recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
«Baxillar haqidagi kitob» satirik asar. Badiiy nuqtai nazrdan, al-Johizning eng katta asari «Baxillar haqidagi kitob» («Kitob ul-buxalo») bolib, u ziqnalik va saxiylik haqidagi munozarali nomalarning, qurumsoq odamlar haqidagi hikoya va latifalarning tartibsiz to'plamidir. Ushbu hikoyalarning qahramonlari sifatida odatda forslar Xuroson viloyati va O'rta Osiyodagi Marv shahrining aholisi, shuningdek Bag'dod hokimiyatiga deyarli doimo muxolif bo'lgan yarmi shia ko'p millatli Basra ahli ko'rsatiladi. Kitob shuba mafkurasining sohiblari (asosan forslar)ga raddiya bolib, an'anaviy arab qadriyati  badaviylarning haddan tashqari saxiyligida  faqat yovvoyilik va axmoqona isrofgarchilik ko'rinishlarini ifodalagan. Unda oquvchining oldida turli kimsalar  savdogarlar va ziroatchilar, olimlar va ilohiyotchilar, firibgarlar va qashshoqlar koz ongidan o/tadi. Al-Johiz hikoyalaridan birida ahmoqona nutqlar so'zlovchi aqidaparast ilohiyotchini tasvirlaydi, boshqasida Basralik masjid olimlari, ziqna va ezma, kun boyi olov chiqarishning eng tejamkor usullari haqida bahs yuritish bilan shugullanuvchi basralik masjid olimlari ustidan kuladi, uchinchisida qaysidir olimning andishasiz ochofatligi haqida soz yuritadi, tortinchisida  boy ammo xasis kishining ustidan kuladi, uning tilidan Quron va hadisga asoslangan holda baxillikni himoya qiluvchi sozlarini keltiradi.

Biroq al-Johizning kitobi  inson nuqsonlarining oddiygina tavsifidan kattaroq narsa. Baxllarning xatti-harakatini, ularning intilishlarini, mulohaza va dalillarini tahlil qilgan al-Johiz inson xarakterini nozik tushunishini, aql kopincha yurakning «xizmatkori»gina bo'lib qolishini tushunishini ko'rsatadi. Al-Johiz kitobning muqaddimasida o'quvchilarga baxillar haqidagi kulgili hikoyalar va ularning «hiylakor asoslarini» aytib berishni vada qiladi. Darhaqiqat, «baxillar haqidagi kitob»ning aksariyat epizodlarida nafaqat baxillik, balki ularning mantigi, «dalil va mulohazalari» kulgiga olinadi. Bular kitobning eng yorqin sahifalaridir. Bu yerda komizmning asosini nihoyatda nozik sofistika, baxillarning sergap, turli sitatalarga havolalar bilan taminlangan ahmoqona dalillari tashkil etadi. Ularni tasvirlashda al-Johiz benihoya sinchkovlik va ixtirochilikni namoyon etadi. Sofistikaga bolgan ushbu qiziqishda, shuningdek inson intilishlarini (kitobdagi asosiy xususiyatlarni) tahlil qila olishi  rasionalist-moʻʼtaziliy al-Johizning butun korinishi, tafakkur madaniyati va nazariy tadqiqotga moyilligi namoyon boladi.

«Baxillar haqidagi kitob»da ancha keskin ijtimoiy tanqid bor. Kitobning qahramonlaridan biri  basralik boy yer egasi as-Sauriy sudxorlik bilan shug'ullanadi  har narsada tejayveradi: yalangoyoq yuradi, uydagilarni xurmoni danagi bilan yeyishga majbur qiladi va hokazo. Boshqa bir qahramon  boy Ahmad ibn Xalaf ozining baxilligi bilan shuhrat topganidan xursand, chunki bunday «orzu» uni pul so'rovchilarning tixirligidan saqlaydi. Uchinchi qahramon  baxil uy egasi bo'lib, nodonligi va ziqnaligi uning ijarachiga qarshi kulgili nutqida ochib beriladi.
**Sanʼat Teshaboyeva** – Sharqshunos-faylasuf-hindshunos, falsafa fanlari nomzodi. 1939-yil 17-noyabrda Tashkent shahrida tugʻilgan. ToshDU (hozirgi OʻzMU) sharq fakultetining hind boʻlimini 1964-yilgi imtiyozli diplom bilan bitiruvchisi.

1964-1967 yy. Xorijiy mamlakatlarga eshittirishlar uzatish Bosh tahririyatida amalyotchi suxandon,  keyin esa hind tahririyatida muharrir; 1967–1970 yy. Oʻz SSR FA Falsafa va huquq instituti Xorijiy Sharq falsafasi sektorida kichik ilmiy xodim; 1970–1973 yy. SSSR FA Falsafa instituti aspiranturasida "Svami Vivekananda i stanovleniye indiyskogo natsionalizma"  mavzusi boʻyicha ish olib bordi va 1974-yilda himoyasi boʻlib oʻtdi va unga filos.f.n. ilmiy darajasi berildi; 1976-1990 yy. ToshPI ning falsafa kafedrasida katta oʻqituvchi, dotsent va kafedra mudiri lavozimlarida ishladi. Hozir nafaqada.

**Ilmiy yoʻnalishi**: Hindistonda milliy ozodlik harakati, uni harakatga keltiruvchi omillar.

**Asosiy ilmiy ishlari:**

Nomz. diss. mavzusi: "Svami vivekananda i stanovleniye indiyskogo natsionalizma". – Moskva, 1974 g.

1.Tvorcheskaya aktivnost jenщin Uzbekistana / S. Tishabayeva, E. Dolkart.– Tashkent: Uzbekistan, 1983. –Uzb 60/336.

2. Perestroyka i aktivizatsiya chelovecheskogo faktora. – Tashkent: Uzbekistan, 1989. –29 s. –Uzb 60/336. – v soavtorstve s Nazarovoy, R. M.

3.  Svami Vivekananda i natsionalno-osvoboditelnoye dvijeniye v Indii // Soviet Zand. 22-noyabr 1973 g.

4.  Svami Vivekananda – odin iz ideologov natsionalno-osvoboditelnogo dvijeniya v Indii konsa 19 v. Nachalo 20 vv. // Obщestvennыe nauki v Uzbekistane.  – T. 1974.  - №3.

5.  Svami Vivekananda i yego rol v formirovanii ideologii indiyskogo natsionalizma // Tezisы doklada k konferensii molodыx uchenыx  i aspirantov ins-ta Vostokovedeniya AN.SSSR, aprel 1974.
**Javlon Ibroximov** (1990-yil 10-dekabrda tugʻilgan) — oʻzbekistonlik professional futbolchi, hozirda Namanganning „Navbahor" klubi yarim himoyachisi.

Futbolchilik faoliyati
----------------------

### Klub

Javlon Ibrohimov professional faoliyatini 2007-yilda Toshkentning „Traktor" jamoasida boshlagan. Oʻsha yilning oxirida „Traktor" bankrot boʻlib, tarqalib ketganidan soʻng Qarshining „Nasaf" jamoasiga koʻchib oʻtdi va u erda bir mavsum va 4 ta oʻyinda maydonga tushdi. 2009-yil boshida Toshkentning „Lokomotiv" klubi bilan shartnoma tuzib, ikki mavsum „temiryo‘lchilar" safida to‘p surgan va 25 ta o‘yinda maydonga tushib, 2 ta gol urgan. 2011-yilda Toshkentning boshqa bir klubi „Bunyodkor"ga o‘tib, hozirgacha o‘z faoliyatini davom ettirmoqda. 2011-yil 24-fevral kuni "Bunyodkor" sayti Jovlon Ibrohimovni „Bunyodkor"ning 2011-yilgi mavsumdagi o‘yinchisi sifatida taqdim etdi va eʼlon qildi. 2019-yil 18-fevral kuni "Bunyodkor" Ibrohimov „Suvon"ga o‘tganini eʼlon qildi.  U turli klublar safida O‘zbekiston oliy ligasida 200 dan ortiq o‘yin o‘tkazgan.

### Xalqaro

2011-yildan buyon Oʻzbekiston terma jamoasi azosi. Ibrohimov futbol bo‘yicha O‘zbekiston milliy terma jamoasi safida JCh-2014 saralash bosqichida ishtirok etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Javlon Ibrohimov Soccerway saytida
2. ↑  „Жавлон Иброҳимовга омад тилаймиз!" (Uzbek). *t.me/*.  FC Bunyodkor Telegram (2019-yil 18-fevral). Qaraldi: 2019-yil 26-fevral.
3. ↑  „Расман: Жавлон Иброҳимов "Навбаҳор"да". 2022-yil 26-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 26-noyabr.

Havolalar
---------

* Jovlon Ibrokhimov at Soccerway
* Jovlon Ibrokhimov — FIFA competition record (archived)
**Katex** — Kavkaz togʻlari etagidagi qishloq va Ozarbayjonning Balakan tumanidagi aholi soni boʻyicha ikkinchi munitsipalitet.Qishloq 1918-1921 yillarda qisqa muddat Gruziya Demokratik Respublikasi tarkibiga kirgan.

Qishloq shimolidagi Zagatala davlat qo'riqxonasi mashhur sayyohlik maskani bo'lib, u yerda mahalliy aholining sevimli joyi bo'lgan Katex sharsharasi bor.

Geybulla koʻchasi (mahalliy lahjada Gʻayvali) 17-asrga oid masjid boʻlib,Sovet davrida tamaki barglari va don kabi turli qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini saqlash uchun ombor vazifasini oʻtagan.

Katex, shuningdek,Sofu Bobo Pirning uyi bo'lib, qishloqqa kiraverishda joylashgan muqaddas manzil bo'lib, u so'fiy shayxlari dafn etilgan joydir.Mahalliy aholi mahalliy va oilaviy bayramlarda hamon naqshbandiylik zikrini o'zgartirib yurishadi.

Qishloqda 7432 nafar aholi istiqomat qiladi. Munitsipalitet tarkibiga Katex va Beretbina qishloqlari kiradi.

Galereya
--------

* Qishloqdagi Katex daryosiQishloqdagi Katex daryosi

Manbalar
--------

1. ↑  „Belediyye Informasiya Sistemi" (Azerbaijani). 2008-yil 24-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan.
**Kogon shahar kasb-hunar maktabi** - Buxoro viloyati Kogon sharhida joylashgan professional ta'lim muassasasi.Ushbu ta'lim muassasasi shahardagi yagona professional ta'lam muassasasi hisoblanadi.

Kasb-hunar maktabida 7 ta kasblar „Avtomobil dvigatellarini tashxislashtirish va taʼmirlash chilangari", „Avtomobil shassisiga texnik xizmat ko'rsatish va taʼmirlash chilangari", „Dispetcher xizmati operatori", „Axborot vositalari mashinalari va kompyuter tarmoqlari operatori", „Payvandlovchi", „Elektr stansiyalari uskunalarini ta'mirlash", „Aloqa operatori" kasblari boʻyicha oʻquvchilar oʻqitiladi.

**Hududi**: 3,3 gektar.

**Quvvati**: 720  o‘rin.

**Ta’lim davomiyligi**: 2 yillik.

Kasb-hunar maktabiga o'quvchilar 9-sinfdan qabul qilinadi, hamda 2-yil davomida tanlagan yo'nalishlari bo'yicha ilm beriladi.

Muassasa 4 ta o'quv binosidan tashkil topgan.

Tarixi
------

* 1967-yil ta'lim muassasasi professional texnika bilim yurti sifatida tashkil topgan.
* 2001-yilda Kogon sanoat, transport kasb-hunar kollejiga o’zgartirilgan.
* O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019 yil 6 sentyabridagi PF-5812-sonli „Professional taʼlim tizimini yanada takomillashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida"gi farmoniga muvofiq **„Kogon shahar kasb-hunar maktabi"** sifatida 2020/2021 oʻquv yilidan boshlab faoliyat yuritib kelmoqda.

Yutuqlar
--------

Faoliyati davomida ta'lim muassasasi bir qator yutuqlarga erishgan. Jumladan:

2018-yil - Mamlakatimizda yoshlarning ijtimoiy-siyosiy faolligi va huquqiy savodxonligini oshirish maqsadida O’rta-maxsus kasb-hunar ta’limi o’quvchilari o’rtasida o’tkazilgan "Siz qonunni bilasizmi" ko’rik-tanlovining Respublika bosqichida faxrli I-o’rin egalladi.

2019-yil - O’zbekiston Respublikasi Qurolli kuchlari tashkil etilgan kun munosabati bilan viloyatda o’tkazilgan "Chaqiruvga qadar boshlang’ich tayyorgarlik fani bo’yicha eng ilg’or ta’lim muassasi tanlovi"da  viloyatda munosib o'rin egallagan.

2023-yil - Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi Buxoro viloyat hududiy boshqarmasining tashabbusi bilan tashkil etilgan "Yosh qutqaruvchi" sport musobaqasida viloyatda munosib o'rin egallagan.

2023-yil - Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi Buxoro viloyat hududiy boshqarmasining tashabbusi bilan tashkil etilgan "Quvnoq startlar" sport musobaqasida viloyatda munosib o'rin egallagan.

Manbalar
--------

1. ↑  „KOGON SHAHAR KASB-HUNAR MAKTABI - Kogonda" (22-noyabr 2023). Qaraldi: 15-mart 2024-yil.
2. ↑
3. ↑  „Jizzaxda "Siz qonunni bilasizmi?" ko‘rik-tanlovining mamlakat bosqichi bo‘lib o‘tdi" (03-iyul 2018-yil). Qaraldi: 15-mart 2024-yil.
2019-yilgi Teknofest Istanbul festivalidagi Kvadrokopter Cezeri prototipi. 
**Cezeri** - Turkiyadagi Baykar uchuvchisiz havo vositalari tizimlari shirkati tomonidan ishlab chiqilgan quadrokopter. U Jaziraning Mesopotamiya mintaqasida tugʻilgan musulmon olim, ixtirochi, mexanik muhandis, hunarmand, rassom va matematik, polimat(ingl.)oʻzb. Ismoil al-Jazariy(ingl.)oʻzb.(1136–1206) sharafiga nomlangan. 230 kg (510 lb) vaznga ega prototipi 2019-yilgi Teknofest koʻrgazmasida ommaga taqdim etilganidan taxminan bir yil oʻtib, 2020-yil sentabrning yarim tunida avtonom parvozni amalga oshirdi.

Birinchi avtonom parvoz
-----------------------

Kvadrokopterning dastlabki sinov parvozlari 2020-yil 11-sentabrda boʻlib oʻtdi. Birinchi avtonom parvozlar xavfsizlik nuqtai nazaridan yerga arqonlar bilan bogʻlangan holda amalga oshirildi. Keyingi ikkita parvoz sinovlari 2020-yil 14-sentyabr kuni bogʻlanmagan erkin holda oʻtkazildi. Barcha avtonom parvoz sinovlari muvaffaqiyatli oʻtdi. Transport 10 m (33 ft) balandlikka koʻtarildi.

Xususiyatlari
-------------

Cezeri havoga koʻtariladi va vertikal qoʻnadi. Uning oʻlchamlari — 373 m × 407 m × 187 m (1,224 ft × 1,335 ft × 614 ft). Maksimal uchish ogʻirligi — 241 kg (531 lb). U sakkizta qayta zaryadlanuvchi elektr batareyasi bilan quvvatlanadi va sakkizta doimiy elektr motor tomonidan harakatga keltiriladi. U uchta zaxira aqlli parvozni boshqarish tizimiga ega. Mashinaning oʻrtacha xizmat koʻrsatish tezligi 70–80 km/h (43–50 mph) maksimal 100 km/h (62 mph) tezlikda va maksimal 2,000 m (6,600 ft) balandlikda ucha oladi. Batareya quvvati batareya texnologiyasi rivojlanganidan keyin taxminan bir soatgacha yetishi kutilmoqda.

