**Muhammad bin Salmon Al Saud** (arabcha:  ; 1985 1985-yilning 31-avgustida tugʻilgan), arablar orasida **MBS** yoki **MbS** nomlari bilan tanilgan, Saudiya Arabistoni valiahd shahzodasi va Bosh vaziri hisoblanadi. U, shuningdek , Iqtisodiy va taraqqiyot masalalari boʻyicha kengash hamda Siyosiy va xavfsizlik masalalari boʻyicha kengash raisi lavozimlarida ham ishlaydi. U Saudiya Arabistonining amaldagi hukmdori sanaladi, u 2022-yilda bosh vazir etib tayinlanishidan oldin ham shu maqomga ega hisoblangan. U 2015-2022-yillarda mudofaa vaziri lavozimida ishlagan. U qirol Salmonning yettinchi oʻgʻlidir. U Forbes talqini boʻyicha dunyoning eng kuchli 8-kishisi deb topildi. Uning shaxsiy boyligi kamida 25 milliard dollarni tashkil etadi va bu uni dunyodagi eng badavlat qirollik aʼzolari va shaxslaridan biriga aylantiradi.

Muhammad bin Salmon, shahzoda Salmon bin Abdulaziz va uning uchinchi rafiqasi boʻlmish Fahda bintu Falah Al Xitlaynning birinchi farzandi sifatida dunyoga kelgan. *Qirol Saud universiteti* da huquqshunoslik diplomini qoʻlga kiritganidan soʻng, u otasining maslahatchisi boʻlib xizmat qila boshlagan. Salmon qirol boʻlganidan soʻng 2015-yilda Muhammadni mudofaa vaziri va valiahd shahzoda oʻrinbosari etib tayinladi. Muhammad 2017-yilda qirol Salmonning jiyani valiahd shahzoda Muhammad bin Nayif ishdan boʻshatilgandan keyin valiahd shahzoda etib koʻtarilgan. Salmon 2022-yilda bosh vazirlik lavozimini oʻz oʻgʻliga topshirdi.

Turli ziddiyatlar
-----------------

Muhammad boshqaradigan hukumat avtoritar hukumatndir. Saudiya Arabistonida demokratik institutlar mavjud emas va qirollik boʻylab repressiya keng tarqalgan. Turli Islom olimlari, inson huquqlari hamda ayollar huquqlarini himoya qiluvchi faollar, jurnalistlar, sobiq insayderlar va boshqa siyosiy dissidentlar turli xil qiynoqlar va qamoq jazosiga hukm qilish kabi usullar orqali muntazam ravishda qatagʻon qilina boshlangan va baʼzi xabarlarga koʻra Muhammad „Yoʻlbarslar otryadi" deb nomlanuvchi guruh yordamida suddan ishlaridan tashqari qotilliklarda foydalanayotganini daʼvo qilingan. Markaziy razvedka boshqarmasining 2021-yilda chop etilgan hisobotiga koʻra, Muhammad Saudiya Arabistonining *Washington Post* gazetasi sharhlovchisi hamda Saudiya hukumatining tanqidchisi Jamol Khashshogining oʻldirilishini uyushtirganlikda ayblangan ammo Muhammad qotillikka aloqadorligini rad etdi. Muhammad Saudiya Arabistoni boshchiligidagi siyosiy aralashuvlar Yamandagi gumanitar inqiroz va ocharchilikni kuchaytirilishining arxitektori boʻlgan. Uning hukumati Qatar bilan diplomatik inqirozining kuchayishi, 2017-yilda Livan bosh vaziri Saad Haririyning hibsga olinishi, 2018-yilda Kanada bilan diplomatik kelishmovchilik, 2017-yilda Saudiya shahzodalari va milliarderlarining hibsga olinishi, 2018–2019-yillarda Saudiya Arabistoni feministlariga qarshi tazyiqda ishtirok etgan. 2019-yilda Amazon kompaniyasining rahbari Jeff Bezosning telefoniga noqonuniy buzib kirish, 2020-yilda uning amakivachchasi va raqibi Muhammad bin Nayifga xiyonatda ayblovlar qoʻyilgan. Saudiya Arabistonining Bayden maʼmuriyati bilan munosabatlari, ayniqsa, Muhammad 2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi munosabati bilan neft qazib olish hajmini koʻpaytirish ishlaridan bosh tortganidan keyin yanada keskinlashgan.

Olib borgan islohotlari
-----------------------

Muhammad oʻz hukumatining obroʻsini yaxshilash maqsadida islohotlarni eʼlon qildi. Bularga diniy politsiya vakolatlarini cheklovchi va ayollar huquqlarini yaxshilash, masalan, 2018-yilda ayol haydovchilarga qoʻyilgan taqiqni olib tashlash va 2019-yilda erkaklar vasiylik tizimining kuchini susaytirish kabi qoidalar yorqin misol boʻla oladi. Uning hukmronligi davridagi boshqa madaniy oʻzgarishlar orasida ayol qoʻshiqchining birinchi Saudiya jamoat kontserti, ayollarni birinchi Saudiya sport stadioniga tashrifi, ishchi kuchida ayollarning ulushini koʻpayishi va elektron viza tizimini joriy etish orqali mamlakatni xalqaro sayyohlarga ochish kiradi, bunda chet ellik fuqarolarga Internet orqali e-vizaga murojaat qilish va berishga ruxsat berildi. *Saudi Vision 2030* dasturi neftdan tashqari sohalarga, shu jumladan texnologiya va turizmga sarmoya kiritish orqali mamlakat iqtisodiyotini diversifikatsiya qilishga qaratilgan. Muhammad davrida Saudiya Arabistoni 2016-yildan beri Rossiya bilan energetika siyosatini muvofiqlashtira boshladi, shuningdek, Xitoy bilan munosabatlarini mustahkamladi shuningdek 2022-yilda Si Tszinpin bilan keng qamrovli strategik sheriklik shartnomasini imzoladi. 2023-yilda Saudiya Arabistoni Eron bilan toʻliq diplomatik aloqalarni tikladi va mintaqaviy yaqinlashuvga olib keldi, shu jumladan, Xitoy vositachiligidagi muzokaralardan soʻng Houtislar bilan tinchlik bitimi boʻyicha muzokaralar olib bordi.

Hayotning boshlangʻich davri
----------------------------

Muhammad bin Salmon 1985-yilning 31-avgustida shahzoda Salmon bin Abdulaziz va uning uchinchi turmush oʻrtogʻi Fahda bint Falah Al Xitlayn oilasida tugʻilgan. Fahda Rakan ibn Xitlaynning nabirasi va Al Ajman qabilasining boshliqlari boʻlgan Dhaydan bin Xitlaynning nevarasi hisoblanadi. 1915-yilda Dhaydan boshchiligidagi Al Ajman qabilasi Al Saudga qarshi kurashgan, bu vaqtda Salmonning amakisi Saad bin Abdul Rahmon Kanzan jangida halok boʻlgan.

Muhammad onasining olti farzandi orasida eng kattasi va otasining sakkizinchi farzandi va yettinchi oʻgʻli hisoblanadi. Uning ukalari shahzoda Turki va shahzoda Xolidlardir. Muhammad *Qirol Saud universiteti* da huquq boʻyicha bakalavr darajasiga ega.

### Boshlangʻich mansablari

Universitetni tugatgach, Muhammad otasining shaxsiy yordamchisi boʻlishdan bir necha yil oldin xususiy sektorda ishlagan. U Saudiya Vazirlar Mahkamasi Ekspertlar komissiyasida maslahatchi boʻlib ishlagan. 2009-yilning 15-dekabrida, yaʼni 24 yoshida, otasi Riyod viloyati boshqaruvchisi boʻlganida unga maxsus maslahatchisi sifatida siyosatga kirib kelgan. Bu vaqtda Muhammad Ar-Riyod raqobat kengashi bosh kotibi, Qirol Abdulaziz tadqiqot va arxiv fondi boshqaruvi raisining maxsus maslahatchisi va vasiylar kengashi aʼzosi va Ar-Riyodmintaqasidagi Albir jamiyati kabi bir lavozimdan ikkinchi lavozimga koʻtarila boshladi. 2011-yilning oktyabr oyida valiahd shahzoda Sulton bin Abdulaziz vafot etdi. Shahzoda Salmon hokimiyat tepasiga bosh vazirning ikkinchi oʻrinbosari va mudofaa vaziri boʻlishdan boshladi va u Muhammadni oʻzining shaxsiy maslahatchisi ettib tayinladi.

#### Sud raisi

2012-yilning iyun oyida valiahd shahzoda Nayif bin Abdulaziz vafot etdi. Shahzoda Muhammad ierarxiyada ikkinchi oʻringa koʻtarildi, chunki uning otasi yangi valiahd shahzoda va bosh vazirning birinchi oʻrinbosari boʻlgan edi. Tez orada u sud tizimini oʻz qiyofasida qayta tiklay boshladi. 2013-yil 2 martda *Valiahd Shahzoda Mahkamasi* boshligʻi Saud bin Nayif Al Saud Sharqiy viloyat gubernatori etib tayinlandi va Muhammad uning oʻrniga Valiahd Shahzoda Sudiga boshliq boʻldi. Unga vazirlik unvoni ham berildi. 2014-yil 25-aprelda Muhammad davlat vaziri etib tayinlandi.

Manbalar
--------

1. ↑   „The World's Most Powerful People" (en). *Forbes*. Qaraldi: 15-avgust 2023-yil.
2. ↑   „Who Is Mohammed Bin Salman Bin Abdulaziz Al Saud And What Is His Total Net Worth?". *zeenews.india.com*. Qaraldi: 15-avgust 2023-yil.
3. ↑  „Ministries". *Royal Embassy of Saudi Arabia – Washington, D.C.* (30-aprel 2003-yil). 1-dekabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-yanvar 2018-yil.
4. ↑  „Who is Saudi Crown Prince Mohammed?". *BBC News* (6-noyabr 2017-yil). 14-oktyabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-yanvar 2018-yil.
5. ↑  *Tisdall, Simon*. „Mohammed bin Salman Al Saud: The young hothead who would be king". *The Guardian* (24-iyun 2017-yil). Qaraldi: 2-yanvar 2018-yil.
6. 1 2  *Kirkpatrick, David D.*. „Surprising Saudi Rises as a Prince Among Princes". *The New York Times* (6-iyun 2015-yil). Qaraldi: 29-oktyabr 2015-yil.
7. ↑  „Profile: Crown Prince Mohammed bin Salman". *Al Jazeera* (21-iyun 2017-yil). 22-iyun 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-yanvar 2018-yil.
8. ↑  *Al Labbad, Mustafa*. „The new Saudi power triangle". *Al Monitor* (27-yanvar 2016-yil). Qaraldi: 24-aprel 2017-yil.
9. ↑  *House, Karen Elliott*. „Profile of a Prince: Promise and Peril in bin Salman's Vision 2030". *Belfer Center* (27-aprel 2019-yil). Qaraldi: 2-sentyabr 2020-yil.
10. ↑  Alexander Bligh (2018). "Changes in the Domestic-Foreign Policies Relationship in the Saudi Context in the Wake of the Change of the Guard". *The Journal of the Middle East and Africa* **9** (1): 110. doi:10.1080/21520844.2018.1450015. Archived from the original on 15 February 2023.. Qaraldi: 23 April 2022. Muhammad bin Salmon]]
11. ↑  „Council of Ministers: Membership". *saudiembassy.net*.  Embassy of Saudi Arabia, Washington DC. 16-iyun 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-yanvar 2015-yil.
12. ↑  „Profile of Prince Mohammed bin Salman - Defense Minister of Saudi Arabia" (23-dekabr 2015-yil). 23-dekabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 16-sentyabr 2022-yil.
13. ↑  „HRH Prince Mohammed bin Salman bin Abdulaziz to inaugurate Cityscape Riyadh 2011". *AMEinfo.com* (31-oktyabr 2011-yil). Qaraldi: 2-mart 2013-yil.
14. 1 2  „Chairman of the Board". *MISK.org.sa*.  MISK Foundation. 28-yanvar 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 25-yanvar 2015-yil.
15. ↑  „Prince Sultan arrives to Bahrain to attend Bahrain Grand Prix". Bahrain News Agency (22-aprel 2012-yil). Qaraldi: 23-aprel 2012-yil.
16. ↑  „Leadership's trust in me is my motivation – Muhammad". *Saudi Gazette* (3-mart 2013-yil). Qaraldi: 2-mart 2013-yil.
17. ↑  „Prince Mohammed appointed president of crown prince court". *Saudi Business News* (2-mart 2013-yil). Qaraldi: 2-mart 2013-yil.
18. ↑  „Prince Mohammed bin Salman appointed Special Advisor to Crown Prince". *Asharq Alawsat* (3-mart 2013-yil). Qaraldi: 12-aprel 2013-yil.

Tashqi havolalar
----------------

* Official Profile at House of Saud website
* *Ben Hubbard*. „Saudi King's Son Plotted Effort to Oust His Rival". *The New York Times* (18-iyul 2017-yil).
* „The Crown Prince of Saudi Arabia". *Frontline*.  PBS.