recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Benin-siti** — Nigeriya janubidagi shahar. Bendel shtatining maʼmuriy markazi. Aholisi 203 mingkishi (1991). Avtomobil yoʻllari tuguni. Tabiiy kauchukni qayta ishlash, shina ishlab chiqarish korxonalari, yogʻmoy, taxta tilish zavodlari, yogʻochsozlik, mebel fabrikalari bor. Sintetik gilamlar tayyorlanadi. Savdo markazi (palma magʻzi va moyi, kola yongʻogʻi, kakao, kauchuk, qimmatbaho yogʻoch). Hunarmandchilikda yogʻoch va fil suyagini oʻyib ishlash va boshqa rivojlangan. Unt bor. Shahar yaqinidan neft qazib oliiadi. Oʻrta asrlarda (Buyuk Benin) va 19-asr oxirigacha Benin davlati poytaxti bulgan. 15—17-asrlarda badiiy hunarmandchiligi, ayniqsa quyma bronza haykallari bilan mashhur boʻlgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* GND: 4069263-2
* NKC: ge616228
* VIAF: 133708730
* en:WorldCat Identities: lccn-n82020280

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Thomas Mayne Reid** (talaffuzi: *Tomas Mayn Rid*) (4-aprel, 1818 — 22-oktyabr, 1883) — irland-amerika yozuvchisi. Mayne Reid Robert Louis Stevensonning romanlariga oʻxshagan sarguzshat asarlar yozgan. Thomas Mayne Reidning koʻp asarlari, shu jumladan „Oq tanli sardor" va „Kanizak" romanlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan. Thomas Mayne Reidning laqabi „Kapitan Reid" boʻlgan.

Hayoti
------

Mayne Reid 1838-1840-yillarda AQShda yashab, jurnalistika bilan shugʻullangan. AQShning Meksika bilan urushi (1846-1848)da qatnashgan. 1848-yil inqiloblari taʼsirida Yevropaga kelib (1849), mojar xalqining milliy ozodlik uchun kurashida ishtirok etgan.

Ijodi
-----

Mayne Reidning "Erkin oʻqchilar" romanida (1850) meksikaliklarning bosqinchilarga qarshi olib borgan kurashi oʻz ifodasini topdi. Shundan keyin uning AQSh janubidagi qul savdosi dahshatlari haqida hikoya qiluvchi "Kvarteronka" (1856), hindularning mustamlakachilarga qarshi olib borgan kurashlarini aks ettiruvchi "Oq tanli sardor" (1855) va "Otseola, seminollar yoʻlboshchisi" (1858) romanlari maydonga keldi.

Mayne Reid romanlarida Osiyo, Afrika va Amerika mamlakatlaridagi oʻsimlik va hayvonlar olamining badiiy tasviri keng oʻrin egallaydi ("Janubiy Afrika chakalakzorlarida yoki bir dehqon va uning oilasi sarguzashtlari" trilogiyasi, 1856; "Oʻsimlik ishqibozlari", "Yosh ovchilar", 1859; "Qoyaga chiquvchilar", 1864; "Jirafa ovlovchilar", 1867).

Mayne Reidning 1870-1880-yillarda yaratgan "Ajal oʻqi" (1873), "Ofat belgisi" (1876), "Gʻoyib boʻlgan togʻ" (1883) singari romanlarida avantura adabiyotining taʼsiri katta. "Boshsiz chavandoz" (1866) romani nafaqat Mayne Reidning, balki jahon sarguzasht-avantura adabiyotining mumtoz namunasi sifatida eʼtirof etilgan va koʻplab tillarga tarjima qilingan. Mazkur asarda Texas aholisi maishiy va maʼnaviy hayotining realistik manzaralari oʻzining yorqin inʼikosini topgan.

Mayne Reid romanlarida tasvirlangan ijtimoiy va maʼnaviy masalalar, irodali va matonatli qahramonlar, qiziqarli va shiddatli sujet hanuzga qadar kitobxonlar ommasini maftun etib keladi.

Manbalar
--------

1. ↑  *(unspecified title)*
2. ↑  „Reid, Captain Mayne". *Northern Illinois University Libraries*. 9-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-may 2012-yil.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Thomas Mayne Reid*** haqida turkum mavjud |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Kolumbiya (maʼnolari).

"KOLUMBIYA" — AQSH ning koʻp marta uchirishga moʻljallangan, bortida astronavt-uchuvchisi boʻlgan transport kosmik kemasi. "Speys shattl" transport kosmik kema majmuasi tarkibiga kiradi. "K."ning birinchi nusxasi 1976-yilda yigila boshlangan. K. birinchi marta 1981-yil 10-aprelda Kanaveral kosmik markazidan uchirilgan. Massasi 2000 t gacha, oʻz. 56 m. Kemaning 1-bosqichi qattiq yoqilgʻili raqsta dvigateli boʻlgan 2 ta tezlatkichdan iborat; 2-(orbital) bosqichi bortida astronavti boʻlgan, qanotli boʻlib, orbitadan chiqqandan soʻng "samolyot" rejimida qoʻnish qobiliyatiga ega. "K."ning orbital bosqichlari 1994-yilgacha uchirib turilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Kolumbiya (maʼnolari).

**Kolumbiya**, Kolumbiya okrugi — AQShdagi federal (poytaxt) okrug. AKShning hozirgi poytaxti Vashington shahrini qurish uchun 1791-yilda Merilend shtatidan ajratilgan hudud. Maydoni 0,2 ming km². Aholisi 571,8 ming kishi (2001). Okrug Potomak daryosining soʻl sohilida, Virginiya va Merilend shtatlari oraligʻida joylashgan. 1878-yildan okrug chegarasi Vashington shahri ning munitsipal chegarasi hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Kolumbus** — AQShning shim.sharqiy qismidagi shahar, Ogayo shtatining maʼmuriy markazi. Sayoto daryosi sohilida joylashgan. Aholisi 711,4 ming kishi (2000). Transport yoʻli va avtomobil yoʻllari tuguni. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Yirik sanoat, savdo-moliya va madaniy markaz. Metallsozlik va mashinasozlik (jumladan, radioelektronika, elektrotexnika, vagonsozlik, qishloq xoʻjaligi va aviakosmik mashinasozligi va boshqalar) rivojlangan. Kimyo, poligrafiya va oziqovqat (asosan, goʻsht sanoati) korxonalari, universitet bor. Qurilish materiallari ishlab chiqariladi. Shaharga 1812-yilda asos solingan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Kolumbiya va Yaponiya davlatlarining xaritada joylashuvi. Yashil rangda Kolumbiya, sariq rangda Yaponiya koʻrsatilgan.
**Kolumbiya — Yaponiya munosabatlari** (ispancha: *Relaciones entre Colombia y Japón*; yaponcha: *日本とコロンビアの関係*) Kolumbiya va Yaponiya oʻrtasidagi diplomatik munosabatlarga ishora qiladi. Oʻzaro munosabatlar rasman 1908-yilda oʻrnatilgan, faqat Ikkinchi Jahon urushining avj olishi bilan 1942- va 1954-yillar orasida uzilgan.  Aloqalar asosan Yaponiya manfaatlarini qoʻllab-quvvatlaydigan tijorat savdosiga, madaniy almashinuvlarga va Kolumbiyaga texnologik va xayriya yordamiga asoslangan.

Tarixi
------

 Kolumbiyaning Tokiodagi elchixonasi
Kolumbiya va Yaponiya oʻrtasidagi diplomatik munosabatlar 1908-yil 25-mayda AQSh poytaxti Vashingtondaimzolangan Doʻstlik, savdo va navigatsiya aloqalari nomli shartnomadan keyin oʻrnatilgan. Biroq, birinchi rasmiy elchixona Yaponiya tomonidan 1934-yilda Kolumbiyaning Bogota shahrida tashkil etilgan va keyingi yili Kolumbiya Tokioda oʻz elchixonasini ochgan.

Yaponiyaga birinchi kolumbiyalik tashrif buyurgan sayohatchi Nikolas Tanko Almero (1830—1890) 1871-yilning noyabrida ikki davlat oʻrtasida diplomatik munosabatlar oʻrnatilishidan oldin kelgan. Nikolas, kolumbiyalik, boy va badavlat odamning oʻgʻli boʻlib, Yaponiya tarixi, iqtisodiy ahvoli, urf-odatlari va yapon diniy qarashlari haqida batafsil maʼlumot beruvchi sayohat jurnallarini nashr ettirgan

Savdo aloqalari
---------------

Kolumbiyaning Yaponiyadagi elchixonasi maʼlumotlariga koʻra, ikki davlat oʻrtasidagi savdo aloqalari tobora faollashib bormoqda. 1996-yilda Yaponiya Kolumbiya importining 722,5 million AQSh dollari (umumiy Kolumbiya importining 5,6 %) bilan AQSh va Venesueladan keyin uchinchi oʻrinni egalladi. Boshqa tomondan, Yaponiya 348,6 million AQSh dollarini import qildi (Yaponiya importining 1 % dan kam).

Kolumbiyaga eksport qilinadigan yapon mahsulotlari asosan yigʻilgan transport vositalari, avtomobil ehtiyot qismlari, videokameralar va aloqa moslamalari boʻlsa, Kolumbiya mahsulotlari koʻpincha qahva, don va nikel, kichik miqyosda zumrad, ekzotik sudraluvchilar terisi va shokolad eksport qilinadi. Yaqinda gullar va charm mahsulotlarini ham eksport qilish boshlandi. Nisbatan past savdo ayirboshlash Yaponiyaning boshqa Lotin Amerikasi mamlakatlaridagi geostrategik manfaatlari bilan bogʻliq, masalan, Braziliya (mamlakatda muhim miqdordagi yapon muhojirlari mavjud), Meksika, Chili, Peru va Argentina. Boshqa tomondan, kolumbiyalik ishlab chiqaruvchilar uchun eksport natijalari Yaponiyaga koʻproq mahsulot joʻnatish uchun juda qimmatga tushadi, chunki iqtisodiy cheklovlar kamroq boʻlsa yaqin atrofdagi boshqa davlatlar tejamkor bozorlarni taklif qiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  Tatsumaro Terasava, „Kolumbiyalik savdogarlar tomonidan koʻrilgan tiklanishdan keyin Yaponiya" (Chuokoron Shinsha, 2019)
2. ↑  要人来日日程（平成11年）日・コロンビア関係
3. ↑  要人来日日程（平成11年）
4. ↑  ウリベ・コロンビア大統領の訪日（概要と成果）
5. ↑  サントス・コロンビア大統領の訪日（概要）

Havolalar
---------

* Yaponiyaning Kolumbiyadagi elchixonasi
* Embassy of Japan in Colombia Facebook sahifasi (ispancha)
* Kolumbiyaning Yaponiyadagi elchixonasi (ispancha)
**Yaqiniy** (15-asrning 1-yarmi) — shoir. Navoiyning "Majolis unnafois" asarida qisqa maʼlumot berilgan. Ya.ning bizgacha faqat "Oʻq va Yoy" munozarasigina saqlanib qolgan. Bu asar Yusuf Amiriy, Ahmadiy anʼanalarining davomi sifatida maydonga kelgan. Ya. otish musobaqasi maydoniga kirgan otliq yigitning qoʻlidagi oʻq va yelkasidagi yoyni koʻrib, majoz yoʻli bilan oʻq va yoy orasida munozara tarzidagi asar yozishga jazm qilgan. Oʻqni yigit va ayni zamonda toʻgʻrilik, rostgoʻylik timsoli, Yoyni esa qari chol hamda egrilik, xushomadgoʻylik timsoli sifatida koʻrsatgan, egrilikni toʻgʻrilik tilidan fosh etgan. Oʻq toʻgʻri soʻzligi uchun barloslar timsoli boʻlgan Girish (yoyning oʻqni tortuvchi ipi) va tarxoniylar timsoli boʻlgan Zihgir (yoyning ikki cheti)lar tomonidan aldanib, uzoqqa otiladi va Yoy atrofini qurshagan salbiy kuchlar qurboni boʻladi. Shoir: "har kim yoydek egri boʻlsa, bu davr kaj taʼblarining yonlaridan yiroq boʻlmas va har kim oʻqtek rost boʻlub, tuz yursa, Yaqiniydek yiroq tushar..." deya xulosa qilib, oʻz davridagi yuqori tabaqa vakillarini va ularning ikkiyuzlamachi malaylarini tanqid qiladi. Asarning yagona qoʻlyozma nusxasi Britaniya muzeyida saqlanadi.

Adabiyot
--------

* Oʻzbek adabiyoti tarixi [5 j.li], 1j. T. 1977; Abduvohidova M. Oʻzbek adabiyotida munozara, T. 1984.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
XIX asrda Breslau yangi sinagogasi.
**Yangi sinagoga** Germaniyaning Breslau shahridagi (hozirgi Wroclaw, Polsha) dunyodagi eng katta sinagoga edi. Bu Germaniya imperiyasidagi eng yirik sinagogalardan biri va Breslaudagi islohot yahudiylik markazi edi. U 1865-1872-yillarda qurilgan va Edvin Oppler tomonidan ishlab chiqilgan. U 1938-yil 9-10 noyabrda, fashistlar Germaniyasini qamrab olgan Kristallnacht pogromida yoqib yuborilgan.

Tarix
-----

1863-yilda, islohotchi yahudiy jamiyatining ravviniga aylangan Manuel Joel yangi binoda jamoani boshqargan birinchi ravvin edi. U 1890-yilda oʻlgan va undan keyin 1919-yilda oʻlgunigacha xizmat qilgan Jeykob Guttman keldi. Doktor Hermann Vogelstein 1920-yilda ravvin boʻldi. 1938-yil 4-noyabrda u bilan vidolashuv marosimi va oxirgi ravvin bo‘ladigan doktor Reinhold Lewinni kutib olish marosimi bo‘lib o‘tdi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Dr. Herman Vogelstein, Scholar and Former Rabbi of Breslau, Dies in New York".  Jewish Telegraph Agency (1-oktabr 1942-yil). Qaraldi: 26-dekabr 2020-yil.
2. ↑  Kenneth Arkwright*. Beyond Survival: A Holocaust Memoir*. ReadHowYouWant, 2020. ISBN 978-0369303653.

Havolalar
---------

* Breslaudagi yangi sinagoga: Hochschule Mainz amaliy fanlar universitetida raqamli rekonstruksiya
* Eʼtiroflar devorlari: Neo-Romanesk arxitekturasi, millatchilik va diniy oʻziga xoslik Kaiserreich Wayback Machine saytida arxivlandi (2023-02-02). 2004-yilda doktorlik dissertatsiyasida ibodatxonaning keng muhokamasi bilan

Koordinatalari: 51°06′16″N 17°01′42″E﻿ / ﻿51.1045361111°N 17.0283444444°E﻿ / 51.1045361111; 17.0283444444GO
**Yared** (qadimgi ivrit: *ירד בן מהללאל*, *Ered ben Maalalʻel*) — Xanoxning otasi Maleleilning toʻngʻich oʻgʻli Shisning avlodi.

Ismining yozilish variantlari
-----------------------------

Yared va Ered shaklida yozilishidan tashqari quyidagicha yozilishi uchraydi:

* ***Yared***
* ***Ared***
* ***Irad***

Tarjimai holi
-------------

Dunyo yaratilishidan 460-yil oʻtib (miloddan avvalgi 3301-yilda) tugʻilgan, 962 yoshida, dunyo yaratilganining 1422-yilida (miloddan avvalgi 2339-yil) vafot etgan. Bu Injil patriarxining ikkinchi eng uzoq umri. Yaratilish kitobiga koʻra, faqat Jared Mafusailning nabirasi uzoqroq yashadi. Yaredning nomi bilan „Aredning qovoqlari" iborasi bogʻliq boʻlib, juda uzoq yashashni bildiradi.

Yubileylar kitobida:

* Yaredning rafiqasi, Razuzaelning qizi ***Baraka*** va Razuzaelning (ismi oshkor qilinmagan) xolasi haqida gap boradi.
* Yaredning jiyani Adni (ismi oshkor qilinmagan) singlisi tomonidan tilga olinadi.

Jared Maalalelning (Maleleel) ruhiy vorisidir.

Manbalar
--------

1. ↑  Frazeologicheskiy slovar russkogo literaturnogo yazika. — M.: Astrel, AST. A. I. Fyodorov. 2008.
2. ↑   Kniga Yubileev, Glava 4, abzats 3
3. ↑   Kniga Yubileev, Glava 4, abzats 3

Havolalar
---------

* s:BEAN/Iared // Bibleyskaya ensiklopediya arximandrita Nikifora. — M. 1891—1892.
* Iared // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb. 1890—1907.
**Oliver „Olly" Stanley Murs** (inglizcha: *Oliver «Olly» Stanley Murs*; tugʻ. 1984-yil 14-may, Essex, Buyuk Britaniya) — britaniyalik ingliz qoʻshiqchisi, musiqachi va teleboshlovchi. Myors X Factorning oltinchi mavsumida ishtirok etib, 2-oʻrinni egallaganidan keyin mashhur boʻldi. Namoyishdan keyin u Epic Records va Syco Music bilan shartnoma tuzgan.

2010-yilda Ollyning „Please Donʼt Let Me Go" debyut singli chiqdi, u Buyuk Britaniyaning Singles Chartda 1-oʻrinni egalladi, bundan oldin u X Factor oltinchi mavsumining boshqa ishtirokchilari bilan birgalikda allaqachon yuqori darajaga koʻtarilgan edi. „You Are Not Alone" singli bilan jadvalning 1-pogʻonasi. „Iltimos, meni qoʻyib yuborma" singli BPI tomonidan kumush bilan tasdiqlangan. Debyut albomidagi ikkinchi singl „Thinking of Me" boʻlib, u Buyuk Britaniyaning Singles Chart-da 4-oʻrinda debyut qilgan, ammo bu singl ham kumush bilan tasdiqlangan. „Heart Skips a Beat" qoʻshigʻi Buyuk Britaniyaning Singles chartlarida 1-oʻrinni egalladi. 2011-yil mart oyida esa Olly Mursni „Dance with Me Tonight" singlini chiqardi, u ham Buyuk Britaniyaning Singles Chart-da 1-oʻrinni egalladi.

2010-yil noyabr oyida Oliver oʻzining „Olly Murs" nomli debyut albomini chiqardi. Albom 108 000 nusxada sotilgan Buyuk Britaniya albomlar jadvalida 2-oʻrinni egalladi. Albomning umumiy tiraji 600 ming nusxadan oshdi va BPI tomonidan ikki marta platina sertifikatiga ega boʻldi. Bir yil oʻtgach, uning ikkinchi albomi „*In Case You Didnʼt Know"* chiqdi. Albom Buyuk Britaniya albomlari jadvalida 1-oʻrinni egalladi.

Biografiya
----------

Oliveri Ota-onasi Viktoriya va Pit Myors. Uning Ben ismli egizak akasi va Fey ismli singlisi bor. U Vitxamdagi Howbridge boshlangʻich maktabida, keyin Esseksdagi Brintreydagi Notli oʻrta maktabida oʻqigan va u yerda maktabning futbol jamoasida hujumchi boʻlgan. Soʻngra, Oliver Manchester United muxlisi va „*Witham Town"* futbol klubi aʼzosi boʻldi. Jarohatdan keyin u jamoani tark etishga majbur boʻldi. Shuningdek, u „Deal or No Deal" telekoʻrsatuvida ishtirok etgan va u yerda £10 yutib olgan.

Diskografiya
------------

* „Olly Murs" (2010)
* „Agar siz bilmagan boʻlsangiz" (2011)
* „Toʻgʻri joy toʻgʻri vaqtda" (2012)
* „Hech qachon yaxshiroq boʻlmagan" (2014)
* „24 soat" (2016)

Mini albomlar
* „iTunes festivali: London 2012" (2012)
* „Ochilmagan" (2014)
* „24 soat" (2016)

Manbalar
--------

1. ↑  „Artists OLLY MURS". Qaraldi: 23-aprel 2012-yil.
2. ↑  „Olly Murs to miss brother's wedding over X Factor commitments". Qaraldi: 23-aprel 2012-yil.
3. ↑  „IT'S OL IN THE GENES...". Qaraldi: 23-aprel 2012-yil.
4. ↑  „BFF ALERT: Robbie Williams Bombards Olly Murs With Texts…".
5. ↑  „Olly always had the X Factor at school...". Qaraldi: 23-aprel 2012-yil.
6. ↑  „Highlights of December's shows". Qaraldi: 23-aprel 2012-yil.
**Amaliy geografiya** — hozirgi zamon geografik tadqiqot yoʻnalishlaridan biri. A.g. hududlar tabiiy sharoitlarini har xil amaliy maqsadlarda — yerdan qishloq xoʻjaligida foydalanish, yoʻl, shahar va sanoat inshootlari qurish odamlarning turmush sharoitlari va sogʻligʻiga mos kelish-kelmasligi nuqtai nazaridan oʻrganadi. A.g. tadqiqotlari uch asosiy yoʻnalishda: agrogeografik, muhandislik-geografik va tibbiy-geografik yoʻnalishlarda olib boriladi. Agrogeografik tadqiqotlar yerlarni sugʻorish yoki quritish, yaylov chorvachi-ligi, bahorikor dehqonchilik, tuproqni zararli tabiiy jarayonlar taʼsiridan, suv va shamol eroziyasidan saqlash kabi masalalarni oʻrganadi. Tuproqlari, r-lefi, iqlimi, oʻsimliklari va yogʻin miqdori kabi xususiyatlariga koʻra muhim boʻlgan joylar maxsus haritalarda alohida ajratib koʻrsatiladi. Agro-geografik tadqiqotlar Oʻzbekistonda — Makroiqtisodiyot va ijtimoiy tadqiqotlar instituti, Seysmologiya instituti tarkibidagi Geografiya ilmiy tadqiqot boʻlimi, xu-susan, Toshkent, Samarqand, Fargʻona universitetlarining geografiya fakultetlarida olib boriladi. Muhandislik-geografik tadqiqotlar hududlarning tabiiy sharoitlariga har xil muhandislik inshootlari ni joylashtirish imkonini oʻrganadi. Oʻzbekistonda yoʻl, kanal, shaharlar, sanoat binolarini qurishda, yerning qiyaligi va relefning notekisligi, lyoss gruniversitetlarning choʻkish ehtimoli, qum koʻchishlari va tez-tez boʻlib turadigan kuchli shamollar hisobga olinadi. Bunda geograf tabiat hodisalari ora-sidagi bogʻlanishlar va qonuniyatlarni aniqlaydi. Chunonchi, Oʻzbekistonning janubidagi qurgʻoqchil hududlarida lyoss koʻp qavatli uylar, zavod va boshqa inshootlar uchun mustahkam zamin boʻla oladi. Le-kin respublikaning sernam togʻ oldi rayonlarida lyoss mustahkam emas, tez choʻkadi, natijada inshootlar deformasiyaga uchraydi. Qizilqumda yoʻl qurish loyihalari tuzishda shamollar rejimini, qum harakatining tezligini va qum relefi shakllarini, qum koʻchishiga yoʻl bermaydigan oʻsimlik turlarini bilish shart. Agar qurilish oldidan mutaxas-sis bunday maʼlumotlarga ega boʻlmasa, u holda yoʻl qum keltiruvchi shamollar zonasiga tushib, tez-tez qum bosib qolishi mumkin. Tibbiy-geografik tadqiqotlar, ayniqsa, yangidan oʻzlashtirilayotgan yerlarning tibbiy-geografik basho-rat haritasini tuzish muammolari bilan shugʻullanadi. Geografik tadqiqotning bu sohasi mahalliy geografik sha-roit bilan bogʻliq vabo, tulyaremiya, en-sefalit, buqoq kasalliklarining tarqalish qonuniyatlarini oʻrganishda muvaffaqiyatlarga erishdi. Potihkamol Gʻulomov.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Yamanashi prefekturasi, Sai-no-kavaradan Daibosatsu togʻining koʻrinishi, Yaponiya
**Daibosatsu togʻi -** Chichibu-Tama-Kai milliy bogʻining Yamanashi tomonida joylashgan. Choʻqqining oʻzi Yamanashida, Koshu provinsiyasida bo'lib, uning balandligi 2,057 metr (6,749 ft) ga teng. Daibosatsu dovoni Koshu provinsiyasini Kosuge qishlogʻidan ajratib turadi. Yoʻllar Koshu, Tabayama va Kosugedan yuqorilab boriladi.

Daibosatsu — Yaponiyaning 100 ta mashhur togʻlaridan biri hisoblanadi.

Tuzilishi
---------

Togʻ dastlab Edo davridagi Ome Kaidoning bir qismini egallagan, Kai provinsiyasidan ohak tashish uchun shu togʻ konlaridan foydalanilgan. Takugava Daibosatsu togʻi yaqinida Taba-shuku obidasini qurdirgan. Daibosatsu togʻida ikkita mashhur dovon bor, ular mos ravishda Daibosatsu-toge va Yanagisava-toge deb ham atalgan. Daibosatsu-toge dovoni Ome Kaido sifatida ishlatilgan, u Meidzi davrida Yanagisava-toge dovoni transport harakati uchun ochiq boʻlgunga qadar Koshu yoʻli Kaidoga eltadigan eng qulay yoʻl boʻlgan.

Kirish
------

Daibosatsu togʻiga boradigan yoʻlning boshlanishi Hashidate-shita avtobus bekati yaqinida joylashgan. Bundan tashqari, 20 daqiqalik piyoda yurib, Kosuge-no-Yu avtobus bekatidan asosiy yoʻl boshlanishigacha borish mumkin. Sayoxatchilarning avtobus bekatlari Nishi Tokio avtobusi tomonidan Okutama stantsiyasidan boʻylab harakatlanadi, bir vaqtning oʻzida Kosuge shahar avtobusi va Fujikyu avtobusi Otsuki stansiyasidan yoki Uenohara stantsiyasidan sayohatga boruvchilarni olib ketadi.

Bundan tashqari, Chōbē lojasi (*yaponcha :* *ロッヂ長兵衛*) togʻ choʻqqisiga yaqin hududda joylashgan va Kamihikava avtobus bekati yaqinida joylashgan. Avtobus bekati Kai-Yamato stansiyasidan Eiva Transportation kompaniyasi tomonidan boshqariladi.

Bundan tashqari, Koshu, Yamanashi shahrida joylashgan *Daibosatsu-Tōge Tozanguchi* avtobus bekati ham mavjud. Avtobus bekati Koshu shahar avtobusi bilan Enzan stantsiyadan yoʻlga chiqadi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Trekking Course Guide". *Kosuge Village*. 2-fevral 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-oktabr 2022-yil.
2. ↑  „Hiking in Japan". Qaraldi: 12-iyul 2016-yil.
3. ↑  „大菩薩観光協会 山梨県 甲州市 塩山 日本百名山".  daibosatsukankokyoukai.net. Qaraldi: 12-iyul 2016-yil.
4. ↑  About Ome Kaido
**Puzzle Tower** - TRT Child tomonidan nashr etilgan multfilmlar seriyasidir. 2016-yilda efirga uzatila boshlagan serialda uch bolaning Boshqotirma minorasida qamalib qolib, boshqotirma yechish orqali uylariga yetib borishi haqida hikoya qilinadi.

Ishlab chiqarish va hikoya
--------------------------

Puzzle Tower - bu 3-8 yosh guruhi uchun maxsus ishlab chiqilgan multfilmlar seriyasidir. Serial 2012-2015 yillarda ishlay boshlagan. 2016 yilda TRT Child telekanalida efirga uzatila boshlandi. 2019-yilda suratga olingan Puzzle Tower: Mystery of the Gigant Qush filmidan keyin qahramonlar katta o‘zgarishlarga uchradi. Serialning prodyuser-rejissyori Ahmet Erdal, senariy muallifi Ahmet Erdal va Ahmet Erjan, bastakori Koray Kahraman .

Belgilar
--------

| tomonidan ijro etilgan | Belgilar | Boblar | Haqida |
| --- | --- | --- | --- |
| Tariq Flag (sobiq)
Selay Taşdöğen (bir muddat)
Ozgur Unsal (hozir) | Qo'ng'iroq | bir- |  |
| İpek Postog'lu (sobiq)
Oljay Yusufog'lu (hozir) | Asli | bir- |  |
| Ziyo Durukan (sobiq)
Elif Koch (hozir) | Mert | bir- |  |
| Gokhan Erjish (sobiq)
Embarkutga ishoning (hozir) | lugit |  |  |
| Ender Yigit | Lugaz/Lugaz afandi |  |  |
| Ali Hekimoglu | Hudaverdi |  |  |
***Non sequitur*** (talaffuzi: *non sekvitur*) lotin tilidan olingan ibora boʻlib, „davom etmaydi", „davomi emas", deb oʻgiriladi. Mantiqda *non sequitur* atamasi bilan tezisda koʻrsatilgan fikrni davom ettirmaydigan argument tushuniladi. *Non sequitur* mantiqiy xatolardan biridir.

Misollar
--------

### Oddiy misol

Barcha odamlar qachondir oʻlishadi, Eshmat — odam, demak Eshmatga qizlar yoqadi.

Bu yerda tezis - *odamlarning oʻlishi*, lekin „davomiy" argument (*Eshmatga qizlar yoqadi*) umuman bu tezis mavzusiga oid emas.

### Bir necha qadamli mantiq

1. Agar Qurʼon toʻgʻri boʻlsa, xudoga ishonishim kerak.
2. Xudoga ishonaman.
3. Demak Qurʼon toʻgʻri.

Bu yerdagi tezisda A dan B kelib chiqishi taʼkidlangan, lekin *non sequitur* B dan A kelib chiqadi, deb tezisga mos kelmayapti.

Manbalar
--------

1. ↑  Barker, Stephen F. „Chapter 6: Fallacies",*. The Elements of Logic*, Sixth edition, New York, NY: McGraw-Hill [1965], 2003 — 160–169 bet. ISBN 0-07-283235-5.

Havolalar
---------

* Non sequitur - definitions and examples Wayback Machine saytida arxivlandi (2013-04-03). *about.com* (ingl.)

  


|  |  |
| --- | --- |
| Arastu va Aflotun | *Falsafaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ifit** (boshq: φφιτος) — qadimgi yunon mifologiyasida, Yevrit va Antioxiyaning oʻgʻli (yoki Aresdan tugʻilgan). Argonavt. Odysseyga kamon sovgʻa qildi.

Geraklga  Iolani turmushga berishni talab qildi. Yevrit Geraklni biyalarni oʻgʻirlashda ayblaganida, Ifit, Geraklning oʻzini oqlashiga yordam berish uchun, u bilan birga biylarni qidirishga bordi; Geraklning oldiga keldi, lekin u jinnilikda Tirinf devoridan tushdi yoki Ifit Tirinfga biylarni qidirishga keldi. Ifit biyalarni koʻrmaganida, Gerakl uni yolgʻonchilikda aybladi va Ifitni minoradan tashladi. Gerakl Delfi Oraklining buyrugʻi bilan omfale qulligiga sotilganda, daromad Ifitning bolalariga, ibroniyga olib borildi, Apollodoruning soʻzlariga koʻra, pul qabul qilinmadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Gesiod. Perechen jenщin, fr. 26 M.-U.
2. ↑  Gesiod. Perechen jenщin, fr. 26 M.-U.
3. ↑  Gomer. Odisseya XXI 14; Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka E VII 33
4. ↑  Gomer. Odisseya XXI 28 (u Gomera stena ne upomyanuta); Sofokl. Traxinyanki 268—273; Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka II 6, 1-2
5. ↑   Diodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka IV 31, 3
6. ↑  Diodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka IV 31, 5
**Ikki xil nafas oluvchilar** (Dipnoi yoki Dipneustomorpha) — su-yakli baliqlar kenja sinfi (yoki kat-ta turkumi). Devon davridan maʼlum. Koʻpchilik turlari Perm davridan keyin qirilib ketgan. Suvda yashashga moslashgan organlari (jabralar) bilan bir qatorda atmosfera havosidan nafas olishga imkon beradigan organlari (oʻpkasi) ham boʻladi. Skeletining , asosan, togʻaydan iborat boʻlishi, xor-dasining hayoti davomida saqlanib qolishi, umurtqa pogʻonasining yaxshi rivojlanmaganligi I.x.n.o.ning sodda tuzilganligini koʻrsatadi. Shuning bilan birga suyaklar boʻlishi, oʻpka bilan nafas olishi, yurak boʻlmasida uni boʻlib turuvchi boʻlmacha boʻlishi, bosh miyaning kuchli rivojlanganligi ularning oʻziga xos belgilari hisoblanadi. Juft suzgichlari uzun, segmentlarga boʻlingan 3 turkumi boʻlgan. Hoz. I.x,-n.o. chuchuk suvlarda yashaydi; bir oʻpka-’ lilar (Monopneumones) va ikki oʻpkalilar (Dipnumones) turkumlariga boʻlinadi. Bir oʻpkalilarning yagona turi muguztish (Neoceratodus forsteri) Shim.sharqiy Avstraliyaning Kvinslend daryosida yashaydi; tanasi yoʻgʻon (uz. 175 sm gacha), juft suzgichlari — bargsimon, tangachalari yirik, suzgich pufagi (oʻpkasi) bitta. Ikki oʻpkalilarning tanasi choʻziq, tangachalari mayda, juft suzgichlari ipsimon, suzgich pufagi (oʻpkasi) — ikkita. Bir necha turi maʼlum. Protopterlarning 4 turi tropik Afrikaning sayoz suvlarida yashaydi, uz. 30 sm dan 2 m gacha. Qurgʻoqchilik paytida qurib qoladigan suv havzalarida loydan qazigan inlarida uyquga ketadi. Jan. Amerikaning Amazonka daryosi havzasida uchraydigan lepidosiren (Lepidosiren paradoxa) ham qurgʻokchilikni xuddi shu holatda oʻtkazadi. I.x.n.o. har xil umurtqasizlar, baliqlar va b. suv hayvonlari bilan oziqlanadi. Protoptera va lepidosiren ovlanadi; muguztish muhofaza qilinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |



  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Iga Idunganran** (inglizcha: *Iga Idunganran*) — qadimgi qasr. Nigeriya poytaxti Lagos shahri qirolining (Oba) rasmiy qarorgohi. Lagos orolida joylashgan turistik diqqatga sazovor joy.

Tarixi
------

Etimologiyasi
Yoruba tilida "Iga" "Qirollik uyi" yoki saroy degan ma'noni anglatadi va "Idun" yer, joy yoki tovushlarni anglatadi, "ganran" esa qalampir ma'nosidadir. Shunga ko'ra, Yoruba tilida Iga Idunganran - "*qalampir fermasida qurilgan saroy* "deb tarjima qilinadi. Bundan kelib chiqadiki, qal'a o'rni ilgari fermer xo'jaligi sifatida ishlatilgan.

Mavjudligi
XV asr boshidan beri Lagos oroli orolning birinchi fuqarosi, Ife zodagoni, yo'lboshchi Aromiraga tegishli bo'lib, oroldan baliq ovlash stantsiyasi va qalampir yetishtirish uchun ferma sifatida foydalangan. Undagi birinchi saroy-qal'a portugallar tomonidan 1670-yilda Oba Gabaro (1669-1704) uchun qurilgan. Uning zamonaviy qismi 1960-yil 1-oktabrda Nigeriya Bosh vaziri Abubakar Tafava Baleva tomonidan qurib bitkazilgan va foydalanishga topshirilgan. Qadimgi qurilmani saqlab qolish uchun ishlatiladigan materiallarning aksariyati Portugaliyadan olib kelingan. Qirollar Adeniji Adel va Adeinka Oyekan bino qurilishini tugatgan va 2007-2008-yillarda qal'a Lagos shtati hukumati va Nigeriya muzeyi bilan birgalikda hozirgi qirol Rilvan Akiolu tomonidan yana modernizatsiya qilingan. Iga Idunganran, rasmiy qarorgoh sifatida xizmat qilishdan tashqari, orolning ma'muriy markazi va bozor sifatida ma'lum. Eyo festivalida mehmonlarni qabul qiladi.

Dafn etilganlar
Lagosning Akitoyegacha bo'lgan barcha Obalari Beninda dafn etilgan. Ulardan Sanusi Olusi va Kosoko bundan mustasno. Hozirda uning barcha vorislari dafn etilgan shohlar maqbarasini tartibga solish so'ralgan.

Ziyoratgohlar
Qal'ada Lagos orolining ikkita ziyoratgohi - shohlar ibodat qiladigan Eshu va o'z ruhoniysi bo'lgan noma'lum jonzotning temir haykalchasi Ogun joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Kaye Whiteman*. Lagos: A Cultural and Literary History*. Andrews UK Limited, 2013. ISBN 9781908493897.
2. ↑  Williams, Lizzie*. Nigeria: The Bradt Travel Guide*, 2008 — 110 bet. ISBN 1841622397.
3. ↑  Okeagu Ogadah; Leonard N. Onwe; Philip Eworo*. Nigeria: cultural festivals & tourism sites directory, Volume 1*. Federal Ministry of Cultural & Tourism, 2005 — 106 bet. ISBN 9780670556.
4. 1 2 3 4  Folami, Takiu*. A History of Lagos, Nigeria: The Shaping of an African City*. Exposition Press — 65—66 bet. ISBN 9780682497725.
5. ↑  *African Cities Driving the NEPAD Initiative*. United Nations Human Settlements Programme, 2006 — 258 bet. ISBN 9211318157.
6. ↑  King, Anthony D.*. Representing the City*. New York University Press, 1996 — 118 bet. ISBN 0814746799.

Havolalar
---------

* Chet eldagi nigeriyaliklar(ingl.) )
* Lagos tarixi(ingl.) )
**Ikkilamchi koʻrik** (inglizcha: *Second Opinion*) — tashxis va davolash muolajasini aniq bajarish uchun tibbiy tekshiruvlar natijalariga koʻra tibbiy mutaxassisdan qoʻshimcha maslahat olish amaliyoti hisoblanadi. Qoida tariqasida, bunday konsultatsiya bemorning ahvolini tiobbiyot xodimi tomonidan baholash boʻlib, maʼlum bir mutaxassislikdagi yuqori malakali shifokor tomonidan amalga oshiriladi. Bu tibbiy maʼlumotlarning aniqroq oʻrganib chiqishga va shunga mos ravishda diagnostika va davolash muolajasini amalga oshirish imkonini beradi.

Ikkilamchi koʻrikni ham yuzma-yuz konsultatsiya (masalan, bir nechta mutaxassislar ishtirokidagi maslahat), ham telekommunikatsiya resurslari(telefonda suhbatlashish) orqali masofaviy maslahatlashuv natijasida olish mumkin. Ikkinchi holat, ikkinchi fikr telemeditsinaning bir qismi boʻlib xizmat qiladi.

### Foydalanishning umumiy sabablari

Koʻpincha, quyidagi sabablarga koʻra ikkilamchi koʻrik soʻraladi:

* bemorning tashxisning toʻgʻriligiga shubhalari boʻlganda;
* jarrohlik aralashuvi masalasi boʻyicha qaror qabul qilishda;
* saraton bosqichi va shaklini aniqlashda;
* qimmat dorilar bilan terapiya amalga oshirilayotganda;
* sugʻurta toʻlovlari masalasini hal qilishda;

Asosan, har qanday tibbiy mutaxassislik boʻyicha mutaxassisdan ikkilamchi koʻrikni olishingiz mumkin (jarrohlik, ginekologiya, kardiologiya va boshqalar). Amalda, onkologlar, rentgenologlar, rentgenologlar va neyroxirurglarning ikkilamchi koʻrikini olish odatiy hol hisoblanadi.

Rentgenologning ikkilamchi tashxisi diagnostik tasvirlarni qayta tahlil qilishdir (KT, MRI, rentgenografiya, mammografiya, PET-KT va boshqalar). Koʻpincha bunday tahlil zamonaviy telekommunikatsiya vositalaridan (teleradiologik tarmoqlar) foydalangan holda shifokor tomonidan masofadan turib amalga oshiriladi. Teleradiologik konsultatsiya jarayonida shifokor raqamli diagnostika tasvirlarini oladi aloqa kanallari, ularni ish stantsiyasida tahlil qiladi va batafsil ekspert xulosasini tuzadi.

Havolalar
---------

* 
*
Ikki qanotlilar
**Ikki qanotlilar**, qoʻsh qanotlilar (lotincha: *Diptera*) — hasharotlar turkumi. taxminan 80000 ga yaqin turi maʼlum. Oʻrta koʻkrakka birikadigan bir juft qanotlari boʻladi. Keyingi juft qanoti reduksiyalanib, tovush chiqaruvchi organga aylangan. Qanotlari asosi juda kambar, koʻpincha kichkina boʻrtma — "qanotcha" hosil qiladi. Boshi harakatchan, koʻzlari yirik, fasetkali; koʻkragi yaxlit. 3 kenja turkumga — uzun moʻylovlilar, kalta moʻylov kalta choklilar va kalta moʻylov doira choklilarga boʻlinadi. Kenja turkumlar imagosi, lichinkasi va gʻumbaklarining bir qancha belgilari bilan bir-biridan farq qiladi. I.q. hamma joyda tarqalgan; koʻpchilik turlari (gessen chivini, karam chivini, piyoz chivini va b.) qishloq xoʻjaligi ekinlariga katta zarar yetkazadi. Bir qancha turlari (soʻnalar, chivinlar, qon soʻruvchilar va b.) qishloq xoʻjaligi hayvonlariga, baʼzi turlari (mas, bezgak pashshasi, chivinlar va b.) esa odamlarga yuqumli kasalliklar tarqatadi. Afrikada yashaydigan se-se chivini uyqu kasalligini qoʻzgʻatuvchi tripanosomani yuqtiradi. I.q. oʻsimliklarning changlanishida ishtirok etadi; baʼzilari (mas, taxin chivinlar) lichinkalik davrida zararkunanda hasharotlarda parazitlik qiladi. Sirfidlarning lichinkalari oʻsimlik bitlari bilan oziqlanib, ular sonini kamaytirishga yordam beradi.

Yaproq ustiga qoʻbgan anthomyiid pashshasi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Hayvon haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ikkilamchi elektron emissiya** — elektronlar bilan bombardimon qilinganda qattiq va suyuq jismlar sirtidan elektronlarning otilib chiqishi. Nemis fiziklari Austin va G. Shtarke kashf qilgan. Jismni bombardimon qiluvchi elektronlarni birlamchi, sirtdan chiqayotganlarini ikkilamchi elektronlar deyiladi. I.e.e. natijasida elastik qaytgan, plastik qaytgan va qaqiqiy (qattiq jismdan urib chiqarilgan) ikkilamchi elektronlar chiqadi. Elastik kaytgan elektronlar energiyasi birlamchi kaytgan elektronlar energiyasiga teng. Qattiq jismdan urib chiqarilgan elektronlarning energiyasi (50 eV dan) kichik, plastik qaytganlariniki esa (50 eV dan) katta. Tula I.e.e. koeffitsiyenta o elastik qaytgan elektronlar koeffitsiyenti g , plastik qaytgan elektronlar koeffitsiyenti t| va haqi-qiy ikkilamchi elektronlar koeffitsiyenti 5 yigʻindisidan iborat. Bu koeffitsiyentlar qattiq jism turiga, sirtining tuzilishiga, agregat holati va temperaturasiga, elektronlar energiyasi va sirtga tushish burchagiga bogʻliq. I.e.e. ikki turga boʻlinadi: potensial va kinetik elektron emissiya. I.e.e. koeffitsiyenti u potensial ion-elektron emissiya koeffitsiyenti up va kinetik ion-elektron emissiya koeffitsiyenti uk dan iborat. Potensial ion-elektron emissiya ion energiyasi kichik (EXKeV) boʻlganda ham roʻy beradi. Kinetik ionelektron emissiya maʼlum chegara energiya Yeg dan boshlanadi. uk qiymati £ga chiziqli bogʻlangan. Yeg qiymati ion va metall turiga bogʻliq. Volfram uchun £=1,5 KeV. Koʻpchilik elektrovakuum asboblarda elektronlar oqimini kuchaytirish uchun (foto-elektron kuchaytirgich, tasvir kuchaytirgich), axborot yozishda (elektron-nurli asboblar) I.e.e. hodisasidan foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Altay batir** (qozoqcha: *Алтай батыр*, 2005-yilgacha — *Kopa*) — Qozogʻiston Respublikasining Aqtoʻbe viloyati Bayganin tumanidagi qishloq.Saritoʻgʻay qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 153651100.

Aholisi
-------

1999-yilda qishloq aholisi 1220 kishi (631 erkak va 589 ayol) edi. 2009-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, qishloqda 1060 kishi (555 erkak va 505 ayol) yashagan.

Qishloq nomining kelib chiqishi
-------------------------------

Ebeski Oltoyning o'g'li - oq kete urug'idan bo'lgan qozoq botiri, Kichik juzdan. U 1723-1726 yillarda Kichik juz Abulxayr xoni davrida Sirdaryo boʻyiga oʻrnashib olgan Volga boʻyidagi qalmoqlar va jungorlar bilan boʻlgan janglarda mardlik va jasorat bilan ajralib turadi. 1738-yilda Qumdaryo boʻyida Qalmoq xoni Donduk Ombaga qarshi jangda Altay botiri Abulxayr toʻplagan 2000 askardan iborat otryadga boshchilik qiladi. Harbiy yurishlar natijasida botir Altay qalmoq qo'shinlarini Uralning narigi tomonidagi Emba og'zidan haydab chiqarishga muvaffaq bo'ldi. Bundan tashqari, 1736-yilda Altay Botir Rossiya imperiyasidan kelgan ingliz rassomi Jon Kaslning himoyachilari orasida edi. Aqto'be viloyatida Bayganin tumanidagi sovxoz "Altay batiri" nomini oldi. Shuningdek, ushbu aholi punktidagi artezian bulog‘i "Altay bulag‘i" deb ataladi. Altay batir qishlogʻi Emba daryosi yaqinida joylashgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „База КАТО".  Агентство Республики Казахстан по статистике. 27-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. 1 2  „Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года".  Агентство Республики Казахстан по статистике. 13-may 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi.
3. ↑  Құрманбеков Б.Ж. 2008. Алтай батыр. ПринтА. Ақтөбе.
**Grosser Gudenberg qal’asi** nemischa:) — 568,7 m balandlikda joylashgan xarobalar. Grosser Gudenberg tepaligida (nemischa:) Shimoliy Hessen (Germaniya) Kassel tumanidagi Zirenberg shahri yaqinida joylashgan.

Xarobalar Xabixtsvald tabiat bogʻining shimoliy qismida, Volfhagen shahridan 8 kilometr shimoli-sharqda va Zierenberg shahridan qariyb 2 kilometr gʻarbda joylashgan. Sobiq qal’aning sharqida yerlar Varme daryosi vodiysiga tushadi. Yarim kilometr shimoli-gʻarbda, pastki tepalikda Kleiner Gudenberg (nemischa:) xuddi shu nomdagi xarobalari joylashgan, janubda bir yarim kilometr uzoqlikda Grosser Barenberg tepaligida balandligi 30 metr boʻlgan kuzatuv minorasi, shimoldan 2 kilometr uzoqlikda joylashgan. Falkenberg qal’asi xarobalari va shimoliy-shimoli-gʻarbdan 4 kilometr uzoqlikda Esheberg qal’asi joylashgan.

Shauenburg qal’asi birinchi marta 1209-yilda tilga olingan, ammo u oʻsha paytda graf Verner IV tomonidan qurilgan boʻlishi mumkin. Qal’a Mayns elektoratining fiefi boʻlib, lordlar Ropa fon Gudenberg va Volf fon Gudenburgga tegishli edi. Bu ikki oila bir-biri bilan va qoʻshni Kleiner tepaligidagi egalik qilgan Herren fon Gudenberg bilan bogʻliqmi yoki ular oddiygina egalari boʻlganmi, nomaʼlumligicha qolmoqda.

1269-1272-yillar oraligʻida qal’a Genrix I tomonidan Mayns arxiyepiskopi Verner fon Epshtayn bilan toʻqnashuvlar paytida bosib olindi va vayron qilindi. Qal’aning Genrix I qoʻshinlari tomonidan emas, balki Genrix uni tark etganidan keyin Raubritters tomonidan vayron qilinganligi haqidagi versiya ham mavjud.

Rope fon Gudenberg nasli 1398-yilda tugadi, Volf Gudenberglar esa bugungi kunda ham mavjud.

Grosser Gudenberg qal’asi xarobalari bepul mavjud, ammo xuddi shu nomdagi tepalikning eng tepasiga yoʻl yoʻqligi sababli ularga kirish qiyin. Sobiq qal’adan faqat handaq va devor qoldiqlari qolgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Historisches Ortslexikon : Erweiterte Suche : LAGIS Hessen". 7-may 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-avgust 2016-yil.
2. ↑  „Georg Landau, *Die hessischen Ritterburgen und ihre Besitzer*, 4. Band, J.J. Bohné, Kassel, 1839, S. 235". 29-iyun 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-avgust 2016-yil.
3. ↑  Rudolf Knappe: *Schlösser und Burgen in Nord- und Osthessen*, S. 14

Adabiyotlar
-----------

* Rudolf Knappe: *Gessendagi Mittelalterliche Burgen. 800 Burgen, Burgruinen va Burgstätten* 3. Auflage, Wartberg-Verlag, Gudensberg-Gleichen 2000, ISBN 3-86134-228-6, S. 27f.
* Hans Magerstädt: *Die Gudenburgen bei Zierenberg* In: *Hessischer Gebirgsbote* 70 (1969), S. 11-13
* Georg Landau: *Die hessischen Ritterburgen and ihre Besitzer*, 4. Band, JJ Bohné, Kassel 1839, S. 233ff.
**Fernandino**, Fernandinos, fernandosliklar, Fernando-Po kreollari — Ekvatorial Gvineyadagi Bioko (sobiq Fernando-Po) orolida yashovchi xalq. 2004-yil holatiga koʻra, ularning soni 6 ming kishini tashkil qiladi (Popov 1998: 577.)

Tili
----

Fernandosliklar ingliz tilida soʻzlashuvchi pidjin, ingliz tilining bir qator shevalari, fransuz va portugal tillarida soʻzlashuvchi pidjin elementlaridan Amerika plantatsiyalarida shakllangan kreol tili asosidagi krio tilida, shuningdek, yoruba va uning variantlaridan biri hisoblanmish potto („port shevasi") tilida soʻzlashadilar. 1998-yil holatiga koʻra, 70 000 dan ortiq ekvatorial gvineyaliklar oʻzlarining tijorat tillari sifatida potto tilidan foydalanganlar (Dolgopolskiy 1955: 29-60).

Dini
----

Fernandosliklarning aksariyatikatoliklar, bir qismi protestantlardir. (Popov 1998: 577.)

Tarqalishi
----------

Fernandosliklarning birinchi guruhi Fernando Po orolida paydo boʻlgan. Fernandino — Bioko oroliga koʻchib kelgan kreollar va 19-asrda orolga kelib joylashgan, Yamayka, Puerto-Riko va Kubaning ozod qilingan qullarining umumiy avlodlaridir. Aholi vakillari bubi mulat ayollari va ispan millatiga mansub erkaklardan tarqalgan avlodlar hisoblanadi. Odatda, bunday juftliklarning avlodlari otalari tomonidan tan olinmagan, ammo baʼzi juftliklar katolik cherkovida nikoh oʻqitishgan (Yakubovskiy 1992: 58-60.) Kolonial boshqaruv va mustaqillik uchun kurash davrida fernandinolarining koʻpchiligi siyosiy va ijtimoiy muammolardan qochish maqsadida Annobon, Kanar orollari va Ispaniyaga borib joylashganlar (Melnikov, Korochantsev 2001: 36-38.)

Gvineyaning materik qismidagi fernandino
----------------------------------------

Ekvatorial Gvineyaning materik qismida yashovchi Fernandino xalqi Fernando-Podagi fernandosliklardan kechroq paydo boʻlishgan.

Yana qarang
-----------

* Portugal kreollari

Adabiyotlar
-----------

* Dolgopolskiy A. B. „Gibrid" tillar degan notoʻgʻri tushunchaga qarshi, (Kreol dialektlari haqida), „Uch. ilova. 1 Moskva davlat ped. chet el instituti tillar", 1955. 7-jild. — 29-60-betlar.
* Melnikov I.A. Korochantsev V.A. Ekvatorial Gvineya. M. 2001 S. 36-38.
* Popov V. A. Fernandino // Dunyo xalqlari va dinlari / Bob. ed. V. A. Tishkov. M.: Buyuk rus ensiklopediyasi, 1998. S. 577.
* Yakubovskiy V. Piton uchish-qoʻnish yoʻlagida // Dunyo boʻylab. — 1992. — No 5. — S. 58-60.
**Shuhrat Gʻofurovich Bafoyev** (1963-yil 19-iyunda tugʻilgan, Gʻijduvon, Buxoro viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — oʻzbek huquqshunosi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati. Oʻzbekiston Liberal-demokratik partiyasi aʼzosi.

Tarjimai holi
-------------

Shuhrat Bafoyev 1963-yil 19-iyunda Buxoro viloyatida tugʻilgan. 1986-yilda Samarqand davlat universitetini tamomlagan. 1995-2006-yillarda Sirdaryo davlat pedagogika institutida oʻqituvchi boʻlib ishlagan.

2005-2014-yillarda „Advokat" firmasi huquqshunosi, Fuqarolik jamiyatini oʻrganish instituti Buxoro viloyati axborot-tahlil markazi rahbari boʻlgan.

2014-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlis Qonunchilik palatasi deputati etib saylangan.

2018-yildan Oʻzbekiston Respublikasi Qonunchilik palatasining Fan, taʻlim, madaniyat va sport masalalari qoʻmitasi raisining oʻrinbosari boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Депутаты". *parliament.gov.uz*. 6-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-may 2021-yil.
2. ↑  „Изменен состав некоторых комитетов Законодательной палаты Олий Мажлиса" (ru). *meningfikrim.uz*. 6-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-may 2021-yil.
3. ↑  „Кандидаты" (ru). *elections.uz*. 6-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-may 2021-yil.
New scientist jurnaliNew scientist jurnali
**New Scientist** — fan va texnologiyaning barcha jabhalarini yorituvchi jurnal. Jurnalning nashriyoti Londonda joylashgan boʻlib, u Buyuk Britaniya, Qoʻshma Shtatlar va Avstraliyada haftalik ingliz tilidagi maʼlumotlarni nashr etadi. Birinchi marta 1956-yil 22-noyabrda nashr etilgan New Scientist jurnali 1996-yildan beri onlayn koʻrinishda mavjud.
Chakana savdo nuqtalarida va obuna boʻyicha sotiladigan jurnal fan, texnologiya va ularning oqibatlariga oid yangiliklar, xususiyatlar va sharhlarni qamrab oladi. New Scientist texnikadan falsafagacha boʻlgan muhim maqolalarni nashr etadi.
New Scientist 2021-yil mart oyida Daily Mail and General Trust (DMGT) tomonidan sotib olingan.

Tarixi
------

Jurnal 1956-yilda Tom Margerison, Max Raison va Nicholas Harrison tomonidan The New Scientist nomi bilan tashkil etilgan boʻlib, 1956-yil 22-noyabrdagi 1-soni bir shilling bilan baholangan (2021 yilda 1,33 funt sterlingga teng). Jurnalning 10 yilligiga bag‘ishlangan sonida chop etilgan maqolada jurnalning tashkil topishi haqidagi latifalar keltirilgan. 1965-yildan 1971-yilgacha nashr etilgan Britaniyaning oylik ilmiy jurnali Science Journal New Scientist bilan birlashtirilib, New Scientist and Science Journal tashkil etildi. 1970-yilda Reed Elsevierga aylangan Reed Group, IPC Magazines bilan birlashganda New Scientistni sotib oldi.  Reed oʻzining isteʼmolchi nomlarining koʻp qismini boshqaruv tomonidan hozirgi TI Media kompaniyasiga sotganida jurnalni saqlab qoldi. 2017-yil aprel oyida ilgari Reed Elsevier nomi bilan tanilgan RELX Group, jurnalni Kingston Acquisitions kompaniyasiga sotganida, New Scientist kompaniyasi egalik huquqini oʻzgartirdi. New Scientistni sotib olish uchun ser Bernard Grey, Luiza Rojers va Metyu OʻSallivan tomonidan guruh tashkil etildi. Keyin Kingston Acquisitions oʻzining nomini New Scientist Ltd deb oʻzgartirdi. New Scientist Daily Mail and General Trust (DMGT)ga 2021-yil mart oyida 70 million funt sterlingga sotilgan. DMGT jurnalning tahririyat mustaqilligini kafolatladi va xodimlarni qisqartirishni va tahririyat mazmunini almashishni istisno qildi.
2021-yil dekabr oyida DMGT New Scientist ham, DMGTga tegishli kundalik gazetasi ham kompaniyaning Harmsworth Media deb nomlangan yangi bo‘limiga ko‘chirilishini eʼlon qildi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Daily Mail owner buys New Scientist magazine in £70m deal" (en). *The Guardian* (3-mart 2021-yil). Qaraldi: 27-mart 2021-yil.
2. ↑  Calder, Nigel (24 November 1966). "How New Scientist got started". *New Scientist*. .