recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tamara Gʻaniyevna Doshumova** (1954.10.3, Nukus) — xonanda. Qoraqalpogʻiston (1977), Oʻzbekiston (1980) va Tatariston (1981) xalq artisti. Toshkent davlat teatr va rassomlik sanʼati institutining drama va kino aktyori fakultetini tugatgan (1986). 1968—96 yillar Berdaq nomidagi Qoraqalpogʻiston davlat filarmoniyasi qoshidagi "Oyqulash" ansamblining yakkaxoni, 1996-yildan "Amu toʻlqini" ansamblida xonanda. Kuchli, nafasi keng, baland va yoqimli ovozga ega. Repertuaridan qoraqalpoq xalq ("Nolish", "Gʻulpaq" va b.), xorazm ("Boʻlmas" va b.) qoʻshiqlari, qoraqalpoq hamda oʻzbek kompozitor va bastakorlari asarlari ("Koʻngil koʻngildan suv ichar", N. Muhammeddinov; "Qoʻshigʻimga oʻzing qanot boʻlasan", "Sening bu dunyoda borliging", "Yor etma", X. Turdiqulov; "Besik jiri" M. Jiyemuratov; "Yoʻllarim", M. Ashrafiy va b.) oʻrin olgan. Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1981).

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |

 


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**TamTam** — xabarlar, musiqa video, rasm, ovozli xabarlar, video xabarlar, giflar, stikerlar yaratish imkonini beruvchi messenjer. Hozirda asosan Rossiya hududida rivojlanib borayotgan faol ijtimoiy tarmoqlardan biri.

Tarixi
------

Ijtimoiy tarmoq birinchi boʻlim OK messager nomi bilan ish faoliyatini boshlagan. Bunga sabab ijtimoiy tarmoq asosan Odnoklassniki saytiga bogʻlangan holda xabar almashishi edi. 2017-yil 25-maydan boshlab ijtimoiy tarmoq TamTam nomiga oʻzgartirildi. 2018 — yilga kelib ijtimoiy tarmoq Odnoklassnikidan mustaqil foydalanish imkoniga ega boʻldi. 2020 — yilga kelib ijtimoiy tarmoq aloqa vazirligi tomonidan „Ijtimoiy tarmoq" sifatida tan olindi va resurslar roʻyxatiga qoʻshildi.

2021 — yilga kelib esa messenjer Google kompaniyasiga tegishli Play market ilovasi orqali 10 millondan ortiq yuklab olindi.

Yangilanishlar
--------------

TamTam messenjeri 2019-yilda **TamTam bot API, joylashuvni baham koʻrish, xabarlarni tahrirlash, rektsiyalar, postlarga sharhlar qoldrish** kabi imkoniyatlar bilan kengaytirdi. 2020-yilga kelib ijtmoiy tarmoq **Guruh qoʻngʻiroqlari, yangi stikerlar** bilan oʻz imkoniyatlarini yanada boyitdi. 2021-yilda **matnlarni formatlash, yangi stikerlar** bilan yangilanishlarni yakunladi.

Manbalar
--------

Havolalar
---------

* Rasmiy veb sayt
* Ilovaing yangilanishlari haqida rasmiy manba (ingl.)
* BOT API TamTam (ingl.)
* Ilovaning App storedagi havolasi
* Ilovaning AppGallerydagi havolasi
* Ilovaning Play marketdagi havolasi

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tamaki sanoati** — oziq-ovqat sanoatining tamaki va maxorka xom ashyosi tayyorlash, tamaki fermentlari, tamaki va maxorka mahsulotlari (chekiladigan papiros, sigara, sigarilla, oʻrama tamaki, iskalma tamaki, chaynalma tamaki) ishlab chikarish bilan shugʻullanuvchi tarmogʻi. Tamaki fabrikalari dastlab 17-asrda Angliya va Gollandiyada, 18-asrning 1-yarmida Rossiyada qurilgan va dunyoda birinchi boʻlib papiros Rossiyada ishlab chikarilgan.

Oʻzbekiston hududida birinchi tamaki fabrikasi rus sanoatchisi I.I.Pervushin tomonidan 1877-yilda Toshkentda qurilgan. Keyinchalik xom ashyo taqchilligi sababli yopilgan. 1925-yilda Toshkentda tamaki fabrikasi qurilib, 1926-yilda 203 mln. dona papiros ishlab chiqardi, 1949-yilda korxona sigaret ishlab chiqarish. asbobuskunalari bilan jihozlanadi, 1966-yildan filtrli sigaretlar, 1974-yildan yuqori sifatli sigaretlar ishlab chiqarish. oʻzlashtirildi. 1975-yilda Oʻzbekiston T.yeda 111 mln. dona papiros, 4013 mln. dona sigaret, shu jumladan 738 mln. dona filtrli sigaret ishlab chikarildi.

Respublikada tamaki yetishtirish uchun iklim, obxavo sharoitlarining qulayligi, malakali ishchi kuchi, Markaziy Osiyo mamlakatlari bozoriga kirish imkoniyatlari borligi tufayli 1994-yilda Buyuk Britaniyaning "British ameriken tobakko" kompaniyasi bilan hamkorlikda "OʻzBAT aksiyadorlik jamiyati" tamakimaxorka mahsulotlari ishlab chiqaradigan qoʻshma korxona tashkil etildi.

1994-yildan boshlab Toshkent sigaret fabrikasi, Urgut fermentatsiya zdi (Samarqand viloyati) rekonstruksiya qilindi, 1997-yilda yillik quvvati 12 mlrd. dona sigaret boʻlgan yangi Samarqand sigaret fabrikasi qurib bitkazildi. Kompaniya Oʻzbekiston Tamaki sanoati ga 1994—2003-yillarda jami 285,1 mln. dollar bevosita investitsiya kiritdi. 2002-yilda Moskvada oʻtkazilgan jahon tamaki koʻrgazmasida "Xon Lights" va "Xon Ultra Lights" sigaretlari oltin, "Karvon" sigareti kumush medallar bilan mukofotlandi. Respublika Tamaki sanoatida 6,5 mlrd. dona sigaret ishlab chiqarildi, 9 min g t ga yaqin tamaki bargi eksport qilindi (2003). Respublika Tamaki sanoati mahsulotlari (tamaki bargi, sigaret) Rossiya, Ukraina va boshqa mamlakatlarga eksport qilinadi.

Tamaki sanoati Xitoy, AQSH, Fransiya, Bolgariya, Rossiya, Braziliya, Hindiston, Italiya va boshqa mamlakatlarda rivojlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  "Tamaki sanoati" *OʻzME*. T-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Buhron gʻazoti** hijriy 3-yilda sodir boʻlgan. Musulmonlarga Buhrondan Banu Sulaymning katta qoʻshinlari Madinaga yaqinlashayotgani haqida xabar yetib keladi. Muhammad alayhissalom 300 kishini olib, Hijozga - Buhronga yetib boradilar, Banu Sulaym vahima ichida qochib ketadi.
Ekspeditsiya davomida ular hech qanday dushmanga duch kelmaydilar va janglar ham boʻlmaydi.