Avtomobil shahar havo transportida odamlar va yuklarni tashishda foydalanish uchun moʻljallangan. Uning aholi gavjum shahar sharoitida foydalanishni amalga oshirish 10-15 yil davom etishi mumkin, qishloq joylarida esa dam olish vositasi sifatida foydalanish 3-4 yil ichida amalga oshirilishi mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  „Türkiye'nin ilk uçan arabası Cezeri havalandı" (turkcha) (15-sentabr 2020-yil). Qaraldi: 16-sentabr 2020-yil.
2. ↑  „Milli uçan araba "Cezeri" TEKNOFEST'te görücüye çıktı" (turkcha) (17-sentabr 2019-yil). Qaraldi: 16-sentabr 2020-yil.
3. 1 2 3  „Yerli ve milli uçan araba Cezeri: Uçan araba Cezeri'nin özellikleri nelerdir?" (turkcha) (16-sentabr 2020-yil). Qaraldi: 17-sentabr 2020-yil.
4. ↑  „Milli uçan araba Cezeri'nin özellikleri" (turkcha) (14-iyul 2020-yil). Qaraldi: 17-sentabr 2020-yil.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Baykar Cezeri*** haqida turkum mavjud |
Andoza:Shoira

**Begoyim Xolbekova**— 1962-yil 7-aprelida Andijon viloyati Jalolquduq tumanidagi „Oyim" qishlogʻida tugʻildi. Andijon Davlat tillar instituti xorijiy tillar fakultetining ingliz-fors tillari boʻlimida tahsil oldi (1979-1984).

Faoliyati
---------

Mehnat faoliyatini Shahrixon shahridagi 4-oʻrta maktabda (1984-1997) boshlab, ingliz tilidan dars berdi. Keyinchalik Andijon shahridagi "Xalqlar Doʻstligi" nomli 1-gimnaziyada oliy toifali ingliz tili oʻqituvchisi (1997-2004), Andijon Davlat tillar instituti xorijiy tillar fakultetida katta oʻqituvchi (2004-2010) vazifalarida xizmat qildi. 2010 yildan Andijon Davlat universiteti xorijiy tillar fakultetida katta oʻqituvchi lavozimida tadqiqotchi-doktorant vazifasida ishlab keladi.Mohir tarjimon sifatida elga tanilgan ijodkor-pedagog. U koʻplab jahon adabiyoti durdonalaridan sheʼriy tarjimalar qilgan. Ayniqsa, uning shotland shoiri  Robert Byorns, irland adibi va shoiri Jeyms Joys asarlaridan amalga oshirgan bevosita tarjimalari adabiyotimizni yanada boyishiga hissa qoʻshgan.
Benazir ustoz-murabbiy sifatida professor-oʻqituvchilarning,  talabalarning hurmatiga, mehr-muhabbatiga sazovor boʻlgan. Talabalarga dars berish bilan birga fakultet qoshida faoliyat yuritayotgan „Yosh tarjimonlar" toʻgaragiga rahbarlik qilmoqda. Shogirdlari orasidan Davlat stipendiyasi sovrindorlari, isteʼdodli yosh ijodkor tarjimonlar yetishib chiqqan. Badiiy tarjimaning dolzarb masalalariga bagʻishlangan koʻplab ilmiy-tahliliy maqolalari, tezislari, tarjima asarlari talabalar uchun qoʻllanma sifatida taʼlim muassasalarida, shuningdek Respublika yosh tarjimonlarning mahorat darslarida keng qoʻllanilmoqda.
Begoyim Xolbekova ilmiy-adabiy jarayonda, shuningdek mamlakatimizda olib borilayotgan maʼnaviy-maʼrifiy targʻibot ishlarida faol ishtirok etib, yosh avlodni milliy va umuminsoniy qadriyatlarga sadoqat ruhida tarbiyalashga muayyan hissa qoʻshib kelmoqda.

Asarlari
--------

U Oʻzbekiston Xalq shoirlari Zulfiya va Erkin Vohidov asarlarini originaldan ingliz tiliga tarjima qilib, milliy sheʼriyatimizni dunyoga targʻib etdi. Keyingi yillarda Hazrat Navoiyning eng sara gʻazallarini ingliz tiliga tarjima qilmoqda. Xususan, shoirning 100 gʻazalini asliyatdan ingliz tiliga badiiy tarjima qildi va ularni „From the Treasury of Meanings" („Maʼnolar xazinasidan") nomi bilan kitob holida chop ettirdi. Shuningdek, Hazratning qoʻshiqqa aylangan 30 gʻazalini jamlab, „If Beauties were a thousand" ("Xublar ming bulsalar) nomi bilan ingliz tilida nashr qildirdi.
Begoyim Xolbekova „Vatan uchun yashaylik!", „Eng ulug, eng aziz" Respublika tanlovlari sovrindori, 2020-yili „Doʻstlik" ordeni bilan taqdirlangan. U 2020-yil oktyabr oyida Bangladesh Xalq Respublikasining „International Friendship Awards" („Xalqaro Doʻstlik Mukofoti")ga munosib koʻrilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Xolbekova, Begoyim. „B.Xolbekova tarjimalari" (22-yanvar).
Toshkent davlat yuridik universiteti qoshidagi M.S.Vosiqova nomidagi akademik litseylardan biri.

Tarixi
------

Toshkent davlat yuridik universiteti qoshidagi akademik litsey O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1998 yil 24 fevraldagi "Akademik litseylar va kasb-hunar kollejlarini tashkil etish va ularning faoliyatini boshqarish to‘g‘risida"gi 77-son qaroriga asosan tashkil etilgan.

2013 yil 28 iyunda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining "Yuridik kadrlar tayyorlash tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi PQ–1990-son qarori qabul qilinib, mazkur qaror bilan Toshkent davlat yuridik instituti Toshkent davlat yuridik universiteti etib qayta tashkil etilganligi munosabati bilan Toshkent davlat yuridik universiteti huzuridagi akademik litsey maqomi berilgan.

Akademik litseyda ta’lim jarayoni bir smenada tashkil etilgan bo‘lib, unda "Ijtimoiy-gumanitar" yo‘nalishida o‘rta maxsus ma’lumotli kadrlar tayyorlanadi.

Akademik litseyning ichki quvvati 540 o‘ringa mo‘ljallangan. 28 ta o‘quv xonalari, sport zali, sport ochiq maydoni, 2 ta kompyuter o‘quv xonalari, 2 ta laboratoriya xonalari mavjud va ular to‘liq jihozlangan.

Qabul
-----

**Yoʻnalishlar boʻyicha imtihonlar bir bosqichda oʻtkaziladi**:

* Bir bosqichda — test sinovlari

**Imtihonlar yoʻnalishlar boʻyicha quyidagi fanlardan iborat**

**Ijtimoiy-gumanitar fanlar**

* I-bo'lim
* Davlat va huquq asoslari fanidan
* II-bo'lim
* Intellektual qobiliyat darajasi(IQni) aniqlash bo'yicha test

Manbalar
--------

1. ↑  „Toshkent davlat yuridik universiteti qoshidagi M.S.Vosiqova nomidagi akademik litseyiga kirish imtihonlari". *altsul.uz/*. Qaraldi: 6-iyun 2023-yil.

Havolalar
---------

* Rasmiy veb-sayti[*sayt ishlamaydi*]
**Behizor mahallasi** — Yashnobod tumanidagi mahallalardan biri boʻlib, „Yangiqoʻrgʻon", „Hudoyberdiyev", „Mirsharopov" mahallalari bilan chegaradosh.1968-yilda tashkil topgan. Dastlab davlat arbobi Akmal Ikromov (1898-1938) nomiga qoʻyilgan, 2009-yil apreldan hozirgi nomda. Aholisi 2160 kishi, asosan o'zbeklardan iborat (2009). Mahallada bolalar sport inshooti mavjud. Oʻzbekiston xalq shoiri Omon Matjon shu mahallada stiqomat qilgan.

Ro'yxat
-------

Geografik obyektlar nomlarining davlat reyestrida. Xalq deputatlari Toshkent shahar Kengashining 2016-yil 12-iyuldagi 124/15-5-sonli qarori asosida APU:56982 raqami bilan roʻyxatdan oʻtkazilgan
Toshkent shahridagi 505ta mahallalarning chegara chizmalari xaritasida YA36 raqami bilan belgilangan

Tadbirlar
---------

2016-yilning 25-yanvar kuni O‘zbekiston Ekologik harakatining Toshkent shahar hududiy boshqarmasi Yashnobod tumanining „Behizor" MFY bilanda Ravshan Ermatov bilan uchrashuv tashkil qilinadi. Ushbu tadbirda O‘zbekiston ekologik harakati xodimlari, sport ixlosmandlari, mahalla faollari, mahallaga yaqin hududdagi 230- va 198-maktab o‘quvchilari, va OAV xodimlari qatnashdilar.

Manbalar
--------

*Toshkent.Ensikopediya*. Toshkent: Oʻzbekiston, 2009 — 122 bet. 

1. ↑  [ „GEOGRAFIK OBYEKTLAR
NOMLARINING DAVLAT REYESTRI"]. *geonames.kadastr.uz*. Qaraldi: 13-aprel.
2. ↑  „TOSHKENT SHAHRIDAGI MAHALLALARNING CHEGARALARINI BELGILASH TO‘G‘RISIDA". *lex.uz*. Qaraldi: 13-aprel.
3. ↑  „Ravshan Ermatov Toshkentdagi "Behizor" mahallasida sport muxlislari bilan uchrashdi". *daryo.uz* (2016-yil 25-yanvar). Qaraldi: 13-aprel.
**Sariq suv kasalligi** — istisqo, organizm bo'shliqlari (plevra, qorin, bo'g'im va boshqalar) to'qimalari, moyak pardalari va boshqa a'zolarda suyuqlik to'planishi. Bu kasallik ko'pincha yurak qon-tomir xastaliklarida, o'smalar, buyrak kasalligida, ochlikda, ayrim zaharlanishlarda kuzatiladi.

Alomatlari
----------

Yurak kasalliklarida oyoqlarda shish paydo bo'ladi, asta-sekinlik bilan tananing yuqorisiga chiqadi. Buyrak kasalligida shishlar yuzda paydo bo'ladi, so'ng butun tanani qoplab oladi. Kasallik boshlanganida siydik pufagida kuyishish seziladi. Jigar kasalligida esa qorin istisqosi paydo bo'ladi.
"Istisqo turlarining hammasida oldin ikki oyoq, keyin qo'l, ko'z va oyoq barmoqlari ham shishadi. Istisqoning hamma turlari ham qattiq tashnalik va nafas qisishisiz bo'lmaydi, suvga tashnalik kuchliligidan ovqatga ishtaha oz bo'ladi" — deydi Ibn Sino.

Turlari
-------

Sharq tabobatida "sariq suv kasalligi" nomi bilan atalgan va qadimdan tabiblarni tashvishga solgan istisqoning bir necha turlari bo'lib, inson tanasining qaysi a'zosi sohasida joylashganiga qarab nomlangan va har birining davolash tartibi va usullari qo'llangan. Masalan, XVI asrda yashagan Shahobiddin Abdulkarim o'g'li "Kasalliklar davosi" risolasida ushbu xastalikning tabiiy, zaqqiy, lahmiy turlari borligini ta'kidlab, ayrim mamlakatlarda boshqa nomlar bilan ham atalashini aytadi.

Tabla istisqosi
---------------

"Tabla" so'zi nog'orni anglatadi. Demak, istisqoning bu turi "nog'orasimon istisqo" deb atalgan. Ibn Sinoning yozishicha, kasallikning bu turiga yel sababchi bo'ladi. Odam qorni yeldan meshkobday qappayib, qo'l bilan chertilsa, nog'oraga o'xshab daranglaydi.
Shahobiddin tabib bu kasallikka pishirilgan sarimsoqni asalga qo'shib, qirq kun yedirilsa, bod – qorindagi yel ketib, bemor tuzalishini aytadi. Echkining sutini kanakunjut moyiga aralashtirib, to'rt oy berilsa ham bemor tuzalishi aytib o'tilgan.

Zaqqiy istisqosi
----------------

Zaqqiy istisqosi — qorinda zardob suvi yig'ilishi. Shahobiddin tabib bunday kasallik bilan og'rigan bemorlarni birdan-bir tuzalish yo'li — kindik ostidan teshib, naycha orqali zardobni tortib olishni taklif qiladi.

Lahmiy istisqosi
----------------

Lahmiy istisqo — qorinda shish, jigarda tugun paydo bo'lishi. Birinchi bosqichdan davosiz kasallikka aylanishi mumkin.

Manbalar
--------

1. ↑  O'ljaboyeva, Nortosh*. Istisqo, sariq suv kasalligi*, Ilmiy-ommabop nashr, Toshkent: Yangi asr avlodi, 2009-yil — 321-322 bet.
**Sart** — (savdogar), XIX — XX asr boshlarida Oʻrta Osiyoning ayrim viloyatlarida (Farg'ona, Toshkent, Xorazm) ijtimoiy tabaqa bo'lgan. Buxoro amirligida bu nom ishlatilmagan.

Rossiya imperiyasi davrida hokimiyat tomonidan „Sart" soxta millati bilan birgalikda „sart" soxta tilini yaratishga urinish boʻlgan, ammo bu tajriba muvaffaqiyatsizlikka uchragan.

11 asr filologi Mahmud Qoshg'ariy sart atamasini savdogar ma'nosida ishlatgan.

Rossiya imperiyasi davrida Samarqandlik ma'rifatparvar Mahmudx'oja Behbudiy sart atamasini mustamlakachilar tomonidan o'zbeklarga nisbatan qo'llanilishini tanqid qilib chiqqan edi.

Rossiya mustamlakachilik siyosati tarafdori Erdmanning fikricha sart alohida til boʻlgan va sartlar oʻzbek tiliga assimilyatsiya boʻlib yoʻqolib ketgan.

Rus manbalaidagi ma'lumotlar
----------------------------

„Frazi na sartovskom yazike" (Sart tilidagi iboralar) deb nomlangan sartcha-ruscha soʻzlashgich boʻlib, 1884 yili Z.A Alekseev muallifligida Toshkentda chop etilgan. 
1926 yildan boshlab "sart" nomi aholi roʻyxati va siyosiy muhokamalardan chiqarib tashlandi.

Manbalar
--------

1. ↑  Sobolev L. N. Geograficheskiye i statisticheskiye svedeniya o Zeravshanskom okruge (s prilozheniyem spiska naselonnykh mest okruga)//Zap. IRGO po otdeleniyu statistiki. SPb. 1874. T.4. S. 299. Prim. 1.
2. ↑  Ingeborg Baldauf, Some Thoughts on the Making of the Uzbek Nation. Cahiers du Monde russe et soviétique, Vol. 32, No. 1, 1991, s.80
3. ↑  Махмуд ал-Кашгари. Диван Лугат ат-Турк / Перевод, предисловие и комментарии З.-А. М. Ауэзовой; индексы составлены Р. Эрмерсом. — Алматы: Дайк-Пресс, 2005. с.331
4. ↑  Behbudij Mahmudho'ja, Sart so'zi majkhuldur // Behbudij Mahmudhuzha, Tanlangan asarlar. Tuzatilgan va to'ldirilgan 2-nashri. Toshkent: Ma'naviyat, 1999, b.193-202
5. ↑
6. ↑

Adabiyotlar
-----------

* Ingeborg Baldauf, Some Thoughts on the Making of the Uzbek Nation. Cahiers du Monde russe et soviétique, Vol. 32, No. 1, 1991.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Sartlar*** haqida turkum mavjud |
**Jins bilan birikib irsiylanish** — genlari jinsiy xromosomalari joylashgan belgilarning irsiylanish hodisasi. Bu hodisa amerikalik T. Morgan va uning shogirdlari tomonidan dastlab kapalaklarda kuzatilgan, keyinchalik drozofilada batafsil oʻrganilgan. Drozofilada geterogametali jinsning Uxromosomasi oʻzida boshqa belgilarning genlarini deyarli saqlamaydi, yaʼni irsiy jihatdan inert boʻladi. Shu sababdan X-xromosomada oʻz allel juftiga ega boʻlmaydi. Drozofilada koʻzning qizil rangi dominant A geni, oq rangi esa uning retsessiv alleli orqali boshqarilishi hamda ularning X-xromosomada joylashganligi aniqlangan. Qizil koʻzli erkak drozofila pashshasi oq koʻzli urgʻochi pashsha bilan chatishtirilganida ularning avlodi (Gʻ,)da faqat oq koʻzli erkak pashshalar va faqat qizil koʻzli urgʻochi pashshalar paydo boʻlgan. Bunda gomogametali ona organizmning XA-xromosomasi ham erkak, ham urgʻochi pashshalarga, geterogametali ota organizmning yagona XAxromosomasi esa urgʻochi pashshalarga oʻtganligini koʻramiz.

Odamda daltonizm,gemofiliya kasalliklarining belgilari jins bilan birikib irsiylanadi. Ikkala kasallik ham retsessiv genlar tomonidan boshqariladi, bu genlar X — xromosoma da joylashgan.

Morgan va uning shogirdlari jinsga birikkan holda nasldan naslga o'tishni kiritdilar.Ularning qayd etishicha gen faqat autosomada emas,balki jinsiy xromosomalarda ham joylashgan.Shunday genlar ishtirokida rivojlangan belgilar jinsga bog'liq holda irsiylanadi.y-xromosomaga joylashgan genlar faqat otadan o'g'il bolalarga o'tadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Belgiya fuqaroligi to'g'risidagi qonun,** shaxsning Belgiya fuqaroligiga ega bo'lish shartlarini nazarda tutadi va *jus sanguinis* va *jus soli* tamoyillarining aralashmasiga asoslanadi.

**Belgiya fuqaroligi** - bu Belgiya fuqarosi bo'lish maqomidir. Millati va fuqaroligi sinonimdir ; ikki atama o'rtasida qonuniy farq yo'q. Belgiyaliklarning aksariyati Belgiya fuqarolari.

Tarixi
------

### 1984 yilgacha

Belgiya fuqaroligi tarixan 1932-yil 14-dekabrdagi qonun bilan tartibga solingan. Ushbu qonun 1951, 1961, 1964, 1965 va 1967-yillarda qabul qilingan boshqa qonunlar bilan o'zgartirildi.

1967 yilgacha fuqarolikka qabul qilinish nisbatan qattiqroq qoidalarga bo'ysungan, ya'ni belgiyalik onadan tug'ilgan bolalarga Belgiya fuqaroligi berilmagan. Natijada, Belgiya fuqaroligini olmagan taniqli odamlarning bir nechta e'tiborga loyiq holatlari mavjud, ular orasida Jonni Halliday, Per Arditi, Ketrin Arditi, Jak Xigelin va Patrik Modiano ham mavjud.

### 1984-yildan keyin

1980-yillarning boshida Belgiya hukumati Belgiya fuqaroligi to'g'risidagi qonunni keng qamrovli isloh qildi. Natijada 1984-yil 28-iyunda qabul qilingan va asosan 1985-yil 1- yanvarda kuchga kirgan Belgiya fuqarolik kodeksi paydo bo'ldi. O'shandan beri kodeks bir necha bor o'zgartirilgan, jumladan 1991, 1993, 1995, 1998, 2000, 2004, 2006, 2012, 2013, 2014, 2015, 2017 va 2018-yillarda. Eng so'nggi o'zgartirishlar (2018-yilda qabul qilingan) 2019-yilda kuchga kirdi .

2002-yilda Belgiya Strasburg konventsiyasini bekor qildi, bu esa fuqarolikka qabul qilingandan keyin bir nechta fuqarolikka ruxsat berish yo'lini ochdi. 2008-yilda mamlakat ko'p millatli fuqarolarni qabul qilishga to'sqinlik qilayotgan boshqa qoidalarni ham olib tashladi.

2014-yilda Belgiya 1961-yildagi Fuqaroliksizlikni qisqartirish to'g'risidagi konventsiyaga qo'shildi.

Huquqiy baza
------------

### Qonunchilik

Asosiy huquqiy matn Belgiya fuqarolik kodeksidir ( *Code de la nationalité belge (CNB) / Wetboek van de Belgische nationaliteit (WBN)* ). Kodeks kodning bajarilishini tartibga soluvchi turli qirollik farmonlari ( *arrêtés royaux / Koninklijk Besluit* ) bilan to'ldiriladi. Kodeks va qirol farmonlari o'rtasida nomuvofiqlik bo'lgan taqdirda, qonun ustuvor hisoblanadi.

Belgiya qonunchiligiga kiritilgan barcha o'zgartirishlar Belgiyaning rasmiy jurnalida ( *Moniteur belge / Belgisch Staatsblad* ) chop etiladi.

Belgiya fuqaroligiga oid eng keng qamrovli huquqiy risola Charlz-Lui Klosset va Bernadet Renauld tomonidan *tuzilgan Traité de la nationalité en droit belge* bo‘lib, birinchi marta 1993 yilda nashr etilgan va 2004 yilda ikkinchi nashri va 2015 yilda uchinchi nashri bilan yangilangan 

1. ↑  *Revue du Notariat Belge.* „Commentary on reforms to Belgian nationality code" (1984-yil sentyabr). 2021-yil 18-iyulda asl nusxadan arxivlangan.
2. ↑  „Code de la nationalité belge" (1984-yil 28-iyun). 2021-yil 13-mayda asl nusxadan arxivlangan.
3. ↑  Closset, Charles-Louis*. Traité de la nationalité en droit belge*. Larcier, 2015.
**Savsan** soʻzi fors-tojik tilidan oʻzbek tiliga oʻtib oʻzlashgan. Qadimgi turkiy yozma manbalarda qayd etilmagan. Alisher Navoiy asarlarida savsan tarzida uchraydi.
Boshi quyidurur savsan ollinda,
Chu nargiz oʻldi chaman maxzanda naqdulfanj.
(Gʻaroyib us-sigʻar , 110)

Shakllari
---------

Eski tojik tilida savsan-soʻsan **سوسن** , hozirgi eroniy tillarda:tojik tilida savsan, turkiy tillardan oʻzbek tilida savsan, ozarbayjon tilida susen koʻrinishida qoʻllanadi.
Soʻzning etimoni haqida maʼlumotlar yoʻq.

Etimoni
-------

Savsan soʻzi tarixan qoʻshma soʻz boʻlib, usu-sav va san kabi komponentlarning qoʻshilishidan yasalgan til birligidir."Gʻiyos ul-lugʻat"da ham bu soʻzga izoh berilganda, gulning bir turi, osmoni rang ekanligi qayd etiladi (269-bet).

Morfemik tahlili
----------------

Savsan soʻzining birinchi komponenti su-savning mustaqil qoʻllanib, anglatgan maʼnosini yozma manbalarda uchratmadik. Ikkinchi komponent san esa mustaqil soʻz sifatida qadimgi fors-tojik yozma manbalarida(Roʻdakiy asarlarida)oʻsimlikning bir nav’i nomini atagan:San سن ashaqa, oshiqpechon, ishqndarpechon. Bu soʻzning maʼno tarixi, komponentlarning mustaqil forma va shakllari haqida toʻliq maʼlumot mavjud emas.

Manbalar
--------


1. ↑  Vafoyev, Bahrom*. O'simliklar nomlari*, "FAN" nashriyoti, Toshkent, 1991 — 72 bet. ISBN 5 - 648 - 01251 -9.
Germafrodit belgisi
**Germafroditizm** (yunoncha: Hermaphroditos — Germafrodit (Germes va Afrodita oʻgʻli; ikki jinsli bola) — xunasalik, bir organizmda erkaklik va urgʻochilik jinsiy organlari boʻlishi. Chin (tabiiy) va soxta (anomal) xillari bor. Chin germafroditizm hayvonlar orasida keng tarqalgan. Qorinoyoqli mollyuskalar, yassi chuvalchanglar, kamtukli halqali chuvalchanglarning deyarli barcha turlari, bir qancha boʻshliqichlilar, moʻylovoyoqli qisqichbaqasimonlar, ayrim baliqlar germafrodit boʻladi.

Chin germafroditizmda bitta organizmning oʻzida ikki xil (urgʻochilik va erkaklik) jinsiy hujayralar hosil boʻladi. Biroq koʻpchilik turlarda oʻz oʻzidan urugʻlanishga monelik qiladigan, yaʼni yaqin inbridingga imkon bermaydigan mexanizmlar mavjud (masalan, jinsiy hujayralarning bir vaqtda yetilmasligi, jinsiy apparatning tuzilishi urugʻ hujayrasining oʻsha organizm jinsiy organiga tushishga imkon bermasligi).

Deyarli barcha xordali hayvonlar va odamda faqat soxta germafroditizm uchraydi. Soxta germafroditizmda muayyan jinsiy bezlar (moyak va tuxumdon) tashqi yoki ichki jinsiy organlarga mos kelmaydi. Soxta germafroditizm tashki va ichki boʻladi. Erkaklardagi tashki soxta germafroditizmda urug'don boʻladi-yu, lekin tashqi jinsiy organi ayollarnikiga bir qadar oʻxshab ketadi. Erkaklarning ichki soxta germafroditizmida tuxumdon, yetilmagan prostata bezi va urugʻ pufakchalari bilan birga bachadon naylari (urugʻ yoʻllari) ham boʻladi. Ayollar soxta germafroditizm kam uchraydi. Bunda tuxumdon boʻladi-yu, lekin tashqi jinsiy organ va ikkilamchi jinsiy belgilar qisman erkaklarnikiga oʻxshaydi.

Soxta germafroditizm bilan tugʻilgan bolalar jinsini aniqlash qiyin. Buning uchun zamonaviy sitogenetik usullar yordamida odamning xromosomalari tekshiriladi. Germafroditizm jarrohlik usullari va gormonal preparatlar bilan davolanadi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |

 

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Giza** — Misr (Qohira yaqini)dagi meʼmoriy yodgorliklar saqlangan shahar. Qad. Misrning Memfis shahri hududida Misr firʼavnlari Xeops, Xefren va Mikerinlarga atab barpo etilgan ehrom (piramida)lar ansambli (miloddan avvalgi 3-asr).

Eng ulkan inshoot Xeops ehromi (balandligi 146,6 m, tomonlar asosi 233 m, meʼmori Xemiun) ohaktosh boʻlaklari (ogʻirligi 2,5 t dan 30 t gacha, hammasi taxminan 2300 ming dona) bilan qoplangan: Xefren ehromi (ohaktosh, balandligi 143,5 m, tomonlar asosi 215,25 m) yaqinidagi ibodatxonaning hashamatli zali qirrali ustunlar bilan bezatilgan. "Katta sfinks" (uz. 57 m, balandligi 20 m, miloddan avvalgi 3-asr) qoyalarda joylashgan. Mikerin ehromi (balandligi 62 m, tomonlar asosi 108,4 m) "Dunyoning yetti moʻʼjizasi" tarkibiga kirgan. Har bir ehromga sharqdan ibodatxonalar tutashgan boʻlib, ular oʻtish yoʻllari orqali bir-biri bilan bogʻlangan. Ibodatxonamaqbaralar (aslzodalarning 2-6-sulolalari dafn etilgan 7 mingdan ortiq qabrlar joylashgan), kichik exromlar, mastabalar bor.

**Gʻizo**, Al-Gʻizo, Gʻizah — Misrdagi shahar, Nil daryosi sohilida, Qohira shahri yaqinida joylashgan. Gʻizo muhofazasining maʼmuriy markazi. Aholisi 2,2 mln. kishi (1996). Transport yoʻllarining yirik chorrahasi. Mamlakatning muhim savdo (asosan, gʻalla savdo-si) markazi. Tamaki, radiotexnika va mashinasozlik sanoati korxonalari mavjud. Shahardan jan.-gʻarbda dunyoga mashhur qad. Misr ehromlari — Xeops (balandligi 146,6 m), Xefren, Mikerin, shuningdek, Katta Sfinks (hammasi miloddan avvalgi 3-ming yillikning 1-yarmi) saqlangan. Turizm rivojlangan.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
* Giza, virtual tur Pyramids (Wayback Machine saytida 2014-03-16 sanasida arxivlangan)

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**"Berejok"(B05Ya01)** - bu BMP-1, BMP-2 kabi engil zirhli transport vositalarini modernizatsiya qilish uchun mo'ljallangan,jangovar transport vositasi (BM) uchun rus universal jangovar moduli ( qurol tizimi va FCS bilan minora).shuningdek,BMP,BTR va BMD kabi mahalliy va xorijiy ishlab chiqarilgan zirhli transport vositalarini jihozlash.Eskirgan tanklarni BMPT'ye aylantirish uchun izli şassi ustiga o'rnatish mumkin.Shunday qilib,Jazoir mustaqilligining 60 yilligi sharafiga paradga tayyorgarlik ko'rishda T-62 shassisiga o'rnatilgan Berejok jangovar bo'limi bo'lgan mahalliy yig'ilgan mashinalar namoyish etildi.

tarix
-----

2020 yilda saksoninchi yillardan beri xizmat ko'rsatgan BMP-2 ni modernizatsiya qilish modul yordamida boshlandi.Majmua joriy etilgandan so‘ng piyoda jangovar mashinalari kunning istalgan vaqtida quruqlikdan va suvdan o‘q uzishi mumkin bo‘ladi.Yil oxiriga kelib,Rossiya Qurolli Kuchlarining ayrim tuzilmalari yangilangan jangovar transport vositalarini oldi.Ular orasida: 2-gvardiya motoo'qotar diviziyasi, 90-gvardiya tank diviziyasi, Orenburg va Kemerovo viloyatlaridagi motorli miltiq brigadalari va Tojikistonda joylashgan 201-harbiy baza .

Qayta qurishdan keyin zirhli transport vositalarining og'irligi oshdi va ular mustahkamlangan dvigatelga muhtoj edi. Agar eski modellarda 300 ot kuchiga ega bo'lgan birlik ishlatilgan bo'lsa,unda yangi jangovar transport vositalariga to'rt yuz ot kuchiga ega dvigatelni o'rnatish taklif etiladi.

1. ↑  „Алжирский БМПТ" (ru). *СТАЛЬ И ОГОНЬ: СОВРЕМЕННЫЕ И ПЕРСПЕКТИВНЫЕ ТАНКИ* (2022-yil 2-iyul).
**Infeksiya** (lotincha: *inficio, infeci, infectum* – yuqtirmoq, buzmoq, zaharlamoq) – patogen mikrob (yoki virus)ning odam yoki hayvon organizmiga kirishi, koʻpayishi va ayni vaqtda mikrob bilan organizm oʻrtasida oʻzaro murakkab munosabat vujudga kelishi. „Infeksiya" termini baʼzan boshqa maʼnoda – kasallik yuqqan paytni, infeksion kasallikni, uning mikrobini ifodalash uchun ishlatiladi.

Infeksiya kasallik shaklida, shuningdek, bakteriya tashuvchilik shaklida namoyon boʻladi. Mikroblarning bir turi qoʻzgʻatgan kasallik oddiy infeksiya, ikki yoki bir necha turi qoʻzgʻatgan kasallik aralash infeksiya, yuqumli kasallik bilan ogʻrib oʻtgan ki-shiga takror Infeksiya yuqishi reinfeksiya, mikroblarning muayyan turi za-rar yetkazgan organizmga takror Infeksiya yuqishi superinfeksiya deb ataladi. Baʼzi mikroblar organizmda inaktiv holatda boʻladi, ammo muayyan sharoitda (kishi oʻta charchaganda, sovqotganda va b.) patogen xossalarini namoyon qila oladi (autoinfeksiya), shuning natijasida kasallik roʻy beradi.

Infeksiyaning paydo boʻlishi va oʻtishida patogen mikroorganizmlarning quyidagi xususiyatlari muhim rol oʻynay-di: 1) spetsifikligi, yaʼni muayyan biologik turning organizmda yashashi (mas, qizamiqvirusi faqat odam orga-nizmida parazitlik qiladi) va faqat oʻzi uchun harakterli infeksion kasallikni qoʻzgʻatishi; 2) virulentligi, yaʼni kasallikka nechogʻli sabab boʻla olishi (qarang Virulentlik); 3) muayyan aʼzolarda (aksari ichki aʼzolarda) joylasha olishi (mas, gonokokk siy-dik yoʻllari bilan koʻz shilliq pardasi-da;stafilakokklar va streptakokklar jinsiy aʼzolarda; meningokokk miya pardalarida, dizenteriya tayoqchalari yoʻgʻon ichak de-vorida yashab koʻpayadi). Infeksiyaning paydo boʻlishi va oʻtishida makroorganizmning xususiyatlari va ijtimoiy sharoit muhim rol oʻynaydi.

Odam organizmi mikrob kirishiga befarq boʻla olmaydi. Odam va hayvonlar organizmi har xil fiziologik va immunologik mexanizmlari borligi tufayli koʻp mikroblarga tabiiy chi-damli boʻladi (teri va shilliq pardalar koʻp mikroblarni oʻtkazmaydi, bezlardan ishlanib chiqadigan shilim-shiq, meʼda shirasi, oʻt, koʻz yoshi va sh. k. baʼzi bakteriyalarni, viruslarni oʻldiradi va h. k.). Odam va hayvonlar organizmi kasallik mikroblarining kirishiga javoban immunitet reaksi-yalarini rivojlantiradi (fagotsitlar mikrobga nisbatan spetsifik aktivla-shadi, antitelolar ishlana boshlaydi, allergiya vujudga keladi).

Kasallik yuqqan kishi (bemor, baʼzan sogʻlom odam) yoki hayvonlar Infeksiya manbai boʻladi (mas, ich terlamaaa bemor yoki bakteriya tashuvchi kishi, quturish kasalligida mikroblar yuqqan it va b. hayvonlar Infeksiya manbaidir).

Yana q.
-------

* Infeksion kasalliklar

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Vladimir Ivanovich Burmakin** (1938.9.1, Toshkent) — rassom, Oʻzbekiston Badiiyot akadimyasi haqiqiy aʼzosi (1997), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1981). Respublika rassomlik bilim yurti (1957) va Toshkent teatr va rassomlik sanʼati instituti (1965)ni tugatgan. B.ning mahobatli, ayniqsa, dastgohli rangtasvir borasidagi izlanishlari, voqeaband tasvirlari, serjilo obrazlari diqqatga sazovor. Ayollar ruhiy holati jonli ifodalangan portretlar ("Boysun goʻzali", 1968; "Elvira", 1983 va boshqalar), rangdor, bezak mujassamotlar ("Intizor ayollar", 1962; "Ota", 1973; "Daraxt haqida qoʻshiq" triptixi, 1975; "Kimning oti yaxshiroq?", 1979; "Oʻzbekistonning hozirgi fan arboblari", 1984 va boshqalar), "Farhod va Shirin" (hamkorlikda) devoriy rasmlari va boshqalarni yaratdi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Telfair oʻzining yangi Timberwolves formasini 2007-yilda jamoa bilan birinchi martadagi oʻyinda ushlab turibdi.
**Sebastian Telfair** (1985-yil 9-iyunda tugʻilgan) — NBA va Xitoy Basketbol Assotsiatsiyasida faoliyat yuritgan amerikalik sobiq professional basketbolchi. Telfeyr 2004-yilgi NBA loyihasida Portland Trail Blazers tomonidan Bruklindagi Abraham Lincoln uchun oʻynagan hamda oʻrta maktab karerasida oʻn uchinchi oʻrinni egalladi. U oʻzining yuqori kursida Louisville universitetiga oʻqishga qabul qilingan edi, lekin oʻrniga professional basketbolchi boʻlishga qaror qildi. Telfair NBA sobiq oʻyinchisi Stephon Marburyning amakivachchasi.

Yoshlik yillari
---------------

Telfair Nyu-Yorkning Bruklin shahrida Erica Telfair va dengiz piyodasi sifatida xizmat qilgan Vetnam urushi faxriysi Otis Telfairing oiasida tugʻilgan. Bruklinning Coney orolidagi Surfside Gardensda yashab, u Abraham Lincoln oʻrta maktabida oʻqidi va u yerda u mamlakatdagi eng yuqori baholangan va orzu qilingan oʻrta maktab basketbol istiqbollaridan biriga aylandi.
Rivals.com tomonidan besh yulduzli ishga qabul qilingan Telfair 2004-yilda mamlakatning 2-raqamli posbon oʻyinchisi hamda 6-raqamli eng yaxshi oʻyinchig= sifatida qayd etilgan.[6] Dastlab, u Louisville universiteti va bosh murabbiy Rick Pitinoga topshirilgan edi. Biroq, u keyinchalik fikrini oʻzgartirdi va uning oʻrniga professional boʻldi, bu qarorga kelishiga uning oilasi yashagan turar-joy majmuasida sodir boʻlgan halokatli otishma tufayli yuzaga keldi.

Hayoti
------

Telfair „Sebastian Telfair va oʻrta maktabning yuqori biznesi" (ISBN 1594864470) kitobining mavzusi boʻlib, Ian OʻConnor, shuningdek, Jonathan Hockning „Through the Fire" hujjatli filmi; ikkinchisi Telfairni oʻrta maktabdagi soʻnggi yilida kuzatib boradi va kollejni emas, balki NBAni tanlash qarorini hisoblaydi. Telfair sobiq NBA va CBA yulduzi Stephon Marburyning amakivachchasi va sobiq NBA oʻyinchisi Jamel Thomasning oʻgay ukasi. Bruklinning Coney orolidagi Linkoln oʻrta maktabida oʻqigan Telfair 2009-yilda Lance Stephenson oʻz rekordini yangilamaguncha maktabning barcha vaqtlardagi eng yaxshi toʻpurari boʻlgan. Telfair Linkolndagi mavsumidan soʻng Nyu-York shtati **janob basketbolichi** nomini oldi. Hujjatli filmda xuddi shunday suratga tushgan uning ukasi Ethan Telfair esa Aydaho shtatida basketbol klubida oʻynagan.

Manbalar
--------

1. ↑  Telfair selects NBA over Louisville — recruiting — ESPN
2. ↑  „Pitino says Telfair will not play at Louisville".  Scout.com (Louisville "edition") (6-aprel 2004-yil). 2006-yil 22-mayda asl nusxadan arxivlangan.
3. ↑  „Sebastian Telfair draft bio".
4. ↑  Ian OʻConnor, *The Jump: Sebastian Telfair and the High Stakes Business of High School Ball.* [Emmaus, Pa.]: Rodale, 2005. p. 7-16
5. ↑  Ian OʻConnor, *The Jump: Sebastian Telfair and the High Stakes Business of High School Ball.* [Emmaus, Pa.]: Rodale, 2005. p. 2-3
6. ↑  Prospect Profile: Sebastian Telfair
7. ↑  Lincoln relying on youth to defend dynasty
Ushbu sahifa nomi mavzuning rasmiy tarjimasidir. Iltimos, uni oʻzgartirmang.

***Muzlik davri*** (inglizcha: *) – 2002-yilda ekranlarga chiqarilgan AQSh kompyuterli animatsion filmi; *Muzlik davri* franshizasidagi birinchi film. Blue Sky Studios studiyasi tomonidan ishlangan, 20th Century Fox kinokompaniyasi tomonidan esa tarqatilgan. Filmga Chris Wedge rejissyorlik qilgan. Film bosh qahramonlariga Ray Romano, John Leguizamo, Denis Leary, Goran Višnjić va Jack Black ovoz bergan.*

Mazmuni
-------

Film voqealari muzlik davrida sodir boʻladi. Havolar sovishni boshlagani ortidan butun hayvonlar janubga migratsiya qilishni boshlaydi. Sid ismli besoʻnaqay yalqov ikki karkidon hujumiga uchraganda, Manny ismli serjun mamont uni qutqarib qoladi. Ayni zamonda Soto ismli qilich tishli yoʻlbarslar toʻdasi yoʻlboshchisi birodarlarining oʻlimi uchun odamlar qabilasidan oʻch olishni istab, qabila yetakchisining oʻgʻli – Roshan ismli goʻdakni oʻgʻirlashni maqsad qiladi. Diego Roshan va uning onasini qoʻldan chiqarganda, Soto unga goʻdaksiz toʻdaga qaytmasligini aytadi. Sid va Manny daryo boʻyida Roshan va uning jarohatlangan onasini topib olishadi. Roshanning onasi oʻlimidan oldin ularga oʻgʻlini ishonib topshiradi. Diego Sid va Mannyga goʻdakni uyiga qaytarishda yordamlashishini aytadi, ammo uning asl rejasi Roshan va Mannyni Sotoning yoniga olib borish boʻladi. Shunday qilib, uchovlon sayohatga yoʻl olishadi. Manny va Sid bilan yaqin doʻst boʻlib qolgan Diego ularni Soto qoʻygan pistirma haqida ogohlantiradi. Uchovlon pistirmaga yoʻliqqanda, Sotoning toʻdasiga pand beradi, ammo Diego Mannyni qutqarayotib jarohat oladi. Manny va Sid Roshanni odamlar qabilasiga qaytaradi. Pirovardida Manny, Sid va Diego boshqa hayvonlar bilan janubga migratsiya qiladi.

Ovoz berganlar
--------------

* Ray Romano – Manny (mamont)
* John Leguizamo – Sid (yalqov)
* Denis Leary – Diego (qilich tishli yoʻlbars)
* Chris Wedge – Scrat (olmaxon)
* Goran Višnjić – Soto
* Diedrich Bader – Oscar
* Alan Tudyk – Lenny
* Stephen Root – Frank
* Jane Krakowski – Rachel
* Lorri Bagley – Jennifer
* Kristen Johnston – Sylvia
* Tara Strong – Roshan

Manbalar
--------

1. 1 2  „Ice Age (2002)". *Box Office Mojo*.  Box Office Mojo, LLC. Qaraldi: 23-iyul 2009-yil.
2. ↑  Tara Strongning rasmiy veb-sayti[*sayt ishlamaydi*][*sayt ishlamaydi*]

Havolalar
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Muzlik davri (film)*** haqida turkum mavjud |

* Rasmiy sayti (inglizcha)
* *Muzlik davri* AllMovieda
* *Muzlik davri* IMDbda

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Animatsion film, animator yoki animatsiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BnF: cb16652572s (maʼlumot)
* GND: 7519304-8
* LNB: 000341009
* VIAF: 224411637
* en:WorldCat Identities (VIAF orqali): 224411637

 |
**Mustafo Hiram Abas** - turk razvedkachisi. 1932 - yil Istanbulda tug'ilgan. *Janob Pipo* nomi bilan ham tanilgan

Oilasi
------

Uning ona tomondan bobosi Usmon Hamdi Beyning jiyani, muzeylarning sobiq bosh direktori Muborak Galip Eldem va buvisi Munise Eldemdir. Mehmet Eymur 2013-yilda ishtirok etgan dasturda, bobosi "mason" boʻlgani uchun Hiram Abasga Hiram ismini berganligini aytdi. Uning otasi kapitan Hilmi Abas va onasi Fatma Roksan Abas 1981 yil 27 yanvarda vafot etgan. Bolalarining ismlari Cengiz va Cenan. Uning 4 amakisining ismlari: Galip, Memduh, Husrev va Iskender Eldem.

Dastlabki yillari
-----------------

U 1932 yilda Istanbulda tug‘ilgan. Xiram Abas yoshligida boksga qiziqqan va kichik chempionatlarda g'olib chiqqan. 1957 - yilda Anqara universitetining siyosiy fanlar fakultetini tamomlagan. Inspektorlik vazifasidan so'ng zahiradagi ofitser bo'lib , Milliy razvedka tashkilotida ish boshlagan va MITda yuqori lavozimlarda ishlagan Abas, Namiq Kamol Ersunning tugatilishi munosabati bilan 1978 yilda o'z xohishi bilan nafaqaga chiqdi.

Faoliyati
---------

1983 yilda ikkinchi marta MITga qaytgan Abas, 1988 yilda chop etilgan MIT hisoboti uchun mas'ul deb topildi va hisobotni yozgan Mehmet Eymur bilan yomon vazifani bajarishi so'ralgach, ikkinchi marta tashkilotni o'z ixtiyori bilan tark etdi. Turli kitoblarda uning Korkut Eken va uning ukasi, sobiq MIT maslahatchisi va general-leytenant Mehmet Fuat Do'gu bilan ota-o'g'il munosabati bo'lganligi aytiladi.

O'limi
------

Turgut O‘zalning MIT demilitarizatsiya loyihasini boshqargani uchun o‘ldirilgani haqida da‘volar bor.[] U 1990-yil 26-sentabr kuni ertalab, Turkiyadagi Amerika qurol-yarogʻ kompaniyalari vakili boʻlgan kompaniyada ishlayotgan vaqtda ishga ketayotganda oʻldirilgan. Uyi yaqinida ishchilar kiyimidagi odamlarning qurol o‘qiga tushib qolgan Abas voqea joyida vafot etdi. Inqilobiy so‘l qotillikni o‘z zimmasiga olgan bo‘lsa-da, Hiram Abas qotilligining aybdori haligacha topilmadi.

Xalq orasida egallagan o'rni
----------------------------

Bo'rilar vodiysidagi eski qahramonlardan biri Aslan Akbey *(Aslan amaki-serialdagi haqiqiy ismi: Abbas Ustaog'lu)* Hiram Abasni hayoti tasvirlanganini da'vo qilingan. Serialda Pala qahramoni Aslan Akbeyni o'ldirdi, xuddi Xiram Abas haqiqatda o'ldirilgani kabi.

Soner Yalchin 1999 yilda Hiram Abas bilan bog'liq yoki bilvosita bog'liq bo'lgan real voqealarga asoslangan "Janob Pipo "nomli tadqiqot kitobini yozgan.

Manba
-----

1. ↑  Mehmet Eymür Hiram Abas Hakkındaki ifadeleri
2. ↑  „Arşivlenmiş kopya". 7 nisan 2016da asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 28-mart.
3. ↑  „28 Ocak 1981 tarihli *Milliyet* gazetesinin 10. sayfasında bulunan Fatma Roksan Abas'ın Ölüm İlanı kupürü". 22 temmuz 2017da asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 28-mart.
4. ↑  11 Mayıs 1954 tarihli *Milliyet* gazetesinin 5. sayfası
5. ↑  *Bay Pipo*. Kırmızı Kedi Yayınevi, 2016.
6. ↑  „2 Ağustos 1987 tarihli *Milliyet* gazetesinin 14. sayfası". 22 temmuz 2017da asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 28-mart.
7. ↑  *2000'e Doğru* dergisinin Ağustos 1987 sayısı
8. ↑  „Arşivlenmiş kopya". 8-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 28-mart.
9. ↑   *{{{title}}}*.