recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Leonid Matveyevich Kuzminov** (1932-yil 18-aprel, Toshkent viloyati, Yangiyoʻl – 2016-yil 29-dekabr, Moskva, Rossiya) – Rus pravoslav cherkovi (ROK) din arbobi, 1981-yildan Moskvadagi Preobrajenskoye qabristonidagi Nikolay cherkovi ruhoniysi. U „Preobrajenskiy monastirining pravoslav cherkovi kengashi" ning raisi.

Biografiyasi
------------

Leonid Matveyevich 1932-yil 18-aprelda Oʻrta Osiyoda, Toshkent shahridan 30 km uzoqlikda joylashgan Yangiyoʻl shahrida tavallud topgan. 1950-yilda oʻrta maktabni tugatgan.

1947–1953-yillarda Toshkent va Oʻzbekiston yeparxiyasining Yangiyoʻl shahridagi Xudo onasining ibodatxonasida „Vziskaniye pogibshix" ikonasi sharafiga psalomlarni kuylagan.

Leonid 1953-yilda Moskva diniy seminariyasini tugatgan va 1949-yilda Lavraga qaytgan va Troitse-Sergiyeva Lavrada yangi tiklangan MDAiSga oʻqishga kirgan. Seminariyani tugatgach, Leonid Leningrad diniy akademiyasiga oʻqishga kirgan va 1956-yilda akademiyaning sirtqi boʻlimiga oʻtgan.

1955-yil 10-fevralda uylangan.

Kuzminov 1955-yil 13-martda Donskayadagi cherkovda Mojaysk arxiyepiskopi Makarius (Dayev) tomonidan diakon unvoniga tayinlangan.

1955-yil 20-martda xuddi shu yepiskop tomonidan presviter etib tayinlangan. Krutitskiy va Kolomenskiy mitropoliti Nikolay (Yarushevich) Serpuxov shahridagi Ilyos paygʻambar cherkovida xizmat qilish uchun tayinlangan. Dastlabki 1,5 yil davomida Leonid Moskva viloyati, Serpuxov shahridagi cherkovda xizmat qilgan.

35 yildan ortiq vaqt davomida Moskvadagi Preobrajenskoye qabristonidagi avliyo Nikolay cherkovining bosh ruhoniysi boʻlib ishlagan.

Leonid 85 yoshida 2016-yil 29-dekabrda Moskvada ogʻir kasallikdan vafot etgan.

Mukofotlari
-----------

Kuzminov 1997-yil 6-oktyabrda *iqtisodiyotni mustahkamlash, ijtimoiy sohani rivojlantirishga qoʻshgan ulkan hissasi uchun va Moskva tashkil etilganining 850 yilligi munosabati bilan* II darajali "Vatanga xizmatlari uchun" ordeni bilan taqdirlangan.

U rus pravoslav cherkovining 9 ta turli ordenlari va boshqa mahalliy pravoslav cherkovlarining ordenlari sohibi boʻlgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Умер митрофорный протоиерей Леонид Кузьминов(rus.). — «Православие и мир». Архивировано 1 yanvar 2017 года.
2. ↑  „Союз любителей серебренников". *www.staropomor.ru*. Qaraldi: 2023-yil 22-noyabr.
3. ↑  Ofitsialniy sayt MDAiS: „Istoriya MDA" (Wayback Machine saytida 2011-05-05 sanasida arxivlangan).
4. ↑  Sayt Sakharov-center.ru: Patrikeevi. Vospominaniya sximonaxini Anni (Anni Semenovni Teplyakovoy).
5. ↑  Состоялось отпевание настоятеля храма свт. Николая Мирликийского на Преображенском кладбище протоиерея Леонида Кузьминова(rus.). — Официальный сайт «Московской городской епархии». Архивировано 3 yanvar 2017 года.
6. ↑  „Указ Президента Российской Федерации от 6 октября 1997 года № 1091 «О награждении государственными наградами Российской Федерации работников акционерных обществ, предприятий, учреждений и организаций города Москвы»". 2020-yil 1-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 1-fevral.
**Matfey Fedorovich Tyugay** yoki **Du Gvan Mu**, **Tyu Gvan Mu**, **Metyu Chu** (1908-yil 15-sentabr, Primor oʻlkasi, Spasskiy tumani, Lukyanovka qishlogʻi, 1990-yillar boshi, Toshkent) – Shimoliy Koreya harbiy qoʻmondoni, general-leytenant, KXDR Ichki ishlar vaziri oʻrinbosari, KXDR Ichki ishlar vazirligi bosh boshqarmasi boshligʻi. Koreya urushi davrida Seul shahri harbiy komendanti.

Biografiya
----------

1908-yilda (boshqa maʼlumotlarga koʻra – 1907-yilda) Primorsk oʻlkasi, Lukyanovka qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. Maktabni tugatgach, mexanizatsiya kurslariga oʻqishga kiradi, shundan soʻng mahalliy kolxozda traktorchi boʻlib ishladi. Keyinchalik iqtisodiy rejalashtirish mutaxassisligi boʻyicha oliy maʼlumotga ega boʻldi. Uzoq Sharq oʻlkasining Chernigov viloyatining rejalashtirish komissiyasida tergovchi boʻlib ishlagan. 1937-yilda Oʻzbekiston SSRga surgun qilingan. Toshkent transport institutida, keyinroq Moskva temir yoʻl transporti institutida tahsil olgan. 1941-yilda KPSS(b) safiga kirdi. 1947-yilda Toshkent partiya maktabini tugatgan.

1947-yilda KXDR davlat tuzilmalarini tashkil qilish uchun „37-guruh" deb nomlangan jamoa tarkibida Shimoliy Koreyaga yuborilgan. KXDR fuqaroligini olgan. 1947-yil oktabrdan 1948-yil avgustigacha – KXDR Ichki ishlar vazirligining maʼmuriy boʻlim boshligʻi oʻrinbosari va jinoyat qidiruv boshqarmasi boshligʻi vazifasini bajargan. 1948-yil avgustdan 1950-yil iyulgacha – Xvanxae va Kyongi provinsiyalari Ichki ishlar vazirligi Bosh boshqarmasi boshligʻi.

Koreya urushida qatnashgan. 1950-yil iyun oyida Xitoy qoʻshinlari Seulni egallab olgach, shaharga harbiy komendant etib tayinlangan. 1951-yil mart oyidan – KXDR Ichki ishlar vazirligi markaziy apparatida turli lavozimlarda ishlagan. U KXDR Ichki ishlar vazirligi vaziri oʻrinbosari, KXDR Ichki ishlar vazirligi bosh boshqarmasi boshligʻi  boʻlgan.

1961-yilda SSSRga qaytdi. Toshkentda yashagan. 1990-yillarning boshida vafot etgan. Toshkentda dafn etilgan.

Mukofotlar
----------

* 2 va 3-darajali Davlat bayrogʻi ordeni
* Qizil Bayroq ordeni
* 2-darajali Vatan urushi ordeni
* „1941-1945 yillardagi Ulug‘ Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun" medali

Manbalar
--------

1. 1 2 3  German Kim, Po zadaniyu partii i zovu serdsa. Tyugay Matvey Fedorovich
2. ↑  Li Don Xva, *"Matfey Fyodorovich bil voennim komendantom Seula"*, jurnal „Yedinstvo", № 1/43, yanvar 2004
**Xamid Xuseynovich Mansurov** (tojikcha: *Ҳамид Ҳусейнович Мансуров* (25-dekabr 1925-yil, Samarqand, Oʻzbekiston SSR, SSSR — 25-avgust 2013-yil, Dushanbe, Tojikiston ) — Tojikiston Respublikasi Fanlar akademiyasi akademigi (1978). Tojikiston SSRda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1976). Abu Ali ibn Sino davlat mukofoti laureati (1981).