Bu voqea Ibn Hishomning "as-Siyra an-nabaviyya" asari va Muborakfuriyning "ar-Rahiq al-maxtum" kabi zamonaviy islom manbalarida qayd etilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Hawarey, Mosab*. The Journey of Prophecy; Days of Peace and War (Arabic)*. Islamic Book Trust, 2010.  Wayback Machine saytida arxivlandi (2012-03-22).Note: Book contains a list of battles of Muhammad in Arabic, English translation available here
2. ↑  Afzalur Rahman (1993), *Muhammad As a Military Leader*, Kazi Publications, 119-bet, ISBN 9781567441468
3. ↑  Mubarakpuri, Saifur Rahman Al (2005), *The sealed nectar: biography of the Noble Prophet*, Darussalam Publications, 290-bet, ISBN 978-9960-899-55-8
**Vaucher** (ing. voucher — tilxat) — 1) xususiylashtirish cheki, qimmatli qogʻoz. Davlat tasarrufidan chiqarilayotgan korxonalarning aksiyalariga almashtirish yoʻli bilan xususiylashtirishda ishtirok etish huquqini beradi. V.ning xususiylashtirilgan mulk ulushiga koʻra belgilangan nominal qiymati va korxona daromadining aksiyalarga taqsimlangan dividend miqdoriga qarab belgilanadigan kursi mavjud. V.ni korxonalar aksiyalariga ayirboshlash, dividendlarni taqsimlash, aksiyalar bilan oldi-sotdi operatsiyalarini oʻtkazish V. (investitsiya) fondlari orqali amalga oshiriladi. V.ni xohlagan investitsiya fondiga topshirish yoki sotish, sotib olish mumkin.

90-y.larda MDH davlatlaridan Rossiyada qoʻllanildi. Mulkni davlat tasarrufidan chiqarishda xususiylashtiriladigan umumiy mulk miqdori va har bir fuqaroning umumiy mulkdagi hissasi hisob-kitob qilinib, mulk hissasiga muvofiq boʻlgan cheklar (vaucher guvohnomalari) aholi oʻrtasida tarqatildi. Shunga koʻra, bir dona V.ning nominal qiymati 10 ming Rossiya rubli darajasida belgilandi; 2) yozma guvohlik, kafolat, kafillik.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Moʻgʻul tillari** — moʻgʻul xalqlari tillari guruhi. Umumiy soʻzlashuvchilar soni taxminan 7 mln. kishidan iborat. Ushbu tillar guruhini oltoy tillarite. qoʻshish mumkinligi haqida farazlar ham bor. Moʻgʻul tillari qachonlardir (16—17-asrlargacha) yagona til boʻlgan moʻgʻul tili lahjalarining rivojlanishi natijasidir. Ular quyidagicha tasniflanadi: asosiy Moʻgʻul tillari — hozirgi mongol tili, buryat tili, qalmox, tili; marginal (chekka) Moʻgʻul 

tillari — Afgʻonistondagi mogʻol, Xitoyning shim.-sharqidagi dagʻur, Gansu va Sinxay viloyatlaridagi mongʻor, dunsyan, baoan tillari. Asosiy Moʻgʻul tillari uchun 13-asrdan 20-asr boshlarigacha (qalmoqtili uchun — 17-asr oʻrtasigacha) yagona qad. yozuvli moʻgʻul tili qoʻllanib kelgan. Marginal Moʻgʻul tillariga eroniy til va lahjalar, xitoy va tibet tillari kuchli taʼsir koʻrsatgan. Asosiy Moʻgʻul tillari fonologik jihatdan singarmonizmga asoslangan, grammatik qurilishiga koʻra esa suffiksal-agglyutinativ til hisoblanadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Zahabiy**, Abu Abdulloh Shamsuddin Muhammad ibn Ahmad (1274, Damashq — 1348) — mashxur tarixchi va muhaddis. Damashq va Qohira madrasalarida tahsil olgan, soʻng Damashq madrasasida mudarrislik qilgan. Islom olamida tarix va hadis allomasi sifatida shuhrat qozongan. 12 jildli "Taʼrix al-Islom" ("Islom tarixi"), "AlIbar" ("Ibratlar"), "Siyar annubalo" ("Olijanob kishilar siyratlari"), "Tabaqot alxuffoz" ("Hadis hofizlari tabaqalari"), "Tabaqot alqurroʼ" ("Qorilar tabaqalari"), "Miyzon aliʼtidol fiy naqd arrijol" ("Hadis roviylariga baho berishning adolatli mezoni") kabi islom tarixi va hadisga doir koʻplab asarlar yozgan. Bulardan eng mashhuri "Taʼrix alIslom" asari boʻlib, unda Oʻrta Osiyo, jumladan Movarounnahr tarixining oʻrganilmagan jihatlarini oydinlashtiruvchi koʻplab muhim maʼlumotlar bor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Antroponimika** (antropo … va yun. opuma — nom) — onomastikaning boʻlimi. Odamlar ismini, ularning tarqalganligi, kelib chiqishi, jamiyatda amalda qoʻllanishini va bundan tashqari antroponimik tizimlar tuzilishi hamda rivojlanishini oʻrganadi. Atoqli ot turlari, taxallus, laqab, nisba va shax-sni atashlikning turli usullari ham A. tadqiqot manbaidir. Mas, Sohibqiron Amir Temur Taragʻay Bahodir Koʻragoniy. Bunda faqat Temur shaxsning xos ismi, Amir — hukmdorlik darajasini an-glatadi, Sohibqiron — Temurga zamon-doshlari tomonidan berilgan sifat (asr, davr sohibi degan maʼnoni bildiradi), Taragʻay — otasining ismi (familiya hisoblanadi), Bahodir — otasining laqabi, Koʻragon — xonga kuyovlik nisbasi. Dunyodagi turli xalqlarda turlicha antroponimik tizim mavjud boʻlgan. Masalan, Qad. Rimda har bir erkak xos ismi oldidan keladigan nomga — avloddan av-lodga oʻtadigan urugʻ nomiga ega boʻlgan, bu urugʻning shajarasini tavsiflagan. Hozirgi Ispaniya va Portugaliyada bir kishi bir necha xos (katolik cherkovi roʻyxatidan olinadigan) ismga, otasi va onasining familiyasiga ega boʻlishi mumkin. Islan-diyada har bir kishi, bir necha xos ismga 566(cheklangan roʻyxatdan olingan) va fa-miliya oʻrnida otasining ismidan hosil boʻlgan nomga ega boʻladi. Xitoy, Koreya, Vetnamda kishi nomi bir boʻgʻinli fa-miliyadan (turli davrda ular 100 dan 400 gacha boʻlgan) va xos (odatda ikkita bir boʻgʻinli morfemadan tashkil topgan) ismga ega boʻladi, xos ismlar miqdori cheklanmaydi. A. tizimida kipokoristi-ka (erkalatib, kichrayti-rib atash — mas, Laziz(jon), Dilobar(xon), Homid(cha), Ahmad(cha) va hokazo) aloxida oʻrin tutadi. A. maʼlumotlari tilshunoslikning boshqa sohalari uchun, jamiyatshunoslik-da, xalqlar tarixini oʻrganishda muhim ahamiyatga ega. Ernst Begmatov.

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Antoni Starr** (inglizcha: *Antony Starr*; talaffuzi: *Entoni Starr*, 1975-yil 25-oktabrda tugʻilgan,) — Yangi Zelandiyalik aktyor, televizion rollari bilan tanilgan. U "*Oʻtkir Fortune* "(2005-10) filmida Jetro va Van Uest,*Bansheeda (2013-16) Lucas Hood,The boysda (2019-hozir) Homelander rollarini ijro etgan*

2012-yilda "*Wish You Were Here* „ Avstraliya filmidagi roli uchun Starr boshqa maqtovlar ichida „Ikkinchi plandagi eng yaxshi aktyor" nominatsiyasida AACTA mukofotini qoʻlga kiritdi. U *"Sharsharadan keyin"* (2010) filmidagi ijrosi uchun Yangi Zellandiya film mulofotining „Eng yaxshi aktyor" nominatsiyasiga sazovor boʻlgan.

Ish faoliyati
-------------

Starr oʻzining professional aktyorlik faoliyatini 1990-yillarning boshida *Shortland Street* filmidagi kichik rol va "*Xena: Jangchi malika* "filmidagi mehmon rollari bilan boshlagan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Mettler, Mike* „Banshee Star Antony Starr Reflects on Cult Series".  Digital Trends (6-may 2016-yil).

|  |  |
| --- | --- |
| Aktyor | *Aktyor yoki aktrisa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Duvaxon**, Tuvaxon (? - 1307) - Chigʻatoy ulusi xoni (1305—07). Baroqxonning oʻgʻli. Iqtidorli chingiziy shahzodalardan. Chigʻatoyxon avlodi. Xaydu ning sodiq ittifoqchisi, uning boshqa moʻgʻul davlatlariga qarshi yurishlarida muntazam ishtirok etgan. Xaydu vafoti (1303) dan soʻng uning oʻgʻli Chopar taxtga oʻtirgan. D. uning davrida ham dastlab bosh maslahatchi (otaliq) boʻlib turgan. Chingiziy shahzodalarning oʻzaro nizolariga xotima berish, moʻgʻullar saltanatini federatsiya shaklida boʻlsa ham tiklash uchun harakat qilgan. Rejaga koʻra, alohida mustaqil boʻlgan moʻgʻul davlatlari nomigagina bosh boʻlgan qoon qoʻl ostida oʻzaro totuv yashashlari lozim boʻlgan; moʻgʻullar saltanatining bu-tun hududida savdo qilish mutlaqo erkin boʻlishi kerak edi. Bu rejani qoon maʼqullaydi, biroq Oʻrta Osiyodagi chingiziy shahzodalar oʻrtasidagi nizolar bu rejani amalga oshirishga imkon bermagan. Chopar qoʻshini chigʻatoiy shahzodalar bilan jang qilib gʻalaba qozongan. Biroq D. bunda shahzodalarning tomonini olib, 1305-yil Choparni taxtdan agʻdarib uni oʻzi egallagan. Shundan soʻng chigʻatoy istilohi Oʻrta Osiyodagi moʻgʻullar davlatini anglatuvchi rasmiy nomga aylangan. "Chigʻatoy" davlatining harbiy kuchini tashkil etgan koʻchmanchilar sulolaning ajdodi Chigʻatoyxon nomi bilan chigʻatoylar deb atalganlar, keyinchalik Amir Temur va temuriylar davrida toʻliq shakllangan eski oʻzbek adabiy tili ham "chigʻatoy tili" deb atala boshlagan. Chingizxonning bironta oʻgʻli ham Chigʻatoy kabi xalq xotirasida shunchalik mustahkam oʻr-nashib qolmagan. Tarixchi Vassoning maʼlumotiga koʻra D. 1307-yil falaj xastaligidan vafot etgan.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
* Bartold V. V. Sochineniya, t. 11(1), M. 1963; Mirzo Ulugʻbek. Toʻrt ulus tarixi, T. 1994.

Faxriddin Hasanov.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Qurilish yili
**Duxiyev daromad uyi —** Shimoliy Osetiyaning Vladikavkaz shahridagi meʼmoriy yodgorlik. Rossiyaning aniqlangan madaniy meros obyekti va Shimoliy Osetiyaning madaniy merosi. U shaharning tarixiy markazida, Tamayev koʻchasi, 21-uyda joylashgan.

Ikki qavatli Art Nouveau — modern uslubida barpo qilingan bino 1912-yilda shahar meʼmori E. I. Deskubes loyihasi asosida qurilgan. Xonadonlar oʻrta daromadli fuqarolarga ijaraga berishga moʻljallangan edi. Ularda minimal kommunal qulayliklar mavjud edi. Hojatxonalar hovlida joylashgan boʻlib, u quduq koʻrinishida boʻlgan.

Hozirda bino turar-joy hisoblanadi.

Meʼmorchiligi
Uyning rejasi keskin nishabli murakkab yerda ishlab chiqilgan. Meʼmor oʻsha paytdagi vaziyatdan unumli foydalanib, yertoʻlada qoʻshimcha turar-joylar yaratdi.

Binoning poydevori tabiiy toshdan yasalgan. Dastlab qizil tusli tosh bilan qoplab chiqilgan devorlar keyinchalik ohak bilan boʻyalgan. Fasad devorlarida Art Nouveau — modern uslubiga xos boʻlgan vertikal chiziqlar mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  Perechen viyavlennix obʼektov kulturnogo naslediya Respubliki Severnaya Osetiya-Alaniya[*sayt ishlamaydi*]
2. ↑  Торчинов 1999. sfn error: no target: CITEREFТорчинов1999 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Торчинов В. А.*. Владикавказ : Краткий историко-краеведческий справочник*. Владикавказ: Северо-Осетинский научный центр, 1999 — 142 bet. ISBN 5-93000-005-0.
* Цаллагов С. Ф.*. Владикавказ — летопись в камне*. Владикавказ: Веста, 2008.
**Jinoyat qidiruvi** - ichki ishlar organlarining bir tizimi; tezkor qidiruvni va oʻz vakolat doirasiga kiruvchi boshqa ishlar — shaxsga, fuqarolarning shaxsiy mulkiga, jamoat tartibiga va xavfsizligiga qarshi qaratilgan jinoyatlarning oldini olish, payini qirqish hamda ularni ochish va h. k. chora-tadbirlarni amalga oshiradi. Jinoyat alomatlari, jinoyat sodir etgan shaxslarni aniqlash, qidirish va topish ishlari OʻzRda ichki ishlar va milliy xavfsizlik xizmati organlari tomonidan bajariladi. JPK qoidalariga binoan jinoyat ishi yuzasidan dalil tariqasida foydalanish mumkin boʻlgan maʼlumotlar aniqlanadi. Ayblanuvchining turgan joyi nomaʼlum boʻlgan taqdirda tergov shu joyni aniqlash uchun barcha choralarni koʻrishi, zarur hollarda, ayblanuvchi sifatida ishda ishtirok etishga jalb etilishi toʻgʻrisida qaror chiqarilgan shaxsga nisbatan qidiruv eʼlon qilishi lozim. Dastlabki tergov oʻtkazilayotganida ham, bunday tergov toʻxtatilganidan keyin ham qidiruv eʼlon etilishi mumkin. Qamoqqa olish asoslari mavjud boʻlgan, prokuror sanksiyasi bilan qidirilayotgan ayblanuvchi topilgan taqdirda tergovchi qamoqqa olish tariqasida ehtiyot chorasini qoʻllaydi. Ayblanuvchi biron joyda ushlangan taqdirda esa, oʻsha joydagi prokuror mazkur shaxc ayni qidirilayotgan ayblanuvchi ekanligini aniqlashi va uni qamoqqa olish uchun qonuniy asoslar mavjudligiga ishonch hosil qilishi darkor.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
Momo Koseki (31-iyul 1982-yil tugʻilgan) — yaponiyalik sobiq professional bokschi. U ikki vaznda jahon chempioni boʻlib, 2008-yildan 2015-yilgacha vazn toifasida ayol unvoniga ega boʻlgan. 2015-yilda ayol vazn toifasida jahon chempioni va 2017-yilda ayol vazn toifasida jahon chempioni boʻlgan edi. Koseki uning WBA atom vazn unvonini rekord darajada oʻn olti ketma-ket tarzda himoya qildi.

