recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Orphan, James Tissot 1879
**Yetim** — 1) ota-onasi yoki ulardan biri oʻlgan bola. Xalq oʻrtasida otaonasi vafot qilib yolgʻiz qolgan bola „chin yetim", onasi bilan qolgan bola „gul yetim", otasi bilan qolgan bola „shum yetim", ayrim hollarda otasi hamda onasi tomonidan tashlab ketilgan bolalar „tirik yetim" deb atalgan. Jahonda koʻpgina xalqlarda boʻlgani kabi, Oʻrta Osiyo xalqlarida ham bola yetim qolgan boʻlsa, ularni qarindoshlari yoki hamqishloqmahalladoshlari oʻz qaramoqlariga olib tarbiyalaganlar (ular „asrandi bola" deb atalgan). Oʻzbekiston Respublikasi yetim va qarovsiz bolalar tarbiyasini oʻz otaligʻiga olgan, maxsus mehribonlik uylari, tarbiyaxona (internat)lar tashkil etilgan; 2) Turkiston oʻlkasida yoshligidan boy xoʻjaliklarga yollanib ishlovchi qarol, xizmatkor. Bunday yetim chorvadorlarga bir yil, dehqonlarga 8—10 oy muddat bilan yollanar edi. Agar yetim poda boksa, uning haqi 6—8 qoʻy, yozlik va qishlik kiyim, kundalik ovqat, dehqonchilik ishlarida esa 4—5 botmon gʻalla (yoki 120—150 tanga pul), yozlik kiyimdan iborat boʻlar edi. Shartlashilgan muddat tamom boʻlgach, yetim haqini olib ketishi yoki yangi mud-datga yollanishi mumkin edi. Chorvaning yoʻqolishi yoki oʻlishi, tabiiy ofat natijasida yetgan zararni toʻlash yetim gardaniga tushgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Doʻsmanagʻi togʻi** — Surxondaryo viloyatidagi togʻ. Bobotogʻtizmasining janubiy davomi. Bal. shim.da va markaziy qismida 670 m dan ziyod, jan.da qariyb 480 m. Uz. 12-14 km. shimolidan janubi-gʻarbga tomon yoʻnalgan, quruqsoy koʻp. Sharqiy yon bagʻri tik. Neogen va paleogenning qumtosh, gil va konglomeratlaridan tashkil topgan. Dagʻal mexanik tarkibli toʻq boʻz tuproklarda rang, qoʻngʻirbosh, yaltirbosh, shuvoq oʻsadi. Yaylov sifatida foydalaniladi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Doʻsmanagʻi togʻi" *OʻzME*. D-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 
  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bahrombek Abdugʻafurov** — (?—1922) — Samarqand qoʻrboshilarning yetakchisi. Bahrombek qoʻrboshi Turkistondagi milliy ozodlik harakatining faol ishtirokchisi.

Tarjimayi holi
--------------

Bahrombek qoʻrboshi Samarqand shahridan 4 km uzoqlikda joylashgan Dashtak dahasining Denov qishlogʻida Abdugʻaffor qassob oilasida dunyoga kelgan. Kelib chiqishi turkiy bahrin urugʻidan boʻlgan. Ular oilada uch aka-uka boʻlib, Bahrom, Bayon, Shahriyor boʻlishgan. XX asr boshlarida Bahrombek Hamroqulbek Samarqand yaqinidagi Rajabamin qishlogʻida Abdulqodir Shakuriy ochgan Samarqanddagi dastlabki maktabda tahsil olishgan. Bahrombek jadid gʻoyalarining tarafdori boʻlib, Turkiston ozodligi uchun faol kurashgan.

Qoʻrboshilik faoliyati
----------------------

Bahrombek 1917-yil fevralda tashkil etilgan „Shoʻroyi Islomiya" tashkilotining faollaridan biri boʻlgan. U maʼlum muddat Buxoro amirligidagi Shahrisabz bekligida yashagach, 1920-yil Samarqandda qaytib, Dovul, Chashmayiob, Qoratepa va Urgut togʻlarida yashirinib yurib, 150-160 kishilik qurolli guruhni vujudga keltirgan. Bahrombek rus tilini yaxshi bilgan. M. Oʻrunxoʻjayev maʼlumotlariga koʻra, Bahrombek Samarqand atrofidagi Xoʻjaahror volostining Dashtisuxta qishlogʻini oʻz qarorgohiga aylantirgan. Anvar Poshsho Bahrombekka Samarqand viloyati islom lashkarlari boshligʻining oʻrinbosari Bahrobek Gʻozi ibn Abdugʻaffor degan unvonini bergan. Turkistondagi boy va burjua millatchilari Bahrombekni qurollantiradi va ularga butun choralar bilan madat berib turadilar. Oq gvardiyachi Visovskiy Bahrombekni oʻq-dori va qurol-yarogʻ bilan taʼminlaydi. Qoʻrboshilar Samarqanddagi muqaddas joylar Shohizinda, Xoʻjaahror va Hazrati Hizir masjidi qabristonlariga qurol-aslahalarni joylashtirgan. 1922-yil yozida Bahrombek va Turkiston bolsheviklari vakili Nazir Toʻraqulov va boshqalar oʻrtasida shartnoma imzolanadi. Makur muzokaraga Shakuriy domla vositachilik qilgan. Sharnomaga koʻra Bahrombek va uning 200 nafar safdoshlari sovet hokimiyati tomonga oʻtadi. Ammo sulhdan keyin Bahrombek qamoqqa tashlangan va otuvga hukm qilingan. Turkiston milliy rahbarlari Bahrombekni ushbu xavfdan ogohlantirishadi. Bolsheviklar bu bilan cheralanmasdan josuslar yordamida Bahrombek va uning ukasi Shahriyor qoʻrboshi qoʻlga olinadi va Samarqadda otib tashlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Rajabov Q (2022). *Turkiston qoʻrboshilari "Oʻzbekiston tarixi" jurnali*.
2. ↑  Rajabov Q*. Turkiston qoʻrboshilari*. Toshkent: „Fan", 2022 — 400 bet.
**Gilos shoʻrva ―** sovutilgan smetana, shakar va butun yangi gilosga asoslangan shirin shoʻrva, sovutilgan holda beriladi. Ushbu shoʻrva Venger oshxonasida paydo boʻlgan va bir nechta Yevropa oshxonalarining yozgi delikatesidir.

Ovqat Avstriya, Polsha, Slovakiya va nemis oshxonalarida ildiz otgan. Vengriyadan kelgan muhojirlar bu shoʻrvani Shimoliy Amerikaga olib kelishdi. Vengriya oshxonasida gilos shoʻrva yoki meddlevesh (meggyleves) gilos daraxtining mevalaridan tayyorlanadi (Prunus cerasus). Bu nom meggy soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, „gilos" va „shoʻrva"degan maʼnoni anglatadi. Anʼanaga koʻra, u kechki ovqat uchun, issiq yozgi oqshomlarda yoki issiq yozgi kechki ovqat paytida aperatif, shoʻrva yoki shirinlik sifatida taqdim etiladi. Shoʻrva butun gilosdan, shu jumladan danaklaridan tayyorlanadi. Vengriyada koʻplab gilos daraxtlari oʻsadi va bu shoʻrva Sharqiy Osiyo taʼsirlari va anʼanaviy kontinental Yevropa taomlarining Vengriya birlashuvining yaxshi namunasidir. Odatda shoʻrvaga yangi gilos qoʻshiladi, baʼzida konservalangan gilos ishlatiladi va koʻpincha smetana qaymoq bilan almashtiriladi. Ziravorlar-chinnigullar, doljin, bodom. Baʼzan taqdim qilishdan oldin yoki pishirish paytida shoʻrvaga oz miqdorda shirin oq yoki qizil quruq sharob qoʻshiladi. Shuningdek, Vengriyada quruq kukunli yarim tayyor meddlevesh paketlari sotiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Novakovich, Mary* „What to eat in Hungary: Your guide to goulash and more".  CNN Travel (22-noyabr 2013-yil). 1-noyabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-avgust 2018-yil.
2. ↑  June Meyers, *Authentic Hungarian Heirloom Recipes*
3. ↑  June Meyers, *Authentic Hungarian Heirloom Recipes*
4. ↑  June Meyers, *Authentic Hungarian Heirloom Recipes*
5. ↑  „Hungarian Sour Cherry Soup -- Hideg Meggyleves". *Daily Herald* (4-fevral 2015-yil). 25-avgust 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-avgust 2018-yil.

Adabiyotlar
-----------

* Харгитаи Дёрдь „Холодный суп из вишни Hideg meggyleves",*. Венгерская кухня*. Media Nova, 2001 — 19 bet. ISBN 963-204-711-7.
* Peter Meleghy „Süße, kalte Kirschsuppe",*. Ungarisch kochen: Gerichte und ihre Geschichte*, 2. Auflage, Göttingen: Verlag Die Werkstatt GmbH, 2006. ISBN 978-3895335211.
**Yesenin koʻchasi** — Shayxontohur tumanida, Oqtepa maydoni (Gulxaniy koʻchasi) va Mujrim-Obid koʻchasi oraligʻida joylashgan. Uzunligi 0,8 km. Shahar qurilishi jarayonida oʻtgan asrning 60-yillarida ochilgan. Rus shoiri Sergey Yesenin (1895-1925) nomiga qoʻyilgan.

Kesishgan koʻchalar
-------------------

Koʻchasining Samad Vurgʻun koʻchasi bilan kesishgan joyigacha eni 30 m, undan keyingi qismi eni 60 m — oʻrtadan yashil zona — xiyobon oʻtadi; xiyobonda baland archalar, chinor va boshqa manzarali daraxtlar bor. Xiyobon boshida 1997-yilda „Sanʼatkor" kafe-toʻyxonasi qurildi. Uning yonida koʻcha boshiga pishiq gʻishtdan ramziy ark-darvoza bunyod etilgan. Xiyobonda „Choʻponota" mahallasi „Oqtepa" futbol klubining sport maydonchasi bor. Yesenin koʻchasi etagida qadimgi Chilonzor Oqtepasi oʻrin olgan.

Binolar
-------

Yesenin koʻchasi yoʻnalishida 2 va 4 qavatli turar joy binolari, yakka tartibdagi uylar, musiqa maktabi, goʻzallik saloni (koʻcha boshida), Shayxontohur ichki ishlar boshqarmasining „Choʻponota" mahallasi tayanch punkti, choyxona, doʻkon va boshka bor. Koʻcha yaqinida Oqtepa kanali va Zax arigʻi, Shayxontohur elektr tarmoqlari shoxobchasi, Oʻzbekiston Respublikasi mahalliy sanoat korporatsiyasining „Oktepa" sanoat-savdo jamoa korxonasi, „Choʻponota" mahallasi guzari, „Forvard" restorani, „Fotima va Zahro" jome masjidi mavjud.

Yana qarang
-----------

* Toshkent koʻchalari roʻyxati

Manbalar
--------

1. ↑  *Toshkent. Ensiklopediya*, 2009-yil.
**Fevda** (qadimgi yunoncha: *Θευδᾶς* qadimgi ivrit: *תודה* *Todá* „minnatdorchilik"; shuningdek, rus transkripsiyasida, **Teuda**, **Teodard**) — Rim hukmronligiga qarshi kurashgan 400 nafar yahudiy qoʻzgʻolonchilaridan iborat otryadning rahbari. U oʻzini Masih qilib koʻrsatdi va 44-yilda suvlar uning oldida ajralib ketishini daʼvo qilib, olomonni Iordanga olib boradi (Nav. 3-ga qarang). Prokurator Kuspiy Fad otliqlari (miloddan avvalgi 44-46) olomonni tarqatib yubordi va Fevdaning oʻzi esa qoʻlga olindi va boshi kesildi (Josephus Flavius. Antiquit. Jud. XX.5:1; sr. Deyan. 5:36).

Bu holat ravvin Gamaliil tomonidan apostollarni sud qilish paytida misol sifatida keltirilgan, u odamlar tomonidan boshlangan qoʻzgʻolon rahbarning oʻlimidan keyin muqarrar ravishda tugaydi, lekin Xudo boshlagan ishga qarshilik koʻrsatish befoyda ekanligini aytgan (Deyan. 5:34-39).

Manbalar
--------

1. ↑  Деян. 5:34—39
2. ↑  Февда // Библейская энциклопедия архимандрита Никифора. — М. 1891—1892.
3. ↑  Теуда // Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона. — СПб. 1908—1913.
4. ↑  Теодард // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.

Havolalar
---------

* Jewish Encyclopedia: Theudas
**Yetarli asos qonuni** - har bir fikrning asosli, isbotlangan boʻlishi, boshqa fikrlar bilan zaruriy bogʻliqligi haqidagi mantiqiy qonun.

Unda qar qanday chin fikr asoslangan boʻlmogʻi, yaʼni uning chinligi boshqa chin fikr bilan asoslangan, undan mantiqiy kelib chiqqan, u bilan isbotlangan boʻlishi lozim. Aks holda fikrdagi izchillik, mantiqiy tartib buziladi. Ye.a.q. obyektiv munosabatlarni, xususan, borliqdagi sababiy bogʻlanishlarni aks ettirish asosida shakllangandir. Mas, qirda bugʻdoyning yaxshi koʻkarishi, moʻl hosil berishi yomgʻirning oʻz vaqtida yogʻib turishiga bogʻliq. Yomgʻir yogʻishi bulutning paydo boʻlishi va toʻplanishiga, bu esa, oʻz navbatida, yerdagi suvlarning yetarli darajada bugʻlanishiga bogʻliq. Demak, sabab va oqibat mavjudligi mutlaqo oʻzgarmas xususiyat emas. Biroq, olamda har bir narsa va hodisa sabab va oqibat shaklida koʻrinishi mumkin, chunki tayin narsa va hodisalar emas, umumiy bogʻlanish, oʻzgarish, rivojlanish abadiydir. Ye.a.q. obyektiv reallikni toʻgʻri aks ettirish, jumladan fanning rivojlanishi uchun katta ahamiyatga ega.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
***Voqif maqbarasi*** ( ozarbayjon : Vaqif maqbarasi , Vaqif maqbarasi ) Qorabogʻ xonligining vaziri, mashhur shoir, davlat arbobi, diplomat Molla Panah Voqif sharafiga qurilgan. Shusha shahrida joylashgan.

Maqbara qurilishi 1970-yillarda boshlandi. 1982-yilda qurib bitkazildi. Uni Ozarbayjon Kommunistik partiyasi Bosh kotibi Haydar Aliyev ochdi. Qabr haykaltarosh A.Mustafoyev tomonidan Ozarbayjon Milliy Fanlar Akademiyasi Abdul Vaxav Salamzoda loyihasi asosida qurilgan.

U Shusha shahrining janubi-g‘arbiy qismida, shoir vafot etgan Jidir duzu tekisligida joylashgan. Shusha davlat tarixiy-me’morchilik qo‘riqxonasi tarkibiga kirgan. Maqbara dizayni Ganjadagi Nizomiy maqbarasidek Ozarbayjon qabristonlarining meʼmoriy kompozitsiyalariga mos keladi. Uning balandligi 18 metr. Yodgorlikning pastki qismi qizg‘ish Qorabog‘ marmar plitalari, oq va kulrang marmarlardan yasalgan. Maqbaraning butun uzunligi bo'ylab bezak naqshlari uchun alyuminiy ishlatiladi. Kirish eshigi tepasida shoir nomi o‘yilgan. Shusha armanlar tomonidan bosib olinishidan so‘ng qabr jiddiy shikastlandi. Arman asirlari orasidan Ozarbayjon asirlari qimmatbaho marmar qazib olishlari kerak edi. u hozirda xaroba ahvolda.

Manba
-----

1. ↑  „Arşivlenmiş kopya". 11 ekim 2016da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26 şubat 2017.
2. ↑  „Arşivlenmiş kopya". 11 ekim 2016da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26 şubat 2017.
**Gilman Imon** — Ozarbayjon shoiri-publitsisti, "goyce.az" sayti asoschisi, Ozarbayjon Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi (2010),[1] Prezident stipendiyasi sohibi (2010).

Hayotiy
-------

G‘ilman Imon 1986-yil 15-fevralda Barda tumani Yangi Toshkent qishlog‘ida taniqli shoir Og‘il Imon oilasida tug‘ilgan.

1992-yilda Barda tumani Yangi Toshkent qishlog‘i o‘rta maktabining 1-sinfiga qabul qilingan, 2003-yilda Barda tumani Yasif Karimov nomidagi Yangi Toshkent qishloq o‘rta maktabining 11-sinfini a’lo baholarga tamomlagan.

2003-yilda Ozarbayjon xalqaro universitetining jurnalistika fakultetiga o‘qishga qabul qilingan va 2007-yilda ushbu mutaxassislikni tamomlagan.

2004-yilda "Islahat" gazetasida she’riyat bo‘limi mudiri, 2005-yilda "E’tirof" gazetasi bosh muharriri o‘rinbosari lavozimlarida ishlagan.

Kitoblar
--------

* "Seni izladim, o‘zimni topdim" Boku, "Nurlan" 2004 yil, bet. 88 500 nusxa.
* "Seni qanday esladim..." Boku, "Zardabi LTD" MChJ, 2008 yil. 264,500 nusxa.

Manbalar
--------

1. ↑  Araz Yag‘ubog‘lu, Ildiz shoxlari, Boku, "Nurlan", 2006.

|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Nalini Jaywant** (talaffuzi: *Nalini Jayvant*; 1926-yil 18-fevral 2010-yil 22-dekabr) 1940—1950-yillarda hind filmlarida suratga tushgan hind aktrisasi.

Faoliyati
---------

Jaywant oʻsmirlik chogʻida Mehboob Khanning *Bahen* (1941) nomli, aka singlisiga boʻlgan savdoiy sevgisi haqidagi filmda suratga tushgan. *Anoxa Pyar* (1948) filmini suratga olishdan oldin u yana bir nechta filmlarda rol ijro etgan. 1950-yilda u *Samadhi* va *Sangram filmlarida* Ashok Kumar bilan birgalikdagi chiqishlari bilan eng yaxshi yulduzga aylanib shuhrat qozongan. *Samadhi* filmi Subhas Chandra Bose va Hindiston milliy armiyasi haqidagi vatanparvarlik dramasidir. Oʻsha kunning yetakchi kinojurnali *Filmindia* uni „siyosiy jihatdan eskirgan" deb atagan boʻlsa-da, u kassada muvaffaqiyat qozongan. *Sangram* jinoyat dramasi boʻlib, unda Jeyvant antiqahramonni isloh qiluvchi qahramon obrazida rol ijro etgan. U va Kumar *Jalpari* (1952), *Kafila* (1952), *Nau Bahar* (1952), *Saloni* (1952), *Lakeeren* (1954), *Naaz* (1954), *Mr. X* (1957), *Sheroo* (1957) kabi filmlarda hamkorlik qilishgan.

Jaywant 1950-yillarning oʻrtalarida muhim rol oʻynagan aktrisa boʻlib, *Rahi* (1953), *Shikast* (1953), *Railway Platform* (1955), *Nastik* (1954), *Munimji* (1955) va *Hum Sab Chor Hayn* (1955) kabi filmlarda suratga tushgan. Rejissyor Raj Xosla tomonidan 1958-yilda suratga olingan *Kala Pani* filmi Jayvantning soʻnggi muvaffaqiyatli filmi boʻlib, u „Eng yaxshi ikkinchi darajali aktrisa" sifatida Filmfare mukofotiga sazovor boʻlgan. *Bombay Race Course* (1965) filmi uning nafaqaga chiqishidan oldin suratga olgan soʻnggi filmi edi. 18 yil oʻtgach, u *Nastik* filmida oʻzining soʻnggi rolini oʻynagan aktrisa sifatida qaytib kelgan.

Filmografiyasi
--------------

* *Toofan Mein Pyar Kahan* (1963)
* *Zindagi Aur Xum* (1962)
* *Senapati* (1961)
* *Amar Rahe Ye Pyar* (1961)
* *Mukti* (1960)
* *Maa Ke Aansu* (1959)
* *Kala Pani* (1958)
* *Milan* (1958)
* *Sheroo* (1957)
* *Mr. X* (1957)
* *Neelmani* (1957)
* *Miss Bombay* (1957)
* *Kitna Badal Gaya Insaan* (1957)
* *Rani Rupmati* (1957)
* *Durgesh Nandini* (1956)
* *Avaz* (1956)
* *Insaaf* (1956)
* *Ellik ellik* (1956)
* *Aan Baan* (1956)
* *Munimji* (1955)
* *Rajkanya* (1955)
* *Chingariy* (1955)
* *Nastik* (1954)
* *Kavi* (1954)
* *Baap Beti* (1954)
* *Naaz* (1954)
* *Lakirein* (1954)
* *Mehbuba* (1954)
* *Shikast* (1953)
* *Rahi* (1952)
* *Jalpari* (1952)
* *Saloni* (1952)
* *Kafila* (1952)
* *Naubahaar* (1952)
* *Do Raah* (1952)
* *Naujawan* (1951)
* *Jadoo* (1951)
* *Ek Nazar* (1951)
* *Nandkishor* (1951)
* *Sangram* (1950)
* *Samadhi* (1950)
* *Muqaddar* (1950)
* *Aankhen* (1950)
* *Anoxa Pyaar* (1948)
* *Gunjan* (1948)
* *Phir Bhi Apna Xay* (1946)
* *Adaab Arz* (1943)
* *Aanx Mixauli* (1942)
* *Radhika* (1941)
* *Nirdosh* (1941)
* *Bahen* (1941)
* *Radhika* (1941)

Mukofotlari
-----------

* 1959: „Eng yaxshi ikkinchi darajali aktrisa" uchun Filmfare mukofoti — *Kaala Paani*
* 2005: Dadsaheb Phalke Akademiyasining „Hayoti davomidagi muvaffaqiyati" uchun mukofoti

Manbalar
--------

1. ↑  „Nalini Jaywant". *Upperstall*. Qaraldi: 18-fevral 2019-yil.
2. ↑  *Bollywood: A Guidebook to Popular Hindi Cinema* — 145 bet.
**Salavk I Nikator** (yun. Seleukos Nikator — "Muzaffar") (mil. av. 358/ 354—281/280) — Salavkiylar davlati va sulolasi asoschisi. Makedoniyalik mashhur Antioxning oʻgʻli. 326-yil Aleksandrning Hindistonga qilgan yurishlarida mashhur sarkarda sifatida nom chiqardi. Aleksandr oʻlgandan keyin uning safdoshlari (diadoxlar) bilan taxt uchun shafkatsiz kurash olib bordi. Miloddan avvalgi 321-yil Bobil satrapligini boshqarish unga topshirilgan. Miloddan avvalgi 312-yilga kelib ("salavkiylar erasi"ning boshlanishi) bu yerda mustahkam oʻrnashib olgach, Midiya, Suziana va Forsiya (Persida)ni, keyinchalik Baqtriyani ham oʻz mulkiga qoʻshib oldi va oʻzini shoh deb eʼlon qildi. Taxminan miloddan avvalgi 305-yilda Hindistonga muvaffaqiyatli yurish qildi, lekin Gʻarbdan tashvishli xabar olgandan soʻng, hind shohi Chandragupta bilan 500 fil evaziga sulh tuzdi va egallab olgan hududni qaytarib berdi. Ipsdagi jang (mil. av. 301-yil) natijasida (diadoxlar oʻrtasida yer boʻlinganda) Mesopotamiya va Suriyani oldi. Mil. avv 281-yil Lisimaxni tormor qilib Kichik Osiyoning deyarli hamma hududini egallab oldi. Salavk I Makedoniyaning podshosi boʻlish maqsadida Frakiya va Makedoniya tomon yurish boshlagan. Lekin, Ptolemey Lagning oʻgʻli Ptolemey Keravn tomonidan oʻldirilgan. Salavk I 70 ga yaqin shaharga asos solgan. Bu shaharlar Salavkiylar davlatining tayanchiga aylangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Salavkiylar davlati hukmdorlari |
| --- |
|  |
| Salavkiylar | 
* Salavk I Nikator
* Antiochus I Soter
* Antiochus II Theos
* Seleucus II Callinicus
* Seleucus III Ceraunus
* Antiochus III the Great
* Seleucus IV Philopator
* Antiochus IV Epiphanes
* Antiochus V Eupator
* Demetrius I Soter
* Alexander I Balas
* Demetrius II Nicator
* Antiochus VI Dionysus
* Diodotus Tryphon
* Antiochus VII Sidetes
* Alexander II Zabinas
* Seleucus V Philometor
* Antiochus VIII Grypus
* Antiochus IX Cyzicenus
* Seleucus VI Epiphanes
* Antiochus X Eusebes
* Antiochus XI Epiphanes
* Demetrius III Eucaerus
* Philip I Philadelphus
* Antiochus XII Dionysus
* Antiochus XIII Asiaticus
* Philip II Philoromaeus
 |

 |


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Brick Lane** — 2004-yilda nashr etilgan hamda Bangladeshda tugʻilgan ingliz yozuvchisi Monica Alining birinchi kitobi.

Sujet
-----

Bangladeshda tugʻilgan va Londonda yashayotgan Nazneen ismli yosh qiz Chanu ismli keksa odamga uylanmoqda. Uning bolalik yillari Bangladeshda oʻtgai edi. 1985-yilda Londonga koʻchib oʻtadi. Nanzeen, koʻp yillar davomida, singlisi bilan maktublar yozishayotgan edi. 2001-yil fevral oyida ikki qizi Shahana va Bibi tugʻiladi.

Nazneen yoshroq va kelishgan bir yigit bilan eurmush oʻrtogʻini aldaydi. Yigitning ismi Karim va u dindor bir musulmon.

Romanning fonida Britaniyadagi Margaret Thatcherning hukumati, Oldham va Bradforddagi irqiy tartibsizliklar va 11-sentabrdagi terrorchilik hujumlari kabi siyosiy voqealar mavjud.

Romandagi baʼzi tavsiflarda Bangladeshda yetishtirilgan mango va kokos mevalar haqida aytilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Encyclopedia of Contemporary Writers and their Work, 2010*
2. ↑
3. ↑  *Encyclopedia of Contemporary Writers and their Work, 2010*

Havolalar
---------

* Monica Ali: Brick Lane

|  |  |
| --- | --- |
| Kitoblar | *Kitobga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Relyef (maʼnolari).

**Relyef**, boʻrtma tasvir —haykaltaroshlikning bir turi. Tasvir, shakl tekis zamin (fon)dan boʻrttirib yoki oʻyib (chuqurlashtirib) hosil qilinadi. Kompozitsiya tabiiy asosdan ajralmasdan tekis sathsa yaratiladi; R. meʼmorlik boʻlaklari bezagi, haykaltaroshlik asari va boshqa kompozitsiya tarkibiga kirishi yoki mustaqil dastgoh asari boʻlishi mumkin. Asosiy turi — barelyef va gorelyef. Oʻyma R.da nursoya jilvasida tasvir koʻzga tashlanadi, imkoniyati cheklangan. R. tasviriy sanʼatda qadimdan mavjud: binolarni bezashda, medal yasash svsh/yamda, metallga zarb berib bezak buyumlari ishlash va boshqalarda keng qoʻllanadi. Qad. Misr meʼmorligida qoʻllanilgan. Burtma R. paleolit davridan maʼlum. Kda. Misr, Ossuriya, Hindiston, Xitayda, shuningdek, Oʻzbekiston hududiv keng tarqalgan; antik sanʼat, Uygonishdavri va keyingi davrlarda ayniqsa rivojlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Bridgehead** — Ottavadagi (Kanada) mashhur qahvaxonalar tarmogʻi, shaharning norasmiy „tashrif qogʻozi" dan biri. 1981-yilda ikki Birlashgan cherkov voizlari () va ikki oddiy odamlar tomonidan Toronto shahrida tashkil etilgan. Qahvaxonalarda yuqori sifatli qahva va choydan tashqari, shu yerning oʻzida tayyorlangan gazaklar, shoʻrvalar va salatlar sotiladi.

Shunisi qiziqki, Ottavadagi Bridgehead tarmogʻining ajoyib kengayishiga dastlab Torontoda asos solingan qahvaxonaning qulashi turtki boʻldi. Ushbu qahvaxonaning asl egasi Oxfam Canada 2000-yilda Tracey Clark savdo belgisini 30 000 dollarga sotishga majbur boʻlgan. Dastlabki egalari oila va doʻstlar boʻlishgan, ammo 2002-yilga kelib, 30ga yaqin investorlar birgalikda egalik qilishgan. 2000-yildagi bir qahvaxonadan tarmoq 2008-yilda toʻqqiztagacha kengaytirilgan va shu kungacha Ottavada ushbu brend ostida 15ta doʻkon ochilgan.

2006-yil noyabr oyida Bridgehead kompaniyasi *en:Ottawa XPress* oʻquvchilari oʻrtasida oʻtkazilgan soʻrovnomaga asosan, „Ottavadagi eng yaxshi qahva va choyxona" deb topildi. Bridgehead oʻz veb-sayti orqali qahva sotadi va uni mijozlarga pochta orqali yuboradi.

Manbalar
--------

1. ↑  Coffee Houses Wayback Machine saytida arxivlandi (2008-09-16). Bridgehead website. Retrieved August 13, 2007.
2. ↑  Chianello, Joanne (2002) «Bridgehead bounces back: Sticking to your ethics can work as long as the business plan is based on more than good intentions» in Ottawa Citizen  Wayback Machine saytida arxivlandi (2013-07-31). (May 4, 2002), p.H1, H4.
3. ↑  Chianello, 2002:H4
4. ↑  Cook, Gay (2000) «Bridgehead Offers Coffee with a Difference» in Ottawa Citizen (July 12, 2000)
5. ↑  Bridgehead.ca «Locations» at „アーカイブされたコピー" (deadlink). 8-iyun 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-may 2007-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2007-06-08). „アーカイブされたコピー" (deadlink). 8-iyun 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 31-may 2007-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2007-06-08).
6. ↑  Ottawa Xpress, 23 November 2006 (The annual «Best of Ottawa» issue)„アーカイブされたコピー" (deadlink). 21-fevral 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-noyabr 2006-yil.

 Wayback Machine saytida arxivlandi (2007-02-21).

Havolalar
---------

* 
* Bridgehead qahvasi
*Cacciata dei Bonacolsi* (1494-yil)
**Domenico Morone (tallafuzi: Domeniko Morone)** (tax. 1442 — 1451-yillarda ijod qilgan musavvir) Veronalik italyan rassomi. Domenico Morone Uygʻonish davri uslubida rasm chizgan. Domenico Moronening asarlarining aksariyati saqlanib qolmagan, xususan, Domenico Moronening fresk tsikllari.  Vasari Domenico Morone oʻz shahridagi rassomlar orasida Liberale da Veronadan keyin ikkinchi oʻrinda turdi. Domenico Moronening oʻgʻli Francesco Morone ham taniqli Veronese rassomi edi. Domenico Moronening shogirdlari orasida Mishel da Verona va Girolamo dai Libri ham bor edi.

Domeniko Morone bir nechta panellardan tanilgan, asosan ommaviy festivallar yoki kichik raqamlar olomon bilan turnirlarni tasvirlangan.  Domenico Moronening durdona asarlaridan biri — Mantua gersoglik saroyidagi Cacciata dei *Bonakolsi* (1494) (yoki *1328 yilda Bonacolsining haydalishi, Piazza Sordello, Mantua sahnasi*) nishonlanadigan tuvaldir. 1490-yilda mansub va Domenico Morone tegishli *Sabina ayollarining zoʻrlanishi* tasvirlangan ikkita kichik kasson paneli 1886-yilda Londondagi Milliy galereya tomonidan sotib olingan va Domenico Moronening kollektsiyalarida saqlanib qolgan.  Domenico Morone Veronadagi San-Bernardino cherkovida, ayniqsa, organining panjurlari uchun *Madonna* rasmini (Berlin davlat muzeylari tomonidan Edvard Solli kolleksiyasi bilan sotib olingan ) va SantʼAntonio ibodatxonasi uchun freskalarni ishlab chiqarishda juda samarali boʻlgan. Domenico Moronening oʻzi tomonidan chizilgan markaziy kutubxonaning bir nechta freskalari bilan Franciscan kutubxonasini freskalash loyihasini olib bordi.

Manbalar
--------

1. ↑  Lawrence Gowing, ed. Biographical Encyclopedia of Artists, v.3 (Facts on File, 2005): 472.
2. ↑  *The Subject of Domenico Moroneʼs 'Tournamentʼ Panels in the National Gallery, London*, Tom Henry. The Burlington Magazine (1994) pp 21-22.
3. ↑  „Domenico Morone".  National Gallery.
4. ↑  (olmoncha) „Domenico Morone, *Maria mit dem Kind*".
5. ↑  Gene P. Veronesi. The decoration of the Sagramossa Library in the Church of San Bernardino, Verona. PhD dissertation, Case Western Reserve University, 2000.
**Galenit** (lotincha: *Galena* — qoʻrgʻoshin rudasi), qoʻrgʻoshin yaltirogʻi — sulfidlar sinfiga mansub mineral. Kimyoviy formulasi PbS. G. 86,6% qoʻrgʻoshin va 13,4% oltingugurtdan iborat. Tarkibida koʻpincha Se, Ag, Bi, Sb, Sn, Zn, Fe, Cd va boshqa qoʻshimchalari boʻladi. Kub singoniyali. Kristallari murakkab kub shaklida. Druza va skelet, oqma kollomorf massa, kamroq kub va oktaedr kristallari koʻrinishida uchraydi. Rangi qoʻrgʻoshinsimon kulrang , metallsimon yaltiraydi. Qattikligi 2— 3. S. og. 7,4—7,6. G. oʻrta va past temperaturali gidrotermal konlarda sfalerit, xalkopirit, arsenopirit, pirit, pirrotin va boshqa bilan birga uchraydi. Nuraganda G.ning yuzasi oksidlanib serussit yoki anglezit mineraliga aylanadi. RFda (Oltoy, Shim. Kavkaz, Sharqiy Sibir, Primorye), Qozogʻiston, AQSH, Kanada, Avstraliyada hamda, Afrika qitasida yirik konlari bor. Oʻzbekistonda Nurota, ChatqolQurama togʻlari va boshqa joylarda konlari maʼlum. Asosan qoʻrgʻoshin olinadigan ruda. Tibbiyotda va boʻyoq tayyorlashda ishlatiladi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Domingo Tejera** (ispancha: *Domingo Tejera*)-urugvaylik futbolchi,himoyachi.1899-yil 27-sentabrda Urugvayning Montevideo shahrida tugʻilgan.Urugvay terma jamoasi futbolchisi.Terma jamoa safida 17 ta oʻyin oʻtkazgan undan 9 tasida sardorlik qilgan.1930-yilda jahon chempioni,1928-yilda Olimpiada oʻyinlari chempioni.1950-yilgi jahon chempioni Eysebio Tejeraning amakisi.

Tarjimai holi
-------------

18 yoshida Domingo Tejera „Montevideo Uonderers" klubining asosiy jamoasida debyut qildi.Futbolchilik faoliyatini ham asosan „Montevideo Uonderers" klubida o'tkazgan.Jamoa safida 287 ta o'yin o'tkazib 5 bor raqiblar darvozasini ham ishg'ol qilgan.Premer-ligadagi debyut mavsumida Urugvay terma jamoasiga chaqirila boshlandi.1923-yilda u oʻz klubiga mamlakatda ikkita chempionat oʻtkazilgan bir paytda (ikkinchisi Urugvay futbol assotsiatsiaysi shafeligida) Futbol Federatsiyasi (Urugvay futbol federasiyasi) homiyligidagi Urugvay chempioni boʻlishiga yordam berdi.

Xose Nasassi davrida Urugvay terma jamoasining vitse-sardori boʻlgan.

Urugvay terma jamoasi tarkibida u 1930-yilgi jahon chempioni boʻldi, garchi u birinchi oʻyin boshida chap tizzasidan jarohat olib, boshqa maydonga tushmagan boʻlsada.

1931-yilda u „Uonderers" klubiga yana bir bor Urugvay chempioni boʻlishiga yordam berdi.Bu chempionlik shu kungacha klub tarixidagi soʻnggi chempionlik unvonidir.

1932-yilda Tejera Urugvay terma jamoasi va klubi uchun soʻnggi oʻyinini oʻtkazdi.Urugvay terma jamoasida esa 20 ta o'yin o'tkazgan.

Keyinchalik „Montevideo Uonderers" klubi direktorlar kengashi aʼzosi boʻlib ishlagan.1969-yil 18-iyulda Montevideoda vafot etgan."Montevideo Uonderers" klubi shon-shuhrat zaliga kiritilgan.

Yutuqlari
---------

* Urugvay chempioni-1923,1931 (FUF)
* Urugvay Ikkinchi divizionida chempion-1919
* Jahon chempioni-1930
* Olimpiada chempioni-1928
* Janubiy Amerika chempioni-1920,1926
* Lipton kubogi sohibi-1922,1928
* Nyuton kubogi gʻolibi-1930
* Rio de la Plata kubogi sohibi-1924

Manbalar
--------

1. ↑  Max Gehringer*. A grande história dos mundiais 1930, 1934, 1938*. e-galáxia, 2018 — 23 bet. ISBN 8567080479.
2. ↑  *Dr. Manuel Paredes.* „Salón de la fama Nº 03: Domingo Tejera" (es). *Montevideo Wanderers Fútbol Club* (19-oktabr 2009-yil). 20-avgust 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-avgust 2014-yil.
3.Saytdagi futbolchi haqidagi maqola Urugvay futboli haqida[*sayt ishlamaydi*]
Oddiy choʻntak kompasi.
**Kompas** (lot. *com-* — „ham-, birga" va *passus* — „yoʻl", „qadam"; „hamqadam", „yoʻldosh") navigatsiya asbobi boʻlib, yer sirtiga nisbatan tizimda yoʻnalishlarni aniqlaydi. Bu tizim toʻrt *dunyo tomonlari* — shimol, janub, gʻarb va sharqni belgilaydi. Baʼzan kompasda bu tomonlardan tashqari darajalar ham chizilgan boʻladi. Bunda shimol 0°, keyin soat yoʻnalishi boʻylab: sharq 90°, janub 180°, gʻarb esa 270° ga mos keladi. Ushbu darajalar azimutni koʻrsatishga xizmat qiladi.

**Kompas** (ital. compasso — oʻlchayman)— geografik (haqiqiy) yoki magnit meridianining yoʻnalishini aniqlashda qoʻllaniladigan asbob. Magnitli, giroskopik K. quyosh K.i, radio va astroradio K.i boʻlishi mumkin. Magnitli K. magnitlangan milning shimol-jan. yoʻnalishida magnit meridiani boʻylab joylashishi xossasiga, giroskopik K. erkin osilgan va maxsus moslama yordamida tez aylanadigan rotorning oʻqi geografik meridian tekisligida mustaqil joylasha olishiga, quyo sh K.i (yoki astronom i k K.) Quyosh harakatini uzluksiz koʻzatib turishga, rad i okom pas radiost-yalar tarqatadigan radiotoʻlqinlarni maʼlum yoʻnalishda qabul qilishga, astroradiokompas Quyoshdan tarqaladigan radionurlarni qabul qilishga asoslangan. Boʻlar orasida magnitli K. eng qadimiysi. Uning asosiy kamchiligi shuki, hamma vaqt magnit va geografik qutblar yoʻnalishlari farqini hisobga olish kerak boʻladi. Qutblarda uni ishlatib boʻlmaydi. K. dengizda suzishda, aviatsiya, geodeziya, topografiya, kon va harbiy ishlarida qoʻllaniladi.

Bir-biridan farqli ikki xil kompaslar mavjud: magnit kompas va girokompas. Magnit kompas mili Yer magnit maydoni bilan taʼsirlashib, geomagnit qutblarga mos tushishga harakat qiladi. Girokompas esa oʻz ichida Yer aylanishiga sezgir tez aylanuvchi gʻildirakni saqlaydi.

Magnit kompas Xitoyda, Han sulolasi davrida ixtiro etilgan, uni avvalboshda "qimmatbaho toshlar topish va uy qurish uchun joy aniqlashda" ishlatishgan. Keyinchalik kompasdan Xitoy harbiylari dengiz va quruqlikda yoʻl aniqlash va xarita chizish uchun foydalana boshlashgan. Kompas Xitoydan Yevropaga Eron orqali kirib kelgan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑  Merrill, Ronald T.; McElhinny, Michael W.*. The Earth's magnetic field: Its history, origin and planetary perspective*, 2nd printing, San Francisco: Academic press, 1983 — 1 bet. ISBN 0-12-491242-7.
3. ↑  Li Shu-hua, p. 176

Havolalar
---------

* How to Make a Compass Wayback Machine saytida arxivlandi (2008-12-30). (Kompas tayyorlash)
* *Kompas tarixi*

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commonsda ***Kompas*** mavzusiga oid fayllar bor. |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Galereyali uy** — koʻp qavatli turar joy binolarining old devorlari urniga qurilgan bir tomoni ochiq galereya (peshayvon)li bino, xonalarga asosan bir tomon (peshayvon)dan kirilgan, zinapoya va lift bilan oʻzaro bogʻlangan. G. u.dagi peshayvon toʻsigʻida rangli, turli shakldagi panjara (quyosh nurini toʻsadigan qurilma)lardan foydalanilib, binoning meʼmoriy shakli boyitilgan (Buxorodagi Ipakchilik fabrikasining ishchilar yotoqxonasi, 1948; meʼmor M. Bulatov, Navoiydagi koʻp qavatli G. u. 1965; meʼmor I. Orlov va b.)[1][2].

Galereyalar odatda binoning soyali tomonida joylashgan. Galereya uyida faqat kichik kvartiralar boʻlishi mumkin[3].

Galereya uyining afzalliklari shundaki, u joyni tejaydi (zinapoyadan kamroq foydalanish mumkin), kvartiralar ikki tomonga yoʻnaltirilgan boʻlib, koridorli uyda bunga erishib boʻlmaydi[1][3]. Biroq, har bir qavatda ikkita xonadondan iborat boʻlgan seksiyali binoda bir xil sifatli kvartira odatda arzonroq boʻladi [3]. Galereya uyining boshqa kamchiliklari ishonchli yechim topmadi. Kvartiradan zinapoyaga boradigan yoʻl odatda ochiq havoda. Kirish eshiklari odatda tashqariga ochiladi va kvartiralarni koʻrish mumkin. Qisman yechim — Pingusson tizimi [3] boʻyicha oʻtish joylarini tushirish.

Galereyalar binoning meʼmoriy qiyofasini sezilarli darajada boyitadi. Kengaytirilgan galereyalar, rangli fextavonie panellari yoki shaklli panjaralardan foydalanish, quyoshdan himoya qiluvchi vositalardan foydalanish ekspressiv estetik elementga aylanishi mumkin[1].

Galereya uylari janubiy hududlar uchun koʻproq mos keladi[1].

Birlashtirilgan galereya binolari mavjud boʻlib, ularda kvartiralarga ham ichki maydonchadan, ham galereyadan kirish mumkin — bu holda, galereya, asosiysidan tashqari, piyoda teras sifatida ham ishlaydi.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Qazgʻantov koni** — Sulton Uvays tizmasining markaziy qismida (Qad. Xorazm) joylashgan qadimiy talk koni. Kon hududida qiya shtolnya va shurflar, karyersimon oʻra va chuqurlar boʻlib, ular talkli jinslar koʻp boʻlgan zonalar boʻylab 5–10 m chuqurlikkacha — grunt suvlari sathigacha qazilgan. Kovlangan joylar yonida qadimiy konchilar yashagan tosh uylarning qoldiqlari saqlangan; sopol buyumlar, tangalar ham topilgan. Shu topilmalarga koʻra kon 10, 12—14-asrlarga oid deb hisoblanadi. Bu davrda Oʻrta Osiyoda talkdan ishlangan buyumlar keng tarqalgan. qadimiyda talkli jinslar olovbardosh va oson ishlanadigan material sifatida yuqori baholangan.

Talkdan qozon va boshqalar idishlar yasashda foydalanilgan. Oʻrta asr olimlari Maqdisiy, Beruniy va boshqalar asarlarida koʻrsatilishicha, Xorazm talk qazib olinadigan markazlardan biri boʻlgan.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Galaxy Zoo** — har xil turdagi galaktikalarni tasniflash onlayn loyihasi. Bu Sloan Digital Sky Survey loyihasida tasvirga olingan 60 milliondan ortiq galaktikani tasniflash imkonini beradi. U fuqaro ilmiy loyihalari guruhiga kiradi.

Loyiha Stardust@Home loyihasi muvaffaqiyatidan keyin yaratilgan. Foydalanuvchilarga olis astronomik obʼektlar tasvirlarini tasniflash vazifasi qoʻyiladi. Maxsus astronomik maʼlumot talab qilinmaydi, tasniflash asoslari saytning oʻzida foydalanuvchi qoʻllanmasida keltirilgan. Galaktikalar uchun ularning sinfi aniqlanadi (qarang: Xabbl ketma-ketligi).

2009-yil fevral oyida loyihaning takomillashtirilgan versiyasi Galaxy Zoo 2 ishga tushirildi, unda dastlabki loyihada saralangan 250 mingta eng yorqin obʼektning batafsilroq tasnifi keltirilgan.

2009-yil fevral oyida loyihaning takomillashtirilgan versiyasi Galaxy Zoo 2 ishga tushirildi, unda dastlabki loyihada saralangan 250 mingta eng yorqin obʼektning batafsilroq tasnifi keltirilgan.

Loyihaning mashhurligi boshqa olimlarni ham oʻziga tortdi. Zooniverse loyihasi 2009-yil dekabr oyida Galaxy Zoo hayvonot bogʻi bazasida yaratilgan boʻlib, u fuqaro olimlari tomonidan hal qilish uchun qoʻshimcha masalalarni taklif qildi.

Ayni paytda faqat Galaxy Zoo loyihasiga quyidagilar kiradi:

* „Xabbl galaktikasi zooparki" Xabbl kosmik teleskopi yordamida olingan tasvirlar asosida yuz minglab galaktikalarni tasniflaydi.
* „Galaktika zooparki: kashfiyotlar izlab"(Galaxy Zoo The hunt for supernovae).

**Loyihada qilingan kashfiyotlar**
----------------------------------

* 2009-yilda loyiha ishtirokchilari tomonidan uzoq vaqt davomida aniqlangan obʼektlarning oʻziga xos belgilari boʻyicha yangi galaktika turi „Yashil noʻxat" noʻxat galaktikasi rasman identifikatsiya qilindi.

Yana qarang
-----------

* Galaxy Cruise-Yaponiya milliy astronomik observatoriyasidan shunga oʻxshash loyiha.

Manbalar
--------

1. ↑  „Galaxy Zoo is Expanding to Include a Whole New «Zooniverse»". 1-noyabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-aprel 2011-yil.
2. ↑  „Астрономы-любители открыли новый тип галактик" (ru).  Lenta.ru (28-iyul 2009-yil). 17-oktabr 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 30-yanvar 2011-yil.

Havolalar
---------

|  |
| --- |
| **Galaxy Zoo** haqida Vikipediyaning qardosh loyihalarida koʻproq bilib oling |
|  | Maʼno va tarjimalari Vikilugʻatda |
|  | Media fayllar Vikiomborda |
|  | Taʼlim resurslari Vikiversitetda |
|  | Xabarlar Vikiyangiliklarda |
|  | Iqtibos, maqol va matallar Vikiiqtibosda |
|  | Asarlar matnlari Vikimanbada |
|  | Kitob va darsliklar Vikikitobda |
|
|
|

* *C. Dobrinin*. Galaktikada noutbuk
**Qazagʻon**, Qazagʻan, amir Qozagʻon (? — 1357/58) — Movarounnahr amiri (1346—58). Soʻnggi chingiziylardan boʻlgan Qozonxonta qarshi isyonga bosh boʻlgan, oʻzaro urushlarda Qozonxon oʻldirilgan va mamlakat uning qoʻl ostiga oʻtadi. Q. oʻz xattiharakatlariga qonuniy tus berish uchun chingiziylardan boʻlgan "soxta xonlar" — avval Donishmandcha, soʻngra Bayonqulixon yordamida hokimiyatni boshqargan va uning nomidan tanga zarb etib, hokimiyatni qoʻlida ushlab turadi. U mamlakatni adolatli boshqarish, tadbir bilan ishlarni olib borish, yurt osoyishtaligini saqlash, elyurt hojatini chiqarishga alohida diqqat qaratadi. 1351—52 yillari Hirot ostonasida Malik Husayn lashkarini tormor etadi. Hirot amaldorlari Malik Husaynni agʻdarib, oʻrniga ukasi Malik Boqirni qoʻymoqchi boʻlishadi. Fitnadan xabar topgan Malik Husayn 1352—53 yillari Q. huzuriga yoʻl oladi. Maʼlum muddatdan soʻng Hirotga qaytgan Malik Husayn qayta Hirot taxtini egallaydi. Shu kezlarda Q.ning oʻgʻli Abdulloh Samarqanddan lashkar tortib Horazm tomon yurish qiladi va uni zabt etadi. Tarixiy manbalarda yozilishicha, Q. qishni Soli Saroy va Qoratur (Amudaryo sohilidagi mavze), yozni esa Munk (hozirgi Baljuvon) shahrida oʻtkazgan va koʻp vaqtini ov qilishga sarflagan. Q.ni oʻranaytiyon qabilasidan boʻlgan kuyovi Qutlugʻ Temur Boʻrildoy oʻgʻli ov paytida oʻldirgan. Q.ning amir Kayxusrav boshliq amirlari Qutlugʻ Temurni Qunduz atrofida oʻldiradilar. Amirzoda Abdulloh otasi Q. oʻrniga oʻtiradi.

Adabiyot
--------

* NizomiddinSh o m i y, Zafarnoma, T. 1966; Sharafiddin Ali Yazdiy, Zafarnoma, T. 1994; Mirzo Ulugʻbek, Toʻrt ulus tarixi, T. 1994.

Hamidulla Dadaboyev.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Saraton** (arab.) — 1) zodiak yulduz turkumlaridan biri; osmonning Shimoliy yarim sharida, Silovsin, Egizaklar, Kichik It, Gidra, Asad va Arslon yulduz turkumlari orasida joylashgan, belgisi a9, eng ravshan yulduzi 4yulduz kattaligida. S. oʻrta kengliklarda kuz, qish va erta bahorda koʻrinadi. Yerning tropik mintaqalaridan biri S. nomi bilan atalgan; shu mintaqada yozgi quyosh turishi vaqtida Quyosh zenitdan oʻtadi. Quyosh S. yulduz turkumida iyul oyida boʻladi; 

2) shamsiya yil hisobida toʻrtinchi oyning nomi (qarang Kalendar). 22 iyundan 21 iyulgacha boʻlgan davrga toʻgʻri keladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 Bu faslida kun juda issiq bo'la boshlaydi harorat ortib issiqlik yuqori cho'qisiga chiqadi.
Tupurishda qovurish
**Vertel** — goʻshtni kamin yoki gulxanda (kamdan-kam hollarda bugʻ shkafida) olov ustida qovurish uchun qurilma, oshpazning mushak kuchi yoki elektr dvigatel bilan (duxovkalarda) aylanadigan, shunday qilib, goʻsht sharbati u boʻylab teng taqsimlanadigan uzoq qattiq tayoq. Vertelda, odatda, katta goʻsht boʻlaklari yoki kichik hayvonlarning tana goʻshti butunligicha qovuriladi.

Vertel oʻrta asrlar oshxonasidan beri maʼlum va oʻsha paytlarda katta oilalar uchun goʻshtli ovqatlar tayyorlashning eng keng tarqalgan usuli boʻlgan; boy uylarda hatto maxsus xizmatkor — „aylantiruvchi bola" ham bor boʻlgan. Qoʻlda aylantirish kerak boʻlmagan mexanik vertelni yaratishga birinchi urinishlar, XV asrga tegishli. Uzoq vaqt davomida — to XIX asrning boshlariga qadar va ayniqsa Angliyada — olmaxon gʻildiragiga joylashtiriladigan, keyinchalik uning aylanishi vertelga oʻtadigan aylantiruvchi itlardan foydalanilgan.

Zamonaviy pazandachilikda koʻproq gorizontal vertel tarqalgan, ammo yunon girosi kabi baʼzi taomlar vertikal vertelda tayyorlanadi.

Zamonaviy vertellarning materiali AISI 304, AISI 304L, AISI 430, AISI316, AISI 316L, AISI 316Ti, AISI 321 markasidagi zanglamas poʻlat. Vertellarni duxovkalarda ishlatish uchun reduktorli sinxron mikrodvigatellar ishlatiladi, bu dvigatellarning rotori aylana shaklidagi doimiy magnit boʻlib, stator odatda koʻp polyusli.

Yana qarang
-----------

* Shish

Manbalar
--------

1. ↑  *Geschichtliches über Bratenwender*, 2007-10-09da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2022-05-10
2. ↑  *«Whiskey» the turnspit dog*, 2013-01-15da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2022-05-10
3. ↑  Фролов Ю. (2013). *Вертельные собаки* (Наука и жизнь nashri). М.: АНО Редакция журнала «Наука и жизнь». pp. 88—89. .
**Meklenburg-Old Pomeraniya** (olm. Mecklenburg-Vorpommern) — Olmoniya yeri. Mamlakatning shim.-sharqiy qismida, Boltiq dengizi so-hilida joylashgan. Maydoni 23,2 mingkm². Maʼmuriy markazi — Shverin shahri Aholisi 1,8 mln. kishi (2000). Meklenburg-Old Pomeraniyada aholi nisbatan siyrak. Tabiiy landshafti saqgsanib qolgan. Relyefi sertepa, yaylov va oʻrmonlar bor. Eng katta daryosi — Elba. Koʻl koʻp bulgani uchun "Ming kullar yeri" deb ataladi. Eng yirigi — Myurits koʻli (maydoni 117 km2). Meklenburg-Old Pomeraniyada 250 dan ortiq tabiiy va landshaft qoʻriqxonalari tashkil etilgan, 3 milliy bogʻ bor. Old Pomeraniya uzok, vaqt Shvetsiya hukmronligi ostida boʻlgan, keyinroq Prussiya tarkibiga oʻtgan. Meklenburg Olmoniya imperiyasi tarkibidagi mustaqil hudud edi. Meklenburg-Old Pomeraniya yeri Ikkinchi jahon urushidan soʻng sobiq Olmoniya Demokratik Respublikasi tarkibida tashkil etilgan, biroq tez orada 3 okrugga ajratib yuborildi. 1990-yilda yana GFR tarkibidagi yer qilib tiklandi.

Meklenburg-Old Pomeraniya xoʻjaligida qishloq xoʻjaligi yetakchi tarmoq. Dehqonchilik va chorvachilik rivojlangan. Dengiz va dare suvlaridan baliq ovlanadi. Sohilboʻyida sharqiy rayonlarning kema verfi va kemasozlik korxonalari joylashgan. Turizm rivojlangan. Yil davomida 10 mln.dan ortiq sayyoh kelib-ketadi. Yirik shaharlari — Rostok, Shverin.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vikiomborda ***Meklenburg-Old Pomeraniya*** haqida turkum mavjud |

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Germaniya yerlari |
| --- |
|  |
| 
Bavariya • Baden-Vyurtemberg • Berlin • Brandenburg • Bremen yeri • Hamburg mustaqil genzey shahri • Hessen • Mecklenburg-Vorpommern • Quyi Saksoniya • Reynland-Pfalts • Saar • Saksoniya mustaqil davlati • Saksoniya-Anhalt • Shimoliy  Reyn — Vestfaliya • Turingiya mustaqil davlati • Schleswig-Holstein |

 |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Germaniya | *Germaniya geografiyasi haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Saratov shahri kuni** — har yili Saratovda nishonlanadigan umumshahar bayramidir. Sentabr oyining ikkinchi yakshanbasida nishonlanadi. Asosiy bayramlar anʼanaviy ravishda Teatr maydonida, Kosmonavtlar qirgʻogʻida, Kirov prospektida va Sirk binosi yaqinida oʻtkaziladi. Shuningdek, tadbirlar shahar tumanlarining markaziy joylarida oʻtkazilmoqda: Bolalar bogʻi, Lipki bogʻi, Vatan qahramonlari bulvari, Xalqlar doʻstligi maydoni, koʻchadagi bulvar, Raxova va boshqalar. Shahar kuni salyutlar bilan yakunlanadi.

Tarixi
------

Shuningdek, bayram paytida shaharning asosiy mukofoti — Saratov shahrining faxriy fuqarosi unvoni taqdim etiladi.

Saratov shahri kunini nishonlash har yili shahar aholisi tomonidan 1590-yil 12-iyulda shahar tashkil etilgan kun sharafiga oʻtkaziladigan bayramdir. Bayram kuzga koʻchirildi, shuning uchun shahar aholisining koʻpchiligi taʼtildan qaytishga ulgurdi.

Shahar kuni sentabr oyining ikkinchi yakshanbasida nishonlanadi. Bayram uchun odatiy hollar: musiqa festivallari, sanʼat koʻrgazmalari, fototanlovlar, bolalar uchun bayram tadbirlari va Teatr maydonida kontsert oʻtkazish. Shahar kuni uchun kontsert dasturi otashinlar bilan yakunlanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  *Туристический Саратов.* „День города Саратов - Фестивали и события в Саратовской области" (ru-RU). *Туристический Саратов* (1-fevral 2018-yil). Qaraldi: 2-oktabr 2021-yil.
2. ↑  „Почему День города Саратова празднуют в сентябре? - Сад Сервье". *sadservie.ru*. Qaraldi: 2-oktabr 2021-yil.
3. ↑  *О Положении о Почетном гражданине города Саратова*.