Biografiyasi
------------

1947-yilda Samarqand tibbiyot institutining ichki kasalliklar fakultetini tamomlagan. 1950-yilda Moskvadagi SSSR Tibbiyot fanlari akademiyasining Terapiya institutida aspiranturani tamomlagan. Doktorlik dissertatsiyasini muvaffaqiyatli himoya qilgandan so‘ng Dushanbega ko‘chib o‘tgan va Abu Ali ibn Sino nomidagi Tojikiston davlat tibbiyot institutida assistent, gospital terapiya kafedrasi mudiri, dotsent lavozimlarida ishlagan. Olimning ichki kasalliklar sohasidagi ilmiy izlanishlari doktorlik dissertatsiyasi himoyasi bilan yakunlangan.

1962- yilda Tojikiston Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi etib saylangan. 1962—2002-yillarda u direktor, soʻngra 2002 -yildan Tojikiston Fanlar akademiyasi Gastroenterologiya instituti faxriy direktori boʻlgan. Ko'p yillar davomida Tojikiston Fanlar Akademiyasi tarkibiga kirgan Gastroenterologiya instituti 2010-yilda Tojikiston Tibbiyot fanlari akademiyasi tashkil etilgan bo'lib, uning tarkibiga turli profildagi 12 ta tibbiyot muassasasi kiritilgan. 1989—1995 yillarda Tojikiston Respublikasi Fanlar akademiyasi vitse-prezidenti lavozimlarida ishlagan.

Ilmiy faoliyati
---------------

Xamid Mansurov 700 ta ilmiy maqola va 12 ta kitob yozgan.

Ilmiy faoliyatning asosiy yo'nalishlari: gastroenterologiya, gepatologiya. Polsha, Yaponiya, Angliya, Chexoslovakiya, Germaniya, Vengriya, Fransiya, Shvetsiya, Daniyada oʻtkazilgan milliy va xalqaro kongresslarda terapiya yoʻnalishi boʻyicha vakillik qilgan.

1974-yilda Vengriya gastroenterologlar assotsiatsiyasining faxriy a'zosi, 1976-yilda Polsha internistlar assotsiatsiyasining muxbir a'zosi va 1977-yilda Bolgariyadagi gastroenterologlar tibbiy ilmiy jamiyatining faxriy a'zosi etib saylangan.

Mukofotlari
-----------

* Lenin ordeni, Oktyabr inqilobi ordeni, III darajali Ismoili Somoniy, medali «Katolik mehnati uchun.
* 1976- yilda „Tojikiston SSRda xizmat koʻrsatgan fan arbobi" faxriy unvoni;
* Abu ali ibn Sino nomidagi Davlat mukofoti laureati(1981)

Manbalar
--------

1. 1 2  „Вклад в мировую медицину". 2015-yil 23-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 16-aprel.
2. ↑  „На 88-м году жизни скончался академик медицины Хамид Мансуров". 2015-yil 16-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 16-aprel.
**Mixail Nikolayevich Kondratyev** (1879-yil, Rostov-Donu – 1943-yil, Toshkent) – rus meʼmori, Sankt-Peterburg, Rostov-Don, Taganrogdagi bir qator turar-joy binolari muallifi. Rus modern va konstruktivizm ustalaridan biri. Zodagon.

Biografiyasi
------------

Mixail Nikolayevich 1879-yilda Rostov-Don shahrida davlat maslahatchisi Nikolay Kondratyev oilasida tavallud topgan. Kondratyevlar Rostovning markazida, hozirgi Universitetskiy tor koʻchasi va Pushkinskaya koʻchasi hududida yashagan. Mixail bu yerda gimnaziyada oʻqigan, u rasm chizish boʻyicha yagona aʼlochi talaba edi. Petrovskiy nomidagi maktabda Pyotr Vrangel bilan bir sinfda oʻqigan.

Mixail imperator Nikolay I qurilish muhandislari institutida tahsil olgan.

Mixail Kondratiyev institutni tugatgandan soʻng, Sankt-Peterburgda yettita bino uchun loyihalarni amalga oshirgan, ulardan ikkitasi hozirda buzib tashlangan.

Kondratyev Rostovga qaytib, qurilish muhandisligi bilan shugʻullanagan. „Priazovskiy kray" gazetasi uni 1913-yilda „shahar meʼmori" deb atagan. 1927-yilda Kondratiyev Donskaya qurilish munitsipal idorasida texnik ishlab chiqarish boʻlimi boshligʻi boʻlib ishlagan.

Kondratyev loyihasi boʻyicha 1929-yilda Taganrogda SSSRda birinchi „Krugliy dom" deb nomlangan turar-joy binosi, qurilgan. Dumaloq uy hozir ham saqlanib qolgan.

Kondratyevning murosasiz tabiati kasbiy masalalarda muammolar tugʻdirdi. Shu sababli Landvorets qurilishidan chetlashtirildi. Uning doʻsti, meʼmor Leonid Eberg „Noviy bit" qurilishini tugatdi. Kondratiyevning hibsga olinishiga yangi tizimning vazifalarini tushunmasligi va oʻzlashtirishda ayblash sabab boʻldi.

Mixailning Qizil Bogʻ shahridagi maktab loyihasi va „Kooperativnaya smichka stroiteley" koʻp qavatli turar-joy binosi loyihasi amalga oshmay qolgan.

Rostov-Don fashistlar tomonidan bosib olingandan soʻng, Mixail Kondratyev Toshkentga evakuatsiya qilingan. U Toshkentda vafot etgan va shu yerga dafn etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „Гражданский инженер Кондратьев" (ru-RU). Qaraldi: 2023-yil 15-noyabr.
2. ↑  „МИХАИЛ НИКОЛАЕВИЧ КОНДРАТЬЕВ". Qaraldi: 2023-yil 15-noyabr.
3. ↑  *Kirichek M. S. Kukushin V. S.* Krugliy dom // Taganrog. Ensiklopediya. – Taganrog: Anton, 2008. – S. 424. – ISBN 978-5-88040-064-5.
**Mixail Vasilyevich Utkin** (1923-yil 14-mart, Samara viloyati – 1991-yil 10-may, Toshkent) – maxsus xizmat kinologlarining 2-alohida polki boshligʻi, Qizil Armiya askari, 1-darajali Shuhrat ordeni (SSSR) sohibi.

Hayoti
------

Mixail Utkin 1923-yil 14-martda Samara viloyati Sizran shahrining Oktyabr tumanidagi Kostichi qishlogʻida tugʻilgan. Taʼlim toʻliq boʻlmagan oʻrta. Batraki stansiyasi deposining taʼmirlash-mexanika ustaxonasida chilangar boʻlib ishlagan.

U 1942-yil may oyida koʻngilli boʻlib, Sizran tumani harbiy komissarligi orqali Qizil Armiya safiga qoʻshiladi. 1942-yil noyabrdan Ulugʻ Vatan urushi janglarida qatnashdi. U Stalingrad janglarida yarador boʻldi. Kasalxonada tuzalgandan keyin yana frontga qaytdi.

U tanklarni yoʻq qiluvchi itlarni oʻrgatuvchi kinolog kasbini tanlagan. Mixail Utkin urush tugagunga qadar yaʼni 1943-yil mart oyigacha Janubi-gʻarbiy frontning 3-gvardiya armiyasi qoshida tuzilgan maxsus xizmat kinologlarining 2-alohida polki tarkibida xizmat qildi. 1943-yil 3-iyuldan 6-iyulgacha boʻlgan janglarda Privolnoye qishlogʻi yaqinida dushmanning 7 askari va 2 merganini yoʻq qildi. „Jasorat uchun" medali bilan taqdirlangan.