Faoliyati
---------

Koseki Hirosi Kawashimani televizorda tomosha qilganidan soʻng boks bilan shugʻullanishga ilhomlangan. Koseki 2003-yilda ilk bor ayollar havaskorlari boʻlgan Butunyapon chempionatida, shuningdek, 2004-yilda ikkinchi marta gʻolib chiqadi. 2007-yilda uchinchi milliy havaskor unvonini qoʻlga kiritganidan soʻng, u professional boʻlishga qaror qiladi, chunki ayollar boksi hali Olimpiya sport turi sifatida qabul qilinmagan.

1-jahon chempioni
-----------------

Koseki dastlabki uchta jangida g‘alaba qozondi. U WBC vazn toifasida birinchi jahon chempioni unvoni uchun Winyu Paradorngymga qarshi chiqdi. Winyu bir ovozdan qaror bilan jangda gʻalaba qozondi. Keyingi jangida Koseki WBC yoʻnalishi boʻyicha yengil vazn toifasida chempionlik unvoniga daʼvogarlik qilish uchun ikki vazn toifasiga koʻtarildi, biroq u bir ovozdan qaror bilan yana magʻlub boʻldi. 2008-yil avgust oyida Koseki Paradorngym bilan revansh jangini oʻtkazdi va Korakuen Hallda 2-raundda nokaut bilan chempionlikni qoʻlga kiritadi.

Milliy rekordi
--------------

2014-yil avgust oyida Koseki oʻzining ketma-ket oʻn toʻrtinchi himoyasini oʻtkazdi va Denis Qal’ani 8-raundda texnik nokaut bilan magʻlub etdi. Koseki gʻalaba bilan Yoko Gushikenning Yaponiya milliy rekordini 13 marta ketma-ket muvaffaqiyatli jahon chempionligini himoya qildi. 2015-yil oktyabr oyida Koseki WBA chempioni Ayaka Miyaoni magʻlub etib, oʻn oltinchi himoyasini oʻtkazish va unvonlarni birlashtirish uchun bir ovozdan qaror qabul qildi.

WBC yoʻnalishi chempioni
------------------------

Koseki 2017-yilning 17-dekabrida qarori bilan amaldagi chempion Yuko Kurokini mag‘lubiyatga uchratib, WBC yo‘nalishi bo‘yicha minimal vazn toifasida chempion bo‘ldi.

Manbalar
--------

1. ↑  „Momo Koseki". *Asian Boxing*.
2. ↑  „PressReader.com - Connecting People Through News". *www.pressreader.com*.
3. ↑  „Samson Tor Buamas vs. Momo Koseki - BoxRec". *boxrec.com*.
4. ↑  „Momo Koseki Retains WBC Crown With TKO of Castle - Boxing News". *www.boxingscene.com*.
5. ↑  „Koseki defeats Miyao in women’s unification bout" (22-oktabr 2015-yil).
6. ↑  „Momo Koseki dethrones Yuko Kuroki for WBC minimum flyweight title".  The Japan Times (17-dekabr 2017-yil).

Havolalar
---------

* Boxing record for Momo Koseki from BoxRec (registration required)
**Momiq paxta** — har xil yoʻnalishda tartibsiz ravishda kuchsizgina birikkan kalta tolalardan iborat mayin paxta. Asosan, tolasi ajratib olingan chigitlar sirtida qoladigan kalta tola (lint) dan tayyorlanadi. Momiq paxta tayyorlash uchun xom ashyo (kalta tolalar) har xil aralashmalardan tozalanadi va titishsavash agregatida titilib va savalab mayin’ massaga aylantiriladi. Maxsus ishlov berilib (kimyoviy moddalar bilan kaynatilib) zararsizlantirilgan Momiq paxta tibbiyotda, oddiylari texnika maqsadlarida ishlatiladi. Momiq paxta gigroskopik (namni yaxshi shimadigan) va kompress qilish xillariga boʻlinadi. Gigroskopik Momiq paxta oppoq boʻladi, qatlamlarga osongina ajraladi, qon va yiringni yaxshi shimgani uchun yaralarni bogʻlashda ishlatiladi. Kompress qilish Momiq paxtasi bint bilan bogʻlangan yara gazak olib ketmasligi uchun uni issiq tutish maqsadida bogʻlam ustidan qoʻyilib, ustidan bintlanadi. U singan joylarni gipslashda hamqoʻllaniladi. Momiq paxtaning alohida xili — vatin bir yoki ikki tomondan emulsiya surkalgan material boʻlib, kiy-im-bosh tikishda ishlatiladi. Paxtadan boshqa tolalardan ham momiq tolalar massasi tayyorlash mumkin. Ularni tabiiy va sunʼiy xillarga ajratsa boʻladi. Tabiiy tolalar — jun, ipak, zigʻir, penka, asbest tolalar; sunʼiy tolalar — sellyuloza, shisha, metall, shlak, bazalt tolalar. Tabiiy momiq tolalar tikuvchilik, mebel-lsozlik va texnika maqsadlarida, sunʼiy momiq tolalar qurilish va kimyo sanoatida ishlatiladi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pireney yarim oroli**, Iberiya yarim oroli (ispancha: , portugalcha: , baskcha, aragoncha: , kat. *península Ibèrica*, estr. , fransuzcha: *péninsule Ibérique*, inglizcha: *Iberian peninsula*, lotincha: *Iberia paeninsula*) — Yevropaning jan.gʻarbidagi yarim orol. Maydoni 582 ming km². Atlantika okeani bilan Oʻrta dengiz oraligʻida. Pireney yarim orolio. Afrikadan Gibraltar boʻgʻozi orqali, Yevropaning qolgan qismidan esa Pirenei togʻlari orqali ajralgan. Pireney yarim orolio.da Ispaniya, Portugaliya, Andorra davlatlari va Gibraltar joylashgan. Qirgʻoq chizigʻi aksari kismida tekis. Yer yuzasi yassitogʻlik va togʻlardan iborat. Oʻrtacha balandligi 1000– 1500 m. Eng baland joyi — Syerra-Nevada tizmasidagi Mulasen togʻi (3478 m). Sohili — payettekislik. Toshkoʻmir, temir rudasi, volfram, simob, polimetall rudalari, pirit konlari bor. Iqlimi asosan, Oʻrta dengizga xos subtropik, gʻarbida sernam, okean iqlimi. Yanv.ning oʻrtacha temperaturasi 8—12°, iyulniki 18—28. Maksimal temperatura 40°, minimali —25°. Yillik yogʻin shimolida 800–1000 mm, togʻlarda 1500–2000 mm, ichki hududlarda 300–500 mm. Yirik daryolari: Taxo, Gvadiana, Duero, Ebro, Gvadalkvivir. Tabiiy oʻsimliklari oʻrta dengiz butalari (makvis, gariga), dasht oʻsimliklaridan iborat. Hududining 40% butazor. Oʻrmonlar ham uchraydi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* BNC: 000763105
* BNE: XX451724
* BnF: cb119320646 (maʼlumot)
* GND: 4047912-2
* LCCN: sh2005005381
* NKC: ge130557
* NLG: 6163
* NSK: 000193700
* SELIBR: 148536
* VIAF: 238991012
* en:WorldCat Identities: viaf-238991012

