recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Dioptriya** (yun. dioptra — ichitashini koʻrish) — linzalar yoki sferik koʻzgular optik kuchining birliklar tizimiga kirmaydigan birligi; qisqacha D bilan belgilanadi. D da ifodalangan optik kuch m larda ifodalangan bosh fokus masofasining teskari qiymatiga teng. 1 D. bosh fokus masofasi 1 m boʻlgan linza yoki sferik koʻzguning optik kuchiga teng. Nurni yigʻuvchi linzalar musbat (+), sochuvchi linzalar manfiy (—) D.li boʻladi. Koʻzoynaklarning optik kuchi ham D bilan oʻlchanadi. Yaqindan koʻruvchilar uchun D (—) manfiy, uzokdan koʻruvchilar uchun D (+) musbat koʻzoynaklar tavsiya etiladi. Bunda koʻzoynak linzalarining nur sindirishini anikdab beradigan asbob — dioptrimetrsan foydalaniladi. Dioptrimetr yordamida linzalarning tuzilishi, asosiy astigmatik meridianlari, optik markazi aniqlanadi.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Yevdokiya Mixaylovna Butovskaya** (1917. 28. 12, Poltava — 1982. 7. 1, Toshkent) — seysmolog olima. Oʻzbekiston fanlar akademiyasi muxbir a’zosi (1979), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1978). fizikamat, fanlari direktori (1971). Oʻrta Osiyo davlat universitetni tugatgan (1940). Oʻzbekiston fanlar akademiyasi matematika instituti seysmologiya boʻlimi tashkilotchisi va rahbari. Geologiya va geofizika instituti seysmologiya laboratoriya mudiri (1963-yildan). Asosiy ilmiy ishlari zilzila muammolariga, zilzila oʻchogʻini va seysmik rejimini aniqlashga, joylarni seysmik rayonlashtirishga, Yer poʻstining chuqur qismlarini oʻrganishga doir. Oʻzbekistondagi 10 ga yaqin suv omborlarining mukammal seysmik rayonlashtirishga rahbarlik qilgan. Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1981).

Adabiyotlar
-----------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  



|  |  |
| --- | --- |
| Olimlar | *Olim haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |
**Yevdokiya Aleksandrovna Kolomitseva** (1927-yil 9-mart, SSSR RSFSR Goncharovka qishlogʻi — 1985-yil 1-noyabr, SSSR Oʻzbekiston SSR Andijon viloyati Oxunboboyev shahri) — sovet xalq taʼlimi va maʼrifati rahbari, Andijon viloyati Oxunboboyev shahri Narimonov nomidagi 3-son oʻrta taʼlim maktabi oʻqituvchisi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1978).

Biografiyasi
------------

Yevdokiya Kolomitseva 1927-yil 9-martda Voronej viloyati, hozirgi Podgornenskiy tumani Goncharovka qishlogʻida rus dehqon oilasida tavallud topgan. 1936-yilda uning butun oilasi Qirgʻizistonga koʻchib oʻtadi va Novopavlovka qishlogʻida (hozirgi Chuy viloyati Soʻquluq tumanida joylashgan qishloq) yashay boshlaydilar. Kolomitseva oʻsha yerdagi oʻrta maktabda dastlabki taʼlimini oladi.

### Taʼlimi

1948-yilda Kolomitseva Frunze (hozirgi Bishkek) shahrida joylashgan Qirgʻiziston Pedagogika institutining biologiya va kimyo fakultetini muvaffaqiyatli tamomlaydi. Soʻngra Oʻzbekistonning Andijon viloyati, Jalaquduq tumani Jdanov nomidagi kolxozning 18-maktabida oʻqituvchi boʻlib faoliyat koʻrsatadi.

### Mehnat faoliyati

Kolomitseva 1940-yildan Andijon viloyati So‘fi Qishloq (1975-yildan — Oxunboboyev shahri, hozirgi — Jalaquduq) qishlog‘ida joylashgan Stalin nomidagi 1-maktabda kimyo-biologiya o‘qituvchisi sifatida o‘qituvchilik faoliyatini davom ettiradi. 1950-yilga kelib, Narimonov nomidagi 3-maktabga ishga joylashadi. Mehnat faoliyatining oxiriga qadar ushbu taʼlim muassasasida xizmat qiladi. 1962-yilda Andijon Pedagogika institutining sirtqi boʻlimini tamomlab, ingliz tili o‘qituvchisi mutaxassisligini oladi. Uzoq vaqt davomida Kolomitseva, nafaqat, biologiya va kimyo, balki ingliz tilidan ham oʻquvchilarga dars berib keladi. Uning koʻplab shogirdlari viloyat va Butunittifoq tadbirlarida va kimyo fan olimpiadalarida gʻoliblikni qoʻlga kiritadi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1978-yil 27-iyundagi Farmoni bilan Yevdokiya Aleksandrovna Kolomitsevaga Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan Lenin ordeni topshiriladi. Shuningdek, mehnat faoliyati davomidagi saʼy-harakatlari uchun „Oʻroq va bolgʻa" oltin medali bilan ham taqdirlangan.

Yevedokiya Kolomitseva jamiyatning ijtimoiy masalalarida ham faol ishtirok etadi. Mehnat faoliyati davomida, shuningdek, Xalq deputatlari Kengashining Mahalliy deputati saylangan.

Vafoti
------

Umrining oxirgi yillarini Oxunboboyev shahrida yashab oʻtgan Yevdokiya Kolomitseva 1985-yil 1-noyabrda oʻsha yerda vafot etadi.

Mukofotlari
-----------

Yevdokiya Aleksandrova Kolomitseva namunali mehnat faoliyati uchun bir qancha mukofotlar bilan taqdirlangan:

* „Oʻroq va bolgʻa" oltin yulduzi (1978-yil 17-iyun);
* Lenin ordeni (1978-yil 27-iyun);
* Mehnat Qizil Bayrogʻi ordeni (1971-yil 29-iyul),
* „Mehnat faxriysi" medali;
* Onalik medali va boshqa bir qancha medallar.

Manbalar
--------

1. ↑  „warheroes".
2. ↑  „Коломыцев".
3. ↑  „Коломыцева Евдокия Александровна" (ru). *Герои страны („Heroes of the Country")*. Qaraldi: 2-oktabr 2020-yil.
**Yetti iqlim (Yedi İklim)** — Ali Haydar Haksal boshchiligidagi oylik adabiy jurnal. Turk adabiyotida muhim o‘ringa ega bo‘lgan „Yetti iqlim" jurnali 1987-yildan beri nashr qilinmoqda.  Jurnal Necip Fazil Kısakürek, Sezai Karakoch, Nuri Pakdil, Rasim Özdenören, Akif İnan, Cahit Zarifogʻlu, Erdem Bayazit, Alaeddin Oʻzdenören, Ebubekir Erogʻlu, Arif Ay, Kamil Eşfak Berki kabi sanʼatkorlarni yetakchi nomlar sifatida eʼtirof etadi. Turk adabiyoti tarixida muhim o‘rin tutgan „Sırat-ı Mustakim", „Sebilü’r-Reshad", „Buyuk sharq" (Buyuk Doğu), „Adabiyotda tirilish" (Diriliş ile Edebiyat) kabi jurnallar ayni yo‘lda. 

„Yetti iqlim" jurnali nashr davrini ikkita davrga ajratish mumkin. 1987-yil martdan 1989-yil martgacha boʻlgan 24 sonli davr jurnalning birinchi nashr davri hisoblanadi. 1991-yil sentabr oyida 24+1 soni bilan ikkinchi nashr davrini boshlagan jurnal oʻshandan beri nashrini davom ettirmoqda.

Usmon Bayraktar 2020-yil dekabr oyi holatiga koʻra 369-sonini nashr etayotgan jurnalning asosiy maqolalarini uzoq vaqtdan beri yozmoqda.

Jurnalning xuddi shu nomdagi nashriyoti ham bor. Nashriyot yaqinda "Abdulla Yalin Karadagʻning "*Sensizlar darvesh uyi* „ va Ugʻurjon Gulerning *"Men jinoyat qilmadim"* nomli sheʼriy kitoblarini nashr etdi.

Manba
-----

1. ↑  „Arşivlenmiş kopya". 23 martda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9 haziran 2014.
2. ↑  „Arşivlenmiş kopya". 22 ağustos 2014da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9 haziran 2014.
Yettisuv
**Yettisuv** (qozoqcha Jetisu) — Qozogʻistonning janubi-sharqiy qismi. Shimoliy da Balxash koʻli, Shimoli-sharqda Sassiqkoʻl va Olakoʻl, janubi-sharqda Jungʻariya Olatovi tizmasi, janubida Shimoliy Tyanshan tizma togʻlari hamda gʻarbda Chu-Ili togʻlari bilan chegaralangan. Ye. atamasi Balxash koʻliga quyiladigan 7 daryo (Ili, Qoratol, Biyon, Oqsuv, Lepsa, Baskon, Sarqand)dan olingan. Ye.ning shimoli-gʻarbiy va shimoliy tekislik qismi Tovqum, Sarieshik-oʻtrov, Luqqum, Yomonqum kabi qumli va qisman shoʻrxok choʻllardan iborat. Shuvoq-shoʻra, saksovulzor va butazorlar, daryo boʻylarida toʻqaylar, janubi-sharqida 2000 m gacha balandlikda bargli oʻrmonlar, yuqorirokda qaragʻayzor va alp hamda subalp oʻtloqlari bor.

Tarixiy manbalarda Ye.deganda ancha katta hudud (Chu daryosi vodiysi bilan birga) tushunilgan. Ye. — Markaziy Osiyo madaniyatining qad. markazlaridan biri. Ye.da saklar, keyinchalik usunlar yashagan. Mil. 6-asr oxirlarida Ye.da Gʻarbiy Turk xoqonligi, keyinchalik turkashlar (8-asrning oʻrtalarigacha) va qarluqlar (766 — 940) hukmronlik qilishgan. Ye.ni 10-asrning oʻrtalaridan Qoraxoniylar, 12-asrning 30-y.laridan Qoraxitoylar boshqargan. Moʻgʻullar bosqinchiligi davri (1219—21)da Ye.ning dehqonchilik vohalari va shaharlari qattiqzarar koʻrgan. 16-asrda Ye.da qozoqlarning Katta juzi tashkil topgan. 19-asrning oʻrtalarida Rossiya tomonidan bosib olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
| Geografiya | *Geografiyaga oid ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Yetti pir** - Buxoro viloyatining turli tumanlarida joylashgan, muqaddas ziyoratgohlar majmuasi, naqshbandiya tariqatining ketma-ket yetti halqasi. Bu halqa Xoja Abdulxoliq Gʻijduvoniydan boshlanib, Xoja Orif Revgariy, Xoja Mahmud Anjirfagʻnaviy, Xoja Ali Romitaniy, Xoja Muhammad Bobo Samosiy, Xoja Sayyid Amir Kulol orqali Xoja Bahouddin Naqshband bilan tugaydi. Sayyid Vasliy Samarqandiyning 1913 yili tojik tilida she’riy yoʻl bilan bitilgan «Nazm as-silsila» asarida yetti pir silsilasi va uning ketma - ketligi xaqida keltirilgan. 

Oʻtgan asrlardan buyon yetti pir qabrini bir kunda yuqorida keltirilgan ketma-ketlikka qat’iy amal qilgan holda ziyorat qilish an’anasi shakllangan. Hattoki, ziyorratgohga kelgan xorijliklar ham shu an’anaga amal qilishadi. Faqat Xoja Bahouddin Naqshband qabriga oʻtishdan oldin shu majmuada joylashgan uning onasi qabrini ziyorat qilish qoidaga kiritilgan.

Manbalar
--------

1. ↑  Usmonov, Olimov, Yo'ldashxo'djayev, Faxriddinov, To'ychiyeva, Jabborov, Cho'tmamatov, Rahimov, Komiljonova, Karimova, Nurmuhammedov, Erkaboyeva, Jurayev 2015, s. 73. sfn error: no target: CITEREFUsmonov,\_Olimov,\_Yo'ldashxo'djayev,\_Faxriddinov,\_To'ychiyeva,\_Jabborov,\_Cho'tmamatov,\_Rahimov,\_Komiljonova,\_Karimova,\_Nurmuhammedov,\_Erkaboyeva,\_Jurayev2015 (help)

Adabiyotlar
-----------

* Usmonov I, Olimov S, Yo'ldashxo'djayev H, Faxriddinov Z, To'ychiyeva N, Jabborov N, Cho'tmatov J, Rahimov K, Komiljonova Z, Karimova S, Nurmuhammedov D, Erkaboyeva F, Jurayev O Turdiyeva D.*. Tasavvuf atamalari*. Movarounnahr nashriyoti, 2015 — 360 bet. ISBN 978-9943-12-346-5.
**Ellsworth** (talaffuzi: *Elsvort*) — AQShning Maine shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda, 8 399 kishini tashkil qilgan.

Geografiyasi
------------

  

Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 93.92 kvadrat mil (243.25 km2) tashkil qiladi, shundan 79.28 kvadrat mil (205.33 km2) quruqlik va 14.64 kvadrat mil (37.92 km2) suvdan iborat.

Demografiyasi
-------------

| Aholi o‘sish tarixi |
| --- |
| Yil | Aholi |  | %± |
| **1930** | 3 557 |  | — |
| **1940** | 3 911 |  | 100% |
| **1950** | 3 936 |  | 06% |
| **1960** | 4 444 |  | 129% |
| **1970** | 4 603 |  | 36% |
| **1980** | 5 179 |  | 125% |
| **1990** | 5 975 |  | 154% |
| **2000** | 6 456 |  | 81% |
| **2010** | 7 741 |  | 199% |
| **2020** | 8 399 |  | 85% |
| AQSh aholisini ro'yxatga olish |

2010-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 7 741 kishi, 3 305 ta xonadon va 2 048 ta oila istiqomat qilgan. Shaharning irqiy tarkibi 96,7% oq tanli, 0,7% afro-amerikalik, 0,4% tubjoy amerikalik, 1,1% osiyolik, 0,1% Tinch okeani orollari, 0,3% boshqa irqlardan va 0,9% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 1,4 foizini tashkil etadi.

Shaharda 3 305 ta uy xoʻjaligi boʻlib, ulardan 29,3 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 47 foizi er-xotinlar birga yashagan, 10.6 foizida eri boʻlmagan ayollar, 4.3 foizida xotini boʻlmagan erkaklar va 38% oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 30,2 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 12 foizida esa 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor.

Shahar aholisi oʻrtacha yoshi 41,9 yoshni tashkil etadi. Aholining 21,5 foizi 18 yoshgacha boʻlganlar; 7,1% 18 yoshdan 24 yoshgacha bo‘lganlar; 25,3% 25 dan 44 gacha; 29,9% 45 dan 64 gacha; va 16,1% 65 yosh va undan kattadir. Shaharning gender tarkibi 47,5% erkaklar va 52,5% ayollarni tashkil qiladi.

Bir xonadon uchun oʻrtacha daromad 35 938 dollarni, oila uchun oʻrtacha 41 884 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha 31 455 dollarni, ayollarniki esa 22 188 dollarni tashkil qildi. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 21 049 dollarni tashkil etdi. Aholining 9,2 foizi va oilalarning 5,7 foizi qashshoqlik chegarasida edi. 18 yoshgacha boʻlganlarning 9,4 foizi va 65 va undan kattalarning 8,3 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan

Manbalar
--------

1. ↑  „Find a County".  National Association of Counties. 31-may 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-iyun 2011-yil.
2. ↑  „Census - Geography Profile: Ellsworth city, Maine".  United States Census Bureau. Qaraldi: 8-yanvar 2022-yil.
3. ↑  „US Gazetteer files 2010".  United States Census Bureau. 25-yanvar 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-noyabr 2012-yil.
4. ↑  „US Gazetteer files: 2010, 2000, and 1990".  United States Census Bureau (12-fevral 2011-yil). Qaraldi: 23-aprel 2011-yil.
5. ↑  „Census of Population and Housing".  Census.gov. Qaraldi: 4-iyun 2015-yil.
6. ↑  „U.S. Census website".  United States Census Bureau. Qaraldi: 23-noyabr 2012-yil.
**Dioksanlar** — oddiy siklik efirlar. Mol. m. 88,10, rangeiz yonuvchan suyuqlik. Suv, spirt va efirga yaxshi aralashadi. Suv bilan azeotrop aralashma hosil qiladi. Kuchsiz oksidlovchilar, suyultirilgan kislota va ishqorlar, ammiak taʼsiriga chidamli. Barkaror komplekslar, mas, Br2, SO,, fosfat kislota bilan bromlash, sulfidlash, fosforillashda qoʻllaniladigan birik-malar olishda ishlatiladi. Kimyoviy xossalari jihatidan oddiy alifatik efirlarga oʻxshaydi. Etilenglikolni sulfat kislota bilan haydab olinadi. Atsetilsellyuloza, smola, kauchuklar, mineral va oʻsimlik moylarini yaxshi eritadi. Koʻpgina boʻyoq va detergentlarga erituvchi sifatida qoʻshiladi. Neft moylarini tozalashda ishlatiladi. Uchta izomeri mavjud: 1,2 D; 1,3 D va 1,4 D. 1,2 D piroksid, gidrogenlanganda 1,4-butandiol, kislotali yoki ishqoriy mu-xitda gidrolizga uchratilsa, 4-gidroksi-moy aldegid hosil qiladi. Qaynash temperaturasi 116—117°, zichligi 1000,9 kg/m3. 1,2 D bis-metilsulfonat 1,4-butandiolga vodorod peroksid taʼsir ettirib olinadi. 1,3 D — kimyoviy xossalari jihatidan siklik atsetal. Suyuqlanish temperaturasi 42°, qaynash temperaturasi 105°, zichligi 1034,2 kg/m3. SNO bilan 1,3-propandiolni oʻzaro taʼsir ettirish usuli bilan olinadi. 1,3 D yelim (elastiklik xususiyatini oshiradi), boʻyoq (saqlanganda boʻyoq yuzasida parda hosil boʻlishini kamaytiradi) i. ch.da qoʻllaniladi. 1,4 D (dietilendioksid) — oʻta gigroskopik modda. Suyuqlanish temperaturasi 11,3°, qaynash temperaturasi 101,32°, zichligi 1033,6 kg/m3.

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Diorit** (yun. diorizo — ajrataman, farq qilaman) — oʻrta asosli (SiO2 55—65%) magmatik togʻ jinsi. Aksessor minerallardan apatit, sirkon, ortit, turmalin, sfen qatnashadi. Kvarsli, kvarseiz, rogovaya obmankali, avgit va biotitli turlari mavjud. Rangi kulrangdan yashilsimon — kulranggacha. D. kam tarqalgan va odatda granit, granodiorit, baʼzan boshqa jinslar bilan birga uchraydi. Bulardan tashqari D. shtok, yertomir, lakkolit va b. intruziv massivlar shaklida ham uchraydi. D.dan turli xil yoʻl toshlari tayyorlanadi. Yaxshi jilolanadigan, rango-rang turlari imoratlarning poydevorlarini bezashda, turli vazalar tayyorlashda, arxitektura va haykaltaroshlikda qoʻllaniladi. Qad. Misr va Mesopotamiyada D.dan turli haykallar ishlangan. Toshkent metrosining koʻp joylarida D. ishlatilgan. Oʻzbekistonda Qurama, Chatqol, Nurota, Molguzar va b. togʻlarda tarqalgan. D. bilan temir, mis, oltin konlari genetik bogʻliq (Ural, Sibir, Qozogʻiston).

Adabiyot
--------

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Oybek Abdushukurov Abdurashidovich** - oʻzbek prodyuseri.

Hayoti
------

Oybek Abdushukurov 1985 yil 14 yanvarda Toshkent shahrida tugʻilgan. Otasi — Irmuxamedov Abdurashid, onasi: Asatova Naima. Oybek Toshkent shahri Yunusobod tumanidagi 9-sonli oʻrta maktabni, Oʻzbekiston Milliy universiteti qoshidagi akademik litseyni tamomlagan.

2003-2007 yillarda Oʻzbekiston Milliy universitetining Jurnalistika fakultetida oʻqigan.

Mehnat faoliyati:
-----------------

2005 −2007 yillar — "Kamolot" yoshlar ijtimoiy harakati „Bunyodkor" yoshlar teleklubi muharriri. 

2007-2008 yillar — "Paxtakor" futbol klubi Xalqaro aloqalar boʻlimi mutaxassisi.

2008-2010 yillar — "Bunyodkor" futbol klubi Tashkiliy boʻlimi boshligʻi.

2010-2012 yillar — „Kristal media" MChJ direktori.

2012-2013 yillar — „Catalea group" bosh prodyuseri.

2014-2017yillar — „HD Cinema" bosh prodyuseri.

2017 yil apreldan Kinematografiyani rivojlantirish markazi direktori.

Prodyuserligidagi filmlar:
--------------------------

1.     **"Endi dadam boʻydoq"** (2012) — MTV tanlovida „Yilning eng yaxshi filmi.

2.     **"Uchrashuv"** (2013).

3.     **"Geolog silnee smerti"** (2014)  - Yilning eng yaxshi filmi.

4.     **"Bereg mira"** (2015)  — qisqa metrajli film — Oʻzbekistonda tashkil etiladigan „PROlogue" qisqa metrajli filmlar festivalida gʻolib boʻlgan (2016).

5.    **"Ona"** (2017) qisqa metrajli film — Film muvaffaqiyatga erishgan. „Ona" bir necha xalqaro festivallarda, jumladan, 2017 yil 17-28 may kunlari Short Film Corner Festival de Cannes, 10-18 iyun kunlari Cyprus International Film Festival Wayback Machine saytida arxivlandi (2018-02-20). 22-28 iyul kunlari XIII Eurasia international film festival Wayback Machine saytida arxivlandi (2018-02-24). (Astana), 17-21 avgust unlari 9- International Inter University Short Film Festival-IIUSFF (Dakka), 24-30 sentyabr kunlari BALINALE — Bali xalqaro kinofestivalida ishtirok etgan.

6.    **Welcome to Bukhara** imidjli promo-rolik — mazkur rolik Oʻzbekistonning turistik salohiyatini targʻib qilish, qadimiy shaharlarga turislarni jalb etish va oʻzbekistonliklarning mehmondoʻstligini, samimiy va ochiq chehrasini koʻrsatishga qaratilgan.

Ilovalar
--------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
**Oychechak** (turkmancha: *Aýçiçek*; ? — 1221) — Xorazmshoh Muhammadning rafiqlaridan biri, asli kelib chiqishi turkmanlardan boʻlgan malika; Xorazmshoh Jaloliddinning onasi. Oʻz vaqtida kanizak boʻlgan.

Hayoti
------

Ajdodlari va kelib chiqishi nomaʼlum boʻlgan bu ayol Xorazmshoh Muhammadning haramida boʻlgan va Sultonning toʻngʻich oʻgʻli Jaloliddinni dunyoga keltirgan.

Qaynonasi Turkon xotun Oychechakni past tabaqadan boʻlganligi sababli yoqtirmagani manbalarda qayd etilgan. Moʻgʻullar bosqini vaqti 1220-yilda unga nabirasining oldiga borish taklif etilgan, biroq Turkon xotun:

> Aslo! Qanday qilib men Oychechakni oʻgʻli marhamatiga tobe boʻlib, uning himoyasida boʻlishim mumkin… Hatto Chingizxonga asirlik va hozirgi xorlik hamda sharmandaligim menga bundan ming karra afzalroq!
> 
> 

1221-yilda Jaloliddin Chingizxon boshchiligidagi moʻgʻul jangchilari tomonidan magʻlubiyatga uchratiladi. Oʻgʻli yetakchiligidagi qoʻshin jangda magʻlubiyatga uchragani maʼlum boʻlgach, Oychechak haramdagi xotinlari bilan birga ularni asirlikdan qutqarish uchun oʻgliga yordam soʻrab murojaat qiladi:

> Olloh nomi bilan senga yolvoramiz, bizni oʻldir va asoratdan qutqar!
> 
> 

O‘g‘lining buyrug‘i bilan daryoga tashlangan ayollar Hind daryosiga tushib halok boʻlgan. Zudlik bilan o‘ldirishi buyurilgan Jaloliddinning yetti yoshli o‘g‘ligina Chingizxon tomonidan asirga olingan.

Manbalar
--------

1. ↑  *Овез Гундогдыев.* „Джелал Ад-дин Менкбурны (Историко-культуное наследие Туркменистана)".  UNDP (2000). — „ДЖЕЛАЛ АД-ДИН, прозв.: М е н к-б у р н ы (с родимым пятном на лице) (г. рожд. неизв. - ум. 1231), хорезмшах (с 1220 г.), старший сын Мухаммеда II и туркменки Айчичек, которая не пользовалась почетом при дворе в Гургандже, где главную роль играла бабушка Джелал ад-дина, кипчакская царевна Туркан-хатын.". 11-oktabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-may 2021-yil.
2. ↑  „Jaloliddin Manguberdi va Jaloliddin Rumiy qarindoshligini bilasizmi?". 8-dekabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-iyul 2023-yil.
3. ↑  „Jaloliddin ibn Alovuddin Muhammad". 18-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-iyul 2023-yil.
**Mubolagʻa**, giperbola — obrazli ifoda: adabiy asarda voqelikda mavjud va yoʻq, boʻlishi dargumon shaxs, jonli va jonsiz narsa, voqea, hodisalarning nisbiylik mezonlari asosida kattalashtirib, burttirib, lofqofli aks ettirilishi. M.li aksning bosh alomatlari hayotiylikdan chekinish, favquloddaviylik, gʻayritabiiylikdir. M.li inʼikoslar oʻxshatish, istiora, sifatlash, jonlantirish, taʼriz, tazod va boshqa badiiylik vositalarining muayyan darajadagi xizmatlari tufayli yaratiladi. M. koʻproq ogʻzaki va yozma adabiyotlardagi ertak, afsona, rivoyat va boshqa janrlarda, romantik, yumoristik, satirik usullarda yaratilgan asarlarda uchraydi. M.larga boy asarlar gʻoyat katta qiziqish, zavqshavq bilan oʻqiladi. M. vositasida yaratilgan ijobiy obrazlar oʻquvchini maf-tun etib, uning mehr-muhabbatini qozonsa, salbiylari kitobxon qalbida cheksiz gʻazabu nafrat hislarini uygʻotadi. Adabiyot nazariyasida M.ning koʻp xillari bor. Asosiylari: tabligʻ, igʻroq, gʻuluv. Tabligʻda boʻrttirilgan belgi, xususiyatlarning haqiqatga anchayin yaqinligi sezilib turadi. Mac: "Aningdek teshadin sakrab ushoq tosh, Ki nozir bir yigochdin qochurub bosh" (Navoiy, "Farhod va Shirin"). Igʻroqda boʻrttirilgan belgi, xususiyatlar, xatti-harakatlarni uquvchi xa-yolan tasavvur eta olsa ham, ularning hayotiyligiga ishongisi kelmaydi. Mac: "Bola borib-borib shunday kelbatli, kelishgan, baquvvat yigit boʻlib yetishibdiki, bir qoʻlida hoʻkizni koʻtararmish, kuringan daraxtni ildizpildizi bilan sugʻurib olib, bir joydan ikkinchi joyga koʻchira olar emish. Uning oldiga tushadigan, u bilan olishib yo bellashib, unga teng keladigan na odam topilibdi, na hayvon zoti..." ("Qayroqgosh bola" ertagidan). Gʻuluv — be-adad M. Unda boʻrttirilgan, lofqofli inʼikoslarning hayotda borligi u yoqda tursin, boʻlishi mumkinligiga ham mutlaqo ishonib boʻlmaydi. Mac, "Alpomish" dostonidagi "bir kam toʻqson" qalmoq alplarining qiyofalari gʻuluv vositasida tasvirlangan. Hammasining "kallasi kapaday, tanasi te-paday". Birining "shomurti yoqalab har yoqqa ketgan, ichida sichqonlar bolalab yotgan, izidan tushgan pishak olti oyda yetgan". Ikkinchisining "odam tushmas (tushunmas)... aytgan tiliga, besh yuz quloch arqon yetmas beliga". Uchinchisi "oh ursa, olamni buzar tovushi, toʻqson molningterisidan kovushi" vah.k. Qalmoq alplarini yuqoridagiday nohayotiy oshiribtoshirib, lofqofli tasvirlashdan asosiy maqsad Alpomish va uning doʻsti Qorajon qahramonligini, kuch-qudratini badiiy tasdiqlash, isbotlashdan iborat.

Murod Ibrohimov.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
== Al-Urdi ==

### Al-Urdi (toʻliq ismi: Moayad Al-Din Al-Urdi Al-Amiri Al-Dimashqiy) (vaf. 1266) — oʻrta asr suriyalik arab astronomi va geometriyachisi.

Hayoti va Faoliyati
===================

Taxminan 1200 yilda, Suriya choʻlining Palmira va Resafa oʻrtasidagi Urdo qishlogʻida tugʻilgan, u 1239 yilgacha Damashqqa kelgan va u erda muhandis va geometriya oʻqituvchisi boʻlib ishlagan va al-Malik al-Mansur uchun asboblar yasagan. Uning. 1259-yilda Nosiriddin at-Tusiy Hulagu homiyligida Marogʻa rasadxonasini tashkil etishda yordam soʻragach, Eronning shimoli-sharqidagi Marogʻaga koʻchib oʻtadi. Al-Urdining eng koʻzga koʻringan asarlari: „Risolat ar-Rasd" kuzatish asboblari haqidagi risola va nazariy astronomiyaga oid „Kitob al-Hayʼa". Uning taʼsirini Ibn ash-Shotir keltirganlardan tashqari, Bar Ibray va Qutbiddin ash-Shiraziyda koʻrish mumkin.

Al-Urdi shahar tashqarisida rasadxona qurilishiga hissa qoʻshgan, tepalikda qurilgan rasadxonani ichimlik suvi bilan taʼminlash maqsadida maxsus qurilmalar va suv gʻildiraklari yasagan. U 1261/2 yilda rasadxonada ishlatiladigan asboblarning bir qismini ham yasagan. Al-Urdining oʻgʻli, u ham rasadxonada ishlagan, otasining „Kitob al-Hayʼa" asarining nusxasini yasagan va 1279-yilda osmon globusini ham yasagan.

