recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Abu Aqiyl al-Ansoriy** (arabcha:  — Abu Aqiyl Abdurrahmon ibn Abdulloh ibn Saʼlaba al-Balaviy) — sahoba.

Hayoti va faoliyati
-------------------

Quzoa qabilasining Baliy urug‘iga mansub. [Muhammad|Payg‘ambar]] Islomdan avvalgi Abduluzzo ismini *Abdurrahmon* deb o‘zgartirgan. „*Aduvv al-avson*" (*butlar dushmani*) nomi bilan ham zikr qilinadi. Abu Aqiyl al-Ansoriy Badr, Uhud va boshqa barcha g‘azotlarda Payg‘ambar bilan birga bo‘lgan. Savodli bo‘lgani uchun kotiblik qilgani ham rivoyat qilinadi. Abu Aqiyl al-Ansoriy soxta payg‘ambar Musaylamaga qarshi Yamoma jangida shahid bo‘lgan.

Abu Aqiyl al-Ansoriy kunya va nisbasi bilan mashhur yana boshqa bir sahoba bo‘lgan. Ismi *Hab­hob* yoki *Hashos* yo *Hubob* ekani aytilgan ushbu shaxs „*Sohib as-soʻ*" laqabi bilan tanilgan. Bunga sabab Payg‘ambar musulmonlarni Alloh yo‘lida mollarini sarflashga chaqirganlarida, o‘zi faqir yashagan Habhob tuni bilan ishlab ikki o‘lchov (soʻ) xurmo topib keladi. Ulardan birini o‘z oilasiga qoldirib, boshqasini Payg‘ambarga olib borgan va Ul Zotning duosini oladi. Biroq munofiqlar u bajargan xizmatga Allohning ehtiyoji yo‘qligini aytib, xizmatini kamsitadilar. Mazkur voqea­ga javoban kuchlari yetganicha sadaqa bergan moʻminlarni ayblab, masxara qilganlar azobga uchrashi haqida oyat nozil bo‘lgan. Payg‘ambar bilan Abu Aqiyl al-Ansoriy birga yo‘lga chiqqanida ilon chaqib oladi va unga Amr ibn Hazm ruqiya (dam solish) qilgan. Baʼzi manbalarda ismi o‘xshash Abu Aqiyl al-Balaviyning biografiyasida ham mazkur voqea keltirilgan va u ham „*Sohib as-soʻ*" nomi bilan atalgani aytilgan. Shuningdek, yuqorida keltirilgan va boshqa shu kabi oyatlar tafsirida ham Payg‘ambarning mazkur daʼvatlariga turli xil o‘lchovda ehson qilish bilan javob bergan sahobalar haqida so‘z boradi.

Uning ismlari borasida turli taxminlar aytilgan. Ulardan *Abdurrahmon ibn Bayhon, Abdurrahmon ibn Sayhon, Abdulloh ibn Abdurrahmon ibn Saʼlaba, Rifoʻa ibn Sahl* va boshqalar.

Adabiyotlar
-----------

1. Al-Voqidiy. Al-Mag‘āzӣ. I, 161;
2. Ibn Hishom. As-Sӣra. II, 690;
3. At-Tabariy. Jāmi’ al-ba­yān. X, 123-124;
4. Ibn al-Asir. Usd al-g‘āba. I, 438; III, 458-459; IV, 219;
5. Ibn Hajar. Al-Isāba. II, 402, 407; IV, 136;
6. Mûcteba Uğur. „Ebû Akil el-Ensârî". TDV İA. — İstanbul: 1994. X, 88.

Manbalar
--------

1. ↑  *Qurʼoni Karim „Tavba" surasi, 79-oyat*.
2. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Camryn Elizabeth Grimes** (talaffuzi: „Kamrin Elizabeth Grimes", 1990-yil 7-yanvarda tugʻilgan) — amerikalik aktrisa.

Shaxsiy hayoti
--------------

Grimes — Preston Lee va Heather Grimsning qizi va aktyor Scott Grimesning jiyani hisoblanadi. U yetti farzandning eng kattasi, uning ukalari: Dakota, Shelby, Mattea, Ryder, Piper, Peyton.

Faoliyati
---------

Camryn 1997-yildan boshlab *"The Young and Restless"* filmida Cassy Newman rolini oʻynadi. 2000-yilda, 10 yoshida u Drama serialidagi eng yaxshi yosh aktrisa uchun kunduzgi Emmy mukofotining eng yosh gʻolibiga aylandi. Kimberly Makkallo bu mukofotni bundan oʻn yil oldin, 11 yoshida qoʻlga kiritgan edi. 2005-yil may oyida Grimesning qahramoni avtohalokatda olgan jarohatlari tufayli vafot etganida shoudan olib tashlandi. Shouni tark etganidan beri u Cassyning ruhi sifatida bir necha bor mehmonda qatnashdi. 2014-yilda serialda yangi rolni boshladi, keyinchalik Cassyning egizak singlisi ekanligi maʼlum boʻlgan Mariah Copeland ismli Cassyga oʻxshash ayol rolini oʻynadi. 2014-yilning 5-mayida Grimes *The Young and the Restless* filmi ijodkorlari bilan shartnoma imzolagani eʼlon qilindi.

Grimes 2001-yilda „*Swordfish*" filmida Hugh Jackman, Halle Berry va John Travolta bilan birga Holly rolini oʻynagan. U *Medium*, *JAG*, *NCIS* va *ER* telekanallarida mehmon boʻlib, uning amakisi Skott Grimes aktyor sifatida ishtirok etgan.

Camrynning filmlari sifatida quridagilarni keltirish mumkin: The Young and the Restless, ER, JAG, Sharing the Secret, Swordfish, Mickey Saves Christmas.

Film rollari| Yil | Sarlavha | Rol | Izohlar |
| --- | --- | --- | --- |
| 2001 | *Swordfish* | Holly Jobson |  |
| 2005 | *Paper Bags* | Qiz | Qisqa film |
| 2012 | *The Bournes Anonymous* | Jason Bourne | Qisqa film |
| 2012 | *Magic Mike* | Qiz |  |
| 2013 | *A. W.O. L.* | Lucia | Qisqa film |
| 2016 | *I Would Kill for That* | Tracy | Qisqa film |