 |
Pirallahi mintaqasida joylashgan Neft Dashlar qishlogʻi.
**Pirallahi tumani** - Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti Ilhom Aliyevning 2012-yil 21-dekabrdagi Farmoni bilan Pirallahi, Chilov va Neft Dashlari aholi punktlarining maʼmuriy hududiy birliklaridan iborat Pirallahi tumani tashkil etildi. Ozarbayjon Respublikasining 2014-yil 3-fevraldagi „Boku shahri Xazar va Pirallahi tumanlari maʼmuriy hududiy boʻlinmalarida qisman oʻzgartirishlar toʻgʻrisida"gi qonunga asosan Gurgen qishlogʻining maʼmuriy hududi Boku shahrining Xazor tumanidan chiqarilib, Bokudagi Pirallahi tumaniga berildi. Tumanda 4 madaniyat uyi, 1 musiqa maktabi, 2 ta kutubxona, 1 ta muzey, 1 ta bolalar ijodiyot markazi va 4 ta madaniyat va istirohat bogʻlari mavjud.

Manbalar
--------

1. ↑  „Pirallahi rayonu: History".  pirallahi-ih.gov.az. Qaraldi: 27 sentyabr 2017.
2. ↑  „Mədəniyyət".  pirallahi-ih.gov.az. Qaraldi: 27 sentyabr 2017.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| * k
* m
* t

Boku tumanlari |
| --- |
|  |
| 
* Xazar tumani
* Binaqadi tumani
* Qoradogʻ tumani
* Xatoiy tumani
* Narimonov tumani
* Nasimiy tumani
* Nizomiy tumani
* Pirallahi tumani
* Saboil tumani
* Sabunchi tumani
* Suraxani tumani
* Yasamal tumani
 | 
 |

 |
**Yusuf Izzet (Met)** (1876, Yozgat - 1922-yil 15-aprel), Usmonli va Turk qo'shinlarida xizmat qilgan cherkes askar va siyosatchi.

Kavkazlik oilaning o'g'li edi. 1894-yil 28-aprelda Harbiy akademiyaga 1896-yil 17-avgustda leytenant unvoni bilan oʻqishga kirdi va oʻzi qatnashgan Harbiy akademiyani 1900-yil 17-yanvarda shtab-kapitan unvoni bilan tugatdi.

1910-1913-yillarda u diviziya shtab boshlig'i bo'lgan. Tripoli va Bolqon urushlarida qatnashgan. U 1915-yilda Mirliva unvoniga ko'tarilib, Posha bo'ldi va Birinchi jahon urushida turli korpuslarga qo'mondonlik qildi. Ayniqsa, Kavkaz frontida. Korpus komandiri, 1. Kavkaz korpusi qo'mondoni va 14. U korpus qo'mondoni sifatidagi vazifalarida e'tiborni tortdi. Rossiyadagi 1917-yildagi bolsheviklar inqilobidan so'ng u 1918-yil 11-mayda surgundagi kavkazliklar va Usmonli imperiyasi ko'magida tashkil etilgan Shimoliy Kavkaz Respublikasi hukumati tarkibida Shimoliy Kavkaz korpusi qo'mondoni va harbiy vakil bo'ldi. Mudros sulh shartnomasi imzolanganda, Dog'iston mintaqani Rossiya hukmronligidan chiqarish uchun sa'y-harakatlarini davom ettirdi.

Bandirma 14. Armiya korpusi qo'mondoni bo'lganida, u yunon istilosiga qarshi birinchi zarbalardan biri bo'lgan Pergamon bosqinini amalga oshirdi. Ahmet Anzavur qoʻzgʻoloni boshlanishi bilan Anzavur kuchlari Bandırmaga yaqinlashar ekan, Bursaga koʻchdi. U yerdan Anqara va Turkiya Buyuk Millat Majlisining 1-parlamentiga chaqirildi muddatga Bolu deputati etib saylandi. Sakarya jangiga tayyorgarlik bosqichida Provident guruhi qo'mondoni, urush paytida esa 3-qo'mondon bo'lgan. U guruh komandiri lavozimida ishlagan. Sakarya jangida g'alaba qozongach, Turkiya Buyuk Millat Majlisiga qaytdi. 1921-yil 25-avgust Turkiya Buyuk Millat Majlisi tomonidan "Qizil chiziq" Mustaqillik medali bilan taqdirlangan. 1921-yil 13-sentabrdan 1922-yil 14-aprelgacha Turkiya Oliy Millat Majlisidagi vazifasini Bolu deputati sifatida vafotigacha davom ettirdi.

  

1919-yilda u cherkeslarning birinchi ayol yozuvchilaridan biri bo'lgan Hayriye Melek Xunchga uylandi. 1922-yil 15-aprelda vafot etdi. Uning vafotidan keyin uning oilasi 1934-yilda "Met" familiyasini oldi.

Shimoliy Kavkaz tarixi va madaniyati bo'yicha turli xil kitob tadqiqotlari mavjud.