Keyinchalik, janubi-gʻarbiy 4- va 1-Ukraina frontlaridagi janglarida qatnashdi.

1943-yil 27-avgustdan 25-oktyabrgacha boʻlgan janglarda Qizil Armiya askari Utkin 243-piyoda diviziyasining 303-tankga qarshi qiruvchi diviziyasi tarkibida harakat qildi. Janglarda u 15 nafar dushman askarini oʻldirgan. 1944-yil 1-yanvarda Novo-Troitskoye fermasi hududida dushmanning qarshi hujumini qaytarish paytida chap qoʻlidan yarador boʻldi. Hammasi boʻlib, 1943-yil 27-avgustdan 1944-yil 2-yanvargacha boʻlgan janglarda u 29 nemis askarini yoʻq qildi.

Uchinchi gvardiya diviziyasi qoʻshinlarining 1944-yil 22-yanvardagi buyrugʻi bilan Qizil Armiya askari Mixail Vasilyevich Utkin 3-darajali "Shuhrat" ordeni bilan taqdirlangan.

U 1944-yil 30-31-yanvarda Nikopol shahri yaqinidagi hujum janglarida ishtirok etdi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1945-yil 10-apreldagi farmoni bilan „jangovar topshiriqlarini namunali bajarganligi hamda janglarda koʻrsatgan jasorati uchun Qizil Armiya askari Mixail Vasilyevich Utkin 1-darajali "Shuhrat" ordeni bilan taqdirlangan. „Shon-sharaf" ordenining toʻliq sohibiga aylangan.

1946-yilda Mixail Utkin demobilizatsiya qilindi.

U 1-darajali Vatan urushi ordeni, 3-darajali Shon-sharaf ordeni va „Jasorat uchun" medali bilan taqdirlangan.

Mixail Utkin 1991-yilda Toshkent shahrida vafot etdi.

Adabiyotlar
-----------

* Кавалеры ордена Славы трёх степеней: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии Д. С. Сухоруков. — М.: Воениздат, 2000. — 703 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-203-01883-9.
* Кургузов И. П. Солдатская доблесть. Ташкент, 1970.

Manbalar
--------

1. ↑  „УТКИН Михаил Васильевич :: Память народа". *www.pamyat-naroda.ru*. Qaraldi: 17-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Бессмертный полк. Октябрьск. Уткин Михаил Васильевич". *www.moypolk.ru*. Qaraldi: 17-noyabr 2023-yil.
3. ↑  „Уткин Михаил Васильевич : Министерство обороны". *www.encyclopedia.mil.ru*. Qaraldi: 17-noyabr 2023-yil.
**Muhammad Muhamedjon Rabiyev** (1913-yil 2-may, Samarqand, Rossiya imperiyasi – 1983-yil 19-may) – sovet va tojik aktyori, dramaturg va ssenariynavis, Tojikiston SSRda xizmat koʻrsatgan artist (1964), SSSR Kinematograflar uyushmasi aʼzosi (1962), SSSR Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi (1963-1983).

Hayoti
------

Muhammad Rabiyev 1913-yil 2-mayda Samarqandda hunarmand oilasida tugʻilgan. 1941-yildan KPSS aʼzosi. 1929-yilda Samarqanddagi aloqa kurslariga oʻqishga kirib, uni 1931-yilda tugatgan va shu yili Toshkentdagi aloqa fakultetiga oʻqishga kirib, uni 1933-yilda tugatgan. Samarqand pedagogika texnikumini tugatgan (1938). 1936—1938-yillarda Xorugʻ musiqali drama teatri truppasida ishlagan. Muhammad Rabiyev Xorugʻ musiqali drama teatri truppasida spektakllarni sahnalashtirgan va maʼlum muddat truppaga rahbarlik qilgan. 1941-yilda, Ulugʻ Vatan urushi boshlanganda, u armiya safiga safarbar qilindi va frontga yuborildi. Frontda u signalchi va 13-chegara otryadining aloqa kompaniyasining komandiri boʻlib, butun urush davomida xizmatda boʻldi. Urush davomidagi faoliyati uchun bir qator medallar bilan taqdirlandi. Ulugʻ Vatan urushi boshlangan yili u teatr faoliyati bilan ham shugʻullangan. U filmlar uchun ssenariylar yozgan, balet spektakllari uchun balet librettolarini yozgan, havaskor badiiy jamoalar uchun bir pardali pyesalar yozgan. Uning ssenariylari bilan eng yirik teatrlar qiziqib qolgan, ayrim teatrlar esa uning ssenariysi asosida spektakllarni sahnalashtirgan. 1961-yilda u „Tojikfilm" kinostudiyasiga ssenariy muallifi sifatida ishga kirdi va vafotiga qadar shu yerda ishladi.

Muhammad Rabiyev tugʻilgan kunini nishonlaganidan 17 kun oʻtgach, 1983-yil 19-mayda vafot etdi.

Filmografiyasi
--------------

### Aktyor

* 1972-yil – Vodiyda boʻron – Jahongir.

### Ssenariy muallifi

* 1961-yil – Zumrad

Manbalar
--------




1. ↑  „Мухамеджан Рабиев". *www.kino-teatr.ru*. Qaraldi: 12-sentabr 2023-yil.
2. ↑  „Подробная биография". *www.tojikfilm.tj*. Qaraldi: 12-sentabr 2023-yil.
3. ↑  „Мухамеджан Рабиев". *www.kinopoisk.ru*. Qaraldi: 12-sentabr 2023-yil.
**Pyotr Danilovich Nazarenko** (1909—1944-yil 19-aprel) – 161-piyoda diviziyasi (40-armiya, Voronej fronti) artilleriya qoʻmondoni, podpolkovnik. Sovet Ittifoqi Qahramoni.

Hayoti va faoliyati
-------------------

1909-yilda hozirgi Rostov viloyati Novocherkassk shahrida ishchi oilasida tugʻilgan. Millati ukrain.

1929-yildan KPSS(b)/KKP aʼzosi boʻlib kelgan. 1929-yildan Qizil Armiyada xizmat qilishni boshlagan. Birlashgan Belarus harbiy maktabini tamomlagan. U vzvod va artilleriya batareyasini boshqargan, keyin polk gazetasining muharriri boʻlgan. 1933-yil oxirida mudofaa xalq komissari buyrugʻi bilan kapitan Nazarenko „Krasnaya zvezda" gazetasining Oʻrta Osiyo harbiy okrugi boʻyicha maxsus muxbiri etib tayinlandi.

1943-yil 24-sentyabrga oʻtar kechasi, kuchli dushman oʻqlari ostida, birinchilardan boʻlib Dnepr boʻylab alohida tankka qarshi qiruvchi divizion oʻtkazildi. Nazarenko boshchiligidagi artilleriyachilar zudlik bilan yaqinlashib kelayotgan dushman qoʻshinlari bilan jangga kirishdi va dushman tanklari va piyodalarining koʻplab hujumlarini muvaffaqiyatli qaytardi. Bu Dneprning oʻng qirgʻogʻidagi koʻprigini qoʻlga olish va ushlab turishni taʼminladi va boʻlinmaning boshqa boʻlinmalarini tashish imkonini berdi. Nazarenko koʻpriklar uchun janglarda boʻlinmalar va boʻlinmalarning harakatlarini mohirona boshqargan.

1943-yil 24-dekabrda SSSR Oliy Kengashi Prezidiumi qozoqlari podpolkovnik Pyotr Danilovich Nazarenkoga fashist bosqinchilariga qarshi kurashda koʻrsatgan jasorati, jasorati va qahramonligi uchun Sovet Ittifoqi Qahramoni unvonini berdilar.

Nazarenko 1944-yil 19-aprelda jangda halok boʻlgan. U Ivano-Frankivsk viloyati (Ukraina) Gorodenkovskiy tumani Chertovets qishlogʻidagi maydonda dafn etilgan. Keyinchalik Chertovets qishlogʻi Nazarenkovo ​​qishlogʻi deb oʻzgartirildi. Ivano-Frankivsk viloyatining Horodenka va Tlumach shaharlaridagi koʻchalar Qahramon nomi bilan atalgan. U shuningdek Lenin va Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlangan.

Manbalar
--------



1. 1 2  „Nazarenko Pyotr Danilovich".
2. ↑  Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
**Nester Stepanovich Lopatin** (1924-yilning 13-martida tavallud topgan – 1973-yilning 10-iyunida 49 yoshida vafot etgan) – Sovet qishloq xoʻjaligi rahbari. Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1952-yil).

Hayoti va faoliyati
-------------------

1924-yil 13-martda Yahudiy avtonom viloyati (hozirgi Leninskiy tumani) Dejnevo qishlogʻida kambagʻal dehqon oilasida tugʻilgan.

U yoshligidan dehqonchilik bilan shugʻullangan. 1942-yilda mexanizatsiya bilim yurtining bir yillik kursini tamomlagan.

1942-yil fevraldan (boshqa maʼlumotlarga koʻra – avgustdan) – Qizil Armiyada. Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi. 1945-yilda u Oliy qoʻmondonlik zahirasining 544-minomyot polki va 162-piyoda diviziyasining taʼmirlash vzvodida mexanik, soʻngra 2027-gaubitsa artilleriya polkining 4-batareyasining haydovchisi boʻlgan. Nester Lopatin Qizil Yulduz ordeni va 2 ta „Jasorat uchun" medali bilan taqdirlangan.

1947-yilda Qizil Armiya safidan demobilizatsiya qilinganidan soʻng, u Tyumen viloyatining Golishmanovskiy tumaniga keldi va u erda Golishmanovskiy mashina-traktor stantsiyasida (MTS) kombaynchi boʻlib ishlay boshladi. 1951-yilda „Stalinets-6" kombaynidan foydalanib, 35 ish kunida terilgan maydondan 8768 sentner boshoqli don oʻrib oldi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1952-yil 21-iyundagi 1951-yilda gʻalla ekinlarini yigʻib olish va bostirishda yuqori natijalarga erishganligi toʻgʻrisidagi farmoni. Nester Stepanovich Lopatin Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni, Lenin ordeni hamda „Oʻroq va Oʻroq" oltin medali bilan taqdirlangan.

1952-yilgi oʻrim-yigʻim paytida u toʻrtta mavsumiy gʻallani yigʻib oldi, buning uchun unga „Pobeda" yoʻlovchi avtomobili berildi. Keyingi yillarda ham mukammallik standartini saqlab qolishga harakat qildim. MTS tugatilgandan soʻng, u Golishmanovskiy tuman „Qishloq xoʻjaligi texnikasi" uyushmasida ishlagan. U bir nechta ixtisoslikni oʻzlashtirgan – u haydovchi, tokar, bolgʻachi va temirchi edi. Har yili kuzda dalaga kombaynda gʻalla oʻrimga chiqardim.

1973-yil 10-iyunda Golishmanovskiy tumani, Shulyndino qishlogʻiga ketayotib, oʻzining „Pobeda" rusumli avtomashinasida avariyaga uchraganida fojiali ravishda vafot etdi.

Mukofotlari
-----------

Lenin ordeni (21.06.1952),

Qizil Yulduz (05.11.1945),

„Jasorat uchun" (03.15.1945; 02.02.1945),

„Mehnat jasorati uchun" ordeni (21.06.1952),

„Kenigsbergni qoʻlga olganlik uchun".

Manbalar
--------





1. ↑  „Lopatin, Nester Stepanovich".
2. ↑  Bolshaya Tyumenskaya ensiklopediya / sost. Abramov N. V. i dr.. – Tyumen: NII region. ensikl. TyumGU; Yekaterinburg: Sokrat, T. 2: I – P. – 2004 g. – 495 s. – ISBN 5-88664-171-8
**Nikolay Pavlovich Poletika** (1896-yil 17-aprel, Konotop – 1988-yil 25-mart, Quddus) – sovet tarixchisi va iqtisodchi, iqtisod fanlari nomzodi (1936), tarix fanlari doktori (1940), professor. SSSRda „Havo transporti iqtisodiyoti" ixtisoslashgan birinchi iqtisod fanlari nomzodi (1936). Birinchilardan Birinchi jahon urushi tarixini jiddiy oʻrgangan. Saratovdagi RSFSR Davlat plan komiteti Reja instituti professori (1943-1944), SSSR Davlat banki kredit-iqtisodiyot instituti professori (1943-1944), Oʻrta Osiyo davlat universiteti professori (Toshkent), Belarus davlat universitetining yangi davrlar tarixi kafedrasi professori (1953-1972). U butun umri davomida partiyaga aʼzo boʻlmagan va 1973-yilda Isroilga joʻnab ketgan.

Hayoti
------

Nikolay Pavlovich Poletika 1896-yil 17-aprelda Konotop shahrida rus zodagonlar oilasida tugʻilgan. U toʻrt yoshida otasidan ayrilgan. 1905-yil oktyabr oyida u Kiyevdagi yahudiy pogromiga borgan. Nikolayning buvisini 1906-yil bahorida toʻsatdan vafot etdi. U birinchi Kiyev gimnaziyasini tamomlagan, u yerda 1905-yil sentyabrdan 1914-yil iyulgacha oʻqigan. 1914-yil avgustda u Kiyev universitetiga (tarix va filologiya fakulteti) oʻqishga kirdi.

1923-yil 15-iyulda u Leningradga keldi va u yerda yuridik fakultetining 4-kursidan va Kiyev xalq xoʻjaligi instituti iqtisod fakultetining 3-kursidan ijtimoiy fanlar fakultetining tegishli boʻlimlariga oʻtdi. 1924-yilda Leningrad universitetini (Ijtimoiy fanlar fakulteti, „Jahon iqtisodiyoti va jahon siyosati" ixtisosligi) tugatgan. Universitetda oʻqish davrida N.Poletika toʻrtta xorijiy tilni: ingliz, nemis, fransuz va italyan tillarini oʻzlashtirgan. N.Poletika yigirmanchi yillardagi adabiy Leningrad muhitini bilar edi va Samuil Marshak, Aleksandr Green, Yelizaveta Polonskaya, opa-singillar Nappelbaum bilan yaxshi tanish edi. Osip Mandelstam Poletikaga „Vaqt shovqini"  kitobini berdi.

1923—1927-yillarda „Leningradskaya pravda" gazetasi, „Leningrad" jurnali va „Rossiya zamonaviy" jurnalining muxbiri. „Leningradskaya pravda"da u London, Parij, Berlin, Vena, Rim, Vashington va dunyoning boshqa poytaxtlarida boʻlgan

1930—1936-yillarda Leningrad fuqaro havo floti institutida assistent, dotsent va kafedra mudiri lavozimlarida ishlagan. 1931-yil aprel oyining oxirida Poletika oʻrta quloqning yalligʻlanishi bilan ogʻir kasal boʻlib qoldi. 1951-yilgacha Leningradda, soʻngra qisqa muddat Toshkentda yashagan. 1951—1953-yillarda Toshkentdagi Oʻrta Osiyo davlat universitetida professor boʻlib ishlagan.

Manbalar
--------

1. 1 2  „Гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта". 2016-yil 25-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 18-sentyabr.
2. 1 2 3 4 5  „Видный русский историк Николай Полетика". 2016-yil 19-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 18-sentyabr.
3. ↑  „Портреты историков: время и судьбы. Под редакцией: Г. Севостьянов Т. 5: Средние века. Новая и новейшая история. — М.: Наука, 2010.". 2016-yil 19-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 18-sentyabr.
4. 1 2  „А. Б. Давидсон. Николай Павлович Полетика (1896—1988)". 2016-yil 25-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 18-sentyabr.
**Nikolay Konstantinovich Simonov** (21-noyabr (4-dekabr) 1901-yil Samara – 20-aprel 1973-yil Leningrad) – sovet teatr va kino aktyori, teatr rejissyori. SSSR xalq artisti (1950). Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1971). Uchta Stalin mukofoti (1941, 1947, 1950) va K. Stanislavskiy nomidagi RSFSR Davlat mukofoti laureati (1966).

Tarjimai holi
-------------

Nikolay Simonov 1901-yil 21-noyabr kuni Samarada un maydalash korxonasi menejeri oilasida dunyoga kelgan.
1922-yilda Petrograd texnik sanʼat institutiga va L. S. Viven ustaxonasiga ikkinchi kursga oʻqishga kirdi va bir muncha vaqt ikkita oʻquv yurtda tahsil oldi, lekin 1923-yilda rassomchilikni tark etdi. 1924-yilda Sanʼat institutini tamomlagan va Leningrad davlat drama teatri (keyinchalik A. S. Pushkin nomidagi, hozirgi Aleksandr teatri) truppasiga taklif qilingan. Biroq, darhol teatrga kela olmagan. Oʻsha yili bir yilga Qizil Armiyaga xizmat safariga chaqirilgan. Teatrda yetti yil xizmat qilib, bir nechta asosiy rollarni, jumladan, L. N. Seyfullinaning „Virineye" filmida Pavel rolini va V. V. Ivanovning „14-69 bronepoyezde" filmidagi Vershin rolini ijro etdi.
1931-yilda Leningraddan ketib, Samara viloyat drama teatriga (hozirgi M. Gorkiy nomidagi Samara drama teatri) rahbarlik qildi.
1934-yilda A. S. Pushkin nomidagi Leningrad drama teatriga qaytib kelgan va yana ishini shu yerda davom ettirgan. Bir necha oʻn yillar davomida yetakchi teatr aktyorlaridan biri boʻlgan va rejissyor sifatida ham faoliyat olib borgan.
U 1924-yilda debyut qilgan; ovozsiz kinolar paytida oʻndan ortiq filmlarda, shu jumladan, V. R. Gardinning „Kastus Kalinovski" kinosiga ham debyut qilgan.
Nikolay Konstantinovich Simonov 1973-yil 20-aprelda Leningradda (hozirgi Sankt-Peterburg) qiziloʻngach saratonidan vafot etgan va Volkovskoye qabristoniga dafn qilingan.

### Oilasi

* Oʻgʻli – Nikolay Nikolayevich Simonov, onkolog.
* Qizi – Yekaterina Nikolayevna Simonova (1935-yilda tavallud topgan), Repin nomidagi Badiiy akademiya bitiruvchisi.

Unvon va mukofotlari
--------------------

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1971)
* RSFSR xalq artisti (1939)
* SSSR xalq artisti (1950)
* Leninning uchta ordeni (1938, 1967, 1971)
* Stalin mukofoti, birinchi darajali (1941) – „Pyotr I" filmidagi bosh rol uchun (1937, 1938)
* *Ikkinchi* darajali Stalin mukofoti (1947) – B. F. Chirskova
* Stalin mukofoti, birinchi darajali (1950) – *general V. I. Chuykovaning* „Stalingradskaya bitva" filmida rol ijro etgani uchun
* „1941–1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun" medali
* „Jasoratli mehnati uchun" medali.
* Vladimir Ilich Lenin tavalludining 100 yilligi munosabati bilan
* „Leningradning 250 yilligi xotirasiga" medallari bilan mukofotlangan.

### Rejissyorlik ishi

* 1936-yil – „Bezpridannitsa" A. Ostrovskiy
* 1938-yil – „Ochnaya stavka" aka-uka Tur va L. R. Sheynin
* 1940-yil – „Zikovi" (1940) M M. Gorkiy.

Manbalar
--------

1. ↑  Театральная Энциклопедия. драма опера балет оперетта цирк эстрада драматург режиссёр
2. ↑  *Соломонов А.* Актриса Зинаида Шарко: Я хотела быть торпедисткой(rus.) // Известия : газета. — M.. Архивировано 20 noyabr 2010 года.
**Norboy Ishmuratov** (1930-yil, Toʻrtkoʻl tumani, Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi, Oʻzbekiston SSR — 1990-yil, Toʻrtkoʻl tumani, Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi, Oʻzbekiston SSR) — sovet jamoat, davlat va siyosat arbobi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni. Oʻzbekiston SSR Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Toʻrtkoʻl tumani „Kommunizm" kolxozi raisi.

Biografiyasi
------------

Norboy Ishmuratov 1930-yilda Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Toʻrtkoʻl tumanida tugʻilgan. 1953-yilda KPSS aʼzoligiga qabul qilingan.

1948-yildan jamoat, ijtimoiy va siyosat ishlarida faoliyat yuritb kelgan.

Nukus pedagogika institutini tamomlab, 1948-yilda agronom, 1951-yildan Toʻrtkoʻl tumanida maktab oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. 1954-yildan tuman partiya qoʻmitasida instruktor, 1962-yilda Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Toʻrtkoʻl tumanidagi „Kommunizm" kolxozi raisligiga saylangan.

Norboy Ishmuratov qisqa muddatda qoloq xoʻjalikni respublikada birinchi oʻringa olib chiqadi, Norboy Ishmuratov rahbarlik qilgan kolxoz qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtirish boʻyicha belgilangan reja koʻrsatkichlarini izchil bajarib, 8-besh yillikdagi ish natijalariga koʻra kolxoz raisi Norboy Ishmuratov Lenin ordeni bilan taqdirlangan.

SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1976-yil 25-dekabrdagi Farmoni bilan Butunittifoq sotsialistik musobaqasida erishilgan yuksak muvaffaqiyatlar, gʻalla yetishtirish va boshqa qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini davlatga sotishni koʻpaytirish boʻyicha rejalar va sotsialistik majburiyatlarni bajarishda mehnat jasorati koʻrsatgani uchun Norboy Ishmuratovga Lenin ordeni, „Oʻroq va Bolgʻa" oltin medali bilan Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan.

SSSR Oliy Sovetining 8-chaqiriq deputati (1970—1974) etib saylangan. KPSS XXIII syezdi delegatlaridan biri boʻlgan.

Ikki marta Lenin ordeni (04.08.1971; 25.12.1976), uch marta Mehnat Qizil Bayroq ordeni (03.01.1965; 14.02.1975; 26.02.1981), medallar bilan taqdirlangan.

1990-yildan keyin vafot etgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3 4 5 6 7  „Ишмуратов Нарбай".
2. ↑  „1 сессия (14 – 15 июля 1970 г.). Стенографический отчет.".
3. ↑  „Депутаты Верховного Совета СССР VIII-го созыва 1970 - 1974".
**Oleg Viktorovich Golosov** (5-avgust 1934-yil, Toshkent) – sovet va rus olimi, Iqtisodiyot fanlari doktori, professor, Rossiya Tabiiy fanlar akademiyasining aʼzosi.

Axborot texnologiyalari, buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va audit hamda matematik usullarni iqtisodiy tadqiqotlarda qoʻllash sohasida taniqli olim. 170 dan ortiq asar muallifi. „Finansi i biznes" jurnali tahririyati aʼzosi.

Biografiyasi
------------

Oleg 1934-yil 5-avgustda Toshkent shahrida tavallud topgan.

1957-yilda Bauman nomidagi Moskva oliy texnika maktabini tamomlagan.

Krasnoyarsk pedagogika institutida (hozirgi V. P. Astafiyev nomidagi Krasnoyarsk davlat pedagogika universiteti), keyinchalik Krasnoyarsk oʻlkasi statistika boshqarmasi boshligʻining oʻrinbosari boʻlib ishlagan.

1958–1965-yillarda Golosov Norilsk kon-metallurgiya, Sorsk molibden kombinatlarida va Krasnoyarsk alyuminiy zavodida ishlab chiqarish jarayonlarini matematik modellashtirish muammolari bilan shugʻullangan.

1977–1986-yillarda SSSR Bosh arxivining Butunrossiya hujjatlashtirish va arxiv ishlari ilmiy-tadqiqot institutida ishlagan. MFI qoshidagi UMO yaratuvchilari va rahbarlaridan biri Golosov V. S. Rojnov va V. B. Liberman ilmiy maktabi faoliyatini davom ettirdi. Oleg Golosov hozirda vaqtda Rossiya Federatsiyasi hukumati huzuridagi Moliya universitetining bosh ilmiy kotibi va Moliya universitetining faxriy professori.

U Krasnoyarsk pedagogika institutida (hozirgi V. P. Astafyev nomidagi Krasnoyarsk davlat pedagogika universiteti, oʻsha paytda Krasnoyarsk oʻlkasi statistika boshqarmasi boshligʻining oʻrinbosari) ishlagan.

Professor Golosov 24 ta muvaffaqiyatli himoyalangan doktorlik dissertatsiyasida ilmiy maslahatchi boʻlib ishladi, uning 40 ga yaqin shogirdlari fan nomzodi boʻlishgan. Oleg deyarli oʻn etti yil davomida Rossiya Federatsiyasi Oliy attestatsiya komissiyasida faoliyat olib borgan.

Oʻgʻil Aleksey (1955-yilda tugʻilgan) – tadbirkor, texnika fanlari nomzodi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Редакционный совет". 2016-yil 16-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 11-fevral.
2. ↑  „Рожнов Владимир Сергеевич". 2018-yil 24-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 23-aprel.
3. ↑  „Либерман Владимир Борисович". 2018-yil 24-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 23-aprel.
4. ↑  „Финансовый университет при Правительстве Российской Федерации — Руководство". 2018-yil 12-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 11-fevral.
5. ↑  „Почётный профессор Финансового университета". 2020-yil 24-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 11-fevral.
6. ↑  „Голосов А. О.". 2018-yil 3-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 3-sentyabr.
**Orazberdi Murodovich Murodov** (turkmancha: *Orazberdi Myradowiç Myradow*; 1993-yil 26-aprel, Ashxobod) — turkman futbolchisi, Arkadag klubi yarim himoyachisi.

Karyera
-------

Ashxobod shahridagi „Olimp" SC yoshlar sport maktabi dastlabki taʼlimini oldi. Birinchi murabbiylari R. A. Doshelyants va Aman Kochumovlardir. 2010—2013-yillarda Minskning oʻrinbosarlar jamoasida oʻynagan.

2014-yilda Turkmanistonga qaytib, Ashxobod MTTU futbolchisiga aylanib, 2014-yilning 22-avgust kuni „Oltin Asir"ga qarshi oʻyinda Turkmaniston chempionatida yangi klubi safidagi ilk golini kiritdi. 2014-yil sentabr oyida OFK prezidenti kubogida debyut qilgan. 2016-yilning yozida u Ashxobod klubi safiga qoʻshiladi poytaxtga koʻchib oʻtdi. 2016-yilda unga Ispaniyaning „Granada" klubi qiziqish bildirgandi.

2018-yilda „Ahal" klubi bilan birgalikda OFK kubogida 5 ta oʻyinda ishtirok etgan.

2022-yilda Marv futbol klubi tarkibida Turkmaniston chempionatida uchinchi oʻrinni egalladi. Keyin u „Arkadag" futbol klubiga koʻchib oʻtdi va shu kungacha u erda oʻynamoqda.

Milliy terma jamoa
------------------

Orazberdi Turkmanistonning bir necha yosh toifdasidagi terma jamoasida oʻynash tajribasiga ega. 2012-yilgi Hamdoʻstlik kubogida ishtirok etgan.

2008-yilda Oʻzbekistonda 16-yoshgacha boʻlgan Osiyo kubogida Turkmaniston oʻsmirlar terma jamoasi bilan ishtirok etgan

Turkmaniston olimpiya terma jamoasida oʻynagan.

Yutuqlar
--------

* *Jamoaviy:*
* Turkmaniston **MTTU**
	+ OFK Prezidenti kubogi sohibi: 2014
* Turkmaniston **Ahal**
	+ Turkmaniston kubogi-2017 gʻolibi
	+ Turkmaniston chempionati kumush medali sovrindori 2017
	+ **FC Merv** Turkmaniston chempionati bronza medali sovrindori — 2022

Manbalar
--------

1. ↑  Muradov Araz
2. ↑  Oraz Muradov
3. ↑  ORAZBERDY MURADOV
4. ↑  „Оразберды МУРАДОВ: «У нас команда была собрана за 15 дней до турнира»". 2012-yil 20-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 23-avgust.
5. ↑  Futbolnaya Assotsiatsiya Turkmenistana

Havolalar
---------

* Sportbox veb-saytidagi statistika
* Video
**Pak Di Xen**, shuningdek, **Pak Ti Xen** (1901-yil, Shimoliy Hamgyong viloyati, Koreya – 1978-yil 7-avgust, Qirgʻiziston SSR, Soʻquluk tumani, Voyenno-Antonovka qishlogʻi) – Chiyli tumanidagi „Gigant" kolxozi hamda Toshkent viloyati Oʻrta Chirchiq tumanidagi „Polyarnaya zvezda" kolxozi aʼzosi. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1950).

Hayoti
------

Pak Di Xen 1901-yilda Koreyaning Shimoliy Hamgyong provinsiyasida tugʻilgan.

U 1911-yilda u uchinchi sinfni tugatdi, shundan soʻng temir yoʻl qurilishida ishladi. 1917-yildan Xitoyda yashab, u yerda fermer boʻlib ishlagan. 1925-yilda u Rossiyaning Uzoq Sharqiga koʻchib oʻtdi. Keyinchalik Posyetovskiy tumanidagi Borba baliqchilik artelida ishchi (1927-1929), „Doʻstijenie" baliqchilik kolxozida skipper (1929—1932) boʻlib ishlagan. 1932-yilda KKP(b) safiga kirdi. 1932-yildan Nikolsk-Ussuriyskdagi partiya maktabida oʻqigan, shundan soʻng 1934-yilda Olginskiy tumanidagi „Qizil Avangard" kolxoziga rais etib tayinlangan, keyin shu kolxozda sut fermasi mudiri boʻlib ishlagan.

1937-yilda Qozogʻiston SSR Qizil Oʻrda viloyati Chiyli tumanidagi maxsus aholi punktiga surgun qilingan. Qozogʻiston SSR, Qizil Oʻrda viloyatining Chiyli tumanida yashagan. 1938-yildan Chiyli tumanidagi „Gigant" sholichilik kolxozining boʻlinmalaridan birida ishlagan.

1949-yilda Pak Di Xen ishlagan sholi yetishtiruvchi boʻlinma 5,5 gektar maydonda gektariga oʻrtacha 82 sentner sholi yetishtirib, yuqori hosil oldi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1950-yil 21-iyundagi farmoni bilan unga Lenin ordeni va "Oʻroq va Bolgʻa" oltin medali hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan.

1954-yilda Toshkent viloyati Oʻrta Chirchiq tumanidagi „Polyarnaya zvezda" kolxozidagi qarindoshlarinikiga koʻchib oʻtadi va mehnat faoliyatini shu yerda olib boradi. 1960-yildan [Qirgʻiziston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Qirgʻiziston SSR]], Soʻquluk tumani, Voyenno-Antonovka qishlogʻida yashab, „Rassvet" mahalliy kolxozida dala fermeri boʻlib ishlagan.

1978-yil avgust oyida vafot etdi. U mahalliy qishloq qabristoniga dafn qilindi.

Mukofotlari
-----------

* Sotsialistik Mehnat Qahramoni
* Lenin ordeni – ikki marta (1949, 1960)

Adabiyotlar
-----------

* Шин Д. В. *Советские корейцы Герои Социалистического труда*, Алматы: Service Press, 2019
* З. В. Пан Н. Г. *Герои Социалистического Труда — казахстанцы*, Алма-Ата, 1969—1985, тт. 1-5
* Мен Д. В. Квон Л. А. Ким, *Советские корейцы Казахстана*, Алматы, 1992
* Ким П. Г. *Корейцы Республики Узбекистан*, Ташкент: Узбекистон. 1993
* Кан Г. В. *История корейцев Казахстана*, Алматы: Гылым, 1995
* Ким Г. Н. Мен Д. В. *История и культура корейцев Казахстана*, Алматы: Гылым, 1995
* Ким Б. И. *Корейцы Узбекистана. Кто есть кто*, Ташкент, 1999

Manbalar
--------

1. ↑  „Дмитрий Шин в Новой жизни и Солдатском". *www.koryo-saram.site*. Qaraldi: 29-noyabr 2023-yil.
2. ↑  „Герой Социалистического Труда Пак Дихен". *www.warheroes.ru*. Qaraldi: 29-noyabr 2023-yil.
3. ↑  „ВЭКС. Герой Социалистического труда Пак Ди Хен". *www.youtube.com*. Qaraldi: 29-noyabr 2023-yil.
**Pavel Maksimovich Rjevskiy** (1908 – 1974) – Qizil Armiyasi leytenanti, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, Sovet Ittifoqi Qahramoni (1943).

Biografiya
----------

Pavel Rjevskiy 1908-yil 21-dekabrda Rudnya-Kamishinskaya qishlogʻida (hozirgi Volgograd viloyatining Rudnya qishlogʻi) tugʻilgan. Oʻrta maktabni tamomlagan. 1928—1930-yillarda Qizil Armiya safida xizmat qilgan. Demobilizatsiyadan keyin Orskda yashab ishladi. 1942-yilda Rjevskiy yana armiyaga chaqirildi. 1943-yil martda yana harbiylikka chaqirildi. Ikkinchi jahon urushida Voronej, Dasht va 2-Ukraina frontlaridagi janglarda qatnashgan.

1943-yil 25-sentabrdan 26-sentabrga oʻtar kechasi Rjevskiy Dneprni kesib oʻtib, Ukraina SSR Dnepropetrovsk viloyati, Verxnedneprovskiy tumani, Borodayevka qishlogʻi yaqinidagi Glinsk Borodayevskiy oroliga bordi. Rjevskiy orol uchun boʻlgan janglarda shaxsan ikkita pulemyot ekipaji boʻlgan bunkerni, shuningdek, dushmanning koʻp sonli askarlari va ofitserlarini yoʻq qildi. Keyinchalik, orasida Rjevskiy boʻlgan razvedka guruhi nemis qoʻshinlari joylashgan joyga kirib, dushmanning sovet boʻlinmalariga hujum qilish rejasini muvaffaqiyatli barbod qildi. Gʻarbiy qirgʻoqdagi janglarda Rjevskiy nemislarning oʻn ikkita qarshi hujumlarini qaytarishda ishtirok etdi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1943-yil 26-oktyabrdagi farmoni bilan „Qizil Armiyaning nemis bosqinchilariga qarshi kurashida frontida qoʻmondonlikning jangovar topshiriqlarini namunali bajarganligi va koʻrsatgan jasorati uchun" askar Pavel Rjevskiy Lenin ordeni, 3701-sonli Oltin yulduz medali va Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

1945-yilda Rjevskiy Frunze piyodalar maktabini tamomlagan. Xuddi shu yili leytenant unvoni bilan zaxiraga oʻtkazildi. Toshkentda yashab ishlagan. 1974-yil 3-iyulda vafot etgan va Toshkent harbiy qabristoni Qahramonlar xiyoboniga dafn etilgan.

Shuningdek, bir qator medallar bilan taqdirlangan.

Toshkentdagi koʻchaga Rjevskiy nomi berilgan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Pavel Rjevskiy" (ru). *Герои страны („Heroes of the Country")*.
2. ↑  „Pavel Maksimovich Rjevskiy".
**Pyotr Andreyevich Sevastyanov** (1887-yil 31-dekabr – 1942-yil 6-may) – sovet harbiy rahbari, Birinchi jahon urushi, fuqarolar urushi (Sharqiy front, Moʻgʻuliston ekspeditsiyasi) va Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi. Tank kuchlari general-mayori (1940).

Biografiyasi
------------

Pyotr Andreyevich 1887-yil 31-dekabrda Tula viloyati, Krapivenskiy tumani, Doljanskiy viloyatining Dolgoye qishlogʻida tavallud topgan (Kireyevskiy tumani, Tula viloyati).

Pyotr 1903-yil Tula shahar maktabining 4 sinfini, 1908-yil Tula diniy seminariyasining 4 sinfini tugatgan.

Maʼlumoti: 1915-yilda Chuguyev harbiy bilim yurtini, KUVNAS qoshidagi M. V. Frunze nomidagi Harbiy akademiyani tamomlagan.

### Qizil Armiyadagi xizmati

Sevastyanov 1921-yil fevraldan 35-piyoda diviziyasining 312-piyoda polkida va 1922-yil oktyabrdan xuddi shu diviziyaning 104-piyoda polkida komandir boʻlib xizmat qilgan (Irkutsk). 1923-yil iyuldan 35-piyoda diviziyasi komandirining yordamchisi boʻlgan.

1923-yil sentyabrdan 81-piyoda diviziyasi (Kaluga) qoʻmondoni yordamchisi va 1924-yil dekabrdan 84-piyoda diviziyasi (Tula) komandirining yordamchisi boʻlib faoliyat olib borgan.

Pyotr Andreyevich 1925-yil sentyabrdan 1926-yil avgustgacha Oliy qoʻmondonlik kadrlari malakasini oshirish kursi tahsil olgan.

1926-yil avgustdan 84-piyoda diviziyasi (Tula) komandirining yordamchisi boʻlib xizmat qilgan.

Sevastyanov 1933-yil 29-martdan (va 1940-yil aprel) I. V. Stalin nomidagi Harbiy mexanizatsiya va motorizatsiya akademiyasida ABTV taktika kafedrasi oʻqituvchisi boʻlib ishlagan.

Pyotr vafot etganida I. V. Stalin nomidagi Harbiy mexanizatsiya va motorizatsiya akademiyasi taktika kafedrasi mudiri edi. 1942-yil 6-mayda Toshkentda tifdan vafot etgan.

Mukofotlari
-----------

Sevastyanov Qizil Bayroq ordeni hamda 1938-yida „Ishxhi-Dehqon Qizil Armiyaning XX yilligi" medali bilan taqdirlangan.

Xotirasi
--------

Pyotrning qabri ustiga qabr toshi oʻrnatilgan.

Jangchi nomi Rossiya Qurolli Kuchlarining Bosh ibodatxonasida abadiylashtirilgan va „Doroga pamyati" yodgorligida abadiy muhrlangan.

Manbalar
--------

1. 1 2 3  „Севастьянов Пётр Андреевич".  Танковый фронт: 1939—1945. 2022-yil 3-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 21-yanvar.
2. ↑  „Постановление СНК СССР № 945 от 04.06.1940". 2015-yil 11-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 21-yanvar.
3. ↑  „СЕВАСТЬЯНОВ Пётр Андреевич(1887-1942)". 2023-yil 21-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 21-yanvar.
4. ↑  „«Дорога памяти»". 2023-yil 9-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 21-yanvar.
**Sitkovskiy Pyotr Porfirievich** (1882-yil 12-avgust, Ryazan – 1933-yil, Ryazan, SSSR) – sovet xirurgi.

Biografiyasi
------------

Pyotr Sitovskiy 1882-yil 12-avgustda Ryazanda tavallud topgan. 1908-yilda Moskva universitetining tibbiyot fakultetini tamomlagan. Keyinchalik Aleksey Vasilyevich Martinov boshchiligidagi shifoxona jarrohlik klinikasida rezident va assistent boʻlib ishlagan. Birinchi jahon urushida Qizil Xoch kasalxonasida katta shifokor boʻlgan. 1916-yilda „Posleoperatsionniye krovotecheniya pri jeltuxe" mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. Pyotr oʻz dissertatsiyasida qon ivish mexanizmiga oid yangi gʻoyalarni taklif qilgan. 1917-yilda Moskva universiteti xirurgiya klinikasida yordamchi boʻlib ishlay boshlagan. Oʻrta Osiyoda Toshkentda birinchi Turkiston universitetini tashkil etishda ham qatnashgan. Sitovskiy 1920-1932-yillarda Turkiston universiteti xirurgiya fakulteti professori va tibbiyot fakulteti dekani lavozimlarida faoliyat olib borgan. Professor Pyotr 1928-yilda Toshkent Davlat stomatologiya institutida Oʻrta Osiyoda birinchi boʻlib jagʻ-yuz xirurgiyasi va jarrohlik stomatologiya kafedrasini tashkil qilgan. 1932-yilda Ryazanga koʻchib oʻtdi. Qizil Xoch kasalxonasida kasalxona tashkil etildi.

Sitkovskiy 30 dan ortiq ilmiy ishlar yozgan. Ular qorin boʻshligʻi va osteoplastik jarrohlik masalalariga tegishli edi. U oʻtkir appenditsitning muhim belgisini tasvirlab bergan (simptom keyinchalik jarroh nomi bilan Sitkovskiy simptomi deb nomlandi). 1911-yilda ketgutni yod bugʻi bilan sterilizatsiya qilish usulini ishlab chiqqan. Pyotr qon ivishini aniqlash uchun asbob ixtiro qilgan. Keyinchalik apparat Boris Andrianovich Yegorov tomonidan takomillashtirilgan (keyinchalik u Sitkovskiy-Yegorov apparati deb atalgan).

Sitkovskiy Moskvadagi Rossiya jarrohlari jamiyatining kotibi boʻlib ishlagan. Shuningdek, u „Yejegodnika russkoy meditsinskoy pechati"ni tuzishda ishtirok etgan. 1922-yilda Sitkovskiy tashabbusi bilan chaqirilgan Turkiston tabiblarining birinchi qurultoyiga boshchilik qilgan. Sitovskiy „Turkiston tibbiyot jurnali" (Oʻrta Osiyoda birinchi) tibbiyot nashriga asos solgan.

Manbalar
--------

1. ↑  „СИТКОВСКИЙ Петр Порфирьевич". Qaraldi: 2020-yil 6-sentyabr.
2. ↑  „По волнам жизни Том II". Qaraldi: 2020-yil 6-sentyabr.
3. ↑  „ЧЕЛЮСТНО-ЛИЦЕВАЯ ХИРУРГИЯ". 2020-yil 25-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 6-sentyabr.
**Pumbedita** (baʼzida **Pumpedita** yoki **Pumbedisa**; Aramaic: פוּמְבְּדִיתָא‎ *Pūmbəḏīṯāʾ*, „Daryo ogʻzi") Iroqning Falluja shahri yaqinida joylashgan qadimiy shahar. Shaharda Pumbedita akademiyasi faoliyat yuritgani bilan mashhur.

Tarixi
------

Pumbedita shahrida Quddusning Ikkinchi ibodatxonasi davridan beri yahudiylar istiqomat qilgan.

Shaharda koʻp yahudiy aholi yashagan. Shahar Pumbedita akademiyasi bilan mashhur edi. Akademiya faoliyati natijasida Sura shahri shakllangan va Bobil Talmudi yuzaga kelgan. Akademiyaga III asr oxirida Yahudo ben Hizqiyol asos solgan. Akademiya Nehardeya akademiyasi vayron qilinganidan keyin tashkil etilgan. Poytaxt shahar Nehardeya Fors-Palmira urushi paytida vayron qilingan.

Tudelalik Benjaminning 12-asrdagi sayohatlari haqidagi maʼlumotlarida shunday taʼrif berilgan:

[Mosuldan ikki kunlik] Juba, yaʼni Nehardeyadagi Pumbedisa, ikki mingga yaqin yahudiylarni oʻz ichiga olgan. Ularning baʼzilari taniqli olimlardir. Ulardan asosiylari ravvin R. Chen, R. Moshe va R. Eliakim kabilar. Bu yerda sayohatchi ikki sinagoga qarshisidagi R.Yehuda va R.Shmuil qabrlarini va tutqunlik shahzodasi R. Natan va R. Bostenay, R. Nachman, B. Papa haykallarini koʻrishi mumkin. Qabrlar Yehuda va Shmeilning hayotlari davomida oʻzlari tomonidan barpo etilgan.
Guy Le Strange Ibn Serapion tuzgan Abbosiylar davridagi Mesopotamiya geografiyasi (tax. 900) asosida Pumbeditaning taxminiy oʻrnini aytib oʻtgan:

Nahr-al-Badat (yoki Budot) Furot daryosining Kufa irmogʻi chap qirgʻogʻidan, Kufa shahrining shimoliga qarab bir kunlik yoʻlda, ehtimol Kantara-al-Kufa shahri yaqinida qazilgan uzun drenaj kanali edi. Aks holda Al-Kanatir, „Koʻpriklar" deb atalgan, shubhasiz Badat boʻylab katta yoʻlni kesib oʻtadi. Bu „Koʻpriklar" shahri buyuk Suro qayiqlar koʻprigidan 27 mil janubda va Kufadan 28 mil shimolda joylashgan. U, ehtimol, ibroniycha Pombedita (arabcha Fam-al-Badat, „Badat kanalining ogʻzi") bilan yonma-yon boʻlgan yoki unga oʻxshash bo'lgan.

Manbalar
--------

1. ↑  A Geonic Commentary on a passage taken from the Babylonian Talmud (*Kiddushin* 72a-b) and discovered in the Cairo Geniza reads: "...Thus do we say, *Baḏitha levaī* (i.e. the river is teeming), everyone comes in and takes out fish. When a great number starts to come inside, they are trapped and brought out from there. Now, this matter takes place on the intermediate days of the feast. As for *Baḏitha*, it [means] river, while its mouth is called *Fūm Baḏitha* (Pumbeditha). Now, however, in the Arabian tongue it is called *Al-Badeāh* (*al-Badiya*)."
2. ↑  *Iggeret Rav Sherira Gaon*, in accordance with Babylonian Talmud, Rosh Hashanah 23b
3. ↑  *The itinerary of Rabbi Benjamin of Tudela; transl. edit. A. Asher, 1800-1853; Zunz, Leopold, 1794-1886; Lebrecht, Fuerchtegott Schemaja, 1800-1876. Publ. New York: "Hakesheth" pub. Co*.


|  |  |
| --- | --- |
| Iroq geografiyasi | *Iroq geografiyasiga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |