoʻlidan" (1913) sheʼriy toʻplamlari, "Mangu qoʻshiq" (1908), "Qoʻrgʻondagi tush" (1910), "Arslonning kabri" (1913) dostonlari belorus adabiyotida muhim ahamiyat kasb etgan. "Nomsiz" (1924), "Bayram kayfiyatlaridan" (1927) sheʼriy toʻplamlari, "Odessa daryosi oʻzra" (1933), "Chin yurakdan" (1940) dostonlari va boshqa asarlar muallifi. K. sheʼriyati badiiy sodda va hayotiy. "Pavlinka" (1912), "Boʻzilgan uya" (1913) pyesalari belorus realistik dramaturgiyasi va millim teatr sanʼati rivojiga samarali taʼsir koʻrsatgan. K. ukrain xalqi tarixi, folklori va adabiyotini yaxshi bilgan. 1928, 1932 —1939-yil lar Ukrainada yashagan. T. Shevchenkoga bagʻishlab asarlar yozgan ("Tarasning qismati", 1939). Minskda K. nomida muzey (1945) bor, unga haykal oʻrnatilgan (1949). "Bola va uchuvchi" (1953), "Erk qoʻshigʻi" (1983) sheʼriy kitoblari oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**John Sjoberg** (1941-yil 12-iyun — 2008-yil 2-oktabr) — shotlandiyalik futbolchi, 1958-1973-yillarda „Leicester City" safida 15 mavsum o‘ynagan. Sjoberg 1958-yilning avgustida Shotlandiyaning Benks OʻDi havaskor jamoasidan „Tulkilar" safiga qoʻshildi va „Leicester" uchun 413 ta asosiy oʻyin oʻtkazdi. U asosan qanot himoyachisi sifatida oʻynadi, lekin faoliyatining oxiriga kelib markaziy yarim himoyachiga oʻtdi.

Syoberg 1960-yil oktyabr oyida Kardiff Sitida 2:1 hisobida gʻalaba qozongan „Leicester" uchun debyutini oʻtkazdi va 1962-63-yilgi mavsumda "Muz qirollari "tarkibida deyarli doimo ishtirok etdi, shu jumladan „Uembli"da „Siti" 3:1 hisobida magʻlub boʻlgan finalda oʻynadi. Manchester Yunaytedga va keyingi mavsumda u Liga kubogini qoʻlga kiritgan „Leicester" jamoasi aʼzosi boʻlib, „tulkilar"ga birinchi yirik sovrinini qoʻlga kiritdi. U, shuningdek, ularga 1971 FA Charity Shield gʻolibiga yordam berdi.

Sjoberg 1973-yilda Leicester Sitidan ketdi va Leicesterda oʻzining bosmaxona biznesini ochish uchun nafaqaga chiqishdan oldin Roterxem Yunaytedda qisqa vaqt oʻynadi. 2008-yil oktyabr oyida qisqa muddatli kasallikdan keyin vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „1971/72 Charity Shield". *footballsite.co.uk*. Qaraldi: 23-mart 2020-yil.
**Ingalyasiya** (lot. inhalatus — nafasga olmoq) — dori moddalarni nafas yoʻllari (hiqildoq, kekirdak va oʻpka)ga kiritish usuli. Tabiiy va sunʼiy boʻladi. Togʻlarda siyrak havodan, dengiz boʻyida suv va tuz bilan toʻyingan havodan nafas olish, ignabargli oʻrmonlarda ozon, balzamli bugʻ, mineral buloklar yonida vodorod sulfid yoki karbonat angidrid aralashgan havodan nafas olish tabiiy I.ga kiradi. Sunʼiy I .da maxsus shifobaxsh moddalar tutun, bugʻ, aerozol (qarang Aerozol-terapiya), gaz, quruq kukun, nam yoki moyli tuman holida iskaladi (xalq tabobatida sunʼiy I. burnaki ham deyiladi). Sunʼiy I.da purkagich (pul-verizator)ga oʻxshash tuzilgan maxsus apparat — ingalyator dan foydalaniladi. Uyda, mas, bugʻ I. qilish uchun idishga issiq suv quyiladi, bemor idish ustiga engashib, boshi va idish ustiga sochiq yopib, suv bugʻlaridan 5— 10 min. nafas oladi (issiqsuvni vaqt-bevaqt qoʻshib turish mumkin). I. asosan, nafas yoʻllarining kasalliklarini davolashda qoʻllanadi. Qon ketishiga moyil kishilarga, yurak-tomir sistemasi va oʻpka kasalliklarida I. qilish yaramaydi. I. ovqat yeb boʻlgach, 1 — 1,5 soatdan keyin qilinadi. Uy sharoitida turli portativ choʻntak in-galyatoridan foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nargiza Nuritdinovna Jamilova** (1969-yil 7-iyun, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olima, pedagogika fanlari doktori (DSc, 2020), professor (2021).

Biografiyasi
------------

Nargiza Jamilova 1969-yil 7-iyun Toshkent shahrida tugʻilgan. 1986—1990-yillarda Toshkent davlat pedagogika instituti, maktabgacha tarbiya fakultetida tahsil olgan. 1990—2000-yillarda Toshkent davlat pedagogika instituti „Maktabgacha tarbiya metodikasi" kafedrasi assistent-oʻqituvchisi, 2003—2009-yillarda Toshkent davlat pedagogika universiteti „Pedagogika va psixologiya" fakulteti va „Maktabgacha va oilaviy taʼlim" kafedrasi katta oʻqituvchisi, 2009—2010-yillarda „Maktabgacha va oilaviy taʼlim" kafedrasi dotsenti, 2014—2020 yillarda „Maktabgacha taʼlim" fakultetining „Maktabgacha taʼlim metodikasi" kafedrasi dotsenti vaziasida faoliyat koʻrsatgan. 2021-yildan „Maktabgacha taʼlim metodikasi" kafedrasi professori. 

### Ilmiy faoliyati

Nargiza Jamilova 2000—2003 yillarda Toshkent davlat pedagogika universiteti aspiranti, 2010—2013-yillarda Toshkent davlat pedagogika universiteti doktoranti boʻlgan. 2009-yilda dotsent ilmiy unvonini olgan. 2020-yilda „Pedagogika oliy taʼlim muassasalari talabalarida tashabbuskorlikni rivojlantirishning pedagogik mexanizmlari" mavzusida doktorlik dissertatsiyasni himoya qilib, pedagogika fanlar doktori (DSc) ilmiy darajasini olgan. 120 dan ortiq ilmiy ishlar, shu jumladan, 4 ta monografiya, 3 ta darslik, 10 dan ortiq oʻquv-uslubiy qoʻllanmalar muallifi.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4  *Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi*, 1-tom (oʻzbekcha), Toshkent: Science and Innovation, 2022 — 342 bet.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Oʻsishni boshqaruvchi moddalar** — oʻsimliklarning generativ va oʻsish jarayonlarini jadallashtiruvchi yoki sekinlashtiruvchi (susaytiruvchi) bir qator tabiiy va sintetik birikmalar. Oʻsishni tezlashtiruvchi moddalar (oʻsish stimulyatorlari) va oʻsishni toʻxtatuvchi moddalar (oʻsish ingibitorlari)ga boʻlinadi. Qishloq xoʻjaligi ekinlariga ishlov berishda qoʻllaniladi. Tabiiy oʻsishni tezlashtiruvchi moddalarga fitogormonlar, shuningdek, baʼzi vitaminlar; sintetik oʻstiruvchi moddalarga geteroauksin va uning analoglari, indolilmoy kislota va naftilatsetat kislota, maleinat kislota gidrozidi, suksinat kislota kiradi. Oʻsishni toʻxtatuvchi moddalarga oʻsimliklarda turli xil kimyoviy, biokimyoviy, fiziologik jarayonlar (urugʻning unishi, poya va uning ayrim qismlarining oʻsishi, barglarning toʻkilishi va boshqalar) tormozlanishida faol ishtirok etadigan moddalar kiradi. Tabiiy va sunʼiy oʻsish ingibitorlari farqlanadi. Tabiiy yoki endogen oʻsish ingibitorlariga abssizat kislota, skopoletin, eskuletin, kumarin, salitsil kislota, poksibenzoat kislota va boshqalar kiradi. Tabiiy oʻsish ingibitorlari oʻsimliklar kuzda oʻsishdan toʻxtab, tinim holatga oʻtish davrida ularning kurtak va urugʻlarida toʻplanadi. Koʻklamda oʻsish ingibitorlari miqdori keskin kamayadi. Sintetik oʻsish ingibitorlariga sianidlar, mishyakli preparatlar, gidrazin, simob va boshqalar ogʻir metallar kiradi. Ularning fitogormonlardan auksinlar, gibberellinlar va sitokininlar faolligini yoʻqotish xususiyatiga egaligi isbotlangan.

Sintetik Oʻsishni boshqaruvchi moddalarm. golland fitofiziologi F.Kegel tomonidan auksin moddasi (indolilatsetat kislota) sintez qilingandan keyin (1931—35) paydo boʻla boshladi. Keyinchalik auksin asosida bir qator yuqori biol. faol preparatlar sintez qilindi. Indolilmoy va naftilatsetat kislotalari Oʻsishni boshqaruvchi moddalarm. orasida eng yaxshi preparatlar hisoblanadi. Ekishdan oldin auksin, gibberellin va vitaminlar bilan namlanganda ekilgan urugʻning unib chiqishi tezlashadi, ildiz sistemasi yaxshi rivojlanadi, hosildorligi koʻpayadi. Dehqonchiliqda Oʻsishni boshqaruvchi moddalarm. suvli eritma, pasta, emulsiya, dust, aerozol bugʻ holida ishlatiladi. Ular oʻsimliklarning gullashini tezlashtirishda, koʻpchilik madaniy oʻsimliklarni qalamchadan koʻpaytirishda, har xil meva va rezavorlar mevalarini yiriklashtirishda qoʻllaniladi. Vegetatsiya davrida (gʻovlab ketish sharoitlari) ayrim ekinlarning oʻsishini toʻxtatish maqsadida sintetik oʻsish ingibitori — xlorxolinxlorid qoʻllaniladi.

Adabiyot
--------

* Imomaliyev A.I. Dehqonchilikda oʻsish regulyatorlarini qoʻllash, T. 1965;Polevoy V.V. Fitogormonm, M. 1984.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |