**Turkiston rubli** — 1918—1920-yillarda Turkiston hududida bir nechta emitentlar tomonidan muomalaga chiqarilgan rublda ifodalangan banknotalar.

Davlat banki Toshkent boʻlimi tomonidan chiqarilgan pullar
----------------------------------------------------------

 1918-yilgi 10 rubl, Davlat banki Toshkent boʻlimining oʻzgartirilgan banknotasi
1918-yil 19-fevralda Turkiston Xalq Komissarlari Soveti banknotlarning keskin taqchilligi tufayli oʻz pul belgilarini chiqarishga qaror qildi. 1918-yil may oyida 1918-yil namunasidagi banknotalar muomalaga chiqarildi: 1, 3, 5, 10, 25, 50, 100 rubl. Emissiyaning umumiy miqdori 15 million rublni tashkil etadi.

Turkbonlar
----------

Turkiston banknotlarining navbatdagi chiqarilishi RSFSR hukumatining ruxsati bilan ishlab chiqarilgan. 1918-yil 3-sentabrda RSFSR Xalq Komissarlari Soveti Turkiston o‘lkasining vaqtinchalik kredit biletlarini chiqarishga ruxsat berdi, u tez orada norasmiy „Turkbonlar" nomini oldi. Emissiya hajmi dastlab 200 million rubl qilib belgilangan edi, ammo oʻsha yilning 17-sentyabrida emissiya hajmi 500 million rublga oshirildi. RSFSR Xalq Komissarlari Kengashining keyingi qarorlari odatda kech edi va aslida allaqachon sodir boʻlgan emissiyalarni rasmiylashtirdi.

1918-yil:

* 3-sentyabr — 200 million rubl.
* 17-sentyabr — 500 million rubl.

1919-yil:

* 1-mart — 1 400 million rubl

1920-yil:

* 20-yanvar — 8 000 million rubl
* 23-fevral — 10 000 million rubl
* 5-may — 15 000 million rubl
* 15-iyul — 32 000 million rubl.
* 31-dekabr — 100 000 million rubl

1918-yil 30-aprelda Turkiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi eʼlon qilinganiga qaramay, barcha banknotlarda hududning sobiq nomi „Turkiston o‘lkasi" deb yozilgan. Shuningdek, ularning barcha toʻlovlarda kredit biletlari bilan bir xilda majburiy qabul qilinishi va „Rossiya Respublikasining butun mulki" bilan vaqtinchalik kredit biletlarini taqdim etish toʻgʻrisida yozuv bor edi.

RSFSR Xalq Komissarlari Sovetining 1919-yil 24-apreldagi qarori bilan turkbonlar Zakaspiy, Samarqand, Semirechensk, Sirdaryo, Farg‘ona, To‘rg‘ay, Oqmo‘la viloyatlarida milliy belgilar bilan teng muomalada bo‘lish huquqini oldilar. Turkbonlar Buxoro va Xivada ham muomalada boʻlgan.

Chiqarilgan banknotalar:

* banknotalar (yilsiz): 50 tiyin;
* 1918-yilgi vaqtinchalik kredit biletlari: 1, 3, 5, 10, 25, 50, 100 rubl;
* 1919-yilgi vaqtinchalik kredit biletlari: 50, 100, 250, 500 rubl;
* 1920-yilgi vaqtinchalik kredit biletlari: 1000, 5000, 10 000 rubl.

1921-yil 1-yanvardan 31-martgacha pul muomalasini unifikatsiya qilish amalga oshirildi, turkbonlar milliy banknotalarga (sovznaklarga) almashtirildi: turkbonlarda 10 rubl = sovznaklarda 1 rubl.

* 100 rubl, 1919-yil. Old tarafi100 rubl, 1919-yil. Old tarafi
* 100 rubl, 1919-yil. Orqa tarafi100 rubl, 1919-yil. Orqa tarafi
* 1000 rubl, 1920-yil. Old tarafi1000 rubl, 1920-yil. Old tarafi
* 1000 rubl, 1920-yil. Orqa tarafi1000 rubl, 1920-yil. Orqa tarafi

Semirechye viloyat kengashi tomonidan chiqarilgan pullar
--------------------------------------------------------

Chiqarilgan banknotalar:

* 1918-yil chiptalari: 50 tiyin;
* 1918-yil kredit biletlari: 1, 3, 5, 10, 25, 50, 100 rubl;
* kredit biletlari (yilni koʻrsatmasdan): 250 rubl;
* 1919-yil kredit biletlari: 50, 100, 250, 500 rubl;
* vaqtinchalik tokenlar (yilni koʻrsatmasdan): 5 rubl.

Kredit biletlarida ularni Davlat bankida saqlanayotgan afyun va Semirechye viloyatining barcha mol-mulki bilan taʼminlash toʻgʻrisidagi yozuv bor edi.

Zakaspiy muvaqqat hukumati tomonidan chiqarilgan pullar
-------------------------------------------------------

1918-yil 11-12-iyulda Ashxoboddagi bolsheviklarga qarshi qoʻzgʻolon natijasida Zakaspiy oʻlkasi hududining katta qismidagi hokimiyat Zakaspiy muvaqqat hukumatiga oʻtdi.

Chiqarilgan banknotalar:

* Xalq banki Ashxobod filialining 1919-yildagi banknotalari: 5, 10, 25, 50, 100, 250 rubl;
* 1919-yil banknotalari: 500 rubl.

Britaniya harbiy missiyasi tomonidan chiqarilgan pullar
-------------------------------------------------------

1918-yil 26-iyulda Zakaspiy muvaqqat hukumati harbiy yordam soʻrab inglizlarga murojaat qildi. Ikki kundan so‘ng, 28-iyul kuni inglizlarning birinchi bo‘linmasi yetib keldi va 12-avgust kuni intervensiyachilarning asosiy kuchi chegarani kesib o‘tdi. General V. Malleson boshchiligidagi Britaniya harbiy missiyasi Ashxobodda joylashgan edi. 1919-yil dekabr oyida missiya nominal qiymati 500 rubl boʻlgan 3 oy ichida 15 million rubl miqdorida majburiyatlarni chiqardi. „Mallesonovka" norasmiy nomini olgan majburiyatlar qisman Transkaspiy hukumati tokenlari va „Romanov" kredit biletlari bilan almashtirildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „«Туркбоны. Что вы о них слышали?»".  bonistika-money.blogspot.fr.
2. ↑  „«Выпуск туркбонов»".  bonistika-money.blogspot.fr.
3. ↑  „*Э. Алин* «Финансовые окопы Гражданской войны»".  np.kz. 6-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi.
4. ↑  „*С. Кузовкин* Как были выпущены «маллесоновки»".  bonistikaweb.ru.