Manbalar
--------

1. ↑  "TRUE GRIMES." *Soap Opera Digest* (Vol. 39, No. 23) June 9, 2014.
2. ↑  „Exclusive! Camryn Grimes Back To Y&R!". *Soap Opera Digest* (24-may 2013-yil). Qaraldi: 22-iyun 2013-yil.
3. ↑  *Lewis.* „Camryn Grimes Upped to Contract Status With 'Y&R'".  Soapoperanetwork.com (6-may 2014-yil). Qaraldi: 28-iyun 2014-yil.
**Oʻktam Karimovna Vahobova** (1928.25.10, Margilon) — terapevt-kardiolog. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1980); tibbiyot fanlari doktori (1972), professor (1973). Samarqand davlat tibbiyot instituti pediatriya fakulteti ichki kasalliklar kafedrasi mudiri (1973-yildan), institut prorektori (1961 — 66), rektori (1966—81), 1987-yildan terapiya kafedrasi mudiri. Toshkent davlat tibbiyot instituti prorektori (1982— 86). Ilmiy ishlari yurak-tomir kasalliklari: yurakning ishemik kasalligi, gipertoniya va aterosklerozning epidemiologiyasi, klinikasi va zamonaviy davolash usullari, shuningdek uglevodlar va lipidlar almashinuvining biokimyoviy koʻrsatkichlarini aniqlashga oid. "El-yurt hurmati" ordeni bilan mukofotlangan (1998).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Sulton Joʻra** (taxallusi; asl ism-sharifi Joʻrayev Sulton) (1910.15.1, Shofirkon tumani — 1943.10.11, Gomel sh.) — shoir. Buxorodagi erlar bilim yurtida oʻkigan, soʻng maktab va bilim yurtida oʻqituvchilik qilgan (193036). 193639-yillarda Andijon pedagogika institutida oʻqigan va shu yerda dars bergan; Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi; urushda halok boʻlgan. S.J.ning "Fidokor" (1939), "Shodligim", "Ochiq chexralar" (1939), "Moskva" (1941) sheʼriy toʻplamlari eʼlon qilingan. 1939-yil shoir ijodining eng samarali pallasi boʻlib, u shu yili "Parvoznoma" balladasi, xalq rivoyatlari asosida"Zangori gilam", "Qaldirgʻoch", shuningdek, "Karim va Qunduz" dostonlarini yozgan. Shoirning mashhur italyan astronomiga bagʻishlangan "Bruno" dostoni (1938) 30-yillarda yaratilgan oʻzbek dostonlarining eng yaxshi namunalaridan hisoblanadi. Badiiy soddalik, samimiylik, xalq ogʻzaki ijodiga yaqinlik S.J. sheʼriyatining eng yaxshi xususiyatlaridir. S.J.ning adabiy merosida bolalar hayotidan olingan asarlar alohida oʻrinni egallaydi. Uning soʻnggi asari — "Iroda" dramasi (1942, Vosit Saʼdulla bilan hamkorlikda) Andijon viloyat teatrida sahnalashtirilgan.

Shoirning jasadi Gomel sh. Loyev tumani Kozerogi qishlogʻida dafn etilgan. Andijon, Buxoro va Shofirkon shaharlaridagi koʻchalarga, shuningdek, Shofirkon tumanidagi maktab, kinoteatr va fuqarolar yigʻiniga S.J. nomi berilgan. j

Manbalar
--------

* Yomgʻirdan soʻng, T. 1965; Sheʼrlar, T. 1 1973.

Adabiyot
--------

* Moʻminov Gʻ. Otashqalb shoir, T. 1970; Aliyev S, Buxoroda bitilgan baytlar, T. 1992.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abu Bakr Xorazmiy** (arabcha:  — Abu Bakr Xorazmiy – Toʻliq ismi Abu Bakr Muhammad ibn Abbos Xorazmiydir) — shoir.

Abu Bakr Xorazmiyning otasi Xorazmdan va onasi Tabaristondan boʻlganligi sababli "*Tabarxaziy*" va "*Tabarxazmiy*" ham deb nomlangan. Abu Bakr Xorazmiy 935-yili Xorazmda tugʻilib, ilk taʼlimni shu yerda oladi.

Asarlari
--------

"*Devonu sheʼr*" ("*Sheʼriy Devon*"), "*Devoni rasoil*" ("*Maktublar devoni*"), "*Majmuatur rasoil*" ("*Maktublar toʻplami*") va "*Rasmu lmaʼmur minal bilad*" ("*Mamlakatdagi obod joylarning rasmi*").

Vafoti
------

Abu Bakr Xorazmiy 383/993-yili Nishopurda vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻrta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. – Samarqand: Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. – B. 750.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Oʻlik tugʻilish** — homilaning oʻlik tugʻilishi; homiladorlikning 28haftasidan keyingi davrlarda roʻy beradi, tugʻilgan bola biror marta ham nafas olmay nobud boʻladi; bunda homilaning boʻyi 35 sm va vazni 1000 g dan kam boʻlmaydi. Oʻlik tugʻilishga yashashga layoqatsiz homilaning tugʻilishi (kechikib bola tushishi) kirmaydi (qarang Abort). Bir necha turi farqlanadi: antenatal Oʻlik tugʻilishda homila homiladorlikning 28haftasidan boshlab tugʻruqqacha, intranatalda esa tugʻruq paytida oʻladi. Postnatal Oʻlik tugʻilishda homila yuragi uradiyu, ammo atmosfera havosidan nafas olmay nobud boʻladi. Oʻlik tugʻilish koʻpincha surunkali infeksiyalar (toksoplazmoz, sil, zaxm va boshqalar), shuningdek, homiladorlik davrida oʻtkir infeksion kasalliklar (angina, gripp, pnevmoniya) bilan ogʻrigan ayollarda, homiladorlik toksikozlari, yuraktomir sistemasi yetishmovchiligi oqibatida ona va homila qonining rezusfaktor jihatidan mos kelmasligi va boshqalarda kuzatiladi. Yirik (5 kg dan ortiq) homila, tor chanoq, homila boshining notoʻgʻri yotishi, tugʻruqning notoʻgʻri boshqarilishi va boshqalar ham Oʻlik tugʻilishga sabab boʻlishi mumkin.

Oʻlik tugʻilishning oldini olish uchun homilador ayollar doim vrach nazoratida boʻlishi, Oʻlik tugʻilish xavfi boʻlsa darhol uni aniqlash va oldini olish tadbirlarini amalga oshirish lozim.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abu Amr al-Xaffof** (arabcha:  — Abu Amr Ahmad ibn Nasr ibn Ibrohim al-Xaffof an-Naysoburiy) — muhaddis.

„*Poyabzalchi*" maʼnosini anglatuvchi „*al-Xaffof*" laqabini nima sababdan olgani maʼlum emas. Abu Amr al-Xaffof avval tasavvufga qiziqqan. Keyinchalik, hadis ilmini o‘rganishni Nishopurda bosh­lagan. So‘ngra Bag‘dod, Kufa, Madina, Makka va boshqa ilm markazlariga safar qilib, Ishoq ibn Rohavayh, Amr ibn Zurora, Husayn ibn Zahhok, Abu Hammom as-Sakuniy, Muhammad ibn Rofeʼ, Muhammad ibn Ali ibn Shaqiq va boshqa olimlardan ilm o‘rganadi. Abu Amr al-Xaffof ibodatda mustahkam bo‘lib, o‘ttiz yildan ortiq vaqt uzluksiz ro‘za tutgani va merosxo‘ri bo‘lmagani bois, boyligini Alloh roziligi yo‘lida infoq-ehson qilgani naql qilinadi.

Hadislari
---------

Uning o‘zidan Ibn ash-Sharqiy, Abu Abdulloh ibn al-Axram, Muhammad ibn Ahmad az-Zuhliy, Abu Saʼid al-Hiriy kabi muhaddislar hadisdan taʼlim olganlar. Tengdoshi buyuk muhaddis Muhammad ibn Ishoq as-Sarroj Abu Amr al-Xaffof kabi quvvai hofizasi kuchli kishini ko‘rmaganini maʼlum qilgan. Ibn Xuzayma ham uning hofizasi haqida „Xurosonda unga o‘xshashi yo‘q", deb zikr qilgan. Shogirdi Abu Bakr as-Sibqiy esa ustozining yuz ming hadisni zikr qilishga quvvati yetishi xabarini bergan. Abu Amr al-Xaffof o‘z davrida katta obro‘ga ega bo‘lib, „*zaynul-ashrof*" nomi bilan tanilgan. Mashhur hadis to‘p­lamlaridan „*Al-­Mustadrak*" asari muallifi Imom al-Hokimning ko‘plab ustozlari Abu Amr al-Xaffofdan hadis eshitgan.

Adabiyotlar
-----------

1. Ibn al-Javziy. Al-Muntazam. VI, 110;
2. Az-Zahabiy. Tazkira al-huffāz. II, 654-656;
3. Az-Zahabiy. Siyar. XIII, 560-563;
4. Ibn al-Imod. Shazarāt az-zahab. II, 231-232;
5. Ali Osman Ateş. „Ebû Amr el-Haffaf". TDV İA. — İstanbul: 1994. X, 97.

Manbalar
--------

1. ↑  *Ислом энциклопедияси* (oʻzbekcha,), 2020-yil. ISBN 978-9943-59-267-4.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Islom ensiklopediyasi (2020) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Oʻlan**, oʻlang — xalq ijodi janri; qoʻshiq turi. Dehqon, ayniqsa, koʻchmanchi, yarim koʻchmanchi chorvador xalqlar (oʻzbek, qozoq, turkman va boshqalar) aholisi orasida keng tarqalgan. Asosan, ayollar tomonidan childirma (doira) joʻrligida yoki joʻrsiz ijro etiladi. Oʻzbeklarda toʻy marosimi va bazmlarda qizlar bir tomon, yigitlar bir tomon boʻlib yoki ikki kishi tomonidan dialog shaklida ham aytiladi. Baʼzan savoljavobli qoʻshiqlar ham Oʻ. deb ataladi. Oʻ.da xalqning orzuumidlari, qaygʻu va shodlik kayfiyatlari oʻz ifodasini topgan, ishqmuhabbat mavzusi esa asosiy oʻrin egallaydi. Hajviy Oʻ.lar ham keng tarqalgan. Har bir toʻy marosimiga xos Oʻ.lar mavjud (beshik toʻy Oʻ.i, nikoh toʻyi Oʻ.ni va boshqalar). Oʻ. kuylari tor diapazonga, nutqsosh (rechitativ) va kuychan ohanglarga ega boʻlib, ravon usulda aytiladi. Lirik, jozibali, band yoki bandnaqarot shaklida boʻladi. Oʻ. "Yoryor" qoʻshiqlariga yaqin boʻlib, ayrim Oʻ.larda har bir misra "yoryor" radifi bilan aytiladi (bu namunalar doʻmbira yoki doira joʻrligida ijro etiladi). Qozoq va turkman Oʻ.lari, asosan, kuychan ohangda, baʼzan oʻynoqi xarakterga ega boʻlib, yakka ijrochi yoki ayollar jamoasi tomonidan ijro etiladi.

Rustambek Abdutayev.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Iosif Yustus Skaliger— Fransuz tilshunos, tarixchi, matematik, astronom, astrolog va teolog olimi, antik matnlar to‘plovchisi va sharhlovchisi.**
Yuliy Sezar Skaligerning o‘g‘li va mashhur kartograf olim Benedetto Bardonening nevarasi bo‘lgan olim 
1540-yil 5-avgustda Fransiyaning Ajen shahrida tavallud topdi. U 12 yoshida Bardo shahridagi Giena kollejida tahsil olgan. Yoshlik chog‘laridan boshlab lotin, qadimiy yunon tillarini, yahud va arab tillarini juda yaxshi o‘rgangan.
I. Skaliger qomusiy olim sifatida 1573-yili M.T. Vorronaning "De Lingua Latina" traktatiga va 1575-yil Rim tilshunosi S.P. Festaning leksikografik asariga sharx yozdi.
U 1593-yilda Niderlandiyaga boradi va Leyden universitetida filolog olim sifatida ish olib boradi va Niderlandiya filologiyasi rivojiga o‘z hissasini qo‘shadi. U 1609-yil 21-yanvarda Leyden shahrida vafot etgan.Leydendagi mashhur universitetlardan biri uning nomiga qo'yilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Arab filologiyasiga kirish D.K.Mamatoxunova Sh.M.Mirziyotov
**Abu Bakr Sa’d Yamaniy, Xoja Sa’d** (IX—X asrlar) — imom Husaynning Zaynulobiddin ismli o‘g‘lidan tug‘ilgan nabirasi, Chor Bakrlardan biri.

Tarjimayi holi
--------------

Buxoroga Ali ibn al-Husayn lashkarlari bilan birga kelgan. 13 oy Farob qal’asida turgandan keyin Buxoroga kelgan. Somoniylar amirining hurmatini qozongan. Uning saroyida xizmat qilgan. Xoja Sa’d harbiy ilmni ham puxta egallagan. U Ismoil Somoniyning harbiy yurishlarida ma’naviy madad berib turgan. Jo‘yi Mo‘liyon yerlarida vaqf yerlariga ega bo‘lgandan keyin bog‘-chorbog‘ bilan birga tim, hammom, bozorcha qurgan. Ulardan keladigan foydadan xayr-ehson qilib turgan. Yerli aholi uchun Xoja Sa’dning tegirmonlaridan foydalanish bepul bo‘lgan. 

Yerlaridan daromadi ko‘payganidan keyin Buxoroning Quyoshbotar, Navobod tomonlaridan yer sotib olib, dehqonchilik bilan shug‘ullangan. Jumladan, Sumitan qishlog‘idan katta, serdaromad yer xarid qilib, bu yerda bog‘, chorbog‘, ekin maydonlari, sarhovuz, sardoba, tegirmon qurgan. Tarixiy manbalarda qayd etilishicha, yer sotib olib chorakorlarni ishlatgan. Yetishtirilgan hosilning uch qismi yerda ishlagan dehqon haqi bo‘lib qolgan, bir qismi Xoja Sa’dga tegishli bo‘lgan. Shu yo‘l bilan Xoja Sa’d dehqonlarning chorakorlik yerlaridan manfaatdorligini oshirgan. Xoja Sa’dning ana shunday yer va chorbog‘lari ko‘p bo‘lib, ular Qorako‘l tumani bilan Sumitan qishlog‘igacha bo‘lgan kenglikni tashkil qilgan. Bu yerlar xalq tilida Qiblazamin (ya’ni qibla tomonda joylashgan yerlar) deb nomlangan. 

Xoja Sa’d shahristonga yaqin, tabiiy bulog‘ga ham ega bo‘lgan qadimiy Sumitan qishlog‘ida o‘zi va oilasi uchun qasr qurdirgan. „G‘iyos ul-lug‘ot"da Sumitan so‘ziga „jundan mato to‘quvchilar maskani", deb sharh berilgan. Xoja Sa’d vafot etganida uning jasadi, vasiyatiga ko‘ra, Sumitan qishlog‘idagi qadimiy qabristonda ko‘milgan. Keyinchalik bu joy Jo‘yboriylarning xilxonasi bo‘lib qolgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Ҳусенов С. Ражабова И*. Чор Бакр*. Тошкент: Шарқ, 2001 — 12 bet.
2. ↑  „Чор Бакр дурдонаси — маънавиятимизнинг тўрт устуни" (2023-yil 29-iyun). Qaraldi: 2023-yil 20-iyul.
**Ip Ching** (1936-yil, 7-iyul - 2020-yil, 25-yanvarda tug'ilgan **Ip Hok-ching** ) Gonkonglik jang san'atkori

 edi. U Wing Chun Kung Fu Ip Man (Yip Man) oilasining beshta grandmasterlardan biri edi.

Biografiya
----------

 
U 1936-yilda Foshanda Ip Hok-chingda tug‘ilgan  Ip Man va uning rafiqasi Cheung Wing-singning ikkinchi o'g'li. Bu qisqa umr ko'rdi, chunki uning ota-onasi va singlisi Ip Nga-sum 1950-yilda oilasi uchun yaxshiroq hayot izlab Gonkongga ketishga majbur bo'lishdi va keyinroq faqat onasi va singlisi uyga qaytishdi.

1962-yilda Madaniy inqilob tufayli Ip Ching va uning akasi Ip Chun Foshanni tark etishga majbur bo'ldi va otalariga qo'shilish uchun Gonkongga ko'chib o'tdi.

Uning otasi Ip Man uyidan dars bergan. Bir payt otasi u va Ip Chun bilan Shanxaylik bekasi va uning noqonuniy o'g'li Ip Siu-wah va haqida janjallashib qolganligi sababli boshqa joyda yashash uchun uyidan chiqib ketdi. O'shandan beri otasi u va ukasi bilan deyarli muloqot qilmadi, faqat mashg'ulotlardan tashqari.

Wing Chunni otasining uyida o‘rganish bilan bir qatorda, Ip Ching ham otasining boshqa talabalarga dars berishini astoydil kuzatgan va o‘z navbatida otasining ta’lim usullari haqida qimmatli ma’lumotlarga ega bo‘lgan.

1972-yilda Ip Man vafotidan keyin Ip Ching mashg'ulot zalini tark etdi, lekin otasining uyida yashashni davom ettirdi. Keyinchalik u Yangi Territoriyadagi Lam Tei shahrida ishlab chiqarish biznesini boshqargan va o'z uyida Wing Chunni shogirdlariga alohida o'rgatishda davom etgan.

1994-yilda u nafaqaga chiqdi va o'zini Wing Chunga to'la vaqtli dars berishga bag'ishladi.

U *Ip Man 3* filmida akasi Chun bilan birga Wing Chun maslahatchisi sifatida ishlagan. Jim Liu filmda Ip Ching obrazini tasvirlagan.

2020-yil, 25-yanvarda vafot etdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Remembering Ip Ching, the son of martial arts legend Ip Man" (en). *South China Morning Post* (1-fevral 2020-yil). Qaraldi: 4-aprel 2022-yil.
2. ↑  Frank, Bram*. Whfsc Grandmaster's Council: A Compendium of the World's Leading Grandmasters*, 2013 — 153 bet. ISBN 9781300575672.
3. ↑  „Ving Tsun Athletic Association". Qaraldi: 1-sentabr 2014-yil.
4. ↑  „Ving Tsun Ip Ching Athletic Association". *www.ipching.org.hk*. Qaraldi: 4-aprel 2022-yil.
5. ↑  „Remembering Ip Ching (1936-2020)" (en). *Kung Fu Tea* (27-yanvar 2020-yil). Qaraldi: 4-aprel 2022-yil.
6. ↑  „About us - Ip ching - The Wing Chun School". *www.thewingchunschool.com*. Qaraldi: 4-aprel 2022-yil.

Havolalar
---------

* The Wing Chun School – Grand Master Ip Ching: A Short Biography at the Wayback Machine (archived April 11, 2015)
* Ip Ching (Grand Master) Wayback Machine saytida arxivlandi (2021-01-27). profile at the Int'l Wing Chun Combat & Eastern Arts Council site
* Ip Ching IMDbda
**Abu Bakr Razmoziy** (arabcha: أبو بكر رزمزي — Abu Bakr Muhammad ibn Jaʼfar ibn Jobir ibn Qarqon Razmoziy Soʻgʻdiy) — roviy.

Aksar manbalarda u Abu Bakr Razmoziy deb keltirilgan.

Ustozlari
---------

Abu Abdulloh Yoqut Hamaviyning „Muʼjam al-buldon" kitobida keltirilishicha Abu Bakr Razmoziy hadis oʻrganish sir-asrorlarini Hasan ibn Sohib Shoshiy, Abu Naʼim Abdulmalik ibn Muhammad ibn Adiy Astarboziy va Zohir ibn Abdulloh ibn Xusayn Soʻgʻdiy kabi ustozlardan oʻrgangan va ulardan koʻplab hadislar rivoyat qilgan.

Shogirdlari
-----------

Abu Bakr Razmoziydan hofiz Abu Saʼd ibn Abdurahmon ibn Muhammad Idrisiy va Abu Hafs Umar ibn Ahmad ibn Muhammad Shohiniylar ham hadis tinglagan va rivoyat qilgan.

Vafoti
------

Abdulkarim Samʼoniyning „Ansob" kitobida qayd etilishicha Abu Bakr Razmoziy 377/987 yoki 379/989 yilda vafot etgan.

Adabiyotlar
-----------


1. ↑  Isaev Y. Abbosov A. Ishtixoniy allomalar. Imom Buxoriy xalqaro markazi. 2016. 67.
2. ↑  Qarang: Abdulkarim Samʼoniy. Ansob. J. 6. — Bayrut. — Lubnon, 1998. — B. 122; Abu Abdulloh Yoqut Hamaviy. Muʼjam al-buldon. J. 5. — Bayrut, 1979. 454
**Morfonologiya** (morfologiya va fonologiya) — turli morfemalarning fonologik tuzilmasini va fonologik farqlanishlarning morfologik mak,sadda qoʻllanishini ilmiy tadqiqetuvchi tilshunoslik boʻlimi. Morfologiya – fonologiya va morfologiya oraligʻidagi til bosqichi boʻlib, bu terminni birinchi marta ruschex tilshunosi N. S. Trubetskoy taklif etgan. Bunda Morfologiya bir mor-femadagi turli fonemalarning almashinuvi sifatida juda tor izohdangan. Morfologiyaga keng maʼnoda karalganda, u: 1) soʻz va morfemalarning fonologik tarkibi hamda oʻzak va affiksal morfemalarning oʻzaro farqlanishini nazarda tutadi; 2) soʻz yasash va soʻz shakllarini yasash jarayonida morfemalar va ularning bir-biriga ulanishida boʻladigan turli oʻzgarishlarni eʼtiborga oladi; 3) morfemalar oraligʻidagi va chegaraga ajratishdagi turli xususi-yatlarni Morfologiyada oʻrganadi. Morfemalardagi fonemalar almashinuvi mor-fonema deb yuritiladi. Mas, tara – taroq soʻzlari a/o, sez – seskanmoq soʻzlari z/s morfonemasiga ega. M. urgʻuning morfologik vazifa bajarishini ham nazarda tutadi: olma (ot, mevaning turi), olma (feʼlning inkor shakli) soʻzlari urgʻuning oʻrni bilan farqlanadi. M. baʼzi tillarda koʻproq (slavyan), baʼzilarida esa kamroq (turkiy tillarda) boʻlishi mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  Abduazizov, Abduzuhur."Morfonologiya" *OʻzME*. M-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Morfogenez** (yun. morphe — shakl va genesis — rivojlanish) — organizmlarning ontogenezi va filogenezida yangi shakllar va tuzilmalarning hosil boʻlish jarayoni. M. jarayonida hujayralarning koʻpayishi, joyining oʻzgarishi, tanlanishi, baʼzi hujayra guruhlarining oldindan irsiy belgilab qoʻyilgan oʻlimi va ixtisoslanishi kuzatiladi. Murtakhujayralarining ixtisoslanishi tufayli har xil tuzilishga va funksiyaga ega boʻlgan hujayralar shakllanadi. Ixtisoslashgan hujayralar muayyan yoʻnalishda rivojlana boshlaydi. Bu jarayon determinatsiya deyiladi. Unda hujayra guruxdari oʻzaro taʼsir qilib, bir-birining rivojlanishini boshqaradi. Bu hodisa embrional induksiya deyiladi (yana qarang Ontogenez, Filogenez).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Karamli galushki** (*kaustové halušky*) yoki **strapački** (*strapachky*) — Slovakiya taomi, galushkining tayyorlash usullaridan biri. Taomning asosiy tarkibiy qismlari kartoshka, bugʻdoy uni, tuzlangan karam, makkajoʻxori va mol goʻshtidir.

Strapachki alohida-alohida pishirilgan kartoshka-unli chuchvara (ular suvda qaynatiladi), tuzlangan karam (piyoz va ziravorlar, shu jumladan zira bilan tovada qovuriladi) va makkajoʻxori mol goʻshtidan pishiriladi. Galushki karam bilan aralashtiriladi, soʻngra krakerlarga sepiladi.

Garchi „strapachki" soʻzi koʻpincha karam bilan galushki degan maʼnoni anglatsa-da, lekin u koʻpincha kengroq maʼnoda — „chuchvara" soʻzining sinonimi sifatida ishlatiladi, shuning uchun taomning nomi koʻpincha tushuntirishni oʻz ichiga oladi: *strapačky s kapustou* yoki *kapustové strapačky*.

Yana qarang
-----------

* Pishloqli galushki

Manbalar
--------

1. ↑  Galushki s kvashenoy kapustoy — strapachki
2. ↑  Strapačky (kapustové halušky)
3. ↑  Bryndzové strapačky
**Georgiy Dimitrov** haykali ― 1972-yilda Moskvada Bolshaya Yakimanka koʻchasida oʻrnatilgan. Yodgorlik mualliflari, haykaltaroshlar K. M. Merabishvili, M. TO. Merabishvili va arxitektor R. N. Gvozdev. Yodgorlik eʼlon qilingan madaniy meros obyekti maqomiga ega.

Tarixi
------

Haykaltarosh K. M. Merabishvili Bolgariya kommunistlari yetakchisi Georgiy Dimitrov (1882-1949) portretini 1934- yilda Leypsig jarayonidan soʻng Borjomida dam olayotgan paytdagi hayotidan haykaltaroshlik qilgan. SSSR Georgiy Dimitrov tavalludining 90 yilligini Moskvada unga haykal oʻrnatish orqali nishonlashga qaror qildi. Yodgorlikni Dimitrova koʻchasidagi (hozirgi Bolshaya Yakimanka) 1934- yildan 1945-yilgacha yashagan Sohildagi uydan unchalik uzoq boʻlmagan maydonga oʻrnatishga qaror qilindi. Georgiy Dimitrovning bronza haykali granit poydevoriga oʻrnatilgan. Goʻyo u minbarda turib, olovli inqilobiy nutq bilan xalqqa murojaat qiladi. Uning obrazi ifodali va dinamikaga boy.

Yodgorlikning tantanali ochilishi 1972-yil 16-iyun da koʻplab odamlar bilan boʻlib oʻtdi. Yodgorlikni Moskva shahar kengashi ijroiya qoʻmitasi raisi V. F. hunarmandchilik, keyin KPSS Moskva shahar qoʻmitasining birinchi kotibi V. V. Grishin. Bolgariya Kommunistik partiyasi Markaziy Komiteti Siyosiy byurosi aʼzosi Todor Pavlov va BKP MK aʼzosi, Belarus Xalq Respublikasining SSSRdagi elchisi Стоян Гюров(bolg.)o'zb. hozir boʻldilar.

Manbalar
--------

1. 1 2  Кожевников Р. Ф. „Памятник Димитрову Г. М.",*. Скульптурные памятники Москвы*. М.: Московский Рабочий, 1983.
2. ↑  Vestnik Mera i Pravitelstva Moskvi № 65-noyabr 2011 (2189)[*sayt ishlamaydi*]
3. ↑  Moskva-80: olimpiyskiy putevoditel
4. 1 2  Pamyatnik Georgiyu Dimitrovu // „Огонёк". 1972
5. ↑  Moskva: dialog putevoditeley. Moskovskiy rabochiy, 1985
6. ↑  *Grishin V. V.* Izbrannie rechi i stati. 1979
**Georgiy Timofeyevich Dobrovolskiy** (ruscha: *Гео́ргий Тимофе́евич Доброво́льский* ; 1928-yil 1-iyun — 1971-yil 29-iyun) sovet kosmonavti, „Soyuz 11" kosmik kemasining uch kishilik ekipajiga qoʻmondonlik qilgan. Ular Salyut 1 bortida dunyodagi birinchi kosmik stansiya ekipaji edi, ammo tasodifan ochilgan klapan tufayli asfiksiyadan vafot etdi. Bugungi kunga qadar ular kosmosda vafot etgan birinchi va yagona odamlar edi.

Biografiya
----------

1928-yil 1-iyun — Odessa yaqinidagi Near Mills tumanida tugʻilgan. 1944-yil fevral oyida reyd paytida u toʻpponcha saqlagani uchun politsiya tomonidan hibsga olindi, bosqinchi sifatida Ruminiya hukumati tomonidan 25 yillik ogʻir mehnatga hukm qilindi.

Sovet qoʻshinlari Odessani ozod qilgandan soʻng Odessa harbiy-havo kuchlarining 14-sonli maxsus maktabiga oʻqishga kiradi va uni 1946-yilda tugatadi.

1948-yilda Chuguev harbiy aviatsiya maktabiga oʻqishga kirdi, uni tugatgandan soʻng 1950-yilda SSSR Harbiy-havo kuchlari boʻlinmalaridan birida qiruvchi uchuvchi boʻlib xizmat qildi.

Dobrovolskiy, Viktor Patsayev va Vladislav Volkov „Soyuz 11" missiyasida uchib ketishdi va kosmik parvoz paytida halok boʻlgan dunyodagi uchinchi ekipaj boʻlishdi.

Oddiy qayta kirishdan soʻng, kapsula ochildi va ekipaj oʻlik holda topildi. Aniqlanishicha, orbitani tark etishdan oldin klapan ochilib, kapsulaning atmosferasini koinotga chiqarish imkonini bergan va ekipajni boʻgʻib qoʻygan.

Dobrovolskiyning kullari Moskvadagi Qizil maydondagi Kreml devori nekropolidagi devoriga joylashtirilgan. Koʻtaruvchilar orasida Aleksey Leonov (u „Soyuz-11"da uchishi rejalashtirilgan ekipajning asosiy qoʻmondoni edi), Vladimir Shatalov, Andrian Nikolaev va amerikalik astronavt Tomas P. Stafford bor edi. Dobrovolskiy vafotidan keyin Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni, Lenin ordeni va SSSR uchuvchi-kosmonavti unvoniga sazovor boʻldi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Georgy Timofeyevich Dobrovolsky".  Encyclopædia Britannica. Qaraldi: 23-mart 2014-yil.
2. ↑  *Kluger, Jeffrey.* „Soyuz 11: Georgi Dobrovolski, Victor Patsayev, Vladislav Volkov".  Time magazine (31-yanvar 2013-yil). Qaraldi: 23-mart 2014-yil.
3. ↑  „The Crew That Never Came Home: The Misfortunes of Soyuz 11".  Space Safety Magazine (28-aprel 2013-yil). Qaraldi: 27-mart 2014-yil.
4. 1 2  Ivanovich, Grujica S.*. Salyut – The First Space Station: Triumph and Tragedy*. Springer, 2008 — 285 bet. ISBN 9780387739731.

Havolalar
---------

* Find a Grave
**Mavlono Hasanshoh** – fors-tojik tilida ijod qilgan xurosonlik shoir. 

Xondamir "Habib us-siyar"da uning nozik isteʼdodi, shirinsuxanligi, har qanday majlisga fayz kirita oladigan suhbatdosh ekani haqida maʼlumot beradi. Zayniddin Vosifiyning "Badoeʼ ul-vaqoeʼ" asarida keltirilishicha, bir kuni Mavlono Hasanshoh roʻzgʻordan qiynalib, oʻgʻliga: *"Alisher Navoiyga borib, otam oʻldi, degin. Pul bersa yegulik narsalar xarid qilib kel"*, deydi. Navoiy uning oʻgʻliga 30 xoniy pul beradi va achinib tasalli aytadi. Ertasi kuni Mavlono Hasanshoh Navoiy huzuriga kirib keladi. Navoiy uni koʻrib rosa kuladi va deydi: *"Ey Mullo, siz oʻlib edingiz-ku, bu nimasi?"* Mavlono Hasanshoh javob beradi: *"*Agar kecha pul bermaganingizda oʻlgan boʻlardim". 

Alisher Navoiy "Majolis un-nafois"ning uchinchi majlisida uning nomini tilga olib, eski shoirlardan ekani, Shohrux Mirzodan to shu zamongacha koʻp­lab sulton va martabali kishilarga ham madhiya, ham marsiya bitganligini aytadi. Tazkirada Mavlono Hasanshohning quyidagi matlaʼsi keltirilgan:

> Az labat yak suxan bixoham guft,
> 
> 
> Suxane z-on dahan bixoham guft.
> 
> 
> 
> (Mazmuni: Labing toʻgʻrisida bir soʻz ayt­moq istayman. Ul ogʻiz haqida birgina soʻz aytmoq istayman).
> 
> 

Xondamirning maʼlumot berishicha, Amir Sulton Ibrohim Aminiy degan shoir Mavlono Hasanshohning vafotiga bagʻishlab qitʼa-taʼrix yaratgan. Unga koʻra Mavlono Hasanshoh hijriy 907-, milodiy 1502—1503-yilda vafot etgan.

Manbalar
--------

1. 1 2  *Alisher Navoiy: Qomusiy lug'at*.
2. ↑  Xondamir*. Habib us-siyar*.
3. ↑  Zayniddin Vosifiy*. Badoeʼ ul-vaqoeʼ*.
4. ↑  Alisher Navoiy*. Majolis un-nafois*.
Arab tilining Nejdiy (Nejd) lahjasi (arab. اللهجة النجدية‎) Saudiya Arabistonining markaziy qismidagi Nujd aholisi gapiradigan arab tilining turidan biridir. Nejdiy shevasi qadimgi arab shevalarining avlodi. Bu lahjada 9 million 870 ming kishi soʻzlashadi, shundan Saudiya Arabistonida 8 million, Iroqda 900 ming, Suriyada 500 ming va Iordaniyada 50 ming kishi.

Islomgacha boʻlgan davrda qadimgi arab tilining sharqiy sheva guruhlari Nejd hududida, Hijozning ayrim hududlarida va Fors koʻrfazi sohillarida tarqalgan. Arab filologlari va aksariyat gʻarb olimlari arab sheʼriy tilining kelib chiqishini Nejddagi badaviy qabilalar bilan bogʻlaydilar. Arablarning islomgacha boʻlgan sheʼriyati Nejdning sharqiy shevalari asosida rivojlandi.

Nejdiy dialektlari orasida: shimoliy Nejd shevasi (banu xolid, zafir, shammari, markaziy najd shevasi ('ajman, al-qosim, 'avazim, bisha, doʻl, hufuf, mutair, najron, rashida, riyoz). , sudeir, ' utaiba, yovvoyi 'Ali), janubiy Nejd lahjasi (Al Murra, Najron) va Nejdiy badaviylarining lahjalari.
Nejdiy shevada ra (r‎) harfining qatʼiy talaffuzi xuddi Qur’on oʻquvchilari kabi saqlanib qolgan. Lam (l‎) harfi, agar undan oldin qaf (q‎) harfi boʻlsa, qatʼiy talaffuz qilinadi. Arab tilining ko‘p shevalaridan farqli o‘laroq, Nejd shevalarida tanvin talaffuzi saqlanib qolgan. Aksariyat hollarda kaf (k‎) harfi q, kaf harfi esa ikki xil — g va dz kabi talaffuz qilinadi. Dad (ض‎) harfi za (ظ) harfi bilan bir xil talaffuz qilinadi.

Adabiyotlar
-----------

A. G. Belova. Arab tilining tarixiy morfologiyasi: Islomdan oldingi yodgorliklardan olingan materiallar asosida. — Sharq adabiyoti, 1994. — S. 18. — 206 b. — ISBN 9785020167957.
O. I. Redkin. Arab periferik lahjalari: Hadramawt shevasi. — Sankt-Peterburg universiteti nashriyoti, 2003. — S. 19, 163-164. — 245 b.

Havolalar
---------
**Togʻlar** — tabiiy holda oʻsadigan daraxtlarga boyligi bilan boshqa mintaqalardan farq qiladi. Oʻzbekiston togʻlarini *archalar*siz tasavvur etib boʻlmaydi. Ular togʻlarimizning koʻrki boʻlibgina qolmay, togʻ yon bagʻirlarini eroziyadan saqlashda ishonchli omildir. Archalar juda uzoq — 300-700, hatto 1000-yillar mobaynida oʻsib rivojlanadi. Keng bargli daraxtlardan *zarang*, *olma*, *nok*, *olcha*, *doʻlana*, *qatrongʻi*, *pista*, *bodom*, *yongʻoq*, *oq qayin*, *tol*, *terak*, *shumtol* va *hastakar* koʻp tarqalgan. Ular koʻpincha mustaqil guruhlarni tashkil qiladi. Togʻlardagi mevali daraxtlar mevasidan odamlar va hayvonlar oziq-ovqat sifatida foydalanadi.

U yerlarda daraxtlar bilan bir qatorda turli oila va turkumlarga mansub butalar koʻp. Ular alohida-alohida guruhlar hosil qilib yoki daraxtlar bilan aralashgan qolda oʻsadi. *Uchqat*, *naʼmatak*, *zirk*, *irgʻay*, *tobulgʻa*, *chiya*, *qizilcha* kabi butalar keng tarqalgan. Togʻ sharoitida oʻsishga moslanish darajasiga monand ravishda koʻp yillik oʻtlardan *yovvoyi beda*, *marmarak*, *shashir*, *rovoch*, *kiyikoʻt*, *choyoʻt*, *zira*, *qiziltikan*, *lola*, *shirach*, *turli boshoqli*, *dukkakli* va *piyozli* oʻsimliklarga damba-dam duch kelish mumkin. Bu oʻsimliklar orasida dorivor, efir moyli, oziq-ovqat, yem-xashak va boshqa maqsadlarda foydalaniladiganlari talaygina. Shuningdek, muhofazaga muhtojlari Oʻzbekiston Respublikasining „Qizil kitobi"ga kiritilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Oʻn ikkinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oʻzbekit** — suvli vanadatlar guruhiga mansub mineral. Kimyoviy tarkibi Si3[U04]2ZN,0. Tarkibida oz miqdorda M§, 2p, 5g, Va, T1 va N1 mavjud. Oʻ. ilk bor 1926-yil Oʻzbekistondagi Qorachagʻir togʻlarida topilgan. Keyinchalik Ogʻalik, Temirqobiq, Qizilqumda ham Oʻ. mavjudligi aniqlangan. Tabiatda qushaloq kristallar, sharsimon va yupqa agregatlar holida uchraydi. Rangi toʻq yashil, olmosdek yaltiraydi. Qattiqligi 3; zichligi 2—3 g/sm3. Oʻ. tarkibida vanadiy boʻlgan uglerodli slanetslarning oksidlanish zonasida paydo boʻladi. Folbortit, xyuetit, pintadoit va vanadiyning boshqa minerallari bilan assotsiatsiyada uchraydi. Vanadiy va misning birlamchi minerallari uchun darakchi hisoblanadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**"Ofitserlar" filmi qahramonlari haykali** — "Ofitserlar" filmi qahramonlariga bagʻishlangan yodgorlik, 2013-yil 9-dekabrda Moskvada, Frunzenskaya qirgʻogʻida oʻrnatilgan. Yodgorlik muallifi haykaltarosh Aleksey Ignatov.

Haykal film sahnalaridan birini -uzoq vaqt ajrashgandan keyingi ikki quroldosh, ulardan birining rafiqasi va nabirasini uchrashuvni aks ettiradi.

Yodgorlikning ochilishida, Rossiya Federatsiyasi Mudofaa vaziri Sergey Shoygu, SSSR xalq artisti Vasiliy Lanovoy va RSFSR xalq artisti Alina Pokrovskaya, „Ofitserlar" filmida Ivan Varavva va Lyubov Trofimova rollarini ijro etgan aktyorlar ishtirok etdilar.

Yodgorlik, Rossiya Mudofaa vazirligi binolari majmuasi yonida, Frunzenskaya qirgʻogʻi, 22-uyda joylashgan.

Xuddi shunday yodgorlik, 2022-yil 22-fevralda Yekaterinburg Suvorov harbiy bilim yurtiga kiraverishda ochilgan.

Film qahramonlarining yana bir yodgorligi — „Ofitserlar" haykaltaroshlik kompozitsiyasi 2018-yil sentabr oyida Rossiya Mudofaa vazirligining shaxsiy tarkib bosh boshqarmasida ochilgan edi. U Qizil Armiya askari Aleksey Trofimov (Georgiy Yumatov) va eskadron komandiri Georgiy Petrovich (Vladimir Drujnikov) figuralaridan iborat. Ularning orqasida filmdan mashhur iqtibos bor: „Shunday kasb bor — Vatanni himoya qilish!".

Manbalar
--------

1. ↑  „В Екатеринбурге открыли скульптурную композицию, посвященную героям фильма «Офицеры»". 22-fevral 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-fevral 2022-yil.
2. ↑  „В Главном управлении кадров Минобороны России открылась скульптурная композиция «Офицеры»". 25-sentabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-sentabr 2018-yil.

Havolalar
---------

* „В Москве открыт памятник героям фильма «Офицеры»" (ru).  Телерадиокомпания Звезда. 13-fevral 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-avgust 2014-yil.



* „Памятник героям фильма Офицеры открыли в Москве" (ru). 10-avgust 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-avgust 2014-yil.
**"Kursk" atomli suv osti kemasi ekipaji uchun yodgorlik** — 2000-yil 12-avgustda Rossiyaning K-141 „Kursk" suv osti kemasi harbiy mashgʻulotlar paytida choʻkib ketgan falokatdan soʻng Moskvada oʻrnatilgan yodgorlik. Bortdagi barcha 118 kishi halok boʻlgan.

Barpo etilish tarixi
--------------------

Yodgorlik Rossiya Federatsiyasi Prezidentining 2000-yil 26-avgustda imzolangan „Kursk" atomli suv osti kemasi ekipaji xotirasini abadiylashtirish toʻgʻrisidagi 1577-sonli farmoniga muvofiq oʻrnatilgan. Yodgorlik bronzadan yasalgan, ish mualliflari haykaltarosh Lev Yefimovich Kerbel va meʼmor Igor Nikolaevich Voskresenskiydir. Yodgorlikning eskizlari 2001-yilda tayyor edi, ammo yaratish uchun zarur 50 ming dollar: miniatyuralarni ishlab chiqarish uchun 20 ming va toʻliq oʻlchamli yodgorlikni quyish uchun 30 ming dollar mablagʻni ajratishda qiyinchiliklar yuzaga keldi.

Yodgorlikning ochilishi 2002-yil 12-avgustda, kema choʻkib ketganining ikki yilligi kuni boʻlib oʻtdi.

Yodgorlikning tavsifi
---------------------

Balandligi 4,5 metr boʻlgan yodgorlik „Gʻamgin dengizchi" deb ataladi, u Sovet Armiyasi koʻchasida, Qurolli Kuchlar Markaziy muzeyi, Dostoevskaya metro bekati kirishining oʻng tomonida oʻrnatilgan. Yodgorlik chap qoʻlida matroslar shapkasini tutgan va gavdasi bilan oʻng tomonga yarim burilgan dengizchi figurasidir. Dengizchining orqasida oʻng tomonda suzib ketayotgan suv osti kemasi shoʻngʻishni amalga oshirmoqda, uning tashqi koʻrinishi uslub berib ishlanganiga qaramay, yoʻqolgan kemaning koʻrinishiga juda oʻxshaydi. Yodgorlik uslub berib ishlangan Andreevskiy bayrogʻi koʻrinishida yaratilgan poydevorda joylashgan.

Yodgorlik poydevorida quyidagi yozuv bitilgan:

> Jangovar oʻquv topshirigʻini bajarish chogʻida halok boʻlgan „Kursk" atomli suv osti kemasining ekipaji xotirasiga bagʻishlanadi.
> 
>

Yana qarang
-----------

* Tinchlik davrida halok boʻlgan dengizchilarga — Kursk kabinasining bir qismi ishlatilgan yodgorlik

Manbalar
--------

1. 1 2  flot.com // "Ob uvekovechenii pamyati ekipaja atomnogo podvodnogo kreysera „Kursk""
2. ↑  „lenta.ru // Минфин не нашел денег на памятник «Курску»". 5-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-aprel 2011-yil.
3. ↑  utro.ru // MINFIN ROSSII NYe DAYeT DYeNGI NA PAMYaTNIK „KURSKU"
4. ↑  rian.ru // V stolitse sostoitsya otkritie pamyatnogo znaka v chest pogibshego ekipaja podlodki „Kursk"
O'zgaruvchan toklarning uchta misoli:
  Tasodifiy o'zgaruvchan tok
  Oʻzgarmas tok
  Oʻzgaruvchan tok**Oʻzgarmas tok**— tok kuchi va yoʻnalishi vaqt oʻtishi bilan oʻzgarmaydigan elektr toki. Oʻzgarmas tok oʻzgarmas elektr yurituvchi kuch taʼsirida oʻtkazgichdan yasalgan berk zanjirda vujudga kelishi mumkin. Agar elektr zanjiri tarmoqlanmagan boʻlsa, uning hamma qismlaridan oʻtayotgan tok kuchi bir xil boʻladi. Oʻzgarmas tokning asosiy qonunlari Om qonuni va Joul — Lens qonunidan iborat. Ishtirok etayotgan qarshiliklar va elektr yurituvchi kuchlardan foydalanib, zanjir tarmoqlarining har biridan oqayotgan tok kuchi va yoʻnalishi Kirxgof qoidalari asosida hisoblanadi. Oʻzgarmas tokdan turli sanoat tarmoqlarida, mas, elektrometallurgiya, transport, aloqa, avtomatika va boshqalarlarda foydalaniladi.

Yana qarang
-----------

* Oʻzgaruvchan tok


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Rahim Rahmonov** (1910—?) — davlat va jamoat arbobi.
Rahim Rahmonovich Rahmonov 1910-yili Fargʻona shahrida oddiy ishchi oilasida tavallud topgan. 1920-yilgacha oilasi bagʻrida, 1920-1924-yillarda Fargʻona shahrida joylashgan bolalar uyida tarbiya oladi. 1924-yil Toshkentga kelib, muallimlar bilim yurtiga oʻqishga kirgan. 1928-yilda u yerni tamomlab, Samarqanddagi Oʻzbekiston davlat universiteti kimyo fakultetiga oʻqishga kiradi. Talabalik davridayoq 1929—1930-yillarda Samarqand yer ishlari texnikumida mehnat faoliyatini boshlaydi. U keyinchalik Samarqand zoosovet institutida ishlab, ilmiy izlanishlar olib boradi. Rahim Rahmonov 1932-yilda universitetni tamomlaydi va 1932-1934-yillar davomida Qoʻqondagi paxtachilik institutining kimyo laboratoriyasida assistant boʻlib ishlaydi. 1932—1934-yillarda Qoʻqondagi Molotov nomidagi Pedagogika institutida kimyo laboratoriyasida assistent boʻlib, 1935-yil 1-martdan 15-noyabrgacha Chirchiq elektorookimyo kombinati qoshida tashkil etilgan elektrokimyo texnikumi direktori vazifasida ish olib boradi. Rahim Rahmonov 1936-yilda Leningrad shahridagi Lenin nomli Butunittifoq selxoz akademiyasining aspiranturasiga kiradi va 1940-yilda disertatsiyasini mutavvafiqatli himoya qiladi. U shu vaqfdan boshlab Biologiya fanlari nomzodi unvonini oladi. Rahim Rahmonov 1940—1941-yillarda SSSR FAning OʻzSSR Botanika instituti direktori boʻlib ishlaydi. U faoliyati davomida Oʻrta Osiyo davlat universiteti talabalariga biokimyo fanidan dars berib, dotsent ilmiy darajasini oladi. 1941-yil 27-sentabr kuni Rahim Rahmonovni qamoqqa olish toʻgʻrisida qaror chiqadi. 1941-yil 28-sentyabrda uning uyida tintuv oʻtkazilib, qamoqqa olinadi. 1942-yil 8-avgustdagi IIXK yigʻilishida 9 nafar oʻzbek olimi orasida Rahim Rahmonov ham 10 yil mehnat tuzatish lageri (MTL)ga hukm etiladi. 1942—1944-yillarda Rahim Rahmonov Karlagda agranom, 1944—1949-yillar Almati viloyatidagi qishloq xoʻjaligi lageri 5-boʻlimida agronom boʻladi. 1952-yil Rahim Rahmonov jazo muddatini toʻliq oʻtab lagerdan ozod boʻladi. 1956-yil 27-sentabr kuni OʻzSSR Oliy sudi qarori oqlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Irzayev B*. Qoʻqon tarixidan lavhalar*. Toshkent: „Akademnashr", 2020 — 240 bet.
2. ↑  Hasanov B*. Tarixning nomaʼlum sahifalari VIII kitob*. Toshkent: „Akademnashr", 2018 — 304 bet.
**Otajonov Rahim Karimovich** (1905.5.5, Fargʻona viloyati Chimyon qishlogʻi — 1996.17.9, Toshkent) — matematik olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1975). Fargʻona taʼlimtarbiya texnikumini tugatgan (1924), shu yerda oʻqituvchi (1924—30), Fargʻona pedagogika instituti fiz.mat. fakulteti kechki boʻlimini tugatgan (1933), shu institutda oʻqituvchi, dekan va ilmiy boʻlim mudiri (1930—39), Toshkent pedagogika institutida katta oʻqituvchi (1939-47), dekan (1941-45; 1959-61), prorektor (1945—47), dotsent (1947— 59), professor (1971-yildan). Ilmiy ishlari geometrik yasash usullariga, konstruktiv geometriya elementlariga, darslarda geometriya oʻqitish usullari va boshqa ga oid. Bir necha darslik va qoʻllanmalar muallifi.

Manbalar
--------

* Geometrik yasash metodlari, T. 1958; Fakultativ darslarda geometriya, T. 1973; Konstruktiv geometriya elementlari, T. 1974.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Rahim Komiljonov** (1926.5.5, Buxoro) — dirijyor. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1981). Toshkent konservatoriyasining xor dirijyorligi fakultetini tugatgan (1947). Buxoro teatrida dirijyor (1947—51), Samarqand (1951 — 63), Surxondaryo (1963-68), Qashqadaryo (1968-88) musiqali drama va komediya teatrlarida bosh dirijyor, 1988-yildan Qarshi sanʼat bilim yurtining dirijyorlik boʻlimida oʻqituvchi. Dirijyor sifatida turli spektakllarni boshqargan. "Xolisxon" (Hamza, 1951, Samarqand), "Oʻtgan kunlar" (Ismoilzoda, 1953) va boshqa musiqali dramalar, turli mavzudagi qoʻshiqlar ("Samarqanddan salom", "Surxondaryo", "Koʻzlaring" va boshqalar) muallifi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**SSSR Kinematograflar uyushmasi** — sovet kino arboblarini (ijodiy uyushma) birlashtirgan jamoat tashkiloti.

Tarixi
------

Ittifoq 1965-yil noyabr oyida SSSR kinematograflarining taʼsis kongressida (Ittifoqning tashkiliy qo‘mitasi 1957-yilda tashkil etilgan) tashkil etilgan.

Oliy boshqaruv organ — har besh yilda chaqiriladigan qurultoy. Ijro etuvchi organ — Kengash hisoblanadi.

1971-yilda Lenin ordeni bilan mukofotlangan.

1990 yil iyun oyida VI Kongress qarori bilan u SSSR Kinematograflar uyushmalari federatsiyasiga aylantirildi. Rais — Davlatnazar Xudonazarov .

1991-yil iyun oyida VI qurultoy qarori bilan SSSR Kinematograflar uyushmalari federatsiyasiga aylantirilgan. Raisi — Davlatnazar Xudonazarov bo‘lgan.

Mukofotlari
-----------

Kinematografiya davlat qo‘mitasiga A. P. Dovjenko oltin medali Sovet Armiyasi va Harbiy dengiz floti bosh siyosiy boshqarmasi tomonidan topshirilgan.

Boshqaruv
---------

Kengashning birinchi kotibi
* 1957-1965-yillarda — Ivan Piryev
* 1965-1986-yillarda — Lev Kulijonov
* 1986-1988-yillarda — Elem Klimov
* 1988-1990-yillarda birinchi kotib vazifasini bajaruvchi etib — Andrey Smirnov tayinlangan.

MDH Kinematograflar uyushmasi Konfederatsiyasi rahbariyati
* 2016-2017-yillarda — Rustam Ibragimbekov

Havolalar
---------

* Kinematografchilar uyushmasi konfederatsiyasining rasmiy sayti