**Seyid Muhammad Xotamiy** ( forscha: سید محمد خاتمی‎ 1942 - yil 14-oktabr, Ardakan, Eron ) — Eron davlat, siyosiy va diniy arbobi ( hudjat-ul-islom unvoni bor). 1997-yil 3-avgustdan 2005-yil 3-avgustgacha Eron Islom Respublikasining beshinchi Prezidenti. 1982-1992-yillarda Eron madaniyat vaziri, 1980-1982-yillarda esa Eron parlamenti deputati boʻlgan.

Biografiya
----------

 Otasi Ruhulloh Xotamiy bilan 1948-yil
Muhammad Xotamiy 1942-yil 14-oktabrda Yazd (Yazd) viloyatining Erdekan (Ardakan) shahrida tug‘ilgan. Xotamiy Eron va umuman Yaqin Sharqdagi katta sayyidlar oilasidan bo'lib, ular qizi Fotima va nabirasi Husayn orqali Muhammad payg'ambarning bevosita avlodlari hisoblanadilar. Nima uchun Muhammad Xotamiy "Said" unvoniga ega. Uning oilasi o'z shahrida irsiy fors ruhoniylarining juda diniy va nufuzli oilasi sifatida tanilgan. Muhammad Xotamiyning otasi Ruhulloh Xotamiy (1906-1988) oyatulloh unvoniga ega bo‘lib, ko‘zga ko‘ringan xatib, mufassir bo‘lgan va Yazdda ko‘plab shogirdlar yetishtirgan. Oyatulloh Ruhulloh Xotamiy Islom inqilobida faol bo'lgan.

19 yoshida u Qumga jo'nab ketdi va u yerda ilohiyotni o'rgandi. 1965-yilda Isfaxon universitetiga o'qishga kirdi, 1969-yilda falsafa bo'yicha bakalavr darajasini oldi. Xuddi shu yili u Eron qurolli kuchlarida xizmatga chaqirilgan. 1970-yilda Tehron universitetida o'qishni davom ettirdi va keyin Qumga qaytdi.

1970-yillarda Muhammad Rizo Pahlaviy shohga muxolif kuchlar bilan hamkorlik qila boshladi.Islom inqilobi gʻalaba qozongach, Ardakandan deputat etib saylandi. 1974-yilda 32 yoshida (musulmon an'analariga ko'ra bu juda kech) Muhammad Xotamiy qisman arablardan bo'lgan olijanob faqih Muso As-Sadr Sadegiyning qizi Zuhra Sadegiga uylandi. Er-xotinning ikki qizi va bir o'g'li bor edi: Leyla (1976), Narges (1981) va Emad (1988).

1978-yildan 1980-yilgacha Muhammad Xotamiy G‘arbiy Germaniyada (FRG) yashab , Gamburgdagi Islom markazini boshqargan. Islom inqilobi muvaffaqiyatidan so'ng deyarli darhol Eronga qaytib keldi va u erda mamlakatdagi inqilobiy o'zgarishlarga qo'shildi.

Muhammad Xotamiy Isfahon universitetida G‘arb falsafasi bo‘yicha bakalavr darajasini oldi, ammo Tehron universitetining ta’lim fanlari magistri darajasini olganiga qaramay, akademiyani tark etib, islom ilmlari bo‘yicha oldingi o‘qishlarini yakunlash uchun Qumga jo‘nadi. U yerda yetti yil tahsil olib, eng oliy darajadagi ijtihod kurslarini tamomlagan.

Prezidentlikka kirishgunga qadar Xotami 1980-1982 yillarda parlament vakili, Kayhan instituti rahbari, madaniyat va islom rahbariyati vaziri (1982-1986), so‘ngra 1989-yildan 1992-yil 24-maygacha (nafaqaga chiqqanida) ikkinchi muddatga saylangan. ), 1992-1997 yillarda Eron Milliy kutubxonasi rahbari va Madaniy inqilob Oliy Kengashi a'zosi. U jangovar ruhoniylar uyushmasi markaziy kengashi a’zosi va raisi.

1982—1992-yillarda Eron madaniyat vaziri boʻlgan. 199- yilda prezident maslahatchisi va Milliy kutubxona rahbari etib tayinlandi. Eron oliy oʻquv yurtlarida dars bergan.

1997-yil 23-mayda u 69,5% ovoz olib, Eron Prezidenti etib saylandi (Men Akbar Natek-Nuriyni magʻlub etdim). U madaniyatga nisbatan bag'rikenglik siyosatining boshlanishini va G'arb mamlakatlari bilan yaqinroq aloqalarni o'rnatishni e'lon qildi. 2001 yilda u ikkinchi muddatga qayta saylandi ( Ahmad Tavakkolini mag'lub etdi).

Xotamiy fors tilidan tashqari arab, ingliz va nemis tillarini ham yaxshi o'zlashtirgan edi.

Mukofotlar
----------

* Орден Исламской Революции[en] (1997, Иран)
* В 2002 году была присуждена Международная премия «Диалог цивилизаций».

Manbalar
--------

1. ↑  *МИХАИЛ Ъ-ЖАГЕР*. „Новое правительство Ирана" (ru). Газета "Коммерсантъ" (14-avgust 1997-yil).
2. ↑  Order of Islamic Revolution