Al-Urdi 13—14-asrlardagi islom astronomlari guruhining aʼzosi boʻlib, Ptolemeyning „Almagest" asarida keltirilgan astronomik modelni tanqid qilishda faol ishtirok etgan. Saliba (1979) Bodleian msni aniqladi. Marsh 621 Al-Urdining „Kitob al-Hay’a" nusxasi sifatida, unga asoslanib, u Al-Urdining hissalari Tusiydan oldin boʻlganligini taʼkidlagan. Otto E. Neugebauer 1957 yilda bu astronomlar guruhining asarlari, ehtimol, Ibn ash-Shotir orqali, 15-asrda Evropada olingan boʻlishi va oxir-oqibat Kopernik asarlariga taʼsir koʻrsatishi kerakligini taʼkidladi. Bu, xususan, „Urdi lemmasi" ga taalluqlidir, bu Apollonius teoremasining kengayishi boʻlib, astronomik modeldagi ekvivalentni ekvivalent epitsikl bilan almashtirishga imkon beradi, bu markaz tenglama nuqtasidan yarim masofada joylashgan deferent atrofida harakatlanadi.

Adabiyotlar=
============

1. ↑  *Schmidl, Petra G*. « In Thomas Hockey; et al. (eds.) » [2007] — 1161 bet.
Iordaniyada Muoz ibn Jabal qabri
**Muoz ibn Jabal** (arabcha:  род. 603, Yasrib - 639, Ash-Shuna ash-Shamaliya, Iordaniya) - Muhammad payg'ambarning sahobasi, faqih, qori va muhaddis. Jushama ibn al-Xazraj qabilasining Banu Adda ansorlaridan biri.

Biografiya
----------

Muoz ibn Jabal Madinada tavallud topgan. U Xazraj qabilasidan edi. 18 yoshida Islomni qabul qilib, Aqabadagi ikkinchi qasamyodda qatnashgan. Musulmonlarning mushriklar bilan janglarida qatnashgan. U butun Qur'onni yoddan bilardi. Muoz ibn Jabal islom huquqining (fiqh) zo'r biluvchisi bo'lib, Payg'ambarimiz hayotligida fatvolar e'lon qilgan. Islom an'analariga ko'ra, Muhammad payg'ambar Muozni Qur'on bo'yicha eng yaxshi mutaxassislar qatoriga kiritganlar. Paygʻambarimiz tomonidan Yamanga Islomga da’vat qilish uchun yuborilgan. U yerdan solih xalifa Abu Bakr Siddiq davrida qaytib keldi. Suriyaga borib, vaboga chalingan va 38 yoshida vafot etgan. Muoz rivoyatidan 150 dan ortiq hadislar ma'lum. .

Adabiyotlar
-----------

* .Ali-zoda A. A. Muoz ibn Jabal // Islom ensiklopedik lug'at — М. : Ансар, 2007. — С. 534. — ISBN 978-5-98443-025-8. (CC BY-SA 3.0)

Havolalar
---------

* „Muoz ibn jabal".  Исламдаг.Ру (4-sentabr 2010-yil). Qaraldi: 29-avgust 2014-yil.



1. ↑  Исламдаг.Ру. sfn error: no target: CITEREFИсламдаг.Ру (help)
2. ↑  Али-заде 2007. sfn error: no target: CITEREFАли-заде2007 (help)
**Mulligan-Styu** (inglizcha: *Mulligan stew*), shuningdek, hobo-stew nomi bilan ham tanilgan — 1900-yillarning boshlarida amerikalik *sargardonlar* tomonidan tayyorlangan styu yoki ragu edi.

Mulligan pishirigʻining yana bir varianti — bu „jamoa taomlari": bir nechta uysiz sargardonlar yoki xobolar tomonidan ularda mavjud boʻlgan taomlarni birlashtirib tayyorlanadi. Jamiyat pishiriqlari koʻpincha „hobo jungles" da (temir yoʻl boʻyi yaqinidagi sargardonlar yigʻilib, lager quradigan joy) yoki uysizlarga yordam berish uchun moʻljallangan tadbirlarda pishirilgan.

Mulligan-styu keng maʼnoda har qanday qoldiqlardan yoki mavjud boʻlgan har qanday masaliqlardan tayyorlangan styu sifatida taʼriflanadi. Mulligan Styuning tavsifi 1900-yilgi gazetada paydo boʻldi:

> Hozir boʻlgan boshqa bir sayohatchi „mulligan" yasash operatsiyasini tasvirlab berdi. Uni besh-olti uysiz sargardonlar tayyorlagan. Biri olov yoqadi va idishni aralashtiradi. Ikkinchisi goʻshtni olishi kerak; kartoshka ham kerak; bir kishi non olish uchun qasam ichdi, uchinchisi esa piyoz, tuz va qalampir olib kelishi kerak. Agar siz tovuqni oʻgʻirlay olsangiz, undanda yaxshi. Mahsulotlarning butun toʻplami idishga joylashtiriladi va pishgunicha qaynatiladi. Agar erkaklardan biri „Java" ni olishga muvaffaq boʻlsa, ustritsalar qahva uchun idish sifatida ishlatilishi mumkin va bu ham qaynatish uchun olovga qoʻyiladi. Aytgancha, kaliforniyalik sargardonlar qahvaga nozik rang berish va lazzat qoʻshish uchun har doim „bekas" qoʻyishini eslatib oʻtish mumkin. „Bekas" — chekuvchilar koʻchaga tashlaydigan sigaret qoldigʻi. Hamma sargardonlarning choʻntagida chaynash uchun ham, chekish uchun ham moʻl-koʻl bekaslar bor. Sargardonlar Styusi — bu goʻshtsiz Mulligan.
> 
>

Masaliqlar
----------

"Mulligan" — irlandcha atama boʻlib, Mulligan-styu oddiygina Irland styusi yoki Irlandiya ragusi boʻlib, u goʻsht, kartoshka, sabzavotlar va boshqa soʻrash, yigʻish, topish yoki oʻgʻirlash mumkin boʻlgan narsalarni oʻz ichiga oladi. Appalachiadagi mahalliy variant burgu boʻlib, unda opossum yoki olmaxon kabi oson olish mumkinboʻlgan masaliqlar. Sizga faqat qozon va olov kerak boʻladi. Hammasini birlashtirgan sargardon „mulligan mikser" nomi bilan tanilgan.

Buyuk Depressiya davrida uysizlar (sargardonlar) hobo oʻrmonida uxladilar. Anʼanaga koʻra, „oʻrmonda" katta olov va qozon bor edi, unda har bir kishi oʻz taomining bir qismini asl qismidan koʻra mazali va xilma-xil boʻladigan umumiy taomni yaratish uchun qoʻydi.

Manbalar
--------

1. ↑  *A Dictionary of Americanisms*, citing *You Canʼt Win* (1926): „Heʼs crazy as a bed bug and the best 'mulliganʼ maker on the road."
2. ↑  Mulligan. *Oxford English Dictionary* (mart 2003).
3. ↑  Mulligan. *Atlantic Monthly* (noyabr 1899), s. 673.
4. ↑  Weary Willie on His Travels. *The Sunday Oregonian* (21-yanvar 1900-yil).
5. ↑  *Hendrickson, Robert*. Mulligan Stew. *Encyclopedia of Word and Phrase Origins*. „"...made of meat and vegetables —whatever is available or can be begged or stolen. It is an American term, honoring an Irishman whose first name has been lost but who may have made a tasty Irish stew."".
**Mulla Solih madrasasi** Modarixon Labi rud guzarida joylashgan bo‘lib, 7 hujradan iborat bo‘lgan. Uning vaqf hujjati bo‘lgan. G‘ilofda, o‘lchami 221,5 x 19,9 sm, tili forsiy, chiroyli nastaʼliq xatida yozilgan. G‘ilof ustiga „Vaqfi madrasayi Modarixon Labi rud" jumlasi yozib qo‘yilgan. Hujjat matnida madrasani qurdirgan shaxs ismi keltirilgan.

Tarixi
------

Hijriy 1277-yili muharram oyida (1860-yil iyul' — avgust) mo‘minlar amiri Nasrullaxon Poyi ostona guzaridagi bir oliy saroyni Modarixon guzaridagi madrasa va masjid uchun vaqf qiladi. Madrasa g‘arbida Urganjiy saroychasi, shimolida ko‘cha, sharqida Mir Abdurahmon valadi Mir Sharif va Yaʼqub valadi Abdulloh hovlisi, janubida ham ko‘cha bor bo‘lgan. U pishiq g‘ishtdan qurilgan darvoza, saroy va 7 hujradan tashkil topgan. Hujjatda ushbu madrasani mulla Solih Andhuyiy ibn Ali Do‘stboy qurdirgani taʼkidlangan. Aslida, vaqf qilingan saroy ham uning mablag‘iga qurilgan bo‘lgan. Mutavalli vazifasiga oliy hukmdor solih va taqvoli kishilardan birini tayinlagan. Vaqf hosili, avvalo, imorat ehtiyojiga sarflangang. So‘ngra mutavalli ushr olgan. Qolgan 9 hissa 17 qismga bo‘lingan. Undan mudarrisga 3, muazzinga 1, yetti hujrada yashab o‘qiyotgan 14 nafar talabaga 10 hissa haq berilgan. Mudarris madrasa masjidida imomlik ham qilgan. Bundan tashqari, u har kuni Qur’onning bir porasidan 1/4 qismini o‘qib savobini mulla Solih ruhiga bag‘ishlagan. Buning uchun unga yana 1,5 hissa haq to‘langan. Meshkobchi 1,5 hissa ulush olgan. Bu mablag‘ga u muakkil bo‘lib, sartarosh va farroshga undan 2/3 hissa bergan, qolganini o‘zi olgan. Hujjat Amir Nasrulloh, qozi ul-quzzot So‘fixoja ibn Omonullaxoja va boshqa rasmiy shaxslar muhrlari bilan tasdiqlangan.

Manbalar
--------

1. ↑  Buxoro taʼlim tizimi tarixi. Abdusattor Jumanazar. Toshkent: Akademnashr, 2017. — B. 373.

|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Madrasa haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Mulla Niyoz Parvonachi Hakimov** — (1878—1932) — Sharqiy Buxoroda qizil armiyaga qarshi kurashgan qoʻrboshilardan biri.
Ibrohimbek qoʻrboshi va Anvar Poshoning safdoshi.

Qoʻrboshilik faoliyati
----------------------

Mulla Niyoz Parvonachi 1878-yili Sharqiy Buxorodagi Shahrinav tumanidagi Iskich qishlogʻida oʻzbek xonadonida tavallud topgan. U musulmoncha taʼlim olgan. Buxoro amirining amaldorlaridan biri boʻlgan. 1921-yilda Mulla Niyoz Parvonachi qizil armiyaga qarshi oʻz faoliyatini boshlagan. Mulla Niyoz harbiy sarkarda Anvar Poshoning guruhida boʻlgan. U faoliyati davomida parvonachi unvonini Anvar Poshodan olgan. Keyinchalik u ham harakatlarga boshchilik qiladi. 1925-yilda u Afgʻonistonga oʻtib ketadi va u yerda Amir Olimxon va Ibrohimbek oʻrtasida elchilik faoliyatini olib boradi. 1931-yilda Ibrohimbek bilan birgalikda Tojikiston SSR bilan birgalikda Tojikiston SSR hududiga qaytgan va Choltogʻdagi qurultoyda ishtirok etgan. Tarixchi olim Qahramon Rajabov 1931-yil 23-avgustda boʻlib oʻtgan Mulla Niyoz Parvonachi bilan bogʻliq tergovi hujatlarini oʻrgangan. Unga koʻra Mulla Niyoz Sharqiy Buxoroda boshlangan tartibsizliklar oqibida Mulla Niyoz Parvonachi ham oilasini qoldirib, oʻzi Farxar chegara posti orqali, 1925-yilda Afgʻonistonga oʻtib Xonobodda 10 kun yashab, keyin Qobulga Amir Olimxonning oldiga boradi va shu yerda 6 oy davomida savdo ishlari bilan shugʻullanadi. Keyinchalik savdo qilish maqsadida Qobuldan Xononodga kelib dehqonchilik shirkatini tashkil etgan va u yerda toʻrt oy yashagan. 1926-yil Ibrohimbek Qobulga qaytganch, Mulla Niyoz ham uning huzuriga boradi. 1929-yil bahorda Ibrohimbek Xonobodga ketadi. Bundan besh oy oʻtib yana Mulla Niyoz Parvonachi ham u yerga boradi. 1931-yil 22-yunda Stalinobod GPUsi tomonidan u qamoqqa olinadi. 1932-yil 13-aprelda otuvga hukm qilinadi. Toshkentdagi turma kasalxonasida 54 yoshida vafot etadi.

Manbalar
--------

1. ↑  Rajabov Q*. Ibrohimbek qoʻrboshi va safdoshlari jasorati*. Toshkent: „Fan", 2022 — 399 bet.
2. ↑  Rajabov Q*. Turkiston qoʻrboshilari*. Toshkent: „Fan", 2022 — 400 bet.
**Mulla Tursunboqi masjidi** — Qarshi masjidi.
Masjid Mirzo Latif guzarida joylashgan edi. Vaqfli boʻlib, pishiq, gʻisht, xom gʻisht va yogʻochdan qurilgan. Oldida chiroyli peshayvoni boʻlgan. Tepasida ilm toliblari uchun bitta hujra ham qurilgan. Ikkita hujjat saqlanib qolgan. Mazkur hujjatlar XVIII asr oxirlarida Amir Haydar davrida tuzilgan. Birinchi hujjatda taʼkidlanishicha: *„Hijriy 1221-yili safar oyida mulla Tursunboshi mulla Badalboy oʻgʻli Nasaf shahri ichkarisida Mirzo Latif guzaridagi masjid uchun Katum shayx mavzesida 4 tanob yerini xolis Olloh, yoʻlida shar’iy tarzda vaqf qiladi"*. Mutavalli voqifning oʻzi boʻladi. Soʻngra bu ishni avlodlari davom ettiradi. Mutavalli yerning har tanobidan bir ashrafi olib qolgan. Hosilning qolgani masjid imorati va hujra zaruratiga sarflangan. Voqif mazkur masjid uchun yana Zulfiqor Qoʻrgʻonchasi mavzesida bir tanobu uch chorak, Haram joʻy mavzesida ikki nim tanob, Qoʻrgʻoncha mavzesida ikki tanob ekin yerini vaqf qiladi. Unga voqif avlodlari mutavalli boʻlib, ushr oladi. Qolgani masjid imoratiga sarflanadi. Soʻngra masjidni yoritish va toʻshamchilar uchun mablagʻ ajratiladi. Undan keyin ortgani uch qismga taqsimlanib, imomga 2 va muazzinga 1 hissa ulush beriladi. Mulla Tursunboqi oʻz davrining koʻzga koʻringan va taniqli shaxslaridan biri edi. U Buxoro amiri Amir Shohmurodning eng yaqin kishilaridan va ishonchli amaldorlaridan boʻlib, tariqatda mujaddid-naqshbandiy shayx Safar bilan hamsuhbat edi. Amir Shohmurodning hokimiyat tepasiga kelishida qoʻllab-quvvatlagan. Amir Shohmurod oliy hukmdor boʻlgach, uni Qarshiga qozi etib tayinlaydi. Qarshi shahri bu paytlarda yangi yuksalish davrini boshdan kechiradi.

Manbalar
--------

1. ↑  Jumanazar A. K*. Nasaf*. Toshkent: Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi nashriyoti, 2007 — 204 bet.
2. ↑  Ravshanov P*. Qarshi tarixi*. Toshkent: Yangi asr avlodi nashriyoti, 2006 — 639 bet.
**Mir Husayn Kulankiy Buxoriy** (XVI asr, Hirot) — xattot, nastaʼliq xatining yirik ustasi. Manbalarda Mir Ali Hiraviyning 7 mashxur shogirdlaridan biri deb zikr qilinadi. Abdullaxon IIning kitobdori boʻlgan. Mir Husayn Kulankiy Buxoriy nomiga „Kitobdori Sultoniy" va „Kotibi Xoqoniy" degan nisbalar qoʻshib yozilgan. Mir Husayn Kulankiy Buxoriyning xati bilan koʻchirilgan qoʻlyozmalardan 20 dan ortigʻi bizgacha yetib kelgan: xattot koʻchirgan nodir qoʻlyozmalardan biri — Ubaydullaxon asarlari toʻplami „Kulliyoti min maqolot" (1583, inv. № 8931, OʻzFA SHIda); Saʼdiyning „Guliston" va „Boʻston", Jomiyning „Yusuf va Zulayho", „Tuhfat ul-ahror" (Rossiya milliy kutubxonasida), „Masnaviylar" (1540—1541), Hofiz Sheroziyning „Devon"i (Pokistonning Haydarobod shahri universiteti kutubxonasida) va boshqalar.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

 

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mustafo Lutfiy al-Manfalutiy** ( arabcha:  1876, Manfalut, Misr — 1924, Qohira ) — misrlik yozuvchi.

Ijodi va qarashlari
-------------------

Al-Azhar universitetida tahsil olgan (Shayx Muhammad Abdo shogirdi).

U 1908 yilda Qohiradagi musulmon islohotchilarning "al-Muayyad" ("[Alloh] tomonidan qoʻllab-quvvatlangan") gazetasida nashr eta boshladi.

Fransuz adabiyotining mashhur asarlaridan (Pol va Virjiniya, Sirano de Berjerak va boshqalar) hikoyalar, insholar, insholar, moslamalar muallifi. ).

Arab madaniyati rivojida Gʻarbning rolini inkor etib, shu bilan birga uning oʻzi ham fransuz adabiyoti, jumladan J. VA. Russo va V. Hugo tasirida asarlar yaratgan Sentimental hikoyalarida u barcha zaif va himoyasizlarga "rahm-shafqat burchi"ni targʻib qilgan, ijtimoiy adolatsizlikni tanqid qilgan. Uning uslubi, I. YU. Krachkovskiy , - ".. . zamonaviylikning barcha talablarini osonlik bilan qondiradigan puristning qatʼiy klassik tilining namunasi"  .

Manbalar
--------

1. ↑  Крачковский И. Ю. Избр. соч. т. 3, М. 1956, с. 57.

Adabiyotlar
-----------

* *Gibb H.-A.-R.* Zamonaviy arab adabiyotidagi tadqiqotlar, II, Manfaluti va "Yangi uslub", Sharqshunoslik maktabi xabarnomasi, 1929, v. 5, p. 311-322.
* *Krachkovskiy I. Yu*. op. - T. 3. - M. - L. 1956 yil.

Havolalar
---------

* MANFALUTI, CLEda Mustafo Lutfiy .
* TSBda Manfaluti Mustafo Lutfiy .
**Mustahkamlik**, pishiqlik tor maʼnoda — materiallar (metall, yogʻoch, temir-beton va boshqalar)ning tashqi kuch taʼsirida yemirilishga chidamlilik xususiyati; ken g maʼnoda — materiallarning ham yemirilishga, ham shaklini oʻzgartirishga (plastik deformatsiya, yaʼni qaytmas shakl oʻzgarishiga) qarshilik qilish xossasi. Materi-alning ham tashqi kuch, ham ichki kuch taʼsirida ("oʻz-oʻzidan") yemirilishga chidamliligi pishiqlik deb ataladi. Pishiklik M.ni ham oʻz ichiga oladi. M. jismni tashkil qiladigan atomlar, molekulalar va ionlarning oʻzaro taʼsirlashuv kuchlariga (bu kuchlarning kattakichikligiga) bogʻliq boʻladi. M. faqat materialning oʻziga emas, balki uning qanchalik zoʻriqqanligi (choʻzilganligi, qisilganligi, egilganligi vab.)ga, materialdan foydalanish sharo-iti [tra, kuch taʼsir etish tezligi va takrorlanish (sikllari) soni, atrof muhitning taʼsiri va boshqa]ga ham bogʻliq boʻladi.

Yuqorida aytib oʻtilgan omillarning qaysi biri mavjudligiga qarab, M. pishiklik chegarasi, oquvchanlik chegarasi, toliqish chegarasi va boshqa oʻlchovlar bilan ifodalanadi. Materiallarning M.gi chegaralari qiymati davlat standartlarida belgilab qoʻyiladi. M. shu qiymatga yetganda materialdan foydalanish xavfli hisoblanadi. Materiallarning M. chegarasi N/m2 (yaʼni muayyan yuzaga taʼsir qiladigan kuch) bilan oʻlchanadi.

Materiallarning M.gini oshirish juda muhim tadbir qisoblanadi. Buning uchun materialga termik (issiqlik) yoki mexanik ishlov beriladi, qotishmalarga legirlovchi qoʻshimchalar qoʻshiladi (qarang Legirlash), material radioaktiv moddalar bilan nurlantiriladi, armaturalar va boshqa mustahkamlovchi elementlar bilan kuchaytiriladi (mas, temir-beton materiallarda beton ichiga temir armaturalar qoʻyib ketiladi).

Materiallarning M.gi masalalari bilan materiallar qarshiligi fani shugʻullanadi. Bironbir materialni muayyan bir maqsadda ishlatish uchun (mas, mashina detallari yasash, imorat qurish, relyelar tayyorlash va boshqalar) u M.ka sinab koʻriladi (qarang Materiallarni sinash). Buning uchun turli usullar, asboblar, mashinalar, stendlar, hisobkitoblar, formulalardan foydalaniladi. Sinash natijalari davlat standartlari koʻrsatkichlariga, albatta, mos kelishi shart.

Manbalar
--------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  

  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
**Mustafo Live** (1962- yil 25- may tugʻigan Yukarialichli, Gümüşhane — 2020-yil 26-sentyabr, Istanbul ) — turk siyosatchisi va muhandisi.

taʼlim
------

Qoradengiz texnika universitetining elektrotexnika va elektronika muhandisligi fakultetini tamomlagan.

Professional Karyera
--------------------

1983-yilda elektr muhandisi sifatida Trabzon Turk elektr boshqarmasi Shimoliy-Sharqiy Anadolu biznes guruhi boshqarmasiga kirib, davlat xizmatini boshladi. 1989-yilda Gumushhane Turk Elektr Korporatsiyasi (TEK) texnik direktorining yordamchisi, 1995-yilda esa Chorum Turkiya elektr taqsimlash muassasasi direktori etib tayinlangan. 1999-2004-yil oraligʻida Gümüşhanespor klubi prezidenti boʻlgan. 2019-yilda u Istanbul shahar hokimligining shoʻba korxonalaridan biri boʻlgan İSTAÇ kompaniyasining bosh menejeri etib tayinlandi va bu vazifani 2020-yil vafotigacha davom ettirdi.

Siyosiy unvoni
--------------

1999-4014yillar orasida MHPdan Gumushhane shaharning hokimi bo‘lgan. Turkiya Buyuk Millat Majlisining 25-davrida MHP Gumushhane deputati bo‘ldi.  U 2019-yilgi mahalliy saylovlarda IYI partiyasidan Gumushhane shahar hokimligiga nomzod boʻlgan.

oʻlim
-----

U 2020-yil 26 sentyabrda Covid-19 tufayli Cerrahpasha tibbiyot fakultetida daʼvolanayotganda vafot etdi.

Ingliz tilini oʻrta darajada bilar edi, uylangan, 3 nafar farzandi bor.

Manba
-----

1. ↑  „TBMM internet sitesindeki özgeçmişi". 13 martda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18 kasım 2020.
2. ↑  „İYİ Parti Gümüşhane Başkan Adayı Mustafa Canlı kimdir?" (25 aralık 2018). 26 aralık 2018da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18 kasım 2020.
***Elon Musk: Tesla, SpaceX va kelajak sari yoʻl*** (inglizcha: *Elon Musk: Tesla, SpaceX, and the Quest for a Fantastic Future*) — Ashlee Vancening 2015-yilda Elon Musk haqida yozgan biografik kitobi. Ushbu kitobni yozish uchun Vens Musk bilan 50 soatdan ortiq suhbatlashadi va uning oila aʼzolari, doʻstlari, yaqinlari, u bilan ishlagan xodimlardan qariyb 300 kishiga murojaat qiladi. Kitobda Maskning Janubiy Afrikada kechirgan bolalik yillaridan tortib hozirgi davrgacha bosib oʻtgan yoʻli, PayPal, Tesla, SpaceX va SolarCity kabi yirik kompaniyalarga asos solib, sayyoraviy biznes gigantiga aylanishi haqida hikoya qiladi. Muallifning fikricha, Musk jahon biznesi tarixida mislsiz iz qoldirgan taqdbirkor boʼlib, Thomas Edison,  Henry Ford, Hovard Hughes va Steve Jobs kabi afsonaviy innovatorlar va sanoatchilarning eng yaxshi jihatlarini oʻzida uygʼunlashtirgan.

Kitob haqida fikrlar
--------------------

> Aniq tafsilotlar keltirilgan... Ushbu asar, ehtimol biz shu vaqtgacha u haqda chizilgan karikaturalar orqaligina bilgan inson haqida aniq maʼlumotlar berishga xizmat qiladi. Kitobning soʻnggi sahifalarida har qanday oʻquvchi Maskni Steve Jobs bilan solishtirish fikridan qaytadi va Maskka nisbatan hurmati ortadi. Unga oʻxshash boʻlgan odamni topish qiyin.
> 
> — *The New York Times*

Texnologiya boʻyicha faxriy jurnalist Ashlee Vance zamonamizning eng dadil va shijoatli tadbirkori hayotini ilk bor har tomonlama va toʻla ochib berishga
jazm qildi. Elon Musk Amerika sanoatiga yangi nafas olib kirgan PayPaldan Tesla, SpaceX, Solar Cityga qadar boʻlgan yangi darajadagi startaplarga asos solgan, qiyinchiliklarni yengib oʻtib, milliardlab dollar pul ishlagan va yoʻl-yoʻlakay ancha-muncha dushman orttirgan tadbirkorning siymosini gavdalantiradi.

> Mardonavor va oʻyga toldiruvchi hayot yoʻli.
> 
> — *The Wall Street Journal*

Kitob The Wall Street Journal, NPR, Amazon.com, Fast Company va Audible tomonidan 2015 yilning eng yaxshi kitoblaridan biri deb eʼlon qilindi.

Manbalar
--------

1. ↑  „«Илон Маск», биография Эшли Вэнс, рисует управляемый портрет". *nytimes.com*. Qaraldi: 10-avgust 2022-yil.
2. ↑  „Muvaffaqiyat sari 46 yil: Elon Musk tarixi suratlarda". *Kun.uz*.
3. ↑  „Нью-Йорк Таймс". *www.worldcat.org*.
4. ↑  „Лучшие книги WSJ 2015 года".. Qaraldi: 10-avgust 2022-yil.
5. ↑  „Книжный консьерж NPR Наш путеводитель по великим чтениям 2015 года". *Npr.org*. Qaraldi: 10-avgust 2022-yil.
6. ↑  „10 лучших книг по бизнесу и производительности 2015 года". *www.fastcompany.com*. Qaraldi: 10-avgust 2022-yil.
**Faxri Hirotiy**, Amiriy (ta xalluslari; asl ismsharifi Sulton Muhammad ibn Amir Muhammad) (15-asr, Hirot — 1562/63, Hindiston) — shoir, adabiyotshunos. Alisher Navoiyning "Majolis unnafois"ini "Latoyifnoma" nomi bilan forschaga qayta tarjima qilgan (1521—22). Faxri Hirotiy asarga bir necha bob ilova qilib, "Majolis unnafois"ga kirmagan 189 shoir haqida maʼlumot keltirgan. Tazkirachilikda Navoiy anʼanalarini davom ettirgan. Uning "Sanoyeʼ ulhasan" asari badiiyat ilmi, qofiya va aruzga bagʻishlangan, "Haft kishvar"da tarixiy voqealar, turli afsonalar, axloqiy masalalar aks etgan. Sheʼrlaridan 5000 baytli devon tuzgan. Faxri Hirotiy keyinchalik keng tarqalgan "Radoif ulashʼor" majmualari tuzish anʼanasini boshlab bergan. Majmua turli davrlarga mansub shoirlar sheʼrlaridan arab alifbosi tartibida gazal, qasida va boshqa sheʼrlarning radifi boʻyicha tuzilgan. Faxri Hirotiy "Boʻstoni xayol", "Tuqfat ulhabib", "Javohir ulajoyib", "Ravzat ussalotin" va boshqa asarlar ham yozgan.

As.Vohidov R. "Majolis unnafois"ning tarjimalari, T. 1984.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq. Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.* |


  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Dovud | *Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
 |
**Faxriddin muborakshoh** - Mapvarrudiy (12-asrning2yarmi — 13-asr boshlari) — tarixchi olim. Faxr Mudir nomi bilan ham mashhur boʻlgan. Amin Ahmad Roziyning "Haft iqlim" nomli asaridagi maʼlumotlarga qaraganda, F.M. va otasi gʻuriyyaardan Gʻiyosiddin Muxammad (1163—1203) va Gʻiyosiddin Mahmud (1206—12) saroylarida xizmat qilgan va oʻz zamonasining keng maʼlumotli kishilaridan hisoblangan. F.M. 1206-yil mashhur "Tarixi Muborakshoh" asarini yozgan. Bu asarni 30 yil davomida yozgan va Gʻiyosiddin Mahmudga sovgʻa qilgan. Asar 136 qismdan iborat. Arabiston, Yaman, Shim.Gʻarbiy Hindiston, Afgʻonistonda qad. davrdan 13-asrning boshigacha hukmronlik qilgan 136 sulola shajarasining qisqacha tarixi bayon etilgan. Markaziy va Oʻrta Osiyodagi turkiy qabilalarning xoʻjalik faoliyati, turmushi, odatlari va tili toʻgʻrisida muhim maʼlumotlar keltirilgan. Asarning yagona qoʻlyozma nusxasi Angliya (Bodleyan kugubxonasi)da saqlanmoqda. Uning gʻuriylar va turkiy xalqlar tarixiga oid qismi mashhur ingliz sharqshunosi Ye. Denison Ross tomonidan 1927-yil nashr qilingan.

  

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

  


  


|  |  |
| --- | --- |
| Stub ikona | *Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.** k
* m
* t
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |