**Grozniy aeroporti** (chechencha: *Соьлжа-ГӀалан аэропорт*, ruscha: *Аэропорт «Грозный»*) (IATA: **GRV**,ICAO: **URMG**) Rossiyaning Checheniston Respublikasidagi aeroport, Grozniy shahridan 7,5 km shimolda joylashgan.

Tarixi
------

Grozniyda birinchi aeroporti 1938-yilda oʻz faoliyatini boshlagan, oʻshanda P-5 va U-2 samolyotlari birinchi pochta tashish va sanitariya parvozlarini amalga oshira boshlagan. Bir muncha vaqt oʻtgach, u qishloq xoʻjaligi maqsadlarida uchishni boshladi. 1977-yilgacha Grozniy aeroportida faqat Li-2, IL-14, AN-24 va AN-10 kabi samolyotlarni qabul qila oladigan tuproq qoplamali uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud edi.

1977-yilda SSSR hududlari bilan Checheniston Respublikasini bogʻlovchi Tu-134 yoʻlovchi samolyotini qabul qila oladigan sunʼiy uchish-qoʻnish yoʻlagi va bazasi boʻlgan yangi aeroport kompleksi taqdim etildi. Yangi aeroport „Shimoliy aeroport" deb nomlandi.

1990—2000-yillar oraligʻida aeroport nomi bir necha bor oʻzgartirildi:

* 1990-yil – Shayx Mansur aeroporti
* 1995-yil – „Shimol" aeroporti
* 1996-yil – Shayx Mansur aeroporti
* 2000-yil – „Shimol" aeroporti

Aeroportni 1991-yil 8-sentyabrda egallab olgan va 1994-yil 30-sentyabrgacha oʻz nazorati ostida ushlab turgan chechen jangarilariga qarshi harbiy harakatlar paytida Grozniyning barcha infratuzilmasi va aerodromiga jiddiy zarar yetkazildi. Urush tugashi va mamlakatda nisbatan tinch hayot boshlanganidan keyin aeroport asta-sekin tiklandi. 2000-yilda Adnan Vohidovich Gakayeva rahbarligida "Grozniy „Shimol" aeroportini qayta tiklash boʻyicha direksiya" federal davlat boshqarmasi tuzildi. 2005-yil 1-dekabrda FSBning Checheniston Respublikasi boʻyicha tergov boʻlimi aeroportni tiklash uchun berilgan katta miqdordagi mablagʻlarni oʻzlashtirganlik uchun jinoiy javobgarlikka tortildi.

1999–2006-yillarda aeroportni qayta qurish jarayonida uchish-qoʻnish yoʻlagi kengaytirildi. Tu-154 va IL-62 samolyotlarini qabul qila oladigan aeroport majmuasi qayta qurildi. Rossiya Transport vazirligining 2002-yil 6-martdagi AT-76-P qarori bilan aeroportni toʻliq miqyosda qayta qurish boshlandi. 2005-yilda Shimol aeroporti Grozniy aeroporti deb oʻzgartirildi.

2007-yil 19-fevralda Rossiya federal havo transporti agentligi (FHTA) buyrugʻi bilan AIO-19 Grozniy aeroportiga (Shimol) davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi guvohnoma berildi. Aeroport Tu-134 samolyotlari va vertolyotlarini butun yil davomida, kecha-yu kunduz qabul qilishi uchun B toifasiga kiritilgan. 2007-yil 29-noyabrda Grozniy aeroportiga Tu-154ni qabul qilish huquqi berildi.

2009-yil 11-iyunda Davlatlararo aviatsiya qoʻmitasi (IAC) xalqaro aerodrom sertifikatini berdi, shu sababli aerodrom xalqaro parvozlar xizmati uchun yaroqli deb tan olindi.

Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar
--------------------------------

| Aviakompaniya | Manzillar  |
| --- | --- |
| Aeroflot | Moskva–Sheremetyevo |
| Avia Traffic Company, Qirgʻiziston bayrogʻi Qirgʻiziston | Bishkek |
| Nordwind Airlines, Rossiya bayrogʻi Rossiya | Qozon |
| Red Wings Airlines, Rossiya bayrogʻi Rossiya | Antaliya |
| Rossiya Airlines | Sankt-Peterburg |
| S7 aviakompaniyasi | Moskva–Domodedovo, Novosibirsk |
| Ural Airlines | Bishkek, Moskva–Domodedovo |
| Utair | Antaliya, Boku, Birlashgan Arab AmirliklariDubay-Al- Maktum, Istanbul, Moskva–Vnukovo, Ufa |
| UVT Aero, Rossiya bayrogʻi Rossiya | Qozon, RossiyaSaratov |
| Oʻzbekiston havo yoʻllari | Toshkent |

Manbalar
--------

1. ↑  „Наименования географических объектов на территорию Российской Федерации".  rosreestr.ru. 12-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-fevral 2020-yil.
2. ↑  Rasporyajenie Pravitelstva Rossiyskoy Federatsii ot 20 aprelya 2016 goda № 726-r „Ob utverjdenii perechnya aeroportov federalnogo znacheniya"
3. ↑  „The radar for flight tracking Flightradar24" (14-mart 2017-yil). Qaraldi: 25-iyul 2017-yil.
4. ↑  MAK vidal mejdunarodniy sertifikat aerodromu Grozniy
5. ↑  Mejdunarodnie vorota Chechenskoy Respubliki
6. ↑  Aeroport Grozniy otkrivaetsya dlya mejdunarodnix poletov
7. ↑  „Aeroflot resumes Moscow – Grozny service from Oct 2018".  routesonline. Qaraldi: 4-iyul 2018-yil.
8. ↑  „Utair Dubai Sep/Oct 2023 Service Changes" (en-CA). *AeroRoutes* (13-sentyabr 2023-yil). Qaraldi: 14-sentyabr 2023-yil.
9. ↑  „Utair adds Grozny – Istanbul service from late-Oct 2020".
10. ↑  „Since October 25 new regular flight from Moscow to Grozny!".  UTair Aviation. 31-oktyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-oktyabr 2015-yil.
11. ↑  „Uzbekistan Airways Adds Grozny Service From late-June 2023" (en-CA). *AeroRoutes*. Qaraldi: 15-iyun 2023-yil.

Havolalar
---------

* Nonstop to Chechnya: As War Ebbs, Flights Return The New York Times
* Aeroport haqida URMG Great Circle Mapper'da.