recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Geodezik yoʻldoshlar** - Yerning maxsus sunʼiy yoʻldoshlari. Yer sirtidagi bir-biridan uzoq (bir necha ming km) nuqtalarning aniq geografik koordinatalarini topish maqsadida optika yoki radiotexnika usullari bilan kuzatish uchun uchiriladi. Kuzatish olib borayotgan punktlarning, mas, 2 ta punktning geografik koordinatalari aniq boʻlsa, G. y.ni shu punktlar bilan bir vaqtda kuzatgan va geografik koordinatalari nomaʼlum boʻlgan ixtiyoriy punktning vaziyati kosmik triangulyatsiya yordamida topiladi. Kuzatish barcha punktlarda bir vaqtda olib borilgani sababli, u sinxron kuzatish deb ataladi. Bu kosmik usul yer sirtidagi bir-biridan olis qitalar, orollar va oddiy geodezik oʻlchashlar uchun noqulay boʻlgan boshqa punktlarning koordinatalarini aniqlashda juda qoʻl keladi. Bundan tashqari Yer shaklini va gravitatsiya maydonini ham shunday kuzatishlar yordamida aniqlasa boʻladi. G. y. passiv yoki aktiv boʻlishi mumkin. Passiv G. y. hech qanday signal yubormaydi, yerdagi kuzatuvchi apparat ularni Quyosh nuri yoritganda fotosuratini oladi. Aktiv G. y. esa radiosignal yuboradi yoki maʼlum aniq vaqtda yonib-oʻchib turadigan signal lampalari bilan taʼminlangan boʻladi. G. y. 4—6 ming km balandlikda harakatlanadi. "Anna", "Sekor", "Geos" va "Pageos" yoʻldoshlari AQShda chiqarilgan G. y.lardir. Impuls lampalar bilan taʼminlangan birinchi amerika yoʻldoshi "Anna-IB" 1962 yilda uchirilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Geofon** (geo... va ...fon) — Yer qobigʻining yuqori qatlamlarida tarqaladigan tovush toʻlqinlarini qabul qiluvchi apparat. Ichiga ikkita egiluvchan yupqa metall plastinka orasiga mahkamlangan zalvar massa joylashtirilgan qutidan iborat. Yer qatlamida tarqalayotgan tovush tebranishlari yerga tegib turgan quti korpusini tebrantiradi, quti ichidagi zalvar massa esa inersiya hodisasi tufayli qimirlamay turadi. G. koʻpincha vibrograf kabi ishlaydi. Maʼlum uzunlikdagi tovush toʻlqinlarini tutib oladigan asosiy elementa pyezokvars kristalidan iborat G. pyezogeofon deb ataladi. Elektr-mexanik oʻzgartirgichlar, kuchaytirgich va tebranishlarni qayd qiluvchi ossillograf bilan taʼminlangan G. seysmograf deyiladi. G. togʻ jinslarini, dengiz tubini akustik jihatdan tekshirishda, konda qutqaruv ishlarini olib borish va b.da qoʻllaniladi. Konlarda eshitish qiyin boʻlgan tovush signallarini tutib qayd qiladigan maxsus magnitofon moslamali G. geomagnitofon deb ataladi. Unda konda avariyaga uchragan konchilar turgan joyni aniqlash uchun avariya yuz bergan joydan kelayotgan signallar magnit lentaga yozib olinadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**S-400 „TRIUMF"** — Rossiya oʻrta va uzoq masofali zenit raketa majmuasi (ZRM). „Triumf" — eksport versiyasining nomi. S-400 zenit-raketa majmuasining toʻrtta transport vositasidan iborat bitta boʻlinmasining shartnoma qiymati taxminan 1250 million dollarni yoki 1 tr 12 mlrd 500 mln so'mdan ortiqni tashkil qiladi. Erta aniqlash radari 600 km gacha aniqlay olish qobilyatiga ega.

Boshqaruv elementlari tarkibiga Elbrus-90micro seriyali raqamli hisoblash majmuasi kiradi.

40N6E ultra uzoq masofali raketalar bilan ZRM 380 kmgacha boʻlgan masofadagi aerodinamik nishonlarga zarba bera oladi. Boshqariladigan zenit raketa 40N6 AWACS, EW samolyotlari, havo qoʻmondonlik punktlari, strategik bombardimonchilar, gipertovushli qanotli va ballistik raketalarga qarshi kurashish uchun moʻljallangan. Raketani yangi oʻzini oʻzi boshqaruvchi kallak bilan jihozlash yer usti radarlari ko‘rinmaydigan nishonlarni oʻqqa tutish va yoʻq qilish imkonini beradi.

#### Yaratilishi

Bosh dasturchi — Akademik A. A. Raspletin nomidagi „Almaz" ilmiy-ishlab chiqarish birlashmasi. Bosh muhandis — Aleksandr Lemanskiy.

S-400 havo mudofaa tizimining keyingi rivojlanishi S-500 Prometey havo mudofaa tizimini yaratish boʻlib, u boshqa maqsadga ega. S-400 havo hujumiga qarshi mudofaa quroli boʻlib, u cheklangan darajada raketaga qarshi mudofaa maqsadlarida qoʻllanilishi mumkin. Oʻz navbatida, S-500 faqat ballistik raketalardan baʼzi muhim nishonlarni qoplash uchun yaratilgan.

Yana qarang
-----------

Manbalar
--------
**Kauzalgiya** (yun. kausus — achishuv, lovillashuv va algos — ogʻriq) — periferik nerv tolalari jarohatlanganda (xususan, oʻtkir narsa bilan qisman kesilgandan soʻng) chidab boʻlmaydigan darajada azob beruvchi ogʻriq. Ogʻriq zoʻridan kishi kechayu-kunduz tinim bilmaydi, jarohatlangan aʼzosini avaylab, oʻzini qoʻyarga joy topolmay bezovtalanadi. Oʻqtekkan jarohat (mas, quymich nervi va uning oyokdagi tarmoqlari, oʻrtalik nerv bilan tirsak nervining qoʻldagi tarmoqlari) chandiq-lanib bitganda, nevroma vujudga kelganda kuzatiladi. Shikastlangan qoʻl yoki oyoqning tomirdan oziqlanish faoliyatining izdan chiqishi bilan kechadi. D a v o s i. Ogʻriq qoldiruvchi dorilar, ganglioblokatorlar, shuningdek, fizioterapevtik muolajalar buyuriladi; bular naf bermasa, jarrohlik usuli qoʻllaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Tektonik strukturalar** - Yer poʻstida togʻ jinslari yotish shakllarining qonuniyatli takrorlanishi. "Tektonik strukturalar" termini bir kancha mayda strukturaviy shakllardan hosil boʻlgan Yer poʻstining har xil qismlarini oʻz ichiga oladi. Tektonik strukturalarni tasniflaydigan eng asosiy belgilar masshtab, morfologiya va genezis hisoblanadi.

Elementar strukturali shakllar (qatlam, burma, darzlik, uzilishli buzilishlar — tashlama, uzilma, siljish, surilma va sharyajlar) va magmatik jinslar Tektonik strukturalar (dayka, sill, lakkolit, batolit va boshqalar) mavjud boʻlib, ular oʻz navbatida, mikroskopik oʻlchamli Tektonik strukturalar hosil qiladigan kichik oʻlchamdagi struktura bichimiga ega boʻlishi mumkin. Elementar strukturali shakllarning qonuniy majmui kattaroq tartibdagi Tektonik strukturalarni, mas. burmalar guruhlanib murakkab struktura shakllarini — antiklinoriy va sinklinoriyni hosil qiladi, ular oʻz navbatida burmali sistemalarni shakllantiradi; platformalarda sinekliza, antekliza, avlakogenlar ajralib chiqadi. Yer poʻstining ancha yirik Tektonik strukturalarining zamini yuqori mantiyagacha yetib boradi va chuqur strukturalar deb ataladi. Ularning asosiylariga kontinental va okean platformalari (plitalar), okeanga mansub, sinklinal va orogenlardagi harakatdagi mintaqalar kiradi, ular litosferaning kontinental va okean segmentlari va kontinental qoʻshilmalari hamda chuqur yoriklar va riftlar kiradi. Asosan, Yer pustila rivojlanadigan chuqur strukturalar poʻstli strukturalar deb ataladi. Tektonik strukturalarning vujudga kelishi rivojlanishning muayyan yunalishga va tarixga (kinematika) ega boʻlgan harakatlar taʼsirida (qarang Tektonik harakatlar) va jarayonning dinamikasini aks ettiradigan va tektonik deformatsiyalarni yuzaga keltiradigan kuchlar taʼsiri ostida hosil buladi. Elementar Tektonik strukturalar ni strukturalar geologiyasi urganadi. Magmatik jismlarning mikroskopik Tektonik strukturalar mikrostruktura analizi metodi bilan oʻrganiladi (qarang Petrotektonika). Yirik masshtabdagi elementar Tektonik strukturalar majmui geotektonikada oʻrganiladi (qarang Tektonika). Tektonik strukturalargeologik xaritalash, geofizik metodlar, ayniqsa seysmorazvedka hamda burgʻilash bilan oʻrganiladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tektonik bukilmalar** - Yer poʻstining tektonik harakatlar natijasida vujudga kelgan chiziq shaklidagi har qanday pasayishi yoki bukilishining umumiy nomi. Tektonik bukilmalar Yer pusti evolyutsiyasining turli davrlarida har xil kuchlar taʼsiri ostida paydo boʻladigan koʻpgina turlitumanlik bilan tavsiflanadi. Ular, odatda, oʻzlari bilan bir vaqtda paydo boʻlgan tektonik koʻtarilmalar bilan bogʻliq boʻladi. Tektonik bukilmalar orasida shartli ravishda bir necha guruhlar ajratilishi mumkin: geosin klinalli Tektonik bukilmalar — chuqur bukilishning tor zonalari boʻlib, choʻkindi va vulkanogen jinslarning kalin katlami bilan toʻlgan va keyinchalik burmalanishga uchragan (qarang Geosinklinal); ular, odatda, Yer poʻstining kuchli choʻzilishi sharoitida vujudga keladi. Uzun novsimon geosinklinal bukilmalar baʼzan tektonik troglar deb ataladi (N. S. Shatskiy, 1946). Odatda, ularning oʻrnida burmalanish jarayonida yirik sinklinoriylar shakllanadi. Burmalangan oblastlarning ichki (evgeosinklinal) zonasida joylashgan geosinklinal Tektonik bukilmalar okean osti Yer pusti tipida rivojlangan (mas. Uraldagi Magnitogorsk, Tagil bukilmalari); burmalangan oblastlarning tashki (miogeosinklinal) zonasida joylashgan geosinklinal Tektonik bukilmalar kontinental (qurukdik) Yer poʻstining tagiga joylashadi. Chekka yoki old Tektonik bukilmalar togʻlar zanjirining oʻsish oldi tomondan siqilish sharoitida platformalar chetida togʻ hosil boʻlish va burmalanish epoxasida vujudga keladi (mas. Uraloldi, Aloʻyuldi, Mesopotamiya va boshqalar) va ularning yemirilish mahsuloti, asosan, molasslar bilan tuldiriladi; ularning bukilishi maʼlum miqdorda yondosh burmali togʻlarning koʻtarilishini taʼminlaydi. Geosinklinal rivojlanishining orogen etapida burmalangan oblastlarning orqa qismida togʻlararo bukilma hosil boʻladi, ular koʻtarilmalar (togʻ tizmalari) oraligʻidagi tektonik depressiyalardan iborat va chekka Tektonik bukilmalar singari molasslar bilan toʻlgan. Platforma ichki Tektonik bukilmalar ham mavjud boʻlib, bular orasida riftli bukilmalar qad. avlokogenlar kabi alohida oʻrin egallaydi. Epiplatformali orogenez jarayonida molass yotqiziklari bilan toʻldirilgan, lekin vulkanizm hodisasisiz togʻ oldi Tektonik bukilmalar vujudga keladi. Tektonik bukilmalar oldingi bukilmalar oʻrnida katta tanaffussiz vaqt davomida paydo boʻlgan va ancha qad. strukturalarda uzoq tanaffusdan keyin vujudga kelgan, nomuvofiq holda yotgan qoplamali bukilmalarga boʻlinadi. Tektonik bukilmalar qiya sinklinal, sinklinoriy, grabenlar shaklida boʻladi; baʼzi hollarda Tektonik bukilmalarning choʻkindi jinslari tektonik qoplam koʻrinishida chetga siqib chiqariladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gujjhar daryosi** yoki **Gujjar oqimi** (urdu: گُجر نالہ) Orangi oqimidan tashqari Karachining asosiy oqimlaridan biridir.Gujjhar daryosi Pokistonning Karachi shahri boʻylab shimoli-sharqdan (Shimoliy Karachi sektori 11J) markazga oqib oʻtadigan kichik efemer daryo boʻlib, Arab dengiziga quyilishidan oldin Lyari daryosi (Liaqatobod hududida) bilan qoʻshilib ketadi.

2021-yil may oyida Pokistonning Avami ishchilar partiyasi Karachining Gujjar Nala va Orangi Nala hududlarida noqonuniy ko‘chirilish qurbonlari tomonidan namoyish uyushtirdi.Xabarlarga ko'ra,Gujjar Nala rahbari odamlarga ta'sir qilgan Abid Asghar, "Biz bolaligimiz va yoshligimiz shu uylarda o'tgan. Siz uchun bu binolar tosh va ohak, lekin biz uchun ular bizning hayotimiz.Bizning yagona talabimiz shuki,Oliy sud qaroriga ko‘ra, xuddi shu tumandan bizga muqobil uy-joy berilmaguncha, bu operatsiya to‘xtatilsin".

Manbalar
--------

1. ↑  Rivers of Sindh including Gujjar Nala Google Books website, Retrieved 8 March 2022
2. ↑  Human chain formed to protest against 'illegal' evictions along nullahs in Karachi Dawn newspaper, Published 2 May 2021, Retrieved 8 March 2022
3. ↑  Gujjar Nala bridge Dawn newspaper, Published 10 April 2019, Retrieved 8 March 2022
GUJON (Goujon) Jan (taxminan 1510— 1564/68, Bolonye) — fransuz haykaltaroshi, Uygʻonish davrining yirik vakili. Ruan (1540—41), Parij (1543— 44)da ishlagan. G. haykallari bezakdorligi va shakllarning mutanosibligi bilan ajralib turadi. Linyeri mehmonxonasi (hoz. Karnaval muzeyi, taxminan 1545), Luvr (1550-yillar)ning haykaltaroshlik bezaklarini yaratgan. Kariatidalar zali (Luvr)dagi ayol haykallari, Sen-Jermen l’Okserrua cherkovi boʻrtma tasvirlari (1544, Luvr) va J. Gujon. "Nimfalar". Parijlash "yegunohlar favvorasi" relyefi (marmar, 1547—49, Luvr). "Begunohlar favvorasi" (1547—49, Parij) va b. yaratdi. Grafik rassom sifatida Vitruviy risolasini bezagan (yogʻoch gravyura, 1547).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
"GUL VA SANOBAR" — ishqiysarguzasht doston. 13—14-asrlarda fors adabiyotida paydo boʻlgan. Muallifi nomaʼlum. Dastlab qoʻlyozmalarda tarqalgan, soʻng bir necha toshbosmada nashr etilgan. Mazmuni "Ming vir kecha" ertaklaridagi "Sindbod bahriy hikoyalari"ni eslatadi. Asarda muhabbat qudrati har qanday yovuz kuchlarni yengadi, degan gʻoya yetakchi oʻrin egallaydi. Oʻzbek dostonchiligida Fozil Yoʻldosh oʻgʻli, Islom shoir Nazar oʻgʻli, Rahmatulla Yusuf oʻgʻli va Xorazm dostonchilari ijrosida maʼlum. Fozil shoir va Rahmatulla Yusuf oʻgʻli variantlari "Oʻzbek xalq ijodi" seriyasida "Zevarxon" nomi bilan nashr etilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Gujarotlar** — Hindistondagi xalq (taxminan 46 mln. kishi), Gujarot shtatining asosiy aholisi. Shuningdek, Pokistonda ham yashaydilar. Umumiy soni 47 mln. kishi (1990-yillar oʻrtalari). Gujarot tilida soʻzlashadi. Dindorlari — asosan hinduizmga eʼtiqod qiladilar, sunniy musulmonlar va jaynizm tarafdorlari ham bor. Devanagari yozuviga yaqin boʻlgan maxsus yozuvga ega. G.ning asosiy mashgʻuloti — dehqonchilik (sholi, bugʻdoy, tariq, shakarqamish, paxta yetishtirish), shuningdek, hunarmandchilik (uy toʻqimachiligi, metallga ishlov berish, zargarlik) rivojlangan. G.ning negizini Hindistonda ilk oʻrta asrdan maʼlum boʻlgan gujar elati tashkil etgan. Keyinchalik uning tarkibiga qisman rajastxonlar, bxillar, kollar va b. qoʻshilgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Perspektiva** (lot. perspicio — aniq koʻraman) — 1) mavjud borliqni inson idrok etganidek biror tekis yuza (qogʻoz, taxta, devor va boshqalar) da fazoviy holati va ularning boʻlaklarini kuzatish nuqtasidan uzokdashuvini tasvirlash tizimi. Realistik tasviriy sanʼatning asosini tashkil qiladi. Real jism (buyum)larning makondagi turli holat va koʻrinishining tuzilishi, hajmining oʻziga xos belgilarini toʻgʻri tasvirini yaratish imkonini chiziqli P. bersa, xavo (rang) P. jism (buyum)larning kuzatish nuqtasidan uzoklashib borishi natijasida rangi va chegaralarining oʻzgarishini toʻgʻri va ishonarli tasvirini ishlashga xizmat qiladi. Rassomlik sanʼatida kuzatish P.si ishlatiladi. Voqelikni asboblarsiz ko`z qanday ko`rsa, shunday qilib qoʻlda chizishga asoslanadi. Yana "teskari P." iborasi boʻlib, unda real borliqni notoʻgʻri tasvirlash, yaʼni uzokdagi buyumlarni katta qilib ishlash (P. qonunlariga eʼtibor bermay ishlash) maʼnosini anglatadi. Buni ikona sanʼatida koʻrish mumkin. Yuno-niston (Evklid risolasi, miloddan avvalgi 3-asr) va Qad. Rim (miloddan avvalgi 1-asr meʼmor va na-zariyotchilari) da P.ga oid qimmatli fiqolar bayon qilingan. Uygʻonish davridagina P. ilmiy asosda oʻrganila boshlandi. Paolo Uchchello, Leonardo da Vinchi, A. Dyurerlar P. rivojiga kata hissa qoʻshdilar; 2) odamning narsalarni koʻrib idrok etishiga mos ra-vishda ularni tekislikda tasvirlash usuli. Meʼmorlikda, qurilishda loyihalarni chizishda, narsalarning aksonometriyasinn yaratishda, quriladigan bino, inshoot yoki yasaladigan buyumni tabiiy holda tasvirlashda foydalaniladi. P. biror bir nuqtada tutashadigan chiziqdar (nurlar) yorda-mida hosil qilinadi; 3) chiziqdi P. — fazoviy shakllarni tekislikda markaziy proyeksiya yordamida tasvirlash usuli. Bunda fazodagi R nuqta (rasmga q.) tekislikda OR toʻgʻri chiziqning tekislik bilan kesishish nuqtasi boʻlgan R’nuktaga proyeksiyalanadi (O nuqta — P. markazi); 4) havo P.si narsa (buyum) muayyan masofadan kuzatilganda rangi oʻzgarishi va kiyofasidagi anikdik bu-zilishini ifodalaydi; 5) kelajak uchun tuziladigan reja.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Sayyora Umarovna Sultonova** — Sovet iqtisodchisi, davlat va siyosat arbobi.

Biografiyasi
------------

Sayyora Umarovna Sultonova 1937-yilda Toshkent shahrida tugʻilgan. KPSS (Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi) aʼzosi hisoblangan.

Sultonova 1959-yildan boshlab mamlakatdagi siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy sohalarda faoliyat olib borgan. Jumladan,  1959-1989-yillarda usta, katta usta, seh boshligʻi, kasaba uyushmasi zavod qoʻmitasi raisi lavozimlarida ishlagan. Shuningdek, „Krasnaya zarya" tikuv korxonasi direktori, xalq deputatlari Lenin tuman Kengashi ijroiya qoʻmitasi raisi, Toshkent shahar Frunze tuman partiya qoʻmitasining birinchi kotibi, Oʻzbekiston SSR ijtimoiy taʼminot vaziri, Oʻzbekiston SSR Vazirlar Kengash raisining oʻrinbosari vazifalarida ham mehnat qilgan.

Sultonova shuningdek, 8-, 9-, 10- va 11-chaqiriq Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashiga deputat etib saylangan.

Sovet iqtisodchisi, davlat va siyosat arbobi Oʻzbekistonda yashaydi.

Havolalar
---------

* Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti deputatlari: Oʻninchi chaqiriq. (Qisqacha biografik maʼlumot). — T.: Oʻzbekiston, 1981. — S. 34.
**Sayyor teatr** — oʻzining doimiy sahnasiga ega boʻlmagan, turli joylarga koʻchib yurib spektakllar koʻrsatadigan teatr. Koʻp mamlakatlarda xalq, teatrlari (mimlar, gistrionlar, skomoroxlar, jumladan, masharabozlar, qiziqchilar va boshqalar) sayyor boʻlgan. 19-asr oxiri — 20-asr boshlari Yevropa va Amerika mamlakatlarida Sayyor teatrlar professional tomosha sanʼatining alohida shakli sifatida keng tarqalgan. 30-yillarda St. ishchiyoshlar teatri, kolxoz — s-z teatrlari misolida rivojlandi. Ikkinchi jahon urushi yillarida Sayyor teatrlar (front teatrlari) qismlarda madaniy xizmat koʻrsatgan.

1918-yil Fargʻonada Hamza boshchiligida tashkil qilinib, 1919-yil Oʻlka siyosiy sayyor truppasiga aylantirilgan teatr ham St. edi. U "Qizil Sharq" agitpoyezdi tarkibida Toshkent, Samarqand, Andijon, Namangan, Fargʻona, Qarshi, Chorjoʻy, Ashxobod va boshqa shaharlarda tomoshalar koʻrsatish bilan birga madaniymaʼrifiy,. targʻibot va tashviqot ishlarini ham olib borgan. 60y.larga kelib Sayyor teatrlar faoliyati toʻxtatildi, ularning ayrimlari viloyat teatrlariga aylantirildi, baʼzilari davlat teatrlariga qoʻshilib ketdi. Sayyor teatrlar faoliyatining hamma bosqichlarida katta siyosiy va madaniy-maʼrifiy rol oʻynagan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yusuf Sari**(1998-yil, 20-noyabrda tugʻilgan) —turkiyalik professional futbolchi, Turkiyaning „Adana Demirspor" klubida vinger sifatida oʻynaydi.

Jamoalardagi faoliyati
----------------------

### Marseille

Sari 2017-yil 24-sentabrda „Marseille" safida „Toulouse" klubi ustidan 2-0 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda oʻzining professional debyutini oʻtkazdi.

Shuningdek, u oʻng qanot himoyachisi sifatida ichki kubok oʻyinlarida ikki marta maydonga tushdi. Biri SAS Epinal klubiga qarshi, ikkinchisi Burg-en-Bresse klubiga qarshi va oʻyin oxirida penalti ishlab oldi. Penaltini uning jamoadoshi Klinton NʼJi amalga oshirdi.

### Clermont (ijara)

2018-yilning 29-avgustida Sari Liga 2 vakili „Klermont Foot" klubiga mavsum oxirigacha ijaraga berildi. Ammo u 2019-yilning yanvarida Marseillega qaytib keldi.

### Trabzonspor

Sari Marseille klubida yetarlicha imkoniyatlarga ega boʻlmadi va Turkiya Superligasining Trabzonspor klubiga oʻtishga qaror qildi. Shartnoma 2019-yil 18-iyun kuni tasdiqlandi, u erda u 3 yillik shartnoma imzolagan.

### Adana Demirspor

2022-yil 31-may kuni Adana Demirspor Sari bilan 3-yillik shartnoma imzoladi.

Xalqaro martaba
---------------

Sari Fransiyada tugʻilgan va asli turk. U 2018-yil 23-mart kuni 21-yoshgacha boʻlgan futbolchilar oʻrtasidagi Yevropa chempionati saralashida Shvetsiya U-21 termasiga 3-0 hisobida magʻlub boʻlyatgan oʻyinda Turkiya U-21 terma jamoasi safida debyut qildi.

Faxrlar
-------

Trabzonspor
* Turkiya kubogi (1): 2019–20
* Turkiya Superkubogi (1): 2020

Karyera statistikasi
--------------------

### Klub

*3 June 2019*<ref>

| Klub | Mavsum | Liga | Kubok | Liga kubogi | Yevropa | Boshqa | Jami |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Boʻlim | Oʻyinlar | Gollar | Oʻyinlar | Gollar | Oʻyinlar | Gollar | Oʻyinlar | Gollar | Oʻyinlar | Gollar | Oʻyinlar | Gollar |
| Marsel | 2017-18 | Liga 1 | 1 | 0 | 3 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | — | 4 | 0 |
| Klermon (qarz) | 2018-19 | Liga 2 | 9 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | — | — | 9 | 0 |
| Karyera jami | 10 | 0 | 3 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 13 | 0 |

Manbalar
--------

1. ↑  „LFP.fr - Ligue de Football Professionnel - Ligue 1 Conforama - Saison 2017/2018 - 7ème journée - Olympique de Marseille / Toulouse FC". *www.lfp.fr*.
2. ↑  „Yusuf Sari (OM) prêté à Clermont". *L'Équipe* (29-avgust 2018-yil).
3. ↑  „Transferts : prêté à Clermont, Yusuf Sari rentre déjà à Marseille". *L'Équipe* (10-yanvar 2019-yil).
4. ↑  Trabzonspor Yusuf Sarı ile sözleşme imzaladı, aa.com.tr, 18 June 2019
5. ↑  , aspor.com.tr, 31 May 2022
6. ↑  „Can Günal fait le point sur la sélection turque avant le Festival International Espoirs 2018".
7. ↑  „Ümit Milli Takım İsveç'e 3-0 yenildi - U-21 Milli Takım Haber Detay Sayfası TFF". *www.tff.org*.
8. ↑  „Süper Kupa Trabzonspor'un! (ÖZET) Başakşehir - Trabzonspor maç sonucu: 1-2" (Tr). Fanatik (27-yanvar 2021-yil). Qaraldi: 27-yanvar 2021-yil.

Havolalar
---------

* Yusuf Sari at Soccerway
* Yusuf Sari — French league stats at LFP — also available in French
* Yusuf Sari at L'Équipe Football (in French)
* OM Profile[*sayt ishlamaydi*]
* OM1899 Profile
* TFF Profile

Andoza:Çaykur Rizespor squad
**Vakil Yusuf Ziya Başara** (Familiya qonunidan oldin, **Vakil Yusuf Ziyaettin Bey**) - etti muddat davomida Turkiya Buyuk Millat Majlisida Sivas deputati sifatida xizmat qilgan turk siyosatchisi.

Sivas litseyini tamomlagan. Sivasda maktublar kotibi, Koyulhisar va Divriği tumanlari asar mudiri, Divriği tuman hokimi oʻrinbosari, Maorif va vaqf kengashi aʼzosi, viloyat gazetasi yozuvchisi, direksiyada ishlagan. Sivas sanoat maktabi va viloyat bo'lim boshlig'i. Parlament I. II. III. IV. V. VI. va VII. davr Sivas deputati sifatida xizmat qildi. Oilali, sakkiz farzandi bor.

Hayotiy
-------

U 1869-yili Sivasda Sivasning yetakchi oilalaridan biri boʻlgan Rahatogʻlular oilasining farzandi boʻlib tugʻilgan. Qoradag'o'g'ullarining Sivasga joylashishi 1328-yilga borib taqaladi va ular 14-asrda bir muddat Sivasni boshqargan. Oila a'zolari keyinchalik Usmonli imperiyasida muhim lavozimlarni egallagan. Ziyo Bey boshlang'ich va o'rta maktablarni tamomlagandan so'ng, Sivas Mekteb-i Kalemga o'qishga kirdi. Keyinchalik tuman hokimi, maktub muxbiri, Sivas Mekteb-i Sanayi oʻqituvchisi va direktori, viloyat nafaqa direktori boʻlib ishlagan.

Sivas viloyat gazetasida muxbir sifatida ishlagan va Sivas viloyat majlisida Hamidiye - Hijoz temir yo'li komissiyasida qatnashgan. Respublikadan keyin yetti muddat parlament deputati boʻlib ishlagan.

Sivas vasiysi Ziyo Bey kutubxonasi
----------------------------------

Vasiy Ziyo Bey kutubxonasi Sivas shahrining markazida yonma tosh va gʻishtdan qurilgan ikki qavatli bino. 1908-yilda Yusuf Ziyo Bey tomonidan asos solingan va 1943-yilda vafotigacha u tomonidan boshqarilgan. Bino ostida dumaloq arkli oltita doʻkon bor. Uning ustidagi birinchi qavat butunlay kutubxonaga bag'ishlangan. Bugungi kunda Ziyo bek oʻgʻliga topshirgan kutubxonani vasiylik kengashi boshqaradi va uning xarajatlari bino ostidagi doʻkonlar ijarasi hisobidan qoplanadi. Sivas Respublika universiteti tashkil etilgandan so'ng, ushbu kutubxona merosxo'rlari tomonidan universitet kutubxonasiga bepul sovg'a qilingan.

Manba
-----

1. ↑  „TBMM Albümü".  tbmm.gov.tr (31 ekim 2012). 11 nisan 2015da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26 eylül 2013.
**Yusufiy** (taxallusi; asl nomi Yusuf ibn Muhammad ibn Yusuf Hiraviy) (15-asr oxiri, Hirot — 1544, Hindiston) — forsigoʻy shoir, lugʻatshunos, tabib. Tabobat ilmini otasidan oʻrgangan; Zahiriddin Boburning xos tabibi boʻlgan. Tibbiy, adabiyfalsafiy mazmundagi 20 dan ortiq nasriy va nazmiy asarlar muallifi; ulardan 12 tasining qoʻlyozmasi Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti qoʻlyozmalar fondida saqlanadi. "Jomi ulfavoyid" ("Foydalar toʻplami", 1512), "Bahr uljavohir" ("Gavharlar dengizi"), "Favoyid ulaxyor" ("Yaxshilarga foydalar"), "Daloyili nabz" ("Tomir koʻrsatishlari"), "Qasida dar hifzi sihhat" ("Sogʻliqni saqlash haqida qasida"), "Ayn ulhayot" ("Hayot mohiyati"), shuningdek, arabchaforscha, hindiychaforscha ilmiy lugʻatlar tarzida yaratilgan asarlari shu jumladandir. Yu.ning qasida, masnaviy, qitʼa va ruboiylardan iborat "Jomiul-favoyid" asari xalq orasida "Tibbi Yusufiy" nomi bilan shuhrat qozongan. Asar Yu.ning tabobat sohasidagi shaxsiy tajribalari hamda ustozlaridan olgan bilimlarga suyanib yozilgan va unda murakkab dorilar, kasallik alomatlari va davolash qoidausullari bayon qilingan. Ushbu asar 2 marta (1882, Xorazm — Mulla Muhammad Amin; 1898, Toshkent — Muhammad shoh ibn shoh Fayzullo) oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

YU.ning "Munojot dar talabi ishq va muhabbat" ("Ishq va muhabbat istagida qilingan munojot"), "Anvor ulhikmat" ("Hikmat nurlari") asarlarida hayotiy masalalarga oid nasihatlar, falsafiy fikrlar bayon qilingan.

Adabiyot
--------

* Irisov A. Nosirov A. Nizomiddinov I. Oʻrtaosiyolik qirq olim, T. 1961.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Mustafo Hiram Abas** - turk razvedkachisi. 1932 - yil Istanbulda tug'ilgan. *Janob Pipo* nomi bilan ham tanilgan

Oilasi
------

Uning ona tomondan bobosi Usmon Hamdi Beyning jiyani, muzeylarning sobiq bosh direktori Muborak Galip Eldem va buvisi Munise Eldemdir. Mehmet Eymur 2013-yilda ishtirok etgan dasturda, bobosi "mason" boʻlgani uchun Hiram Abasga Hiram ismini berganligini aytdi. Uning otasi kapitan Hilmi Abas va onasi Fatma Roksan Abas 1981 yil 27 yanvarda vafot etgan. Bolalarining ismlari Cengiz va Cenan. Uning 4 amakisining ismlari: Galip, Memduh, Husrev va Iskender Eldem.

Dastlabki yillari
-----------------

U 1932 yilda Istanbulda tug‘ilgan. Xiram Abas yoshligida boksga qiziqqan va kichik chempionatlarda g'olib chiqqan. 1957 - yilda Anqara universitetining siyosiy fanlar fakultetini tamomlagan. Inspektorlik vazifasidan so'ng zahiradagi ofitser bo'lib , Milliy razvedka tashkilotida ish boshlagan va MITda yuqori lavozimlarda ishlagan Abas, Namiq Kamol Ersunning tugatilishi munosabati bilan 1978 yilda o'z xohishi bilan nafaqaga chiqdi.

Faoliyati
---------

1983 yilda ikkinchi marta MITga qaytgan Abas, 1988 yilda chop etilgan MIT hisoboti uchun mas'ul deb topildi va hisobotni yozgan Mehmet Eymur bilan yomon vazifani bajarishi so'ralgach, ikkinchi marta tashkilotni o'z ixtiyori bilan tark etdi. Turli kitoblarda uning Korkut Eken va uning ukasi, sobiq MIT maslahatchisi va general-leytenant Mehmet Fuat Do'gu bilan ota-o'g'il munosabati bo'lganligi aytiladi.

O'limi
------

Turgut O‘zalning MIT demilitarizatsiya loyihasini boshqargani uchun o‘ldirilgani haqida da‘volar bor.[*manba?*] U 1990-yil 26-sentabr kuni ertalab, Turkiyadagi Amerika qurol-yarogʻ kompaniyalari vakili boʻlgan kompaniyada ishlayotgan vaqtda ishga ketayotganda oʻldirilgan. Uyi yaqinida ishchilar kiyimidagi odamlarning qurol o‘qiga tushib qolgan Abas voqea joyida vafot etdi. Inqilobiy so‘l qotillikni o‘z zimmasiga olgan bo‘lsa-da, Hiram Abas qotilligining aybdori haligacha topilmadi.

Xalq orasida egallagan o'rni
----------------------------

Bo'rilar vodiysidagi eski qahramonlardan biri Aslan Akbey *(Aslan amaki-serialdagi haqiqiy ismi: Abbas Ustaog'lu)* Hiram Abasni hayoti tasvirlanganini da'vo qilingan. Serialda Pala qahramoni Aslan Akbeyni o'ldirdi, xuddi Hiram Abas haqiqatda o'ldirilgani kabi.

Soner Yalchin 1999 yilda Hiram Abas bilan bog'liq yoki bilvosita bog'liq bo'lgan real voqealarga asoslangan "Janob Pipo "nomli tadqiqot kitobini yozgan.

Manba
-----

1. ↑  Mehmet Eymür Hiram Abas Hakkındaki ifadeleri
2. ↑  „Arşivlenmiş kopya". 7 nisan 2016da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28 mart.
3. ↑  „28 Ocak 1981 tarihli *Milliyet* gazetesinin 10. sayfasında bulunan Fatma Roksan Abas'ın Ölüm İlanı kupürü". 22 temmuz 2017da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28 mart.
4. ↑  11 Mayıs 1954 tarihli *Milliyet* gazetesinin 5. sayfası
5. ↑  *Bay Pipo*. Kırmızı Kedi Yayınevi, 2016.
6. ↑  „2 Ağustos 1987 tarihli *Milliyet* gazetesinin 14. sayfası". 22 temmuz 2017da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28 mart.
7. ↑  *2000'e Doğru* dergisinin Ağustos 1987 sayısı
8. ↑  „Arşivlenmiş kopya". 8 martda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28 mart.
9. ↑   *{{{title}}}*.
**Xina daraxtchasi** (Lawsonia inermis) — derbendoshlar oilasiga mansub issiqsevar buta. Yovvoyi holda Afrikaning sharqida, Madagaskar o.da, Osiyoning tropik orollarida oʻsadi. Shimoliy Afrika, Hindiston, Eron, Ozarbayjon, Kichik Osiyo va Arabistonda manzarali va boʻyoq beruvchi bir yillik oʻsimlik sifatida qadimdan ekiladi. Poyasi qirrali, qattiq va sershox. Boʻyi 15 sm dan 2–3 m gacha. Barglari bandsiz, choʻziq tuxumsimon. Gullari yirik, oqimtir yoki koʻkimtir qizil, ikki jinsli, xushboʻy, shoxlarining uchida ulkan roʻvaksimon toʻpgul hosil qiladi. Avgust—sen.da gullaydi. Mevasi toʻrt uyali, mayda urugʻli sharsimon koʻsakcha. Barglaridan jun, sochsoqol, tirnoq va boshqalarni boʻyashda ishlatiladigan boʻyoq olinadi. Xina daraxtchasi urugʻidan va qalamchasidan koʻpaytiriladi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Paul Xindemit (Hindemith)** (1895.16.11, Xanau 1963.28.12, FrankfurtMayn) — nemis kompozitori, skripkachi, dirijyor, musika nazariyotchisi. 20-asr musiqa namoyandasi, musiqiy neoklassitsizm vakili. FrankfurtMayn konservatoriyasida taʼlim olgan (1909—15). Shu shaharda opera teatrida skripkachikonsertmeyster (1915—23), torli kvartet sozandasi (alt, 1921—29), Berlindagi Oliy musiqa maktabi professor (1927—37). 1938 yildan Shveysariya va 1940 yildan AQSH da yashagan. Ijodiy uslubi rivojlangan polifoniya vositalari, kompozitsion muvozanatli shakllar, vazmin obrazlari bilan ajralib turadi. Keng va serqatlam badiiy merosida yirik, rivojlangan dramaturgiyaga asoslangan janr (opera, simfoniya, sonata, konsert kabi)lar bilan birga havaskor musiqa jamoalar hamda bolalar ijrosiga moʻljallangan ommabop asarlar urin olgan. Ayniqsa, "Kardilyak", "Rassom Matiss", "Koinot garmoniyasi" operalari, "Kamer musika" turkumlari, sonatalar, torli kvartetlar, simfoniyalar, "4 temperament" va boshqa baletlar, fortepiano va boshqa sozlar uchun konsertlari mashhur. Kompozitsiyata doyr kitob, qoʻllanma va dareliklar yaratib, oʻziga xos ijodiynazariy tamoyillarni kashf etgan. Shveysariyada "Xindemit jamgʻarmasi" faoliyat koʻrsatmoqda (1968 yildan).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Xiroj**, xaraj (arab.) — Yaqin va Oʻrta Sharq mamlakatlarida, jumladan, Oʻrta Osiyoda davlat tomonidan undirilgan yer soligʻi. Sosoniylar davlatipa Qavad I va uning oʻgʻli Xusrav I Anushirvon oʻtkazgan soliq islohoti natijasida joriy qilingan yer soligʻi (xarag). X. ilk Xalifalik hududida "jizya" atamasining sinonimi sifatida qoʻllanilib, musulmon boʻlmagan aholi bilan bir qatorda yer, suvga ega boʻlgan musulmonlardan ham undirilgan. Musulmon qonunshunoslari X.misoha (yer maydoni birligidan undirilgan) va X.muqosama (yerning sifati va sugʻorish usuliga qarab hosilning 1/4, 1/3 yoki 1/2 qismi hajmida undirilgan) ga ajratilgan. X. Usmonli turk imperiyasit 18-asr Oxirlariga kelib jizya bilan qoʻshilib ketgan. Misrda esa, 1907-yil daromad soligʻi bilan almashtirilgan.

X. Oʻrta Osiyoda 7-asrda arablar tomonidan joriy qilingan. X. yigʻish uchun har bir viloyatga sarkor, kishloqqa devonbegi va kotib tayinlangan. Xiva xoni Muhammad Rahim I (1775—1825) X.ni pul bilan undirishni joriy qilgan. Bunda X. olingan hosil miqsoridan emas, balki yer egasining xoʻjaligi va yer maydoniga qarab olingan. Qoʻqon xonligi Rossiya tomonidan bosib olingandan keyin bu yerda ham X.ni natura oʻrniga pul bilan yigʻish rasm boʻlgan. 

```
Xiroj soligi arab xonligi tomonidan kirib kelgan.
```

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Xinagul** (Impatiens balsamina) — xinadoshlarga mansub bir yillik oʻt; ekma gul. Asosan, Osiyo va Afrikada, baʼzi vakillari Yevropa va Amerikada oʻsadi. Oʻzbekistonda manzarali oʻsimlik sifatida hovlilarda ekiladi. Poyasi tik shoxlangan, tanasi etli, boʻyi 30— 60 sm. Barglari oddiy, tuxumsimon, ketmaket joylashgan. Gullari oq, pushti, kizil, oddiy yoki qatmaqat, barg qoʻltigʻidan chiqadi. Iyul—okt.dan gullab mevalaydi. Mevasi sersuv koʻsakcha. Urugʻlari choʻziq yoki dumaloq. Mevasi yetilgach, charsillab yorilib, urugʻlari atrofga sochilib ketadi. Urugʻi mart oyi oxirida sepiladi. Oʻzbek xonadonlarida qadimdan X.dan kizjuvonlar soch va tirnoklarini boʻyashda foydalanishgan. Tibbiyotda maydalab yanchilgan bargpoya kismi tirnoq va teri kasalliklarini davolashda ishlatiladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Lesli Joan Reddon** (talaffuzi: *Lezliy Reddon*; 1970-yil 15-noyabrda tugʻilgan) — sobiq xokkeychi. Ontario shtatining North York shahrida tugʻilgan.

Faoliyati
---------

### CIAU

Reddon 1976-yilda Mississauga Qizlar Xokkey Ligasida xokkey oʻynashni boshlagan. 1989-yildan 1993-yilgacha Toronto universiteti Lady Blues ayollar xokkey jamoasida oʻynagan. Blues har mavsumda Ontario universiteti atletika boʻyicha viloyat unvonlarini qoʻlga kiritdi. 1993-yilda Reddon New Brunswick universitetiga oʻqishga kirdi va magistrlik darajasini oldi. UNB Varsity Reds erkaklar xokkey jamoasi aʼzosi edi va AUSda oʻynagan birinchi ayol darvozabon boʻldi.

### Xokkey Kanada

Reddon 1994-yilda Xokkey boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida Kanada bilan oltin medalni qoʻlga kiritdi. Manon Rhéaumening zaxirachisi edi. Jamoa Abby Hoffman kubogini qoʻlga kirita olmagan boʻlsa-da, 1995-yilda kumush va 1996-yilda bronza medalini qoʻlga kiritdi. Milliy terma jamoadagi soʻnggi uchrashuvi 1998-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarida boʻlgan. Olimpiya xokkeyidagi ayollar oʻrtasidagi birinchi xokkey turnirida ishtirok etdi va kumush medalni qoʻlga kiritdi. 2006-yilda Reddon 2006-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarida Kanada ayollar delegatsiyasining xodimi boʻldi. Reddon, shuningdek, 2010-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarida xokkey boʻyicha ishtirok etgan Kanadaning 2009—2010-yilgi Xokkey milliy terma jamoasi ayollar delegatsiyasining aʼzosi edi.

Boshqa
------

Reddon Maritime Sports Blades aʼzosi boʻlgan va uchta milliy chempionatda qatnashgan. Reddon „Blades" jamoasi bilan 1995-yilda kumush va 1996-yilda bronza medalini qoʻlga kiritgan. 2008—2009-yillarda Gʻarbiy ayollar xokkey ligasi vakili Strathmore Rokisning ilk mavsumida darvozabon boʻlgan. 2006-yilda Mississauga sport shon-sharaf zaliga kiritildi. Kanadaning 2010-yilgi Toʻrt Millat Kubogida ishtirok etadigan jamoa murabbiy etib tayinlangan.

Faoliyat statistikasi
---------------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Musobaqa** | **Oʻynalgan oʻyinlar** | **Seyvlari** | **Foizda** |
| 1998-yilgi Olimpiya oʻyinlari | 4 | 51 | 81,0 |
|

Mukofot va unvonlari
--------------------

* 1997-yil Toʻrt Millat Kubogi, Yulduzlar tanlovi
* 1992—1993-yilgi Ontario universiteti yengil atletika ayollar xokkey birinchi jamoasi All-Star
* 1991—1992-yilgi Ontario universitetining yengil atletika boʻyicha ikkinchi jamoasi All-Star
* 1990—1991-yilgi Ontario universiteti yengil atletika ayollar xokkey birinchi jamoasi All-Star
* 1989—1990-yilgi Ontario universitetining atletika boʻyicha ikkinchi jamoasi All-Star

Manbalar
--------

1. ↑  „Insight: Goaltender Lesley Reddon Talks About Making History - Women in Sports Women's Sports". 3-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-avgust 2022-yil.
2. ↑  „Archived copy". 28-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-aprel 2010-yil.
3. ↑  „The Official Website of Hockey Canada".
4. ↑  Lesley Reddon at Sports Reference
5. ↑  „Archived copy". 13-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-iyul 2011-yil.
**Mavlono Badaxshoniy** (15-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan shoir. 

Mirzo Ulugʻbek hukmronligi davrida yashagan. Davlatshoh Samarqandiy Ulugʻbek davrida uning shoirlikda yuksak martabaga erishgani, oʻz davri ijodkorlarining peshqadami boʻlgani, sulton ham, barcha fuzalo ham Mavlono Badaxshoniyning isteʼdodiga tan berganligi, Ulugʻbek shaʼniga goʻzal qasidalar bitgani, devoni Movarounnahrda mashhurligini aytadi. Alisher Navoiyning "Majolis un-nafois"da maʼlumot berishicha, Mavlono Badaxshoniy fozil kishi boʻlib, "Ulugʻbek Mirzo zamonida Samarqandda shuaro ani xushgoʻyliqgʻa musallam tutubdurlar. Va Mirzoning dagʻi koʻp iltifoti bor ermish. Bu matla mashhurdurki:

> Ey zulfi shab misoli turo dar bar oftob,
> 
> 
> Az shab ki did soya, ki uftad bar oftob.
> 
> 
> (Mazmuni: Tun kabi qora zulfing quyosh (yorning quyoshday yuzi)ni oʻz bagʻriga olibdi.
> 
> 
> 
> Tun quyoshga soya solganini kim koʻribdi).
> 
>

Manbalar
--------

1. ↑  *Alisher Navoiy: Qomusiy lugʻat*.
2. ↑  *Majolis un-nafois*.
**Walt Bogdanich** (1950-yil 10-oktyabr) — amerikalik tadqiqotchi jurnalist va Pulitzer mukofotining uch karra laureati.

Faoliyati
---------

Bogdanich 1975-yilda Viskonsin-Madison universitetini siyosatshunoslik mutaxassisligi bo'yicha tamomlagan. 1976-yilda Ogayo shtati universitetida jurnalistika bo'yicha magistrlik darajasini oldi.

Bogdanich The New York Times tadqiqot markazi muharriri yordamchisi va Kolumbiya Universiteti Jurnalistika Oliy maktabining yordamchi professori. 2001-yilda The Times gazetasiga qo'shilishdan oldin u CBS va ABC News telekanalida *"60 MInutes"* davomida tadqiqotchi prodyuser bo'lgan. Ilgari u *The Wall Street Journal jurnalida* tadqiqotchi muxbir sifatida ishlagan.

Bogdanich 2022-*yilda MakKinsi shaharga kelganda: "When McKinsey Comes to Town: The Hidden Influence of the World’s Most Powerful Consulting Firm"* giganti McKinsey & Company kompaniyasiga Maykl Forsayt bilan maslahatlashish borasidagi yashirin ta'siri kitobining hammuallifi.ISBN 9780385546232

U *The New York Times gazetasi* muxbiri Stefani Saulga uylangan, u *Newsday'dagi* ishi uchun Pulitzer mukofoti sovrindori bo'lgan. Ularning ikki o‘g‘li bor.

Mukofotlari
-----------

1988-yilda *The Wall Street Journal gazetasi* muxbiri bo'lgan Bogdanich Amerika tibbiyot laboratoriyalarida noto'g'ri sinovlar haqida xabar bergani uchun ixtisoslashtirilgan reportaj yo`naishida Pulitzer mukofotiga sazovor bo'ldi. 2004-yilda u Milliy hisobot uchun Jorj Polk mukofotini qo'lga kiritdi. 2005-yilda ham milliy hisobot uchun Pulitzer mukofoti va 2005-yilda yirik gazetalari uchun Jerald Loeb mukofotini qoʻlga kiritdi. 2008-yilda Bogdanich va The *New York Times gazetasidagi* hamkasbi Jeyk Xuker Xitoydan olib kelingan mahsulotlarda aniqlangan zaharli moddalar haqidagi xabarlari uchun tergov hisoboti yo`nalishida Pulitzer mukofotiga sazovor bo'lishdi. Ularning reportajlari 2008-yilda yirik gazetalar uchun Jerald Loeb mukofotiga sazovor bo'ldi. Bogdanich 2017-yilda tasvirlar/grafika/interaktivlar uchun yana Jerald Loeb mukofotini qo`lga kiritdi.

Manbalar
--------

1. ↑  Walt Bogdanich biography, nytimes.com. Retrieved on April 7, 2008
2. ↑  *How McKinsey has influenced companies and governments behind the scenes for decades* (inglizcha), qaraldi: 2022-11-15
3. ↑  „My Life As: Stephanie Saul and Walt Bogdanich".  Stony Brook University School of Journalism (14-aprel 2010-yil). 19-aprel 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-iyun 2019-yil.
4. ↑  „Stephanie Saul" (en-US). Qaraldi: 18-noyabr 2020-yil.
5. ↑  „2005 Winners". *UCLA Anderson School of Management*. 16-dekabr 2005-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-may 2010-yil.
6. ↑  *Kurtz, Howard*. „The Post Wins 6 Pulitzer Prizes". *The Washington Post* (8-aprel 2008-yil). Qaraldi: 8-avgust 2008-yil.
7. ↑  N.Y. Times wins 3 Loeb Awards; Sloan gets his 7th, by Joseph Altman, Associated Press, Jun 30, 2008
8. ↑  „UCLA Anderson School of Management Announces 2017 Gerald Loeb Award Winners". *UCLA Anderson School of Management* (27-iyun 2017-yil). Qaraldi: 31-yanvar 2019-yil.
**Madaniy yaylov** — mahsuldor oʻt qoplamini oʻstirish, yaylov maydonini maxsus tayyorlash va jihozlash yoʻli bilan melioratsiyalangan oʻtloqlarda barpo qilingan yaylov. Tabiiy-xoʻjalik sharoitlariga koʻra, 2 turdagi Madaniy yaylov tashkil etiladi: qisqa muddatli (5—6 yillik) va uzok, muddatli yoki uzok, yillar (7— 10 yil va undan ortiq)ga moʻljallangan yaylov.

Madaniy yaylov dastavval chorvachilik soxasi yaxshi rivojlangan mamlakatlarda — Gollandiya, Daniya, Shvetsiya, Angliya, AQSH, Yangi Zelandiyada 19-asrning oxirlaridan boshlangan. 1980-yillardan Oʻzbekistonda Toshkent viloyatidagi "Qizil shalola", "Erkin", "Oqqoʻrgʻon", Samarqand viloyatidagi Ulugʻbek nomli, Andijon viloyatidagi "Savay" xoʻjaliklarida sigirlarni yayratib boqish uchun uzoq yillarga moʻljallangan Madaniy yaylovlar tashkil etilgan.

Tabiiy oʻtloqzorlar asosida Madaniy yaylov yaratish uchun yaylov barpo etiladigan yerni tekislash, yaylovni suv bilan taʼminlash va bu yaylovlarga organik va mineral oʻgʻitlarni moʻʼtadil ravishda qoʻllash tashkil etiladi. Agar yaylov oʻti siyrak boʻlsa, kuz faslida dukkakli va boshoqli oʻsimliklar urugʻi sepiladi.

Madaniy yaylov tashkil qilishda yetarli tabiiy yogʻinlardan foydalanish yoki yomgʻirlatib sugorishni tashkil etgan holda har 100 yoki 200 bosh sogʻin sigir uchun moʻljallab ajratilgan maydon (100 bosh sigirga 7,5 ga) sim toʻsiqlar bilan bir necha mayda (taxminan 30 ta) paykallarga boʻlinadi. Paykal maydoni molning bosh soni, mahsuldorligi va yaylovga ekilgan ozuqabop ekinlarning hosildorligiga qarab aniqlanadi. 1 kun oʻtlatishga moʻljallangan paykalning eni (100 bosh sigir uchun) 50–60 m, u ikki yonidan 25 volt kuchlanishiga ega boʻlgan elektr toki oʻtkazilgan sim toʻsiqlar bilan oʻraladi. Odatda, har paykalda sigirlar 1 kun oʻtlatilsa, paykal maydonini hisoblashda yaylovning hosildorligi va 1 kunda oʻrtacha 10–15 kg sut beradigan sigirlarning 50–60 kg koʻk massa isteʼmol qilishi nazarda tutiladi.

Madaniy yaylovlar tashkil etish oʻtloqlardan foydalanish samaradorligini oshiradi, chorva mahsuldorligini koʻpaytirib, mastit va tuyoq kasalliklarini kamaytiradi (qarang Yaylov).

Ad.h Hamroqulov P. Karibayev K. Qishloq xoʻjalik hayvonlarini oziqlantirish, T. 1999; Mamasol iyev I. M.vab. Oʻzbekistondagi madaniy yaylovlarda ozuqa yetishtirishni jadallashtirish texnologiyasiga doyr tavsiyalar, T. 1990.

Roʻzimat Hamroqulov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Nagalar** — Hindistondagi xalqlar guruhi (ao, sema, angama va boshqalar). Nagalend shtatining asosiy aholisi. Manipur va Assom shtatlari, shuningdek, Myanma (100 ming kishidan koʻp)ning qoʻshni rayonlarida yashaydilar. Umumiy soni 2 mln. 150 ming kishi (2000). Naga tilida soʻzlashadi. Dindorlarining bir qismi xristian (asosan, baptist) lar, krlganlari anʼanaviy liniy eʼtikrdlarga rioya qiladilar. Hindiston hukumati 1957-yil N.ni Assom shtati tarkibidan chiqarib, uni Tuensanga — „naga togʻlari" deb nomlanuvchi markazga boʻysunuvchi hududga aylantirishga qaror qildi, 1963-yil esa Nagalend („Nagalar mamlakati") shtati barpo etildi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |