***Mayflower*** ingliz yelkanli kemasi bo'lib, u 1620-yilda Angliyadan Yangi Dunyoga bugungi kunda Piligrimlar nomi bilan tanilgan bir guruh ingliz odamlarini tashidi. Dengizda 10 haftadan so'ng, *Mayflower* 102 yo'lovchi va taxminan 30 kishidan iborat ekipaj bilan 1620-yil 21-noyabr [E.U. 11-noyabr] kuni Massachusets shtatidagi Keyp-Kod qirg'og'i yaqinida langar tashlab, bugungi Qo'shma Shtatlarga ilk bora qadam qo'ydi.

Zamonaviy Puritanlar ( Angliya cherkovini isloh qilish va tozalashga intilgan odamlar o'zlarini shunday atashgan)dan farq qilgan holda, piligrimlar o'zlarini ularni yolg'iz ibodat qilishga majbur qilgan Angliya cherkovidan ajrashni tanladilar. Ular islohotga va Rim-katolik o'tmishiga qarshilik ko'rsatgani uchun uni qutqarib bo'lmaydi, deb hisoblashgan. 1608-yildan boshlab bir guruh ingliz oilalari Angliyadan Niderlandiyaga jo'nab ketishdi va u erda erkin ibodat qilishlari uchun imkon topishgan edi. 1620-yilga kelib, jamoa Atlantika okeanini kesib o'tib, Amerikaga "va'da qilingan yangi yer" deb hisoblashgan va u erda Plimut koloniyasini tashkil etishga qaror qilishgan:44.

Piligrimlar dastlab Amerikaga oktyabr oyining boshlarida ikkita kema yordamida yetib borishni rejalashtirishgan edi, ammo kechikishlar va nosozliklar tufayli faqat *Mayflowerdan* foydalanishlari mumkin edi. Ular noyabr oyida keladigan qattiq qishdan yo'qotishlarsiz chiqishlari kerak edi. Natijada, Plimutdagi birinchi qishdan ilk piligrimlarning faqat yarmi omon qoldi. Agar mahalliy xalqlarga oziq-ovqat yig'ish va boshqa omon qolish ko'nikmalarini o'rgatish yordami bo'lmaganida, barcha odamlar halok bo'lishi ehtimoli o'ta yuqori darajada edi. Keyingi yili, omon qolgan 53 kishi 90 vampanoag mahalliy xalq bilan birga koloniyaning birinchi kuzgi hosilini nishonladi, asrlar o'tib Amerikada birinchi Shukrona kuni e'lon qilindi. *Mayflower* kemasini dengizga tushirishdan oldin, piligrimlar Mayflower kelishuvini tuzdilar va imzoladilar, bu shartnoma oddiy hukumatni tashkil etdi, unda har bir a'zo rejalashtirilgan turar-joy xavfsizligi va farovonligiga egaligi ta'minlangan edi. *Mayflower* eng qadimgi mustamlakachilik kemalaridan biri sifatida kema Qo'shma Shtatlar tarixidagi madaniy timsolga aylandi.

Sayohatga turtki bo'lgan omillar
--------------------------------

Gollandiyaning Leyden shahrida surgunda yashovchi 400ga yaqin ingliz protestantlari guruhi Angliya cherkovi islohot qilishda muvaffaqiyatsizlikka uchraganidan norozi bo'lib, ular bu holatni ko'p haddan oshish va suiiste'mollik deb hisobladilar. Ammo Angliyada o'zgarish uchun boshqa puritanlar kabi ishlashdan ko'ra, ular 1608-yilda diniy tomonlama bag'rikeng bo'lgan Gollandiyada separatistlar sifatida yashashni tanladilar. Separatistlar sifatida ular o'z vatanlari Angliya uchun qonunbuzar radikallar hisoblangan.

Leyden hukumati reformatsiya qilingan cherkovlarga, xoh ingliz, xoh fransuz yoki nemis bo'lsin, moliyaviy yordam ko'rsatgani uchun e'tirof etildi, bu esa uni protestant ziyolilari uchun talab darajasidagi manzilga aylantirdi:17. Separatistlarning ko'pchiligi Angliyaning Nottingemshir shahridagi cherkovning noqonuniy a'zolari bo'lib, yashirincha protestantizmning Puritanlik shaklini amalda qo'llashgan. Rasmiylar o'z guruhidan xabardor ekanliklarini bilgach, cherkov a'zolari tunda kiyim-kechaklarini olib, yashirincha Gollandiyaga borishdi:18.

 Isaak Klaesz Van Svanenburg tomonidan chizilgan Leydenning jun sanoati ishchilarining rasmi
Gollandiyadagi hayot odamlar uchun tobora qiyinlashib borardi. Ular jun tozalash kabi og'ir ishlarga majburlangan, bu esa turli xil sog'liq bilan bog'liq muammolarga olib kelgan. Bundan tashqari, mamlakatning bir qator yetakchi teologlari ochiq munozaralarga kirishdilar, bu esa bir necha yillar oldin bo'lgani kabi, Ispaniya yana Gollandiya aholisini qamalga qo'yishi mumkinligidan qo'rqib, fuqarolarning tartibsizliklariga olib keldi. Angliyalik Jeyms I keyinchalik Gollandiya bilan Ispaniyaga qarshi Gollandiyadagi mustaqil ingliz cherkov guruhlarini taqiqlash sharti bilan ittifoq tuzdi:26. Umuman olganda, bular separatistlarniYangi Dunyoga suzib ketishga undaydigan omillarga aylandi..

Ularning Amerikaga sayohat qilish istagi o'ta shijoatli va shu bilan birga xavfli ham edi, chunki Shimoliy Amerikaga joylashishga bo'lgan avvalgi urinishlari muvaffaqiyatsizlikka uchragan. 1607-yilda asos solingan Jeymstaun ko'chmanchilarning ko'pchiligi birinchi yilning o'zida vafot etgan. Yangi kelgan 500 kishidan 440tasi qishning birinchi olti oyida ochlikdan vafot etgan. Puritan separatistlari mahalliy xalqlar tomonidan doimiy hujumlar tahdidi haqida ham bilib oldilar. Ammo bu yangi yerga sayohat qilishga qarshi bo'lgan barcha omillarga qaramay, Xudo ularning borishlarini xohlayotganiga bo'lgan ishonchlari o'z ta'sirini o'tkazmay qolmadi: "Biz Robbiy biz bilan ekanligiga ishonamiz", deb yozishgan, "va U bizning harakatlarimizga va qalblarimizning soddaligiga marhamat qilishiga ishonamiz".

Sayohat
-------

### Gollandiyani tark etish

Gollandiyani tark etishga qaror qilgandan so'ng, ular sotib olingan ikkita kema Speedwell hamda Mayflower yordamida Atlantika okeanini kesib o'tishni rejalashtirishgan. Kichkina *Speedwell* ularni birinchi bo'lib Leydendan Angliyaga olib boradi. Keyinchalik katta *Mayflower* yo'lovchilarning asosiy qismini tashish va yo'lning qolgan qismini bosib o'tish uchun Speedwell bilan birgalikda ishlatilishi kerak edi.

 Piligrimlar Jon Karver, Uilyam Bredford va Mayls Standish Shimoliy Amerikaga safari chog'ida ibodat qilishmoqda. 1844-yil Robert Valter Weirning rasmi.
Separatistlarning hammasi ham keta olmadilar, chunki ko'pchilik o'z ishlarini tashlab ketishga xohishlari va istaklari yo'q edi va ularning moliyaviy holatlari zarur sayohat anjomlarini sotib olish uchun kamlik qilar edi. Shuning uchun guruh a'zolari birinchi bo'lib yoshroq va kuchliroq a'zolar, keyinchalik esa boshqalar olib ketilishiga qaror qilishdi. Guruhni Amerikaga sayohat qilish g'oyasini birinchi bo'lib Jon Robinson taklif qilgan bo'lsa-da, u sayohatga chiqa olmaganlar bilan birga Leydenda qolishni tanladi.

Robinson o'z do'stlari va odamlariga nima uchun sayohat qilish kerakligini tushuntirar ekan, o'zlarini qadimgi isroilliklar Bobildagi qullikdan qochib qutulish uchun Quddusga o'z muqaddas maskanlarini quradigan joyga qaytishlariga o'xshatadi va ushbu hikoyadan ruhlantirish uchun foydalanadi. "Piligrimlar va puritanlar o'zlarini Xudoning Yangi Isroili deb atashgan", deb yozadi Piter Marshall. Shuning uchun Amerikada xuddi shunday "ma'naviy Quddus" qurish ziyoratchilar va puritanlar taqdiri hisoblangan:39.

Ketish vaqti kelganida, kemaning katta rahbari Edvard Uinslou jo'nab ketayotganda oilalarning ajralishi manzarasini quyidagicha tasvirlab bergan: "Ko'z yoshlar to'kildi. Suzib keta olmayotganlar bizni kemagacha kuzatib borishdi, lekin bir og'iz ham gapirishmadi". 

Angliyaning janubiy qirg'oqlarigacha bo'lgan sayohat uch kun davom etdi, u erda kema 1620 yil 5-avgust [E.U. 26-iyul] kuni Sautgemptonga langar tashladi. U yerdan piligrimlar birinchi navbatda o'zlarining kattaroq kemasi *Mayflowerga* e'tibor qaratishdi, chunki u oziq-ovqat bilan to'ldirilgan edi.

### *Speedwell* va *Mayflower*

 *Mayflower II*, asl *Mayflowerning* nusxasi, Plimut, Massachusets shtatida joylashgan.
Taxminan 65 nafar yoʻlovchini olib, *Meyflower* 1620-yil iyul oʻrtalarida Londondan joʻnab ketdi. Keyin kema Temza bo'ylab Angliyaning janubiy qirg'og'iga yo'l oldi va u erda Xempshir shtatidagi Sautgemptonga langar tashladi. U erda u Leyden guruhi a'zolari bilan Gollandiyadan kelgan *Speedwell* bilan 22-iyul kuni rejalashtirilgan uchrashuvni kutdi. Garchi ikkala kema ham iyul oyi oxirigacha Amerikaga jo‘nab ketishni rejalashtirgan bo‘lsa-da, *Speedwell’da* muammolar aniqlangan va uni ta’mirlash kerak bo'lib qolgan.

Kemalar Amerikaga 5-avgust atrofida suzib ketishdi, biroq ko'p o'tmay *Speedwellda* yana bir nosozlik yuzaga keldi, bu esa kemalarni ta'mirlash uchun Dartmutga qaytarishni bildirardi. Ta'mirlashdan keyin ular yana qaytadan hammasini boshladi, lekin 200 milya(320km)dan, Angliyaning janubi-g'arbiy uchidagi Land's Enddan tashqarida, *Speedwellda* uchinchi marta muammo kelib chiqdi. Sentyabr oyining boshlarida ular *Speedwelldan* voz kechib, uning yo'lovchilari haqida qaror qabul qilishdan boshqa ilojlari qolmagan edi. Bu dahshatli voqea edi, chunki kemaga juda ko'p mablag' sarf qilingan, bu ularning Amerikada joylashishining kelajakdagi muvaffaqiyati uchun juda muhim hisoblangan. Ikkala kema ham Angliyaning Plimut shahriga qaytib keldi, u yerda 20 nafar *Speedwell* yo'lovchisi o'zi to'lib toshgan *Mayflowerga* qo'shildi, qolganlari esa Gollandiyaga qaytishdi.

Shamol kuchayishini yana yetti kun kutishdi. Xususan Uilyam Bredford xavotirda edi: "Biz shu yerda qolib, iloji boricha shamol esayotganini o'tkazib yubormaslikka intilardik... Oʻylaymanki, Angliya qirgʻoqlaridan ketgunimizcha, bizning oziq-ovqatlarimizning yarmi tugab qoladi va agar safarimiz uzoq davom etsa, manzilga yetganimizda bir oylik ovqatimiz bo'lmaydi":343. Bredfordning so'zlariga ko'ra, *Speedwell* qayta jihozlangan va dengizga yaroqli bo'lib, "egalarining katta foydasi"ga ko'p sayohatlar qilgan. Uning fikricha, *Speedwell* Amerikada ochlik va o'limdan qo'rqib, sayohatni to'xtatish uchun "ayyorlik va nayrang"dan foydalangan bo'lishi mumkin edi:28.

### *Mayflowerning* suzib ketishi

Sentyabr oyi boshida g'arbiy daydi shamol Shimoliy Atlantikani suzib o'tish uchun xavfli joyga aylantirdi. Sautgemptondan jo'nab ketayotganda *Mayflowerning* ta'minoti ancha ko'p edi lekin bir oydan ko'proq kechikishlar tufayli ular kamayib ketdi. Yo'lovchilar ko'p vaqt davomida kema bortida bo'lishdi, ular juda ham charchagan va o'zlarini toliqqan his qilishgan va juda og'ir, uzoq Atlantika sayohati uchun katta kemaning kichkina va tor joylarida o'tirishgan:29. 

*Mayflower* 1620-yil 16-sentabr [E.U. 6-sentabr] kuni Plimutdan yolg'iz, Bredford "farovon shamol" deb atagan shamol bilan, 102 yo'lovchini, shuningdek, 25-30 ofitser va erkaklardan iborat ekipajni, jami bortdagi 130 nafarga odam bilan so'zib ketdi:29. Taxminan 180 tonna og'irlikdagi kema kichikroq yuk kemasi hisoblangan, *Mayflower* asosan Angliya va Bordo o'rtasida okean kemasi emas, balki kiyim va sharob bilan savdosi bilan ham shug'ullangan. U ham yaxshi holatda emas edi, chunki u Atlantika sayohatidan to'rt yil o'tib hurdaga sotilgan:39. U oldinga va orqaga baland qurilgan, uzunligi taxminan 100 fut (30 m) va eniga taxminan 25 fut (7,6 m) edi:24:37.

Manbalar
--------

Fraser, Rebecca. *The Mayflower*, St. Martin's Press, N.Y. (2017) ISBN 978-1-250-10856-2

1. 1 2 3 4 5  Fraser, Rebecca. *The Mayflower*, St. Martin's Press, N.Y. (2017) ISBN 978-1-250-10856-2
2. ↑  „Primary Sources for 'The First Thanksgiving' at Plymouth".  Pilgrim Hall Museum. — „The 53 Pilgrims at the First Thanksgiving". Qaraldi: 2009-yil 26-noyabr.
3. ↑  Winslow, Edward (1622), *Mourt's Relation* (PDF), 133-bet, qaraldi: November 20, 2013, „many of the Indians coming amongst us, and amongst the rest their greatest king Massasoyt, with some ninetie men, whom for three dayes we entertained and feasted"
4. ↑  Weinstein, Allen, and Rubel, David. *The Story of America*, Agincourt Press Production, (2002) ISBN 0-7894-8903-1 pp. 60–61
5. ↑  Bevan, Richard. "The Mayflower and the Birth of America", *Sky History*. AETN UK. Accessed on 23 November 2023.
6. 1 2 3 4 5 6  Philbrick, Nathaniel. *Mayflower: A Story of Courage, Community, and War*, Penguin Publishing (2006) ebook ISBN 978-1-101-21883-9
7. ↑  Arber, Edward*. The Story of the Pilgrim Fathers, 1606–1623*. London: Ward and Downey, 1897 — 286 bet. 2021-yil 19-yanvarda qaraldi.
8. 1 2 3 4  Jackson, Kevin. *Mayflower: The Voyage from Hell*, Amazon ebook, 2013 ISBN 978-1-9161908-7-0
9. 1 2 3  Marshall, Peter. *The Light and the Glory*, Baker Publishing Group (1977) p. 20 ISBN 0-8007-3271-5
10. ↑  Meacham, Jon, *American Gospel: God, the Founding Fathers, and the Making of a Nation*, Random House, 2006, p. 40
11. ↑  Hilton, Christopher. *Mayflower: The Voyage that Changed the World*, History Press ebook (2005) ISBN 978-0-7524-9530-9
12. ↑  Charles Edward Banks p.17
13. ↑  Whittock, Martyn. *Mayflower Lives: Pilgrims in a New World and the Early American Experience*, *Pegasus Books* (2019) ebook ISBN 1-64313-132-X
14. ↑  Bishop, Rev. E. W. "The Pilgrim Forefathers", *Lansing State Journal* (Michigan), Oct. 2, 1920 p. 4
15. ↑  Arber, Edward. *The Story of the Pilgrim Fathers, 1606–1623*, Ward and Downey, Limited (1897) ISBN 978-0-7222-6640-3
16. 1 2 3 4  Philbrick, Nathaniel. *Mayflower: A Story of Courage, Community and War*, (Penguin Books 2006)
17. ↑  Charles Edward Banks, *The English Ancestry and Homes of the Pilgrim Fathers Who Came to Plymouth on the "Mayflower" in 1620, the "Fortune" in 1621, and the "Anne" and "Little James" in 1623*, orig. pub 1929, reprint 2006 by Genealogical Publishing Co. ISBN 0-8063-0708-0 p. 17–19
18. ↑  Bunker, Nick. *Making Haste from Babylon:* Mayflower *Pilgrims and their New World a History*, Knopf, New York (2011) ISBN 0-307-38626-0

Havolalar
---------

* *Mayflower* va Plimut tarixi
* Mayflower 400
* *Mayflower* va Plimut koloniyasining ayollari Meri Soule Googins tomonidan, Medford tarixiy jamiyatida o'qilgan, 1921 yil 19 dekabr
* Plimutdagi Pilgrim Hall muzeyi, Massachusets
* *Mayflower* avlodlari umumiy jamiyati
* *Mayflower* va uning jurnali ; Azel Ames, Project Gutenberg nashri.
* *Mayflower* va uning jurnali ; Azel Ames, Internet arxivi nashri.
* Sun'iy yo'ldosh xaritasidagi *Mayflower* va BlooSee'dagi NOAA diagrammasidagi aniq kelish joyi
* *Mayflower II*
* Plimutning Barbikan va Mayflower qadamlarining zamonaviy fotosuratlari
* Pilgrims Point, Plimut (Buyuk Britaniya) Zamonaviy Mayflower Steps Arch va Pilgrims Point fotosurati
*