recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| Pekin metropoliteni |
| --- |
|  |
| Maʼlumot |
| Davlat | Xitoy |
| Shahar | Pekin |
| Ochilgan vaqti | 1969-yil, 1-oktabr |
| Boshqaruvchi shirkat |  ? |
| Davlat | Xitoy |
| Uzunligi | 573,6 km |
| Stantsiyalari soni | 343 ta |
| Yoʻllari soni | 18 ta |
| Kunlik yoʻlovchilar soni | 6,2 million |
| Yillik yoʻlovchilar soni | 3,209,000 milliard |
| Sxemasi |
| Pekin metropoliteni |

**Pekin metropoliteni** —Xitoyda kattaligi boʻyicha Shanxay metrosidan keyingi metro hisoblanadi. Pekin metropoliteni yiliga eng koʻp odam tashish boʻyicha dunyoda 2-oʻrinda turadi.Pekin metropoliteni yildan yilga kattarib bormoqda.

Tarixi
------

1950-yillarda Pekinda metropoliten qurish rejalashtirilgan. Pekin metropolitenini qurish ishlari 1963-yilda boshlangan. 1969-yilning 1-oktabr sanasida Pekin Metropoliteni qurib bitkaziladi.

Yoʻllari
--------

Yana qarang
-----------

* Metropolitenlar roʻyxati

Manbalar
--------

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
| Metro | *Metropoliten haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Abulmuzaffar Sam’oniy** (arabcha: أبو المظفر السماني — Abulmuzaffar Sam’oniy — Toʻliq ismi: Abulmuzaffar Mansur ibn Muhammad Sam’oniy Marvaziy) — mufassir, muhaddis va faqih.

Hayoti
------

Abulmuzaffar Sam’oniy mufassir, muhaddis, faqih, muftiy, faxru-d-din (dinning iftixori), qozi, adib boʻlib, tarixchi Abu Saʼd Abdulkarim ibn Muhammad Sam’oniyning bobosi. Marvda tugʻulgan Yoshlikdan hadislarni o‘rgangan va ota-bobolari singari fiqhdagi qodiriyya oqimiga mansub bo‘lgan. Uzoq yillar Xuroson, Iroq va Hijoz shaharlari bo‘ylab sayohat qilgan va bir muddat Movarounnahrda istiqomat qilib, Samarqand, Buxoro, Termiz, Marv olimlaridan tahsil olgan. „Al-jomi’u-s-sahih — Sahihi Buxoriy", „Sunan Termiziy", „Sunan Abu Dovud" hadis to‘plamlarini yod bilgan. 1069-1070-yilda Makkada shofi’iylarga qo‘shilgan.
Sayohati davomida 100dan ortiq eng yirik muhaddislardan 1000ta eng sara hadislarni to‘plagan. 50dan ziyod shogirdi bo‘lgan. Fiqh, hadis, tilshunoslikka oid 10ta asar yozgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Oʻrta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. — B. 596.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Iosif Veniaminovich Radun** (1911.31.7, Melitopol shahri — 1988) - rejissyor, pedagog. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1965). Moskva teatr sanʼati institutini tugatgan (1939). Toshkent yosh tomoshabinlar teatrida bosh rejissyor (1947—48), ayni vaqtda Rus akademik drama teatrida (1945—46) rejissyor 1945-yildan Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutida kafedra mudiri, dotsent (1948-yildan). Oʻzbekiston teatrlarida koʻpgina spektakllar ["Vanya togʻa" (A. Chexov), "Shoh Edip" (Sofokl), "Revizor" (N. Gogol), "Otello" (U. Shekspir), "Qoʻzibuloq qishlogʻi" (Lope de Vega), "Uch baxrdir" (T. Sobirov), "Kimga toʻy, kimga aza" (N. Safarov), "Zarafshon qizi" (D. Fayziy) va boshqa] sahnalashtirib, oʻzbek teatri sanʼati rivojiga munosib hissa qoʻshdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Vendi Darling tomonidan chizilgan 
**Vendi**, shuningdek, **Vendi**, U**endi** (inglizcha: *Wendy*) — ingliz tilida soʻzlashadigan mamlakatlarda koʻpincha qizlarga beriladigan ism.

AQShda Vendi ismi XIX asrning boshidan beri maʼlum boʻlib, 1880-yilgi aholini roʻyxatga olishda u taxminan yigirma marta tilga olingan. Buyuk Britaniyada oʻgʻil bolalarni shunday chaqirishardi. Bundan tashqari, u Gvendolin ismining erkalash shakli sifatida va kamida XVII asrdan beri otasining ismi sifatida ishlatilgan.

Ismning kelib chiqishi koʻpincha „Piter va Vendi" orqali ommalashtirgan. Qahramonning nomi Jeymsga doʻsti Uilyam Xenlining qizi Margaret Xenli tomonidan berilgan taxallusdan kelib chiqqan. U „r" tovushini talaffuz qila olmagan va Jeymsni my fwiendy-wendy, „oʻrtogʻim" oʻrniga „mening oʻltogʻim" deb atar edi.

Bundan tashqari, Vendi baʼzan Vanda ismining bir varianti hisoblanadi.

Bir nechta Xitoy imperatorlarining ismi Ven-di, xit. 文帝 xitoylik ayollar deb talaffuz qilingan, uning ismi oʻxshash boʻlib, uni *Vendi* yoki *Vendy* deb inglizlashtirishdai (masalan, Rupert Myordokning rafiqasi Vendi Den shunday qilgan).

Manbalar
--------

1. ↑  James Heath, John Phillips*. A Chronicle of the Late Intestine War in the Three Kingdoms of England, Scotland and Ireland*, 2nd, London: J.C. for Thomas Basset, 1675 — 480 bet.
2. ↑  *Oxford Advanced Learner's Dictionary.* „Wendy" (en) (deadlink). 27-sentabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-sentabr 2013-yil.
3. ↑  *Longman.* „Wendy" (en). Qaraldi: 4-sentabr 2013-yil.
4. ↑  *Mike Campbell.* „WENDY" (en). Qaraldi: 4-sentabr 2013-yil.
5. ↑  Was the name Wendy invented for the book *Peter Pan*? at The Straight Dope
6. ↑  Хэнкс, Патрик|Патрик Хэнкс||Patrick Hanks, Флавия Ходжес, *Dictionary of First Names*, 1990
7. ↑  „The History of the Name "Wendy"" (en). 18-mart 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-sentabr 2013-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2018-07-30).
8. ↑  Think Baby Names — Wanda
**Abulqosim Kasbaviy**(arabcha:أبو القاسم القصبوي — Abulqosim Kasbaviy — Toʻliq ismi:Abulqosim bin Shoh Mirzo ibn Asadulla Husayniy Kasbaviy (XVII asrda yashagan)) — Shoir.

Faoliyati
---------

Abulqosim Kasbaviy Nasafning „Kasba" qishlogʻiga nisbat berilgan. Allomaning „*Riyozu-l-mutafakkiriyn*" nomli asari bizning davrimizgacha yetib kelgan. Mazkur risola 1652-yilda yozilgan boʻlib, Buxoro xoni Abdulazizxonga bagʻishlangan. Tasavvuf taʼlimoti, uning mohiyati va talablari haqidagi bu asarda soʻfiylar hayoti va qarashlari haqida qiziqarli hikoyat va rivoyatlar keltirilgan. Kitob 8 boʻlim — „*ravza*"ga (bogʻ), har bir ravza esa „*ashjor*" — daraxtlarga boʻlingan. Nasriy matnlar sheʼriy misollar bilan bezatilgan.
Abulqosim Kasbaviyning taxallusi „*Sheʼriy*" boʻl­gan­ligiga qaraganda, sheʼrlarni ham oʻzi yozgan.
Abu Rayhon Beruniy nomidagi SHQMda saqlanayotgan mazkur qoʻlyozma muallif hayotligida, 1673-yilda Buxorodagi Nodirbiy devonbegi madrasasida Mirzo Xoja ibn Mir Notiq Xoja Kasbaviy tomonidan koʻchirilgan.

Asarlari
--------

```
„Riyozu-l-mutafakkiriyn"
```

Manbalar
--------

1. ↑  Samʼoniyil Al-ansob. — J.4. - B. 237
2. ↑  Muham-madiyev N. Nasaf va Kesh allomalari. — B. 80.

|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Ipak bezlari** — kapalak qurtlarining rivojlanishi davrida ipak ishlab chiqaruvchi bezlari. I. b. ishlab chiqaradigan suyuklik havoda qotib, ipak ipga aylanadi. Ipak ipi turli hasharotlarda turli funksiyani bajaradi. Mas, olma qurti gʻumbakka aylanish davrida ipak ipidan daraxt shoxidan pastga tushish uchun foydalanadi; oq kapalak gumbagi iplar yordamida turli substratga yopishib oladi; olma kuyasi iplar bilan daraxt novdasi va barglarini toʻrga oʻxshab oʻrab oladi yoki gʻilof toʻqiydi va uning ichida gʻumbak-ka aylanadi; ipak qurti pilla oʻraydi. Bitta ipak qurti ipak bezlaridan 100—1500 m gacha, hatto, undan ham koʻproq ipak ipi ajratishi mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Meridian astrometriyasi** - astrometriyatshg osmon yoritqichlari koordinatalarini aniqlash bilan shugʻullanadigan boʻlimi. Osmon yoritqichlari meridiandan oʻtish vaqti va zenit masofasini meridian doira yordamida kuzatiladi va oʻlchanadi. Osmon jismlarining birinchi koordinatasi — toʻgʻri chiqish burchagi (a) ni ularning meridiandan oʻtish vaqtini belgilashga va ikkinchi koordinatasi — ogʻish burchagi (d) ni ayni vaqtdagi zenit masofasini oʻlchashga asosan hisoblanadi. Bunda refraksiya, aberratsiya, pretsessiya, nutatsiya va meridian doiraga tegishli kamchiliklar (kollimatsiya, azimut, turli deformatsiyalar va h. k.) hamda kuzatuvchining xatosi hisobga olinadi. Meridian astrometriyasining asosiy vazifasi yulduzlar koordinatalarini oʻz ichiga olgan katalog (zij)larni tuzishdan iborat. Bunday kataloglar ikki xil — absolyut yulduz kataloglari yoki nisbiy (differensial) yulduz kataloglari boʻlishi mumkin. Birinchi holda yulduzning a va d sini absolyut aniqlash uchun taxminiy koordinatalarga qoʻshimcha azimut, joyning geografik kengligi, bahorgi tengkunlik nuqtasining aniq vaziyati va h.k.lar qaytadan aniqlanadi. Agar yulduz koordinatalari oldindan maʼlum boʻlgan yulduzlarga nisbatan aniqlangan boʻlsa, bunday kataloglar differensial yulduz kataloglari deyiladi. Differensial yulduz kataloglari asosida maʼlum bir davr uchun fundamental kataloglar tuziladi va ularda keltirilgan yulduz ko-ordinatalari juda aniq (+ 0,1 Gʻ) boʻladi. Turli davrlar uchun tuzilgan fundamental yulduz kataloglaridagi koordinatalarni taqqoslash yoʻli bilan har bir yulduzning xususiy harakatini aniqlash mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Abulvafo Axsikatiy**(arabcha:أبو الفافو أحسيكاتي — Abulvafo Axsikatiy— Toʻliq ismi:Abulvafo Muhammad ibn Muhammad Axsikatiy (vafoti 519/1126-yil)) — tarixchi va adib.

Tarixi
------

Toʻliq ismi Abulvafo Muhammad ibn Muhammad Axsikatiy boʻlib, Abulvafo Axsikatiy nomi bilan mashhur boʻlgan.
Abulvafo Axsikatiy tarix va adabiyot ilmlari bilimdoni sifatida nom qozongan. Abulvafo Axsikatiy manbalarda atoqli shoir, tarixchi va arab tilini mukammal bilgan olim deb taʼriflanadi. Samʼoniyning oʻzi Abulvafo Axsikatiy bilan bir necha marotaba uchrashganligini, biroq, maʼruzalarini tinglash imkoni boʻlmaganini yozgan.

Asarlari
--------

Hoji Xaliyfa Abulvafo Axsikatiyning „*Kitobu-t-tarix*" („Tarix kitobi") nomli asari boʻlganligini zikr qilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Qoriyev O. A. Fargʻona fiqh maktabi va Bur-honiddin al-Margʻinoniyil — B. 52. Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Alloh yozuvi | *Islom shaxsiyati haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Mavlono Hamididdin** (15-asr oʻrtalari – 1520–21) – fors-tojik tilida ijod qilgan shoir va tasavvuf namoyandasi, Muhammad Tabodgoniyning oʻgʻli va xalifasi. Otasi vafotidan soʻng uning ishlarini davom ettirgan. Xondamirning "Habib us-siyar"da yozishicha, Mavlono Muhammad Tabodgoniy vafotidan keyin Hirotda (Xiyobonda), dafn qilingan joyning janubida Alisher Navoiy bir xonaqoh soldirgan. Mavlono Hamididdin shu xonaqohda toat-ibodat bilan mashgʻul boʻlgan. Uning huzurida darveshlar xilvat, uzlat va samoʻ amallarini ado etishgan. Navoiy uning nomini "Majolis un-nafois"ning toʻrtinchi majlisida tilga oladi. Odobi, hayosi va insoniyligiga yuksak baho beradi, ancha yillardan beri zohiriy ilmlar tahsili bilan mashgʻul ekanligini aytadi. Navoiy uning *"tabʼi bagʻoyat xub"* ekanligini alohida taʼkidlab, quyidagi baytini keltiradi:

> Gahe zi xastadilon yod metavon kardan,
> 
> 
> Dile, zi bahri Xudo, shod metavon kardan.
> 
> 
> 
> (Mazmuni: Goho xasta dillarni yod qilmoq kerak, biror koʻngilni Xudo yoʻlida shod qilmoq kerak).
> 
>

Manbalar
--------

1. ↑  *Alisher Navoiy: Qomusiy lug'at*.
2. ↑  *Majolis un-nafois*.
**Shefik Abalı** (2002-yil 7-iyunda tugʻilgan) — professional futbolchi. Dordrext jamoasining markaziy himoyachisi. Avstriyada tug‘ilgan, Turkiya milliy terma jamoasi sharafini xalqaro miqyosda himoya qiladi.

Karyera
-------

Abalı professional debyutini Avstryaning 2-ligasidagi Wacker Insbruk II jamoasida oʻtkazgan. Unda FC Liefering jamoasiga qarshi maydonga tushgan. Ushbu oʻyin 2019-yil 29-may kuni boʻlib oʻtgan va jamoalar 1-1 hisobdagi durang bilan bilan oʻyinni yakunlashgan.

2021-yilning 1-iyulida u Turkiyaning „Göztepe" klubi bilan 4 yillik shartnoma imzoladi. Yetti kundan keyin, 2021-yil 8-iyulda u SKU Amstetten jamoasiga ijara asosida Avstriyaga qaytib keldi.

Abalı 2022-yilning 31-yanvarida Eerste Divisie club <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/FC\_Dordrecht" rel="mw:ExtLink" title="FC Dordrecht" class="cx-link" data-linkid="171">Dordrecht</a> bilan ikki yarim yillik shartnoma imzoladi. U klubdagi debyutini 4-fevral kuni oʻtkazadi va ligada „Almere Siti"ga (2:2) qarshi oʻyinda Toine van Huizen jarohat olganidan soʻng uning oʻrniga oʻyinga qoʻshiladi.

Xalqaro darajadagi oʻyinlara
----------------------------

Avstriyada tug‘ilgan Abalı asli turk. U Avstriya va Turkiyaning yoshlar terma jamoasi aʼzosi hisoblanadi. U 2021-yil 17-mart kuni Turkey U21 terma jamoasi sharafini himoya qilish uchun milliy terma jamoaga chaqirilgan edi.

Foydalanilgan adabiyotlar va manbalar
-------------------------------------

1. ↑  „Şefik Abalı Göztepe'mizde" (tr).  Göztepe (1-iyul 2021-yil). 1-iyul 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-sentabr 2021-yil.
2. ↑  „SEFIK ABALI WECHSELT ZUM SKU ERTL GLAS AMSTETTEN" (de).  SKU Amstetten (8-iyul 2021-yil). Qaraldi: 15-sentabr 2021-yil.
3. ↑   (31-yanvar 2022-yil). „Turks jeugdinternational Sefik Abali (19) naar FC Dordrecht" (nl). Press-reliz.
4. ↑  „Dordrecht vs. Almere City – 4 February 2022 – Soccerway". *int.soccerway.com*. Qaraldi: 5-fevral 2022-yil.
5. ↑  „Ümit Milli Takım kadrosu açıklandı". *www.trtspor.com.tr*.

Havolalar
---------

* Şefik Abalı at Soccerway
* Şefik Abalı at the Turkish Football Federation
* OEFB Profile
**Rahmatulla Qoʻngʻurov** (1933.7.2, Jizzax viloyati Forish tumani Nurak qishlogʻi — 1994.8.12, Samarqand shahri) — tilshunos. 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1989), filol. fanlari doktori (1983), professor (1984). Jizzax ped. bilim yurtini (1951), Samarqand Davlat Universiteti oʻzbek filol. fakultetini (1956) tugatgan. Samarqand Davlat Universiteti oʻzbek tilshunosligi kafedrasida oʻqituvchi (1956—58), dotsent (1963 — 83), kafedra mudiri (1971—94), oʻzbek va tojik filol. fakulteti dekani (1985-yildan oʻrishyushlik asosida). Q.ning asosiy ilmiy ishlari adabiy tili morfologiyasi, leksikologiya va leksikografiyasi, sti-listika va toponimikasi, badiiy asarlar tili hamda nutq madaniyati masalalariga bagʻishlangan ("Oʻzbek tilida tasviriy soʻzlar", 1966; "Oʻzbek tili stilistikasidan ocherklar, 1974; "Badiiy matnning lingvistik tahli-li", 1990; "Nutq madaniyati va uslubiyat asoslari", hamkorlikda, 1992 va boshqalar).

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Mixail Aleksandrovich Pankov** (1902, Qozogʻiston Respublikasi Qoʻstanay viloyati — 1975.11.1, Toshkent) — tuproqshunos olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1965), qishloq xoʻjaligi fanlari doktori (1946), professor (1949), Oʻrta Osiyo universitetining qishloq xoʻjaligi fakultetini tugatgan. (1929). Tuproqshunoslik va geobotanika institutida (1927—37), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi da ilmiy xodim (1937—47); Toshkent qishloq xoʻjaligi instituti tuproqshunoslik kafedrasi mudiri (1945—67), 1968-yildan shu kafedrada professor Oʻrta Osiyoning koʻpgina hududlarida tuproqlar tadqiqoti ishlariga rahbarlik qilgan. Ilmiy ishlari, asosan, tuproq eroziyasi va shoʻrlanishi hamda ularning melioratsiyasi masalalariga bagʻishlangan.

Ac: Tuproqshunoslik (darslik), T. 1963; Meliorativnoye pochvovedeniye, T. 1974.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Oqtosh agalmatolitalunit koni** — Toshkent viloyati Boʻstonliq tumanidagi kon. Gʻazalkent shahri yaqinida, Qorjontovning jan. yon bagʻrida joylashgan. 1923-yilda konda agalmatolit, dyumortyerit va ikkilamchi kvarsitlarda alunit borligi aniqlangan. Oqtosh agalmatolitalunit koni-asrk. toshkoʻmir davriga mansub har xil tarkibli effuziv jinslar (Aqcha svitasi)da topilgan. Effuzivlar gum-bazsimon bukilmalar hosil qilgan boʻlib, ularda turli yoʻnalishdagi yoriklar mavjud. Leykokrat granitlareni 50–300 m li kvars-seritsit, kvars va andaluzit-korundli jinslar bilan oʻralgan. Aqcha svitasi (qalinligi 400– 600 m) dagi past temperaturada hosil boʻlgan kvarsit zonasida alunit, diaspor, agalmatolitlarning linzasimon, ustunsimon tanalari joylashgan. Kvarsitlashgan zonaning janubida dyumortyerit, korundga boy kvars-seritsitli jinslar, shimolida kaolinitli, dias-porkaolinit-pirofillitli, diaspor va alunitli kvarsitlar keng tarkalgan. Alunitli uyumlar 20–120 m li izotermik shakllarga ega. Alunitning rudadagi umumiy miqdori 10—60%. 100–500 m chukurlikda alunitli kvarsitlar borligi aniklangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Ömer Behchet Uz** (1893 - 1986-yil 19-may) turk shifokori va davlat arbobi, 1931-1941-yillarda Izmir shahar hokimi, keyinroq ikki muddat Sogʻliqni saqlash vazirligi lavozimida ishlagan.

Hayotiy
-------

1893-yilda Denizlining Buldan shahrida tug'ilgan. Boshlangʻich va oʻrta ta’limni Buldan shahrida tugatgan. Izmirdagi oʻrta maktabni tugatgach, Istanbul tibbiyot fakultetiga oʻqishga kirdi. Bolqon urushi boshlanishi bilan u urushda oraliq tibbiy ta'limni tugatdi. Istanbul tibbiyot fakulteti pediatriya klinikasida uning assistenti, prof. Dr. U buni Kadri Reshit Poshoning yonida qildi. Bir muddat Istanbul Shishli bolalar kasalxonasida, keyinroq Istanbul tibbiyot fakultetida shifokor boʻlib ishlagandan soʻng Izmirga kelib, frilanser boʻlib ishladi.

Dr. Behchet Uz Izmirda shifokor boʻlib ishlagan xizmatlarini keng maʼnoda xalq salomatligini koʻrib chiqish bilan birga boshqa ijtimoiy yoʻnaltirilgan tashabbus va ishlar bilan mustahkamladi. Uni butun Izmir taniydi, sevar va hurmat qilar edi.

Pediatriya klinikasi boshlig'i, kollej tibbiyoti, fransuz kasalxonasi, bolalarni himoya qilish bolalar poliklinikasi, Aydin Shimendifer kompaniyasining İzmir Memleket kasalxonasida bosh shifokor yordamchisi kabi xizmatlar uning 1930-yilgacha davom etgan xizmatlaridan faqat bir nechtasi. U birinchi marta 1922-yilda Izmirda o'n yetti nafar do'sti bilan Silga qarshi kurash jamiyatini tuzdi. U uzoq yillar Tibbiyot jamiyati va Etibba palatasining raisi boʻlgan. 1930-yilda, munitsipal qonunni amalga oshirishning birinchi yili, Dr. Uz birinchi majlisida Assambleyaning doimiy komissiyasi etib saylandi. Aynan shu yildan keyin u o'zining unutilmas hissalarini Izmirga tibbiyot va sog'liqni saqlash sohalaridan tashqari, shaharni rivojlantirish va rivojlantirishga yo'naltirdi.

  

1931-yilda Izmir munitsipalitetiga saylangan va oʻn yil davomida shahar hokimi boʻlib ishlagan. Uning davrida Izmir qisqa vaqt ichida qayta tiklandi. Munitsipalitet millionlab lira qarzidan qutuldi. Otaturk haykali va Respublika maydoni, har bir tumandagi bozor joylari, bolalar maydonchasi, bog'lar, bulvarlar, Kültürpark va Izmir xalqaro ko'rgazmasi, Bolalar kasalxonasi, Santral Garaji, Fevzi Pasha bulvari, Dr. Bular Behchet Uzning Izmir rivoji uchun qilgan xizmatlaridir. Dr. 1941-yilda Oʻzning mahalliy xizmatlari qatoriga maʼmuriy xizmatlar qoʻshildi. Denizlidan deputat etib saylanishi bilan 19 yil davom etadigan muvaffaqiyatli siyosiy hayoti boshlandi. Uning ajralishi Izmirliklarni juda qayg'uga soldi, lekin xizmatlarini butun mamlakatga yoyish imkoniga ega bo'ldi.

 Behchet Uzning qabri Kokluja qabristonida
Behchet Uz, TBMM VI. VII. va VIII. muddatli Denizli deputati, X. va XI. Bir muddat Izmir deputati edi. 

1942-yil 9-iyuldan 1943-yil 9 martgacha u savdo vaziri bo'lgan. 1946-yil 7-avgustdan 1948-yil 10-iyungacha va 1954-yil 18-maydan 1955-yil 9-dekabrgacha ikki muddat Sogʻliqni saqlash vaziri boʻlib ishlagan.

1986-yil 19-mayda 93 yoshida vafot etdi.

Manbalar
--------

* Izmir shahar hokimiyati 2 Mart 2011 tarihinde arxivlangan
**Rahimberdi Matchonov** (1909-Xorazm viloyati Xonqa tumani Madir qishlogʻi — 2000.18.2) — kulol, koshinkor usta. Us t a zoda; otasi va uning shogirdi usta Eshimdan hunar oʻrgangan. Madir qishlogʻidagi kulollik ustaxonasi (1921— 39), Xonqa tumani maishiy xizmat koʻrsatish ustaxonasi (1939—60), Oʻzbekiston Respublikasi Badiiy fondi (1960— 78), "Us to" birlashmasi Xorazm viloyati boʻlimi (1978—99)da kulol. Xiva meʼmoriy yodgorliklarini taʼmirlash ishlarida (Paxlavon Mahmud maqbarasining koshinlarini tayyorlash va oʻrnatishda oʻrnak koʻrsatgan, 1957 va boshqalar) koʻpgina binolarni koshinlar bilan bezashda faol qatnashgan. Xorazm anʼanaviy buyumlarini zangori ranglarda "olmagul", "kosagul", "qoʻchqor shoxi", "bodomguli" va boshqa oʻsimliksimon naqshlar bilan bezagan. M.yaratgan kulollik buyumlari (bodiya, lagan, koʻza, shokosa va boshqalar) xorijda namoyish qilinadi, Angliya, AQSH, Yaponiya, Fransiya, Italiya, Malayziya, Turkiya, Rossiya va boshqa dunyo mamlakatlari muzeylarida saqlanadi. Koʻplab shogirdlar tayyorlagan. Kamolidsin Behzod nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureatu (1997).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mixail Grigoryevich Pikulin** (1905.29.9, Ostrogojsk shahri, Voronej guberniyey — 1987.12.1, Toshkent) — tarixchi olim, sharqshunos, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1969). Tarix fanlari doktori (1961), professor (1962). Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. 1950—52 yillarda harbiy xizmatni davom ettirgan holda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti xorijiy Sharq boʻlimi mudiri, harbiy xizmatdan zaxiraga chiqqach, 1952—71 yillarda shu institutda xorijiy Sharq yangi va eng yangi tarixi boʻlimi mudiri va ilmiy ishlar boʻyicha institut direktori oʻrinbosari. Ilmiy faoliyati Afgoniston tarixi, etnografiyasi va iqgisodiyoti, shuning-dek, xorijiy Sharq mamlakatlarida siyosiy-iqtisodiy ahvol, mustamlakachilikka qarshi kurash va boshqalarga oid.

Manbalar
--------

* Razvitiye natsionalnoy ekonomiki i kulturi Afganistana (1955-1960), T. 1961; Voprosi istorii, ekonomiki i kulturi narodov Sredney Azii i zarubejnogo Vostoka, T. 1970.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Janubiy Afrika** - Afrikati tabiiy oblast. Kongo-Zambezi suvayirgʻich platosidan jan.da. Maydon 5 mln. km2 atrofida. Gʻarbdan Atlantika, sharqdan Hind okeanlari oʻrab turadi. Gʻulomovda Afrikaning deyarli hamma landshaft tiplari kichraytirilgan masshtabda takrorlanadi, shuning uchun uni baʼzan Kichik Afrika deb ham atashadi. Geologik jihatdan Afrika platformasining bir qismi. Baland yerlarida kembriygacha paydo boʻlgan kristall va paleozoy intruziv jinslari yer yuzasiga chiqib yotadi. Kalahari botigʻi paleogen jinslari bilan qoplangan. Jan. qismi gersin burmalanishida vujudga kelgan. Gʻulomov zaminida qazilma boylik koʻp, ulardan oltin, uran, kalay, marganets, mis, xromit, asbest, olmos va b. sanoat ahamiyatiga ega. Perm davri yotqiziklarida katta toshkoʻmir konlari bor. Gʻulomovning markaziy qismi 900–1000 m li baland tekislik, chekkalari asosan 1500–2800 m li plato bilan oʻralgan, okeanga tomon tik tushgan va ancha baland (Tabana-Ntlenyana togʻi, 3482 m). Eng jan. Kap togʻlaridan iborat. Yirik daryolari: Zambezi, Limpopo, Oranj va Kunene. Gʻulomov ekvatorial, tropik, subtropik iqlim mintaqalarida joylashgan. Yogʻin kam yogʻadigan barg toʻkuvchi siyrak oʻrmonlar, turli tipdagi savanna va choʻllar, eng jan. qismida subtropik doim yashil oʻrmonlar bor. Gʻulomovda quyidagi davlatlar joylashgan: Botsvana, Zimbabve, Lesoto, Namibiya, Eswatini, JAR, qisman — Angola, Zambiya, Malavi va Mozambik; orollardan — Komor orollari, Madagaskar, Mavrikiy, Seyshell orollari, Fransiya mulki boʻlgan — Reyunon.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mixail Sergeyevich Viridarskiy** (1894-yil 20-fevral, Sankt-Peterburg — 1961-yil 5-may, Toshkent) — sovet kutubxona xodimi va bibliografi; 1925—1941-yillarda M.E.Saltikov-Shedrin nomidagi Davlat ommaviy kutubxonasi bosh muharriri; O‘zbekiston SSRda xizmat ko‘rsatgan kutubxonachi bo‘ladi.

Tarjimai hol
------------

M.S.Viridarskiy 1894-yil 20-fevralda Sankt-Peterburgda Chernigov guberniyasi zodagonlari, tibbiyot fanlari doktori Sergey Timonovich Viridarskiy  va Mariya Mixaylovna Fedorovskaya oilasida dunyoga keladi. 1918-yilda Petrograd universitetini, 1924—1926-yillarda esa Leningraddagi kutubxonachilik oliy kurslarini tamomlaydi. Hatto universitetida S.S.Viridarskiy talabalar bibliografik to‘garagida ishlaydi va N.M.Lisovskiyning kitobshunoslikka oid ma’ruzalarini tinglaydi .

1924-yildan M.S.Viridarskiyning kutubxona, bibliografik va arxivshunoslik bo‘yicha faoliyati boshlanadi. 1925-yildan —1943-yilgacha Leningrad ilmiy-texnik kutubxonalarida ishlagan M.S.Viridarskiy bir vaqtning o‘zida (1929—1941) M.E.Saltikov-Shedrin nolmidagi Davlat ommaviy kutubxonasining bosh kutubxonachisi ham edi. U Leningradda shahar bosqini paytida ham kutubxona ishlarini bir zumgayam to‘xtatmadi .

1943-yilda M.S.Viridarskiy Leningraddan Toshkentga surgun qilinadi va shundan buyon O‘zbekiston kutubxonalarida uzluksiz faoliyat yuritib keladi. 1946-yildan to umrini oxirigacha Toshkentda A.Navoiy nomidagi Davlat ommaviy kutubxonasida ishladi va O‘zbekiston ilmiy jamoatchiligi orasida keng taniladi .

M.S.Viridarskiy 1961-yil 11-mayda og‘ir va uzoq muddatli davom etgan xastalikdan so‘ng vafot etadi. M.S.Viridarskiyning xizmatlari hukumat tomonidan munosib baholanadi. "Leningrad mudofaasi uchun" medali, O‘zbekiston SSR Oliy Kengashining Faxriy yorlig‘i va O‘zbekiston SSRda xizmat ko‘rsatgan kutubxonachi unvoni bilan taqdirlanadi .

Manbalar
--------

1. ↑  „Родословная книга". *rodoslovnaya.org*. Qaraldi: 4-avgust 2022-yil.
2. 1 2 3  Общественные науки в Узбекистане 1961. sfn error: no target: CITEREFОбщественные\_науки\_в\_Узбекистане1961 (help)
3. ↑  *Общественные науки в Узбекистане, 1961, p. 63—64.*.

Adabiyot
--------

* Муминов И. М. и др. Михаил Сергеевич Виридарский // Общественные науки в Узбекистане. — 1961. — № 6.

Havolalar
---------

* „Виридарский Михаил Сергеевич". *Mytashkent.uz*. Qaraldi: 18-oktabr 2019-yil.
**Janubi-gʻarbiy Minzu universiteti** — Xitoyning Etnik ishlar boʻyicha Davlat komissiyasi nazorati ostidagi koʻp tarmoqli oliy taʼlim instituti. Universitetga 1950-yil iyulida asos solingan.

Kampuslar
---------

Universitet Chengdu shahrida va mashhur Vuhou ibodatxonasiga tutash joyda joylashgan.3000 mudan ortiq maydonni oʻz ichiga oladi,1120 000 kvadrat metr qurilish maydoni, uchta kampus.

Uning asosiy kampusi Vuxou tumanida, markaziy Chengduni oʻrab turgan 1-halqa yoʻlining janubi-gʻarbiy qismida joylashgan. Universitetda yana ikkita kampus mavjud: biri aeroport yaqinidagi Shuangliu tumanida; Taipingyuan kampusi ikkinchi halqa yoʻlidan tashqarida. 

Bundan tashqari, universitet Hongyuan okrugi, Ngava Tibet va Qiang avtonom prefekturasida Qinghai-Tibet platosi ekologik muhitni muhofaza qilish va chorvachilik uchun ilgʻor texnologiyalarni qoʻllab-quvvatlaydi.

Manbalar
--------

1. ↑  „中华人民共和国教育部高等学校章程核准书第95号（西南民族大学）" (zh-hans).  Ministry of Education of the People's Republic of China (11-yanvar 2017-yil). Qaraldi: 10-oktabr 2018-yil.
2. ↑  "About Us Wayback Machine saytida arxivlandi (4-mart 2016-yil).." Southwest University for Nationalities. Retrieved on November 16, 2015.

|  |  |
| --- | --- |
| Graduation | *Oliy oʻquv yurti haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Folklorizm** — yozma adabiyotda qoʻllangan ogʻzaki poetik ijod materiali. Ilmiy adabiyotlarda F. "ikkinchi shakl" (K.Chistov) atamasi bilan ham yuritiladi. Yozma adabiyotda muallif yoki personaj nutqida qoʻllangan xalq maqollari, matal hamda iboralar odd i y F. sanaladi. Ijodkorning folklorga xos tasvir uslubiga ergashishi, folklor materialidan oʻz asarida foydalanishi, folklorga mansub syujet yoki motivni asariga olib kirishi va boshqa murakkab F. hisoblanadi. Asqad Muxtorning "Chinor", Turob Toʻlaning "Suyuk momo", Erkin Vohidovning "Ruxlar isyoni", Abdulla Oripovning "Kasam dara", Oʻtkir Hoshimovning "Parvona kuni" kabi asarlarida F.ning yorqin namunalari bor. F.lar madaniy hayot rivojining hozirgi bosqichida adabiyot va sanʼatning gʻoyaviybadiiy jihatdan uzluksiz taraqqiyotini taʼminlovchi bosh omilga aylandi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mixail Vladimirovich Safonov** (1878—1939-yillar) — harbiy boshliq, fuqarolar urushi qatnashchisi, Fargʻona fronti qoʻshinlari qoʻmondoni.

Mixail Vladimirovich Safonov 1878-yilning 1-noyabrida  Tulada dunyoga kelgan. U savdogar oilasining vakili boʻlgan. Peterburg universitetida tahsil olgan. 1899-yildan boshlab inqilobiy harakat ishtirokchisi, 1906-yilda sotsialistik-inqilobchilar-,,maksimalistlar", 1917—1918-yillarda chap tomon sotsialistik-inqilobchi, 1919-yilning  mart oyidan Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi (RKP) aʼzosi hisoblangan. Safonov umrining bir necha yilini qamoqda (Shlisselburg qal’asi), ogʻir mehnatda oʻtkazgan.

Mixail Vladimirovich 1918-yil mart oyidan — Qizil gvardiyada, keyin Qizil Armiyada xizmat qilgan. Turkistondagi fuqarolar urushi qatnashchisi. 1919-yilda qoʻmondon, Fargʻona fronti qoʻshinlari qoʻmondoni oʻrinbosari lavozimlarida ishlagan. Mixail Vladimirovich Andijon mudofaasida koʻrsatgan qahramonligi uchun Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlangan.

1920-yilda Turkiston fronti mehnat boʻlinmalari boʻlimi boshligʻi. 1920—1921-yillarda Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi (RSFSR)ning Xivadagi muxtor vakili. 1922-yildan iqtisodiy va sovet ishlariga rahbarlik qilgan.

Manbalar
--------

* Xorijiy harbiy interventsiya va fuqarolar urushi yillarida Qirgʻizistondagi aksilinqilobiy kuchlarning magʻlubiyati: hujjatlar toʻplami, 1918—1920-yillar. Kurman-Gali Karakeevich Karakeev, A. G. Zima. Ilim, 1983 — Jami bet: 540
* Sovet Turkistoni uchun. Partiya tarixi instituti (Oʻzbekiston SSR). Davlat. Oʻzbekiston SSR nashriyoti, 1963-yil — Jami 599 bet
* Penitentsiar orolida. Lenizdat, 1966 — Jami sahifalar: 290
* Fuqarolar urushi va SSSRga harbiy aralashuv: entsiklopediya. Semyon Spiridonovich Xromov, Nikolay Nikolaevich Azovtsev. Boyqushlar. ensiklopediya, 1983-yil — Jami bet: 702
* Qozogʻiston SSR: 4 jildlik ixcham ensiklopediya, 1-jild. Manash Kabashevich Qoʻziboyev. Bosh tahrir. Qozoq boyqushi. ensiklopediya, 1985-yil
**Janubiy kaspiy neftgazli provinsiya** — Ozarbayjon, Turkmanistonning gʻarbi va Gruziyaning sharqiy qismi hamda Kaspiy dengizining jan. sohilini egallagan. J.k.n.g .p. togʻ oraligʻi botigʻidan iborat boʻlib, jan.da Elburs va gʻarbda Kopetdogʻ tizmalariga tutashgan. Mayd. kariyb 200 ming km2. Turli darajada dislokatsiyalashgan, antiklinal strukturalar hosil qilgan yuqori pliotsendan quyi boʻrgacha boʻlgan yotkiziqlardan tashkil topgan.

Botiqning jan. qismi Kaspiy dengizining jan. sohilida — Eronning shim.da joylashgan boʻlib, shu yerdagi kaynozoy yotqiziklarining koʻp qismida neft-gaz belgilari mavjud. Neft, gaz va asfalt mahsulotlari Ozarbayjonda — Namin, Shakarli, Mirdkamir, Harvanesi qishloqlari, Eronda — Serob sh. yaqinida, Gilon va Mozandaron ostonalarida, Goʻrgon atrofida. Sanoat ahamiyatiga molik birinchi gaz koni Kaspiy dengizining jan.-sharqiy sohilida topilgan. Gaz uyumi 2000 m chuqurda joylashgan. J.k.n.-g .p.da 80 dan ortiq neft va gaz konlari topilgan. Asosiy neft konlari: Bolxon-Sabunchi-Romanin, Neft Doshlari, Kyurovdogʻ, Qoʻtirtepa, Qamishlija, Okaram va b.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mixail Voronsov** **haykali** — 1867-yilda Tiflisda Kavkazning sobiq vakili knyaz M.S.Voronsovga oʻrnatilgan yodgorlik. Shahardagi birinchi haykal.

Tarixi
------

1844-1854-yillarda Kavkazdagi Hazrati oliylari vakili knyaz M.S.Voronsovga haykal oʻrnatish tashabbusi gruzin zodagonlariga tegishli boʻlib, uni amaldagi vakil, knyaz Aleksandr Ivanovich Baryatinskiy qoʻllab-quvvatladi. Uning rahbarligida „jamiyatning barcha tabaqalarida obuna ochildi", uning davomida 36 104 rubl miqdorida mablagʻ yigʻildi.

Yodgorlik haykaltarosh Nikolay Pimenovga buyurtma qilingan, ammo u yodgorlik maketini yasab boʻlib, vafot etgan, shuning uchun uning shogirdi Vasiliy Kreytan ishni tugatishga majbur boʻlgan. Yodgorlikning meʼmori oʻsha paytda Tiflisdagi mashhur meʼmor Otto Simonson boʻlgan.

Bronza haykal Sankt-Peterburgda, „Kogun i K°" quyish zavodida quyilgan va 1866-yil oxirida Poti porti orqali Tiflisga kemada yetkazilgan.

Yodgorlik 1867-yil 25-martda, knyaz Voronsovning Tiflisga kelishining navbatdagi yubileyi kuni Mixaylovskiy koʻprigi yaqinidagi Voronsovskaya maydonida ochildi. Ochilish marosimida Kavkaz vakili Buyuk Knyaz Mixail Nikolaevich ishtirok etgan. Yigʻilgan koʻp sonli shahar aholisi va qoʻshinlar orasida baron Aleksandr Nikolay yodgorlik qurilishi toʻgʻrisidagi aktni oʻqib berdi, keyin u muqaddas qilindi. Marosimdan soʻng, odamlarga Iskandar bogʻining ayvonlarida taom taklif qilindi va vakil saroyida tushlik berildi.

Balandligi 3,5 metr boʻlgan knyaz M.S.Voronsov haykali baland poydevorda, boshi ochiq holda, yelkasiga shinel otgan holda turgan. Qoʻlida papax va feldmarshal tayoqchasini ushlab turgan. Alget toshidan yasalgan poydevorda „Knyaz Mixail Semenovich Voronsovga. 1845-1854" yozuvi bor. Yodgorlik atrofida zanjirli zambaraklardan chiroyli panjara qilingan.

1922-yilda, 1918-yil 12-apreldagi „Respublika yodgorliklari toʻgʻrisida" gi dekretga binoan Tiflisdagi Mixail Voronsov haykali buzildi, knyaz nomi bilan atalgan maydon ham Karl Marks deb oʻzgartirildi. 1990-yillarning boshlarida maydon Tbilisining qardosh shahri sharafiga Saarbryuken deb nomlandi.

Havolalar
---------

* YouTube logotipi Памятник Воронцову М. С. в Тифлисе // Алупкинский музей-заповедник YouTubeda
* Памятник Воронцову М. С. на pastvu (фото 1880-х)

Manbalar
--------

1. ↑  Mixail Voronsov. „Samiy poryadochniy russkiy…" Andoza:Wayback 2 // Sputnik Gruziya. 2016. 5 marta.
2. 1 2 3 4  Tiflis i ego okrestnosti: Illyustrirovanniy karmanniy putevoditel. Spravochnaya i adresnaya knijka. — 1-e izd. Tiflis: Tiflisskiy jurnal, 1913.
3. ↑  Кривдина О. А. Скульпторы братья Крейтаны Архивная копия от 29 октября 2021 на Wayback Machine // Электронная библиотека Музея антропологии и этнографии им. Петра Великого (Кунсткамера) РАН
4. ↑   Невская Т. А. Роль Кавказского наместничества в развитии русско-грузинских отношений (1844—1881 гг.) // Гуманитарные и юридические исследования: Ставрополь, 2016. Выпуск № 1. С. 81.
**Fomalgaut** — Janubiy Baliqlar turkumidagi eng yorqin yulduz va tungi osmondagi eng yorqin yulduzlardan biri. Yulduzning nomi arabcha: **الحوت** *al-ḥūt*, "janubiy baliqning ogʻzi "degan maʼnoni anglatadi.

Kuzatuv
-------

 Mahalliy qabariqning tuzilishi. Fomalgaut, Quyosh va boshqa yulduzlarning pozitsiyalari koʻrsatilgan. Tasvir shunday yoʻnaltirilganki, Galaktika markaziga eng yaqin yulduzlar uning tepasida joylashgan.
Rossiyaning shimolida Fomalgaut koʻrinmaydi, nominal ravishda 60° 23 ′ kenglikda (yaʼni Sankt-Peterburgdan biroz shimolda) koʻtarila boshlaydi. Markaziy Rossiyada yulduz ufqdan juda past koʻtariladi. Fomalxautning qoniqarli koʻrinishi Saratov (51,5 °) kengligidan faqat janubda.

−60° 23′ kenglikdan janubda, Fomalgaut botmaydigan yulduzdir mavjud.

Xususiyatlari
-------------

Fomalgaut yulduzlari Yerdan atigi 25 yorugʻlik yili (7,7 parsek) uzoqlikda joylashgan A3 spektrli tipidagi asosiy ketma-ketlik yulduzidir.

2000-yil martigacha Fomalgaut va Achernar astronomik sohadagi har qanday boshqa birinchi kattalikdagi yulduzlardan maksimal burchak masofasida joylashgan ikkita birinchi kattalikdagi yulduzlar edi. Antares, Chayon yulduz turkumidagi yulduz, endi samoviy sferada birinchi kattalikdagi eng uzoq yulduz hisoblanadi.

Fomalgaut nisbatan yosh yulduz hisoblanadi, yoshi 200 dan 300 million yilgacha va umri milliard yilga teng. Yulduz yuzasidagi harorat taxminan 8500 Kelvinni tashkil qiladi. Fomalgaut Quyoshdan 2,3 marta ogʻirroq , yorqinligi 16 marta va radiusi 1,85 marta.

Yulduzli hamrohlar
------------------

Astronomlarning soʻnggi ishlariga koʻra, Fomalgaut keng uch yulduzlar tizimining bir qismi ekanligi maʼlum boʻldi. Asosiy yulduz **Fomalgaut A** birinchi boʻlib 0,9 yorugʻlik yili uzoqlikda joylashgan. (Fomalhaut B) toʻq sariq mitti yulduzga ega ekanligi aniqlangan. Tizimdagi uchinchi yulduz qizil mitti LP 876-10 (Fomalhaut C). U **Fomalhaut A** dan 2,5 yorugʻlik yili uzoqlikda joylashgan va oʻzining kometa kamariga ega.

Yana qarang
-----------

* Eng yorqin yulduzlar roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  „Fomalhaut".  stars.astro.illinois.edu. 17-iyun 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-avgust 2017-yil.
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑  „Researchers find that bright nearby double star Fomalhaut is actually a triple". 4-oktabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 4-oktabr 2013-yil.
9. ↑  „Фомальгаут оказался тройной звездой". 24-yanvar 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-may 2020-yil.
10. ↑  „При помощи «Гершеля» сделано фантастическое открытие". 10-avgust 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-may 2020-yil.
**Variatsiyalar** — musiqa shakli. Unda asosiy musiqiy mavzu (mavzular) oʻzining bir yoki bir qancha unsurlari (ritm, surʼat, faktura, ohang va b.) oʻzgartirilgan holda takrorlanadi va V. turkumini tashkil qiladi. Oʻzgarish darajasiga koʻra, qatiy (mas. basso ostinato) va erkin V. farqlanadi. Qatiy turkumda mavzu va uning V.i bir xil tuzilishga ega. Erkin turkumda har bir variatsiyada asosiy mavzu ohanglaridan kelib chiqqan yangi mavzular shakllanadi. V. mustaqil asar yoki simfoniya, sonata, opera kabi asarlarning bir kismi boʻlishi mumkin.

V. Yevropa musiqasida 16-asrdan maʼlum. 19-asrgacha ularning asosan qatʼiy turi qoʻllanilgan (G. Pyorsell, G. Gendel, I. Bax, V. Motsart, L. Betxoven va b.). Romantizm uslubida erkin V. keng tarqaldi (R. Shuman, P. Chaykovskiy va b.). V. shakli Oʻzbekiston kompozitorlari (Ik. Akbarov, S. Yudakov, T. Kurbonov, S. Karimhoji, S. Varelas, R. Abdullayev, A. Nabiyev va b.) ijodidan ham salmoq"li oʻrin olgan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Varing muammosi** - sonlar nazariyasi taraqqiyotida muhim rol oʻynagan masala: har qanday l>2 koʻrsatkich uchun shunday g=Qp) mavjudki, ixtiyoriy butun N>0 sonni g ta butun sonlar l-darajalari yigʻindisi sifatida yozish mumkin. E. Varing 1770 yilda taʼriflagan. Xususan, p=2 boʻlganda g=4 boʻlishini, yaʼni har qanday butun musbat sonni toʻrtta son kvadratlari yigʻindisi (mas. 30=52+22+12+0=42+32+22+12) shaklida ifodalash mumkinligini J. L. Lagranj isbotlagan (1740). Bu masala 19-asrda toʻla hal qilinmay qoldi, ammo sonlar analitik nazariyasida bir qancha usullarning shakllanishiga sabab boʻldi. V.m.ni birinchi marta 1909 yilda D. Gilbert toʻla ochdi. 1942 y. V. Yu. Linnik V.m.ning elementar, yaʼni oliy mat. metodlari qoʻllanilmagan isbotini topdi. Akad. I. M. Vinogradov esa oʻzi-ning yangi usulidan foydalanib, yetarli katta L’lar uchun g=g(p)<ʼp(1p i+3) ekanini koʻrsatdi (1959). V.m. yechimlarini izlash sonlar nazariyasi va mat. ning boshqa boʻlimlari uchun muhim boʻlgan yangi usullarining yaratilishiga olib keldi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oʻzgaruvchan va oʻzgarmas miqdorlar** — maʼlum mulohaza doirasida turli qiymatlarni yoki mos holda faqat 1 ta qiymatni qabul qiladigan miqdorlar. Odatda, son qiymatli, vektor va matritsa qiymatli funksiyalarga nisbatan qoʻllanadi. Matematikada dastlab faqat oʻzgarmas miqdorlar — sonlar, maʼlum figura oʻlchovlari bilan ish koʻrilgan. 17-asr da tabiatshunoslik, xususan texnikaning taraqqiyoti taqozosi bilan harakat va boshqalar jarayonlar oʻrganila boshlandi. Ikkinchi tomondan algebrada harfiy timsollar vujudga kelishi va analitik geometriyaning yaratilishi oʻzgarmas miqdorlardan oʻzgaruvchi miqdorlarni oʻrganishga oʻtish uchun qulay asos yaratildi. Differensial hisob va integral hisob yaratilgach. Oʻ. va oʻ.m. mexanik harakat va boshqalarga fizik jarayonlarning matematik ifodasi sifatida qaraldi. Keyinchalik bu tushunchalar aniq matematik taʼrif beriladigan oʻzgaruvchi, funksiya, dinamik sistema holati va trayektoriyasi kabi tushunchalar bilan almashdi. Oʻ. va oʻ. m. esa, asosan, matematik tushuncha va teoremalarni fizik izohlash vositasi boʻlib qoldi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mariya Tolkachyova** (1997-yil 8-iyulda tugʻilgan)—rossiyalik badiiy gimnastikachi.U 2016-yilgi Olimpiada guruhining koʻpkurash boʻyicha chempioni, toʻrt karra (2015,2016, 2017,2019) koʻpkurash boʻyicha jahon chempioni, 2015-yilgi Yevropa oʻyinlari guruhi koʻpkurash chempioni va uch karra Yevropa chempionati (2014, 2016, 2018) koʻpkurash boʻyicha oltin medal sohibi.

Faoliyati
---------

U toʻrt yoshida Rossiya Federatsiyasining Orexovo-Zuyevo shahrida badiiy gimnastika bilan shugʻullana boshlagan. Tolkachyova 2014-yilgi mavsumda Rossiya milliy guruhining rasmiy aʼzosi boʻldi, 2014-yilda Ozarbayjonning Boku shahrida boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida va 2014-yilda Izmirda boʻlib oʻtgan jahon chempionatida koʻpkurash boʻyicha guruhda oltin medalni qoʻlga kiritgan rossiyalik boʻldi, ular koʻpkurashda guruhda 4-oʻrinni egalladi va 2Ribbon + 3Balls boʻyicha oltin medalni qoʻlga kiritdi. 

2015-yilda Tolkachyova va rus guruhi 2015-yilgi Yevropa oʻyinlarining birinchi bosqichida ishtirok etib, guruh koʻpkurashida oltin medalni va 5 ta lentani qoʻlga kiritdi. Ular 2015-yilda Germaniyaning Shtutgart shahrida boʻlib oʻtgan jahon chempionatida koʻpkurash boʻyicha guruhda oltin, shuningdek, 6 ta klub/2 halqada oltin va 5 ta lentada kumush medalni qoʻlga kiritish bilan mavsumni yakunladilar. Ushbu jahon chempionatida Rossiya nihoyat koʻpkurash bahslarida oltin medalni qoʻlga kiritdi. Rossiya guruhi oxirgi marta 2007-yilda Gretsiyaning Patras shahrida boʻlib oʻtgan jahon chempionatida guruh bahslarida gʻolib chiqqan edi. 

2016-yilda Tolkachyova va rus guruhi 2016-yilda Isroilning Xolon shahrida boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida guruh oltin medalini qoʻlga kiritdi. 19-21-avgust kunlari Tolkachyova Braziliyaning Rio-de-Janeyro shahrida boʻlib oʻtgan 2016- yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida oltin medalni qoʻlga kiritgan (Anastasiya Maksimova, Anastasiya Tatareva, Anastasiya Bliznyuk, Vera Biryukova bilan birga) sovrindor Rossiya guruhining aʼzosi edi.

Batafsil Olimpiya natijalari
----------------------------

| Yil | Musobaqa tavsifi | Manzil | Musiqa | Qurilma | Daraja | Gol — Final | Daraja | Ballar saralash |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2016- yil | Olimpiada | Rio-de-Janeyro |  | Butun atrofda | 1-chi | 36.233 | 2 | 35.516 |
| „L’adration De La Terre *", „* Le Sacrifice" — Danse Sacrale *,* „Vaqt, oldinga"! *Igor Stravinskiy, Moskva yangi xori, Elena Rastvora, Rossiya filarmoniyasi simfonik orkestri va Aleksandr Vedernikov* | 6 ta kub / 2 ta halqa | 1-chi | 18.633 | 6 | 17.233 |
| *Samba Do Brasil*, "*Oʻsha kunlar edi"* Bellini, Gruppa Na-Na tomonidan | 5 ta lenta | 3 | 17.600 | 1-chi | 18.283 |
|

Manbalar
--------

1. ↑  „I. EUROPEAN GAMES 2015 - RHYTHMIC GYMNASTICS".  Gymmedia. Qaraldi: 21-iyun 2015-yil.
2. ↑  „Rhythmic gymnastics: Russia wins fifth successive team gold".  Reuters. Qaraldi: 21-avgust 2016-yil.
**Mariyash Bostanova** (3-yanvar 1945, Chimboy tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1999). Nukus pedagogika institutini tugatgan (1967). 1967—76 yillarda Chimboy, Taxtakoʻpir tumanidagi maktablarda tarbiyachi, qoraqalpoq tili va adabiyoti oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. 1976-yildan Qoraoʻzak tumanidagi 5maktabda qoraqalpoq tili va adabiyoti oʻqituvchisi. Bostanova darslarni koʻrgazmali qurollar, texnika vositalari asosida tashkil etadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |