Egri uy(*ing*. **The Crooked House**) Angliyaning Janubiy Staffordshir shahridagi qovoqxona boʻlgan. Uning nomi va oʻziga xos koʻrinishi 19-asrda togʻning choʻkishi natijasida yuzaga kelgan boʻlib, binoning bir tomoni taxminan 4 feet (1.2 m)ga oʻzgarib bir tomoni ikkinchi tomonidan farq qila boshlagan. U **"Britaniyaning eng jozibali qovoqxonasi"** nomi bilan tanilgan va bino ichidagi optik illyuziyalar ob’ektlarni tepaga aylanayotgandek koʻrsatgan.

18-asrda Angliyaning Qora mamlakatidagi Himleyda joylashgan bu egri bino shu asrda ferma uyi boʻlib, 1830-yillarda qovoqxonaga aylantirilgan. Uy 2023-yil iyul oyida sotilgan va 5-avgustda yongʻinda yonib ketdi; ikki kundan keyin buzib tashlanadi. Politsiya yongʻin sababini oʻt qoʻyish deb baholamoqda, yongʻin kelib chiqish holatlari va buzilish qonuniyligini aniqlash boʻyicha tekshiruvlar davom etmoqda.

Tarixi
------

Staffordshir, Himley shahridagi Egri uy 1765-yilda qurilgan va dastlab Oak fermasidagi ferma uyi edi.   19-asrning boshlarida Qora mamlakatda koʻmir konlari tashkil etilgan va Dadli grafi qovoqxona atrofidagi yirik Himley kolleryiga egalik qilgan.  Bino ostidagi kon ishlari binoning bir tomonini asta-sekin choʻkib ketishiga olib kelgan, toki binoning bir uchi 4 feet (1.2 m) ga ikkinchi tomonidan farq qilmaguncha,   shuningdek uy 15 graduslik burchak ostida egilganini ham inobatga olish kerak. 

Binoning 1904-yildagi koʻrinishi
Bino tax. 1830-yilda dastlab Glynne Arms deb nomlanib, u joylashgan mulkka egalik qilgan Glynne baronetlari sharafiga bu nom berilgan.   U mahalliy aholi orasida **"Siden uyi"** nomi bilan tanilgan (*"siden"* Qora mamlakat lahjasida *"qiyshiq"* degan maʼnoni anglatadi).  2002-yilda qovoqxona rasman „Crooked House"(*oʻzb.*"egri uy") deb oʻzgartirildi,  bu uning uzoq muddatli saqlanib olgan nomi boʻlgan. 

Garchi 1910-yillarning oʻrtalarida uy tayanchlar bilan mustahkamlangan boʻlsa-da, 1940-yillarda bino xavfli deb topilgan va buzilishi rejalashtirilgan edi. Vulverxempton va Dadli pivo zavodlari qovoqxonani sotib oldilar va 1957-yilda temir bogʻlovchilar va tayanchlarni mustahkamlash orqali strukturani xavfsiz holga keltirdilar,   ular buni 10 000 funt sterling (£256,495ga teng boʻlgan miqdorda sarmoya kiritdilar) summa miqdoridagi pul orqali buni amalga oshirishadi. 

1986-yilda birinchi qavat va tomga taʼsir koʻrsatadigan yongʻin natijasida qovoqxona shikastlangan. Keyingi yili pivo zavodi 360 000 funt sterling (£1,077,275ga teng midorda kapital sarfladi) bilan taʼmirlashga pul ajratadi. 

### 2023-yilgi sotuv

„Britaniyaning eng jozibali qovoqxonasi"  nomi bilan tanilgan bino 2023-yilning mart oyida 675 000 funt sterlingga sotuvga qoʻyilgan edi.    25-iyun kuni esa qovoqxonaning bar, oshxona va hojatxona joylariga 10 000 funt sterlingdan ortiq zarar yetkazgan oʻgʻirlik sodir boʻldi.  

2023-yil iyul oyida egri uy, tarixiy Angliya binolari roʻyxatiga olingan uy, maqomini berish soʻrovini oldi.  Gruziya guruhi ham saytning roʻyxatga olingan maqomga muvofiqligini tekshirishni boshladi. 

Qovoqxonaning sotuvi 2023-yil 27-iyulda yakunlandi,  na sotib olish narxi, na haridor oshkor qilinmadi,  garchi bino „muqobil foydalanish uchun" sotilgani va qovoqxona sifatida qayta ochilishi dargumon edi.  Ommaviy axborot vositalarida oʻtkazilgan tekshiruvlar shundan soʻng aniqlanishicha, Crooked House binosi va yer maydoni Uorvikshirdagi Bedworth shahridagi roʻyxatdan oʻtgan manzili bir xil boʻlgan ATE Farms mulk firmasi va AT Contracting and Plant Hire Ltd kompaniyasi tomonidan sotib olingan.   

### 2023-yilgi yongʻin va uyning buzilishi

2023-yil 5-avgust kuni kechqurun yongʻin natijasida qovoqxonaning ichki qismi yonib ketgan va strukturaning bir qismi, jumladan tom ham vayron boʻlgan.   Bu ofqat yaʼni yongʻin oqibatida jabrlanganlar yoʻq.  

Staffordshire yongʻin va qutqaruv xizmati va West Midlands yongʻin xizmati ekipajlari birinchi navbatda 21:58 BST da favqulodda qoʻngʻiroqni qabul qilgandan soʻng yongʻinni ochirish uchun yetib kelishadi.   Binoga olib boradigan yagona yoʻlni toʻsib qoʻygan tuproq tepaligi binoga kirishni qiyinlashtiradi hamda 8-fut (2.4 m) atrofida toʻsiq boʻladi, shuning uchun taxminan 1,000 metr (3,300 ft)lik shlang olovni oʻchirish uchun suv sepishda foydalanilgan.   Staffordshire yongʻin va qutqaruv xizmati va Staffordshire politsiyasi yongʻin sabablarini aniqlash uchun birgalikda tergov boshladi.   Janubiy Staffordshire Kengashi (SSC) yongʻindan soʻng voqea joyiga tashrif buyurdi va yer egasi vakili bilan ish rejasini muhokama qildi.  Kelishilgan dastur tuzilmaning zaiflashgan qismlarining qulashi xavfini bartaraf etish uchun pubning oldingi balandligi birinchi qavatining qismlarini olib tashlashni oʻz ichiga olgan, ammo kengash xodimlari butun tuzilmani buzishni zarur deb bilishmagan. 

7-avgust kuni ertalab tergov ishlari olib borilayotgan paytda uy politsiya tomonidan oʻrab olindi va egri bino konstruktiv jihatdan xavfli ekanligidan xavotirlanib xodimlar ishdan boʻshatildi hamda uy buzilishi kerakligi takidlandi.  Keyinchalik sayt yer egasi tomonidan nazorat qilindi.  Oʻsha kuni bino ekskavator bilan buzildi.  Ekskavatorni yetkazib bergan firma egasining aytishicha, u mavjud mijozga ekskavatorni quruq ijaraga bergan va yetkazib beruvchining qovoqxonasining buzilishiga aloqasi ham, oldindan ham xabari yoʻq edi.  Keyinchalik maʼlum boʻlishicha, AT Contracting va Plant Hire Ltd qovoqxonadagi yongʻindan bir hafta oldin konchini(qazuvchini) yoʻllagan. 

Janubiy Staffordshir Kengashi rahbari Rojer Lis buzilishni „butunlay qabul qilib boʻlmaydigan va kengash rahbarlari tomonidan berilgan koʻrsatmalarga zid" deb taʼrifladi va ish buzilish qonuniy yoki yoʻqligini tekshirish uchun kengashning rejalashtirish ijro boʻlimiga topshirilganini aytdi. Shahar va mamlakatni rejalashtirish qonuni va qurilish qonuni ostida.  Buzish paytida qonun buzilishi holatlari Sogʻliqni saqlash va xavfsizlik boʻyicha ijroiya organiga topshirildi.  Andy Street meri, Gʻarbiy Midlendlar meri qovoqxonani „gʻishtdan gʻisht" qayta qurishga chaqirdi va SSCni foydalanishni oʻzgartirishga urinishlarni blokirovka qilishga chaqirdi.  Dadlining Shimoliy deputati Marko Longhi „boʻlib oʻtgan voqeadan butunlay vayron boʻlgan va gʻazablanganini" aytdi. 

9-avgust kuni Staffordshir politsiyasi yongʻin sabablarini aniqlash boʻyicha yongʻin xizmati bilan tergovlar davom etayotgan boʻlsa-da, vaziyatni oʻt qoʻyish deb baholayotganini eʼlon qildi.  Qoʻshimcha tarzda aytiladigan boʻlsa,16-avgust kuni maʼlum boʻlishicha, AT Contracting va Plant Hire Ltd kompaniyasi 2018-yilning avgust oyida Finmer shahridagi Bukingemshirdagi chiqindi poligonida oldingi yirik yongʻinni boshdan kechirgan. Sababi hech qachon aniqlanmagan. 

24-avgust kuni Staffordshir politsiyasi hayotni xavf ostiga qoʻyish maqsadida oʻt qoʻyishda gumon qilinib, ikki kishi hibsga olinganini eʼlon qildi.  Ular 25-avgust kuni garov evaziga ozod qilindi.  Uchinchi erkak sentabr oyi boshida hibsga olingan va garovga olingan.

Uyning optik illyuziyalari
--------------------------

Ichki tomondan koʻrinishi, 2023-yil aprel
Binoning egilgan devorlari tortishish tepaligidagi kabi optik illyuziyalarni keltirib chiqardi. Ular orasida qovoqxonaning dado relslari boʻylab tepaga dumalab ketayotgandek koʻrinadigan narsalar va stollar boʻylab yuqoriga dumalayotgandek koʻrinadigan shishalar kiradi.  1970-yillarda uy egasi qovoqxonaning yangiligi Xitoy, Rossiya, Yaponiya, Amerika Qoʻshma Shtatlari va Kanada kabi uzoq mamlakatlardan tashrif buyuruvchilarni olib kelganini aytib oʻtdi.

Manbalar
--------

1. ↑  *AAA Best Pubs and Inns of Britain 2002*. AAA Publishing, 2002 — 398 bet. ISBN 9781562516871.
2. ↑  Parsons, Harold*. Portrait of the Black Country*. Hale, 1986 — 162 bet. ISBN 9780709025740.
3. ↑  Harwood, Helen*. Illustrated Tales of Staffordshire*. Amberley Publishing, 2023. ISBN 9781398107779.
4. ↑  Aird, Alisdair*. The Good Pub Guide 2015*. Random House — 709 bet. ISBN 9780091958084.
5. 1 2 3 4 5  „Britain's 'wonkiest pub' - as it was in 1974". *BBC News*. Qaraldi: 7-avgust 2023-yil.
6. ↑  Hopkinson, Frank*. The Joy of Pubs*. Portico, 2013. ISBN 9781909396586.
7. ↑  Homer, Andrew*. A-Z of The Black Country*. Amberley Publishing, 2018. ISBN 9781445684840.
8. 1 2 3 4  „The Glynne Arms, Crooked House, Himley, Staffordshire". *lowergornal.co.uk*. 20-dekabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-avgust 2023-yil.
9. ↑  Clark, Urszula*. West Midlands English: Birmingham and the Black Country*. Edinburgh: Edinburgh University Press, 2013. ISBN 9780748685820.
10. ↑  Long, David*. Bizarre England*. Michael O'Mara Books, 2015. ISBN 9781782433774.
11. ↑  *Dictionary of Pub Names*. Wordsworth Editions, 2006 — 100 bet. ISBN 9781840222661.
12. ↑  *Andrews, Mark*. „The Crooked House: Former farmhouse that gave its owner a sinking feeling". *www.expressandstar.com* (29-iyul 2023-yil). Qaraldi: 8-avgust 2023-yil.
13. 1 2  *Murray, Jessica*. „Fire engulfs historic pub famed for being wonkiest in Britain". *The Guardian* (6-avgust 2023-yil). Qaraldi: 7-avgust 2023-yil.
14. ↑  „Crooked House pub near Dudley 'unlikely to reopen'". *BBC News* (28-iyul 2023-yil). Qaraldi: 29-iyul 2023-yil.
15. ↑  „The Crooked House: Britain's 'wonkiest pub' to be sold". *BBC News* (10-mart 2023-yil). Qaraldi: 10-mart 2023-yil.
16. 1 2 3 4 5  „Demolition of Crooked House pub unacceptable - council". *BBC News* (8-avgust 2023-yil). Qaraldi: 8-avgust 2023-yil.
17. ↑  *Hardiman, Deborah*. „Crooked House pub forced to close after burglar wrecks bar, kitchen and bathrooms". *www.expressandstar.com* (9-iyul 2023-yil). Qaraldi: 6-avgust 2023-yil.
18. ↑  *Jenkins, Paul*. „Crooked House fire: Heavy police presence on scene after Black Country pub blaze". *www.expressandstar.com* (6-avgust 2023-yil). Qaraldi: 6-avgust 2023-yil.
19. ↑  *Simpson, Craig*. „Britain's wonkiest pub was set to be listed before it burnt down". *The Telegraph* (7-avgust 2023-yil). Qaraldi: 7-avgust 2023-yil. „One week before the fire on Aug 5, Historic England received a submission from experts requesting that the pub – built in 1765 – be given protection as a listed building.".
20. ↑  *Simpson, Craig*. „Britain's wonkiest pub was set to be listed before it burnt down". *The Telegraph* (7-avgust 2023-yil). Qaraldi: 7-avgust 2023-yil. „The Georgian Group, a campaign organisation of which the King is patron, was also examining the suitability of the site for listed status prior to the 'suspicious' fire currently being investigated by police. It is understood the group [...] may assess if Crooked House can be protected following the fire and if there are any alternatives to it being 'left as a ruin'.".
21. 1 2  *Murray, Jessica*. „'You will be missed': locals seek answers to destruction of Crooked House pub". *The Guardian* (8-avgust 2023-yil). Qaraldi: 8-avgust 2023-yil.
22. ↑  „Crooked House: Meeting over future of 'wonkiest' pub site". *BBC News* (10-avgust 2023-yil). Qaraldi: 10-avgust 2023-yil.
23. 1 2 3  „Crooked House owners' links to previous major fire". *BBC News* (16-avgust 2023-yil). Qaraldi: 15-avgust 2023-yil.
24. 1 2  *Flash, Oprah*. „The Crooked House: Fire rips through famed 'wonky' pub". *BBC News* (6-avgust 2023-yil). Qaraldi: 6-avgust 2023-yil.
25. 1 2  „Investigation into former pub fire continues".  Staffordshire Police. Qaraldi: 7-avgust 2023-yil.
26. ↑  *Evans, Holly*. „History of Britain's wonkiest pub as 'major questions' remain over Crooked House fire". *The Independent* (11-avgust 2023-yil). Qaraldi: 11-avgust 2023-yil.
27. ↑  *Stubbings, David*. „Fire engulfs The Crooked House pub - flames and smoke seen pouring out of iconic building". *www.expressandstar.com* (5-avgust 2023-yil). Qaraldi: 6-avgust 2023-yil.
28. ↑  *Murray, Jessica*. „Police 'reviewing all evidence' on cause of Crooked House pub fire". *The Guardian* (7-avgust 2023-yil). Qaraldi: 8-avgust 2023-yil.
29. 1 2 3 4  „'Questions need answering' over Crooked House fire". *BBC News* (7-avgust 2023-yil). Qaraldi: 7-avgust 2023-yil.
30. 1 2  *Murray, Jessica*. „'It's gobsmacking': locals demand answers to demolition of Crooked House pub". *The Guardian* (8-avgust 2023-yil). Qaraldi: 8-avgust 2023-yil.
31. ↑  „Crooked House demolition: Council statement". *sstaffs.gov.uk*.  South Staffordshire Council (8-avgust 2023-yil). Qaraldi: 8-avgust 2023-yil.
32. 1 2  *Cooper, Matthew*. „New Crooked House investigation as burned out pub demolished without council approval". *The Independent* (8-avgust 2023-yil). Qaraldi: 9-avgust 2023-yil.
33. ↑  *Marrs.* „Crooked House demolition plant hire owner: "I've done nothing wrong"". *Construction News* (9-avgust 2023-yil). Qaraldi: 9-avgust 2023-yil.
34. ↑  „Landmark 'wonky' Crooked House demolished". *BBC News* (7-avgust 2023-yil). Qaraldi: 7-avgust 2023-yil.
35. ↑  *Cooper.* „Council probing potential breaches of law after demolition of landmark pub". *Evening Standard* (8-avgust 2023-yil). Qaraldi: 8-avgust 2023-yil.
36. ↑  „Update on Crooked House fire". *staffordshire.police.uk*.  Staffordshire Police. Qaraldi: 9-avgust 2023-yil.
37. ↑  „Crooked House: Arson arrests in pub fire probe". *BBC News* (24-avgust 2023-yil). Qaraldi: 24-avgust 2023-yil.
38. ↑  *Badshah, Nadeem*. „Two men arrested over Crooked House pub fire released on bail | England | The Guardian". *amp.theguardian.com* (25-avgust 2023-yil). Qaraldi: 26-avgust 2023-yil.
39. ↑  „Third arrest in Crooked House fire investigation". *BBC News* (7-sentyabr 2023-yil). Qaraldi: 7-sentyabr 2023-yil.

Havolalar
---------

* „The Crooked House". *The Crooked House*. 10-avgust 2023-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-avgust 2023-yil.



* BBC Archive clip – First Broadcast on *Nationwide* on 3 September 1974
* Media related to The Crooked House at Wikimedia Commons