Manba
-----
**Xira rudalar** — minerallar guruhi, misning murakkab sulfidlari boʻlib, tennantitning izomorf qatorini — kimyoviy tarkibi nCu,2As4 S13+ +mCu12Sb4S13 boʻlgan tetraedritni hosil qiladi. Qatorning sof aʼzolari kam uchraydi. Xira rudalar orasida tarkibiga qarab turlari: argentotennantit va freybergit (Ag tarkibli), zondbergerit va binnin (Zn, Ag tarkibli) ferrotennantit va ferrotetraedrit (Gʻe tarkibli), shvatsit (Hg tarkibli), annivit (Bi tarkibli) va boshqa mavjud. Sinch tipli murakkab strukturaga ega. Kub singoniyada kristallanadi. Xira rudalar poʻlat rangli kulrangdan, temir rangli qoragacha. Yangi singan joylari metalldek yaltiraydi, lekin havoda tez xiralashadi (nomi shundan). Qattiqligi 3—4, zichligi 4,4—5,1 g/sm3. Turli genetik tipdagi gidrotermal rudali jinslarda hosil boʻladi. Galenit, sfalerit, xalkopirit, pirit, kvars, barit, kaltsitlar bilan birga uchraydi. Yerning yuqori qismida oson nurashga uchrab malaxit, azurit, kuprit va boshqalarga aylanadi. Mis rudalarining tarkibiga kiradi hamda ulardan surma, kumush, simob ajratib olinadi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Leshchina**, oʻrmon yongʻogʻi (Corylus) — qayindoshlar oilasiga mansub daraxt; barg toʻkuvchi butalar turkumi. Yevropa, Osiyo va Shimoliy Amerikaning oʻrmon zonalarida 20 turi maʼlum. Oddiy turi — oʻrmon yongʻogʻi (C.avellana) koʻp tarqalgan. Uzoq Sharqda manjuriya L.si (S. mandshurica), turli bargli L. (S. heterophylla) uchraydi. Kavkazda oddiy turidan tashqari daraxtsimon L. kolxida L.si (C.colchica), pontiy L.si (S. pontica) turlari usadi. Kavkaz va Qrimda yirik funduk yoki lombard yongʻogʻi (S. maxima) ekiladi. L.dan ihota oʻrmonzorlari barpo etiladi. Boʻyi 2—5 m (gohida 8 m)gacha boʻladi. Guli ikki jinsli; otaliklari kuchalaga, onaliklari ikki gulli toʻpgulga yigʻilgan. Mevasi — bir uyali, bir urugʻli yongʻoq. Nam va unumdor tuproqlarda, ayniqsa, sur oʻrmon va qora tuproqlarda yaxshi usadi. Issiqqa va namlikka talabchan. Daraxti ekilgandan soʻng 5—6 yili hosilga kiradi. Bir tupidan 8 kg gacha yongʻoq olinadi. Yongʻoq tarkibida 60—70% moy mavjud. Urugʻidan, bachki novdalaridan, parhish qilib koʻpaytiriladi. 80 yildan koʻp yashaydi.

Abdushukur Xonazarov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
**Mavlono Faxriy, Sulton Muhammad ibn Amir Muhammad** (15–16-asr) – shoir va adabiyotshunos, Navoiy asarlari tarjimoni.

Ijodi
-----

Mavlono Faxriy "Majolis un-nafois"ni **"Latoifnoma"** nomi bilann forsiy tilga tarjima qilib, unga 189 yangi shoir haqidagi maʼlumotni qoʻshgan. Mavlono Faxriyning **"Tuhfat ul-habib"** (Doʻstlar tuhfasi), **"Javohir ul-ajoyib"**, **"Ravzat us-salotin"** (Sultonlar jannati) kabi turli mavzudagi asarlari va **"Sanoeʼ ul-hasan"** (Goʻzal sanʼatlar) nomli badiyat masalalariga bagʻishlangan risolasi, **"Radoyif ul-ashʼor"** deb atalgan har xil shoirlar sheʼriyatidan radiflar boʻyicha tuzilgan majmuasi maʼlum. 

Shuningdek, **"Haft kishvar"** (Yetti mamlakat) nomli afsona, asotirlar va axloqiy masalalardan bahs etuvchi asar, taxminan 5 ming baytdan iborat sheʼrlar devoni ham Mavlono Faxriyga nisbat beriladi.

Navoiy eʼtirofi
---------------

Alisher Navoiy "Majolis un-nafois"ning toʻrtinchi majlisida Mavlono Faxriyning nomini tilga olib, quyidagi matlaʼsini keltiradi:

> Gufti, ki hargizam ba tudil mehrubon nabud,
> 
> 
> Ey sarvi nozanin, ba tuam in gumon nabud.
> 
> 
> 
> (**Mazmuni**: Ey sarvi nozanin, hech qachon senga dil mehribon boʻlmagan, deb aytding. Sendan mening bunday gumonim boʻlmagan).
> 
>

Vafoti
------

Mavlono Faxriy taxminan 969–970-hijriy-qamariy (milodiy hiosbda 1562–63) yilda Hindistonda vafot etgan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Alisher Navoiy: Qomusiy lug'at*.
2. ↑  *Majolis un-nafois*.
**Mavlono Burhoniddin** (15-asr) – muammonavis shoir va olim, Alisher Navoiyning zamondoshi. Mavlononing Navoiy bilan doʻstligi (873-hijriy-qamariy/1469-milodiy) – Navoiyning muhrdorlik vazifasiga tayinlanishi munosabati bilan sheʼriy taʼrix yozishdan boshlangan. Bu haqda "Majolis un-nafois"daoʻqiymiz: 

> "Bu faqirgʻa podshoh muhr taklifi qilgʻonda taʼrix aytib erdikim, bagʻoyat xub voqeʼ boʻlib erdi. Ammo chun faqirning taʼrifiki, nafs ul-amrdin gʻayri voqeʼdur, lozim kelib erdi, bitilmadi va lekin asl misrasi budurkim:
> 
> Taʼrixash in bud, ki: "Alisher moʻhr zad".
> 
> 

Mavlono Burhoniddining mazkur "ki Alisher moʻhr zad" (ki Alisher muhr urdi) tarixnomasi ajoyib bir voqea bilan bogʻliq: oʻn yil muqaddam, yaʼni 863-hijriy-qamariy/1459-milodiy yil hirotlik amaldor Mir Darvish Ali muhrdorlik vazifasini egallaganida Mavlono Burhoniddin oʻsha sanaga bagʻish­lab ham "Darvish Ali moʻhr zad" (Darvish Ali muhr urdi) deb taʼrix bitadi va oʻshandan roppa-rosa oʻn yil oʻtib "Darvish Ali moʻhr zad" oʻrniga "ki Alisher muhr zad" iborasini qoʻllaydi. Bunday holatdan hazrat Navoiy ajablanadi va uni Mavlononing gʻaroyib karomatlaridan biri, deb hisoblaydi.

Navoiy Mavlono Burhoniddinning Hirot aslzodalaridan ekani, donishmand, xushtabʼ va muloyim tabiatli kishi boʻlgani, muammo sanʼatiga oid "Javohir ul-asmo" nomli risola bitganligi va bu risola Abulqosim Boburga bagʻishlab yozilganligi haqida maʼlumot beradi. Mavlono Burhoniddin 873 hijriy-qamar./1469 milodiy yildan boshlab Hirotda mudarrislik bilan shugʻullangan. Uning darslarini talabalar intizorlik bilan kutgan.

Mavlono Burhoniddin Navoiyning Astarobodga hokim etib tayinlanishi munosabati bilan ham taʼrix bitgan:

> On Miri Nizomidin Alisher
> 
> 
> Avsof burun zi haddi taqrir.
> 
> 
> Chun kard qabul boz amorat,
> 
> 
> Taʼrixash shud "amorati Mir".
> 
> 
> 
> (Mazmuni: Amir Nizomiddin Alisherning sifatlari taʼrifga sigʻmaydi. Amirlikni qayta qabul qilgani uchun ham taʼrixi "amorati Mir" ("Amirning amirligi") boʻldi).
> 
>

Manbalar
--------

1. ↑  *Alisher Navoiy: Qomusiy lug'at*.
2. ↑  *Majolis un-nafois*.
**Freydizm** — 3. Freyd falsafiyantropologik va psixologik konsepsiyasining va shu asosda rivojlangan jami taʼlimotlar va maktablarning umumiy nomi. F. inson, jamiyat va madaniyatga taalluqli hodisalarni tushuntirish uchun Freydning psixologik taʼlimotini qoʻllashga harakat qiladi. F. insondagi 2 xil instinktga katta eʼtibor beradi: birinchisi — hayotni davom ettirishga karatilgan jinsiy instinktlar, ikkinchisi — hayotni barbod qilishga yoʻnaltirilgan vayronkor (destruktiv) instinktlar. Bu instinktlar guruhining har biri oʻz quvvat manbaiga ega. Birinchisiniki — nafs (libido), ikkinchisiniki — tajovuzkorlik. Freydga kura, inson hayotida jinsiy nafs va tajovuzkorlik quvvati ijobiy evrilishga uchraydi, yaʼni ijtimoiymadaniy qadriyatlar yaratishga qaratiladi, evrilishning turlari sportda, akdiy mehnatda, ijod va boshqa sohalarda namoyon boʻladi. Sivilizatsiyani aynan shu ijtimoiy evrilishga duch kelgan "tuban" biologik quvvatlar yaratadi. F. vakillari — A. Adler, K.G. Yung va boshqa 20-asrning 30-yillari oxirida neofreydizm kelib chikdi. U psixoanaliz bilan AQSH sotsiologax va etnografik nazariyalari qoʻshilishi jarayonida vujudga keddi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Pirargirit** (yunoncha: pyr — olov va argyros — kumush) — kimyoviy tarkibi Ag3SbS3 dan iborat mineral; tarkibida 59,76% Ag; 22,48% Sb; 17,76% S mavjud. Trigonal singoniyada kristalla-nadi. Notoʻgʻri shakldagi donacha va ularning agregatlari, shuningdek, prizmali kristallik koʻrinishga ega. Rangi toʻq qizil, olmos kabi yaltiroq; moʻrt. Qat-tikligi 2,5; zichligi 5770–5860 kg/m3. P. kam tarqalgan mineral. Gidrotermal konlarda past yoki moʻʼtadil temperaturalarda vujudga keladi. Rossiya Federatsiyasi (Ural, Zabaykalye, Uzok. Sharq), Oʻrta Osiyo, Chexiya, Meksika, Chili va Boliviyada P. konlari topilgan. P.dan kumush olinadi.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Tokarlik stanogi** - 1) mashinasozlikda — asosan, doiraviy sirtli buyumlarga yoʻnib ishlov beradigan stanok; metall kesish stanoklarining asosiy guruhini tashkil qiladi. Tokarlik stanogi yordamida sirtlarni yoʻnish, sirtlarda ichki va tashqi rezbalar ochish, parmalash, zenkerlash (parmalangan teshiklarga tozalab ishlov berish), teshiklarni yoʻnib kengaytirish, plashka hamda metchiklar bilan rezba ochish, bir-biriga ishqalab moslash mumkin. Asosiy harakatni zagotovka (xomaki detal), qoʻshimcha harakatni kesuvchi asbob — keskich bajaradi. Zagotovka povolokli, kulachokli, gidravlik yoki pnevmatik patron orqali stanok shpindelidan aylanadi; shpindel esa tezliklar qutisidan harakatlanadi. Keskich supportning salazkasi bilan birgalikda surish validan yoki surish vintidan (rezba ochishda) suriladi. Surish vali va surish vinti Tokarlik stanogining surishlar mexanizmidan aylanadi. Tokarlik stanogining markazlovchi, rezba ochish, tokarlikrevolver (aylanma kallakli), bir shpindelli va koʻp shpindelli karusel (shpindeli tik joilashgan), koʻp keskichli va boshqa turlari bor.

Tokarlik stanogi oddiy, universal, raqamli dastur boʻyicha boshqariladigan avtomat va yarim avtomat turlarga xam boʻlinadi. Oddiy va universal Tokarlik stanogilar detallarni donalab va kichik seriyalab ishlab chiqarish.da, avtomat va yarim avtomat Tokarlik stanogilar koʻplab (koʻp seriyalab) ishlab chiqarish.da qoʻllanadi. Tokarlik stanogining asosiy qismlari: qirindi va sovituvchi suyuqlik toʻplanadigan togʻorasimon tub; stanina, support va ketingi babka (qoʻzgʻaluvchan) hamda ularni yoʻnaltirgich; shpindel va tezliklar kutisi joilashgan qoʻzalmas old babka; uzatmalar qutisi; fartuk; support; karetka; koʻndalang salazkalar; keskich oʻrnatiladigan burilma qism; elekr dvigatel. Karetka va koʻndalang salazkalar qoʻlda yoki avtomatik tarzda suriladi. Tokarlik stanogining elektr dvigateli bir yoki koʻp tezlikli asinxron dvigateldan iborat. Baʼzan, boshqa yuritmalar (mas. gidravlik yuritmalar) ham qoʻllanishi mumkin. Hozir yirik korxonalarda, asosan, dusturli avtomat va yarim avtomat Tokarlik stanogilari ishlatiladi (qarang Karusel stanok, Revolver stanok); 2) yogʻochga ishlov berish stanogi qam xuddi metallga ishlov berish stanogiga oʻxshaydi. Unda aylanma sirtli yogoch buyumlarga yoʻnib ishlov beriladi. Uning buyum markazga mahkamlanadigan va yon tomoniga mahkamlanadigan turlari bor.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Walter Leland Catlett** (1889-yil 4-fevral – 1960-yil 14-noyabr) amerikalik aktyor va komediyachi boʻlgan. U qoʻzgʻaluvchan, aralashadigan, temperamentli va tajovuzkor rollarnioʻynashda martaba erishdi.

Karyera
-------

Catlett 1889-yil 4-fevralda Kaliforniyaning San-Fransisko shahrida tug‘ilgan.

  

U 1906-yilda sahnada debyut qildi va oʻzining birinchi Brodveyda *"Prince of Pilsen* (1910  yoki 1911) yoki *So Long Letti* (1916) filmlarida paydo boʻldi. Uning birinchi filmi 1912-yilda boʻlgan, ammo keyin u yana sahnaga qaytgan va 1929-yilgacha filmlarga qaytmagan. U operettalar va myuzikllarda, jumladan, *1917-yilgi Ziegfeld foliyalarida*, Jerome Kernning *Salli* (1920) va Gershvinlarning *Lady, Be Good* (1924) asl spektaklida ijro etgan. Oxirgi marta u „Oh, Lady Be Good!" qoʻshigʻini taqdim etdi. 1918-yilda u Los-Anjelesdagi Majestic teatrida oʻynagan Oliver Morosko — Elmer Harris — Harri Planining „Look Pleasent" nomli spektaklida rol oʻynadi, sahnalashtirdi va qayta yozdi. Uning 1922-yilda Londonda „*Baby Bunting*" musiqiy asaridagi gʻalayonlari qirol Gorge V „gʻala-gʻovur" kulib yubordi.

Catlett bir nechta ovozsiz filmlarda rol oʻynadi, ammo uning kino faoliyati soʻzlashuvchi suratlar paydo boʻlguncha kino tomoshabinlarga uning toʻliq komiks repertuarini sinab koʻrish imkonini bermaguncha davom etmadi. U bir qator rol oʻynadi „ikki-reelers", asosan Oʻttizinchi yilda, Baʼzi bir komediya dueti sifatida Eugene Pallette bilan, RKO uchun. koʻpchiligi RKO uchun edi, ammo oltitasi 1934- va 1940-yillar oraligʻida Kolumbiya uchun edi.

Oʻlim
-----

Catlett 1960-yil 14-noyabrda Vudlend-Xillzda (Kaliforniya) insultdan vafot etdi va Kalver Siti, Kaliforniya, Muqaddas Xoch qabristoniga dafn qilindi.

Manbalar
--------



1. 1 2  Hischak, Thomas S.*. The Oxford Companion to the American Musical: Theatre, Film, and Television*. Oxford University Press, 2008 — 137 bet. ISBN 978-0-19-533533-0.
2. 1 2  Cullen, Frank*. Vaudeville, Old and New: An Encyclopedia of Variety Performers in America*. Psychology Press, October 16, 2006 — 207–208 bet. ISBN 9780415938532. 18-noyabr 2014-yilda qaraldi.
3. ↑  Wilson, Scott*. Resting Places: The Burial Sites of More Than 14,000 Famous Persons, 3d ed.*. McFarland, September 16, 2016. ISBN 9781476625997.
UITMEN (Whitman) Uolt (181931.5, UestXils, Xantington, NyuYork shtata— 1892. 26.3, Kamden, NyuJersi shtati) — amerikalik shoir. Ijodida demokrata k ideallarni mujassamlashtirgan. U.ning "Maisa yaproqlari" (1855 — 91) toʻplamiga shoirning eng yaxshi asarlari kiritilgan. Asarning asosiy gʻoyalari transsendentalizm taʼlimoti bilan bogʻliq: koinot uzviyligi (garmoniyasi), doʻstlik qadriyatlari, insoniyat birdamligi, cherkov aqidalariga qarshi isyon va boshqa "Yangra, nogʻora!" (1865) sheʼriy toʻplami Ikkinchi jahon urushiga bagʻishlangan. Koʻpgina olimlar U. ni dunyo demokratiyasi shoiri deb taʼriflashgan. Uning sheʼrlarida ijodkor xalqning kelajakda mukammal demokratik jamiyat qurishiga ishonch ohanglari yangraydi. U.ning sheʼriyatga yangi mazmun va yangi shakl zarurligi haqidagi fikrlari "Koʻrgazma haqida qoʻshiq" (1871) dostonida oʻz aksini topgan. U. oʻz sheʼriyatining asosiy maqsadini barcha xalqlarning tengligi va qardoshligini kuylash deb taʼkidlagan. Yozuvchi oʻz ijodida yangi, yosh millat shakllanishini aks ettirishga harakat qilgan. Dadil novator boʻlgan: sheʼrga prozaik nutq unsurlarini olib kirgan. Vaznsiz va qofiyasiz erkin sheʼrni yanada takomillashtirgan. U. nasri ham uning sheʼriyati bilan bogʻliq. Nasriy asarlarida ham butun insoniyat birligi goyalarini ilgari surgan, fan va texnika taraqqiyotiga optimistik nazar bilan qaragan. Ayrim sheʼrlari Aziz Sayd tomonidan oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

Adabiyot
--------

* Benediktova T.D. Poeziya Uolta Uitmena, M, 1982; Chukovskiy K.I. Moy Uitmen, M. 1969; Mendelson M. Jizn i tvorchestvo Uitmena, M. 1969.

  

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
Paktia viloyati tumanlari
**Gardez** (pushtucha: *ګردېز ولسوالۍ*) — Afgʻonistonning Paktiya viloyatiga qarashli tuman. Paktia viloyatining markazi Gardez shahridir. Ushbu shahar Gardez tumanining ham markazi hisoblanadi.

Demografiya va aholi
--------------------

Afgʻonistonning qolgan qismlarida boʻlgani kabi, aholining aniq soni haqida maʼlumot mavjud emas. Afgʻoniston Qishloq joylarini tiklash va rivojlantirish vazirligi, BMT Qochqinlar boʻyicha Oliy komissarligi va Afgʻoniston Markaziy Statistika boshqarmasi (CSO) bilan birgalikda tuman aholisini taxminan 86,609 kishi deb hisoblagan (CSO 2004). Xuddi shu manbalarga koʻra, pushtunlar umumiy aholining 70 foizini, tojiklar esa 30 foizini tashkil qilgan.

Taniqli odamlar
---------------

* Abu Said Gardezi, XI asr geografi va tarixchisi.
* Shoh Gardez, XI asrda Hindistonning Multan shahrida (hozirgi Pokistonda) yashagan soʻfiy avliyo.
* Muhammad Najibulloh, 1987-yildan 1992-yilgacha Afgʻoniston prezidenti lavozimida faoliyat yuritgan.
* Xalaf ibn Ahmad, Gʻaznaviylar istilosidan keyin Gardez shahriga yuborilgan va 1009-yilda vafot etgan soʻnggi Safforiy amiri.
* Zabiulloh Mujohid, Tolibon matbuot kotibi.

Manbalar
--------


|  |  |
| --- | --- |
| Tashqi havolalar Buni Vikimaʼlumotlarda tahrirlash | 
* LCCN: n2012029536
* VIAF: 250138680
* en:WorldCat Identities (VIAF orqali): 250138680

 |
**Freza** (frans. fraise) — metall va metallmas materiallardan tayyorlangan zagotovkalarning yuzalariga ishlov berish, ularda tish, rezba oʻyish va boshqa uchun moʻljallangan koʻp tigʻli kesuvchi asbob. Tishlar oʻyilgan sirtining shakliga qarab, silindrik, diskli, burchakli, torets, shakldor; tishining shakliga qarab, toʻgʻri, vintli, koʻp tomonlama tishli; tishlarining tuzilishiga qarab, oʻtkir, qatorli; yaxlit, tarkibiy, komplekt, yigʻma; mahkamlanishiga qarab, oʻtqaziladigan, konussimon va silindrik dumli; vint arikchalarining yoʻnalittga boʻyicha chap va oʻng ariqchali xillarga boʻlinadi. F.legirlangan poʻlat, tez kesar poʻlat, asbobsozlik poʻlatidan tayyorlanadi.

F. bilan frezalashda freza aylanma, ishlov beriladigan zagotovka ilgarilama harakat kiladi. Frezalashning xomaki va tozalab frezalash usullari bor. Xomaki frezalashda F.ning aylanishi surish yoʻnalishiga teskari, tozalab frezalashda bir xilda boʻladi. Frezalash ishlari frezalash stanogida bajariladi.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |