**Patrick Wayne Swayze** (1952-yil 18-avgust — 2009-yil 14-sentyabr) — amerikalik aktyor, raqqos va qoʻshiqchi boʻlib, oʻziga xos bosh rollarni, ayniqsa romantik, qattiq va komedik personajlari tanilgan. U shuningdek, oʻzining ommaviy axborot vositalari tashqi koʻrinishi bilan mashhur boʻlgan. „*People"* jurnali 1991-yilda Swayzeni „Eng kelishgan erkak" deb tan olgan.

Swayze „Oltin globus" mukofotini „Comedy or Musical" filmidagi eng yaxshi bosh rol ijrosi uchun oladi. Bu uning „*Dirty Dancing"* (1987), „thriller film *Ghost"* (1990) va „*To Wong Foo", „Thanks for Everything", „Julie Newmar"* (1995) filmlaridagi rollari uchun ham edi. Shuningdek, u *Road House* (1989) va *Point Break* (1991) kabi mashhur jangovar filmlarda rol oʻynagan. U 1997-yilda Gollivud shon-shuhrat xiyobonidagi yulduz bilan taqdirlangan.

Swayze mashhur „Sheʼs Like the Wind" („U shamolga oʻxshaydi") qoʻshigʻini yozgan va bu qoʻshigʻi uchun vafotidan keyin 2012-yilda Rolex Dance mukofoti bilan taqdirlangan. 2009-yilda Swayze 57 yoshida oshqozon osti bezi saratonidan vafot etdi.

Faoliyati
---------

### 1980-yillar

 Swayze Akademiya mukofotlari marosimida
Patrick Swayzening birinchi professional chiqishi Disney teatr guruhining *"Disney on Parade*" deb nomlangan shousida boʻlgan. Keyin u Brodveyda uzoq vaqtdan beri ishlab chiqarilgan *Grease* filmida Denni Zuko rolini oʻynaydi. 1979-yilda u *AQShning Skeyttaun shahrida* „Ace" filmida asosiy debyut rolini oʻynaydi. U 1981-yilda „Qonli aka-uka" *M\*A\*S\*Hning* oʻtkir epizodini oʻynayotganida unda yengil tipdagi saraton aniqlanadi. Oʻsha yili u Barbara Eden bilan *"Qoʻzgʻolonchilarning qaytishi" telefilmida* paydo boʻldi va keyin 1983-yilda qisqa muddatli *"Renegades"* teleserialida Bandit ismli toʻda rahbari rolini oʻynaydi.

Sueyzi 1983-yilda *"Outsiderlar*" filmida C. Tomas Xouell va Rob Louning katta akasi sifatida paydo boʻlganidan soʻng kino sanoatiga yaxshi tanish boʻladi. Oʻsha yili Swayze Gen Xekman *bilan* Vetnam qutqarish filmida Amerika Qoʻshma Shtatlari dengiz piyodalari korpusi murabbiyi rolini oʻynaydi. Keyingi yili Sueyzi, Xouell va Xouellning doʻsti va hamkasbi *The Outsiders* aktyori Darren Dalton Jennifer Grey bilan birga *Red Dawn* filmida birga rol oʻynaydilar. Swayzening birinchi katta dramatik muvaffaqiyati roli 1985-yilda Amerika fuqarolar urushi davridagi „*Shimol va Janubiy*" televizion miniserialida boʻlgan.

Swayze oʻzining hamkasbi Jennifer Grey bilan birga kurort raqs boʻyicha oʻqituvchi Jonni Kasl rolini oʻynagan. Hikoya Swayzega Greyni raqsga tushishi va romantikasi, shuningdek, professional raqs mashgʻulotlarini namoyish etish imkonini berdi. Aktyorlik va raqsga qoʻshimcha ravishda, Swayze „Jozibali *raqslar*" uchun saundtrekdagi „U shamolga oʻxshaydi" qoʻshiqlaridan birini birgalikda yaratadi va kuylaydi. Qoʻshiq oʻshandan beri boshqa sanʼatkorlar tomonidan yoritilgan Top 10 talik qoʻshiqqa aylanadi. Swayze dastlab Steysi Videlits bilan birgalikda 1984-yilda *Grandview, AQSh* filmi uchun qoʻshiq yozgan. *Kirli raqslarning* yaratilishi haqidagi hikoyasi avvaliga kutilmagan xitga aylandi, keyin esa ulkan xalqaro muvaffaqiyatga erishadi. Bu video bir million nusxada sotilgan birinchi film boʻlib, 2009-yil holatiga koʻra u butun dunyo boʻylab 214 million dollardan ortiq daromad olgan. Film shuningdek, teleseriallardan tortib to kompyuter oʻyinlarigacha boʻlgan bir nechta muqobil yoki lotin versiyalarni yaratiladi. Bu roli uchun u "Oltin globus" mukofotiga sazovor boʻladi.

### 1990-yillar

Sueyzi 1990-yilda Demi Mur, Vupi Goldberg va Toni Goldvinga qarshi „Arvoh" ishqiy triller filmida Sem Bugʻdoy rolini oʻynadi. *"Arvoh*" filmi yilning eng yuqori daromad keltirgan filmi boʻldi va tanqidchilarning ijobiy baholariga sazovor boʻldi; film eng yaxshi film uchun Akademiya mukofotiga nomzod boʻladi va Swayze oʻzining aktyorligi uchun yana bir Oltin globus nominatsiyasini oladi. U va Mur kulolchilik gʻildiragidan foydalanadigan sahna ajoyib aylandi. Keyingi yili u *Youngblood* aktyori Kianu Rivz bilan birga yana bir yirik xit — *Point Break* filmida rol oʻynadi va 1991-yilda *People* jurnali uni „Eng kelishgan erkak" deb eʼlon qilinadi.

Kino sanoatiga qoʻshgan hissasi uchun Swayze 1997-yilda Gollivud shon-shuhrat xiyobonida yulduz bilan taqdirlandi. Sueyzi 1997-yilning may oyida Kaliforniyaning Ione shahri yaqinida HBO telekanalining „*Qotildan maktublar*" filmini suratga olish chogʻida otdan yiqilib, daraxtga urilganda jarohatlanadi. Uning ikkala oyogʻi singan, yelkasining toʻrtta payi uzilib ketgani uchun filmni suratga olish ikki oyga toʻxtatildi. Film 1998-yilda efirga uzatilgan.

1995-yilda Swayze „*Vong Fuga hamma narsa uchun rahmat" filmida Juli Nyumar* paydo boʻldi, u Uesli Snayps va Jon Leguizamo bilan birga mamlakat boʻylab sayohat paytida mashinasi buzilib, ularni kichik shaharchada qolib ketgan drag-queenlar triosi sifatida oʻynadi.

### 2000-yillar

 Swayze va Paula Abdul 1990-yilgi Grammy mukofotlarida
2001-yilda u *Donni Darkoda* paydo boʻldi, u yerda mashhur motivatsion maʼruzachi rolini oʻynaydi. Film keyinchalik oʻz izdoshlariga ega boʻldi. Shundan soʻng, u Billi Bob Tornton va Sharliz Teron bilan birgalikda *"Renoda uygʻonish"* filmida rol oʻynadi. 2004-yilda u „ *Qirol Sulaymon konlarida"* Allan Quatermain rolini oʻynadi va „Jozibali *raqslar"* prekvelida *"Dirty Dancing: Havana Nights*" nomli raqs oʻqituvchisi rolini oʻynaydi.

2003-yilda Swayze oʻzining haqiqiy turmush oʻrtogʻi Liza Niemi va isteʼdodli aktyorlar bilan birgalikda *"Oxirgi* raqs" nomli fantastik raqs filmida ham prodyuserlik qildi, ham roʻl oʻynaydi.

2006-yil 27-iyulda Swayze Londonning „West End" filmida Natan Detroyt rolida „*Guys and Dolls*" musiqiy filmida Nil Jerzak bilan birga rol ijro qiladi.

Uning Brodvey sahnasida oldingi chiqishlari 1975-yilda *Goodtime Charley* va *Chikagodagi* spektakllarni oʻz ichiga olgan edi.

Oʻzining soʻnggi rolida Swayze FBI agenti Charlz Barker rolini ijro etadi. FBI dramasida *The Beast* rolini oʻynaydi. Swayze uchuvchi epizodida suratga tushganidan soʻng koʻp oʻtmay unga oshqozon osti bezi saratoni tashxisi qoʻyiladi, ammo davolanish paytida shou ustida ishlashni davom ettiradi. *The Beast* premyerasi 2009-yil 15-yanvarda boʻlib oʻtadi va bir mavsum davom etadi. Bu haqda sharhlovchi Alan Sepinwall shunday deb yozgan edi: „Siz Swayzeni *The Beast* filmida tomosha qilganingizda, bu uning faoliyatidagi eng yaxshi spektakl ekanligini tushunasiz. U kabi rolni oʻynash va uni oʻzi kabi oʻynash imkoniyati, Uning saratonga qarshi kurashish qobiliyatini kuchaytirishi mumkin".

 Swayze va uning rafiqasi Liza Niemi 1990-yilgi Grammy mukofotlarida
 Patrik Sueyzi uchun yodgorlik toshi 2009-yil noyabr oyida

Filmlari
--------

| Yil | Nomi | Rollari | qoʻshimcha |
| --- | --- | --- | --- |
| 1979 | *Skatetown, U.S.A.* | Ace Johnson | debyut filmi |
| 1983 | *The Outsiders* | Darrel „Darry" Curtis |  |
| *Uncommon Valor* | Kevin Scott |  |
| 1984 | *Grandview, U.S.A.* | Ernie „Slam" Webster |  |
| *Red Dawn* | Jed Eckert |  |
| 1986 | *Youngblood* | Derek Sutton |  |
| 1987 | *Dirty Dancing* | Johnny Castle |  |
| *Steel Dawn* | Nomad |  |
| 1988 | *Tiger Warsaw* | Chuck „Tiger" Warsaw |  |
| 1989 | *Road House* | James Dalton |  |
| *Next of Kin* | Truman Gates |  |
| 1990 | *Ghost* | Sam Wheat |  |
| 1991 | *Point Break* | Bodhi |  |
| 1992 | *The Player* | Himself |  |
| *City of Joy* | Max Lowe |  |
| 1993 | *Father Hood* | Jack Charles |  |
| 1995 | *Tall Tale* | Pecos Bill |  |
| *To Wong Foo, Thanks for Everything! Julie Newmar* | Vida Boheme |  |
| *Three Wishes* | Jack McCloud |  |
| 1998 | *Black Dog* | Jack Crews |  |
| *Letters from a Killer* | Race Darnell |  |
| 2000 | *Forever Lulu* | Ben Clifton |  |
| 2001 | *Green Dragon* | Gunner Sergeant Jim Lance |  |
| *Donnie Darko* | Jim Cunningham |  |
| 2002 | *Waking Up in Reno* | Roy Kirkendall |  |
| 2003 | *One Last Dance* | Travis MacPhearson | Prodyuser |
| *11:14* | Frank |  |
| 2004 | *Dirty Dancing: Havana Nights* | Dance Class Instructor |  |
| *George and the Dragon* | Garth |  |
| 2005 | *Keeping Mum* | Lance |  |
| 2006 | *The Fox and the Hound 2* | Cash | musiqa |
| 2007 | *Christmas in Wonderland* | Wayne Saunders |  |
| 2008 | *Jump!* | Richard Pressburger |  |
| 2009 | *Powder Blue* | Velvet Larry | 2007-yil suratga olish boshlangan. Uning oxirgi roli. |

Diskografiyasi
--------------

### Soundtreklari

| Yil | Sarlavha | Rassom(lar) | Albom |
| --- | --- | --- | --- |
| 1987-yil | "She's Like the Wind" | Patrik Sueyzi, Vendi Freyzer | *Nopok raqs* |
| 1989-yil | "Raising Heaven (in Hell) Tonight" | Patrik Swayze | *Yoʻl uyi* |
| "Cliff's Edge" |
| "Brothers" | Patrik Sueyzi, Larri Gatlin | *Yaqin qarindosh* |
| 2003-yil | "When You Dance" | Patrik Sueyzi, Liza Niemi | *Oxirgi raqsi* |
| "Finding My Way Back" | Patrik Swayze |

Mukofotlari
-----------

Swayze oʻz faoliyati davomida kino va televideniyedagi faoliyati uchun bir nechta mukofot va nominatsiyalarga sazovor boʻlgan. Kino faoliyati davomida u „Komediya yoki musiqiy filmdagi eng yaxshi bosh rol aktyori" nominatsiyasida uchta „Oltin globus" mukofotiga sazovor boʻlgan — „*Nopok raqs"*, *"Arvoh"* va *"Vong Fuga rahmat" filmlaridagi rollari uchun, Juli Nyumar*. 1996-yilda Swayze Kinofilmga qoʻshgan hissasi uchun Gollivud shon-shuhrat xiyobonidagi yulduzini oladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „*Grease*: Replacement Cast". *Internet Broadway Database*. 21-oktabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi.
2. ↑  *The E! True Hollywood Story Dirty Dancing*, September 3, 2000.
3. ↑  „Domestic Box Office For 1990". *Box Office Mojo*. Qaraldi: 1-iyun 2021-yil.
4. ↑  *Cox.* „'Ghost' getting musical treatment" (en-US). *Variety* (6-mart 2009-yil). Qaraldi: 1-iyun 2021-yil.
5. ↑  *Hood.* „Kutcher parodies Demi's iconic 'Ghost' pottery scene" (en-US). *New York Post* (28-fevral 2014-yil). Qaraldi: 1-iyun 2021-yil.
6. ↑  „Patrick Swayze".  Hollywood Walk of Fame. Qaraldi: 13-iyun 2015-yil.
7. ↑  „Swayze breaks a leg during film shoot".  United Press International (11-may 1997-yil). Qaraldi: 3-aprel 2019-yil.
8. ↑  „To Wong Foo Thanks for Everything, Julie Newmar". *IMDb*.
9. ↑  „The New Cult Canon: Donnie Darko" (en-us). *The A.V. Club* (22-fevral 2008-yil). Qaraldi: 1-iyun 2021-yil.
10. ↑  „Swayze Set To Make West End Début". *BBC News* (2-iyun 2006-yil). Qaraldi: 18-iyun 2009-yil.
11. ↑  „Patrick Swayze Postpones Run in West End *Guys and Dolls*".  [BroadwayWorld.com] (7-iyul 2006-yil). Qaraldi: 22-aprel 2009-yil.
12. ↑  *Nathan.* „Swayze Makes London Debut in *Guys and Dolls* July 27". *Playbill* (27-iyul 2006-yil). 18-sentabr 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-iyun 2009-yil.
13. ↑  „*Goodtime Charley*: Opening Night Cast". *Internet Broadway Database*.
14. ↑  „Patrick Swayze, Who Went from Broadway to Film Stardom, Dead at 57" (en). *Broadway.com*. Qaraldi: 21-noyabr 2018-yil.
15. ↑  *Bryant.* „Patrick Swayze Wraps Filming on New TV Show". *TV Guide* (25-noyabr 2008-yil). Qaraldi: 26-noyabr 2009-yil.
16. ↑  *Lafayette.* „A&E Puts Swayze's 'Beast' Into Production". *TV Week*.  tvweek.com (7-iyun 2008-yil). 17-sentabr 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 29-may 2009-yil.
17. ↑  *Sepinwall, Alan*. „Sepinwall on TV: 'The Beast' review". *The Star-Ledger* (13-yanvar 2009-yil). Qaraldi: 1-aprel 2009-yil.

Havolalar
---------

* Patrick Swayze IMDbda
* Patrick Swayze at Find a Grave
* Patrick Swayze at the Internet Broadway Database
* Remembering Patrick Swayze — slideshow by *LIFE* magazine